comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bũ e uerbo exponi Sensus tam̃ huiꝰ modi est
Quẽ ad modũ segetes ante maturitatẽ etto erũ-¬
pentes ꝑeunt. & antequã ꝑfectio temporis
ueniat germinantes in utiles sunt: sic egiptꝰ
ꝑibit. & quasi inutiles ramusculi: fal cib
siue gladiis abassiriis ptecidentur. Unde
& sequitur. Piecidentur ramusculi eiꝰ faltibus:
id÷ habitatores eiꝰ glactio assiriorũ int̾ficient᷑.
Et quȩ derelicta fuerint ab assitiis: abscident᷑

Expanded text:
bum e verbo exponi: sensus tamen hujusmodi est: bum e verbo exponi: sensus tamen hujusmodi est: Quemadmodum segetes ante maturitatem cito erumpentes pereunt, et antequam perfectio temporis veniat germinantes, inutiles sunt: sic Aegyptus peribit et quasi inutiles ramusculi falcibus sive gladiis ab Assyriis praecidentur. Unde et sequitur: « Praecidentur ramusculi ejus falcibus, » id est habitatores ejus gladio Assyriorum interficientur. « Et quae derelicta fueri
Abbreviated transcription (Latin):
rim & prȩceperim suꝑ egiptũ. quia tunc
clangorẽ tubȩ audietis: incipientib pugna¬
re assiriis Quia hec dicit dñs ad me. Quies-¬
cã in loco meo. id: incelestib sedebo. & con¬
siderabo subaudis quisnã adueniat finis
Sicut inquit meridiana dies clara est. & sicut
nubes ioris indie messis &est sensus Sicut
in toto die nichil est clarius meridie. & sicut
messorib fatigatis gratissimꝰest ros. qr & eis
prestat refrigeriũ. & arentes stipulas calca.¬
biles facit. fic sermo om̃is quẽ considerabo
in loco meo aduersus egiptũ. gratissimꝰ erit
om̃ib in me credentib: uł sicut ea quȩ de
rore dicta sunt placent messorib ita place¬¬
bit & assiriis sua a me concessa uictoria.
Ante messem enĩ totꝰ effloruit subaudis popłs
egipti: & inmatura ꝑfectio germinauit.
Metaphoricos loquit᷑ de popło udeorũ. subsi¬
gnificatione messis: sed ñ possunt omĩa uer-¬

Expanded text:
rim et praeceperim super Aegyptum, quia tunc rim et praeceperim super Aegyptum, quia tunc clangorem tubae audietis, incipientibus pugnare Assyriis. « Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam in loco meo, » id est in coelestibus sedebo, « et considerabo, » subaudis quisnam adveniat finis.e sequuntur: « Sicut, » inquit, « meridiana dies clara est, et sicut nubes roris in die messis. » Et est sensus. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, et sicut messoribus fatigatis gratissimus est ros, quia et eis praestat refrigerium, et arentes stipulas calcabiles facit, sic sermo omnis quem considerabo in loco meo adversus Aegyptum, gratissimus erit omnibus in me credentibus. Vel, sicut ea quae de rore dicta sunt placent messoribus, ita placebit et Assyriis sua a me concessa victoria. « Ante messem enim totus effloruit, » subaudis populus Aegyptius, « et matura perfectio, germinavit. » Metaphoricos loquitur de populo Judaeorum sub significatione messis, sed non potest per omnia ver
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ potentiȩ nullus comparandus est: ad
Spes diripuerunt: siue populati sunt. Quodq
sequit᷑ ad montẽ nominuis dñi exercituum.
moncẽ sion: duplicit̾ potest intelligi Primũ
ut a parte ꝓpħȩ sit dictũ. quasi int̾rogatus
abaliquo adquã gentẽ ł t̾ram mitterent illi
nuncios. & tesponderit ad locũ nominis dñi
montẽ sion: id ÷ ad ierłm. Potest & a parte
egiptiorũ principũ eẽ. dictũ. quasi int̾roga.¬
tiꝰ anunciis quib dicebant. ite angłi ueloces:
Quo inquiunt piecipitis ut eamꝰ. Responder̃
yronice qͥ mittebanit eos Adlocũ ubi quondã¬
E fuit nomendĩ. id ÷ ad montẽ sion. Om̃s habi.¬
tatores orbis qui moramini int̾ram. cũ eleua.¬
Stũ fuerit signũ in montib uidebitis: & clan.¬
ds om̃sgentes intoto orbe cõmorantes: dicens
Aitendite om̃s g̃s. cũ eleuatũ fuerit signũ ui¬
ctoriȩ assiriorũ inmontib egiptiorũ: tc̃
uidebitis id÷ intelligetis quid ego cogitaue¬¬

Expanded text:
us potentiam nullus alius comparandus est: ad ssequitur « ad montem nominis Domini exercituum, » montem Sion dupliciter potest intelligi. Primum, ut a parte prophetae sit dictum, quasi interrogatus ab aliquo ad quam gentem vel terram mitterent illi nuntios, et responderit, ad locum nominis Domini montem Sion, ad Jerusalem. Potest et a parte Aegyptiorum principum esse dictum, quasi interrogati a nuntiis, quibus dicebant: Ite, angeli veloces: quo inquiunt praecipitis ut eamus, responderunt ironice, qui mittebant eos ad locum ubi quondam fuit nomen Dei, id est ad montem Sion. « Omnes habitatores orbis qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus videbitis, et clanotens Deus omnes gentes in toto orbe commorantes, dicens: Attendite, omnes gentes. Cum elevatum fuerit signum victoriae Assyriorum in montibus Aegyptiorum, tunc videbitis, id est, intelligetis quod ego cogitave
Abbreviated transcription (Latin):
ex papiro factas ubi antiquitꝰ scribebatur: qr
sicuti inuase aliquid continetur: ita in cartis
scriptio. Possunt & t̾tio modo capsulȩ indi-¬
culorũ accipi expapiro factȩ. Cum illis gͦ epłis
mittebant nuncios suos egiptii adduastrib:
dicentes. Ite angłi id ÷ nuncii nr̃i ueloces

Expanded text:
ex papyro factas, ubi antiquitus scribebatur. Quia ex papyro factas, ubi antiquitus scribebatur. Quia sicuti in vase aliquid continetur, ita in chartis scriptio. Possunt et tertio modo capsulae indiculorum accipi ex papyro factae. Cum illis ergo epistolis mittebant nuntios suos Aegyptii ad duas tribus dicentes. « Ite angeli, » id est nuntii nos
Abbreviated transcription (Latin):
sicut siria decẽ tribub. ita isti sua uirtute
dnfisi ꝓmittendo istis ꝓtectionẽ: tuler̃
abeis timorẽ dñi Ne inquit t̃re egipti. qr
inumbra alarũ suarũ ꝓmitcit auxilium
duab tribub sicut damascus decem: qr
tra egipti est transflumen ȩthiopiȩ. id:
trans riuos nili fluminis qui de ethiopia
fluit. Quod aut̃ sequitur. qui mittit
in mari legatos: quia egiptus apud grã¬
maticos femininogenẽre semꝑ ꝓferatur.
potest tta resolui. quia egiptius populus
ł mesraim qui & egiptus mittit in mari
legatos: id ÷ nuncios ad duas trib. & in
uasis papiri suꝑ aquas subaudis mittit epłis
ꝓmittens eisauxiliũ. Quod uero dicit in
uasis papiri Pinnauib. debemus incelle¬
ex papiro factis quitantȩ magnitudinis est apid
illos. sicut in istoria alexandri dr̃ ut naues
inde fiant. Etiã ꝑcartas possumꝰ intelligere

