comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uotum ꝓmissa reddere non. Ne dederis os
tuum. ut peccare facias carnem tuam: neq
dicas coram angelo. non est ꝓui dentia: ne
forte iratus dñs suꝑ sermones tuos. dissipet
cuncta oꝑa manuum tuarũ. U bi multa
sunt sompnia plurimȩ uanitates. et ser¬
mones in numeri: tu uero deum time. Si
uideris calumpnias egenoꝵ et uiolenta
iuditia. & subuerti iustitiam in ꝓuintia:
non mireris super hoc negotio. quia excel¬
so alius excelsior est. et suꝑ hos quoq emi¬
nentiores sunt alii. et insuꝑ uniuersȩ ter¬
rȩ rex imperat seruienti.
uarus non implebitur pecunia. et qui
amat diuitias. fructus non capiet ex eis: et
hoc ergo uanitas. Ubi multȩ sunt opes:
multi et qui comedunt eas. Et quid ꝓdest
possessori. nisi quod cernit diuitias ocłis
suis: Dulcis est sompnus oꝑanti. siue pa¬
rum siue multum comedat: saturitas aũ
diuitis. non sinit dormire eum. Est et alia
infirmitas pessima quam uidi sub sole.

Expanded text:
uotum promissa non reddere. ne dederis os uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare fadicas coram angelo: Non est providentia: Ne forte iratus Deus super sermone tuo, dissipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole:
Abbreviated transcription (Latin):
re cathenisq interdum quis egrediat᷑
ad regnum. et alius natus in regno ĩ opia
consumatur. uidi cunctos uiuentes: qui
ambulant sub sole. Cum adolescente se¬
cundo. qui consurgit ꝓ eo: infinirus est¬
numerus populi omnium qui fuerunt
ante eum a&e qui post ea fututi sunt: non
letabuntur in eo. Sed et hoc uanitas:
et afflictio sp̃c. Custodi pedem tuum
ingrediens domum dei: & appropin qua¬
ut audias. Multo enĩ melior est obedien¬
tia: quam stultorum uictimȩ. qui nesciũt
quidfaciant mali. Nec temere quid loqua¬
ris: neq cor tuum sit uelox ad ꝓferendũ
sermonem coram deo. Deus enim in cȩlo. &
tu suꝑ terram: iccirco sint pauei sermoneᷤ
tui. Multas curas sequuntur sompnia:
et in multis sermonib. inuenit᷑ stultitia.
Si quid uouisti deo. ne moreris ix¬
reddere: displicet enim ei infidelis et stul¬
ta ꝓmissio. sed quodcumq uoueris redde:
Multo q melius est non uouere: quam post

Expanded text:
re catenisque interdum quis egrediatur re catenisque interdum quis egrediatur ad regnum: et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi pedem tuum ingrediens domum Dei: muum dei. multo enim melior est oboedientia quam stultorum uictimae, qui nesciunt, quid faciant mali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ ꝓximi. Et in hoc ergo uanitas: ae cura
suꝑflua est. Stultus complicat manꝰ suas:
et comedit carnes suas dicens. Melior est
pugillus cum requiȩ: quã plena utraq
manus cum labore. et afflictione animi.
considerans repperi: &e aliam uanitatẽ sub
nus est. et secundum uii. sole.¬
non habet: non filium non fratrem. Et ta¬
men laborare non cessat: nec satiantur
oculi eiꝰ diuitiis. nec recogitat dicens: eui
laboro et fraudo animam meam bonis.
sima. Melius est ergo duos simul esse quã
quam unum: habent enim emolum̃tum
societatis suȩ. si unus ceciderit. ab altero ful¬
cietur. Ue soli: quia cum ceciderit. non habet
subleuantẽ se. Et si dormierint duo: foue¬
buntur mutuo. Unus quomͦ calefiet: Et
si quispiam preualuerit contra unum:
duo resistunt ei .uiii.Fumculus
triplex difficile rumpit᷑. Melior est pu¬
er pauꝑ et sapiens rege sene ce stulto. qui
nescit ꝓuidere in posterum: qd et de carce¬

Expanded text:
diae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura diae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam bonis? sima. Melius est ergo duo simul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae: si unus ceciderit, ab altero fulcietur: Vae soli; quia cum ceciderit, non habsublevantem se. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo: unus quomodo calefiet? et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei . » Desile rumpitur. Melior est pauper et sapiens, rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod et de carce
Abbreviated transcription (Latin):
Iustum et impium iudicabit dñs: & tẽpus
omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filii
hominum. ut ꝓbaret eos deus: et ostenderet
similes esse bestiis. Iccireo unus interitus ẽ
hominis ce iumentoꝵ: &e equa utriꝰq condi¬
tio. Sicut moritur homo. sic et illa moriun¬
tur: similiter spirant omnia. & nichil ha¬
bet homo iumento amplius. Cuncta sub¬
iacent uanitati. et omnia ꝑgunt ad unũ
locum: de terra facta sunt. et in terrã parit̃
descendat deorsum: Et deprehendi nichil
esse melius. quam letari hominem in oꝑesuo:
et hanc esse partem illius. Quiꝰ enim
eum adducit. ut post se futura cognos
se resistere eorum uiolentiȩ cunctorũ auxi¬
lio destitutos. Et laudaui magis mortuoᷤ.
quam uiuentes: et felitiorẽ utroq iudica¬
ui. qui necdum natus est: nec uidit ma¬
la quȩ sub sole fiunt. Rursum contem¬
platus sum omnes labores hominum
et industrias: animaduerti patere inui-¬

