comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licis demona undiq ꝯfluentũ iinume¬
rabiles ĩtueri. que infinita constipatione.
atq ordĩe lõgissimo ꝓcedentes. alie p̾hibãt
pͥncipẽ suũ. alie seq̃bant᷑. Qͥ tand̾ alicñ ⁊
mnagnitudĩe pc̾ior cũctis. et aspectu t̾ribi¬
lior aduenit᷑. Ne posito solio cum in t̾bu¬
nali quodã sublimissimo consedisset. uuiꝰ¬
cuiusq actus diligenti cepit examinatõe
discut̾e. illosꝙ qui nec dum se cͥcĩmenire
emulos potuisse dicebant. uelut mertes
ignauoiqr a ꝯspectu suo cũ nota ⁊ ĩiuria in¬
bebat expelli: spacia tp̃is tãti. ⁊ opꝰ inanit᷑
ĩpensũ. cũ fremitu furoris exꝓbrans. Illos
uero qͥ se nũcibũt ꝯsignatos s̾met decepis¬
se. sumis laudib cũ exultatione ac fauore
cũctoꝵ. ut fortissimos bellatores adexẽ¬
plum cunctoꝵ gsosissimos corã omĩb eniͤ
delaturꝰ letior aduenisset nom̃ monachi
optime cogniti designanit. Asserẽs post

Expanded text:
ervas daemonum undique confluentium innumeervas daemonum undique confluentium innumerabiles intueri, quae infinita constipatione atque ordine longissimo procedentes, aliae praeibant principem suum, aliae sequebantur. qui tandem aliquando et magnitudine procerior cunctis et aspectu terribilior aduenit, ac posito solio cum in tribunali quodam sublimissimo consedisset, uniuscuiusque actus diligenti coepit examinatione discutere: illosque qui necdum se circumuenire aemulos suos potuisse dicebant uelut inertes ignauosque a conspectu suo cum nota et iniuria iubebat expelli, spatia temporis tanti et opus inaniter inpensum cum fremitu furoris exprobrans, illos uero qui se nuntiabant consignatos sibimet decepisse summis laudibus cum exultatione ac fauore cunctorum ut fortissimos bellatores ad exemplum cunctorum gloriosissimos coram omnibus emitdelaturus, laetior aduenisset, nomen monachi optime cogniti designauit, adserens post
Abbreviated transcription (Latin):
changelos eo ꝙ ip̃is angelis presint mũis
ip̃ius ꝓpͥetas docet. Dñationes ⁊ ab eo qd̾
et domestici ac faminares ei sint. ut in ip¬
sis uel ut in quadã sede diuina maiestas
pectuliariꝰ requiestat et qͦdã modo in eis
firmius redinetur.
Egi aũt ĩmundos sp̃c a neqͥorib pot̾ati¬
bus eisq esse subiectos p̾ter illascri¬
pturaꝵ testimonia q̃ in eungłiis qͦ calũ¬
ymantib phariseis dñi leginꝰ respõsione
descripta:. Si ego in belzebub prĩcipe demo
moꝵ eicio demones: eciam ꝑspicue uiuo¬
nes et expimenta scoꝵ multa nos edocẽt
Nã cũ unus efrib nr̃is in hac solitudine
iter ag̾et. ad uespante iam die antrũ ꝙdã
repꝑiens iͥd̾ subsistit. uesꝑtinã uolẽs ĩ eos
smaxin celebrare. U psalmos ex more de¬
cantat. tp̃c medie noctis excessit. Eñq fi¬
nits sollemꝑnitate refecturꝰ lapsum cor¬
pus. paululũ resedisset. repente cepit cat̾¬

Expanded text:
changel os eo quod ipsis angelis praesint, nominis changel os eo quod ipsis angelis praesint, nominis ipsius proprietas docet, dominationes etiam ab eo quod et domesticae ac familiares ei sint, ut in ipsis uelut in quadam sede diuina maiestas peculiarius requiescat et quodammodo in eis firmius reclinetur. Regi autem inmundos spiritus a nequioribus potestatibus eisque esse subiectos praeter illa scripturarum testimonia, quae in euangeliis quoque calumniantibus Pharisaeis domini legimus responsione descripta: sniorum ejicio daemones ; etiam perspicuae visiones et experimenta sanctorum multa nos edocent. Nam cum unus ex fratribus nostris in hac solitudine iter ageret, advesperascente jam die, antrum quoddam reperiens, ibidem substitit, vespertinam volens in eo synaxim celebrare. Ubi dum psalmos ex more decantat, tempus mediae noctis excessit. Cumque finita solemnitate refecturus lassum corpus paululum resedisset, repente coepit cat
Abbreviated transcription (Latin):
euͣngelia legiones esse ꝓpͥa ip̃oꝵ ꝯfessione te¬
stant᷑ suos exerant pͥncipatus. Nõ eĩ dña¬
tiones dici possunt. insi hẽant in quos di¬
tionem sue dñationis ex̾ceant nec pote¬
gelio designari a blasphemantib phariseis
maĩfestissime reppimꝰ. in behelzebub pͥncipẽ
demonioꝵ hic eicit demones. ⁊ ã ⁊ rectore¬
tenebraꝵ legimꝰ appellari. et aliũ mũdi huiꝰ
pͥncipẽ nũcupari. Quos tñ gͣdus beatus apłs
euacuandos. Cũ tradiderit ĩquiens regnũ
deo ⁊ pr̃i. cũ euacuau̾it omnẽ pͥncipatũ ⁊ pote¬
statẽ ⁊ dñationẽ. Qd̃ utiq naturalit̾ fiet nͥ
fuerint de ip̃oꝵ dicione sublati. supͣ quos in
hoc scło potãtes sen dñationes uel pͥncipa¬
tus adiminstrare noscuntur.
Am qr bone ꝑti ead ordinũ uocabula nõ
sine rõne causa ue sint inchta et offitõꝵ
uel mentoꝵ sen dignitatũ sint mĩa. mulli
dubiũ est. et enĩ de offitio minciandi auge¬
los.i. nũcios manifestũ est appellari. et ar¬

Expanded text:
euangelia legiones esse propria ipsorum confessione testantur, suos exerant principatus. non enim dominationes dici possunt, nisi habeant in quos dicionem suae dominationis exerceant, nec potegelio designari a blasphemantibus Pharisaeis manifestissime repperimus: in Beelzebub principe daemoniorum hic eicit daemones. natenebrarum legimus appellari , et alium mundi hujus principem nuncupari . Quos tamen gradus beatus Apostevacuandos: Cum tradiderit, inquiens, regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum, potestatem et dominationem. quod utique non aliter fiet, nisi fuerint de ipsorum dicione sublati, supra quos in hoc saeculo potestates seu dominationes uel principatus administrare noscuntur. Nam quia bonae parti eadem ordinum uocabula non sine ratione causaue sint indita et officiorum uel meritorum seu dignitatum sint nomina, nulli dubium est. etenim de officio nuntiandi angelos, id est nuntios manifestum est appellari et ar
Abbreviated transcription (Latin):
sinaragdns. Aurũ opus decoris tui. ⁊ fo¬
ramina tua ĩ die qua ꝯditꝰ es p̾parata st̃.
En cherub extentus ⁊ ꝓtegens. et posin
te in monte scõ dei. in medio lapidum igͥ¬
toꝵ ambulasti ꝑfectus in uiis tuis a die
dditionis tue: donec inuenta est imqͥtaᷤ
in te. in multitudĩe cogitationis tue. re¬
pleta sunt int̾iora tua iniquitate ⁊ pec¬
casti. et eieci te de monte dei et ꝑdidice
O cherub ꝓtegens in medio lapidũ igui¬
toꝵ. eleuatũ est cor tuũ in docore tuo. p¬
didisti sapĩam tuam a decore tuo. ĩt̾ram
ꝓroci te. ante faciem regũ dedi te: ut cer¬
herent te in multitudine iniquitatum
tuaꝵ. et inquitate negociatõnis tue.
posuisti sc̃ificationem tuã. Esaỹas qͦr

