comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
data seruastis. qͥ eũgłicam disciplinã sincero
fidei uigore teninstis: qui meorrupto hono¬
re uirtutis. cũ p̃ceptis dtũ. & cum apłis eius
fortit̾ stantes. nutantẽ multoꝵ fidem mrii
ur̃i ueritate solidastis: Uere eũgłii testes.
robustamole fundati: disciplinam cũ untu¬
te iunxistis. ad timorem dĩ ceteros ꝓuocastis:
martiria itr̃a exempła fecistis. Opto uos
fortissimi ac beatissimi fis̃: bene sẽꝑ ualere.¬

Expanded text:
data seruastis, qui euangelicam disciplinam sincero data seruastis, qui euangelicam disciplinam sincero fidei uigore tenuistis, qui incorrupto honore uirtutis cum praeceptis Domini et cum apostolis eius fortiter stantes nutantem multorum fidem martyrii uestri ueritate solidastis. uere euangelii testesuper petram robusta mole fundati, disciplinam cum uirtute iunxistis, ad timorem Dei ceteros prouocastis, martyria uestra exempla fecistis. opto uos fortissimi ac beatissimi fratres, semper bene ualere
Abbreviated transcription (Latin):
horrorẽ. roboris iugore calcatis. P ena illic
subicit᷑. cruciatꝰ obterit᷑. nec mors metint᷑.
s obtatur. Quȩ srilicet immortalitatis pre¬
mio uincit᷑: ut uite ȩt̃nitate qui uicerit.
honorstur. Qͥs nũt in uob̃ animꝰ. quã sub¬
lime. quã capax pectus: ubi talia & tanta
uoluunt᷑ ubi nõnisi dĩ p̃cepta ⁊ xp̃i p̃mia
cogitantur. U oluntas est illic tantum dei: et
in carne ad huc licet uob̃ positis. uita iam uiuit᷑
ut memores mei sitis. ut int̾ magnas atq
diuinas cogitaciones ur̃as. nos quoq animo
ac mente uoluatis. simq in p̃cibꝰ et oracio¬
itibus ur̃is. Cũ uox illa purificatione cõfes¬
sionis illustͥs. & nigi honoris sui tenore lau¬
dabił. ad dĩ aures penitrat: ⁊ aꝑto sibi cęlo
de subactis mundi partibꝰ ad suꝑna trans¬
missa impetrat. de dñi uoluntate qͦd postu¬
lat. Ed enĩ petitis de indulgentia dñi. quod
nõ impetrare mereamini: qui sic dñi man

Expanded text:
horrorem roboris uigore calcatis. paena illic horrorem roboris uigore calcatis. paena illic subigitur, cruciatus obteritur, nec mors metuitur sed optatur, quae scilicet inmortalitatis praemio uincitur, ut uitae aeternitate qui uicerit honoretur. qui nunc in uobis animus, quam sublime quam capax pectus, ubi talia et tanta uoluuntur, ubi non nisi Dei praecepta et Christi praemia cogitantur? uoluntas est illic tantum Dei, et in carne adhue licet uobis positis uita iam uiuitur ut memores mei sitis, ut inter magnas adque diuinas cogitationes uac mente volvatis, simque in precibus et orationibus vestris cum vox illa, purificatione confessionis illustris et jugi honoris sui tenore laudabilis, ad Dei aures penetrat, et aperto sibi coelo, de his subacti mundi partibus ad superna transmissa, impetrat de Domini bonitate quod postulat. Quid enim petitis de indulgentia Domini quod non impetrare mereamini, qui sic Domini man
Abbreviated transcription (Latin):
tibus botri. presfurȩ scłaris infestatione cal¬
cati. tortular nr̃m carcere torquente senti¬
tis. uini uice sanguinẽ funditis: ad passio¬
nis tolerantiã. fortes mrii poculũ libenter
hauritis. Sic apd̃ seruos dĩ annus euoluit᷑.
sic sp̃ualibꝰ meritis &e cęlestibꝰ p̃mi is. tẽpoꝵ
inciffitudo celebratur. Beati satis qui ex
uob̃. ꝑ hȩc głarũ uestigra comineantes. rã
de scło recesserunt: confectoq itinere uir¬
tutis ac fidei. ad complexũ ⁊ osculũ dñi.
dño ipso gaudente ꝑuenert̃. Sic et ur̃a nõ
minor gła. qui ad huc in certamine consti¬
tuti. & comitũ głas secuturi pugnã diuge¬
ritis: immotaq ⁊ in cõcussa fide stabiles:
quotidie spectałm dõ de itrĩs untu-¬
tibus exhibetis. Quo longior ur̃a pug¬
na hoc corona sublimior. Agon imnꝰ
s multiplici p̃lioꝵ ntmerofitate
congestus. f anem uincitis. ⁊ sitim sꝑnitis.
& squalorem carceris ac receptaculi penalis

Expanded text:
tibus botrui pressurae saecularis infestatione caltibus botrui pressurae saecularis infestatione calcati torcular nostram carcere torquente sentitis, uini uice sanguinem funditis, ad passionis tolerantiam fortes martyrii poculum libenter hauritis. sic apud seruos Dei annus euoluitur. sic spiritalibus meritis et caelestibus praemiis temporum uicissitudo celebratur. Beati satis qui ex uobis per haec gloriarum uestigia commeantes iam de saeculo recesserunt confectoque itinere uirtutis ac fidei ad conplexum et osculum Domini Domino ipso gaudente uenerunt. sed et uestra non minor gloria, qui adhuc in certamine constituti et comitum glorias secuturi pugnam diu geritis inmotaque et inconcussa fide stabiles cottidie spectaculum Deo uestris uirtutibus exhibetis. quo longior uestra pugna, hoc corona sublimior: agon unus sed multiplici proeliorum numerositate congestus. famem uincitis et sitim spernitis et squalorem carceris ac receptaculi paenalis
Abbreviated transcription (Latin):
resplendens: horribiles ceteris atq funestas pe-¬
nalis loci tenebras. ȩt̾ira & candida illa luce
radiauit. Per ucissitudines mensiũ transme-¬
auit hib̃nus: s uos inclusi tempora hiemis.
ꝑsecitionis hieme pensabitis. Successit hiemi
uerna temꝑies. rosis leta et floribꝰ coronata:
s uob̃ rose et flores de paradisi deliciis ade.¬
rebant: ⁊ capd̃ nr̃m serta cȩlestia coronabãt.
Estas ecce messium fertilitate fecunda est.¬
& area frugibꝰ plena est: s uos qͥ głam semi¬
nastis. frugem głȩ metitis: atq in dñi area
constituti exiiri paleas in eatingiubili igne
cõspicitis: ipsi ut tritiei gratra purgata & fru¬
menta p̃ciosa. iã purgati & conditi hospitiũ
carceris. horreum cõputatis. Nec deest au-¬
tumno admunera fungenda: temporis grã
sp̃italis. Uindemia foris p̃mit᷑. et ꝓ futura
poculis intorcularibꝰ uua calcatur. Uos de
dñi uinea pingues racemi: etiã maturis fruc¬

