comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumamicis. Illi uero tyrannidẽ herodis. & filioꝵ
eiꝰ in iudeos explicantes. supplicabant romanis. ut
iudeȩ reliqͥas miscdia dignas iudicarent.⁊ aut ius
antiquũ regni sibi restitui. aut siriȩ coniungi fi-¬
nib aut ꝑ romanos iuidices ãministrari uideam.
o temꝑe quidã natione iudens. in sidonioꝵ
oppido educatꝰ qmsimillimꝰ alexandro hero¬
dis filio. quẽ & pat̾ int̾emerat. uenit in uideã ĩstin¬
ctu cuiꝰdã lib̾ti herodis. qui om̃s actus regni opti¬
me sciebat. asserens regnũ sibi deberi. tũ quia
maior filiꝰ herodis. tũ quia ex parte matͥs suȩ
mariannes eũ contingebat. Cumq płes uudoꝵ¬
sequaces hr̃et. romã ꝓfectus ẽ. Igit iudei rome
degentes. uisendi eiꝰ studio circum fluebant. sci¬
citatꝰ qualit̾ iuiueret. aiebat. lictores miseratos
fr̃m. alios similes eis morte subiecisse. aristobo¬
latere. S cesar optime uultũ alexandri sciens.

Expanded text:
cum amicis. Illi vero tyrannidem Herodis, et filiorum cum amicis. Illi vero tyrannidem Herodis, et filiorum ejus in Judaeos explicantes, supplicabant Romanis, ut Judaeae reliquias misericordia dignas judicaret, et aut jus antiquum regni sibi restitui, aut Syriae conjungi finibus, aut per Romanos judices Judaeam administrari. CAP. tempore quidam natione Judaeus in Sidoniorum oppida educatus, quam simillimus Alexandro Herodis filio, quem, et pater interemerat, venit in Judaeam instinctu cujusdam liberti Herodis, qui omnes actus regios optime sciebat, asserens sibi regnum deberi, tum quia major filius Herodis, tum quia ex parte matris suae Mariannes euque profectus est. Igitur Judaei Romae tunc degentes visendi ejus studio circumfluebant. Sciscitatusque qualiter viveret, aiebat, lictores miseratos fratrum, alios similes eis morti subjecisse. Aristobolatere. Sed Caesar optime vultum Alexandri sciens,
Abbreviated transcription (Latin):
teranoꝵ. qui sub herode militau̾ant. regẽ crea¬
uerãt sephori galilee. Iudas filiꝰ erechie lat̾num
pͥncipis ab herode olim capti. dẏadema sibi impo¬
suerat. Trans flum̃ qͦ symon quidã ex seruis rega¬
lib uastitate corꝑis fretꝰ. a lat̾nib rex creatꝰ ¶ a
stores ꝙͥ quendã ꝓceri corꝑis compastorẽ. in finib
iesrael. regẽ sibi statuert̃. Ob hec insinuanda ce¬
sari. missus ẽ romã a uaro phylippꝰ. duab t̃ nei¬
dent᷑ de causis. ut archelao subueniret & si regnũ
herodis. nepotib eiꝰ distribu placuisset. partẽ
aliqͣm mereret᷑. Iuerunt etiã cum eo. quinqͣginta de¬
uiris iudeis honorati. qui octo milia uideoꝵ romȩ
tunc degentiũ. secũ traxerunt ad cesarẽ. Ante enĩ
captiuitatẽ finalẽ. iudei ꝑ captiuitates particula¬
res ubiq disꝑsi. & uenundati fuerant. Qͦs ut au¬
diret cesar in palatini appollinis templo sedit

Expanded text:
teranorum, qui sub Herode militaverant, regem createranorum, qui sub Herode militaverant, regem creaverant. Sephori vero Galilaeae Judas, filius Ezechiae latronum principis ab Herode olim capti, diadema sibi imposuit. Trans flumen quoque Simon quidam ex servis regalibus, vastitate corporis fretus a latronibus rex cstores quoque quemdam proceri corporis, cum pastor esset in finibus Israel, regem sibi statuerant. Ob haec insinuanda Caesari missus est Romam a Varo Philippus, duabus tamen incidenter de causis, ut, et Archelao subveniret, et si regnum Herodis nepotibus distribui placuisset, partem aliquam mereretur. Iverunt etiam cum eo quinquaginta de Judaeis honorati, qui octo millia Judaeorum, Romae tunc degentium, secum traxerunt ad Caesarem. Ante enim captivitatem finalem, Judaei, per captivitates particulares, ubique dispersi, et venundati fuerant. Quos ut audiret Caesar, in palatium Apollinis templi sedit
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝓcuratore relicto. ꝓfectꝰ ẽ. etiã romã herodes an-¬
tipas. ut de regno habendo cum fr̃e disceptaret. orato¬
re hyreneo. ꝓpt̾ acrimoniã dicendi płimũ confisus.
Cesar qͥdẽ ascitis optimatib romanoꝵ partib ꝓse-¬
quendi copiã dedit. Ibiq tẽ pͥmũ gaiũ ex agrippa.
& filia sua natũ. filiũ adoptiuũ sedere uissit Arche¬
laus sibi regnum deberi asserebat. & etatis merito
rat. Addebat autẽ. qd̾ archelaus. umbrã regni detu.¬
usset ad cesarẽ. cum ipsũ corpꝰ rerũ gerendarũ sibi
rapusset. Postremo qd̾ initia potestatis sue. noe¬
ue milia occisoꝵ sanguine maculasset. Cesar uͥ res¬
ponsum differens. secum de cognitis delib̾abat:
an aliquẽ regni successorẽ constitut oporteret an
ton familie attbui pͥncipatũ. p̃sertĩ cum litt̾as ua¬
ride siria accepisset. iudeos defecisse nuntiantes.
Int̾im qͦ mat̾ archelai mortua nuntiatur.

Expanded text:
ni procuratore relicto. Profectus est etiam Romam Herodes Anni procuratore relicto. Profectus est etiam Romam Herodes Antipas, ut de regno habendo disceptaret cum fratre, oratore Hyreneo, propter acrimoniam dicendi, plurimum confisus. Caesar quoque, ascitis optimatibus Romanorum, partibus prosequendi copiam dedit. Ibique tunc primum Gaium, ex Agrippa, et filia sua natum, filium adoptivum sedere jussit. Archelaus sibi regnum deberi asserebat, et aetatis merito, rat. Addebat quoque, quod Archelaus umbram regni detulisset ad Caesarem, cum ipse corpus rerum gerendarum sibi rapuisset; postremo, quod initia potestatis suae novem millium occisorum sanguine maculasset. Caesar vero responsum differens, secum de cognitis deliberabat, an aliquem regni successorem constitui oporteret, an toti familiae distribui principatum, praesertim cum litteras varias de Syria accepisset, Judaeos defecisse nuntiantes. Interim quoque mater Archelai mortua nuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
custodias acclamabant. Postulatis archelaus annu¬
ens. celebratis hostiis erat in epulis cũ amicis.¬
rta ẽ. autẽ seditio. quȩ in nouis reb solet acci¬
dere. Płimi enĩ sophistas ꝓ defensione legis oc¬
cisos lugebant: om̃s fere pontificẽ quẽ herodes p̃cio
statuerat. amouendũ ꝓclamabant. Instante autẽ
arimoꝵ die. cũ turba ab ĩmolatione ꝓhiberet pontificẽ.
archelaus misso ciliarcho. uerbis eos sedare pre attẽp¬
tauit. Cum autẽ uulneratũ remisissent ciliarchũ.
missa grandi manu satellitũ. archelaus circit̾ nouẽ
milia occidit. & ꝑ uocẽ p̾conis om̃s ad ꝓpͥa redire cõmo¬
nens. neglecta festiuitate om̃s abier̃t. Ipse uͦ cũ nicho¬
lao & ptolomeo secretariis patͥs sui. romã ꝓfectus ẽ.
salomãq & filios eiꝰ secum duxit. ut cum testam̃to
extremã uoluntatẽ patris testarent᷑. phylippo fr̃e reg¬

