comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ deceftionẽ magnã in isrł. & reddidit mala
Fro bonis Et scͥpsit hec stolomeꝰ & misit regi. ut
mitteret ei ex̾citũ in auxiliũ & traderet regionẽ
& ciuitates eoꝵ & tribrita. Et misit alios ĩ gͥazarã
tollere iohannem & tribuis misit epłas ut uenirẽ
ad se & daret eis argentũ & aurũ & dona. Et alios
misit occupare ihrłm & montẽ templi. Et p̃cur¬
rens ꝗdam nũtiauit iohanu ĩ gazara qͥa ꝑut p̃n¬

Expanded text:
fecit deceptionem magnam in Israhel et reddidit mala pro bonis et scripsit haec Ptolomeus et misit regi ut mitteret ei exercitum in auxilium et traderet regionem et civitates eorum et tributa et misit alios in Gazaram tollere Iohannem et tribunis misit epistulas ut venirent ad se et daret eis argentum et aurum et dona et alios misit occupare Hierusalem et montem templi et praecurrens quidam nuntiavit Iohanni in Gazara quia p
Abbreviated transcription (Latin):
chabeorum fratrum qui sub anthiochoꝰ rege fro
sacris legibus dira tormenta ferfessi st quoͦs ma¬
ter ẜia cum diuersis suppliciis urgerentur. non
solum non fleuit: sed & gaudens hortabatur ad
gloriam P as sioi8.

Expanded text:
oquar, qui sub Antiocho rege pro sacris legibus dira tormenta perpessi sunt? Mater pia cum diversis suppliciis urgeretur, non solum non flevit, sed et gaudens hortabatur ad gloriam passionis;
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ eo caltiui fuerant. Prophauit: Peniten¬
tibus ꝙ ad iheremiȩ uaticinium se ultro ad¬
u̾sarũs tradidissent & uiderent adhuc ur¬
bem iherosolimã stare. Quã ille casuram ẽẽ
Prȩdixerat. Tricesimo at̃ etatis suae anno &
captiuitatis qͥnto exorsus ẽ ad ꝯcaptiuos lo¬
qui & eodem tp̃r licȩt posterior hic in chaldea ihe

Expanded text:
i  Al. captivi fuerant, prophetavit, poenitentibus quod ad Jeremiae vaticinium se ultro adversariis tradidissent, et viderent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, lic
Abbreviated transcription (Latin):
lebritate p̃terire. Habere at̃ celebritatẽ t̾tiadecima die
m̃sis adar qd dicit᷑ uoce syriaca pͥdie mardocei die Ig̾
his erga nicanorẽ gestis & ex illis tp̃rib ab ȩbreis ciͦu¬
tate possessa: ego quoq in his finẽ faciã ẜmonis. Et si¬
ꝗ bene & ut historiȩ ꝯpetit: hoc & ipse uelim. Si aut̃

Expanded text:
e habere autem celebritatem tertiadecima die mensis adar quod dicitur voce syriaca pridie Mardochei die igitur his erga Nicanorem gestis et ex illis temporibus ab Hebraeis civitate possessa ego quoque in his finem faciam sermonis et siquidem bene et ut historiae conpetit et ipse velim si autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmo ĩ oculis eoꝵ Et destinauer aliꝗ de ppłot
S abier̃ ad regem ⁊ dedit illis focestatem ut
facent iustitiam gentium. Et edificauer gym¬
nasium ĩ ihero sosinus ẜn leges nacionũ. &ͦ fece¬
runt sibi p̃putia. Et recessẽr aͦ testam̃to scõ &
iuncti st̃ nationib & uenundati st ut facerent
malum Et faratũ est reguũ in ꝯspectu antiox

Expanded text:
mo in oculis eorum et destinaverunt aliqui de populo et abierunt ad regem et dedit illis potestatem ut facerent iustitiam gentium et aedificaverunt gymnasium in Hierosolymis secundum leges nationum et fecerunt sibi praeputia et recesserunt a testamento sancto et iuncti sunt nationibus et venundati sunt ut facerent malum et paratum est reg
Abbreviated transcription (Latin):
thesamros occultos quos inuenit. u sublatis om̃ib
abiit in t̾ram suã Et fẽẽ ceqdem hominũ & locut
ẽ suꝑbia magna Et factus ẽ planctus magnus in
israel & in omni loco eoꝵ ⁊ ingemuer prmcipes
& seniores. hiuienes  urgmes infirmati st & spe¬
cioũtas mulierũ uinutat᷑a ẽ Otinus mnaritus sũp

Expanded text:
os quos invenit et sublatis omnibus abiit in terram suam et fecit caedem hominum et locutus est superbia magna et factus est planctus magnus in Israhel et in omni loco eorum et ingemuerunt principes et seniores virgines et iuvenes infirmati sunt et speciositas mulierum inmutata
Abbreviated transcription (Latin):
alogo imiuriarũ ac ꝑiculorum suorum euacuat.
dicitq eos oꝑarios subdolos. ⁊ ad imitationẽ satha¬
ne transfigurantur in apłos christi sub p̃dicationis
specie lucra pecuniaria quȩstusq sectantes.¬

Expanded text:
alogo injuriarum ac periculorum suorum evacuat; dicitque eos operarios subdolos, qui ad imitationem Satanae transfigurentur in apostolos Christi, sub praedicationis spe lucra pecuniaria quaeque sectantes.
Abbreviated transcription (Latin):
N scđa ad corinthios epła qͣi in parte t¬
suꝑiori fost tribulationum suarum re¬
lationes reddit causas. Quare ad eos ⁊¬
scdo non ierit. Am̃ non leui mutatione
consilii fecisse se asserit. sed ne aduẽtu
suo tristitiam incurrerȩt cũ in peccato
ꝑmanere discipłos reperiss.et. Demn
de agnito fructui penitentię reconciliat
eumꝰ ecclesiȩ. Quem in pͥma ꝑꝑ fornica