Expanded text:
resplendens horribiles ceteris adque funestas paeresplendens horribiles ceteris adque funestas paenalis loci tenebras aeterna illa et candida luce radiauit. per uicissitudines mensium transmeauit hibernum: sed uos inclusi tempora hiemis persecutionis hieme pensatis. successit hiemi uerna temperies rosis laeta et floribus coronata: sed uobis rosae et flores de paradisi deliciis aderant et caput uestrum serta caelestia coronabant. aestas ecce messium fertilitate fecunda est et area frugibus plena est: sed uos qui gloriam seminastis frugem gloriae metitis adque in Domini area constituti exuri paleas inextinguibili igne perspicitis, ipsi ut tritici grana purgata et frumenta pretiosa iam probati et conditi hospitium carceris horreum conputatis. nec deest te autumno ad munera fungenda temporis gratia spiritalis. uindemia foris premitur et profutura poculis in torcularibus uua calcatur: uos de Domini uinea pingues racemi et iam maturis fruc
Abbreviated transcription (Latin):
siora mora ipsa passionis ascenditis: longoq
tempoꝵ ductu. głas ur̃as nõ subtrahitis
s augetis. ẜeatũ facit. pͥma & una confessio.
Uos tociens cõfitemin: quotiens rogati ut
de carcere recedatis. carcerẽ fidei & uirtute
p̃elegistis. Tot ur̃ȩ laudes qͦt dies. Quot mẽ¬
sium curricula: tot increm̃ta meritoꝵ. Se¬
mel uincit: qui statim punitur. At qui
manens semꝑ in penis. cõgredit᷑ cũ dolore.
nec uincitur: quotidie coronatur. Sant
nũc magistratꝰ. & cõsules. siue ꝓ cõsules. an¬
nue dignitatis insignibꝰ:. & duodecin fas¬
cibus głentur. E cce dignitas cȩlestis. honoris
in uob̾ annui daritate signata ẽ: et iam re-¬
uertẽtis anni uolubilem circulũ. uictricis
głȩ duiturnitate transgressa est. Iilumina¬
hat mundũ sol oriens. ⁊ luna decurrẽs:
s uob̾ idem qui solem fecit & lunam.
maius in carcere lum̃ fuit: ⁊ in cor¬
de ac mentibꝰ ur̃is. xp̃i claritudo

Expanded text:
siora mora ipsa passionis ascenditis longoque siora mora ipsa passionis ascenditis longoque temporum ductu glorias uestras non trahitis, sed augetis. beatum facit prima et una confessio. uos totiens confitemini quotiens rogati ut de carcere recedatis carcerem fide et uirtute praeligitis. tot uestrae laudes quot dies, quot mensium curricula tot incrementa meritorum. semel uincit qui statim patitur. at qui manens semper in poenis congreditur cum dolore nec uincitur, cottidie coronatur. Eant nunc magistratus et consules siue proconsules, annuae dignitatis insignibus et duodecim fascibus glorientur. ecce dignitas caelestis in uobis honoris annui claritate signata est et iam reuertentis anni uolubilem circulum uictricis gloriae diuturnitate transgressa est. inluminabat mundum sol oriens et luna decurrens: sed uobis idem qui solem fecit et lunam maius in carcere lumen fuit, et in corde ac mentibus uestris Christi claritudo
Abbreviated transcription (Latin):
YPRI AN Ũ S moysi
oe maximo prb̃is. et ceteris
illo ueniente cõspeximꝰ ce cũ karitatem
cuta me ur̃am dulcit ac sepe loqueretur.
in eius sermonibꝰ uos audiebamus. Satis ac
plurimũ gaudeo: quando nob̃ ꝑtales talta
ꝑferuntur. Uob̾cũ illic in carcere quodãmͦ
et nos sumꝰ. diuinȩ dignationis hortam̃ta
uob̾cum sentire nos credimus: qui sicurĩs
cordibꝰ inheremus: honori nos ur̃o karitas
ur̃a indiuidua cõnectit: separari dilectio¬
nem sp̃s nõ sunt: uos illic cofessio. me affec¬
tio includit. Et nos quidẽ. ur̃i diebꝰ ac noc¬
tibꝰ memores. & quando in sacrifitiis p̃cẽ
cum pluribus facimꝰ. et cũ insecessu pri¬
uatis p̃tibꝰ oramusi coronis ⁊ laudibꝰ ur̃is.
plenam dñi fauentiã postuilamꝰ. s ad red¬
dendam uob̃ uicẽ. minor est nr̃a medio¬
critas. Plus iros datis quando nr̃i in oracio¬
ne meminastis. qui sꝑantes iam sola cȩlestra.
⁊ tantũ diuina meditantes: ad fastigia cel¬

Expanded text:
PRIANVS MOVSI ET MAXIMO PRESBVTERIS ET CETERIS illo ueniente conspeximus, et cum caritatem circa me uestram dulciter ac saepe loqueretur, in eius sermonibus uos audiebamus. satis ac plurimum gaudeo quando a uobis per tales talia perferuntur. uobiscum illic in carcere quodam modo et nos sumus, diuinae dignationis ornamenta uobiscum sentire nos credimus qui sic uestris cordibus adhaeremus. honori nos uestro caritas uestra indiuidua conectit, separari dilectionem spiritus non sinit. uos illic confessio, me adfectio includit. et nos quidem uestri diebus ac noctibus memores, et quando in sacrificiis precem cum pluribus facimus et cum in secessu priuatis precibus oramus, coronis ac laudibus uestris plenam Domini fauentiam postulamus. sed ad reddendam nobis uicem minor est nostra mediocritas. plus uos datis quando nostri in oratione meministis, qui sperantes iam sola caelestia et tantum diuina meditantes, ad fastigia cel
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ et filius altissimi uoeabit᷑. et dabit
illi dñs ds̃ thronum dd̃ patris sui. et regna¬
bit suꝑ domũ iacob in scła: et regni eius
non erit finis. Itẽ inapoealipsi. & uidi li¬
brum in dextera dĩ sedentis suꝑ thronum
scͥptum intꝰ et foris. signatum sigillis septẽ.
uoce magna. Quis dignus ẽ. acciꝑe librũ:
et aꝑire signa euus: Nec quisꝗͣ poterat neq
in celo neq suꝑ terram. neq sub tra aꝑire
librum: sed neq ꝑspicere eum. Et ego flebã
multum: quod nemo dignꝰ reꝑtꝰ eẽt qui
aꝑiret librũ. aut uidẽt illum. & unus ex
semorib dix̃ michi ne fleueris. E ece uieit

Expanded text:
tissimi uocabitur, et dabit illi Dominus Deus thronum Dauid patris sui, et regnabit super domum Iacob in saecula, et regni eius non erit finis. Item in Apocalypsi: Et uidi librum in dextera Dei sedentis super thronum scriptum intus et retro, signatum signis septem: ccipere librum et aperire signa ejus? Nec quisquam poterat neque in coelo, neque super terram, neque sub terra, aperire librum, sed neque perspicere eum. Et ego flebam multum quod nemo dignus repertus esset qui aperiret librum aut videret illum. Et unus ex senioribus dixit mihi: Ne fleveris, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ. & exclamauit uoce magna & dix̃.
benedicta tu int̃ mulieres: et benedietꝰ
fructus uentris tui. & unde hoc michi
cõtigit: ut ueniat nat̃ dñi mei ad me:
Itẽ paulus ad theffalonicenses scda. At ubi
uenit plenitudo tpris: misit ds̃ filiũ fuũ
natum de muliere. Itẽ in epła ioħis. Omĩs¬
de dõ non est: qui aut̃ negat in carne ue-¬
nisse de dõ non est: sed est de antixp̃i sp̃u.¬

