comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Duplicem intellegentiam sequimus
uelhcd deicorum temporum quan¬
do anebuchodonosor cegrptus ex¬
pugnata est uedromanum peri quar¬
do cntonio deopat raque supenatis
agustuscescr cegyptum subiuga¬
uit bcdr lonios fuis secrudelesom¬
nis scriptun testatur quipcruulis
non peꝑcerint & suis cosiaculis uul¬
nerarent. nec pregnantibus sint mi¬
sesti: Romanum ccutem pegnũ
fostis simum etdani helis scriptura
testaccur exponens qucđ tambes¬
ticm habentem dentes etungues
ferreos. &uresceta quademari et
fluuius desolabitur cetquesic cabitur
Et deficient flumina codtenuabuntur
et sic cabuntur riui cggerum. Cala¬
mus etiuncus marcescet Nudabitur
alucus riui a fontesuo ecomnis semen¬
tis in rigua sicccbitur a pescet et sicca¬
iramdĩ captiuicas uenerit indignati¬
onem eius pestilentia sub sequatur.
& aduersum cos qui offender intdm̃
cuncta si muldementa descuiant
Undescriptum est in alio ꝓpheta
uolucpes in acre deficere etpisces
inacquis utomnia humano usui sub¬

Expanded text:
Duplicem intelligentiam sequimur: vel Chaldaicorum temporum, quando a Nabuchodonosor Aegpugnata est, vel Romani imperii quando Antonio Cleopatraque superatis, Augustus Caesar Aegyptum subjugavit. Babylonios fuisse crudeles omnis Scriptura testatur: qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint: nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes et ungues et arescet aqua de mari et fluvius desolabitur atque siccabitur et deficient flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet et iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversum eos qui offenderint Deum, cuncta simul elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio Propheta , et volucres in aere deficere, et pisces in aquis, ut omnia humano usui sub
Abbreviated transcription (Latin):
turientem : Et iterum succendã
ignem inmuroda masci et deuo¬
roebit moeniabenadab sed scio¬
dum quod aibhieremia babrlo¬
nia captiuittis da mascaene urb
describitur id est paucorum
quo scissrriorum rex relinque¬
rectinea. Escuas cutem uicinam
cibas syriis captiuitatem nunti¬
at: Aliices timant deromana
captiui tate procedici quando
et iudaeorum captus est populus
et dcimascuscuuimperaebat ar&a
similem sus tinuit seruitutem ut
cuncta quae supeream scripia sunt
ad xpĩ tempus et adapostolorum
mysteria traens ferant :
Et erit in illa die ad tenuabitur
ꝯloriia cob etpingues carnescius
emarcescent
Quando inquit da mascus capto fue¬
rt et ciuitus esse desicrit et tclis
ecm gloriam coronauerit. qualis
coronauit erisrł id est decemtrib:
tuncomne prace sidium et pinguis¬
sime ccirnes et refugium e mar¬
cescet ia cob: Nequaquam enim
habebit quibus iunstis uastet
hierusclem : Legimus suproc
quod ascenderit roc sin yex syriaȩ

Expanded text:
turientem . Et iterum: Succendam turientem . Et iterum: Succendam ignem in muro Damasci, et devorabit moenia Benadab. Sed sciendum quod ab Jeremia Babylonia captivitas Damascenae urbis describitur, id est, paucorum quos 194 Assyriorum rex reliquerat in ea. Isaias autem vicinam ab Assyriis captivitatem nuntiat. Alii aestimant de Romana captivitate praedici, quoniam et Judaeorum captus est populus; et Damascus cui imperabat Areta, similem sustinuit servitutem: ut cuncta quae super eam scripta sunt, ad Christi tempus, et ad Apostolorum mysteria transferantur. Et erit in die illa, attenuabitur gloria Jacob, et pingues carnes ejus marcescent. Quando, inquit, Damascus capta fuerit, et civitas esse desierit, et talis eam gloria coronaverit, qualis coronavit Israel, id est, decem tribus: tunc omne praesidium, et pinguissimae carnes, et refugium emarcescet Jacob: nequaquam enim habebit, quibus junctis vastet Jerusalem. Legimus supra quod ascenderit Rasin rex Syriae
Abbreviated transcription (Latin):
quae propriae arbor insolitu¬
dine et salse humo nascitur.
et perhoc uastitas demonstra¬
tur: Requiescentibi subcudi¬
tur greges et nonerit quiex¬
terrect: Tanta enim erot
solitudo ut nec insidiatortimm¬
dussit: Et cessabit ad iutoriũ
decem tribus in illa controc
iudam habebunt auxilium
cesseobit: Quando cutem dicit
cessare regnum. et quiescere.
non perpetuam significat
uastitatem : sed cuiferetin
procesens potentiam. perquã
in omni syria anteregnabat
assyrio populante deletȩsunt
et omnis gloria eorum in cap¬
tiuitatem ducta est: sic pauci
quundam asco resederint imi¬
taibuntur ethabebunt gloriã
gentis sociae gloriam perhii¬
roniam dictam accipe proig¬
nominia. Hoc autem totum
fiet quia dns locutus est cuius
uerba ifirita esse non possunt:
quidam hancprophettm edem
pucantes se quam in hiere mian
legimus Dissolutt estdamas¬
cus uersa in fugtim tremor ad¬
prebenditeam angustia et do¬
Lores tenuerunt em quasi par¬

