comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dius mare hẽbat bonos mortuos. ⁊ infernus malos.
Quis ħ putau̾it: S ꝓfecto conuenient̾ ħ loco. qͥdã ma¬
re ꝓisto seło positum accipiunt. Cum gͦ ⁊ quos ħ in¬
ueniet xp̃s in corpore constitutos simł sigc̃aret cũ eiꝰ
qui resurecturi sunt iudicandos: ⁊̃ ipsos mortuos appel¬
lauit et bonos quibꝰ dr̃. mortui enim estis ⁊ uita ur̃a
abscondita ẽ eum axͦ indõ. ⁊ malos de quibꝰ dr̃. sine mor¬
tuas sepelire mortuos suos. Possunt mortui ꝓpt̾ ħ ⁊̃ diei

Expanded text:
dius, mare habebat bonos mortuos, et infernus malos. dius, mare habebat bonos mortuos, et infernus malos. Quis hoc putaverit? Sed profecto convenienter quidamro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inueniet Christus in corpore constitutos simul significaret cum eis, qui resurrecturi sunt, iudicandos, etiam ipsos mortuos appellauit, et bonos, quibus dicitur: Mortui enim estis, et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo, et malos, de quibus dicitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos. Possunt mortui etiam propter h
Abbreviated transcription (Latin):
recapitulando dic̃. tamqͣm ad id rediens quod p̾t̾ierat
potius ue distułat. & exhibuit mare mortuos qͥ in eo
erant ⁊i mors ⁊ inferꝰ reddider̃ mortuos quos in se hẽbant.
ħ ꝓculdubio pͥꝰ factum ẽ qͣm eẽnt mortui iudicati.⁊ tam̃
ilõ pͥus dictim ẽ. Hoc ẽ gͦ quod dixi recapitulando eũ
ad id rediisse q̃ ut̾miserat. Nunc aut̃ ordinem tenuit.
atq ut explicaret᷑ ipso ordo cõmodiꝰ ⁊̃ de uidicatis mor¬
tius q̃ iam dic̃at suo repetiũ loco. Cum enĩ diciss et¬
exhibuit mare mortuos qui in eo erant: ⁊ mors ⁊ inferꝰ
reddider̃ mortuos. quos inse habebant. mox addidit
qd̾ paulo añ posũat ⁊ iudicati sunt singłi sc̾m facta
sua. ħ enim ẽ q̃ supͣ dix̃at ⁊ iudicati sunt mortui scdm
facta sua. S qui sunt mortui quos exebibuit mare qͥ
in eo erant: Neq enim qui in mari moriunt᷑ ñ s̃ in in¬
ferno. aut corꝑa eoꝵ seruant᷑ in mari. aut qd ẽ absur¬

Expanded text:
recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Hoc procul dubio prius factum est, quam essent mortui iudicati; et tamen illud prius dictum est. Hoc est ergo quod dixi, recapitulando eum ad id redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis mortuis, quod iam dixerat, suo repetiuexhibuit mare mortuos, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt, quos in se habebant: mox addidit quod paulo ante dixerat, Et iudicati sunt singuli secundum facta sua. Hoc est enim quod supra dixerat: Et iudicatt. Sed qui sunt mortui, quos exhibuit mare, qui in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corpora eorum servantur in mari; aut, quod est absur
Abbreviated transcription (Latin):
ilo aut̃ qui ẽ uitȩ tnicq quid hoꝵ quisq ñ feciss. siue.
fecis. Qui lib̵ si carnalit̾ cogitet᷑. quis eiꝰ magnitudi¬
nem aut longitudinẽ ualeat estimare : aut qͣnto tp̃r
legi pot̾it lib̾ in quo sc̃ptiuȩ sunt uniu̾se uitȩ uniu̾soꝵ:
An tantus angłoꝵ nũs aderit qͣntꝰ hominũ erit. ut uitã
suam quisq ab angło sͥ adhibito audiat recitari: Nõ
gͥ unus lib erit om̃ĩũ. s singli singłoꝵ. Scͥpt᷑a u̾o ista
unum uolens intelligi.⁊⁊ aliꝰ inquit lib̾ aꝑtꝰ ẽ. Quedã gͥ
ins ẽ intelligenda diuina. qua fiet ut cuiq oꝑa sua
uł bona. uł mala cuncta in memoria reuocent᷑: ⁊ m̃tis
intuiti mira cȩłitate cernant᷑. ut accuset uł excuset
seientia conscientiã. atq ita simul ⁊ om̃s ⁊ singłi uidi¬
cent᷑. Quȩ niinir̃ uis diuina libri nom̃ accepit. In ea
quippe qͥdãmꝰ legit᷑ quicqͥd ea faciente recolit̾. Ut aut̃
ostñdat qui mortui iudicandi sure pusilli ⁊ magni

Expanded text:
e, quid horum quisque non fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis eius magnitudinem aut longitudinem ualeat aestimare? Aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber erit omnium, sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, inquit, liber apertus est. Quaedam igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni,
Abbreviated transcription (Latin):
ad partem diabłi.⁊ qui ñ ꝑtineant. ħ quippe in seło isto
ꝓrsus latet. qr et qui uidet᷑ stare utrum sit casurꝰ. ⁊ qui
uidet᷑ iac̾e utr̃ sit siurecturꝰ inc̾tũ ẽ. Ab eis at̃ g̾ibꝰ sedu¬
cendis hꝰ int̾dicti uincło ⁊ claustro abl̃s ꝓhibet᷑ atq co¬
hibet᷑. quas ꝑtinentes ad xp̃m seducebat añ uł tenebat.¬
Has enim ds̃ eleg̃ añ mundi constitutionẽ eruere de po¬
testate tenebraꝵ.⁊ tͣnsfene in regnũ filii claritatis suę.
in et̾nam penam. s ñ p̃destinatas in et̾nã uitã. qͥs fideł
ignorat: Nec moueat qͣ sepe diabłs seduc̃ etiã illos qͥ
regnanti iã in xͦ uias ing̾diunt᷑ dĩ. Nouit enĩ dñs qͥs̃¬

Expanded text:
ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurrecturus incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur atque cohibetur, quas pertinentes ad Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum , et transferre in regnum Filii charitatis suae , in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomag̾ mille ꝓ uniũsitate ponunt᷑. ũͥ ẽ soliditas ipsiꝰ
denarii qͣdratiure: Uñ nec illd̾ meliꝰ intelligit᷑ q in psal¬
mo legit᷑
Memor fuit in scłm testam̃ti sui. u̾bi qd̾ mandauit in mille
gen̾ationes. idẽ in om̃s. & misit illum inqͥt in abyssum.
Utiq dbłm misit in abyssum. qͦ noĩe sig̾cata ẽ multitudo
ĩnum̾abilis impioꝵ. quoꝵ in magͥnitate ad u̾sꝰ eccłiam
dĩ multa ꝓfunda sunt corda. Non quia ibi dbłs añ non
possid̾e. Plus namq possidet᷑ a dbło qui ñ solum ẽ alienatꝰ
a dõ. ueꝵ etiam gͣtis odit seruientes dõ. & clausit ĩqͥt
⁊ signaũ suꝑ eum. ut non seduc̾et iam gs̃ donec fimant᷑
mille aii. Clausit suꝑ eum dictũ ẽ. int̾cdiã ei ne poss
excire. idẽ uetitũ tͣnsg̃di. Signauit aut̃ q̃ addidit. signi¬
ficasse mͥ uidet᷑ quia occultum ẽẽ uoluit qui ꝑtineant

