comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ suoꝵ: sic̃ int̾ angłos scõs
ñ habet diabolus aliquẽ suoꝵ:
eccłiȩ uͦ huic quȩ adhuc carnis
mortalitatẽ portat. quãdiu ꝑegri¬
nat᷑ a dño. licuerit miscere dia¬
bolo zizania. hoc ẽ malos homi¬
nes: ce ꝑmissus sit ꝓpt̾ ipsius ec¬
cłiȩ ꝑegrinationẽ. ut requies illiꝰ
patriȩ qua sc̃i angli ꝑfruuntur.
desider aret᷑ ardentius. De sa¬
cram̃ti  au hoc dici ñ potest.
Sic̃ enĩ ea posst̃ habere atq tͣcta¬
re. ñ ad salutẽ s ad ꝑm̃tiẽ suã. in
qua igni destinata st̃ interiora zi¬
xania. sic & ext̾iora ⁊rrania. que
ab int̾iorib recedentib acceper̃t
qͥa recedentia ñ amiser̃t. Qͦd sine
dubio manifestat᷑. cũ redeuntib ñ
restituit᷑: q̃n forte aliqͥ ex eis ipsis
qui recesserant reu̾tunt᷑. Nec quis¬
quã dixcerit. qͥd enĩ frum̃ti habet
rixania:. si enĩ hoc ita ẽ: & intꝰ ce fo¬
ris ad hoc dũtaxat par conditio

Expanded text:
aliquem suorum. sicut inter angelos sanctos aliquem suorum. sicut inter angelos sanctos non habet diabEcclesiae vero huic, quae adhuc carnis mortalitatem portat, quandiu peregrinatur a Domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est, malos homines, et permissus sit propter ipsius Ecclesiae peregrinationem, ut requies illius patriae qua sancti angeli perfruuntur, desideraretur ardentius. De Sacramentis autem hoc dici non potest. Sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt interiora zizania, sic exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifestatur cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: quid enim frumenti habent zizania? si enim hoc ita est, et intus et for
Abbreviated transcription (Latin):
triticũ. paternę & maternȩ carita¬
tis uiscerib tolerauit: imitatꝰ uti¬
q apłm paułu. qͥ maliuolos ce in¬
uidos sibi. eadem circa eccł̃iam ca¬
ritate sustinuit. S tn qͥa inuidia
diaboli mors intͣuit in orbẽ terra¬
rũ. & unitant᷑ illũ qͥ st̃ ex parte
illius. ñ ꝑ illud qͦd a deo creati st̃.
s ꝑ illud qͦd a se ipsis ꝑuersi st̃.
sic̃ cõmemorat ipse cyprianus. qͥa
& diabolus anteqͣm eẽt diaboluᷤ.
angłs fuit. & bonus fuit. Unde
stͣ in unitate xp̃i: qͥ st̃ ex parte
diaboli: ᷤᷤ P roculdubio sic̃ ipse do¬
minꝰ ait: inimicus homo hoc fecit.
qui suꝑseminauit zizania. Sieut
ergo ce intꝰ qͦd diaboli ẽ arguen¬
dum ẽi sic & foris qͦd xp̃i ẽ agnos¬
cendu ẽ. An extͦ unitatẽ eccłiȩ ñ
habet xp̃c sua: & in unitate eccłie
habet sua diabolus: Hoc fortas¬
se de hominib diei potest: ut sic
extͣ eccłiȩ cõmunionẽ ñ habeat ds̃

Expanded text:
triticum, paternae et maternae caritatriticum, paternae et maternae caritatis uisceribus tolerauit, imitatus utique apostolum Paulum, qui maliuolos et inuidos sibi eadem circa ecclesiam caritate sustinuit. Sed tamen quia inuidia diaboli mors intrauit in orbem terrarum et imitantur illum qui sunt ex parte ipsius, non per illud quod a deo creati sunt, sed per illud quod a se ipsis peruersi sunt, sicut commemorat ipse Cyprianus, quia et diabolus antequam esset diabolus angelus fuit et bonus fuit, unde. sunt in unitate Christi qui sunt ex parte diaboli? procul dubio, sicut ipse dominus ait, inimicus homo hoc fecit, qui superseminauit zizania. sicut ergo et intus quod diaboli est arguendum est, sic et foris quod Christi est agnoscendum est. an extra unitatem ecclesiae non habet sua Christus et in unitate ecclesiae habet sua diabolus? hoc fortasse de hominibus dici potest, ut sic extra ecclesiae communionem non habeat deus
Abbreviated transcription (Latin):
quã p̾dicabant: sic̃ de illis apłs
dicit. Qui p̾dicas ñ furandu fu¬
raris: De talib enĩ & iste su tẽ¬
poris ep̃is collegis suis. & secũ in
cõmunione manentib. in epla sua
dicit: esurientib in eccłia fratrib
habere argentũ largit̾ uelle. fun-¬
dos insidiosis fraudib rapere.: usu¬
ris multiplicantib fenus augere.
Ric enĩ nulla ẽ questionis obscu¬
ritas. Aꝑte scriptura clamat. neq
auari. neq rapaces. regnũ d̃i pos¬
sidebunt. & qui pecuniã suã ñ de¬
dit ad usurã: & om̃is formcator
et immundus & auarus. qͦd ẽ ido¬
lors seruitꝰ. ñ habet hereditatẽ
in regno xp̃i & d̃i. Tales gͦ auaros
ille ñ ut sołu sua cupide thesauri¬
zarent. s oe aliena fraudulent̃ eri
ꝑent. tales idolatras sic̃ & ip̃se in¬
telligit atq conuicit: ñ utiq ar¬
giieret nͥ nosset. Neq enĩ adũsus
co ep̃os suos falsũ testimomiũ di
mis mortuus est. ne ante tẽpus era¬
dicatis rizaniis simul eradicet᷑ &s

