comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo. ꝑ ramos enĩ arboꝵ pendule impor¬
tuna garrulitate sonantes. ꝙsi linguas in
sermone nequeunt explicare. sonũ tñ huma¬
ca loquax certũ dnm̃ te uoce saluto. si me
ñ uideas ẽẽ negabis auem. Picuis a pico sa¬
turni filio nom̃ sũpsit eo qd̃ in auspicuis eo¬
dem utebat᷑. nã ferunt hanc auem qͥddam
habere diuinũ. illo indicio qd in qͣcũq ar¬
bore indificauerit. clauũ uł qͥcqͥd aliud
fixũ herere diu ñ potest quin stati exeidirt
uͥ ea insederit. iste ẽ picus martiꝰ. nã alias̃
pica. Pauo nom̃ de sono uocis habet. cunis
caro tã dura ẽ. ut putredinẽ uix sentiat
seuo tradere dura coco. fasianꝰ a fasida i¬
sula grecie. uñ pͥmũ asportatꝰ ẽ appellatꝰ. te¬
statur idem uetꝰ disticon illud. argiua pri¬
mo sũ transportata carina. ante mͥ notũ nl
nͥ fasis erat. Gallꝰ a castratione uocatꝰ. int̾
ceteras enĩ aues huic soli testiculi adimuntͥ

Expanded text:
homo. Per ramos enim arborum pendulae inporhomo. Per ramos enim arborum pendulae inportuna garrulitate sonantes, et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humaca loquax certa dominum te voce saluto: si me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod eam in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio quod in quacumque arbore nidificaverit, clavum, vel quidquid aliud fixum, diu haerere non potest quin statim excidat, ubi ea insederit. Iste est picus Martius; nam alia est pica. Pavo nomen de sono vocis habet; cuius caro tam dura est ut putredinem vix sentiat, saevo tradere, dure, coco. Phasianus a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatur. Testatur id vetus distichon illud: Argiva primo sum transportata carina. Ante mihi notum, nil nisi Phasis erat. 50. Gallus a castratione vocatus. Inter caeteras enim aves huic soli testiculi adimuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
na auis habens nom̃ de sono uocis. qnͣdo
uulgo dr amma. ab amando paruulos. uñ
ꝙ lac p̾bere fertur nascentibꝰ. Coruuᷤᷤ siue
corax. nom̃ a sono gutturis habet. qd̃ uoce
crocitet. fert᷑ aũ hȩc auis qd̃ editis pulliᷤᷤ
agnoscat. pꝰꝗͣ uͦ eos tetros plumiᷤᷤ aspexerit
in toto agnitos abundantiꝰ pascit. hic prior
in cadauerib ocułu petit. Cornix annosa
auis ap̃ latinos greco noĩe appellat᷑. quã
aiunt augures hominũ curas significati¬
onib agere. insidiarũ uias monstrare. fu¬
tura p̾dicere. magnũ nefas hoc credere.
ut ds consilia sua cormeib mandet. huiꝰ
int̾ multa auspicia tribuunt etiã pluuiaᷤᷤ
na pluuiã uocat imꝓba uoce. Graculꝰ a
garrulitate nuncupatꝰ. ñ ut qͥdã uolunt
ꝓ eo qd̃ gregatĩ uolant. cũ sit manifestum
ex uoce eos nuncupari. ẽ enĩ loqͣcissimũ ge¬
nꝰ o uocib importunũ. Picȩ qĩ poetice
qd̃ uerba in discrimine uocis exp̾mant. ut

Expanded text:
rna avis, habens nomen de sono vocis; quando rna avis, habens nomen de sono vocis; quando vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde et lac praebere fertur nascentibus. Corvus, sive corax, nomen a sono gutturis habet, quod voce coracinet. Fertur haec avis quod editis pullis eagnoscat; postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur; quam aiunt augures hominum curas significationibus agere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huius inter multa auspicia tribuunt etiam pluvias pna pluviam vocat inproba voce. Graculus a garrulitate nuncupatus; non, ut quidam volunt, pro eo ut gregatim volent; cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus inportunum. Picae quasi poeticae, quod verba in discrimine vocis exprimat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Luscinia auis inde nom̃ sũpsit. qr cantu suo
significare solet surgentis ex ortu diei qͦsi
lucenia eadẽ ⁊acredula. de qua cicero in ꝓg
luctu nominata. cũ enĩ clamat. aut fletũ
tetur tristiciã. tacenᷤ ostendere fert᷑ ꝓsꝑitatẽ.
Bubo a sono uocis cõpositũ nom̃ habet. a¬
ius feralis onusta quidẽ plumis s grariiᷤ
semꝑ detenta pigritie. in sepuleris die
noctuq uersatur. ⁊ sẽꝑ cõmorans in cau̾niᷤᷤ
deniq augures ap̃ malũ portendere fert᷑.
nã cũ in urbe uisa fuerit. solitudinẽ sig¬
nificare dicunt. Noctua dr eo qd̾ nocte
circũuolat. sꝑ diẽ ñ possit uidere. n̾as
orto splendore solis. uisus illiꝰ hebetatur.
hanc aũ insula cretensis ñ habet. ⁊si ue¬
niat aliunde statĩ morit᷑. Noctua aũ ñ
ẽ bubo. nã bubo maior ẽ. Nicticorax ipsa
ẽ noctua. qr noctẽ amat. ẽ enĩ auis luci¬
fuga. ꝙ solem uidere ñ patit᷑. Strix noct᷑¬

