comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fusurũ quo redimat. & ascensurum
insublimia quo ꝑducat. Tenebre aũt
uos comprehendent. si eo modo credide¬
ritis xp̃i acternitatem. ut nege tis
ieo mortis humilitatem: Et qui
ambulat intenebris. nescit quouadit
Sic potest offendere in lapidem offen¬
sionis & petrã scandali quod fuit
dns cȩcis iudacis sicut credentibus
lapis quem reprobauerunt aedificantes
factusest incapud anguli: hinc dedigna¬
tisunt credere inxp̃m. quia eorum impi¬
ctas contempsit mortuum. irrisit occi¬
sum. & ipsa erat mors grani multiplican¬
di. & exaltatio trahentis postse omnia:
lucissitis. Cum aliquid ueri auditum ha¬
bctis credite inueritatẽ. ut renascamini
inueritate. Haec locutus est iħs & abiit.¬
& abscondit se abeis. SE Roo0.¬

Expanded text:
fusurum quo redimat, et ascensurum fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis ; sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc indignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia.lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. Haec locutus est Jesus, et abscondit se ab eis. No
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis. Memoriter tenuerunt.
qđ dñs dicebat assidue filium hominis
se esse Nam hoc loco non ait. si exalta¬
tus fuerit a terrã filius hominis sed sicut
superius dixerat. quando nuntiatisunt
gentiles illi qui eum uidere copiebant.
uenit hora ut clarificetur filius hominis
hocitaque isti animo recinentes & qđ
nuncait. cum ex altatus fuero a terra.
mortem crucis intellegentes. quȩ sier̃
abillo & dixerunt: nos audiuimus
ex lege : quia xp̃s man& in aeternum:
Et quo modo tudicis oport& exaltari
tabitur a terra. Idest quomodo crucis
passione morietur: hoc enim etĩdixis se¬
ne intellegebant: quod facere cogitabant
N on ergo eis uerborum istorum obscu¬
ritatem operuit infusa sapientia. sed
stimulata conscientia. Dixit ergo eis iħs
Adhuc modicum lumen inuobis est
dum lucem habetis. ut non tenebrȩ uos¬
comprehendant. Ambulate. accedite.
totum intellegite. & moriturũ xp̃m
uicturum in acternum. & sanguinẽ

Expanded text:
Filius hominis? Memoriter tenuerunt Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue Filium hominis se esse. Nam hoc loco non ait: si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed sicut superius dixerat, quando nuntiati sunt gentiles illi, qui eum videre cupiebant: Venit hora, ut glorificetur Filius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum: et quomodo tu dicis: Oportet exaltari tabitur a terra? Id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est.dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum 587 intelligite, et moriturum Christum et victurum in aeternum; et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
siue in actatibus om̃ibus. siue ingradib
bonorum hominum. siue indiuersitatib
ingeniorũ om̃ib. siue in artium licita¬
rum & utilium professionibus om̃ibus:
& quicquid aliud dici potest scđm in¬
numerabiles differentias. quibus int̃se
persona. peccata. homines. distant ab
excelsissimis usque adhumillimos: Arege
usque admendicum : Omã inquit tra¬
ham postme: utsim capud eorum. &
fuero a terra. hoc est cum exaltatus fuero.
non enim dubitat futurum eẽ qđ uenit
implere: hoc referatur ad illud quod
superius ait. si aut mortuum fuerit
granum frumenti : multum fructum
affert. Nam exaltationem suam quid
aliud dixit: quam in cruce passionem.
Q uod & ipse euuangelista non tacuit.
subiunxit enim & ait. Hoc autem
dicebat. significans quamorte ess&
moriturus. Respondit ei turba. Nos
audiuimus exlege: quia xp̃s man& in ae¬
ternum: Et quomodo tudicis oport&:
exaltari filium hominis: Quis est is te

Expanded text:
sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata hoexcelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum. « Omnia, » inquit, « traham post me, » ut sim caput eorum, et quit, « fuero a terra, » hoc est, cum exaltatus fuero. Non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait: « Si autem mortuum fuerit granum frumenti, multum fructum affert. » Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim et ait: « Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos manet in aeternum, et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste
Abbreviated transcription (Latin):
sicergo dictum est princeps huius mun¬
di idest princeps malorum hominum.
& iam mundus mbonis. qui similiter
toto terrarum orbe diffusi sunt. Inde
cordibus princeps mundi eicietur foras.
Cum ergo dixiss& nunc princeps huius
mundi eicitur foras. ad iunxit continuo.
oma traham postme. Quȩ om̃a. nisi ex
quibus ille eicitur foras: Non omnium
dixitoms. sed om̃a . Nonenim omnium est
fides. non itaque hoc aduniuersi tatem
hominum retulit. sed ad creature in te¬
gritatem idest sp̃m & animã & corpus.
& illud quod intelligimus. & illud qđ
uidimus. & illud quod uisibiles & con¬
trectabiles sumus. Quienim dixit
capillus capitisurĩ non peribit. om̃a tra¬
hit postse: Aut siomã ipsi homines in¬
tellegerdisunt. om̃a predestinata ad
salutem possumus dicere. ex quibus om̃ib
ait nihil eẽ periturum. cum supra de suis
ouibus loqueretur: Aut certe om̃a ho¬
minum genera siue in linguis om̃ibus.

