comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs de regione congregauit : qr in et̾nũ miscdia eiꝰ.
& misit qͦq ante facie nr̃am moisen spalẽ legem.
& aaron magnũ sacerdotẽ. non tipicũ ephoth ue¬
ritatẽq portantẽ.: sed habentẽ in frontẽ signa
prestitit : sed de mimicorũ quoq manibꝰ nos libe¬
rauit. Recordemur enim quid cogitauerit ad¬
uersum nos. qui deuorare uoluit. & elingere con¬
gregationẽ nram. uerus balac diabolus: balac
enĩ interpretatur KaIRan. id. ẽ. lingens rex aque
pat̾ne: si quidẽ moab uxxta aliã ethimologiã aqͣ
paterna dicitur. Cũ igitur insidiaretur nobis ba
non ꝑmisit nos ds̃ maledictis illius subiacere.
Sed econtrario benedixit nobis rex ipse ueritate
compulsus. Uanus gentiũ popłs natus de eo qͥ
in pelle ẽ: nã beor in terp̃tatur in pelle: seꝑ
loca. uił stans suꝑ spinas siue fuꝑ funiculos:
ut uulgate qͦq edicionis sequamꝰ errorẽ. Spinę
autẽ iuxta eloqͥũ saluatoris cure huiꝰ scli &¬

Expanded text:
ibus congregavit: Quia in aeternum misericordia ejus . Emisit quoque ante faciem nostram Moysen spiritualem legem, et Aaron magnum sacerdotem, non typicum Ephod, veritatemque portantem, sed habentem in fronte signacupraestitit; sed de inimicorum quoque nos manibus liberavit. Recordemur enim quid cogitaverit adversum nos, 504 qui devorare voluit, et nostram congregationem elingere, verus Balac diabolus. Balac enim interpretatur ἐκλείχων, id est, elingens, rex aquae paternae: siquidem Moab juxta aliam etymologiam, aqua paterna dicitur. Cum igitur insidiaretur nobis Balnon permisit nos Deus maledictis illius subjacere; sed econtrario benedixit nobis, rei ipsius veritate compulsus vanus populus gentium, natus de eo qui in pelle est: nam Beor interpretatur in pelle, semploca, vel stans super spinas, sive super funiculos, ut Vulgatae quoque editionis sequamur errorem. Spinae autem juxta eloquium Salvatoris, curae hujus
Abbreviated transcription (Latin):
& iubetur abrahe ut audiat quȩcumq sara p̾ce
na. & non ultra moriatur homo. & audiat ego
dixi dii estis. Deficit alius ut iumentum. qr ad
pħico. Homo eũ in honore eẽt. non intellexit.
cõparatus ẽ. iiuñtis insipientibꝰ & assimilatus ẽ.
eis. Deficit quasi uolatile cęli qͥ faeie spͣen¬
nas aquile. & reuerditur ad domũ p̾cepto¬
ris sui diues & omem deserens pauꝑtatem.
Deficit quasi pisces maris qͥ comp̃hensus sageniᷤ
dñi cum bonis piscibꝰ separatur. Cum hec uix¬
ta p̾ceptũ dm̃ fuerint ꝑpetrata. & infirma¬
buntur impii non habentes tantũ roboris qͣn¬
tũ pruis. sed & tollentur hii non dixit occiden¬
tur. sed tollentur: ut ad meliora conuersi ab
impietate & niquitate. ad pietatẽ iusticiãq
translati: incipiant ẽẽ. quod aute non fuerant.
Hoc scđm tropologiam. Debenus enm & maioꝵ
erit : utrũ seueritatẽ an clementiã sonare ue¬
unt que dicta suit. Et extendã manũ meam

Expanded text:
et jubetur Abraham ut audiat quaecumque Sara praeet jubetur Abraham ut audiat quaecumque Sara praena, et non ultra moriatur ut homo, et audiat: Ego dixi, dii estis . Deficit alius ut jumentum, qui adrophetico: Homo, cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipieis . Deficit quasi 678 volatile coeli, qui facit sibi pennas aquilae, et revertitur ad domum praeceptoris sui dives, et omnem deserens paupertatem . Deficit quasi piscis maris, qui comprehensus sagenis Domini, cum bonis piscibus separatur . Cum haec juxta praeceptum Domini fuerint perpetrata, infirmabuntur impii, non habentes tantum roboris quantum prius. Sed et tollentur iniqui, non dixit, occidentur; sed, tollentur, ut ad meliora conversi, de impietate et iniquitate, ad pietatem, justitiamque translati, incipiant esse quod ante non fuerant. Haec secundum tropologiam. Debemus enim et Majoerit, utrum severitatem, an clementiam velit sonare quae dicta sunt. Et extendam manum meam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ octoginta qͥnq & deficiens isaac mortuus ẽ.
& appositus ẽ. ad genus suum. senex & plenus ae
tus ẽ. ad geniis suum. Ex quo intelligimꝰ aliud eẽ.
tantũ deficere. & aliud cum defectione plures pa¬
riter habere uirtutes. Qd̃ autẽ pͥmũ generalit̃
dixerat. defectione deficiat a facie terrȩ dic̃ dñs.¬
postea in partes diusit seriptura diuina. deficiat
homo & ium̃ta. deficiant uolatilia cęli. & pisces
maris quattuor sunt quȩ iubentur deficere.
Primum homo rationabilis. deinde tria quę subiecta
funt homini uimenta & uolatilia & pisces. que
puto & in octauo psalmo poni. insuꝑ & peccora cã¬
pi: uolucres celi & pisces maris qui ꝑambulant
semitas maris. Quod autẽ Pdixerat oues & boues
itaq homo. deficiant ium̃ta. deficiant uolatilia.
deficiant pisces. Non dix deficiant bestie defi-¬
ciant reptilia terre. Hȩc enim non debent de
correctionẽ. quomͦ defecerunt sare muliebria.

Expanded text:
tum octoginta quinque, et deficiens Isaac mortuus est, tum octoginta quinque, et deficiens Isaac mortuus est, et appositus est ad genus suum senex et plenus dietus est ad populum suum . Ex quo intelligimus aliud esse tantum deficere, et aliud cum defectione plures pariter habere virtutes. Quod autem primum dixerat generaliter, defectione deficiat a facie terrae: postea in partes divisit Scriptura divina, deficiat homo, et jumenta, deficiant volatilia coeli, et pisces maris. Quatuor sunt quae jubentur deficere, primum homo rationabilis, deinde tria quae subjecta sunt homini, jumenta, et volatilia, et pisces quae puto et in octavo psalmo poni: Insuper et pecora campi: volucres coeli et pisces maris, qui perambulant semitas maris . Quod autem primum dixerat, oves et boves itaque homo, deficiant jumenta, deficiant volatilia coeli, deficiant pisces: et non dixit, deficiant bestiae, deficiant reptilia terrae. Hae enim non debent defcorrectionem. Quomodo defecerunt Sarae muliebria,
Abbreviated transcription (Latin):
defectione deficiant terre. & hoc eos implere p̾cep¬
tũ qui habentes conuersationẽ in celis. & in car¬
ne non scđm carnẽ militantes. eo qđ sciant illos
qui in carne uiuunt deo placere non posse. qͣntũ
in se ẽ. omã agunt ne sint in carne s in sp̃u. et
a terra recedentes aiunt. Consuseitauit & conse¬
dere fecit nos in celestibꝰ in xep̃o. Quod si aliquis
opposuerit aduersum hoc qđ in bonã partẽ ac¬
cipimus defectione deficiat a facie terre illud
quod de ifinael scriptũ ẽ. & hii sunt anni uite
ismael centũ.xxxc. septẽ. & deficiens mortuus ẽ. &
appositus ẽ. ad genus suum. respondebimus ei pͥmũ.
& ipsũ ismael filiũ eẽ abrahã. & accepisse dona &
partes apatre secđm mensurã suã. deinde absolu¬
te scriptũ deficiens mortuus ẽ. & non addi quod
scriptũ ẽ. de abrahã in senectute bona senex & ple¬
nus dierũ. & appositus ẽ. ad popłm suũ : siue de
isaac fuerunt autẽ dies isaac quo uixit anni cen¬

