comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UA RTUS
qui primus regum
francorũ adcultũ
di docente brato
rgnũ sortitus est. Quiȩ laborata
ima ioribus dignitate potitus.
um & plurima strenue gesserit.
cum praecipuae illud memorabi¬
lesuar potentiae posteris reliquit
inditiũ: quod rebellantibus ad-¬
uersum se saxonibus. ita eos armis
perdomuit: utomnes uirilis sexus
ciusdẽ terrae incolas. quẽ gladu
quẽ tum fortr gerebat longitudi.¬
nẽ excessissent peremerit: quip¬
pe utiunioribus tumoris ausũ re.¬
codatio illius uitalis seu mortife¬
igladiamputaret. Tanta tum
francoꝵ potentia : tanta regũ ani.¬
mositas erat. Quomodo aut̃ uel
qualit᷑ hoc per egerit: insubse.¬
quentibus suo ordine plenius in¬
timabitur. Euit nempe idem
rex chlotharius patientia deditꝰ
litteris rruditus : timens dm̃. Aec.¬
clesiarũ & sacerdotũ magnusdi¬
tator: pauperibus elemosinã tri¬
buens: benignũ se omnibus &
pretate plenum ostendens: belli-
gerator insignis: uenationibus
ferarũ nimũi assidue utens.

Expanded text:
uartus qui primus regum Francorum ad cultum Dei, docente beato regnum sortitus est. Qui elaborata a maioribus dignitate potitus, cum et plurima strenue gesserit, tum praecipue illud memorabile suae potentiae posteris reliquit indicium, quod, rebellantibus adversum se Saxonibus, ita eos armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tum forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit, quippe ut iunioribus tumoris ausum recordatio illius vitalis seu mortiferi gladii amputaret. Tanta tum Francorum potentia, tanta regum animositas erat. Quomodo autem vel qualiter hoc peregerit, in subsequentibus suo ordine plenius intimabitur. Fuit nempe idem rex Clolitteris eruditus, timens Deum, ecclesiarum et sacerdotum magnus munerator, pauperibus eleemosynam tribuens, benignum se omnibus et pietate plenum ogerator insignis, venationibus ferarum nimium assidue utens. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
fecunda terris. arboribus nemori¬
sa. & uineis uberrima. constipita
populis. referta commereus. Ae
uariis commeatibus unda fluminis
circum fluente. Quae siquidẽ unt
multimoda commoditatũ genen
& iam alueo suo magnam piscum
locum : dĩ famulus elegit exp¬
tendum.
Aͥd quem cum primo fide armin
& confessionis constantua
roboratus accessiss& intrepidus

Expanded text:
fecunda terris, arboribus nemorofecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam pisciumlocum Dei famulus elegit expetendum. Ad quem cum primo fide armatus et confessionis constantia roboratus accessisset intrepidus
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimi principis apłoꝵ & magis¬
tri sui informatus exemplo. qui
romanȩ crudelitati se propt᷑ iħu
xp̃i nomen in merseraat. quo
amplius apud gallias gentilitaus
feruere cognouit errorem. illi
intrepidus & calore fidei ar
accessit : ac lutẽtiam parisiorũ .
ducente peruenit. Doctrinag
clarus. miraculis coruscans &un
tutũ signis : quae atheniensiũ mi¬
tro paulo docente didicerat. gilla
ministrauit. Nonueritus meredi¬
la gentis expetere feritatẽ. qui
uirtutẽ suam praeteritarũ poenr
recordatio roborabat. Torments
expertus multis. morte tandẽ a¬
secuturũ se uitam. tota nihilomiuns
intentione desiderans: ut qui iam
erat xp̃i nominis int̾ multa tor¬
mentoꝵ flagella perfectus con¬
fessor: fieri mortis multatione
mereretur & martyr. Tune me¬
morata parisiorũ ut sedes regu
conuentu gallorũ Ac germanorum
& nobilitate pollebat: quia erat
salubris aere. iocunda flumin

Expanded text:
beatissimi principis apostolorum et Magisbeatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine,
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa. adño indie retributionis
merearis audire. Euge serue
bone & fidelis: quia suꝑ pauca
fuisti fidelis. supra multa te con¬
stituã: intra ingaudiũ dñi tui.
citate gentis barbaricȩ: ꝓcerto
sciens. quia quiplus laborat. plus
mercedis accipi& Socios quoq &
comministros uerbi plures. & pro-¬
batos uiros adhibuit : illiq dixcit.
lo: ita sit tecũ in om̃ibus quocumq
te uerteris. Esto robustus: tũ enĩ
maximã. & innumerabilẽ populi
multitudinẽ introduces inueram
repromissionis terrã filiorũ isrł.
Ꝙ dans pacẽ omnibus: ita hanc uere
Qui simul properantes. & circum¬
circa dñm praedicantes: appulert
portũ arelatensiũ ciuitatis. Edẽ¬
inde quibusdã inpartes necessarias
prout ei uisum fuerat destinatis.
id enismacharius dẏonisius quisedis
apostolic e priuilegiũ tradente
sibi beato clemente petri apłi suc¬
cessore. uerbi diuini semina galli¬
cis gentibus eroganda susceperat.

