comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mollire p̃cepto. Et ideo scđm bore¬
am uocatisunt. Boreas enĩ scđm
salomonẽ. durus ẽ uentus. Itaq
licet inmomento resuscitentur om̃s¬
tamen meritorũ ordine suscitan¬
tur. & ideo primi resurgunt qui
maturo deuotionis occursii. & quo¬
dam ante lucano fidei exortuꝓ
deuntis solis aeterni radios rece¬
perunt. quod uel depatriarchis
iuxta ueteris seriem testamenti
uel de apostolis iuxta euuangeliũ
iure memorauerim. Scđi autẽ qui
ritus gentium relinquentes aberro¬
re sacrilego transierunt inecclesiȩ
disciplinam. Et ideo illi primi ex
patrib isti secundi exgentib Abil¬
lis enim lux fidei coepit. inistis usq
admundi occasum suscepta durauit.
Tertii suscitantur : & qui ab austro
& ab aquilone sunt. His quatuor
terra distinguitur. his quatuor
annus includitur. his quatuor
mundus impletur : his quatuor
accclesia congregatur. Om̃s enim
qui sacro seã acclesiae copulati di¬
uini nominis ap pellatione censen¬

Expanded text:
mollire praecepto; et ideo secundum boremollire praecepto; et ideo secundum boream vocati sunt, boreas enim secundum Salomonem durus est ventus . 116. Itaque licet momento resuscitentur omtamen meritorum ordine 259 suscitantur. Et ideo primi resurgunt, qui maturi devotionis occursu, et quodam antelucanae fidei exortu prodeuntes, Solis aeterni radios receperunt. Quod vel de patriarchis juxta Veteris seriem Testamenti, vel de apostolis juxta Evangelium jure memoraverim. Secundi autem, qui ritum gentium relinquentes, ab errore sacrilego transierunt in Ecclesiae disciplinam. Et ideo illi primi ex patribus, isti secundi ex gentibus. Ab illis enim lux fidei coepit, in istis usque ad mundi occasum suscepta durabit. Tertii suscitantur, qui ab Austro et ab Aquilone sunt. His quatuor terra distinguitur, his quatuor annus includitur, his quatuor mundus impletur, his quatuor Ecclesia congregatur. Omnes enim, qui sacrosanctae Ecclesiae copulati divini nominis appellatione censen
Abbreviated transcription (Latin):
soluta coeant. lapsa reparent᷑ Haec
enim arbitrio dei simul ut statu¬
untur implentur. nec sensibilis
tubarũ expectatur auditus. sed in¬
uisibilis potentia magnificentia e
cȩlestis operatur. Deo enĩ uelle ꝓ
facto ẽ. nec resurrectionis nisus re¬
quirendus sed fructus nobis ẽ ex¬
petendus. quae ꝓcliue cȩlebrabit᷑.
sͥ exinaniti uiciis plenitudinem
sppiritalis misterii consequamur.
Gratiãq: renouata caro sumat aspũ:
& fulgorem lucis aetern&e anima mu¬
lorum. uerũ etiam uniuersitatis
ista misteria sunt. Aduerte enim
uixta typũ legis. ordinẽ gratiae.
Cum prima tuba cecinerit. orien¬
tales congregat: quasi precipuos &
electos. Cum secunda: suppares me¬
ritis. qui scđm libanũ siti derelique¬
rint ludibria nationũ. Cũ tertia.
eos qui tanquã in mari exagitati
istius freto mundi. scłi huius fluc¬
tib uacillauerint. Cũ quarta. il¬
los qui dura mentiũ nequaquã
satis potuerunt aeloquii spiritalis

Expanded text:
soluta coeant, lapsa reparentur; haec soluta coeant, lapsa reparentur; haec enim arbitrio Dei simul ut statuuntur, implentur. Nec sensibilis tubarum exspectatur auditus, sed invisibilis potentia magnificentiae coelestis operatur; Deo enim velle pro facto est: nec resurrectionis requirendus nisus, sed fructus nobis est expetendus. Quae proclivius celebrabitur, si exinaniti vitiis plenitudinem spiritalis mysterii consequamur, gratiamque renovata caro sumat a spiritu, et fulgorem lucis aeternae anima muiam universitatis sunt ista mysteria. Adverte enim juxta typum Legis, ordinem gratiae. Cum tuba prima cecinerit, orientales congregat, quasi praecipuos et electos: cum secunda, suppares meritis, qui secundum libanum siti, dereliquerint ludibria nationum: cum tertia, eos qui tamquam in mari exagitati istius freto mundi, saeculi hujus fluctibus vacillaverint: cum quarta, illos qui duritiam mentium nequaquam satis potuerint eloquii spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. sonitu epulantis. Non enim
soli hostes harũ tubarũ sonitu uin¬
cuntur. sed & delectationes & dies
festi & neomeniae. sine his esse non
possunt. Nemo enĩ potest nisi di¬
uma hauriat ꝓmissa sermonis. &
resultantib credat oraculis. exul¬
tare letitia. dies festos agere. aut
neomenias quib: se corporali grã
& seculari occupatione uacuatum
xpõi repleri luce desideret. Sacrifi¬
cia quoq ipsa deo probata esse non
possunt. nisi confessio uocis aspiret
que sacerdotali oblatione adobse¬
crandam dei gram populos excita¬
re consueuit. Itaq si mus p̃dicato¬
res dñi. & laudemus eũ inuoce tu¬
bx. Non exigua de uirtute eius &
uilia sentientes. sed ea qu& possit
aurem mentis implere. & intima&
conscientiae penitrare secretũ . ut
ca quae corpori conueniunt. diui¬
nitati non putemus abtanda. nec
diuinae magnitudinẽ potestatis humanis
uirib: metiamur. ut quaeramus
quomodo quis resurgat. aut quali
corpore ueniat: aut quẽ ad modũ

Expanded text:
ionis, sonus epulantis . Non enim soli hostes harum tubarum 1165 sonitu vincuntur: sed et delectationes, et dies festi, et neomeniae sine his esse non possunt. Nemo enim potest nisi divini hauriat promissa sermonis, et resultantibus credat oraculis, exsultare laetitia, dies festos aut neomenias agere, quibus se corporali gratia, et saeculari occupatione vacuatum, Christi repleri luce desideret. Sacrificia quoque ipsa Deo probata esse non possunt, nisi confessio vocis aspiret, quae sacerdotali oblatione ad obsecrandam Dei gratiam populos excitare consuevit. 114. Itaque simus praedicatores Domini, et laudemus eum in voce tubae , non exigua de virtute ejus et vilia sentientes, sed ea quae possint aurem mentis implere, et intimae conscientiae penetrare secretum; ut ea quae corpori conveniunt, divinitati non putemus aptanda: nec divinae magnitudinem potestatis humanis viribus metiamur; ut quaeramus quomodo quis resurgat, aut quali corpore veniat, aut quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ro & aliud adiacono & aliud
quod aclerico & aliud quod ala¬
ico: uel asingulis quibusq: hominib:
Et licet omniũ hominũ opera ds
insuo examinet uidicio: plus tamen
abillo exigitur. cui plus committit᷑.
Ampliores enim penas luit. cui nu¬
merosior regendorum populorum
ipsius episcopatus. ⁊modũ & formu¬
lam omnib: sacerdotib depingamus.

