comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõnes sollẽpnes stipulatõ¬
nes firmaeꝰ uel ex uidiaũ
satis datũ exponẽ ꝑ quã
ip̃e sui procuatoris fideius¬
sor existit pro om̃bus ui¬
dicatũ solui satisducõme
clausulis ubi et de ypothe¬
cha suarũ rerũ cõueniri
cõpellit᷑᷑ suĩ in indicio pro¬
miserit siue exͣ iudiciũ eã¬
ui̾t ut tam ip̃e ꝙͣ hedes
euos obligentur Alia
insuꝑ tautela uel satisda

Expanded text:
onis sollemnes stipulationes firmare vel extra iudicium satisdationem exponere, per quam ipse sui procuratoris fideiussor existit pro omnibus iudicatam solvi satisdationis clausulis. ubi et de hypotheca suarum rerum convenire compellitur, sive in iudicio promiserit sive extra iudicium caverit, ut tam ipse quam heredes eius obligentur: alia insuper cautela vel satisda
Abbreviated transcription (Latin):
actõnes que in aliquẽ
aut ip̃o iure cuuli com¬
petũt aut a p̃tore dũt᷑
et in heredẽ eq cõpetũt
aut dari solent Est eĩ
ctissima mris regula ex
maleficiis penales acc̃o¬
nes in hedemi nõ cõpe¬
teꝰ rei ueluti furti in
bõtũ raptorũ inuiriarũ
Dãpni muirie Sed here¬

Expanded text:
actiones, quae in aliquem aut ipso iure competunt aut a praetore dantur, et in heredem aeque competunt aut dari solent. est enim certissima iuris regula, ex maleficiis poenales actiones in heredem non competere, veluti furti, vi bonorum raptorum, iniuriarum, da
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃a int̾ accõnes in rẽ nel
ꝑsonales intͦoucẽda p̃t hͦ
face̾ ita tũ ut satisdacõe
iudicatũ solui pro litis p̃s¬
tet extunacõe nemo ẜm¬
ueterẽ regulã ut ĩ don
est alienẽ rei satisdacõe
defensor ydoneus intel¬
ligit᷑ Aeue om̃a aptius
et ꝑfectissime a cotidiano
idicõꝵ usu in ip̃ius re¬
rũ uagumẽtis apparent
Quã formã nõ solũ in hac
regia urbe sed et in om̃i¬
bus nr̃is ꝓuĩtiis Et si ꝑ¬

Expanded text:
a inter actiones in rem vel personales introducenda, potest hoc facere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi pro litis praestet aestimatione. nemo eterem regulam, ut iam dictum est, alienae rei sine satisdatione defensor idoneus intellegitur. Quae omnia apertius et perfectissime a cottidiano iudiciorum usu in ipsis rerum documentis apparent. Quam formam non solum in hac regia urbe, sed et in omnibus nostris provinciis, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
bos petere solitus pecie¬
rit L.Iec ãt uctio ĩ
hiis que cõtͣ naͣm mouẽ¬
tur locũ ht̃ Ceterũ si ge¬
intalis sit feritas assat
Uerũq si ursus sugĩt ado
nẽ dño et sit nocuit nõ
pt̃ quondam dominus cõ¬
ueniri quia desunt do¬
mnus eẽ nbi fera eua¬
sit Pauꝑies autẽ
est dampnũ sine ĩuiria
facientes datũ nec enĩ
pt̃ mał iiuriã fecisse di¬
ci ꝙ sensu caret hic quo.¬
q ad noxalẽ hñc nct̃oem
ꝑtinẽt Ceterũ sues est
edilicio edcõ prohiberi
nõ caue̾ uerrẽ aprũ ur¬
sum leonẽ ibi hr̃e qua
nulgoit᷑ fit Et si adu̾sꝰ
ea stm̃ erit et nocitum
tãti dñs cõdẽpnet᷑ Cẽ¬
terarũ rerũ quãti diuũ

Expanded text:
bos cornu petere solitus petierit. haec autem actio in his quae contra naturam moventur locum habet: ceterum si genitalis sit feritas, cessat. Denique si ursus fugit a domino et sic nocuit, non potest quondam dominus conveniri, quia desiit dominus esse, ubi fera evasit. pauperies autem est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuriam fecisse dici, quod sensu caret. haec quod ad noxalem actionem pertinet. Ceterum sciendum est aedilitio edicto prohiberi nos canem verrem aprum ursum leonem ibi habere, qua vulgo iter fit: et si adversus ea factum erit et nocitum tanti dominus condemnetur, ceterarum rerum, quant
Abbreviated transcription (Latin):
et ut pete̾ debeat Nãis
nisi añ exploratũ fuĩt
utriuisz eorũ possessio sic
nõ pt̃ petitoris actio in¬
stitui  Quia et cuu¬
lis et nr̃alis ratio facit
ut alius possideat et a¬
lius a possidente petat
et qr longe cõmoduis
est posside̾ potius ꝙͣ pe¬
tere Iõ plerũq et fere
semꝑ nigens existit cẽ¬
tẽtio de ip̃a possessioe
omniodũ aũt possi¬
dendi ni eo est ꝙ eciã¬
si eius res nõ sit qui pos¬
sidet si mõ actor nõ po¬
tũt suã cẽ probae rema¬
uet suo loco possessio
sint ucti utriusq iura
cõtra petitorẽ iudicari
solet sed int̾dco quidem
uti possidetis de fundi
utrobi nõ interdicto der¬
ius et ptãs plurima

Expanded text:
et uter petere debeat. namque nisi ante exploratum fuerit, utrius eorum possessio sit, non potest petitoria actio institui, quia et civilis et naturalis ratio facit ut alius possideat, alius a possidente petat. et quia longe commodius est possidere potius quam petere, ideo plerumque et fere semper ingens existit contentio de ipsa possessione. commodum autem possidendi in eo est, quod, etiamsi eius res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco possessio:sint utriusque iura, contra petitorem iudicari solet. 4a. Sed interdicto quidem uti possidetis de fundi utrubi vero interdicto de rvis et potestas plurima
Abbreviated transcription (Latin):
atis datio¬
niũ modus a¬
luis antiquitati platu¬
at aliũ nouitas ꝑ usũ om¬
plexa ⁊ Olan em̃ si in rem