Expanded text:
deficiant a facie terrae, et hoc eos implere praeceptum: Qui habentes conversationem in coelis, et in carne, non secundum carnem militantes, eo quod sciant illos qui in carne vivunt, Deo placere non posse, quantum in se est omnia agunt ne sint in carne, sed in spiritu, et a terra recedentes aiunt: Consuscitavit, et consedere nos fecit in coelestibus in Christo . Quod si aliquis opposuerit adversum hoc quod in bonam partem accepimus, defectione deficiat a facie terrae, illud quod de Ismael scriptum est: 677 Hi sunt anni vitae Ismael, centum triginta septem, et deficiens mortuus est, et est appositus ad genus suum : respondebimus ei primum, et ipsum Ismael filium esse Abraham, et accepisse dona et partes a patre, secundum mensuram suam: deinde absolute scriptum, deficiens mortuus est, et non addi quod scriptum est de Abraham in senectute bona, senex et plenus dierum, et appositus est ad populum suum. Sive de Isaac: Fuerunt autem dies Isaac quos vixit, anni cen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sacerdotibꝰ. &̾ eos qui adorant suꝑ tecta mi¬
liciã celi. & errant qui uirant in dñõ. & turañ
retinent dnm̃n. Post impiorũ riunas & inquoꝵ
cutientis ostendit. Et disꝑdã de loco hoc reliqͥas
baal. ñ quo scđm locae. nomina baalim penitus
edituorũ eum sacerdotibꝰ. Quia intantam uidas
& beniamin uenerant impieratẽ. ut in tẽplo
statuerint. & in eodẽ scuario idola & deũ parit᷑
uenerati sunt. Unde signanter idolorũ sacerdotes
& edituos. Ergo & sacerdotes quondã dei & eos
qui in dogmatibꝰ adorabant miliciã celi. solẽ & lu¬
nã & astra reliqua. & qͥ uirabant in nomine dñi
& innomine idoli ammanitarũ melehom. qđ alxxͫ.
in regẽ uersũ ẽ. aufer& deus de loco ierłm siue

Expanded text:
 eos qui adorant super tecta militiam coeli, et eos qui jurant in Domino, et jurant retinent Dominum. Post impiorum ruinas, et iniqucutientis ostendit: et disperdam de loco hoc reliquias Baal: Non quod secundum LXX nomina Baalim penitus aedituorum cum sacerdotibus, quia in tantam Judas 679 et Benjamin venerant impietatem, ut in Templo statuerint, et in eodem sanctuario idola et Dominum pariter venerati sint . Unde signanter idolorum sacerdotes, ARIM  . Et aedituos ergo et sacerdotes quondam Dei, et eos qui in domatibus adorabant militiam coeli, solem et lunam et astra reliqua, et qui jurabant in nomine Domini, et in nomine idoli Ammonitarum Melchom quod a LXX in regem versum est auferet Dominus de loco Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
& disꝑdã eos qui adorant & uirant in dño. &
uirant in melchom: & disꝑgã eos qui auertunt᷑
siue declinant de post tergũ dm̃. & qͥ non querurs
eũ : siue non retinent. Auertuntur autẽ pꝰ tergu
& adorant miliciã celi. & uenerant᷑ baal. idolũ
sy domorũ. Huc usq sensus hystorie expositus
est. Uideamus & anagogen ꝓpt̾ dnm̃ qͥ de tribu

Expanded text:
 disperdam eos qui adorant et jurant in Domino, et jurant in Melchom, et disperdam eos qui avertuntur, sive declinant de post tergum Domini, et qui non quaerunt eum, sive non retinent. Advertuntur autem post  Alet adorant militiam coeli, et venerantur Baal idolum Sidoniorum. Hucusque historiae sensus expositus est: videamus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpbatur de euersione ierłm. & captiuitate iuda
uniuersa consumã: non homo. non umentũ. non
uolatile. non pisces maris remanebunt. Irã qͥppe
dñi etiã brirca sentiunt animalia & uastatis
urbibꝰ hominibꝰq int̾fectis. solitudinẽ & rarita¬
ẽ. testis trachia. teste in quo ortus sum solum.
ubi preter celum & terrã. & crescentes uepres. &
condensa siluarũ cuncta ꝑierunt. Hoc autẽ in qͥt
ꝓph̃a accid&: quia impioꝵ fuit nimiã multitu¬
do. Corruent itaq impii. & disꝑgentur̃ homines:
&erit solitudo suꝑ faciẽ terre. Sed & de consum¬
matione mundi acciꝑe possumus. qđ & homines
& peccora & uolatilia celi. & pisces maris. & uinuer¬
sa deficiant: & infirmentur impii: & tollatur ii¬
quitas a facie terre. Qd si uoluerimꝰ & altius ali¬
quid intelligere ꝓpter hoc quod dicitur alxx.

Expanded text:
atur de eversione Jerusalem, et captivitate Juda,  facie terrae universa consumam: non homo, non jumentum, non volatile, non pisces maris remanebunt. Iram quippe Domini etiam bruta sentiunt animalia: et vastatis urbibus, hominibusque interfectis, solitudinem et raritaia, testis  Al. teste in quo ortus sum, solum, ubi praeter coelum et terram et crescentes vepres, et condensa silvarum, cuncta perierunt. Hoc autem, inquit propheta, accidet, quia impiorum fuit nimia multitudo. Corruent itaque impii et disperdentur homines, et erit solitudo super faciem terrae. Sed et de consummatione mundi iet pecora, et volatilia, et pisces maris et universa deficient, et infirmentur impii, et tollatur iniquitas a facie terrae. Quod si voluerimus et altius aliquid intelligere propter hoc quod dicitur a
Abbreviated transcription (Latin):
ne patris maritiq constantiã tantoꝑe miremur:
Plena ẽ. hystoria tamgreca quã latina uirtutibꝰ
feminarum & quȩ integros libros flagitet: mͥ
xisse sufficiat. dnm̃ resurgentẽ primim appa¬
russe mulieribꝰ. & apłorũ illam fuisse apłam
ut erubescerent uiri non querere. quẽ iam fra

