comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri solet. qr quousq corpꝰ eiꝰ sepul¬
ture traderent. ab eoꝵ na rib odo¬
ris illius fraglantia ñ recessit.
N eisdem quoq omeliis rem nar¬
rasse me recolo cui spetiosus cõ¬
prb̃r meus qui hanc nouerat:
me narrante attestatꝰ est. Eod̾
namq tempore quo monasteriũ
petii. anus quedam redempta
nomine in scĩmoniali habitu cĩ¬
stituta in urbe hac itxta beate
marie semꝑ uirginis eccłiam
manebat. Hec illiꝰ erundinis
discipula fuit. que magnis uir¬
tucib pollens. suꝑ prenestinos
montes uitam heremitic̃ã dux¬
isse fertͤ. Huic autem redemp¬
te due in eodem habitu discipłẽ
aderant. una nomine romu
nescio. Tres itaq he in uno
habitaculo comanentes moꝵ
quidem diuitiis plenam: set
tñ reb pauperem uitã duce¬
bant. Hec autem qmͣ prefatus
sum romula qmͣ aliã predixi.
condiscipłãm suã magnis uite
meritis aũ ibat. Erat quippe
mire patientie. sũme obedientie

Expanded text:
ri solet, quia quousque corpus ejus sepulri solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit.In eisdem quoque Homiliis rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romulnescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ius deo et laudib dieb ac noctib
uacare. S cũ iã tempꝰ ess ut tan¬
ta eiꝰ patientia remunerari de¬
buiss menbroꝵ dolor ad uitalia
rediit. Cumq se iam morti ꝓxi¬
mum agnouit. ꝑegrinos iuros
atq in bospitalitate susceptos
ammonuit ut surgerent. et cũ eo
psalmos pro expectatione exitus
decantarent. Cumq moriens cũ
eis et ip̃e psalleret: uoces psal¬
lentium repente cõpescuit cũ
terrore magni clamoris. dicens.
Tacete. Nũquid ñ auditis qnͣ¬
te resonent laudes. in celo: Et
dum ad easdem laudes qͣs intus
audierat aure cordis intend̾et.
scã illa aĩa carne soluta est.
Qͣ scilicet exeunte tanta illic
fraglantia odoris asꝑsa estr ut
omnes illi qͥ aderant inestimabi¬
li suauitate replerent᷑ ita ut ꝑħ
patent̾ agnoscerent: quod eam
laudes in celo suscepissent. Cui rei
monachꝰ nr int̾fuit qͥ nunc usq
uiuit et cũ magno fletu atcesta¬

Expanded text:
nis Deo et laudibus diebus ac noctibus nis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam se morti proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attesta
Abbreviated transcription (Latin):
gelii iam narrasse memiui quod
in ea porticu que euntib ad eccłi¬
am beati clementis ẽ ꝑuia. fuit
quidam seruulus nomine cuius
te quoq non ambigo meminisse
qͥ quidem pauꝑ reb set meritidi¬
ues erat: quem longa egͥtudo
dissoluerat. Nam ex quo illum
scire potunꝰ: usq ad finẽ uite
paralyticꝰ iacebat. Quid dicam
quia stare non poterat. qͥ nũꝗͣ
in lecto suo surgere uł adsedend̾
ualebat. Nũqmͣ inauũ suam ad
os ducere: nũꝗͣ se potuit in latꝰ
aliud declinare. Huic ad seruien¬
dum mat̾ cũ fr̃e aderat et quie¬
quid ex elemosina potiuss acci¬
pere. hoc eoꝵ manib pauperib
erogabat. Nequaꝗͣ litteras uo¬
uerat. s scͥpture sacre sibunet
codices emerat. et religiosos qͦsq ĩ ho¬
pitalitate suscipiens. hos coram
q est ut uix modũ suũ plene sa¬
crã scͥpturã disceret c̃ sic̃ dixi lit¬
teras funditꝰ ignoraret. Studebat
in dolore semꝑ grãs agere. hym¬

