comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dyxit: dux̾nt retinendas intelligo retinen¬
das .i. hñdas quo ad usum carnis. licet eĩ non
teneant eas in expensis suis. auttanꝙͣ ꝓprias
ns ꝯscandaio. et post amoito̾nẽ simã. incur¬
rut sina. ¶oñ si clicus adult̾et᷑ ꝯuxore alicꝰ¬
remanente in domo mariti. et coħ̾itante cũ
marito. et hoc ꝯscaudalo. et post amonit̾dem
Incurrit suiam p̾dc̃am. l nõ exhibeat cam
ille cicus. aut ali illã teneat. ab illa a sna. ꝯ
ꝯsueu̾nt de hoc absolu̾e:¬
uid si as de hoc ab solut᷑ reu̾tat᷑ ad uoii¬
Suc durat scandatũ. recidit in exꝯͦm. ꝙͣuis nͥ¬

Expanded text:
dixit duxerint retinendas, intelligo retinendas, id est habendas quoad usum carnis, licet enim non teneant eas in expensis suis aut tamquam suas  quidem et post admonitionem legitimam incurrunt sententiam. Unde si clericus adulteretur cum uxore alicuius manente in domo mariti et cohabitante cum marito et hoc cum scandalo et post admonitionem, incurrit sententiam predictam, licet non exhibeat eam ille clericus aut aliter eam teneat. Ab illa autem senconsueverunt de hoc absolveuid si aliquis de hoc absolutus, revertatur ad vomihuc durat scandalum, recidit in excommun
Abbreviated transcription (Latin):
grauet eos ultra mod̃. Aut manentes a̾
recedentes ⁊ ꝙ dni non touent᷑ ad restituti¬
onem talr acceptoꝵ. Si aũt nõ ẽ certum
aut si credit᷑ ꝙ non fu̾it ad mitio ł̾ime ĩ¬
stitutũ: Credo ꝙ cũ h spoliatõnes ip̃o gn̾e
fci. male sint.: peccant qui hoc facumta te¬

Expanded text:
gravet eos ultra modum, aut manentes aut recedentes, et quod domini non tenentur ad restitutionem taliter acceptorum. Si autem non est certum, aut si creditur quod non fuerit ab initio legitime institutum, credo quod huiusmodi spoliationes ipso iure facte male sint,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ publicole querenti utr lic̾et uti iura ͭ ͦ eiꝰ
qui ꝑ flo̾s dcõs uirat. in quo manifeste pͦcat
tit᷑ fide illiꝰ qui ꝑ flos deos uirat ñ ad malũ
s ad bonũ ñ pcto illiꝰ sesociat quo ꝑ demõia
iurauit. S pacto bono eius quo fidem ẜua¬
int. si tñ induc̾et eum ad uirand̾ ꝑfłos dõs
peccaret. ¶Ita ⁊ inpposito dd̾ est ꝙ ulło mo¬

Expanded text:
s publicole querenti utrum licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, titur fide illius qui per falsos deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem servavit. Si tamen inducit eum ad iurandum per falsos deos, peccaret. Ita etiam in proposito dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur si indistĩcte intelligat᷑. nõ ur᷑ ẽẽ securũ
de tłibus artificus mu̾e. quoꝵ usus ut freqñ¬
tõm et remediũt̾sticie uł noxiaꝵ cogitatõnli.
Intlĩb .n. ad intẽto̾nẽ rec᷑rend̾ e. ut ⁊ ex htͣ radi¬
ce. iudicet᷑ defructu .i. de artificio et usu. Illos a
qui faciunt serta deflorib dieb dñicis et fes
tiuis. nõ credo ẽẽ excusabłes. qr pret̾ ꝑicłm ꝙ de

Expanded text:
videatur, si indistincte intelligatur. Non videtur esse securum de talibus artificiis vivere, quorum usus ut freque ad remedium tristitie vel noxiarum cogitationum. In talibus ergo ad intentionem recurrendum est, ut ex hac radice iudicetur de fructu, id est de artificio et usu. Illos autem qui faciunt serta de floribus diebus dominicis et diebus festivis, non credo esse excusabiles, quia preter pe
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepimꝰ si ã ieneat furẽ nefugiat ꝯ
reb sins quas anas recupare nõ ptidonᷤ
exhibeat eum iudiciarł inuoc auxiͫ eiꝰ
Adres illas recuꝑandas. creto ꝙ ñ effici¬
tur nr̃is. si tlis fur postea ccͣlt puniatꝰ
a iudice. dũtũ non sit corrupta intẽtõ¬

Expanded text:
tradere. Si autem teneat furem, ne fugiat cum rebus suis, quas aliter recuperare non potest, donec exhibeat eum iudici, vel invocet auxilium eius ad res illas recuperandas, credo quod non efficitur irregularis, si talis fur postea corporaliter puniatur a iudice, dum tamen non sit corrupta intent
Abbreviated transcription (Latin):
ducto tm̃. ut si quis hñ̾s .xx. capita tradat
ea alicui custodiᵈ et pascenda sõ c̾ca m̾̃ce¬
de peccinie uł ꝑticipatõe ꝓuentnũ gregis.
In quo cañ si doꝰ retinet sͥ pici̾m illoꝵ capitũ
nec alias in pactis et ꝯductõib conductorẽ¬

Expanded text:
conductio tantum, si quis habens decem capita, tradat ea alicui custodienda et pascenda sub certa mercede pecunie vel participatione proventum gregis. In quo casu si dominus retinet sibi periculum eorum capitum, nec alias in pactis et conventionibus gr
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃ib fructib t̾raꝵ. pomis arboꝵ ħbis
ortoꝵ. nutͥmentes ali̾un. lana. lacte feno.
lignis. piscat̾onib benatõnib fictis pẽsio¬
nib. molendinis aduentũ. balneis fulĩo¬
nis. argentariis. Metallariis. lapidicinis.¬
¶ Itẽ de negocus ⁊ artificus. et cet̾is bomꝰᷤ

Expanded text:
de omnibus fructibus terrarum, pomis arborum, herbis hortorum, nutrimentis animalium, lana, lacte, feno, lignis, piscationibus, venationibus, affictibus, pensionibus, molendinis etiam de vento, balneis, fullonicis, argentariis, metallariis, lapidiciniis. Item de negotiis et artificiis et ceteris bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
piunt mun̾a pp̃ faciendam grãm alic̾ in
p̾iudicium alt̾i᷑ aut si minis et t̾rorib ad
extorqueant. aut qͦsdam grauent. ut alii
timentes eis ẜuiant ne talia paciant᷑. ⁊̃ te¬
nent᷑ ad restituto õimi talium si post. Nc
st̃ ałr absoluendi. et pcant dm qui tles p̃po¬
cum gratis eas ꝯmitt̾e deb̾ent. ex quo ñ
sunt ibi redditus et ꝓuentꝰ iusti Et tenẽ
spoliati. hoc a incelligo de ilł p̾positis q̃ red¬

