comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc fr̃s ualde cauenda st̃ & timenda: qͥa res eccłie ñ quasi ꝓpriȩ
s ut ꝯmunes ⁊ dño oblatȩ. cũ sũmo timore ñ alios qm in p̃fa-¬
tos usus st̃ fidelit̾ dispensande ne saclegii reatũ incurrant. qui
eas inde abstrahunt uͥ traditȩ st̃. & qͦd peiꝰ ẽ anathemata fiant
& si ñ corpore ut ananias & saphira fecert̃ qͥ mortui cecidert̃ a¬
numa tñ quȩ potior ẽ corpore mortua & alienata a consortio fide¬
liũ cadant ⁊ in ꝓfundũ baratͥ labant᷑ huc usq ũbis urbani
papȩ pͥmi sufficiat nob̃ ex aggerasse cͥmen sacͥlegii qͦd in distra¬
ctione rerũ ȩccłasticarũ ꝯmittunt ep̃i. qui nequaquã in illicita
decimarũ ꝯcessione quã laicis faciunt. symoniã ꝯmittunt. qula
cũ illis decimis nullam spiritalẽ ãministrationẽ illis in iungunt
s manifestũ sacͥlegiũ ut satis arbitram᷑ suꝑiꝰ demonstratũ qa
nadicet rem ȩccłasticã qͣnͣtũ in ipsis ẽ faciunt ñ eccłasticã. Urbanꝰ

Expanded text:
enda, quia res Ecclesiae non quasi propriae, sed ut communes et Domino oblatae cum summo timore non in alios quam praefatos usus sunt fideliter dispensandae, ne sacrilegii reatum incurrant qui eas inde abstrahunt, ubi traditae sunt, et, quod pejus est, anathema fiant, etsi non corpore, ut Ananias et Saphira fecerunt, qui mortui ceciderunt, anima tamen quae potior est corpore mortua et alienata a consortio fidelium cadant, et in profundum barathri labantur. » Hucusque verbis Urbani primi sufficiat nobis exagerasse crimen sacrilegii, quod in distractione rerum ecclesiasticarum committunt episcopi, qui nequaquam in illicita decimarum concessione quam laicis faciunt, Simoniam committunt, quia cum illis decimis nullam spiritualem administrationem illis injungunt, sed manifestum sacrilegium, ut satis arbitramur superius demonstratum, quia videlicet rem ecclesiasticam, quantum in ipsis est, faciunt non ecclesiasticam. Urbanus
Abbreviated transcription (Latin):
suos esfectꝰ ipsũ sacͣmentũ. Qͦ mͦ enĩ corpꝰ absq anima nichi ar
sic sacͣmentũ unitatis absq unitate suos effectꝰ non oꝑat᷑ Nams̃
corpori ut aliquid oꝑet᷑ anima cooꝑat᷑. sic sacͣmento unitatis ut
aliquid opetur ipsa unitas cooꝑat᷑. Et sicut corpꝰ ẽ uiuũ halbe
in se uiuificantẽ sp̃m. eoq subtracto ẽ mortuũ. sic sacͤmentũ in¬
tatis uiuit. si ipsum in unitate & unitas in ipso ꝯsistit. & ab un¬
tate se iunctũ penitꝰ ẽ mortuũ. & ad eos effectꝰ quos effic̃ẽ debent

Expanded text:
suos effectus ipsum sacramentum. Quomodo enim corpus absque anima nihil operatur, sic sacramentum unitatis absque unitate suos effectus non operatur. Nam sicut corpori ut aliquid operetur, anima cooperatur; sic sacramento unitatis, ut aliquid operetur, ipsa unitas cooperatur; et sicut corpus est vivum habens in se vivificantem spiritum, eoque subtracto, est mortuum; sic sacramentum unitatis vivit, si ipsum in unitate et unitas in ipso consistit, et ab unitate sejunctum penitus est mortuum, et ad eos effectus quos efficere debe
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sunt integͣ qͣntũ ad partes pͥncipalit̾ ꝯstitutiuas. qͦd sunt mor-¬
tua scđm testimoniũ augꝰtini. qͦd st̃ extincta scđm testimonium
leonis pp̃. qͦd st̃ irrita scđm testimoniũ placentini ꝯcilii. Lib nẽ
disting̾ẽ int̾ ipsa sacͣmenta que possunt ẽẽ mortua. extincta irrita¬

Expanded text:
quod sunt integra quantum ad partes principaliter constitutivas, quod sunt morquod sunt integra quantum ad partes principaliter constitutivas, quod sunt mortua secundum testimonium Augustini, quod sunt exstincta secundum testimonium Leonis papae, quod sunt irrita secundum testimonium Placentini concilii. Libet nunc distinguere inter ipsa sacramenta qu
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ mortua penitꝰ extincta. Uñ idem leo pp. leoni augͦto de alexan¬
drinis excõmunicatis & tam̃ sacͣmenta ritu ȩccłastico celebrãtib lo¬
quens ita dicit. ꝑspicuũ ẽ quib pietas ur̃a succurrere. & quib de¬
beat obuiare. ne alexandrina ȩccł̃a que semꝑ fuit domꝰ orationis
spelunca nunc sit latͦnũ. Manifestũ quippe ẽ ꝑ crudelissimã ĩmaus¬
ħeticoꝵ sacͣmenta. liceat nc̃ eadẽ affirmare irrita nͥ fuerint ꝑec
cłam ꝯfirmata. Liceat nunc nos ꝯsentire placentino ꝯcilio affir¬
manti penitꝰ irritũ eẽ. & nullas uires habere quicqͥd ł in sacͥs or¬
dinib uł inȩccłasticis reb data ł ꝓmissa pętunia obsequio aut¬
lingua acquisitũ ẽ. Que synodalis censura ꝙ̃ nos ꝑcutit qui amis¬
sa ꝑ aliqͦd cͥmen officia reambiuert̃. & data ł ꝓmissa pecunia obseqͥo
in debito aut lingua reacquisiert̃. Iam de sacͤmentis extͣ eccl̃am ri-
tu tñ eccłastico celebratis quattuor demonstrata sunt. uidelicet

Expanded text:
em sacramenta penitus mortua, penitus exstincta. Unde idem Leo papa Leoni augusto de Alexandrinis excommunicatis, et tamen sacramenta ritu ecclesiastico celebrantibus loquens, ita dicit: « Perspicuum est quibus pietas vestra succurrere, et quibus debeat obviare, ne Alexandrina Ecclesia, quae semper fuit domus orationis, spelunca nunc sit latronum. Manifestum quippe est per crudelissimam immanishereticorum sacramenta, liceat nunc eadem affirmare irrita, nisi fuerint per ecclesiam confirmata. Liceat nunc nos consentire Placentino concilio affirmanti penitus irritum esse et nullas vires habere quidquid vel in sacris ordinibus vel in ecclesiasticis rebus data lingua acquisitum est. Quae synodalis censura etiam eos perculit, qui amissa per aliquod crimen officia reambiverunt, et data vel promissa pecunia, obsequio indebito, aut lingua reacquisierunt. 21. Jam de sacramentis extra Ecclesiam ritu tamen ecclesiastico celebratis quatuor demonstrata sunt, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
extollentia q̃mnsp̃c sc̃s uili creaturȩ supponit᷑ ut p̃monstratũ ẽ
macedonii ⁊ eoꝵ qui cũ ipso blasphemabant sp̃m sc̃m dicen¬
tes eũ pat̾s ac filii seruũ. Qͦd ne uideam᷑ de corde nr̃o ꝓpħare.
patrũ non paucoꝵ testimoniũ subnectere libet. quoꝵ tam
auctoritas qmͣ numerositas fidelem ⁊ ñ ꝯtentiosũ auditorẽ
potest mouere. queq dicimꝰ ꝑsuadere. Septima synodus
nit. Colerabilior ẽ enĩ macedonii ⁊ eoꝵ qui circa ipsũ st̃ sc̃i
sp̃s impugnatoꝵ impia ħesis. Illi enĩ creaturam ut seruum
uendit. siue seruũ. siue aliqͦd eoꝵ que possidet. Similit̾ ⁊ qͥ
emit. dñs uolens eẽ eiꝰ qͦd emerit ꝑp̃ciũ pecumȩ illud acqͥrit
Ita ⁊ qͥ hanc iniquã actionẽ oꝑant᷑. detrahunt spui scõ equali¬
t̃ peccantes his qui blasphemauert dicentes in belzebub eic̃e