Expanded text:
Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Proluctu, nominata; cum enim clamat aut fletum tetur tristitiam, tacens ostendere fertur prosperitatem. Bubo a sono vocis conpositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in cavernis.Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significare dicunt. Noctua dicitur pro eo quod nocte circumvolat et per diem non possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix noctu
Abbreviated transcription (Latin):
dirigendi ꝓiecta int̾luceant. cursusq uie
pateant inditio plumarũ fulgentium.
Onocrotolon greci uocant rostro longo. qͦꝵ
duo genera st̃. aliud aqͥtale. aliud solitudiniᷤᷤ.
Ibis auris nili fluminis. q̃ semet ipsã purgat
rostro in anũ aquã fundens. hec serpentiũ
deportans. Meropes eosdẽq & gaulos q̃ parẽ¬
tessuos recondẽ atꝙ alere dicunt᷑. Coredulꝰ
genꝰ uolatile qĩ cor edens. Monedula auis¬
qiͣ monet᷑ala q̃ cũ aurũ inuenit aufert.¬
⁊ occultat. cicero dicit ꝓualerio flacco. ñ plꝰ
aurũ tͥ ꝙͣ monedule cõmittendu. Nesꝑti¬
lo ꝓ tp̃re nom̃ accep̃. eo qd̃ luc̃ẽ fugiens cre¬
pusculo uesꝑtino circũuolat p̾cipiti motu
acta. & tenuissimis brachioꝵ m̃bris fuspen¬
sa. animal muriũ simile. ñ tã uoce resonais
ꝙͣ stridore. spetie qͦ uolatił ẽ simł ⁊ qͣdrupeᷤᷤ:
dentib utit᷑ qd̾ in aliis auibꝰ reꝑiri ñ solet.

Expanded text:
dirigendi praejactae interluceant, cursusque viae dirigendi praejactae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium. 94 32. Onocrotalon Graeci vocant rostro longo. Quorum duo genera sunt: aliud aquatile, aliud solitudinis. 33. Ibis, avis Nili fluminis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aqua fundens. Haec serpentium deportans. 34. Meropes, eosdem, et Gaulos, qui parentes suos recondere atque alere dicuntur. Coredulus, genus volatile, quasi cor edens. 35. Monedula, quasi monetula, quae cum aurum invenit, aufert et occultat. Cic., pro Valer. Flac.: Non plus aurum tibi, quam monedulae, committendum. lio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet.
Abbreviated transcription (Latin):
diomedia int̾ scoprilos litoꝵ osaxa uolitan-¬
tes. iudicant int̾ suos ⁊ aduenas. nã si grecus
ẽ s ꝓpius accedunt ꝙ blandiunt᷑. si alienige.¬
na. morsu impugnant ꝯ uulnerant. lacri¬
mosis qiͣ uocib dolentes uł sui mutationẽ
uł regis interitũ. nã diomedes ab illiricis
int̾emptꝰ ẽ. hȩ aũ aues latine diomediȩ
uocant᷑. greci aũ eas herodios dicunt. Mem¬
nonides aues egyptie. appellate. a loco ubi
memnon ꝑũt. nã cateruatĩ auolare dicut᷑
ex egypto ad ilium. iuxta mennonis sepul¬
chrum. ⁊ ꝑinde eas ilienses mennonias uo¬
cant. qͥnto aũ anno ad ilium ueniunt. ꝙ
cũ biduo circũ uolauerint. tercia die in¬
euntes prignã uicissim se unguib rostrisꝙ
dilacerant. Ercinie aues dicte ab ercino
saltu germanie. uͭ nascunt᷑. quarũ penne
a deo ꝑ obscura enricant. ut quãuis nox ob¬
tenta densis tenebris sit ad p̾sidiũ itineris

Expanded text:
Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitanDiomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Latine Diomediae vocantur, Graeci eas ἐρωδιούς dicunt. Memnonides aves Aegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto ad Ilium iuxta Memnonis sepulchrum, et proinde eas Ilienses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus rostrisque ibus. Herciniae aves dictae ab Hercinio saltu Germaniae, ubi nascuntur, quarum pennae adeo in obscuris micant, ut quatenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris
Abbreviated transcription (Latin):
dicta qiͣ ales cianea eo qd in hieme in stag¬
nis oceani nidos fac̾. pullosq educit. qua
excubante fert᷑ extento equore pelagꝰ silen¬
tib uentis ꝯtinuata septe dierũ tnquillita¬
te mitescere. ⁊ eiꝰ fȩtib educandis obsequnĩ
ipsa rerũ natura p̃bere. Pellicanꝰ auis esyp¬
tia habitans in solitudine nili fluminis.
nñ & nom̃ sũpsit. nã canopos egẏptꝰ dr. fer¬
tur aũ si uerũ sit eã occidere natos suos
eosq ꝑ triduũ lugere. deinde seipsã uulne¬
rare ⁊ asꝑsione sui sanguinis uiuificare filioͤ¬
suos. Stromphalide aues abstrophadib ĩstilis
appellate. ũ plurimũ abundant. adu̾sus qs
hercules sagittis usus ẽ. st̃. enĩ pelagi uoluereᷤᷤ
in insulis habitantes. Diomedeas aues a sociis
diomedis appellatas qͦs fert̃ fabulȩ in easde̾
uolucres fuisse ꝯũsos. forma fulice similes
magnitudine cignoꝵ. colore candido. duris
ꝯ grandib rostris. st̃ añ circa apuliã in ĩsula

Expanded text:
dicta, quasi ales oceanea, quia in hieme in stagnis Oceani nidos facit; qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et ejus fetibus educandis obsequium ipsam rerum naturam praebere. 26. Pellicanus, avis Aegyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopus Aegyptus dicitur. Fertur, si verum est, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios. 27. Stymphalidae, aves a Stymphadibus iappellatae, ubi plurimum abundant; adversus quas Hercules sagittis est usus. Sunt enim pelagi volucres in insulis habitantes. Diomedias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula
Abbreviated transcription (Latin):
lucanꝰ. ⁊ turbata ꝑit disꝑsis littera penuis:
excelsa au̾ petunt qͦ faciliꝰ uideant qͦs pe¬
tunt t̾ras. castigat aũ uoce q̃q cogit aginen.
at uͥ raucescit. succedit alia. nocte aũ exeubi¬
as diuidunt. ⁊ ordinẽ uigiliarũ ꝑ uices faci¬
unt. tenentes lapillos suspensis digitis qͥb sõ¬
nos arguant. qd̾ cauendũ erit clamor indi¬
cat. etatẽ in illis color ꝓdit. na senectute ni¬
grescunt. Ciconiȩ uocatȩ a sono qͦ crepitant
quaciente rostro faciunt. hȩ ueris nuntię.
societatis comites. serpentiũ hostes. mariatũs¬
uolant. in asiã collecto agmine ꝑgunt. Cor¬
nices duces eas p̾cedunt. ⁊ ipse qiͣ exercitis
ꝑsequunt᷑. eximia illis circa filios pietas ẽ
nã adeo nidos impensiꝰ fouent. ut assiduo
in cubitu plumas exuant. qnͣtũ aũ tempꝰ
impenderint infetib educandis ⁊ in cure¬
tantũ ⁊ ipse inuicẽ a pullis sus aluntur

Expanded text:
Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. 15. Castigat autem voce quae cogit agmen. At uas dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant: quod cavendum erit, clamor indicat. Aetatem in illis color prodit; nam senectute nigrescunt. Ciconiae vocatae a sono quo crepitant, quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae quasi exercitus prosequuntur. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos inpensius fovent ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus inpenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cis ꝯstant ẽẽ cõposita. ut grus. coruus. cignꝰ.
pauo. miluus. bubo. ulula. cuculꝰ. garru¬
lus. graculꝰ. & cȩtã. uarietas enĩ uocis ea¬
rũ docuit homines qͥd nominarent᷑. Aqͥ
la ab acumine ocłoꝵ uocata. tanti enĩ dr
na ferat᷑. nec humanis pateat obtutibꝰ
de tanta sublimitate pisculos natare
uideat. ac torrentiᷤᷤ ad instar descendens
⁊ pullos suos ungue suspensos radiis solis
obieit. & qͦs uiderit immobiłẽ tenere aciẽ
ut dignos genere ꝯseruat. si qͦs uͦ inflecte¬
re obtutũ uiderit. qiͣ degeneres abicit.
Uultur a uolatu tardo nominata putatur.
magnitudine qͥppe corꝑis p̾cipites uolatꝰ
tosq eaꝵ pene usq ad centũ annos ꝓcede¬
re. uultures aũ sic̃ ⁊ aquile etiã ultra ma¬
ria cadauera sentiunt. altiꝰ qͥppe uolanteᷤ
multaq montiũ obscuritate celant᷑ ille
unam enĩ sequunt᷑ ordine litterato. de qb̃

Expanded text:
cis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, cis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, grlus, graculus, etc.; varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. 10. Aquila, ab acumine oculorum vocata. Tanti enim conna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, 89 ac formenti instar descendens et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat, si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abjicit. 12. Vultur, a volatu tardo nominata putatur. Magnitudine quippe corporis praepetes volatus tosque earum pene usque ad centum annos procedere. Vultures autem, sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt; altius quippe volantes multa quae montium obscuritate celantur ex am sequuntur ordine litterato. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uias certas ñ habeant. s ꝑ auia q̃ꝙ dis¬
currt̃. Alites qd̾ alis alta intendant. ⁊ ad
sublimia remigio alarũ ꝯscendant. Uolu¬
eres a uolando. nã un uolare. inde s ambu¬
lare dicimꝰ uola enĩ dr̃ media parspedis¬
siue manꝰ. sin auib uola media pars alax
quaꝵ motu penne agitant᷑. inde uolueres.
ulli dicunt᷑ om̃iũ auiũ nati. s ⁊ animaliũ
qͣdrupedu nati pulli dicunt᷑. & homo par
uus pullus. recentes gͥ nati pulli. eo qͦd
polluti st̃. uñ ⁊ uestis nigra. pulla dicit᷑.
A lȩ st̃ in qͥb penne ꝑ ordinẽ fixe. uolandi
exhibent usũ. uocate aũ ale qd̃ his aues
cõplexos alant. ac foueant pullos. Penna
a pendendo id ẽ a uolando dicta. uñ ⁊ pen¬
dere. uolucres enĩ pennax auxilio moueit᷑
qnͣdo se aeri mandant. Pluma qi piluma.
nã sic̃ pili in qͣdrupedũ corꝑe. ita pluma
in auib. Auiũ nomina multa a sono uo¬

Expanded text:
quod vias certas non habeant, sed per avia quaeque disquod vias certas non habeant, sed per avia quaeque discurrant. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. 4. Volucres a volando; nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dsive manus, et in avibus vola media pars alarum quarum motu pennae agitantur; inde et volucres. Pulli dicuntur omnium avium nati. Sed et animalium quadrupedvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta est. Alae sunt, in quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his aves conplexos alant ac foveant pullos. Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. Avium nomina multa a sono vo
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ nature diu̾sitate. nã alie simplices
st̃ ut colũbe. alie astute ut ꝑdix. alie ad
manũ se subiciunt ut accipitres. alie re¬
formidant ut garamantes. alie hominũ
ꝯu̾satione delectant᷑ ut hirundo. aliȩ ĩ
desertis secretã uitã diligunt. ut turt᷑.
aliȩ solo semine reꝑto pascunt᷑ ut anser.
aliȩ carnes edunt ⁊ rapinis intendunt
ut miluus. aliȩ incurie q̃ manent in lociͦ
grege id ẽ gregati uolantes ut sturni &
coturnices. alie soliuage id ẽ solitarie ꝓpt̃
insidias dep̾dandi. ut aquila ⁊ accipiter.
ꝙ q̃cũꝙ ita st̃. alie uocib strepunt. ut. hi¬
rundo. alie cantꝰ edunt dulcissimos ut
cignꝰ ⁊ merula. alie uerba & uoces homi¬
num imitant᷑ ut psitacus ⁊ pica. s ⁊ alie.
si c̃ genere ita ꝯmorib inmimerabiles. nã¬
⁊ uolucrũ quot gn̾a sint inuenire qͥsq ñ
hiopie deserta qͥs penetrare potuit. qͥ eaꝵ
genꝰ uł differentias noss. Aues dicte eo

Expanded text:
ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter; aliae reformidant, ut garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis gregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter et quaecumque ita sunt; aliae vocibus strepunt, ut hir, aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula, aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica; sed et aliae sicut genere, ita et moribus innumerabiles. Nam volucrum quot genera sint, invenire quisquam non hiae, deserta quis penetrare potuit, qui earum genus vel differentias nosset. 3. Aves dictae, eo
Abbreviated transcription (Latin):
tis aũ peditũ ẽ. scutũ eqͥtũ. Scutũ appellatũ
eo qd̾ a se excritiat teloꝵ ictũ. ut enĩ teliᷤ re¬
fistatur. clipeus antefert᷑. Umbo scuti pars
bat. & ancile dictũ ab ancisione. qd̾ sit ab om̃i
parte ueluti ancisu̾ ac rotundũ. Ouidiꝰ idq
notes oculis angulus om̃is ab est. Pelta scutũ
breuissimũ in modũ lunȩ mediȩ. de qͥb memu¬
to. Scetra scutũ loreũ sine ligno. qͦ utunt᷑ afri.
do scutũ. nã in modũ testitudinis fit clipeus.
ẽ ce testudo scutoꝵ conexio curuata in testit¬
dinis modũ. nãq in armoꝵ generib. milites
etiã ab animalib nomina sumunt ut ariẽs.

Expanded text:
 peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars bat. Et ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac rotundum. OvidiusFast.notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus memito.' Scetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri do scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut aries;
Abbreviated transcription (Latin):
agri a funiculis sint diuisi. m̃sitrarũ eñ
linee in t̾rarũ partitione tendunt᷑. ut dim̃¬
sionis ȩqͥtas teneat᷑. linites appellat antiqͦ
uerbo transu̾si. nã tñsu̾sa omĩa antiqui lima
& limꝰ uocabulũ accep̃. Cingulũ qͦ serui publi¬
cieingebant᷑ obliqua purpura. Termini dicli
qd̾ t̾re m̃suras distingunt atq declarant. his
enĩ testimonia finiũ intelligunt᷑. & agrox in¬
tentio & certam̃ aufert᷑. Limites maximi in a¬
gris duo st̃. cardo & decumanꝰ. cardo qͥ a septen¬
trione directꝰ a cardine celi ẽ. na sine dubio
celũ uertit᷑ a septentrionali orbe. Decumanꝰ
ẽ qui ab oriente in occidentẽ ꝑ tnsu̾sũ dirigit᷑.
qͥ ꝓ eo qd̾ formã .x. faciat. decumanꝰ appellatꝰ¬
C. ager enĩ bis diuisus. figurã denarii numeri
efficit. Arca ab arcendo uocata.fines enĩ agͥ¬
custodit eosq adiri ꝓhibet. Trifimũ dictũ. eo
qd̾ triũ possessionũ fines astriugit. hinc & qͣdri¬

Expanded text:
agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo custodit, eosque adire prohibet. Trifinium dictum, eo quod trium possessionum fines astringit. Hinc et Quadri
Abbreviated transcription (Latin):
lestia ẽ animo. uñ & animi molestiã scrupułu
dicimꝰ hinc & serupea saxa id ẽ asꝑa. Cotis nom̃
accepit qd̃ ferrũ ad incidendũ acuat. co¬
tis enĩ greco sermone incisio nominat᷑. ex
his alie aquarie st̃. alie oleo indigent in a¬
euendo. s oleũ lenem. aque aciẽ acerrimã
reddunt. Pumex uocat᷑ eo qd̾ spume den¬
sitate ꝯcretus fiat. & ẽ aridꝰ candore par-¬
uus. tantãq naturã refrigerandi habens
ut in uase missꝰ musta deferuere desinart.
Rudos artifices appellant lapides contusos
& calce aminixtos. qͦs in paium̃tis faciendiᷤᷤ

Expanded text:
lestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum lestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calce admixtos
Abbreviated transcription (Latin):
apis a t̃ra tanꝙͣ. densior etiã uulgo discer¬
nit᷑. lapis aũ dictꝰ. qd̾ ledat pedẽ. lapis mollis
ẽ & sparsꝰ. saxa adherent & amontib excidunt᷑.
Petra grecũ ẽ. Silex ẽ durus lapis. eo qd exiliat.
ignis ab eo dictꝰ. Scopulꝰ a saxo eminenti qiͣ ab
speculando dictꝰ. siue a tegum̃to nauiũ. ario
cohis kepi. Spelea grece spelunca latine. ẽ
aũ rupis cauata. Crepido extremitas saxi ab¬
rupta. uñ &e crepido uocata qd sit abrupti
Ourices petre in litore similes muricis uius. a¬
cãtissime & nauib ꝑnciose. Icon saxũ ẽ qͥ hu¬
mane uocis sonũ captans. etiã uerba loquen¬
tiũ imitat᷑. Icon aũ grece latine imago uocat᷑.¬
eo qd̃ ad uocẽ respondens alieni efficit᷑ ima¬
go sermonis. licet hoc qͥde & locoꝵ nata᷑ euenit
ac plerũq ꝯualliũ. Calculꝰ ẽ lapillꝰ t̾re ãmixtꝰ
rotundꝰ atq durissimꝰ. & onũi puritate lenissi¬
mus. dictꝰ aũ caleulꝰ qd̾ sine molestia breuitate

Expanded text:
apis a terra tamquam densior etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus quod laedat pedem. Lapis mollis est et sparsus; saxa haerent et a montibus exciduntur; petra Graecum est; silex est durus lapis, eo quod exignis, ab eo dictus. 2. Scopulus a saxo eminenti, quasi a speculando dictus, sive a tegumento navium ἀπὸ τοῦ σκέπειν. Spelaea Graece, spelunca Latine. Est autem rupis carupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocateo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ qͥdẽ diuersus ẽ fructꝰ. nã qd̾ immaturũ
ẽ piꝑ longũ uocat᷑. qd̾ incorruptũ ab igne. piꝑ¬
albũ ẽ. qd̾ uͦ cute rugosa & horrida fuerit. ex
gignit᷑. arbor odoris suauissimi ac sũmi. de.¬
niq lignũ ipsiꝰ uice thimiamatũ altaribꝰ ad
gracilis. Gignit᷑ aũ in indie &e ethiopie regio¬
nib. frutice breui duoꝵ tantũ cubitoꝵ. co¬
lore subnigro. uł cinereo tenuissima uirga¬
rũ. nã qd̾ in crassitudinẽ extendit᷑ despectui
gitur. uisibile spiram̃tũ emittit ad imaginẽ
nebule uł pulueris. Amomũ uocatũ qd ue¬
luti odorẽ cinnamomi referat. nascit᷑ in sy¬
ria e armenia frutex botr uosũ sem̃ reddeis
sibi conerũ flore albo uelut uiole folis simas
brione. odore etiã bono sũmo suauificit losu
naseit̾ in arabia uirga robusti cortiessentn
reis folus ut piꝑis ẽ aũ uirtutis en manomir
lis. s potentia inferior uñ & ꝓ cinnamoni ud

Expanded text:
cuius quidem diversus est fructus. Nam quod inmaturum cuius quidem diversus est fructus. Nam quod inmaturum est, piper longum vocatur, quod incorruptum ab igni, pialbum, quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex gignitur, arbor odoris suavissimi, ac summi. Denique lignum ipsius, vice thymiamatum altaribus adogracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi duorum tantum cubitorum, colore subnigro, vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem 346 extenditur, despectui gitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae, seu pulveris. 11. Amomum vocatum, quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia: frutex ejus botrosum semen reddens sibi connexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono, somnos suavificat. 12. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde pro cinna
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝯgelata. nã greci stiriã gutt̾ã dic̃t. grece aũ
stirax latine storax dr. Bidella indie & arabie
arbor cuiꝰ lacrima melior arabica. ẽ enim
lucida subalbida. leuis pinguis. & equaliter
cerea. & q̃ facile molliat᷑. neq ligno uł t̃re
dida ẽ &e nigra. & maiori gleba. adulterat᷑
aũ ammixto gũmi. q̃ ñ ita amarificat gustu.
Mastix arboris lentisei gutta ẽ hec granomas¬
tix dicta ẽ. qr in modũ ẽ granoꝵ. melior aũ
in chio insula gignit᷑. odoris boni. candoris
cere punice. uñ & splendorẽ guttis pulchri¬
ficat. adulterat᷑ int̾dũ resina uł thure. Piꝑi ᷤ
arbor nascit᷑ in india. & in latere montiꝰ cau¬
casi. qd̾ soli obuersũ ẽ folia ad iuniperi simi¬
litudinẽ. euiꝰ siluas serpentes custodiunt. s
incole regionis illiꝰ eũ mature fuerint incen¬
dunt ae serpentes igne fugant᷑. & inde ex fłã¬
nia nigrũ piꝑefficit᷑. nã natura piꝑis alba est.

Expanded text:
congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ, Latine storax dicitur. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cuius lacrima melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile molliatur, neque ligno vel terrae dida est et nigra et maiore gleba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur interdum resina vel ture. Piperis arbor nascitur in India, in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, folia iuniperi similitudine. Cuius silvas serpentes custodiunt, sed incolae regionis illius, quum maturae fuerint, incendunt, et serpentes igni fugantur; et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est,
Abbreviated transcription (Latin):
ra arbor arabie altitudinis qͥnq cubitoꝵ. si¬
milis spine ꝙͣ accantũ dicunt. cuiꝰ guita uiri¬
dis atq amara. uñ &e nom̃ accep̃ myrra. gut¬
ta eiꝰ sponte manans p̃ciosior ẽ elicita cortici ᷤᷤ
uulnere. uilior iudicat᷑. Sarm̃ta eiꝰ arabes
ignib fouent. qͦꝵ fumo satis noxio nͥ ad odorẽ
storacis occurrant. plerũq insanabiles mor¬
bos ꝯtrahunt. Myrra aũ trogodita ab insula
arabie dicta. u̾ melior colligit᷑. & purior. Sto¬
rax arbor arabie similis malocidonio. cunis
uirgule int̾ cancule ortũ cauernatim lacri¬
mã fluunt. distillatio eiꝰ in trã cadens mun¬
da ñ ẽ. s cũ ꝓprii corticis scrobe seruat᷑. Illa
aũ q̃ iurgis &e calamis inheserit. munda ẽ. &
albida. dehinc fulua fit solis causa. &e ipsa sto¬
rax calamites pinguis. resinosa õdoris iocũ¬
di humecta. & ueluti mellosũ liquorẽ emittenᷤ.
torax aũ dicta qd̾ sit gutta arboris ꝓfluens.

Expanded text:
ra arbor Arabiae altitudinis quinque cubitorum, sira arbor Arabiae altitudinis quinque cubitorum, similis spinae quam ἄκανθον dicunt: cuius gutta viridis atque amara; unde et nomen accepit myrra. Gutta eius sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis ignibus fovent: quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem TroglodytArabiae dicta, ubi melior colligitur, et purior. 5. Storax arbor Arabiae, similis malo Cydonio, cujus virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt. Distillatio ejus in terram cadens munda non est, sed cum proprii corticis scrobe servatur. Illa autem quae virgis et calamis inhalbida, dehinc fulva fit solis causa. Et ipsa storax calamites, pinguis, resinosa, odoris iucundi, humecta et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris profluens et
Abbreviated transcription (Latin):
romata st̃ queq fraglantis odoris q̃ india
uł arabia mittit. siue alie regiones. Nom̃ aũ
aromata traxisse uident᷑. uł qd̾ aris imposita
diuinis inuocationib apta uideant᷑. seri qd̃
sese aeri inserere ac misceri ꝓbant᷑. nã qͥd est
õdor. nͥ aer ꝯtractꝰ.  Tus arbor arabie imm̃sa
atq ramosa lenissun corticis. ramis ad aceris
qualitatẽ. amigdale mͦ fucũ aromaticũ fun¬
dens. aliũ & masticationẽ ueluti in puluere
resolutũ. & ꝯfringit᷑. intꝰ pingue. & igni apposi¬
tũ facile ardescens. & appellat᷑ ap̃ nos masculꝰ
eo qd sit natura rotundũ. in modũ testiculoꝵ
reliquũ planũ & pene seabrosũ. minꝰ optimũ.
Adulterat᷑ aũ ammixta resina thuri uł gu̾mmi. s
dinoscit᷑ sua ꝓpͥetate. na thus impositũ igni
ardescit. resina fumescit. gumen uͦ liquescit
calefactũ. Thus aũ a tundendo dictũ. hoc &
libanũ uocatũ a monte arabie uͥsabei st̃. ña
mons eoꝵ libanꝰ dr. u̾ thura colligunt᷑. Myr¬

Expanded text:
romata sunt quaeque fragrantis odoris, quae India, vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris imposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur. Nam quid est odor, nisi aer contactus? 2. Thus arbor Arabiae, immensa atque ramosa, lenissimi cqualitatem, amygdalae modo sucum aromaticum fundens album et masticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admixta resina sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi vero liquescit calefactum. Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanos dicitur, ubi tura colliguntur. Myr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dici locũ. ab eo qd̾ ibi qͥs labit᷑. & lubricũ
dr: ñ qd̾ labit᷑ s in quo labit᷑. Estiua st̃ loca
rem. Statiꝰ. & umbrosi patuere estiua licei.
Maualia st̃ loca uͥ naues fabrieant᷑. hoc & textri¬
uͥ hiemant. importunũ aũ uͥ nullũ refugium
qiͣ nulłꝰ portꝰ. Portꝰ aũ locꝰ ẽ ab accessu uentoꝵ
remotꝰ. u̾ hiberna opponere solent. Q portꝰ di¬
ctꝰ. ab eportandis cõmertiis. Hunc ueteres a
baiulandis cõmertiis baias uocabant. illa
declinatione. a baia baias. ut afamilia familiaᷤ.
itꝰ ẽ t̾ra aque & mari uicina. Q dictũ litꝰ qi
quẽ aqua circũluit. alluuiũ ꝯsũptio riparũ
ex aqͥs. Margo ẽ pars cuiꝰ libet loci. utputa ma¬
ris. uñ &e nom̃ accep̃. Maritima qi maris intima.
Ostia ab ingressu & exitu fluminis. dicta in ma¬
ri. Continens. ꝑpetua t̾ra nec

Expanded text:
constat locum, ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur, non quod labitur, sed in quo labitur. 37. Aestiva sunt loca rem. Statius: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. 38. Navalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textri inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus quia quem aqua circumluit; adluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi maris intima. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens perpetua terra nec
Abbreviated transcription (Latin):
sustentare uidet᷑. Alpes aũ ꝓpͥe montes gallie
as. uerbũ exp̃ssit a uerbo. nã galloꝵ lingua al
montiũ qiͣ colla. Iuga aũ montiũ ex eo appel¬
lata st̃. qd̾̃ ꝓpinquitate sui ungunt᷑. Cumulꝰ
ẽ mons breuis. qiͣ tumens tellꝰ. Itẽ tumulꝰ t̾ra

Expanded text:
sustentare videtur. Alpes autem proprie montes Galliaesustentare videtur. Alpes autem proprie montes Galliaeas verbum expressit a verbo. Nam Gallorum lingua 'almontium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens t
Abbreviated transcription (Latin):
ea parte q̃ eurꝰ uł affricꝰ flat. habere. spelunca
plenas sulphuris & usq ad mare deductas. q̃
speluncȩ recipientes in se fluctꝰ. uentũ ereant.
qͥ agitat᷑ i gnie gignit ex sulphure. ũi sit q̃ udã
incendiũ. Pireneus & ipse a crebris fulminũ
ignib nũcupat᷑. grece enĩ ignis pros uocat᷑.
Iste ẽ qͥ int̾ galliã atꝙ hispaniã qĩ de industria
monim̃tũ int̾racet. Soluriꝰ a singularitate dr
qd̃ om̃ib hispanie montib solus altior uideat᷑:
eur op̃a ab affrica qũe dicunt athlantis finẽ
pleuit athlanta. Athlas fr̃ ꝓmethei fuit s rex
affrice. a qͦ astrologie artẽ priꝰ dicunt excogi¬
tatã. idõq dictꝰ ẽ sustinuisse celũ. Ob eruditio¬
nẽ gͥ discipline & scientiã celi nom̃ eiꝰ in mont̃e
affrice diriuatũ ẽ. qͥ nc̃ athlas ognominatur.
qͥ ꝓpt̃ altitudinẽ suã qiͣ cęli machinã atꝙ astra

Expanded text:
ea parte qua Eurus, et Africus flat, habere speluncas ea parte qua Eurus, et Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris, et usque ad mare deductas; quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure, unde fit quod videtur incendium. 15. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus. Graece enim ignis πῦρ vocatur. Iste est qui inter Galliam atque Hispaniam quasi de industria munimentum interiacet. Solurius a singularitate dicitur, quod omnibus Hispaniae montibus solus altior videatur Europam ab Africa, quem Athlantis finem plevit Athlantem. Athlans frater Promethei fuit et rex Africae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam; ideoque dictus est sustinuisse caelum. Ob eruditionem igitur disciplinae et scientiam caeli nomen Africae derivatum est, qui nunc Athlans cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ. Hic mons macedoniã diuidit a trachia.
Athos mons macedonie. & ipse altior nubibus
tantoq sublimis. ut in lennum umbra eiꝰ ꝑten¬
dat. q̃ ab eo septuaginta septẽ milibꝰ separat᷑
ꝑnasus mons thessalie iuxta boetiã. qͥ gemino
uertice ẽ erectꝰ in celũ. Hic in duo semdit᷑
iuga. cirrã & nisam. uñ & nũcuꝑatꝰ. eo q̃d in
singulis iugis colebant᷑ apollo & liber. Hȩc
iuiga a duob frĩb citheron &e helicon appel¬
lant᷑. nã helicon dictꝰ ab helicone fr̃e citheronis.
tem cerauni st̃ montes epiri a crebris dicti ful¬
mons appellatꝰ qiͣ alpes penice qͥa hannibul
ueniens ad italiã. eascłẽ alpes aꝑuit. ũn syir¬
giliꝰ alpes immittit aꝑtas. Has enĩ hannibal
ptꝰ bella hispaniȩ acȩto rupit. Iuuenalis  mon¬
tẽ rupit aceto. Eł inde loca ipsa q̃ rupit. appen¬
nine alpes uocant᷑. Mons ethna. ex igne ssil¬
phure dictꝰ uñ &e gehenna. Constat aũ hc̃ ab

Expanded text:
elum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantumque sublimis, ut in Lemno umbra ejus pertendat, quae ab eo septuaginta sex millibus separatur. Parnassus mons Thessaliae juxta Boetiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus; eo quod in singulis iugis colebantur Apollo et Liber. Haec iuga a duobus fratribus Cithaeron et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulmons appellatus, quasi Alpes Paeninae, quia Hannibal veniens ad Italiam easdem Alpes aperuit, unde et Virgilius: Alpes immittet apertas. Has enim Hannibal post bella Hispaniae aceto rupit. Juvenalis: Et montem rupit aceto. Et inde loca ipsa quae rupit Paeninae Alpes vocantur. 14. Mons Aetna ex igne, et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab
Abbreviated transcription (Latin):
cãpꝰ qd̃ sit breuis pedib nec erectꝰ ut montes.
s patens & spacio suo porrectꝰ & iacens. uñ ce
grece pedion dĩ. Sũpsit aũ nom̃ ex greca ethi¬
mologia. cami enĩ greci breue dicunt. Solũ ẽ
om̃e qd̾ sustinet a soliditate scił dictũ. uñ &¬
& siluestria loca. uͥ arbores exiliunt in altũ.
Fauces st̃ aditꝰ angustoꝵ locoꝵ int̾ arduos mon¬
tes loca angusta ce breuia. dicta a fauciũ simi¬
litudine. qiͣ foces. Confrages loca in q̃ undiq
uenti currunt. ac sese frangunt. ut enniꝰ ait.
st̃ loca. situ asꝑa uñ ꝙ scabi es dr a corꝑis asꝑitate.
Lustra obscura latibula feraꝵ & lupoꝵ cubilia
septꝰ. solo lucẽ detrahens. Potest & a collucendo
serunt᷑ & id̾o qiͣ deserunt᷑. ut st̃ loca siluaꝵ
uberrime glebe. Deuia st̃ loca secreta & abdi¬
ta. qiͣ ext᷑ uiã. Ipsa st̃ & iniia. Deinde & auiaria
secreta loca & a uia remota. aut tantũ auib¬
adibilia. yñ ẽ illud. inculta rubent auiaria

Expanded text:
campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia. Camai enim Graece breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a soliditate dictum et silvestria loca, ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus angustorum locorum inter arduos montes, loca angusta et brevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in qua undique venti currunt ac sese frangunt. Ut Naevius aitsunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia septus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo seruntur et ideo quasi deseruntur; ut sunt loca silvarum uberrimae glebae. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca et a avibus; unde est illud: Inculta rubent apiaria
Abbreviated transcription (Latin):
ontes st̃ tumores t̃raꝵ altissimi. dicti qd̾
sint eminentes. Qdã aũ ꝓp̾is ex causiᷤ uo¬
cati st̃. ex qͥb notandi st̃. qͥ opinione maxi¬
me celebrant᷑. Mons caucasus ab india usq
ad taurũ porrectꝰ. ꝑgentiũ linguaꝵq uarie¬
tatẽ quoqͦ uersũ uadit diu̾sis nõib ñcupat᷑.
Ubi aũ ad orientẽ in excelsiorẽ ꝯfurgit sublimi¬
tatẽ. ꝓ niuiũ candore caucasus nũcuꝑat᷑
Dã orientali lingua caucast̃ significat candi¬
dũ. id ẽ inuib densissimis candidatũ. uñ ꝯeĩ
sithȩ qͥ eidẽ monti iũgunt᷑ croacasim uocaie¬
rt̃. casim enĩ ap̃ eos candor siue nix dr̃. Mons
mons phenicũ altissimꝰ curꝰ meminert ꝓphe
dictꝰ a thure. qr ibi colligit᷑. Cuiꝰ ea pars q̃ s̃ sip
eũ ad orientałe plagã respiciens antilibanꝰ ꝓ¬
pellat᷑. id ẽ ꝯtͣ libanũ. Ararath mons armeni
in qͦ archam historici sedisse post diluuiũ testan¬

Expanded text:
ontes sunt tumores terrarum altissimi, dicti quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua 'caucasum' significat canddum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti iunguntur, Croacasim vocaverunt. 'Casim' enim apud eos candor sive nix dicitur. Mons  meminerunt prophetae: dictus a thure, quia ibi colligitur; cujus ea pars, quae est super eum ad Orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est, contra Libanum. 5. Ararath mons Armeniae, in quo arcam historiae post diluvium res
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ aũ int̾ armeniã &e hib̾iam incipientes a pou¬
tis caspiis usq ad font̾ẽ. tigridis fluuii. pbora
montes sithiȩ dicti. qd̃ supͣ. id ẽ ult᷑ eos flat bo¬
reas. Riphei montes in capite germanie st̃.a
ꝑpetuo uentoꝵ flatu nuncupati. Nã pionn

Expanded text:
t autem inter Armeniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. 7. Hyperborei montes Scythiae dicti, quod supra, id est, ultra eos flat Boreas. 8. Riphaei montes in capite Germaniae sunt a perpetuo ventorum flatu nominati. Nam ῥιφὴ
Abbreviated transcription (Latin):
Abrotanũ. cerefoliũ. Puta dicta qd̾ sit feruen¬
tissima. curꝰ altã agrestis. atꝙ uirtute acrior
s utreq feruentissime cõpbant᷑. hane ueneniᷤ
repugnare mustele docent. q̃ dũ cũ serpente
dimicauerint. eibo esꝰ armantꝰ. Saluia uł inula
ꝙͣ rustici alam uocant. radice aromatica odo¬
rissũmi eũ leui acrimonia. Menta huiꝰ genera

Expanded text:
Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit fervenAbrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera
Abbreviated transcription (Latin):
efficacit̾ pugnant ot᷑ insidias uenenoꝵ. eiꝰ ge¬
neris st̃ petrosileon. ipposileon. & oleosileon.
Petrosileon uocatũ. qd̾ sit similis apio. & naseit᷑
in petris montibq p̃ruptis. qd̾ nospetrapiũ
& odore aromatico. Iposileon dictũ. qd̾ sit du¬
rũ. & austerũ. Oleosileon qd molle sit folio &e
caule tenerũ. feniculũ latim uocant. qd̾ eiꝰ
tirsi aut radicis sucus acuat uisũ oculis. euiꝰ
uirtꝰ tradit᷑ qd̾ serpentes annuã senectutẽ eiꝰ
gustu deponant. hoc holus greci maratron
uocant. ligusticũ a regione nom̃ accepit.
nascit᷑ enĩ plurimũ in liguria õdore aroma¬
tico & gustu acri. Aneson greci ut dieunt.
siue ut latini anesũ. herba om̃ib ꝯgnita acer¬
rime feruens. Mictualis. anetũ. ciminũ. Cori¬
andrũ ex greco nomine sũptũ qd̾ illi corian
uocant. cuiꝰ sem̃ in dulci uino datũ ꝓmores
reddit in uenerẽ. si sup̃ mõdũ dederis. amen¬
tiã nutrit. canos etiã coriandro infici tͣditũ ẽ.

Expanded text:
 insidias venenorum. Eius generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapiumet odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico et gustu acri. Ἄνησον Graeci dicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cognita, acerrime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uiris consultu respondere dicunt᷑ consu¬
lentib unde ⁊ responsa pauli dicta. Euerunt
enim quida prudentes ⁊ arbitri equitatis. qͥ
institutiones ciuiles iuris compositas ediderit.
quib dissidentiũ lites constitutionesq sopi¬
rent .xu. De legib consularib ⁊ tbimiciis.
uȩdam etiam leges dicunt᷑ ab his qui con¬
diderunt. ut consulares. tribuniciȩ iuliȩ
cornelie. Nam sub octauiano cesare suffecti
consules papius. ⁊ pompeiꝰ legẽ tulerunt qͥ
a nominib eoꝵ appellatur. papia. pompeia
continens patrũ premia. ꝓ suscipiendis lib̾is.
Sub eodem qͦ imꝑatore falcidius tribunꝰ ple¬
bis legem fecit. ne quis in extraneis plus testam̃to
ligaret. qͣm ut quarta pars heredib suꝑesset ex¬
cuiꝰ nomine lex falcidia nuncupata est. Aqͥlinꝰ
xuI. De lege satura.

Expanded text:
urisconsulti respondere dicuntur consulentibus: unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri equitatis qui institutiones civilis iuris compositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. De legibus consularibus et tribunitiis . Quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret q Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius16 De lege satura.
Abbreviated transcription (Latin):
uolutat se in luto pͥmũ. s intrat ꝑ os eiꝰ m
Hinc neomon grece uocatꝰ. eo qd̃ odore suo
neni. Suillꝰ aũ a setis ẽ nominatꝰ. hninc etiam
serpentes insequit᷑. qͥ cũ adu̾sus aspidẽ pug¬
nat. caud̾a erigit. ꝙͣ aspis maxime incipit
obseruare qiͣ minantẽ. ad ꝙͣ cũ uim suã tnͣs¬
fert. decepta corripit᷑. Musio appellatꝰ. qd̾ mu¬
rib infestus sit. hunc uulgꝰ captũ a captura
uocant. alii dicunt qd̃ captat id ẽ uidet.
nã tanto acute cernit. ut fulgore luminis
noctis tenebras suꝑet. uñ a greco uenit catꝰ
a furuo dictꝰ. ũn ꝙ fur. tenebrosos enĩ ꝙ
occultos cuniculos effodit. Seicit p̾dã ꝙͣ
inuenerit. Melo qd̾ sit rotundissimo m̃¬
bro. uł qd̃ fauos petat. & assidue mella cap¬
.iii. De minutis animantibꝰ.

Expanded text:
volutat se in luto primum, et intrat per os eius in volutat se in luto primum, et intrat per os eius in Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo neni. Suillus autem a saetis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus cattum a captura vocant. Alii dicunt, quod cattat, id est videt. Nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit catus, a furvo dictus; unde et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et eicit praedam quam invenerit. Melo, vel quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat et assidue mella captet. § 3 De minutis animantib