comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cultu ut birgilius in suo
ligioms ¶Nec signare
qͥdem ã ꝑtir limite cãpũ
fas erat modũ q̃rebant
quippe cũ ds̃ cõem omĩb
terrã dedisset uec cõem de¬
gerent bitã n ͨ ut rabida
et furens auaricia sͥ omĩa
uindicaret nec ulli deesset
qd̃ oĩb nasceret᷑ ¶ Quod
poete dc̃m sit accipi opport
tũc fuisse pͥuati sed more
poetico figuratũ ut ĩ telli¬
gamꝰ tã lib̾ales fuisse ho¬
mĩes ut natas sͥ fruges
nõ includerent ne soli ab¬
sconditis ĩ cubarẽt sed pau¬
peres ad cõmunionẽ ꝓpͥi
laboris admittent ¶flu¬
mĩa iam lactis iã flũia
nectaris ibant ¶e mi¬
rũ cũ ꝓmptuaria iustoꝵ
benigne paterent omĩb
nec auaricia int̾cipiẽs bñ¬
ficia dĩna famẽ sitĩq nul¬
go faceret s om̃s eqͣliter
habũdarẽt cũ hñtes non
habentib large copiose q
donarent. o¬
Ed postꝙͣ satͥmis
a filio pulsus ĩ la¬
tiũ q delatus ẽ Arma io¬
uis fugiens et regnis ex¬

Expanded text:
cultu, ut Cicero in suo cultu, ut Cicero in suo ligionis. Ne signare quidem, aut partiri limite campum Fas erat: in medium quaerebant. Quippe cum Deus communem omnibus terram dedisset, ut communem degerent vitam, non ut rabida et furens avaritia sibi omnia vendicaret, nec ulli deesset d omnibus nasceretur. quod poetae dictum sic accipi oportet, tum fuisse priuati, sed more poetico figuratum, ut intellegamus tam liberales fuisse homines, ut natas sibi fruges non includerent nec soli absconditis incubarent, sed pauperes ad communionem proprii laboris admitterent. flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant. nec mirum, cum promptuaria iustorum benigne paterent omnibus nec auaritia intercipiens beneficia diuina famem sitimque uulgo faceret, sed omnes aequaliter abundarent, cum habentes non habentibus large copioseque donarent. sed postquam Saturnus a filio pulsus in Latiumque delatus est arma Iouis fugiens et regnis ex
Abbreviated transcription (Latin):
lexerũt ab ẽe hanc a reb
hũanis eãq fuxerũt of¬
fensã uitiis hoñn cessisse
e t̾ra in celũ q migrasse¬
¶ Atq ut doceãt quid sͭ
iuste biu̾e solent em̃ pre¬
cepta ꝑ ambages dare a
aurea repetũt exͣ iusticie
narrantq ĩ quo statu fu¬
erit uita hũana dũ illa
ĩ terra moraret᷑ ¶Quod
quidẽ nõ ꝓ poetica fictõe
sed ꝓ uero hũdũ est ¶Sa¬
turno em̃ regnãte nõdũ
deorũ cultib ĩstitutis nͦ
ad huc illa gẽte ad dĩni¬
tatis opĩonẽ consecrata
deus utiq colebatur et iõ
nõ erant neq dissentioneᷤ
neq ĩ imiticie neq bella
Moudũ besanos rabies
mdauerat euses ut ger¬
manicus cesar in aracheo
loquit̾ carmĩe ¶ Net cõ¬
sanguineis fu̾at discorꝰ
nota Inimo nec alieinge¬
nis quidẽ s neq ulli oĩo
gladii qͥ midarent᷑ fuerũt
te iusticia ã de tutela sui¬
cũ nemo insidiaretur aut
de ꝑuicie altius togitaret
cũ nemo ꝙͥꝙͣ cõcupisteret
malebant tenui cũcti uni̾e

Expanded text:
xerunt abesse hane a rebus humanis eamque finxerunt offensam uitiis hominum cessisse terra in caelumque migrasse. atque ut doceant quid sit iuste uiuere — solent enim praecepta per ambages dare —,aurea, repetunt exempla iustitiae narrantque in quo statu fuerit humana uita, dum illa in terra moraretur.. quod quidem non pro poetica nctione, sed pro uero habendum est. Saturno enim regnante, nondum deorum cultibus institutis nec adhuc illa gente ad diuinitatis opinionem consecrata, deus utique colebatur. et ideo non erant neque dissensiones nequp inimicitiae neque bella, nondum uesanos rabies nudauerat enses, ut Germanicus Caesar in Arateo loquitur carmine, nec consanguineis fuerat discordia nota, immo ne alienigenis quidem, sed neque ulli omnino gladii qui nudarentur fuerunt. te iustitia acum nemo insidiaretur, aut de pernicie alterius cogitaret, cum nemo quidquam concupisceret? Malebant tenui contenti vivere
Abbreviated transcription (Latin):
relinq̃tur si et̃ hoc ꝙ uo¬
lũtate fĩ opportet libido
extorquet alien ¶Ne¬
mo istud efficiet si quid
nobis ad cõtẽpnendam
mortẽ dolorẽq uir ͭ ͥ ᷤᷤ est
Qua cõstanciã si teneꝰ
cur stulti iudicam᷑ faci
homĩb obiectans ait
Sũma u̾tus ilł bidet᷑
magnꝰ aĩus et idẽ eũ
qͥ contẽpuit mortẽ ꝓ fu¬
rioso hñt ꝙ est utiq sũ¬
me ꝑu̾sitatis S hii ua¬
narũ religionũ cultores
eadẽ stulticia id obiciũt
cordes qͥ nec audiãt dĩna
nec senciãt s t̾rã digitis
sius ymaginatã inetu¬
ant et adorent
De u̾o̾ cã sit ut
eos qͥ sapiẽtes st̃
stultos putent magna
tra fallũt᷑ q̃ nob̾ diligẽ¬
ter est explicanda ut er¬
rores suos tandẽ si fieri
p̃t agnoscant iusticia

Expanded text:
relinquatur, si etiam hoc quod uorelinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facihominibus obiectans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnit mortem pro furioso habent: quod est utique summae peruersitatis. sed hi uanarum religionum cultores eadem stultitia id obiciunt cordes, qui nec audiant diuina nec sentiant, sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent, magna tra falluntur —: quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit adgnoscant. iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
anib iactant disẜentes¬
piẽtis gͣuitati atq cõstã¬
sie quã nullis terrorib
de siña et ꝓposito posse de¬
pelli sed tanti ẽẽ cruciari
et mori ne fidem ꝑdat
ne ab offõ discedat ne
metu mortis ã dolore a¬
cerbo subactus aliꝙ̃ faci¬
at ĩ iustũ nͥ forte delira¬
re illis bideret᷑ flaccus ĩ
liricis cũ dicit iustũ ⁊ te¬
nacẽ ꝓpoĩti birũ nõ cii¬
um ardor pͣua iubentiũ
nõ uultus ĩ stantis tyrã¬
in mentẽ quatit solidã
Quo n ł uerius dici
p̃t si hoc ad eos referat᷑
qui nullos cruciatus nul¬
lã mortẽ recusant ne a
fide iusticia q declinent
qͥ nõ tyrãntas iussiones
nõ p̃sidũ gladios trem̃t
quominꝰ uerã et solam
libertatẽ constãti mẽte
defendãt que ĩ hoc solo
tuenda sapĩa ẽ qͥs enĩ
tã in solentissĩe elatus ẽ
qͥ me betet oculos ĩ celũ
tollere qͥ imponat michi
ncc̃itatẽ uł colendi qd̾i
nolim uł nõ colendi qd̃¬
uelim qͥd nobis iã ult̾ius