Expanded text:
ne patris maritique constantiam tantopere miremur? ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Axisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuisse mulieribus , et apostolorum illas fuisse apostolas, ut erubescer
Abbreviated transcription (Latin):
pariter & ꝓpħam hostes isrł barach timente su¬
perasse. & iudith & hester in typo eccłie. & oc¬
cidisse aduersarios. & ꝑiturum isrł de perieu¬
lo liberasse. nunquã post tergũ meũ manum
curuarent in ciconiam. Iaceo de anna & elisa¬
beth & ceteris scĩs mulieribus quarũ uelut sy¬
derũ igniculos clarũ marie lumen abscondit.
Ad gentiles feminas ueniã ut & apud scłi philo¬
sopbos. uideant animarũ differentias queri so¬
lere ñ corporũ. Plato inducit aspasiã disputantẽ:
sappho eum pindaro scribitur & alcheoten. Ista
inter sapientissimos grecͥe philosophatur. Corne¬
liam grecorũ id ẽ. uram̃. tota romanȩ urbis tur¬
ba miratur. Carneades eloquentissims philoso¬
phorum. acutissimus rethorũ. qͥ apud consulares
uiros & in achademia plausus excitare consueue
rant: ñ erubuit in pͥuata domo audiente ma-¬
trona de philosophia disputrͣe. Quiad referã cato¬
nis filiam. bruti coniugẽ. cuius uirtus facit.

Expanded text:
pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, superasse : et Judith et Esther, in typo Ecclesiae, et occidisse adversarios, et periturum Israel de periculo liberasse: numquam post tergum meum manum curvarent in ciconiam. Taceo de Anna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosophatur: Corneliam Gracchorum, id est, vestram, tota Romanae urbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui apud consulares viros et in Academia plausus excitare consueverat, 673-674 non erubuit in privata domo, audiente matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃ħe. sed pastor caprarũ uellicans sichomoros pa¬
tris nomen in titulo ñ habere. Hoc si uerũ ẽ so¬
phonias ꝓpħa quȩ̃ nunc conamur exponere qͥ ñ
uum godoliã : ꝓauum amariã. at tauũ erechiam.
& talem quadrigã uelut ipse extremus auriga
complebit. Nomen sophonie alii speculã. alii ar¬
chanũ dñi transtulerunt. Siue gͥ specula. siue¬
archanũ. suie absconditũ dni int̾pretetur: utrũq
ꝓpħe conuenit. Dicitur eni & adiezechiel. Fili
hominis speculatorẽ te posui domui isrł. & in
alio loco. Non faciet dñs qͥcquã nisi reuelaue¬
rit disciplinam suam seruis suis ꝓpħis. & noni
psalmi titulus ꝓ absconaditis filii interp̾tat̾. Iste
Eͦ ꝓpħa qui erat in specula. & in sublimibꝰ consti¬
tutus & nouerat misteria dñi. filius erat cus:
qui int̾p̃tatur humilitas. Tũ ethiops meus de qͦ
postea tractabimus. Habebat quoq auum godo¬
liam qui dicitur magnitudo dñi. & pauum ama¬

Expanded text:
prophetae: sed pastor caprarum, vellicans sycamina , patris nomen in titulo non habet. Hoc si verum est, Sophonias propheta, quem nunc conamur exponere, nominvum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam: et talem quadrigam ipse velut extremus auriga complevit. Nomen Sophoniae alii speculam, alii arcanum Domini transtulerunt. Sive igitur specula, sive absconditum Domini interpretetur, utrumque prophetae convenit. Dicitur enim et ad Ezechiel: Fili hominis, speculatorem te posui domui Israel . Et in alio loco: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit disciplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro absconditis filii interpretatur. Iste ergo propheta, qui erat in specula et in sublimibus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus, de quo postea tractabimus, habebat quoque avum Godoliam, qui dicitur magnitudo Domini, et proavum Ama
Abbreviated transcription (Latin):
referunt ad ortus stellarii & occubitus. & ma¬
thematicorũ secinitur errores. & eos qͥ adorant
se posse seruire. & duobus dñis satiffacere deo
& mammone. qͥ militantes xep̃o obligant se nego¬
tiis sclaribus. & eandẽ imaginẽ offerunt deo.
& cesari. & cũ xp̃i sacerdotes se eẽ. dicant. fili¬
os suos conseerant melchom: id ẽ. regi suo. Recte
runt: & qui ꝑ mala oꝑa declinant adnõ. et
ñ reqͥrunt eũ nec retinent sua peccata fugi

Expanded text:
referunt ad ortus stellarum et occubitus, et mareferunt ad ortus stellarum et occubitus, et mathematicorum sequuntur errores, et eos qui adorant se posse servire, et duobus dominis satisfacere, Deo et mammonae: qui militantes Christo, obligant se negotiis saecularibus, et eamdem imaginem offerunt Deo et Caesari, et cum Christi sacerdotes se esse dicant, filios suos consecrant Melchom, id est, regi suo . Recte runt, et qui per mala opera declinant a Domino, et non re
Abbreviated transcription (Latin):
das. hoc ẽ. atq saluator. Dicamus quando mul¬
tiplicata fuerit iniqͥtas. & refrixerit caritas
multorũ. & ueniente anõ rara fides apparuerit
in terra. intantũ ut temptentur etiã electi dĩ.
cabulũ ẽ. & auferae de ecełia nomina baalim
qđ int̾pretatur in sublimioribꝰ. Aufer& autẽ
dñs nomina uane głie. & admirationis false
que uersatur in ecełia. in qua uixta iacobu
honoratur amilũ aureũ habens. & contenitur
pauꝑ cũ ad aduentũ udicis & senatoris & in cõ¬
mune omniũ diuitũ plebs uinuersa consurgit.
& sco pauꝑi ne standi quidẽ inter eat̾uas & cõ
cum sacerdotibus qui frustra sibi applaudent
U nde signanter non ait oꝑa sacerdotũ cũ facer¬
dotib s nomina qͥ tantumodo falsa nomina
p̃ferunt dignitatũ. & malis oꝑibꝰ sua nomina
destruunt : & eos qͥ adorant suꝑ tecta miliciã
celi. qͥ eleuantur aduersum scientiã dei. & om̃e
qđ geritur in scło fictã sibi scientiã pollicentes.

