comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In hunc lapidẽ offendere est. murmurare est¬
aduersus eũ: scandalizari ã pusillanimitate
sp̃s & tempestate. Itaq opꝰ illi est angłica ope¬
angłica consolatione. angłicis manibꝰ. qui iã
deficit. iã ꝓpemodũ offendit in lapidẽ. Et ue
re in lapidẽ offendit. qͥ murmurat & blasphe¬
mat: seipsũ collidens. ñ eũ in quẽ furibundus
impingit. Arbitror sane uelut duabꝰ qͥb̾dam
manibꝰ eiꝰmodi homines interdũ ab angłis sub¬
portari: ut quodamm᷑ ñ sentientes transeant
quod tantoꝑe formidabant: nec parũ miren¬
tur postmodũ. tã suꝑ posteriori facilitate. ꝙͣ.
suꝑ difficultate pͥori. Uultis scire qͥs intelligã
duas manꝰ: Duplicẽ utiq demonstrationẽ:
dũ uidelicet hinc qͥdẽ tͥbulationis breuitas. in¬
de eternitas retͥhutionis ostendit᷑. aut magis
pungit᷑ uł impͥmit᷑ cordi: tt intimo affectu sen¬
tiat. qm̃ momentaneũ hoc & leue tͥbulationis

Expanded text:
In hunc lapidem offendere, est murmurare In hunc lapidem offendere, est murmurare adversus eum, scandalizari a pusillanimitate spiritus et tempestate. Itaque opus illi est angelica consolatione, angelicis manibus, qui jam defecit, jam propemodum offendit in lapidem. Et vere offendit in lapidem qui murmurat et blasphemat, se ipsum collidens, non eum in quem furibundus impingit. 10. Arbitror sane velut duabus quibusdam manibus ejusmodi homines interdum ab angelis supportari, ut quodammodo non sentientes transeant quod tantopere formidabant, nec parum mirentur postmodum tam super posteriori facilitate, quam super difficultate priori. Vultis scire quas intelligam duas manus? Duplicem utique demonstrationem, dum videlicet hinc quidem tribulationis brevitas, inde aeternitas retributionis ostenditur, aut magis pingitur vel imprimitur cordi, ut intimo affectu sentiamus quoniam momentaneum hoc et leve tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
ris sustentatũ. Sp̃uales enĩ sunt iste manꝰ. & at
xilia utiq sp̃italia. que singłis clectoꝵ ꝓ cuĩq
discriminis modo & obiecte difficultates tanꝗͣ.
lapideȩ molis qͥntitate ab hiis qui sibi deputa¬
ti sunt angłis sp̃italiter & multipliciter exhi¬
bent᷑. dico ego tam̃ aliqͣ ex hiis quȩ cõmunia
inagis arbitror:. & paucis qui inter uos sunt
mexꝑta. Turbat᷑ aliqͥs uehementer seu corpora¬
li quouis in cõmodo seu tͥbulatione aliqͣ scłari.
seu accidia sp̃s & quadã anumi defectione lan¬
guescens. Iã temptari incipit supͣ quã ualeat
sustinere: iã impinget & offendet in lapidem.
si ñ fuerit qui subueniat. Quis uero est lapis
iste: Ego illũ intelligo lapidẽ offensionis &
petͣm scandali. in qͣm si offenderit quis collide¬
tur: suꝑ quẽ uero ceciderit. conteret eũ: lapidẽ
utiq angularẽ. electũ. preciosũ. qui est dñs xp̃c.¬

Expanded text:
ris sustentatum. Spirituales enim sunt manus istae, et ris sustentatum. Spirituales enim sunt manus istae, et auxilia utique spiritualia, quae singulis electorum pro cujusque discriminis modo et objectae difficultatis, tanquam lapideae molis quantitate, ab his qui sibi deputati sunt angelis spiritualiter et multipliciter exhibentur. Dico ego tamen aliqua ex his quae communia magis arbitror, et paucis qui inter vos sunt inexperta. Turbatur aliquis vehementer, seu corporali quovis incommodo, seu tribulatione aliqua saeculari, seu acedia spiritus et quadam animi defectione languescens? Jam tentari incipit supra quam valeat sustinere, jam impinget et offendet in lapidem, si non fuerit qui subveniat. Quis vero est lapis iste? Ego illum intelligo lapidem offensionis, et petram scandali, in quam si offenderit quis, collidetur: super quem vero ceciderit, conteret eum; lapidem utique angularem, electum, pretiosum, qui est D
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis in uia: Considera que secunt᷑.
Suꝑ aspidẽ & basiliscũ ambulabis: & conculca¬
bis leonẽ & draconẽ. Quã neccessariꝰ pedago¬
gus. immo etiã baiulus: p̃sertim paruulo
inter hȩc gradienti. In manibus inqͥt porca¬
bunt te. In tuis quidẽ uiis custodient te: &
deducent paruulũ qͣ pocest paruulus am¬
bulare. Ceterũ ñ te patient᷑ tẽptari supͣ quã
sustinere potes: s in manibꝰ tollent. ut ꝑtͣnse¬
as offendiculũ. Quã facile tͣnsit qͥ illis portat᷑
manibꝰ: quã suauiter iuxta uulgare ꝓuerbiũ
natat. cuiꝰ alter sustinet mentum. Quociens
ergo grauissima cernit᷑ urgere cẽptatio: & cri¬
bulatio uehemens imminere: inuoca custodẽ
tuũ. ductorẽ cuũ. adiutorẽ tuũ in oportumta¬
tibꝰ in tͥbulatione. Inclama eũ & dic. Dñe. salua
nos ꝑimꝰ. Non dormit neq dormitat. & si ad
tempꝰ qͣndoq dissimulet: ne forte pcriculosuis
ab illiꝰ te manib ipse p̾cipites. si te eis ignoraue¬

Expanded text:
e sequuntur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. Quam necessarius paedagogus, imo etiam bajulus, praesertim parvulo inter haec gradienti! In manibus, inquit, portabunt te. In tuis quidem viis custodient te, et deducent parvulum, qua potest parvulus ambulare. Caeterum non te patientur tentari supra quam sustinere potes, sed in manibus tollent, ut pertranseas offendiculum. Quam facile transit, qui illis portatur in manibus! quam suaviter, juxta vulgare proverbium, natat, cujus alter sustinet mentum! 9. Quoties ergo gravissima cernitur urgere tentatio, 864 et tribulatio vehemens imminere, invoca custodem tuum, ductorem tuum, adjutorem tuum in opportunitatibus, in tribulatione. Inclama eum, et dic: Domine, salva nos, perimus. Non dormit, neque dormitat, etsi ad tempus quandoque dissimulet, ne forte periculosius ab illius te manibus ipse praecipites, si te eis ignorave
Abbreviated transcription (Latin):
re cedat: qui sola futuri exaggeratione la¬
boris. uictꝰ ante conflictũ. ñ telo s tuba ꝓ¬
sternit᷑. Nondũ resticistis usq al sanguinẽ
ait strenuus ille dux: qͥ leonis huiꝰ nouerat
uanũ esse rugitũ. Et aiꝰ quidã. Resistite ait
diabolo: & fugiet a uobis¬