Expanded text:
atisdationum modus alius antiquitati placuit, alium novitas per usum amplexa est. Olim enim si in rem
Abbreviated transcription (Latin):
a manumissus suĩt neq
cũ ipõ neq cũ co tiuꝰ
nũc in ptate sit agip̃t
Uñ si alienꝰ ẜuus noxi¬
ami tibi cõmiẜit et is
postea inptãte tua esse
in eũ casñ deducta sit
in quo cõ siste nõ pote¬
rit idco qr lic exieritd̾
tua pr̃ate age̾ nõ p̾test
si manumissus uel alie
et in filiis fa milias mas¬
culis et seĩs admiserint
Noua ãt hominũ cõser¬
uatio huiõi asperitatẽ
rcã r̾spuẽdã ẽẽ existiã¬
uit et ab usu cõi hoc
penitus recessit quis eĩ
pacit᷑ filiũ suũ et mux¬
mie filiã in noxiã alii
dare ut pene pia cor¬
pus pat̾ magis quã filiꝰ
ꝑictitet᷑ cũ in filiabus eci¬
am pudicicie fuior ħ bñ
excludit et ideo placuit i
seruos tm̃ modo noxiales
actõnes eẽ pponẽdas cum
apud ueteres legũ cõmẽ¬
tatores inuemimus seprꝰ
pro suis delictis posse cõ¬
ueniri

Expanded text:
 manumissus fuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxiam tibi commiserit et is postea in potestate tua esse in eum casum deducta sit in quo consistere non potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, si manumissus vel alienet in filiisfamilias masculis et feminis admiserunt. nova autem hominum conversatio huiusmodi asperitatem recte respuendam esse existimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxam alii dare, ut pene per corfilii pater magis quam filius periclitetur, cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxales actiones esse proponendas, cum apud veteres legum commentatores invenimus saepius pro suis delictis posse conveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat ¶ Eurae aũt
det̃ uidex ut om̃im̃o quã¬
tũ possibile sit ei certe pe¬
ferat etiã si de re certa qͣͣ¬
citare apud eũ actũ est
Ni quis agens intẽcõne
sua plus cõplexus fuit
bect ũ est rem adimitte¬
bat ne facile in ĩtegrũ a
pretoeͬ restituebat᷑ nisi õ¬

Expanded text:
orteat. Curare autem debet iudex, ut omnimodo, quantum possibile ei sit, certae peferat, etiam si de incerta quantitate apud eum actum est. Si quis agens in intentione sua plus complexas fuerit, bat, id est rem admittebat, nec facile in integrum a pr
Abbreviated transcription (Latin):
ne siũ hẽat eos ad huc
que ideo senatus ꝓspexit
quia sepe honerati re alie¬
no creditarũ peciũarũ qͣs
sumus ud ꝙ iussu pacis
in rem eius u̾sũ fuit di¬
recto quoq posse a patae
palit̾ cũ ip̃o negõm gestũ
eẽt si quoq qui uel ex

Expanded text:
ve, sive habeat eos adhuc quae ideo senatus prospexit, quia saepe onerati aere alieno creditarum pecuniarum, quasumus id, quod iussu patris in rem eius versum fuerit, directo quoque posse a patre paliter cum ipso negotium gestum esset. ei quoque qui vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
debet᷑ et in ad ꝙ reliquũ
est creditori dñs cõdẽp¬
nat᷑ Itursus de petulio
idõ expedit age̾ ꝙ in hac
actione tocius peculii ra¬
tio hẽtur At in t̾butoria
culii aut quarta uel eciã
minima negotiari Ma¬
iorẽ ut̃ ꝑtẽ in predus et
mancipus aut senebri¬
peciũa hrẽ pro ut ergo ex¬
pedit ita quisq uel hñt
ꝙactõnẽ uei illã elige̾ dẽt
Certe qui p̃t probae̾ in
rem dñi uersũ ẽẽ de in
rem uerso age̾ dẽt
Ue dixmius de seruo et

Expanded text:
et in id quod reliquum est creditori dominus condemnatur. rursus de peculio ideo expedit agere, quod in hac actione totius peculii ratio habetur, at in tributoria culii aut quarta vel etiam minima negotiari, maiorem autem partem in praediis et mancipiis aut fenebrihabere. prout ergo expedit, ita quisque vel hanc actionem vel illam eligere debet: certe qui potest probare in rem domini versum esse, de in rem verso agere debet. Quae diximus de servo et
Abbreviated transcription (Latin):
uõ u. catenus qͣtinus in
peculio sit Ex quo scilu
apparet si toti u aurei in
rem tuã cõuersi fuĩt totos
x aureos ticiũ consiqui pos¬
se licet enĩ una est actio
qua de peculio deq eo
ꝙ in rem dñi uersu sit agiͥ
Itaq iudex ap̃ ꝙͣ de ea cõ¬

Expanded text:
uinque eatenus quatenus in peculio sit: ex quo scilicet apparet, si toti decem aurei in rem tuam versi fuerint, totos decem aureos Titium consequi posse. licet enim una est actio qua de peculio deque eo quod in rem domini versum sit, agitur, itaque iudex, apud quem ea
Abbreviated transcription (Latin):
nus ab uti si mutuatus
pecumiã creditoribꝰ eius¬
eam solu̾it aut edifitia
ruentia fulẜit aut fami¬
lie frum̃̃tũ emͣt uel eciã

Expanded text:
vus, veluti si mutuatus pecuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia fulserit, aut familiae frumentum emerit, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus qui in ptate dñi
bent id ex peculio eius nõ
deducit᷑ ¶ Ceterũ dubi¬
um nõ est quĩ illiꝰ quoq
qui uissu dñi traxerit cuiqz
institoria uel exercitoria
actio cõpetit de petulio
erit stultissimus si onuis¬
sa actõe qua facihime so¬
lidũ ex cõtractu cõsequi
possit si se addifficultatẽ
pducat ꝓbandi in rẽdnĩ
culiũ et tñi hr̃e ut solid̃
sibi solue̾ possit Is¬

Expanded text:
tate dominbeat, id ex peculio eius non deducatur. Ceterum dubium non est, quin is quoque, qui iussu domini contraxerit cuique institoria vel exercitoria actio competit, de peculio erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi, in rem domini culium et tantum habere ut solidum sibi sol
Abbreviated transcription (Latin):
quia exercitor appellus᷑
is ad ꝙ cotidianus na
cũ eo eius rei cã cui ip̃o¬
situs erit tractũ fuit I¬
deo aũt Instuoria mppel¬
latur quia qui negõa.¬
tionibus pp̃o nũt᷑ insticões
uocant᷑ istas tñ dnas ac¬
tiones p̃tor reddit Et sili¬
berũ quis hominẽ aut a¬
lienũ ẜuũ naui aut tab᷑¬
ne aut cuilibet negociacõi
pp̃osu̾it scilic ꝙ eadẽ eque¬
ueĩebat ¶I Introdux̾ ⁊
aliã acc̃onẽ p̃tor q̃ tribu¬
toria uocat᷑ namq si ser¬
nus in peciliari merce
sciente dño negoãt᷑ et
tum erit ita p̃tor ius dit᷑
ut quidꝙ in hiis mercibꝰ