Expanded text:
ro, et aliud quod a diacono, et aliud ro, et aliud quod a diacono, et aliud quod a clerico, et aliud quod a laico, vel a singulis quibusque hominibus. Et licet omnium hominum opera Deus in suo examinet judicio, plus tamen ab eo exigitur, cui plus committitur; ampliores enim poenas luit, cui numerosior regendorum populorum ipsius episcopatus modum et formulam omnibus sacerdotibus depingamus
Abbreviated transcription (Latin):
chil esse episcopo excellentuis. sic
nichil ẽ miserabilius. si de sancta
uita ep̃s periclitetur. Sisa cerdos
deplano corruere: sic grauius ẽ qui
desublimi ceciderit dignitate. Qui¬
a ruina quȩ dealtosit. grauiori ca¬
su colliditur. Honor quidem epis¬
copalis coram hominib: precla¬
rus ẽ: sed si ruinam sustineat. do¬
lor magnus ẽ. Nam quantũ pre
ceteris gradus episcopalis altior .ẽ.
tanto si pernegligentiam delaba¬
tur ruma grauior .ẽ. Magna sub¬
limitas: magnam debet habere cau¬
telam. Honor grandis . grandiori
debet sollicitudine circũ uallari.
Cui plus creditur. plus abeo exi¬
getur. sicut scriptũ ẽ: quia semꝑ
obtimis permixta sunt pessima.
Et alibi. Potentes potentiorator¬
menta patientur. Et scienti le¬
gem & non facientieam. pecca¬
tum est grande. Et seruus sciens
uoluntatem dñi sui. non fece¬
rit eam: uapulalnt multũ. Ali¬
udẽ enim quod ab ep̃o requi¬
rit deus. & aliud quod apresbite¬

Expanded text:
diximus episcopo excellentius, sic diximus episcopo excellentius, sic nihil est miserabilius, si de sancta vita episcopus periclitetur, si sacerdos de plano corruere, sic gravius fit, qui de sublimi ceciderit dignitate; quia ruina quae de alto est, graviori casu colliditur. Honor quidem episcopalis coram hominibus praeclarus est; sed si ruinam sustineat, dolor magnus est. Nam quanto prae caeteris gradus episcopalis altior est, tanto si per negligentiam delabatur, ruina gravior est. Magna sublimitas magnam debet habere cautelam: honor grandis grandiori debet sollicitudine circumvallari. Cui plus creditur, ab eo plus exigitur, sicut scriptum est : Quia semper optimis permixta sunt pessima; et alibi: Potentes potentiora tormenta patientur ; et: Scienti legem et non facienti eam, peccatum est grande ; et: Servus sciens voluntatem domini sui, si non fecerit eam, vapulabit multum . Aliud est enim quod ab episcopo requirit Deus, et aliud quod a presbyte
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & quod sumus professione. acl¬
tione potius quã nomine demon¬
stremus. ut nomen congruat ac¬
tioni: actio respondeat nomini.
Nesit nomen inane. & crimen
inmane. Nesit honor sublimis. &
uita periculosa. Nesit deifica pro¬
fessio & illicita actio. Nesit religiosus
amictus & in religiosus profectus. Ne
sit gradus excelsus. & deformis exces¬
sus. Ne habeatur inęccła cathedra
sublimior : & constientia sacer dotis
repperiatur humilior. Ne locuti¬
onem simulemus columbinam. &
mentem habeamus caninam. Ne
professionẽ monstremus ouinam:
& ferocitatẽ habeamus lupinã. ut
ẽ ame. Ergo fratres senatorẽ clau¬
barbarũ arma. sicut nautã naui¬
gationis peritia & singulos quosq
opifices operis sui qualitas ipsos de¬
monstrat auctores. sic episcopum
non aliter nisi episcopalis operatio
designat. ut ex bono opere magis
quam professione noscatur plus me¬
ritis esse ep̃s: quã quod nomine uo¬
citetur. Quia sicut diximus ni

Expanded text:
mus, et quod sumus professione, acmus, et quod sumus professione, actione potius quam nomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit honor sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: ne sit religiosus amictus, et irreligiosus provectus: ne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in Ecclesia cathedra sublimior, et conscientia sacerdotis reperiatur humilior: ne locutionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinam, et ferocitatem habeamus lupinam; ut e est a me . Ergo, fratres, sicut senatorem chlabarbarum arma, sicut nautam navigationis peritia, et singulos quosque opifices operis sui qualitas ipsos demonstrat auctores: sic episcopum non aliter nisi episcopali operatio designat; ut ex bono opere magis, quam professione noscatur plus meritis esse episcopus, quam quod nomine vocitetur; quia sicut nihil esse
Abbreviated transcription (Latin):
tis imperatum ẽ euangelicis. Sic
certe adño adbeatum petrũ dici¬
tur. Petre amas me: Et ille: Tu
scis dñe. quia amote. Et cum ter¬
tio fuisset interrogatus. & trina
responsione fuisset subsecutus. re¬
petitũ est adño tertio. Pasce oues
meas. Quas oues &quem gregẽ. non
solum tunc beatus suscepit aposto¬
lus petrus: sed nobiscũ eas accepit.
& cum illo nos eas accepimus omnes.
Unde regendae sacerdotib cũ tra¬
duntur. merito rectorib: suis subdi
dicuntur. quia eiiuangelii chorus¬
cante mandato. uidemus nichilho¬
minus esse prefixum: non ẽ discipu¬
lus super magistrũ. neq: seruiis su¬
per dnm suum. Sed sufficit discipu
lo ut sit sicut magister euis. & ser
ta fratres. ideo nos premisisse de¬
betis cognoscere. ut ostenderemus
nichil esse in hoc scło excellentius
sacerdotib nichil sublimius episco¬
pis reperiri. Utcum dignitatẽ epis¬
copatus eiscoporum oculis demon¬
stramus & digne noscamus quid su¬

