comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃ qͥ achademicoꝵ imi¬
tatores ẽt̃ dignent᷑. cũ unusqͥsq
ꝓlibitu potius ꝙͣ rõne eligat
qͥd sequat᷑. Alii nãq ꝓpriis alii
doctoꝵ opinionib. alii multi¬
tudinis consortio distrahunt᷑.
Qd enĩ dubitat qͥ uiratus in
uerba mag̾ri nõ quid s a quo
qͥd dicat᷑ atendit: Quidiuis enĩ
elatrat acriter. ꝙ qͦ inbirta ẽ pu¬
erił etas: de intimis pħie abdi¬
tiserutũ putat. Paratus ⁊ de
lana capͥna ꝯtendere. credens
mopmabile si qͥd ignotum
aurib eiꝰ in sonuit. nec rõnbꝰ
ad qͥ escit. quẽ doctoris captiua-¬
uit opinio. Quicqͥd enĩ ille ꝓ¬
tulit. auctẽticũ ꝙ sacͦscm ẽ.
natuis reluctat᷑. qͥ in paucitate
rerum ad discenda consũpsit
etatem. ꝙ tanta u̾boꝵ angustia
p̃mit᷑. ut si u̾bum unũ ait
ano subduxeris: elinguis fiat
ꝙ quauis statua tacttnior.
Marmoreũ putes. ꝙ in audi¬
torio phitagore aut monacho¬
rũ claustro non tam usum
quam necessitatẽ silenciz didi¬

Expanded text:
 qui academicorum imitatores esse dignentur, cum unusquisque pro libitu potius, quam ratione, eligat quod sequatur. Alii namque propriis, alii doctorum opinionibus, alii multitudinis consortio distrahuntur. Quid enim dubitat, qui juratus in verba magistri, non quid, sed a quo quid dicatur attendit? Quidvis enim elatrat acriter, et quo imbuta est puerilis aetas, de intimis philosophiae abditis erutum putat. Paratus et de lana caprina contendere, credens inopinabile, si quid ignotum, auribus ejus insonuit, nec rationibus acquiescit, quem doctoris captivavit opinio. Quidquid enim ille protulit, authenticum et sanacius reluctatur, qui in paucitate rerum addiscenda, consumpsit aetatem, et tanta verborum angustia premitur, ut si verbum unum aut duo subduxeris, elinguis fiat, et quavis statua taciturnior. Marmoreum putes, et in auditorio Pythagorae, aut monachorum claustro, non tam usum quam necessitatem silentii didi
Abbreviated transcription (Latin):
At illos repente ingens horror in¬
uasit. ꝙ crudeles qͣmuris animi
diriguere. Uox fancib int̾clusa
est. Illa uͦ truci uultu & ip̃is etiã
que genui. Nolite effici aut ma¬
tre religiosiores. aut femina mol¬
liores. Qd̾ si uos pietas uincit. ꝙ
execͣmini cibos meosego que iam
talib pasta sum. ego his it̾m pas¬
car. Post hec illi territi trem̃tesq
discedunt. qͥ hunc solum ex om̃ibꝰ
facultatib suis misere matri
reliquerant cibum. Repleta÷ aũ
confestim uniu̾sa ciuitas nefarii
sceleris nuntio. ꝙ unusqͥsq ante
ocłos facinus qd̃ ꝑpetratũ fuerat
ad ducens: tanqͣm si ipẽ ħ ꝑpetͣs¬
set horrebat. Omnes autẽ quos
famis necessitas ꝑurgebat. festi¬
nabant magis ad mortẽ beatos
dicentes eos quib contigit int̾¬
isse. pͥusqͣm talium maloꝵ pol¬
huerent᷑ auditu. hec quidem io¬

Expanded text:
At illos repente ingens horror inAt illos repente ingens horror invasit, et crudeles quamvis animi, diriguere: vox faucibus interclusa est. Illa vero truci vultu, et ipsis etiam quae genui. Nolite effici aut matre religiosiores, aut femina molliores: quod si vos pietas vincit, et exsecramini cibos meos, ego quae jam talibus pasta sum, ego his iterum pascar. » Post haec, illi territi trementesque discedunt, qui hunc solum ex omnibus facultatibus suis miserae matri reliquerant cibum. Repleta est autem confestim universa civitas nefarii sceleris nuntio, et unusquisque ante oculos facinus, quod perpetratum fuerat, adducens, tanquam si ipse hoc perpetrasset, horrebat. Omnes autem, quos famis necessitas perurgebat, festinabant magis ad mortem, beatos dicentes eos quibus contigit interiisse, priusquam talium malorum polluerentur auditu. » Haec quidem Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ urgeret iam inedia fame ꝙ ira
pessimis usa consultorib ccͣ ipsa
iam armatur iura nat᷑e. Erat
namq ei sub ub̾ib̾us paruus filiꝰ.
Hunc ante ocłos ferens. infelicis
inquit matris o infelicior fili.
inbello fame ꝙ direptione p̃do¬
num cui te reseruabo: Nam ꝙ si
uita sꝑari posset: ꝙ ugo romane
seruitutis urgemur. S minc
ipsam etiam seruitutem p̃uenit
fames. Predones uͦ utͣq ui gͣuiores
ꝑurgent. Ueni gͦ nunc o minate.
Esto matri cibus. p̃donib furor.
scłis fabula. que sola deerat cladibꝰ
iudeorum. Et cum hec dixisset:
simul filium uigulat. Tum de¬
inde igni suꝑpositũ torret. Et
mediũ qͥppe edendoꝯsum̃: mediũ uͦ
reseruat obtectum. Et ecce confestĩ
p̃doneᷤ irruut ãbꝰte carnis nidore ꝯ¬
cepto. mortẽ minant᷑. nͥ sine mo¬
ra cibos quos paratos senserant
demonstͣret. Tum illa eqͥdem
reseruaui. Et continuo que sr̃¬
suerant menbra retexit in fantiᷤ.

Expanded text:
perurgeret jam inedia, fame et ira, perurgeret jam inedia, fame et ira, pessimis usa consultoribus, contra ipsa jam armatur jura naturae. Erat namque ei sub uberibus parvulus filius: hunc ante oculos ferens: « Infelicis, inquit, matris o infelicior fili, in bello, fame et direptione praedonum, cui te reservabo Nam etsi vita sperari posset et jugo Romanae servitutis urgemur; sed nunc etiam ipsam servitutem praevenit fames. Praedones vero utraque vi graviores perurgent. Veni ergo nunc, o mi nate: esto matri cibus, praedonibus furor, saeculis fabula, quae sola deerat cladibus Judaeorum. » Et cum haec dixisset, simul filium jugulat. Tum deinde igni superpositum torret, et medium quippe edendo consumit, medium vero reservat obtectum. Et ecce confestim praedones irruunt, ambustae carnis nidore concepto, mortem minantur, nisi sine mora cibos, quos paratos senserant, demonstraret. Tunc illa: « Equidem reservavi: » et continuo, quae superfuerant membra, retexit infantis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit facta. Mulier quedam ex
his qui ultra iordanis alueuni cõ¬
manebant noĩe maria eleatari
filia de uico betherob. qd̃ ĩt̃pretat᷑
domus ysopi gene facultatib
nobilis cũ reliqua multitudine
que confluxerat. Hierosolunis
reꝑta: cõmunẽ cũ omnib obfidi¬
onis casum ferebat. huiꝰ reliquas
qͥdem facultates quas domo in
urbem ꝯuexerat. tiranni in uase¬
re. si quid uͦ reliquiarũ ex mag¬
nis oib fũat. quib uictum co¬
tidianũ ꝑ tenuem duc̾et. irru¬
entes ꝑ mom̃ta p̃donum satel¬
lites rapiebant. Pro quib ĩgens
mulier. uelut insania iam qua¬
dam ex indignatione fatigabat᷑.
itaut int̾dum p̃dones maledic¬
tis innecẽ sui ꝙ conuiciis instiga¬
ret. Nerum cũ neq irritatus qͥs¬
qͣm neq miseratꝰ eam oppͥm̾et. &
si qͥd forte cibi fuisset ab ea quesi¬
tũ id ab aliis quereret᷑. nec iam
usqͣm reꝑiendi copia fieret. fa¬
mis aũ dira niscerib ip̃is insis¬
teret ac medullis. ꝙ ad furorem

