comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia desideria mactans. totũ exer¬
citiũ suũ i opꝰ eugłirandi conuerut.
unde sufficientẽ pastũ auditorib suis
ybere possit. Ipse uͦ sequit᷑ nr̃m heliã.
& ministrat ei. qͥa uestigia eiꝰ sequens
hac ẽ mandata illiꝰ fideliter obseruans
ministerium ei bonoꝵ oꝑum condi-¬
gne erhibere satagit.L¬

Expanded text:
carnalia desideria mactans, totum exercitum suum in opus evangelizando convertit, unde sufficientem pastum auditoribus suis praebere possit. Ipse vero sequitur nostrum Eliam et ministrat ei, qui vestigia ejus sequens, hoc est, mandata illius fideliter observans, ministerium ei bonorum operum condigne exhibere satagit.
Abbreviated transcription (Latin):
u łm uiddicet cȩlestis. que partĩ adhuc
pereginat᷑ in terris. partim iã cũ año
pequat in cȩlis: Et quȩ est domꝰ saul
suꝑbi s impii regis. nͥ babilon illa con¬
susionis plena. quȩ seducit. & fornicari
ficit om̃s gentes in ꝓstitutione sũa:
Longa gͦ concertatio int̾ domũ saul &
domũ dauid est. qͥa ꝑ sequit᷑ illa qͣ scd̃m
carnẽ est eã quȩ scđ̃m spm. S domꝰ dauid

Expanded text:
tim adhuc peregrinatur in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis? Et quae est lomus Saul, superbi et impii regis, nisi Babylon illa confusionis plena, quae seducit et fornicari facit omnes gentes in prostitutione sua? . Longa ergo concertatio inter domum Saul et domum David est, quia persequitur illa quae secundum carnem est, ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
semei ad dauid dicit: primꝰ qͦ ueni ho¬
die de omni tribu ioseph.
ũ autẽ uenisset chusai arachites ami-¬
cus dauid ad absalon. locutus ẽ ad eũ.
Siluerex saluerex: Ad quẽ absalon. hȩc
et inꝗt grã ad amicũ tuum:
aa amicũ tuũ. Qđ ñ affirmando sed ne¬
gando ꝓnuntiandũ est. Et est sensus.
sliscdia est aut dici debet. qd̾ dauid ami
michi ocuͫ milia uiroꝵ & consurgens
psequar dauid hac nocte. & irruens
suꝑ eũ qͥppe qͥ lassꝰ est & resolutis mani¬
b ꝑcutiam eũ. Cumq fugerit omnis
ppłs qͥ cũ eo est. ꝑcutiam regẽ desolatũ.
& reducã uniuersũ ppłm quomͦ amnes
reuerti solent: Scilicet sic̃ reuerti so¬
lent hi qͥ amisso in p̾lio rege reuertun¬
tur. sic uniuersꝰ ppłs isrł reuertet᷑ ad te.
Et cũ ceciderit unꝰ qͥlibet in pͥncipio.
audiet qͥcũq audierit & dicet. facta
est plaga in ppło qͥ sequebat᷑ absalon.
fortissimꝰ ꝙͦ cuiꝰ cor est qͣsi leonis

Expanded text:
Semei ad David dixit: « Primus quoque veni hoSemei ad David dixit: « Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph. » « Cum autem venisset Chusai Arachites amicus David ad Absalom, locutus est ad eum: Salve rex, salve rex. Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia ad amicad amicum tuum; » non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Et est sensus: Misericordia est aut dici debet, quod David amicmihi duodecim millia virorum, et consurgens persequar David hac nocte, et irruens super eum, quippe qbus, percutiam eum. Cumque fugerit omnis populus qui cum eo est, percutiam regem desolatum: et reducam universum populum quomodo omnes reverti solent. » Scilicet, sicut reverti solent hi qui amisso in praelio rege revertuntur, sic universus populus Israel revertetur ad te « et cum ceciderit unus quilibet in principio, audiet quicumque audierit, et dicet: Facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom. Et fortissimus quisque cujus cor est quasi leonis,
Abbreviated transcription (Latin):
donec expletus esset omnis populꝰ qui
egressꝰ fuerat de ciuitate.
̃o archã dĩ deposuisse dicunt᷑. ut ans
ab abiathar sacerdote consuleret᷑ quo
uersꝰ dauid ire deberet. Ascendisse aut
abiathar dicit᷑. idest orasse. Et qͥa oracu¬
lum diuinũ ñ ei responsũ est. iccircom
subsequentib dixit dauid. ut reporti¬
retur archa dĩ in urbem.¬
& ait rex. quid mͥ & uob̾ filii saruiȩ di¬
mittite ut maledicat.
Sebreꝰ ñ habet dimittite ut maledicit
s tantũ maledicat. Abisai solꝰ dixerat.
uadam & amputabo caput erꝰ & dauid
ad abisai & ad ioab respondit dicens.
euid mͥ & uob̾ filii saruiȩ: Ac sidicets
nunqͥd uultis int̾ficere istũ sic̃ int̾sta¬
stis ab ner: Dns enĩ p̃cepit ei ut ma¬
lediceret datid. & qͥs est qͥdicat qͣte sic
aerborm. Qui filiꝰ semei dicit᷑ & in telo
aomꝰ saul maledicebat dauid. Nom̃ uͦ
aestuim filii ioseph extitit. Unde &idẽ

Expanded text:
donec expletus esset omnis populus qui donec expletus esset omnis populus qui egressus fuerat de civitate. Ideo arcam Dei deposuisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est, orasse. Et qlum divinum non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David, ut reportaretur arca Dei in urbem.o ait: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? dimittite ut maledicat. » Hebraeus non habet, « dimittite ut maledicat, » sed tantum « maledicat. » Abisai solus dixerat: « Vadam et amputabo caput ejus; » et David ad Abisai et Joab respondit, dicens: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui dicat, quare sic Jeroboam, qui filius Jemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen veEphraim filii Joseph exstitit. Unde et idem
Abbreviated transcription (Latin):
absalon ad regem. Uadam & reddam
Quota mea quȩ uoui dño in hebron.
uadragesimꝰ agebat᷑ annꝰ ex eo tẽpore
quo saul nobe ciuitatẽ cũ sacerdotib
octoginta qͥnq ꝓpter dauid int̾emit.
Et iccirco hic idem quadragesimꝰ annus
ponit᷑ ut monstret᷑ diuinã ultionem
facta fuerit. Caue lector plerosq men¬
quattuor astruere uoluerit. ab eo tẽpore.
qͦ absalon amon frẽm suũ int̾fecit. usq
ad illud tempꝰ quo patͥ dixit. uadam &
reddã uota mea quȩ uoui dño in hebron.
ꝑspicue seerrare si diligent̾ ꝑscrutatus
fuerit inueniet.cũ utiq absalon int̾fe¬
cto amon in gessur ap̃ tholomai regẽ
trib annis. & in ierłm inde reuoea.
& sexto anno faciẽ patris uiderit & cna
eũ ꝑ duellionẽ se p̃̾parauerit. Uotum
nãq se uouisse mentiendo dixit. idet
orationẽ facturũ in loco quo requiesens
abraham ysaac & iacob.
enit autẽ & sadoch & uniuersi leurte
posuert̃ archã dĩ. & ascendit abiathar