Expanded text:
custodias acclamabant. Postulatis autem Archelaus annucustodias acclamabant. Postulatis autem Archelaus annuens, celebratis hostiis, erat cum amicisrta est autem seditio, quae in novis rebus accidere solet, plurimi enim sophistas, pro defensione legis occisos, lugebant; omnes fere pontificem, quem Herodes pretio creaverat, amovendum proclamabant. Instante autem azymorum die, cum turba ab immolatione prohiberet pontificem, Archelaus, misso chiliarcho, verbis eos prius sedare attentavit. Cum autem vulneratum remisissent chiliarchum, missa grandi manu satellitum, Archelaus circiter novem millia occidit, et per vocem praeconis omnes ad propria redire commonens, neglecta festivitate, omnes abierunt. Ipse vero cum Nicolao et Ptolomaeo, secretariis patris sui, Romam profectus est, Salomamque, et filios ejus secum duxit, ut cum testamento extremam voluntatem patris sui testarentur, Philippo fratre reg
Abbreviated transcription (Latin):
Et continuo missis satellitib occidit eũ. se peliriq
p̃cepit in hircano. statĩq mutans testam̃tũ. arche¬
laum regni scͥpsit surcessorẽ. ita tam̃ qd ab augꝰto
manis rex declaratꝰ erat. In aliis fortunatissimꝰ.
in reb domesticis infelicissimꝰ fuit. Salome u qͦs
occidi mandauerat absoluit. Sepeliuit eum arche¬
laus in herodiũ. iuxta ipsi mandatũ. nichil re¬
gii ornatꝰ in funeris pompa p̃termittens. septẽ
dieb in lugendo patre consũptis. epulisq feria¬
lib ppło ꝓlixe exhibitis. Qui mox iudeoꝵ ob expensas
funerũ multos depauꝑauit. candida ueste indutꝰ. as¬
cendit in templũ. uariisq fauorib a plebe susceptꝰ ẽ.
Sedensq ꝓtͥbunali. dixit se etiã aregis nomine uelle
temꝑare donec a cesare confirmata foret successio.
ꝓmittens qd patre melior omib appareret. Quo cir¬
ca alii tͥbuta leuari. alii uectigalia tolli. quidã solui

Expanded text:
et continuo missis satellitibus occidit eum, sepelirique et continuo missis satellitibus occidit eum, sepelirique praecepit in Hircanio. Statimque mutans testamentum, Archelaum regni scripsit successorem, ita tamen quod ab Augusto manis rex declaratus erat. In aliis fortunatissimus, in rebus domesticis infelicissimus fuit. Salome vero quos occidi mandaverat absolvit. Et sepelivit eum Archelaus in Herodio, juxta mandatum ipsius, nihil regii ornatus in funeris pompa praetermittens, septem autem diebus in lugendo patrem consumptis, epulisque feralibus prolixe populo exhibitis, qui mos Judaeorum ob expensas funerum multos depauperavit candida veste indutus ascendit in templum, variisque favoribus a plebe susceptus est, sedensque pro tribunali, dixit, se etiam a regis nomine velle temperare, donec a Caesare confirmata foret successio, promittens quod patre melior omnibus appareret. Quocirca alii tributa levari, alii vectigalia tolli, quidam solvi
Abbreviated transcription (Latin):
collectos uuenes concludi precepit in ypodramo. id
ẽ. in carcere circi. p̃cipiens saloie sororisuę. ut cũ
animã efflaret. statim illos occidet. ut ita om̃is iudea
in morte ipsiꝰ etiã inuita plang̾et. Nuntii ũ qͦs ro-¬
mã miserat. redeuntes. epłam tulert̃ a cesare. ut an¬
tipatrũ in exiliũ daret. uł si mallet. morte damp¬
naret. Quo nuntio paululũ recreatꝰ. cũ pomum q̃
ubent̾ uescebat᷑ petisset cultellũ qͦ ad incidendũ
poposcit. statĩq cum tussi uiolenta distendetur. cir¬
cumspiciens. ne quis arbit̾ impediret. se ꝑcussurꝰ
dext̾am sustulit. s aciabꝰ consobrinꝰ er dext̾am con-¬
tinuit. statĩq ululatꝰ quasi rex mortuus ẽẽt in regia
excitatꝰ ẽ. Quo audito antipat̾ exultans. custodibꝰ¬
multa ꝓmittebat. ut eũ soluerent. Qd̃ cum accepis¬
set herodes. grauiꝰ tulit exultationẽ filii. qͣm mortẽ

Expanded text:
collectos, juvenes, concludi praecipit in hippodromo, id collectos, juvenes, concludi praecipit in hippodromo, id est in carcere circi, praecipiens Salome sorori suae, ut cum animam suam efflaret, statim illos occideret, ut ita omnis Judaea in morte ipsius, etiam invita plangeret. Nuntii vero quos Romam miserat redeuntes epistolam tulerunt a Caesare, ut Antipatrem in exsilium daret, vel, si mallet, morte damnaret. Quo nuntio paululum recreatus, cum pomum, quo libenter vescebatur, petiisset, cultellum quoque ad incidendum poposcit, statimque cum tussi violenta distenderetur, circumspiciens ne quis arbiter impediret, se percussurus dexteram sustulit. Sed Acciabus, consobrinus ejus, dexteram continuit, statimque ululatus est rex, et tumultus in regia domo excitatus est. Quo audito, Antipater exsultans multa custodibus promittebat ut eum solverent. Quod cum accepisset Herodes, gravius tulit exsultationem filii, quam mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
tã templi contra pat̾as leges posuerat. Qua deiecta
hauc refundere nitebat᷑. s ad preces ppłi in solos
auctores ẽ. ultꝰ. Illos gͦ qui funib dimissis aqui¬
iam concid̾ant. uiuos incendit cũ duob sophistis.
Dehinc uariis affligebat᷑ langorib. Nam febris
inmediocris erat. prurigo intolerabilis. in om̃i
corꝑis suꝑficie. assidius uexabat᷑ coli tormentis.
pedes int̾cute uicio tumuert̃. Putredo testiculoꝵ
uermes g̾nabat. creber anelitꝰ & int̾rupta suspi¬
ria. quȩ ad uindictã di ab om̃ib referebant᷑. Ipse
uͦ iordanẽ transiens. ap̃ calliroen aquis calidis ute¬
bat᷑. Cumq corpꝰ eiꝰ oleo calidiori foueri medicis
placuit. in archã plenã demersum. ita dissolutũ
queret. tam̃ ad clamorẽ astantiũ respicere uisꝰ ẽ.
Cumq redisset iericho. audiens uideos mortẽ
suã expectantes cum gaudio. ex om̃i uidea nobiliores