Expanded text:
 Dominus atque Salvator, dicamus quando multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et veniente Domino, rara fides apparuerit in terra, intantum ut tententur etiam electi Dei : cabulum est, et auferre de Ecclesia nomina Baalim, quod interpretatur in sublimioribus. Auferet autem Dominus nomina vanae gloriae et admirationis falsae, quae versantur in Ecclesia, in qua bens, et contemnitur pauper, 680 cum ad adventum judicis et senatoris, et in commune omnium divitum, plebs universa consurgit, et sancto pauperi ne standi quidem inter catervas potencum sacerdotibus qui frustra sibi applaudunt Unde signanter non ait, et opera sacerdotum cum sacerdotibus, sed, nomina: qui tantummodo falsa nomina praeferunt dignitatum, et malis operibus sua nomina destruunt, et eos qui adorant super tecta militiam coeli, qui elevantur adversus scientiam Dei; et omne quod geritur in saeculo, fictam sibi scientiam pollicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. ita & dies iosie qui se leuauerat ad
dnm̃. quia iosias int̾p̃tatur reuelatio dñi. & fu
it uir iustus. & de laudib eius regnorũ quoq
& paralipomenon scribit historia. & habuit
patrẽ amon: auum manassen. Legimus manas¬
sen pꝰ multa scelera & captiuttatẽ in babilonem
egisse penitentiã & ad meliora conuersũ: dnĩ
miscdĩã consequutũ. unde & fidei suȩ ꝑ quam
crediderat deo filiũ uocauit eitinon: id ẽ amon.
Siqͥdẽ amon: fides int̾pͣtatur. Simulq considera
qđ nequaquã ut supra reges tribuũ id ẽ. reges
tribus abassiriis sub rege ezechia patre manas¬
se duete fuerant in captiuitatẽ. Hoc in ꝓemio
& in titulo sophonie generationis & temporis:
nunc uideamus quid ipsa quoq ꝓpħia contine¬
at. Congregans congregabo om̃a a facie t̾re di¬
cit dñs: congregans hominẽ & peccus. Congre-¬
gans uolatile celi & pisces maris. & rumȩ impi-

Expanded text:
ti sunt: ita et dies Josiae qui se levaverat ad ti sunt: ita et dies Josiae qui se levaverat ad Dominum quia Josias interpretatur elevatio Domini  et fuit vir justus, et de laudibus ejus, Regnorum quoque et Paralipomenon scribit historia . Et habuit patrem Ammon, avum Manassen . Legimus, Manassen post multa scelera, et post captivitatem in Babylone, egisse poenitentiam, et ad meliora conversum Domini misericordiam consecutum. Unde et fidei suae, per quam crediderat Deo, filium vocavit ἐπώνυμον, id est, Ammon: siquidem AMMON   fides interpretatur. Simulque considera, quod nequaquam ut supra reges decem tribuum, id est, reges tribus ab Assyriis sub rege Ezechia patre Manasse deductae fuerant in captivitatem . Hoc in prooemio et in titulo Sophoniae generationis et temporis. Nunc videamus quid ipsa quoque prophetia contineat. Congregans congregabo omnia a facie terrae, dicit Dominus, congregans hominem et pecus, congregans volatile
Abbreviated transcription (Latin):
dicat qui non sum dignus uocari apł. & illud
in psalmis. Dñe non ẽ. exaltatũ cor meum : neq
na currentes. in eo qđ chusi etiã etiops meus
interp̃tatur impegimus. Nam post tantas uir¬
tutes quomͦ nom̃ ethiops sonare poterit in lau¬
dem : Ꝙ siquidẽ seriptura dixiss& chus ia ẽ.
ethiops uidebatur indissolubilis questio. Chus qͥp¬
pe natus est de cham. Sed in eo qđ̃ art chusi hoc
thiopes. Dicat cũ sponsa in cantico canticorum.
& legis dei : ut in uehiculo leger&. & ad oran¬
dum dum in tẽplo eius uenir& ierłm. Unde ta¬
lis fides digno p̃mio coronatur. & mittitur ad
eũ philippusꝰ euangłista. statĩq docetur. credit.
baptizatur. & saluus ẽ. & ñ solũ eunuchus.s
cũ additam̃to uir ponit᷑ eunuchus : uir ethiops.
Quia enim eunuchus. eunuchus erat xp̃i. & se eu¬
nuchi rauerat ꝓpt̾ regnũ celoꝵ. ꝓpt̾ea uiri uo¬
cabulũ non amiserat. Recte quoq sophonias qͣsi
opie inde deferent hostias michi. Hoc de gene¬

Expanded text:
Non sum dignus vocari apostolus . Et illud in Psalmis: Domine, non est exaltatum cor meum, neque na currentes, in eo quod Chusi etiam Aethiops meus interpretatur, impegimus. Nam post tantas virtutes quomodo nomen Aethiopis sonare poterit in laudem? Et siquidem Scriptura dixisset Chus, id est, Aethiops, videbatur indissolubilis quaestio; Chus quippe natus est de Cham. Sed in eo quod ait, Chusi, hothiopes  dicat cum sponsa in Cantico canticorum: et Legis Dei, ut in vehiculo legeret: et ad adorandum Dominum in Templo ejus veniret Jerusalem . Unde talis fides digno praemio coronatur, et mittitur ad eum Philippus evangelista, statimque docetur, credit, baptizatur, et salvus est. Et non solum eunuchus; sed cum additamento viri ponitur, eunuchus vir Aethiops. Quia enim eunuchus erat Christi, et se eunuchizaverat propter regnum coelorum, propterea viri vocabulum non amiserat. Recte quoque Sophonias quasi umina, inquit, Aethiopiae, inde deferent hostias mihi. Haec de gene
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ dñs: deficiat homo & iumenta. deficiant
uolatilia cęli. & pisces maris : & infirmabunt᷑
impii. & auferã iniquos a facie t̾re dicit dñs.
impii de theodotionis translatione additũ est.
ꝓ qͦ simmachus interp̾tatus ẽ. & scandala cũ im-¬
piis. & subaudiatur congregabuntur siue defici-¬
ent. Quinta autẽ edicio: & infirmitas cũ impi¬
is defici&. Debemus autẽ consuetudinẽ nrãm se¬
quentes. pͥmũ historiã texere: & postea de subli-¬
mioribus disputare. Extremũ ꝓpe regnũ duarũ
tribuũ quȩ uocabantur uida & beniamin sub io¬
sia fiusse nulli dubiũ ẽ. Illo enim int̾fecto. filii
eiꝰ qͥ postea regnauerunt & nepos. non tã regnas¬
se credendi sunt quã ludibrio habiti ab egiptio
rege & chaldeis. & uariis captiuitatibꝰ mortibꝰq
cruciati. Quia gͥ popłs poterat se excusare in
regibꝰ malis & dicere. nos uolumus seruire deo s
ꝓhibemur a regibꝰ: datur rex iustus qͦ zelante ze¬

Expanded text:
eficiat homo, et jumenta: deficiant volatilia coeli, et pisces maris ÷ et infirmabuntur impii ⁑ et auferam iniquos a facie terrae, dicit Dominus. impii, de Theodotionis translatione additum est: pro quo Symmachus interpretatus est, et scandala cum impiis, ut subaudiatur, congregabuntur, sive deficient: Quinta autem editio, et infirmitas cum impiis deficiet. Debemus ergo, consuetudinem nostram sequentes, primum historiam texere, et postea de sublimioribus disputare. Extremum quippe regnum duarum tribuum, quae vocabantur Juda et Benjamin, sub Josia fuisse, nulli dubium est. Illo enim interfecto, filii ejus qui postea regnaverunt, et nepotes, non tam regnasse credendi sunt, quam ludibrio habiti fuisse ab Aegyptio rege, et Chaldaeis, et variis captivitatibus, mortibusque cruciati. Quia igitur populus poterat se excusare 676 in regibus malis, et dicere: Nos volumus servire Deo, sed prohibemur a regibus, datur rex justus, quo zelante ze
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtranseat : Ut parit̾ audire &e nosse ualeamus
quid uaticinet᷑ osee ꝓpħa. incuiꝰ explanationẽ¬
scdm dictamꝰ librũ Cũq tuo lȩter admini¬
culo. &e inprim u orbe t̾rarũ primũ ce nobilita¬
te ce religione habere me gaudeã defensorem:
tam̃ magis obtarẽ illud michi ẽtingere quod
titus liuius scribsit decatone. cuiꝰ glorie neq
pro fuit quisquã laudando nec uituperando
nocuit : cũ utrũq summis p̃diti fecerint ĩge¬
niis. Significat autẽ citeronẽ. & sesarem:
quorũ alter laudes. alt̾ uituperationẽ supra¬
fragili continem᷑: uident᷑ amicorũ ꝓdesse
stucdia. & nocere emulorũ opprobria Post quã
autem reuersa fuerit terra interram suam.
cetam noe qui scribimꝰ quam eos
qui denobis uidicant pallida mors subtraserit.