Expanded text:
Sic ergo dictum est, princeps hujus munSic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps malorum hominum etiam mundus in bonis, qui simtoto orbe terrarum diffusi sunt. Inde cordibus princeps mundi ejicitur foras. Cum ergo dixisset: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, » adjunxit continuo: omnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem; id est, spiritum, et animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim oramus cum dicimus dimitte
nobis debita nr̃a. nisi ut uulnera nostra
sanentur. Etquid aliud petimus cum
dicimus & nenos inducas intemptationẽ.
nisi ille quiinsidiatur uelcerte extrinsecꝰ
nulla inrumpat exparte. nulla nos
fraude decipiat. nullis nos subuertat
machinis. quando non ten& locũ cordis.
Ubi fides habitat: eiectus est foras sed
nisi dñs custodierit ciuitatem. inuanũ
uigilat qui custodit eam. N olite ergo
deuobis ipsis presumere. sinon uultis foras
ciectum diabolum introit̾um reuocare.
Absit aut̃ utdiabolum mundi principẽ
ita dictum existimemus. ut cum caelo
& terrȩ dominari posse credamus
Sedmundus appellatur in malis hominib.
qui toto terrarum orbe diffusi sunt. sicut
appellatur domus in his aquib habitat᷑
Scđm quod dicimus bona domus est.
uel mala domusest non quando repre¬
hendimus sic laudamus edificium pari¬
etum atque tectorum. sed qͣuando mores
uel bonorum hominum uel malorum:

Expanded text:
Quid enim oramus, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra , nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus, cum dicimus: Et ne nos inferas in tentationem, nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude decipiat, nullis nos subvertat machinis? Quando non tenet locum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat, qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum.
Abbreviated transcription (Latin):
di periculo recepisti: uidit inte dñs
nonfidem uictam. non dilectionem
auersam. sed constantiam fuisse turba¬
tam: habundauit fletus. ubi non defe¬
cit affectus. & fonscaritatis lauit uerba
formidinis. Nec tardum est remedium
abolitionis. ubi non fuit iudicium uo¬
luntatis. Cito itaque insoliditatem suã
rediit p&ra tantam recipiens fortitu¬
dinem: ut quod tunc inxp̃i expauerat
passione insuo post supplicio nontime

Expanded text:
di periculo recepisti. Vidit in te Dominus di periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio non time
Abbreviated transcription (Latin):
hoc perfidus iudas in ebriatus ueneno.
dum sitit lucrum. peruenit ad laqueũ.
& tam stultȩ impius fuit. ut triginta
argenteis. & dñm uender& & magistrũ.
Cum aut̃ se ad excipiendum iniquitatis
iudicium dĩ filius prȩbuiss&. beatus
apłs petrus cuius fides ea deuotione fer¬
uebat. ut dño & conpati paratus ess&.
& conmori: ancilla sacerdotis calump¬
nis incurrit: obhoc sicut appar& hȩsita¬
re ꝑmissus. ut in eccłae principe. reme¬
dium paenitentiae conderetur. Et
nemo auder& desua uirtute confidere.
quando mutabilitatis periculum. nec
solo corpore tenebatur. trepidationẽ
discipuli forispositi diumno uidit intuitu
& pauentis animum mox utrespexit
erexit. & infletus penitudinis incitauit
Felices sc e apłe lacrimȩ tuȩ. quae ad
diluendam culpam negationis uirtutẽ.
sacri habuere baptismatis. Ad fuit enĩ
prius quam deicereres ex ciper&. et
firmitatem standi inter inipso caden¬