Expanded text:
piunt, propter faciendam gratiam alicui in preiudicium alterius. Aut si minis et terroribus aliquid extorqueant aut quosdam gravent, ut alii timentes eis serviant ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec aliter absolvendi et peccant domini qui tales prepocum gratis eas committere debeant, ex quo non sunt ibi redditus aut proventus iusti et tenents taliter sunt spoliati. Hoc autem intelligo de illis prepositis qui red
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueniunt resistentem. qr pp̃ timorẽ eoꝵ õs
fugeꝵt custodes. nõ ĩcidunt in cauon̾ẽ. lie
int̾rent et aͥd asportent. pati uim inferre:
si aliqui resist̾ent. et credo ꝙ effractor ecc̃e
iudicandus est. qui dolo malo. aut ꝑ ĩiuri
am fregit. aut ferraturam. aut hostia. a̾
cardines. aut uectes dũ tenent hostia f̾¬
mata. aut ip̃m tectum ecc̃e. ¶ de fure ã¬

Expanded text:
um resistentem, quia propter timorem eorum inde effugerint custodes, non incidunt in canonem, licet intrent et aliquid asportent, parati vim inferre si aliqui resisterent. Et credo quod effractor ecclesie iudicandus est, qui dolo malo aut per iniuriam aut seraturam aut ostia aut cardines aut vectes, dum tenent ostia firmata aut ipsum tectum ecclesie. Porro de fure
Abbreviated transcription (Latin):
tonatõ. ⁊ mortis in quibd̾. qr legatũ ab he¬
c̃am ortis obligat᷑ donãs et ñĩlegato. It
si quis accusat testamentũ ut fłm. amit¬
tit legati. S ñ donatoe eã mortis. alias.
alias. si ex aliq̃ cã rescindr̃ testamentiret
donatõ cã mortis. ħ ⁊ q̃dam a ccͣ distãcia.

Expanded text:
donationem causa mortis in quibusdam, quia legatum ab hecausa mortis obligatur donans et non in legato. Item si quis accusat testamentum, amittit legatum, non donationem causa mortis. Alias si ex alia causa rescinditur testamentum et donatio causa mortis. Hec et quedam alia circa distantiam
Abbreviated transcription (Latin):
os ułaurifalri ꝙ non uendãt opa sua nfi
de rã sic uł sic p̾gata. uł fullones pannoꝵ &r
ñ trahant telas nenales ultͣ c̾tũ mod̾. uel
ꝙ nõ texent pannos s defilis forris ad ro¬
tam. ¶Si a obẜuatio iura dimpnosa sit

Expanded text:
os, vel aurifabri quod non vendent opera sua, nisi de materia sic vel sic purgata, vel fullones pannorum quod non trahent venales telas ultra certum modum vel quod non texent pannos de filis formatis ad rotam. Si autem observatio iurament
Abbreviated transcription (Latin):
.statuit in sr̃ ecͣc illos udeos pub licis sedibꝰ¬
.i. flagitoib deputãdos qui de nifidelib bap¬
tratos sb̃u̾te attẽptauerĩt. et siles penas in¬
terd̾ et pecciunarias ꝓut qͣlitas delicti expoᷤᷤ¬
cit. sepe statuit ec̃c ꝯtra tales. illa tũ mod̾ati¬
one adhita inflagellis.ꝙ statutũ eiꝰ ĩũidc̃ami
sangͥnis tnͣsire m̃ĩme uideat᷑. tareĩ pena in¬
distincte relmꝙ̃da ẽ brachio sclari ꝓbantur¬

Expanded text:
Statuit ecclesia illos Iudeos publicis cedibus deputandos, qui de infidelibus baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis transire minime videatur. Talis enim pena indistincte relinquenda est brachio seculari. Extr
Abbreviated transcription (Latin):
uͥpetentes cessione. uł sͥ statim satiffĩ.non
post̾ induci ad dand̾ dilato. tc̾ .n. satisfaciᵈ¬
eos cõitingit. p̾ẜtĩsi egeant. ĩ ꝙ nõ possit ꝙ
cet̾e dilato abs pericdo suo ⁊ famile.ne ĩ¬
teruemẽte paululum mora inueniri nõ

Expanded text:
petentes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilationem. Tunc enim satisfacieeos contingit, presertim si egeant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non
Abbreviated transcription (Latin):
primũ. dicat᷑ ei ut petat dilatõ aspolia¬
tis uł assign eis certam ꝑteni de red¬
ditib sius amicabłr de qͣ sͥ satiffaciant
successiue. et de hoc faciat eis bonã cau¬
tõnem. Si uͦ om̃s denegent sͥ dilaton

Expanded text:
spoliatis, vel assignet ei certam partem de redditibus suis amicabiliter, de qua sibi satisfaciet successive et de hoc faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem
Abbreviated transcription (Latin):
ad io ꝙ fiebat S adid ꝙ fi debebat᷑. In scdo
casu distingne aut fuit ei explanata asꝑ
aspitatẽ se uoluit obligare nõ ad maiore.
et ħ expressit nõ cogetur ibi man̾e s tnͣsi¬
bit ad alium ordinẽ ꝙ̃ualeat sustin̾e. Si
gare doluni nͨ decepto qr sic melior fit¬

Expanded text:
ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata aspeasperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si gare dolum nec deceptionem, quia fit melior
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it erga eos siuis ep̃c dispensare. si alias
et .n. si tñ sac̾dos uł anꝰ cłicus in duello spõ¬
te oblato. uł suscepto. ib ip̾o amisiss ꝑtem
digiti. s non tantã qͥn sine scandalo poss.
cesebrare solsempnit̾. pt ꝙͣ ꝯ sit gͣuiꝰ exce¬

Expanded text:
poterit erga eos suus episcopus dispensare, si aliter tamen sacerdos vel alius clericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scandalo posset ce
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nec ẽ siłe de marito ꝙͣ ad dotem ut dcm̃ est
paupior recipiᵈ ͦꝰ mutuũ a creditore uł ẽptor
yꝑuenditor recipi ͭ ͦ rem uł p̾cium rei u̾edite.
¶Creditor a qui mala fide credidit pcuniam
puta ludenti in alea.uł daturo m̾etrici. aut
hystͥom salias dilapidanti bõ sua ñd ħ de

Expanded text:
nim est simile de marito quantum ad dotem, ut dictum est, pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipiendo rem vel pretium vendite. Creditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bona sua, non de
Abbreviated transcription (Latin):
casu cum agunt cãm spoliatoꝵ monendo et
moncendo ꝓposse ip̃m raptore ad restitu¬
tom faciendam. Tũc .n. non tenẽt᷑. Nãqͥ alti¬
sentis. licite recipit expensas ⁊ hoc sũ sequta
fuit itilitas sũ non. uñ satis ur ꝑ hoc ꝙ frẽs

Expanded text:
cet cum agant causam spoliatorum, monendo et inducendo pro posse ipsum raptorem ad restitutionem faciendam. Tunc enim non tenentur. Nam qui alterisentis, licite recipit expensas et hoc sive secuta fuerit utilitas sive non. Unde satis videtur per hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
untecimꝰ ca. ⁊ ip̃i sarracem tenent eis fide
defendendo eos in suo tritorio uł maritima
alatconib et pyratis. detẽt ip̃i xp̃iani fidełi
a psoln̾e ẜstatutũ ⁊ pactũ. Alias tenentur
eis adrestituto si post̾. uł si non possunt: ero¬
gent irisus paupeꝵ ad mandatũ ec̃ce. Nã¬