Expanded text:
iustum et impium iudicabit Deus et tempus iustum et impium iudicabit Deus et tempus omni rei tunc erit dixi in corde meo de filiis hominum ut probaret eos Deus et ostenderet sihominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumento amplius: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum: de terra facta sunt, et in terram pariterdescendat deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum adducet, ut post se futura cognosce resistere eorum violentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invi
Abbreviated transcription (Latin):
di: et tempus consuendi. ẽempustacendi:
et tempiis loquendi. ẽ empꝰ dilectionis: & tẽ¬
pus odii. ẽ empꝰ belli: et tempꝰ pacis. Quid
habet amplius homo. de labore suo: uidi
afflictionẽ quam dedit ds̃ filiis hominũ:
ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in
tempore suo: et mundum tradidit disputa¬
tioni eorum. ut non inueniat homo opꝰ quod
operatus est deus: abinitio usq ad finem.
Et cognoui. quod non esset melius nisi letari:
et facere bonum in uita sua. Omnis enĩ ho¬
mo qui comedit et bibit. &e uidet bonum de
labore suo: hoc donum dei est. Didici quod
omnia oꝑa quȩ fecit deus: ꝑseuerent ineter¬
num. Non possumus his quicquam auge¬
te. nec auferre quȩ fecit deus: ut timeatur.
Quod factum est ip̃m ꝑmanet. quȩ futura sũt
iam fuerunt: et ds̃ instaurat quod abiit.
uidi sub sole in loco iuditii impietatẽ: &e in
loco iustitiȩ iniquitatẽ. et dixi in corde meo.

Expanded text:
di, et tempus consuendi. Tempus tacendi, di, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore somnia opera quae fecit Deus perseverent in perpetuum non possumus eis quicquam addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur quod factum est ipsum permanet quae futura sunt iam fuerunt et Deus instaurat quod abiit vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniquitatem et dixi in corde meo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑ noctem mente requiescit. Et heri
est uanitas: Nonne melius est comede
bibere et ostendere ammȩ sue bona del¬
rib suis: Et hoc de manu dei est. Qur
uorabit et delitiis affluit ut ego: hon
bono in conspectu suo dedit dñs sapiens
et scientiam et letitiam. Peccatori auti
afflictionẽ ce curam superfluã. ut addis
congreget: & tradat ei qui placuit des
et hoc uanitas ⁊ cassa sollicitudo menis
mia tempus habent.⁊ suis spatiis tu¬
unt uniuersa sub cęlo. Tempus nascend
tempus moriendi. dempus plantandlꝰ
pus euellendi. quod plantatum est.
occidendi: et tempiis sanandi. ẽempus de¬
struendi: et tempus edificandi. ẽempus
flendi: &e tempꝰ ridendi. c̃empus plangendi:
et tempus saltandi. Tempꝰ spargendi lapi¬
des: & tempus colligendi. t̃empus ample¬
xandi. &e tempꝰ longe fieri a complexib. ẽem¬
pus adquirendi: et tempis ꝑdendi. c̃empuᷤ
custodiendi: t̾empus abiciendi. ẽempꝰ scindẽ¬

Expanded text:
nec per noctem mente requiescit: et hoc nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? et hoc de manu Dei est. Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut ego? Homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam: Peccatori autem dedit afflictionem, et curam superfluam, ut addat, et congreget, et tradat ei qui placuit Deo: sed et hoia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scinden
Abbreviated transcription (Latin):
et dixi in corde meo. Si unus stulti en
occasus fuit erit. quid mͥ ꝓdest quod
mente mea: animaduerti quod hoc qua
esset uanitas. Non enim erit memoria se¬
entis similiter ut stulti imꝑꝓetuum. a
tura temꝑa obliuione cuncta pariter
ẽt. Moritur doctus similiter ut indoet
iccirco teduit me uitȩ meȩ. uidens mal
uniuersa sub sole: et cunctam uanitam
atq afflictionem spiritus. Rursum detit
sum omnem industriam meam. et quȩ
sole studiosissime laboraui: habiturus le¬
dem post me quem ignoro utrum sapiu
an stultus futurus sit: & dominabit᷑ inl¬
rib meis. quib desudaui ce sollicitꝰ s
Et est quicquam tam uanum: unde
ui. renuntiauitq cor meũ ultra labor
sub sole. Nam cum alius laboret in hi¬
entia &e doctrina et sollicitudine: hon
otioso quesita dimittit. Et hoc ergo iu¬
tas: et magnum malum. Qluid enim ꝓde
homini de uniuerso labore suo. ⁊ affil¬
one sp̃c : qua sub sole cruciatus est: Cui¬
dies eius dolorib et erumpnis pleni suis

Expanded text:
eo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione cuncta pariter operient: moritur doctus similiter ut indoctidcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine homini otioso quaesita dimittit et hoc ergo vanitas et magnum malum quid enim proderit homini de universo labore suo et adflictione spiritus qua sub sole cruciatus est cudies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ratus sum partem meam: si uterer labore
meo. Cumq me conuertissem ad uniuersa
oꝑa quȩ fecerant manus meȩ̃. &e ad labores
in quib frustra sudaueram: uidi in om̃ib¬
uanitatẽ. et afflictionẽ animi. & nichil ꝑma-¬
nere sub sole. Transiui ad contemplandã
sapientiam: erroresq et stultitiã. Qluid est
inquam homo. ut sequi possit regem factorẽ
suum: Et uidi quia tantum precederet
sapientia stultitiã: quantũ