Expanded text:
espientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sententia et proposito posse depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi nuelim non colendi? quid iam nobis ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã prudẽtes relĩꝙͣt
nobis stulticiã nr̃am ꝙͣ
Quis em̃ stulto ĩ uide¬
at uͥ qͥ ip̃e sit stultissimꝰ
Illi aũt nõ sũt ad̾o stul¬
ti ut stultis ĩ uideãt sed
ex eo ꝙ acturate ꝙ solici¬
te ꝑsecũt᷑ stultos nõ ẽẽ cõ¬
cedũt Cur eñ tã crudeli¬

Expanded text:
dentiam prudentes: relinquant dentiam prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quis enim stulto inuideat nisi qui ipse sit stultissimus? illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuideant, sed ex eo quod accurate, quod sollicite persecuntur, stultos non esse concedunt. cur en
Abbreviated transcription (Latin):
res oĩa imꝑia om̃s opes
uir deniq optimꝰ om̃i ex¬
istimatõe dignissimꝰ et
oĩm fortuna iudicet᷑ qͥs
tandẽ eͭ cã demẽs qͥ du¬
bitet utrũ se ẽẽ malit
titur omĩa errantiũ pͣm¬
tate atq ĩ eo est errore
ciuitas uł pocius orbis
ip̃e totus ut bonos et iuis¬
tos uiros tãꝙͣ malos imi¬
pios q ꝓsequat᷑ extruti¬
et dãpuet occidat ¶ Nã
ꝙ ait neminẽ c̃ẽ tã dem̃¬
tem qͥ dubitet utrũ se ẽe
malit ille qͥdem ut is qͥ
contͣ insticiã disserebat
hoc sensit male sapiẽtẽ
malũ ẽẽ cũ bona existĩa¬
nobis aũt absit hec amẽ¬
tia ut falsũ bo̾ añpona¬
mꝰ an bomi nr̃i qualitas
ex ppłi pendebit errorib
ꝙͣ ex conscĩa nr̃a et iudi¬
cio dei zut aliqͣ nos feli¬
tas illiciet nũꝙͣ ut non
potiꝰ uerã bonitatẽ cũ oĩ
malo ꝙͣ falsam cũ omi
ꝓsꝑitate malimꝰ. ¶ Sua
sͥ habeant regna reges
suas dĩcias dĩtes ut loqͥ¬
tur plantꝰ suã uero pru¬

Expanded text:
imperia, omnes opes, uir denique optimus omnium existimatione et dignissimus omni fortuna iudicetur: quis tandem erit tam demens qui dubitet utrum se esse malit? titur omnia errantium prauitate. ecce in eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat. nam quod ait neminem esse tam dementem qui dubitet utrum se esse malit, ille quidem ut is qui contra iustitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimanobis autem absit haec amentia, ut falsum uero anteponamus. an boni nostri qualitas ex populi pendebit erroribus quam ex conscientia nostra et iudicio dei? aut aliqua nos felicitas inliciet umquam, ut non potius ueram bonitatem cum omni malo quam falsam cum omni prosperitate malimus? sua sibi habeant regna reges, suas diuitias diuites, ut loquitur Plautus, suam uero pru
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe pabłm ĩ credibili qͣd̾
iocunditate ꝑfusũ. ¶ De¬
rũ nõ est desꝑandũ for¬
tasse nõ canimꝰ surdis
Nec em̃ cã in malo statu
res ẽ ut desit sane mẽteᷤ
qͥbus et beritas placeat
et mõstratũ sͥ rcm it̾ ⁊ ui¬
deant et sequãt ¶Enũ¬
limat᷑ mõ poculũ celestis
melle sapĩe ut possint ab
ĩ prudentib amara reme¬
dia sũ offensione potari
dũ illiciẽs pͥma dulcedo
ac̾uitatẽ saporis asꝑi sb̾
p̃textu suauitatis occultat
ẽ cur apud sapiẽ¬
tes et doctos ⁊ pnͣcipes hꝰ
ci sermone ut ad pplm

Expanded text:
ae pabulum, incredibili quadam jucunditate perfusum. Verum non est desperandum. Fortasse Non canimus surdis. Nec enim in tam malo statu res est, ut desint sanae mentes, quibus et veritas placeat, et monstratum sibi rectum iter et videant, et sequantur. Circumlinatur modo poculum coelesti melle sapientiae, ut possint ab imprudentibus amara remedia sine offensione potari; dum illiciens prima dulcedo acerbitatem saporis asperi, sub praetextu suavitatis occultat. est, cur apud sapientes, et doctos, et principes hujus ac simplici sermone, ut ad populum,
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ uos ip̃os qͥ odistis oĩa
conferamus . oo.¬
st apud cyc̾onẽ nõ
ab horreris a bero
locꝯ ĩ ea disputacõe q̃ hẽ¬
tur a furio ꝯͣ iusticiam
Quero inqͥt si duolĩt
quoꝵ alter optimꝰ uir e¬
qͥssimꝰ sũma iusticia sin¬
gulau fide alter ĩ signis
scełe et audacia et si ĩ eo
sit errore ciuitas ut bo  ͫ
illũ birũ scełatũ facĩorosũ
nefariũ putet Contra ã
tẽ qͥd sit imppbissimꝰ existi¬
met eũ sũma ꝓbitate ac
fide ꝓ q hac opĩone omi
ciuiũ bonꝰ ille uir bexet᷑
rapiat᷑ manꝰ ei deniq au¬

Expanded text:
et in vos ipsos, qui odistis, omnia et in vos ipsos, qui odistis, omnia conferamus. est apud Ciceronem non abhorrens a uero locus in ea disputatione quae habetur a Furio contra iustitiam. quaero inquit, si duo sint, quorum alter. optimus uir, aequissimus, summa iustitia, singulari fide, alter insigni scelere et audacia, et si in eo sit errore ciuitas, ut bonum illum uirum sceleratum facinerosum nefarium putet, contra autem eum qui sit inprobis simus, elxistimet esse summa probitate ac fide, proque hac opinione omnium ciuium bonus ille uir uexetur rapiatur, manus ei denique au
Abbreviated transcription (Latin):
libro septĩo rescripta pnͥ¬
cipũ nefaria collegit ut
dei cõfitẽnt̃ ¶Dd hiis
facias qͥ bis bocant carm¬
ficiuas ueterũ tyrãnorũ
adũsus ĩ nocentes rabide
seuientiũ et cũ sĩt ĩ ml¬
ticie crudelitatis q doc ͬ ͤᷤᷤ
iustos ẽẽ se tñ ac prudẽ¬
tes uideri uolũt ceci et
hebetes ac rerũ ac bĩta¬
tis ignari ⁊l deo ne bob̾
oꝑdite mẽtes et ĩ iusti
iusticia ẽ ut eã sũmis sce¬
leub adeqͣtis adeo ne a¬
pud uos pert ĩnocẽtia
ne morte quidẽ simplici
dignã iudicetis s supra
omĩa fatinora habeaitꝰ
nullũ facinꝰ admitt̾e pet¬
tus q purũ aib om̃i scele¬
us cõtagione prestare¬
cultorib loquim̾ liceat
ꝑ nos benefac̾e̾ nobiscũ
opus hec religio ¶Si no¬
bis sapiẽtes bidem᷑ imui¬
tanũ si stulti contẽpunite
a̾ et̃ ridete si libet bobis
em̃ stulticia nr̃a ꝓdest qͥd
laceratis qͥd affligitis ñ
plectim̾ hoc bob̾ credimꝰ
expedire ut nos diligamꝰ

