comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ cũ his qͥ iuxta ezechielẽ in se para¬
bolam uertebant dicentes. patres cõ¬
medert̃ uũa acerbã. & dentes filioꝵ
obstupescunt: libet ꝓpositã similitu¬
dinẽ. qua exeuugłica parabola ẽ. ad¬
huc scđm humane legis equitatẽ ꝓ-¬
sequi: q̃m hommes st̃ qui rep̾hen¬
dunt iuditia dei. audiant hec & reᷤ¬
pondeant mundahe legis equicenso¬
res. & diuini examinis iniqui rep̃hẽ¬
sores. Supͣdictꝰ homo postqm des¬
cendit ĩ iericho: genuit sic̃ scͥpͥtura
refert ad imaginẽ & similitudinẽ
suã. filios & filias. Qd nãq ẽ qd̾ ait.
genuit adã adimaginẽ & similitu¬
diñe suã : Hoc utiq uoluit intel¬
ligi qd̾ alatͦnib despoliatꝰ. ut sup̃
dictũ ẽ. genuit nudos. plagatꝰ morbi
ominꝰ uiciose infructib erupit. Et
qd̾ ualde dolendũ ẽ. sic spoliatꝰ & se¬
muuus multo plures generauit. ꝙͣ
generare debuerat: sum pͥori sanita¬

Expanded text:
damus cum his qui juxta Ezechielem intra se paradamus cum his qui juxta Ezechielem intra se parabolam vertebant, dicentes: « Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt , » libet propositam similitudinem, quoniam ex Evangelica parabola est, adhuc secundum humanae legis aequitatem persequi, quoniam homines sunt, qui reprehendunt judicia Dei: Audiant hoc et respondeant mundanae legis aequi censores, et divini examinis iniqui reprehensores. Supradictus homo, postquam descendit in Hiericho, genuit, sicut Scriptura refert, ad imaginem et similitudinem suam filios et filias . Quid namque est, quod ait, « Genuit Adam ad imaginem et similitudinem suam? » Hoc utique voluit intelligi, quod a latronibus despoliatus ut supra dictum est, genuit nudos, plagatus morbidlominus vitiose in fructibus erupit. Et quod valde dolendum est, sicut spoliatus et semivivus multo plures generavit, quam generare debuerat, si in priori sanita
Abbreviated transcription (Latin):
tas. qd̾ a paradyso exclusus. ñ etiã
collocatꝰ illũ expectabat legislatorẽ.
qͥ ueniens benedictionẽ daret. ut ui¬
deret᷑ d̾s deoꝵ ĩ syon. Quicqͥd enĩ
fidelis seruitii do quilibet iꝰtꝰ optu¬
lit: tantũ erat ad cõꝑationẽ illius
laudis uł glorificationis. qͣm homo con-¬
ditꝰ in paradyso suo debuerat creatori.
quantũ si cõpares centũ denarios decẽ
peccatis saltẽ leiub sic̃ nc̃ ita & tunc tͣns¬
igi omĩno ñ poterat. Nongͦ sũme dei
iusticie congruebat. qͥ m ħ terrestri scũ
ario suo maculatũ quippiã sibi offerri
ꝓhibet. ut illis celestib scĩs scõꝵ aliqͥd
nͥ immaculacũ susciꝑet: & in em̃datam
humanã creaturã angłice dignitati pe-¬
nitꝰ in corrupte coequaret. fieretq inuis¬
tꝰ sic̃ & iustꝰ.: & clarissima res celi publi¬
ca tali in ordinatione confunderetur.
Et ne forte qd̾ absit iudicia dei rep̃hen¬

Expanded text:
tas, quod a paradiso exclusus, non etiamtas, quod a paradiso exclusus, non etiamcollocatus, illum exspectabat legislatorem, qui veniens benedictionem daret, « ut videretur Deus deorum in Sion . » Quidquid enim fidelis servitii Deo quilibet justus obtulit, tantum erat ad comparationem ejus laudis et glorificationis, quam homo conditus in paradiso suo debuerat Creatori: quantum ii compares centum denarios decem peccatis saltem levibus, sicut nunc, ita et tunc transigi omnino non poterat. Non ergo summae Dei justitiae congruebat, qui uidpiam sibi offerri prohibet, ut in illis coelestibus sanctis sanctorum aliquid nisi immaculatum susciperet, et inemendatam humanam creaturam angelicae dignitati penitus incorruptae coaequaret: fieretque injustus, sicut et justus, et clarissima coeli respublica tali inordinatione confunderetur. Et ne forte, quod absit! judicia Dei reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑat quo ñ difficult̾ obseruato t̃
demũ emeritꝰ iure altiori dignitatis
gradu ꝓmoueret᷑. At ille ab anate ma¬
tizato pͥncipe iericho dñi sui inimico.
spe regnandi sollicitatꝰ. ut descendẽt.
& tanqͣm regnare idoneus seruire ꝯ¬
tẽpneret. descendit. secũq om̃e de¬
bitũ dñi sui abstulit: statiq ab illo
deceptore spoliatꝰ. & plagis impositis
semuuuus relictꝰ ẽ. Hic ꝓditor iacens
in iericho. qui anteqm̃ tnsfugeret de
factione centũ offerens denarios. de¬
bitũ om̃e rependit. sius quoq mede¬
t᷑ plagis. ꝓditionis obpbriũ diluit:
ut infamis int̾ famosos ꝓceres ĩ illa
regali sedeat curia: Immo bene ac mi¬
sericordit̾ cũ illo agit᷑. si tantũ in illa
ciuitate uł curia ñ receptꝰ. ñ etiã ig¬
nib exurat᷑: uł alia pena funditꝰ a
uita qua indignꝰ erat extrudat᷑. Be¬
ne gͦ cũ abraham. & ysaac & iacob uł
quolibet iusto egit clemens diuini¬

Expanded text:
acceperat, quo non difficulter observare, tunc acceperat, quo non difficulter observare, tunc demum emeritus jure altioris dignitatis gradu promoveretur. At ille ab anathematizato principe Hiericho domini sui inimico, spe regnandi sollicitatus ut descenderet, et tanquam regnare idoneus servire comtemneret, descendit, secumque omne domini sui debitum abstulit: statimque ab illo deceptore spoliatus, et plagis impositis, semivivus relictus est. Hic proditor jacens in Hiericho, qui antequam transfugeret dectisfactione centum offerens denarios, debitum omne rependit, suis quoque medetur plagis, proditionisque opprobrium diluit, ut infamis inter famosos proceres in illa regali sedet curia? Imo bene ac misericorditer cum illo agitur, si tantum in illa civitate vel curia non receptus, non etiam ignibus exuratur, vel alia poena funditus a vita, qua indignus est, extrudatur. Bene ergo cum Abraham, et Isaac, et Jacob, vel quolibet justo egit clemens Divini
Abbreviated transcription (Latin):
iret᷑ aliqͥs cur hactenꝰ nemo
cui pͥmo contͣ sp̃e inspem creden¬
ti. fides adiustitiã reputata ẽ. qͥq
obeiꝰdem fidei meritũ. anncꝰ dei
appellatꝰ ẽ: ꝑ laudabilẽ iusticiã sal¬
tẽ inse ipso delere peccatũ origiale.
seq paradyso restituere potuerit.
S de ħ ꝓfecto quicũq diuini uł
etiã humani iuris ꝑitiã habet: mi¬
nime mirat᷑. Reus enĩ uł ꝯtempna¬
ti capitis seruus quomͦ redimet ca¬
put suũ. si nicħ addat ad seruiti¬
ũ. uł etiã minuat qd̾ debuerat an¬
te reatũ: Aliis enĩ & minoribꝰ de¬
bitis. alia maiora debita ñ redi-¬
munt᷑. Uerbi gr̃a. homo ille qui
descendebat ab iherłm ĩ iericho. &
incidit ĩ latrones. debebat regi suo
ierosolimitano dec̃ẽ milia talenta.
Quis enĩ estimare possit qͣntũ cre¬
atura debeat creatori: eratt diues
& inclitꝰ in illa ciuitate regia: nec illi
tanti debiti ꝑsoluendi facultas de¬
erat. Pmonitꝰ fuerat ab illo dño suo.