Expanded text:
tas et ipsi sarraceni tenent eis fidem, defendendo eos in suo territorio vel maritima, a latronibus vel piratis, debent christiani fideli secundum statutum vel pactum, alias tenentur eis ad restitutionem si possunt, vel si non possunt, erogare in usus pauperum ad mandatum ecclesie. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ne. b̾sic dr. ꝙ ꝙͣuis forte a teligiosis ex¬
emptis. et alus. fiaut in feudatõnes te te¬
ciuris detentis alaicis. et hud̃ laici ꝙ ilaᷤ
ab ip̃is religiosis in feut̾ teneat. recogͦs¬
cait. non tu i religiosis eistem. post tale
infeudatõe. ueł recogm. sic de fco p̾sũptã¬
nel recipe. absq dyocesanoꝵ ep̾oꝵ assensir. ¶lla
ait decinias intelliginiꝰ posse talit̾ a religi¬
osis. de manib laicoꝵ recipi. uelacqͥri: que añ
satañ. ꝯciliũ. ip̃is laicis in feud̾ ꝑpetuo fu̾unt

Expanded text:
e. Sane quamuis forte a religiosis exemptis et aliis fiant infeudationes de decimis detentis a laicis et iidem laici quod illas ab ipsis religiosis in feudum teneant / recognoscant non tamen licet religiosis eisdem post talem infeudationem uel recognitionem sic de facto presumptauel recipere absque diocesanorum episcoporum assensu. Illas autem decimas intelligimus posse taliter a religiosis de manu laicorum recipi uel acquiri que ante Lateranense concilium ipsis laicis in feudum perpetuo fuero
Abbreviated transcription (Latin):
rem tp̃ris tractũ. uñ si a̾s noblis collecto
ex̾citu intrat t̾ram alt̾iꝰ nobłis. ⁊ occupa
re castrum. et missis lr̃is uł nũcus ꝯgre¬
get ex̾citum. lic nõ possit ꝯg̾gare usq
strũ lib̾are. ⁊ p̾dam recuꝑare ⁊ si aou̾sari

Expanded text:
rem temporis tractum. Unde si aliquis nobilis collecto exercitu intrat terram alterius nobilis et occupat re castrum, missis literis vel nunciis congreget exercitum, licet non possit congregare usque strum liberare et predam recuperare, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
Nid si barones ib̾dc̃i comitis uł duciꝰ
hñt guerram ꝯͣ eũ. aut comes ꝯtra
mitis ht̃ guerram ꝯtͣ comitem: regis est
auͣctas requirenda. Si a comes ꝯͣ regem
et rex nolł eiius exhibe. ꝑ pares curie hũi¬
nter requisitus: credo ꝙ si ius suum defẽ¬
ppͣ tñfc̃a de nunciat̾oe de excessu regis. si
rex noll apc̃cis de sist̾e poss regem ex ꝯͥ¬
cars. et crescente ꝯtumatia dare au̾ctem
forͦ iudicii. cũ neut᷑ illoꝵ heat sr̃ se suꝑiorẽ.
peccaret tũmouendo bessum passus ñiu¬
riam: si iniuriator offerret ei debitã satis¬
sc̃om ad arbit̾um boni uiri: de plano ⁊ sñ

Expanded text:
id si barones subditi comitis vel ducis habent guerram contra eum, aut comes contra mitis habet guerram contra comitem, regis est auctoritas requirenda. Si autem comes contra regem et rex nolit ei ius exhibere, per pares curie humiliter requisitus, credo quod si ius suum armis defentamen facta denunciatione de excessu regis, si rex nollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescente contumacia dare auctoritatem forma iudicii, cum neuter illorum habeat super se superiorem. Peccaret tamen movendo bellum passus iniuriam, si iniuriator offerret ei debitam satisfactionem, ad arbitrium bonorum virorum, de plano et sine
Abbreviated transcription (Latin):
eam retuꝑandã ꝑting̾e. qr forte est in
locis ĩexpngnabłib recepta. si cepit aliqͣ
de bonis adn̾sarii sini. aut eoꝵ qui enmi
uiuant. a ip̃m ꝑsequentẽ rem̃ suã ĩpe¬
diunt. pot̾it de ilł retin̾e ⁊ ĩ dempni  sue

Expanded text:
eam recuperandam pertingere, quia forte est in locis inexpugnabilibus recepta, si ceperit aliqua de bonis adversarii sui, aut eorum qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam impediunt, poterit de illis retinere et indemnitati sue
Abbreviated transcription (Latin):
res sb̃sit. qr pro reb repetendis fcm̃ est:
nõ te᷑ qui mouit bellum restitu̾e. ꝙ ibi
cepit. nisi ceꝑit u dãpnificau̾it adu̾sa¬
nium suũ ult᷑ ꝙͣ hũerat ille de suoñus¬
te aut dãpnificau̾at eũ. Et ħ dico ẜ iudi¬
liquidi ad liquid̾. q̃ nõ ht̃ loꝯ in foro ꝯtẽ¬
cioso. uñ si quis in foro pm̃ali ꝯfiteatur
se ꝑ furtum hũisse .x.ib. de reb illiꝰ qͥ ma¬
tut᷑o illoꝵ .x. nͥ adu̾sariꝰ eiꝰ postmod̾ resti¬
tuerit ei .x.ablata. Iniũget tñ ei pinam
hiis quib licuit raꝑe: pͭ id retin̾e. Si aũt
ip̃e rapuit ꝯrapiendo peccau̾it inducen¬
non fecit suam. qr sicut doꝰ eiꝰ nõ potuit

Expanded text:
res subsit, quia pro rebus impetendis factum est, non tenetur qui movit bellum restituere quod ibi cepit, nisi ceperit, vel damnificaverit adversarium suum, ultra quod habuit ille de suo iniuste, aut damnificaverat eum. Et hoc dico seculiquidi ad liquidum, que non habet locum in foro contentioso, unde, si quis in foro penitentiali confitetur se per furtum habuisse decem de rebus illius qui matutionem illorum X, nisi adversarius eius postmodum restitueret ei decem ablata. Iniunget tamen ei penitentiam his quibus licuit, potest illud retinere. Si autem ipse rapuit, cum rapiendo peccaverit, inducennon facit suam, quia sicut dominus eius non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
men reꝵ. Credo hic large accipi. ut nõ so¬
ablatis pt̾ moi̾n bellum. ita ꝓ iniuriis
illatis ad ꝯñd̾ de eis satiffatom non libi¬
dine uindc̃e. S zelo iusticie. uł qntũ ad
di uł defendendi serefitit adu̾sario ꝯtã
to in odamine ꝙ tutela illa uł defentõ
ẽ inculpata .i. sine culpa. qr non exced
mod̾ in defendendo: plus ledendo adu̾¬
sarium exꝓpõito maxi ͤ qm illata exi

Expanded text:
men rerum credo hic large accipi, ut non soablatis potest moveri bellum, ita et pro iniuriis illatis, ad consequendum de eis satisfactionem, non libidine vindicte, sed zelo iustitie vel quantum ad id est defendendi se, resistit adversario, cum tanto moderamine, quod tutela illa vel defensio est inculpata, id est sine culpa, quia non excedit modum in defendendo, plus ledendo adversarium ex proposito maxime quam exi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥonis. ¶ Se in Ray. Subditos a illos qui
om̃ plus hõĩes timentes: nolunt suo do¬
mno in bello illicito impendere ꝯsiliu
ianciꝰ uł fauorem. Credo nllatenus esse¬
spohandos. uł maliquo mo puniendos