Expanded text:
diffusa, a Domino in diebus retributionis diffusa, a Domino in diebus retributionis merearis audire: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intracitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Slo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus, ita hanc verae CAPUT XX. Qui simul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
in remediabiliter occupauerat.
prouideret ariete tali destrue¬¬
re. tantoq peritissimȩ eloquen¬
tiae spiculo gentilitatẽ perfodi.
quo ante ut munitissima defen¬
sione erat solita gratulari.
Atq omnem hanc galliã ipsius
donisii apostolatu disponer&
subleuari. quã mercurio daemo¬
nica seruitute constabat mise¬
rabiliter ancillari: beati clemen-¬
tis cor tetigit. & ut istius modi
uerbis practiosum dyonisiũ allo¬
machari dyonisii: quanta est
messis dominicie sationis & quam
panci sunt operarii. Quia
ergo de omnibus catholicȩ pie¬
tatis es sufficienter edoctus. &
partes aggrediens occidentis.
utbonus miles xp̃i praeliare
petro tradidit. & ego scãe he¬
reditatis iura suscepi. ut uili¬
gandi soluendiq auetoritate
tibi semper presto sit diuina
potestas: nostris orationibus
sorte apostolica nr̃a auctoritate
omnẽ suscipiens galliã. opus fac
euangelistę. niynisterium tuum¬
imple: ut xp̃i noticia pertẽ ubiq

Expanded text:
irremediabiliter occupaverat, irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum Dionysium alloMacari Dionysi, quanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, etpartes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare Petro tradidit, et ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuumisti notitia per te ubique
Abbreviated transcription (Latin):
rcis romane menus sui auspice
po praesentiã intulit. qm̃ fidei
uecessitas ad suscipiendũ dĩ uerbũ
euidens ingentibus quas per¬
trainsierat ostu apertio morosius¬
cum detinuit beatũ clementẽ
ce sedis iam apicẽ gubernantẽ in¬
uenit. A quo idem gloriosus
dñi atheniensiũ archi ep̃s dyo¬
nisius. mox ut se potuerunt inuicẽ
silutare dignoest cum honore
usceptus : & proscitatis aceruditio¬
nis suae reuerentia. seu anterioris
iaternitatis coniunctione. loco
maximȩ uenerationis est habitus.
uumquo & iam promutua collo cu¬
tone a postolicarũ sanctionũ. &
dulcedine sp̃ualis dilectionis ali¬
quandiu familiarissime con uer¬
satus in modici amoris uterq
uinculis sese constrinderant.
Sed cum ds omnipotens ueri solis
dni scilicet iħu xp̃i radio splen¬
di dissimo. & orientali idest scĩs¬
simo donisio occidentales
tenebras uell& sua gratia inlus-¬
trare. & murum ualidissimũ in¬
fidelitatis qui totius galliae
& germaniae terminos poene

Expanded text:
sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinuit, beatum Clementem apostolicae jam apicem gubernantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene
Abbreviated transcription (Latin):
tus quendã lisbiũ uirũ honetas¬
inĩ cuitatis parisiacȩ. qui eius pra
sosie baptismatis consecratur. & co¬
aidie fideliũ mimerus augmentatur.
usum est mibi agrũ secretaru tui
ꝓrictio a tua frat᷑nitate suscipere.
e d omũ baptismatis ibi construere.¬
r consecrare: quo ad laudes diuinas
scrimentorũ ministris cȩlebrantib
nopulus dõ dignus possit conflue
t &charisiata diuina percipere

Expanded text:
us, quemdam Lisbium, virum honoratissimum civitatis Parisiacae, qui ejus praetione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii tui agrum pretio a tua fraternitate suscipere, et domum baptismatis ibi construerecavit, quo ad laudes divinas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere
Abbreviated transcription (Latin):
pauli ei uerba ꝑ ordinẽ nuntiauis.
Oronisius uero electionis gratia an
prȩuentus. ut cęcum respexit na
ante luminibus contueni
ait adeũ. Es netu ille: quẽ cecũ nas
cuncti cognourrunt affines.
Cui ille respondit. Ego nempt i
ceco nato accenus sol non illuoxit.
desẽ piulus cuius tibi defero man-¬
p silubria. iħu dep̃i magistri sui
muocata uirtute: sanitatis mihi lum̃
Ndilsit. Qui protinus surgens. cũ
oidomo & damari uxore sua. quã
rsumer& more terrena nobilita¬
s. propt̃ amorẽ suscipiendȩ carȩ
scbolis eum sui coegere parentes:
iamandata properat scĩ pauli.
rdensq fidelit̃. & abnegatis errori¬
lus paganorũ. sacri est baptismatis
indi respersus: acsic demũ sẽtradi¬
dit eius magifterio plenius imbuen¬
as archanis a ecclesiasticę sc̃i tatis
inseparabilis quocumq gressum
mnouerat abeato paulo apło atheni¬¬

Expanded text:
Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendutis arcanis ecclesiasticae sanctitatis inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per tri
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscens. scm̃ uero sp̃m̃ & uerbi
uitalia in pauli doctrina euidenti¬
sime sentiens. diuino lumme corde
tactus eidẽ paulo cessit: & abeo
exprtit. quatinus pro illo ipsius d
quẽ praedicabat miscđiam deprit¬
carctur: ut illius cultor urrus. &
suis mereretur esse discipulus
Iiter: cecus quidã cepit cũ obsectitu¬
nis uocibus compellare. Sc̃s autẽ
apostolus: crucis signũ clausi ana¬
tiuitate eius oculis imposiut dice
Xp̃c dñs & magister nr̃. qui ocilis
lutũ imposuit cecinati. & lumed¬
ei restituit: ipse tẽ potentia suai
inlumin&. Quem mox uidentẽ
his estuerbis affatus. Uide inquiis
ad dronisiũ: & dicei. quia paulus
seruus iħu xp̃i ad tẽ me misit ut
memor sponsionis tuȩ ad eũ uenire
non differas: quo baptismũ salutis
accipiens. ab omnibus possis absolo
nexibus delictorũ. Isautẽ qui lim
recepit. obȩdient̃ uerba iubentis
impleuit: & ad dronisiũ properans