Expanded text:
d Corinthios Epistola, quasi in parte superiori, post tribulationum suarum relationes, reddit causas quare ad eos secundo non ierit; quoniam non levi mutatione consilii fecisse se asserit, sed ne adventu suo tristitiam incurreret, cum in peccato permanere discipulos reperisset. Deinde post agnitos fructus poenitentiae, reconciliat eum Ecclesiae, quem in prima propter fornica
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Dormitauer̃ Pastores tui rex assur. sepelient᷑
pͥncipes tui. Latitauit ppłs tuus ĩ montib & nõ
ẽ qui ꝯgreget. Non ẽ obscura ꝯtritio tua. pessima
ẽ plaga tua. Omnes ꝗ audier̃ auditionẽ tuã ꝯpres¬
serunt manũ superte. Quia super quem ñ tran¬
siuit malitia tua spe i pe

Expanded text:
ssur sepelientur principes tui latitavit populus tuus in montibus et non est qui congreget non est obscura contritio tua pessima est plaga tua omnes qui audierunt auditionem tuam conpresserunt manum super te quia super quem non transiit malitia tua sempe
Abbreviated transcription (Latin):
susis a maximo usq ad minimum & seltẽ dieb
iussit ꝯuiuium p̃parari ĩ uestibulo orti & nemo¬
ris ꝗ regio cultu & manu ꝯsitum erat. Et Pende¬
bant ex omni farte tentoria aerii coloris & car¬
pasini & iacinthini sustentata funib bissinis i¬
atq furlureis qͥ eburneis circulis inẜti erant¬
& columnis marmoreis fulciebant᷑. Lectuli ꝙͦ
aurei & argentei suꝑ pauim̃tum sinaragdino
& Pario strãtũ lapide dispositi erant quod mi

Expanded text:
nimum et septem diebus iussit convivium praeparari in vestibulo horti et nemoris quod regio cultu et manu consitum erat et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carpasini et hyacinthini sustentata funibus byssinis atque purpureis qui eburneis circulis inserti erant et columnis marmoreis fulciebantur lectuli quoque aurei et argentei super pavimentum zmaragdino et pario stratum lapide dis
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdidisse Nec affectamꝰ laudes hoĩum nͨ intuꝑa¬
tiones exsauescimꝰ. Deo n place̾ curãtes minas
hominum penitus non timemus.Quoniã
dissipat de s ossa eorum qui homini¬
bus placere deuderant. Secundum
apostolum. Qui huiusmodi sunt serui
uit ab india usq et hiopiam
suf centũ uigintiseltem ꝓuin¬
tias qñ seditꝰ in solio regͥni sui

Expanded text:
Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant , et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi vit ab India usque Aethiopiam, super centum viginti septem provincias: quando sedit in solio re
Abbreviated transcription (Latin):
spectu cuo it̃ Sint oĩa sub lege tua nos ẽ & filii
seruitio nostro sicut placuerit tibi
Nmc descendit de montib eũ eꝗtib in uirtute
nagna & obtinuit omnem cinitaceni & oem
tbitantẽ cerram De untũsis at̃ urbib assumpsit
sibi auxiliarios utros fortes & electos ad belliii.
Tantuisq metus prouincus illis ineubuit: ut unui

Expanded text:
sint omnia nostra sub lege tua. Nos et filii servitio nostro, sicut placuerit tibi. Tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes, et electos ad bellum. Tantusque metus provinciis illis incubuit, ut uni
Abbreviated transcription (Latin):
sensturarũ sẽgantes Hu q̃ a
gyographa memorant man¬
cisarunt. feci satis ddesiderio ur̃o non tñimeo stu¬
dio Arguunt n nos hebreoꝵ studia & imsucaut
nob ꝯtra suũ canonem latinis aurib ista tnst̾er¬
re. S meliꝰ ẽẽ uidicans phariseoꝵ hisplice̾ iu¬

Expanded text:
turarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displicere ju
Abbreviated transcription (Latin):
phernes uocaũ duces & magr̃atus uirtutis assirioꝵ
& dinumerauit uiros ĩ expedicionẽ sic̃ Precelit ei
rex: centumuigintimilia peditũ sugnatoꝵ. & eꝗtes
sagitarios duodicimmilia. Omnemq expedicionẽ
suam fec̃ preire ĩ młtitudine inuiabilium camello¬
ruam cũ his q̃ ex̾citib suffice̾nt copiose. Bouum qͦ
arm̃ta gregesq ouium. quoꝵ ñ erat nuͣs. Frumen¬
tum ex oĩ sria in tnͣsitu suo parari ꝯstituit. Aurũ
noͣ & argentũ de domo regis assumpsit mnłtum ni¬
mis. Et profectus ẽ ipse & oĩs ex̾citus cũ quadrigis
& cꝗtib & sagittarus ꝗ coopperuẽr faciẽ t̾rę sicu̾t¬
gnos montes ange. qͥ st a sinistro cilicię. Ascendit¬
qͦ oĩa castella eoꝵ & obtinuit õẽm munitionem.
Effregit at̃ ciuitatem opinatissimam melothi p̃¬
ꝯͣ faciem desti & ad anstrũ t̾re celeon. Et tnͣsiuit
euphraten & uenit ad mesopotamiam & fregit
omnes ciuitates excelsas q̃ erant ibi a torrente̾

Expanded text:
ernis vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cum quadrigis et equitibus et sagittariis qui cooperuerunt faciem terrae sicugnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, prra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente
Abbreviated transcription (Latin):
ca re facta a tribu mben altare miniense magnitudutis.
Replicat a pͥncisio ioste ꝯcta issaeli. cũ obtestitione di
sccdant a srecestis dñi asfrosinli inte die obitus siu
Unde natus ñt ibtal un uł ubi fductus ⁊tem ꝯgrrga¬
tis cum ficto obtestationis alloꝰ luitui cos losue.¬

