comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ ferunt. Nam .xiiii. uicoscũ
uico iugario consũptos fuisse. memorię
proditũ est. Hinc iam bellũ ciuile cõ¬
mit titur. quod magnis iam dudũ dissen¬
si ombus ac molitionibus parabatur.
Nam rediens cęsar uictor ex gallia. decer¬
ni sibi absenti alterũ consulatũ poposcit.
C ontradictũ est marcello consule. adniten.¬
te pompeio. Deinde decretũ ẽ. asena¬
tu. lit in urbem cęsar non nisi dimisso
exercitu uenir&. & ex marcelli consu¬
lis auctoritate. ad legiones quȩ apud lu¬
creiam erant pomp̾eius cũ imperio mis¬
sus est. Cȩsar rauennã sese contulit.
marcus antonius & publius cassius tri¬
buni prebis procȩsare intercedentes.
int̾dicente. lentulo consule. curia foroq
prohibiti. ad cesarem profecti sunt. curi¬
one simul cȩlioq comitantibus. Cȩsar
rubicone flumine transmeato. mox in
arminiũ uenit. quinq cohortes quas tẽ
solas habebat. cũ quibus ut ait liuius

Expanded text:
Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae proditum est hinc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exercitu ueniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius,
Abbreviated transcription (Latin):
angustias. Refusa continuo clade cim¬
brorũ. magnis elata prouentibus. priorũ
oblita defectuũ. Hanc deinde recentissi¬
me prosperitatis iactantiam. italicũ
ursus post hanc domesticã intestinãq ꝑ¬
nitiem qua usq ad medullas pene eiusce¬
rata & exesa est. paribus prope modũ
spacus temporũ. non solũ reparata uerũ
& iam extentata est. cũ lucullus asiam.
pompeius hispaniam. cęsar galliã domu¬
it. romanũq imperium usqͦ ad extremos
propemodũ terre t̾minos propagatũ c̃.
anc nunc amplissimã dilationẽ. uastissima
runa consequitur. Apud parthos enĩ
consul romanus occiditur. exercitꝰq dele¬
tur. atrocissimũ illud pompeii & cesaris
bellũ ciuile conscribitur. Inter hȩc roma
ipsa repentino correpta incendio concre¬
matur.
NOsiquidem aburbe condita
occ. in certũ unde conerctus plurimã
urbis partem ignis inuasit. Neq umquã
antea tanto incendio correptã ac uastãc

Expanded text:
angustias, refusa continuo clade Cimangustias, refusa continuo clade Cimbrorum, magnis elata proventibus, priorum oblita defectuum est. Hanc deinde recentissimae prosperitatis jactantiam Italicum Rursus post hanc domesticam intestinamque perniciem, qua usque ad medullas pene eviscerata et exesa est, paribus propemodum spatiis temporum non solum reparata, verum etiam extenta est, cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galliam perdomuit, Romanumque imperium usque ad extremos propemodum terrae terminos propagatum est. Hanc nunc amplissimam dilatationem vastissima ruina consequitur. Apud Parthos enim consul Romanus occiditur, exercitusque deletur, atrocissimum illud Pompei et Caesaris bellum civile conseritur, et inter haec Roma ipsa repentino correpta incendio concrematur. anno siquidem ab Vrbe condita DCC incertum unde concretus plurimam Vrbis partem ignis inuasit, neque umquam antea tanto incendio correptam ac uastatam
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ꝑsequi intendit. eumq circũ uentũ
ac frustra colloquiũ eius petentẽ in ter¬
fecit. quã uis uiuũ auferre m aliuss&.
pauci noctis beneficio liberati charras
confugerunt. Cognita clade romano¬
rũ multȩ orientis prouincie. a socie tate
& fide populi romani defecissent. nisi
cassius collectis exfuga militibus paucis.
intumescentẽ siriam egregia animiuir¬
tute ac moderatione pressiss&. qui anthi¬
ocũ copiasq eius ingentes proelio uicit &
int̾fecit. Parthos quoq ab horode insyri¬
am. missos iamq ingressos antiochiam
bello expulit. ducemq eorũ sagen inter¬
fecit. Igitur romani status agitur semꝑ
alt̃na mutatio. & uelut forma oceani
maris quȩ omi die dispar. nunc succiduis
ꝑ .uii. dicͦs at tollitur incrementis. nunc
insequentibus totidem diebus dampno &
de proximis ordiar cimbris tigurinisq uin¬
centib. cũ apud rhodanũ flumen romanus
exercitus periit. arctissimas roma sensit

Expanded text:
sum persequi intendit eumque circumuentum sum persequi intendit eumque circumuentum ac frustra conloquium eius petentem interfecit, quamuis uiuum auferre maluisset. pauci noctis beneficio liberati Carras confugerunt. cognita clade Romanorum multae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani defecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam bello expulit duoemque eorum Osagen interfecit. Igitur Romani status agitur semper alterna mutatio et uelut forma. Oceani maris, quae omni die dispar nunc succiduis per septem dies attollitur incrementis nunc insequentibus totidem die bus naturalide proximis ordiar, Cimbris Tigurinisque uincentibus cum apud Rhodanum flumen Romanus exe
Abbreviated transcription (Latin):
intactã reliquerat. in palestinã deuer¬
tit. hierosolimã adiit. templũ ꝑuadit.
opes dirimit. Inde ꝑ me sopotamiã ten¬
dens in parthiam. quacũq it̃ habuit so¬
cus ciuitatib auxilia indixit. pretia ex¬
igit. Moxq ut cufraten transiit. ilico
bogosen legatũ abhorode rege partho¬
rum ad se missũ obuiũ habuit. aquo uo¬
hement̃ increpatus ẽ. cur contra foedus
luculli & pompeii auaritia inductꝰ cu¬
fraten transierit. Quam obrem sine
mora futurũ. ut pro auro parthico se¬
rico ferro oneraretur. Itaq cũ prope
charras uentũ essce. parthi subito in¬
gruentes cũ sorena & sillatea prefectis.
sagittis oppressere romanos. Cecide¬
re ibi plurimi senatores. aliquot & iam
consulares & pretorii uiri. crassus quoq
filius crassi lectissimꝰ inuenis inacie occis
est. Prȩterea .iiii. cohortes cũ uargunteio
legato. medis de prehensȩ cãpis & int̾¬
fecte sunt. Sorenas rapto equitatu cras¬