Expanded text:
aciebant, sicut de illis apostolus dicit: qui praedicas non furandum furaris. de talibus enim et iste sui temporis episcopis collegis suis et secum in communione manentibus in epistula sua dicit: esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritas. aperte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt et: qui pecuniam suam non dedit in usuram et: omnis et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. tales ergo auaros ille, ut non solum sua cupide thensaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriperent, tales idololatras sicut et ipse intelligit atque convincit, non utique argueret nisi nosset. Neque enim adversus coepiscopos suos falsum testimonium dicmis mortuus est, ne ante tedicatis zizaniis simul eradicaretur et
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a mediocritate rescripsimus
frat̾ carissime. nemini p̃scriben¬
habens arbitrii sui liberã potesta¬
tẽ: nos qͣntum in nobis ẽ ꝓꝓter he¬
reticos cũ collegis & coepiscopis
nr̃is ñ contendimꝰ cũ quib diui-¬
nã concordiã & dñicam pacẽ te¬
nemus: maxxime cũ ce apł̃s dicat.
Siquis autẽ putauerit contenti¬
osus ẽe: nos tałe consuetudinẽ ñ
habemꝰ: neq eccl̃ia dei. Seruat᷑ a
nobis patient̃ & lenit̾ caritas ani¬
mũ collegii honor̾ uincłm fidĩ. con¬
cordia sacerdotii. Propt᷑ hoc etiã
libellũ nc̃ de bono patientiȩ qͣn¬
tũ ualiit nr̃a mediocritas. ꝑmit¬
tente dño & inspirante conserip¬
simꝰ: quẽ ad te ꝓ mutua dilectioe
tͣnsmisimus. Hac ille caritatis pa¬
tientia. tolerauit ñ sołu in obseu¬
ra questione bonos collegas. ñ ma-¬
liuolȩ aliud sentientes. sic̃ os ip̃e
toleratꝰ ẽ don ꝓcessu tẽporis. salu¬
berrima consu̾etudo. qͣn d̃s uolu¬
it. etiã declarata u̾itate plenario

Expanded text:
ra mediocritate, rescripsimus, frater a charissime, nemini praescribenhabens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et dominicam pacem tenemus; maxime cum et Apostolus dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario
Abbreviated transcription (Latin):
tientib. nec ipse maliuola conten¬
tione. s humana tẽptatione alit̾
sapiens. qͦd illi d̾s in caritate ꝑse¬
ueranti cũ uellet postea reuela¬
ret. in cõmumonis unitate ꝑman¬
sit: aꝑte dicens. neminẽ iudican¬
tes. nec a iure cõmunionis aliqͣm¬
si diuersũ senserit amouentes.
terrore ad obseqͣndi necessitatẽ
collegas suos adigit. St in fine¬

Expanded text:
tientibus nec ipse maliuola contentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicens: neminem iudicantes nec a iure communionis aliqsi diuersum senserit amouentes. terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
lopost cũ eiꝰ mali caput atq origi¬
nem quereret. hinc diabolus in¬
qͥt int̾ initia statim mundi os ꝑi¬
it pͥmus. & ꝑdidit. Et paulopꝰt.
Quale malum ẽ inqͥt fr̃s dilectis¬
simi: quo angls cecidit: Quo cir¬
cũ ueniri & subũti alta illa os p̃¬
clara sublimitas potuit: Quo de¬
ceptꝰ ipse qui decepit. ᷤᷤ E xinde in¬
uidia grassat᷑ in terris: du liuore
ꝑit᷑us magistro ꝑditionis obseqͥt᷑:
dũ diabolũ qͥ zelat imitat᷑: sic̃ scͥp¬
tũ ẽ. Inuidia autẽ diaboli. mors in¬
trauit in orbẽ terrarũ. Imitant᷑¬
gͦ illũ. qͥ st̃ ex parte eiꝰ. Nec uerba
eypriam in epła popłis nota: quã
uera quã fortia sint recognoscimꝰ.
Uere decuit cyprianũ de zelo &
liuore & arguere grauit᷑. & mone¬
re:a quo tam mortifero malo. cor
eiꝰ penitꝰ alienatũ. tanta caritatis
abundantia cõꝓbauit: qua iungilan¬
tissime custodita. cũ collegis suis
ñ maliuole de baptismo diũsa sen¬

Expanded text:
lo post, cum eius mali caput adque origilo post, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. et paulo post: quale malum est, inquit, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est, inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. imitantt ex parte eius\'. haec uerba Cypriani in epistula populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sen
Abbreviated transcription (Latin):
tate: qui ñ erant in pace: Nore enĩ
ñ mea aut aliciuꝰ hominis s ipsiu
dm̃i. nec ꝑ homines s ꝑ angłos so¬
nuit xẽp̃o nato: gła in excelsis dõ.
& in terra pax hominib bone uo¬
luntatis. Qd̃ utiq nato in t̾ris
xp̃o ñ sonaret ore angłico:. nͥ deuᷤ
hoc uellet intelligi. eos ẽẽ in uni¬
bonȩ uoluntatis. Porro sic̃ in beni¬
uolentia bona uoluntas:. sic in ma¬
liuolentia mala uoluntas est. Iam
maliola. qͣntum malum ẽ. ñ que¬
ramus alios testes: sufficit nobis
ipse cyprianus: ꝑ quẽ tã multa de
zelo os liuore dñs ueracissima in¬
tonuit. & salubria p̃cepit. Lega¬
mus gͦ epistoła cypriani de zelo
& liuore: & uideamꝰ qͣntum malũ
sit inuidere meliorib. cuiꝰ mali ori¬
ginẽ ab ip̃o diabolo extitisse me¬
morit᷑ docet. Relare in qͥt qͦd bo¬
nũ uidetis. & inuidere meliorib:. le¬
ue apud quosda &e modicũ crimen
uidet᷑ fr̃s dilectissimi. Deinde pau¬

Expanded text:
tate, qui non erant in pace? Vox enim tate, qui non erant in pace? Vox enim non mea, aut alicujus hominis, sed ipsius Domini, nec per homines, sed per angelos sonuit Christo nato: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi Deus hoc vellet intelligi, eos esse in unibonae uoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem tam multa de zelo et liuore dominus ueracissima intonuit et salubria praecepit. legamus ergo epistulam Cypriani de zelo et liuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse memoriter docet. zelare, inquit, quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilectissimi. deinde pau
Abbreviated transcription (Latin):
ui̾tate. siue ꝑ occasionẽ nomen
xp̃i qͦd paulus p̃dicabat. ad plu¬
rimoꝵ noticiã ꝑueniret: oe no¬
ua adhuc ac rudis sermonis se¬
minatio loquentiũ p̃dicatione
crebresceret. Porro aliud ẽ eos qͥ
intꝰ in eccłia st̃ in nõie xp̃i loqͥ:
aliud eos qͥ foris st̃ & contra eccli¬
am faciunt. in nomine xp̃i bap¬
tizari. Hec uerba cypriani ad mo¬
nere nos uident᷑. ut distingua¬
mus int̾ eos qui foris mali st̃. &
intꝰ fuisse dicit: & uerũ dicit.
Hoc tñ puto me ñ temere dice¬
re.si foris nemo potest habere a
Si enĩ ortus ille clausus potuit
habere spinas diaboli: cur ñ &
extra ortum potuit manare fons
xp̃i :  Si autẽ ñ potuit: unde in hiᷤ
qui intꝰ erant. etiã ipsius apł̃i pau¬
li tẽporib. tantũ mału inuidiȩ &
maliuolȩ dissensionis: hec enun
uerba cypriani st̃. An forte inui-¬
dia & maliuola dissensio paruũ ma-¬
lũ est. ͦ Quomͦ gͦ isti erant in uni¬

