comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ fideliũ ad consecrandas ȩccłias ep̃i
inuitant᷑. ñ q̃si ex debito munꝰ aliqd̾ a funda¬
tore reqͥrant s ⁊ si ipse qͥdẽ aliqͥd ex suo uoto
aut necessitas retinet. nichil exigat᷑ ab illo.
cet eccłiam. nͥ ante dotẽ basilice. ⁊ obseqͥũ ipsiꝰ
ꝑ donationẽ cartulȩ confirmatũ accipiat.
Nam ñ leuis culpa ẽ ista tem̾itas. ut sine lu¬
minariis. uł sine substantiali sustentatiõe
eoꝵ qͥ ibidẽ seruituri st̃. tanqͣm domꝰ pͥuata
consetrat᷑ eccłia. It̾ Bonifaciꝰ urbis Rome ep̃c¬

Expanded text:
aliquo fidelium ad consecrandas ecclesias episcopus invitatur, non quasi ex debito munus aliquod a fundatore requirat: sed si ipse quidem aliquid ex suo voto aut necessitas retinet, nihil exigatur ab illo. cet ecclesiam, nisi antea dotem basilicae et obsequium ipsius per donationem chartulae confirmatum accipiat. Nam non levis culpa est ista temeritas, si sine luminariis vel sine substantiali sustentatione eorum, qui ibidem servituri sunt, tanquam domus privata consecretur ecclesia. Item Bonifacius urbis Rom
Abbreviated transcription (Latin):
Iscipulos cum per segetes transeũdo
euellerent spicas ⁊ ederent: ipsius
christi uox ĩn ocentes uocat: quia coacti
fame hoc feceruit¬
NNon necessitas: sed uoluntas facit¬
perseuerantiam.

Expanded text:
iscipulos, quum per segetes transeundo vellerent spicas, et ederent, ipsius Christi vox innocentes vocat, quia coacti fame hoc feceruntNon necessitas, sed voluntas facperseverantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ctasse cũ plurib. ⁊ adu̾sario suo subtxisse paris
defensionis copiã: ostendet ꝓculdubio iniqm
ꝓhibeant᷑ adu̾sꝰ fiscũ pat̾ciniũ p̃stare. tam̃ ho¬
die ⁊ adũsꝰ fiscũ patꝰciniũ posst̃ exhibere pͥua¬
tis. ⁊̃ dũ eam causã declinent susciꝑe. qm trac
tẽ pupilli causã egisti. tutor uł ꝓeurator datꝰ ean¬
dẽ causã defendere ñ ꝓhiberis. Cognitores uͦ ex
officio intelligunt᷑. ñ ex arbitrio. Nichil enĩ refert
eũ qui arbitriũ suscipit. an sit integre famȩ. an
ignomimosꝰ. Filiꝰ ⁊̃ in repat̾s arbiter eẽ potest.
Nam ⁊ uidicẽ eũ ẽẽ posse. plerisq placet. Si qͥsu̾
iudex sit. arbit̾um susciꝑe. eiꝰde rei de qͣ udex ẽ.
⁊ in se cõmitti uibere ꝓhibet᷑ ⁊ si sententiã diyx̾it.
ñ ẽ danda pene ꝓsecutio. Seruus arbit̾ eẽ ñ ua¬
rogat᷑. Aliqñdo enĩ conthit᷑ gen̾e. delicti. decla¬

Expanded text:
ctasse cum pluribus et adversario suo tctasse cum pluribus et adversario suo tdefensionis copiam, ostendet proculdubio iniquaprohibeantur adversus fiscum patrocinium praestare, tamen hodie etiam adversus fiscum patrocinium possunt exhibere privatis, dum eam causam declinent suscipere, quam tsi contra patrem pupilli causam egisti, tutor vel curator datus eandem causam defendere non prohiberis. § 17. Cognitores vero ex officio intelliguntur, non ex arbitrio. Nihil enim refert, eum qui arbitrium suscipit, an sit integre fame, an ignominiosus. Filius etiam in re patris arbiter esse potest. Nam et iudicem eum esse posse plerisque placet. Si quis vero iudex sit, arbitrium accipere eiusdem rei de qua iudex est et in se compromitti iubere prohibetur et si sententiam dixerit non est danda pene rogatur. Aliquando enim contrahitur genere delicti decla
Abbreviated transcription (Latin):
codicis titulo de postulando inuenit᷑. qͥ sub
nomine honorarioꝵ ex ipsis negociis que tuenda
susceꝑunt. emoluntũ sibi certe. partis cũ gͣui
dap̃no litigatoris ⁊ dep̃datione poscentes inue¬
uiunt᷑. It̾ si qͥs adeo ꝓcax fui̾t. ut ñ rõne s ꝓb̃s
patiet᷑. Pret̾ea ñ licet aduocato ullũ contractũ
inire. ullã pactionẽ ꝯferre cũ eo litigatore. quẽ
in ꝓpͥam recepit fidẽ. nec ex industria uirgiũ
ꝓtrahcre. Apud urbẽ aũ romã ⁊̃ honoratis qui
hoc putau̾int eligendũ. eo usq licet orare. quo¬
usq maluerint. uideł ut ñ adturpe cõpendi¬
um. stipẽq deformẽ hec arripiat᷑ occasio. Nã
si lucro pecuniaq capiant᷑ ueluti abiecti atq¬
quoꝵ fama sit hilarior. in iudicantis officio
sit. ut par causidicoꝵ distributio fiat.⁊ exequa
a iudice ea excusatione quȩ nequeat cõꝓbari.
cui cũq parti pat̾cimũ denegau̾it: careat foro.
Si qͥs aũ ex litigatorib detectꝰ fu̾it separatĩ tra¬

Expanded text:
ro Codicis, titulo de postulando invenitur qui sub nomine honorariorum ex ipsis negotiis, quae tuenda susceperint, emolumentum sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes inveniun§ 10. Praeterea non licet advocato ullum contractum inire, ullam pactionem conferre cum eo litigatore, quem in propriam recipit fidem, nec ex industria jurgium protrahere. § 11. Apud Urbem Romam etiam honoratis, qui hoc putaverint eligendum, eousque liceat orare, quousque maluerint, videlicet ut non ad turpe compendium stipemque deformem haec arripiatur occasio. Nam, si lucro pecuniaque capiantur, veluti plures, quorum fama sit hilarior, in judicantis officio sit ut par causidicorum distributio fiat, et exaeqvero monitus a judice ea excusatione, quae nequeat comprobari, cuicunque parti patrocinium denegaverit, careat foro; Si quis autem ex litigatoribus detectus fuerit separatim tra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibet᷑. ñ forte tutelam impuberũ. uł curam
adolescentiũ ñ affectatã. s necessariã ad imni¬
strent. Pro his enĩ quoꝵ cura gerunt. eis postu¬
lare conceditur. Alii enĩ om̃s qͥ ut in fames no
nisi in integrũ restitutionẽ acceꝑint. ꝑmittt᷑¬