Expanded text:
ta re factum a tribu Ruben altare immensae magnitudinis. XXXII. Replicat a principio Josue cuncta Israeli cum testatione, ne discedant a praeceptis Domini, appropinquante die obitus sui. XXXIII. Unde natus sit Abraham, vel ubi perductus. Item congregatis cum pacto obtestationis, alloquitur eos Josue.
Abbreviated transcription (Latin):
qui sciens suꝑuenisse sibi diem egressionis de cõpo¬
re. ꝯnocatis in epheso discipulis: descendit in defos¬
sum sepultunȩ suȩ locũ or̃oneq completa: reddidit
sp̃m. tam a dolore moͣtis factus extranens ꝗͣ a corni¬
ptione carnis noscitin alienuis. Cinꝰ tñ scripturȩ dis¬
postio uel libri ord. natio ideo a nob̾ ꝑ singula nõ
ex ponitt ut nescientib inquirendi desideriũ col¬
locetim & querentibus laboris fructus. & deo t¬

Expanded text:
qui sciens supervenisse sibi diem egressionis de corpore, convocatis in Epheso discipulis, descendit in defossum sepulturae suae locum, orationeque completa, reddidit spiritum tam a dolore mortis factus extraneus, quam a corruptione carnis noscitur alienus. Cujus tamen Scripturae dispositio, vel libri ordinatio, ideo a nobis per singula non exponitur, ut nescientibus inquirendi desiderium collocetur et qu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m nazareus uocabit̃ & ex egisto nocaui filiũ
laciori oꝑi reẜuamus & quęrite ab eo ubi icrip¬
ta sint Cumq froferre non fotuerit uos legice
de hii exemplarib q̃ nuf a nob edita masedi¬
coꝵ quotidie linguis ꝯfodiunt S ut ad ꝯpen¬
dium ueniam ce̾rte qđ illaturꝰ sum equissimũ
e ⁊ didi aliꝗd qͣ non hẽretim ĩ gręto uel alit̾

Expanded text:
 Ex Aegypto vocavi filium latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter
Abbreviated transcription (Latin):
e młtis ueriꝰ dixent᷑. Iã &̃ sapientissimo eui¬
dam nuf ap̃ grecos accidit ut int̾tum scriltu¬
re sensum relinquens uniuscuius libęt in c̾pretii
sequeret᷑ errorem Nos at ꝗ ebrec lingue saltem
priam hẽmꝰ scĩam e lacinus nob utcunq ẜmo
non deest & de aliis magis possumꝰ iudicare &
ea q̃ ipsi intelligimꝰ in nostra litigua ꝑromere
itaq licȩt excet᷑ma sbilet uictorq synon incẽ¬
dia iactet minꝗͣ meũ iuuante chruto silebit
eloqͥum ⁊̃ prȩcisa lingua balbutiet. Legant ꝗ
uolunt ꝗ nolunt abiciant e uentilenc apices
licteras calumnient᷑ Magis ur̃a caritate prouo¬
cabor ad studium ꝗͣ illoꝵ detractione & odio

Expanded text:
verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra sibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate provocabor ad studium, quam illorum detractione et odio
Abbreviated transcription (Latin):
dis in hoc uolumine cofia ẽ distincte & ꝑ mt
nalla tñscribant. Nihil .n. froderit ȩmendasie
librũ nisi aem̃datio librarioꝵ diligentia ꝯrue¬
tur. Nec quenꝗͣ moueat ꝙ unꝰ a nobis editus
liber ẽ nec apocrifoꝵ t̾ti & qͣrti libri somnus
delectet᷑ ꝗa & ap̃ ebreos ezrȩ neemięq simoei
in unũ uolum̃ coartant᷑ & que ñ hñtur apud

Expanded text:
dis in hoc volumine copia est, distincte et per dis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in
Abbreviated transcription (Latin):
Trum difficilius sit facẽ qđ
foscitis an negare necdum
statui. Nam ñeq uob aliꝗd
imserantib abuuere senten¬
tie ẽ & magnicudo onens
imfositi ita ceruices premit
ut añ sub fasce nuendum sit
ꝗͣ leuandũ Accedunt ad hoc
inuidoꝵ studia qͥ omne ꝗ
scribimus refrehendendum
sutant & int̾dum ꝯ̃ se ꝯscientia resugnãte su¬
blice lacerant ꝗ̃ occulte legt in tantum ut cla¬
mare ꝯfellar & dice̾ Dñe libera aĩam meã a
libiis miquis & a lingua dolosa. Tertius annul
ẽ ꝙ semꝑ sorbitis atq rescribitis ut ezrȩ libiũ
nobis de ebreo tn̾sferam qͣi non hẽatis greca
& latina uolumina aut qͥcꝗ illud ẽ ꝗͣ a n̾obu
si odium querere extremȩ dem̃tiȩ est itaq
obsetro uos mi domnion & rogatiane caris¬
simi ut pͥuata lectione ꝯtenti librũ non et¬
feratis inpublicũ nͨ fastidiosis ingeratis cibos.
uicetisq eoꝵ suꝑcilium qui iudicare tm̃ de
exemplar admonentes ut ebrea noĩa quoꝵ grã¬

Expanded text:
trum difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis si odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum gran
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uox clamantis in defco. Parate niam dñi. rec¬
tas facite semitas eiꝰ. Tertia inculi. Quę euangelistã
lucam a gacharia sac̾dote sumpsisse inicium sre¬
sigurat. Qnarta ioħem euangelistam. ⁊ assum¬
pt̾is pennis aquilȩ & ad altiora festinans de uerbo
dei disputat. Cȩtera q̃ sequunt᷑ in eundem sensum
ꝓficumt. Crura coꝵ recti. & fennati sedes. Et qͥcũꝙ¬

Expanded text:
parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Tertia vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
complecȩ st sic̃ tradidert̃ nobis
Qab inicio ipsi uidẽr ẜmonem
& ministrauer ei: & ẜseuerãtia
usq ad pñs tp̃s monimenta declarant.
Quę a diu̾sis auctoribus edita diu̾sarũ
heresum fuere pͥncipia. ut est illud uix̃
egifuos & thomam & mathiam & bartholometim
ꝗ sine sp̃u & gr̃a dei conai st magis ordinare ⁊¬
narrationem ꝗͣ historię texere ueritatẽ. Quib
iure sot illud propheticum coastari. Ue Iui pro¬
phetant de corde suo. ⁊ ambulant fost sp̃m suũ.
qui dicunt. hȩt dic̃ dñs. & dñs non misit eos.
Deꝙr & salnator in euangelio ioħis loquit᷑. Om̃s
qui añ me uener̃ fures fuer̃ & latrones. ⁊ ueneñ.¬