Expanded text:
alom ad regem: Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron. Quadragesimus agebatur annus ex eo tempore quo Saul Nobe civitatem cum sacerdotibus octoginta quinque propter David interemit. Et idcirco hic idem quadragesimus annus ponitur, ut monstretur divinam ultionem facta fuerit. Cave, lector, plerosque menquatuor annos astruere voluerit ab eo tempore quo Absalom Amnon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempus quo patri dixit: Vadam, et reddam perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet, cum utique Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, inde revocatus et sexto anno faciem patris viderit, et contra eum perduellionem praeparaverit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est orationem facturum in loco, quo requiescunt Abraham, Isaac, et Jacob. « Venit autem Sadoch et universi levitae posuerunt arcam Dei. Et ascendit Abiathar,
Abbreviated transcription (Latin):
uel õrnatꝰ. Fiula. dolens siue parturi¬
ens. Eufrates. frugifer. siue crescens.
Cua calamitas. aut ue. ł uita. Enoch. dedicatio.
Enos. homo. siue desperatꝰ uł uiolentꝰ. Fueum.
ferũ. siue pessimũ. Eber. transitor. Elmodad.
ad matrẽ eiꝰ precipuam. siue dĩ mensuram.
Ellasar. dĩ declinatio. siue hanc separans.
Esrom. iacula gregũ. Eschol. botrus siue ignis
om̃is. Effron puluis meroris. ł puluis inutilis.
siue puluis eoꝵ. Eidaa. ad scientiã. siue de
scientia. Etheus. formidans. siue stupens.
Edom. rufus. siue terrenꝰ. Emor. asinꝰ. fffrata.
ubertas. siue puluerulenta. Eser. fictus. id est
plasmatꝰ. Esban. ignis abͥ eis. Effraim. frugifer.
siue crescens. Fsrom. sagiitã uidens. Esbel.
ignis uanus. siue uetus. Hucusq ꝑ breuẽ
litt̾am .e. nunc ꝑ ꝓductam nominũ legenda

Expanded text:
el ornatus. Evila, dolens, sive parturiens. Euphrates, frugifer, sive crescens. Eva, calamitas, aut vae, vel vita. Enoch, dedicatio. Enos, homo, sive desperatus, vel violentus. Evaeum, ferum, sive pessimum. Eber, transitorem. Elmodad, ad matrem ejus praecipuam, sive Dei mensura. Ellasar, Dei declinatio, sive hanc separans. Esrom  , jacula grron, pulvis moeroris, vel pulvis inutilis, sive pulvis eorum. Eldea  , ad scientiam, sive de scientia. Ethaeus, formidans, sive stupens. , rufus, sive terrenus. Emor, asinus. Ephrata, ubertas, sive pulverulenta. , fictio, sive plasma. Esban, ignis in eis. Efraim, frugiferum, sive crescentem. Esrom  , sagittam videns. Esbel  , ignis vanus, sive vetus. Hucusque per brevem litteram E, nunc per productam nominum sunt legenda
Abbreviated transcription (Latin):
cce ꝓpħa mandat regi iaculo ꝑcutere
terrã. & cũ ꝑcutit trib uicib & stat. ira¬
scitur contͣeũ qđ ñ sepiꝰ terrã ꝑcuteret.
ita & doctorib p̾cipitur p̾dicationis ia¬
culo terrã hoc est carnales ꝑcutere. S qͥ
hoc minꝰ studiose agunt. merito incre¬
patione diuina arguunt᷑. Quid ẽ eñ
trib uicib terrã iaculo ꝑcutere. nisi
trinitatis fidẽ carnalib ꝑ doctrinam
insinuare: S cũ hoc agit satis doctor.
hominesq ad fidẽ ꝑducit. necesse est ut
adhuc instet u̾bo. donec illos doceat
qͥnq sensib corporis imꝑare bonisꝙ¬
sꝑitalem instant̾ meditari. ꝗͣ septifor¬
mis sp̃s gr̃a in scͥpturis sacris constituit.
atq ad salutẽ humani generis gemino
testamento edidit. Qui autẽ solã fide siul
ficere credunt ad salutẽ.rectt a ꝓpheta
arguunt᷑. qͥ⁊ scd̃m iacobi apłi sententiã
sicut corpꝰ finc spũ mortuũ ẽ. ita & fides
sine opib mortua est. Et alibi scriptũ¬

Expanded text:
eta mandat regi jaculo percutere terram. Et cum percutit tribus vicibus, et stat, irascitur contra eum, quod non saepius terram percuteret; ita et doctoribus praecipitur praedicationis jaculo terram, hochoc minus studiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec illos doceat quinque sensibus corporis imperare, bonisinstanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit atque ad salutem humani generis gemino Testamento edidit. Qui autem solam fidem sine sufficere credunt ad salutem, recte a propheta arguuntur, quia secundum Jacobi apostoli sententiam, « Sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
in duas diuisi partes. regẽ in interiorib
atrii locis armati circũstarent. reliqua
uͦ multitudo idest hi qͥ ñ erant de stirpe
leui. exteriores atrioꝵ ianuas cont᷑ furort
reginȩ siqͥd forte aduersi moliret᷑ custo¬
dirent. porro hi qͥ nuꝑ ad sabbatũ uenc¬
rant sacerdotes. leuite. & ianitores in
tres diuisi partes domũ regis idest pala¬
ciũ obseruarent. ne uel hoc regina colle¬
cto exercitu contͣ regẽ defenderet. serua¬
rent & portã scutarioꝵ habitaculiꝑ qͣ¬

Expanded text:
in duas divisi partes, regem in interioribus in duas divisi partes, regem in interioribus atrii locis armati circumstarent. Reliqua vero multitudo, id est, hi qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent. Porro hi qui nuper ad Sabbatum venerant sacerdotes, Levitae, et janitores, in tres divisi partes, domum regis, id est, palatium observarent, ne vel hoc regina collecto exercitu contra regem defenderet. Servarent et portam habitaculi
Abbreviated transcription (Latin):
re potest. S ne fastidiũ faciamꝰ lectori.
his omissis quȩ iã exposita sunt ad illud
qđ de diuisione turbȩ dictum ẽ
ueniamꝰ. Cuiꝰ reiratio talis est Frant
autẽ sortes uigintiquattuor & sacerdotũ
& leuitarũ & ianitoꝵ. qͥ ꝑ totidẽ septima¬
nas sibi ex ordine succederent. sabbato
noua turma intrante ad officiũ. & post
sabbatũ ea quȩ ꝓrima septimana mini¬
strauerat domũ redeunte. S pontifex
ꝓpt̃̾ necessitatẽ augendi circa nouũ regẽ
exercitꝰ. & eos qͥ intrandi septimanam
ordinẽ habebant suscepit. & illos quiũ
suã septimanã ministrando impleucras
ne abirent retinuit. Qui alios ꝙͦ leuitsꝰ
de cunctis urbib iuda simul & pͥncips
familiarũ isrł missis in hoc centurionib
ierosolimã congregauerat. ut uerba
dierũ narrant. Quos educturꝰ filiũ re¬
gis tali ratione distinxit. ut om̃s qui
impleuerant sabbatũ & egressuri erant.