Expanded text:
isfacere ipsi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel favorem, credo nullatenus spoliandos vel in aliquo puniendos
Abbreviated transcription (Latin):
diu uultstare iuri corã eor uł coram indi¬
ce suo: si ẽ iudex medius int̾ ip̃m pͥucipẽ
riantem si sb̾est ei mediate uł in media
te pͥncipi hñti sr̃ se sr̃iorẽ: pͥnceps ille nõ
põt dare aũctem sb̾dco suo monendi ꝯtͣ
euni arna. S anͣttas suꝑioris pͥncipis ẽ
requirenda. max̾ie si i ͤ iniurians ꝑtin
mediate uł inmediate ad iur̾dc̃onem

Expanded text:
mdiu vult stare iuri coram eo vel coram iudice suo, si est iudex medius inter huiusmodi prihuiusmodi iniuriantem, si subest ei mediate vel immediaeps ille non potest dare auctoritatem subdito suo movendi contra eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda, maxime si ille iniurians pertinet mediate vel immediate ad iurisdictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ercusat᷑. Credo ꝙ non. qr non excusat eos
discriui in dubio. ut uiuient aliꝙ̃ ĩ p̃¬
nec ẽ siłe de aduocato ꝙ̃ excusat bona fides
cãm examinat et iudicat. de allegatis. In
lello ro siue inguerra uirib corlib ne¬
gocium nititur. non ꝑ rõ diiudicat. ꝯcor

Expanded text:
ellum? Credo quod non, quia non excusat eos discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in prNec est simile de advocato, quem excusat bona fides, dex superior, qui causam examinat et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guerra viribus corporalibus negotium nititur, non per rationem diiudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
re. Iniurians ⁊ uel spolatorul ꝯplices eoꝵ¬
sꝑ debent hũiłr postulare nemani: ab hiis
qͣs offend̾unt. ne illi remꝯuent in ranco¬
torib ꝯcirꝯstanciis sius. intelligas de ĩcen¬
diariis. p̾donib. et pͥratis. Concordat ⁊ p̾¬

Expanded text:
r iniurians vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancotoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis. DE CRIMINE
Abbreviated transcription (Latin):
dum inpios usus tałr acquisita. non ẽ ti¬
auire oxp̃ssis ut in symõ. de qͣ exp̾ssũ e. qr
p̾cuma symoniaca restituenda ẽ etcͣt ici
ius ignomimã ẽ accepta l ⁊ hoc possit i¬
telligi. qñ recepta ẽ de bonis ecc̃e eitẽ. uł¬

Expanded text:
 ad erogandum in pios usus taliter acquisita, non esta iure expressis, ut in symonia, de qua expressum est, quod pecunia symoniaca restituenda est ecclesie, in cuius ignominiam est accepta, licet et hoc posset intelligi, quando recepta est de bonis e
Abbreviated transcription (Latin):
pensare ꝯilla que recepit. ꝙ retineat iᵈ si¬
st̾u ꝙ p̾sumend̾ est nͥ ꝯstet de ꝯͣrio. Distĩ¬
gne. aut recepit. ab hũte ad m̃istratone
ĩ adm̃istrat̾oe issa maxie si credatꝰ correctꝰ.
alias securiꝰ ẽ ut ei non reddat᷑ s fiat ꝙ dic¬
tũ est. Si tũ tlĩ nõ correcto fc̃a ẽ restitut᷑o
libata ẽ q̃ accepit. ¶ Si aũtꝰ motꝰ sit ab ad

Expanded text:
pensare cum illa que recepit, quod retineat iuod presumendum est, nisi constet de contrario, distingue: aut recepit ab habente administrationem in administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, est quod ei non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
sit̾ torneam̃ta: ⁊ negociatõ łicis. ⁊ lucr Ad¬
nocatonis. uł medicine in casib nõ ꝯcess
em̾e blad̾ uł uinũ ut pꝰea cariꝰ uendat᷑. ⁊¬
t̾e serta de florib aduendend̾. quoꝵ usus
est freꝙͣtiꝰ ad lasciuiam. fac̾e decios sĩplige¬
⁊ silia. si tũ tłia sut pħita. ex hiis ca̾sis acq̃¬
sita retu̾ post̾. l aũt hec distincto uideat

Expanded text:
t torneamenta, negotiatio clericis, lucrum advocationis vel medicine in casibus non concessis, emere bladum vel vinum ut postea carius vendatur, facere serta de floribus ad vendendum, quorum usus est frequentius ad lasciviam, facere decios et similia, si tamen talia sunt prohibita, ex his causis acquisita
Abbreviated transcription (Latin):
stico. sũ archidiacono fiat hec denũciatõ
aut ⁊. a simplici sacerdote sihẽat deꝯsue¬
tudine pt̃atem exꝯͥcandi ⁊ denũtiandim
in tali casu Mag̾r .n. non distinguit ħa
quo fiat ista exꝯ ͦ. ant tenũciato. Nec. dec̾¬

Expanded text:
scopo sive archidiacono fiat hec denunciatio, aut etiam a simplici sacerdote, si habeat de consuetudine potestatem excommunicandi et denunciandi in tali casu. Magister enim non distinguit hic a quo fiat ista denunciatio, nec dec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ non h̾cat uis mouendi bellũ uł indicen¬
di.ułmansimi. Elo ibi mansum ahenum
tñ. Si .n. aͥs ppͥam suam domũ aut segetẽ
incend̾e. l peccaret resua abutendo. Non
tñ tenet᷑ pe Incendiari. insi dolo malo hoc

Expanded text:
 non habeat ius movendi bellum vel indicendi mansum, id est manerium alienum, nam si aliquis propriam suam domum aut segetem incenderet, licet peccaret re sua abutendo, non teneretur pena incendiarii, nisi dolo malo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
casu .s. ꝙ teneat᷑ ad restituto in culpa eĩ
fuit. ꝯsciuit uł scre debuit se insufficien¬
tem. et tñ iudicare talem cãm p̾sũpsit. Et
id̾ si erat sufficiens quo ad scĩam si uoluis¬
set libros reuolu̾e ⁊ stud̾e S qr fuit neg̾ni¬
gens et noluit stud̾e. ꝙͣ debuit ꝯtẽpnai

Expanded text:
cet quod teneatur ad restitutionem. In culpa enim fuit, cum scivit vel scire debuit se insufficientem et tamen iudicare talem causam presumpsit et idem si erat sufficiens quo ad scientiam, si voluisset libros revolvere et studere, sed quia fuit negligens et noluit studere quem debuit condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
non p̾diaẜ. creto. l quidã iriste legiste dicant
ꝯͣrium: ꝙ illicit᷑ ẽ ꝯͣctus. tũ qr uenditor facile
possit descoare mortem emptoris. it sic li ba¬
tus eẽt. tũ qr nlłm ẽ emptoris ꝑicłm dest̾il ͭ¬
terre aut tẽpestatib. qͣsolent fructꝰ t̾re iã ꝑa