Expanded text:
ratus sum partem meam, si uterer labore ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera quae fecerant manus meae, et ad labores in quibus frustra sudavanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
rem ad sapientiã. deuitaremq stultitiã.
donec uiderem quid esset utile filiis homi¬
num. quo facto opus est numero dierum
Dedificaui mͥ domos. plantaui uineas: feci¬
hortos &e ponieria. et conseui ea cuncti ge¬
neris arborib. et instruxi mͥ piscinas aqua¬
rum: ut irrigarem siluam lignoꝵ germinã¬
tium. Possedi seruos et ancillas: multãq
familiam habui. Armenta quoq & mag¬
nos ouium greges: ultra om̃s qui fuerunt
ante me in iherłm. C oaceruaui mͥ argentũ
et aurum: et substantias regum ac ꝓuinci.¬
arum. feci mͥ cantores et cantatrices: ce deli¬
tias filiorum hominum. Scyfos et urceos
in ministerio. ad uina fundenda: et suꝑ¬
gressus sum opib om̃s qui fuerunt an¬
te me in iherłm. Sapientia quoq ꝑseuera
uit mecum. et omnia quȩ desiderauerũt
oculi mei non negaui eis. nec ꝓhibui cor me¬
um: quin omni uoluptate frueretur. et ob.¬
lectaret se in his quȩ paraueram. Et hanc

Expanded text:
rem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. rem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum aedificavi mihi domos, et plantavi hortos et pomeria, et consepsi ea cuncti generis arboribus. Exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui. Armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia vit mecum. Et omnia quae desideraverunt oculi mei, non negavi eis; nec prohibui cor meum, quin omni voluptate frueretur, et oblectaret se in iis quae praeparaveram; et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
datio apud eos. qui futuri sunt in nouissimo.
pienter. de omnib quȩ fiunt sub sole. hanc
occupationẽ pessimam. dedit deus filiis ho
minum: ut occuparent᷑ in ea. Uidi cuncta q̃
fiunt sub sole: et ecce uniuersa uanitas. & af¬
et stultoꝵ infinitus est numerus. Locutus sũ
in corde meo dicens. ecce magnus effectus sum:
et precessi sapientia omnes qui fuerunt ante
me in iherłm.: &e mens mea multa contẽplata
est sapienter et didicit. dedi q cor meum
ut scirem prudentiã. atq doctrinã: errores¬
q et stultitiã.iii. Et agnoui quod in hiꝰ
quoq esset labor. et afflictio sp̃c: eo quod
in multa sapientia. multa sit indignatio:
et qui addit scientiã. addit laborem. Dixi
&e fruar bonis. Et uidi quod hoc quoq es¬
set uanitas: risumq reputaui errorẽ. et
gaudio dixi. Quid frũstra deciperis: Co¬
gitaui in corde meo abstrahere a uino car¬
nem meam: ut animum meum transfer¬

Expanded text:
datio apud eos qui futuri sunt in novissimo datio apud eos qui futuri sunt in novissimo sapienter de omnibus quae fiunt sub sole. Hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis minum, ut occuparentur in ea. Vidi cuncta quae fiunt sub sole, et ecce universa vanitas, et afet stultorum infinitus est numerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam; Et agnovi quod in his quoque esset labor, et afflictio spiritus. Eo quod in multa sapientia, multa sit indignatio: et qui addit scientiam, addit laborem  Al. et fruar bonis. Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transfer
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatum. dixit ecclesi¬
astes: uanitas uanitatũ.¬
et omnia uanitas. Ebd
habet homo amplius
de uniuerso labore suo quod laborat sub
sole: Generatio preterit. et generatio adue¬
nit: terra uero ineternum stat. Oritur sol et
occidit: et ad locum suum reuertitur. Ibiq
renascens girat ꝑ meridiẽ: et flectitur ad aqͥ
lonem. lustrans uniuersa in circuitu. Pergit
sp̃o: et incirculos suos regreditur. Omnia flu¬
mina intrant in mare: et mare non redun¬
dat. Ad locum unde exeunt flumina reuer¬
tuntur: ut iterum fluant. Cunctȩ res diffici¬
les: non potest homo eas explicare sermone.
Non satiatur oculus iusu: nec auris impletur
auditu. Quid est quod fuit: Ipsum quod
futurum est. Quid est quod futurũ est: Ip̃m
quod factum est. Nichil sub sole nouum:
nec ualet quisquam dicere. ecce hoc recens ẽ.
Iam enim precessit ĩ seculis. quȩ fuerũt
ante nos: non est pͥorum memoria. sed nec eoꝵ
quidem quȩ post ea futura sunt. Erit recor¬

Expanded text:
Ecclesiastes vanitas vanitatum omnia vanitas quid habet amplius homo de universo labore suo quod laborat sub sole generatio praeterit et generatio advenit terra vero in aeternum stat oritur sol et occidit et ad locum suum revertitur ibique renascens gyrat per meridiem et flectitur ilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant. Cunctae res difficiles non potest eas homo explicare sermone non saturatur oculus visu nec auris impletur auditu quid est quod fuit ipsum quod futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recor
Abbreviated transcription (Latin):
ex uobis. inducat presbit̾os eccłiȩ. et orent suꝑ
eum: unguentes eũ oleo in nomine dñi. &e
oratio fidei saluabit infirmum. Et alleuabit
eum dñs et si in peccatis sit: dimutentur ei.
Confitemini ergo alterutrũ peccata ur̃a. & ora

Expanded text:
presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini: et oratio fidei salvabit infirmum, et allevabit eum Dominus; et si in peccatis sit, remittentur ei. Confitemini ergo alterutrum peccata vestra, et ora
Abbreviated transcription (Latin):
et lites in uobisꝰ Nonne hinc ex concupis
Occiditis et ⁊elatis et non potestis adipisci.
litigatis et belligeratis. non habetis propter
quod non postulastis. ẜetitis et ñ accipietis.
eo quod male petatis: ut in concupiscentiis ur̃is.
insumatis. Adulteri. nescitis quia amicitia
huiꝰ mundi inimica est dei Nuicumq ergo
uoluerit amicus esse scłi huiꝰ: inimicus dei
constituetur. An putas qr inaniter scͥptura
dicat ÷ ad inuidiam concupiscit sp̃c qͥ habitat
in uobisꝰ Maiorem autem dat grãm. ꝓpter qͦd
dicit. Deus suꝑbis resistit: humilib autẽ dat
gr̃am. Subditi igitur estote deo. resistite autem
diabolo: et fugiet a uobis. appropinquate deo
& appropinquabit uob̾: emundate manus
peccatores. & purificate corda duplices animo.