Expanded text:
ueritate siue per occasionem nomen ueritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt in nomine Christi loqui, aliud eos qui foris sunt et contra ecclesiam faciunt in nomine Christi baptizare. haec uerba Cypriani ammonere nos uidentur, ut distinguamus inter eos qui foris mali sunt etintus fuisse dicit et uerum dicit. hoc tamen puto me non temere dicere: si foris nemo potest aliquid hsi enim hortus ille clausus potuit habere spinas diaboli, cur non et extra hortum potuit manare fons Christi? si autem non potuit, unde in his qui intus erant etiam ipsius apostoli Pauli temporibus tantum malum inuidiae et maliuolae dissensierba Cypriani sunt. An forte invidia et malevola dissensio parvum malum est? Quomodo ergo isti erant in uni
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas declarauit hoc sequim᷑.
N̾a reuera illud qͦd quidã cypri¬
ani disputationib opponebant
annuntiet᷑: recte cyprianus refel-¬
lit. ostendens ad causã heretico¬
rũ ñ ꝑtinere: qͣm de his dicebat
apłs. qui cũ maliuola miidia. sua
querentes intͣius uersabant᷑. xp̃m
qͥdem annuntiabãt. sic̃ se habet
mo quo a bonis euangłistis illiuᷤ
colubȩ filiis annuntiabat᷑. Neq
enĩ de hereticis inqͥt. aut de eoꝵ
baptismo loquebatur in epła sua
paulus:ut aliqͥd qͦd ad hanc ꝑti
neat rem posuisse ostendat᷑. Lo¬
quebat᷑ de fr̃ib. siue mordinate
lantib: siue euangłicam u̾itatẽ
de d̾i timore ñ seruantib: & quos¬
dã ex eis posuit uerbũ dei constã¬
ter atq intrepide locutos: quoscã
uͦ in inuidia &e dissensione uersa¬
tos:quosda seruasse circa se beni¬
uoła caritatẽ: alios uͦ habuisse
maliuoła dissensionẽ: se tñ patien¬
t̃ om̃ia sustinere:. dũ mͦ siue in

Expanded text:
ueritas declarauit, hoc sequimur.\' ueritas declarauit, hoc sequimur.\' Nam reuera illud, quod quidam Cypriani disputationibus opponebant, annuntietur , recte Cyprianus refellit, ostendens ad causam haereticorum non pertinere; quoniam de his dicebat Apostolus, qui cum malevola invidia, sua quaerentes interius versabantur: Christum quidem annuntiabant, sicut se habet mo quo a bonis evangelistis illius columbae filiis annuntiabatur. Neque enim de haereticis, inquit, aut de eorum Baptismo loquebatur in Epistola sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat posuisse ostendatur. Loquebatur de fratribus sive inordinate lantibus siue euangelicam ueritatem de dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum dei constanter adque intrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, alios uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃n coegerat. Non gͦ inuenimus
ab apłis aliquẽ cũ apud hereticoᷤ
baptrratus eẽt. in eodem baptismo
admissũ eẽ & cõmunicasse: s neq
hoc inuenimꝰ ab hereticis aliquẽ
uementẽ. qui apud illos fuerit
baptizatꝰ ab apłis denuo baptira¬
tũ. S illa consuetudo quã etiam
tc̃ homines sursũ uersus respici-¬
entes. ñ uidebant a posteriorib
institutã. recte ab apłis tradita
credit᷑: & alia multa st̃ que longũ
ẽ repetere. Qua ꝓpter si ñ nichil
dicebant. quib id qͦd ei insũ ẽ uo¬
lens ꝑsuadere cyprianus ait. nec
quisquã dicat qͦd accepimus ab
apłis hoc sequimur: qͣnto robustiꝰ
nunc dicimus. qͦd eccl̃ie consuetu¬
do semꝑ tenuit. qͦd hec disputa¬
tio dissuadere ñ potuit. & qͦd ple¬
nariũ conciliũ confirmauit hoc
sequim ᷤᷤ Huc accedit. qͥa bene
ꝑspectis ex utroq latere dispu¬
tationis rationib. & scripturarũ
testimoniis: potest etiã dici. qͦd

Expanded text:
aliquando coegerat. Non ergo inuenimus aliquando coegerat. Non ergo inuenimus ab apostolis aliquem, cum aput haereticos baptizatus esset, in eodem baptismo admissum esse et communicasse. sed neque hoc inuenimus, ab haereticis aliquem uenientem, qui aput illos fuerit baptizatus, ab apostolis denuo baptizatum. sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum uersus respicientes non uidebant a posterioribus institutam, recte ab apostolis tradita creditur, et talia multa sunt, quae longum est repetere. quapropter si non nihil dicebant, quibus id quod ei uisum est uolens persuadere Cyprianus ait: nec quisquam dicat: \'quod accepimus ab apostolis hoc sequimur\', quanto robustius nunc dicimus: \'quod ecclesiae consuetudo semper tenuit et quod haec disputatio dissuadere non potuit et quod plenarium concilium confirmauit, hoc sequimur\'! huc accedit, quia bene perspectis ex utroque latere disputationis rationibus et scripturarum testimoniis potest etiam dici: \'quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiqͥtate ipsius consuetudinis os ple¬
narii postea concilii auctoritate
firmati. diligentius considerantes.
ueri similes potius quã ueras ẽẽ
inuenimꝰ: quȩ illi uere uise st̃ in
obscurissima questione laboranti:
& de peccatoꝵs remissione fluctu¬
anti: utrũ possit in baptismo xp̃i
ñ fierio utrũ possit apud hereti¬
cos fieri. Ubi ei si minus aliqͥd re¬
uelatũ ẽ. ut magnitudo caritatis
eiꝰ qua unitatẽ ñ deseriit ꝓbare¬
tur:ñ ido quisquã tantis eius firma¬
mentis meritisq uirtutũ. & tantȩ
copiȩ gr̃arũ debet se audere p̃pon̾e
qͥa uniũsalis concilii admonitus
firmitate uidet aliqͥd. qͦd ille ñ
uidit. qͥa plenariũ de hac re con¬
ciliũ ñdu habebat eccłia: sic̃ nec
petri apł̃i meritis se quisquã tam
insanus ẽ ut p̃ponat. qͥa pauli a¬
pli edoctus litteris. & ipsius iam
eccłiȩ consuetudine roboratꝰ. ñ co¬
git gentes iudarrare. qͦd petrus