Expanded text:
tis imperatum est evangelicis? Sic tis imperatum est evangelicis? Sic certe a Domino ad beatum Petrum dicitur: Petre, amas me? Et ille: Tu scis, Domine, quia amo te . Et cum hoc tertio fuisset interrogatus, et trina responsione fuisset subsecutus, repetitum est a Domino tertio: Pasce oves meas. Quas oves, et quem gregem non solum tunc beatus suscepit apostolus Petrus; sed et nobiscum eas accepit, et cum illo eas nos accepimus omnes. Unde quia regendae sacerdotibus contraduntur, merito rectoribus suis subdi dicuntur; quia evangelico coruscante mandato videmus nihilominus esse praefixum: Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum: sed sufficit discipulo, ut sit sicut magister ejus, et serta, fratres, ideo nos praemisisse debetis cognoscere, ut ostenderemus nihil esse in hoc saeculo excellentius sacerdotibus, nihil sublimius episcopis reperiri; ut cum dignitatem episcopatus episcoporum oculis demonstramus, et digne noscamus quid su
Abbreviated transcription (Latin):
ta. duces & rectores gregis xp̃i.
Mudite me rogantẽ uos pariter
& timentẽ . & cõmodis cõmoniti¬
onib: solite consulentẽ : & hono¬
rem episcopatus demonstrare uolen¬
tem Ut cum honoris eius prero¬
gatiuam monstramus. merita
&iam congrua requiramus. ne
falli possimus inopere. qui cognos¬
cimus ueritatem in corde Dig¬
num ᷑ enim ut dignitas sacerdotalis prius
noscatur a nobis. & sic deinde seiuģtur
anobis. ut psal mographi sententia queat
esset non intellexit. comparatus ẽ iu¬
mentis insipientib & similis factus ẽ
tas episcopalis. nullis poterit compa¬
rationib: adequari. Si regum sulgori
compares & principum diademati
longe erit inferius. quasi plumbi me¬
tallum ad auri fulgorem compares
Quippe cum uideas regum colla
& princiium submitti genib sacer¬
dotum & exosculata eorũ dextera
orationib eorum se credant com¬
muniri. Quidiam deplebeia dixe¬
quoq iure tucatur patrio precep¬

Expanded text:
ta, duces et rectores gregis Christi. ta, duces et rectores gregis Christi. Audite me rogantem vos pariter et timentem, et commodis communibus sollicite consulentem, et honorem episcopatus demonstrare volentem; ut cum honoris ejus praerogativam monstramus, merita etiam congrua requiramus; nec falli possimus in opere, qui cognoscimus veritatem in corde. Dignum est enim ut dignitas sacerdotalis prius noscatur a nobis, et sic deinde servetur a nobis; ut psalmographi sententia queat esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est tas episcopalis nullis poterit comparationibus adaequari. Si regum fulgori compares et principum diademati, longe erit inferius, tamquam si plumbi metallum ad auri fulgorem compares, quippe cum videas regum colla et principum submitti genibus sacerdotum, et exosculata eorum dextra, orationibus eorum credant se communiri. Quid jam de plebeia dixequoque jure tueatur patrio, praecep
Abbreviated transcription (Latin):
te constituã: intra in gaudium
dñi tui. Unde uerens his increpati¬
guȩ poena perculsus & amore fra¬
terno inuitatus. noniam adsub¬
ditũ loquor uulgus quod iugiter
monere consueui: sed ad ipsos iam
predicatores uulgi mea uerba
conuerto & meis conseruis uelut
oboediens seruus. idẽm ep̃s sacer¬
dotibus. antistes pontificibus. au¬
dacter predicare salutis cõmuni¬
toria non retardabo. nec proga¬
tiuã inueniet scientiae si haec
meis consacerdotib Raritatis intui¬
tu prerogem uindicabo: aut uitȩ
perfectae me esse fateor. cũ deui¬
ta perfecta alios moneo. Sed po¬
tuis cũ ad illos loqui audeo. si¬
mul cum illis quae loquor au
ope suffultus. facultate qua ua¬
leo: & corum precib aduitus
adquos nr̃ respicit sermo desi¬
deratũ carpam iter . & ingremio
quasi sacerdotũ positus: ipsos al¬
loquar sacerdotes. uditeme
beatissimi patres: & dignũ du¬
cite sanctissimi fratres. Mudi¬
te me stirpos leuitica. germen
sacerdotale. propago sanctifica¬

Expanded text:
tra in gaudium Domini tui . Unde verens iis increpatiore poenae perculsus, amore fraterno invitatus, non jam ad subditum loquor vulgus, quod jugiter monere consuevi, sed ad ipsos jam praedicatores vulgi mea verba converto: et meis conservis velut obediens servus, id est, episcopus sacerdotibus, antistes pontificibus, audacter praedicare salutis commonitoria non retardabo. Nec praerogativam mihimet scientiae, si haec meis consacerdotibus charitatis intuitu praerogem, vindicabo, aut vitae perfectae me esse fateor, cum de vita perfecta alios moneo: sed potius cum haec ad illos loqui audeo, simul cum illis quae loquor, auope suffultus, facultate qua valeo, et eorum precibus adjutus, ad quos noster respicit sermo, desideratum carpam iter, et in gremio quasi 359 consacerdotum positus, ipsos alloquar sacerdotes. Audite me, beatissimi patres, et si dignum ducitis, sanctissimi fratres. Audite me, stirps levitica, germen sacerdotale, propago sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
trrum liliis uirginũ: coronis &iã
uid sanctus optauit: ut haec spec¬
taret & cerneret. Deniq: ait. Unã
petii adño hane requiram. ut
inhabitẽ indomo dñi: & sequen
delectat. Certe non credidisse
pena ẽ. sperasse gratia. Quodsi
in hoc erro quia angelis me post
mortem sociari malo quam
bestiis. libenter erro. neq: um¬
quam hac me opinione dum
quam quod me citius adte fr̃
spero uenturũ. nec digressus
cui interno longa diuortia
fore. tuisq intercessionib michi hoc
posse conferri. ut citius desiderantẽ
tui aduoces. Quis enĩ ẽ qui non sibi
debeat istud optare preceteris. ut
corruptibile hoc induat incorrup¬
telam. & mortale hoc induat in¬
mortalitatem: ut qui nunc morti
corporis fragilitate subcumbimus.
supra naturam sit. ut mortẽ iam ti¬
mere nequeamus.