Expanded text:
re potest. Sed ne fastidium faciamus sectori, re potest. Sed ne fastidium faciamus sectori, his omissis, quae jam exposita sunt, ad illud quod de divisione turbae dictum est veniamus, cujus rei ratio talis est. Erant autem sortes viginti quatuor et sacerdotum et levitarum et janitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, sabbato nova turma intrante ad officium, et post Sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex, propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem habebant suscepit, et illos qui jam suam septimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quoque Levitas de cunctis urbibus Juda, simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus, Jerosolymam congregaverat, ut Verba dierum narrant . Quos educturus, filium regis tali ratione distinxit, ut omnes qui impleverant Sabbatum, et egressuri erant,
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ regis. tercia autẽ pars sit ad portã sirur.
& tercia pars ad portã quȩ est pꝰ habitaculũ
scutarioꝵ. & custodietis excubitũ domus
messa. Duȩ uͦ partes ẽ uob̾ om̃s egredienteᷤᷤ
sabbato custodiant excubias domꝰ dñi cir¬
ca regẽ. & uallabitis eũ habentes arma
in manib ur̃is. Siqͥs autẽ ingressꝰ fue¬
rit septũ tẽpli interficiat᷑. eritisq cũ rege
introeunte & egrediente. Et fecert̾ cen¬
turiones iuxta om̃ia quȩ p̾ceperat eis
ioiada sacerdos. & assumentes singuli ui¬
rossuos qͥ ingrediebant᷑ sabbatũ cũ his qͥ
egrediebant᷑ a sabbato uenert̾ ad ioiadã
sacerdotẽ. Qui dedit eis hastas & arma
regis dauid. quȩ erant in domo dñi. Et
stetert̾ singuli habentes arma in manu
sua. a parte tẽpli dextera usq ad partẽ
sinistrã altaris & edis circa regem.
Hȩc autẽ quomͦ facta st̃ & in qͥb locis
siquis ea quȩ suꝑiꝰ de atriis domꝰ dñi di¬
cta st̃ bene cõmemorauerit. ita intellige¬

Expanded text:
d portam Sur, et tertia pars sit ad portam quae est post habitaculum scutariorum, et custodietis excubias domus Messa. Duae vero partes e vobis omnes egredientes sabbato custodiant excubias domus Domini circa regem, et vallabitis eum habentes arma in manibus vestris. Si quis autem ingressus fuerit septa templi, interficiatur. Eritisque cum rege introeunte et egrediente. Et fecerunt centuriones juxta omnia, quae praeceperat eis Joiada sacerdos. Et assumentes singuli viros suos qui ingrediebantur sabbatum cum his qui egrediebantur e sabbato venerunt ad Ioiada sacerdotem qui dedit eis hastas et arma regis David quae erant in domo Domini et steterunt singsua, a parte templi dextera, usque ad partem sinistram altaris et aedis circum regem, » etc. Haec autem quomodo facta sint, et in quibus locis, si quis ea, quae superius de atriis domus Domini dicta sunt, bene commemoraverit, ita intellige
Abbreviated transcription (Latin):
ne cesses. Et apłs ad timotheũ: testificor
p̾dica uerbũ. insta oportune importune.
argue. obsecra. increpa. in om̃i patientia
& doctrina. Unde & ñ debet doctor ꝓpter
auariciã negligere animarũ curã. s ma¬
gis ꝑ pietatẽ ad ȩternã ꝑtendere requiẽ.
qd̾ significat aphec: Int̾pretat᷑ enĩ conti¬
nebit uł app̾hendet. Unde idem apłs.
enumeratis uiciis quȩ auariciã comitan¬
tur ad prȩdictũ discipłm intulit dicens:
tu autẽ homo dĩ hȩc fuge. sectare uͭ iusti

Expanded text:
ne cesses . » Et Apostolus ad Timotheum: « Testificor, ne cesses . » Et Apostolus ad Timotheum: « Testificor, praedica verbum, insta opportune, importune: argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . » Unde non debet doctor propter avaritiam negligere animarum curam, sed magis per pietatem ad aeternam pertendere requiem, quod significat Aphec, interpretatur enim continebit vel apprehendet. Unde idem Apostolus, enumeratis vitiis quae avaritiam comitantur, ad praedictum discipulum intulit dicens: « Tu au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam gentilitatẽ ingredientib dicit᷑:
cũ sagittis & arcu ingredient᷑ illuc Nos
gͦ cũ scripturȩ sacrȩ dicta pensamꝰ. arcũ
intendimꝰ. cũ u̾ba doctrinȩ damꝰ. sagittas
emittimꝰ. Ponitq heliseꝰ manꝰ suas suꝑ¬
manꝰ regis. cũ exemplis suis dñs actiones
doctoꝵ dirigit & confortat. Orientalem
fenestrã aꝑire mandat. & iacere sagittam.
qͥa lumine scientiȩ & uere doctrine suos
hortat᷑ primũ illustrari. & sic iacula uerboꝵ
mittere. Et ait heliseꝰ. Sagitta salutis dm̃
& sagita salutis contͣ syriã. ꝑcutiesq sỹriã
in aphec donec consumas eã. Sagiita gͦ sa-¬
lutis dñi ẽ. p̃̾dicatio sc̃a. cũ decent̃ exhibet᷑.
& sꝑitalium hostiũ certissima int̾fectio si
ꝑseueranter agit᷑. Nec fas ẽ ut aliqnͣdo
dispensator u̾bi dĩ segnit̃ torpeat. cui
iussũ est ut gregis dñici curã gerat. quia
multũ obest deuotis auditorib si mertia
p̃ualet doctorib. Dicit enĩ ꝓpħa: clama