Expanded text:
re cedat, qui sola futuri exaggeratione lare cedat, qui sola futuri exaggeratione laboris victus, ante conflictum, non telo, sed tuba prosternitur. Nondum restitistis usque ad sanguinem , ait strenuus ille dux, qui leonis hujus noverat vanum esse rugitum. Et alius quidam: Resistite, inquit, diabolo, et fugiet a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu meo semꝑ. Quidm exceriora om̃ia
pariupendã. in huiꝰ estunatione dolous. Tiliꝰ
inqͥt uteri mei ꝑsequit᷑ me. & conuicianti ser¬
uulo indignabor: Cor meũ dereliqͥt me. de¬
na temporalia plangã. aut incõmoda corpo¬
ralia reputabo: Hinc numrũ ñ modo man¬
suetudo orit᷑. cui draconis flatꝰ ñ noceat: s etiã
magnanimitas. quã rugitꝰ leonis ñ terreat.
Aduersariꝰ ur̃ tanquã leo rugiens. ait petrus.
Gr̃as magno illi leom de tribu iuda: iugire iste
pocest. ferire ñ pocest Rugiat qͥntũ uult: tan¬
tũ ñ fugiat ouis xp̃i. Quanta minat᷑. qͥnta ex¬
aggerat: quanta intentat. Non simꝰ bestie
hibent qui talia curiosiꝰ uestigarunt: ad ru¬
gitũ leonis nullã bestiã stare posse. ne eã qui¬
dẽ que aduersus ictũ eiꝰ tota animositate re¬
pugnat. & plerĩq suꝑat ferientẽ. que non
sustinet rugientẽ. Uere bestia. uere rationis
expers. qͥ tam pusillanimis est ut solo tuo¬

Expanded text:
 exteriora omnia parvi pendam in hujus aestimatione doloris? Filius, inquit, uteri mei persequitur me, et convicianti servulo indignabor? Cor meum dereliquit me, dena temporalia plangam, aut incommoda corporalia reputabo? 6. Hinc nimirum non modo mansuetudo oritur, cui draconis flatus non noceat; sed etiam magnanimitas, quam rugitus leonis non terreat. Adversarius vester tanquam leo rugiens, ait Petrus . Gratias magno illi Leoni de tribu Juda: rugire iste potest, ferire non potest. Rugiat quantum vult: tantum non fugiat ovis Christi. Quanta minitatur! quanta exaggerat! quanta intentat! Non simus bestiae, hibent qui talia curiosius vestigaveruut, ad rugitum leonis nullam bestiam stare posse, ne eam quidem quae adversus ictum ejus tota animositate repugnat: et plerumque superat ferientem, quae non sustinet rugientem. Vere bestia, vere rationis expers, qui tam pusillanimis est, ut solo timo
Abbreviated transcription (Latin):
tantis custodibꝰ timeamꝰ: Nec suꝑari nec sedu¬
ci. minꝰ autẽ seducere possunt: qui custodiuĩ
nos in om̃ibꝰ uiis nr̃is. Tideles sunt. pruden¬
tes sunt. potentes sunt: qͥd crepidamꝰ: Tantũ
sequam᷑ eos. adhereamꝰ eis: & in ꝓtectione dei
celi cõmoremur. Uide enĩ quã sit necessaria

Expanded text:
tantis custodibus timeamus? Nec superari, nec sedutantis custodibus timeamus? Nec superari, nec seduci, minus autem seducere possunt, qui custodiunt nos in omnibus viis nostris. Fideles sunt, prudentes sunt, potentes sunt: quid trepidamus? Tantum sequamur eos, adhaereamus eis, et in protectione Dei coeli commoremur.
Abbreviated transcription (Latin):
Minime quidẽ: s ampliori claritate quodamͦ
tecta interĩ apparere ñ posse. Sic ergo dilectio
alia queuis debita suꝑans. qͣsi sola regnet in
nob̾: ut quicqͥd debet᷑ ceteris sibi uendicet: & ex
dilectione om̃ia faciamꝰ. Sic diuinꝰ honor pre-
ualeat. & quodãmoo preuidicet uniuersis:
ut solus ipse ñ modo pre om̃ibꝰ. s in om̃ibꝰ ho¬
noret᷑. Idipsũ sane dictũ putes etiã de amore.
Quid enĩ extra ipsum reliqͥt cȩteris: qui totũ cor
totã animã. totã uirtutẽ. dño deo suo in dilec
gamꝰ angłos eiꝰ tanqͣm futuros aliquando co¬
heredes nr̃os: interĩ uero actores & tutores. a
patre positos & p̃positos nobis. Nunc enĩ filii
paruuli sub actoribꝰ & tutoribꝰ simꝰ. tanqͣm ni¬
chil interi differentes a serius. Cȩterũ & si tam
paruuli sumꝰ. & tã magna nobis. & nec mͦ cam
magna. s & tã ꝑiculosa uia restat: qͥd tam̃ sub

Expanded text:
Minime quidem, sed ampliori claritate quodammodo Minime quidem, sed ampliori claritate quodammodo tecta, interim apparere non posse. Sic ergo dilectio alia quaevis debita superans, quasi sola regnare debet in nobis: ut quidquid debetur caeteris, sibi vindicet, et ex dilectet quodammodo praejudicare universis, ut solus ipse non modo prae omnibus, sed in omnibns honoretur. Idipsum sane putes dictum etiam de amore. Quid enim extra ipsum reliquit caeteris, qui totum cor, totam animam, totam virtutem Domino Deo suo in dilectgamus angelos ejus, tanquam futuros aliquando cohaeredes nostros, interim vero actores et tutores a Patre positos, et praepositos nobis. Nunc enim filii parvuli sub tutoribus et actoribus simus, tanquam nihil interim differentes a servis. 8. Caeterum etsi tam parvuli sumus, et tam magna nobis, nec modo tam magna, sed et tam periculosa via restat; quid tamen sub
Abbreviated transcription (Latin):
Simꝰ ergo deuoti. simꝰ grati tantis custodibꝰ. re¬
damemꝰ eos. Honoremꝰ eos qͣntũ possumꝰ: qͣn¬
tũ debemꝰ. Totꝰ tam̃ ei reddat᷑ & amor & ho¬
nor nr̃: a quo tã ipsis quã nobis est totum
unde honorare possumꝰ uel amare: unde amra-¬
ri honorari ue mererem̃. Neq enĩ apls ubi ait.
soli deo honor & gła: ꝓpħico credendus est ob¬
uiare sermoni: qui sibi etiã amicos dei nimis
honorificatos esse testat᷑. Puto autẽ simile
esse uerbũ illud apłi. ei quod itẽ ait: nemini
qͥcqͣm debeatis: nisi ut inuicẽ diligatis. Si qͥdẽ
non hoc uoluit ut alias quelibet debita nega¬
rent᷑: preserti cũ idẽ ipse dicat. cui honorẽ ho¬
norẽ: & cet̾a in hunc modũ. Ut ergo pleniꝰ
intelligas qͥd in utroq senserit. qͥdue monu¬
erit: iude quẽ admodũ inter radios solis mi¬
nora quelibet luminaria ñ uident᷑. Nunqͥd
amota mͦ sydera arbitram̃: nunqͥd extinctae