Expanded text:
iretur aliquis cur hactenus nemocui primo contra spem in spem credenti fides ad justitiam reputata est , quique ob ejsudem fidei meritum amicus Dei appellatus est , per laudabilem justitiam saltem in seipso, delere peccatum originale, seque paradiso restituere potuerit. Sed de hoc profecto, quicunque divini vel etiam humani juris peritiam habet, minime miratur. Reus enim et condemnati capitis servus quomodo redimet caput suum, si nihil addat ad servitium, vel etiam minuat, quod debuerat ante reatum. Aliis enim et minoribus debitis alia majora debita non redimuntur. Verbi gratia: Homo ille, qui descendebat ab Hierusalem in Hiericho, et incidit in latrones , debebat regi suo Hierosolymitano decem millia talenta quis enim aestimare possit quantum creatura debeat Creatori? eratque 81 dives et inclytus in illa civitate, nec illi tanti debiti persolvendi facultas deerat. Praemonitus fuerat ab illo domino suo,
Abbreviated transcription (Latin):
celeste scũarium intͦiret: donec fons
ille domꝰ dd̾. fons baptismi. de quo
ñc sermo ẽ. iuxta ꝓpħam ⁊ achariam
i ablutionẽ menstruate pateret. uide¬
Int̾im illis ampla merces. & omñe illo¬
rũ iusticiam suꝑ grediens. erat apd̾̃
Gratias misericordi iusticie. dei. & iꝰte
dei miscłie. qui sic aduersatꝰ ẽ ut sub¬
ueniret. sic ꝑcussit ut sanaret: & uix
exarcuit. ut miscłiam & pacem reserua-¬
ret homini. Nam quia satisfactionẽ ꝓ
culpa ñ nisi homo debebat. & ñ nͥd̃s ꝑ¬

Expanded text:
coeleste sanctuarium introiret, donec fons coeleste sanctuarium introiret, donec fons ille domus David, fons baptismi, de quo nunc sermo est, juxta prophetam Zachariam in ablutionem menstruatae pateret , videInterim illis ampla merces, et omnem illorum justitiam supergrediens erat apud Gratias misericordi Dei justitiae, et justae Dei misericordiae, qui sic adversatus est ut subveniret, sic percussit ut sanaret , et juexercuit, ut misericordiam et pacem reservaret homini. Nam quia satisfactionem pro culpa non nisi homo debebat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: patres nr̃i peccauerunt & ñ sunt.
nos autẽ iniquitates eoꝵ portauimꝰ.
Et moyses ad dñm. Qui reddis inquit
peccata patrũm filios: interciã &e quar¬
tã generationẽ. Qua ꝓpter querenda ẽ
harũ consonantia tibiarũ: quia cum
sp̃c illas unꝰ idemq ꝑflauerit in ipsis
dissonantia ñ debet intelligi. Uideli¬
cet poitant iniquitatẽ patrũ filii qͥ¬
itaq mͥ. Abraham. ysaac. & ceteri iusti
ñ sunt secuti prioꝵ inquitatẽ paren¬
tũ: s om̃i testimonio fidei ꝓbati iuẽ¬
ti st̃. Fateam̃ gͥ. quia nec portare debue
habens excarne adam. & ossa ex ossib
adam: omĩno nec portare debuit. At illi
qm longe ab illa parentũ iniquitate in
altitudinẽ iusticie ꝓfecti sunt. Unꝰ exp̃¬
cipis ysaias dicit: facti sumꝰ ut im¬
mundi om̃s nos. õs iusticie nr̃e. sicut
pannꝰ menstruate. Non gͥ equu erat.
ut illoꝵ iusticia q̃m menstruata erat.

Expanded text:
dicit: « Patres nostri peccaverunt et non sunt, dicit: « Patres nostri peccaverunt et non sunt, nos autem iniquitates eorum portavimus . » Et Moses ad Deum: « Qui reddis, inquit, peccata patrum in filios in tertiam et quartam generationem . » Quapropter quaerenda est earum consonantia tibiarum: quia, cum spiritus illas unus idemque perflaverit, in ipsis dissonantia non debet intelligi. Videlicet portant iniquitatem patrum filii qitaque mihi: Abraham, Isaac et caeteri justi non sunt secuti primorum iniquitatem parentum, sed omni testimonio fidei probati inventi sunt . Fateamur igitur quia nec portare debuer Deus carnem habens ex carne Adam, et ossa ex ossibus Adam, omnino nec portare debuit. At illi quam longe ab illa parentum iniquitate in altitudinem justititae provecti sunt. Unus ex praecipuis Isaias dicit: « Facti sumus ut immundi nos omnes, justitiae nostrae sicut pannus menstruatae . » Non igitur aequum erat ut illorum justitia, quoniam menstruata erat,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s terra in oꝑe tuo. cũ oꝑatꝰ fueris
eã. ñ dabit fructꝰ suos. s spinas & tͥ¬
bulos germinabit tͥ: cui t̾re scilicet
mulieri. multiplicabo in qͥt erũpnas
tuas & conceptꝰ tuos. Multiplices itaq
conceptꝰ de t̾ra carnis. que ꝓpt̾ suꝑbũ¬
qua diuinitatẽ appetiuit luxurie sub¬
sitas excreuert̃ suꝑ numerũ. & tanti
nascunt᷑ reꝓbi: ut ad cõꝑationẽ illoꝵ
pauci sĩt electi. Dicant nc̃ hominis
illiꝰ filii. qui õs ĩ iericho nati st̃: ho¬
minis ĩꝙͣ qͥ ciuitatẽ ierłm. qr sponte
d̾eliqͥt iꝰte ꝑdidit. dicãt utrũ uire
hereditario ciuitatẽ illã reposcant le¬
galit̾ ab iudicata pat̾. Dicãt ĩqͣm le¬
gis periti: inqua romanoꝵ seu barba¬
roꝵs curia simile qͥd udicare p̾sum̃at.
S dicit aliquis. Dñs ipse cuiꝰ inore lex
clem̃tie ẽ: filiꝰ inquit ñ portabit mi¬
quitatẽ patͥs. & pat̾ ñ portabit unqͥ¬
tatẽ filii. Bene. s rursus alius ꝓph̃a