Expanded text:
libro septimo rescripta principum nefaria collegit, utdei confiterentur. Quid iis facias qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen ac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritatis ignari. adeone uobis, o perditae mentes, inuisa iustitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? adeone. aput uos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum facinus admittere pectusque parum ab omni sceleris contagione praestarecultoribus loquimur, liceat per vos benefacere vobiscum. opus, haec religio. Si vobis sapientes videmur,imitamini: si stulti, contemnite, aut etiam ridete, si libet; nobis enim stultitia nostra prodest. Quid laceratis? quid affligitis? noplectimur. Hoc nobis credimus expedire, ut vos diligamus,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid p̃t ẽẽ hac pie¬
is hũanas uictimas im¬
molare et ignẽ cruore
fortasse hoc nõ imp̃iꝰ ui¬
ciũ fuerit sed poete qͥ in¬
signẽ pietate birũ ĩsigni
scelere fedauerit ubi est
me laudas ¶Ecte puis
eneas fulmone c̃atas ¶¬
Quatuor h iuuenes to¬
tidẽ quos educat ufeus
Uiuẽtes rapit ĩ ferias
quos ĩ molet bmbris
Captiuoq rogi ꝑfundat
sanguĩe flãmas Cur gͦ
dicebat eodẽ ip̃o temꝑe qͦ.
binctos hoĩes ad ĩ mola¬
tionẽ mittebat equidem
et biuis cõcedere uellẽ eũ
uiuos quos hẽbat ĩ pc̃ate
uice pecudũ iuberet occidi¬
¶ Sed hec ut dixi culpa
nõ illiꝰ fuit qͥ lras fortas¬
se nõ didiscerat s tua qͥ
cũ eẽs eruditus ignoras¬
ti tñ qͥd eẽt pietas et iᵈ
ip̃m quod nefarie qd̃ de¬
testabiliter fecit ⁊ pieta
tis officiũ ẽẽ credidisti ui¬
delicet ab hoc bnũ puis
ratus em̃ ꝑ eundẽ patrẽ
et spẽ surgentis uili neqͣ¬
quã peꝑcit furiis accẽlus

Expanded text:
. quid potest hac pie. quid potest hac pieis humanas uictimas immolare et ignem cruore fortasse hoc non ipsius uitium fuerit, sed : poetae, qui insignem pietate uirum insigni scelere foedauerit. ubi estme laudas? ecce pius Aeneas Sulmone creatos quattuor hic iuuenes, totidem quos educat Ufens, uiuentis rapit, inferias quos immolet umbris captiuoque rogi perfundat sanguine flammas. cur ergo dicebat eodem ipso tempore quo uinctos homines ad immolationem mittebat: equidem et uiuis concedere uellem, cum uiuos quos habebat in potestate uice pecudum iuberet occidi? sed haec, ut dixi, culpa non illius fuit, qui litteras fortasse non didicerat, sed tua: qui cum esses eruditus, ignorasti tamen quid esset pietas, et illut ipsum quod nefarie, quod detestabiliter fecit, pietatis esse officium credidisti; uidelicet ob hoc unum pius ratus enim per eundem patrem et spes surgentis Iuli, nequaquam pepercit furiis accensus
Abbreviated transcription (Latin):
impios qͥ nefanda quiittũt
neq em̃ fieri p̃t ut que ĩ
omĩb uite sue actib non
errant ĩ ip̃a sũma errent
hoc ẽ in religione q̃ rerũ
oĩm caput ẽ Impietas
em̃ suscepta ĩ eo qd̾ est sũ¬
mũ ꝑ ceta uniu̾sa seq̃ren¬
tur eoq fieri nõ pt ut ip̃i
qui errant ĩ om̃i bita nõ
et ĩ religione fallantur
qm̃ pietas ĩ sũmo regła
tenens tenorẽ suũ seruat
ĩ ceti̾s Ita fit bt ĩ btraq
ꝑde de cõdicõne rerũ q̃ ge¬
rũtur qualis sit sũma ip̃a
noscatur oꝑe p̃tiũ est cog¬
nosce̾ illoꝵ impietatẽ ut
ex hiis q̃ clement̾ ac pie
faciũt possit ĩ telligi sĩt
que ab hiis contra iura
uidear ĩ tlement̃ ĩ tesse a
liquã mͥ ꝑsonã poetitam
sũmam q̃ sit uł maxi ͫ
pietatis exemplũ ¶ Apd̃
maronẽ rex ille quo nus¬
tior alter nec pietate fa¬
cit nec bello ma ͦͬ et arimͤ
q̃ nobis documẽta iusticie
terga manus qͦs mittẽt
umbris ¶In ferias ceso
sparsurꝰ sanguĩẽ flãmas¬

Expanded text:
pios qui nefanda committunt. neque enim fieri potest ut : qui in omnibus uitae suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est: inpietas enim suscepta in eo quod est summum per cetera uniuersa sequeretur. aeque fieri non potest ut ipsi qui errant in omni uita, non et in religione fallantur, quoniam pietas in summo regulam tenens tenorem suum seruaret in ceteris. ita fit ut in utraque parte de condicione rerum quae geruntur qualis sit summa ipsa noscatur. Operae pretium est cognoscere illorum pietatem, ut ex ns quae clementer ac pie faciunt possit intellegi, qualia sint quae ab iis contra iura uidear inclementer incessere, aliquam mihi personam poeticam sumam, quae sit uel maxpietatis exemplum. Apud Maronem rex ille, Quo justior alter Nec pietate fuit, nec bello major et armis, quae nobis documenta justitiae terga manus, quos mitteret umbris Inferias, csparsurus sanguine flammas
Abbreviated transcription (Latin):
mũ noluisse qd̃ opportẽt
utiq si posset qr nemo ẽ
qͥ ĩ mortalitatẽ recuset¬
et maxĩe cũ eñ dicas et
adoratũ ẽẽ a qͥbusdã sic̃
dm̃ et simłacrũ ẽ subher¬
culis alexiati noĩe cõstitu¬
tũ ab ephesiis et̃ nũc ho¬
norari ¶ Nõ potuit gͦ
post mortẽ deus credi qr
et hoĩem et mag ͫ. fuisse
ꝯstabat Et ideo aliem i
noĩs titulo affectauit di¬
uiuitatẽ qr suo nec potãt
uec audebat ¶r̃ uero
et potuit deus credi quia
magꝰ nõ fuit et creditꝰ
est qr be fuit nõ inquit
hoc dico id cco appollo ͫ
ut aꝑꝑeat nos sapiẽtioreᷤ
ẽẽ qͥ mirabilib fcĩs non
statim fidẽ dnũtatis ad¬
portenta deũ credidistis
¶Nõ est mirũ si tu qͥ a
nichil ꝓrsus ĩ telligis eoꝵ
q̃ legisti cũ iudei qͥ a prin¬
cipio ꝓph̃as lacitauerant
quib et sacramentũ dei
fuerat assignatũ tñ quid
leg̾ent ignorauerũt disce
gͦ si quid tͥ cordis ẽ nõ id¬
curo a nobis dm̃ creditũ¬
xp̃m qr mirabilia fecit s¬

