comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa uox prodiit. sednona di¬
uerso fonte ddilectionis emanauit:
uo quippesunt p̾cepta caritatis. dĩui¬
delic& amore & proximi: Peractiuã
otur uitam ꝓdesse proximis cupiens
saias officiũ p̃dicationis appecut
ał contẽplatiuã uero hieremiasamori
conditoris sedulȩ inherere de siderans
nemitti ad p̃dicandũ debeat contra¬
dicit Quodeg̃o landabilit alt̃appe¬
tut. hoc laudabilit̃ alt̃ ex pauit:
te netacite contẽplatianis lucralo¬
uendo ꝑder&. ille nedãna studiasi.
eris tacendo sentir& ⁊ Sed hoc in
tisq est subtiliter intuendũ. quia
is quirecu sauit plenȩ nonrestitit:
is qui mitti uoluit ante sẽ ꝑ altaris
d culũ purgatũ uidit : Neaut non
rgatusadire quisq sacta misteria
udeat aut quẽ suꝑnagratiad gt
sub inimlitatis specie sũꝑbȩ coãtea¬
dicat: Quia iitur ualde difficile ẽ

Expanded text:
diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte dilectionis emanavit. Duo quippe sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi. Per activam igitur vitam prodesse proximis cupiens Isaias officium praedicationis appetit; per contemplativam vero Jeremias amori conditoris sedulo inhaerere desiderans, ne mitti ad praedicandum debeat contradicit. Quod ergo laudabiliter alter appetiit, hoc laudabiliter alter expavit: iste ne tacitae contemplationis lucra loquendo perderet, ille ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtiliter intuendum, quia et is qui recusavit, plene non restitit; et is qui mitti voluit, ante per altaris calculum se purgatum vidit; ne aut non purgatus adire quisque sacra ministeria audeat, aut quem superna gratia elegit, sub humilitatis specie superbe contradicat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
toll Riusergo appeitũ
ciigr Rempra. post autẽ
mug isteriũ quednonꝰ querente
necos se est. ut pastoris bonum
quod iuuendo ostenditur. &iã loquen¬
do propagetur. Adextremũ
uero suꝑẽ ut perfeota quaeq opera
consideratio propriae infirmitata
deprimat. nebaec ante occulti arbs¬
tris oculos. tͣmor elationis extinguat
Scd quia sunt pleriq mihi imperitia
similes. quidũ metiri senesciunt quac
non didicerint docere concupis cunt
Q in pondus magisterui tanto leuius a esti¬
mant. quanto uini magnitudinis illius
ignorant: Ab ipso libri huius rep̃hen¬
dehtur ex ordio: ut quia indoctiac p̃ci¬
pites doctruue arcem tenere appetuns
aprae cipitationis suae ausibus mnip
¶locutionis nr̃ae inua repellantur:
ta prius me ditatione discatur

Expanded text:
appetitum timor temperet: post autem magisterium quod a non quaerente necesse est ut pastoris bonum quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac ppites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis janua repellantur ta prius meditatione discatur
Abbreviated transcription (Latin):
RALis
CU RAE ACE
PON DEREFUGEAE DELITS¬
cendo uoluis se. benigna frater
K mie atq hunillima intentione
rep̃hendis quȩ nequibus dam
leuiꝰeẽ uideantur : Prae sentis li¬
bristilo ex̃primode eorũ graue¬
cdine omne quod penso ut & hacc
quiuacat in caute non ex petat¬
& qui incaute ex petit. adeptum se
ẽẽ ꝓtimescat: Qua dripertita uero
disputatione liber iste distinguit ut
Ad lectorissui animum ordinatis
alligationibus quasi quibus dam
passibus grãditur
Nam cũ rerum necestas exposcit
ggnsandũ dalde ẽ adculmen quisq¬

Expanded text:
ralis curae me pondera fugere delitescendo voluisse, benigna, frater carissime, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde e
Abbreviated transcription (Latin):
ARS DOCERI
Amagis terium qua temeritau
suscipitur. quindo ars est arciũ
regimen animarume Duis autem
cogitationũ uulnera occultiora
cordis se medicos prosicerinon
metulittis dũ qmpigmentorũ

Expanded text:
ars doceri magisterium qua temeritate suscipitur, quando ars est artium regimen animarum? Quis autem cogitationum vulnera occultiora cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum
Abbreviated transcription (Latin):
lit ÷ quod apecca torum
nos  punctionibus sal¬
uansi spinis caput suppo¬
nere non secusauit.
Quod ȩterna nos dulce¬
dine mebrians. insiti sua
fellis amaritudinẽ acce¬
pit : quod qui pronobus
patre quamuis diuinita¬
te ess&r ȩqualis adorauit.
subinrisiooie adoratass ca¬
cuit. quod uitã mortuis
p̃parans. usque ad mor
gella promas sitanta
ds̃ abhomiinibus pertu¬
lit mala probonis. e¬
Aut quissana intellegenti¬
a depercussione sua in¬
gratus exfistat. fupse hinc
neflagello non exiit .
quihie si nepeccato uieit.¬