Expanded text:
gelii jam narrasse me memini quod gelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper rebus, sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram que est ut juxta modum suum plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat semper in dolore gratias agere, hym
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio preceteris diligebat. ili¬
co galla subuinxit. Rogo ut so¬
ror benedcã mecũ ueniat. Cui
ille respondit. Non s illa talis
ueniat tecum. Hec uͦ qmͣ petis
die te erit tͥcesimo secutura. His
gͥ expletis uisio apłi. assistentis
et colloqñtis ablata est. At illa
protinꝰ cuncte congregatoius
rit qui ue audierit indicauit.
Tercio autem die cũ ea qͦ uissa
fuerat sorore defuncta ẽ. Illa uͦ
qmͣ ip̃a poposcerat: die est tri¬
cesimo subsecuta. Quod factum
nunc usq in eodem monasterio
manet memorabile. Sic q apre¬
cedentib matͥb hoc traditũ nar¬
que nunc sunt scĩmoniales uir¬
gines ac si illo tempore huic tã
grandi miraculo et ip̃e affuissent.
et int̾ hec sciendũ est
qr sepe auimab exeuntibus
electoꝵ dulcedo solet laudis celes¬
tis erumpere. ut dũ illam liben¬
ter audiunt. dissolutionẽ carnis
ab anima seutire minime ꝑmit¬
tant᷑. Inde in omeliis qͦq eunͣ¬

Expanded text:
nasterio prae caeteris diligebat, illinasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniat tecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. At illa protinus cunctae congregationis rit, quidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est triesimo subsecuta. Quod factum nunc usque in eodem monasterio manet 393 memorabile, sicque hoc a praecedentibus Matribus traditum narquae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissent.ed inter haec sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evan
Abbreviated transcription (Latin):
habitu. ad ommpotentis dei ser¬
uitium sese apud beati petͥ apłi
eccłiam mouasterio tradidit.
ibiq multis annus simplicitati
cordis atq orationi dedita lar¬
ga indigentib elemosinaꝵ oꝑa
impendit. Cũq om̃ĩpotens deꝰ
ꝑhennem m̾cedem reddere eiꝰ
laborib decreuiss: cancri ulce̾
in mamilla ꝑcussa est. Noctͦno
autem tempore. ante lectũ illiꝰ
duo candelabra lucere consueue¬
rant: quia uidelicet amica lu¬
cis. non solũ spu̾ales. s etiam
corporales tenebras odio habebat.
Que dum nocte quadam ex bac
eadem iaceret infirmitate fatiga¬
ta. uidit beatũ petr̃ apłm inter
utraq candelabͣ ante suũ lectũ
constitisse. nec ꝑterita timuit.
s ex amore suiens audatiam
exultauit. eiq dixit. Qͥd est dñe
meus: Dimissa sunt mͥ peccata
mea: Cui ille benignissun uultꝰ
ut est inclinato capite annuit
dicens. Dimissa ueni. S quia scĩ¬
monialem feminã in eode mo¬

Expanded text:
habitu, ad omnipotentis Dei serhabitu, ad omnipotentis Dei servitium sese apud beati Petri apostoli ecclesiam monasterio tradidit, ibique multis annis simplicitati cordis atque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia monialem feminam in eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
quod mͥ ꝑͣꝵ grauiũ atq fideliũ
est relatione comꝑtũ. Gothor
namq temporib galla huiꝰ
urbis nobilisfima puella sim¬
machi consulis ac patͥcii filia
intra a dolescentie temporel ma¬
rito tradita. in uniꝰ anni spa¬
tio eius ẽ morte uiduata. Quã
dum feruente mundi copia ad
iterandum thalamum et opes
et etas uocaret. elegit magis
spũalib nuptiis copulari deo.
in quib a luctu incipit᷑. s ad
gaudia et̾tia ꝑuenit᷑. qmͣ carna¬
lib nuptus subici. que a letitia
semꝑ incipiunt: et ad finem c̃
luctu tendunt. Hiuc autem ẽ
ualde ignea consparsio corporis
inee̾t ceperunt medici dicere. qͥa
nͥ ad amplexꝰ uiriles rediret ca¬
lore nunio contͣ naturã barbas
eẽt habit᷑a. Quod ita qͦq pꝰ fac¬
tum ẽ. S scã mulier nichil ex¬
teriꝰ deformitatis timuit. que
interioris sponsi spetiem amauit.
Nec uerita ẽ si hoc in illa fe¬
daret᷑. quod a celesti sponso ĩ ea
defunctus ẽ abiecto seculari