Expanded text:
tilitatem ingredientibus dicitur: « Cum sagittis et arcu ingredientur illuc . » Nos ergo cum Scripturae sacrae dicta pensamus, arcum intendimus. Cum verba doctrinae damus, sagittas emittimus. « Ponitque Eliseus manus suas manus regis, » cum templis suis Dominus actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem fenestram aperire mandat, et jacere sagittam, quia lumine scientiae et verae doctrinae suos hortatur primum illustrari, et jacula verborum mittere. « Et ait Eliseus: Sagitta salutis Domini, et sagitta salutis contra Syriam. Percutiesque Syriam in Aphec, donec consumas eam. » Sagitta ergo salutis Domini est praedicatio sancta, cum decenter exhibetur, et spiritalium hostium certissima interfectio, si perseveranter agitur. Nec fas est ut aliquando dispensator verbi Dei segniter torpeat, cui jussum est ut gregis Dominici curam gerat, quia multum obest devotis auditoribus, si inertia praevalet doctoribus. Dicit enim propheta: « Clama,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ preruptũ uidens. siue uallis
uisio. significat iudaicũ ppłm. qͥ aliqͣn
puer di ꝓpħa attestante uocabat᷑. sicut
osee dicit. puer isrł. & dilexi eũ S postqͣ
spreto eugłio & crucifixo filio dĩ semet¬
ipsũ de tali dignitate. in foueã auariciȩ
p̾cipitans cupiditatẽ secutꝰ est terrena.
ꝗͣ filii dĩ ꝑ baptismũ renati spreuerunt
ꝑ sententiã iusti iudicis dĩ leprã erroriꝰ
qͣ credentes deposuerant ipse sibi consci¬
uit: necñ & om̃s qͥ post baptismũ &
emendaciorẽ uitã ad pͥstina uicia re-¬
uertunt᷑. sordib quib se exutos spera¬
bant iterũ impliciti in uoluunt᷑. Unde
scriptũ est: canis reuersꝰ ad uomitũ siuuꝰ.
& sus lota in uolutabro luti. sic stultus
qui iterat stulticiam suã¬
seũ. Ecce locꝰ in qͦ habitamꝰ corã
te angustꝰ est nob̃. Famꝰ usq ad iorda.¬
nem. & tollant singuli de silua mate¬
rias singulas. & edificemꝰ nobisibi locu
ad habitandũ. Qui dixit. Ite. Et ait unꝰ

Expanded text:
um videns, sive vallis visio, significat Judaicum populum, qui aliquando Puer Dei, propheta attestante, vocabatur, sicut Osee dicit: « Puer Israel, et dilexi eum . » Sed postquam spreto Evangelio, et crucifixo Filio Dei, semetipsum de tali dignitate in foveam avaritiae praecipitans, cupiditatem secutus est terrenam, quam filii Dei per baptismum renati spreverunt, per sententiam justi judicis Dei, lepram erroris, quam credentes deposuerant, ipse sibi conscivit. Nec non et omnes qui post baptismum, et emendatiorem vitam, ad pristina vitia revertuntur, sordibus, quibus se exutos sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti; sic stultus, qui iterat stultitiam suaseum: Ecce locus, in quo habitamus coram te, angustus est nobis. Eamus usque ad Jordanem, et tollant singuli de silva materias singulas, ut aedificemus nobis ibi locum ad habitandum. Qui dixit, Ite. Et ait unus
Abbreviated transcription (Latin):
runt. unde ȩccłiȩ usib bene instrucbi
deseruire possint. Frequent᷑ gͦ talib
dĩs & ingenii acumen. & uerȩ sapientiȩ
donũ largit᷑. Qui bene quattuor esse
memorant᷑. ut a quattuor ȩugłioꝵ eri.¬
ditione imbuti. in quattuor mundi
partib fidĩ ueritatẽ p̾dicent. Legitur
enĩ in ȩugłio qđ dñs cũ publicanis &
peccatorib manducaret. & mulier quȩ
erat in ciuitate peccatrix lacrimis ei
lauaret pedes. & capillis suis tergeret.
& unguento ungueret. matħm ex pu
ruitq pꝰ resurrectionẽ suã pͥmo orarię
magdalene de qͣ ciecerat septẽ demonu
Illa uadens nuntiauit his qui cum ea
fuerant lugentib & flentib.
Porro ducc̃ illũ suꝑ cuiꝰ manũ rex incu¬
buerat & ꝓpħȩ uerbis diffidebat. consti¬
tutũ ad portã conculcauit turba in
introitu & mortuus ẽ. iuxta qd̾ locutꝰ
fuerat uir dĩ. Pux iste typũ tenet
scribarũ & phariseoꝵ. qͥ habentes clauẽ

Expanded text:
runt, unde Ecclesiae usibus bene instructi runt, unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possint. Frequenter ergo talibus Dominus, et ingenii acumen, et verae sapientiae donum largitur. Qui bene quatuor esse memorantur, ut a quatuor Evangeliorum eruditione imbuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent. Legitur enim in Evangelio quod Dominus cum publicanis et peccatoribus manducaret, et mulier quae erat in civitate peccatrix lacrymis ejus rigaret pedes, et capillis suis tergeret, et unguento ungeret . Matthaeum ex pubruitque post resurrectionem suam primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. Illa videns nuntifuerant lugentibus et flentibus . « Porro ducem illum, super cujus manum rex incubuerat, et prophetae verbis diffidebat, constitutum ad portam, conculcavit turba in introitu, et mortuus est, juxta quod locutus fuerat vir Dei. » Dux iste typum tenet Scribarum et Pharisaeorum, qui habentes clavem
Abbreviated transcription (Latin):
comedite bonũ. & delectabit᷑ in crassitu¬
dine anima ur̃a. Inclinate aurẽ uram̃ &
uenite ad me. audite & uiuet anima ur̃a.
erturbatis hostib. & infugã uersis
subiungit scͥpͥtura. qđ quattuor uiri le-¬
ꝓsi abissent in castra sẏroꝵ & nullũ ibi
repientes comederint & biberint abla-¬
tisq inde auro & argento ac uestib et
absconsis. post ea cõpuncti in ciuitatẽ hoc
annuntiauerint. atq salutis huiꝰ indicia
p̃stiterint Quid gͦ st̃ leꝓsi isti. nͥ qui
uariis uiciis dediti. uł diuersis errorib
impliciti. fęditatẽ ex int̾̃na peste educenteᷤᷤ
ostendt̾ in cure: hos dñs sepe conuertens
ad fidẽ. & mundans ab errore infidelita-¬
tis. uerȩ salutis nuntios efficit. Ingressi
itaq leꝑsi in castra sẏroꝵ comederunt &
bibert̃. & aurũ atq argentũ in de aspor-¬
tauerunt. cũ despecti huiꝰ mundi medi-¬
tationi philosophiȩ oꝑam dantes. & sens
subtilitatẽ & locutionis uenustatẽ acqui¬