Expanded text:
quae proprie arbor, in solituquae proprie arbor, in solitudine et salsa humo nascitur, et per hoc vastitas demonstratur. Requiescent ibi, subauditur greges, et non erit qui exterreat. Tanta enim erit solitudo, ut nec insidiator timendus sit. Et cessabit adjutorium decem tribus in illa contra Judam habebunt auxilium.cessabit. Quando autem dicit cessare regnum et quiescere, non perpetuam significat vastitatem, sed aufert in praesens potentiam, per quam in omni Syria ante regnabat.Assyrio populante deletae sunt, et omnis gloria earum in captivitatem ducta est: sic pauci, qui in Damasco resederint, immutabuntur, et habebunt gentis gloriam sociae. Gloriam per ironiam dictam accipe, pro ignominia. Hoc autem totum fiet, quia Dominus locutus est, cujus verba irrita esse non possunt. Quidam hanc prophetiam eamdem putant esse, quam in Jeremia legimus: Dissoluta est Damascus, versa est in fugam, tremor apprehendit eam, angustia et dolores tenuerunt eam quasi par
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas fuit et in omni syria
tenuit principatum
Necdum florebat antiochia et
laudicia eccippamia quas urb̃
postalexandrum et machedo¬
num imperium austas essecog¬
nouimus : quidigitur semper
decem tribubus contra iudam
procebebat cuxilium. ut regũ
et para lypomenon narract
historia : etiamipsi uasti tatem
cibassrriis cid propinquare sigñf
Dicente rege cissyriorum. Coepi
arabiam et damascum et sama¬
riam: sicut ergo et illas coepi
et uniuersa regna capiam ette:
Inregum uolum ine legimus : As¬
cendit rexas syriorum da mascũ
et coepiteam: et traenstulit incr¬
renen rae sinquoque interfecit
quieratrex da masci qua eom¬
nia etechiae hiero solrmis regnar¬
te perpessccest Ecceinquit da¬
mascus desinet esseciuitas: im
uicina captiuitas est: iam asspri¬
us suum mouit exercitum
Et erit sicut aceruus lapidum in
ruin: ut tantum modo pariet
in ruinarum magnitudine
demonstrentur. Depelictae
ciuitates aroer gregibus erus:
Aroermirice interproce tatur

Expanded text:
civitas fuit, et in omni Syria civitas fuit, et in omni Syria tenuit principatum: necdum florebant Antiochia et Laodicia et Apamia, quas urbes, post Alexandrum et Macedonum imperium, auctas esse cognovimus. Quia igitur semper decem tribubus contra Judam praebebat auxilium, ut Regum et Paralipomenon narrat historia: etiam ipsis vastitatem ab Assyriis appropinquare 193 significat, dicente rege Assyriorum: Cepi Arabiam, et Damascum, et Samariam. Sicut enim illas cepi, et universa regna, capiam et te. Et in Regum volumine legimus: Ascendit rex Assyriorum Damascum, et cepit eam, et transtulit in Cyrenem . Rasin quoque interfecit, qui erat rex Damasci: quae omnia, Ezechia Hierosolymis regnante, perpessa est. Ecce, inquit, Damascus desinet esse civitas; jam vicina captivitas est: jam Assyrius suum movit exercitum. Et erit sicut acervus lapidum in ruinam, ut tantummodo parietiin ruinarum magnitudine demonstrentur. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt. Aroer, myrice interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
a sennacherib regea ssymorum
incaptiuitateductaesunt:
Itaque sicut mercennarius solis
ex pesttit occubitum et diebus
ac noctibus finem operis proces¬
tolatur ut s tatutam mercedẽ
accipiat: sic posttres cinnos et
moab assprio ueniente delebitur
Et uixpcuci pelinquentur intenre
qui s ubrutas habitent ciuitates
et desestos agros exerceant :
Potest et debaby lonia captiuitate
procedici: quod post captam hieru¬
scilem et traensitum annorum tri¬
um moabachaldeis uastanda sit
siue quod intrium annorum spatio
nulla eisdandasit requies
ONUS DAMASCI
tas et erit sicut aceruus lopi¬
duminruina: Derelistae ciui¬
tates aroer gregibus erunt
et requiescentibi et nonerit
qui ex terecit : Et cesscbit adiu¬
torium cibeffrocim et regnum
adamasco et reliquicie syriae
sicut gloria filiorum isr ł erunt
dicit dñs exercituum:
Post bcbylonem philis theos
et moab addamascum idest
aran sermo conuestitur
quae et ipsa regalis quondam

Expanded text:
a Sennacherib rege Assyriorum a Sennacherib rege Assyriorum in captivitatem ductae sunt. Itaque sicut mercenarius solis exspectat occubitum, et diebus ac noctibus finem operis praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic et post tres annos et Moab, Assyrio veniente, delebitur, et vix pauci relinquentur in terra, qui subrutas habitent civitates, et desertos agros exerceant. Potest et de Babylonica captivitate praedici, quod post captam Jerusalem, et transitum annorum trium, Moab a Chaldaeis vastanda sit, sive quod in trium annorum spatio nulla eis danda sit requieONUS DAMASCI.sinet esse civitas; et erit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt, et requiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessabit adjutorium ab Ephraim, et regnum a Damasco: Et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt: dicit Dominus exercituum. Post Babylonem et Philisthaeos et Moab, ad Damascum, id est, Aram sermo convertitur, quae et ipsa regalis quondam
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit cum apparuerit quod
laborabit mocib suꝑ excelsis
suis in gredietur ad scã sua ut
obsecr& et non ualebit:
Vlt ma miseria est nec in hisquos
semper uenerocta sithabere sub¬
sidium desesta inquit uiribus
tuis et cunctis propugnatorib
interfestis perges cididola delu¬
brac uener aeberis et nec in illis
repperies ciuxilium quibus
uastitas tecum communis
cidueniet:
Ioc uerbum quod locutus est
dñ sadmoab extuns ex quo
putas tempore uidelicet exeo
quod creatus est moab. et dñs ait¬
Mocbitae et ammanitae. non
intraebunt in eclesiam dĩ siue
tunc proantiquotempore intel¬
legamus quod olim diuina sen¬
tentia istadecretti sint. Nonquo
procescientiadĩ causamuastita¬
tis ad tulerit. sed quo futuroc¬
tesit: Et nunclocutus est dñs
dicens intribus cinnis quasi anni
mercennarii auferetur gloria
mob superomni populo multo
et relinquetur paruus et mo¬
dicus nequaquam multis
mostuo achat contramoabi¬
tas dirigitur: Regnante
etechia sub quodecem tribus