Expanded text:
tulit facta. Mulier quaedam ex his, quae ultra Jordanis alveum commanebant, Maria nomine, Eleazari filia, de vico Hebezobra, quod interpretatur domus Ysopi, genere et facultatibus nobilis, cum reliqua multitudine, quae confluxerat, Hierosolymis reperta, communem cum omnibus obsidionis casum ferebat. Hujus reliquas quidem facultates, quas domo in urbem convexerat, tyranni invasere, si quid vero reliquiarum ex magnis opibus fuerat, quibus victum quotidianum pertenuem duceret, irruentes per momenta praedonum satellites rapiebant. Pro quibus ingens mulier velut insana, jam quadam ex indignatione fatigabatur, ita ut interdum praedones maledictis in necem sui, et conviciis instigaret. Verum cum neque irritatus quisquam, neque miseratus, eam opprimeret, et si quid forte cibi fuisset ab ea quaesitum, id ab aliis quaereretur, nec jam usquam reperiendi copia fieret, fames autem dira visceribus ipsis insisteret ac medullis; et ad furorem
Abbreviated transcription (Latin):
ti meunda coningia: qr mul¬
ta incõmoda admixta sint
nptiis. Et quomͦ diuicieꝙ
honores ꝙ corporũ sanitates.
& cet̾a que indiffr̃a nomina¬
mus nec bona nec mala ft̃
s uelud in meditullio posi¬
ta usu & euentu uł bona ł
mala fiunt ita ꝙ uxores si¬
tas inbonorũ malorũ ue
confinio. Graue uͦ eẽ uiro
sapienti uenire indubium
utrũ bonã anmalã ductu¬
rus sit. Sigͦ tanta : molestia
nuptiarũ que ꝓculdubio
bone sunt & adño institu¬
te. ut eas sapiens reformidet:
quis nͥ demẽs ipsam appro¬
bet uoluptatẽ que illicita
homines culpant. & ds pro¬
imundiciã alt̾a & hirci
uidetur habere fetorem. Ht
enim pudicicia int̾ uirtu¬
tes eminet. sic petulantia in
uiciis abiectissima ÷ ꝙ cum
illa utrũq deceat sexum.
muliebrem tñ magis exor¬
nat. Siqͥdem doctissimi in¬
ri uox ÷ pudiciciã in pͥmis
ẽẽ retinendã qua amissa.¬

Expanded text:
ti ineunda conjugia, quia multi ineunda conjugia, quia multa incommoda admista sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores, et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona, nec mala sunt, sed velut in meditullio posita, usu et eventu vel bona, vel mala fiunt: ita et uxores sitas in bonorum malorumve confinio. Grave ergo esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam an malam ducturus sit. Si ergo tanta est molestia nuptiarum, quae procul dubio bonae sunt, et a Domino institutae, ut eas sapiens reformidet, quis nisi demens eam approbet voluptatem, quae illicita homines culpant, et Deus proimmunditiam, altera et hirci videtur habere fetorem. Ut enim pudicitia inter virtutes eminet, sic petulantia in vitiis abjectissima est: et cum illa utrumque deceat sexum, muliebrem tamen magis exornat. Siquidem doctissimi viri vox est, pudicitiam inprimis esse retinendam, qua amissa
Abbreviated transcription (Latin):
nam sine cadauere crucem
uerit᷑ suplicium mulieri
quid accidisset exponit Nec se
cum ꝓuideret ꝙ fatale condi¬
torium familiari ac iuro fa¬
c̾et. Mulier ñ minꝰ misericors
quã pudica nec istud dii sinãt.
spectem. Malo mortuũ impen¬
dere. qũã uiuum occidere:
iubet exarea corpus mariti
sui tolli atq illi que uacabat
cruci affigi. Usus ÷ miles in¬
genio prudentissime femine
Dost̾oq die: ppłs miratus est qͣ
rõne mortuus isset incrucẽ.
Tu historiam aut fabulam
qd̾ iis uerbis refert Petͦnuis
ꝓlibitu apellabis. ita tñ ex fac¬
to accidisse effesi ꝙ flauianus
auctorẽ. Mulierẽ q tͣdit impie¬
tatis sue ꝙ sceleris parricida-¬
Non qͥdem solus ÷ inmulierũ
ineptiis ridendis añ expͥm̃dis
pecromus. O cribit beatus ieR
quia tote erripidis tragedie.
inmulieres maledicta sunt.
q qd̃ epicurus quãquã meto¬
dorus discipłs eiꝰ leõciõ habu¬
erit uxorem. raro dicit sapien¬

Expanded text:
nam sine cadavere crucem, nam sine cadavere crucem, veritus supplicium, mulieri quid accidisset exponit, nec secum provideret, et fatale conditorium familiari ac viro faceret. Mulier non minus misericors quam pudica: Nec istud, inquit, dii sinant, spectem. Malo mortuum impendere, quam vivum occidere. jubet ex arca corpus mariti sui tolli, atque illi, quae vacabat, cruci affigi. Usus est miles ingenio prudentissimae feminae. Posteroque die populus miratus est, qua ratione mortuus isset in crucem. Tu historiam, aut fabulam, quod his verbis refert Petronius, pro libitu appellabis. Ita tamen ex facto accidisse Ephesi, et Flavianus auctor est. Mulieremque tradit impietatis suae, et sceleris parricidaNon quidem solus est in mulierum ineptiis ridendis, aut exprimendis Petronius. Scribit beatus Hieronymus, quia totae Euripidis tragoediae in mulieres maledicta sunt, et quod Epicurus, quanquam Metrodorus discipulus ejus Leontion habuerit uxorem, raro dicit sapien
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem etiã ꝑudiciciã eius
agressus est. Nec deformis
aut infacundus iuuenis
caste uidebatur ancilla ge¬
grãm conciliante ac subĩde
dicente. placito ne etiam
pugnabis amori: Nec ue¬
nit inmentẽ quoꝵ ꝯsecłis
arns: Quid diutius moror:
Ne hanc qͥdem partẽ cor¬
ꝑis mulier abstinuit. uic¬
torq miles utrũq ꝑsnasit.
Iacuerunt gͦ una non tantũ
illa nocte qua nuptias fecut.
s postero etiam actercia die.
p̃clusis uidelicet conditorii fo¬
rib ut quasq ex notis ignotis¬
q ad monumentũ ueniens
putasset exspirasse suꝑ corpus
uiri pudicissimã uxorẽ. Cet̾m
delectatus miles ꝙ forma mu¬
leris ⁊ secͤto quicqͥd boni ꝑfa
cultates poterat coemebat. ꝙ
pͥma statim nocte ferebat in
monum̃tũ. Itaq unius cru¬
ciati parentes ut ut uide¬
runt laxatam custodiam: de¬
traxerunt nocte pendentẽ
ꝙ sup̃mo mandau̾unt offõ.
At miles cͥcumscͥptus dũ de¬
sidet. ut postero die uidit u¬

