comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culi uelle committere: ut putet quẽqmͣ
de martino posse mentiri. facessat a quoꝙͣ
qui sub dõ uiuit. ista suspicio. Neq enĩ mar¬
tinus hoc indiget: ut mendaciis asseratur.
Sy tam̃ totius sermonis fidem apud te xp̃e
deꝑmimus: nos nec alia dixisse nec alia
dicturos. qmͣ que aut ipsi uidimus: aut q̃
manifestis auctorib uel plerumq ipso re¬
ferente cognouimus. Ceterũ & si dialogi
speciem. quo ad leuandum fastidium le¬
ctio uariaretur assumpsimus: nos pie p̃stru¬
ere ꝑfitemur hystoriȩ ueritatẽ. Hȩc me ex¬
trinsecus inserere nonnulloꝵ incredulitas.
ñ sine meo dolore compulerit: s redeat. ad
nr̃m sermo consensum. In quo cũ me tam
studiose audiri uideam: fatebor necesse est
aprum fecisse constanter. qui reppulit infide¬
les: eos tantũ iudicans audire debere qui
credite sp̃ũ: & pre dolore. totus insanio.
Non credunt martini uirtutib xp̃iani:
quas demones fatebantur. Monasterium

Expanded text:
culi uelle committere, ut putet quemquam culi uelle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. facessat a quoquam, qui sub Deo uiuit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis adseratur. sed totius sermonis fidem, Christe, apud te deponimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi uidimus aut quae manifestis auctoribus uel plerumque ipso referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium lectio uariaretur, adsumpsimus, nos pie praestruere profitemur historiae ueritatem. haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas non sine meo dolore conpulit. sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui spiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
os: iubet om̃s custodias relaxari: & mox ip¬
se ꝓficiscitur. Ita fugato auitiano: letata ẽ
ciuitas & libera ta. Hȩc tum multis a¬
uicrano referente comꝑta sint: tum nuꝑ re¬
frigerius prb̃r quem coram uidetis. ab agari¬
do fideli uiro ex tribunis sub inuocatione
diuine maiestatis audiuit: qui sibi hoc ab
ipso auitiano relatum ẽe iurabat. Cȩterum
nolomiremini me hodie facere. qd̃ hesterno
feci: ut ad singłas quasq uirtutes. nomina
testium ꝑsonasq subnectam. Ad quas siquis
fuerit incredulus. quia adhuc in corpore st̃
recurrat: exigit. id infidelitas plurimoꝵ: qͥ
in aliquib quȩ hesterno memorata suq̃
nutare dicuntur. Accipiant gͦ testes adhuc.
incolumes atq uiuentes: quib qͥa de fide
nr̃a dubitant magis crẽdant. Se si adeo in¬
fideles sunt: ꝑfiteor quia nec illis creditu¬
ri sunt. Miror autẽ quẽqm qui uel tenu-¬
em sensum religionis habeat. tantũ pia¬

Expanded text:
os, iubet omnes custodias relaxari et mox ipos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum pia
Abbreviated transcription (Latin):
claustra reserarent: ne cdĩ seruus pateret᷑ iniu¬
riam. S illi ut est om̃ium natura seruoꝵ uix
pͥma limina egressi. irridentes dñm suũ qd̃
somno fuisset illusus. negant. quemquã ẽe ꝓ
forib: ex suomet ingenio coniectantes neminẽ.
nocte posse uigilare: ne dum illi crederent. in
illo noctis horrore iacere ante aliena li mina sa¬
cerdotem. Idq auitiano facile ꝑsuasum: rur¬
sum soluitur insoporem. S mox ui maiore.
concussus exclamat martimim stare ꝓ forib:
sibi ido nulła quietem animi corporisq ꝑmit.¬
ti. Tardantib seruis ipse ad limina exteriora
ꝓgreditur: ibi martinum ut senserat depre¬
chil te loqui necesse ẽ. Scio quid desideres: ui¬
deo quid requiras. Discede quantotius: ne
me ob iniuriam tuam celestis ira consumat.
Satis soluerim huc usq penarum. Crede qͥa
ñ leuiter apud me actum ẽ: ut ipse ꝓcederẽ.
Post discessum autẽ sci. aduocat officiales su¬

Expanded text:
claustra reserarent, ne Dei servus pateretur injuclaustra reserarent, ne Dei servus pateretur injuriam; sed illi, ut est omnium natura servorum, vix prima limina egressi, irridentes dominum suum, quod somno fuisset illusus, negant quemquam esse pro foribus, ex suomet ingenio conjectantes neminem nocte posse vigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore jacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat depresti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales su
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes: crechte mͥ quia etiam alii in nomi¬
ne eius multa fecerunt..
uiciani quoncda comitis noueratis bar¬
baram nimis. ce ultra om̃s cruentã feri¬
datem. Hic rapido spũ ingressus turonis ciui¬
tatem sequentib eum miserabili facie ordini¬
b cathenatis: diuersa ꝑdendis parari iubet¬
genera penarum: disponens postero die at¬
tonita ciuitate ad opus tam triste ꝓcedere.
Quod ubi martino comꝑtum ẽ: solus paulo
ante mediam noctem ad p̃torium bestiȩ illy
dendit. S cũ ꝓsundȩ noctis silentio quiescen¬
tib cunctis nullus forib obseratis pat̾et ing̾s¬
sus: ante limina cruenta ꝓsternit᷑. Inte̾a auici¬
anus graui somno sepultus: angło ingruente.
ꝑcellitur. Seruus inquit dĩ ad tua limina iacet.
&e tu quiescis: Qua ille uoce ꝑcepta. lecto suo
turbatus excutitur: conuocatisq seruis trepi¬
dus exclamat. martinum ẽẽ ꝑforib: irent ꝑtinꝰ