Expanded text:
tus sanctus vili creaturae supponitur, ut praemonstratum est, Macedonii, et eorum qui cum ipso blasphemabant Spiritum sanctum, dicentes eum Patris et Filii servum; quod ne videamur de corde nostro prophetare, patrum non paucorum testimonium subnectere libet, quorum tam auctoritas quam numerositas fidelem et non contentiosum auditorem potest movere, queque dicimus persuadere. Septima synodus nit. Tolerabilior enim est Macedonii et eorum, qui circa ipsum sunt, sancti Spiritus impugnatorum impia heresis: illi enim creaturam et servum vendit sive servum sive aliquid eorum quae possidet. Similiter et qui emit, dominus volens esse eius quod emerit, per pretium pecuniae illud acquirit. Ita et qui hanc iniquam actionem operantur, detrahunt Spiritui sancto, aequaliter peccantes his qui blasphemaverunt dicentes, in Beelzebub eice
Abbreviated transcription (Latin):
ant uestim̃ta luctum & pęnitentiã designantia: uos cont᷑ in
miseriis felicitatẽ. in merore gaudiũ. in luctu lȩticiam uesti¬
ũ candore monstratis. S ne magis iniurias u̾boꝵ u̾bis ul¬
cisq. qmͣ obiectis ex ratione respondere uideam̃. his quib
uos iuste impetere possemꝰ ad p̃sens omissis ad ea que obie¬
cistis. taliter respondemus.

Expanded text:
ant vestimenta luctum & pœnitentiam designantia: vos ecōtra in ant vestimenta luctum & pœnitentiam designantia: vos ecōtra in miseriis felicitatem, in mœrore gaudium, in luctu lætitiam, vestium candore monstratis. Sed ne magis iniurias verborum verbis vlcisci, quam obiectis ex ratione respondere videamur: his quibus vos iuste impetere possemus ad præsens omissis, ad ea quæ obiecistis taliter respondemus.
Abbreviated transcription (Latin):
falsis & ꝑditis sccdm nominis intp̃tationẽ. solos uos int̾ om̃s
ꝯstituitis unde & habitũ insoliti coloris p̃tenditis & ad distinc¬
tionem cunctoꝵ totiꝰ fere mundi monachoꝵ int̾ nigros uos
candidos ostentatis. Et certe hec uestiũ nigredo antiquitꝰ hu¬
militatis causa a patrib inuenta. cũ a uob̾ reicitur meliores
uos ipsis candorem in usitatũ p̃ferendo iudicatis. Inde quoq¬
ꝙ regłam cuiꝰ defensores magisqmͣ obseruatores uideri uul¬
tis. ualde tnsgredimini: qua iubente didiscistis. ut de uesti¬
um colore aut grossitudine ñ causent᷑ monachi. Cuiꝰ manifestisi¬
mi p̃uaricatores ẽẽ conuincimini: qui colorem humilitati & ab¬
iectioni magis cõpetentẽ abicitis. & illum quo ꝙ̃ in scͥpturis
gaudiũ & sollẽpnitas figurat᷑ album scilicet contra iam dicta
regule mandata assumitis. Cũq in ualle lacͥmarũ positos
quib p̾cipit᷑. ut semꝑ luctui. nũquã leticiȩ intendant. dece¬

Expanded text:
itis secundum nominis interpretationem, solos vos inter omnes constituitis: vnde & habitum insoliti coloris prætenditis, & ad distinctionē cunctorum totius fere mundi monachorum, inter nigros vos cādidos ostentatis. Et certe hęc vestium nigredo, antiquitus humilitatis causa a Patribus inuēta, cum a vobis reiicitur, meliores vos ipsis candorem inusitatum præferendo iudicatis. De & regulam, cuius defensores magis quam obseruatores videri vultis, valde transgredimini: qua iubente didicistis, vt de vestium colore aut grossitudine nō causentur monachi. Cuius manifestissimi præuaricatores esse conuincimini, qui colorem humilitati & abiectioni magis competentem abiicitis: & illum, quo etiam in scripturis gaudium & solemnitas figuratur, album scilicet, contra iam dicta regulæ mandata assumitis. Cumque in valle lachrymarum positos, quibus præcipitur, vt semper luctui, numquam lætitiæ intendant, dece
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ nouum genus rursum mundo redditũ:
qui se acet̾is diuidentes. om̃ib p̾ferentes. dicunt
qͦd ꝓpħa eos dicturos p̃dixit. Noli me tangere: qm̃
mũdus ego sum. S ut his que in ultimis posuistis in pͥmis re¬
spondeamꝰ. dicite ueri obseruatores reglẽ qͦmͦ uos eam tenere
iactatis. qui nec breue illud capłm ut ipsis ũbis ur̃is ostendit᷑
seruare curatis. quo dicitur. ut monacꝰ om̃ib se inferiorẽ & ui¬
liorem. non solum sua lingua ꝓnuntiet. s ꝙ̃ intimo cordis cre¬
dat affectu: hoccine ẽ inferiorem & uiliorem se credere & ꝓnũ¬
tiare. alioꝵ facta depͥmere. sua extollere. ꝯtempnere alios. S̾
magnũ uideri. cũ scͥptura p̃cipiat cũ feceritis omĩa quȩ uob̾
p̃cepta sunt. dicite serui inutiles sumus: Non iustificabit᷑ in¬
auit ꝓpħa in conspectu tuo om̃is uiuens: & ysaias. uelud pan¬
nus menstruatȩ om̃s iustificationes nr̃e. At uos scĩ uos singula

Expanded text:
rsus mundo redditum! qui se a cæteris diuidentes, omnibus præferentes, dicunt quod Propheta dicturos eos prædixit. Noli me tangere, quoniam mundus ego sum. Sed vt his quæ in vltimis posuistis in primis respondeamus: dicite veri obseruatores regulæ, quomodo vos eam tenere iactatis, qui nec breue illud capitulum, vt ipsis vestris verbis ostenditur, seruare curatis, quod dicitur, vt monachus omnibus se inferiorem & viliorem non solum sua lingua pronunciet, sed etiam intimo cordis credat affectu? Hoccine est inferiorem se credere & pronunciare, aliorum facta deprimere, sua extollere, contemnere alios, sibi magnum videri: cum Scriptura præcipiat, Cum feceritis omnia quæ vobis præcepta sunt, dicite: Serui inutiles sumus? Non iustificabitur, inquit Propheta, in conspectu tuo omnis viuens. Et Esaias. Velut pannus menstruatæ, omnes ius
Abbreviated transcription (Latin):
cuit & subditis. imꝑata seruare. S ad huc ur̃m respõsũ
poscimus. Diristis ꝓ insigni & nota scĩtate. & ꝓ cõmissi adõ
regiminis auctoritate scĩs sequentib pͥoꝵ scõꝵ statuta li