Expanded text:
erit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Ultima miseria est, nec in his, quos semper venerata est, habere subsidium. Deserta, inquit, viribus tuis, et cunctis propugnatoribus interfectis, perges ad idola, delubra veneraberis, nec 192 in illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum communis adveniet. Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc. Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus aitMoabitae et Ammonitae non intrabunt in Ecclesiam Dei . Sive ex tunc pro antiquo tempore intelligamus, quod olim divina sententia ista decreta sint, non quod praescientia Dei causam vastitatis attulerit; sed quod vastitunc et nunc locutus est Dominus dicens in tribus annis quasi anni mercennarii auferetur gloria Moab super omni populo multo et relinquetur parvus et modicus nequaquam multus mortuo Achaz contra Moabitas dirigitur, regnante Ezechia, sub quo decem tribus
Abbreviated transcription (Latin):
delocosuo propter indignationẽ
dnĩ exercituum et propter diem
ire furoris eius : Vel cosensu
accipe quo supior destellis et sobet
luna et orbe exposuimus uel hrꝑ¬
bolicos quod ad indignationem dñi
ris agnoscant
Eterit quasi dam mula fugiens
et quasi cuis: et nonerit qui congre¬
get : Babrloniam significat
Et chaldactm : quodita pauidõ
aid inruptionem medorun
persarum que fugiat qua sidam¬
mula et auis rugitum leonis et
ululatum lupi: nechabeat defen¬
sorem cut principem. cuiuss equa¬
ntur imperium:¬
Inusquisque adpopulum suum con¬
uestetur : et sinꝰ guli ad terrtem
sucm fugient:
Post quam capta fuerit babylon
et perpostascius intraer& hosti¬
lis exercitus cunsta cuxilia et
diuersarum gentium turmȩ quib:
prius ciuittis defenscibatur aadsu¬
as prouincias reuestentur:
mnis qui inuentus fuerit occide
tur : et qui super uenerit cadet
ingladio: Qui non fugerit mu¬
crone ferietur: Qui uero aut yesis¬
tere uoluerit cit reuesti intan¬

Expanded text:
de loco suo: propter indignationem de loco suo: propter indignationem 173 Domini exercituum, et propter diem irae furoris ejus. Vel eo sensu accipe, quo supra de stellis, et sole, et luna, et orbe exposuimus: vel ὑπερβολικῶς, quod ab indignatione Dei ris agnoscant. Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis, et non erit qui congreget. Babylonium significat et Chaldaeum populum, quod ita pavidus ad irruptionem Medorum Persarumque fugiat, quasi damula et ovis ad rugitum leonis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut principem, cujus sequatur imperiumnusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Postquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, cuncta auxilia et diversarum gentium turmae, quibus prius civitas defensabatur, ad suas provincias revertentur. Omnis qui inventus fuerit, occit, cadet in gladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tan
Abbreviated transcription (Latin):
puttnt non debabrlonis ruina
sedde mundi consum matione proce¬
dici Cum utique secundum supe¬
rora et orbis quiheb rocicedici¬
tatam propter in gentem populi
multitudinem babrlondicitur
Etubi prius fueraet innumerabi¬
us turba populorum ibi sit uas¬
tiius ethabitatio bestiarum:
Prcetiosi orerit uircuro et homo
mundo obrito Eouse mani¬
festa quared s̃ uisitet DΙROΥ¬
MEΝΗ id est babrlonis mala
uthabi tatore desesta redigatur
insolitudinem pricetiosum aut̃
dicitur omne quod nocrum est.
Quomodo et suprec iux tahistoria
prohominum pacritate app̃hendepe
legimus septem mulieres uirum
unum dicentes: panem nostrum
comedemus et uestimentis nostris
operiemur tantum modo inuo
cecurnomentuum supernos aufer
ob probrium nostrum: Et in samu¬
helis uolumine continetur. sermo
dñĩ erecpicetiosus in diebus illis
idest rorus nota quod hebraico
proge nlicuro phar. proobrito
ophir scriptum est: superhoc cae¬
lum turbabo et mouebitur terior

Expanded text:
putant non de Babylonis ruina, putant non de Babylonis ruina, sed de mundi consummatione praedici: cum utique secundum superiora et orbis, qui Hebraice dicitata propter ingentem populi multitudinem Babylon dicitur: ut ubi prius fuerat innumerabilis turba populorum, ibi sit vastitas et habitatio bestiarum. Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Causa manifesta quare Deus visitet οἰκουμένην, id est, Babylonis mala: ut habitatore deserta redigatur in solitudinem. Pretiosum autem dicitur omne quod rarum est; quomodo et supra juxta Historiam, pro hominum raritate apprehendere legimus septem mulieres uunum, dicentes: Panem nostrum comedemus, et vestimentis nostris operiemur: tantum vocetur cetur nomen tuum super nos, et aufer opprobrium nostrum . Et in Samuelis volumine continetur: Sermo Domini erat pretiosus in diebus illis , id est rarus. Nota quod in Hebraico pro generali auro PHAZ  , pro obrizo OPHIR  , scriptum est. Super hoc coelum turbabo, et movebitur terra
Abbreviated transcription (Latin):
Quomiam stellaccadi & splendor
earum non expandent lumen
suum, Obtenebratusest solin
ostusuo et luna non splendebit
in lumine suo: Verbum hebpai
tulerunt. Hebracus quo ego
praceceptoreusussum: arcturũ
interprocetatus est Nos gene¬
rocliter sequentes symmachum:
stellas diximus: estacutem sensus:
Quod cum diesdñi cruddis aduene¬
rit. et furor eius uni uersa uas¬
tauerit. pracetimoris magnitu¬
dine mortalibus cuncta tenebyes¬
cant. et solipse etdlunci astraque
rutilantia suum uid ecntur negare
fulgorem: Vnde et ccelum seccho
induitur : quo scilicet tenebroe
cunsta operiant. Et piaemen¬
tibus malis nihil aliud sentiant
homines nisi quod mensuidere
compellit:
Et uisi tabo super orbis inala et
contrac impiosiniquitates eorũ:
& quiescere faciam superbiam
infidelium &cđ rogantium for¬
tium humiliabo:
Et exhocloco et exsuperior
ubiscriptum est quod obtene¬
brescat sol in ortusuo et cali¬
gine complectur et stellac
fulgorem r&rahant et totius
orbis iniquitas uisi tetur. quidã

Expanded text:
Quoniam stellae coeli, et splendor earum, non expaudent lumen suum: Obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit172 in lumine suo. Verbum Hebraicnstulerunt. Hebraeus, quo ego praeceptore usus sum, Arcturum interpretatus est. Nos generaliter sequentes Symmachum, stellam Al. stellas  diximus. Est autem sensus, quod cum dies Domini crudelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse et luna astraque rutilantia suum videantur negare fulgorem. Unde et coelum sacco induitur, quod scilicet tenebrae cuncta operiant, et prementibus malis, nihil aliud sentiant homines, nisi quod mens videre compellit. Et visitcontra impios iniquitatem eorum. Et requiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas visitetur, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
chones magnos interpraettmur
quicris tati sunt et uolantes : per
quae omnia uastitatis & solitudinis
signamonstraentur : Quod tanta
sit depopulatio urbis quondam po¬
tentissimae : ut praemultitudine
dae monum acbestiarum nullus
in eam aud eat pastorum. id est
desesti appetitor intrare:
Didicimus ciquodam froctre
aelamita: quideillis finibus
egrediens: nunchiero solimis
uitam exigit monachorum:
uenationes regiasesse in baby¬
loneme tomnis generis bestias
murorum eius tantum ambi
Instare dicit tempus quo abhos¬
tibus capiendasit: Post cap¬
tiui tatem quippe hierusclem:
non multum tempus in medio¬
& a medispersisque uastata est:¬