Expanded text:
uirtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomiuirtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine eius multa fecerunt. Auitiani quondam comitis noueratis barbaram nimis et ultra omnia cruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diuersa genera poenarum, disponens postera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit: sed cum, profundae noctis silentio, quiescentibus cunctis, nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. Interea Avitianus gravi somno sepultus angelo ingruente percellitur: Servus, inquit, Dei ad tua limina jacet, et tu quiescis? qua ille voce percepta, lecto suo turbatus excutitur; convocatisque servis trepidus exclamat, Martinum esse pro foribus: irent protinus,
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt. in uitro illo spacium ñ fuisse. Mirũ
& illud quod huic. me autẽ intuebatur. memi¬
ni contigissẽ. Uas uitreum cũ oleo qd̾ martinꝰ
benedixerat: in fenestra paululum editiore.
deposuit. Puer familiaris incautior linteũ
suꝑpositum ampullula ubi ẽet: ignarꝰ attͣ¬
xit: uas suꝑ constratum marmore pauim̃tũ
decidit. Cunctis metu exterritis ne benedi¬
ctio deꝑisset: ampulla ꝑinde incolumis ẽ
reꝑta: ac si suꝑ plumas mollissimas decidis¬
set. Quȩ res non potius ad easum quã ad
martini ẽ referenda uirtutem: cuius bene¬
dictio perire non potuit.
uid illud quod factum ẽ a quod̃a:
Cuius nom̃ quia p̃sens est ce ꝓdi se me¬
tuit: supprimetur. Cui quidem tempori: hic
etiam saturninus int̾fuit. Canis nob̃ impor¬
tuniuᷤ oblatrabat. In nomine inqͥt martini:
iubeo te obmutescere. Cani hesit latratꝰ in
guiture: lingũa ut abscisam putares obmu¬
tuit. Ita parum ẽ ipsum martinum fecisse.

Expanded text:
suerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum suerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. Quid illud, quod factum a quodam est, cuius nomen, quia praesens est et prodi se uetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. canis nobis inportunior oblatrabat. in nomine, inquit, Martini iubeo te obmutescere. canis — haesit latratus in gutture: linguam abscisam putares - obmutuit. ita parum est ipsum Martinum fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
tum gesta est. Parum ẽ illud quod nuꝑ arpa¬
gio prb̃ro referente cognoui: s ñ p̾termit¬
tendum uidetur.
uiciani comitis uxorem misisse marti¬
no oleũ. quod ad diu̾sas morboꝵ cau¬
sas necessariũ sicut ẽ consuetudo benedice¬
ret: ampullam uitream istiusmodi fuisse. att
rotunda in uentrem cresceret ore ꝓducto:
s oris extantis concauum ñ repletum: qͥa
id moris sit uascula illa complere. ut pars
umbonib obstruendis libera relinquatur.
Testabatur prbr uidisse se oleum sub martins
beneclic̃tione creuise: quo ad exundante co¬
pia suꝑne deflueret: eandẽꝙ dũ ad matr̃e¬
familias uascułii referretur seruasse uirtutẽ.
Nam & int̾ manus pueri portantis ita semꝑ
exundasse oleum: ut om̃e illi uestimentum
copia suꝑfusi liquoris oꝑiret. Matronã ita
usq ad summũ labrũ plenum uascułu re¬
cepisse: ut prb̃r hodieq fateatur. obdendi
pessuli quo claudi diligentius seruanda con¬

Expanded text:
tum gesta est. III. Parvum illud est quod nuper Harpatum gesta est. III. Parvum illud est quod nuper Harpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem misisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda con
Abbreviated transcription (Latin):
orib nicħ impossibile fatebatur. At illi pias
p̾ces una cũ patre supplici uoce. iungentes:
orare ceꝑunt martinũ ut sꝑata p̾staret.
Nec cunctatus ultra utrũq p̾clarum. et
ostendendo humilitatem. nec differendo
pietatem: iubet circũstantis ppłi multitu¬
dinem submoueri. Epĩs tantũ & puellȩ pa¬
tre assistentibe: in orationem suo illo more ꝓ¬
sternitur. Dein pusillum olei cũ exorcismi
p̾fatione benedicit: atq ira in os puellȩ scĩsi¬
catum liquorem. cũ & lingũa illius digitis
teneret infudit. Nec fefellit scm̃ uirtutis euen¬
tus. Patris nom̃ int̾rogat: & mox illa respon¬
dit. Proclamat pat̾ cum gaudio pariter et
lacrimis martini genua complexus: & hane
primã se. filie audisse uocẽ. cunctis stupenti¬
bus fatebatur. c ne ciiqũa id incredibile
forte uideatur: ꝑhibeat uob̾ p̾sens euagͥu̾ te¬
stimoniũ ueritatis. Nam res ipso presente.

Expanded text:
oribus nihil impossibile fatebatur. At illi pias oribus nihil impossibile fatebatur. At illi pias preces una cum patre supplici voce jungentes, orare Martinum, ut sperata praestaret. Nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem, nec differendo pietatem, jubet circumstantis populi multitudinem submoveri: episcopis tantum et puellae patre assistentibus in orationem suo illo more prosternitur: dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, atque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. Nec fefellit Sanctum virtutis eventus. Patris nomen interrogat: mox illa respondit. Proclamat pater, cum gaudio pariter et lacrymis Martini genua complexus, et hanc primam se filiae audisse vocem cunctis stupentibus fatebatur. Ac ne cuiquam id incredibile forte videatur, perhibeat vobis praesens Evagrius testimonium veritatis, nam res ipso praesente
Abbreviated transcription (Latin):
ñ admittendos ẽẽ censebat: egre tam̃ obtimui.
ut eucherium ex uicariis &. celsum admit¬
terent consularem: cȩteri sunt repulsi. Tum
gallum meclia in sede cõponimus. Qui cum
diu nobili sua uerecundia silentiũ tenuisset:
tandem ita exorsus est. Conuenistis inquit
potius quã doctas aures ut arbitror attu¬
listis: audituri me fidetestes. ñ oratoris co¬
pia locuturum. Que aut̃ hesterno dicta st̃
ñ reuoluam: illa qui ñ audierunt ex scͥptis
recognoscent. Noua postumianus expectat.
nunciaturus orient: ne se in comparatione p̃fe¬
rat occidenti. Ac primũ gestit animus: qd̾
refrigerius in aurem suggerit explicari.
es in carnothena gesta ẽ eiuii.¬
mutam. martino cȩpit offerre: poscens ut
linguam ligatam meritis suis sc̃s absolue¬
ret. Ille cedens epĩs qui tum forte latus illiꝰ
ambiebant. ualentiniano atq uictricio:
imparem se ẽẽ tante moli: s illis qi sanci¬