Expanded text:
hibetur, nisi forte tutelam impuberum vel curam adolescentium non affectatam, sed necessariam administrent. Pro his enim, quorum curam gerunt, eis postulare conceditur. Alii enim omnes, qui ut infames notnisi in integrum restitutionem acceperint.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sorore. socero socru. genero. nuru. uitrico.
nou̾ca. pͥuigno. pͥuigna. pupillo. pupilla. fu¬
rioso. furiosa. fatuo. fatua. surdo. ꝓdigo.⁊ ad¬
olescente. It̃ ꝓ his quib ꝓpt̾ infirmitatẽ cura¬
tores dari solent. ut qͥ negociis suis aliquo ꝑpe¬
tuo morbo suꝑeẽ ñ possunt. Om̃s aũ qui ñ
sponte s necessario fungunt᷑ officio. si ne offeu¬
sa postulare posst̃. ⁊̃ si hi st̃ quib ñ nͥ ꝓse po

Expanded text:
 sorore, socero, genero, nuru, vitrico, noverca, privigno, privigna, pupillo, pupilla, furioso, furiosa, fatuo, fatua, surdo et prodigo adolescente. Item pro his quibus propter infirmitatem curatores dari solent et qui negotiis suis aliquo perpetuo morbo superesse non possunt. Omnes autem qui non sponte, sed necessario funguntur officio, sine offensa postulare possunt, etiam si hi sint quibus non nisi pro se
Abbreviated transcription (Latin):
uł patroni causaꝵ. St̃ aũ tres ordines eoꝵ qui
postulare. ꝓhibent᷑. Est aut postulare. deside¬
riũ suũ ut amici sui in uire. apud eũ qui utris¬
dictioni p̃est expon̾e. uł alt̾iꝰ desiderio cont̃di¬
Quidã ꝓhibent᷑ om̃ino postulare. uł ꝓpt̾ etatẽ
ut minores. xuiii. anms. uł ꝓpt̾ casũ. ut surdꝰ.
qui ꝓrsꝰ ñ audit. Aliis ꝓhibet᷑ ne paliis postu¬
lent. uł ꝓpt̾ sexũ ut femine. uł ꝓpt̾ casum. ut
forte ui p̃donũ uł hostiũ stuprati ꝓbent᷑. Si¬
milit̾̃ qͥ capitali cͥmine. uł calũpnia publici

Expanded text:
 patroni causarum. Sunt autem tres ordines eorum, qui postulare prohibentur. § 1. Est autem postulare desiderium suum vel amici sui in jure apud eum, qui jurisdictioni praeest, exponere, vel alterius desiderio contradiquidam prohibentur omnino postulare vel propter etatem, ut minores XVII annis, vel propter casum, ut surdus qui prorsus non audit. Alii prohibentur ne pro aliis postulent vel propter sexum, ut femine: vel propter casum, ut forte vi predonum vel hostium stuprati probentur. Similiter qui capitali crimine vel calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
onne uobis uidet᷑ in uanitate sensus cupanti¬
& obscuritate m̃tis ingredi. qͥ dieb ac noctib
in dialectica arte torquitur. qͥ physicus ꝑscrutator
oculos trans celũ leuat. & ultra ꝓfundũ terrarũ
& abyssũ qͥdłã mane demergit. qui iam bũ feruet
qͥ tantã metroꝵ siluã in suo studiosiꝰ corde. distin¬
guit & congerit. & ut ad alterã partem transcam
qui diuitias ꝑ fas & nefas querit. qͥ adulaturre¬
gib hereditates captas alicnas. & opes congregat
quas in mom̃to cui sit relicturus ignorat: de¬
.Qui scͥpturas sacras male. intelligit uł
scłari sapientia abitit᷑. inno mebriatur & sicera.

Expanded text:
onne vobis videtur in vanitate sensus et obscuritate mentis ingredi, qui diebus ac noctibus in dialectica arte torquetur? qui physicus perscrutator oculos trans coelum levat, et ultra profundum terrarum et abyssi in quoddam inane demergitur? qui iambum ferit? qui tantam metrorum silvam in suo studiosus corde distinguit et congerit? et ut ad alteram partem transeam qui divitias per fas et nefas quaerit? qui adulatur regibus, hereditates captat alienas, et opes congregat, quas in momento cui sit relicturus ignorat? Qui scripturas sacras male intelligit, vel saeculari sapientia abutitur, vino inebriatur et sicera.
Abbreviated transcription (Latin):
uid aũ ego uos arguo. cum possitis me
uno sermone conuince: Conuncor ego¬
cni. cũ in hac parte cłicos uob̾ magis uideo ne¬
gligentes. Quomͦ enĩ possũ corrig̾e filios. cii
fr̃s em̃dare ñ possim: Aut qͣ fiducia succenscã
laicis. cũ a consortib pudoris ueretundia con¬
ticescam: Ego aũ fr̃s ñ de om̃ib loqͦr. Sunt
certe quidã denoti. st̃ ⁊ alii negligentes. Ego
neminẽ nomino. conscientia sua uniiquẽq

Expanded text:
uid autem ego vos arguo, cum possitis me uno sermone convincere ? Convincor enim cum in hac parte clericos vobis magis video negligentes. Quomodo enim possum corrigere filios, cum fratres emendare non possim? aut qua fiducia succenseam laicis, cum a consortibus pudoris verecundia conticescam? Ego autem, fratres, non de omnibus loquor. Sunt certe quidam devoti, sunt et alii negligentes: ego neminem nomino, conscientia sua unumquemque
Abbreviated transcription (Latin):
gloꝵ quȩ adhuc in fide noua est institutione
p̃cipua. quȩ de multis ȩccłiis colligere potueris-
infundas. Non enĩ ꝓlocis res. s ꝓ reb loca aman¬
da sunt. Ex singlis gͦ quib q eccłiis quȩ pia. que
religiosa. quȩ recta sunt elige. & hec qͣsi in fascicu¬
lum collecta. apud angloꝵ m̃tes in consuetudinẽ
Qd neq
contͣ fidẽ. neq contͣ bonos mores ẽẽ conuincit᷑. in

Expanded text:
 quae adhuc in fide nova est institutione praecipua, quae de multis ecclesiis colligere poteris, infundas. Non enim pro locis res, sed pro rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque ecclesiis quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, elige, et haec quasi in fasciculum collecta apud Anglorum mentes in consuetudinem od neque contra fidem, neque contra bon
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩcum corpꝰ intraret: qmͣ exteri cibi. Namidõ
ꝑ tiniu̾sum orbẽ mos iste seruat᷑. Neq em̃i qͥa
sacram̃tum accipiendũ conuenire debent. aut
sicut faciebant qͦ sapłs redarguit. & em̃dat m̃¬
sis suis ista miscere. Namq saluator qͦ uchem̃¬
tiꝰ comiñdaret mystii ipsiꝰ altitudinẽ. ultinum
hoc uoluit infigere cordib ⁊ memorie discrpłoꝵ¬
a qͥb digressurus erat. & id̾o nͣ pͣcepit ꝙͦ iemsps
rus erat. seruaret hocũ. Nam si hoc ille.
manducandũ. inuicẽ expectate. si qͥs esurit do¬
ini manducet. ut ñ ad uidiciũ conueniatis. stat̾i
subtexint. Cet̾a aũ cũ uenero ordinabo. U brm
telligi dat᷑ qͣd multũ erat. ut epłã totũ illũ agen¬
di ordinẽ insinuaret. quẽ umu̾sa ꝑ orbẽ secuat
ȩccłia. ab ipso ordinatũ eẽ qͦd nulla haꝵ diu̾sita¬