Expanded text:
cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius cultor verus et suus mereretur esse discipulus.iter, caecus quidam coepit eum obsecrationis vocibus compellare. Sanctus autem apostolus, crucis signum clausis a nativitate ejus oculis imposuit, diceominus et magister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans,
Abbreviated transcription (Latin):
predico uobis: quẽ in cognitũ ap¬¬
gine. passus sub pontio pilato pro
salute humana: mortuus est & re¬
surrexit: cȩlosq ascendens. sed &
nunc indeatera dĩ patris. uerus
ds̃ & uerus homo. perquẽ facta st̃
omnia: & uenturus est infine
scłi. iudex omniũ quȩ geruntur.
Qui notus est iam iniudea ds̃: & maga
propt̃ quẽ in cognitũ usq nimc
habiustis. modo cognoscite: quia
ipse est solus ds. & prtt̾ eũ non est.
ałt: qui nos demorte sanguinis
sui prrcio reduxit aduitã: qui cę¬
lũ & terrã homines scilic & ͦ angłos
inunitate regni sui coniunxit:
qui mortificat iniustos. & uiuifi¬
cat pios: qui claudit & nemo
pracdicante. & templã singula
per lustrante. commendando
quẽ amica curiositate a thenienses
propt̃ ipsã nouitatẽ officiosissint
acceptabant: dyonisius uerã doe¬
nã & dogma salutis audiens. &
nihil esseidola quibus seruiebit
quinmagis demonia quã deos q̃

Expanded text:
predico uobis quem incognitum appredico uobis quem incognitum apgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, et venturus est in fine saeculi judex omnium quae geruntur. Qui natus est in propter quem incognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus, et praeter eum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat justus et vivificat pius: qui claudit, et nemo praedicante et templa singula perlustrante, commendando quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemonia quam deos esse
Abbreviated transcription (Latin):
lus quid cõler&: & quibus numini¬
bus intam̃ spatioso & uenerabili
loco inserur&. Qui respondit
dyonisius. Deos quos coluerunt
patres nr̃i. quorũ uirtute &
sollertia mat̾ terra continetur:
hos colimus. & ad oramus. Aras
& priapi nomine & honore sa¬¬
crate sunt. Dum urro paulus
singula altaria & simulac hra
falsorũ drorũ per lustrass&: inter
ceteras aras repperit altare unũ.
cui erat titulus superscriptus.
dõ ignoto. Et conuersus ad eũ
paulus: in terrogauit eum dicens.
Quis est ille ds̃ ignotus .o Adquẽ
dronisius: ad huc inquit non ȩst
ipse ds̃ demonstratus int̾ deos: sed
est in cognitus nobis. & sđo uentu¬
ro futurus. Ipse enim est ds̃ qui
regnaturus est incęlo & in terra:
& regnum ipsius non accipi& finẽ.
Subiungens itaq paulus ait. Quid
uobis uidetur: homo erit. ansp̃s
& ipse renouaturus est mundũ
Sed adhuc in cognitus est hominib:
qm̃ a pud dm̃ incęlo conuersatio
eius est. Etait paulus. Illum dm̃

Expanded text:
lus, quid coleret, et quibus numinilus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras,et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in coelo et in terra, et regnum ejus non accipiet finem. Subjungens itaque Paulus ait: Quid vobis videtur? homo erit, an spiritus t ipse renouaturus est mundum; sed adhuc incognitus est hominibus quoniam apud deum in celo est conuersatio eius». Et ait Paulus: «Illum deum
Abbreviated transcription (Latin):
texit caligint: ea rundẽ tenebra¬
tũ signo antra minso & inaudi¬
d acconitus. ut ominiũ litterarũ
disciplinis edoctus didoit. Hȩc nox¬
quã nr̃is oculis nouã descendisse
miramur. totius mundi uerã lucẽ
aduenturã signauit: atq dm̃ hu¬
mano generi effulsurũ serena
dignatione dictauit.
Unde ex pletis proquibus perre&¬
erat felicit᷑ reduit: arciq totius
urbis athene pryerat. & curie
ariꝗ pagi praesidens. omniu ne¬¬
gotiorũ ciuiliũ publicȩ & priuatĩ
ut nobilior nobilissimis modera¬
mina disponebat. atq int̾ primos
primus sophistica & sigillogisti¬
ca unuersalñ doctrinarũ
acumina & strõphas. infulatus
toga philosophica. ciuibus ac
undiq adid studiũ conflurntib
profundebat. Hunc siquidem
uatẽ qui olim paganis ad huc
uisceribus tanti mysterii. quod
s& ualuit reserare. ut pote loci
primatẽ cum ario pagũ adiss&.
erectis aduerbũ omniũ auribus
in terrogare specialit cepit pau¬

