comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualet unũ onũ rep̾sẽtat ua¬
lorẽ magͥ p̃tii. denariꝰ gͦ ille
sic si uir pͥdẽtia careat ⁊ re¬
gia digͥtate fungat᷑ cũ ip̃e
parui ualoris sit ẽ loco mag̃
p̃tii. mag̃ gͦ ẽ signũ regis ꝙͣ
sit rex. ut gͥ sit rex ñ solũ no¬
miẽ s re decet ip̃m hr̃e pru

Expanded text:
n valet unum ovum, repraesentat valorem magni precii. dnarius ergo ille Sic si vir prudentia careat, et regia dignitate fungatur, cum ipse parvi valoris sit, est loco magni precii. magis ergo est signum regis, quam sit rex. Ut igitur sit rex non solum nomine sed re, decet
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. s respectu coĩtatis do
nꝰ auici. Est ãt alia coĩtas
gni de qua suo loco dicemuᷤ.
ostẽdemꝰ eͥ coĩtatẽ regͥ utilẽ
ẽẽ ĩ uita hũana ⁊ ẽẽ pͥncipa¬
liorẽ coĩtate ciuitatis. Uide¬

Expanded text:
modum, sed respectu communitatis domus, et vicio. Est autem alia communitas gni, de qua suo loco dicetur: ostendemus enim communitatem regni utilem esse in vita humana, et esse principaliorem communitate ci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ hostes uelit acriꝰ dimicare
Scd̾a cautela adhibẽda ẽ eꝑte
ex̾citꝰ hostiũ. Nã sic d delinaẽ
bellũ. ut hoc hostes lateat. Iõmł¬
ti tp̃re noct᷑no potiꝰ ꝙͣ diũno ħ
agũt. ⁊ płes hãc bre cautelã
ꝙ milites stãtes ĩacie ex oppo¬
sito hostuĩ ꝓhibẽt eos ne pediteᷤᷤ

Expanded text:
 hostes velit acrius dimicare. Secunda cautela adhibenda est ex parte exercitus hostium. Nam sic debet deducere bellum, ut hoc hostes lateat. Ideo multi tempore nocturno potius quam diurno hoc agunt: et plures hanc habuere cautelam, quod milites stantes in acie ex opposito hostium, prohibent eos ne pedites v
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtĩgit pugnãtes aliqͦs ĩtãta
młtitudie eẽ ⁊ tãtã hre̾ potẽti¬
ã ut ñ eepectẽt hostos exire adcã¬
pũ. s ipas muĩtioẽs obsideãt.⁊
ĩuadãt. sic ꝯtĩgit aliqͦs eẽ adeo
paucos ⁊tã debiles ut ñ putẽt
ĩ cãpo posse resiste̾ ĩpugnãtibꝰ. Iõ
se ĩmuĩtioĩb tenẽt clausos ꝯsu¬
fficit eis ꝙ possit inuitrẽs defẽ¬
dẽ si ꝯtĩgat eas ab hostibꝰ ĩpugͣ¬
ri. Tale gnꝰ pugͤ qͦ ꝗs defẽditi

Expanded text:
tingit pugnantes aliquos in tanta multitudinem esse, et tantam habere potentiam, ut non expectant hostes exire ad campum, sed ipsas munitiones obsideant et invadant: sic contingit aliquos esse adeo paucos et tam debiles, ut non putent in vampo posse resistere impugnantibus. Ideo se in munitionibus tenet clausos, et sufficit eis quod possint munitiones defendere, si contingat eas ab hostibus impugnari. Tale genus pugnae quo quis defendit
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ut muĩticẽs obtincãt. pas¬
obsessis uictualia deferri dili¬
gẽt̾ custodire debẽt. ne eis ta¬
ꝙͣ gladiꝰ. Inde ẽ ꝙ młrotiẽs ob¬
sidẽtes uolẽtes citiꝰ obtine̾ mu¬
nitrẽs si ꝯtĩgat eos aliqͦs cape¬
de obsessis nꝰ occidũt illos s
mutilatioe m̃broꝵ eos reddt̃
ĩutiles ⁊ pea eos remitrũt ad
nuũtioẽs obsessas ut iͥ una cũ
aliis cõmedẽtes ap̾ ipõs obse¬
ssos maiorẽ famẽ ⁊ inopiã ĩ¬
ducãt. ¶ Ttiꝰ modꝰ optinẽdi mu¬
nitoes ẽ ꝑpug ͫ ut cũ it̾ admu¬

Expanded text:
btineant, pasobsessis victualia deferri, diligenter custodire debent, ne eis taquam gladius. Inde est quod multotiens obsidentes volentes citius opprimere munitiones, si contingat eos bsessis, non occidunt illos. sed per mutilationem membrorum eos reddunt inutiles, et postea illos remittunt ad munitiones obsessas, ut ibi una cum aliis comedentes apud ipsos obsessos maiorem famem et inopiam inducant. Tertius modus obtinendi munitiones est per pugna: ut cum itur ad mu
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ ꝑ cistẽnas subueĩr obsessis.
¶Rursus si ꝑfamẽ ẽ castrũ
uł ci. obsessa obtinẽda meliꝰ ẽ
ꝙͣ messes ⁊ uina sit̾ recollecta.
fructꝰ ãni p̃t̾i̾tri. Qrͣ si obsessi
ñ pꝰsũt gaudẽ fructib ani ad¬
uei̾entis citiꝰ ꝑibu̾t mopia.
¶Ampliꝰ si ꝑbellũ ⁊ pugnãmu¬
nittẽs sc̃ obtinẽde meliꝰ ẽ hoc
age̾ estiuo tp̃re. Nã tp̃r̃ hyxma
li habũdãt pluuie reple̾t᷑ fo¬
sse aꝗs. qrͣ difficiliꝰ ĩpugnãt᷑
obsessi. ¶Rarsus ĩ ꝯmodita¬
tes tp̾ꝵ mag̾ molestãt obsi¬
dẽtes ⁊ existẽtes ĩcãpis ꝙob¬
sessos manẽtes ĩdomib. ułgͥ¬

Expanded text:
sit per cisternas subvenire obsessis. Rursus si per famem est castrum, vel civitas obsessa obtinenda, melius  messes et vina sint recollecta: fructus anni praeteriti. Quare si obsessi non possunt gaudere fructibus anni advenientis, citius peribunt inopia. Amplius si post bellum et pugnam munitiones sunt obtinendae, melius est hoc agere aestivo teli abundant pluviae, replentur fossae aquis. quare difficilius impugnantur obsessi. Rursus incommoditates temporum magis melestant obsidentes et existentes in campis, quam obsessos manentes in domibu
Abbreviated transcription (Latin):
obsessis accipe aquã. Nã młto¬
tiẽs eueĩt aꝙͣ aremoto pͥnͦ deri¬
uare usq ad muĩticẽs obsessas
obsessos oportebit ipõs pati aqͦꝵ
penuria. ¶Rursus alñ mui̾ti¬
eas. qrͣ si sic amiuĩtioib remo¬

Expanded text:
ssis accipere aquam. Nam multotiens evenit, aquam a remoto principio derivari, usque ad munitiones obsessas: obsessos, oportebit ipsos pati aquarum penuriam. Rursus, aliquando munitieas: quare si s
Abbreviated transcription (Latin):
darc peditibꝰ qͣlr debeãt stae̾ cũ
uolu̾t hostes ꝑcutẽ. ꝓcussio¬
nis at̾ hostiũ dupͭ ẽ modꝰ. unꝰ
aremotis ut cũ iaciẽdo iacula
uł missilia adu̾sarios feriũt.
alios uõ cũ ado appĩquat ꝙma
stare debr̃ bellatores uiri cuz
aremotis iacula iacũt. ⁊ ał̾r
cũ ex ꝓpĩquo se feriũt. Nã iaci¬
pedes sinistros añ dextros retͦ.

Expanded text:
are peditibus, qualiter debeant stare cum volunt hostes percutere.Percussionis autem hostium duplex est modus. Unus a remotis, ut cum iaciendo iacula, vel missilia adversarios feriunt. Alius autem cum adeo appropinquant, stare bellatores viri, cum a remotis iacula iaciunt, et aliter cum ex propinquo se feriunt. Nam iacabere ipsos pedes sinistros ante, et dextros retro.
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ pug ͤ dĩ obsessiuũ qñ bella¬
tores st̃ tãte potẽtie ꝙ ñ expectãt
ut hostes demuĩtioĩb exeũtes
uadãt bellare ad cãpũ s ip̃i n¬
nittẽs ĩuadũt ⁊ obsidẽt illas.