Expanded text:
lit; quod a peccatorum lit; quod a peccatorum nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit, quod aeterna nos dulcedine inebrians in siti sua fellis amaritudinem accepit; quod qui pro nobis Patrem, quamvis divinitate esset aequalis, adoravit, sub irrisione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortgella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vixit
Abbreviated transcription (Latin):
& portort poterat. & pensa¬
re nesciebat.
Liuor ergo uulneris abster¬
git mala & plagde in secre¬
tioribus uentris  quia cum
exterius percutimur. ad pec¬
catorum n rom memoriam
taciti afflictiq reuocam᷑.
atq: ante oculos nr̃os cunc¬
ta quȩ anobis sunt male
acta reducimus & per
hoc quod foris patimur
maius in tus quod fecimus
dolemus. Unde fit. ut in¬
ter operta uulnera corpo¬
ris. amplius nos abluat
plaga secreta uentris
Quia sanat nequitias praui
operis. occultũ uulnus dolo¬
ris. Ammonendi guger
aegri. quateius patentiȩ
iuirtutẽ ssruent. ut m¬
tor nostr ebhas quos
ereauerat ꝓestulit mala
erent quod tot ob¬
a conuitiorũ probra
tmnuit. quod demanu
tiqui hostis captiuorũ
insul tantiũ a lapos accepit :
quod aqua nossalutis dilu¬
ens. aperfidorũ sputis fa¬
ciem non abscondit ⁊ qđ
uocatione sua nos ab ȩter¬
nis supplicuis liberans ta¬
citus flagella tolerauit:
quod inter angłorũ choros
perennes nobis honores
tribuens. colafos pertu¬

Expanded text:
re poterat, et pensare nesciebat. Livor ergo vulneris abstergit mala, et plagae in secretioribus ventris; quia cum exterius percutimur, ad peccatorum nostrorum memoriam taciti afflictique revocamur, atque ante oculos nostros cuncta quae a nobis sunt male gesta reducimus, et per hoc quod foris patimur, magis intus quod fecimus dolemus. Unde fit ut inter aperta vulnera corporis amplius nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis occultum vulnus doloris. Admonendi sunt aegri quatenus patientiae virtutem servent, ut itor noster ab his quos creaverat, pertulit mala, considerent; quod tot abjecta conviciorum probra sustinuit; quod de manu antiqui hostis captivorum insultantium alapas accepit; quod aqua salutis nos diluens, a perfidorum sputis faciem non abscondit; quod advocatione sua nos ab aeternis suppliciis liberans, tacitus flagella toleravit; quod inter angelorum choros perennes nobis honores tribuens, colaphos pertu
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficationem eius.
Ammonendisunt aegriut
considerent quanta salus
corelis sit molestia tempo¬
salis. quȩ ad cognitionem
suimentem reuocat:¬
& quam plerũq salus abicit
infirmitatis memoria resor¬
mat. ut anmus qui ex¬
trase melationem ducit᷑
cui sit. conditioni subditus
ex pescussa quam sustin&
carne memoretur¬
animal empresedit prȩ¬
pediͥ . Pro hibitione quip¬
asina ͣ aingłm uudit. quem
humana mins nonuidit
Quia plerumq caro per
molestias tacta Flagello
suo menti dm̃ indieat.
quem mens ipsa carni
presidens non uidebat
ita ut anxietate sp̃s prosi¬
cere in hoc mundo cupi¬
entis uelut itertenden¬
tismpediat donec ei inui¬
sibilem quisibi obuidt in¬
notescat. Vnde & bene
perp&rũ dicitur.
Correptionem habuit sue
uesanie sub iugale mutum
quod in hominꝰis uoce laquens
prohibuit prophete in sit¬
pientiam bisanus quippe
homo a sub iugala muto cor¬
ripitur. quatido elatamens
humilitats bonum quod
iderrco bala ae man optinuit

Expanded text:
sanctificationem ejus . sanctificationem ejus . Admonendi sunt aegri, ut considerent quanta salus cordis sit molestia corporalis, quae ad cognitionem sui mentem revocat, et quam plerumque salus abjicit, infirmitatis memoriam reformat, ut animus qui extra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus, ex percussa quam sustinet carne memoreturanimal cui praesidet praepedit. Prohibitione quipasina angelum videt, quem humana mens non videt; quia plerumque caro per molestias tarda flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat, ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem qui sibi obviat innotescat. Unde et 51 bene per Petrum dicitur: Correptionem habuit suae vesaniae subjugale mutum, quod in hominis voce loquens prohibuit prophetae insipientiam . Insanus quippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum quodidcirco Balaam non obtinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ omnẽ filium quem fecipit
Nine psalmista ait. Multae
tribulationes iustorũ. Hinc
exclamans. ait. Si iustus
fuero. non leuabo caput . satu¬
racus afflictione & miseria
lestẽ patriam suam credunt
necessario in hac laborẽ uelut
maliena paciantur. Hincẽ
enĩ qđ lapides extratunsi st̃
ut in constructione tẽplidñi.
absq mallei sonitu ponerent᷑
Quia uidelic& tunc foris
perflagella tundimur. ut in¬
tus intemplo di postmodum
sine disciplinȩ percussione
dsponamur. Quatenus
quiequid in nobis est super¬
fluum modo pertussio rese
umne correctionis paena
grauis est perquã & nũqua
amittenda hereditasper¬
ipitur & semper mansura
upplicia uitantur : Hine
& enimpaulus ait. Patres
quidem carnis nrãe habui¬
mus eruditores & reuereba¬
mur eos. non multo magis
obtemperabimus patri spi¬
ricuũ & uiuemus : & illiqui dẽ
intempore paucorum dierũ
scđm uoluntatem suam eru¬
diebant nos hic autẽ adid
quod utile est in recipiendo

