comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plena sint omnia. aliud quae in uerbis sonat aliud tenetur in sen¬
sibus: et quȩ estimaueris plena et in offensa currere lectione.
sequentium rursũ obscuritatib: in uoluantur : Verum tẽpas :
ut finẽ in ponã uoluminib: ꝓphetali: in cuius expossitionẽ si pro¬
lixior solito suero extremis partibus concedendum ẽ: quas diuidere
nolui: ne librorum numerus augeretur: Lax. Quȩ sierunt mequi
anteme nonint̃ rogabant: inuenerunt qui non quȩ sier̃ me :¬
et dixi , Ecce ego Ecce ego ad gentem quae non inuocabat nom̃
meum, Ap parui non querentibus me : inuentus sum ab hisqͥ
me non int̃ rogabant : Etdixi Ecce ego ingente quȩ ñ inuocabat
nomen ieum ad orationem populimixtt̃ caeremonus inqua
rigidus et crudelis quimcallo paenitentiã peccatoris quã
mortẽ nec repello filios paenitentes quita men sui n ominis.
seruacuerint dignitatẽ : ut etã alienos saluare uelim:

Expanded text:
plena sunt omnia; aliudque in verbis sonant, aliud tenetur in senplena sunt omnia; aliudque in verbis sonant, aliud tenetur in sensibus: ut quae aestimaveris plana, et inoffensa currere lectione; sequentium rursum obscuritatibus involvantur. Verum tempus est, ut finem imponam volumini prophetali, in cujus expositione si prolixior solito fuero, extremis partibus concedendum est, quas dividere nolui, ne librorum numerus augeretur. Cap. LXV Quaesierunt me qui ante me non interrogabant: invenerunt, qui non quaesierunt me. Dixi: ecce ego, ecce ego ad gentem quae non invocabat nomen meum. LXX: Apparui non quaerentibus me: inventus sum ab his qui me non interrogabant. Dixi: ecce ego in gente quae non invocavit nomen meum. Ad orationem populi mixtam querimoniis, in qua rigidus et crudelis, qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem: nec repello filios poenitentes, qui tamen sui nominis servaverint dignitatem, ut etiam alienos salvare velim .
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis fidem ciborum ad sũptio conprobaret : Haec
magno pere praebemus et pressius loquitur. scientes in ter
serpentes nobis et scorpiones ambulandum quimordent. et
feriunt in abs condito: De quibus et ecclesiastes si morde¬
rit inquit serpens insilentio: nihi lominus habet qui oc culte
detrahit: Et huius pacter decuid sedens aduersus fratrẽ
tuum loquebcris et aduersus
filium matristue
ponebcs scandalum¬
um haec fecisti et tacui. Existimasti.
inique quod ero tiusimilis: arguãte et ponã illa contrafa¬
ciemtuam. Vt quae in aliis criminaris: ipse haberedocearis:
si cui ccutẽ explanationũ in ꝓphetas displicet longitudo.
audict libere multome pacuciora dixis se quã rei obscuri¬
tas flagitat, et posseunum quemque de nostra latitudi¬
nẽ breuessibi commemtariolos facere: qui tamen plerio
intellectui non sufficient: neq enĩ simplex a prophetis
historia et gestorum ordonarratur: sed enigmatum¬

Expanded text:
resurrectionis fidem ciborum assumptio comprobaret. Haec resurrectionis fidem ciborum assumptio comprobaret. Haec magnopere praecavemus, et pressius loquimur, scientes inter serpentes nobis et scorpiones ambulandum, qui mordent et feriunt in abscondito . De quibus et Ecclesiastes: Si momorderit, inquit, serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit ; et hujus pater David: Sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Haec fecisti, et tacui: existimasti, inique, quod ero tui similis. Arguam te, et ponam contra faciem tuam ; ut quae in aliis criminaris, ipse habere docearis. Si cui autem explanationum in Prophetas displicet longitudo: audiat libere, multo me pauciora dixisse, quam rei  Al. rerum obscuritas flagitat, et posse unumquemque de nostra latitudine breves sibi Commentariolos facere, qui tamen pleno intellectui non sufficient. Neque enim simplex a Prophetis historia, et gestorum ordo narratur: sed aenigmatum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt incorda ur̃a : Videte manus meas et pedes quic ego
ipsesum: palpate et ternite quicosps̃carnemetossan
babet sicut meui detis babere : E tcumboc dixisset : ostendit
eismanus et pedes: Rursum que thomȩ locutus ẽ ambigenti:
Inferdigitum tuum huc et uidemanus meas. et extende manum
tuam et mitte in latus meum : et noli eẽ incredulus sed fidelis
Denique ad probandam corporis ueritatem sumsissescribitur
sibos: quos et archisina gogi filiceius serat tribui quammor¬
tuis suscitauit: etlatarus nere surrectio eius phantasma pu¬
ta retur cum scduatore narratur in isse conuiuium: Non quo
post resur rectionem manducemus etbibamus ut miliari nostri
uolunt Et in mortalia atq: incorrupta corpora alimonus sus¬
tentanda terrenis sint. Alio quinubicibus sequntur et morbi
ubi morbi adhibendus ẽ. et medicus ubi medici frequent̃ in teri¬
tus sursumq: resurrecao et noua ex integro conuersatio: sed ut

Expanded text:
dunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ipse dunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ipse ego sum: Palpate et cernite, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes . Rursumque Thomae locutus est ambigenti: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas: et extende manum tuam, et mitte in latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis . Denique ad probandam corporis veritatem, sumpsisse scribitur cibos, quos et Archisynagogi filiae jusserat tribui, quam a mortuis suscitavit. Et Lazarus, ne resurrectio ejus phantasma putaretur, cum Salvatore narratur iniisse convivium . Non quo post resurrectionem manducemus et bibamus, ut Milliarii nostri volunt, et immortalia atque incorrupta corpora alimoniis sustentanda terrenis sint: alioquin ubi cibus, sequuntur et morbi: ubi morbi, adhibendus est medicus: ubi medici, frequenter interitus: rursumque resurrectio, et nova ex integro conversatio; sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
et post uborum abundantiam gulaeque acuentris in gluuiem.
ea quȩ subuentre sunt querant: dequibus a postolus : esca inquit
uentri etuenter escis: Ds autemetbuno & illadis truet, et
non ẽ regnum dĩcibus et potus: Et dñs atqi: saluator erratis
les angelorum : Nec becdicens: aufero corporumueritatem
quae in corrupta et in mortalia resurrectura confiteor ut mutait
gloriam non subs tentiam: Sicquaȩ rectum incedendumẽ.
tramite : ut nec ad sinistrã nec addexteram declinemus: Id est
nec iudccicum nec hereticum sequamur errorem  Quorum
alii acarnes sunt solas diligunt carnes: Alii in gratibenesito¬
rum dĩ habere detrectant quod xp̃s et natus habuit et resur¬
gens÷ Cum enim a postoli eum putarent spm̃ uel iuxta euan¬
gelium quod bebreorum lectitant natarei incorporale de¬
monium dixiteis: quid turba tiestis et cogitationes ascen¬

