comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt. Cũ xp̃o enĩ ȩxurgimꝰ. Unde di¬
ctũ . ẽ. Si exurrexistis cũ xp̃o. quȩ sursũ
st̃ sapite. E narrent inqͥt filiis suis. ut
ponant indõ spemsuã. Ita enĩ ñ suã iusti¬
ciã iusti uolunt constituere: sed reue¬
lant ad dm̃ uiã suã. & sꝑant in eũ ut
ipse faciat. & ñ obliuiscant᷑ oꝑum dĩ.
Magnificando scilicet. & iactando oꝑa sua
tãnꝗ ipsi faciant. cũ ds̃ sit qͥ oꝑatur in
eis qui bona oꝑant᷑. & uelle & õꝑari ꝓ
bona uoluntãte. & mandata ẽiꝰ exqui¬
rant. Cũ iam ea didicerint. qͦmͦ ex qui¬
rant: Quanta enĩ inqͥt mandauit patri¬
bus nr̃is nota facere ea filiis suis. ut co¬
gnoscat generatio altera. Quid cognoscat:
Utiq mandata. quȩ mandauit. Quomꝰ
gͦ adhuc exqͥrant. nisi qͥa ponendo indõ
ĩpẽ suã. tunc mandata ciꝰ exqͥrant. ut
abeis illo adiuuante cõpleant᷑: Ne fi¬
ant sic̃ patres eoꝵ. generatio praua &
amaricans. generatio quȩ ñ direxit cor

Expanded text:
nt. Cum Christo enim exsurgitur: unde dictum est, Si exsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite . Et narrent, inquit, filiis suis, ut ponant in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse faciat . Et non obliviscantur operum Dei: magnificando scilicet et jactando opera sua, tanquam ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui bona operantur, et velle, et operari, pro bona voluntate . Et mandata ejus exquirant. Cum jam ea didicerint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam, tunc mandata ejus exquirant, ut ab eis illo adjuvante compleantur? Ne fiant, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae
Abbreviated transcription (Latin):
colligant eiusmodi uolatilia & adoret
unꝰ qͥsq dñm de loco suo. om̃s insulȩ gen¬
tiũ. Sed in fidelib tanꝗ prauȩ & aña¬
ricanti generationi. cũ ad liue esca esset
in ore eoꝵ. ira ascendit in eis. & occidit
in plurimis eoꝵ. hoc. ẽ. plurimos eoꝵ.
uł sic̃ non nulli codices habent. pingues
eoꝵ. Qđ quidẽ ingrecis qͦs habuim̃us
ñ inuenimus. Sed si hoc. ẽ. uerius. qͥd
aliuid intelligendi st̃ pingues eoꝵ. nisi¬
in supbia pͣualentes. de qu̾ib dr̃ ꝓdiet
quasi ex adipe iniqͥtas eoꝵ: & electos
isrł impediuit Frant illic etiã electi.
quorũ fidei ñ contẽꝑabat᷑ generatio pra¬
ua & amaricans. Impeditiꝰ st̃ aut̃. ne
aliqͥd cis ꝓdessent. quib pat̾no affectu
consulere cupiebant. Quib enĩ ds̃ ira¬
scitur.: qͥd miscdia confert᷑ humanaꝰ
An potius simul cũ eis cõpeditos etiã ele¬
ctos intelligi uoluit. ut qͥ m̃te & uita

Expanded text:
colligant ejusmodi volatilia, et adoret colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum adhuc esca esset in ore ipsorum, ira Dei ascendit in eos, et occidit in plurimis eorum: hoc est, plurimos eorum, vel sicut nonnulli codices habent, pingues eorum. Quod quidem in graecis quos habuimus, non invenimus. Sed si hoc est verius, quid aliud intelligendi sunt pingues eorum, nisi superbia praevalentes, de quibus dicitur: Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum ? Et electos Israel impedivit. Erant illic etiam electi, quorum fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita
Abbreviated transcription (Latin):
tib tanquã uolatilib pascere. ñ tam̃
ab aqͥlone uenientib ubi frigus & ca¬
ligo p̃ualent id ẽ eloquentiã quȩ
huic scło fauet sed trans ferendo au¬
strũ decelo. quonisi ad tras ut qͥ infi¬
de st̃ paruuli. audiendo t̾restria nu¬
triant᷑ ad capienda cęlestia. si enĩ ter¬
restria inqͥt dixi uob̾. & ñ credidistis
qͦm si celestia dexero credetis: Trans¬
latus enĩ erat ille de cȩlo. qͦdã mͦ ubi
m̃te excesserat dõ. ut tẽꝑans eis esset
quib dicebat ñ potui Ioqui uob̾ quasi
spũalib secd quasi carnalib ibi enĩ
audierat in effabilia uerba. quȩ in t̾ra
illi ñ licebat loqui ꝑuerba sonantia.
quasi puolatilia pennata: & inducen¬
do in uirtute sua affricũ. hoc ẽ ꝑuen¬
tos meridianos. feruentes & lucentes
p̾dicantiũ sp̃s & hoc inuirtute sua.
ne sibi tribuat affricus qđ habet ex dõ
Uen iunt aut̃ ultro istiuenti ad homines.
& apportant eis uerba diuinitꝰ missa.
ut in suis sedib & circa tabnacula sua

Expanded text:
e: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria, inquit, dixi vobis, et non creditis; quomodo si coelestia dixero vobis, credetis ? Translatus enim erat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. & diluculo ueniebant ad eũ. Et re¬
memorati st̃ qͥa ds̃ adiutor eoꝵ ẽ & ds̃
excelsus redẽptor eoꝵ est. Sed hoc totũ
ꝓpt̃ ad quirenda tẽporalia bona. & uitan¬
da tẽporalia mala. Nã qͥ ꝓpt̃ beneficia
t̾rena dm̃ quęrebant: ñ utiq dm̃ s illa
quȩrebant. Eo modo timore seruili. ñ
litur. Hoc enĩ colit᷑ qđ diligitur. Vnde
qͥa dĩ rebus omib maior & melior in¬
uenit᷑: plus om̃ib diligendus. ẽ. ut