Expanded text:
cuit et subditis imperata servare. Sed adhuc vestrum responsum cuit et subditis imperata servare. Sed adhuc vestrum responsum poscimus. Dixistis, pro insigni et nota sanctitate et pro commissi a Deo regiminis auctoritate, sanctis sequentibus priorum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
la coegerit necessitas. Quid enim: Et si scĩ ñ fuissent: ma¬
gistri ẽẽ desisterent: Anne mͦ nͥ sc̃s fuerit: ęccłȩ p̃eẽ non
poterit Annecesse semꝑ erit miracula ꝯsulere: ut qui p̃¬
ferri cet̾ĩs debeat. possimꝰ agnoscere : Es quid ẽ qͦd dñs ait.
suꝑ cathedram moysi sedert̃ scͥbȩ & pharisei: omĩa quecũq¬
cendo enĩ scdm oꝑa eoꝵ nolite facere: ñ scõs s sceleratos eos
fuisse ostendit. Nam nullo mͦ oꝑa eoꝵ imitari ꝓhibuisset:
si bona eẽ ꝯgnouisset. Quȩ quia imitari ꝓhibuit: certũ ẽ
quia mala ẽẽ iudicauit. Patet gͦ. quia &̃ malis rectorib
om̃is a subditis exhibenda ẽ obedientia. Ex quib colligitur.
quia & si sc̃itas supͣdictis patrib deeẽt auctoritas sola p̃la¬
tionis ad exhibendã eis obedientiam sufficeret. Licuit gͥ eis
ꝙ̃ scĩtate remota. subditis suis quȩ dicta sunt imꝑare: li¬

Expanded text:
la coegerit necessitas. Quid enim? Et si sancti non fuissent, mala coegerit necessitas. Quid enim? Et si sancti non fuissent, magistri esse desisterent? Anne modo, nisi sanctus fuerit, Ecclesiae praeesse poterit? An necesse semper erit miracula consulere, ut qui praeferri caeteris debeat, possimus agnoscere? Et quid est quod Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei. Omnia quaecuvero eorum nolite facere, non sanctos, sed sceleratos eos fuisse ostendit; nam nullo modo eorum opera imitari prohibuisset, si bona esse cognovisset. Quae quia imitari prohibuit, certum est quia mala esse judicavit. Patet ergo quia etiam malis rectoribus omnis a subditis exhibenda obedientia est. Ex quibus colligitur quia, etsi sanctitas supradictis Patribus deesset, auctoritas sola praelationis ad exhibendam eis obedientiam sufficeret. Licuit ergo eis etiam, sanctitate remota, subditis suis quae dicta sunt imperare; li
Abbreviated transcription (Latin):
uentib ipsis & etiam mortuis miraculoꝵ multoꝵ ostensio ne
citando. ꝙ festa sollempnit̃ celebrando. Parem uͦ aliis aucto¬
ritatem ꝓ sͥ cõmissis a dõ officus eos habuisse diximꝰ. qm̃ licet
maiorem aliis eccłȩ patrib. romani pontifices hoc ẽ. & si ꝑ
omuẽ ȩccłam petri auctoritatẽ habeant. parem tam̃ in hoc
hii quos defendimꝰ habent: ut sicut romani p̃sules om̃i.
ꝙ sicut ali pontifices singłis ȩccłiis p̃sunt: ita isti monachiˢ
sus pari ꝑom̃ia potestate & auctoritate pͥncipantur. Nam
licet romanꝰ p̃sul alioꝵ errores corrigere speciali potestate ua¬
leat: habent tñ illi suam suꝑ nos integram potestatẽ. & cul¬
nam patres nr̃i inmutandis ꝓ salute cõmissoꝵ regle quib¬
dam quȩ ꝓ tempore datȩ sunt obseruantiis. potestatem
habuert̃: qͣmuis eoꝵ scĩtatem ad hoc ꝓbandũ asferri nul¬

Expanded text:
ventibus ipsis, et etiam mortuis, miraculorum multorum ostensione dventibus ipsis, et etiam mortuis, miraculorum multorum ostensione dcitando et festa solemniter celebrando. Parem vero auctoritatem pro sibi commissis a Deo officiis eos habuisse diximus, quoniam licet majorem aliis Ecclesiae Patribus Romani pontifices, hoc est etsi per omnem Ecclesiam Petri auctoritatem habeant, parem tamen in hoc ii, quos defendimus, habent, ut sicut Romani praesules omni, et sicut alii pontifices singulis Ecclesiis praesunt, ita isti monachis suis pari per omnia potestate et auctoritate principantur. Nam licet Romanus praesul aliorum errores corrigere speciali potestate valeat, habent tamen illi suam super suos integram potestatem, et, culnam Patres nostri in mutandis pro salute commissorum Regulae quibusdam, quae pro tempore datae sunt, observantiis, potestatem habuerunt, quamvis eorum sanctitatem ad hoc probandum afferri nul
Abbreviated transcription (Latin):
celo eẽt an ex hominib silentium elegert̃. Qd si tacere refugi¬
entes. hoc qͦd p̃misimus responderitis eis scilicet licuisse. istis
uͦ non licuisse: int̾rogamꝰ causam. Respondebitis romanos
pontifices tã ꝓ insigni & nota scĩtate qua p̃diti erant. auã
ꝓ totius ȩccłȩ regimine sͥ cõmisso hoc agere potiusse. ꝯcilia qͦ
catholica obcollectoꝵ auctoritatẽ & scĩtatẽ id meriusse. nr̃is
autẽ quia simił scĩtatis & auctoritatis non sunt. similia ñ
licuisse. Ad hec nos. Si scĩtas & auctoritas in causa ẽ. & hȩc
illi scĩs dispensandi pͥoꝵ decreta licentiam contulert̃. ꝯferent
hanc ⁊ nr̃is quo scĩtas. & forte similis scõs effecit. par quoq
ꝓ cõmissis adõ officus auctoritas ñ defuit. De sc̃ĩtate rectos
mores dĩq ipsum testem habemus. qui eos sͥ placuisse. q ui¬

Expanded text:
coelo esset, an ex hominibus, silentium elegerunt . Quod si tacere refugicoelo esset, an ex hominibus, silentium elegerunt . Quod si tacere refugientes, hoc quod modo praemisimus responderitis, eis scilicet licuisse, istis vero non licuisse, interrogamus causam. Respondebitis Romanos pontifices, tam pro insigni et nota sanctitate qua praediti erant, quam pro totius Ecclesiae regimine sibi commisso hoc agere potuisse; concilia quoque Catholica ob collectorum auctoritatem et sanctitatem idem meruisse; nostris autem, quia similis sanctitatis et auctoritatis non sunt, similia non licuisse. Si sanctitas et auctoritas in causa est, et haec illis sanctis dispensandi priorum statuta licentiam contulerunt, conferent hanc et nostris, quos sanctitas et forte similis sanctos effecit; par quoque pro commissis a Deo officiis auctoritas eis non defuit. De sanctitate, rectos mores Deumque ipsum testem habemus, qui eos sibi placuisse, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
catholica synodus: male egert̃ qmͣ plures & noti scĩtate ro-¬
manȩ sedis p̃sules alioꝵ scõꝵ pontificum romanoꝵ p̃cepta
mutantas: male egit ipse paulus. & sibiipsi extitit contrariꝰ.
quando qͦd pͥus timotheũ discipłm circuincidendo fecerat.
postinodũ ad galathas scͥbens. t̾ribilit̾̃ ꝓhibuit dicens. Ego
rit. hoc concesso. qͦd iustũ putabatur iniustũ dephenditur.
qui sci hactenus fuerant. scĩ ẽẽ cessabunt: ęccła tanto tem¬
pore errorem secuta. errasse iudicabitur. & nunc tandẽ uob
p̃dicantib ad semitam iusticiȩ reducta. uera sequi incipiet.
Si hoc dicere suꝑbũ & blasphemũ iudicatis: sapienti ꝯsilio
pͥma eos mutare potusse. statuta dicetis: aut forte qͦd solum
suꝑ ẽ. tacebitis. Si tacueritis phariseoꝵ uos usos consilio
monstrabitis. qui nec fateri ueritatẽ uolentes. nec eam impug¬
nare ualentes. int̾rogati a dño de ioħis baptismate utrũ de