Expanded text:
non predialis. Credo, licet quidam legiste dicant contrarium, quod illicitus est contractus, tum quia venditor facile posset desiderare mortem emptoris, ut sic liberatus esset, tum quia nullum est emptoris periculum de ste
Abbreviated transcription (Latin):
uicd de dño qui facit p̾positũ suũ iurare
uł hõies suos uł familã suã ꝙ dicẽt ei si
qͥd scierint uł audierint sb̾ripuisse ad de foresta
sua. uł destangnis ant uinarus suis ã de cet̾is
reb sins ¶ tẽ quiͦ demarito zelot io ułauaro
qui extorquet uiram̃tũ a fannla sna uit reuie¬
labit ei quicꝙͥ scierit de adult̾io uxoris sue. ł¬

Expanded text:
um suum iurare vel homines suos vel familiam, quod dicent ei, si quem scierint vel audierint surripuisse aliquid de foresta sua vel de stagnis aut vinariis suis aut de ceteris rebus suis? Item quid de marito zelotipo vel avaro, qui extorquet iuramentum a familia sua, quod revelabunt quicquid sciverint de adulterio uxoris et
Abbreviated transcription (Latin):
pcco p̃t p̾stari. et obẜnari d. puta si qͥs uiderit
furẽ asportante̾ res tałreius custodie ꝯmen¬
datas. s hoc solus uideat pt clamare ⁊ tase̾ fu¬
reni manifestare. et ꝓsequi rem furtiuam.
ne si ĩhoenegligens fu̾ititeneat᷑ dãpnũ res¬
intendit. Si aũt nte᷑ad custodiã illaꝵ reꝵlo

Expanded text:
potest prestari et observari debet: puta si quis viderit furem asportantem res taliter eius custodie commendatas, licet solus hoc videat, potest clamare et talem furem manifestare et prosequi rem furtivam, ne, si in hoc negligens fuerit, teneatur damnum resit
Abbreviated transcription (Latin):
Tid deillo qui alꝙ̃ flebotomat
A̾ secat. et indemoritur. Q scd̾¬
om̃e diligenciam qm̃ d nõ tenet᷑m
aliquo. qr pociꝰ ca̾n uł culpa flebotomͣ¬
tiaił medicinati. sũ secti euenisse et¬

Expanded text:
id de illo, qui aliquem phlebotomat aut secat et inde moritur. Responomnem diligentiam quam debet, non tenetur in aliquo, quia potius casu et culpa phlebotomati vel medicinati sive secti evenisse
Abbreviated transcription (Latin):
tiuumaił furem diurnur̃a noctno. Qͣlitate̾.
qr fcu̾r. uł atroci. uł leuiꝰ est. ut furta maifesta¬
saturis. expilatõnes: a furtis. pectulantia: a
molencia. Qnͣtitas discerint furem ab abigeo.
sam qui suem unã fur sb̃ripuit. ut fur coħce¬

Expanded text:
ctorem, furem vel diurnum vel nocturnum. Qualitate factum vel atrocius vel levius est, ut furta manifestasaturis, expillationes a furtis, petulantia a violentia. Quantitas discernit furem de abigeo, nam qui suem unum surripuerit, ut fur coerce
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑ om̃ia .q. filiꝰ ad optantis heat᷑ta ut
illum qui arrogat et illum qui ad optatur.
qr p̾r arrogtor te relinquere filio arrog̾to
qͣrtam ꝑtem o̾im tonoꝵ que ht. sũ ĩ testa¬
mento. sũ eum uelit emançipare. q pater
adoptato fiho ad optiuo nͥ te relinquere

Expanded text:
ta ut is quod non est in eo qui adoptatur. Item arrogator tenetur relinquere filio arrogato quartam partem omnium bonorum que habet, sive in testamento, sive alias eum velit emancipare, sed adoptator adoptivo nihil tenetur relinquere,
Abbreviated transcription (Latin):
De sit pena raptoris młi¬
rena enis ẜ leges est. ut capite puna¬
tur. ⁊ eiꝰ sb̾a. raꝑte applicetur: si inge¬
nnã rapuit ¶ Si u̾o ancillã uł lib̾am:
sb̾am nõ amittit: S̾ tr̃ de capitatur.

Expanded text:
d pena raptoris mecundum leges est ut capite puniatur et eius substantia rapte applicetur, si ingenuam rapuit; si vero ancillam vel liberam substantiam non amittit, sed tantum decapitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hee sunt furiosi ꝓdigi mĩores .xxu.
annis ⁊ maxĩe pulli. It̾ m̃te capti.
surdi muti /ceci. Et qui morlo ipe¬
tuo laborant. quia tałs reb sins
sũt eis cucores uł curatores ĩstit᷑.

Expanded text:
lea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant, quia tales rebus suis sunt eis tutores vel curatores.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ hñt peculiũ castreuse. ur
ꝙͣ Et de uxore q̃ nõ ht̃ res ꝑ af̾na
rũ q̃ panꝑũ sũt ⁊ siłib. Nam cum
stimuenda ẽ nõ dico illi qui amisit
eã ĩ ldo. s tutori. curatori. dño.
moast̾ĩo pr̃i marito et ecc̃e. Nisi

Expanded text:
qui non habent peculium castrense vel quasi, et de uxore, que non habet res pararum, que pauperum sunt et similibus. Nam cum stituenda est, non dico illi qui amisit eam in ludo, sed tutori, curatori, domino, monasterio, patri, marito et ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
Item ex eo quod ailiquid ꝑ soluit᷑ ultͣ
sũmam receptam. puta fuit uendi¬
ta ꝓ centũ. ⁊ est ĩ pacto: quod cũ re¬
scindenur nẽdicõ reddantur .c.xx.
eo. quod emptor ꝯsuenit ex̾cere usu¬
Uid de illis qui agro
seminato: emũt frnctꝰ inde

Expanded text:
Item ex eo quod aliquid persolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur venditio, reddantur CXX.eo quod emptor consuevit exercere usuid de illis qui agro seminato emunt fructus inde
Abbreviated transcription (Latin):
est eis: ꝑ ꝯͣriam ꝯsnetudine ¶ De
ieinio añt̃ sextefenie: credo ꝙ
sernands est ꝯsuetudo illoꝵ. int̾
quos mint. cũ uideamꝰ cysterti¬
enses. et pleros q regłares nõ
semꝑ obseruare illud ieuiũ. Et¬

Expanded text:
De ieiunio VI ferie, credo quod servanda est consuetudo illorum inter quos vivitur, cum videamus cistercienses et plerosque regulares non semper observare illud ieiunium.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem. uł sucessores eoꝵ: aliqd̃
plus solito erig̾e. ur de reb uł de
quib nõ ꝯsuen̾it decime solui: de
nouo aliqd exige. Nec dñi p̃diorũ
ultͣ solitõ tenentur aliqd soluere¬