Expanded text:
et post ciborum abundantiam, gulaeque ac ventris ingluviem, et post ciborum abundantiam, gulaeque ac ventris ingluviem, ea quae sub ventre sunt quaerant. De quibus apostolus Paulus: Esca, inquit, ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et illas destruet Et, Non est regnum Dei cibus et potus . Et Dominus atque Salvator: Erratis,erunt similes Angelorum . Nec haec dicens aufero corporum veritatem, quae incorrupta et immortalia resurrectura confiteor: ut mutent gloriam, non substantiam. Sicque recto incedendum est tramite, ut nec ad sinistram nec ad dexteram declinemus, id est, nec Judaicum nec haereticum sequamur errorem. Quorum alii qui carnis sunt, solas diligunt carnes: alii ingrati beneficiorum Dei, habere detrectant, quod Christus et natus habuit et resurgens. Cum enim Apostoli eum putarent spiritum, vel juxta Evangelium, quod Hebraeorum lectitant Nazaraei, incorporale daemonium, dixit eis: Quid turbati estis, et cogitationes ascen
Abbreviated transcription (Latin):
contraire : latinorum tertulliani uictorini l&ntantu
grecorum ut ceteros praȩter mittã hi renei tantum lugdonen¬
sis ep̃a faciam mentionem Aduersum quẽ uir eloquentis si¬
simus dionisius alex andrine ecclesiae pontifex eleganter
scribit librum: inridens mille annorũ fabulã et auream
ati: gemmatam int̃ rihieru salem instaurationem templi
hostiacrums anguinem: otium sabbati: circum cisionis in¬
iuiriam nuptias partus: liberos educationum ẽpularũ¬
delicias et cunctarum gentium seruitutẽ: s ut sum que bella ex¬
ercitus actrium pbos: et superatorũ neces: mortemq: centenaris
petcatoris, Cuiduobus uoluminibus respondita pollonaris : quẽ
non solum suae sectae bomines sed et nostrorum in hacparte dum¬
taxat plurima. sequitur. Multitudo ut praȩsagamente iãcernã
quantorum in numerabiles concitandasit, Quibus non inuideo
si tantum non amant terram ut & in regnoxpiterrena desideren:

Expanded text:
cocoGraecorum, ut caeteros praetermittam, Irenaei tantum Lugdunensis episcopi faciam mentionem, adversum quem vir eloquentissimus Dionysius Alexandrinae Ecclesiae pontifex elegantem scribit librum, irridens mille annorum fabulam, et auream atque gemmatam in terris Jerusalem, instaurationem Templi, hostiarum sanguinem, otium sabbati, circumcisionis injuriam, nuptias, partus, liberorum educationem, epularudelicias, et cunctarum gentium servitutem: rursusque bella, exercitus, ac triumphos et superatorum neces, mortemque centenarii peccatoris. Cui duobus voluminibus respondit Apollinarius, quem non solum suae sectae homines, sed et nostrorum in hac parte dumtaxat plurima sequitur multitudo, ut praesaga mente jam cernam quantorum in me rabies concitanda sit. Quibus non invideo, si tantum amant terram, ut in regno Christi terrena desiderent:
Abbreviated transcription (Latin):
uo deuicesimo in ia iam extremus libertuofilia cuthochium
et seac mitris tuae paulae nomine dedicatur. Vt quas
pari honore sus pefiaequa commemorationem nuncre¬
c prae sertm cumetilladum uiueret hoco pus tecum erebrias
postularit: :÷ etuir eruditussimus sratertuus pamma hiuset
tunc et postea frequentibus scriptis cogere non destiterit: mihiq:
et praesentium amicorum etabsentium uis orumq: ac feminarum
in xp̃o dormientium eadem religiosit idest animorum cartas
non corporum . Nec ignoro quanta int̃ homines sententia rum
aduersitassit  nondico deminis cerio trinicatis cuius recca c̃
fessio ẽ ignoratioscientiaȩ : sed dealus edesiasticis dogmatibus
deresurrectione scilicet et deanimarum et huma ne carnis sta¬
tu etre ꝓmissionibus futurorum quomodo debeant accipi
et quaratione intelligenda sit a pocalipsis io hannis : Quã
siuxtalit teram a cepimus iudautandumẽ: sispiritaliter
ut scripta ẽ dis seremus maltorum uidebimur opinionibus

Expanded text:
uo devicesimus in Isaiam, immo extremus liber, tuo, o filia Eustochium, et sanctae matris tuae Paulae nomini dedicatur, ut quas pari honore suspexi, aequa commemoratione nunc recolam: praesertim cum et illa dum viveret, hoc opus tecum crebrius postularit, et vir eruditissimus frater tuus Pammachius et tunc et postea frequentibus scriptis cogere non destiterit: mihique et praesentium amicorum et absentium, virorumque ac feminarum in Christo dormientium eadem religio sit, id est, animorum charitas, non corporum. Nec ignoro quanta inter homines sententiarum diversitas sit. nfessio est ignoratio scientiae, sed de aliis ecclesiasticis dogmatibus de resurrectione scilicet et de animarum et humanae carnis statu. de repromiasionibus futurorum, quomodo debeant accip et qua ratione intellegenda sit Apocalypsis loannis: quam s iuxta litteram accipimus, iudaizandum est, si spiritualiter ut scripta est disserimus. multorum ueterum uidebimur opinionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cosepenitentia agente. Omnia quo queligna agripla udent muno
si ueramis qua eplantata sunt secus decursus a quarum quae fruc¬
tumsuum dabunt . Intem poresuo et foliumeorum nondefluyt
Dequibus unum lignũ loquebatur in psalmo ego autem sicut
oliua fructifera indomodñi In t̃rogemus eos qui simplicem tantũ
secuntur historiũ etelixces carnes sangum ecomedunt utrum ligua
oluudantramis et concrepentmanu. etillud quod defluminib
dicitur Flumina plaudent in anu quosensuaccipiendamẽ. Nec so¬
lum montes etcolles exilient atq cantabunt e tomnia lignuagi
cuib enedi dixit dñs plaudentramis et manibus concrepabunt