Expanded text:
oce magna et dixit: benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi contigit, ut ueniat mater Domini mei ad me? Item Paulus ad Thessalonicenses II.: At ubi uenit adinpletio temporis, misit Deus filium suum natum de muliere. Item in epistula Ide Deo est. Qui autem negat in carne venisse, de Deo non est, sed est de antichris
Abbreviated transcription (Latin):
iecit dñs loqui ad acha dicens. Pete tibi sig.¬
num a dño dõ tuo in altitudine sursum:
et inaltitudine deorsum. & dix̃ achaz.
Non petam nec temptabo dñm dm̃ meum.
Et drx̃. Audi itaq domꝰ iaeob. Non pusillũ¬
p̃stat agonem: propt̃ hoc dabit ds̃ ipse uo-¬
bis signum. Ecce uirgo inutero accipiet
et pariet filium. ⁊ uocabitis nom̃ eiꝰ hem¬
manuhel. Butẏrum et mel manducabit:
priusꝗͣ. cognoseat aut ꝓferat mala cõmu¬
det bonum. Hoc semel p̃dixerat ds̃ de mu¬
liere ꝓcede. quod calcaret caput diaboli:
in genesi. T unc dic̃ ds̃ ad serpentem. Qura
tu hoc fecisti. maledictus tu ab om̃i peco¬
re: & ab om̃i genere bestiarum. Terre pec-¬
tore tuo et in uentre repes. et erit tibi
t̾ra cibus in omĩb diebus inte tuȩ: et ponã
inimicitiam int̾ te or mulierem: et semẽ
tuum & sem̃ eius. Ipsa tuum obseruabit
caput. et tu obseruabis eius calcaneum.

Expanded text:
iecit Dominus loqui ad Achaz dicens: pete tibi signum a Domino Deo tuo in altitudinem susum et in altitudinem deorsum. et dixit Achaz: non petam nec temptabo Dominum Deum meum. et dixit: audite itaque, domus Dauid. non pusillu Deus praestat agonem. propter hoc dabit Deus ipse nobis signum: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium, et uocabis nomen eius Emanuel. butyrum et mel manducabit: priusquam. cognoscat aut proferat mala, conmutat bonum. Hoc semen praedixerat Deus de muliere procedere, quod calcaret caput diaboli. In Genesi: Tunc dixit Deus ad serpentem: quia tu hoc fecisti, maledictus tu ab omni pecore et ab omni genere bestiarum terrae. pectore tuo et uentre repes, et erit tibi terra cibus in omnibus diebus uitae tuae. et ponam inimicitiam inter te et mulierem et inter semen tuum et semen eius. ipse tuum calcabit caput et tu obseruabis calcaneum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dñabit᷑ multarum gentiũ: & ex altabit᷑¬
nom̃ eius: et ds̃ duxit eum ex egipto. gła¬
eius quasi claritas unicornis eius: & edent
gentes ininicoꝵ suoꝵ: et crassitudines eoꝵ
emedullabit. & balistis suis confringetur
inimicꝰ: recubans requiescet quasi leo: et
quasi catulus leonis: quis suscitabit eums
Q ui benedicunt te benedicti sunt: et qui
maledicunt te maledicti sunt. Itẽ apđ ẏsa.
bene nunciare pauꝑib misit me: curare
contribulatos corde: p̃dicare captiuis re-¬
missionẽ: et cecis uisum. Uocare annum
dñi acceptabilem: et diem retributionis.

Expanded text:
xaltabitregnum ejus, et Deus eduxit eum ex Aegypto; quasi claritas unicornis ei, et edet gentes inimicorum suorum, et crassitudines illorum emedullabit, et balistis suis configet inimicum. Recubans requievit quasi leo et quasi catulus leonis. Quis suscitabit eum? Qui benedicunt te benedicti sunt, et qui maledicunt te maledicti sunt . Item apud Esaibene nuntiare pauperibus misit me, curare contribulatos corde, praedicare captivis remissionem et caecis visum, vocare annum Domini acceptabilem et diem retributionis .
Abbreviated transcription (Latin):
cum impleti fuerint dies tui. & dormie-¬
ris cũ patrib tuis: fuscitabo sem̃ tuũ post¬
euis. łlic edificabit mͥ domum nominẽ
meo: et erigam thronũ eiꝰ usq in scłm. Et
ego ero ei in patrem. & ipse erit mͥ infilrũ:
et fidem c̃osequet᷑ domꝰ eius: & regnũ euus

Expanded text:
uerint dies tui et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum posteius. hic aedificabit mihi domum in nomine meo et erigam thronum eius usque in saeculum, et ego ero ei in patre et ipse erit mihi in filio. et fidem consequetur domus eius, et regnum eius
Abbreviated transcription (Latin):
flagella: & maxillas meas ad palnias. f᷑ aciẽ
meam ñ auerti afeditate spucoꝵ: et fuit
neq audiet qͥs in plateis uocem eius. harũ¬
dinem cassatam ñ cõfringet. et linum
fumigans ñ extinguet: sed inueritate
ꝓferet iuditium. fulgebit et nõ cassabit᷑
quoadusq poirat in tra iuditium: & in
nomine eiꝰ gentes credent. Itẽ in psalmo
xx. E go aũt sum uermis et ñ homo. ma¬
ledictus hominũ & abiectio popł. Om̃s
qui me uidebant despitiebant me: et
⁊ lingua mea adglutinata ẽ. faucib meis.
Item apud ⁊achariam. Et ostendit michi
dñs iħm facerdotem illũ magnũ stantẽ
ante faciem angłi dĩ: & diabolus stabat
ad dexteram eius aduersari ei. Uiħc erat
inctutus uestimenta sordida. et stabant ante
faciem ipsius angłi: et respondit et ait ad eos
qui stabant ante faciem eius dicens. auerti¬
te uestim̃ta enuis sordida ab eo. & dix̃ ad eũ.
Ecce abstuli imquitates tuas. Et indinte

Expanded text:
flagella et maxillas meas ad palmas, faciem autem flagella et maxillas meas ad palmas, faciem autem meam non averti a feditate sputorum». Etneque audiet quis in plateis vocem ejus. Arundinem quassatam non confringet, et linum fumigans non exstinguet, sed in veritate proferet judicium. Fulgebit et non quassabitur quoadusque ponat in terra judicium, et in nomine ejus Gentes credent . Item in Psalmo XXI: Ego autem sum vermis, et non homo, maledictum hominis et abjectio populi. Omnes qui me videbant despiciebant me, et et lingua mea agglutinata est faucibus meis. Item apud Zachariam: Et ostendit mihi Dominus Jesum sacerdotem illum magnum stantem ante faciem Angeli Domini, et diabolus stabat ad dexindutus uestimenta sordida et stabat ante faciem ipsius angeli et respondit et ait ad eos qui stabant ante faciem eius dicens: auferte uestimenta sordida ab eo. et dixit ad eum: ecce abstuli iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
suo uenerit: apd̃ yfaiam. Dñe quis credidit
auditui nr̃o: et brachium dĩ cui reuelatũ.
ẽ: Adnunciabimꝰ coram ipso sicut pueris:
sicut radix in t̾ra sitienti. Non ẽ. figura eiꝰ
neq claritas. & uidimus illum et nõ habuit
figuram neq spetiem: s figura etus sine
honore. et defitiens preter ceteros homines.
homo in plaga positus: et sciens ferre inbe¬
cillitatem: quia auersa ẽ. facies eius. in ho¬
noratus ÷ & non ẽ. conmutatus. Hic pecca¬
ta nr̃a portauit. et pro nob̃ doluit. & nos
putauimus illum ẽẽ. indolore.& in plaga.
⁊ uexatione. Ipse aũt uulneratus ẽ. ꝓpt̃
facinora nr̃a: et infirmatꝰ ẽ. ꝓpt̃ peceata
nr̃a. Doctrina pacis nr̃e suꝑ illum. liuore
etus nos sanati sumus. Om̃s sicut oues
errauimꝰ homo uta sita errauit: et ds̃
tradidit illum pro peccatis nr̃is. &e ipse
propterea quod ueratus est ñ aꝑuit ossuũ.
Item apd̃ eundem. Non sum contumax:
neq contradico. Dorsum meũ posui ad