Expanded text:
nicum corpus intraret quam ceteri cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discip digressurus erat. Et ideo non praecepit quo deinceps  dispositurus erat, servaret hunc locum. Nam si hoc ille mmanducandum, invicem exspectate: si quis esurit, domi manducet, ut non ad judicium conveniatis: statim subtexuit: Caetera autem, cum venero, ordinabo. Unde intelligi datur, quia multum erat, ut in epistola totum illis agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla horarum diversita
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ redemit. Non modica res ẽ unã mis¬
sam facere. & ualde felic. qͥunã digne celebra¬
re potest. Quidã tñ ꝓ defunctis unã faciunt.
aut adulationib scłariũ una die p̃sumunt
plures facere. missas: ñ estimo euadere damna¬

Expanded text:
mundum redemit. Non modica res est unam missam facere, et valde felix est qui unam digne celebrare potest. Quidam tamen pro defunctis unam faciunt aut adulationibus saecularium una die praesumunt plures facere missas, non existimo evadere con
Abbreviated transcription (Latin):
moniał post hanc diffinitionẽ in tantã audatiam
ꝓruꝑit. ut aut uiduã. aut puellã uirginẽ uelare
p̃sumat: iuditio canouico usq ad satisfactionem
uoluntatẽ eoꝵ ꝓposito suscepto phibet᷑ teneri: nifi
tonsurã uł religiosam uestẽ parentes mox in sam
ablicauerint. Paruuli uͦ dũ offerunt᷑. ñ insi sub
multoꝵ. testimonio suscipiendi funt. Unde in .ac
synodo legitur.
nfantes oblati a parentib sub

Expanded text:
aciam proruperit, ut aut viduam, aut puellam virginem velare praesumat, judicio canonico usque ad satisfactionem voluntatem eorum proposito suscepto perhibetur teneri, nisi tonsuram vel religiosam vestem parentes mox visam abdicaverint. Parvuli vero, dum offeruntur, nonnisi sub multorum testimonio suscipiendi sunt. Unde in nona Synodo legitur : C. IV. Infantes oblati a parentibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
uella si ante.xii. annos etatis sponte
sua sactũ uelam̃ sͥ assumpserit: possunt statim
parentes ciꝰ uł tutores id factũ trritũ facere si uolunt.
At si annũ ⁊ diẽ disfimulando consenserint. ultiꝰ
ñ ẽ potestas parentib ꝓhibendi. Uelamen aũ nril¬

Expanded text:
uella, si ante XII annos aetatis sponte sua sacrum sibi velamen assumserit, possunt statim parentes ejus vel tutores id factum irritum facere, si voluerint. At si annum et diem id dissimulando consenserint, ulterius non est potestas parentibus prohibendi. II Par
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊̃ si ordinatꝰ ab unitate recesserit. sacram̃tam¬
dandi baptisim ñ amittit. Nullieñ sacram̃to
inutria ẽ facienda.Si discedit a malis utrũq
discedit. si ꝑmanet in malis. utrũq ꝑmanet.
Sicut g acceptat᷑. baptifmꝰ. quẽ ñ amittere poiu¬
it qͥ ab unitate discesserit. sic acceptandꝰ ẽ bap
tismꝰ quẽ dedit ille qͥ sacram̃tum dandi cum
gernit. sufficit nob̃. Si dimissa dicerint. qͣ mͦ
ñ eẽ dimissa. quero. si pꝰea fictionẽ sua corle
ꝯcusso & ueto dolore fateat᷑. denuo baptitandus
iudicaret᷑: Quod si dem̃tissimũ ẽ dicere. fatean¬
t᷑ uero baptismo xͥ baptirari posse hoĩem. & tñ
cor eiꝰ in malitia uł saclegio ꝑscuieraus peccatoꝵ
abolitionẽ ñ sinere fieri atq intelligant in cõ¬
inuinonib ab eccłia seꝑatis posse homines bap
cũ qsq reconciliatꝰ unitati iac legio disse. ssioris
etuit. qͦ eiꝰ peccata tenebant᷑. & drinitti ñ sinebai¬

Expanded text:
s si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit: nulli enim sacramento injuria facienda est. Si discedit a malis, utrumque discedit; si permanet in malis, utrumque manet. Sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, sitismus, quem dedit ille qui sacramentum dandi, cum gerint, sufficiat nobis. si dimissa dixerint, quomodrint non esse dimissa, quaero, si postea fictionem suam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccaabolitionem non sinere fieri, atque ita intelligant, in communionibus ab Ecclesia separatis, posse homines baptcum quis reconciliatus unitati, sacrilegio dissensionis exuitur, quo ejus peccata tenebantur, et dimitti non sineban
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i a met᷑politano in partẽ sollicitudinis.
ñ in plenitudinẽ. pocestatis. Sic qͥppe uices¬
suas eis imꝑtit᷑. ut potestatẽ suã s ñ adimat.
Uñ ⁊ sine eiꝰ consilio nicħ eis ag̾e licet. sic̃ in
c̃cił martini pape legit᷑

Expanded text:
episcopi a metropolitano in partem solicitudinis, episcopi a metropolitano in partem solicitudinis, non in plenitudinem potestatis. Sic quippe vices eis impertit, ut potestatem suam sibi non adimat. Unde et sine ejus consilio nihil eis agere licet, sicut in Concilio Martini Papae
Abbreviated transcription (Latin):
ugduncisis parrochiȩ cłicos qͦs contͣ sta¬
tuta canonũ ab alt̾iꝰ parrochie ep̃is ordinatos
litt̾aꝵ tuaꝵ significatiõe monstrasti. cũ g̃du¬
um suoꝵ honore susciꝑe religionis tuȩ pru¬
dentia pot̾it. si cos alias canonice ⁊ sine p̃uita¬
te aliqͣ ordinatos constit̾it. si tñ eoꝵ ꝓbabilẽ
uitã id indulgentie. ꝑspex̾is ꝓmereri. Legi¬
mꝰ qͥppe scm̃ epiphaniũ ꝙp̃m ex diocesi scĩ
ioh̾is cͥsostomi qͣsdam dicos ordinasse. Qd̃
sc̃s uir omĩno ñ fecisset: si ei detͥm̃tũ fore ꝑpen¬
derit. Qͦs gͥ recipiendos mod̾atio tua arbit᷑¬
ta fu̾it. inuncta satisfactionis gr̃a ꝓpt̾ eccłiam
qm offender̃t. cognita penitentia miseratio¬
nis intuitu. in suo qͦ honore recipies. salua
in om̃ib scõꝵ canonũ disciplina. Qd̾ ar¬
chyep̃c clicos sui suffraganei illo inconsulto
damnare ualeat uł absol uere :
sic uidet᷑ posse. ꝓbari. Sicut totiꝰ ep̃atus eccłie
ad diocesim ꝑtinent archyep̃i. Uocant᷑ enim

Expanded text:
ugdunensis parochiae clericos, quos contra statuta canonum ab alterius parochiae episcopis ordinatos literarum tuarum significatione monstrasti, cum graduum suorum honore recipere religionis tuae prudentia poterit, si eos alias canonice et sine pravitate aliqua ordinatos constiterit, si tamen eorum probabilem vitam id indulgentiae perspexeris promereri. Legimus quippe S. Epiphanium episcopum ex dioecesi S. Joannis Chrysostomi quosdam clericos ordinasse, quod sanctus vir omnino non fecisset, si ei detrimentum fore perpenderet. Quos igitur recipiendos moderatio tua arbitrata fuerit, injuncta satisfactionis gratia propter ecclesiam, quam offenderunt, congrua poenitentia, miserationis intuitu in suo quemque honore recipies, salva in omnibus sanctorum canonum disciplina. QUAcopus clericos sui suffraganei illo inconsulto damnare valeat vel absolvere, sic videtur posse probari. Sicut totius episcopatus ecclesiae ad dioecesim pertinent archiepiscopi. Vocantur enim
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit graciam dei qua iustificam
per iesum chustum dominum nostrũ
ad solam remissionem peccatorum ua¬
lere q̃ iam cõmissa sunt. et non eciã
adutorium ut non cõmitrantur ana¬
⁊ thema sit. ¶Iu
Quid sit peccatum gatia docet: et uitetur