Expanded text:
m noluisse quod optaret utique, si posset, quia nemo est qui inmortalitatem recuset, maxime cum eum dicas et adoratum esse a quibusdam sicut deum et simulacrum eius sub Herculis Alexicaci nomine constitutum ab Ephesiis etiam nunc honorari. non potuit ergo post mortem deus credi, quia et hominem et magum fuisse constabat, et ideo alieni nominis titulo adfectauit diuinitatem, quia suo nec poterat nec audebat. noster uero et potuit deus credi, quia magus non fuit, et creditus est, quia uere fuit. non in quit hoc dico, idcirco Apollonium ut appareat nos sapientiores esse, qui mirabilibus factis non statim fidem diuinitatis adportenta deum credidistis. non est mirum si tu, qui nihil prorsus intellegis eorum quae legisti, cum Iudaei, qui a principio prophetas lectitauerant quibusque sacramentum dei fuerat adsignatum, tamen quid legerent ignorauerint. disce igitur, si quid tibi cordis est, non idcirco a nobis deum creditum, quia mirabilia fecit, s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omib seruant Amici
sũt etiã ĩ imicis qͥ om̃es
hoĩes ꝓ frĩb diligũt qͥ co¬
hibere irã sciũt oem̃q aĩ
furorẽ tnͣsquilla modera¬
cõe leuire ¶ Quãta gͦ
caligo ꝙͣta tenebrarũ et
erroꝵ mibes hom̃i pecto¬
ra obduxit qͥ cũ se max ͤ
pios putant cũ maxĩe fi¬
unt impii ¶Quãto ẽĩ
religiosiꝰ t̾renis istis siła¬
cris ĩ seruiũt tanto ma¬
gis scelerati adu̾sus noͫ.
uẽ dĩuitatis existũi ¶ta¬
q ꝓ merito ĩ pietatis sue
gͣmorib malis sepe bexã¬
tiũt fortũe culpa oĩs ascͥ¬
bitur et locũ ĩuenit epi
eos tangi n ͨ ira moueri
qr et ꝯtẽptores eoꝵ sepe
bideãt beatos cultores se¬
pe nuleros ꝙ eo Rit qr cũ re¬
ligiosi bideant᷑ et natura¬
boni .nͭ. tale credũt᷑ me̾ri
quale sepe paciũtur ¶ Cõ¬
solantͣ se tñ accusacõe for¬
tune nec sentiũt ꝙ si eẽt
ulla cultorib sius numꝙͣ
modi pietatẽ pena cõseqͥ¬
tur et offensa dĩnitas sce¬

Expanded text:
cum omnibus seruant, qui amici sunt etiam inimicis, qui omnes homines pro fratribus diligunt, qui cohibere iram sciunt omnemque animi furorem tranquilla moderatione lenire. quanta igitur caligo, quanta tenebrarum et errorum nubes hominum pectora obduxit, qui cum se maxime pios putant, tum maxime fiunt inpii? quanto enim religiosius terrenis istis simulacris inseruiunt, tanto magis scelerati aduersus nomen uerae diuinitatis exsistunt. itaque pro merito inpietatis suae grauioribus malis saepe neganciunt, fortunae culpa omnis adscribitur, et locum inuenit Epiceos tangi nec ira moueri, quia et contemptores eorum saepe uideant beatos et cultores saepe miseros. quod eo nt quia cum religiosi uideantboni, nihil tale creduntur mereri, quale saepe patiuntur. Consolantur se tamen accusatione fortunae; nec sentiunt quod si esset ulla, cultoribus suis nunquam smodi pietatem poena consequitur, et offensa divinitas sce
Abbreviated transcription (Latin):
erudiant᷑ ad ĩ iusticiã E
Ad placandũ etiã eĩ deũ
quẽ colas hiis rebus opus
ẽ quib illũ gandere et de¬
lc̃au scias sic ut bitã colẽ¬
tiũ deus ꝓ qualitate noĩs
sui formet qm̃ religiosis¬
simꝰ est cultus mutari.

Expanded text:
erudiantur ad injustitiam? erudiantur ad injustitiam? Ad placandum enim Deum quem colas, iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. Sic fit ut vitam colentium Deus pro qualitate nominis sui formet, quoniam religiosissimus est cultus, imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ ritus ĩ pios ac ꝓfa¬
nos deus berus odio ht̃ a
iusticia et a noĩe u̾e̾ pie¬
tatis aliem sũt ¶ Nec
ẽ difficile doce̾ cur deorũ
cultores bom et iusti ẽẽ
nõ possint Qũo enĩ san¬
guie astinebũt qͥ colũt
cruentos deos Martem
atq bellonẽ ¶Qũo aũt
parentib ꝑcent qͥ expulso¬
rẽ peĩs sui Iouẽ ã natis
ex se infantib qͥ sat̾m̃¬
¶Qũo pudiciciã tuebũ¬
tur qͥ colũt deam iuidã
et adult̾am et qͣi a pd̾ deos
cõstitutã Qũo se rapinis
et fraudib abstĩebũt qui
marcurii furta nouerunt
docẽtis nõ fraudis ẽẽ deci¬
ꝑe s astucie Quõ libidĩes
cohercebũt qͥ iouẽ herculẽ
liberũ appollinẽ cetõsq be¬
nerant᷑ quoꝵ adult̾ĩa et
stupra ĩ mares et feĩas
nõ tm̃ doctis nota sũt sed
expͥmũtur etiã ĩ theatus
atq cautãtur ut sĩt oĩb
nociora ¶ Possũt ne int̾
hec iusti ẽẽ hoĩes qͥ etiã
si ña sĩt bomi ab ip̃is tñ

Expanded text:
s inpios ac profanos deus uerus odio habet, a iustitia et a nomine uerae pietatis alieni sunt. nec est difficile docere cur deorum cultores boni et iusti esse non possint. quomodo enim sanguine abstinebunt qui colunt cruentos deos Martem atque Bellonam? quomodo aut parentibus parcent qui expulsorem patris sui Iouem aut natis ex se infantibus qui Sato pudicitiam tuebuntur qui colunt deam nudam et adulteram et quasi aput deos prostitutam? quomodo se rapinis et fraudibus abstinebunt qui Mercuri furta nouerunt docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libidines cohercebunt qui Iouem Herculem Liberum Apollinem ceterosque uenerantur, quorum adulteria et stupra in mares et feminas non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris atque cantantur, ut sint omnibus notiora? possuntne inter haec iustsi natura sint boni, ab ipsis tamen diis
Abbreviated transcription (Latin):
inter se ꝯgruentib coher
ce̾ intit᷑ sic om̃s hoĩes in¬
terse natura confuli pra¬
uitate dissentĩt neq se
intelligũt esse consãgui¬
neos et subiectos omnes
sub buãq eandem tute¬
lã qd̾ si teneretur deorũ
ꝓfecto bita homines ui¬
hũanũ genꝰ seip̃m ĩ uicẽ
conficit ĩ iustus atq im
pius deorũ cultus ĩ duxit
¶Net em̃ pota̾nt retin̾e
deũ tanꝙͣ ꝓdigi ac rebel¬
les liberi abuegassent ¶¬
malos ẽẽ et ueterũ sclõꝵ
statũ laudant et de suis
morib mi̾tisq ꝯiectant
ab ẽẽ iusticiã quã obser¬
uantẽ oculis sius nõ tm̃
suscipiũt nec agnoscũt be¬
rũ etiã uiolent̃ oderũt et¬