Expanded text:
quanto magis mille pro universitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius quanto magis mille pro universitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae? Unde nec illud melius intelligitur, quod in Psalmo legitur: Memor fuit in saeculum testamgenerationes. Et misit, inquit, illum in abyssum. Utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitatem adversum Ecclesiam Dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non possidere. plus namque possidetur a diabolo qui non solum est alienatus a ideo uerum etiam gratis odit seruientes deo. et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni. clausit super eum dictum est "interdixit ei, ne posset exire", id est uetitum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ potestatẽ ab eis seducendis ac possidendis qͥ fu̾ant
libandi cohibuit atq frenaũ. Mille aut̃ anni duobꝰ
modis possunt qͣntũ mͥ occuirit intelligi. aut quia
in ultimis annis mille ista res agit᷑. id est sexto annoꝵ
miliario tam qͣm sexto die. cꝰ nc̃ spatia post̾ĩora uoluunt᷑.
ut hꝰ miliarii tãqͣm nouissimã partẽ diei quȩ remane¬
bat usq ad t̾minum scłi mille annos appellau̾it. eo lo¬
q̃ndi mͦ quo pars sig̾cat᷑ a toto. aut c̾te mulle annos ꝓ¬
q̃dratũ solidũ reddit. Decẽ qͥppe decies ducta fuint centũ.
q̃ iã figa q̃drata s plana ẽ. Ut aũ in altitudinẽ surgat.¬
⁊ solida fiat. rursꝰ centum decies multiplicant᷑ ⁊ mille
s. Pono sicentum ipsa ꝓ unũsitate aliqn ponunt᷑ qͣle
illud ẽ qͣ dñs omnia sua dimittenti ⁊ eum seq̃nti ꝓmi¬
sit dic̃s. accipies inħ scło centuplũ. q̃ exponens qͥamͦ¬
iam dictũ erat. fidelis hominis totꝰ mundꝰ diuitiaꝵ ẽ.

Expanded text:
 potestatem ab eis seducendis ac possidendis. qui fuerant liberandi, cohibuit adque frenauit. Mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit. intellegi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, ut huius miliarii tamquam diei nouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos quadratum solidum reddit. Decem quippe decies ducta, fiunt centum; quae jam figura quadrata, sed plana est. Ut autem in altitudinem surgat, et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur, et mille sunt. Porro si centum ipsa pro universitate aliquando ponuntur, quale illud est, quod Dominus omnia sua dimittenti et eum sequenti promisit, dicens, Accipiet in hoc saeculo centuplum : quod exponens qjam dictum erat, Fidelis hominis totus mundus divitiarum est:
Abbreviated transcription (Latin):
chiliastas appellant gr̃o uocabulo. qͦs u̾bũ ex u̾bo ex¬
pͥm̃tes. nos possumꝰ miliarios nc̃upare. Eos aut̃ longũ
ẽ refelłe ad singula. s potiꝰ quẽad modũ scͥpt᷑a ħ acci¬
pienda sit. iam debemiꝰ ostñde. Ait ipse dñs xp̃c iħs.¬
Nemo pot̾ introire in domũ fortis. ⁊ uasa eiꝰ eripe. uͥ pͥus
alligau̾it fortẽ. Diabłm uolens intelligi fortẽ. qi ipse
genꝰ humanũ potuit ten̾e captiuũ. uasa uͦ eiꝰ quȩ fu̾at
erepturꝰ. fideles suos fut᷑os qͦs ille in diu̾sis pccis atq
impietatibꝰ possidebat. Ut gͦ alligaret᷑ hͥ fortis. ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exchiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus ostendere. Ait ipse dominus IesNemo potest introire in domum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem : diabolum volens intelligi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captivum; vasa vero ejus, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diversis peccatis atque impietatibus possidebat. Ut ergo alligaretur hic fortis, p
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑am suspicati s̃ corꝑalẽ. int̾ cȩt̾a macime nũo annoꝵ
mille ꝑmoti s̃. tamꝙͣ. oport̾et inscĩs eomͦ ułut tanti tp̃is
fieri sabbatissnũ uacatione scł sc̃a pꝰ labores annoꝵ
sex milium. ex quo c̾atꝰ ẽ homo ⁊ magni illiꝰ pcc̃i m̾ito
inhꝰ mortalitatis erumnas de paradisi felicitate de¬
missus ẽ. ut qm̃ scͥptum ẽ unꝰ dies ap̃ dñm sic̃ mille ãm
⁊ mille anni sic̃ unꝰ dies. sea annoꝵ milibꝰ tãꝙͣ sex diebꝰ¬
impletis. seqͣt᷑ ułut septimꝰ salb̃i. in annis mille postre¬
opinio eẽt utẽq tołabił. si alique delitiȩ sp̃ales in illo
nati fuimꝰ aliqñ s cum eos qui tc̃ resiurece̾unt dicant
in mod̾atissimiꝰs carnalibꝰ epuł uacat᷑os. in qubꝰ cibꝰ sit
tantꝰ ac potꝰ. ut ñ solum nullã molestiã teneant. s mo
dum ꝙͦ ipsiꝰ meredulitatis excedant. nullom ista poss
nͥ a carnalibꝰ c̃di. hii aut̃ qͥ sp̃ales s̃ istos ista e̾dentes

Expanded text:
oralem, inter caetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tanquam oporteret in sanctis eo modo veluti tanti temporis fieri sabbatismum, vacatione scilicet sancta post labores annorum sex millium, ex quo creatus est homo, et magni illius peccati merito in hujus mortalitatis aerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut quoniam scriptum est, Unus dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sic tanquam sex diebus impletis, sequatur velut septimus sabbati in annis mille postreopinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales in illo nati fuimus aliquando. Sed cum eos, qui tunc resurrexerint, dicant inmoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam dum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes
Abbreviated transcription (Latin):
finiat᷑ mortale scłm. et ad illd̾ regnum uͥ mors ñ erit trã¬
atq cꝰt᷑odie. qͥa illi eũ suo rege di filio iã diabolo ñ ligato etiã
ꝑ tres illos annos ac senusse regnabt̃. Remanet gͥ ut cũ au¬
diamꝰ sacdotes dĩ ⁊ acͥ regnabunt cum eo mulle annis. ⁊ eñ¬
funti fu̾int mille anni soluet᷑ satbanas de custodia sua.
aut ñ regni hꝰ sc̃oꝵ intelligamꝰ annos mille finiri. s uĩ¬
culi adb̃li atq custodiȩ. ut annos mille. idest aunos õs sius
quęq pars hãt diu̾sis ac ꝓpͥis ꝓlicitatibꝰ finiendos. am¬
se c̾dat᷑ siue q̃ minus sathane uinculum siue q̃ ampliꝰ
uidet᷑ regnũ hr̃e sc̃oꝵ. Sic̃ de qͣdrĩgentis annis inseato
q̃dringenti sunt nuncupati.⁊ talia sepe reꝑiunt᷑ in litt̾is
dicio abłs ⁊ cum suo pͥncipe cutatis inimica passura
ẽ. Dic̃ enĩ. ꝙ abl̃s qui seducebat eos missꝰ ẽ in stagnũ
ignis ⁊ supphuris. quo et bestia ⁊ pseudo ꝓpħa crucia¬