Expanded text:
tore poenitentiam agente . Omnia quoque ligna agri plaudent manu, tore poenitentiam agente . Omnia quoque ligna agri plaudent manu, sive ramis, quae plantata sunt secus decursus aquarum, quae fructum suum dabunt in tempore suo, et folium eorum non defluet . De quibus unum lignum loquebatur in psalmo: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini . Interrogemus eos, qui simplicem tantum sequuntur historiam, et elixas carnes agni comedunt. Utrum ligna plaudant ramis, et concrepent manu, et illud quod de fluminibus dicitur: Flumina plaudent manu , quo sensu accipiendum sit. Nec solum montes et colles exsilient atque cantabunt; et omnia ligna agri, cui benedixit Dominus, plaudent ramis, et manibus concrepabunt
Abbreviated transcription (Latin):
inletitia e gredimini et inspacededucemini montes et colles exilient¬
detinirtus eteritdñs in signum et in nomen sempiter nametnondefiaso
Verbum inquit ieum nonreuerte taruacuum sed postquam compleuerit
omnia quae uolui et meam interris fecerit uoluntatem tuncadmeae¬
niet et implebitur illud quod scriptum est dixitd ñ s dnõmeo sed eadex¬
tris meis Donec ponum inimicostuos scabellum pedumtuorum
In laẽtia enim egredimini deidolatriae s anguine et deduceminiln pa¬
ce utaudiatis a p̃ostolo gratia uobis et pax. Siue ingaudio deducemi¬
niut postum brã legis discatis euan gelii ueritatẽ Montesenim
etcolles quos angelos intelligere possumus et scorum animas.
quaepro uaria ctate uirtutum montes a& pellantur et colles ga udibat
superpenitentibus etmentis laetitiam sultibus indicabant. quod et
dñs loquitur incuangelio lactabuntur angeli incelo superuno pecca¬

Expanded text:
In laetitia egrediemini, et in gaudio deducemini. Montes et colles exsilientdet myrtus. Et erit Dominus in nomen et in signum sempiternum, et non deficiet. Verbum, inquit, meum non revertetur vacuum, sed postquam compleverit universa, quae volui, et meam in terris fecerit voluntatem, tunc ad me veniet; et implebitur illud, quod scriptum est: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . In laetitia enim egrediemini de idololatriae sanguine, et deducemini in pace; ut audiatis ab Apostolo: Gratia vobis et pax . Sive in gaudio deducemini: ut post umbram Legis discatis Evangelii veritatem. Montes enim et colles, quos Angelos intelligere possumus, et Sanctorum animas, 653 quae pro varietate virtutum, montes appellantur et colles, gaudebunt super poenitentibus, et mentis laetitiam saltibus indicabunt. Quod et Dominus loquitur in Evangelio: Laetabuntur Angeli in coelo super uno pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uertentur acmirtum etcipuris sum GTΟΙΝ iuxta simachum
et la in ebraeoscribitur nesus quem a quila et theoditio. Rox¬
TaN in terptati sunt estautem ΚonΖn herba uilis sima et
ut cumque seabeant nominum propriaetas. hoc dicendum est
quo d mulauertantur bona et prouintiis nascantur uirtutes.
idẽ prolniquitate iustitia protemeritate fortitudo. pro luxu¬
ria temperatia prostultta prudentia. demus exempla ma¬
Iorum matheus et accheas et publicani saliunca erant EtΟΙΕΝ
et scirpes in utiles et Ronza amaris aporis etodoris teterrimi
dicentes computruerunt et corrupta es unt cica trices maeae a fa¬
ciae insipientiae meae. Isti inapostolos repente mutati factis unt
ciparis sus tabies et mirtus odoris optimi e d nuaria opera necesumi¬
Paulus quoque persecutor aeclesiae quando audiebatadnõ saules aule
quid meper sequeris durum tibi est contrastimulum calcitrare urti

Expanded text:
ertuntur, ac myrtum et cyparissum. Στοιβὴ juxta Symmachum et LXX in Hebraeo scribitur NESUS : quem Aquila et Theodotio κονύζην interpretati sunt. Est autem κονύζη herba vilissima et Utcumque se habet nominum proprietas, hoc dicendum est, quod mala vertantur in bona, et pro vitiis nascantur virtutes, id est, pro iniquitate, justitia; pro temeritate, fortitudo; pro luxuria, temperantia; pro stultitia, prudentia. Demus exempla majorum: Matthaeus et Zachaeus et publicani, saliuncula erant, et στοιβὴ, et stirpes inutiles, et κονύζη amari saporis, et odoris teterrimi, dicentes: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Isti in Apostolos repente mutati, facti sunt cyparissus, et abies, et myrtus, odoris optimi, et in varia opera necessariPaulus quoque persecutor Ecclesiae, quando audiebat a Domino: Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est contra stimulum c
Abbreviated transcription (Latin):
contra stientium di es sesuperandam prouoca tcredentes.
adfluuium dĩ quir epletus aquis et cuius inpetus luetifi¬
catciuitatem dĩ ut bibanta quas defontibus saluatoris.
qui loqitur ad samaritanam si scirẽs gratiam dĩ et quisest
qui dicit tibida mihibibertupetisses ab eo et dedissettibicqũã
et a quamꝰ egodedero ei fiet in eo fons aquaesalientis inuitum

Expanded text:
contra scientiam Dei, esse superandam: provocat credentes ad fluvium Dei, qui repletus est aquis, et cujus impetus laetificat civitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scires gratiam Dei, et quis est, qui dicit tibi, da mihi bibere: tu petisses ab eo, et dedisset tibi aquam. Aqua quam ego dedero ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
quam surrexerit inluminetur nequaquam errori tenebras
pollicebantur quodiugiter expectabas et gloria dñi quae
condam fuit supertabernaculum et templum eius orta est
superte. Dequa dictum ẽ gloriosa dicta sunt dete ciuitas
dĩ. Ecce enim tenebrue operiunt terram eosqui terrena
scpiunt. Et caligo populos siue ut inebraico legitur tribus
quod proprice refertur adiuda eos. Dequibus in alio
Et gloria eius inte uidebitur. Dequa scriptum ẽ. Et ui debi
mus gloriam eius quasi gloriamunigeniti a patreple¬
num gratiue etueritatis et ambulabunt gentes in lu