Expanded text:
eisdem etiam pudicitiam ejus eisdem etiam pudicitiam ejus aggressus est. Nec deformis, aut infacundus juvenis castae videbatur, ancilla gratiam conciliante, ac subinde dicente: Placitone etiam pugnabis amori? Nec venit in mentem quorum consederis arvis? Quid diutius moror? Ne hanc quidem partem corporis mulier abstinuit, victorque miles utrumque persuasit. Jacuerunt ergo una, non tantum illa nocte, qua nuptias fecerunt, sed postera etiam, ac tertia die, praeclusis videlicet conditorii foribus, ut quisque ex notis ignotisque, ad monumentum veniens, putasset exspirasse super corpus viri pudicissimam uxorem. Caeterum delectatus miles et forma mulieris, et secreto, quidquid boni per facultates poterat, coemebat, et prima statim nocte ferebat in monumentum. Itaque unius cruciati parentes, ut viderunt laxatam custodiam, detraxerunt nocte pendentem, et supremo mandaverunt officio. At miles circumscriptus dum desidet, ut postero die vidit u
Abbreviated transcription (Latin):
miles. s eadem exortatione
temptauit dare muliercłe
cibũ donec ancilla uniꝰ c̾tũ
habeo odorem corrupta
pͥmũ ipsa porrexit ad hu¬
manitatẽ inuitãtis uictã
manũ. Deinde refecta po¬
cione ꝙ cibo expugnare
dñe ꝑtinaciã cepit. & quid
inectia fueris. si te uiuã sepe¬
lieris. si aũquã fata poscant
indẽpnat ũ effuderis sp̃m:
Id cinerẽ aut manes credis
curare sepultos: Nis tu reui¬
uiscere reluctantib fatis
extinctũ: Uis discusso mu¬
liebri errore qũã du licue¬
rit lucis comodis frui: Ipsũ
te iacentis corpus admon̾e
debet ut uiuas. Nemo in¬
uitus audit cũ unuiere co¬
git᷑. aut sum̾e cibum. Itaq
mulier aliquot dierũ ab¬
stinentia sicta passa ẽ. fran¬
gi ꝑtinatiã suã. Nec mnꝰ
auide repleuit se cibo. qũã
ancilla que pͥor uicta ẽ. Ce¬
terum scitis quid plerum¬
q temptare soleat huma¬
nam sacietatẽ. Quib blan¬
diciis impetͣuerat miles
ut mat̾na uiuere uellet:

Expanded text:
miles, sed eadem exhortatione miles, sed eadem exhortatione tentavit dare mulierculae cibum, donec ancilla humi certum habeo odore corrupta, primum ipsa porrexit ad humanitatem invitantis victam manum. Deinde refecta potione et cibo, expugnare dominae pertinaciam coepit, et: Quid inedia fueris, si te vivam sepelieris, si, antequam fata poscant, indemnatum effuderis spiritum? Id cinerem, aut manes credis curare sepultos? Vis tu reviviscere, reluctantibus fatis, exstinctum? Vis discusso muliebri errore, quandiu licuerit lucis commodis frui? Ipsum te jacentis corpus admonere debet ut vivas. Nemo invitus audit, cum vivere cogitur, aut sumere cibum. Itaque mulier aliquot dierum abstinentia sicca, passa est frangi pertinaciam suam. Nec minus avide replevit se cibo, quam ancilla quae prior victa est. Caeterum scitis quid plerumque tentare soleat humanam satietatem. Quibus blanditiis impetraverat miles ut matrona vivere vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ int̾im imꝑator ꝓuincie
latrones crucib iuslit affigi.
scd̃m illam casulam: in qua
recens cadau̾ matͦna deflebat.
Pxrma gͦ nocte cũ miles qui
cruces seruabat nequis ad
sepult᷑am corpus detraheret
notasset sͥ ꝙ lum̃ int̾monu¬
m̃ta clarius fulgens. ꝙ gemi¬
tũ lugentis audisset: incio
gentis humane concupiit
scire quis aut quid facerer.
Descendit itaq in ꝯditorium.
uisaq pulcherrima mulie¬
re pͥmo quasi qͦdam monstͦ
infernis q imaginib t᷑batus
substitit. Deinde nͥ ꝙ corpus
lacentis aspiͣcit & lacͥmas con¬
sidauit. faciemq ungnibus
sectam ratus. s. id qd̃ erat de¬
sid̾ium extincti feminã pa¬
tinon posse attulit in mo¬
nuntũ cenulam suã cepit¬
q ortari lugentẽ ne ꝑseue¬
raret indolore suꝑuacuo
ac nicħ ꝓfuturo gemitu
tẽ reuocant᷑. At illa ignota
consolatione ꝑcussa lac̾auit
uehem̃tus pectus raptos¬
q cͥnes suꝑ pectus iacentis
imposuit. Non recessit tñ

Expanded text:
Cum interim imperator provinciae Cum interim imperator provinciae latrones crucibus jussit affigi, secundum illam casulam, in qua recens cadaver matrona deflebat. Proxima ergo nocte cum miles, qui cruces servabat, ne quis ad sepulturam corpus detraheret, notasset sibi et lumen inter monumenta clarius fulgens, et gemitum lugentis audisset, vitio gentis humanae, concupiit scire quis, aut quid faceret. Descendit itaque in conditorium, visaque pulcherrima muliere, primo quasi quodam monstro, infernisque imaginibus turbatus subsistit. Deinde ubi et corpus jacentis aspexit, et lacrymas consideravit, faciemque unguibus sectam, ratus scilicet, id quod erat, desiderium exstincti feminam pati non posse, attulit in monumentum coenulam suam, coepitque hortari lugentem, ne perseveraret in dolore supervacuo, ac nihil profuturo gemitu tem revocantur. At illa ignota consolatione percussa, laceravit vehementius pectus, raptosque crines super pectus jacentis imposuit. Non recessit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nio effesi tam note erat pudi¬
cicie ut uitinarũ qͦ gentiũ
feminas ad spectacłm sin euo¬
carer. Hec gͦ cũ uirũ extuliss.
non contenta uulgari more
funus ꝓsequi: cͥnib sparsis
turbatis aut nudatũ pectus
in conspectu frequentie plan¬
gere inconditoriũ etiã ꝓsecura
÷ defunctũ: positũ q inhipo¬
gato g̃co more. corpus custo¬
dire ac flere totis noctib diebꝰ¬
q cĩpit. Sic afflictantẽ se
ac mortẽ media ꝑseq̃ntẽ. nõ
parentes potuerunt ab duc̾e.
ñ ꝓpinqui. Magistratꝰ ulti¬
mo repulsi abierunt. Cõplo¬
rataq singłaris exẽpli femi¬
na ab om̃ib qͥnt iam diem si¬
ne alim̃to trahebat. Assidebat
egre fidissima ancilla simul¬
q & lacͥmas ꝯm̃dabat lugen¬
ti: & quocienscũq defecerat
positũ in monumento lumen
renouabat. Una gͥ intota
ciuitate fabula erat solum
illud affulsisse u̾m pudicicie
amorisq exemplũ om̃is ordi-¬
nis homines confitebant᷑.