Expanded text:
s: aurum opus decoris tui: et foramina tua in die, qua conditus es, praeparata sunt. tu chernb extentus et protegens, et posui te in monte sancto dei, in medio lapidum igneorum ambulasti. perfectus in uiis tuis adie conditionis tuae, donec inuenta. est iniquitas in te. in multitudine negotiationis tuae repleta sunt interiora tua iniquitate, et peccasti: et eieci te de monte dei, et perdidi te o chernb protegens, in medio lapidum igneorum. eleuatum est cor tuum in decore tuo: perdidisti sapientiam tuam a decore tuo, in terram proieci te: ante faciem regum dedi te ut cernerent te. in multitudine iniquitatum tuarum, et iniquitate negotiationis tuae polluisti sanctificationem tuam. Esaias
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ de petro dr̃. qr angelus eius ẽ. De
utusq uero liber pastoris plenissime docet.
Si aũt ꝯsidemus ⁊ illũ qui beatum iob expe¬
ciit. aꝑtissime instruen ᷑ illũ fuisse qui semꝑ
insidiat᷑ ei nũꝙͣ eũ ad pccm̃ potuit icitareᷤ
et idcirco potͤatẽ a dño poposcisset. uelut
qui nõ u̾tute illius. s dm̃ defensione am

Expanded text:
 de Petro dicitur, quia angelus eius est. de utrisque uero liber Pastoris plenissime docet. si autem consideremus et illum qui beatum Iob expetiit, apertissime instruimur illum fuisse, qui semper insidiatus ei numquam eum ad peccatum potuerit incitare, et idcirco potestatem a domino poposcisse, uelut qu
Abbreviated transcription (Latin):
cu ezechielis. siue esaye mamfestissime do¬
cent. in quib pͥncipem thyri. uel illũ luci¬
ferum qui mane oriebatur flebili planctu
cognoscimꝰ lamentari. et de illo quid̃ ita
dno ad ezechielem. Rili hominis leua plã¬
ctum suꝑ pͥncipem thyri. et dices ei. hec
dicit dño deuo. en signaculũ similitudĩs.
plemo sapĩa. ꝑfectꝰ decore. in deliciis ꝑadi¬
si fiusti. Omĩo lapis p̾ciosus oꝑm̃tũ t̾uũ

Expanded text:
tio Ezechielis siue Esaiae manifestissime dotio Ezechielis siue Esaiae manifestissime docent, in quibus principem Tyri uel illum Luciferum, qui mane oriebatur, flebili planctu cognoscimus lamentari. et de illo quidem ita dominus ad Ezechiel: fili hominis, leua planctum super principem Tyri: et dices ei: haec dicit dominus deus: tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
ris. quas uidebaat ex nichilo ꝓcessisse caͦ¬
torem. magna uoce refernit et admitit¬
one laudasse. Ante istud ergo tempale pͥ¬
cipium quod a moyse dr̃. qd̃q mu̾ndi hi
scd̾m istoricũ ymmo iudancũ sensũ sigrat
etatem: saluo .s nr̃o sensu quo nos inter
p̾tam᷑ oĩm reꝵ. cp̃m esse pͥncipiũ. in quos
dmĩa creau̾at pater scd̾m illud omĩa ꝑ ip̃
fc̃a sunt: ⁊ sine p̃o fc̃m est nichil. ante
istud in quã genestos temꝑale p̾ncippim
Onmes illao potestates çelestes q ati¬
tes dm̃ creasse n̾on dubium est. quas
apło ꝑ ordinem dimimerans ⁊ta descri¬
bit. Quia in xpõ condita sunt ormĩa. in
celis. et in t̾ra. uisibilia. et inusibilia
siue angeli. siue archangeli. fiue thes¬
ni. siue dñationes. sine pͥncipatꝰ. siue po¬
destates: ommia ꝑ ip̃m et in ip̃o creatast
Eistoꝵ itaq nmero nõ uul uiii.¬
los pͥncipes fuisse collapsos. lamẽta¬

Expanded text:
ris quas uidebant ex nihilo processisse crearis quas uidebant ex nihilo processisse creatorem magna uoce referuntur et admiratione laudasse. ante istud ergo temporale principium, quod a Moyse dicitur quodque mundi huius secundum historicum, immo Iudaicum sensum signat aetatem saluo scilicet nostro sensu, quo nos intere principium, in quo omnia creauerit pater secundum illud: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, ante istud, inquam, Geneseos temporale principium omnes illas potestates caelestesque uirtutes deum creasse non dubium est. quas apostolus per ordinem dinumerans ita describit: quia in Christo creata sunt omnia in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, siue angeli sine archangeli, sine throni siue dominationes, siue principatus sine potestates. omnia per ipsum et in ipso creata sunt. De istorum itaque numero nonnullos principes fuisse conlapsos lamenta
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris ex nchilo fuisse ꝓductas. ut¬
ꝑpetuas eis gr̃as refẽntes. indesmenter
eiuso laudib inhererent. Nemo fidelũ
dubitat. Iec enĩ existunare debemus
cidationis et opificii su pͥncipia. ab huui
mundi ꝯstitutione. dĩ primitus inceasse
quasi in illis ant̾iorib. atq in numeris
sclis ab omni ꝓuidentia et dispensatione
diuina fu̾it ociosus. Ac tanqm nõ hñs
in quos bonitatis exceret beneficia solits¬
rins. atq ab omni inimifirencis alienus
fuisse creditur. Qd de illa ininsa ac sine
principio et in ꝯp̾hensibili maiestates¬
tis humile est. in ꝯgriamiq sentire ppõ
dño de illis poteitatib hec dicente. Qi¬
do sc̃a sunt sĩmul sydera. baudaneruant me
noçe magna oumes angeli mei. Eͥ ergo
int̾ sunt creationi syderum. ante istũd
principiũ. in quofcm dicit᷑ celũ et t̾ra.
creati fuisse manifestissime ꝯꝓbantur.
quippe qui ⁊ istis om̃ib usibilib creatu¬