Expanded text:
bitur in crassitudine anima vestra. Inclinate aurem vestram, et venite ad me, audite, et vivet anima vestra . » Perturbatis hostibus et in fugam versis, subjungit Scriptura, quod quatuor viri leprosi abissent in castra Syrorum, et nullum ibi reperientes, comederint et biberint. Ablatisque inde auro et argento ac vestibus et absconsis, postea compuncti, in civitatem hoc annuntiaverint, atque salutis hujus indicia praestiterint. Qui ergo sunt leprosi isti, nisi qui variis vitiis dediti, vel diversis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes ostendunt in cute? Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et mundans ab errore et vitiis verae salutis nuntios efficit. « Ingressi itaque leprosi in castra Syrorum, comederunt et biberunt, et aurum atque argentum inde asportaverunt. » Cum despecti istius mundi, meditationi philosophiae operam dantes, sensus subtilitatem, et locutionis venustatem acqui
Abbreviated transcription (Latin):
Si dñs fecerit etiã catharactas in cęlo.
nunꝗͣ poterit eẽ qd̃ loqueris. Qui ait¬
Uidebis oculis tuis. & inde ñ comedes.
otest hoc loco benadab cũ suo exercitu
diabolꝰ mystice accipi. qͥ corda iniquoꝵ ꝑ
inuidiã contͣ eccł̃iam bellũ gerere excitat
in apocalipsi scriptũ ẽ. qͥ dicunt se iudeos
esse & ñ st̃. s st̃ synagoga sathanȩ. Sub
hoc rege st̃ pagani. st̾ & heretici. Facta gͦ
ꝑsecutione ab antiqͦ hoste. ꝑ tales affligit᷑
ppłs dĩ qͥ est positꝰ in samaria hoc est in cu¬
Dicit enĩ dñs nr̃ ad seruos suos. In tẽpore hoc
cras modiꝰ similȩ uno statere erit. & duo

Expanded text:
ctas in coelo, nunquid poterit esse quod loqueris? Qui aitVidebis oculis tuis, et inde non comedes. » Potest hoc loco Benadab cum suo exercitu diabolus mystice accipi, quia corda iniquorum per invidiam contra Ecclesiam bellum gerere excitat. in Apocalypsi scriptum est: « Qui dicunt se Judaeos esse, et non sunt, sed sunt synagoga Satanae . » Sub hoc rege sunt pagani, sunt et haeretici. Facta ergo persecutione ab antiquo hoste per tales affligitur populus Dei, qui est positus in Samaria, hoc est, in cuDicit enim Dominus noster ad servos suos: « In tempore hoc cras modius similae
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ psonȩ ꝑ ꝓpħam dicit᷑. clama ne cesses.
qͣsi tuba exalta uocẽ tuã. & annuntia ppło
meo scelera eoꝵ. & domui ia cob peccata eoꝵ:
piebant pecuniã ut distribuerent eã arti¬
ficib. sed in fide tractabant eam.
euotionẽ ostendit eor de qͥb sermo est.
quia tantũ studii in religione habuerint
ut nullꝰ dubitauerit qͥn pecuniã dñi sine
alicuiꝰ fraudis suspicione tractarent & hanc
de erario sublatã fidelit᷑ artificib ad muni-¬
endã domũ ꝓut singłis opꝰ eẽt offerrent.
Inde necesse ẽ ut considerent h qͥsꝑualem
pecuniã u̾bi dĩ ad dispensandũ c̃seruis suiᷤ
opariis scilicet diuimis accipiebant. qnͣta
side qnͣtaq discretione illis opꝰ est qͥb ratio
de eadẽ pecunia reddenda ẽ. ut studeant ñ
minꝰ fideles insꝑualib inueniri quã isti
in corporalib fuerant inuenti.

Expanded text:
ses, quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . » piebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam. » Devotionem ostendit eorum, de quibus sermo est: Quia tantum ut nullus debitaverit quin pecuniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam domum, prout in singulis opus esset, offerrent. Unde necesse est ut considerent hi, qui spiritalem pecuniam verbi Dei ad dispensandum conservis suis, operariis scilicet divinis, accipiebant; quanta fide, quantaque discretione illis opus est, quibus ratio de eadem pecunia reddenda est, ut studeant non minus fideles in spiritalibus inveniri, quam isti in corporalibus fuerunt inventi.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant omnẽ pecuniã q̃ a p̃tereuntib
offert᷑ in tẽplum dñi ꝓ p̾cio animȩ & uoto
cordis sui. cũ quicqͥd a p̃tereuntib iustis¬
scientiȩ sꝑualis uł bonoꝵ exemploꝵ in
p̾dicatoꝵ officia. ad instaurationẽ tẽpli
sꝑitalis conferat᷑. quatinꝰ ibi qd̾cũq scissũ
ꝑ errorẽ uł ꝑuicatiã inuenerint. restau¬
rent: ne forte ꝑ negligentiã magistroꝵ
deꝑeat multitudo auditoꝵ. Qd autẽ¬
sequit᷑ igit᷑ usq ad uigesimũ terciũ annũ
regis ioas ñ instaurauert̾ sacerdotes sar¬
thatecta tẽpli. significat qd̾ ante aduentũ
saluatoris. licet doctrina legis in gente
iudea fuerit. tam̃ ꝑ doctoꝵ negligentiã
in multis corrumpebat᷑ donec ueniret
ipse qͥ legẽ dedit. & ꝑ scẽ trinitatis fidẽ
decalogũ legis in moysi & ꝓpħarũ scͥptiᷤ
spiritaliter obseruandũ doceret.
Nocauitq rex ioas ioiadam pontificẽ
& sacerdotes. dicenseis. Quare sartha

Expanded text:
accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus offertur in templum Domini pro pretio animae et voto cordis sui, cum quidquid a praetereuntibscientiae spiritualis, vel bonorum exemplorum in dicatorum officia ad instaurationem templi spiritualis conferantur, quatenus ibi quodcunque scissum per errorem vel vitia invenerint, restaurent, ne forte per negligentiam magistrorum depereat multitudo auditorum. VEsequitur: « Igitur usque ad vicesimum tertium annum regis Joas non instauraverunt sacerdotes sarta tecta templi, » significat, quod ante adventum Salvatoris licet doctJudaea fuerit, tamen per doctorum negligentiam in multis corrumpebatur, donec veniret ipse qui legem dedit, et per sanctae Trinitatis fidem Decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis spiritaliter observandum doceret. « Vocavitque rex Joas Joiadam pontificem et sacerdotes, dicens eis: Quare sarta
Abbreviated transcription (Latin):
Oa sequit᷑ de eodẽ. ꝓduxitq filiũ regis &
posuit sup eũ diadema. & testimoniũ.
indiademate insigne capitis regiũ. in
testimonio designat decreta legis dĩ.
qͥb qͥd agere rex debeat. qualit̃ uiuere.
pcipit᷑. Deniq in libro uerboꝵ dierũ
aptiꝰ. & imposuert̾ inqͥt ei diadema.
dedert̾q in manu eiꝰ tenendã legen.
Et magnȩ utiq erat salutarisq pru¬
dentiȩ. ut post tyrannicȩ impiȩq necẽ
reginȩ succedenti in regnũ filio regis
legitimi. cũ ipso regni habitu simul
disciplina legis dĩ seruanda cõmitteret᷑.
ut qͥ se p̾latum ppło regendo uideret.
ipse se regendũ diuinis legib subdi de-¬
fuerit in domo dñi a p̃tereuntib quȩ
offert᷑ ꝓ p̃cio animȩ. & quã sponte & ar-¬
bitrio cordis sui inferunt in tẽplũ dñi.
accipiant illã sacerdotes iuxta orcdinẽ
suũ. & instaurent sarthatecta domꝰ siqͥd
necessariũ uiderint in restauratione.
Mandat rex nr̃ doctorib suis ut