Expanded text:
m gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea defunctus est, abjecto saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it. qͥ captiuis aduenientib
atq longobardoꝵ depredatõnẽ
fugientib cunctaq̃ in monas¬
terio uidebat᷑ habere largitꝰ ẽ.
Cumq in elemosinis uestim̃ta
sua ac fr̃m omnia et cellari¬
um consumpsiss. quicquid
dit. Expensis uͦ reb omnibus
longobardi ad eum subito uene¬
runt. cumq tenueruntꝰ et au¬
rum petere ceperunt. Qͥb eum
ille diceret se omĩmodo nichil
habere inuicinum montem
ab eis cductus ẽ in quo silua
inmense magnicudinis stabati.
ibiq captuꝰ quidam fugiens
in caua arbore latebat. Ubi unꝰ
ex longobardis educto gladio:
predcm̃ uenerabilem occidit
uirum. Cuiꝰ corpore in terrã
cadente mons omnis ꝓtinus
et silua concusa est ac si se fer¬
re non posse pondus scitatis eiꝰ
diceret t̾raq tremuiss.
tia uite ualde uenerabilis
diaconus fuit. quem inuentũ
longobadi tenuerunt. quoꝵ
unus educto gladio capud
euis amputauit. S cũ corpꝰ
eiꝰ in t̾ram caderet ipẽ qͥ hũc
capite truncauerat in mundo

Expanded text:
 captivis advenientibus, atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere, largitus est. Cumque in eleemosynis vestimenta sua ac fratrum omnia, et cellarium consumpsisset, quidquid dit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt, eumque tenuerunt, et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret se omnino nihil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva immensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat, ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cujus corpore in terram cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, ac si se ferre non posse pondus sanctitatis ejus diceret terra, quae tremuisset. cia vitae valde venerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt. Quorum unus educto gladio caput eius amputavit. Sed cum corpus eius in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, inmundo
Abbreviated transcription (Latin):
commiserat qmͣ sibi qͥ peccati
illiꝰ dampna tolere̾bat. Nec
pensabat quod ip̃e exteriꝰ. set
Hiinc itaq cum dies mortis eg¬
di e corpore urgeret conuenert
multi ut tam sc̾e anime de h̾
mundo recedenti suas aiãs cõ¬
mendarent. Cumq lecto illius
hu qui conuenerant omnes assis¬
terent. alii ingredientes ange
los uiderunt s dicere aliquid
nullo modo potuerunt. alii oĩo
nichil uiderunt. Set omnes qͥ
aderant ita uehementissimus
timor ꝑculit ut nullus egredi¬
ente illa scã aĩa illie stare po¬
tuiss. Et hii gͦ qui uiderant
et hii qͥ omnino nichil uiderãt
uno om̃s timore ꝑcussi et terri¬
ti fugerunt. ut palam daret᷑
egredientem animam suscipe¬
ret cuiꝰ egressum nemo mor¬
taliũ ferre potuiss.¬
et int̾ hec sciendum est
qr aliquando anime me¬
ritum non in ip̃o suo egressu
ostendit᷑. pꝰ mortem uͦ cercius de¬
clarat᷑. Nñ et sci marcyres ab in¬
fidelib multa crudelia perpes¬

Expanded text:
commiserat, quam sibi qui peccati commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas comendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assistlos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam dareturegredientem animam susciperet, cujus egressum nemo mortalium ferre potuissed inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpes
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtatem diligens. int̾ ad¬
uersa semꝑ patientiã amplec¬
tens conuentus seculariũ fu¬
giens. uacari semꝑ orationi
concupiscens de quo unum
iuitutis bonum refero: ut ex
hoc uno ualeant eiꝰ multa
pensari. Is namq cũ quodã
die messem qmͣ sua manu seue¬
rat. decisam adaream deduxiss.
nichilq aliud cum discipulis su¬
is ad tocius anni stipendiũ habe¬
ret. quidam ꝑuerse uolũtatis
uir antiqͥ hostis stimulis instiga¬
tus. eandem messem igni suppo¬
sito ita ut erat in area incendit
Quod factum dum alter aspi¬
ceret. eidem dei famulo cueurrit.
et nuntiauit. Qod pꝰqmͣ indica¬
uit. adiunxit dicens. Ne ue pat̾
stephane quid tͥ contigit: Cui¬
ille statim uultu ac m̃te placi¬
da ilico respondit. Ne quod illi
contigit qͥ hoc fecit: nam mͥ
quoͥd contigit. In quib eius
uerbis ostendit᷑ in quo uirtutis
culmine sedebat. qͥ unũ quod
insumptũ mundi habuerat.
tam secura ꝑdebat mente. ma¬
gisq illi dolebat qͥ peccatum

Expanded text:
m diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq candorem uestiũ uultuũ
suoꝵ luce uincebant. Qu a splẽ¬
doris eoꝵ claritate ꝑcussus qͥ nam
illi ee̾nt emissa cepit uoce clama
intrantes eos aspexit. et agnouit
atq cundem stͥdentem uagientẽ¬
q puerũ consolari cepit diceus.
Noli timere: qr ad me sc̃s eleu¬
uenerunt. Ille autem tante ui¬
sionis nouitatẽ n ferens. cursu
concito exͣ fores fugit. atq eos
quos uiderat patͥ. ac medicis nũ¬
tiauit. Qͥ concite descenderunt.
s egrũ quẽ reliquerant iã de¬
functũ inuenert̃. qͥa illi eñ sec̃
tulerant: quoꝵ uisionẽ puer fer¬
re ñ potuit qͥ hic remausit.