Expanded text:
onio, Ephesi tam notae erat pudionio, Ephesi tam notae erat pudicitiae ut vicinarum quoque gentium feminas ad spectaculum sui evocaret. Haec ergo cum virum extulisset,, non contenta vulgari more funus prosequi, crinibus sparsis et turbatis, aut nudatum pectus in conspectu frequentiae plangere, in conditorium etiam prosecuta est defunctum, positumque in hypogato, Graeco more, corpus custodire ac flere totis noctibus diebusque coepit. Sic afflictantem se, ac mortem inedia persequentem, non parentes potuerunt abducere, non propinqui. Magistratus ultimo repulsi: abierunt. Complorataque singularis exempli femina ab omnibus, quintum jam diem sine alimento trahebat: assidebat aegrae fidissima ancilla, simulque et lacrymas commendabat lugenti, et quotiescunque defecerat positum in monumento lumen, renovabat. Una igitur in tota civitate fabula erat, solum illud affulsisse verum pudicitiae amorisque exemplum, omnis ordinis homines confitebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
or eiꝰ ancillule pulcritudim.
ꝙ castissimũ uirũ cotidianis
nirgiis exagitabat. Uñ ut
cesset inuidia ꝙ quies matͥ¬
um uirgia uellet repͥmere.
ineũ nouissime u̾terunt
impetũ & male multatũ
fugientẽq dui ꝑsecute sunt.
q asolio in quo morabant᷑
pꝰmodũ locio ꝑfuderunt.
In muliebrẽ leuitatẽ ab au¬
ctorib passim multa scribũ¬
tiu fortasse falso int̾dum
fingunt᷑ płima. nicħ tñ im¬
pedit ridentẽ dice u̾m. ꝙ fa¬
bulosis narrationib quas
enĩ liquet ꝙͣ facile ament.
qͣnta od̾int leuitate ꝙͣ cito ob¬
liuiscunt᷑ affectuũ. ꝙ nature
minemores int̾dum infilios
armant᷑ int̾dum ĩ uiscera sua
Sunt alique pudicissime li¬
cet satiricus dicat: qm̃ rara a¬
uis interris nigͦ ꝙ simillima
crgno. Mulier exacte castitatis.
q traticꝰ nullam eẽ feminã
tam p̾udicam. q̃ ñ ꝑegͥna libi¬
dine usq ad furorẽ incendat᷑.
Matrona quedam referente petͦ¬

Expanded text:
or ejus ancillulae pulchritudini, or ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Unde ut cesset invidia, et quies matrium jurgia vellet reprimere, in eum novissime verterunt impetum, et male mulctatum, fugientemque diu persecutae sunt, et a solio in quo morabantur, postmodum lotio perfuderunt. In muliebrem levitatem ab auctoribus passim multa scribuntur. Fortasse falso interdum finguntur plurima, nihil tamen impedit « ridentem dicere verum, » et fabulosis narrationibus, quaenim liquet, quam facile ament, quanta oderint levitate, quam cito obliviscantur affectuum, et naturae immemores, interdum in filios armentur, interdum in viscera sua. Sunt aliquae pudicissimae, licet satyricus dicat, quoniam Rara avis in terris, nigroque simillima cycno, mulier exactae castitatis. Et tragicus, nullam esse feminam tam pudicam, quae non peregrina libidine usque ad furorem incendatur. Matrona quaedam, referente Petr
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inquit patͦnus nosti uirgo
pudicissima prudentissima.¬
te docuit qͥd sit coitus. ut eũ
tecũ coiisse neges inter tot
animantia c̾tũ est
se inuicem osculando misce¬
ri. Alia se tenuit̾ tangendo
concipunt. ꝙ sunt q̃ suo
gͣuidante calore abaere tẽꝑa¬
to impregnant᷑ ꝙ parunt.
hic illa tandẽ erubuit. hoc
solum dicens. se quid ad huiꝰ¬
modi captiones hisceret nõ
cula. Cicero rogatus ut pꝰ re¬
pudiũ terẽ cie sororẽ hircii
duc̾et omĩno facere suꝑ sedit:
lippũ regẽ macedonũ contͣ
quẽ demostenis philippice
tonant introeuntẽ ex more
cubicłm: uixor exclusit ira¬
ta. Qui exclusus tacuit q m¬
iuiriam suam u̾su tragico
ꝯsolat᷑ ẽ. Gorgias rethor librum
pucherrimũ deconcordia
igregis tunc inter se dissiden¬
tib recitauit olimpie. Cui
melantius inimicus eius hic
nobis inquit deconcordia
p̃cipit qui se ux¬
orem & ancillulam tres in
una domo concordare ñ po-¬
tuit. Emulabat᷑ quippe ux¬

Expanded text:
ergo, inquit patronus, nosti, virgo ergo, inquit patronus, nosti, virgo pudicissima, prudentissima,te docuit, quid sit coitus, ut eum tecum coiisse neges, inter tot animantia certum est se invicem osculando misceri; alia se tenuiter tangendo concipiunt; et sunt quae suo gravidante calore, ab aere temperato impraegnantur, et pariunt. » Hic illa tandem erubuit, hoc solum dicens, se quid ad hujusmodi captiones hisceret, noncula. Cicero rogatus ut, post repudium Terentiae, sororem Hirtii duc eret, omnino facere supersedit, lippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum, uxor exclusit irata. Qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias rhetor librum pulcherrimum de concordia, Graecis tunc inter se dissidentibus, recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: « Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se, uxorem, et ancillulam, tres in una domo, concordare non potuit. » Aemulabatur quippe ux
Abbreviated transcription (Latin):
queritur: allegans hanc suffici¬
entẽ ꝙ euidentẽ reppudii uł
diuoitii causam. qd̃ semiuir :
ꝙ inutił matͥmonio: qͥ non est
ꝓintus ad coitum Eleganter
qͥdem saufridus de heroum
uilla familiaris. meus. imus
talium incausa huiꝰmõi. confu¬
dit audaciam. Cum eñĩ ei pa¬
tͦnus datus eẽt aiudice celebra¬
turo ut putabatur diuorciũ.
ꝙ mulier gen̾osa audientib
amicis ꝙ suffragatorib aduo¬
cato ut fit diligentiꝰ m̾ita cau¬
se sue expon̾et scrutatus: ab
ea uir prudens. an aliũ mari-¬
tũ qñq habuerit. Qd̃ cum
illa negasset quesiuit it̾m.
an adhuc uirgo eẽt. dicens
Hoc sͥ inqͥsitu ꝙ scitu ꝑ neces¬
sarium. ne adiscreto iudice
caꝑetur occasione aliqua in
sermone. Illa uͦ hoc u̾ecunde
tñ eo qd̾ sͥ non bene credebat᷑
asseruit. Et ille an simul de
noctu dormire consuei̾int
q se inuicẽ osculari ꝙ ample¬
xari maritus ꝙ ipsã in qͥsunt
Que om̃ia cũ illa fateret᷑. uñ