Expanded text:
Catholica synodus; male egerunt quamplures et noti sanctitate RoCatholica synodus; male egerunt quamplures et noti sanctitate Romanae sedis praesules, aliorum sanctorum pontificum Romanorum praecepta mutantes, male egit ipse Paulus, sibique ipsi exstitit contrarius, quando quod prius Timotheum discipulum circumcidendo fecerat, postmodum ad Galatas scribens, terribiliter prohibuit dicens: Ego rit . Hoc concesso, quod justum putabatur injustum deprehenditur; qui sancti hactenus fuerant sancti esse cessabunt; Ecclesia tanto tempore errorem secuta, errasse judicabitur, et nunc tandem, vobis praedicantibus, ad semitam justitiae reducta, vera sequi incipiet. Si hoc dicere superbum et blasphemum judicatis, sapienti consilio prima eos mutare potuisse statuta dicetis, aut forte quod solum superest tacebitis. Sed si tacueritis, Pharisaeorum vos usos consilio monstrabitis, qui nec fateri veritatem volentes, nec eam impugnare valentes, interrogati a Domino de Joannis baptismate, utrum de
Abbreviated transcription (Latin):
sic loquamur regła regłȩ facti. ñ eam ut diximꝰ sequam᷑. s ip¬
sam nos sequi cogamꝰ. At nos e contͣ
ptimos certe beati benedicti uos defensores ostenditis:
cui defendendo maiores iniuirias irrogatis. Inuirias uͦ
irrogatis: quando sic eum temptatis laudare. ut laudi alioꝵ
scõꝵ uideamini detrahere. Neq enim scĩ crescere de alioꝵ im¬
minutione uolunt: ut alioꝵ detrimentũ ipsoꝵ fiat increm̃¬
tum. Hoc namq apud illos quos suꝑbia diuidit. ñ apud¬
illos quos caritas unit. contingere solet. S ut qͦd dicimꝰ ma¬
nifestius fiat: int̾rogamꝰ. Scĩs illis quos p̃decessoꝵ patrũ sta¬
tuta mutasse supͣdiximꝰ: licuit ea mutare annon: Si dixe¬
ritis non licuit: respondemꝰ. Male gͥ egert̃: quicũq pͥora
decreta mutauert̃. Male egit illicita concedens mat̾monia
anglis sc̃s gregorius. male egit mutans catholicam synodũ

Expanded text:
sic loquamur, regula Regulae facti, non eam, ut diximus, sequamur, sed ipsic loquamur, regula Regulae facti, non eam, ut diximus, sequamur, sed ipsam nos sequi cogamus. At nos econtra. Optimos certe beati Benedicti vos defensores ostenditis, cui defendendo majores injurias irrogatis. Injurias vero irrogatis, quando sic eum tentatis laudare, ut laudi aliorum sanctorum videamini detrahere. Neque enim sancti crescere de aliorum imminutione volunt, ut aliorum detrimentum, ipsorum videatur incrementum. Hoc namque apud illos quos charitas unit, illos quos charitas unit, contingere solet. Sed ut quod dicimus manifestius fiat, interrogamus. Sanctis illis, quos praedecessorum Patrum statuta mutasse supra diximus, licuit ea mutare an non? Si dixeritis: Non licuit, respondemus: Male igitur egerunt quicunque priora decreta mutaverunt, male egit illicita concedens Anglis matrimonia sanctus Gregorius; male egit mutans Catholicam synodum
Abbreviated transcription (Latin):
tis: certum ẽ qͦd erratis. Quom enum condendo regł̃am. carita¬
te carere potuit: qui spũ omniũ iustoꝵ plenus fuit. Si uͦ hoc
sentire ac dicere refugitis: cur qͦd caritate a tanto uiro institu¬
tum fuerat. mutare ꝯtenditis: Anfortasse urãm caritatẽ
eius caritati p̃ponendam eẽ iudicatis: Anillũ ocł̃m qui sub
mom̃to temporis totũ mundũ collectũ ꝯspicere potuit. iuden
ti & ꝓuidenti dĩ acumine uos uincere posse putatis:. Si g
ut diximus regłam sc̃s condere sine caritate nullo mͦ potuit:
patet quia a nemine mutari debuit. Qua ꝓpt̾ aut in iuriã
scõ eiꝰ scͥpta mutando & suꝑ ordinando facietis: aut eum¬
uenerando p̃ceptis ab eo datis in om̃ib obedietis. Suꝑ hec ipsũ
nomĩ regłȩ quomͦ stare queat ignoramꝰ : si ñ eam ut regłam
& p̃uiam sequim᷑. s ad placitum inflectimꝰ & mutamus: & ut

Expanded text:
tis, certum est quod erratis. Quomodo enim condendo Regulam charitatis, certum est quod erratis. Quomodo enim condendo Regulam charitate carere potuit qui spiritu omnium justorum plenus fuit? Si vero hoc sentire ac dicere refugitis, cur quod charitate a tanto viro institutum fuerat mutare contenditis? An fortasse vestram charitatem ejus charitati praeponendam esse judicatis? An illum oculum, qui sub momento temporis totum mundum collectum conspicere potuit, videndi et providendi acumine vos vincere posse putatis? Si igitur, ut diximus, Regulam sanctus condere sine charitate nullomodo potuit, patet quod a nemine mutari debuit. Quapropter aut injuriam sancto, ejus scripta mutando et superordinando, facietis, aut, eumvenerando, praeceptis ab eo datis in omnibus obedietis. Super haec ipsum nomen Regulae quomodo stare queat ignoramus, si non eam ut Regulam et praeviam sequimur: sed ad placitum inflectimus ac mutamus, et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
latius respondimus. caritas ꝑ patres nr̃os ꝓut temporib &
morib ac locis ꝯgruere uidit dispensauit. neq in his uolunta¬
tib uł uoluptatib hominũ. s eoꝵ ȩtñȩ saluti inseriuire studu¬
it. hoc sane uno ea quȩ iusta eẽ desendumus. in usta monstra¬
re potestis. hoc uno uos uictos. uobis uictorib cedere ꝯpelfetis:
sique lege caritatis nobis defendimus. ad caritatẽ non ꝑtine
rationib certis ostenderitis. In his enim om̃ib ut sepe iam
dirimus. ea solum ꝓ tectrice tuti. hostib cunctis inexpugnabi¬
les ꝑmanemꝰ Nam quia scđm dñm. hȩc ẽ in qua unuĩa lex
ẽ omnem legem plenã. om̃e p̾ceptũ finitũ. hocẽ ꝑfectum ea
dispensante existere. quis catholico sensu audeat᷑ negare:
ed forte uos ad ista. Sic regłam caritate uos mutasse diciti.
acsi sine illa a scõ illo ꝯditam affirmare uelitis. Qco si senti¬