Expanded text:
tam templi contra patrias leges posuerat. Qua dejecta,tam templi contra patrias leges posuerat. Qua dejecta,hanc infundere nitebatur. Sed ad preces populi in solos auctores ultus est. Illos ergo, qui in funibus demissi, aquilam conciderant, vivos incendit cum duobus sophistis. Dehinc variis affligebatur languoribus. Nam febris non mediocris erat, prurigo intolerabilis in omni corporis superficie, assiduis vexabatur colli tormentis, pedes intercutaneo vitio tumuerant, putredo testiculorum vermes generabat, creber anhelitus et interrupta suspiria, quae ad vindictam Dei ab omnibus referebantur. Ipse vero Jordanem transiens apud Callionem calidis aquis utebatur. Cumque corpus ejus oleo calidiori foveri medicis placuisset, in arcam plenam demersum ita dissolutum queret, tamen ad clamorem astantium respicere uisus est. Cum uero redisset Isuam exspectantes cum gaudio, ex omni Judaea nobiliores
Abbreviated transcription (Latin):
huc mulier uerienũ. qd̾ reliquid nobis antipat
ineq uidente in ignẽ consume. ne ad inferos
conscientiã fr̃icidii ultͥcẽ ferã. Ego uͭ magnã eiꝰ
partẽ in ignẽ fundens. modicũ mͥ ꝓpt̾ dubiosca¬
sus. & quia te metuebã. reseruaui Et cum pixi¬
dem cũ ueneno ꝓtulisset. expirauit. Acceptisꝙ
grassaret᷑. herodes eũ matitre reuocauit. matreꝙ
U repudiauit. Cũq filiũ de pat̾cidio publice accu¬
sasset. psente uaro p̃side sitiȩ. qui illis dieb ie¬
rosolimã uen̾at. posuit eũ in carcerẽ. ap̃ iericonta.
sitis ꝑimeret suppliciis. graui morbo impeditꝰ ẽ.
Accedebat & senectus. cum annos iã.lxͫx. natꝰ erat.¬
animũq eiꝰ filioꝵ clades grauit̃ affligebant.
rant autẽ in ierłm duo sophiste. quos ñ pau¬
ci adolescentũ sectabant᷑: cum leges expon̾ent.
Hiis autẽ oportunũ uisum ẽ. rege tabescente. ut
aquilã aureã deicerent qm rex suꝑ maximã por¬

Expanded text:
huc mulier venenum, quod reliquit nobis Antipater, meque vidente in igne consume, ne ad inferos conscientiam fratricidii ultricem feram. Ego vero magnam ejus partem in ignem consumens, modicum mihi propter dubios casus, et quia te metuebam reservavi. » Cumque pixidem cum veneno protulisset, expiravit. Acceptis qugrassaretur, Herodes eum mature revocavit, matremque illius repudiavit. Cumque filium de parricidio publice accusasset, praesente Varo Syriae praeside, qui illis diebus Jerosolymam venerat, posuit eum in custodiam apud Jerichonta. sitis perimeret suppliciis, graviori morbo impeditus est. Accedebat et senectus, cum annos jam septanimumque ejus filiorum clades graviter affligebant. Erant autem in Jerusalem duo sophistae, quos non pauci adolescentium sectabantur, cum leges exponerent, his opportunum visum est rege tabescente, ut aquilam auream dejicerent, quam rex super maximam por
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim oculus eruendus. si manꝰ ł pes abscidendus ẽ. si pat̃.
mat᷑ uxor filii. fr̃s & sorores sunt odiendi ne xp̃c amittat᷑. ni¬
chil plane relictum ẽ. cui ñ debeat salus animarũ p̃poni. Neq
enim uoti uł ꝓfessionis tͣnsgressor monachꝰ dici potest. si loco qͥ
uotum implere ñ sinebat dimisso. ad eũ in quo uotũ ꝑ soluere
queat tnͣsmigrat: ut cum ꝓpħa dicere ualeat. Reddam t uo
ta mea: quȩ distinxeĩt labia mea. Arguendus potiꝰ cẽt: ꝙ dignꝰ
morte iudicandus: si tante rei dispendiũ pariupendens. mortẽ
suam stulta pacientia sustineret. hinc ȩcła cluniacensis ab
apłica sede ꝯcessionem retinet. talit̾ ad se uenientes recipere.
Qͦd tam̃ non ut pͥuatũ aut singłarem: s uelut om̃ib ꝯmune q
licitum optinet. Ita quippe uenientes. ñ solũ eccła illa: s & uniu̾sa

Expanded text:
Si enim oculus eruendus, si manus vel pes abscindendus est, si pater, Si enim oculus eruendus, si manus vel pes abscindendus est, si pater, mater, vxor, filij, fratres & sorores sunt odiendi ne Christus amittatur: nihil plane relictum est, cui non debeat salus animarum præponi. Neque enim voti, vel professionis transgressor dici monachus potest, si loco qui votum implere non sinebat dimisso, ad eum in quo votum persoluere queat, transmigrat: vt cum Propheta dicere valeat, Reddam tibi vota mea, quæ distinxerunt labia mea. Arguendus potius esset, & dignus morte iudicandus: si tantæ rei dispendium paruipendens, mortem suam stulta patientia sustineret. Hinc Ecclesia Cluniacensis ab Apostolica Sede concessionem retinet, taliter ad se venientes recipere, quod tamen non vt priuatum aut singulare, sed velut omnibus commune, & licitum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib cũ abbatũ ꝓpͥorũ ꝯcessione uenientib negabit᷑. A I A.¬
ur autem noti monasterii monachos sine ꝓpͥi abbatis ꝑ¬
missione. aut lit̾ĩs cõmendaticiis suscipiamꝰ aut qmͣ inde
r̃ationem p̃tendamꝰ queritis: atq nos in hurꝰmodi re contͣ cari¬
tatem frat̾nam agere dicitis. Nos uͦ sicut defendimꝰ ea que recta
putamꝰ. sic nũqͣm excusandas excusationes in peccatis assum̃e
uolumꝰ Scimꝰ namq ñ debere aliquẽ alicuiꝰ monachũ absq
eius ꝑmissione susciꝑe. qm dui ut uerꝰ pat̾ filio. & ut bonꝰ pastor
oui ꝓpͥe cuncta tam animȩ quã corpori. necessaria ea scilicet. sine
quib nec anima saluari. nec corpus potest sustentari ꝓuiderit.
Qͦo si aliquid hoꝵ defuerit: licet fr̃i etiam inuito abbate lo
cum sͥ tam in utilem. immo tam noxiũ & ꝑnitiosum desere¬
re atq suȩ anime int̾itum modis om̃ib declinare. locumq
alium in quo hoc quod pͥus ñ pot̾at implere possit querere

Expanded text:
omnibus cum abbatum propriorum concessione venientibus negabitur. Cur autem noti monasterii monachos sine proprii abbatis permissione, aut litteris commendatitiis suscipiamus, aut quam inde rationem praetendamus quaeritis, atque nos in hujusmodi re contra charitatem fraternam agere dicitis. Nos vero sicut defendimus ea quae recta putamus, sic nunquam excusandas excusationes in peccatis assumere  Scimus non debere aliquem alicujus monachum absque ejus permissione suscipere, quandiu ut verus pater filio, ut bonus pastor ovi propriae cuncta tam corporis quam animae necessaria, ea scilicet sine quibus nec anima salvari, nec corpus potest sustentari providerit. Quod si horum aliquid defuerit, licet fcum sibi tam inutilem, immo tam noxium & perniciosum deserere, atque suæ animæ interitum modis omnibus declinare, locumque alium in quo hoc quod prius non poterat, implere possit, quærere.
Abbreviated transcription (Latin):
itiunioꝵ eandem formã cotidie bis comedendo seruatis. Reliqͦ
autẽ tempore qnͣdo uultis ieumando. qnͣdo uultis ieiunia sol¬
uendo. ñ uos ipsos regulȩ s regulam uobis subicitis.