Expanded text:
queritur, allegans hanc sufficiqueritur, allegans hanc sufficientem et evidentem repudii vel divortii causam, quod semivir est, et inutilis matrimonio, qui non est promptus ad coitum. Eleganter quidem Gaufridus de Heroum villa, familiaris meus, unius talium in causa hujusmodi confudit audaciam. Cum enim ei patronus datus esset a judice, celebraturo, ut putabatur, divortium, et mulier generosa audientibus amicis et suffragatoribus, advocato, ut fit, diligentius merita causae suae exponeret, scrutatus est ab ea vir prudens, an alium maritum quandoque habuerit. Quod cum illa negasset, quaesivit iterum an adhuc virgo esset, dicens hoc sibi inquisitu, et scitu pernecessarium, ne a discreto judice caperetur occasione aliqua in sermone. Illa vero hoc, verecunde tamen, eo quod sibi non bene credebatur, asseruit. Et ille: « An simul de noctu dormire consueverint, et se invicem osculari et amplexari maritus et ipsa, inquisivit. » Quae omnia cum illa fateretur: « Unde
Abbreviated transcription (Latin):
elegantius dicetur qi imꝓbe
uen̾em causatur adu̾sam.
qui scdam ducit uxorẽ. Quis
enĩ ei cõpaciet᷑ qui semel so¬
lutus auincłis reuola ad ca¬
thenas: Mlane indignus ẽ.
lib̾tatis honore q quiete. qͥ
adexcussum seruitutis rec̾rit
iugũ. Unde monstris simile
arceri neq̃unt ab amplexib
mulierũ. Sepe ꝙ eñi qͥ anteꝙͣ
nomen ꝓfit̾etur alt̾utrũ si tñ
mo recte ualeat philosophari
continentissime uixit: cũ ina¬
liquẽ gradũ ꝓmotꝰ: nactusq
quietẽ pͥme ꝙ sũme delib̾atio¬
nis acum̃ excet. meligenda ux¬
ore uł ducenda. aut qd̾ nequiꝰ
÷ uicinorũ matͥmonia sollici¬
tare ꝙ corrũꝑe nõ ueret᷑. Erũp¬
pit int̾dum inuerecunda i¬
temꝑies mulierũ. quia ut scri¬
bit herodotus. mulier cũ ues¬
te deponit ꝙ uerecundiã. Erũ¬
ꝑit inquã impudens ꝙ infacie
erubescentiũ popłorũ gemał
thori reuelat & denudat archa-¬
na ꝙ de mariti frigiditate con¬

Expanded text:
elegantius diceretur, quia improbe elegantius diceretur, quia improbe Venerem accusat adversam, qui secundam ducit uxorem. Quis enim ei compatietur, qui semel solutus a vinculis, revolat ad catenas. Plane indignus est libertatis honore, et quiete, qui ad excussum servitutis recurrit jugum. Unde monstris simile arceri nequeunt ab amplexibus mulierum. Saepe enim qui antequam nomen profiteretur alterutrum, si tamen mo recte valeat philosophari, continentissime vixit: cum in aliquem gradum promotus est, nactusque quietem, primae et summae deliberationis acumen exercet in eligenda uxore vel ducenda; aut quod nequius est, vicinorum matrimonia sollicitare, et corrumpere non veretur. Erumpit interdum inverecunda intemperies mulierum, quia, ut scribit Herodotus, mulier cum veste deponit et verecundiam. Erumpit, inquam, impudens, et in facie erubescentium populorum, genialis tori revelat et denudat arcana, et de mariti frigiditate con
Abbreviated transcription (Latin):
beamꝰ p̃sidia senectutis. & c̾tis
utam᷑ heredib stolidissimũ ÷.
Quid enĩ ad nos ꝑtinet reced̾n¬
tes emundo. si nomine nr̃o
alius ñ uocet᷑. cum & filius
ñ statim patͥs uocabulũ refe¬
rat ꝙ innum̾abiles sint qui
apellent᷑ eodẽ nomine: Aut
que senectutis auxilia nutͥre
domi. qui aut pͥor te forte mo¬
riat᷑ aut ꝑu̾sĩsimis morib sit
aut c̾te cum ad mat᷑am etatẽ
uenit tarde ei uidearis mori:
Heredes autẽ meliores ꝙ cerci¬
ores sunt amici ꝙ ꝓpinqui qͦs
iudicio eligas. quã quos uel
nolis habere cogaris. Licet
c̾ta hereditas sit dũ aduiuis
bene uti substancia tua. quã
tuo labore qułsita minc̾tos
usus relinquere. Hec & hꝰmõi
theofrastus que uł sola matri¬
moniorũ angustias & calami¬
tates exqͥsite dulcedinis suf¬
ficiunt explanare. Scite fert᷑
dixisse .p. clodius. qr imꝓbe
neptunũ accusat. qͥ it̾m nau¬
fragiũ fecit. A tnon illud in¬

Expanded text:
beamus praesidia senectutis, et certis beamus praesidia senectutis, et certis utamur haeredibus, stolidissimum est. Quid enim ad nos pertinet recedentes e mundo, si nomine nostro alius non vocetur, cum et filius non statim patris vocabulum referat, et innumerabiles sint, qui appellantur eodem nomine? Aut quae senectutis auxilia nutrire domi, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis moribus sit, aut certe cum ad maturam aetatem pervenerit, tarde ei videaris mori? Haeredes autem et meliores, et certiores, sunt amici, et propinqui, quos judicio eligas, quam quos, velis nolis, habere cogaris. Licet certa haereditas sit, dum advivis, bene uti substantia tua, quam tuo labore quaesita, in incertos usus relinquere. Haec et hujusmodi Theophrastus, quae vel sola matrimoniorum angustias, et calamitates exquisitae dulcedinis sufficiunt explanare. Sic refertur dixisse P. Clodius, quia improbe Neptunum accusat, qui iterum naufragium fecit. At non illud in
Abbreviated transcription (Latin):
obediens auctoritati dñi ꝙ dis¬
pensatiom eus ob tẽꝑans. quã
uxor q̃ ineo se estimat dñam.
si adu̾sus uiri fec̾it uoluntatẽ
.i. qd̃ placet ño qd̾ iubet᷑. Assi¬
dere aut̃ egrotanti magis pos¬
ciis obligati. qua illa que no¬
bis imputet lacͥmas suas. ꝙ
hereditatis spe uendat illuii¬
em. ꝙ sollicitudinẽ iactans lan¬
conturbet. Quod si languerit
coegrotandũ ÷ ꝙ nunqũa ab
enis lectulo recedendũ. Aut
si bona fuerit ꝙ suauis uxor
que tñ rara auis ẽ. cũ parturi¬
ente gemimꝰ. cũ ꝑiclitante
torq̃mur. Sapiens autẽ nũꝙͣ¬
solus eẽ potest. Habet secum
om̃s qui sunt quiq unqũã
fuerunt boni. ꝙ animũ lib̾m
quocũq uult transfert. Qd̃
corpore non potest. cogitatiõe
cõplectitur. Et si hominũ mo¬
pia fuerit. loquet᷑ cum deo.
Nunꝙͣ minis solus erit. quã
cum solus fuerit. Porro lib̾oꝵ
causa uxorem ducere. ut ł no¬
m̃ nr̃m non intereat. uł ha¬

Expanded text:
, obediens auctoritati domini et dis, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor, que in eo se estimat dominam, si adversus viri faciat voluntatem; id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem egrotanti magis posciis obligati, quam illa que nobis imputet lachrymas suas et hereditatis spe vendat, ingluviem et solicitudinem iactans, lanconturbet. Quod si languerit, coegrotandum est et nunquam ab eius lectulo recedendum. At si bona fuerit et suavis uxor que tamen rara avis est cum parturiente gemimus, cum periclitante torqsolus esse potest. Habet secum omnes qui sunt, quique unquam fuerunt boni, et animum liberum quocunque vult transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquetur cum Deo. Nunquam minus solus erit, quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut vel nomen nostrum non intereat, vel ha
Abbreviated transcription (Latin):
ac iirgia. ꝙ nͥ cito consulueris:
parabit uenena. Anus ꝙ au¬
rifices ꝙ ariolos. ꝙ institores
gẽmarũ sericarũq uestium.
si intromiseris. ꝑicłm pudicicie
est. Si ꝓhibueris suspicionis in¬
uiria. Uerũ quid ꝓdest etiam
diligens custodia. cum iyxor ser¬
uari inpudica nõ possit. pudi¬
ca non debeat. Infida eñi cus¬
tos÷ castitatis necessitas. & illa
uere pudica dicenda ẽ: cui licu¬
it peccare si uoluit. Pulcra cito
adamat᷑. feda facillime concu¬
piscit. Difficile custodit᷑ quod
plures amant. Molestũ ÷ possi¬
dere qd̃ nemo habere dignetur.
Minore tñ miseria de formis
habet᷑ quã formosa seruat᷑. Nicħ
tutũ est in quo totius popłi uo¬
ta suspirant. alius forma. alius
afacesciis aliꝰ ingenio. alius li¬
b̾alitate sollicitat. Aliquo mͦ ex¬
pugnat᷑. qd̃ undiq incessitur.
Qd̃ si ꝓpt̾ dispensationẽ domus
ꝙ languoris solacia. ꝙ fugam so¬
litudinis ducunt᷑ uxores multo