Expanded text:
 diluculo veniebant ad Deum. Et rememorati sunt quia Deus adjutor eorum est, et Deus excelsus redemptor eorum est. » Sed hoc totum propter acquirenda temporalia bona, et vitanda temporalia mala. Nam qui propter beneficia terrena Deum quaerebant, non utique Deum, sed illa quaerebant. Et modo timore servili, non litur: hoc enim colitur quod diligitur. Unde quia Deus rebus omnibus major et melior invenitur, plus omnibus diligendus
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib his peccauer̃ adhuc. & ñ credi¬
der̃ in mirabilib eiꝰ. & defecer̃ inua¬
nitate dies eoꝵ. Cũ possent si crederent
dies inueritate sine defectu habere
apud eũ. cui dictũ. ẽ. anni tui ñ defi¬
cient. Defecer̃ gͦ inuanitate dies eoꝵ.
& anni eoꝵ cũ festinatione. Festinat᷑
qͥppe tota uita mortaliũ. & quȩ uidet᷑
ꝓlixior. uapor. ẽ. aliqͣnto diuturnior.
Ueruntam̃ cũ occideret eos quȩrebant
eũ. ñ ꝓpt̃ ȩt̾nã uitã. sed uaporẽ citius
finire metuentes. Quȩrebant gͦ eũ ñ
utiq ii qͦs occiderat: sed qͥ exemplo eoꝵ
occidi timebant. Sic autẽ de illis scri¬
ptura locuta. ẽ: tanꝗ ii dm̃ quȩrerent
qͥ occidebant᷑: qͥa unus popłs erat &
tanquã de uno corpore dr  reuerte

Expanded text:
mnibus his peccaverunt adhuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerunt ergo in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione. Festinatur quippe tota vita mortalium, et quae videtur prolixior, vapor est aliquanto diuturnior.erumtamen cum occideret eos, quaerebant eum: non propter aeternam vitam, sed vaporem citius finire metuentes. Quaerebant ergo eum, non utique ii quos occiderat, sed qui exemplo eorum occidi timebant. Sic autem de illis Scriptura locuta est tanquam hi Deum quaererent qui occidebantur, quia unus populus erat, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
do cnla  d st manducaret linio
caro factũ ẽ & habitauit in nobr lpse
ente faris ꝑ nubes euanglicas uniuerso
orbi pluitur: & aptis predicatorercor¬
dib tanqua clestib ianuis ñ murmu¬
rant & teptanti synagoge. sedereden
cinrisillo spem ponenti ȩecłe plicat᷑¬

Expanded text:
d ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis . Ipse enim panis per nubes evangelicas universo orbi pluitur; et apertis praedicatorum cordibus tanquam coelestibus januis, non murmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Icastrorũ eoꝵ. circa tab̾nacula eorũ.
Et manducauer̃ & saturati st̃ nimis &¬
I desideriũ eoꝵ attulit eis. ñ st̃ priuaiti
a desiderio suo. Ecce quare distulerat
Quid aut̃ distulerat audiamꝰ. Adhuc esca¬
eoꝵ erat in ore ipsorũ. & ira dĩ ascen¬
dic suꝑ eos Ecce qđ distulerat. Prius
enĩ distulit. & postea ignis accensus ẽ.
in iacob & ira ascendit in isrł. Distu¬
lerat gͦ ut pͥus faceret. qđ eũ facere ñ
posse crediderant. deinde inferret qđ
eos pati oportebat. Nã si ponerent in
dõ spem suã: ñ solũ eis illa desideria
carnis. sed etiã sp̃s implerent᷑. Qui enĩ
mandauit nubib desuꝑ & ianuas cȩli
apuit. & pluit illis manna ad mandu¬
candũ. & panẽ cȩli dedit eis ut panem
angłoꝵ manducaret homo. qͥ cibaria
misit eis in abundantiã ut satiaret in¬
credulos: ñ ẽ inefficax dare credentib
uerũ psũ decelo panẽ. quc̃ mauna si¬

Expanded text:
ula eorum. Et manducaverunt, et saturati sunt nimis; et desiderium eorum attulit eis: non sunt privati a desiderio suo. » Ecce quare distulerat. Quid autem distulerat, audiamus: Adhuc esca erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Ecce quod distulerat. Prius enim, distulit; et postea, ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum facere non posse crediderant, deinde inferret quod eos pati oportebat. Nam si ponerent in Deo spem suam, non solum eis illa desideria carnis, sed etiam spiritus, implerentur. Qui enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibus verum ipsum de coelo panem quem manna si
Abbreviated transcription (Latin):
census ẽ. in iacob. & ira ascendit᷑ in isrł.
Exposuit qͥd ignẽ dixerit Iram qͥppe ap¬
pellauit ignẽ. quanquã multos ꝓprie
etiã ignis accenderit. Quid gͦ e. qđ ait.
audiuit dñs & distulit: Andistulit eos
introducere in t̾rã ꝓmissionis quo duce¬
bant᷑ qđ intra paucos dies fieri poterat.
sed ꝓpt̃ peccata inheremo fuerunt con¬
terendi libi & contriti st̃ ꝑ quadraginta
annos: Qđ si ita ẽ: distulit gͦ põpłm.
ñ istos ipsos qͥ tẽptantes detrahebant dõ.
Nã om̃s inheremo perier: & filii eoꝵ in
t̾rã ꝓmissionis ingressi st̃. An distulit
poenã. ut pͥus satiaret etiã in fidelẽ con¬
cupiscentiã. ne ꝓpterea putaret᷑ iratus.
qͥa hoc ab illo licet tẽptantes & detrahen¬
tes petebant qđ facere ñ posset: Audiur
gͦ: & distulit uindicare. & postea quã
fecit qđ eũ illi facere ñ posse putauer̃:
tunc ira ascendit in isrł. Deniq utrunq