Expanded text:
cones magnos interpretabimur, cones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastitatis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine daemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastorum, id est, deserti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Elamita, qui de illis finibus egrediens, nunc Jerosolymis vitam exigit monachorum, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitInstare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medios Persisque vastata est
Abbreviated transcription (Latin):
ad pascua quidem armentorum
et pecorum utilissit : Non enim
tendet ibi cracbs. s rceȩcenus que ten¬
toria nec pastores post uestigia
gregum fessilabore requiescent:
sed interparietinaset angustias
ueterum ruinarum habitabunt
siim quod solilax bestics trans¬
tulerunt : alii ipsonomine quod
aput hebraeos scriptum est:
uolentes aenera daemonum in¬
tellegi uel phantas mata : Et re¬
plebuntur inquid domus ut nos dixi¬
mus dracchonibus ut aquila tracis¬
tulit fitonibus ut symmachus
ohim ipsum uerbum hebrecicum
exprimens Lexuero et theodo¬
tio clamores uel sonitus interproce¬
tatisunt: Quod que sequitur pilosi
scdtabunt ibi uel in cubones uel
satrrones uel siluestres quos dam
homines quos non nullifcituos fica¬
rios uocant : aut dae monum genero
intelleguntur: Proululis quoque.
omnes ipsum uerbum hebracicum
hum solilex onocentauros trans¬
tulerunt: spreneciitem tennim
uocantur : quas noscuitdciemones
cuit monstra quaedam uel ceste droc¬

Expanded text:
ad pascua quidem armentorum ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM  : quod soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM  , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus interpretati sunt. Quodque sequitur: Pilosi saltabunt ibi, vel incubones, vel satyros, 175 vel silvestres quosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum IIM  , soli LXX onocentauros transtulerunt. Sirenae autem THENNIM   vocantur, quas nos aut daemones, aut monstra quaedam, vel certe dra
Abbreviated transcription (Latin):
Etcritbabrlon illa gloriosa¬
in regnis inditco in sũ perbic
chaldceorum sicut subuestit
ds̃ sod omam & gomorram:
non habitabitur usque gd infine a no¬
generactionẽ et generationẽ
Audiuimus medos cudiuimus
babylonem audiuimus in¬
drtom in sũ perbiam chaldȩ¬
orum : Nolumus intellege¬
requod fuit: & qua erimus
cuidire quod non fuit:
Et haec dicimus non quod tro¬
pologicam intellegentiam
condempnemus. sed sprita¬
lis interpraetatio sed quide¬
beat ordinem historiae:
Quod plerique ignorantes. Tympha¬
tico inscripturis uagantur errore:
Vsque in pracesentem ergo diem pro¬
phetia babrlonis expletur. Et
sicut subuestitds̃ sodomam et gomor¬
rom sic et ista subuers non ha¬
bitatur inaeternum: Proilla
enim seleuciam et tesi fontem urbes
perscrum inditas ferunt:
nec ponetibi temtoria araebs. nec
pastores requiescent ibi sed requi
le in aedibus eius: et sirene in del ubris
uoluptatis : In tantam babylon
uas tata erit atque desesta Vt ne

Expanded text:
Et erit BabEt erit Babin regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorram, non habitabitur usque in finem generationem et generationem. Audivimus Medos, audivimus Babylonem, audivimus inclytam in superbia Chaldaeorum: nolumus intelligere quod fuit, et quaerimus audire quod non fuit. Et haec dicimus, non quod tropologicam intelligentiam condemnemus, sed quod spiritualis interpretatio sequi debeat ordinem historiae: quod plerique ignorantes, lymphatico in Scripturis vagantur errore. Usque in praesentem ergo diem prophetia Babylonis expletur: et sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: sic et ista subversa non habitabitur in aeternum. Pro illa enim Seleuciam et Ctesiphontem urbes Persarum inclytas fecerunt. Nec ponet ibi tentoria Arabs; nec pastores requiee » sibi invicem « in aedibus ejus, et Sirenes in delubris voluptatis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
buit tibi retributionem tuam¬
quam r&ribuis tinobis. Becitus
qui tenebit et allid& paruulos
tuos ad petram Tanta erit
ub̃bis uastitas. et uictorum se.¬
uitia : ut nec in noxiae parcatur
cettit ut cunctae domorum
diripiantur opes. et in conspec¬
tumari tedi uxorum uioledir
pudicitia: Ecceego suscita¬
bo supereos medos qui argen¬
tum non quȩraent nec aurum
uelint
Apestum est quod latebat:
Ne quaquam fostes et gigan¬
tes angeli in tellegendi sunt
et demones sed medorum gens
quorum princeps darius primuis
babyloniorum destruxitimpe¬
cuitem describit medorum per¬
sarum que seuitiam : ut ardo re
sanguinis effundendi argentũ¬
aciurum contempnant. et ob¬
latas opes prolutore putent:
Sed sagittis paruulos int̃ficiađ:
et lactan tibus uteri non misere¬
buntur. et superfilios non par¬
cetoculus corum
Nterficientur paruuli. quorum
uulneraerunt nonminoro.
quam corpora: et prcegnan¬
tes uteri secabuntur:
Elidantur infantes etadube¬
ra prcessos filios crudelis
uictor occidet:

Expanded text:
buet tibi retributionem tuamquam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint. Apertum est quod latebat: quod nequaquam fortes et gigantes, Angeli intelligendi sunt et daemones, sed Medorum gens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit impeautem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendi, aurum argentumque contemnant, 174 et oblatas opes pro luto reputesed sagittis parvulos interficient, et lactantibus uteris non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Interficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victor occidet.
Abbreviated transcription (Latin):
sus ut calciatis pedibus troen¬
sir&ur : Hoc autem tropolo¬
gice significat: quod gentem
aegyptiorum intantum idola¬
triae et uanissimae supersti¬
tioni deditam. ut accipitres
noctuas canes ethircos et asinos
diuino nominȩ consecrarent
Deinfinica regni potentia
persingulos romaniim peru
iudices distribuerit ut alium
iudicem habecit thebais alium
libsca aliumpenitipolis aliũ
aegyptus alium al exandria
et diuersacregiones quos
uocanti Propterea autem
sub mera gopanNilus diuisus
in pastes est et cesus inriuos
ut possit cibsque ullo impedi¬
mento euangelicus sermodis¬
currere. et ad populoscegrp¬
tiultimos peruenire : Vt quo¬
modo temporibus morsirubrũ
sicacum est mare ut populus