Expanded text:
texit caligine, earumdem tenebratexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec noxquam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit. CAPUT VI. Unde expletis, pro quibus perrexerat, feliciter rediit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod um valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Stirni professus est fore discipulũ
quda die paulũ ad ario pagũ dux¬
sent. ut ibi eoxamen sua doctrina
xoperet adorsus est dyonisiũ: qui
obplenitudinẽ diumȩ supernorũ
nimmũ scientię theosophus. id
et dm̃ sapiens. & a regione urbis
quã sedulo commorabatur. &
matis principabatur ario pagĩta
genuino quasi uocabulo utebat᷑:
ltssimo sanguine primi & magni
honisii: Non illius se mele uelꝰ
deucalionis: sed rius quiuitis inuen-¬
tor apud athenas insignis est ha¬
bitus. longissima & clara progemę
propagatiis. Hic namq annos ata¬
tis quinq & iiiginti agens. & cunc¬
ts penȩ artibus copiose imbutus:
crementi studio excitus una
cum apollo fanio conphilosopho
suo astrologice discipline uoto
egrpti cliopolim trans migrauit.
bi simul cũ eo degens. quando dis̃
salute inuidia iudeorũ cruci
pependit affixus. & sol sui dñi
mortẽ pauescens. lucis suȩ radios
aq orbisclimata tenebrarũ ob-¬

Expanded text:
Saturni, professus est fore discipulum.Saturni, professus est fore discipulum.quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Deus salute invidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios atque orbis climata tenebrarum ob
Abbreviated transcription (Latin):
impetu oppręssa & int̃ capta
dirimitur.
Ubi maduentu pauli quidã
nobilis erat. qui simmis tes idest
conscretalis apollo kronos pagiti
qm̃ in eadẽ urbis regione cȩteri
praecellebat nominabatur: cius¬
dã apollinis nobilissimi athem¬
ensiũ principis prosapia diruat.
Cuius pat̾ nicolaus uir magnimge¬
nii. litterarũ studio pollens: enus
& argolicȩ artis magist̃ fuit.
Huius igitur filius apollo. dumn
philosophorũ scolas clarus hale¬
retur. & autenticas bibliothecs
reuolurret. deditusq esset phi¬
losoplniȩ. & uanis suꝑ ftitionibus
ritu paganorũ: audiuit paulu
a postolũ noua & inaudita ai¬
tra dogiata predicantẽ. Et el
ci resistere non ualeret: inue us
uerã eẽ doctrinã. quã paules
apiid athenas docuit. Reli¬
qieas ergo demonicas ludificatio¬
qs & gentilicas adinuentiones.
rauolitus apłi prdibus depracat᷑
Ned: ut illi uerã doc trinã &xuiã
silitis ostenderet: sẽq zep̃i & non

Expanded text:
impetu oppressa et intercepta impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, et non
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi &ciam exercebantur iuditia: &
docebantur fora in geniiq omnis
sollertia. Qui locus : ario pagus
appellatur amarte. Mars enim:
aris grece uocatur. Quinta regio
ciuitatis eiusdẽ uersa est ad portã
scheã. ermis pagos ex nomine
mercurii : qui ermis grecedicitur
appellatus. In quã statuncułũ ipsi¬
us mercurii ueneratione sui mente
simis moenis. mare florido. mel¬
litis ut sic dictũ sit riuulis. &
fluminibus satis pinguissimis. n¬
moribus consitis. & aromatibus
odoratis. uinetis nec tarris & ubm¬
tatis copia effluentibus. oliuetis
habundantissimis. uirectis floren¬
tibus. pascuis. pecoribiis sufficien¬
tissimis. auri argenti. ceterorumq
metallorũ omniũ copiis. nauiũ
quoq ac uectigaliũ commeatibus
& uoluptatũ cunctarũ afflurnus.
ultra urbes alias ex ornata. quon¬
dã nobilissima floruit. Sed que
suo priori. sȩculo cunctis mundi
felicitatibus supẽrerat: modo
grntiũ frequenti & condenso

Expanded text:
Ubi etiam exercebantur judicia et Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratione sui, mente simis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso
Abbreviated transcription (Latin):
mentus. Hȩc enim regio hronos
pagos appellatur ex saturni nomi¬
ne: qui grecȩ kronos uocatur.
Scđa regio athenȩ est. quȩ respicit
tratiã. ubi terebintus mire magni-¬
tudims merit: subqua siluãm &
faum agrestis hominis simula-¬
chra statutis dirbus apastoribus
uenerabantur. Que regio panos
pagos apellatur: ex nomine sil¬
uani & faum. Greci enim silua¬
nũ pan: & faunos. ficarios pani-¬
tas uocitant. Tertia regio posse¬¬
donos pagõs appellatur: quȩ in-¬
tendit portũ neptiini. Possedon
namq grecȩ: neptiimis dicitur.
Cuius simulachrũ &dianȩ effigiem
egei ibidẽ do colebant: & quo
recursus totius populi luna renas.¬
cente in multis functionibus con¬
fluebat. Quarta regio in rãdẽ
urbe est. ubiidolũ martis. &
simula crũ herculis incolle trito¬
nII montis in medio urbis positi
steterant: ad colendũ multis immo¬
lationibus & delusionibus martẽ
& herculẽ. quos illi dros maxi-¬
mos & fortissimos ad orabant.