Expanded text:
creatoris ez nihilo fuisse productas pecreatoris ez nihilo fuisse productas perpetuas ei gratias referentes indesinenter eius laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. nec enim existimare debemus creationis et opificii sui principia ab huius mundi constitutione deum primitus inchoasse, quasi in illis anterioribus atque innumeris saeculis ab omni prouidentia et dispensatione diuina fuerit otiosus, ac tamquam non habens in quos bonitatis suae exerceret beneficia solitarius atque ab omni munificentia alienus fuisse credatur. quod de illa inmensa ac sine principio et inconprehensibili maiestate satis humile est incongruumque sentire, ipso domino de illis potestatibus haec dicente: quando facta sunt simul sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. qui ergo intersunt creationi siderum, ante istud principium in quo factum dicitur caelum et terra creati fuisse manifestissime conprobantur, quippe qui pro istis omnibus uisibilibus creatu
Abbreviated transcription (Latin):
eidcirco ꝓposita a uobis questio lic
nõ satis uideatur nec frequẽter int̾
hoies uentilata. nec apud pliurimos pa¬
teat. et ex hoc ip̃o apud asiquos ca que
ꝑferimꝰ forsitan uideant᷑ ambigua. ita
beant que medie sunt tenenda. Qmqmͣ
nõ tali opinione quali suspitionib. tm̃
et precturis colligi solet. sed manifestiᷤ
scͥpturaꝵ testimoniis oĩa ꝯpbentur ui¬
Ptura. Om̃ia que fecit deus bona ualde.
di enĩ a deo tales isti cidati sunt. uel ad
hec facti ut hos malicie gradus tencãt.
ac semꝑ deceptionib et rumis hominum
ac naturas ipse ꝯdiderit: ad hoc eos cre¬
ans ut. sꝑ in nequitia ꝑseuerantes. nũqrͣ
tũure possint in bone uolũtatis affectu
hanc gͥ rõnem diusitatis huiꝰ tͣditione
ꝑatrum. de sc̃aꝵ scͥpturaꝵ fonte ꝑcepiio
Ute conditionem huius uisi un.¬
hilis creature. sp̃ales celestesq uͥtu¬
tẽs dm̃i fecisse. que ꝓ hoc ip̃o quod scirent
se ad tantam beatitudĩs głiam benecia

Expanded text:
idcirco proposita a uobis quaestio licet non satis uideatur nec frequenter inter homines uentilata nec apud plteat, et ex hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan videantur ambigua; ita beantur quae medie sunt tenenda, quamquam non tali opinione qualis suspicionibus tantum et coniecturis colligi solet, sed manifestis scripturarum testimoniis omnia conprobentur. Aptura: omnia quae fecit deus, bona ualde. si enim a deo tales isti creati sunt uel ad hoc facti, ut hos malitiae gradus teneant ac semper deceptionibus et ruinis hominum ac naturas ipse condiderit, ad hoc eas creans, ut semper in nequitia perseuerantes numquam transire possint in bonae uoluntatis adfectum. hanc igitur rationem diuersitatis huius traditione patrum de sanctarum scripturarum fonte percepimus. Ante conditionem huius uisibilis creaturae spiritales caelestesque uirtutes deum fecisse, quae pro hoc ipso quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
ũr. et it̾m. In tp̃e illo ꝯsurget michael pͥn¬
ceps magnus qͥ stat ꝓ filiis ppłi tui. Legimꝰ
ergo grecoꝵ quoq pͥncipem sumlit̾ alinm
nũcupari. qui utiq fauens genti sibi subdi
dias gentiũ ⁊ ꝯflictus. ac simultates qͥs
int̾ se istis instigantib gerũt. eciã ꝯ̃ se
adn̾se ex̾ceant potestates ⁊ illoꝵ uł uicto¬
ria gandeant. Nel de minutione crcient᷑.
Et obhoc nõ possint esse int̾ se ꝯcordes.

Expanded text:
chael princeps magnus, qui stat pro : filiis populi tui. legimus ergo Graecorum quoque principem similiter alium nuncupari, qui utique fauens genti sibi subditdias gentium et conflictus ac simultates, quas inter se istis instigantibus gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant uel deminutione crucientur et ob hoc non possint inter se esse concordes,
Abbreviated transcription (Latin):
soliũ meũ. sedebo ĩ mõte restam̃ti in lat̾ib
aqͥlonio. ylscendã suꝑ altitudĩem iuibiũ. ero
suł altissimo. Qͦs tñ nõ solos ex illo bĩssime
stationis apice corruisse scͥptura dinemorat
dicẽs cerciam ꝑtem stellaꝵ drachonẽ illum
secũ ꝑit̾ ꝑtraxisse unꝰ quoq apłoꝵ euidenti¬

Expanded text:
te testamenti, in lateribus aquilonis. ascendam super altitudinem nubium, ero similis altissimo. quos tamen non solos ex illo beatissimae stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertraxisse. unus quoque apost
Abbreviated transcription (Latin):
rum uicio ⁊ impedimento reuocet᷑. Ha¬
bitationem solitarie celle desioerat. seu cͥ¬
te uł ut plures alios lucraturus. constru¬
ere mõast̾ium. ⁊̃ quos docere atq ĩstituere
debeat. congregare festinat. Ex discipulo
nequam. detestibilior magister effectꝰ.
Nam cum huniꝰmodi elatione cordis. in
pnitiossimũ teporẽ noxiũq corruerit. ⁊
nec uerus ncs. nec scłaris effectus sit.

Expanded text:
rum uitio et inpedimento uocetur, harum uitio et inpedimento uocetur, habitationem solitariae cellae desiderat, seu certe uelut plures alios lucraturus construere monasterium quos docere atque instruere debeat congregare festinat, ex discipulo nequam detestabilior magister effectus, nam cum huiusmodi elatione cordis in perniciosissimum teporem noxiumque conruerit et nec uerus monachus nec saecularis effectus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
turintate a maritudo. excelsus ⁊ esfusus
ĩ leticia risus. In rationabilis ĩ serietate tͥs
ticia: in responsione rancor. fatilis ĩ ẜmõe.
u̾ba passim sñ ulla cordis granitate erũpẽ¬
tia. Expers patiencie ẽ karitatis aliena.
audax ad cõtumehas nrogandas ad tosan¬
das pusillanimis ad obediendaͣs diffici¬
lis. insi in quo eam desidium suũ uolup¬
tasq p̾uenerit. ad recipiendam exortatõ¬
nem ĩplaccabilis. Ad resecandas uolun¬
tates suas ĩfirma. ad succumbendũ alie¬
nis durissima. Semꝑ suas definitiones
statuere contendens. ip̃a uero. nequaꝙͣ ce¬
dere alt̾iꝰ ad quiescens. ꝙ ita fit. ut etiam
ĩ capax consilii salubris effecta ĩ oĩbus. suo
potiꝰ credat quam semoꝵ utoicio¬
iubꝰ decessũ gradibus isquẽ semel
possidet deuolutus. iam ip̃am disci¬
plinam cenobii porrescit. ac ueluti qui
fiatrum consortio deꝑfectione retrahatur.
ac de bono patientie atq hiulitates alio¬