Expanded text:
quam surrexerit, illuminetur, ut nequaquam habeant erroris quam surrexerit, illuminetur, ut nequaquam habeant erroris pollicebantur, quod jugiter exspectabas, Et gloria Domini, quae quondam fuit super tabernaculum, et Templum ejus, orta est super te: de qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Ecce enim tenebrae operient terram, eos qui terrena sapiunt; et caligo populos, sive ut in Hebraico legitur: Tribus: quod proprie refertur ad Judaeos, de quibus in alio et gloria ejus in te vimus gloriam ejus, quasi gloriam Unigeniti a patre plenum gratiae et veritatis . Et ambulabunt gentes in lu
Abbreviated transcription (Latin):
mugis ad oues perditas domus israhel: quamobecu¬
sam̃ et a postoli primum in srna gogis dñmnunciabans
quibus non recipientib: eucngelium dicunt ad eos
uobis quidem opertuentt. prȩdicare uerbumo dĩ¬
Sed quia non recepistissalutem Ecce conuentimur
adgentos. Lux enim uenit inmunduo et magis iuduer
dilexerunt tenebras. unde et dñs cum hierus alem flesset adiecit
Siscires etiam tuquue ad pacem sunt tibi. Quam quia non susce¬
pit intulit. Nunc autem uenient dies superte et arcumda¬
bunt te inimicitui uallo etco artabuntte ad terramq: dedu¬
centtẽ cumfilustuis. nas autemiuxta priorem sensum
adecclesiam diciuni uersa creda mus quae primũ deiuda¬
icopopulo congregata .ẽ. et lumen quod super etm . ortũ
fuerat pera postolos transmisit ad gentes. cuidicitur.
surgeinluminare ut que cecidit in in credulis surgut infide¬
libus quae cecidit insynagogis surgat inecclesus: et post¬

Expanded text:
magis ad oves perditas domus Israel . Quam ob caumagis ad oves perditas domus Israel . Quam ob causam et Apostoli primum in synagogis Dominum nuntiabant, quibus non recipientibus Evangelium, dicunt ad eos: Vobis quidem oportuerat praedicari verbum: sed quia non recepistis salutem, ecce convertimur ad gentes . Lux enim venit in mundum: et magis Judaei dilexerunt tenebras. Unde et Dominus cum Jerusalem flevisset, adjecit: Si scires etiam tu quae ad pacem sunt tibi . Quam quia non suscepit, intulit: Nunc autem veniet dies super te: et circumdabunt te inimici tui vallo: et coarctabunt te, ad 719 terramque deducent cum filiis tuis . Nos autem juxta priorem sensum, ad Ecclesiam dici universa credamus: quae primum de Judaico populo congregata est, et lumen quod super eam ortum fuerat, per Apostolos transmisit ad gentes. Cui dicitur: Surge, illuminare; ut quae cecidit in incredulis, surgat in Fidelibus: quae cecidit in synagogis, surgat in Ecclesiis: et post
Abbreviated transcription (Latin):
acnumerum liberorum quorum ds̃ uenter ẽ Et gloria in con¬
fusione corum quorum qui sequitur errorem sub nomine
xp̃i ano uideorum sȩsimilem confitetur: Aliiautem ad¬
serunt hec nomnia iuda eis carnaliter repromissa si rece¬
pissent eum quidicit in eu angelio. Ego sum lux mundi
quae inluminat omnem hominem uenientem in mundũ
ut quomodo uictime concessae sunt populo is rahel ñ
quo persebonae essent sed nede monib: offerrentur.
ltaet gulosus iudaeis nihil aliud que querentibus nisi
corporib: uoluptates ista dñs pollicetur ut sodtempro
carnadibus desideriis etopum habundantia filium dĩ
susciperent quem quia non susceperunt repromissiones
quoque irritas fieri. Denique chananeae profilia de¬
precanti nori ueni inquit nisi adoues. perditas domus
is rahel et discipulis suis. Inuiam gentiumne abieritis
et inciuitates samaritonorum ne intraueritis. Iterũ

Expanded text:
ac numerum liberorum, quorum Deus venter est, et gloria in conac numerum liberorum, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum , quorum qui sequitur errorem, sub nomine Christiano Judaeorum se similem confitetur. Alii autem asserunt haec omnia Judaeis carnaliter repromissa, si recepissent eum, qui dicit in Evangelio: Ego sum lux mundi , quae illuminat omnem hominem venientem in mundum, ut quomodo victimae concessae sunt populo Israel, non quo per se bonae essent, sed ne daemonibus offerrentur: ita et gulosis Judaeis, nihilque aliud quaerentibus nisi corporum voluptates, ista Dominus pollicetur, ut saltem pro carnalibus desideriis, et opum abundantia Filium Dei susciperent, quem quia non susceperunt, repromissiones quoque irritas fieri. Denique Chananaeae pro filia deprecanti: Non veni, inquit, nisi ad oves perditas domus Israel . Et discipulis suis: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis: ite
Abbreviated transcription (Latin):
argenti diuitias conferentes et aedificari muros hierusc¬
lem ab aligenigenis quibus prae sint gentium reges sem¬
perque apertas fore portasciuitatis ut diebus a noctibus
diuitiae hierus alem etiuctimae deferantur ecomnia quȩ
de serta sunt erpraesso et pino etcedro sectis in liba no cons¬
truenda praecipue templum dñi inquo sit leatia sem¬
piterna itaut sugat lacnationum etregum diuitias come¬
dat  tanta que ab undantia mrerum omnium fore ut pro
acre ccurum habetent. proferro argentum prolignis
aes prolapidib: ferrum : principes quoque illius aet̃na
pace fruituros et epis copos p̃futuros populis iniustitia
s ed etportas futuras anoa irfus et quod his maius ẽ proso¬
leeduna ipsum dñiaeterna luce fulsurum et prouno homi
ne habituram eammille fortissimos uiros. et proparuulis
gentes robustissimas possessuram. haec illidicunt qui terre¬
nas desiderant uoluntates etuxorum querunt pulcritudinẽ

Expanded text:
argenti divitias conferentes: et aedificari muros Jerusaargenti divitias conferentes: et aedificari muros Jerusalem ab alienigenis, quibus praesint reges gentium, semperque apertas fore portas civitatis, ut diebus ac noctibus divitiae Jerusalem et victimae deferantur. Et omnia quae deserta sunt cyparisso, et pino, et cedro sectis in Libano, construenda: praecipue Templum Domini, in quo sit laetitia sempiterna: ita ut sugat lac nationum, et regum divitias comedat, tantamque abundantiam rerum omnium fore, ut pro aere, aurum habeant, pro ferro argentum, pro lignis, aes, pro lapidibus, ferrum. Principes quoque illius aeterna pace fruituros, et episcopos praefuturos populis in justitia, sed et portas futuras anaglyphas. Et quod his majus est, pro sole et luna, ipsum Domine habituram eam mille fortissimos viros, et pro parvulis, gentes robustissimas possessuram. Haec illi dicunt, qui terrenas desiderant voluptates, et uxorum quaerunt pulchritudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
superte autem apparebit dñs et gloria lus inteuidebitur. Et ambu¬
labunt gentes in lumine tuo et reges insplendoretuo. quid nobis
uideretur deinstauratione sion et hierusalem et cunctis quȩ ei
prophetedi uaticnio promittuntur infine superioris libriple¬
nius diximus ubiinterpraetatisumus. quid significaret ille
uersiculus ueniet si onredemptor echis quire deunt ab iniquita¬
te inia cob Nunc breuiter perstringendum ẽ quid plurimi de
hoc loco sentiat ut errore perspecto fucilius possimus suscipere
ueritatem iud a ciet nostrisemi iuda ei qui auream atq gem¬
matam decaelo ex pectant hierusalem. haec inmille annorum
regno futura contendunt quan do omnes gentes seruiture s
is raholi et cameli madian et est de sabauenientes aurum de¬
ferant eithus et omnes ouescedar congregentur arieces¬
que nabcioth ueniant ut immolentur super adta rdtem¬
pli quod fuerit extructum insulis quoque et maximae
nauibus tharsis uola refilias illius ut columbas auriet