Expanded text:
mentiis: haec enim regio Kronos mentiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant.
Abbreviated transcription (Latin):
nutrix. Philosophorũ & sapientiũ
genitrix : artiũ liberaliũ & diui-¬
tiarũ omniũ copia preurbibus
cunctis emĩcuit. Haec sita est in
attica elladis prouintia. qua cy¬
crops & meuander reges genero¬
si splendurrunt: ubi apollo &
yppõcrates ac Aristõtelis. ceteri¬
q inuentores & propagatores
totius prritię sunt exorti: & in
toto orbe suis praesentia & tem¬¬
poribus nr̃is memoria fulgent.
In hãc summõpere urbe temporib
cycropis & menandri regumq
succrdentiũ. cultus simula chrorũ
& statuarũ adoratio. idolorumq
suꝑstitiosa religio primo est re¬¬
perta: & sanctionibus propalata.
Hec quoq inprouentu sui est miner¬
uȩ sacrata : & ipsi eius de nomine
nomen aptatũ. Hȩc prima cuncta¬
rum urbũi leges condidit: & a-¬
ta signatur. Prima rrgio est. quȩ
egeũ mare respicit: in qua situs
mons extat suꝑ ẽminens urbi.
ubi saturm & priãpi aureestatue
uariarũ inlusionũ colebantur de¬¬

Expanded text:
nutrix, philosophorum et sapientium nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et alita signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur de
Abbreviated transcription (Latin):
compellans. saulũ strauit ac pau-¬
lũ statuit: eorumq merito ac nu-¬
mero sociauit: replens xp̃i euan¬
gelio non solum abhierosolimis
usq milliricũ. uerũ & usq ad ter¬¬
minos terre: quomodo adõ con-¬
fututus magist᷑ omniu gentiũ
peragrans suprriores & uicinas
cuitates. tempore quo princeps
claudius agebat insceptris deue
magnarũ metropolis. in confinio
uatiȩ prospiciens lace demonia
termmos posita. media int̃ a ch̾iã
& machedoniã iacet : quã nibil
babuit grecia clarius. Situ terrarũ
eminrntibus & frequentibus colli¬
bus montuosa: Antiqua scriptor.
facundia. paterna uiscera & mater¬
na libera appellata. Lonici maris
faucibus bitalassi more int̾ clusa:
egeũ prlagus a leua contingit.
Vrbs mdrta & antiqua: sola prȩtes
ex ternũ incrementũ gloriosa.
Cuius ciuibus non dedit initiũ collec¬
tita natiuitas: sed que illis sedes.
eadẽ est & origo. Terrarũ fercilita¬
te opulenta:. fandi &eloquentia

Expanded text:
compellans Saulum stravit, ac Paucompellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenmagnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i passiont
& ad orandã eius
Abinferis resuta¬
tionẽ. seu ineelos
gloriosã ascensie¬
nẽ. quã sẽ manifestiit. diuiuis¬
te numquã defuisse quo redis
in uniuersis gentibus apłoru pt¬
dicatio profutura successa
ut fiddo prescente multi metis¬
heri xp̃i nominis confessores. quos
otholica postinodũ gaud& mater
decda promerusse martrres. &
dei bellatores: quȩ letabatur in
postolis tantos se habere duces
iq rectores. Qui si quidem cũ im¬
nmere suas cernerent passiones.
ut ad sc̃ę confessionis gloriã & prae-¬
niũ trans inigrarent. Unde gratias
sideliũ tuorũ pręstitisti. eẽ. & non
uulnera: sed int̃ cȩtera carismatũ
nunera talẽ tiiis testibus tribusti
pro labore mercedẽ: ut nullũ
norũ fuisse gaudeat hostis inbel¬
se. Quinimmo perpetuũ illis es
largitus triumphũ: ut ecđe tue
semꝑ sint in exemplũ: Oequorũ
collegio bratus paulus apostolus.
quẽ cęlo praesidens humanitas
& benignitas saluatoris nr̃i dĩ

Expanded text:
isti passionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi meuos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passiones, ut ad sanctae confessionis gloriam et praemium transmigrarent. Unde gratias fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
licus prȩdo. Te merauit sacram̃ta
dominici corporis: commaculut
apicẽ canonice rectitudinis.
Uiolauit scũariũ: profanauit sacer¬
dotiũ Confudit religionẽ: imu¬
uit: iustitiã ex horruit. Benedic¬
tionẽ habere contempsit: male.¬
dictionẽ ad quirere non timut
Nullũ facinus execrauit: nullũ
scelus intactũ reliquit. Mon¬
strauit uerbo & opere: quã men¬
tis intentione adrẽgim̃ introdue¬
tus fuisset aeccłe. Plura referis
pudet: quid magist᷑ doli cgisse