Expanded text:
uo: cum operatus fueris eam, non dabit fructus suos, sed spinas et tribulos germinabit tibi . » Cui terrae, scilicet, mulieri: « Multiplicabo, inquit, aerumnas tuas et conceptus tuos . » Multiplices itaque conceptus de terra carnis, quae propter suqua Divinitatem appetivit, luxuriae subsitas, excreverunt super numerum: tanti nascuntur reprobi, ut ad comparationem illorum pauci sint electi . Dicant nunc hominis illius filii, qui omnes in Hiericho nati sunt: hominis, inquam, qui civitatem Hierusalem, quia sponte dereliquit, juste perdidit: dicant, utrum jure haereditario civitatem eamdem reposcant, legaliter patri adjudicatam: Dicant, inquam, legisperiti, in qua Romanorum seu barbarorum curia simile quid judicare praesumant. Sed dicet aliquis: Dominus ipse, cujus in ore lex clementiae est, « Filius, inquit, non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . » Bene. Sed rursum alius Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sabbato sex tantũ legende
sint. duodec̃i in titulis lectiones ea
d̾e causa p̾notant᷑. qr cũ romana ec¬
cłia de latinis & g̃cis ẽẽt ꝑmixta. sin¬
gle lectiones in utͣq lingua recita¬
bant᷑. Nã in una lingua recitate:
abutriusq lingue ppłis intelligi
ñ pot̾ant. Itaq dũ unaqueq bis
legit᷑ : duplicato senario lectionũ
num̾o duodecĩ ꝯputant᷑. Pret̾a no¬
tandũ ẽ. ordinationũ sacm̃ta dñice
diei deputari cuiꝰ in uesꝑa fiunt:
& tã uesꝑa sabbati. qͣm mane pͥma
sabbat posse. & licere ieiuniis aie¬
iunantib celebrari

Expanded text:
cum Sabbato sex tantum legendae sint, duodecim in titulis lectiones ea de causa praenotantur, quia cum. Romana Ecclesia de Latinis et Graecis esset permista, singulae lectiones in utraque lingua recitabantur. Nam in una lingua recitatae, ab utriusque linguae populis intelligi non poterant. Itaque dum unaquaeque bis legitur, duplicato senario lectionum numero, duodecim computantur. Praeterea notandum est, ordinationum sacramenta Dominicae diei deputari, cujus in vespera fiunt, et tam vespera Sabbati quam mane prima Sabbati posse et licere jejunis a jejunant
Abbreviated transcription (Latin):
batũ .i. requiem uocari p̃cepit: recte
oñs eadẽ die sexta crucifixus huma¬
ne restaurationis impleuit archanũ
Unde cũ accepisset acetũ dix̃. ꝯsũma¬
tũ ẽ: Ioẽ sexta die ꝓmundi refectio¬

Expanded text:
batum, id est requiem vocari praecepit; recte batum, id est requiem vocari praecepit; recte Dominus eadem die sexta crucifixus humanae restaurationis implevit arcanum. Unde, cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est , id est sexta die
Abbreviated transcription (Latin):
mox inuidia sequeret᷑ ingressus ẽ.
illud euidentiꝰ confirmat. qd suꝑius
cõm̃datũ ẽ: scilicet hãc ebdomadam
humane restaurationis respondere
mysterioꝵ ordine. pͥme illi ebdoma¬
de mundane creationis. Nã hominẽ
quẽ in illiꝰ sexta feria creator mirabi¬
lit̾ condidit: in huiꝰ nicħominꝰ sexta
seria id̃e ipse saluator mirabiliꝰ rede¬
mit. Dies hic parasceue uocat᷑. paras¬
ceue autẽ p̃paratio int̾p̃tat᷑. Quono¬
mine iudei qͥ int̾ g̾cos ꝯuersabant᷑
sextã sabbati. que nc̃ anob̾ sexta feria
nuncupat᷑ appellabant. qd̾ eo uide¬
licet die. que in sabbato forẽt necessa¬
ria p̃pararent: uixta qd̃ de manna qͦn¬
dam erat p̾ceptũ. Sexta die aũ collige
tis duplũ: & cet̾a. Qui uͦ int̾ romanos¬
iudei uitã ducebant: usitatiꝰ eã lati¬
ne ceña pur̃a cognominabant. Quia
uͦ sexta die homo factꝰ. & tot̾a mundĩ
creatura ꝑfecta ẽ. septima aũ conditor
aboꝑe suo requieuit. unde & hãc sab¬

Expanded text:
mox invidia sequeretur, ingressus est, illud evidentius confirmat, quod superius commendatum est, scilicet hanc hebdomadam humanae restaurationis respondere, mysteriorum ordine, primae illi hebdomadae mundanae creationis. Nam hominem, quem in illius sexta feria Creator mirabiliter condidit, in hujus nihilominus sexta feria idem ipse Salvator mirabilius redemit. Dies hic Parasceve vocatur; parasceve autem praeparatio interpretatur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos conversabantur, sextam Sabbati, quae nunc a nobis sexta feria nuncupatur, appellabant, quod eo videlicet die quae in Sabbatum forent necessaria praepararent, juxta quod de manna quondam erat praeceptum: « Sexta Qui vero inter Romanos vitam ducebant Judaei, usitatius eam Latine coenam puram cognominabant. Quia vero sexta die homo factus, et tota mundi est creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hanc Sab
Abbreviated transcription (Latin):
positũ qd tũc incepit qͣndo homi¬
nẽ unmortalẽ ẽẽ uetuit nc̃ infide
baptismatis ostendit: ꝑfitiet aũ
nisi renatꝰ exaqua & spu fc̃o regnũ
dei introurit. & qd̃ in illa hora quado¬
minꝰ nr̃ sanguinẽ & aqͣm de latẽ fu
dit. uniuersa ȩccłia que iã erat ł fue¬
rat aborigiie mundi. usq ad latro¬
nẽ qͥ ĩ cruce ꝯfessus ẽ baptirata sit.

Expanded text:
positum, quod tunc incoepit, quando homipositum, quod tunc incoepit, quando hominem immortalem esse vetuit, nunc in fide baptismatis ostendit, perficiet aunisi renatus ex aqua et Spiritu sancto, regnum Dei introierit, et quod illa hora, qua Dominus noster sanguinem et aquam de latere suo fuderit, universa Ecclesia, quae jam erat vel fuerat ab origine mundi usque ad latronem, qui in cruce confessus est, baptizata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
s si recte consid̾ent᷑. u̾ba sunt pat̾¬
ne ꝓuidentie: nosq ĩa tũc alonge
circũuolantis quedã p̃paratio miscd̃ie.
Quid enĩ e̾ẽt ĩa uiciato homini uita
et̾na nisi et̾na miseria: Qd̃ plotinꝰ qui¬
dem gentiliũ quid̃a philosophoꝵ. recte
augustino tecte ĩtellexisse laudat᷑. Nam
cũ de humanis animis ageret: pater
inquit misericors mortalia uincula
Illis faciebat. Ita hoc ipsũ ait aug̃tinꝰ.
qd̾ mortales sunt homines corpore ad
miscđiam dei patris ꝑtinere arbitra¬
tꝰ ẽ: ne huiꝰ uite miseria semꝑ teneren¬
t᷑. Cunc enĩ ademonib qͥd inmiseria¬
quia cũ sit dĩ beata et̾nitas uł et̾na
beatitudo. demonũ autẽ misera et̾ni¬
tas uł et̾na miseria: homo cuiꝰ ẽ mi¬
seria mortalis uł mortalitas misera
corporea mors ñ deleat᷑. Quin potiꝰ
uiro fideli optanda ẽ ut ueniat: &
tan quã misericordie ꝓfectꝰ anim̾a
miseria uite p̾sentis absoluat. Non
enĩ ẽ quasi homo ut m̃tiat᷑: neq ut filiꝰ