Expanded text:
T. Apud Esaiam: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Dei cui reuelatum est? adnuntiauimus coram ipso sicut pueri, sicut radix in terra sitienti. non est figura eius neque claritas: et uidimus illum, et non habuit figuram neque speciem, sed figura eius sine honore et deficiens praeter ceteros homines. homo in plaga positus et sciens ferre inbecillitatem: quia auersa est facies eius, inhonoratus est et non est conputatus. hic peccata nostra portat et pro nobis dolet, et nos putauimus esse illum in dolore et in plaga et in uexatione: ipse autem uulneratus est propter facinora nostra et infirmatus est propter peccata nostra. doctrina pacis nostrae super illum, liuore eius nos sanati sumus. omnes sicut oues errauimus, homo uia sua errauit. et Deus tradidit illum pro peccatis nostris, et ipse propterea, quod uexatus est, non aperuit os suum. Item apud eundem: Non sum contumax neque c
Abbreviated transcription (Latin):
soluere .uii. signacula eius. xii.¬
Quod in bethleem nasceret᷑: apd miche¬
am.&. tu bethleem domꝰ effrata. nũquid
exigita es. ut constituaris inmilib uida :
firte mͥ ꝓcedet. ut sit pͥnceps apd̃ isrł. et
ꝓcessiones eius ã pͥncipio ã dieb scłi. Item
in eu̾głio. Et cum iħc natus ẽẽt in bechle¬
em uide. indieb herodis regis: ecce magi

Expanded text:
cula eius. QVOD IN BETHLEEM NASCERETVR. ApudMicheam: Et tu Bethleem domus illius Effrata numquid exigua es, ut constituaris in milibus Iuda ? ex te mihi procedet, ut sit princeps apud Israel, et processiones eius a principio, a diebus saeculi. Item in euangelio: Et cum Iesus natus esset in Bethleem Iudaeae in diebus Herodis regis, ecce ma
Abbreviated transcription (Latin):
bes: qui uicarius et successor eoꝵ factus
es. Itli enĩ pleni spũ dñi et in głoso mar¬
tyrio constituti: dandam ẽẽ. lapsis uocẽ
cõsuert̃: & penitẽcia acta fructum com¬
municationis et pacis negandum nõ
eẽ. lit̾is suis signauert̃. Quam rem om̃s
omĩno ub̃iq cenfiumus. Neq enĩ pot̾at
eẽ. apud nos sensꝰ diuersus: in qͥb unus
ẽẽt sp̃s. Et ido manifestum est eũ sp̃s sẽĩ
ueritatem cum ceteris non tenere: quẽ
uidemꝰ diuersa sentire. Significa plane
nob̃ quis in locum marciani arelate
fuerit. substitutꝰ : ut sciamꝰ ad quẽ fr̃s
nr̃os diligere. et cui scrib̾e debeamus.

Expanded text:
bes, qui uicarius et successor eorum factus bes, qui uicarius et successor eorum factus es. illi enim pleni spiritu Domini et in glorioso martyrio constituti dandam esse lapsis pacem censuerunt et paenitentia acta fructum communicationis et pacis negandum non esse litteris suis signauerunt quam rem omnes omnino ubique censuimus. neque enim poterat esse apud nos sensus diuersus, in quibus unus esset spiritus : et ideo manifestum est eum spiritus sancti ueritatem cum cvidemus diversa sentire. Significa plane nobis quis in locum Marciani Arelate fuerit substitutus, ut sciamus ad quem fratres nostros dirigere et cui scribere debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
gregem pascimꝰ: & ouesunuiersas. quas
xp̃c sanguine suo & passione quefuut.
colligere et fouere debemꝰ: nec pati fup¬
plices ⁊ dolentes fr̃s nr̃os crudelit̃ despi¬
ci. et suꝑba quorundã p̃sumptione cal¬
cari: cũ scriptum sit. ille aut̃ qui cõtu¬
max ẽ. uir fui iactans. nichil om̃ĩno
ꝓficiet. qui dilatauit tanqͣm inferi ani
estis qui iustificatis uos inconspectu ho¬
minum. ds̃ aũt dinoscit corda ur̃a. qm̃
testabiles dicit ẽẽ. qui sibi placeant: qui
tumidi oe inflati aliquid sibi arroganter
assumant. Ex quib cum marcianus ẽẽ.
cepit.⁊ se nouatiano contungens aduersa¬
rius miscdiȩ &e pietatis extiterit: sentẽtiã
nõ dicat sed accipiat: nec sic agat quafi ip̃¬
se uidicauerit de collegio sacerdotũ. qͥn
ipse sit ab uniersis sacerdotib iudicatꝰ.
Seruandꝰ est enim antecessoꝵ nr̃oꝵ beatoꝵ
Quoꝵ memoriam cũ nos honoremus:
seruare grauitate & auctoritate tua de¬

Expanded text:
gregem pascimus, et oves universas, quas gregem pascimus, et oves universas, quas Christus sanguine suo et passione quaesivit, colligere et fovere debemus, nec pati supplices et dolentes fratres nostros crudeliter despici, et superba quorumdam praesumptione calcari, cum scriptum sit: Ille autem, qui contumax est, vir sui jactans, nihil omnino perficiet: qui dilatavit tamquam inferi animestis qui justificatis vos in conspectu hominum. Deus autem dignoscit corda vestra: quoniam qtestabiles dicit esse qui sibi placeant, qui tumidi et inflati aliquid sibi adroganter adsumant. ex quibus cum Marcianus esse coeperit et se Nouatiano coniungens aduersarius misericordiae et pietatis extiterit, sententiam non dicat, sed accipiat, nec sic agat quasi ipse iudicauerit de collegio sacerdotum, quando ipse sit ab uniuersis sacerdotibus iudicatus. Seruandus est enim antecessorum nostrorum bquorum memoriam cum nos honoremus, ficare et seruare grauitate et auctoritate tua de
Abbreviated transcription (Latin):
male habuit non corroborastis. et quod
contribulatum est nõ consolidastis. ⁊ qđ
errauit non reuocastis. et quodꝑiit non
inquisistis: et disꝑse sunt oues meȩ eo quod
non sint pastores. et facte sunt incomesturã
omĩb bestiis agri: et non fuit qui inqui¬
reret neq qui reuocarit: Propterta hȩc
dicit dñs. Ecce ego fuꝑ pastores & inqͥ¬
ram ouesmeas de manib eoꝵ: & auer-¬
tam eos ut ñ pascant ouesmeas. et iam
ñ pascent eas. et extraham eas de ore eoꝵ
et pascam eas cum uditio. Cum ergo
pastoribꝰ talib ꝑ quos dñice oues negli¬
guntur et ꝑeunt. sic dñs comininetur.
quid nos altud facere oportet fr̃ lem̃e.
quam colligendis & reforiendis xp̃i oiubꝰ
exibere diligentiam plenam. et curan-¬
dis lapsoꝵ uulnerib paterne pietatis
adhib̃e medicinam: quando ętiam dñs
in eũgłio moneat et dicat. non est opus
sanis medicus sed male habentibꝰ. Nam
⁊ si pastores multi fumus. unum tamen