Expanded text:
latius respondimus, charitas per Patres nostros, prout temporibus et latius respondimus, charitas per Patres nostros, prout temporibus et moribus ac locis congruere vidit, dispensavit, neque in his voluntatibus vel voluptatibus hominum, sed aeternae eorum saluti inservire studuit. Hoc sane uno ea quae justa esse defendimus injusta monstrare potestis, hoc uno nos victos vobis victoribus cedere compelletis, si quae lege charitatis nobis defendimus, ad charitatem non pertinere rationibus certis ostenderitis. In his enim omnibus, ut saepe jam diximus, ea solum protectrice tuti, hostibus cunctis inexpugnabiles permanemus. Nam quia, secundum Dominum, Haec est in qua universa lex est , omnem legem plenam, omne praeceptum finitum, hoc est perfectum ea dispensante existere, quis Catholico sensu audeat negare? Sed forte vos ad ista: Sic Regulam charitate vos mutasse dicitis, ac si sine illa a sancto illo conditam affirmare velitis. Quod si senti
Abbreviated transcription (Latin):
susceptione utimur: ne scilicet ñ suscepti ad porcoꝵ siliquaᷤ
oc ꝓtecti. ab oꝑe manuũ meliora ei oꝑa ꝓpouendo qui¬
escinus: qm̃ ut de multimͦ sp̃ualiũ oꝑum exercitio
taceamus: nullo nͥ in sano contradicente. meliꝰ ẽ orare qmͣ
arborem secare: testante apło qui dicit. Corꝑał exerticio ad
modicũ utilis ẽ: pietas autem ad omĩa.
inc ẽ quod ñ om̃ib aduenientib hospitib pedes
abliumꝰ non ante om̃s ꝓsternim᷑: qm̃ in ꝯgrua pedũ
ablutione nolumus molestare quos caritas in om̃ib p̃cip̃
letificare. S nec frequentie hospitum numerꝰ fr̃m plerũq
sufficeret: ut om̃ib pedes ac manus abluere. absq reliquoꝵ
p̃ceptoꝵ detrimento p̃ualeret. Qͦoͦ quia caritate mnutatũ
Sic de ieunus. sic de mensa abbatis cum hospitib & pegͥnis.
sic de ferramentis ł rebus monasterii. sic de uiusis ut cuncta
breuit̾ explicemus que insuꝑiorib obiecta sunt. quib & tunc

Expanded text:
susceptione utimur, ne scilicet non suscepti, ad porcorum siliquas Hoc protecti, ab opere manuum meliora ei opera praeponendo quiescimus, quoniam ut de multimodo spiritualium operum exercitio taceamus, nullo, nisi insano, contradicente, melius est orare quam arborem secare, testante Apostolo qui dicit: Corporalis exercitatio ad modicum utilis est, pietas autem ad omnia . Hinc est quod non omnibus advenientibus hospitibus pedes abluimus, non ante omnes prosternimur, quoniam incongrua pedum ablutione nolumus molestare, quos charitas in omnibus praecipit laetificare. Sed nec frequentiae hospitum numerus fratrum plerumque sufficeret, ut omnibus pedes ac manus abluere absque reliquorum praeceptorum detrimento praevaleret. Quod quia charitate mutatum, Sic de jejuniis, sic de mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis, sic de ferramentis vel rebus monasterii, sic de universis, ut cuncta breviter explicemus quae in superioribus objecta sunt, quibus et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
estib uͦ pellitus eadem caritatis regła nos ideo uestit
ut corpꝰ a frigore. & anima defendat᷑ a murmure. Qmuis
in hoc capło. ipsius regulȩ datũ de uestib p̃ceptũ ac simplicit᷑
ut ponitur susceptũ. nobis ad huiꝰ modi uestes habendas suffi¬
ciat. Qd quia iam nos plene supͣ ostendisse credimus: nunc
ĩterare refugimus.
emoralia quoq necessitudini & honestati ꝯfulendo quȩ
nulla necessaria ꝓhibet cuncta honesta amplectit᷑. sepedicta
caritas nobis ꝯcessit. Uñ regłarit᷑ nos ea habere cognoscimꝰ.
Astramentis lectoꝵ siqua ex necessitate addita. subposita ł
suꝑposita nobis sunt. certum ẽ quia ex caritate sunt: & iccir:¬
co regularia ñ eẽ ueracit̾ dici ñ possunt. Nam nos uti semꝑ
insuꝑorib diximꝰ. suꝑflua modis om̃ib detestamur. contͣ
regłam eẽ dicunus. amputanda penitꝰ ꝓfitem᷑. Absit enim

Expanded text:
Vestibus vero pelliciis eadem charitatis Regula nos ideo vestit, Vestibus vero pelliciis eadem charitatis Regula nos ideo vestit, ut corpus a frigore, anima defendatur a murmure. Quamvis in hoc capitulo ipsius Regulae datum de vestibus praeceptum, ac simpliciter, ut ponitur, susceptum, nobis ad hujusmodi vestes habendas sufficiat. Quod quia nos jam plene supra ostendisse credimus, nunc iterare refugimus. Femoralia quoque, necessitudini et honestati consulendo, quae nulla necessaria prohibet, cuncta honesta amplectitur, saepe dicenda charitas nobis concessit. Unde regulariter nos ea habere cognoscimus. In stramentis lectorum, si qua ex necessitate addita supposita vel superposita nobis sunt, certum est quia ex charitate sunt, et idcirco regularia non esse veraciter dici non possunt. Nam nos uti semper in superioribus diximus, superflua modis omnibus detestamur, contra Regulam esse dicimus, amputanda penitus profitemur. Absit enim
Abbreviated transcription (Latin):
mi congressio cũ robusto. incauti cũ diabols eius qui t̾ciam
partem stellarũ celi trahere dicit᷑ intr̾am. cum homine int̾ra
rit ꝯterendo. Ex ore itaq eius cibũ raꝑe querimnꝰ: ac sed̃m
iob ꝯterere molas iniqui. & de dentib eius auferre. p̃dam ꝯ¬
tendimꝰ. Et quia ut p̃fati sumꝰ caritate hoc facimꝰ regle ꝑ cari¬
tatẽ condite. atq animarũ tantũ salutẽ quoqͦmͦ ñ uno scd̾m
uos mͦ querenti. in nullo ꝯtrarii sumꝰ. Nam & nos cũ expedire
uidemꝰ illo ur̃o uno unomͦ libent̾ utim᷑: hoc ẽ annũ ad nouitii
susceptionẽ integrũ expectamꝰ: aliqnͣdo post dimidiũ annũ ce¬
teris illũ fr̃ĩb aggregamꝰ. multotiens ñ tantũ mensem aut eb¬
domodam. s nec biduum p̃stolam᷑. Semꝑ tam̃ qͦd animab uti¬
lius eẽ ꝑpendimus. facere ñ differimꝰ. Sic caritatẽ sequentes.
regulam sequim᷑ dõ obsequim᷑.