Expanded text:
si recte considerentur, verba sunt paternae providentiae, nosque jam tunc a longe circumvolantis quaedam praeparatio misericordiae. Quid enim esset jam vitiato homini vita aeterna, nisi aeterna miseria? Quod Plotinus quoque gentilium quidam philosophorum recte, Augustino teste, intellexisse laudatur. Nam, cum de humanis animis ageret: « Pater, inquit, misericors mortalia illis vincula faciebat. » Ita hoc ipsum, ait Augustinus, quod mortales sunt homines corpore, ad misericordiam Dei Patris pertinere arbitratus est, ne hujus vitae miseria semper tenerentur. Tunc enim a daemonibquia cum sit Dei beata aeternitas, vel aeterna beatitudo, daemonum autem misera aeternitas, vel aeterna miseria, homo, cujus est miseria mortalis vel mortalitas misera,corporea mors non deleatur, quin potius viro fideli, optanda est ut veniat, et tanquam misericordiae profectus, animam a miseria vitae praesentis absolvat. « Non enim est quasi homo ut mentiatur, neque ut filius
Abbreviated transcription (Latin):
causa efficiens erit. ut in resurrettio¬
ne iminutem̃ idẽ in passibiles simꝰ.
De morte uͦ corꝑis argumentandũ
ñ ẽ: qd̾ consequent̾ & ipsã quoq bap¬
tismi uirtꝰ absorbere debuerit. Qm¬
ius eñĩ & hec ab originali peccato qd̃
in baptismo delet᷑ untiũ acceꝑit:
mͦ tam̃ diu̾so mors ut᷑q peccantia
homini accidit. Nã mort̾ẽ quidẽ a¬
nime contumax diuinitatis appeti¬
tꝰ intulit: corpori autẽ mat̾iam sẽꝑ
uiuendi subueniendo potiꝰ qͣm ꝑse¬
quendo ds̃ abstulit: ecce inquiens
adam quasi unꝰ ex nob̾ factꝰ ẽ: sci¬
ens bonũ & malũ: nũc gͦ uidete ne
forte mittat manũ suã & sumat
de ligno uite: & uiuat in eternũ.

Expanded text:
causa efficiens erit in resurrectione, ut immutemur, id est impassibiles simus. De morte vero corporis argumentandum non est, quod consequenter et ipsam baptismi virtus absorbere debuerit. Quamvis enim et haec ab originali peccato, quod in baptismo deletur, initium acceperit, modo tamen diverso mors utraque peccanti homini accidit. Nam mortem quidem animae contumax divinitatis appetitus intulit, corpori autem materiam semper vivendi, subveniendo potius quam persequendo Deus abstulit: « Ecce, inquiens, Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum; nunc ergo videte ne forte mittat manum suam, et sumat de
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sue possemꝰ participes fieri. & sic
a nr̃a liberari. ualde namq repugnãt
catore diabolo dampnari.S ñ eadẽ ius¬
ticia parit̾ & hoc admittit: ut quiẽq
in morte xp̃i iħu baptizatisumꝰ. statĩ
a morte quoq corporis liberi si mꝰ
Nã inbaptismo uniꝰ simple mortis
tẽ debentes. baptismmi subimꝰ remedi¬
litudini cõplãtati facti sumꝰ. uña a
nob̾ mortent que erant anime sal¬
uatrix gr̃a depulit: aliã uͦ que cor¬
poris ẽ iusticie censura reseruauit.

Expanded text:
ticipes fieri, et sic a nostra liberari. Valde namque repugnat catore diabolo damnari. Sed non eadem justitia pariter et hoc admittit, ut « quicunque in morte Christi Jesu baptizati sumus, » statim quoque a morte corporis liberi simus. Nam in baptismo unius simplae mortis ae mortem debentes baptismi subimus remedilitudini complantati facti sumus , unam a nobis mortem, quae erat animae salvatrix, gratia depulit, aliam vero quae corporis est, justitiae censura reservavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sa quoq baptiratoꝵ corpora: quia
quoꝵ sp̃c nunc uiuit ꝓpt̾ iustifica¬
tionẽ. ipsa quoq immutabunt᷑ ꝑ
resurrectionẽ. i. fient impassibilia.
qnͣdo absorbebit᷑ hoc qd̾ mortale ẽ
auita. Nec hoc dictũ ẽ: qd ido re¬
surrectio consequat᷑. q baptrzati
sumꝰ. Alioqͥn: quicũꝙͣ baptizant᷑:
ñ resurgent. S quia baptizati su¬
mꝰ p̃mũs recipiet sides: ut cũ om̃s
mortui resurgant soli immutent᷑ side¬
les. Om̃s quide inquit resurgemꝰ: s ñ
om̃s ĩmutabim᷑. Canet enĩ tuba & mor¬
tui resurgent incorrupti. id ẽ immor¬
tales effecti: & nos unmutabim᷑. id ẽ

Expanded text:
rpora, quia quorum spiritus nunc vivit propter justificationem, » ipsa quoque immutabuntur per resurrectionem, id est fient impassibilia, quando absorbebitur id quod mortale est a vita . Nec hoc dictum est, quod ideo resurrectio consequatur quia baptizati sumus, alioqui quicunque non baptizantur, non resurgerent, sed quia baptizati sumus, praemium recipiet fides, ut cum omnes mortui resurgant, soli immutentur fideles. « Omnes quidem, inquit, resurgemus, sed non omnes immutabimur. » Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, « id est immortales effecti
Abbreviated transcription (Latin):
ita & nos innouitate uite ambule
mꝰ. Hic patent̾ ostendit lucrosã c̃õ¬
mutationẽ factã ẽẽ nr̃e duplicis
ac sempit̾ne mortis. cui iuste fue¬
ramꝰ addicti: scilicet ut ꝑbaptis¬
mũ cũ xp̃o iniuste moiti ad dicto
morientes. ultra mor ñ debeamꝰ. Icctreꝯ
namq mortuus. moitis sue fluuiũ
scilicet sanguin̾ẽ & aqu̾ã de latere suo

Expanded text:
ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Hic patenter ostendit lucrosam commutationem factam esse nostrae duplicis ac sempiternae mortis, cui juste fueramus addicti, scilicet, ut per baptismum cum Christo injustae morti addicto morientes, mori ultra non debeamus. Idcirco namque mortuus mortis suae fluvium, scilicet sanguinem et aquam de
Abbreviated transcription (Latin):
portantibcruc̃e decantant᷑ sensib pa¬
rũ aut nicħ differentes. u̾b quoq
ac modulatione consimiles. tͥ plic̃e¬
significant scͥpturã tituli sensũq eiꝰ
consonant: qui suꝑ caput dñ. hebraice
g̾ce ac latine descͥptus ẽ. iħc nazarenꝰ rex
fine subicit᷑. saluatori tuo. uuxta int̾p̃¬
tationẽ ciꝰdẽ nominis. Et quia uere
& titulũ quoq mutari uoluer̃t dicen¬
phonis astruit᷑ ab effectu. uerũ & an¬
tiquũ exponendo regis offitiũ. uide¬
licet qd̾ eduxerit eos de t̾ra egypti.
qd̾ deduxerit ꝑ desertũ quadraginta
anniᷤᷤ qd̃ manna cibauerit: qđ int̾ram
respondet᷑. uidelicet qđ̾ gens illa re¬
au̾so corde maledicit ac detestat᷑. Su¬
pradictas gͦ cantando antiphonas
illo defert᷑ crux. quo sibi grece ac lati¬
ne fidelit̾ respondet᷑: quia uideli¬
cet crucifixꝰ dñs anegantib iudeis
sese ꝓmouens ad confessionẽ genti¬
tantib .i. totis uirib obꝓbũ crucis