Expanded text:
male habuit non corroborastis, et quod male habuit non corroborastis, et quod contribulatum est non consolidastis, et quod erravit non revocastis, et quod periit non inquisistis: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sint pastores; et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri et non fuit qui inquireret, neque qui revocaret. Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego super pastores, et inquiram oves meas de manibus eorum et avertam eos ut non pascant oves meas: et jam non pascent eas, et extraham eas de ore eorum, et pascam eas cum judicio . Cum ergo pastoribus talibus, per quos Dominicae oves negliguntur et pereunt, sic Dominus comminetur; quid nos aliud facere oportet, frater charissime, quam colligendis et refovendis Christi ovibus exhibere diligentiam plenam, et curandis lapsorum vulneribus paternae pietatis adhibere medicinam, quando Dominus in Evangelio moneat et dicat: Non est opus sanis medicus, sed male habentibus ? Nam et si pastores multi sumus, unum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nib sius ruptis infestus. et ꝑułosus eẽ. nauib
ceꝑit. nõne nauigantes ad alios ꝓocimos
portus naues siras dirigunt᷑ ubi sit tutꝰ
& salutaris introitꝰ. et statio secura : Aut
fi in ura stabulum aliquod obsideri. et te¬
neri a latronib ceꝑit: ut quisquis ingressꝰ
fuerit. insidiantium illic infestatione ca¬
piatur. nonne commeantes hac opinione
comꝑta. stabula alia in itinere appetunt
tutiora: ubi sint fida hospitia. & recepta
portus salutares: suscipiamꝰ ad nos ꝓmpta
et benigna humanitate. & stabulum com¬
meantib p̃beamꝰ tale: quale est in eugłio
quo alatrombꝰ sautiati. & uulnerati sus¬
cipi. et foueri. et tutari. astabulario poffint.
Quȩ est enim maior aut melior citra p̃po¬
sitorum. quam diligenti sollicitudine. et
medela salubri fouendis & cõseruandis
ouib ꝓuidẽ. cum dñs locatur et dicat.
qued infirmatum est non cõfortastis. x qđ

Expanded text:
nibus suis ruptis infestus, et periculosus esse navibus nibus suis ruptis infestus, et periculosus esse navibus coeperit; nonne navigantes ad alios proximos portus naves suas dirigunt, ubi sit tutus et salutaris introitus et statio secura? aut si in via stabulum aliquod obsideri et teneri a latronibus coeperit, ut quisquis ingressus fuerit, insidiantium illic infestatione capiatur; nonne commeantes, hac opinione comperta, stabula alia in itinere appetunt tutiora, ubi sint fida hospitia et receptacportus salutares, suspiciamus ad nos prompta et benigna humanitate, et stabulum commeantibus praebeamus tale quale est in Evangelio, quo a latronibus sauciati et vulnerati suscipi et foveri et tutari ab stabulario possint Lucae X. IV. Quae est enim major aut melior cura praepositorum , quam diligenti sollicitudine et medela salubri fovendis et conservandis ovibus providere? cum Dominus loquatur et dicat: Quod infirmatum est non confortastis, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouatiano nuꝑ retuso et refutato.
⁊ ꝑtotũ orbem asacerdotib dĩ absten
maiestate ac dignitate eccłie uindicare.
birigantur in ꝓuintiam &e ad plebẽ arela-¬
te consistentem ate litt̾e: quibi abstento
marciano. aliꝰ in locum eiꝰ fubstituatur.
et grex xp̃i qui in hodiernũ ab illo dis¬
sipatus & uulneratꝰ contempnitur colli¬
gatur. Suffitiat multos illic ex fr̃ib nr̃is
annis istis fuꝑiorib exceffisse: sine pace.
Uł cet̾is fubueniatur qui suꝑ sunt & dieb
etnt: et diuinam ac pat̾nam miscd̃iam dep̃¬
cantes. solacium nr̃e opitulationis expos¬
cunt. Idcirco enĩ fr̃ lem̃e. copiosum corpꝰ
est. facerdotum cõcordiȩ mutue glutino
atq unitatis uincło copulatum: ut fiqͥs
excollegio nr̃o heresim facere. et gregẽ
xp̃i lacerare et uastare temptauerit᷑. sub¬
ueniant ceteri pastores utiles et miscdẽs:¬
qui oues dnĩcas in gregẽ colligant. Quid
enim fi inmari portus aliquis munitio¬

Expanded text:
ut Nouatiano nuper retuso et refutato et ut Nouatiano nuper retuso et refutato et per totum orbem a sacerdotibus Dei abstentludere et de maiestate ac dignitate ecclesiae iudicare. Dirigantur in prouinciam et ad plebem Arelate consistentem a te litterae quibus abstento Marciano alius in loco eius substituatur et grex Christi qui in hodiernum ab illo dissipatus et uulneratus contemnitur colligatur. sufficiat multos illic ex fratribus nostris annis istis superioribus excessisse sine pace. uel ceteris subueniatur qui supersunt et diebus unt et diuinam ac paternam misericordiam deprecantes solacium nostrae opitulationis exposcunt. idcirco enim, frater carissime, copiosum corpus est sacerdotum concordiae mutuae glutino atque unitatis uinculo copulatum, ut si quis ex collegio nostro haeresim facere et gregem Christi lacerare et uastare temptauerit, subneniant ceteri, qua pastores utiles et misericordes oues dominicas in gregem colligant quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
insultare patiant᷑. quod necdum a nob̃
uidet᷑ abstentꝰ. qui iam pridem ractat
et p̃dicat quod noiatiano studens. et
eius ꝑuicatiam sequens. a commnunica-¬
tione se nr̃a segregauerit: cum nouatia¬
nus ipse quem sequit᷑ olim abstentꝰ. et
hostis ȩccłie iudicatꝰ fit: et cum ad nos
in affricam legatos misisset. optans ad
comimuinionẽ nr̃am admittr.hinc acõ¬
cilio plurimoꝵ sacerdotũ qui p̃sentes
eramꝰ. sentẽtiam retulerit se foris eẽ. ce¬
pisse: nec posse a quo qͣm nr̃i sibi com¬
municari. qui ep̃o cornelio in catholi¬
ca eccł̃ia. de dĩ iudicio cleri ac plebis suf.¬
fragio ordinato. ꝓphanum altare erig̾e:
& adulteram cathedram collocare. et
sacrilega cõtra uerum sacerdotẽ facri¬
fitia offerre temptauerit: ꝓinde si resi¬
piscere ad sane m̃tis cõsilium redire uel¬
let: ageret penitẽciã. ⁊ ad eccłiam sup¬
plex rediret. Quã uanum est fr̃ hm̃e.