Expanded text:
od sequitur de eodem: « Produxitque filium regis, et posuit super eum diadema et testimonium; » in diademate insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus, quid agere rex debeat, qualiter vivere, praecipitur. Denique in libro Verborum Dierum apertius: « Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem ; et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi defuerit in templum Domini a praetereuntibus quae offertur pro pretio animae et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini accipiant illam sacerdotes iuxta ordinem suum et instaurent sarta tecta domus si quid necessarium viderint instauratione Mandat rex noster de doctoribus suis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
turibula & tubȩ & om̃e uas aureũ & ar-¬
genteũ de pecunia quȩ inferebat᷑ intẽ¬
plũ dñi. significat qđ alia debet et̃ ratio
formandoꝵ uasoꝵ in ministeriũ dñi
alia parandoꝵ lignoꝵ & saxorũ mȩdifi¬
ciũ domꝰ. qͥa alia debet ẽẽ doctrina qͣ rude
imbuunt᷑ ad fidẽ. & alia qua ĩa ꝑfecti m¬
struunt᷑ ad scientiȩ plenitudinẽ. Bene
autẽ uasa domꝰ dñ illi posst̃ intelligi q
iã apti st̃ ad capienda munera diuina.
& habiles fiunt ad ministeriũ di. Nam
y drie eos significare posst̃. qͥ aqũa sapien¬
tiȩ diuinȩ in se continent: Fuscinuls s¬

Expanded text:
vas aureum, et argenteum, de pecunia, quae inferebatur in templum Domini. » significat quod alia debet esse ratio formandorum vasorum in ministerium Domini, alia parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus; quia alia debet esse doctrina, qua rudes imbuuntur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domus Domini illi possunt intelligi qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Nam hydriae eos significare possunt qui aquam sapientiae divinae in se continent; fuscinul
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturũ sicut ysaiȩ ꝓpħȩ liber cõmemo¬
rat. Nuic ñ suo merito s dñi gr̃a ostenden¬
te egredi in occursũ ysaias iubet᷑ ad extre-¬
mũ aquȩductꝰ piscinȩ suꝑioris in uia
agri fullonis. & dicere ad eũ. Uide ut sileã.
Toli timere & cor tuũ ne formidet a duab
caudis ticionũ fumigantiũ istoꝵ in ira

Expanded text:
nasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemonasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat. Huic non suo merito, sed Domini gratia ostendenda, egredi in occursum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis, et dicere ad eum: « Vide ut sileas, noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum in
Abbreviated transcription (Latin):
thus. atq ad iracundiã ꝓuocauit dñm
dm̃ patrũ suoꝵ Hȩc sicut scripta reperimꝰ¬
in hoc loco ponenda ẽẽ censuimꝰ. parati ĩ de
siqui aliqͥd certiꝰ expresserint eoꝵ sententiã
auscultare.Iunc ascendit rasin rexsy-¬
riȩ & facee filiꝰ romeliȩ rex isrł in ierłm
ad p̾liandum. Cumq obsiderent achar.
non potuerunt superare eum.
auxilio derelictꝰ est. & consurrexert̾ ad¬
uers eũ rasin rex sẏriȩ idest aran. & facee
filiꝰ romeliȩ rex isrł in samaria & uenert̃¬
paralipomenon libro rasin regẽ damasci
uicto achaz multos de iudea damascum
tnͣstulisse. & facee filiũ romeliȩ regẽ decẽ
tribuũ quȩ appellabant᷑ isrł & regnabat
in samaria. una die centũ inginti milia
infinita p̾da duxisse captiua. Rursum
ueniunt ad iudã & ierłm cupiunt debel¬
lare & ñ potuert̾. qͥa auxiliatꝰ est ei dñs.
obsessũ. filiũ suũ nuntiaret de uirgine

Expanded text:
tus atque ad iracundiam provocavit Dominum tus atque ad iracundiam provocavit Dominum Deum patrum suous hoc in loco ponenda esse censuimus, parati, si qui aliquid inde certius expresserint, eorum sententiam auscultare. « Tunc ascendit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae, rex Israel, in Jerusalem ad praeliandum. Cumque obsiderent Achaz, non valuerunt superare eum. , juste Domini auxilio derelictus est. Et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram et Phacee filius Romeliae, rex IsrParalipomenon libro, Rasin regem Damasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse: et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel, et regnabat in Samaria, una die centum viginti millia in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam, et Hierusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, irgine
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ȩdificiũ & ingressũ regis exteriꝰ.
ñ ido conuertisse in templũ dñi. qd̾ in eo
cultai seruiret᷑ diuino. s ut simul cũ
tẽplo ꝓphanaret᷑. studens ut magis pla¬
ceret regi assyrio. quã do patrũ suoꝵ &
dño. Cui sensui uidet᷑ liber paralipo¬
menon astipulari. ubi ita scriptũ est:
igit᷑ achat spoliata domo dñi & domo.
regũ & principũ dedit regi assyrioꝵ mu
nera. & tam̃ ei nichil ꝓfuit. insuꝑ & in
tẽpore angustiȩ suȩ auxit contẽptũ
in dm̃. Ipse rex achaz immolauit diis
damasci uictimas ꝑcussorib suis &
dixit: dii gentiũ syriȩ auxiliant᷑ eis. qͦs
ego placabo hostiis & aderunt mͥ. cũ e
contͣrio ipsi fuerint ruina eiꝰ. & uni-¬
uerso isrł. Direptis itaq achar om̃ib
uasis domꝰ dñi atq confractis clausit
ianuas tẽpli dñi & fecit ibi altaria in
uniuersis angulis ierłm. in om̃ib qͦ¬
urbib uda extruxit aras ad cremandũ