Expanded text:
intactam reliquerat, in Palaestinam deuerintactam reliquerat, in Palaestinam deuertit, Hierosolymam adit, templum peruadit, opes diripit. inde per Mesopotamiam tendens in Parthiam, quacumque iter habuit sociis ciuitatibus auxilia indixit. pretia exegit moxque ut Euphraten transiit, ilico Vagesen, legatum ab Horode rege Parthorum ad se missum, obuium habuit, a quo uehementer increpitus est, cur contra foedus Luculli et Pompei auaritia inductus Euphraten transierit. quamobrem sine mora futurum, ut pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. itaque cum prope Carras uentum esset, Parthi subito ingruentes cum Surena et Silacea praefectis sagittis oppressere Romanos. cecidere ibi plurimi senatores, aliquot etiam consulares et praetorii uiri; Crassus quoque filius Crassi, lectissimus iuuenis, in acie occisus est. praeterea quattuor cohortes cum Vargunteio legato mediis deprehensae campis et interfectae sunt. Surenas rapto equitatu Cras
Abbreviated transcription (Latin):
tunc cũ hȩcͫ ip̃sa sustinebat. de illis tempo¬
ribus iudicar&. responder& ut arbitror
dicons. sic me illa tunc febris exanguem
reddidit. ac frigidam fecit. ut & iam hȩc
quȩ om̃s pene constrinxit ferue facers
uel cõmouere nequiuerit. Atq ita me
romani inclinauerunt. ut nec ad gothos
surgam. sedne ipsa quidẽ roma clades
quas intulit eͣuitauit. Exercite diu
auctȩq sunt ꝑ totos mundi cardines
pottͦntie ducũm . uiresq legionũ. quȩ
in sese concurrentes eius dampno uince¬
rent. cuius periculo uincerentur. Nã
uictorẽ cȩsarem de gallia reuersũ. ciui¬
lia bella comitata sunt. aliaq grauis¬
sima mala. int̾fecti apud parthos crassi¬
& trucidati exercitꝰ precessert̃.
N No aburbe condita. de lxuii.
crassus in consulatu collega pompeii
prouintiã sortitꝰ in parthos. homo in¬
explebilis cupiditatis. audita in hie roso¬
limis templi opulentia quã pompeius

Expanded text:
tunc, cum haec ipsa sustinebat, de illis tempotunc, cum haec ipsa sustinebat, de illis temporibus iudicarit, responderet ut arbitror dicens: \'sic me illa tunc febris exsanguem reddidit ac frigidam fecit, ut etiam haec, quae omnes paene perstrinxit, feruefacere uel commouere nequiuerit, atque ita me Romani inclinauesurgam. Sed ne ipsa quidem Roma clades quas intulit, evitavit. Exercitae atque diu actae sunt per totos mundi cardines potentiae ducum, viresque legionum: quae in sese concurrentes, ejus damno vincerent, cujus periculo vincerentur. Nam victorem Caesarem, de Gallia reversum, civilia bella comitata sunt, aliaque gravissima mala, intet trucidati exercitus. praecesserunt..... Anno ab Vrbe condita DCXCVII Crassus in consulatu collega Pompei prouinciam sortitus in Parthos, homo inexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Irruit enĩ in ea repentino impetu
romanus exercitus. uelut fortissim o cor
pore fortior lues. quȩ tanto grauius
accenditur. quanto inpatientius tolerat᷑
ciebat misera cũ instante gladio profite¬
ri sponsionẽ seruitutis aet̾nę. auulsis
insuꝑ ossibus cogerẽtur. Sciebat ut dixi
notam illam omibusq suauissimã uelut
aque gelidȩ dulcedinẽ libertatis.
Quant᷑õq eam magis subtrahi intellige¬
bat. tanto auidius desiderabat. Hincͦ
illa tam frequens contra uetita prȩsũ¬
tio inuadebat᷑. prodefendenda libertate im¬
portuna libertas. prereptaq insaciabilit̾ po¬
tiundi licentia. quã male conceptã ꝑniciem
restinguere uidebatur augebat. Hinc roma¬
nus ante pugnã insidiatorꝰ angustior. hinc
inpugnã hostis infestior. hinc post pugnam
uictor inmitior. hinc omĩa addomandam
inp̃acientiã crudescentia. hinc iam nec
remediis credebatur. Itaq sunt̾rogare
possim hanc de qua loquimur nationẽ qͥd

Expanded text:
cat. Irruit enim in eam repentino impetu cat. Irruit enim in eam repentino impetu Romanus exepori fortior lues, quae tanto grauius accenditur, quanto inpatientius toleratur. sitiebat misera, cum instante gladio profiteri sponsionem seruitutis aeternae auulsis insuper obsidibus cogeretur; sitiebat, ut dixi, notam illam omnibusque suauissimam uelut aquae gelidae dulcedinem libertatis, quantoque eam magis subtrahi intellegebat, tanto auidius desiderabat. hinc illa tam frequens contra uetita praesumptio: inuadebatur pro defendenda libertate inportuna libertas praereptamque insatiabiliter potiundi licentiam, quod male conceptam perniciem restinguere uidebatur, augebat. hine Romanus ante pugnam insidiator argutior, hinc in pugna hostis infestior, hinc post pugnam uictor immitior, hinc omnia ad domandam inpatientiam crudescentia, hinc iam nec remediis credebatur. itaque si interrogare possem hanc de qua loquimur nationem, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tamen qui ad in eidendas uenas fontis sub
optentu aggeris ÷ftiꝰ coniculos ꝑfodietam
reꝑtos in abstrusa meatus aquarũ ꝓmulta
diuidendo tenuari insem & ipsis consumiq
fecerunt. Oppidani fonte siccato. ultin
desperatione correpti. deditionẽ sui
daciam ual& propositũ punitionis exẽ¬
plu. cũ ipsa miseri presens forma uiuen¬
tis. ad recordationẽ ammon& conscios.
& ad sciscitationt̃ cogit ignaros. Ex hau¬
stis utiq atq edomitis gallis. securus cȩsar
cũ legionibus initaliam redut. nullos
post se gallorũ motus ꝑtimescens certo¬
se sciens minime aliquos qui uel moueri
audeant. uelsi moueantur timendi sun
reliquisse. Constitui nunc ante oculos
uelim exanguẽ defectamq galliam.
post illas ardentissimas febres inter nos¬
quȩ estus uitaliũ molliora torrentes
utꝰ sese habeant. quanta macie quantoq¬
pallore sit. quã dimissã ac resoluta iac&
qua ipsos quoq necessarii officii motus