Expanded text:
diderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, vere potest illud propheticum coaptari: « Vae, qui prophetant de corde suo; qui ambulant post spiritum suum. Qui dicunt, dicit Dominus: et Dominus non misit eos . » De quibus Salvator in Evangelio Joannis loquitur: « Omnes qui ante me venerunt, fures sunt et latrones .
Abbreviated transcription (Latin):
cha testam̃ti. & castos legis dñi lignis mobilibus
uehitur. Primꝰ omnium matheus ẽ sublic anus
cognom̃to leui ⁊ euangelitĩ in udea hebraico
ẜmone edidit ob eoꝵ maxime cãm ⁊ in ihesũ
credider ex iudeis.  neqͣꝗͣ legis ambram succe¬
dente euangelũ ueritate. ẜuabant. Scd̾s matchus
int̾pres apłi fetri & alexandrinȩ eccłiȩ pͥmꝰ ep̃s¬
⁊ dñm ꝗđ saluatorẽ ipse non uidit s ea q̃ magĩ¬
strum suum andierat predicantẽ iux fidem ma
tone syrus antiocensis cuiꝰ laus in eu angelio. Qui
& ipse discipulus apłi fauli in achaię bichinieq
Parub uolum̃ ꝯdidit: q̃dam altiꝰ repetens & ut p̃p̃
in frohemio ꝯficet᷑ audita magis ꝗͣ uisa descri

Expanded text:
ca Testamenti et custos Legis Domini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres apostoli Petri, et Alexandrinae ecclesiae pdem Salvatorem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magtione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magi
Abbreviated transcription (Latin):
teras & linguã chaldeoꝵ. Et ꝯstituit eis rex annonã.
ꝑ singulos dies de cibis suis & de uino unde bibe¬
bat ipͦse ut enutriti trib annis postea starent ĩ con¬
spectu regis. Fuer ergo int̾ eos de filiis iuda danibel
ananias misahel & azarias. Et imposuit eis p̃positꝰ
eunuchoꝵ noĩa: daniheli balthasar. & ananiȩ sy¬
drach misaheli misach & azarię abdenago. Pro¬
posuit at̃ damhel ĩ corde suo ne pollueretur de mẽ¬
sa regis. neq de uino sotus eiꝰ Et rogauit eimucho¬
rum p̃positum. ne ꝯtaminaret᷑. Deditꝰ at̃ deus danihe
meum regẽ ꝗ ꝯstituit uob cibũ & lotũ. Qui si iude¬
rit nultus uestros macilentiores p̃ cȩteris adulescen¬
tibus coȩquis ur̃is. ꝯdemnabitis caput meum regi.
Et dix̃ damhel ad malasar quẽ ꝯstituerat pͥnceps en¬
nuchoꝵ suꝑ danihel ananiani misahel. & azariam.
Tenta nos obsecro ẜuos tuos dieb decẽ & dent̃ nob̃¬

Expanded text:
linguam Chaldeorum et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent in conspectu regis fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae Abdenago proposuit autem Danihel in corde suo ne pollueretur de mensa regis neque de vino potus eius et rogavit eunuchorum praepositum ne contaminaretur dedit autem Deus Danihelmeum regem qui constituit vobis cibum et potum qui si viderit vultus vestros macilentiores prae ceteris adulescentibus coaevis vestris condemnabitis caput meum regi et dixit Danihel ad Malassar quem constituerat princeps eunuchorum super Danihel Ananiam Misahel et Azariam tempta nos obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
rñdit s̾alua rex Sstatiqi cũ aperuisiet ostinũ inti¬
tas iex młam exclamanit uoce magui. Magans ei
belre non e apud te dolus qs ꝗͣ et risit danibel
otennt regeni ne nigredertur itro Et dix̃ ecce
Occulit gͣ illos rex etracuidit bel in pocectatẽ cda¬

Expanded text:
rex. Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, exclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te dolus quisquam. Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: et dixit: Ecce Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Da
Abbreviated transcription (Latin):
& qiͣ ꝑ criltam amibulans rarum desuf lumen as
picere: impegi nouissime ĩ danihelẽ. Et tanto redio
affectus sum ut desꝑacione subita õem ueterẽ labo¬
rem uoluerim ꝯtemnere. Uerũ adhortante me ⁊¬

Expanded text:
et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumeet quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumepicere, impegi nouissime in Danielem, et tanto tedio affectus sum ut desperatione sumpta omnem ueterem laborem uoluerim contemnere. Verum adhortante me
Abbreviated transcription (Latin):
ANIHELEN fropham iuxta ⁊¬
sef tuaginta int̾pretes dñi saluato¬
ris ecclesie non legunt utent es
theodotionis editione. Et hoc
cur acciderit: nescio. Siue .n. qͥa
ẜmo caldaicus ẽ. & ꝗbusdã pro¬
Prietatib a nr̃o eloquio discresat.
noluer̃ sel tuaginta int̾pretes eas¬
dem lingue lineas in tnͣslatione
ẜuare: siue sub noĩe eoꝵ ab alio
nescio quo non satis chalcdeam linguã sciente edit
liber ẽ: siue aliud ꝗ causȩ extiterit᷑ ignorans: hoc
nnũ affirmare Possum: ꝙ młtum aueritate discor
dȩt. & recto indicio repudiatus sit. Sciendũ qͥppę
damhelẽ maxime & ezram ebraicis ꝗ luteris. sed
chaldaico ẜmone ꝯicriltos. & unã iheremiȩ ferico¬
fen. iob qͦ cũ arabica lingua hẽre płimam societatẽ.
Deniq & ego adulescentulus post quintiliani oe tu¬
lii lectionem ac flores rethoricos. cum me in linguȩ
huiꝰ pistrinũ reclususem  młto sudore młtoq tm̃
uix cepissem anhelantia stridenuiaq u̾ba resonare.