Expanded text:
sicut Syria decem tribubus, ita isti sua virtute sicut Syria decem tribubus, ita isti sua virtute confisi, promittendo istis protectionem, tulerunt ab eis timorem Domini. Vae inquit terrae Aegypti, quia in umbra alarum suarum promittit auxilium duabus tribubus, sicut Damascus decem: quia terra Aegypti est trans flumen Aethiopiae, id est trans rivos Nili fluminis qui de Aethiophia fluit. Quod autem sequitur: « Qui mittit in mari legatos; » quia Aegyptus apud grammaticos feminino genere semper proferatur, potest ita resolvi, quia Aegyptius populus vel Mesraim qui et Aegyptus, mittit in mari legatos, id est nuntios ad duas tribus, « et in vasis papyri super aquas, » subaudis mittit epistolas, promittens eis auxilium. Quod vero dicit in vasis papyri, vel in navibus, debemus intellex papyro factis quae tantae magnitudinis est apud illos, sicut in historia Alexander dicitur, ut naves inde fiant. Etiam per vasa chartas possumus intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
modi causas. Hilus magnus fluuius. ipse:
gion ueniens ꝑȩthiopiam & currens ꝑȩ
giptũ. Qui antequã diuideretur in septe
riuos abalexandio magno. necnon & po¬¬
st ea cũ magno sonttu Fuebat ut pote ꝑ
montana descendens: ueliti solet sonitus
multarũ garrituũ esse auiũ Et idõ huiuscem¬
di multitudo popłi alarum compatat᷑ soni.¬
tui: uelor quippe concitusq auiũ uolatus.
cimbali sonitũ reddit Potest etiã simplicit
ita intelligi: quia ipse fluuius citissime cur.¬
rens. sonttũ alaruĩ in modũ cimbali habet
inibi nascentiũ. quia sicut auis cito uolat:
ita ille fluiuus comparatione aliarũ t̾rarũ
cito fruges generat. dõ ita disponente. Di.¬
camus & quartomodo. intelligentes ꝑcim¬
balũ alarũ auxiliũ & ꝓtectionẽ: quam
illi ꝑmittebant duab tribubus. Quodꝑ
alas auxilium & ꝓtectionẽ intelligere
debeamus: psalmista ostendit dicens ad
dm̃ Subumbra alarũ tuarũ ꝓtege me
Iccico gͦ minatur egipto dñs mala: quia

Expanded text:
usas. Nilus magnus fluvius, ipse est Gion veniens per Aethiopiam et currens per Aegyptum. Qui antequam divideretur in septem rivos ab Alexandro magno, necnon et postea cum magno sonitu fluebat, utpote per montana descendens: veluti solet sonitus multarum garrituum esse avium. Et ideo hujuscemodi multitudo populi alarum comparatur sonitui: velox quippe concitusque avium volatus, cymbali sonitum reddit. Potest etiam simpliciter ita intelligi: quia ipse fluvius citissime currens, sonitum alarum in modum cymbali habet.inibi nascentium, quia sicut avis cito volat, ita ille fluvius comparatione aliarum terrarum cito fruges generat, Deo ita disponente. Dicamus et quarto modo, intelligentes per cymbalum alarum auxilium et protectionem, quam illi promittebant duabus tribubus. Quod per alas auxilium et protectionem intelligere debeamus, Psalmista ostendit, dicens ad Deum: « Sub umbra alarum tuarum protege me . » Idcirco ergo minatur Aegypto Dominus mala, quia
Abbreviated transcription (Latin):
att & miracula fecit. ubi etiamgenus
humanũ recdernit. ł qđ meluis est adecclłam :
missus: quȩ inspeculo mentis & altitudine
uircutii consistit. Qusquis gͥ quęxit quȩ catisa
erciterit quare boo⁊ acceꝑit ruthmoabita
inuxorem: legat librũ ruth ibiq plenissime
unuenet. Iamen scientũ est hoc diuinitꝰ ꝓcu¬
ratũ eł ÷ ut sicuc xp̃c uideos &e gentiles tedi¬
mere ueniebat. inquib comphenduntur
omĩa genera hominũ: ita etiã ab utroq po¬
pło scqm carne originẽ traheret Et erit siciti
auis fugiens. & sicĩt pulli de nido auolantes.
sicerunt filiȩ moab in tianscensui arnor⁊¬

Expanded text:
vit, et miracula fecit, ubi etiam genus vit, et miracula fecit, ubi etiam genus humanum redemit. Vel, quod melius est, ad Ecclesiam est missus, quae in speculo mentis et altitudine virtutum consistit. Quisquis igitur quaerit quae causa exstiterit quare Booz acceperit Ruth Moabitam in uxorem, legat librum Ruth, ibique plenissime inveniet. Tamen sciendum est hoc divinitus procuratum esse, ut sicut Christus Judaeos et gentiles redimere veniebat, in quibus comprehenduntur omnia genera hominum, ita etiam ab utroque populo secundum carnem originem traheret. « Et erit sicut avis fugiens, et sicut pulli de nido avolantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arno
Abbreviated transcription (Latin):
ploras a tempora cedũ de una locuntur:
fbita cranseurit acl aliã. Dum eni loqueret᷑
pphai sauas de captiuitate. & miseriis moab
sibito inmedio sermone tetendit oculum
mentis ad xp̃i natiuitatẽ & cepit alloqui mo.
ab & ꝑmittere bona inquiens O moab: non
despes de salute s age poenitentiã. ꝙr licet
captiuandus sis abassiriis uł chaldeis: tam̃
de tua ꝓgenie nascetur agnꝰ qui tollat pec¬
cata mundi. & qui dominet᷑ intoto orbe
Xpͣc eniꝰ dominator totius mundi est: iur¬
ta qđ ei spat dixit. Postula a me & dabo
tibi gertes hereditatẽ tuã: & ipse post re
moabitida: quȩ morte uiri uiduata.
nupsit boot: de quagenuit obed. obed
genuit iesse patrem dauid regis De cuius
pgenie ꝓcessit intemerata uirgo maria
petra deserti appellatur. qr gentilitas
ex qua ipsa erat. lapides ꝓdõ colebarte
&e duricordes erant. ideoq deserti: ce dere¬
licti acreatore. Quo ergo est emissus ille
agnꝰ: Ad montẽ filiȩ sion. id ÷ ubi p̾dica¬