Expanded text:
publicus praedo. Temeravit sacramenta publicus praedo. Temeravit sacramenta Dominici corporis, commaculavit apicem canonicae rectitudinis, violavit sanctuarium, profanavit sacerdotium, confudit religionem, immuvit, justitiam exhorruit, benedictionem habere contempsit, maledictionem acquirere non timuit, nullum facinus exsecravit, nullum scelus intactum reliquit. Monstravit verbo et opere qua mentis intentione ad regimen introductus fuisset Ecclesiae. Plura referre pudet, quid doli magiste
Abbreviated transcription (Latin):
possit adire. Qua propt̃ comino¬
uit odiã: excitauit uirgia. Tur¬
bauit eccłae pacẽ: posuit firmamen¬
tũ regni formidinẽ. Rabie cru¬
delitatis a deo corda hominũ
accendit: ut non uiderent cęlũ.
neq recordarentur dĩ iudicioꝵ.
Hocitaq ut̃neno permembra
diaboli grauit᷑ disperso. prin¬
ceps regni interficitur: uidelox
sante. & inuidia diaboli nequiti
ex ardescente: lantbertus sicer
dĩ inclytus debiti honoris pru
dignitatibis: ac depontificali.
thedra uir cęlebs ei citur sine en
Proncfas. Regalis inte̾rut sublin¬
tas. prauor. prȩ ualuit iniquitais: sn¬
dotalis confusa est scĩtas. iustie
profanata est a equitas. Heu cogor
scriptis de promere rẽ ueritatis.
Tunc suggestũ treiectensis aecłe.
latro faramundus inuasit inepte
Presulatus nempe curã ad scłi mi¬
serrimus rapuit pompã: non ad
perennis uitȩ palmã. Etem̃ usir¬
pauit episcopiũ: inuasit dominũ
Animarũ exctitit latro: ȩccłe pili

Expanded text:
possit adire. 13. Quapropter commopossit adire. 13. Quapropter commovit odia, excitavit jurgia, turbavit Ecclesiae pacem, posuit firmamentum regni formidinem. Rabie crudelitatis adeo corda hominum accendit, ut non viderent coelum, neque recordarentur Dei judiciorum. Hoc itaque veneno per membra diaboli graviter disperso, princeps regni interficitur, videlicet assante et invidia diaboli nequiter exardescente, Lantbertus sacerdos Christi inclytus debiti honoris privatur dignitatibus, ac de pontificali cathedra vir coelestis ejicitur sine causa. Proh nefas! regalis interiit sublimitas, pravorum praevaluit iniquitas, sacerdotalis confusa est sanctitas, justitiae profanata est aequitas. 14. Heu! cogor scriptis depromere rem veritatis. Tunc suggestum Trajectensis Ecclesiae latro Pharamundus invasit inepte. Praesulatus nempe curam ad saeculi miserrimus rapuit pompam, non ad perennis vitae palmam. Etenim usurpavit episcopium, invasit dominium, animarum exstitit latro, Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
minime poterat lucerna candela¬
bro cęlitus inposito latitare submo¬
dii umbra: cepit int̾ suos praecipuus
haberi. quem talibus indiciis xp̃c
dñs mundo disposuit manifestari.
Interea longe lateq eius sc̃itatis
diffusa opimone. perurnit ad no¬
titiã regis childerici. qui eo tem¬
pore ut francigenas sceptrũ
optinebat regni: quod lantbertꝰ
summi creatoris suꝑ ẽminens
haberetur mortalibus cunctis.
Unde factũ est: utcũ summo honore
ueneraretur arege. primumq
gradũ uendicar& eius amicitiae :
extans princeps amabilis in reg¬
ni palatio. & pontifex amabilis
in regali consilio. Illius prouiden¬
tia optimatũ dirigebantur gesta:
ipsius prudentia rei publicę
tractabantur utilia. Magnifi¬
cabilis rex. & exercitus : qui tan¬
ti sacerdotis parebant iussionib
Quamuis multa dõ seruirent cri¬
mineuicto. attam̃ ortator scele¬¬
rũ percorda maloꝵ effudit
uirus: gaudens inpeius abire
omne genus hominũ. celos ne

Expanded text:
minime poterat lucerna, candelaminime poterat lucerna, candelabro coelitus imposita, latitare sub modii umbra, coepit inter suos praecipuus haberi, quem talibus indiciis Christus Dominus mundo disposuit manifestari. Interea longe lateque ejus sanctitatis diffusa opinio pervenit ad notitiam regis Childerici, qui eo tempore inter Francigenas sceptrum obtinebat regni quod Lantbertusu Creatoris supereminens haberetur mortalibus cunctis. Unde factum est, ut cum summo honore veneraretur a rege, primumque gradum vindicaret amicitiae ejus, exstans princeps amabilis in regni palatio, et pontifex affabilis in regali consilio. Illius providentia optimatum dirigebantur gesta; ipsius prudentia reipublicae tractabantur utilia. Magnificabilis rex et exercitus, qui tanti sacerdotis parebant jussionibus! Quamvis multa Deo servirent, crimine victo, Attamen hortator scelerum per corda malorum Effudit virus, gaudens in pejus abire Omne genus hominum, coelos ne
Abbreviated transcription (Latin):
auctus erat infula. Mactabat
omni dic holocaustũ dño. non
exalieno pecore. sed ex proprio
corpore. Nec uacabat amissarũ
sollempnus. celebrans memo¬¬
riã saluti ferȩ passionis: offerers¬
q dõ libam̃ proquibus reddi.¬
turũ sc̃sciebat rationẽ. Erat
plane lȩcissimus facie. serenissimꝰ
mente: Allo quio dulcissimus.
conuersatione mansuetissimus:
Mortuus terrenis uoluptatibus.
uuens diuitus spũ alibus. Indo¬
mo quippr illius ueritas erat
& gloria: inoperibus eius ae¬
quitas splendebat & iustitia.
Instabat praedicationibus assi¬
duis: arguens deliꝰquentes ser¬¬
monibus ueritatis. Increpabat
desides correptionibus tempe¬
ratissimis: obsecrans recte gra¬
dientes exortati onibus paternis.
Exuberabat elemosinis: chorusca¬
bat miraculis. Quosq monebat
doc trinis: informabat exemplis.
Nec fulo scribi nec fas est prome¬
reuerbis: quȩ bona uir strenuus
diuino munere fretus edocuit uer¬
bis. ostendit deniq factis. Sedquia