Expanded text:
iatur mortale saeculum, et ad illud regnum, ubi mors non erit, tranet custodiae: quia illi cum suo rege Dei Filio, jam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem, regnabunt. Remanet igitur, ut cum audimus, Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum illo mille annis, efiniti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua, aut non regni huius sanctorum intellegamus annos mille finiri, sed uinculi diaboli adque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos, quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus finiendos, amse credatur, siue quod minus satanae uinculum, siue quod amplius uidetur regnum habere sanctorum, sicut de quadringentis annis in sextoquadringenti sunt nuncupati; et talia saepe reperiuntur in litteris dicio diabolus et cum suo principe civitas inimica passura est. Dicit enim: Et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, quo et bestia et pseudopropheta crucia
Abbreviated transcription (Latin):
metipso. sic dedit ⁊ filio uitã hr̃e in semetipso. Nõ de
sed̾a resiurectione idẽ corꝑoꝵ loqͥtur q̃ infine futa ẽ.
s de pͥma quȩ nc̃ ẽ. Hanc quippe ut distingũet ait.
mortẽ mortui sunt de quibꝰ idẽ dñs ait. Sine mortuos
sepelire mortuos suos. ut scł in aĩã mortui. in corꝑe mor¬
tuos sepelirent. ꝓpt̾ istos gͦ impietate ⁊ ininiqͥtate i aĩa
mortuos. uenit inquit hora ⁊ nc̃ ẽ qño mortui audient
uocem fili dĩ. ⁊ qui audieruit uiuent. E audierint
Nec fec̃ hic ullã differentiã bonoꝵ et maloꝵ. Omibꝰ en
bonũ ẽ audire uocem eiꝰ ⁊ uiu̾e ad uitã pietatis. ex
impietatis morte tͣnseundo. De qua morte ait apłs¬
resuireã. Om̃s itaq mortui s̃ in peec̃is nemine ꝓrsus
excepto siue originalibꝰ siue ⁊̃ uoluntate additis. ił
ignorando. ł sciendo nec facieudo q̃ iustum ẽ ⁊ ꝓ om̃ibꝰ
mortuis uiuus mortuꝰ ẽ unꝰ. id est nullũ hñs omĩno pẽm

Expanded text:
so. nondum de secunda resurrectione, id est corporum, loquitur, quae in fine futura est, sed de prima, quae nunc est. hanc quippe ut distingueret, ait:mortem mortui sunt de quibus idem ait: sine mortuos sepelire mortuos suos, ut scilicet in anima mortui in corpore mortuos sepelirent. propter istos ergo impietate et iniquitate in anima mortuos: uenit, inquit, hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent. qui audierint nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum; omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis ex impietatis morte transeundo. de qua morte ait aposresurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum;
Abbreviated transcription (Latin):
idest indamnationẽ ñ uenient. quȩ scda mors dr̃. In
p̃cipitabunt᷑. qui in pͥma quȩ am̃aꝵ ẽ ñ resurgunt.
Ueniet enĩ hora. ubi ñ ait. ⁊ nc̃ ẽ. quia inf̾ine erit scłi ħẽ
in ultimo ⁊ maximo uudicio dĩ. qño om̃s qui in monumnã
s̃ audient uocẽ eiꝰ ⁊ ꝓcedent. Non dix̃ quẽ admodum.
in pͥma ⁊ qui audierint iuuent. Non enĩ om̃s uuels
ñ sine qualicumq uita possent audire.⁊⁊ de monumĩtis
resurgẽte carne ꝓced̾e. Quare aũt ñ om̃s uiuent. in
es q̃ seq̃uit᷑ docet. Qui bona inquit fecerunt. in resur¬
irctionem uitȩ. Hii sunt qui uiuent. Qui u̾o mala
eger̃. in refurrectionẽ iuidicii: hii s̃ qui ñ uruent. q
finem usq manser̃. Sic̃ enim due s̃ regen̾ationes de
quibꝰ iam supͣ locutꝰ sum. una scđm fidem que nẽ fit

Expanded text:
id est, in damnationem non uenient, quae secunda mors dicitur: in cipitabuntur qui in prima, quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi non ait: "et nunc est", quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio Dei, quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. Non dixit quem ad modum in prima: Et qui audierint, uiuent. Non enim omnes uiuennon sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere. Quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet; qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuent; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, hi sunt qui non uiuent, quia finem usque manserunt. Sicut ergo duae sunt regenerationes, de quibus iam supra locutus sum, una secundum fidem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
eripiat. nisi pͥꝰ alligau̾it fortẽ ᷤ Int̾ea dum mille annis¬
sine dubio ⁊ ex eodẽ mͦ intelligendis. idẽ isto iam tp̃r
pͥoris eiꝰ aduentꝰ. Excepto quippe illo regno de qͦ inf̾ine
dictarꝰ ẽ uenite benedicti pat̾s nũ posfidete regnũ¬

Expanded text:
eripiat, nisi prius alligaverit fortem? eripiat, nisi prius alligaverit fortem? sine dubio, et eodem modo intelligendis, id est, isto jam tempore prioris ejus adventus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, possidete
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. qui intrat in domũ fortis ut uasa eiꝰ eripiat. nͥ pͣ
alligau̾it fortẽ. Scd̃m enim eiꝰ sententiȩ u̾itatẽ ordo iste
seruatꝰ ẽ. ut pͥꝰ alligaret᷑ fortis. ereptisq uasis eiꝰ longe la¬
teq in om̃ibꝰ g̃bꝰ. exfirmis ⁊ infirmis ita młtipliearet᷑ ȩccłia.
multoꝵ refrigesce caritatẽ cũ habundat iniqͥtas ⁊ it
nsitatis maximisq ꝑsecutionibꝰ atq fallaciis diabli iã
soluti eos qui in libro uitȩ scͥpti ñ s̃ multos eẽ cessuros.
ita cogitandũ ẽ ñ soluni quos bonos fideles illd̾ tempꝰ
inueniet. s ñ nullos ⁊̃ qui fortis adhuc erunt adiuuan
dĩ grã ꝑ consid̾ationẽ scͥpturaꝵ in quibꝰ ⁊ talia ⁊ finis
ipse p̃nuntiatꝰ ẽ. quȩ uenire iamsentiunt ad c̾dendum
q̃ ñ edebant futos firmiores. ⁊ ad uincendũ ⁊̃ ñ ligatum
diabłm fortiores. Qd si ita erit. ꝓptẽa p̾cessisse dic̃da ẽ
re dictum ẽ. Quis intrabit in domũ fortis ut uasa eiꝰ