Expanded text:
sus, ut calciatis pedibus transus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc autem Tropologice significat, quod gentem Aegyptiorum, in tantum idololatriae et vanissimae superstitioni deditam, ut accipitres, noctuas, canes, et hircos, et asinos, divino nomine consecrarent, de infinita regni potentia per singulos Romani imperii judices distribuerit, ut alium judicem habeat Thebe, alium Libya, alium Pentapolis, alium Aegyptus, alium Alexandria, et diversae regiones, quas vocant. Propterea autem sub metaphora Nilus divisus in ut possit absque ullo impedimento Evangelicus sermo discurrere, et ad populos Aegypti ultimos pervenire. Et quomodo temporibus Moysi Rubrum siccatum est mare, ut populus
Abbreviated transcription (Latin):
sed iuxta hebractos linguam ma¬
ris cegypti quae prius contradnm̃
blas phemabat. et superstitioni
aegyptiae praceerat: Vnde et
inpsclmis legimus: Hoc mare
magnum et spatiosum ibi reptilia
quorum non est numerus: Quib:
infestur draco is tequem plasmas¬
ti ut inlud er& ei : De solabitigitur
siue interficiet: hoc est
aaquila et symmachus transtuler
linguam maris aegrpti
Et eleuabitmanum suam super
flumenaegrpti in fortitudine
sps sui: uel spũuiolentissimo quod
regnum intellegimus romanorũ:
Regnante enim caesa reccugusto
quando flos deradice conscendit
et in orberomano prima est fac¬
ta descriptia potentissimum
prius regnum aegyptiorum
quod multis durauit cetatibus
deo patre morte destructum est.
Et percussus est annis aegyptius
in septem riuis siue in septem ual¬
libus Nilus enim aiquarum
multarum qui prius uno flue¬
bat alueo intansibilis erat
in septem ualles humillimas
etriuos diuisusest atque conci¬

Expanded text:
sed juxta Hebraeos, linguam mased juxta Hebraeos, linguam maris Aegypti, quae prius contra Dominum blasphemabat et superstitioni Aegyptiae praeerat. Unde et in Psalmis legimus: Hoc mare magnum et spatiosum, ibi reptilia quorum non est numerus . Quibus infertur: Draco iste quem plasmasti, ut illuderet ei. Desolabit igitur, sive interficiet, hoc est Aquila et Symmachus transtulerunt, linguam maris Aegypti, et levabit manum suam super flumina Aegypti in fortitudine spiritus sui, vel spiritu violentissimo, quod regnum intelligimus Romanorum. Regnante enim Caesare Augusto , quando flos de radice Jesse conscendit, et in orbe Romano prima facta est descriptio, potentissimum prius regnum Aegyptiorum, quod multis duravit aetatibus, Cleopatrae morte destructum est, et percussus est amnis Aegyptius in septem rivis, sive in septem vallibus. Nilus enim aquarum multarum, qui prius uno fluebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque conci
Abbreviated transcription (Latin):
manus sucs iuxtC illud quosub
persona dauid xp̃s mrsticelo¬
quebatur Inidumea extendã
calciamen tumm eum : mihialie¬
nigenȩ seruient: Hae enim
xenteseo tempore quo escuas pro¬
phetabat aduersariue eraent
populo iudacorum: Et id circo
nunc dicit quod postquam sur¬
rexerit pacdixiesse ut regnet
ingentibus et uexillum crucis
obsclutem totius orbis fuerit ele¬
uatum tunc eticm idumȩa et
moab et filii ammon omnisscili¬
cet artebice lacicudo dent apłlis
manus et in locis ido latriaexp̃i
ec clesice suscitentur
superflumen in fostitudine sp̃s
sui. Et percutiet eum in riuis sep¬
tem itacut troenseant per eum
calciati : Etcrituia residuo
populomeo qui relinquetur
ab assyrus sicut fuitisr ł indie
qua a scendit detera aegypti :
Quomodo idumȩa et moab et filui
ammon tradent manus suas
apostolis ut oboediant euan¬
delicae pracedicationi sic ipse
dñs qui in apostolissuis illa ꝑfecit.
desolabit non mareiuxtalax

Expanded text:
manus suas, juxta illud quod sub manus suas, juxta illud quod sub persona David Christus mystice loquitur: In Idumaeam extendam calceamentum meum: mihi alienigenae servient . Hae enim gentes eo tempore quo Isaias prophetabat, adversariae erant populo Judaeorum, et idcirco nunc dicit quod postquam surrexerit radix Jesse, ut regnet in gentibus, et vexillum Crucis ob salutem totius orbis fuerit elevatum, tunc etiam Idumaea et Moab et filii Ammon, omnis scilicet Arabiae latitudo dent Apostolis manus, et in locis idololatriae Christi Ecclesiae suscitentur.anum super flumen in fortitudine spiritus sui, et percutiet eum in rivis septem: ita ut transeant per eum calciati. Et erit via residuo populo meo qui relinquetur ab Assyriis, sicut fuit Israel in die qua ascendit de terra Aegypti. Quomodo Idumaea et Moab, et filii Ammon tradent manus suas Apostolis, ut obediant Evangelicae praedicationi, sic ipse Dominus qui in Apostolis suis illa perfecit, desolabit non mare juxta LXX,
Abbreviated transcription (Latin):
ut perhaec mundiuocatio de¬
monstretur : Cotempore
inquit ssaias nequaquam effroc¬
im et iudas qui nunc me prophe¬
tante interse hostiliodio dis¬
sidentinimicierunt sed iux¬
ta hie techielis prophetiam
due uirgte in unam uirgam
copulabantur. et iungentur
in xp̃i ecdesia quiprius fue rocs
separati Itaut in gentibus
communi labore desident
et uolent in umeros philistim
permare hoc est primum
maritimis pracedicent pales
supergant adceteras natio¬
nes Siuc iuxta lxx interp̃¬
tes uolabunt in nauibus alieni¬
genarum et mare simulpioce¬
dabuntur : Quoddeunius
pauli apostoli intellȩgꝗmus¬
exemplo quiperpamphilicin
& cisiam et machedoniam
et cichaiam et diuersas insulas
atque prouincias aditodiam quoq
et ut ipse scribit adhispanias
alicni genarum postatus est na¬
uibus : Igitur effrocim et iudas
idest quide duo decim tribubus
in xpm̃ crediderunt exiudacis
simul praedabuntur orientẽ:
Et in idumȩa et mocib extendet