Expanded text:
pertranseas: ut pariter audire et nosse valeamus pertranseas: ut pariter audire et nosse valeamus quid vaticinetur Osee p dictamus librum. Cumque tuo laeter adminiculo; et in prima urbe terrarum, primum et nobilitate et religione habere me gaudeam defensorem: tamen magis optarem illud mihi contingere, quod Titus Livius scribit de Catone, cujus gloriae neque profuit quisquam laudando, nec vituperando nocuit: cum utrumque summis praediti fecerint ingeniis. Significat autem M. Ciceronem et C. Caesarem: quorum alter laudes, alter vituperationes suprafragili continemur, videntur amicorum prodesse studia, et nocere aemulorum opprobria. Postquam autem reversa fuerit terra in terram suam, et tam nos qui scribimus, quam eos qui de nobis judicant, pallida mors subtraxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
uentis orit᷑: lum aut amici płꝰ merito laudãt.
aut inimici plus uisto detrahunt: rarũq inue¬
nias : quin utramq partẽ ñ fauore. aut odio.s
rerum ȩquitate ducat᷑. Quod mͥ inscriptura¬
eni quasi parua contempnunt : &e qͥc qͥd dyxe¬
rimꝰ c̃tracta nare despiciuĩt. Alii odio nomini
nr̃i. ñ res s ꝑsonas conuiderant. magisq aliorũ
silentiũ quam nr̃m studiũ ꝓbant: Sunt qͥ
ae dact nos fac̾e asserant quod arripueri mꝰ opꝰ:
ꝙ nulłꝰ ante nos latinorũ temptare aulus est:
Quidam ineo se disertos arbitrantꝰ & doctores.
si alieno oꝑi detrahant: & non quid ipsi possint
s quid nos nonpossumꝰ diuidicent: Tu autem
pammachi qui nos hoc facere precepisti. necesse
unt non bona. & homines eloquentissimos ipsi
elingues transfer̃. euangelico calces pede:
aduras cauterio. solea conteras: ce scyllȩos canẽ
ac mortifera carmina sy renarũ: surda. aure

Expanded text:
ventis oritur, dum aut amici plus merito laudant, ventis oritur, dum aut amici plus merito laudant, aut inimici plus justo detrahunt: rarumque invenias qui in utramque partem non favore, aut odio, sed rerum aequitate ducatur. Quod mihi in Scripturaenim quasi parva contemnunt, et quidquid dixerimus, contracta nare despiciunt: alii odio nominis nostri, non res, sed personas considerant: magisque aliorum silentium, quam nostrum studium probant. Sunt qui audacter nos facere asserant, quod arripuimus opus, quod nullus ante nos Latinorum tentare ausus est. Quidam in eo se disertos arbitrantur et doctos, si alieno operi detrahant, et non quid ipsi possint, sed quid nos non possimus dijudicent. Tu autem, Pammachi, qui nos facere praecepisti hoc, necesse unt non bona; et homines eloquentissimos, ipsi elingues transferunt, Evangelico calces pede: aduras cauterio, solea conteras: et Scylleos canes ac mortifera carmina sirenarum surda aure
Abbreviated transcription (Latin):
Secundꝰ annus primę olimpiadis fuit.
Et apud latinos nec dum roma condita.
albȩ uicesimo anno amulius imperabat.
Quem postea romulꝰ pepulit regno. Heretici
suspicant᷑ qđ insacrificiorũ multitudine pla¬
cent dm̃: & ecclesiastici qđ faciendo elemo¬
sinas redimant peccata sita in quibꝰ ꝑmanẽt.
eum ome sacrificiũ preterita scelerã deleat
non p̃sẽcia. idõ non inueniunt dnm: quia aufert᷑
tempore maledicta s̃ oꝑa eorum: & cuncta quę
facuit cruenta coloris rubigo populat: quia san¬
guini & interfectioni ꝓxima s: Rubigo autem
proprie descendere  sinrore nocturno: & lȩtãtia in
spicis frumenta maculare coloreminii uel se¬
nopidis: & congrue uixta. anasCUTIN. uastat de¬
ros hereticorũ : dequibꝰ dr̃ cleri eorũ non ꝓderut
ui sepe nauigat: aliquando peit᷑ tempes
sustinet imipet᷑. aut certe metuit om̃iq inarte.
tam gła quam obtrectatio. scdis aduersis que

Expanded text:
secundus annus primae Olympiadis fuit; secundus annus primae Olympiadis fuit; et apud Latinos nec dum Roma condita Albae vicesimo anno Amulius imperabat, quem postea Romulus regno pepulit. Haeretici suspicantur quod in sacrificiorum 52 multitudine placent Deum; et ecclesiastici, quod faciendo eleemosynas, redimant peccata, in quibus permanent: cum omne sacrificium praeterita scelera deleat, non praesentia; ideo non inveniunt Dominum, qui aufertur tempore maledicta sunt opera eorum, et cuncta quae faciunt, cruenti coloris rubigo populatur, quia sanguini et interfectioni proxima sunt. Rubigo autem proprie descendere dicitur in rore nocturno, ac lactantia in spicis frumenta maculare colore minii, vel sinopidis, et congrue juxta ἀναγωγὴν vastat cleros haereticorum, de quibus dicitur: Cleri eorum non proderunt ui saepe navigat, aliquando patitur tempesronum impetus, aut certe metuit, omnique in arte, tam gloria quam obtrectatio, secundis adversisque
Abbreviated transcription (Latin):
quia igit᷑ hoc fecerũt. non multo p̾tempore. non annoꝵ
spatiis infinitis. & ut solitꝰ eram priꝰ longe pꝰfutura
predicare. s nunc & in presentiarũ adueniet assyrius
atq chaldeus. & deuorabunt eos cũ partibꝰ siue deris
suis. idest cum possessionibꝰ quas indiuisione derrȩ ad
mensuram funiculi susceperunt: ꝓeo quod nos dixi¬
mus deuorauit eos mensis .Lxx. rubiginem transtu¬
tur. ut ipsi qͦ dixerunt in ꝓpħa iohel. reliquias bru¬
ci comedet rubigo: idest asil. Mensis autẽ hoc¬
dr̃ deniq aquila neimoenian. idest .Ral.
in t̾p̃tatꝰ est syminachus ae theodotio. mẽsẽ.
ce est sensus ꝑsingulos menses hostis adueniet:
& cunctos uastabit Legamꝰ regũ ceparaly¬
pomenon libros: &inueniemꝰ sub rege phac¬
cae qui regnabat decem tribubus uenis¬
se. heglath phalassar regem assyriorũ:
& magnã partẽ popłi samarię inassyrios
transtulisse. quo tempore apud grecos.