Expanded text:
at in domum fortis, ut vasa ejus eripiat, nisi prius alligaverit fortem? Secundum enim sententiae ejus veritatem, ordo iste servatus est, ut prius alligaretur fortis, ereptisque vasis ejus, longe lateque in omnibus gentibus ex firmis et infirmis ita multiplicaretur Ecclesia, multorum refrigescere charitatem, cum abundat iniquitas , et inusitatis maximisque persecutionibus atque fallaciis diaboli jam soluti, eos qui in libro vitae scripti non sunt, multos esse cessuros: ita cogitandum est, non solum quos bonos fideles illud tempus inveniet, sed nonnullos etiam qui foris adhuc erunt, adjuvante Dei gratia per considerationem Scripturarum, in quibus et alia et finis ipse praenuntiatus est, quem venire jam sentiunt, ad credendum quod non credebant, futuros esse firmiores, et ad vincendum etiam non ligatum diabolum fortiores. Quod si ita erit, propterea praecessisse dicenda est re dictum est, Quis intrabit in domum fortis, ut vasa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
indui bb̃atos p̃ocupari xͥanoꝵ filios illo tp̃r infantes.
nullos ⁊̃ ipsis nasci iam diebꝰ aut sier̃ ñ eos a parentibꝰ
suis ad lauacrum regen̾ationis mͦ quocumq ꝑduci. Qd̃
si fiet. qͦ pacto iam soluto diabło uasa ista rapient᷑. incꝰ
domum nemo intrat ut uasa eiꝰ eripiat. nͥ pͥ alligau̾it
eum : Immo uͦ id potiꝰ ẽ cdendũ. nec qͥ ñ cadant e eccł̃ia
nec qui accedant ȩccłiȩ illo tp̃r defut᷑os.s. ꝓfecto tam
fortes erunt et parentes ꝓ baptizandis parmuł sius:⁊i hii
qui tẽ pͥmitꝰ c̃ditĩ s̃. ut illum fortem uncant ⁊̃ ñ ligatũ.
id est om̃ibꝰ qͣlib antea numqͣm uł artibꝰ insidiantẽ uł ur

Expanded text:
upari Christianorum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationis modo quocumque perduci. Quod si fiet, quo pacto soluto iam diabolo uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia nec qui accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis paruulis suis et hi, qui tunc primitus credituri sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, quali
Abbreviated transcription (Latin):
cęloꝵ. Quiaut̃ fecit ⁊ sic docũit. magnꝰ uocabit᷑ in
rgno cȩloꝵ: Utr̃q dic̃ in regno cȩloꝵ ⁊ qͥ ñ fac̃ mandata¬
quȩ docet. ħ ẽ enim solu̾e non seruare. ñ facẽ.⁊ illum
qui fac̃ et sic docet. s istum minimũ. illum magnũ.
S continuo secutꝰ adiung̾. Dico enim uob̃ qr nͥ habunda¬

Expanded text:
itur in regno caelorum. Utrumque dicit in regno caelorum, et qui non facit mandataquae docet hoc est enim soluere: non seruare, non facere, et illum qui facit et sic docet; sed istum minimum, illum magnum. Et continuo secutus adiungit: Dico enim uobis quia, nisi abunda
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii dei quod ipse
donaĩtit locuturi.
eumq assert᷑i adu̾sus
impios ⁊ ineredulos.
tamqͣm in edificii fun¬
damento pͥus pon̾e testimonia diuina debemꝰ. quibꝰ
betur testimoniũ de litt̾is sacris. aut omnino diuinitꝰ
ẽẽ dictum denegent. Nam nullum existimo eẽ morta¬
liũ. qui cum ea sic̃ dicta sunt intellex̾it:⁊ asũmo ac
consentiat. siue id etiam ore fateat᷑. siuie aliq̃ uitio
fatim erubeseat. aut metuat. uł ⁊ĩ ꝑuicatia simillima
insaniȩ. id qd̃ falsum eẽ nouit aut c̾dit. etiã contentio¬
sissime defend̾e moliat᷑. Qd̃ in confessione ac ꝓfessione
tenet omĩs eccłia dĩ ũi xp̃m de cȩlo eẽ uenturũ ad
uiuos et mortuos iudicandos. hunc dium iudicii
ultumnum diẽ dicimꝰ idẽ nouissimum tp̃s. Nam ꝑ qͣt
dies ħ uidieium tendat᷑ in c̃tum ẽ s scͥptarum more

Expanded text:
iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus betur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac consentiat: sive id etiam ore fateatur, sive aliquo vitio fateri erubescat, aut metuat; vel etiam pervicacia simillima insaniae, id quod falsum esse novit aut credit, contra isissime defendere moliatur. Quod ergo in confessione ac professione tenet omnis ecclesia Dei ueri Christum de caelo esse uenturum ad uiuos ac mortuos iudicandos, hunc diuini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies hoc iudicium tendatur, incertum e
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ sit exꝑs u̾e pietatis an particeps. ñ ꝓpt̾ uite hꝰ
uł bona acquirenda uł mala uitanda. uanescendo
et mał mala. sine fine mansura. Beniq iste sapiens
hc̃ librum sie conclud̾. ut dic̾et. Dm̃ time ⁊ mandata
eius custodi. qr ħ ẽ omĩs homo. qr om̃e hoc opꝰ ad dueet

Expanded text:
utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata ei
Abbreviated transcription (Latin):
sententia conectet cȩtã. cõmemorans erumnas enores
nicħ stabile retinet᷑. in ea reꝵ uanitate subsole ildi
deplorat qͦdãmꝰ q̃ cum sit habundantia sapĩe suꝑ insi¬
pientiã. sic̃ habundantia lucis suꝑ teneb̾s. sapientisꝙ
ocłi sint in capite eiꝰ ⁊ stultꝰ intenebris ambulet. unꝰ
tam̃ incursꝰ incunrat omibꝰ. utiq inhac uita quȩ sub
ita loquens. Est inqͥt uanitas quȩ facta ẽ suꝑ t̾ram
qi s̃ iusti suꝑ qͦs uenit sic̃ factum impioꝵ.⁊ s̃ impii
In hac uanitate ciuꝗͣtum satis uisum ẽ examinanda
totum istũ librũ uir sapientissimꝰ deputauit. ñ utiq
ob aliud nͥ ut eam uitã desid̾emꝰ q̃ uanitatẽ ñ ht̃ sub
hoc sole. s u̾itatẽ sub illo qui fec hc̃ solẽ. in hac gͥ ua¬
nitate numqͥd nisi iusto dĩ rectoq udicio. simił eidẽ
uanitati factꝰ uanesc̾e̾t hõ: In diebꝰ tam̃ uanitatis
suȩ int̾ ẽ płimum. utr̃ resistat an obtẽꝑet u̾itati.