Expanded text:
et lites in vobis? Nonne hinc? ex concupisocciditis, et zelatis; non potestis adipisci: litigatis, et belligeratis, et non habetis, propter quod non postulastis. Petitis, et non accipitis; eo quod male petatis: ut in concupiscentiis vestris consummamini. Adulteri: nescitis 111 quod amicitia hujus mundi: inimica est Dei? Quicumque ergo voluerit amicus esse seculi hujus: inimicus Dei constituitur. Aut putatis quia inaniter Scriptura dicat: ad invidiam concupiscit Spiritus: qui habitat in vobis? Majorem autem dat gratiam. Propter quod dicit: Deus superbis resistit: humilibus autem dat gratiam. Subditi igitur estote Deo. Resistite autem diabolo: et fugiet a vobis. Appropiate Deo: et appropinquabit vobis. Emundate manus peccatores: et purificat
Abbreviated transcription (Latin):
putrefc̃ẽ sunt. & uestimenta ur̃a ã tineis comess¬
ta sunt. Aurum & argentum ur̃m erugmauit.
& erugo eoꝵ in testimoniũ uobis erit: et mandu¬
cabit carnes ur̃as sicut ignis. Thesauritastis uo¬
bis irã. in nouissimis dieb. Ecce merces oparioꝵ¬
ur̃oꝵ. qui messuerunt regiones ur̃as q̃ fraudata
ẽ a uob̾ clamat. ⁊ clamor eoꝵ in aures dñi sa¬

Expanded text:
imenta vestra a tineis comesta sunt. Aurum et argentum vestrum aeruginavit, et aerugo eorum in testimonium vobis erit, et manducabit carnes vestras sicut ignis. Thesaurizastis vobis iram in novissimis diebus. Ecce merces operariorum qui messuerunt regiones vestras, qui fraudati sunt a vobis clamant; et clamor ipsorum in aures D
Abbreviated transcription (Latin):
ũr in luctum conuertat᷑: et gaudium in mero¬
rem. humiliamini in conspectu dñi: et exalta¬
bit uos ¶Polite detrahere alterutrum fratres.
E detrahit fratri. aut qͥ iudicat frẽm suũ. de¬
trahit legi: ⁊ iudicat legem. Si autem uidicaᷤ
legem non es factor legis sed iudex. unus est¬
enim legislator &e uidex: qui potest ꝑdere &e
liberare. eu autem quis es qui uidicas ꝓximũ¬
tuume Ecce nunc qui dicitis hodie auit cras¬
tino ibimꝰ in illam ciuitatem. & faciemꝰ qui¬
dem ibi annum ce mercabim᷑ et luchrum fa¬
ciemꝰ. quiignoratis qͥs sit in crastinumꝰ Quȩ
enim est uita ur̃aꝰ Uapor est ad modicum pa¬
rens. deinceps exterminabitur ꝓ eo ut dicatis
si dñs uoluerit et si uixerimꝰ. faciemꝰ hoc aut
illito: nunc autem exultatis. in suꝑbiis ur̃is.
Omnis exultatio talis maligna est. Scienti
igitur bonum facere et facienti peccm ẽ illi.
oite minc diuites. plorate ululantes in mise

Expanded text:
rtatur, et gaudium in moerorem. Humiliamini in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite detrahere alterutrum, fratres. Qui detrahit fratri, aut qui judicat fratrem suum, detrahit legi, et judicat legem. Si autem judicas legem, non es factor legis, sed judex. Unus est legislator et judex, qui potest perdere, et liberare. Tu autem quis es, qui judicas proximum? ecce nunc qui dicitis: hodie aut crastino ibimus in illam ciuitatem, et faciemus quidem ibi annum et mercabimur et lucrum faciemus — qui ignoratis, quid erit in crastinum: quae enim est uita uestra? uapor est ad modicum parens, deinde exterminatur — pro eo ut dicatis: si dominus uoluerit et si uixerimus, faciemus hoc aut illud. nunc autem exultatis in superbiis uestris: omnis exultatio talis maligna est. scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est illi. Age nunc, diuites, plorate ululantes in mise
Abbreviated transcription (Latin):
fratres laboris & pacientiȩ ꝓpħas qͥ locuti sunt
in noĩe dñi. Ecce beatificamꝰ qui sustinuerũt.
sufferentiam iob audistis et finem dñi uidists.
qm̃ misericors est dominus et miserator.
nte oĩa autẽ fr̃s mei nolite uirare. neq per
cȩlum neq ꝑ terrã. neq ꝑ aliud qͦdcumq ui¬
ramentũ. Sit autem sermo ur̃ est. est non .nĩ.
utinon sub udicio decidatis. Tristat᷑ aliqͥd urm̃ꝰ

Expanded text:
tas qui locuti sunt in nomine Domini: ecce beatificamus qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis: et finem Domini vidistis: quam misericors est Dominus et miserator. Ante omnia autem fratres mei nolite jurare neque per celum neque per terram neque per aliud quodcumque juramentum. Sit autem verbum vestrum est est: non non: ut non sub
Abbreviated transcription (Latin):
ex bona conu̾satione oꝑam suã in mansuetudi¬
ne sapientiȩ : Quod si delum amarum habetis. et
contentiones sunt in cordib ur̃is. nolite głarr. et
menda ces esse aduersus ueritatem. Non est enĩ
ipsa sapientia desursum descendens. sed terrena.
animał. diabolica. ubi enim zelus et contentio
ibi inconstantia: et omne epus prauum. Quȩ aũ
desursũ est sapientia. pͥmum quidem pudica
est: deinde pacifica. modesta. suadibił. bonis