Expanded text:
turnitate amaritudo, excelsus effusus turnitate amaritudo, excelsus effusus in laetitia risus, inrationabilis in titia, in responsione rancor, facilitas in sermone, verba passim sine ulla cordis gravitate erumpentia. Expers patientiae est, charitatis aliena, audax ad contumelias irrogandas, ad tolerandas pusillanimis, ad obediendum difficilis, nisi in quo eam desiderium suum voluntasque praevenerit, ad recipiendam exhortationem implacabilis, ad resecandas voluntates suas infirma, ad succumbendum alienis durissima, semperque suas definitiones statuere contendens, ipsa vero nequaquam cedere alterius acquiescens: et ita fit, ut etiam incapax consilii salubris effecta, in omnibus suo potiQuibus decessuum gradibus is quem semel possidet deuolutus iam ipsam disciplinam coenobii perhorrescit, ac uel qui fratrum consortio de perfectione retrahatur ac de bono patientiae atque humilitatis alio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non solum nuilla fratris satisfactiõe
conpungitur: neq mollitur. uerum
etiam cur ab eo sit in humilitate pre¬
uentus. grauiꝰ indignatur. fitq ei
salutaris huilitas ac satiffactio. que fi¬
nem drabolicis intentionibꝰ sol lferre
aiusa uehementioris incenduꝰ¬
supbie genere ꝑstringamus. que¬
dala signa eio ĩ quantum possinus
colligentes. ut his qui deꝑfectione siciũt
erudiri. ꝙ ammodo caracteres enus de ext̾i¬
oris hoĩs motu expͥmamꝰ. Necessarium
puto paucis eadem replicari. ut cõpẽdiosi
agnoscamꝰ. qͥbus eam discernere ac dep̾¬
hendere ualeamꝰ ĩdicus. Quo midate at¬
q ĩ suꝑficie ꝓducte passionis radices. et
occulatim dep̾hense atq ꝑspecte. uł con¬
uelli faciliꝰ ualeant uel intari. Tũc em̃
poterit pestifer morbus adĩtegrum de¬
is gͥ indicus carnalis ista
quam p̾fati sumus suꝑbia d̾clarat᷑.
nest pͥmitus ĩloquela eio clamor. Intaci¬

Expanded text:
et non solum nulla fratris satisfactione et non solum nulla fratris satisfactione conpungitur neque mollitur, uerum etiam cur ab eo sit in humilitate praeuentus grauius indignatur, fitque ei salutaris humilitas ae satisfactio, quae finem diabolicis intentionibus solet inferre, causa uehementioris incendisuperbiae genere perstringamus, quaedam signa ejus in quantum possumus colligentes, ut his qui de perfectione sitiunt erudiri, quodammodo characteres ejus de exterioris hominis motibus exprimamus; necessarium puto paucis eadem replicari, ut compendiosius agnoscamus, quibus eam discernere ac deprehendere valeamus indiciis; quo nudatae atque in superficiem productae passionis hujus radices, et oculatim deprehensae atque perspectae, vel convelli facilius valeant, vel vitari. Tunc enim poterit pestifer morbus adhis igitur indiciis carnalis is a quam praefati sumus superbia declaratur. inest primitus » d loquella eius clamor, in taci
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Deinde post ħ excelsa uox. sermo ri¬
gidus. amara turbulentaq responsio.
Incessus erectus ac mobilis. lingua faci¬
lis. ꝓcax loquela. Nec iunquam tacit᷑¬
uitas amica. insi cum contra fratrem
rancorem quendam in suo corde conce¬
meo detestabiliꝰ sit non facile discema¬
tur: utrum diffusa illa petulansq leti¬
cia. an dixa hec uirulentaq serietas. In
illa namq sermo non oportunus: riso
leis ac fatuus. efrenata atq ĩdiscipli¬
nata cordis elatio. Inista si.ira plemi.
uirulentumq silentium. ꝙ qͥ ob hoc tã¬
tum concipitur. ut adu̾sus fratr̃e ran¬
tor tacit᷑ntate sernatutꝰ ꝓtelari dutiꝰ poᷤ
sit. nõ ut ex eo uͥtus humilitatis ac pa¬
cientie prebeatur. & cum ip̃e tumore
possessus: facile cunctis tristicias ĩferat.
atq ad satis factionẽ lesi fiatris semet
ip̃m sũmittere dedignet᷑. etiam ab illo
sibimet oblatam respint atq cõtẽpnt.

Expanded text:
tur: deinde post haec excelsa uox, sermo ritur: deinde post haec excelsa uox, sermo rigidus, amara turbulentaque responsio, incessus erectus ac mobilis, lingua facilis, procax loquella nec umquam taciturnitatis amica, nisi cum contra fratrem rancorem quendam in suo corde concein eo detestabilius sit, haud facile discernatur, utrum diffusa illa petulansque laetitia, an dira haec virulentaque taciturnitas. In illa namque sermo non opportunus, risus levis ac fatuus, effrenata atque indisciplinata cordis elatio; in ista vero, ira plenum, virulentumque silentium, et quod ob hoc tantum concipitur, ut adversus fratrem rancor taciturnitate servatus protelarsit, non ut ex eo uirtus humilitatis ac patientiae praebeatur. et cum ipse tumore possessus facile cunctis tristitias inferat atque ad satisfactionem laesi fratris semet ipsum submittere dedignetur, etiam ab illo sibimet oblatam respuit atque contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbra corporis cõmonent᷑. uͥ dñ sp̃n¬
alis agitatur collatio. totũ se uł scato¬
tibꝰ u̾mibꝰ. uł accutissimis sudibꝰ creda
ĩsidere. ey qͥqͥd simphe̾ collatio ad hed¬
ficationem ꝓtulerit audientiũ. obsua
suggillatioem estimet esse ꝓlatum. To¬
toq tempore quo inte sp̃alis examinatõ
uentilatur. sius suspitionibꝰ occupatus.
ñ quid exinte ꝓficere debeat aucupatur.¬
s causas cur umum qdq sit dictum
sollicita mente ꝑquirit. uł quid eis obi¬
tione cõiectat. ut nicħ exhis q̃ saluberni¬
me sunt digesta penitus apprehñdere.
aut mnaliquo ualeat emendan. Et ita
fit. ut nõ solum innillo ei ꝓficiat
collatio sp̃alis. uerum eciam damnosa
magis existat. Efficiat᷑q ei causa maio¬
ris peccati. Dum enim pro consciencia
sua totum contra se suspicatur ẽẽ pro¬
latum. uehementiore cordis opstinatõ¬
ne duratur. ireq stumilis acciꝰ instiga¬

Expanded text:
membra corporis commouentur, ut, dum spiritmembra corporis commouentur, ut, dum spiritalis agitatur conlatio, totum se uel scatentibus uermibus uel acutissimis sudibus credat insidere, et quidquid simplex conlatio ad aedificationem protulerit audientium. ob uggillationem aestimet esse prolatum. totoque tempore, quo uitae spiritalis examinatio uentilatur, suis suspicionibus occupatus non quid exinde sed causas, cur unumquodque sit dictum, sollicita mente perquirit, uel quid eis possitione coniectat, ut nihil ei his, quae saluberrime sunt digesta, penitus adprehendere aut in aliquo ualeat emendari. et ita fit ut non solum in nullo ei proficiat conlatio spiritalis, uerum etiam damnosa magis exsistat efficiaturque ei causa maioris peccati. dum enim pro conscientia sua totum contra se suspicatur esse prolatum, uehementiore cordis obstinatione duratur iraeque stimulis acrius instiga
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe: cum sͥ uł de nobłitate natalum
głatur. uł ĩflat᷑ de scłi quã corpore nõ
mente deserint dignitate. uł p̾cuni¬
is quas ad rumam suam retentat ex¬
tolntur ꝑ que iã nõ moãst̾ii iugum
sustinere contentꝰ ẽ. nõ senioris ul¬
li institui disciplina. Et nõ solũ nul¬
lam sbiectõnis aut obediencie regu¬
lam custodire dignatur. uerũ ne iꝑ¬
sam qͥdem auribus sius doctrinam
ꝑfectõnis ad mittit. Gantũq cõcres¬
cit ĩ corde eiꝯ sp̃alis uͥ oi fastidium. ut
cum forte talis fuerit oborta collatio
uno ĩ loco stare nescia eiꝯ obtutus. s
huc illucq stupidus acumferat᷑ ĩtuit᷑.
aliorsũ ⁊ ĩoblicum quã moris ẽ ocłide¬
figant᷑. ꝑ suspirus eĩ salutaribꝰ. spu¬
ta de siccd gutture cõidunt᷑. Excreatt¬
nes etiam. sñ ulla ĩt̾pellatione flegmͣ¬
tis ꝓuocant᷑. Digiti hdũt. ⁊ ĩmodu
qͥddam scabentis. uolitant atq depin¬
gunt. ꝙͣ ita huc atq illuc uniuersa