Expanded text:
dixerit, gratiam Dei, qua justificamur per Jesum Christum Dominum nostrum, ad solam remissionem peccatorum valere, quae jam commissa sunt non etiam ad adjutorium, ut non committantur, anathema sit. C. CLV. Quid sit peccatum gratia docet, et ut videtur
Abbreviated transcription (Latin):
atq apicẽ. om̃s maiores eccdliȩ cause ⁊ iudicia
cp̃oꝵ recurrant. ⁊ iuxta ciꝰ sententiã t̾minũ su¬
tifice pleriq̃ epõꝵ dãpnati inueniunt᷑. ⁊ alii in
coꝵ locũ subrogati. quoꝵ dãpuationẽ ⁊ subro¬
gationẽ ꝓ bono pacis ex dispensatiõe tolerasse

Expanded text:
cem omnes majores ecclesiae causae et judicia porum recurrant, et juxta ejus sententiam terminum sutifice plerique episcoporum damnati inveniuntur, et alii in eorum locum subrogati, quorum damnationem et subrogationem pro bono pacis ex dispensatione tolerasse
Abbreviated transcription (Latin):
nes. qd̾ ipsũ qͥs ñ lugendũ uideat qͥ hec ñ carncis
oculis inspicit. s etiã cotidie celebrant᷑. Et post
pauca. Non gͦ aspere qͣntũ estimo. ñ durit̾ ñ mͦ
imꝑiose ista tollunt᷑. s magis docendo qͣm iuben¬
do. magis monendo qm minando. Sic enĩ agen
da est in peccata paucoꝵ. & si qͥdẽ minamur. cũ
dolore fiat de scͥpturis cõminando uindictam
futurã. ne nosipsi in nr̃a potestate. s ds in nr̃o
sermone timeat᷑. Itaq pͥus monebunt᷑ spũales.
aut in spũalib ꝓximi. quoꝵ auctoritate lenis¬
simis quidẽ s instantissimis ammonitionib
ensi. Nulli clericoꝵ aut continentiũ tabernas

Expanded text:
 ipsum quis non lugendum videat, qui haec non carneis oculis inspicit?, sed etiam quotidie celebrentur. Et post pauca: Non ergo aspere, quantum existimo, non duriter, non modo imperioso ista tolluntur: magis docendo quam jubendo, magis monendo quam minando. Sic enim agendda est in peccata paucorum. Et si quid minamur, cum dolore fiat, de scripturis comminando vindictam futuram, ne nos ipsi in nostra potestate, sed Deus in nostro sermone timeatur. Ita, prius movebuntur spiritales aut spiritalibus proximi, quorum auctoritate et lenissimis quidem, sed instantissimis admonitionibus I. Nulli clericorum aut continentium licet tabernas
Abbreviated transcription (Latin):
tatiumus ne ꝓfessioiis canonice qͥspi¬
am postqmͣ di uice suꝑ caput sibi hominem
imposuerit alicuiꝰ leritatis instinctu uł distrie¬
tioris religionis obtentu ex eodem claustro au¬
deat sine patris ⁊ totius cong̾gationis ꝑiissi¬
one recedere. Discedenttẽ uͦ. nullus albatũ utł
cantione suscipiat. Queritur simonastia qͦ
semel do dedicata sunt: posfint tratifire in
clericoꝵ uł scłarium habitacula. Quod i calcedo¬
nensi concilio modis omnib ꝓhibetur. Qui¬
tet. nec posse ultra ea fieri scłaria habitacła Qui
nͦ ꝑmiserint hȩc fieri: subiaceant his condenmnati¬
onb quȩ ꝑ canones constitute sunt. Item syno¬

Expanded text:
tatuimus, ne professionis canonicae quispiam postquam Dei vice supra caput sibi hominem imposuerit, alicujus levitatis instinctu vel districtioris religionis obtentu ex eodem claustro audeat sine patris et totius congregationis permissione recedere. Discedentem vero nullus abbatum vel atian. Quaeritur, si monasteria, quae semel dedicata sunt, possint transire in clericorum vel saecularium habitacula? Quod in Chalcedonensi Concilio omnibus modis prohibetur tet, nec posse ea ultra fieri saecularia habitacula. Qui vero permiserint hoc fieri, subjaceant his condemnationibus, quae per canones constitutae sunt. C.
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitate. diu̾sis. uł imorib uł ampliorib.
qͥa ⁊ ipsa q̃ damnatio nominat᷑. quã facit ep̃a¬
le iudiciũ ꝗͣ pena in ȩccłia nulla maior ẽẽ po¬
test. fi ds uoluerit  in correptionẽ salubrimã
eccłiȩ atq ꝓficere. Neq eñ scimꝰ qͥd̾ contingat
sequenti die: aut ante finẽ uite etꝰ de aliquo
tali desꝑandũ ẽ. aut cont̾dici do pot̾ ne respi¬
ciat ⁊ det. pęnitentiã. ⁊ accepto sac̾ficio sp̃c con¬
tͥbulati cordisq contͥti. a reatu qmtuis niste dã¬
nationis absoluat damnatũ quẽ iꝑse ñ dam¬
net: pastoris tñ necessitas habet. ne ꝑ plures
serpant dita contagia. seꝑare. ab ouib sanis
morbidã. ab eo cui nicħ ẽ impossibile. ipsa
forsitan seꝑatione sanandã. N escientes em̃
qͥs ꝑtineat ad p̃destinatoꝵ numetũ. qͥ s ñ ꝑti¬
neat. sic affici debemꝰ taritatis affectu: ut
om̃s uelimꝰ saluos fieri. Item ꝓsper. Q
cotrigi nolunt. excõmunicatioĩs ferro debent

Expanded text:
inoribus,vel amplioribus, quia et ipsa, que dampnatio nominatur, quam facit episcopalem iudicium, qua pena in Ecclesia nulla maior est, potest, si Deus voluerit in correptionem saluberrimam cedere ac proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die, aut ante finem vite huius de aliquo desperandum est? Aut contradici Deo potest ne respiciat, et det penitentiam, et, accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti, a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet? Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia separare ab ovibus sanis morbidam, ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat, sic affici debemus caritatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. C. XVIII. Qui corrigi nolunt excommunicationis ferro debent
Abbreviated transcription (Latin):
ror. ꝓauiq cõmagni mat̾ni. Hec species nec ali¬
is gͣdib qmͣ scpͥta ẽ. nec aliis uocabulis declara¬
ri potest. Sexto gͣdu ueniunt. supͣ tͥtauus tͥta¬
uia. infra. tͥnepos ineptis. Ex obliquo fr̃is & so¬
roris. ad nepos ad neptis. fr̃is patruelis & sororis
patruelis. amitini amitine. consobrin consobri¬
nȩ. patrui magni. ainitȩ magne. auund̃i mag¬
ni materterȩ magne. nepos neptis. pͥoris conso¬
brini. filiꝰ uł filia. ad patruus. adamita. Hii st̃
ipse auctor disseruit. Septimo gͣdu qͥ st̃ cogna¬
ti recta linea supͣ infraq ꝓpͥis nominis ñ appel¬