Expanded text:
portando crucem decantantur, sensibus parum aut nihil differentes, verbis quoque ac modulatione consimiles, triplicesignificant Scripturam tituli, sensumque ejus consonant, qui super caput Domini Hebraice, Graece ac Latine descriptus est: » Jesus Nazarenus rex fine subjicitur, Salvatori tuo; juxta interpretationem ejusdem nominis. Et quia vere et titulum quoque mutare voluerint, dicenphonis astruitur ab effectis, verum et antiquum exponendo Regis officium, videlicet quod eduxerit eos de terra Aegypti, quod deduxerit per desertum quadraginta annis, quod manua cibaverit, quod in terram respondetur, videlicet, quia gens illa reaverso corde maledicit et detestatur. Supradictas ergo cantando antiphonas illo defertur crux, quo sibi Graece et Latine fideliter respondetur, quia videlicet, crucifixus Dominus, a negantibus Judaeis sese promovens, ad confessionem gentiid est totis viribus opprobrium crucis
Abbreviated transcription (Latin):
te timor suscitare ñ ualuit: s adstatũ
uite aspirata mansuetudinis gr̃a erex̃.
S puer cũ baculo suscitare ñ ualuit¬
mortuũ: quia paulo attestante nichil
ad ꝑfectũ adduxit lex. Ipse autẽ ꝑ se¬
metipsũ ueniens & suꝑ cadauer se hu¬
milit̾ sternens: ad exequanda sibi mor¬
tui menbra se collegit: qr cũ informa
dei eẽt ñ rapina arbitratꝰ ẽ. ẽẽ se equa¬
lem deo: s semetipsũ exinaniuit for¬
m̃a serui accipiens. insimilitudine ho¬
minũ factꝰ. & habitu inuentꝰ ut homo:
Suꝑ mortitũ septies spirat: quia ꝑoꝑa¬
tionẽ diuini mun̾is. gr̃e septiformis.
sp̃m inpeccati morte iacentib aspirat.
Moxq uiuenis erigit᷑: quia isque
terroris uirga suscitare ñ potuit. ꝑ
amoris sp̃m puer adiut̾a redit. De fr̃a.¬

Expanded text:
te, timor suscitare non valuit, sed ad statum te, timor suscitare non valuit, sed ad statum vitae apparata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia Paulo attestante: « nihil ad perfectum adduxit lex . » Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: « Quia cum in forma 54 Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo .Super mortuum septies spirat, quia per operationem divini muneris gratiae septiformis Spiritum in peccati morte jacentibus aspirat. Moxque juvenis erigitur, quia is, quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris Spiritum puer ad vitam rediit. » CA
Abbreviated transcription (Latin):
uiuent. Non inqͥt qui uiuunt audi¬
unt: s qui audiunt reiuiiuscunt. ꝑ
qd̾ amplius patet de resurrectione hoc
dici: qua mortui infidelitate & igno¬
rantia dei sic resurgunt. ut priꝰ audi¬
ant: & audiendo reuiuiscant. Istare¬
surrectione si recte credimꝰ. resurrexi¬
mꝰ & nos ipsi: qͥam resurgentes. alte¬
ram infine resurrectionẽ expectamꝰ.¬
menbra se colligens. huc illucq de am¬
bulans & inore pueri septies aspirãs:
um ꝯpassionis animauit. Eande enĩ
resuscitationẽ humani g̾nis que fit ꝑ
fid̾e. de qua supͣdictũ ẽ in euugłio: tes¬
te beato g̾gorio. hec pueri resuscitatio
significauit. Auctor inquit humani
gen̾is ds mortuũ puerũ doluit. cũ
extinctos nos iniquitatis aculeo mise¬
ratꝰ aspexit: & quia ꝑmoysen terrorẽ
legis ptulit. quasi ꝑpuerũ uirgam
misit. ꝑlegẽ quippe d̃s uirgã tenue¬
rat: cũ dicebat. Siquis ista uł illa fe¬
cerit: morte moriat᷑. Apeccati gͥ mor¬

Expanded text:
vivent: « Non, inquit, quia vivunt, audivivent: « Non, inquit, quia vivunt, audiunt, sed quia audiunt, reviviscunt. » Per quod amplius claret de hac resurrectione haec dici, qua mortui in infidelitate et ignorantia Dei sic resurgunt, ut prius audiant, et audiendo reviviscant. Ista resurrectione, si recte credidimus, resurreximus; et nos ipsi qui jam resurreximus, alteram in fine resurrectionem exspectamque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore pueri septies aspirans, nis animavit . Eamdem enim resuscitationem humani generis, quae fit per fidem, de qua supra dictum est in Evangelio teste beato Gregorio, haec pueri resuscitatio significavit. « Auctor, inquit, humani generis Deus mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit: et quia per Mosen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. A peccati igitur mor
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ & ego operor: ut uidicet nob̾
quomͦ oꝑet᷑. & qd̾ ñ falsum dixerit
scͥptura ꝑ moysen ministrata. quia
d̾s requieuit ab om̃ib oꝑib suis
in die septimo: ut inqͣm indicet.
quia tunc oꝑatꝰ ẽ cũ fecit mundũ:
& usq nunc oꝑat᷑ cũ regit mundũ:
paulo post subungit. Sicut enĩ
pat̾ suscitat mortuos & iuuificat:
sic & filius qͦs uult uiuificat. Qd̃
dens. que nunc fit. qua tͣnseunt ho¬
mines ut ait beatꝰ augustinꝰ amor¬
te infidelitatis. ad uta fidei: amor¬
te falsitatis ad uit̾ã ueritatis. amor¬
te iniqͥtatis ad uitã iusticie: amen
inqͥt dico uob̃. quia qͥ u̾bũ meũ
audit. & credit ei qui me misit.
habet uit̾a et̾na. Et iniudiciũ
ñ uenit: s tͣnsit de morte aduitã.
Et hoc attendite inquit idem au¬
gustinꝰ. Non nẽ tnsit: s iam tñsut
amorte inuitam. Ac deinceps. Amen
inquit dico uob̾ uenit hora & nunc ẽ.
quando mortui qui in monum̃tis st̃
audient uocẽ filii dei: & qui audiẽt

Expanded text:
t ego operor , ut indicet nobis, quomodo operetur, et non falsum dixerit Scriptura, per Mosen ministrata, quia « Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo , » ut, inquam, indicet, quia tunc operatus est, cum fecit mundum, et usque nunc operatur, cum regit mundum, paulo post subjungit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Quod sne, quae nunc fit, « qua transeunt homines, ut ait beatissimus Augustinus, a morte infidelitatis ad vitam fidei, a morte falsitatis ad vitam veritatis, a morte iniquitatis ad vitam justitiae. » Amen, inquit, dico vobis quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non venit, sed transit a morte ad vitam . « Et hoc attendite, inquit idem Augustinus. Non nunc transit, sed jam transiit a morte ad vitam. » Ac deinceps: Amen, inquit, dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei, et qui audierint,
Abbreviated transcription (Latin):
lazarũ amicũ suũ appellauit dñs.
mant enĩ iudei. qd ionas fuerit iste
sareptene uidue filiꝰ. qu̾ẽ resuscita¬
uit helias: matre postea dicente ad
causam ipsũ puerũ amathi uocita¬
tũ. Amathi namq exhebreo in la¬
tin̾ã lingũa ueritas đr: & exeo qd̃
helias uerũ locutꝰ ẽ: ille qͥ suscitatꝰ
ẽ filiꝰ nuncupatꝰ ẽ ueritatis. S & hoc
qd̾ mortuũ ut suscitaret helias supͣ
lectũ suũ posuit: amysterio ñuacat.
Lectꝰ namq helie catholicã xp̃i desig¬
nat eccłiam: in qua sola ꝑ remissionẽ
peccatoꝵ mortue reuiuscunt anime.
Nam de hac eccłia dr incanticis can¬
ticoꝵ. En lectulũ salomonis sexaginta
fortes ambiunt. Supͣdictã gͥ lectionẽ
euũgłii: bene consonant̾ ista de libꝰ re¬
gũ lectio p̾currit.