Expanded text:
Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumum negationis incurrit: ob hoc, sicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim dpriusquam dejicereris, exciperet, et firmitatem standi in ipso caden
Abbreviated transcription (Latin):
dñm maiestatis crucifixissent. N ec
ipse itaque diabolus intellexit. quod
saeuiendo inxp̃m suum destrueret
principatum. quiantiquȩ fraudis iura
non perder&. sise ad nĩ ihũ sanguine
continer&. Sedmalitia nocendi auida
dum inruit. dum capit capta est. &¬
dum per sequitur mortalem. incidit
saluatorem. Inuenit sane in illo moli¬
mine inprudentis audaciȩ dignum
co operatorem. dignumque consortem.
cumimpius iudas maluit minister
timoris perturbatione descruit.
sed pecuniȩ cupiditate distraxit. Vidẽ
quae germina & quales fructus de aua¬
ritiae styrpe nascantur: Quã merito
apłs radicem esse malorum omnium¬
definiuit. quia nullum peccatũ sine
cupiditate committit᷑. & om̃is inlicitꝰ
appetitus istius auiditatis est morbus
Amori pecuniȩ. uilis est om̃is affectio
Etanima lucri cupida. & iam pro
exiguo perire non metuit: Nullumq:
est iusticiae in illo corde uestigium.
in quo sibi auaritia fecit habitaculum.

Expanded text:
Dominum majestatis crucifixissent . Nec Dominum majestatis crucifixissent . Nec ipse itaque diabolus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis jura non perderet, si se a Domini Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister timoris perturbatione deseruit, sed pecuniae cupiditate distraxit. CAP. Iquae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nascantur, quam merito Apdiffinivit. Nullum enim peccatum sine cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit, nullumque est justitiae in illo corde vestigium, in quo sibi avaritia fecit hab
Abbreviated transcription (Latin):
abinitio omnia sunt famulata mysteria
Nunc sanguis iusti abel mortẽ summi
pastoris eloquitur. & in parricidio
iudaeorum cam interfector fratris
agnoscitur. Nunc diluuium & noe
archa manifestat. quid sit renouationis
in baptismo. & quidsalutis in ligno Nunc
abraham gentium pater promissos ad¬
quirit heredes. & insemine eius non ger¬
men carnis. sed fidei propago benedicit᷑
Nunc ad prenuntiatum festis omnibus
festum sacer nouorum mensis enituit.
uti in quo accepit mundus ex ardium.
in eodem haber& xp̃iana creatura prin¬
cipium. Quamus igitur furentes
iudaci. fecerunt in dñm iħm quaecũq
uoluerunt & suscepti hominis uerita¬
tem nullis eorum ausibus potestas di¬
uma subtraxerit. patientia tamen
dñi consilii sui munus impleuit. & ꝑti¬
nacia sacrilege crudelitatis profecit
operi saluatoris. Quod non scribȩ.
non pharisȩi. nec summi intellex ere
pontifices. Sienim cognouissent. nũquã

Expanded text:
ab initio omnia sunt famulata mysteria. ab initio omnia sunt famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt in Dominum Jesum quaecumque voluerunt, et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
&xpetebat: Quando deniq etiam ipse
qui pati uenerat de nrãe naturȩ cõmu¬
nione dicebat. tristis est anima mea
usque admortem. Nunc aut̃ postquam
persusceptionem infirmitatis potentia
est clarificata uirtutis. nulla fidelium
mȩstitudine paschalis est obscuranda
sollempnitas Nec cum tristitia nobis
gestorum ordo recolendus est. cumita
dñs usus sit malitia iudacorum. ut de in¬
tentione facinoris. uoluntassit impleta
miserentis. Siautem in exitu isrł de ae¬
gypto agni sanguis fuit restitutio
libertatis. & sacratissima est facta festi¬
uitas. quaeper hostiam pecudis. iram
auerter& uastatoris. Quanto populis
xpĩanis concipienda sunt gaudia. pro
quibus om̃ipotens paterfilio suo uni¬
genito non pepercit. sed pro nobis om̃ib:
tradidit cum: Ut in occisione xp̃i¬
pascha ess& uerum. & singulare sacri¬
ficium quonon ex dominatione pharao¬
nis unus populus sed exdiaboli captiui¬
tate totus mundus eruitur: hoc ergo

Expanded text:
expetebat; quando denique etiam ipse, expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione ChriPascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populus, sed ex diaboli captivitate totus mundus eruitur. CAP. III.
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus prȩdicta legeremus. Per¬
acto igitur dilectissimi saluatoris tri¬
umpho & consummatis dispensationib
quas omnia ueteris testamenti eloquia
nuntiarunt. Iugeat carnalis iudaeus.
sed spiritalis gaudeat xp̃ĩanus. Etfestiui¬
tas quae illis conuersa est in noctem.
nobis coruscet inlucem: Qñmcrux
xp̃i eadem est & credentium gloria
& non credentium poena. Quam uis
enim persequentium furor. nihil aliud
indñm maiestatis opera tussit: quam
atrocem crudelitatẽ. & inmite sup¬
plicium: redemptisTamen hac dnĩ
passione uerior iustiorquȩ est laetandi
ratio. quamdolendi fuerit tunc discipu¬
lorum excusabilis pauor. Nec diffiden¬
tiae culpam apostolicus meror inciderit.
quando concurrentib: adunum scelus.
iuda eis iudaeorumq principibus. suꝑb
taurorum pinguium tumor . & proter¬
ua uitulorum petulantia saeuiebat.
quando suboculis ouium pastoris iusti
sanguinem frementium bestiarum rabies