Expanded text:
ror proaviaque magni materni. Haec species nec aliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis adnepos adneptis. Fratres patruelis et sorores matruelis, amitini amitinae, consobrini, consobrinae. Patrui magni, amitae magnae, avunculi magni materterae magnae. Nepos nepotis propioris consobrini filius ipse auctor disseruit. Septimo gradu qui sunt cognati recta linea, supra infraque prioribus p
Abbreviated transcription (Latin):
nepos neptis. patruelis fr̃. soror patruelis .i.
patrui filiꝰ uł filia. consobrinꝰ. consobrina .i.
auunculi & matertere filiꝰ uł. filia amitinꝰ amiti
na .i. amitȩ filiꝰ uł filia. Itemq consobrini qui
ex duab sororib nascunt᷑. qͥb accrescit patruuis
niunt. supͣ quide attauus. attauia infra. ad¬
nepos adneptis. Ex obliquo fr̃is & sororis. ꝓne¬
pos ꝓneptis. frũelis patruelis. sororis patruelis.
amituri amitinȩ. consobrim consobrinȩ. filiꝰ¬

Expanded text:
nepos neptis, frater patruelis soror patruelis, id est nepos neptis, frater patruelis soror patruelis, id est patrui filius filia, consobrinus consobrina, id est auunculi et materterae filius filia, amitinus amitina, id est amitae filius filia: itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus adcrescit patruus mniunt supra quidem atauus atauia: infra adnepos adneptis: ex obliquo fratris et sororis pronepos proneptis, fratris patruelis sororis patruelis amitini amitin
Abbreviated transcription (Latin):
itinet᷑ pat̾ & mater: inferiori
filiꝰ & filia: qͥb nullȩ alie ꝑsonȩ iungunturr
Scdõ gͣdu continent̃ suꝑiori linea. autis auia.
Inferiori nepos neptis. In tnͣsuersa fr̃. soror.
Quȩ ꝑsone duplicant᷑. Auus enĩ & auia. tã ex pa¬
tre qm̃ ex matre accipiunt᷑. Quȩ ꝑsonȩ sequen¬
tib qͦ. gͣdib similiter ꝓ substantia eoꝵ in quo
gͣdu consistunt ipso ordine duplicant᷑. Iste
ꝑsone in scdo gͣdu ⁊ dõ duplices appellant᷑. qͥa
duo aui st̃. & pat̾nus & maternꝰ. Idõ duo gn̾a
nepotũ st̃. siue ex filio siue ex filia ꝓereati. fr̃
soror. Ex tnͣsuerso ueniunt .i. aut fr̃ patris.
aut. fr̃ matͥs. qͥ aut patruus aut auunculus
nominat᷑: qͥa & ipsi hoc ordine ditplicantur.
fra. ꝓnepos ꝓneptis. Ex obliquo. fr̃is sororisq
filiꝰ uł filia. patruus. amita .i. patris fr̃ & soror.
to gͣdu ueniunt supͣ ab auus abaitia infra
abnepos abneptis. Ex obliquo fr̃is ⁊ sororis.

Expanded text:
tinentur pater mater: inferiori filius, filia; quibus nullae aliae personae junguntur. § 1. Secundo gradu continentur superiori linea avus, avia; inferiori nepos, neptis; transversa frater, soror; quae personae duplicantur. Avus enim et avia tam ex patre quam ex matre accipiuntur. Quae personae sequentibus quoque gradibus similiter pro substantia earum, in quo gradu consistunt, ipersonae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo sunt avi, et paternus, et maternus. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt, id est aut frater patris, aut frater matris, qui aut patruus aut avunculus nominantur; qui et ipsi hoc ordine duplicantur. fra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, patruus amita, id est patris frater et soror, to gradu ueniunt supra abauus abauia: infra abnepos abneptis: ex obliquo fratris et sororis
Abbreviated transcription (Latin):
b ad grãm aut p̃cio fortasse excitata moueri
solet. uł ex ipsis ⁊̃ sac̃dotib qͥs erit qͥ se idone¬
um ad hoc iudicet. nͥ si cui oranti ⁊ petenti
a dño reuelet᷑: Sic̃ ⁊ d̾s dicit ad moysen As
tuas suꝑ cũ. ⁊ statues eũ corã eleazaro sac̾do¬
te. ⁊ p̃cepta ei dato in conspectu totiꝰ synago¬
ge. ⁊ p̃cipe de ipso corã cis. ⁊ dabis claritatem
tuã suꝑ illũ. ut audiant eũ filii isrł. Audis
euident᷑ ordinationẽ pͥncipis ppłi tã manife¬
ste. descͥptã. ut pene expositione ñ egeat. Nul¬
la hic ppłi acclamatio. nulla consangͥnita¬
tis ratio. nulla. ꝓpinqͥtatis habita contẽpla¬
tio t̃. ꝓpinqͥs agroꝵ ⁊ p̃dioꝵ relinqͣtur here¬
ditas. Gub̾natio ppłi illi tͣdatur quẽ ds̃ ele¬
git. homini scił tali qni ht̃ si c̃ sc̃ptum audi¬
cdu ciꝰ st̃. ⁊ qui moysi ualde notꝰ ⁊ familia¬
ris sit. id ẽ in qͦ sit cͥaritas legis ⁊ scientia. ut pos¬

Expanded text:
 ad gratiam aut ad pretium fortasse excitatis moveri solet, vel ex ipsis etiam sacerdotibus quis erit, qui se idoneum ad hoc judicet, nisi si cui oranti et petenti a Domino reveletur? Sicut et Deus dicit atuas super eum, et statues coram Eleazaro sacerdote, et praecepta ei dato in conspectu totius synagogae, et praecipe de ipso coram eis, et dabis claritatem tuam super illum, ut audiant illum filii Israel. » Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut pene expositione non egeat. Nulla hic populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla propinquitatis habita contemplatio est. Propinquis agrorum et praediorum relinquatur haereditas. Gubernatio populi illi tradatur quem Deus elegit, homini scilicet tali, qui habet, sicut scriptum audictu ejus sunt, et qui Moysi valde notus et familiaris sit, id est in quo sit claritas legis et scientia, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
S uiduis sub nulla bñdictioe uelandis
suꝑiꝰ late sufficienterq doximꝰ. Quȩ si
ꝓp̃a uoluntate ꝓfessam pͥstim coniugii castitatẽ
mutabili m̃te caĩ carierint. ꝑicłi eaꝵ intͥerit qͣli
dm̃ debeant satiffactiõe placare. qͥauicta apłm
continere ñ potãt scđdm apłm nub̾e nullatenꝰ¬