Expanded text:
quia exercitor uocatur is, ad quem cotidianus naucum eo eius rei causa cui praepositus erit contractum fuerit. ideo autem institoria appellatur, quia qui negottionibus praeponuntur institores vocantur. 2a. Istas tamen duas actiones praetor reddit et si liberum quis hominem aut alienum servum navi aut tabernae aut cuilibet negotiationi praeposuerit, scilicerveniebat. Introduxit et aliam actionem praetor, quae tributoria vocatur. namque si servus in peculiari merce, sciente domino, negotietur, et tum erit, ita praetor ius dicit ut quidquid in his mercibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ feruis negotiũ gestũ
sit siue cũ hiis quẽ ĩ po¬
te eadẽ iura ẜuãt᷑ ne
nerbosa fiat disputatio
diriganius sermonem-
in ꝑsonã serui domim¬
q eudem intellecturi de
liberis quoq et parẽ¬
tibus quorũ in ptate
st nã si quid in hiis ꝓ¬
prie obseruat᷑ saꝑatini
ondemus Si igi᷑ iussu
dni cũ seruo negociũ
gestũ erit insolid̃ p̃tor
aduersus dnñ actõnẽ
pollicet᷑ scilic quia qui
ita strahit fidẽ dni se¬
qui iudet᷑. Eandẽ ra¬
tionẽ p̾tor dnas alias
cũ ht̃ cũ quis ẜuũ su¬

Expanded text:
negotium gestum sit, sive cum his qui in pore eadem iura servantur, ne verbosa fiat disputatio, dirigamus sermonem in personam servi dominique, idem intellecturi de liberis quoque et parentibus, quorum in potestate sunt. nam si quid in his proprie observetur, separatim ostendemus. Si igitur iussu domini cum servo negotium gestum erit, in solidum praetor adversus dominum actionem pollicetur, scilicet quia qui ita contrahit fidem domini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias cum habet, cum quis servum su
Abbreviated transcription (Latin):
Tem si quis in frandem
creditorẽ rẽ suã nlicuit᷑¬
didit boms eius a tredi¬
toribꝰ ex sinã p̃sidis pos¬
sessis ꝑmitti᷑ ip̃is credi¬
toribus recissa tradicõne

Expanded text:
tem si quis in fraudem creditorum rem suam alicui tradiderit, bonis eius a creditoribus ex sententia praesidis possessis, permittitur ipsis creditoribus, rescissa traditione,
Abbreviated transcription (Latin):
bus rgiõibus sub hiisdẽ
bi det᷑ stipulatus est
pura actoẽ rc̃e agit idq
etiã p̃tor mõstrat scilicet
quia utilitas soluẽdi sulua
intelligit᷑ xximꝰ est is
qui eã plus petit ut ecce
si quis ita a te stipulatus
sit aut hominẽ stichũ a
x aureos dae̾ spondes d̾
inde altͥutrũ petat ueluti
hominẽ tñ aut x aureos
tuĩ ideo at̃ plus pete̾ i¬
telligit᷑ qr in eo gn᷑e stipu¬
lacõms promissoris est

Expanded text:
bus regionibus sub iisdem bi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idque etiam praetor monstrat, scilicet quia utilitas solvendi salva intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos dare spondes? ’, deinde alterutrum petat, veluti hominem tantum aut decem aureos tantum. ideo autem plus petere intellegitur quia in eo genere stipulationis promissoris est
Abbreviated transcription (Latin):
cognita succurrebat᷑ si lap¬
lũs in iuuentute fuerat
tta et in hac cã succurri
solitũ eãt Gane si tam
magͣ cã iusti erroris int̾¬
uemnebat ut eciã cõstan¬
tissimus quisq labi possi
currebat᷑ uel uti sequit᷑r
totũ legatũ peciẽat p̾t
demde plati fuerĩt co-¬
dicilli in quibus aut ꝑs
legati adẽpta sit a qui¬
busdã aliis legata data
sint que efficiebãt ut plꝰ
petisse uideat᷑ petitor qͣ
luti si quis ꝓ x arreig
qui ei debebãt᷑ xx peci¬
erit aut sus cuiꝰ exꝑte
ris est totã eã uel ma¬
iorẽ ex ꝑte suã ẽẽ inten¬
derit Tempore ueluti
si quis añ diẽ uel ante
cõdicõnẽ pecierit Etna
rõe eñi qui tardius sol¬
solue̾ intelligit᷑ Eadẽ
iature petit ꝙͣ petere¬
Ioco plus petit᷑ ueluti
cũ quis id ꝙ cͥto loco si¬
bi stiputatus est alio lo¬
co petit siue cõmoracõe
iliius loci in qͥ sibi dae

Expanded text:
cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quisque labi posset, urrebatur: veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam veluti si quis pro decem aureis, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex parte res est, totam eam vel maiore ex parte suam esse intenderit. 33b. Tempore: veluti si quis ante diem vel ante condicionem petierit. qua ratione enim qui tardius solsolvere intellegitur, eadem mature petit plus peterLoco plus petitur, veluti cum quis id quod certo loco sibi stipulatus est alio loco petit, sine commemoratione illius loci in quo sibi dari
Abbreviated transcription (Latin):
luti si cũ ei maueci de¬
beret᷑ quĩq sibi dare
oporte̾ intẽdi̾t aut cũ
totus fundus cus eẽt
ꝑtem diidiã suã eẽ
In rebiquũ enĩ nchomi¬
nus iudex adu̾saeiũm¬
suũ in eodẽ iudicio no¬
memorie zenonis ¶¬
i quis aliud pro alio
Sintenderet nichil eũ
ꝑiclitari placet sed n
eodem iudicio cognita
uei̾tate errorẽ suũ corri¬
ge ei ꝑmittimus ue¬
luti ius qui hõem sti¬
chũ petere debe̾t erro

Expanded text:
luti si, cum ei decem deberentur, quinque sibi dari oportere intenderit, aut cum totus fundus eius esset, partem dimidiam suam esse in reliquum enim nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio comemoriae Zenonis. Si quis aliud pro alio intenderit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere debe
Abbreviated transcription (Latin):
sequim᷑ in solid̃ pater
minus inueiat᷑ hatte¬
dex qͣtuiꝰ in peculio sit
Quẽadm at peculiũ
in telligi debeat suo or¬
dine p̃ponemus Itẽ
si dote nuidicio mu¬
lier agat plucet ea te¬
uus maritũ cõdẽtua
debe̾ qͣtenus suce̾ possit
id est qͣtenus iucultateb
eius pacunitoꝵ Ita ꝙ si
dotis ꝙͣtitati cõcurrant
facultates eius in solidũ
dãpnat᷑ ui minus intã¬
ꝑter retençionẽ quoq do¬
tis repeticio minuit᷑ nã
ob inpensas res dotales
tio cõcessu est iir ip̃o iure
nuit᷑ sic ex latioribꝰ di¬
gestorũ liberis cognoscẽ
liceat Sed et si quis
cũ parente suo patrono¬
ne agat Itẽ si sociꝰ ĩ loco
iuditio societas agat nõ
plus actor cõsequnt᷑ ꝙͣ ad¬
nersarius eius face̾ p̃ti.
dẽ est si quid ex dona¬
tõe sua cõueniat ¶ Cõ¬
pẽsicoes quois oppõite
plerũq efficiũt ut minꝰ