Expanded text:
cognoscimus, praedicta legeremus? CAP. II. Percognoscimus, praedicta legeremus? CAP. II. Peracto igitur, dilectissimi, Salvatoris triumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; quoniam crux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies
Abbreviated transcription (Latin):
ACRAMENTUM DII ECꝰ¬
tissimi dominicȩ passionis insa¬
lutem humani generis ante tem¬
pora acterna dispositum. & per multas
significationes omnibus retro saeculis nun¬
tiatum. non adhuc expectamus manifes¬
tandum. sediam adoramus impletum. con¬
currentibus aderuditionem nram . & no¬
uis testimoniis & antiquis. dumquod pro¬
ph& ica cecinit tuba euuangelica pan¬
dit historia: Et sicut scripti mest abyssus
abyssum inuocat. in uoce catharactarũ
tuarum Qñm ad enarrandam głam
gratiȩ dĩ. paribus sibi uocibus utriusque
testamenti altitudo respondet. & quod
erat subuelamine figurarum ꝓfundũ:
sit reuelata luce perspicuum Sic tamen
inter illa miracula saluatoris. quae sub
populorum gerebantur aspectu. pauci
ueritatis prȩsentiam sentiebant. Ipsiq
discipuli uoluntaria dñi passione turbati.
non euaserunt scandalum crucis. sine
temptatione formidinis. Vnde fides
nr̃a intellegentiam sumer&. unde con¬
scientia robur acciper&. nisi quaefacta

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
inadam om̃s moriuntur. ita & inxp̃o
oms uiuificabuntur: Amplectentes
igitur dilectissimi xpĩane spei uni¬
cum pignus. non diuellamur a conpa¬
ge corporis xpi in quo habitat sicut
incorporea sit substantia dĩ. quomodo
corporaliter inxpo habitat. nisi quia
caro nr̃i generis factaest carodeitatis
& in illo sumus dõ repleti in quo cruci¬
fixi. in quo sepulti: in quo sumus etiam
suscitati. ut possimus cum apło dicere
nr̃a autem conuersatio incaelis est.
Vnde ctiam saluatorem expectamus

Expanded text:
in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . CAP. V. Amplectentes igitur, dilectissimi, christianae spei unicum pignus, non divellamur a compage corporis Christi: In quo habitat, sicutincorporea sit substantia Dei, quomodo corporaliter in Christo habitat, nisi quia caro nostri generis, facta est caro Deitatis; et in illo sumus Deo repleti, in quo crucifixi, in quo sepulti, in quo sumus etiam suscitati; ut possimus cum Apostolo dicere: Nostra autem conversatio in coelis est: unde etiam Salvatorem exspectamus
Abbreviated transcription (Latin):
xpi quae substantia saluatoris ad¬
fixasit ligno quae iacuerit in sepul¬
chro & reuoluto monumenti la¬
pide. quae tertio diecaro surrexił.
uelquale corpus iħssdiscipulorum
uisui clausis ad eos ostiis ingressus
intulerit. cum adabigendam cernen¬
tium diffidentiam inspici oculis digi¬
tisque tractari. patentes adhuc fixũ¬
rascldilerums & recens conpuncti
lateris uulnus exiger& acsi in tanta
luce ueritatis tenebras suas heretica
obduratio non relinquit: Ostendant
unde sibi spem uitae polliceantur
aeterne unde resurrectionis xp̃i
credunt se esse consortes . Nonenĩ
possunt cum apło dicere. xp̃s resur¬
rexit amortuis primitiȩ dormientiũ.
quia non sunt primitiae hominum
si non sunt dehumana styrpe naturȩ.
Quienim primus om̃ium resurrex̃
cius plenitudinis est portio quam prȩ¬
cessit. & pie creditur hoc quod est
incapite inchoatum. in membris quo¬
q esse complendum. quia Sicut