Expanded text:
inter se congruentibus cohaeret inter se congruentibus cohaeret ac nititur, sic omnes homines inter se natura confusi prauitate dissentiunt neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod si teneretur, deorum profecto uitam homines uihumanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustuspius deorum cultus induxit. Nec enim poterant retinere Deum tanquam prodigi ac rebelles liberi abmalos esse et ueterum saeculorum statum laudant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscipiunt nec adgnoscunt, uerum etiam uiolent
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ nec Reĩam ne¬
cessitas coge̾t pudorẽ suũ
ꝓfauare ut bictũ sͥ obste¬
nissimũ q̃rat cũ et mares
libidinẽ cõtinerẽt et ha¬
bentiũ pia et religiosa col¬
lacõ nõ hñtib subuẽiret¬
omĩa in t̾ris mala si ab
si ab biu̾sis fierẽt q̃ unꝰ¬
nr̃ ppłus oꝑatur ꝙͣ beatus
eẽt ꝙͣq aureus hũanarũ
rerũ status si ꝑ totũ orbẽ
mansuetudo et pietas et
pax et ĩ nocencia et eqͥtas
et tẽporancia et fides mo¬
raretur. ¶Deniq ad re¬
gendos hoĩes nõ opus eẽt
tã multis et tam bariis
legibus cũ ad ꝑfectã ĩ no¬
centiã lex una sufficeret
neq carcerib neq gladi¬
is p̃sidũ neq terrore pe¬
narũ cũ p̃ceptorũ celesti¬
um salubritas hũans
pectorib ĩ fusa ultro ad
iusticie oꝑa hoĩes erudi¬
ret ¶Qũc aũt mali st̾
ignoratione rci ac boni
qđ qͥdem cyͣco uidit. ¶Dis¬
putans em̃ de legib sic̃
una inqͥt eademq natu¬
ra mũdus om̃ib ꝑtibus

Expanded text:
upiditatem. Nec foeminam necessitas cogeret pudorem suum profanare, ut victum sibi obscoenissimum quaerat; cum et mares libidinem continerent, et habentium pia et religiosa collatio non habentibus subveniretomnia in terris mala, si ab si ab universis fierent, qur populus operatur. quam beatus esset quamque aureus humanarum rerum status, si per totum orbem mansuetudo et pietas et pax et innocentia et aequitas et temperantia et fides moraretur! demque ad regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis legibus, cum ad perfectam innocentiam dei lex una sufficeret, neque carceribus neque gladiis praesidum neque terrore poenarum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectoribus infusa ultro ad iustitiae opera homines erudiret. nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem Cicero uidit. disputans enim de legibus sicut una inquit eademque natura mundus omnibus partibus
Abbreviated transcription (Latin):
constat accessi deo inspi¬
raute ut ego facerẽ et
simł et biã cetĩs adimi¬
tandũ ꝑarẽ ¶ At si hor¬
tatu nr̃o docti hoĩes ac di¬
serti huc se cũ ferre cepe¬
rint et iugenia sua bĩq
discendi in hͦ uĩtatis cã¬
po iactare maluerint e¬
namturas breui religio¬
nes falsas et occasurau
suasũ cũ hanc solam re¬
ligionẽ cũ et̃ et solã ue¬
sũ longius ꝙͣ uolebam

Expanded text:
constat, accessi Deo inspiconstat, accessi Deo inspirante, ut ego facerem, et simul ut viam caeteris ad imitandum pararem. Ac si hortatu nostro docti homines ac diserti huc se conferre coeperint, et ingenia sua vimque dicendi in hoc veritatis campo jactare maluerint, evanituras brevi religiones falsas, et occasuram ersuasum, cum hanc solam religionem, tum etiam solam vesum longius quam volebam
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã cõtinen nõ de fũ¬
gi hũc laborẽ ut implerẽ
matĩam ꝙͣ cyprianꝰ nõ ẽ¬
executus in ea rõne qua
demet̾anũ sic̃ ip̃e ait ob¬
latrantẽ atq obstrepentẽ
u̾ĩtati redargu̾e conatur
qͣ matia nõ est usus ut
debuit ¶Nõ eñi scrip¬
ture testĩoniis ꝙͣ ille uti¬
q uauã fictam ꝯmentici¬
ami putabat sed arguinẽ¬
tis et rõne fuerat refellẽ¬
dus ¶Nã cũ ageret ꝯͣ
hoĩem ueritatis ignarum
dilat̾ paulisper dĩus lc̃o
tim lucis pn̾cipia mõstra¬
re ne toto luĩe obiecto ca¬
ligaret ¶NLã sicut infãs
solidi ac fortis cibi capere
bim nõ pt ob stoͣchi tene¬
ritudinẽ sed liquore lactis
ac mollitudĩe alit̾ donet
firmatis unib uesti forcõ¬
ribus possit ita et huic o¬
portebat qr uondũ potãt
caꝑe dĩna pͥus hũana te¬
refutaret᷑ auctoribus¬
d̾ qr ille nõ fecit rap¬
tus eximia erudicõne dĩ¬
narũ lr̃arũ ut hiis solis
ꝯtẽptus eẽt quib fides

Expanded text:
stantiam contineri, non defugi hunc laborem, ut implerem materiam, quam Cyprianus non executus est in ea oratione, qua Demetrianum sicut ipse ait oblatrantem atque obstrepentem veritati redarguere conatur: qua materia non est usus, ut debuit; non enim Scripturae testimoniis, quam ille utique vanam, fictam, commentitiamque putabat, sed argumentis et ratione fuerat refellendus. Nam cum ageret contra hominem veritatis ignarum, dilatis paulisper divinis lectim lucis principia monstrare, ne toto lumine objecto caligaret. Nam sicut infans solidi ac fortis cibi capere vim non potest ob stomachi teneritudinem, sed liquore lactis ac mollitudine alitur, donec, firmatis viribus, vesci fortioribus possit: ita et huic oportebat, quia nondum poterat capere divina, prius humana terefutaretur auctoribusQuod quia ille non fecit, raptus eximia eruditione divinarum litterarum, ut iis solis contentus esset, quibus fides
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cũq sũma pt̃ate
relegisti ¶ Epilogus ita¬
q te tuꝰ arguit stulticie
uanitatis erroris ¶ Af¬
firmas em̃ deos ẽẽ et il¬
los tñ subicis et manci¬
pas ei deo cuius religio¬
nẽ conars euertere.
ii gͦ de quibus dixi
cũ pñte me ac do
lente sacrilegas suas lit¬
teras explicassent et il¬
loꝵ suꝑba impietate sti
cepi hoc munꝰ ut omĩb
ĩgeni mei uirib accusa¬
tores iusticie refutarem
nõ ut contͣ hos st̃berem
qͥ paucis b̾bis obteri pote¬
rant s ut om̃s q̃ ubiq i
idẽ oꝑis efficiũt ã effe¬
cem̃t uno semel impetu
ꝓfligare ¶ Nõ dubito
tis ĩ locis et nõ mͦ grecis
s ec̃ latiis lrĩs monu¬

Expanded text:
regnum eumque summa potestate regnum eumque summa potestate numerum redegisti. epilogus itaque te tuus arguit stultitiae uanitatis erroris. adfirmas enim deos esse et illos tamen subicis et mancipas ei deo cuius religionem conaris euertere. Hi ergo de quibus dixi cum plente, sacrilegas suas litteras explicassent, et illorum superba impietate stimcepi hoc munus, ut omnibus ingenii mei viribus accusatores justitiae refutarem: non ut contra hos scriberem, qui paucis verbis obteri poterant; sed ut omnes, qui ubique idem operis efficiunt, aut effecerunt, uno semel impetu profligarem. Non dubito multis in locis, et non modo graecis, sed etiam latinis li
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ac passus est młto
ante cecinerũt fidẽ diui¬
tatis accepit ꝙ neq appol¬
lonio neq apuleio neq
cuiꝙͣ magoꝵ potuit aut
gͦ talia ignorãcie lue de¬
liramẽta fudisset cũ ue¬
ritatẽ penitꝰ extid̾e̾ coni¬
sus eẽt ausus ẽ libros ⁊¬
suos nefarios ac dĩ hos¬
tare Otecũ pectus O
mentẽ ꝙymeriis ut am̃t
tenebris tetriorẽ ¶Dis¬
cipłs hic fortasse anaxa¬
gore fuit niues atram̃¬
tũ fuerũt Et qm̃ eadem
tecitas ⁊ uo falsitatis et
mẽdatio ueritatis nomẽ
ĩ pon̾e bidelicet homo sb̾¬
dolus uoluit lupũ sb̾ oui
pelle celare falaci titulo
poss irretire lcõrem ueꝵ
esto iusticia hͦ nõ milici¬
a feci̾s quã tandẽ nobis
actulisti beritatẽ nͥ ꝙ as¬
sertor deoꝵ eos ip̃os ad ul¬
timũ ꝓdidisti ꝓsecutus eĩ
sũmi dei laudes ꝙ̃ regem
ꝙ̃ maximũ ꝙ̃ opificẽ re¬
rũ quẽ fontẽ bonoꝵ quẽ
ꝑentẽ oĩm quẽ factorẽ
alitorẽq biuentiũ ꝯfes¬
sus ademisti Iou tuo