Expanded text:
mi congressio cum robusto, incauti cum doloso, ejus qui tertiam mi congressio cum robusto, incauti cum doloso, ejus qui tertiam partem stellarum coeli trahere dicitur in terram, cum homine in terra rit, conterendo. Ex ore itaque ejus cibum rapere quaerimus, ac, secundum Job conterere molas iniqui, et de dentibus ipsius auferre praedam contendimus . Et quia, ut praefati sumus, charitate hoc facimus, Regulae per charitatem conditae, atque animarum tantum salutem, quoquomodo, non uno secundum vos modo quaerenti, ividemus, illo uno vestro modo libenter utimur, hoc est annum ad novitii susceptionem integrum exspectamus. Aliquando post dimidium annum caeteris illum fratribus aggregamus. Multoties non tantum mensem aut hebdomadam, sed nec biduum praestolamur. Semper tamen quod animabus utilius esse perpendimus, facere non differimus. Sic charitatem sequentes, Regulam sequimur, Deo obsequimur.
Abbreviated transcription (Latin):
sine rectitudine tortutudinẽ uos sequi oportebit. id ẽ aut cũ cari¬
tate regłam. aut sine caritate nebulã. retinere necesse erit.S
sicut nebulam impossibile ẽ teneri: sic sine caritate patet re¬
głam a nemine posse seruari. Unde ꝯstat qͦd qñ non ficta ca¬
ritate qmͣ apłs dãpnat. s uera qm ipse celebrit̾ collaudat. ꝓxi¬
mo aliquid impendimꝰ. beati benedicti regłam absq ullo errore
sequimur: qm̃ alit̾ de ea sentire nichil ẽ aliud qmͣ errare. Nec
regłam gͥ sine caritate uouemus: nec eam sine caritate ut hac
ur̃a inuectione dixistis. Cuiꝰ inuectionis capitulis singulis liez
suꝑiꝰ singillatim responderimus: nunc tam̃ uniũsalit̾ responde¬
mus. Quia in nouitiis quos infra annũ suscipimꝰ: regulam op
dm̃ uenientes liceat sathane ad scłm. inmo adint̾itum retͣ¬
here. Uñ eiꝰ temptationib longum dare tempꝰ nolumus. nec

Expanded text:
sine rectitudine tortitudinem vos sequi oportebit, id est aut cum charisine rectitudine tortitudinem vos sequi oportebit, id est aut cum charitate Regulam, aut sine charitate Regulam retinere necesse erit. Sed sicut nebulam impossibile est teneri, sic sine charitate patet Regulam a nemine posse servari. Unde constat quod, quando non ficta charitate quam Apostolus damnat, sed vera quam ipse celebriter collaudat , proximo aliquid impendimus, beati Benedicti Regulam absque ullo errore sequimur, quoniam aliter de ea sentire nihil est aliud quam errare. Nec Regulam igitur sine charitate vovemus, nec eam sine charitate, ut hac vestra invectione dixistis. Cujus invectionis capitulis singulis licet superius sigillatim responderimus, nunc tamen universaliter respondemus, quia in novitiis quos infra annum suscipimus, Regulam optDeum venientes liceat Satanae ad saeculum, imo ad interitum retrahere. Unde ejus tentationibus longum dare tempus nolumus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
głe regula cedat: ac se ꝓ dñantis arbitrio regi ꝑmittat. Nam
si p̃ter eam quicqͣm sͥ uendicare uoluerit: nichil iam se seqͥnti¬
b ꝓderit. S forte ad huc ad pͥora recurritis. & dicitis. Qm̃ bea¬
ti benedicti regłam uos seruare uouistis: oportet ut uota red¬
datis. Ad qͦd nos. Simises istud iteraueritis: id milies a nob̾
responsi accipietis. Regłam uouimus: caritatẽ a uoto ñ ex clu¬
simꝰ Si caritatẽ exclusimꝰ: regła dici non potest qͦd uouimus.
Si eiũ rectitudo regłȩ desit: regula iam ꝯstare ñ pot̾it. Rectitu¬
do autem regulȩ caritas ẽ. Sigͦ caritas excludit᷑ rectitudo ex¬
dudit᷑. Si rectitudo excludit᷑. restat ut tortitudo sequatur. Si
tortitudo sequit᷑: necesse ẽ ut regl̃a destruat᷑. Simul quippe re¬
ctum & distortum ꝯsistere nequeunt. Iam regła destructa: quid uoᷤᷤ
sequi ꝓfiteamini iudicate. Aut enim regulam cũ rectitudine aut

Expanded text:
 Regula cedat, ac se pro dominantis arbitrio regi permittat. Nam  Regula cedat, ac se pro dominantis arbitrio regi permittat. Nam si praeter eam quidquam sibi vindicare voluerit, nihil jam se sequentibus proderit. Sed forte adhuc ad priora recurritis, et dicitis: Quoniam beati Benedicti Regulam vos servare vovistis, oportet ut vota reddatis. Ad quod nos: Si millies istud iteraveritis, id millies a nobis responsi accipietis. Regulam vovimus, charitatem a voto non exclusimus. Si charitatem exclusimus, Regula dici non potest quod vovimus. Si enim rectitudo Regulae desit, Regula jam constare non poterit. Rectitudo autem Regulae, charitas est. Si ergo charitas excluditur, rectitudo excluditur. Si rectitudo excluditur, restat ut tortitudo sequatur. Si tortitudo sequitur, necesse est ut Regula destruatur. Simul quippe rectum et distortum consistere nequeunt. Jam Regula destructa, quid vos sequi profiteamini judicate. Aut enim Regulam cum rectitudine, aut
Abbreviated transcription (Latin):
buerant. ȩccłus dĩ p̃fecit: nͥ multoꝵ saluti ꝯsulens caritas: Eo¬
iussit: nisi earuidẽ ꝑsonarũ utilitatẽ ȩccłȩ utilem eẽ iudicans
caritas. Quid anglis ꝯiugia indulsit. a quib cetõs inhibuit:
nͥ nouelle eoꝵ fidei timens caritas: Quid multa in hunc modũ
uetusta p̃cepta mutauit. quid noua instituit. quid nunc ista. nc̃
illa mandauit: nͥ ꝓ morib temporib locis. nc̃ generalit nunc
specialit̾. semꝑ tam̃ humanȩ saluti sollicite inseruiens caritas:
Cum gͥ sub iure caritatis omĩa canonica mandata. imino scd̃m
bit beati benedicti regłam caritatis dñio ñ subiacere: Qͦmͦ¬
ioħes apłs dicit. Ds̃ caritas ẽ. Si & sine dõ facta ẽ. sequit᷑ quia
iam nichil ẽ. Nam ds̃ xp̃e ait. Sine me nichil potestis facere.
Qd si hoc credere errare ẽ: sequit᷑. ut caritati. uelut doctrici re¬

Expanded text:
buerant, Ecclesiis Dei praefecit, nisi multorum saluti consulens charitas? buerant, Ecclesiis Dei praefecit, nisi multorum saluti consulens charitas? jussit, nisi earumdem personarum utilitatem Ecclesiae utilem esse judicans charitas? Quid Anglis conjugia indulsit, a quibus caeteros inhibuit, nisi novellae eorum fidei timens charitas? Quid multa in hunc modum vetusta praecepta mutavit, quid nova instituit, quid nunc ista, nunc illa mandavit, nisi pro moribus, temporibus, locis, nunc generaliter, nunc specialiter, semper tamen humanae saluti sollicite inserviens charitas? Cum igitur sub jure charitatis omnia canonica mandata, imo secundumbit beati Benedicti Regulam charitatis dominio non subjacere? Quo sine Deo facta est, sequitur quia jam nihil est. Nam Deus Christus ait: Sine me nihil potestis facere . Quod si hoc credere errare est, sequitur ut charitati velut doctrici
Abbreviated transcription (Latin):
rursum ꝓ cõmuni totiꝰ uł ꝓpͥa alicuiꝰ aut gentis aut eccle sa
lute p̃uia in om̃ib caritate mutata sunt. Et quia nec ista
om̃ia facile numerari possunt: sufficiant illa quȩ in supiori
huiꝰ opusculi parte posuimꝰ. Quȩ qm̃ iam scͥpsimus: it̾um sc̃¬
bere recusamꝰ. Nam qui nosse uoluerit: ibi scͥpta inueniet. ad
hoc autẽ nos ista pon̾e nou̾int legentes: ut ostendamꝰ ea regl̃e
decreta quȩ nos p̃uaricari dicitis int̾ ista quȩ mobilia uocamꝰ
ponenda. atq ideo cũ caritas p̃cipit: cui in om̃ib obidiendũ
ẽ. absq ulliꝰ p̃uaricationis timore mouenda. Quisꝰ enĩ coegit
regłam de ũ tnͣsferendis ep̃is a p̃cedentib patrib datam m¬
mutari: nͥ meliꝰ. ꝓudens ȩcłiis caritas: Quid hereticos & cͥnu¬
nosos post ꝯdignam de cͥminib penitentiã qͦd pͥmi patres ꝓhi¬