Expanded text:
insultare patiantur, quod necdum a nobis insultare patiantur, quod necdum a nobis uideatur abstentus, qui iam pridem iactat et praedicat quod Nouatiano studens et eius peruicaciam sequens a communicatione se nostra segregauerit, cum Nouatianus ipse quem sequitur olim abstentus et hostis ecclesiae iudicatus sit et cum ad nos in Africam legatos misisset optans ad communicationem nostram admitti, hinc a concilio plurimorum sacerdotum qui praesentes eramus sententiam retulerit se foris esse coepisse nec posse a quoquam nostri sibi communicari qui episcopo Cornelio in catholica ecclesia de Dei iudicio et cleri ac plebis suffragio ordinato profanum altare erigere et adulteram cathedram conlocare et sacrilega contra uerum sacerdotem sacrificia offerre temptauerit, proinde si resipiscere et ad sanae mentis consilium redire uellet, ageret paenitentiam et ad ecclesiam supplex rediret. quam uanum est, frater carissime,
Abbreviated transcription (Latin):
Yprianus stpħo fr̃i :. t. salutẽ.
faustinus collega nr̃ lugilu
significans ea quȩ uob̃ etiam scio utiq¬
nuntiata: tam ab eo qitam acet̾is coep̃is
nr̃is in eadem ꝓuintia constitutis: qđ
martianꝰ arelate consistens. nouatrano
mitu et dolore pulsantibꝰ. diuine pieta¬
tis &e lenitatis paterne solatia et subfidia
cludant᷑. nec ad fotrenda uulnera adinit¬
tantur uulnerati: sed sine spe pacis et
cominunicationis relicti: ad lupoꝵ ra-¬
pinam et p̃dam diaboli. ꝓittantur. Cui
rei nr̃m est consulere oe subuenire fr̃
lem̾e: qui diuinã clem̃tiam cogitantes.
⁊ gub̃nandã eccł̃ie libram tenentefisic
censuram uigoris peccatorib exibemus:
ut tam̃ lapsis erigendis et curandis uul-¬
neratis. bonitatis et miscđiȩ duine me¬
dicamitia nõ denegemus. Qua propter
facere oportet plenissimas litteras ad coep̃os
nr̃os in galliis constitutos. ne ultra marcia¬
num ꝑuicacẽ et suꝑbum. et diuine pieca¬
tis ac frat̃ne salutis inimicũ collegio nr̃o

Expanded text:
YPRIANUS STEPHANO FRATRI SALUTEM. I. Faustinus collega noster, Lugsignificans ea, quae etiam vobis scio utiqnuntiata tam ab eo quam a ceteris coepiscopis nostris in eadem prouincia constitutis, quod Marcianus Arelate consistens Nouatiano imis et gemitu et dolore pulsantibus diuinae pietatis et lenitatis paternae solacia et subsidia cludantur nec ad fouenda uulnera admittantur uulnerati, sed sine spe pacis et communicationis relicti ad luporum rapinam et praedam diaboli proiciantur. cui rei nostrum est consulere et subuenire, frater carissime, qui diuinam clementiam cogitantes et gubernandae ecclesiae libram tenentes sic censuram uigoris peccatoribus exhibemus, ut tamen lapsis erigendis et curandis uulneratis bonitatis et misericordiae diuinae medicinam non denegemus. Quapropter facere te oportet plenissimas litteras ad coepiscopos nostros in Gallia constitutos, ne ultra Marcianum peruicacem et superbum et diuinae pietatis ac fraternae salutis inimicum collegio nostro
Abbreviated transcription (Latin):
eum ome uulgus sẏnagoge filioꝵ. isrł̃
ad uesꝑam: & accipient de sanguine & ponẽt
igni & azima cum amaritudine edent. Non
edetis de eis crudum. neq coctum in aquã:
nisi assatam igni. Capud cum pedib & int̾¬
raneis nichil derelinquentes exhis in mane:
⁊ os non cõfringetis ab eo. Quȩ aut relicta
fuerint abeo usq in mane: igni crement᷑.
Sic aut̃ comedetis eum. Sint lũbi ur̃i p̃ciẽ¬

Expanded text:
illum omne vulgus synagogae filiorum Israel illum omne vulgus synagogae filiorum Israel ad vesperam; et accipient de sanguine ejus, et igni, et azyma cum picridibus edent. Non edetis de eis crudam, neque coctam in aqua, nisi assatam igni, caput cum pedibus et interaneis; nihil derelinquetis ex eis in mane, et os non confringetis ex eo. Quae autem relicta fuerint de eo usque in mane, igni crementur. Sic autem comedetis eum. Lumbi vestri praecinc
Abbreviated transcription (Latin):
sine uoce: sic non aꝑuit os suum. In humi¬
litate uiditium eiꝰ sublatum ẽ. Natiuitatẽ
aũt eiucꝰ quis enarrabit: Qm̃ auferetur
at̾ra uita eius. a facmorib popłi mei ab-¬
ductus ẽ. ad mortẽ: et dabo nalos pro se¬
pultura eus. et diuites pro morte enus.
Qui facinus nõ fecit: neq insidias ore suo.
Propterea ipse consequetur multos: et
fortrum duidet spolia. Propterea quod
tradita est ad mortẽ anima eiꝰ. et int̃ iniqͦs
deputatus est: et ipse peccata multoꝵ
ꝑtulit. et ꝓpt̾ facmora illoꝵ traditꝰ est.
et cognoscam. T̃ unc uidi meditaciones
eoꝵ. Ego sic̃ agnus sine malicra ꝑductꝰ
sum ad uictimam: in me cogitauerunt
cogitatum dicentes. Uenite mittamꝰ lig¬
num in panem eius: & eradamiis a terra
riam amplius. Item in exodo ds̃ ad moy¬
sen. Accipiant sibi finguli oues ꝑ domos¬
et tribus. ouem sine uitio. ꝑfectũ mas
eulum anniculum: anniculus erit uob̃.
Ab agnis et ęlis accipietis. & occident

Expanded text:
in humilitate iudicium eius sublatum est: natiuitatem autem eius quis enarrabit? quoniam auferetur a terra uita eius, a facinoribus populi mei abductus est ad mortem, et dabo malos pro sepultura eius et ipsos diuites pro morte eius, quia facinus non fecit neque insidias ore suo. propterea ipse consequetur multos et fortium diuidet spolia, propterea quod tradita est ad mortem anima eius, et inter facinerosos deputatus est. et ipse peccata multorum pertulit et propter facinora illoet cognoscam: tunc uidi meditationes eorum. ego sicut agnus sine malitia perductus sam ad uictimam: in me cogitauerunt cogitatum dicentes: uenite, mittamus lignum in panem eius et eradamus a terra ria amplius . Item in Exodo Deus ad Moysen: Accipiant sibi singuli ovem per domos tribuum, ovem sine vitio, perfectum, masculum, anniculum erit vobis. Ab agnis et ab haedis accipietis, et occident
Abbreviated transcription (Latin):
signo nos tuti fumꝰ semꝑ et uiumus. hie
ẽ. lapis quẽ cum alienigenas isrł uicisset.¬
⁊ statuit samuhel.⁊ appellauit nom̃ etus
abienezeir id est lapis auxiliator. xuii.
uod deinde idẽ lapis mons fieret et
impleret totam t̾ram: apd̃ danihelem.
ecce imago nimis magna. & contemplatio
eiꝰ imaginis metuenda et lata stabat cõtͣ
te citus caput fuit ex auro hono. et pectꝰ
& brachia eius argentea. uent̃ & femora
pedes ferreos & fictiles: & cõminuit eos mi¬
nutatim. & factum est similit̾ ferrũ et
desta & eram̃tum. et argentum. ⁊ aurũ:¬
et facta st̃ minuta quasi palea aut puluis
in aera estate.& uentilauit illa uentꝰ: ita
ut nichil remanserit in illis: ⁊ lapis qui
ꝑcussit imaginẽ factus ẽ. mons magnus:¬