Expanded text:
Super te autem apparebit Dominus, et gloria illius in te videbitur. Et ambulabunt gentes in lumine tuo, et reges in splendore tuo. Quid nobis videretur de instauratione Sion et Jerusalem, et cunctis quae ei prophetali vaticinio promittuntur, in fine superioris libri plenius diximus, ubi interpretati sumus, quid significaret ille versiculus: Veniet Sion redemptor, et his qui redeunt ab iniquitate in Jacob. Nunc breviter perstringendum est, quid plurimi de hoc loco sentiant, ut errore perspecto, facilius possimus suscipere veritatem. Judaei et nostri semijudaei, qui auream atque gemmatam de coelo exspectant Jerusalem, haec in mille annorum regno futura contendunt, quando omnes gentes serviturae sunt Israel, et cameli Madian et Epha de Saba venientes, aurum deferent et thus, et omnes oves Cedar congregentur, arietesque Nabajoth veniant, ut immolentur super altare Templi, quod fuerit exstructum. De insulis quoque, et maxime navibus Tharsis, volare filias illius ut columbas, auri et
Abbreviated transcription (Latin):
et recttt̃ uic̃ deserens decrucifixo diuersa sentiret. dñs autẽ
posuit in eo iniquitates omnium nostrũ siue tradidit eũ propec¬
catis nostris : ut quod propt̃ in becillitatẽ uiriũ ferre non
poteramus ꝓ nobis ille portaret. Quioblactus ẽ qui ipse
uoluit : Non enĩ necessita tecrucẽ seduo luntate sustinuit
dicens in euangelio. Calicem quem mihi dedit pat̃ non bibã
um ethumano pauore trepidabat. uade post me sattenas
scandalũ .ẽ. mihi quia non sapis eaquaedĩ sunt sed quae
hominũ. Alio quin si non propria uoluntate esset oblatus
qui indicare et praedicaere poterct proditorẽ eta posto¬
lis loquaebatur omnes uos in hac nocte in me scandadum
sustinebitis poterat eos quiad semissi fuerant declinare
quib: occurrit intrepidus etultro seobtulit dicens. quem
quaeritis : quistatim cecider̃ retrorsũ : uocẽ enĩ prae¬
sentis dĩ ferre non potercnt. Pulchraeq: ad didit et ñ
a peruit ossuum: quidicenti pilato mihi non loquaeris nolu

Expanded text:
ersa sentiret. Dominus autem posuit in eo iniquitatem omnium nostrum, sive tradidit eum pro peccatis nostris; ut quod propter imbecillitatem virium ferre non poteramus, pro nobis ille portaret, qui oblatus est, quia ipse voluit. Non enim necessitate crucem, sed voluntate sustinuit, dicens in Evangelio: Calicem quem mihi dedit Pater, non bibam um, et humano pavore trepidabat: Vade retro me, Satana, scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed quae hominum . Alioquin si non propria voluntate esset oblatus, qui indicare et praedicere poterat proditorem, 617 et Apostolis loquebatur: Omnes vos in hac nocte in me scandalum sustinebitis, poterat eos qui ad se missi fuerant declinare, quibus occurrit intrepidus, et ultro se obtulit dicens: Quem quaeritis ? Qui statim ceciderunt retrorsum; vocem enim praesentis Dei ferre non poterant. Pulchreque addidit: Et non aperuit os suum. Qui dicenti Pilato: Mihi non loqueris? nolu
Abbreviated transcription (Latin):
cum quibus reputatus .ẽ marcus euari gelista
latrones iNi tellegit scribens: Et crucifixerurit
cum eo duo latrones unumadextris et clterum asinistris. Et im¬
pleta est scriptura quec ed icit: et cum iniquis reputatus. e
Quodet altius intellegi potest dicente desemet ipso diĩo
reputactus sum cum desceridentibus in laccum factus sum
sicut homo sineaediutorio iitermortuos liber.
Vereenim reputatus est inter peccatores et iniquos
ut descerideret adinferNum quimn multis scriptur¬
rum locis uocatur lacus ut uinctos iNcarcerẽ libera ret
Quitriditus est propter pec cacta Nra uulnera¬
tus: et resurrexit propter iustificationem nostrã
Tantcceq dementiae fuit ut protrans gres sorib.
immo per secutoribus suis rogaret incruce et diceret
Pater ignosce eis quodenim facciurit uesciunt

Expanded text:
cum quibus reputatus est, Marcus Evangelista cum quibus reputatus est, Marcus Evangelista latrones intelligit, scribens: Et crucifixerunt cum eo duos latrones: unum a dextris, et alterum a sinistris. Et impleta est Scriptura quae dicit: Et cum iniquis reputatus est . Quod et altius intelligi potest, dicente de semetipso Domino: Reputatus sum cum descendentibus in lacum: factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vere enim reputatus est inter peccatores et iniquos, ut descenderet ad infernum; qui in multis Scripturarum locis vocatur lacus, et vinctos in carcere liberaret. Qui traditus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Tantaeque clementiae fuit, ut pro transgressoribus, immo pro persecutoribus suis rogaret in cruce, et diceret: Pater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiuã prius adicbolo atq dae monib: dux̃ captiuitatẽ et dedit
eã donahominib: atq credentib: quictradidit inmorte ani¬
ic̃ succ̃ et cũ sceleratis si ue iniquis reputatus ẽ. sienĩ a posto¬
lus eius his quierant sinelege factus .ẽ qua sisi nele ge cũ non
esset sinelege sed ess& inlege xp̃i. Quareñ et xp̃s cũ iniquis
reputatus sit ut in iquos redimeret a peccato et omnib: om¬
niafieret ut om̃s saluos faceret: Peccata enĩ nostra porticũ
incorpore suo lignocrucis adfigens ecc : ut deleret crrogra¬
phũ qđ diabolo et angelis illius feceramus scriptũ manib: a¬
nime id ẽ operib eius dequib paulus a postolus loquitur
Etuo scũ essetis mortui in peccatis etrinde siderus carnis
uiuere fec̃ cũ xp̃o doncens nob̵ omnia peccata et delens
qued aduersu nos erat cyrogra phum quoderat con¬
trariũ nobis et ipsum tulit demedio ao figens il lud
cruci expolicnsse carnẽ principatus honestte
uit confident̃ trium phans deeis. Iniquos autẽ