Expanded text:
i Christiani, quae substantia Salvatoris afi Christiani, quae substantia Salvatoris affixa sit ligno, quae jacuerit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide, quae tertia die caro resurrexerit, vel quale corpus Jesus discipulorum visui, clausis ad eos ostiis ingressus , intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam, inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compuncti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resurrectionis Christi se credant esse consortes. Non enim possunt cum Apostolo dicere: Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium , quia non sunt primitiae hominum, si non sunt de humanae stirpe naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia etiam admpassibilem redun¬
dabat ut merito ei di cantur inlata
quae in ipsius sunt corpus amissa:
dicente apło. Sienim cognouissent.
numquã dñm maiestatis crucifixis¬
sent. Obcaecati enim iudaei malitia sua
inquod prorupissent facinus nesciebaNT
ꝓignorantia saeuientium decrucis
altitudine supplicabat dicens. pater
ignosce illis : non enim sciunt quid faci¬
unt. Nec intellectu enĩ cordis. nec au¬
ditu auris. nec oculorum in tuitu
sentiebant quemfalsis testimoniis
appetissent. quem affigi patibulo
coegissent. Dumincorpore hominis
non agnoscunt substantiam deitatis
Uiderunt humilem. & non adoraue¬
runt uniuersitatis auctorem. nec
intellexerunt potestatẽiudi caturi
Despicientes mansuetudiẽ iudicati.
ut persecuto res ueri dĩ. & negatores
ueri hominis impictas una sociar&.
Dumserui formã inxp̃o & iuda ei
aestimant solam & heretici asserunt
falsam: Dicantergo isti phantastici

Expanded text:
supplicia etiam ad impassibilem redunsupplicia etiam ad impassibilem redundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt corpus admissa, dicente Apostolo: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Obcaecati enim Judaei malitia sua in quod prorupissent facinus nesciebant.pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et negatores veri hominis una impietas sociaret: dum servi formam in Christo et Judaei aestimant solam, et haeretici asserunt falsam. CAP. IV. Dicant ergo isti phantasmatic
Abbreviated transcription (Latin):
nec poss& sangins xp̃i prȩtium creden¬
tium fieri si redemptor se non siner&
conprehendi: Admisit in se impias
manus. & cohibitaest potentia deita¬
tis: ut perueniretur ad głam passionis
Cuius utique in anis fuiss& species.
& nulli profutura imago tolerantiae.
nisi uera diuinitas ueris se humanae
carnis sensibus induiss&: & unus dei
atque hominis filius. aliunde inteme¬
rabilis. aliunde passibilis. mortale
nr̃m persuum inmortale renouar&.
Etideo mȩstitudine ideo formidinȩ
non carebat. ut adeuincendas huius¬
modi pertur bationes. nonsolum sacrx¬
mento nossusceptionis. sed etiam exem¬
plo fortitudinis roborar& Nam in¬
iusta uideretur eius ad patientiam
cohortatio. rui nulla. eẽt. innostra
infirmitate communio. Ueras autẽ
dedi inflagella. & maxillas inpalmas.
uultum autem meum non auerti a con¬
fusione sputorum. Quod itaque
uerbi caro patiebatur. non uerbi erat
poena sed carnis. cuius iniuriae atq

Expanded text:
nec posset sanguis Christi pretium credennec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. Cujus utique inanis fuisset species, et nulli profutura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis, mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine non 253 carebat, ut ad evincendas hujusmodi perturbationes, non solum nos sacramento susceptionis, sed etiam exemplo fortitudinis roboraret. Nam injusta videretur ejus ad patientiam cohortatio, cui nulla esset in nostra infirmitate communio. CAP. III. Vededi in flagella, et maxillas meas in palmas; vultum autem meum non averti a confusione sputorum . Quod itaque Verbum caro patiebatur, non Verbi poena erat, sed carnis; cujus injuriae atque
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate sentimus nec diuina enim
humanis praeiudicant. nec humana
diuinis: cumita inidipsum utraque con¬
currant. ut in eis nec propriaetas absu¬
matur . nec persona geminetur : Trans¬
cursis igitur his quae passionem dni
praecesserunt. quid documentorum
habeat sacramentum paschale tractemꝰ
Nam ex ardescente ad affectum sui scele
potuiss& inferriͤ : Siquidem terribili
illa militum cohors. & aprincipibus
ac pharisȩis missa cum gladiis & fustibus
multitudo: Ita una dñi uoce ꝑculsa sit.
ut cum turbȩ dixissent iħm se quȩrere
nazarenum. respondiss&q ego sum.
nemo eorum subsister&. sed om̃s simul
amisso membrorum officio retrorsum
acti elisiq corruerent. In quo utique
diuinae erat potestatis indicium. quȩ
impiorum conatus non armis contra¬
rus neque ullius creaturȩ potentis
auxilio. sed sola uerbi uirtute proster¬
ner&. Quia uero saluando humano
generi alterius opcris ratio᷑ congruebat.