Expanded text:
Quia igitur hoc fecerunt, non multo post tempore, non annorum Quia igitur hoc fecerunt, non multo post tempore, non annorum spatiis infinitis, et ut solitus eram prius, longe post futura praedicere; sed nunc et in praesentiarum adveniet Assyrius, atque Chaldaeus, et devorabunt eos cum partibus, sive cleris suis, id est cum possessionibus quas in divisione terrae ad mensuram funiculi susceperunt. Pro eo quod nos diximus, devorabit eos mensis, Septuaginta rubiginem transtutur, ut ipsi quoque dixerunt in Propheta Joel: Reliquias bruchi comedet rubigo , id est, HASIL. Mensis autem HOuila neomenias, id est, Kalendas interpretatus est: Symmachus et Theodotion mensem; et est sensus, per singulos menses hostis adveniet, et cuncta vastabit. Legamus Regum et Paralipomenon libros, et inveniemus sub rege Phasee, qui regnabat decem tribubus, venisse Teglathphalasar regem Assyriorum, et magnam partem populi Samariae in Assyrios transtulisse, quo tempore apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
& armentis ad dnm requirendũ s &iam uidas dequo
supͣ scriptum est. Ruet & iam uidas cum eis: hoc
habentes omẽ certam̃ ut quem praeuaricationibus
offenderant. hostiis placare nitantant᷑. Et non in¬
uenient quem requirunt quia acͣcedñtibus & ipse
discessit: presertim & cum alibi loquat᷑. Hunqͥd mã¬
ducabo carnes taurorum. aut sanguinẽ hyrcorũ bibam.
Et iterum. nonsuscipiam dedomo tua uitulos: neq
degregibus tuis hyrcos: Ctͣesaia: holocausta arietũ. & adi¬
pe agnorũ & singuinẽ hyrcorũ atq taurorũ nolo: p̃¬
uaricati sunt enĩ in dño. quia fornicantes cũ idolis. nõ
significari quod inheera multo  tempore dicitur. Qñdo
uxores alienigenas adsumpserunt creantes exeis lib̾os.
& postea eas repudiare compulsi sunt s hic meliꝰ est
alienos filios accipere. qu̾in idolorũ errore generati
sunt : siue quos ducentes ꝑignem idolis conseerarunt.:

Expanded text:
et armentis ad Dominum requirendum, sed etiam Judas, de quo et armentis ad Dominum requirendum, sed etiam Judas, de quo supra scriptum est: Ruet etiam Judas cum eis, hoc habentes omnes certamen, ut quem praevaricationibus offenderant, hostiis placare nitantur; et non invenient quem requirunt, quia a recedentibus et ipse discessit. Praesertim cum et alibi loquatur: Numquid manducabo carnes taurorum aut sanguinem hircorum bibam? Et iterum: Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos . Et in Isaia: Holocausta arietum, et adipem agnorum, et sanguinem hircorum atque taurorum nolo . Praevaricati sunt enim in Domino; quia fornicantes cum idolis, non significari quod in Esdra multo post tempore dicitur, quando uxores alienigenas assumpserunt, creantes ex eis liberos, et postea repudiare compulsi sunt. Sed hic melius est alienos filios accipere, qui in idolorum errore generati sunt, sive quos ducentes per ignem, idolis consecrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
im. id est decem tribubus & regibus earum. ut du
captiuorum. ut quorũ imittant᷑ scelera. imit¬
tent᷑ & penam heretici matrem habent iniquita¬
tis suȩ suꝑbiam: dum semꝑ altiora se seire iactitãt.
& inecclesie contumeliam debaccant᷑ : sed infirmabit᷑
arrogantia eorum: & populus ac magistri parit᷑
corruent: Iudas qͦ qui uidet᷑ essẽ in domo di
& in ecclesia non mente sed corpore commorat᷑.¬
& eam dem habent cumhereticis in errore senten¬
tiam: frustra nomen ȩcclesiasticũ repromittit. qͥa
& ipse cum hereticis puniendus est. manifesta
transcurrimꝰ : ut in obscurioribꝰ immoremur
Noregibys syis &e armentis suis uadent adque¬
rendum dñm &e non inuenient. ablatꝰ est ab eis:
pibus siuis. lxx̃. Cum ouibus & uitulis ibunt
ut querant dnm & non inuenient eum. declinauit
abillis quia dñm reliquerunt: quia filios alienos
genuerunt sibi Nunc deuorauit eos rubigo: & cleros
eorum. Non solum isrł & ephraim ibunt cũ gregibꝰ

Expanded text:
im, id est, decem tribubus et regibus earum, ut duccaptivorum, ut quorum imitantur scelera, imitentur et poenam. Haeretici matrem habent iniquitatis suae superbiam, dum semper altiora scire se jactitant, et in Ecclesiae contumeliam debacchantur. Sed infirmabitur arrogantia eorum et populus ac magistri pariter corruent: Judas quoque qui videtur esse in domo Dei, et in Ecclesia, non mente 50 sed corpore commoratur: et eamdem habet cum haereticis in errore sententiam; frustra nomen ecclesiasticum repromittit, quia et ipse cum haereticis puniendus est. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. In gregibus suis et in armentis suis vadent ad quaerendum Dominum, et non invenient: ablatus est ab eis: ibus suis. LXX: Cum ovibus et vitulis ibunt et quaerent Dominum, et non invenient eum, declinavit ab illis, quia Dominum reliquerunt: quia filios alienos genuerunt sibi, nunc devorabit eos rubigo, et cleros eorum. Non solum Israel et Ephraim ibunt cum gregibus
Abbreviated transcription (Latin):
brosũ. Soli. lococ. A Minon. id ẽ. frenũ transtu¬
lerunt. Quos & nos in loco sequuti sumꝰ. ne no¬
uum aliqͥd in questione uulgata uiderem̃ affer¬
re. Quod cũ abhebreo quererẽ quid significar&:
ait mͥ n debere nos legere mẽsuloth. s messaloch
qđ signific& phaleras eqͦrũ & ornatũ bellicũ.
Eoccepto hoc loco: innullo penitꝰ sca̾rũ seriptura¬
lingua hebraica ressen appellari : & ñ messuloth.
qđ . Iocxc. transtulerunt. Et eẽ. sensũ. Tem prẽ so¬
lemnitatis ꝑpetue & regni ierłm pacatis omĩb¬
& tranqͥllis neqͣꝗͣ opꝰ eẽ. eqͥtatu qđ genꝰ bellanꝰ¬
tiũ fortissimũ ẽ. s omẽm ornatũ & decorẽ pha¬
lerarũ ad cultũ dĩ conferendũ. Hoc illi dixe¬
rint. Nos eqͦrũ ꝓfundũ & incensũ eyche ion um¬
brosum siue tenebrosũ referamus ad scientiã
misticã : quã & dauiã quasi equos obtimos se
habere iaccabat. dicens. Incerta & occulta sapi¬
entie tuę manifestasti michi. Ꝙ apłs. O ꝓfundũ