Expanded text:
micum suum appellavit Dominumicum suum appellavit Dominumant enim Judaei, quod Jonas fuerat istius Sarephtanae viduae filius, quem resuscitavit Helias, matre postea dicente ad causam, ipsum puerum Amathi vocitatum; Amathi namque ex Hebraeo in Latinam linguam, veritas dicitur, et ex eo quod Helias verum locutus est, ille qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. Sed et hoc quod mortuum ut suscitaret Helias, supra lectum suum posuit, a mysterio non vacat. Lectus namque Heliae, catholicam Christi designat Ecclesiam, in qua sola per remissionem peccatorum mortuae reviviscunt animae. Nam de hac Ecclesia dicitur in Canticis canticorum: « En lectulum Salomonis, sexaginta fortes ambiunt . » Supradictam ergo lectionem Evangelii bene, et consonanter ista de libro Regum lectio praecurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
& in sepulchro male conscientie con¬
suetudine scelerũ obrutꝰ. iamq ferẽs
ꝑ infamiã: tand̾e ꝑ occultã aspiratio¬
nẽ d̾i. magno timore futuri iuditii
quasi magno saluatoris clamore excussꝰ.
aduitam penitendo resilit: & male se¬
pulchrũ conscientie ꝑultroneam aꝑi¬
ens ꝯfessione. iunculis peccatoꝵ meret᷑
absolui. quia uiuit. Hoc aut̾ẽ infilio
mulieris sareptene p̃siguratũ ẽ: adqͣm
helias dño iubente ierat. relicta aput
carnałe isrł siccitate & fame. Nam & il¬
la mulier ut ĩa supradictũ ẽ eccłiam de
gentib mystice significauit: que leg̃ẽ¬
noscit᷑. tanqm heliã hospitio fidei sus
morte peccatũ admittit. Et qd̾ incla¬
more dñi lazarũ euocantis figura¬
tũ ẽ. in cuiꝰ domo & ipse asororib eiꝰ
pascebat᷑: hoc ide inclamore helye
p̾cessit. clamantis ad dñm & dicentis.
Obsecro dñe. etiã ne uiduã apud qmͣ
ego ut cumq sustentor afflixistiaut
int̾ficeres filiũ eiꝰ: Adhoc quoq qd̾

Expanded text:
nscientiae, consuetudine scelerum obrutus, jamque fetens per infamiam, tandem per occultam inspirationem Dei magno timore futuri judicii, quasi magno Salvatoris clamore concussus, ad vitam poenitendo resilit, et malae sepulcrum conscientiae per ultroneam aperiens confessionem, vinculis peccatorum meretur absolvi, quia vivit. Hoc autem in filio mulieris Sarephtanae praefiguratum est, ad quam Helias Domino jubente ierat, relicta apud carnalem Israel siccitate et fame. Nam et illa mulier, ut jam superius dictum est, Ecclesiam de gentibus mystice significavit quae legenoscitur, tanquam Heliam hospitio fidei suscmorte peccatum admittit. Et quod in clamore Domini Lazarum evocantis significatum est, in cujus domo et ipse a sororibus ejus pascebatur, hoc idem in clamore Heliae praecessit clamantis ad Dominum, et dicentis: « Obsecro, Domine, etiamne viduam, apud quam ego utcunque sustentor, afflixisti, ut interficeres filium ejus? » Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possent filii isrł intendere in faciẽ
speculantes ineande imaginẽ tnͣfor¬
memur aclaritate legis inclaritatẽ
reuelatio pͥmũ ꝑ illd̾ significata ẽ: qd̾
nare templi infinite magnitudiniᷤᷤ
inqͥt ieronimꝰ. fractũ atq dutisũ
ẽe̾ legimꝰ. Pret̾a iosephus refert uͥr¬
tutes angłicas p̾sules quond̾a tem

Expanded text:
ii Israel intendere in faciem speculantes, in eamdem imaginem transformemur a claritate legis in claritatem revelatio primum per illud significata est, quod nare templi infinite magnitudinis, inquit Hieronymus, fractum esse atque divisum legimus. Praeterea Josephus refert virtutes an
Abbreviated transcription (Latin):
ta aꝑta sunt. iuxta litt̾am quide mag¬
nitudo signoꝵ ẽ: qd̾ crucifixũ dñm
celũ & t̾ra. & om̃ia contremiscant: s
mystice tremor̃e significat credenti¬
ũ. qͥd pͥstinis erroꝵ uiciis derelictis.
& emollita cordis duritia qui pͥus
erant similes tumulis mortuoꝵ. pꝰtea
cognouerũt creatorẽ. Unde & in psal¬
Hec gͦ crucis adorande reuelatiosi¬
c̃ & illa ueli & tẽpli scissio nob̃ illud
mystice significat: qd̾ credentib in
crucifixũ clausa pͥus scͥpturaꝵ my¬
steria patefiant. Nã ꝑ creditã xp̃i
passionẽ uł crucẽ intelligimꝰ sacra¬
cur pharao uł egyptꝰ que decẽ pla¬
gis u̾berata ñ cessit. solo sanguine
agni uicta filios irł dimisit: & qͥs il¬
humerũ eiꝰ: quis ue sicut oius adoc¬

Expanded text:
ta sunt , » juxta litteram quidem magnitudo signorum est, quod crucifixum Dominum coelum et terra et omnia contremiscant, sed mystice tremorem significat credentium, quod pristinis errorum vitiis derelictis et emollita cordis duritia, qui prius erant similes tumulis mortuorum, postea cognoverint Creatorem. Unde et in psalHaec ergo crucis adorandae revelatio, sicut et illa veli templi scissio, illud mystice significat, quod credentibus in crucifixum clausa prius Scripturarum mysteria patefiant. Nam per creditam Christi passionem vel crucem, nunc intelligimus sacracur Pharao vel Aegyptus, quae decem plagis verberata non cessit, solo sanguine agni victa, filios Israel dimisit, et quis ilagni victa, filios Israel dimisit, et quis il
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ. pietatis argum̃tũ. gr̃e uehicu¬
lũ: pacis uexillũ. Adoramꝰ erucẽ
que suꝑbiã excidit. inuidiã tͥuit.
culpã correxit: penã destruxit. Crux
.xͥ. ianua celi. clauis paradysi: dia¬
boli deiectio. hominis erectio: cap¬
tiuitatis nr̃e solatiũ. libertatis p̾ciũ.
Crux expectatio patriarchaꝵ: ꝓmis¬
sio ꝓpħarũ. triũphus regũ: digni¬
tas sac̾dotũ. Crux tyrannos increpat:
potentes inclinat. afflictos subleuat:
pauꝑes honestat. Crux tenebrarũ
excidiũ: lucis infusoriũ. mortis ef¬
fugiũ: uite nauigiũ salutis imꝑiũ.