Expanded text:
ipsum aedificium et ingressum regis exterius, ipsum aedificium et ingressum regis exterius, non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui serviretur divino, sed ut simul cum templo profanaretur, studens ut magis placeret regi Assyrio quam Deo patrum suorum et Domino. Cui sensui videtur liber Paralipomenon astipulare, ubi ita scriptum est : « Igitur Achaz spoliata domo Domini, et domo regum et principum, dedit regi Assyrinera et tamen nihil ei profuit insuper et in tempore angustiae suae auxit contemptum in Dominum ipse per se rex Achaz immolavit diis Damasci victimas percussoribus suis et dixit dii regum Syriae auxiliantur eis quos ego placabo hostiis et aderunt mihi cum e contrario ipsi fuerint ruina eius et universo Israhel direptis itaque Achaz omnibus vasis domus Dei atque confractis clusit ianuas templi Dei et fecit sibi altaria in universis angulis Hierusalem in omnibus quurbibus Iuda extruxit aras ad cremandum
Abbreviated transcription (Latin):
H inc iosephꝰ talit᷑ narrat. Porro ioatdmm
mutauit uitã cũ uixisset annosunũ &
q̃draginta. ex qͥb regnauit sedeci. sepul¬
tusq est in regus monum̃tis. Uenita
regnĩ ad eis filiũ achar qͥ impiꝰcuta dni
existens & pat̾nȩ p̾uaricator legis. regis
israbelitarũ imitatꝰ in ierosolimis : As¬
ioꝵ aras constituit. & suꝑ eas sacrificauit:
In quib etiã suũ in holocaustũ optulit
siliũ more chananeoꝵ. & suꝑ hȩc multa
alia scelera ꝑpetrauit. Uusach qͦ sab¬
bati qd ȩdificauerat in tẽplo & ingressũ
regis ex teriꝰ conuertit in tẽplum dñi
ꝓpt᷑ regẽ asyrioꝵ Legim cuiꝰdã libro
musach sabbati expositũ locũ quendã
uł ȩdificiũ qddam ẽẽ positũ in uestibu¬
lo tẽpli dñi. ubi reges qnͣdo sabbato
orationis causa ad templũ ibant. pecu-¬
niã ꝓ elemosina mittebant. & ita musach
sabbati gazophilaciũ eẽ regũ. sicut cor-¬
banan est sacerdotũ. Uidet enĩ achar

Expanded text:
Hinc Josephus taliter narrat: « Porro Joathan mutavit vitam, cum vixisset annos unum et quadraginta, ex quibus regnavit duodecim, sepultus est in regiis monumentis. Venitque regnum ad ejus filium Achaz, qui impius circa Deum existens, et paternae praevaricator legis, reges Israelitarum imitatus, in Jerosolymis idolorum aras constituit, et super eas sacrificavit, in quibus etiam suum in holocaustum obtulit filium more Chananaeorum, et super haec multa alia scelera perpetravit. Musach quoque sabbati, quod aedificaverat in templo, et ingressum regis exterius convertit ipropter regem Assyriorum. Legi in cujusdam libro, Musach sabbati, expositum locum quemdam, vel aedificium quoddam esse positum in vestibulo templi Domini, ubi reges quando sabbato orationis causa ad templum ibant, pecuniam pro eleemosyna mittebant. Et ita Musach sabbati, gazophylacium esse regum, sicut Corbanan est sacerdotum. Videtur enim Achaz
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ modiꝰ simil ȩ nͥ ꝑfectã mensuram
diuinȩ sapientiȩ quȩ est in nouo testam̃to.
& qͥd duo modii hordei. nͥ scientiã legis &
ꝓpħarum significant: Qui comparant᷑
statere uno hoc est fide catholica. in porta
samariȩ. in p̾dicatione uidelicet apłica ꝑ
quã intrat᷑ in eccłiam:. In tẽpore inqͥt hoc
cras modiꝰ similȩ unostatere. & reliqͣ. Ac
si dixisset: cessante turbine ꝑsecutionis
quȩ fit hodie. dabit dñs cras. hoc ẽ tempore
futuro quietẽ & tranquillitatẽ. ut p̾dicatio
eugłii ꝑfecte credentib compleat᷑. Fuit
enĩ tẽpore passionis dnĩcȩ qͣsi fames u̾bi
dñi. cũ apłĩ relicto eo om̃s fugert̾. & domi
se ꝓpt̃ metũ iudeoꝵ incluserunt. Et itẽ
scriptũ est. quia nemo palam de illo ausus
est loqui. S relucente die resurrectionis
iam aderat tempꝰ quo comites xp̃i illũ ui¬
dentes uiuere & post modũ celos ascendere.

Expanded text:
Quid enim modius similae, nisi perfectam mensuram divinae sapientiae, quae est in Novo Testamento? Et quid duo modii hordei, nisi scientiam legis et prophetarum significant? qui comparantur statere uno, hoc est, fide catholica. « In porta Samariae: » in praedicatione, videlicet apostolica, per quam intratur in Ecclesiam. « In tempore, inquit, hoc cras modius similae uno statere erit. » Ac si dixisset: Cessante turbine persecutionis, quae fit hodie, dabit Dominus cras, hoc est, tempore futuro, quietem et tranquillitatem, ut praedicatio Evangelii perfecte credentibus compleatur. Fuit enim tempore passioDomini, cum apostoli, relicto eo, omnes fugerunt , et domi se propter metum Judaeorum incluserunt. Et iterum scriptum est: « Quia nemo palam de illo ausus est loqui Joan. VII; » sed relucente die resurrectionis jam aderat tempus quo comites Christi illum videntes vivere, et postmodum coelos ascendere,
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ꝓ quib fecit rex roboam scuta
erea & tradidit ea in manuducũ scuta¬
rioꝵ. & eoꝵ qͥ excubabant ante ostiũ do-¬
mus regis. Cumq ingrederet᷑ rex in
domũ dñi portabant ea qͥ p̾eundi habe
pleniꝰ narrat᷑. ubi hoc mͦ legit᷑. Anno

Expanded text:
it Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manum ducum scutariorum, et eorum qui excubabant ante ostium domus Regis. Cumque ingrederetur rex in domum Domini, portabant ea qui praeeundi habebplenius narratur, ubi hoc modo legitur
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi sibi aras & statuas & lucos suꝑ omnẽ
collẽ excelsũ & subt̃ omnẽ arborẽ fron-¬
dosam. s & effeminati fuert̾ in terra
Fecert̾q om̃s abhominationes gentiũ.
qͣs attriuit dñs ante faciem filioꝵ isrł
Significat gͦ malos rectores in ȩccłia. qͥ
t̾renis cupiditatib dediti negligunt
titudine sibi obsequentiũ. nec tam̃ con-¬
dignã habent sollicitudinẽ sibi cõmissoꝵ
Int̾pretat᷑ autẽ roboam latitudo ppłi Et
bene latitudo ppłi nominari posst̃. qui
latã & spaciosã uiã gradientes ꝑ ꝗͣ multi
uadunt ad mortẽ angustã uiã q̃ paucoꝵ
est & ad ȩternã uitã ducit. ingredi detre¬
ctant. relictoq scõꝵ patrũ consilio quoꝵ¬
dicta & exempla ad celsitudinẽ tendug
ꝑfectionis eligunt iuuenũ obtẽperart
p̃ceptis. hoc ẽ eoꝵ qͥ iuuenilib desideris
mancipati. laudib iniquis & adulatio¬
nib eos grauant. & fit ieis qd̾ ꝑxpħam¬