Expanded text:
et dedit eam dono hominibus atque credentibus, quia tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis sive iniquis reputatus est . Si enim Apostolus ejus his qui erant sine lege, factus est quasi sine lege; cum non esset sine lege, sed esset in lege Christi: quare non et Christus cum iniquis reputatus sit, ut iniquos redimeret a peccato, et omnibus omnia fieret, ut omnes salvos faceret? Peccata enim nostra portavit in corpore suo , ligno crucis affigens ea, ut deleret chirographum, quod diabolo et angelis illius feceramus, scriptum manibus animae, id est, operibus ejus. De quibus Paulus apostolus loquitur: Et vos cum essetis mortui in peccatis, et in desideriis carnis, vivere fecit cum Christo, donans nobis omnia peccata. Et delens quod adversum nos erat chirographum, quod erat contrarium ncruci: exspolians se carne principatus et vit, confidenter triumphans de eis . Iniquos autem
Abbreviated transcription (Latin):
adserunt esse seruandas: debent et aure c̃ in mille an¬
nis exspectare hierusalẽ : ut uictimas immolent eccir¬
cũ cidantur ut in sabbato sedeant. dormiant saturentur
in hebrientur et surgant ludere quiludus offendit dm̃
hoc diximus propterid quod nunc prophetatur et fortiũ diuidet
spolico: luxta illud quod in alio loco scriptũ ẽ cum diuideret
caelestis gentes in eto : Et iterũ rexuirtutũ dilecti etspeciei¬

Expanded text:
asserunt esse servandas, debent et auream in mille anasserunt esse servandas, debent et auream in mille annis exspectare Jerusalem, ut victimas immolent, et circumcidantur, ut in sabbato sedeant, dormiant, saturentur, inebrientur, et surgant ludere, qui ludus offendit Deum. Hoc diximus propter id quod nunc prophetatur: Et fortium dividet spolia . Juxta illud quod in alio loco scriptum est: Cum divideret coelestis reges in e
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit multos et fortiũ diuidet spolic : ꝓeo qđ contaminat ẽ
in morte anima eiꝰ et cũ iniquis reputatus ẽ
et ipsepeccata multorũ suscaepit . et propt̃ in iquitttes eorũ traditus e
Causas reddit curpost passionẽ multa xp̃s praemia consequatur
Quic inquit pessus ẽ et fec̃ omnia quae prae teritus sermoscripsit
et iniquittetes multorũ ipse portauit. propterea diuidã ei pluri mos
ut ꝓ parte dñi ic cobet funiculo hereditatis illius isrł credant
in eũ deoriente etoccidente. uenientes et irecũ bant in regno

Expanded text:
eo quod contaminata est in morte anima ejus, et cum iniquis reputatus est, et ipse peccata multorum suscepit, et propter iniquitates eorum traditus est. Causas reddit cur post passionem multa Christus praemia consequatur. Quia, inquit, passus est, et fecit omnia quae praeteritus sermo descripsit, et iniquitates multorum ipse portavit: propterea dividam ei plurimos, ut pro parte Domini Jacob, et funiculo haereditatis illius Israel, credant in eum de Oriente et Occidente venientes, et recumbant in regno
Abbreviated transcription (Latin):
pas sussu hodie in somnis ꝓp̃t̃ eũ. Et notundũ quod ñ iustificatus
sit ut deini quo iustus fier& sediustus iustificetꝰ. ñ ut inciperet eẽ
qđ ñ erat sedut qđ erat omnib: appareret iste iustus ꝓ iniquis
passus ẽ ut om̃s nosauferr& dõ de quodicitꝰ aduidaeos et negus¬
tis scr etiustũ et petistis uirũ homicidã ut donaret uob. et
pecati inquit eorũ ipse portabit. qua simedicus languores¬

Expanded text:
passa sum hodie in somnis propter eum. Et notandum quod non justificatus passa sum hodie in somnis propter eum. Et notandum quod non justificatus sit, ut de iniquo, justus fieret. Sed justus justificatur, non ut inciperet esse quod non erat; sed ut quod erat omnibus appareret. Iste justus pro iniquis passus est, ut omnes nos offerret Deo. De quo dicitur ad Judaeos: Et negastis sanctum et justum, et petistis ut vir homicida donaretur vobis . Et peccata, inquit, eorum ipse porta
Abbreviated transcription (Latin):
longitẽ poris ipsũ dnm̃ saluatorẽ dequo in lxxx.uiii. psalmocanitur
sem̃ ei in aet̃nũ ꝑ manet et tronus illius sic̃ solincons pectumeo
Eiterũ ponã in seculũ saeculi semenei et tronũ illius sic̃ diescaeli.
quod aliis uerbis aduirginẽ angelus loquitur. et ceconcipies inu¬
tero et paries filiũ qui filius altis simiuocabitur. et dabit illidñs
thronũ decuid patrissui. et regnabit suꝑdomũ la cobinsẽ pit nũ
et regnieiꝰ uerit finis. Uulenĩ dñs auferre dedolore anima eiꝰ.
quidixerat tristis ẽ. anima meccusq ad mortẽ : ut crucis contu¬
melia resurrectionis gloriatẽ peretur. et ostendere eilucem
ut omnes ꝑ seuideat in luminatos. et formare intelle genticẽ
ministraretꝰ ei sed ut minis traret. in p. etripedibus cunctorũ
a postolorũ peccati abluens quia pparuit in carne: iustificatus
e inspiritu de quoetiud astraditor confitetꝰ pecca ui tradens
sanguinẽ iustũ. Etuxor pilatinibiltbi sit etiustoilli multuenĩ

Expanded text:
anitur: Semen ejus in aeternum permanet, et thronus illius sicut sol in conspectu meo. Et iterum: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et thronum illius sicut dies coeli. Quod aliis verbis ad Virginem Gabriel loquitur: Ecce concipies in utero et paries: qui Filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus thronum David patris sui, et regnabit super domum Jacob in sempiternum: et regni ejus non erit finis . Vult enim Dominus auferre de dolore animam ejus, qui dixerat: Tristis est anima mea usque ad mortem , ut crucis contumelia resurrectionis gloria temperetur. Et ostendere ei lucem, ut omnes per se videat illuminatos. Et formare intelligentia, ministraretur ei, sed ut ministraret , in Petri pedibus , cunctorum Apostolorum peccata abluens. Qui apparuit in carne, justificatus est in spiritu. De quo et Judas proditor confitetur: Peccavi, tradens sanguinem justum . Et uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi: multa enim
Abbreviated transcription (Latin):
responderit. si male locutus sum arguede peccato sin autẽ
bene quid mecedis: Habens duo decim angelorũ milic : quae
illius nutib: obedirent. Isteas parget gentes multtes mun¬
docns eccs sanguine suo et in baptis mate dĩ consecrans serui¬
tuti Suꝑ ipsum continebunt reges õssuũ : principes seculi
quorũ omnis sapientia crucis praedicatione subuerscoẽ
et qui non habuerant legẽ et prophetas et quib: de eo non
fuerat nuntiatum : ipsi uidebunt et intellegent. De quib loquitur
et salucctor beati qui non uiderunt et crediderunt. Inquorũ con¬
paratione iuda eorũ duritia repraehenditur. quiuidentes etau
tu audietis et non intellegetis etuidentes aspitietis et non uide¬
bitis incras satũ estenĩ corpopuli huius et aurib grecuit̾ au

Expanded text:
responderit: si male locutus sum, argue de peccato; sin autem responderit: si male locutus sum, argue de peccato; sin autem bene, quid me caedis ? habens duodecim Angelorum millia, quae illius nutibus obedirent. Iste asperget gentes multas, mundans eas sanguine suo et in baptismate Dei consecrans servituti. Super ipsum continebunt reges os suum, et principes saeculi, quorum omnis sapientia crucis praedicatione subversa est: et qui non habuerant Legem et Prophetas, et quibus de eo non fuerat nuntiatum, ipsi videbunt et intelligent. De quibus loquitur et Salvator: Beati qui non viderunt et crediderunt . In quorum comparatione, Judaeorum duritia reprehenditur, qui videntere audietis et non intellegetis et videntes videbitis et non perspicietis incrassatum est enim cor populi huius et auribus graviter au
Abbreviated transcription (Latin):
pientia : qui proficiebat quasipuer a etate atq sapientia
De quolo quitur et petrus. Ds patrum nostrorum glorificaũ
filiũ suũ ihm: quemuos quidemtradidistis et negccstis ante
faciem pilati uolentis eũ dimittere. Vos autẽ scm̃ et iustum
negastis. dequo et supra scriptũ ostendimus. Ego testis dicit
dñs et puermeus que melegi super ipsũ stupebunt plurimi:
cum illius signa ꝑspexerint. et hinc erat maius miraculum
quod inglorius erit inter homines aspectus eius .. Non quo
formae significet feditatẽ : sed quo in humilitate uenerit et
paupertate. Quicũ diues esset pronobis pacuperfactus. ẽ.
et credentib: dix̃ discite cme quia mitis sũ et humilis corde:
De quo et clemens uir apostolicus qui post petrũ romana
rex̃ eclesic̃ scribit ad corinthios. sceptrum dĩ dñs iosterihs̃
in humilitacte : intantũ ut uerberatus aministro sacerdotis

Expanded text:
telligentia, qui proficiebat quasi puer aetate atque sapientia: telligentia, qui proficiebat quasi puer aetate atque sapientia: de quo loquitur et Petrus: Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum Jesum, quem vos quidem tradidistis, et negastis ante faciem Pilati volentis eum dimittere. Vos autem sanctum et justum negastis , de quo et supra scriptum ostendimus: Ego testis, dicit Dominus, et puer quem elegi: super ipsum stupebunt plurimi , cum illius signa perspexerint. Et hinc erit majus miraculum, quod inglorius erit inter homines aspectus ejus: non quo formae significet foeditatem, sed quo in humilitate venerit et paupertate. Qui cum dives esset, pro nobis pauper factus est; et credentibus dixit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde : de quo et Clemens vir apostolicus, qui post Petrum Romanam rexit Ecclesiam, scribit ad Corinthios: Sceptrum Dei Dominus 613 Jesuin humilitate. Intantum ut verberatus a ministro sacerdotis,
Abbreviated transcription (Latin):
gregaret eos dm̃ isrł. Hoc ẽ deorbe terrarum gregemunum
faceret et impleretur id lud quod dñs in euaengelio ad patrem
loquitur daut sicut ego ettu unũ sumus sic etistiin nobis unũ
sint ut eodem sensu et ecdem sententia repugnantia inter
se uitic atq contraria deserentes . unam ad praehenderen
solũ q: uir tutẽ. Nequite enim uitiao et ꝑturbationes in uicẽ
sesecuntur : quod de uirtutib dicitur inquib: Nec Υ̃ΝΕΡRΟΛΑ
sunt : nec euitc id ẽ nec plus nec minus sedomniatẽ perata:
Porro inuitus uniuersac contraria sunt : ut pauor audatiae impi¬
etcti suꝑ stitio luxoria parcitati. Ecce intelleget seruus meus
excltebitur eteleuabitur et sublimis erit ualde sicut obstipue¬
runt suꝑte multi : sic inglorius erit interuiros aspectus eius
et formac eius interfilios hominum. Iste a sperget gentes mul¬
tas super ipsũ continebunt reges ossuũ. quia quib non e
narratũ de eo uiderunt et qui non audierant contẽ plactis.¬

Expanded text:
 hoc est, de orbe terrarum unum gregem faceret, ut impleretur illud quod Dominus in Evangelio in Patrem loquitur : Da, ut sicut ego et tu unum sumus: sic et isti in nobis unum sint: ut eodem sensu et eadem sententia, repugnantia inter se vitia atque contraria deserentes, unam apprehenderent solamque virtutem. Neque enim vitia et perturbationes invicem se sequ id est, nec plus nec minus, sed omnia temperata. Porro in vitiis universa contraria sunt, ut pavor audaciae, impietati superstitio, luxuria parcitati. Ecce intelliget servus meus, exaltabitur et elevabitur et sublimis erit valde sicut obstipuerunt super te multi sic inglorius erit inter viros aspectus eius et forma eius inter filios hominum iste asperget gentes multas super ipsum continebunt reges os suum quia quibus non est narratum de eo viderunt et qui non audierunt conte
Abbreviated transcription (Latin):
postolus paulus. qui ucs electionis dicitur: praepara uerat
enimse inuacs praetiosum et aptum in ministeriũ di et ꝑ
dit cingulũ ueritatis et calciatos pedes in prae paratione
euangelii pacis. et in alio loco. deponentesergo operate¬
nebrtorũ. induamur armis lucis. sequitur Non intu¬
multu exibitis Nec infuga proeparabitis. Nequae enĩ
ut uicti dehierus alem sed ut uictores recesserunt : ut
qui cotidie praedicantes intẽ plo euangelium dĩ. multao
milia iudaeorũ xp̃i fide subiecerant. Etic̃ mundum ipsius

Expanded text:
postolus Paulus, qui vas electionis dicitur , praeparaverat postolus Paulus, qui vas electionis dicitur , praeparaverat enim se in vas pretiosum et aptum in ministerium Dei. t, cingulum veritatis, et calceatos pedes in praeparatione Evangelii pacis. Et in alio loco: Deponentes ergo opera tenebrarum, induamur arma lucis . Sequitur: Non in tumultu exibitis, nec in fuga properabitis. Neque enim ut victi de Jerusalem, sed ut victores recesserunt: ut qui quotidie praedicantes in Templo Evangelium Dei, multa millia Judaeorum Christi fidei subjecerant, etiam mundum illius
Abbreviated transcription (Latin):
byllone diximus deromano regno inter praettentur. quod in
aduentuxp̃i quieos liberaturus sit hae c omnia conplecn¬
tur. Nos autẽ audientes supra quam pulchri suꝑ montes
pedes ad nunciantis et praedicantis pacem et reuelauit
dñs braacchium suũ in conspectuom nium genciũ. etuide¬
bunt omnes finesterre salutare dĩur̃i : Nequa quac hoc
deiudeis sed de apostolorum omniũq: scõrũ intellegimus
choro. Quibus praecipitur ut recedant dehierusalem et
into tomundo eucngelium praedicent : dicente dnõ salua¬
tore Ite et docete omnes gentes pabtizantes eos in nomine
patris et filii et sp̃s scĩ. Vt ne qua quam cumiuda eis blas¬
phemantib: manecent in quorum necem romanus paretur
exercitus. sed pollutos derelinquant et separentur ab eis atti
mundentur qui portant uasa dñi templumenim sunt sp̃s
scĩ et magnidomus ua saciuret et argentea. qualis fuit a¬

Expanded text:
bylone diximus, de Romano regno interpretantur, quod in bylone diximus, de Romano regno interpretantur, quod in adventu Christi qui eos liberaturus sit, haec omnia compleantur. Nos autem audientes supra: Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pacem. Et: Revelabit Dominus brachium suum in conspectu omnium gentium: Et, videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri, nequaquam hoc de 611 Judaeis, sed de Apostolorum omniumque Sanctorum intelligimus choro. Quibus praecipitur, ut recedant de Jerusalem, et in toto mundo Evangelium praedicent, dicente Domino Salvatore: Ite et docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti : ut nequaquam cum Judaeis blasphemantibus maneant, in quorum necem Romanus paretur exercitus; sed pollutos derelinquant: et separentur ab eis atque mundentur, qui portant vasa Domini. Templum enim sunt Spiritus sancti , et magnae domus vasa aurea et argentea. Qualis fuit A
Abbreviated transcription (Latin):
teinde. pollutum nolite tecngere exitede medio eius
mundamini qui frectisuđ dñi quonĩ cm non intu multu ex¬
ibitis tiec in pugna properabitis. praece detenim uos dñs.
et congẽ gebit uos ds̃ isrł. Ixx. recedite recedite egredi¬
mini inde et in mundũ nolitetangȩre. exite demedio eius
separamini quiportactis ucc sadñĩ: quia noncum tumultu ex¬
ibitis neq: cum fugic ibitis. sed prae caedet uos dñs et qui con¬
gre gtuit uos ds isrł. Et hoc iudei sic disserere conantur
extte debabrlone : et idolaeorũ derelinquite. exite deme¬
dio illus : etuasa quece nabucho donosor captae hierus edẽ
tulerat crro laxante captiuos subrelo babel et etra refer¬
te intemplum : Nec sicut prius de aegypto cumtumultu et
timore existis itae gredimini debabillone : sed cum pace
uoluntcte regis ꝑsarũ atq medorum : in quo dñĩ uoluntas
ap paruit qui protexit et congregecuituos. alii quae debal¬

Expanded text:
te inde, pollutum nolite tangere: exite de medio ejus, te inde, pollutum nolite tangere: exite de medio ejus, mundamini qui fertis vasa Domini. Quoniam non in tumultu exibitis: nec in fuga properabitis. Praecedet enim vos Dominus, et congregabit vos Deus Israel. LXX: Recedite, recedite, egredimini inde, et immundum nolite tangere: exite de medio ejus: separamini qui portatis vasa Domini, quia non cum tumultu exibitis, neque cum fuga ibitis: sed praecedet vos Dominus, et qui congregat vos Deus Israel. Et hoc Judaei sic disserere conantur: Exite de Babylone, et idola eorum derelinquite. Exite de medio illius, et vasa quae Nabuchodonosor, capta Jerusalem, tulerat , Cyro laxante captivos sub Zorobabel et Esdra , referte in templum; nec sicut prius de Aegypto cum tumultu et timore fugistis, ita egredimini de Babylone; sed cum pace et voluntate regis Persarum atque Medorum, in quo Domini voluntas apparuit, qui protexit et congregavit vos. Alii quae de Ba
Abbreviated transcription (Latin):
reuelabit tibi sed pater ms̃ qui est incaelis. et apostolus pau¬
lus dese. quando inquit placuit dõ qui se parauit me deute¬
ro matris meae. ut reuelaret filium suum in me.
Quoo autẽ cunctis gentibus omnesterre terminos copula¬
uit qui uisuri sunt scluta redĩ  illud ostendit quod et in alio
loco dicitur. Conuertimini adme ab extremis terrae et saluieritis
et perhieremicm. ad tegentes uenient ab extremisterre. Eti¬
terum recor dabuntur et conuertentur ad dñm omnes fines ter
nettis gentium singularim : sed et omnes mundicardines
credituri praedicentur in xp̃o iuxta id quod ipse loquitur
Cum autem praedicatum fuerit hoc euangelium regni in uni¬
uersomundo : tunc eritfinis  lii summitates et extrema
terrcce eo in legi uolunt quinon in mediaterrae sed in ex¬
tremis eius instar rotecrũ finib: consistentes. humilic̃ de¬
serunt et adexcelsa festinant. recedite recedite exi¬

Expanded text:
revelaverunt tibi, sed Pater meus qui est in coelis . Et Apostolus Paurevelaverunt tibi, sed Pater meus qui est in coelis . Et Apostolus Paulus de se : Quando, inquit, placuit Deo, qui separavit me de utero matris meae, ut revelaret Filium suum in me. Quod autem cunctis gentibus omnes terrae terminos copulavit, qui visuri sunt salutare Dei, illud ostendit quod et in alio loco dicitur: Convertimini ad me ab extremis terrae, et salvi eritis ; et per Jeremiam: Ad te gentes venient ab extremis terrae ; et iterurietas gentium singularum, sed et omnes mundi cardines credituri praenuntientur in Christo. Juxta id quod ipse loquitur: Cum autem praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, tunc erit finis . Alii summitates et extrema terrae, eos intelligi volunt, qui non in media terra, sed in extremis ejus instar rotarum finibus consistentes, humilia deserunt et ad excelsa festinant. Recedite, recedite, exi