Expanded text:
qualitate sentimus; nec divina enim qualitate sentimus; nec divina enim humanis praejudicant, nec humana divinis, cum ita in idipsum utraque concurrant, ut in eis nec proprietas absumatur, nec persona geminetur. CAP. II. Transcursis igitur iis quae passionem Domini praecesserunt, quid documentorum habeat sacramentum paschale tractemus. Nam exardescente ad effectum sui scelerpotuisset inferri. Siquidem terribilis illa militum cohors, et a principibus et Pharisaeis missa cum gladiis et fustibus multitudo, ita una Domini voce perculsa fuit, ut cum turbae dixissent Jesum se quaerere Nazarenum, et ipse respondisset, Ego sum ; nemo eorum subsisteret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi virtute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ERMONEM DILECTISSI¬
urãe intelligo. eẽ. reddendum. ut offi¬
cium disserendi & festo paschali seruiat¬
& ausibus impn erroris occurrat. Qui
enim dĩ filium ueram nrãe carnis neganT
suscepisse naturam. in imici sunt fidei
xpianȩ & euuangelicam praedicatio¬
nem nimis inpudenter inpugnant.
ut scđm ipsos crux xp̃i aut simulatio
fuerit fantasmatis. aucsupplicium
deitatis quod a cordibus piorũ longe est
repellendum. quia catholica integritas
nec maculam perfidiȩ. nec rugam potest
habere mendacii. quae unum xp̃m sic
dm̃. sic hominem confitetur: ut nec falsũ
hominem nec dm̃ dicat fuisse passibilem.
Quamuis ergo abillo initio quo inutero
uirginis uerbum caro factum est. nihil
um quam interdiuinam humanamque
substantiam diuisionis extiterit. & per
omnia incrementa corporta unius
personae fuerint totius temporis actio¬
nes. ea ipsa tamen quae inseparabili ter
facta sunt nulla permixtione confun¬
dimus. sed quid cuius naturaesit exoperũ

Expanded text:
ermonem, dilectissivestrae intelligo esse reddendum, ut officium disserendi et festo paschali serviat, et ausibus impii erroris occurrat. Qui enim Dei Filium veram nostrae carnis negant suscepisse naturam, inimici sunt fidei Christianae, et evangelicam praedicationem nimis impudenter impugnant: ut secundum ipsos crux 252 Christi aut simulatio fuerit phantasmatis, aut supplicium Deitatis. Quod a cordibus piorum longe est repellendum, quia catholica integritas nec maculam perfidiae, nec rugam potest habere mendacii; quae unum Christum, sicut Deum, sic hominem confitetur, ut nec falsum hominem, nec Deum dicat fuisse passibilem. Quamvis ergo ab illo initio, quo in utero Virginis Verbum caro factum est , nihil umquam inter divinam humanamque substantiam divisionis exstiterit, et per omnia incrementa corporea unius personae fuerint totius temporis actiones, ea ipsa tamen quae inseparabiliter facta sunt, nulla permixtione confundimus: sed quid cujus naturae sit ex operum
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. Illi dicitur cum uni exminimis
meis fecisti. mihi fecisti Nec ea tantum
quȩ admiscđiam pertinent corporalem.
titiam om̃i credenti: Credens minister
est xp̃i. usque adillud opus magne cari¬
tatis quod est animam suam profrĩb
ponere: hoc est enim proxp̃o ponere.
quia & hoc propter sua membra dictu
rus est. cum pro istis fecistis. prome fecistis
Detali quippe opera. & iam se ministrũ
facere & appellare dignatusest. ubi ait.
Sicut filius hominis nonuenit ministrari
sed ministrare. & animam suã ponere
promultis hincergo est unus quis que
minister xp̃i. unde est & minister xp̃s.
Sic ministrantem xp̃ohonorificat pater
eius. honore illo magno ut sit cum filio
eius. neumquam deficiet fides eius.

Expanded text:
charitatis. Illi dicitur: Cum uni ex minimis charitatis. Illi dicitur: Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corptitiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis, pro me 413 fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis. Hinc ergo est unusquisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo honore. nisi ut sitcum filio eius :
Q uod enim superius ait ubi egosum
illic & minister mserit. hoc intelligit᷑
ex posuis se cumdicit. ho Enorifica¬
bit eum pater ms: Num quã maiorem
honorem accipere poterit adoptatus.
quam ut sit ubi est unicus. Non aequa¬
lis factus diuinitati. sed consocius ȩtni
cui opere mercestanta promittitur
considerandum est Siquis mihi minis¬
trat mesequatur. hoc intellegi uoluit.
Acsidicer&. Siquisme non sequitur.
non mihi ministrat. Ministrant ergo
ihũ xp̃o quinon sua querunt. sedque
ihũ xp̃i. hoc enim est me sequatur.
uias ambul& meas non suas: sicut alibi
scriptum est: Quise dicit inxp̃o mane¬
re. deb& sicut ille ambulauit & ipse
ambulare: Etiam siporrigit esuri¬
enti panem. demisericordia facere de¬
b& non de iactantia. Non aliud ibi debes¬
querere quam opus bonum. nesciente si¬
nistra quid faciat dex tera tua: idest ut
alienetur intentio cupiditatis. ab opere