Expanded text:
transtulerunt; quos et nos in hoc loco secuti sumus, ne novum aliquid in quaestione vulgata videremur afferre. Quod cum ab Hebraeo quaererem quid significaret, ait mihi, non debere nos legere MESULOTH, sed MESALOTH, quod significat phaleras equorum et ornatum bellicum, et excepto hoc loco, in nullo penitus sanctarum Scripturalingua Hebraica RESEN   appellari, et non MESULOTH, quod LXX transtulerunt. Et esse sensum: Tempore solemnitatis genus bellantium fortissimum est; sed omnem ornatum, et decorem phalerarum ad cultum Domini conferendum. Hoc illi dixerint. Nos equorum profundum, et incessum σύσκιον, umbrosum, sive tenebrosum, referamus ad scientiam mysticam, quam et David quasi equus optimus se habere jactabat, dicens: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Et Apostolus: O
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo ꝓpħa clamauit ad dñm & exaudit eũ.
In his ꝓfundis & tenebris posuit ds̃ latibulũ siuĩ.
Has tenebras & sacram̃ta diuna ingressus ẽ. mo¬
Yses in sina montis caligine. ut uidera&e dnm.
De qͥb & dauia in alio psalmo loquebatꝰ: Indicia
dñi abissus multa. Hȩc archana & diuina my

Expanded text:
 935 clamavit ad Dominum, et exaudivit eum. In his profundis et tenebris posuit Deus latibulum suum : has tenebras et sacramenta divina ingressus est Moyses in Sina montis caligine, ut videret Deum : de quibus et David in Psalmo alio loquebatur: Judicia Domini abyssus multa . Haec ar
Abbreviated transcription (Latin):
seant in ierłm. & inueniant ętnã domũ. alia¬
rũq gentiũ homines eẽ. desistant. & efficiant᷑
ifrłitȩ in qͥb dolus ñ ẽ. Hec om̃a quȩ nos cele¬
ri sermone ꝑstringimꝰ. uidei & iudairantes
nr̃i immo ñ nr̃i. qr uidaizantes sꝑant futu¬
ra. corporalit᷑ utiq & circũcisionẽ sibi & con-¬
iugia in mille annoꝵ imꝑio ꝓmittentes: ne
impleat᷑ in illis maledictio quȩ scripta est.
Maledicta sterilis quȩ ñ facit semen in isrł: &
beatꝰ qͥ hab& sem̃ in fyon & domesticos in ie¬
rusalẽ. Qđ si uerũ ẽ. om̃s uirgines qͣs muille
annoꝵ regnũ. inuenerit maledictioni & sterili¬
tati ꝑpetue subiacebunt: aut certe nupture
sunt ut maledictionẽ effugiant. In die illa:

Expanded text:
 aliarumque gentium homines esse desistant, et efficiantur Israelitae in quibus dolus non est . Haec omnia quae nos celeri sermone perstringimus, Judaei, et judaizantes nostri, immo non nostri, quia judaizantes, sperant futura corporaliter, utique et circumcisionem sibi, et conjugia in mille annorum 934 imperio promittentes, ne impleatur in illis maledictio quae scripta est: Maledicta sterilis quae non facit semen in Israel; et: Beatus qui habet semen in Sion et domesticos in Jerusalem . Quod si verum est, omnes virgines quas mille annorum regnum invenerit, maledictioni et sterilitati perpetuae subjacebunt: aut certe nupturae sunt, ut maledictionem effugiant. In die illa
Abbreviated transcription (Latin):
ac libidiis uena siccet᷑: uitraq filios genera¬
re ñ possit. Qui taliũ arborũ ramis ꝓtectus
fuerit. exerceat solemnitatẽ tabernaculorũ
sextũ mensẽ transiens qͥ refertur ad mundũ¬
& in uiͦi. agens sabbatũ spiritale: in quinta
decima die mensis eiusdẽ qͣndo luna plenis
uuntur. Hȩc breuit̃ diximꝰ olĩ animo contẽ¬
plantes. libroꝵ magnitudinẽ ut ad reliqͣ trati¬
seamus. Ex erit qͥ non ascenderit de familiis
terre ad ierłm ut adorent regẽ anmn exerci¬

Expanded text:
 libidinis vena siccetur, ultraque filios generare non possit. Qui talium arborum ramis protectus fuerit, exerceat festivitatem tabernaculorum, sextum mensem transiens, qui refertur ad mundum, et septimo agens sabbatum spirituale, in quinta decima die mensis ejusdem, quando noctis luna plenissvuntur. Haec breviter diximus, olim animo contemplantes librorum magnitudinem, ut ad reliqua transeamus. Et erit, qui non ascenderint de familiis terrae ad Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
re: non erit suꝑ eũ ymber temporaneus & sero¬
uersum ierłm: & quorũ tabesc& caro & odi
defluent. & lingua putresc&. Qđ si & fami¬
liȩ egipti ñ ascenderint & ñ uenerint: nec suꝑ
eos erit. s erit ruina qua ꝑcuti& dñs om̃s
gentes quȩ ñ ascenderint ad celebrandã solẽ-¬
nitatẽ tabernacłoꝵ. Hoc erit peccatũ egipti &
hoc peccatũ omĩum gentiũ. que ñ ascenderint
ad celebrandã festiuitatẽ tabernacłorũ. Loxx.

Expanded text:
re, non erit super eum imber temporaneus, et seroversum Jerusalem, et quorum tabescet caro, et oculi defluent, et lingua putrescet. Quod et si familia Aegypti non ascenderit et non venerit nec super eos erit sed erit ruina qua percutiet Dominus omnes gentes quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem tabernaculorum hoc erit peccatum Aegypti et hoc peccatum omnium gentium quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
sensu dictã s ridiculã clauos dñice erucis equib
constantinus augustus frenos suo eqͦ fecerit. sem̃
añ appeltari. Hoc utrũ accipiendũ sit lectoris
prudentiȩ derelinqͦ Nlos transeamꝰ ad lebetes qͥ
futuri sunt in domo dnĩ qͣsi phiale altaris. Erit
enim omĩs lebes in ierłm & in uida: scificatꝰ dño
omĩpotenti. Ament eneos lebetes qͥ amauerunt
carnes uictimarũ uertamus in phialas aromatum
corã attari dnĩ: de qͥb sponsa aicit ad sponsum.