Expanded text:
n solidum pater minus inveniatur, eatedex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minus, in tanpter retentionem quoque dotis repetitio minuitur: nam ob impensas in res dotales tio concessa est, quia ipso iure nuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequitur quam adversarius eius facere potest. idem est, si quis ex donatione sua conveniatur. Compensationes quoque oppositae plerumque effici
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ alio loco petẽti ar¬
bitraria actõ ꝓponitur
in quo scilic rõ hẽtur
utilitatis que p̃missori
cõpetitura fuisset si il¬
lo loco solueret quo sol¬
plerũq in mertibꝰ max¬
no oleo frumẽto que ꝑ¬

Expanded text:
causam alio loco petenti arbitraria actio proponitur, in qua scilicet ratio habetur utilitatis quae promissori competitura fuisset si illo loco solveret. quplerumque in mercibus maxno, oleo, frume
Abbreviated transcription (Latin):
A malesiciis seruoꝵ
ueluti si furtũ fece¬
dãpnũ dederĩt a miuriã
cõmiserint noxales actores
prodite sũt quibꝰ dño dãx¬
hominẽ noxe dedeꝰ
Noxa aũt ẽ corpꝰ pͦ no¬
cuit id est ẜuꝰ Noxia ip̃s
malesiciũ ueluti furtum
Summa ãt rõe ꝑmissũ
est dñis. noxe d̾dicõne
defungi nãq eãt ñquã
neqͣtiã eorũ ultͣ ip̃orũ cor¬
pora dñis dãpnosã eẽ
Uñs noxali iudicõ
serui sui noĩe cõuẽtus
ẜuũ actori noxe dedẽp¬
to libe̾at᷑ nec minus p̃¬
petuũ eius diũ u dño
trãffertur si aũt dãpnũ ei
cui deditus est refertierit q̃¬
sita penña auxilio p̃torit
iuito dño manu mitti᷑
Sunt aũt cõstitute
noxales accõnes aut le¬
gibus nut edcõ p̃toris le¬
gibus ueluti furti lege .xii.
lia Edcõ p̃toris ueluti ĩ¬
iuriarũ et in bonorũ dap¬
alis actio qua ea p̃sequi᷑
Nã si ẜuis tuus noxiam
cõmiserit ꝙͣ diu int̾ra po¬
testate sit tecũ est actio¬

Expanded text:
Ex maleficiis servorum, veluti si furtum fecedamnum dederint aut iniuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damhominem noxae dedere. Noxa autem est corpus quod nocuit, id est servus: noxia ipsum maleficium, veluti furtum, Summa autem ratione permissum est noxae deditione defungi: namque erat iniquum, nequitiam eorum ultra ipsorum corpora dominis damnosam esse. Dominus noxali iudicio servi sui nomine conventus servum actori noxae dedendo liberatur. nec minus perpetuum eius dominium a domino transfertur: si autem damnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilio praetoris, invito domino, manumittitur. Sunt autem constitutae noxales actiones aut legibus aut edicto praetoris: legibus veluti furti lege duodeclia: edicto praetoris veluti iniuriarum et vi bonorum rapalis actio caput sequitur. nam si servus tuus noxiam commiserit, quamdiu in tua potestate sit tecum est actio
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ip̃o uire minuãt
siue inrẽ siue in ꝑsonã
sinẽ alras qͣscũq Excep¬
ta sola depositi actone
ciu aliquid cõpẽsacõnis
noĩe oppd̃i satis ip̃m esse
credimus ne sub pretextu
cõpẽsacõnis depõĩtarũ rex
quis ex accõe desrandet᷑
Pretẽa quasdã actões
arbitraĩas id est ex arbito
uiditis pẽdẽtes appellamꝰ
In quibus nisi arbitrio iu
dicis a quo agit᷑ actoĩ sa¬
tisfaciat ueluti rẽ restitu¬
ut uel exhibeat uel sołat¬
bo uel ex noxali cã ẜuũ dede¬
rat cõdẽpnari deãt ¶
ed iste actoẽs tã in rem
in reni ueluti publicia

Expanded text:
tiones ipso iure minuant, tiones ipso iure minuant, sive in rem sive personales sive alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appellamus, in quibus nisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat vel exhibeat vel solvat vel ex noxali causa servum dedat, condemnari debeat. sed istae actiones tam in rem in rem ve
Abbreviated transcription (Latin):
actõ una ex bone fides ui¬
dicis sed eũ plemorẽ ex
scipulatu accõnẽ ĩuenien¬
tes om̃e ius ꝙ res uxori¬
a añ hẽbat cũ multis
diuisionibus in exstipu¬
latu actõnẽ que de doti¬
bus exigẽdi p̃ponit᷑ tãs¬
tulimus m̃to rei uxore
actõe sublata ex stipulaͤ¬
tu que pro ea intͬducta
est nͣm bone fidei iudi¬
cii tni in exactõe dotis
merint ut bone fidei sit
sed et tacitã ei dedimꝰ
ypotecã  ferri ãt aliis tre¬
ditoribꝰ in ypothecis tũc
censuimus cũ ip̃a muly
De uoce sua exꝑiat᷑ curꝰ
solius prouidẽtia in hoc
duximus ¶ In bone
sidei aũt iudiciis libe̾apo¬
testas ꝑmitti ur̃ iudici
ex bono et equo extimã¬
di ꝙͣtũ actori restitũi dẽat
in quo et illud cõtine᷑ ut
si quid iñuitẽ actorẽ pr̃a¬
re oporteat eo cõpẽsato
in relinquũ is ei cũ quo
actũ est cõdẽpnati debe¬
at Ged ⁊ instrictis iudi¬
ciis et itrpto diuimarci
opposita doli Mali excep¬
cõe cõpĩsatio inducebat᷑

Expanded text:
actio ex bonae fidei iudiciis: sed cum, pleniorem esse ex stipulatu actionem invenientes, omne ius quod res uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei iudicii tantum in exactione dotis meruit ut bonae fidei sit. sed et tacitam ei dedimus hypothecam: praeferri autem aliis creditoribus in hypothecis tunc censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bono et aequo aestimandi, quantum actori restitui debeat. in quo et illud continetur, ut, si quid invicem actorem praestare oporteat, eo compensato, in reliquum is cum quo actum est condemnari debeat. sed et in strictis iudiciis ex rescripto divi Marci opposita doli mali exceptione compensatio inducebatur
Abbreviated transcription (Latin):
coloni quasi seruana q̃
in ꝑsonã ueluti cũ quibꝰ
De eo ngit᷑ qd̾ at̃ melus
cã aut dolo ma. ftm̃ est
Item cũ ũ ꝙ c̾to loto pro¬
mussum est petitur
Dex hibeoñ quoq actio
ex arbitrio uidicis pẽdet
In hiis enĩ acc̃oibꝰ et cete¬
ris suilibus ꝑmittitur
iudici ex bono et equo