Expanded text:
tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, repertos in abstruso aquarum meatus per multa diuidendo tenuari in semet ipsis consumique fecerunt. oppidani fonte siccato ultima desperatione correpti deditionem sui daciam valet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma viventis, et ad recordationem admonet conscios, et ad sciscitationem cogit ignaros. Exhaustis atque demolitis Gallis, securus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus se sciens minime aliquos, qui uel moueri audeant uel si moueantur timendi sint, reliquisse. constitui nunc ante oculos uelim exsanguem defectamque Galliam, post illas ardentissimas febres internosque aestus uitalium meliora torrentes ut sese habeat, quanta macie quantoqpallore sit, quam demissa ac resoluta jaceat, quam ipsos quoque necessarii officii motus,
Abbreviated transcription (Latin):
exoppido : quibus sine periculo prelian¬
tibus. romani quã uis ꝑtinacit̾ obsisterent.
crebriusq sua ederont. cõplures tamen
trucidantur. Igitur extruitur agger
& turris pedũ .lx. cuius uertox equ̾are
ad fontis locũ possit. ut uol aeque¬
tela iaci quȩant. uel precipitata de suꝑ saxo¬
rũ uolumina non timeri. Oppidani autem
ubi exanimari siti non solum peccora sua.
uerũ & iam infirmiores hominũ aetates ui¬
dent. cupas pice sȩuo & scindulis repletas
ac de inde inmisso igne inprona precipi¬
tant. easq ipsi toto oppido effusi subsequun¬
tur ardentibus machinis. Cũ graue proe¬
liũ sui cȩsar ac periculosum uider&. cohor¬
tes incircuitu oppidi ire uelocit᷑ ꝑ occultũ
imperat. atq undiq subito uastum clamo¬
rem attollere. Quo facto. confternati
oppidam du recurrero admumendũ op¬
pidũ uolunt. ab oppugnatione turris uel
demolitione aggeris recosserunt. Illi

Expanded text:
ex oppido. quibus sine periculo proelianex oppido. quibus sine periculo proeliantibus Romani quamuis pertinaciter obsisterent crebriusque succederent, conplures tamen trucidantur. igitur exstruitur agger et turris pedum sexaginta, cuius uertex aequare ad fontis locum possit, ut uel etela conici queant uel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas pice sebo et scindulis repletas ac deinde inmisso igne in prona praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes in circuitum oppidi ire uelociter per occultum imperat atque undique subito uastum clamorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi
Abbreviated transcription (Latin):
debat. duab partibus ꝑ abrupta latera
non paruo flumine cingebatur. Medio
deinde discensu largissimo fonte secu¬
rũ. plurimaq introrsum copia frumenti
tutũ. irritos procul discursus hostiũ des¬
piciebat. Caninius quod solũ romana
prouisione potuit. ambos duces cũ parto
copiarũ in campũ euocatos. maximo prę¬
lio superauit. Nam uno educibus in¬
ter focto. alt̾ cũ paucissimis fugit. nullusq
inoppidũ rediit. sed ad id oppugnandũ
cesare opus fuit. Itaq certior ꝑnuntios
factus cȩsar occurrit. Circũ spectisq
om̃ibus. uid & si expugnare ui moliatur.
ludo & spectaculo hostiũ deludendum
c̃ẽ exercitũ suũ. unũ solũ eẽ. presidii. si
qͦ quomodo hostes aqua arceantur. sed
hoc quoq nisi cȩsar non potuiss&. Si quidẽ
fons quo ad potũ ut ebantur. medio de uexi
montis latert fundebat᷑. Cesar ad prox¬
imũ fontis ammoueri uenas turremq
extrui uib&. Fuit magnꝰ ilico concursus

Expanded text:
debat, duabus partibus per abrupta latera debat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio deinde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana prouisione potuit, ambos duces cum parte copiarum plurima in campum euocatos maximo proelio superauit. nam uno e ducibus interfecto alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitum suum; unum solum esse praesidii, si quoquo modo hostes aqua arceantur. sed et hoc quoque nisi Caesar non potuisset, siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio deuexi montis latera fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoueri uineas turrimque exstrui iubet. fit magnus ilico concursus
Abbreviated transcription (Latin):
litteris inpictonas pꝰroficiscitur. ibiq
acaptiuis de oportunitate locorũ cer¬
tior factus. mopinantes hostes oppri¬
mit. magnisq stragibus factis pluri¬
mas predat agit. Dende cũ caninio sig¬
nũ aduentꝰ su dediss&e. caminius totis
castris subito exiliuit. seseq iniecit hosti.¬
ta fabio exalia parte & caninio exalte¬
ra insistente. maximo & diuturno bello
innumerȩ gallorũ copiȩ trucidatȩ sunt.
nde fabius incarnutes profectus eͦst.
Iciebat enĩ domnacum ducem antiquissi¬
mũ rebellionis totius incentorem abhoc
bello lapsum. si armoricis gentibus ad¬
iunctus ess&. maximos iterũ ingallia
tumultus c̾ẽ. motaturũ. sed eas adhue ipsa
nouitate trepidantes. mira uirtute & ce¬
leritate  domuit. Interea draptes unaq
lipterius cũ ad esse caniũ & legiones in
finibus suis uiderent. undiq collectis co¬
pus. oppidũ uelut unũ occupant. Hoc
oppidum. meditissima montis arce pen¬