Expanded text:
uine, lillis virginum, coronis etiamuine, lillis virginum, coronis etiamteris David sanctus optavit, ut haec spectaret et cerneret. Denique ait: Unam petivi a Domino, hanc requiram; ut inhabitem in domo Domini omnes delectat: certe non credidisse poena est, sperasse gratia. Quod si in hoc erro, quia angelis me post mortem sociari malo, quam bestiis; libenter in hoc erro, neque umquam hac me opinione, dum atii, quam quod me citius ad te, frater, spero venturum, nec digressus tui inter nos longa divortia fore; tuisque intercessionibus mihi hoc posse conferri, ut citius desiderantem tui advoces. Quis enim est, qui non sibi debeat istud optare prae caeteris; ut corruptibile hoc induat incorruptelam, et mortale hoc induat immortalitatem ? ut qui nunc morti corporis fragilitate succumbimus, supra naturam siti, mortem jam timere nequeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
animantiũ genera cȩterarũ insub¬
iectum sibi animal meliore sui par¬
te demigret : Nonpatitur hoc na¬
tura. Et si paterctur natura. non
pateretur gratia. Sed uidero quid
uos de uobis gentes opiniones habe¬
atis. Eq enim mirũ debet uideri.
quod creditis uos inbestias posse
mutari. qui bestias adoratis. Ego
tamen malim de uestro merito
melius uidicetis. ut non inter
coetus ferarum. sed inter angelo¬
rum consortia uos credatis fu¬
turos. Nabet animus ex hoc iã
uita anfractu . & terreni corpo
perna contendere. laudemq:
illos dicere. profetica lectione
comperimus. Magna &mira¬
bilia opera tua dñe ds̃ omꝑs.¬
tuas ihesu nuptus in quibus
de terrenis ad caelestia concinentib
omniũ gaudiis sponsa& deducitur:
ad te enim omnis caro ueniet. lã
non seculo obnoxia. sed spiritui
copulata. uidere thalamos or¬
natos bissino. rosis liliis & coronis.
Cuius enim alterius ornantur. sic
ornantur nuptiae: Ornantur enĩ

Expanded text:
animantium genera caeterorum, in subanimantium genera caeterorum, in subjectum sibi animal meliore sui parte demigret? Non patitur hoc natura, et si pateretur natura, non pateretur gratia. 131. Sed videro quid vos de vobis, gentes, opinionis habeatis; neque enim mirum debet videri, quod creditis vos in bestias posse mutari, qui bestias adoratis. Ego tamen malim de vestro merito melius judicetis; ut non inter coetus ferarum, sed inter angelorum consortia vos credatis futuros. 132. Habet animus ex hoc jam vitae anfractu, et terreni corporperna contendere, etsi sancillos dicere prophetica lectione comperimus: Quia magna mirabilia opera tua, Domine Deus omntuas, Jesu, nuptias, in quibus de terrenis ad coelestia, concinentibus omnium gaudiis sponsa deducitur; ad te enim omnis caro veniet , jam non saeculo obnoxia, sed spiritui copulata: videre thalamos ornatos byssino, rosis, liliis, et coronis. Cujus enim alterius sic ornantur nuptiae? Ornantur enim
Abbreviated transcription (Latin):
postea insiguram hominis commutata
leui cornua querat infronte. uel il¬
la quam prepetes prius pennae usq
ad alta caeli per sublim&e aeris alarũ
remigiis euehebant. eadem postea.
uolatus iam non suos requirat. & se
humani doleat corporis grauitate
pigrescere. Hinc fortasse & illum
icarum perdidistis. quod persua¬
sionib urĩs inductus ad olescens. pri¬
us auem se fuisse fortasse crediderat.
Hint & iam senes pleriq decepti
sunt ut graui inmorerentur dolo¬
ri cioneis. male creduli fabulis. dũ
putant modulis se mulcendo fle¬
bilib albentem. molli pluma mu¬
tare canitiem. Hac quam incre¬
dibilia. quam deformia: quanta
leste promissum: Quid uero pres¬
tantus quam iut opus dez uidices
non perire . & secundũ imaginẽ &
similitudinẽ dei factos. transferri
non posse ineffigies bestiarũ ciuitiq
ad similitudinẽ dei. non corporis sit
imago sed spiritus. Nam quẽ ad¬
modum homo cui subiecta sunt

Expanded text:
postea in figuram hominis commutata, postea in figuram hominis commutata, levi cornua quaerat in fronte: vel illa quam praepetes prius pennae usque ad alta coeli per sublime aeris alarum remigiis evehebant; eadem 1169 postea volatus jam non suos requirat, et se humani doleat corporis gravitate pigrescere. 129. Hinc fortasse et illum Icarum perdidistis, quod persuasionibus vestris inductus adolescens, prius avem se fuisse fortasse crediderat. Hinc etiam senes plerique decepti sunt, ut gravi immorerentur dolori, cygneis male creduli fabulis, dum putant modulis se mulcendo flebilibus albentem molli pluma mutare canitiem. 130. Haec quam incredibilia! quam deformia! Quanto leste promissum. Quid vero praestantius, quam ut opus Dei judices non perire, et secundum imaginem et similitudinem Dei factos transferri non posse in effigies bestiarum; cum utique ad similitudinem Dei non corporis sit imago, sed spiritus? Nam quemadmodum homo, cui subjecta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
capacemq: rationis adisi ratio¬
nabile animal posse transire.
quam corporis effigies esse mutatas.
uos ipsi haec destruitis quidocetis.
Nam magicis incantata carmini¬
b portentose huius conuersionis
genera tradidistis. Ludunt haec
poctae. reprehendunt philosophi:
& quę putant ficta deuiuentib hec
arbitrantur uera demortuis. Illi
autem qui ista finxerunt non suã
probare fabulam. sed philosophorũ
errores irridere uoluerunt. qui
putant quod illa anima quȩ mi¬
ti humiliq proposito iracundiam
uincere. pacientiam ad sumere.
cruore abstinere consueuerat. eadẽ
frementi motu leonis incensa. irȩ
inpatiens. effrenata rabia sitire
sanguinem. cedemq possit expetere.
Et illa quȩ populorũ fremitus ua¬
rios regali quodã consilio atem¬
perabat & rationabili uo ce mul¬
cebat̃. eademse inter deuia atq
deserta. ritu luporii patiatur
ululare. atq in iusto sub onere
gemens durosaratri labores ques¬
tu miserabilit mugiebat. cadem