Expanded text:
ac jurgia, et nisi cito consulueris, ac jurgia, et nisi cito consulueris, parabit venena. Anus, et aurifices, et ariolos, et institores gemmarum, sericarumque vestium, si intromiseris, periculum pudicitiae est; si prohibueris, suspicionis injuria. Verum quid prodest etiam diligens custodia, cum uxor servari impudica non possit: pudica, non debeat? Infida enim custos est castitatis necessitas, et illa vere pudica dicenda est, cui licuit peccare, sed noluit. Pulchra cito adamatur, foeda facillime concupiscit. Difficile custoditur quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est, in quo totius populi vota suspirant, alius forma, alius facetiis, alius ingenio, alius liberalitate sollicitat. Aliquo modo expugnatur, quod undique incessitur. d si propter dispensationem domus et languoris solatia et fugam solitudinis ducuntur uxores, multo
Abbreviated transcription (Latin):
mis. si suꝑba. si fetida qd̾ cumq
uicii : pꝰ nuptias discimus. Equs.
asmnuf. bos. canis. ꝙ uilissima
mancipia. uestes qͦ ꝙ lebetes.
sedile ligneum. calix ꝙ urͤeb¬
lus fictił ꝓbantur pͥus ꝙ sic
emunt᷑. Sola uxor ñ ostendit᷑:
ne añ displiceat quã ducatur.
atendenda ẽ. semꝑ eiꝰ facies ꝙ pul¬
critudo laudanda. ne si alt̾am
aspexeris. se estimet displicere.
Nocanda dña. celebrandus na¬
talis enis iurandũ ꝑsalutẽ illiꝰ.
ut sit suꝑstes optandũ. hono
randa nitrix eiꝰ ꝙ gerula. Ser¬
uus pat̾nus ꝙ alupnus. ꝙ formo¬
sus assecla ꝙ ꝓcurator calamis¬
tratus & in longam securamq
libidinẽ ex sectus spado. sub
qͥb nominib adulteri delites¬
cunt. Quoscũq illa dilex̾it: in¬
grati etiã amandi. Si totã ei
domũ regendã cõmiseris ser¬
uiendũ ẽ. Si aliquid tuo arbi¬
trio reseruau̾is. fidem sͥ hab̾i
ñ putabit. & in odium u̾tetur

Expanded text:
mis, si superba, si fetida, quodcumque mis, si superba, si fetida, quodcumque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima mancipia, vestes quoque, et lebetes, sedile ligneum, calix, et urceolus fictilis probantur prius, et sic emuntur: sola uxor non ostenditur, ne ante displiceat, quam ducatur. Attendenda semper ejus est facies, et pulchritudo laudanda: ne si alteram aspexeris, se existimet displicere. Vocanda domina, celebrandus natalis ejus, jurandum per salutem illius, ut sit superstes optandum; randa nutrix ejus et gerula. Servus paternus et alumnus, et formosus assecla, et procurator calamistratus, et in longam securamque libidinem exsectus spado, sub quibus nominibus adulteri delitescunt. Quoscunque illa dilexerit, ingrati etiam amandi. Si totam ei domum regendam commiseris, serviendum est. Si aliquid tuo arbitrio reservaveris, fidem sibi haberi non putabit, et in odium vertetur
Abbreviated transcription (Latin):
hec autẽ raro innuꝑtiis uni¬
uersa concordant. Hon ẽ gͥ
uxor ducenda sapienti. Pri¬
mũ enim impediri studia
pħie. nec posse quẽqũa libris
ꝙ uxori pariter inseriure.
Multa eẽ que matͦnarum
usib necĩa sint. Preciose ues¬
tes. aurũ gẽme. suptus. ancil¬
le. supellex uaria. lectice. ꝙ ex¬
edra de aurata. Deinde ꝑto
tas noctes garrule conquesti
ones. Illa ornatior ꝓcedit in
publicũ. hec honoratur ab
om̃ib ego inconuentu femi¬
narũ misella despicior. Cur
aspiciebas uicinã: Quid cũ
ancillula loquebaris: De fo¬
ro ueniens qͥd attulisti: Non
amicũ habere possumꝰ nõ so¬
dalẽ alt̾ius amorem. suum
odium suspicatur. Si doctis¬
simus p̃ceptor in qualibet
urbium fuerit. nec uxorem
relinq̃re nec cũ sartina ire
possumꝰ. Pauꝑem alere diffi¬
cile ÷ diuitẽ ferre torm̃tum.
Adde qd̃ nulla ÷ uxoris electio.
s qͣliscũq obuen̾it habenda.
si iracundia. si fatua. si de for¬

Expanded text:
Haec autem raro in nuptiis uniHaec autem raro in nuptiis universa concordant. Non est igitur uxor ducenda sapienti. Primum enim impediri studia phie, nec posse quemquam libris et uxori pariter inservire, multa etiam esse que matronarum usibus necessaria sunt, pretiose vestes, aurum gemme, sumptus ancille, suppellex varia, lectice et exedra deaurata; deinde per totas noctes garrule conquestones: Illa ornatior procedit in publicum: haec honoratur ab omnibus, ego in conventu feminarum misella despicior. Cur aspiciebas vicinam? quid cum ancillula loquebaris? de foro veniens quid attulisti? Non amicum habere possumus , non sodalem. Alterius amorem, suum odium suspicatur. Si doctissimus praeceptor in qualibet urbium fuerit, nec uxorem relinquere, nec cum sarcina ire possumus . Pauperem alere, difficile est; divitem ferre, tormentum. Adde, quod nulla est uxoris electio, sed qualiscumque 314 obvenerit, habenda. Si iracunda, si fatua, si defor
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓbracio afiniũ graue suꝑ¬
ciliũ. garrula socrus. lingua
subcesoria alieni matͥmonii.
incertus lib̾orum euentus.
Non passus: iuuenẽ incon¬
textu rerũ asꝑarũ quasi le¬
te mat̾ie facere delectũ. Con¬
cunt inhunc modũ totus
recte ph̾antiũ chorus. ut si
qui xp̃iane religionis ab hor¬
rent rigorem. discant uł ab
hennicis castitatẽ. Non tam̃
qd̾ comugali detraham casta¬
tati.s centesimũ art sexage¬
simũ fructũ licet de radice
tͥcesimi oriant᷑ minime ar¬
bitror tͥcesimo cõponendũ.
Zeno epitectus aristotilescri¬
tolaus. ꝙ epicureorũ qũa płi¬
mitͣdutur post̾i̾s hanc pub¬
licasse sentenciã. fertur auc¬
tore ier. aureolus theophras¬
tiliber de nuptiis in quo q̃¬
rit an uir sapiens ducat ux¬
orẽ ꝙ cũ diffiniss si pulcra
eẽt. si bene morata. si hones¬
tis parentib si ipse samis
ꝙ diues. sic sapientẽ aliqͣndo
nire matͥmoniũ statim ĩtulit.

