comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus iste tumori suꝑbiȩ medi¬
cinã humilitatis apportat. hu¬
miles aut̃ consolatur in spe. hoc
agens ut neq qͥsquã suꝑbe de se p̾sumat.
neq qͥsquã humilis de dño desꝑet. Est enĩ
ꝓmissio dĩ. rata. certa. fixa. & inconcussa.
fidelis. & omi dubitatione carens. quȩ con-¬
solat᷑ afflictos. Tota enĩ uita hominis suꝑ
t̾rã. sic̃ scriptũ.ẽ: tẽptatio. ẽ. Nec quasi
ꝓsꝑa eligenda. ẽ. & sola aduersa deuitanda:
sed utraq cauenda.ẽ. Illa ne corrũpat ista
ne frangat. Ut unicuiq hominũ inqͦcunq
statu rerũ in hac uita egerit: ñ sit refugiũ
nͥ ds̃. nec ullũ gaudiũ nisi in ꝓmissis eius.
Uita enĩ hec qualibet redundans felicitate:
multos fallit. ds̃ enĩ neminẽ. Quia gͦ om̃i
homini conuerso ad dm̃ mutat᷑ delectatio.
mutant᷑ delitiȩ. ñ enĩ subtrahunt᷑ s mu¬
tant᷑. om̃s aut̃ delitiȩ nr̃ȩ inhac uita. non¬
dũ st̃ in re sed inspe. sed ipsa spes tã certa

Expanded text:
salmus iste tumori superbiae medicinam humilitatis apportat, humiles autem consolatur in spe: hoc agens, ut ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum sunt in r
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ in anis. ẽ. resurrectio mortuorũ.
udica causã meã mem̃to opꝓbrioꝵ tuoꝵ.
Sed quorũ nͥ eoꝵ quȩ ab imprudente st̃
totadie: Nunqͥd prudens hoc dic̃ Pru¬
dens enĩ dictꝰ ẽ. porro uidens. Si prudens
porro uidens: fide uidet porro. Nã ocu¬
lis uix ante pedes uidet᷑. Totadie. ne
scentiũ & expectantiũ. iã qđ ꝓmisisti de
nouo testam̃to. & ad ipsã fidẽ ambulan¬
tiũ. Ne obliuiscaris uocẽ dep̾cantiũ te
Sed illi adhuc dicunt ubi .ẽ. ds̃ tuus. Suꝑ¬
bia eoꝵ qͥte oder̃ ascendat sẽꝑ ad te.¬
Noli & eoꝵ suꝑbiã obliuisei. Nec obliuiscet᷑

Expanded text:
esurrectio mortuorum. Judica causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imprudente sunt tota die? Numquid prudens hoc dicit? Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ante pedes videtur tota die. 26scentium, et exspectantium jam quod promisisti de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum qui te oderunt, ascendat semper ad teNoli et eorum superbiam oblivisci. Nec ob
Abbreviated transcription (Latin):
a uł exꝑti cauti simꝰ. Plon enĩ cessat & mͦ
serpens in susurrare & dicere. Nunqͥd
uere dãnaturus ẽ ds̃ tantas curbas:
Liberaturus. ẽ. paucos: Quid. ẽ aliud quã
facite contra p̃ceptũ. ñ morte moriemini:
Sed qͥmͦ tunc. sic & nunc. Si feceris qđ sug¬
gerit diabolus. & contẽpseris qđ pͣcepit
Qs: ueniet iudicii dies & inuenies uerũ

Expanded text:
jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo serpens insusurrare, et dicere: Numquid vere damnaturus est Deus tantas turbas, liberaturus est paucos? Quid est aliud quam, Facite contra praeceptum; non moriemini? sed quomodo tunc, sic et nunc. Si feceris quod suggerit diabolus, et contempseris quod praecepit Deus; veniet judiciis dies, et invenies verum
Abbreviated transcription (Latin):
hereticĩ nomine xp̃i armati. contra
xp̃m militabant. pͣdixit. exhibuit
Nondũ idola gentiũ de t̾ra deleta erant.
p̃dixit exhibuit. Ista om̃ia cũ p̃dixisset¬
& exhibuisset. de solo die iudicii men¬
titus. ẽ: Ueniec om̃i no qͦmͦ ista uener̃.
qͥa & ista ante quã uenirent futura
erant. & futura pͥus p̾nunciata st̃ &
postea uener̃. Ueniet fr̃s mei. nemo
dicat ñ ueniet. aut ueniet sed longe
.ẽ qđ ueniet. Sed tͥ ꝓpe. ẽ. ut eas hinc
Sufficiat pͥma deceptio. Si ñ potuim
pͥmo ꝑmanere in prȩcepto. saltẽ corri¬
gam̃ exemplo. Nondũ erat exẽplũ ca¬
sus humani. qͣndo dictũ. ẽ. ad adam
morte morieris. si tetigeris &uenitt ede
mronsu erso ser pens & drx. Nonmorte mo¬
dit  serpens. tactũ ẽ uetitũ. mortuus. ẽ.
hono. Nonne impletũ ẽ potius qđ minitꝰ
ẽ. ds. quã qđ ꝓmiserat inimicus: Sic est
certe Agnoscimꝰ hoc. inde om̃s in morte

Expanded text:
haeretici nomine Christi armati, contra haeretici nomine Christi armati, contra Christum militabant; praedixit, exhibuit: nondum idola Gentium de terra deleta erant; praedixit, exhibuit: ista omnia cum praedixisset et exhibuisset, de solo die judicii mentitus est? Veniet omnino, quomodo ista venerunt; quia et ista antequam venirent futura erant, et futura prius praenuntiata sunt, et postea venerunt; veniet, fratres mei. Nemo dicat, Non veniet; aut, Veniet, sed longe est quod veniet: sed tibi prope est ut eas hinc. Sufficiat prima deceptio: si non potuimus primo permanere in praecepto, saltem corrigamur exemplo. Nondum erat exemplum casus humani, quando dictum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et venit de transverso serpens, et dixit: Non morte moreditus est serpens, tactum est vetitum, mortuus est homo . Nonne impletum est potius quod minatus est Deus, quam quod promiserat inimicus? Sic est certe: agnoscimus hoc; inde omnes in morte:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nominauer̃ uolutantẽ se in ceno cap¬
nali. Ab illo forte didicit iste litteriꝰ
dicere. ñ ero postea quã mortuus fuero.
Siccent᷑ flumina ȩtham ꝑeant doctrinȩ
istȩ gentiũ. pullulent uirecta ierłm:
Uideant qđ posst̃. corde credant. qđ uidere
ñ posst̃. Certe ista omia quȩ ꝑ mundũ
mͦ uident᷑. qͣndo oꝑat᷑ ds̃ salutẽ in medio
t̾rȩ: cũ ista dicebant᷑ nondũ erant. Et
ecce tunc p̾dicta st̃. nunc impleta mon¬
strant᷑. & ad huc dic̃ stultꝰ in corde suo.
tura st̃ quȩ restant: sic̃ uener̃ ista quȩ
tunc ñ fuerant. & uentura p̾nunciaban¬
tur. An uͦ exhibuit nob̾ ds̃ om̃ia quȩ
ꝓmisit. & de solo die iudicii nos fefellit:
erat fũsus sanguis p̃ciosus. qͦ deleretꝰ
cyrographũ mortis nr̃ȩ. ꝓmisit exhibu¬
it. Nondũ resurrȩxerat caro in uitã
ęt̾nã. ꝓmisit exhibuit. Nondũ credi¬
derant gs̃ ꝓmisit exhibuit. Nondũ

Expanded text:
cum nominaverunt, voluntatem se in coeno carcum nominaverunt, voluntatem se in coeno carnali. Ab illo forte didicit iste litteratus dicere, Non ero posteaquam mortuus fuero. Siccentur flumina Etham; pereant doctrinae istae Gentium, pullulent vireta Jerusalem: videant quod possunt; corde credant quod videre non possunt. Certe ista omnia quae per mundum modo videntur, quando operabatur Deus salutem in medio terrae, cum ista dicebantur, nondum erace tunc praedicta sunt; nunc impleta monstrantur, et adhuc dicit stultus in corde suo, tura sunt quae restant, sicut venerunt ista quae tunc non fuerunt, et ventura praenuntiabantur. An vero exhibuit nobis Deus omnia quae promisit, et de solo die judicii nos fefellit? erat fusus sanguis pretiosus, quo deleretur chirographum mortis nostrae; promisit, exhibuit: nondum resurrexerat caro in vitam aeternam; promisit, exhibuit: nondum crediderant Gentes; promisit, exhibuit: nondum
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Immundũ aut̃ cor: nec ad fidẽ
idoneũ. ut qđ ñ potest uidere. uł credat
Non uideo inqͥt. Quid crediturus sũ:
An imatua uidet᷑ ut opinor. Stulte cor¬
pus tuũ uidet᷑ animã tuã qͥs uidet:
Cũ gͦ corpus tuũ solũ uideat᷑. quare
ñ sepeliris: Mirat᷑ qͥa dixi. si corpus¬
tuũ tantũ uideat᷑ quare ñ sepeliris.
& respondet. sapit enĩ adhoc: qͥa uiuo.
Unde scio qͥa uiuis. cuiꝰ animã ñ uideo:
nde scio .: Respondehis qͥa loqͦr. quia
ambulo. qͥa operor. Stulte exoꝑib cor¬
poris agnosco uiuentẽ. ex oꝑib creatu¬
rȩ. ñ potes agnoscere creatorẽ: & forte
qͥ dicit. cũ mortuus fuero postea nichil
cro: & litteras didicit. & abepicuro di¬
dicit hoc. nescio qͦ deliro philosopho ul
potius amatore uanitatis ñ sapientiȩ
quẽ etiã ipsi philosophi porcũ nomino¬
uer̃. qͥ uoluptatẽ corporis sũmũ honũ
dixit. Hunc philosophũ philosophi son¬

Expanded text:
bunt . Immundum autem cor nec ad fidem bunt . Immundum autem cor nec ad fidem idoneum, ut quod non potest videre vel credat. Non video, inquit: quid crediturus sum? Anima enim tua videtur, ut opinor! Stulte! corpus tuum videtur; animam tuam quis videt? Cum ergo corpus tuum solum videatur, quare non sepeliris? Miratur quia dixi, Si corpus tantum videtur, quare non sepeliris? Et respondet sapit enim ad hoc. Quia vivo. Unde scio quia vivis, cujus animam non video? unde scio? Respondebis: Quia loquor, quia ambulo, quia operor. Stulte! ex operibus corporis agnosco viventem; ex operibus creaturae non potes agnoscere Creatorem! Et forte qui dicit, Cum mortuus fuero, postea nihil ero: et litteras didicit, et ab Epicuro didicit hoc, nescio quo deliro philosopho, vel potius amatore vanitatis, non sapientiae; quem ipsi etiam philosophi porcum nominaverunt: qui voluptatem corporis summum bonum dixit, hunc philosophum por
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ mͥ lacrimȩ meę panis die ac rocte. dũ
dicit᷑ mͥ cotidie ubi. ẽ. ds̃ tuus. & qͥa ñ
possũ ostendere dm̃ meũ: quasi in ane se¬
quar insultat᷑ mͥ. nec paganꝰ tantũ. uł
iudeus. uł hereticus: sed aliqͣndo fr̃ ipse
atur. & adhuc ipse quanuis iã tinctus
aqua salutis ȩt̃nȩ. portans sacram̃tũ xp̃i
forsitan dicit. & quis huc surrexit:
& Non audio patrẽ meũ de sepulchro lo-¬
quentẽ. ex quo eũ sepeliui. Ds̃ dedit legẽ
ad cc̃pus seruis suis. ad quã se auocent
Nã qͥs redit ab inferis: & qͥd faciã talib:
Ostendã qđ ñ uident: Non possũ. Non
enĩ ꝓpt̃ illos ds̃ uisibilis debet fieri.
ã id agant. Si placet ita faciant. ita co¬
nent᷑. Quia ipsi nolunt conuerti in me¬
lius: dm̃ conuertant in peius. Uideat
qͥ potest. credat qͥ ñ pocest. e̾ẽ. dm̃. Et si¬
uidet qͥ potest. nunqͥd oculis uidet:
ntellectu uidet. corde uidet. Non enĩ
solẽ & lunã uolebat ostendere. qͥ dice¬

Expanded text:
e panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Et quia non possum ostendere Deum meum; quasi inane sequar, insultatur mihi. Nec paganus tantum, vel Judaeus, vel haereticus; sed aliquando frater ipse atur. Et adhuc et ipse, quamvis jam tinctus aqua salutis aeternae, portans sacramentum Christi, forsitan dicit, Et quis huc resurrexit? et, Non audivi patrem meum de sepulcro loquentem, ex quo eum sepelivi. Deus dedit legem ad tempus servis suis, ad quod se avocent: nam quis redit ab inferis? Et quid faciam talibus? ostendam quod non vident? Non possum: non enim propter illos Deus visibilis debet fieri. Jam id agant, si placet; ita faciant, ita conentur: quia ipsi nolunt converti in melius, Deum convertant in pejus. Videat qui potest, credat qui nnumquid oculis videt? Intellectu videt, corde videt. Non enim solem et lunam volebat ostendere, qui dice
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ iussio: nunquã seuientib gentib in
iudeoꝵ popło talia licerent. Sed egressũ
.ẽ desuꝑ. qͦmͦ dic̃ daniel. a pͥncipiõ oratio¬
nis suẽ. egressus ẽ. sermo. Hoc & dñs
ipsi pilatõ inflanti sẽ & ponenti signa
sua signa. & ñ cognoscenti & dicenti ad
xp̃m. Michi ñ respondes: Nescis qͥa po¬
testatẽ habeo occidendi te. & potestatẽ
habeo dimittendi te: & dñs ad inflatũ
tanquã uesicã reflandã pungens: ñ
haberes inqͥt in me potestatẽ. nͥ data
tͥ eẽt desup. Sic & hic posuer̃ signa
sua signa & ñ cognouer:. Quomͦ non
cognouer : Sic̃ in egressũ desuꝑ. Quo¬
m egressus factꝰ fuerat desuꝑ. Ut hoc
euersȩ ierłm. ꝓpterea qͥa & manifesti
st̃ & ñ libet inmorari. nec in poena
inimicoꝵ. Quasi in silua lignoꝵ secu¬
rib concider̃ ianuas eiꝰ inidipsũ. in
dolabro & fractorio deiecer eã. Id est¬

Expanded text:
retur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in retur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in Judaeorum populum talia licerent. Sed egressum est desuper, quomodo dicit Daniel: A principio orationis tuae egressus est sermo . Hoc et Dominus ipsi Pilato inflanti se, et ponenti signa sua, signa, et non cognoscenti, et dicenti ad Christum, Mihi non respondes? nescis quia potestatem habeo occidendi te, et potestatem habeo dimittendi te? Et Dominus ad inflatum, tanquam vesicam reflandam pungens: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Sicgna: et non cognoverunt. Quomodo non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quomodo egressus factus fuerat desuper, ut hoc eversa Jerusalem, propterea quia et manifesti sunt, et non libet immorari nec in poena inimicorum. Quasi in silva lignorum securibus conciderunt januas ejus in idipsum; in dolabro et fractorio dejecer
Abbreviated transcription (Latin):
seruat hereditatẽ. Sic aliqͣndo ds̃ ꝑ ma¬
los erudit bonos. & ꝑ tẽporalẽ potentiã
dã nandorũ. exercet disciplinã liberan-¬
dorũ. Quid enĩ putatis fr̃s. Quia uere
sic data.ẽ. disciplina illi genti. ut om̃ino
ꝑiret:: Quanti inde postẽa credider̃.
qͣnti adhuc credituri st̃ : Alia. ẽ. palea.
aliud frum̃tũ. Suꝑ utrunq tam̾ intrat
tribula. sed sub una tribula aliud cõ¬
minuit᷑ aliud purgat᷑. Quantũ bonũ
nob̾ ds p̃stitit de malo iudȩ traditoris.
De ipsa seuicia iudeoꝵ. qͣntũ bonũ p̾stitũ
ẽ. fidelib gentib Occisus. ẽ xp̃c. ut esset
incruce. quo attenderet qͥ eẽt. a serpente
pcussus & sanaret᷑. Sic gͦ & isti forte a
diuinis suis audierant: quia debuer̾ ire
euertissent eã: dixer̃ sibi. qđ a demonib
suis factũ sit. Posuer̃ signa sua signa.
& n cognouer. Quid nõn cognouer̃¬
Sic̃ in egressũ desuꝑ. Quia nͥ desuꝑ egrede¬

Expanded text:
servat haereditatem: sic aliquando Deus per maservat haereditatem: sic aliquando Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberandorum. Quid enim? putatis, fratres, quia vere sic data est disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti inde postea crediderunt! quanti adhuc credituri sunt! Alia est palea, aliud frumentum; super utrumque tamen intrat tribula: sed sub una tribula aliud comminuitur, aliud purgatur. Quantum bonum nobis Deus praestitit de malo Judae traditoris! De ipsa saevitia Judaeorum quantum bonum praestitum est fidelibus Gentibus! Occisus est Christus, ut esset in cruce quem attenderet qui esset a serpente percussus . Sic ergo et isti forte a divinis suis audierant, quia debuerunt irevertissent eam, dixerunt sibi quod a daemonibus suis factum sit: Posuerunt signa sua, signa; et non cognoverunt. Quid non cognoveruSicut in egressum desuper. Quia nisi desuper egrede
Abbreviated transcription (Latin):
attende demonũ. seruos simulacrorũ.
quales tunc gentes erant qͣndo euerter̃ tẽ¬
plũ & ciuitãtẽ dĩ. & głati st̃ in medio so¬
lennitatis cuȩ. Mem̃tote qđ dixi. tunc
euersã. eẽ. ierłm cũ ipsa solennitas ageret᷑.
inqua solennitate dnm crucifixerunt.
sua. aqͥlas suas. dracones suos. signa romana.
aut etiã statuas suas. quas pͥmo intẽplo
posuer̃. aut forte signa sua quȩ audier̃
a uatib demonioꝵꝰ suor. & ñ cognouer̃
Quid ñ cognouer̃: Quia ñ haberes in me
potestatẽ. nͥtͥ data. eẽt. desuꝑ. Non cogno¬
uer̃. qͥa ñ ipsis honor delatꝰ.ẽ. ut affli¬
gerent. ut capent uł euerterent ciuitatẽ.
sed impietas eoꝵ tanquã securis dĩ facta
ẽ facti st̃ instrum̃tũ irati. ñ in regnũ
placati. Facit enĩ hoc ds̃. qđ plerunq fac̃
& homo. Aliqͣndo iratꝰ homo. app̃hendit
uirgã iacentẽ in medio fortasse quale¬¬
cunq sarm̃tũ. cedit inde filiũ suũ. ac
deinde ꝓicit sarm̃tũ in ignẽ. & filio

Expanded text:
attende daemonum, servos simulacrorum; quales tunc Gentes erant, quando everterunt templum et civitatem Dei, et gloriati sunt. In medio solemnitatis tuae. Mementote quod dixi, tunc eversam esse Jerusalem, cum ipsa solemnitas ageretur; in qua solemnitate Dominum crucifixerunt: sua, aquilas suas, dracones suos, signa Romana; aut etiam statuas suas, quas primo in templo posuerunt; aut forte signa sua, quae audierant a vatibus daemonum suorum. Et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Quia non haberes in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Non cognoverunt quia non ipsis honor delatus est, ut affligerent, ut caperent, vel everterent civitatem; sed impietas eorum tanquam securis Dei facta est: facti sunt instrumentum irati, non in regnum placati. Facit enim hoc Deus quod plerumque facit et homo. Aliquando iratus homo apprehendit virgam jacentem in medio, fortasse qualecumque sarmentum, caedit inde filium suum; ac deinde projicit sarmentum in ignem, et filio
Abbreviated transcription (Latin):
xit a mortuis. Uenturus p̾nunciabat᷑
Uenit & contẽptꝰ ẽ. a uideis ambulans in
t̾ra contẽnit᷑ a falsis xp̃ianis. sedens in
celo. Exurge dñe. iuidica causã meã. qͥa
inte credidi. Non ꝑeam. qͥa credidi qđ ñ
uidi. Spes mea ñ fallat. accipiã qđ ꝓmi¬
sisti. Iudica causã meã. mem̃to opꝓbrioꝵ

Expanded text:
rtuis. Venturus praenuntiabatur; venit, et contemptus est a Judaeis ambulans in terra; contemnitur a falsis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica causam meam. Quoniam in te credidi, non peream; quia credidi quod non vidi, spe mea non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Me
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Ne auertat᷑ humilis confusus.
Illos enĩ suꝑbia confudit Egenꝰ & in ops.
laudabunt nom̃ tuũ. Uidetis fr̃s quã
tes uerba dĩ. confitentes peccata sua.
ñ de suis meritis. nec de sua iusticia
qͣndo faciunt aliqͥd boni. dm̃ laudant.
quando mali se accusant. Suꝑquẽ re¬
& quietũ. & trem̃tẽ uerba mea : Iã gͦ
asaph intellex̃. iã t̾rȩ ñ hęret. iã pro¬
missa t̾rena ex ueteri testam̃to ñ expe¬
tit. Mendicus tuus factꝰ. ẽ: pauꝑtuus
factꝰ. ẽ. fluuios tuos sitit. qͥa sui siccati
st̃. Qui gͦ talis factꝰ. ẽ: ñ fraudet᷑ spe.
Quȩsiuit manib nocte corã te. ñ decipi¬
atur. Ne auertat᷑ humilis confusus.
egenꝰ & inops laudabunt nom̃ tuũ
Confitentes peccata sua. laudabunt no¬
mentuũ. Desiderantes ȩt̃na ꝓmissa
tua. laudabunt nom̃ tuũ. Non de
tẽporalib tiirgidi. ñ de ꝓpria iusticia in
suꝑbia elati st̃ & inflati. Non ipsi. sed qui :
Egenꝰ & inops laudabunt nom̃ tuũ. Exur¬

Expanded text:
 Ne avertatur humilis confusus. Illos enim superbia confudit. Egenus et inops laudabunt nomen tuum. Videtis, fratres, quam ntes verba Dei, confitentes peccata sua; non de suis meritis, nec de sua justitia quando faciunt aliquid boni, Deum laudant; quando mali, se accusant. Super quem retem verba mea ? Jam ergo Asaph intellexit; jam terrae non haeret, jam promissa terrena ex Veteri Testamento non expetit: mendicus tuus factus est, pauper tuus factus est; fluvios tuos sitit, quia sui siccati sunt. Quia ergo talis factus est, non fraudetur spe: quaesivit manibus nocte coram te; non decipiatur . Ne avertatur humilis confusus: egenus et inops laudabunt nomen tuum. Confitentes peccata sua, laudabunt nomen tuum; desiderantes aeterna promissa tua, laudabunt nomen tuum: non de temporalibus turgidi, non de propria justitia in superbiam elati et inflati, non ipsi; sed qui? Egenus et inops laudabunt nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Respice intestam̃tũ tuũ. qͥa repleti st̃.
qͥ obscurati st̃ t̾re domorũ iniquarũ.
Quia corda habebant iniqua. Domꝰ nr̃ȩ
corda nr̃a. Ibi libent̃ habitant. beati
mundo corde. Respice gͦ dñe in testa¬
m̃tũ tuũ. & reliqͥȩ saluȩ fiant. qͥa
multi qͥ attendunt ad t̾rã obscurati
st̃ & repleti st̃ t̾re. Intrauit in ocłos
coꝵ puluis. & excȩcauit eos. & facti st̃
puluis quẽ ꝓicit uentꝰ a facie t̾rȩ. Reple¬
ti st̃ qͥ obscurati st̃ t̾rȩ domoꝵ iniquarũ.
Attendendo enĩ t̾rã. obscurati st̃. De quib
dictũ. ẽ. in alio psalmo. Obscurent᷑ oculi
curua. Terra gͦ repleti st̃: qͥ obscurati
st̃ trȩ domorũ iniquarũ. qͥa corda ha¬
bent iniqua. Domꝰ enĩ nr̃ȩ sic̃ supͣ dixi¬
mus. corda nr̃a st̃. Ibi libent̾ habitabi¬
mus. si ea ab iniqͥtate mundemꝰ. Ibi. ẽ.
mala conscientia. quȩ inde repellit
hominẽ. qͦ iubet᷑ ire portans grabatũ
suũ. cui peccata dimissa st̃ dicente dño

Expanded text:
repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum: » quia corda habebant iniqua. Domus nostrae, corda nostra: ibi libenter habitant beati mundo corde . Respice ergo in testamentum tuum; et reliquiae salvae fiant : quia multi qui attendunt ad terram, obscurati sti sunt pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum. Attendendo enim terram obscurati sunt, de quibus dictum est in alio psalmo: Obscurentur oculi curva . Terra ergo repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum, quia corda habebant iniqua. Domus enim nostrae, sicut supra diximus, corda nostra sunt: ibi libenter habitamus, si ea ab iniquitate mundemus. Ibi est mala conscientia, quae inde repellit hominem quo jubetur ire portans grabatum suum, cui peccata dimissa sunt, dicente Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
poenitendo qͥ fuer᷑ głosi scuiendo Ne
pradideris bestiis animã confitentẽ tibi
Quib bestuis: nͥ quarũ capita contritast᷑
suꝑaquã: Quia dictus ẽ bestia. leo &
Deuorec serpens. si adluc t̾rena sapio. si
trena desidero. si adhuc in ꝓmissis ue.¬
teris testam̃ti nouo reuelato remaneo.
Cũ aut̃ iã deposuerim suꝑbiã & iusticiã
meã ñ agnoscã. sed grãm tuã: ñ habe¬
ant in me suꝑbȩ bestiȩ potestatẽ. Ne
tradideris bestiis animã confitentẽ tͥ.
animas pauꝑum tuoꝵ ne obliuiscaris

Expanded text:
do, qui fuerant gloriosi saeviendo. Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Quibus bestiis, nisi quarum capita contrita sunt super aquam? Quia dictus est bestia, leo, et m tibi. Devoret serpens, si adhuc terrena sapio, si terrena desidero, si adhuc in promissis Veteris Testamenti, Novo revelato, remaneo. Cum autem jam deposuerim superbiam, et justitiam meam non agnoscam, sed gratiam tuam; non habeant in me superbae bestiae potestatem. Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Animas pauperum tuorum ne obli
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ tuũ. Redde qđ ꝓmisisti. Tabulas
tenemꝰ. hȩreditate expectamꝰ. Respice
in testam̃tũ tuũ ñ illud uetꝰ. Non ꝓpt̃
t̾rã chanaan rogo. ñ ꝓpt̃ inimicorũ
tẽporalẽ subiectionẽ. ñ ꝓpt̾ filiorũ
carnalẽ foccunditatẽ. ñ ꝓpt̾ diuitias¬

Expanded text:
mentum tuum. Redde quod promisisti: tabulas tenemus, haereditatem exspectamus. Respice in testamentum tuum; non illud vetus: non propter terram Chanaan roge; non propter inimicorum temporalem subjectionem, non propter filiorum carnalem fecunditatem, non propter di
Abbreviated transcription (Latin):
& radix manet. & exipsis ramis ꝑ infide¬
litatẽ fractis. reuocati st̃ qͥdã ꝑfidẽ.
Nã & ipse apłs paulus ꝑ infidelitatẽ fra¬
ctus erat. & ꝑ fidẽ radici restitutꝰ. ẽ
Ita plane popłs imprudens. exacerbauit
nom̃ tuũ: qͣndo dictũ. ẽ. si filius dĩ est.
descendat de cruce. Sed qͥd tu asaphũ
in intellectu: Ne tradideris bestiis
animã confitentẽ tͥ. Agnosco inquit
asaph. qͥa sic̃ in alio psalmo dr̃. peccatũ
meũ cognoui. & facinꝰ meũ ñ operui.
Quare: Quia locutꝰ ẽ. petrus miran¬
Hoc audito. cõpuncti st̃ corde. & dixer̃
ad apłos. Quid gͦ faciemꝰ  Dicite nob̾.
& apłi. Agite poenitentiã. & baptizet᷑
unusquisq ur̃m in nomine dñi nr̃i łiu
xp̃i. & dimittunt᷑ uob peccata ur̃a.¬

Expanded text:
s ramis per infidelitatem fractis revocati sunt quidam per fidem: nam et ipse apostolus Paulus per infidelitatem fractus erat, et per fidem radici restitutus est. Ita plane populus imprudens exacerbavit nomen tuum, quando dictum est: Si filius Dei est, descendat de cruce . in intellectu? Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Agnosco, inquit Asaph; quia, sicut in alio psalmo dicitur, Peccatum meum cognovi, et facinus meum non operui . Quare? Quia locutus est Petrus miranHoc audito, compuncti sunt corde, et dixerunt ad Apostolos, Quid ergo faciemus? dicite nobis. Et Apostoli: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu Christi; et dimittentur vobis peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsũ facta st̃: & ꝑ ipsũ facti st̃ & qui
uerba faciunt. Quale gͦ illud uerbũ. ẽ.
capis o carnalis : Responde. Capis: non
capis ad huic. ad noctẽ ꝑtines. Luna tͥ ne.¬
cessaria . ẽ. ne in tenebris moriaris. & enĩ
qͥdã peccatores intender̃ arcũ. ut sagtta¬
rent mobscura luna rectos corde. Obscu¬
rata. ẽ. enĩ caroxp̃i. de cruce pͤosita. & in
sepulchro posita. & illi qͥ occider̾ insulta¬
uerunt. & nondũ resurrexerat. & sagit¬
tatist̾ discipłi recti corde. sed in obscura
luna. Ergo ut ñ solũ dies dici eructet uer-¬
bũ. s etiã nox nocti annunciet scientiã.
qm̃ tuus. ẽ. dies & tua. ẽ .nox: dignare de¬
scendere. manere apud eĩ a qͥ descendis.
& uenire ad qͦs descendis. Dignare descen¬
dere. qͥ in hoc mundo eras. & mundus ꝑte
factꝰ.ẽ. & mundus te ñ cognouit. Habeat¬
& nox consolationẽ suã. Habeat inqͥt.
uerbũ caro factũ. ẽ. & habitauit in nob̾.

Expanded text:
per ipsum facta sunt: et per ipsum facti sunt et qui per ipsum facta sunt: et per ipsum facti sunt et qui verba faciunt. Quale ergo illud Verbum est? Capis, o carnalis? responde; capis? Non capis, adhuc ad noctem pertines; luna tibi necessaria est, ne in tenebris moriaris. Etenim quidam peccatores intenderunt arcum, ut sagittarent in obscura luna rectos corde . Obscurata est enim caro Christi de cruce deposita, et in sepulcro posita: et illi qui occiderunt insultaverunt; et nondum resurrexerat, et sagittati sunt discipuli recti corde, sed in obscura luna. Ergo ut non solum dies diei eructet verbum, sed etiam nox nocti annuntiet scientiam; quoniam tuus est dies, et tua est nox; dignare descendere, manere apud eum a quo descendis, sed venire ad quos descendis. Dignare descendere qui in hoc mundo eras, et mundus per te factus est, et mundus te non cognovit. Habeat et nox consolationem suam; habeat, inquit, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis :
Abbreviated transcription (Latin):
tui loqui uob quasi spũalib. s quasi car¬
nalib Ergo cũ spũales spũalib loquunt᷑:
dies diei eructat uerbũ. Cũ uͦ & ipsi car¬
nales ñ tacent fidẽ crucifixi xp̃i quã pos¬
sunt caꝑe parui: nox nocti annunciat
scientiam. Tuus . ẽ. dies & tua ẽ .nox. Ad
te ꝑtinent spũales. ad te ꝑtinent carna¬
les: Illos illustras incõmutabili sapientię
ueritate. illos consolaris carnis manife¬
statione. tanꝗ luna consolans noctẽ.
Tuus ẽ dies & tua. ẽ. nox. Uis audire diẽ:
Ui de sicapis. erige qͣntũ poces m̃tẽ tuã
Uideamꝰ. si ꝑtines ad diẽ. Iã uideamꝰ. si ñ
palpitat aspectꝰ tuus. Potes uidere qđ au¬
disti mͦ ex euangłio. in pͥncipio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ:
N on nostienĩ tu cogitare uerba. nͥ quȩ so¬
nant & transeunt. Põtes iã caꝑe uerbũ.
ñ sonũ sed dm̃ : An ñ ibi audisti & ds̃ erat
uerbũ: Sed tu uerba ista cogitas. Omĩa

Expanded text:
alibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna consolans noctem. Tuus est dies, et tua est nox. Vis audire diem? Vide si capis; erige quantum potes mentem tuam. Videamus si pertines ad diem; jam videamus, si non palpitat aspectus tuus. Potes videre quod audisti modo ex Evangelio: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Non nosti enim tu cogitare verba, nisi quae sonant et transeunt. Potes jam capere Verbum, non sonum, sed Deum? Annon ibi audisti: Et Deus erat Verbum? Sed tu ista verba cogitas, Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo: Quasi pecus factꝰ sũ apud tẽ
& ego sẽꝑ tecũ. Quia ñ iit ad deos &
idola gentiũ. & si ñ cognouit ut pecus
tam̃ recognouit ut homo. Di x̃ enĩ sep
tecũ quasi pecus & qͥd postea ibi in ipso
psalmo. ubi asaph: Tenuisti manũ
dexterȩ meȩ. in uoluntate tua deduxi¬
stime. & cũ gła assũpsisti me. Inuolun¬
tate tua ñ in iusticia mea. dono tuo
ñ oꝑc meo Ergo & hic inimicus exp¬
brauit dño. & popłs imprudens era¬
cerbauit nom̃ tuũ. Om̃s gͦ ꝑierunt:

Expanded text:
psalmo? Quasi pecus factus sum ad te; psalmo? Quasi pecus factus sum ad te; et ego semper tecum: quia non iit ad deos et idola Gentium. Etsi non cognovit ut pecus, tamen recognovit ut homo, dixit enim, Semper tecum, quasi pecus: et quid postea ibi in ipso psalmo, ubi Asaph? Tenuisti manum dexterae meae; in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . In voluntate tua, non in justitia mea; dono tuo, non opere meo. Ergo et hic, Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
grã aut̃ salui facti sumꝰ. & hoc ñ ex nob̾.
sed dĩ donũ. ẽ. ñ ex oꝑib. neforte quis
extollat᷑. Ergo ñ erant oꝑa bona:
Erant. Sed qͦmͦ  Grã dĩ. Sequere. uide¬
amus. Ipsius enĩ sumꝰ figmĩtũ. creati
in xp̃o iħu in oꝑib bonis. Ecce qͦmͦ fe¬
cit t̃minos t̾rȩ. qͥ opatꝰ ẽ. salutẽ in
medio t̾rȩ. Tu fecisti om̃s t̃minos t̾rȩ.
estatẽ & uer tu fecisti ea. Feruentes
spũ. estas. ẽ Tu inquã fecisti spũ fer¬
uentes. Tu fecisti & nouellos in fide:
uer. ẽ. Estatẽ & uer. tii fecisti ea. Non
glorient᷑. quasi ñ acceꝑint. tu fecisti
nã cęcitatẽ tuã. Inimicꝰ exprobrauit
dño. Dictũ. ẽ xp̃o ingente sua. Peccator
.ẽ. iste. ñ nouimꝰ unde sit Nos moysen
nouimꝰ illi locutꝰ.ẽ. ds̃. iste sam artaiꝰ
ẽ Inimicus ex ꝓbrauit dño. & poptsu
prudens exacerbauit nom̃ tuũ Popi
imprudens tunc asaph: sȩd ñ intellet
asaph tune. Quid dicit᷑ in supiore

Expanded text:
i sumus, et hoc non ex nobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur? Ergo non erant opera bona Erant; sed quomodo? Gratia Dei. Sequere; videamus. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Ecce quomodo fecit terminos terrae, qui operatus est salutem in medio terrae: Tu fecisti omnes terminos terrae. Aestatem et ver tu fecisti ea. Ferventes spiritu aestas est. Tu, inquam, fecisti spiritu ferventes: tu fecisti et novellos in fide; ver est. Aestatem et ver tu fecisti ea. Non glorientur quasi non acceperint: tu fecisti nam caecitatem tuam! Inimicus exprobravit Domino. Dictum est Christo in gente sua, Peccator est iste; non novimus unde sit: nos novimus Moysen, illi locutus est Deus; iste Samaritanus est . Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Populus imprudens tunc Asaph; sed non intellectus Asaph tunc. Quid dicitur in superiore
Abbreviated transcription (Latin):
ia ꝓmissa cȩlestia in nouo testam̃to re-¬
uelata st̃ Nã recolite fr̃s mei qͥd di¬
ctũ sit a ꝑsequentib xp̃m. Si dimise.¬
rimꝰ eũ uenient romani & collent nob̾
& locũ & gentẽ Uidete. qͥa tim̃do ter¬
rena pder̃e. regẽ cęli occider᷑ & qͥd eis
factũ ẽ Perdider̃ etiã ipsa t̾rena. Et
ubi occider̃ xp̃m. ibi occisi st̃ & cũ ter¬
rena nolentes ꝑdere datorẽ uitȩ occi¬
der̃: eandẽ trã occisi ꝑdider̃ & eo tẽ¬
pore occisi st̃ quo illũ occider̃: ut ex
ipso tẽpore admonerentꝰ quare ista ꝑ

Expanded text:
jam promissa coelestia in Novo Testamento rejam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
rere eis ñ debemꝰ: aliũ cadare nͥ dm̃
credere debemꝰ. Ipse cadat. s noli
ꝓ magno expectare ab eo bonũ. qđ dat
& ñ bono. Nã si ꝓ magno ea daret: malis
ea ñ daret. Ideo aut̾ illa uoluit dare
& malis: ut discant boni aliud ab illo
quȩrere. qđ ñ dat & malis Illi aut inhȩ¬
rentes t̾renis miseri. & ñ de illo p̾sumen¬
tes qͥfecit cȩlũ & t̾rã. qͥ cis dedit & ipsa
t̾rena qͥ eos etiã tẽporalit̾ de egypti
captiuitate liberauit. qͥ eos ꝑdiuisũ
mare duxit. qͥ eoꝵ inimicos ꝑsequentes
fuctib obruit. ñ in illo p̾sum̃tes qͥ
daret utiq cȩlestia grandib. sic̃ t̾rena
paruulis dedit: tim̃tes ꝑdere qđ acce¬
pant oc cider̃ qͥ dederat᷑ Hȩc dicimus
frs ut homines de nouo testam̃to disca¬
tis ñ inhȩrere t̾renis. Si enĩ illi in excu¬
sabilit᷑ terrenis inhȩser̃. quib ipsũ no¬
uũ testam̃tũ nondũ fuerat reuelatũ
qͣnto in excusabilius t̾rena sectant᷑ qͥb

Expanded text:
rere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim illi inexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iniust̃os sed iustꝰ & iuste ita in eos uin¬
dicauit: ut ꝑimerent᷑ & multa hominũ
milia. & ipsa ciuitas euerteret᷑. Hoc
in isto psalmo plangit intellectꝰ asãpli
& in ipso planctu tanꝗ intellectꝰ discer¬
nit t̾rena a cȩlestib. discernit uetꝰ
testam̃tũ. a nouo testam̃to: ut uideas

Expanded text:
ste, ita in eos vindicavit, ut perimerentur multa hominum millia, et ipsa civitas everteretur. Hoc in isto psalmo plangit intellectus Asaph; et in ipso planctu, tanquam intellectus discernit terrena a coelestibus, discernit Vetus Testamentum a Novo Testamento; ut videas
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quid gͦ: Quia sol ꝑmanet. id. ẽ
qͥa sapiens ꝑmanet sic̃ soł. stultꝰ sicut
lina mutat᷑. ad huc carnalis. ad huc in¬
sipiens deserendus. ẽ:&ubi . ẽ. qđ di¬
ctũ .ẽ. ab apło. sapientib & insipientib
debitor sum: Tu ꝑfecisti solẽ & lunã.

Expanded text:
ur . Quid ergo, quia sol permanet, id est, quia sapiens permanet sicut sol, stultus sicut luna mutatur, adhuc carnalis, adhuc insipiens deserendus est? Et ubi est quod dictum est ab Apostolo: Sapientibus et insipientibus debitor sum ? Tu perfecisti solem et lunam.
Abbreviated transcription (Latin):
scła. oꝑatꝰ. ẽ salutẽ in medio trȩ. Ds̃
ẽ. salutẽ in mnedio t̾rȩ: & ego ad huc ela¬
moquasi desertꝰ Ille oꝑat᷑ salutẽ in medio
t̾re & ego remansi tra. Intellex̃ asaph
Sene. qͥa intellectꝰ a saph. Quare enĩ ista

Expanded text:
medio terrae. Deus est salutem in medio terrae; et ego adhuc clamo quasi desertus. Ille operatur salutem in medio terrae; et ego remansi terra. Intellexit Asaph bene, quia Intellectus Asaph. Quare enim ista,
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ in medio t̾rȩ. & nos dormimꝰ.
ã uigilant gs̃. & nos stertimꝰ. & tanꝗ nos
ds̃ deseruerit in sõnis deliramꝰ. Opatꝰ est
te ad intellectũ. Dic nob̾ qualẽ salutẽ oꝑatꝰ
ẽ. ds̃ in medio t̾rȩ. cũ illa t̾rena ur̃a salus
euersa ẽ. Quid fecit: Quid ꝓmisit:
Tu confirmasti in uirtute tua mare. Gens
erat iudeoꝵ. uelut arida a fluctib se¬
parata. Mare in amaritudine sua gen¬
tes erant. t̾rãq illã undiq circũ luebant:
Ecce confirmasti in uirtutẽ tua mare. &
remansit t̾ra sitiens ymbrẽ tuũ. Confir¬
masti in uirtute tua mare. contriuisti

Expanded text:
salutem in medio terrae; et nos dormimus. Jam vigilant Gentes; et nos stertimus, et tanquam nos Deus deseruerit, in somnis deliramus. Operatus te ad intellectum; dic nobis qualem salutem operatus est Deus in medio terrae. Cum illa terrena vestra salus eversa est, quid fecit? quid promisit? Tu confirmasti in virtute tua mare. Tanquam gente Judaeorum velut arida a fluctibus separata, mare in amaritudine sua Gentes erant, terramque illam undique circumluebant: ecce confirmasti in virtute tua mare, et remansit terra sitiens imbrem tuum. Tu confirmasti in virtute tua mare: c
Abbreviated transcription (Latin):
tat aduersarius nom̃ tuũ in fine. Ad
hoc irritat aduersarius nom̃ tuũ in
finẽ: ut iratꝰ corripias. corripiensco¬
gnoscas in finẽ. Aut certe in finẽ. usq
ad finẽ. Usq ad quẽ finẽ: Quousq
cognoscas. qͦusq clames. qͦusq appre¬

Expanded text:
tat adversarius nomen tuum in finem. Ad tat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc irritat adversarius nomen tuum in finem, ut iratus corripias, corripiens cognoscas in finem; aut certe in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, qu
Abbreviated transcription (Latin):
& nos ñ cognoscit ad huc. Ecce isti iudei
qͥ se dicunt ñ cognosci ad huc id . ẽ. in
captiuitate adhuc. ẽẽ. nondũ se lib̾ari:
expectant ad huc xp̃m. Uere uenturꝰ
ẽ. xp̃c. sed ueniet ut udex. Primo uoca¬
tor. postea discretor. Ueniet qͥ iã uenit.
& eũ uenturũ. eẽ. manifestũ ẽ. Sed
iã desuꝑ ueniet. Ante te erat o isrł.
Quassatꝰ es qͥa offendisti in iacentẽ. ne
conteraris obserua desuꝑ uenientẽ.
fenderit in lapidẽ illũ conquassabit᷑.
& suꝑ quẽ uenerit conteret eũ. Con¬
quassat paruus. conteret magnꝰ Iam
signa tua ñ uides. iã ñ ẽ. ꝓpħa. & dicis.
& nos ñ cognoscit adhiic. Quia uos ñ
quasi desertꝰ. Clama tanquã eger. qͥ
medicũ cedere quã curari maluisti.
ñ te agnoscit adhiic. Uide qͥd fecerit.
qͥ te ñ agnoscit ad hiic. Ꝙ enĩ quib
ñ. ẽ. nunciatũ de eo. uidebunt. & qͥ ñ
audier̃. intelligent: & tu ad huc cla¬
adhuc. Ubi . ẽ. intellectꝰ tuus: Irri¬

Expanded text:
 nos non cognoscet adhuc. Ecce isti Judaei qui se dicunt non agnosci adhuc, id est, in captivitate adhuc se esse, nondum se liberari, exspectant adhuc Christum. Venturus est Christus; sed veniet ut judex: primo vocator, postea discretor. Veniet, quia venit, et eum venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. Ante te erat, o Israel! quassatus es, quia offendisti in jacentem; ne conteraris, observa desuper venientem. fenderit in lapidem illum, conquassabitur; et super quem venerit, conteret eum . Conquassat parvus; conteret magnus. Jam signa tua non vides, jam non est propheta; et dicis, Et nos non agnoscet adhuc: quia vos non quasi desertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere quam curari maluisti: non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit, qui te non agnoscit adhuc. Etenim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhuc claadhuc. Ubi est intellectus tuus? Irri
Abbreviated transcription (Latin):
salmi huiꝰ titulus. ẽ. intellectꝰ
asaphi. Asaph latine congrega¬
tio. grece sẏnagoga dr̃. Uidea-¬
mus qͥd intellexerit ista synagoga Nos
aut̃ intelligamꝰ primitꝰ sẏnagogã. ex¬
inde intelligimꝰ qͥd intellexerit syna¬
goga. Om̃is congregatio generali nomi¬
ne synagoga appellat᷑. Et pecorũ & ho.¬
minũ potest dici congregatio. Non aut̃
hic pecorũ congregatio. ẽ qͣndo audimꝰ
intellectũ. Na hom̃o cũ in se neglexerit
intellectũ in honore positꝰ: qͥd de illo
dictũ ẽ. aucdi Homo in honore positꝰ ñ
intellexꝰ cõparatꝰ. ẽ. ium̃tis in sensatis.
& similis factꝰ ẽ illis. Quia gͦ ñ. ẽ. pecoꝵ
congregatio. nec diu disserendũ. ẽ. nec
diligentius cõm̃dandũ. ẽ: sed qͥa hominũ
ẽ. quorũ hominũ sit hoc debemꝰ intelli¬
gere. Non utiq horũ hominũ. ẽ. qͥ in
honore positi ñ intelligentes. cõparati
st̃ uim̃tis insensatis & similes facti st̃

Expanded text:
salmi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Quare enĩ uenit xp̃c: Cȩcitas exparte
isrł facta ẽ: ut plenitudogentiũ intra¬
ret & sic omĩs urł saluus fieret Ergo
iã asaph agnosce qđ pͣcessit. ut uł sequaris
si p̾cedere noluisti & ñ potuisti. Non
enĩ frustra uenit xp̃c. aut frustra occi¬
sus. e. ip̃c. aut frustra granũ cecidit
int̾ra. nisi ut multiplicit̾ surgeret.
Fxaltatꝰ ẽ serpens in heremo. ut ꝑcus¬
siĩ a ueneno sanaret. Attende qđ factũ
ẽ: noli putare uacare qͥa uenit̾. ne te

Expanded text:
enim venit Christus? Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Ergo jam Asaph agnosce quod praecessit, ut vel sequaris, si praecedere non potuisti. Non enim frustra venit Christus, aut frustra occisus est Christus; aut frustra granum cecidit in terram, nisi ut multipliciter surgeret . Exaltatus est serpens in eremo, ut percussum a veneno sanaret . Attende quod factum est: noli putare vacare quod venit; ne te m
Abbreviated transcription (Latin):
gẽma diadematis. Eleua manũ tuã in suꝑ¬
biã eoꝵ infinẽ. Quanta maligna oꝑatꝰ ẽ.
inimicus in scĩs tuis. In iis quȩ scã tua
erant. id .ẽ. intẽplo. insacerdotio. in illis
om̃ib sacramtis. quȩ illo tẽpore fuer qͣn¬
ta maligna opatꝰ ẽ inimicus. Reuera ini¬
micus tunc oꝑatꝰ ẽ. Gentesenĩ tunc quȩ hoc
fecer̃. deos falsos colebant. simulacra ado-¬
rabant. demonib seruiebant. Oꝑati st̃
tam̃ multa mala inscĩs dĩ. Quando pos¬
sent nͥ ꝑmitterent᷑: Quando aut̃ ꝑmitte

Expanded text:
manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando possent, nisi permitteren
Abbreviated transcription (Latin):
illi dñs. App̃hende caudã eiꝰ. & appre¬
hendit. & reuersa. ẽ in statũ suũ uirga
facta. sic̃ antea uirga erat. Quid signi¬
ficat: Non enĩ frustra factũ. ẽ Interro¬
gemꝰ litterasdĩ. Quid serpens ꝑsuasit
homini: Mortẽ. Ergo morsa serpente
Si mors a serpente. uirga in serpente.
xp̃c in morte. Ideo etiã cũ a serpentib
in deserto morerent᷑ & necarent᷑: p̃cepit
dñs moysi ut serpentẽ ȩneũ ȩxaltaret
in heremo. & admoneret popłm ut qͥsqͥs
a serpente morsus. ec̃t. illũ intuereturꝰ
& sanaret᷑. Sic & fiebat. sic & homines
pentẽ. sanari a serpente : Credendo in
mortuũ. saluari a morte. & tam̃ expa¬
uit & fugit moyses. Quid ẽ ab illo ser¬
pente fugisse moysen: Quid fr̃s. nͥ qdđ
fuerant recesser. Sed qͥd dictũ. ẽ: ap¬
p̃hende caudã eiꝰ. Quid . ẽ. cauda: Poste¬
riora cõp̃hende. Hoc significauit & il¬
lud. posteriora mea uidebis. Primo fa¬
ctus serpens. s cauda retenta facta

Expanded text:
illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit; et reversa est in statum suum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid significat? non enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid serpens persuasit homini? Mortem . Ergo mors a serpente. Si mors a serpente, virga in serpente, Christus in morte. Ideo etiam cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Dominus Moysi, ut serpentem aeneum exaltaret in eremo, et admoneret populum, ut quisquis a serpente morsus esset, illum intueretur, et sanaretur . Sic et fiebat; sic et homines ari a serpente? Credendo in mortuum salvari a morte. Et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est, ab illo serpente fugisse Moysen? Quid, fratres, nisfuerant recesserunt . Sed quid dictum est? Apprehende caudam ejus. Quid est, caudam? Posteriora comprehende. Hoc significavit et illud: Posteriora mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta
Abbreviated transcription (Latin):
listinos in finẽ. Quid c̃ infinẽ: Forte
usq in finẽ scłi. An reppulisti nos in
qͥd gentes possedit ab initioꝰ Sed posse¬
etiã scđ̾m carnẽ natũ de patri archis
patrib nr̃is. quoꝵ nos filii facti sumꝰ.
ñ ueniendo de carne. s imitando fidẽ.
lli aut̃ adõ possessi ab initio. & qͥd eis
contigit: Mem̃to congregationis tuȩ.
quã possedisti ab initio. Redemisti uir¬
gã hȩreditatis tuȩ̨. Ipsã congregatio¬
nẽ tuã uirgã hȩreditatis tuȩ redemi¬
sti. Hanc ip̃sã congregationẽ. dix̃ uir¬
gã hȩreditatis. Respiciamꝰ ad factũ
p̾rimũ. qͣndo uoluit possidere ipsã con¬
gregationẽ liberans illã de egẏpto.
qđ signũ dederit moysi cũ diceret ei¬
moyses. Qđ signũ dabo. ut credant mͥ
qͥa tu me misisti: & ds̃ ad illũ:. Quid in
manu portas : Urgã. Proice illã int̾rã

Expanded text:
in finem. Quid est, in finem? Forte usque in finem saeculi. An repulisti nos in quid Gentes possedit ab initio? Sed posseetiam secundum carnem natum de Patriarchis, patribus nostris; quorum nos filii facti sumus, non veniendo de carne, sed imitando fidem. Illi autem a Deo possessi ab initio, quid eis contigit? Memento congregationis tuae, quam possedisti ab initio. Redemisti virgam haereditatis tuae. Ipsam congregationem tuam, virgum haereditatis tuae redemisti. Hanc ipsam congregationem dixit virgam haereditatis. Respiciamus ad factum primum, quando voluit possidere ipsam congregationem, liberans illam de Aegypto, quod signum dederit Moysi, cum diceret Moyses ei: Quod signum dabo, ut credant mihi quia tu me misisti? Et Deus ait ad illum: Quid in man
Abbreviated transcription (Latin):
teret in ueteri cestam̃to. & cȩlestia in
nouo testam̃to. Sed tã diu pͥmꝰ homo
t̾renꝰ es quã diui t̾rena sapis. Nunqͥd
qm̃ puero dant᷑ quȩdã puerilia ludicra
quib puerilis animꝰ auocet᷑ ꝓpterea
grandescenti ñ excutiunt᷑ emanib.
ut aliqͥd iã utilius tractet qđ grandẽ
decet Ueruntam̃ tu ipse dedisti filio
tuo & nuices paruulo. & codicẽ grandi.
Nongꝰ qͥa illa quasi ludiera puerorũ ds̃
ꝑ nouũ testam̃tũ excussit de manib
filioꝵ. ut aliqͥd utilius grandescentib¬
daret: ꝓpterea pͥora illa ñ ipse dedis¬
se putandus. ẽ Ipse utrunq dedit. Sed
lex ipsa ꝑmoysendata ẽ: grã & ueri¬
tas ꝑisim xp̃m facta ẽ. Grã: qͥa implet᷑
ꝑcaritatẽ. qđ ꝑ litterã iubebat᷑. Ueri¬
tas: qͥa redditur qđ ꝓmittebat᷑ Hoc
gͦ intellȩxit asaph iste. Deniq omĩa
quȩ iudeis ꝓmissa fuerant: ablata st̃
Ubi. ẽ. regnuꝰ eoꝵ: Ubi tẽplũ: Ubi un¬
ctio: Ubi sacerdos: Ubi iã apud illos

Expanded text:
ret in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque dedit. Sed Lex ipsa per Moysen data est; Gratia e quia impletur per charitatem quod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. & ñ sic habentes. ut bene uiuant: tam̃
ñ tacentes lingua torrentes fiunt. Tor¬
rentes enĩ dicunt᷑ ꝓprie. qͥ ñ st̃ ꝑennes
Nã aliqͣndo & translate dr̃ torrens ꝓflu¬
uio: sic̃ dictũ. ẽ. in ebriabunt᷑ ab ub̾tate
domꝰ tuȩ. & torrente delitiarũ tuarũ
potabis eos. Non enĩ ille torrens aliqͣndo
sic cabit᷑. Sed torrentes ꝓpͥe dicunt᷑ flu¬
uii. qͥ estate deficiunt. aqͥs aut̃ hiemalib
inundant᷑ & currunt Uides gͦ hominẽ

Expanded text:
, et non sic habentes ut bene vivant, tamen , et non sic habentes ut bene vivant, tamen non tacentes lingua, torrentes fiunt. Torrentes enim dicuntur proprie, qui non sunt perennes: nam aliquando et translate dicitur torrens pro fluvio; sicut dictum est: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos : non enim ille torrens aliquando siccabitur. Sed torrentes proprie dicuntur fluvii qui aestate deficiunt, aquis autem hiemalibus inundantur et currunt. Vides ergo homin