Expanded text:
capacemque rationis ad irratiocapacemque rationis ad irrationabile animal posse transire, quam corporis effigies esse mutatas? Vos ipsi haec destruitis, qui docetis. Nam magicis incantata carminibus portentosae hujus conversionis genera tradidistis. 128. Ludunt haec poetae, reprehendunt philosophi: et quae putant ficta de viventibus, haec arbitrantur vera de mortuis. Illi autem qui ista finxerunt, non suam probare fabulam, sed philosophorum errores irridere voluerunt: qui putant quod illa anima quae miti humilique proposito iracundiam vincere, patientiam assumere, cruore abstinere consueverat, eadem frementi motu leonis incensa, irae impatiens, effrena rabie, sitire sanguinem, caedemque possit expetere: et illa quae populorum fremitus varios regali quodam consilio temperabat, et rationabili voce mulcebat; eadem se inter devia atque deserta ritu luporum patiatur ululare: aut quae injusto sub onere gemeus, dures aratri labores questu miserabili mugiebat; eadem
Abbreviated transcription (Latin):
occidat: qu& iustitia
si naturȩ finis mors sit erran¬
ti iusto uit& cõmunis:
Quę ueritas ut quia se moueat. &
semꝑ moucatur anima in mortalis
esse credatur : quod nobis incorpo¬
re cõmune cum bestiis. ante corpꝰ
quid geratur incertũ. nec excon¬
trariis colligatur ueritas. sed des¬
truatur: An uero illa sententia
placet. qua& nr̃as animas ubi ex
hoc corpore migrauerint. incor¬
pora ferarũ. uariarũq: animan¬
tium transire cõmemorant. At
certe haec circa eis medicamento¬
rum illecebris. composita esse
ludibria poetarũ. ipsi philoso¬
phi disserere solent. nec tã illos
qui perpessi ista simulentur.
quã sensus corũ qui ista confin¬
xerint. uelut circa eo poculo
ferunt inuaria bestiarũ mon¬
tra conuersos. Quid eni tã
simile prodigii quã homines
cradere in habitu ferarũ potu¬
isse mutari : Quanto maioris ẽ
prodigii gubernatricẽ hominis
animã aduersam humano
generi bestiarũ suscipere naturã.

Expanded text:
occidat? quae justitia, occidat? quae justitia, si naturae finis mors sit, erranti justove communis? quae veritas, ut quia ipsa se moveat, et semper moveatur anima, immortalis esse credatur? Quod nobis in corpore commune cum bestiis, ante corpus quid geratur incertum; nec ex contrariis colligatur veritas, sed destruatur. 127. An vero illorum sententia placet, qui nostras animas, ubi ex hoc corpore emigraverint, in corpora ferarum, variorumque animantium transire commemorant? At certe haec circeis medicamentorum illecebris composita esse ludibria poetarum ipsi philosophi disserere solent: nec tam illos qui perpessi ista simulentur, quam sensus eorum qui ista confinxerint, velut circeo poculo ferunt in varia bestiarum monstra conversos. Quid enim tam simile prodigii, quam homines credere in habitum ferarum potuisse mutari? Quanto majoris est prodigii gubernatricem hominis animam, adversam humano generi bestiarum suscipere naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
quia eius nos quod sumus penitet.
Deniq &iam ipsa post usũ uota
fastidio sunt: & quae merori opta¬
incolatũ suũ sepe doluerunt. Dolu¬
it dauid. doluit hieremias. doluit helias
Si sapientes creduntur. & hii in
qu̾b diuinus spiritus loquebat᷑. ad
meliora properabant. Si reliquorũ
uidicia sciscitamur. ut cognoscamꝰ
om̃s inunã conuenire sententiã.
quanti mortẽ merori. quanti mor¬
tem formidini pretulerunt. uidi¬
cantes uidelicet grauiorẽ metũ eẽ¬
mortis quã mortẽ. Adeo suis ma¬
lis mors nontimetur. sed uitȩ mi¬
seriis antefertur. cũ expetitur mo¬
rientis exitus. & euitatur formi¬
do uiuentis. Sed esto. Huic uita
resurrectio si preferatur. quid phi¬
losophi ipsĩ genus postmortẽ ali¬
quod reppererunt. quo nos uti
magis quã resurgere delectabit:
Et illi quidem quidicunt ani¬
mas in mortales esse. non satis
mulcere me possunt. cũ pro
parte me redi munt. Nam
qu& potest esse gratia.
ubi non totus euasi. Quae
uita. si inme opus dei

Expanded text:
quia ejus nos quod sumus, poenitet. Denique etiam ipsa post usum vota fastidio sunt: et quae mereri optaincolatum suum saepe doluerunt : doluit David, doluit Jeremias , doluit Elias . Si sapientibus creditur, et hi in quibus divinus Spiritus loquebatur, ad meliora properabant: si reliquorum judicia sciscitamur, ut cognoscamus omnes in unam convenire sententiam; quanti mortem moerori, quanti mortem formidini praetulerunt? judicantes videlicet graviorem metum mortis esse, quam mortem. Adeo suis malis mors non timetur, sed vitae miseriis antefertur! cum expetitur morientis exitus, et evitatur formido viventis. 126. Sed esto, huic vitae resurrectio praeferatur. 1168 Quid, philosophi ipsi genus post mortem aliquod repererunt, quo nos uti magis, quam resurgere delectabit? Et illi quidem qui dicunt animas immortales esse, non satis mulcere me possunt, cum pro parte me redimunt. Nam quae potest esse gratia, ubi non totus evasi? quae vita, si in me opus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ue iam michi ẽ simimꝰe p̃dicauiero.
& si susceptum thesaurũ in terra de¬
fossum. id est inmeo diu corde occul¬
tauero. & lucernam diuini uerbi
compressam submodio retentauero.
& non super candelabrum proposi¬
tam cunctorũ oculis manifestaue¬
ro & claustra humanȩ imperitiae
perclaues illas regni caelorũ
quas in beato petro apło cuncti
suscepimus sacerdotes. minime rese¬
rauero. ut audire perhaec merear.¬

