comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dite mͥ meã. id ẽ. p̃cepta mea seritate. Sin aut̃
ñ uultis mercedẽ reddere. nec plac& in oclis
uris meo censeri nomine: aꝑte remiuite & fa¬
eite qđ uultis. Qͥ tunc qͥdẽ responderunt mo¬
Ysi: oma quȩcũq dic̃ añs faciemꝰ. In fine autẽ
tẽporũ ꝓ eo qđ eos elegi de medio nationũ et
liberaui de egipti forace ferrea: appenderunt mercea
meã .xxͣx. argenteos ꝓmeo sanguine dantes iu¬
possumꝰ dicere. Et ẽ. sensus dice p̃ciũ meũ ad figu¬
la qͣereator & fictor ẽ. om̃iũ. Nec dix̃ depone s ꝑi¬
ce ut fictoris piasteq tudicio merees dñi pendet᷑.
IN¬
cernens argenteis: & tã uili mercede se ꝓditũ de¬
qͦrũ inqͥt p̃ciũ qđ app̾ciatꝰ sũ ab eis. Hoc aut̃ p̾ssius
legendũ : cũ irrisione & subsannatione dicentis.
eti in filios : em̃dũ atq uendendũ p̾cio iudicart̃. Et
In domo dm̃ feci eos a ꝓdrtore reddi sacerdotib & pha¬
riseis. ipso confitente qͥ uendidit. Peccaui tdens san¬

Expanded text:
dem meam, id est, mea praecepta servate. Sin autem non vultis mercedem reddere, nec placet in oculis vestris meo censeri nomine, aperte renuite, et facite quod vultis. Qui tunc quidem responderunt Moysi: Omnia qaaecumque dicit Dominus, faciemus . In fine autem temporum pro eo quod eos elegi de medio nationum, et liberavi de Aegypti fornace ferrea, appenderunt mercedem meam triginta argenteos, pro meo sanguine dantes Jupossumus dicere. Et est sensus: Projice pretium meum ad figulum, qui Creator et fictor est omnium. Nec dixit, depone; sed, projice, ut fincernens argenteis, et tam vili mercede se proditum: Decorum, inquit, pretium quo appretiatus sum ab eis; hoc autem pressius est legendum cum irrisione et subsannatione dicentis: t a me electi in filios, emendum atque vendendum pretio judicarunt. Et in domo Domini feci eos a proditore reddi sacerdotibus et pharisaeis, ipso confitente, qui vendidit: Peccavi, tradens san
Abbreviated transcription (Latin):
me. Non enĩ glificauerunt me ad aquã contͣ¬
dictionis. Si autẽ ad popłm referimꝰ. qđ ani¬
ma popłi uariauerit in dm̃: fic exponendũ ẽ.
ccirco eis indignatꝰ sũ qr & ipsi int̾ me & idola
fluctuantes : uariis contra me pugnauerunt
modis. Quã obrẽ indignatꝰ dixi ad moysen.
Non pascã uos. Dimitte me ut disꝑdã eos. Qndo
autẽ dic̃ eui irascit᷑. dimitte me : ołuoeat ad
rogandũ. & ostendit posse se abeo retineri. Qđ̃
morit᷑ inqͥt moriat᷑: & quod succiditur sucei¬
dat᷑. Omĩum corpora ruant in solitudine. et
uersi in sedicione instar bestiarũ mutuis laceren¬
tur morsib : nullusq terram reꝓmissionis intro¬
eat. Qdam duas uocationes uideoꝵ & gentiũ
in pͥmo isrł. & nouissimo intellexere nomine
sit. & uidei remanserint & pasti suit adõ non
satis attenderunt. Et tuli uirgã meã quȩ uo

Expanded text:
contradictionis. Si autem ad populum referimus, quod anima populi variaverit in Deum, sic exponendum est: Idcirco eis indignatus sum, quia et ipsi inter me et idola fluctuantes, variis contra me pugnaverunt modis. Quamobrem indignatus dixi ad Moysen: Non pascam vos: dimitte me, et disperdam eos . Quando autem dicit, cum irascitur, Dimitte me, provocat ad rogandum, et ostendit se ab eo posse retineri. Quod moritur, inquit, moriatur, et quod succiditur succidatur; omnium corpora ruant in solitudine, et versi in seditionem, instar bestiarum mutuis lacerentur morsibus, nullusque terram repromissionis introeat. Quidam duas vocationes Judaeorum et gentium, in primo Israel, et novissimo intellexere nomine sit, et Judaei remanserint et pasti sint a Deo, non satis
Abbreviated transcription (Latin):
gregis qͥ custodiunt mͥ qr uerbũ adñ ẽ. Lxx. Et
assumã uirgam meã pulcbrã & ꝓiciã eã ut
dissipẽ testam̃tũ meũ qđ disposui ad om̃s
popłos & dissipabit᷑ in die illa. Et cognoscent
cananei oues quȩ custodiunt᷑ mͥ qͥa uerbũ dnĩ
ẽ. Post uocationẽ isrłis & assumptionẽ uir¬
ge scde quȩ uocabat᷑ fumculꝰ: tulit dñs uir¬
gã pͥmã totius orbis nationes quȩ uocabat᷑ de¬
cora & ab scrdit eas a cultu suo qͥa uenerate st̃
idola. & om̃s declinauert̃ simul inittiles facti
sunt. Manifestiꝰq exponens quȩ eẽt. hȩc uirga
intulit. ut irritũ facerẽ fedꝰ meũ qđ ꝓcussi cũ
om̃ib popłis. Statĩ enĩ ut isrł assumptꝰ ẽĩ gẽ¬

Expanded text:
 verbum Domini est. LXX: Et assumam virgam meam pulchram, et projiciam eam, ut dissipem testamentum meum quod disposui ad omnes populos, et dissipabitur in die illa, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur quia verbum Domini est. Post vocationem Israelis, et assumptionem virgae secundae, quae vocabatur funiculus, tulit Dominus virgam primam, totius orbis nationes, quae vocabatur decora, et abscidit eas a cultu suo, quia veneratae sunt idola, et omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Manifestiusque exponens quae esset haec virga, intulit: Ut irritum facerem foedus meum quod percussi cum omnibus populis: Statim enim ut Israel assumptus est, ge
Abbreviated transcription (Latin):
lantes ꝓ eo quod ẽ. sic pauꝑes hoc ẽ. chenaniẽ
nom̃ chananee gentis int̾̃pretati sunt. Et dixi
ad eos. Si bonũ ẽ. in ocłis urĩs afferte merce¬
dẽ meã : & si non qͥescite. & app̾henderunt
mercedẽ meã trignita argenteos: & dix̃ dñs
ad me. dice illos ad statuariũ deqͦrũ p̾ciũ qđ
app̃ciatus sum abeis. Et tuli. xoca. argenteos
& ꝓneci illos in domũ dm̃i ad statuariũ. Lacoe.¬
Et dicã ad illos. Si bonũ in conspectu ur̃o ẽ. da¬
te statuentes mercede̾ meã: aut rennuite. Et
statuerunt mercedẽ e eae. argenteos: & dyxit
añs ad me. Depone eos in conflatoriũ & recogi¬
argenteos & misi eos in domũ dĩ in conflatoriũ.
Cognoscentib isrlitici gregis pauꝑib qͥ mea mã
bitrio uos creaui: qͥb & in heremo st̃ ioquutꝰ. Si
audieritis me quȩ bona sunt terrę comedetis.¬

Expanded text:
lantes, pro eo quod est, sic pauperes, hoc est, CHEN ANIE  , lantes, pro eo quod est, sic pauperes, hoc est, CHEN ANIE  , nomen Chananaeae gentis interpretati sunt. Et dixi ad eos: Si bonum est in oculis vestris, afferte mercedem meam, et si non, quiescite; et appenderunt merd  Al. illos ad statuarium, decorum pretium, quod appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et projeci illos in domum Domini ad statuarium. EEt dicam ad eos: Sibonum est in conspectu vestro, date statuentes mercedem meam, aut renuite. Et statuerunt mercedem meam triginta argenteos. Et dixit Dominus ad me: Depone eos in conflatorium, et recogiargenteos, et misi eos in domum Domini in conflatorium. Cognoscentibus Israelitici gregis pauperibus, qui meabitrio vos creavi, quibus et in eremo locutus sum: Si audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis
Abbreviated transcription (Latin):
goge que postea in euangłio cũ duodecĩ eet.
amorũ egrotare & mortua eẽ. narratur: emo¬
rousa cepit sanguine fluere & ꝓpetua infir¬
runt pauꝑes gregis id ẽ. popłs isrł qͥ mandata¬
mea custodit qͥa uerbũ dnĩ ẽ. id ẽ. uoluntatis ẽ.
dñi abicere gentes negantes. & in abrahã isri
assumere conficentẽ. deo qdđ̃ nos int̾pretati su¬
mus. & cognouerunt sic pauꝑes gregis lacͣx. t̃ns
tulerunt : & cognoscent cananei oues quȩ custo¬
diunt᷑ mͥ: qđ ita ñnulli edisserunt. Cognosc&
popłs iudeoꝵ ad quẽ dictũ ẽ. sem̃ chanaan & ñ
uida qͥ nc̃ meis cerimoniis custodiuns. Siue q
chanaan int̾pretant᷑ parati ad humilitatẽ eo¬
gnoscent qͥ olim parati sunt ut humilientur
a dño & relinquant᷑. Cur autẽ ꝓ eo qd̃ nos inter¬
pretati sumus sic pauꝑes illi dixerint chanane¬
os causa manifesta ẽ. Apd hebreos enĩ sichen¬
dr̃: ã nẽ panꝑes. Illi duo uerba in unũ copu¬

Expanded text:
angelio, cum duodecim esset annorum, aegrotare et mortua esse narratur, αἰμοῤῥοοῦσα coepit sanguinem fluere, et perpetua infirrunt pauperes gregis, id est, populus Israel qui mea mandata custodit, quia verbum Domini est, id est, voluntatis est Domini abjicere gentes negantes, et in Abraham Israel assumere confitentem. Pro eo quod nos interpretati sumus, et cognoverunt sic pauperes gregis, Stulerunt, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur mihi, quod ita nonnulli edisserunt: Cognoscet populus Judaeorum, ad quem dictum est: Semen Chanaam, et non Juda ; qui nunc meis caeremoniis custoditur: sive quia Chananaei interpretantur, parati ad humilitatem, cognoscent qui olim parati sunt ut humilientur a Domino, et relinquantur. Cur autem pro eo quod nos interpretati sumus, sic pauperes, illi dixerunt, Chananaeos, causa manifesta est: apud Hebraeos enim, sic , pauperes; illi duo verba in unum copu
Abbreviated transcription (Latin):
dias añi ñ seruauerunt. & dicunt in cordibꝰ suis
non facia dñs bene & non faciet male. non
quo male faciat ds sed quo mala uideatur &¬
pena eẽ. qui patitur. Alioquin & scalpeltus
medici malus erit quia resecat uulnera. & pu¬
tridas ampitat carnes. & pat̾ malus cedens
fuiũ ut auiciis corrigat: & magister malus
cotripiens discipulum ut erudiat. Omĩs enĩ
disciplina ad p̃sens non uidetur gaudii eẽ.
si tristicie: postea autẽ fructũ pacificum
his qui ꝑ eã eruditi sunt reddet. Et erit for¬
titudo eorũ in direptionẽ. & domus eorũ in
desertũ. & edificabunt domus & ñ habitabt̃.¬

Expanded text:
dias Domini non servaverunt, et dicunt in cordibus suis: dias Domini non servaverunt, et dicunt in cordibus suis: Non faciet Dominus bene, et non faciet male: non quod male Deus faciat, sed quod mala videatur poena esse ei qui patitur. Alioquin et scalpellus medici malus erit, quia resecat vulnera, et putridas amputat carnes. Et pater malus, caedens filium, ut a vitiis corrigat, et magister malus, corripiens discipulum ut erudiat: Omnis enim disciplina ad praesens non videtur gaudii esse, sed tristitiae: postea autem fructum pacificum his qui per eam eruditi sunt, reddet . Et erit fortitudo eorum in direptionem, et domus eorum in desertum. Et aedificabunt domos, et non inhabitab
Abbreviated transcription (Latin):
A cntepserunt: & insuꝑ ratione se pecca¬
re dicentes blasphemauerunt in cordibꝰ su¬
is. quod nichil ꝓdess& bene facere. nec obeet
conculeata. & quando conetil eabatur a gentibꝰ
& demonũ ludibrio erat dicta ẽ. iebus. & post¬
quã in ea cepit habitare pax dm̃ & factus
ẽ. in pace locus eius. nomen ierłm sortita ẽ.¬
Quia igit̾ in noissimo tep̾ore qđ sepe iã dixi¬
mus multiplieata nnqͥtate refrigese& caritas:
&̾ solis lumen reced& ab ierłm. & tanta erit
uastitas ut difficile saluent̾ etiã electi dei:
tunc in lucerna sermonis dei. atq rationis. omã
uicia serutabitur dñs in ierłm. & in mediũ ꝓ¬
fer&. & de ocioso quoq uerbo fi& iudiciũ &
uindicta. non in peccatores. poterat enĩ & pecea¬
ti ueniã ꝓmereri. sed in contemptores: de qͥbꝰ
temptores : Ac deinde. Qui autẽ arrogans ẽ.¬
uir suꝑbꝰ & cetera. De suꝑbis fiae uitio qͥ custo¬

Expanded text:
Domini contempserunt, et insuper ratione se peccaDomini contempserunt, et insuper ratione se peccare, dicentes, blasphemaverunt in cordibus suis: quod nihil prodesset benefacere, nec obesset conculcata , quando conculcabatur a gentibus, et daemonum ludibrium erat, dicta est Jebus, et postquam coepit in ea pax habitare Domini, et factus est in pace locus ejus, nomen JerusQuia igitur in novissimo tempore, quod saepe 689 jam diximus, multiplicata iniquitate, refrigescet charitas, et solis lumen recedet ab Jerusalem, et tanta erit vastitas, ut difficile salventur etiam electi Dei : tunc in lucerna sermonis sui atque rationis omnia vitia scrutabitur Dominus in Jerusalem, et in medium proferet, et de otioso quoque verbo fiet judicium et vindicta, non in peccatores poterat enim et peccatum veniam promereri, sed in contemptores, de quibutemptores; Ac deinde: Qui autem arrogans es fiet ultio, qui custo
Abbreviated transcription (Latin):
non faci& bene dñs & ñ faci& male. Locoe.
Et erit in die illa serutabor ierłm cũ lucerna:
& ulciscar suꝑ om̃s qui contennunt custodi¬
as suas: & dicunt in cordibus suis non faci&
bene dñs & non facia&e male. In tẽpore illo &¬
in die captiuitatis ierłm uel ababilone uel
a romanis. qͥa dereliquit legẽ dm̃. & impie
egio in deũ creatorẽ suũ: scrutabitur dñs
cum lucerna om̃a abscondita ierłm. & nul¬
lũ muttũ patietur eos fugere. Legamus io¬
sephi historias. & ibi reperiemus scriptũ de
doacis qͦq & speluncis. & antris. & sepulchris
qui se in eis metu mortis absconderant. & uisi¬
tabo inquit suꝑ eos qui confidunt in corpori
bus & in uiribus suis. quas aiaciesica. feces
uocat siue peccata. in qͥb penitus fuere desi¬
xxi. qͥ tollentes ꝓuidentiã nec boni nec mali.
deũ auctorẽ ẽẽ. dixerunt. Hoc ẽ. quod nec
fortune euncta regerentur arbitrio. & casu
ferrentur incerto. In consummatione autem

Expanded text:
 faciet male. LXX: Et erit in die illa, scrutabor Jerusalem cum lucerna, et ulciscar super viros qui contemnunt custodias suas, et dicunt in cordibus suis, non faciet bene Dominus, et non faciet male. In tempore et in die captivitatis Jerusalem vel a Babyloniis vel a Romanis quia dereliquit legem Domini, et impie egit in Dominum Creatorem suum, scrutabitur Dominus cum lucerna omnia abscondita Jerusalem, et nullum inultum patietur effugere. Legamus Josephi historias, et ibi reperiemus scriptum, de cloacis quoque, et speluncis, et antris, et sepulcris,qui se in eis metu mortis absconderant. Et visitabo, inquit, super eos, qui confidunt in corporibus suis, et in viribus suis, quas διασυρτικῶς, faeces vocat, sive peccata, in quibus penitus fuere defixi: qui tollentes providentiam, nec boni nec mali Deum auctorem esse dixerunt: hoc est, quod nec fortunae cuncta regerentur arbitrio, et casu ferrentur incerto. In consummatione autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiã. & paupes despiciebant ira tienienteua¬
stati sunt. Simulq considera quod ñ dixerto
& semꝑ de thesauris suis cogitent & seruent
eos : ꝑierunt atq corruerunt. Quod qͥ intel¬
lexerit puto eũ non satis cuꝑe diuitias: in
quibus non ꝑibunt sed ꝑierunt qͥ erecti sunt.
Neq uͦ estimandũ eos solos ꝑisse qͥ argento ere¬
cti sunt. sed iuxta hanc diffinitionẽ ꝑibit &
ille qͥ in generis nobilitate se iactat. ꝑibit qͥ¬
comã nutrit: uellit pilos. cutẽ comit: & ad
speculũ comit᷑. que ꝓpͥe passio & insania femi¬
narũ ẽ. Siquis autẽ uuit erigi & suꝑbire scã
suꝑbia: erigatur cũ apłis qͣndo dignꝰ fuerit
ꝓnomine iħu xp̃i contumeliã pati: głietur
cũ paulo qͥ exultabat intribulationibꝰ sciens¬

Expanded text:
erbiam et pauperes despiciebant, ira veniente, vaerbiam et pauperes despiciebant, ira veniente, vastati sunt. Simulque considera quod non dixerit: et semper de thesauris suis cogitent et serviant eis, perierint atque corruerint. Quod qui intellexerit, puto eum non satis cupere divitias, in quibus non peribunt, sed perierunt qui erecti sunt. Neque vero aestimandum est eos solos periisse, qui argento erecti sunt, sed juxta hanc diffinitionem peribit et ille qui in generis nobilitate se jactat. Qui gcomam nutrit, vellit pilos, cutem polit, et ad speculum comitur, quae proprie passio et insania feminarum est. Si quis autem vult erigi et superbire sancta superbia, erigatur cum apostolis, quando dignus fuerit pro nomine Jesu Christi contumeliam pati, glorietur cum Apostolo, qui exsultabat in
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ cominotio. Nlon pͥotest dicere statuit sup̃
petrã pedes meos. s incertꝰ & fluctuans semꝑ in
motu ẽ. Unde & noe uir ses pꝰ quã eiugilauit
e somno ex maledietione nomen imposuit cha¬
naan dicens. Aaledictus chanaan puer:. famu¬
ius erit frm̃ suoꝵ. Nlon solũ autẽ assimilantui
peceatores: s ꝓ qualitate & diuersitate peccati
alius assimilatur pharao: alius nembrot gigan¬
ti. & econtrario ꝑ bona oꝑa atq uirtutes. qͥa
& uirtutũ itinera sunt diuersa. Ille typũ as¬
sumit abrabam. hic moysi. alius helię qđ ab apło
dicit᷑. E mulamini carismata maiora. Qui uͦ ꝑfe¬
etus ẽ. iuxta eã tamen ꝑfectionẽ quã humana
condicio potest capere . similitudine signat᷑ dei.
Dispierunt om̃s inuoluti argento. Lax. Dispiert᷑
om̃s qͥ erecti sunt argento. Qͥ sibi inqͥt in diuici¬
is confidebant & tantas habebant opes. ut se
quasi inuolutos & septos suis atuitiis estima¬
rent uł certe scdm lxoͣc. qͥ erecti erant in sũ¬

Expanded text:
 commotio. Non enim potest dicere: Statuit super petram pedes meos ; sed incertus et fluctuans semper in motu est. Unde et Noe vir sanctus, postquam evigilavit e somno, ex maledictione nomen imposuit Chanaan, dicens: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratrum suorum . Non solum autem Chanaan assimilantur peccatores, sed pro qualitate et diversitate peccati, alius assimilatur Pharaoni, alius Nemrod giganti. Et econtrario, per bona opera atque virtutes, quia et virtutum itinera sunt diversa, ille spiritum assumit Abraham, hic Moysi, alius Eliae; quamocitur: Aemulamini charismata meliora . Qui vero perfectus est, juxta eam tamen perfectionem quam humana conditio potest capere, similitudine Dei signatur. Disperierunt omnes involuti argento. LXX: Disperierunt omnes qui erecti sunt argento. Qui sibi, inquit, in divitiis confidebant, et tantas habebant opes, ut se quasi involutos et septos suis divitiis aestimarent. Vel certe secundum LXX, qui erecti erant in sup
Abbreviated transcription (Latin):
legimus in damel. semen chanaan & non iuda.
& ad ierłm pater tuus amorreus & mater tua
cethea. & alio loco chanaan in manu tua sta-¬
tera iniqͥtatis. Quod si uoluerimus iuxta u¬
trãq transiationẽ tropologiam texere. recte ad
ululatum & ad planctũ conertantur qui in ex¬
tremis peccatoꝵ fecibꝰ habitant. & in scelerum
suorũ ina demersi dicunt. Infixus sũ in limo
ꝓfundi. & non ẽ. inquit substantia. Unde addit̾.
Qui habitatis concisam hoc ẽ. animã multis ini¬
quitatibꝰ uulneratã. siue eccłiam quę scismati¬
bus heresibꝰq lacerata ẽ : & ad singula uulnera
plangit filios interfectos. Quod autẽ dicit con¬
tieuit siue assimilatus ẽ. omĩs popłs chanaan.
blasphemiã eorũ in diẽ iudicii cessare sugni¬
ficat. & os qđ in altum posuerunt. linguãq pe

Expanded text:
legimus in Daniele: Semen Chanaan et non Juda ; et ad Jerusalem: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea ; et in alio loco: Chanaan, in manu tua, statera iniquitatis . Quod si voluerimus juxta utramque translationem, tropologiam texere, recte ad ululatum et planctum concitantur qui in extremis peccatorum faecibus habitant, et in scelerum suorum ima demersi dicunt: Infixus sum in limo profundi, et non est, inquit, substantia . Unde et additur: qui habitatis concissam, hoc est, animam multis iniquitatibus vulneratam, sive Ecclesiam, quae schismatibus, haeresibusque lacerata est, et ad singula vulnera plangit filios interfectos. Quod autem dicit: Conticuit, sive assimilatus est omnis populus Chanaan, blasphemiam eorum in die judicii cessare significat, et os quod in altum posuerunt, linguamque
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ scripturarũ post torñta. post penas. ⁊ꝓps¬
pera & leta ꝓmittens: suscitaturũ cẽ. se dicit. & m¬
resurrectione dni omia restituturũ: ut qđ in sinagis
ceciderat surgat in eccłiis: & possideant credentes reli¬
quias idumee. & om̃s nationes. Ut quicqͥd reliquũ
fuerit de regno sanguinario atq t̾reno. in cȩlestia
regna mutetur : & om̃s gc̃s quȩ oblitȩ sunt dnm̃.
conuertantur & reuertantur ad eũ. Smm autẽ iuxta

Expanded text:
consuetudinem Scripturarum, post tormenta, post poenas, prospera et laeta promittens, suscitaturum esse se dicit, resurrectione Domini omnia restituturum, ut quod in synagogis ceciderat, surgat in Ecclesiis, et possideant credentes reliquias Idumaeae, et omnes nationes, ut quidquid reliquum fuerit de regno sanguinario atque terreno, in coelestia regna mutetur, et omnes gentes quae oblitae sunt Dominum, convertantur et revertantur ad eum. Sin autem juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransiens Sic̃ pulius turbine raptꝰ ex area: & sic̃
fumus de fumario Loex. similiter: hoc solũ qđ in ul¬
timo ẽ. immutantes. & sicut uapor de locustis siue
de lacrimis:. Quia inplerisq codicibꝰ a h ꝑia cori. in
aliis aak eicon. positũ repperimꝰ. qͥa in qͥt homines
ꝓuitulis. immo uitulis immolarunt. & ad orarunt
uitulos: id circo erunt quasi nubes matutina. & si¬
cut ros mane ꝑtransi ens. sic̃ puluis turbine raptus
ex area: & sicut fumus de fumario. quȩ omnia ui¬
dentur ad tempꝰ & subito dilabuntur: Iuxta illud
qđ dixerat : transire fec̃ samaria regẽ suũ qͣsi spu¬
mã suꝑ faciẽ aque & iterũ. Sic̃ mane ꝑtransi&

Expanded text:
riens, sicut pulvis turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario. LXX similiter: hoc solum quod in ultimo est immutantes: et sicut vapor de locustis, sive de lacrymis, quia in plerisque codicibus ἀκρίδων, in aliis δακρύων positum reperimus. Quia, inquit, homines pro vitulis immolaverunt, et adoraverunt vitulos: idcirco erunt quasi nubes matutina, et sicut ros mane pertransiens, sicut pulvis turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario. Quae omnia videntur ad tempus et subito dilabuntur, juxta illud quod dixerat: Transire fecit Samaria regem suum quasi spumam super faciem aquae. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
possint facere & nocere creatori suo. Sed quod solũ
Et quomodo a principio fuerunt priꝰquam uocare
eos ꝑabraham. oe postea ꝑmox sen. &e aceron erant
absq iugo legis qͦuȩ nocicia. ce cunctis nationi¬
bus miscebant᷑: ita ceiam minc reuersi sunt
mnpistrinum statũ. ut absq uigo cefienis dĩ fer¬
rent᷑ ꝑ precipitia. & mutaret᷑ in arcũ dolosũ.

Expanded text:
possint facere et nocere Creatori suo: sed quod solum possint facere et nocere Creatori suo: sed quod solum Et quomodo a principio fuerunt, priusquam vocarem eos per Abraham, et postea per Moysen et Aaron, et erant absque jugo legisque notitia, et cunctis nationibus miscebantur: ita etiam nunc reversi sunt in pristinum statum: ut absque jugo et frenis deferrentur pe
Abbreviated transcription (Latin):
recesserunt ame. & ego enidiui &e cofor¬
Etaui brachia eorum. & mine cogitauerut᷑ maliciã
reuersi sunt ut essent absq uigo facti sunt quasi
arcus dolosus. Cadent ingladio principes eorum.
egypti.lxx. Suꝑ tritico ce uino conciclebant᷑. ern¬
diti funt in me: & ego confortaui brachia eorum. ce
contra me cogitauer̃ mala Conuersi sũt innilehi¬
lum: facti sut̃ quasi arcus intentꝰ: Cadent in gla¬
dio principes eorum propt̾ inperitiam linguę
corum: Ista est subsannatio eorũ int̾ra xgypti
Propt̾ abundantiam inquit rerum om̃iuĩ cor¬
ruerunt: quod ceim ehiezechiel insodomis ce
gomorris factũ. eẽ. commemorat. Ut nich il aliud
emplum propħarum bahal: qui presente helia
concisione m̃broꝵ pluuias precabant᷑: simulq
ut ostẽderet eos ium̃toꝵ similes: Hon dixit come¬
debant. sed ruminabat᷑: Ꝙ̾ idõ recesser̃ adño qui
dicit. Ego eos erudiui. ego fortitudinẽ prebui ce
contra me suas erexere ceruices. Non quo aliqͥd

Expanded text:
runt a me, et ego erudivi eos, et confortavi brachia eorum, et in me cogitaverunt malitiam; reversi sunt, ut essent absque jugo; facti sunt quasi arcus dolosus; cadent in gladio principes eorum Aegypti. LXX: Super tritico et vino dissecabantur; eruditi sunt in me, et ego confortavi brachia eorum, et contra me cogitaverunt mala: conversi sunt in nihilum, facti sunt quasi arcus intentus, cadent in gladio principes eorum propter imperitiam linguae eorum; sic est subsannatio eorum in terra Aegypti. Propter abundantiam, inquit, rerum omnium corruerunt. Quod etiam Ezechiel in Sodomis et Gomorrhis factum esse commemorat , ut nihil aliud emplum prophetarum Baal, qui praesente Elia, concisione membrorum pluvias precabantur . Simulque ut ostenderet eos jumentorum similes, non dixit, comedebant, sed ruminabant: et ideo recesserunt a Domino qui dicit: ego eos erudivi, ego fortitudinem praebui, et contra me suas erexere cervices; non quod aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Hec iuxta litterã sibi ifrł miserabilis reꝓmittit:
nos iuxta ceptã tropoliꝰgiã. & gentes demonum.
& eos qͥ cotidie contra eccłiã dimicant. & multimo
qͥ sub antixp̃o aduersum scõs dñi pugnaturi sunt
accipere possuius: qͥ iccirco congregantur ut pe¬
reant Consurgant & ascendant in uallẽ iosaphat:
qͥa ibi sedebo ut uidicẽ om̃s gentes incircuitu
Mittite falces: qm̃ maturuit messis Uenite & des

Expanded text:
Haec juxta litteram sibi Israel miserabilis repromittit. Haec juxta litteram sibi Israel miserabilis repromittit. Nos juxta coeptam tropologiam, et gentes daemonum, et eos qui quotidie contra Ecclesiam dimicant, et in ultimo, qui sub Antichristo adversum sanctos Domini pugnaturi sunt, accipere possumus, qui idcirco congregantur, ut pereant. Consurgant, et ascendant gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: mittite falces
Abbreviated transcription (Latin):
tor. uixta illud qđ in paralipomenis scriptũ ẽ
& transiordanen ruben & gad & dimidia tribu manas.¬
parati ad pugnã mente pacifica Hos eẽ. uolunt
iitatores ueri dauid: de qͦ legimꝰ. Alem̃to dnẽ
dauid: & omĩs mansuetudinis eiꝰ Et ipse loqͥt᷑
in euangłio Discite ame qͥa humilis sũ & mitis
siue mansuetus Uiros quoq eos intelligtre uo¬
lułt. qͥ destruentes initia paruuloꝵ ad ꝑfecte ȩta¬
tis robur accesserint: & omẽ studiũ quo prius
animarũ suarũ exercebant. agros ad necessita¬
tẽ p̃lii contulerunt Nobis autẽ hebreoꝵ opi¬
monẽ sequentibꝰ uidetur eẽ. contrariũ Ideo enim¬
cũ gentes aduersarię istł parantur ad pugnã.
& aratra sua ligonesq uł falces in gladios lance¬
asq commutant: infirmus robustũ se dic̃ eẽ. erũ¬
puntq & ueniunt de cireuitu & contra dm̃ exer-¬
earũ. & intelligant se deo aduersante superatas

Expanded text:
tor, juxta illud quod in Paralipomenis scriptum est : tor, juxta illud quod in Paralipomenis scriptum est : Et trans Jordanem de Ruben et Gad et dimidia tribu Manasparati ad pugnam mente pacifica: hos esse volunt imitatores veri David, de quo legimus: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus . 212 Et ipse loquitur in Evangelio: Discite a me, quia humilis sum, et mitis , sive mansuetus. Viros quoque eos intelligi volunt, qui destruentes initia parvulorum, ad perfectae aetatis robur accesserint, et omne studium quo prius animarum suarum exercebant agros, ad necessitatem praelii contulerint. Nobis autem Hebraeorum opinionem sequentibus videtur esse contrarium. Ideo enim gentes adversariae Israeli parantur ad pugnam, et aratra sua ligonesque, vel falces in gladios lanceasque commutant , et infirmus robustum se esse dicit, erumpuntque et veniunt de circuitu, et contra Domini exerut intelligant, se Deo adversante, superatas.
Abbreviated transcription (Latin):
stos : accedant ascendant om̃s uiri bellatores Con¬
cidite aratra urã ingladios: & ligones in lance¬
Sas Infirmus dicat. quia fortis ego sum. Crũpite
& uenite om̃s gentes de circuitu: & c̃gregamini
bi occumbere facie dñs robustos tuos.Lxx. Pre¬
dicate hec in gentibꝰ: scĩficate bellũ. suscitate pu¬
ꝗnatores: adducite & ascendite om̃s uiri bellatores:
Condite aratra ur̃a in gladios: & falces uras in lan¬
ceas Fortis dicat qr preualeo ego Congregamini
& uitroite om̃s gentes ꝑcircuitũ : & congregamim
uluc mansuetus sit pugnator. Locus iste dupplicit̾
intelligitu Quidã enĩ arbitͣnt᷑ hȩc scĩs gentibꝰ
p̃dicari. ut p̃parentur ad bellũ. ut ꝓpopło dei di¬
micent. ut omĩa instrumenta agriculture in gla¬
dios lanceasq conuertant Ut infirmus dicat ẽẽ.¬
se dicat robustũ : & ueniant om̃s de circuitu & in
certam̃ dnĩ congregentur. maximne quia uixta
septuaginta seqͥtur : mansuetꝰ & mitis sit pugna¬

Expanded text:
ascendant omnes viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et ligones vestros in lanceas. Infirmus dicat, quia fortis ego sum. Erumpite, et venite, omnes gentes de circuitu, et congregamini, ibi occumbere faciet Dominus robustos tuos Al. Al. hoc in gentibus: sanctificate bellum, suscitate pugnatores, adducite et ascendite omnes viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et falces vestras in lanceas. Fortis dicat, quia praevaleo ego. Congregamini et introite, omnes gentes per circuitum: et congregamini illuc, mansuetus sit pugnator. Locus iste dupliciter intelligitur: quidam enim arbitrantur haec sanctis gentibus praedicari, ut praeparentur ad bellum, et pro populo Dei dimicent, ut omnia instrumenta agriculturae in gladios lanceasque convertant, ut infirmus dicat se esse robustum, et veniant omnes de circuitu, et in certamen Domini congregentur, maxime quia juxta LXX sequitur: Mansuetus et mitis sit pugna
Abbreviated transcription (Latin):
rus & sidon. & onĩs galilea aliemgenarũ: nũ quid
retributionẽ uos reddetis micbi aut irã in corde re¬
tinetis aduersũ me : Hoc enĩ grece significat Mii¬
nci lea kere. uelociter & cito reddã retributionẽ
ur̃a. & fllios uida & filios ierłm uendidistis filiis
grecorũ. ut eiceretis eos de fimbꝰ suis. & hec iudei
aduersum tyrũ & sydonẽ. & palestinoꝵ t̾minos
siue galileã alienigenarũ dici arbitͣntur. quod tem¬
pore captiuitatis udaicȩ qͣndo uicti sunt aromanis
dĩ popłin ꝑsequuti sunt: mimo in popło dĩ ipsũ dm̃
qͥ p̃fuit popło: scđ̾m illud quod scriptũ ẽ. qͥ recipit

Expanded text:
rus et Sidon, et omnis Galilaea alienigenarum? Numquid retributionem vos redditis mihi: aut iram in corde retinetis adversum me hoc enim Graece significat μνησικακείτε? velociter et cito reddam retributionem vestra: et filios Juda, et filios Jerusalem vendidistis filiis Graecorum: ut ejiceretis eos de finibus suis. Et haec Judaei adversum Tyrum et Sidonem et Palaestinorum terminos, sive Galilaeam alienigenarum dici arbitrantur: quod tempore captivitatis Judaicae, quando victi sunt a Romanis, Dei populum persecuti sunt: immo in populo Dei ipsum Deum qui praefuit populo, secundum illud quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
one ione: &ecce plus quã iona hic Condemnatur
generatio uideoꝵ credente mundo. & ninue agen¬
te penitentiã isrł incredulus periit Illi habent
libros: nos librorũ dnmi Iui tenent ꝓpħas: nos
intelligentiã ꝓpħarũ Illos occidit littera nos
uuificat sp̃s: Apđ illos barabbas latro dimittit᷑.
nobis xp̃c dei filiꝰ soluit᷑ Incipit liber inRoni-¬
ł factum es⁊ uERsum oñi ao¬

Expanded text:
one Jonae; et ecce plus quam Jonas hic . Condemnatur one Jonae; et ecce plus quam Jonas hic . Condemnatur generatio Judaeorum, credente mundo: et Ninive agente poenitentiam, Israel incredulus perit. Illi habent libros, nos librorum Dominum : illi tenent prophetas, nos intelligentiam prophetarum: illos occidit littera, nos vivificat spiritus : apud illos Barabbas latro dimittitur, nobis Christus Dei Filius solvitur. INCIPIT LIBERt factum est
Abbreviated transcription (Latin):
Tradunt hebrei osee & amos & esaiam. ac ionã. is¬
dẽ ꝓpħasse temporibꝰ Hoc quantũ ad historie
ꝑtinet fundamenta Cȩterũ non ignoramus chroma¬
ei papa uenerabilis sudoris eẽ. uł maximi : totũ
ꝓpħ̃am referre ad intelligentiã saluatoris. quod
fugerit. quod dormierit. qđ p̃cipitatus in mare sit.
qđ susceptus a ceto. qđ eiectus in litꝰ penitentiã p̃
eucurbitȩ sit deleotatꝰ umbraculo. quod repre¬
bensus adeo cur maiorẽ curã habuerit herbe ui-¬
rentis & ex templo aride. quã tante hominũ
mutaitudinis. & cetera quȩ in ipso uolumine ex¬
ꝗͣ ipse qͥ inspirauit ꝓpħas. & futurȩ ueritatis inser¬
ius suis lineas ante signauit Loquitur gͦ ad iudeo ᷤᷤ
sui sermonis incredulos: & xpm̃ dĩ filiũ nescientes
U iri mniuitę surgent in iudicio cũ generacione ista
& condemnabłt eã: qr penitentiã egerunt in p̃dicaci¬

Expanded text:
Traduntque Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisTraduntque Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisdem prophetasse temporibus. Hoc quantum ad historiae pertinet fundamenta. Caeterum non ignoramus, Chromati papa venerabilis, sudoris esse vel maximi totum prophetam referre ad intelligentiam Salvatoris: videlicet quod fugerit, quod dormierit, quod praecipitatus in mare sit, quod susceptus a ceto, quod ejectus in littus poenitentiam cucurbitae sit delectatus umbraculo: quod reprehensus a Deo cur majorem curam habuerit herbae virentis, et extemplo aridae, quam tantae hominum multitudinis, et caetera quae in ipso volumine exquam ipse qui inspiravit prophetas, et futurae veritatis in servis suis lineas ante signavit. Loquitur ergo ad Judaeos sui sermonis incredulos, et Christum Dei Filium nescientes: Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ẽ. filius dicitur eẽ. ueritatis Porro geth:
ocesarea euntibꝰ tiberiadẽ : haut grandis ẽ. ui¬
culus : ubi & fepulchrũ enis ostenditur. Quãꝗͣ
alii iuxta diospolim. id ẽ. luddã eũ natũ & con¬
ditũ ueluit. non intelligentes hoc quod additur
ofer. ad distinctionẽ aliarũ geth urbiũ ꝑtinere
que uixta el eutheropolĩ. siue diospolĩ. hodieq
monstrantur. Liber qͦq thobi lic& non habeatur
in canone : tam̃ qr usurpatur ab eccłiasticis uiris
tale quid meinorat dicente thobi aa filiũ suũ
Fili ecce senui & in eosũ ut reuertar de uita mea.
Tolle filios tuos & uade in media fili Scio enim
quã grecas ꝑtin&. & maxime herodotũ legimus
niniuen regnante apud hebreos iosia. aciaxa re-¬
ge medorũ fuisse subuersa : Ex qͦ intelligimus
pͥmo tẽpore a ionȩ p̾dicatione acta penitentia:
niniuetas uemã consecutos Postea uero in pͥstins
uicus ꝑseuerantes: dei in se ꝓuocasse sentenciã

Expanded text:
tatus est, filius esse dicitur veritatis. Porro Geth ocesaraea euntibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, fili: scio enim quam Graecas pertinet, et maxime Herodotum, legimus Niniven, regnante apud Hebraeos Josia, et Astyage rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus primo tempore ad Jonae praedicationem, acta poenitentia, Ninivitas veniam consecutos: postea vero in pristinis vitiis perseverantes, Dei in se provocasse sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu ad nos int̾p̾tem᷑ columbe Seio ueteres
eccliasticos tã grecos quã latinos suꝑ hoo libro
multa dixisse : & tantis questionibꝰ ñ tam aꝑuisse
quã obscurasse sententias: ut ipsa int̾p̃tatio eoꝵ
opꝰ babeat intp̃tatione & multo incertior lector
recedat: quã fuerat antequã leger& Nec hoc di¬
co qđ magnis ingeniis subtrahã. & alios mea lau¬
de sugule: sed qͦ cõmentaris officiũ sit. ut quȩ
obscura sunt breuiter aꝑteq dilucid& Ꝙ ñ tũ
diserditudinẽ ostent& suã: quã sensũ eiꝰ quẽ
exponit edisserat Querimus gͦ.ionas ꝓpħa excep
stimonio: ubi alibi in scripturis scis leccus sit.
& nisi fallor in regũ uolumine ita scriptũ ẽ An¬
no qͥnto decimo amasie filii ioas regis iuida: regna¬
uit ieroboa filius ioas regis isrł: in samaria regna¬
ut quadraginta annis & uno. fecitq malũ corã
dño & non recessit ab uniuersis peccatis ieroboam
filii nabath qͥ peccare fecit isrł Ipse conuertit fi¬

Expanded text:
adventum ad nos interpretemur columbae. Scio veteres ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos super hoc libro multa dixisse, et tantis quaestionibus, non tam aperuisse, quam obscurasse sententias; ut ipsa interpretatio eorum opus habeat interpretatione, et multo incertior lector recedat, quam fuerat antequam legeret. Nec hoc dico, quo magnis ingeniis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet suam, quam sensum ejus quem exponit, edisserat. Quaerimus igitur, Jonas pstimonio, ut alibi in Scripturis sanctis lectus sit? Et ni fallor in Regum volumine de eo ita scriptum est: Anno quintodecimo Amasiae filii Joas, regis Juda, regnavit Jeroboam, filius Joas, regis Israel in Samaria quadraginta annis et uno. Fecitque malum coram Domino, et non recessit ab universis peccatis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse convertit fi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quandã puleberrimã doniũ seruituro si¬
bi homini extruxerit. depͣuatus ẽ. homo ꝓpͥa uo¬
luntate & apuericia diligenter appositũ ẽ. ad ma¬
lũ cor eiis. Posuitq in celo os suũ: & extructa
turre suꝑbię meretur ad se descendentẽ filium
dei: ut ꝑpenitentie ruiã conscendat ad cęlum:

Expanded text:
quasi quamdam pulcherrimam 392 domum servituro sibi homini exstruxerit, depravatus est homo propria voluntate, et a pueritia diligenter appositum est ad malum cor ejus : posuitque in coelum os suum, et exstructa turre superbiae , meretur ad se descendentem Filium Dei, ut per poenitentiae ruinam conscendat ad coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Scit ꝓpħa sc̃õ sibi spũ suggerente : qđ penitentia
gentiũ. runa sit iudeoꝵ. Iccireo amator patrie sue
ñ tã saluti inuid& niniue: quã ñ uult ꝑtre po¬
płm suũ. Auoqͥn legerat moysen rogantẽ dixis¬
se ꝓ eis. Si dimittis eis peccatũ. dmtte Sin au¬
tẽ non dimittis: & me dele de libro tuo quẽ scrip
libro non fuisse deletũ. Quin potius dnm occasi¬
onẽ accepisse ꝑ seruum : ut ceteris conserius illius
parcer& Nũ enĩ dic̃ dimitte me. ostendit se posse
retineri Iale qͥd & apłs loqͥtur Obtabã anathema
ipse ꝑire desider&. cui iuiuere xpẽ ẽ. & mori lucri
sed magis meret᷑ uitã dũ saluare uult ceteros
Preterea uidens ionas conppħas suos. mitti ad oues

Expanded text:
ta, sancto sibi Spiritu suggerente, quod poenitentia gentium, ruina sit Judaeorum. Idcirco amator patriae suae, non tam saluti invidet Ninive, quam non vult perire populum suum. Alioquin legerat Moyse rogantem dixisse pro eo: Si dimittis eis peccatum, dimitte: sin autem non dimittis, et me dele de libro tuo, quem scriplibro non fuisse deletum, quin potius Dominum occasionem accepisse per servum, ut caeteris conservis illius parceret. Dum enim dicit, dimitte me, ostendit se posse retineri. Tale quid et Apostolus loquitur: Optabam anathema ipse perire desideret, cui vivere Christus est, et mori lucrum ; sed magis meretur vitam, dum salvare vult caeteros. Praeterea videns Jonas comprophetas suos mitti ad oves
Abbreviated transcription (Latin):
n condemnatione isrlis ionas ad gentes mitiitur.
qđ niniuetȩ agente penitentiã: illi in maliciã ꝑse¬
uerent Porro quod ait ascendit malicia eius co-¬
rã me. siue  maliciae eius ad me: hoc ipsũ ẽ. quod
in genesi dicitur. Ciamor sodomorũ & gomorre
multiplicatus ẽ & ad cam Uox sariguinis fris

Expanded text:
demnationem Israelis Jonas ad gentes mittitur, quod Ninive agente poenitentiam, illi in malitia perseverent. Porro quod ait, ascendit malitia ejus coram me, sive, clamor malitiae ejus ad me, hoc ipsum est quod in Genesi dicitur: Clamor Sodomae et Gomorrhae multiplicatus est . Et ad Cain: Vox sangui
Abbreviated transcription (Latin):
RIENNIUM circiter fluxit post quã
tus: non potui implere qđ ceperã Scripsi
enim librũ de illustribꝰ uiris. & aduersum
iouimanũ duo uolumina: apologeticũ qͦq & de¬
obtimo genere int̾pretandi ad pamachiũ. & ad
nepotianũ uł de nepotiano duos libros. & alia
que numerare longũ ẽ. Igitur tanto post tẽpo¬
re quasi qͦdã post liminio. a iona int̾pretandi
sumens pͥncipiũ: obseero ut qͥ typꝰ ẽ. saluatoris
& tribꝰ diebus ac noctibꝰ in uentre ceti moratus. p̾¬
figurauit dñi resurrectionẽ : nobis qͦq feruorẽ pͥ¬
stinũ tribuat. & scĩ ad nos sp̃s meream᷑ aduentũ

Expanded text:
inquit, circiter fluxit, postquam tus non potui implere quod coeperam. Scripsi enim librum de Illustribus Viris, et adversum Jovinianum duo optimo genere interpretandi ad Pammachium: et ad Nepotianum, vel de Nepotiano duos libros, et alia quae enumerare longum est. Igitur tanto post tempore, quasi quodam postliminio a Jona interpretandi sumens principium, obsecro ut qui typus est Salvatoris, et tribus diebus ac noctibus in ventre ceti moratus, praefiguravit Domini resurrectionem, nobis quoque fervorem pristinum tribuat, ut sancti ad nos Spiritus merea
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ semꝑ sela int̾pretabant᷑ dia psalma: nunc tͣ¬
stulerunt infinẽ. Ma ledixisti sceptris eius ca¬
piti bellatorum eius: uenientibus ut turbo ad
disꝑgendũ me. Exultatio eras. sic̃ eius qͥ deuo¬
rat pauꝑẽ. in abscondito. Uiã fecisti in mari e-

Expanded text:
qui semper sela interpretabantur diapsalma, nunc trqui semper sela interpretabantur diapsalma, nunc transtulerunt, in finem. Maledixisti sceptris ejus, copiti bellatorum ejus, venientibus ut turbo ad dispergendum me. Exsultatio eorum sicut ejus qui devorat pauperem in abscondito. Viam fecisti in mari
Abbreviated transcription (Latin):
cusso atq eiecto fiat domus dei & habitet
ibi iusticia & in ambulet in ea. & hoc dignũ
ẽ. sentire de eo qͥ dicit. Egressus ẽ. in salutẽ
popłi sui cũ xp̃o suo: ut ꝑcusso huiuscemodi
capita. ille fiat in nobis caput eccłe suȩ. Siqͥs
aduentũ ut conteratur in se impii caput.
Ixx. Suscitasti uincula usq ad collũ. In finẽ
suscitauit dñs uincula caritatis: ut pͥori onere
deposito. & grauissimo iugo quo p̾mebar abiecto:
leue xp̃i susciperemus ugũ. ut in currd̃ illiꝰ
positi. aurigã obtimũ portaremus. Quod qͥ¬
dẽ & theodotio in bonã partẽ accipiens ait.
Ornasti fundamentũ usq ad collũ. & quinta
erat in anima singulorũ allophili terra obriuuÑ:
egeritur congesta huimis & nudatur optimũ
fundamentũ: & ornatur. ut qđ latebat appa¬
reat. & suã recipiat claritatẽ. Et hoc fit in
sempiternũ : qđ hebraice ar̃ sela. Simulq con¬
sidera qđ ipsi latͣc. rerũ necessitate compulsi:

Expanded text:
ercusso atque ejecto, fiat domus Dei, et habitet ercusso atque ejecto, fiat domus Dei, et habitet ibi justitia, et inambulet in ea. Et hoc dignum est sentire de Deo, qui egressus est in salutem populi sui cum Christo suo, ut, percusso hujuscemodi capite, ille fiat in nobis caput, qui est omnis viradventum, ut conteratur in se impii caput. LXX: Suscitasti vincula usque ad collum in finem. Suscitavit Dominus vincula charitatis, ut priori onere deposito, et gravissimo jugo quo premebamur abjecto, leve Christi susciperemus jugum; et in curru illius positi, aurigam optimum portaremus. Quod quidem et Theodotio in bonam partem accipiens ait: Ornasti fundamentum usque ad collum. Quinta erat in anima singulorum, allophyli terra obruerant, egeritur congesta humus, et nudatur optimum fundamentum, et ornatur, ut quod latebat, appareat et suam recipiat claritatem, et hoc fit in sempiternum, quod Hebraice dicitur SELA. Simulque considera quod ipsi LXX, rerum necessitate compulsi,
Abbreviated transcription (Latin):
illua aptari: quod egressus sit pater cũ filio
de templo & de cerimoniis uideoꝵ dicens.
Relinquet᷑ uobis domus urã deserta. & uenerit
mortẽ. Non putemus de hac morte dici cõmum:
uiuebant in imquitatibꝰ: mortui peccato uiue¬
rent iusticie Qđ qͥdẽ & anna : in oratione sua
significat. Dñs occidit & uiuificat. Occidit
enim peccato mittens in capita impiorũ mor¬
tẽ ut unuific& iusticie. Dicã aliquid audatiꝰ.
A pc̃ ad hoc uenit in mundũ. ut in capita ini¬
micorũ mitter& mortẽ. Ꝙ sic̃ ipso peceato mor¬
tuus ẽ. semel: sic & illi morerentur iniqͥtati.
Et qͥ facti fuerant participes mortis: huiꝰ uite
quoq fierent participes. Iuxta hebraieũ au¬
tẽ ubi scriptũ ẽ. ꝑcussisti caput de domo im¬
pii: caput ut dixi: pͥncipẽ mundi huiꝰ accipi¬
amus. & domũ ipsius mundũ omẽmq animã
peccatoris : in qua diabolus habebat hospiciũ.
Iccirco autẽ ꝑcutitur in domo impii: ut illo ꝑ¬

Expanded text:
illud adaptari, quod egressus sit Pater cum Filio de templo et de caeremoniis Judaeorum, dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et venerit mortem. Non putemus de hac dici morte communi vivebant iniquitati, mortui peccato, viverent justitiae . Quod quidem et Anna in oratione sua significat: Dominus occidit et vivificat. Occidit enim peccatores, mittens in capita impiorum mortem, ut vivificet justitiae. Dicam aliquid audacius: Christus ad hoc venit in mundum, ut in capita iniquorum mitteret mortem. Et sicut ipse peccato mortuus est semel : sic et illi morerentur iniquitati; et qui facti fuerant participes mortis hujus, vitae quoque participes fierent. Juxta Hebraicum autem ubi scriptum est: Percussisti caput de domo impii, caput, ut dixi, principem hujus mundi accipiamus: 657 et domum ipsius, mundum, omnemque animam peccatoris, in qua diabolus habebat hospitium. Idcirco autem percutitur caput in domo impii, ut, illo p
Abbreviated transcription (Latin):
posui: ut separatĩ de edictione. lxx. disseramꝰ.
Multũ enim ab omĩum translatione discordat. Ala¬
iedixisti inquit sceptris id ẽ. regnis eius: haut
dubium quin impii de quo fu pradixerat: ꝑcus¬
sisti caput de domo ĩpii: denudasti fundam̃¬
tum usq ad collũ. Intelligimus autẽ impium:
uł nabuchodonosor uł omẽm aduersariũ po
puli dei. & non solũ sceptris eius. sed etiam
capiti bellatorũ quod ꝑcusseras. qͥ uenerunt ut
turbo ut disꝑgerent me : id ẽ. ut uerterent
isrł. & in diuersum captiuum ducerent. Ita
autẽ exultabant deuorantes pauꝑem & sub¬
iectum sibi isrł. quasi hoc in abscondito face¬
rent. & nos ignorante te uorarent. Uenisti itaq
ad p̾lium ꝓpopulo tuo: & quadrigas tuas in-¬
mittens inaquas. hoc ẽ. in gentes multas: feci¬
sti eis iiam in luto aquarũ multarũ. Id ẽ. ut
conculces eos: & quasi lutum equorũ tuorum
& curruũ ungula conteras. Qđ autẽ sequitur

Expanded text:
ut separatim de editione Septuaginta disseramus, multum enim ab omnium translatione discordat: Maledixisti, inquit, sceptris, id est, regnis ejus: haud dubium quin impii, de quo supra dixerat: Percussisti caput de domo impii: denudasti fundamentum usque ad collum. Intelligimus autem impium, vel Nabuchodonosor, vel omnem adversarium 658 populi Dei. Et non solum sceptris ejus, sed etiam capiti bellatorum quos percusseras, qui venerunt ut turbo, ut dispergerent me, id est, ut everterent Israel, et in diversum captivum deducerent. Ita autem exsultabant devorantes pauperem, et subjectum sibi Israel, quasi hoc in abscondito facerent, et nos, ignorante te, devorarent. Venisti itaque ad praelium pro populo tuo, et quadrigas tuas immittens in aquas, hoc est, in gentes multas, fecisti eis viam in luto aquarum multarum, id est, ut conculces eos, et quasi lutum equorum tuorum et curruum ungula et rota conteras. Quod autem sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tetendi te uida mͥ: qͣsi arcũ impleui ephram.
& suscitabo filios tuos sion suꝑ filios grecoꝵ. & at¬
trectabo te quasi gladiũ pugnatoris. Iudei ad
machabeorũ tempius refert̃ qͥ uicere macedonaᷤ.
& sordidatũ templũ idolatria pꝰ triduũ & semuis
amioꝵ spaciũ mundauerunt. Qãq seqͥt᷑ quasi
areũ impleui ephraim. eos significari estimant¬
IN
qͥ decẽ tribub que appellant᷑ ifrł uenerant sub
erechia : qͥb etiã iosias regnasse memoratur. Ita
dũ taxat : ut pͥus testimoniũ alit̃ quã nos ex¬

Expanded text:
tetendi te, Juda, mihi quasi arcum: implevi Ephraim, et suscitabo filios tuos, Sion. super filios Graecorum, et attrectabo te quasi gladium pugnatoris. Hoc Judaei ad Machabaeorum tempora referunt. qui vicere Macedonas, et sordidatum templum idololatria post trium et semis annorum spatium mundaverunt. Quodque sequitur: Quasi arcum implevi Ephraim, eos significari aestimanti de decem tribubus quae appellantur Israel, venerant sub Ezechia, quibus etiam Josias regnasse memoratur: ita dumtaxat ut prius testimonium aliter quam nos ex
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt in die belli. Suscitante enĩ dño filios sion
hoc ẽ. filios ęccłiȩ : & contrariorũ doginatum
magistri : & philosophorũ om̃ĩs assertio atq ar¬
gum̃ta gentiliũ destruent᷑. qr ipse dñs gladiũ
fortiũ ẽ. de qͦ dr̃: accingere gladio tuo suꝑfe

Expanded text:
si sunt in die belli . Suscitante enim Domino filios Sion, si sunt in die belli . Suscitante enim Domino filios Sion, hoc est, filios Ecclesiae, et contrariorum dogmatum magistri, et philosophorum omnis assertio, atque argumenta gentilium destruentur, quia ipse Dominus gladius fortium est, de quo dicitur: Accingere gladio tuo