Expanded text:
ieiuniorum eandem formam quotidie bis comedendo seruatis. Reliquo ieiuniorum eandem formam quotidie bis comedendo seruatis. Reliquo autem tempore quando vultis ieiunando, quando vultis ieiunia soluendo: non vos ipsos regulæ, sed regulam vobis subiicitis.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s tͣnsgressores. & ꝓfessionis suȩ p̃uaricatores. illos uidelicet
q̃ui collũ iugo regulȩ subducentes. & de monasteriis fugientes
ad scłm reũtunt᷑. usq t̾cio si conu̾ti & penitere uoluerint recipe
pcipit: & si post modum hoc fecerint. omnẽ eis reu̾sionis aditũ
denegari. S uos sicut cet̾a. sic istud quoq contempnitis: & quo¬
tienscumq libet aduenientes contra regule p̃cepta suscipitis.
e ieiuniis uͦ regularib quid dicemꝰ. que sic abiecistis. sic ꝓ
uelle mutastis. ut uir paruas ipsoꝵ reliquias magis forte hu¬
mano pudore qmͣ diuino timore retinueritis: Nam cũ mo¬
nachis p̃cipiat. ut a pentecoste usq ad idus semtembris quar¬
ta & sexta feria ieuinent usq ad nonam. nͥ labores in agris ha¬
buerint. aut estatis feruor niniꝰ fuerit. cũq ab eiꝰdem idibus
usq ad capud quadragesimȩ ut ad nonam semꝑ reficiant in¬
iungat᷑. uos econtrario tota estate om̃s ferias pares facitis. &

Expanded text:
res transgressores & professionis suæ præuaricatores, illos videlicet, qui collum iugo regulæ subducentes, & de monasteriis fugientes ad seculum reuertuntur, vsq. tertio si reuerti & pœnitere voluerint, recipi iubet: & si postmodum hoc fecerint, omnem eis reuersionis aditum denegari. Sed vos sicut cætera, sic & istud quoque contemnitis: & quotienscumque libet, aduenientes contra regulæ præcepta suscipitis. De ieiuniis vero regularibus quid dicemus, quæ sic abiecistis, sic pro velle mutastis: vt vix paruas ipsorum reliquias magis sorte humano pudore quam diuino timore retinueritis? Nam cum monachis præcipiatur, vt a Pentecoste vsque ad Idus Septembris, quarta & sexta feria ieiunent vsq. ad nonam: nisi labores in agris habuerint, aut æstatis feruor nimius fuerit: cumque ab eisdem Idibus vsque ad caput Quadragesimæ, vt ad nonam semper reficiant iniungatur, vos contrario tota æstate omnes ferias pares facitis, &
Abbreviated transcription (Latin):
Ncuria habebergensi ñ pot̾am desidabili
p̃sentia tua ꝑfrui ꝓut uolui. Nam impediente causarũ tumnu¬
tu. de multis pauca uenerunt inquestionẽ. suꝑ qͥb tuã pat̾
desiderabã responsionẽ ut meis int̾rogationib tuisq re¬
sponsionib inuicẽ collatis. atq ad unã finalẽ causam dilectio¬
nis relatis id ipsũ saꝑe atq id ipsũ dicere possemꝰ donec ds̃ reue¬
laret siquid alit̾ saꝑemꝰ. Hoc autẽ Iñ dico qͦd te alit̾ saꝑe credã.
qmͣ se rei ueritas habet. s qͥa multos multũ mouet. qͦd nos qͥ
uelud exploratores ab uno dño missi sumꝰ. ñ ꝑ omĩa unũ & io¬

Expanded text:
curia Babenbergensi non poteram desiderabili presentia tua frui, prout volui. Nam impediente causarum tumultu de multis pauca venerunt in questionem, super quibus tuam paternam desiderabam responsionem, ut meis interrogationibus tuisque responsionibus invicem collatis atque ad unam finalem causam dilectionis relatis id ipsum sapere atque id ipsum dicere possumus, donec Deus revelaret, si quid aliter saperemus. Hoc autem ideo non dico, quod te aliter sapere credam, quam se rei veritas habet, sed quia multos multum movet, quod nos qui velut exploratores ab uno domino missi sumus, non per omnia unum
Abbreviated transcription (Latin):
nobiis ab ipso directũ. legimus hunc morem in monasterio
qͦd in andegauens ep̃atu construrerat. tenus se: ut quia eis
sine ꝓpͥo labore cuncta suppeditabant necessaria. omisso ia¬
nuũ oꝑe. sp̃ualib ut diximꝰ exercituis exercitati ociosi ñ
intellexisset. cũ intellectu huiꝰcȩ rei nullomͦ falli potuisset:
ne quaꝗͣ sic suos uiuere ꝑmisisset. Qui si uoti p̾uaricator
cẽ non uereret᷑. & oꝑari manib ł resolutione nollet. ł factu dedig¬
naretur: nec ds̃ ꝓ ipso tam mira & multiplicia oꝑa oꝑari. nec

Expanded text:
nobiis ab ipso directum, legimus hūc morem in Monasterio, nobiis ab ipso directum, legimus hūc morem in Monasterio, quod in Andegauensi Episcopatu construxerat, tenuisse: vt quia eis sine proprio labore cuncta necessaria suppeditabant, omisso manuum opere spiritualibus, vt diximus, exercitiis exercitati, ociosi nos suæ votum agere intellexisset, cum in intellectu huiusce rei nullo modo falli potuisset: nequaquam sic suos viuere permisisset. Qui etiam si voti præuaricator se non vereretur, & operari manibus, vel resolutione nollet, vel fastu dedignaretur: nec Deus pro ipso tam mira & multiplicia opera operari, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi autẽ ẽẽnt oꝑa p̃ter rusticationẽ dõ acceptabilia: nequa¬
qmͣ uideis diceret dñs. Oꝑamini ñ cibum qui ꝑit: s qui ꝑ¬
manet in uitam ȩt̾nam. Si sane corꝑalia oꝑa spũalib exer¬
citis p̃fẽrent᷑: nequaꝗͣ maria ad pedes dñi sedere. & ũba
ipsius in desinent̃ audire. acet̾is oꝑib ociosa elegisset. ne¬
quaꝗͣ sororem suam solam ministrare ꝑmisiss. nequa ꝗͣ dñs
eam optimã partẽ elegisse dixisset. Ergo si orando. legendo.
psallendo. iniuncta religiose implendo. ł alia quelibet huiꝰ¬
modi bona agendo. animus occupat᷑ regula ut diximꝰ ꝑse¬
cte seruatur: qm̃ hȩc oꝑando. monachꝰ ñ ociosus. s bene ne¬
gotiosus in om̃ib cõpbatur. Et ut aliquod supponamꝰ exem¬
plum. discipłm ipsius beati benedicti. beatum maurũ ad
has galliarũ partes ꝓ construendis scdm ipsiꝰ doctrnã ce¬

Expanded text:
Nisi autem essent opera praeter rusticationem Deo acceptabilia, nequaNisi autem essent opera praeter rusticationem Deo acceptabilia, nequaquam Judaeis diceret Dominus: Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam . Si sane corporalia opera spiritualibus exercitiis præferrētur, nequaquam Maria ad pedes Domini sedere, & verba eius indesinenter audire a cæteris operibus ociosa elegisset: nequaquam sororem suam solam ministrare permisisset, nequaquam Dominus eam optimam partem elegisse dixisset. Ergo si orando, legendo, psallendo, iniuncta religiose implendo, vel alia quælibet huiusmodi bona agendo animus occupatur, Regula, vt diximus, perfecte seruatur: quoniam hæc operando, monachus non ociosus, sed bene negociosus in omnibus comprobatur. Et vt aliquod supponamus exemplum, discipulum ipsius beati Benedicti sanctum Maurum, ad has Galliarum partes pro construendis secundum ipsius doctrinā Cœ
Abbreviated transcription (Latin):
certis temporib occupari debent fr̃s in oꝑe manuũ. certis itũ
horis in lectione diuina. Ecce audistis quia oꝑari. iubet: anĩ¬
aduertite ut diximus obquid iubeat. Ociositatẽ ẽẽ iniicã
anime p̃dicat: & ideo ne animȩ cui iniica cognoscit᷑ nocere
ualeat. tam lectione qmͣ manuũ labore eam excludere sat¬
agit. Dicite gͦ. Si aliis bonoꝵ oꝑum exercitiis idem potest
fieri. ñ uidetur uobis bene regula seruari: Si inqͣm alis be
oꝑib. nam multa alia bona oꝑa. p̃t̃ opus manuũ possunt
inuenue occupare semꝑ totiꝰ diei spaciũ monachi possunt.
cũ ad hoc tantũ ne ociosi sint oꝑari p̃cipiantur: nonne illa
agentes a p̃uaricatione regulȩ omnino alieni ꝑmanent:¬
Plane ita certe ita. uelint nolint adũsarii. Quocũq bono
erercitio. ociositate fugata regula custodit᷑. nemo hȩc agenti¬
um iuste tͣnsgressor dicitur: calumpnia illata longe reicit᷑

Expanded text:
certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum: certis iterum certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum: certis iterum horis in lectione diuina. Ecce audistis quia operari iubet: animaduertite, vt diximus, ob quid iubeat. Ociositatem esse inimicam animæ prædicat: & ideo ne animæ, cui inimica cognoscitur, nocere valeat, tam lectione, quam manuum labore eam excludere satagit. Dicite ergo. Si aliis bonorum operum exercitiis idem potest fieri, non videtur vobis bene Regula seruari? Si, inquam, aliis bonis operibus nam multa alia bona opera præter opus manuum possunt inueniri occupare semper totius diei spatium monachi possunt: cum ad hoc tantum ne ociosi sint operari præcipiantur, nonne illa agentes a præuaricatione Regulæ omnino alieni Plane ita, certe ita, velint nolint adversarii. Quocunque bono exercitio, otiositate fugata, Regula custoditur, nemo haec agentium juste transgressor dicitur, calumnia illata longe rejicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
bidibus autem septembris usq ad capud quadragesimȩ
scłm regulam ad nonam semꝑ reficinꝰ dieb dñicis ꝓpt̾
uniũsalis eccłȩ decreta. & quibusdã duodecĩ lectionũ sollẽpni¬
tatib exceptis. Dies autem dnĩcos etiam apud uos obserua¬
ri audiuimus. Qͦd si nos in iam dictis sollẽpnitatib bis come¬
dendo peccamꝰ. qm̃ id regula ñ ꝑmittit. peccatis nichilomimnꝰ
& uos qui dieb dñicis bis comeditis: qm̃ nec ipsos aserie ieiu¬
ieuinia soluentes iuste agitis: & nos dñi & seruoꝵ eiꝰ honore
bis in eoꝵ sollempniis comedentes. nichilominus ite agimꝰ
e oꝑe manuũ qͦd suꝑiorib capitulis ꝯ iunristis. sufficien¬
tissimas habemꝰ rationes: que & ur̃a obiecta ꝓrsus in¬
ualida demonstrantes ea longe ꝓpellant: & quȩ apud nos ge¬
runt᷑ approbent & manu teneant. Et ut hoc aꝑtissime pate¬
at uideamus ñ tantũ quid de oꝑe manuũ regła p̃cipiat. s
& quare illud p̾cipiat. Ociositas ait inimica ẽ animȩ: & ides

Expanded text:
Idibus autem Septembris vsque ad caput Quadragesimæ, secundum Regulam ad nonam semper reficimus: diebus Dominicis propter vniuersalis Ecclesiæ decreta, & quibusdam duodecim lectionū solennitatibus exceptis. Dies autē Dominicos etiam apud vos obseruari audiuimus. Quia si nos in iam dictis festiuitatibus bis comedendo peccauimus, quoniam id Regula nō permittit: peccatis nihilominus & vos, qui diebus Dominicis bis comeditis, quoniam nec ipsos a serie ieiu diebus ieiunia soluētes iuste agitis: & nos Domini & seruorum eius honore, bis in eorum solenniis comedentes nihilominus iuste agimus. De opere manuum, quod superioribus Capitulis adiunxistis, sufficientissimas habemus rationes: quæ & vestra obiecta prorsus inualida demonstrantes, ea longe propellant, & quæ apud nos geruntur, approbent, & manu teneant. Et vt hoc apertissime pateat, videamus non tantum quid de opere manuum Regula præcipiat, sed etiam quare illud præcipiat. Ociositas, ait, inimica est animæ. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ subito inuenimꝰ eã in cãpis siluȩ. in monte dĩ in monte pin¬
gui. ubi iam de ea pinguescunt speciosa deserti. Sexultatiõe
se demonstrat. & ignota hactenꝰ ignotescit. in paucis simplicib.
ipso nobis eã ingerente qui in paucis simplicib totũ mundum
s subiecit ipso mundo mirante. Licet enĩ magna & diuina pla¬
ne fuerint miracła que dñs gessit in t̾ris. hoc tñ unũ suꝑ oĩa
alia enituit ⁊ cet̾a cuncta illustrauit. qͦd sicut dictũ ẽ in pau¬
cis simplicib totũ mundũ ⁊ omnẽ sapientiȩ eiꝰ altitudinẽ s

Expanded text:
cum subito invenimus eam in campis silvae, in monte Dei, in monte pincum subito invenimus eam in campis silvae, in monte Dei, in monte pingui: ubi jam de ea pinguescunt speciosa deserti, et exsultatione se demonstrat, et ignota hactenus innotescit in paucis simplicibus, ipso eam vobis ingerente, qui in paucis simplicibus totum olim sibi mundum subjecit, ipso mundo mirante. Licet enim magna et divina plane fuerint miracula, quae Dominus gessit in terris, hoc tamen unum super omnia alia enituit, et caetera cuncta illustravit, quod, sicut dictum est, in paucis simplicibus totum mundum et omnem sapientiae ejus altitudinem s
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsos qͣsi reꝓbos circa fidem. Qͥb ꝙ̃ ꝯtingit a scł̃i
tenebris ad purioris uitȩ exercitia ueniẽ tib qͦd continq̃t
sat repent ꝓdeuntib ad lucc̃ a dutius tenebrrs. ut sic̃ iulis
ux ipsa quẽ cta uidenda sunt. pͥmo irruens uifirmus oculis
st molesta sic s isti ad pͥmũ fidei lum̃ cecuciant nec unisolitos
noue lucis radios possint sustinere. donec ipso lucis amore ao¬
s̃ĩb de monte dĩ orientale lum̃ ꝙ antiquũ Isuescam
illum in regione egypti feruorẽ tenebris occidius & galli¬
cinis frigorib inferentib uitȩ scilicet solitarie exemplar ⁊ celestĩ
sp̃s ⁊ risu cordis. infauore pietatis.  in om̃i obsequio deuotȩ
gere uidebat᷑ mortua erat & reuixit ꝑierat de mundo & inuen¬
taẽ: Auditu auris audiebamꝰ nec credebamꝰ. legebamꝰ in libͥs
s mirabam᷑ de antiqua uite solitariȩ gła & magna inea grã dĩ.

Expanded text:
semetipsos, quasi reprobos circa fidem. Quibus et contingit a saeculi semetipsos, quasi reprobos circa fidem. Quibus et contingit a saeculi tenebris ad purioris vitae exercitia venientibus, quod contingere solet repente prodeuntibus ad lucem a diutinis tenebris; ut sicut in illis lux ipsa, qua caetera videnda sunt, primo irruens, infirmis oculis fit molesta: sic et isti ad primum fidei lumen caecutiant, nec insolitos novae lucis radios possint sustinere, donec ipso lucis amore as de Monte-Dei, orientale lumen, et antiquum illum in religione Aegyptium fervorem tenebris occiduis et Gallicanis frigoribus inferentibus, vitae scilicet solitariae exemplar, et coelestis s, et risu cordis in fervore pietatis, et in omni obsequio devotae gere videbatur, mortua erat, et revixit, perierat de mundo, et inventa est. Auditu auris audieramus, nec credebamus: legebamus in libris, et mirabamur de antiqua vitae solitariae gloria, et magna in ea gratia Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
dilatatũ ẽ. Dilatamini obsecro & uos in uscerib ur̃is & capite uos
quia totꝰ ur sũ in eõ cuiꝰ uiscerib inuicẽ cupimꝰ nos. Idõ ex quo
recessi a uobis usq nunc qualẽcũq laborem meũ eotidianũ sta¬
tui dedicare ñ uobis qui ñ indigetis. s fr̃i stephano & socus eiꝰ
fr̃ib iuniorib & nouiciis uenientib ad uos. quoꝵ doctor solꝰ
ds̃ ẽ. ut habeant & legant si forte aliqͥd ibi inuenerint utiles
ad solatiũ solitudinis suȩ. & sci ꝓpositi in citamentũ. Offero qͦd
possum bonã uoluntatem: ipsamq a uobis repẽto cũ fructib
unxit s quia amauit. q̃ quia qͦd habuit hoc fecit: & in eo iꝰ¬
stificata ẽ. Deinde etiam uobis arbitratꝰ sũ dedicandũ qͦd in
consolationẽ suã & in adiutoriũ fidei facere me ꝯpulit. fr̃m qͦrũ¬
uł pulsati. quasi ex solo auditu uł attactu lesam omnino in
se ipsis estiment ꝯscientie pietatẽ & miserabi lit̾ defleant

Expanded text:
dilatatum est. Dilatamini et vos, obsecro, in visceribus vesus vester sum in eo, in cujus visceribus invicem cupimus nos. Ideo ex quo recessi a vobis usque nunc, qualemcunque laborem meum quotidianum statui dedicare, non vobis, qui non indigetis, sed fratri Stephano et sociis ejus fratribus junioribus, et novitiis venientibus ad vos, quorum doctor Deus solus est: ut habeant et legant, si forte ibi aliquid invenerint utile sibi ad solatium solitudinis suae, et sancti propositi incitamentum. Offero quod possum, bonam voluntatem; ipsamque a vobis repeto cum fructibus unxit, sed quia amavit : et quia quod habuit hoc fecit, in eo justificata est. 2. Deinde vobis etiam arbitratus sum dedicandum quod in consolationem suam, et in adjutorium fidei facere me compulit fratrum quorumvel pulsati, quasi ex solo auditu, vel attactu laesam omnino, in semetipsis aestiment conscientiae puritatem, et miserabiliter defleant
Abbreviated transcription (Latin):
sic placitũ ẽ ante te. Abscondisti enĩ hȩc a sapientib ⁊ prudẽ¬
tib huiꝰ scłi. & reuelasti ea paruulis. Nolite gͦ timere pusal.¬
grex ait dñs: s omnino ꝯfidite qm̃ ꝯplacuit dõ patͥ dare uobis
⁊ philosophos mundi huiꝰ ꝑ piscatores sͥ subiecit. Sinite gͦ
& t̾ram lingentes sapient̾ descendere in infernũ: uos autẽ
dũ fodit᷑ peccatori fouea. sic̃ cepistis stulti facti ꝓpt̾ dm̃. ꝑ
stultũ dĩ qͦd sapientius ẽ om̃ib hominib xp̃o duce humi¬
lem app̾hendite disciplinã ascendendi in celũ. Urã enĩ sim¬
plicitas iam multos ꝓuocat ad emulationẽ. ur̃a sufficien¬
tia ⁊ altissima pauꝑtas iam multoꝵ ꝯfundit cupiditatẽ:

Expanded text:
placitum est ante te. Abscondisti enim haec a sapientibus et prudentibus hujus mundi, et revelasti ea parvulis . Nolite ergo timere, pusilgrex, ait Dominus, sed omnino confidite, quia complacuit Deo Patri dare vobis et philosophos mundi hujus per piscatores sibi subjecit. Sinite ergo, et terram lingentes, sapienter descendere in infernum. Vos autem, dum foditur peccatori fovea, sicut coepistis, stulti facti propter Deum, per stultum Dei, quod sapientius est omnibus hominibus, Christo duce humilem apprehendite disciplinam ascendendi in coelum. Vestra namque simplicitas jam multos provocat ad aemulationem: vestra sufficientissima et altissima paupertas jam multorum confundit cupiditatem:
Abbreviated transcription (Latin):
sestũ istũ. id ẽ ad pͥmũ. Mediante enĩ die festo ascen¬
dit. sed quasi ĩ occulto. Iudei autẽ querebant illũ
dicentes. Ubi ẽ ille: Et murm̃ erat de illo. quia
qͥdã dicebant. bonꝰ ẽ. alii. qd̾ seductor. Cũ gͥ ascen¬
disset docebat intemplo. & mirabantur dicentes.
Quomͦ litt̾as scit. cũ ñ didicerit: Cũq qͥdã dic̾ent
Hoc dicebant qd̾ ysaias dix̾at. G en̾ationẽ eiꝰ qͥs enar¬
rabit: Multi autẽ de turba credidert̃ in eũ dicentes
xp̃c cũ uen̾it. nunqͥd plura signa faciet qmͣ hicfi¬
cit: Et ait illi quidã de turba. Magister dic fr̃i ma
ut diuidat mecũ hereditatẽ. Qui respondit. Homi
qͥs me istituit uidicẽ suꝑuos: Tunc dix̃ ad illos

Expanded text:
festum istum, » id est ad primum. Mediante enim die festo ascendit, sed quasi in occulto. Judaei autem quaerebant illum, dicentes: Ubi est ille? « Et murmur erat de illo, quia quidam dicebant: Bonus est; alii quod seductor erat; cumque ascendisset, docebat in templo, et murmurabant, dicentes: Quomodo litteras scit iste cum non didicerit? Cumque quidam dicerent: » Hoc dicebant, quia Isaias dixerat: « Generationem ejus quis enarrabit? » « Multi autem de turba crediderunt in eum, dicentes: Christus cum venerit, nunquid plura signa faciet, quam hic facit? » -- « Et ait illi quidam de turba: Magister, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem. Qui respondit: Homo, quis m
Abbreviated transcription (Latin):
matũ dix̃. uł chaus ut uet̾es codices hñt forte ĩ
reita erat. uł ꝑpetuã bonoꝵ & maloꝵ dissimili¬
tudinẽ pt hanc uitã uocat. Cumq diues roga¬
custos. sed hic accipit᷑ ꝓ eqͦnomo. Hic timctis
ammoueri & egere. clãculo fecit miscđiam cũ de¬
bitorib dñi sui. ut cũ eicẽt᷑. memores bñficii.
reciꝑent eũ in domos suas. Et laudauit dñs
uillicũ iniquitatis. ñ quia inique. sed qͥa pru¬
dent̾ egisset. Est enĩ prudentia. q̃dã sibi infu¬
turũ ꝓuidentia. & ex hoc quasi aminori intulit
dicens. Si sibi infuturũ ꝓuidens etiã cũ dolo lau¬
dat᷑. gͦ facite uob amicos de mãmona in iqͥtatis.¬
ut recipiant uos in ȩt̾na tab̾nacula. Quasi dicet.
Quanto laudandi magis erius. si ꝓuiditis uob̃
sine dolo: Mãmona lingua syra. diuitiȩ. & mã¬
mon sathanas. qui opib seducit. que dicunt᷑
iniqͥtatis. qͥa de iniquitate colligi solent. Unde uul¬

Expanded text:
matum dixit, vel chaus, ut veteres codices hmatum dixit, vel chaus, ut veteres codices hre ita erat, vel perpetuam bonorum et malorum, dissimilitudinem post hanc vitam notat. Cumque dives rogaiae villae custos, sed hic accipitur pro oeconomo. Hic timens amoveri et egere, clanculo fecit misericordiam cum debitoribus domini sui, ut, cum ejiceretur, memores beneficiorum, reciperent eum in domus suas. Et laudavit Dominus villicum iniquitatis, non quia inique, sed quia prudenter egisset. Est enim prudentia, quaedam sibi in posterum providentia, et ex hoc quasi a minori intulit Dominus dicens: Si sibi in futurum providens, etiam cum dolo, laudatur, ergo « facite vobis amicos de mammona iniquitatis recipiant vos in aeterna tabernacula, » quasi dicat: Quanto laudandi magis eritis, si provideritis vobis sine dolo. Mammona lingua Syra divitiae, et mammos Satanas, qui opibus seducit. Quae dicuntur iniquitatis, quia de iniquitate colligi solent. Unde vul
Abbreviated transcription (Latin):
sinuabrahe Erat enĩ insuꝑiori margine inferm
locus. aliqntam hñs lucẽ. sine om̃i pena mat̾iali
censum ad inferos. Qͥ locus ꝓpt̾ sui tnquillitatĩ
abrahȩ. quia fuit pͥma credendi uia. Ipse enĩ pͥs
publice p̾dicauit unũ dm̃ tantũ ẽẽ. Hunc locu
uocauit iob tenebras. ꝓ tedio expectandi. dico
Et in tenebris straui lectulũ meũ. Nota qd̾ dius
dix̃ se cruciari in lingua. idẽ. ꝓ pecc̃o lingue. qͥl
epulones loquaces ẽẽ solent. Nec mirũ. si anima
tͣnslatiue dicat᷑ hr̃e menbra. cũ diuinitas eodens
t̾po. ꝑ menbra distingnatur. Fuert̃ tñ qͥ dic̾ens.
& angłos & animas corꝑa hr̃e aerea Alioqͥn animȩ
ignẽ urentẽ ñ sentirent. qd̾ suꝑ genesim ĩuenies.
Aui dicunt. qd̾ ad sentiendã ustionẽ ignis. ñ ẽ.
necesse hr̃i corꝑa. Est enĩ quedã spẽs ignis. cuisi
imponas manũ. ardorẽ senties. sine aliqua ma¬

Expanded text:
sinu Abrahae. Erat enim in superiori margine inferni sinu Abrahae. Erat enim in superiori margine inferni locus, aliquantam habens lucem, sine omni poena materiali, censum ad inferos, qui locus propter sui tranquillitatem ia, ipse enim primus publice praedicavit unum tantum Deum esse. Hunc locum vocavit Job tenebras, pro taedio exspectandi, dicens: « Et in tenebris stravi lectulum meum . » Nota quod dives dixit se cruciari in lingua, id est pro peccato linguae, quia epulones loquaces esse solent. Nec mirum si anima translative dicatur membra habere cum divinitas eodem tropo per membra distinguatur. Fuerunt tamen qui dicerent, et angelos, et animas, corpora habere aerea. Alioquin animae ignem urentem non sentirent, quod super Genesim invenies. Alii dicunt, quod ad sentiendam ustionem ignis, non est necesse habere corpora, est enim quaedam species ignis cui si imponas manum, ardorem senties, sine aliqua la
Abbreviated transcription (Latin):
uersitatis surgit. id ẽ. ex partib septenarii in se
ductis. Qdã tam̃ hoc solis apłis dictũ dicunt. &
impletũ ẽẽ. in subiectione mundi. quia quasi
potestatẽ ħntes. suꝑ omĩem ȩccłiam sedent. Post ad
om̃s gen̾alit̾ sermo directus ẽ. Omĩs qui relique¬
rit domũ aut parentes. & cęt̾a. centuplũ accipiet.
Nunc ĩ hoc temꝑe & infut᷑o. uitã ęt̾nã. quia p̃ter
spũalia que quasi centuplũ st̃ iꝑata carnalibꝰ
sc̃i uiri alios sc̃os. plus etiã ꝓpinquis suis diligt
tu mundi. deridebant eũ. quia lex obseruatoris
suis bona terre ꝓmittebat. Ipse ũ cont᷑ eorũ aua¬
ritiã. exemplũ eis ꝓposuit. de diuite purpurato s
epulone qui ĩ inferno cruciabat᷑. quia receꝑat in
uita sua bona: id ẽ. illa que sola putauerat bona.
Nec fuit hȩc ꝑabola. sed in reipsa. qd̾ ꝑpendit᷑. qui
nom̃ mendici ibi ponit᷑. lazarus scił qui positꝰ ẽ ĩ

Expanded text:
versitatis surgit, id est ex partibus septenarii in se versitatis surgit, id est ex partibus septenarii in se ductis. Quidam tamen hoc solis discipulis dictum dicunt, et impletum jam esse in subjectione mundi, quia quasi potestatem habentes super omnem Ecclesiam sedent. Post ad omnes generaliter sermo directus est: « Omnis qui reliquerit domum, aut parentes, etc., centuplum accipiet, » nunc in hoc tempore, et in futuro « vitam aeternam. » Quia praeter spiritualia, quae quasi centuplum sunt comparata carnalibus, sancti viri alios sanctos plus etiam propinquis suis diliguntu mundi deridebant eum , quia lex observatoribus suis bona terrae promittebat. Ipse autem, contra eorum avaritiam, exemplum eis proposuit de divite purpurato, et epulone, qui in inferno cruciabatur, quia receperat in vita sua bona, id est sola illa, quae putaverat bona. Nec fuit hoc parabola, sed in re ipsa, quod perpenditur, quia nomen mendici ibi ponitur Lazarus scilicet, qui positus est in
Abbreviated transcription (Latin):
sibant. & it̾m receptis oñib. minabant᷑. Scdm hoc
gͦ similitudo notat᷑ hic. ñ impossibilitas. O por¬
tet enĩ auarũ amorẽ opũ dimitt̾e. si uult ingre¬
di ad uitã. Qd̾ autẽ nomine diuitis. auarũ signi-¬
ficasset. hinc patet qd̃ discipłi subdidert̃. Quis
g pot̾it saluus fieri: Plures enĩ st̃ pauꝑes diui-¬
tib. & ita plures possunt saluari. si de possessoribꝰ
opũ dixisset. Qͥb ait iħc. Aput homines hoc est
cce nos reliquimꝰ omĩa. & secuti sumꝰ te. Qd
gͦ erit nobis: Supple relinquenda. Illa enĩ oĩa
reliquerat peteꝰ. de quib dictũ ẽ. Et oĩa uanitas.
lila autẽ omia sibi retinuerat. de quib dictũ ẽ. cłs
fiet iniudicio scda in corꝑe. Ibi itemptores mundi
cũ dño iudicabunt. ñ solum ꝯꝑatione sed etiã auc¬
toritate. Duodenariꝰ autẽ ponit᷑ ꝓ plenitudine
p̾otestatis. &. duodecĩ tͥb istł. ꝓ om̃ib uidicandis.
Duodenariꝰ rnĩ ex septenario. qui ẽ. numerꝰ uni.¬

Expanded text:
nsibant, et iterum receptis oneribus minabantur; secundum hoc ergo similitudo notatur hic, non impossibilitas. Oportet enim avarum amorem opum dimittere, si vult ingredi ad vitam. Quod autem nomine divitis avarum significasset, hinc patet quod discipuli subdiderunt: « Quis enim poterit salvus fieri? » Plures enim sunt pauperes divitibus, et ita plures possunt salvari, si de possessoribus opum dixisset. « Quibus ait Jesus: Apud homines hoc est cce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis? » Supple, relinquendum? Illa enim omnia reliquerat Petrus, de quibus dictum: « Et omnia vanitas . » Illa autem omnia sibi retinuerat, de quibus dictum est: « fiet in judicio secunda in corpore. Ibi contemptores mundi cum Domino judicabunt, non solum cooperatione, sed etiam auctoritate. Duodenarius autem ponitur pro plenitude potestatis, et duodecim tribus Israel pro omnibus judicandis. Duodenarius enim ex septenario, qui est numerus uni
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. quia dñs ĩ hoc uerbo. & hic ꝓuidet nobis.Ø
infut᷑o. Quasi dicat. Uob̃ reseruate de reb ur̃is. ad so¬
pecuna ẽ. iniquitatis. id ẽ. contͣ equitatẽ. In ea eñ
non seruamꝰ equitatẽ. qm ꝓximo debemꝰ. quẽ scił sic
nos dilig̾e debemꝰ. Et nota. quia ñ om̃s pauꝑes pe¬
sunt nos reciꝑe in et̾na tab̾nacula. sed qͥa largim᷑
his. recipicm̃ ab angłis. Bonũ ẽ. tam̃ diligere bonos
pauꝑes cũ possumꝰ. & addidit dñs. Serius sciens

Expanded text:
poni, quia Dominus in hoc verbo, et hic providet nobis, et in futuro, quasi dicat: Vobis reservate de rebus vestris ad sopecunia est iniquitatis, id est contra aequitatem. In ea enim non servamus aequitatem, quam proximo debemus, quem scilicet sicut nos diligere tenemur. Et nota quod non omnes pauperes possunt nos recipere in aeterna tabernacula, sed quia largimur his, recipiemur ab angelis; bonum est tamen eligere bonos pauperes, cum possumus. Et adjecit Dominus: « Servus sciens
Abbreviated transcription (Latin):
cet tͥ tollere grabatũ. Qui respondit. Qui sa
nauit me. dixit. ut irem. & tollerẽ grabbatũ.
Cũq quesissent quis ẽ. ille: respondit. Nes¬
cio. Post inuenit eum iħe intemplo. & dixit
illi. Sanus factus es iam noli peccare: ne dete¬
arguerent eum qd̾ in salb̾o oꝑabat᷑. ait illis.
Ergo bonum ẽ. qd̾ ago. Constat g̃ c̃ẽ. sacra¬
mentũ. qd̾ de requie salb̾i legit᷑. Propt̾ea gͦ ma¬
gis querebant eum int̾ficere quia patrẽ suũ di¬
cebat dm̃. Ait it̾m iħc. Pat̃ diligit filiũ filiꝰ qͦs
uult uiuificat. nec pat̾ uidicat quemqͣm. sed
om̃e iudiciũ dedit filio. quia & solus filiꝰ ue¬
nit in carnẽ ut iudicaret mundũ. id ẽ argu¬
eret. & pͦt in iudicio. sola ꝑsona filii apparebit

Expanded text:
cet tibi, tollere grabatum tuum. Qui respondit: Qui me cet tibi, tollere grabatum tuum. Qui respondit: Qui me sanavit, dixit ut irem et tollerem illud. Cumque quaesissent quis est ille? Respondit: Nescio. Post invenit eum Jesus in templo, et dixit ei: Sanus factus es, jam noli peccare, ne detearguerent eum, quod in Sabbato operabat, ait illis: ergo bonum est quod ago. Constat ergo esse sacramentum, quod de requie Sabbati legitur. Propterea ergo magis quaerebant interficere illum, quia Patrem suum dicebat Deum. « Ait iterum Jesus: Pater diligit Filium, Filius, quos vult, vivificat, nec Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, » quia et solus Filius venit in carnem, ut judicaret mundum, id est argueret, et post in judicio sola Filii persona apparebit
Abbreviated transcription (Latin):
batur a q̃cumq detin̾et᷑ infirmitate. qui pͥus¬
ouis. Sic gͦ dicta erat. qͥa in ea nathinei hosti¬
as lauabant. Solet autẽ collecta aqua pisces ñ
hñs. piscina dici. quasi ꝑ contͣriũ. De hac mo¬
tione incertũ ẽ. q̃n cepit. Qd̾ aũ inẽtum ẽ ẽt qñ
moueri debeat. inde ꝑpendit᷑. qͥa languidi
semꝑ erant ibi. qui ad certã horam conueni¬
rent. tm̃ si sciret᷑. Tradit a quib dã qd̃ regim
saba uidit in sp̃u. in domo saltus. q̃ ne tota dice¬
batur: lignũ dñice crucis. & nunciauit salomo¬
in cum iam recessisset ab eo. qd̾ in eo moreret᷑
quidã. ꝓ quo occiso ꝑirent iudei. & ꝑderent locũ
& gentẽ. Qd̾ timens salomon defodit illud ĩ terra.
ubi pꝰt facta ẽ. piscina. Appropinqͣnte autẽ tẽꝑe
ut tolleret grabatũ suũ. Et ibat. ferens illud.
Grabatus ẽ. lectus pauꝑm. ubi tantũ capiti
aliquid substratũ ẽ. dictum a graba. qd ẽ. cap̃t.¬
Erat autẽ sabb̃m. Dicebant ergo uidei. Non li¬

Expanded text:
 a quacunque detineretur infirmitate. » ovis. Sic ergo dicta erat, quia in ea Nathinnaei hostias lavabant. Solet autem collecta aqua pisces non habens, piscina dici, quasi per contrarium. De hac motione, incertum est quando coeperit. Quod autem incertum esset, quando moveri debebat, inde perpenditur, quod languidi semper erant ibi, qui ad certam horam convenirent tantum si sciretur. Traditur a quibusdam quod regina Saba vidit in spiritu in domo saltus, quae Nethota dicebatur, lignum Dominicae crucis, et nuntiavit Salomoni cum jam recessisset ab eo, quod in eo moreretur quidam, pro quo occiso perirent Judaei, et perderent locum et gentem . Quod timens Salomon, defodit illud in terra, ubi post facta est piscina. Appropinquante autem tempout tolleret grabatum suum, et ibat ferens illud. Grabatum est lectus pauperum, ubi tantum capiti aliquid substratum est, dictum a graba Graecautem Sabbatum. « Dicebant ergo Judaei: Non li