Expanded text:
rursum pro communi totius vel propria alicujus aut gentis, aut Ecclesiae rursum pro communi totius vel propria alicujus aut gentis, aut Ecclesiae salute, praevia in omnibus charitate mutata sunt. Et quia nec ista omnia facile numerari possunt, sufficiant illa quae in superiori hujus opusculi parte posuimus. Quae, quoniam jam scripsimus, iterum scribere recusamus. Nam qui nosse voluerit, ibi scripta reperiet. Ad hoc autem nos ita ponere legentes noverint, ut ostendamus ea Regulae decreta, quae nos praevaricari dicitis, inter ista quae mobilia vocamus ponenda, atque ideo, cum charitas praecipit cui in omnibus obediendum est, absque illius praevaricationis timore movenda. Quid enim coegit Regulam de non transferendis episcopis a praecedentibus Patribus datam immutari, nisi melius providens Ecclesiis charitas? Quid haereticos et criminosos, post condignam de criminibus poenitentiam, quod primi Patres prohi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta. Quib licet similia multa sint alia. hec tñ ad elucidendũ
qd uolumꝰ nob̃ sufficere c̃dimꝰ. Ista namq nulla inueniunt᷑ ra¬
tione. nulla unqͣm dispensatione ĩmutata. Quiꝰ enĩ catholicoꝵ
patrũ ne ds̃ ex toto corde & ex tota anima. & ex tota meute dilige¬
ret᷑ p̃cepit. uł parum quid mandato huic detraxit: Quis ꝓxi¬
mum ñ ut se ipsum a se diligendũ eẽ negauit. Quis ł in modi¬
co suꝑbire indulsit: Quis fornicari. quis mentiri. quis furari.
quis rem ꝓxrimi ꝯcupiscere unquã ꝑmisit: Patet gͦ hec & mul¬
ta talia eẽ ꝓrsus ĩmobilia. Int̾ illa uͦ quȩ moueri dispensatiue
possut. patrũ auctoritatẽ sequentes ea eẽ diximꝰ quoꝵ pleraꝙ
in ecełasticis canonib inuenimꝰ. quȩ sicut ꝓ cõmuni totiꝰ uł
ꝓpͥa alicuiꝰ eccłȩ utilitate cum ñ existerent in uenta sunt. sic

Expanded text:
praecepta, quibus licet similia multa sint alia, haec tamen ad elucidandum praecepta, quibus licet similia multa sint alia, haec tamen ad elucidandum quod volumus nobis sufficere credimus. Ista namque nulla inveniuntur ratione, nulPatrum, ne Deus ex toto corde, ex tota anima et ex tota mente diligeretur praecepit, vel parum quid mandato huic detraxit? Quis proximum non ut seipsum a se diligendum esse negavit? Quis vel in modico superbire indulsit? Quis fornicari, quis mentiri, quis furari, quis rem proximi concupiscere unquam permisit? Patet ergo haec et multa talia esse prorsus immobilia. Inter illa vero, quae moveri dispensative possunt, Patrum auctoritatem sequentes, ea esse dicimus quorum pleraque in ecclesiasticis canonibus invenimus, quae sicut pro communi totius vel propria alicujus Ecclesiae utilitate, cum non existerent, inventa sunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
oc tñ reducere ad memoriam caritas ur̃a debet: tio¬
qͦd diuina mandata partim mobilia. partum uͦ sunt
immobilia. Diuina uͦ mandata diximꝰ. ñ solum ea quȩ
ꝑ scipsam in carne diuinitas apparens hominib tra¬
didit. aut ea que ꝑ apłos teneri constituit. siue illa quȩ ante su¬
multoꝵ catholicoꝵ ꝯsensu seruari p̃ceꝑunt. Idem enĩ diuinus
sp̃s qui pͥoꝵ patrũ cordib se infundens. humanȩ saluti congru¬
entia ꝑ eos dedit p̃cepta: ꝑ hos quoq qui recentiores uidentur
hominũ salutem oꝑari. salubria iubendo ñ destitit. ꝑ diũsos gͥ
p̃cones eiꝰdem dñi u̾ba edita ueneram᷑. indiũsis organis eiusdẽ
la ratione ꝑmutunt. Et ut ea que ultima diuidendo fecimꝰ.
quia digniora sunt. exponendo pͥma faciamus: de ĩmobiliũ
numero dicimus eẽ. nam cuncta ñ uacat collig̃e. illud ma¬
ximũ & pͥmũ dilectionis dĩ mandatũ. sccdm quoq huic si¬
mile de ꝓrimi dilectione. s & humilitatis caritatis & castitatis

Expanded text:
oc tamen reducere ad mentem charitas vestra debet quod divina mandata, partim mobilia, partim sunt immobilia. Divina vero mandata diximus, non solum ea quae per seipsam in carne divinitas apparens hominibus tradidit, aut ea quae per apostolos teneri constituit, sive illa quae ante sumultorum Catholicorum consensu servari praeceperunt. Idem enim divinus Spiritus, qui priorum Patrum cordibus se infundens, humanae saluti congruentia per eos dedit praecepta, per hos quoque, qui recentiores videntur, hominum salutem operari, salubria jubendo, non destitit. Per diversos igitur praecones Domini verba edita veneramur, in diversis organis ejusdem la ratione permittunt. Et ut ea quae ultima dividendo fecimus, quia digniora sunt, exponendo prima faciamus. De immobilium numero dicimus esse; nam cuncta non vacat colligere, illud maximum et primum dilectionis Dei mandatum, secundum quoque huic simile de proximi dilectione; sed et humilitatis, castitatis, et veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
t. Q auia omĩa sufert. uideant utrũ cam habeant. qui
ñ solũ malitiã maloꝵ ferre nequeunt. s nec frm indigen¬
tiam sustinere. ł necessaria ministrando. eam supplere cũ
possint nolunt. Hoc eodem caritatis scuto ab impugnan¬
tium ictib incunctis subsequentib capitulis nos muni¬
mus: quod certe tantȩ soliditatis & fortitudinis ẽ ut nullo
qͣnͣtumlibet ualido irruentiũ impetu penetrari ualeat.
oc & inpulmentarioꝵ obiectione obtendimꝰ: eoq nos si