Expanded text:
anielem prophetam juxta Septuaginta Interpretes Domini Salvatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit ignorans: hoc unum affirmaredet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, et unam Jeremiae περικοπὴν, Job quoque cum Arabica lingua habere plurimam societatem. Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare,
Abbreviated transcription (Latin):
Post belloꝵ turbines data ẽ reluies a dño. Inconsul¬
ca re facta a tribu ruben altare immensȩ magnitudinis.
Replicat a pͥncilio iosue ꝯcta israeli. cũ obtestatione di
scedant a frecełtis dñi affrosinliunte die obitus sui.
Unde natus sit abraham. uł ubi fductus item ꝯgrega¬
tis cum facto obtestationis allosuitur eos losue.¬

Expanded text:
Post bellorum turbines data est requies a Domino. XXXI. Inconsulta re factum a tribu Ruben altare immensae magnitudinis. XXXII. Replicat a principio Josue cuncta Israeli cum testatione, ne discedant a praeceptis Domini, appropinquante die obitus sui. XXXIII. Unde natus sit Abraham, vel ubi perductus. Item congregatis cum pacto obtestationis, alloquitur eos Josue.
Abbreviated transcription (Latin):
nis spem non hñtes & sine deo in hoc mundo. tlu
aut̃ in christo iħu uos ꝗ iliqũ eratis longe. fac
estis prope in sangne christi. Ipse ẽ n p ix nr̃a auĩ
macerie mimicitiam incarne sua legem manda¬
torum decretis euacuans ut dnos conderet in se¬
net ip̃m. in unũ nonuĩ hoĩem faciens pacem & con

Expanded text:
 sine Deo in hoc mundo: nunc autem in Christo Jesu vos, qui aliquando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi. Ipse est enim pax nostra, qui olvens, inimicitiam in carne sua, Legem mandatorum in decretis evacuans, ut duos conderet in se in unum novum hominem, f
Abbreviated transcription (Latin):
tyras. Porro filii gomer henes
& riphach & thogorina. filũ
at̃ iauan. elisa & tharsis cethim
& dodanim. Filii cham chus &
mei̾raim phut & chanaan.filii
at̃ chus. saba & euila sabatha & rehema. & sabatha¬
ca. Porro filiuĩ rehema saba & dedan. Chus at̃ gemi¬
it nemroth. lste cęłit ẽẽ sotens in t̾ra Mesraun uoꝰ ge

Expanded text:
Thiras porro filii Gomer Aschenez et Rifath et Thogorma filii autem Iavan Elisa et Tharsis Cetthim et Dodanim filii Ham Chus et Mesraim Phut et Chanaan filii autem Chus Saba et Evila Sabatha et Rechma et Sabathaca porro filii Rechma Saba et Dadan Chus autem genuit Nemrod iste coepit esse potens in terra Mesraim vero g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cognationes & domos suas. & no¬
mina singuloꝵ ꝗcꝗ sexus ẽ mascu¬
lini a uicesimo anno & iupͣ omni¬
um uiroꝵ fortium ex isrł. & nũa¬
bitis eos ꝑ turmas suas tu & aaron.
Cruntq uob̃cum pͥncises tribuum ac domoꝵ ĩ cognati¬
sedeur. De simeon salamihel filius suris addai. Ne ui
da naason filiꝰ aminadab. De uachar nathanahel fi¬
lius suar. De çabulon heliab filiꝰ helon. Filioꝵ at̃ io¬
maliel filiꝰ phasdassitr. De beniamin abidan filius
gedeonis. De dan ahiezer filiꝰ amis iddai. De aser phe¬
giel filiꝰ ochian. De gad elisaph filius duel. De neltã¬
lim ahyra filiꝰ henan. Hi nobilissimi pͥnciles młtitu¬
dinis ꝑ tribus & cognationes suas & calita ex̾citus
isrł. quos tuler̃t moues & aaron cũ onmni uulgi młttu

Expanded text:
nes et domos suas, et nomina singulorum qui sexus est masculini, a vigesimo anno et supra, omnium virorum fortium ex Israel, et numerabitis eos per turmas suas, tu et Aaron. Eruntque vobis principes tribuum ac domorum in cognatiSediur, de Simeone Salamihel filius Surisaddai, de Iu da Na as on filius Aminadab. de Isachar Nathanahel filius Sogar, de Zabulon Eliab filius Chelon, de r. De Benjamin, Abidan filius Gedeoni. De Dan, Aiezer filius Amisaddai. De Aser, Phaganiel filius Achran. De Gad, Eliasaph filius Dehuel. De Nephtali, Ahira filius Henan. Hi nobilissimi principes multitudinis per tribus et cognationes suas, et capita exercitus Israel: quos tulerunt Moses
Abbreviated transcription (Latin):
de nob & non pereamꝰ Et dix̃ uir ad collegam suũ:
Uenite & mutamꝰ sortes & sciamꝰ qͣre hocͦ malũ
sit nob Et miser̃ sortes & cecidit sors super ionam.
Et dixer̃ ad eũ. Indica nob̃: cuiꝰ cansa malũ istud sit
nob̃. Iđ est opus tuũ. que t̾ra tua. & quo uadis.¬
uel ex qͦ ppło es tu: Et dix̃ ad eos. hebreus ego
sum & dominũ dm cęli ego timeo ꝗ fec̃ mare &

Expanded text:
d collegam suum venite et mittamus sortes et sciamus quare hoc malum sit nobis et miserunt sortes et cecidit sors super Ionam et dixerunt ad eum indica nobis cuius causa malum istud sit nobis quod est opus tuum quae terra tua et quo vel ex quo populo es tu et dixit ad eos Hebraeus ego s
Abbreviated transcription (Latin):
te Non ẽ frudentia ĩ eo. Nũꝗ nõ in die illa dicit
dñs ꝑdam sapientes de ydumea & prudentiam
de monte esau. Et timebt fortes tui a meridie. ut
intereat uir de monte esau: Prost̾ int̾fectionẽ. &
Eł iniqͥtatẽ in fr̃em tuũ iacob offeriet te ꝯfusio.t
⁊ꝑibis ĩ aet̾num. in die cũ stares adu̾sus eũ. qñ¬

Expanded text:
Non est prudentia in eo. Nunquid non in die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a meridie, ut intereat vir de monte Esau propter interfectionem, et propter iniquitatem in fratrem tuum Jacob operiet te confusio, et peribis in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabt̃. & timebt te. As ds̃ siłis tui qͥ aufers ini¬
qͥtatem & tnͣsis pecc̃m reliquiarũ hereditatis tuę:
Non immittet ultra furorem suũ qm̃ uolens mise¬
ricordiã est. Reu̾tet᷑ & miserebit᷑ nostri. Deponet
iniqͥtates nr̃as & proiciȩt ĩ ꝓfundũ maris oĩa pec¬
cata nr̃a. Dabis ueritatem iãcob mĩam abraham.

Expanded text:
t timebunt te. Quis, Deus, similis tui, qui aufers iniquitatem, et transis peccatum reliquiarum haereditatis tuae? Non immittet ultra furorem suum, quoniam volens misericordiam est. Revertetur, et miserebitur nostri: deponet iniquitates nostras et projiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Dabis veritatem  Al. a
Abbreviated transcription (Latin):
de his in : st quȩdam difficilia intellectu. q̃
indocti & in stabiles deprauant sic̃ & cȩteras
scripturas ad suam ipsoꝵ ꝑditionem. Uos ig̃
fratres p̃scientes custodite ne insipientiũ erro¬
re tnͣsducti excidatis a propria firmitate. Ere¬
scite uõ in gratia & cognitione dñi nr̃i & salua¬
toris iħu christi. Ipsi gloria & nunc &in di¬
em eternitatis amenͦ EXPUET FPTA PETRI ⁊¬

Expanded text:
nt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras Scripturas, ad suam ipsorum perditionem. Vos igitur, fratres, praescientes custodite: ne insipientium errore traducti excidatis a propria firmitate. Crescite vero in gratia, et in cognitione Domini nostri, et Salvatoris Jesu Christi. Ipsi gloria, et nunc, et in diem aeternitatis. Amen. Explicit Epis
Abbreviated transcription (Latin):
danter ministrabit᷑ uob̾ introitus in et̾num re¬
gnum dñi nr̃i & saluatoris iħu christi. Froẜter
qđ incipiam uos commonere de his & ꝗđ sciẽtes
& ꝯfirmatos uos in prȩsenti ueritate. Iustum aut̃
arbitror ꝗͣ dui sum in hoc tabernaculo suscita¬
re uos in commonitione: certus ꝙ uelox est

Expanded text:
abitur vobis introitus in aeternum regnum Domini nostri et salvatoris Iesu Christi propter quod incipiam vos semper commonere de his et quidem scientes et confirmatos in praesenti veritate iustum autem arbitror quamdiu sum in hoc tabernaculo suscitare vos in commonitione certus quod velox est
Abbreviated transcription (Latin):
christi his ł coequalem nobiscum
sortiti sunt fidem in institia dei no¬
stri & saluatoris iħu christi. gratia
ne uirtutis suę Quȩ ad uitam & sietatem ẽ dona
ta. ꝑ cognitionẽ eiꝰ Qui uocauit nos ꝓpria głia &

Expanded text:
Christi, iis qui coaequalem nobiscum sortiti sunt fidem in justitia Dei nostri, et Salvatoris Jesu Christi. Gratia nae virtutis suae, quae ad vitam, et pietatem donata sunt, per cognitionem ejus, qui vocavit nos propria g
Abbreviated transcription (Latin):
tate at̃ amorem frat̾nitatis in amore at̃ fraterni¬
tatis caritatem. Hec .n. si uob̾cum adsint & su¬
serent. non uacuos & sine fructu uos ꝯstituent
in dm̃ nr̃i ibu christi cognitione. Cui n. non sre¬
sto st hȩc cecus ẽ & man̾u tentans obliuionem
accipiens purgationis ueterum suoꝵ delictorũ.

Expanded text:
tate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis caritatem. haec enim nobis cum adsint et superent, non uacuos nec sine fructu uos constituent in domini nostri Iesu Christi cognitionem. cui enim nen praesto sunt, caecus est et manu temptans, obliuionem accipiens purgationis ueterum suorum delictorum.
Abbreviated transcription (Latin):
lis natiuitas filios nos ficiat eẽ sc̃õꝵ. Deniq es an &
hismael cũ ex abrabe stirpe sint: minime tñ in fi
lũs reputintur. Nis gͦ taliter altercantib: apłs se
medium int̾ponens. it i partium diprimit quęstio¬
nes: ut nentrum eoꝵ sua iustitia salutẽ meruisse
creatorem. ut deum debuerint uenerari: głiam ei
in manufacta mutauer̃ simulacra. Utrosq &̃ ueni
im ꝯsccutos: equales ẽẽ: uerissima ratione demõ¬
strat. Prestim cũ in eadem lege p̃dictũ sit. & ĩn¬
deos & gentes ad christi fidem uocandos ostendit
diam cohortatur.¬
APU ARGUMENT

Expanded text:
lis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et lis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse  creatura creatorem ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiequales esse veracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostediam cohortatur. ARGUMENT
Abbreviated transcription (Latin):
ex legis anctoritate & ꝯsueidine deputemini:
Et hoc ip̃m non merebammi. nisi qͥa larga dei ole
mentia uoluit nos ad nr̃am imitationem admitte̾
Eentes at̃ econtrario rñdebant. Qto n maiora
erga nos dei bñsicia narraneritis : tanto maioris uo
criminis reos ẽẽ monstrabitis. Semẜ .ni. his õĩbus
estitistis ingrati. Nam ipsis sedib. ꝙ. aridum mare
m̃sistis ludebatis ante ydola Iuȩ fecistis. Et ipso ore
Auo ẜaulo añ ob necem adn̾sarioꝵ dño cantaueratis
simulacra nob̵ fieri fofoscistis. Illis oculis ꝙͥ. deumꝰ
coꝵ ꝗͣ duo hoĩes tram repromissionis intrarent.
Sed quid antiqui replicamus cum ẽ si illa minimo
fecissent: de hoc solo nemo uos dignos tenia iudi¬
repromissum. non solũ suscipere noluistis: sed õ
mote turpissim.i peremistis. Tuem nos ut cognoui¬
antei cognouissemiis. Sic at̃ uos de generis nobili¬
tate iactatis. qͣr non morũ imitatio magis ꝗͣ carna¬

