comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pertinet decalogus. Ad primũ
preceptum tres corde pertinent
qͥa ds trinitas. ad alterum uero
preceptum idest ad dilectionen
proximi septem corde. quomͦ ui¬
uatur inter homines. Nam ipse
numerus septenarius. tanqͣ sep¬
tem cordarum incipit ab honore
parentum. Honora patrem tuũ
et matrem tuam. Ad parentes e
nim suos homo aperit oculos. et
hec uita ab eorum amicitia sume
exordium. Quisqͥs autem suis pe¬
rentib non defert honorem. qui¬
bus parcere potuitͤ Honora pl¬
trem tuum: et matrem tuam.L
dicit apłs. Honora patrem tuũs
matrem: qcł est manclatũ pͥmĩ
nisi quia in septenario numero
est primum: Adilectione ꝓximi
primũ est in sccła tabula. Nami¬
deo due tabule legis date st̃. De¬
us enim suo famulo moysi in mon¬
te iduas tabulas dedit. in quib
auab tabulis lapideis conscrip¬
taerant decem precepta legis qd
est psalterium decem cordarum:
tria in una tabula ad deum perti¬
nentia. septem in altera tabula ad

Expanded text:
pertinet decalogus. Ad primum pertinet decalogus. Ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia Deus est Trinitas. Ad alterum vero praeceptum, id est, ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo vivatur inter homines. Nam ipse numerus septenarius, tanquam septem chordarum, incipit ab honore parentum: Honora patrem tuum et matrem tuam . Ad parenim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matrem, quod est mandanisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad
Abbreviated transcription (Latin):
dies superiores habent uesperã.
septimus iste dies non habet ueᷤ¬
peram. ubi deus sanctificauit re-¬
quiem. Dicitur ibi factum est
mane. ut inciperet ipse dieᷤ. Non
dictum est factum est uespere ue
lut finiret᷑ dies: s dictum est fac¬
tum est mane ut fieret dies sine
fine. Sic incipit ergo requies no¬
stra quasi mane s non finit᷑: qͥa
in eternum iuuimus. Ad hane
spem quicqͥd facimus si sic faci¬
mus: sabbatum obseruamꝰ. Ipsa
tercia corda huius decalogi: idest
psalterii decacordi: in trib cordiˢ
tuum ex toto corde tuo. et ex tor
anima tua. et ex tota mente tua
et de proxtio nr̃o nichil dicers
non esset decacordlum. s tricorst.
Quia uero addidit dñs et dilig
proximum tuum sicut teipsum
et contexuit dicens in hiis du¬
bus preceptis tota lex pendet et
ꝓpħe: tota lex in duob preceptis
est: dilectione dei et dilectione p¬
mi. Ad duo itaq precepta idest
ad dilectionem dei et proximi:

Expanded text:
dies superiores habent vesperam: dies superiores habent vesperam: septimus iste dies non habet vesperam, ubi Deus sanctificavit requiem. Dicitur ibi, Factum est mane, ut inciperet ipse dies. Non dictum est, Factum est vespere, ut finiretur dies: sed dictum est, Factum est mane, ut fieret sine fine dies. Sic incipit ergo requies nostra, quasi mane: sed non finitur, quia in aeternum vivemus. Ad hanc spem quidquid facimus si facimus, sabbatum observamus. Ipsa est tertia chorda hujus decalogi, id est, psalterii decachordi: in tribus enim ctuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et de proximo nostro nihil diceretur, non esset decachordum, sed trichordum. Quia vero addidit Dominus, Et diliges proximum tuum tanquam te ipsum; et contexuit dicens, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae : tota Lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei et dilectione proximi; ad duo itaque praecepta, id est, ad dilectionem Dei et proximi
Abbreviated transcription (Latin):
pignus spiritum. Si pignus ac¬
cepius. ut incipiamus in dño
et in deo nr̃o esse tranquilli. ut si¬
mus in deo nr̃o mites. simus in
deo patientes. erimus etiam in
illo unde pignus accepimus. iu
eternum quieti qđ erit sabbatũ
sabbatoꝵ: ꝓpter ipsam requiem
pertinentem ad donum spiritus
sc̃i. Tercium itaq preceptũ de sab¬
bato qđ diximus qł carnaliter
uidei celebrant: nos spiritualit̾
agnoscamus. Nam quia spiritus
timum diem sanctificauit deus.
quando fecit omnia opera sua. si¬
cut in genesi scriptum legimus.
Non ibi habes nominatã sanctifi¬
cationem: nisi illo die ubi dicit᷑
requieuit deus ab operibus su-¬
is. Non enu fatigatus erat deus.
ut diceretur requieuit ds ab o-¬
perib siuis. s in illo uerbo tͥ labo¬
ranti requiem ꝓmisit: ut quia fe¬
cit om̃ia bona ualde. et sic dicit᷑
requieuit ds. Intelligas etiam
te post bona opera requieturum.
et sine fine requieturũ. Nã om̃a
superiora que dicta sunt. id est

Expanded text:
pignus Spiritum . Si pignus acpignus Spiritum . Si pignus accepimus, ut incipiamus in Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patientes; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem pertinentem ad donum Spiritus sancti. Tertium itaque praeceptum de sabbato, quod diximus, quod carnaliter Judaei celebrant, nos spiritualiter agnoscamus. Nam quia Spiritus timum diem sanctificavit Deus, quando fecit omnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi dicitur, Requievit Deus ab operibus suis. Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, Requievit Deus ab operibus suis : sed in illo verbo tibi laboranti requiem promisit; ut quia fecit omnia bona valde, et sic dicitur, Requievit Deus, intelligas etiam te post bona opera requieturum, et sine fine requieturum. Nam omnia superiora quae dicta sunt, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
canere ͤ Eece psalterium fero ile¬
cem corlas habet: hoc uos paulo
ante cantastis. anteqͣ inciperem
loqui. Ohorus meus uos estis.
lam tibi. Ipsas decem cordas mo¬
do percutio. Quare amara ẽ uox
psalterii dei ͤ Psallam in psalteri-¬
o decem cordarum non uob̃ hoc
santo. qđ uos non facitis. Deca¬
logus enim legis. decem precep-¬
ta habet. Que decem precepta sie
sunt distributa. ut tria ꝑtineant
ad deum. septem ꝑtineant ad ho¬
mines. Tria ad dm que iam dixi
unus est łs nr̃ et nullam simili¬
tudinem debenius facere. et non
fornicari post deum qui unus
est: quia deus et xp̃c filius cłi u¬
num est cum patre: et ileo non
debet a nob̃ accipi inuanum ut pu¬
temus eum factum idest creatu¬
ram aliquam per quem facta oĩa
qͥa ipse unus deus pater est et fi¬
lius et spiritꝰ sc̃s. In spiritu sc̃o
hoc est in dono dei: requies no¬
bis sempiterna promittit᷑ Iude
modo pignus accepimus. Sic e¬
nun dicit apls qui dedit nobis

Expanded text:
canere? Ecce psalterium fero, decanere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo ante cantastis, antequam inciperem loqui; chorus meus vos fuistislam tibi ? Ipsas decem chordas modo percutio. Quare amara est vox psalterii Dei? Psallam tibi in psalterio decem chordarum. Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem debemus facere, et non fornicari post Deum, qui unus est: quia Deus et Christus Filius Dei unum est cum Patre. Et ideo non debet a nobis accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per quem facta sunt omnia: quia ipse unus Deus, Pater est et Filius et Spiritus sanctus. In Spiritu sancto, hoc est, in dono Dei, requies nobis sempiterna promittitur. Inde modo pignus accepimus. Sic enim dicit Apostolus: Qui dedit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
iam quesumꝰ ut relinquatis. Ie¬
niussetis nos ut claremus uobrs
dien: et quisq pro modulo suo¬
nobis conferret mercedem. Qua¬
re ambularemus delectati uans
canticis. nulli rei profuturis as
tempus dulcib. in posterũ ama¬
risᷤ Talib etentm turpitudim¬
b cantionum anuni humani
lecti eneruant᷑. et decidunt aulꝰ¬
tute. defluentes in turpitudins.
Et ꝓpter ipsas turpitudines post¬
ea sentiunt dolores. et cum mag¬
na amaritudine digerut. qł cũ
dulcedine temporali biber̃t̃. Neli¬
us ergo nos amare uobis cantamꝰ
ad tempꝰ. que postea dulcescant in
uobis. Nec mercedem aliꝙͣ exigimꝰ
nisi ut faciatis que diximus: im¬
mo non faciatis si nos dicimꝰ. Si
autem om̃ib ille dicit qui nemi¬
nem timet. et per quem fit in no-¬
mine ipsius. et in gła miscłie ip¬
suis ut et nos uenunem timeamꝰ.
omnes audiuimꝰ. om̃s faciamus:
om̃s cum nr̃o aduersario concor¬
demus. Putate me cytharedum
esse. Quid uobis possem ampliꝰ

Expanded text:
ut relinquatis, tenuissetis nos, ut daremus vobis diem, et quisque pro modulo suo conferret nobis mercedem. Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei profuturis, ad tempus dulcibus, in posterum amaris? Talibus etenim turpitudinibus cantionum animi humani illecti enervantur, et decidunt a virtute, defluentes in turpitudinem; et propter ipsas turpitudines postea sentiunt dolores, et cum magna amaritudine digerunt quod cum dulcedine temporali biberunt. Melius ergo nos amara vobis cantamus ad tempus, quae postea dulcescant in vobis. Nec mercedem aliquam exigimus, nisi ut faciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem fit in nomine ipsius et in gloria miserisius, ut et nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum nostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum amplius
Abbreviated transcription (Latin):
sanitis quis plus donet. Si insa¬
niretis. quis plus seruet non es¬
sets ferendi. quis plus seruet in¬
sanire. auaritie est. Quis plus do¬
net insanire profusionis est: nec
sum. Uollocare te uult que habeᷤ.
non proicere. Certatis quis uin¬
eat in peius. non clatis operã qͥs
sit melior atq utinam non darp¬
ni sumus. Al fauorem ppłi proi¬
citis res ur̃as contra iussa tenens

Expanded text:
sanitis quis plus donet. Si insasanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est: quis plus donet insanire, profusionis est. Nec vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis operam quis sit melior: atque utinam non dareni sumus. Ad favorem populi projicitis res vestras, contra jussa
Abbreviated transcription (Latin):
lio. quando si missus fuerit nõ
peribit: Tenebitur hic ubi po¬
test perire. non mittit᷑ illuc ubi
xpistus est custos: Oerte ea que
hic tenes et non us mutere post
filiũ tuum. quib commendas:
Auctorib tuis commnendas par¬
non commendas ad quem p̾ces¬
sit. An idoneus est tibi procura¬
tor tuus. minus idoneus est xp̃c:
est qđ licunt homines. filiis me¬
is seruo. Menlatium est frẽs
mei. mendatium est: auari sunt
homines. Uel sic certe cogantur
confiteri qł nolunt. cum erubes¬
cunt tacere qđ sunt. Eundant.
uomant in confessione ql por¬
tant. Pectus premitur crapula
iniquitatis. euomat eam confes¬
sio: s non cauino more redea tur
ad uomitum. Estote xꝑiani. ual¬
de parum est uocari xpistianos.
Quanta donastis histrionibus
quanta donastis uenatorib. qͣn¬
ta turpib personis: Donatis e¬
is qui uos occidunt. Per ipsas e¬
nim exhibitiones uoluptatũ. in¬
terficuint animas uestras. et in¬

Expanded text:
lio, quando si missus fuerit, non lio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commendas illnon commendas ad quem praecessit? An idoneus est tibi procurator tuus, minus idoneus Christus? est quod dicunt homines, Filiis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras: et in
Abbreviated transcription (Latin):
Illi debetur ad quem perrexit.
Ap̃o debetur. ad ipsum enun ꝑ¬
rexit. Et ipse dixit. Qui uui ex
minimis istis fecit. michi fecit.
Et qui unt ex mininus istis non
fecit. michi non fecit. S quid
dicis: Seruo fratrib ipsiꝰ. Siui¬
ueret ille. non erat cum fratri¬
bus diuisurus: O fides mortua
mortuus est enim filtus tuus.
Quicqͥd dicas mortuo debes.
qđ uiuo seruabas. Mortuus ẽ
filius meus. s tamen partẽ filii
mei seruo fratrib ipsius. Si cre¬
dis quia mortuus est: si pro illo
xp̃e mortuus non est: mortuus
est ipse. Si autem est in te fides.
uiuit filius tuus. Uiit prorsus
non decessit s precessit. Qua fron¬
te uenturus es ad filium tuum.
qui precessit. eui precedenti non
mittis partem suam in celũ n
non potest mitui in celum ͤ Potest
prorsus. Audi ipsum ilñm dicen¬
teni. Thesaurirate uobis thesau¬
ros in celo. Si ergo ille thesaurus
melius est custoditus in celo. nũ¬
quid tunc non mittendus est fi¬

Expanded text:
illi debetur, ad quem perrexit; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex minimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, non erat cum suis fratribus divisurus? O fides mortua! Mortuus est enim filius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servo fratribus ipsius. Sic credis quia mortuus est? Si pro illo Christus mortuus non est, mortuus est ipse: si autem est in te fides, vivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui praecedenti non mittis partem suam in coelum? An non potest mitti in coelum? Potest prorsus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est fi
Abbreviated transcription (Latin):
Seruat tibi pater tuus. seruas
tu filiis tius. filii tui filiis suss.
et sie per omnes et nullus fac¬
turus est precepta dei. Quare
non illi potius impeudis om̃ia.
qui te fecit ex nichilo: Qui te
fecit. ipse te pascit. Ex hiis que
fecit ipse. pascit et filios tuos.
Neq enum melius committis fi¬
lios tuos patrimonio tuo. qũa
creatori tuo. Et mentiuntur qͥ¬
dem homines. Mala est auari¬
na. Palliare se uolunt nomine
pietatis et dealbare: ut quasi
ꝓpter filios uideant᷑ seruare ho¬
mines qł ꝓpter auaritiã seruãt.
Nam ut noueritis qͥa sic plerũ¬
q contingit dicit᷑ de quoquam.
Quare non facit elemosinãᷤ Qͥa
seruat filiis suis. Contingit ut
amutat unum. Si ꝓpter filios
seruabat: mittat post illum par¬
tem suam. Quare illam tenet
in sacculo. et illum reliiqͥt ab
auimo: Redde illi qł suum ẽ
redde qđ illi seruabas. Nortu¬
us est inquit. s precessit ad de¬
um. pars illa pauperib debet᷑

Expanded text:
servat tibi pater tuus, servas servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit ex nihilo? Qui te fecit, ipse te pascit ex his quae fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque enim melius committis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: palliare se volunt nomine pietatis, et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avaritiam servant. Nam ut noveritis quia sic plerumque contingit, dicitur de quoquam: Quare non facit eleemosynam? Quia servat filiis suis. Contingit ut amittat unum: si propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo, et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed praecessit ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur;
Abbreviated transcription (Latin):
non habuit. aut non protulit q̃
haberet noli attenilere post te qͥ
nou faciat. s quid te iubeat fact¬
re. Postremo quare in istis asfr¬
tionib secularib non uobis sus¬
ficiunt quos precessistis. s uultsꝰ
esse diuites. equales ditiorib ui¬
bis: Non attenlitis. pauperiora
transcendistis: Uincere ditiores
uultis. s in elemosinis habetur
modus. Hic dicitur iam quouss
facio. et illic non dicitur quantis
diuitib ditior sum. Non attenilũ¬
tur egestates numerabilium men¬
dicorum. non respiciuntur poste¬
riores multitudines pauperum:
s paucitas preceilentium diui¬
tum ante oculos ponitur. Qur
in opere bono non attenditur il¬
le zacheus qui dimulium rerũ
suarum dedit pauperib: S op¬
tare cogimur ut attendat᷑ salr̃e
ille phariseus: qui omniũ que
possidebat decimas dabat. No
li parcere thesauris caducis. mheᷤ¬
auris uanis noli sub imagine
pietatis augere pecuniam. Fili¬
is meis seruo. Magna excusa¬
tio. filiis meis seruo. Uideamus

Expanded text:
non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionibus saecularibus non vobis sufficiunt quos praecessistis, sed vultis esse divites, aequales ditioribus vobis? Non attenditis quantos pauperiores transcenditis: vincere vultis ditiores. Sed in eleemosynis habetur modus. Hic dicitur, Jam usquequo facio? et illic non dicitur, Quantis divitibus ditior sum? Non attenduntur egestates innumerabilium mendicorum, non respiciuntur posteriores multitudines pauperum: sed paucitas praecedentium divitum ante oculos ponitur. Cur in opere bono non attenditur ille Zacchaeus, qui dimidium rerum suarum dedit pauperibus . Sed optare cogimur. ut attendatur saltem ille Pharisaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna excusatio, Filiis meis servo. Videamus:
Abbreviated transcription (Latin):
ri sanus. in me fit insanus: trasci¬
tur. maledicit. fortassis etiam di-¬
cit. Quomodo factum est ut huc
ille ueniret: aut uxor mea ip̃so di¬
e in ecclesiam procederer ᷤ Et hoc
credo. qđ in cogitatione sua dicit.
Nam libere erumpere in uocem
non auclet: nec ante solam uxo¬
rem suam. Fortassis enini si eru¬
perit et hoc dixerit: potest illa reᷤ¬
pondere et dicere. Quare male¬
dicis: cui paulo aute acclamabe
Certe coniuges sumus. cum i¬
gua tua discordas: mecum cõcos¬
diter quomͦ uiuere poterisͤ A
fratres pericula ur̃a intuem. i
uoluntates ur̃as attendimꝰ.
et medicus si uoluntatẽ egri ar¬
tendat. num̃qͣ illum curat. Qr̃
non est faciendum non fiat quos
prohibet l̾s non fiat. Qui clõcir¬
dit: ab ipso audit qđ dicimꝰ. Uit¬
te melius erat quibusdam nolti¬
tib corrigi. ut uel huc non uen¬
remus. si ista dicturi eramus. ue
quia iam uenimus. non ea dicer¬
mus. Nudius terciano die mem¬

Expanded text:
ri sanus, in me fit insanus, irasciri sanus, in me fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, Quomodo factum est ut huc ille veniret, aut uxor mea ipso die in ecclesiam procederet? Et hoc credo quod in cogitatione sua dicat: nam libere erumpere in vocem non audet, nec ante solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, et hoc dixerit, potest illa respondere, et dicere: Quare maledicis, cui paulo ante acclamabas? Certe conjuges sumus: cum lingua tua discordas, mecum concorditer quomodo vivere poteris? Nos, fratres, pericula vestra intuemur, non voluntates vestras attendimus: nam et medicus si voluntatem aegri attendat, nunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat: quod prohibet Deus, non fiat. Qui Deo credit, ab ipso audit quod dicimus. Certe melius erat quibusdam nolentibus corrigi, ut vel huc non veniremus, si ista dicturi eramus; vel quia jam venimus, non ea diceremus. 5. Nudiustertiano die mem
Abbreviated transcription (Latin):
conqueri de uiris suis. Ita inua¬
dens omuia consuetudo pro lege
obseruatur. ut tam et mulierib
forte persuasum sit licere hoc ui¬
ris. non licere mulieribz. Solent
enim audire adluctas esse mu¬
lieres ad forum. que forte cũ ser¬
ius inuente sunt. Adductum iu¬
rum ad forum. qͥa inuentus est
cum ancilla sua: nũꝙͣ audierunt.
Cum sit par peccatum. in peccaro
pari innocentiorem facit uderi
uirum. non diuina ueritas: secd
humana peruersitas. Et si forte
hodie acriorem quisquam passuᷤ
fuerit uxorem suam. et liberius
murmurare coitum uidebatur
quia licebat uiro et auduit in
ecclesia quia non licet uiro: si ergo
passus fuerit uxorem suam libe¬
rius iam ut dixi murmurantẽ
et dicentem sibi non licet quł faciᷤ.
simul audiuimus xꝑian sumus
qd a me exigis redde mͥ. fidem ti¬
lis non fallis eum cuius sumus:
non fallis eum qui nos emut. Hec
atq huiusmodi auiliens ille que
non solet. dum non uult in se fre¬

Expanded text:
conqueri de viris suis. Ita invaconqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum sit, licere hoc viris, non licere mulieribus. Solent enim audire adductas mulieres esse ad forum, quae forte cum servis inventae sunt: adductum virum ad forum, quia inventus est cum ancilla sua, nunquam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato pari innocentiorem facit videri virum, non divina veritas, sed humana perversitas. Et si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit uxorem suam, et liberius murmurantem, cui jam videbatur quia licebat viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: si ergo passus fuerit uxorem suam liberius jam, ut dixi, murmurantem, et dicentem sibi, Non licet quod facis; simul audivimus, christiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tilis, non fallis eum cujus sumus, non fallis eum qui nos emit. Haec atque hujusmodi audiens ille, quae non solet, dum non vult in se fie
Abbreviated transcription (Latin):
it: unum cum illo qui genuit. S¬
hoc uerbum creditis assumpsisse
creaturam de uirgine Maria assũp¬
sisse mortalitatem et passum fuis¬
se pronobis. ea legimus et credimꝰ
ut saluemur. Nec in eo immoratꝰ
sum: ut quicqͥd facitis pro spe fu¬
tura faciatis. Noui enim omniũ
anus est: ut ul qł in fine d̾s ꝓmit¬
tit accipiat: nondum xꝑianus ẽ.
Neq in eo immoratus sum: ubi
dicit sermo dei honora patrem tu¬
um. et matrem tuam. Nulti eñi
honorant parentes. et raro iuue¬
nimus parentes conquerentes
de improbitate filiorum: quamqͣ.
non desunt. S tamen quam raro
fit: tam breuiter monendum fuit.
Nec in eo ubi dictum est non occi¬
des. unmorari uolui. Non credo
enu esse hic turbam homicidarũ.
Illud uero malum late serpens plꝰ
occupauit. et in eo uehementius
irritatur aduersarius ille qui i¬
deo clamat ut sit aliquando ami¬
cus. Querele cotuliane sunt: qũa¬
quam ipse femine iam nec audent

Expanded text:
et unum cum illo qui genuit. et unum cum illo qui genuit. hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enim omnium anus est, ut id quod in fine Deus promittit, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando amicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent
Abbreviated transcription (Latin):
facere: qd uult sermo dei. Et qͥd
dicam qͥa aduersarius est sermo
lei. qm̃ iubet ͤ Tumeo ne ego ipse
aduersarius sim quibusdam:q
hec loquor. Quid ad me pertinet.
Fortem me faciat qui terret ut l¬
quar. ut non timeain querelas o¬
minum. Nam qui nolunt castis¬
tem seruare uxorib suis ⁊ habils¬
dant. tales nolunt me ista dicere.
s ueluit noluit: dicturus sum.
Si enim uos non exhortor: ut cũ
aduersario concordetis. ego cum
illo in lite remauebo. Qui uobis
ubet ut faciatis ipse nobis iubet
ut loquamur. Si uon faciendo qđ̃
iubet ut faciatis. aduersarii eius
estis non dicendo qđ iubet ut di-
caritate ur̃a. qͥa unũ dm̃ colitis. Hoc
psumimꝰ de fide catholica qͥ in uob̃ ẽ
qͥa filiũ csi equalem patri creditis.
filium dei. qm omius creatura ua¬
nitati subiecta est: s creditis eũ eqͣ¬
lem esse patri deum de deo. uerbũ
apud patrem deum. uerbum dm̃
per qd facta sunt om̃ia. lumen de
lumine. coeternum illi qui genu-

Expanded text:
facere quod vult sermo Dei. Et quid facere quod vult sermo Dei. Et quid dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, adversarii ejus estis; non dicendo quod jubet ut dicaCharitate vestra, quia unum Deum colitis. Hoc praesumimus de fide catholica, quae in vobis est, quia Filium Dei aequalem creditis Filium Dei, quia omnis creatura vanitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse Patrapud Deum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Lumen de lumine, coaeternum illi qui genuit,
Abbreviated transcription (Latin):
gis hoc ab uxore. et non ius hoc
reddere uxori. Et cum debeas in
uirtute preceilere uxorem: qm̃
castitas uirtus est: tu subito uno
impetu libidinis cadis. et ius ux¬
orem tuam uctricem esse. tu uic¬
tus iacens. It cũ tu caput sis ux¬
oris tue: precedit te ante lim.
ius caput es. Uis domum tuas
capite deorsun pendereᷤ. Capo
enim est mulieris uir. Ubi auisꝰ
melius uiuit mulier qũa uir
pite deorsum pendet domꝰ. Sie
put est uir melius debet uiune
uir. et precedere in om̃ibz bonis
factis uxorem suam. ut illa tmir¬
tur uirum. sequat᷑ captit suun
iubet᷑ eccłie ut sequatur capur u¬
um. et ut per uestigia ambulet ra¬
pitis sui. sic unuscuiꝰq lomꝰ ha¬
bet caput uirum. et tanqͣ. corpus
feminam. Quo caput ducit. illic
debet corpus sequi. Quare ergi
uult caput ire. quo non uult ut
corpus sequatur Quare uulti¬
re uir quo non uult ut uxor seqͣ¬
turᷤ Hec iubendo sermo dei adũ¬
sarius est. Nolunt enun homins

Expanded text:
gis hoc ab uxore, et non vis hoc gis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput es. Vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput est vir, melius debet vivere vir, et praecedere in omnibus bonis factis uxorem suam; ut illa imitetur virum, et sequatur caput suum. jubetur Ecclesiae ut sequatur caput suum, et ut per vestigia ambulet capitis sui: sic uniuscujusque domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Quare ergo vult caput ire, quo non vult ut corpus sequatur? Quare vult ire vir, quo non vult ut uxor sequatur? Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt enim homines
Abbreviated transcription (Latin):
mine eorum die sabbati lanam fa¬
cerent. quam tota die in meniantꝰ
sus impudice saltarent. Tibi au¬
tem dicitur ut obserues spiritalit̾
sabbatum in spe future quietis
quam tibi ꝓmitrit iłs. Quisquis
enim ꝓpter illam quietem futurã
agit quicqͥd potest quamius la¬
boriosum uideatur qił agit tam̃
si ad fidem ꝓmisse quietis ul refert.
nondum quidem sabbatum habet
in re: s habet in spe. Tu autem ad
hoc us requiescere ut labores. cũ
ad hoc laborare debeas ut requies¬
cas. Dicitur tibi honora patrem
tuum et matrem tuam. Contu¬
meliam irrogas parentib. quam
non ius pari a filiis tiuis. Dicit᷑
tibi non occides. tu autem occule¬
re ius inimicum tuum. et tdeo
forte non facis. qͥa tumes iudice
hominem. non quia cogites dm.
Ignoras. qͥa ille testis est cogita¬
tionumͤ Illo uiuo quem uis mo¬
ri. te homicidam tenet in corde.
Dicitur tibi non mechaberis. id
est non ibis al aliquam aliam p̾¬
ter uxorem tuam. Tu autem exi¬

Expanded text:
minae eorum die sabbati lanam faminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur ut observes spiritualiter sabbatum, in spe futurae quietis, quam tibi promittit Dominus. Quisquis enim propter illam quietem futuram agit quidquid potest, quamvis laboriosum videatur quod agit; tamen si ad fidem promissae quietis id refert, nondum quidem sabbatum habet in re, sed habet in spe. Tu autem ad hoc vis requiescere, ut labores; cum ad hoc debeas laborare, ut requiescas. Dicitur tibi, Honora patrem tuum et matrem tuam. Tu autem contumeliam irrogas parentibus, quam non vis pati a filiis tuis. Dicitur tibi, Non occides. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exi
Abbreviated transcription (Latin):
iubet que tu facis. Dicit tibi. Unꝰ
est deus tuus. unum deum cole.
Tu ius dimisso dũo deo. tanqͣ. legi¬
timo uiro anune. formcari ꝑ mul¬
ta demonia. Et qł est grauius non
quasi aperte deserens et repudiãs
sicut apostate faciunt. s tanqͣ. ma¬
nens in lomo uiri tui admittis
adulteros. idest tanqũa xꝑianus
non dimittis eccłiam: consuliᷤ ma¬
thematieos aut aruspices. aut au¬
gures. aut maleficos. Quasi de ui¬
ri thoro non recedis anima adul¬
tera. et manens in eus coniuigio
fornicaris. Dicitur tibi. Ne accipi¬
as in uanum nomen dñi dei tui.
ne existimes creaturam esse xp̃m
qͥa pro te suscepit creaturã et tu
contempnis eum qui equalis est
patri et unum cum patre. Dicit᷑
tibi ut sptritualit̾ obserues sabba¬
tum: non quomodo iudei obseruãt
sabbatum carnali ocio. Uacare em̃i
uolunt ad nugas: atq luxurias
suas. Melius enim faceret iudeus
in agro suo utile. quam in theatͦ
seditiosus existeret. Et melius fe¬

Expanded text:
jubet, quam tu facis. Dicit tibi, Unus jubet, quam tu facis. Dicit tibi, Unus est Deus tuus; unum Deum cole. Tu vis dimisso uno Deo tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admittis adulteros: id est, tanquam christianus non dimittis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. Ne existimes creaturam esse Christum, quia pro te suscepit creaturam: et tu contemnis eum qui aequalis est Patri, et unum cum Patre. Dicitur tibi ut spiritualiter observes sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali otio; vacare enim volunt ad nugas atque luxurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam in theatro seditiosus existeret: et melius fe
Abbreviated transcription (Latin):
porest ͤ. Nonne ex quo homo inei¬
ri ͨ Possibilitatem mortis: initiũ
uite facit. Iu hac terra et genere
humauo ille solus mori noudum
porest. qui noudum cepit utuere.
Incertus ergo dies tanꝙͣ cotidianꝰ
speraudus est. Si autẽ tanꝙͣ coti¬
dianus speraiulus est incertus di¬
es. componatur cum aduersarto
dum est tecum in uia. Uia eñi uo¬
catur hec uita per quam õs tran¬
seunt. et non recedit iste aduersa
Nam numqͣ. te hortaret᷑ scriptura
ut cum diabolo concordares. Est
bi facit aduersarium homo. Nã
ille si aduersarius esset: tecum in
uia non esset. Ad hoc est tecum
in uia. ut concordet terũ. Scit e¬
num quia nisi in uia concordaue¬
ris: iam tradet te iudici. iudex au¬
tem ministro: minister in carcerẽ.
Nloquia ista ewangelica sunt: re¬
cordantur nobiscum uel qui lege¬
runt. uel qui audierunt. Ergo qͥs
est aduersarius ͤ Sermo dei. Ser¬
mo dei. aduersarius tuus ẽ. Qua¬
readuersariusᵈ Quia contraria

Expanded text:
potest? Nonne ex quo incipotest? Nonne ex quo inciri? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem tanquam quotidianus sperandus est incertus dies, componatur cum adversario, dum est tecum in via. Via enim vocatur haec vita, per quam omnes transeunt; et non recedit iste adversarnam nunquam te hortaretur Scriptura, ut cum diabolo concordares. Est homo facit adversarium: nam ille si adversarius esset, tecum in via non esset. At hic est tecum in via, ut concordet tecum. Scit enim quia nisi in via secum concordaveris, jam tradet te judici, judex autem ministro, minister in carcerem . Eloquia ista evangelica sunt, recordantur nobiscum, vel qui legerunt, vel qui audierunt. Ergo quis est adversarius? Sermo Dei. Sermo Dei adversarius tuus est. Quare adversarius est? Quia contraria
Abbreviated transcription (Latin):
S et ipsi sclo et humano generix
longe uidetur. quul consolat᷑ꝰ
quid si totius generis humauus¬
timus dies longe est: unuiscuiꝰ
dies ultimus longe est: Hoc ai¬
ceps fluent. Non quidem tã mi¬
ti. s tamen usq in finem scłi trai¬
sibunt anni: sicut et illi transie¬
runt. Hongum uidetur qł res¬
tat. quamqũa non erit tantum
quantũ transactum est: et tameu
ex transacto preterito temꝑe sye¬
randus est finis reliqui tempis.
Fuit tunc quidam dies qui dlice¬
retur hodiernus. ex illo usq al
hunc hodiernum. Nonne qͥeqͥd
fuit futurũ. preteritum factum
est: Tale habetur. ac si non fuerit
Sic erit: quicqͥd restat extremun.
S sit et hoc longum. sit plixum.
quantum putaueris. quantum
dixeris. quantum cogitaueris.
quantũ tibi non format scriptu¬
ra. s fingit cogitatio: quantũ us
diem uudicii ꝓlonga. Numquid
ultimum diem tuum ilest uite
tue quo exiturus es de hoc core
tus certa si potest. ¶ui auten

Expanded text:
Sed et ipsi saeculo et humano generi quod Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc diceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt: longum videtur quod restat quanquam non erit tantum, quantum transactum est, et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiernum; nonne quidquid futurum fuit, praeteritum factum est? Tale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum tibi non format Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hbi senectus certa, si potest: cui autem
Abbreviated transcription (Latin):
s semper non tacebit. Audi dum
non tacet in uerbo. ne non tibi ua¬
cet audire. dum non tacebit in ui
tuam conponere. Ante ultimũ
iuditium dei tui: compone cau¬
sam tuam. Non est unde presu¬
mas cum ille uenerit: nec falsos
testes adduces. quib ille fallat᷑.
Nec patronum fraudulentis cir¬
cuiuentionib et linguosis arti¬
bus adhibebis. nec ambies aliqͦ
modo. ut iudicem possis corrum¬
pere. Quid ergo agis apud talem
udicem. quem nec fallere nec cor¬
rumpere poteris: Et tamen ẽ qd̃
agas. Tunc enim ipse erit uidex
cause tue. qui modo testis est uite
tue. Olamauimus et laudaimꝰ.¬
et componamus causam nr̃am qͥ
testis est operum nr̃oꝵ. ipse testis
est uocum istarum. Non sint ma¬
nes: conuertantur ad gemitum.
Tempus est concordandi cum ad¬
uersario tuo. Tam longanimis ẽ
deus uidendi iniqua et non pu-¬
niendo. ut tamen cito sit futurũ
iudicium. More qͥppe humane ui¬
te prolixum est: qđ deo breue est.

Expanded text:
sed non semper tacebit . Audi dum sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire dum non tacebit in judtuam componere. Ante ultimum judicium Dei tui compone causam tuam. Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae tuae. Clamavimus, et laudavimus: componamus causam nostram. Qui testis est operum nostrorum, ipse testis est vocum istarum: non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores et amatores scłi huius.
quia misericors et miserator dñs.
qͥa longanimis et multum mise¬
ricors. S si amas tam multa mi¬
tia. time ibi et ultimum qł ait et
uerax. Si enun nichil aliul dice¬
tem et inpunitatem et ad licenti¬
am perratorũ faceres qd uelles. u¬
tereris scło uł quantũ tibi permit¬
teretur. uł quantum libido iussis¬
set. Et siquis te bene moneudo ob¬
uirgaret atq terreret. ut cohibereᷤ
ab immoderato fluxu eundo post
concupiscentias tuas et deserendo
deum tuum. inter medias uoces
obuirgantis existeres impuden¬
ti quidem fronte ueluti audita di¬
uina auctoritate et legeres de libͦ
dñico. Quid me terres de deo nr̃o:
Ille misericors est et miserator et
multum misericors. Ne talia ho¬
mines dicerent. unum uerbum
addidit in fine qđ ait et uerax
et excussit leticiam male presu¬
mentium. et induxit timorẽ do¬
lentium. Gaudeamus ad miseri¬
cordiam ilñi. s timeamus iuditi¬
um dñi. Parcit. s non tacet. Tacet.

Expanded text:
et amatores saeculi hujus, quia misericors et miserator Dominus, quia longanimis et multum misericors. Sed si amas tam multa mitia, time ibi et ultimum quod ait, Et verax. Si enim nihil aliud dicetem et impunitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum addidit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. Gaudeamus ad misericordiam Domini; sed timeamus ad judicium Domini. Parcit, dum tacet. Tacet,
Abbreviated transcription (Latin):
cit xp̃c. et non dedistis mͥ manau¬
care. Egere uoluit ꝓpter te: irt ha¬
beres ubi seminares terrena que
dedit. et meteres uitam eternã.
Nolite pigri esse. et male securi.
Mores emencdate. peccata redimi¬
te. Et cum hec feceritis: deo gra¬
tias agite: a quo accepistis bene
uiuere. Et sic ei gratias agite ar
non insultetis hiis qui nondlũ
bene uinunt: s eos ipsos morib
uris hortemini. Hec faciendo. ha¬
betis perfectam quantum in hac
uita potest iusticiam. Conu̾san¬
tes in bonis operib. in orationib.
in ieuiniis. in elemosinis. ꝓpt̾ ma¬
nuta peccata. et abstiuendo uos
ab illis magnis peccatis. concoi¬
datis cum illo aduersario. et seru¬
ri dicitis in oratione. dimitte no
Sic ambulaudo securi in uiad
tinebitis latrocinia diaboli: qͥa
xp̃s uiam et stratam magnam se
ipsum fecit. perducit ad patri¬
ami. Onuis ibi securitas. om̃is
quies. ubi et ipsa misccłie opera
cessabunt. qͥa nulla ibi erit indi¬
gentia miserorum. Hrit ergo il¬

Expanded text:
icit Christus, et non dedistis mihi manducare . Egere voluit propter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. Nolite pigri esse et male securi. Mores emendate, peccata redimite. Et cum haec feceritis, Deo gratias agite, a quo accepistis bene vivere. Et sic ei gratias agite, ut non insultetis his qui nondum bene vivunt; sed eos ipsos moribus vestris hortemini. Haec faciendo, habetis perfectam, quantum in hac vita potest, justitiam. Conversantes in bonis operibus, in orationibus, in jejuniis, in eleemosynis propter minuta peccata, et abstinendo vos ab illis magnis peccatis, concordatis cum adversario: et securi dicitis in oratione, Dimitte nobSic ambulando securi in via non timebitis latrocinia diaboli: quia Christus viam et stratam magnam se ipsum fecit, per quam ducit ad patriam. Omnis ibi securitas, omnis quies: ubi et ipsa misericordiae opera cessabunt, quia nulla ibi erit indigentia miserorum. Erit ergo il
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sapite ubi xp̃e est ad dexterã
ilei sedens: que sursũ sunt queri¬
te non que suꝑ terram: Quomoilo
ergo ut ad xp̃m eamꝰ terram calca¬
re compellim᷑. cũ potius nobis sur¬
sum cor habendũ sit ad dñm. ut cũ
illo esse possimꝰ: Uidetis fres hodi¬
erni temꝑis angustias istam coar¬
tare questionem. qił et si uos forte
minus uidetis: ego ut cũq uudeo
quante disputationis indigeat.
Unde peto ut eam potius suspenli.
qũa uel negligentius uel angusti¬
us pertractari. non fraudata s di¬
lata expectatione patiamini. Ade¬
rit enim dñs qui nos debitores fa¬
cit: faciet etiam redditores. cocooo¬

Expanded text:
sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens, quae sursum sunt quaerite, non quae super terram ? Quomodo ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redditores.
Abbreviated transcription (Latin):
lauit peles cliscipuloꝵ suorũ fude¬
lis est et iustus. qui dimutat nob̾
peccata et mundet ab omni iiqui¬
tate: ul est usq: ad pedes quib con-¬
uersamur in terra. Proinde eccl̃ia
in uerbo. non solũ in illis est siue
macula et ruga. qui post lauachrũ
regenerationis continuo ex huius
uite contagione tollunt᷑: nec calcãt
terrain ut opus habeant pecles la¬
uare. uerum etiam in hiis quib
istam miscłiam prebens dñs. fe¬
cit eos de scło isto lotis euam pedi¬
bus emigrare. In hiis aũ qui hic
demorantur etiam si mundi sint
qm̃ iuste uiuunt. opis tamen ha¬
bent pedes lauare: qm̃ sine peccato
utiq non sunt. Propter hoc dicit
in cantico canticoꝵ. laui peiles me¬
os. quomoilo inquinabo eos: Si¬
cit eium hoc cũ cogit᷑ ad xp̃m ue
iuire et terram calcare cũ uenit. Alia
questio rursus exoritur. Nonne
xp̃c sursum est: Nonne asceuilit
in celũ et sedet ad dexteram patͥs:
Honne apls clamat et dicit. si er¬
go resurrexistis cũ xp̃o que sursũ

Expanded text:
suorum, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
filio procedit spiritus sc̃s. cur fi¬
putas nisi quemadmodum solet
ad eum referre et qł ipsius ẽ de
quo et ipse estͤ Iude illud est qd̃
ait. mea doctrina non est mea. sed
eus qui misit me patris. Si igit᷑
intelligitur hic eius doctrina qͣ
tamen dixit non suam s patrĩ qͣn¬
tomagis intelligendus est et de
ipso procedere spiritus sanctus
ubi sicait de patre procedit. ut
non diceret de me non procedit ᷤ
A quo autem habet filius ut sit
deus. est enim le deo leus. ab illo
habet utiq ut etiam de illo pcedat
ab ipso habet p̃  ac. Hic ut¬
cumq etiam illud intelligit᷑ qͣntũ¬
a talib quales nos sumus intelli¬
gi potest. cur non dicatur natus
esse s potius procedere spiritus
sanctus. qm̃ si et ipse filius dice¬
retur. amborum utiq filius dice¬
retur qł absurdissimum ẽ. Se-¬

Expanded text:
Filio procedit Spiritus sanctus; cur FiFilio procedit Spiritus sanctus; cur Fiputas, nisi quemadmodum ad eum solet referre et quod ipsius est, de quo et ipse est? Unde illud est quod ait, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Si igitur intelligitur hic ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris; quanto magis illic intelligendus est de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait, De Patre procedit, ut non diceret, De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus, ab illo habet utique ut etiam de illo procedaab ipso habet Patre. 9. Hic utcumque etiam illud intelligitur, quantua talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed potius procedere Spiritus sanctus. Quoniam si et ipse Filius diceretur, amborum utique Filius diceretur, quod absurdissimum es
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ipse sit spiritus ͤ Si enum
non ab eo procederet non post re-¬
surrectionem se representãs dis¬
cipulis suis insufflasset dicens
accipite spiritum sanctũ. Quid
procelat spiritus sanctus ⁊ deip-¬
soᷤ Ad hoc pertinet etiam illud
qł de muliere que fluxum san-¬
guinis patiebatur dictum ẽ: te¬
tigit mealiquis. ego enim sensi
uirtutem de me exisse. Nam uͥtu¬
tis nomine appellari etiam sp̃m
sanctum. et eo loco clarum ẽ. ubi
angls dicente maria quomodo
fiet istud qm̃ uirum non cognos¬
so respondit. spiritꝰ sc̃s suꝑuemiet
in te et uirtus altissimi obum¬
brabit tibi. Et ipse dñs promit¬
tens eum discipulis ait. uos se
dete in ciuitate quousq indu¬
amini uirtute ex alto. Et iterũ
accipietis inquit uirtutem sp̃c
sc̃i superuenientem in uos. et eri¬
tis michi testes. De hac uirtute
credendus est dicere ewangelista.
uirtus deillo exibat et sanabat
omnes. Si ergo et de patre et de

Expanded text:
quoque ipse sit spiritus? Si enim quoque ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid procedat Spiritus sanctus et de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod de muliere quae fluxum sanguinis patiebatur, ait: Tetigit me aliquis; ego enim sensi de me virtutem exiisse . Nam virtutis nomine appellari etiam Spiritum sanctum, et eo loco clarum est, ubi angelus dicenti Mariae, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? respondit, Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi : et ipse Dominus promittens eum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamini virtute ex alto ; et iterum, Accipietis, inquit, virtutem Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis mihi testes . De hac virtute credendus est dicere evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat omnes . 8. Si ergo et de Patre et de