Expanded text:
Simus ergo devoti, simus grati tantis custodibus: reSimus ergo devoti, simus grati tantis custodibus: redamemus eos, honoremus eos quantum possumus, quantum debemus. Totus tamen ei reddatur et amor, et honor noster, a quo tam ipsis quam nobis est totum, unde honorare possumus vel amare, unde amari honorarive meremur. Neque enim Apostolus ubi ait: Soli Deo honor et gloria , prophetico credendus est obviare sermoni, qui sibi etiam amicos Dei nimis honorificatos esse testatur . Puto autem simile esse illud verbum Apostoli ei quod item ait: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Siquidem hoc non voluit, ut alia quaelibet debita negarentur, praesertim cum idem ipse dicat: Cui honorem, honorem , et caetera in hunc modum. Ut ergo plenius intelligas quid in utroque senserit, quidve monuerit, vide quemadmodum inter radios solis minora quaelibet luminaria non videntur. Nunquid amota modo sidera arbitramur? Nunquid exstincta?
Abbreviated transcription (Latin):
us angulo. angło cuo reuerentiã habe. Tuine
audeas illo p̾sente: quod uidente me ñ aude¬
res: An presentẽ esse dubitas. quẽ ñ uides: Qͥd
si audires. qͥd si tangeres. qͥd si olfaceres: Uide
qͥa ñ solo iusu rerii presentia comꝓbet. Non
om̃ia uisui subiacent: nec corporalia quidẽ.
Quantomagis sp̃italia ꝓcul sunt ab om̃i sen¬
su corporeo: & sp̃itali potiꝰ uestiganda: Si fidẽ
consulas: ea tͥ angłicã ꝓbat presentiã ñ deesse.
Net dixisse piget. qm̃ fides ꝓbat: quã nimirũ
apłs argumentũ ñ apparentiũ diffunt. Ad¬
sunt igit᷑. & assunt tͥ: ñ modo cecũ. s eciã ꝓ te.
Adsunt ut ꝓtegant: adsunt ut ꝓsint. Qd retͥbu¬
nor &e gła. Quare ei soli: Quia ipse mandauit:
& om̃e datũ optimũ non nisi ab illo est. Ce-
rũptam̃ & si ille mandatut: ipsis quoq qui
& ei ex tanta caritate obediunt. & nobis sub¬
ueniunt in tanta necessitate. ingͣtos ẽẽ ñ licet.

Expanded text:
ovis angulo, angelo tuo reverentiam habe. Tune ovis angulo, angelo tuo reverentiam habe. Tune audeas illo praesente, quod vidente me non auderes? An praesentem esse dubitas quem non vides? Quid si audires? quid si tangeres? quid si olfaceres? Vide quia non solo visu rerum praesentia comprobatur. Non omnia 863 visui subjacent, nec corporalia quidem: quanto magis spiritualia procul sunt ab omni sensu corporeo, et spiritualiter potius vestiganda? Si fidem consulas, ea tibi angelicam probat praesentiam non deesse. Nec dixisse piget, quoniam fides probat; quam nimirum Apostolus argumentum non apparentium esse definit . Adsunt igitur, et adsunt tibi, non modo tecum, sed etiam pro te. Adsunt ut protegant, adsunt ut prosint. Quid retribunor et gloria. Quare ei soli? Quia ipse mandavit; et omne datum optimum nonnisi ab illo est . 7. Verumtamen etsi ille mandavit, ipsis quoque, qui et ei ex tanta charitate obediunt, et nobis subveniunt in tanta necessitate, ingratos esse non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
sem: ne forte eradicetis simul & triticũ. Quo¬
modo ergo taidiu conseruabit᷑ inter ea:
Hoc plane. hoc opꝰ presens: hoc manddatũ cem¬
poris hiui. Itaq angłis siis manclauit dete.
ut custodiant te. o tricicũ inter zitanta. s̃
granũ inter paleas.o liliũ inter spinas. Gr̃ãs¬
serat. fuictũ crucis sue: preciũ sanguinis sui.
Non est contentus custodia hac tã parũ tuta.
tã parũ utili: tam fragili. tã insufficienti.
Suꝑ muros tuos ierłm constituit custodes
N empe etiã ipsi qͥ uident᷑ muri. aut in muro
ipso colũne. hiis custodibꝰ egent & maxime.
Angłis suis mandauit de te. ut custodiant te
in om̃ibꝰ uiis tuis. Quantã debet tͥ hoc uerbũ
inferre reuerentiã afferre deuotionẽ: conferre
fiduciam. Reuerentiã ꝓ presentia: deuocionẽ
ꝓ beniuolentia. fiduciã ꝓ custodia. Caute am
est. in om̃ibꝰ uiis tius. In qͦuis diuersorio. in qͦ¬

Expanded text:
sem, ne forte eradicetis simul et triticum . Quosem, ne forte eradicetis simul et triticum . Quomodo igitur tandiu conservabitur interea? Hoc plane, hoc opus praesens, hoc mandatum temporis hujus. 5. Itaque angelis suis mandavit de te, ut custodiant te. O triticum inter zizania! o granum inter paleas! o lilium inter spinas! Gratiserat, fructum crucis suae, pretium sanguinis sui. Non est contentus custodia hac tam parum tuta, tam parum utili, tam fragili, tam insufficienti. Super muros tuos, Jerusalem, constituit custodes. Nempe etiam ipsi qui videntur muri, aut in muro ipso columnae, his custodibus egent, et maxime. 6. Angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis. Quantam tibi debet hoc verbum inferre reverentiam, afferre devotionem, conferre fiduciam! reverentiam pro praesentia, devotionem pro benevolentia, fiduciam pro custodia. Caute ambest, in omnibus viis tuis. In quovis diversorio, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
suis mandauit. Iuis utiq sublimibꝰ tã beatis.
tã maxime sibi coherentibꝰ. tã familiariter
adherentibꝰ. & uere domesticis dei. Mandauit
autẽ de te. Tu quis es: Dñe qͥd est homo qͦd
memor es eiꝰ: aut filiꝰ hominis qͥa reputas eũ :
Quasi uero ñ sit homo putredo. & filiꝰ hominis
uermis: Sed qͥd putas mandauit de te : Nun¬
quid scripsit contra ce amaritudines: Nunqͥd
ut contra foliũ qͦd uento rapit᷑ ostendant po¬
tentiã suã: & siccã stipulã ꝑseqͥntur: Nunqͥd
ut tollant impiũ ne uideat głam dei: Man¬
dãddũ istud est: ñ mandatũ. Non recedas ab ad¬
iutorio altissum: in ꝓtectione dei celi cõmora¬
re: ne de te illud qͣndoq mandet. Quẽ enĩ ꝓ¬
texit ads cȩli: ñ de eo illud mandat᷑. s ꝓ eo. Et
quod interĩ non mandat᷑. ꝓ eo differtur: ut
sint om̃ia ꝓpter ȩlectos: deniq parantibꝰ ire
seruis. & continuo suꝑseminata colligere ⁊ ira-

Expanded text:
suis mandavit. Illis utique sublimibus, tam beatis, suis mandavit. Illis utique sublimibus, tam beatis, tam proximis sibi cohaerentibus, tam familiariter adhaerentibus, et vere domesticis Dei. Mandavit autem de te. Tu quis es? Domine, quid est homo quod memor es ejus, aut filius hominis, quoniam reputas eum? Quasi vero non sit homo putredo, et filius hominis vermis. Sed quid putas mandavit de te? Nunquid scripsit contra te amaritudines? nunquid ut contra folium quod vento rapitur, ostendant potentiam suam, et stipulam siccam persequantur? nunquid ut tollant impium, ne videat gloriam Dei? Mandandum istud est, non mandatum. Non recedas ab adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorare, ne de te illud quandoque mandetur. Quem enim protexerit Deus coeli, non de eo illud mandabitur, sed pro eo. Et quod interim non mandatur, pro eo differtur, ut sint omnia propter electos. Denique parantibus ire servis, et continuo superseminata colligere zizania
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ magnificauit dñs facere eũ eis. Dñe qͥd
est homo qͥa magnificas eũ: aut qͥd apponis
erga eũ cortuũꝰ Appouis cor erga eũ: geris ꝓ
co sollicitudinẽ: curã illiꝰ habes. Deniq ei mit¬
tis unigentũ cuũ. inmittis sp̃m tuũ: ꝓmittis
eciã uultũ tuũ. Et ne qͥd in celestibꝰ uacet ab
oꝑa sollicitudinis nr̃ȩ. beatos illos sp̃s ꝓpter
nos mitis in ministeriũ: custodiȩ nr̃e depu¬
qͦa facis angłos tuos sp̃s: fatis & angłos par¬
uuloꝵ. deniq & angłi eoꝵ semꝑ uident faciẽ
patͥs. Iuos utiq tam felices. & tuos ad nos. &
nr̃os ad te angłos facis. Angłis sius manla¬
uit de te. Mira dignatio: & uere magna dilec¬
tio caritatis. Qͥs enĩ. quibꝰ. de quo. quid man¬
dauit: Studiose consideremꝰ fr̃s: diligenter
mandemꝰ memorie hoc tã grande mandatũ.
Quis enĩ mandauit: Cuiꝰ sunt angłi cuiꝰ man¬
te: nec cunctant᷑ quin etiã in manibꝰ tollant te.
Summa ergo maiestas mandauit: & angłis

