comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut dicere qͥdubitat insanꝰ est. Itaq si uerba dñi ñ suprimant᷑ sedom̃ia
quȩ ad randẽ quȩstionẽ ꝑtinent ꝓponant᷑ lucebit qd̾ obscurũ udet᷑ &
piũ estimabit᷑ qd minime iustũ putat᷑. Iui enĩ uerba supprunit questi¬
hoc ẽ qͥui pat̾nis malis uersati seruiunt idolis sic̃ & patres illoꝵ. Iste enĩ
inimicusdĩ ẽ qͥ honorẽ nominis eiꝰ uendicat creaturȩ. Sic̃ enĩ iustoꝵ
limant᷑ ita & nequissimoꝵ et ipsi filii nequissimi crem̃tũ faciunt malici
Quia & maloꝵ filii st̃ et neqͥtiã illoꝵ exẽplarunt ad ꝑditionẽ multoꝵ:
Cũ terrore gͦ locutꝰ udit᷑ ds sed uerũ ẽ & hoc habet ratio. Quis enuĩ malũ
& mali hominis filiũ ñ duplici genere execret᷑. quomodo bonũ et boni
filiũ duplici merito cens& honorandũ : Iccireo autẽ in t̾tiam et quartũ
ꝓgeniẽ reddere se ꝓmisit. ut si post patre malũ filius ñ seq̃tur ꝑfidiã

Expanded text:
sed omnia quae ad eandem quaestionem pertinent, proponantur, lucebit quod obscurum uidetur et pium aestimabitur quod minime iustum putatur. qui enim uerba subprimit quaestihoc est qui in paternis malis uersati seruiunt idolis, sicut et patres illorum. iste enim inimicus dei est, qui honorem nominis eius uindicat creaturae. sicut enim iustorum limantur, ita et nequissimorum et ipsi filii nequissimi crementum faciunt malitiae, quia et malorum filii sunt et nequitiam illorum exemplarunt ad perditionem multorum. Cum tet mali hominis filium non duplici genere exsecretur; quomodo bonum et boni filium duplici mercede censet honorandum? Idcirco autem in tertiam et quartam progeniem reddere se promisit, ut si post patrem malum filius non sequatur perfidiam
Abbreviated transcription (Latin):
lib& causaputares. potius illius cũ sceleratis c̃iunctionẽ
atq c̃uiuiũ & iãsite sẽꝑ lateret quasi sceleris societatis
cur gͦ ñ cũ tã multis argum̃tis suꝑius editis atq. abste¬
firmissimȩ ꝓbatis planũ factũ sit ñ loco animã c̃tineri.
atq ob hoc nullius e̾e talis quantitatis qualẽ in corpo¬

Expanded text:
mlibet causam putares potius illius cum sceleratis conjunctionis mlibet causam putares potius illius cum sceleratis conjunctionis atque convivii, etiamsi te semper lateret, quam scelus et societatem. Cur ergo non, cum tam multis argumentis superius editis, atqfirmissime comprobatis, planum tibi factum sit, non loco animam contineri, atque ob hoc nullius esse talis quantitatis, qualem in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
rundã corpoꝵ illa c̃tingant ñ c̃tinuo nos hoc
uno itaꝑturbari oportere ut tã multa quȩ
suꝑius luce clariorto tibi uisas falsa eẽ arbi¬
trem᷑. Fieri enĩ potest ut huiꝰ rei causanos
lateat. quȩ ł humanȩ naturȩ occulta ẽ. ł sit
ali cui homini cognita. nec istȩ a nob̾ int̾rogari
possirt aut &iã hoc ingenio usi sumꝰ ut satis nobfa
cert int̃ rogatus ñ possit Nũ qid nã ex eoquicꝗđ
ex c̃taria parit firmissi me di dicimꝰ acuerissimũ eẽ
confitem᷑ labi nob̾ atq ex torqueri decet: Atqui suilla ma¬
neant integra quȩ in terrogatus certa et indubia eẽ re¬
spondisti. nihil ẽ qđ istũ uermiculũ pucrilit̃ metua¬
mus quã quã uiuacitatis et numerositatis cius causã
ñ ualeamꝰ afferre. Si enĩ apud te de aliquo fixũ im¬
motũq constaret qđ eẽt uirbonus. eũq in latro¬
nũ conuiuio quos ꝑsequerere dep̃henderes. atq aliqͦ

Expanded text:
rumdam corporum illa contingant, non continuo nos hoc rumdam corporum illa contingant, non continuo nos hoc uno ita perturbari oportere, ut tam multa quae superius luce clariora tibi visa sunt, falsa esse arbitremur. Fieri enim potest ut hujus rei causa nos lateat, quae vel humanae naturae occultata est; vel sit alicui homini cognita, nec iste a nobis interrogari possit; aut etiam hoc ingenio ipsi simus, ut satisfacere nobis interrogatus non possit. Numquidnam ex eo quidquid ex contraria parte firmissime didicimus, ac verissimum esse confitemur, labi nobis atque extorqueri decet? Atqui si illa maneant integra, quae interrogatus certa et indubia esse respondisti; nihil est quod istum vermiculum pueriliter metuamus, quanquam vivacitatis et numerositatis ejus causam non valeamus afferre. Si enim apud te de aliquo fixum immotumque constaret, quod esset vir bonus, eumque in latronum convivio quos persequerere deprehenderes, atque aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
tilissimȩ at qͣ. strusissimȩ ꝓpt̃ hanc ipsã questionẽ
disserunt᷑. addandã palmã his qͥ corpꝰ eẽ animã¬
arẽ. Quaꝓpt̃ te ut possũ &iã atq
&iã moneo. netemere aut in libros. aut indis¬
putationes loqua cissimoꝵ hominũ. nimiũq. sen¬
sib: his corporeis credentiũ te p̃cipites. donec cor¬
rigas. firmesq uestigias quȩ usq ad ipsũ dnm̃ ani¬
mũ ducunt. Ne ab illo secretissimo & tranquillis¬
simo m̃tis habitaculo a quo nunc dũhę̧c in colit
peregrina ẽ. studiis facilius & laborib. quã iner¬
tia desidiaq auertaris. Nunc aut̃ at cipe ẽtra
illud. quo ut sentio multũ moueris. ñ qđ robustius
demultis sed qđ breuius. neq qđ mͥ ꝓbabilius quã
cętera. sed qđ tibi aptius eligere potui. D. Dicoro
te quã citissime potes. M. Primũ ilud dico
simaxime causalateat. cur in conscisi one quo¬

Expanded text:
tilissime atque abstrusissime propter hanc ipsam quaestionem tilissime atque abstrusissime propter hanc ipsam quaestionem disseruntur; ad dandam palmam iis, qui corpus esse animaarem. Quapropter te, ut possum, etiam atque etiam moneo, ne temere aut in libros aut in disputationes loquacissimorum hominum, nimiumque sensibus his corporis credentium te praecipites, donec corrigas firmesque vestigia, quae usque ad ipsum Deum animam ducunt, ne ab illo secretissimo et tranquillissimo mentis habitaculo, a quo nunc, dum haec incolit, peregrina est, studiis facilius et laboribus, quam inertia desidiaque avertaris. 64. Nunc autem accipe contra illud quo, ut sentio, multum moveris, non quod robustius de multis, sed quod brevius; neque quod mihi probabilius quam caetera, sed quod tibi aptius eligere potui. E. Dic, oro te, quam citissime potes. A. Primum illud dico, si maxime causa lateat, cur in concisione quo
Abbreviated transcription (Latin):
illos separatĩ natos acsibi quẽq uixisse crederemꝰ
ed tunc ego qiđ illis adolescentib dixi. cũ intenti
me in tuerent᷑. tibi nuno dicere uereor. Iã enĩ
tantũ ꝓcessimꝰ. ut nisitibi alit̃ respondero. qđ scđm
meã causã ꝓbalit̾ ualet tota nr̃a intentio ꝑ t̾a longũ
munita sermonẽ. ab uno uermiculo penetrata sub¬
cubuisse uideat᷑: Illis aut̃ p̃ceperã ut instudiis sicuti
ceperant suũ cortenerent. ita eos opor tunius aliquan¬
do. adquerenda & discenda ista sires mones et uen¬
turos Sed quȩ illis discedentib cũ alipio sermoci
ret᷑: &c̃iectaret & quere ret. si exponere uelĩ. longe
plus a nob̾ dicendasquã ab ipso principio tantis abagib
atq. ã fractib dicta s. N apud te tam̃ tacebo qđ sentio.
Nisimͥ tunc multa iã nota essent decorpore despecie
que in ẽ corpori. deloco. tetepore. demotu. quȩ sub¬

Expanded text:
illos separatim natos, ac sibi quemque vixisse crederemus. 63. illos separatim natos, ac sibi quemque vixisse crederemus. 63. Sed tunc ego quod illis adolescentibus dixi, cum intenti me intuerentur, tibi nunc dicere vereor: jam enim tantum processimus, ut nisi tibi aliter respondero quod secundum meam causam probabiliter valet, tanta nostra intentio per tam longum munita sermonem, ab uno vermiculo penetrata succubuisse videatur. Illis autem praeceperam, ut in studiis, sicuti coeperant, suum cursum tenerent; ita eos opportunius aliquando ad quaerenda et discenda ista, si res moneret, esse venturos. Sed quae illis discedentibus cum Alypio sermocinretur et conjectaret et quaereret, si exponere velim; longe plura nobis dicenda sunt, quam ab ipso principio tantis ambagibus atque anfractibus dicta sunt: non apud te tamen tacebo quod sentio. Nisi mihi tunc multa jam nota essent de corpore, de specie quae inest corpori, de loco, de tempore, de motu, quae sub
Abbreviated transcription (Latin):
grã aduerter̃ humi iacentes in opa co loco reptantẽ
bestiolã multi pedẽ. longũ dicoquendã uermiculũ
uulgonotus ẽ. hoc tam̃ qđ dicã nũ quã in eo exꝑ¬
tuserã. uerso nãq. stilo quẽ forte habebat unus illoꝵ
animal mediũ ꝑcus sit tũ ãbȩpartes corporis. ab illo
uulnere in c̃traria discesser̃ tanta pedũ cderitate
acnibilo in becillior ȩnisu quasi duo huiꝰ cemo di
animantia forent. quomira culo exterriti causȩq
curiosi ad nos ubi simulego & alipius c̃si debamus
ala crit̃ uiuentia frusta illa detuler̃. Neq nosparũ
cõ moti eacurrere in tabula quaqua uersũ poterans
cernebamꝰ at unũ ipsoꝵ stilo tactũ c̃tor quebat
se addoloris locũ nihilsentiente alio ac suos alibi
motus ꝑagente. id plura tẽptauimꝰ quatinꝰ idua¬
ler& atq uermiculũ. immoiã uermi culos immultas
parte c̃cidimꝰ. Ita om̃s mouebant᷑ ut nisi a nob illud
factũ eẽt. & cõpararent uulnera secentia totidẽ

Expanded text:
adverterunt humi jacentes in opaco loco, reptantem bestiolam multipedem, longum dico quemdam vermiculum: vulgo notus est, hoc tamen quod dicam nunquam in eo expertus eram. Verso namque stilo quem forte habebat unus illorum, animal medium percussit: tum ambae partes corporis ab illo vulnere in contraria discesserunt, tanta pedum celeritate, ac nihilo imbecilliore nisu, quam si duo hujuscemodi animantia forent. Quo miraculo exterriti, causaeque curiosi, ad nos, ubi simul ego et Alypius considebamus, alacriter viventia frusta illa detulerunt. Neque nos parum commoti, ea currere in tabula quaquaversum poterant, cernebamus: atque unum ipsorum stilo tactum, contorquebat se ad doloris locum, nihil sentiente alio, ac suos alibi motus peragente. Quid plura? Tentavimus, quatenus id valeret; atque vermiculum, imo jam vermiculos in multas partes concidimus: ita omnes movebantur, ut nisi a nobis illud factum esset, et comparerent vulnera recentia, totidem
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ ei debebat᷑ sed saluatori. Unde ꝑseqͥt᷑ eũ usq adt̾rã ut cõpͥmenᷤᷤ
eũ ostendat erroris eiꝰ p̃uaricationẽ manifestã seueritate. Unde
dictũ ẽ ueritas de tra orta ẽ. Proiectꝰ enĩ decelis c̃fugit ad t̾rasut
meditatã deitatẽ insuꝑnis ex plerae inferiorib Unde dic̃ apłsita
ut intẽplo dei sedeat ostendens se qͣsi sit ds̃. Quoqͦ enĩ mͦ desi de¬
riũ suũ implere uult & dãnari furore enĩ płenus minus putat esse
dãnari quã non explere auiditatẽ erroris: Sienĩ a .u. decima luna
embolismꝰ annus ẽ. Siuͦ ccc.l.iiii. cõmunis. Ubi infine hebraici
sermonis im. syllabã legimꝰ. numero plurali. genere masculino.
ubi aũt otħ. numero plurł. genere feminino. Ergo seraphim & che¬
rubim. plurali intelligimꝰ numero. genere mascułi. Sabact᷑þaũt

Expanded text:
quod non ei debebatur, sed saluatori. unde persequitur eum usque ad terram, ut conprimens quod non ei debebatur, sed saluatori. unde persequitur eum usque ad terram, ut conprimens eum ostendat erroris eius praeuaricationem manifestata in se ueritate. unde dictum est: ueritas de terra orta est. proiectus enim de caelis confugit ad terras, ut meditatam deitatem in supernis expleret in inferioribus. unde dicit apostolus: ita ut in templo dei sedeat ostendens se quasi sit deus. quoquo enim modo desiderium suum implere uult et damnari; furore enim plenus minus putat esse damnari, quam non explere auiditatem erroris. CXIIII. ADUEembolismus annus est; si CCCLIV, communis sermonis IM syllabam legimus, numero plurali est, genere masculino: ubi autem OTH, numero plurali, genere feminino. Ergo Seraphim et Cherubim plurali intelligimus numero, genere masculino. Sabaoth aut
Abbreviated transcription (Latin):
aicente tu enĩ inquit dixisti in corde tuo ponã sedẽ meã innubib
factꝰ. Qui in psalmo cõnent᷑ ut reicientes mendatiũ suscipiant ue¬
ritatẽ. Drͣ enĩ eis tollite portas principes ur̃as. & eleuamini portȩ
itnales & in troibit rex głȩ. Hisi enĩ tollat᷑ error ab mentib incredu¬
lorũ ñ poterunt suscipere fidẽ unius dĩ in xp̃o. Foc enĩ edocet᷑ ut sul¬
latis portis ꝑ quas it̃ ad mortẽ secundã quȩ st̃ ꝑfidia adiab&o cepta
suscipiant fidei sacram̃ta ꝑque itur aduitã. Ista sunt enĩ quȩ sig¬
nificant in et̾nalib portis quia ueritas fidei et̃nitas ẽ. ꝑfidia autẽ
tẽporalis ẽ. qͥa mendatiũ aduiuentio diaboli ẽ. Di abolus aut̃ ceptã p̃¬
uaricationẽ in celis seminauit. t̃ris multoꝵ deoꝵ. sua densculturã
in qͦs principatũ haber&. Gaput enĩ & principiũ uoluit eẽ cxteroꝵ

Expanded text:
dicente: tu enim, inquit, dixisti incordetuo:ponam aedem meaminnubibus dicente: tu enim, inquit, dixisti incordetuo:ponam aedem meaminnubibus erroris est factus, qui in psalmo commonentur, ut reicientes mendacium suscipiant ueritatem. dicitur enim eis: tollite portas principis uestri et eleuamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. nisi enim tollatur error de mentibus incredulorum, non poterunt suscipere fidem unius dei in Christo. hoc enim edocentur, ut sublatis portis, per quas itur ad mortem secundam, quae sunt perfidia a diabolo coepta, suscipiant fidei sacramenta, per quae itur ad uitam. ista sunt enim, quae significat in aeternalibus portis, quia ueritas fidei aeternitas est, perfidia autem temporalis eat, quia mendacium adinuentio diaboli est. diabolus enim coeptam praeuaricationem in caelis , seminauit in terris multorum deorum suadens culturam, inter quos principatum haberet. caput enim et principium uoluit esse ceterorum,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ causã hoc poposcisse ut uenir& qͥ dignitatẽ riꝰ & meritũ usurpasse¬
ł ost am̃ enĩ patrẽ diabolus ds̃ dici uoluit qd̾ etiã nunc usq contendis
Cũ utiq ñ illũ res contingere sed e̾e̾t hoc filii dei qͥ post patre dp̃
secundus ẽ ñ natura sed ordine. Ad hanc gͦ cousã agendã non aliũ
diabolũ uenit seo et manifestare se ipsũ om̃i creaturȩ ut reꝓbata ꝑsona
diaboli hunc eẽ cognoscerent cuiꝰ principatũ & maiestatẽ p̃sũpserat
sathanas & decȩtero cognita ueritate relinquerent errorẽ. ꝓcerto
habentes xpͣm ẽẽ dĩ filiũ qͥ solus ds̃ dedo̾sit & caput siue principi ũ
eoꝵ om̃ĩ quȩ in cȩlo sunt siue int̾ra. Quia uirtute & potentia
qua suꝑa uit tirannũ sathanan manifestatꝰ ẽ ipse ẽ cuiꝰ imperiũ
presũpserat impius diaboluis qͥ ẽ sathanas. Dũ enĩ uult in iquȩ ds
dici ut dominaret᷑ potentus spiritalib unde in crepat᷑ aꝓpheta

Expanded text:
um conprimendum ueniret, qui dignitatem eius et meritum usurpasset. post deum enim patrem diabolus deus dici uoluit, quod etiam nunc usque contendit, cum utique non illum res contingeret, sed esset hoc filii dei, qui post patrem deum secundus est non natura, sed ordine. Ad hanc ergo causam agendam non alium diabolum uenit, sed et manifestare se ipsum omni creaturae, ut reprobata persona diaboli hunc esse cognoscerent, cuius principatum et maiestatem praesumserat satanas, et de cetero cognita ueritate relinquerent errorem pro certo habentes Christum esse dei filium, qui solus deus de deo sit et caput siue principium eorum omnium, quae in caelo sunt siue in terra, quia uirtute et potentia, qua superauit tyrannum satanan, manifestatus est ipse esse, cuius imperium praesumserat impius diabolus, qui est satanas. Dum enim uult inique deus dici, ut dominaretur potentiis spiritalibus — unde increpatur a profeta
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dẽ conditionis superari minine potusset cũ ẽst& dĩ auxilio istũ
etiã ab om̃ib unci. Nã quã us imparsit si ext̾renis sumamꝰ ex ẽpla tam̃
et aliqua parte conuenient rationi. Seruũ enĩ contra dauid regẽ
rebellantẽ ioab conseruus eiꝰ missus ẽ ꝑ seqͥ & trucidare. Et contͣ absalon
& patrẽ impiũ seruus in uincta res ẽ. Quanto magis adtirannidẽ
diaboli uincendã sc̃i angeli unius demultis sufficerat sade efficatio
Diuppe cũ legamꝰ quia repugnans õtra michael archangelũ ꝑ du rari¬
non poterat sed ꝓiectꝰ int̾ram ẽ: Hȩc gͦ inecũ sepe reputans hoc solũ
sciebã qͥa idõ ipse apatre missus ẽ ne ad iniuriã eiꝰ ꝑtineret.si opus
ꝑ eũ factũ ꝑ alterũ reformar&. Sed hoc scire inimũ erat ñ enĩ famꝰ¬
firbat adtã magnã & admi rabilẽ causã nisi &̃ aliud cõp̃henderet᷑

Expanded text:
eiusdem condicionis superari minime potuisset, cum constet dei auxilio istum eiusdem condicionis superari minime potuisset, cum constet dei auxilio istum etiam ab hominibus uinci. nam quamuis impar sit, si ex terrenis sumamus exempla, tamen ex aliqua parte conueni ent rationi. seruum enim contra Dauid regem rebellantem Ioab conseruus eius missus est persequi et trucidare et contra Abessalon in patrem impium seruis iniuncta res est: quanto magis ad tyrannidem diaboli uincendam sancti angeli unius de multis suffecerat efficacia, quippe cum legamus quia repugnans non potuit, sed projectus in terram est ? Hoc ergo mecum saepe reputans, hoc solum sciebam, quia ideo ipse a Patre missus est, ne ad injuriam ejus pertineret, si opus per eum factum, per alterum reformaretur: sed hoc scire minimum erat. Non enim satisfaciebat ad tam magnam et ad
Abbreviated transcription (Latin):
tia eiꝰ qͥ intelligit om̃s thesauros sapientiȩ et scientiȩ in sacram̃to na¬
tiuitatis & passionis et resurrectionis xp̃i ee̾ ab so̾nditos. Manente qͥ
fide diu mecũ. contuli ut scirẽ cur dñs nr̃ de sacris celestib sedib adt̾ra¬
in carnand̃ uenisset. & ñ alius exiis qͦs ipse dñs scõs angelos uocat. In con¬
gruũ enĩ uidet᷑ ꝑ sone eiꝰ hoc opus subisse nͥ causa facti noscat᷑: Drniq
hoc ẽ qd̵ mouie multosnã potuit dĩ patris ꝓusio ꝑ alterã ꝑsonã hoc nego¬
tiũ gerere ut & hominib in errore constitutis ostender& ueritatẽ. &
diabolũ p̃sũptorẽ & salutis in uidũ cũ satellitib eiꝰ cõpͥmeret & expo¬
liarae deiuctũ. Quia ꝑuicatia &e irreuerentia ne quissimorũ seruoꝵ
ministris famulis fuerat cõpescenda &e ñ dñs om̃iũ rẽ sibi in dignã ex¬
periret᷑. Neq enĩ tanta uis & potentia ẽ sathanȩ ut ꝑ alterã potestatẽ

Expanded text:
sauros sapientiae et scientiae in sacramento nativitatis et passionis et resurrectionis Christi esse absconditos. Manente ergo fide, diu mecum contuli, ut scirem cur Dominus noster de sacris et de incarnandus uenisset et non alius ex his, quos ipse dominus sanctos angelos uocat. incongruum enim uidetur personae eius hoc opus subisse, nisi causa facti noscatur. denique hoc est quod mouet multos. nam potuit dei patris prouisio per alteram personam hoc negotium gerere, ut et hominibus in errore constitutis ostenderet ueritatem et diabolum praesumtorem et salutis inuidum cum satellitibus eius conprimeret et expoliaret deuictum, quia peruicacia et inreuerentia nequissimorum seruorum ministris famulis fuerat conpescenda, et non dominus omnium rem sibi indignam experiretur. Neque enim tanta uis et potentia est satanae, ut per alteram potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ui tiosa ẽ hȩc diffinitio. qđ nihil quidẽ p̃t̃
hominẽ. sed ñ om nẽ hominẽ tenet. & hȩc fortas¬
se talis ẽ. dequa ue lud ꝑfecta gloriam. Quã quã
enĩ om̃is passio corporis ꝑ seipsa ñ latens animã
sensus sit. ñ ta m̃ om̃is sensus istud ẽ. qđ sic uitelle¬
gas licet

Expanded text:
o vitiosa est haec definitio, quod nihil quidem praeter hominem, sed non omnem hominem tenet: et haec fortasse talis est, de qua velut perfecta gloriamur. Quanquam enim omnis passio corporis per seipsam non latens animam sensus sit, non tamen omnis sensus istud est. Quod sic intelligas licet
Abbreviated transcription (Latin):
le. atq ut omĩs homo animal ratione le mor¬
tale. ẽ: ita om̃e ani mal rationale mortale homo e
Pius continendo ergo suꝑior diffinitio uiciosa erat
Bistia eñi cũ homine continebat. Ista ꝑstctaẽ. Nã &
omnẽ hominẽ & nihil plus quã hominẽ tenet. Tenen¬
do aut̃ minus. ita uiciosa ẽ.siaddas grãmati cũ.
quã quã enĩ omẽ animal rationale mortale gra¬
maticũ homosit. plures tam̃ homines quã grã¬
matici ñ sunt. hac diffinicione ñ continent᷑.
& ob boc ista ꝑprimã illã ꝓpositionẽ falsa est

Expanded text:
atque ut omnis homo animal rationale mortale est, ita omne animal rationale mortale homo est. Plus continendo ergo superior definitio vitiosa erat, bestiam enim cum homine continebat: ista perfecta est; nam et omnem hominem, et nihil plusquam hominem tenet. Tenendo autem minus, ita vitiosa est si addas grammaticum; quanquam enim omne animal rationale mortale grammaticum homo sit, plures tamen homines, qui grammatici non sunt, hac definitione non continentur: et ob hoc ista per primam illa
Abbreviated transcription (Latin):
nis sensus passio corporis. ẽ. animã ñ latens. Ut ue¬
rũ est omĩs homo ani mal mortale est. at ut fal¬
sũ ẽ om̃e animal mortale homo ẽ quia id est &
bestitia. ita falsũ est omĩs passio corporis ñ latens
animã sensus ẽ. quia nunc nob̾ ungues crescunt
neq animã latet. Id enĩ scimus neq id sentimꝰ.
Sed coniectatione cognoscimꝰ. quẽ ad modũ ergo
illi diffiniti oni hominis uit ꝑficeret᷑ ad ditũ est
rationa le. Quo ad dito. bestiȩ quȩ simul contine¬
bant᷑ exclusȩ sunt. Ni hilq p̃ter hominẽ atq
omnẽ hominẽ tali diffinitione conp̃hendimꝰ
Hon ene censes aliquid etiã huic addendũ c̾e quo
in de se iungat᷑ qđ tenet ali enũ nequicquã in
ea nisi sensus & omis sensus intellegat᷑. M. Censeo
quidẽ sed ꝗd ad di possit ignoro. M. Sensus est
certe om̃is passio corporis ñ laters animã
sed conuerti non potest. Hȩc enuntiatio

Expanded text:
nis sensus passio corporis est animam non latens; ut venis sensus passio corporis est animam non latens; ut verum est, omnis homo animal mortale est: at ut falsum est, omne animal mortale homo est, quia id est et bestia; ita falsum est, omnis passio corporis non latens animam, sensus est; quia nunc nobis ungues crescunt, nec animam latet, id enim scimus; neque id sentimus, sed conjectatione cognoscimus. Quemadmodum ergo illi definitioni hominis ut perficeretur, additum est rationale, quo addito, bestiae, quae simul continebantur, exclusae sunt, nihilque praeter hominem atque omnem hominem tali definitione comprehendimus; nonne censes aliquid etiam huic addendum esse, quo inde sejungatur quod tenet alienum, nec quidquam in ea nisi sensus, et omnis sensus intelligatur? E. Censeo quidem, sed quid addi possit ignoro. A. Sensus est certe omnis passio corporis non latens animam: sed converti non potest haec enuntiatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ aut̃ neq ꝑprimã ꝓpositionẽ neq ꝑ conuersio¬
nẽ enuntiata uera ẽ hissigulis est ꝓfecto uitiosor
ut sunt istȩ duȩ. homo ẽ animal candidũ aut
homo ẽ animal quadrupes. Nã & sidicas omnis
homo animal candidũ est. aut am mal quad rupe
salsũ dicis. & si conuertas sed hoc int̾se differ̃ qđ illa
prima in aliquos homines cadit. Nã pleriq sunt
homines candidi. hȩc altera in neminẽ non enĩ
quisquã homo qua drupes. Hȩc ꝓtẽpore adex¬
plorandas diffinitiones didiceris. quẽ ad mo¬
dũ ꝓpositione atq. conuersione iudicentur
Sunt alia multa de hoc genere quȩ docentur &uer¬
boꝵ plena & tenebrarũ. quȩ paula tĩ ubi opor¬
tunũ uidebit᷑ conabor ut dicas. Nunc conuerte
animũ ad illã diffinitionẽ nr̃ãm & cãperitior cũ
discusseris corrige. Inuene ramus enĩ tã cũ dif¬
finitio sensus e̾et cõplecti aliud qđ sensus ñ e̾et & ideo
ñ eẽ. cũ conuertit᷑ uerã. For tasse enĩ uerũ est om¬

Expanded text:
um autem neque per primam propositionem, neque per conversionem enuntiata vera est, his singulis est profecto vitiosior: ut sunt istae duae, homo est animal candidum; aut, homo est animal quadrupes. Nam et si dicas, omnis homo animal candidum est; aut animal quadrupes, falsum dicis; et si convertas. Sed hoc inter se differunt, quod illa prima in aliquos homines cadit; nam plerique sunt homines candidi: haec altera in neminem, non enim quisquam homo quadrupes. Haec pro tempore ad explorandas definitiones didiceris, quemadmodum propositione atque conversione judicentur: sunt alia multa de hoc genere quae docentur, et verborum plena et tenebrarum, quae paulatim ubi opportunum videbitur, conabor ut discas. 48. Nunc converte animum ad illam definitionem nostram, et eam peritior cum discusseris, corrige: inveneramus enim eam cum definitio sensus esset, complecti aliud quod sensus non esset, et ideo non esse, cum convertitur, veram. Fortasse enim verum est, om
Abbreviated transcription (Latin):
ł aliud plane. Aliud ẽ enĩ uidere uingues maiores aliud seire
qđ erescant .M. Cũ gͦ crescerȩ ipsũ sit passio quã nullo
sensu at tingimꝰ magnitudo aut̃ illa quã sentimꝰ eadẽ pas¬
sione factasit: ñ ipsa sit passio manifestũ ẽ. talẽ passionẽ
ñ ꝑse ipsã scire nos sed ꝑ aliud Si gͦ ñ ꝑ aliud animã
ñ lateret ñ ne sentire t᷑ponius quã coniceret᷑ .D Intellego
mQuid gͦ dubitas ꝗđ illi diffinitiõsit addendũ .D.lã
uideo sic et᷑ diffiniendũ. ut sensus sit passio corporis
ꝑse npsc̃ ̃ latens animã Nã & om̃is sensus hoc ẽ. &
oñe hoc ut opinor sensus . ẽ. m. Si hocitaẽ fateor
diffinitionẽ ẽẽ ꝑfectã. Sed cẽptrmꝰ eã siplacet
utrũ illo scđo uicio ñ uacillet quo illa hominis cui
grã maticũ ẽ additũ. Nãmeminis se te oportet
qđ eẽ hominẽ dictũ ẽ animal rationale mor¬
tale grã maticũ. eoq pec care istã diffiniti onẽ

Expanded text:
 aliud plane: aliud est enim videre ungues majores, aliud scire quod crescant. A. Cum ergo crescere ipsum sit passio, quam nullo sensu attingimus, magnitudo autem illa quam sentimus, eadem passione facta sit, non ipsa sit passio; manifestum est talem passionem non per seipsam scire nos, sed per aliud. Si ergo non per aliud animam non lateret, nonne sentiretur potius quam conjiceretur? E. Intelligo. A. Cur ergo dubitas, quid illi definitioni sit addendum? E. Jam video sic esse definiendum, ut sensus sit passio corporis per seipsam non latens animam: nam et omnis sensus hoc est, et omne hoc, ut opinor, sensus est. 49. A. Si hoc ita est, fateor definitionem esse perfectam. Sed tentemus eam, si placet, utrum illo secundo vitio non vacillet, quo illa hominis, cui grammaticum est additum. Nam meminisse te oportet, quod esse hominem dictum est animal rationale mortale grammaticum; eoque peccare istam definitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
exuberat marcidi & propt̃ nullã exercitationẽ languidi. Pondis
uͦ ad sit exiguũ ut ne abalio qͥdẽ in pactũ grauiter urgue¬
At. oportunusq sit ad accipiendã quã ad inferendã molestiã.

Expanded text:
exuberat marcidi, et propter nullam exercitationem languidi; pondus exuberat marcidi, et propter nullam exercitationem languidi; pondus vero adeo sit exiguum, ut ne ab alio quidem impactum graviter urgeat, opportuniusque sit ad accipiendam, quam ad inferendam molestiam:
Abbreviated transcription (Latin):
alius alio inualidior. quanto plus eũ ista deficiunt
Fitq sepe ut ꝑtinaci nutu meliori machinam̃to alius
quãuis paruũ pondus corpus egerit aliũ maiore. mole
p̃ditũ uncat. Rursusq non nũquã tanta moles. ẽ. ut
etiã si imbecilliore nisu agatur oppͥmat tam̃ paruum
adũsariũ multo uehem̃tius innitentẽ. Cũ uͦ non
pondus corporis nec moderatio neruorũ . sed nutus ipse
timidior ab audaciore superet᷑. nescio utrũ uirib attri¬
buendũ sit. nisi qͥs dicat habere quasdã suas uires animã
quibus ei maior audatia ł fiducia pariat᷑. Quȩ cũ alteri
ad sunt desunt alteri. tunc in telligit᷑ quantũ animꝰ corpori
suo etiã in eo qđ ꝑ corpus agit᷑ antecellat. Quã obrem
cũ infanti puero solus ad adtrahendũ aliqͥd ł repellendũ
nutussit integer. nerui aut̃ & propt̾ recentẽ minusq ꝑfec¬
tã conformationẽ in abiles & propt̃ humorẽ qͥ illi actati

Expanded text:
alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci nutu, meliore machinamento alius, quamvis parvum pondus corporis egerit, alium majore mole praeditum vincat. Rursusque nonnunquam tanta moles est, ut etiamsi imbecilliore nisu agatur, opprimat tamen parvum adversarium multo vehementius innitentem. Cum vero non pondus corporis, nec moderatio nervorum, sed nutus ipse,timidior ab audaciore superetur; nescio utrum viribus attribuendum sit. Nisi quis dicat habere quasdam suas vires animam, quibus ei major audacia, vel fiducia pariatur: quae cum alteri adsunt, alteri desunt, tunc intelligitur quantum animus corpori suo, etiam in eo quod per corpus agitur, antecellat. 39. Quamobrem cum infanti puero solus ad trahendum aliquid vel repellendum nutus sit integer; nervi autem et propter recentem minusque perfectam conformationem inhabiles, et propter humorem qui illi aetati
Abbreviated transcription (Latin):
It quosdã freneticos quib uigiliȩ. et uim uis. et acutac
febres. iđ tot calide plus nimio neruos tendunt atq durant.
maiorib uirib quã integra ualitudine reluctari. & multa
facere manifestũ. ẽ. cũ eoꝵ corpꝰ sit egritudine attenuatius
& exilius. Si igitur & nutu animȩ & neruorũ qͦdã machina¬
m̃to & pondere corporis conficiunthȩ quȩ uires uocant᷑. uolure¬
tas aũ nutũ exhibet. qͥ ꝓnior fit spe. uł audacia. retundit᷑ aut̃
timore sed multomagis desperatione. Nã in metu cũ aliqͣ spessub ẽ
uchem̃tiores uires apparẽre assoleq̃. mahinã m̃tiũ configuratio
quedã corporis coaptat. tẽperatio modificat. ualitu¬
dines confirmat exercitationis industria. pondus
dat moles membrorũ quã aetas & nutrim̃ta cõpa¬
rant. instaurant autẽ sola nutrimenta. His omnib
qui acqualiter p̃ ualet mirandus. ẽ. uirib & tanto .ẽ.

Expanded text:
At quosdam phreneticos, quibus vigiliae et vini vis et acutae At quosdam phreneticos, quibus vigiliae et vini vis et acutae febres, id est tot calida plus nimio nervos tendunt atque durant, majoribus viribus quam integra valetudine reluctari et multa facere manifestum est, cum eorum corpus sit aegritudine attenuatius et exilius. Si igitur et nutu animae, et nervorum quodam machinamento, et pondere corporis confiunt hae quae vires vocantur; voluntas nutum exhibet, qui pronior fit spe vel audacia, retunditur autem timore, sed multo magis desperatione nam in metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio quaedam corporis coaptat, temperatio modificat valetudinis, confirmat exercitationis industria; pondus dat moles membrorum, quam aetas et nutrimenta comparant, instaurant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ torm̃to emissus infligat᷑ maiori. uł laxius iaculato.
uł iam languescenti. quãuis ab eodẽ resiliat. retardat
illũ tam̃. aut etiã retro agit pro modo ictuũ atq ponderĩ
His p̃iactis atq  intellectis quantũ p̃sens negotiũ postu¬
lat. uide nunc eas quȩ dicunt᷑ in animalib uires utrũ
rationi huic congruant. Nam corpora omã animaliũ quis
negat suo pondere p̃dita. Qđ pondus nutu animȩ accũ.
quo inclinauerit multũ ualet magnitudine ꝓpͥa. sed nutus
animȩ ad mouendũ corporis pondus. neruis quasi torm̃tis
utitur. Neruos aũ uegetat mobilioresq. efficit siccitas calorq
moderatus. contra eos laxat atq infirmathumidus rigor
Itaq som no quia eũ frigidũ & humidũ dicunt medici & ꝓbas
membra languescunt. atq ipse exꝑgefactorũ conatus multo
ẽ. debilior. id eoq. nihil. ẽ. fractius et eneruius lithargicis.

Expanded text:
aliquo tormento emissus infligatur majori vel laxius jaculato, aliquo tormento emissus infligatur majori vel laxius jaculato, vel jam languescenti; quamvis ab eodem resiliat, retardat illum tamen aut etiam retro agit pro modo ictuum atque ponderum. 38. His praejactis atque intellectis, quantum praesens negotium postulat, vide nunc eas quae dicuntur in animalibus vires, utrum rationi huic congruant: nam corpora omnium animalium quis negat suo pondere praedita? Quod pondus nutu animae actum, quo inclinaverit, multum valet magnitudine propria. Sed nutus animae ad movendum corporis pondus, nervis quasi tormentis utitur: nervos autem vegetat mobilioresque efficit siccitas calorque moderatus; contra eos laxat atque infirmat humidus rigor. Itaque somno, quia eum frigidum et humidum dicunt medici et probant, membra languescunt; atque ipse expergefactorum conatus multo est debilior, ideoque nihil est fractius et enervius lethargicis.
Abbreviated transcription (Latin):
simulq in solũ reducitur. Itẽ sideicitur desuꝑ maior minor
aũ contra sursũ uersus iacitur. ubi obuiã uenerint. reꝑcussio
minoris & retro cessio fiat necesse ẽ. Qđ ne id eo accidere putes
qđ minor contra naturã insublimia ire cogebat᷑. Alter uͦ maiore
impetu locũ suũ petebat. Facito ut maior in suꝑna iaculet᷑.¬
& minori occurrat in terras deiecto: uidebis nihilominꝰ repulsỹ
minorẽ in celũ cogi. sed reꝑcurso ipso cadere in aliã partẽ.
ut qua par expeditũ . ẽ. in ima deferat᷑. Itẽ si ambo ñ motu
naturali sed aduobus quasi in campopugnantib aduersũ in¬
uicẽ iacti sibim& in medio spatio cõplodiant᷑: quis dubitaue¬
rit minorẽ maiori. eẽ. cessurũ in eam partẽ unde ipse et quo
ille ferebant᷑. Quȩ cũ ita sint .i. cũ minora ut dictũ . ẽ. pon¬
dera maiorib cedant. multũ tam̃ refert quanto in sese
agant᷑ impetu. Nã si maiore impetu minor uelut uehem̃q

Expanded text:
simulque in solum deducitur. Item si dejicitur desuper major, minor autem contra sursum versus jacitur; ubi obviam venerint, repercussio minoris et retrocessio fiat necesse est. Quod ne ideo accidere putes, quod minor contra naturam in sublimia ire cogebatur, alter vero majore impetu locum suum petebat; facito ut major in superna jaculetur, et minori occurrat in terras dejecto: videbis nihilominus repulsum minorem in coelum cogi, sed repercussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum est, in ima deferatur. Item si ambo non motu naturali, sed a duobus quasi in campo pugnantibus adversus invicem jacti, sibimet in medio spatio complodantur; quis dubitaverit minorem majori esse cessurum, in eam partem unde ipse et quo ille ferebantur? Quae cum ita sint, id est cum minora, ut dictum est, pondera majoribus cedant; multum tamen refert quanto in sese agantur impetu: nam si majore impetu minor, velut vehementi
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt & hoc modo appellari. decorpore. ꝑcorpꝰ. circa
corpꝰ ad seipsa. in seipsa. addm̃. apud dm̃. Possunt & sic.
pul chre de alio. puchre ꝑ alius. pulcre circa aliud. pul
ideo uolui totiens ista signare uocabulis. nete mo¬
ueat cũ alii aliis nomi nib eadẽ uocant. aut alit̃
&iã partiuntur. & ob hoc aut ista. aut illa improbes
Innumerabilibus enĩ modis. eaedẽ res. & appellari &
diuidi possunt. rectissime ac subtilissiniȩ Sed in tanta
copia modoꝵ utit᷑ quisq quose congruent̃ uti existimat.
Os̃ igit᷑ sũ mus & uerus lege in ui olabili & in corrupta qua
om̃e qđ condidit regit. subicit animȩ corpus. animã
derantes uniuersitatẽ. nulla offenderet
aliꝗd ꝓportione iustẽ pul critudinis. dispositioniq. rerũ
omĩum. Datũ ẽ enĩ animȩ liberũ arbitriũ. Qđ qui nu¬
gatoriis ratiocinationib labe factare conant᷑. usq ad eo

Expanded text:
Possunt et hoc modo appellari: de corpore; per corpus; circa Possunt et hoc modo appellari: de corpore; per corpus; circa corpus; ad seipsam; in seipsa; ad Deum; apud Deum. Possunt et sic: pulchre de alio; pulchre per aliud; pulchre circa aliud; pulcideo volui toties ista signare vocabulis, ne te moveat cum alii aliis nominibus eadem vocant, aut aliter etiam partiuntur; et ob hoc aut ista aut illa improbes. Innumerabilibus enim modis eaedem res et appellari, et dividi possunt rectissime ac subtilissime; sed in tanta copia modorum utitur quisque, quo se congruenter uti existimat.s igitur summus et verus lege inviolabili et incorrupta, qua omne quod condidit regit, subjicit animae corpus, animam , ut considerantes universitatem nulla offenderet aliquid proportione justae pulchritudini dispositionique rerum omnium. Datum est enim animae liberum arbitrium, quod qui nugatoriis ratiocinationibus labefactare conantur, usque adeo
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ sint ista ꝑtã multas eccłȩ scripturas disꝑsa. quã quã
ca ñ in cõmode collegisse uideam᷑. plenetam̃ intellegi ne¬
queunt. nisi quisq in illoꝵ septẽ quartogra du fortit᷑ agens
pietatẽq custodiens. & ad ea ꝑcipienda sanitatẽ acrobur
cõparans inquirat om̃ã siggillatĩ diligentis sime acsagacis¬
sime Nã neq illis gradib om̃ib in est distincta & ꝓpͥa pul¬
cͥritudo quosactus melius appellamꝵ. Querimꝰ qͥppe deanimȩ¬
potentia. & fieri potest ut hȩc om̃ã simul agat. sed id solũ
sibi agere uideat᷑ qđ agit cũ difficultate cũ amore ł timore
Agit enĩ hoc multo quã cetera attentior. Ascen dentibus
igit᷑ sursũ uersus primus actus docendi causa dicat᷑ ani¬
matio secundus sensus tertius ars. quartus uirtus. quintꝰ
tranquillitas. sextus in gressio. septimꝰ contẽplatio.

Expanded text:
Nam cum sint ista per tam multas Ecclesiae scripturas dispersa, quanquam Nam cum sint ista per tam multas Ecclesiae scripturas dispersa, quanquam ea non incommode collegisse videamur, plene tamen intelligi nequeunt; nisi quisque in illorum septem quarto gradu fortiter agens, pietatemque custodiens, et ad ea percipienda sanitatem ac robur comparans, inquirat omnia singillatim, diligentissime ac sagacissime: namque illis omnibus gradibus inest distincta et propria pulchritudo, quos actus melius appellamus. CAPUT potentia, et fieri potest ut haec omnia simul agat, sed id solum sibi agere videatur quod agit cum difficultate, aut certe cum timore. Agit enim hoc multo quam caetera attentior. Ascendentibus igitur sursum versus, primus actus, docendi causa, dicatur animatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, virtus; quintus, tranquillitas; sextus, ingressio; septimus, contemplatio.
Abbreviated transcription (Latin):
rantib quantũ licet atq p̃ceptũ ẽ. opẽ ferendã eẽ sciamꝰ
ita ut hoc ipsũ cũ bene agit᷑ dm̃ ꝑnos agere intellegamꝰ
neq quic quã nob ꝓpriũ uindicemꝰ. in anis głȩ cupidi¬
tate decepti. quo uno malo a sũ moinima demergitur
Neq uitiis oppressos. sed ipsa uitia. neq pec cantes sed ipsa
peccata oderimus. Om̃ib enĩ sub uentũ uelle debemus
&iã qͥ nos leserunt. aut ledere. aut omi no lediuo lunt
Hȩc ẽ uera. hȩc ꝑfecta. hȩc sola religio ꝑ quã dõ reconcili¬
ari ꝑtinet. ad animȩ dequa querimꝰ magnitudinẽ qua
se lib̾tate dignã facit. Nã ille ab om̃ib liberat. cui om̃ib
seruire utilissimũ ẽ. & in cuiꝰ seruitio placere ꝑfec te sola
lib̾tas est
Sed uideo me pene ex cessisse metas ꝓpositimei. ac sine ulla
in t̃rogatione tã diu cibi multa dixisse neq me id penit&.

Expanded text:
rantibus, quantum licet atque praeceptum est, opem ferendam esse sciamus, rantibus, quantum licet atque praeceptum est, opem ferendam esse sciamus, ita ut hoc ipsum cum bene agitur, Deum per nos agere intelligamus. Neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a summo in ima demergimur. Neque vitiis oppressos, sed ipsa vitia; neque peccantes, sed ipsa peccata oderimus. Omnibus enim subventum velle debemus, etiam qui nos laeserunt, aut laedere, aut omnino laedi volunt. Haec est vera, haec perfecta, haec sola religio, per quam Deo reconciliari pertinet ad animae, de qua quaerimus, magnitudinem, qua se libertate dignam facit: nam ille ab omnibus liberat, cui servire omnibus utilissimum est, et in cujus servitio placere perfecta et sola libertas est. Sed video me pene excessisse metas propositi mei, ac sine ulla interrogatione tamdiu tibi multa dixisse: neque id me poenitet.
Abbreviated transcription (Latin):
docentẽ ꝑ in solita quȩdã & ob hoc ardua constantissimȩ atq. ob¬
atissime sequi audeant. Si quid uͦ aliud ẽ. in rerũ natura.
prȩter ista que sensib nota sunt. & prorsus quȩ aliqđ spatiũ
loci optinet᷑. qͥb: om̃ib prestantiorẽ animã humanã ẽẽ dixi¬
mus. Siqiđ ergo aliud ẽ eoꝵ. queds̃ creauit. qiđ dã est
deterius. qrđ dã par. Deterius. ut anima petoris. Pas ut
angłi. Meli us aut̃ nihil. & siquando ẽ aliqiđ hoꝵ me¬
lius. hoc peccato eiꝰ fit ñ natura. Iđ tam̃ ñ usq ad eofit
deterior. ut ei peccoris anima p̃ferenda aut c̃ferenda
sit Dsigit᷑ solus ei colendus ẽ. qͥ solus eiꝰ ẽ auctor. homo
aut̃ qͥlibet alius. quã quã sapientissimꝰ & ꝑfectissimus.
ł prorsus quelibet anima rationis cõpos atq beatissima.
amanda tantũ modo & imitanda ẽ. eiq ꝓmerito atq. or¬
dine qđ ei congruit deferendũ. Nã dnm dm̃ tuũ ad ora¬
bis &illi soli serures errantib: uͦ cognatis animis & labo¬

Expanded text:
ducentem per insolita quaedam, et ob hoc ardua, constantissime atque observantissime sequi audeant. 78. Si quid vero aliud est in rerum natura praeter ista quae sensibus nota sunt, et prorsus quae aliquod spatium loci obtinent, quibus omnibus praestantiorem animam humanam esse diximus: si quid ergo aliud est eorum quae Deus creavit, quiddam est deterius, quiddam par: deterius, ut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris anima praeferenda, aut conferenda sit. Deus igitur solus ei colendus est, qui solus ejus est auctor. Homo autem quilibet alius, quanquam sapientissimus et perfectissimus, vel prorsus quaelibet anima rationis compos atque beatissima, amanda tantummodo et imitanda est, eique, pro merito atque ordine, quod ei congruit deferendum. Nam, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Errantibus vero cognatis animis et labo
Abbreviated transcription (Latin):
ut cernis ẽtrarius. D.Itauͦ ẽ ut dicis M. Hab& ne sũ mã
ȩ qualitatẽ : an alit̃ ł uid &ꝰ: Nã si hab&. frustra ut in¬
suitueramꝰ aliã quȩrimꝰ. Si aũt ñ hab&. uolo ut id ipsũ mͥ
M Ego aliud sentio Nã recta linea donec ueniat ad angulos
sũma equalitate p̃dita ẽ. Sedcũ exdiuerso latere alia
c̃iungit᷑ linea & anguld̃ facit. nonne censes hoc ipsũ
ẽẽ in ęquale. antibi figurȩ pars quȩ linea claudit᷑
cũ illa parte quȩ angulo concludit᷑ congrut. udet᷑
equalitate aut similitudine.: D. Nullomodo & me
pud& temeritatis meȩ. Coenĩ ductussũ. quo & angu¬
los in ea pares interse & latera cernerẽ. Sedquis
non uideat eorũ laterũ ab angulis magnã differentĩ
M. Accipe aliud mnȩqualitatis aꝑtissimũ inditiũ.
certe enĩ cernis uł illã figurã triangulã parib lineis
constantẽ łista quadratã habere aliqđ mediũ. D
Cerno plane.M. Quid ab eodẽ medio cũ lineas ad

Expanded text:
trarius. E. Ita vero est, ut dicis. A. Habetne summam aequalitatem, an aliter tibi videtur? Nam si habet, frustra, ut institueramus, aliam quaerimus; si autem non habet, volo ut idipsum mihi alitatem non video. A. Ego aliud sentio: nam recta linea donec veniat ad angulos, summa aequalitate praedita est; sed cum ex diverso latere alia conjungitur linea, et angulum facit, nonne censes hoc ipsum esse inaequale? An tibi figurae pars quae linea clauditur cum illa parte quae angulo concluditur, congruere videtur aequalitate aut similitudine? E. Nullo modo: et me pudet temeritatis meae; eo enim ductus sum, quod et angulos in ea pares inter se et latera cernerem: sed quis non videat eorum laterum ab angulis magnam differentiam? A. Accipe aliud inaequalitatis cernis, vel illam figuram triangulam paribus lineis constantem, vel istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad
Abbreviated transcription (Latin):
tellegis quid uelĩ. d. Intellego qiđ dicas sed ñdũ
fortasse ꝗd uelis M. Illud scilic& ut respondeas
utrũ sic erecta latitudo uideat᷑ tibi mi gras se in al¬
titudinẽ. & latitudinis iã nomen. de scriptionẽq
amusisse. an adhuc maneat latitudo quã us ita sit
collocata. .d. uidotur mih altitudo et̃ facta. se¬
M. Recordarisne obsecro quẽ ad modũ altitudinẽ diffinieramnꝰ :
D. Recordor plane. & me iã sic respondisse pud&. Nã &iã hoc
modo quasi erecta latitudo sectionẽ ꝑ longũ deorsũ uersus
ñ admittit. Quare nulla in ea possunt interiora cogitari.
quãuis mediũ & extrema cogitent᷑. Scđm aut̃ superiorẽ
de monstrationẽ altitudinis quã fecisti ut recordarer. nul

Expanded text:
telligis quid velim? E. Intelligo quid dicas, sed nondum telligis quid velim? E. Intelligo quid dicas, sed nondum fortasse quid velis. A. Illud scilicet ut respondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possunt interiora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. Secundum autem superiorem demonstrationem altitudinis, quam fecisti ut recordarer, nul
Abbreviated transcription (Latin):
O. Nescio ꝓrsus unde ñ possit M. Credote ñ recordari Nã nescire
istoc nullomͦ potes. Quare cõmonefaciã te isto modo
Certe enĩ latitudinẽ sic intellegis. ut cogitatione tua de al¬
titudine nihil usurpes . D. Sic omnino. M. Accedat gͥ
huic latitudini altitudo. & responde iã utrũ etiã aliꝗd
accesserit quomagis undiq secariqueat. Mire om̃ino am¬
moniusti. Nunc enĩ uideo ñsolũ desuꝑ aut ex inferiore
parte sed ala terib: quoq admitti posse sectionẽ. nihilq
omino remansisse unde non queat penetrare diuisio
deeẽ duo priora ubi aderit altitudo. .d Sine longi¬
tudine quedẽ iudeo ẽẽ ñ posse altitudinẽ. si nelatitu¬
dine aut̃ potest. m. Redi gͦ ad cogitationẽ lati¬
tudinis. & sicã quasi iacentẽ animo figura ueris crigat᷑.
in qđ lib& latus tãquã sꝑeã uelles ꝑ tenuissimã rimã
ubise clausȩ ianuȩ uingunt educere. anñdũ in¬

Expanded text:
E. Nescio prorsus unde non possit. A. Credo te non recordari; nam nescire E. Nescio prorsus unde non possit. A. Credo te non recordari; nam nescire istud nullo modo posses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionem, nihilque omnino remansisse, unde non queat penetrare divisio.deesse duo superiora, ubi aderit altitudo. E. Sine longitudine quidem video esse non posse altitudinem, sine latitudine autem potest. A. Redi ergo ad cogitationem latitudinis, et si eam quasi jacentem animo figuraveris, erigatur in quodlibet latus, tanquam si eam velles per tenuissimam rimam, ubi se clausae januae jungunt, educere. An nondum in
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stitutũ Multa de huiꝰ potentia dici possunt. sed adhi¬
beo modũ & tibiipsi cogitanda plura ꝑmitto . d. ꝑmitten¬
sane ut iudeat᷑. Non enĩ me requirere pigebit si ꝗd fuerie
obscurius. Cerno aut̃ mediocrit̃ ut p̾uto magnã huius
signi eẽ potentiã. m. Nune gͦ illud attendecũ
& quid sit signũ. & ꝗd sit longitudo. & quł latitudo ꝑ¬
spexeris. quid horũ tibi uideat᷑ alteris & cui indigere
sinequo eẽ non possit.d. Uideo qđ latitudo. longitu¬
dine indigeat. sinequa ꝓrsus intellegi ñ potest.
Rursus longitudinẽ cerno latitudine quidẽ non
indigere ut sit. sed sine signo illo eẽ ñ posse: Illud aut
signũ ꝑsem& ipsũ eẽ & nullius horũ indigere manisestũ
ẽ M. Itaẽ ut dicis. Sed diligentius considera utrũ latitu¬
do uere undiq secariqueat. an alicunde nec ipsã setti¬
onẽ possit ad mittere. quãuis plus admittat quã linea

Expanded text:
constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhiconstitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno autem mediocriter, ut puto, magnam hujus signi esse potentiam. 20. A. Nunc ergo illud attende, cum et quid sit signum, et quid sit longitudo, et quid sit latitudo perspexeris; quid horum tibi videatur alterius, et cujus indigere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut dicis: sed diligentius considera, utrum latitudo vere undique secari queat; an alicunde nec ipsa sectionem possit admittere, quamvis plus admittat quam linea.