comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et inbonobonus: sed inutro quebonus e icut
lum̃ solis uletiam lucernȩ Nonuti quedeteri¬
usẽ inoculis deteri oribus quam in melioribus
Sedidemutrisque quamuis eos diuersẽ proillorũ
diuersiaite uellȩtific& uel ex cruci & Illud sa¬
ne quoddȩcate cuminis obciebatur cypriano
quod in martyrio deprehensi & proxp̃i nomine
occisictiam sinebaptismo coronarentur.
quidadremꝑtinett Non satis intellego nisi
foste quia dicebant multo magis hȩreticos
cum ibaptis moxp̃ipos sea dregnũ euꝰ a dmiti:
quo cathecumini ad miterentur cum ipsederit:

Expanded text:
et in bono bonus, sed in utroque bonus, sicut et in bono bonus, sed in utroque bonus, sicut lumen solis uel etiam lucernae non utique deterius est in oculis deterioribus quam in melioribus, sed idem in utrisque, quamuis eos diuerse pro illorum diuersitate uel laetificet uel excruciet. Illud sane quod de catechumenis obiciebatur Cypriano, quod in martyrio deprehensi et pro Christi nomine occisi etiam sine baptismo coronarentur, quid ad rem pertineat non satis intellego, nisi forte quia dicebant multo magis haereticos cum baptismo Christi posse ad regnum eius admitti quo catechumeni admitterentur, cum ipse dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
riosus aut amatorpecuniȩ. autueneficus
Itsimulhec om̃ a potest non ẽẽ. Neq enimunũ
aliquoduitium om̃a cetent consequntur
ropositis ltecque duobus unocatholicocumhis
omnibus uitiis alio heretico sinehis quȩ possunt
uonc̃e inheretico quamuis contrefidem Nion
uterq disput& : et tamen contra fidẽ uterqi
uiuat &speuana uterque stllat᷑: & caritatte
spirtuli uterq dissentiat : et obhoc ut erque¬
ab illius unicȩ columbȩ corporetdienus sit Cu
inuno corũ sacromentũ xp̃i cognoscimus in alio
nolumus. quasi aut huius authuius sit : cum
inutroq idemsit & non nisidĩ sit : et quamuis
inpessimi sbonumsit: et si hominũ qui hocha¬
bent alius . ẽ. alio deterior Nonideo illud quod
habent deterius . ẽ. in illo. quiministo: qunec indu¬
obus catholicis malis Siunus sit aliodeterior.
deteriorem baptis mumgerit: Nec siunuscorum sit
bonus alius malus inmalo milus ẽ. baptismus.

Expanded text:
riosus aut amator pecuniae aut ueneficus riosus aut amator pecuniae aut ueneficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera consequuntur. propositis itaque duobus, uno catholico cum his omnibus uitiis, alio haeretico sine his quae possunt non esse in haeretico, quamuis contra fidem non uterque disputet et tamen contra fidem uterque uiuat et spe uana uterque fallatur et a caritate spiritali uterque dissentiat et ob hoc uterqueab illius unicae columbae corpore alienus sit, cur in uno eorum sacramentum Christi cognoscimus, in alio nolumus, quasi aut huius aut huius sit, cum in utroque idem sit et non nisi dei sit et quamuis in pessimis bonum sit? et si hominum qui hoc habent alius est alio deterior, non ideo illud quod habent deterius est in illo quam in isto, quia nec in duobus catholicis malis, si unus sit alio deterior, deteriorem baptismum gerit, nec si unus eorum sit bonus alius malus, in malo malus est baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
hereticus ẽ. non inueniunt homines quod
reprehendant prȩponere debeamus. non
audeo precipitare sententiam : Si autem
quis dicat quia hereticus. ẽ nonpotest
hoc solũ eẽ quinetcilia consequntur
Carnalis ẽ enim & animalis : ac perhoc etemu¬
lus sit nec efse .ẽ. &animosus.
& inuidus et in imicus ipsi
ueritati abec que dissentiens intellegat & de
illis malis quodunũmitius elegerit. solũ in quo¬
quam eẽ nonposse facscilic& causa : qm̃ carnalis
itanimalis ẽ. uel ut ebriositas: quam non solum
sincerrore nominare : Sedetiamcũ hilaritate
prȩdicare iampopuli consuerunt: Numquid
in quofuerit. sola ẽẽ. poterit: Quis enĩ ebrios
uon et contentiosus. &animosus et inuidus
&a preceptorũ sanitate dissentiens: &arguen¬
tib segntuiter in imicus: Lamuero ut& ferni¬
cator & cidulter nonsit difficile. e Potestaũ
uonẽe hereticus sicuthereticus potest nonẽt.
ebriosus nec adulter. aut fornicator: necduxu¬

Expanded text:
haereticus est non inueniunt homines quod haereticus est non inueniunt homines quod reprehendant, praeponere debeamus, non audeo praecipitare sententiam. si autem quis dicat: \'quia haereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalis est enim et animalis ac per hoc et aemulus sit necesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit solum in quoquam esse non posse, ea scilicet causa, quoniam carnalis et animalis est. uelut ebriositas, quam non solum sine horrore nominare sed etiam cum hilaritate praedicare iam populi consuerunt, numquid in quo fuerit sola esse poterit? quis enim ebriosus non et contentiosus et animosus et inuidus et a praeceptorum sanitate dissentiens et arguentibus se grauiter inimicus? iam uero ut et fornicator et adulter non sit, difficile est. potest tamen non esse haereticus, sicut haereticus potest non esse ebriosus nec adulter aut fornicator nec luxu
Abbreviated transcription (Latin):
quiregnũdim̃ pos sidebunt. prodiuersittite
criminũ eẽ diuerscis & alias aliis acriores.
utimipsoigne &cerno prodis paribus ponde¬
rib peccatorũ : sint disparia tormentae
poenarũ Nequeenĩ frustrt ipsedñs ait.
Io leraebilius erit sodomisquam
uob Indieiu dicii.:
Sed tamen ad nonpos sidendũ regnũdi. tant un¬
demual& exuitiis illis quodelegͣris mitius.
quantũ uel plura. uelunũ quod perspexeris
graruius: Et quia illipos sẽs surisunt regnũdi
quos addexterrm constitu& illeiudex.
Nec eis qui ad d ex terrm constitui non merebunt᷑
aliquid aliud quam ad sinistnrm eẽ remane¬
bit : Nulla uox reliqua ẽ: quam sicut hȩdiau¬
dicint exorepastoris. nisi ite inignem eter¬
num qui paritus ẽ. diabolo & angelis eius
Licet ex illo igne sicut dixi diuerscipossint
distribui pro criminum diuersitate supplicia:
utrum autem catholicũ pessimis moribus
alicui heretico incuius uitit preterid quod

Expanded text:
qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobisin die iudicii. sed tamen ad non possidendum regnum dei tantundem ualet ex uitiis illis quod elegeris mitius, quantum uel plura uel unum quod perspexeris grauius. et quia illi possessuri sunt regnum dei quos ad dextram constituet ille iudex, nec eis qui ad dextram constitui non merebuntur aliquid aliud quam ad sinistram esse remanebit. nulla uox reliqua est quam sicut haedi audiant ex ore pastoris nisi: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, licet ex illo igne, sicut dixi, diuersa possint distribui pro criminum diuersitate supplicia. Utrum autem catholicum pessimis moribus alicui haeretico, in cuius uita praeter id quod
Abbreviated transcription (Latin):
pertinere: Hisigitur omnibus uitus cutunor¬
scptũ etit holicum non adulemus necciquia
xpicinus catholicus ẽ impunitatem quam
scriptun diuina non promitait promittere
audecam: Nec sic liquid unũ habetit exhis
quȩdicte sunt debemꝰei soci&ctẽ suꝑ nȩillius
patriae polliceri : Ad corinthio senim singula
enumenit: in quibus singulis subauditur
quod regnumdĩ non possidebunt Holite
inquit ernrre : neque fornicatores. Neque
idolis seruientes neq adulteri : Neq molles.
ueq masculorũ concubitores. neq fures.
neque a uari nequeȩbriosi: neq maledici. Neq
nrpaces regnum dĩ possidebunt. Nonait.
quihec om̃a uitia simulhabuerit regnũdĩ
Nom possidebunt: Sedneq illine queilli
utͣ singulis hoc subaudias. quod nullieorũ
regnũdipos sidebunt: Sicut ergo herctici
regnũdĩ nonpos sidebunt : sic auari regnũ
dĩ non possidebunt: Nec dubittndũ ẽ.
quidem poenas ipscis quibus crucicbunt

Expanded text:
pertinere. His igitur omnibus uitiis circumpertinere. His igitur omnibus uitiis circumseptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, impunitatem, quam scriptura diuina non promittit, promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerint regnum dei non possidebunt\', sed: \'neque illi neque illi\', ut in singulis hoc subaudias quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sobriũ frugalem. hereticũ nulliutiq dubiũ ẽ
propter hoc solũ quodhereticus ẽ regnũ dinon
posses surum : Constituamus aliũ fornicato¬
rem in mundũ luxuriosum. auarũ uel&ic̃
aꝑtius idolis deditũ. ueneficũ discordiosum.
contentiosũ emulũ animosum seditiosum in¬
uidi ebrio sum come ssatorẽ cetholicum
Numquid propterhoc solũ quodcat holicus era
numdi posũdebit agenstilia de quibus conclu¬
dit apłs quȩ predicouobis sicut predix eqm̃
quittlia agunt regnũ di non possidebunt
Siboc dicimus Nos ipsos seducimus : Fam ser¬
modi nonnos seducit. qui nec tacet necparcit
nec ullicudulatione nos decipit . Ideo quppe
crt libi dicit: Hoc autem scitote cognoscents
qm̃ominis fornicator. aut inmundus. aut
auarus quod ẽ idolorũ seruitus Non habe
hercdittem inregnoxp̃i&di. Nemouossedu
fect inanib: uerbis. Nonẽ ergo quod deffeno¬
necui conquȩ nrmur dicit omnino e aꝑtȩidi¬
berediciteos quimaleuiuunt ad regnũdinon

Expanded text:
sobrium, frugalem, sed haereticum: nulli utique dubium est propter hoc solum quod haereticus est, regnum Dei non possessurum. Constituamus alium fornicatorem, immundum, luxuriosum, avarum, vel etiam apertius idolis deditum, veneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, invidum, ebriosum, comessatorem, sed catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus est regnum Dei possidebit, agens talia de quibus sic concludit apostolus: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut immundus aut auarus, quod est idolorum seruitus, non habet heredicat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere, dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non
Abbreviated transcription (Latin):
celorũ Nãque nesẽcurt c&̃ iustitia cate cu¬
mini dictũ ẽ nisi qui renatus fuerit exaqua
& spũ. non intrabit In regnũ cȩlorum:
Rursus neperteptobaptismo securt eẽt iniqui¬
tus dictũ ẽ: nisi habundauerit iustitia ur̃t
plusquam scribarũ &phariseorũ : non intraebi¬
tis in regnũ cȩlorũ: Alterũ si neciltero parum. ẽ
utrũq: ꝑficit illius possessionis heredem:
Sicut ergonondebemus in probare iustitiam
hominis queprius. ẽẽ coepit quam coniunge¬
r&ur ȩcłȩ sicut .eẽ coeperat cornelii iustitia
priusquamẽa ipseimplebexp̃iana quȩ neq si in¬
ꝓbaretur dixis set ei angelust Accepte sunt
elemosinȩtuȩ ⁊̃ exauditesunt orirtionestuȩ
Neq sisufficeret ad capes sendũ regnũ cȩlorũ
ut cadp&rũ mitteret moneretur : sc non est
in probandũ euaingelicũ baptis misa cram̃tũ
&iamsi extra ȩcłcoꝰ fuerit acceptũ s quod cmen
quia non proficit ad salutẽ : nisi illequihab&
integriati tembcptis mi succ quoq prauitti ce

Expanded text:
caelorum. namque ne secura esset iustitia catechumeni, dictum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. rursus ne percepto baptismo secura esset iniquitas, dictum est: nisi abundauerit iustitia uestra plus quam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. alterum sine altero parum est; utrumque perficit illius possessionis heredem. sicut ergo non debemus inprobare iustitiam hominis quae prius esse coepit quam coniungeretur ecclesiae, sicut esse coeperat Cornelii iustitia prius quam esset ipse in plebe christiana — quae neque si inprobaretur dixisset ei angelus: acceptatae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae, neque si sufficeret ad capessendum regnum caelorum ut ad Petrum mitteret moneretur —, sic non est inprobandum euangelicum baptismi sacramentum, etiamsi extra ecclesiam fuerit acceptum. quod tamen quia non proficit ad salutem, nisi ille qui habet integritatem baptismi sua quoque prauitate
Abbreviated transcription (Latin):
cte cuminũ malobaptircito ante ponimus
uitideo tamen sacra mento baptis matis quo
istenondũ illeiam inbutus ẽ. ftccimus iniuri¬
cuminũ aliqo baptizccto fideliorem meliorẽq
cognoscimus. Meliorenĩ centurio cornelius
uondubaptiratus : si monebaptitato. Isteenĩ
acintebaptis mũ scõspũ implitus ẽ. Illed post
bcptismũ inmundo spu inflactus .c̃. Merũttam̃

Expanded text:
catechumenum malo baptizato anteponimus, nec ideo tamen sacramento baptismatis, quo iste nondum, ille iam inbutus est, facimus iniurichumenum aliquo baptizato fideliorem melioremque cognoscimus. melior enim centurio Cornelius nondum baptizatus Simone baptizato. iste enim et ante baptismum sancto spiritu impletus est, ille et post baptismum inmundo spiritu inflatus est. uerumtam
Abbreviated transcription (Latin):
noluis set ÷ dontẽptitinti sacrem̃a reusfierd.
Cumauttẽ baptizcitus ẽ. nonutiq melius sacniun¬
t̃ quaa msimonaccepit : Sed diuersa homanum
merit subeiusdem sacrorm̃ti pari scãtte tȩdistinc¬
tasunt N Itci non auget aut minuit beptis ma¬
tis scĩtatem uelbonũ uel malũ hominis meritũ
icut autembonocate cuminobaptis musdeẽ
ad capessendũ regnũ cȩlorũ : sic medobaptizat᷑¬

Expanded text:
isset, contempti tanti sacramenti reus fieret. cum autem baptizatus est, non utique melius sacramentum quam Simon accepit, sed diuersa hominum merita sub eiusdem sacramenti pari sanctitate distincta sunt. ita non auget aut minuit baptismatis sanctitatem uel bonum uel malum hominis meritum. sicut autem bono catechumeno baptismus deest ad capessendum regnum caelorum, sic malo baptizat
Abbreviated transcription (Latin):
menom̃ abonopaccis &unitatistẽ. tolerirnda: quod
& illi stcciebant quuistos non recto non rectesticere
sentiebant. & illud aenebant quod postea melius
decdcpptit ueriuos docuit. Et aentiquior consu¬
ctudo concilio positriore firmata robustius ꝑsu¬
osit: Inuicem sẽ tamencum salua cecritate
diuersasentireN sollicita pielacte toler ueruNT
tudentes seruareunitatẽ sp̃s inuinculo paccis. donec
lteriseorum siquid aliter sãperent: Id quoq illis ds
reueluret : hocisti audiant. a quib: perhoc conciliũ
uuntias obpugnactur. ꝑ quod concilium. amande sit
ueritres declaqirtur. xui. Successus ab abbirgn¬
maniciana dix̃: Hert̾ticis aut nihil licet: aut¬
totũ licet: sipos sunt bcoptiz are : Posunt & spm̃

Expanded text:
men omnia bono pacis et unitatis esse toleranda. quod men omnia bono pacis et unitatis esse toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea melius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, id quoque illis deus reuelaret. hoc isti audiant a quibus per hoc con cilium unitas obpugnatur, per quod concilium quantum amanda sit unitas declaratur. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haertctum licet. si possunt baptizare, possunt et s
Abbreviated transcription (Latin):
huius sententie nondebent habere contrrdit¬
onem quia nihil inpediunt ueritatem: XU.
Iatiuusa badis dixit: Nosquantũ in nobis est.
hereticononcommunicamus Nisibaptizatus
in ecclesia fuerit. & remisionem peccatorũ acceperit:
Risp̃ Siproptereccuis cumbaptit ari quia ñacce¬
pit remissionem peccactorum: Suntus aliquẽ
inueneris quitenens odiũ aduersus fretremsic
bapti ⁊atus sit cũ dñis mentiri non possitqate si ñ dimi¬
sertas sut iuobis dimit cecur: Lubebis c̃orrectũ
denuobaptiz ari : non utique: sicergonec hero¬
ticũ : Saneistecur rion breuiter dixertt : Nos
heretico non communicamus: Sed addidit quan¬
tum in nobis ẽ. non ẽ pretereundũ : Viditenim
plures huic sententiȩ consentiretaquorum
titmen consortionie uiolaretur unitit ssersti
sepccrtire nonpossent: Nuldidit. quantũ in nobis est.
utique demonsquns. onuoluntate secommunicare
hisquos arbitribatur baptis mum non habere : Sed ter¬

Expanded text:
huius sententiae non debent habere contradictihuius sententiae non debent habere contradictionem, quia nihil inpediunt ueritatem. Datiuns a Uadis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc esset inec clesi ascã responderem hoc. eẽ
Tertiosĩ quȩ reretur utrum hocbaptis macrederẽ.
responderem lutme credere :Acꝑ hoc unũbaptis¬
ma quod .ẽ. Inecclesia scã mecredereresponderẽ
iautẽ quȩreretur utrum insola scã e& ecclesia et ix pudhe¬
reticos uel scismaticos nones sẽt. non me it a credere
cumtota ecdesia responderem: Sed quia hoc ille in sen¬
tentia sua nonposuit : Puto eẽ in probũ ut ego illiaddã
uerbac contrir quȩdis putẽ quȩibi noninueni: Itcrenĩ sidiceret.
una ẽ. aquac eufinte fluminis que .c̃. inpequdiso. uerum
uti quedicerit. Sedsi interruatur utrum in solo part¬
diso. ct isa iqueo e iture dicera: stlsum diceret¬
ł sterim& preter pecrit disum in histerrisinquas ab illo fonte
ꝑmanat.: Sed quis c̃ itomtementrius quidicat hoceum
responsurum fuis se quod stl sum ẽ cũpos set fortas ee
hoc respondere quoduerũ .e qua propter uerba

Expanded text:
hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem quaereretur, utrum in sola sancta esset ecclesia et aput haereticos uel schismaticos non esset, non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod uerum est? quapropter uerba
Abbreviated transcription (Latin):
Autquis dicat baptis mumxp̃i quodides haberer
ueldarent eorũ iniquitatibus fuis seuio lauã
ollianus amileudyẽ.: Iustũ est hereti PREEONSIO¬
cum baptitari in ecclesi a scan ihil quidem breuius
dicipotuit: sed puto & hocbreue. ẽ: iustũ ẽ. baptis
heo genescbippone regiodix̃: Secundũ sacntanen¬
tum digticẽ cȩlestis quod accepimus unũ baptis
mum quod ẽ. in ecclesia scõ credimꝰstsporsic
Potest emecc ẽc sententia: Sicenim libitta. ẽ.
unũ quod .ẽ. in ecclȩsia sca credimus.: Siautem dixis¬
set quod .ẽ. in solac eclesia scat credimus fespondendũ
erit sicut ceteris.: Nunc uero quia sic dictum . ẽ. unum
baptis mac quod ẽ. in ecclesi ascã credimus. ut. eẽ
quidem in ec clesia scã diceretur: Sed eta libi. eẽ. non
negaretur : quod libet ille senserit. contra hȩc
uerba disput arenonopus . ẽ: Sienim de me singu¬
lacquȩrerentur ut rũunũ eabaptis mac. respon¬
derem unũ eẽ.: Deinde si interrogarer utrum

Expanded text:
aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent uel darent eorum iniquitatibus fuisse uiolatum? Pollianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum dei gratiae caelestis quod acmum quod est in Ecclesia sancta credimus. 37. Potest et mea esse sententia. Sic enim librata est, mum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in sola ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
quanta humilitatis et lenitãs obliuio. etarro¬
gantiȩ suȩ quanta icctoctio. ut quis audecit.
aut feccereposse secredat. quod nec apłis con¬
cessit dñs ut tir conia a frumento put& sẽposse
discernere: aut quasiipsi poclamfer re. &ccretũ
purgicre conces sum sit paleas conetur atriti¬
cosẽparare : cumq apłs dicaitꝰ Indomoautẽ
magna Nonsolum sunt uccset aurete &
re & abicere et dampnare. quando non nisi
indiedñi uecsa lignea diuinicardoris incendio
nitate disru perent : Ostendit magnamdo¬
mum quam dixit apłs ubi essent fionsolũ
aureit ucc sac &crgenteti sed et ligne ti
et fictilic. Non se intellexis se fusi eccłtm.
ubies sent boni& mali: donec infinesicut aret
uentilcitat purgetur: Quodsiitit ẽ: ip scc ecła-¬
ldẽ in ipsit domo magnit erent uat sci lricon¬
tumelicm quorum sermo ut cancer serpebat.
Nconcum deillis apłs loqueretur. hoc docuit.¬
& sermo inquit eorum sicut cancer serpit ex qͥb

Expanded text:
quanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arroquanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis audeat aut facere se posse credat, quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere, aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare: cumque Apostolus dicat, « In domo autem magna, non solum sunt vasa aurea et re et abicere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio nitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecid est, in ipsa domo magna erant vasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. Nam cum de illis Apostolus loqueretur, hoc docuit: Et sermo, inquit, eorum sicut cancer serpit; ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ascipsis peruersi sunt  Sicut commemoit
ipsetipnanus quia et dibolus ante quaimẽa
de bolus angelus fuit Vnde sunt inunttat
npi quisunt ex parte diaboli: Proculdubio
sicus ipsedñs ait: Inimicus homo boustut
quisuꝑ seminauit ⁊zinia: Sicut ergoe intui
quod diaboliẽ arguendum esto gicturis

Expanded text:
a se ipsis peruersi sunt, sicut commemorat a se ipsis peruersi sunt, sicut commemorat ipse Cyprianus, quia et diabolus antequam esset diabolus angelus fuit et bonus fuit, unde. sunt in unitate Christi qui sunt ex parte diaboli? procul dubio, sicut ipse dominus ait, inimicus homo hoc fecit, qui superseminauit zizania. sicut ergo et intus quod diaboli est arguendum est, sic et fo
Abbreviated transcription (Latin):
inecła frt t̃rib habere argentum largiaer uelle
fundo sinsidosis friudibus rapereusuris
multiplicantibus fenusaugere Hlicenum nualla
mipslionis obscurtitis aꝑtescriꝑturt clomit
Ne rauiri ne ꝗtafaces regnum dipossidebur
Et quipetu mam suam nondedit adusurama st
omns fornicator et inmundus. dauarus.
quod e idolorum seruitus non habetheredi¬
tuem in regno xp̃i &dĩ: Fale sergo a uaros
ille nonut scłum sua cupide desautiarent
sedetaliena fucudulenter cripetent anles
udolatnts sicut et ipse intelleͥgit atq conuin¬
cisa onuti q arquere: nisi nos set E seque
enim aduen susco ep̃ossuos falsumtestimor¬
um dicera Et tamencos propter xp̃m qui
pro infirinis mortuus ẽ. neante cempus
ent dicatis zizaniis simulere dicetur.
et triticum¬
S mitite e maternȩ caritatis ius ccribus tel erte uit¬
d mitaitusictiq apłmpaulum. quimuli uoloset inu
Sedtamen quia iuda diboli mors in tt ut mor¬

Expanded text:
in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritas. aperte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt et: qui pecuniam suam non dedit in usuram et: omnis fornicator et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. tales ergo auaros ille, ut non solum sua cupide thensaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriperent, tales idololatas, sicut et ipse intellegit adque conuincit, non utique argueret, nisi nosset; neque enim aduersus coepiscopos suos falsum testimonium diceret. et tamen eos propter Christum, qui pro infirmis mortuus est, ne ante tempus eradicatis zizaniis simul eradicaretur et triticumpaternae et maternae caritatis uisceribus tolerauit, imitatus utique apSed tamen quia inuidia diaboli mors intrauit in or
Abbreviated transcription (Latin):
dimus: Cum quib: diuinam concordam
& dominicam pacem tenemus Bliximecumet
apł sdicat Siquis autem putauerit contenti
susc̃ Nostedem consuetudinem non habemus
neq cladi Seruitur a nobis patienter edenite
caritas animia Colleguhonor uinculum fides
concordia sacerdotui: Propter hoc etiam libd¬
lum nunc debono patientiȩ quantum ualuit
m̃a medi ocritas ꝑmit tente dño t inspirant
ini fcripsimus quem adtȩꝓmutua dilestione tas¬
misimꝰ Hlac illecaritatis patiefitiata deneltionei
Non solumin obscunt questio nebonoscollegis
non maliuole aliud sentientes. sicut et ipse
to leratus ẽ. Donec proces su temporis saluber¬
rima consuitudo quandods uoluit & iam
dedaratit ueriate. plenario conciliofirma¬
ritur sed &iam malos manifestos sibique notis¬
simos quinon obscurrtt te quȩstionis aliter
temporiscp̃is collegis suis et sẽcum in communio¬
ne manestil inepistoli ssua dicit esurientibus

Expanded text:
dimus, cam quibus diuinam concordiam dimus, cam quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus, maxime cum et apostolus dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario concilio firmaretur, sed etiam malos manifestos sibique notissimos, qui non obscuritate quaestionis aliter  sui temporis episcopis collegis suis et secum in communione manentibus in epistula sua dicit: esurientibus
Abbreviated transcription (Latin):
lispo tti quamuerto quam fortia recognoscimus
uere decuit eyprianium Dezelo& liuore et tirgue¬
regpruiter et monere a quotam mortiferomalo
cõreius penitus alienatum. tanta caritatis ha¬
bundantia conprobauit. quauigilantissi me
custodita cumcollegis suis non mali uole debap¬
tismodiuersi sentientibus fiecipsemali uola con¬
tentionie sedhumana temptatione alitersa¬
piens quodillids̃ in caritate perseuentnti
cum uellet postea reuelaoret: In communio¬
nisunitate ꝑmansit. a ꝑtedicens neminemiu
dicantes Nec aiure communionis aliquem
si diuersum senferit amouentes: Neq enimquis
aut trrannico terrore ad obsequendi necessi¬
tatem collegtis suos adigit : Et infine huius cpis¬
stolȩ hȩc tibibreuibus inquit pronr̃a medicritate
rescripsimus fratercarissime : nemini p̃scribentes
aut preiudicantes quominus unus quisq: ep̃orũ
quod puttee faciit habens arbitrusui libent̃
potestcitem Nos quantum in nobis ẽ propter
bereticos cum collegis et coep̃is nr̃is non conten¬

Expanded text:
lis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicendicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quiaut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit. et in fine huius epistulae: haec tibi breuibus, inquit, pro nostra mediocritate rescaut praeiudicantes quo minus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non conten
Abbreviated transcription (Latin):
ut reques illius patriȩ quascuĩ angeli ꝑfruuntur.
de sideriretur ardentius. Desicramentis auteni
hocdici non potest: Sicut enim eatpo sunt habe¬
recitq tracttere Nonad salutem sed ad ꝑmeit mi
sucem in quaigni destinata sunt interiorererut
qui arecedentia Nonami serunt.: Suodine
dubio minifesttitur cumredeũtib tonrestitu¬
itur quandoforte aliquis exeis ipsis quireces¬
serent reuestuntur: Nec quis quam dixerit. quid
enim frumenti habet zi zanice Sienim hocita
e & intus et foris adhoc dumtixats. conditio. ẽ.
Heq enim inzizanus ex teriorib Noninueni

Expanded text:
ut requies illius patriae, qua sancti angeli perfruuntur, desideraretur ardentius. de sacramentis autem hoc dici non potest. sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt, interiora zizaquia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifestatur, cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliquis ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: "quid enim frumenti habet zizania?" si enim hoc ita est, et intus et foris ad hoc dumtaxat par condicio est. neque enim in zizaniis exterioribus non inueni
Abbreviated transcription (Latin):
una magna domo ꝑire se posse cũ talib
dant se a uasis factis in ꝯtumeliam: necũ¬
ipis ꝑeant: qͦs in domo magna tolerare co¬
gunt᷑. Mali gͦ ⁊ facmorosi. caruales. anima¬
les. diabolici. a seductorib sibi dari arbitra¬
bant᷑ que ñ nͥ mumã dĩ sinit: siue sacͣmenta
siue sp̃uales aliqͣs oꝑationes cca p̾sentẽ salu¬
tem. Non aũ habent isti caritatẽ in dm̃.
s cͥca eos occupati sunt qͦrũ suꝑbia seducun¬
tur. Et ꝯꝑant᷑ fornicanti mulieri: ꝙͣ ꝓph̾a
cõmemorat dicentẽ. Ibo post amatores me¬
os. qui mͥ cdant paues meos. ⁊ aquã meã:
uestes meas ⁊ lintheammna mea: ⁊ oleũ me¬
ñ: ⁊ uniu̾sa q̃ mͥ condecent. Sic enĩ fiunt
hereses ⁊ scismata: cũ dic̃ ꝑlebs carnalis q̃
in caritate di funcdata ñ est. Ibo post ama-¬
tores meos: cũ qͥb utiq siue ꝑ fidi corrupti¬
onẽ. siue ꝑ elationẽ suꝑbie turpit̾ fornica¬
t᷑. S ꝓpt̾ eos qui passi difficultates ⁊ angu¬

Expanded text:
una domo magna perire se posse cum talibusdant a vasis factis in ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducuntur, et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate dei fundata non est: ibo post amatores meos, cum quibus utique siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦrdam subu̾tebant: quoꝵ sermo ut cancer
serpit. Qͦs eũ euttandos ẽẽ dicet᷑: in una ta¬
men cdomo magna eos fuisse significat: s tã¬
ꝙͣ uasa in contumeliam. Credo qd̾ ũdũ foraᷤᷤ
exierant. Aut si iã exierant: qͦmͦ eos cdix̾ mea.¬
dem magna domo cum uasis honorabilibᷤ
nã domũ dic̃ om̃s s diu̾sis mitis ꝑtine̾: aliõ
in houorẽ: alios ĩ cõtumeliã. Sic enĩ loqͥtur

Expanded text:
quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus,nam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic eni
Abbreviated transcription (Latin):
uerba cognoscunt: Ille enimuenit non leg
soluere se dimplere: Menitudo autẽlegis
caritis qua multũ uiguit crprianus ut
debupmo aliud sentiens. non tamen desen¬
r& unitatem &. eẽt . inuite dominica nedi¬
catũ sarmentũ fructuo sum. quod &iã ferro
passionis purguret cȩlestis agricola ut
maiorem fructũ dar&: huius autẽ furternȩ
caritatis immici. siue aꝑte foris suit. siuie uitꝰ
Imentis enim occasionib foras exeunt: Nc̃
scriptum est. Occasiones q̃rit. qui uult dis¬
cecłe ab amicis. S etiã si occasiones desuit:
cũ intꝰ uident᷑ ab illa iuisibili caritatis cõ¬
page scꝑati sut. Qlude ioh̾es dic̃. Ex nob̾
exierunt. s ñ erant ex nob̾. Nam si fussent
ex nob̾: mansissent utiq nob̾cum. Non att
qd̾ exeundo alieni facti ft̾: s qđ alieni erant
ꝓpt̾ ħ eos exisse declarauit. Dic̾ ⁊ apłs paulus
de quib dã. qͥ cͥca ui̾tatẽ aberrauerant. ⁊ fidẽ

Expanded text:
uerba cognoscunt? ille enim uenit non legem uerba cognoscunt? ille enim uenit non legem soluere, sed implere. plenitudo autem legis caritas, qua multum uiguit Cyprianus, ut de baptismo aliud sentiens non tamen desereret unitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae caritatis inimici, siue aperte foris sint siue intus inuentis enim occasionibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ẽ illa mulier adultert quamos ȩepropheta
designat . Qued ixit ibo postamatares meos
condetent : Licet quidemhoc & dep̃uaricatrice
iudeorũ gente intellegere: Sedtum̃ quos alios
imittant᷑ pscudo xp̃iani hocenĩ sunt om̃s hen¬
tici & schis matici. nisi pseudo issahelittis ẽnent
enĩ &ueri israbȩlitȩ sicut ipsedñs natina heliphi¬
bit testimoniũ dicens ex ceuerei silitt inq̃uo
dolusnon ẽ : Qui sunt autẽ uerex p̃riani niside
quibus idem dñs dicit quidiligit memandata
met custodit : Quidẽ autẽ custodiremandi¬
taeis nisi indilectione ꝑsistere : Vnde&iam
dicit mandatum nouum douobis ut uosin¬
uicemdiligatis: & iterũ in hoc scient omnes
qua discipulimei estis siuos in uicẽdilexerts
Quisautẽ dubit& non eis solis dictũ quitunc
ꝑeiꝰ carnem uerba prȩsentis audiebant seade
eis quinunc ꝑ euangelium sedentis incȩlo

Expanded text:
Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta designat, quae dixit: Ibo post amatores meos, condecent? licet quidem hoc et de praeuaricatrice Iudaeorum gente intellegere. sed tamen quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt omnes haeretici et schismatici — nisi pseudoisrahelitas? erant enim et ueri Israhelitae, sicut ipse dominus Nathanaheli perhibet testimonium dicens: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. qui sunt autem ueri christiani nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audiebant, sed et eis, qui nunc per euangelium sedentis in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
berinimiatẽ populidi & filui. iaron qui
alienũ re nemaltar in posuerunt taron quu
⁊uo dmpuno nonfecerint nec nosilia seclen
dicimus impunitare manert nissilia sccde
muno quuaminus tantũ modo in posuti etes
quo spbilippus diaconus baptitauenit nihl
adremptinens dicunt: Et absit ut cũ uerũ
q ueminusttlib Argumentis uttmurqua¬
cic oncedamus ut suũ propriũ. eẽ. arbitretur
ipsecerteds̃ zelans fornicanti a sefeminȩ infi¬
gunt prȩuari catricis plebis exprobat & dicit
quod eci que ipsius essent dibat a matoribus
suisetabeisrursus accipiebat quȩ non illorũ
sedipsius erant: inter adultenr̃ feminam
& adulteros amatores. Dona suatti mends
tam quainzelans inrtus agnoscit . & nos
hereti corum. ẽe. baptis mum dicimus uerb
euangelicis consecrtũ cõmotifactiseorum.
&iam queđi sunt eistribuere uolumus. quasi
ea contaminare potuerint. aut propterea¬
sua facerequeđi sunt quia ipsi dĩ. eẽ. noluex: un

Expanded text:
unitatem populi Dei, et filii Aaron qui alienum ignem altari imposuerunt, novimus quod impune non fecerint . Nec nos talia scelera dicimus impunita remanere, nisi se tales mum, quia manus tantummodo imposita est eis quos Philippus diaconus baptizaverat , nihil ad rem pertinens dicunt: et absit ut cum verum quaerimus, talibus argumentis utamur. Quaei concedamus ut suum proprium esse arbitretur. Ipse certe Deus zelans fornicanti a se feminae in figura praevaricatricis plebis exprobrat, et dicit quod ea quae ipsius essent, dabat amatoribus suis, et ab eis rursus accipiebat, quae non illorum, sed ipsius erant. Inter adulteram feminam et adulteros amatores, dona sua tamen Deus tanquam zelans iratus agnoscit: et nos haereticorum esse Baptismum dicimus verbis evangelicis consecratum, commoti factis eorum etiam quae Dei sunt eis tribuere volumus, quasi ea contaminare potuerint, aut proptereasua facere quae Dei sunt, quia ipsi Dei esse noluerunt? 26.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. approbarent potiꝰ quã negarent. qcqd
autem alienũ ⁊ erroris illiꝰ uł dissensionis
ꝓpͥum ueracit̾ arguerent ⁊ sanarent. S ea q̃
ex illa epła que ad uibaianũ scͥpta est. cõsi¬

Expanded text:
rent, approbarent potius quam negarent: quidquid rent, approbarent potius quam negarent: quidquid autem alienum, et erroris illius vel dissensionis proprium, veraciter arguerent et sanarent. Sed ea quae ex epistola illa quae ad Jubaianum scripta est, consi
Abbreviated transcription (Latin):
erent.: ũ cũ plebe dm̃ relinquente sic qͦłãmͦ
fornicarent᷑. Nlec tñ tał illiꝰ tp̃ris in ppło for¬
nicatio ꝙͣ dñs arguendo ꝓdebat effec̃. ut eoꝵ
eẽnt sacͣm̾ta q̃ ñ erãt eoꝵ s di̾: qui loquens
ad fornicariã. dic̃ illa omĩa sua ẽẽ. Uñ ipse
dñs etiã qͦs mundauit a lepra. ad eadem sacͣ¬
menta misit: ut offerrent ꝓ se sacͥficui sacerde¬
tib: quia nũdũ eis fuccesserat sacͥficium. qd ipse
testam̃ti. apud qͦs libet hereticos uł scismati¬
cos inuenientes. non debemꝰ ipsis tͥbuere nec
quasi ñ agnita reꝓbare: s ꝙͣuis apud fornica¬
riam mulierem dona uiri legiini agnosc̾e̾:
⁊ u̾bo ui̾tatis illã fornirationẽ em̃dare: q̃ ꝓp̾a ẽ
impudice mulieris: non illa dona culpare.
que ꝓpͥa sunt dñi miserantis: Haꝵ ⁊talumi
rerũ consideratione patres nr̃i nͥ solũ añ ꝙpa¬
etuamẽ tenuert̾ : ut qͥcqͥd diunũ atq. legm¬
mũ in aliqͣ heresi uł scismate nitegrũ repi¬

Expanded text:
linquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successerat sacrIficium, quod ipse testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum anetudinem tenuerunt, ut quidquid divinum atque legitimum in aliqua haeresi vel schismate integrum reperi
Abbreviated transcription (Latin):
quia nonidagunt quod dõ uouerunt : et mendaces.
quia falsa profitentur : Etdemoniaci: quia diabo lo
et angelis eius in suocor deprȩbent locũ et uerba eoꝵ
putredinem operuntur Cũ corrũpuNłmores bonos
perconloquia mala. etfidelessunt. Qm̃ quođ ds̃

Expanded text:
quia non id agunt quod deo uouerunt, et mendaces, quia non id agunt quod deo uouerunt, et mendaces, quia falsa profitentur, et daemoniaci, quia diabolo et angelis eius in suo corde praebent locum, et uerba eorum putredinem operantur, cum corrumpunt mores bonos per conloquia mala, et infideles sunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
csitn er emit tuNT. Fidemdat infidelis. ueniã delic¬
torũ tribuit scelentus. & in nomine xp̃i tinguit
anticdristus. benedicit adõ maledictus. uitã pollicet᷑
mortuus Pacemdat inpacificus. dm̃ in uocat blas¬
phȩmus sacerdotiũ amministrat profanus. ponit
altare sacrilegus: adhȩc om̃a accedit et illudma¬
lũ ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere
reticis. Eccecd quali a cogitur ecclȩsia consentire.
et si ne baptis moet uenia delictorũ cõmunicare
compellitur: Quã remfr̃s fugere acuitacredebe¬
mus &iatanto scelere nossepantre : et unum
haptismũ tenere quod soli eđȩ adõ concessũ. ẽ.¬
respondeo : qm̃quisquis &ia in tus
confitetur sedin nosse. faccis autenegitt.
Quales sunt auari. erinuidi. et propter
finternũ odiũ non meo sed scĩ iohannis apłi testi¬
monio dicunt᷑ Homicidȩ : et spemnon habent.
quiamalum conscientiam gerunt: et ꝑfidisuNt

Expanded text:
cancerem mittunt, fidem dat infidelis, ueniam deliccancerem mittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a Deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, Deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus, ad haec omnia accedit etiam illud malum ut antistes?, diaboli audeat eucharistiam facere. e haereticis. ecce ad qualia. igitur ecclesia consentire et sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur. quam. rem, fratres, fugere, ac,uitare debemus et a tanto scelere nos separare et unum baptismum tenere quod soli ecclesiae a deo concessum erespondeo, quoniam quisquis etiam intus confitetur se deum nosse, factis autem negat — quales sunt auari et inuidi et qui propter fraternum odium non meo, sed sancti Iohannis apostoli testimonio dicuntur homicidae —, et spem non habent, quia malam conscientiam gerunt, et perfidi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
atq laudata . qualem bettꝰ cyprianꝰ & eius
college quicumq: eo concilium illud fecert
Cum diuersec sentientib: tenueruNT. hereticoꝵ
et seuismaticorũ seditio ses calumnias
proturbantes at que euertentes: In nomine
Sufferentes inuicem indilectione studentes
seruccre umitatẽ sp̃s inuinculo pacis: Perquẽ
&itom ait. Siquidaliter secpitis id quoque uob
ds̃ reuel abit Scõrũ ep̃orũ sententi cis seduo
cumeis uinculo unitatis et paccis. in quoreti¬
uendo eosquantũ ipsecdñs adiuuat mitti¬
mur : Consideren dacs t ꝑtriac tandecs
ad gredimur.
ACCILIOS ABELTA Dixit PoDURCAIBA¬
ptismũ in ecclesia solascio: &extrt ȩcłam Nullũ : hc
perit unu ubi spesuero ẽ. et fidesrecto Sicenim scrip¬
tum ẽ Vna fides : una spes unũbaptisma. Non a pud
hereticos ubispesNiulla ẽ et fides stlsa: ubiom̃a
permendacium aguntur : ubi exorcizat demo¬
macus sacnementũ interrogact cuiusos et uerba

Expanded text:
adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius collegae, quicum eo concilium illud fecerunt, cum diuersa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias proturbantes adque euertentes, in nomine sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, per quem etiam ait: si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit, sanctorum episcoporum sententias saluo cum eis uinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse dominus adiuuat, imitamur, considerandas et pertractandas adgredimur. Caecilius a Bilta dixit: Ego unam baptismum in ecclesia sola: scio et extra ecclesiam nullum. hic erit unum, ubi spes nulla est et fides certa. sic enim scriptum est: una haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur, ubi exorcizat daemoniacus sacramentum interrogat, cuius os et uerba
Abbreviated transcription (Latin):
tsetco ep̃istĩris nioncontedimus : Cumquibus
diuinam concordiam & dominicã pacẽ tenemus
t paulopost: seruoct᷑ inquita nob pactienteritu
lꝗuter caritas animi collegi honor. uincu¬
lum fidei concordia sacerdotu. Sic et inepis¬
tolae quam scripsit ad magnum cũ debaptis¬
motinctorũ & ꝑfusorũ quereret᷑. utruenali¬
quid inter ẽ : Qua in parte inquit uemini
uerecundia et modestia n stt preiudiccet
quominꝰ unusquisque qđ putaeuerit sentiat¬
& quod senserit secciat: Quib: eius sermo¬
nbus scctis apptret. illo tempore ab eisistte
eẽ treciocta quonondum declarata si ne
ambagine auri ebant᷑ sed adhuc oltusaemis¬
no molimine quȩrebant᷑ Nosergoiã debaptism¬
simplicuttue ubi que cgnoscenda consuctu¬
diniem uniuersȩ ec lesiȩ &iam concilus uniuq¬
scclibus roboratam tenentes : Acceptecquo
ex uerbi s c̃spriani maiore fiducia ꝑquȩ mihi
aacemtunc licer& scluoiure communionus
diuersa sentire : Vnita tequidem prelata

Expanded text:
s nostris non contendimus, cum quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus. et paulo post: seruatur, inquit, a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismsimplicitate ubique agnoscenda consuetudinem uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis dinersa sentire, unitate quidem praelata