Expanded text:
era, commemorans aerumnas erroresque nihil stabile retinetur; in ea rerum vanitate sub sole, illud etiam deplorat quodammodo, quod cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius, et stultus in tenebris ambulet; unus tamen incursus incurrat omnibus , utique in hac vita quae sub ita loquens: est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum impiorum, et sunt impii, uanitas. in hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit, — non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et
Abbreviated transcription (Latin):
mala eueniunt. ⁊ bonis bona ꝓueniunt. mag̃ inseruta¬
bilia fiunt iudicia dĩ.⁊ inuestigabiles iuȩ eiꝰ. Quamuiᷤ
gͦ nesciamus qͦ uidicio ds̃ ista uel faciat. ł fieri sinat.
ap̃ quẽ sũma uͥtꝰ ẽ. ⁊ sũma sapĩa. sũma iusticia. nulla in¬
firmitas. nulla tem̾itas. nulla inqͥtas salubrit̾ tam̃
discimꝰ ñ magnipende seu bona seu mala quȩ uidemꝰ
ẽẽ bonis małq cõmunia ⁊⁊ illa bona querere quȩ bonoꝵ
atq illa mala maxcimȩ fugẽ quȩ ꝓp̾a s̃ maloꝵ. Cũ uͦ
ad illd̾ dĩ iudicium uen̾imꝰ. euiꝰ tp̃s iam ꝓpͥe dies u¬
dicii ⁊ aliqñ dies dnĩ ñcupat᷑. ñ solum quec̃q tẽ u
stissima. U̾ ħ quoq manifestabit᷑ qͣm usto udicio dĩ
fiat. ut nẽ tam multa ac pene om̃ia iusta uidieia dĩ
lateant sensꝰ mentesq mortalium. eum tñ inhac re
pioꝵ fidẽ ñ lateat iustu̾m eẽ qͥ latet. Nempe salomon
sapientissimus rex isrł qui regnaũ in ierłm. librũ qͥ

Expanded text:
e et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt: magis inscrutabilia fiunt iudicia Dei et inuestigabiles uiae eius. Quamuis ergo nesciamus quo iudicio Deus ista uel faciat uel fieri sinat, aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas. nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona seu mala, quae uidemus esse bonis malisque communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, adque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. Cum uero ad illud Dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudistissima. Ubi hoc quoque manifestabitur, quam justo judicio Dei fiat ut nunc tam multa ac pene omnia justa judicia Dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem sapientissimus rex Israhel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥis. quȩ ger̃ arbitrio uoluntatis. Nam ⁊ demones ne
torq̃antur p̃dicant᷑. Nec utiq inuste uł parxit᷑ eis. uł
in hac uita siue pꝰ mortẽ. qͣmuis nullꝰ hoĩũ agat recte.
nͥ diuino adiuuet᷑ auxilio. Nullꝰ demonũ aut hominũ
agat iniq nͥ diuino eodẽq uistissimo ꝑmutat᷑ uiditio.
eiꝰ. Non gͥ inħ libro de illis pͥmis nec de istis mediis
iudiciis dĩ. s de ipso nouissimo uiditio qntũ ipse tͥbũit
⁊ mortuos. Istȩ quippe dies uidicii ꝓpͥe iam uocat᷑. eo
qd̾ nullus ibi erit ĩꝑite querele locꝰ. cur ille inustꝰ sit
felix. ⁊ cur ille iustꝰ infelix. Omniũ nãq tẽ ñ nͥ bonoꝵ
uera ⁊ plenissima felicitas. ⁊ omiũ ñ nͥ maloꝵ digna
⁊ sũma inf̾elicitas apparebit. Nc̃ aut̃ ⁊ mala eqͦ am̃o

Expanded text:
is, quae gerunt arbitrio voluntatis. Nam et daemones ne torqueantur, precantur : nec utique injuste vel parcitur eis, vel in hac vita, sive post mortem: quamvis nullus hominum agat recte,  diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio in hoc libro de illis primis, nec de istis mediis Dei judiciis, sed de ipso novissimo judicio, quantum ipse tribuerit, judicaturus et mortuos. Iste quippe dies judicii proprie jam vocatur, eo quod nullus ibi erit imperitae querelae locus, cur injustus ille sit felix, et cur ille justus infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum vera et plena felicitas, et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicita
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ eloqͥt᷑ uanitati simił factus ẽ ⁊ dies illiꝰ ułut
umbͣ p̾̃t̾ẽunt ñ nͥ mali adipise̾ent᷑ tͣnsitoria bona ista
atq t̾rena. nec nͥ boni talia pac̾ent᷑ mala. Poss ħ refer¬
ri ad uidiciũ uistũ dĩ siue ⁊̃ benignũ. ut qui ñ erant
assecuti bona ȩt̾na quȩ facrunt bõs tp̃ralibꝰ his uel
decipent᷑ ꝓmalitia sua. uł ꝓ dĩ mic̾a osolarent᷑ bonis.¬

Expanded text:
Psalmus eloquitur, vanitati similis factus est, et dies ejus velut Psalmus eloquitur, vanitati similis factus est, et dies ejus velut umbra praetereunt , nonnisi mali adipiscerentur transitoria bona ista atque terrena, nec nisi boni talia paterentur mala, posset hoc referri ad judicium justum Dei, vel etiam benignum; ut qui non erant assecuturi bona aeterna, quae faciunt beatos, temporalibus vel deciperentur pro malitia sua, vel pro Dei mis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apparet diuina iusticia. salutaris ẽ diuina doetͥna.
Nescimꝰ enĩ quo iudicio dĩbonus ille pauꝑ. malꝰ ille
diues. iste gaudeat. quẽ ꝓsuis ꝑditis moribꝰ eruerari de¬
buisse meroribꝰ arbitramur. cont̾stet᷑ ille. quẽ uita lauda¬
bił gaudẽ debuisse ꝑsuadet. exeat de iudicio ñ solũ ĩ ultꝰ
ueꝵ etiã damnatꝰ innocens. aut inquitate iudicis p̃ss
aut falsis obrut᷑ testimoniis. econtrario scȩlestꝰ adũsariꝰ
ualeat. piꝰ lan gore tabescat. latͦcinent᷑ sanissin uiueneᷤ.
et qui nec u̾bo quẽqͣm led̾e potuer̃. diũsa morboꝵ attro¬
citate afligant᷑ infantes. utł rebꝰ humanis in mat᷑a mor¬
te rapiat᷑. ⁊ qui uidet᷑ nec nasci debuisse diutissime ĩsuꝑ
uiuat plenus ẽminibꝰ sublimet᷑ honoribꝰ. ⁊ hoĩe sine q̃re¬
la tenebre ignobilitatis absẽdant.⁊ ⁊ cȩc̾a hmodi. q̃ qͥs
collig̃. quis enum̾at: quȩ si hrẽt in ipsa uelut absur
ditate constantiam. ut inhac uita inꝙͣ homo sic̃ sacer