Expanded text:
non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, potius quam doctas aures, ut arbitror, adtulistis, audituri me fidei testem, non oratoris copia locuturum. quae autem hesterno dicta sunt, non reuoluam: illa qui non audierunt, ex scripturis cognoscent. noua Postumianus expectat nuntiaturus Orientrat Occidenti. Ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare. Res in Carnotena gesta est civitero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui tum forte latus illius ambiebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sancti
Abbreviated transcription (Latin):
stib consignatã abs te accepturus ẽ u̾itatẽ.
Hec me loquente. gallo iam ad narrandu
parato. irruit turba monachoꝵ: euagrius
prb̃r. aper. sebastianus. agͥcola. Et post pau¬
lulum ingreditur prb̃r nr̃ etberius cũ cali¬
pione diacono: & amatore subdiacono. Postre.¬
mus aurelius prb̃r dulcissimus meus. lon¬
giore uia ueniens anelus occurrit. Ed uos
inqm tam subito & tam insꝑati. tam ex di¬
u̾sis regionib tam mane concurritis: Nos
inquiunt esterno cognouimus. galłu istũ
reliqua in hodiernũ diem qͥa nos opp̾sserat
distulisse: ꝑꝑt̾ea maturauimus frequens audi¬
dorium facere. tantam materiam locuturo.
Int̾ea nunciatur multos scłarium stare
ꝑ forib. nec ingredi audentes: s ut admit.¬
terentur orantes. Tum aper. Nequaqͣm in¬
quit istos nobis admisceri conuenit: qͥa ad
audiendum curiositate potius qmͣ religi¬
one uenerunt. Confusus ego illoꝵ uice qͦs

Expanded text:
stibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. stibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbyter, Aper, Sabbatius, Agricola: et post paululum ingreditur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, inquam, tam subito et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istumreliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ucescit o galle: sur¬
gendum est. Nam ut
uides & postumianus instat: & hic prb̃r qui
hesterno auditorium amisit expectat: ut q̃
de martino nr̃o in hodiernũ diem explicanda
distuleras. debitor sponsionis euoluas. Non
ignarus quidem ẽ iste om̃ium quecũq me.¬
moranda sunt. s dulcis &e grata cognitio ẽ
etiam nota relegenti: siquidem natura ita
comparatum fit. ut meliori quis conscientia
se nosse congaudeat: quȩ multoꝵ testimoni¬
is ñ ẽẽ incerta cognoseat. Nam ce hic a pͥma
adolescentia martinũ secutus. nouit qͥdem
omĩa. s libenter cognita recognoscit. fãtebor
enĩ tibi galle martim mͥ sepius auditas esse
uirtutes. quippe qui de. eo etiam litteris mul¬
ta mandauerim: s ꝑ gestoꝵ admirationem
semꝑ mͥ noua sunt. que de illo licet audita
sepius reuoluuntur. Pinde additum nob̾
refrigerium auditorem. eo impensius gra¬
tulamur: quo ꝓmptius postumianus iste
qui hȩc orienti inferre festinat. quasi sub te¬

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub te
Abbreviated transcription (Latin):
quoq limina deuote. adiens. ꝑ om̃e tempꝰ festi¬
uitatis. humo ꝓstrata iacebat. Tercia autẽ die.
post scãm festiuitatẽ. cum sui eam redire urge¬
rent: rogat. se. ad beati sepulchrũ deduci. Ibiq
iterũ atq iterũ ꝓstrata: de palla que scm̃ te
tigit tumulũ ocłos abstergens. & ualedicens
abscessit. Cũꝙ iam nauim ascenderet: ait.
Grãs tͥ ago beate confessor. Qd̾ ce si uidere ñ
merui tua limina: uel tactu pressi. Cũ gͥ cũ
recepit. Et conuersa ait. forsitan hec ẽ ipsius
beati basilica. Cũi qui ꝓpinqui erant: ita ẽẽ
aiunt. Tunc illa ñ reuertar inquit. nͥ grãs
ꝓ accepta referam sanitate patrono. Pedeun¬
tem autẽ. & in laudem antistitis declamantẽ
multi uiderunt: quȩ completa oratione. gau.
er manũ aridam detulit. Post quartã autẽ
diem sollemnitatis beati confessoris. dũ stans
ad pedes oraret: spectante ppło directi sunt

Expanded text:
quoque limina devote adiens, per omne tempus festiquoque limina devote adiens, per omne tempus festivitatis humo prostrata orabat. Tertia autem die post sanctam festivitatem, cum sui redire urguerent, rogat, se ad beati sepulchrum deduci. Ibique iterum atque iterum prostrata, de palla, quae sanctum tegit tumulum, oculos abstergens et vale dicens, discessit. Cumque iam in navi ascenderet, ait: 'Gratias tibi ago, beate confessor, quod, etsi videre non merui, tua sancta limina vel tactu praesensi'. Cum igitur recepit, et conversa ait: Forsitan haec est Beati basilica? Cui, qui propinqui erant, ita esse aiunt. Tunc illa: Non revertar, inquit, nisi gratias pro accepta sanitate referam patrono. Redeuntem autem, et in laudem Antistitis declamantem multi viderunt. Quae completa oratione gaudener manum diem solemnitatis beatae, dum stans ad pedes oraret, spectante populo directi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fremens: obnegata fuge libertate: ꝓpriis
se morsib lacerabat. Dum aut̃e hec agerent᷑.
admoniti parentes ad beati eũ basilicam
ꝑduxerunt. Ibiq oratione ꝑ longũ tempꝰ
facta sanus abscessit: uouens ut singulis
annis uenturus. uota sco redderet. confesso¬
ri. Deinde ad monasteriũ sibi ꝑximũ depo¬
sita capitis coma. ac prb̃r ordinatus: cepit.
dõ strenue deseruire: ñ tam̃ reddens quȩ
ꝓmiserat beato pontifici. Quarto gͥ anno.
data est ut credo iterum inimico in eũ po
destas: rursũ ruit in rediuiuã amentiã.
ce constrictus ut fuerat prius cathenis. ad
scãm reclucitur edem̃. Ubi ꝑsex menses aut
eo amplius degens. in iugiliis &e orationibꝰ
reddens que prius ignaue fraudauerat:
sanus domi regreditur. S peecatis facienti.¬
b iterum uino sepius madefactus: in eade
congerimus de mirabilib confessoris. Paula
uͦ ex leoense ĩã adulta lum̃ amisit. ocłaꝵ: scĩ

Expanded text:
fremens ob negatam sibi fugae libertatem, propriis fremens ob negatam sibi fugae libertatem, propriis se morsibus lacerabat. Dum autem haec agerentur, admoniti parentes ad Beati eum basilicam perduxerunt: ibique oratione per longum tempus facta sanus abscessit, vovens ut singulis annis veniens, vota sancto redderet Confessori. Deinde ad monasterium sibi proximum, humiliatis capillis, ac presbyter ordinatus, coepit Deo strenue deservire, non tamen reddens quae promiserat beato Pontifici. Quarto igitur anno data, ut credo, iterum inimico in eum potestas, rursum ruit in rediviva amentia, et constrictus, ut fuerat prius, catenis, ad sanctam reducitur aedem; ubi per sex menses aut eo amplius degens in vigiliis et orationibus, reddens quae prius ignave fraudaverat, sanus domi regreditur. Sed, peccatis facientibus, iterum vinum saepius madefactus, in eademcongerimus de mirabilibus confessoris. Paula vero ex Lexoensi iam adulta, lumen amisit oculorum; sancti
Abbreviated transcription (Latin):
des. eleuatũ puluerem de monum̃to dẽfe¬
runt. ad egrotũ: mixtũꝙ cũ uino biben¬
dum porrigunt. Quo hausto. ita omĩs dolor
fugatus est: ut ipsa hora redderet᷑ incolumiᷤ
ine numero ppłi talia audien. liiii.¬
tes: de longinquis regionibe beati expe¬
tunt p̃sidia confessoris. In qua illud ẽ pre
ceteris ammirancłui: qualiter sensus homi¬
nũ diaboli arte. fraudatos restituat. Quid̃a
gͦ baiocasensis ciuis. dum uino nimiũ hau¬
sto turbatus ꝑuiam incederet: subito diu̾¬
sis flatib uenti. puliuis campi cõmouetur:
& mixtũ ut solet cũ stipulis in sublime leua¬
tur: fitq totus aer una nubes pulueris: de
qua hic oꝑtus amisso sensu equo deicitur.
Igitur post paululũ a suis inuentus: domi
durbulentus adducitur. hinc effrenis factꝰ
conabatur fuigere: nemine ꝑsequente. Qd̾
plura. Artatur uinculis: ligaturq cathe¬
nis: & in custodia detinetur. Qui dentib

Expanded text:
tes, elevato pulvere monumenti, defetes, elevato pulvere monumenti, deferunt ad aegrotum dilibutumque cum vino bibendum porregunt. Quo hausto, ita omnis dolor fugatus est, ut ipsa hora redderetur incolomis. 53. Sine numero populi talia audientes, de longinquis regionibus beati expetunt praesidia confessoris. In qua illud est prae ceteris admirandum, qualiter sensus hominum diaboli arte fraudatus restituat. Quidam ergo Baiocasinsis civis, dum vino nimium hausto turbatus per viam incederet, subito diversis flantibus ventis pulvis campi commovetur, et mixtum, ut solet, cum stipulis in sublime levatur, fitque totum aer una nubs pulveris, de qua hic opertus, amisso sensu, equo deicitur. Igitturbulentus adducitur. Hinc effrenis factus conabatur fugere, nemine persequente. Quid plura? Arctatur vinculis, constipatur catenis, et in custodia detinetur. Qui dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
puluere uino. sanus rediit a sepulchro. Ini.
lter quoq arreptus a febre ualida dei¬
ciens ab ore uenenũ & ꝑ inferiorẽ partẽ
extra modũ solutus: lectulo decubabat. Igit᷑
grassante. ueneno. laboranti oritur uulnꝰ
in inguine: & incredibili modo mouet se
uisibiliter usq ad plantam. Erat. autẽ in
magnitudine oui anserini. Deinde suꝑiora
repetens. cũ nino dolore ascendit ꝑ latera
& ꝑ brachia: & usq ad ceruicem ꝓgreditur.
Dehinc ꝑ aliud latus: ad plantã usq dedu-
citur. Exinde. retrorsũ reuertens: ad eũ un
de pͥmo ortũ fuerat uenit locũ. Cũq talit̃
ꝑ membra uagaretur egroti: quo miser
denderet. qͥd ageret nesciebat: nisi tantũ
uoces cũ fletib dabat. Exigebat autẽ do¬
lor gemitũ: eum in uno corpusculo tanti
dolores irruerant. Tandem cũ hec nobis
nunciata fuissent: indico solitam tiriacã
a uero querendam medico: & quo uitã
At satellites cũ magna festinatione curren¬

Expanded text:
vino pulverem, sanus rediit e sepulchro. 52. vino pulverem, sanus rediit e sepulchro. 52. Alter quoque arreptus a febre valida, deiciens ore venenum et per inferiorem partem extra modum solutus, lectulo decubabat. Igitur, grassante veneno, laboranti oritur vulnus in inguine, et incredibili modo movet se visibilis usque ad plantam. Erat enim in magnitudine ovi anserini. Deinde sursum repetens, cum nimio dolore discurrit per latera, per brachia et usque ad cervicem progreditur; dehicitur; exinde retrorsum revertens, ad eum locum unde primo ortum fuerat venit. Cumque taliter per membra vagaretur aegroti, quo miser tenderet, quid ageret nesciebat, nisi tantum voces cum fletibus dabat. Exigebat enim dolor gemitum, cum in uno corpusculo tanti dolores irruerent. Tandem cum haec nobis nuntiata fuissent, indico solitam theriacam a vero requiri medico, ex quo vitam At satellites cum magna festinatione curren
Abbreviated transcription (Latin):
postulabat auxilium. Deniq sacerdotib
qui aduenerant ad agenda sollemnia ꝓce¬
dentib. cũ lector cui legendi erat. officiũ
gere confessoris: ꝓtinus hic directo brachio
sanus efficitur: spectantib eunctis. p̃sidia
que fideliter petiit impetrauit.
plorans receptionem uisionis: ut pallulã
attigit que aforis ad pedes sc̃i de. pariete
dependet: mox erumpente. a palpebris san
occultis pusulis multas attereret
ciuitates. & inter reliqua loca urbs turonica
grauius laboraret: multi ꝑ abrasum abeat
tumulo puluerem haustum sanabantur:
pleriq de oleo qͦd inibi habetur delibuti
liberabant᷑. fu̾itq ñnullis ad remediũ aqua
illa: unde sepulchrũ ablutum ẽ ante pasc̾a.
Igitur cũ multis multa iͥbuerent᷑ beneficia.
uidi unũ desꝑatum in dissinteria iacentẽ:
eumq ad basilicam ductum. aliis uigilias
celebrantib. noctem inquieram duxisse. Di¬
luculo uͦ accedens ad tumulũ: potato cum

Expanded text:
praestolabatur auxilium. Denique sacerdotibus praestolabatur auxilium. Denique sacerdotibus qui advenerant, ad agenda solemnia procedentibus, cum lector, cui legendi erat officium, gere Confessoris , protinus hic directo brachio sanus erigitur, et spectantibus cunctis, praesidia quae fideliter petiit impetravit. plorans receptionem visionis, ut pallulam attigit, quae a foris ad pedes Sancti de pariete dependet, mox erumpente a palpebris sangoccultis pustulis multas attereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica gravius laboraret, multi abraso a beato tumulo pulvere et hausto, sanabantur. Plerique, de oleo quod inibi habetur delibuti, liberabantur; fuitque nonnullis remedium aqua illa unde sepulcrum ablutum est ante Pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur beneficia, vidi unum in desperatione a disenteria iacentem, quem ad basilicam ductum, aliis vigilias celebrantibus, noctem inquietam duxisse; diluculo vero accedens ad tumulum, potato cum
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. Cumq expletis missis ppłs cepisset sa¬
crosc̃m redemptoris corpus &e sanguinem¬
acciꝑe: ilico dissolutis nodis qui genua
nexa tenebant. in pedes erigitur. Admi¬
rantib cunctis grãs agens. gressu ꝓprio
usq ad beatũ altare nemine sustentante
ꝓcessit: sanus deinceps degens. xl uiiii.
x pago autẽ carnotensi qui andeca¬
uo territorio habetur insitus. qͥdã
nomine. floridus: manibr pedibq contra¬
ctis: ad scãm cellulam condatensim de qͣ
beatus confessor ad xp̃m migrauit. allatꝰ
est. Ubi dũ uigiliis & orationi paucis die¬
bus uacaret: omĩs egritudo a corpore eiꝰ
fugata discessit: sicq directis membris in
enerat. dies festus sollemnitatis beati.
in qua cateruȩ ppłoꝵ multe comiene¬
rant: & ecce debilis quicda contracto brachio
affuit. Dumq beatũ sepulchrũ labiis oscu¬
latu lacrimis rigat: uoce auxilium beati
confessoris implorat: fide ñ diffisus. solitum

Expanded text:
nitur. Cumque, expletis missis, populus coepisset sanitur. Cumque, expletis missis, populus coepisset sacrosanctum Redemptoris corpus accipere, ilico dissolutis nodis qui genua nexa tenebant, in pedes eregitur. Admirantibus cunctis, gratias agens, gressu proprio usque ad beatum altare, nemine sustentante, processit, sanus deinceps degens. 48. Ex pago autem Carnonensi, qui Andecavo terreturio habetur insitus, quidam nomine Floridus, manibus pedibusque contractis, ad sanctam cellulam Condatensim, de qua beatus confessor ad Christum migravit, adlatus est. Ubi dum in vigiliis et oratione paucis diebus vacavit, omnis aegritudo a corpore eius fugata discessit, sicque, directis membris, in 49. Venerat dies festus solemnitatis beatae, in qua catervae populorum multae couvenerant, et ecce debilis quidam contracto brachio adfuit. Dumque beatum sepulchrum labiis osculatur, lacrimis rigat, voce auxilium beati confessoris inplorat, fide
Abbreviated transcription (Latin):
uei eiulabat. multis ad festiuitatẽ concur-¬
rentib ꝓclamans &e dicens: ue mͥ quia sol-¬
lemnitatem uiri głosi spectare nolui: ideo
me uirtus eius allidit. Qua de re. rogo uoᷤ
fidelissimi xp̃iani qui dm̃ timetis: subueni-¬
de ignorantie mee: subuenite. opp̃sso & debi-¬
li: & si timor di manet: me usq ad locũ sc̃m
deportate. Igitur cũ hec multis p̃tereuntibꝰ
imploraret: quidã plaustro suo suppositum
usq ad scam̃ basilicam duxit: ibi triduaña
orationẽ continuans. redintegratis pedibe
incolumis abscessit. .xluiii.
dinem heremite. cui bos quondã so¬
latium fuit. bouem unum habebat: per
quem plaustro coniunctum. circa domos
trahebat᷑: stipem postulans deuotoꝵ Igit
cum imminente festiuitate pontificis turo¬
nos aduenisset: ꝓstratus coram sepulchro
orationi incumbens. deuotissime beati an-¬
tistitis auxilium flagitauit: deportatꝰ᷑q
inde a suis. ante. sc̃am absidam tumuli po¬

Expanded text:
vei ejulabat, multis ad festivitatem concurvei ejulabat, multis ad festivitatem concurrentibus proclamans, et dicens: Vae mihi quia solemnitatem gloriosi Viri spectare nolui, ideo me virtus eius allidit. Qua de re rogo vos, fidelissimi christiani, qui Deum timetis, subvenite ignorantiae meae, subvenite oppresso et debili et, si timor Dei manet, me usque ad sanctum locum deportate'. Igitur cum haec multis praetereuntibus imploraret, quidam plaustro suo superpositum usque ad sanctam basilicam duxit. Ubi triduana oratione cincolumis abscessit. CAPUT XLVdinem eremitae, cui bos quondam solatium fuit, bovem unum habebat. Quo bove plaustro conjuncto per domos tranebatur, stipem postulans devotorum. Igitur cum imminente festivitate Pontificis Turonis advenisset, prostratus coram sepulcro, et orationi incumbens, devotissime beati Antistitis auxilium flagitavit, deportatusque iterum a suis ante s
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ lumine caruerat. ad beati martini ba¬
silicam deuote ueniens: ut orationẽ expleuit.
statim uisum recepit. Alius in eodem locoscõ
lumine recepto. ad ꝓpria rediens: adhuc debi-¬
lis claudicabat᷑. Ueniens q ad cellulam con¬
datensim in qua lectum beati uiri habetur:.
dum ibidem nocte dñica uigilie celebraren-¬
dur: subito orante ppło sensit uirtutẽ diui-¬
nam adẽẽ. Expectante plebe se ꝑt̾rã trahens
contra parietem erexit: in quo fenestra reti¬
netur: que fuit quondã beati corporis porta.
Et orans. pre gaudio lacrimans integre sa¬
nitati restituitur: nec ulterius ulła ꝑtulit
huiusmodi infirmitatis grauitatẽ. xluii.¬
uerulus quidã leodulfus pede sinistro
debilis. dum cũ reliquis petentib stipen¬
dia querendo circuiret: turonos aduenit. &
parumꝑ moratus. iter qd̃ agere ceꝑat. conat᷑
implere. ꝑgressusq claudicando cũ uiatori
mitur. Relictusq a sociis solus suꝑ rip̃a al-¬

Expanded text:
tantum lumine caruerat, ad beati Martini batantum lumine caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eodem sancto loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensem, in qua lectum beati Viri habetur, dum ibidem nocte Dominica vigiliae celebrarentur, subito, orante populo, sensit divinam virtutem adesse. Et spectante plebe se per terram trahens, contra parietem se erexit, in quo fenestra retinetur, quae fuit quondam Beati corporis porta. Et orans, atque prae gaudio lacrymans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius pertulit de malis infirmitatibus gravitatem. uerulus quidam, Leodulfus nomine, pede sinistro debilis, dum cum reliquis petentibus stipendia quaerendo circuiret, Turonis advenit. Et cum parumper moratus, iter quod agere coeperat conatur explere. Et progressus claudicando cum satellitmitur. Relictus vero a sociis, solus super ripam al
Abbreviated transcription (Latin):
ed & de pictauo quidã cecus ꝑ sex
annos lumine ocłoꝵ uiduatꝰ. tridua¬
na ꝓstratione ad beatũ tumułu orans: lum̃
quo caruerat. oꝑante. solita uirtute recepit.
Actum ẽ autẽ infestiuitate scĩ patroni. in
qua maroueus pictauis antistes aderat᷑. ñ
imm̾ito hilarii beatissimi discipłs p̃conan¬
dus: qui sollemnitate explicita cũ illumina¬
to conciue gaudens remeauit ad ꝓpͥam urbẽ.
pictauensim cũ duo pueruli nocte do¬
minica in uno stratu requiescerent: uisũ est
eis quasi signũ qd̃ matutinis cõmoueri
solet sonari audissent. Et surgentes de cubi¬
li suo: direxerunt gressũ ad eccłiam. Cũꝙ in
atrium eccłie ꝑuenissent: inueniunt ibidẽ
choros mulierum canentium: exterritiq
ualde. cognoscentes fuisse cateruã demonio-
rum: ad t̾ram corruunt: nec se ut ẽ talis in¬
firmitas etatis signo salutaris p̾muniunt::¬
atq unus lumine. alius ce lumine & gressu
la his infirmitatib grauarent᷑: unus qui

Expanded text:
ed et de Pictavo quidam caecus per sex annos lumine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quod caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem per festivitatem sancti patroni, in qua Maroveus Pictavis autistis aderat, non inmerito Helari beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum inluminato concive gaudens remeavit ad propriam urbem. 45. Pictavinsem, dum duo pueruli nocte dominica in uno stratu quiescerent, visum eseis quasi signum quod matutinis commoveri solet sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad ecclesiam. Cumque in atrium ecclesiae pervenissent, invenerunt ibidem choros mulierum canentium. Exterritique valde, cognoscentes catervam esse daemoniorum, dum ad terram corruunt, nec se, ut est aetatis infirmitas, signo salutari praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressucurricula in his infirmitatibus gravarentur; unus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mes de eo in modum serpentiũ ꝓcesserunt:
qui ita moueri oculis hominũ uidebant᷑.
ut uiuere putarent᷑. His gͥ ab eo digestis.
ilico ad plene sanatus. & cibũ ut solitꝰ erat
sumpsit & potum: ruborq genis fugato
pallore redditur: membris qi omib solida
causa nuꝑ extiterat: ut ad uisendã
genitricem meã in territorio cauellonensis
urbis adirem. S metuens suꝑuenturas m¬
firmitates: aliquid de hoc puluere io est
sepulchri beati antistitis. auferre & mecũ
portare p̾sumpsi: scilicet ut si quẽpiam mor¬
bus nr̃oꝵ aliquis inuasisset: uirtus scĩ¬
uiri ope consuetudinaria ei subueniret.
Igitur ubi ad matrẽ accessi: ꝑtinus unũ pu¬
erum febris cũ dissinteria arripuit: ita
ut negato usu uescendi. si fas ẽ loqui febri¬
bus aleretur. Die tercia cũ hec audissem: de¬
luitum puluerem ad bibendum porrigo mo¬
ribundo: statimq fugata sebre. sedato do¬
lore conualuit.

Expanded text:
mes ab eo in modum serpentum processerunt: mes ab eo in modum serpentum processerunt: qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His ergo ab eo digestis, illico ad plenum sanatus est, et cibum, ut solitus erat, hausit et potum, ruborque genis, fugato pallore, 1111 redditur, membrisque omnibus solidacausa nuper exteterat, ut ad visitandam genetricem meam in terretorium Cavellonensis urbis adirem. Sed metuens superventuras infirmitates, de hoc pulvere, id est sepulchri beati antestitis, auferre et mecum deferre praesumpsi, scilicet ut, cum quempiam nostrorum morbus aliquis invasisset, virtus sancti ope consuetudinaria subveniret. Igitur, ubi ad matrem accessi, protinus unum puerum febris cum disenteria arripuit, adterit et consumit, ita ut, negato usu vescendi, de solis febribus aleretur. Die tertia cum haec audissem, delutum pulverem ad bibendum porrego moribundo, statimque fugata febre, sedato dolore, convaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
parũꝑ a dolorib laxaretur: mendicis qͥbꝰ¬
Dam deputatus est: cũ quib ꝑdecem aut.
eo amplius annos regiones urbesq circui-¬
ens. ad hanc festiuitatem ueniens. m̃bris¬
in omnib solidatus ẽ. Duo eodem die ce¬
ci illuminati: duo mergumini ad sepulcrũ
antistitis mundati sunt.
dolescens quidã ex nrĩs nocturnis fe¬
brib uexabatur: intantũ ut ab hora
ꝑe. Erat enĩ ei &e horribilis omĩs cibꝵ:. nec
Quicqm unde confortaretur accipiebat.
Dolor etiam seuus omĩa m̃bra quatiebat:
s ce pallor genas obsecderat. Duq sic inter
manus parentum portaretur ut eger: e¬
gre obtinere potui: ut ad sepulchrũ beati
antistitis deferretur. Tandem allatus. ut
mixto potum sumpsit: mox ab hac benecdi¬
ctione fugato uniuerso dolore. febris ex¬
tincta ẽ. Nec mora secreta digestionũ loca
puer expetiit: ut deduceretur in angulo. uen¬
tris flatu impellentẽ ꝓfudit: statim duo uer-¬

Expanded text:
parumper a doloribus laxaretur, mendicis quibusparumper a doloribus laxaretur, mendicis quibusdam deputatus est, cum quibus per decim aut eo amplius annos regiones urbesque circumiens, ad hanc festivitatem adveniens, membris omnibus solidatus est. Duo eadem die caeci inluminati; duo inergumini ad sepulchrum antistitis emundati sunt. 59. Adolescens quidam ex nostris nocturnis febribuere. Erat enim ei et horribilis omnis cibus, nec quidquam unde confortaretur, accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas obsederat. Dumque sic inter manus ferretur parentum ut aeger, aegre obtinere potui ut ad sepulcrum beati Antistitis deferretur. Tandem allatus, ut to potum sumpsit, mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris exstincta est. Nec mora, secreta digestionum loca puer expetit, deducitur in angulo venm alvi, flatu impellente profudit, statim duo ver
Abbreviated transcription (Latin):
ocłi eius. Et aspiciens lucem: uidere me¬
ruit. Quod cum his qui aderant cum
grãrum actione narraret: dictum ẽ ei ut
silens potius orationem funderet: ut cep¬
tam uirtutẽ beatus antistes celerius ad
sollemnitatis erat quid̃a paralitis
eodem in loco exorans: cui debilitas hac
de causa ut ipse enarrauit euenerat.
Dũ eẽt inquit puer paruulus. & cum
reliquis pecoꝵ in campo custodiã gererce:
suꝑ fontem quenda obdormiuit. Aliis ꝙͦr
ad meridiem recedentib. hic solus reman¬
sit: tandemq relictus a somno dũ consur¬
gere nititur. dolorib coartatur. Mox mem¬
bris omnib contractis ac retortis extroesũ
braciis. conglomeratis in poplite neruis.
calcaneis ac cruribꝰ conuinctis. cũ nulla
eẽt uirtus eundi: immensis lacrimis fu¬
sus. cũ magnis uocib plorabat. Reuersis
autẽ sociis ad uisenda pecora: hic eiulans
inuenitur. Dehinc parentũ ulnis ablatus:
domui restitiutur. Post dies uͦ pancos. eũ

Expanded text:
oculi eius, et aspiciens lucem videre meoculi eius, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei, ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus antistis celerius adisolemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam gereret, super fontem quondam obdormivit; aliis quoque ad meridiem recedentibus, hic solus remansit. Tandemque relictus a somno, dum consurgere nititur, doloribus coartatur. Mox membris omnibus contractis ac retortis extrorsum brachiis, contractis in poplite nervis, calcaneis ad crura deductis, cum nulla esset virtus eundi, inmensae ab eo lacrimae cum magnis vocibus effluebant. Reversis autem sociis ad visenda pecora, hic heiulans invenitur. Dehinc parentum ulnis ablatus, domui restituitur. Post dies vero paucos cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiret: qd̃ ꝑ unũ annũ eam obseruasse ma¬
nifestissime cognouimus. Post annũ uͦ: int̾¬
missis unius mensis ebdomada. ñ acces¬
sit ad basilicam scãm. Sedente uͦ illa in
hospitiolo suo: ocłs eius a dolore tranfigi.¬
ad p̃sidia nota consugit. ibiq orationẽ
supplicit̃ fundens. ac penitentiã ꝓ negligen.¬
tia compuncte agens: die octaua sanguine.
ab ocłis ꝓfluente illuminata est.. Luii.
ominis cuiuscła ocłi crasse caliginiᷤ
nube contecti. quodã gliitino comun
uiro. magnis dolorib tenebatur. Qd̾ plura:
festiuitatem scĩ cũ reliquis deuotus expeti¬
it: attente exorans. ut uirtute beati antisti¬
tis. uisitari mereretur in die sollemnitatis.
s sacra sollemnia p̃uenit potentia confes¬
soris: ostendens se ad eẽ ppłis. cũ tenebras
pepulit: lum̃q refudit. Igitur ante diem
tercium festiuitatis. hoc in atrio qd absi¬
dam corporis ambit orante: subito aꝑtist̃

Expanded text:
vire. Quod per unum annum eam observasse, mavire. Quod per unum annum eam observasse, manifestissime cognitum est. Post annum vero, intermissa unius mensis ebdomada, non accessit ad basilicam sanctam. Sedenti vero in hospitiolo suo, oculus ei a dolore transfigiad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens ac paenitentiam pro neglegentia conpunctae agens, die octava, sanguine ab oculis profluente, inluminata est. 57. Hominis cuiusdam oculi crassa caliginis nube contecti, quodam gluttino coniuner deerat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem sancti cum reliquis devotus expetiit, adtente exorans, ut a virtute beati antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis hoc in atrio, quod absidam corporis ambit, orante, subito aperti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eius contracta diriguit: digitiq in palmã
defixi sunt. Que cũ dolorib cruciaretur. ad
scãm edem confessoris accessit: uouitq ut si
ab hac sanaretur infirmitate. nullũ opus dẽ¬
inceps in hac dñice resurrectionis ageret
die: qd̾ huic diei eẽt incongruũ. Statimq
amotis digitis a palma: manu directa disces
pietas scĩ confessoris. que. sic arguit.
insipientes: ut ponat uitium ante eoꝵ ocłos.¬
&e reddat de reliquo emendatos. Ero hac
causa: mulier alia debilitatur. Nã cũ die
sabbati post solis occasum. qd̃ adiacet re-¬
surrectionis dñice nocti. panẽ in furnum
cum graui dolore contracte. sunt: ut un¬
gule in ipsas defigerentur palmas. Ex hoc
nullius medici se credens posse fom̃to sa¬
nari: beati basilicam expetiuit: ibiq fide¬
liter orans. directis manib sanata discessit:
uouitq ut ꝑsingulos menses unã ebdo-¬
madam. ad scĩ templum confessoris deser-¬

Expanded text:
eius contracta diriguit, digitique in palmam eius contracta diriguit, digitique in palmam difixi sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad sanctam aedem confessoris accessit vovitque, ut, si ab hac sanaretur infirmitate, nullum opus deinceps in hac dominicae resurrectionis ageret die, quod huic diei esset incongruum; statimque amotis digitis a palma, manu directa discessit. pietas confessoris, quae sic arguit insipientes, ut ponens vitium ante oculos reddat in posterum emendatos. Pro hac causa mulier alia debilitatur. Nam cum die sabbati post solis occasum, quod adiacit resurrectionis dominicae nocti, panem forno cum gravi dolore contractae sunt, ut ungulae in ipsa difigerentur palma. Ex hoc nullus medici se credens posse fomento sanari, beati basilicam expetivit, ibique fideliter orans, directis manibus sanata discessit, vovitque, ut per singulos menses una ebdomada ad sanctum templum debeat deser
Abbreviated transcription (Latin):
trib milibꝵ. obtentaq ab eo rei illius uita
rediit: uiuumq repperit. Quo a suspendio
deposito: adcluxit ad monasterium. ꝑfitentẽ
atq dicentem: quia sensi uirtutẽ sc̃i marti-¬
ni qui me eripuit.
rat quidam etiam homo infra terminũ
ipsius turonice urbis: ex uico montis
laudiacensis. Et homo ille erat natura sim-¬
plex: nexus uinculo comugali: cui eũ con¬
iuge quiescente nocte media pauor exorit᷑.¬
Qui exterritus ac de lectulo exiliens: dum
ꝑ hospitiolum suũ uagatur trepidus: uociᷤ
ꝑdidit famulatum. Nec moratus indieat.
nutu coniugi: ut eum ad scĩ basilicã exhibe¬
ret. Qui adueniens dum ante. beati sepul¬
chrũi uiri. ꝑ sex decubabat assidue menses
in oratione: absoluta lingua eloquiũ sic̃
ante habuerat reciꝑe meruit uirtute beati.
ulier transligeritana die. Lu¬
dñico cũ oꝑam exerceret. quã in die
illo fieri patrũ inhibebat auctoritas: manꝰ

Expanded text:
tribus milibus –, obtentaque cum eo rei huius vita, tribus milibus –, obtentaque cum eo rei huius vita, rediit vivumque repperit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem, quia: 'Sensi virtutem sancti Martini, qui me eripuit'. 54. Erat enim homo infra terminum ipsius Turonicae urbis ex vico Montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo coniugali. Cui cum coniuge quiescente nocte media pavor exoritur; exterritus ac de lectulo exiliens, dum per hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu coniugi, ut eum ad sancti basilicam exhiberet. Qui adveniens, dum ante beatum sepulchrum per sex decubat assidue menses in oratione, absoluta lingua, eloquium, sicut antea habuerat, recipere meruit virtute beati. 55. Mulier Transligeritana die dominico cum operam exerceret, quam in die illo fieri patrum inhibebat auctoritas, manus
Abbreviated transcription (Latin):
ed nec hoc silendum putaui: qd̃ sepius
in mortem p̃cipitatos. extensa pietatis
patibulo diiudicatur. Qui cum duceretur:
nomen beati antistitis inuocabat dicens.
Libera me sc̃e confessor martine: ab immi¬
nenti ꝑiculo. Appensus gͥ ac solus relic̃tus.
commoto subito uento. audiuit uoc̃e dicen¬
tem. liberemus eum. Et ecce a quatuor parti¬
be cęli concussus stipes qui hominẽ susten
tabat: cũ immenso cespite in modũ arboris
eradicate a terra diuellitur: &e sic homo mor¬
ti deditus rediuiuus erigitur. Alius qͦq
qui multa fecerat scelera. & compunctꝰ a dõ
penitentiam ꝓ malis quȩ gesserat agebat:
appensus sine causa simili nece condemnat᷑:
inuocans semꝑ beati confessoris auxilium.
Qui cũ appensus fuisset. diruptis uinculis
illesus ad terram ruit. Se mala mens hominũ:
iterũ appendit quẽ ds̃ eripuit. Qd̃ audiens
abbas monasterii loco ꝑximi eueurrit ad co-¬
mitem rogaturus ꝓ eo. Erat enĩ exinde qͣi

Expanded text:
ed nec hoc silendum putavi, quod saepius in mortem praecipites, extensa pietatis patibulo adjudicatur. Qui dum duceretur, nomen beati Antistitis invocabat, dicens: Libera me, sancte confessor Martine, ab imminenti periculo. Appensus igitur ac solus relictus, commoto subito vento, audivit vocem dicentem: Liberemus eum. Et ecce a quatuor partibus coeli concussus stipes qui hominem sustabat, cum inmenso cespite in modum arboris eradicatae a terra divellitur, et sic homo morti deditus redivivus eregitur. Alius quoque, qui multa fecerat scelera, et conpunctus a Deo, paenitentiam pro malis quae gesserat agebat, adprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper beati confessoris auxilium. Qui cum adpensus fuisset, disruptis vinculis, inlaesus ad terram ruit. Sed mala mens hominum iterum adpendit, quem Dens eripuit. Quod audiens abba monasterii a loco proximi, currit ad comitem, rogaturus pro eo, – erat enim exinde quasi