Expanded text:
tudinem, vel successores eorum aliquid plus solito exigere vel de rebus, de quibus non consueverunt decime solvi, de novo aliquid exigere, nec domini prediorum ultra solitum tenentur aliquid solvere
Abbreviated transcription (Latin):
abbanu. ⁊ cl̾icoꝵ scłarim amĩstra¬
do. ĩ curris suis siue ballinoꝵ fuorum
⁊ dissimilando cñ sciant./ Nõ tũ ĩcurrt̃
irregularitatem: ex quo nõ prestant
suꝑ ħ spãlem anctoritatẽ. licet p̾cipi¬
ant balnus suis quod faciant iustia¬
ani: in tali: uł ĩ sali cã. quia ĩ tali ge¬
uerali mandato: nõ intlłr aliquid
mandare de duellis indicandis otfe¬
rendis uł sb̾eñdis. Et in hiꝰ casibus
sires rex ur alius p̾ͥnceps uelit ꝑso¬
nam ecc̃asticam ꝯpellere ad duellũ
ant pp̃ recusatum dnelũ anfferri
quod om̃ia mala debent pocius to¬
unt : nõ sunt ĩ statu saluandoꝵ. Et
hoc p̾sertum ĩ hus locis ubi suꝑ hoc
creduntur uiris ignorancia labora¬
re que ignorancia ĩ epĩs ⁊ abbatib
⁊ ceceris ecc̃asticis ꝑsonis nõ ẽ tole¬
rabilis ꝗd ꝗd sit de scłaribus. Et que

Expanded text:
abbatum et clericorum secularium administrafieri in curiis suis sive balivorum suorum et dissimulando cum sciant, non tamen incurrunt irregularitatem ex hoc, quia non prestant super hoc specialem auctoritatem, licet precipiant balivis suis quod faciant iustitiam in tali vel tali causa, quia in tali generali mandato, non intelligitur aliquid mandare de duellis iudicandis, offerendis vel subeundis. Et in huiusmodi casibus, si rex vel alius princeps velit personam ecclesiasticam compellere ad duellum, aut propter recusatum duellum auferre quod omnia mala potius deunt, non sunt in statu salvandorum. Et hoc presertim in his locis, ubi super hoc creduntur iuris ignorantia laborare, que ignorantia, in episcopis et abbatibus et ceteris ecclesiasticis personis, non est tolerabilis quicquid sit de secularibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ĩnocens accusatur de crimie ad
morteni. Qui si duellũ oblacũ recũ
sau̾it statĩ suspendet᷑ durũ n uidet᷑
dicere quod talis ceneatur pociꝰ susti¬
nere se suspendi qmͣ se defendere ĩ duel¬
lo. Et forte distiuguendũ ẽ. int̾ suscipi¬
entem duellũ duellũ oblatũ in cã cri¬
m̃ali ⁊ suscipientẽ ĩ cã cunli de rebus
temꝑalibus ut dicatur quod ĩ pͥmo ceñ
licitũ sit susciꝑe duellũ nõ offerre. In s
ceat arinis defendere: easq defẽdendo.
raptorẽ occidere. Si ałi defendere nõ
posit. Quare nõ pt̃ eas defendere in
duelo nõ quod ip̃e offerat. S ꝙ ei a In¬
dice offertur ux pocius infertur. pp̃ ħ¬
lũ suscipe. uł offerre ĩ causacriminali

Expanded text:
ubi innocens accusatur de crimine ad mortem, qui, si duellum recusaverit oblatum, statim suspendetur. Durum enim videtur dicere, quod talis teneatur potius sustinere se suspendi, quam se defendere in duello. Et forte distinguendum est inter suscipientem duellum oblatum in criminali et suscipientem in causa civili de rebus temporalibus, ut dicatur, quod in primo casu licitum sit suscipere duellum, non offerre. In secundo ceat laico armis defendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat, sed dum ei a iudice offertur vel potius infertur? Plum suscipere vel offerre, nec in causa criminali,
Abbreviated transcription (Latin):
Ille a qui spõte suscipit ⁊ ille qui offert.
Itẽ Iudex qui defert. ur p̾stat autͣtem
Item assenores ⁊ qui dant ad ħ ꝯfiliũ
auxiliũ uł fauorẽ. Itẽ sac̃dotes ꝗ dãt
¶Itẽ Isti om̃s: pccant longe grauius
taretur homicidiũ ł omõfierẽt irregu

Expanded text:
Ille autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes qui dant mines peccant longe gravius. taretur homicidium et omnes fierent irregu
Abbreviated transcription (Latin):
credo eñ re illa bñ nsurũ alias
nõ quia ĩ hoc caũ. dare eirtm
illam: eẽt dare gladiũ ĩ mami
sntiosi: Cirta illu a̾ qui abiilit
res meas: si nõ ẽ soluẽdo. ⁊ pe̾itit
Credo qd pp̃ nitandñ eius scãda¬

Expanded text:
eum ea re esse bene usurum, alias non quia in hoc casu dare ei rem illam, esset dare gladium in manu furiosi. Circa illum autem qui abstulit res meas, si non est solvendo et penitet credo, quod propter vitandum eius scanda
Abbreviated transcription (Latin):
ludere ad aleam ur ultͣ nires ad nam¬
tatem expendere ĩnenb. hospitib
exigere i̾ditis. Quod si fec̾it tenet᷑
ad restitucõm. Item si captus ĩ bello
ũnusso eregit sib eis redempcõ totã.¬

Expanded text:
ludere ad aleas vel ultra vires ad vanitatem expendere in vestibus, hospitibus exigere; quod si fecerit tenetur ad restitutionem. Item: si captus in bello iniusto, exegit ab eis redemptionem tota
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾atũ ¶ Item si inguerra ur bello
iucto ex ꝑte sua: sit captus abhoctib
Nec p̃t solu̾e redempcõ pecitam ab
eo sbs gͣui dampno. ¶ Itẽ si uell ire
teccõnis ꝑ se ⁊ ꝓ eis. Nec pois de suo
expensas ad ħoc utiles ⁊ nccͣias abs

Expanded text:
moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire tectionis pro se et pro eis nec posset de suo expensas ad hoc utiles et necessarias,
Abbreviated transcription (Latin):
retat ab aliquo nsmras: replłit᷑ ꝑ ex¬
cepcõm: tonet ute renitu̾it usuras
qnos ab aliis male accepit ux saltẽ
ssas eistem mõis. ꝯpellutur h̾edes
nsurarioꝵ sine sint filĩ sine ex̾nei. ex̃

Expanded text:
petat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem sdem modis compelluntur heredes usurario
Abbreviated transcription (Latin):
induce hõiem ad pcc̃andũ nullo mõ
l. nti tũ pcc̃o alt̾iꝰ ad bomĩ: licitũ est.
quia ⁊ ds̃ ntitur oĩb pcc̃atis: ad aliꝙ¬
cole querenti. ntrũ liceret uti iura¬
m̃to eꝰ qui ꝓ falsos deos iurat. In qͦ
manifeste peccat: eis reuerenciam
dĩnam exhibens. Rndit. quod qui
utit᷑ fide illiꝰ qui ꝑ falsos deos iurat
nõ ad malũ s ad bomĩ: nõ pcc̃o illius
se sociat: quo ꝑ demõĩa iuranit. set
pacto bono euis: quo ficẽ ẜnauauit¬
ii
oi tñ induceret eñ ad iurandũ ꝑ fn¬
sos deos ꝓcdaret. Ita ⁊ ĩ ꝓpoito dd es

Expanded text:
em ad peccandum nullo modo licet; uti tamen peccato alterius ad bonum licitum est, quia et Deus utitur omnibus peccatis ad alicole querenti utrum licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, eis reverentiam divinam adhibens, respondit quod qui utitur fide illius qui per falsos deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem servavitSi n inducit eum ad iurandum per falsos deos, peccaret. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̾ ⁊ l ei qui incidit ĩ latrones mam¬
festare boͣ q̃ ht̃ que latrones dimpien¬
do pcc̃ant ad hoc: quod nõ occidat᷑
exemplo .x. uiroꝵ qni dix̾ũt ad isna¬
el. Noli occidere nos qua hẽmꝰ ħan¬