Expanded text:
ut per haec mundi vocatio deut per haec mundi vocatio demonstretur. Eo tempore, inquit Isaias, nequaquam Ephraim et Judas, qui nunc, me prophetante, inter se hostili odio dissident, inimici erunt, sed juxta Ezechielis prophetiam, duae virgae in unam virgam copulabuntur, et jungentur in Christi Ecclesia, qui prius fuerant separati , ita ut in gentibus communi labore desudent, et volent in humero Philisthiim per mare, hoc est, primum maritimis praedicent Palaessu pergant ad caeteras nationes. Sive juxta LXX Interpretes: volabunt in navibus alienigenarum, mare simul praedabuntur: quod de unius Pauli apostoli exemplo intelligamus, qui per Pamphiliam, et Asiam, et Macedoniam, 164 et Achaiam, et diversas insulas atque provincias, ad Italiam quoque , et ut ipse scribit, ad Hispanias, alienigenarum portatus est navibus . Igitur Ephraim et Judas, id est, qui de duodecim tribubus in Christum crediderunt ex Judaeis, simul praedabuntur Orientem, et in Idumaea et Moab extendent
Abbreviated transcription (Latin):
reliquae saluabuntur: Traduñ
ecclesiasticachis torice quod
apostoli in toto orbe dispersi
euangelium precedicarint . Itc
ut quidam persa sindos quie
penetrarent et aethiopiae
darent manus suasdo. Et troers
flumina aethiopiae indexp̃o
munera deferentur: acneso¬
lum orientales populos signi¬
ficare uidecitur: iungit et re¬
liqua et abinsulis maris : Insu¬
lascutem maris occiden talem
plagam significat quae ocet¬
niambitudauditur : Leuabit
igitur signum crucis in uniuer¬
sc nationes et desina gogis iuda¬
orum primum isrł populos
congregabit. ut a postoli p̃¬
ceptum saluatoris implerent
quidixerat. Itetido uesperditas
domusisrł: Denique et paculus
ad incredulos loquitur exiudȩis:
Vobis opos tebat primum loqui
uerbum dĩ: sed qnm̃ reppellitis
illut et indignos uosiudicatis
ceterna uitaȩ. ecceconuestimur
ad gentes sicut procecepit nob dr̃s
Quattuor autem plagas ori¬
entem. et occidentem meridion
et septentrionem significat.

Expanded text:
reliquiae salvabuntur. Tradunt reliquiae salvabuntur. Tradunt Ecclesiasticae historiae, quod Apostoli in toto orbe dispersi Evangelium praedicarint: ita ut quidam Persas Indosque penetrarent, et Aethiopia daret manus suas Deo, et trans flumina Aethiopiae inde Christo munera deferrentur. Ac ne solum orientales populos significare videatur, jungit et reliqua: Et ab insulis maris. Insulas autem maris occidentalem plagam significat, quae Oceani ambitu clauditur. Levabit igitur signum Crucis in universas nationes, et de synagogis Judaeorum primum Israel populum congregabit, ut Apostoli praeceptum Salvatoris implerent, qui dixerat: Ite ad oves perditas domus Israel . Denique et Paulus ad incredulos loquitur ex Judaeis: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitaad gentes, sicut praecepit nobis Dominus . Quatuor autem plagas, orientem, et occidentem, meridiem et septentrionem significat,
Abbreviated transcription (Latin):
enim duodetim apostoli. et sep¬
tua ginta. et centum uigintianims.
et qu ingenti animae. quibus
pariter congregatis apparus
dñs de inde triamilia Et quinque
milia iuda eorum indnm̃ credide¬
runt. Ia cobus quoque ad pau¬
lum cipostolum loquitur qui&
ipsede reliquis eroct. Vides
frocter quot milia sint iuda eorũ
credentium hiomnes cemulato¬
ressunt legis. Et in eodem uo¬
lumine legimus Crant autem
inhierus clem habitantes iuda et
uiritimorati deuni uersis gentibus
quae sub ccilosunt : qui omnes
miyaebantur atque dicebant:
non neistigalilȩi sunt: et quomo¬
do noscidiuimos unusquisque lin¬
guam nrõcm in qua natisumuse
pcisthi et medi et aclamitȩ et
habi tantes mesopotamia et spria¬
et cappadotia. ponto et asia
phrigiam et pamphilia cegrp¬
to et libraet cyrenae et aduence
romani. Iudaei et prosyliti
crecae et arabes. Audiuimus
loquentes cosnris linguis mag¬
nalicdi: Dchisigitur uniuer¬
sis gentibus pera postolos isł

Expanded text:
enim duodecim Apostoli, et sepenim duodecim Apostoli, et septuaginta, et centum viginti animae, et quingenti, quibus pariter congregatis Dominus apparuit, deinde tria millia, et quinque millia Judaeorum in Dominum crediderunt. Jacobus quoque ad Paulum apostolum loquitur, qui et ipse de reliquis erat: Vides, frater, quanta millia sint Judaeorum credentium? hi omnes aemulatores legis sunt . Et in eodem volumine legimus: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei viri timorati, de universis 163 gentibus quae sub coelo sunt, qui omnes mirabantur atque dicebant: Nonne isti Galilaei sunt, et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae, et habitantes in Mesopotamia et Syria, Cappadocia, Ponto et Asia, Phrygia et Ramphilia, et Aegypto et Libya, et Cyrene, et advenae Romani, Judaei et Proselyti, Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei . De his igitur universis gentibus per Apostolos Israel
Abbreviated transcription (Latin):
Indieilla hocest in illo tempore
dequo et supra dictum est: cum
surrexerit racdixiesse in signum
populorum siue ut dominetur
gentium : apponet dñs secun¬
do manum suam: ut nequaquã
iuxta nostrosiuda itantes infi¬
nemundi cum in trocuerit plenitu¬
do gentium tuncomnis i srł seduus
fiat sed haccomnia in primo in¬
tellegamus aaduentu : Ncqueeni
possumus cum unadiedicatur et
nunc et supra illam referre ad
primum aaduentum et is tam
ad secundum neper hoc quae se¬
cuntur et illa quae precesseruN
ad eum referenda sunt xpm̃quẽ
iuda ei necdum uenisse sed uentu¬
rum esse contendunt Post uoca¬
tionem igitur gentium quae quon¬
dom incaudam reputate sunt
isnł incaudam reputabitur. ut
ad ponat dns secundo manum suã
et possidect residuum populisui
dequo et supra legimus nonoms
isrł sed reliquicis esse sciluandas
quae relicte fuerint ab assprus
et ab aegypto et adiuersis per
circuitum nationibus : primũ

