comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantum in seo : facere quonantur puschreq: non at effusus ẽ furor
meus suꝑ locumistũ : sed stilluuic ut moderata poenã signi fic&. Sin aut̃
hstilla furoris tanta duritia est quid fi& si omnis imberfucrit effususa
sed & conflatio sic intelligiporest : ut quod diu facere noluitꝰpeccaterũ multi¬
tudine facere compellator. Cinnaut̃ ds̃ iratus fuerit : & homines ea quae
hominum s̃ similem i teritum sentient Et succendetur inquidꝰ aut dubiũ
quin furor dñ & non extinguet᷑ quiu ñ agit popuł ꝑquae possit extingui
haecdic̃ dñs exercituum ds̃ suł holo caustomataurũ ad dite uictimis uris
& comedite carnes quia non sũ locutus cũ patrib: urĩs. & non p̃cepieis indie
quaeduxit eos de terru aegypti de uorbo holo caustomatum uictimarũ. Sed
hoc uerbum p̃copieis dicens : Audi te uocemi mea : & ero uobis ds̃ & uoseritis
mihi populus & ambulate iomniuia quam mandaui uob ut bene sit

Expanded text:
tum in se est, facere conantur. Pulchreque, non ait, effusus est furor meus super locum istum, sed stillavit: ut moderatam poenam significet. Si autem in stilla furoris tanta duritia est, quid fiet si omnis imber fuerit effusus? Sed et conflata indignatio sic intelligi potest, ut quod diu facere noluit, peccatorum multitudine facere compellatur. Cum autem Deus iratus fuerit, et homines, et ea quae hominum sunt, similem interitum sentient. Et succendetur, inquit, haud dubium quin furor Domini, et non exstinguetur: quia non agit populus, per quae possit exstingui. Haec dicit Dominus exercituum, Deus Israel: Holocaustomata vestra addite victimis vestris, et comedite carnes. Quia non sum locutus cum patribus vestris: et non praecepi eis in die qua eduxi eos de terra Aegypti, de verbo holhoc uerbum praecepi eis dicens: audite uocem meam et ero uobis deus et uos eritis mihi populus et ambulate in omni uia, quam mandaui uobis, ut bene sit
Abbreviated transcription (Latin):
& matre : sed domum conuiuii non ingredieris ut sed eas cum eis &co¬
medas &bibas. A postolus p̃cepit cum iis qui auersenturdm̃ neccibum
quidẽ eẽ sum̃dum & ãplius neaue quidẽ huius modi dixeritis & saluator

Expanded text:
et matre. et domum conuiuii non ingredieris, ut sedeas cum eis et coet matre. et domum conuiuii non ingredieris, ut sedeas cum eis et comedas et bibas. Apostolus praecipit cum his, qui auersentur deum, nec cibum quidem esse sumendum; et amplius: ne haue quidem huiusmodi dixeritis! et saluator
Abbreviated transcription (Latin):
experiantur. curaũt ꝓph&a arccatur uxorem ducere causaꝑ
spicua est. quod obsidione uicina pestilentia & gladio & fame uni¬
uersi intereant. & tantussit numerus morientium. ut saepulturae
uincatur. officium. sed instar int̃ quilini iaceant cadauera uolati¬
libus bestusq laceranda & hoc notandum quod egrotationibus
& longa in firmitate tabescere di irasit unde & orã filius iosaphat
infirmitate consumitur & a postł doc& egrotare eos & tabescere. &
mori qui scã uiolarint. Hocc enim dicit dñs ne in grediaris domum
co nuiuii nequadas ad plangendum neq consoleris eos quia abstu¬
lipacem meã apopulo isto dicit dñs miseri cordiã & miserationes.
et morientur grandes & parui in terrac ista non sepelientur neq
plangentur et non se incident neq caluitium fiet pro eis & non
frangent in t̃eos lugenti panem ad consolandum suꝑ patre suo

Expanded text:
experiantur. cur autem propheta arceatur uxorem ducere, causa experiantur. cur autem propheta arceatur uxorem ducere, causa perspicua est, quod obsidione uicina pestilentia et gladio et fame uniuersi intereant et tantus sit numerus morientium, ut sepulturae uincatur officium, sed instar sterquilinii iaceant cadauera uolatilibus bestiisque laceranda. et hoc notandum, quod aegrotationibus et longa infirmitate tabescere dei ira sit. unde et Ioram, filius Iosaphat, infirmitate consumitur et apostolus docet aegrotare eos et tabescere et mori, qui sancta uiolarint. Haec enim dicit dominus: ne ingrediaris domum conuinii neque uadas ad plangendum neque consoleris eos, quia abstuli pacem meam a populo isto, dicit dominus. misericordiam et miserationes. et morientur grandes et parui in terra ista, non sepelientur neque plangentur et non se incident neque caluitium fiet pro eis. et non frangent inter eos lugenti panem ad consolandum super mo
Abbreviated transcription (Latin):
uolatilibus caeli & bestus terrae. sitem pore imminentis uetatur
propheta uxorem ducere necribulationem carnis habeat. & suꝑ
dolorem proprium uxoris quoqͣ: liberorum miserus torq:atur :
Quantomagis a postolus iub& quia ad breuia tum tempus est &
immin& consummatio. ut &iã quihabent uxores sic sint qua si
non habeant: Vnde & suꝑ flua nouiheretici rephensio quadocui-¬
mus digamiã & trigamiã non exlege descendere sed ex indulgen¬
tia. Alid est enim facere quod ꝑsebonum sit aliudideo concedi
nepeiora facias dicit enim & ipsecausascuruelit ad tiles centulas
uiduas nubere inferens. iam enim quedam carum abierunt r&ro
sacanan. simulq p̃ceptor continentiae & ꝑpetuae castitatis &
aequalẽse blasphemans dõ laudat trina quat̃naq coniugia
quae ego non tam coniugia dicam. quamiserarum solatia & ex.¬
tremam tabulam naufragorum: nisi fortetribuit indulgentiã
ama tonibus suis ut usq ad de crepitam senectutem belsi libidinum

Expanded text:
uolatili bus caeli et bestiis terrae. Si tempore imminentis captinitatis uetatur propheta uxorem ducere, ne tribulationem carnis habeat et super dolorem proprium uxoris quoque ac liberorum miseriis torqueatur, quanto magis apostolus iubet, quia adbreuiatum tempus est et imminet consummatio, ut etiam, qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant! unde superflua noui heretici reprehensio, qua docuimus digamiam et trigamiam non ex lege descendere, sed ex indulgentia. aliud est enim facere, quod per se bonum sit, aliud ideo concedi, ne peiora facias., dicit enim et ipse causas, cur uelit adulescentulas uiduas nubere, inferens: iam enim quaedam earum abierunt retro satanan. simulque praeceptor continentiae et perpetuae castitatis et aequalem se blasphemans deo laudat trina quaternaque coniugia, quae ego non tam coniugia dicam quam miseriarum solacia et extremam tabulam naufragorum; nisi forte tribuit indulgentiam amazonibus suis, ut usque ad decrepitam senectutem bella libidinum
Abbreviated transcription (Latin):
tempus mestiti aep̃osterius tempus lactitiae : priuste mpis lalorieos¬
terius qui etis: prius sit tempus calamitatis posterius felifitatisogides
boris & culumitatis pec catunrã nobis pepererunt : Petempus uero laea¬
ciae qui etis & felititatis nonueniunt de nostris meritis sed degratius al¬
uatoris : aliud merebamur : aliudsperamus: Merebamur mala:
lem faccit agrum : Videceloaim stercoris abaericola ꝓuisum: Aita postolus¬
paulus & quis ẽ quimel&ificat . hisiqui contristatur ex mȩc alio loco:

Expanded text:
tempus moestitiae, posterius tempus laetitiae; prius sit tempus laboris, posterius quietis; prius sit tempus calamitatis, posterius felicitatis. Sic slaboris, miseriae, peccata nostra nobis pepererunt: tempus vero laetitiae, quietis, felicitatis, non venit de meritis nostris, sed de gratia Salvatoris. Aliud meremur, aliud speramus: meremur mala, lem facit agrum. Videte stercoris locum ab agricola provisum. Ait Apostolus: « Et quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me » ? Et alio loco:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m q̃uando corpus habebis ubinulla concupiscentiaremanebit ÷ Cumor¬
ta dehocinduerit in mostolitatem Et corruptibilo hoc induerit incorrun¬
tionem : et dicetur mosti ubi ẽmors contentiotua et nonerit : Vibi ẽmon
aculeustuus anus qucomerit : modo quidaud: igicur ipsi ego mente seruio
ległdĩ Carne autem legͥpeccatii mente seruioleg idĩ non consentiendo

Expanded text:
rum. Quando corpus habebis, ubi nulla concupiscentia remanebit? Cum mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et dicetur morti, Ubi est, mors, contentio tua? et non erit: Ubi est, mors, aculeus tuus ? et nusquam erit. Modo quid? Audi: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiend
Abbreviated transcription (Latin):
adie uerus solortus est munido hodiȩ intenebris saeculi lumen
ingressum est : dsftcctus est homout homo ds̃ feret formamser
uidnsaccipit ut seruus uerteretur in dñm:caelorũ habita¬
tor et conditor habi tacuit interris: ut homo colonus terrae
imigrcret in cccelum: o die somni sole lucidior : otempus cuncts
sacculis expectantius : quod praestolabantur anigelũ quod sera phin
et drubin et cuelorum mysteria nesciebant: hoc in nostro tempore

Expanded text:
die verus sol ortus est mundo: hodie in tenebris saeculi lumen ingressum est. Deus factus est homo, ut homo Deus fieret. Formam servi Dominus accepit, ut servus verteretur in Dominum. Coelorum habitator et conditor habitat in terris, ut homo colonus terrae migraret ad coelos. O dies omni sole lucidior! o tempus cunctis saeculis exspectatius! Quod praestolabantur angeli, quod cherubim et seraphim et coelorum ministeria nesciebant: hoc in nostro tempore
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ tronum eius & sacerdo tes & prophecas & omnes habitatores
hierusalem hebriecate & dis ꝑgam eos uirum a fratresuo & patris
& filios pariter ait dñs Non parcam siue non desiderabo & non concedam
Neq misorebor & nondis ꝑdam eos. Uerbum hebraicum aquila pri

Expanded text:
hetas et omnes habitatores Hierusalem ebrietate et dispergam eos, utrum m a fratre suo et patres t filios pariter, ait dominus; non parcam — siue non desiderabo — et non concedam neque miserebor, ut non disperdam eos. Uerbum Hebraicum
Abbreviated transcription (Latin):
exponit dicens: si cut enim adher& lumbare adlumbos hominis: sic̃
ad glutinaui & adhȩrere mihi feci omnẽ domum is rł & omnem domũ
iuda Decemuidelic& & duas tribus. ut e& mihi in populum nominatũ.
& in laudem & ingloriam & prohis omnibus non audierunt me sed sua
uitia sunt secuti : Caue atergo qui potest dicere mihi autem adhȩrere dõ
bonum est: neforte ꝑ neglegentiã ab illius renibus separetur in potes
petrȩ corruptȩ atq uitiatȩ hoc est hereticorum sordibus &uitus occupe
dex in tantã ueni& putredinẽ : ut in usum & incinetorium dnĩ ultra
re dire nom possit: Dicesergo ad eos siue ad populum : sermonemistũ :
haec dicit dns ds̃ isrł : Omnis languncula siue uterimpleitꝰ uina: &¬

Expanded text:
exponit dicens: \'sicut enim adhaeret lumbare ad lumbos hominis, sic exponit dicens: \'sicut enim adhaeret lumbare ad lumbos hominis, sic agglutinaui et adhaerere mihi feci omnem domum Israhel et omnem domum Iuda\' — decem uidelicet et duas tribus -, ut esset mihi in populum nominatum et in laudem et in gloriam; et pro his omnibus non audierunt me, sed sua uitia sunt secuti\'. caueat ergo, qui potebonum est , ne forte per negligentiam ab illius renibus separetur, et transpetrae corruptae, atque vitiatae, hoc est, haereticorum sordibus et vitiis occupetur, et in tantam veniat putredinem, ut in usum et in cinctorium Domini ultra redire non possit. Dices ergo ad eos sive ad populum sermonem istum. Haec dicit Dominus Deus Israel: Omnis laguncula sive uter implebitur
Abbreviated transcription (Latin):
Post autem longun ipsum propheta in typumdĩ populum liberat de
captiuitater: qui nihil hominus: & post reditum di p̃cepta non fecit: sed
secutus deos alienos ad extremum etiã indĩfilium misit manus: & a& na
pditione contabuit Om̃nis quoq uir sc̃s. lumbaredĩest: quiassumptus
de terra & de t̃rae limodĩ consortio copulatur : & quodã modo quae in ec¬
clesia eius uidentur obscena: mariore diligentia operit atq circumdat.
negentilium & hereticorum morsibus pateant Quod lumbare sia¬
quam tetigerit & eufratis fluenta transierit itaut assyriae regionis
humoribus imbuatur ꝑdit pristinam fortitudinem: & conputrescit atq
dissoluitur: & quam uis in usum dĩ redeat: tam̃ pristinã pulchritudinem ha¬
bere non potest. Nonduritiadĩ sed suo uitio : quia nolunt audire uerba
eius & ambulant in prauitate cordissui siue quod sibi rectũ uidetur hoc
faciunt Sed & ipse sermo diuinus curhanc posuerit sĩ militudinem

Expanded text:
 autem tempus ipse propheta in typum dei populum liberat de captiuitate. qui nihilominus et post reditum dei praecepta non fecit, sed secutus deos alienos ad extremum etiam in dei filium misit manus et aeterna perditione contabuit. omnis quoque uir sanctus lumbare dei est, qui assumtus de terra et de terrae limo dei consortio copulatur et quodammodo, quae in ecclesia eius uidentur obscena. maiore diligentia operit atque circumdat, ne gentilium et hereticorum morsibus pateant. quod lumbare, si aquam tetigerit et Eufratis fluenta transierit, ita ut Assyriae regionis umoribus imbuatur. perdit pristinam fortitudinem et conputrescit atque dissoluitur et, quamuis in usum dei redeat. tamen pristinam pulchritudinem habere non potest, non duritia dei, sed suo uitio, quia nolunt audire uerba eius et ambulant in prauitate cordis sui sine, quod sibi rectum uidetur, hoc faciunt. sed et ipse sermo diuinus, cur hanc posuerit similitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi proiecerint ipsi abrecerentur abeo : uxores in quiteorum & pos¬
sessiones tradam hostib: & neme acrudelis putetur eẽ sententia c̃ausa sub:
auditur agnos cataminimousq: ad maximum Omn sauaritiae student
rad ix est omnium malorum a uaritia. A propheta usq: ad sacerdotẽ quiali¬
os peccantes pro hibere deberent primi sceleribus subiacent& cunctiut in iqͣ
faciumt dumaliena deripiunt uł certemendacium : ut non situeritas inorecorun &
foslistu quusibomi medici aliena uul nera uerbis fare cupiebant apueos sorouloronũ
malioruom psilgis coriun confusiuulnerib haec cotadie & imr̃o quoq populo cori¬
nusiuites uideruidesanare cupiunt contritionem filie populidi. hoc estocc lesi ce

Expanded text:
ni proiecerunt, ipsi abicerentur ab eo. \'uxores\', inquit, \'eorum et possessiones tradam hostibus. et ne mea crudelis putetur esse sententia, causas auditor agnoscat: a minimo usque ad maximum omnes auaritiae student — radix est enim omnium malorum auaritia —, a propheta usque ad sacerdotem. qui alios peccantes prohibere deberent, primi sceleribus subiacent et cuncti uel iniqua faciunt, dum aliena diripiunt, uel certe mendacium, ut non sit ueritas in ore eorum. et post ista quasi boni medici aliena uulnera uerbis sanare cupiebant, qui ipsi erant omnium flagitiorum confossi uulneribus . haec cotidie in nostro quoque populo cerniet divites viderint, sanare cupiunt contritionem filiae populi Dei, hoc est, Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dño gubernanteiam estis in rigia constituti & ꝓpe ẽ dies quoad
caelestis regis ueluti consistoriũ ueniatis moneo uos carissimi ut p̃cẽ legi¬
timã patri &dõ offerrendã antedicatis nam quia stupidam mens homi¬
Unum & ignara caelestiũ nec scire nec inuenire poterat quẽ ad modũ dm̃
digne p̃caretur ipse uerus dñs & magister ostendit & docuit ꝑse quidem scõs
apostolus ꝑ illos aũt nos quomodo debeamus orare sic inquit orabiltis. Pater
noster quies incaelis sc̃ĩ ficetur in nob̵ nomentuũ adueniat regnũ tuum.
fiat uoluntastua et cetera. O uerecaelestisoratio quaȩ tota ẽ oratio nam¬
si singula uerba ꝓ ut sunt latius tractare uoluerimus dies ante quã sermo defi¬
ci& ad trmñ breuit̃ ꝑcurramus dicimus pat̃ nr̃ quies incaelis sic incipiendo¬
bonitatẽ dĩ et gratiã protesta mur Nam quando nos terrestres & miseri inbecilli
& inutiles serui audiremus uultum leuare ad caclũ dicere. pater nr nisiipsep

Expanded text:
 gubernante, jam estis in regia constituti, et prope est dies quo ad coelestis regis veluti consistorium veniatis, moneo vos, charissimi, ut precem legitimam Patri et Deo offerendam ante discatis. Nam quia fastidiosa mens hominum et ignara coelestium, nec scire nec invenire poterat, quemadmodum Deum digne precaretur; ipse verus Dominus et magister ostendit et docuit, per se quidem sanctos Apostolos, per illos autem nos, quomodo debeamus orare. Sic, inquit, orabitis: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas tua, etc. O vere coelestis oratio, quae tota est oratio! Nam singula verba si prout sunt, latius tractare voluerimus, dies ante quam sermo deficiet. Attamen breviter percurramus. Dicimus, Pater noster, qui es in coelis. Sic incipiendobonitatem Dei et gratiam protestamur. Nam quando nos terrestres et miseri, imbecilles et inutiles servi, auderemus vultum levantes ad coelum dicere, Pater noster; nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tinete ut cũ fueritis gratiã dñi quã cupitis consecuti int̾̃ om̃s scõs hano p̃cem
ore consono proferrepositis & cordemundo diligere ut xp̃s sedens addex¬
terã patris in oreuro sua uerba uidens & incordeur̃o sua p̃cepta & hic
uoscustodiat & futuro a cuo dignus efficiat. ipsigloria & imperiũ in sela sełoꝵ

Expanded text:
tinere: ut cum fueritis gratiam Domini quam cupitis, consecuti, inter omnes sanctos hanc precem tinere: ut cum fueritis gratiam Domini quam cupitis, consecuti, inter omnes sanctos hanc precem ore consono proferre possitis, et corde mundo diligere; ut Christus sedens ad dexteram Patris in ore vestro verba sua videns, et in corde vestro sua praecepta, et hic vos custodiat, et futuro aevo dignos efficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
lomanifestus sicut scriptũ ẽ uasa ficuli ꝓbat fornax homines aũt iustos temp¬
tatio tribulationis sic abraham temptauit infilio & honorauit . sic iob dando
intemptationesuarias ꝓbauit. Sic scs̃ a postolos sicbeatissimus mastruuen
pinẽ quoq: et gladios coronauit . ex quo appar& adõ temptationes huius¬
modi ꝑuenire & diabolũ nihil sine dĩ ꝑmissione ualere ergods̃ solus adoran¬
dus ẽ. qui potest educere detemptatione. Educit uero cũ liber& amalo amalo
aut̃ liberat quando suꝑ id quod possumus non nos mittit temtari. habetis sñ osteon
sũ et quodebcatisorare & cuigratias agere et cuius cupere regnũ uel ex pec¬
tare uoluntatẽ de in de contra temptationes et malũ cuius sit auxilium prest¬
landũ ecce in paucis om̃a & in breuitatẽ conpl&a. quia ergo non defficile
discitur immo feccile retinetur om̃sortor tam uiros quã feminas discite re¬

Expanded text:
lo manifestos, sicut scriptum est, Vasa figuli probat fornax, homines autem justos tenlo manifestos, sicut scriptum est, Vasa figuli probat fornax, homines autem justos tentatio tribulationis . Sic Abraham tentavit in filio, et honoravit : sic Job dando in tentationes varias probavit : sic sanctos Apostolos, sic beatissimos martyres per ignem quoque et gladios coronavit. Ex quo apparet, a Deo tentationes hujusmodi provenire; et diabolum nihil sine Dei permissione valere. Ergo Deus solus adorandus est, qui potest educere de tentatione. Educit vero, cum liberat a malo: a malo autem liberat, quando super id quod possumus, non nos permittit tentari. 6. Orationsum, et quem debeatis orare, et cui gratias agere, et cujus cupere regnum, vel exspectare voluntatem. Deinde contra tentationes et malum, cujus sit auxilium praestolandum. Ecce in paucis omnia et in brevitate completa. Quia ergo non difficile discitur, imo facile retinetur, omnes hortor tam viros quam feminas, discite re
Abbreviated transcription (Latin):
bitũ contrahitur. quotienscumq: delinquitur qđ debitũ quandoq: ingehen¬
na solui necesse ẽ & quia humanae fragilitatis nonde ẽ cotidie unde delinquat
ideo petimus ut debita nob̵dũ sumus in corpore demittantur . Ne usq ad
nouissimũ quatrantẽ desudemus beneaũt adiungitur dimitte nob̵ deb
diuinus sermo ꝑstringat dimitt& ergo ut dimit tatur tibi habes aliquem
debitorem quiuintepetcauit qui fostem iniuriã fect dimitte lliroganti in dulepor¬
cmt parcepeniteniti nedumde negis pi&atẽ fratritibi daudas indulgentiam
puitris iamuero utilissimouero fineoratio sacra completur orando centratem¬
pationẽ amalũ dicimus enim ne inducas nos intemtationẽ selliberanosama¬
so snducitds intemptationẽ hominẽ cũ tẽpttri ꝓmittit ut ꝓbet nomperimat
Temtat aũt non qua si m̃tiũ nescius humanarũ sed ut suos fideles faciat in sȩcu¬

Expanded text:
bitum contrahitur, quotiescumque delinquitur: quod debitum quandoque solvi in gehenbitum contrahitur, quotiescumque delinquitur: quod debitum quandoque solvi in gehenna necesse est. Et quia humanae fragilitati non deest quotidie unde delinquat; ideo petimus ut debita nobis, dum sumus in corpore, dimittantur, ne usque ad novissimum quadrantem desudemus. Bene autem adjungitur, Dimitte nobis dedivinus sermo praestringat. Dimitte ergo, ut dimittatur tibi. Habes aliquem debitorem qui in te peccavit, qui forte injuriam fecit; dimitte illi roganti, indulge poscenti, parce poenitenti: ne dum denegas pietatem fratri, tibi claudas indulgentiam Patris. 5. Cur tentet Deus. Jam vero utilissimo fine oratio sacra completur orando contra tentationem et malum. Dicimus enim, Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Inducit Deus in tentationem hominem, cum tentari permittit, ut probet, non perimat. Tentat autem non quasi mentium nescius humanarum; sed ut suos fideles faciat in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam t̃restria posttolamus sed tcm̃ necessaria Nã dicimus Panẽ nr̃m coti¬
dianũ da nob hodie .o. sapientia uera et diuina ꝓuidentia quȩ docuit etpa¬
nẽ solũ petere & hodie nominare hoc enĩ dicto et auiditas cũ auaritia tolli¬
tur &humanȩ uitȩ insinuatur incestum secđ illud nolite solliciti ẽẽ incrastinũ
uere enĩ in conueniens e& eũ in multos annos & tempora uel cete in aliũ diem
necessaria postolare cui forte sub nocte e& uita finienda sic enĩ & ille auarissi¬
mus diues qui restructis horreis & repelecis dixerat ad animã suã habes mul¬
tabona intinnos multos aepulare audiuit adño stulte hac nocte repetunt
animã tuã quae p̃parasticuius erunt competenter ergo oramus. panẽ nr̃mcoti¬
de inde dimitte nob debita nr̃a debita fratres peccata intelleguntur. naomde¬

Expanded text:
etiam terrestria postulamus, sed tamen necessaria. Nam dicimus, Panem nostrum quotietiam terrestria postulamus, sed tamen necessaria. Nam dicimus, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. O sapientia vera et divina providentia, quae docuit et panem solum petere, et hodie nominare. Hoc enim dicto et aviditas cum avaritia tollitur, et humanae vitae insinuatur incertum: secundum illud, Nolite solliciti esse in crastinum . Vere enim inconveniens esset, eum in multos annos et tempora, vel certe in alium diem necessaria postulare, cui forte sub nocte esset vita finienda. Sic enim et ille avarissimus dives, qui restructis horreis et repletis dixerut ad animam suam, Habes multa bona in annos multos, epulare; audivit a Domino, Stulte, hac nocte repetunt animam tuam: quae praeparasti, cujus erunt ? Competenter ergo oramus, panem nostrum quotideinde, Dimitte nobis debita nostra. Debita, fratres, peccata intelliguntur. Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
reteper declit ilis potestatẽ filius di fierihis qui credunt in nomine eius acap¬
te gitur potestate patremuocamus dm̃ quia ꝑfidem spm adoptionis accipimus
ut nos facto sdi filios gratulemur. Deindedicimus sc̃i ficetur nom̃tuũ hocaio¬
gratiarũ ẽ ueluti sidicatur sc̃m sit etbenedictũ nom̃tuũ. dicit enĩ gratio ato¬
re quigratiã meruerunt adueniat regnũtuũ nonutiq ut incipiat illereg¬
nare cuius regnũ regnũ ẽ omniũ sȩculorũ sed hocoptamus ut finẽ nostris facut
malis & ueniens decaelonos ad sumat in regnum hoc enĩ dicito ammonimin
ubiuitã nram & substantiã & regnũ speraredebeamus similiter dicimus. fiat
uolunta stua sicut incȩlo & interra qui senĩ obstatdõ quominus fiat uoluntas eus
ubiq sed hoc oramus ut sicut incelo sit uoluntasdĩ ubin ullus offendit Itaur¬
tutẽ nr̃is animis tribuat ut eius uoluntatẽ nos qui sumus in terra facere ẽ impe¬
repossĩmus uel certecũ dicimus fiat uoluntastua docemur addisẽp non ad

Expanded text:
eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . Accepta igitur potestate Patrem vocamus Deum: quia per fidem spiritum adoptionis accepimus, ut nos factos Dei filios gratulemur. gratiarum est, velut si dicatur, Sanctum sit et benedictum nomen tuum. Decet enim gratias agere, qui gratiam meruerunt. Adveniat regnum tuum. Non utique ut incipiat ille regnare, cujus regnum est omnium saeculorum: sed hoc optamus, ut finem nostris faciat malis, et veniens de coelo nos assumat in regnum. Hoc enim dicto admonemur, ubi vitam nostram et substantiam et regnum sperare debeamus. Similiter dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo et interra. Quis enim obstat Deo, quominus fiat voluntasejus ubique? Sed hoc oramus, ut sicut in coelo fit voluntas Dei, ubi nullus offendit; ita virtutem nostris animis tribuat, ut ejus voluntatem nos qui sumus in terra, facere et implere possimus. Vel certe cum dicimus, Fiat voluntas tua, docemur semper ad Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
unius hominis stoma ꝑduxit: habuit illuet as. incaiditum omnibus sclis
celebrandum que misã çtulum : ut urbem tanttm ingressi. ediud extra
erbem quaererent : a pollonius siue ille m agnus ut uulgus loquitur siue
philosofus ut phita gorei tradunt intrauit persas : transiuit eacica sum :
alba nos et schrtias masa geithas. opulentissima indieregna penptrauit :¬
etud extremum latis simosi sontem amne trans misso peruenit ad bragh¬
manas : ut harchcm introno seo entem cureo et deganthadi. fonte potantem
interpucos discipulos dentura demoribus : acsiderum cursu. audiret

Expanded text:
unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut orbem totum ingressus alium extra orbem quaereret: Apollonius — siue ille magus, ut uulgus loquitur, siue philosophus, ut Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃i glutino copulata : quam Non utilitas rei stamilicris. non praesentia
tantum corporum non subdola et pedpans cdulatio seodnĩ timor et diuina¬
rum scripturtcrum studia concilicent : Legimus inueteribus bistoriis quos
dam lustrcsse prouincics Nouos cedisse populos maria transisse iuteos quos
ex libris nouercnt. corcm quoque uiderent : sic phitagoras memphiticos
uactes sicplun& aegyptum. et architam ticrentinum etoque oramitu¬
licca Suae quondam inagna grecia dicebatur. Laboriosissimeperugra¬
uit : ut quic athenis magister erat et potens cuiusq doctrinas aca demice
grmꝰ asia personabant: fieret peregrinus atq discipulus mallens alie¬
nac uerecunde discere quam sua in pudenter ingerere :Denique dum lit¬
teras quasi toto fugientes orbeꝑsequitur : captus aphyratis et uenundatus.
phrlosopbus inaiore mente sefuit : catitũlum libium lacte oȩloquentiue
uenis se nobiles legimus et quos ad contemplationẽ sui roma Nontrixorat.

Expanded text:
i glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribusdam lustrasse provincias, novos adiisse populos, maria transiisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates, sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum eliae. quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragrauit, ut, qui Athenis magister erat et potens cuiusque doctrina Academiae gymnasia - personabant, fieret peregrinus atque discipulus, malens aliena uerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingerere. denique dum littPhilosophus, major emente se fuit. Ad T. Livium lacteo eloquentiae venisse nobiles legimus; et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat,
Abbreviated transcription (Latin):
litas nostra sublimitas est: illius crux nostra uiccordest: illius
patibulum noster trium phus : gaudentes leuemus hoc signum
contremis csmus : qui ecurata a capitolic nontiment crucem tu

Expanded text:
litas, nostra sublimitas: illius crux, nostra victoria est: illius litas, nostra sublimitas: illius crux, nostra victoria est: illius patibulum, noster tcontremiscet; et qui aurata Capitolia non timent, crucem t
Abbreviated transcription (Latin):
reuelactum est: quod illi uidebant perspeculum est et perimaginem
noscernimus Ioueritate quilo quebatur in isracheliti copopulo boqu
nos camibene miao cateteros prophetas Nunc nobis persiluus loqui¬
tur sud ete quid sit inter uetustestamentum et riouum inills loque¬
ba tumpermubilum Nobis loquitur perserenum ibiõs uidebatur r
rabo hicoc urgine ds̃ nascitur: ibiignis erat populi pecaatanoren¬
miobhuc hemo est populi peccocta dimitens : Immo dñsignosceus
seruis suis rono enim potest peccata dimiterems soluros Pein
fectun inmudio et protrecoitionum uariettete sententia est robis
illud constctt cdliquidum : quod siue hodie natus ex uirgine est siue
renatus inbcdtismo eiꝰ nctiuitas cͣarnis et sp̃s nobis proficit: utrũq
mrsterium meum est utrũmq utilitas mea est dĩfilius non ba
bebat necessarium utnasceretur. ut bapti aaretur. neque enumpe¬
catum facerat quod ei remit teretur inbaptis mosed illius humi¬

Expanded text:
revelatum est. Quod illi videbant per speculum, et per imaginem, nos cernimus in veritate. Qui loquebatur Israelitico populo per Isaiam, Jeremiam et caeteros prophetas, nunc nobis per Filium loquitur. Videte quid intersit inter Vetus Testamentum et Novum. In illo loquebatur per nubilum; nobis loquitur per serenum. Ibi Deus videbatur in rubo; hic de virgine Deus nascitur. Ibi ignis erat populi peccata consumens; hic homo est populi peccata dimittens; imo Deus ignoscens servis suis. Nemo enim potest peccata dimittere, nisi solus Defertur in mundo, et pro traditionum varietate sententia est nobis, illud constat ad liquidum, quod sive hodie natus est ex Virgine, sive renatus in baptismo, ejus 414 nativitas et carnis et spiritus nobis proficit. Utrumque mysterium meum est; utraqubebat necessarium, ut nasceretur, ut baptizaretur. Neque enim peccatum fecerat quod ei remitteretur in baptismo: sed illius humi
Abbreviated transcription (Latin):
timonio coaptamus: qd scilic& melius sit non csseꝰ quam uiuere insup¬
pliciis iuxta illud qđ scriptum est Morsuiro requiescu lusit ds
uiam suam: &iterum qua redata est misero lux. & uita his quiin ama¬
ritudine animȩ sunt: & in euangelio simpliciter dictum legimus.
Maius ei fuerat sinatus non e&: Nonquosit: quinatus non fuerit: sed
quo melius sit non cẽ. quam malecẽ Miud est enim omnino noneẽ ali¬
ud cum sit absq ulla in t̾missione cruciari: Quomodo mortem qui&ã:
uito̧ miserȩ p̃ferimus. unde & amos diem appellat tenebrarum: diem
& pessimos uocat: & paulus a postolus dicituter per& nos de psenti scło

Expanded text:
timonio coaptamus, quod scilicet melius sit non esse quam uiuere in suptimonio coaptamus, quod scilicet melius sit non esse quam uiuere in suppliciis iuxta illud, quod scriptum est: mors uiro requies, cui elusit deus uiam suam, et iterum: quare data est misero lux et uita his. qui in amaritudine animae- sunt? et in euangelio simpliciter dictum legimus: melius ei fuerat. si natus non esset, non quo sit, qui natus non fuerit, sed quo melius sit non esse quam male esse; aliud est enim omnino nonud cum sit, absque ulla intermissione cruciari, quomodo mortem quietam, vitae miseriae praeferimus. Unde et Amos diem appellat tenebrarum, diem et pessimos vocat . Et Paulus apostolus dicit: Ut eriperet nos de praesenti s
Abbreviated transcription (Latin):
culus & quasigaudio lactificauit eum sithomo ille ut sunt ciuita¬
tes quas subuertit hĩs et non penituit cum. audiat clamorem mane & u¬
lulatum in tempore meridiano. quisiue quia nonm ein t̃fecit auulua
ut fier& mihi matermea sepulchrum. & uulua eius conceptus a &¬
nus quare deuulua egiessussum utuiderem laborem & dolorem
et consumerentur in confusione diesmei: quiputant animas fuisse
in caclestib & demeliore in peiorem statum p̃cipitatas. hoc & bu¬
iuscemodiutuntur testimoniis. Quod scilic& melius fuerit incar¬
lestibus quam in terrenis commorari. & corpus humilitatis¬
assur n oua quacdã immoiam uecera heroseos suae sua argumenta : quae¬
rentes. Nosuero legentes illud beat iob Maledicta dies inquana¬
tussum & nox illa inqua dixerunt eccemasculus. & maledictus ho¬
mo qui annunciauit patrimemo dicens. Nactustibiẽ puer Hictes¬

Expanded text:
culus, et quasi gaudio laetificauit cum! sit homo ille, ut sunt ciuitaculus, et quasi gaudio laetificauit cum! sit homo ille, ut sunt ciuitates, quas subuertit dominus et non paenituit eum ! eum. diat clamorem mane et ululatum in tempore meridiano, qui — siue quia - non me interfecit a uulua, ut fierei mihi mater mea sepulchrum et uulua eius conceptus aeternus. quare de uulua egressus sum, ut uiderem laborem et dolorem et consumerentur in confusione dies mei? Qui putant animas fuisse in caelestibus et de meliore in peiorem statum praecipitatas, hoc et huiuscemodi utuntur testimoniis, quod scilicet melius fuerit in caelestibus quam in terrenis commorari et corpus humilitatisassumere, noua quaedam, immo iam uetera hereseos suae argumenta quaerentes. nos uero legentes illud beati Iob: maledicta dies, in qua natus sum, et nox illa, in qua dixerunt: ecce masculus, et: maledictus homo. qui annuntiauit patri meo dicens: natus tibi est puer, huic tes
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatis humanae qđ nouit eẽ uenturum iam nunc ui derede¬
siderat Cui & reuelauit causam suam quidicit in alioloco mibi uin¬
dictam egoraribuam dicit dñs. felix autẽ conscientia cuius cau¬
sadnõ reuclatur. dicente a postolo. omne qđ manifestatur lux
est cantate dnõ. lauda tedim̃ quia liberauit animã pauperis
demanu pessimorum. Oui pauperẽ spũ nec hab& diuitias quacre-¬
ceperunt inisto scło consolationem suam. & dequibus paulus loq¬
tur tantum ut pauperũ memores essemus cum fuerit uindictam
gloriatur Hocautem totum fit nonn rõ merito sedeius gratiami qui
pauperem liberauit. Nech abet diuitias suꝑbiae corruentis. sed hu¬
militatem corporis liberati. Maledicta dies inqua natussum. dies
in qua peperitmatermea: non sit benedicta. Male dictus uir siue
homo quian nunciauit patrimͤ odicens natus est tibi filius mas¬

Expanded text:
fragilitatis humanae, quod nouit esse uenturum. iam nunc uidere defragilitatis humanae, quod nouit esse uenturum. iam nunc uidere desiderat. cui et reuelauit causam suam, qui dicit in alio loco: mihi uindictam, ego retribuam, dicit dominus. felix autem conscientia, cuius causa domino reuelatur dicente apostolo: omne. quod manifestatur. lux est. Cantate domino, laudate dominum, quia liberauit animant pauperis de manu pessimorum! Qui pauper est spiritu nec habet diuitias, quae receperunt in isto saeculo consolationem suam et de quibus Paulus loquitur: tantum ut pauperum memores essemus, cum fueiit uindictamgloriatur. hoc autem totum fit non nostro merito, sed eius gratia, qui pauperem liberauit nec habet diuitias superbiae corruentis, sed humilitatem pauperis liberati Maledicta dies, in qua natus sum, dies, in qua peperit me mater mea, non sit benedicta maledieius uir — siue homo —, qui annuntiauit patri meo dicens: natus est tibi filius mas
Abbreviated transcription (Latin):
tiest. Nec intellexerunt innominiam sempiternam quac obtine¬
bitcos & nulla õblione delebitur. Dicant igitur qđ uoluntuiri quon¬
dam pacifici & quicustodiebant latusineum & deciperecupiant
dũmodo iustum uirum atq doctorem ecclesiae post ꝑsccutionẽ
tintauindicta tantaq p̃mia consequantur. Ettudñe exercituũ
probatar iusti siue qui probasiusta quiuides renes &coruideam
quac soultionem tuam excis. Tibienim reuela uicausam meam
olu sc̃ dñs qui nouent pr̃obare iusticiã : Quomo do solusc̃ qui cordis
in t na conspiciat unde &ilis sciens cogitationes hominum non
e pfcctu ut quidam putant sednatura dse talequid & in psalmis
sonat Noniustificabitur in conspectutuo omni suiuens. siuiuens uir¬
cutibus noniustificatur. quantomagis quipeccatis mortius ẽ Cũq
sescia tiustus habero propugnatorem dm̃ tamen in patientia

Expanded text:
ta est nec intellexerunt ignominiam sempiternam, quae optineta est nec intellexerunt ignominiam sempiternam, quae optinebit eos et nulla obliuione delebitur. dicant igitur, quod uolunt, uin quondam pacifici et, qui custodiebant latus meum, et decipere cupiant. dummodo iustum uirum atque doctorem ecclesiae post persecutionem tanta uindicta tantaque praemia consequantur. Et tu, domine exercituum, probatoriusti — siue qui probas iusta —, qui uides renes et cor, uideam, quaeso, ultionem tuam ex eis! tibi enim reuelaui causam meam. Solus est dominus, qui nouerit probare iustitiam. quomodo solus est, qui cordis interna conspiciat; unde et Iesus sciens cogitationes hominum non ex profectu, ut quidam putant, sed natura deus est. tale quid et in psalmis sonat: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. si uiuens uirtutibus non iustificatur, quanto magis, qui peccatis mortuus est! cumque se sciat iustus habere propugnatorem deum, tamen inpatientia
Abbreviated transcription (Latin):
ui tuperationem multorum congregatorum aduersum se incireuitu
atq dicentium. ꝑsequimini & ꝑ sequamur eos omsuri querant pa¬
cificimihi &custodientes latus sum si quomodo decipiatur & pͥuale¬
cmus aduersum cum & consequamur ultionem ex co. Dñsaũt mecũ
est quasi bellator fortis cum aduersani surrex er̃int & amiciquondã
atq patifici fuerint adbella conuersĩluerintq nobisinsidias ten¬
dere non magnopere curemus sedoptimus hoc dicere qđ & ꝓph&a
loquitur dñsautem mecum est quasi bellator fortis. Idcirco qui
ꝑsequuntur mecadent &infirmierunt. siue ideo ꝑsecuti sunt & in¬
tellegere non potuerunt. Confundentur uchement̃ quia non intelle¬
xerunt obprobrium siue ignominiam sempiternam. quae num¬
quam delebitur. Qui a ꝑsecuti sunt ideo ꝓpheticum nom potuer
in tellegere sermonem & ignorantiam confusio uehemens consecu¬

Expanded text:
uituperationem multorum congregatorum adnersum se in circuitu uituperationem multorum congregatorum adnersum se in circuitu atque dicentium: persequimini et persequamur eos! Omnes uiri, qui erant pacifici mihi et custodientes latus meum: si quo modo decipiatur et praeualeamus aduersum eum et consequamur ultionem ex eo! dominus autem mecum est quasi bellator fortis. Cum aduersarii surrexerint et amici quondam atque pacifici fuerint ad bella conuersi uoluerintque nobis insidias tendere, non magnopere curemus, sed optemus hoc dicere. quod et propheta loquitur: dominus autem mecum est quasi bellator fortis. Idcirco, qui persequuntur me, cadent et infirmi erunt — siue ideo persecuti sunt et intellegere non potuerunt —, con fundentur uehementer, quia non intellexerunt opprobrium siue ignominiam sempiternam, quae numquam delebitur. Quia persecuti sunt, ideo propheticum non potuerunt intellegere sermonem et ignorantiam confusio uehemens consecu
Abbreviated transcription (Latin):
te decreui ut ultra ad populum dĩ uerbis non loquerer nom̃ illius non¬
minarem. quod cumpudore superatus uerecunde quidem. sed stulte cons¬
tituissem factusest inquit incordemeo. quasi ignis & aestuans clau¬
susq in ossib mcis: siue undiq dissolutussum. Itaut ferrae non possemn.
Conceptus enim animo sermodiuinus necore ꝓlatus. ard& inpec¬
tore unde & paulus loquitur sicuangeli z auero non est mihiglo¬
na necessitas enim mihi incumbit. ueenim mihi est si non cuangeli¬
tauero. sienim uolens hoc ago mercdem habeo siaũ inuitus dispen¬
satio mihi tradita ẽ. Mina thenis uidens idolatriae deditam ciuita¬
catem incitabatur sp̃ũ & totamente feruebat & post modicum ino
odem uolumine legimus. Cum uenis sent aũdema cedonia sileas &ti¬
mo dieus instabat uerbo paulus testificans iudacis ẽexpm̃ihim̃. sed
& pleriq: doctorum usq hodie in ecclesia similia sustinent. audientes

Expanded text:
nte decrevi, ut ultra ad populum Dei verbis non loquerer, nec nomen illius nonte decrevi, ut ultra ad populum Dei verbis non loquerer, nec nomen illius nominarem. Quod cum pudore superatus, verecunde quidem, sed stulte constituissem, factus est, inquit, in corde meo quasi ignis exaestuans claususque in ossibus meis; sive undique dissolutus sum, ita ut ferre non possem. conceptus enim animo sermo diuinus nec ore prolatus ardet in pectore: unde et Paulus loquitur: si euangelizauero. non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit; uae enim mihi est, si non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo: si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. et in Athenis uidens idololatriae deditam ciuitatem incitabatur spiritu et tota mente feruebat; et post modicum in eodem uolumine legimus: cum uenissent autem de Macedonia Silas et Timotheus. instabat uerbo Panlus testificans Iudaeis esse Christum Iesum. sed et plerique doctorum usque hodie in ecclesia similia sustinent audientes
Abbreviated transcription (Latin):
futuro gaudio commutandum uxxta illud qđ scriptum est. bea¬
tiflentes qm̃ ipsiri debunt & idcircomiseriam &iniquitatem af¬
flictionemq libenter substineo itaut cupiam & inuocem eas. &
breuitatem iniuriae : refelicitatis a&nitatẽ conpensem. Quia
factus est mihi sermo dnĩ in obprobrium. & inderisum totadie.
& dixi Non recordabor eius siue non nomin abo dnm̃ nedo.¬
quar ultra in nomine illius & factus incordemeo quasiignis &¬
aestuans. caususq inossibusmeis & defeci siue dissolutus sum
ferre non sustinens: audiui enim contum elias siueuitu peratio¬
nem multorum. &erroremin circuitu siue congregatorum
undiq ꝑsẽquimini & ꝑsequamus eum clamanteme atq dicen¬
te qđ iam babillonius uenin& exercitus & omnia hostilis gladius
p̃daretur. uersu s c̃mihi sermo dnĩ in obꝓbrium. atq derisum . dum tar¬
ditatem proph&iae putant esse mendatium. Quam õbrẽ in mea m̃¬

Expanded text:
futuro gaudio commutandam iuxta illud, quod scriptum est: beafuturo gaudio commutandam iuxta illud, quod scriptum est: beati flentes. quoniam ipsi ridebunt, et idcirco miseriam et iniquitatem afflictionemque libenter sustineo, ita ut cupiam et iuuocem eas et breuitatem iniuriae felicitatis aeternitate compensem: Quia factus est mihi sermo domini in opprobrium et in derisum tota die. et dixi: non recordabor eius — siue non nominabo dominum — nec loquar ultra in nomine illius. et factus est in corde meo quasi ignis exaestuans claususque in ossibus meis et defeci — siue dissolutus sum — ferre non sustinens; audiui enim contumelias — siue uituperationem — multorum um et terrorem in circuitu — siue congundique, persequimini, et persequamur eum. Clamante me atque dicente, quod jam Babylonius veniret exercitus, et omnia hostilis gladius praedaretur, versus est mihi sermo Domini in opprobrium atque derisum, dum tarditatem prophetiae putant esse mendacium. Quamobrem in mea me
Abbreviated transcription (Latin):
manus limauerit : Itcque ignoscedolentibus oculis id est ignosce dic¬
ttenti maxime cum edesiccstis rebus non quaerunt᷑ uerba sed sensus
idestpcnibus situitt sustentanda non siliquis

Expanded text:
manus limauerit. itaque ignosce dolentibus oculis, id est ignosce dicmanus limauerit. itaque ignosce dolentibus oculis, id est ignosce dictanti, maxime cum. in ecclesiasticis rebus non quaerantur uerba, sed sensus, id est panibus sit uita sustentanda, non siliquis.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam non requirunt : tu quihora noncc conductus es :cur in uides ei
quiundecima hora est missus inueneã quod cunque responde¬
ris quacruis diuersum asserueris laborem ut precemium iaius
diuerso laboremerecris ẽdemque apud sextum sententiae subiace¬
bis : ec tuquihora sexti conductus es nouis simo inuidescurtecum de¬
narium id est aequedem consequatur salutem : licet sedutis pro
labore diuersa sit gloria: eadem dete et tertius potest dicere : et de
tertiorur sum primus: uerumipsi interse obnoncaequalem ltaborẽ
et uocationis spatia diuersa cequadem praemium liuentes accipiuN :
in nouissimo tantum operccrio id est ingentium sclute discordcnt
et dño iniuri cm fecciunt : et sub nominibus pcrabolis arguuntur in¬
ui dicce : non ambigo quin inculaa tibi nostrae paruittis uidectur or
sed saepe aacuscatus sum. excoli non posse sermonem nisi quem propria

Expanded text:
tiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, tiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, qui undecima hora est missus in uineam? quodcumque responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae subiacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuides, cur tecum denarium, id est aequalem consequatur salutem, licet salutis pro labore diuersa sit gloria. eadem de te tertius potest dicere et de tertio rursum primus uerum ipsi inter se ob non aequalem laborem et uocationis\' spatia diuersa aequale praemium libenter accipiunt; in nouissimo tantum operario, id est in gentium salute, discordant et domino iniuriam faciunt et sub omnibus parabolis arguuntur inuidiae. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae paruitatis uideatur oratio; sed saepe causatus sum excoli non posse sermonem, nisi quem propria
Abbreviated transcription (Latin):
infentems stquo modo usti murmnure cuerunt etco uersum pactrer
stemilis dicentes ibii nouis simi uenerunt etui namboetcsnfeterunt
ueduceles illos nobis fecisti qui porticuimus pondus dici et ierdorem e
uidentur duidem iuste dicere nonccequclom debent enemerte dc eius
in lediore uersctus : sed ipsa iustitia habet inseliuorem : curedte¬
rius inuideat felicitaati: Denique et dñs oculum in eis cerguit inui¬
dentem dicens : aut oculus tuus nequam est. quia egobonussum e
unde eta postolos solus iustus solis dicitur moriclis non quo etap¬
geli iniusti sint et mortales sed quo ipse sitimmortalis etiustus. cui
conͥlata uniuersaiustitia iniquitas inuenitur : ut cutem in hac
eccdem parabole quam nunc proposuimus iniustiticm intellegas
conductorum adtende paculisꝑ: qui prima horc conductus est plus
meretur cbeo qui hora tertia missus .ẽ cduine com: rursum bo¬
quomodo igitur nouissimo omnes inuident : et ecendem in seiusti¬

Expanded text:
inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi uenerunt et una hora fecerunt, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem debere esse mercedem eius, in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est, quia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut autem in hac eadem parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper. qui prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum hoquomodo igitur nouissimo omnes inuident et eandem in se iusti
Abbreviated transcription (Latin):
Noncadit : cȩterccum sint liberi arbi tru. iuxta quod et homo adi¬
macginem et similitudinem dĩ factus est : in ũtran que partem poss
suã flectere uoluntatem : quod sibaec sententia non adduceris. sad¬
tem illius cuctoritate parabole commouere.: inquaperto tum diem
opercorimittentur cduinecom : In primahora uoantur adam. ab uͦl¬
& seth: interticañde et abraha: In non camorses: inundetima gentium¬
populus dicitur: quid hic stactis totadie otiosi etille respondit: ne mo
nos conduxit: Quod autem extrehorco nostrisit saluatoris adueni
tus testis est iohannes a postolus dicens fratres nouissima hori est: et¬
enim sicut ccudistis quia anti cͥristus uenit : et nunc anti cͥristi multi fac¬
ti sunt : propterquod cognoscimus q̃uico nouissima horec est: sihaec
dis olieet interpreceritio se quor duocum que drceriitctamen ateos
qui uocceti sunt primi iustos esse facecris : quodcum q tenueet illuo

Expanded text:
non cadit; cetera, cum sint liberi arbitrii, iuxta quod et homo ad inon cadit; cetera, cum sint liberi arbitrii, iuxta quod et homo ad imaginem et similitudinem dei factus est, in utramque partem possunt suam flectere uoluntatem. quodsi hac sententia non adduceris, saltem illius auctoritate parabolae commouere, in qua per totam diem operarii mittuntur ad uineam. et in prima hora uocatur Adam, Abel, Seth; in tertia Noe; in sexta Abraham; in nona Moyses; in undepopulus, cui dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? et illi responderunt: Nemo notus, testis estlohannes apostolus dicens: fratres, uouissima hora est. etenim, sicut audistis, quia antichristus uenit, nunc antichristi multi facti sunt, propter quod cognoscimus, quia nouissima hora est. si haec displicet interpretatio, sequor, quocumque duxeris, ita tamen, ut eos, qui uocati sunt primi, iustos esse fatearis. quod cum obtinuero, illud