Expanded text:
auctus erat infula. Mactabat auctus erat infula. Mactabat omni die holoscaustum Domino, non ex alieno pecore, sed ex proprio corpore. Nec vacabat a missarum solemniis, celebrans memoriam salutiferae passionis, offerensque Deo libamen, pro quibus redditurum se sciebat rationem. Erat plane laetissimus facie, serenissimus mente, alloquio dulcissimus, conversatione mansuetissimus, mortuus terrenis voluptatibus, vivens divinis spiritualibus. In domo quippe illius veritas erat ei gloria, in operibus ejus aequitas splendebat et justitia. Instabat praedicationibus assiduis, arguens delinquentes sermonibus veritatis. Increpabat desides correptionibus temperantissimis, obsecrans recte gradientes exhortationibus paternis. Exuberabat eleemosynis, coruscabat miraculis, quosque monebat doctrinis informabat exemplis. Nec stylo scribi, nec fas est promere verbis, Quae bona vir strenuus, divino munere fretus, Edocuit verbis, ostendit denique factis. 12. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
garimore frementes. strepituq
populari suꝑ eũ mruentes: dixe¬
runtsimul om̃s. Tantbertus ciuis
nr̃. operũ plenitu dine celeber.
regni. Illũ omnis eligit clerus.
uniuersus acclamat populus. Sed
uir humillimus cum plenit̃ adhuc
his non adquiesceret petitionib:
altius commoti & diuina inspira-¬
tione accensi Amaximo usq ad
minimũ. cuncti dixerunt adil¬
lũ. Nonnos lantberte diutius
protrahas : sed procerto scias. quia
ro exclamante. & sic utroq sexu
uociferante. clamor ad celũ
tollitur. & mens lantberti tantis
uocibus moderatur. Adqui eut
eorũ petitionibus. suscipiens curã
prȩsulatus: ne obȩdientiã deserr¬
r& quȩ ceterarũ uirtutũ comes
ẽẽ. assol&. Ita dĩ dextera exaltat᷑
& episcopoꝵ benedictione conse.¬
cratus : intreiectensis a eccłe
fascibus uenerabilis lantbertus
pontifex est constitutus.
Cortitus deniq culm religio¬
nis perpetuae. studuit pietatis
augere opera: qui pontificali

Expanded text:
gari more frementes, strepituque gari more frementes, strepituque populari super eum irruentes, dixerunt simul omnes: Lantbertus civis noster, operum plenitudine celeber, regni. Illum omnis elegit clerus, universus acclamat populus. Sed vir humillimus cum pleniter adhuc his non acquiesceret petitionibus, altius commoti, et divina inspiratione accensi, a maximo usque ad minimum cuncti dixerunt ad illum: Non nos, Lantberte, diutius protrahas, sed pro certo scias, quia, ro exclamante, et sic utroque sexu vociferante, clamor ad coelum tollitur, et mens Lantberti tantis vocibus moderatur. Acquievit eorum petitionibus, suscipiens curam praesulatus, ne obedientiam desereret, quae caeterarum virtutum comes esse assolet. Ita Dei dextera exaltatus, et episcoporum benedictione consecratus, in Trajectensis Ecclesiae fascibus venerabilis Lantbertus pontifex est institutus. 11. Sortitus denique culmen religionis, perpetuae studuit pietatis augere opera, qui pontificali
Abbreviated transcription (Latin):
gata ep̃m fieri elegit: & in loci
magistri succedere acclamans
Regalis quoq celsitudo. acpalas¬
norũ procerũ multitudo eus
opimone cognita. illũ in solis
pontificali sine mora constias
qblimari. Atur mansuetus omn
bntitt : efertus. & in humilitatis
dibis axp̃õ fundatus: indignũ
sferus sacerdotalibus multis
Aeneguit prosecutionibus. Gran
ainqut fr̃s mei honor est pontifi¬
ui sed granc pondus istius eN
noris . In dignũ me fore pronuntio.
osipere quoduultis nequeo: iuires
ihi non suppetunt. scĩtatis opera
non presto assunt. Uite innocentis
regilã mẽ tenere nequaquã cog¬
iosco ideo gubernaculũ aecclesi¬
sneg rectitudinis accipere diffi¬
d Contra istus inodi excusatio-¬
ns molimina: trriectensiũ ca ter¬
a hnius responsionis intulit uerba.
pisipa polles. meritoꝵ lumine
fulges. moribus ornaris. pretate
coniscus haberis omnibus excȩlis.
ideoq nos undiq pasces. Hinc uul¬