Expanded text:
signo nos et tuti semper sumus et vivimus. Hic signo nos et tuti semper sumus et vivimus. Hic est lapis quem cum alienigenas Israël vicisset statuit Samuel, et appellavit nomen ejus Abennezer, id est lapis auxiliator . CAP. XVII. - QUOD DEINDE IDEM LAPIS MONS FIERET ET IMPLERET TOTAM TERRAM. Apud Danielem: Et ecce imago nimis magna, et contemplatio ejus imaginis metuenda et te: cuius caput fuit ex auro bono, pectus et brachia eius argentea, uenter et femorpedes ferreos et fictiles et comminuit eos minutatim, et factum est simul ferrum et testa et aeramentum et argentum et aurum, facta sunt minuta quasi palea aut puluis in area aestate, et uentilauit illa uentus, ita ut nihil remanserit in illis, et lapis qui percussit imaginem factus est mons magnus
Abbreviated transcription (Latin):
put anguli. Non enĩ est nom̃ aliud sub
cȩlo datum hominibꝰ: in quo oportet fal¬
uari nos. hic est lapis ingenesi. quẽ iacob
ponit ad capud situm. Qina capud uiri
xp̃c: ⁊ dormiens uidit scalam ad cȩlũ ꝑtĩ¬
gentẽ. in qua constitutꝰ erat dñs: & angłi
ascendebant ⁊ descẽdebant. Quẽ lapidem
cõseerauit & unxẽ sacram̃to unctionis. xͫ
signifieans. hic ẽ. lapis in exodo. suꝑ quem
sedit moyses: incacumine collis. quando
iħenaue cõtra amalech dimicabat: sacra¬
mento lapidis ⁊ stabilitate possessionis amalech
suꝑatus ab iħu. idẽ. diabolus axp̃o uictus ẽ:
hic ẽ. lapis magnus. In basilion libro primo.
Suꝑ quẽ posita ẽ. archa testam̃ti. quando eã
ab allophilis remissam: hereditatem redditã
plaustro bouesreportauert̃. Hic ẽ. lapis in
ꝑcussit et occidit: significans diabolũ et
seruos eius inde ꝓsterni. Uictor scilicet eam
capitis partẽ quam signatam ñ hab̾et. qͦ

Expanded text:
put anguli. non est enim nomen aliud sub put anguli. non est enim nomen aliud sub caelo datum hominibus, in quo oportet saluari nos. Hic est lapis in Genesi, quem ponit Iacob ad caput suum, quia caput uiri Christus, et dormiens uidet scalam ad caelum pertingentem, in qua constitutus erat Dominus, et angeli ascendebant et descendebant: quem lapidem consecrauit et uncxit sacramento unctionis Christum significans. hic est lapis in Exodo, super quem sedit Moyses in cacumine collis, quando Iesus Naue contra Amalech dimicabat, et sacramento lapidis et stabilitate sessionis Amalech superatus est ab Iesu, id est diabolus a Christo uictus est. hic est lapis magnus in Basilion primo, super quem posita est arca testamenti, quando eam ab allophylis remissam et redditam in plaustro boues reporta uerunt. hic est lapis in percussit et occidit, signservos ejus inde prosterni, victa scilicet ea capitis parte quam signatam non habent. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ego adduco puerũ meũ: oriens nomen est
eius. Qm̃ lapis quẽ dedi ante faciem iħu:
Itẽ indeuterononno. & scribes fuꝑ lapidẽ
omẽm legẽ hanc: manifeste nimis. Itẽ apd̃
iłim naue. Xaccep̃ lapidẽ magnũ.⁊ statu¬
it eũ illic contra dñm. et ait iħc ad popłm.
Ecce lapis iste erit uob intestimonũr: qr
iste audit om̃ta quȩ dicta sunt adño. qͣn¬
ta locutꝰ ẽ. ad uos hodie: et erit ipse uob̃
in testimoniũ in nouissimo dier̃. quando
recesseritis adõ ur̃o. Itẽ in actib apłoꝵ pe¬
trus. Principes popłi ⁊ seniores isrł: ecce
nos hodie int̾rogam᷑ a uob̃ suꝑ benefacto
hominis infirmi. in quo iste saluatꝰ est.
sit uob̃ omĩb notũ et omĩ popło isrł. qr
innomine iħu p̃i nazaren quẽ uos
crueifixistis: quẽ ds̃ suscitauit amortuis.
in illo iste incotspectu ur̃o sanus adstat:
in alio aũ nullo. hic ẽ. lapis qui contẽptꝰ
ẽ. auob̃. qͥ edificabatis: qui factus ẽ. in ca¬

Expanded text:
ego adduco puerum meum, Ortus nomen ei est, quoniam lapis quem dedi ante faciem Hiesu: Item in Deuteronomio: Et scribes super lapidem omnem legem hanc manifeste nimis. Item apud Iesum Naue: Et accepit lapidem magnum et statuit eum illic contra Dominum et ait Iesus ad populum: ecce lapis iste erit in testimonium, quia iste audiuit omnia quae dicta sunt a Domino, quanta locutus est ad uos hodie: et erit ipse uobis in testimonium in nouissimo dierum, quando recesseritis a Deo uestro. Item in Actibus apostolorum Petrus: Principes populi et seniores Israel: ecce nos hodie interrogamur a uobis super benefacto hominis infirmi, in quo iste saluatus est. sit uobis omnibus notum et omni populo Israel, quia in nomine Iesu Christi Nazareni, quem uos crucifixistis, quem Deus suscitauit a mortuis, in illo iste in conspectu uestro sanus adstat, in alio autem nullo. hic est lapis qui contemptus est a uobis qui aedificabatis, qui factus est in ca
Abbreviated transcription (Latin):
dotes. ⁊ regnabt̃ suꝑ t̾ram. Itẽ in euangłio.
Altera die uidit ioħs iłim uenientẽ ad se:
et ait. Ecce agnus dĩ. ecce qui auferet pec
ego mitto in fundam̃ta syon lapidẽ p̃ciosũ
electum. summũ angularem honoratũ:
et qui credidit in eũ non confundetur.
Item in psalmo .c.Xuii. bapidẽ quẽ repba¬
guli. Adnõ factus ẽ. iste.: & est admirabilis
in ocłis nr̃is. Iste dies quam fecit dñs: exulte¬
mus & iocundemur in eo. O dñe saluũ fac.¬

Expanded text:
t regnabunt super terram. Item in euangelio: Altera die uidit Iohannes Iesum uenientem ad se et ait: ecce agnus Dei, ecce qui auferet peccmitto in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, summum, angularem, honoratum: et qui crediderit in eum non confundetur. Item in psalmo CXVII: Lapidem quem reprobaguli. A Domino factus est iste, et est admirabilis in oculis nostris. Iste dies quem fecit Dominus, exultemus et jucundemur in eo. O Domine, salva
Abbreviated transcription (Latin):
excecauit enĩ illos malitia sua: or nesciert̃
facramenta dei. Apd̃ ysaiam. Uidece quomͦ
iustus ꝑit. & nemo intelligit: et uiri iusti
tollunt᷑. & nemo recognoscit. A facie enim
in tusticiȩ fublatꝰ ẽ. iustus: erit enĩ in pace
sepultura eius. De hoc ipso in exodo ante
p̃dictum. Innoeentẽ et iustum ñ oecides.
Itẽ in eũgłio. Iudas penitẽcra ductus. sacer¬
dotib & senioribꝰ dix̃. Peccaui tradens sangni
et agnus qui oecidi hab̃et et de satram̃to pas¬
sionis: apud yfaiam. Sic̃ oinis ad iuctimam.¬