Expanded text:
non apparet divina justitia, salutaris est divina doctrina. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille dives: iste gaudeat, quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse moeroribus arbitramur; contristetur ille, quem vita laudabilis gaudere debuisse persuadet: exeat de judicio non solum inultus, verum etiam damnatus innocens, aut iniquitate judicis pressus, aut falsis obrutus testimoniis; e contrario scelestus adversariuvaleat, pius languore tabescat: latrocinentur sanissimi juvenes; et qui nec verbo quemquam laedere potuerunt, diversa morborum atrocitate affligantur infantes: utilis rebus humanis immatura morte rapiatur; et qui videntur nec nasci debuisse, diutissime insuper vivant: plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae ignobilitatis abscondant: et caetera hujusmodi, quae quis colligit, quis enumerat? Quae si haberent in ipsa ve homo, sicut sacer
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eum donec fi niant᷑ mille anni. Qd̾ ũ int̾posuit
ut ñ seducet iam g̾s. ita se ht̃ ut ab hꝰ ordinis conexione
sit liber̃. ⁊ seorsus intelligendũ. ułut si pꝰ hr̃et᷑. ut sic se
hr̃et tota sententia.⁊ clausit ⁊ signaũ suꝑ eum donec fi¬
niant᷑ mille anni. ut ñ seduc̾et iã gs̃. Postħ inqͥt opor¬

Expanded text:
donec finiantur mille anni; quod vero interposuit, ut non seduceret jam gentes, ita se habet, ut ab hujus ordinis connexione sit liberum, et seorsus intelligendum, velut si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia, Et clausit, et signavit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret jam gentes; id
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ioħs eũgłsta inlibro qui dr̃ apocalipsis eo mͦ locutꝰ
ẽ. ut eartim p̾ma a quib̾dã nr̃is ñ intellecta. insuꝑ etiã
in quasdã ridiculas fabulas ũtẽt᷑. Ait quippe in libro
drachonẽ illum serpentẽ antiquũ. qui ẽ cognominatꝰ
diabłs ⁊ sathanas ⁊ alligaũ eum nuille aniis. ⁊misit illũ¬

Expanded text:
idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. Ait quippe in libro draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et alligauit illum mille annis,
Abbreviated transcription (Latin):
alimoniã p̃paraũ ⁊ condidit: Qd ẽ aut̃ q uesei ñ
cogẽt fames : aut qͥd ñ suaue ac salubre fac̾e̾ poss
ds qui iam ut sine cibo uiu̾ent diuina facilitate
donaret. nͥ ut pasc̾e̾nt᷑ etiã ħ implende fig̾e̾ tanti
mistu ꝯueniret: Nõ aut̃ ad p̾fig̾andã eccłiã ꝑtiñe
tã multiplicia reꝵ signa gestaꝵ nͥ fu̾it contenciosꝰ
nemo ꝑmitait᷑ opinari. Iam enĩ g̾s ita eccłiã reple-¬
uer̃ mundiq ⁊ ĩmundiq donec c̾tũ ueniat᷑ ad finẽ.
ita eiꝰ unitas quadã ꝯpagine ꝯtinet᷑. ut ex uno ma
nifestissimo ȩtiã decet̾is quȩ obscuriꝰ aliq̃no dicta
s̃ ⁊ difficiliꝰ agnosi q̃unt dubitare fas ñ sit. Quȩ
cũ ita sint. nec inanit̾ ista eẽ oscͥpta putare qͥsqͣm
ł durꝰ audebit. nec nil significare cũ gesta sint. nec
sola dicta ẽẽ sigeatiua ñ facta nec aliena ẽẽ ab ex¬

Expanded text:
alimoniam praeparauit et condidit? Quid est autem, quo uesci non alimoniam praeparauit et condidit? Quid est autem, quo uesci non cogeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, nisi ut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti mysterii conueniret? Non autem ad praefigurandam ecclesiam pertinere tam multiplicia rerum signa gestarum, nisi fuerit. contentiosus, nemo permittitur opinari. Iam enim gentes ita ecclesiam repleuerunt, mundique et inmundi, donec certum ueniatur ad finem, ita eius unitatis qudicta sunt et difficilius agnosci queunt, dubitare fas non sit. Quae cum ita sint, sic nec inaniter ista esse conscripta putare quisquam uel durus audebit, nec nihil significare cum gesta sint, nec sola dicta esse significatiua non facta, nec aliena esse ab ec
Abbreviated transcription (Latin):
intmittebat. s uenientia ⁊ intͣntia ꝑmittebat. Ad
ħ enĩ ualet q̃ dictũ ẽ. intbunt ad te ñ scł homĩs
actu. s dñ nutiu. ita sane ut ñ illic fuisse e̾dendͣ
geñent sic̃ muscȩ alia u̾o in quibꝰ nicħ sit maris
et femine. sic̃ apes. Ea porro quȩ sic hñt sexũ ut
ñ hañt fetum sic̾ muli ⁊ mulȩ. mir̃ si fuer̾ ibi ac
ñ potiꝰ parentes eoꝵ ibi fuisse sufic̾et. equinĩ iu¬
delie atq asininũ genꝰ ⁊siqua alia s̃ q̃ ꝯmietione¬
f̾eminã. Solet etiam mou̾e ñ nullos. gen̾a hes¬
carum q̃ illic hr̃e pot̾ant am̃alia. q̃ ñ nͥ carne ue
ei putant᷑. utrũ p̾t̾ numeꝵ ibi fuerint siñ tͣnsg̃ssio¬
ne mandati. quȩ alioꝵ alendoꝵ necessitas illic
coegiss includi. an uͦ qͣ potiꝰ ẽ cͥdendum p̾t̾ carneᷤᷤ
alnĩa alim̃ta eẽ potuer̃. quȩ omibꝰ ꝯuenirent. No
gͦ mir̃ si uir ille sapiens ⁊ ustꝰ ĩ diuinitꝰ ad monitꝰ
qͥd cuiq ꝯgrueret. sine carnibꝰ aptam cinq gen̾i