Expanded text:
quoque candorem vestium, vultuum quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamarommotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui hic remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod appellat᷑ reatini de probo pa¬
truo suo reatine ciuitatis ep̃o nar¬
rare mͥ consueuit dicens. quia ꝓ¬
grauissima depressit egͥtudo. Cuiꝰ
pater nomine maximus pueris
circumquaq transmissis colligere
medicos studuit si fortasse eius
molestie subuenire potuissent.
S congregati ex uicinis locis.
undiq medici: ad tactum uene
denuntiauerunt eiꝰ exitum citiꝰ
affut᷑um. Cum uͦ iam tempus re¬
feccõnis incumberet atq diei ho¬
ra tardior excreuiss uenerandus
ep̃s de illoꝵ pocius qmͣ de sua sa¬
lute sollicitus eos qui aderant
ammonuit. cum suo patre in su¬
periores ep̃ii sui ꝑtes ascendere
seq pꝰ laborem refitiendo repara¬
re. Omnes enim ascenderunt do¬
mum unus ei tantum modo par¬
uulus relictus ẽ puer. quẽ nũc
quoq predictus ꝓb asserit suꝑ¬
esse. Qui dum lecto iacentis as¬
sisteret subito aspexit intrantes
ad uirum dei quosdam iros sto¬
lis candidis amictos qͥ eundem

Expanded text:
quod appellatur Renati, de Probo paquod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, agravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
lum seruulum urm̃ estis digna¬
ti conuenire: Uenio uenio. gͦ¬
tias ago: grãs ago. Cumq hoc
it̾ata uoce crebro repeteret: qͥb
hoc diceret noti sui qui illum
cirũstecerant requirebant. Qͥb
ille amiirando respondit dicẽs.
Numquid conueuisse hie scõs
apłos non uidetis: Beatumpe¬
trum et paulum primos apłos
non aspicitis: Ad quos it̾um
conuersꝰ dicebat. Ecce uenio. ec¬
ce uenio. atq int̾ hec uerba ani¬
mani reddidit. et quia ueracit̾
scõs aplos uiderit eos etiam se¬
quendo testatus est. Quod ple¬
rumq contingit iustis. ut ĩ mor¬
te sua scõꝵ precedentiũ uisio¬
nes aspitiant. ne ip̃a hora mor¬
tis sue penalem sententiã ꝑ¬
timescant. Set dun eoꝵ m̃ti
int̾noꝵ ciuium societas osten¬
dit᷑: a carnis sue copula sine
doloris et formidinis fatigatione
soluant᷑.¬
ua de re. neq hoc sileam. quod
probet omnipoce¬
ntis
dei famulus qui nunc
in
hac urbe monasterio p̾sto est¬

Expanded text:
lum servulum vestrum estis dignalum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantua de re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest
Abbreviated transcription (Latin):
pius accedere numqmͣ sinebat.
eamq sibimet propinqͣre nulla
occasione ꝑmittens. ab ea sibi
commnunionem funditꝰ fami¬
liaritatis absciderat. Habent
quippe sc̃i uiri hoc proprium.
nam ut semꝑ ab illicitis longe
sint: a se plerumq etiam licita
cum longam uite implesset
etatem aumno quadragesimo or¬
dinationis sue in ardescente gͣ¬
uit̾ febre correptꝰ. ad extrema
ꝑductus est. Set cum eum p̃s¬
bitera sua conspiceret solutis
iam membris quasi in morte
distentum si quod ei adhuc in
tale spiram̃ ineẽt na ribus
euis apposita aure curauit di¬
noscere. Quod ille sentiens cͥ
tenuissimus uerat flatꝰ qnͣtu¬
lo aninsu ualuit ut loqͥ potu¬
isset. inferuescente spũ collegit
uocem: atq erupit dicens. Re¬
cede a me mulier adhuc ignicu¬
lus uiuit: paleam tolle. Iula gͥ
cedente crescente uirtu
corporis. cum magna
letitia clamare dicens.
hene uenunt dñi mei . bene ue¬
niunt dñi mei. Quid ad tantil¬

