comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t ideo qd̃ aug̃ dicit opꝰ uirtutis eẽ bonum usum conuenant.¬
nat᷑alium pocentiarum: de usu ext̾iori accipiunt. qd̃ uero dicit bonũ
usum liberi arbitrii. uirtutem ẽẽ et in magnis mimerari bonis: de usu
interiori intelligunt. Q uirtutes nicħ aliud eẽ: quam bonos affectꝰ uł
motꝰ mentis asserunt. quos ds̃ in homines facit: non homo. quia licet
illi motꝰ suit liberi arbit̾i. non tamen eẽ queunt: nisi ds̃ ipsum liberet
et adiuuet grã sua oꝑante ⁊ cooꝑante. Quam dei gratuita uoluntate:
accipiunt. qe dĩ ẽ: cĩ et oꝑat᷑ in nob̾ uelle et oꝑari bonum. Quib
Q uib aue

Expanded text:
t ideo quod Aug. dicit opus virtutis esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi motus sint liberi arbitrii, non tamen esse queunt nisi Deus ipsum liberet et adjuvet gratia sua operante et cooperante, quam Dei gratuitam voluntatem accipiunt, quia Deus est qui et operatur in nobis velle et operari bonum. 11. Quibus au
Abbreviated transcription (Latin):
et humores: in carnem et sanguinem transeane. S non
in u̾itatem humane nate̾: que a pͥmis descend̃ parentibꝰ. Que so¬
la in resurrectione erit. Reliq̃ uͦ caro in quam cibi transeunt.
tanquam suꝑflua in resurrectione deponet᷑. Que tanĩ aborum

Expanded text:
et humores in carnem et sanguinem transeant; sed non in veritate humanae naturae, quae a primis descendit parentibus, quae sola in resurrectione erit; reliqua vero caro in quam cibi transeunt, tanquam superflua in resurrectione deponetur, quae tamen ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
aque reptile amme uiuentis: et iuolatile suꝑ terram et c̃. Opus. uͭ cĩ-
erest formatio piscium et auium: quib duo elementa ornantur. et de eacdem i¬
matita idest de agnis: pisces et aues creauit. Uolatilta leitans in acta: et natati¬

Expanded text:
aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quintae dici est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur; et de eadem materia, id est, de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aera, natati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium diumitatis ita dicens. Cum omnis creatura certis nature sue
sit. cͥcunscͥpta limitibꝰ. quomͦ qui audeat creat᷑am appellare sp̃m sc̃m.
quil non habeat cͥcumscͥptam decerminatamq uirtutem. qui et

Expanded text:
roprium divinitatis, ita dicens: Cum omnis creatura certis naturae suae roprium divinitatis, ita dicens: Cum omnis creatura certis naturae suae sit circumscripta limitibus, quomodo quis audeat creaturam appellare Spiritum sanctum, qui non habet circumscriptam determinatam virtu
Abbreviated transcription (Latin):
gregeriis suꝑ canticis canticor s: in quit. Lacet ds̃ cominuni mͦ om¬
nbꝰ reb insit. p̃sentia. potentra. substantra: tamen familiari modo
ꝯfid̾ant: d̾e hoᷤ aeot̾ aug̾ addaribanum in libͦ de p̃sentra dei: ait. Cum
aeus sit iratura in corperea et in commutabiliter uura. eterna stabi¬
litate inse ipso manens totus: ad est om̃ib rebꝰ. et singulis: totus: s in
quibꝰ habitat: habent eum ꝓ sue capatitatis diuersitate. Alii ampliꝰ.
alii miniis. quos ipse sibi dilectissimum templum: gr̃a sue bonitatis
edificat. h ylarius quoq in lib ͦ .uiii. detͥnitate aꝑtissime docet: dm̃
ubiq esse. Ds̃ in quit in mense uirtutis uiuẽs potestas. que numꝗͣ
ipse esse intelligatur. non autem: corporali modo. cum alicubi sit: ⁊̃
ubiq esse crectatur. cum in om̃ibꝰ esse: non desurat. Ambꝵ etram in libͦ¬
de sp̃u scõ: sp̃m scm̃ ꝓbat non esse creaturam. qura ubiq est: quod es ⁊¬

Expanded text:
Cantica canticorum inquit: Licet Deus communi modo omnibus rebus insit praesentia, potentia, substantia, tamen familiariori moconsiderant. De hoc enim eodem Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat. Hilarius quoque, in lib. 8 de Trin., apertissime docet Deum ubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse credatur: cum per sua in omnibus esse non desinat; non ali sanctum probat non esse creaturam, quia ubique est, quod est p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eñi memorie mee ñ memini. illd̾ ñ ĩ memoria mea. Hichil aute̾ tã ĩme¬
moria mea ẽ. ꝗͣ. ip̾a memoria. totã gͥ menuni. Itẽ qͥcqͥdĩtelligo ĩcellige me scio.
ec scio me uelle qͥcqͥd uolo. Quicqͥd aut̾ẽ scio memini. cocã gͥ ĩtelligentiã cotamq
uoluntatem meã memini
¶Qmͦ illa tͥa rota capiat in telliga

Expanded text:
d enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mea: nihil autem tam in memoria est, quam ipsa memoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quicquid autem scio memini. Totam ergo intelligentiam totamque voluntatem meam memini. 10. Quomodo illa tria tota capiat intellig
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. et sic dampnati: eam corpori hiingit. respondem ex
enim non in ꝯgrue humane ꝯditionis mod̃ ꝗͦ apͥntipio instituit
licet pecc̾a hominum ĩ tc̃esseruit: ime ĩnuto̾̃ne tinue seruat
Corpora de mat̾iai a pͥntipio sine. intio facta fingens: aninas que
de ncbilo creans. eoꝵq ꝯumctioẽ: hominem ꝑfitiens. Cum gͥ utͣq
hominis nͣ. ad eo sine uitio sit ꝯstituta licet ase pecc̾o sit itiata:
nõ iõ minutabił ds̃ humane ꝯditionis pͥmariam legẽ mutare de¬
buit siue ab hominum multiplicat̾one desfistere.
Añ aĩa sit tał qͣła