Expanded text:
icet ei qui incidit in latrones manifestare bona que habet, que latrones diripiendo peccant, ad hoc quod non occidatur, exemplo X virorum qui dixerunt ad Ysmael: Noli occidere nos, quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
dicis arbitrio reẜuatur. ꝓ aualita¬
te psone rei temporis. et loci diu̾si¬
duplex ẽ pena. alia spñalꝰ alia pec¬
quia ꝓ sacrilegio ĩ ꝑmͣ ecc̃asticã cõ¬
misso: est maior exdacõs ip̃o iure

Expanded text:
dicis arbitrio reservatur, pro qualitate persone, rei, temporis vel loci diversiduplex est pena: una spiritualis, alia pecquia pro sacrilegio in persona commissa est maior excommunicatio ipso iure;
Abbreviated transcription (Latin):
atectatore craditur. Item ĩ donacõe
cã moitis. obligatur donans ⁊ nõ
ĩlegeto. Item si qnis accusat tecta¬
nõ donaconiem cã mortis. ałias si
ex aliqua cã rescindit ᷑ testamtũ: et
tona cõ cã mortis. ħ et quedam alia

Expanded text:
testatore traditur. Item in donatione causa mortis obligatur donans et non in legato. Item si quis accusat testanon donationem causa mortis. Alias si ex alia causa rescinditur testamentum et donatio causa mortis. Hec et quedam alia
Abbreviated transcription (Latin):
est fides ꝓles ⁊ sacram̃tũ In fide at¬
tenditur. ne post iuncłi dingule
cũ alia uł alio coeatu Inple ut
amant̾ suscipiatur ⁊ religioie e¬
ducetur In sacͣm̃to: ut uiigiũ nõ

Expanded text:
et, fides, proles, sacramentum. In fide attenditur, ne post vinculum conjugale cum alio vel alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non
Abbreviated transcription (Latin):
trectacõ. apponitur indiffõne. quiã
at noluntas u̾bum uł scͥptura./ ali¬
as si ꝯcupiscat rem alienã illicite.
ac sñ ꝯtrectatõe: ẽ tnͣsg̾ssor alterius
¶ Rei aliene. Ideo apponitur. qr nõ
ꝯmittitur surtũr in re plenissiẽ ꝓpͥa.
plenisiẽ dico: quia si aliꝰ hrẽt in re
illa ius. puta creditor cui res est pi¬
gnori ob ligata uł cõmodariꝰ .i. ille

Expanded text:
o apponitur in diffinitione, quia iat voluntas, verbum vel scriptura. Alias si concupiscat rem alienam illicite ac sine contrectatione, est transgressor alterius . Rei aliene ideo apponitur, quia non committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodatarius ve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ii. Et si forte post ĩceptam cãm:
uellet debitor desistere a cã mota ͣ¬
creditorẽ: nrͣ quod ad peticõm credi¬
roris poss eñ cogere Index ecc̃asticꝰ
ut srndere ei coram ed. uł sat̾faceret

Expanded text:
 Et si forte post inceptam causam vellet debitor desistere, videtur quod ad petitionem creditoris posset eum cogere iudex ecclesiasticus ut responderet ei coram eo vel satisfaceret
Abbreviated transcription (Latin):
tores alicui ex eo quod fecerũt ĩscło.
ta nõ qmͣ suꝑdueta sciente impedm̃itũ.
tate pris antenẽtur totã resatue fili¬
is primi matũomi. an aliss ueris he¬
redibus aut sufficit quod ip̃i tm̃ red¬
dant eis ꝙ teneant se ꝓpagncis.
Cũ ꝑaꝵ sufficiat eis eo ꝙͣ ian ꝑampes
sint ⁊ credant se totũ amississe. s ẜ
glo. hic. Si p̾sc̾pserunt cũ boͣ fide. nõ
oit cõpletam p̾scrpcõm: retinent
bonã fidem. Si a nõ ẽ ꝯpleta legittia
p̾scͥpcõ tenentur totam heditatem
cũ fructibus mala fide ꝯsimptis. ie

Expanded text:
tores alicui, ex eo quod fecerunt ex secultam ipso quam superducta sciente impedimentum, tatem patris? Aut tenentur totum restituere filiis primi matrimonii, aut aliis veris heredibus, aut sufficiat quod tantum reddant eis, quod teneant se pro pacatis, cum parum sufficiat eis, cum iam pauperes sint et credunt se totum amisisssi prescripserunt cum bona fide, non post completam prescriptionem retinent bonam fidem. Si autem non est completa legitima prescriptio, tenentur totam hereditatem cum fructibus mala fide consumptis re
Abbreviated transcription (Latin):
Uid de hiis qui em̃t bones ł
oues a panꝑib qͦs forte noi¬
nõ hr̃e: ⁊ qͣͣ iam tradidiss ei: locat
ei ꝓ c̾ca annua pensione nsura eit.
uxͣ ad nimꝰ pͥsumẽdũ ẽ ĩ fraudẽ ist¬
raꝵ n ¶ Idem credo de illis qmi stie
enuĩt frnctus t̾raꝵ. ab illis qui eos
nõ hũt. Si aũt sñ fraude: ⁊ boͣ ade
tiat hiꝰ emptõ non credo ep̃todẽ
pccare . ꝙͣ diu durat loͣ ides i e

Expanded text:
is qui emunt boves vel oves a pauperibus, quos forte nonon habere et quasi iam tradidisset ei, locat ei pro certa annua pensione, usura est vel ad minus presumendum est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab illis qui eos non habent. Si autem sine fraude et bona fide fiat huiusmodi emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat bo
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtũ pt̃ hr̃e dampnũ de morie. Oi tñ
locator trm̃s ne ꝯductor guaret bonẽ¬
firunt̾ ꝓponens quod si bos sũ culpa
a ductoris ꝑ iret. de ills ꝑiculo nͥ exi¬
geret ab eodem: nõ credo quod pecta¬
ret nͥ pp̃ scandalũ eoꝵ: qui ignorart̃¬

Expanded text:
re damnum de morte. Si tamen locator timens, ne conductor gravaret bovefirmiter proponens, quod si bos sine culpa conductoris periret, de illo periculo nihil exigeret ab eodem, non credo quod peccaret, nisi propter scandalum eorum qui ignorar
Abbreviated transcription (Latin):
in ray. Genet᷑ ⁊: si extorsit salari¬
ñ. uñ nõ debint extorõre. ułsi ultͣ
qmͣ debuit hr̃e: extorsit. alias: Si
abs frande ⁊ dolo ip̃iꝰ aliq̃ eent ei
sponte oblata a suo clientulo: si acci¬
piat: nõ dico eñ teneri ad restitucõ¬
nem. Et idem dico de iuris ꝯsulto q.