Expanded text:
culum, pacis vexillum. Adoramus crucem, quae superbiam excidit, invidiam obtrivit, culpam correxit, poenam destruxit. Crux Christi, janua coeli, clavis paradisi, diaboli dejectio, hominis erectio, captivitatis nostrae solatium, libertatis pretium. Crux exspectatio patriarcharum, promissio prophetarum, triumphus regum, dignitas sacerdotum. Crux tyrannos increpat, potentes inclinat, afflictos sublevat, pauperes honestat. Crux tenebrarum excidium, lucis infusorium, mortis effugium, vitae navigium, salutis imperium.
Abbreviated transcription (Latin):
hec & cet̾a cͥausa prus. nc̃ crucẽ xp̃i
suscipientib aꝑta sunt. Sicq factũ
ẽ. ut bibere possimꝰ iã de aquis ma¬
ra: quas sic̃ mexodo legimꝰ ñ pot̾at
bib̾e ppłs. donec clamante moyse ad
dñm. ostentit ei dñs lignũ. Qd cũ
misiss in aquas: in dulcedinẽ u̾se
sũt. Aqua enĩ mara legẽ significant
que ñ paru̾a in se habet amaritudi-
nẽ: dũ dicit oculũ ꝓ ocło dentẽ ꝓ¬
dente. & his similia. Dulcescit aũ ꝑlig-¬
nũ: dũ ꝓposito dñice passionis ex¬
emplo.ei qui te ꝑcusserit in maxil¬

Expanded text:
caetera clausa prius, nunc crucem Christi suscipientibus aperta sunt. Sicque factum est, ut bibere jam possimus de aquis Mara, quas, sicut 75 in Exodo legimus, non poterat bibere populus, donec clamante Moyse ad Dominum, « ostendit ei Dominus lignum, quod cum misisset in aquas, in dulcedinem versae sunt . » Aquae enim Mara lequae non parvam in se amaritudinem habet, dum dicit: « Oculum pro oculo, dentem pdente , » et similia. Dulcescit autem per lignum, dum proposito Dominicae passionis exemplo, ei qui te percusserit in maxil
Abbreviated transcription (Latin):
mati sũt. Qd gͦ: slunqͥd baptizrati sunt:
Immo tanto maiorẽ gr̃am p̃illis qͥ in pa¬
ce eccłie moriunt᷑ assecuti sunt: qnto
grauiori dispendio moͬti & sanguini
xp̃i cõmunicauerũt. Nlam ĩ baptismo
cõmuni. t̾m similitudo mortis ẽ: sicut
apłs ait. si enĩ cõplantati facti sumꝰ si¬
militudini mortis eiꝰ. simul & resurree¬
tionis erimꝰ. in martyrio autẽ ipsa mor¬
baptismꝰ ẽ. Qd̾ si martyriũ baptismꝰ ñ
eẽt nũqͣm dñs de passione sua dixiss.
qd̾ iã supͣ cõmemoratũ ẽ. Baptismo
habeo baptizari. & quomͦ coartor usq
dũ ꝑficiat᷑: Uerũ exceptis his qͦs eiꝰ¬
mͦi articulꝰ int̾cipit. nulli sp̃c sc̃s extra
fontes occ̃rit. totãq remissionẽ peccatoꝵ
int̾ aquas continet nec ultra extendit.
Ex his maxime locis de quib dictũ ẽ:
memorata lectio baptismi sacram̃to con¬
gritit. Ceterũ nisi uitandi sub ẽẽt causa fiꝰ¬
sti dii: poterat exautenticis doctoꝵ

Expanded text:
ptizati sunt? Imo tanto majorem gratiam prae illis, qui in pace Ecclesiae moriuntur, assecuti sunt, quanto graviori dispendio morti et sanguini Christi communicaverunt. Nam in baptismo communi, tantum similitudo mortis est, sicut « Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus , » in martyrio autem ipsa mors. Quod si martyrium baptismus non esset, nunquam Dominus de passione sua dixisset, quod jam supra commemoratum est: « Baptismo habeo baptizari, et quomodo coarctor, usque dum perficiatur! » Verum exceptis his quos ejusmodi articulus non intercipit, nulli Spiritus sanctus extra fontem occurrit, totamque remissionem peccatorum intra aquas continet, nec ultra extendit. Ex his maxime locis, de quibus dictum est, memorata lectio baptismi Sacramento congruit. Caeterum nisi vitandi subesset causa fastidii, poterat ex authenticis doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccatũ ñ fecit. & ideo morti nil de¬
buit. S & ipsũ tempꝰ anni pͥmũ. id ẽ
uernũ eidem congritit similitudini.
quo ñ solũ inexitu isrł. de egypto san¬
gitis agni restitutio fuit libertatis. s
& totꝰ mundꝰ mitiũ sue sũpsit creatio¬
nis. Unde magnꝰ leo dixit. Nunc ad
p̃nuntiatũ festis om̃ib festũ sacer no¬
uoꝵ mensis enituit: ut in quo acce¬
pit mundꝰ exordiũ. in eodem haberet
xp̃iana creatura pͥncipiũ. De qua no¬
ua creatura paulꝰ apłs dixit. Scimꝰ
enĩ qd̾ om̃is creatura ingemiscit. & par¬
turit usq adhuc: uidelicet usq ad
reuelationẽ filioꝵ dei. qm ipse ꝓmi¬
serat dicens. Nam expectatio creat᷑e
inde secutꝰ ñ solũ autẽ illa. s & nos ip¬
si pͥmitias sp̃c habentes: i. qͥ pͥmido

Expanded text:
qui peccatum non fecit, et ideo morti nihil dequi peccatum non fecit, et ideo morti nihil debuit. Sed ipsum tempus anni primum, id est vernum eidem congruit similitudini, quia non solum in exitu Israel de Aegypto sanguis agni restitutio fuit libertatis, sed et totus mundus initium suae sumpsit creationis. Unde magnus Leo dixit: Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum, sacer novorum mensis enituit, ut, in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. De qua nova creatura Paulus apostolus dixit: « Scimus enim quoniam omnis creatura ingemiscit et parturit usque adhuc , » videlicet, usque ad revelationem filiorum Dei, quam ipse praemiserat dicens: « Nam exspectatio creaturae inde secutus: « Non solum autem illa, sed et nos ipsi primitias spiritus babentes, » id
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħaꝵ: diuidens diuine aqͥs sapien¬
tie. qs continet. ab aquis humane uł
carnalis prudentie: de qͦ psalmista.
& ostiũ. & dix̃: huc usq uenies: & hic
confringes tumentes fluctꝰ tuos. Et sic
t̾ra eccłiȩ anaufragio liberata. germina¬
uer̃t campi heremi. id ẽ latutudines gen¬
tilitatis germ̃ ordoris isrł. quia floruit
augustinꝰ ꝯtͣ insidiosos errores. d̾s po¬
nere uoluit ĩscͥpturis: infirmam̃to
in qͣm sacre sc̃pture posita st̃ sol& luna.
& numerositas stellaꝵ. id ẽ maioꝵ mi¬
noꝵq ac mediocrũ luminaria doctoꝵ
& baptiratoꝵ: quoꝵ alii ꝑ contẽplatio¬
nẽ euolant dicentes. nr̃a autẽ conu̾satio
in celis ẽ. Alii scł̃arib innatant curis: &
ꝓficiente cultu xp̃ianitatis. Animalia
quoq quadrupedia. idẽ carnaliũ tur¬
be ad fidem xp̃i ꝓrepsere: & talis crea¬
ture dñs ẽ. nouus adam custos & posses¬
sor tam t̾reni qͣm celestis paradysi.
quẽ serpens ñ decepit. mulier ñ sedux̃.