Expanded text:
vae jam mihi est, si minime praedicavero, vae jam mihi est, si minime praedicavero, et si susceptum thesaurum in terra defossum, id est, in meo corde diu occultavero, et lucernam 358 divini verbi compressam sub modio retentavero, et non super candelabrum propositam, cunctorum oculis manifestavero; et claustra humanae imperitiae per claves illas regni coelorum, quas in beato Petro apostolo cuncti suscepimus sacerdotes, minime reseravero; ut audire per haec merear
Abbreviated transcription (Latin):
deseruata sibi pecunia quam ad
prerogandum susceperat incre¬
pauit dicens. Tu de disses pecuniã
gratiam suis tantũ usib reseruabit :
sed cimetis eam cõmunicabilẽ faciens.
copiosius prerogando securius possi¬
debit. ut sibi ꝑhaec & plurimis adifi¬
cationis exhibeat fructũ. & uelut
decora arbor pomis referta. non in¬
fructuose probatur occupare terrã
dum uiuit. cum & perseipsã suis po¬
mis ornatur . & omnis qui exea
fructum perceperit saginatur. bea¬
tonos apostolo. ad haec inuitante.
Nolite querere quae uestrasunt:
sed quae aliorũ. Et alibi. Nonquero
quod michi utile ẽ. sed quod mul¬
tis ut salui fiant. Id circo nos
quib inuerbis diuinis credita est
dissoensatio. & qui gregem xp̃i
alendum nutriendumq suscepi¬
mus. nonsine ingenti periculo
noxamnos credamus euasuros. si non
scđm hunc modũ uiuamus. aut
etiam siminime predicemus. Et
licet adhaec predicanda nos retar¬
det uita huius imꝓbitas: inuitat
nos tamen precerti necessitas. Et

Expanded text:
de servata sibi pecunia, quam ad praerogandum susceperat, increpavit dicens: Tu dedisses pecuniam gratiam suis tantum usibus reservabit: sed cunctis eam communicabilem faciens copiosius praerogando, securus possidebit; ut sibi per haec et plurimis aedificationis exhibeat fructum, et velut decora arbor pomis referta non infructuose probetur occupare terram, dum vivit, cum et per seipsam suis pomis ornatur, et omnes qui ex ea fructum perceperint, saginantur, beato nos etiam Apostolo ad haec eadem invitante: Nolite quaerere quae vestra sunt, sed quae aliorum . Et alibi: Non quaero quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Idcirco nos quibus in verbis divinis credita est dispensatio, et qui gregem Christi alendum nutriendumque suscepimus, non sine ingenti periculo noxam nos credimus evasuros, si non secundum hunc modum vivamus, aut etiam si minime praedicemus. Et licet ad haec praedicanda nos retardet vitae hujus improbitas, invitat nos tamen praecepti necessitas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
utiq aeris. sed uerbo ueritatis ani¬
mati. & fortasse tubr duae iste sunt.
perquas diuino spiritu paulus in¬
crepuit dicens. Orabo spiritu. ora¬
bo & mente: psallam spiritu. psal¬
lam & mente. Alterum enim sine
altero. nequaquam uidetur euo¬
cationem habere perfectam. nec
tamen omnium ẽ utramq cane¬
re tubam. nec omniumẽ uniuer¬
sam colligere sinagogam. sed solis
sacerdotibus & ministris dei ca¬
nentibus prerogatua ista defer¬
tur. ut quicumq audierit. & se¬
cutus eos fuerit. ubi est dei gła.
& ad tabernaculum testimoni pre¬
matura intentione conuenerit.
opera possit spectare diuna. &
legitimũ illud aeternumq do¬
micilium in suae posteritatis seriem
promereri: Tunc enimbellum confi¬
citur. hostis fugatur. quando spõs
gratia concinit. & mentis industria.
Sunt & illae tubae salutares. sicorde
credas & ore fatearis. Corde enim
creditur ad iustitiã. ore confessio
fit ad salutẽ. Hac igitur gemina

Expanded text:
utique aeris, sed verbo veritatis aniutique aeris, sed verbo veritatis animati. Et fortasse duae istae tubae sunt, per quas divino spiritu Paulus increpuit dicens: Orabo spiritu, orabo et mente: psallam spiritu, psallam et mente ; alterum enim sine altero nequaquam videtur evocationem habere perfectam. 111. Nec tamen omnium est utraque canere tuba, nec est omnium universam colligere synagogam: sed solis sacerdotibus, et ministris Dei canentibus ista praerogativa defertur ; ut quicumque audierit, secutus eo fuerit, ubi est Dei gloria, et ad tabernaculum testimonii praematura intentione convenerit: et opera possit spectare divina, et legitimum illud aeternumque domicilium in suae posteritatis seriem promereri. Tunc enim bellum conficitur, hostis fugatur; quando Spiritus gratia concinit, et mentis industria. 112. Sunt et illae salutares tubae, si corde credas, et ore confitearis: Corde enim creditur ad justitiam ore autem confessio fit ad salutem . Hac igitur gemina
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis. Tria enim haec scđm
legem esse cognouimus. umbram.
imaginem. ueritatem. Umbram in
legi maginem in euuangelio. ueri¬
tatem inuidicio. Sed xꝑi omnia.
& in xp̃o omnia. quem nunc scđm
ueritatem uidere non possumus. sed
uidemus quasi inquadam imagine
futurorum . quorum umbram in
legem persseximus. Ergo xpõs nonum¬
bra sed imago dei . non uacua imago.
sed ueritas. Et ideo permoysen lex.
quia umbra perhominem. figura ꝑ
legem : per ihesum ueritas. Neq enĩ
ueritas aliunde. nisi exueritate pro¬
cederet. Siquis ergo hanc imaginẽ
dei uidere desiderat. debet diligere
deum diligatur adeo: & sit iam non
seruus sed amicus. quimandata dei
fecerit. ut possit introire innubem
nabiles tubas duas ductiles exargento
probato. hoc est pretioso uerbo com¬
positas & ornatas quib: non raucum
increpans terribili sonitu murmur
interstrepat. sed sublimes gratiae
deo continua iubilatione fundan¬
tur. Talium enim tubarum sonitu.
mortui suscitantur. non crepitu

Expanded text:
resurrecturis. Tria enim haec secundum Legem esse cognovimus, umbram, imaginem, veritatem: umbram in Lege, imaginem in Evangilio, veritatem in judicio. Sed Christi omnia, et in Christo omnia, quem nunc secundum veritatem videre non possumus: sed videmus quasi in quadam imagine futurorum, quorum umbram in Lege perspeximus. Ergo Christus non umbra, sed imago Dei: non vacua imago, sed veritas. Et ideo per Moysen Lex; quia umbra per hominem, figura per Legem, per Jesum veritas . Neque enim veritas aliunde, nisi ex veritate procederet. 110. Si quis ergo hanc imaginem Dei videre desiderat, debet diligere Deum ut diligatur a Deo: et sit jam non servus, sed amicus, qui mandata Dei fecerit; ut possit introire in nubem,nabiles tubas duas ductiles argento probato , hoc est, pretioso verbo compositas et ornatas; quibus non raucum increpans, terribili sonitu murmur interstrepat, sed sublimes gratiae Deo continua jubilatione fundantur. Talium enim tubarum sonitu mortui suscitantur, non crepitu
Abbreviated transcription (Latin):
dicat pauꝑ quia cũ diues fuero tunc conuertar.
Non reqͥrit ate ds̃ pęcuniã.: sed animũ misericordem
& piã m̃tẽ. Nȩq: diues conuersionẽ suã differat pro
sollicitudine scłari dũ cogit& quomodo dispens&
abundantiã frugũ. neq dicat intra sem& ipsũ. quid
faciã. ubi recondã fructꝰ meos. neq dicat animȩ suȩ.
habes multa bona reposita in annos multos. ȩpułare.
lȩtare. Nam dicet᷑ ei Stulte. hac noc te auferet᷑ abs
te anima tua. quȩ p̃parasti cuiꝰ erunt: Itaq festin&
ad penitentiã om̃is aȩtas. om̃is sexus. om̃isq conditio:
ut intã consequat᷑ ȩt̃ nã. luuenes qͥdẽ in eo gratisuaT.
qđ in ipso impetu desideriorũ ceruices suas ugo subi¬
ciunt disciplinȩ Senes. & iosi laud abiles. quia multi
tẽporis consuetudinẽ in qua male p̃uenti sunt. ꝓ
dĩ timore cõmutant. Nemo ergo differat. nemo
cunctet᷑ Quȩ enĩ causa cunctandi . ẽ. ad beneagen¬

Expanded text:
dicat pauper quia, cum dives factus fuero, tunc convertar. dicat pauper quia, cum dives factus fuero, tunc convertar. Non requirit a te Deus pecuniam, sed animam misericordem et piam mentem. Neque dives conversionem suam differat, pro sollicitudine saeculari, dum cogitat quomodo dispenset abundantiam frugum. Neque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac nocte auferetur abs te anima tua, et quae parasti, cujus erunt? » Itaque festinet ad poenitentiam omnis aetas, omnis sexus, omnisque conditio, ut vitam consequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male praeventi sunt pro Dei amore commutent. Nemo ergo differat, nemo cunctetur. Quae enim causa cunctandi est ad bene agen
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiã. Phȩc enĩ facilior uenia dabit᷑. & indul¬
gentia citius indulgebit᷑. Qđ si ꝓueccioris ȩtatis sit
is qͥ ad pęnitentiã uenit: eo magis gr̃ãs agere deb&
dõ qđ postquã fractꝰ .ẽ. om̃is imgetꝰ concupiscentia ẽ
carnalis. scientia ueritatis accepta. nulla ei immin&
corporis uoluptates. Suꝑ est ergo ei in agnitione
dignos penitentiȩ. Nec put& quia in tẽporis longi¬
tudine docum̃tũ conuersionis ostenditur: & non
in deuotionis ac ꝓpositi firmitate . Dõ enĩ manifestȩ
sunt m̃tes. qui non tẽporũ rationẽ colligit. sed ani¬
morũ: Ipse enĩ ꝓbat si qͥs agnita ueritatis p̃dicatione non
distulit. neq tẽpus negligendo consũpsit. sed statĩ & si
dici potest eodẽ mom̃to p̃terita phorrescens futurorũ
desideriũ cȩpit. & in amorẽ regni cȩlestis exarsit.
Propt̃ qđ nemo nr̃m ultra dissimul& & nec retro aspi¬
ciat. sed ad euangłm regni diligent̃ accedat. Non

Expanded text:
poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo magis gratias agere debet Deo. Quod postquam finis est, omnis impetus concupiscentiae carnalis, scientia veritatis accepta, nulla ei imminetcorporis voluntates. Superest ergo ei in agnitione dignos poenitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro respiciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ gr̃ȩdĩ inmedio plebis arparuit. & cȩper̃
paralrtici currere ad pedes petrisani. cȩci recepto
uisũ clamare.claudi restaurato gressu gras agere.
languentes recepta sanitate gaudere. Nonnulli
etiã solo flatu uiuentes iã sine sensũ & sine uoce

Expanded text:
lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicula patientes : & erat infinita multitudosimul
languentiũ. Quos uidens petrus non solũ penitudi¬
nem agere quȩ de eo male sensissent ꝑsymonb. ueñ
etiã & tã integrã fidẽ exhibere dõ. ut etiã om̃s diuersas
ȩgritudines patientes crederent possẽ ꝑ eũ saluari:
effundens. gras reserebat dõ. dicens. Benedico te pat̃
p̃dicande. qͥ omẽ uerbũ & ꝓmissionẽ filiitui adimolere
dignaris: cognoscat om̃is creatura qr tu solus dĩ in
cęlo & int̾ra. Hec & hissimilia dicens. ascendit in emi¬
nentiori loco: & iussit ante se poni om̃em midti
Simile uob̾ hominẽ me eẽ uidentes nolite putare
qđ ame possitis recuꝑare salictẽ: sed ꝑeũ qͥ de cȩlo
descendens ostendit credentib sibi integrã animȩ
& corporis medicinã. Vndẽ uox ur̃a testẽ habeat
itim xp̃m. ut sciant etiã se ipsos ab ipso posse saluari.
Cuq. om̃is multitudo infirmantiũ una uocȩ clam iret
hunc uerũ dm̃ quẽ petrus annuntiat : subnto imensũ

Expanded text:
pericula patientes, et erat infinita multitudo simul languentium. Quos videns Petrus non solum poenitentiam agere de his quae de Deo male sensissent per Simonem, verum etiam tam integram fidem exhibere Deo, ut omnes diversas aegritudines patientes, crederent per eum posse salvari, em effundens, gratiasque referens Deo, dicebat: Benedico te, Pater praedicande, qui omne verbum et promissum Filii tui adimplere dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni omnium aegroSimilem vobis hominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides testem habeat  Dominum Jesum Christum, ut sciant etiam semetipsos ab ipso posse salvari. Cumque omnis multitudo infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ obseruanda ẽ. uti ne passim & libidinis causa solius.
feminis coeatur: sed posteritatis reparandȩ gr̃a: Quȩ
obseruantia cũ in nonnullis etiã pecudib inueniat᷑.¬

Expanded text:
niae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa niae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cu
Abbreviated transcription (Latin):
ea sola quȩ ab hominib uidebantur purificabaÑ.
corda uero quȩ solus ds̃ asgicit. inquinata relin
ad om̃s dicebat Uae uobis scribȩ & pharisȩi
ypochrite . quia mundatis calicis & parapsidis quođ
deforis. ẽ. intꝰuero plena sunt sordib Pharisee. cȩce
emunda prius qđ in tus. ẽ. & qđ deforis. ẽ. erit mundũ
Uere enĩ si mens mundetur luce scientiȩ: cũ ipsa fuerit
munda ac splendida. tunc etiã eiꝰ qui deforis . ẽ. hominis
ipsa neces sario curã gerit. id est carnis suȩ. ut & ipsa
purificetur. Ubi autem ista quȩ deforis.ẽ. purificatio
carnis negligitur: certũ . ẽ. ibi neq de puritate
m̃tis ac mundicia cordis curã gerilta ergo fit. ut
is quidẽ qui intrinsecus mundus ẽ : mundetur sine
dubio d ex trinsecus . Non semꝑ autẽ isqui mundatur
extrinsecus. &am intrinsecus mundus ẽ. iudelic& cũ
agit hȩc ut hominib placeat. Sed illa species castimo¬

Expanded text:
eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae solus Deus aspicit, inquinata relinqad omnes, dicebat: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia mundatis calicis et paropsidis quod deforis est, intus autem plena sunt sordibus. Pharisaee caece, munda prius quod intus est, et quod deforis est erit mundum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est hominis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimo
Abbreviated transcription (Latin):
nescias. odiũ. auariciã fugias. irã suꝑbiã. iac tantiam
penitꝰ ate ducas aliena. Est sane ꝓpria quȩdã nr̃ȩ
religionis obseruantia: quȩ non tam imponitur homi¬
nib quã ꝓprie ab unoquoq dm̃ colente causa puri¬
tatis expetitur. castimoniȩ dico cautela: cuiꝰ speties
multȩ sunt Sed primo : ut obseru& unꝰquisq ne
menstruatȩ mulieri misceat᷑ hoc enĩ execrabile ducit
lex dĩ Quod et si lex dehis non ad monuiss& nos:
amplius habere animalib: ut pote rationabiles
homines & cȩlestiũ sensuũ capaces. quib sũmistudi
esse deb& ab om̃ĩ inquinam̃to cordis conscientiam
custodire. Bonũ .ẽ. autẽ & puritati conueniens
&iã corpus aqua diluere: Bonũ uero dico. non
quasi principale illud in quo menspurificat᷑. sed
qđ sequela sit illius boni hoc in quo caro diluit᷑
Sic enĩ & magister nr̃ quosdã pharisȩorum et
scribarũ qui uident᷑ eẽ. ceteris meliores & auulgo
separati. increpabat : dicens eos ypocritas. quia

Expanded text:
nesciat, odium et avaritiam fugiat, iram, superbiam, jactantiam penitus ad se ducat aliena. Est sane propria quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos uamplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tram sue uirtutis ostendit : ut oms aminimo
usq ad maximũ una uoce conficeren am Ecne¬
hominũ credentes dõ baptit atis. & sc̃ificatione diuina¬
ẽsecrati : ita ut om̃i auiditatis desiderio teofilus
qͥerat cunctis potentib in ciuitate sublimior. domꝰ¬
inqua petro apło constituta ẽ ab om̃i popło

Expanded text:
ostendit, ut omnes a minimo usque ad maximum una voce confiterentur Dehominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate sublimior, domin qua Petro apostolo ab omni populo
Abbreviated transcription (Latin):
astantib: uobis demoni cũ passionib quas
hominib inuexerant transier̃ & fugati
st̃. Quia ergo alii qͥdẽ homines patiunt᷑. alii
patientes sanant: causa sine dubio uł pati-¬
endi uł curandi noscenda est. quã non
aliã esse. quã patientib qͥdẽ infidelitatis
rurantib uero fidei monstrantur Infi.¬
delitas enĩ dũ non credit futurum dĩ ui.

Expanded text:
itis daemones cum passionibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ex scripturarũ auctoritate confirmes:
sed ex ipsis scripturis sensũ caꝑe ueritatis. & ideo
oportet ab eo intelligentiã discere scripturarũ . qui
eã amaiorib scđm ueritatẽ sibi traditã seruat.
ut & ipse possit ea quȩ recte suscepit cõpetenter
asserere. Cũ enĩ ex diuinis scrioturis integram quis
si aliqͥd etiã ex eruditione cõmuni ac liberalib stu¬
diis quȩ forte in pueritia attigit. ad assertionem
ueri dogmatis conferat. ita tam̃ ut ubi uera didicit

Expanded text:
um ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere veritatis. Et ideo oportet ab eo intelligentiam discere Scripturarum qui eam a majoribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit ea quae recte suscepit competenter asserere. Cum enim ex divinis Scripturis integram quis si aliquid etiam ex eruditione communi ac liberalibus studiis quae forte in pueritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut ubi vera didicit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis mouet᷑. Ex ipso enĩ sunt horȩ ex ipso diescũ ascen¬
derit. ex ipso etiã nox cũ occiderit. ex ipso m̃ses & anni
numerant᷑. ex ipso uicissitudines tẽporũ fiunt dũ ad¬
supiora conscendens uer tẽperat Ubi autẽ ad sumnũ
cęliuenerit.: ȩstiuos accendit calores Necidens au
circulum: ex glaciali cõpage cȩli rigorẽ nobis hrberni
correptio morta lib dat᷑: incandescit acrius & urit

Expanded text:
is. Ex ipso enim sunt horae; ex ipso dies, cum ascenderit; ex ipso etiam nox cum occiderit; ex ipso menses, et anni numerantur; ex ipso vicissitudines fiunt superiora conscenderit, ver temperat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni correptio mortalibus datur, incandescit acrius, et urit
Abbreviated transcription (Latin):
& arbores & anunalia & flores & aues. fontesq
saltẽ ex singulis memorabo Andromedã cefei. in
& filomenã cũ tereo in aues. Tisben agud ciliciã
infontẽ. & ꝓ amũ ibi in fluuiũ resolutos. fontesq
do homines fuisse confirmant: Et petrus hȩc au

Expanded text:
in arbores et animalia et flores et aues fontesque saltem ex singulis ostendamus. Andromedam Cefei in et Filomenam cum Thereo in aues, Thisbem apud Cilitiam in fontem et Pyramum inibi in fluuium resolutos. Et postredo homines fuisse affirmat poetarum u