Expanded text:
tiquitate ipsius consuetudinis et pletiquitate ipsius consuetudinis et plenarii postea concilii auctoritate firmati diligentius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, quae illi uerae uisae sunt in obscurissima quaestione laboranti et de peccatorum remissione fluctuanti, utrum possit in baptismo Christi non fieri et utrum possit aput haereticos fieri. ubi ei si minus aliquid reuelatum est, ut magnitudo caritatis eius qua unitatem non deseruit probaretur; non ideo quisquam tantis eius firmamentis meritisque uirtutum et tantae copiae gratiarum debet se audere praeponere, quia uniuersalis concilii ammonitus firmitate uidet aliquid quod ille non uidit, quia plenarium de hac re concilium nondum habebat ecclesia; sicut nec Petri apostoli meritis se quisquam tam insanus est ut praeponat, quia Pauli apostoli edoctus litteris et ipsius iam ecclesiae consuetudine roboratus non cogit gentes iudaizare, quod Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
sit constitutũ: ñ me tm̃ mouet.
ut baptismũ xxp̃i etiã apud here¬
ticos inuentũ audeã reꝓbare. sic̃
etiã ipsum euangłm cum apud
eos inuenio necesse ẽ ut approbẽ.
quãuis eoꝵ detester errorem: qͣn¬
tũ admonet fuisse quosda etiam
scĩ cypriani tẽporib. qͥ consuetu¬
dinẽ ilła cont᷑ quã fiebant afri¬
cana concilia. de qua ce ipse pau¬
loante dixit. frustra qͥdam qui
ratione uincunt᷑. consuetudinẽ
nobis opponunt. dicerent ab apo¬
stolis traditã. Nec inuemio cur
istã consuetudinẽ que post cypri¬
anũ etiã plenario totius orbis con¬
cilio confirmata ẽ. tam robustã
ce ante idem cyprianus muene¬
rit: ut cũ eiꝰ mutande auctorita¬
tẽ quã sequeret᷑. uir tanta scien¬
tia p̃ditus quereret: ñ nͥ in sola
africa factum paucis ante se an¬
nis agrippini conciliũ reperiret.
Q d cum sibi adũsus totius orbis
morẽ ñ sufficere cerneret: has ra¬
tiones arripuit. quas mͦ nos an¬

Expanded text:
sit constitutum, non me tantum mouet, ut baptismum Christi etiam aput haereticos inuentum audeam reprobare — sicut etiam ipsum euangelium cum aput eos inuenio necesse est ut adprobem, quamuis eorum detester errorem —, quantum ammonet fuisse quosdam etiam sancti Cypriani temporibus, qui consuetudinem illam, contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit: frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab apostolis traditam. nec inuenio cur istam consuetudinem, quae post Cyprianum etiam plenario totius orbis concilio confirmata est, tam robustam et antea idem Cyprianus inuenerit, ut, cum eius mutandae auctoritatem quam sequeretur uir tanta scientia praeditus quaereret, non nisi in sola Africa factum paucis ante se annis Agrippini concilium repperiret. quod cum sibi aduersus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos an
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m om̃is fornicator aut̃ inmun-¬
dus aut auarus. qͦd ẽ idoloꝵ ser¬
iitꝰ. ñ habet hereditatẽ in regno
xp̃iet dericur in illo baptismus
& euangłica uerba impbant᷑. in
isto autem approbant᷑: cũ ab illius
colubȩ mẽbris uterq inueniatur
alienus: an qͥa ille foris aꝑtus liti¬
gator ẽ ne intromittatur: iste uͦ in¬
tus callidus assentator. ne foras ꝑi¬

Expanded text:
nicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno Christi et Dei: cur in illo Baptismus et evangelica verba improbantur, in isto autem approbantur; cum ab illis columbae membris uterque inveniatur alienus? An quia ille foris apertus litigator est, ne intromittatur; iste vero intus callidus assentator, ne foras
Abbreviated transcription (Latin):
cate itaq mẽbra ur̃a que st̃ suꝑ
terrã. fornicationẽ. immundiciam.
& concupiscentiã mala. & auaritiã
peccet grauius. qͥ nesciens in here¬
sim incurrerit: an qͥ sciens ab aua¬
ritia id est ab idolatria ñ recesse¬
rit. Scd̃m qͥdem ilła regłam qua
peccata scientiũ peccatis ignoran¬
tiȩ ꝓponunt᷑ auarus cũ scientia
umeit in scelere. S ne forte hoc
faciat in heresi sceleris ipsus
magnitudo. qͦd facit in auaritia
scientis admissio: hereticus nesci¬
ens auaro scienti coequet᷑: quãꝙͣ
ñ hoc uideatur ostendere testi¬
moniũ. qͦd ipse ex apło posuit.
Qͥd enĩ in hereticisnͥ blasphemi¬
as detestamur: ͦ Uolens autẽ de¬
monstrare. ad facilitatẽ ueniȩ ig¬
norantiũ ꝑtinere peccata: posuit
ex apło uͥ ait. qͥ prius fui blasphe¬
mus &e ꝑsecutor & imuriosus. s
miscd̾iam consecutꝰ sũ: qͥa igno
rans feci. S si posst̃ ut dixei am¬
bo peccata equalit̾ appendant᷑:¬

Expanded text:
cate itaque membra vestra quae sunt super cate itaque membra vestra quae sunt super terram; fornicationem, immunditiam et concupiscentiam malam et auaritiam peccet grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab auaritia id est ab idololatria non recesserit. secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, auarus cum scientia uincit in scelere. sed ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scienti coaequetur, quamquam non hoc uideatur ostendere testimonium , quod ipse ex apostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demonstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex apostolo ubi ait: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignrans feci . Sed si possunt, ut dixi, amborum peccata aequaliter appendant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut antiqua illa consuetudo eti
ne dubitatione demonstraret
qͣm doctus esset in his que firmiᷤ¬
sima ueritate ꝓceꝑat: uerũeti¬
am quã docilis in his que minꝰ
aduerterat. Et tn cũ manifestis¬
simũ sit multo grauiꝰ peccare sci¬
entẽ quã nescientẽ: uelle mͥ aliqͥs
diceret. siqͥs in heresim incurrat.
nesciens qͣntũ malũ sit. & alis
ab auaritia ñ recedat. sciens qͣn¬
tũ mału sit: qͥs eoꝵ sit peior. Pos¬
sũ etiã ita ꝓponere. Si alius nesci¬
ens in heresim irruat. & sciens a¬
lius ab idolatria ñ recedat: qͥa ce
apłs dicit. auaritia quȩ ẽ idoloꝵ
seruitus. & ipse eyprianus eande
sententiã ñ aliter intellexit. sieut
dixxit ad antomanũ scribens. ubi
care. qn sint apud illos & adulte¬
ri ce fraudatores. qͥ teneant᷑ idola¬
triȩ crimine: hoc enĩ scitote intel¬
ligentes qͥa om̃is formcator aut
immundus aut fraudator. qͦd est
idolatria. ñ habet hereditatẽ in
regno xp̃i &e dei:̃ &e iterũ. mortifi¬