Expanded text:
corpore et sic damnari, eam corpori jungit; respondemus exenim non incongrue humanae conditionis modum, quem a principio instituit, licet peccata hominum intercesserint, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multiplicatione desistere. 8. An anima sit talis a
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidendum : qualiter pͥmi parentes si non peccasset:
filios ꝓcreassent. et qͣles ipsi filri nascerentur.ꝑ¬

Expanded text:
ost haec videndum est qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ loca et corpoza: non solum muncta. s ecram i muncta. ac serdi¬
bus fetentra. quorum contactu homines et quetam alie res: infitunt᷑. Solis
e radii impolluti et in contaminati ea contingentes: existunt. Non est ÷ͥ
mirandum si essentia diunra ominno simplex et in commutabilis omnta re¬
plet loca et omnib creturis essentialiter in est: nec tamen eurisqitam rei sodi¬
de cuus fapientia que attingit afine usq aid finem foctiter dicit᷑ attingit
omnia ꝑꝑ suam munditiam: et nicħ inquinatum ieam incurrit

Expanded text:
 loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes eximirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter inest; nec tamen cujusquam rei sordide cujus Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , dicitur: Attingit omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in illam incurrit .
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Unde aus̃ in encheridion. Sic factꝰ ẽ homo rect: tit ꝙ ma¬
nere in ea reccitudine posset non sine diuino ad uitorio. ꝙ suo fi¬
eri ꝑuers arbito utriimlibet horum elegiss: dei uoluntas fieret
uel ab illo uel de illo. & quia suam maluit facere uolrintatem quã
dei: de illo facta÷ uoluntas dei. Item in eodem. Sic oportebat pri
hominem fieri: ut et bene posset uelle et male. Nec frustͣ si bene:
adutorium uel angło uel homini cum pͥmo facci sunt defu¬
isset: qm̃ non talis nata facta erat ut non sine diuino au¬
arbitrio non ntiq fua culpa cecidisset. defuisset quippe ad u¬
torium: siue quo manere non posset. Idem dedat ds hom¬
ini bonam uoluntatem in illa quippe eum fecerat: rectum.
Ineodem. acceꝑat posse si uellet: s non habuit uelle quo pos¬
set. Nam si habuisset: ꝑseuerasset. His testimoniis euiden
cer monstrat᷑: quod homo reccitudinem & bonam uobrintatẽ
increatione accepit atq auxilium quo stare poterat. alioqun:

Expanded text:
nam. Unde Aug., in Ench., c. 107: Si factus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item in eodem: Sic hominem prius oportebat fieri, ut et bene posset velle, et male; nec frustra si bene, adjutorium vel angelo vel homini, cum primum facti sunt, defuisset; quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjuvellet non utique sua culpa cecidisset. Adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non posset. In eodem: Dederat Deus homini bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat rectum: dIn eodem: Acceperat si vellet posse; sed non habuit velle quod posset. Nam si habuisset, uter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit, atque auxilium quo stare poterat; alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
non potit seriuire peccato. neq ant uoluntas non ẽ: aut
ubera ddicenda non :. qua beati fic eẽ uolumꝰ: ut eẽ miseri non
solum nolunꝰ s nequaquam prors uelle possimꝰ. Sic̃ gͦ anma
nra eciam m̃c habet nolle infelicitatem: ita nolle mieruitatem semꝑ
babitã.h. .S. ordo fuanch : fuit qͦ ds uolint ostendere: quam bonũ
st animal rationale qd̾ etiam peccare possit. quamnins sit melio.
qd peccare non possit. Eece his uerbis eiident̃ astruit᷑: qd̾ po becti¬
cucdimnis ꝯfirmationem erit in homine libum arbitum quo peccare
non poterat. ꝙ minc in aangłis: ꝙ in scĩs: qui cum año sunt. et can¬
co utiq libiꝰ: quanto a peccato immunus & ad bonn ꝓ mu
hab&e udicium.

Expanded text:
as non est, aut libera dicenda non est, qua beati sic esse volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra nunc habet nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo servandus fuit, quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit. Ecce his verbis evidenter astruitur quod post beatitudinis confirmationem erit in homine liberum arbitrium, quo peccare non poterit; et nunc in angelis est, et in sanctis qui cum Domino sunt; et tanto utique liberius, quanto a peccato immunius, et ad bonum pronius. habet judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
tem aliud adungunt dicentes. Si potest ds̃ aluid facere qitam facit: potest
gͥ fac̾e quod non p̃scurit. Ꝙ si potest facere qtiod non p̃sciuit: potest sine
prescentta oꝑari. quia om̃e quod facturum se p̃sciuit: facit. nec facit aliquid:
quod non p̃sciuit. Q uod si pret̾ p̾scientram eius aliquid fieri impossibile ẽ: om̃e
qriod p̾scitum est fieri necesse est. gͥ aliud fieri qͣ sit: nulla ratione possibile ẽ.
non gͦ potest adeo fieri: nisi qriod fit. Hec autẽ questio dep̾scientia facile deter¬
minari pocest ꝑ ea que suꝑuis dicta sunt. cum de prescientra ageretur
¶ Auctori

Expanded text:
tem aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, potest ergo facere quod non praescivit; et si potest facere quod non praescivit, potest sine praescientia operari, quia omne quod facturum se praescivit facit, nec facit aliquid quod non praescivit. Quod si praeter praescientiam ejus aliquid fieri impossibile est, omne ergo quod praescitum est, fieri necesse est; ergo aliud fieri quam fit nulla ratione possibile est; ergo non potest a Deo fieri nisi quod fit. Haec autem quaestio de praescientia facile determinari potest per ea quae superius dicta sunt, cum de praescientia ageretur. 5. Auctori
Abbreviated transcription (Latin):
peccati illecebra tenuaitur: uemale ac leuissimum : peccatum
i uͦ inferior pari¬
rationis ꝯsenserit: ita ut sola cogitationis delectatione sine uo¬
luintate ꝑficiendi teneat᷑: mulier soła manducauit. non uir. cuuis
auctoritate cobibet᷑. uoluncas ne adopꝰ ueq perueniat uꝵ¬