Expanded text:
dictam, sed ridiculam. Clavos Dominicae crucis, e quibus dictam, sed ridiculam. Clavos Dominicae crucis, e quibus Constantinus Augustus frenos equo suo fecerat, sanctum Domini appellari. Hoc utrum ita accipiendum sit, lectoris prudentiae relinquo. Nos transeamus ad lebetes, qui futuri sunt in domo Domini, quasi phialae altaris. Erit enim omnis lebes in Jerusalem, et in Juda sanctificatus Domino omnipotenti. Ament aeneos lebetes, qui amaverunt carnes victimarum, vertamus in phialas aromatum coram altari Domini, de quibus sponsa dicit ad sponsum
Abbreviated transcription (Latin):
bant. In pͥncipio erat uerbũ. & uerbũ erat apa̾
optimũ habebat ꝓfundũ. & recubuerat suꝑ pe¬
etus ib̾u unde & hauserat sapientiã. Sin au¬
tẽ uoluerunꝰ ut. lxcac. tͥnstulerunt frenũ acci¬
ꝑe sermonẽ dĩ. intelligamus in freno qͥ eqͦs in¬
sanientes libidine & mulas steriles atq lasciuaᷤ
refrenat auiciis & coherc& : & ñ patit᷑ ire ꝑ pre¬
ceps. De qͥb dr̃. Nolite fieri sic̃ equus & mulus¬
in qͥb ñ ẽ. intellectus. In chamo & freno maxillas
eorũ constringe. qͥ ñ approximant ad te. De qͦ fre¬
no & iacobus loqͥt᷑. In eqͦrũ ora mittimꝰ frenos
& om̃ẽ corpꝰ eorũ circũ agimus: ut scilica& recto
gradiant᷑ itinere. & mollia ad sedendũ dño pos¬
sint
terga p̃bere. Tale frenũ & talis sermo auri &ar¬
genti uarietate compositus feros eqͦs p̃parat sal
u̾atori ad sedendũ. & scõs facit ac ꝓprie ulius
cultui conseeratos. Audiui a quodã rẽ qͥdẽ pio

Expanded text:
um, et Verbum erat apud optimum habebat profundum; et recubuerat super pectus Jesu, unde et hauserat sapientiam . Sin autem voluerimus, ut LXX transtulerunt, frenum, accipere sermonem Dei, intelligamus in freno, eum qui equos insanientes libidine, et mulos steriles atque lascivos refrenat a vitiis, et coercet, et non patitur ire per praeceps, de quibus dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. In freno et chamo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . De hoc freno et Jacobus loquitur: In equorum ora mittimus frenos, et omne corpus eorum circumagimus , ut scilicet recto gradiantur itinere, et mollia ad sedendum Domino possint terga praebere. Tale frenum et talis sermo auri et argenti varietate compositus, feros equos Salvatori praeparat ad sedendum; et sanctos facit, ac proprie illius cultui consecratos. Audivi a quodam rem, sensu quidem pio
Abbreviated transcription (Latin):
contremiscent. & fixo gradu se mouere ñ possint: Ian¬
tus pauorẽ: tanta fortitudo. Itaq dñs cũ instar leoniᷤ
rugierit & intonuerit ac dederit uocẽ suã : cunctę
aues & uniuersa uolatilia ꝑhorrescent & ibunt ad
nidos id ẽ. ad domos suas: in qͥbꝰ dñs habitabit cum
eis Dicamꝰ & aliter Cum uerus leo infremuerit. faisꝰ
q abeo ante capti fuerant: rugitu leonis soluti &
cõminatione terribili sequent᷑ dnm dm̃ fuũ: Tunc
timebunt filii maris siue aquarũ. qͥ in amaritudine
& falsis hereticorũ aqͥs fuerant ꝓcreati: & assũp¬
tis pennis uolabunt quasi aues ex egipto. & qͣsi co

Expanded text:
contremiscant, et fixo gradu se movere non possint: tancontremiscant, et fixo gradu se movere non possint: tantus pavor est et tanta formido. Itaque et Dominus cum instar leonis rugierit, et intonuerit, ac dederit vocem suam, cunctae aves et universa volatilia perhorrescent: et ibunt ad nidos, id est, ad domos suas in quibus Dominus habitabit cum eis. Dicamus et aliter: Cum verus leo infremuerit, falsusque ante ab eo capti fuerant, rugitu leonis soluti et comminatione terribili, sequentur Dominum Deum suum. Tunc timebunt filii maris, sive aquarum, qui in amaritudine et salsis haereticorum aquis fuerant procreati; et assumptis pen
Abbreviated transcription (Latin):
pollicente popls conuertetur ad eũ & ambulabit post
dnm: quia dñs rugi& quasi leo. De quo: & amos ꝓpba
cõmemorat. Dñs de sion rugi&: & de ierłm dabit uocẽ
suã. Rugit autẽ quando dic̃ sic̃ ad ama ponã te ut se¬
boim. Cũq ille rugierit: tunc formidabunt filii maris.
quas significat. si meiam de mare intelligitur. Hec he¬
brei ad aduentũ xp̃i referunt: quẽ sperant eẽ. uen¬
turũ: Nos iã tͥnsacta conuncimꝰ: qͥa & de egipto & de
assiriis hoc ẽ. & ab oriente & occidente. & ab aqͥlone et
meridie uener̃. & quotidie ueniunt. qͥ discũbant cum
abrahã & ysaac & iacob filios autem maris siue aqͣrũ
eos possumꝰ appellare: qͥ sagena dnũi comp̃hensi sunt
& abstracti de mare huius scłi. Cumq capti fuerint
de morte inuitã : collocabunt᷑ in domibꝰ suis que
horrea ua̾cat euangłium. in qͥbus electa & apaleis
separata frum̃ta condiuntur Natura leonũ eẽ. dicit᷑
ut cum infremuerint & rugierint: omĩa ammantia

Expanded text:
pollicente, populus convertetur ad eum: et ambulabit post Dominum; quia Dominus rugiet quasi leo. De quo et Amos propheta commemorat: Dominus de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam . Rugiet autem quando dicit: sicut Adama, ponam te ut Seboim. Cumque ille rugierit, tunc formidabunt filii maris, quas significat: si MEJAM, de mari intelligitur. Haec Hebraei ad adventum Christi referunt, quem sperant esse venturum. Nosriis, hoc est, ab Oriente et Occidente, et ab Aquilone et a Meridie venerunt, et quotidie veniunt qui discumbant cum Abraham, Isaac et Jacob . Filios autem maris, sive aquarum, eos possumus appellare, qui sagena Domini comprehensi sunt, et abstracti de mari hujus saeculi . Cumque capti fuerint de morte ad vitam, collocabuntur in domibus suis: quae horrea vocat Evangelium , in quibus electa et a paleis separata frumenta conduntur. Natura leonum esse dicitur: ut cum infremuerint et rugierint, omnia animantia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑdã in ꝑpetuũ: s ut emendẽ. Crudelitas mea: peniten¬
tie & pietatis occasio ẽ. Ds enĩ ego sum & ñ homo. Homo
ad hoc punit ut ꝑdat: ds ad hoc corripit ut em̃d&: In
medio tui sc̃s & ñ ingrediar ciuitatẽ. Hoc ẽ. Nonsũ unꝰ
de his qͥ in urbibꝰ habitant. qͥ humanis legibꝰ uuunt:¬

Expanded text:
ut perdam in perpetuum; sed ut emendem. Crudelitas mea poenitenut perdam in perpetuum; sed ut emendem. Crudelitas mea poenitentiae et pietatis occasio est: Deus enim ego sum, et non homo. Homo ad hoc punit ut perdat, Deus ad hoc corripit ut emendet. In medio tui sanctus, et non ingrediar civitatem, hoc est, non sum unus de his, qui in urbib