Expanded text:
egata episcopum fieri elegit, et in loco egata episcopum fieri elegit, et in loco magistri succedere acclamavit. 9. Regalis quoque celsitudo ac palatinorum procerum multitudo, ejus opinione cognita, illum in solio pontificali sine mora constituerunt sublimari. At vir mansuetus, omni bonitate refertus, et in humilitatis gradibus a Christo fundatus, indignum se mysteriis sacerdotalibus, multis denegavit prosecutionibus. Grandis, inquit, fratres mei, honor est pontificalis; sed grave pondus istius est honoris. Indignum me fore pronuntio; suscipere quod vultis, nequeo; vires mihi non suppetunt; sanctitatis opera non praesto assunt; vitae innocentis regulam me tenere nequaquam cognosco: ideo gubernaculum ecclesiasticae rectitudinis accipere diffido. Contra istiusmodi excusationis molimina Trajectensium caterva hujus responsionis intulit verba: Prosapia polles, meritorum lumine fulges, Moribus ornaris, pietate coruscus haberis, Omnibus excellis; ideo nos undique pasces. 10. Hinc vul
Abbreviated transcription (Latin):
qualisq for&e intellexit. Vꝰ
totũ sẽ in enuis amorẽ transurent
sacerdotis amorẽ. & ed octus
modum tenere monita scri¬
rarũ: implebat duplex caritat
praeceptũ. Diligens tota mrit
dm̃. amplectensq proxmũ in¬
gro amore sicut semet ipsum
Parui pendebat prȩsentia ueliti
deuouerat in pueritia. Aestimnuꝰ
pronihilo omnia. prȩt̃ quod
erat aeterne salutis gratia. Ee¬
lestibus animo inhiabat. sẽsẽ
in holocaustũ illi mactabat. qu
ei singulare desi deriũ factus
Hostquã uero abimpiis inter¬
fectus palmã beatitudinis sẽ
Ipercepit theodardus: fidelis
traectensiũ caterua pio past
uiduata. cepit uehement̃ pͥr¬
quirere alium simili sc̃ĩtate: que
in eius loco posset subrogare.
Diuquesitis scrutatisq diligenter
omnibus : sanctior nemo inuenꝰ¬
est lantberto. Hunc itaq Eita¬
tum honoribus scimoniȩ. in lil¬
tratũ commertus parsimonie.
sp̃s scĩ pręeunte clementia
plebs treiectensiũ parit̃ congl¬

Expanded text:
qualisque foret intellexit, ideoque qualisque foret intellexit, ideoque totum se in ejus amorem transvexit, sacerdotis amorem et edoctus admodum tenere monita Scripturarum implebat duplex charitatis praeceptum, diligens tota mente Deum, amplectensque proximum integro amore, sicut semetipsum. Parvi pendebat praesentia, veluti devoverat in pueritia, aestimans pro nihil omnia, praeter quod erat aeternae salutis gratia. Coelestibus animo inhiabat, sese in holocaustum illi mactabat qui ei singulare desiderium factus Postquam vero ab impiis interfectus, palmam beatitudinis sanctus percepit Theodardus, fidelis Trajectensium caterva, pio pastore viduata, coepit vehementer perquirere alium similem sanctitate, quem in ejus loco posset subrogare. Diu quaesitis, scrutatisque omnibus, sanctior nemo inventus Lantberto. Hunc itaque ditatum honoribus sanctimoniae, illustratum commerciis parcimoniae, Spiritus sancti praeeunte clementia, plebs Trajectensium pariter congr
Abbreviated transcription (Latin):
Imartyrfuturus. uirsacerdo¬
tali reue̾rentia plenus. & coram
diuinis conspectibus sacerdos
beatificandus: in memorato
superius uico episcopalẽ Ammi¬
nistrabat dignitatẽ. Huic me¬
morabilis ad olescens landbtus.
nobilitate cluentissimus. forma
corporis eligantissimus. commen¬
datur maula regia educandus:
utuelut prȩtiosus lap̃is multipli¬
cibus poliretur argumentis. &
competens fier& celestibus
ornamentis. Tum sane columba
xp̃i sine felle a maritudinis.
lantbertus uidelicet alum nus
laudabilis sollerter adherers
magisterio prefati antistitis:
cepit illũ uenerari sicut dñm.
diligere quẽ ad modũ patrẽ
carissimũ : & incunctis actibus
obsequi. iuxta dictũ apłi. ceu
decebat seruũ dñi. Enim uero
ex tanti patris consortio: reple¬
batur propensius gratia. Dita¬
batur locupletius sapientia:
augebatur cotidie meritoꝵ af¬
fluentia. Quod tandẽ antistes
tacite contemplans. & subtiln
dagatione perscrutans: quanu

Expanded text:
i martyr futurus, vir sacerdoi martyr futurus, vir sacerdotali reverentia plenus, et coram divinis aspectibus sacerdos beatificandus, in memorato superius vico episcopalem administrabat dignitatem. Huic memorabilis adolescens Lantbertus nobilitate cluentissimus, forma corporis elegantissimus commendatur, in aula regia educandus, ut velut pretiosus lapis, multiplicibus potiretur argumentis, et competens fieret coelestibus ornamentis. Tum sane columba Christi sine felle amaritudinis, Lantbertus, videlicet alumnus laudabilis, solerter adhaerens magisterio praefati antistitis, coepit illum venerari sicut dominum, diligere quemadmodum patrem charissimum, et in cunctis actibus obsequi juxta edictum apostoli, ceu decebat servum Domini . Enimvero ex tanti Patris consortio replebatur propensius gratia, ditabatur locupletius sapientia, augebatur quotidie meritorum affluentia. Quod isdem antistes tacite contemplans, et subtili indagatione perscrutans, quantus