Expanded text:
st ut antiqua illa consuetudo etiane dubitatione demonstraret non solum quam doctus esset in his quae firmissima veritate perceperat, verum etiam quam docibilis in his quae minus adverterat. Et tamen cum manifestissimum sit, multo gravius peccare scientem quam nescientem; vellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresim incurrat, nesciens quantum malum sit, et alius ab avaritia non recedat, sciens quantum malum sit, quis eorum sit pejor. Possum etiam ita proponere, Si alius nesciens in haeresim irruat, et sciens alius ab idololatria non recedat, quia et Apostolus dicit, Avaritia quae est idolorum servitus: et ipse Cyprianus eamdem sententiam non aliter intellexit, sicut dixi, ad Antonianum scribens, ubi care; quando sint et apud illos adulteri, et fraudatores qui teneantur idololatriae crimine. « Hoc enim scitote intelligentes, quia omnis fornicator, aut immundus, aut fraudator, quod est idololatra, non habet haereditatem in regno Christi et Dei » : et iterum, « Mortifi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis m̾itis ꝑtinere: alios in honorem᷑.
alios in contumeliam.Sic enĩ loquit᷑
ad thimotheũ scribens. Prophanas
aũ u̾boꝵ nouitates euita. Multũ enĩ
ꝓficiunt ad impietatẽ: & sermo eoꝵ. si¬
cut cancer serpit. Ex quib ẽ hymeneꝰ

Expanded text:
uersis meritis pertinere, alios in honorem, uersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus
Abbreviated transcription (Latin):
exeunt: sic̃ sͥptũ ẽ. Oocasiones querit.
qͥ uult discedere ab amicis. S oẽ si occasio¬
nes desint: cũ intꝰ uident᷑ ab illa mui¬
sibili cõpage caritatis separati st̃. Unde
ioħes dicit. Ex nob̾ exierunt: s ñ erant
ex nob̾. Nam si fuissent ex nob̾: mansis¬
sent utiq nobiscũ. Non ait qͦd exeundo
alieni facti sunt: s qͦd alieni erant ꝓpt̾
hoc eos exisse declarauit. Dicit &e apłs¬
paulus de quib dam. qui circa ueri¬
tatem aberrauerant. & fidem quoꝵ¬
dam subuertebant: quoꝵ sermo ut
cancer serpit. Quos eũ euitandos ẽẽ
diceret: in una tam̃ domo magna eos
fuisse significat: s tanquã uasa in
contumeliam. Credo qͦd ñdum foraᷤᷤ
exierant. Aut si iam exierant: qͦmͦ
eos dixit in eadem magna domo cũ
uasis honorabilib: Nisi forte ꝓpt̾ ip¬
sa sacramenta. quȩ separatis ⁊̃ hereti¬
coꝵ conuentib ñ mutata sunt. ad
unam magnã domũ dicit om̃s s di¬

Expanded text:
exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
Qui stͣ autẽ uͦ xp̃iani. nͥ de qui¬
b idem dñs dicit: qui diligit
me mandata mea custodit. Qͥd
ẽ autẽ custodire mandata eius.nͥ
in dilectione ꝑsistere :ᷤ Unde etiã
dicit: mandatum nouũ do uobis.
ut uos inucẽ diligatis. Et iterũ.
In hoc scient om̃s. qͥa discipłi mei
estis: si uos inuicẽ dilexeritis. Qs
autẽ dubitet ñ eis solis dictũ qͥ
tẽ ꝑ eiꝰ carnẽ uerba p̃sentis audi¬
dentis in cȩlo uerba cognoscunt:ᷤ
Ille enĩ uenit ñ legẽ soluere. s im¬
plere. Plemtudo autẽ legis caritaᷤˢ.
qua multũ inguit cyprianufut
de baptismo aliud sentiens. ñ tñ
desereret unitatẽ: o eẽt in uite
dominca radicatũ sarmentũ fru¬
ctuosũ. qͦd etiã ferro passionis
purgaret celestis agricola. ut
maiorẽ fructũ daret᷑. Huiꝰ autẽ
frat̾nȩ caritatis inimici. siue
aꝑte foris sint. siue intus ẽẽ
uideant᷑: pseudo xp̃iani sunt
c& antixp̃i. Inuentis eñĩ occasionib foraᷤs

Expanded text:
iani nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audisedentis in caelo uerba cognoscunt? ille enim uenit non legem soluere, sed implere. plenitudo autem legis caritas, qua multum uiguit Cyprianus, ut de baptismo aliud sentiens non tamen desereret unitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae caritatis inimici, siue aperte foris sint siue intus esse uideantur, pseudochristiani sunt et antichristi. inuentis enim occasionibus foras
Abbreviated transcription (Latin):
ligi ñ potest. simplere os casta &s ꝑ¬
fecta baptizat.: ᷤ An forte ꝑ oratiõ¬
nes sc̃oꝵ sp̃italiũ qͥ st̃ in eccłia. tã¬
quã ꝑ colubȩ creberrimũ gemitũ.
magnũ gerit᷑ sacram̃tũ. & occulta
dispensatio miscdiȩ di̾: ut eoꝵ etiã
peccata soluant᷑. qͥ ñ ꝑ colubam s
ꝑ accipitrẽ baptirrantur: si ad illud
sacram̃tũ cũ ꝓace catholicȩ unita¬
tis accedunt: Qͦd si ita ẽ: cur ñ
gͦ ꝑ eoꝵs oraciones. cũ quisq ab he-¬
resi aut scismate ad pacẽ catholi¬
cã uenit: eius peccata soluunt᷑:
Sacram̃ti autẽ integritas ubiq cog¬
noscit᷑ s ad peccators ilła irreuo¬
cabiłe remissionẽ extͣ unitatẽ eccłiȩ
ñ ualebit: nec in heresi aut scisma¬
te constitutũ. scoꝵ oraciones id est
illius unicȩ colũbȩ gemitꝰ poter̃t
adiuuare. sic̃ nͨ intꝰ positũ posst̃. si
aduersũ se ipse ꝑ untã pessimã te¬
neat debita peccators. non solu si

Expanded text:
legi non potest, simplex et casta et perlegi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? an forte per orationes sanctorum spiritalium, qui sunt in ecclesia, tamquam per columbae creberrimum gemitum magnum geritur sacramentum et occulta dispensatio misericordiae dei, ut eorum etiam peccata soluantur, qui non per columbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud sacramentum cum pace catholicae unitatis accedunt? quod si ita est, cur non ergo per eorum orationes, cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ peccatoꝵ. ꝓpriũ do¬
nũ ẽ catholicȩ imitatis &e pacis:
nͨ eiꝰ in om̃ib. qͥa nͨ om̃s st̃ eius. sic̃
suo loco uidebimꝰ. Pret̃ ipsã tn ẽẽ
illa caritas ñ potest. sine qua cet̾a
etiã si agnosci & approbari posstͭ:
ꝓdesse tñ & liberare ñ possunt. Ma¬
nus autẽ impositio: ñ sic̃ baptismꝰ
repeti ñ potest. Qd est enĩ aliud̃n
oracio suꝑ hominẽ: ᷤͦ sła qͦd in ty¬
po unitatis petro dñs dedit pote¬
statẽ. ut id solueret᷑ in terris qͦd
ille soluisset: manifestũ ẽ. qͦd illa
unitas etiã una colũba ꝑfecta sit
dicta. Nuqͥd ergo ad eande colum-¬
bã ꝑtinent om̃s auari. de quib in
eadẽ catholica grauit̃ idem cypri-¬
anꝰ ingemuit. ᷤͤ rsam ut opinor:
raptores. ñ colubȩ sed accipitres di-¬
ci posst᷑. O uomͦ gͦ baptirabant.
qͥ fundos insidiosis fraudib rapie¬
bant. & usuris multiplicantib fe¬
nus augebantꝰ. si sola illa coluba id
ẽ illa unitas. que nͥ in bonis intel¬

Expanded text:
ccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omnibus, quia nec omnes sunt eius, sicut suo loco uidebimus. praeter ipsam tamen esse illa caritas non potest, sine qua cetera, etiamsi agnosci et adprobari possunt, prodesse tamen et liberare non possunt. manus autem inpositio non sicut baptismus repeti non potest. quid est enim aliud nisi oratio super hominem? Nam quod in typo unitatis Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. numquid ergo ad eandem columbam pertinent omnes auari, de quibus in eadem catholica grauiter idem Cyprianus ingemuit? nam, ut opinor, raptores non columbae, sed accipitres dici possunt. quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, si sola illa columba, id est illa unitas quae nisi in bonis intel
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃iȩ pace alienatio tenet peccata.
ñ scm arbitriũ hominũ. s scd̾m
arbitriũ d̃i. & oraciones scõꝵ sp̃i¬
taliũ: qͥ om̃ia iudicant. ipsi aũ a
nemine iudicant᷑. Petra enĩ tenet.
petra dimittit: coluba tenet cołu¬
ba dimittit: unitas tenet unitas
dimittit. Pax autẽ huiꝰ unitatis
in solis bonis ẽ: uł iã sp̃italib.
uł ad sp̃italia concordi obedientia
ꝓficientib: in malis autẽ ñ ẽ siue
foris tumultuent᷑. siue intꝰ cũ ge¬
mitu tolerent᷑: & baptrrent &e
baptizent᷑. Sic̃ autẽ isti qͥ intꝰ cũ
gemitu tolerant᷑ quãuis ad ean¬
dẽ colũbȩ unitatẽ. & illa głosam¬
eccł̃iam ñ habentẽ macula aut
rugam. aut aliqͥo eiusmodi. ñ ꝑ¬
tineant: t̃n si corrigant᷑ & se pes-¬
simos ad baptismũ accessisse fate¬
ant᷑ ñ rebaptizant᷑. s incipiunt
ad colubam ꝑtinere. ꝑ cunus eis
gemitꝰ peccata soluunt᷑. a cuiꝰ pa¬
ce alienati tenebant᷑: sic & qͥ aꝑtiꝰ

Expanded text:
peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a nemine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit; unitas tenet, unitas dimittit. pax autem huius unitatis in solis bonis est uel iam spiritalibus uel ad spiritalia concordi oboedientia proficientibus; in malis autem non est, siue foris tumultuentur siue intus cum gemitu tolerentur et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui intus cum gemitu tolerantur, quamuis ad eandem coluecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi non pertineant, tamen, si corrigantur et se pessimos ad baptismum accessisse fateantur, non rebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cuius eis gemitus peccata soluuntur, a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ salutẽ. Idem qͥppe odor erat.
uitã. aliis autẽ odor mortis in mor¬
tẽ. Qͦd & si de alia re dixit. ad hoc
ego posu. ut intelligat᷑ aliqͦd bo¬
nũ. non solũ uitã posse oꝑari be¬
ne utentib. s etiã mortẽ male u¬
tentib. Nec int̾est cũ de sacram̃ti
integritate & scĩtate tͣctatur: qͥd

Expanded text:
retur salutem. idem quippe odor erat dretur salutem. idem quippe odor erat duitam, aliis autem odor mortis in mortem. quod etsi de alia re dixit, ad hoc ego posui, ut intellegatur aliquod bonum non solum uitam posse operari bene utentibus, sed etiam mortem male utentibus. Nec interest, cum de sacramenti integritate et sanctitate tractatur
Abbreviated transcription (Latin):
re:  De remissione autẽ percatoꝵ.
utrũ ꝑ baptismũ apud hereticos
fiat. quid mͥ uideret᷑ iã in alio uo¬
lumine scripsi. s etiã hic breuit̃
cõmemoro. Si fit illic remissio de¬
bitoꝵs ꝑ baptisim sc̃itatem:. rur¬
sus debita redeunt ꝑ heresis aut
scismatis obstinationẽ. Et ideo
necessariũ habent huiꝰmodi ho¬
mines. uenire ad catholicã pacẽ:
ut heretici & scismatici ẽẽ iam
desmnant: & eors quȩ in illos re¬
dierant peccatoꝵs purgationẽ. in
unitatis uincło caritate oꝑante
mereant᷑. Si autẽ quãuis apud
hereticos uł scismaticos idem sit
discordiȩ feditatẽ. &ẽ dissensionis
iniqͥtatẽ. Tunc incipit ualere ide
baptismus ad dimittenda peccata
cũ ad eccłiȩ pacẽ uenerint. ut uͦ
dimissa ñ retineant᷑: neq ut ille
baptismus quasi alienus aut aliꝰ
imꝓbet᷑ aut alter tradat᷑: s ut
idem ipse qͥ ꝓpt̾ discordiã foris o¬
ꝑabat᷑ mortem: ꝓpter pacẽ intꝰ ope¬