Expanded text:
n Israel. Exposuit quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audivit Dominus, et distulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi et contriti sunt per quadraginta annos? Quod si ita est, distulit ergo populum, non istos ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse putaverunt, tunc ira ascendit in Israel. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdeletis: fideliũ popłs ꝑsacram̃tũ baptis¬
matis traiciat᷑. Qui dedux it eos innube
diei. & tota nocte in illuminatione ignis:
potest etiã spũalit̃ dirigere itinera. si
ad eũ clamet fides. itinera mea dirige
seđm uerbũ tuũ de qͦ & alibi dr̃ ipse enĩ
rectos faciet cursus tuos. & itinera tua
manifestatũ. ẽ. in carne uelut in nube
In udicio uͦ tanꝗ in t̾rore nocturno: qͥa
tunc erit magna tribulatio scłi tanq
ignis. & lucebit iustis. & ardebit iniu̾stis.
Qũi dirupit in deserto petrã. & ad aquauit
eos sic̃ in abysso multa. & edux̃ aquã
de petra. & eduxit tanꝗ flumina aquas:
potest utiq sitienti fidei donũ sp̃s scĩ.
qđ illa res gesta sp̃ualit̾ significabat
infundere. de spũ ali sequenti petra

Expanded text:
perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptisperdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera tua manifestatum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de spirituali sequente petra
Abbreviated transcription (Latin):
It: sic̃ illa bona facta st̃ in israhelitas
uł mala & in ipsos & in eoꝵ inimicos.
Quȩ si ñ obliuiscam᷑ sed in eo spem nr̃am
ponamꝰ. nec ipsius gr̃ẽ simus ingrati.
cũq timeamus ñ timore seruilĩ quoso¬
la mala corporalia formidant᷑. sed ti¬
more casto ꝑmanente inscłm scłi. qui
timor magnã. eẽ. iudicat poenã pͥua¬
ri luce iusticiȩ: ñ efficiem᷑ tanquam
patres illi. generatio praua & amaricans.
erra itaq egypti infigura intelligen¬
da ẽ. huius scłi. Cãpus taplineos: plani¬
cies. ẽ. mandati humilis. Nã mandatũ
humile. int̾p̃tat᷑ taphnis. In hoc gͦ scło
humilitatis mandatũ suscipiamꝰ: ut in
alio scło exaltationẽ quã ꝓmisit qͥ ꝓpt̃
nos hic factꝰ ẽ. humilis. accipe mereamur.
it aquas quasi in utres. ut sic staret unda.
quasi fuisset inclusa: potest ꝑ suã grãm
cohibere fluida & labentia c̃cupiscen¬
tiarũ carnaliũ. cũ fidelit̾ huic scło re¬
nunciat᷑. ut tanq inimicis peccatis om̃ib

Expanded text:
raelitas, vel mala, et in ipsos, et in eorum inimicos. Quae si non obliviscamur, sed in Deo spem nostram ponamus, nec ipsius gratiae simus ingrati; eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore casto permanente in saeculum saeculi, qui timor magnam esse judicat poenam privari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic factus est humilis, accipere mereamurit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Et detraxer̃ de dõ & dixer̃ Nunqͥd po¬
terit ds̃ parare m̃sã in deserto: Qm̃
pcussit petrã & fluxer̃ aquȩ. & torren.¬
tes inundauer. Nunqͥd & panẽ poterit
dare. aut parare m̃sã popło suo: Non
credentes gͦ petiuer̃ escas animab suis.
Non sic apłs iacob escam m̃tis p̾cepit
postulari: sed a credentib eã peti ad¬
monet. ñ a tẽptantib atq detrahentib
dõ. Siqͥs aut̃ urm inqͥt indiget sapien¬
tia: postulet a dõ qͥdat omĩb affluent᷑
& ñ improꝑat: & dabit᷑ ei. Postulet au¬
tẽ infide. nichil hęsitans. Hanc fidem

Expanded text:
Et detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poEt detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto? Quoniam percussit petram, et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus atque detrahentibus Deo: Si quis autem vestrum, inquit, indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitur ei: postulet autem in fide
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio legit᷑. de sp̃u quẽ accepturi e.¬
rant credentes in eũ. Ad quẽ uelut uirga
lignũ passionis accessit: ut emanaret᷑
huc peccare ei. ⁊d ẽ ñ credere. Nã hoc.ẽ.
peccatũ. de qͦ arguit sp̃s mundũ sicut
dñs dicit. de peccato quidẽ qͥa ñ credi¬
der̃ in me. & exacerbauer̃ altissimũ in
siccitate. Qđ alii codices habent in in¬
aquoso. qđ de greco. ẽ. expressius. nec
aliud quã siccitatẽ significat. Utrũ in
alia heremi siccitate. an potius in sua.
qͥa licet bibissent de petra. ñ uentres sed
m̃tes aridas habebant. nulla uirentes
foecunditate iusticiȩ: Inqua siccitate
magis fidelit̾ dõ supplices esse debuerant:
ut qui satietatẽ donauerat faucib ȩqͥtatẽ
donaret & morib. Ad eũ qͥppe fidelis ani-¬
ma clamat. Oculi mei uideant ȩqͥtatẽ.¬
Et tẽptauer̃ dm̃ in cordib suis. ut pete¬
rent escas animab suis Aliud . ẽ. petere
credendo. aliud tẽptando. Deniq seqͥt᷑