Expanded text:
autem omnem filium quem recipit autem omnem filium quem recipit . Hinc Psalmista ait: Multae tribulationes justorum, et deexclamans, ait: Si justus fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria lestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur, quatenus quidquid in nobis est superfluum, modo percussio resecdivinae correptionis poena gravis est, per quam et nunquam amittenda haereditas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulus ait: Patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores, et reverebamur eos; non multo magis obtemperabimus patri spirituum, et vivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum voluntatem suam erudiebant nos; hic autem ad id quod utile est in recipiendo
Abbreviated transcription (Latin):
mũ sedextrantorum habita cu¬
la ⁊dest inmundorũ sp̃itium
facta multiplicat. Aimirũ
uellux briando uel superbiendo
agens. ut &iã seadito perdito¬
rum numerus crescat
Benrautem subditur. & gemas
mnouissimis quando consumpse¬
ris carnes & corpuscuum
Plerumq tnim accepta salus
cornis peruitia expenditur.
sedcumsepente subtrahitur
cũ molestus caro adceritur. cũ
iam egredi anima urgecur.
imale hobita quasiadbent ui¬
enum salus amissa requritur:
& tune gemunt homines quod
cdõserunte noluerunt quando
damna neglegontiae suađ recupe¬
rare serundo nequaquam pos¬
sunt.Unde alos dieitur:
Cũ occider & tos. tioi inquire¬
bant cum. Atcontra ammo¬
nendisunt agri. ut eo dĩ filiosse
fentiant. quo illos disciplinae
flagella castigant. Asitnĩ
corfectis hertidtatem dare
dosponer& erudire cos permo¬
tũ ist. filimi noli neglegi
disciplinam dĩ neque fageris
cũ abeo argueris. Quem enĩ
diligit clñs caftigat. flagellat

Expanded text:
m, sed extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat, nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito, perditorum numerus crescat. Bene autem subditur: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum. Plerumque enim accepta 50 salus carnis per vitia expenditur; sed cum repente subtrahitur, cum molestiis caro atteritur, cum jam egredi anima urgetur, diu male habita quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna negligentiae suae recuperare serviendo nequaquam possunt. Unde alias dicitur: Cum occideret eos, tunc requirebant eum . At contra admonendi sunt aegri, ut eo se filios Dei sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim correctis haereditatem dare disponeret, erudire eos per mocriptum est: Fili mi, noli negligere disciplinam Domini, neque fatigeris cum ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castigat, flagellat
Abbreviated transcription (Latin):
infligit Unde seriptũ est
Liuor uulneris abstergde
mala. & plagȩ insecretioribus
uentris. Aala enim liuor
uulneris abstergit. quia fla¬
gellorum dolor. uel cogitatas
uel perp& ratas nequitias diluit
Sol& uero uentris appellati¬
ont mens accipt. quia sicut
uenter consumit escas ita
mens pertractando ex co¬
quet curas: quia enĩ uenter
nens dicitur. ea sententia
docctur. qua scriptum est.
Lucernadñi spiraculum homi¬
iis. quoe inuestigat omnia
secrtta uentris: Aesi dice

Expanded text:
ptum est: Livor vulneris abstergit mala, et plagae in secretioribus ventris . Mala enim livor vulneris abstergit, quia flagellorum dolor vel cogitatas, vel perpetratas nequitias diluit. Solet vero ventris appellatione mens accipi; quia sicut venter consumit escas, ita mens petractando excoquit curas. Quia enim venter mens dicitur, ea sententia docetur qua scriptum est: Lucerna Domini spiraculum hominis, quae investigat omnia secreta ventris Ac si dice
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Ammonendi sime
plaicere dõ sicũ possint no¬
erint. cũ uoluerint sero
post sapientia deserit. quos
ꝑtus diutius rennuentes
ocauit dicens. Uocaui &
ennuistis. extendi manũme¬
am. & non fuit qui aspicer&.
Despexistis om̃e consiliũ meũ.
& increpationes meas neglex¬
istis: ego quoque minteritu
ur̃o ridebo. & subsannabocum
uobis quod timebatis aduenerit
Etrursũ Timc inuotabunt
me &non exdudiã. mant
consurgent: & m oninuenient
me : Salus itaq corporis
quando ad bene operandũ ac¬
cepta despicitur. quanta sit
muneris amissasintit᷑. & in¬
fructuose adultimum quã¬
ritur. qu& congruo concessa
tẽpore utiliterͦ non habetur:
Undebene per salomone
rursum dicitur. Nedes alienis
honoremtuũ: annos tuos
crudeli. ngforte impleant᷑ ex¬
tranei n ribuscuis & labores
tuisint indomo aliena. &