Expanded text:
t, et omnia sustinet , videant utrum eam habeant qui non solum malorum malitiam ferre nequeunt, sed nec fratrum indigentiam sustinere, vel necessaria ministrando eam supplere, cum possint, nolunt. Hoc eodem charitatis scuto ab impugnantium ictibus in cunctis subsequentibus capitulis nos munimus: quod certe tantae soliditatis ac fortitudinis est, ut nullo quantumlibet valido irruentium impetu penetrari valeat. Hoc et in pulmentariorum objectione obtendimus, eoque nos,
Abbreviated transcription (Latin):
Gant gͥ & fructũ ferre gestiant plantaria mortis & surculi ȩt̃¬
ns ignib deputati. symoniaci ꝯductores & ꝯducticii. cet̾ĩq ne¬
ptiatores. flagello dm̃co eiecti de domo dñi. & om̃s ħetici & scis¬
natici ab unitate p̃cisi. & ideo penitꝰ infructuosi. Nam quicqͥd
apud eos agit᷑ qͦd cũq quasi sacrũ ł sacͣmentũ celebrat᷑. tamue¬
re ũbo uite & spu u̾itatis caret. qͣm uere palmes nisi manserit
in uite fructũ ferre non potest. qm uere manus abscisa a corꝑe
niere ł oꝑari non potest. Igit᷑ cũ in om̃ib gestis ac dictis in qͥb
tistimoniũ xͥ recipimꝰ. hoc oporteat notari & signari quia ds̃ ue¬
nr ẽ hoc eiꝰ testimoniũ tanꝙͣ a dõ. tanꝙͣ a ueracissimo teste ꝓla¬
tũ diligent̃ ẽ notandũ. & iniuolabili fides signaculo signandum
uͥ ait. Manete in me & ego in uob̾ addiditq. Sicut palmes non

Expanded text:
Eant igitur et fructum ferre gestiant, plantaria mortis et surculi eterEant igitur et fructum ferre gestiant, plantaria mortis et surculi eternis ignibus deputati, symoniaci conductores et conducticii ceterique negociatores, flagello dominico eiecti de domo Dei, et omnes heretici et scismatici ab unitate precisi, et ideo penitus infructuosi. Nam quicquid apud eos agitur, quodcunque quasi sacrum vel sacramentum celebratur, tam vere verbo vite et spiritu veritatis caret, quam vere palmes; nisi manserit in vite, fructum ferre non potest, quam vere manus abscisa a corpore vivere vel operari non potest. Igitur cum in omnibus gestis ac dictis, in quibus testimonium Christi recipimus, hoc oporteat notari et signari, quia Deus verax est: hoc eius testimonium tanquam a Deo, tanquam a veracissimo teste prolatum diligenter est notandum et inviolabili fidei signaculo signandum, ubi ait: Manete in me, et ego in vobis; addiditque: sicut palmes non
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. salutẽ. Sc̃ificationẽ ꝙ̃ in reb inamina ut in crismate
ł in templo manufacto. que ꝑ u̾ba & alia sacrarũ rerũ signa sc̃i¬
cant᷑. ꝑmutationẽ ut in pane & uino que dũ sacͥficant᷑ in aluo
ꝑmutant᷑. Salutẽ. quia fideles digne sacͣmentis participantes qs
tionẽ. ꝑmutationẽ & salutẽ. oꝑat᷑ in sacͣmentis & cũ sacmentis uiꝰ
catholici sacͣmentoꝵ cȩlebratores. Qm̃ diu enĩ ꝑ unitatẽ fide
magistro ꝯcordant u̾itatis. unitatis uinculũ seruantes id ipsũ
sentiendo.om̃s in xp̃o manent. & singuli de spu eiꝰ uiuentes
int̾nȩ uiriditatis grãm habent. uiuuitq insalutẽ ꝯmunicanti¬
ũ illis qͦd cũq celebrant sacͣmentũ in eccła xp̃i. xp̃c namq in¬
ꝑ itete credit᷑ ꝙ̃ si inmorib sius rephensibiles iuueniant᷑ dum
nͥ manitatis ꝯpage maneant ꝙ uni uiti quȩ xp̃e ẽ inheant. At
ũ dissentientes. seseq ꝑ hereses & scismata ab unitate ȩccłȩ diui

Expanded text:
nem, salutem. Sanctificationem etiam in rebus inanimatis, ut in crismate vel in templo manufacto, que per verba alia sacrarum rerum signa sanctificantur, permutationem, ut in pane ac vino, que dum sacrificantur, in aliud permutantur, saluttionem, permutationem et salutem operatur in sacramentis et cum sacramentis unus catholici sacramentorum celebratores; quamdiu enim per unitatem fidei magistro concordant veritatis, unitatis vinculum servantes, id ipsum sentiendo omnes in Christo manent, et singuli de spiritu eius viventes, interne viriditatis gratiam habent vivitque in salutem communicantium illis, quodcunque celebrant sacramentum in ecclesiesse recte creditur; etiamsi in moribus suis reprehensibiles inveniantur, dummodo in unitatis compage maneant et uni viti que Christus est inhereant. At vero ubi dissentientes seseque per hereses et sc
Abbreviated transcription (Latin):
chadicens reus erit ꝯcilio. s arbitram᷑ eos reos iudicio. sicut eum qui
fr̃i suo irascitur dicimꝰ reum iudicio uidelicet ñ humano s diuino.
ad quẽ spectant omĩa que fiunt in occulto. Qd gͦ de occultoꝵ heticoꝵ
sacm̃tis rei ueritas habeat. illiꝰ iudicio seruandũ putamꝰ. qui si &̃

Expanded text:
ca dicens reus erit concilio; sed arbitramur eos reos judicio, sicut eum qui ca dicens reus erit concilio; sed arbitramur eos reos judicio, sicut eum qui fratri suo irascitur, dicimus reum judicio, judicio videlicet, non humano, sed divino, ad quem spectant omnia quae fiunt in occulto. Quod ergo de occultorum haereticorum sacramentis rei veritas habeat, illius judicio servandum putamus, qui si
Abbreviated transcription (Latin):
ditate ac suco carentẽ. & ideo iudeoꝵ qui blasphemant xp̃m cͥcumei¬
sioni ꝑ om̃ta ꝯsimilem. Nam sicut iudei blasphemant xp̃m & tam̃
portant signũ natiuitatis eiꝰ indicantiũu sic heretici & marime ut p̃¬
ostensum ẽ symoniaci blasphemant sp̃m sc̃m̃ & tam̃ celebrant sig
rem quia ut suꝑiꝰ det̾minauimꝰ ñ nili de manifestis & in dubitatis
atq sẏnodalit̾ dampnatis hereticis agimꝰ. Illosq tantum symoni¬
acos quasi reos ꝯcilio in scĩs ꝯciliis dampnatos asserimꝰ quos in fel¬
le amaritudinis & obligatione impietatis ꝑ hoc eẽ ꝯstiterit. qͦd eoꝵ
hymonia in dubitata cernit᷑. & ob hoc eoꝵ officiũ a romana sede in¬
t̃dicit᷑. Ubi enĩ symoniaci ł cetĩ ħetici sic latent. ut ꝓ catholicis a ca-¬
tholicis habeantur ñ eos iudicamꝰ reos ꝯcilio. sicut e ñ qui fr̃ĩ suo ra¬

Expanded text:
ditate ac succo carentem: et ideo Judaeorum qui blasphemant Christum circumciditate ac succo carentem: et ideo Judaeorum qui blasphemant Christum circumcisioni per omnia consimilem. Nam sicut Judaei blasphemant Christum, et tamen portant signum nativitatis ejus indicativum, sic haeretici et maxime, ut praeostensum est, Simoniaci blasphemant Spiritum sanctum, et tamen celebrant signus esse lectorem, quia ut superius determinavimus, non nisi de manifestis et indubitatis atque synodaliter damnatis haereticis agimus, illosque tantum Simoniacos quasi reos concilio in sanctis conciliis damnatos asserimus, quos in felle amaritudinis et obligatione impietatis per hoc esse constiterit, quod eorum Simonia indubitata cernitur, et ob hoc eorum officium a Romana sede interdicitur. Ubi enim Simoniaci vel caeteri haeretici sic latent, ut pro catholicis a catholicis habeantur, non eos judicamus reos concilio, sicut eum qui fratri suo ra