Expanded text:
ale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior paconsenserit, ita ut sola cogitationis delectatione, sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducat, non vir; cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
dion dicens. Non sit aliquid: nͥ om̃ipotens fieri uelit. uel sitendo ut frat: uł
ipse fatiendo. Nec dubitandum est dm̃ facere bene: etram sinendo fieri qͥ¬
cumq fuint male. non enim hec nisi uisto udicio sunt. et ꝓfecto bonum est
ationem uel ꝑmissionem cum non dicit fieri aliquid: nisi om̃rpotens fieriue¬
lit. ubi inducdit et bona et nrala omia: que fuint. Ideoq aꝑte clistinguit
quomodo deum uelle dixerit ne eadem ratione intelligeretur uelle bona et
maba: subclens. uel sinendo ut frat. hoc quantum ad mala: dicit. uel ipse
fatienclo: hoc qiantum adbona. Mala enim srnit fieri: set non
facit. hona uero ipse facit. Ideoque dixit eum uelle: quia et uolens
mala sinit et uolen bene operatur. et ob Noc per missio.

Expanded text:
dion: Non fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est erationem vel permissionem, cum dicit non fieri aliquid nisi Omnipotens fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et ob hoc permissio
Abbreviated transcription (Latin):
quidam angelos qui cecidunt creatos esse nralos et non lib̾o arbitrio ininaliti¬
am declinafse: s inmalitia adeo factos esse. nec auꝗͣ fuisse. moram int̾ creationẽ et lap
diabolũ ab initio temporis cecidisse : nec cum sc̃is angelis peccatum aliꝗͣdo uyxisse et
fistare uoltusset. Idem iueodem. Non frustra iuquit putandũ est ab ipso mitio
temporis uel conditionis sue drabolum cecidisse: et numquam inueritate stecisse. Un
quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexitm s in hac qitamuis adeo
putant esse creatum: scdm illud beati iob. Hoc est ĩnitum tnĩquit fignenti der
tate deprauatus. his alusc testimongs uitiunt᷑ qui dicunt angelos qti ceciderant.
fuisse creatos malos. et sine mora corruisse. eos uero qui ꝑstiterunt ꝑfectos esse et ueatos fo¬
re creatos astruunt auccoritate augustini: qui suꝑ genesim dicit ꝑcelum: significari sp̃rra

Expanded text:
quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapst putari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et fine, et initio 20: Non frustra, inquit, putandum est ab ipso initio temporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum illud beati Job, 40: Hoc est initium figmenti Dei tate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari crea
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc ita ait gregorius suꝑ licam. ap̃ animum uistoꝵ non fuscat beaeitudinem as lo¬
recta gena reproborum. quia ubi iam conpassio uuserie nõ erit: minuere beatorũ leatiam
non ualebit ⁊ lice uistis sua gaudia suffitiant ad maiorẽ tñ glam. uident penas malorum qͥs
Non ẽ aũ mirand̾ si scĩ iam immortales reprobos uideat m̃tis intolligentia cum ꝓpħe adhuc
mortales ud̾r ħ orã m̾ueit̃. Eg̾dientur eiũ electi nõ loco s intelligentia łiuisione manifesta.
ad uidendũ impioꝵ crutiatus. Quos uidentes nõ dolore affitientur. s lecitia satiabunt᷑. agẽces
grãs: de sua lib̾atione ausa impioꝵ in esfabili calamitate. Unde ysaias impior̃ corũita describũ.
⁊ ex eoꝵ uisione lecitian bonorum ex pͥmens: ait. E gredient᷑ elect .s. ⁊ uidebunt cadan̾a ipoꝵ¬

Expanded text:
De hoc beatus Gregorius sic ait: Apud animum justorum non fuscat beatitudinem aspecta poena reproborum; quia ubi jam compassio misericordiae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quaNon est enim mirandum, si sancti jam immortalentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens, ait c. ult.: Egredientur, electi scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
ec de pedibus sedentis super solium excelsum quos seraphin duabus alis uelabant: scripto¬
ri ⁊ si non auditori ꝯmemorasse sufficit. qui a fatie sedentis eyorsus: per mea ad pedes

Expanded text:
ec de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
d qd̾ dici potest qd̾ fames uere defectꝰ ẽ: ꝙ pera peccati.
ẽ enuim. ĩmod̾at: appecit. edendi. cu non subiacuss hõ.
s non peccasset. s ꝓculdubio peccaret: nisi unc defectum ci¬
bo preueniret. Habebat enim natalem appetitum: & mo¬
d̾atum. cui ita satis fatiendum erat: ne defect famis sentiret

Expanded text:
poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret.
Abbreviated transcription (Latin):
deoq ipsum peccatum: dicit᷑ manere in carne
caro gͥ que in ꝯcupiscentia libidiuis seminat᷑ nec culpam habec
nec accum culpe: s causam. In eo gͦ qd̃ seminat᷑ corruptio:. In
eo autem qd̾ nascit᷑: ꝯcupiscentia uiciim: Unde ambrosiꝰ de¬
uerbis apłi: sic ait. Quomͦ habitat peccatum in carne cum non
sit substantia s pͥuatio bomi : Ecce pͥmi hominis corp: corruptũ
ẽ ꝑ peccatum ipsaq corruptio ꝑ ꝯditionem offensionis manet in
corpore: robur tenens diuine sententie date in adam. emꝰ ꝯ sortio:
amnia macłat᷑ peccato. ꝑ id gͦ qd̾ facti causa manet: in habitare
dr peccatum in carne. hec ẽ lex carnis. Idem. Non habitat pecca¬
tum in amma: s incarne. quia peccati causa ex carne ẽ: non
ex anma. quia caro ẽ. ex origine carnis peccati. ⁊ ꝑ traducem: om̃is
caro fit peccati. aninia uͦ: non craducit᷑. ꝙ ideo eausam peccati: in¬