Expanded text:
io legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret chuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut nus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi mei videant aequitateEt tentaverunt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis Aliud est petere credendo, aliud tentando. Denique sequitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius putaret᷑ esse qͦđ dĩ ẽ. Ergo illa
generatio praua & amaricans. obliti
st̃ beneficioꝵ dĩ. & mirabiliũ eiꝰ quȩ
ostendit eis. corã patrib eoꝵ quȩ fec̃
mirabilia int̾ra egypti. in cãpo taph¬
neos. & incipit eadẽ mirabilia cõme.¬
morando recexere. Quȩ si parabolȩ st̃
nis debemꝰ auferre ab eo qđ psalmꝰ ipse
intendit ostendere. hunc. ẽẽ. fructũ
om̃iũ quȩ dicunt᷑ & quare ad moniti
sumꝰ hȩc uitentissime audire dõ dicen¬
te. attendite popłs is legẽ meã. incli¬
nate aurẽ urãm in uerba oris mei: ut
ponamꝰ indõ spem nr̃am. & ñ obliui-¬
scam᷑ opum dĩ. & mandata eiꝰ ex qͥra.¬
mus. ne fiamꝰ sic̃ illi patres. generatio
praua & amaricans. generatio quȩ cor-
ñ direxit suũ & ñ.ẽ. creditꝰ cũ dõ sp̃s eiꝰ¬

Expanded text:
ipsius putaretur esse quod Dei est. 12. Ergo illa generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt nis debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, et non obliviscamur operum Dei, et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spi
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ra ȩgẏpti in cãpo taplmeos. Ubi
dicit ostendisse dm̃ istis mirabilia
corã patrib eoꝵs. An forte spũ psentes
erant. qͥa de ipsis dñs in euangłio ai.
om̃s enĩ illi uiuunt: An ac cõmodati¬
us accipimꝰ patres. moẏsen & aaron
aliosq seniores qͥ cõmemorant᷑ in
eadẽ scriptura. etiã sp̃m accepisse
unde acceꝑat & moyses. ut cũ adiu¬
uarent ad eundẽ popłm regendũ.
acferendũ : Cur enĩ ñ appellarent᷑
patres: Non sic̃ ds̃ pat̃ unus. ẽ. qͥ re¬
generat spũ suo. qͦs facit filios ad eter¬
nam hȩreditatẽ: sed honoris gr̃a
ꝓpt̃ etatẽ curãq pietatis sic̃ paulus
senior dicit. ñ ut confundã uos hȩc
seribo sed ut filios meos carissimos mo.¬
neq duĩ sciret utiq a dñõ dictũ ne uo
suetudine tolleret᷑ sed negrã dĩ qua
inȩt̾nã uitã regeneram᷑. naturȩ uł po¬
cestati uł eciã scĩtati cuiꝰ quã hominiͤ¬

Expanded text:
In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domisuetudine tolleretur, sed ne gratia Dei, qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & mirabiliũ eiꝰ quȩ ostendit eis
corã patrib eoꝵ quȩ fecit inirabilua
Quid sit hoc ñ ẽ quȩstio neglege idi
De ipsis patrib paulo ante dicelit qi
fuit generatio praua & amaricans. se
neratio quȩ ñ direxit corsuũ. & cęcera
quȩ adhuc de ipsa generatione dicuitꝰ
Cuius imitationẽ eo modo cauendũ pit¬
cepit alteri generationi. ut ponant in
dõ spem suã: & ñ obliuiscant᷑ opumdĩ
& mandata eiꝰ exqͥrant. de quib iã sa¬
tis qđ uisũ .ẽ. disseruimꝰ. Quid sibig̾
uult cũ de ipsa generatione praualo¬
quat᷑. qđ obliti st̃ beneficiorũ dĩ. ꝙ
mirabiliũ eiꝰ quȩ ostendit eis qđ add¬
didit & dicit. corã patrib eoꝵ que fe¬
cit mirabilia: Quib patrib eũ isti
ipsi sint patres. quoꝵ ñ uult posteros
similes: Si illos acceꝑimꝰ ex quib isti
nati erant. uelut abrahã. isa.ac. & uacob.
iam olim dormierant. qͣndo mirabi¬
lia ds̃ ostendit in egypto. Seqͥt᷑ enĩ.

Expanded text:
et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quid sit hoc, non est quaestio negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Neneratio quae non direxit cor suum, et caetera quae adhuc de ipsa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandata ejus exquirant: de quibus jam satis quod visum atione prava loquatur quomodo obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim,
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi st̃ indie belli. Quid sit autẽ¬
qđ ait conuersi st̃ indie belli: consequen¬
tia docent. quib id aꝑtissime ȩxposuit
Noncustodier inqͥt testam̃tũ dĩ ꝙ in lege
eius noluer̃ ambulare. Ecce qđ .ẽ. con¬
uersi st̃ indie belli. Non obseruauer̃
testam̃tũ dĩ ubi arcus tendentes & mit-¬
tentes. etiã ꝓmissionis promptissimȩ
Conuersi st̃ in die belli. qͥa ꝓmissionẽ
oboedientiȩ. ñ auditio sed tẽptatio ꝓbat
Cuius ẽ. aut̃ cũ dõ sp̃s creditꝰ: fidelem
tenec dm̃. qui ñ cũ ꝑmittat tẽptari suꝑ
i qđ potest. sed faciet cũ tẽptatione
etiã exitũ ut possit sustinere: ne con¬
uertat᷑ in die belli. Qui aut̃ in se ñ in
dõ gloriat᷑: quantũ uis iactet pollici¬
tationẽ uirtutis suȩ. uelut tendens a
mittens arcus: conuertit᷑ in die belli.