Expanded text:
dum de una loquuntur, subito transeunt ad aliam. Dum enim loqueretur propheta Isaias de captivitate et miseriis Moab, subite in medio sermone tetendit oculum mentis ad Christi nativitatem, et coepit alloqui Moab, et promittere bona inquiens: O Moab, non desperes de salute: sed age poenitentiam: quia licet captivandus sis ab Assyriis vel Chaldaeis: tamen de tua progenie nascetur agnus qui tollat peccata mundi, et qui dominetur in toto orbe . Christus enim dominator totius mundi est, juxta quod ei Deus Pater dixit: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » Et ipse post resMoabitida: quae morte viri viduata nupsit Booz, de quo genuit Obet, Obet genuit Jesse patrem David regis. De cujus progenie processit intemerata virgo Maria,petra deserti appellatur, quia gentilitas ex qua ipsa erat, lapides pro Deo colebant, et duri corde erant, ideoque deserti, et derelicti a Creatore. Quo ergo est emissus ille agnus? « Ad montem filiae Sion, » id est, ubi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
afilus suis in presentia dĩ sur finitus est
puluis sennacherib consũmatꝰ siue int̾¬
fectus ÷: ipse miser defecit qui conculca¬
bat t̾ram uastando illã: & int̾ficiendo
habitatores eius Et prȩparabitur inmi¬
scłia soliũ. & sedebit suꝑ illud inueritate
intab̾naculo dauid udicans. & quȩrens¬

Expanded text:
a filiis suis in praesentia Dei sui . Finitus est a filiis suis in praesentia Dei sui . Finitus est pulvis, Sennacherib « consummatus, » sive interfectus est ipse; « miser, defecit, qui conculcabat terram, » vastando illam, et interficiendo habitatores ejus. « Et praeparabitur in misericordia solium, et sedebit super illud in veritate in tabernaculo David
Abbreviated transcription (Latin):
tuã inmeridie: ab sconde fugientes. & ua¬
gos ne ꝓclas habitabunt apudte ꝓfugi mei
Moab estolatibulũ eorũ: a facie uastatoris
N otandũ quia ante uastata est ierłm abas¬
siriis. & postea a chaldeis quã moab idõq
prȩcipitur ei ut fugientes ad se de popło
di suscipiat & abscondat. Pone quasi noctem
umbrã tuã. id ÷ prebe popło meo fugienti ab
assiriis uł a chaldeis defensionẽ tuã: ut eos
abscondas a facie ꝑsequentiũ. &e in meridie istud
abscondas fugientes israhelitas. & uagos de
loco adlocũ fugitantes ne ꝓdas: uł ne tradas
hostib suis Uastata enĩ ierłm quȩ confinis
est tibi: habitabunt apud te ꝓfugi mei
Idoq prxcipiotͥ moab: ut sis latibulũ eotũ
afacie assiriorũ ł chaldeorũ finitus est
puluis. Subito transit ꝓpħa ad int̃fecti¬
one sennacherip: qui puluis appellatur
& miser quia omis gła & dominatio eiꝰ
cito transiit quasi puluis raptꝰ auento: ce
miserabilit ab hac luce transiit. int̾fectꝰ

Expanded text:
sconde fugientes, et vagos ne prodas. Habitabunt apud te profugi mei. Moab esto latibulum eorum a facie vastatoris. » Notandum quia ante vastata est Hierusalem ab Assyriis, et postea a Chaldaeis antequam Moab: ideoque praecipitur ei ut fugientes ad se de populo Dei suscipiat et abscondat. Pone quasi noctem umbram tuam, id est praebe populo meo fugienti ab Assyriis vel a Chaldaeis defensionem tuam: ut eos abscondas a facie persequentium. Et in meridie istud ptivitate abscondas fugientes Israelitas. Et vagos de loco ad locum fugitantes ne perdas, vel ne tradas hostibus suis. Vastata enim Hierusalem, quae confinis est tibi, habitabunt apud te profugi mei. Ideoque praecipio tibi, Moab, ut sis latibulum eorum a facie Assyriorum vel Chaldaeorum. « Finitus est pulvis. » Subito transit propheta ad interfectionem Sennacherib: qui pulvis appellatur et miser, quia omnis gloria et dominatio ejus cito transit quasi pulvis raptus a vento: et miserabiliter ab hac luce transiit, interfectus
Abbreviated transcription (Latin):
tui subaudis adueniente uastitate: annunci¬
ent tͥ & indicent. quid cogitauerit dñs ȩxerci.¬
tuum suꝑ egiptum: Propheta loquitur ad
egiptũ: interrogans ubi sunt sapientes eiꝰ.
&e quare ñ annuncient ei quȩ dñs cogitaue¬
rit suꝑ illã: respondet uero ipse sibimet¬
ipsi. quare non potuerint annunciare ei
Stulti facti sunt principes thaneos siuecha.¬
nis subaudis qui putabantur sapientes
.c̃ẽ: emarcuerunt seu defecerunt princi-¬
pes mempheos: deceperunt. egiptũ an-¬
gulũ popłorũ eiꝰ. Memphis ciuitas : egipti.
magicis artib quondam plena. Sed ubi
put᷑abantur ẽẽ. sapientes: ibi nonsolum
alii defecerunt. sed etiam ipsi. Quod uero
appellat egiptũ angulum populorum.
secunctum idioma diuinarum scriptu-¬
rarũ loquitur. quȩ angulũ ꝓ regno po-¬
nunt. eo qđ populos contineat: sieut an-¬
gulus continet duos parietes. eoquod in
tota domo illud fortissimũ sit Dñs miscu¬

Expanded text:
tui? » subaudis adveniente vastitate, « annuntitui? » subaudis adveniente vastitate, « annuntient tibi et indicent, quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. » Propheta loquitur ad Aegyptum, interrogans ubi sunt sapientes ejus, et quare non annuntient ei quae Dominus cogitaverit super illam, respondet vero ipse sibimetipsi, quare non potuerunt annuntiare ei. « Stulti facti sunt principes Taphneos » sive Taphnis, subaudis qui putabantur sapientes esse, « emarcuerunt » seu defecerunt, « principes Mempheos, et deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus. » Memphis civitas est Aegypti, magicis artibus quondam plena. Sed ubi putabantur esse sapientes, ibi non solum alii defecerunt, sed etiam ipsi. Quod vero appellat Aegyptum, angulum populorum, secundum idioma divinarum Scripturarum loquitur, quae angulum pro regno ponunt, eo quod populos contineat, sicut angulus continet duos parietes, eo quod in tota domo illud fortissimum sit. « Dominus miscu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes consiliarii. pharaoni dederunt
consiliũ insipiens. Paneos. genituiusgrecꝰ
est. Tanis aut̃ ciuitas ÷ metropolis egipti.
in qua morses multa signa fecio: quȩ inexo do
cõmetnorantur. Et hoc dicit. quia aduenien¬
te babilonica uł romana captiuitate: om̃ia
magorũ consilia annullata sunt. Princi¬
pes enim pharaoni qui putabantur sapi¬¬
entes. ẽẽ. dederunt confilium insipiens.
id ÷ in utile: ut prȩpararet se ad resisten¬
dum nabuchodonosor uł romanis. Quo¬
modo dicitis pharaoni. filius sapientiũ
ego. filius regũ antiquorũ : Sic dicebat
pharaoni unusquisq consiliarius eius:
ut suũ consiliũ bonũ. ẽẽ. oftenderet: &¬
obhoc statueret illud: Iues filius sapientiũ
egiptiorũ. & regum antiquorũ: idõq uirilit̃
dehes pugnare contra assirios uł romanos
ẜgiptiinanq heroas &e dõs: magnos aucto¬
res suȩgentis fuisse iactant. hoc ÷ ysin &
osyrin & typhonem Ubi sunt nunc sapientes