Expanded text:
quasi Serviana, quae in personam veluti quibus de eo agitur quod aut metus causa aut dolo malo factum est, item qua id quod certo loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his enim actionibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono et aequo
Abbreviated transcription (Latin):
tiummi nr̃oꝵ cõueĩat᷑ in
ueĩat᷑ soluẽtẽ simplum
reddit ¶Item actio
rem actori rescicuat absol¬
uat᷑ ꝙ in ceteris grsibus ñ
ita est sed oĩ̃o quisq in
exempto uendito locato
nora ticiis familie hr̃aifcũde

Expanded text:
iatur; in veniatur solventem simpli redditur. Item actio rem actori restituat, absolvatur. quod in ceteris casibus non ita est, sed omnimodo quisque in empto uendito, locato neraticia, familiae erciscundae,
Abbreviated transcription (Latin):
lectionẽ adũsario suo et eo
mõ suã quidã melior est
cõdicõnẽ facit ad ũsarii no
sui deteriorẽ qua de causa
talis in ea re prodita est
actio ut si quis intendat
hominẽ stichũ aut aure¬
os x sibi dac oporte̾ id
est ut eodẽ mõ pete̾t quo¬
sibi stipulatus est ¶ Pe¬
tere a si quis gnalĩter
honninẽ stipulatus sit et
specialit᷑ stichũ petat aut
petat aut gn᷑alit̾ uinũ

Expanded text:
lectionem adversario et eo modo suam quidem meliorem condicionem facit, adversarii vero sui deteriorem. qua de causa talis in ea re prodita est actio, ut quis intendat, hominem Stichum aut aureos decem sibi dari oportere, id est ut eodem modo peteret, quo stipulatus est. praeterea si quis generaliter hominem stipulatus sit et specialiter Stichum petat, aut petat, aut generalit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ facẽt Itẽ ex lege cõ¬
dititia que a nostra cõ¬
stitucõe orit᷑ in qua du¬
plũ cõdẽpnatõnẽ inꝑo¬
nens hiis executoribus
litiũ qui cc̃ nr̃e cõstitucõ¬
exegerint Ued fucti
quidẽ nec maĩfesti actio
et ẜm corrupti a cetri̾s
de quibꝰ simul locuti su¬
mus eo differt ip hec at.¬
tiones õmmo dupli st̃
Ac ille id ẽ dãpni ñurit

Expanded text:
lege condicticia a nostra constitutione oritur, in quadruplum condemnationem imponens his exsecutoribus litium qui contra nostrae constitutioexegerint. Sed furti quidem nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est damn
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑Itẽ fimũ regũ¬
dorũ que int̾ eos agi᷑
qui cõsines agros hñt in
quibus tribus indicꝰ per¬
mictil᷑ indici re alicui ex
liͥgatoribus ex bono et e¬
quo adiudicare et si uniꝰ
ulteriꝰ ãt nulla acto extẽ¬
ti ex stipulacõe et mutui
daçione excepto et uẽdi¬
to lo cato cõducto mãdiuo
idẽq ex aliis ꝙͣ plibus
causis In duplũ aginius
uel uti furti nͦ nuifesti dã¬
Pin dati in uirie ex lege
aquilia depositi et ex qͥ¬
busdã disibꝰ Itemẜ
um cuius ortatu cõsilioe¬
eis feruus alienus fu¬
git Aut cõtumarũ aduer¬
sus dñm fcs est Aut
luxurio se unĩc ceꝑit
Aut deiq quolib mõ
de terior ft̃ũs fit in qua
actõe eciũ earũ rerũ quas
timatio deducit᷑ Item
ex legato ꝙ uenerabilibꝰ
lotis relictũ est ẜm ea

Expanded text:
datur: item finium regundorum, quae inter eos agitur qui confines agros habent. in quibus tribus iudiciis permittitur iudici rem alicui ex litigatoribus ex bono et aequo adiudicare et, si uniuulterius autem nulla actio extenti ex stipulatione, ex mutui datione, ex empto, vendito, locato, conducto, mandato et denique ex aliis compluribus causis. In duplum agimus veluti furti nec manifesti, damni iniuriae ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam casibus: item eum cuius hortatu consiliove servus alienus fugerit, aut contumax adversus dominum factus est aut luxuriose vivere cepit, aut denique quolibet modo deterior factus fuerit. In qua actione, etiam earum rerum quas timatio deducitur. Item ex legato, quod venerabilibus locis relictum est, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
ei soluat᷑ iusti sũme ac¬
cõmodat ei talem actio
quoq actões p̃tor bñ
mltas ex sua iuxdcõe
introduxit ueluti udui¬
sus eum qui aliquidex
albo eius corrũpisset
Et in eũ qui pr̃onum
uel parẽtem muis cõ
nocass cũ id nõ inpetras¬
set Item adu̾sus eũ qͥ
in exemͣt eũ qui ĩus
uocare᷑ nuus ne dolo a¬
lius exenͣnt et aliis in¬
bertus sit uel de pratu
agnoscedo ex quibꝰ fere
cretis actonibus certũ
est nõ posse actorẽ rem
suã ita ab aliquo ueteꝰ
si apparet eñ dare aꝑte
nec enĩ ꝙ actores est
id endare oportet quia
scilic dae cui ꝙͣ id inta-¬
ligitꝰ ᷑ ꝙ ita dat᷑ ut eius
fiat nec res que iuz ac¬
toris est magis euis
firi potest Re la¬
ne odio Iurũ quõ mgͣ
pluribus actõibꝰ teneã¬
tur esstm̃ est ut exͣ pe¬
nã dupli aut quadru¬
pli rei recipiẽde noĩe
fures eciã hac utione
suam quis ẽẽ petit
Pellamꝰ aũt in rem
quid̃ actões uendicacõ¬
nes In ꝑsonã uero ac¬

Expanded text:
ei solvatur, iustissime accommodat ei talem actionquoque actiones praetor bene multas ex sua iurisdictione introduxit: veluti adversus eum qui quid ex albo eius corrupisset: et in eum qui patronum vel parentem in ius vocasset, cum id non impetrasset: item adversus eum qui vi exemerit eum qui in ius vocaretur, cuiusve dolo alius exemerit: et alias inbertus sit, vel de partu agnoscendo. ex quibus fere cretis actionibus certum est non posse actorem rem suam ita ab aliquo petere ‘ si paret eum dare oportere ’: nec enim quod actoris est, id ei dari oportet, quia scilicet dari cuiquam id intellegitur quod ita datur ut eius fiat, nec res quae iam actoris est, magis eius fieri potest. plane odio furum, quo magis pluribus actionibus teneantur, effectum est, ut extra poenam dupli aut quadrupli, rei recipiendae nomine fures etiam hac actione suam quis esse petit. Appellamus autem in rem quidem actiones vindicationes: in personam vero ac
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ ꝑte eo u̾bo usa est
Eterũ placuit ita demum
tionẽ Si quis p̃cipue cor¬
pore suo dampnũ dederit
Ideo q in eũ qui alioͦ dãp
les actiones dari solẽt ue¬
luti si quis hominẽ alie¬
nũ aut pecus ita intlusei̾t
ut fame necare᷑ aut ium̃¬
tũ tam uehem̃t᷑ ege̾it ut
agitau̾i̾t ut p̃cipitae̾tur
aut si quis alieno ẜuo
ꝑsua serit ut in arborem
ascendẽt uel in puteũ dũ¬
det̾ et is aut ascẽdendo
aut aliqua ꝑte corporis

Expanded text:
parte eo verbo usa est. Ceterum placuit, ita demum esse, si quis praecipue corpore suo damnum dederit. ideoque in eum qui alio modo les actiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita incluserit ut fame necaretur, aut iumentum tam veheagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo aut aliqua parte corpori
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti quibus mutuam
peciũam uel inscipula  ͤ
deductã petit actor Itẽ¬
q cõmodati depõiti mã¬
dati pro sotio exempto
uendito locato cõducto
Plane si depositi agit᷑
eo noĩe ꝙ tumultus in¬
cendii ruine naufragii
eã depõitũ sit in duplũ
actões p̃tor reddit si ño
cum ip̃o ap̃ que depõi¬
tũ sit aut cũ hede eius
ex dolo ip̃ius agit᷑ quo
caũ mixta est actio
x maleficiis ue̾o ꝓdite¬

Expanded text:
eluti quibus mutuam pecuniam vel in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero prodit
Abbreviated transcription (Latin):
siliorũq familias Et ex
qua q̃rit an actor iurauit¬
plures De pecũia at
cõstituta cum om̃ibꝰ agi᷑
quecũq uel ꝓ se uel pro
alio solutoꝵ se se cõstitu¬
erint nulla scili scipu-¬
lacõs int̾pofita nã alio¬
qũ si ex scipulacõe pro¬
Cactiones ãt de peru¬

Expanded text:
filiorumque familias, et ex qua quaeritur, an actor iuraplures. De pecunia autem constituta cum omnibus agitur, quicumque vel pro se vel pro alio soluturos se constituerint, nulla scilicet stipulatione interposita. nam alioquin si stipulanti proActionem a
Abbreviated transcription (Latin):
na at expit᷑ quis de re¬
bus toloni que uire pig
noris pro mercedis fudi
ei tenẽ᷑ illeuasi sermana
ãt̃ qua crẽditores pigno¬
de qua re intꝰ creditorem
tece aippellaᵈ cõtinei dẽtiꝰ

Expanded text:
na autem experitur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro mercedibus fundi ei tenentur; quasi Serviana autem qua creditores pigno nam de qua re inter creditorem thecae appellatione conti
Abbreviated transcription (Latin):
in edibꝰ utẽdi fruẽdi uel
ꝑ fund uiçimi eñdi agẽ¬
di uel ex fũdo uiaini nqͣ
ducẽdi in rẽ uctio est ͣ
uisdẽ gm̃s est actio de
luti si agat ticiꝰ sibi esse
alcius edes suas tollen
diorũ urbanorũ inuiten
ꝙͦ podice sũt actõnes ut¬
si quis initẽdat ius nõ
eẽ adu̾saĩo utẽsi fruẽdi
eũdi agẽdi aquã uedu
sed negatiue quod genꝰ
actõis incõtͦuersiis rerũ
corporaliũ proditũ nõ
est Nlut̃ is ages qui non
possio et si uõ qui pos¬
sidet nõ ẽ accõ ꝓdica¬

Expanded text:
uendi vel per fundum vicini eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de luti si agat, ius sibi esse altius aedes suas tollenddiorum urbanorum invicem quoque proditae sunt actiones, ut quis intendat, ius non esse adversario utendifruendi, eundi, agendi aquamve ducsed negativae. quod genus actionis in controversiis rerum corporalium proditum non est: nam in his is agit qui non possidet: ei vero qui possidet non est actio
Abbreviated transcription (Latin):
decet Ged quia sane du¬
rũ enͣt eo caũ defice̾ actõ¬
nem iuẽta est a p̃toe̾
nctio in qua diçit is qui
posfoẽm amisit eñ rem
REedicto proposita est ¶
ꝯNᵉ usum ex diũso si quib
dum rei publite cã abẽẽt
sor rei publiçe cã ab esse
desieĩt tũc int̾ ãmũ recissa
peteͬ ut dicat possossorem
usu nõ cepisse et ob io suã
eẽ rẽ qd geꝰ acc̃õis et qͥbꝯ¬
dã aliis simli eqͥtate motꝰ
p̃tor accõmo dat licet exo p¬

Expanded text:
dicet. sed quia sane durum erat, eo casu deficere actionem, inventa est a praetore actio, in qua dicit is qui possessionem amisit eam rem aetore in edicto proposita est. Rursus ex diverso si quis, cum rei publicae causa abesset sor rei publicae causa abesse desierit, tunc intra annum, rescissa t ita petere ut dicat, possessorem usu non cepisse et ob id suam esse rem. quod genus actionis et aliis, simili aequitate motus, praetor accommodat, sicut ex
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑmittit nã si quis ex
treditoribꝰ querat᷑ qͣsi mi¬
mis ei t̾butũ sit ꝙͣ opor¬
modat que t̾butoria ap¬
pellat᷑ Pretoria
introducta est actio de
peculio deq eo qd̾ inrẽ
domini uersũ erit ut ꝙͣ¬
negni gestũ erit tñ sue¬

Expanded text:
mittit, si quis ex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam opormodat, quae tributoria appellatur. Praeterea introducta est actio de peculio deque eo, quod in rem domini versum erit, ut, qunegotium gestum erit,
Abbreviated transcription (Latin):
ponã ã stabulũ ex̾ce̾t
uersus eũ ꝯstitũ hͨ actio
quasi ex maleficõ teneiꝰ
in fc̃m actio cõpetit que
heredi quid dat᷑ adũsꝰ¬

Expanded text:
nam aut stabulum exerceret: versus eum constituta haec actio quasi ex maleficio teneri in factum actio competit, quae heredi quidem datur, adver
Abbreviated transcription (Latin):
quasi debitoris qui nich̾¬
debe̾t possessa fuerint ab
eo qui intelligebat inch̃
eũ sibi debe̾ uel si quis
ad ĩfamiã aĩtꝰ libelluni
aut carmẽ sepserit cõ¬
posuit ediderit dolo ue m¬
lo fecerit quo quid eorũ¬

Expanded text:
quasi debitoris, possessa fuerint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo quid eoru
Abbreviated transcription (Latin):
si uõ ĩuiria ftã sit ioor
at ĩuiriarũ agẽ nõ p̃t
Defendi ãt uxores a ui¬
ris nõ uiros ab uxoribus
equũ est Sed et soter
nurus noĩe cuiꝰ uir in
ptate est iniuriarũ age̾
quid̾ ĩuiria firi intelligi᷑
sed dnõ ꝑ eos firi uidet

Expanded text:
ia facta sit, uxor iniuriarum agere non potest: defendi enim uxores a viris, non viros ab uxoribus aequum est. sed et socer nurus nomine, cuius vir in potestate est, iniuriarum agere nulla iniuria fieri intellegitur, sed domino per eos fieri videt
Abbreviated transcription (Latin):
uel ex stõ ueluti si quis
loco ueluti si cui intheat᷑
Aut puti pr̃onoq fiat a
liberis uel libertis Alit᷑
enĩ senatoris et pntis
uis ꝑ sone ĩiudia estiãtur¬
rĩs ntrote iuriã fãt ne

Expanded text:
uel ex facto, ueluti si quis loco, ueluti si cui in theatro aut parenti patronoque fiat a liberis vel libertis; aliter enim senatoris et parentis lis personae iniuria aestimaturris atr
Abbreviated transcription (Latin):
menio iniuria firi intelli¬
git᷑ Scd si libero qui
tibi bona fide ẜuit sit mn¬
iuiria ftã milla tibi actio
dabit᷑ sed suo noĩe is ex¬
piri poterit nꝰ ĩꝯtueliam
tuã pulsatus sit tũc enĩ

Expanded text:
Maevio iniuria fieri intellegitur. Sed si libero, qui tibi bona fide servit, iniuria facta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomine is expereri poterit: nisi in contumeliam tuam pulsatus sit, tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Et si quis alienũ seruũ
Le ponte aut de ripaĩ
flumẽ deiecerit ⁊ is suf¬
focatus fuit eo ꝙ ꝓ iece¬
rit corpoe̾ suo dãpiũ
dedisse nõ difficultꝰ in¬
telligi poterit Iõq ip̃a¬
lege aquilia teneͬ sed¬

Expanded text:
ed si quis alienum servum de ponte, aut de ripa in flumen dejecerit, et is suffocatus fuerit, eo quod projecerit corpore suo damnum dedisse, non difficulter intelligi poterit, ideoque Aquilia lege te
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ quis id ẽ rẽ suã
eẽ petens siue fur ipe
eã rei possideat sue
alius quilibet eo ãplius
adu̾sus furẽ eciũ cõditio
est rei Ui ãt bonoz
raptorũ actio mixta est
quia iͥ qͣdruplũ rei ꝑse¬
cutio cõtinet᷑ pena ãt
tripli est ¶Ged et legr
aquile actio de dãpno
sed adu̾sus in ficiãtẽ in
duplũ agis int̾dũ et si
in simplũ quisq agit ue¬
luti si quis hoẽm claud̃
aut lustũ occĩdit qui in
eo ãno integer et magni
nat᷑ quãtũ is hõ in eo
Cem mixta est actio
cõtra eos qui relicta sacͦ¬
sanctis ecchis uel aliis
ueͣnbilibus locis legati
uel fidei cõmissi nõmĩe
dae distulerĩt us adeo
ut eciã in iũdiciũ uõrẽ¬

Expanded text:
ersequitur quis, id est suam esse petens, sive fur ipse eam rem possideat, sive alius quilibet: eo amplius adversus furem etiam condictio est rei. Vi autem bonorum raptorum actio mixta est, quia in quadruplo rei persecutio continetur, poena autem tripli est. sed et legis Aquiliae actio de damno si adversus infitiantem in duplum agatur, sed interdum et si in simplum quisque agit. veluti si quis hominem claudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni natur, quanti is homo in eo em mixta est actio contra eos qui relicta sacrosanctis ecclesiis vel aliis venerabilibus locis legati vel fideicommissi nomine dare distulerint usque adeo ut etiam in iudicium vocaren
Abbreviated transcription (Latin):
sed alio ͤ dap̃nũ alicul cõ¬
tingit eũ nõ sufficit ne
dircã neq utilis aquilia
placuit eũ qui obuoxiꝰ
fuit in fcm actore teneri
iuria diti᷑
onme ꝙ nõ iuire

Expanded text:
sed alio modo damnum alicui contigit, cum non sufficit neque directa neque utilis Aquilia, placuit eum qui obnoxius fuerit in factum actione teneri: iuria dicitur omne quod non iure
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq tenet᷑ si dolo uut
culpa eius hõ ã qua¬
drupes ocasus occisa ue
fuerit ita ex hoc capite
ex dolo aut culpa dete¬
tero dãpno ꝙ̃q teneĩ
hoc tñ capite nõ qñti
in eo ãno sed qñti ĩdie¬

Expanded text:
que tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damno quemque teneri. hoc tamen capite non quanti in eo anno, sed quanti in die
Abbreviated transcription (Latin):
sola raꝑti appellatio in
om̃s istas cãs suffice̾ iuip¬
corruptũ est uñ nõ so¬
lũ usta ã fracta sed eciã
sassa a collisa et effusa
et quoquom̃o penipta¬

Expanded text:
n omnes istas causas sufficere: ‘ rupcorruptum. unde non solum usta aut fracta, sed etiam scissa et collisa et effusa et quoquo modo perempta
Abbreviated transcription (Latin):
occidit nõ tenet᷑ utiq si
alit̾ ꝑiculũ effuge̾ nõ pł
ac ne is quidẽ hac le¬
ge tene᷑ qui cãu octidͭ
si mõ culpa eius nllã
mĩꝰ ex dolo qͣi ex culpa
quisz hac lege tene᷑
Itaq si quis dũ iacuł lu¬
dit uel ex̾citat᷑ trãseũtẽ
seruũ tuũ traiererit dis¬
tingui nã si id a mili¬
te qui ĩ cãpo eoq ubi so¬
litum est ex̾citaꝵi ad mis¬
sum est milu culpa eꝰ
intelligit᷑ si alius tale
quid amiserit culpe res
est id ẽ iuris ẽ et de mi¬
ulite si is in alio loco qͣ
aaui ex̾citãdis militibus
destinatus ẽ admisͭ
tem si amputator ex ar¬
bore deiecto ramo ẜuũ
tuũ traseũtẽ occiderit si
ꝓpe uiã publicam aut ui¬
aualẽ id fc̃m̃ est nec pre¬
clamauit ut casus euitai

Expanded text:
on tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidem hac lege tenetur, qui casu occidit, si modo culpa eius nulla minus quam ex dolo ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque si quis, dum iaculis ludit vel exercitatur, transeuntem servum tuum traiecerit, distinguitur. nam si id a milite quidem in Campo, locove ubi solitum est exercitari, admissum est, nulla culpa eius intellegitur: si alius tale quid admisit, culpae reus est. idem iuris est de milite, si is in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si prope viam publicam aut vicinalem id factum est neque praeclamavit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
corpore dampni uobis
ill atũ fuerit ueluti si ser¬
uũ tuũ hẽdeni ab aliqͦ in¬
stitutũ añea quis occide̾it
adierit Ilã heditatis qͦq
amisse rõnẽ ẽẽ habẽdã
ꝯstat Ite si ex parimun¬
larũ unã uel ex qͣdrige
equorũ unũ occiderit
uel ex ꝯmedis unus ẜuꝰ
fuit occisus nõ solũm
occisi fit estimacio seo
eo amplius id quoq
cisus et puato iudicio
legis aqͥlie dapnũ ꝑse¬
qui et capitalis c̾mĩs
usu nõn est Capi¬
te t̾cio de omni cetero
dap̾no cauet᷑ Ĩta qr si
quis ẜuũ uel eã qͣdru¬
pedem que pecudum

Expanded text:
i vobis adlatum fuerit, veluti si servum tuum heredem ab aliquo institutum ante quis occiderit adiret: nam hereditatis quoque amissae rationem esse habendam constat. item si ex pari mularum unam vel ex quadriga equorum unum occiderit, vel ex comoedis unus servus fuerit occisus: non solum occisi fit aestimatio, sed eo amplius id quoquecisus, et privato iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminiusu non est. Capite tertio de omni cetero damno cavetur. Itaque si quis servum, vel eam quadrupedem quae pecudum
Abbreviated transcription (Latin):
putator est Eque exͣ cul¬
pã eẽ intelligi᷑ si scorsũ
a uia forte uel ni medio
fundo sedebat licet nõ
p̃clemauit quia ĩ loco co
nulli exͣneo illius fuerat
u̾sandi Preteia si
quoq culpe ãm̃at ueluti
occiderit quia eũ male se¬
cuit ã ꝑ erã ei medicam̃¬
ta dederit impetu quoq
mulaꝵ quas mulio ꝑꝑ mi-
periciã retinẽ nõ potuit
si seruus tuus oppressus
fuerit culpe reus mulio
alius firmmior r̃tine̾ potuis¬
set eque culpe tenetur
adẽ platuerũt de eo qͦ¬
qui cũ equo uehẽt inpe¬
tũ eius aut ꝑꝑ infinita-

Expanded text:
putator. aeque extra culpam esse intellegitur, si seorsum a via forte vel in medio fundo caedebat, licet non praeclamavit, quia eo loco nulli extraneo ius fuerat versandi. Praeterea si quoque culpae adnumeratur, veluti occiderit, quod eum male secuerit aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu quoque mularum, quas mulio propter imperitiam retinere non potuerit, si servus tuus oppressus fuerit, culpae reus est mulio.alius firmior retinere potuisset, aeque culpae tenetur. eadem placuerunt de eo quoque, cum equo veheretur, impetum
Abbreviated transcription (Latin):
da suie enã pigyiora ta
siue deposita sit apud tia¬
um sic ut intersit eius¬
ri Ueluti si in redepõita
fide possideat siue usum
fructũ in ea quis ht̃ uel
quid aliud ius ut int̾sit

Expanded text:
a sive etiam pignerata sive deposita sit apud Titium, sic ut intersit eiuserri, veluti si in re deposita fide possideat, sive usum fructum in ea quis habeat, vel quod aliud ius
Abbreviated transcription (Latin):
lus ip̃e liberat᷑ sed etiã
reus Itẽ ꝑ acceptilacõe
tollit᷑ obligacõ Est aũt
acceptilac̃o ymagmiaria
solutio qd enĩ ex u̾borũ.
obligacõe titio debetur
id si uelit ticiꝰ remittere
poterit sic firi ut paci¬
atur hec uerba debitorẽ
dicere ꝙ ego tibi pmisi

Expanded text:
us ipse liberatur, sed etiam reus. Item per acceptilationem tollitur obligatio. est autem acceptilatio imaginaria solutio. quod enim ex verborum obligatione Titio debetur, id si velit Titius remittere, poterit sic fieri, ut patiatur haec verba debitorem dicere: ‘ quod ego tibi promisi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩmĩ accipiat s illud soͫ
Aquod ex bonis eus qui
ex substãcia eius oblatũ
esse proponatur
egñalit᷑ dicẽdũ est ex
quibꝰ caĩs furti acͦ cõpe¬
tit in re clam stã ex hiis¬
dem causis om̃s
hr̃e hãc actioẽm¬
ꝑ legẽ aquilia m ĩ¬
p̾mo cuiꝰ capite cautũ
est ut si quis hõmẽ ali¬
enĩ alienã ue quadru¬
pedẽ que pecudũ nũo sͭ
iniuria occiderit ꝙͣti en
res in eo ãno pluriu fu¬
tiis neq de canibꝰ cautũ
esse intelligamꝰ seo de

Expanded text:
ium accipiat, sed illud solum quod ex bonis eius qui ex substantia eius, ablatum esse proponatur. et generaliter dicendum est, ex quibus causis furti actio competit in re clam facta, ex iisdem causis omnes habere hanc actionE LEGE AQUILIA uius primo capite cautum est ut, si quis hominem alienum alienamve quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit, quanti ea res in eo anno plurimi futiis neque de canibus cautum esse intellegamus, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsuerũt sed ecc ĩ iinasi¬
ombus que tcͣ res soli fi¬
unt ut ex hac cã ab oĩ
rapĩa hões se abstineãt
utiq exspectat᷑ rẽ ĩ bõĩs¬

Expanded text:
censuerunt, sed etiam in invasionibus quae circa res soli fiunt, ut ex hac omni rapina homines abstineant. utique exspectatur rem in bo
Abbreviated transcription (Latin):
it Quadruplũ aũt
nõ totũ pena ẽ et extͣ
penã rei ẽ ꝑsecutio sic̃
in actiõe furti mãifesti
diximꝰ sed inquadru¬
plo mest et rei ꝑsecutio
cõp̃hẽda᷑ raptor in ip̃o
delicto siue nõ Iridicu¬
lũ est eni leuioris eẽ
cõdicõis eũ qui uira¬
pit ꝙͣ qui clam ãmouz
quia tñ ita cõpit hec
actio si dolo malo quisz
rapuit quia qui aliqͦ
eriore inductus suã rem
dens iuris eo aĩo rapuit
est nec furti tenei eũ q̃¬

Expanded text:
it. quadruplum autem non totum poena est et extra poenam rei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit quam qui clam amovet. Quia tamen ita competit haec actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo errore inductus, suam rem dens iuris eo animo rapuit est nec furti teneri eum q
Abbreviated transcription (Latin):
Ui res alie¬
nas rapit tenet r
alienã inuito dño cõtrat¬
tat ꝙͣ qui ui rapit iõq
nẽ eius d̾lt̃ĩ noĩe p̃tor
introduxit que appellã

Expanded text:
ui res alienas rapit, tenetur alienam rem inuito domino contrectat quam, qui ui rapit? itaque nem eius delicti nomine praetor introdu