Expanded text:
ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tcriminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus veneorum quam duo homines terram repromissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum, etiamsi illa minime fecissetis, de hoc solo nemo vos dignos venia judirepromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem nos ut cognoviantea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carna
Abbreviated transcription (Latin):
Omani sunt sui ex iudeis gentibusq cre¬
dider̃. Ni suꝑba contentione uolebant
se altu̾trum superponere. Nam iudei
dicebant. Nos simꝰ ppłs dei. Quos ab ⁊¬
initio dilex & fonit. Nos cinũcisi de
gne abraham destirpe scã descendimꝰ &mnotus
retro ap̃ iudeam tm̃ deus. Nos de egipto sanquis
dei  uirtutib liberati: mare sicco ꝑtransumnus
fecle cu mimicos ur̃os g auissimi fluctus inuolie
in colurma nubis igniq prtessĩt. ut nob̃ ĩ initio
iter oñderet. Atq ut cetera eiꝰ curca nos immensã
bñficia taceamus nos soli digni sumꝰ dei legem
iccipere. & uocem dei loquentis audire. eiusq co¬
gnoscere uoluntatem inIua lege nob ꝓmissus ẽ
christus ad Inos &̃ ipse nenisse  testatus ẽ. dicens:
Non neni nisi ad oues quȩ perier domꝰ isrł. cum uos
canes potius ꝗͣ hoĩes appellanerit. Equũ ne gͦ est.
ut hodie ydola deserentes ꝙ us ab initio des ui̾stis
nob comparemini. & non potuis in proselitoꝵ locũ

Expanded text:
omani, qui ex Judaeis gentilibusque crediderunt, hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit; nos circumcisi ex genere Abraham, ex stirpe sancta descendimus, et notus retro apud Judaeam tantum Deus ; nos de Aegypto Dei signis et virtutibus liberati mare sicco transivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverin columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet : atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem, in qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco
Abbreviated transcription (Latin):
NUS uerbi dñi ad ifrael in ma¬
nu malachi. Dilexi nos dic̃ doꝰ
Et dixistis: in quo dilexisti nos:
Nonne frater erat esan iacob di¬
cit dñs: Et dilexi iacob esau at̃
odio hñi. Et fosui seyr montes
eiꝰ in solitudinẽ. & hereditatem

Expanded text:
nus verbi Domini ad Israel in manu Malachi. Dilexi vos, dicit Dominus. et dixistis: in quo dilexisti nos? Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus, et dilexi Jacob, Esau autem odio habui? Et posui montes ejus in soli
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Et dixistis: in quo despeximꝰ nom̃ tuũ: Offer¬
tis suꝑ altare meũ panẽ pollutũ. & dicitis: in quo pol¬
luimus te: In eo qđ dicitis: m̃sa dñi despecta est.
Si ofteratis cecũ ad immolañ: nonne malũ est: Et
si offeratis claudũ & languidũ nõne malum esti:
Offer illud duci tuo. si placuerit ei aut si susceperit
faciem tuã dic̃ dñs exercituũ. Et nc̃ dep̃camini ⁊¬
nultũ dei ut misereat᷑ ur̃i de manu .n. ur̃a factum
ẽ hoc si q mõ suscipiat facies ur̃as. dic̃ dñs ex̾cituũ.
Qnis ẽ in nob ꝗ claudat ostia & incendat altare ic

Expanded text:
 et dixistis in quo despeximus nomen tuum offertis super altare meum panem pollutum et dicitis in quo polluimus te in eo quod dicitis mensa Domini despecta est si offeratis caecum ad immolandum nonne malum est et si offeratis claudum et languidum nonne malum est offer illud duci tuo si placuerit ei aut si susceperit faciem tuam dicit Dominus exercituum et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri de manu enim vestra factum est hoc si quo modo suscipiat facies vestras dicit Dominus exercituum quis
Abbreviated transcription (Latin):
Al AT& sunt greci. Hi u̾bum uerita¬
tis primum ab apostolo acceperunt. sed
fost discessum eius tentati sunt a falsis
a fostolis: ut in lege & circuncisione
ueritatis: scribens eis ab epheso.

Expanded text:
atae, sunt Graeci. Hi verbum veritatis primum ab Apostolo acceperunt, sed post discessum ejus, tentati sunt a falsis apostolis ut in Legem et circumcisionem veritatis, scribens eis ab Epheso
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Obmntesee. ⁊ exi de hoĩe. Et diserpens eũ sp̃s¬
umimundus exclam. ans uoce magna exũt ib eo. Et mi¬
rati st omnes. ita ut ꝯquirereut᷑ int̾ se diccntes. Idnã
eꝰ hoc Ine doc trina hec nona. Qnia in sotestate. et
spiritibus ĩmimundis imperat & obediunt ei: Et pro¬
cessit statim rumor ciꝰ in omnem regionem galile .e.
Et ꝑtinus egredientes de synagoga uener̃ m domum¬
hymonis .c. madret cũ iacobo & iohanne. Retũbebat
ant̃ socnus symonis sebricitans. Et statim dicunt eĩt
de illa. Et accedens eleuauĩt eam: apprebensa manu
ciꝰ. Et ꝯtinuo dimisit cam febris. & ministrabat eci. ⁊¬
Uesꝑe at̃ facto cũ sol occidissȩt. afferebint ad cũ omnes