Expanded text:
 , dividens divinae aquas sapientiae, quas continet ab aquis humanae vel carnalis prudentiae. De quo Psalmista: et ostia, et dixit: « Huc usque venies, et hic confringes tumentes fluctus tuos, » et sic terra Ecclesiae a naufragio liberata germinaverunt campi eremi, id est latitudines gentilitatis, germen odoris Israel, quia floruit Augustinus, contra insidiosiores errores Deus ponere voluit in Scripturis, in firmamento, inquam, sacrae Scripturae, posita sunt sol et luna, 84 numerositas stellarum, id est majorum minorumque ac mediocrium luminaria doctorum, et baptizatorum alii per contemplationem evolvuntur dicentes: « Nostra autem conversatio in coelis est : » alii saecularibus innatant curis, et proficiente cultu Christianitatis, animalia quoque quadrupedia , id est carnalium turbae, ad fidem Christi prorepsere. Et talis creaturae Dominus est, novus Adam, custos et possessor tam terrae quam coelestis paradisi, quem serpens non decepit, mulier non seduxit,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s sui fame cõpulsi. & ab eo cogniti
atq recepti sunt. & ipse cũ ilł celebra¬
uit conuiuiũ: sic adipsũ dñm nr̃m
toti mundo pͥncipantẽ. & egyptios.
.i. gentiles qui ĩ peccatoꝵ tenebris fu¬
erant pane uite copiosiꝰ alentẽ reu̾¬
tent᷑ reliquie filioꝵ isrł. & ab eore¬
cipient᷑ in grãm. que negauert̃ &
occid̾unt: & tũc mensã suã ꝯmu¬
nicabit eis & inebriabit᷑ ioseph iste
cũ fr̃ib suis huiꝰ mense gr̃ãm signat
illud eiũigłm in offitio dñice: quo
ipse narrat᷑ de qͥnq panib saturas¬
se quinq milia hominũ. Tunc enĩ
qnq libros moysi apiet uideis. qͦs nẽ
uelut integros panes portat puer sci¬
licet ppłs ille sensu puerili: edentq &
saturabunt᷑. etiã ipsi. & laudabunt.
iñm requirentes eũ. Tunc implebit᷑
illud iheremie uaticiniũ: qd huic euũ

Expanded text:
fratres sui, fame compulsi, et ab eo recogniti fratres sui, fame compulsi, et ab eo recogniti atque recepti sunt, et ipse cum illis celebravit convivium , sic ad ipsum Dominum nostrum, toti mundo principantem, et Aegyptios, id est gentiles, qui in peccatorum tenebris fuerant, pane vitae copiosius alentem, revertentur reliquiae filiorum Israel, et ab eo recipientur in gratiam, quem negaverunt et occiderunt, et tunc mensam suam communicabit eis, et inebriabitur Joseph iste cum fratribus suis. Hujus mensae gratiam signat illud evangelium in officio Dominicae, quo ipse narratur de quinque panibus saturasse quinque millia hominum . Tunc enim quinque libros Mosi aperiet Judaeis, quos nunc velut integros panes portat puer, scilicet idem populus sensu puerili, edentque, et saturabuntur etiam ipsi, et laudabunt Dominum requirentes eum . Tunc implebitur illud Hieremiae vati
Abbreviated transcription (Latin):
orandu ut placeant u̾ba nr̃a in
gis magni qui posuit rationẽ cũ
dimitte nob̃ debita nr̃a. Non eñ
placebunt hec u̾ba nr̃a inconspet¬
tu pͥncipis cũ ille rationẽ posue¬
ex auctoritate euũgłii. Dico uobis
gaudiũ ẽ angłis dei suꝑ uno pec¬
catore penitentiã agente. de illo sen¬
tiendũ debitore: qui sic penitet. &¬
sic sibi postulat dimitti. ut pͥmũ
Ein trat ipse conserius su s de bñca
futura quoq filioꝵ isrł salute grãs
agit. quos suo qndoq corpori iun¬
gendos fore cognoscit. Nlã qr ĩfine
mundi reliqi ie illoꝵ salue fient.
in hoc ultimo anni offitio gratulat᷑.
de illis: ut pote futuris m̃bris sius.
Dicit gͦ mintroitu: annuntians iu¬
ego cogito cogitationes pacis. & non
aictionis. & cet̾a: pacis enĩ &e affue
iuiuiũ gr̃e sue se facturũ reꝓmittit
cũ ilł scđ̾m carnẽ fr̃ib suis: sicut in
patriarcha ioseph p̃figuratũ ẽ. Nam
sicut adillũ intota terra egypti do¬
minantẽ uen̾unt qͥ eũ uendid̾ant

Expanded text:
orare, ut placeant verba nostra in gis, qui posuit rationem cum Dimitte nobis debita nostra. Non autem placebunt haec verba in conspectu principis, cum ille rationem posueex auctoritate Evangelii: Dico vobis, gaudium est angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente , de illo sentiendum debitore, qui sic poenitet, et sic sibi postulat dimitti, ut primum dimittat ipse conservis suis. CA, ut pro futura quoque filiorum Israel salute gratias agat, quos suo quandoque corpori uniendos fore cognoscit. Nam quia in fine mundi reliquiae illorum salvae fient , in hoc ultimo anni officio gratulatur de illis, utpote futuris membris suis. Dicit ergo in introitu annuntians juEgo cogito cogitationes pacis, et non afflictionis . vivium gratiae suae facturum se repromittit cum illis secundum carnem fratribus suis, sicut in patriarcha Joseph praefiguratum est. Nam sicut ad illum in tota terra Aegypti dominantem venerunt, qui eum vendiderant
Abbreviated transcription (Latin):
s iuuit dñs qui eduxit & ad duxit
sem̃ domꝰ isrł det̾ra ahuilonis. & de
cunctis terris adqͣs eiccerã eos illuc:
& habitabunt ĩ t̾ra sua. Solutigͦ illa
qua nunc tenent᷑ captiuitate anima¬
rũ: clamabunt alta deuotione gr̃a¬
rũ actionẽ agentes: qͣm sequens innu¬
it graduale. lib̾asti nos dñe exaffligen¬
tib nos. & cctã. Supplicatio quoq
qua dicimꝰ in offerenda. Deꝓfundis
clamaui ad te dñe: eide rei uł tẽpori
manifeste ꝯgruit. Dicent enĩ adhũc
magnũ ioseph fr̃s sui in illa die. Ob¬
secramꝰ ut obliuscaris scełis fr̃m tuoꝵ.
Cõmunio quoq. am̃ dico uob̾. qͥcqͥd
orantes petitis & cet̾a: responsio ẽ eiꝰd

Expanded text:
it semen domus Israel de terra aquilonis et de cunctis terris; ad quas ejeceram eos illuc, et habitabunt in terra sua. Soluti ergo illi, qua nunc tenentur, captivitate animarum, clamabunt alta devotione gratiarum actionem, quam sequens innuit graduale: Liberasti nos, Domine, ex affligentibus nos , etc. Supplicatio quoque qua dicimus in offerenda: De profundis clamavi ad te, Domine , eidem rei vel tempori manifeste congruit. Dicent enim ad hunc magnum Joseph, fratres sui in illa die: « Obsecramus ut obliviscaris sceleris fratrum tuorum . » Communio quoque: Amen dico vobis, quidquid orantes petitis , etc.:
Abbreviated transcription (Latin):
Noffitiũ dñice uicesime scđe dicimꝰ
ad introitũ. Suniqͥtates obseruaue¬
ris dñe. dñe quis sustinebit: Nimi¬
głm narrat: semetipsũ quisq nr̃m
humilit̾ recognoscit: quidec̃e milia
talenta suo debeat regi pcidensq ro¬
gabat dicẽs. patienciã habe ĩ me:
& omĩa redda tͥ. Itaq magnitudinẽ
debiti .i. peccati sui quisq nr̃m per
paulus inp̃eunte epła. & hoc oro ut
caritas ur̃a magis ac magis habun¬
det inscientia & in omĩ sensu. & cet̾a:

Expanded text:
officio, Dominicae vicesimae secundae dicimus ad introitum: Si iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit? Nimigelium narrat, semetipsum quisque nostrum humiliter recognoscit, qui decem millia talenta suo debebat regi, procidensque rogabat, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi . Itaque magnitudinem debiti, id est peccati sui quisque nostrum perpPaulus in praeeunte Epistola: Et hoc oro, ut charitas vestra magis ac magis abundet in scientia