Expanded text:
Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit: hoc intelligitur exposuisse, cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus  Mscui operi merces tanta promittitur, considerandum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc enim est, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, de misericordia facere debet, non de jactantia non aliud ibi quaeret quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere
Abbreviated transcription (Latin):
tunc amasti. Felicesquioderunt custodi
endo. neperdant a mando. Hic animae
nomine. uita prȩsens designatur. uel etiã
huius uitae delectatio quacꝑdenda est
ut feliciter inuenias uoluntatẽ tuã in
regno dĩ. qu a fortiter uicisti in hoc
scło Nam scĩ martẏres odio habuerunt
hanc prȩsentem uitam proxp̃i nomine.
dum magis uoluerunt hanc prȩsentem
uitam perdere. quam xp̃m negare
Implentes quod sequitur. siquis mihi
quatur. Nisi me imitetur : xp̃s enim
pronobis passus est ait apłs petrus. re¬
linquens exemplum: ut sequamur uesti¬
gia eius: Ecce quod dictum est siquis
mihi ministrat mesequatur. Quo fruc¬
tu: Qua mercede :: Quo premio:
Merces est amoris & operis pretium.
quo ministratur xpm̃ esse cum illo cui
ministrat: ubi enim bene erit sine illo:
Aut quomodo male esse poterit cũ illo:
Audi euidentius. Siquis mihi ministra¬
uerit. honorificabit eum pater m̃s

Expanded text:
tunc amasti. Felices qui oderunt custtunc amasti. Felices qui oderunt custendo, ne perdant amando. » Hic animae nomine vita praesens designatur; vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo. Nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi nomine, dum magis voluerunt hanc praesentem vitam perdere, quam Christum negare, implentes quod sequitur: VERS. 26.-- quatur, nisi me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait Apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? » Merces est amoris, et operis pretium, quo ministratur Christo, esse cum illo cui ministrat. « Ubi enim bene erit sine illo? Aut quomodo  Aug., aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Et si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus.
Abbreviated transcription (Latin):
ra mortuum fuerit. ipsum solũ manct.
Si aut̃ mortuum fuerit: multum frucꝰ¬
eautem dicebat ipsum. eẽ. morti¬
ficandum. & multiplicandum
Mortificandum in infidelitate iudeorũ.
multiplicandum fide omĩum populoꝵ.
Iam uero exortans discipulos suos ad pas¬
sionis suae sec tanda uestigia ait. Qui
amat inquit animam suam. perdet
eam. Quod duob modis intelligi potest
qui amat perdet. id est si amas perdes.
re mori proxpõ. Item alio modo: Qui
amat animam suam. perdet eam: Noli
amare in hac uita. neperdas in aeterna
uita: hoc aut̃ quod posterius dixi magis
habere uidetur euuangelicus sensus.
Sequitur: Et qui odit animam suam
in hoc mundo. inuitam aeternam
custodit cam. Ergo quod supra dictũ:
qui amat. subintelligitur in hoc mundo
ipse itaque perd&. qui aut̃ odit utique
in hoc mundo. inuitam aeternam ipse
custodit eam. Magna & mira sententia.
quẽ ad modum sit homini animam suam
amor utpereat. odium nepereat. Simale
amaueris. tunc odisti Sibene oderis.

Expanded text:
ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum frucautem dicebat ipsum esse mortificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multipJam vero exhortans discipulos suos ad passionis suae sectandum vestigia, ait: « Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. » Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, si amas, perdes.re mori pro Christo. Item alio modo: « Qui amat animam suam, perdet eam. » Noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus. Sequitur: « Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. » Ergo quod supra dictum est, « qui amat, » subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet. Qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum homini sit in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. qui innumeris charismatum donis.
ita uniuersum eccłae corpus ex ornat.
ut per multos unius luminis radios idem
ubique splendor appareat. nec possit
nisi gła esse xp̃i. cuius lib& meritum
xp̃iani. hoc est illud uerum lumen.
quod omnem hominem iustificat & in¬
lustrat: hoc est quoderuit de potestace
tenebrarum. & transfer& in regnum
filii dĩ hoc est quod ꝑ nouitatẽ uitae
desideria animi prouehit & concupi¬
scentias carnis ex tinguit. hoc est quod
pascha dñi inazymis sinceritatis &
ueritatis legitime celebratur dumfer¬
creatura deipso dñõ in ebriatur & pasci¬
tur . Non enim aliud agit participatio
corporis & sanguinis xp̃ĩ. quam ut in
id quod sumimus transeamus . & in quo
commortui & consepulti & con resu¬
scitati sumus ipsum per om̃a & spũ
& carne gestemus. dicente apostolo.
Mor tui enim estis. & uita urã abscondi¬
apparuerit uita urã. tunc & uos appa