Expanded text:
re? De remissione autem peccatorum, re? De remissione autem peccatorum, utrum per baptismum aput haereticos fiat, quid mihi uideretur iam in alio uolumine scripsi; sed etiam hic breuiter commemoro. si fit illic remissio debitorum per baptismi sanctitatem, rursus debita redeunt per haeresis aut schismatis obstinationem, et ideo necessarium habent huiusmodi homines uenire ad catholicam pacem, ut haeretici et schismatici esse iam desinant et eorum quae in illos redierant peccatorum purgationem in unitatis uinculo caritate operante mereantur. si autem, quamuis aput haereticos uel schismaticos idem sit discordiae foeditatem et dissensionis iniquitatem, tunc incipit ualere idem baptismus ad dimittenda peccata, cum ad ecclesiae pacem uenerint, ut uere dimissa non retineantur neque ut ille baptismus quasi alienus aut alius inprobetur, ut alter tradatur, sed ut idem ipse, qui propter discordiam foris operabatur mortem, propter pacem intus ope
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ & libent̾ amplexi sunt ut laua-¬
chri uitalis & salutaris baptismi
grãm consequerent᷑: ñ uideo. nisi
forte hoc dicat erinde in hodiernũ.
qͥa nulla de illis ex quo in eccl̃ia ꝑ
agrippini conciliũ baptirati st̃. que¬
stio alicuiꝰ excõmunicationis exor¬
ta ẽ. Ceterũ si ꝑmanebat ab agrip¬
pino usq ad cẏprianũ consuetu¬
do baptizandi ab hereticis ueni¬
entesꝰ ut qͥd facta st̃ a cypriano
de hac re concilia:  Utqͥd eid̃e u¬
baiano dicit. non se rem nouam
facere aut repentinã: s ab agrip¬
pino instituram:ͦ Cur enĩ iubaia-¬
anus de nouitate turbaret᷑. ut
eũ ꝓ auctoritate agrippim sanari
oporteret: si ab agrippmo usq ad
cyprianũ hoc tenebat eccłia : Cur
deniq tot eius collegȩ. in concilio
dixert̃ rationẽ & u̾itatem consue¬
tudini p̃ponend̾a: ac ñ potiꝰ dixcert
eos qͥ aliud facere uellent. q contͣ
u̾itatẽ & cont᷑ consuetudinẽ face¬

Expanded text:
ter et libenter amplexi sunt, ut lauater et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia nulla de illis, ex quo in ecclesia per Agrippini concilium baptizati sunt, quaestio alicuius excommunicationis exorta est. ceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haereticis uenientes, ut quid facta sunt a Cypriano de hac re concilia? ut quid eidem Iubaiano dicit non se rem nouam facere aut repentinam, sed ab Agrippino institutam? cur enim Iubaianus de nouitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret, si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique tot eius collegae in concilio dixerunt rationem et ueritatem consuetudini praeponendam ac non potius dixerunt eos, qui aliud facere uellent, et contra ueritatem et contra consuetudinem face
Abbreviated transcription (Latin):
quicũq in ea fuerant baptixati.
ñ iã ꝑ baptismũ s ꝑ penitentiã
reciperentur. Unde constat eos
ñ posse amittere recedentes: qͦd ñ
recipiunt remanentes. Non autẽ
sic̃ heresis ipsoꝵ ẽ. sic̃ error ipsoꝵ
ẽ. sic̃ sacrilegiũ dissensionis ip̃sors
ẽ: sic etiã baptismus qͥ xp̃i ẽ. dici
debet ipsoꝵ. Itaq cũ illa ipsoꝵ
mala q̃n redeunt corriguntur: in
eo qͦd ipsoꝵ ñ ẽ. ille agnoscendus
ẽ cuiꝰ est. Ido autẽ ñ se nouã aut
repentinã rem statuisse beatꝰ cypͥ¬
anus ostendit̾ qͥa sub agrippino
fieri iã cȩperat: anni st̃ inquit
multi & longa etas. ex quo sub
agrippino bonȩ memoriȩ uiro con¬
uenientes ep̃i plurimi. hoc statu¬
erunt. Proinde ab ipso agrippino:
res noua facta ẽ. Quomͦ autẽ dicat.
atq exinde in hodiernũ. tot mi¬
lia hereticoꝵ in ꝓumciis nr̃is ad
eccliam conuersi non asꝑnati st̃
neq cunctati. immo & rationabili¬

Expanded text:
quicumque in ea fuerant baptizati, quicumque in ea fuerant baptizati, non iam per baptismum sed per paenitentiam reciperentur. unde constat eos non posse amittere recedentes quod non recipiunt remeantes. non autem, sicut haeresis ipsorum est, sicut error ipsorum est, sicut sacrilegium dissensionis ipsorum est, sic etiam baptismus qui Christi est dici debet ipsorum. itaque cum illa ipsorum mala quando redeunt corriguntur, in eo quod ipsorum non est ille agnoscendus est cuius est. Ideo autem non se nouam aut repentinam rem statuisse beatus Cyprianus ostendit, quia sub Agrippino fieri iam coeperat. anni sunt, inquit, multi et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae memoriae uiro conuenientes episcopi plurimi hoc statuerunt. proinde ab ipso Agrippino res noua facta est. quomodo autem dicat: adque exinde in hodiernum tot milia haereticorum in prouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sunt neque cunctati. immo et rationabili
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. ꝓ suis morib uł p̃miã ꝑ¬
cipiant. uł penas luant: Recte
autẽ ñ mouit cyprianũ qͦd scrip¬
sit iubaianus: nouatianenses re¬
baptizare eos qͥ ad se ex catholi¬
ca uenirent. Neq enĩ quicqͥd he¬
retici puerse fuerint imitati. ꝓp¬
t̾ea faciendu a catholicis ñ ẽ. quia
illi similit̾ faciunt. S aliud est
cur heretici rebaptizare ñ debe¬
ant: aliud cur catholica. Heretici
enĩ nec si in catholica faciendu
eẽt facere deberent: qͥa hoc in
catholicis ñ ẽẽ dicunt: qͦd ipsi cũ
ibi eeñt acceperunt: q cũ discede¬
rent abstulert̃. Catholica uͦ ꝓpte-¬
rea ñ debet iterare baptisiũ qͥ
apud hereticos datus ẽ. ne iudi-¬
care uideat᷑ ipsoꝵs eẽ qͦd xxp̃i est.
aut eos ñ habere. qͦd intꝰ cũ acci¬
perent amittere utiq foras exe¬
undo ñ possent. Hoc enĩ etiã ip̃e
cyprianus cũ ceteris statint. ut
si ab heresib redirent ad eccłiam:

Expanded text:
agitur pro suis moribus uel praemia peagitur pro suis moribus uel praemia percipiant uel poenas luant? Recte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est, quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, quia hoc in catholicis non esse dicunt, quod ipsi cum ibi essent acceperunt et cum discederent abstulerunt. catholica uero propterea non debet iterare baptismum qui aput haereticos datus est, ne iudicare uideatur ipsorum esse quod Christi est aut eos non habere, quod intus cum acciperent amittere utique foras exeundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
meuulsibile membrũ se ẽẽ gaude¬
bat. Non ẽ autẽ aqua ꝓphana & ad¬
ultera. suꝑ quã d̃ĩ nomen inuocat᷑.
etiã si aꝓphanis & adulteris inuo¬
cet᷑ qͥa nec ipsa creatura nec ipsũ
nomen adulterũ ẽ. Baptismus uͦ
xp̃i uerbis euangłicis conseeratꝰ.
& ꝑ adulteros & in adulteris sc̃s
ẽ. quãins illi sint impudici & m¬
mundi: qͥa ipsa eiꝰ scĩtas pollui ñ
potest. & sacram̃to suo diuina uir¬
tꝰ adsistit: sane ad salutẽ b̃n uten¬
tiũ. siue ad ꝑnitiẽ male utentiũ.
An uͦ solis uł etiã lucerne lux.
cũ ꝑ cenosa diffundit᷑. nichil inde
sordiũ contrahit: &e baptisimus
xxp̃i potest cuiꝰquã scelerib inqui¬
nari:ᷤ Si enĩ ad ipsas res uisibi¬
les quib sacram̃ta tͣctantur. am¬
mũ conferamus: quis nesciat ea ᷤ
ẽẽ corruptibilesͦ Si autẽ ad id qͦd
ꝑ illas agitur. quis ñ uideat ñ poᷤ¬
se corrũpi: quãuis homines ꝑ qͦs

Expanded text:
ineuulsibile membrum se esse gaudeineuulsibile membrum se esse gaudebat. Non est autem aqua profana et adultera super quam dei nomen inuocatur, etiamsi a profanis et adulteris inuocetur, quia nec ipsa creatura nec ipsum nomen adulterum est. baptismus uero Christi uerbis euangelicis consecratus et per adulteros et in adulteris sanctus est, quamuis illi sint inpudici et inmundi, quia ipsa eius sanctitas pollui non potest et sacramento suo diuina uirtus adsistit siue ad salutem bene utentium siue ad perniciem male utentium. an uero solis uel etiam cum per coenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, et baptismus Christi potest cujusquam sceleribus inquinari? Si enim ad ipsas res visibiles quibus Sacramenta tractantur, animum conferamus; quis nesciat eas esse corruptibiles? Si autem ad id quod per illas agitur, quis non videat non posse corrumpi, quamuis homines per quos
Abbreviated transcription (Latin):
scismate extͣ cõmunionẽ eccłie bap¬
tizat᷑ ñ ei ꝓdesse in qͣntũ hereticoꝵ
ce scismaticoꝵ ꝑu̾sitati consentit nͨ il¬
los qui baptrrant. quãus ipsũ
& uerũ dent baptismi sacramen¬
tũ: recte tñ facere. extͦ eccłiam col-¬
ligere. & contͣ eccłiam sentire. S
aliud ẽ ñ habere aliqͥd: aliud ñ ni-
re habere. uł illicite usurpare. Ño
itaq id̾o ñ st̃ sacramenta xxp̃i o
eccliȩ: qͥa eis illicite utunt᷑. non he¬
retici sołu. s etiã om̃s iniqui oe in¬
pii. S t̃n illi corrigendi aut puni¬
endi. illa uͦ agnoscenda & ueneran¬
da sunt. Dicit sane de hac re ñ u¬
nũ s duo. uł amplius facta ẽẽ con¬
cilia. s t̃n africana. Nam ce in quo¬
d̃a septuaginta & unũ ep̃os fuisse
cõmemorat: quors omniũ auctori¬
tati uniũse eccłiȩ cũ longe pluri¬
b ep̃is toto orbe diffuse auctorita¬
tẽ ñ dubitamꝰ. cũ ipsius eypria¬
ni pace p̃ponere: cuiꝰ uniũse eccłie

Expanded text:
munionem ecclesiae baptizatur, non ei prodesse in quantum haereticorum et schismaticorum peruersitati consentit, nec illos qui baptizant, quamuis ipsum et uerum dent baptismi sacramentum, recte tamen facere extra ecclesiam colligere et contra ecclesiam sentire. sed aliud est nre habere vel illicite usurpare. Non itaque ideo non sunt Sacramenta Christi et Ecclesiae, quia eis illicite utuntur, non haeretici solum, sed etiam omnes iniqui et impii. Sed tamen illi corrigendi aut puniendi: illa vero agnoscenda et veneranda sunt. 14. Dicit sane de hac re non unum, sed duo vel amplius facta esse concilia, sed tamen Africana. Nam et in quodam septuaginta et unum episcopos fuisse commemorat, quorum omnium auctoritati uniuersae ecclesiae cum longe pluribus episcopis toto orbe diffusae auctoritatem non dubitamus cum ipsius Cypriani pace praeponere, cuius uniuersae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ: cur ñ intelligã aquã mendacẽ
& sine fide. popłm mendacẽ ac ꝑ-¬
fidu nescio. Sp̃s autẽ sc̃s qͦd in so¬
la catholica ꝑ manus impositionẽ
dari dicit᷑: nimirũ hoc intelligi ma¬
iores nr̃i uoluert̃. qͦd apłs ait: qm

Expanded text:
tae, cur non intellegam aquam mendacem tae, cur non intellegam aquam mendacem et sine fide populum mendacem ac perfidum nescio. Spiritus autem sanctus quod in sola catholica per manus inpositionem dari dicitur, nimirum hoc intellegi maiores nostri uoluerunt quod apost