Expanded text:
ex bona conversatione opera sua in mansuetudiex bona conversatione opera sua in mansuetudine sapientiae? Quod si zelum animarum habetis et contentiones in cordibus uestris, nolite gloriari et mendaces esse aduersus ueritatem. non est ist a sa pientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. ubi enim zelus e t contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. quae autem desursum est sapientia, perimum quidem pudica o s t, deinde pacifica, modesta. suadibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ne sint et a uentis ualidis minent᷑ circumferunt᷑
autem a modico gubernaculo. ubi impetus diri¬
gentis uoluerit. ita et lingua modicũ quioẽ men¬
brum est. et magna exaltat. Ecce quantꝰ ignis qͥm
magnam siluam incendit. et lingua ignis est.
uniu̾sitas iniquitatis. lingua constiturt᷑ in men¬
bris nr̃is quȩ maculat totum corpꝰ. et inflãmat
rotam natiuitatis nr̃e. inflammata ã gehenna
Omnis enim natura bestiarum &e uoluchrũ ⁊ ser¬
pentium etiam ceterorum domat᷑. et domita
sunt a nat᷑a humana. linguã autẽ nullꝰ hominũ
domare potest: inqͥetum malũ. plena ueneno mor¬
tifero. In ipsa benedicimꝰ deum & patrẽ et in ip̃a
maledicimꝰ hõies. qui ad similitulinẽ dei fẽi sunt:
ex ipso ore ꝓcedit benedictio & maledictio. Non
oportet fr̃s mei: hec ita fieri. Num quid fons de
eodem foramine emanat dulcem et amaram aquã :
uis sapiens et disciplinatus inter uos ostendat

Expanded text:
nae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur nae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur autem a modico gubernaculo, ubi impetus dirigentis voluerit: ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Ecce quantus ignis, quam magnam silvam incendit. Et lingua ignis est, universitas iniquitatis lingua constituitur in membris nostris quae maculat totum corpus et inflammat rotam nativitatis nostrae inflammata a gehenna omnis enim natura bestiarum et volucrum et serpentium etiam ceterorum domantur et domita sunt a natura humana linguam autem nullus hominum domare potest inquietum malum plena veneno mortifero in ipsa benedicimus Dominum et Patrem et in ipsa maledicimus homines qui ad similitudinem Dei facti sunt ex ipso ore procedit benedictio et maledictio non oportet fratres mei haec ita fieri numquid fons de eodem foramine emaQuis sapiens et disciplinatus inter nos, ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
braham pater ñr nonne ex oꝑib iustificatus ẽ
oferens ysaac filium suum suꝑ altare: uides
qm̃ fides cooꝑabatur oꝑib illius. et ex oꝑibus
fides consummata est. & suppleta est script᷑a
dicens. Credidit abraham deo et reputatum ẽ
illi adiusticiam. & amicꝰ dei appellatus est. Ui¬
detis qm̃ ex oꝑib iustificatur homo: et non ex
fide tantum. Similiter autem et raab meretrix.
nonne ex oꝑib ĩtificata est suscipiens nuncios
&e ꝑ aliam uiam eiciensꝰ Sicit enim corpus
sine spũ mortuum est. ita et fides sine oꝑibus
mortua est. Nolite plures magistri fieri fr̃s mei
scientes qm̃ magis urdicium sumitis. in multis enĩ
offendimꝰ om̃s. Siquis in uerbo non offendit. hic
ꝑfectus est uir. potest etiam freno circum ducere
totum corpꝰ. Sic autem equoꝵ frenos in ora¬
mitimꝰ ad consentiendum nobis. et om̃e corpuᷤ
illorum circũferimꝰ. Et ecce naues cum mag¬

Expanded text:
Abraham pater noster, nonne ex operibus justificatus est, Abraham pater noster, nonne ex operibus justificatus est, offerens Isaac filium suum super altare vides niam fides cooperabatur operibus illius et ex operibus fides consummata est et suppleta est scriptura dicens credidit Abraham Deo et reputatum est illi ad iustitiam et amicus Dei appellatus est videtis quoniam ex operibus iustificatur homo et non ex fide tantum similiter autem et Raab meretrix nonne ex operibus iustificata est suscipiens nuntios et alia via eiciens sicut enim corpus sine spiritu emortuum est ita et fides sine operibus mortua est nolite plures magistri fieri fratres mei scientes quoniam maius iudicium sumitis in multis enim offendimus omnes perfectus est vir: potest etiam freno circumducere totum corpus. Si autem in equorum ora frenos mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
enim dixit ñ mechaberis. dixit et non occides.
Quod si non mechaberis occides autem: factus es
ꝑ legem libertatis incipientes uidicari. Iudiciũ
enim sine miscdia illi qui non fecerit miscdiam
suꝑ exaltat autem mĩa iudicium. Quid ꝓderit
fratres mei si fidem quis dicat se habere. opera
autem non habeat: Num quid poterit fides
saluare eum. Si autem frater aut soror nudi sirt
et indigeant uictu cotidiano. dicat autem aliqͥs
de uobis illis. ite in pace calefacimini &e sataminiz
Non dederitis autem eis quȩ necessana sunt cor¬
ꝑi. quid ꝓderit ⁊ Sic et fides sinon habet oꝑa:
mortua est in semet ipsa. Sed dicit quis. Tu fidẽ
habes. et ego oꝑa habeo: ostende mͥ fidem tuam
sine oꝑib. et ego ostendã tͥ ex oꝑb fidem meam.
T credis qm̃ unus est deus: benefacis. Et demo¬
nes credunt et contremiscunt. Uis autẽ scire
s homo in anis. qm̃ fides sine oꝑib ociosa est:

Expanded text:
enim dixit non mechaberis: dixit et non occides. enim dixit non mechaberis: dixit et non occides. Quod si non mechaberis: occides autem: factus es per legem libertatis incipientes judicari. Judicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam, superexaltat autem misericordia judicium. Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? Si autem frater et soror nudi sint, et indigeant victu quotidiano, dicat autem aliquis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini, et saturamini: non dederitis autem eis, quae necessaria sunt corpori, quid proderit? Sic et fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa. Sed dicet quis: Tu fidem habes, et ego opera habeo. Ostende mihi fidem tuam sine operibus: et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus: bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt. Vis autem scire, o homo inanis, quoniam fides sine operibus mortua est?
Abbreviated transcription (Latin):
rit in conuentu ur̃o uir aureum anulum ha¬
bens in ueste candida: introierit autem et pay¬
per in sordido habitu. &e intendatis in eum qui
indutus est ueste p̾̃clara et dixeritis er tu sede
hic bene. pauꝑi autem dicatis tu sta illic. aut
sede sub scabello pedum meoꝵ: nonne uidica¬
tis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogi¬
tationum iniquarum: audite fr̃s mei dilectis¬
simi. Nonne deus elegit pauꝑes in hoc mundo.
diuites autem in fide et heredes regni quod re¬
ꝓmisit deus diligentib se: Uos autem exho¬
norastis pauꝑem. Nonne diuites ꝑpotentiam¬
oppͥmunt uos. et ipsi adtrahunt uos ad iudicia:
Nonne ipsi blasphemant bonum nomen. qͦd
inuocatum est super uos: Si tamen legem ꝑfe¬
cistis regalem scđm script᷑as. diliges ꝓximum tuũ
sicut te ip̃m: bene facitis. Si autem ꝑsonas acci
pitis pecẽm oꝑamini: redarguti a lege. quasi tͣns¬
gressores. Quicumq autẽ totam legẽ seruauit
offendat autem in uno: fc̃s est oĩum reus. Qui

Expanded text:
rit in conventu vestro vir aureum anulum habens in veste candida introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum qui indutus est veste praeclara et dixeritis tu sede hic bene pauperi autem dicatis tu sta illic aut sede sub scabillo pedum meorum nonne iudicatis apud vosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum audite fratres mei dilectissimi nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo divites in fide et heredes regni quod repromisit Deus diligentibus se vos autem exhonorastis pauopprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autemlege quasi transgressores. Quicumque autem totam legem servaverit: offendat autem in uno: factus est omnium reus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Peccatum uero cum consummatum fue¬
rit: generat mortem. Nolite itaq errare fr̃s mei
dilectissimi. Omne datum optimũ et om̃e do¬
num ꝑfectum desursum est: descendens a pa¬
tre luminum: apud quem non est transmutatio.

Expanded text:
tum peccatum vero cum consummatum fuetum peccatum vero cum consummatum fuerit generat mortem nolite itaque errare fratres mei dilectissimi omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a Patre luminum apud quem non est t
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. postulet a deo qui dat omnib afflu¬
enter et non imꝓperat: et dabit᷑ ei. Postulet aut̃
in fide: nichil hestrans. Qui enim hesitat. simił
est fluctui maris qui a uento mouet᷑. et circum¬
fertur. Non ergo existimet homo ille. quod
accipiat aliquid a dño. uir dupplex animo in¬
constans est. in omnib uiis suis. Głetur au
tem frater humilis in exaltatione sua. diueᷤ
autem in humilitate sua: qm̃ sicut flos feni
transibit. Exortus est enim sol eum ardore
et arefecit fenum. et flos eiꝰ decidit: et decor
uultus eiꝰ deꝑiit. ita et diues in itinerib suis
marescet. Beatus uir qui suffert temptationẽ.
quia cum ꝓbatus fuerit accipiet coronamuite.
quam reꝓmisit deus diligentib se. Nemo cum
temptatur dicat. qm̃ a deo tempͥtor. Deus enĩ
intemptator malorum est. ipse autem nemi¬
nem temptat. Unusquisq uero temptatur a
concupiscentia sua: abstractus et inlectus. De¬
inde concupiscentia cum conceꝑit. parit pecca¬

Expanded text:
a Deo qui dat omnibus affluenter et non inproperat et dabitur ei postulet autem in fide nihil haesitans qui enim haesitat similis est fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur non ergo aestimet homo ille quod accipiat aliquid a Domino vir duplex animo inconstans in omtem frater humilis in exaltatione sua, diues autem in humilitate sua, quoniam sicut flos faeni transiet. exortus est enim sol cum ardore et arefecit faenum, et flos eius decidit et decor uultus eius deperiit: ita et diues in itineribus suis marcescet. beatus uir, qui suffert temptationem, quia cum probatus fuerit accipiet coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se nemo cum temptatur dicat quoniam a Deo temptor Deus enim intemptator malorum est ipse autem neminem temptat unusquisque vero temptatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus dein concupiscentia cum conceperit parit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
siquis auditor est uerbi et non factor. hic com¬
parabitur uiro consideranti uultum natiuitati
suȩ in speculo. Considerauit enim se et abiit:
et statim oblitus est qualis fuerit. Qui autem
ꝑspexerit in legem ꝑfectam libertatis et ꝑman-¬
serit in ea. non auditor obluniosus factus sed fac¬