Expanded text:
In die illa, hoc est, in illo tempore, In die illa, hoc est, in illo tempore, de qua et supra dictum est, cum surrexerit radix Jesse in signum populorum, sive ut dominetur gentium, apponet Dominus secundo manum suam, ut nequaquam juxta nostros Judaizantes in fine mundi, cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiat ; sed haec omnia in primo intelligamus adventu. Neque enim possumus, cum una dies dicatur et nunc et supra, illam referre ad primum adventum, et istam ad secundum: ne per haec quae sequuntur, et illa quae praecesserunt ad eum referenda sint Christum, quem Judaei necdum venisse, sed venturum esse contendunt. Post vocationem igitur gentium, quae quondam in caudam reputatae sunt, Israel in caudam reputabitur : ut apponat Dominus secundo manum suam, et possideat residuum populi sui, de quo et supra legimus, non omnem Israel, sed reliquias esse salvandas, quae relictae fuerint ab Assyriis et ab Aegypto, et a diversis per circuitum nationibus. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
tudo cius ut exaltatus omnia
trachat adseipsum siueutlax
trans tulerunt resurgatamor¬
tuis ut princepssit omnium na¬
tionum. et uniuerse gentes
sperentineo: Quod etiam
ia cobdetribuiuda mystico
sermone testatur. Nonde¬
ficiet princeps exiuda nequedux
defomoribuseius donec uenicit
cui re potum est. et ipse crit ex¬
pectatio gentium.
Eterit in dieilla adiciet dñs
secundo manum suam cidpos¬
sidendum residuum populi s ui
quod relinquetur ab assyriis
et abaegrpto ettiphetros &
ab aetropia et abelam
et asenncar et abemath¬
et abinsulis maris et eleuabit
signum innationes. et congre¬
gcibit profugosisrł et disper¬
sosiuda colliget a quattuor
plagis terroce: et auferetur
telus effrocim et hostes iuda
peribunt. Et effrocim non e¬
mulabitur iudam et iudas non
pugnabit contra efrocim: et
uolabunt in umeros philisthim
permare simul pracedabuntur
filios orientis: et idumea etmo¬
ab praceceptum manus eorum:
et filii amon oboedientes eruN:

Expanded text:
tudo ejus, ut exaltatus omnia tudo ejus, ut exaltatus omnia trahat ad se . Sive ut LXX transtulerunt, resurget a mortuis, ut princeps sit omnium nationum, et universae gentes sperent in eo. Quod etiam Jacob de tribu Juda mystico sermone testatur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspeEt erit in die illa, adjiciet Dominus secundo manum suam ad possidendum residuum populi sui, quod derelinquetur ab Assyriis, et ab Aegypto, et a Phetros, et ab Aethiopia, et ab Aelam, et a Sennet ab insulis maris. Et levabit signum in nationes, et congregabit profugos Israel, et dispersos Juda colliget a quatuor plagis terrae, Et auferetur zelus Ephraim, et hostes Juda peribunt: Ephraim non aemulabitur Judam, et Judas non pugnabit contra Ephraim. Et volabunt in humeros Philisthim per mare, simul praedabuntur filios orientis. Idumaea et Moab praeceptum manus eorum, et filii Ammon obedientes erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
similiter transculerunt : pro
honore quoque in hebroceo legitur
chalot: quod perspicue gloriam
sonat: est sensus eritmors eius
gloriosa : Vt impleretur illud
quod sciluator in euan gelio deprae¬
catur pater glorificame gloria
quam habui priusquam mundus eẽt
cipudte dictum est denatiuittite
cius : dictum deceteris in medio sc¬
cramentis: uenit ad mortem: quȩ
non consueco mostalium nomine
sed quia in xpo ertet uita ꝑpetua.
requies cippellatur. Nosautem
ut manifestum legenti sensum
faceremus: prodormitione et
requie altero uerbo sed eodem
sensuse pulchrum uestimus.
Intempore igitur illo quando
xp̃iinto tomundo euangelið̃
corus carit. et repleta fuerit
omnis terra scientia dnĩ sicut
aque maris teiram operientis
Crit racdixiesse et quide eius styr¬
peconscendet insignumomniũ
populorum ut uidetnt populi
signum filihominis incccelo qui
habehit cornua in manibus suis
in quibus aabscondetur in fosti¬

Expanded text:
similiter transtulerunt. Pro similiter transtulerunt. Pro honore quoque in Hebraeo legitur CHABOD , quod perspicue gloriam sonat. Et est sensus: erit mors ejus gloriosa, ut impleatur illud quod Salvator in Evangelio deprecatur: Pater, glorifica me gloria, quam habui prius quam mundus esset apud te . Dictum est de nativitate ejus, dictum est de caeteris in medio Sacramentis: venit ad mortem, quae non consueto mortalium nomine, sed quia in Christo erat vita perpetua, requies appellatur. Nos autem, ut manifestum legenti sensum faceremus, pro dormitione, et requie, altero verbo, sed eodem sensu, sepulcrum vertimus. In tempore igitur illo, quando Christi in toto mundo Evangelium coruscarit, et repleta fuerit omnis terra scientia Domini, sicut aquae maris terram operientes, erit radix Jesse, et qui de ejus stirpe conscendet in signum omnium populorum, ut videant populi signum Filii hominis in coelo . Qui habebit cornua in manibus suis, in quibus abscondetur forti
Abbreviated transcription (Latin):
quod supra dicebatur obscurius
haibi cabit lupus cum agno et par¬
duscum hedo accubbiit : Et iuxta
consuetudinem suam prophetalia
infine uerba panduntur: sicut
aquȩ inquit marisoperientis
Quomodo aquae maris operiunt
profunda maris hocest terdem
quae operta est fluctibus sic sci¬
enticidnĩ omnistenr complebitur
Quam diuersorum prius morum¬
coniunctionem: etiam becitus
apostolus petrus in ua selinteo
quod decaelo demissum est seuidis¬
setes tatur habente quattuor
principia quas quatcuor mundi
plagts intellegimus ut repletã
tentem scientia dñi cognoscamus
In quo ua seeraent qua drupedia
etserpentes etbestiae et uolatilia
ccdi Vt quod arca indiluuio. hoc
signum populorum ipsum gentes
de procecabuntur. Et erit sepul¬
chrum eius gloriosum
LXX et eritindieilla racdixiesse
et qui consurget ut princepssit
gentium in ipso gentes sperabur
Et erit requies eius honor
Prorequictius inhebroci copositum
est in uuath̃o: quod omnes

