comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
copias ex casiris instruxerant. Palus erat
non magna int̾ nostrũ atq hostiũ ex c̾citũ.
Hanc si nr̃i transirent. hostes expectabant.
Nosiri aut̃ si ab illis mitiĩ transeũdi fieret.
ut impeditos aggrederentur parati in armis
erant. interim plio equestri int duas acies
cõtendebatur. Ubi neutri micuĩ transeũdi
facerent. secundiore equitũ plio nrĩs cesar
suos in castra reduyit. Hostes protini ex
eo loco ad flumen axonam contenderunt
quod eẽ post nra castra demonstratũ est
Ibi badis repertis: partem suaꝵ copiarum
traducere conati sunt. Lo consilio ut si
possent. cascellũ cui p̃erat quĩtus tituriꝰ
legatus eypugnarent: pontemq mt̾scinde¬
rent. Smn niinr potuissent. agros remoꝵ
porularentur. qui nobis magno usiu ad bellũ
gerendũ erant. cõmeatuq nrõs prohiberent.
et leuis armature munidas. funditores sagit¬
tariosq pontem traducit. atq ad eos cõtendit.

Expanded text:
copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. et lenis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit, atque ad eos contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quotidie tñ equestribus p̃liis quid hostis ł.¬
tute possit. et quid nr̃i auderent: ꝑiditalaatur.
Ubi nr̃õs non esse inferiores int̾eblexit. locoꝓ
castris ad aciem inseruendam natura oportuõ
atq idoneo. ꝙ is collis ubi castra posita erãt
paululũ ex planicie editus tantũ adi̾sus ĩ la¬
titudinem patebat. ꝙͣtum loci acies instructa
occupare poterat. Atq ex utraq parte lat̾is
deiectus habekat et in frontem leuit᷑ castiga¬
tus paulatim ad planiciem redibat. Al u¬
troqz latere eius collis transu̾sam fossam
obduyit circit᷑ passuũ quadrĩgentoꝵ. et ad
extrimas fossas eastella constituit. ibiq
tormenta collocauit. ne cũ aciem instruris¬
set. hostes ꝙ tantũ multitudine poterantꝰ
a latibus pugnantes suos ecũueire possent.
Hoc facto dũahus legiomibus quas ꝓxime
subsidio. duci possent. Reliquas sex legio¬
nes in acie conscituit. Hostes item suas

Expanded text:
cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis vicotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proximsubsidio duci possent, reliquas VI legione
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ex his qui legati de pace ad cesarem bene¬
rantꝰ nũciũ ad eum mictit. insi subsidiũ
sibi submictatur: sese sustinere diutius nõ
posse. Eo de media nocte cesar hisdem ducibꝰ
usus. qui nũcii ab ictir benerant. numidas
et cretas sagittarios et funditores baleares
subsidio opridauis mictit. Qnoꝵ aduẽtu
et remis cũ spe defensionis studiũ ppugnã.¬
di accessit. et hostibus eadem de causa spes
potiñdi oppidi discessit. Itaq paulisꝑ apud
oppidũ morati. agrosq remoꝵ depopulati.
om̃ibus bicis edificiisq quo adire potuerãt
incensis ad castra cesaris oilais copus cõ¬
tenderũt. et ab milibus passuũ minus du¬
obus castra posuerunt. Que castra ut¬
simo fuino atq igribus sigmficabantur: am¬
plius milibus passuũ octo in lauitudinẽ pitelãt.
Cesar p̾mo et ꝓpter multitudinẽ hostiũ et ꝓpt̾
eximuã oprimonẽ ututis p̃lio supsede̾ statuit.

Expanded text:
unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem veneunus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant. Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit;
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾isq ciuitatibus. ut sine ꝑiculo ad eum de¬
ferri possent. efficiebat. In eo flunniẽ põi
erant. ibi p̃sidiũ ponit. Et in altera parte
flumis quĩtũ tituriũ sabmũ legatũ cum
sex cohortibus relinquit. Castra ĩ altitudiẽ
pedũ yni. ballo fossaq duode xx. pedũ munire
iubet. Al his castris oppidum remoꝵ noie
bibraruberat milia passuũ octo. Id ex itin̾e
magno impetu belge oppugnare ceperunt
egre eo die sustentatũ est galloꝵ eadem
atq belgarum oppugnatiõne. Nic ul e̾¬
cũiecta multitudinẽ hõim totis inembꝰ
bndiq ĩ murũ lapides iaci cepti sũt. mu¬
rusq defensoribus nudatus est. Testudine
facta portas succe̾dũt murũq subruunt.
quod tum facile fiebat. nam cũ tanta mul¬
titudo lapides ac tela cõiceret: in muro cõ¬
sistendi ptãs erat nulli. Cum fmẽ oppuggnã¬
di nox fecisset. Ictius remus sũma nopłitate
et grã mt̃ suos qui tum oppido prefuerape.

Expanded text:
reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum poreliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat,
Abbreviated transcription (Latin):
sos. ehurones. Ceroesos. Naemanos . quib
no noĩe gmian appellantur arbitrati ad xl.
gͥnita sex. ¶Cesar rhemos cohortatus libera¬
lit̾q or̃one prosecutus omẽm senatũ ad se
cõnenire pͥncipũq liberos obsides ad se ad¬
duci iussit. Que omĩa ab. his dilufenter
ad diem facta sunt. Ipẽ diuiciacũ heduũ
distineri. ne cũ tanta multitudiẽ. bno
tempore confligendũ sit. Id fieri posse
si suas copias hedui in sines bellouator⁊
introduxerint. et eoꝵ agros populari ce¬
perint. His mandatis eũ ad se dimictit.
Postꝙ̃ om̃s belgarũ copias in bnũ locum
coactas ad se benire bidit: neqiam lõge
abesse ab lus quos miserat. eyploratoribn
et ab remis cognouit flumen axanam.
quod est in extremis remoꝵ fimbus eyc̾citũ
traducere maturauit atq ibi castra posuit.
Queres et latus unũ castroꝵ yipis slumi¬
nis muniebat. et post eum que essent tuca
ab hostibus reddelat. et cõmeatus ab remis

Expanded text:
sos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui sos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL ia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum anus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis
Abbreviated transcription (Latin):
quisq multitudiẽm in coĩ belgaꝵ confilio
ad id bellum pollicitus sit: cognouerint.
Plurimũ me eos bellonacos. et utute. et
auctoritate. et hom miẽro balere. Hos pos¬
se confictre armata milia centũ pollicitos.
ex eo mĩo electa sexagnita. totius q belli im¬
periũ sibi posculare. Suessiones suos eẽ fini¬
timos fin̾e. litissimos feratissimos s aqs
possidere. Apud eos fuisse regem nrã eciam
memoria dimciacũ totus gallie potentissim
Qui cum magne partis haꝵ regionũ etiam
britame impiũ obtinuerit. mũc eẽ gallam.
Ad hunc propt̾ insticiam prudenciãq suam
totius belli sũmam oĩim uoluntate deferri.
Oppida hrẽ nũo xii. polliceri milia armata
qn quagnita. eotidem neruios. qui maxime
feri mt̃ ipõs hẽbantur. longissimeq absint.
xb. milia atra̾bates. Ambianos decem inisit.
Ilormos xxb. mãlia. Menapͥos septem milia.
Caletos x imlia/. melocasses. et beromãduos

Expanded text:
quisque multitudinem in communi Belgarum concilio quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, Veliocasses et Viromanduos
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾isq rebus Iuuare. Reliquos os belgas
in armis eẽ. gmanosq qui e henũ ĩcolãt
sese cum his coniũyisse. tantũq eẽ eorũ
oĩum furorem: ut ne suessiones quid fratres
cõsangnieos qz suos qui eorum iure et hisd̾
legibus utantur. bnũ imꝑiũ bnũq magi¬
stratũ cum ipĩs hẽant det̾rere potuerunt.
quin cũ his consentirent. Cum ab his qͣre̾t.
que ciuitates quanteq in armis cẽnt. et qd
in bello possent. sic reperielut. Plerosq bel¬
gas esse ortos a esmanis rhemĩq ãtiq̾tus
traduitos propt̾ loci fertilitatem ibi conse¬
disse. gallosq qui ca loca incolerent expu¬
lisse. solosq esse : qui patrũ nr̃oꝵ memoria
oĩ gallia bexata. tenthonos cimbrosq ĩtra
fines suos ingredi prohibuerũt. Qua ex
re fieri nti earũ reꝵ memoria magnam
sibi auctoritatem magnosq spiritus in re
militari sumerent. De nuo eorũ oĩã se hie
explorata remi dicelant. Propt̃ea ꝙ ꝑpiq̾

Expanded text:
ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumqpotuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, propterea quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
et mita estate in m̃t̾iorem galliam qui dedu¬
ceret quintũ pediũ legatũ misit. lpẽ cum
pͥmũ pabuli copia esse inciperet: ad exc̾citũ
uenit. Dit negociũ senonbus reliquisq gal¬
lis qui finitimi belgis erant uti ea q̃ apud
cos gerantur cognoscant. Seq de his rebus
certiorem faciant. Hi constanter om̃s mĩ¬
ciauerunt manus cogi. exc̾citũ in bnũ locũ
conduai. Tunc uo non dubitandũ existĩãnit.
qum ad eos proficiscẽtur. Ne frumentaria
comparata: castra monet. diebusq circiter
q̾ndecim ad fines belgarum peruenit. Eo
cũ de impronuiso celeriuisq oĩum opimone
uenisset. remi qui yximi gallie et belgis
sunt ad eum legatos sicciũ et andotũboriũ
p̾mos ciuitatis miserunt. qui dicerent se
suaq omĩa in fidem atq in ptãtem poͬ .ro.
consensisse. neq contra põpulũ romanũ
cõiurasse. paratosq eẽ et obsides dare et im¬
perata facere. et oppidis recipere. et frumẽto

Expanded text:
et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduet inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia in fidem atque potestatem populi consensisse neque contra populum Romanum coniurasse, paratosque esse et obsides dare et imperata facere et oppidis recipere et frumento
Abbreviated transcription (Latin):
Uin esset cesar in citiore gallia
in hibernis: Ita uti supra demõ¬
stranimus crebriad eum rumo¬
reo efferebantur: litterisq itẽ
labiem certior frelatur om̃s
felgas quam t̾ciam eẽ gallie partem dixe¬¬
rãmus contra populũ ro. cõnirare obsidi ᷤᷤ¬
q int̾ se dare. Cõnirandi has eẽ causas
Prnũ ꝙ bererentur. ne oĩ patcata qittia
ad eos exc̾citus nr̃ adduceretur. Dẽnide ꝓ
a nõnullis gallis sollicitarentur. Partim
qui g̾manõs diucius in gallia ꝟsaribolue¬
rñt. Iti populi ro excc̃itum hie mare atq
ĩueteriscere igallia moleste ferebant. ꝓti qui
mobilitate et lenitate aĩ noius imperiis
studebant. Al nõ nullis eciam ꝓ ĩ gallia
a potentioribus atq his qui ad conduten¬
dos homĩes facultates habelunt bulgo re¬
gua occurabantur. qui minus facile cam
rem imperio nỹo consequi non poterant.
blis nũcus lict̾isq cõmotus tesar: duas le¬
giones in cit̾iore gallia nouas conscripsit.

Expanded text:
um esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit
Abbreviated transcription (Latin):
tas. sesimios. aulertos. rhedones. ̃ sunt
maritime cuutates occeanũq actingñt e̾tior¬
tis: oĩ gallia paccata: tanta huius belli ad
perata facturas pollicerentur. Quas legio¬
legata¬
nes cesar ꝙ in italiam illiricũq properabatꝰ
mita proxima estate. ad se reu̾ti iussit. Iyse
in carmites andes, turonesq que ciuitats
ꝓpinque his locis erant: nbi bellum gesserat
legionibus in hiberma deductis. in italiam
piofectus est. Ob easq ues ex lrĩs cesaris diee
xb. supplicatio decreta est. quod ante id temyꝰ
accidit nulli

Expanded text:
tas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt tas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunttis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad perata facturas pollicerentur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, Turonos quaeque civitates propinquae iis locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in hiberna deductis, in Italiam ofectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulli
Abbreviated transcription (Latin):
factis. aut uimimibus intertis que subito
ut temporis exignitas postulabat pellibus
induxerant tercia uigilia qua mĩme arduꝰ
ad nostras mnunitiones ascensus uidebaturꝰ
om̃ibus copiis repente ex oppido eruptionẽ
fecerunt. Celerit᷑ utante cesar imꝑuerit
ignibus significatione fcã ex proximis cas¬
tellis eo concursũ est. pugnatũ ab hostib
ita acriter est: ut a uiris fortibus ĩ extma
spe salutis miquo loco contra eos qui ex ual.¬
lo turribusq celi iacerent pugnari debuit.
Cum in una utute spes salutis consisteret. oc¬
cisis ad hoĩm milibus quatuor. reliqui in op¬
pidum deiecti sunt. Postridie eius diei re-¬
fractis portis cum iam deftende̾t nemo atq
intromissis militibus nrĩs: sectionem e̾uis
oppidi uniu̾sam cesar uendidit. Ab his qui e¬
merint capitũ numerus ad eum relatus est
pullio crasso quem cum legione una mise¬
rat ad uenetos. unellos. osisinos. curiosoli¬

Expanded text:
factis aut viminibus intextis, quae subito, factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt. Celeriter, ut ante Caesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est, pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret. Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit. Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosoli
Abbreviated transcription (Latin):
si p̾usꝙͣ murũ aries actigisset: se dedissent.
Sed deditionis nullam esse conditionem. insi
arims traditis. Se id quod in neruiis fecissi.
facturũ. finitimisq imperatuꝵ. ne quam de¬
diticiis populi .ro. ĩiuriam inferrent. Re
nũciata ad suos que imperarentur facere
dixerunt. Armoꝵ magna multitudine de
muro in fossam que erat ante oppidũ iacta.
sic ut ꝓpe sũmã muri. aggerisq altitudinẽ
ac̃ui armoꝵ adequarent. Et tñ circit parte
tcia ut postea prospectum esꝰ celata: atq in
oppido retenta. portis patefactis: eo die pace
sunt usi. Dub uesperum cesar portas claudi
milutesq ex oppido exire iussit ne quã noctu
oppidam a militibus ĩiuriã accipent. Illi
antem Inito ut intellectum est consilio
ꝙ deditione facta nros p̃sidia deducturos
aut demq indiligencius feruaturos cre¬
diderant. partin eum his que retinuerãt
et celauerantꝰ armis. partim scutis ex cortice

Expanded text:
si prius quam murum aries attigisset se dedidissent; si prius quam murum aries attigisset se dedidissent; sed deditionis nullam esse condicionem nisi armis traditis. Se id quod in Nerviis fecisset facturum finitimisque imperaturum ne quam dediticiis populi Romani iniuriam inferrent. Re renuntiata ad suos illi se quae imperarentur facere dixerunt. Armorum magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante oppidum, iacta, sic ut prope summam muri aggerisque altitudinem acervi armorum adaequarent, et tamen circiter parte tertia, ut postea perspectum est, celata atque in oppido retenta, portis patefactis eo die pace sunt usi. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice
Abbreviated transcription (Latin):
in muror sese collocare confide̾nt. Ubi
ẜo moueri et appropinquare menibus
uiderunt: noua atq ĩusitata specie cõ¬
moti. legatos ad cesarem de pace miserũt.
Qui ad hunc modũ locuti. non existimare
romanos sine ope diuina bellum gerere.
qui tante altitudimis machinationẽs tãta
celitate promonere posset. se suaq omĩa
eorum ytãti ꝓmictere dixerunt. Unũ pet̾e
ac dep̃cari si forte pio sua clementia ac mã¬
suetudine quã ip̃i ab aliis audirent statuiss
aduatucos esse conseruandos ne se armis
despoliaret. Sibi om̃s fere fiitimos esseiim̃¬
cos. ac sue ẜtuti ĩiidere. aquibus sese def.¬
fendere traditis armis: nõ possent. Sibi
p̃stare si in eum casum deducentur quãius
fortunã a ppło co. pati ꝙ ab aliis ꝑ erucia¬
tum int̾fici: int̾ quos dnari consuessent.
Ad hec cesar respondit. se magis consuetudi¬
ne sua ꝙͣ mĩto eorum cuitalem cõseruatuꝵ

Expanded text:
in muro sese posse conlocare confiderent? Ubi in muro sese posse conlocare confiderent? Ubi vero moveri et adpropinquare muris viderunt, nova atque inusitata specie commoti legatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari: si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti invidere; a quibus se defendere traditis armis non possent. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati quam ab his per cruciatum interfici inter quos dominari consuessent. Ad haec Caesar respondit: se magis consuetudine sua quam merito eorum civitatem conservaturum,
Abbreviated transcription (Latin):
his impedimẽtis q̃ secum acere. ic por¬
tare non poterantꝰ citra flumen rhenũ
depositis. custodiam ex suis ac p̃sidium
sey milia hoĩm bna reliq̃runt. Hipost
eorum obitũ multos annor a sinitimis
exagitati cũ alias bellum inferrent.
alias illatũ destenderent. consensu eor
oĩum pace facta hunc sibi domicilio lo¬
cum delegerunt. At pͥmo aduẽtu excitꝰ
nrĩ crebras ex oppido excursiones facielãt.
paruulisq preliis cũ mĩs contendebãt.
Postea uallo pedum in c̾cuitu Indecim
miliũ crebrisq castellis c̾cũmunti: oppi¬
do sese continebant. Ubi bincit aitis
aggere extructo turrim piocul conscitui
uiderũt. Primũ irridere ex muro atq ĩ¬
crepare bocibuꝵ ꝓ tanta machm̃atio ab
tanto spacio instrueretur. quilnis nã ma¬¬
mbus aut quibus biribus p̃sertu hoies
tantule siature . nam plerũq oĩb gallis
pre magnitudine corporũ suoꝵ br̃euitas
nr̃a contemptui est tanti oneris tuyrĩ

Expanded text:
iis impedimentis quae secum agere ac poriis impedimentis quae secum agere ac portare non poterant citra flumen Rhenum depositis custodiae ex suis ac praesidio VI milia hominum una reliquerant. Hi post eorum obitum multos annos a finitimis exagitati, cum alias bellum inferrent, alias inlatum defenderent, consensu eorum omnium pace facta hunc sibi domicilio locum delegerant. Ac primo adventu exercitus nostri crebras ex oppido excursiones faciebant parvulisque proeliis cum nostris contendebant; postea vallo pedum XII in circuitu XV milium crebrisque castellis circummuniti oppido sese continebant. Ubi vineis actis aggere extructo turrim procul constitui viderunt, primum inridere ex muro atque increpitare vocibus, quod tanta machinatio a tanto spatio institueretur: quibusnam manibus aut qutantulae staturae nam plerumque omnibus Gallis prae magnitudine corporum quorum brevitas nostra contemptui est tanti oneris turrim
Abbreviated transcription (Latin):
et dediderunt. Et in cõmemoranda ciuita¬
tis calamntate ex sexcentis ad tris senatores
ex hom̃ milibus lx. ad iͥngentos qͥ arma
ferre possent sese redactos dixerũt. Quos
cesar ut in miseros ac supplices usus mise¬
ricordia bideretur. diligentissime conser¬
nauit. susq finibus atq oppidis ut ius¬
sit. et finitimus imperauit: ut al ĩiiria
et maleficio se suosq prohiberent. Adu.¬
atuci de quibus supra scripsimo cũ oĩbus
copiis auxilio neruiis bemrent: hac pui¬
gna nũciata: ex itinere domũ reu̾terũt.
cunctis oppidis castellisq desertis: sua op¬
pida in bnũ oppidũ egregia natura mu¬
nitũ contulerunt. Q uõd cum ex oĩbus
in c̾cutu partibus. altissimas rupes des¬
pectusq haberet. una ex parte leiiter
accliis aditus in altitudinẽ nõ ãplius
dupplici altissimo muro mumnebãt. Tuc
ex cimbris tentomisq prognati. Qui cũ
ut in prouĩtiam nr̃am atq italiã facent.

Expanded text:
ei dediderunt; et in commemoranda civitaei dediderunt; et in commemoranda civitatis calamitate ex DC ad tres senatores, ex hominum milibus LX vix ad D, qui arma ferre possent, sese redactos esse dixerunt. Quos Caesar, ut in miseros ac supplices usus misericordia videretur, diligentissime conservavit suisque finibus atque oppidis uti iussit et finitimis imperavit ut ab iniuria et maleficio se suosque prohiberent. Atuatuci, de quibus supra diximus, cum omnibus copiis auxilio Nerviis venirent, hac pugna nuntiata ex itinere domum reverterunt; cunctis oppidis castellisque desertis sua omnia in unum oppidum egregie natura munitum contulerunt. Quod cum ex omnibus in circuitu partibus altissimas rupes deiectusque haberet, una ex parte leniter acclivis aditus in latitudinem non amplius duplici altissimo muro munierant; tum ex Cimbris Teutonisque prognati, qui, cum iter in provinciam nostram atque Italiam; facerent,
Abbreviated transcription (Latin):
Utute delerent om̃ibus ĩ locis pugnãt. quo¬
se legionariis militibus p̃ferrent. At hostes
etiam in extrema spe salutis tantam Rtutem
p̃saterunt: ut cum pͥmi eorum cecidissent.
proximi iacentibus insisterent. atqz ex eorũ
corporibus pugnarent. His deiectis et coa.¬
c̾natis cadaueribus: qui supessent: ut ex tumu¬
lo tela in nr̃os cõiicerent et pila mtercepta
remicterent. ut nõ nequicꝙͣ tante bir tutis
Homĩes iudicari deberent᷑. ausos esse tnsire
latissimũ flumen. ascendere altissimas ripis.
subire nequissimũ licũ. que facilia ex diffi¬
cillimis aĩ magnitudo redegerat. Hocp̃lio
facto. et proye ad inti̾tionem gente. ac noie
neruioꝵ redacto. maiores natu quos yna
cũ pueris mulieribusq in estuaria ac pa¬
iudes collectos dixeramus. hac pugna nũcia¬
ta. eũ bictoribus nichil impeditũ bictis nicħ
tutũ arbitrarentur: oĩum qui supererantꝰ
consensu legatos ad cesarem mittũt. seqz ei

Expanded text:
virtute delerent, omnibus in locis pugnae virtute delerent, omnibus in locis pugnae se legionariis militibus praeferrent. At hostes, etiam in extrema spe salutis, tantam virtutem praestiterunt ut, cum primi eorum cecidissent, proximi iacentibus insisterent atque ex eorum corporibus pugnarent, his deiectis et coacervatis cadaveribus qui superessent ut ex tumulo tela in nostros coicerent et pila intercepta remitterent: ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque
Abbreviated transcription (Latin):
tun sese legiones cõiũgerent. et conuersa
sugna in hostes inferrent. Quo facto cũ
alius aliis subsidiũ serret. ne timerẽt. ne
qua au̾si ab hoste c̾cũuenrentur : auda cius
resistere. ac fortis pugnare ceperũt. Inte¬
cursu ĩcitato in sũmo colle ab hostib cõs¬
picielantur. Et titus labienus castris ho¬
sciũ potitus. et ex eo loco suꝑiore. que res ĩ
nr̃is castris gererentur conspicatus. decia
legionem nrĩs misit subsidio. Qui cum
&x equitũ et calonũ fuga quo in loco res eẽt.
quantoq in piculo et castra. et legiones et im-¬
perator ẜsarẽtur cognouissẽt. nchil ad celi̾ta¬
tem sibi reliqui fecerũt. Horum aduentu tã¬
ta rerũ cõmutatio est facta ut nrĩ eciã qui
lulm̾bus confecti ꝓcubuissent scutis ĩiuixi p̃¬
inĩ redĩtegrarent. Tum calones ꝓtritos hos¬
tes conspicatẽs etiam mermes armatis cont̾¬
yerunt. Equites ẜo ut turpitudinem fuge

Expanded text:
tim sese legiones coniungerent et conversa tim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes inferrent. Quo facto cum aliis alii subsidium ferrent neque timerent ne aversi ab hoste circumvenirentur, audacius resistere ac fortius pugnare coeperunt. Intecursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et T. Labienus castris hostium potitus et ex loco superiore quae res in nostris castris gererentur conspicatus X. legionem subsidio nostris misit. Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset quantoque in periculo et castra et legiones et imperator versaretur cognovissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt. Horum adventu tanta rerum commutatio est facta ut nostri, etiam qui vulneribus confecti procubuissent, scutis innixi proelium redintegrarent, calones perterritos hostes conspicati etiam inermes armatis occurrerent, equites vero, ut turpitudinem fugae
Abbreviated transcription (Latin):
grauibusq bulm̾bus confecto utiam se su-¬
scinere non posset: reliquos ẽẽ tardiore et
nõnullos ab nouissimis desertos p̃lio excede̾
ac tela bitare. Hostes neqr a fronte ey ĩferio¬
re loco subeuntes int̾mietere. et al utroq la¬
tere instare. et iem ẽẽ in angusto bidit: nas
ullũ eẽ subsidiũ quod submĩti posset: sculo
al nouissimis um militi detracto ꝙ ipẽ eo
sine scuto uenerat in p̾mam aciem processit.
Centuriombusq noĩatim appellatis : reliqͦs
cohortatus milites signa inferre: et amam¬
pulos laxare iussit. quo facilius uti gladiis
possent. Cuius aduentu spe illata mĩlitibꝰ
ac redintegito aĩõ. cũ pro se quisq in cons¬
pectu imperatoris etiam extremis suis rebs
operam nauare cuperet: paulũ hostiũ ĩpetus
tardatus est. Cesar cum septimã legionẽ
q̃ iuxta conscuterat item ab hoste nr̃geri bi¬
disset. cribunos militũ monuit: ut panla¬

Expanded text:
gravibusque vulneribus confecto, ut iam se sugravibusque vulneribus confecto, ut iam se sustinere non posset, reliquos esse tardiores et non nullos ab novissimis deserto loco proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius adventu spe inlata militibus ac redintegrato animo, cum pro se quisque in conspectu imperatoris etiam in extremis suis rebus operam navare cuperet, paulum hostium impetus tardatus est. Caesar, cum VII. legionem, quae iuxta constiterat, item urgeri ab hoste vidisset, tribunos militum monuit ut paula
Abbreviated transcription (Latin):
fereluntur. Quibus om̃ibus ixbus ꝑmnoti
equites treueri quoꝵ int̾ gallos ꝟtutis opiõ
est singularis qui auxilii causa ab ciuitate
ad cesarem missi uenerant: cũ multitudine ho¬
sciũ castra compleri. mris legiones p̃mi. et
pene circũuentas teneri. Calones equites fũ¬
ditores numidas diu̾sos dissipatosq in om̃s
partes fugere uidisseng. desperatis nris rebs:
domũ cõntenderũt. Romanos pulsos suye¬
ratosq cascris impedimẽtisq eoꝵ hostes
potitos ciuitati renũciauerũt. Cesar al de¬
cime legionis cohertatione ad dextrũ cornu
profectus: ubi suos urgeri signisq ĩ bnũ
locũ collatis. duo decinie legioiis confertoi
milites sibi ipõs ad pugnam eẽ impedimẽto
bidit: quarte cohortis omĩbus centur iomib
occisis signiferoq int̾secto signo amisso-
reliquaꝵi cohorciũ omĩb sere centurioĩbs
aut bulneratis aut occisis: In his p̾mi pilo
publio sextio laculo fortissimo biro mulus

Expanded text:
ferebantur. Quibus omnibus rebus permoti ferebantur. Quibus omnibus rebus permoti equites Treveri, quorum inter Gallos virtutis opinio est singularis, qui auxilii causa a civitate missi ad Caesarem venerant, cum multitudine hostium castra nostra compleri, legiones premi et paene circumventas teneri, calones, equites, funditores, Numidas diversos dissipatosque in omnes partes fugere vidissent, desperatis nostris rebus domum contenderunt: Romanos pulsos superatosque, castris impedimentisque eorum hostes potitos civitati renuntiaverunt. Caesar ab X. legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis XII. legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo P. Sextio Baculo, fortissimo viro, multis
Abbreviated transcription (Latin):
flumĩs rippis p̾liabantur. Attonitis fere
a fronte ce a smnistra parte nudatis castris.
cum in dextro cornu legio duodecima et nõ
magno ab ea intuallo septima constitisset
onĩs neruii confertissimo agnnẽ duce bo¬
duogato qui sũmam ĩperni tenekat: ad eum
locum contenderũt. Quoꝵ pars aꝑto lat̾e.
leghiones circũuenire. pars sũmũ castroꝵ
lõcum petere cepit. Eodem tempe eq̾tes nost̾
leiisq armature pedites. qui cum his una
suerant. quos pͥmo hostiũ impetu pulsos di¬
xeram cum se in castra reciperent. adu̾sis
hostibus occurrebant. ac xursus aliam in
partem fugam petebant. Et calones qui de
cumana porta ac sũmo Iugo collis nros
uictores flumen transisse conspeyerantꝰ p̃¬
den dandi causa egressi cũ respexissent. et
hostes in nr̃is castris bsari bidissent: p̃cipi¬
tes fuge sese mandalant. sil eoꝵ qui cum
impedimẽtis uenielant. clamor fremitusq
oriebatur. aliiq aliam in partem ꝑterriti¬

Expanded text:
fluminis ripis proeliabantur. At totis fere fluminis ripis proeliabantur. At totis fere castris a fronte et a sinistra parte nudatis, cum in dextro cornu legio XII. et non magno ab ea intervallo VII. constitisset, omnes Nervii confertissimo agmine duce Boduognato, qui summam imperii tenebat, ad eum locum contenderunt; quorum pars ab aperto latere legiones circumvenire, pars summum castrorum locum petere coepit. Eodem tempore equites nostri levisque armaturae pedites, qui cum iis una fuerant, quos primo hostium impetu pulsos dixeram, cum se in castra reciperent, adversis hostibus occurrebant ac rursus aliam in partem fugam petebant; et calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant. Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor fremitusque oriebatur, aliique aliam in partem per
Abbreviated transcription (Latin):
scibus resisterent: sepibusqr dempfissimist
ut ante demonstrauims int̾iectis prospectii
impediretur. neq c̾ta subsidia collocari ne
quid qua in parte opus esset prouideri: neq
al bno omĩa imperia admĩstrari poterant
Itaq in tanta rerum imiquitate fortune qͦ
euentus barii sequebantur. Lequis none¬
et decime milites ut in sinistra parte a ciei
constiterant: pilis emissis cursu ac lassitu¬
dine examinatos. bulueribusq confectos
Attrebates nam his ea pars obuenerat cele¬
rit ex loco suꝑiore in flumen cõpulerunt.
Et transire conãtes in secuti gladiis magnã
partem eorum impeditam int̾fecerũt. Ipsi
transire flumen non dubitanerũt. et ĩ locũ
iniquũ progressi. rursus resistentes hoste
redintegrato p̃lio in fugam cõrecerũt. Item
alia in parte du̾se dire legiones. bndecima et
octaua profligatis ueromandius. quibus¬
cũ erant congressi. ex loco suꝑiore in ipsis

Expanded text:
stibus resisterent saepibusque densissimis, stibus resisterent saepibusque densissimis, ut ante demonstravimus, interiectis prospectus impediretur, neque certa subsidia conlocari neque quid in quaque parte opus esset provideri neque ab uno omnia imperia administrari poterant. Itaque in tanta rerum iniquitate fortunae quoque eventus varii sequebantur. Legionis VIIII. et X. milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam interfecerunt. Ipsi transire flumen non dubitaverunt et in locum iniquum progressi rursus resistentes hostes redintegrato proelio in fugam coniecerunt. Item alia in parte diversae duae legiones, XI. et VIII., profligatis Viromanduis, quibuscum erant congressae, ex loco superiore in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
sors actulie. decurrit. et ad legionem deciã
deuenit. Adilites non longione oritione
cohortatus. ꝙͣ uti sue p̾stine ututis meõ¬
riam retinerent. neu perturbarẽtur aiõ.
Hostiũq impetũ fortit̾ sustin̾ent. Ꝙ nõ
longius hostes aberant. ꝙ̃ quo telũ adiaci
potest. prelu cõmictendi signũ dedit. at qz
in alt̾am partem item cohoriandi cã ꝓsects.
pugnantibus occurrit. Temporis tanta fuᵗ.
exiguitas. hostiũ tamq paratus ad dimi¬
candũ aĩmus. ut nõ modo ad insign̾a . ic¬
comodanda: sed eciam ad galeas induendas
scutisq tegimenta detrudẽnda tpũs defu̾it.
Quam quisqr al eo oꝑe in partem casu de¬
uenit: queq pͥma signa conspexit: ad hec
constitit. ne inq̾rendi suis pugnandi tpũs
dimictet. Instructo erc̾citu. magis ut loci
natura. delectusq collis necessitas tempis
ꝙ ut rei militaris ratio atq ordo postulabat.
Cũ du̾sis legiombus alie alia in parte ho.¬

Expanded text:
fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam devenit. Milites non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumque impetum fortiter sustinerent, quod non longius hostes aberant quam quo telum adigi posset, proelii committendi signum dedit. Atque in alteram item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit. Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret. Instructo exercitu magis ut loci natura delectusque collis et necessitas temporis quam ut rei militaris ratio atque ordo postulabat, cum diversae legiones aliae alia in parte ho
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾so colle. ad m̃a castra atqz eos qui in
opere occupati erant. contẽderũt. Cesari
omĩa bno tempore erant agenda. Uexillũ
ꝓponendũ. quod erat insigne. cũ ad arma
cancurri oporteret. Signũ tuba dandũ
ab opere reuocandiam̃lites. Iui paulo lõ¬
hius aggeris petendi causa ꝓcesserãt arces¬
sandi. acies instruenda. milites cohortãdi
signũ dandũ. Quaꝵ rerum magnã ꝑtẽ
temꝑis br̃itas et successus hostiũ ĩpedĩekat.
Hĩs difficultatibus due res erãt subsidio.
Scientia atq usus militũ. ꝙ suꝑiorib p̃liis
ex̾citati. quid ficri oporteret. non minꝰ cõ¬
mode ipi sibi p̃scribere. ꝙͣab aliis doceri
poterant. et ꝙ ab opere singulisqz legionibz
singulos legatos cesar discedere insi mum¬
tis castris uetuerat. Hi propl̃ ꝓpinq̾tatem
et celeritatem hostiũ nichil iam cesaris ĩ¬
periũ expectabant. sed perse que lidebant᷑.
admĩstrabant. Cesar necessariis rebus ĩpe¬
ratis. ad cohortandos milites quan ĩꝑtem

Expanded text:
so colle ad nostra castra atque eos qui in opere occupati erant contenderunt. Caesari omnia uno tempore erant agenda: vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri oporteret; signum tuba dandum; ab opere revocandi milites; qui paulo longius aggeris petendi causa processerant arcessendi; acies instruenda; milites cohortandi; signum dandum. Quarum rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium impediebat. His difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat. Hi propter propinquitatem et celeritatem hostium nihil iam Caesaris imperium expectabant, sed per se quae videbantur administrabant. Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites, quam in partem
Abbreviated transcription (Latin):
AN COLUNT. BELGE
iam aquĩtani. Terciam e qui ip̃oꝵ lingna
trona et sequana diuidit. ¶ Norma onmium
fortissimi sunt belge. propt̾ia ꝙ a cultu atq
hũantate prouinde longilimmie absunt. mi¬
mineq ad eos mercatores sepe cõmeant. Atqri
ea que ad effeminandos aĩos pertinent: ĩpor¬
tant sp̃ioximiq sunt germanis. qui trans
bellum gerunt. Qua de causa helu e ci quoq
reliquos gallos u̾irtute p̾̃cedunt. ꝙ fere quoti¬
diams preli cum germanis contendunt. Cũ-
aut suis fimibus eos prohibent: aut ip̃i in eoꝵ
finibus bellum gerunt. Eoꝵ una pars quam
ne ehodans. contineturq garũna flumine.
Occeanum. fines belgarum actingit. Eciam a
sequanis et heluecii flumen rhenuĩ bgit ad sep¬
tentriones ¶ Belge ab extremis fallie fmibus
oriñtur pertinẽt ad inferiorem partm flumĩs
rheni. Spectant ad septr̃trionem et orientem
solem. Aquitania a garũna flumiẽ ad pirene¬
os montes. et cam partem occeam. que est ad

Expanded text:
ncolunt Belgae; alteram, Aquitani; tertiam, qui, ipsorum lingua trona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant, atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important. Proximique sunt Germanis, qui trans bellum gerunt. qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod fei e quotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent, aut ipsi in corum finibus bellum gerunt. etc ne Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceanum in finibus Belgarum attingit; etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum tentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad
Abbreviated transcription (Latin):
metroxolitania. l onagũtino. treuerẽse colonit̾si. ad ab
eis eeccłia maios q̃ est sc̃ petri derer dedicitri pcede̾t
sancti martimꝰ eu ceteris transsequatus incante adeũtes
infrilã ligeris in qua nortmãi firmitãtẽ habebant
ro mapio dãxno er młrorũd occisibne uix enaserurta

Expanded text:
rto Coloniensi, cum ab eis major ecclesia Sancti Petri deberet dedicari, praecedente s cum caeteris Trans-Sequanis incaute adeuntes insulam Ligeris, in qua Nortmanni firmitatem suam habebant, cum maximo damno et multorum occisione vix evaserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
caritam utoiusq mõstery destructõo extitit. dũ et
monachi ibt instũ er ab antiquis pr̃ibus tradiũ̾
Rouorẽtit honiorẽ uenidicant. Canoriicorũq sõrectionẽ
u. ueracũ defendiũ unde canonici ab ipso abbe cano¬
principatũ ad se monasteriorũ ꝑtinere diciũ.¬

Expanded text:
tructor extitit; dum et monachi sibi justum et ab antiquis Patribus traditum reverentiae honorem vindicant, canonicorumque subjectionem sibi veraciter defendunt, et canonici ab ipso abbate canprincipatum ad se monasteriorum pertinere dicu
Abbreviated transcription (Latin):
furtim lseponẽs ẽa telo transfixir Et cã elam / ad
Soniũ suã deferẽs eũ eã flãrus ueller exurere se
songiñe ymagnus eruõtatũ bidẽs pre stupore eã
abscondit quãd copĩam ⁊̾quirentes et per uestigia
sangiũs nuonieles eã sanguinulõtam receperumt

Expanded text:
furtim deponens, eam telo transfixit; et eam clam ad domum suam deferens, cum eam flammis vellet exurere, se sanguine imaginis cruentatum videns, pre stupore eam abscondit. Quam christiani requirentes, et per vestigia sanguinis invenientes, eam sanguinolentam recepe
Abbreviated transcription (Latin):
confirmauit Hugo de chyleham filius foberttde
douor̾ om̃ibus xp̃i fidelibus salutẽ. Stratis tam
pñtes ꝙͣ futiuri ꝙ ego hugo filius foberti de douoiꝰ
concessi et dedi yro salute aĩme mee es patris mei
foberti et matrs mee atheliz et parentũ meoium
et machildis uxoris mee et parentũ suorũ ⁊ m̃oru
di uero cayellam dem non Idoner Inuenti fuertet
consilio Archiexi abbatis et nr̃o corrigentur insuyer
Religrosi quio qui ad me hospitalitatis causa decliauĩt
In domo abbatis hospitabũtur et in ea tantũ mcdo
paleas accipient Cetera om̃ia uictualia tam equis
ꝙͣ homibus a domo mea Recipient Cestibus hus
siluestro beati augustim abbatẽ Will̃mo prioresttã
augustim petro tanonico sancte marie taruanem̃
Auillmo rada hesya de thyleham macilde uyore m̃a
Radulpho filio Woillim Willmo et Iohann̾e eus¬
fratubus nepotibus meis. baldibino de stura

Expanded text:
Hugo de Chileham, filius Fulberti de Dofora, omnibus Christi fidelibus salutem. Sciatis tam presentes quam futuri quod ego Hugo, filius Fulberti de Dofora, concessi et dedi pro salute anime mee et patris mei Fulberti et matris mee Adelit et parentum meorum, et Matildis uxoris mee et parentum suorum, et succSi vero capellani idem non idonei inventi fuerint, consilio archiepiscopi, abbatis et nostro corrigentur. Insuper, religiosi quique, qui ad me hospitalitatis causa declinaverint, in domo abbatis hospitabuntur, et in ea tantummodo paleas accipiant: cetera omnia victualia tam equis quam hominibus a domo mea recipient. Testibus hiis. Silvestro beati Augustini abbate. Willelmo priore Sancti Augustini. Petro canonico Sancte Marie Taruanensis. Willelmo Cada. Helya de Chilleham. Mathilde uxore mea. Radulfo filio Willelmi. Willelmo et Johanne f
Abbreviated transcription (Latin):
et legitime collata hac carta mea confirmo.
Hus testibus dño Rog̾o abbate sct̃i augustim
Aschetmo capellano de selling Winem̃ de boctune
Rogo senest̃ sancti auguftum hugone cophin gileb
fratre doni abbatis damele de shilluigħ Willmo
de cassel Waltero de litlet̾ et pluribus alus¬

Expanded text:
et legitime collatam hac carta mea confirmo, et legitime collatam hac carta mea confirmo, his testibus: domino Rogero, abbate Sancti Augustini. Aschecino capellano de Selling. Winemaro de Boccune. Rogero, senescallo Sancti Augustini. Hugone Cophin. Gileberto fratre domini abbatis. Daniele de Shillingh. Willelmo de Cassel. Waltero de Litletuna. et pluribus al