Expanded text:
rbi et non factor, hic comparabitur viro consideranti vultum nativitatis suae in speculo. Consideravit enim se et abiit, et sta tim oblitus est qualis fuerit. Qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis, et permanserit in ea, non auditor obliviosus factus, sed fac
Abbreviated transcription (Latin):
uerticib suꝑuiam in mediis semitis stan.
iuxta portas ciuitatis: in ipsis forib loqͥ¬
tur dicens. Ouiri ad uos clamito: &e uox
mea ad filios hominum. Intelligite par¬
iuili astutiam: & insipientes animaduerti¬
te. Audite qm̃ de reb magnis locutura sũ:
&e aꝑientur labia mea. ut recta predicent.
ueritatem meditabitur guitur meum: et
labia mea detestabuntur impium. Iusti
sunt om̃s sermones mei: non est in eis pra¬
uum quid neq ꝑuersum. Recti sunt intel¬
ligentib: & equi inuenientib scientiam.
ccipite disciplinam meam. ce non.xxi.
peccuniam: doctrinã magis quam aurũ
eligite. Melior est enim sapientia eunctis
preciosissimis opib: & omne desiderabile ei
non potest comparari. Ego sapientia hibito
in consilio: &e eruditis intersum cogitatio¬
nib. Timor dñi odit malum: arroganti¬
am et &e suꝑbiam &e uiam prauam. & os
bilingue detestor. Meum est consilium &
equitas: mea est prudentia. mea est forti¬

Expanded text:
verticibus super viam in mediis semitis stans verticibus super viam in mediis semitis stans iuxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum intellegite parvuli astutiam et insipientes animadvertite audite quoniam de rebus magnis locutura sum et aperientur labia mea ut recta praedicent veritatem meditabitur guttur meum et labia mea detestabuntur impium iusti sunt omnes sermones mei non est in eis pravum quid neque perversum recti sunt intellegentibus et aequi invenientibus scientiam accipite disciplinam meam et non pecuniam doctrinam magis quam aurum eligite melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis et omne desiderabile ei non potest cin consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est forti
Abbreviated transcription (Latin):
petib pictis ex egypto. Asꝑsi cubile meũ
munra. &e aloe: &e cinnamonitim. ueni me¬
briemur uberib. donec illucescat dies: et
firuamur cupitis amplexib. Non est enĩ
uir in domo sua. abiit uia longissima: sac¬
culum uiȩ peccuniȩ secum tulit. in die ple¬
ne lunȩ reuersurus est domum suam. En¬
retiuit eum multis sermonib & blandi¬
quasi bos ductus ad uictimanr: et quast
agnus lasciuiens ce ignorans. & nescit
quod ad uincła stultus trahatur. donec
transfigat sagita gecur eiꝰ. uelut si auis
festinet ad laqueum: & nescit quia de
ꝑicło animȩ illius agitur. Nunc ergo fi¬
u mi audi me: & adtende uerba oris mei.
Ne abstrahatur in uiis illius mens tua:
neq decipiaris semitis eius. Multos enim
uulneratos deiecit: & fortissimi quiq
interfecti sunt ab ea. Uiȩ inferi domꝰ eiu:
penetrantes in inferiora mortis. Num¬
quid sapientia clamitat. & prudentia
dat uocem suam: In summis excelsisꝙ

Expanded text:
petibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum petibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo veni inebriemur uberibus donec inlucescat dies et fruamur cupitis amplexibus non est enim vir in domo sua abiit via longissima sacculum pecuniae secum tulit in die plenae lunae reversurus est domum suam inretivit eum multis sermonibus et blandiquasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahitur, donec transfigat sagitta jecur ejus, velut si avis festinet ad laqueum, et nescit quod de periculo animae illius agitur. Nunc igitur, fili mi, audi me, et attende verba oris mei, ne abstneque decipiaris semitis eius. Multos enim uulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque
Abbreviated transcription (Latin):
Serua mandata mea ce uiues: & legem
meam. quasi pupillã
oculi tui. Liga eam in digitis
tuis: scribe illam in tabulis cordis tui.
Dic sapientiȩ soror mea es: &e prudentiam
uoca amicam tuam. ut custodiat te a mu¬
liere extranea &e ab aliena: quȩ uerba sua
dulcia facit. De fenestra enim domus meȩ
ꝑ cancellos ꝓspexi iuuenem: &e uideo par¬
uulos. considero uecordem iuuenem: qui
transit ꝑ plateas iuxta angulum. &e prope
uiam domus illius graditur. In obscuro
ad uesꝑascente die. in noctis tenebris et
caligine: & ecce mulier occurrit ei ornatu
meretritio. preparata ad capiendas animã¬
Garrula ceuaga quietis mpatiens nec ua¬
iens suis consistere pedib in domo: nunc
foris minc in platers nunc iuxta angulos
insidians: Apprehensumq deoscuilatur iu¬
uenem: & ꝓcaei uultu blanditur dicens.
uictimas ꝓ salute debui. hodie reddidi uo¬
ta mea: iccireo egressa sum in occursum
tuum desiderans te uidere: et repperi. In¬
texu funib lectulum meum: strauita¬

Expanded text:
serva mandata mea, et vives: et legem meam quasi pupillam oculi tui. Liga eam in digitis tuis, scribe illam in tabulis cordis tui. Dic sapientiae, soror mea es, et prudentiam voca amicam tuam: Ut custodiat te a muliere extranea, et ab aliena, quae verba sua dulcia facit. De fenestra enim domus meae per cancellos prospexi: Et video parvulos, considero vecordem juvenem, Qui transit in platea juxta angulum, et prope viam domus illius graditur. In obscuro, advesperascente die, in noctis tenebris, et caligine ecce mulier occurrit illi in ornatu meretricio, praeparata ad capiendas animaarrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi ta
Abbreviated transcription (Latin):
patris tui: et ne dimittas legem matu
Liga ea in corde tuoiugiter: ce circumd
guitun tuo. Cum ambulaueris gradue
tecum: cum dormieris custodiant te. li
euigilans loqueris cum eis. quia mani¬
tum lucerna est: &e lex lux. & uia uitȩ
patio disciplinȩ.xuiiii.Ut custodiant
a muliere mala. & blanda Ilingua extrant
Non concupiscat pulchritudinẽ eius e
tuum: ne capiaris nutib illius. Pretus
enim scorti. iux unius est panis: mull
autem uiri pretiosam animam capit.
comburentur plante eius: Sic qui ingil¬
tur ad mulierem ꝓximi sui: non erit is¬
dus cum tetigerit eam. Non grandis a
culpa cum quis furatus fuerit: furatis
enim ut esurientem impleat animam
prehensus quoq reddet septuplum:
nem substantiam domus suȩ tradet.
cordis inopiam perdet animam suam.
ẽurpitudinem & ignomimam congregat
sibi: &e obꝓbrium illius non delebitur.
quia zelus &e furor uiri non parcet in die
uindicte: nec adquiescet cuiꝰquam precibꝰ.