Expanded text:
quod supra dicebatur obscurius: quod supra dicebatur obscurius: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; et juxta consuetudinem suam prophetalia in fine verba panduntur: Sicut aquae, inquit, maris operientes. Quomodo aquae maris operiunt profunda maris, hoc est, terram quae operta est fluctibus, sic scientia Domini omnis terra complebitur. Quam diconjunctionem etiam beatus Apostolus Petrus in vase linteo , quod de coelo dimissum est, se vidisse testatur, habente quatuor principia, quae quatuor mundi plagas intelligimus, ut repletam terram Dei scientia cognoscamus: in quo vase erant quadrupedia, et serpentes, et bestiae, et volatilia coeli, ut quod Arca in diluvio, hoc signum populorum: ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum. LXX: Et erit in die illa radix Jesse, et qui consurget, ut princeps sit gentium, in ipso gentes sperabunt, et erit requies ejus honor. Pro requie ejus, in Hebraico positum est, MNUATHO , quod omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tur in littera: Et frequenter
euenit : ut homines scaeculimrs¬
tica nescientes simplici scriptu¬
rocrum lectione pascantur
Infensciutem qui malitia par¬
uulus estmitat manum info¬
ramine aspidis etdeobsessis
hominum corporibus fugat
daemones Quiccutem ablac¬
tatus est et nequaquam lacte
nutritur in stantiae sed uim
solido uesciturcibo istein reguli
cauernam mittitmanum hoc est
in ipsius scttine habi taculum
Et indeeum extrochit: Vnde
et apostolis potestas data est
ut calcarent super serpentes
et scorpiones. et super omnẽ
fortitudinem inimici: Nocere
autem et occidere nequaquaẽ
poterunt uenenata prius ani¬
malia eos quihabitauerint in
monte scõdĩ quod interprace¬
tatur ecclesia. dequa in euangł
dicitur. non potest abscondiciui
tas supermontem posita: Acne
hoc putemus dicidemontesion
iuxta errorem hebroceorum
sequenti uersiculo. euangelicae
procedicationis sacramenta
monstrantur: quia replẽa est
teiro scientia dni. Hoc estillud

Expanded text:
tur in littera: et frequenter tur in littera: et frequenter evenit, ut homines saeculi, mystica nescientes, simplici Scripturarum lectione pascantur. Infans quoque, qui malitia parvulus est, mittit manum in foramine aspidis, et de obsessis hominum corporibus fugat daemones. Qui autem ablactatnutritur infantiae, sed jam solido vescitur cibo, iste in reguli cavernam mittit manum, hoc est, in ipsius Satanae habitaculum, et inde eum extrahit. Unde et Apostolis potestas data est, ut calcarent super serpentes, et scorpiones, et super omnem fortitudinem inimici . Nocere autem et occidere nequaquam poterunt venenata prius animalia eos qui habitaverint in monte sancto Dei, quod interpretatur Ecclesia, de quo in Evangelio dicitur: Non potest civitas abscondi super montem posita . At ne hoc putemus dici de monte Sion juxta Hebraeorum errorem, sequenti versiculo Evangelicae praedicationis sacramenta monstrantur: Quia repleta est terra scientia Domini: hoc est illud
Abbreviated transcription (Latin):
te dñĩ accubuit cumhedo non
quia sinis tris est. sed quum mola¬
tur in poschadni. Et hoc notan¬
dum quod non cgnus ethedus
habitent et accubent cumlu¬
poet pardo sed lupus et pardus
agni ethedi imitentur in nocen¬
tiam: Leo quoque prius fero¬
cissimus et ouis et uitulus pari¬
termoitbuntur. Quod cotidie
cernimus inecdesiđ dinites et
pauperes potentes ethumiles
reges atque priuatos pariter
commorari: et᷑ pueris paruulis
quoscipostolos intellegimus et
apostolicos uiros imperitosser¬
mone sed non scientia regin
ecclesia : Quicum intersedisci¬
plinadnĩ fuerint foederati.
itaut eorum quoque familice
coniungantur. tunc comple¬
bitur simulrequi escent catu¬
licorum: Leo quoque non car¬
nes comedet sed pclecs quoscili¬
cet uescatur cibosimplici:
Et hic obseruandum quod nonbos
carnes sedleo paleas comedat:
paleas puto inscripturis scĩs
uerba simplicia intellegi:
Triticum autem et in teriorem
medullam sensum qui in ueni¬

Expanded text:
te Domini accubuit cum haedo, non te Domini accubuit cum haedo, non a sinistris est, sed qui immolatur in pascha Domini. Et hoc notandum, quod non agnus et haedus habitent, et accubent cum lupo et pardo, sed lupus et pardus agni et haedi imitentur innocentiam. Leo quoque prius ferocissimum, et ovis, et vitulus pariter morabuntur. Quod quotidie cernimus in Ecclesia, divites et pauperes, potentes et humiles, reges atque privatos pariter commorari, et a pueris parvulis, quos Apostolos intelligimus, et Apostolicos viros, imperitos sermone, sed non scientia, regi in Ecclesia. Qui cum inter se disciplina Domini fuerint foederati, ita ut eorum quoque familiae conjungantur, tunc complebitur: Simul requiescent catuli eorum. Leo quoque non carnes comedet, sed paleas, quod scilicet vescatur cibo simplici. Et hic observandum, quod non bos carnes, sed leo paleas comedat. Paleas puto in Scripturis sanctis verba simplicia intelligi. Triticum autem, et interiorem medullam, sensum qui inveni