comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽmalit / Drofecto quasi diui¬
naret que nobis mala et qũo
euentura eẽnt ꝓpt̾ iustitiam.
hoc posuit exemplũ. hee enim
popłs ñr patit̾ oĩa. errantium
prauitate. Ecce ineoẽ enureci¬
uitas. uł potius orbis ip̃e totu.
ut bonos et iustos uiros tãquã
malos et impios ꝑsequat᷑. ex cni¬
ciet. danͣet occidat. Namꝙͦ ait.
neminẽ ẽe tã dem̃tẽ qui dubi¬
tet utruise ẽẽ malit ille quidẽ
ut. is qui cõtra iustitia disse¬
rebat hoc sensit. malle sapiẽ¬
tem malũ ẽẽ cũbona existĩa¬
tione. quã bonũ cũ mala.n
Anob̾ aũt absit hec am̃tia:
ut falsum uõ anteponanius.
An boni nr̃iqualitas expopłi
pendebit erroribꝰ quã excon¬
scientia nr̃a. et iudicio deiᷤᷤ aũt
aliqua nos illiciet umqua
felicitas ut nõ potius uera
bonitatẽ eũ om̃i malo. quam
falsam cũ om̃i prospitate ina¬
limꝰ. Sua sibi habeant regna
reges. suas diuitias diuites.

Expanded text:
esse malit. » Profecto quasi diviesse malit. » Profecto quasi divinaret, quae nobis mala, et quomodo eventura essent propter justitiam, hoc posuit exemplum. Haec enim populus noster patitur omnia, errantium pravitate. Ecce in eo est errore civitas, vel potius orbis ipse totus, ut bonos et justos viros, tamquam malos et impios, persequatur, excruciet, damnet, occidat. Nam quod ait, neminem esse tam dementem, qui dubitet utrum se esse malit; ille quidem, ut is qui contra justitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione, quam bonum cum mala. A nobis autem absit haec amentia, ut falsum vero anteponamus. An boni nostri qualitas ex populi potius pendebit erroribus, quam ex conscientia nostra, et judicio Dei? Aut aliqua nos illiciet umquam felicitas, ut non potius veram bonitatem cum omni malo, quam falsam cum omni prosperitate malimus? Sua sibi habeant regna reges, suas divitias divites
Abbreviated transcription (Latin):
cõferamꝰ. Est apud ciceronem
nõ oberrais alio locus: inea
disputatione que habet᷑ afuno
cõtra iustitia. Quero inquit
si duosint quoꝵ alt̾ optimꝰuir
equissimꝰ sũma iustitia singu¬
larifite. Alter uisigniscelere au
datia. et suneo sit enore ciuitaᷤ.
ut bonũ illũ uiru. sceleratũ fa
cinorosũ. nefariũ putet. contra
aũt quisit improbissimꝰ: existi¬
met ẽẽ sũma probitate ac fide ꝓ¬
que hac opinione õĩum ciuiũ:
bonus ille uiruexef rapiatur.
manꝰ ei deniq auferãt᷑ effodi¬
ant̾ ocłi. Dãnef uinciat᷑. uratur.
ext̾minet᷑ egeat postremo uire
etiã optimo oñib miẜrimꝰ ẽẽ
uideat᷑. Contra aũt ille imꝓbi
laudef᷑. colat̾. ab omĩb diliga¬
tur. om̃s adeũ honores. omĩa
imꝑia. om̃s opes. om̃s deniq
copie conferant᷑. Uir demq i
optimꝰ omĩrum existimatione.
et dignissimꝰ onĩ fortuma iu¬
dicetur. Quis tandẽ enit tam
demens qui dubifet utrũ se

Expanded text:
conferamus. est apud Ciceronem conferamus. est apud Ciceronem non abhorrens a uero locus in ea disputatione quae habetur a Furio contra iustitiam. quaero inquit, si duo sint, quorum alter. optimus uir, aequissimus, summa iustitia, singulari fide, alter insigni scelere et audacia, et si in eo sit errore ciuitas, ut bonum illum uirum sceleracinorosum, nefarium putet, contra autem, qui sit improbissimus, existimet esse summa probitate, ac fide; proque hac opinione omnium civium, bonus ille vir vexetur, rapiatur, manus ei denique auferantur, effodiantur oculi, damnetur, vinciatur, uratur, exterminetur, egeat postremo, jure etiam optimo omnibus miserrimus esse videatur: contra autem ille improbus laudetur, colatur, ab omnib honores, omnia imperia, omnes opes, omnes denique copiae conferantur; vir denique optimus omnium existimatione, et dignissimus omni fortuna judicetur: quis tandem erit tam demens, qui dubitet utrum se
Abbreviated transcription (Latin):
Niclhis facias qui ius uo¬
cant carificinas et ueter
tyrãuorũ aduersus in nocẽ¬
tes rabide seuientiũ. et cum
siut ĩ iustitie crudelitatisq do¬
ctores iustos se tam̃ aprudẽ¬
tes uideriuolunt ceci ⁊ ebe¬
tes et᷑ rerũet ueritatis iguai.
uisa iustitia ẽ ut eam sũmis
scelerib adequetis. adeo ne
apud uos perit ĩnocentia. ut
ne morte quidẽsimplicidigͣ
iudicetis.s supͣ omĩa facino¬
ra habeat᷑. nullũ facinꝰ admi¬
ttere. pectusq purũ ab omĩisce¬
leris contatione p̾stare. ⁊ qũi
cõminut cũdeoꝵ cultoribus
loquim̃. liceat ꝑ nos benefacͣe
uobiscũ: Hec est enĩ lex nostra
har opus hec religio. Si uobis
sapientes uidem̃. mmutamini.
si stulti. cõtente aut etiã ride¬
te silibet. Uobis enĩ stultitiat
nĩa prodest. Quid laceratis:
quidaffligitis: nõ inuidemus
sapientie ure hane stultitiam
malimꝰ. hanc amplectim̃. hoc
nob̾ credimꝰ expedire. ut uos di¬
ligamꝰ et in uos ip̃os ꝙistis oĩa

Expanded text:
iis facias qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen ac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritatis ignari. uisa iustitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? adeone. aput uos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum facinus admittere pectusque parum ab omni sceleris contagione praestare? et quoniam communiter cum deorum cultoribus loquimur, liceat per uos bene facere uobiscum: haec est enim lex nostra, hoc opus, haec religio. si uobis sapientes uidemur, imitamini, si stulti, contemnite aut etiam ridete, si libet: nobis enim stultitia nostra prodest. quid laceratis? quid adfligitis? non inuidemus sapientiae uestrae: hanc stultitiam malumus, hanc amplectimur, hoc nobis credimus expedire, ut uos diligamus et in uos ipsos qui odistis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ probauero eoꝵ ip̃oꝵ licteris
qui deñ suũ mortali corpore ittẽ¬
tem uiolauerunt quid aliud
obstabit quominus ueram
sapientiã clarũ sit in hac sola
religione uersari. Nunc apͥnci¬
piototius sacram̃ti origo nar¬
randa ẽ. Mlaiores nr̃i qui erant
pͥncipes hebreoꝵ cũ sterilitate
atq inopia laborarent transi¬
erunt inegyptũ reifrum̃tarie
gr̃a ibiq diutius cõmorãtes:
intollerabilis ẜuitutis iugo
premebanftũ miẜtus eoru
deus: eduxit eos ac liberauit
ta est In qua eductione ostẽdit
uirtutẽ maiestatis sue deus.
Traiecit eñi popłm medio ma¬
ri rubro antecedente angelo
excindente aquã ut popłus
ꝑsiccũ gradi posset. quẽ uenꝰ
ut ait poeta curuata in motis
facĩe circũstitit unda. quare
audita tyrannꝰ egyptiorũ cũ
magna suoꝵ manu in secutꝰ ẽ
et mare adhuc patens temere
ingressus coeuntib aquis⁊
cũ om̃iex̾citu delusus ẽ. He¬
brei ũo egressi in solitudine

Expanded text:
cum probauero eorum ipsorum litteris cum probauero eorum ipsorum litteris qui deum suum mortali corpore utentem uiolauerunt, quid aliut obstabit quominus ueram sapientiam clarum sit in hac sola religione uersari? Nunc a principio totius sacramenti origo narranda est. maiores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate atque inopia laborarent, transierunt in Aegyptum rei frumentariae gratia ibique diutius commorantes intolerabili seruitutis iugo premebantur. tum misertus eorum deus eduxit eos ac liberauit ta est. in qua eductione ostendit uirtutem maiestatis suae deus. transiecit enim populum medio mari rubro praecedente angelo et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem uerius, ut ait poeta, curuata in montis faciem circumstetit unda. qua re audita tyrannus Aegyptiorum cum magna suorum manu insecutus et mare adhuc patens temere ingressus coeuntibus aquis cum omni exercitu deletus est. Hebraei uero ingressi in solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
N primis gͥ scire homines
oportet sic a pͥncipio ꝓͥcessis¬
se disposionẽ sũmidei. ut esset
necesse appropinquante scłi
tͥmino derfiliũ descendere in
t̾ram ut cõstitueret deo tẽplũ
doceretq iustitia. Uerũtamen
uõ inuirtute angłi aut potesta¬
te celesti.Set ĩfigura hominis
et cõditione mortali: et magi¬
sterio functus fuisset. tradetur
in manus impioꝵ mortẽq su¬
scipet ut ea quoꝵ ꝑ uirtutem
domita resurgeret. et hominz
quẽ induerat quẽ gerebat:⁊
et spem uincende mortis offer¬
ret et ad premia immortalita¬
tis admitteret. Hanc gͦ dispo¬
sitionẽ nequis ignoret docebi¬
mus p̃dicta ẽẽ omĩa que in
xp̃o uidemꝰ ẽẽ cõpleta. Nẽo
asseuerationi nr̃e fidem com¬
molet. nisi ostendero ꝓpħas
ante multã tempoꝵ seriem
p̃dicasse fore. ut aliquando fi
lius dei nasceref᷑ sicut homo
et mirabilia faceret. et cultu
dei ꝑ totã t̾ram seminaret. et
postremo patibulo figeretur.
et t̾cio die resurgeret. Que oĩa

Expanded text:
n primis igitur scire homines oportet, sic a principio processisse dispositionem summi Dei, ut esset necesse, appropinquante saeculi termino, Dei Filium descendere in terram, ut constitueret Deo templum, doceretque justitiam: verumtamen non in uirtute angeli aut potestate caelesti, sed in figura hominis et condicione mortali, et cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus inpiorum mortemque susciperet, ut ea quoque per uirtutem domita resurgeret et homini, quem induerat, quem gerebat, et spem uincendae mortis offerret et ad praemia inmortalitatis admitteret. hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, docebimus praedicta esse omnia quae in Christo uidemus esse conpleta. nemo adseuerationi nostrae fidem commodet, nisi ostendero prophetas ante multam temporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius dei nasceretur sicut homo et mirabilia faceret et cultum dei per totam terram seminaret et postremo patibulo figeretur et tertio die resurgeret. quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
capti abductiq in babilonẽ.
Poe nas impietatis sue graui
ẜuitio pependerunt.donec ci¬
rus ueniret in regnũ. qui statĩ
iuteos restituit edicto. Exinde
tetrarchaᷤ habuerunt usq adi
herodẽ. qui fuit sub impio tibe¬
rii cesaris.Cuiꝰ anno xuͦ.itẽ duo¬

Expanded text:
capti, abductique Babylonem, capti, abductique Babylonem, poenas impietatis suae gravi servitio pependerunt; donec Cyrus veniret in regnum, qui statim Judaeos restituit edicto. Exinde Tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tiberii Caesaris; cujus anno quinto d
Abbreviated transcription (Latin):
Cũenim moyses dux eoꝵ ascen¬
uocant apim qd̾ eos insignoͣ
p̃cecleret figurarunt. Quo pẽco
ac scelere offensus deus impiũ
et in gratũ popłm ꝓ merito poe¬
nis grauib adfecit. et legiquã
ꝑ moysen dederat subiugauit.
Postea u̾o cũ indeserta quadam
parte syrie ꝯse dissent. amiserũt
uetus nom̃ hebrei: et qm̃ pͥnceps
examinis eoꝵ iudas erat. iudei
appellati. et t̾ra quã in coluere
iudea. et primo quidẽ nõ dñio
regũ subiecti fuerunt. s populo
ac legi ciuiles iudices p̃side¬
bant: no tam̃ in annũ ꝯstituti.
sicut romani ꝯsules. s ꝓpetua
iunsditione subnixi: tũ subla¬
tõ iudicũ nomine. potestas
regalis inductaẽ. Uerũ irdici¬
b regim̃ eoꝵ tenentib prauas
religiones sepe susceꝑant. atq
offensus ab hi̾s deus totiens¬
eos alienigenis subiugabat:
donec ruisus penitentia popłi¬
mitigatus liberaret eos ẜuitu¬
te: It̾ẽ subregib finitimoꝵ bel¬
lis ob delicta uexati. postremo

Expanded text:
cum enim Moyses dux eorum ascenuocant Apim, quod eos in signo praecederet, figurarunt. quo peccato ac scelere offensus deus inpium et ingratum populum pro merito poenis grauibus adfecit et legi quam per Moysen dederat subiugauit. postea uero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, amiserunt uetus nomen Hebraei, et quoniam princeps examinis eorum ludas erat, Iudaei appellati et terra quam incoluere Iudaea. et primo quidem non dominio regum subiecti fuerunt, sed populo ac legi ciuiles iudices praesidebant, non tamen in annum constituti sicut Romani consules, sed perpetua iurisdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine potestas regalis inducta est. uerum iudicibus regimen eorum tenentibus prauas religiones saepe susceperant, atque offensus ab iis deus totiens alienigenis subiugabat, donec rursus paenitentia popmitigatus liberaret eos servitute. Item sub regibus finitimorum bellis ob delicta vexati, postremo
Abbreviated transcription (Latin):
Onigitur renascent̾ ꝙͦ fieri
nõ põt. s reẜgent. et adeor
c̃orporibꝰ urouent᷑. et pͥoris uite⁊
factoꝵq osum memores erunt.
et in bonis celestib collocati ac
fruentes iocunditate. in nume¬
rabiliu copiarũ p̃senti deo gr̃as
agent. ꝙͦ malũ om̃e deleuent.
ꝙ eos adregnũ uitã que ꝑpe¬
tuã suscitarit. Qua te anasta

Expanded text:
on igitur renascentur, quod fieri non potest: sed resurgent, et a Deo corporibus induentur; et prioris vitae factorumque omnium memores erunt; et in bonis coelestibus collocati, ac fruentes jucunditate innumerabilium copiarum, praesenti Deo gratias agent, quod malum omne deleverit, quod eos ad regnum vitamque perpetuam suscitarit. Qua de anasta
Abbreviated transcription (Latin):
admentẽ. nec uident amplius
ꝙͣ suboculos uenit. at quin re¬
motis om̃ib officiis corporis ĩ
sola mente ponenda ẽ hominis
ratio. Nõ i deo nascim̃ ut ea que
sunt facta uideamꝰ. ẜ ut ipsum
factorẽ rerui omĩium cõtẽplem̃.
idest mente. m̃te cernamꝰ. Qrͣ
siquis homuinẽ qui ueresapiat
int̾roget. cuiꝰ rei causa natus sit
respondebit intrepidus. ac para¬
tus colendise dei gr̃a natũ. qui
uos ideo qnͣauit ut ei ẜuiamus.
Seriuire aũt deo nichil aluro
ẽ qͣm bonis oꝑibo tuen et ꝯser

Expanded text:
ad mentem nec uident amplius ad mentem nec uident amplius quam quod sub oculos uenit. atquin remotis omnibus officiis corporis in sola mente ponenda est hominis ratio. non ergo ideo nascimur, ut ea quae sunt facta uideamus, factorem rerum omnium contemplemur, id est, mente cernamus. Quare si quis hominem, qui vere sapiat, interroget, cujus rei gratia natus sit, respondebit intrepidus ac paratus, colendi se Dei gratia natum, qui nos ideo generavit, ut ei serviamus. Servire autem Deo, nihil aliud est, quam bonis operibus tue
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ insolis oculis posuit. ni¬
chil admentẽ referens. s adeor¬
pus omĩa. Quro sicecus fuei̾t
officiũ ne hominis ammitretꝰ
quodsi fieri siue occasu anime
nõ potest. Quro cetere corporis
partes uũ carebunt suis que
q munenerib  Quid ꝙ plusẽ
doctriua et sapientia ꝑcipiaui¬
bus solis potest. oculis solis cͣe
es/ quis te inhar spectaculum
hac in mensũ et admirabile opꝰ
laudes. Cõfitere gͥ ẽẽ rerũ oĩu
cõstitutorẽ deũ quite inhunc
mundũ quasi testẽ laudatorẽ¬
q tanti sui oꝑis induxit mag¬
nũ esse credis uidere celũ atq
uirtutẽ prouidentia potestatẽ
metiris animoͦ. cuiꝰ oꝑa mirãis
necesse est enĩ multo mirabili¬
orsit. qui mirabilia pfecit. Si
te quispiã uocasset adcenã. in
eaq optime acceptus eẽs. nũ
quid sanus uitere̾ si pluris faces
ip̃am uoluptatẽ ꝙͣ uoluptatis
auctorẽ. Adeͦ philosophi adcõ¬
pus referunt omĩa. nichil ꝓrsꝰ

Expanded text:
officium in solis oculis posuit niofficium in solis oculis posuit nihil ad mentem referens, sed ad corpus omnia. quid ? si caecus fuerit, officiumne hominis amittet? quod fieri sine occasu animae non potest. quid ceterae corporis partes? num carebunt suis q muneribus? Quid, quod plus est doctrina, et sapientia percipi auribus solis potest, oculis solis non es? Quis te in hoc spectaculum hoc inmensum et admirabile opus laudes. confitere igitur esse rerum omnium constitutorem deum, qui te in hunc mundum quasi testem laudatoremque tanti sui operis induxit. magnum esse credis uidere caelum atquuirtutem prouidentiam potestatem metiris animo, cuius opera miraris? necesse est enim multo mirabilior sit qui mirabilia perfecit. si te quispiam uocasset ad cenam in eaque optime acceptus esses, num sanus uiderere, si pluris faceres ipsam uoluptatem quam uoluptatis auctorem? adeo philosophi ad corpus referunt omnia, nihil prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
lius amii nec comunieari poᷤ¬
sit cũ corpore/ postremo. ut non
possit cuiquã sine scientia ⁊ uir¬
tute ꝯtingere. Que circũscͥptõ
illas omĩs sententias ex cludit
ac soluit. Eoru eni que dixem̃t
nichil tale est. Uicaui qͣurosit
ut doceam quod institui philo¬
sophos ones cecos atq insipi¬
entes fuisse. Qui quod ẽ hoͣmi¬
nũ sũmũ bonũꝯstitutũnec ui¬
dere nec intelligere nec suspica¬
ri aliquandopotuerunt. Aua¬
xagoras cũ abeo quereret᷑. ciuꝰ
rei causa natus ẽẽt respondit
celi ac solis uidendi hanc nocte
admrant᷑ om̃es ac philosopho
p̃dignã iudicant. at ego hune
puto nõ inuenientẽ quid respõ¬
derͥet effurdisse. hoc passim nei
taceret. Quod quidẽ secũ si sapi¬
eus fuisset cõmentatũ medita¬
tumq habere debuit. quia si
quis rationẽ sui nesciat. ne h¬
honio sit quidẽ. s putemꝰ non
extp̃r dc̃m illiro effusũ. uidea¬
mus ĩ quib reb. quot ⁊ qͣnta
peccauerit. Primũ ꝙ om̃e hoĩs

Expanded text:
lius animi nec communicari possit cum corpore, postremo ut non possit cuiquam sine scientia et uirtute contingere. quae circumscriptio illorum omnes sententias excludit ac soluit: eorum enim quae dixerunt nihil tale est. dicam nunc quid sit, ut doceam quod institui, philosophos omnes caecos atque insipientes fuisse, qui quod esset homini summum bonum constitutum nec uidere nec intellegere nec suspicari aliquando quiuerunt. Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cuius rei causa natus esset, respondit caeli ac solis uidendi. hanc uocem admirantur omnes ac philosopho dignam iudicant. at ego hunc puto non inuenientem quid responderet effudisse hoc passim, ne taceret: quod quidem secum, si sapiens fuisset, commentatum meditatumque habere debuit, quia si quis rationem sui nesciat, ne homo sit quidem. set putemus non ex tempore dictum illut effusum. uideamus in tribus uerbis quot et quanta peccauerit: primum, quod omne hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Ed prius quã singulas iur¬
tutes ex ponere incipis. de¬
t̾minandaẽ ip̃a uirtus: quam
nõ recte pħi definierunt: quid
ẽet aut inquibꝰ reb qͥd opis
quid habeat officii. nom̃ itaq
solũ retiuerint. uim uo ⁊ rati¬
onẽ et effectũ ꝑditerunt. quecũ¬
q aũt in diffinitionẽ iurtutis
solent dicere. paucis uersib col¬
ligit. et enarrat Iucilius. quos
malo equidẽ ponere. ne dũmul¬
toꝵ sententias refello. su longi¬
or qͣm necesse ẽ. Tirtus albane
ẽ pcui ꝓͥsoluere uerũ. Quis ĩuer¬
sam̃ quis uiuimꝰ reb pͥotes se⁊
Uirtus ẽ homini scire roꝙͦ que¬
q habeat res. Tutus scire homz¬
ni rectũ utile quidsit honestũ.
Quebona. que mala. Itẽ quid
inutileturpe in honestu. Uirtu
querende finẽ rei scire modũq.
Uirtus diuitiis p̃ciũ psoluere
posse. Uitus id dare ꝙͦ re ipsa
debet᷑ honori. Hostẽ ẽe atq ĩi¬
micũ hominũ morũq malo¬
rũ. cõtra defensorẽ hominiun

Expanded text:
ed priusquam singulas virtutes exponere incipio, determinanda est ipsa virtus, quam non recte philosophi definierunt, quid esset, aut in quibus rebus; quid operis, quid habeat officii. Nomen itaque solum retinuerunt, uim uero et rationem et effectum perdiderunt. quaecumque autem in definitionem uirtutis solent dicere, paucis uersibus colligit et enarrat Lucilius, quos malo equidem ponere, ne dum multorum sententias refello, sim longior quam necesse est. uirtus, Albine, est pretium persoluere uerum quis in uersamur, quis uiuimus rebus potesse: uirtus est homini scire id quod quaeque habeat res, uirtus, scire homini rectum utile quid sit, honestum, quae bona, quae mala item, quid inutile turpe inhonestum: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque, uirtus, diuitiis pretium persoluere posse, uirtus, id dare quod re ipsa debetur honori: hostem esse atque inimicum hominum morumque malorum, contra defensorem hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nͥ celerit eduob alt̾ occissꝰ
ẽ. Et tãquã homines  sanguinẽ
sitiant oderunt moras. Alios
illoͥs cõpars ᷤᷤ dart postinit. recen¬
tiores.Ut qͣmpͥmũ oculos suos
sacient har ꝯsuetudine imbu¬
tihumanitatẽ ꝑditenint Ita

Expanded text:
tibus, nisi celeriter e duobus alter occisus tibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est; et tanquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. Alios illis compares dari poscunt recentiores, ut quamprimum oculos suos satient. Hac consuetudine imbuti, humanitatem perdiderunt. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ualent. tollenda sunt nobis.
quia nõ mͦ ad beatã iutã nichil
cõferit. s etiã nocent płmũ.
Nam qui hominẽ quamuis
obmenta damnatũ in cõspectu
suo iugamn ꝓuoluptate cõputat
cõscĩam suam łoluit tã scilic.
qͣm si homicidii qd̃ fit oculte
Spectator et particeps fiat.
Hos tam̃ ludos uocant. ĩqͥbꝰ
humanꝰ sanguis effimditur.
Adeo longe ab hominib se¬
cessit humanitas. ut cũ aĩas
hominũ int̾ficiant lutere se
opinaͬnt᷑. Nocentiores hĩs õi¬
b. quoꝵ sanguinẽ uoluptati
habent. Quare nunc anpossĩt
pii et in iusti homines eẽ. qui
cõstitutos subicͣtu mortis. ac
miẜicordiã dep̾eantes nõ tantũ
patunit᷑ occibi et flagitant. fe¬
runtq ad mortẽ crudelia et in¬
humana suffragia. nec uulnĩb
satiati/ nec cruore cõtenti. quin
etiã ꝑcussos iacentesq repeti iu¬
bent. et cadauera ictib dissipa¬
ri. nequis illos simulata morte
deludant. Irascunt etiã pugnan¬

Expanded text:
ualent, tollenda sunt nobis, ualent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscientiam suam polluit, tam quam si homicidii, quod fit occulte, spectator et particeps fiat. Hos tamen ludos vocant, in quibus humanus sanguis effunditur. Adeo longe ab hominibus secessit hamanitas; ut cum animas hominum interficiant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus, quorum sanguinem voluptati habent. Quaero nunc, an possint pii et justi homines esse, qui constitutos sub ictu mortis, ac misericordiam deprecantes, non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant, feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia, nec vulneribus satiati, nec cruore contenti: quin etiam percussos jacentesque repeti jubent, et cadavera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. Irascuntur etiam pugnan
Abbreviated transcription (Latin):
micũ qͣm uoluptatẽ. Nec enĩ
libidine domiuante tẽꝑantie
locũẽe. Neq in uoluptatis
regno uirtutẽ posse consistere.
S ecõtrario deus rocirco uir¬
tutẽ dedit. ut expugnaret ac
uinceret uoluptatẽ. eamq e¬
gredientẽ fines sibi datos. in¬
ter pscriptũ cobxrceret. Nelu¬
minẽ suauitatib delinitũ at¬
q captũ dictionis sue subice¬
ret ac sempit̾na morte multa¬
ret. Uoluptas oculorũ uaria¬
est et multiplex que capitur
ex aspectu rerũ que sunt ĩusut
homini uł natura uł oꝑe delecta¬
biles. hanc pł̾i rectissime sustu¬
lenint. Liunt enĩ multoesse
p̾clanꝰ et homine digniꝰ celum
potiꝰ qͣm celata intueri. Et horc
distincta mirari. Q cũ discer¬
te ad cõtẽptũ t̾restrĩ nos ex¬
hortati sunt. et ad celi specta¬
culũ nos excitauerunt. tam̃
spectacula hec publiça c otenut.
Itaq his delectant᷑. et libent
inirritam̃ta uictio et adcoriũ¬
pendos auimos potentissime

Expanded text:
micum quam uoluptatem: nec enim micum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempitret. Voluptas oculorum varia et multiplex est, quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum, vel natura, vel opere delectabiles. Hanc philosophi rectissime sustulerunt. Aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius, coelum potius, quam caelata intueri: et hoc pdistincta mirari. Sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt, et ad coeli spectaculum excitaverunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. Itaque his et delectantur, et libenter inritamenta uitiorum et ad corrumpendos animos potentissime
Abbreviated transcription (Latin):
E stat ut contra qͥnq sen¬
suum uoluptates. dicam
breiternam et ip̃ius libri men
te suꝑari atq opprimi debent.ł uł
ꝓͦ paulo ante dicebã de affectibꝰ
ad rationẽ suã reuocari. Ce¬
tere animantes p̾ter unã.
uoluptatẽ que ad gnͣandũ
ꝑtinet. nullã sentiunt. Titũ¬
tur gͦ sensib ad nature sue
necessitatẽ. Uixent ut appe¬
tant ea quib opus ẽ adui¬
tam tuendã. Audiunt inui¬
utilia respuunt ac recusant
edendi ac bibendi officiũ ue¬
tris plenitudine mentiuntur.
Homini uosolertissimi. aitifi¬
cis prouidentia dedit uolup¬
tate̾ infinitã et ĩ uiciũ caden¬
te. quia ꝓposuit ei uirtutem
quẽ cũ uoluptate sẽp tãquã
cũ domestico hoste pugnaret.
Cicero incatone maiore. Stu¬
pra uo inquit adulteria. et¬
onĩe flagitiũ. nullus excita¬
n aliis illecebris ñ uolupta¬
tis. Cũq homini siue nat᷑a.
siue quis deus nichilmente
p̾stabilius dedisset huic diui¬
no muneri tono. nichil tã mi¬

Expanded text:
estat ut contra quinque sensuum voluptates dicam breviter; nam et ipsius libri menste superari atque opprimi debent; vel quod paulo ante dicebam de affectibus ad rationem suam revocari. Caeterae animantes praeter unam voluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuiutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit omne tale flagitium nullis excitari aliis illecebris nisi voluptatis; cumque homini sive natura sive quis deus nichil mente prestabilius dedisset, huic divino muneri ac dono nichil tam ini
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ festinat oratio. Uututes
eius fueruint quas apollo por¬
tentificas appellauit. ꝙͦ qua¬
cũq iter faciebat egros ac debi¬
les et om̃i morboꝵ genere labo¬
rantes uno uerbo unoq momo¬
mento redclebat ĩ columea ad¬
eo ut membris om̃ib capti re¬
ceptis repente uirib roborati.⁊
ip̃i lectulos suos reportarent ĩ¬
quib fuerant paulo ante delati.
clairoiuo ac pedũ uicio afflictis
nõ mͦgradiendi ẜ etiã eurrendi
dabat facultatẽ. Tum quoꝵ ceca¬
liunina in altissimis tenebriᷤ
erant eoꝵ oculos inp̾stinum
restituebat aspectũ. Mutoru
quoq linguas: ineloquium
ẜmonẽq olebat. Itẽ surclorũ
pate factis aurib insinuabat

Expanded text:
dudum festinat oratio. uirtutes dudum festinat oratio. uirtutes eius fuerunt quas Apollo portentificas appellauit, quod quacumque iter faciebat, aegros ac debiles et omni morborum genere laborantes uno uerbo unoque momento reddebat incolumes, adeo ut membris omnibus capti receptis repente uiribus roborati ipquibus fuerant paulo ante delati. Claudis vero ac pedum vitio afflictis, non modo gradiendi, sed etiam currendi dabat facultatem. Tunc quorum calumina in altissimis tenebris erant, eorum oculos in pristinum restituebat aspectum. Mutorum quoque linguas in eloquium sermonemque solvebat. Item surdorum patefactis auribus insinuabat
Abbreviated transcription (Latin):
ũo de secuiroa natiuita¬
te diximꝰ qua se homũb
incarne mõstrauit. Teniamͦ
adoꝑa illa miranda. que cũ
ẽent celestis indicia uirtutis
magnũ iudeiputauerunt cũ
pͥmũ cepit a dolescere tinctus
mine. ut lauacro spũali pẽca
nõ sua que utiq nõ habebat.
ẜ carnis quã gerebat aboleret:
ut quẽadinodũ uideos suscep¬
tacircũcisione sic etiã gentes ⁊¬
baptismo roest purificiroris ꝑ¬
fusione saluaret. Tunc uox au¬
dita decelo ẽ. Nilius meus estu
ego hodie genui te. Que uox:
apud dauid p̾dicta inuenitu:
et descendit suꝑ eum sp̃s dei for¬
matus infpeciẽ columbe caudi¬
de. ex inde maximas uirtites ce
ueri ac solidi ostentant. s ui ꝯe
potestate celesti: quẽ iãmͣ pͥde
ꝓpħis nuntiantib canebantur.
que opatã multa sunt ut unꝰ
uliber ad cõplectenda omĩa satis
nõ sit. Enumerabog̾ illa brem¬
ac locoꝵ designatione: utadex¬
ponenrdã passionis eiꝰ crucisq ⁊
rationẽ possim ꝑuenire. Quo iã

Expanded text:
 de secunda natiuitate diximus, qua se hominibus in carne monstrauit, ueniamus ad opera illa miranda, quae cum essent caelestis indicia uirtutis, magum Iudaei putauerunt. cum primum coepit adolescere, tinctusmine, ut lauacro spiritali peccata non sua, quae utique non habebat, sed carnis quam gerebat aboleret, ut quemadmodum Iudaeos suscepta circumcisione, sic etiam gentes baptismo id est purifici roris perfusione saluaret. tum uox audita de caelo est: filius meus es tu, ego hodie genui te. quae uox aput Dauid praedicta inuenitur. et descendit super eum spiritus dei formatus in specie columbae candidae. exinde maximas uirtutes coeueri ac solidi ostentant, sed ui ac potestate caelesti: quae iam pridem prophetis nuntiantibus canebantur. quae opera tam multa sunt, ut unus liber ad conplectenda omnia satis non sit. enumerabo igitur illa breuac locorum designatione, ut ad exponendam passionis eius crucisque rationem possim peruenire, quo iam
Abbreviated transcription (Latin):
spectandi nulla ẽ alia: nisi aut
religionẽ suscipe. aut animam
suã in mortalẽ esse credere: quis¬
quis aut deũ colendũ ẽẽ intelleͥ¬
git./ aut in mortalitatis spem⁊
ꝓpositã sibi habet. mens eius in
celoe. et licet roño aspiciat ocu¬
lis: quimi tam̃ lum̃ aspicit. qui
aũt ñs religionẽ nõ suscipiunt
t̃reni sunt. quia religio de celo
ẽ. Et qui annnã putant cũ cor¬
pore interire. eq int̾rã spectãt
qui ultra corpus qd̃ est tera
nichilamplius uitent ꝙͦ sit
iimortale. Nichil gͥ poest
ita fictũ ẽẽ hominẽ ut rectocor¬
pore espectet incelũ. nisi erecta
mente deũ ceruat. et cogitatio
eius in spe uite ꝓpetue tota uer¬
setur.¬

Expanded text:
spectandi nulla est alia nisi aut spectandi nulla est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis enim aut deum colendum esse intellegit aut inmortalitatis spem propositam sibi habet, mens eius in caelo est et licet id non aspiciat oculis, animi tamen lumine aspicit. qui autem religionem non suscipiunt, terreni sunt, quia religio de caelo est, et qui animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus, quod est terra, nihil amplius uident quod sit inmortale. nihil igitur prodest ita fictum esse hominem, ut recto corpore spectet in caelum, nisi erecta mente deum cernat et cogitatio eius in spe uitae perpetuae tota uersetur.
Abbreviated transcription (Latin):
xi eñl fuerunt int̾ram. nee uul¬
tus suos in altũ erigebant: ut eã
possent in tueri que sese celi
regionionibꝰ ostentabat. hec ca¬
usa ẽ cur pceptis eoꝵ nullus ɨ¬
crudiunt si uoluptatẽ uefẽ¬
dunt: aut si uirtutẽ asserũt
neq̃ peccato penã minautur
nisi solius tupitudinis neq
uirtutiꝰ ullũ p̾miu pollicen¬
tur nisi soluis honestatis et
laicois cũ dicant nõ pp̃ aliiro
s iꝑ se ip̃am expetenuã ẽẽ uir¬
tutẽ. Beatus igit est sapiens
ĩ torm̃tis. ẜ cũ torquetur pro
fide: pro iusticia: pro deo. illa
patientia coloris. beatissimũ
faciet. Est enĩ deus qui solus
potest honorare uirtutẽ cuius
merces immortalitas sola est.
quã qui nõ appetunt. nec religi¬
onẽtenent cui efna subiacet⁊
uita. profecto neq uirtutis iĩ.
sciunt. cuius p̃miũ ignorant.
neq incelĩi spectant ꝙͦ ip̃i facͣe
seputant: cũ res nõ inuestiga¬
biles querunt. quiaratio ĩcelũ

Expanded text:
xi enim fuerunt in terram nec uulxi enim fuerunt in terram nec uultus suos in altum erigebant, ut eam possent intueri, quae sese a caeli regionibus ostentabat. haec causa est cur praeceptis eorum nullus oerudiunt, si uoluptatem defendunt, aut si uirtutem adserunt, neque peccato poenam minantur nisi solius turpitudinis neque uirtuti ullum praemium pollicentur nisi solius honestatis et laudis, cum dicant non  se ipsam expetendam esse uirtutem. beatus est igitur sapiens in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro iustitia, pro deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. est enim deus qui solus potest honorare uirtutem, cuius merces inmortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabiles quaerunt, quia ratio in caelum
Abbreviated transcription (Latin):
irrisit maxiine ꝙͦ homo uolupta¬
rius ꝑsonã sibi uiri fortis imposu¬
it: et quidẽ supra modũ. Non
eñĩ fieri potest ut quisquã eruci¬
atus corporis pro uoluptatib
ducat cũ satis sit ad officium
uirtutis implerroũ ꝑferce acsu¬
stiuere quio dicitis stoiciꝰ ꝗd tu
epicure. Beatus ẽ sapiens etiam
se morief. si ꝓpt̾ memoriã. aut
nõ sentiet si occrount anme. ⁊¬
aut si sentiet nichil ex ea cõ¬
sequetur. quis gͦ alius ĩuir¬
tute fructus ẽ: que beatitudo
uite quo qiunt animo moria¬
tur bonũ mͥ affertis unius ho¬
expediat intota uita miseriis
et laborib ꝯfici. quantũ autẽ
tẽporis mors occupat. que cũ
uenit: utrũ equo an iniquor
animo subieris. iam nichil re¬
hominũ iudiciis nõ sequetur.
Nullus gex uirtute fructus est.
ubi uitus mortalis ẽ et cadu¬
ca. ita.qui hec locuti sunt. un¬
bram quandã ututis urcebãt
ip̃am uirtutẽ nõ uidebant defle¬

Expanded text:
inriserit, maxime quod homo uoluptainriserit, maxime quod homo uoluptarius personam sibi uiri fortis inposuit et quidem supra modum? non enim fieri potest ut quisquam cruciatus corporis pro uoluptatibus ducat, cum satis sit ad officium uirtutis inplendum perferre ac sustinere. quid dicitis Stoici? quid tu Epicure? beatus est sapiens, etiamse morietur; si propter memoriam, aut non sentiet, si occidunt animae, aut si sentiet, nihil ex ea consequetur. quis ergo alius in uirtute fructus est? quae beatitudo uitae? aequo aiunt animo moriatur. bonum mihi adfertis unius houod non expediat in tota uita miseriis et laboribus confici. quantum autem temporis mors occupat? quae cum uenit, utrum aequo an iniquo animo subieris, iam nihil rehominum iudiciis non sequetur. nullus igitur ex uirtute fructus est, ubi uirtus mortalis est et caduca. ita qui haec locuti sunt, umbram quandam uirtutis uidebant, ipsam uirtutem non uidebant. defi
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑ multa et aduenim
frequent̾ accedunt. S nichil
põteris habent illa p̾cepta. qr stͥ
humana et auctoritate maiore
i dest diuina carent. Nemog̾cre¬
dit: quia tã se hominẽ putat ẽẽ
qui airoit qͣm ẽ ille qui p̃cipit.
p̃terea nichil apud eos certi est.
nichil ꝙ adscientiã uenit. sed
cũ omĩa cõiecturis agant᷑. mul¬
ta etiã diu̾isa et uaria ꝓferantur:
stultissimi ẽ hoĩs p̃ceptis eorum
uelle parere. que utrũ uera sint
au falsa dubitat᷑. Ideo nemo
paret: quia nemo uult adin¬
certũ laborare. Uututẽ autez
stoici aiunt. que sola efficiati
uitã beatã. Nichil potest uenꝰ dici
ẜ quid si cruciabitur aut dolo¬
re adficiet᷑ Poterit neqius  qͣua
ĩt̾ carnifices beatus ẽẽ. immo
uo illatus corpori dolor matia
uirtutis ẽ. itaq ne intormͣtis
quidẽ miser est. epicurus młto
fortius. sapiens ĩquit semper
beatus ẽ. et uł iclusus ĩfalari¬
dis tauro hanc uocẽ mittet. sua¬
ueẽ et nichilcuro. quis eũ non

Expanded text:
mo permulta, et ad uerum frequenter accedunt, sed nihil ponderis habent illa praecepta, quia sunt humana et auctoritate maiore id est diuina carent. nemo igitur credit, quia tam se hominem putat esse qui audit, quam est ille qui praecipit. praeterea nihil aput eos certi est, nihil quod a scientia ueniat, sed cum omnia coniecturis agantur, multa etiam diuersa et uaria proferantur, stultissimi est hominis praeceptis eorum uelle parere, quae utrum uera sint an falsa dubitatur: et ideo nemo paret, quia nemo uult ad incertum laborare. uirtutem esse Stoici aiunt, quae sola efficiat uitam beatam. nihil potest 10 uerius. sed quid si cruciabitur aut dolore adficietur? poteritne quisquam inter carnifices beatus esse? immo uero inlatus corpori dolor materia uirtutis est, itaque ne in tormentis quidem miser est. Epicurus multo fortius sapiens inquit semper beatus est et uel inclusus in Phalaridis tauro hanc uocem emittet: suaue est et nihil curo. quis eum non
Abbreviated transcription (Latin):
lominꝰ p̃stigiis obͥ ei rantibuis
fallunt: ut nõ uideant ea que
sunt. et uitere se putent illa qͤ
nõ sunt. Hi ut dico sp̃s ꝯtami¬
nati ac ꝑditi ꝑ omĩem t̾ram uagã¬
tur. et insolatiũ ꝑclitionis sue
ꝑcleirois hominib opantur. n¬
Itaq omnia iusroris fraidib
dolis errorib complent. Aohe¬
rent eñi singulis hominib. et

Expanded text:
ominum praestigiis obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et uidere se putent illa quae non sunt. hi ut dico spiritus contaminati ac perditi per omnem terram uagantur et in solacium perditionis suae perdendis hominibus operantur. itaque omnia insidiis fra.udibus dolis erroribus conplent: adhaerent enim singulis hominibus et
Abbreviated transcription (Latin):
auimã s dissociari a corpore.qr
corpus sine aĩa nichil põt. ani¬
mus uo põt multa et magna
sine corpore. Quid ꝙ ea quei
iusibilia sunt oculia et tangi¬
bilia manii. quia ext̾nã uim
pati possunt. et̾na ẽẽ uõpossunt:
et̾uasunt. qr nullã ium paciũ¬
tur extrinsecus corpus aũt si
ideo mortale ẽ quia uisui pant̾
et tactui subiacet. ergoetasima
ideirco intmortalis. qr nec tã¬
gipõt nec uiter.¬

Expanded text:
animam, sed dissociari a corpore, quia animam, sed dissociari a corpore, quia corpus sine animo nihil potest, animus uero potest multa et magna sine corpore. quid quod ea quae uisibilia sunt oculis et tangibilia manu, quia externam uim pati possunt, aeterna esse non possunt, aeterna sunt, quia nullam uim patiuntur extrinsecus? corpus autem si ideo mortale est, quia uism pariter et tactui subiacet, ergo et anima idcirco inmortalis est, quia nec tangi potest nec uider
Abbreviated transcription (Latin):
q cõtẽptũ p̃sentiũ stutentes
ĩ memoriã monunta ĩgenio¬
rũ factorũq malignorũ reliqͦ¬
runt. Hi plane ñtis ac uirtu¬
tis scie᷑ nom̃ in delebile quesier̃.
gͦ si oꝑa corporis i teo mortalia
sunt. quia ip̃m mortale ẽseqͥf
ut anima exeo immortal appa¬
reat. quia uitemꝰ oꝑa eiꝰ nõ eẽ mor¬
talia. eodẽ mͦ desideria quoq cor¬
poris animiq declarant alterũ
ẽẽ mortale alterũ sẽpit̾nũ. Cor¬
pus eni no nͥ tẽporalia desiteãt
rosẽ cibii potũ indum̃tũ quietẽ
uoluptatẽ. et tam̃ hec ip̃a sine⁊¬
nutu et adminiculo animi nͦ
cuꝑe nec asse qui põt. auimus
aũt ꝑse multa desiderat. que
ad officiũ fructũ  ͤᷤ ue corporis
uõ redeumit eaq nõ fragilias
et̾na sunt. ut fara iurtutis ut
memoria noĩs. Nam cultum
dei quiꝯstat abstinẽtia cupi¬
ditatũ ac libidinũ. patientia
doloris. cõtẽptu mortis. etiq
cotra corpus aĩa ꝯcupiscitat
Tute credibile ẽ nõ interire

Expanded text:
que contemptu praesentium studentes in memoriam monumenta ingeniorum factorumque magnorum reliquerunt, hi plane mentis ac uirtutis suae nomen indelebile quaesierunt. ergo si opera corporis ideo mortalia sunt, quia ipsum mortale est, sequitur ut anima ex eo inmortalis appareat, quia uidemus opera eius non esse mortalia. eodem modo desideria quoque corporis animique decarant alterum esse mortale, alterum sempiternum. corpus enim nihil nisi temporale desiderat id est cibum potum indumentum quietem uoluptatenutu et adminiculo animi nec cupere, nec assequi potest. Animus autem per se multa desiderat, quae ad officium fructumve corporis non redundent; eaque non fragilia, sed aeterna sunt, ut fama virtutis, ut memoria nominis. Nam cultum Dei, qui constat abstinentia cupiditatum ac libidinum, patientia doloris, contemptu mortis, etiam contra corpus anima concupiscit. unde credibile est non interire
Abbreviated transcription (Latin):
terat. postremno cedere uisus
eẽt. Contendini gͥ ut uincãt.
et exquisitos dolores cor
mors tr̃mͦ beatos faciat.
ac nõ etiã torm̃ta quanto
fuerit grauiora. tanto maio¬
rẽ iurtutis głiam pariant il¬
li aũt ꝑtinaci stulticia iubẽt.
curã tortis diligent adhibe̾i.
ut ad alios cruciatus mẽbra
renouent̾. et reparet᷑ nouus sã¬
guis adpenã. quid tam piu
tam beneficũ. tam humanũ
fieri potest: nõ curassent tam
sollicite quos amarent. hec
ẽ deoꝵ disciplina. ad hecopa
cultores sues enroiunt. Hec
sacra desiderant. quin etiã sce¬
leratissum homicide cõtrapioᷤ
iura impia coididerunt. Nam
et cõstitutiones sacrileghe eti
disputationes iurs ꝑitoꝵ le¬
gunt᷑ iniuste. Domitius de
officio ꝓconsulis libris septe.
rescripta pͥncipũ nefaria colle¬
git. ut doceret quib penis ar¬
fici oporteret eos. qui se culto¬
res dei confiterent᷑.

Expanded text:
terat, postremo cedere uisus terat, postremo cedere uisus esset. contendunt igitur ut uincant et exquisitos dolores corpmors tantummodo beatos faciat ac non etiam tormenta quanto fuerint grauiora, tanto maiorem uirtutis gloriam pariant. illi autem pertinaci stultitia iubent curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renouentur et reparetur nouus sanguis ad poenam. quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite quos amarent. haec est deorum disciplina, ad haec opera cultores suos erudiunt, haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et constitutiones sacrilegae et disputationes iuris peritorum leguntur iniustae. Domitius de officio proconsulis libro septimo rescripta principum nefaria collegit, ut doceret quibus poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confiterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui adoccidendũ p̾cipites
extiterunt. sicut unus. ĩ phri¬
gia qui uniu̾sum popłm
cum ⁊ p̾oparit cõuenticulo
cõcremauit. Sed hic ꝙͣto
seuior tanto clem̃tior in¬
uenit᷑. Illud uõpessimum
genus est cui clem̃tie spes
falsa blandit᷑. ille grauior
ille seuior est carnrfex qui
neminẽ statuit oceitere.⁊
Itaq dici ño potest huius¬
mocli iudices quanta et
qͣi grauia torm̃toꝵ gña
excogitauenint. ut adeffe¬
ctũ ꝓpositi sui ꝑuenirent.
Hec aut nõ tm̃ rdeo faciũt.
ut głia possint nullũsein¬
uocentiũ ꝑemisse. Nama
ip̃e audun aliquos głian¬
tes ꝙͦ administratiosuã
uincant᷑ aut illi uirtutis
sue głiam cõsequant᷑. Itaq
ĩ ex cogitaiois penanĩ gene¬
ribi. nichil aluro quã uicto¬
riam cogitant sciunt enini
certam̃ ẽe illud et pugnam.
Uioi ego in bithinia presidẽ
gaudio mirabilit elatum:
tãquã barbaroꝵ gentẽ aliq
subegisset. ꝙͦ inius qui ꝑ bien¬
nium magna uirtute resti¬

Expanded text:
aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui uniuersum populum cum ipso pariter conuenticulo concremauit. sed hic quanto saeuior, tanto clementior inuenitur: illut uero pessimum genus est cui clementiae species falsa blanditur, ille grauior, ille saeuior est carnifex qui neminem statuit occidere. itaque dici non potest huiusmodi iudices quanta et quam grauia tormentorum genera excogitauerint, ut ad effectum propositi sui peruenirent. haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint nullum se innocentium peremisse — nam et ipse audiui aliquos gloriantes quod administratio sua in uincantur aut illi uirtutis suae gloriam consequantur. itaque in elcogitandis poenarum generibus nihil aliut quam uictoriam cogitant: sciunt enim certamen esse illud et pugnam. uidi ego in Bithynia praesidem gaudio mirabiliter elatum tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset, quod unus qui per biennium magna uirtute resti
Abbreviated transcription (Latin):
cõgredi et disputare cõtendi¬
mus. hos adueritatẽ ab in¬
epta ꝑsuasione traducere. qͥ
sanguinẽ facilius hauserint
crari hos a morte ad quã cõci¬
tatissime tendunt nõ potue¬
rimꝰ. Si abillo itinere deuio
ad uitã lucẽq reuocare. qm̃i
ipsi salutisue repugnant. no¬
stros tam̃ cõfirmabimꝰ quoꝵ
nõ est stabilib ac solidis iadi¬
cib fundata et fixa sentẽtia.
Nutant enĩ pliuimi. ac maxi¬
me qui licterarũ aliquid atti

Expanded text:
congredi et disputare contendicongredi et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint crari hos a morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus, si ab illo itinere deuio ad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, nostros tamen confirmabimus, quorum non est stabilis ac solidis radicibus fundata et fixa sententia. nutant enim plurimi ac maxime qui litterarum aliquid atti
Abbreviated transcription (Latin):
suos opprimunt nelum̃ uideant
ꝙͣ offenmꝰ ꝙ plaueip̃i diffidentiã
sue ꝑclite rationis ostendũt
cũ neq cognoscere neq cõgre¬
diaudent qr sciunt se facile
suꝑari: et iociro disceptatiõe
sublata: pellit emedio sapiẽ¬
tia Uigerf̾ res. ut ait enniꝰ
et qr student dãnare tãquã
nocentes quos utiq sciunt
ĩnocentes. cõstare de ip̃a inno¬
centia nolunt quasi uo maior
iniquitas sit probatã ĩnocẽ¬
tiã danasse. quã in auditã  sed
ut dixi uerent. ne si audierint
dãnare nõ possint. Et rd̾o cu l¬
tores deisũmi har ẽ iustos ho¬
mines torquent ĩt̾ficiunt ex¬
t̾iuinant. nec causas odioru
reddere ip̃i possunt qui tã ue¬
hem̃t̾ oterunt: quia ip̃i errãt.
irascunt᷑ his qui uerã uiã se¬
quunt et cũ corrigere se possit.
errores suos insuꝑ crudelibus
factis coaceruantsi nocentũ
cruore maculant᷑. et dicataᷤᷤ
deo m̃tes euisceratis corpoi¬
b extorquent. Cũ talib ñc

Expanded text:
suos opprimunt, ne lumen videantsuos opprimunt, ne lumen videant offerimus. Quo plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt, cum neque cognoscere; neque congredi audent, quia sciunt se facile superari. Et idcirco disceptatione sublata, Pellitur e medio sapientia, vi geritur res, ut ait Ennius; et quia student damnare tamquam nocentes, quos utique sciunt innocentes, constare de ipsa innocentia nolunt. Quasi vero major iniquitas sit, probatam innocentiam damnasse, quam inauditam. Sed, ut dixi, verentur, ne si audierint, damnare non possint. Et ideo cultores Dei summi, hoc est justos homines torquent, interficiunt, exterminant; nec causas odiorum reddere ipsi possunt, qui tam vehementer oderunt: quia ipsi errant, lrascuntur iis qui ueram uiam secuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coaceruant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extorquent. cum talibus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Onest apud
me dubium
constantine
quo singulariˢ
lle rerũ conditor et huiꝰ in m̃si
rector asserif᷑ siquis attigerit ex
istit inepte religionis. ut sunt
nimia suꝑstitione impatiẽtes
insecte f᷑ etĩa maledictis. et uix
lecto fortasse pͥncipio: affligͣat ⁊¬
ꝓitiat execref᷑. seq iuexpiabili
scelere cõtaminari atq astrin¬
gi putet.si hec aut legat patiẽt
Aut audiat/ ab hoc tam̃ sifieri ⁊¬
otest. humauitatis iure postu¬
lamiꝰ. ut nõ prĩ dãnͣet quã inuu̾¬
sa cognouerit. Nam si sacrilegis
et proditorib et ueneficis pote¬
stas defendendi sui daf nec p̾dam¬
nan quẽquã incognita causali¬
cet no in iuste petere uidem̾ ut si
quis erit ille qui ineicent in hec:
si leget ꝑlegat si audiet sentẽtiã
differat inextremũ: s noui hõiũ
ꝑtinatiã. nũquã impetrabimu.
Timent eñi ne a nob̾ reuicti manꝰ
dare aliquando clamante i p̃aue¬
ritate cogant᷑. Obstrepunt gͥet
int̾cidunt ne airoiant. et oculos

Expanded text:
on est apud me dubium, Constantine quo singularis ille rerum conditor et hujus immensi rector asseritur, si quis attigerit ex istis inepte religiosis ut sunt nimia superstitione impatientes, insectetur etiam maledictis, et vix lecto fortasse principio, affligat, projiciat, execretur; seque inexpiabili scelere contaminari atque astringi putet, si haec aut legat patienter, aut audiat. Ab hoc tamen, si fieri potest, humanitatis jure postulamus, ut non prius damnet, quam universa cognoverit. Nam si sacrilegis, et proditoribus, et veneficis potestas defendendi sui datur, nec praedamnari quemquam incognita causa licet: non injuste petere videmur, ut si quis erit ille qui inciderit in haec, si leget, perlegat, si audiet, sententiam differat in extremum. Sed novi hominum pertinaciam: nunquam impetrabimus. Timent enim ne a nobis revicti, manus dare aliquando, clamante ipsa veritate cogantur. Obstrepunt igitur, et intercedunt ne audiant; et oculos
Abbreviated transcription (Latin):
si. phi quoq dicere aliquid
conatisiut tã corrupte qua
poete. Nam pittagoras fñs¬
ire aĩas ĩnoua corpora dispu¬
tauit᷑ ẜ inepte. ꝙͦ ex hominib

Expanded text:
sophi quoque dicere aliquid conati sunt tam corrupte quam poetae. nam Pythagoras transire animas in noua corpora disputauit, sed inepte, quod ex hominib
Abbreviated transcription (Latin):
s exprimunt᷑ etiam ĩ theatris.
Iatq cantãt᷑ ut sint omĩb no¬
tiora: Possunt ne int̾ hec ͥuistiẽe
homines. quietiã si naturasit
boni. abip̃is tam̃ diis erudiã¬
tur adiusticia ᷤ ad placandu
eñi deũ quẽ colas his reb opuᷤᷤ
ẽ quib illũ gaudere ac tełcta¬
riscias. sic fit ut uitã colentiũ
deus proqualitate nominis
siui formet qm̃ religiosinuꝯẽ¬

Expanded text:
sed exprimuntur etiam in theatris, sed exprimuntur etiam in theatris, atque cantantur, ut sint omnibus notiora? Possuntne inter haec justi esse homines, qui, etiamsi natura sint boni, ab ipsis tamen diis erudiantur ad iniustitiam? ad placandum enim deum quem colas iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. sic fit ut uitam colentium deus pro qualitate numinis sui formet, quoniam religiosi