Expanded text:
ia et intrantia permittebat. Ad hoc enim ualet quod dictum est: Intrabunt ad te; non scilicet hominis actu, sed Dei nutu; ita sane, ut non illic fuisse credenda generent, sicut muscae; alia uero in quibus nihil sit maris et feminae, sicut apes. Ea porro quae sic habent sexum, ut non habeant fetum, sicut muli et mutae, mirum si fuerunt ibi, ac non potius parentes eorum ibi fuisse suffecerit, equinum uidelicet adque asininum genus; et si qua alia sunt, quae cofeminam. Solent etiam movere nonnullos genera escarum quae illic habere poterant animalia, quae non nisi carnibus sci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouergo mirum, si uir ille sapiens et iustus, etiam diuinitus admonitus quid cuique congrueret, sine carnibus aptam cuique generi
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ quȩ ꝓpagant᷑ ex illo qͥ ẽ appellatꝰ sech. cũ geniuiᷤ¬
se filios filiasq dicat᷑. nulla ibi genita noĩatĩ femina
ex p̃ssa ẽ. Inhis aut̃ q̃ ꝓpagant᷑ ex cam. in ipso fine
qͦusq ꝓtendunt᷑ nouissima femina genita noĩat᷑.
Sic enĩ legit᷑. Matusahel gen̾ lamech. ⁊ sumpsit sͥ lamech
duas uoxores nom̃ uni ada:⁊ nom̃ scdȩ sella. Upeꝑit
ada iabaal. hic erat pat̾ habitantiũ in tab̾nacuł
pecuarioꝵ.⁊ nom̃ fr̃is eiꝰ uibal. ħ fuit qͥ ostũd̾ psal¬
t̾iũ ⁊ cytarã. Sella aut̃ peꝑit ⁊ ipsa tobel. ⁊ erat
malleator ⁊ erariꝰ eram̃ti ⁊ ferri. Soror aut̃ tobal.
noema. hucusq porrecte sunt gn̾ationes sex cam.
q̃ sunt os ab adam octo adnim̃ato ipso adã. septem
scł usq ad lamech qui dnaꝵ maritꝰ uaxoꝵ fuit.⁊ octa¬
na ẽ gen̾atio in filiis eiꝰ in quibꝰ cõmemorat᷑ ⁊ femina.
Uͥ elegant̾ signicatũ ẽ t̾renã cuutatẽ usq in sui fine car

Expanded text:
tionibus, quae propagantur ex illo qui est appellatus Seth, cum genuisse filios filiasque dicantur, nulla ibi genita nominatim femina expressa est; in his autem, quae propagantur ex Cain, in ipso fine, quo usque, pertendunt, nouissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech; et sumsit sibi Lamech duas uxores, nomen uni Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada Iobel; hic erat pater habitantium in tabernaculis pecuariorum. Et nomen fratris eius Iobal; hic fuit qui ostendit psalterium et citharam. Sella autem peperit et ipsa Tobel; et erat malleator aerarius aeramenti et ferri. Soror autem Tobel Noemma. Huc usque porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes ab Adam octo adnumerato ipso Adam, septem scilicet usque ad Lamech, qui duarum maritus uxorum fuit, et octaua est generatio in filiis eius, in quibus commemoratur et femina. Ubi eleganter significatum est terrenam ciuitatem usque in sui finem car
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mouent sic accipiendũ eẽ qd dictũ ẽ q̃ repunt sr̃
t̾ram. ut necesse ñ fu̾int ꝯseruari in archa quę
possint in aqͥs uiu̾e ñ solum mersa sic̃ pisces. ueꝵ
⁊̃ suꝑ natantia sic̃ multȩ alites. Dem̾ cum dr̃ maᷤ¬
culꝰ ⁊ femina er̃ ꝓfecto intelligr̃ ad reꝑandũ genꝰ¬

Expanded text:
haec mouent, sic accipiendum esse quod dictum est: Quae repunt super haec mouent, sic accipiendum esse quod dictum est: Quae repunt super terram, ut necesse non fuerit conseruari in arca, quae possunt in aquis uiuere, non solum mersa, sicut pisces, uerum etiam supernatantia, sicut multae alites. Deinde cum dicitur: Masculus et femina erunt, profecto int
Abbreviated transcription (Latin):
quis non uideat qͣntum reꝵ caꝑe illa potuit mag¬
nitudo: Nam illd̾ q̃ disputant tante magnitu¬
dinis archã ñ potuisse ꝯpingi. ineptissime calum¬
mant᷑. cum seiant inm̃sas urba̾s fuisse ostructas.
nec attendunt.c. annos quibꝰ archa illa ẽ fabricata
nͥ forte lapis lapidi adherere pot̾ sola cauce ꝯun
minis ñ pot̾ adherere ut fab̾cet᷑ archa ñ eurius s
rectis lineis longe lateq porrecta. qͣm nullꝰ in ma¬
re mutat conatꝰ hoĩũ. s leuet unda eũ uen̾it natili
ordine ponder̃. mag̃q diuina ꝓuidentia qͣm hu¬
mana prudentia natãtẽ gub̾net ne in cuirat uͥ¬
c̃q naufragiũ. Qd̾̃ aut̃ scrupulosissime q̃ri solet
deminutissimis bestioł ñ solũ qͣles s̃ mures ⁊ stilioneᷤ
ueꝵ etiã qͣles locustȩ scarabei. muscȩ deniq ⁊ pulce.
ntr̃ ñ amplioris mim̾i in archa illa fu̾int qͣm qͥ ẽ
definitꝰ cum ħ imꝑaret ads : Primꝰ admonendi s̃ qͥͦs

Expanded text:
quis non uideat quantum rerum capere illa potuit magnitudo? Nam illud quod disputant tantae magnitudinis arcam non potuisse conpingi, ineptissime calumniantur, cum sciant inmensas urbes fuisse constructas, nec adtendunt centum annos, quibus arca illa est fabricata; nisi forte lapis lapidi adhaerere potest sola calce coniuncminis non potest adhaerere, ut fabricetur arca non curuis, sed rectis lineis longe lateque porrecta, quam nullus in mare mittat conatus hominum, sed leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, magisque diuina prouidentia quam humana prudentia natantem gubernet, ne incurrat ubicumque naufragium. Quod autem scrupulosissime quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, uerum etiam quales lucustae, scarabei, muscae denique et pulices, utrum non amplioris numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, cum hoc imperaret Deus, prius admonendi sunt, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾sꝰ manit̾ scriptos eẽ contendat libros. ꝑ annoꝵ
milia tanta religione ⁊ tã ordinate successionis
obseruantia custoditos. ant solas res gestas illic
intuendas : uͥ c̃te ut alia omittã. si nuim̾ositas
am̃aliũ cogebat arce tantã fieri magnitudinẽ. in¬
munda bina:⁊ munda septena intͦmitti am̃alia qͥd
cogebat. cum ȩquali num̃o possent ut᷑q seruari:
ñ eẽ gesta s solas rerũ significandaꝵ scͥpt᷑as eẽ cõ¬
tendunt. pͥmum opinant᷑ tã magnũ fieri ñ potuiᷤᷤ