Expanded text:
 viduis sub nulla benedictione velandis superius late sufficienterque dioluntate professam pristini conjugii castitatem mutabili mente calcaverint, periculi earum intererit, quali Deum debeant satisfactione placare, quia, juxta Apcontinere non poterant, secundum Apostolum, nullaten
Abbreviated transcription (Latin):
extiit iuris accusandi uł testificandi deneget᷑
licentia. Quod si p̃sumpserit. placet ut stante
cõmutatione. in seruitutẽ ꝓpͥe eccl̃ĩȩ reuocet᷑.
impetrata. patͦnum. in ius euocare ñ ꝑmittitur.
uocando. Si sine uenia edicti impetrata lib̃tus
patͦnum in uis uocauerit. ex querel a patͦn. uel
supͣdictam pęnã.i. qnquaginta aureos. uel a p̃¬
fecto urbis quasi in officiosus castigat᷑. si mopia
dinoscit᷑ laborare. Si uͦ a collegio qͦs manumissꝰ
fuerit. ñ singłis. s uniuersitati reuerentiã de¬
bet. Unde in eodem. ł .iiii. tẏ. de eodẽ. Qui

Expanded text:
exstitit, accusandi vel testificandi denegetur licentia. Quod si praesumserit, placet, ut stante commutatione in servitutem propriae ecclesiae revocetur, nisi venia impetrata patronum in jus vocare non permittitur. vocando, l. fin.: Si sine venia edicti impetrata libertus patronum in jus vocaverit, ex querela patroni vel supradictam poenam, id est quinquaginta aureos, dat, vel a praefecto urbis quasi inofficiosus castigatur, si inopia dignoscitur laborare. § 1. Si vero a collegio quis manumissus fuerit, non singulis, sed universitati reverentiam debet. Unde in eodem libro, tit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hominib fides ueritatis iuestiget᷑. ꝓscptio¬
nis inuidia euanescit. In petuniariis uͦ causis
nec inopia ꝓbationũ seruos contͣ dnm̃ intetro¬
gari posse manifestũ est. Idem. Insolitũ est.¬
cesserit. si aminonitus redire contempserit. in
seruiutẽ reuocabit᷑. Unde intolletano concił¬

Expanded text:
onibus fides veritatis investigetur, praescriptionis invidia evanescit. In pecuniariis vero causis nec inopia probationum servos contra dominum interrogari posse manifestum est. PP. k. Ian. Dextcesserit, si admonitus redire contemserit, in servitutem revocabitur. Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
uocauerit. caput eiꝰ & fortunas petiturus. añ
concubitu uti dep̃benderit. qͦ casu ⁊̃ seruo pro
munere lib̃tatis dnãm accusare ꝑmittit᷑. sicut¬
ꝓpͥis miscent᷑. constantinꝰ constituisse legit᷑. Si
qua cum seruo suo occulte tem hab̾e detegitur.
capitali sententiȩ subiuget᷑. tradendo ignib
uerberationẽ: sitq om̃ib facultas crim̃ publitũ.
arguendi: sit officio copia nuntiandi. sit ⁊̃ ser¬
uo licentia deferendi cui ꝓbato erimine libertas
dabitur. IN patronos ⁊̃ testificari ñ possunt.
nisi in quibda casib in quib ⁊̃ serui in dnos
bro. cod̃.ty. de questionib imꝑator antenus.
uestionẽ de seruis contͣ dnos haberi ñ oportet.
exceptis adulterii criminib . Item. Fraudati
census accusationib & crimine maiestatis qͦd
ad salutem ꝑtinet pͥncipis. In cȩteris aut̃ quam¬
qmͣ ꝑ ea quȩ seruus contra dnm̃ dixit iudica

Expanded text:
vocaverit, caput ejus et fortunas petiturus, anteconcubitu uti deprehenderit, quo casu etiam servo cum munere libertatis dominum accusare permittitur, sicutimperator Constantinus constituisse legitur: Si qua cum servo suo occulte rem habere detegitur, capitali sententiae subjugetur, tradendo ignibus verberone. Sitque omnibus facultas crimen publicum arguendi, sit officio copia nunciandi, sit etiam servo licentia deferendi, cui probato crimine libertas dabitur. § 4. In patronos etiam testificari non possunt, nisi in quibusdam casibus, in quibus etiam servi in dominos bro eodestionem de servis contra dominos haberi non oportet, exceptis adulterii criminibus, item fraudati census accusationibus et crimine maiestatis, quod ad salutem principis pertinet. In ceteris autem, quamquam ea, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
berti eccłiȩ qui a pat̾tinio eiꝰ dis¬
cedentes. quib cũq ꝑsonis adheserint. si amino¬
niti redire contempserint: manumissio eoꝵ irri¬
ta sit. qui ꝑ inobedientie contemptũ ingrati acti¬

Expanded text:
berti ecclesiae qui a patrocinio ejus discedentes quibuslibet personis adhaeserunt, si admoniti redire contempserint, manumissio eorum irrita sit, quia per inobedientiae contemptum ingrati acti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c̃ qui mancipium iuris eccłĩȩ ñ retento ec¬
clesiastico pat᷑tinio manumitti desiderat.
duos meriti eidem & peculii corã concilio eccłiȩ
cui p̃minet. ꝑ cõmutationẽ subscribentib sacer¬
dotib offerat. ut rata & iusta diffintio inuenia¬
tur cõmitantis. Gunc enĩ liberã manumissionẽ
sine patͦtinio eccłiȩ poterit concedere: qͥa eũ quẽ

Expanded text:
pus qui mancipium juris Ecclesiae, non retento ecclesiastico patrocinio, manumitti desiderat, duos meriti ejusdem et peculii coram concilio Ecclesiae cui praeeminet, per commutationem subscribentibus sacerdotibus offerat, ut rata et justa inveniatur definitio commutationis. Tunc enim liberam manumissionem sine patrocinio Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
atet ꝓfecto sedis apłice cuiꝰ auctoritate
mairs ñ ẽ iudiciũ a nemine. fore retra¬
ctandũ. neq cuiqͣm de eiꝰ liceat uidicare ui¬
ꝑ thessaliam constitutis scribens ait. Nemo
retractari: manꝰ obuias audactir intulit. ne¬
mo in hoc rebellis extiu̾t. nisi qui de se uolue¬
rit iudicari. Et beatus p̃p Gelasiꝰ. Nec de eiꝰ¬

Expanded text:
atet profecto sedis apostolicae, cujus auctoritate majus non est, judicium a nemine fore retractandum, neque cuiquam de ejus liceat judicare juper Thessaliam constitutis scribit. « Nemo, » retractari, manus obvias audacter intulit, nemo in hoc rebellis existit, nisi qui de se voluit judicari, et beatus papa Gelasius, nec de eju
Abbreviated transcription (Latin):
nabiles sunt facti. & de se & de om̃ib reb qͣs in
usu uite p̃sentis acceꝑunt: rationẽ reddituri suił
d̾o & ꝓ suoꝵ actiui qͣlitate recipient aut penã. aut
głam: sacre tñ legis auctoritate animalia iubent᷑
init̾fici. ñ ꝓpt̾ conscientiã peecati. s qͥa refricant

Expanded text:
ibus rebus, quas in usum vitae praesentis acceperunt rationem reddituri sunt Deo, et pro suorum actuum qualitate recipient aut poenam aut gloriam. Sacrae tamen legis auctoritate animalia jubentur interfici, non propter conscientiam peccati, sed quia refricant
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾andi ñ habuit. Unde pupillo & furioso in
maleficiis subuenit᷑: ut eis ñ imputent᷑ ad pęnã.
que ex m̃tis delib̾atione ñ ꝓcesserunt. Quod ñ
solũ humanis. s ⁊̃ diuinis legib noscit᷑ appro

Expanded text:
liberandi non habuit. Unde pupillo et furioso in liberandi non habuit. Unde pupillo et furioso in maleficiis subvenitur, ut non eis imputentur ad poenam quae ex mentis deliberatione non processerunt. Quod non sol
Abbreviated transcription (Latin):
Furor aut̃ cũ ñ sit peccatũ. ẽ tñ pena pectati.
ut febris & cet̾e passiones qͥs ꝓpͥe carnis dicimꝰ ẽẽ.
quaꝵ motus .i. ea que illis ꝑturbantib fiunt. nul¬
li imputant᷑ ad penã. S obicit᷑ illud de lamech.
qͥ cũ cetus cẽt caẏn int̾fecit: nec eũ excusauit ce¬
citatis infirinitas. Unde dictũ ẽ. Septuplũ ul¬
tio dabit᷑ de caẏn: de lamech aut̃ septuagies sep¬
ties. S cecitas ignorantie similis ẽ. E x utraq
eñĩ quȩdã fiunt quȩ imputant᷑: quȩda uͦ quȩ
minime. Cexus nãq si debitũ sue uxori se cre¬
dens reddere alienã polluit: ñ ẽ reus adulterii.
Si autẽ ludo uł exercitatiõe uiriũ aił uenatio¬
ne iaculũ initens aliũ ꝑimat. qͥa ab eo penitus
hoc debet ẽẽ alienũ: homicidii reus habetur.
Mens uͦ alienata furore cũ sui composñ sit. eoꝵ
quȩ admittit reatũ ñ contͣhit: qͥa facultatẽ de¬

Expanded text:
Furor autem, quum non sit peccatum, est tamen poena peccati, Furor autem, quum non sit peccatum, est tamen poena peccati, ut febris ceterae passiones, quas proprie carnis dicimus esse, quarum motus, id est ea, quae illis perturbantibus fiunt, nulli imputantur ad poenam. § 2. Sed objicitur de Lamech, qui, quum caecus esset, Cain interfecit, nec eum excuvavit caecitatis infimitas. Unde dictum est: Septuplum ultio dabitur de Cain; de Lamech vero septuagies septies. Sed caecitas ignorantienim quaedam fiunt, quae imputantur, quaedam vero minime. Caecus namque, si debitum suae uxori se credens reddere alienam polluit, non est reus adulterii. Si autem ludo, vel exercitatione virium, vel venatione jaculum mittens aliquem perimat, quia ab eo penitus hoc debet esse alienum, homicidii reus habetur. Mens vero alienata furore, quum sui compos non sit, eorum, quae admittit, reatum non contrahit, quia facultatem de
Abbreviated transcription (Latin):
sane suit quida qͥ facere. ñ possunt. utputa farios¬
& impubes qui doli ñ ẽ capax. Namq hiĩ pati
imuriam solent ñ facere. Cum em̃ inuiria ex af¬
fectu facientis consistat. consequens erit dicere
hos siue pulsant. siue conuitiũ dicant imurian
tiat potest: facere uͦ nemo insi qͥ scit se miurĩa
facere. ⁊̃ si nesciat cui faciat. Quare si qͥs ꝑ iocũ
S carnis infirmitas. duplicit̾ intelligit᷑. Est em̃
languor nature: qͥ carnis concupiscentia appella¬
tur: quȩ uertꝰ animmi infirmitas dici potest Sea
ido carnis infirmitas dr̃. qͥa accidit animȩ ex
comuncte carnis corruptione. Porro alia ẽ in
dissoluit᷑. Similit̾ animi infirmitas duplex est.
Una quȩ uitiũ appellat᷑. qua amma a do seꝑatur.
ut ẽ ira. odiũ. & alia huiꝰmodi: alia infirmitas
amme. quȩ cũ ipsa ñ sit peccatũ. ẽ tñ pena pec¬
cati. ⁊ causa peccati. ut ẽ obliuio ⁊ ignorantia.

Expanded text:
Sane sunt quidam, qui facere non possunt, utputa furiosSane sunt quidam, qui facere non possunt, utputa furioset inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam tiat, potest, facere nemo, nisi qui scit se iniuriam facere, etiamsi nesciat cui faciat.Quare si quis per iocum Sed carnis infirmitas dupliciter intelligitur. Est enim languor naturae, qui carnis concupiscentia appellatur, quae verius animae infirmitas dici potest, sed ideo carnis infirmitas dicitur, quia accidit animae ex corruptae carnis conjunctione. Porro alia est indissolvitur. § 1. Similiter animi infirmitas duplex est: una, quae vitium appellatur, qua anima a Deo separatur, ut est ira, odium, et alia hujusmodi; alia infirmitas animi, quae, quum ipsa non sit peccatum, est tamen poena, et causa peccati, ut est oblivio et ignorantia.
Abbreviated transcription (Latin):
erito querit᷑. quȩ sint peccata nolentiũ. utrũ
que a nescientib cõmittunt᷑: an ⁊̃ possit
recte dici peccatũ nolentis qͦd facere cõpellitur.
Nam ⁊ hoc contͣ uoluntatẽ dici solet: s utiq
uult ꝓpt̾ qͦd facit. tamq̃ si ꝑiurare nolit. &
facit cũ uult uiuere. si quis ꝗͣ nͥ fecerit mortẽ
minet᷑. Uult gͦ facere qͥa uult uiuere: ⁊ ido
ñ ꝑ scipsũ appetit ut falsũ iuret .s ut falsum
iurando uiuat. Qͦd si ita ẽ: nescio utrũ possit
dici ista peccata nolentiũ: qͣlia hic dicunt᷑ expi¬
anda. Nam si diligent̾ inspiciat᷑. forte ipsum
petcare nemo uelit: s ꝓpt̾ aliud qͦd uult pec¬
ñ licet: uellent licere. Us q: adeo ipsũ peccare
nemo appetit. ꝓpt̾ hoc ipsum. s ꝓptͣ illudl qͥd ex
eo consequit᷑. Hȩc si ita sel̃t: ñ sunt peccata no¬
lentiũ nͥ nescientiũ quȩ discernunt᷑ a peccatis no¬
quȩ ẽ eos qͥ mmuriã pati possunt. & facere posse.

Expanded text:
erito quaeritur quae sint ipsa peccata nolentium: utrum quae a nescientibus committuntur, an etiam possit recte dici peccatum esse nolentis, quod facere conpellitur; nam et hoc contra uoluntatem facere dici solet. sed utique uult propter quod facit; tamquam si peierare nolit, et facit, cum uult uiuere, si quisquam, nisi fecerit, mortem minetur. uult ergo facere, quia uult uiuere, et ideo non per se ipsum adpetendo, ut falsum iuret, sed ut falsum iurando uiuat. quod si ita est, nescio utrum possint dici ista peccata nolentium, qualia hic dicuntur expianda. nam si diligenter consideretur, forte ipsum penon licet, uellent licere; usque adeo ipsum peccare nemo appetit propter hoc ipsum, sed propter illud quod ex eo consequitur. haec si ita se habent, non sunt peccata nolentium nisi nescientium, quae discernuntur a peccatis noraeque est, eos, qui injuriam pati possunt et facere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis eoꝵ etas capax eẽ ñ potest. euident̾ dat᷑
intelligi. nulli post baptismũ peccatũ imputari.
siue sit adultus. suie impubes nͥ rationis sit ca¬
pax. Unde ⁊̃ de brutis ammnalib cadẽ ratio ab
augustino in escde libro reddit᷑. qͣre sua facta eis