Expanded text:
deoque ipsum peccatum dicitur manere in carne. Caro ergo quae in concupiscentia libidinis seminatur, nec culpam habet, nec actum culpae, sed causam. In eo ergo quod seminatur, corruptio est; in eo autem quod nascitur, concupiscentiae vitium est. Unde Ambrosi Rom., sic ait: Quomodo habitat peccatum in carne, cum non sit substantia, sed privatio boni? Ecce primi hominis corpus corruptum est per peccatum, ipsaque corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, cujus consortio anima maculatur peccato. Per id ergo quod facti causa manet, inhabitare dicitur peccatum in carne; haec est lex carnis. Idem: Non habitat peccatum in anima, sed in carne, quia peccati causa ex carne est, non ex anima, quia caro est ex origine carnis peccati, et per traducem omnis caro fit causa peccati, anima vero non traducitur, et ideo in se causam peccati n
Abbreviated transcription (Latin):
tie ẽ: qd̾ amina ex carne contrax. Hatura quippe humana
non oꝑe dei cum uicio pͥmit÷ instituta: s ex uoluntatis arbito
pͥorum hominum uenienti uicio:. sauciata. ita ut non sit in car¬
ne bonuni: s uicium quo inficit᷑ anma
De cã origiał pect̃ q̃.

Expanded text:
ana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauciata, ita ut non sit in carne bonum, sed vitium quo inficitur anima. 5. De causa originalis pec
Abbreviated transcription (Latin):
et est ꝑfectũ scd̃m natãm. et est unu̾ifalit ꝑfectũ. Sccłm tempꝰ ꝑfectũ ẽ: q& habet quicqͥo
tempꝰ requitit. ꝙ conienit sicłm tempꝰ habi. et hoc mͦ: angeli erant ꝑfecti ante confirmati

Expanded text:
. Secundum tempus perfectum est quod habet quidquid tempus requirit, et convenit secundum tempus haberi, et hoc modo angeli erant perfecti ante confirmatio
Abbreviated transcription (Latin):
d illi autem cristodiam qd̃ ded̾at & ad illd̾ merendum
q. ꝓmiserat nat᷑ali ratione in creatione anime homitris in¬
dite. qͣ pot̾at int̾ bonum ꝙ malum discernere: p̃ceptum addi¬
dit obedientie. ꝑ cui obseruantiam datum non ꝑderet: et ꝓmis¬
sum obstineret. ut ꝑmeritum: ueniret ad premium. Detu

Expanded text:
Ad illius autem custodiam quod dederat, et ad aliud promerendum quod promiserat, naturali rationi in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae; per cujus observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad praemium. DIST
Abbreviated transcription (Latin):
pͣuitatis teparato: ninꝗͣ fuit. Sic̃ gͦ p̃destinatio dei. ꝓpͥe est p̃scientia. et
p̃paratio benesitiorũ dei quib certissime liberant᷑. quicumq lib̾ant᷑: ita te¬
ꝓbatio dei ẽ p̾scientia malitie inquibꝰdtam non finiende: et p̃patatio pene
non terminande. Ꝙ sicut p̃destinationis effectꝰ ẽ gr̾e appositio: ita rep¬
bationis eterne. quodammꝰ effectꝰ esse uidet᷑ obduratio. Nec obdurat as
induret quasi que inqiam peccate cogat: s tantũ quibꝰdam peccantib
miscdiam iustificationis sue non largit᷑. e ob hoc: eos obdurare dicit᷑tir.
quia non eorũ miseret᷑: nõ quia inpellit ut peccent. Corũ autem non
miseretur quibus grãm non esse prebendam equitate occultissima.
et ab humanis sensibus remotissima indicat. quani non aperit: s mi¬

Expanded text:
pravitatis praeparator nunquam fuit. Sicut ergo praedestinatio Dei proprie est praescientia et pravitatis praeparator nunquam fuit. Sicut ergo praedestinatio Dei proprie est praescientia et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur quicumque liberantur; ita reprobatio Dei est praescientia malitiae in quibusdam non finiendae, et praeparatio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec obdurat Deuinduret, quasi quemquam peccare cogat; sed tamen quibusdam peccatoribus misericordiam justificationis suae non largitur, ob hoc eos indurare dicitur, quia non eorum miseretur, non quia impellit ut peccent. Eorum autem non miseretur, quibus gratiam non praebendam esse aequitate occultissima, et ab humanis sensibus remotissima judicat; quam non aperit, sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
effectꝰ illa grã ẽ qua inp̾senti uistificam̃ atq ad recte uiuendum
et in bono ꝑscͥiandum c ad iuitam̃ et ila qua infuto beatificañ: ita reꝓbatio
dei qua tibeterno non eligendo quosctã repbauit. scd̃m duo consid̾atur.
quorũ alterũ prescit.⁊ nõ p̾parat: ĩ. iniquitatem alterũ p̃scit et p̃parat¬
la inconcusse tenenda est: peccatores in peccatis p̃scitos esse non p̃paratoᷤ.
no ꝑ serierantie. In p̃scienta sita quibꝰ uoluit bona stia. et quibꝰcumq donat.
ꝓcul dubio se donat̾um esse p̾sciuit. Preparauit eciam d̾s. ut ait fulgentun.
malis ignem ecernum illis utiq quos iuste p̃parauit adluenda supplicia na
tamen p᷑̾parauit ad fatienda peccata p̃parauit enim ds̃ qd̾ duuna eqͥtas red¬
d̾ce non qd̃ humana iniquitas ad muteret. Non eñi sic̃ p̃parauit scõs ad
itistictam ꝑcipiendam: sic p̃parauit iniqͦs ad uisticiam admittendã. quia

Expanded text:
effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobatio Dei, qua ab aeterno non eligendo quosdam reprobavit, secundum duo consideratur; quorum alterum praescit et non praeparat, id est, iniquitatem; alterula inconcusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, no perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia
Abbreviated transcription (Latin):
michael .s. R. desuꝑiori ordine fuisse. Michael int̾pretat᷑ quis ut ds. G.
fortitudo dei.R: meditura dei. nec sunt ista nominu̾m: ordinum: s sp̃ium. et diciit
quictam singulum horum uniꝰ ꝓprie ac singularit᷑ sp̃c: esse nom̃. Alii uͦ non
uiꝰ singutarit᷑ ꝙ. detĩnunate s nimc huius nunc illiꝰ eẽ nom̃ scdm qualitatẽ eoꝵ:
adque ninittancta uel gerenda mittunt᷑. sic m demonũ quectam nomina sunt: q̃
quictam putant uniꝰ eẽ ꝓpria. Alii uͦ pluribꝰ commimia. diabolꝰ quippe qui

Expanded text:
hael de superiori ordine fuisse. Michael interpretatur quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei; Raphael medicina Dei; nec sunt ista nomina ordinum, sed spirituum, et dicunt quidam singulum horum unius proprie ac singulariter spiritus esse nomen. Alii vero, non unius singulariter et determinate, sed nunc hujus, nunc illius esse nomen, secundum qualitatem eorum ad quae nuntianda vel gerenda mittuntur: sicut et daemonum quaedam nomina sunt quae quidam putant esse unius propria, alii vero pluribus communia. Diabolus quippe, qui
Abbreviated transcription (Latin):
diz. A uariciti: in ꝓiissione scientie. cum dix̾: scientes bonum &
malum Gula: mimod̾ata cibi auiditas. Uana gła: amor ꝓpͥe excel¬
lentie. auarricia: mimod̾ata habendi cupiditas. que nõ: tantii pecu¬

Expanded text:
es bonum et malum. Gula est immoderata cibi aviditas; vana gloria, amor propriae excellentiae; avaritia, immoderata habendi cupiditas, quae non est tantum pecu
Abbreviated transcription (Latin):
meã ꝑ filios meos et hiuismodi obligat . I. hec deo. Unde augꝰ. in sermone
de piurio. Cum qis ait ꝑ salutẽ meã. salutẽ suam deo obligat. Cumdic̃ ꝑfilios meos
oppiguerat eos dõ. ut hoc eueniat in capud eoꝵ quod exit de ore ipsius. Si uer̃ uerum
si falsum falsũ. et sic̃ ꝑ hec iurans aliq̃n. ħ deo obligat. ita ꝑ dm̃ uirans. ip̃m adhib
cestem. In omni gͥ uiratione aut deus testis adhibetur aut creatura deo obligat᷑ et ospug¬

Expanded text:
er filios meos, et hujusmodi; obligat enim hoc Deo. Unde August., in sermone eodem: Cum quis ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; si falsum, falsum. Et sicut per hoc jurans, aliquando hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppig
Abbreviated transcription (Latin):
inseruauĩt quod si est: onmnem hominem sicut se dilexit. Omnib gͦ uitam op¬
cuut onmesq saluos fĩ uoluit. s non omnes salui facci sint. ⁊ ita non est factͥum qd̃
ꝙͥtauit.  non est ignorandum in eo fiusse caritatem. iuxta modum pat̾e. non ue
aummq ordinem diligenti implesse qui seruatur in patria non in uia. quui enum in
pama sunt .i. iam beaci facci sunt. a deo iusticie dĩ additi sunt. ut nichil eis placeat.
ꝙ solos: sieut se ciligunt. Ita et aep̃c electos tantum

Expanded text:
vaverit. Quod si est, omnem hominem sicut seipsum dilexit. Omnibus ergo vitam optavit, omnesque salvos fieri voluit, sed non omnes salvi fiunt, et ita non est factum quod optavit. Sed non est ignorandum in eo fuisse charitatem juxta modum patriae, non viae; eumque ordinem diligendi implesse qui servatur in patria, non in via. Qui enim in patria sunt, id est, jam beatificati sunt, adeo justitiae Dei addicti sunt, ut nihil eis placeat, que solos sicut se diligunt; ita et Christus electos tantum
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ positam absq assertione ⁊ p̃ uiditio tccaui questionem. Ueruncñ nolo
mre canta tamq ad cognoscenclum cdifficili. putare lectorem istam sͥ nr̃m de¬
ħ mouere possunt: uilangilantiore atq intelligentiore si pͨ mente discernat.
ħ firuit᷑ tenens qd̃ ds hominẽ assumpsit: homo indm transunt. non nate
uersibilitate: s dĩ clignatione. ut nec ds mutaret᷑ in humanam subam assumen¬
do hommem. nec homo indiunam glorificȩt᷑ indm̃. ꝙ mutacio uel uersibilitas
nͨ: dimimitionem ⁊ abolitionem substantie facit

Expanded text:
m absque assertione et praejudicio tractavimus quaestionem. Verumtamen nolo in tanta re, tamque ad cognoscendum difficili, putare lectorem istam sibi nostram dehic movere possunt, vigilantiore atque intelligentiore, si potest, mente discutiat; hoc firmiter tenens, quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione; ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum, quia mutatio vel versibilitas naturae diminutionem et abolitionem substantiae facit
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝙ raone ostend̾e laborant: hoc mͦ. Magis nocuit illud pec̾m:
qͣm aliqd̃ alioꝵ.q totum humanum gemis uitiauit. ac morti
utriq subdidit. ꝙ nillo alio pecc̃o fem̃:. Maiorem gͦ affectũ mali
hai̾̃nt illud pec̾em ꝗͣ aliquid aliud.

Expanded text:
 ratione ostendere laborant hoc modo: Magis nocuit illud peccatum quam aliquod aliorum, quia totum humanum genus vitiavit ac morti utique subdidit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam aliquod aliud. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝯfid̾atio ad ducit inquirere quales effecti funt: cũ duudent᷑ auersione e cõ¬
uersione. Post creationẽ namq mox quictam coniisi sunt a ereatorem sum. quidam au¬
s. ꝯuerti ad dm̃ fuit: ei caritate adherere. au̾ti hoctio habe uel intude. Inuidie ramq
mat᷑ est suꝑbia: qua uoluert̃ parificari deo. Inconu̾sis: quasi inspeculo: relucere cepit
dei fapientia qua uluminati funt. au̾si uͦ: excecati s̃. & illi quidem conu̾si s̃ et illumin¬
ati adeo. gra apposita. Isti uͦ sunt excitati non inmissione malitie. s desertiore gre
aqtia deserti sut. non ita qd̃ prius dedita fubtraheret᷑ s qe nunꝙͣ. est apposita. ut conu̾¬
terent᷑. hec ẽ gͦ ꝯuersio: ꝙ au̾sio quta diuisi funt qui nataͣ boni erant. ut sint atii supͣ
illud bonũ: ꝑ tustictam boni. alii: illo cortupto ꝑculpam mali. conrisio uistos fecit. et
auersio. iniustos. Utraq fuit uoluntatis: et uolititas uttumq lib̾citatis.
abebant enum om̃s¬

Expanded text:
consideratio adducit inquirere, quales effecti sint dum dividerentur aversione et conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Converti ad Deum, fuit ei charitaucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed quia nunquam est apposita ut converterentur. Haec est ergo conversio et aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque libertatis. 2. Habebant enim om
Abbreviated transcription (Latin):
quam facit: possit ea facere que facit. Si modꝰ oꝑationis ad sapientiam opifi¬
facit. Si nͦ referat᷑ modꝰ ad rem ipsam q̃ facit as: dicimꝰ qura et aliꝰ et melio pͭ. esse
modꝰ et scãm hoc concedi potest quia ea que facit p̃. fac̾e meliꝰ et alit̾: q̃ facit. quia
potest quibustam meliorẽ modũ existendi prestare: et quibusdã alium. Unde
aug̾ in .xxiii. libꝰ decͥnitate dicit. qd̃ fuit et alus mocdꝰ nr̃e lib̾ationis possibit
deo: qͥ om̃ia potest s nullꝰ alius: nr̃e miserie fanande fuit conuenientio.
N otest ꝙͥ ds eorum que facit quectã alio mͦ meliori quedã alio mͦ eque bono. q̃¬
creature: non ad sapientiam creatoris. ¶Utr̃ ds senꝑ possit omne quod

Expanded text:
quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opififacit. Si vero referatur modus ad rem ipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potest facere melius, et aliter quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in lib. 13 de Trin., dicit quod fuit et alius modus nostrae liberationis penientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quem operis, id est, creaturae, non ad sapientiam Creatoris. 4. Utrum Deus semper possit omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
sint: queri solet utrum in eod homine et cͥca eand̃ reni ħ duo innim
sint peccati uel diuersa. Nt siquis uoluntate furat᷑: uoluntatem huit ma¬
lam que peccatum est. et accum ialum qui item peccatum est. Hec autem
constoe hec duo esse diuersa: aut dinersa duo peccata dicentur: aut
duo dinersa non peccata.

Expanded text:
eri solet, utrum in eodem homine et circa eamdem rem haec duo unum sint peccatum, vel diversa: ut si quis voluntate furatur, voluntatem habeat malam, quae peccatum est, et actum malum qui item peccatum est. Haec autem constet haec duo esse diversa, aut diversa duo peccata dicuntur, aut duo diversa non peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
dominus uoluit congregare filios iħrłm et non sit factum quod uoluit
quia ipsa noluit. s potius illa qiridem filios suos ab ipso colligi noluit. qua
camen nolente: filios eitis collegit ipse omnes quodo uoluit. quta in celo
ec interra nõn quedͥam uolutt ec fectt quedam uero uoluit et nonfecit : Ees
onmniti quecumq uoluit fecit. ut sit senbꝰ. quotiens uolui congregares filios
cuios et noliusti: io est quotquot congregaui imea uoluntate semꝑ efficati. te no¬
ieiste faci. Ecce ineniclenti positum eit quod ilta chm̃i uerba: suꝑioribꝰ ñ repugiant.

Expanded text:
Dominus voluerit congregare filios Hierusalem, et non sit factum quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus cet in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque volutuos, et noluisti? id est: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci. Ecce in evidenti positum est quod illa Domini ve
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut differens uigo et subtilitas nate᷑ infirmitatem non adducit. minorq eog¬
nitio sapientie ignorantiam non ingerit: fic lib̾tas inferior nultam arbitrio neces¬
sitatis uoluntatem imponits
Qd̾ ꝯmunia et equalia habueruit anoeiz
t ficut in p̃dictis angeli differebant: ita et quectam comimiinia et equalia habe¬
bant qd̾ sp̃c erant qd̾ indissoltibiles et inmnortales erant comnume om̃ibꝰ erat.
et equiile. Infublimitate uͦ essentie et intelligentia sapientie et lib̾tate uoluntatis: diffe¬
rentes erant. has discreciones intelligibiles inusibiltũ natatum. ille solus conpͣhendere po-¬
tuit et ponderare: qui cuncta fecit inpond̾e. mimero. et menfira. ¶ An¬
I An boni uł mali

Expanded text:
t sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae communia et aequalia habuerunt angeli. Et sicut in praedictis angeli differebant, ita et quaedam communia et aequalia habebant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali
Abbreviated transcription (Latin):
corporeẽ nͭ nõ fuisse ⁊ passionẽ illã licet illata corꝑi sit. nõ tñ naturã dolẽdi
corꝑi intulisse. quia licet forma corꝑis nr̃i eẽt in dño: nõ tñ uitiose infirmitatis
uerba hẏlarĩ quib dolorẽ excludẽ udr̃. s si exeussa sensus et impietatis ebicu¬
dine p̃missis diligent̾ intendas: atq ip̃s scͥpture cͥcumstantiã inspitias dictoꝵ
rõnem atq uircutẽ ꝑciꝑe. utr̃q pot̾is ⁊ intelligentiã arguere: non acceptabis.
Intelligr̃ enĩ ea rõne dixisse dolorẽ passionis. in xp̃m nõ nicidisse. ⁊ u̾tucem

Expanded text:
corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino, non tamen vitiosae infirmitatis verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum non incidisse, et virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
undas. ⁊ desuꝑ erat fluctus nec clause domus obftacłis arceatur. At uero si dm̃
corꝑis solũ ita natura sit: ut feratur in humidis ⁊ sistat in liquidis. ⁊ tructa
illa de ceł ÷ ⁊ homo ille de deo ⁊. hñs ad patiend̾ corpꝰ ⁊ passus ⁊. sed naturã nõ h̃ns
ad dolẽdũ. Idẽ in eodẽ WUideamis an ille passiones. ordo infirmitatis in dño dolo¬
ris ꝑmittat intelligi. dilacis enim causis. ex quib metũ dño hesis ascͥbit res ip̃as
ut geste sunt ꝯferamus. nõ enĩ fi̾ pͭ ut timor euis significet᷑ ĩ u̾b. cuꝰ fidutia
ꝯtineat᷑ in factis. T̃ imuisse gͥ hetice passionẽ iudr̃. s ob ignorantie hꝰ errorẽ. pecr᷑
⁊ sathanas. ⁊ scandalũ ÷. An ne timuit qͥ armatis obuiꝰ ꝓdiit et in corꝑe eiꝰ
infirmitas fuit. Ad cuiꝰ occursum ꝯff̾nata ꝓseq̃ntiũ agnuma suspinatis corꝑib ꝯci¬

Expanded text:
us desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus siTimuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conci
Abbreviated transcription (Latin):
uł aera ea fac̃. q̃ ⁊ cũ tͣhitur ꝑ corꝑa ⁊ aiata. qd̾ ꝑforat et pungit. nõ tũ dolo¬
excepisse dirit. quia sic̃ corpꝰ nr̃m nõ ht̃ calẽ naturã ut ualeat calcare undas:
ita corpꝰ xͥ dic̃. nõ hu̾isse naturã nr̃i doloris. quia nõ hiu̾t raturã ad dolendum.
Ait enĩ sic in xx. libro de tͥnitate. Ungenitus ds̃ hominẽ uer̃ scd̾m similitudinẽ
nr̃i hominis non deficiens a se dõ. sũpsit. In qͦ qͣmus aut ictus inesd̾et aut uulnꝰ
descendẽt. aut nodi cõcurrerẽt aut suspẽdio eleuaret. afferrent ꝗđ ħ impetũ passi¬
onis nõ tñ dolorẽ passionis ĩ ferrẽt. Ut celũ aliqm aqͣm ꝑforans uł ignẽ ꝯpungẽs¬
uł aera uulnerãs: oĩ quidẽ has passiones nature sue infert. ut foret. ut cõpũ¬
gat. ut ulueret. s naturã suam ib passio illata nõ retinet. dũ in nͨ nõ est.
aquã forari uł pungi ignẽ. uł aera uulnerari qͣmius nature teli sit ⁊ uuln̾are

Expanded text:
 et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolo vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen passionis dolorem inferrent; ut telum aliquod aquam perforans, aut aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert, ut foret, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est vel aquam forari, vel pungi ignem, vel aerem vulnerari, quamvis naturae teli si
Abbreviated transcription (Latin):
que deũ hominẽ ficeret ⁊ hominẽ deũ. Cum gͦ illa susceptio ꝑ mortẽ nõ defecent
s deus honum ⁊ homo deo. sic̃ añ unitus erat uere ds̃. ⁊ tuno ds̃ erat homo.
et ecõuerso quia uintus anime et carm ⁊ homo mortuus erat. quia anima a car¬
ne diusa erat. pp̃ seꝑationẽ anine a carne. mortuus. s ꝑꝑ utriusq seõ umonẽ hõ¬
ut ex amina simul iũstis ⁊ carne subsiste̾t ex qua rõne dr̃ aliquis alius homo. ⁊
ipse force ante morcẽ. hoc etiã modo erãt homo. et pͦ resurrectionẽ fuit. In morte

Expanded text:
e Deum hominem faceret, et hominem Deum. Cum ergo illa susceptio per mortem non defecerit, sed Deus homini, et homo Deo sicut ante unitus erat vere, et tunc Deus erat homo, et e converso, quia unitus animae et carni; et homo mortuus erat, quia anima a carne divisa erat. Propter separationem animae a carne mortuus, sed propter utriusque semper t carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, et ipse forte ante mortem, hoc etiam modo erat homo; et post resurrectionem fuit. In morte
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur utr̃ in illo trduo mortis xp̃c̃ fuit homo. quod nõ inidr̃ quibꝯdam
quia mortuꝰ erat. et homo mortuus non est hõ. ddunt eciã quod si cumne eppõ¬
erat homo mortalis uł immortał erat. s mortał non. et quia mortuus nec immorcał
te deus. homo nec mortał quidẽ nec immortał. et tñ uere erat homo. Ille ecenĩ
suis dialetica taceat. Piscatoribus credr̃ nõ dialetiois. dm̃s gͦ in morte xp̃i: deum
uere fuisse hominẽ et tñ mortuũ. ⁊ hominẽ quid̾ nec mortalẽ nec immortalem.
quia unitus erat amme et carui. seuinctis. Alia enĩ ratione dr̃ deus homo. uł
homo ds̃ qm martinus uł iobes. bomo enim dr̃ deus ⁊ econuerso p̃p̃ susceptionẽ

Expanded text:
ic quaeritur, utrum in illo triduo mortis Christus fuerit homo, quod non videtur quibusdam, quia mortuus erat, et homo mortuus non est homo. Addunt etiam quod si tunc erat homo: vel mortalis, vel immortalis; sed mortalis non, quia mortuus; nec immortalte Deus homo, nec mortalis quidem, nec immortalis; et tamen vere erat homo. Illae enim et suis jam dialectica taceat; piscatoribus creditur, non dialecticis. Dicimus ergo, in morte Christi Deum vere fuisse hominem, et tamen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunctus. Alia enim ratione dicitur Deus homo, vel homo Deus, quam Martinus vel Joannes. Hom
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib habemꝰ ꝯmunes nlłm menti nre̾ simile est ad iuitorium
Illud nr̃m qd̃ in accione temporalium tractandoꝵ ita uer
ex illa rationali mente qua sub herem intelligibili et in cõmu¬
cabili ueritati: canquam dictum q in ferioribo tͣctandis gub̾¬
nandisq deputatum est. Sic̾ enim in omnibꝰ pecoribꝰ non:
hominis sat ÷ simile aduitoririm ex anime partibꝰ quas com¬
mnrines cum pecoribꝰ habemo. Ideoq rationale nr̃m non ad
imitatis diuortium seꝑatum s in auxilium societatis quasi de¬
nriatum: in suo disꝑtit᷑ officio. Qsicut una carõ drioꝵ in mas¬
culo ꝙ infemiia: fic intellectum nr̃m et accionem siue rationem
go. illiꝰ ꝯuigii: et̃ qualit̾ insingłis nr̃m spĩralit̾ sint illa tria. idest¬
.iiix. mulier. serpens.

Expanded text:
pecoribus habemus communes, nullum menti nostrae simile est adjutorium, Illud nostrum quod in actione temporalium tractandorum ita veex illa rationali mente qua subhaeremus intelligibili et incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecoribus habemus . Ideoque rationale nostrum non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro est duorum in masculo et in femina; sic intellectum nostrum et actionem sive rationem go illius conjugii, et qualiter in singulis nostrum spiritualiter sint illa tria, scilicet, vir, mulier, serpens.
Abbreviated transcription (Latin):
non indigebat: itai non ex uicio esset s de nat᷑a si homuuis.
ꝯcicio in p̾rintipio suio .i. in pͥmo parente a ꝑfecto inchoata: me
subsequenti ꝓpagatione a modico ad maiora ꝓficeret: ut scilicet
ꝑ interualla temporis: stature corporee in crem̾enta. usumq
membroꝵs susciperet

Expanded text:
t, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret; ut, scilicet, per intervalla temporis, staturae corporeae incrementa usumque membrorum susciperet
Abbreviated transcription (Latin):
Tn dicis qd̾ pater genuit filiũ minore̾ se ipso. In quo et patͥ derogas. qͥ si filiũ uni¬
cum minore genuit: aut nõ potuit aut uoluit gignere equalẽ. Si dicis qr nõuoluit:¬
eum inuidũ ẽẽ dixisti.Si aut̾e non potuit: ubi ẽ om̃potentia dei patͥs : ꝓrsus ad hu̾c
articulum res colligitur ut ds̃ pat̾ eqͣlem sͥ gign̾e filiũ aut nõ potuerit: aut nolue¬
rit. Si non potuit: in firmꝰ. si noluit in uidꝰ. inuenit᷑. S utrũq ħ falsũ ẽ. Patri gͥ filiꝰ.
uerꝰ equalis ẽ. Genuit gͦ pater: sibi eqͣlem filiũ. et ab utͦq ꝓcedit: ntq equalis sp̃s.s.

Expanded text:
Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minoreeum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligit, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus, si noluit invidus invenitur; sed utrumque hoc falsum est. Patri igitur Filius vere aequali
Abbreviated transcription (Latin):
tenendum quod simul creata est sp̾ualis creat᷑a .i. angelica: et corporał. Scd̃m
quod: potest accipi ulua falomonis. qui uiuit ineternum: creauit om̃ia smul idest
sp̃tialem et corporalem creat᷑amatam. et ita nec priꝰ temp̃ cieati sunt angeli: quam
ila corporalis mat̾ra. uiii. elementorum. Ꝙ. tam̃ pͥmo omniũ: creata ẽ fapientia.
qura et si non tempore: precedit tam̃ dignitate.¶ si¬

Expanded text:
tenendum, quod simul creata est spiritualis creatura, id est, angelica, et corporalis; secundum quod potest accipi illud Salomonis: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul, id est, spiritualem et corporalem naturam: et ita prius tempore creati sunt angeli quam illa corporalis materia quatuor elementorum; et tamen primo omnium creata est sapientia; quia etsi non tempore praecedit, tamen dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
horitm sit qia honio sum: mullo exꝑimento comphenid̃e ⁊taleo. sicnt angeli quri
hor agunt. et intelliguit. Attende letor quta quetionem ꝓpositam non soluit. s in¬
discussum telinquit. utrim angeli qui mittebant᷑ seruatis suis ꝓpriis sp̾ita libꝰ corpo¬
ribꝰ suꝑ uestirent᷑ aliqua corpulentiori sp̃e: inqua possent uidi. an ip̃m corpꝰ muta¬
rent & transformarent inquanicumiq uellent sp̾em: inqua possent cermi. ĩqͥbꝰ uerb

Expanded text:
nto comprehendere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem in qua possent cerni. In quibus ve