comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de multors granoꝵ adinatio¬
ne congestũ. popłm nr̃m quẽ
portabat indicat adunatũ.Et
qͣndo sanguinẽ suũ uinũ ap¬
pellat. de botris atq acinis¬
plurimis exp̃ssum atq in unũ
coactũ: gregem itẽ nr̃m signi¬
ficat cõmixtione adunate
multitudinis copulatũ. Hec uer¬
ba beati cẏpriani indicant eũ
dei: quã domũ ex unanimis
os concordib constare affirma¬
uit & docuit testimonio ꝓphe¬
tico: & significatione sacrãmen¬
tors. In qua utiq ñ erant illi
inuidi. & sine caritate maliuo¬
li: qͥ tñ baptrrabant. Ex quo
apparet. & in eis ẽẽ posse. atq
ab eis dari posse sacramentum
bitare cyprianus ipse testat᷑.
Neq enĩ saltẽ hoc dici potest.
tẽ baptirare posse cũ latent:
qm illi paulum apłm ñ late¬
bant. quos in epła sua ueracis¬
simꝰ testis notat: & gaudere se
bant. De his quippe ait. siue oe¬
casione suie ueritate xp̃c ad nun¬
tiet᷑ ce in hoc gaudeo: s ce gaude¬

Expanded text:
de multorum granorum adunatiode multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum; et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinisplurimisexpressumadque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum.haec uerba beati Cypriani indicant eum dei, quam domum ex unanimis et concordibus constare adfirmauit et docuit testimonio prophetico et significatione sacramentorum; in qua utique non erant illi inuidi et sine caritate maliuoli, qui tamen baptizabant. ex quo apparet et in eis esse posse adque ab eis dari posse sacramentum bitare Cyprianus ipse testatur. neque enim saltem hoc dici potest tunc baptizare posse cum latent, quoniam illi Paulum apostolum non latebant quos in epistula sua ueracissimus testis notat et gaudere se bant. de his quippe ait: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaude
Abbreviated transcription (Latin):
ligit ñ hereticos uł scismaticoᷤᷤ
a paulo apło cõmemoratos:ͥ s
falsos fr̃s cũ illo interiꝰ cõma¬
nentes. Qui certe baptirare
ñ debebant. qͥa in ecclia ñ habi¬
tabant. in qua ipse dicit ñ ha¬
bitare. nisi imanimes oe concor-¬
des. Nisi forte quisquã sic abhor¬
ret a uero: ut dicat concordeᷤ
& unamimes fuisse mindos &
maliuolos. & sine caritate con¬
tentiosos: ett̃n baptizabant.
Nec eors ista detestanda ꝑuer¬
ex parte minuebat atq uola¬
bat. Totũ sane ipsũ locũ in ea¬
dem ad magnũ epła positũ. o¬
perep̃ciũ ẽ ꝑtractare: quẽ ita
contexuit. Non habitans in qͥt
in domo dei. id est in ecclia xp̃i.
in qua nͥ concordes atq unani-¬
mes habitant. loquente in psal-¬
mis sp̃u scõ & dicente. Ũs qui
habitare facit unanimes in do¬
mo. Deniq unanimitate xp̃t¬
anos firma sibi atq insepara-¬
bili caritate conexos: etiã ipsa¬
dñica sacrificia declarant. Nła
q̃n dñs corpus suũ panẽ uocat.

Expanded text:
it non haereticos uel schismaticos a Paulo apostolo commemoratos, sed falsos fratres cum illo interius conuersantes. qui certe baptizare non debebant, quia in ecclesia non habitabant in qua ipse dicit non habitare nisi unanimes et concordes; nisi forte quisquam sic abhorret a uero, ut dicat concordes et unanimes fuisse inuidos et maliuolos et sine caritate contentiosos. et tamen baptizabant nec eorum ista detestanda peruer, aliqua ex parte minuebat adque uiolabat. Totum sane ipsum locum in eadem ad Magnum epistula positum operae pretium est pertractare, quem ita contexuit: non habitans, inquit, in domo dei id est in ecclesia Christi, in qua non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psalmis spiritu sancto et dicente: deus qui inhabitare facit unanimes in domo\'. denique unanimitate christianos firma sibi adque inseparabili caritate conexos etiamipsadominicasacrificiadeclarant. nam quando dominus corpus suum panem uocat
Abbreviated transcription (Latin):
ubi libet ẽẽ uideantur. Na in
epła quã scripsit ad magnũ.
cũ de hac ipsa re ageret: satis
aꝑteq nos ipse cõmonint. in
qualibet societate oporteat in¬
telligi eccłiam. Ait enĩ de quo¬
dã loquens. Alienus fiat & ꝓ¬
fanus dñicȩ pacis. ac dñice᷑ u-¬
nitatis inimicus. ñ habitans in
camꝰ paululũ aduertant: qͥ no¬
bis de cypriano uolunt p̃seri¬
bere. Si enĩ in eccłia xp̃i ñ nisi
concordes atq unammes habi¬
tant: ꝓculdubio ñ habitabant
in ecclesia xp̃i. quãuis intus ẽẽ
uiderent᷑. illi qui ꝑ inuidiã ce
contentionẽ sine caritate xxp̃m¬

Expanded text:
ubilibet esse videantur. Nam in ubilibet esse videantur. Nam in epistola quam scripsit ad Magnum, cum de hac ipsa re ageret, satis aperteque nos ipse commonuit, in quali societate oporteat intellegi ecclesiam. ait enim de quodam loquens: alienus fiat et profanus, dominicae pacis ac dominicae unitatis. inimicus, non habitans in camus, paululum aduer- \' tant qui nobis de Cypriano uolunt praescribere. si enim in ecclesia Christi non nisi concordes adque unanimes habitant, procul dubio non habitabant in ecclesia Christi, quamuis intus esse uiderentur, illi qui per inuidiam et contentionem sine caritate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recedo: ut hereticos uementeᷤᷤ
ad eccłiam baptiremus. Responsꝰ¬
ic qͥa nulła rationẽ uł testimo¬
mũ scripturarũ attulit: diu
Meam sententiã plenissime
exprimit epła.quȩ ad iubaianũ
collegã nr̃m scripta ẽ: hereticos
scđ̾m euangłicam & apostolicã
contestationẽ aduersarios xp̃i
& antichristos appellatos. qͣn ad
eccłiam uenerint unico eccliȩ bap¬
tismo baptizandos ẽẽ. ut possint
fieri de aduersariis anieros de
uid aliud hic disputandũ ẽ.
q̃n ipsã cuiꝰ mentionẽ fecit
epłam ad iubaianũ datã. qͣnta
potiumꝰ diligentia ꝑtractauimꝰ:
Et qͦd hic dixxit. meminerimꝰ di
ci posse de om̃ib miquis. quos
& in catholica ẽẽ ipse testat᷑: &
baptismũ habere & dare nemo
nr̃m ambigit. Illi enĩ ueniunt
ad eccłiam. qui de parte diabo¬
li ad xp̃m tͣnseunt: & edificant
suꝑ petrã. & incorporant᷑ colũ¬
bȩ &s in orto concluso & fonte
signato mumunt᷑: uͥ ñ st̃ om̃s
qui contra xp̃i p̾cepta uiuunt:

Expanded text:
reticos venientes ad Ecclesiam baptizemus. 95. Hic quia nullam rationem vel testimonium Scripturarum attulit, diu Meam sententiam plenissime exprimit epistola quae ad Jubaianum collegam nostrum scripta est, haereticos secundum evangelicam et apostolicam contestationem aduersarios Christi et antichristos appellatos, quando ad ecclesiam uenerint, unico ecclesiae baptismo baptizandos esse, ut possint fieri de aduersariis amici et de Quid aliud hic disputandum est, quando ipsam cuius mentionem fecit epistulam ad Iubaianum datam quanta potuimus diligentia pertractauimus? et quod hic dixit meminerimus dici posse de omnibus iniquis, quos et in Catholica esse ipse testatur, et Baptismum habere et dare, nemo nostrum ambigit. Illi enim veniunt ad Ecclesiam, qui de parte diaboli ad Christum transeunt, et aedificant super petram, et incorporantur columbae, et in horto concluso et fonte signato muniuntur; ubi non sunt omnes qui contra Christi praecepta vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si ñ fit. sicut in istis: ita in
hereticis baptismus xp̃i eoꝵs ini¬
quitate &e ꝑuersitate danata siue
correcta. agnoscendus ce approban¬
nus scd̃mus a carpis dixcit.
heretici xp̃iani st̾ an noniᷤ
Si xp̃iam st̃. cur in eccłia dei non
ꝑtinebit sermo dñi dicentis: qui
non est mecũ aduersũ me ẽ. & qͥ
mecũ ñ colligit spargit᷑. Unde
constat suꝑ filios alienos & sobo¬
les antichristi. sp̃m sc̃m ꝑ manus¬

Expanded text:
quod si non fit, sicut in istis, ita in quod si non fit, sicut in istis, ita in haereticis baptismus Christi eorum iniquitate et peruersitate damnata siue correcta agnoscendus et adprobanus Secundinus a Carpis dixit: Haeretici christiani sunt an non\' si. christiani sunt, cur in ecclesia dei non pertinet sermo Domini dicentis: qui non est mecum aduersum me est, et qui non mecum colligit spargi t? unde constat super filios alienos et suboles antichristi Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
conclusũ & fontẽ signatũ. qui ñ
nͥ in tritico. ñ autẽ in paleis ag¬
noscit᷑. si uł longe a uento sepa¬
rent᷑. siue usq ad ultimã uenti¬
lationẽ frumento cõmixti uide¬
ant᷑. Fr̾ustra gͦ cassius addidit:
absq his qui in eccłia fideles sub¬
plantati ad heresis tenebras tranˢ¬
ierant. Si enĩ & ipsi ab eccłia re¬
cedendo baptismum amiserant:
etiã ipsis reddat᷑: si autẽ non ami¬
serant: qͦd ꝑ eos datũ ẽ cognoscat᷑.
Lus lanuarius a uico cesaris
dixxit. Si ñ obtẽperat error ue¬
ritati: multomagis ueritas ñ con¬
sentit errori. Et ideo nos eccłiȩ
assistimus in qua p̃sidemꝰ: ut
baptismũ eius ipsi soli uendican¬
tes. eos quos ecclia ñ baptizauit
baptrzemus.
espondet᷑. Q uos ecclĩa bapti¬
rat utiq petra illa baptrrat:
extra quã sunt om̃s qui audiuit
uerba xp̃i & ñ faciunt. Baptiren¬
t᷑ gͦ. quicũq a talib baptizati st̃.

Expanded text:
conclusum et fontem signatum qui non conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecclesia recedendo baptismum amiserant, etiam ipsis reddatur; si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscatur. Alius Ianuarius a Uico Caesaris dixit: Si non obtemperat error ueritati, multo magis ueritas non consentit errori. et ideo nos ecclesiae adsistimus, in qua praesidemus, ut baptismum eius ipsi soli uindicantes eos quos ecclesia non baptizanit baptis emus. ndetur: Quos ecclesia baptizat, utique petra illa baptizat, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt. baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ. Censeo itaq flebiles & ta¬
bidos hereticos ñ baptirandos ẽẽ.
cũ ad eccł̃iam uenire cȩperint. si
habent iã baptismũ xꝑiͥ s a sua
ꝑuersitate corrigendos. Nam etiã
de iniquis dici potest: quors por¬
tio st̃ heretici. Censeo itaq flebi¬
les & tabidos iniquos si iam bap¬
tizati st̃ ñ baptizandos ẽẽ. cũ ad
eccliam id est ad ilła petrã. extra
quã st̃ om̃s qui audiunt uerba
xp̃i os ñ faciunt uenire ceꝑint:
s sacra & dunna lauatione iam
lotos. tẽ autẽ & lumme uite il¬
luminatos. ñ hostes s pacificos.
nã mniqui ñ habent pacẽ: ñ alie¬
nos s fid̃i dñi domesticos. nam
iniquis dictũ est quom conũsa
es in amaritudinẽ uitis aliene: ñ
adulteros s dei filios. nã unqui
filu st̃ diaboli: ñ errons s salutsᷤ
effectos nã ñ saluat miquitas in
eccłiam recipi id est in ilła pe¬
trã. in ilła colũbam. in illũ ortũ.

Expanded text:
cendum: \'censeo itaque flebiles et tacendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Christi, sed a sua peruersitate corrigendos! nam etiam de iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum
Abbreviated transcription (Latin):
cedit: sibi tollit. Censeo itaq fle¬
biles & tabidos bereticos bapti-¬
xandos ẽẽ. cũ ad ecclĩam uenire
cȩperint: ut sacra &e diuina la¬
uatione lotos. & lumine uite il¬
luminatos. ñ hostes s pacificos.
ñ alienos s fidi dñi domesticoᷤ.
ñ adulteros s dei filios ñ erroriᷤ
s salutis effectos in eccłiam reci¬
pi. absq his qui de eccłia fideleᷤ
supplantati ad heresis tenebras
transierunt. s eos ꝑ manus impo¬
sionẽ restituendos
osset alius dicere. Cum xep̃i
baptismata duo ẽẽ ñ possint:
qui iniquis baptismũ concedit. si¬
bi tollit. S nobiscũ etiã isti resi¬
sterent: & dicerent. Concedimꝰ in¬
iquis baptismũ. qui ñ ab ip̃sis in
ip̃sis ẽ sic̃ imquitas. s a xp̃o. cuiꝰ
est equitas: & cuiꝰ sacramentũ etiã
apud iniquos ñ est iniquũ. Qͦd
ergo nobiscũ de iniquis dicerent:
hoc sibi de hereticis dicant. Et
ideo qͦd sequit᷑: ita potius erat di¬

Expanded text:
cedit sibi tollit. censeo itaque flecedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina lauatione lotos et lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei domini domesticn adulteros sed Dei filios, non erroris sed salutis effectos in ecclesiam recipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum, qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquuergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. Et ideo quod sequitur, ita potius erat di
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s quippe isti iniqui sunt.
S iustus est xp̃c: cuius in se sa¬
cramentũ qͦd ad ipsũ attinet sua
inquitate ñ uolant. Alioqͥn
posset alius dicere:.qui inquoꝵ
baptismũ ꝓbant: qͥd aliud quã
iniquis cõmunicant.ͦ Qͦd ipsi
catholice siquis obiceret: respon¬
deret᷑ ei qͦd huic mͦ responsũ est.
ortensianus a laribus dixcit.
Niderint aut p̾sũptores aut
fautores hereticors: nos unũ bap¬
tisma qͦd ñ nisi in ecclĩa nouimꝰ.
eccłiȩ uendicamus. Aut quom
posst̃ in nomine xp̃i aliquẽ bap¬
tirare: quos ipse eꝑͥc dicit aduer¬
sarios suos esse:ᷤ
uie simili tenore uerbors ita
cłia nouimus. ubicũq inuentũ
qͣndo possumus ad eccłiam reuo
Non noui uos: recedite a me qui
operamini iniquitatẽ. E ttñ cũ
baptrzant. ñ ipsi baptrrant. s
ille de quo iohẽs dicit. ipse est
qui baptirat.¬
assius a macomadib dixeit.
C ũ baptismata duo ẽẽ ñ poᷤᷤ¬
sint: qui hereticis baptismũ con¬

Expanded text:
mus. omnes quippe isti iniqui sunt, sed iustus est Christus, cuius in se sacramentum, quod ad ipsum adtinet, sua iniquitate non uiolant. alioquin posset alius dicere: \'qui iniquorum baptismum probant quid aliud quam iniquis communicant?\' quod ipsi catholicae si quis obiceret, responderetur ei quod huic modo responsum est. Hortensianus a Laribus dixit: Uiderint aut praesumptores aufautores haereticorum. Nos unum Baptisma, quod non nisi in Ecclesia novimus, Ecclesiae vindicamus. Aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse ? \' Huic simili tenore uerborum ita nouimus, ubicumque inuentum quando possumus ad ecclesiam reuocnon noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat.assius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum con
Abbreviated transcription (Latin):
uł scismatici uł heretiei. siẽ spi¬
ne seu zrxania pluuiã: siẽ ipsi qͥ
extra arcam fuerunt aquã de ca
it. qͣndo danti locus ñ ẽ. utiq
nec accipienti ꝓdest. ñ laboro
refellere: qͥa & nos dicimus ac¬
cipientib ñ ꝓdesse. cũ in heresi
accipiunt consentientes hereticiᷤ:
&e ideo ueniunt ad catholicã pa-¬
cẽ atq ueritatẽ. ñ ut baptismũ
accipiant:. s ut eis ꝓdesse incipi¬
at quod acceperant.
tem alius ianuarius muzulensis
dixit. Miror qͦd cũ om̃s confite¬
antur unũ ẽẽ baptismũ:. ñ om̃s
intelligant eiusdem baptismi u¬
nitatẽ. Eccli̾a enĩ & heresis:. due
& diuerse res st̃. Si heretici ha-¬
bent baptisma:nos ñ habemus.
Si autẽ nos habemus. heretici ha¬
bere ñ posst̃. Dubiũ aũ ñ est ec¬
cłiam solam baptismũ xp̃i possi¬
dere: que sola possideat &s grãm¬

Expanded text:
uel schismatici uel haeretici, sicut spiuel schismatici uel haeretici, sicut spinae seu zizania pluuiam, sicut ipsi qui extra arcam fuerunt aquam de catit: quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest, non laboro refellere, quia et nos dicimus accipientibus non prodesse, cum in haeresi accipiunt consentientes haereticis. et ideo ueniunt ad catholicam pacem adque ueritatem, non ut baptismum accipiant, sed ut eis prodesse incipiat quod acceperItem alius Ianuarius Muzulensis dixit: Miror quod cum omnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant eiusdem baptismi unitatem. ecclesia enim et haeresis duae et diuersae res sunt. si haeretici habent baptisma, nos non habemus: si autem nos habemus, haeretici habere non possunt. dubium autem non est ecclesiam solam baptismum Christi possidere quae sola possideat et gra
Abbreviated transcription (Latin):
lũbȩ illius membra ꝑtinent. ẽt
tñ baptizare &s baptirari:& ha¬
bere sine salute sacramentũ sa¬
lutis. fõns autẽ nr̃ qui similis ẽ
fonti paradysi. qͦd etiã sic̃ ille ex¬
tra paradisũ ꝓfluat.iam satis̾
dictũ ẽ. Et quod duob popłis
id est suo & extraneo. salutarem
aquã tribuere ñ potest ille. qui
unius gregis pastor est: concedo
atq consentio. S nunqͥd qͥa salu¬
taris ñ est extraneis: id̾o ipse ñ
est. S Aqua enĩ diluuii constitu¬
tis intra arch̃a salutaris fuit: ea¬
tra archã uͦ mortifera finit: eade
tñ fuit. Et multi extranei id est
inuidi. quos ex parte diaboli eẽ
cyprianus dicit. & de scripturiᷤ
ostendit. uelut intus uidentur.
ett̃n nͥ eent extra arcb̾a. ñ more¬
rent᷑ ꝑ aquã. Tales enĩ baptis¬
mus cũ eo male utunt᷑ necat:
sic̃ illis de quib dicit apłs. bo¬
nus odor acp̃i erat in mortẽ.
Cur gͦ ñ suscipiunt aliqͥd cȩleste

Expanded text:
lumbae illius membra pertinent, et lumbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari et habere sine salute sacramentum salutis. fons autem noster, qui similis est fdnti paradisi, quod etiam sicut ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, et quod duobus populis, id est suo et extraneo, salutarem aquam tribuere non potest ille qui unius gregis pastor est. concedo adque consentio. sed numquid, quia salutaris non est extraneis, ideo ipsa non est? aqua enim diluuii constitutis intra arcam salutaris fuit, extra arcam uero mortifera fuit; eadem tamen fuit. et multi extranei id est inuidi, quos ex parte diaboli esse Cyprianus dicit et de scripturis ostendit, uelut intus uidentur, et tamen nisi essent extra arcam non morerentur per aquam. tales enim baptismus cum eo male utuntur necat, sicut illis de quibus dicit apostolus bonus odor Christi erat in mortem. cur ergo non suscipiunt aliquid caeleste
Abbreviated transcription (Latin):
ter quide sapiebatis: & qͥa in uobiᷤᷤ
caritas salua erat. in unitate per¬
manebatis.
tem alius felixe ab accura dixxit.
Et ipse secutus diuinarũ scrip
turarũ auctoritatẽ. baptirandos
hereticos ẽẽ censeo: s o eos qui¬
apud scismaticos baptizatos ẽe
contendunt. Si enĩ scd̃m cautum
xp̃i priuatꝰ fons nr est: intelli¬
gunt cuncti eccłiȩ nr̃e aduersa¬
rii. qͥa aliemis ẽẽ ñ potest. Nec
duob popłi̾s salutarẽ aquã tribu¬
ere potest. ille qui umus gregis
pastor ẽ. Et id̾o manifestum ẽ.
nec hereticos nec scismaticos ali¬
qͥd cȩleste suscipere: qͥ a peccanti¬
b hominib & ab ecclia extrane¬
is audent accipere: qͣndo danti
locus ñ ẽ: utiq nͣ accipienti ꝓdest.
uic respondet᷑ scripturas. Reẜ¬
diuinas nusquã p̃cepisse. ut
heretiei apud hereticos baptiza¬
ti denuo baptizent᷑. s multis lo¬
cis ostendisse alienos ẽe ab eccłia.
om̃s qui ñ st̃ in petra. nec ad co¬

Expanded text:
ter quidam sapiebatis et, quia in uobis ter quidam sapiebatis et, quia in uobis caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alius Felix a Bamaccura dixit: Et ipsturarum auctoritatem baptizandos haereticos esse censeo, sed et eos qui schismaticos baptizatos se esse contendunt. si enim secundum cautum Christi priuatus fons noster est, intellegant cuncti ecclesiae nostrae aduersarii quia alienus esse non potest. nec duobus populis salutarem aquam tribuere potest ille qui unius gregis pastor est. et ideo manifestum est nec haereticos nec schismaticos aliquid caeleste suscipere, qui a peccantibus hominibus et ab ecclesia extraneis audent accipere. quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest. Huic respondetur scripturas diuinas nusquam praecepisse, ut haeretici aput haereticos baptizati denuo baptizentur, sed multis locis ostendisse alienos esse ab ecclesia omnes qui non sunt in petra nec ad co
Abbreviated transcription (Latin):
miser̃t̃. Si autẽ ꝑ illa consuetudi¬
nẽ om̃s polluti ꝑierunt: de qua
cauerna isti sine originali uerita¬
te. & cũ calũmȩ calliditate ꝓcedũt:
Si uͦ recta fuerat consuetudo qua
sic suscipiebant᷑ heretici: relinqͣnt
furorem. fateantͣ errorẽ: ueniant
ad catholicã. ñ ut retinguant᷑ sa¬
cramento baptismatis: sed ut cu¬
rent᷑ a plaga concisionis.xxxxi.¬
eutius a tebeste dixcit. here¬
ticos blasphemos atq iniquos.
uerbis uariis decerpentes sẽa
& adorabilia scripturarũ uerba
execrandos censeo: & ideo exorci¬
randos & baptizandos
t ego execrandos censeo: s ñ ido
exorerrandos & baptrrandos.
Ipsoꝵs ẽ enĩ figmentum qͦd eice¬
eror. ap̃i aĩ sacramentũ qͦd ueneror.
ugenus ab ammedera
dixit. Et ego hoc idem censeo:
hereticos baptirandos ẽẽ. Resp̃.
uic respondet᷑. s ñ hoc censet
eccli̾a: cui ds̃ iam etiã plenario
concilio reuelauit. qͦd te adhuc ali¬

Expanded text:
miserunt. si autem per illam consuetudimiserunt. si autem per illam consuetudinem omnes polluti perierunt, de qua cauerna isti sine originali ueritate et cum calumniae calliditate procedunt? si uero recta fuerat consuetudo qua sic suscipiebantur haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, ueniant ad catholicam, non ut retinguantur sacramento baptismatis, sed ut curentur a plaga concisionis. Leucius a Theueste dixit: Haereticos blasphemos adque iniquos uerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba execrandos censeo et ideo exorcizandos et baptizandos. Et ego execrandos censeo, sed non ideo exorcizandos et baptizandos. ipsorum est enim figmentum quod execror, Christi autem sacramentum quod ueneror. Eugenius ab Ammedera dixit: Et ego hoc idem censeo haereticos baptizandos esse. uic respondetur: Sed non hoc censet ecclesia cui deus iam etiam plenario concilio reuelauit, quod tunc adhuc ali
Abbreviated transcription (Latin):
ba euanglica ab hereticoꝵ errore
distingumꝰ: & qͦd in eis ꝓbũ ẽ ap¬
ꝓbam: qͦd mendosũ ẽ emendamꝰ.
ibosus a baga dixit. In euan¬
glio dñs ego sum inquit u̾itas:
ñ dixit ego sum consuetudo. Itaq
ueritate manifestata. cedat con¬
suetudo ueritatiiut oe si in p̃te¬
ritũ qͥs in ecclia hereticos ñ bap¬
trrabat: nũc baptitare incipiat. R¬
ic nichil ostendere conatus ẽ:
quomͦ sit u̾itas. cui debere di¬
cit consuetudinẽ cedere. Plus t̃n
nos adiuuat aduersus istos qui
se ab unitate diuiserunt. qͦd illa
fuisse consuetudinẽ confitetur:
quã qͦd eã u̾itati quã qͦd ñ osten¬
dit cedere oportere arbitrat᷑. Illa
ẽ enĩ consuetudo.quȩ si sacrile¬
gos ad altare xp̃i sine baptismi
purgatione admittebat. & nullũ
bonoꝵ in unitate polluebat: qui¬
cũq se ab eade unitate in qͣnullo¬
rũ maloꝵ contagione pollui po¬
terant frustra separauerunt. ma¬
infestũ sacrilegium scismatis ad¬

Expanded text:
ba euangelica ab haereticorum errore ba euangelica ab haereticorum errore distinguimus et quod in eis probum est adprobamus, quod mendosum est emendamus. Libosus a Uaga dixit: In euangelio dominus ego sum, inquit, ueritas. non diueritate manifestata cedat consuetudo ueritati, ut etsi in praeteritum quis in ecclesia haereticos non baptixabat, nunc baptixarc incipiat. Hic nihil ostendere conatus est quomodo sit ueritas, cui debere dicit consuetudinem cedere. plus tamen nos adiuuat aduersus istos qui se ab unitate diuiserunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod eam ueritati quam non ostendit cedere oportere arbitratur. illa est enim consuetudo, quae si sacrilegos ad altare Christi sine baptismi purgatione admittebat et nullum bonorum in unitate polluebat, quicumque se ab eadem unitate, in qua nullorum malorum contagione pollui poterant, frustra separauerunt, manifestum sacrilegium schismatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
aut mali bonos in unitate ñ ma¬
culant. Si recte fiebat:cur orbẽ
terrarũ qͥa sic recipiunt᷑ accusait.
Si autẽ mali bonos in unitate
ñ maculant: quom se a crimine
sacrilegȩ separationis exccusant:
ueratius ab athenis dixcit.xx
fidem nr̃am & baptismatis
gram. & legis eccłiasticȩ regulam.
płos docens: ꝑimpleuit dicens.
ma & iniquũ a nobis pellendũ
ẽ & om̃i contestatione refutandũ:
de quors ore uirus ñ uitã. nec
gr̃a cęlestis s blasphemia trini¬
tatis exprimit᷑. Et ideo uenien¬
tes ad ecclĩam hereticos. integro
& catholico baptismate baptiza¬
ri debere manifestũ ẽ: ut a blas¬
phemia suȩ p̃sũptionis purifica¬
ti. possint sp̃s sc̃i glia reformari.
lane si ñ ẽ baptismus Respõi¬
patris &e filii &e sp̃s scĩ nomi¬
ne consecratus. hereticoꝵs depu¬
tetur: &e iniquũ a nobis om̃i con¬
testatione refutetur. Si autẽ hoc
in eo nomen agnoscimꝰ: melius uer¬

Expanded text:
aut mali bonos in unitate non maaut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a crimine sacrilegae separationis excusant? Eucratius a Thenis dixit: Fidem nostram et baptismatis gratiam et legispostolos docens perimpleuit dicens: ma et iniquum a nobis pellendum est et omni contestatione J\'efufrnzdum, de quorum ore uirus, non uita, nec gratia caelestis, sed blasphemia trinitatis exprimitur. et ideo uenientes ad ecclesiam haereticos integro et catholico baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphemia suae praesumptionis purificati possint spiritus sancti gloria reformari. Plane si non est baptismus patris et filii et spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur et iniquum a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius uer
Abbreviated transcription (Latin):
ste si conuinceret eos qui diuer¬
sa sentiebãt. & hoc tenebant qͦd
etiã totus orbis postea xp̃iano
concilio confirmatus obtinuit.
ita consuetudinẽ sequi ut contẽ¬
neret u̾itatem:. hec uerba formi-¬
dare deberemus. Cũ uͦ illa consu¬
etudo & a u̾itate ꝓpagata & u̾ita¬
te roborata reꝑiatur:nichil in hac
sententia ꝑtimescimus. Ettñ si il¬
li circa fratres inuidi erant os ma¬
ligni. aut circa dm̃ ingrati: ecce
qualib cõmunicabant. ecce qua¬
les diuersa sentientes sic̃ eypria¬
nus p̃diocit a ire cõmunionis
ñ amouebant: ecce a quib ñ pol¬
luebant᷑ in conuersatione uni¬
tatis: ecce qͣntum amandũ sit
uinculũ pacis: ecce qͥd considerãt
cilio calũmantur: quoꝵs caritatẽ
ñ imitant᷑: ce quors ercemplo con¬
siderato iure damnant᷑. Si consu¬
etudo erat sicut hec sententia te¬
stis ẽ ut heretici uementes ad ec¬
cliam cũ baptismate qͦd habebait
susciꝑent᷑. aut hoc recte fiebat:

Expanded text:
Iste si conuinceret eos qui diuerIste si conuinceret eos qui diuersa sentiebant et hoc tenebant, quod etiam postea totus orbis christiano concilio confirmatus optinuit, ita consuetudinem sequi ut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a ueritate propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, sicut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce quid considerent cilio calumniantur, quorum caritatem non imitantur et quorum exemplo considerato iure damnantur. si consuetudo erat, sicut haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ usq ad sacramenti celebra¬
tionẽ ꝑceperunt. tam̃ uitã eter¬
nã nͥ ꝑͣ unitatis caritatem non
consecunt᷑: sic̃ nec illi maliuoli
& inuidi. quib non dimitteren-¬
t᷑ peccata. nec si aduersus eos odi¬
um tenerent. a quib paterent᷑
iniuriã: qͥa ueritas dixcit. si ñ di¬
miseritis. nec pater uester dimit-¬
tet uobis: qͣntomagis cũ eos ode¬
rant quib retribuebant mala
ꝓ bonis.  Nec rñ isti scło uer¬
bis solis & ñ factis renuntian¬
tes. si postea corrigerent᷑ rur-¬
sus baptizarent᷑: s uno uitali
baptismate fcĩficarent᷑. Qͦd qui-¬
dem in catholica ẽ s ñ in sola:
sic̃ nec in scĩs solis qui edifica¬
ti st̃ suꝑ petrã:& ex quib uni¬
ca illa columba ꝑficitur. xxuii¬
astus a sicca dixxit. Qui con
tẽpta u̾itate p̃sumit consu¬
etudinẽ sequi: aut circa fr̃s in¬
uidus est & malignus. quib re
uelat᷑ u̾itas: aut circa dm̃ ingra¬
tus ẽ. cuiꝰ inspiratione ecclia eius
instruitur.

Expanded text:
ramenti celebrationem perceperunt, tamen uitam aeternam nisi per unitatis caritatem non consequuntur, sicut nec illi maliuoli et inuidi, quibus non dimitterentur peccata nec si aduersus eos . odium tenerent a quibus paterentur iniuriam, quia ueritas dixit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet uobis; quanto magis cum eos oderant quibus retribuebant mala pro bonis!\' nec tamen isti saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, si postea corrigerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati sunt super petram et ex. quibus unica illa columba perficitur. Castus a Sicca dixtempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius. qui ab istis baptitat᷑: nͥ qͥa
& ipse si taliᷤ ẽ lauacrũ qͥdem habet:
s ñ ei ꝓficit ad salutẽ :  Si autẽ il¬
le a quo baptiratur talis ẽ. iste uͦ
ñ falso ad dm̃ corde conũtitur: ñ
ab illo mortuo baptizat᷑. s ab illo
uiuo de quo dictum ẽ. ipse ẽ qui
baptizat: quolibet corporalit̾ ope¬
rante baptiret. Qͦd autẽ ait ue
hereticis. si enĩ qui apud illos bap¬
tixant᷑ ꝑ remissionẽ peccator ui¬
tã eternam consecuntur: cur ad
eccliam ueniunt. ͦ Respondet᷑.

Expanded text:
eius qui ab istis baptizatur, nisi quia eius qui ab istis baptizatur, nisi quia et ipse, si talis est, lauacrum quidem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo dictum est: ipse est qui baptizat, quolibet corporaliter operante baptizet. quod autem ait de haereticis: si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccautorum uitam aeternam consequuntur. cur ad ecclesiam ae
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatur a mortuo: qͥd ꝑficit
lauatio eius: ͤ Ed utiq de his qͥ
ab hereticis tingunt᷑: & de tinguẽ¬
tib loquit᷑. Si enĩ qui apud illoᷤ
baptizant᷑. ꝑ remissionẽ peccato¬
rũ uitã eternã consecuntur: cur
ad eccliam ueniunt.ͦ Si uͦ a mor¬
tuo salutis nichil accipit᷑: ac ꝓp¬
t̾ea cognito errore pristino. ad ue¬
ritatem cũ pęnitentia reuertun-¬
t᷑: uno uitali baptismate qͦd in
eccłia ẽ catholica. scĩficari debebt̃.
uid sit a mortuo
baptirari.sine p̾iudicio dili¬
gentioris eiusdẽ scripturȩ consi-¬
derationis. alibi iã diximus. Que¬
ro autẽ cur hereticos solos uelĩt
intelligi mortuos: cũ paulus apłs
generalit̃ de peccato dixcerit. sti¬
pendiũ peccati mors. Et iterũ.
Sapere autẽ scd̃m carnẽ. mors ẽ.
Et cũ mortuã dicat uiduã quȩ
in deliciis uiuit: quomͦ ñ st̃ mor¬
tui qui scło uerbis & ñ fac̃tis re¬
nunciant: Qd gͦ ꝓficit lauatio

Expanded text:
bapti: atur a mortuo quid proficit bapti: atur a mortuo quid proficit lauatio eius? quod utique de his qui ab haereticis tinguntur et de tinguentibus loquitur. sbaptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam consequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero a mortuo salutis nihil accipitur ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod in ecclesia catholica est sanctificari debebunt. Quid sit a mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? quid ergo proficit lauatio
Abbreviated transcription (Latin):
tabe polluta ẽ. scĩficatione lauacͥri
purgata in melius reformet᷑. Resp̃¬
ortassis iste qui in diuturna
tabe purganda causã posint.
cur deberent heretici baptrrari:
parceret eis qui in aliquã here¬
sim irruentes. exiguo illic tẽpo¬
re fuissent: & cito correcti ad ca¬
tholicã inde migrassent. Deinde
& ipse parũ aduertit ita dici
posse. ut iniqui om̃s qui ad ill̾a
petrã in qua ecclia significat᷑ ac¬
currunt baptizent᷑: ut mens in¬
iqua que extra petrã in arena edi¬
ficabat. audiendo uerba xxp̃i & ñ
faciendo: scificatione lauacbri
purgata in melius reformet᷑: ettũ
ñ fit si iã baptrrati st̃. etiam si p¬
bent᷑ tales fuisse cũ baptizaren¬
tͣ᷑id est ut scło uerbis & ñ fa¬
ctis renunciarent. xxuii.¬
rietus a burue dixit. Qui fi¬
de uiuimus: obsequi his quȩ
instruendis nobis ante p̃dicta st̃.
credula obseruatione debemꝰ. Nla
scriptũ ẽ: apud salomonẽ. Qui

Expanded text:
tabe polluta est, sanctificatione lavacri tabe polluta est, sanctificatione lavacri purgata in melius reformetur. 64. Fortassis iste qui in diuturna tabe purganda causam posuit, cur deberent haeretici baptizari, parceret eis qui in aliquam haeresim irruentes exiguo illic tempore fuissent, et cito correcti ad Catholicam inde migrassent. Deinde et ipse parum advertit, ita dici posse, ut iniqui omnes qui ad illam petram in qua Ecclesia significatur, accurrunt, baptizentur; ut mens iniqua quae extra petram in arena aedificabat audiendo verba Christi et non faciendo, sanctificatione lavacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis renuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam. scriptum est aput salomonem: qui
Abbreviated transcription (Latin):
infamamus. ut hereticos appellemꝰ: ᷤᷤ¬
uid si alius diceret. si licet R¬
iniquis baptizare. & remissa
peccatoꝵ dare: qͥd illos infama¬
mus. ut iniquos illos appellemꝰ:
Qͦd huic responderet᷑ de iniqͥs.
hoc & illi respondeat᷑ de hereti¬
cis: id ẽ neq eoꝵ ẽẽ baptismũ
quo baptirant: de ñ ẽẽ consequen.
ut quisqͥs habet baptismũ xp̃i.
etiã de peccatoꝵs remissione se¬
curus sit. Si hoc in sacramento
tantũ habet: nec ueraci cordis
confessione couersus ẽ. ut di¬
mittenti dimitteret᷑.
lius felix ab utina dixit. Nemi¬
m dubiũ ẽ scĩssimm consacer¬
dotes. ñ in tantũ posse humanã
p̾sũptionem: quã dñi nr̃i xp̃i ad¬
orand̾a & uenerabiłe maieiestatẽ
Memores gͦ ꝑiculi. hoc quoq ñ
tantũ obseruare debemus. uerũ
etiã ab om̃ib nobis confirmare:
ut om̃s heretici qui ad sinũ ma¬
tris eccłiȩ accurrunt baptrrent᷑.
ut mens heretica quȩ diuturna

Expanded text:
infamamus, ut haereticos illos appellemus? Qinfamamus, ut haereticos illos appellemus? Quid si alius diceret: \'si licet iniquis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut iniquos illos appellemus?\' quod huic responderetur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haereticis, id est neque eorum esse baptismum quo baptizant et non esse consequens, ut quisquis habet baptismum Christi etiam de peccatorum remissione securus sit, si hoc in sacramento tantum habet nec ueraci cordis confessione conuersus est, ut dimittenti dimitteretur. Alius Felix ab Utina dixit: Nemini dubium est, sanctissimi consacerdotes, non in tantum posse humanam praesumptionem, quam domini orandam et venerabilem majestatem. Memores ergo periculi, hoc quoque non tantum observare debemus, verum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris Ecclesiae accurrunt, baptizentur; ut mens haeretica, quae diuturna
Abbreviated transcription (Latin):
popłs cuius ẽ dñs ds̃ ipsius. Si
ergͥo isti st̃ filii aliem. qui in re¬
b tẽporalib & abundantia ter¬
renȩ felicitatis beatitudinẽ po¬
nunt. & diuma p̃cepta contem¬
nunt: uideamus si non idem ip¬
si st̃. de quib cẏprianꝰ ita dicit.
in se quoq tͣnsfigurans eos: ut
de his se dicere ostendat: cũ qui¬
b sacramenta cõmunicabat. Dñ
uiã dñi inqͥt ñ tenemus. nec
data nobis ad salutẽ celestia
mandata seruamus: fecit dñs
nr uoluntatẽ patris. & nos ñ
facimus dñi uoluntatẽ: patri¬
monio & lucro studentes. suꝑ¬
biã sec̾tantes. & cetera. At si isti
baptismũ & babere & tradere
poterant: cur negatur ẽẽ posse
in filiis alienis. quos tñ horta¬
tur ut celestia mandata seruan¬
do. missa sibi ꝑ unicũ filiũ. fr̃s
eius os filii dei ẽẽ mereant᷑: xxu.¬
ictorieus a thabraca dixit.
Si licet hereticis baptizare. &
remissa peccatoꝵs dare: qͥd illos

Expanded text:
populus cuius est dominus deus ipsius. si populus cuius est dominus deus ipsius. si ergo isti sunt filii alieni qui in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uideamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicabat: dum uiam domini, inquit, non tenemus nec data nobis ad salutem caelestia mannoster uoluntatem patris, et nos non facimus Dei uoluntatem patrimonio et lucro studentes, supa m sectantes et cetera. at si isti baptismum et habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos tamen hortatur, ut caelestia mandata seruando missa sibi per unicum filium fratres eius et filii dei esse mereantur. Uictoricus a Tabraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciunt. Si xp̃iam ñ st̃. fiant.
Aut quo ꝑtinebit sermo dñi di¬
centis: qui ñ est mecũ aduersum
me ẽ. & qui mecũ ñ colligit spar¬
git: ͦ S pargunt enĩ oues eiꝰ qͥ ea ᷤ
ad moꝵs suors labem praua imi¬
tatione ꝑducunt. Unde constat
suꝑ filios alienos qͦd om̃s in iqͥ
appellant᷑ o soboles antichristi.
dis ñ adsit uera conuersio: cũ ma¬
nifestũ sit iniquos quãdui iniqͥ
st̃. baptisma quidem habere posse:
s salutẽ cuiꝰ sacramentũ baptisma
est. habere ñ posse. Uideamus enĩ.
si heretici describunt᷑ in psalmo
illo: uͥ de filiis alienis ita dicitur.
Dñe libera me de manu filiors
alienoꝵ: quoꝵ os locutũ est ua¬
nitatẽ. & dextera eoꝵ dext̃a iniqͥ¬
tatis: quoꝵ filii uelut nouelle con
eructantia ex hoc in hocͥoues eor
fecunde multiplicantes in eriti-¬
b suis: boues eoꝵs crassȩ:. ñ est
ruma maceriȩ nec exitus: neq
clamor in plateis eoꝵͥ beatũ di¬
xerunt popłm cui hec st̃ibeat᷑

Expanded text:
iant. aut quo pertinebit sermo domini dicentis: qui non est mecum aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit? spargunt enim oues eius qui eas ad morum suorum labem praua imitatione perducunt. unde constat super filios alienos, quod omnes iniqui appellantur, et suboles antichristi, dis non adsit vera conversio; cum manifestum sit iniquos quamdiu iniqui sunt, Baptisma quidem posse habere, sed salutem cujus sacramentum Baptisma est, habere non posse. Videamus enim si haeretici describuntur in psalmo illo, ubi de filiis alienis ita dicitur: Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; quorum filii uelut nouellae coneructantia efecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus neque clamor in plateiseorum. beatum dixerunt populum cui haec sunt: beatus
Abbreviated transcription (Latin):
riuatianus a sufetula dixit.
Qui hereticos potestatẽ bap¬
tirandi habere dicit. dicat pri¬
us quis heresim condiderit. Si
enĩ heresis a deo ẽ:habere ce in¬
dulgentiã diuinã potest. Si uͦ
a deo ñ ẽ quomͦ gratiã dei aut
habere aut conferre alicui po
test. d
uic totidẽ uerbis ita respon¬
det᷑.Qui maliuolos os mui¬
dos potestatẽ baptizandi habe¬
re dicit: dicat prius quis mali¬
uolentiã inuidiãq condiderit.
Si enĩ maliuolentia & inuidia
quomͦ gratiã dei aut habere aut
conferre alicui potest.ͦ S sieut
ista eode modo dicta manifestis¬
sime falsa st̃ sic etiã illa quȩ ut
conuinterent᷑ hec dicta st̃. Bap¬
tizant enĩ maliuoli & inidi. sic̃
concedit ipse cyprianus: qͥa eos
etiã intus ẽẽ testatur. Sic gͦ pos¬
st̃ etiã heretici baptrrare: quia bap¬
tismus sacramentũ xp̃i ẽ. In uidia
uͦ & heresis: oꝑa diaboli. Que quis¬
qͥs habuerit: ñ hinc efficit. ut si ha¬
bet sacramentũ xcp̃rꝰ. etiã ipsũ nu¬

Expanded text:
riuatianus a sufetula dixit: Qui haereticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. si enim haeresis a Deo est, habere et indulgentiam diuinam potest: si, uero a Deo non est, quomodo 1 gratiam Dei aut habere aut conftest % uic totidem uerbis ita respondetur: \'Qui maliuolos et inuidos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis maliuolentiam inuidiamque condiderit. si enim maliuolentia et inuidia aut gratiam Dei habere aut conferre alicui potest? Sed sicut ista eodem modo dicta manifestissime falsa sunt, sic etiam illa quae ut convincerentur haec dicta sunt. Baptizant enim malevoli et invidi, sicut concedit ipse Cyprianus, quia eos etiam intus esse testatur. Sic ergo possunt etiam haeretici baptizare: quia Baptismus sacramentum Christi est; invidia vero et haeresis opera diaboli, quae quisquis habuerit, non hinc efficit ut si habeat Sacramentum Christi, etiam ipsum nu
Abbreviated transcription (Latin):
in malis autẽ lignea os fictilia.:
ad illa referens qđ dictũ est alia
quidem in honore: ad hec autẽ
qđ dictũ ẽ alia uͦ in contumelia.
S magis approbo. qͦd apud ticho
niũ postea repperi uł aduertr̃i
utrisq intelligendũ qued̃a in
honore. ñ sola scilicet aurea ce ar¬
gentea: & rursus in utrisq qued̃a
in contumelia. ñ utiq sola lignea

Expanded text:
in malis autem lignea et fictilia, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed manium postea reperi vel adverti, in utrisque intelligendum quaedam in honorem, non sola scilicet aurea et argentea; et rursus in utrisque quaedam in contumeliam, non utique sola lignea
Abbreviated transcription (Latin):
ontͣ donatistas auctori-¬
tate beatissumni ep̃i & mar¬
tyris cipͥani se defende̾
molientes. septẽ libroᷤᷤ
de baptismo scripsiin
quib docui nil ualere¬
sic ad refellendos donatistas. & ad
eor prorsus ora claudenda ne adu̾¬
sus catholicã eccłiam suũ scisma
defendant. quomͦ litteras factũq
cipͥami Ubicũq autẽ in his libriᷤ
cõmemoraui eccłiam ñ habentem
macuła. aut rugam: ñ sic accipien¬
łu ẽ quasi iã sit: s quȩ p̃paratur
ut sit. q̃n apparebit etiã głiosa.
Nunc enĩ ꝓpter quasła ignoran¬
tias oe infrrmitates membroꝵ su¬
orũ. habet unde cotidie tota dicat:
dimitre nobis debita nr̃a. In quar¬
to libro cũ dicerẽ. uicẽ baptismi
posse habere passionẽ. ñ satis ido¬
neũ posui illius latronis exẽpłu:
qͥa utrũ ñ fuerit baptrratꝰ incer¬
tum ẽ. In libro septimo de uasis
aureis ce argenteis in domo mag¬
na constitutis. sensũ cipriam se¬
cutus sũ. qui hec accipit in bonis:

Expanded text:
ontra Donatistas auctoritate beatissimi episcopi et martyris Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Ubicumque autem in his libris commemoraui \'ecclesiam non habentem maculam aut rugam\', non sic accipiendum est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita nostra. In quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. In libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
lachrors euersione. quã ꝓph̾ȩ dĩ
sũmi tanto ante p̃dixerant. sera¬
pis demon alieui cultors suors
hoc de ꝓacimo ꝓdidit: ut suã qua¬
si diuinitatẽ recedens. uł fugiens
cõmendaret. Fugant᷑ enĩ isti. uł etiã
nissis suꝑiorib colligati abstra¬
hunt᷑. o alienant᷑ a locis sus:. ut
de reb quib dñabant᷑ quibq co¬
lebant᷑. fiat uoluntas dei:qui
hoc tanto ante ꝑ om̃s gentes¬
futurũ ẽẽ p̃dixit: o ut ꝑ suos
fideles fieret imꝑaunit. Cur autẽ
hoc ñ sineret᷑ demon p̾dicere.
cũ sibi iam p̾nosceret imminẽ
ta: & prudentib daret intelligi
quã uigilant̃ eẽt demonũ cauen¬
da fallatia.cultusq fugiendus:
qui cũ ante ꝑ tam longũ tẽpus
in templis sins hec futura tacu
rare ñ possent. postea quã appro¬
pinqͣre ceperunt. uoluerunt ea
quasi p̃dicere. ne ignari uictiq

Expanded text:
lacrorum euersione, quam prophetae dei lacrorum euersione, quam prophetae dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi diuinitatem recedens uel fugiens commendaret? Fugantur enim isti uel etiam iussis superioribus conligati abstrahuntur et alienantur a locis suis, ut de rebus, quibus dominabantur quibusque colebantur, fiat uoluntas dei, qui hoc tanto ante per omfuturum esse praedixit, et ut per suos fideles fieret imperavit. Cur autem hoc non sineretur daemon praedicere, cum sibi jam praenosceret imminereta, et prudentibus daret intelligi quam vigilanter esset daemonum cavenda fallacia, cultusque fugiendus, qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuirare non possent, posteaquam appropinquare coeperunt, voluerunt ea quasi praedicere, ne ignari victique
Abbreviated transcription (Latin):
uicturũ ẽẽ ꝓmiserat: aut si aeriͤ
qualitate p̃insa. diu flaturũ illũ
uentũ nautarũ aliquis p̃diccisset.
est tͣnquillitas magna: uł si agri¬
cola illo anno fructificaturã uitẽ
aliquã polliceat᷑. natura iitiq ter¬
rȩ &e numeris seminũ callens. qͦ
tẽ anno eam uł imꝓusa cęli tẽ
ꝑies arefaciat. uł aliqua iussio¬
potentioris eradicet. ita multa
etiã ad p̃scientiam p̾dictionẽq
demonũ ꝑtinentia que in morib
& usitatiorib causis futura p̃ui¬
dent᷑. eadẽ maiorib os occultiori¬
b causis impedita mutant᷑. fal¬
lunt autẽ etiã studio fallendi&
minda uoluntate qua hominũ
errore letant᷑. S ne apud culto¬
res suos pondus auctoritatis a¬
mittantꝰ. id agunt ut int̾preti¬
b suis signorsq suoꝵs comectori-¬
b culpa tribuatur: qͣndo uł decep¬
ti fuerint uł mentiti. Qd gͦ mi¬
rũ. si imminente tẽploꝵs & simu¬

Expanded text:
victurum esse promiserat; aut si aeris victurum esse promiserat; aut si aeris qualitate praevisa, diu flaturum illum ventum nautarum aliquis praedixisset,est tranquillitas magna ; vel si agricola illo anno fructificaturam vitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numeros seminum callens, quo tamen anno eaperies arefaciat, vel aliqua jussipotentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praevidentur, eadem majoribus et occultioribus causis impedita mutantur. Fallunt autem etiam studio fallendi, et invida voluntate qua hominum errore laetantur. Sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt ut interpretibus suis signorumque suorum conjectoribus culpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti. rum, si iam inminente templorum et simu