Expanded text:
litteris in Pictonas proficiscitur ibique litteris in Pictonas proficiscitur ibique a. captiuis de opportunitate locorum certior factus inopinantes hostes opprimit magnisque stragibus factis plurimas praedas agit. deinde cum Caninio signum aduentus sui dedisset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. inde Fabius in Carnutes profectus est; sciebat enim Domnacum ducem antiquissimum rebellionis totius incentorem ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adiunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collectis copiis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pen
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ auxilio romanis erat trucidant.
Deinde cũ oportunũ ipsilocũ insidus pro¬
uisũ occupauissent. atq hoc comꝑto roma¬
ni adinsidiarũ locũ instructi ordinatiq
uenissent cõmisso proelio romani gallos fu-¬
gientes hisdem locorũ munitionibus qui¬
bus clausi fuerant incluserunt. cunctosq
ad internitionẽ ciciderunt. Ibi chorcus uel
fugam uel deditionẽ detractans. romanos
ut uiuus caperetur instantes. occidendo ut
occideretur coegit. Igitur cũpacatũ ẽẽ.
uniuersam galliam cęsar neq ausurã fore.
aut aliquos asperareͦ motus arbitraretur.
legiones inhiberna dimisit. Ipse tamen
ambio regis fines quitot bella excitaue¬
rat. horrenda hominũ strage uastauit.
t uero gallus camnius legatus bellum
apud pictonas inuenit. ubi magna hostiũ
multitudo impeditã itinere legionẽ circũ¬
dedit atq ad extremũ discrimen adduxit.
orro autẽ fabius legatꝰ acceptis canimi

Expanded text:
quae auxilio Romanis erat, trucidant. quae auxilio Romanis erat, trucidant. deinde cum opportunum ipsi locum insidiis prouisum occupauissent atque hoc conperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique uenissent, commisso proelio Romani Gallos fugientes isdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt cunctosque ad internecionem ceciderunt. ibi Correus vel fugam vel deditionem detraotans Romanos, ut uiuus caperetur, instantes occidendo, ut occideretur, coegit. igitur cum pacatam esse uniuersam Galliam Caesar neque ausuram fore ad aliquos adspirare motus arbitraretur, legiones in hiberna dimisit, ipse tamen Ambiorigis fines, qui tot bella excitauerat, horrenda hominum strage uastauit. at uero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas inuenit: ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit atque ad extremum diserimen adduxit. porro antem Fabius legatus acceptis Caninii
Abbreviated transcription (Latin):
prouentibus pręliantes. tandem roma¬
ni precipua germanorũ equitũ quos
sibi iam dudũ amicos nunc mauxiliũ
acceperant uirtute uicerunt. Uercinge¬
to rex alio die congregatis om̃ibus qui
fuga euaserant. ixit se auctorem bo¬
na fide de fendendẽ libertatis. atq ir¬
rupendi federis fuisse: & nunc siue ro¬
manis sese ad mortẽ om̃s offerant. siue
sẽ solũ prom̃ibus dedant paratũ animo
fore. Itaq galli uoluntatem quã pudo¬
re aliquandu texerant. quasi ex consilio
regis assumerent. ilico sibi ueniam precan¬
tes. eũ solũ uelut auctorẽ magni sceleris
dederunt. Hello uagi qui omib gallorũ
gentibus ipsorũ opinione fortiores ha¬
bebantur. hi correo duce bellũ instaurant.
sibiq in hanc suscepti belli societatẽ am¬
bianos. aulercos. saletos. uelio carses. atre¬
batasq coniungunt. & locũ quendã cinctũ
atq impeditũ undiq paludibus capiunt.
ommisso proelio. magnam remnorũ manũ

Expanded text:
prouentibus proeliantes, tandem Romaprouentibus proeliantes, tandem Romani. praecipua Germanorum equitum, quos sibi iamdudum amicos nunc in auxilium acciuerant, uirtute uirtute. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis atque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant sibique in hanc suscepti belli societatem Ambianos Aulercos Caletos Velocasses Atrebatasque coniungunt et locum quendam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt, commissoque proelio magnam Remorum manum,
Abbreviated transcription (Latin):
uix. Lxxx perfugã lapsi. ad proxima
gallorũ castra uenerunt. Prȩterea ar¬
uerni cȩteriq confines sollicitatis ad
se edius multis aduersus cęsarem prę¬
lus bellauerunt. Qui cũ se pugnando
fatigati in quoddam castellũ recepis¬
sent. milites prȩde in hiantes. ad ex¬
pugnationẽ oppidi animũ intendunt.
frũstra cesare de loci iniquitate causan-¬
te taq ibi cȩsar rumpentibus desuꝑ
hostilibus pressus. multa exercitus
sui parte ꝑdita uictus aufugit. Dũ
hec adhelesiam geruntur. uercinge¬
toꝰ rex quem omnes consonsu pari rege¬
parte prȩoptauerant suado uti ex
tota gallia om̃s qͥ arma ferre possent.
huic bollo bello presto essent. Hoc enĩ
esse unũ bellũ quo aut ꝑpetua liber¬
tas. aut et̃na seruitus. aut mors om̃iũ
consequatur. Itaq absq eonumero. quẽ
infinitũ ante construxerat. equitũ circi
tracta sunt. De hinc duos colles sibi in¬
uicem obuersos. romani galliq coeperunt
Unde multis sepe eruptionibus & uarus

Expanded text:
inta per fugam elapsi ad proxima Gallorum castra venerunt. Praeterea Arverni caeterique confines sollicitatis etiam ad se Aeduis, multis adversus Caesarem praeliis bellaverunt. Qui cum se pugnando fatigati, in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes, ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra Caesare de loci iniquitate 402 causante. Itaque ibi Caesar, erumpentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita, victus aufugit. Dum haec ad Alesiam geruntur, Vercingetorix, quem omnes consensu pari regem praeoptaverant, suadet uti ex tota Gallia omnes qui arma 403 ferre possent, huic bello praesto sint. Hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua. libertas ant aeterna seruitus aut mors omnium consequatur. itaque absque eo numero, quem infinitum ante contraxerat, equitum circitilia contracta sunt. dehinc duo colles sibi inuicem obuersos Romani Gallique ceperunt. unde multis saepe eruptionibus et uariis
Abbreviated transcription (Latin):
predã nullo cessuram negotio arbitra¬
bantur. finitimosq suosꝰ in hanc cȩdis
ac prede societatem uocauerunt
giturꝰ galba tam presentibus pericu¬
Olis circũ septo ac trepido atq inter
uarias consulationos certi consilii incei¬
to. ropente galli descensu montis ef¬
fusi. castra inꝑfecta circũdant. raros
ꝑ uallũ repugnatores saxis telisq¬
onerant. Cumq iam castra in rumpe¬
rentur pacubu primi pilaris & uolu¬
seni tribuni consilio. cuncti romani
portis eruperunt. in cautosq subito
aggressi hostes ꝑturbauerunt. de iñ¬
de infugã uersos miserabili strage
fuderunt. Nam amplius .xxx. milio
barbarorũ. tunc cȩsa refcruntur.
gitur cȩsar cũ iam pactas uni uersas
gallia rum gentes putaraȩ. ad nouum
& maximũ bellũ retractus est. Nam¬
dũ publius crassus adulescens cũ legio¬
ne septima oceanotenꝰ apud andocauol
hiemat. ueneti ceteriq confines re¬
pente inarma comurant. legatos romano¬