Expanded text:
fecit ac passus est multo ante cecinerunt, fidem diuinitatis accepit, quod neque Apollonio neque Apuleio neque cuiquam magorum potuit aut igitur talia ignorantiae suae deliramenta fudisset, cum ueritatem penitus excindere conisus esset, ausus est libros suos nefarios ac dei hostare. o caecum pectus, o mentem Cimmeriis ut aiunt tenebris atrorem! discipulus hic fortasse Anaxagorae fuerit, cui niues atramentum fuerunt. atquin eadem caecitas est et uero falsitatis et mendacio ueritatis nomen inponere. uidelicet homo subdolus uoluit lupum sub ouis pelle celare, ut fallaci titulo posset in retire lectorem. uerum esto, inscitia hoc, non malitia feceris: quam tandem nobis adtulisti ueritatesertor deorum, eos ipsos ad ultimum prodidisti. Prosecutus enim summi Dei laudes, quem regem, quem maximum, quem opificem rerum, quem fontem bonorum, quem parentem omnium, quem factorem altoremque uiuentium confessus es, ademisti Ioui tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ac̾rimiꝰ fuit ¶S et lu¬
cilius tenebrosã istã bitã
ccũscripte breuit̾q depĩrit
hiis b̾sibus ¶Nunt
barro a mane ad noctem
festo atq ꝓfesto totꝰ rtẽ
q iac̾tare uidere ferese i¬
atq idem studio om̃s dede̾
et arti u̾ba dare ut caute
possint pugnare blandi
cia dolose tertare bonũ si¬
mulacre uirũ se insidias
facere ut si hostes sint oĩ¬
bus omnes Nr̃o aũt po¬
pulo qd hoꝵ p̃t obiti cuiꝰ
omis religio ẽ sine scelere
ac sine macula uiuere.
Um gͦ uideãt et
se ac suos ea que
diximꝰ gere᷑ nr̃os aut nł.

Expanded text:
acerrimus fuit. sed et Luacerrimus fuit. sed et Lucilius tenebrosam istam uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: nunc uero a mani ad noctem, festo atque profesto, totus item que iactare indu foro se atque eidem studio omnes dedere et arti, uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; blanditia certare, bonum simulare uirum se; insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. nostro autem populo quid horum potest obici, cuius omnis religio est sine scelere ac sine macula uiuere? cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut q̃ leuia sũt atq ĩ li¬
tata dicamꝰ q̃ heredicateᷤᷤ
captent testamẽta suppo¬
uant iustos heredes uel
auiferant uł excludant q̃
corꝑa suci libidinb ꝓsti¬
tuant q̃ demq ĩ memões
ꝙ nati sunt cũ fem̃s pa¬
tĩa certent q̃ scĩssima qͦ
corꝑis sui ꝑtẽ contͣ fas
om̃e polluant ac ꝓst̾uẽt
qui uĩlia sua ferro metãt
et qd̾ ẽ scelatius ut sint
religionis antistites qͥ ne
uite quidẽ sue parcãt s
extinguendas pubͭ ͤ aĩas
suas bendant qͥ si indiceᷤ
sedeant a ĩ meritos per¬
dant m̾cede corrupti aut
noxios ĩ pune dimittãt
qͥ celũ quoq ip̃m uenefi¬
ciis appetant tãꝙͣ illoꝵ ma¬
liciã terra nõ capiat hec
inqͥt et is pła scela utiq
ab hiis fũit qui deos co¬
lunt Ms inter hec tot
et tanta iusticie locus est
Et ego de multis panca ⁊¬
collegi nõ ut arguerẽ sed
ut ostenderẽ ¶Qui bel¬
tor uerissimꝰ et accusator

Expanded text:
et, ut quae levia sunt atque usiet, ut quae levia sunt atque usitata dicamus, qui hereditates captent, testamenta supponant, iustos heredes uel auferant uel excludant, qui corpora sua libidinibus prostituant, qui demque inmemores quid nati sint, cum femtia certent; qui sanctissimam quoque corporis sui partem contra fas omne polluant et profanent; qui virilia sua ferro metant; et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites; qui ne vitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas vendant; si judices sedeant, aut immeritos perdant mercede corrupti, aut noxios impune dimittant; qui coelum quoque ipsum veneficiis appetant, tanquam illorum malitiam terra non capiat. Haec, inquam, et his plura scelera utique ab iis fiunt, qui deos colunt. Quis inter haec tot ac tanta justitiae locus est? Et ego de multis collegi, non ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uotor uerissimus et insectator
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑatus ẽẽ possit ꝙͣ corq̃re
ac dilamiare eñ quẽ scias
ĩ uocentẽ Al deo nec pudoꝵ
ullus apud eos suꝑest a
quib ab est omĩs hũam¬
tas et retorquent ĩ hoĩes
iustos cõuicia sibi ꝯgruenꝰ
ipios em̃ bocãt ip̃i
scilicet ĩpii et ab hu¬
mano sanguine ab horrẽ¬
tes cũ si et actus suos cõ¬
siderent et illos qͦs tanqͣ
impios dampnãt iã in¬
telligant ꝙͣ mẽdaces sĩt
et hiis omib q̃ adu̾sus
bonos ã dicũt aut faciũt
digniores ¶Non em̃
armati maria p̃dentur
uł si palam grassari nõ
licuit uenena cła tẽꝑent
q̃ hrores necent ut dotes
eoꝵ lucrent᷑ aut maritos
ut adulteris nubãt qui
natos ex se pueros ã strã¬
gulant ã si niniũ pii i
fuerint expouantq libidi¬
nes ĩ cestas nec a filia nec¬
a sorore nec a mr̃e nͤ a
sacerdote ꝯtineant qui ad¬
uersus ciues suos prĩam¬
q cõuirent q̃ nec culleũ
metuant qͥ demq sacrile¬
gia cõmittant et deorum
qͦs colũt templa dispoliẽt

Expanded text:
desperatius esse possit quam torquere ac dilaniare eum quem scias esse innocentem. adeo nec pudor ullus aput eos superest a quibus abest omnis humanitas et retorquent in homines iustos conuicia sibi congruentia. inpios enim uocant, ipsi scilicet pii et ab humano sanguine abhorrentes, cum si et actus suos considerent et illorum quos tamquam inpios damnant, iam intellegant quam mendaces sint et iis omnibus quae aduersus bonos aut dicunt aut faciunt digniores. non enimarmati, maria praedentur, uel si palam grassari non licuit, uenena clam temperent, qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent aut, si nimium pii fuerint, exponant, qui libidines incestas nec a filia nec sorore nec: matre nec sacerdote contineant, qui aduersus ciues suos patriamque coniurent, qui nec culleum metuant, qui denique sacrilegia committant et deorum quos colunt templa despolient,
Abbreviated transcription (Latin):
rint ut ad defcm ꝓpositri
sui ꝑuenirent.co.¬
et ãt nõ tm̃ ideo
faciũt ut głiari
possint ulłm se ĩ nocentiũ
narũ gn̾ib n ͭ. aliud quã
uictoriã cogitãt sciũt em̃
c̾tamẽ eẽ illud pugnam¬
¶ Uidi gͦ in bichinia p̃¬
sidẽ gaudio mirabiliter
elatũ tanq barbaroꝵ gen¬
tẽ aliquã subegisset ꝙ bnꝰ¬
qͥ ꝑ biẽmũ magna uͥtute
resisterat postremo cedere
insus eẽt ¶Contendũt
lores corꝑib ĩ mittũt et
nichil aliud eutãt ꝙͣ ut
ne torti moriant᷑ qͣi u̾o̾ n
mors tm̃im᷑ beatos ẽẽ fa
ciat ac nõ etiã tormẽta
riant᷑ ¶ Illi aũt ꝑtinaui
stulticia iubent corã tor¬
tis diligenter ad hiberi bt
ad alios cruciatꝰ menbra
remouẽt᷑ et paret᷑ nouus
sanguis ad penã Quid tã
puĩ tã beneficũ tã hũa ͫ
fi̾ p̃t nõ cãssẽt tã solicite
quos amaiẽt Hec est
deorũ disciplia ad hec
oꝑa cultores suos erudiũt
hec sacra desiderãt qnͣ et̃

Expanded text:
rint, ut ad effectum propositi rint, ut ad effectum propositi sui peruenirent. haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint nullum se innocentium narum generibus nihil aliut quam uictoriam cogitant: sciunt enim certamen esse illud et pugnam. uidi ego in Bithynia praesidem gaudio mirabiliter elatum tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset, per biennium magna virtute restiterat, postremo cedere visus esset. Contendunt lores corporibus immittunt, et nihil aliud devitant, quam ut ne torti moriantur. Quasi vero mors tantummodo beatos faciat, ac non etiam tormenta,riant. Illi autem pertinaci stultitia jubent, curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renoventur, et reparetur novus sanguis ad poenam. Quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite, quos amarent. Haec est deorum disciplina. Ad haec opera cultores suos erudiunt; haec sacra desiderant. Quin etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnitatis fuit s hoĩs dãp¬
natio ad carmficiuã diu
uo̾ ad penã sempiternã
¶Que ãt ꝑ totũ orbẽ sin¬
guli gesfint enarrare ĩ¬
possibile ẽ Quis eñ uo¬
luminũ imumerꝰ capiet
tã infinita tã uaria gn̾a
crudelitatis Accepta em̃
ptãte ꝓ suis morib quil¬
q seuit alii p̃minia tumi¬
ditate plus ausi sũt ꝙͣ
iubebatur alii suo ꝓpͥo ad¬
u̾sũ instos odio Quidã
naturali mẽtis feritate
nõ nulli ut platerent et
hͦ officio biã sͥ ad alcõra
ĩ uenirẽt aliqͥ ad occiden¬
dũ p̃cipites extiterũt sicͦ.
unꝰ ĩ phirigia q̃ uinũsũ
ppłm cũ ip̃o ꝑiter cõuẽti¬
culo ꝯcremanit S hic
ꝙͣto semor tãto demẽtior
ĩ uenit᷑ Illud bõ pessimũ
genus ẽ cui clemẽtie spẽs
falsa blandit ¶Ille gra¬
iuior ille semor carifex
qͥ neminẽ statuit occidere
Itaq dici nõ pt̃ huiꝰ modi
iudices ꝙͣta et ꝙͣ grauia
cormẽtoꝵ gn̾a excogitaue¬

Expanded text:
dignitatis fuit, sed hominis damdignitatis fuit, sed hominis damnatio ad carnificinam, Dei vero ad poenam sempiternam. Quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare impossibile est. Quis enim voluminum numerus capiet tam infinita, tam varia genera crudelitatis? Accepta enim potestate, pro suis moribus quisque saeviit. Alii prae nimia timiditate plus ausi sunt, quam jubebatur: alii suo proprio adversus justos odio; quidam naturali mentis feritate; nonnulli ut placerent, et hoc officio viam sibi ad altiora munirent. Aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui universum populum cum ipso pariter conventiculo concremavit. Sed hic quanto saeuior, tanto clementior inuenitur: illut uero pessimum genus est cui clementiae species falsa blanditur, ille grauior, ille saeuior est carnifex qui neminem statuit occidere. itaque dici non potest huiusmodi iudices quanta et quam grauia tormentorum genera excogitaue
Abbreviated transcription (Latin):
bidet᷑ ꝙͣto p̃stabilior est
quoꝵ nichil nͥ liuamẽta
et sũmã figurã gerunt
¶Nã quis caucasus q̃
iudia q̃ hircania tãꝙͣ ĩ¬
manes cã sangnĩarias
ferarũ oĩm rabies usq
ad uentus sacietatẽ furit
faieq sedata protinus
cuiꝰ una iussione fũdit᷑
acer ꝙ couor crudelis
ubiq luctus bbiq pauor
et pli̾ma mortis ymago
Demo huiꝰ tãte belue
ĩ manitatẽ pt ꝓ merito de¬
scribere q̃ uno loco retũbẽs
tũ ꝑ totũ orbẽ ferreis den¬
tib seuit et nõ tm̃ artus
hõim discipat sed ⁊ ossa
ip̃a cõminuit et ĩ cineres
fundit ne qͥs erstet sepul
ture locus qͣi bõ id affec¬
tant q̃ dm̃ cõfitent᷑ ut
ad eoꝵ sepulcra beniatur
ac nõ ut ip̃i ad dm̃ ꝑue¬
mant ¶Que nã illa fe¬
ritas que rabies q̃ in sa¬
ma ẽ lucẽ biuis terram
mortuis denegasse dico
bus quos mĩstros furo¬
us aliem qͦs satellites ĩ¬
pie issionis ncc̃itas ã
ĩuemt a̾ fecit ¶Non
eni honor ille ã ꝓuectio

Expanded text:
r est quorum nihil nisi lineamenta et summam figuram gerunt. nam quis Caucasus, quae India, quae Hyrcania tam inmanes, tam sanguinarias ferarum omnium rabies usque ad uentris satietatem furit fameque sedata protinus cuius una iussione funditur ater ubique cruor: crudelis ubique luctus, ubique pauor et plurima mortis imago. nemo huius tantae beluae inmanitatem potest pro merito describere, quae uno loco recubans tamen per totum orbem ferreis dentibus saeuit et non tantum artus hominum dissipat, sed et ossa ipsa comminuit et in cineres furit, ne quis extturae locus; quasi vero id affectent, qui Deum confitentur, ut ad eorum sepulcra veniatur, ac non ut ipsi ad Deum perveniant. Quaenam illa feritas, quae rabies, quae insania est, lucem vivis, terram mortuis denegasse? Dico bus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut invenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑn̾cipio affigat ꝓiciat ex¬
ccretur seq ĩ expiabili
scelere ꝯtanũau atq as¬
tringi putet si hec aut le¬
gat pacient̃ aut audiat
ab hoc tñ si fĩ p̃t hũam¬
tatis iure postulamꝰ ut
sa cognouit ¶Nã li
sacrilegis et ꝓditoribus¬
et beneficis pt̃as defendẽ¬
di sui dat᷑ nec p̃dãpnari
quẽꝙͣ ĩ cognita cã licet
nõ ĩ iuste pet̾e̾ bidemur
ut si qͥs erit ille q̃ ĩ ciderͤ
ĩ hec si leget ꝑlegat si
audicit sñam differat
ĩ extremũ ¶ Sed no¬
impetͣbiuiꝰ timent em̃ ne
a nobis reuicti manꝰ da¬
re alũ clamãte ip̃a ueri¬
tate cogant ¶bstre¬
pũt gͦ et intercidũt ne
i¶uo plane ip̃i de¬
fidentiã sue ꝑdite rauo¬
ns oñdũt cũ neq ꝯgnos¬
cere neq cõgredi audiãt
qr sciũt se facile seꝑari
Et id c̾co deseptatõe subla¬
ta pellit̾ e medio sapĩa ĩ
gerit᷑ res ut ait eninꝰ Et
qr studẽt dãpnare tanꝙͣ
nocẽtes qͦs utiq scuĩt in¬