Expanded text:
tionis eorum aetas capax esse non potest, evidenter datur intelligi, nulli post baptismum peccata imputari, sive sit adultus sive impubes, nisi rationis sit capax. Unde etiam de brutis animalibus eadem ratio ab Augustino in eodem lib. c. 3, redditur, quare sua facta eis
Abbreviated transcription (Latin):
ostqmͣ hostilis impietas
diiersaꝵ ciuitatũ ita pettatis exigentib de¬
solauit eccłias. ut reꝑandi eas spes nullomͦ ppło
deficiente remanserit. maiori ualde cura con¬
stringinur. ne defunctis eaꝵ sacet̾otib reliqͥȩ
plebis nullo pastoris moderamine gubnante. ꝑ
inuia fidi hostis callidi rapiant᷑ qͦd abfit insidiis.
Huiꝰ g rei sollicitudine sepe cõmoniti hoc nr̃o se¬
di cordi consiliũ. ut uicinis eas mandatemꝰ pon¬
nficib gubnandas. Ideoq fr̃nttati tuȩ curã gu¬
tendam. Quam tuȩ ȩccłie agg̾gari uinriq ne¬
cesse ẽ. quatinꝰ utraꝵ q eccl̃iaꝵ sacerdos recte
xpõ adiuante possis existere. queq tͥ de eiꝰ pa¬
tͥmonio nł cleri ꝓmotione scu ordinatione ui¬
gilanti ac cauonica uisa fuerit cura dispone¬
re. quippe ut pontifex ꝓpͥus liberã habeas ex p̃¬

Expanded text:
ostquam hostilis impietas diversarum civitatum, ita peccatis facientibus, desolavit Ecclesias, ut reparandi eas spes nulla, populo deficiente, remanserit: majori valde cura constringimur ne, defunctis earum sacerdotibus, reliquiae plebis nullo pastoris moderamine gubernatae per invia fidei hostis callidi rapiantur, quod absit, insidiis. Hujus ergo rei sollicitudine saepe commoniti, hoc nostro sedit cordi consilium, ut vicinis eas mandaremus pontificibus gubernandas. Ideoque fraternitati tuae curam gutendam, quam tuae Ecclesiae aggregari unirique necesse est, quatenus utrarumque Ecclesiarum sacerdos recte, Christo adjutore, possis existere; quaeque tibi de ejus patrimonio, vel cleri ordinatione, seu promotione, vigilanti ac canonica visa fuerint cura disponere, quippe ut pontifex proprius liberam habeas ex
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo lector uł notariꝰ aut c̾te defensor effe¬
ctꝰ.pꝰiii. m̃ses existat accolitꝰ. maxime si huic etas
⁊̃ suffragat᷑. ui m̃se subdiaconi nom̃ accipiat. ac
si modeste ꝯu̾sationis honesteq uoluntatis ex.¬
istat. nonom̃se diaconꝰ cõpletoq anno sit pb̃r.¬
scĩ ꝓpositi sponte suscepta. docet᷑ p̃stitisse. deuo¬
tio. Si uͦ laicꝰ qͥspiã eccłiasticis ẽ aggregandꝰ offi¬
tiis. tanto sollicitiꝰ in singłis quȩ suꝑiꝰ cõp̃hensa
st̃ huiꝰmodi decet examinare ꝑsonã. qnͣtũ int̾
mundanã religiosãq uitã ꝯstat ẽẽ disc̾minis.
Qͥautiq ꝯuenientib eccłiȩ minist̾ia deputanda¬

Expanded text:
tinuo lector, vel notarius, aut certe defensor effectus post tres menses existat acolythus, maxime si huic aetas etiam suffragatur, sexto mense subdiaconi nomen accipiat, ac si modestae conversationis, honestaeque voluntatis existit, nono mense sit diaconus, completoque anno sit prsancti propositi sponte suscepta docetur praestitisse devotio. IV. Si vero laicus quispiam ecclesiasticis est aggregandus officiis, tanto sollicitius in singulis quae superius comprehensa sunt, hujusmodi decet examinare personam, quantum inter mundanam religiosamque vitam constat esse discriminis, quia utique convenientia Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
& pƀris in uerbo & facto & ꝯsensu astipulator
re studii. falsos autẽ sacerdotes. ypocritas. &
seductores ppłoꝵ ut corrigerẽ ad uiã salutis.
uł declinarẽ. & abstinerẽ. a cõmunione ipsoꝵ.
adimplere ñ potui: s spũaliter impleui sacram̃
tum: qͥa & in ꝯsensũ. & in ꝯfiliũ eoꝵ ñ uenit aĩa
mea. corꝑaliter aut̃ ab eis abstinere omĩno ñ
potui. Dum enĩ uenissem ad pͥncip̃e francoꝵ
cogente eccłiaꝵ necessitate. ñ tales ibi repꝑi q̃les

Expanded text:
ris in verbo, in facto, in consensu astipulator re studui; falsos autem sacerdotes, ypochritas et seductores populorum vel corrigerem ad viam salutis vel declinarem et abstinerem a communione ipsorum, implere non potui. Spiritaliter implevi sacramtum, quia in consensum et in consilium eorum non venit anima mea, corporaliter autem ab eis omnino abstinere non potui. Dum enim venissem ad principem Francorum, cogente Ecclesiarum necessitate, non tales ibi reperi quales
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ ad cõmunis usum uite ꝑtinent. oꝑam
fideliter dederint. Te uero securum facere
ex his quib ñ debes instare. om̃s cõmuniter
elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc lai¬
ci ñ intelligunt. ꝑ diacones edocendi sunt.
ut tͥ solius eccł̃ie sollicitudines relinquant
Ex his om̃ib datur intelligi quod in eiuili
causa clericus ante ciuilem iudicem est conue¬
niendus. Sicut enim ȩccliasticaꝵ legũ eccłiasticꝰ
iudex est amministrator: ita & ciuiliũ ñ nisi
ciuilis debet et̃ executor. Sicut eñ ille solus
habet ius interpretandi canones. qui habet
potestatem condendi eos: ita ille solus eiuili¬
um legum debet eẽ interpres. qui eaꝵ uis
& auctoritatẽ imꝑtit. In criminali uͦ causa.
ñ nisi ante ep̃m dericus examinandus est.¬
& hoc ẽ illud qͦd legib ⁊ canonib sup̃ diffi¬
nitũ ẽ: ut in criminali uideł̃ causa ante ci¬
uilem iudicẽ nullus dericus ꝓducat᷑. nͥ forte
cum consensu ep̃i sui. ueluti qnͣ incorrigibiles

Expanded text:
his quae ad communis usum vitae pertinent, opera fideliter dederint; te vero securum facere ex his, quibus non debes instare, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diacones edocendi sunt, et tibi solius Ecclesiae sollicitudines relinquantx his omnibus datur intelligi, quod in civili causa clericus ante civilem judicem conveniendus est. Sicut enim ecclesiasticarum legum ecclesiasticus judex est administrator, ita et civilium non nisi civilis debet esse exsecutor. Sicut enim ille solus habet jus interpretandi canones, qui habet potestatem condendi eos, ita ille solus civilium legum debet esse interpres, qui eis jus et auctoritatem impertit. In criminali vero causa non nisi ante episcopum est clericus examinandus. Et hoc est illud, quod legibus et canonibus supra definitum est, ut in criminali videlicet causa ante civilem judicem nullus clericus producatur, nisi forte cum consensu episcopi sui; veluti, quando incorrigibiles