Expanded text:
conversi sunt in die belli. 10. conversi sunt in die belli. 10. quod ait, Conversi sunt in die belli, consequentia docent, quibus id apertissime exposuit: Non custodierunt, inquit, testamentum Dei, et in lege ejus noluerunt ambulare. Ecce quid est, Conversi sunt in die belli: non observaverunt testamentum Dei. Ubi arcus tendentes et mittentes, etiam promissionis promptissimae Conversi sunt in die belli: quia promissionem obedientiae, non auditio, sed tentatio probat. Cujus est autem cum Deo spiritus creditus, fidelem tenet Deum, qui non eum permittet tentari super quod potest; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possit sustinere , ne convertatur in die belli. Qui autem in se, non in Deo gloriatur , quantumvis jactet pollicitationem virtutis suae, velut tendens et mittens arcus, convertitur in die belli.
Abbreviated transcription (Latin):
bus illa culpat᷑ nec apparuisse in ea qđ
ula benedictio ꝓmittebat ostendit᷑: sa¬
tis intelligamꝰ. qđ etiã tunc exuerbis
patriarchȩ iacob. longe aliud figura¬
bat᷑. quã prudentia carnis expectati
Figurabatur enĩ qđ futuri eent nouis¬
simi qͥ erant pͥmi. & primi futuri. c̃ẽnt.
qͥ erant nouissimi: ꝑsaluatoris aduen.¬
tũ de qͦ dictũ.ẽ. qͥ post ne uenit ante
me factus ẽ Sic abel iustꝰ maiori p̃latꝰ
.ẽ. frĩ sic ismaheli isa ac. sic esau conge¬
mino suo sed tam̃ prius nato ipse iacob
S ic phares & ipse congeminũ suũ qͥ pͥus
manũ ex utero miserat & coeꝑat nasci.
acain. sic a iudeis occisus. ẽ xp̃c. Hoc
pͣfiguratũ. ẽ. etiã cũ iacob decusatim
porrectis manib dextera tetigit effrem
ad sinistrã constitutũ. eũq pposuit
manasse ad dexterã consticuto. quẽ si¬
nistra ipse tangebat: Nã scđdm carnẽ filii
eplirem. intendentes & mittentes arcus.

Expanded text:
bus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod bus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittebat ostenditur, satis intelligamus quod etiam tunc ex verbis patriarchae Jacob longe aliud figurabatur, quam prudentia carnis exspectat. Figurabatur enim quod futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi , per Salvatoris adventum, de quo dictum est: Qui post me venit, ante me factus est . Sic Abel justus majori praelatus est fratri , sic Ismaeli Isaac , sic Esau congemino suo, sed tamen prius nato, ipse Jacob ; sic Phares et ipse congeminum suum, qui prius manum ex utero miserat, et coeperat nasci, a Cain , sic a Judaeis occisus est Christus. Hoc praefiguratum est enim etiam cum Jacob decussatim porrectis manibus, dextera tetigit Ephraem ad sinistram constitutum; eumque praeposuit Manasse ad dexteram constituto, quem sinistra ipse tangebat. Nam secundum carnem filii Ephraem intendentes et mittentes arcus,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tacitũ sub audiendũ. ẽ. ut iste ordo
sit filii effrem tendentes arcus & mit¬
tentes & subaudiat᷑ sagittas. plenꝰq sit¬
matentes sigttas ñ litiqt de aues so
mtas unt ellege re deberemi decd auedio
eo qđ an ẽ tondentes subaudliri rotius
ardũ quanuis dictũ ñ fuerit Nonnulli
sant codices greti habere dicumii tedu¬
antes amttentes arcubus att sine du¬
betiti re subaudiamꝰ sagittas. Qduͦ o
fuos ephrem uniuersã illa generatio¬
ne amaricante intelligi uoluit: Locui¬
to end parte totũ significans. Eidõ
fortasse electa ẽ. istã pars ex qua ille
poplis totꝰ significaret᷑. qͥa de his potissi¬
pui boni aliqͥd expectandũ fuit. qͥa ex
illo nati st̃ quẽ nepotẽ suũ iacobquan¬
uis a patreciꝰ tanquã minorẽ ad sini.¬
strã constitutũ manu tam̃ dextera bene¬
dixit. eũq maiori fr̃i archana benedi¬
ctione pͥposuit Ut qđ ita hoc loco tri.¬

Expanded text:
etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusqmittentes sagittastas, intelligere deberemus; sed audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli sane codices graeci habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quoniversam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum Jacob, quamvis a patre ejus tanquam minorem ad sinistram constitutum, manu tamen dextera benedixit, eumque majori fratri arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tri
Abbreviated transcription (Latin):
Quia non ex fide. generatio enĩ erat cuiꝰ
sp̃s cũ dõ creditũs ñ ẽ. sed tanꝗ ex opib
quia ñ si c̃ tetendit & misit arcus. qđ
foris appareret tanꝗ in oꝑib legis ita
direxit & cor. ubi uistꝰ uiuit exfide
qui oꝑat᷑ in hominẽ. & uelle & opari ꝓ
bona uoluntate. Nã qͥd ẽ. aliud tendere
arcũ & mnittere. & conuerti indie belli
nisi attendere & ꝓmittere indie auditi¬
onis. & deserere in die tẽptationis. ar¬
mis quasi ꝓludere & ad horã certami¬
nis nolle pugnare: Qđ sane ait tenden¬
tes & mittentes arcus. cũ dicere debuissȩ
uideat᷑. tendentes arcus & mittentes si¬
gittas. ñ enĩ arcus mittit᷑ sed ab arcu
aliqͥd mittit᷑: aut illa locutio ẽ. de qua
suꝑius disseruimꝰ. ubi dictũ .ẽ. fuscita¬
uit testimoniũ. qͥa suscitauit aliqͥd testi¬
monio. ita & hic mittentes arcus. quia
miser̃ aliqͥd arcub: aut obscurus ordo
uerboꝵ. ẽ. cũ prȩt̾missione uerbi. qđ

Expanded text:
fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendit et misit arcus quod foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit ex fide qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
credere sp̃m suũ posse facere sine dõ iu¬
sticiã. seđ cũ dõ. Hoc .ẽ. credere in dm̃ qđ
utiq plus. ẽ. quã credere dõ. Nã & homi¬
ni cuilibet plerunq credendũ. ẽ quanuis
ineũ ñ sit credendũ. Hoc. ẽ gͦ creder
indm̃: credendo ad herere adbenc coopin¬
dũ bona oꝑanti dõ. quia sine me inqs
nichil potestis facere. Quid aut̃ plus
quo absoluat᷑ reus. Littera ẽ. enĩ minꝓ
quȩ conuincat p̃uaricatores. ñ sp̃s ad¬
iuuans. qͥ liberet & iustificet peccataris
Generatio gͦ illa cuiꝰ exemplũ cauendũ
ideo prauã & a maricans fuit: qͥa ñ est
creditꝰ cũ dõ sp̃s eiꝰ. Quia & si aliqua cir̾¬
didit dõ: ñ tam̃ credidit indiñ ñ ei fde

Expanded text:
ine Deo justitiam, sed cum Deo. Hoc est etiam credere in Deum; quod utique plus est quam credere Deo. Nam et homini cuilibet plerumque credendum est, quamvis in eum non sit credendum. Hoc est ergo credere in Deum, credendo adhaerere ad bene cooperandum bona operanti Deo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quid autem plus quo absolvatur reus. Littera enim est minax, quae convincat praevaricatores; non spiritus adjuvans, qui liberet et justificet peccatores. Generatio ergo illa, cujus exemplum cavendum est, ideo prava et amaricans fuit, quia non est creditus cum Deo spiritus ejus: quia etsi aliqua credidit Deo, non tamen credidit in De
Abbreviated transcription (Latin):
suit in isrł. Hoc ẽ initiũ de qͦ supra
dictũ ẽ: doquar ꝓpositiones ab initio.
nitiũ gͦ uetus test̾am̃tũ. finis nouũ
Cimor eniꝰ p̾ualet in lege. & initiũ sapi-¬
ud iusticiã onũ credenti. qͦ dõnante dif
ge iusticia dĩ manifestata. ẽ Sed qm̃
suscitauit testinoniũ in iacob. & legẽ
posuit in isrł: Nã & illud qđ tã insignĩ
& pleno tantis significationib oꝑe ta¬
bernaculũ constitutũ. ẽ: tab̾naculũ te¬
stimonii nominat᷑. in qͦ erat uelam̃ con¬
tra arcam legis sic̃ uelam̃ contra faciẽ
ministrilegis: qͥa in illa dispensatione
parabolȩ. & ꝓpositiones erant. Ea qͥppe
quȩ p̾dicabant᷑ & fiebant: uelatis signi¬
ficationib condebant᷑. & ñ reuelatis
mainifestationib cernebant᷑. Cũ aut̃
transierit ad xp̃m ait apłs: auferetur
uelam̃. Quotqͦt enĩ st̃ ꝓmissiones dĩ:
in illo etiã amen. Quisquis gͥ xp̃o adhȩ¬
ret: totũ bonũ qđ etiã in litteris legis

Expanded text:
pra dictum est, Eloquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, finis Novum. Timor enim praevalet in Lege: et initium sapiad justitiam omni credenti : quo donante diffge justitia Dei manifestata est. Sed quoniam suscitavit Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, tabernaculum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones erant. Ea quippe quae praedicabantur et fiebant, velatis significationibus condebantur, et non revelatis manifestationibus cernebantur. Cum autem transieris ad velamen . Quotquot enim sunt promissiones Dei, in illo Etiam, Amen . Quisquis igitur Christo adhaeret, totum bonum quod etiam in litteris Legis
Abbreviated transcription (Latin):
ti enĩ st̃ uocati. pauci uͦ electi. Ialis gͦ
erat generatio praua & amaricans.
etiã cũ dm̃ quęrere uideret᷑ diligens
in ore & lingua mentiens. in corde aut̃
ñ recta cũ dõ. ubi ea potius diligebat:
ꝓpt᷑ quȩ dĩ adiutoriũ reqͥrebat: Ipse¬

Expanded text:
ti enim sunt vocati, pauci autem electi . Talis ergo ti enim sunt vocati, pauci autem electi . Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere videretur; diligens in ore et in lingua mentiens; in corde autem non recta cum Deo, ubi ea potius diligebat propter quae Dei adjutorium requirebat.
Abbreviated transcription (Latin):
sua m̃titi st̃ ei. Cor aut̃ ipsoꝵ ñ erat re-¬
ctũ cũ eo. nec fideles habiti st̃ intesta¬
m̃to eiꝰ Aliud in lingua eoꝵs. aliud in
corde eoꝵs inueniebat cui secreta homi¬
nũ nuda st̃. & sine ullo obstaculo qͥd
potius amarent uidebat. Rectũ itaq
cor cũ dõ est: qͣndo ꝓpt̾ dm̃ quęrit
dm̃. Unã qͥppe concupiuit a dño hanc
requiret. ut in habitet indomo dñi sẽꝑ.
& contẽplet᷑ eiꝰ delectationẽ. Cui dicit
cor fideliũ saturabor. ñ ollis carniũ
ȩgyptiorũ nec melonib & peponib
& allio. & cepis. quȩ generatio praua
& amaricans. etiã pani cęlesti p̃fere¬¬
bat. nec manna uisibili atq ipsis uola¬
tilib pennatis: sed saturabor cũ mani¬
festabit᷑ gła tua. Hȩc .ẽ. enĩ hȩreditas
noui testam̃ti. inqͦ illi fideles habiti
ñ st̃: cuiꝰ tam̃ fides etiã tũ qͣndo uela¬
batur erat inelectis & nunc qͣndo iam
reuelata. ẽ ñ est in multis uocatis. Mul¬

Expanded text:
sua mentiti sunt ei. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. » Aliud in lingua eorum, aliud in corde eorum inveniebat, cui secreta hominum nuda sunt, et sine ullo obstaculo quid potius amarent videbat. Rectum itaque cor cum Deo est, quando propter Deum quaerit Deum. Unam quippe concupivit a Domino, hanc requiret, ut inhabitet in domo Domini semper, et contempletur ejus delectationem . Cui dicit cor fidelium: Saturabor, non ollis carnium Aegyptiorum, nec melonibus et peponibus, et allio et cepis, quae generatio prava et amaricans etiam pani coelesti praeferebat , nec manna visibili atque ipsis volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam revelata est, non est in multis vocatis: Mul
Abbreviated transcription (Latin):
qͥda m popłos. alterũ ad uecꝰ alterũ
ad nouũ testam̃tũ ꝑtinentẽ. Nã qđ ait.
quanta mandauit patrib nris. nota
facere ea filiis suis: mandata eos acce¬
pisse dicit nota facere ea filiis suis non
tam̃ cos agnoiusse aut fecisse. sed adhioc¬
acceper̃ ipsi. ut cognoscat generatio al¬
tera. qđ illa ñ cognouit Filii qͥ nascent᷑

Expanded text:
quodammodo populos; alterum ad Vetus, alterum ad Novum Testamentum pertinentem: nam quod ait, Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, mandata eos accepisse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hocacceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nas
Abbreviated transcription (Latin):
clausa st̃ om̃ia: ut etiã si ad aliqͥd ipso
adiuuante unde salubrit᷑ pascam̃ pͥ¬
uenire possimꝰ. in sudore tam̃ uultũs
nr̃i edamꝰ panẽ. & poenã defiuitionis
antiquȩ. ñ corporis tantũ: sed & cor¬
dis labore pendamꝰ. Dicat gͦ & audiamꝰ
parabolas. & ꝓpositiones. Quanta audi¬

Expanded text:
clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso adjuvante, unde salubriter pascamur pervenire possimus, in sudore tamen vultus nostri edamus panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis tantum, sed et cordis labore pendamus. Dicat ergo, et audiamus parabolas et propositiones. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
nidil st̃. Quas aut̃ figuras dix̃ apłs
eas dicit iste psalmꝰ quantũ ex istimare
possumꝰ parabolas & ꝓpositiones. ñ in
eo habentes finẽ qđ contiger̃: sed in eis
reb ad quas rationabili cõparatione re¬
feruntur. Attendamꝰ gͦ legẽ di popłr
eiꝰ. & inclinemꝰ aurẽ nram in uerbi oris
eiꝰ Aꝑiam inqͥt in parabolis os meũ elo¬
quarꝰ ꝓpositiones abinitio. quo initio
dicat. satis apparet in consequentib.
Nonenĩ ex qͦ factũ ẽ. celũ & tra uł ex qͥ
creatũ ẽ. in pͥmo homine genꝰ humanũ.
sed ex qͦ popłi congregatio quȩ add ducta
ẽ. eregypto: ut sensus ꝑtineat ad asaph
gatio. Sed utinã qui dix̃ apiam in pa¬
rabolis os meũ: etiã in telectunim in
eas apire dignet᷑. Si enĩ sic̃ os siu ape¬
ruit in parabolis. ita aꝑiret etia ipsas
parabolas. & sic̃ eloquit᷑ ꝓpositiones.
ita eloqueret᷑ & earũ expositiones: ñ
hic estuaremꝰ Nunc uͦ ita obtecta x

Expanded text:
nihil sunt. Quas autem figuras dixit Apostolus, nihil sunt. Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste psalmus, quantum existimare possumus, parabolas et propositiones: non in eo habentes finem, quod contigerunt; sed in eis rebus ad quas rationabili comparatione referuntur. Attendamus ergo legem Dei, populus ejus, et inclinemus aurem nostram in verba oriseriam, inquit, in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. A quo initio dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; sed ex quo populi congregatio quae adducta est ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, gatio. Sed utinam qui dixit, Aperiam in parabolis os meum, etiam intellectum nostrum in eas aperire dignetur! Si enim sicut os suum aperuit in parabolis, ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur propositiones, ita eloqueretur et earum expositiones; non hic aestuaremus: nunc vero ita obtecta et
Abbreviated transcription (Latin):
cantata st̃: unde in hõc psalmo int̃
cetem dictũ ẽ. Ut cognoscat generatio
Atera filii qͥ nascent᷑ & exurgent. Lor¬
xosiil le interitꝰ a serpentib & aberter¬
minatore illa ꝑditio & glacdii trueida¬
tio figurȩ fuer. sicut eũident᷑ dic̃ apls
cu illa om̃ia contigisse manifestũ si ñ
enĩ ait in figura dicebant᷑: uł infigura
soriata su seidin figura inqͥt contingelunt
illis qͣnto maiore diligentia pietãtis
cauende s̃c poene quarũ figurȩ ilie fu¬
eaueriq Pr aculdubio qͥppe. sic in bonis
rebis multo ãplius bonĩ ẽ ineo qđ ꝑ
figura significat. qua in ipsa figura.¬
ita t inmalis longe utiq peiora st̃ quȩ
significant᷑ figuris. cũ tanta mala sint
etiã significantes figurȩ. Nã si c̃ tra illa
ꝓ missionis quo ille popłs ducebat᷑ in cõ¬
paratione regni cȩloꝵ nichil .ẽ. qͦ xp̃ia¬
nus popł s ducit᷑: ita && poenȩ illȩ quȩ
figurȩ fuer. cũ tam̃ sint atroces. in co¬
paratione poenarũ quas significant

Expanded text:
n hoc psalmo inter caetera dictum est: Ut cognoscat generatio altera, filii qui nascentur et exsurgent. Porro si ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figuraita et in malis longe utique pejora sunt quae significantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regni coelorum nihil est, quo christianus populus ducitur: ita et poenae illae quae figurae fuerunt, cum tam sint atroces, in comparatione poenarum quas significant
Abbreviated transcription (Latin):
illis beneplacitũ. ẽ dõ. Q cũ essent om̃ia
cõmunia sacram̃ta: ñ cõmunis eratom¬
nib grã quȩ sacram̃toꝵ uirtꝰ ẽ. sicut
& nunc iã reuelata fide quȩ tunc uela
nerationis: sed ipsa grã cuiꝰ ipsa st̃ sacra¬
nĩta. qua mẽbra corporis xpi cũ suo

Expanded text:
ibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam revelata fide quae tunc velabnerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ iam istũ psalmũ huiꝰ intelledt̃
asapli qͥa genitiuo casu inticulo posi¬
inclinata aure susciꝑe. id ẽ. humili
melinte i secipsius alaph. distũ e sea
ppsi asaph: qđ greco articulo apparet.
& inqͥbusda latinis codicib inuenit᷑.
Uerbi g̃ ista intellectꝰ sc̃. id ẽ. intella¬
gentis st̃ : quȩ data ẽ. ipsi a sapl Qa
popłi dĩ. unde neqͣquã nos alienare
& illa dictũ inuenimꝰ ȩccłam. & nob̾
fortasse potius conuenit dicere: salua
ineffabiles agere: qđ sumꝰ oues m̃anuũ
ei. quas p̃uidebat cũ diceret. Habeo
ali dsi oues quȩ ñ st̃ de hoc ouili. oportet
me & ipsas ad ducere: ut sit unus grexa
is pastor Iungendo scilicet fidelc̃ popłm¬

Expanded text:
 hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo posiinclinata aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data est ipsi Asaph; quod populi Dei, unde nequaquam nos alienare et illam dictam invenimus Ecclesiam, et nobis fortasse potius convenit dicere, Salva ineffabiles agere, quod sumus oves manuum ejus, quas praevidebat cum diceret, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
t̾res nrĩ narrauer̃ nob. Sic est audiui¬
mus & cognouimꝰ: qͦmͦ audi filia &.
uide Audita enĩ st̃ in ueteri testam̃to.
quȩ cognoscunt᷑ in nouo. Audita cu
phetarent᷑. cognita cũ implerentup¬

Expanded text:
tres nostri narraverunt nobis. Sic est, audivimus, et cognovimus; quomodo, Audi, filia, et vide . Audita enim sunt in Veteri Testamento quae cognoscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerentu
Abbreviated transcription (Latin):
&e facit: qͣnto maiore & efficaticno
potestate ds̃. cuiꝰ dominio uniuersa
subiecta st̃. & ipso angło & honune
utit᷑. ut qđ ei placet añnuncietri Quan¬
uis itaq iã homo dicat quanta audi¬
uimꝰ & cognouimꝰ ea & patres nr̃i nar¬
humanas fabulas audiamꝰ. Propt hoc

Expanded text:
 efficaciore  efficaciore potestate Deus, cui Domino universa subjecta sunt, et ipso angelo et homine utitur, ut quod ei placet annuntiet! Quamvis itaque jam homo dicat, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narhumanas fabula
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nã cuius alterius uerba credenda
st̃ atendite popłsms̃ legẽ meã: Quid
E. gͦ qđ nunc repente homoloquit᷑
a enĩ hominis uerba st̃ quanta audiui¬
mus & cognouimꝰ ea. & patres nr̃i nar¬
rauer̃ nob. Nimirũ ds̃ uã ex bomins
miisterio locuturus. sic aitaptis
uoluit ne uerba eiꝰ loquens hoasicon¬
temueret᷑ ut homo Ita eni se se mbcor
locutiones dĩ quȩ nob insinuia nꝰ he
su corporis nr̃i. Creaturã subait ser
inuisibili ereator mouet. n ełꝰ sibsti
tra in aliqͥd corporale & tẽporale sm¬
uertit̾: ut corporalib &x teporalison
gnis. siuc ad oculos siue ad aures pr s¬
nentib. quantũ caꝑe homines posuit.
suã faciat in notescere uolint ates ut
enĩ angłs uti potest echere. aere hibr
igne. & alia qualibet natura Att p us
corporali. & homo uultu. lingula manu.
calamo. litteris aliisue significantibi
reb. ad suȩ m̃tis indicanda secrita
postremo cũ homo sit. nuncios homines
alii ueni & uenit. & seruo suo fachac

Expanded text:
tur. Nam cujus alterius verba credenda sunt, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod nunc repente homo loquitur? Jam enim hominis verba sunt, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Nimirum jam Deus ex hominis ministerio locuturus, sicut ait Apovoluit, ne verba ejus loquens homo, contemneretur ut homo. Ita enim se habent locutiones Dei, quae nobis insinuantur per sensum corporis nostri. Creaturam subditam opere invisibntia in aliquid corporale et temporale convertitur, ut corporalibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ad aures pertinentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, nuntios homines alii, Veni, et venit;
Abbreviated transcription (Latin):
licet sit uocabulũ grecũ. iam tam̃ ꝓ
quȩ dicuntur rerũ similitudines. reb
de quib agit᷑ cõparant᷑ Propositiones
tatione soluendũ sit. Quis gͦ parabolas
& ꝓpositiones transitorie legat: Quis
ñ his auditis uigilantia m̃tis intendat.
ut ad earũ fructũ intelligendo ꝑueniat:¬
⁊tepprie inqͥt popłs ms̃ legẽ meã
Quẽ hic credamꝰ loqui nͥ dmñ Ipse enĩ
legẽ dedit popło suo. quẽ liberatũ ex
ȩgypto congregauit. Quȩ congregatio
ꝓprie sẏnagoga nuncupat᷑ q̃đ int̃pre¬
titur asapl. Utrũ gͦ ita dictũ ẽ imelct
asapl. qđ ipse a sapħ intellexert. łe
gurate intelligendũ qđ eadẽ sriagofi

Expanded text:
licet sit vocabulum Graecum, iam tamen pro licet sit vocabulum Graecum, iam tamen pro abolis quae dicuntur rerum similitudines rebus, de quibus agitur, conparant. Problemata tatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat, ut ad earum fructum intelligendo perveniats meus, legem meam. Quem hic credamus loqui nisi Deum? Ipse enim legem dedit populo suo, quem liberatum ex Aegypto congregavit, quae congregatio proprie Synagoga nuncupatur, quod interpretatur Asaph. Utrum ergo ita dictum est, Intellectus Asaph, quod ipse Asaph intellexerit; an figura