Expanded text:
nus facere cum eis. Domine, quid est homo quia innotuisti ei? aut quid apponis erga eum cor tuum? Apponis cor erga eum, geris pro eo sollicitudinem, curam illius habens. Denique ei mittis Unigenitum tuum, immittis Spiritum tuum, promittis etiam vultum tuum. Et ne quid in coelestibus vacet ab opera sollicitudinis nostrae, beatos illos spiritus propter nos mittis in ministerium, custodiae nostrae depuquod facis angelos tuos spiritus; facis et angelos parvulorum. Denique angeli eorum semper vident fatus tam felices, et tuos ad nos, et nostros ad te angelos facis. 4. Angelis suis mandavit de te. Mira dignatio, et vere magna dilectio charitatis! Quis enim, quibus, de quo, quid mandavit? Studiose consideremus, fratres, diligenter commendemus memoriae hoc tam grande mandatum. Quis enim mandavit? Cujus sunt angs; nec cunctantur, quin etiam in manibus tollant te. Summa ergo majestas mandavit angelis
Abbreviated transcription (Latin):
passus coꝵ uerecundiȩ. aquã mutauit in unũ:
hoc etiã sicut ait eugłista: signoꝵ eiꝰ fuit mitiũ.
Itaq in pͥma apparitione homo uerꝰ innotuit:
ubi inter ubera matͥs infans apparuit. In sccła
uero uerũ ẽẽ d̃i filiũ. patͥs indicat testimoniũ.
In tercia uero uerꝰ ẽẽ d̾s monstrat᷑: ad cuiꝰ impe¬
riũ nat᷑a mutat᷑. Tot tcestimoniis hodie confir¬
mat᷑ fides nr̃a: tot indiciis roborat᷑ spes nr̃a. tot
incentiuis inflaminat᷑ caritas nra:¬

Expanded text:
ndiae, aquam mutavit in vinum. Hoc etiam, sicut ait evangelista, signorum ejus fuit initium . Itaque in prima apparitione homo verus innotuit, ubi inter ubera matris infans apparuit; in secunda vero, verum esse Dei Filium Patris indicat testimonium; in tertia vero, verus esse Deus demonstratur, ad cujus imperium natura mutatur. Tot testimoniis hodie confirmatur fides nostra, tot indiciis roboratur spes nostra, tot incentivis inflammatur charitas n
Abbreviated transcription (Latin):
clamabat exemplo. Discite a me qͥa mitis sũ &
humilis corde. Nã de infantia dñi parũ audio
aliqͥd. ex tunc iã usq ad hunc tricesimũ annũ
nichil inuenio. Nunc uͦ iã latere ñ pocest. qui
tam manifeste demonstrat᷑ a patre. Nã in
pͥma qͦq apparitione cũ uͥgine matre uoluit
apparere: qͦd uerecundia quedã in uͥginitate

Expanded text:
clamabat exemplo: Discite a me quia mitis sum et clamabat exemplo: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Nam de infantia Domini parum aliquid audio; extunc jam usque ad hunc tricesimum annum nihil invenio. Nunc vero jam latere non potest, qui tam manifeste demonstratur a Patre. Nam in prima quoque apparitione cum matre virgine voluit apparere, quod verec
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulas: dui tatiusti. & ualde dui. uel iã nẽ
loquendi licentiã habes a patre. Quãdiu di uir¬
tus & di sapientia qͥsi infirmꝰ aliqͥs & insipiens
lates in popło: quã du nobilis rex & rex cęli. fa¬
bri filiũ te pateris appellari. pariter & putari:
E tenĩ lucas eugłista attestat᷑. qm̃ adhuc filiꝰ ioseph
dis suꝑbiã nr̃ȩ uanitatis. Parii aliqͥd scio. uł
magis scire mͥ uideor. & iã silere n possũ: im¬
pudenter me. & imprudenter ingerens & osten¬
tans: ꝓmptulus ad loquendũ. uelox ad docen¬
dũ. tardꝰ ad audiendũ. Et xp̃c cũ tanto tempo¬
re silebat. cũ seipsũ abscondebat: nunqͥd ina¬
nem glam metuebat: Quid timeret ab inani
gła:. qui est uera gła patͥs: Qtiq timebat. s ñ
sibi. Nobis timebat ab illa. qͥbꝰ nouerat ẽẽ cim̃¬
dũ. Nobis cauebat: nos instruebat. Tacebat ore.
s instruebat oꝑe: qͦd postea docuit uerbo. iã

Expanded text:
dissimulas? Diu tacuisti, et valde diu; sed jam nunc dissimulas? Diu tacuisti, et valde diu; sed jam nunc loquendi licentiam habes a Patre. Quandiu, Dei virtus et Dei sapientia, quasi infirmus aliquis et insipiens, lates in populo? Quandiu, nobilis Rex, et Rex coeli, fabri filium te pateris appellari pariter et putari? Etenim Lucas evangelista testatur quoniam adhuc filius Joseph dis superbiam nostrae vanitatis? Parum aliquid scio, vel magis scire mihi videor, et jam silere non possum, impudenter me et imprudenter ingerens et ostentans, promptus ad loquendum, velox ad docendum, tardus ad audiendum. Et Christus cum tanto tempore silebat cum se ipsum. abscondebat, nunquid inanem gloriam metuebat? Quid timeret ab inani gloria, qui est vera gloria Patris? Utique timebat; sed non sibi. Nobis timebat ab illa, quibus noverat esse timendum; nobis cavebat, nos instruebat. Tacebat ore, sed instruebat opere; et quod postea docuit verbo, jam
Abbreviated transcription (Latin):
suspectũ: cognatꝰ eiꝰ est cui ꝑhibet testimoniũ.
Ecce testimoniũ maiꝰ ioħe: testimoniũ aduenien¬
tis colũbȩ. Nec incongrue ad indicandũ agnũ
di uenit colũba: qͥa nichil meliꝰ agno conuenit
qͥm columba. Quod agnꝰ in ammalibꝰ. hoc colũ¬
ba in auibꝰ est. Siima utriꝰq innocentia: sũ ma
mansuecudo. sũma limplicitas. Qd enĩ sic alie¬
nũ ab omni malitia. sicut agnꝰ & colũba: Noce¬
re cuiꝗͣ. nesciunt: ledere ñ nouerunt. Sed ne for-¬
tuito casu ul euenisse causeris: ecce testimoniũ
dei patͥs. Ecce ds maiestatis intonuit. dñs suꝑ
aqͥs multas. & uox parͥs audita est. hic est filius
meus dilectꝰ in qͦ mͥ bene cõplacui. Uere enim hic
est in qͦ ñ est qͦd patͥ displiceat: qͦd ocłos maie¬
statis offendat. Unde & ipseait. Qm̃ que placita
sunt ei facio semꝑ. Ipsũ inqͥt audite. Eece dñe
ir̃u uł iã nunc loquere. Quousq siles: qͦusq