Expanded text:
us inaniter scriptos esse contendat libros per annorum milia tanta religione et tam ordinatae successionis obseruantia custoditos, aut solas res gestas illic intuendas, ubi certe, ut alia omittam, si numerositas animalium cogebat arcae tantam fieri magnitudinem, inmunda bina et munda septena intromitti animalia quid cogebat, cum aequalis numeri possent utraque seruari? non esse gesta, sed solas rerum significandarum figuras esse contendunt, primum o
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm latus adextͣ insinistrã. uł asinistra in dextͣm.
et decies qͣm altꝰ a t̾ra. Uñ facta ẽ archa. cec. longi
dine. S q̃ hostium in latẽ accepit. ꝓfecto illd̾ ẽ uulnꝰ.
qũo latꝰ crucificxi lancea ꝑforatũ ẽ. Hac quippe ad
illum uenientes ing̾diunt᷑. qi iñ sacram̃ta manauer̃.
quibꝰ edentes iniciant᷑. S qd de lignis quadratis fieri
iubetur. undiq stabilẽ uitã scõꝵ sigc̾at. Quac̃q enĩ
uert̾is qͣd̾tum. stabit. W cet̾a quę in eiꝰdẽ archȩ cõ

Expanded text:
quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram et decies quam altus a terra. unde facta est arca trecentorum dine. Et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. Et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat: quacumque enim uerteris quadratum, stabit; et cetera, quae in eiusdem arcae
Abbreviated transcription (Latin):
endi s̃ eiues eiuitatis dĩ in illa mortalitate qͣ eq̃bũt᷑
angłis d̾ĩ. s sic̃ eẽ possunt in hac ꝑegͥnatione ꝑfecti.
imꝑat d̃s ut archam faciat. in qͣm cũ ss .i. uxore
filiis ⁊ nuribꝰ ⁊ cũ am̃alibꝰ quȩ ad illũ ex dĩ p̾cepto
in archã in g̃ssa sunt lib̾arent᷑ a diluiii uastitate.
ꝓculdubio figͣ᷑a ẽ ꝑeg̾nantis inħ scło ciuitatis dĩ
ħ ẽ eccłie. quȩ fit salua ꝑ lignum. in qͦ pependit
mediator dĩ ⁊ hominũ homo xp̃s iħs. Nam ⁊ m̃su¬
ra ipsa longitudinis ⁊ altitudinis ⁊ latitudims eiꝰ.
sigc̃at corpꝰ humanũ in cꝰu̾itate ad homines p̾mi¬
tiatꝰ ẽ uenturꝰ ⁊ uenit. humani quippe corꝑis longi¬
tudo a u̾tice usq aduestigia sexies tantũ ht̃ qͣm
latitudo quȩ ẽ ab uno latẽ ad alt̾ũ latꝰ. ⁊ decies tantũ¬
uentrẽ. ułnt si iacentẽ hominẽ metiaris supmũ
seu ꝓmĩ. sexies tantum longꝰ ẽ acapite usq ad pedeᷤ.

Expanded text:
rtalitate, qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti imperat Deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est uxore, filiis et nuribus, et cum animalibus, quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate: procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis Dei, hoc est ecclesiae, quae fit salua per lignum, in quo pependit medira ipsa longitudinis et altitudinis et latitudinis ejus, significat corpus humanum, in cujus veritate ad homines praenuntiatus est venturus, et venit, humani quippe corporis longitudo a vertice usque ad vestigia, sexies tantum habet, quantum latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus; et decies tamquelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
male amari ñ pot̾. Nam ⁊ ipse amator ordinate
amandꝰ e. qͣ bñ amat᷑ qͥ amandũ ẽ. ut sit in nob̾
uidetur q̃ defintio breuis ⁊ uera uirtutis. ordo ẽ
amoris. ꝓpt̾ qd̾ in scõ fuo cantico eanticoꝵ cantat
sponsa xp̃i. ciuitas dĩ. ordinate inme caritatẽ. Hꝰ
gͥ caritatis. ħ ẽ dilectionis ⁊ amoris ordine ꝑtͦbato.
dñ filii dĩ neglexer̃. ⁊ filias hominũ dilexer̃. Quibꝰ
duobꝰ nõibꝰ. satis utͣq eiuitas disc̾nit᷑. Neq enĩ ⁊ illi

Expanded text:
male amari non potest. Nam et amor ipse ordinate male amari non potest. Nam et amor ipse ordinate amandus est, quo bene amatur quod amandum est, ut sit in nobis uidetur, quod definitio breuis et uera uirtutis ordo est amoris; propter quod in sancto cantico canticorum cantat sponsa Christi, ciuitas Dei: Ordinate in me caritatem. Huius igitur caritatis, hoc est dilectionis et amoris, ordine perturbato Deum filii Dei neglexerunt et filias hominum dilexerunt. Quibus duobus nominibus satis ciui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mał. ne magnũ bomĩ uideat᷑ bonis. Deserto itaq
magno bono ⁊ bonoꝵ ꝓpͥo. lapsꝰ ẽ factꝰ ad bonum
minintũ. ñ bonis ꝓpͥũ. s bonis małq omune. W sic
filii dĩ filiaꝵ hominũ amore sunt capti. atq ut eis
ꝯnigibꝰ fruerent᷑ in morẽ societatis t̾rigene deflu¬
xer̃. deserta pietate qͣm inscã societate seruabant.
Sic enĩ corꝑis pulc̾tudo a dõ quidẽ factum s ⁊ prale
carnale infinũ bonũ. male amat᷑ pꝰ posito dõ et̾no
int̾no sempit̾no bono. quẽadiodũ nisticia de¬
serta ⁊ aurum amat᷑ ab auaris. nullo pecẽo auri
s hominis. Ita se ht̃ om̃is c̃atura. Cũ enĩ bona sit.
⁊ bñ amari pot̾ ⁊ male. ⁊ bñ scł ordine custodito.
male ordine ꝑturbato. qͣ in laude qͣdã cerei bre¬
uit̾ u̾sibꝰ dixi. Hec tua s̃ bona s̃. qr tu bonꝰ ista
casti. Nil nr̃m ẽ in eis. nisi qͣ peceamꝰ amanteᷤ ordi¬
amet᷑. ħ ẽ si ipse ñ aluid ꝓ illo q̃ ñ ẽ ipse amet᷑.

Expanded text:
etiam malis, ne magnum bonum videatur bonis. Deserto itaque magno bono et bonorum proprio, lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune: ac sic filii Dei filiarum hominum amore sunt capti, atque ut eis conjugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae defluxerunt, deserta pietate quam in sancta societate servabant. Sic enim corporis pulchritudo, a Deo quidem factum, sed temporale, carnale, infimum bonum, male amatur postposito Deo, aeterno, interno sempiterno bono, quem ad modum iustitia deserta et aurum amatur ab auaris, nullo peccato auri, sed hominis. Ita se habet omnis creatura. Cum enim bona sit, et bene amari potest et male: bene scilicet ordine custodito, male ordine perturbato. Quod in laude quadam Cerei breuiter uersibus dixi: Haec tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista creasti. Nil nostrum est in eis, nisi quod peccamus amantes Ordiametur, hoc est si ipse, non aliud pro illo quod non est ipse, ametur,