Expanded text:
uel de nobilitate natalium gloriatur uel inflatur de saeculi, quam corpore, non mente deseruit, dignitate uel pecuniis, quas ad ruinam suam retentat, extollitur. per quae iam non monasterii iugum sustinere contentus est, non senioris ullius institui disciplina, et non solum nullam subiectionis aut oboedientiae regulam custodire dignatur, uerum ne ipsam quidem auribus suis doctrinam perfectionis admittit. tantumque con- ^ crescit in corde eius spiritalis uerbi fastidium, ut, cum forte . talis fuerit oborta conlatio, uno in loco stare nesciat eius obtutus, sed huc illucque stupidus circumferatur intuitus, aliorsum et in obliquum quam moris est oculi defigantur. pro suspiriis enim salutaribus sputa de sicco gutture contrahuntur, excreationes etiam sine ulla interpellatione flegmatis prouocantur, digiti ludunt et in modum quiddam scribentis uolitant atque depingunt, et ita huc atque illuc uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
alibꝰ siqͥdem mens passionibꝰ obdu¬
rata. atq a detestabili tepore ĩcipi¬
ens. necesse ẽ ut ĩdet̾iꝰ quocidie ꝓficiat.
⁊reliquã quoq uitam suã. deformio¬
re fine cõcudat dũq cupiditatis pͥs¬

Expanded text:
alibus siquidem mens passionibus obdurata atque a detestabili tepore incipiens necesse est ut in deterius cotidie proficiat et reliquam quoque uitam suam deformiore fine concludat, dumque cupiditatibus pris
Abbreviated transcription (Latin):
int̾q ponamꝰ. ut ꝑuenientes post hec ad
quosdam actus et oꝑa semoꝵ que studi¬
ose memorie mandare disponimꝰ: hec que
nrã expositione digesta sunt. uł ut testi¬
momiis ualidissimis roboremꝰ. uniu̾sa q̃
diximꝰ exemplis eoꝵ pociꝰ ac uite auctori¬
tate firmantes

Expanded text:
uiterque ponamus, ut peruenientes post haec ad uiterque ponamus, ut peruenientes post haec ad quosdam actus et opera seniorum, quae studiose memoriae mandare disponimus, haec quae nostra expositione digesta sunt uelut testimoniis ualidissimis roboremus, uniuersa quae diximus exemplis eorum potius ac uitae auctoritate firmantes
Abbreviated transcription (Latin):
ta. etiam amilos quib ᷤ recondita presigͥ¬
nemꝰ. idigitis palam gestare nos nõ pud.
Quib̾ nõ solum cistelle. uel sporte. sed ne
aithe qͥdem uel armaria. ad ea que cõge¬
rimꝰ. uel que egressi de scło reẜuauimus:
condenda sufficiunt. Quiq ita nõ nm¬
quã ꝓ uilissimis millisq rebus accendi¬
mur. eas dum taxat uel ut ꝓprias uendi¬
cantes. ut siquis uł digito quicquã ex hi¬
is cõtrectare p̾sumpsit tanta contra eum
iacundia suppleamur: ut cõmotionem
cordis nr̃i. ne a labiis qͥdem ac tota corpo¬
ris indignatione reuocare possimꝰ: Sed pͥ¬
t̾missis nrĩs uiciis. ⁊ his que ne cõmemo¬
rari qͥdem dignum est silentio traditis.
scõm illud eloqͥum. Non loquat᷑ os meu̾
oꝑa hoĩm̾. Uͥtutes pociꝰ que aput illos st̃.
et hec que nos quoq om̃i studio debemꝰ
appetere. cepto narrationis ordĩe ꝓseqͣm᷑.
Ipsasq iam regulas ac tỹpos. cursm bre¬

Expanded text:
ta, etiam annulos quibus recondita praesigta, etiam annulos quibus recondita praesignemus, in digitis palam gestare nos non pudet, quibus non solum cistellae vel sportae, sed ne arcae quidem, vel armaria, ad ea quae congerimus, vel quae egressi de saeculo reservavimus, condenda sufficiunt. Quique ita nonnumquam pro vilissimis, nullisque rebus accendimur, eas dumtaxat velut proprias vindicantes, ut si quis vel digito quidquam ex his contrectare praesumpserit, tanta contra eum iracundia suppleamur, ut commotionem cordis nostri ne a labiis quidem, ac tota corporis indignatione reuocare possimus. sed praetermissis nostris uitiis et his, quae ue commemorari quidem dignum est, silentio traditis secundum illud eloquium: non loquatur os meum opera hominum, uirtutes potius quae apud illos sunt et haec, quae nos quoque omni studio debemus adpetere, coepto narrationis ordine persequamur ipsasque iam regulas ac typos cursim bre
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾ duo paximatia. que tribꝰ ix denarus
ibidem distrahunt᷑: nichil sibimet ampliꝰ
unꝰqͥsq p̾sumit. Int̾ quos: nlłm p̾culiare i¬
opus qd pudet dicere. qͦdq in mis mõastĩ¬
is utinam fieri nescirem᷑. nõ dicam effec¬
tu. s ne cogitatione qͥdem ab aliquo penito
affectatur. Cumq totam enthec̃ cenobii
suam credat ẽẽ sbam. cunctisq rebꝰ ut oĩ¬
um dñs ome curam sollicitudĩemq de¬
pendat. ad retinendam inchiolomiuꝰ ar¬
repte miditatis uͥtutem. quã studet ad
finem usq ꝑfcẽ atq iuiolabilit̾ custodi¬
re. Ita semet ip̃m a cinictis extianeum.
⁊ ex oĩbus iudicat alienum: ut tanquã
pegrim̃ segerat. ⁊ ĩcolam istiꝰ mũdi. Alũ¬
nũq se potłꝰ inc̃asterii reputet. ac minis¬
qui in cenobiis cõmorantes. ac sp̃
abbatis cura et sollicitudĩe constituti. por¬
culiares cutũferimꝰ claues: Om̃iq ꝓ fessi¬
onis nre u̾etundia. et conflisione culta¬

Expanded text:
praeter duo paxamatia, quae tribus uix denariis praeter duo paxamatia, quae tribus uix denariis ibidem distrahuntur, nihil sibimet amplius unusquisque praesumit. inter quos nullum peculiare opus, quod pudet dicere quodque in nostris monasteriis utinam fieri nesciremus, non dicam effectu, sed ne cogitatione quidem ab aliquo penitus adfectatur. cumque totam enthecam coenobii suam credat esse substantiam cunctisque rebus ut omnium dominus omnem curam sollicitudinemque dependat, ad retinendam nihilominus \'arreptae nuditatis uirtutem, quam studet ad finem usque perfecte atque inuiolabiliter custodire, ita semet ipsum a cunctis extraneum et ex omnibus iudicat alienum, ut tamquam peregrinum se gerat et incolam istius mundi, alumnumque se potius monasterii reputet ac minisqui in coenobiis commorantes, ac sub abbatis cura et sollicitudine constituti, peculiares circumferimus claves, omnique professionis nostrae verecundia et confusione calca
Abbreviated transcription (Latin):
llam sane iltutẽ. int̾ ceteras institutio¬
nes eoꝵ. uł cõmemorari suꝑfluũ puto.
qd̃ scilicet nulli cistellam. nulli pecculiare
sportam liceat possidere. nec aliquid qd uel¬
ut ꝓprium retinens. suo debeat cõmuniire
signaculo. Quos ita nouimꝰ om̃i exparte¬
nudos existere: ut p̾t̾ colobiũ. mafortem
caligas. melotam. ac si idest athiũ. inchl
ampliꝰ habeant. Cum mnalus quoq mõis¬
terus in quibꝰ aliqua remissiꝰ m̃duigent᷑.
hanc regłam uideamꝰ districtissime minc
usq ẜuari: ut ne uerbo qͥdem audeat quis
dicere aliquid suũ. Magnũq sit cͥmen.
ex ore nichi ꝓcessisse. codicem meũ. tabu
uł ignorantiã huiꝰmodi uerba de ore eiꝰ ef̃¬
quisq eoꝵ cotidie de ope ac sutore ꝓ¬
prio reditus conferat moãstio. ut ex his
sustentare nõ solum suam ualeat parcita¬
tem. uerum etiam usibꝰ possit exuberare
młtoꝵ. ĩ nullo tam̃ inflatur. nec sibi de tã¬
to oꝑis sui questu ac sudore blandit᷑. S

Expanded text:
llam sane uirtutem inter ceteras institutiones eorum uel commemorari superfluum puto, quod scilicet nulli cistellam, nulli peculiarem sportam liceat possidere nec tale aliquid, quod uelut proprium retinens suo debeat communire signaculo. quos ita nouimus omnudos existere, ut praeter colobium, mafortem, caligas, melotem, ac psiathium, nihil amplius habeant: cum in aliis quoque monasteriis, in quibus aliqua remissius indulgentur, hanc regulam videamus strictissime nunc usque servari, ut ne verbo quidem audeat quis dicere aliquid suum, magnumque sit crimen ex ore monachi processisse, codicem meum, tabulvel ignorantiam hujus modi verbum de ore equisque eorum cotidie de opere ae sudore proprio reditus conferat monasterio, ut ex his sustentare non solum suam ualeat parcitatem, uerum etiam usibus possit exuberare multorum, in nullo tamen inflatur nec sibi de tanto operis sui quaestu ac sudore blanditur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
itnouatus quis spu mentis sue ꝑ sing¬
ulos dies ꝓficiat ad ea se que mante sunt sꝑ
extendens. aut si neglexerit. consequens est
uit retro redeat. atq in det̾iorib relabatur. ⁊
idcuto nullo modo pot̾it mens in una atq
eadem qualitate durare. uel ut siquis ꝯtͣ
aquas fluminis molenti nanem subrigere
iemoꝵ ĩpulsione conetur. necesse est eum
aut uͥtute brachioꝵ torrentis aluei impe¬
tum desecantem ad suꝑiora conscendere aut̾
temissis manib ad p̾ceps ꝓno anme reuo¬
cari. Quapp̃ istud erit euĩdens nr̃i inditi¬
um det̾imenti. si intellex̾imus nos nichil
ampliuo adquisisse. nec dubitemus nos re¬
trorsum om̃i modis reuccatos qua die nõ
sensenmꝰ ad suꝑiora ꝓgressos. Qͥ a ut dixi
nec in eodem statu mens hoĩs potest in¬
giter ꝑmanere. nͨ in hac crͣne ꝯsisteno. it a
uirtutum apicem possidebit quisq ille scõꝵ
ut ĩmobilis ꝑseueret. Necesse est eĩ ant a¬
liquid adici ilłio sꝑ aut minui. nullaq in oĩ

Expanded text:
nouatus quis spiritu mentis suae per singulos dies proficiat ad ea se quae in ante sunt semper eitendens, aut si neglexerit, consequens est ut retro redeat atque in deterius relabatur. et idcirco nullo modo poterit mens in una atque eadem qualitate durare. uelut si quis contra aquas fluminis uiolenti nauem subigere remorum inpulsione conetur, necesse est eum aut uirtute brachiorum torrentis alaei inpetum desecantem ad superiora conscendere aut remissis manibus ad praeceps prono amne reuocari. quapropter istud erit euidens nostri indicium detrimenti, si intellexerimus nos nihil amplius adquisisse, nec dubitemus retrorsum nos omnimodis reuocatos, qua die non senserimus ad superiora progressos, quia ut dixi nec in eodem statu mens hominis potest iugiter permanere, nec in hac carne consistens ita uirtutum apicem possidebit quisque ille sanctorum, ut inmobiles perseuerent. necesse est enim aut aliquid adici illis semper aut minui, nullaque in omni
Abbreviated transcription (Latin):
bit potius si illum statum de quo recidit sein
ip̃m senserit recepisse. Nam sicut ãmissum ac
pteritum tempus ult̾ius reuocari non po¬
test.: ita ne illa quidem que ꝑierũt possunt
emolumenta restitui. Qnͣtimil enim post
hec animi intentione fuerint oꝑata. instã¬

Expanded text:
bit potius, si illum statum de quo reccidit semet bit potius, si illum statum de quo reccidit semet ipsum senserit recepisse. nam sicut amissum ac praeteritum tempus ulterius reuocari non potest, ita ne illa quidem quae perierunt possunt emolumenta restitui. quantumlibet enim post haec animi intentio fuerit operata, instan
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. T u aũt idem ip̃e es et ip̃e de se. Ego
sum inquit deus et non mutor. Quod scil
liqñ nec mum. Ideoq debemus ad u̾ͥtutum
studia. in remissa cura ac sollicitudine nos¬
inet ip̃os semꝑ extendere. ipĩs q nos iugit̾
ex̾ticiis occupare. necessante ꝓfectu ꝯfestim
diminutio sũbsequatur. ut em̃ diximꝰ in u¬
no mens eod̾q statu manere nõ p̾ualet .i.
rit nec angm̃ita uͥtutum caꝑiat. nec detͥmẽta
sustineat. ⁊ lon adquisisse em̃ eius miiisse ẽ.
qr desinens ꝓficiendi appetitus. non abent a
cõmoratio retentanda est. Tociens em̃ eciã
teuersus quis uelut nouus mea et incipiẽs
hĩtator titułabit atq turbabitur. quociens ab
eadem fuerit enagatus. Illam namq quam in
cella residens adquisierat aniii intentionem. si
fuerit relaxata. recupare rursus non sine labore
pot̾it ac dolore. Et ꝑ hoc reductus retro. nõ de
anmusso cogitabit ꝓfectu. quem suꝑ adic̾e po¬
tuit si ecella non funsset excussuo: sed gaude¬

Expanded text:
oratio: tu autem idem ipse es, et ipse de ae: ego sum, inquit, deus, et non mutor, quod scilicet liquando nec minui. ideoque debemus ad uirtutum studia inremiesa cura 10 sollicitudine nosmet ipsos semper extendere ipsisque nos iugiter exercitiis occupare, ne cessante profectu confestim deminutio subsequatur. ut enim diximus, in uno mens eodemque statu manere non praeualet, id est ut nec augmenta uirtutum capiat nec detrimenta sustineat. nOn adquisisse enim eius minuisse est, quia desinens proficiendi adpetitus non aberit a  conmoratio retentanda est. totiens enim etiam reuersus quis uelut nonus in ea et incipiens habitator titubabit atque turbabitur, quotiens ab eadem fuerit euagatus. illam namque quam in cella residens adquisierat animi intentionem, si fuerit relaxata, recuperare rursus non sine labore poterit ac dolore, et per hoc reductus retro non de amisso cogitabit profectu, quem superadicere potuit si e cella non fuisset excussus, sed gaude
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ. erga or̃onis qͣlitatem. uł ex ꝑte re¬
ꝑiant᷑ imbuti. ⁊ q̃admodũ sũt de habitu
⁊ amictu ext̾ioris hoĩs ĩstituti. ita etiar
qualit̾ eũ ad offerenda sp̃alia sacrificia
debeant exibere ñ nesciant. Si qͥdem hu li¬
belli quos inp̾senti cudere dño adiuuã¬
te disponimꝰ. ad exfioris hoĩs obẜuantiã.
et ĩstitutionẽ cenobioꝵ cõpetentiꝰ aptabũ

Expanded text:
huius erga orationis qualitatem uel ei parte rehuius erga orationis qualitatem uel ei parte repperiantur inbuti, et quemadmodum sunt de habitu et amictu exterioriqualiter eum ad offerenda spiritalia sacrificia debeant exhibere non nesciant. Siquidem hi libelli quos in praesenti cudere Domino adjuvante disponimus, ad exterioris hominis observantiam et institutionem coenobiorum competentius apta
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ reor. ꝓ oportuntate lodi ac narratõ¬
nis ip̃iꝯ. qm̃ ita obtulit sese occasione
etiam in p̾senti. pauca ꝑstũgere. ut formã¬
tes ĩt̾im ext̾ioris hoĩs moto. ⁊ ułut q̃da
nc̃ or̃onis fu̾dam̃ta iacientes. minore pͦ
hec labore cũ ceꝑimꝰ destatu int̾ioris hoĩs
disputare. oromi quoq eiꝯ fastigia cõs¬
truamꝰ. Illd̾ añ oĩa ꝓuidentes. ut si nos
ab illa narratione quã cupimꝰ oportune
dõ uolente digerere. p̾ueĩens uite m̃e fi¬
nis excluẜit. uł iicia ub̾ rei : p̾ẜtim tã
necessarie. hoc oꝑe rełĩquamꝰ. Quibꝰ pro
andore desiderii totũ tardũ ẽ ut dum nb̾
huiꝰ cõmemoratõnis tribuũtur inducie.
saltim quasdam tantis ꝑ orationũ lineas
designemꝰ: qͥbꝰ hii. uł inaxĩe qui ĩcenobi¬
is cõmorant᷑. ualeant aliquatenꝰ ĩ forma¬
ri. Simul etiam ꝓspicientes hisqui forsi¬
tan huic cantũmodo occursum libro ad
illũ ꝑuenire nõ poterũt. ut ĩstructione

Expanded text:
tamen reor pro oportunitate loci ac narrationis ipsius, quoniam ita obtulit sese occasio, etiam in praesenti pauca praestringere, ut formantes interim exnrioris hominis motus et uelut quaedam nunc orationis fundamenta iacientes minore post haec labore, cum coeperimus de statu interioris hominis disputare, orationum quoque eius fastigia construamus: illud ante omnia prouidentes, ut, si nos ab illa narratione, quam cupimus oportune deo uolente digerere, praeueniens uitae nostrae finis excluserit, uel initia uobis rei praesertim tam necessariae hoc opere relinquamus, quibus pro ardore desiderii totum tardum est, ut, dum nobis huius commorationis tribuuntur indutiae, saltim quasdam tantisper orationum lineas praesignemus, quibus hi uel maxime, qui in coenobiis commorantur, ualeant aliquatenus informari: simul etiam prospicientes his, qui forsitan huic tantummodo occursuri libro ad illum peruenire non poterunt, ut instructione
Abbreviated transcription (Latin):
egrisq corporibꝰ minime gignaret᷑ de in¬
mietate fastidium. Idõq cum fuerint ora¬
tionũ canoĩcaꝵ functiones ex more fi¬
nite. unusquisq ad suam recurrens cel¬
lulam. quã aut solus aut cũ alio tãtũ
ĩ habitare ꝑmittitur. quẽ scilicet societaᷤᷤ
oꝑationis. uł discipulatus. et discipline
imbutio copulauit. uł certe quẽ siłitu¬
do uͥtutum cõparem fecit. Idẽ rursus⁊
orationũ officium. uelut peculiare sacri¬
ficium. studiosius celebrant. Nec ult̾io
qͥsquã eoꝵ in requiem somni resoluitur.
donec suꝑueniente diei splendore. noct̾no
oꝑi ac meditationi. oꝑatio diurna succeda.¬

Expanded text:
aegrisque corporibus minime gigneretur de niaegrisque corporibus minime gigneretur de nimietate fastidium. ideoque cum fuerint oratio- t num canonicarum functiones ei more finitae, unusquisque ad suam recurrens cellulam, quam aut solus aut cum alio tantum inhabitare permittitur, quem scilicet societas operationis uel discipulatus et disciplinae inbutio copulauit uel certe quem similitudo uirtutum conparem fecit, idem rursus orationum officium uelut peculiare sacrificium studiosius celebrant nec ulterius quisquam eorum in requiem somni resoluitur, donec superueniente diei splendore nocturno operi ac meditationi operatio diurna succeda
Abbreviated transcription (Latin):
psalmos surrexerit. cũcti sedilibꝰ humil¬
limis insidentes. ad uocem psallentis.
oĩ cordis ĩtentione dependeant. Ita nãq
ieuniis ⁊ oꝑatõe tociꝰ dici noctisq lasses¬
cunt. ut nͥ hĩcemodi refectione adiuuẽ¬
tur. ne hunc qͥdem nũm stantes exple¬
re p̾ualeant. Nullũ et em̃ tps ab oꝑis
erercitatõe uacuũ transire cocedinit. qr
nõ solum ea que diei splendor admittit.
oĩ instancia manibꝰ exercere contendũt.
m̃te ꝑqͥrnt. que ne ip̃iꝰ qͥdem noctis den¬
sissime tenebre ualeant impedur. Cre¬
dentes se tanto sblimiorẽ sp̾aliũ cõcẽpla¬
tionũ p̾itate m̃tis ĩtintu quesituros. ꝙͣ¬
to deuotiꝰ fu̾int erga oꝑis studium ac
laboris intenti. Et idcuto mediocr̃e ca¬
nonicaꝵ oronũ nũm iudicant diuim¬
tus moderatum. ut ardentioribo fide. spa¬
nũ quo se uͥtutis eoꝵ infatigabłis cͤsus
extenderet ẜuaret᷑. ꝙ nichilhominꝰ fessis

Expanded text:
psalmos surrexerit, cuncti sedilibus humilpsalmos surrexerit, cuncti sedilibus humillimis insidentes a uoce psallentis omni cordis intentione dependeant. ita namque ieiuniis et operatione totius diei noctisque lassescunt, ut, nisi huiuscemodi refectione adiuuentur, ne hunc quidem numerum stantes explere praeualeant. nullum etenim tempus ab operis exercitatione uacuum transire concedunt, quia non solum ea, quae diei splendor admittit, omni instantia manibus exercere contendunt, mente perquirunt, quae ne ipsius quidem noctis densissimae tenebrae valeant impedire, credentes se tanto sublimiorem spiritalium contemplationum puritate mentis intuitum quaesituros, quanto deuotius fuerint. erga operis studium ac laboris intenti, et idcirco mediocrem canonicarum orationum numerum iudicant diuinitus moderatum, ut ardentioribus fide spatium, quo se uirtutis eorum infatigabilis cursus extenderet, seruaretur, et nihilominus fessis
Abbreviated transcription (Latin):
ad orationẽ consurg̾e. Illud oĩmodis ꝓ¬
uidens. ne qd̾ tedium sedentibꝰ gen̾etur
plixitate psalmoꝵ qua isqui decantat.
nõ modo ꝑseip̃m ĩtelligencie fructum
amitat. s etiam ꝑ illos ĩcidat detrim̾̃tũ.
quos fastidium synaxeos inmietate sua
facit ĩcurrere. Illud quoq aput eos om̃i
obẜuantia custoditur. ut in respontione
alleine. nullus dicat᷑ psalmꝰ. nisi is qͥ
ĩtitulo allelie inscͥptione p̾notatur. pre¬
dcm̃ uͦ duodenariũ psalmoꝵ nũm ita
diuidunt. ut siduo fu̾int frẽs senos t¬
psallant. sitres: quat̾uos. si quatuor
t̾uos: quo nuo nũquã minꝰ ĩcõgrega¬
tione decantant. Ac pinde quantalibet
młtitudo cõuenerit. niĩquã amplius
unc sane canoĩcũ quẽ p̾diximus
duodenariũ psalmoꝵ numerũ. tali
corporis quiete releuant. ut has casdem
cõgregatonũ sollẽpnitates ex more ce¬
lebrantes. absq eo qui dicturus ĩmediũ

Expanded text:
ad orationem consurgere, illud omnimodis pad orationem consurgere, illud omnimodis prouidens, ne quod taedium sedentibus generetur prolixitate psalmorum, qua is qui decantat non modo per se ipsum intellegentiae fructum amittat, sed etiam per illos incidat detrimentum, quos fastidium synaxeos nimietate sua fecit incurrere. illud quoque apud eos omni oDseruantia custoditur, ut in responsione alleluiae nullus dicatur psalmus nisi is, qui in titulo suo alleluiae inscriptione praenotatur. praedictum uero duodenarium psalmorum numerum ita diuidunt, ut, si duo fuerint fratres, senos psallant, si tres, quaternos, si quattuor, ternos. quo numero numquam minus in congregatione decantant, ac perinde, quantalibet multitudo conuenerit, numquam amplius s. Hunc sane canonicum quem praediximus duodenarium psalmorum numerum tali corporis quiete releuant, ut has easdem congregationum sollemnitates ex more celebrantes absque eo, qui dicturus in medium
Abbreviated transcription (Latin):
insistit. succincta breuitate uitemꝰ.x
t idcuto. ne psalmos qͥdem ip̃os qͦs
ĩ cõgregntõe decantant. cõtinuata stu¬
dent ꝓmũciatione cõcludere. Sed eos pro
nũo uersĩ. duabꝰ uł tribꝰ int̾cisionibus.
cũ oronũ int̾iectione diuisos. distinctim
pticula tummq consũmant. Non en̾i młti¬
tudĩȩ u̾sin̾i. sed mentis ĩtelligencia delec¬
tant᷑. illd̾ tota uͥtute sectantes. psallã sp̃u.
psallam ⁊ m̾te. Idoq utiliꝰ habent decem
u̾sus. cũ rõabili assignatione cantari: qͣ
totũ psalmũ cũ cõfusione mentis effim
gen̾at. dum residuoꝵ psalmoꝵ qui de¬
cantandi sunt modum mimerumq¬
consid̾ans. Non distinctionẽ sensuũ ⁊¬
audientibꝰ studet pandere. s ad fine̾ sy
necdum institutus ẽ. ceꝑit modũ detã¬
tationis excedere. psallentis ꝓgressio se¬
moris int̾cidit᷑ plausu. quẽ dans ma¬
ini sua insedili quo sedet. cunctos facit

Expanded text:
insistit, succincta breuitate uitemus. insistit, succincta breuitate uitemus. Et idcirco ne psalmos quidem ipsos, quos in congregatione decantant, continuata student pronuntiatione concludere, sed eos pro numero uersuum duabus uel tribus intercisionibus cum orationum interiectione diuisos distinctim particulatimque consummant. non enim multitudine uersuum, sed mentis intellegentia delectantur, illud tota uirtute sectantes: psallam spiritu, psallam et mente. ideoque utilius habent decem uersus cum rationabili adsignatione cantari, quam totum psalmum cum confusione mentis effundgeneratur, dum residuorum psalmorum qui decantandi sunt modum numerumqconsiderans non distinctionem sensuum audientibus studet pandere, sed ad finem synecdum institutus est coeperit modum decantationis excedere, psallentis progressio senioris interciditur plausu, quem dans manu sua in sedili quo sedet cunctos facit
Abbreviated transcription (Latin):
nis sue reus sit. qd̾ eam ĩndelicet neg¬
ligent̾ offerat. Scdo qd̾ ĩdisciplinato stre
re potuit. int̾cipit sensũ. Idõq p̾cipiũt
eam celeri fine cõdudi. ne forte immo¬
rantibꝰ ub̃̾ mea. redundancia q̃dam sputi
flegnatis. int̾rumpat nr̃e orationis ex¬
cessum. & idcirco. dum adhuc feruet. uł¬
ut efaucibꝰ ĩimici. uelocit̾ rapienda est.
qͥ ꝓculdubio sũ sit nb̃ semꝑ infestus.
tunc maxĩe assistit infestior. cũ ꝯtra se
offerre nos p̾ces dño uelle ꝑuiderit. cogi¬
tationibꝰ seu diu̾sis humoribꝰ excitatis.
abducere mente̾ nrãm a supplicationis
ĩtentione festinans. et ꝑ hoc eam tepe fa¬
cere acepto feruore contendens. Qua obrẽ
utiliꝰ censent breues qͥdem or̃ones. sed cre¬
berrimas fieri. Illud quidẽ ut frequenti
dm̃i dep̾cantes. iugit̾ eidem. quo herere
possimo. hoc uͦ ut insidiantis dbłi iacula.
que ĩfligere nb̃ tunc p̾cipue cũ oramꝰ

Expanded text:
nis suae reus sit, quod eam uidelicet negnis suae reus sit, quod eam uidelicet neglegenter offerat, secundo quod indisciplinato strepre potuit, intercipit sensum. ideoque praecipiunt eam celeri fine concludi, ne forte inmorantibus nobis in ea redundantia quaedam sputi seu flegmatis interrumpat nostrae orationis excessum. et idcirco dum adhuc feruet uelut e faucibus inimici uelociter rapienda eat, qui procul dubio, cum sit nobis semper infestus, tunc maxime adsistit infestior, cum contra. se offerre nos preces domino uelle peruiderit, cogitationibus seu diuersis umoribus excitatis abducere mentem nostram a supplicationis intentione festinans et per hoc eam tepefacere a coepto feruore contendens. quamobrem utilius censent breues quidem orationes sed creberrimas fieri: illud quidem ut frequentius deum deprecantes iugiter eidem cohaerere possimus, hoc uero ut insidiantis diaboli iacula, quae infligere nobis tunc praecipue cum oramus