Expanded text:
patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: mulier autem viri pretiosam animam capit. comburantur plantae ejus? Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam, Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam: Deprehensus quoque reddet septuplum, et omnem substantiam domus suae tradet. cordis inopiam perdet animam suam: Turpitudinem et ignominiam congregat sibi, et opprobrium illius non delebitur: Quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae, nec acquiescet cujusquam precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi si spoponderis ꝓ amico tuo. defi¬
xisti apud extraneum manum tuam: in¬
laqueatus es uerbis oris tui. & captus ꝓ.¬
priis sermonib tuis. fac ergo qd̾ dicofili
mi: e temet ip̃m libera. quia incidisti ĩ
manu ꝓximi tui. discurre &e festina sus¬
cita amicum tuum: ne dederis sompnũ
oculis tuis. nec dormitent palpebrȩ tuȩ:
Etuere quasi dammula de manu: & qͣsi
auis de insidiis aucupis. Uade ad formi¬
cam o piger: ce considera uias eiꝰ. ⁊ disce
sapientiam. Quȩ cum non habeat ducẽ
nec preceptorem. nec principem. parat
estate cibum sibi: et congregat in messe
quod comedat. Usquequo piger dormis:
quando consurges ex sompno tuo:
lũ dormies. paululũ dormitabĩ. paululũ s
manus ut dormias: & ueniet tͥ quasi i¬
tor egestas. & pauꝑies quasi uir arma
Si uero impiger fueris. ueniet ut fons¬
sis tua: &e egestas longe fugiet a te. Ho¬

Expanded text:
ili mi si spoponderis pro amico tuo defixisti apud extraneum manum tuam inlaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus fac ergo quod dico fili mi et temet ipsum libera quia incidisti in manu proximi tui discurre festina suscita amicum tuum ne dederis somnum oculis tuis nec dormitent palpebrae tuae eruere quasi dammula de manu et quasi avis de insidiis aucupis vade ad formicam o piger et considera vias eius et disce sapineque preceptorem nec principem, parat estate cibum sibi et congregat in messe quod comedat. Usquequo pigQuando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te
Abbreviated transcription (Latin):
ex sunt quȩ odit dñs: & septimum a¬
testatur anima eitis. Oculos sublimes.
guam mendacem. manus effundentes
guinem innoxium: cor machinans cos¬
tiones pessimas. pedes ueloces ad curres
in malum. ꝓferentem mendatia. testẽ
lacem: & eum qui seminat inter fratu¬

Expanded text:
ex sunt, quae odit Dominus, et septimum detestatur anima ejus: oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes sanguinem innoxium, cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum in malum, proferentem mendacia, testem falsum, et eum, qui seminat inter frat
Abbreviated transcription (Latin):
iser sapientiȩ apud
hebreos nusquam est: unde &e ipse titu¬
lus. grecam magis eloquentiam redolet.
hunc iudei philonis esse affirmant. qͥ
ꝓinde sapientie nominatur: quia in eo
xpisti aduentus. qui est sapientia patriᷤ.
et passio eius euroenter exprimitur

Expanded text:
iber sapientiae apud Hebraeos nusquam est. Unde et ipse titulus Graecam magis eloquentiam redolet. Hunc Judaei Filionis Philonis esse affirmant, qui proinde Sapientiae nominatur: quia in eo Christi adventus, qui est sapientia Patris, et pass
Abbreviated transcription (Latin):
quia ignoras quid futurum sit mali
suꝑ terram. Si repletȩ fuerint nubes. im¬
brem super terram effundent. Si ceciderit
lignum ad austrũ aut ad aquilonem: in
quocumq ceciderit loco: ibi erit. Qui obser¬
uat uentum non seminat: &e qui considerat
nubes. numquã metet. Quomͦ ingnoras q̃
sit uia sp̃e. & qua ratione compinguãtur¬
ossa in uentre pregnantis: Sic nescis oꝑa
dei: qui fabricator est omnium. xxiiii.¬
arie semina semen tuum. & uesꝑe ne ces¬
set manus tua: quia nescis quid magis ori¬
atur. hoc an illud. ce si utrumq simul me-¬
lius erit. Dulce lumen et cdelectabile est ocu¬
lis: uidere solem. Si annis multis uixerit ho¬
mo. et in his omnib letatus fuerit. meminis¬
se debet tenebrosi temporis. et dierum mul¬
toꝵ: qui cum uenerint. uanitates arguen¬
tur preterite. Letare ergo iuuenis madoles¬
centia tua. et in bono sit cor tuum in dieb
uiuentutis tuȩ. ⁊ ambula in uiis cordis tui. et

Expanded text:
quia ignoras quid futurum sit mali quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum, non seminat: et qui considerat nubes, numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit: Meminisse debet tenebrosi temporis, et dierum multorum: qui cum venerint, vanitatis arguentur praeterita. Laetare ergo, juvenis, in adolescentia tua, et in bono sit ciuuentutis tuae, et ambula in uiis cordis tui et