Expanded text:
suspectum; cognatus ejus est cui testimonium perhibet. suspectum; cognatus ejus est cui testimonium perhibet. Ecce testimonium majus Joanne, testimonium advenientis columbae. Nec incongrue ad indicandum Agnum Dei venit columba; quia nihil melius agno convenit quam columba. Quod agnus in animalibus, hoc columba in avibus est. Summa utriusque innocentia, summa mansuetudo, summa simplicitas. Quid enim sic alienum ab omni malitia, sicut agnus et columba? Nocere cuiquam nesciunt, laedere non noverunt. Sed ne fortuito casu id evenisse causeris, ecce testimonium Dei Patris. Ecce Deus majestatis intonuit, Dominus super aquas multas , et Vox Patris andita est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Vere enim hic est, in quo non est quod Patri displiceat, quod oculos majestatis offendat. Unde et ipse ait: Quia quae placita sunt ei, facio semper . Ipsum, inquit, audite. Ecce, Domine Jesu, vel jam nunc loquere. Quousque siles? quousque
Abbreviated transcription (Latin):
tremendũ pͥncipatibꝰ: Babtirare us dñe iñue
utqͥd enim: aut qͥd tͥ opꝰ fuit baptismate: Nun¬
qͥd sano opꝰ est medicina: aut mnundatione
mundo: Qnde tͥ peccatũ: ut baptisma sit ne
ne. Nã in dñi peccatũ cadere ñ posse qͥs nesciat:
An uͦ de matre: Nam & matrẽ habes: s uͥgo est.
Quod gͦ pectatũ ex ea tͣhere potusti: quȩ te sine
iniquitate conceꝑit. & salua inteqͥtate peꝑit:
Quã macłam habere potest agnꝰ sine macła:
Ego inqͥt ioħs a te debeo baptirari: & tu uenis
ad me: Magna utrimq humilitas: s nulla
comparatio. Quomͦ enĩ ñ humiliaret᷑ homo.
corã humili deo: Sine mͦ in qͥt dñs: sic enĩ decet
nos implere omnẽ iusticiã. Adqͥeuit ioħs &
obediuit: baptirauit agnũ dĩ. & aqͥs lauit. Nos
abluti sumꝰ ñ ille: qͥa nobis lauandis aquȩ cog¬
noscunt᷑ ablutȩ. Sed fortassis minꝰ creilis ioh̾is
testimonio. qͥa & ipse est homo. & potes habere

Expanded text:
tremendum Principatibus? Baptizari vis, Domine Jesu? tremendum Principatibus? Baptizari vis, Domine Jesu? Utquid enim, aut quid tibi opus fuit baptismate? Nunquid sano opus est medicina, aut mundatione mundo? Unde tibi peccatum, ut baptisma sit necne. Nam in Deum peccatum cadere non posse quis nesciat? An vero de Matre? Nam et Matrem habes, sed virgo est. Quod ergo peccatum ex ea trahere potuisti, quae te sine iniquitate concepit, et salva integritate peperit? Quam maculam habere potest Agnus sine macula? Ego, inquit Joannes, a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Magna utrimque humilitas, sed nulla comparatio. Quomodo enim non humiliaretur homo coram humili Deo? Sine modo, inquit Dominus: decet enim sic nos implere omnem justitiam . Acquievit Joannes, et obedivit: baptizavit Agnum Dei, et aquas lavit. Nos abluti sumus, non ille: quia nobis lavandis aquae cognoscuntur ablutae. 7. Sed fortassis minus credis Joannis testimonio, 799 quia et ipse homo est, et potes habere
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ popłares turbas ad baptismũ ioħis aduenit.
u euit tangͣ. unꝰ ex popło: qͥ solꝰ erat sine peccato.
Quis tc̃ crederet filiũ dĩ. qͥs putaret dñm maiesta¬
tis: Ualde qͥdẽ humiliaris dñe: nimis abscon¬
deris: s ioħem latere ñ poteris. Nonne ipse est.
qͥ ꝑ maternũ uterũ. te nondũ natũ. nondũ nat᷑
agnouit: Nonne ipse est: qͥ ꝑ utriꝰq materni ut̾i
parietes te agnouit: & qͥa turbis clamare ñ po¬
tuit. salcẽ matrẽ suã motu exultationis edocuit:
N unc autẽ qͥde cudit eũ ioħes ait eugłista uemi¬
entẽ ad se: & ait. Ecce agnꝰ di. qͥ tollit peccata
mundi. En ipse qͥ purgationẽ faciet delictoꝵ:
ecce sentina nr̃am purgaturꝰ aduenit. Et cam̃
pt᷑ hoc testimoniũ baptizari uult ã ioħe. Tre¬
mit ille qͥd mirũ: Quid inꝗͣ. mirũ si tremit
homo. nec audet attingere sc̃m di uerticẽ: ca¬
pud adorandũ angłis. reuerendũ potestatibꝰ.

Expanded text:
inter populares turbas ad baptismum Joannis advenit; inter populares turbas ad baptismum Joannis advenit; venit tanquam unus e populo, qui solus erat sine peccato. Quis eum tunc crederet Filium Dei? quis putaret Dominum majestatis? Valde quidem humiliaris, Domine; in imis absconderis, sed Joannem latere non poteris. Nonne ipse est, qui per maternum uterum, te nondum natum nondum natus agnovit? Nonne ipse est qui per utriusque materni uteri parietes te agnovit; et, quia turbis clamare non potuit, saltem matrem suam motu exsultationis edocuit? Nunc autem quid? Vidit eum Joannes, ait evangelista, venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccmundi. En ipse qui purgationem faciat delictorum, ecce sentinam nostram purgaturus advenit: et tamen post hoc testimonium baptizari vult a Joanne. Tremit ille. Quid mirum? quid, inquam, mirum, si tremit homo, nec audet attingere sanctum Dei verticem, caput adorandum angelis, reverendum Potestatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicationis saluos facere credentes. Nonne tim̃¬
dũ erat fĩs ne scandalizarent᷑ uiri isti: & illusos
se crederent. cũ tanta indigna uiderent: A regia
eiuitate ubi regẽ querendũ comectabant᷑. ad beth¬
ieem uillã pariuilã dirigunt᷑. Ingrediunt᷑ sta¬
bulũ inueniunt inuolutũ pannis infantulũ.
N on illis sordet stabulũ: ñ pannis offenduntur.
Ñ  scandalizęnt᷑ lactentis infantia: ꝓci¬
dunt uenerant᷑ ut regẽ. adorant ut dm̃. Sẽd ꝓ¬
fecto qͥ illos adduxit. ipse & instruxit. & qͥ ꝑ stel¬
lã foris adinonuit. ipse in occulto cordis edocuit.
Hȩc gͥ dñi declaratio. clarificauit hanc diẽ: & ma¬
goꝵ deuota ueneratio. deuotã fecit & uenerabilẽ.
Nec sola hȩc apparitio. sed altera qͥdã sicut a pr̃ibꝰ
nr̃is accepimꝰ hodie cęlebrat᷑: quȩ & si longo pꝰt
temꝑ̃e. tam̃ facta credit᷑. hoc ipso die. Cũ enĩ
diuinitatẽ ipse idem est. & auni eiꝰ ñ deficient.