Expanded text:
rincipio adfligat proiciat exrincipio adfligat proiciat exsecretur seque inexpiabili scelere contaminari atque adstringi putet, si haec aut legat patienter aut audiat. ab hoc tamen si fieri potest humanitatis iure postulamus, ut rsa cognouerit. nam si sacrilegis et proditoribuset ueneficis potestas defendendi sui datur nec praedamnari quemquam incognita causa licet, non iniuste petere uidemur, ut si quis erit ille qui inciderit in haec, si leget, perlegat, si audiet, sententiam differat in extremum. sed noinpetrabimus. timent enim ne a nobis reuicti manus dare aliquando clamante ipsa ueritate cogantur. obstrepunt igitur et intercedunt, ne plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt, cum neque cognoscere neque congredi audent, quia sciunt se facile superari. et idcirco disceptatione sublata pellitur e medio sapientia, ui geritur res, ut ait Ennius. et quia student damnare tamquam nocentes quos utique sciunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵ cultũ retinet ħ est fõs
u̾itatis ¶Hͦ domiciliũ fi¬
dei hoc tẽplũ dei qͦ si qͥs nõ
a spe bite ac salutis alie
salute cui nͥ tante diligẽ¬
ter ꝯsulct᷑ amissa et ex¬
tincta erit ¶S tñ qr sin¬
guli q cetus he̾ticoꝵ se po¬
catho ͭ ͣͫ ecc̃am putãt sciẽ
dũ ẽ illã ẽẽ berã ĩ qua cõ
fessio et penitẽtia q̃ pcc̃a
et bulũai q̃b subiecta ẽ ĩ¬
becillitas carius salubrt̾
curat h ĩ ti̾i pancis admo¬
uẽdi gr̃a retuli ne qͥs erro¬
rẽ fuge̾ cupiẽs maiore mi¬
plicet᷑ errore dũ penetrale
bĩtatis ignorat ¶Postea
dacioꝵ sectas ꝓpͥo seꝑatoq
oꝑe pugͣbimꝰ ¶ Sequit᷑
ut qm̃ satis de religione be¬
ra ⁊ sapĩa locuti sumꝰ ĩ prͦ.
libro de iusticia disseramꝰ.
hoc opus nr̃m quo sĩgu¬
lars ille rex cõditor et
si qͥs actigerit ex istis in¬
epte religiosis ut sũt in¬
mia suꝑsticione ĩ pacien¬
tes ĩ sectet᷑ etiã maledit¬
tis ⁊ bix lectõ fortasse i¬

Expanded text:
um cultum retinet. Hic est fons veritatis, hoc domicilium fidei, hoc templum Dei, quo si quis non a spe vitae ac salutis aetersalute: cui nisi caute ac diligenter consulatur, amissa et extincta erit. Sed tamen quia singuli quique coetus haereticorum se poCatholicam Ecclesiam putantdum est illam esse veram, in qua est confessio et poenitentia, quae peccata et vulnera, quibus subjecta est imbecillitas carnis, salubriter curat. Haec interim paucis admonendi gratia retuli, ne quis errorem fugere cupiens, majori implicetur errore, dum penetrale veritatis ignorat. Postea daciorum sectas proprio separatoque opere pugnabimus. Sequitur ut quoniam satis de religione uera et sapientia locuti sumus, in proximo libro de iustitia disseramus. hoc opus nostrum, quo singularis ille rerum conditor et si quis attigerit ex istis inepte religiosis, ut sunt nimia superstitione inpatientes, insectetur etiam maledictis et uix lecto fortasse p
Abbreviated transcription (Latin):
polloniꝰ qͥ ut describis cũ
domicianꝰ eñ punire uel¬
let repẽte ĩ iudicio non
cõꝑuit ꝙͣ ille qͥ et cõpre¬
hensus ẽ et cruci affixꝰ
A̾t em̃ ex hoc ip̃o fortas¬
se ĩsolentiã xp̃i uoluit
arguere ꝙ dñi se cõstitue¬
ret ut ille be̾condior. fu¬
isse bideatur qͥ cũ maͫ
faceret ut ħ putat tñ id
sͥ nõ arrogauerit .co.¬
Micto nũc ip̃a oꝑa

Expanded text:
pollonius, qui ut describis cum pollonius, qui ut describis cum Domitianus eum punire vellet, repente in judicio non comparuit, quam ille, qui et comprehensus est, et cruci affixus. Atenim ex hoc ipso fortasse insolentiam Christi voluit arguere, quod Deum se constituerit, ut ille verecundior fuisse videatur, qui cum majora faceret, ut hic putat, tamen id sibi non arrogaverit. Omitto nunc ipsa opera
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ collc̃a nõ genitorũ
hoi manu latrociua
fecisse qͥs tante aucto᷑. au¬
deat repugnare ¶E reda¬
mꝰ hoc plane nã fortas¬
se illi hoc ĩ sompuis appol¬
lo aliqͥs nũciauit ¶ eot
semꝑ latrones ꝑierũt et
cotidie ꝑeũt btiq młtos
et ip̃e dãpuast. ¶PQui ᷤ
eoꝵ post crucẽ suã nõ di¬
cam deus s homo appella¬
tus ẽ uerũ tu forsicã ex
eo credidisti qr nos homi¬
cidã martẽ consecrastis
ut dm̃ quod tñ nõ fecisse¬
tis si illũ ariopagite ĩ cru¬
cem sustulissent ¶Item
cũ fc̃a eiꝰ mirabilia destͣe¬
ret nec tñ negaret uoluit
ostende̾ appolloniũ uł ꝑia
uł etiã maiora fecisse ⁊
mirũ ꝙ apuleiũ p̃ter mi¬
serit cuiꝰ solent et multa
et mira memorari ẽuiꝰ¬
ergo o delirũ caput nemo
appolloniũ ꝓ deo colit insi
forte tu solus illo .s. deo di¬
guus cũ quo te ĩ sempit̃¬
nũ uerus deus puniet ¶
Si magũs xp̃us qr mira¬
bilia fecit ꝑicior utiq ap¬

Expanded text:
gatum collecta nongentorum gatum collecta nongentorum hominum manu latrocinia fecisse. quis tantae auctoritati audeat repugnare? credamus hoc plane, nam fortasse illi hoc in somnis Apollo aliquis nuntiauit. tot semper latrones perierunt et cottidie pereunt, utique multos et ieorum post crucem suam, non dicam deus, sed homo appellatus est? Verum tu forsitan ex eo credidisti, quia vos homicidam Martem consecrastis, ut deum: quod tamen non fecissetis, si illum Areopagitae in crucem sustulissent. Idem cum facta ejus mirabilia destrueret, nec tamen negaret, voluit ostendere, Apollonium vel paria, vel etiam majora fecisse. Mirum quod Apuleium praetermisit, cujus solent, et multa, et mira memorari. Cur igitur, o delirum caput, nemo Apollonium pro Deo colit? nisi forte tu solus, illo scilicet deo dignus, cum quo te in sempiternum verus Deus puniet. Si magus Christus, quia mirabilia fecit, peritior utique A