Expanded text:
praedam nullo cessuram negotio arbitrapraedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc caedis ac praedae societatem uocauerant. igitur Galba tam praesentibus periculis circumsaepto ac trepido atque inter uanas consultationes certi consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi castra inperfecta circumdant, raros per uallum propugnatores saxis telisqonerant. Cumque jam castra irrumperentur Pacuvii primipilaris, et Voluseni tribuni consilio, cunctis Romani portis eruperunt, incautosque subito aggressi hostes primum perturbaverunt: deinde in fugam versos miserabili strage fuderunt: nam amplius quam XXX millia barbarorum tunc caesa referuntur. Igitur Caesar, cum jam pacatas universas Galliarum gentes putaret, ad novum et maximum bellum retractus est. Namque cum P. Crassus adolescens cum legione septima Oceano vicinus apud Andegavos hiemaret, Veneti, caeterique confines repente in arma co
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis afferr&. habuerunt similiter
quinquaginta milia. Atrabates & iã
casses & ueromandi aeq .x. milia. adua¬
tuci .x. & .uii. milia condurses eborone
caerosi. caemani qui uno nomine ger¬
referuntur .cçlxxxii. milia armato¬
rũ letissima. His repente silua crum¬
pentibus exercitꝰ cȩsaris perturbat᷑
atq infugã actꝰ plurimis suorũ amis¬
sis. tande ortatu ducis resticit. uicto¬
rosq aggressus. usq ad int̾nitionẽ pe¬
ne deleuit. Igitur cȩsar magnis in
gallia rebus gestis. cũ initaliã prosi¬
cisci de crouiss&e. galbã cũ legione duo¬
decima adberagros durosq misit
Qui cũ hiemandi causa in uco beragro¬
rũ cui nomen erat octodorus consedis¬
s& mediamq oppidi partem quȩ tor¬
rente distinguebatur accolis concessisse
quadam die eosdem discessisse ꝑ nocꝰ¬
tom ac proximo in sedisse colli uid&
quippe illi paucitatẽ uix medię legio¬
nis despecta habentes. ultroneam sibi

Expanded text:
uirtutis adferret, habuerunt similiter uirtutis adferret, habuerunt similiter quinquaginta milia; Atrebates etiam casses et Veromandi aeque decem milia, Aduatuci decem et octo milia; Condurses Eborones Caerosi Caemani, qui uno nomine Ger fuisse referuntur CCLXXII milia armatorum lectissima. his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
pugn̾a maxime grauis exphalange
germanorũ fuit. Quã coacto inino
agmine scutisq supra capita contex¬
dis adurũ pendã romanorũ aciem tuti
undiq prestruxerant. Sed postquã
audaciaq insignes. supra addictã sꝗl.¬
uere testudinem scutisq singillatime
uelut squamis deuulsis. de suꝑ nudos
de prehensorũ de tectorũq humeros
ꝑfoderunt. territi hostes nouo mor¬
tis periculo terribilẽ dissolue̾re cõpa¬
neq conici numerus potuit germa¬
norũ. uel quantus pugnȩ ad fuerit
ud quantꝰ fuerit occisorũ. Post hȩc
belgͥarũ gens quȩ t̾tia pars galliarũ
est aduersũ cȩsarem exarili. quarũ
distributm copia hoc fuit. Bellobagui
qui ceteris numero & uirtute presta¬
re uiderentur. habuere lectissima.
Ix. milia armatorũ. suessones ex .xii.
indomita feritas predicabatur. ut
nũquã inid temporis morcatores
ad sc̃ ad miserint. una ceteraq uenalia de¬
ferre. quib inducta iocunditas torporẽ

Expanded text:
Pugna maxime gravis ex phalange Pugna maxime gravis ex phalange Germanorum fuit, quam coacto in unum agmine, scutisque supra capita contextis, ad irrumpendam Romanorum aciem tuti, undique praestruxerant. Sed postquam audaciaqere testudinem scutisque singillatim uelut squamis reuulsis desuper nudos deprehensorum detectorumque humeros perfoderunt, territi hostes nouo mortis periculo terribilem dissoluere conpaneque conici numerus potuit Germanorum uel quantus pugnae adfuerit uel quantus fuerit occisorum. Post haec Belgarum gens, quae tertia pars Galliarum est, aduersus Caesarem exarsit: quorum distributim copia haec fuit. Bellouagui, qui ceteris numero et uirtute praestare uiderentur, habuere lectissima sexaginta milia armatorum; Suessones ex duodecindomita feritas praedicabatur, ut numquam in id temporis mercatores ad se admiserint uina ceteraque uenalia deferre, quibus inducta iucunditas torporem
Abbreviated transcription (Latin):
dã plebes nequiuerunt. Qui con iuro¬
tione facta ac die dicta. exustis
uicis ac domibus suis. ne quođ desideriũ
exspe reuertendi for& profecti sunt.
Quos dũ apud rhodanũ flumen obuios
eȩsar habuiss&. magno difficiliq: bel¬
lo bis uicit. uictosq ad deditionẽ coc¬
git. Horũ fuit cum primũ progressã
est omĩs multitudo beluitiorũ. tulin.¬
giorũ. latobogiorũ. rauracorũ & boi¬
ceciderunt. cetera in t̾ras proprias
remissa sunt. Postea cesar contra
ariobistũ regẽ congrossus. excitan¬
tẽ inuehentomq secũ incredibiles
germanorũ copias. quibus nup uni
uersos galliarũ populos se sub Egisse
iactabat apud sequanos uicit
ũ diu exercitꝰ cȩsoris germanorũ mul¬
titudine & uirtute pt̾ritꝰ pugnã de¬
reꝑta nauicula rhenuꝰ transuectus
esfugit. uxoros eius duȩ totidemq filiȩ
oapte sunt. Euerunt autẽ in exercitu
ariobusti. a rodes. marcomones tribotu
blangiones nemites. eduses & sueui.

