comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut iuris qͦ ciuilis ꝑitissimꝰ
haberet᷑. Enuis uͦ ples miri¬
fica ꝙ patre catone digna. ad¬
eo doct᷑ne cupiditate flagͣuit.
ut ne incuria qͥdem qua sena¬
tus cogebatur temꝑaret sͥ qͦ
minꝰ grecos libros lectitaret.
Qua qͥdem industria ostendit
aliis temꝑa deesse alias suꝑ eẽ
temporib. Nitam quietã necĩ¬
am eẽ uł ethiricus docet. qui
studentis mane ex̾ciciũ repu¬
tat. si ad hostium eiꝰ p̃mentiũ
se tumultuũ turba pulsat.
Ait enĩ. Quis locus ingenio
nͥ cũ se carmine solo uexant. ꝙ
dñis cirre niseq feruntur pec¬
tora nr̃ã duas non admitentia
curas: Magne ñitis opus nec
delodice paranda attonite. cur¬
rus ꝙ equos faciesq doꝵ aspi¬
cere. ꝙ qualis rutilũ confun¬
dat erinis. Nam qd̾ turba ueri¬
tatis lumen inpediat cecus
eungłicus docet. quẽ turbe p̃¬
cedentis ꝙ seq̃ntes increpabãt
pariter ut tac̾et. Siqͥdem d̃i¬
cente dño qͥ u̾satur inturbis

Expanded text:
ut juris quoque civilis peritissimus ut juris quoque civilis peritissimus haberetur. Ejus vero proles mirifica, et patre Catone digna, adeo doctrinae cupiditate flagravit, ut ne in curia quidem, qua senatus cogebatur, temperaret sibi, quominus Graecos libros lectitaret. Qua quidem industria ostendit aliis tempora deesse, alios superesse temporibus. Vitam quietam necessariam esse, vel ethicus docet, qui studentis inane exercitium reputat, si ad ostium ejus prementium se tumultuum turba pulsat. Ait enim: Quis locus ingenio, nisi cum se carmine solo Vexant, et dominis Cyrrhae Nysaeque feruntur Pectora nostra, duas non admittentia curas? Magnae mentis opus, nec de lodice paranda, Attonitae, currus et equos, faciesque deorum Aspicere, et qualis Rutilum confundat Erinnys. Nam quod turba veritatis lumen impediat, caecus evangelicus docet, quem turbae praecedentes et sequentes increpabant pariter, ut taceret. Siquidem dicente Domino, qui versatur in turbis,
Abbreviated transcription (Latin):
rendi ñ mͦ domesticis s etiã
extraneis aĩamur exemplis.
Nã solon qͥ sũmo sapientie
feruore semꝑ flagrauerat. su¬
p̃mo die assidentib amcis
ꝙ ꝯferentib iam fere m̾sum
fatis cap̃ erexit. int̾rogatusq
cur hoc fecisset: respondit.
ut cum istud quicqͥd ÷ de quo
disputatis ꝑceꝑo: moriar.
Migrass ꝓfecto ex hominibꝰ
mertia si eo animo urtam
ingredent᷑. quo eam solon
egressus ẽ. Carneades labori¬
osus ꝙ diutnus sap̃ie miles.
instudio xc. expleuit annos.
pħandi finis fuit. Cato octo¬
gesimũ ꝙ sextũ agens annũ
amimo tñ iuuenili. uirili
robore. gͣuitate senili in re¬
publica agens. ut nec memo¬
riã tardiorem. aut lat̾um
infirmitatẽ. aut quassatã
carnẽ. menbra torpentia.
aut linguã inpeditam qͥs¬
quã animadũteret. grecis
etiam litt̾is apperiit erudi¬
ri: qui sero ꝙ fere senex lati¬
nas didicit. Cum uͦ s eloq̃n¬
tie głam ꝯparass: id egit

Expanded text:
rendi, non modo domesticis, sed etiam rendi, non modo domesticis, sed etiam extraneis animamur exemplis. Nam Solon, qui summo sapientiae fervore semper flagraverat, supremo die, assidentibus amicis et conferentibus, jam fere mersum fatis caput erexit, interrogatusqne cur hoc fecisset, respondit, ut cum istud quidquid est, de quo disputatis, percepero, moriar. Migrasset profecto ex hominibus inertia, si eo animo vitam ingrederentur, quo eam Solon egressus est. Carneades laboriosus et diuturnus sapientiae miles, in studio XC explevit annos: t philosophandi finis fuit. Cato octogesimum et sextum agens annum, animo tamen juvenili, virili robore, gravitate senili, in republica agens, ut nec memoriam tardiorem, aut laterum infirmitatem, aut quassatam carnem, et membra torpentia, aut linguam impeditam quisquam animadverteret. Graecis etiam litteris appetivit erudiri, qui sero, et fere senex, Latinas didicit. Cum veromparasset, id egit,
Abbreviated transcription (Latin):
re altero debilitatiis benedicti¬
onis grãm uoti compos a ceden¬
te angło reportaret: Hec ei in
sp̃n aut infigura contiger̃t.
s nobis apło teste figuralia ser¬
uiunt. In uia gͦ ꝑ egͥnationis
nĩe app̃hendamꝰ angłos scͥptu¬
rarũ ꝙ infatigabili c̾tamine
luctantes cũ eis. non cedamꝰ
tret. Nec solam nosse suffici¬
at u̾itatẽ. nͥ femore amoris tẽ¬
poraliũ marscescente. eo uere
uirtutis aditum de benedic¬
tione angłica facilius conse¬
quam᷑: quo magis et̾noꝵ
amore excitato. inapetitu
temporaliũ claudicamꝰ. Eo
enĩ lucta ista ꝑducit. ut tri¬
umphantis hominis testimo¬
nio ds ipse qui sũma u̾rtas
⁊. facie ad faciem uideat᷑. Quic¬
quid enĩ boni infide aut
oꝑib apparet. imago q̃dam
diuine insionis ẽ. Et recte
aurora sine benedictione nõ
expedit angłm qr noticia
ueritatis sine gr̃a bone oꝑa¬
tionis sane conscĩe n habet
fructũ. Porro ad studrũ que¬

Expanded text:
re altero debilitatus, benedictire altero debilitatus, benedictionis gratiam voti compos accedente angelo reportaret. Haec ei in itu, aut in figura contigerunt; sed nobis, Apostolo teste, figuralia serviunt. In via ergo peregrinationis nostrae, apprehendamus angelos Scripturarum, et infatigabili certamine luctantes cum eis, non cedamus, tret. Nec solam nosse sufficiat veritatem, nisi femore amoris temporalium marcescente, eo verae virtutis aditum de benedictione angelica facilius consequamur, quo magis aeternorum amore excitato, in appetitu temporalium claudicamus. Eo enim lucta ista perducit, ut triumphantis hominis testimonio, Deus ipse, qui summa veritas est, facie ad faciem videatur. Quidquid enim boni in fide, aut operibus apparet, imago quaedam visionis divinae est. Et recte aurora sine benedictione non expedit Angelum, quia notitia veritatis sine gratia bonae operationis, sanae conscientiae non habet fructum. Porro ad studium quae
Abbreviated transcription (Latin):
reptorem malicie uidet angłm:
non attingunt. Angłs siqͥdẽ
scͥptura ẽ: qͣm deo mittente
constat ad increpandã maliciã
ho̾iũ ĩmundi sodomam descendis¬
se. Audite inquit u̾bum dm̃
pͥncipes sodomoꝵ. aurib ꝑci¬
pe uerba mea popłs gomor¬
dñandũ. nͥ forte quis se ip̃m
dignũ credat: ut angłis debe¬
at dñari. Utiq uiri iusti eos
adorasse ꝙ cibũ ministrasse
legunt᷑. & eis humana tem̾itaᷤᷤ
uult p̃ferri: sibant᷑ autẽ ficłi
ꝙ bonoꝵ oꝑum cibis. nam ꝙ
magni consilii angłm ad pu¬
teũ sic cibauit mulier sama¬
ritana. Et forte eos adorasse ñ
ꝓderit: si cib subtrahat᷑. Non¬
ne q̃rendi studio uiguisse
scͥbitur pat̾archa. qͥ scalam iui¬
dens cuius sũmitas celum tan¬
gebat. angłos ascendentes &
descendentes uidit. ꝙ ipsum
dñm innuixum scale ꝙ cum
angło donec aurora illuscesc̾et
luctaminis c̾camen exercuit.
nec ante ab angło fatigatus
adquieuit ut cederet. ꝙͣ femo¬

Expanded text:
reptorem malitiae videt angelum, reptorem malitiae videt angelum, non attingunt. Angelus siquidem Scriptura est, quam Deo mittente constat ad increpandam malitiam hominum, in mundi Sodomam descendisse. Audite, inquit, verbum Domini, principes Sodomorum, auribus percipe verba mea, populus Gomordominandum. Nisi forte quis se ipsum dignum credat, ut angelis debeat dominari. Utique viri justi eos adorasse et cibum ministrasse leguntur: et eis humana temeritas vult praeferri? Cibantur autem fidei et bonorum operum cibis. Nam et magni consilii Angelum ad puteum sic cibavit mulier Samaritana. Et forte eos adorasse non proderit, si cibus subtrahatur. Nonne quaerendi studio viguisse scribitur patriarcha, qui scalam videns, cujus summitas coelos tangebat, angelos ascendentes et descendentes vidit, et ipsum Dominum innixum scalae, et cum angelo donec aurora illucesceret, luctaminis certamen exercuit: nec ante, ab angelo fatigatus, acquievit ut cederet, quam femo
Abbreviated transcription (Latin):
rebant qd̃ latebat. sap̃ia q̃ que¬
rebat᷑ affuit. ꝙ aperuit ocłos
eoꝵ ut intelligerent scͥpturas.
ꝙ suã uiso dño arguerent tar¬
ditatẽ. Sic enĩ ꝓdest querendi
studiũ. si auiditas ipsa sciendi
referat᷑ ad xp̃m. S nec ipse nͥ in
fractione panis agnoscit᷑. qr mẽs
scͥpturarũ nͥ refectio fidei aut
moꝵ detur anime: omino nõ
uidet᷑. Quisquis enĩ ad uolupta¬
tẽ suã ingenii aut studii uiri¬
b scͥpturarũ integritatẽ atep¬
tat. quasi a sacrario pħ e exclu¬
sus ab intelligentia ueri alie¬
nus extat. Nam & sodomite
dũ angłos correptores malicie.
ꝙ uiri iusti hospites. corrũꝑe
uoluerunt. cecitate ꝑcussi st̃:
ꝙ cͥca parietẽ ab errantes. pal¬
pando in meridie crassis tene¬
bris obuoluti. iusto dei iudicio
subm̾si sunt. Sic dum elati ꝙ
maligni ob errant ad parie¬
tem scͥpturarũ. sensũ fidelem
qui ĩdomo simplicis cum qͦ
ẽ sermocinatio dei. ꝙ qui cor¬

Expanded text:
rebant, quod latebat, sapientia quae quaerebant, quod latebat, sapientia quae quaerebatur adfuit, et aperuit oculos eorum, ut intelligerent Scripturas, et suam, viso Domino, arguerent tarditatem. Sic enim prodest quaerendi studium, si aviditas ipsa sciendi referatur ad Christum. Sed nec ipse, nisi in fractione agnoscitur, quia mens Scripturarum, nisi refectio fidei aut morum detur animae, omnino non videtur. Quisquis enim ad voluptatem suam ingenii aut studii viribus, Scripturarum integritatem attentat, quasi a sacrario philosophiae exclusus, ab intelligentia veri alienus exstat. Nam et Sodomitae, dum angelos correptores malitiae, et viri justi hospites corrumpere voluerunt, caecitate percussi sunt: et circa parietem aberrantes, palpando in meridie crassis tenebris obvoluti, justo Dei judicio submersi sunt. Sic dum elati et maligni oberrant ad parietem Scripturarum, sensum fidelem, qui in domo simplicis, cum quo est sermocinatio Dei, et qui cor
Abbreviated transcription (Latin):
que solus aꝑit agnus qͥ occi¬
felicitatis seruũ reducet
ab errantẽ. frustra quis sͥ de
capacitate ingenii.de me¬
morie tenacitate. de assidu¬
rtate studii. de lingue uolu¬
bilitate blandit᷑. qr si ħ uin
ino fuerint. qͦ efficatiora ui¬
dentur. eo longus aberra¬
bunt. Nam ꝙ equus qͦ uelo¬
cius aberrat: eo tardus do¬
mũ qͥsqͥs insidet redit. Est
autẽ humilitati conuncta
simplicitas. qua discentrũ
intelligentia płimũ adui¬
uatur. humilitas enĩ his q̃
scribunt᷑ adoctorib adqui¬
escit. ꝙ simplicitas siqua
secus ac oportuit dicta ui¬
dent᷑. in partẽ meliorẽ fide¬
li interp̃tatione retorquet.
Ineptus enĩ ÷ qͥ scͥpturis a
quib instruendus ÷ aperit
dñari. ꝙ captiuato sensu
earũ. ad intellectũ suũ eas
intitur trahere repugnan¬
tes. Nam meis querere qd̾ ñ
habẽt. ꝓpͥum sensũ obstru¬
ligendũ que ꝓpħe loq̃bant᷑.
q̃rentes qd̾ ab erat amentib
ꝓpħarũ. ꝙ non attendentes
baritatis ardenti studio que¬

Expanded text:
quem solus aperit Agnus, qui occifelicitatis servum reduceret aberrantem. Frustra quis sibi de capacitate ingenii, de memoriae tenacitate, de assiduitate studii, de linguae volubilitate blanditur. Quia si haec in invio fuerint, quo efficaciora videntur, eo longius aberrabunt. Nam et equus quo velocius aberrat, eo tardius domum, quisquis insidet redit. Est autem humilitati conjuncta simplicitas, qua discentium intelligentia plurimum adjuvatur. Humilitas enim his, quae scribuntur a doctoribus, acquiescit; et simplicitas, si qua secus ac oportuit dicta videntur, in partem meliorem, fidei interpretatione retorquet. Ineptus enim est, qui Scripturis, a quibus instruendus est, appetit dominari, et captivato sensu earum, ad intellectum suum eas nititur trahere repugnantes. Nam in his quaerere quod non habent, proprium sensum obstruligendum quae prophetae loquebantur, quaerentes quod aberat a mentibus prophetarum, et non attendentes charitatis ardenti studio quae
Abbreviated transcription (Latin):
nio sapientis: qui confidunt
in dño intelligent u̾itatẽ.
Suꝑbis autẽ resistit d.
Qiis eo inuito pħabit᷑. aut
eo renitente in aliquo opti¬
nebit: humilitas ẽ ut nec ꝑso¬
nã docentis ꝯtẽpnat quis aut qͣmi¬
cũq scientiã. nͥ forte quã religio rep¬
bauit. Si ut dici solet ĩ uita muura
nicħ reste aggͣdim̃. ͥs adscientiã sũ
eo pueniet qͣui scientiarũ dñse &
in quo sc̃ om̃s sapientie chesauri ab¬
sconditi÷ hoc utiq moliri arduũ
nimis est &e difficilius ⁊ longe ma¬
lis quã ut fabłarũ utam̃ u̾bis cla¬
uam eripere de manu herculis.
immo certe longe minꝰ est qͣm¬

Expanded text:
i confidunt Domino intelligent veritatatem ; superbis autem resistit Deus . Quis eo invito philosophabitur? aut eo renitente in aliquo obtinebit? Humilitas est, ut nec personam docentis contemnat quis, aut quamcunque scientiam, nisi forte quam religio reprobavit. Si, ut dici solet, invita Minerva nihil recte aggredimur, quis ad scientiam sine eo perveniet, qui scientiarum dominus est, et in quo sunt omnes sapientiae thesauri absconditi? Hac itaque moliri arduum nimis est, et difficilius, et longe majus, quam, ut fabularum utamur verbis, clavam eripere de manu Herculis. Imo certe longe minus est q
Abbreviated transcription (Latin):
lingua malueris inquinari.
Nam ꝙ inmunda qͦ magis
mouent᷑: eo amplius fetent. Niri
prudentis dictũ agnosces. qr
uesanum tetigisse timent fu¬
guintq poetam qͥ sapiunt.
agitant pueri incantiq se¬
tunt᷑. Licet autẽ apud pͥuatos
aut serio iuuentes homo huiꝰ¬
modi. rectissime uideat᷑ inu¬
tilis. eo modus tñ ÷ incetu mul¬
titudinis: que hilaritatis& io¬
cularis leticie mat̾ia gaudet.
Optimũ eñĩ instrum̃tũ ÷ ad
risus conciliandos. & efficatior
qͥuis mimo. Ut uenenũ eiꝰ effu¬
gias pacientiã indicas auribꝰ
morẽ geras insano qͥ nulli par¬
cit. ⁊ si eum forte us repͥmere:
benignissime obsecra. ut indo¬
cendo aut disputando senten¬
cie plus aponat. ꝙ eam u̾boꝵ
deductione cõpenset. Nam qui
uerba reb ꝙ res temporis opor¬
timitati contemꝑat. modestis¬
simã tocius eloquentie regłam
tenet. Illa uͦ copia laudem
parit. cui i̾ntas uirtuti & om¬
nib officiis amica consentit.

Expanded text:
lingua malueris inquinari. lingua malueris inquinari. Nam et immunda quo magis moventur, eo amplius fetent. Viri prudentis dictum agnosces, quia Vesanum tetigisse timent, fugiuntque poetam, Qui sapiunt, agitant pueri, incautique sequuntur. Licet autem apud privatos, aut serio viventes, homo hujusmodi rectissime videatur inutilis, commodus tamen est in coetu multitudinis, quae hilaritatis et jocularis laetitiae materia gaudet. Optimum enim instrumentum est ad risus conciliandos, et efficacior quovis mimo. Ut venenum ejus effugias, patientiam indicas auribus, morem geras insano, qui nulli parcit, et si eum forte vis reprimere, benignissime obsecra, ut in docendo aut disputando sententiae plus apponat, et eam verborum deductione compenset. Nam qui verba rebus, et res temporis opportunitati contemperat, modestissimam totius eloquentiae regulam tenet. Illa vero copia laudem parit, cui veritas virtuti, et omnibus officiis amica consentit.
Abbreviated transcription (Latin):
bis huiꝰmodi qui totum lon¬
go detinent sermone diem.
& nicħ omino dicunt aut mi¬
nimũ. Lu defessus es audiendo.
ꝙ is nͥ uerbosior eẽt loquendo
ꝑfatigari potuerat. quo tam̃
tendat aut quid uelit: ñdum
intelligis. Tufinẽ expectas. ille
nondum mnitium fecit. ꝑfer
tñ ut uideas qua exiturus sic:
recollige tandem que contex¬
sõpnia uands fingentis sp̃es.
ut nec pes nec caput. uni red¬
datur forme. Turbati cerebri
hoĩem credas. ꝙ qui ex defectu
rõnis: lingũa continere non
possit. P utes eum noctes con¬
tinuare in sompnes. ꝙ sopita
rõne: melancoliam solã ineo
excitatam. Si forte miseratiõe
ductus ei modestiam ꝑsuase¬
ris. succendet᷑. ꝙ quelibet in
qu̾euis finget opprobria. cõ¬
pacientib ꝙ deridentib eque
conuiciabitur. nec amicus nec
hostis ab eo nͥ consputus ab ce¬
det. Si cepisti. ꝑferas necesse ẽ.
aut ꝓcacis lingue sustinebis
inuirias. Desiste gͦ. nͥ sordida

Expanded text:
bis hujusmodi, qui totum lonbis hujusmodi, qui totum longo detinent sermone diem, omnino dicunt, aut minimum. Tu defessus es audiendo, et is nisi verbosior esset, loquendo perfatigari potuerat; quo tamen tendat, aut quid velit, nondum intelligis. Tu finem exspectas, ille nondum initium fecit. Perfer tamen, ut videas qua exiturus sit; recollige tandem, quae contexsomnia, vanas Fingentis species, ut nec pes, nec caput uni Reddatur formae. Turbati cerebri hominem credas, et qui ex defectu rationis linguam continere non possit. Putes eum noctes continuare insomnes, et sopita ratione, melancholiam solam in eo excitatam. Si forte miseratione ductus, ei modestiam persuaseris, succendetur, et qualibet in quemvis finget opprobria, compatientibus et deridentibus aeque conviciabitur; nec amicus nec hostis ab eo, nisi consputus abscedet. Si coepisti, perferas necesse est, aut procacis linguae sustinebis injurias. Desiste ergo, nisi sordida
Abbreviated transcription (Latin):
quiu ñ tam similia ꝙͣ eadẽ
m̃ito dic̾ent᷑. Docere cur ita
non sit. non mͦ friuolum s ir¬
risione dignissimũ iudica¬
tur. Statim queritur an ueł
concionari. Dicunt se ut ꝑi¬
patheticũ non ermagoram
audiant conuenisse. Cũ tñ
de ambulatione ꝙ cͥcuitiõe
uiarum potius ꝙͣ diligenti
inuestigatione rerũ. ꝑtpathe¬
ticos imitent᷑. Si tñ hec ad
copiam eloq̃ntie cõꝑandam
exerceat᷑ disceptatio. ꝙ simi¬
lia & dissimilia conqͥrant᷑.
ex̾cicium qͥdem laudabile÷:
ꝙ quo aliquid ẽẽ conducibi¬
lius iuuentuti ñ facile dixe¬
rim. dum mͦ fallaciarũ nu¬
be multiplici sͥ nequaqͣm
ꝑstringi ocłos paciant᷑. Nicħ
enim utilus. nicħ ad głam
aut res adqͥrendas comodius
inuentuti quã eloquentia.
que ex eo płimum comꝑat᷑.
si rerum inmente. ꝙ more
copia sit u̾borum. Herba
namq ꝓferre reb incognitis:
desipientis potius ꝙͣ docentis
÷ aut discentis. Multos uide¬

Expanded text:
quin non tam similia, quam eadem quin non tam similia, quam eadem merito esse dicentur. Docere cur ita non sit, non modo frivolum, sed irrisione dignissimum judicatur. Statim quaeritur an velis concionari. Dicunt se ut Peripateticum, non Hermagoram audiant, convenisse; cum tamen deambulatione et circumitione viarum potius, quam diligenti investigatione rerum, Peripateticos imitentur. Si tamen haec ad copiam eloquentiae comparandam exerceatur disceptatio, et similia et dissimilia conquirantur, exercitium quidem laudabile est, et quo aliud esse conducibilius juventuti, non facile dixerim, dummodo fallaciarum nube multiplici, sibi nequaquam perstringi oculos patiantur. Nihil enim utilius, nihil ad gloriam aut res acquirendas commodius juventuti, quam eloquentia, quae ex eo plurimum comparatur, si rerum in mente, et in ore copia sit verborum. Verba namque proferre rebus incognitis, desipientis potius quam docentis est, aut discentis. Multos vide
Abbreviated transcription (Latin):
gere. q̃m ꝑnitiosa ẽ. & occidit.
Caue ne serpens sis: qͥ t̾ram cõ¬
medit om̃ib dieb uite sue.
Aiit ludendum aut fabulan.¬
dum aut disceptandnẽ tibi.
sam qui u̾bosior ẽ. uidet᷑ doc¬
tior. Nec eurandũ ÷ nñ aut qͥd
de quo sentiat aut ꝓferat ali¬
quis: dum loquatur. Nec re¬
fert qua quisq rõne nitatur.
dum ñ ĩstanciã s umbram
eius quisq dare sufficiat. & a
u̾um aut falsum. quid ꝓba¬
bile aut ñ ꝓbabile sit. frust᷑
queritur. cum om̃ib imago
ꝓbabiliũ p̃ferat᷑. Statue qd̾
nolueris. statim illud aliqua
similitudo euacuat. Nam
qd̾ optinet in umno simili:
uelis nolis inalio opti nebit.
Constat tñ qd̾ uero siile
sum uidetur ñ semꝑ falfũ
eẽ. Si ꝓpositoꝵ similiũ dissi¬
militudinẽ niteris aꝑire. rẽ
inanẽ agrederis. Aut enĩ te
uł clãmore p̃pecliet. aut suꝑ¬
fluam oꝑam deridebit: cum
omniũ similiũ aliqũã dissi¬
militudinẽ eẽ oporteat. Auo¬

Expanded text:
gere, quoniam perniciosa est, et occidit. gere, quoniam perniciosa est, et occidit. Cave ne serpens sis, quterram comedit omnibus diebus vitae suae. Aut ludendum, aut fabulandum; aut disceptandum est tibi. Nam qui verbosior est, videtur doctior. Nec curandum est, unde, aut quid, de quo sentiat, aut proi ferat aliquis, dum loquatur. Nec refert qua quisque ratione nitatur, dum non instantiam, sed umbram ejus quisque dare sufficiat. Quid verum aut falsum, quid probabile aut quid non probabile sit, frustra quaeritur, cum omnibus imago probabilium praeferatur. Statue quod volueris, statim illud aliqua similitudo evacuat. Nam quod obtinet in uno simili, velis nolis in alio obtinebit. Constat tamen quod vero simile sum videtur, non semper falsum esse. Si propositorum similium dissimilitudinem niteris aperire, rem inanem aggrederis. Aut enim te vel clamore praepediet, aut superfluam operam deridebit; cum omnium similium aliquam dissimilitudinem esse oporteat. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
ligeret᷑ effecit: arbitrat᷑ se me
ꝓpont płima que nec ipse pi¬
tagoras sufficeret explanare. In¬
t̾aum eadem replicat ꝙ reuol¬
uit. ꝙ quia non habet quo diũ¬
tat. laborat misere. idem terit.
ꝙ easdem circinat auras. Dum
eum ꝓcul audis. t̾cium cato¬
nẽ ecelo miraberis cecidisse.
Quẽlibet eñi hoĩem: attulisse
nidebitur. Si ꝓfessionẽ queris
aut artẽ: est gͣramaticus. rethor.
geomet̾ pictor. aliptes. augͣ.
cenobates. medicus. magꝰ. omĩa
nouit. ꝙ efuriente greculo: lon¬
ge p̃stantior. Nam ꝙ si uisseris.
ibit incelum. ꝙ dedalo doctior
te ipsũ quo uolueris in colum̃
ꝑ mane traiciet. Accede ut do¬
cearis. quid in scriptis suis au¬
ctores senserint diligenter in¬
quire. excute litt̾am. statim
increpabit duriciã tuam: ꝙ
asino archadie te dicet tardiorẽ.
Plumbo ebetior es. dum quid
in litt̾a latet int̾rogas. Lit̾a
imitilis ẽ: nec curandũ ÷ quid
loqͣtur. Si instas: monebis fu¬

Expanded text:
ligeretur effecit, arbitrantur se merligeretur effecit, arbitrantur se merproponit plurima, quae nec ipse Pythagoras sufficeret explanare. Interdum eadem replicat et revolvit. Et quia non habet, quo divertat, laborat misere, idem terit, « et easdem circinat auras; » dum enim procul audis, tertium Catonem e coelo miraberis cecidisse: quemlibet enim hominem, attulisse videbitur. Si professionem quaeras, aut artem, est: Grammaticus, rhetor, geometres, pictor, aliptes, Augur, schoenobates, medicus, magus: omnia novit, et esuriente Graeculo longe praestantior. Nam et si jusseris, ibit in coelum, et Daedalo doctior, te ipsum quo volueris incolumem per inane trajiciet. Accede ut docearis, quid in scriptis suis auctores senserint diligenter inquire, excute litteram; statim increpabit duritiam tuam, et asino Arcadiae te dicet tardiorem. Plumbo hebetior es, dum quid in littera latet interrogas. Littera inutilis est, nec curandum est, quid loquatur. Si instas, moneberis fu
Abbreviated transcription (Latin):
consistit ab oꝑe. ꝙ sap̃iam iurtꝰ
inseparabilit̾ comitat᷑. Uñ con¬
stat. q illiqͥ uerbis inherent:
malunt uideri qũã ẽẽ sapien¬
tes. Plateas circũeunt. terunt
limina doctioꝵ. questiuncłas
mouent. intricant uerba ut su¬
um ꝙ alienũ obducant sensum.
paratiores uentilare ꝙͣ examina¬
re si quid difficultatis em̾sit.
Nerentur tñ ꝓdere imꝑitiam
suam iactatores sapĩe nec ama¬
tores. ꝙ id qd̾ nesciunt. pͣuo pu¬
dore nescire qua querere ꝙ dis¬
cere malunt. Presertim si assĩt
alii. quib notum arbitrent᷑ qd̾
ipsi nesciunt. fastũ tñ eorum
ferre non pot̾is. de om̃i mat̾ia
loquunt᷑ subito. dnudicant
om̃s. culpant alios. se ipsos predi¬
cant. iactant se iuenisse deno¬
uo qd tritũ est abantiquis. &
testimoniolibroꝵ ꝑ etates mul¬
tas ad tempora nr̃a ꝑductum.
Nerba multiplicant. ut sepe
minꝰ intellecti sint onere ꝙ
multitudine uerboꝵ. quã rer̃
difficultate. Cum .N. ne intel¬

Expanded text:
consistit ab opere, et sapientiam virtus inseparabiliter comitatur. Unde constat, quia illi qui verbis inhaerent, malunt videri quam esse sapientes. Plateas circumeunt, terunt limina doctiorum, quaestiunculas movent, intricant verba, ut suum et alienum obducant sensum, paratiores ventilare quam examinare si quid difficultatis emersit. Verentur tamen prodere imperitiam suam jactatores sapientiae, non amatores, et id quod nesciunt, pravo pudore nescire, quam quaerere et discere malunt, praesertim si adsunt alii, quibus notum arbitrentur quod ipsi nesciunt; fastum tamen eorum ferre non poteris: de omni materia loquuntur subito, dijudicant omnes, culpant alios, se ipsos praedicant, jactant se invenisse de novo, quod tritum est ab antiquis, et testimonio librorum per aetates multas ad tempora nostra perductum. Verba multiplicant, ut saepe minus intellecti sint onere, et multitudine verborum, quam rerum difficultate. Cum enim ne intel
Abbreviated transcription (Latin):
accõmodata sit suꝑficies litt̾e:
multiplicitas mist̾ioꝵ irtͥnse¬
cus latet. ꝙ ab eadem re sepe
allegoria fidem. tropologia mores
uariis modis edificet. Anagoge
qͦ multiplicit̾ sursũ duc̃. ut
littera non mͦ uerbis s reb ipis
institutuat. At inlib̾alib dis¬
ciplinis uͥ nõ ress dumtaxat
u̾ba significant. qͥsqͥs pͥmo sen¬
su litt̾e contentus non ẽ: ab er¬
rare uidet᷑ mͥ. aut ab intelligen¬
tia u̾itatis quo ditius tenean¬
tur se uelle suos abduce audi¬
tores. Plane porphiriolũ mep¬
tum credo. si ita scͥpsit ut sen¬
sus eiꝰ intelligi nequeat nͥ a
ristotile. platone. ꝙ plotino
p̃lectis. Ualeat qnicũq me in
aliqũa disciplinã disponit
intricere cõpendio tali. Ego
siqͥden illã ieqͣr qui litt̾am
aꝑit. ꝙ quasi suꝑficie patefac¬
tã sensũ ut eta dicã historicũ¬

Expanded text:
accommodata sit super ficies litterae, accommodata sit super ficies litterae, multiplicitas mysteriorum intrinsecus latet. Et ab eadem re saepe allegoria fidem, tropologia mores variis modis aedificat. Anagoge quoque multipliciter sursum ducit, ut litteram non modo verbis, sed rebus ipsis instituat. At in liberalibus disciplinis, ubi non res, sed duntaxat verba significant, quisquis pro sensu litterae contentus non est, aberrare mihi videtur, aut ab intelligentia veritatis, quo diutius teneantur, se velle suos abducere auditores. Plane, Porphyriolum ineptum credo si ita scripsit, ut sensus ejus intelligi nequeat, nisi Aristotele, Platone et Plotino perlectis. Valeat quicunque me in aliquam disciplinam disponit introducere compendio tali. Ego siquidem illum sequar, qui litteram aperit, et quasi superficie patefacta, sensum, ut ita dicam, historicu
Abbreviated transcription (Latin):
obiciunt. ac si adomĩa qua
querunt᷑ sermo sit ad popłm
faciendus. Regłariter siqͥdem
respondet ꝙͣ q̃ratur ab eoli¬
neam recte disputandi igno¬
rat. Cet̾m cũ quis docendus
ẽ. illa sunt discenda dũtax¬
at que solutionis ꝓpositoꝵ.
ad minicłm p̃stunt. Unde
illos qͥ insingłis legunt oĩa.
ꝙ dĩ unũ q̃ritur initunt᷑
oĩa expedire. planũ ÷ recte
docentiũ formulã ñ tenere.
Aut enim nesciunt qͥs sit¬
recte docendi modus. aut dis¬
fimulatione officii uenditãt
forte ingenia sua ꝙ ut ait
cicero non qͥd ꝓposita discipli
doꝵ obtundũt ingenia. me¬
moriam tͣbant. & qͥ institu¬
endus erat tanta gͣuitate con¬
cutiunt. ut omiis reputet in¬
portabile qd̾ suscepit. Diuine
pagine libͦs qͦrũ singłi aꝑices di¬
uinis plem sunt sacͥmentis:
tanta gͣuitate legendos forte
concesserim. eo qd thesaurus
sp̃s sc̃i cuius digito scͥpti sũt:
omĩno nequeat exhauriri.
Licet enĩ ad unũ tm̃mͦ sensũ

Expanded text:
subjiciunt, ac si ad omnia quae subjiciunt, ac si ad omnia quae quaeruntur, sermo sit ad populum faciendus. Regulariter si quidem respondet quam quaeritur ab eo, lineam recte disputandi ignorat. Caeterum cum quis docendus est, illa sunt dicenda duntaxat, quae solutionis propositorum adminiculum praestant. Unde illos, qui in singulis legunt omnia, et dum unum quaeritur, nituntur omnia expedire, planum est recte docentium formulam non tenere. Aut enim nesciunt quis sit docendi modus, aut dissimulatione officii venditant forte ingenia sua. Et ut ait Cicero, non quid proposita disciplindorum obtundunt ingenia, memoriam turbant. Et qui instituendus erat, tanta gravitate concutiunt, ut onus reputet importabile, quod suscepit. Divinae paginae libros, quorum singuli apices divinis pleni sunt sacramentis, tanta gravitate legendos forte concesserim, eo quod thesaurus Spiritus sancti, cujus digito scripti sunt, omnino nequeat exhauriri. Licet enim ad unum tantummodo sensum
Abbreviated transcription (Latin):
cautus obseruat. sic diffici¬
les quis aut ascͥpturis aut
arõnib excitat questiones.
aut si aliud ꝓpofitũ:. ex in¬
dustria in eas quasi ex inci¬
denti ꝓlabitur. ꝙ si satisfac̾e
nonsufficis qr nemor qui
omĩa q̃ etiã ab imꝑitis q̃runt᷑
sufficiat explanare. statim
anmuit ocłis. distorquet uul¬
tũ. brachia iactat. clamat.
salit. ꝙ tͣnsfigͦatur gestib qͥ
in qͦuis histrione ł mimo
uideant᷑ in epti. Non utiq
satisfacies nͥ ei respondeas
u̾bis suis. ꝙ id tm̃ dicas qd̾
ꝯfueuit audire. Ipse tam̃
licet scrupulosior sit: tocius :
solutionis ignarus. In uno
tñ fortasse ÷. ꝓspexit cautius.
qd̃ in marsupio omĩa qͥb in¬
flatur ingessit. facile tn ⁊ qͣi
acu uesicam hanc ꝑforando.
qͥcqͥd loqͣcitatis infollib im¬
ꝑiti gutt᷑is resonabat: inter¬
dum uno sapientis u̾bulo
conqͥescer. Nec ad illos ad phi¬
losophand̾ credid̾im aptioreᷤ.
qͥ om̃i u̾bulo longam or̃onẽ

Expanded text:
cautus observat; sic difficicautus observat; sic difficiles quis aut a Scripturis, aut a rationibus excitat quaestiones, aut si aliud propositum est, ex industria in eas, quasi ex incidenti prolabitur. Et si satisfacere non sufficis, quia nemo est, qui omnia, quae etiam ab imperitis quaeruntur, sufficiat explanare, statim annuit oculis, distorquet vultum, brachium jactat, clamat, salit, et transfiguratur gestibus, qui in quovis histrione vel mimo videantur inepti. Non utique satisfacies, nisi ei respondeas verbis suis, et id tantum dicas quod consuevit audire. Ipse tamen licet scrupulosior sit, totius est solutionis ignarus. In uno tamen fortasse sibi prospexit cautius, quod in marsupio omnia, quibus inflatur, ingessit. Facile tamen, et quasi acu vesicam hanc perforando, quidquid loquacitatis in follibus imperiti gutturis resonabat, interdum uno sapientis verbulo acquiescit. Nec illos ad philosophandum crediderim aptiores, qui omni verbulo longam orationem
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib asscribunt. Magno
u̾bis auctoꝵ qui indifferent̾
nomina ꝓ reb. uł resꝓ nomi¬
nib pofuerunt. suã astruit
sentenciam uł errorẽ. Orum¬
⁊ hinc magna seminaria uir¬
gioꝵ. ꝙ colligit quisq quo
suam possit hesim ꝯfirmare.
A gen̾ib ꝙ spẽb nequaꝙͣ rece¬
ditu. s eo aplicab̾ undec̃q in¬
stitutꝰ fit sermo. Poeticum il¬
lum te subito mirab̾is inue¬
nisse pictorem. qui ad omĩa
que necessitas exigit: scit fortas¬
se simulare cup̃ssum. Besipit
tta rufus innenia a qua eum
teste coqͦ nullus casus au̾tit.
Nam qͥcqͥd agit rufus. nicħ
si fiet si tacet. hanc loqͥtur.
Cenat. ꝓꝓmat. poscit negat ĩ nu¬
it. una ÷ neuia. si non sit
nenia. mutus erit. Res illa
qua lib̾ior ẽ. licencia fingen¬
ai qd̾ uolueris. ꝙ minorẽ.
ex rei difficultate. aut dis¬
ceptantiũ imꝑitia c̾citudo.
Seꝑe sicut ad hostem impe¬
diendũ facilius salebras &
angustias tͣnseundi miles

Expanded text:
sermonibus ascribunt. Magno sermonibus ascribunt. Magno verbis auctorum, qui indifferenter nomina pro rebus, vel res pro nominibus posuerunt, suam astruit sententiam vel errorem. Oriuntur hinc magna seminaria jurgiorum, et colligit quisque quo suam possit haeresin confirmare. A generibus et speciebus nequaquam receditur, sed eo applicabit, undecunque institutus sit sermo. Poeticum illum te subito miraberis invenisse pictorem, qui ad omnia quae necessitas exigit, scit fortasse « simulare cupressum. » Desipit ita Rufus in Naevia, a qua eum, teste Coquo, necessitas avertit. Nam Quidquid agit Rufus, nihilsi flet, si tacet, hanc loquitur. Coenat, propinat, poscit, negat, innuit, una est Naevia: si non sit Naevia, mutus erit. Res illa qua liberior est licentia fingendi quod volueris, et minor ex rei difficultate, aut disceptantium imperitia, certitudo. Saepe sicut ad hostem impediendum, facilius salebras et angustias transeundi miles
Abbreviated transcription (Latin):
auctores multis modis uariis¬
q sermonib. ꝙ dum in diffe¬
renter uerbis uisi funt. ua¬
rias opinones munire u̾si
sunt. ꝙ litigiosis hominib
multã contendendi mat̾iam
reliquert̃. Iñ ⁊ qd̾ sensibilib
aliisq singłarib app̾hensis:
qm̃ hec sola u̾aciter ẽẽ dicunt᷑.
ea indiu̾sos status sub uehit.
ꝓ quoꝵ rõne in ipsis singłari¬
b sp̃alissima genalissima con-¬
stituit. Sunt qͥ more mathe¬
maticoꝵ formas abstrahunt.
ꝙ ad illas qͥcqͥd de unt̾sali¬
l dicit᷑. referunt. Alii discu¬
tiunt intellectus. ꝙ eos uniu̾sa¬
lium nominib censeri ꝯfirmãt:
fuerunt & qui uoces ipsas gn̾a
dic̾ent eẽ ꝙ sp̃es. s eorum iam
explosa sentencia ẽ: ꝙ facile
cũ auctore suo euanuit. Sunt
tñ adhuc qͥ dep̃hendunt᷑ ĩ ues¬
tigiis eoꝵ. licet erubescant au¬
ctorem uł sentenciã ꝓfiteri.
Solis nominib inherentes. ꝙ
reb ꝙ intellectib subtrahunt.

Expanded text:
auctores multis modis, variisauctores multis modis, variisque sermonibus; et dum indifferenter verbis usi sunt, varias opiniones invenire visi sunt, et litigiosis hominibus multam contendendi materiam reliquerunt. Inde est quod sensibilibus, aliisque singularibus apprehensis, quoniam haec sola veraciter esse dicuntur, ea in diversos status subvehit, pro quorum ratione in ipsis singularibus specialissima generalissimaque constituit. Sunt qui more mathematicorum, formas abstrahunt, et ad illas quidquid de universalibus dicitur, referunt. Alii discutiunt intellectus, et eos universalium nominibus censeri confirmant. Fuerunt et qui voces ipsas genera dicerent esse et species; sed eorum jam explosa sententia est, et facile cum auctore suo evanuit. Sunt tamen adhuc qui deprehenduntur in vestigiis eorum, licet erubescant auctorem vel sententiam profiteri, solis nominibus inhaerentes, quod rebus et intellectibus subtrahunt,
Abbreviated transcription (Latin):
que boeciũ latuit. ꝙͣ doctus
plato nesciuit. ꝙ quã iste
felici sorte. insecretis aristo¬
tilis nuꝑ iuuenit: Uet̾em
paratus ẽ solu̾e q̃stionem.
inqua laborans mundus
iam senuit. in qua plus
temporis consũptũ ÷ ꝙͣ in
adquirendo ꝙ regendo or¬
bis imꝑio consũpserit cesa¬
rea domus. plus effusum
pecume: quã in om̃ib di¬
uiciis suis possedit cresus.
hec enim tam diu multoᷤ
tenuit. ut cum hoc unum¬
in tota uita. quererent. tan¬
dem nec istud nec aliud. in¬
uenirent. Et forte ideo qr
curiositati. ñ sufficiebat¬
meis. qd̾ solum potuit inue¬
niri. Nam sicut in umbra
cuiꝰlibet corporis frustra soli¬
ditatis substantia querit᷑. sic
in his que intelligibilia sunt
duntaxat. ꝙ unuersaliter
concipi nec uniu̾saliter ẽẽ
queunt: solidioris existentie
sub̾a nequaꝙͣ inuenit᷑. Inhis
etatẽ terrere: nicħ agentis qꝙ
frustra laborantis ẽ. N ebule
siqͥdem sunt rerũ sugatium.
euanescunt. Expediunt hãc

Expanded text:
quae Boetium latuit, quam doctus quae Boetium latuit, quam doctus Plato nescivit, et quam iste felici sorte in secretis Aristotelis nuper invenit. Veterem paratus est solvere quaestionem, in qua laborans mundus jam senuit, in qua plus temporis consumptum est, quam in acquirendo et regendo orbis imperio consumpserit Caesarea domus, plus effusum pecuniae, quam in omnibus divitiis suis possederit Cresus. Haec enim tandiu multos tenuit, ut cum hoc unum tota vita quaererent, tandem nec istud nec aliud invenirent. Et forte ideo, quia curiositati non sufficiebateis, quod solum potuit inveniri. Nam sicut in umbra cujuslibet corporis, frustra soliditatis substantia quaeritur; sic in his quae intelligibilia sunt, duntaxat et universaliter concipi, nec tamen universaliter esse queunt, solidioris existentiae substantia nequaquam invenitur. In his aetatem terere, nihil agentis, et frustra laborantis est. Nebulae siquidem sunt rerum fugacium, evanescunt. Expediunt hanc
Abbreviated transcription (Latin):
examinationẽ in & rerũ
uentilationẽ ꝓgreditur. qͣsi
miles inucilis ẽ qui adu̾sus
exercitatũ ꝙ instructũ hostẽ
ꝓcedit exarmatus. Licet gͦ
aci ex̃ciciũ collo quentẽ uicis¬
sim fallere. ꝙ quasi in campi¬
doctoꝵ scola int̾ciues iocła¬
rem miliciã ex̾cere. S ubi
se colloq̃ntiũ intentio ad phi¬
sosophie sobrietatẽ erigit.
importunitates sophistice de¬
litescunt. Et si forte ab alteru¬
tra parte emerserint. sic a
sapientib corripnint᷑. ficut
ire publica inter conthen¬
tes dolus malignantiũ eoher¬
cetur. Cet̾m uerba reb. res
temporib contemꝑare. &
int̾uenientes fallacias pru¬
denter arguere: ñ paucoꝵ
dierũ ẽ aut leiuis oꝑa. Nñ
iniuris dictionẽ cor̃ tota con¬
cesserit. Nt enĩ ait qͥdam
u̾bis namq manentib nom̃
excidit. garcio quisq duas
postꝗͣ scit iungere partes.
sic stat. sic łqͦuit᷑ uelut om̃s
nou̾rt artes. De gen̾ib ꝙ sp̃e¬
bus nouam affert sentenciã

Expanded text:
rerum ventilationem progreditur, quasi miles inutilis est, qui adversus exercitatum, et instructum hostem, procedit exarmatus. Licet ergo ad exercitium colloquentem vicissim fallere, et quasi in campidoctorum schola, inter cives jocularem militiam exercere; sed ubi se colloquentium intentio, ad philosophiae sobrietatem exigit, importunitates sophisticae delitescunt. Et si forte ab alterutra parte emerserint, sic a sapientibus corripiuntur, sicut in republica inter contrahentes, dolus malignantium coercetur. Caeterum verba rebus, res temporibus contemperare, et intervenientes fallacias prudenter arguere, non paucorum dierum est, aut levis opera. Unde in jurisdictionem eorum tota concesserit. Ut enim ait quidam verbis namque manentibus nomen excidit Gartio quisque duas postquam scit jungere partes, Sic stat, sic loquitur velut omnes noverit artes. De generibus et speciebus novam affert sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
sint qdiscendi claues &
que phantib adintuendam
sp̃em t̾itatis iam eo tenden¬
tis expediunt: senex carnoten¬
fis paucis exp̃sit. Et licet metͥ
eiꝰ suauitate ñ capiar. sensũ
gͦ. Mens humił. studiũ q̃ren¬
di. uita quieta scrutiniũ taci¬
tũ. pauꝑtas. t̾ra aliena. ħ re¬
serare solent multis. obscura
legendo. humilib nãq dat

Expanded text:
sint discendi claves, quae philosophantibus ad intuendam speciem veritatis, viam eo tendentis expediunt, senex Carnotensis paucis expressit. Et licet metri ejus suavitate non capiar, sensum ergo: Mens humilis, studium quaerendi, vita quieta Scratinium tacitum, paupertas, terra aliena, Haec reserare solent multis obscura legendo. Humilibus namque dat
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ dictũ ÷ militẽ eg̾e
ñ licet. cui dum militat. mi¬
licie sue p̾stant᷑ stipendia. ꝙ cũ
necessitas exigit de publico
ꝑrouidentur.
i uͦ contra ꝓhibitionem
iohannis & legitimas
sanctiones infurta dilabit᷑ ꝙ
rapinas: durius castigandus
ẽ. ut qui semꝑ ferrũ duraq
tractauit. ꝙ ita cohibenda est
audacia eiꝰ: ut inse ipso discat
qͣnta aĩaduersione feriendi
sint qui legẽ inpugnant. qu̾a
susceꝑant defendendã. Sicut
enĩ multis immunitatibꝰ ꝙ
eminentiorib pͥuilegiis milicia
gaud ita acerbiorib penis
sub denda ẽ. si sua demeruisse
pͥuilegia conuincat᷑. Nec in ea
sͥ parte ꝓdest ignorancia ii¬
ris. cũ ꝙ si iura publica ꝑ mit¬
tatur. suum tñ officiũ ñ liceat
ignorare. licet enim sac̾dos
in ordinatione ordinis sui dif¬
ficultatẽ ignoret. eo ipso qd̾ si¬
ne contradictione oneroso suc¬
cedit officio: sucepti sac̾docii
onera cogitur sustin̾e. Si uero

Expanded text:
Sicut enim dictum est, militem egere Sicut enim dictum est, militem egere non licet, cui dum militat, militiae suae praestantur stipendia, et cum necessitas exigit, de publico providentur.Si vero contra prohibitionem Joannis, et legitimas sanctiones, in furta dilabitur et rapinas, durius castigandus est, ut qui semper ferrum, duraque tractaverit: et ita cohibenda est audacia ejus, ut in se ipso discat quanta animadversione feriendi sint, qui legem impugnant, quam susceperant defendendam. Sicut enim multis immunitatibus et eminentioribus privilegiis militia gaudet, ita acerbioribus poenis subdenda est, si sua demeruisse privilegia convincatur. Nec in ea sibi parte prodest ignorantia juris, cum etsi jura publica permittantur, suum tamen officium non liceat ignorare. Licet enim sacerdos in ordinatione ordinis sui difficultatem ignoret, eo ipso quod sine contradictione oneroso succedit officio, suscepti tamen sacerdotii onera cogitur sustinere. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ liceti Sane aut plus ÷ aut
ñ minus qd̾ milites faciunt. qͥ
ñ cedulã s gladiũ offerurt. ꝙ
quasi pͥmicias officii redimũt
ab altari. unde eccłie iꝑpe¬
tuum famulent᷑. Nam sicur
eis ꝓ eccłia płimmũ ita contra
eccłiam licet nicħ. Refeit lu¬
cas qd̵ milites ut baptizaren¬
tur accesserunt ad ioħ̾em:
int̾rogantes. Magister qͥd faci¬
emus ꝙ nos: Et ait illis. Ne¬
minẽ concuciatis. neq calũp¬
mam faciatis. ꝙ contenti esto¬
te stipendiis ur̃isi fidelis sermo
ꝙ omni acceptione dignus.
qui deceat p̃ambulum grẽ. p̃
conẽ ueritatis. dñi p̃cursorẽ.
Nouerat enim manũ mili¬
tarẽ ꝓmꝑtam adiniurias.
rapinis assuetam. ꝙ cui nũ¬
quã aut raro sufficiunt sua:
qͥn appetat aliena. Concussio¬
ne gͦ ꝓhibita exclusit iniuri¬
as. rapinas ext̾minauit. exclu¬
sa calumpnia. Auariciã qͦ
dãpnauit. dũ p̃cepit unuquẽ¬
q contentũ ẽẽ stipendiis suis.

Expanded text:
ri non licet. Sane aut plus est, aut ri non licet. Sane aut plus est, aut non minus, quod milites faciunt, qui non schedulam, sed gladium offerunt, et quasi primitias officii redimunt ab altari, unde Ecclesiae in perpetuum famulentur. Nam sicut eis pro Ecclesia plurimum, ita contra Ecclesiam licet nihil. Refert Lucas quod milites ut baptizarentur accesserunt ad Joannem, interrogantes: Magister quid faciemus et nos? Et ait illis: Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis, et contenti estote stipendiis vestris . Fidelis sermo, et omni acceptione dignus , qui deceat praeambulum gratiae, praeconem veritatis, Domini praecursorem. Noverat enim manum militarem promptam ad injurias, rapinis assuetam, et cui nunquam aut raro sufficiunt sua, quin appetat aliena. Concussione ergo prohibita, exclusit injurias, rapinas exterminavit, exclusa calumnia. Avaritiam quoque damnavit, dum praecepit unumquemque contentum esse stipendiis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
teneri uident᷑ eccł̃ie ex sacram̃¬
to sollempni. qi iam ex consue¬
tudine plerumq ñ p̃statur.
nullus tñ ẽ qͥ sacͣmento tacito
ł exp̃so eccłie ñ teneat᷑ obnoxius.
Et forte ideo cessat sollempnitas
uiram̃ti. qr adhoc om̃s inuitat
ꝙ coartat necessitas officii. & sin¬
ceritas fidei. Inde iam in oleuit
consuetudo sollempnis. ut ea
ipsa die qua quisq militari
cingło decoratur: eccłam sollẽp¬
niter adeat. gladioq suꝑ altare
posito & oblato: quasi celebri ꝓfes¬
sione facta se ip̃m obsequio alta¬
ris deuoueat. & gladii id ÷ of¬
ficii sui uigem deo spondeat
famulatũ. ¶Neq necesse ÷ ut hoc
ꝓfiteatur uerbo. cum legittima
ꝓfessio milicie: facto eius uideat᷑
inserta. Quis enim in homine
illit̾ato ꝙ qͥ magis arma debeat
nosse ꝙͣ. litt̾as. ꝓfessionẽ exigat
litteratã: Nam ep̃i ꝙ albates ꝓ¬
fessione scͥpta ł dicta: ad fidem
ꝙ obedienciã uident᷑ artari.
Et re uera artant᷑. qr deo menti¬

Expanded text:
teneri videntur Ecclesiae ex sacramento solemni, quia jam ex consuetudine plerumque non praestatur, nullus tamen est qui sacramento tacito vel expresso Ecclesiae non teneatur obnoxius. Et forte ideo cessat solemnitas juramenti, quia ad hoc omnis invitat et coarctat necessitas officii, et sinceritas fidei. Unde jam inolevit consuetudo solemnis, ut ea ipsa die qua quisque militari cingulo decoratur, ecclesiam solemniter adeat, gladioque super altare posito et oblato, quasi celebri professione facta, se ipsum obsequio altaris devoveat, et gladii, id est officii sui, jugem Deo spondeat famulatum. Neque necesse est ut hoc profiteatur verbo, cum legitima professio militiae facto ejus videatur inserta. Quis enim in homine illitterato, et qui magis arma debeat nosse quam litteras, professionem exigat litterarum? Nam episcopi et abbates professione scripta vel dicta, ad fidem et obedientiam videntur arctari. Et revera arctantur, quia Deo menti
Abbreviated transcription (Latin):
erant auspicia regis sui. uicto¬
res futuri uł ꝓpterea qd ex suꝑ¬
sticione. uł fide aminũ uincen¬
di ceꝑant. Nam ꝙ miseratio
infantis eostenebat. quem si
uicti essent: captiuim de rege
facere uidebant᷑. Conserto itaq
p̃lio: magna cede illiricos fude¬
runt. ostendentes hostib suis:
pͥore bello regem ñ uirtutẽ ma¬
cedonib defuisse. Quanti ergo
ẽẽ debet iam ꝓuectus etate ꝙ
dignitate. si tanti habet᷑ utibq
ꝓuehendus: licet autẽ durins-¬
cłe uideatur tractare popłm.
ammos mitigare. Memini me
causa uisitandi dũm adrianũ
pontificẽ .iiii. qui me inult̾io¬
rẽ familiaritatẽ admiserat.:
ꝓfectũ inapuliam. Mansiq
cũ eo beneuenti. ferme tres men¬
ses. Cum itaq ut sieri solet int̾¬

Expanded text:
erant auspicia regis sui; victoerant auspicia regis sui; victores futuri vel propterea, quod ex superstitione vel fide animum vincendi ceperant. Nam et miseratio infantis eos tenebat, quoniam si victi essent, captivum de rege facere videbantur. Conserto itaque praelio, magna caede Illyricos fuderunt, ostendentes hostibus suis, priore bello regem, non virtutem Macedonibus defuisse. Quanti ergo esse debet jam provectus aetate et dignitate, si tanti habeatur utroque provehendus? Licet autem duriuscule videatur tractare populumalium animos mitigare. Memini me causa visitandi dominum Adrianum pontificem quartum, qui me in ulteriorem familiaritatem admiserat, profectum in Apuliam, mansique cum eo Beneventi ferme tres menses. Cum itaque, ut fieri solet int
Abbreviated transcription (Latin):
ade inquit salomon
ad formicam opiger. ut
ꝓuidentia habeat᷑. At philo¬
sophus uirũ politicũ mittit
ad apes. ut ab illis suum discat
officium. cui si tirii ad qͥeuissẽt:
nequaꝗͣ. luxurie indulsissent.
ꝙ de gentis ꝑpetua in columita¬
te gauderent.S qr uitiũ inmu¬
liere dña radicauit: effemina¬
ti ciues sub dipxerunt colla uir¬
tuti. Porro ꝙ si inofficio uirtu¬
tũ sit remissior pͥncipatus: co¬
lendus tñ ẽ. & sicut apes in humiᷤ
regẽ suum aitollunt: ita sub¬
non sit: om̃imodũei exhibea̾t
famulatũ. Nam & si laboret ui¬
tiis. ferendus ẽ tanqũã in quo
salutis auspicia ꝓuincialib
extant. Rege incolumi: mens
om̃ib una. ami̾so. ruꝑe fidẽ Illiri¬
ci ⁊ t̃tescotidiano excicio ĩdurati gła
bellice laudis finittimos macedo¬
nes terrebant. qͥp̃lio pulsi. rege
suo regis defuncti filio incunis
ꝓplato. & pone aciem posito: acriꝰ
certam̃ repetiere. tanquã ideo
uicti fuissent. qd̾ bellantib defu¬

Expanded text:
ade, inquit Salomon, ad formicam, o piger, ut providentia habeatur . At philosophus virum politicum mittit ad apes, ut ab illis suum discat officium: cui si Tyrii acquievissent, nequaquam luxuriae indulsissent, et de gentis perpetua incolumitate gauderent. Sed quia vitium in muliere domina radicavit, effeminati cives subduxerunt colla virtuti. Porro etsi in officio virtutum sit remissior principatus, colendus tamen est: et sicut apes in humeris regem suum attollunt, ita subnon sit, omnimodum ei exhibeant famulatum. Nam etsi laboret vitiis, ferendus et tanquam in quo salutis ausincolumi mens omnibus una; Amisso, rupere fidem. Illyrici et Thraces, quotidiano exercitio indurati, gloria bellicae laudis finitimos Macedones terrebant, qui praelio pulsi, rege suo regis defuncti filio in cunis prolato, et pone aciem posito, acrius certamen repetiere, tanquam ideo victi fuissent, quod bellantibus defu
Abbreviated transcription (Latin):
s quasi hostes ꝑniciosissimi
studiosius deuitandi. quia
tuñdi sunt etiam cum do¬
na ferunt. Qui gͦ aroma¬
ta bonoꝵ oꝑumaurtutis
aurum. argentũ eloq̃ntie.
cogitationũ pignienta.
ungenta miscdie. ꝙ utñsi¬
lium suoꝵ aptitudiñostn̾¬
tat ꝙ decorem. ꝙ si qua in
thesauris bone conscĩe cau¬
tius ꝙ utilius reponuntur:
audiat u̾bum dñi sciatq
ꝓ certo q omĩa que mili¬
tare uidebant᷑ ad głam:
confusionis stipendium
ꝙ mortis acceptura sunt. Ipsa¬
q etiã filioꝵ successio babilo¬
alias m̾itum uirtutis hñt
ꝙ fructũ. dũ in anis głe cau¬
sa funit. inutilia sunt acto¬
ri. Iustus enĩ remunator
hypocritas asꝑnat᷑. ꝙ soluis
u̾itatis in bono cultũ accep¬
tat cuiꝰ ocłi nullo fuco nulla
malicia p̾stringi possunt.
qr uidet in abditis. ꝙ cordi¬
um ꝓfunda scrutat᷑. sp̃es
discerint areb. ne qua sub
erato mendosũ tinniat au¬
ro. unde & hypocrisis nom̃

Expanded text:
sed quasi hostes perniciosissimi sed quasi hostes perniciosissimi studiosius devitandi, quia timendi sunt etiam cum dona ferunt. Qui ergo aromata bonorum operum, virtutis aurum, argentum eloquentiae, cogitationum pigmenta, unguenta misericordiae, et utensilium suorum aptitudinem ostentat et decorem, et si qua in thesauris bonae conscientiae cautius et utilius reponuntur, audiat verbum Domini, sciatque pro certo, quia omnia quae militare videbantur ad gloriam, confusionis stipendium et mortis acceptura sunt. Ipsaque etiam filiorum successio, Babyloalias meritum virtutis habent et fructum, dum inanis gloriae causa fiunt, inutilia sunt auctori. Justus enim remunerator hypocritas spernit, et solius veritatis in bono cultum acceptat, cujus oculi nullo fuco, nulla malitia praestringi possunt, quia videt in abditis, et cordium profunda scrutatur. Species discernit a rebus, Ne qua sub aerato mendosum tinniat auro. Unde et hypocrisis nomen