Expanded text:
nentur etiam si extorsit salarium unde non debuit extorquere, vel si ultra quam debuit habere. Alias si absque fraude et dolo ipsius, aliqua essent sibi sponte oblata a suo clientulo, si accipiat, non dico eum teneri ad restitutionem et idem dico de iurisconsulto.
Abbreviated transcription (Latin):
purget ĩuinea uł agro aliqd mo¬
dicũ ꝙ remãsit pirgendũ ꝓ ĩtiã
aut repen sepẽ q̃ in qͣd̾ sui ꝑte rup¬
ta uł inclinata est. Quͣtũ tñ labo¬
no aut oꝑis: possit quis sine pc̃co
face die fĩando: nõ est der̾atiu.¬

Expanded text:
a aliquid modicum quod remansit purgandum per incuriam aut repararet sepem, que in quadam sui parte rupta et inclinata est. Quantum tamen laboris aut operis possit quis sine peccato facere die feriando, non est det
Abbreviated transcription (Latin):
quod sine ilł nõ possunt comode
snͣsge diem illũ: nec añ pot̾ant
sup hus afferendis sibi ꝓuice. eccu¬
sari possumt. ꝑ ncc̃itatem. ał. nõ ma¬
xune si hoc faciant die festo ut
nehicula .ẜ. et inta ube hẽant.
ad condiana oꝑa sua ex̾cenda. ꝑ¬
huiꝰ ⁊̃ ncc̃itatem excusari c̾do pos¬
se nectores m̾ciũ ad nũdinas .ł lo¬
ca remota. et unoꝵ que tnͣsporcã¬
tur ad loca remota. cũ sine gram
ĩ comodo: nõ possũt diebus fectum
nacare ab eundo ⁊ quadrigando.¬
et nectoribus ꝑegͥnoe in uehicłis
sius̃ asimuentis. et deferratorit
equoꝵ: credo quod possiut excusa¬
ri si ĩ festis feriandis hec faciant

Expanded text:
quod sine illis non possent commode transigere diem illum, nec ante potuerunt super his afferendis sibi providere, excusari possunt per necessitatem; alias non maxime si hoc faciant die festo, ut vehicula sua et iumenta, libere habeant ad quotidiana opera exercenda. iam necessitatem excusari credo posse vectores mercium ad nundinas vel loca remota et vinorum que transportantur ad remota loca, cum sine gravi incommodo, non possint diebus festis vacare ab eundo et quadrigando.autem et vectoribus peregrinorum in vehiculis suis aut iumentis et de ferratoribus equorum, credo quod possunt excusari, si in festis feriandis hoc faciant
Abbreviated transcription (Latin):
aliis festis pp̃ ꝑiculũ hoctiũ ꝙ aliis
diebus caꝑent uł occiderent eos:
satis indetur quod tũc possit ecc̃a
indulgere eis qui iustũ hñt bellũ
et qui tanta ncãtate artancur:¬
ncc̃itas: ad uctũ suũ ⁊ sustẽtacõm
ncͣcͣariam acquirendam ita tũ ut
de illis scudeant ꝓ pocse largiores

Expanded text:
aliis festis, propter periculum hostium, qui in aliis diebus caperent vel occiderent eos? Satis videtur quod tunc possit ecclesia indulgere illis, qui iustum habent bellum et qui tanta necessitate arctantunecessitas ad victum suum et sustentationem necessariam acquirendam, ita tamen ut de illis studeant pro posse largiores
Abbreviated transcription (Latin):
re sine ꝓicło. nõ credo quod peccẽt
mortałr. ¶ Illi a qui a dius sus cõ¬
pellunitur oꝑari in diebus festis si
unto meti inducti hoc faciũt. ui¬
deua. ꝑ nccitatem posse excusori.
excusabiles ĩ hoc insi forte arta
ncc̃itas ad hoc eo. ꝯpellat ¶Credo

Expanded text:
do quod peccent mortaliter. Illi etiam qui a dominis suis compelluntur operari in festis, si iusto metu inducti hoc faciunt, videntur per necessitatem posse excusari. excusabiles in hoc, nisi forte arcta necessitas ad hoc eos compellat. Scho
Abbreviated transcription (Latin):
tandum eer: qmͣ ꝑ aliqm coctͥ¬
nam gn̾alem. Credo a quod sl
iacencibus segetibus in agͥs. aut
fenis ĩ pracis. Si ĩmmeat tẽpectas
ant plimis aue corpat ant det̾ĩor
multũ. talia sic a solo seꝑata: nõ
sũt ꝓhibendi do̾ reꝵ illaꝵ: ea remo¬
nere. et indẽpuitati sue sue p̾cai e.

Expanded text:
tandum est quam ad aliquam doctrinam generalem. Credo autem quod si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separata, non sunt prohibendi domini rerum illarum ea removere et idemnitati sue precavere.
Abbreviated transcription (Latin):
ex płi. crẽdo seruandam ẽẽ ꝯsuctu¬
dinem regionis nõ ꝓ hĩtam a platiᷤ
cͥca fiacõm a talibuͣ ĩ festis ferian¬
dis de molendĩs ã que trahintar
ꝑ iuũta: credo quod debent quiesc̾e
diebus feriandis. cũ ẜ legem: nõ

Expanded text:
credo servandam esse consuetudinem regionis, non prohibitam a prelatis circa feriationem a talibus in festis feriandis. De molendinis autem que trahuntur per iumenta, credo quod debent quiescere diebus feriandis, cum secundum legem non
Abbreviated transcription (Latin):
fnciat hoĩem dyaboli serm̃i. s̾et¬
ĩ amechancis. et ab agtitult᷑a.
ab aliis secularib: undel ut m̾tatũ
nõ fiat. Nec placitũ. Nec aliqnis
ad incetem ur ad penam iudicet᷑.

Expanded text:
em diabolo servum, sed etiam a mechanicis et ab agricultura et aliis secularibus, videlicet ut mercatura non fiat, nec placitum, nec aliquis ad mortem vel ad penam iudicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
uid de illo qui aliquẽ flebotomt᷑
ant secat et inde moritur. Ry¬
omẽm diligenciam qͣm d nõ tene tur
ĩ aliquo quia potiꝰ xasu. uł culpa flebo¬
tomari uł medicinati sine secti enẽn¬

Expanded text:
uid de illo, qui aliquem phlebotomat aut secat et inde moritur. Reomnem diligentiam quam debet, non tenetur in aliquo, quia potius casu et culpa phlebotomati vel medicinati sive secti eveni
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ excusat eos bonũ obedĩe: sicut
ib̾diros. Nec debent se ꝯrutere discͥmĩ
ĩ dubio. ut inment aliquem ĩ p̾idiaũ
altiꝰ quia sic̃ dicit ambꝵ. Si nõ põt
dius est uentrũ iuuari: qmͣ gͣuari al¬
nocato. quem excusat bona fides. ꝙͣ¬
diu credit iustam eẽ cãm: ꝙͣ fonet᷑. l
ĩueritate sit ĩuista. quia iͥ est iudex sr̃i¬
or. q com examinat. ⁊ indicat de alle¬
gatis. In belło u̾o sine ĩ guerra: nirib
coͣrlibus. negociũ uicitur. nõ ꝑ rõm di¬

Expanded text:
quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in preiudicium alterius, quia sicut dicit Ambrosius: Si non potlius est neutrum iuvari, quam alvocato, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam quam fovet, licet in veritate sit iniusta, quia ibi est iudex superior, qui causam examinat et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guerra viribus corporalibus negotium nititur, non per rationem di