Expanded text:
ordiae Dei, qui innumeris charismatum donis ordiae Dei, qui innumeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, nec possit nisi gloria esse Christi, cujuslibet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fercreatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondiapparuerit
Abbreviated transcription (Latin):
& crit unus grex & unus pastor. Quã¬
uis enim beato petro principaliter
dicat pasce ouesmeas .: ab uno tamen
dnõ ipsa omnium regitur cura pastorũ.
Etuenientes ad petram tam laetis
tam que irriguis pascuis alit: utinnu¬
merȩ oues dilectionis pinguedine ro¬
boratȩ. sicut bonus pastor dignatus est
pro ouibus suis animam suam ponere.
ita & ĩpsi non dubitent pronomine
pastoris occumbere. Ipse est cui non so¬
lum gloriosa martyrum fortitudo. sed
etiam om̃ium renascentium fides. in
ipsa regeneratione compatitur. Dum
enim renuntiatur diabolo & credit᷑
dõ. duminnouitatẽ auetustate transi¬
turꝰ dum terręni hominis a mag̃o de¬
ponitur. & caelestis forma suscspitar.
quaedam species mortis. & quaedam
non idem sit post lauachrum qui ante
baptismum fuit. sed corpus regenerati.
fiat caro crucifixi. haec commutatio
dilectissimi. dextere est excelsi qui ope
libus perbonȩ conuersationis quali¬
tatem. ipsumpiorum operum intelleͥ¬

Expanded text:
esset unus grex, et unus pastor : quaesset unus grex, et unus pastor : quavis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucifixi. CAP. VII. Haec commutatio, dilectissimi, dextrae est Excelsi , qui oplibus per bonae conversationis qualitatem ipsum piorum operum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
gisterio multa sunt aucta: ut perfectio¬
ra & lucidiora eent dantia salutem.
quam promittentia saluatorem. Oma fꝰ
mundi & fecit & docuit. non inhistoria
tantum preteritarum actionum no¬
uimus : sed etiam in praesentium operũ
uirtute sentimus. Ipse est quide spũ scõ
& matre ed itus uirgine. in contamina¬
tam eccłam suam eadem spiratione fę¬
cundat. ut per baptismatis partum
innumerabilis filiorum di multitudo
gignatur equib dicitur. Qui non
ex sanguinbus neque ex uoluntate uiri.
neque & uoluntate carnis. sed exdõ nati
sunt. Ipse est in quo semen abraham toti¬
us mundi ad optione benedicitur. & fit
patriarcha gentium pater: dum ꝓmis¬
sionis filii . fide non carne nascuntur.
Ipse est quinullius gentis exceptionem
faciens. deomĩ natione quac est subcȩ
lo. unum scãrum oinum efficit gre¬
gem: & cotidie impl& quod promise¬
rat dicens. habeo & alias oues quaenon
sunt dehoc ouili . & illas oportet me

Expanded text:
gisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiogisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam promittentia Salvatorem. CAP. VImundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promise diceret, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; quas tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
non rt maledicebat. Cum pateretur. non
comminabatur. Tradebat aut̃ se iudican
ti iniustȩ. qui peccata nr̃a ipse pertulit
ergo nemo est credentium dilectissimi
cui dona neganda sint grae: tta nemo est
qui non sit xpĩane debitor disciplinae.
Quia & remotaest mysticȩ legis asperi¬
tas. uoluntariȩ tamen obseruantia e
creuit utilitas. dicente euuangelista
ioħe. Quia lex permoysen dataest.
taest: Oma enim quae scđm legem siue
incircumcisione carnis. siue indiuersi¬
tatibus hostiarum. siue insabbati obser¬
uantia praecesserunt. xp̃m testificata
xpi sunt grãm prȩlocuta: & ipse est
finis legis. non euacuando significationes
ipsius. sed implendo. Quilic& idem sit
auctor ueterum quinouorum. figurata¬
rum tamen promissionum sacramenta
mutauit: quia promissa perfecit: Et
denuntiationibus cessationem imposuit.
qñm denuntiatus aduenit. In praeceptis
aut̃ moralibus nulla prioris testamenti
decreta reprobata. sed euuangelico ma¬

Expanded text:
 maledicebat; cum pateretur, non comminabatur: tradebat autem judicanti se injuste. Qui peccata nostra ipse pertulit ergo nemo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista Joanne: Quia lex per Mosen data est,ta est . Omnia enim quae secundum legem, sive in circumcisione carnis, sive in diversitatibus hostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi sunt gratiam praelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico ma