Expanded text:
pius accedere nunquam sinebat, pius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur cedente, crescente virtute corporis, cum magna etitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantil
Abbreviated transcription (Latin):
dicerat predicauit. Quinto deci¬
mo igͥ die ad monasterium suñ
ꝑacta predicatione reuersus est
ibiq fr̾ib conuocatis astans ĩ
medio sacramentum dnĩci cor¬
poris et sanguinis sumpsit.
moxq cum eis misticos psal¬
moꝵ cant᷑ exorsus est. Qͥ illis
psallentib orationi intentus
animam reddidit. Omnes ue¬
ro frẽs qui aderant ex ore eius
exisse columbam uiderunt. que
mox aꝑto tecto oratorii e gressa
aspitientib fr̃ib penetrauit ce¬
lum. Cuiꝰ idcirco animam in
columbe specie apparuisse cre¬
dendum est ut ommpotens deꝰ
ex hac spetie ostenderet ei uir¬
et neq hoc sileam. quod uir
uenerabilis albas stephanꝰ
qͥ non longe ante hoc in hacur¬
be defunctus eit. quem ip̃e etiã
bene nosti in eadem prouuitia
nursie contigisse referebat.
Niebat enim quod illie pbr qͥdã
cominissam sͥ cum magno timo
tempore ordinis accepti. prb̃ram
suam ut sororem diligens set
quasi hostem cauens ad se pro¬

Expanded text:
dicerat praedicavit. Quinto decidicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostenderet quSed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno titempore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se pro
Abbreviated transcription (Latin):
subsistit. ⁊ nisi isdem miseri¬
cors pater qui penam irrogat.
patientiam prestet : mox ꝑ in¬
patientiam peccatum nobis ip̃a
auget correptõ peccatorum. fitq
modo miserabili ut culpa nr̃a
unde sperare debuit t̾minum.
inde sumat augmentum idcir¬
co nr̃a deus infirma ꝯspiciens
flagellis suis misccłiam ꝑmis¬
cet. atq in ꝑcussione sua elec¬
tis filiis. nunc miscdit ostendit¬
quia uistus est: ut sint quibus
postea debeat uiste misereri. Nñ
uenerabilem senem dum exte¬
rioriorib tenebris premeret:
Qͥ cum flagello fatigaret᷑ corpo
iam anni quadragesimi fuiss
incecitate tempus. exemptũ
ei dominꝰ lumen reddidit. uici¬
num suum obitum denuntia¬
uit. atq ut monasterus circũ¬
quaq constructis: uerbum in¬
te predicaret. anmonuit. qͣtinꝰ
corporis recepto lumine uisitatis
incireuitu fr̃ib cordis lumen a¬
periret. Qͥ statim uissis obtem¬
perans frm cenobia circuiuit.
mandata uite que agenda di¬

Expanded text:
subsistit, et nisi idem miserisubsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, Qui cum flagello fatigaretur corpojam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo di
Abbreviated transcription (Latin):
ris medio positi. cuiusdam serui
dei qui in sãnia fuerat inclusꝰ
ad celum ferri animam uidert̃.
Qͥ descendentes ad terram cãm¬
q an ita ẽẽt acta ꝑscrutantes
illo die inuenerunt obisse dei
famulum. quo hunc ad reg¬
na cel estia ascendisse cognoue¬
runt.
dhuc in monasterio meo po
relatione cognoui quod dico. Ni¬
ebat enim quia uenerabilis patͥ
nomine spes. monasterium cõ¬
struxit. in loco cui uocabulum
cample est qui sexti ferme
miliarii int̾iacente spatio. aue¬
tusta nursie urbe disiungit᷑.
hunc omm potens et misericors
deus ab et̾no uerbere flagellãdo
protexit eiq dispensationis sue
maximam et seueritatẽ serua¬
uit et gram: quantumq eũ
prius flagellando diligeret. pͦ¬
modum ꝑfce̾ sanando monstra¬
uit. eiusq oculos ꝑ quadragĩ¬
ta annoꝵ spatium continue ceci¬
tatis tenebris pressit. nullum ei
lumen uł extreme uisionis
aperiens. Set quia nemo inuer¬
bere illius grã se destituente

Expanded text:
ri medio positi, cujusdam servi ri medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoverunt.dhuc in monasterio meo posrelatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente
Abbreviated transcription (Latin):
quorum unus spetiosus. alt̾
uero gregorius dicebat᷑ eiꝰ se
regule in sc̃a conu̾satione tradi¬
derunt: quo isdem uenerabilis
pat̾ in monasterio quod iuxta
t̾racenensem urbem construxerat.
fecit babitare. Qͥ multas quidẽ
pecunias in hoc mundo possede¬
runt. s cunctas pauperib pro
animarum suarum redemptio¬
ne largiti sunt: et in eodem mo¬
nasterio ꝑmanserunt. Quorum
utilitate monasterii uixta ca¬
puanam urbem missus fuisset.
die quadam frat̾ eius gregorius
cum fr̾ib ad mensam sedens at¬
q conuescens ꝑ sp̃m subleuat᷑
aspexit. et uidit spetiosi germa¬
ni sui animamn tam longe
a se positi de corpore exire. Quod
mox fr̾ib indicauit et cueurrit.
iamq eundem frem suum se¬
pultum repperit: quem tamen
ea hora qua uiderat exisse de cor¬
pore uuenit.
uidam autem religiosus
atq fidelissimus uir ad huc mi¬
chi in monasterio posito narra¬
uit. quod aliqui e silitie ꝑtib
nauigio romam petentes in ma¬

Expanded text:
quorum unus Speciosus, alter quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore invenit.uidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in ma
Abbreviated transcription (Latin):
aulo superiꝰ questus es. mo¬
rientis euiusdam egredientẽ¬
te animam non uidisse: set hoc
ipsum iam culpe fuit quod cor¬
poreis oculis rem uidere inui¬
sibilem quesisti. Nam multi
nr̃oꝵ mentis oculum fide pu¬
ra et uberiori ratione mundan¬
tes. egredientes corpore anunas
freqñt̾ uiderunt. Inde michi
nunc necesse est ul qualiter
egreclientes anime uise sint
uł qnͣta ip̃e dum egrederent᷑
uiderint enarrare. qͣtinus fluc¬
tuanti anino quod plene ratõ
non ualet exempla suadeant.
N. secundo
huiꝰ operis libro iaui prefatus
sum quod uir uenerabilis Be¬
nedictus sicut a fidelib eius
discipulis agnoui. longe a ca¬
puana urbe positus germani
eiusdem urbis ep̃i animam noc¬
te meclia in globo igneo ad
celum ferri ab angelis aspex¬
it. Qͥ eandem quoq ascenden¬
tem animam intuens mentis
laxato sinu. quasi sub uno so
lis radio cunctum in sius ocu¬
lis mundum collectum uidit:
nobiles uiri atq exteriorib uite
studiis eruditi germani frẽs.

Expanded text:
Paulo superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu quasi sub uno solis radio, cunctum in suis oculis mundum collectum vidit. nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
ne uir mire simplitita.¬
tis quantolibet dolore
commotus intorquere
retina ledictionis. petrꝰ.
umquiduam ualde gͣ¬
ue esse credimus: si for¬
tasse cuilibet exagitati iracun
De hoc peccato cur me per¬
cunctaris an graue sit.
cum paulus dicat: neq male¬
dici regnũ dei possi debunt:
Pensa itaq qmͣ grauis culpa
est: que separat a regno uite.
uid si homo non fortasse petrꝰ
i apud districtũ iudicem
petri ociosus sermo rep̃¬
hendit᷑ qnͣto magis noxius:
Pensa gͦ quantum sit damp¬
nabilis qui a malitia ñ uacatꝰ.
si et ille sermo penalis est qͥ
a bonitate utilitatis uacat¬

Expanded text:
ne vir mirae simplicitane vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundGREGOR. De hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex i apud districtum, inquiens, judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est qui a bonitate utilitatis vacat
Abbreviated transcription (Latin):
rexit ad agrum ursũ
parit̾ ouesq quesiturus.
Quem occisum repperit:
s sollitite inquirens citius
a quib fuerat occisus inue¬
nitz Tunc sese in lam̃tis de
ursi mortem deplorans: Quẽ
uenerandꝰ uir eutitius ad se de¬
ductum: consolari studuit: s
isoem uir donuni coram eo do¬
loris magni stimuli accensiis.
imprecat᷑ est dicens Spero in
omnipotẽte cło quia ini hac uita
ante ocul os omnium ex mali¬
tia sua uindc̃ãm recipiant: qͥ
nil se ledentem ursum meum
occiderunt: Cuius uoc̃e ꝓtinꝰ
ultio diuina secuta est Nam
quatuor monachi qui eundẽ
ursum occiderunt: statĩ eleph̃a¬
tino morbo ꝑcussi sunt: ut
menbris putrescentib interi¬
rent: Quod factũ uir dei floren¬
tius uehem̃ter expauit. seq ita
frĩb maledixisse ꝑtinuit: Om̃i
cnum uite sue tempore flebat.
quia exauditꝰ fuerat se crude¬
lem. se in eoꝵ morte clamabat
homicidam. Quod id¬
circo omuipotentem de .¬
um fecisse credimus:

Expanded text:
rexit ad agrum, ursum rexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
iungebat᷑ urso cura pastoralis.
et quas manducare consueuerat
pascebat oues. bestia ieuina:
Cum uir domini ieuinare uolu¬
isset ad nonam: precipiebat ur¬
cum uͦ uoluisset ad sextam: atq
ita in omnib mand̾ato uiri dei
obtemꝑabat ursus ut neq ad.
sextam uissus. rediret ad no-¬
nam: neq ad nonam uissus.
rediret ad sextam: Cumq hoc
du ageret᷑: cepit in loco eod̾¬
nit enitescere ad głiam inde
ꝑu̾sos ꝑ inuidĩa rapit ad penã
quatuor uiri ex discipulis ue¬
uerabilis eutitii uehem̃ter in¬
uidentes quod coꝵ magist̾ sig¬
na non faceret. et is qui solus
ab eo relictus fuerat tanto hoc
miraculo clarus appareret: eu¬
dem ursum insidiantes ocesde¬
runtz Cũq hora qua uissus
fuerat ñ rediret: uir dñĩ flo¬
rentius suspicatꝰ est rediturũ
Quem usq ad horam uespe¬
ram expectans affligi cepit
quod is quem ex simplititate
multa frem uocare consueue¬
rat. ursus minuue reil¬
teret᷑. Die uero altera ꝑ¬

Expanded text:
jungebatur urso cura pastoralis, jungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urcum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodnit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera per
Abbreviated transcription (Latin):
morte destitutum: ex quo sibi
monachi eundem eutitium
preesse uoluerunt. Qͥ eoꝵ p̃ci¬
bus adquiescens. multis ãnis
uionasterium rexit discipulo¬
rumq animas in studio scẽ
conu̾sationis exercuit: ac ne ora¬
torium in quo pruis habita¬
uerat solum remauere potu¬
isset: illic uenerabilem uirũ
florentium reliquit. In quo
dum solus habitaret : die qͣdã
se in orationẽ prostrauit: atq
ab omnipotenti domino petiit.
solatium dare dignaret. Qͥ mox
ut compleuit orationem. orato¬
rium egressus. ante fores ursũ
repperit stantem. Qͥ dum ad ter¬
ram capud deprimeret: nichil¬
q feritatis in suis motib de¬
monstraret: aꝑte dabat intelli¬
gi: quod ad uiri dei obseqͥum
uenissetz Quod uir qͦq domini
protinus agnouit: et quia in
omnino deerat qui pasceret
et custodiret: eidem urso pre¬
cepit dicens: Nade: atq oues
has ad pastum eices ad sextã
uero horam reu̾tere. Cepit ita
q indesinent̾ hoc agere. In¬

Expanded text:
erat destitutum, ex quo sibi erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quia in omnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. In
Abbreviated transcription (Latin):
de homine licimꝰ qñ illa su¬
ꝑna regio. in ciib suis ex
parte dampna ꝑtulit. et ex
parte fortit̾ stetit: ut electi
angeloꝵr sp̃s. dum alios ꝑ su¬
ꝑbiam cecidisse conspicerent:
ipsi tanto robustius. qnͣto
humiluis starent: Illi gͦ regi¬
onis sue etiam detrir̃to pro¬
fecerunt: que ad et̾nitatis statũ
ex ꝑte sue destructionis solidiꝰ¬
est instructa Sic gͦ et in una¬
qͣq anima agitur: ut in humi¬
litatis custodia aliqñ adlucra
maxima ex minimo dampno
eq hoc sileam quod ex
regione cadem uenerabilis
uiri sauctuli pb̃ri narratione cog¬
noui. de cuiꝰ uerbis ip̃e non du¬
bitas quia eius uitam fidemq
minime ignoras:
dicebat᷑: Set isdem eutitius
in sp̃uali zelo atq in fernore
uirtutis excreuerat: multoꝵq
animas ad dñm ꝑducere ex¬
hortando satagebat: florentiꝰ
uͦ simplicitati atq orationi
deditam ducebat uitam. Nõ
Longe autem erat monasteri¬
um: quod rectoris sui fuerat