Expanded text:
exprobratio, affinium grave supexprobratio, affinium grave supercilium, garrula socrus, lingua subcaesoria alieni matrimonii, incertus liberorum eventus. » Non passus est juvenem in contextu rerum asperarum, quasi laetae materiae facere delectum. Concinit in hunc modum totus recte philosophantium chorus, ut si qui Christianae religionis abhorrent rigorem, discant vel ab ethnicis castitatem. Non tamen quod conjugali detraham castitati, sed centesimum, aut sexagesimum fructum, licet de radice tricesimi oriantur, minime arbitror tricesimo componendum. Zeno, Epictetus, Aristoteles, Critolaus, et Epicureorum quamplurimi traduntur posteris hanc publicasse sententiam. Fertur, auctor Hieronymo, aureolus Theophrasti liber de nuptiis: in quo quaerit, an vir sapiens ducat uxorem. Et cum diffinisset, si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus orta; si ipse sanus et dives, sic sapientiam aliquando inire matrimonium, statim intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
riis. Preferuntur ꝙ faces lam¬
pades ꝙ luminaria accendũ¬
tur. quia genuinum thorum
qui palam ꝙ non sua urgen¬
te libidine s honesta consen¬
tientiũ uoluntate sternitur:
ddecus bom coniugalis illustrat
Nam ꝙ ymeneus lucẽ amat.
ꝙ alac̾ faretra puer cupido.
furtiuã succendens flãmam:
latebras ꝙ angłos querit. Licet
autẽ honesta sit ꝙ utił copła
maritalis angustie quã leti¬
cie fecundior ẽ. Parit enĩ in
dolore uł filios. nec aliquẽ
ꝓducit fructũ quẽ non ama¬
ritudo p̃cedat aut sequatur.
Unde referente ualerio socra¬
tes humane sapĩe quasi qd̾dã
terrestre oracłm ab adulescen¬
tulo quodam consultꝰ utrũ
uxorem duceret. an se omni
matͥmonio abstineret respõ-¬
dit. eũ utrũ eorũ feciss actu¬
rum penitenciã. ħ te inquit
solitudo. hic orbitas. hic gene¬
ris interitꝰ. hic heres alienus
excipiet. Illic ꝓpetua sollicitu¬
do. contextꝰ querelarũ. dotis

Expanded text:
rus. Praeferuntur et faces, lamrus. Praeferuntur et faces, lampades, et luminaria accenduntur, quia geminum torum, qui palam, et non sua urgente libidine, sed honesta consentientium voluntate sternitur, decus boni conjugalis illustrat. Nam Hymenaeus lucem amat, et alacer pharetra puer Cupido, furtivam succedens flammam, latebras et angulos quaerit. Licet autem honesta sit, et utilis copula maritalis, angustiae quam laetitiae fecundior est. Parit enim in dolore vel filios: nec aliquem producit fructum, quem non amaritudo praecedat, aut sequatur. Unde, referente Valerio, Socrates humanae sapientiae quasi quoddam terrestre oraculum, ab adolescentulo quodam consultus, utrum uxorem duceret, an se omni matrimonio abstineret, respondit, eum, utrum eorum fecisset, acturum poenitentiam. « Hic te, inquit, solitudo, hic orbitas, hic generis interitus, hic haeres alienus excipiet. Illic perpetua sollicitudo, contextus querelarum, dotis
Abbreviated transcription (Latin):
Sillen senis inueterati uidet᷑
am̃tia potius ꝙͣ sententia pħi.
& est certe asello cui insidebat.
brutior cui hoc neqͥtia potuit sua¬
dere. Id ipsum forte innuunt
fignenta gentiliũ q̃ delir̾ se¬
nem uino estuantẽ. aliis na¬
ture obtemꝑantib ꝙ quiete
fessa recreantib corpora lotide
p̃cet̾is captũ referunt & tand̾
cũ omĩum irrisione quẽ nec
etas nec uerecundia refrenabat:
asini sui ruditu reuocatũ. Om̃is
gͦ uoluptas libidinis turpis
ẽ: ea excepta que excusatur fe¬
dere conuigali ꝙ indulte licen¬
cie bñficio quicqͥd erubescen¬
cie pot̾at inesse abscondit.
Unde ꝙ nuptie anubendo
dici maiores tradiderunt. qr
pudenda humane infirmita-¬
tis nubit .i. abscondit ut ait
nomus marcellus indulgen¬
tia legis. Inoleuit etiam con¬
suetudo ut quos incõmertiũ
carnuis eccł̃ie uingit auctoritas
pallio uellent᷑ altaris aut alio
ab eccłia constituto. ut thorus
sue macłas contegat. ut tocius
sit ꝓbri aut confusionis igna¬

Expanded text:
Sileni senis inveterati videtur amentia, potius quam sententia philosophi, et est certe asello cui insidebat brutior, cui hoc nequitia potuit suadere. Id ipsum forte innuunt figmenta gentilium, quae delirum senem vino aestuantem, aliis naturae obtemperantibus, et quiete fessa recreantibus corpora, Lotide prae caeteris captum referunt, et tandem cum omnium irrisione, quem nec aetas, nec verecundia refrenabat, asini sui ruditu revocatum. Omnis ergo voluptas libidinis turpis est, ea excepta, quae excusatur foedere conjugali, et indultae licentiae beneficio, quidquid erubescentiae poterat inesse, abscondit. Unde et nuptiae a nubendo dici majores tradiderunt, quia pudenda humanae infirmitatis nubit, id est abscondit, ut ait Nonnius Marcellus, indulgentia legis. Inolevit etiam consuetudo, ut quos in commercium carnis ecclesiae jungit auctoritas, pallio velentur altaris, aut alioab ecclesia constituto, ut torus qsuae maculas contegat, ut totius sit probri, aut confusionis igna
Abbreviated transcription (Latin):
mentis pede calcatt᷑. S quis ẽ
qui hanc arduam uiam uł
intrare disponat: Angelum
fortem quis agditur aut qͥs
si agredit᷑ ꝑseuerat: Nec tam̃
sine discrimine colluctandi
uidet᷑ facies u̾itatis. ꝙ nͥ pau¬
ꝑis exilii amaritudo p̃cedat.
rachelis ꝙ lie comugacio non
dulcescit. nec sub crescit sobo¬
les mimerosa. nͥ in uirtutis
baculo iordanem labentiũ
solitudo tͣnsierit. ꝙ induab
tͣmis sp̃ualiũ ꝙ corporalium
bonoꝵ in patriã diues regre¬
ditur. qͥ etiã int̾ cognatos ex¬
ul inpure contẽplationis ꝙ
recte oꝑationis labore dnitius
sudanit. Qui uͦ alia uia philo¬
sophari nitunt᷑ eriant. ꝙ ur¬
gente fame pͥmogenita dis¬
trahent. si tñ inuen̾int ger¬
manũ qui uł lenticłam sapĩe
p̃cii nomine largiatur. Est enĩ
uit fertur dixisse aristippus:
indulgere uiciis alegendi stu¬
dio temꝑare.