Expanded text:
et exi de homine et discerpens eum spiritus inmundus et exclamans voce magna exivit ab eo et mirati sunt omnes ita ut conquirerent inter se dicentes quidnam est hoc quae doctrina haec nova quia in potestate et spiritibus inmundis imperat et oboediunt ei et processit rumor eius statim in omnem regionem Galilaeae et protinus egredientes de synagoga venerunt Simonis, et Andreae cum Jacobo et Joanne. Recumbebat utem socrus Simonis febricitans et statim dicunt ei de illa. Et accedens, elevavit eam apprehensa manu ejus, et continuo dimisit eam febris: et ministrabat eis. Vespere autem facto, cum occid
Abbreviated transcription (Latin):
limis sac̾dotes & leuitas ad iohannem ut int̾roga¬
rent eũ. tn quis es. Et ꝯfessus ẽ & ñ negauit. Et
ꝯfessus ẽ quia non sum ego christus. Et int̾roga¬
ner̃t cum. ⁊d gͦ: helias es tu. Et dicit. Non sum
fropħa es tu. Et rñdit. non. Dixer gͦ ei. Is es tu
ut rñsum demus his ꝗ miser nos: Qd dicis de te¬

Expanded text:
evitas ad eum; ut interrogarent eum: tu quis es? Et confessus est et non negavit: et confessus est: quia non sum ego Christus. Et interrogaverunt eum. Quid ergo? Helyas es tu? Et dicit. Non sum. Propheta es tu? Et respondit. Non. Dixerunt ergo ei. Quis es tu: ut responsum demus his qui miserunt nos? Q
Abbreviated transcription (Latin):
conlant qͣtuor mathens. marchus. lucas & ioħs
in scdo tres mathens. marchus. lucas. in t̾tio tres
matheꝰ lucas iohannes. In qͣrto tres matheꝰ mar¬
chus. iohannes. In qͥnto duo. matheꝰ. lucas. In
sexto duo. matheꝰ marchus. In sestimo duo. ma¬
theus ioħes. in octauo duo lucas. marchꝰ. in no¬
no duo. lncas ioħes. In decimo ꝓpͥa imusquisq
Iuȩ non hñtur in aliis. ediderunt. Singulis tio
sub se ht̃ aliũ ex nũo numerum discolorẽ ꝗ add
detem usq ꝓcedens. indicat pͥor nuͣs. in quo sit
canone requirendus. Cũ ig̾ aꝑto codice uerbi ⁊¬
gr̃a illud sine illud caꝑitulum serre uolueris cuiꝰ
canonis sit. statim ex subiecto nuo doceberis
tis inuento. illũ quem quęrebas num eiꝰdem euã¬
gelistȩ. ⁊ & ipse ex inscriptione signat᷑. inuetues.
Atq enicino cęteroꝵ tramitib inspectis qͦs nũ¬
meros ȩ regione hẽant annotabis. Et cũ scieris.
recurres ad uolumina singuloꝵ. & sine mora reꝑtis

Expanded text:
cordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero docebertis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis
Abbreviated transcription (Latin):
lus nel eadem nel incina uel sola sint eoꝵ distin
error moleuit. dũ ꝙ in eadem re aliꝰ en angelista
plus dixit in alio ꝗa minꝰ pritauer. addiderunt:
uel dum eundem sensum alius alicer expressit.
ille ⁊ unũ e qͣtuor pͥmũ legerat. ad eius exem¬
plum cęteros qͦ estimauerit emendatos. Unde
accidit ut apud nos mixta sint oĩa & in marcho
plura luce atq mathei. rursum in matheo ioħis

Expanded text:
liis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum disterror inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura
Abbreviated transcription (Latin):
neteri dispuco testam̃to ꝗͣ a septuaginta seniorib
in gretam linguam n̾sum. ttio gradu ad nosusq
incedat. Sit illa uera int̾pretatio. Quã apostoli fro¬
Ioc certe cũ in nr̃o ẜmone discordat  diu̾sos ri¬
uuloꝵ tramites deducit: imno de fonte q̃rendum
est. Pret̾mitite eos codices. Iuos a luciano & hisi¬
chio nuncupatos paucoꝵ hominum asserit ꝑdĩ¬
scristura antetnͣs lata doceat. falsa ẽẽ Que addi
ta ft Ig̃ hec p̃faciuncula follicet᷑ quatuor tm̃
euangelia. Quoꝵ ordo iste ẽ. Matheus marcus
lucasͦ iohannes. codicũ grecoꝵ emendata colla¬
tione: sed ueterum. Iuę ne multum a lectionis
latine ꝯsuetudine discreparent: ita calamo im
rant. Canones ꝙͣ quos eusebius cesariensis ep̃s.
alexandrinum secutus amonium. in decem nume¬
ros ordinauit. sic̃ in gręco hñtur expressimꝰ Q
si quis de curiosis uoluerit nosse quȩ in enange¬

Expanded text:
veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usquincedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli proHoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perScriptura ante translata, doceat falsa esse quae addi praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temrant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
Fatissimo lale DANASO ihe¬
ronimus. Nouum ołus facere
me cogis ex ueteri. Ut fost ex¬
emplaria scristurarum toto
orbe disꝑsa qͣi quidam arbiter
sedeam. Et quia int̾ se uari¬
ant. Quȩ sunt illa. Quę cũ greca
consentiant ueritate: decernã.
tio: iudicare de cȩteris ip̃m ab
omntib uidicandum. Senis mutare liguam. & ca¬
uolumen assiisserit & a salina Quam semel im¬
bibit uiderit discresare qd lectitat. non statim
sacrilegum. ⁊ audeam aliꝗ in ueterib libris ad¬
dere mutare. corrigere : Aduersus quã inuidiã
duplex causa ꝯsolatur. Q & tu ⁊ summus sac̾dos
es fieri iubes & nerum non ẽẽ q̃ uariat &ẽ male¬
dicorum testimonio comsrobatur. Si .n. latinis
ẽ exquirenda de plurib cur non ad grȩcã origi¬
nem recurrentes. ea Que uel a uitiosis mnterpretib
male edita uel a pręsumstorib imꝑitis emenda¬
ta fuersuis uel a librarũs dormitantib aut addi¬
ta st aut mutata: corrigimus. Neq uõ ego de

Expanded text:
atissimo papae Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam.tio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et cavolumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de