Expanded text:
genus pugnae dicitur obsessivum, quando bellatores sunt tantae potentiae quod non expectant, quod hostes de munitionibus exeuntes vandant bellare ad campum, sed ipsi munitiones invadunt et obsident illas.
Abbreviated transcription (Latin):
infert ut płimũ nocum̃tũ. Nã
cũ felicitas sit finis oĩu opato¬
rũ quil totã uitã suã ⁊ oĩa opa
sua ut płimũ ordinaẽ d adid
in quo suã felicitatẽ poĩt. ponẽ
aũt suã felicitatẽ ĩ ciuili potẽ¬
tia. ⁊ ĩsubiciẽdo sibi natioes fõ¬
te bñ se habebit tp̃re belli. tpre
aũt pacis nesciet bñ uiuẽ. nã
cithis bellicis ⁊ totã uitã sua
ordinabit ad forticudiẽ. ñ ad
iustitiã ⁊ tẽperãtiã. tpr̃e pacis
in quo ẽ opꝰ iustitia ⁊ tp̃ratia ne¬
sciet uiuẽ. s fiet uitiosus ⁊ in¬
ĩcui potẽtia. ait. turpe ẽẽ cũ be¬
llamꝰ participare bonis. Cũ uõ
uacamꝰ ⁊ sumꝰ in pace. fiei̾ uitio¬
sus. Qrͣ si in ꝯueniẽs ẽ ponere
felicitatẽ ĩ aliquo ñ diut̾no ⁊

Expanded text:
infert ut plurimum nocumentum. nam cum felicitas sit finis omnium operatorum, quilibet totam vitam suam, et omnia opera sua ut plurimum ordinat ad illud in quo suam felicitatem ponit: ponens ergo suam felicitatem in civili potentia, et in subiiciendo sibi nationes, forte bene se habebit tempore belli: tempore tamen pacis nesciet bene vivere. nam, rcitiis bellicis, et totam vitam suam ordinaverit ad fortitudinem, non ad iustitiam, et temperantiam, tempore pacis, in quo opus est iustitia, et temperantia, nesciet vivere, sed fiet vitiosus, et inin civili potentia, ait, turpe esse, cum bellamus, participare bonis,cum vero vacamus et sumus in pace, fieri vitiosus. Quare si inconveniens est ponere felicitatem in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannꝰ erat. Nero aũt ⁊cesar
pessime tñ uiuebãt. na tm̃ fu¬
erũt luxuriosi ut oĩo uiderẽt᷑
muliebres. tãte fuerũt crude¬
litatis ut nõ uideret᷑ ĩ eis eẽ ad
molle nͨ clem̃tia aliqua.uͫͥ phs¬

Expanded text:
Tyrannus erat. Nero autem, et Hepessime tamen vivebant. Nam tantae fuerunt luxuriae, ut omnino viderentur muliebres. tantae fuerunt crudelitatis, ut non videretur in eis esse aliquid molle, nec clementia aliqua. Unde Ph
Abbreviated transcription (Latin):
suĩ młtitudĩs sisit rectũ. meliꝰ
ad unitatẽ accedat. Optima tũ
¶ Quãta uia suĩt᷑ exhiis q̃ expi¬
m̃to uidemꝰ ĩ regimĩb ciuita¬
tũ expti eͥ sumꝰ ciuitates ⁊ ꝓĩ¬
cias ñ existẽtes sb̃ uno regee
lestai̾ dissẽtionib ⁊ gue̾ris. e¬
xistentes uͦ sb̾ uno rege e ꝯͣrio.
guerras nescuĩt pace letan¬
tur. habudãcia florẽt¬
appareat meliꝰ eẽ ciuitatem

Expanded text:
sine multitudinis, si sit rectum: melius ad unitatem accedat: optima est . Quarta via sumitur ex his quae experimento videmus in regiminibus civitatum. Experti enim sumus civitates et privincias non existentes sub uno rege lestari dissensionibus et guerris: existentes vero sub uno rege, econtrario, guerras nesciunt, pacem spectantur, abundantia florentappareat melius esse civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne essẽt nimui honoris auidi
filiũ sic presũptuosũ occidit.
ñ obstante ꝙ dõs filiꝰ uictoria
optinuerat ab hoste. Ne gͦ pͥn¬
ceps se p̾cipitet ⁊ ne nimis p̃¬
sumat expedit ei suã felitatẽ

Expanded text:
e essent nimii honoris avidi, filium sic praesumptuosum occidit, non obstante quod dictus filius victoriam obtinuerat ab hoste. Ne ergo princeps se praecipitet, et ne nimis praesumat, non expedit ei suam felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃sũptuosus. Nam cũ finiꝰ ma¬
xĩẽ diligat᷑ si pͥnceps suã felici¬
tatẽ ĩhonorib poãt ut possit
honorẽ ꝯseꝗ p̾sumet suã gentẽ
expone̾ oĩ piculo. Exẽplũ huiꝰ
habemꝰ defilio cuiꝰdã roãni pͥn¬
cipis noĩe torquati. ꝗ nimii ho¬

Expanded text:
sumptuosus: nam cum finis maxime diligatur, si princeps suam felicitatem in honoribus ponat, ut possit honorem consequi, praesumet suam gentem exponere omni periculo. Exemplum huiusmodi habemus de filio cuiusdam Romani principis nomine Torquati, qui nimii ho
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ht̃ ioẽ boĩ extrinseci cũ sit re¬
uerẽtia exhibita ꝑq̃da ext̾i̾ora
signa. Qrͣ si felicitas ñ ẽ ponẽ¬
da ĩ boĩs extͥnsecis que st̃ boãmi¬
nora: s ĩtͥnsecis q̃ sũt maiora¬

Expanded text:
tionem boni extrinseci, cum sit reverentia exhibita per quaedam exteriora signa. Quare si felicitas non est ponenda in bonis extrinsecis, quae sunt bona minora; sed in intrinsecis, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs ⁊ ꝑsuasioes ñ dicuntur
legis quelibr mandata ⁊ q̃¬
lib monitioes leges dici
possũt. Scdm quẽ modum
icquendi. Ut recitat pls pͦ
quisq statuit leges pueris
⁊ uxorib. Uolebat eͥ homer
ꝙ monitiões ⁊̃ pcepta q̃ facit
pat̾ familias uxori ⁊ filis
Nam sicut una p᷑ singłans
domesticũ ordinat᷑ ad boꝰ cui¬

Expanded text:
tur legis, quaelibet mandata, et quaelibet monitiones leges dici possunt. Secundum quem modum loquendi ut recitat Philosoquisque statuit legis pueris et uxoribus: volebat enim Homerus quod monitiones et praecepta, quae facit paterfamilias uxori, filiis,nam sicut una persona singdomesticum ordinatur ad bonu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ab eo qui p̾est ip̃i młtitu¬
dini. uł ab ipã młtitudine. si
tota hiꝰ młtitudo pͥncipet᷑.¬
¶Uiso ꝙ ñ ẽ cuilibr leges con¬
dere de leui pateͣ põt legẽ nͥ
hrẽ uĩ obligandi ñ sic ꝓmlg¬
ta. Nã cũ lex sit ꝙdã mandan

Expanded text:
si ab eo qui preaest ipsi multitudini, vel a multitudine, si tota huiusmodi multitudo principetur.Viso quod non est cuiuslibet leges condere, de levi potest patere legem non habere vim obligandi, nisi sit promulgata. Nam cum lex sit quoddam mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdere leges ⁊ regłas agibi¬
liũ ẜm quas intendimꝰ in
bonũ illd̾. Qrͣ cũ bonũ coẽ
pͥncipalit̾ intendat᷑ atota
coĩtate. ut a toto ppło uł apͥn¬
cipante qui debr eẽ ꝑsoã pn¬

Expanded text:
condere leges, et regulas agibilium secundum quas intendimus in bonum illud: quare cum bonum commune principaliter intendatur a tota communitate ut a toto populo, vel a principante, quae debet esse p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpuenire potuerit ad notitiã
subditor. Ad hoc ꝙ lex hãt uiz
obligandi. or eam promłgatã
ẽẽ. Sed cum alia sit lex naͣlis
alia positiua. alit̾ ꝓpalatur ħ
alit illa. Nam lex naͣlis est a
deo indita incordib nris iõ in
quolib hoĩe hoc ꝓmulgat᷑ ⁊
ppalatur qñ incipit hrẽ roĩs
ꝙħ ꝑtinẽt adius naͣle. S lex
humana tũc promulgat᷑ qñ ex¬
terius profertur prolata insꝙͥ¬
to redigit᷑. Qr̾ cũ in legib si sit̃
recte ⁊ uste ⁊ alegib naͣlib de
iuatiue ꝯsist̾i̾t salus regni ⁊
aiuitatis. decet reges ⁊ pͥnci¬
pes nõ modicũ sollicitari qͦs
leges imponãt ppło cui domi¬
nant᷑ ⁊ posꝙͣ excogitauerint
leges imponẽdas. Ut hiꝰ legeᷤᷤ
ui obligandi hãnt debẽt eas
nomulgare ⁊ promłgatas cu

Expanded text:
enire potuerit ad notitiam subditorum, ad hoc quod lex habeat vim obligandi, oportet eam promulgatam esse. Sed cum alia sit lex naturalis, alia positiva: aliter propalatur haec, aliter illa. Nam lex naturalis est a deo indita in cordibus nostris: ideo in quolibet homine haec promulgatur et propalatur, quando incipit habere rationis pertinent ad ius naturale. Sed lex humana tunc promulgatur, quando exterius profertur, et prolata in scripto redigitur. Quare cum in legibus, si sint rectae et iustae et a legibus naturalibus deinatae, consistat salus regni et civitatis; decet reges et principes non modicum solicitari quas leges imponant populo cui dominantur. Et postquam excogitaverunt leges imponendas, ut huiusmodi leges vim obligandi habeant, debent eas promulgare
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ adpacẽ ciuitatis filios diuitũ
ñeẽ ĩsolẽtes. qr cũ filii diuitu
it pluiͣmũ sĩt magͦnimi ꝯma¬
gni cordis si uideat se ẽẽ despe¬
ctos ⁊pauꝑes exaltatos ñua¬
lentes se ꝯtine̾ fiet̾ ĩsolẽtes ⁊

Expanded text:
acem civitatis filios diuturnum non esse insolentes. quare cum filii divitum ut plurimum sint magnanimi et magni cordis si videant se esse despectos et pauperes exaltatos non valentes se continere, fient insolentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
cie ⁊ p̾ea decetõ abstinebo. Nar
quilib usus carnał copłe in¬
citat ad ult̾iorẽ usũ ⁊ ꝙͣto qͦ płs
ea utit᷑ tãto mag̾ ĩcitat᷑ ad utẽ¬
dũ ⁊ sp̃ ĩtẽꝑantior reddit᷑. Deci
gͦ õs ciuos uti modate ꝯiugali
copła. ⁊ tãto mag̾ hoc deçet re¬
ges ⁊pͥncipes ꝙͣto ĩdecẽtiꝰ ẽ ꝓpt̾̃
hꝰ actꝰ hr̃e corpꝰ debłitatũ m̃tẽ
depressã ⁊ ĩtẽꝑatũ appetitũ. Nec
suffic̾ eos uti copła tali tẽꝑate
nisi utat᷑ eis discrete. Na ĩ
omib oꝑib discretio ẽ adhi¬
benda. ut fiant tp̃re debito¬

Expanded text:
de caetero abstinebo. Nam quilibet usus carnalis copulae incitat ad ulteriorem usum: et quanto quis plus ea utitur, tanto magis incitatur ad utendum, et semper intemperantior redditur. Decet ergo cives uti moderate coniugali copula, et tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto indecre corpus debilitatum, mentem depressam, et intemperatum appetitum. Nec sufficit eos tali copula uti temperate, nisi utantur ea discrete. Nam in omnibus operibus discretio est adhibenda, ut fiant tempore debito
Abbreviated transcription (Latin):
boitates debeat eas inducere
nͥ sciat̃ quõ cͥca eas debeãt se
hre.¶ Sũt ãt tria quãtũ ad p̃¬
sens spectat diligent᷑ ꝯsid̾a̾nda
s quib uiros cͥca ꝓpͥas ꝯiuges
decet debite se hr̃e. Nam pͦ de¬
bẽt eis moderate ⁊ disc̾te uti.
ẜo debẽt eas honorifice tͣctare.
tͦ debẽt cũ eis debite ꝯũsaiͣ.¬
¶ decet eͥ eos suis ꝯiugib mo¬
derate ⁊ disc̾te uti. Nam ĩmode¬
ratꝰ usus uene̾oꝵ pͦ corpora de¬
struit. ẜo mẽtez deprimit. T
maculat appetitũ ⁊ reddit ꝯiu¬
ges ĩcẽꝑatas. ¶Destruit eͥ ⁊

Expanded text:
tates debeant eas inducere: nisi sciatur, quomodo circa eas debeant se habere. Sunt autem tria quantum ad praesens spectat diligenter consideranda, in quibus viros circa proprias coniuges decet debite se habere. Nam primo debet eis moderate et discrete uti. Secundo debent eas honorifice tractare. Tertio debent cum eis debite conservari. Decet enim eos suis coniugibus moderate et discrete uti nam immoderatus usus venereorum primo corpora destruit, secundo mentem deprimit, tertio immoderat appetitum, et reddit coniuges intemperatas. Destruitur enim et
Abbreviated transcription (Latin):
saluai̾ ⁊ corrũpi.Ut eligẽs op¬
optimꝰ modus pͥncipandi ⁊ qͣ¬
lis debeat ẽẽ regis offitiũ. ⁊ qͦ¬
mõ rex se debeat ĩsuo dnĩo p̃¬
riis regũ. ⁊ pͥncipũ ĩstrui poᷤ¬
sit rector ci. aut regͥ. qͣłr cͥca

Expanded text:
salvari et corrumpi: ut eligens opoptimus modus principandi, et quale debeat esse regis officium, et quomodo rex se debeat in suo dominio prriis regum, et principum, instrui poterit Rector civitatis aut regni, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sep recitãt res gestas quaᷤᷤ
fecert̃. ñ at̃ dełcrant᷑ ĩ recitã¬
dores fiendas quas sũt fa¬
cturi eo ꝙ uideãt se mlta fe¬
cisse ⁊ cogitãt se pauca factu¬
ros. Sũt gͦ difficił spei qr ĩ
spando deficuĩt ⁊ pauca se fa¬
cere sꝑanc ¶Sex̾ senes sc̃ ĩ¬
ue̾cũdi ⁊ ĩ erubescitiui. nã se¬
nes qr ĩ lib̾ales st̃ mag̾ curaͭ
de utili ꝙͣde hoẽsto. mag̾ eͥstu

Expanded text:
er recitant res gestas, quas fecerunt. non autem delectantur in recitando res fiendas, quas sunt facturi, eo quod videant se multa fecisse, et cogitent se pauca facturos. Sunt ergo difficilis spei, quia in sperando deficiunt, et pauca se facere sperant. Sexto senex sunt inverecundi, et inerubescitivi. Nam senes quia illiberales sunt, magis curant de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝙ quilib ꝙ suũ est possidit
s młta ordinare d cͥca pass si¬
cẽs repͥmẽdas ne ciues siti
tẽꝑati ⁊ ĩiuriẽtur inuxores.
filias alior i̾mo tãto mag̾ so¬
llicitaiͣ debr̃ cͥca hoc ꝙͣ cͥca illud
quãto uxores ⁊filie sc̃ mag̃¬

Expanded text:
suum est possideat: sed multa ordinare decet circa possesiones reprimendas, ne cives sint intemperati, et iniurientur in uxores, et in filias aliorum. Immo tanto magis solicitari debent circa hoc quam circa illud, quanto uxores et filiae s
Abbreviated transcription (Latin):
alias spectat ad legis latore
ñ solũ statue̾ possessicẽs ut de¬
t̾ ⁊ inste distribuãt᷑. ⁊ tãto pͥn¬
cipaliꝰ d hoc ĩtende̾ cͥca hono¬
res ꝙͣto litigia int̾ ps honora¬
błes sũt mag̾ detestanda. ꝙͣ

Expanded text:
les: spectat ad legislatorem non solum statuere, ut possessiones deter et iuste distribuantur. et tanto principalius debet hoc intendere circa honores, quanto litigia inter personas honorabiles sunt magis detestanda, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sit ãnexa huilitas ne ult᷑ ꝙͣ
rõ dictet tendat ĩ ea rõe boĩ¬
tiosus. dẽdere gͥ in magnos
honores tad magna bona
difficultatis sumꝰ magͦni¬
mi. s pro ut ea nõ ꝓsequi¬
mur ultͣ quã rõdictat
rõe bonitatis sumꝰ hũiles.
differt gͦ magͦnimitas ab
humilitate in duob. ¶ ꝓꝰ
ꝯseq̃nti retͣhit. io̾ magͦmꝰ¬
dr̃ despice̾. nõ qr aliis uiti¬
ose inuiriet᷑ s qr e tãti cor¬
dis. ⁊ sic ĩpellit̾ auirtute. ut
potius despiciat oꝑa ⁊ u̾ba
ffectus ĩ reb licitis ⁊ hone¬
stis alios reueret᷑. ¶Scdõ
catis despet ne tẽdat ĩ oꝑa
magno honore digna. hu
ras de ip̃o bono ultͣ rõnei
prosequat᷑ magnos honore
Erit gͥ oĩs magnanimꝰ huis
mõ aliquo dictũ est. Etiam

Expanded text:
sit annexa humilitas, ne ultra quam ratio dictet tendat in ea ratione bonitiosus. Tendere igitur in magnos honores, et ad magna bona,difficultatis, sumus magnanimi: sed prout ea non prosequimur ultre quam ratio dictat, ratione bonitatis sumus humiles. Differt ergo magnanimitas ab humilitate in duobus. Primo, consequenti retrait. Ideo mag despicere, non quod aliis vitiose iniurietur, sed quia est tanti cordis, et sic impellitur a virtute, ut potius despiciat opera et vedefectus, in rebus licitis et honestis alios reueretur. Secundtatis desperet, ne tendat in opera magno honore digna. Humrans de ipso bono, ultra rationem prosequatur magnos honores. Erit igitur omnis magnanimus humilis modo quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
boã sc̃. Scdo si infra ꝙͣ rõ dic¬
tet ret̾hamꝰ nos ab ilł eo ꝙ ã
dua ⁊ difficilia sĩt. Qrͣ c̾ca ta¬
lia dupliq uirtute ĩdigemꝰ
una inpellẽte noc ne retͣha
nimitas. ⁊ alia retrahẽte nos

Expanded text:
bona sunt. Secundo, si infra quam ratio dictet retrahamus nos ab illis, eo quod ardua et difficilia sint. Quare circa talia duplici virtute indigemus. Una impellente nos, ne retrahamur animitas: et alia re
Abbreviated transcription (Latin):
idem sĩpͣ cũ uirtute illa qu
ph̾s distinguẽs amagͦnii¬
tate appellat eam honoris
amatiuã ñ est presẽtis spe¬
culatiois s si ĩ moralib ꝯtĩ¬
geͬt nos ult̾ĩora ꝯpone̾ oñde

Expanded text:
impliciter cum virtute illa quam Philosophus distinguens a magnanimitate appellat eam honoris amativam? non est praesentis speculationis. Sed si in Moralibus contingeret nos ulteriora compone
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑ caro dura ꝑ quã ĩpedit̃
m̃tis subtilitas. Eos ãt ꝗ debr̃t
regẽ regnũ mag̃ expedit eẽ
pͥtẽtes ꝙͣ bellicosos ĩ rege eͥ płs
ualet pͥdẽtia ꝙͣ arma bellica.

Expanded text:
dura, per quam impeditur mentis sublimitas eos autem qui debent regere regnum, magis expedit esse prudentes, quam bellicosos: in rege enim plus valet prudentia quam arma bellica.
Abbreviated transcription (Latin):
uita politica aliqͦ mõ eͥ¬
citandi sr̃ ad corporales lato¬
res. Corporał eͥ ex̾citio si mo¬
eõ ꝙ faciat ad quãdã san¬
tẽ ⁊ ad quãdã bonã disposi¬
expellũt᷑ ab ip̃o suꝑflua ⁊ no¬

Expanded text:
vita politica, aliquo modo exercitandi sunt ad corporales labores. corporalis enim exercitatio si moeo quod faciat ad quandam sanitatem, et ad quandam bonam disposiexpelluntur ab ipso superflua et no
Abbreviated transcription (Latin):
opai ualẽt. Licet gͦ reges ⁊
pͥncipes ñ oĩo ignorare de
qiͣ muliebres. ne ꝓdefẽsicẽ
regͥ nͨ ꝓ aliqͦ caũ audeãt ar¬
ma assume̾ ac tñ qr decet
eos ẽẽ mag̃ pͥdẽtes ꝙͣ bella¬
tores filii regũ ⁊ pͥncipũ
⁊ maxĩe pͦgeniti qui regͣre
impediat subtilitatẽ mẽtis.
Tales eͥ płs debẽt uacare pnͣ¬
dẽtie ꝙͣ fortitudini cõporali.¬

Expanded text:
operari valent. Licet ergo reges et principes non omnino ignorare debquasi muliebres, nec pro defensione regni nec pro alio casu audeant arma assumere; attamen quia decet eos esse magis prudentes quam bellatores, filii regum et principum et maxime primogeniti qui regnareimpediat sudtilitatem mentis. tales ergo plus debent vacare prudentiae, quam fortitudini co
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ qr mediũ aliqd d accipe
abutroq extremoꝵ uidex tãꝙͣ
mediuĩ ad accipit ab utͥsq. Nã
alegis latore accipit ꝗd iustũ
⁊ qd ñ uistũ. Si ẽ ꝑleges discer¬
nit᷑ qͥd iuris ab illo adiscit iun¬
dex qd iustũ ĩ agibilib huãniᷤᷤ
ꝑcuiꝰ leges regulat᷑ ĩiudicãdo¬
gͦ alegis latore discit iudex ꝗd

Expanded text:
t quia medium aliquid debet accipere ab utroque extremorum, iudex tanquam medius aliquid accepit ab utrisque. Nam a legislatore accipit quid iustum, et quid non iustum, Si enim per leges discernitur quid iuris ab illo addiscit iudex quid iustum in agibilibus humanis per cuius leges regulatur in iudicando, a legislat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amicitiã ab alt̾a uͦ recedat ab
ira ⁊ odio qiͣ regła tortuosa ꝑ¬
n̾se iudicabit. Et qr ħ faciunt
ẜmones passionales ꝑmittere
talia ĩ iudicio nõ ẽ aliud ꝙͣ re¬

Expanded text:
 amicitiam, ab altera vero recedat per iram et odium, quasi regula tortuosa perverse iudicabit, et quia hoc faciunt sermones passionales, permittere talia in iudicio nihil est aliud quam re
Abbreviated transcription (Latin):
nales ꝓuccãtes ad passicẽs: ut
ad irã ⁊ odiũ ⁊ ĩiudicio ꝓhibrã¬
tur. Multi eͥ litigãtiũ cogno¬
scentes se hrͣe malã cãz ñ nar¬
rãt ꝗd factũ ⁊ ꝗd ñ factũ s cõ¬
u̾tũt se ad cõmouẽdũ iudicem
ad irã ⁊ odiũ c̾ca adu̾sarios. ⁊ad

Expanded text:
ales, provocantes ad passiones, ut ad iram et odium; in udicio prohibeantur: multi enim litigantium cognoscentes se habere malam causam, non narrant quid factum et quid non factum, sed convertunt se ad commovendum iudicem ad iram et odium circa adversarios, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
iudicẽ uł narrare ĩiurias quas
ꝑs adu̾sa iudici intulic. uł nar¬
rare bona q̃ ipĩ iudici ꝯtulerũt
uolentiã sui est oĩo ĩꝑtine̾s ad
ꝓpositũ. Qrͣ nõ st̃ talia pmittẽ

Expanded text:
iudicem, aut narrare iniurias quas pars adversa iudici intulit, vel narrare bona quae ipsi iudici contulerunt, ivolentiam sui, est omnino impertinens ad proposit
Abbreviated transcription (Latin):
ołi ⁊ defutui̾s dicenteᷤ ꝙ¬
quicũq sic egerit sic pu¬
niat᷑ ignorãtẽs an amic
uł inimicꝰ sit illa fcũrus
⁊ debeat illã subire sẽtẽta.
Na si scirẽt ꝙ amicus forte
obliquarẽt᷑ iniudicãdo ⁊ peã
palliarẽt. si uͦ inimitꝰ ĩclinarẽ¬
t̾ forte ĩptẽ obpositã ⁊ puĩtio

Expanded text:
i et de futuris, dicentes quicunque sic egerit, sic puniatur, ignorantes an amicus, vel inimicus sic illa facturus, et debeat illam subire sententiam. nam si scirent quod amicus, forte obliquerentur in iudicando, et poenam palliarent: si vero inimicus, inclinarentur forte in partem oppositam, et punitio
Abbreviated transcription (Latin):
inimicitia fuerit exseq̃ntibꝰ
iudicia tãto mag̾ accipient
finẽ executioẽs iudicioꝵ. qr̃ c̾
iudex iudicando reos ẜ leges ñ
tãtã inimicitiã inc̾ret ꝙͣta
si iudicaret eos arbitͥo ꝓͥo. Ne
uidex timore inimicitie in
dicia mãcipare ꝙͣtũ possibłe
ẽ. sũt oĩa legib det̾minãda
q pauca arbitrio iudicũ ꝯmit¬
iudicat qr ñ uidet᷑ ip̾e ẜ se hoc

Expanded text:
inimicitia fuerit exequentibus iudicia, tanto magis accipient finem executione iudiciorum. Quare cum Iudex iudicando reos secundum leges non tantam inimicitiam incurrat, quantam si iudicaret eos arbitrio proprio, ne iudex timore inimicitiae indicia mancipare, quantum possibile est, sunt omnia legibus determinanda, et pauca arbitrio iudicum commitiudicat: quia non videtur ipse sec
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾natioĩs domꝰ adbi¬
mẽbrẽ distinctioe reducit.
dã ĩaĩata. ut possessicẽs nũzi¬
sinata ĩdum̃ta ⁊ cet̾a suplec¬
tilia deẜuiẽtia adĩdigentiã
uite. Sicut eͥ uidemꝰ ĩ aliis ã¬

Expanded text:
gubernationis domus ad bimembrem distinctionem reducit. aedam inanimata, ut possessiones, numismata, indumenta, et caetera supellectilia deservientia ad indigentiam vitae. Sicut enim vidimus in aliis ar
Abbreviated transcription (Latin):
ltra nõ ꝑse citharicat ⁊peti¬
nes nõ ꝑ se ipõs pectinãt. Iõ
adcitarigandũ peltrũ ĩdigi
ministͦ mouẽte. ⁊ pecten ad
pectinãdũ ĩdiget mouẽte
ip̃m. Sed ut ait. si peltraẜ
se pectĩnarẽt nichil opꝰ essit
lar irectorib ministroꝵ fi

Expanded text:
cytharizant, et pectines non per se ipsos pectinant. Ideo ad cytharizandum plectrum indiget ministro movente, et pecten ad pectinandum indiget movente ipsum. Sic ut ait si plectra se pectinarent, nihil opus esset architectoribus ministrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis. Senes gͥ pꝑ ĩbecillita¬
tẽ qr uellẽt sibi alios ꝯpati
⁊ miẜeri de facili ꝯꝑatiũt᷑. ⁊
miẜent᷑ aliis. ¶ Tͦ nͨ dubiu
ptinacit̾ affirmãt. Nã uͭ pħs

Expanded text:
aliis. Senes ergo propter imbecillitatem, quia vellent sibi alios compati, et misereri, de facili compatiuntur et miserentur aliis. Tertio nihil dubium pertinaciter affirmant. Nam  ut
Abbreviated transcription (Latin):
cut iuuenes qr ĩ eis habu̾¬
dãt gupiscẽtie ⁊ passiones
agũt ualde. sic senes qr ha¬
bent passioẽs ⁊ ꝯcupisciãs
remissas ut płimui agr̃ oͦ
modeaͬte. ¶Uiso qui sc̃ moe̾s
iuuenũ. ⁊ senũ de leui pateͣ¬

Expanded text:
cut iuvenes, quia in eis abundant concupiscentiae et paffiones, agunt valde: sic senes, quia habent passiones, et concupiscentias remissas, ut plurimum agunt omnia moderare. Viso, qui sunt mores iuvenum, et senum: de levi a
Abbreviated transcription (Latin):
tat femella ⁊ ꝑtẽ masculus.
¶Cũ gͥ ad subportãdũ onera cõ¬
iugii ĩ hoĩb ñ sufficiat sola fe¬
uni mulieri nubat. Ea enĩ nãliꝰ
iudicare debemꝰ q̃ sc̃ ut ĩ płib.

Expanded text:
tat foemella, et partem masculus. Cum igitur ad supportandum onera coniugii in hominibus non sufficiat sola foeuni mulieri nubat. Ea enim naturalia iudicare debemus quae sunt ut in pluribus,
Abbreviated transcription (Latin):
nor ẽ ad lasciuiã ꝙͣ alia¬
¶ Scd̾m malũ ꝙ iducit nimiͣ
sũptio uini ẽ dep̾ssio rõnis. Nã
ascẽdẽtib fumositatib uini
ad cap̃t t̾bat᷑ cẽbrũ quo tur¬

Expanded text:
lasciviam quam alia. Secundum malum, quod inducit nimia sumptio vini, est depressio rationis. Nam ascendentibus fumositatibus vini ad caput, turbatur cerebrum: quo tur
Abbreviated transcription (Latin):
nitiuã ꝙͣdã dicimꝰ eẽ uĩtute.
In amore gͥ dĩno ẽ ponẽcda feli¬
citas. s cu ꝓbatio dilectioĩs sit
uult. si pͥncepꝰ ẽ felix diligẽdo
deũ. d c̾dere se eẽ felicẽ opan¬
do q̃ds uult. Mixie at d̾s reꝗ¬
rit aregib ⁊ pͥncipib ut ꝑ¬

Expanded text:
nitivam quandam dicimus esse virtutem. In amore ergo divino est ponenda felicitas. Sed cum probatio dilectionis sit vult: si princeps est felix diligendo Deum, debet credere se esse felicem operando quae Deus vult. Maxime autem Deus requirit a regibus et principibu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dici potit ip̃m de leui posse ꝑ¬
dnãiͣ desidat ñ ẽ possibłe ip̃m
tes ⁊ bonos quos sibi assotiau
oiodignũ ẽ ipm pͥncipaĩ. Si
au̾̃t ałr se br̃et: ut si spreto
cosilio ⁊ dimissa sotietate

Expanded text:
 dici poterit ipsum de levi posse cdominari desiderat, non est possibile ipsum tes, et bonos quos sibi associaviomnino dignum est ipsum principari. Si autem aliter se haberet,ut si spreto consilio, et dimissa societate
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hoc idẽ suĩt̾ ex siłitudiẽ quã
ht̃ as gub̾natioĩs domꝰ ad ar¬
tes alias. Naz possessicos sũt
q̃daz organa artis gub̾nau
Nulla at̾ ars ut ait ph̾s pͦti

Expanded text:
 sumitur ex similitudine quam habet ars gubernationis domus ad artes alias. nam possessiones sunt quaedam organa artis gubernatnulla autem ars, ut ait Phi
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtens. qr ẽ sufficiẽs dirigere
se ⁊ alior ĩ aliqͦ boã siũ ĩ aliqͦs
rigit modũ ꝑ quẽ dirigit ꝑ¬
sonã dirigẽte ⁊ gẽtẽ quã di¬
rigit rõc bonoꝵ ad q̃ dirigit

Expanded text:
prudens, quia est sufficiens dirigere se, et alios in aliqua bona, sive in aliquos rigit: modum, per quem dirigit: personam dirigentem, et gentem, quam dirigit. Ratione bonorum ad quae dirigit,
Abbreviated transcription (Latin):
git credẽs ꝙ aliud exequat᷑
illd̾. Ubicũq eͥ ẽ młtitudo
ibi ẽ ꝯfuisio nͥ młtitudo illa
reducat᷑ ad ad unũ. Sic̃ enĩ
uidemꝰ ĩ uniu̾so ꝙ ip̃m est
maeiẽ ordinatũ. eo ꝙ młti¬
udo ẽtiũ existentiũ ĩ ip̃o re

Expanded text:
git, credens quod alius exequatur illud: ubicunque enim est multitudo, ibi est confusio, nisi multitudo illa reducatur ad aliquid unum. Sicut videmus in Universo, quod ipsum est maxime ordinatum, eo quod multitudo entium existen
Abbreviated transcription (Latin):
nistris ꝯmittit᷑ offitiũ aliꝙ
ne illd negligat᷑ ⁊ ne fiat
ꝯfuse ⁊ ĩ ordinate p̃ficiẽdus
ẽ unꝰ architector ministris
Aliꝰ cuiꝰ sit sollicitare ⁊ ordi¬
nare illos. Est aũt ħ docu¬
m̃tũ maxĩe necessariũ ĩgu¬
bernaticẽ domoꝵ regaliu
ubi ꝑꝑ magnitudinẽ offici
ministris młtis. eo ꝙ unus
ñ suffice̾t exequi opꝰ illd̾. Est
gͥ ĩ ꝯmissioe officioꝵ attẽdẽ¬
dus ordo ministrandi.
Sedõ d ibi actẽdi facilitaᷤᷤ
exeq̾ndi. ꝙ maxĩe fi̾ ꝯtĩgit
si eidẽ ꝯmittant᷑ officia młta

Expanded text:
nistris committutur officium aliquod, ne iliud negligatur, et ne fiat confuse et inordinate, praeficiendus est unus architector ministris illis, cuius sit soliticare et ordinare illos. Est autem hoc documentum maxime necessarium in gubernatione domorum regalium, ubi propter magnitudinem officiorum ministris multis, eo quod unus non sufficeret exequi opus illud. Est igitur in commissione officiorum attendendus ordo ministrandi. Secundo debet ibi attendi facilitas exequendi. quod maxime fieri contingit, si eidem non committantur offci
Abbreviated transcription (Latin):
ca domestica sic ẽẽ ꝯmictẽ¬
da nunistris. Ut reẜuet ibi
aebitus ordo ministrãdi.
offitim aliq ꝯmittat᷑ mini¬
stns płib nͥ illi płes sit̃ so̾¬

Expanded text:
a domestica sic esse committenda ministris, ut reservetur ibi debitus ordo ministrandi: officium aliquod committatur ministris pluribus nisi illi plures si
Abbreviated transcription (Latin):
gno ne nimis gͣuarẽt hoĩes
omorãtes ĩ ip̃o cũ ex una ꝑte
Nͥ oprebat ip̃os accedere ad
alia portãdo secũ uictualia
onerosa ĩuentꝰ fuit denariuᷤ

Expanded text:
gno ne nimis gravarentur homines commorantes in ipso, cum ex una parte regni oportebat eos accedere ad aliam, portando secum victualia onerosa, inventus fuit denarius,
Abbreviated transcription (Latin):
ci ñ solu ꝯmutaticẽ reꝵ ad
narioꝵ ad denarios. antiꝗtꝰ
ẽtia uite. Q modus ut ipẽ
ait adhuc reẜuat᷑ ap̃ młtaᷤᷤ
barbaras naticẽs q̃ nõ hñte̾¬
usũ denarioꝵ solũ res ip̃as

Expanded text:
ci non solum commutationem rerum ad nariorum ad denarios. Antiquitus entiam vitae. quin modus ut ipse ait adhuc reservatur apud multas Barbaras nationes, quae non habentes denariorum usum, solum res ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
mutatioẽs qiͣ adtria gn̾a
reducunt᷑. Qͥꝵ una ẽ ꝯmuta¬
no reꝵ ad res. ut frum̃ti ad
uinũ uł ad ordeũ uł ad alia su¬
pplentia ĩdigentiã corporalẽ.
Alia ẽ ꝯmutatõ reꝵ ad nũmi¬
nũmismatũ ad nũmismata.¬

Expanded text:
mutationes quasi ad tria genera reducuntur. Quarum una est commutatio rerum ad res. ut frumenti ad vinum, vel ad ordeum, vel ad alia supplentia indigentia corporalem. Alia est commutatio rerum ad numinumismatu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣsc̾q facultates habeat siue
młtas siũ mediocres. difficile
ẽ bñ uti eis ⁊ bñ equare sũptꝰ
facultatib. Iõ lib̾alitas se ex¬
stẽdit ad mediocres sũptꝰ. Sũ¬

Expanded text:
et quascumque facultates habeat, sive multas, sive mediocres: difficile est bene uti illis et bene aequare sumptus facultatibus. Ideo liberalitas se extendit ad mediocres sumptus. Su
Abbreviated transcription (Latin):
auaricias ⁊ moderãs ꝓdiga¬
litates. sic magͥficẽtia ẽ repͥ¬
mẽs ꝑuificẽtias ⁊moderas
ꝯsũptiões. ⁊ sic̃ liba̾litas est
faciẽs sũptꝰ ⁊ daticẽs ꝓpõtio¬
natas facultatib.sic ⁊ ma¬
gͥficẽtia ẽ faciẽs sũptꝰ decẽ¬
ces magͥs oꝑib. ¶uiso d
ẽ magͥficẽtia restat uide̾ c̾ca¬

Expanded text:
moderans prodigalitates: sic magnificentia est reprimens parvificentias, et moderans consumptiones. Et sicut liberalitas est faciens sumptus, et dationes proportionatas facultatibus: sic magnificentia est faciens sumptus decentes magnis operibus. Viso quid est magnificentia: restat
Abbreviated transcription (Latin):
at admirabiles ⁊ diuturnas
domos quã quõ faciat eas so¬
phisticas ⁊ appẽtes. Sic ẽ deci
magͥficũ nuptias ⁊ militias
⁊ talia q̃ raro cocurrt̃ mag̾fica
face̾. ¶P gͦ cͥca ꝗd ẽ magͥfi

Expanded text:
at admirabiles, et diuturnas domus, quam quomodo faciat eas sophysticas et apparentes. Sic etiam decet magnificum, nuptias, et militias, et talia quae raro occurrunt, magnifice fa
Abbreviated transcription (Latin):
hncẽ aĩosũ ⁊ uirilẽ. Erigidi¬
tas uõ timidũ ⁊ pufillanẽ.
llanimes ad oꝑa bellica desti¬
naĩ ñ debr̃. In belł eͥ meliꝰ est
pauidos expellẽ ꝙͣ eos ĩsotie¬
tate hr̃e. Nã cũ humanũ sit
time̾ mortẽ uiriles ⁊̃ ⁊ aĩo¬
si crepidãt uidẽtes timidos tͦ¬
pidare. Ne gͥ reddãt᷑ bellates
pusillanimes quos ꝯstat eõ
timidos. o ab excitu expelli.
¶Tꝰ uia suĩt᷑ exꝑte fortitudĩs
corpoał. Nã cũ bellãtes opõte¬
at diu sustinẽ armoꝵ põda̾
ꝯdae̾ magͦs ictꝰ expedit eos
hrẽ fortes humeros ⁊ renes
⁊ hre fortia brachia ad faciẽd̾
ciũt afortitudiẽ corpoa̾li ad

Expanded text:
ntem animosum et virilem, frigiditas vero timidum et pusillanimum. llanimes, ad opera bellica destinari non debent. In bellis enim melius est pavidos expellere, quam eos in societate habere nam cum humanum sit timere mortem, viriles etiam et animosi trepidant videntes timidos trepidare: ne igitur reddantur bellantes pusillanimes, quos constat esse timidos oportet ab exercitu expelli. Tertia via sumitur ex parte fortitudinis corporalis. nam cum bellantes oporteat diu sustinere armorum pondera, et dare magnos ictus, expedit eos habere magnos humeros et renes em, et habere fortia brachia ad faciendumciunt a fortitudine corporali, ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊inp̾cedẽtib dicebat᷑ scͣ
statuit muliẽs ĩ struelas
&e adoꝑa bellica ⁊ tebẽ bellaẽ
sic̃ ⁊uiri assumẽs exͣ exbesti¬
is ex quib tã mares ꝙͣ femi¬

Expanded text:
cedentibus dicebatur, Socrates statuit mulieres instruendas esse ad opera bellica, et debere bellare, sicut et viri: assuemens exemplum ex bestiis, ex quibus tam mares quam foemi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnqrũt᷑ ad bellũ hoĩes eͥ bel¬
latores decet ẽẽ cantos m̃te
bita płs suꝑantꝰ hostes exsa¬
gacitate ꝙͣ exfortitudie. pan¬
i eͥ bellatores sisĩt sagaces
qidustres suꝑant młtos nõ for¬
titudine s pͣdẽtia. Mulie̾s gͦ qr

Expanded text:
quiruntur ad bellum. Homines enim bellatores decet esse mente cautosbitas plus superantur hostes ex sagacitate quam ex fortitudine: pauci enim bellatores si sint sagaces et industres superant multos non fortitudine sed prudentia. Mulieres er
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ debitã tacit̾nitatẽ ado exmi¬
qd̾ iudicẽt᷑ eẽ litigiose ⁊ dise¬
le. Qrͣ decet ip̃as eẽ tacit̾nas.
ne ĩũba litigiosa ꝓrũpãt. Alb̾
at̃ litigiosis potissĩe femĩes ca

Expanded text:
debitam taciturnitatem adeo examiquod iudicentur litigiosae, et disciolae: quare decet ipsas esse taciturnitas, ne verba litigiosa prorumpant. A verbis autem litigiosis potissime foemina
Abbreviated transcription (Latin):
femĩe iã adulte cͥca femĩas ⁊
maxĩe cͥca puellas sollicitãd̾
ẽ ne in caute laꝙͣt᷑. Int̾ cetãs
at̃ cautelas ne ꝗͥs ꝓrũpat in
locutioẽ ĩcautã ħ uidet᷑ ẽẽ po¬
tissima. Ut nullũ ẜmonẽ ꝓfe¬
minet. Cũ gͦ diligẽs examĩa¬
tio cũ loqͣcitate stare ñ possit.
ut femĩe ⁊̃ ab ip̃ã puellai̾ eta¬
te discãt cautos ꝓferre ẜmo¬
nes decet eas ñ eẽ loquaces
s or ip̃as ẽẽ debite cacit᷑nas.
ut possit oẽ ẜmonẽ ꝓlatum
diligẽt excurere. ¶Tuia ad
ĩ uestigãdũ hoc idẽ suit̾ nesit
ꝓne ad uirgia ⁊ ad lites. Nam

Expanded text:
eminae iam adultae: circa foeminas, et maxime circa puellas solicitandum est, ne incaute loquantur. Inter caeteras autem cautelas, ne quis prorumpat in locutionem incautam, haec videtur esse potissima, ut nullum sermonem profeminet. cum ergo diligens examinatio cum loquacitate stare non possit, ut foeminae etiam a puellari aetate discant cautos proferre sermones, decet eas non esse loquaces: sed oportet ipsas esse debite taciturnitas, ut possint omnem sermonem prolatum diligenter excutere. Tertia via ad investigandum hoc idem, sumitur, ne sint pronae ad iurgia et ad lites. nam
Abbreviated transcription (Latin):
ri ab eis si sĩt debite tacitime
feruẽt̾ diligent᷑. ¶Scd̾a uia
ad ĩuestigãdũ hoc idẽ fuĩt᷑ ut
uidet᷑ locutõ ĩcauta. Dicebat᷑
eͥ supͣ ibi sꝑ̃ maiorẽ cautela
adhibendã ẽẽ ubi ꝯsueuit ma¬

Expanded text:
debite taciturnae, ferventius diligentur. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ut vitetur locutio incauta. dicebatur enim supra, ibi semper maiorem cautelam adhibendam esse ubi consuevit ma
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ posst̃ ẽẽ nociua. nã ex hoc
habebũt ꝓuidẽtiã futuroꝵ
ut possit mala expeditiꝰ in¬
tare ⁊ boã faciliꝰ adipisci.
¶T debẽt sepe cogitare bõas
ꝯsuetudines ⁊ bõas leges
nã talia st̃ maxĩe pͥncipia

Expanded text:
quae possunt esse nociva. Nam ex hoc habuerunt providentiam futurorum, ut possint mala expeditius vitare, et bona facilius adipisci. Tertio debent saepe recogitare bonas consuetudines, et bonas leges: anm talia sunt maxime principia
Abbreviated transcription (Latin):
rex qr ĩtẽdit bonũ subditoꝵ
ñ affligit ⁊ depaupat ipo̾s sed
mag̾ ꝓcurat eoꝵ boã. ¶Octã¬
bella mitteͣ bellatores adꝑteᷤ
extͣneas ⁊ sep̃ face̾ bellare eos
põdera. ñ uacet eis aliꝗd ma¬
ñ incẽdic afflige̾ sb̾ditos susci¬
tãdo ⁊ ꝓcurãdo bella eo ꝙ ĩten¬
dat bonũ regͥ. Nõ uult gͦ eos
ca ẽ custodiã corporis ex̾cere ñ
peos qui st̃ ĩ regno eo ꝙ diffi¬
dat de ill. s ꝑ extͣneos : uerꝰ ał

Expanded text:
bonum subditorum non affligit et depauperat ipsos, sed magis procurat eorum bona. Octabella, mittere bellatores ad partes extraneas, et semper facere bellare eos on vacet eis aliquid manon intendit affligere subditos, suscitando et procurando bella, eo quod intendat bonum regni: non vult ergo eos  custodiam corporis exercere non per eos qui sunt in eo regno, eo quod diffidat de ill
Abbreviated transcription (Latin):
cautela tyrapnica ẽ nullas so¬
ones ꝑmitteͣ. uult eͥ tyrãpnꝰ
ciues ⁊ eos qui st̃ ĩ regͦ ñ ẽẽ so¬
dales nͨ eẽ sibi ĩuicẽ notos. Nã
ut ait pħ̾s notitia fidẽ facit.

Expanded text:
soones permittere. Vult enim tyrannus cives, et eos qui sunt in regno non esse sodales, nec esse ad invicem notos: nam ut ait Philosophus notitia fidem facit:
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ ꝑaliqͦs fabulaᷤ lud en
derato ludo ẽ modeãtꝰ motis
hertia. ⁊ reddũt᷑ corpora agilio¬
ra. Sũt ẽ puei̾s recitãde aliq̃
fabule uł alique ystorie pͥo

Expanded text:
er aliquas fabulas. Ludus enim derato ludo est moderatus motus, inertia, et redduntur corpora agiliora. Sunt etiam pueris recitandae aliquae fabulae, vel aliquae historiae, po
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Ita ꝙ cũ ꝑuenerĩt ad
etateᷤ debita. st̃ aptiores ad
oꝑa bellica si apuei̾tia sit̃ ali¬
quałr ex̾citati ad frigora.
are filios ut eos fortiores

Expanded text:
 ita quod cum pervenerunt ad aetatem debitam, aptiores sunt ad opera bellica, si a pueritia sint aliqualiter exercitati ad frigora. are filios. ut eos fortiores
Abbreviated transcription (Latin):
Quãto moderatꝰ motꝰ mẽ¬
se adcorporales labores. mẽ¬
bra corporis eiꝰ ꝯsolidãt᷑.⁊ fuĩt
fortiora. Puei̾ gͦ qr nimis
hñt tenera m̃bra ad aliqͦs
motꝰ modicos ⁊ t̃pratos sũt
assuescendi Ut m̃bra eoꝵ so¬
lident᷑. uñ ph̾s . uii. polł. ait.
ꝙ expedit ĩ puei̾s facẽ motiᷤ
quoscũq ⁊ tãtillos ad solidã¬
dũ m̃bra ⁊ ad ñ deflue̾ ppti
neritudinẽ. Moderatũ ei mo¬
tũ ĩpueis adeo laudat pħri

Expanded text:
Quarto moderatus motus memad corporales labores, membra corporis eius solidantur, et fiunt fortiora. Pueri ergo quia nimis habent teneramembra, ad aliquos motus modicos et temperatos sunt assuescendi, ut membra eorum solidantur. unde Philosophus 7. Poli. ait, quod expedit in pueris facere motus quoscunque et tantillos ad solidandum membra, et ad non defluere propter teneritudinem: moderatum enim motum in pueris adeo laudat Phi
Abbreviated transcription (Latin):
reddit corpora mag̃ sana.
guitãt ĩbertia. Nã nͥ ad ali¬
quales motꝰ assuescãt fuĩt
ad augm̃tũ. Nã eo ip̃o ꝙtẽ
patũ ex̾citiũ fit iuuat addige¬

Expanded text:
reddit corpora magis sana: itant inertiam: nam nisi ad aliquales motus assuescant, fiunt ad augmentum. Nam eo ipso quod temperatum exercitium iuvat ad dige
Abbreviated transcription (Latin):
t. Reges gͦ ⁊ pͥncipes quos
decet ẽẽ magͥnimos decet
bro patebit sollicitai cͥca
⁊ uelle se de quibc̾q miny¬
tis ĩtromittere nlłatenꝰ deci
ip̃os. ¶ho uiso restat oñ¬
dere t̾tiũ uidelicet quałr cũ

Expanded text:
. reges ergo et principes quos decet esse magnanimos decet bro patebit. Solicitari vero et velle se de quibuscumque inimicis intromittere, nullatenus decet ipsos. Hos viso restat ostendere tertium. videlicet qualiter cum
Abbreviated transcription (Latin):
stros dnoꝵ ut ẜuẽt decẽtia
cirie ⁊ honoris statũ curia¬
tes erga eos debeãt se hrẽ
debitꝰ at modꝰ se hñdi cͥca ipoᷤᷤ.
it eis debita officia ꝯmictã

Expanded text:
tros dominorum ut servent decentiam curiae et honoris statum curiates erga eos debeant se habere. Debitus autem modus se habendi circa ipsos ut eis debite off
Abbreviated transcription (Latin):
ca tribue̾ mẽcedes minist̾¬
rũ retine̾ nõ debẽt. s debẽt
ipĩs maiora. ⁊ minora bñfi¬
da tribue̾ ꝓut apparebit ip̃os
minꝰ uł ãpliꝰ meruisse.

Expanded text:
a tribuere, mercedes ministrorum retinere non debent: sed debent ipsis maiora et minora beneficia tribuere,, prout apparebit ipsos minus vel amplius meruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliquib pius magrãtib
uideãt᷑ p̾tent̾ ⁊ ficesit̾ se ge¬
ssisse. ñ statĩ assimĩdi st̃ ad
offitia nimis alta s gͣdatĩ
expiẽtia. pͥusꝙͣ ad aͥd altum
ascẽdãt. ¶uiso quõ mini¬
stris st̃ offitia ꝯmittẽda ui¬

Expanded text:
aliquibus parvis magistratibus videantur prudenter et fideliter se gessisse, non statim assumendi sunt ad officia nimis alta, sed gradatim experientia, prius quam ad aliud altum ascendant. Viso quomodo ministris sunt officia committenda,
Abbreviated transcription (Latin):
da felicitas sit bonũ optimũ
inoptimo nro queri debet.cũ
gͦ aĩa sit potior corpore felicitã
ñ ẽ ponẽda ĩtalib diuitiis q̾ st̃
boã corporis ut supiꝰ dicebatũ
ponẽda ẽ ĩ actib uirtutũ q̃ sc̃

Expanded text:
 felicitas sit bonum optimum, in optimo nostro quaeri debet. Cum ergo anima sit potior corpore, felicitas non est ponenda in talibus divitiis, quae sunt bona corporis, sed ut superius dicebatur ponenda est in actibu
Abbreviated transcription (Latin):
mata ñ solu aĩa ñ satiãt nͨ st̃
faciĩt ĩdigẽtie corporali. pot eͥ
quicqd tãget fieret aurũ. cũ gͦ
qd̾ eẽ ñ posset si aurũ uł cet̾a nu¬
mismata ue̾ essẽt diuitie ⁊ue̾
satisfacerẽt indigẽtie corpali
tũ uõ qr numismata sũt diuitie
in ordine adaliud. tũ uõ qr di¬
uitie st̃ ex insticutioẽ hoĩu. tũ
qr sũt corporalia ip̃i ĩdigẽtie cõ¬
porali ꝑse nõ sufficiũt meis ñ
ẽ ponẽda felicitas. ꝙ aũt ĩ naͣli¬
b diuitiis cuiꝰmocli sũt cib

Expanded text:
mata non solum animam non satiant, nec sunt faciunt indigentiae corporali. potest quicquid tangeret, fieret aurum. Cum ergQuod esse non posset, si aurum, vel cetera numismata, vere essent divitiae, et vere satisfacerent indigentiae corporali. Tum ergo quia numismata sunt divitiae in ordine ad aliud, tum quia sunt divitiae ex institutione Hominum, tum quia cum sint corporalia, ipsi indigentiae corporali per se non sufficiunt, in eis non est ponenda felicitas. Quod autem in naturalibus diviti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ magnaĩros quõ magͥficoᷤᷤ
quõ pͣdẽtes ⁊ dociles ⁊ quõ af¬
fabiles ⁊ sociales. ¶uiso q
mores nobłiũ sc̃ laudabiles
uidere restat ꝗ mores sc̃ui¬
tupables. Narrat ãt ph̾s ĩ¬

Expanded text:
se magnanimos, quomodo magnificos, quomodo prudentes et dociles, et quomodo affabiles et sociales. Viso qui mores nobilium sunt laudabiles: videre restat qui mores sunt vituperabiles. Narrat autem Phi
Abbreviated transcription (Latin):
phesibilia face̾ diligẽt᷑ cõ¬
siderẽt ꝗd sit agẽdũ. ¶Q Rono¬
błes ꝯtĩgit eẽ politi ⁊ affabi¬
les. Nã qr uͭ płimũ ĩcuriis
nobiliũ ꝯsueuit eẽ magna
societas ꝯtĩgit eos ẽẽ politicoᷤᷤ
⁊ sociales qr ut płimũ ĩ soti¬
etate uixert᷑. Sic̃ eͥ rustici qr

Expanded text:
hensibilia facere, diligenter considerent quid agendum. Quarto nobiles contingit esse politicos, et affabiles. Nam quia ut plurimum in curiis nobilium consuevit esse magna societas, convenit eos esse politicos et sociales, quia ut plurimum in societate vixerunt. Sicut enim rustici, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsocietate alioꝵ. Nobłes gͥ
qr młtos hñt respiciẽtes.
ĩcitãt᷑ ut sit uiri meditatiui
sb̾ciłr ĩuestigãtes ꝗd decet
sid̾atiõe suoꝵ agibiliuꝰ eẽ do¬
ciles ⁊ ĩ dustres. ¶Ex ħ eͥ ap¬

Expanded text:
ietate aliorum. Nobiles enim quia multos habent respicientes incitantur, ut sint viri meditativi, subtiliter investigantes quid decet sideratione suorum agibilium esse dociles, et industres. Ex hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
paupes fiet neꝙͣ uald̾ astu¬
te ⁊latent̾ ĩsidiãtes diuitibꝰ.
qui deb eẽ int̾ existẽtes ĩ
eodẽ reg. uł int̾ ꝯmorãtes
ĩ eadẽ cinitate. Nã ut dr̃ qͣr

Expanded text:
pauperes, fient nequi, valde astuti et latenter insidiantes divitibus. qui debet esse inter existentes in eodem regno,velinter commorantes in eadem civitate. Nam ut dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
peiꝰ est p̾stabãt sibi filios ĩ¬
ꝯuiuiũ. Cũ enuĩ ꝗs alios cõ¬
niuare uolebat. si filiꝰ suu
domi ñ erat auicino suo
mutuabat filiũ ⁊ ip̃m ꝑa¬
qñ uellet ꝯuiuiũ face̾ ei su¬
ũ filiũ tͥbuet᷑. Sic ⁊̃ cͥca pha

Expanded text:
peius est praestabant sibi filios inconviviis. cum enim qui alios convivare volebat, si filius suus domi non erat, a vicino suo mutuabat filium, et ipsum paquando vellet convivium facere, ei suum filium tribueret. Sic