Expanded text:
dicationis salvos fieri credentes . Nonne timedicationis salvos fieri credentes . Nonne timendum erat, fratres, ne scandalizarentur viri isti, et illusos se crederent, cum tanta indigna viderent? A regia civitate, ubi regem quaerendum conjectabant, ad Bethlehem villam parvulam diriguntur; ingrediuntur stabulum, inveniunt involutum pannis infantulum. Non illis sordet stabulum, non pannis offenduntur, non scandalizantur lactentis infantia; procidunt, venerantur ut regem, adorant ut Deum. Sed profecto qui illos adduxit, ipse et instruxit; et qui per stellam foris admonuit, ipse in occulto cordis edocuit. Haec igitur Domini declaratio clarificavit hanc diem, et Magorum devota veneratio devotam fecit et venerabilem. 6. Nec sola haec apparitio, sed altera quaedam, sicut a patribus nostris accepimus, hodie celebratur; quae, etsi longo post tempore, facta creditur hoc ipso die. Cum enim divinitatem idem ipse est, et anni ejus non deficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Hodie adorauert̃ nouũ uirginis partũ: se¬
quentes noui syderis ductũ. Nonne & hic nob̾
est magna consolatio: sicut in illo de qͦ locuti
sumꝰ apłi uerbo: Ille dixit dm̃: isti ñ uoce sed
oꝑe dicunt. Qd facitis o magi qͥd facitis: Lac¬
tentẽ puerũ adoratis in tugurio uili. inuilibꝰ
pannis: Ergo ne ds est iste: ds̃ certe in tẽplo sc̃o
suo. dñs in cęlo sedes eiꝰ: & uos eũ queritis in uili
stabulo. in matͥs gremio: Quid facitis qͦd & au¬
rũ offertis: E rgo rex est ipse: Et ubi aula regia.
ubi thronꝰ: ubi curie regalis freqͥntia: Nun¬
quid aula est stabulũ. thronꝰ presepiũ: curiȩ fre¬
quentia ioseph & maria: Quͦmͦ ita insipientes
facti sunt uiri sapientes: ut adorent paruulũ
despicabilẽ. tam sua ȩtate. qͥm pauꝑtate suoꝵ:
Insipien tes facti sunt ut fiererent sapien¬
cognoscere ñ poterat: placuit d̾o ꝑ stulticiã pre¬

Expanded text:
illi . Hodie adoraverunt novum Virginis partum, seilli . Hodie adoraverunt novum Virginis partum, sequentes novi sideris ductum. Nonne et hic nobis est magna consolatio, sicut in illo, de quo locuti sumus, Apostoli verbo? Ille dixit Deum; isti non voce, 798 sed opere dicunt. Quid facitis, o Magi? Quid facitis? Lactentem puerum adoratis, in turgurio vili, in vilibus pannis! Ergone Deus est iste? Deus certe in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus; et vos eum quaeritis in vili stabulo, in matris gremio. Quid facitis, quod et aurum offertis? Ergo rex est ipse? Et ubi aula regia, ubi thronus, ubi curiae regalis frequentia? Nunquid aula est stabulum, thronus praesepium, curiae frequentia Joseph et Maria? Quomodo ita insipientes facti sunt viri sapientes, ut adorent parvulum despicabilem tam sua aetate quam paupertate suorum? Insipientes facti sunt, ut fierent sapiencognoscere non poterat, placuit Deo per stultitiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
us sentire iusticiã: s irã. s indignationẽ. s emu¬
lationẽ. s furorẽ. dñe ne in furore tuo arguas me.
neq in ira tua corripias me. Ut enĩ scires qͣnta
districtio uenit: tanta illã mansuetudo prȩue¬
nit. Ex magnitudine indulgentiȩ: magnitu¬
diuẽ ultionis attende. Imm̃sus est ds & infinitꝰ
in iusticia. sicut & in miscd̾ia. Multꝰ ad ignoscen¬
dũ: multꝰ ad ulciscendũ. Sed imscdia qͥdẽ pͥora
sibi uendicat: ut si uoluerimꝰ districtio inuiem¬
re ñ possit. in quẽ seuiat. Propt̾ hoc etũ benig¬
nitatẽ prerogauit: ut ꝑ eã reconciliati seuerita¬
tẽ uideamꝰ sȩcuri. Propt̾ea uoluit ñ solũ ad cer¬
ras descendere. s etiã innotescere: ñ solũ nasci. s
agnosci. Deniq ꝓpter hanc aguitionẽ dies ista
celebris habet᷑ & insignis. dies apparitionis.
Hodie enĩ magi ab oriente uenert̃. ortũ solẽ iusti¬
ciȩ reqͥrentes: cũ de qͦ legit᷑. ecte uir oriens nom̃

Expanded text:
sed indignationem, sed aemulationem, sed furorem. Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. Ut enim scires quanta districtio succedit, tanta illam mansuetudo praevenit. Ex magnitudine indulgentiae, magnitudinem ultionis attende. Immensus est enim Deus et infinitus in justitia, sicut et in misericordia; multus ad ignoscendum, multus ad ulciscendum. Sed misericordia quidem priora sibi vindicat; ut, si voluerimus, districtio invenire non possit in quem saeviat. Propter hoc enim benignitatem praerogavit, ut per eam reconciliati severitatem videamus securi. Propterea voluit non solum ad terras descendere, sed etiam innotescere; non solum nasci, sed et agnosci. 5. Denique propter hanc agnitionem dies ista celebris habetur, et insignis dies apparitionis. Hodie enim magi ab Oriente venerunt, ortum Solem justitiae requirentes, eum de quo legitur: Ecce vir, Oriens nomen
Abbreviated transcription (Latin):
cile donat: Ecce si ñ fuerit nob̾ ꝓ minimo: pos¬
sumꝰ reconciliari ꝓ minimo. Pro minimo inꝗͣ
parũ dare possumꝰ: attam̃ reconciliari possu¬
mꝰ ꝓ paruo illo si uolumꝰ. Tocũ qͦd dare possũ.
miserũ corpꝰ istud est: istuil si  iledero satis
est. Si qͦ minꝰ: addo corpꝰ ipsiꝰ. Nã illud de meo
est. & meũ est. Paruulus enĩ natus  est no¬
bis: filiꝰ datꝰ est nobis: de te dñe suppleo: qͦd mi¬
nꝰ habeo in me. O dulcissima reconcilia¬
tio: O satis factio suauissima. O uere re¬
conciliatio facilis. s ꝑutilis:. sacisfactio parua.s
ñ paruipendenda. Etenĩ quã facilis mͦ: tam chis¬
ficilis erit postea. Et sicut nemo est qͥ reconciliati
ñ possit. ita pt paululũ nemo qͥ possit: qm̃ situt
benignitas apparuit ultͣ omnẽ spẽ. ult omnem

Expanded text:
cile donat? Ecce si non fuerit nobis pro minimo, poscile donat? Ecce si non fuerit nobis pro minimo, possumus reconciliari pro minimo. Pro minimo, inquparum dare possumus; attamen reconciliari possumus pro parvo illo, si volumus. Totum quod dare possum, miserum corpus istud est; illud si dedero, satis est. Si quominus, addo et corpus ipsius: nam illud de meo est, et meum est. Parvulus enim natus est nobis, et filius datus est nobis . De te, Domine, suppleo, quod minus habeo in me. O dulcissima reconciliatio! o satisfactio suavissima! o vere reconciliatio facilis, sed perutilis! satisfactio parva, sed non parvipendenda! Etenim quam facilis modo, tam difficilis erit postea; et sicut modo nemo est qui reconciliari non possit, ita post paululum nemo qui possit: quoniam sicut benignitas apparuit ultra omnem spem, ultra omnem
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. Apparuit benignitas & humanitas
saluatoris nr̃i di. Bene dulce nom̃ nullũ ex
ipsis tacuit: qͥa mͥ hoc maxime necessariũ fuit
Auꝰqͥn qͥd agerẽ. audiens dñm uenientẽ. Nunqͥd
ũ fugerẽ sicut adã. qͥ a facie eiꝰ fugit. s ñ effugit:
Nonne desꝑarẽ audiens qͥa uenit ille cuiꝰ legẽ sic
p̾uaricat᷑ sũ: cuiꝰ pacientia sic abusus sũ cuius
beneficio tã ingratꝰ inuentꝰ sũ: Quȩ uero maior¬
qͥa ñ uenit ut iudicet mundũ s ut saluatur
mundꝰ ꝑ ipsũ. Iã confident̾ accedo: iã supplico
fidutialiter. Qd enĩ timeã: qͣndo saluator uenit
in domũ meã: Ei soli peccaui: donatũ erit qͥc¬
qͥd indulserit ille. utiq enĩ licet ei qͦd uult fa¬
cere. Ds̃ qͥ iustificat: qͥs est qͥ condẽnet: Aut qͥs
accusabit aduersus electos di: Propt̾ea gaude
nos oportet qͦd in nr̃a uenerit: nc̃ enĩ facilis
ad indulgentiã erit. Deniq paruulus est. leui¬
ter placari potest. Quis enĩ nesciat. qͥa puer fa-¬

Expanded text:
loquitur: Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Bene dulce nomen nullus ex ipsis tacuit, qui hoc mihi maxime necessarium fuit. Alioquin quid agerem, audiens Dominum venientem? Nunquid non fugerem, sicut Adam qui a facie ejus fugit, sed non effugit? Nonne desperarem, audiens quia venit ille cujus legem sic praevaricatus sum, cujus patientia sic abusus sum, cujus beneficio tam ingratus inventus sum? Quae vero maus ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Jam confidenter accedo, jam supplico fiducialiter. Quid enim timeam, quando Salvator venit in domum meam? Ei soli peccavi; donatum erit quidquid indulserit ille; utique enim licet ei quod vult facere. Deus est qui justificat, quis est qui condemnet? aut quis accusabit adversus electos Dei? Propterea gaudere nos oportet, quod in nostra venerit; nunc enim facilis ad indulgentiam erit. 4. Denique parvulus est: leviter placari potest. Quis enim nesciat quia puer fa
Abbreviated transcription (Latin):
ple ret. qͦd ille ñ dixit. Nã & ipse sp̃m
di habuit. & eiꝰ sp̃u locutꝰ est: qͦd nob̃ ualde ne-¬
cessariũ fuit. Qd enĩ sic instruit fidem. spẽ
roborat. caritatẽ accendit. qͣmͦ humanitas
dei: Sed angło nr̃o id reseruatũ est. q̃d
alii tatuert̃. Neq enĩ om̃s om̃ia dicere con¬
gruũ erat. ut a diuersis diu̾sa colligere gra¬
tulem̃: & debitas singłis gr̃as referamꝰ. Attam̃
unũ est in qͦ conueniunt apls & angłi. qͥ de xͥ¬
natiuitate locunt᷑: idest in nomine saluatoris.
Ad mariã qͥdẽ tanqͣm pleniꝰ edoctã. ꝑ sp̃m. ga-¬
briel loquens indicat nom̃ solũ: & uocabis in¬
qͥens. nom̃ eiꝰ inĩm. Ad ioseph ueniens angłs
ñ solũ nom̃ ꝓtulit: s & causã eiꝰ interp̾tatꝰ edo

Expanded text:
dixit. Nam et ipse spiritum Dei habuit, et ejus spiritu locutus est, quod nobis valde necessarium fuit. Quid enim sic instruit fidem, spem roborat, charitatem accendit, quomodo humanitas Dei? Sed Angelo nostro id reservatum est quod alii tacuerunt. Neque enim omnes 797 omnia dicere congruum erat, ut a diversis diversa colligere gratulemur, et debitas singulis gratias referamus. Attamen unum est in quo conveniunt Apostolus et angeli qui de nativitate loquuntur, id est in nomine Salvatoris. Ad Mariam quidem, tanquam plenius edoctam per Spiritum, Gabriel loquens indicat nomen solum: Et vocabis, inquit, nomen ejus Jesum . Ad Joseph veniens angelus non solum nomen protulit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
humanitate: tanto maiorẽ exhibuit in bonita¬
te. & qͣnto ꝓ me uilior. tanto mͥ carior est. Ap¬
paruit in qͥt apłs benignitas & humanitas sal¬
uatoris nr̃i dĩ. Magna plane & manifesta be¬
nignitas. di huinanitas: & magnũ be¬
nig nitatis indiciũ declarauit. qͥ
humanitati addere di nom̃ curauit. Et qͥdẽ
ad mariã missus gabriel angłs filiũ dĩ loquit᷑.
s ñ nomi  nauit d̾m. Benedictꝰ ds. qͥ talẽ¬

Expanded text:
humanitate, tanto majorem exhibuit in bonitahumanitate, tanto majorem exhibuit in bonitate; et quanto pro me vilior, tanto mihi charior est. Apparuit, inquit Apostolus, benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Magna plane et manifesta benignitas Dei et humanitas! et magnum benignitatis indicium declaravit, qui humanitati addere nomen Dei curavit. 3. Et quidem ad Mariam missus Gabriel angelus Filium Dei loquitur, sed non nominat D
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾: s in qͦ habitat omis plenitudo diuinita¬
tis. Post qͣ. enĩ uenit plenitudo temꝑis: uenit
& plenitudo diuinitatis. Cenit in carne. ut
uł sic carnalibꝰ ex hiberet᷑: & apparente huma¬
nitate. benignitas agnosceret᷑. Cbi enĩ dĩ in¬
nocescit humanitas: iã benignitas latere ñ
potest. In qͦ enĩ magis comm̃dare pocerat be-¬
nignitatẽ suã:. quã suscipiendo carnẽ in eã:¬
pã. Quid tantoꝑe declaret eiꝰ miscłiam: qͣm
qͦd ipsã suscepit miseriã: Quid ita pietate ple¬
nũ: quã qͦd dĩ uerbũ ꝓpter nos factũ est fenũ:
D ñe qͥd est homo qͥa reputas eũ: aut qͥd apponis
erga cũ cor tuũ: Hinc attendat homo qͣnta cu
ra ciꝰ sit d̾o: hinc sciat qͥd de co cogitet. aut qͥd
sentiat. Non interroges o homo ea quȩ pateris:
s quȩ passus est ille. Quantite fecit ex hiis quȩ
ꝓ te factꝰ est agnosce: ut appareat tͥ benignitas eiꝰ
ex humanitate. Quanto enĩ minorẽ se fecit in

Expanded text:
tatis. Postquam enim venit plenitudo temporis, venit et plenitudo divinitatis. Venit in carne, ut vel sic carnalibus exhiberetur, et apparente humanitate benignitas agnosceretur. Ubi enim Dei innotescit humanitas, jam benignitas latere non potest. In quo enim magis commendare poterat benignitatem suam, quam suscipiendo carnem meapam. Quid tantopere declaret ejus misericordiam, quam quod ipsam suscepit miseriam? Quid ita pietate plenum, quam quod Dei Verbum propter nos factum est fenum? Domine, quid est homo quia reputas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Hinc attendat homo quanta sit cura ejus Deo; hinc sciat quid de eo cogitet aut quid sentiat. Non interroges, o homo, ea quae pateris, sed quae passus est ille. Quanti te fecit, ex his quae pro te factus est, agnosce, ut appareat tibi benignitas ejus ex humanitate. Quanto enim minorem se fecit in
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃i di. Grãs đo. ꝑ quẽ
sic habundat consolatio nr̃a. in
hac ꝑegͥnatione nr̃a. in hoc exilio.
in hac miseria. Suꝑ hiis nãq sepiꝰ uos admone¬
re curamꝰ. ut nũquã m̃te excidat. ꝑegͥnos uos
ẽẽ. longe factos a patͥa. pulsos hereditate. Quis¬
quis enĩ desolationẽ ñ nouit: nec consolationẽ
agnoscere potest. Quis qͥs consolationẽ ignorat
esse necessariã: suꝑest ut ñ habeat ei gr̃am. Inde
est qͦd homines scł̃i negotiis & flagitiis implica¬
ti. dũ miseriã non sentiunt. miscłiam ñ atten-¬