Expanded text:
mentis pede calcantur. Sed quis est, mentis pede calcantur. Sed quis est, qui hanc arduam viam vel intrare disponat? Angelum forte quis aggreditur, aut quis, si aggreditur, perseverat? Nec tamen sine discrimine colluctandi, videtur facies veritatis, et nisi pauperis exsilii amaritudo praecedat, Rachelis et Liae conjugatio non dulcescit, nec succrescit soboles numerosa, nisi in virtutis baculo Jordanem labentium solitudo transierit, et in duabus turmis spiritualium et corporalium bonorum in patriam dives regreditur, qui etiam inter cognatos exsul, in purae contemplationis et rectae operationis labore diutius sudavit. Qui vero alia via philosophari nituntur, errant, et urgente fame primogenita distrahent, si tamen invenerint germanum, qui vel lenticulam sapientiae, pretii nomine largiatur. Est enim, ut fertur dixisse Aristippus, indulgere vitiis, a legendi studio temperare.
Abbreviated transcription (Latin):
scitu iocunda aut necia
ĩmo alienam facit suam: ꝙ
nullo uiquã grauatur exi¬
lio. hoc est qd̾ domesticas ꝙ
que carnis sunt abigit solli¬
citudines: ut homo tatus
qd sap̃ĩe ꝓfectũ impedit. re¬
putet alienum. Ubiq tñ do¬
mi. & ubiq inpatria: qr ubi.¬
ꝙ: locoꝵ apud se. ꝙ ubiq apd̾
sapĩam cõmoratur. Et forte
huc patͥarcham muitat dñs.
dum eum exire deterra ꝙ
de cognatione sua p̃cipit. ut
inꝑegrinatione ꝓficiens
multiplicet᷑ ingentẽ mag¬
nani. ipsamq terrã adquirat
feliciter qũa relinquit. dum
aduocationẽ sap̃ie omĩa que
sunt mundana contempnit.
Si qͥdem iurtus modeste pau¬
ꝑtatis ex̾cicio erescit. ꝙ forti¬
tudo facilius diuiciis quã la¬
borib expugnatur. Qui uero
in cognatione tẽporaliũ qͥb
qͦdam mͦ ingenitus ẽ. pedem
sui figit affectus. seruit ꝙ
minorat᷑. ꝙ iure dominis
felicit᷑ adqͥrunt᷑ omĩa. que
mundi cordis affectione qͣsi

Expanded text:
scitu jucunda aut necessscitu jucunda aut necessimo alienam facit suam, et nullo unquam gravatur exsilio. Hoc est quod domesticas, et quae carnis sunt, abigit sollicitudines, ut homo totus quod sapientiae profectum impedit, reputet alienum. Ubique tamen domi, et ubique in patria, quia ubique locorum apud se, et ubique apud sapientiam commoratur. Et forte huc patriarcham invitat Dominus, dum eum exire de terra et de cognatione sua praecipit, ut in peregrinatione proficiens, multiplicetur in gentem magnam, ipsamque terram acquirat feliciter quam relinquit, dum ad vocationem sapientiae, omnia quae sunt mundana contemnit. Siquidem virtus modestae paupertatis exercitio crescit, et fortitudo facilius divitiis, quam laboribus expugnatur. Qui vero in cognatione temporalium, quibus quodammodo ingenitus est, pedem sui figit affectus, servit et minoratur, et jure dominii feliciter acquiruntur omnia, quae mundi cordis affectione, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
si diuitiis potior. Unde demo¬
cͥtus cũ diuiciis censeri poss
q̃ tante fuerunt ut pater eiꝰ
exercitui xersis epłm dare
ex facili potuerit: quo mag̾
uacuo anmo studiis litt̾a¬
rũ esset oꝑatus. parua ad¬
modũ sũma retenta patri¬
moniũ suũ patrie donauit.
atͥeme autẽ cũ plurib
annis moratꝰ. omĩa tẽpoꝵ
mom̃ta ad ꝑcipiendã & ex̾¬
cendã doctrinã ꝯferens igno¬
tus illi urbi uixit. qd̃ ipse
qͦdam uolumine testatus ẽ.
Crates qͦ ille thebanus. ꝓiec¬
to inmare ũ paruo auri
pondere: abite inquit pes¬
sum male cupiditates. ego
uos m̾gam ne ipse mergar
auobis.S ꝙ anaxagoras cũ
a diutina ꝑegͥnatione patͥam
repetisset. possessionesq de¬
sertas uidisset: non eẽm in¬
quit ego saluus nͥ iste ꝑissẽt.
Socͣticum fert᷑ oracłm. nemi.¬
nẽ locupletẽ futurũ ut do¬
ceat nͥ se ad discend̾. pauꝑem
ꝙ egenum credat. Semꝑ enĩ
discentib pła deerunt. que

Expanded text:
si divitiis potior. Unde Demosi divitiis potior. Unde Democritus, cum divitiis censeri posset quae tantae fuerunt, ut pater ejus exercitui Xerxis epulum dare ex facili potuerit, quo magis vacuo animo studiis litterarum esset paratus, parva admodum summa retenta, patrimonium suum patriae donavit. Athenis autem compluribus annis moratus, omnia temporum momenta, ad percipiendam et exercendam doctrinam conferens, ignotus illi urbi vixit, quod ipse quodam volumine testatus est. Crates quoque ille Thebanus, projecto in mare non parvo auri pondere: « Abite, inquit, pessum, malae cupiditates, ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. » Sed et Anaxagoras, cum a diutina peregrinatione, patriam repetisset, possessionesque desertas vidisset: « Non essem, inquit, ego salvus, nisi istae perissent. » Socraticum fertur oraculum, neminem locupletem fieri ut doceat, nisi se ad discendum pauperem et egenum credat; semper enim discentibus plura deerunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
turbat᷑ erga płima. quo nicħ
studiis aut bonis morib exer¬
cendis ꝑnitiostus ẽ. Si enim
studiũ ut ciceroni placet ẽ
uehemens aplicatio animi ad
aliquid agendũ magna cum
uoluntate ꝓfecto mens que
turbata ad plura distrahit᷑
fidliter occupatur. S studii
tunc exercitacio płimũ ꝓficit.
cũ uirtus insingłis que legit
aut audit homo: tacito apud
se neri udicii serutimo con¬
ualescit. Ibi namq rõ cuncta
examinat. & fructũ omĩum
apendit instatera. Cet̾m uita
quiera ẽẽ ñ potest si nature
necĩa subtͣhuntur. ꝙ econtra
si luxuriat animus indeliciis:
rerum affluentia lum̃ rõnis
extinguit. Uñ fecunda uiroꝵ
pauꝑtas ꝙ uere humilitatis
custos ꝙ socia nͥtutis p̃missis
adhibetur. ut luxuriam mo
deratrix ista cõpescat. ꝙ stimu¬
lis sias hominẽ sui memorẽ.
officio uͥtutis ugiter instare
cõpellat. honesta qͥdem res ẽ
ut art sapiens leta pauꝑtas.
nec tñ ÷ pauꝑtas sileta. s cre¬

Expanded text:
turbatur erga plurima, quo nihil turbatur erga plurima, quo nihil studiis aut bonis moribus exercendis est perniciosius. Si enim studium, ut Ciceroni placet, est vehemens applicatio animi, ad aliquid agendum magna cum voluntate, profecto mens quae turbata ad plura distrahitur, fideliter occupatur. Sed studii tunc exercitatio plurimum proficit, cum virtus in singulis, quae legit aut audit homo, tacito apud se veri judicii scrutinio convalescit. Ibi namque ratio cuncta examinat, et fructum omnium appendit in statera. Caeterum vita quieta esse non potest, si naturae necessaria subtrahuntur; et econtra si luxuriat animus in deliciis, rerum affluentia lumen orationis exstinguit. Unde fecunda virorum paupertas, et verae humilitatis custos, et socia virtutis, praemissis adderatrix ista compescat, et stimulis suis hominem sui memorem, officio virtutis jugiter instare compellat. Honesta quidem res est, ut ait sapiens, laeta paupertas, nec tamen est paupertas, si laeta, sed Croe