Expanded text:
. Admonendi sunt ne placere Deo si cum possunt noluerint, cum voluerint sero  quod eos post sapientia deserit, quos prius diutius renuentes vocavit, dicens: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret; despexististiones meas neglexistis; ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit . Et rursum: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Salus itaque corporis quando ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. Et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utiliter non habetur. Unde bene per Salomonem rursum dicitur: Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli; ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in
Abbreviated transcription (Latin):
conditi: ad conditoris tamen
nostri sumus imaginẽ & si¬
militudinẽ creatiꝰ Uel quis
alius crudedis est. isi ille
apostata angelus. qui & sim&¬
ipsum penã mortis superbi¬
endo perculit: & inferre
mortem humano generi &ia
prrditus non pepercit
honorem itaq suũ altenis
dat. qui addi imaginemac
similitudinem condtus uit&e
su&̃ temporđ malignorum
sp̃ituũ uoluptatib ammi¬
nistrat. Annos &iam suos
crudeli tradit: qui aduolupta¬
tem male dominantis ad uer¬
sarui accepta iuiuendi spacia
expendit. Ubibene subditur
Neforte impleantur extraneiꝰ
uiribus tus & labores tiu sint
indomo aliena. Quisquis eni
per acceptam ualitudinem
corporis. per tributã sibi saplentia

Expanded text:
conditi, ad conditoris tamen nostri sumus imaginem et similitudinem creati? Vel quis alius crudelis est, nisi ille apostata angelus, qui et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem suum alienis dat, qui, ad Dei imaginem ac similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluptatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ãmoni ditens: Estoce prudentes
sicut serpentes. & simplices sicut
colũbe. Quia uidelic& melet¬
torũ cordibus deb& & simpli¬
citatẽ colũbe astutia serpentis
acuere: & serpentis astutiã colũbȩ
simplicitas tẽperare. quatenus
nte seducti perprudentiã calleait
nec abiñtellotusfstudio ex simplici¬
tate torpescant At contra am¬
monendi sunt impuri. ut quã gra¬
uis fit quẽ pro culpa sustinent᷑. du¬
plicitatis laborẽ agnoscant
Dum eñ depixhendi mecuunt
sempet inprobas desensiones quȩ¬
tunt. scmmper pauidis suspitionib
agitant᷑: Nihil aute est adde¬
fendendũ puritate tutius nil ad
dicendũ ueritate facilius i
Nã dũ fallatiã suã tueri eogitur.
luro cor labore fatigatur
Hincnãq scriptũ est
Labor labiorũ ipsorũ operi&tos
Quienũ nunc impl& tunc ope¬
rae Qua cuius nanie animũ
perblaidã anquie deli tensentu uo su¬

Expanded text:
 dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Quia videlicet in electorum cordibus debet et simplicitatem columbae astutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperare, quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpescant. At contra admonendi sunt impuri, ut quam gravis sit, quem cum culpa sustinent, duplicitatis labor agnoscant. Dum enim deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nil autem est ad defendendum puritate tutius, nil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, duro cor labore fatigatur. Hinc namque scriptum est: Labor labiorum ipsorum operiet eos . Qui enim nunc implet, tunc operit, quia cujus nunc animum per blandam inquie
Abbreviated transcription (Latin):
super alos preheca sophoni¬
as uimdum Manĩ aduersionis
intenit dicdns  bccedes dñi
uen iaqnus & horibilis.
Dies ux diesilla. des tenebrã¬
rũ & caligmis diesnebulae &
turbinis dies tuba & clango¬
ris. suꝑ om̃s ciuitates munitas
& superomis angulos excelsos.
Quidem perciuitatẽ munitã
exprimitur: nisi suspecte
mentes. & fallaei semper defen¬
sione circũ date e qua quoties
torũ culpa corripitus uerita¬
tis ad se iacula non adinttu
Et̃ quid perex celsos angulos.
cluplex quippe sẽperest paries
mangulis. qual nisi inpura
da signant᷑. c quae dũ ueritatis
simplicitatẽ fugiunt. adsome¬
ipsa quedã modo duplictttis
peruersitate replicant᷑. & quod
est decerius apud erꝗteationes
suas infastu prudentiae ex ipsa
culpa se impuratatis xstollunt.
Dies igitur dñi undictae atq.
anĩ aduersionis plena super
ciuitates munitas & soper ex¬
celsos angulos ueniti quia ira
corda & defensionibus
draueritatẽ aiusa destr¬
& & duplicitatib inuolu¬

Expanded text:
super illos propheta Sophonias vim divinae animadversionis intendat, dicens: Ecce dies Domini venit magnus et horribilis, dies irae dies illa, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos . Quid enim per civitates munitas exprimitur, nisi suspectae mentes et fallaci semper defensione circumdatae, quae quoties earum culpa corripitur, veritatis ad se jacula non admittunt? Et quid per excelsos angulos duplex quippe semper est in angulis paries nisi impura corda signantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semetipsa quodammodo duplicitatis perversitate replicantur, et, quod est deterius, apud cogitationes suas in fastu prudentiae ex ipsa se culpa impuritatis extollunt. Dies igitur Domini vindictae atque animadversionis plena super civitates munitas et super excelsos angulos venit, quia ira corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involu
Abbreviated transcription (Latin):
licer ammonendisunt
incolomes. atq aliter
aegri. Ammonendi sunt
intolomes. ut salutẽ corpo¬
ris gxesteant cad salutem
mctis. Nesi acceptae in
deterores fiant᷑. & eõ
postmodũ supplicia gra¬
cgra ntreant᷑. quo uinc

Expanded text:
Aliter admonendi sunt incolumes, atque aliter aegri. Admonendi sunt incolumes, ut salutem corporis exerceant ad salutem mentis; ne si acceptae incdeteriores fiant; et eo postmodum supplicia graviora mereantur, quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
thefaloni censes inaccepta praedicatione
durantes quasi deuicino munidit̃ni
quadam cognoscer& pusillanimita¬
e turbatos. prius ineis quae feecia pro¬
picit laudat. & caute monenuo ap¬
ost modũ quȩ in firma sunt roborat.
tenĩ. Vratias agere debemus dõseꝑ
ro uobis fratres itaut dignumest ꝑ¬
uõ suꝑcrescit fides urã & abundat

Expanded text:
praedicatione perdurantes, quasi de vicino mundi termino quadam cognosceret pusillanimitate turbatos, prius in eis quae fortia prospicit laudat, et caute monendo postmodum quae infirma sunt roborat. Ait enim: Gratias agere debemus Deo semper pro vobis, fratres, ita ut dignum est, quoniam supercrescit fides
Abbreviated transcription (Latin):
loquimendatiũ ut miqe
rent labora uerunt. Aessa
te diceret᷑. Qui apuci qst
ueritatis sino labore potera
ut p̃recint laborant
Cnque̾ uiurre simplicitor
rendant. laborib exiguntut
moridt᷑:Nã plerumq: m
culpe hensi. dũ qualis

Expanded text:
loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Ac si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant; cumque vivere simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur. Nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales
Abbreviated transcription (Latin):
signatir. Quia iuddelicaꝰ
heritius cũ ad prehordit᷑
cius & caput cernitur
put abscondit. W intra
enentismanus totus si¬
ul amataturs quod totꝰ
simulante uidelatur
Sienimirũ sicmpurte men¬
tes sunt. quando cũ nasuis
excessib conp̃henduntur
Caput enĩ heriti eernicur.
quia quo mitio adculpã pre¬
cator accessirit udecuri
Pedes berimi conspiciunt᷑
quia quibus utfligiis ne qui¬
tia sit perpenta copnos¬
citur & tamon adduduis
ra mens nitro sus pedeseol¬
ligit quia cinetco
tis suȩ uestigia absconde
Capia sub dgahit quia
miris desensionib nec i¬
quȩ iam cognouerat subito
amittensm uolutu intra
conferentia peccatorẽ ten&¬

Expanded text:
signatur. Quia videlicet ericius cum apprehenditur, ejus caput cernitur,caput abscondit, et inter tenentis manum totum simul amittitur, quod totum simul ante videbatur. Sic nimirum, sic impurae mentes sunt, cum in suis excessibus comprehenduntur. Caput enim ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit videtur. Pedes ericii conspiciuntur, quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur, et tamen adductis ra mens introrsus pedes colligitis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit, quia miris defensionibus nec inquae jam cognoverat subito amittens, involutum intra conscientiam peccatorem ten
Abbreviated transcription (Latin):
quibus dam audita uera nocurrunt.
Unde corã discipulis suis dñs locu¬
tionẽ suã silentio tẽperans. ait
Multa habeo uobis dicere. sed nunc
non potestis portare illa:
Ammonen di sunt igit᷑ simplices
ut sicut fallacia sẽper utiliter
uitant ita ueritate sẽꝑ utilitir
ꝓferant : Ammonen di sunt ⁊ ut
simplititatis bono sẽꝑ pruden¬
tiã ad iungant: Quacenus sic

Expanded text:
quibusdam audita vera nocuerunt. quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temperans, ait: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis illa portare . Admonendi sunt igitur simplices, ut sicut fallaciam semper utiliter vitant, ita veritatem semper utiliter proferant. Admonendi sunt ut simplicitatis bono prudentiam adjungant, quatenus sic
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quem meliorẽ se tẽ : doluit:
Picendũ est.iis. quiadum sẽ
ista intrinsecus peste consumunt:
& iã quicquid in se boni
habere uidentur meer imunt.
Endescriptũ est: Uita carniũq
sanitas t̃ cordis putredo ossũ
nisi m̾firma quȩ dam ac tenera &
Et quid ꝑossa. nisi forcat aceta
signant᷑ e & plerũq contigit
utꝰ quidã cũ cordis in nocentia
in non nullis siuis actib infirma
uideant᷑: Quidã uerosiam
quedã ante humanos oculos ro¬
busta exercent. sed tamen erga
uita carmis cordir Quia
simentis innotia stoditur:
&ia siqua foris nfirma sunt.
pereunt. &iã qdȩ humanis oculis
fortia uident᷑. Ossa quippe per
inindã putrescere est. quȩdã
&iã robusta deperire xXXU¬
liter ammonen di sunt simplices
atq aliter inpuri. Laudan¬
chsunt simplices quostudrant
nũquã falsa dicere sed ammonen¬
di sunt. ut nouerint non nũ quã
uera reticere : Sicut enĩ semper
dicentẽ falsitas lȩsit ita nonnũ quã

Expanded text:
Nam quem meliorem se esse doluit, Nam quem meliorem se esse doluit, Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis. Putredo ossium nisi infirma quaedam, ac tenera, et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur. Quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exercent, sed tamen erganitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur: ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta deperire. Acceliter admonendi sunt simplices, atque aliter impuri. Laudandi sunt simplices quod studeant nunquam falsa dicere, sed admonendi sunt ut noverint nonnunquam vera reticere. Sicut enim semper dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
trioperent᷑ manus: In ipsa igit᷑
corporis positione accepimus quod
in actione seruemus: Nimisitaq
turpe est. non imitari qͦđ sumus
Nt̃a sunt nimirũ quȩ & sitmita¬
ri non possum. amamus in aliis¬
&iã amantiũ fiunt quȩ quȩ
amant᷑ in nobis: H inc ergo
pensent inuidi caritas quantȩ
uirtutis est. quȩ alieni laboris ope¬
ranra sine labore facit :
Dicendu itaq est inuidis quia
dũ se aliuore minime costodiunt
inantiqua uersuti hostis nequitia
demerguntur: De illonãq
scriptum est. Inuida diaboli
mors intrauit morbẽ terrarum
Quia eni ipse cȩlũ ꝑdidit. con¬
dito hoc homini inuidit. Et per¬
dã pnationẽ suã perditus adhuc¬
& alios per dendo cumulat
adaꝑtas operũ nequitias
ioluuntur Nisi enĩ cam in¬
uidiss& acceptã fratris hostiã
minime perurus s& ad exti¬
guendã uitã. Unde seriptũ est:
Et respexit ds̃ ad abel & admuꝑs¬
eam uehementer. & concidit
fratricidi seminariũ fuit

Expanded text:
tri operentur manus. In ipsa igitur tri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulaviad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad muCain vehementer, et concidit fratricidii seminarium fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uolis ut cũ proximorũ facta eor¬
spiciunt. ad suũ corredeant
& de alienis actibus non prȩsu¬
mant. ne bona laudent & agerȩ
recusent. Grauius : quippe ex¬
trema ultione feriendi sunt . qui¬
bus placuit qͦđimita ri noluest
Ammonendi sint inuidi ut per¬
pendant quantȩ cȩcitatis sunt qui
A lieno ꝓfectu deficiunt. aliena
ex altatione contabescunt. quan¬
tȩ inselicitatis siNT qui meliora¬
tione proximorũ d&eriores fiuNt
dumq augmenta alienae pro¬
speritatis aspiciunt apud se¬
m& ipsos anxu afflicti cordis
sui peste moriuntur:
Quidistis infelicius quos dum
conspecta felicitas afficit
pȩna nequiores reddat. Aliorũ
uero bona quae habere non poss̃¬
continent᷑ in corpore: Q
officiũ quidã diuersa sunta
quo sibi uicissim congruunt. u
siunt Un defit ut pes ꝑoculu
uideat: & perpedes oculigradi ant᷑u
Ori auditus auriũ seruiat & ad
usũ suũ aurib oris lingua concurrãt

Expanded text:
volis ut cum proximorum facta convolis ut cum proximorum facta conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant; ne bona laudent, et agere recusent. Gravius quippe extrema ultione feriendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt. Admonendi sunt invidi, ut perpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiunt, aliena exsultatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possmbra uno in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat;
Abbreviated transcription (Latin):
timeant ne
deceptione posemtodũ maiori
ex ultatione gaudẽat. quo illa
dudũ contrase rigida colla uie
Ali atq aliter inuidi. Ammo¬
nendinamque sunt beniuoli ut
sic aliems bonis congaudeant.
quatenus habere & propriacon¬
cupiscant: Sic proximorũ fac¬
tadiligendo laudent. ut ea &iã
imitando multiplicent.
N esi in hoc p̃sentis uitae stado ad cer¬
tam̃alienũ deuoti fautores. sed.
pigri spectatores ad sistant. eo
post certamen sinebrauio rema¬
neant. quo nunc incerta mine non
laborant : & tunceorum palmã
afflicti respiciant inquorum
fumc laboribus otiosi ꝑduranTt
Ualde quippe peccamus sia¬
liena bene gesta non diliga¬
mus. Sed nil mercedis agi¬
mus. siea quae diligimus in
quantum possumus non imita¬
mur. Dicendũ itaq est beni¬
uolis quia siimitari bonaminime
dicrarũ attõ¬
Illinaq: aupegare acstnionũgesta
fauoribus efferunt natamen
tales esse desiderant quales
illos conspiciunt eẽ quos lau¬
dant: Mirantur eos placita
egisse sed tamen similiter

Expanded text:
timeant, ne deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigida colla vict, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minimedicrarum artIlli namque aurigarum et histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant, quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen devitant
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quȩ sibi inlata sunt uehe¬
m̃ter ex aggerans intolerabiliaos¬
tendit tantoq m̃tem merore ꝑ¬
turbat ut plerũq uir paciensil¬
lase aequanimit̃ tolerasse post
uictoriã captus erubescat.
Seq non reddidisse contumelias
doleat. & deceriora rependere
sioc casio praebeatur quaerat
iubus ergo istisunt similes nisibis
qui ꝑ fortitudinem in cãpoiacto¬
ressunt sed ꝑ neglegentũ posł¬
modũ intraurbis cł ustra cupilnt᷑
Quib sint similes isihisiquosinũ¬
ens graiuis languar auita non sob¬
trahio sedleniter uenienste

Expanded text:
cunctaque quae sibi illata sunt, vehecunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed len
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcum post paululum haccip¬
sa quȩ pertuler int ad memoriã
reuocant igne seoloris in flam¬
mant. argum̃ta ultionis inquir̃.
& mansuecudinem quãto leran¬
tes haberunt recractanłes. in
maliciã uertunt. Duibusciti¬
us ap̃dicafte suc curritur. siquȩ
sit huius ꝑmutationis causapan¬
datur. Callidus nãque aduer¬
sarius. bellũ contraduos mouet
num uidelic& inflãmans
ut contumlias priq inferat
alterum prouocars ut contume¬
lias lesus reddat. Sed plerũ¬
que dũ huius iã uictor est
qui iniuriam ꝑsua sus in rogat
abillo uincitur. quimlatã sibi
aequa nimiter portat :¬
Vmus ergo uictor quẽ cõmouen
Enque obsistentem foraet
ĩ quiescers & sccrita suggestione
cationẽ laces siens aptum decep¬
donis tẽpus inquirit. Quia enĩ pub¬
lico bello ꝑdiditadex ercenda soc¬
culte insidias ex ardescit: qui&is
nãque tẽpore ad uictoris animũ
rediti & uelrerũ dãna. uel in iuria¬
rũ itula ad memoriã reducit:

Expanded text:
sed cum post paululum haec ipsed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurritur, si quae sit 45 hujus permutationis causa pandatur. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commoveneumque obsistentem fortiteterim quiescens, et secreta suggestione cogitationem lacescens, aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publico bello perdidit, ad exercendas occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam reducit,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq est corã hominibus aduersari¬
ostolerarẽ. seduirtus corãdõ dilige¬
requia hoc solũ ds̃ sacrificiũ accipit:
quodante eiꝰ oculos in altaribo niope¬
ris. flãma caritatis incendit
Hanc est qđrursum quib dam pacien¬
tibus nectam̃ diligenłib dicit
Quidautem uides festucã i noculo fra.¬
tristui. & trabem in oculo tuoñuides e
Per turbatio quippe impacientiȩ festu¬
caest. malitia uero incor detrabos
inoculo. Illam nãq aura tẽptatio¬
nis agitat. hatic autem consũmata
ne quitia pene immobilit̾ patat.
Recte uero illic subiungitur. Hrpo¬
crita eiͤ primũ trabem deoculo tuo
& tunc uidebis eicere festucãde
oculo fratristui. Ac sidicatur
mefłimiqui interius dolenti &
scm̃se exterius ꝑpacientiã demon¬
stranti: priusat molẽ malitiae
dem tẽpore quo uel aduer¬
sa paciuntur. uel contume¬
lias audiunt nullo dolorepul¬
sentur & sic pacientiam ex¬
hibeant. ut custodire &iam
cordis in nocentiã non omitranł.

Expanded text:
oram hominibus, adversarios tolerare; sed virtus coram Deo, diligere; quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. Hinc est quod rursum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides ? Pertubatio quippe impatientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummata nequitia pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae dem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant;
Abbreviated transcription (Latin):
iam gestasunt destruuntur :
Recte ꝑe zechielem eẽ in altare dĩ¬
per posita holo causta seruentur
Sienim in altari fossa nones s&c omne qđ
in eo sacrificium repperir&. suꝑueni¬
ens aura disperger&. Quiduero acci¬
pi altaredi. pisi animam iusti
quac quothona aegerit. tot suꝑse
ante ei oculos sacrificia inponit:
Quid aute est altaris fossa. nisibono¬
rum pacientia :: quȩ dũ m̃temad ad¬
uersa toleranda humiliat. quasi
more foueae hanc inimo positam
demonstrat. Fossa ergo in altari
fiat nesuꝑ positum sacrificiũ aura
disꝑgat : Idest electoꝵ mer paci¬
entiam custodiat necõ mota uen¬
to impacientiae & hoc quod bene
operata est amittat. Bene autem
haec ea dẽfossa unius cubiti eẽ me
moratur. quia nimirũ si pacien¬
tia non deseritur. unitatis m̃sura
seruatur : Vnde & paulus ait

Expanded text:
jam gesta sunt destruuntur, recte ad Ezechielem in altare Dcet superposita holocausta serventur . Si enim in altari fossa non esset, omne quod in eo sacrificium reperiret, superveniens aura dispergeret. Quid vero accipimus altare Dei, nisi animam justi, quae quot bona egerit, tot super se ante ejus oculos sacrificia imponit? Quid autem est altaris fossa, nisi bonorum patientia, quae dum mentem ad adversa toleranda humiliat, quasi more foveae hanc in imo positam demonstrat? Fossa ergo in altari fiat, ne superpositum sacrificium aura dispergat: id est, electorum mens patientiam custodiat, ne commota vento impatientiae, et hoc quod bene operata est amittat. Bene autem haec eadem fossa unius cubiti esse monstratur ; quia nimirum si patientia non deseritur, unitatis mensura servatur. Unde et Paulus ait
Abbreviated transcription (Latin):
incorde malitiã usq ado pera
miseri odoris extendere & cogi¬
tata apud se noxia. factis extem¬
oribus exsequendo monstra re
uem tamen dauid ferine ueto¬
it: quia piae sub ditorũ
mentes. ab omni se
peste obtrectationis
ub stmentes praeposi¬
toreem uitã nullolin¬

Expanded text:
in corde malitiam usque ad opera in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire noluit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo lin
Abbreviated transcription (Latin):
cor rigenda deprae hendant:
mmonendi sunt subditi ne
prae positorum suorumuttã
temere iudicent: siquideos
fortas se agere reprȩ hensi¬
biliter uident neun depes¬
te mala redirguunt inqde
pelatioms inpulsũ in pro¬
fundiora mergantur :
m monendi sunt. ne cũ culpas
prat positorũ conside rant
contra cos audatiores fiant:
ed sic siqua uilde sunt eorũ¬
reuerentiat non recusent qđ
melius osten dimus. sidauid fac¬
tum ad mediũ deducamus:
Saul quippe ꝑ secutor. cũ adpur¬
gan dum uentrem speluncam
fuis set ingressus. illic cũ uiris
suis dauid inerat quiiam tam
longo tempore ꝑsecutionis eius
mala tolerabat. Cumque eum
uiri sui ad feriendũ saulem accen¬
derent. fregit eos responsionib:
quia manũ mittere in xpm̃ dñi
non deber& Quitam̃ oculte
surrex it. et oram clamidiseius
ab scidit: Quid enim per falub
nisi mali rectores : Quid ꝑdauid
nisi boni subditi designantur : c¬
Sauli igitur uentrem purgare ẽ :

Expanded text:
corrigenda deprehendant. corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde mala recte redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde sunt eorureverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic David cum viris suis inerat , qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri ad feriendum Saulem accenderent, fregit eos responsionibus, quia manum mittere in Christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamidis ejus abscidit. Quid enim per Saulem, nisi mali rectores; quid vero per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare est p
Abbreviated transcription (Latin):
Bene autem dicitur: Nedede¬
ris sõnũ oculistuis. needormitent
palpe brae tuģi Somnũ quippe
oculis dare est. intentione ces¬
sante. subditorũ curã ommino
neglegere palpebrae uero
dormitant. cum cogitationes nrãe
ea quaem subditis arguenda cog¬
noscunt: pigre dine deprimte
dissimulant: Plene enum don¬
mire est. cõmis sorũ acta nescire
nec corgrigere. Non autem
cdormire sed dormitare Et
quae quidem rep̃hendendas
cognoscere. sed tam̃ propter
m̃tis tedium: dignisea mere¬
pationib non emendare:
Dormitando uero oculus adple¬
nis simũ sõnũ ducitur. quia
studium: oculos ꝑuigiles intus
& incircuitu habeant: e sa
ciubeant: Ostensaquĩp¬
pe caeli animalia. incir cuitu
& intus oculis plena describun¬
tur: dignũq est . ut cunctiqui
prae sunt intus atm intrr¬
cuitu oculos habeant quate¬
nus & inter no uidici in semet¬
ipsis placere stude ant et ex¬
empla uitȩ exterius pracben¬
tes ea &iam quae in aliis sunt

Expanded text:
Bene autem dicitur: Ne dedeBene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et endant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuam & laque atus es uerbis oristur
& captus proprus sermonibus
Spondere nãque proamicoest. ali¬
enam animã inpericulo suaecon¬
uersationis accipere:
nde & apud extraneum manus
de figitur quia apud curam sol¬
licitudinis quae ante de erat mens
ligatur : Verbis uero oris sui
inlaq atus. ẽ ac propriis sermo¬
nibus captus. quia dum cõmis sis
sibi cogitur bona dicere. ipsum
prius neces est quae dixeritcus¬
tothrt: Inlaque atus igitur uer¬
bis oftis sur dum ratione exigen¬
te constringitur. ne ei uita ada¬
liud quã ammon& relaxetur:
nde apud districtum iudicem
cogitur tanta in opert ex solue¬
re. quanta eum constat alisuo¬
ce praccepisse: Ubi & bene
mex exoriatio subditur. ut
picatur ł ac ergo quod dicioꝵ
Quis quis enim ad uiuendin
in exemplo prae ponitur nd
lũ ut ipse uigil&. sed &iam ut
cũ suscit& am monetur. Ei nãq
uigilare bene uiuendo non sufst¬
cit. sinon & illũ ci prae est apoc¬
cati torpore disiungit.

Expanded text:
tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit.
Abbreviated transcription (Latin):
istis uero praecipitur. & patres
nolite adira cundiam prouocare
filios ur̃os: & illidiscant quo modo
ante oculti arbitrisoculos: sua inte¬
riora componant: isti quomodo & iã
commissis sibi exempla bene iuuen¬
diexterius prebeant: intunt¬
Scire etenim prȩlati debent. quia
siꝑuersa umquam ꝑpetrant: tot
mortibus digni sunt. quot ad subeli¬
tos suos ꝑditionis exem pla transmittunt
Vnde neces se est ut tanto se cautius
aculpacustodiant. quantaͦ ꝑ praua
quae faciunt non soli moriuntur
sed aliorum animabquas prauis
ex emplis destruxerunt rei sunt:
m monendi sunt illi. nedistrictius
puniantur si ab solutiꝰ repperire
ne quiuerint saltom dese ustine
de subditorũ erratib iudicentur:
&iam si sẽ iam dese securos inueni¬
unt. Illi uttanto circase sollititius
uiuant. quanto eos aliena curanon
implicatIsti uero ut sic aliotũ
curas exple ant. quatenus & suas
agere non de sistasit. & sic in pro¬
pria sollicitudine ferueant
de isti apud ex traneum manũ

Expanded text:
istis vero praecipitur: Et patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros . Illi 38 discant quomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxerunt, rei sunt. Unde admonendi sunt illi; ne districtius puniantur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveantdefixisti apud extraneum manum