Expanded text:
dam plebes nequiuerunt. qui coniuradam plebes nequiuerunt. qui coniuratione facta ac die dicta, exustis uicis ac domibus suis, ne quod desiderium ex spe reuertendi foret, profecti sunt. quos cum apud Rhodanum lumen obuios Caesar habuisset, magno difficilique bello bis uicit uictosque ad deditionem coegit. horum fuit, cum primum progressa est, omnis multitudo Heluetiorum Tulingorum Latobogiorum Rauracorum et Boicecidere: caeteri in terras proprias remissi sunt. Postea Caesar contra Ariovistum regem pugnans, excitantem, invehentemque secum incredibiles Germanorum uersos Galliarum populos se subegisse iactabat, apud Sequanos uicit, cum diu exercitus Caesaris Germanorum multitudine et uirtute perterritus pugnam derepta navicula Rhenum transvectus aufugit. Uxores ejus duae, totidemque filiae captae sunt. Fuerunt autem in exercitu Ariovisti, Arudes, Marcomanni, Triboci, Vangiones, Nemetes, Sebusii, et Suevi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑluciũ uestiũ proditꝰ. pate facta cattil¬
linȩ coniuratione quasi succisa radice
cõpꝰressus ẽ & de utroq ꝑbibulũ inpelig¬
nis ꝑ ciceronẽ inbrutis uindicatũ.
o aburbe condita. ocxiiii. gaio
cesare & lucio bibulo consulibus lege
uatinia cesari tres prouintiȩ cũ legi¬
onib septẽ inquin quenniũ date. gallia
trans alpina & cisalpina & illiricus. gal¬
leã cõmatã postea senatꝰ adiecit.
anc historiã suetonius tranquillus
plenissime explicuit. Quius nos cõpe¬
tentes portiunculas decepsimꝰ. Helui¬
tiorũ animos fortissimȩ gallorũ omĩ¬
ũ gentis. ea uel maxime causa qđ ꝑpe¬
tuoi pene cũ germanis bello alterca¬
bantur  A quib rheno tantũ flumine
dirimunt᷑. orgeto rex quidã princeps
gentis spe totas inuadendi gallias
in arma accenderat. quo ceteri opti¬
mates correpto & ad mortẽ coacto.
cohibere tam̃ semel animatas inpre¬

Expanded text:
per L. Vettium proditus patefacta Catiper L. Vettium proditus patefacta Catilinae coniuratione quasi succisa radice compressus est, et de utroque per Bibulum in Paelignis, per Ciceronem in Bruttiis uindicatum est. Anno ab Vrbe condita DCXCIII C. Caesare et L. Bibulo consulibus lege Vatinia Caesari tres prouinciae cum legionibus septem in quinquennium datae Gallia Transalpina et Cisalpina et Illyricus; Galliam Comatam postea senatus adiecit. Hanc historiam\' Suetonius Tranquillus plenissime explicuit, cuius nos conpetentes portiunculas decerpsimus. Heluetiorum animos, fortissimae Gallorum omnium gentis ea uel maxime causa quod perpetuo paene cum Germanis bello altercabantur a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis spe totas inuadendi Gallias in arma accenderat. quo ceteri optimates correpto et ad mortem coacto cohibere tamen semel animatas in prae
Abbreviated transcription (Latin):
loci uerũ &iam ingentib muris fossaq
maxima munitũ. cum alias aliis legio¬
nes ꝑdies noctesq succedere sine requie
coger& uix t̃tio mense expugnauit
Predeuim milia ibi iudeorũ cȩsa narran¬
tur. cetera multitudo infidem uenit
ompeius muros ciuitatis euorti. equario
solo impetrauit. Et cũ aliquantos prin¬
cipes udeorũ securi ꝑ cussiss&. hyrca¬
nũ sacerdotio restituit. ariftobolũ
captiuũ romã duxit. Hoc bellũ orien¬
tis cũ .xx. & duob regib se gessisse
ipse pompeius pro contentione narra¬
uit. Interea coniuratio catillinȩ ad¬
uersus patriã. ꝑ eosdẽ dies in urͦ be ha¬
bita ac proditã inetruria uero ciuili
bello extincta est. Rome uero conseu
coniurationis occisi sunt. Sed hanc hysto¬
riã agente cicerone. & describente salus¬
tio satis om̃ib notã. nunc anobis breuit̃
fuisse ꝑstrictã sat est. Motꝰ & iã in
pelignis ortꝰ. amarcellis patre & filio

Expanded text:
loci, uerum etiam ingenti muro fossaque loci, uerum etiam ingenti muro fossaque maxima munitum, cum alias aliis legiones dies noctesque succedere sine requie cogeret, uix tertio mense expugnauit. tredecim milia ibi Iudaeorum caesa narrantur, cetera multitudo in fidem uenit. Pompeius mnros ciuitatis enerti aequarique. solo imperauit et, cum aliquantos principes Iudaeorum securi percussisset, Hyrcanum sacerdotio restituit, Aristobulum captiuum Romam duxit. hoc bellum Orientis cum uiginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius pro contione narrauit. Interea coninratio Catilinae . aduersus patriam per eosdem dies in Vrbe habita et prodita, in Etruria uero ciuili bello extincta est; Romae conscii coniurationis occisi sunt. sed hanc historiam agente Cicerone et describente Sallustio satis omnibus notam nunc a nobis breuiter fuisse perstrictam sat est. motus etiam in Paelignis ortus a Marcellis patre et filio
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ prouintiarũ legationes int̾ suc¬
cedentes romanorũ duces. & trucu-¬
lentiorẽ notitiã mitridatis. alt̃nis
ad utrũq pro ut quẽq sors belli at¬
tollebat. & incertis satis factionib
tions ferebant᷑. augendo pericula quȩ
ius homo romanorũ moderatissimus. ꝑ
plurimas partes orientis finito metri¬
datico bello egerit paucis proferã.
NNO aburbe
condita. clxxxuiii. marco tullio
cicerone & gaio antonio consulibus.
pompeius occisi metridatis nuntio accep¬
to. syriã coelen & fenicẽ bello aggres¬
sus. iturcos primũ arabasq ꝑdomuit.
urbẽ quoq eorũ quã petrã nominant
coepit. Hinc adiudeos quib ariftobo¬
bus expulso fratre hircano primus ex
sacerdote rex pracerat. atq ad hie¬
rosolimã urbẽ eorũ gabiniũ cũ exerei¬
tu mittit. Ipse continuo subsecutus.
& a patribus urbe susceptꝰ sed ad ple¬
be muro templi repulsus. expugnatio¬
nẽ eiꝰ intendit. Id non solũ natura