Expanded text:
illos malitia ipsorum et nescierunt sacramenta Dei. Item apud Esaiam: Videte, quomodo iustus perit, et nemo intellegit, et uiri iusti tolluntur, et nemo recognoscit. a facie enim iniustitiae sublatus est iustus, erit in pace sepultura eius. De hoc ipso in Exodo ante praedictum: Innocentem et iustum non occides. Item in euangelio: ludas paenitentia ductus sacerdotibus et senioribus dixit: peccaui tradens sanguiet agnus qui occidi deberet, et de sacramento passionis, apud Isaiam. « Sicut ovis ad victimam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dilexit. quẽ induit. quẽ amorte ꝓte¬
xit: ad patrẽ uictor imponeret. iam uen¬
turus e cęlo ad penam diaboli & ad censu¬
ram generis humani ultoris uigore. et
iudicis potestate: ꝑ orbem uͦ discipłi ma¬
gistro et dõ monẽte diffusi. p̃cepta dĩ in salu¬
tem darent. aberrore tenebrarum ad uiã
lucis adducere: cecos et ignaros ad agni¬
tionem ueritatis oculare: Ac ne ẽẽt ꝓba¬
tio minus solida et de xp̃o delicata con¬
fessio: ꝑ tormenta. ꝑ cruces. ꝑ multa pena¬
rum genera temptant᷑. Dolor qui ueritatis
testis est admouetur: ut xp̃c dĩ filus qui
hominib ad uitam datus credit᷑. non tan¬
tum p̃conio uocis. s et passionis testimo¬
nio p̃dicaretur. hunc igit᷑ comitamur.
hunc sequimur: hunc habemꝰ itineris
ducẽ. Aueis pͥncipem. salutis auctorem:
cȩlum parit̃ et patrẽ querentib & creden-¬
tib pollicentem. Quod est. xp̃e erimꝰ xp̃ia.¬

Expanded text:
quem dilexit, quem induit, quem a morte protequem dilexit, quem induit, quem a morte protexit, ad patrem uictor inponeret, iam uenturus e caelo ad poenam diaboli et ad censuram generis humani ultoris uigore et iudicis potestate: per orbem uero discipuli magistro et Deo monente diffusi praecepta in salutem dare, ab errore tenebrarum ad uiam lucis adducere, caecos et ignaros ad agnitionem ueritatis oculare. Ac ne esset probatio minus solida et de Christo delicata confessio, per tormenta, per cruces, per multa poenarum genera temptantur. dolor, qui ueritatis testis est, admonetur, ut Christus Dei filius, qui hominibus ad uitam datus creditur, non tantum praeconio uocis sed et passionis testimonio praedicaretur. hunc igitur comitamur, hunc sequimur, hunc habemus itineris ducem, lucis principem, salutis auctorem, caelum pariter et patrem quaerentibus et credentibus pollicentem. quod est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
hunc magistri eoꝵ atq primores. hoc est
quos ⁊ doctrina ille & sapientia reuincebat:
accensa ira ⁊ indignatione ꝓuocata. pos¬
tremo decentũ. pontio pslato qui tunc ro
flagitarent hoc eos facturos et ipse p̃dixe¬
rat: &e ꝓpħarum om̃ĩum testimoniũ sic
ante precesserat. oportere illum pati ñ ut
sentiret mortẽ s ut uinceret: et eũ passus
eẽt denuo ad suꝑos regredi: ut uim diuinȩ
maiestatis ostenderet. Fidem itaq: rerũ curs
impletut. Nam et crucifixus p̃uento carnificis
offitio. spm̃n sponte dimisit: et die tercio rursꝰ
amortius sponte furrexit. Apparuit disci-¬
pulis fuis talis ut fuerat: ad agnoscendũ
se uidentib p̃buit. simul uinctus & subs¬
tantiȩ corporalis firmitate conspicuus:
ad dies quadraginta remoratus est: ut
denuo ad p̃cepta uitalta instrui possent.
& discerent quȩ docerent. Tunc in cęlum
circumfusa nube sublatꝰ est: ut hominẽ

Expanded text:
hinc magistri eorum adque primores, hoc est hinc magistri eorum adque primores, hoc est quos et doctrina ille et sapientia reuincebat, accensa ira et indignatione prouocati, ut postremo detentum Pontio Pilato, qui tunc ex flagitarent. Hoc facturos et ipse praedixerat et prophetarum omnium testimonium sic ante praecesserat, oportere illum pati, non ut sentiret mortem sed ut uinceret, et cum passus esset, ad superos denuo regredi, ut uim diuinae maiestatis ostenderet. fidem itaque rerum cursus inpleuit. nam et crucifixus praeuento carnificis officio spiritum sponte dimisit et die tertio rursus a mortuis sponte surrexit. apparuit discipulis suis talis ut fuerat, agnoscendum se uidentibus praebuit simul iunctis et substantiae corporalis firmitate conspicuus ad dies quadraginta remoratus est, ut de eo ad praecepta uitalia instrui possent et discerent, quae docerent. tunc in caelum circumfusa nube sublatus est, ut hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. uenturũ. Nam hoc illis semꝑ propħis
monentib annuntiabat᷑. S significato
dupplici eius aduentu. unum qui exer¬
citio et exemplo hominis fungeret᷑. alt̾m
qui dm̃ fateretur: nõ intelligendo pͥmum
aduentum qͥ inpassione p̃cessit occultꝰ. unũ
tantum credunt. qui erit in potestate ma-¬
nifestus. Quod aũt hoc uideoꝵ popłs intel¬
ligere nõ potuit. delictorum meritũ fuit.
Sic erant sapientiȩ et intelligentiȩ mul¬
tati cecitate: ut qui uita indigni ẽẽnt. ha¬
berent uitã ante ocłos. nec uidẽnt. Itaq
demonia de hominib excuteret: parali-¬
ticos restringeret. leꝓsos purgaret: cecos il
luminar&. claudis gressum dare. mortuos
rursꝰ animaret. cogerae sibi elem̃ta famu¬
lari seriuire uentos:. maria obedire. inferos
cetłe:. iudei qͥ illum credidant hominem
tantũ de humilitate carnis ⁊ corporis. exis¬
timabant magum diligentia potestatis.

Expanded text:
esse uenturum: nam hic illis semper prophetis esse uenturum: nam hic illis semper prophetis monentibus adnuntiabatur. sed significato duplici eius aduentu, uno qui exercitio et exemplo hominis fungeretur, altero qui Deum fateretur, non intellegendo primum aduentum, quod in passione praecessit occultus, unum tantum credunt qui erit in potestate manifestus. quod autem hoc Iudaeorum populus intellegere non potuit, delictorum meritum fuit: sic erant sapientiae et intellegentiae caecitate multati, ut qui uita indigni essent, haberent uitam ante oculos nec uiderent. Itaqudaemonia de hominibus excuteret, paralyticos restringeret, leprosos purgaret, inluminaret caecos, clodis gressum daret, mortuos rursus animaret, cogeret sibi elementa famulari, seruire uentos, maria oboedire, inferos cedere, Iudaei, qui illum crediderant hominem tantum de humilitate carnis et corporis, existimabant magum de licentia potestatis.