Expanded text:
de homine dicimus, quando illa sude homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus, dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tantó robustius, quantó humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, que ad eternitatis statum ex parte sue destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur ut in humilitatis custodia aliquando ad lucra maxima ex nimioe hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte
Abbreviated transcription (Latin):
tollant. s discant quia ex semet¬
ip̃is maiora bona nou habent.
qui in semetipsis uincere par¬
ua uitia atq extrema non pos¬
sunt: Hinc est enim quod ꝑ¬
ducto dominus ad t̾ram pro¬
missionis ppło cunctos fortes¬
atq prepotentes aduersarios
eiꝰ extinguens: phylisteos atq
canancos dutius reseruauit.
ut sicut scͥptum est in eis expe¬
riret᷑ isrł. Quia ñ numqm᷑
ut dictum est eis etiam quib
magna dona tribuit: parua
quedam reprehensibilia relm¬
quit: ut semꝑ habeant cont᷑
quod bellum gerant: et de uic¬
tis magnis hostib mentem ñ
erigant: quando eos adu̾sarii¬
ad huc etiam minimi fatigãt
Fit itaq ut miro mͦ una eade̾¬
q mens: et uirtute polleat.
et ex infirmitate lasescat: qͣ
t. nꝰ ꝙ ex ꝑte constructa sit.
et ex parte se conspitiat esse
destructam: ut ꝑ bonum quod
querit et habere non ualet il¬
lud seruet humilit̾ quod ha¬
bet Set quid mirũ quod hoc

Expanded text:
tollant, sed discant quia ex semettollant, sed discant quia ex semetipsis majora bona non habent, qui in semetipsis vincere parva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram repromissionis populo, cunctos fortesatque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infiatinus et ex parte constructa sit et ex parte se conspiciat esse destructam, ut, per bonum quod querit et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc
Abbreviated transcription (Latin):
attendit. s eam sicut iã uir
dei predixerat serpeus cenebat.
Hic itaq cum uirtute abstinẽ¬
tie contemptu rerũ transeun¬
tium prophetie sp̃u orationis
intentione esset incõꝑabilit̾
preditus: unum erat quod in
eo reprehensibile esse uidebatur.
quia non numqmͣ tanta ei leti¬
tia inerat: ut illis tot uirtutib
nisi sciret᷑ eẽ plenus nullo mͦ
crederet᷑:
petrꝰ.
uisnam queso te quiduam
hoc ẽẽ dicimus: sponte sibi
letitie frena laxabat. an tot uir¬
tutib pollens aliqñ ad presẽs
gaudium etiam renitens eius
animus trahebat᷑:
agna est petre onmpoten¬
tis dei dispensatio: et ple¬
rumq contingit ut quib ma¬
iora bona prestat quedam mi¬
nora non tribuat ut semꝑ eoꝵ
animus habeat. unde se ipse
reprehendat: quatinꝰ dum ap¬
petunt ꝑfecti ẽe nec possũt.
et laborant in hoc quod nõ
acceperunt: nec tamen labo¬
rando preualent. in hus que
accepta habent se minime ex¬

Expanded text:
attendit, sed eam jam, sicut vir attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabiliter praeditus, unum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quod nonnunquam tanta ei laetitia inerat, ut illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur. PETR. Quidnam, quaeso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi laetitiae frena laxabat, an tot virtutibus pollens, aliquando ad praesens gaudium etiam renitens ejus animus trahebatur? GREGOR. Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contingit ut 308 quibus majora bona praestat, quaedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat; quatenus dum appetunt perfecti esse, nec possunt, et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen laborando praevalent, in his quae accepta habent se minime ex
Abbreviated transcription (Latin):
Henite quia nudi estis: ecce
tollite et uestite uos. Hec illi
intuentes recognouerunt que
posuerunt magnoq pudore
consternati sunt. et qui frau¬
dulent̾ uestimenta querebãt
alieua: confusi receperunt
sua:
lio quoq tempore quidã
se eius orationib comm̃¬
dans: sportas duas plenas ali¬
mentis ei ꝑ puerum trausmisit.
Quar̃ unam isdem puer surri¬
puit. atq initinere abscondit
unam uͦ ad dei hominem de¬
culit. et petitionem illius qͥ se
ei ꝑ xennium comiñdauerat
enarrauit. Quainuir dom mi
benigne suscipiens eundem pu¬
erum ammonuit diceus. Gra¬
tias agimus: s uide sportam
qmͣ initinere posuisti. ne in cau¬
te tangere presumas: quia in
eam serpens ingressus est: Esto
re uolueris: a serpente feriaris.
Qͥb uerbis puer ualde con¬
fusus exultauit quidem quod
mortem euasit. s tristis ad mo¬
dicum factus est: quia qmͣuis
salubrem penam tamen ꝑtu¬
lit uerecundiam: Qͥ reuersus
ad sportã. caute ac sollitite

Expanded text:
Venite, quia nudi estis, ecce Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto te volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite