comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digare uideam᷑ grauitatẽ senis. Qõ aũ
similitudines moꝵ qͥ reppiunt᷑ infiliiᷤᷤ
ñ ex amme semine uenire disputat:
consequens est qͥdem ut hoc sentiant qͥ¬
cũq anime ꝓpaginẽ destruunt. s nec
illi qui hanc astruunt ibi constituunt
pondus assertionis sueᷤ. Uident enĩ ce fili¬
os parentũ dissimiles morib: qd̾ idõ fie¬
ri putant. qͥa & ipse unus homo plerũq
suis morib alios mores dissimiles habae:
ñ utiq anima altera acceptã. s uita in
melius uł indeterius cõmutata. Ita di¬
cunt ñ eẽ impossibile. ut anima ñ habe¬
at eos mores quos habet. ille ex qua ꝓ¬
pagata ẽ: quandoqͥdem ipsa una nunc
alios. alias alios habere mores potest.
Qua re si hoc te credis ab isto didicisse qd
anima ñ sit ex traduce: utm̃a id uere
didicisses me tͥ docendu libentissime
traderem. S aliud ẽ didicisse: aliudui¬
deri sibi didicisse. Sigͦ te didicisse arbi¬

Expanded text:
tigare uideamur grauitatem senis. quod autem tigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita dicunt non esse inpossibile, ut anima non habeat eos mores, quos habet illa ex qua propagata est, quando quidem ipsa una nunc alios, alias alios habere mores potest. quare si hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
no ut ess. & qd̃ est ille unde natꝰ ẽ eẽt:
hoc ẽ uniꝰ eiuscdẽq nature. ȩqualis coet̾¬
nus:. omnimꝰ similit̾ parit̃ inmutabiliᷤ.
parit̃ inuisibilis. parit̃ incorporeꝰ. parit̃
ds̃. Hoc omnino pat̾: nisi qd̾ filius ẽ ipse
ñ pat̾. Si aut̃ manet qͥdem ipse integer
ds. nec tam̃ de nullo uł de alio. s de seip¬
so diuersũ aliqͥd in deteri careat. & de
incorporeo dõ corpꝰ emanat: absit ut
hoc eatholicus animus bibat. ñ enĩẽ
fluentũ fortis diuini. s figm̃tum cor¬
dis humani. Iam uͦ qntum inepte labo¬
ret. animã quã putat ẽẽ corporeã uin¬
dicare a passionib corꝑis. disputans
de animȩ infantia. de paraliticis et
opp̾ssis animȩ sensib . de amputatis
m̃bris corꝑis. absq animȩ sectione:
ñ tecũ s cũ illo potiꝰ agere debeo. Illi
qͥpe insudandũ est. ut rationẽ reddat
dictoꝵ suoꝵ ne de oꝑe iuuenis uelle fa¬

Expanded text:
ino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, ino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamen de nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creat et de incorporeo deo corpus emanat, absit, ut hoc catholicus animus bibat! non enim est fluentum fontis diuini, sed figmentum cordis humani. lam uero quam inepte laboret animam, quam putat esse corpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fa
Abbreviated transcription (Latin):
poreus corpꝰ sufflat. Naturã gͦ suã anteꝙͣ
mutet᷑ in peccati corpore. ipse mutat in
corpꝰ. Andicit qd̃ ex natura sua ñ mutat.
aliqd: cũ flatũ facit. Non gͦ eũ de se ipso
facit. Non enĩ aliud ẽ ipse: aliud nata᷑ eiꝰ.
Qͥs hoc insanissimꝰ opinet᷑. Qd̃ si dicit
ita dm de sua natura facere flatũ. ut
ipse integer maneat. ñ inde questio ẽ:
s utrũ qd̃ ñ aliunde nec de nichilo.s de
illo ẽ. non hoc sit qd ille. id ẽ eiusdẽ natgͣ
ce essentiȩ. Nam et filio genito integer
manet: s quia eũ genuit de seipso. noi
aliud genuit quã id qd̵ ipse ẽ. Excepto
enĩ qd̾ hominẽ assũpsit. & uerbũ caro
factũ est: alius ẽ qͥdem uerbũ dĩ filius.
s ñ est aliud. Hoc ẽ alia ꝑsona ẽ: s ñ di¬
uersa natura. Et unde hoc nisi qͥa noz
creatus ex alio uł ex nichilo: s natꝰ ex
ipso ẽ.Non ut melior quã erat eẽt᷑. s oĩ¬

Expanded text:
poreus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam poreus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et essentiae. nam et filio genito integer manet; sed quia cum genuit de sc ipso, non aliud genuit quam id quod est ipse. excepto enim quod hominem assumpsit et uerbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omn
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Habet ubi se exerceat iste doctor se¬
num: querat. ce inueniat si potuerit cur¬
ei anima illa apud inferos humidu ali¬
m̃tum uł tam exiguũ m̃dicaret: cũ rui¬
noso habitaculo ĩa careret. Incorporeũ
sane dm̃ ẽẽ qd̵ credit: gratulor eũ hinc
saltem a tertuliani deliram̃tis ẽẽ disere¬
tum. Ille qͥppe sicut animã: ita etiã dm
corporeũ esse contendit. A quo iste. in hoc
dissentiens mirabiliora ꝑsuadere molit᷑.
dm̃ incorporeũ ñ de nichilo facere. s de
semet ipso flatũ exhalare corporeũ. O
doctrinã cui omĩs ȩtas aures subrigat:
quȩ homines aunos scripsit. notos atq¬
ignotos. doctos atq indoctos recitatur
muitet. seniores cũ iuniorib conuenit:
qd̾ nesciebatis discite: qd ñquam audie¬
ratis audite. fece isto docente ñ aliund̃
qd̃ aliquo mͦ ẽ. nec ex eo qd omĩno non est.
d̾s flatũ ereat. s ex eo qd̃ ipse ẽ. cũ sit incor¬

Expanded text:
bat. habet ubi se exerceat iste doctor sebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incorporeum sane deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum; ille quippe sicut animam ita etiam deum corporeum esse contendit. a quo iste in hoc dissentiens mirabiliora persuadere molitur deum incorporeum non de nihilo facere, sed de se ipso flatum exhalare corporeum.s o doctrinam, cui omnis aetas aures subrigat, quae homines annososignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incor
Abbreviated transcription (Latin):
illustrans: adiecit atq ait. Qd aũ pu¬
tamus inquilinũ quẽquã suȩ habita¬
tioni ꝓspicere: ñne si eam senserit aut
tecto tremere. aut nutare pariete. aut
labare fundamine. destinas querit.
strues congerit. quib imminentẽ poᷤ¬
sit ruinã sedulo diligent̾q fulcire. ne
sub ꝑiculo mansionis discrim̃ uideat᷑
pendere mansorio: Ita gͦ &e anim̃ã reco¬
gnosce inqͥt carni suȩ desiderare cibũ:
ex qua ipsũ concipit sine dubio desid̃¬
rium. Hȩc nempe ille iuuenis sua sensa
uerbis luculentissimis & sufficientis¬
simis explicauit: asserens ñ animȩ
requiri alim̃ta s corꝑi: cura qͥdem illiꝰ
s tanquã habitantis in domo e mori¬
bunde carnis. imminentes ruinas re
fectione ꝓuida fulcientis. Et illud gͦ ex¬
plicet tͥ quid anima illa diuitis ruitu¬
rum destinare cupiebat. quȩ mortale
corpꝰ ĩã utiq ñ habebat: & tam̃ sciebat.
et aquȩ stillam de digito pauꝑis reqͥre¬

Expanded text:
inlustrans adiecit atque ait: quid autem puinlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis require
Abbreviated transcription (Latin):
ta obstinatione m̃tis obsur duit: ut in il¬
lo pauꝑe qͥ ptꝰ moetẽ allatus ẽ in sinum
abrahȩ. et in illo diuite. cui infernꝰ cru¬
ciatus exponit᷑. ista ñ audiat uł audita
ñ credat. S ñ quid te docuit. quomͦ a
nima sine corꝑe de digito pauꝑis aqͦ
stillam desiderare potuerit: cũ ipse con¬
fessus sit alim̃ta corporea. ñ nisi ꝑꝑt̃ ful¬
ciendas ruinas corruptibilis corꝑis sui.
animã querere: Nam uerba eiꝰ ista suñ.
Hunqͥd quia anima inqͥt aut cybũ q̃rit
aut. potum: ad ipsũ transire credimꝰ¬
pastum: Et paulopost. Unde intelligit᷑
inqͥt & ꝓbatur ñ ad aninã ꝑtinere cibo¬
rum sustentacula. s ad corpꝰ: eui etiam
post cibum ꝓcuratur simili ratione ue¬
stitus. ut illi necessariꝰ uideat᷑ pasturȩ
suggestus: eui cõpetit & ipsos habere ue¬
stitus. Hanc ille sententiã suã satis eui¬
dent᷑ expositã. ñ nulla etiã similitudine

Expanded text:
ta obstinatione mentis obsurduit, ut in ilta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo divite cujus in inferno cruciatus exponitur, ista non audiat, vel audita non credat? Sed numquid te docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuit ; cum ipse confessus sit, alimenta corporea nonnisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? Verba ejus ista sunt: « Numquid quia anima, » inquit, « aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimpastum? et paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
le didicisti: s hoc qͥd sit inquiro. Anfor¬
te animã ñ sp̃m esse s corpꝰs Non qͥdem
magnũ doctrinȩ xpianȩ arbitror esse
detrim̃tum: ista nescire. Et si de corpoꝵ
generib subtilit̾ disputet᷑: hoc maiore
difficultate quã utilitate ꝑdiscit᷑. Si aũ
dñs uoluerit ut ad illũ ipsũ iuuenem
seribam. sicut desidero: ibi sciet fortasse.
dilectio tua etiã hoc qd̃ ñ te docuerit:
si tam̃ id te ab eo didicisse letaris. S ne.
qͥd forte aliud sit qd̾ constat ẽẽ utile. et
ad fidem necessariã ꝑtinere: peto rescri¬
bere ñ graueris. Nam illud qd̾ rectissime
& ualde salubrit credit iudicari ani¬
mas. cũ de corꝑib exierint. anteꝙͣ ue¬
niant ad illud iudiciũ quo eas oportet.
iam redditis corꝑib iudicari. atq in
ipsa in qua hic iuxerunt carne torque¬
ri siue głari÷ hoc itane tandẽ ipse¬
nesciebas: Qͥs aduersus euãgłiũ tan¬

Expanded text:
le didicisti; sed hoc quid sit inquiro. an forle didicisti; sed hoc quid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gnesciebas? Quis adversus Evangelium tan
Abbreviated transcription (Latin):
accessit: tu in catholicis pastoribꝰ depu¬
taris. Nolumꝰ ita curet᷑ quȩ uenit ab
errore ad dñicum gregem: ut priꝰ pe¬
stifera contagione disꝑdat. ouis ulce¬
rosa pastorẽ. Qd̾ si dicis hoc me ille nos
docuit. nec huic errori eiꝰ ullomͦ quã¬
libet diserti ce ornati sermonis illectus
suauitate consensi: ago ingentes do grãs:
s quero unde illi caput exosculat᷑ ut dr̃
grãs egeris. te didicisse qd usq ad audi¬
tam disputationẽ illiꝰ ignorabas. Aut si
falsum ẽ hoc te fecisse atq dixisse᷑. Hoc ip¬
sum peto nob intimare digneris: ut in¬
anis rumor tuis littis refellat᷑. Si autẽ
uerum ẽ illa humilitate. homini egisse
te grãs: gaudeo qͥdem si te illud ñ docu¬
it. qd̃ suꝑiꝰ quã sit detestandũ cauen¬
dumq monstraui: & ñ rep̃hendo qd̵ gra¬
tus fueris tanta humilitate doctori. si a¬
liqͥd aliud disputante illo uerũ atq utz¬

Expanded text:
accessit, tu in catholicis pastoribus depuaccessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quodsi dicis: \'hoc me ille non docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas aut, si falsum est hoc te fecisse atque dixisse, hoc ipsum peto nobis intimare digneris, ut inanis rumor tuis litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque uti
Abbreviated transcription (Latin):
dem ab isto didicisti: s ñ gratulor tibi¬
neq blandior:. longe. cũ illo a fide. catho¬
lica exorbitast. Tolerabiliꝰ enĩ qͦd qͥdem
falsum ẽ. tam̃ ut dixi tolerabilis ex aliqͦ
alia creatura. quã qͥdem ĩa fecerat. ds.
quã ex d̃i natura animã conditã cre¬
deres: ut qd̃ ẽ mutabilis. qd̃ peccat. qd̃
sit impia. qd̃ etiã si impia ꝑdurauerit
in fine sine fine dapnabitur. ñ ad dei
naturam cũ horrenda blasphemia re¬
ferretur. Abice fr̃ abice obsecro istã ñ
plane fidem. s execrandȩ impietatis
errorem: ne homo grauis seductꝰ a iu¬
uene. & a laico pb̃r. cũ istam eatholicã
fidem eẽ arbitraris. de numero fideliũ
qd̾ a te auertat dñs eximaris. Non enĩ
sic tecũ agendũ est. ut cũ illo: aut. ea ue.¬
nia tuus iste tam horrendꝰ qua iuueniᷤᷤ
illis licet ab illo ad te transierit error ẽ
dignꝰ. Ille ouili catholico sanandꝰ nuꝑ

Expanded text:
dem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor dem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe cum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim — quod quidem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam quidem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ ẽẽ tͥ arbitror noua uł audita
quidẽ &e antea. ñ tam̃ credita. s ut exi¬
stimo sic legis ȩpłam meã. ut hic agnoᷤᷤ¬
cas etiã fidem tuã. quȩ nob̃ in catholi¬
ca eccłia dño donante cõmunis ẽ: sigͦ
hȩc ut dicere cȩꝑam cũ catholico loquor:
unde obsecro credis ẽẽ animã. ñ uniꝰ¬
cuiusq nr̃m dico. s primã pͥmo illi ho¬
mini datã: Si ex nichilo. & factã tam̃
insufflatãq a dõ: id credis qd̃ ego. Si
aũt ex aliqua alia creatura. quȩ unde
anima fieret tanquã materies subia¬
cebat artifici dõ. sicut puluis unde
fieret adam. uł costa eiꝰ unde eua. uł hc̃
aquȩ unde pisces &e uolueres: uł sic̃ t̾ra
unde animalia queq t̾restria: ñ ẽ catho¬
licum. ñ est uerũ. Qd̃ si neq ex nichilo ne¬
q ex alia quacũq creatura. s ex semet.
ipso dm hoc ẽ ex natura sua fecisse. uł fa¬
cere animas qd̃ absit. existimas. hoc qui¬

Expanded text:
neque enim esse tibi arbitror noua uel audita neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem et antea, non tamen credita, sed, ut existimo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino donante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fecisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
genita ẽ. filius ẽ unicus: quȩ ꝓcedit sp̃c¬
Dam hȩc tria unũ sunt. ae singulum qͥdq
d̾s.: ae simul omĩa unus ds̃ immutabi¬
lis. sempit̾nus:. sine temporis ullo mnitio
siue termino. Atq uͦ illa natura q̃ facta
est. creatura nuncupat᷑: creator aũt hs̃
illa scilicet trinitas. Creatura gͦ ita d̃r
illo enĩ ꝓꝑt̾ea dicit᷑. quia ipsũ auctorem
habet ut sit. ñ ita ut. ab illo nata sit uł
ꝓcesserit᷑. s ab illo creata. condita facta
sit: partim ex nulla alia. idẽ omino ex
nichilo sicut cȩlũ & t̾ra. uł potiꝰ uniu̾¬
se mundanȩ molis uniu̾sa eũ mundo
concreata materia: partim uͦ ex alia ĩa
creata atq existente natura. sic̃ uir ex
limo. mulier ex uiro. ex parentib homo:
creatura tam̃ omĩs ex cło. s ereante uł
ex nichilo uł ex aliquo: ñ aũt gignente
uł ꝓducente de se ipso. Si hȩc cũ catho¬
lico loquor magis cõmonens quã doceis.

Expanded text:
genita est, filius est unicus, quae procedit, spgenita est, filius est unicus, quae procedit, spnam haec tria unum sunt et singulum quidque deus et simul omnia unus deus inmutabilis, sempiternus, sine temporis ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esillo enim propterea dicitur. quia ipsum auctorem habet ut sit, non ita, ut ab illo nata sit uel processerit, sed ah illo creata, condita, facta sit, partim ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso. Si haec cum catholico loquor magis commonens quam docens —
Abbreviated transcription (Latin):
q ẽẽ naturȩ. Parũ est gͦ ur ñ dicamꝰ a¬
nimã ẽẽ partẽ di. s hoc etiã opꝰ est. ut
dicamꝰ ñ eam &e d̃m uniꝰ eiuscdẽq eẽ na¬
turȩ: unde ille recte. qͥdem ait genꝰ dĩ
ẽẽ animas. munere ñ natura. Ae ꝑhoc
ñ omniũ s fideliũ. S rursus ad id qͦd
declinauerat deuolutꝰ est. &e dm̃ atq
animã eiuscłẽ dixit ẽẽ naturȩ. ñ qͥde
his uerbis. s aꝑta manifestaq sententia.
Cum enĩ animã ita ẽẽ dicit ex łõ. ut eã
nec ex alia natura. nec ex nichilo. s ex se¬
met ipso creauerit: qͥd ꝑsuadere conat᷑
nisi id qd̃ aliis uerbis negat. anim̃a scił
eiusdẽ cuiꝰ d̾s est ẽẽ naturȩ Omĩs qͥp¬
pe natura. uł ds̃ est qui nullũ habet au¬
ctorem: uł ex dõ qͥa ipsum habet. aucto¬
rem. S quȩ habet auctorem d̃m. ex qͦ
est: aliqua facta ñ est. aliqua facta ẽ. Por¬
ro quȩ facta ñ est. & tam̃ ex ipso ẽ: aut
genita ẽ ab illo: aut ꝓcedit exillo. Quȩ

Expanded text:
amus animam esse partem dei; sed hoc etiam opus est ut dicamus non eam et deum unius eiusdemque esse naturae. unde ille recte quidem ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatur nisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus est esse naturae? omnis quippe natura uel deus est, qui nullum habet auctorem, uel ex deo est, quia ipsum habet auctorem. sed quae habet auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqua facta est. porro quae facta non est et tamen ex ipso est, aut genita est ab illo aut procedit ex illo — quae
Abbreviated transcription (Latin):
legist ce considerasti: ce qͥd in recitante
laudaueris. uł unde post recitationẽ
grãs egeris cogitasti. Qdͥ ẽ obsecro
te anima itaq si peccatrix ẽẽ meru¬
it. que peccatrix esse ñ potuit: qͥd est
potuiss nͥ peccatrix fuiss. Non autẽ
fuiss nisi ẽẽ potuiss : ut ante om̃e ma¬
lum meritũ peccans inde sibi meritũ
faceret: unde ad alia peccata deseren
de dño ꝑueniret. An ido dixit q̃ pec¬
catrix ẽẽ ñ potuit. qͥa nͥ in carnẽ uenira.
peccatrix ẽẽ ñ poss: Qdͥ gͦ meruit. ut
omitteret᷑ ubi peccatr ix ẽẽ poss: qͦ nisi
ueniss alibi peccatrix ẽẽ ñ poss ; Bicit
qͥd meruit. Si enĩ meruit ẽẽ peccatrix:
aliquid iã peccauerat. unde mereret᷑

Expanded text:
legisti et considerasti, et quid in recitante legisti et considerasti, et quid in recitante laudaveris, vel unde post recitationem gratias egeris cogitasti? Quid est, obsecro te, « Anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit? » Quid est potuisset, nisi peccatrix fuisset; non autem fuisset, nisi esse potuisset; ut ante omne malum meritum peccans, inde sibi meritum faceret, unde ad alia peccata, deserente Domino, perveniret? An ideo dixit, « quae peccatrix esse non potuit, » quia nisi in carnem veniret, peccatrix esse non posset ? quid ergo meruit, ut eo mitteretur, ubi peccatrix esse posset, quo nisi uenisset alibi peccatrix esse non posset? dicat, quid meruit. si enim meruit esse peccatrix, aliquid iam peccauerat, unde mereretur
Abbreviated transcription (Latin):
isto loco uult ante animas corpꝰ alicti¬
bi uiuere tam beate. ut eadẽ illis per
baptismũ beatitudo reddat᷑: & tanꝙ̃
sui rursus oblitus adiungit & dicit. ut
ꝑ eam id ẽ ꝑ carnẽ incipiat renasci.
ꝑ quã meruerat. inquinari. Suꝑius
meritũ significauerat bonũ ꝑditum
fuisse ꝑ carnẽ: nunc aũt significat ma¬
lum meritũ quo factũ est. ut ueniret
uł mitteret᷑ in carnẽ: dicendo ꝑ quam
meruerat. inquinari. Si enĩ meretur
inquinari: ñ est utiq meritũ bonum.
Dicat qͥd peccauit antequã ꝑ carnem
inquinaret᷑: & ꝑ carnẽ inquinari me¬
reretur. Dicat. si potest qd nullomͦ pot̾.
quia inuenire hic qd uerũ dicat oĩno
ñ potest. Item aliqnͣto post ait. Anima
itaq si peccatrix ẽe meruit. quȩ pec¬
catrix ẽẽ ñ potuit: tam̃ neq in pecca¬
to remansit. qͥa in xp̃o p̃sigurata. in
peccato ẽẽ ñ debuit: sicut ẽẽ ñ potuit:
rogo te fr̃ putasne ista saltem postea

Expanded text:
isto loco uult animas ante corpus alicuisto loco uult animas ante corpus alicubi uiuere tam beate, ut eadem illis per baptismum beatitudo reddatur, et tamquam sui rursus oblitus adiungit et dicit: ut per eam, id est per carnem, incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. superius meritum significauerat bonum perditum fuisse per carnem, nunc autem significat malum meritum, quo factum est, ut ueniret uel mitteretur in carnem dicendo: per quam meruerat inquinari; si enim meretur inquinari, non est utique meritum bonum. dicat quid peccauit, antequam per carnem inquinaretur, ut per carnem inquinari mereretur; dicat, si potest, quod nullo modo potest, quia inuenire hic quid uerum dicat omnino non potest. Item aliquanto post ait: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia inpeccato esse non debuit, sicut esse non potuit » . Rogo te, frater, putasne ista saltem postea
Abbreviated transcription (Latin):
uerit doctor. Dixit animã ꝑ carnẽ re¬
parare statũ: ꝑ quã ꝑdiderat meritũ.
Habuit gͦ anima aliquẽ statũ & aliqd̾ me¬
ritũ bonũ ante carnẽ. qd̾ uult eã re¬
parare ꝑ carnẽ: qͣndo caro lauachro re¬
generationis abluit᷑. Uixerat itaq ali¬
cubi ante carnẽ in statu &e merito bono:
quẽ statũ et qͦd meritũ ꝑdidit cum
ueniss in carnẽ. Dixit eã ꝑ carnẽ repa¬
rare. habitudinẽ priscã: quã uisa fue¬
rat. paulisꝑ amisisse ꝑ carnẽ. Habuit
gͦ ante carnẽ habitudinẽ antiquam:
hoc ẽ enĩ priscã. Et ista qualis ẽẽ potu¬
it nisi beata atq laudabilis habitudo.
quã reparari ꝑ sacram̃tum baptisma¬
tis asseuerat: cũ eam nolit ex illa origi¬
ne trahere ꝑ originem. quã constat pa
radẏso aliquando fuisse felicẽ: Quom
gͥ alio loco animã se dicit constant̃ asse¬
rere. ñ ex traduce. neq ex nichilo: neq
ꝑ semet ipsam. neq ante corpꝰ. . Et ecce

Expanded text:
uerit! dixit \'animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum\': habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod uult eam reparare per carnem, quando caro lauacro regenerationis abluitur; uixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono, quem statum et quod meritum perdidit, cum uenisset in carnem. dixit \'eam per carnem reparare habitudinem priscam, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem\': habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam — hoc est enim \'priscam\' — et ista qualis esse potuit nisi beata atque laudabilis habitudo? quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso aliquando fuisse felicem. quomodo igitur alio loco \'animam se\' dicit \'constanter asserere non ex traduce neque ex nihilo neque per semet ipsam neque ante corpus\'? ecce
Abbreviated transcription (Latin):
bit:. dño miserante quomͦlibet accipi¬
as qd̾ tͥ p̃rogandũ putauialgam uͦ ei
uberes grãs. de curꝰ miscdia salub̃rimũ
ẽ fidere. si ab his prantatib & errorib
quos ex libris huiꝰ hoĩs ostendere
his littĩs potui: alienam atq integr̃a
fidem tuã uł inuenerit epła ista uel

Expanded text:
bit, Domino miserante, quomodolibet accipibit, Domino miserante, quomodolibet accipias, quod tibi praerogandum putavi. Agam vero ei uberes gratias, de cujus misericordia saluberrimum est fidere, si ab his pravitatibus et erroribus, quos ex libris hujus hominis ostendere his littfidem tuam uel inuenerit epistula ista uel
Abbreviated transcription (Latin):
se. ñ de his quȩ illis imꝓbanda ta multa
st̃ om̃s nouert̃. qͥ uł recitante. illo tecũ
simul audiert̃ uł eosdẽ postea libros
legerunt: ne in erꝰ ornato eloquio tãꝙͣ
in p̾tioso poculo te inuitante & si ñ bi¬
bente uenenũ bibant: si tu qͥd inde bi
beris & qͥd ñ biberis nesciunt: & ꝓpt̃ lau¬
dem tuã omĩa illic bibenda salubriter
arbitrant᷑: quãuis & audire &e legere
& quȩ dicta st̃ haurire memoriã: qͥd ẽ
nisi bibere: S p̾dixit dñs de fidelib
suis: qd̾ et si mortiferũ qͥd biberint. ñ ei ᷤ
nocebit. Ac ꝑ hoc qui cũ iudicio legunt
&e scd̾m regułã ficłi approbanda approbaq̃.
& imꝓbant imꝓbanda: etiã si cõm̃dant
memoriȩ quȩ imꝓbanda dicunt᷑. nul¬
la uenenata sententiarũ prauitate le¬
duntui. Hȩc me grauitatẽ &e religionẽ
tuã siue mutua siue p̾uua caritate mo¬
nuisse uł cõmonuisse minime penite.¬

Expanded text:
se, non de his quae illic inprobanda tam multa se, non de his quae illic inprobanda tam multa sunt, omnes nouerint, qui uel recitante illo tecum simul audierunt uel eosdem postea libros legerunt, ne in eius ornato eloquio tamquam in pretioso poculo te inuitante etsi non bibente uenenum beris, et quid non biberis nesciunt, et propter laudem tuam omnia illic bibenda salubriter arbitrantur. Quamvis et audire, et legere, et quae dicta sunt haurire memoria, quid est nisi bibere? Sed praedixit Dominus de fidelibus suis, quod et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit . Ac per hoc qui cum judicio legunt, et secundum regulam fidei approbanda approbant, et improbant improbanda; etiamsi commendant memoriae quae improbanda dicuntur, nulla venenata sententiarum pravitate laeduntur. Haec me Gravitatem et Religionem tuam, sive mutua, sive praevia charitate monuisse vel commonuisse minime poenite
Abbreviated transcription (Latin):
ut emendes eũ iustus in miscdia. & ar¬
guas eũ. oleum aũt peccatoris qͦ impin¬
guetur caput er absit a manib atq o
culis tuis. id ẽ assentatio indecens ad¬
ulantis. & deceptoria lenitudo blandi¬
entis. Qd si em̃dare negligis cũ uideas
em̃dandum: adu̾sus caritatẽ facis. Si aũ
tͥ em̃dandus ꝓpte̾a ñ uidet᷑. qͥa putas
eũ recte ista sensisse: adu̾sus ueritatem
sapis. Et ido ille melior qͥ em̃dari ẽ para¬
tior. si ñ fue rit em̃dator: quã tu si uł
sciens irri ti dent̾ contẽpnis errantẽ:
uł nesciens parit̾ sectaris errorẽ. Or̃ã
itaq in eisdem libris ad te scͥptis & tͥ tra¬
ditis. sobrie uigilant̃q considera: &e plu¬
ra quã ego inuenies fortasse culpanda.
Et quecũq ibi st̃ approbanda atq laudan¬
da. siqͥd in eis reuera forsitan ignorabas:
atq isto disserente didicisti. eudent̃
ꝓfitere qͥd illud sit: & de hoc te grãs egis¬

Expanded text:
ut emendes eum iustus in misericordia et arut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; oleum autem peccatoris, quo inpinguetur caput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assentatio indecens adulantis deceptoria lenitudo blandientis. quodsi emendare neglegis cum uideas emendandum, aduersus earitatem facis; si autem tibi emendandus propterea non uidetur, quia putas eum recte ista sensisse, aduersus ueritatem sapis. et ideo ille melior, qui emendari est paratior, si non defuerit emendator, quam tu, si uel sciens inridenter contemnis errantem uel nesciens pariter sectaris errorem. omnia itaque in eisdem libris ad te scriptis et tibi traditis sobrie uigilanterque considera, et plura quam ego inuenies fortasse culpanda. et quaecumque ibi sunt adprobanda atque laudanda, si quid in eis reuera forsitan ignorabas atque isto disserente didieisti, euidenter profitere quid illud sit, ut de hoc te gratias egis
Abbreviated transcription (Latin):
silii. facile adueriora transduci: itaimp¬
bi obstinatiq iudicii ẽ. nolle citius ad
tramitẽ rationis inflecti. Hȩc qͥpe ille
si ueracit̾. dixit. atꝙ ut locutꝰ ẽ sentit:
magne ꝓfecto spei animũ gerit. It̃e in
finem libri sełi. Nec putes inqͥt ad inuidi¬
am tuã forsitan reuocandũ: qũã in tua
dictoꝵ meoꝵ constituã potestate. iudici¬
um. Ac ne forte euiusquã curiosi lectoris
optiitus. int̾ illicitas fibras elem̃toꝵ ue¬
stigia remanentia sollicitent. & offendañ
contextã paginȩ seriem. pollice uͦ dis¬
cerpe: meq hurꝰ censionis exꝑte puniat
attram̃ta quȩ indigna eloquia signi¬
ficauerunt: ne hac occasione &e tuum
erga me iudiciũ quo mͥ uehem̃ter in¬
dulges. & mee quȩ latebant ineptiȩ ri¬
deantur. Isto gͥ eũ ille suos libros & initio
p̃muniuerit et t̾mino cõmuniuerit.
atq tuis humeris imposuerit onus
religiosũ correctionis et em̃dationis
suȩ. hoc apud te inueniat qd petiuit:

Expanded text:
ilii, facile ad veriora transduci; ita improbi obstinatique judicii est, nolle citius ad tramitem rationis inflecti. » Haec quippe ille si veraciter dixit, atque ut locutus est sentit, magnae profecto spei animum gerit. Item in fine libri secundi: « Nec putes, » inquit, « ad invidiam tuam forsitan revocandum, quod in tua dictorum meorum constituam potestate judicium. Ac ne forte cujusquam curiosi lectoris obtutus, inter illitas fibras elementorum vestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice severo discerpe: meque hujus censionis experte, puni, atramenta quae indigna eloquia signauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
gi nemo ambigit. Itẽ qd̾ scͥptum ẽ ex uno
sanguine cłm fecisse om̃e. genꝰ hominũ.
uł qd ait adam. hoc ñ os exossib meis &
caro de carne mea: qͥa neq ibi dictũ ẽ.¬
ex una anima. neq hic anima de aĩa
mea: putat negari animas filioꝵ ex pa¬
rentib uł illiꝰ mulieris ex iuro. Quasi
uͦ si ñ ex uno sanguine. s ex una anima
diceret᷑ aliud quã totꝰ homo intelligere¬
tui:. nec corꝑis ꝓpagatio negaret᷑. sic cẽ
si dictũ eẽt anima de anima mea. ñ uti¬
ꝙ negaret᷑ caro. quã de illo exemptam
fuisse constabat. A parte enĩ totũ: sieut
etia̾ a toto partẽ plerũq scͥptã signifi¬
eat. Clã certe si ñ ex uno sanguine. h ex¬
uno homine illo loco seͥptum eẽt insti¬
tutum ẽẽ genꝰ humanũ. unde iste ad¬
hibuit testimoniũ: ñ p̾iudicaret istis qͥ
negant animarũ ꝓpaginẽ: quãuis ñ sola
anima nec sola caro. s utrũq sit homo.

Expanded text:
gi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno gi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno sanguine deum fecisse omne genus hominum uel quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, quia neque ibi dictuEx una anima; neque hic, Anima de anima mea; putat negari animas filiorum ex parentibus, vel illius mulieris ex viro: quasi vero si non, ex uno sanguine, sed, Ex una anima diceretur, aliud quam totus homo intelligeretur, nec corporis propagatio negaretur. Sic etiam si dictum esset, Anima de anima mea; non utique negaretur caro, quam de illo exemptam fuisse constabat. A parte enim totum, sicut etiam a toto partem plerumque Scriptura significat. nam certe si non \'ex uno sanguine\' uno homine\' illo loco scriptum esset institutum esse genus humanum, unde iste adhibuit testimonium, non praeiudicaret istis qui neg-ant animarum propaginem, quamuis non sola anima nec sola caro, sed utrumque sit homo.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ testimonia quecũꝙ posuit. qͥbꝰ ãas
d̾m ñ exillius pͥme ꝓpagine attrabere.
s sicut ipsam pͥmam suas quibusq singłis
insufflare uelut. ꝓbare conatꝰ ẽ: ita st̃
qd̾ ad istam questionẽ attinet. incerta
&e ambigua᷑ ut etiã alit̾ accipi quã ipse
uult facillime posst̃. qd̾ iam in eo libro
quẽ scͥpsi ad amieũ nr̃m cuiꝰ cõmemora¬
tionem suꝑiꝰ feci satis quantũ existimo
demonstraui. Testimonia ͥppe ipsa que
adbibuit. uͥ legit᷑ ds animas uł dare
uł facere uł fingere: unde illas det. uł
unde faciat. siue fingat ñ ostenclunt:
utrũ ex ꝓpagine iliꝰ pͥmȩ. an insufflan¬
dosieut ilłã pͥmam. Iste auĩt ex eo ipso
qd̾ legitur animas ds dare. siue. facere.
siue fingere. ĩã putat animarũ negatã
eẽ ꝓpagine: cũ ds̃ eadem scͥptura teste etiã
corꝑa det siue faciat siue fingat: q̃ tam̃
ab illo ex ꝓpaginis semine. dari fieri. fin¬

Expanded text:
uero testimonia quaecumque posuit, quibus animas uero testimonia quaecumque posuit, quibus animas deum non ex illius primae propagine adtraherc, sed sicut ipsam primam suas quibusque singulis insufflare uelut probare conatus est, ita sunt, quod ad istam quaestionem adtinet. incerta et ambigua, ut etiam aliter accipi quam ipse uult facillime possint. quod iam in eo libro, quem scripsi ad amicum nostrum, cuius commemorationem superius feci, satis, quantum existimo, demonstraui. testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur deus animas uel dare uel facere uel fingere, unde illas det uel unde faciat sine fingat non ostendunt: utrum ex propagine illius primae an insufflando sicut illam primam. iste autem ex eo ipso, quod legitur animas deus dare siue facere siue fingere, iam putat animarum negatam esse propaginem, cum deus eadem scriptura teste etiam corpora det sine faciat siue fingat, quae tamen ab illo ex propagine seminis dari, fieri, fin
Abbreviated transcription (Latin):
murmurationib oblactrantũ: & excuᷤ¬
si quasi qͦdam turbine. identidẽ inter
inmania saxa collidim᷑. His p̾dictis q̃¬
stionem supradictã scopulosissima sibi
ꝓposuit. ubi a fide catholica naufraga¬
uit: nͥ refecerit penitendo qd̵ fregit.
Illũ gͦ turbinẽ atq illa saxa deuitans.
nauem illis cõmittere nolui: &e de hac
re ita scͥpsi ut rationẽ potrꝰ cuntatio¬
nis meȩ quã temeritatẽ p̾sũptionis
ostenderem. Qd̾ opuscułu meũ eũ apd̃
de inueniss ir risit. seꝙ illis cautibꝰ ani¬
mosiore impetu quã consultiore cõmi¬
sit: s quo eũ p̃fidentia ista ꝑduxerit.
puto qd̾ nc̃ uideas. yberius aũt ago dõ
grãs: si ce antea ĩa uidebaᷤ. Cũ em̃ nollet
cohibere p̃cipitem cursũ ꝓpt̾ ancipitẽ.
excursũ: miserabiłe inuenit incursũ:
asserens dm paruulis sine. xꝑiana rege¬
neratione defunctis. & mͦ paradysũ et
postea regnũ conferre cȩloꝵ. Scͥpturax

Expanded text:
murmurationibus oblatrantum et exhimurmurationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. sed quo cum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc uideas; uberius autem ago deo gratias, si et antea iam uidebas. cum enim nollet cohibere praecipitem cursum propter ancipitem excursum, miserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine christiana regeneratione defunctis et modo paradisum et postea regnum conferre caelorum. Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit originale peccatũ: cur itaq ds̃
iustus &e bonus paruuloꝵ animas qͥbꝰ
p̾sciuit ñ subuenturũ xꝑianȩ gr̃ẽ sa¬
cram̃tum. ab omĩ noxa ꝓpaginis liberaᷤᷤ
mittendo incorpꝰ qd̾ ex adam trahitur.
uinculo peccati originalis obstrinxerit.
atq isto mͦ reas ȩt̾nȩ dãpnationis effe¬
cerit. cũ inuenire ñ poss nec uellet. di¬
cere etiã ipsas ex illa una originẽ tra¬
here peccatrice. maluit ꝑ naufragium
miserabile exire: quã temerariũ cursũ
uelis depositis. &e remis suȩ disputatioĩs
inhibitis ꝓuida deliberatione frenare.
& iluit qͥppe iuueni senilis nr̃a cuncta¬
tio: quasi huic molestissimȩ ac ꝑiculo¬
sissimȩ questioni. magis fuerit impetꝰ
eloquentie quã consiliũ prudentiȩ.
necessariũ: et p̃uidit hoc etiã ipse. s
frustra. Nam hȩc sibi uelut ab adu̾sa¬
riis ꝓpositurus obiecta. ex hinc alia in¬
quit subtrahunt᷑ obꝓbria querulis

Expanded text:
fuerit originale peccatum —, cur itaque deus fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, quibus praesciuit non subuenturum christianae gratiae sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis depositis et remis suae disputationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium prudentiae necessarium. ut praeuidit etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli. &e si nulłu eos xꝑianȩ fidĩ la¬
absoluat:. uerũetiam felicitate parady¬
si post mortẽ inter un ꝑfruunt᷑. post re¬
surrectionẽ aũt etiã regni cȩloꝵ felicita¬
tem possidebunt. Hȩc iste cont᷑ catholi¬
cam fundatissima fidẽ nunqd dicere
auderet: si questionẽ soluendã de am¬
mȩ origine uires suas excedentẽ susci¬
pere ñ auderet. Horrendis ẽ enĩ coar¬
tatus angustiis. ab eis qͥ dicunt eur ds
animã tam iniusta adnimadu̾sione
multauit. ut in corpꝰ eã peccati religa¬
re uoluerit: cũ consortio carnis peccatͥx
ẽẽ incipit. quȩ peccatrix eẽ ñ potuitꝰ. U¬
tiq enĩ dicunt. ñ potuit anima ẽẽ pec¬
catrix: nisi eam d̾s nuscuiss carnis coi¬
sortio peccatricis. Qua gͦ iusticia id fece¬
rit ds̃. cũ iste inuenire ñ poss. maxime
ꝓpt̃ ȩt̾̃nam dapnationẽ morientiũ par¬
uuloꝵ. quib ñ baptizatis expiatũ nos

Expanded text:
paruuli, etsi nullum eos christianae fidei laparuuli, etsi nullum eos christianae fidei laabsoluat, uerum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoesse incipit, quae peccatrix esse non potuit? utique enim dicunt: \'non potuit anima esse peccatrix, nisi eam deus miscuisset carnis consortio peccatricis.\' qua ergo iustitia id fecerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptizatis expiatum non
Abbreviated transcription (Latin):
ntonat. ꝑos ꝓprii corꝑis ueritas. Si qͥs
introire in regnũ di̾: atq ut ab hac
sententia exceptos martyres faciat. qͥ¬
bus contigerit ante ꝓ xꝑi nomine occi¬
di. quã xꝑi baptismate dilui. dicit alio
loco. Qui ꝑdiderit. animã suã ꝓpt̃ me:
inueniet eã. Et ne cuiquã qͥ ñ renatꝰ
fuerit. xꝑiane fidi lauachro. ꝓmittat᷑
peccati originalis abolitio: clamat. apłs.
ꝑ uniꝰ delictũ in om̃s homines ad con¬
dẽpnationem. Cont᷑ quã condẽpnatio¬
nem dñs unũ esse ostendens salutiᷤ ati
fuerit saluus erit: qͥ aũt ñ crediderit
condẽpnabit᷑. Cuiꝰ misteriũ credulita¬
tis in paruulis ꝑ eoꝵ responsionẽ a qͥb
gestant᷑ implet᷑: nisi cũ factũ ñ fuerit.
eant ex uno om̃s in condẽpnationem.
Et tam̃ cont᷑ tam manifestas uoces q̃s̃
concinit ueritas. ꝓcedit in mediũ ma¬
gis uecors quã misericors uanitas:
ce dicit ñ solũ non eunt in dãpnationẽ

Expanded text:
intonat per os proprii corporis ueritas: si quis intonat per os proprii corporis ueritas: si quis introire in regnum dei. atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi quam Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui perdiderit animam suam propter me, inucniet eam. et ne cuiquam, qui non renatus fuerit christianae fidei lauacro, promittatur peccati originalis abolitio, clamat apostolus: per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. contra quam condemnationem dominus unum efuerit, saluus erit; qui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis uaecors quam misericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã merebit᷑ pͥncipis: Nouellos here¬
dicos pelagianos iustissime. conciliorũ
catholicoꝵ &e sedis apłicȩ dãpnauit aue¬
toritas: eo qd̾ ausi fuerint ñ baptiratis
paruulis dare quietis & salutis locum.
etiã pret̾ regnũ eȩloꝵ. qd̾ ausi ñ fuifsent¬
nisi negarent eos habere originale pecca¬
tum. qd̾ opꝰ eẽt absolui ꝑ baptisiatis sa¬
cram̃tum. Iste aũt sic̃ catholicus dicit
paruulos originali obstrictos ẽẽ pecca¬
to. & tam̃ eos ab huiusmodi uinculis sine
lauachro regenerationis absoluit: & ptꝰ
mortẽ. in paradysũ misericors mittit:
post resurrectionẽ uͦ etiã in regnũ celoꝵ
misericordior introducit. Talis sͥ saul
misericors uisus ẽ: qnͣdo peꝑcit regi.
quẽ ds p̾cepit occidi. S mĩto mobedi¬
ens miscdia. uł misericors mobedientia.
reꝓbata atq d̾ãpnata ẽ: ut caueat ho¬
mo. ne ab illo miscdiam mereat᷑ homo.
contra etꝰ sententiã a qͦfactus ẽ homo.

Expanded text:
tentiam merebitur principis! Nouellos heretentiam merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutis etiam praeter regnum caelorum. quod ausi non fuissentnisi negarent eos habere originale peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, ne ab illo misericordiam mereatur homo contra eius sententiam, a quo factus est homo.
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiȩ p̃scientiȩq diuinȩ & effectũ
amplificet & affectũ. Hȩc uerba in scdõ
libro ei lecta descͥpsi. Nunqͥd in hac cau¬
sa erroris: audaciã. temeritatẽ. p̃sũpti¬
onem habere qͥspiam poss ampliore:
Ipse sententiã dñicam recordat᷑. ipse.
cõmemorat. ipse siuis litteris int̾ponit:
ipse dicit. quã quã sententia illa pͥnci¬
palis obsistat. qͥa qui ñ renatꝰ fuerit.
ex aqua et spũ scõ ñ intrabit in regnũ¬
celoꝵ: &e audet tam̃ suȩ censure leuare
ceruicem contͣ sententiã pͥncipalem.
Teneat inqͥt etiã meũ ñ inuidentis as¬
sensu: qͥ dicit animas ñ bapti:atoꝵ
temporarie mereri paradysum. Eꝑt̃ hoᷤᷤ
enĩ: latronẽ atq dinocratem tanquam
p̾seribendo uł potiꝰ p̃iudicando cõme¬
morat. In resurrectione aũt in meliora
quamquã sententia inqͥt pͥncipalis ob¬
sistat. Iam gͦ ipse considera queso te. fr̃
qͥs quis euipiam p̃bet assensũ adu̾sus
auctoritatẽ sententiȩ pͥncipalis: quã sen¬

Expanded text:
iae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba in secundo libro eius lecta descripsi. numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumtionem habere quispiam posset ampliorem? ipse sententiam dominicam recordatur, ipse commemorat, ipse suis litteris interponit, ipse dicit: quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui non renatus f uerit e x aqua et spcoelorum; » et audet tamen suae censurae levare cervicem contra sententiam principalem! « Teneat, » inquit, « etiam meum non invidentis assensum: » qui dicit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum; propter has enim, latronem atque Dinocratem, tanquam praescribendo, vel potius praejudicando commemorat: in resurrectione autem in meliora quamquam sententia, inquit, principalis obsistat. iam ergo ipse considera, quaeso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sen
Abbreviated transcription (Latin):
re desidero: notã p̾sumptionis incurri.
Et paulopost. Qnͣdoquidem inqͥt. nec mͥ
ipse sim credulus ea quȩ dixero posse ꝓ¬
barĩ studeamꝙ semꝑ etiã ꝓpͥam senten¬
tiam ñ tueri. si imꝓbabilis deregat᷑. et
sit mͥ cordi. ꝓprio iudicio d̾ãpnato. me

Expanded text:
re desidero, notam praesumtionis incurri; re desidero, notam praesumtionis incurri; et paulo post: quando quidem, inquit, nec mihi ipse sim credulus ea quae dixero posse probari studeamque semper etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis delegatur, et sit mihi cordi proprio