Expanded text:
sapientes consiliarii, Pharaoni dederunt sapientes consiliarii, Pharaoni dederunt consilium insipiens. » Taphneos, genitivus graecus est. Taphnis autem civitas est metropolis Aegypti, in qua Moses multa signa fecit, quae in Exodo commemorantur. Et hoc dixit, quia adveniente Babylonica vel Romana captivitate, omnia magorum consilia annullata sunt. Principes enim Pharaoni, qui putabantur sapientes esse, dederunt consilium insipiens, id est inutile, ut praepararet se ad resistendum Nabuchodonosor, vel Romanis. « Quomodo dicitis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum. » Sic dicebat Pharaoni unusquisque consiliarius ejus, ut suum consilium bonum esse ostenderet, et ob hoc statueret illud. Tu es filius sapientium Aegyptiorum, et regum antiquorum, ideoque viriliter debes pugnare contra Assyrios vel Romanos. Aegyptii namque heroas et deos magnos auctores suae gentis fuisse jactant, hoc est, Isin, et Isirin, et Typhonem. « Ubi sunt nunc sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
yꝑbolice intelligi. ut ꝓpt̾ nimiã tribulatio¬
nem. flumina quoꝙ dicantur exiccata. ẽe:
& illa quȩ in fluui is eradere defecisse. Me-¬
thaphorice aut̃ in fluuio exiccato: regnũ
desolatũ intelligimus. in riuis eiꝰ duces:
in calamo & iunco cunctam ȩgipti abun¬
Saudis ꝓpt̾ siccitatem fluminũ. & expan¬
dentes rete suꝑfaciem aquȩ marcescent
id÷ deficient Confundentur qui oꝑabant᷑
linũ. id ÷ qui exlino sagenas &e retia
componebant. plectentes & texentes sub.¬
tilia subaudis uestimenta. uł etiam qui
Stexebant ex iunco diuersi generis uascula.
& erunt irrigua eiꝰ id ÷ egipti flaccentia
Sid ÷ arentia Om̃s qui faciebant lacutias
Sad capiendos pisces subaudis deficient
aduenientib hostibus. Hȩc omĩa ut dixi¬
mus yꝑbolicos accipienda sunt: quã
ꝓpt̾ maximam uastationẽ ita expresserit
a ꝓpħa ꝓlata sunt. Stulti principes thanẽos.

Expanded text:
hyperbolice intelligi, ut propter nimiam tribulatiohyperbolice intelligi, ut propter nimiam tribulationem, flumina quoque dicantur exsiccata esse, et illa quae in fluviis erant defecisse. Metaphorice autem in fluvio exsiccato, regnum desolatum intelligimus, in rivis ejus duces, in calamo et junco cunctam Aegypti abuns » propter siccitatem fluminum, « et expandentes rete super faciem aquae inarescent, » id est, deficient. « Confundentur qui operabantur linum, » id est, qui ex lino sagenas et retia componebant, « plectentes et texentes subtilia » subaudis vestimenta, vel etiam quae texebant ex junco diversi generis vascula, « erunt irrigua ejus, » id est Aegypti « flaccentia, » id est arentia. « Omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces, » subaudis deficient advenientibus hostibus. Haec omnia, ut diximus, hyperbolicos accipienda sunt, quae propter maximam vastationem ita expresse a propheta prolata sunt. « Stulti principes Taphneos,
Abbreviated transcription (Latin):
gustus iomano imꝑio subiugauit Sed exhis
õmib chaldeos constat fuisse crudeliores:
romanos potentiores. Et arescet aqua de
mari: & fluuius subaudis nilus desolabit᷑
atq siccabitur. Hon de mari magno hoc dr̃.
sed de lacu qui appellat᷑ mareotes Om̃s enĩ
congregationes aquarũ scłm ꝓprietatẽ he-¬
breẽ linguȩ. sicut supra lictum est: appellan-¬
t᷑ maria. Ꝙ deficient flumina id ÷ septem
ri nili attenuabuntur a suis aquis: cala¬
mꝰ & iuncus marcescet. Hudabit̾ alueus riui
Sa fonte suo: id÷ ce riuius ce fons si mul ares¬
cent. Naturale ÷ sicut beatꝰ ieronimꝰ dicit.
ut cũ ꝑ irã dĩ captiuitas uenerit: indignati.¬
onẽ eius pestilentia sub sequatur. & aduersꝰ
peccatores ȩlementa cuncta desęuiant.
Potuit gͥ. c̾ẽ. ut uenientȩ captiuitate egiptio¬
rum ꝑchaldeos. uł etiã. romanos: aquȩ de
nilo & de fontib deficerent. Potest tam̃ &

Expanded text:
gustus Romano imperio subjugavit. Sed ex his gustus Romano imperio subjugavit. Sed ex his omnibus Chaldaeos constat fuisse crudeliores, Romanos potentiores. « Et arescet aqua de mari, et fluvius, » subaudis Nilus « desolabitur atque siccabitur. » Non de mari magno hoc dicitur, sed de lacu qui appellatur Mareotes. Omnes enim congregationes aquarum secundum proprietatem Hebraeae linguae, sicut supradictum est, appellantur maria. « Et deficient flumina, » id est, septem rivi Nili attenuabuntur a suis aquis: « Calamus et juncus inarescet. » « Nudabitur alveus rivi a fonte suo, » id est, et rivus et fons simul arescent. Naturale est, sicut beatus Hieronymus dicit, ut cum per iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversus peccatores elementa cuncta desaeviant. Potuit igitur esse, ut veniente captivitate Aegyptiorum per Chaldaeos, vel etiam per Romanos aquae de Nilo et de fontibus deficerent. Potest tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
& ariolos. cur ita acciderit: & non ꝓderit
eis. Si milit̾ in dñi aduentu. sp̃s id̾ ÷ uo.¬
luptas huiꝰ mundi scissa est: aliis credere
uolentib & aliis repugnantib Tunc ꝑse¬
cutores scõrũ & credentiũ int̾rogauerunt
idola sua. ce diuinos: quare talia exorta
essent inmundo: ut homines deserentes
antiquã consuetudinem. nouȩ fidei se
aptarent. Phitones sunt qui & uentrilo.¬
qui appellantur: eoquod habeant in se
malignũ sp̃m. cuiꝰ inspiratione plerunq
falsa: plerunq etiam dõ ꝑinictente uera
locuntur. Arioli sunt in cantatores. qui
in cantationib quibusdã &e carminib
rem ꝑagunt. Et tradam ȩgiptũ in marꝰ
dominorum crudelium: & iex fortis dominabit᷑
eorũ ait dñs In multorũ dominorũ manus
legimus traditam. ẽe. egiptum. Primũ quidẽ
expugnata est abassiri is deinde a nabuchodo¬
nosor: t̾cio abal exandro. adultimũ a roma¬¬
nis. quando antonio & cleopatra suꝑatis au-¬

Expanded text:
et ariolos, cur ita acciderit: et non proderit et ariolos, cur ita acciderit: et non proderit eis. Similiter in Domini adventu, spiritus, id est voluntas hujus mundi scissa est: aliis credere volentibus, et aliis repugnantibus. Tunc persecutores sanctorum et credentium interrogaverunt idola sua et divinos, quare talia exorta essent in mundo, ut homines deserentes antiquam consuetudinem novae fidei se aptarent. Pythones sunt qui et ventiloqui appellantur, eo quod habeant in se malignum spiritum, cujus inspiratione plerumque falsa, plerumque etiam Deo permittente vera loquuntur. Arioli sunt incantatores, qui incantationibus quibusdam et carminibus rem peragunt. « Et tradam Aegyptum in manus dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus. » In multorum dominorum manus legimus traditam esse Aegyptum. Primum quidem expugnata est ab Assyriis, deinde a Nabuchodonosor, tertio ab Alexandro, ad ultimum a Romanis, quando Antonio et Cleopatra superatis Au
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: aliis tradere se uolentib. & aliis re¬
pugnare nitentib. Unde facta ÷ ñ modi¬
ca sedicio int̾ eos. & hoc ÷ grauissimum
malũ. & magna miseria: ut hoste suꝑue¬
niente. ciues tutra se seditionẽ moueant.
eadem discordia impleta est int̾ fideles
& infideles intotomundo: aliis credere
uolentib aliis nolentib: linde dñsait
Non ueni pacem mittere int̾ram: sed glacdium.
Ueni enim separare hominem aduersus pa.¬
trẽ suũ: & cȩtera quȩ secuntur. Et dirum.¬
pet᷑ sp̃s egipti inuiscerib eiꝰ. & consiliũ
eius subaudis quo rebellare nitetur. prȩ¬
cipitabo: id est nichil faciam. & int̾rogabunt
simulacͥra sua & diuinos suos: & phitones
& ariolos. Orta seditione inȩgipto & in.¬
minente hoste. sp̃s scindetur. id ÷ uoluptas
egipti: cunctis diuersa sapientib & non
eadem uolentib Tunc ibunt & int̾roga¬
bunt demones residentes in simula c̾ris
suis. & diuinos siue uates: phitones quoꝙ

Expanded text:
hoc: aliis tradere se volentibus, et aliis rehoc: aliis tradere se volentibus, et aliis repugnare nitentibus. Unde facta est non modica seditio inter eos. Et hoc est gravissimum malum et magna miseria, ut hoste superveniente cives intra se seditionem moveant. eadem discordia impleta est inter fideles et infideles in toto mundo, aliis credere volentibus, aliis nolentibus. Unde Dominus ait: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium. Veni enim separare hominem adversus patrem suum , » et caetera quae sequuntur. « Et dirumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus, et consilium ejus, » subaudis quo rebellare nitetur: « praecipitabo, » id est, nihil faciam, « et interrogabunt simulacra sua et dominos suos et pythones et ariolos. » Orta seditione in Aegypto et imminente hoste, spiritus scindetur, id est voluntas Aegypti, cunctis diversa sapientibus et non eadem volentibus. Tunc ibunt et interrogabunt daemones residentes in simulacris suis, et divinos sive vates, pythones quoque
Abbreviated transcription (Latin):
hostes suos euadere posset. Dñs etiam suꝑ
nubem leuẽ ascendit. quando corpus hu¬
manũ accepit nullo humanȩ cõmixtionis
semine pregrauatũ : & cũ maria & ioseph
aduocẽ angł metu herodis fugit iN
egiptum: ad cuius ingressum poꝰtest. et̃.
ut simulacra egiptiorũ corruerent. aut
etiam ommute scerent: & corda sapientuĩ
egiptiorũ pauore tabescerent. Alit̃ Egiptꝰ
quȩ interpretatur tenebix uł meror:
significat hunc mundũ. qui tenebris
infidelitatis tegebatur ante dnĩ aduen¬
tũ Ingressus ⁊ ergo dñs ꝑgiptũ idest
hunc mundũ cũ nube leue. id ÷ cũ corpore
nullo peccati pondere grauato. & cõmota
sunt simulachra: quando relictis idolis
addnĩ fidẽ concurrerunt. & idola confre¬
gerunt. & concurrere faciã egiptios ad¬
uersum egiptios. id ÷ ciuies contra ciues.
& pugnabit uir egiptius contra frẽm suum
Henientib assiri is ł chaldeis. completũ est

Expanded text:
hostes suos evadere posset. Dominus etiam super hostes suos evadere posset. Dominus etiam super nubem levem ascendit, quando corpus humanum accepit nullo humanae commistionis semine praegravatum: et cum Maria et Joseph ad vocem angeli, metu Herodis fugit in Aegyptum ad cujus ingressum potest esse, ut simulacra Aegyptiorum corruerent, aut etiam commutescerent, et corda sapientium Aegyptiorum pavore tabescerent. Aliter: Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum, qui tenebris infidelitatis tegebatur ante Domini adventum. Ingressus est ergo Dominus Aegyptum, id est hunc mundum, cum nube levi, id est cum corpore nullo peccati pondere gravato, et commota sunt simulacra: quando relictis idolis ad Deum fide concurrerunt, et idola confregerunt. « Et concurrere faciam Aegyptios adversum Aegyptios, » id est cives contra cives: « et pugnabit vir » Aegyptius « contra fratrem suum. » Venientibus Assyriis vel Chaldaeis, completum est
Abbreviated transcription (Latin):
etur ȩgiptũ: & mouebuntur simulacra
egipti a facie eiꝰ. & cor egipti tabescet a fa¬¬
cie eiꝰ. Hȩc quȩ de ȩgipto hic dicuntur. tam
ad eiꝰ destructionem quȩ uenit ꝑ assirios:
quã acidnuĩ acduentũ possint ieferri. Dica mꝰ
gͥ quomͦ ad egiptũ ꝑtineat. Hubẽleuem.
appellat exercitũ assiriorũ. Uelocẽ dicit
assiriorũ uelocissimũ. & ing̾redietur ȩ¬
giptũ. Suꝑ nubẽ enĩ assiriorũ ascendit
dñs. quia ipse inspirauit eis in corde ut
ꝑcuterent egiptũ. & ipse dedit uirtutem
bellandi ut se ulcisceretur de inimicis
fus. qui popłm suũ sua ꝓmissione sedu¬
xerant Ipsoq ingredient̾e cũ assiriis iN
egiptũ: mota sunt simulachra egiptiorũ.
qui prȩ omĩb gentib idola colebant: quia
confracta sunt abassiriis. uł etiã dño oꝑan¬¬
te factũ est ut assiriis uenientib. demo¬¬
nes qui midolis colebantur responsadare
non possent. Tunc cor ȩgipti tabuit. siue
defecit consiliũ. non reperiens quomodo

Expanded text:
 movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet a facie ejus. » Haec quae de Aegypto hic dicuntur, tam ad ejus destructionem, quae venit per Assyrios, quam ad Domini adventum possunt referri. Dicamus igitur quomodo ad Aegyptum pertineat. Nubem levem appellat exercitum Assyriorum velocem. Dicit Assyriorum velocissimum, et ingredietur Aegyptum. Super nubem enim Assyriorum ascendit Dominus, quia ipse inspiravit eis in corde ut percuterent Aegyptum, et ipse dedit virtutem bellandi ut se ulcisceretur de inimicis suis, qui populum suum sua promissione seduxerant. Ipsoque ingrediente cum Assyriis in Aegyptum, mota sunt simulacra Aegyptiorum, qui prae omnibus gentibus idola colebant: quia confracta sunt ab Assyriis, vel etiam Domino operante factum est, ut Assyriis venientibus, daemones qui in idolis colebantur, responsa dare non possent. Tunc cor Aegypti tabuit, sive defecit consilium, non reperiens quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Uides quomꝰ de una re tiansit ad aliã: reuertio
iterii ad captiuitatẽ moab. Sicut auis inquit
fugit ante accipitrem. & sicut pulli citissime
auolant: sic cito transmigrabunt filiȩ moab
de t̾ra sua in transcensu arnon: ꝑquas debemꝰ
intelligere ciuitates & urbes. uł reuera
uiros & mulieres. Arnon ciuitas ⁊ t̾minus
moabitarũ & amorteorũ: Transcensũ aũt
dicit ppt̃ captiuitatẽ. sic erunt intransce̾nsu
arnon id ÷ sic transibunt incaptiuitatem
parnon. In consiliũ moabitidis id÷ contra: a¬

Expanded text:
ides quomodo de una re transit ad aliam. Revertitur iterum ad captivitatem Moab. Sicut avis, inquit, fugit ante accipitrem, et sicut pulli citissime avolant: sic cito transmigrabunt filiae Moab de terra sua in transcensu Arnon: per quas debemus intelligere civitates et urbes, vel revera viros et mulieres. Arnon civitas est, terminus Moabitarum et Amorrhaeorum. Transcensum autem dicit propter captivitatem. Sicut erunt in transcensu Arnon, id est, sic transibunt in captivitatem per Arnon. « Ini consilium » Moabitidis, id est contra.
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ luxuriabant᷑: & om̃em carnis uolu-¬
ptatẽ explebant. Sed ubi illi irã om̃ipotentis
di contra se maxime concitauerunt: ibi
minat᷑ modo ꝓpħa habitare diuersa genera
serpentiũ. &e portenta demoniorũ Ppe est¬
Omẽ tempus quamlibet longũ sit: ȩternitati¬

Expanded text:
suorum luxuriabantur, et omnem carnis volusuorum luxuriabantur, et omnem carnis voluptatem explebant, sed ubi illi iram omnipotentis Dei contra se maxime concitaverunt: ibi minatur modo propheta habitare diversa genera serpentum, et portenta daemoniorum. CAP tempus
Abbreviated transcription (Latin):
physici dicunt. ut oua sua obliuiscatur
in deserto: ꝑ quã omĩa genera auiũ solitu.¬
dinẽ diligentiũ & ibidem habitantiũ debemꝰ
intelligere. Pilosi homines sunt siluestres.
hispidi. ł simii qui & incubones uł satiri
a quibusdã uocantur: uł genera dȩmo¬¬
nũ Ululȩ sunt bubones. tante magnitu¬
dinis ut corui: sed uariis maculis respsi.
qui solent rostrũ defigere in paludem: &e
fortit̾ resonare: Sirȩne dracones sint
cristati & alati. uł ut fabulȩ poetarum
dicunt pisces sunt marini: similicudi¬
nẽ multerũ habentes. Possunt & sirenȩ:
portenta demonũ intelligi Edes sunt: domꝰ
magnȩ. Delubra aut̃ erant templa dõrũ. quȩ
dicebant᷑ a deludendo. uł qđ ibi sparent se
diluere. id÷ mundare a peccatis ꝑmultitu¬
dinẽ sacrificiorũ qr uixta eadem templa
erant fontes in quib diluebant᷑ hostiȩ. In
delubris uoluptatis dicit. qr ante aras dõrũ

Expanded text:
physici dicunt ut ova sua obliviscatur physici dicunt ut ova sua obliviscatur in deserto: per quam omnia genera avium solitudinem diligentium, et ibidem habitantium, debemus intelligere. Pilosi homines sunt sylvestres, hispidi, vel simii, qui et incubones, vel satyri a quibusdam vocantur, vel genera daemonum. Ululae sunt bubones, tantae magnitudinis ut corvi, sed variis maculis repersi, qui solent rostrum defigere in paludem et fortiter resonare. Sirenae dracones sunt, cristati et alati, ut fabulae poetarum dicunt; pisces sunt marini, similitudinem mulierum habentes. Possunt et sirenae portenta daemonum intelligi. Aedes sunt domus magnae. Delubra autem erant templa deorum, quae dicebantur a deludendo, vel quod ibi sperarent se diluere, id est mundare a peccatis per multitudinem sacrificiorum; quia juxta eadem templa erant fontes, in quibus diluebantur hostiae. In delubris voluptatis dicit, quia ante aras deorum
Abbreviated transcription (Latin):
arbusta atq uirgulta in quib morantur
bestiȩ & aues: estq ibi uenatio regia Sedq
sunt ibi sicut in sub sequentib dicitur por¬
tenta demonũ: inhabitabilis redditur.
Duȩ nanq ciuitates potentissimȩ apud me¬¬
dos ꝓ babilone ȩdificatȩ sunt: seleucia &
thesiphonte. quȩ adhuc manere dicunt᷑
N ec ponet ibi tentoria a rabsid ÷ sarracenꝰ:
nec pastores fessi labore post uestigia gre¬¬
gũ requiescent ibi. sed requiescent ibi be¬
stiȩ. ce replebunt᷑ domꝰ eorũ id ÷ babiloni.¬
otum draconib: & habitabunt ibistici¬
tiones.
ce pilosi saltabunt ibi. & respondebunt ibi
ululȩ sibi inuicẽ in ȩdib eiꝰ. & sirenȩ in delu¬
bris uoluptatis. Ppt̾ mnulticudinem bestiarũ
& serpentiũ acdemonũ. ñ audet quisquã
pastorũ id ÷ deserti appetitor ibidẽ habitare.
Strutio auis ÷ mirȩ magnitudinis. solitudi.¬
nẽ quȩrens: quȩ hanc habet naturã sicut

Expanded text:
arbusta, atque virgulta, in quibus morantur arbusta, atque virgulta, in quibus morantur bestiae et aves: estque ibi venatio regia. Sed quia sunt ibi sicut in subsequentibus dicitur portenta daemonum, inhabitabilis redditur. Duae namque civitates potentissimae apud Medos pro Babylone aedificatae sunt: Selencia et Ctesiphonte, quae adhuc manere dicuntur. « Nec ponet ibi tentoria Arabs » id est Saracenus, « nec pastores fessi labore post vestigia gregum requiescent ibi. » « Sed requiescent ibi bestiae; et replebuntur domus eorum, » id est Babyloniorum, « draconibus: et habitabunt ibi struthiones, et pilosi saltabunt ibi. Et respondebunt ibi ululae » sibi invicem bris voluptatis. » Propter multitudinem bestiarum, et serpentium, ac daemonum non audet quisquam pastorum, id est deserti appetitor, ibidem habitare. Struthio avis est mirae magnitudinis, solitudinem quaerens: quae hanc habet naturam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tam sullimis regni potentiã subuertisse. a
quo suscitati sunt contra chaldeos. Si quidẽ
subiecti erant chaldeis: ideoq nullomodo
talia agerent nisi dõ uolente. Parit̃q descri-¬
bit tantã. ẽẽ. sȩuiciã medorũ atq ꝑsarũ: ut
ardore sanguinis effundendi. aurũ &ar¬
gentũ ꝓ nichilo deputent. ac sagittis suis
lactentes infantulos transuerberent Et
erit babilon illa głosa in regnis. id÷ quȩ
quondã fuit głosa in regnis: inclita it
suꝑbia chaldeorũ. id÷ inqua głabant᷑ & suꝑbi¬
ebant chaldei: erit destructa ce subuersa in
desolatione. sicut subuercit ds̃ sodomã & go-¬
morram. Hon habitabit᷑ usq infinẽ. & non
fundabitur a generatione in generationẽ.
id ÷ nunquam deinceps in ȩt̾num funda-¬
bit᷑ Inueritate enĩ tenendũ ÷ ñ ẽẽ. illam
reȩdificatã postmodũ: sed ut quidã dicunt
lacusibi ÷ inmedio eiꝰ plenꝰ serpentib. &

Expanded text:
tam sublimis regni potentiam subvertisse, a tam sublimis regni potentiam subvertisse, a quo suscitati sunt contra Chaldaeos. Siquidem subjecti erant Chaldaeis, ideoque nullo modo talia agerent nisi Deo volente. Pariterque describit tantam esse saevitiam Medorum atque Persarum, ut ardore sanguinis effundendi, aurum et argentum pro nihilo deputent, ac sagittis suis lactantes infantulos transverberent. « Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, » id est quae quondam fuit gloriosa in regnis, « inclyta in superbia Chaldaeorum, » id est in qua gloriabantur et superbiebant Chaldaei, erit destructa et subversa in desolatione, « sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham. » « Non habitabitur usque in finem, et non fundabitur a generatione in generationem, » id est, nunquam deinceps in aeternum fundabitur. In veritate enim tenendum est, non esse illam reaedificatam postmodum: sed ut quidam dicunt lacus ibi est, in medio ejus plenus serpentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
nerino quib pͥus defendebat᷑. postquã capti
fuerint reuercent᷑ ad ꝓpria. qui potuerint
gladiũ euadere hostiũ. Uł uniuersi populi
Qui tenebant᷑ in babilone captiui &e serui. in:¬
t̾fectis dominis aquib prius dominabant᷑:
ad ꝓpria reuertentur. Omĩs qui inuentꝰ¬
sfuerit in ea: occidetur. Ꝙ om̃is qui suꝑue¬
nerit. subaudit᷑ ferre auxiliũ chaldeis:
cadet ingladio hostiũ. Qui ñ fugerit & resistere
babiloniorũ: allident siue ꝑcutient in oculis
eorũ De hoc psalmista longeante pͣdir̃. Beatꝰ qui
tenebit: & allidet paruulos suos ad petrã Diri.¬
nissim a uictorũ sȩuicia: ut nec innoxiȩ par¬
cat᷑ ȩtati. ut cunctȩ domorũ diripiantur opes:
&& inconspectu maritali uxorũ uiolet᷑ pudi¬
cicia Ecce ego suscitabo suꝑ eos inedos qui ar-¬
oculus eorũ Hic ostendit de quib gentib suꝑiꝰ
dixerat: & ñ ꝓprus uirib. sed dĩ auxilio

Expanded text:
nerint quibus prius defendebatur, postquam capti nerint quibus prius defendebatur, postquam capti fuerint, revertentur ad propria, qui potuerint gladium evadere hostium; vel universi populi qui tenebantur in Babylone captivi et servi, interfectis dominis a quibus prius dominabantur, ad propria revertentur. « Omnis qui inventus fuerit, » in ea « occidetur: et omnis qui supervenerit, » subauditur ferre auxilium Chaldaeis, « cadet in gladio hostium. » Qui non fugerit et resistere Babyloniorum, « allident » sive percutient in oculis eorum. De hoc Psalmista longe ante praedixit: « Beatus qui tenebit, et allidet parvulos suos ad petram . » « Diris et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui aroculus eorum. » Hic ostendit de quibus gentibus superius dixerat: et non propriis viribus, sed Dei auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓpt̃ indignationẽ dnĩ exercituũ: & ꝓpt̃
diem ue furoris eiꝰ. Sicut suꝑra diximꝰ de
stellarũ obumbratione. qđ afflictis omĩa
obumbrari uidentur: ita potest & istud
intelligi. ut tantꝰ t̾ror inuaserit eos adue¬
nientib medis & ꝑsis. ut ñ solũ homines s
etiã elementa uiderentur contra eos insur¬
gere. Potest & ita intelligi. ut ĩminente sub.¬
uersione babilonis clũ tonitruo sit ꝑ motũ
t̃raq concussa sit funditꝰ Potest & ad diem
iudicii ñ incongrue referri. Werit quasi
ddãmula fugiens & quasiouis: & ñ erio qui
congregeo. Aduenientib medis & ꝑsis. fu¬
gient om̃s bellatores babilonis a facie eoꝵ
Sicut dãmula fugit a rugituleonis cui non
audet resistere. neꝙͣ ualet se liberare: & sicut ouis
abululatu luporũ ñ habens defensorẽ neꝙ congre¬
gantẽ. Inusquisꝙ ad popłm suũ conuertecur
&e singuli ad t̾ram suã fugient Uniuersi auxi¬
liatores babilonis qui de diuersis partib ue¬

Expanded text:
pter indignationem Domini exercituum, et propter diem irae furoris ejus. » Sicut supra diximus de stellarum obumbratione, quod afflictis omnia obumbrari videntur: ita potest et istud intelligi, ut tantus terror invaserit eos advenientibus Medis et Persis, ut non solum homines, sed etiam elementa viderentur contra eos insurgere. Potest et ita intelligi, ut, imminente subversione Babylonis, coelum tonitruo sit permotum, terraque concussa sit funditus. Potest et ad diem judicii non incongrue referri. « Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis: et « non erit qui congreget. » Advenientibus Medis et Persis, fugient omnes bellatores Babylonis a facie eorum sicut damula fugit a rugitu leonis, cui non audet resistere, neque valet se liberare. Et sicut ovis ab ululatu luporum, non habens defensorem, neque congregantem: « unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. » Universi auxiliatores Babylonis, qui de diversis partibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
& minat᷑ ei qł uisitanda sit ñ mbonũ Sed
in malũ sui. ut ubi fuerat pͥus innumerabilis
turba popłorũ: ibi sit uastitas & desolatio ho¬
minũ Freciosior erit uir auro: & homomun.¬
do obrird. Quicqͥd raro inuenit̃: p̃ciosũ est.
Unde hic dr̃. qr post destructionẽ babilonis &
int̾fectionẽ popłi eiꝰ. p̃ciosior erit uirauro: ĩd
÷ rarior inueniet᷑ uir babilonius quã aurũ
&homo habilonius similit̃ rarior inueniet᷑
obrito: hoc ÷ rubro auro. Talequid legit᷑ in
libroregũ Sermo dnĩ erat p̾ciosus: id raro
inueniebatur. Similit̃ potest referri addiẽ
iudicii: quando uisitabit dñs suꝑmala totiꝰ
mundi. & faciet quiescere suꝑbiã demonũ
& infideliũ hominũ. & pauci inuenient᷑: elle¬
cti ꝓpt̃ ꝑsecutionẽ antixp̃i. Suꝑhoiofa

Expanded text:
sed minatur ei quod visitanda sit, non in bonum sed sed minatur ei quod visitanda sit, non in bonum sed in malum sui, ut ubi fuerat prius innumerabilis turba populorum, ibi sit vastitas et desolatio hominum. « Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. » Quidquid raro invenitur pretiosum est. Unde hic ionem populi ejus, pretiosior erit vir auro, id est rarior invenietur vir Babylonius quam aurum. Et homo Babylonius similiter rarior invenietur obrizo, hoc est rubro auro. Tale quid legitur in libro Regum : Sermo Domini erat pretiosus, id est raro inveniebatur. Similiter potest referri ad diem judicii, quando visitabit Dominus super mala totius mundi, et faciet quiescere superbiam daemonum et infidelium hominum: et pauci invenientur electi, propter persecutionem Antichris
Abbreviated transcription (Latin):
tentur: ita ut nullus aliũ ualeat consola¬
multi incendio combusti sunt. fcce dies
peccatores eiꝰ conterendos de ea Diem deũ
erudele in hoc loco: debemꝰ intelligere diẽ
ñ qđ crudelis sit merito sui quiꝰ crudeles cru¬
ciat. ł in quo crudeles cruciant᷑: s qđ cru¬
delis uideat᷑ afflictionẽ patientib. qm̃
stelle cęli & splendor eatũ non etpandent
lumꝰ suũ Obtenebratꝰ ÷ sol in ortu suo: &
luna ñ splendebit in lumine suo Afflictis
& intribulatione positis: cuncta obtene¬
brari uident᷑ Uł psole regẽ baltasar ꝑ lunã
reginã. ꝑ stellas possumꝰ intelligere princi¬
pes. qui om̃s in morte obtenebrati sunt aduem¬
entib medis & ꝑsis Possumꝰ & hoc referre ad
diem extiemi examinis: quando omĩa lumi¬
naria obtenebrari uidebunt᷑. comparatione
maioris luminis xp̃i Et uisitabo suꝑ orbis
mala. ꝑ pt̃ magnitudi nẽ regni & ingentis
popli multtudinẽ babilon orbis ap̃pellat᷑.

Expanded text:
tentur: ita ut nullus alium voleat consolatentur: ita ut nullus alium voleat consolamulti incendio combusti sunt. « Ecce diepeccatores ejus conterendos de ea. » Diem Domini crudelem, in hoc loco debemus intelligere captiem: non quod crudelis sit merito sui qui crudeles cruciat, vel in quo crudeles cruciantur: sed quod crudelis videatur afflictionem patientibus. « Quoniam stellae coeli, et splendor earum non expandent lumen suum: obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo. » Afflictis et in tribulatione positis cuncta obtenebrari videntur; vel, per solem regem Balthasar, per lunam reginam, per stellas possumus intelligere principes, qui omnes in morte obtenebrati sunt, advenientibus Medis et Persis. Possumus et hoc referre ad diem extremi examinis, quando omnia luminaria obtenebrari videbuntur, comparatione majoris luminis Christi. « Et visitabo super orbis mala, » propter magnitudinem regni et ingentis populi multitudinem, Babylon orbis appellatur:
Abbreviated transcription (Latin):
ri & aliarũ quȩ cũ ipsis erant gentiũ con-¬
giegatarũ quȩ adario & cyio congi ogatȩ
sunt aduersus babilone. Dñs ce uala
furoris eꝰ. ut disꝑdat om̃em t̾rã. Dñs subaudis
ueniet & uasa furoris eiꝰ. darius indelicet
& eyrus ministri uindictȩ illius: ut disꝑdat
om̃em tram babilonis ¶lulate: qr ꝓpe ÷ dies
duĩ. Eit apostropha ad chaldeos: ut uentura
babilonis. Quasi uastitas adño ueniet: id÷
in solicudinẽ redigetur. P ropt̃ hoc subaudis
qr dñs ueniet cũ medis & ꝑsis. om̃s manus
fortiũ chaldeorũ dissoluent᷑ a pauore: &
om̃e cor hominis tabescet. siue deficiet ce
conteret᷑ Tortiones subaudis uentris. & do¬
lores membrorũ tenebunt chaldeos: qͥsi
parturiens dolebunt. Unusquisꝙ ad ꝓxi:¬
mũ suũ stupebit. id÷ mirabunt᷑ ꝓpt̾ suã
miseriã & calamitatẽ & in amentiã uer¬

Expanded text:
yri, et aliorum qui cum ipsis erant « gentium conyri, et aliorum qui cum ipsis erant « gentium congregatarum, » quae a Dario et Cyro congregatae sunt adversus Babylonem. « Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. » Dominus, subaudis veniet et vasa furoris ejus, Darius videlicet et Cyrus ministri vindictae illius, ut disperdat omnem terram Babylonis. « Ululate, quia prope est dies Domini. » Fit apostropha ad Chaldaeos, ut ventura Babylonis. « Quasi vastitas a Domino veniet, » id est in solitudinem redigetur. « Propter hoc, » subaudis, quia Dominus veniet cum Medis et Persis, « omnes manus fortium » Chaldaeorum « dissolventur » a pavore « et omne cor hominis tabescet, » sive deficiet. « Et conteretur. Torsiones » subaudis ventris « et dolores » membrorum « tenebunt » Chaldaeos: « quasi parturiens, dolebunt. Unusquisque ad proximum suum stupebit, » id est mirabuntur propter miseriam suam, et calamitatem, et in amentiam ver
Abbreviated transcription (Latin):
ad inctoriam: & ingrediãnt᷑ portas ba¬
bilonis. duces medorũ ce ꝑsarũ. darius
& cyrus . Ego mandaui scĩficatis meis. &
uocaui fortes meos in ira mea. exultantes
ingła mea. Scĩficatos suos & fortes appel¬
dĩ pͣcepto parentes. eiꝰ uoluntatẽ comple¬
uerunt. Comparatione illorũ qui dĩ ius¬
sis non obtemꝑabant: scĩ erant ꝑgo
inqͥt mandaui scĩficatis meis medis &
ꝑsis. ut uenirent contra babilonem.
de uocaui fortes meos supͣ memoratos
in ira siue in uindicta mea. Tunc uoca¬¬
uit eos &e mandaiit ut uenirent: quan¬
do inspirauit illis in corde. In hoc uͦ qđ
subiungit ȩxultantes in gła mea: osten¬
dit eos non ꝓpria uirtute hoc fecisse. s
dĩauxilio & fortitudine fretos: tam
scribit: qui cũ multis auxiliis popłorũ
ad subuertendã babilonẽ uenerunt.
Hor multitudinis popłorũ inmontib babi¬
lonis: quasi popłorũ frequentiũ. idd÷ mui¬
torũ Uox sonitꝰ regũ subaudis darii & ꝙ¬

Expanded text:
ad victoriam, et ingredientur portas Babylonis duces Medorum et Persarum, Darius et Cyrus. « Ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea, exsultantes in gloria mea. » Sanctificatos suos et fortes appellased quia Dei praecepto parentes ejus voluntatem compleverunt. Comparatione illorum qui Dei jussis non obtemperabant, sancti erant. Ego, inquit, mandavi sanctificatis meis Medis et Persis, ut venirent contra Babylonem: et vocavi fortes meos supra memoratos in ira, sive in vindicta mea. Tunc vocavit eos et mandavit ut venirent, quando inspiravit illis in corde. In hoc vero quod subjungit, exsultantes in gloria mea, ostendit eos non propria virtute hoc fecisse, sed Dei auxilio et fortitudine fretos tam srum describit, qui cum multis auxiliis populorum ad subvertendam Babylonem venerunt. Vox multitudinis populorum in montibus Babylonis, quasi populorum frequentium, id est multorum. « Vox sonitus regum, » subaudis Darii et C