Expanded text:
sarum proninciarum legationes inter sucsarum proninciarum legationes inter succedentes Romanorum duces et truculentiorem notitia Mithridaten, alternis ad utrumque, prout quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur angendo pericula quae ius homo Romanorum moderatissimus per plurimas partes Orientis finito Mithridatico bello egerit, paucis proferam. Anno ab vrbe condita DCLXXXVIIII M. Tullio Cicerone et C. Antonio consulibus Pompeius occisi Mithridatis nuntio accepto Syriam Coelen et Phoenicen bello adgressus, Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus sed a plebe muro templi repulsus expugnationem eius intendit. id non solum natura
Abbreviated transcription (Latin):
uiderat. aliud consuetudini. aliud men¬
ti suȩ tribue̾s. siestis inquit du. Hoc ẽ.
dicere. Ego sentiens esse suꝑ hominẽ
potentiorem ipso homine potestatem.
precandi necessitate cõmotus cõmendo
diligentiã. & excuso ignorantiã. In uo¬
co qui ẽ. dũ conuenio qui non est. Qua¬
propt̃ cũ dolore & timore consideran-¬
dũ ẽ. qua poena quoue iuditio digni
erunt. qui contra int̃dictũ iam pro pa¬
latȩ & puplice ueritatis eos sectantur
& colunt deos: de quibus & iam illi iã
tunc dubitare poterant. qui adhue p̃t̃
eosdẽ scire nihil poterant. Uerũtam
breuit̃ consulo qualia tunc toto orien¬
ti tempora uidebantur. cũ ꝑ .xl. annos
misere nationes alt̃nis tantorũ ducũ
uastationibus tenebantur Cũ quȩq
ciuitas tantis concursibus media: ine¬
uitabilit̃ periclitabat᷑. inde accensura
alterũ. unde alterũ temperass&. Hoc
mox habitura supplicu quod remedu
ad tempus habuiss&. Cũ trepidȩ diuer¬

Expanded text:
ruiderat, aliud consuetudini aliud menruiderat, aliud consuetudini aliud menti suae tribuens. si estis, inquit, di, hoc est dicere: ego sentiens esse super hominem potentiorem ipso homine potestatem, precandi necessitate motus commendo diligentiam et excuso ignorantiam meam; inuoco qui est, dum conuenio qui non est. quapropter cum dolore et timore considerandum est: qua poena quoue indicio digni erunt, qui contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur et colunt deos, de quibus etiam illi iam tunc dubitare poterant, qui adhuc praeter eosdem scire nil poterant. uerumtamen breuiter consulo: qualia tunc toto Orienti tempora uidebantur, cum per quadraginta annos miserae nationes alternis tantorum ducum uastationibus terebantur; cum quaeque ciuitas tantis concursibus media ineuitabiliter periclitabatur, inde accensura alterum unde alterum temperasset, hoc mox habitura supplicii quod remedii ad tempus habuisset; cum trepidae diuer
Abbreviated transcription (Latin):
ut quando cũq & ipse hanc uocẽ aliberis
sius audiat. Statimq discedens aduxores
pelices ac filias suas uenenũ om̃ibus dedit
Q uod cũ ipse nouissimꝰ hausiss&. nec tam̃
propt̃ remedia quibus uitalia sua ad uer¬
sus noxios sucos sepe struxerat ueneno
confici posit. frustraq spartiaretur. si quo
tandẽ modo infusa pestis ꝑuenas uegeta¬
tione corporis acta discurrer&. gallũ
quendã militẽ iam fracto muro discurre¬
tẽ inuitauit. eiq ugulũ prebuit. Hunc
exercitũ uitȩ mitridates habuit. nobisa
sententiȩ suȩ fortissimũ argum̃tũ reli¬
quit. homo omĩũ ut ferunt suꝑstitio
i estis dii inquit patrii. Ita ille diu colendo
ꝑsenserat hos non esse certos deos. qui esse
putabant᷑. Rex multg oxperientiȩ atq
aeuo grauis. uerũ dm̃ ad cuiꝰ notitiam non
nisi au̾ditu ꝑfidẽ uenit᷑. non intelligebat.
os autẽ falsos esse rationis ipsuis luce ꝑ-¬

Expanded text:
ut quandoque et ipse hanc vocem a filiis ut quandoque et ipse hanc vocem a filiis suis audiat. Statimque descendens ad uxores, pellices, ac filias suas, venenum omnibus dedit. Quod cum ipse novissimus hausisset, nec tamen propter remedia, quibus vitalia sua adversus noxios succos saepe obstruxerat, veneno confici posset, frustraque quateretur, si quo tandem modo infusa pestis tione corporis acta discurreret, Qallum quendam militem iam fracto muro discurrentem inuitauit eique iugulum praebuit. hunc exitum uitae Mithridates habuit nobisque sententiae suae fortissimum argumentum reliquit homo omnium, ut ferunt, superstitiosSi estis, inquit, dipatrii. ita ille diu colendo ac diu quaerendo persenserat hos non esse certos deos, qui esse putabantur. rex multae experientiae atque aeuo grauis uerum Deum, ad cuius notitiam non nisi auditu per fidem uenitur, non intellegebat. hos autem falsos esse rationis ipsius luce pe
Abbreviated transcription (Latin):
mouens deponto in parthiã acbathanam
urbẽ caput parthici regni. quinquagesi¬
mo die uenit. In bosforo mitridate cerea¬
lia sacra celebrante. terrȩmotꝰ adeo grauis
repente exortꝰ ẽ. ut magna clades exco
urbiũ atq agrorũ secuta narretur. Gode
tempore castor metridatis prefectꝰ quifa¬
nagorio prȩerat int̾fectis amicis regis arcẽ
occupauit. & .iii. mitridatis filios aprȩsidu
romana trans misit. Mitridates accenso
ira. inscelere exarsit. Nam cõplures tunc
amicos suos & exipodrũ filiũ sũ int̾fecit.
cũ antea alio iã macharẽ parricidio tru¬
cidass&. Pharnaces alt̃ filius eius exemplo
fratrũ t̃ritꝰ. exercitũ ad ꝑsequendũ sẽ missi
sibi conciliauit. & mox aduersũ patrẽ duxt
Mitridatis diu exaltissimo muro filiũ frastra
precatꝰ. ubi in exorabilẽ uidit moriturus
exclamasse fertur. Qm̃ pharnaces inquit
mori iub&. uos siestis dn patriȩ. prȩcor uos

Expanded text:
mouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam mouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit. In Bosporo Mithridate Cerealia sacra cerepente exortus est, ut magna clades ex eo urbium atque agrorum secuta narraretur. Eodem tempore Castor Mitridatis praefectus, qui Panagorio praeerat, interfectis amicis regiis, arcem occupavit, et quatuor Mithridatis filios ad praesidia Romana transmisit. Mitridates, accensus ira, in scelera exarsit. Nam complures tunc amicos suos, et Exipodram filium suum interfecit, cum antea iam alio Macharem parricidio trucidasset; Pharnaces alter filius eius exemplo fratrum territus exercitum ad persequendum sese missum sibi conciliauit et mox aduersus patrem duxit. Mithridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori jubet, vos, si estis, patrii dii, precor,
Abbreviated transcription (Latin):
dicturu me esse ab orbe condito usq
ad urbem condita. huie uolumini quod
ab orbe condito ex plicuimus finis hic
sit. ut aburbe condita sequens libellus
incipiat. qui contextiora illorũ tem¬
porũ mala. exercitationibus quippe
ad nequitiã. atq eruditionibus hominib:
continebit.Ab orbe condito usq adur
natiuitatẽ xp̃i. anni dccxu. colliguntur
Ergo ab origine mundi maduentu dnĩ nrĩ¬

Expanded text:
dicturum me esse ab orbe condito usque dicturum me esse ab orbe condito usque ad Vrbem conditam, huic uolumini quod ab orbe condito explicuimus finis hic sit, ut ab Vrbe condita sequens libellus incipiat, qui contextiora illorum temporum mala, exercitatioribus quippe ad nequitiam atque eruditioribus hominibus, continebNativitatem Christi anni sunt 715. Colliguntur ergo anni ab origine mundi usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & multas asie ciuitates atheni¬
ensiũ imperio ad iecerunt. Hinc porro
mariq pugnatũ est. donec spartani &
opibus imminutis. & fide profligata:
sotus quoq probro fuere. Sed hec per
tota aetatũ uolumina. incubusse gretu
parui penduntur. Nunc aute interpella¬
ri interdũ uoluntates. & impediri parũ¬
ꝑ libidines non sustinetur. Quã quã
inter illius temporis homines atq isti¬
us hoc inter est. quod illi aequo ani:
mo haec intoleranda tolerabant. qui
in his nati uel nutriti erant. & melio¬
ra non nouerant. Isti autem ꝑpetuo
inuita sua tranquillitatũ & delitiarũ
sereno ad suȩ facti. ad omne uel modicũ
ob ducte sollicitudinis nubilũ cõmorien¬
tur. atq utinã ipsũ depulsorẽ huiꝰ uel
modicȩ in quietudinis precarentur. cuius
munere hanc ignorata aliis temporib
iugitatẽ pacis habuerunt. Et qm̃ spo¬
pondisse me memini. cũ ueluti articulis
quibusdã dicendi ordinẽ diffinirem

Expanded text:
sunt, et multas Asiae civitates Athenisunt, et multas Asiae civitates Atheniensium imperio adjecerunt. Hinc porro marique pugnatum est, donec Spartani, et opibus imminutis et fide profligata, sociis quoque probro fuere. Sed haec per tot aetatum volumina incubuisse Graeciae parvi penditur. Nunc autem interpellari interdum voluptates, et impediri parumper libidines non sustinetur. Quamquam inter illius temporis homines atque istius hoc intemo haec intoleranda tolerabant, quia in his nati uel enutriti erant et meliora non nouerant: isti autem, perpetuo in uita sua tranquillitatum et deliciarum sereno adsuefacti, ad omne uel modicum obductae sollicitudinis nubilum commouentur. atque utinam ipsum depulsorem huius uel modicae inquietudinis precarentur, cuius munere hanc ignoratam aliis temporibus iugitatem pacis habuerunt. et quoniam spopondisse memini, cum ueluti articulis quibusdam dicendi ordinem definirem,
Abbreviated transcription (Latin):
classe aucti & iam militũ robore. uictores
imprȩliũ uocant. Irscȩdemonii quoq omisses
mesenis. in athenienses arma conuertunt.
Oui uarie x graues pugnȩ. & anceps
perdoũtuecentu. utrimq discessu est
S ciendũ tamen est maxima ipsam esic
sparcã. quã & lacedemoniã ciuitatem
atq inde lacedemonios spartanos dici
gitur unde reuocati lacedemonus me
seniorũ adbellũ ne mediũ tempus
ociosũ atheniensibus relinquerent oũ
thebanis paciscuntur. ut boetiorũ im¬
periũ eis restituerent. quod temparib
belli psici amiserunt sulli atheniensiu
bella susciperent. Tantus furor spata¬
norũ erat. ut duobus belles implicati
suscipere terciũ non recusarent : dũ¬
modo inimicis suis hostes ad qui reren
Athenienses tanta bellorũ tempestatr
ꝑmoti. duos duces delegerunt ÷ peliden
spectate uircutis uirũ. or suffoclen scrip¬
torem tragoediarũ. Qui diuiso exerci¬
tu. & sparͥcanoru fines late populati

Expanded text:
classe, aucti etiam militum robore, victores classe, aucti etiam militum robore, victores in praelium vocant. Lacedaemonii quoque, omissis Messeniis, in Athenienses arma convertunt. Diu variae et graves pugnae, et anceps pendente eventu, utrimque discessum est. Sciendum tamen est maxime ipsam esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem dicunt, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Igitur inde revocati Lacedaemonii ad Messeniorum bellum, ne medium tempus otiosum Atheniensibus relinquerent, cum Thebanis paciscuntur, ut Boeotiorum imperium eis restituerent, quod temporibus belli Persici amiserant, si illi Atheniensium bella susciperent. Tantus furor Spartanorum erat, ut duobus bellis impliciti, suscipere tertium non recusarent, dummodo inimicis suis hostes acquirerent. Athenienses, tanta bellorum tempestate 84 permoti, duos duces delegerunt: Periclem spectatae virtutis virum, et Sophoclem scriptorem tragaediarum: qui diviso exercitu, et Spartanorum fines late populati