Expanded text:
ri Dei. Gratias Deo, per quem sic abundat consolatio nostra in hac peregrinatione, in hoc exsilio, 796 in hac miseria. Super his namque saepius vos admonere curamus, ut nunquam mente excidat, peregrinos nos esse, longe factos a patria, pulsos haereditate. Quisquis enim desolationem non novit, nec consolationem agnoscere potest. Quisquis consolationem ignorat esse necessariam, superest ut non habeat Dei gratiam. Inde est quod homines saeculi, negotiis et flagitiis implicati, dum miseriam non sentiunt, non atten
Abbreviated transcription (Latin):
dite quȩ iã sit consolatio sp̃italis: uos qͥ ñ ig¬
noratis exiliũ. audite qͥa de celo uenit auxiliũ.
Apparuit enĩ benignitas & humanitas saluato¬
ris nr̃i dei. Priꝰquã appareret C humani-¬
poterat: Promictebat᷑ s ñ sentiebat᷑: unde & a
multis ñ credebat᷑. Multi pharie qͥppe multisq
modis loquebat᷑ dñs in ꝓpħis: ego inqͥens co¬
gito cogitationes patis. & ñ afflictionis. Sed
qͥd respondebat homo afflictionẽ senti¬
ens. pacẽ nesciens: Q nousq dicitis. pax.
pax. & ñ est pax: Propt̾ hoc angłi pacis ama¬
re flebant. dicentes. Dñe qͥs credidit auditui
nr̃o: Sedd nc̃ credant homines uł uisui suo: qͥa
testimonia dĩ credibilia facta sunt nimis. Ut
enĩ nec t̾batũ qͥdẽ lateat ocł: in sole posuit
tabernacłm suũ. Ecce pax ñ ꝓmissa s missa:

Expanded text:
dite quaenam sit consolatio spiritualis. Vos qui non ignoratis exsilium, audite quia de coelo venit auxilium. Apparuit enim benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Priusquam appareret humanipoterat? Promittebatur, sed non sentiebatur; unde et a multis non credebatur. Multifarie quippe multisque modis loquebatur Dominus in prophetis , Ego, inquiens, cogito cogitationes pacis, et non afflictionis . Sed quid respondebat homo, afflictionem sentiens, pacem nesciens? Quousque dicitis, Pax, pax, et non est pax ? Propter hoc angeli pacis amare flebant , dicentes: Domine, quis credidit auditui nostro ? Sed nunc credant homines vel visui suo, quia testimonia Dei credibilia facta sunt nimis . Ut enim nec turbatum quidem oculum lateat, in sole posuit tabernaculum suum . 2. Ecce pax non promissa, sed missa;
Abbreviated transcription (Latin):
lignoꝵ demonũ inuidiã. uerũ etiã obiucel¬
cere faciatis imprudentiũ hominũ ignorantiã.
Nunqͥd tam̃ in eternũ nob̾ erit hȩc ꝓtectio neces¬
bit: Erit qͣndo non modo ñ instabunt: s nec
stabunt qͥdẽ. Cadent a latere tuo mille. & de¬
cẽ milia a dexiͥs tuis. Siqͥdẽ nec humana mali¬
cia iã tunc habebit qͥd faciat: nec demonũ mi¬
lia plus uerebiͣ. quã totidẽ uermiũ agmina
uł muscarũ. Haud aliter deniq intuebum᷑ eos.
quã filii isrł tͣnsmisso iã mari rubro. undiq
sui egyptios mortuos. s & rotas curruum in
ꝓfundũ ire cernebant: ut & nos
scilicet longe tam̃ securiꝰ & delectabiliꝰ cance¬
mꝰ dño. qͦd głose honorificatꝰ sit: equũ pariter¬
& asceusorẽ eiꝰ deiciens in abyssũ. amen: Ii¬

Expanded text:
tiam obmutescere faciatis imprudentium hominum ignorantiam . Numquid tamen in aeternum erit nobis haec protectio necesbit? Erit quando non modo non instabunt, sed nec stabunt quidem. Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis. Siquidem nec humana malitia jam tunc habebit quid faciat; nec daemonum millia plus verebimur, quam totidem vermium agmina, vel muscarum. Haud aliter denique intuebimur eos, quam filii Israel, transmisso jam mari Rubro, undique sui Aegyptios mortuos, sed et rotas curruum ire in profundum cernebant: ut et nos scilicet, longe tamen securius et delectabilius, cantemus Domino, quod gloriose honorificatus sit, equum et ascensorem ejus dejiciens in abyssum . SERMO VI
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis in huiꝰ semꝑ lateris uigilare custodia s
& mortuã censeri anunã eam oportere. que qͥdẽ
ꝑniciosa insensibilitate dissimulet in dextera
sibi uulnꝰ infligi. Merito qͥdẽ in sinistro lacere
positũ ẽẽ dicit᷑ cor hominis: qͦd affectio eiꝰ ꝓna
sit semꝑ & ꝑcliuis in terrã. Nec sane ignorabat

Expanded text:
vivis, in hujus semper lateris vigilare custodia; sed vivis, in hujus semper lateris vigilare custodia; sed et mortuam censeri eam animam oportere, quae quidem perniciosa insensibilitate dissimulet in dextera sibi vulnus infligi. Merito quidem in sinistro latere positum esse dicitur cor hominis, quod affectatio ejus prona sit semper et proclivis
Abbreviated transcription (Latin):
cie sinistra uident᷑: quod hȩc ꝓuuleas in con¬
spectu tuo semꝑ. & qͥ cangit hȩc ñ latꝰ cetigisse
putet᷑ s pupillã ocłi tui: Cȩterũ iã nc̃ tibi ꝓ¬
uide qͥsqͥs es dextri negligens. sinstri lateris cul¬
tor: ne cũ hedis locũ accipias in sinistra quã
elegisti. Asꝑũ uerbũ est fr̃s. ñ immerito expaui-¬
stis. At cauere ñ minꝰ necesse est. qͣm pauere. Et
quidẽ dñis m̃s iñc pꝰt cȩtera inestimabilis suȩ gͣ
me beneficia pietatis. etiã dextrũ sibi ꝓpter me
passus est lat̾ fodi: qͦd uidelicet ñ nisi de dexce¬
ra mͥ ꝓpinare uellet. s̃ nisi in dextera locũ para¬
re. refugii Utinã ego talis merear ẽẽ colũba.
quȩ in foramine petre habitet: & in foramine
lateris dextri. Considera tam̃ hoc qͥdẽ uulnꝰ eũ
penitus ñ sensisse: neq enĩ illud exciꝑe uoluit
nͥ iam soporatꝰ in morte: ut moneret te q̃mdiu

Expanded text:
cie sinistra videntur, quod haec provideas in concie sinistra videntur, quod haec provideas in conspectu tuo semper; et qui tangit hoc, non latus tetigisse putetur, sed pupillam oculi tui? 15. Caeterum jam nunc tibi provide, quisquis es dextri negligens, sinistri lateris cultor, ne cum haedis locum accipias in sinistra quam elegisti . Asperum verbum est, fratres: non immerito expavistis. At cavere non minus necesse est quam pavere. Et quidem Dominus meus Jesus post caetera inaestimabilis suae erga me beneficia pietatis, etiam dextrum sibi propter me passus est latus fodi: quod videlicet nonnisi de dextera mihi propinare vellet, nonnisi in dextera locum parare refugii. Utinam ego talis merear esse columba, quae in foramine petrae habitet, et in foramine lateris dextri. Considera tamen hoc vulnus eum penitus non sensisse. Neque enim illud excipere voluit, nisi jam soporatus in morte: ut moneret te, quamdiu