Expanded text:
aras, et lucos, super omnem collem excelsum, et super omnem arborem frondosam. Sed et effeminati fuerunt in terra. Feceruntque omnes abominationes gentium quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti negligunt audent in multitudine sibi obsequentium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur autem Roboam latitudo populi, et bene latitudo populi nominari possunt qui, latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quae paucorum est, et ad aeternam vitam ducit, ingredi detrectant, relictoque sanctorum Patrum consilio, quodicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est eorum qui, juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus eos gravant, et fit in eis quod p
Abbreviated transcription (Latin):
dam regnũ salomonis. & dabo tͥ decẽ
tribꝰ. Porro una tribꝰ remanebit ei
quã elegi ex omnib tribub isrł
Decẽ enĩ scissuras ieroboam accepit. cũ
legis p̾cepta uiolando corrupit. Et una
tribꝰ cũ sobole dauid remansit. dũ sors
elector iuxta apłicam doctrinã in regula
sidi catholicȩ ꝑmansit. qͥa unꝰ est dñs. una
fides. unũ baptisma. Deniq roboam filiꝰ
salomonis qͥ utiq senioꝵ consilio relicto
adolescentiũ consiliũ secutꝰ est. licet de
domo dauid fuerit. tam̃ in uia eiꝰ ñ gradi¬
ebat᷑. Fecit enĩ iudas scriptura teste m illiᷤᷤ
dieb malũ corã dño. & irritauert̾ cum
suꝑ om̃ib quȩ fecert̾ patres eoꝵ in pecca

Expanded text:
dabo tibi decem tribus. Porro una tribus remanebit ei quam elegi ex omnibus tribubus Israel . Decem enim scissuras Jeroboam accepit, cum legis praecepta violando corrupit; et una tribus cum sobole David remansit, dum sors sanctorum juxta apostolicam doctrinam in regula fidei catholicae fides, unum baptisma . » Denique Roboam, filius Salomonis, qui, utili seniorum consilio relicto, adolescentium consilium secutus est; licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur: « Fecit enim Judas, » Scriptura teste, « in illius diebus malum coram Domino, et irritaverunt eum super omnibus quae fecerant patres eorum in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: beata t̾ra cuiꝰ est rex nobilis. & cuiꝰ
pncipes pascunt᷑ in tẽpore suo. qͥa om̃u
quȩcũq fecerint ꝓsꝑabuntur. XL.i.¬
t ecce uir dĩ uenit de iuda in sermo¬
ne dñi in bethel. ieroboam stante
suꝑ altare & thus iaciente. exclamauita
contͣ altare in sermone dñi & ait. alta¬
re altare. hȩc dicit dñs. Ecce filiꝰ nascetͥ
domui dauid iosias nomine. & immo

Expanded text:
dicens: « Beata terra cujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore suo, quia omnia quaecunque fecerint t ecce vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam stante super altare, et thus jaciente; exclamavitque contra altare in sermone Domini, et ait: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur do
Abbreviated transcription (Latin):
deceptꝰ disceret. qͥa nequa ꝗͣ ꝓpͥȩ fortitudi¬
nis fuerit qđ ad regis uerba restitisset:
Bene autẽ & eiꝰ ore mortis sententiã acce¬
pit. cuiꝰ seductione a uitȩ p̾ceptis deuia¬
uit. ut inde penã ueracit᷑ sumeret. unde
culpã negligent᷑ ad misisset. Hͣic autẽ
manifeste ostendit᷑. qđ peccatũ in obȩdi¬
entiȩ in ipsa fuerit morte laxatũ. qͥa idem
leo qͥ uiuentẽ p̾sumpsit occidere. ausus
contingere ñ est occisũ. Qui enĩ occiden¬
di habuit potestatẽ. de occisi cadauere
comedendi licentiã ñ accepit. quia is cui
culpa inuita fuerat punita. erat iã iustꝰ
ex morte. In hoc facto ostendit᷑. qd̾ nemo
se alicuiꝰ uirtutis estimare debet. etiã cũ
qͥd fortit᷑ sicut dictũ ẽ poterit. Iste enĩ qͥa
p̃ceptis dñicis regẽ contẽpsisse głatus est
corruit. ut ꝓpħȩ falsi uerbis deceptꝰ disce-

Expanded text:
deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudideceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verbre mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam veraciter sumeret, unde culpam negligenter admisisset. Hic autem manifeste ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpsit occidere, ausus contingere non est occisum. Qui enim occidendi habuit potestatem, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit. Quia is cui culpa in vita fuerit punita, erat jam justus ex morte. In hoc facto ostenditur, quod nemo se alicujus virtutis aestimare debet, etiam cum quid fortiter sicut dictum est poterit. Iste enim quia praeceptis Dominicis regem contempsisse gloriatus corruit, ut prophetae falsi verbis deceptus disce
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ poterit. qͥa si diuina eũ ꝓtectio
deserat. ibi repente eneruit᷑ obruit᷑.
ubi seualent᷑ stare głatur. Qͥd ẽ enĩ
qd uir di contͣ altare samariȩ ad pro-¬
phetandũ directꝰ p̃sente rege auctori¬
tut̃ liberȩ uocis exercuit. eiꝰdemq re-¬
gis extensũ brachiũ in rigore mirabi¬
liter astrinxit. qd̾ tam̃ mox miscditer
siluti restituit. cuiꝰ in domo inuitatꝰ
comedere noluit. qͥa ne inuia come¬
deret ꝓhibitionis anĩcȩ p̃cepta serua-¬
uit. qͥ autẽ in eadem uia & seductꝰ co-¬
medit & pastꝰ interiit: Qua in re qͥd
subtili consideratione colligimꝰ. qd̾ ut
lta dixerim formidandũ suspicamur.
nqd̾ forsitan apud semetipsũ tacitꝰ &
ꝓp̃ceptis dñicis regẽ se contẽpsisse gła¬
ius ab int̾na mox soliditate quassatꝰ
est. & inde ei in oꝑe culpa subripuit. unde
gła in corde surrexit. ut ꝓpħȩ falsi uerbis

Expanded text:
fortiter poterit, quia si divina eum protectio fortiter poterit, quia si divina eum protectio deserat, ibi repente enervatus obruitur, ubi se valenter stare gloriatur. Quid est enim quod vir Dei, contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus et inde ei in opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis