comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um qͣsi stimuli. & qͣsi claui in altũ defi
.xi. Bene ait uerba sapientiũ sicut sti¬
muli. & qͣsi claui in altũ defixi. quia
peccata hominũ nesciunt palpare.
nec molli manu attrectare lasciuia.
s asperȩ inuectionis increpatione cor-¬
rigere. & errantes pęnitentiȩ dolorẽ
& uulnꝰ infigere. Si cuiꝰ gͥ sermo non
pungit. s oblectationi est audientiũ.
iste ñ est sermo sapientis. Hinc est qd̾
ioħs iudeos głantes redarguit dura
inuectione. dicens: genimina uipera¬
rũ qͥs demonstrauit uob̾ fugere a uen-¬
tura ira: Deniq possumꝰ &alit̃ hanc
sententiã breui indagatione innuere.
qd ait dicens. uerba sapientiũ sicut
stimuli & reliqͣ. qͥa & ad conuersionẽ
ꝓuocant & firma st̃. & in nullo ober
adeos usq puenerunt. & id̃o solida
radice fundata sunt. Unde & in eodem
uersu subiungit᷑. Quȩ ꝑ inagistoꝵ con¬
siliũ data sunt a pastore uno uidelicet

Expanded text:
um quasi stimuli et quasi clavi in altum defixi um quasi stimuli et quasi clavi in altum defixi . » Bene ait: « Verba sapientium sicut stimuli et quasi clavi in altum defixi, » quia peccata hominum nesciunt palpare, nec molli manu attrectare lascivia; sed asperae invectionis increpatione corrigere, et inerrantes poenitentiae dolorem et vulnus infigere. Si cujus igitur sermo non pungit, sed oblectationi est audientium, iste non est sermo sapientis. Hinc est quod Joannes Judaeos gloriantes redarguit dura invectione, dicens: « Genimina viperarum, quis demonstrabit vobis fugere a ventura ira ? » Denique possumus et aliter hanc sententiam brevi indagatione innuere, quo ait dicens: « Verba sapientium sicut stimuli, » etc., quia et ad conversionem provocant et firma sunt, et in nullo oberrad eos usque pervenerunt, et ideo solida radice fundata sunt. Unde et in eodem versu subjungitur: Quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno, videlic
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ enĩ ꝙͣ suꝑiora pandamꝰ dicendũ
est qͥs fuerit iste ieroboal & sedan:
Leroboal ipse est gedeon. qͥ cũ trecentis
uiris suꝑauit madianitas: uedan uꝰ ut
quib dã placet ipse est samson. Cetarĩ
iuxta altiorẽ intelligentiã galgala ubi
samuhel innouauit regnũ acredargi¬
it filios isrł. qui int̾pretatur reuel aus
significat reuelationẽ & illuimnationẽ
aidi in nouo testam̃to. ubi uetꝰ regnũ in
nouũ cõmutatum est. De qͣmutatio¬
ne superiꝰ iã diximꝰ ubi deheli & filiis
ci reꝓbatis & electione samuhelis de¬
scripsimꝰ & de abiectione saul & consti¬
tutione dauid dño fauente in posterũ
dicturi sumꝰ. Uerũ in hoc qđ samuhel
filios isrł redarguit. iuxta moralem in¬
telligentiã tẏpũ tenuit sꝑualiũ doctoꝵ.
qui in semetipsis delicta grauia ñ ha-¬
bent quȩ redarguant. s alioꝵ peccata
absq retractatione feriunt. Dehis enĩ
talib: ꝑsalomonẽ dicit᷑: uerba sapienti¬

Expanded text:
im antequam superiora pandamus, dicendum est quis fuerit iste Jerobaal et Badan. Jerobaal ipse est Gedeon, qui cum trecentis viris superavit Madianitas. Badan vero, ut quibusdam placet, ipse est Samson. Caeterum juxta altiorem intelligentiam, Galgala ubi Samuel innovavit regnum ac redarguit filios Israel, quae interpretatur revelatio significat revelationem et illuminationem fidei in Novo Testamento, ubi vetus regnum in novum commutatum est. De qua mutatione superius jam diximus, ubi de Eli et filiis ejus reprobatis, et electione Samuelis descripsimus. De abjectione Saul et constitutione David, Domino favente, in posterum dicturi sumus. Verum in hoc quod Samuel filios redarguit, juxta moralem intelligentiam typum tenuit spiritalium doctorum: qui in semetipsis delicta gravia non habent, quae redarguant; sed aliorum peccata absque detrectatione feriunt. De his enim talibus per Salomonem dicitur: « Verba sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
Ceteri uͦ quib regnauit indigne. calculo¬
ñ hic comprehendunt᷑. Sed si uoluerit
quis intelligere panticipationẽ de isbo¬
sech eo qd̾ in sequentib legat᷑. qͣdragita
annoꝵ erat isboseth cũ regnare cepisset.
& duob annis regnauit. & amorteheli
usq ad saulis om̃e tempꝰ qͣdraginta annoꝵ
st̃ ñ ꝓhibemꝰ. quia & intelligi ualet
t ꝑcussit ionathas stationẽ philistinoꝵ.

Expanded text:
Caeteri vero quibus regnavit indigne calculo noCaeteri vero quibus regnavit indigne calculo non hic comprehenduntur. Sed si voluerit quis intelligere per anticipationem de Isboseth, eo quod in sequentibus legatur, Quadraginta annorum erat Isboseth cum regnare coepisset, et duobus annis regnavit, et a morte Heli usque ad Saul omne tempus quadraginta annorum est, non prohibemus quia et intelligi valet. « Et percussit Jonathas s
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb scriptũ est. iudiciũ positũ est &
libri aꝑti sunt ꝓferunt in corda hominũ.¬
quã ut fructꝰ fidei acbonoꝵ oꝑum gigne¬
re possint diffundunt. ut eos qui maluꝰ
se egisse cognoscunt. terreant. Deinde
sequit᷑ qualit̾ samuhel dũ deiceret᷑ de
principatu ei ppłs dep̾caretur dicens. ne
cesses orare ꝓ nob̃. respondens ait. absit
a me hoc peccatũ in dño. ut cessem orare
scõꝵ olĩ in samuhele demonstrata est.
illa uidelicet de qͣ dñs ait: diligite ininicoᷤ¬
ur̃os. & orate ꝓpsequentib & calũniantib uo.¬
iliꝰ uniꝰ anni erat saul cũ regnare Al.¬
cepisset. duob autẽ annis regnauit
suꝑ isrł. N on de hisboseth filio saul
tantũ. s de eodem saule. hoc dictũ est
Sic enĩ erat innocens saul qnͣdo regnare
cȩꝑat. sicut filiꝰ uniꝰ anni ẽ: & i innocentia
ꝑseuerauit. Et quia in eadẽ innocentia
duob annis regnauit & humilitate.
bene dicit᷑ tanqͣ filiꝰ uniꝰ anni fuisse

Expanded text:
quibus scriptum est: « Judicium positum est et libri aperti sunt , » proferunt et corda hominum, ut fructus fidei, ac bonorum operum gignere possint, diffundunt: ut eos, quia malum se egisse cognoscunt, terreant. Deinde sequitur qualiter Samuel, dum quereretur de principatu, et populus deprecaretur, dicens: « Ne cesses orare pro nobis, » respondens ait: « Absit a me hoc peccatum in Domino ut cessem orare sanctorum, olim in Samuele demonstrata est: illa videlicet de qua Dominus ait: « Diligite inimicos, et orate pro persequentibus et calumniantibunius anni erat Saul cum regnare coepisset; duobus autem annis regnavit super Israel. » Non de Isboseth filio Saul tantum, sed de eodem Saule hoc dictum est. Sic enim erat innocens Saul quando regnare coeperat, sicut filius unius anni est, et in innocentia perseveraret. Et quia in eadem innocentia duobus annis regnavit et humilitate, bene dicitur tanquam filius unius anni fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ cosfecisse toto tẽpore presulatꝰ sa¬
inuhelis qͥ iosepho teste duodecĩ annis
completꝰ est. & pͥmo tẽpore regni saul
qd̾ codẽ hystorico affirmante uiginti
annis tenuit. nullꝰ scẽ hỹstoriȩ curiosꝰ
ignorat. Namq post modũ cũ recessis¬
& iustũ. necesse erat partẽ militiȩ uł pleps
eiꝰ ñ nullã maliciȩ illiꝰ extitisse complicẽ
is iuxta hẏstoriã p̃libatis. qͥd mistice
significet qđ archa uenit in cariathiarĩ
& intulerunt eã in domũ aminadabi

Expanded text:
eam fecisse toto tempore praesulatus Samuelis, qui Josepho teste duodecim annis completus est, et primo tempore regni Saul, quod eodem historico affirmante viginti annis tenuit, nullus sanctae historiae curiosus ignorat. Namque postmodum cum recessiset justum, necesse erat partem militiae vel plebis ejus nullam, malitiae illius exstitisse complicem. His juxta historiam praelibatis, quid mystice significet, quod arca venit in Cariathiarim, et intulerunt eam in domum Aminadab in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã breuissima insinuatione
enucleare aggredim᷑. Naas qͥ int̾pretat᷑
serpens significat diabolũ. ñ solũ quia
lubricꝰ & tortuosꝰ est. s qͥa pͥmũ homiunẽ
ꝑ serpentẽ decepit. Ipse adscendit ad p̾li¬
andũ contͣ iabes quȩ int̾pretat᷑ sensus.
qͥa diabolꝰ semꝑ sensũ diuinȩ cognitioniᷤ
& bonitatis ab hominib auferre conat᷑
Galaad uͦ qͥ dicit᷑ aceruus testimonii illoᷤ
significat. qͥ eruditi st̃ in eccłia testimo¬
nis diuinarũ scͥpturarũ. quoꝵ oculos
dextros naas eruere cupit. uidelicet
illuminationẽ fidĩ & p̃dicationis aufer¬
re satagit: Sed hos saul uidelicet dñs a
redemptor nr᷑ liberat cũ exercitu suo. ios¬

Expanded text:
intelligentiam brevissima insinuatione enucleare aggredimur. Naas enim, qui interpretatur serpens, significat diabolum: non solum quia lubricus et tortuosus est, sed quia primum hominem per serpentem decepit. Ipse ascendit ad praeliandum contra Jaber sensum divinae cognationis et bonitatis auferre ab hominibus conatur. Galaad vero, qui dicitur acervus testimonii, illos significat qui eruditi sunt in Ecclesia testimoniis divinarum Scripturarum. Quorum oculos dexteros eruere cupit, videlicet illuminationem fidei, et praedicationis auferre satagit. Sed hos Saul, videlicet Dominus ac Redemptor noster, liberat cum exercitu suo: i
Abbreviated transcription (Latin):
libris apocrifis. uerũ etiã ex poetarũ as
comicoꝵ gentiliũ ubi oportunũ uidit
exempla ꝓtulit. ñ ut oia coꝵ cõmenta
approbaret. s oportuna ubi necessariũ
uidit inseruit. Hinc est qđ iudas apłs
lit dicens. ꝓphetauit autẽ & de eis septi¬
mus ab adam enoc dicens. ecce uenit dĩs¬
ꝯđ ex p̾dictis libris sumptũ est. Sed quia
uerũ est. ñ est reticendũ. Non enĩ omnia
approbanda st̃. s necessaria accipienda
Sic etiã tͣditiones imnulle oportune assumen¬
de st̃ Cumq abieris inde & ultra transi¬
eris. & reliqua usq quo ait inuenieñ te
tres uiri ascendentes ad dm̃ in bethel.
i uiri causa orationis ibant in bethel.
ubi iacob lapidem erexerat.
Post hȩc uenieꝰ ad collẽ dĩ. ubi ẽ statio philistinoꝵ:
ollis dĩ locus erat. ubi ꝓphete habitabant
Et cũ ingressꝰ fueris urbẽ obuiã habebis
gregẽ ꝓpħarum descendentiũ de excelso.

Expanded text:
 verumetiam ex poetarum ac comicorum gentilium, ubi opportunum vidit, exempla protulit. Non ut omnia eorum commenta approbaret, sed opportuna ubi necessarium vidit, inseruit. Hinc est quod Judas apolit, dicens: « Prophetavit autem de his septimus ab Adam Enoch, dicens: Ecce venit Dom ex praedictis libris sumptum est, sed quia verum est, non est rejiciendum. Non tamen omnia approbanda sunt, sed necessaria accipienda. Sic etiam traditiones nonnullae opportuno assumendae sunt. « Cumque abieris inde, et ultra transieris, » et reliqua usquequo ait, « invenient te tres viri ascendentes ad Deum in Bethel. » Hi viri causa orationis ibant in Bethel; ubi Jacob lapidem erexerat. « Post haec veniens ad collem Dei, ubi est statio Philisthinorum. » Collis Dei locus erat ubi prophetae habitabant. « Et cum ingressus fueris in urbem, obviam habebis gregem prophetarum descendentium de ex
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm numerat. bezech enĩ egestas int̾¬
pretat᷑. qͥa in egestate p̾sentis uitȩ nouit
dñs qui st̃ eiꝰ. & apud ipsũ est certus nu¬
merus electoꝵ. qͦs ad preliũ contͣ diabo¬
lũ excitat. Nam possumꝰ ad hereticos
tas in hoc fedꝰ cũ ppło ȩccłiȩ. ut eruat
oculos ciꝰ dextros id est sensũ uł uisu sans¬
& orthodoxȩ fidi auferat. & uult ut sim¬
strũ habeant idest puersũ sensum &
praua sentiant: Sed ppłs fidelis aceriũ
testimonioꝵ diuinarũ scripturarũ con¬
gerit. unde suis hostib resistat. Nitat
in uniu̾sos t̾minos isrł hoc ẽ ad doctoreꝰ
ȩccłiȩ. quatinꝰ sibi opẽ ferant & scutũ fid̃i

Expanded text:
ech enim egestas interpretatur, quia in egestate praesentis vitae novit Dominus qui sunt ejus. Et apud ipsum est certus numerus electorum, quos ad praelium contra diabolum excitat. Nam possumus ad haereticos tas in hoc foedus cum populo Ecclesiae, ut eruat oculos dextros, id est sensum vel visum sanae orthodoxae fidei auferat. Et vult ut sinistrum habeant, id est perversum sensum, et prava sentiant. Sed populus fidelis acervum testimonium divinarum Scripturarum congerit, unde suis hostibus resistat, emittit in universos terminos Israel, hoc est ad doctores Ecclesiae, quatenus sibi opem ferant
Abbreviated transcription (Latin):
erat suꝑ bethcar qͥ int̾pretat᷑ domꝰ agni¬
tionis. qͥa tã diu p̾dicatores ꝑsecuti sunt.
quousq omnis error expurgaret᷑. & uere.
ds agnosceretur. Sequitur.
ulit autẽ samuhel lapidẽ unũ & posu¬
it eũ int̾ masphat & int̾ sen. & uocauit
nomen eius lapis adiutorii. & reliqua.

Expanded text:
erat super Bethchar, » quae interpretatur domus agnitionis, quia tandiu praedicatores persecuti sunt, quousque omnis error expurgaretur, et vere Deus agnosceretur. Sequitur: « Tulit autem Samuel lapidem unum, et posuit eum inter Masphath et inter Sen; et vocavit nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dificauit autẽ saul altare dño. tuncq
primũ cepit ȩdificare altare dño.
ebreus ñ habet primũ. sic̃ in qͥb dã
codicib legimꝰ. Unde quęrendũ cum
ante legat᷑ ȩdificasse altare qnͣdo a si¬
muhele increpatꝰ est. cur hic dicitꝰ tͥ
inobędient̃ illud edificauit. ñ dño ell¬
ficasse intelligit᷑. Hic aut̃ qͥa obȩdient¬
& recte illud edificauit. dño ȩdificasse
phibet᷑. Dixitq saul ad ppłm:
Applicate huc uniuersos angulos płi
Ingulos ppłi principes ppłi uocat qͥb
iãem ppłs tanꝙͣ lapͥib hinc inde paris¬
tes inherent. adherebat. Dcĩde sequitͥ
qualit̾ sortẽ mittendo dep̃hensus ał
ionatha. Unde & ait saul.
morieris ionathan. Dixitq ppłs ad
Qul. Ergone ionathan moriet᷑ qͥ fecit
salutẽ hanc magnã in isrł: Hoc nefas
est. l iberauit gͦ ppłs ionathan ut non
moreret᷑. Nota qnͣtũ ꝓsint transacła
pona cont᷑ quȩlibet minima offensa

Expanded text:
« Aedificavit autem Saul altare Domino. Tuncque « Aedificavit autem Saul altare Domino. Tuncque primum coepit aedificare altare Domino. » Hebraeus non habet, primum, sicut in quibusdam codicibus legimus. Unde quaerendum, cum ante legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicitur, Tinobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte illud aedificavit, Domino aedificasse perhibetur. « Dixitque Saul ad populum: Applicare huc universos angulos populi. » Angulos populi, principes populi vocat, quibus idem populus, tanquam lapidibus hinc inde parietes inhaererent, adhaerebat. Deinde sequitur: Qualiter sortem mittendo deprehensus est Jonathas. Unde et ait Saul: morieris, Jonatha. Dixitque populus ad Saul: Ergone Jonathas morietur qui fecit salutem hanc magnam in Israel; hoc nefas est. Liberavit ergo populus Jonatham ut non moreretur. » Nota quantum prosint transacta bona contra quaelibet minima offensa.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s credentes baptizare p̾cepit. Nam
bet animal qd dõ offerebat᷑ ñ in castra
immolarent. s ad ostiũ tab̾naculi uni-¬
uersa adducerent ꝓut suꝑiꝰ ostendimꝰ.
& ibi oĩa occiderent. tẏpos adumbrabat
futuros. Qd enĩ in lege ostiũ. hoc ingens
saxũ hoc est unitas fidi in xͦ significat.
Nam sicut ꝑ oues & boues & uitulos & an¬
etes diuersos homines ad fidẽ uenien¬
tes significat. ita poccisionẽ animaliũ
lauachrũ regenerationis insinuat. In
quo baptismo uelut qđ libet animal
uetꝰ homo morit᷑. & nouus resurgit.
lili enĩ eosdẽ credentes qͣsi diuersa am¬
malia ut dictũ est occidentes suꝑ tenã
cũ sanguine comedunt. qͥ in uarias
sectas diuisi in unitate fidi sic̃ oportet
nequaꝗꝙͣ baptizant. Quos utiq qͣsi cũ
sanguine comedunt. dũ illos absq
ꝑfecta purificatione peccatores sibi
aggregant. Quos uelut comedunt.
dũ se cũ illiᷤᷤ unũ corpꝰefficiunt Seqͥt᷑

Expanded text:
omnes credentes baptizari praecepit. Nam omnes credentes baptizari praecepit. Nam bet animal, quod Domino offerebatur, non in castris immolarent, sed ad ostium tabernaculi universa adducerent, prout superius ostendimus, et ibi omnia occiderent, typos adumbrabat futuros. Quod enim in lege ostium, hoc hic ingens saxum, hoc unitas fidei in Christo significat. Nam sicut per oves et boves et vitulos et arietes, diversos homines ad fidem venientes significat, ita per occisionem animalium, lavacrum regenerationis insinuat. In quo baptismo, velut quodlibet animal, vetus homo moritur, et novus resurgit. Illi enim eosdem credentes quasi diversa animalia, ut dictum est, occidentes, super terram cum sanguine comedunt, qui in varias sectas divisi, in unitate fidei, sicut oportet, nequaquam baptizant. Quos utique quasi cum sanguine comedunt, dum illos absque perfecta purificatione peccatorum sibi aggregant. Quos velut comedunt, dum se cum illis unum corpus efficiunt. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam mỹstice habere dinoscit᷑. qd̾ postꝗͣ.
hereticoꝵ conuentꝰ dño cooꝑante ꝑ ȩccle-¬
siasticos uiros uictus atq disꝑsus & in
fugã uersꝰ catholicis cesserit. eos qͥ de
eccłia ab ipsis hereticis ui uł ꝑsuasione
subtracti fuerant. rursũ ad eccł̃iam a
qua discesserant redeuntes. pleriq sa¬
cerdotes adhuc diuersa sentientes & in
uariis sectis seiuncti. aut illos qͦs de ipsis
hereticis qͣsi oues aut bones ad eccłiam
reducere potuerint baptizandos denuo
decernunt. sicut qͥbdam sacerdotibus
olĩ uisũ fuerat. ut de heresi ad ȩccłiam
conuersi iterũ baptizarent᷑. sic̃ faciunt
donatistȩ heretici. qd̾ utiq illicitũ est.
eos qͥ semel abluti sunt denuo baptiza-¬
ri. aut certe conuersos ex gentilitate
nequaꝗͣ scd̾m ȩccłiasticam regulã re¬
ctũ baptismũ tradere. Quos tam̃ xp̃c
unitatẽ fidi reuocat in fide sua: cuiꝰ fi-¬
gurã lapis ille grandis p̃tendebat. qui

Expanded text:
tiam mystice habere dignoscitur: quod postiam mystice habere dignoscitur: quod poshaereticorum conventus, Domino cooperante, per ecclesiasticos viros victus atque dispersus et in fugam versus catholicis cesserit; eos vero qui de Ecclesia ab ipsis haereticis vi vel perversione subtracti fuerant, rursum ad Ecclesiam a qua discesserant redeuntes, plerique sacerdotes, adhuc diversa sentientes et in variis sectis seducti, aut illos quos de ipsis haereticis, quasi oves aut boves, ad Ecclesiam reducere potuerint, baptizandos denuo decernunt; sic quibusdam sacerdotibus olim visum fuerat, ut de haeresi ad Ecclesiam conversi, iterum baptizarentur, sicut faciunt Donatistae haeretici: quod utique illicitum est, eos qui semel abluti sunt, denuo baptizare, aut certe conversis ex gentilitate, nequaquam secundum ecclesiasticam regulam, rectum baptismum tradere. Quos tamen Chriunitatem fidei revocat in fide sua, cujus figuram lapis ille grandis praetendebat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
thȩ illuminati sunt sicut diximꝰ. ñ ad
uidendũ qͥ ante uidebat.s ad discer-¬
nendũ quia uetita tetigerat. tunc enĩ
casꝰ ille sicut adã fecit illũ attentum
reddiditq confusũ. quid aliud expri¬
mitur. nͥ qd̾ hoc facto ammonet᷑ om̃s
illecebras uoluptatũ in scło debere
contemnere is qͥ do nititur militare:
Non enĩ potest contͣ allophilos sꝑuales
idest aduersꝰ pͥncipes tenebrarũ uirib
animi concurrere. qͥ adhuc huniꝰ mundi
negligit dulcedinẽ declinare Nel enĩ
distillant inquit scͥptura labia mere¬
tricis. qdđ est delectatio uoluptatis car-¬
nalis. De qͦ putat᷑ iuxta mysticos intel¬
lectus hunc gustasse ionathan. & forte
dep̾hensum uix p̃cib ppłi liberatum.
Illud uͦ qđ superiꝰ descripsimꝰ. qͥa post ꝗͣ
dñi opitulante auxilio philistiim con¬
turbati dispsiq & in fugam uersi st̃. qͥcũq
de filiis isrł eis adheserant. rursũ ad suoᷤ
isrłitas reuersi st̃ & cęt̾a. hanc intelligen¬

Expanded text:
thae illuminati sunt, sicut diximus, non ad videndum, quia antea videbat, sed ad discernendum, quia vetita tetigerat. Tunc enim casus ille, sicut Adam, fecit illum attentum, reddiditque confusum: quid aliud exprimitur, nisi hoc facto admonetur, omnes illecebras voluptatum in saeculo debere contemnere is qui Deo nititur militare? Non enim potest contra Allophylos spiritales, id est adversus principes tenebrarum, viribus animi concurrere, qui adhuc hujusmodi negligit dulcedinem declinare. Mel enim distillans, inquit Scriptura , labia meretricis, quod est delectatio voluptatis carnalis. De quo putatur, juxta mysticos intellectus, hunc gustasse Jonathan, et sorte deprehensum, vix precibus populi liberatum. Illud vero quod superius descripsimus, quia postquam Domini opitulante auxilio, Philistim conturbati dispersique et in fugam versi sunt, quicunque de filiis Israel adhaeserant, rursum ad suos Israeliticos reversi sunt, etc., hanc intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
a. s int̾fice a uiro usq ad mullerem
& paruulũ atq lactentẽ. bouẽ & ouẽ
camelũ & asinũ. Recensere dicit᷑ ds
mala amalechitarũ. sicut ꝑ moy sen
olĩ in lege p̾nuntiatũ fuerat. Unde
id̾o iumenta amalech dñs demoliri
iubet. ut nec in uimentis eiꝰ memoria
fieret. Dñs enĩ dixerat se deleturum
memoriã amalech de subcȩlo. iccirco
precipit᷑ sauli ut eã penitꝰ ab homine.
usq ad ium̃ta deleret. Et qͥa eiꝰ me¬
moria id est amalech penitꝰ deleta ñ
fuit. saulis peccatũ & inobȩdientia¬
ostendit. De qͦ amalechita in libro
deuteronomii ita dicit᷑: memento quȩ
fecerit tͥ amalec in uia qnͣdo regredie¬
baris ex egỹpto. quomͦ occurrerit tibi
& xtremos agminis tui qͥ lassi reside¬
bant ciciderit. Lassos hic hebrei ĩmundos
scãm legẽ extͣ castra manentes intelligunt
Quos cicidisse amalechitȩ dicunt᷑. qͥa sicut
ipsi tradunt eoꝵ circũcisionẽ amputauert̃¬
& in subsannationẽ dĩ in celũ ꝓiecerunt.

Expanded text:
 sed interfice a viro usque ad mulierem, et parvulum atque lactentem bovem, et camelum et asinum. » Recensere dicitur Deus mala Amalecitarum, sicut per Moysen olim in lege praenuntiatum fuerat. Unde  jumenta Amalec Dominus jubet demoliri, ut nec in jumentis ejus memoria fieret Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Et quia ejus memoria, id est Amalec, penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientiausa. De quo Amalec ita in libro Dendo egrediebaris ex Aegypto: quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui qui lassi residebant, ceciderit. Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur: quia sicut ipsi tradunt, eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. Qd autẽ saul itainuenit sic̃ uidens
p̾dixerat. significat qͥa oĩa ita euenert̃
xp̃o sicut libri legis & ꝓpħarũ olim p̾di¬
xerunt. licet de iudeis uelint intelligi.
quib prospera seu aduersa ita euene.¬
runt sicut moyses p̾dixerat.l

Expanded text:
finem . » Quod autem Saul ita invenit, sicut videns praedixerat, significat, quia omnia ita evenerunt Christo, sicut libri legis et prophetarum olim praedixerunt, licet de Judaeis velint intelligi, quibus prospera seu adversa ita evenerunt, sicut praedixerat.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ecesũ ut comedatis mecũ hodie s dimit
tt manc. & oĩa q̃ st̃ in corde tuo ĩdicabotͥ
ic eni si ñ displicuerit sicut scriptum
mucrimꝰ traditionẽ uideoꝵ inserere
pͥsumimꝰ. Erat enĩ in corde saul sic̃ ipsi
tradunt qđ rex futurꝰ esset. qͥa uiderat
ꝑuisũ se in uerticẽ arboris collocari.
Quȩ uisio signũ regale erat. Deniq ñ
tantũmͦ de asinis qͣs ꝑdiderat in corde
tractabat. qͥa cũ dictũ sit. & omĩa quȩ
st̃ in corde tuo indicabo tͥ. statĩ ꝑ partẽ
coniunctionis copulatiuam & distin¬
guendo copulauit dicens.
t de asinis qs ꝑdidisti nudiꝰ terciꝰ ne
sollicitꝰ sis. quia inuentȩ st̃. Et illud.
Et cuiꝰ erunt optima quȩq in isrł:
Nonne tibi. & om̃i domui patris tui :
ales enĩ & huiꝰ modi traditiones iudeoꝵ
de apocrifis libris eoꝵ ꝓlate st̃. qͦs secũ
reconditos habent q̃ in nr̃is ñ habent᷑.
Et ido a quib dã recipiunt᷑. ñ ꝓpterea

Expanded text:
in excelsum, ut comedas mecum et dimittam in excelsum, ut comedas mecum et dimittam te mane, et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi. » Hic enim si non displicuerit, sicuti scriptum invenimus, traditionem Judaeorum inserere praesumimus. Erat enim in corde Saul sicut ipsi tradunt quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris collocari; quae visio signum regale erat. Denique non tantummodo de asinis quas perdiderat in corde tractabat, quia cum dictum sit: Et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi, statim per partem conjunctionis copulativam, et distinguendo copulavit dicens: « Et de asinis quas perdidisti nudiustertius ne sollicitus sis, quia inventi sunt. » Et illud: « Et cujus erunt optima quaeque Israel? nonne tibi et omni domni patris tu. » Tales enim et hujusmodi traditiones Judaeorum, de apocryphis libris eorum prolatae sunt, quos secum reconditos habent, quae in nostris non habentur. Et ideo a quibusdam recipiuntur, non propterea
Abbreviated transcription (Latin):
cere decreuimꝰ. Ait enĩ sacra hystoria.
ixitq saul ad puerũ suũ. Ecce ibimꝰ
quid feremus ad uirũ di: & reliqua:
Non enĩ putabat saul sibi a samuhele
alit̃ indicari nͥ p̾cio diuinationis. de qͦ
puerait. cũ a saule audisset. panis defe¬
cit in sistarciis nr̃is. Ecce inuenta est in
manu mea quarta pars stateris argenti.
demꝰ homini di. I̾o ait. quid feremꝰ
ad uirũ di. Qd̾ autẽ sauli inquirenti
de uidente. respondert̃ dicentes. festi¬
na nunc hodie enĩ uenit in ciuitatem.
qͥa sacrificiũ est hodie ppło in excelso.
sacrificiũ in hoc loco ꝓut aliqͥ intelligi
uolunt prandiũ intelligit᷑. qđ p̃paraue¬
rã samuhel ppło in kalendis. qͥa sequit᷑.
neq enĩ comessurꝰ est ppłs donec ille ue¬
niat. qͥa ipse benedicet hostiȩ & deincipꝰ
comedent qͥ uocati st̃. Ceterũ siqͥs simpli¬
citer de hostuis ĩmolatis ac sacrificiis
intelligere uoluerit. nos ñ inhibemꝰ.
Ieitꝙ: simubel ad saul Ascende ante me

Expanded text:
acra historia: « Dixitque Saul ad puerum suum; Ecce ibimus: quid feremus ad virum Dei? » et reliqua. Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter indicari, nisi pretio divinationis, de quo puer ait, cum a Saule audisset: Panis defecit in sitarciis nostris: « Ecce inventa est in manu mea quarta pars stateris argenti, demus homini Dei. » Ideo ait: « Quid feremus ad virum Dei? » Quod autem Sauli inquirenti de Vidente, responderunt dicentes: « Festina nunc, hodie enim venit in civitatem, quia sacrificium est hodie populi in excelso. » Sacrificium in hoc loco, prout aliqui intelligi volunt, prandium intelligitur, quod praeparaverat Samuel populo in Kalendis, quia sequitur: « Neque enim comesturus est populus, donec ille veniat, quia ipse benedicet hostiae, et deinceps comedent qui vocati sunt. » Caeterum si quis simpliciter de hostiis immolatis, ac sacrificiis intelligere voluerit, nos non inhibemus. Dixitque Samuel ad Saul: « Ascende ante me
Abbreviated transcription (Latin):
ait ad eũ qͥ se finxerat saul oceidisse.
Quomͦ ñ timiusti manũ tuã mittere
in xp̃m dñi: Sed bene ait qđ ab humero
sursũ saul suꝑeminebat om̃ib iuxti
sp̃ualem intelligentiã. qͥa caput nr̃m
sursũ est suꝑ nos. qđ est. xp̃e. Et bene
dictũ est. ñ erat melior illo. Et psalmmi¬

Expanded text:
ait ad eum qui se finxerat Saul occidisse: « ait ad eum qui se finxerat Saul occidisse: « Quomodo non timuisti manum tuam mittere in christum Domini ? » Sed bene ait, quod ab humero sursum Saul supereminebat omnibus, juxta spiritalem intelligentiam, quia caput nostrum sursum est supra nos, quod est Christus. Et bene dictu
Abbreviated transcription (Latin):
gestauit figurã. s aliqnͣdo iudeoꝵ tẏpũ
ob suꝑbiã & aduers dm̃ inuidentiã. sic̃
superiꝰ tetigimꝰ. & in fut᷑o demonstrabi
onem regni atq altitudinẽ stature. &
ꝓpt̃ principatũ. de qͦ ysaias ait. factꝰ est
principatꝰ eiꝰ suꝑ humerũ eiꝰ. aliqñdo
uͦ principẽ scłi huiꝰ ꝓpter elationẽ cordis.
& humiliũ oppressionẽ sic̃ in consequen¬
tib declarabit᷑. Sed in hoc loco ubi a
saul cũ asinas patris sui quȩ deerant quȩ¬
missꝰ ad oues quȩ ꝑierant domus isrł
uenire dignatꝰ est. suꝑ cunctũ ppłm
suũ ab eo in regẽ constitutꝰ est sic̃ ipse
sicut superiꝰ legit᷑ principatũ significat
dñi nr̃i qđ accepit. Qui a samuhele un¬
ctus dicit᷑. qͥa a d̃o patre unigenitꝰ filiꝰ
spuali unctione delibutꝰ legit᷑. De quo
psalmista: ꝓpterea unxit te ds ds tuus
& reliqua. Om̃s enĩ retro olĩ reges ifrł
ob unctionis sacramentũ in typo salua-¬
toris xp̃i sunt appellati. Unde & dama

Expanded text:
aliquando Judaeorum typum, ob superbiam, et adversus Deum invidentiam, sicut superius tetigimus, et in futuro demonstrabimopter unctionem regni, atque altitudinem staturae, et propter principatum. De quo Isaias ait: « Factus est principatus ejus super humerum ejus . » Aliquando vero principem saeculi hujus, propter elationem cordis et humilium oppressionem, sicut in sequentibus declarabitur; sed in hoc loco, ubi aSaul, cum asinas patris sui quae deerant quaemissus, ad oves quae perierant domus Israel venire dignatus est, super cunctum populum suum ab eo in regem tantum constitutus est. Sic ipse sicut superius legitur, principatum significat Domini nostri quem accepit. Qui a Samuele unctus dicitur, quia a Deo Patre unigenitus Filius spiritali unctione delibutus legitur: de quo Psalmista: « Propterea unxit te Deus, Deus tuus reliqua. Omnes enim retro olim reges Israel, ob unctionis sacramentum, in typo Salvatoris christi sunt appellati. Unde et David
Abbreviated transcription (Latin):
licet semꝑ inaltitudine contẽplationis
hoc enĩ significat rama quȩ int̾pretat᷑
excelsa. m̃te habitare delectet᷑. ꝑactioniᷤᷤ
tam̃ compassionẽ ad infirma m̃bra
ȩccłiȩ condescendere ñ renuit. Et quasi
ppłm isrł iudicat. dũ creditã sibi plebẽ
ad tenendã unitatẽ fidĩ & cȩtãs uirtutes
oꝑandas sua exhortatione instituit &¬
docet: seu qͥa iudex alieni delicti efficit᷑.
uolã mentẽ. sed scđm qd sacra scͥtura
reuelat. agere debet. & ad domũ ꝓprii pe¬
ctoris & conscientiȩ tandẽ redire. & ho¬
stias bonȩ uoluntatis dño immolare.
ongregati gͦ uniuersi maiores natu
isrł uenerunt ad samuhelẽ in rama¬
tha. dixert̃ q ei Ecce tu senuisti & filii tui
ñ ambulant in uiis tuis. constitue nob̾
regem ut iudicet nos. & cetera:

Expanded text:
licet semper in altitudine contemplationis licet semper in altitudine contemplationis hoc enim significat Rama, quae interpretatur excelsa mente , habitare delectetur, per actiones tamen compassionum, ad infirma membra Ecclesiae condescendere non renuit, et quasi populum Israel judicat, dum creditam sibi plebem, ad tenendam unitatem fidei, et caeteras virtutes operandas, sua exhortatione instituit et docet: seu qui judex alieni delicti efficitur, a et malevola mente, sed secundum quod sacra Scriptura revelat, agere debet: ad domum proprii pectoris et conscientiae tandem redire, et hostias bonae voluntatis Deo immolare.ongregati ergo universi maiores natu Israhel venerunt ad Samuhel in Ramatha dixeruntque ei ecce tu senuisti et filii tui non ambulant in viis tuis constitue nobis regem ut iudicet nos sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ion enĩ uacat a mẏsterio qd̾ samuhel
m supͣdictis locis conueniens iudicabat
isrł. In hoc enĩ typũ tenuit doctoꝵ in
scã eccłia. Et ut hoc manifestiꝰ pateat.
manifestemꝰ clariꝰ. Behel enĩ quȩ int̾¬
pretatur domꝰ dĩ. scãm significat ȩcele¬
sia. quȩ domꝰ d̃ĩ dicit᷑. in qua dñs sua
gra uidelicet in mentib electoꝵ habita¬
re dignatꝰ est. uixta qdđ ipse ait. & inam¬
bulabo & in habitabo in eis Unde gal¬
gal quȩ int̾pretat᷑ reuelatio eandem
significat ȩccłiam de qͣ dñs dicit. ubi
tur intentio. bene sequit᷑. qͥa uidelicet
in supͣdicta ȩccł̃ia scã dĩ est pura in
mentib electoꝵ intentio. qͣ semꝑ esu¬
rit & anhelat ad dm̃: In qua samuhel
ꝓpheta udicat filios isrł. uidelicet do¬
ctor fidelis fideles in eccłia decernit:
Unde bene dicit᷑. qd reuertens habita.¬
bat in rama samuhel ubi erat domꝰ eiꝰ.
qͥa uidelicet hoc indicasse uidet᷑. qd̾ oĩs
ȩccłiasticꝰ doctor uir sp̃ualis in ȩccłia

Expanded text:
enim vacat a mysterio quod Samuel in supradictis locis conveniens judicabat Israel. In hoc enim typum tenuit doctorum sanctae Ecclesiae, et ut hoc manifestius pateat, manifestemus clarius: Bethel enim, quae interpretatur domus Dei, sanctam significat Ecclesiam quae domus Dei dicitur, in qua Dominus sua gratia videlicet in mentibus electorum habitare dignatus est. Juxta quod ait: « Et inambulabo et inhabitabo in eis . » Unde et Galgala, quae interpretatur revelatio, eamdem significat Ecclesiam, de qua Dominus dicit. « Ubtur intentio, bene sequitur: quia videlicet in supradicta Ecclesia sancta Dei, est pura in mentibus electorum intentio, qua semper esurit, et anhelat ad Deum. In qua Samuel propheta judicat filios Israel, videlicet ut doctor fidelis fideles in Ecclesia decernit. Unde bene dicitur, quod revertens habitat in Rama Samuel, ubi erat domus ejus, quia videlicet hoc indicasse videtur, quod omnis ecclesiasticus doctor, vir spiritalis in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
uł eradicatio dicit᷑. reꝓboꝵ significat
sterilitatẽ. qͥ his uiciis insistunt. & si
in his ꝑseuerauerint eradicabunt᷑a t̾ra
uiuentiũ. Sed hȩ qͥnq ciuitates munera
aurta offerunt. qnͣdo auro spualis intel¬
ligentiȩ instructi ab his uiciis ꝑ pęni-¬
tentiã declinantes. quȩ in qͥnq sensib
corporis admittunt᷑. diuinis testam̃tis
se subdunt. Unde necesse est. ut atten¬
dant ad mortẽ. ubi est tristicia uera.
& sterilitas ppetua. & sic se cohibebunt
ab iniquitatib Sed qđ ait iuxta hrsto¬

Expanded text:
 era dicatio dicitur, reproborum significat sterilitatem, qui his vitiis insistunt; et si in his perseveraverint, eradicabuntur a terra viventium. Sed hae quinque civitates munera aurea offerunt, quando auro spiritalis intelligentiae instructi, ab his vitiis per poenitentiam declinantes, quae in quinque sensibus corporis admittuntur divinis Testamentis se subdunt. Unde necesse est ut attendant ad mortem, ubi est tristitia vera et sterilitas perpetua et sic se cohibebant ab iniquitatibus. Sed quod ait juxta histo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sabelliꝰ impie p̾dicabat. quid tunc
agendũ erit uiris eccłiasticis. nͥ ut ex ipsa
sacra scͥptura contra huiꝰ modi assertorẽ
natura. trinꝰ uͦ in ꝑsonis: Rursũ tẽpo¬
re qͥeto nil ampliꝰ doctorib eccłiȩ catho¬
lice plebib qͥ p̾sunt p̃dicare conuenit.
quã ut credant patrẽ & filiũ & sp̃m scm

Expanded text:
sicut Sabellius impie praedicabat; quid tunc sicut Sabellius impie praedicabat; quid tunc agendum erit viris ecclesiasticis, nisi ut et ipsa sacra Scriptura contra hujusmodi assertorem natura, trinus vero in personis. Rursum tempore quieto, nil amplius doctoribus Ecclesiae catholicae plebibus qui praesunt praedicare convenit, quam ut credant Patrem et Filium et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
eruditionẽ tantũ mͦ ppłi fidelis. qͣsi ad
agriculturã uxta hẏstoriȩ simplicitatẽ
utunt᷑. Quȩ testimonia acsi ferram̃ta
uiri eccłastici subtili inquisitione ea
ꝑscrutando & sꝑuali acumine acuendo
uelut in gladios uertunt. ꝑ qͦs & hostes
fidi ꝓsternunt. & tã se ꝙͣ. ceteros fideles
ab eoꝵ ꝑsecutione siue ꝑsuasione defen¬
dunt Precepta qͥppe diuinȩ legis atq
testimonia & ferramenta sunt in pace
eccłiȩ. & arma in tẽpore belli. Et ut ma¬
nifestiꝰ fiat qđ ꝓfertur. in pace eccliȩ
p̃sules eiꝰ seu sacerdotes simplici p̾dica¬
tione ppłm sibi creditũ fide informanteᷤ.
ñ alta de dõ neq incapabilia illis ꝓpont̃.
s ut simplicit᷑ credant in patrẽ & filiũ
reticus sabellianȩ partis assertor dicat.
qͥa in d̾o sicut una d̾itas ita & una ꝑsona
credenda est ñ tres. idest ut ipse credat᷑
pat᷑ qui & filiꝰ. & ipse filiꝰ qui & pater

Expanded text:
eruditionem tantummodo populi fidelis, quasi ad eruditionem tantummodo populi fidelis, quasi ad agriculturam, juxta historiae simplicitatem, utuntur. Quae testimonia, acsi ferramentaviri ecclesiastici, subtili inquisitione ea perscrutando, et spiritali acumine acuendo, velut in gladios vertunt; per quos et hostes fidei prosternunt, et tam se quam caeteros fideles ab eorum persecutione, sive persuasione defendunt. Praecepta quippe divinae legis atque testimonia, et ferramenta sunt in pace Ecclesiae, et arma in tempore belli. Et ut manifestius fiat quod profertur: In pace Ecclesiae praesules ejus seu sacerdotes, simplici praedicatione populum sibi creditum fide informantes, non alta de Deo, neque incapabilia illis proponunt, sed ut simpliciter credant in Patrem et Filiumreticus sabellianae partis assertor dicat, quia in Deum sicut una deitas, ita et una persona credenda est, non tres, id est, ut ipse credatur Pater, qui et Filius: et ipse Filius, qui Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
endos seu opprimendos quos possunt
discurrunt. Sex milia clatos equites
exprimunt mundi. qͥ de carnali potenua
tumidi hereticoꝵ adiutores existunt.
Reliqua uulgi multitudo ingentẽ ĩnuit
uulgi plebẽ. quã heretici callidis ꝑsuasi¬
onib deceptã sibi aggregant: Sexcenti
uiri qͥ cũ saul remansisse narrant᷑. catho¬
licoꝵ uiroꝵ formã p̾tendisse possunt.
adherentes. nullis maloꝵ ꝑsuasionib
seu terrorib ab eo recedunt. Fabri ferra¬
rii allegorice uiros significant sꝑuales
in ȩccłia. qͥ tẽpore pacis cũ desint qui
inquietent. ꝑ securitatẽ m̃tis seu in cu¬
riam ab sꝑuali inquisitione torpent
qͣsi ñ sint. dũ in exercitati ad respon¬
dendũ hostib fidei parati nequaꝗͣ st̃.
Uomeres uͦ atq ligones seu cȩt̾a ferram̃ta.
sꝑualiter testimonia seu sententias in¬
dicant sacrȩ legis. Quib testimoniis sa¬
cerdotes ȩccłiȩ. in pace eiꝰdem ȩccłiȩ ad

Expanded text:
endos et opprimendos quos possunt, endos et opprimendos quos possunt, discurrunt. Sex millia equites, elatos exprimunt mundi, qui de carnali potentia tumidi, haereticorum adjutores existunt. Reliqua vulgi multitudo ingentem innuit vulgi plebem, quam haeretici callidis persuasionibus deceptam sibi aggregant. Sexcenti viri, qui cum Saul remansisse narrantur, catholicorum virorum formam praetendisse possunt, adhaerentes, nullis malorum persuasionibus, seu terroribus, ab eo recedunt. Fabri ferrarii allegorice viros significant spiritales in Ecclesia, qui tempore pacis cum desint qui inquietent per securitatem mentis, seu incuriam, ab spiritali inquisitione torpentes, quasi non sint, dum inexercitati ad respondendum hostibus fidei parati nequaquam sunt. Vomeres vero atque ligones, seu caetera ferramenta, spiritaliter testimonia, seu sententias indicant sacrae legis; quibus testimoniis sacerdotes Ecclesiae, in pace ejusdem Ecclesiae, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Philistuim qͥ & allophili licet plurimiᷤᷤ
in locis scãrũ scͥpturarũ aliudatq aliud
multis modis allegoriȩ significent.
hoc autẽ in loco om̃iũ hereticoꝵ p̾figu¬
rant cateruã. qͥ pari consensu impie¬
tatis aduersꝰ eccłiam dĩ c̃spirantes ꝓpt̾
multitudinẽ ppłi sibi consentientis. &¬
in mundi huiꝰ potestatib fidentis ean¬
dem ȩccł̃iam dĩ a suis fidelib depopu¬
lari conant᷑. Quoꝵ multitudinẽ infir-¬
ma m̃bra ȩccł̃iȩ ꝑtimescentes. pleriq
x ipsis abiurata fide ab eccł̃iȩ unitate.
discedentes. cidem heresi sociant᷑. alii
uͦ sub silentio sese occultantes. dũ fidẽ suã
palã confiteri metuunt qͣsi in speluncis
& cauernis terrȩ latitant. Philistiim quoꝵ
ingens numerꝰ esse phibet᷑ omniũ hereti¬
coꝵ magistros figurasse ñ dubiũ est. qui
ꝓpt̾ uarias sectas qͣsi discolores equi uno
impietatis uinculo colligati. in huiꝰ mun¬
di campo dissolutis habenis ad decipi-¬

Expanded text:
Philistim qui et Allophyli, licet plurimis in locis sanctarum Scripturarum, aliud atque aliud, multis modis allegorice significent, hoc in loco omnium haereticorum praefigurant catervas; quae pari consensu impietatis, adversus Ecclesiam Dei conspirantes, propter multitudinem populi sibi consentientis, et mundi hujus potestatibus fidentes, eamdem Ecclesiam Dei a suis fidelibus depopulari conantur; quorum multitudinem infirma membra Ecclesiae pertimescentes, plerique ex ipsis abjurata fide ab Ecclesiae unitate discedentes, eisdem haereticis sociantur. Alii vero sub silentio sese occultantes, dum fidem suam palam confiteri metuunt, quasi in speluncis et cavernis terrae latitant. Philistim, quorum ingens numerus esse perhibetur, omnium haereticorum magistros figurasse non dubium est. Qui propter varias sectas, quasi discolores equi, uno impietatis vinculo colligati, in hujus mundi campos dissolutis habenis, ad decipi
Abbreviated transcription (Latin):
nec eiꝰdem nat̾ȩ fuisse ex qͣ & nos sumꝰ.
s nescio qua imaginariã carnẽ in mun-¬
do gestasse. & cȩteri plurimi quos om̃s
cõmemorare nimis ꝓlixum ẽ. & ñ neces¬
sariũ. cont᷑ qͦs om̃s hostes fidĩ qͥd ȩccłia¬
sticis uiris agendũ est. nͥ ut ex utroq
testam̃to diuersas sententias atq testi¬
monia qͣsi uaria ferram̃ta liment.
exacuant atq elucident.ꝑ quȩ & ea
quȩ credunt ac p̾dicant defendere
queant. & aduersarios suos aut confo¬
diendo sibi substernere. aut certe ter¬
rendo in fugã conuertere: Hoc qͥrpe
mͦ & contͣ diuersas q̃stiones q̃ in ȩccła
ꝑcontentionis uiciũ oriunt᷑ dĩ sacer-¬
dotib om̃i circũspectione agendũ est.

Expanded text:
nec ejusdem naturae fuisse, ex qua et nos sumus, nec ejusdem naturae fuisse, ex qua et nos sumus, sed nescio quam imaginariam carnem in mundo gestasse; et caeteri plurimi, quos omnes memorare nimis prolixum est, et non necessarium: contra quos omnes hostes fidei, quid ecclesiasticis viris agendum est? nisi ut ex utroque Testamento diversas sententias atque testimonia, quasi varia ferramenta liment, exacuant, atque elucident, per quae et ea quae credunt ac praedicant defendere queant, et adversarios suos, aut confodiendo sibi substernere, aut certe terrendo in fugam convertere. Hoc quippe modo, et contra diversas quaestiones, quae in Ecclesia per contentionis vitium oriuntur, Dei sacerdotibus om
Abbreviated transcription (Latin):
stantialẽ uͦ matri scđm humanitate unũ
eundẽq in singularitate ꝑsonȩ Contua
quã fidẽ si econtrario diuersi occurran
unꝰ uidelicet qͥ ita duas nat᷑as infilio łi
confundat atq ꝑmisceat. ut int̾ dm̃
& hominẽ nullã ẽẽ differentiã astruuis.
s hoc eẽ ditatẽ qđ & humanitatẽ in co
sicut & euticiam & eoꝵ si miles hereticd
impie defendere contendunt. rursus
aliꝰ ex aduerso ꝓsiliat. qͥ sicut auas in
eo nat᷑as ita & duas ꝑsonas affirmaie
uelit sicut nestoriani. iterũq ter eiꝰ
uł quartꝰ occuirat unꝰ uidelicet qͥ eundẽ di¬
flui dicat in ueritate din esse. hominẽ
i in phantasia fuisse quẽadmodũ mani.¬
chei. & priscillianistȩ dicere ausi sunt.
aliꝰ autẽ qͥ illũ purũ hominẽ fuisse
absq d̾o contendat sicut fotiniani.
rursũq alii atq alii existant qͥ eũ hoc
qt filiũ dĩ nichil de matre assũpsisse.

Expanded text:
stantialem vero matri juxta humanitatem; unum stantialem vero matri juxta humanitatem; unum eumdemque in singularitate personae. Contra quam fidem si e contrario diversi occurrant: unus videlicet qui ita duas naturas in Filio Dei confundat atque permisceat, ut inter Deum et hominem nullam esse differentiam astruat, sed hoc esse Deitatem, quod et humanitatem in eo, sicut et Euthitiani, et eorum similes haeretici impie defendere contendunt. Rursum alius ex adverso prosiliat, qui sicut duas in eo naturas, ita et duas personas affirmare velit, sicut Nestoriani. Iterum tertius vel quartus occurrat, unus videlicet, qui eumdem Filium Dei dicat in veritate Deum esse, hominem vero in phantasia fuisse, quemadmodum Manichaei et Priscillianistae dicere ausi sunt. Alius autem qui illum purum hominem fuisse, absque Deo, contendat, sicut Photiniani. Rursum alii atque alii existant, qui eum, hoc est Filium Dei, nihil de matre assumpsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedentẽ uniꝰ substantiȩ cũ his a quib
ꝓcedit. Si uͦ cont᷑ huiꝰmodi ueridicã p̾t¬
cationẽ ꝑuenerit. ut qͥspiã arrianȩ paris
assertor dicat. ñ est ita ut p̃dicatis . s sic̃
tres ꝑsonas in do confitemini. ita & tres
substantias in eo uob̾ credere oportet
filiũ qͦ ñ de substantia patris substitise
contͣ huiꝰmodi impiũ predicatorẽ uir
ȩccłiasticꝰ facturus erit. nͥ ut ex utroq
testam̃to ꝓferat documenta.atq uelut
serram̃ta acuat diuina testimonia ꝓ
quȩ & illa que p̾dicat defendere ualeat
& contͣdicentes refutare: Rursũ tẽpo¬
re tranquillitatis nil ampliꝰ de di filio
sacerdotib eccłiȩ p̾dicare conuenit.
ꝙͣ ut credat᷑ uerꝰ d̾s ex patris substantia
sine tẽpore in effabilit̾ natꝰ. & uerꝰ ho¬
mo ꝓ nr̃a redemptione. de substantu
matris tẽporalit̾ creatꝰ & natꝰ gemina
substantia. singulari uͦ ꝑsona consub¬
stantialẽ patri scm diuinitatẽ. c̃sub¬

Expanded text:
a quibus procedit. Si vero contra hujusmodi veridicam praedicationem provenerit ut quispiam arianae partis assertor dicat: Non ita est ut praedicatis; sed sicut tres personas in Deum confitemini, ita et tres substantias in eum vobis credere oportet. Filium quoque non de substantia Patris substitissecontra hujusmodi impium praedicatorem vir ecclesiasticus facturus erit? nisi ut ex utroque Testamento proferat documenta, atque velut ferramenta acuat divina testimonia, per quae et illa quae praedicat, defendere valeat, et contradicentes refutare. Rursum tempore tranquillo, nil amplius de Dei Filio sacerdotibus Ecclesiae praedicare convenit, quam ut credatur verus Deus ex substantia Patris sine tempore ineffabiliter natus, et verus homo pro nostra redemptione de substantia matris temporaliter creatus et natus, gemina substantia singulari vero persona; consubstantialem Patri secundum Divinitatem, consub
Abbreviated transcription (Latin):
dñi aeriȩ potestates uictȩ cesserunt.
ut̃q ppłs ex circũcisione uidelicet &
p̃putio credens. in unitate fidĩ sibi con¬
cordauit Amorreꝰ int̾pretat᷑ amarus
uł loquens. Et apłs ait: uos qͥ eratis
longe. facti estis ꝓpe in sanguine xp̃i.
Ipse est enĩ pax nr̃a qͥ fecit utraq unũ
& reliqͣ. Iste est samuhel qͥ inuocauit
dm̃ sicut in sequentib legit᷑. & exaudi¬
uit eũ ds. & in tẽpore messis pluuiam
impetͣuit. Pluuia enĩ in scis scͥpturis
uerba st̃ eugłii siue legis. sic̃ & moyses
dicit: expectet᷑ sicut pluuia eloquiu¬
meũ. & descendant sicut ros u̾ba mea
Hanc gͥ pluuiã dedit mundo xp̃c in
tẽpore messis. id est qnͣdo gentes collig
oportebat: ut sicut frumentũ horris.
sic intra eccłie sinũ congregarentur
udicauit samuhel isrł cunctis dieb
uitȩ suȩ. & ibat ꝑ singulos annos cis

Expanded text:
Domini aereae potestates victae cesserunt, usque populus ex circumcisione videlicet et praeputio credens, in civitate fidei sibi concordavit. Amorrhaeus interpretatur amarus, vel loquens. Et Apostolus ait: « Vos qui eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum , » et reliqua. Iste est Samuel qui invocavit Deum, sicut in sequentibus legitur, exaudivit eum Deus, et in tempore messis pluviam impetravit. Pluvia enim in sanctis Scripturis verba sunt Evangelii, sive legis. Sicut et Moyses dicit: meum, et descendant sicut ros verba mea . » Hanc igitur pluviam dedit mundo Christus in tempore messis, id est quando gentes colligi oportebat, ut sicut frumentum horreis, sic intra Ecclesiae sinum congregarentur. « Judicabat Samuel Israel cunctis diebus vitae suae, et ibat per singulos annos c
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas pacificas. Septẽ dieb expecti¬
bis. donec ueniã ad te. & ostendã tibi
quȩ facies. Uidet᷑ quib dã inculpabi¬
liter saul optulisse holo caustũ. cum
samuhel ab eo expectatꝰ uixta placitũ
septẽ dierũ ñ uenerit. Qa qͥ hunc locũ
bene distinxerit inueniet eũ ñ imine¬
rito culpatũ fuisse. & inobȩdientie ił¬
dargutũ. Locus autẽ hic apud qͦsdam
ita distinguit᷑. Et descendes ante in
galgala. ego qͥppe descendã ad te.
postea infert᷑. ad offerendas oblatione

Expanded text:
s. Septem diebus exspectabis donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Videtur quibusdam, inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus, juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientem redargutum. Locus autem hic apud quosdam ita distinguitur: « Et descendes ante me in Galgala. Ego quippe descendam ad te. » Et postea subinfertur, « ad offerendas ob
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ ẽ. Qd cũ audissent philistum sub-¬
audit᷑ c̃turbati st̃. & saul cecinit bucina
Hȩc bucina signũ uictoriȩ & exhortatio¬
nis fuit. ut audirent & nossent hebrei
c̃turbati suꝑatos eẽ philisteoᷤ: ꝓpt̾ea seqͥtur.
Et uniuersꝰ isrł audiuit huiꝰcemodi fa-¬

Expanded text:
gendum est, quod cum audissent Philistiim, subauditur, conturbati sunt. Saul cecinit buccina. Haec buccina signum victoriae et exhortationis fuit, ut audirent et nossent Hebraei, conturbatos et superatos esse Philistaeos. Propterea sequitur: Et universus Israel audivit hujusmodi fa