comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numidicũ dicit᷑. habet autẽ urbes p̾ci¬
puas ippone regiũ & susiadam. Mauri¬
tama uocata a colore ppłoꝵ. greci enim
nigrũ mauron uocant. sicut enĩ gallia
a colore ppłi. ita mauritania a nigro co¬
lore nomen sortita ẽ. cuiꝰ prima ꝓͦuin¬
cia mauritania sitifensis ẽ. quȩ siuiphi
habuit oppidũ. a quo & uocabulũ tra¬
xisse regio phibetur. Mauritama uͦ
cesariensis coloniȩ cesareȩ ciuitatis fuit
& nom̃ ꝓuinciȩ ex ea datũ. Utrȩq igit᷑¬
ꝓuincie sibi coniunctȩ ab oriente nu¬
midiam habent. a septentrione mare
magnũ. ab occasu. flumen maluam. a
meridie montẽ astrixim. qui discernit
inter fecundam terrã & arenas iacentes
usq ad oceanum. Mauritania tingi¬
tania a tingi metropolitana huiꝰ ꝓum¬
ciȩ ciuitate uocata est. Hȩc uiltima af¬
fricȩ exurgit a montib septẽ. habens
ab oriente flumen maluã. a septentrio¬
ne fretũ gaditanũ. ab occiduo oceanũ

Expanded text:
Numidicum dicitur. Habet autem urbes praeciNumidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas, Hipponem regium et Rusicadam. Mauritania vocata a colore populorum; Graeci enim nigrum mauron vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauritania a nigro nomen sortita est. Cujus prima provincia Mauritania Shabet oppidum, a quo et vocabulum traxisse regio perhibetur. 11. Mauritania vero Caesariensis Colonia, Caesaria civitas fuit, et nomen provinciae ex ea datum. Utraeque igitur sibi conjunctae ab Oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab Occasu flumen Malvam, a Meridie montem Astrixim, qui disceinter fecundam terram et harenas iacentes usque ad Oceanum. Mauretania Tingitania a Tingi metropolitana huius provinciae civitate vocata est. Haec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo Oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
oleis & glebis. ita p̃pinguis. ut iacta ibi
semina incrementa pene centesimȩ fru¬
gis renascantur. Teugis ubi kartago
magna. ipsa est & uera affrica inter bi¬
tantiũ & numediam sita.a septentrione
mari siculo iuncta. & a meridie usq ad
getuloꝵ regionẽ porrecta. cuiꝰ ꝓxima
quoq frugifera st̃. ulteriora autẽ bestiis
& serpentib plena. atq onagris ma¬
gnis in deserto uagantib Getulia aut̃
affricȩ pars mediterranea ẽ. Numidia
ab incolis passim uagantib sic uocata
qđ nullã certã haberent sedem. nan
de dicuntur. incipit autẽ a flumine
amsiga & in zeugitanũ limitẽ desinit.
habens ab ortu sẏrtes minores. a septen¬
trione mare qđ intendit sardiniam. ab
occasu mauritaniã sitifensem. a meridie
ethiopũ gentes. Regio campis p̃pinguis.
ubi autẽ siluestris est feras educat. ubi
iugis. ardua: equos & onagros procreat.
eximio etiã marmore p̾dicatur. quod

Expanded text:
oleis, et glebis ita praepinguis, ut jecta ibi oleis, et glebis ita praepinguis, ut jecta ibi semina incremento pene centesimo frugis renascantur. Zeugis, ubi Carthago magna, ipsa est et vera Africa inter Byzancium et Numidiam sita, a septentrione mari Siculo juncta, et a meridie usque ad Getulorum regionem porrecta, cujus proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Getulia autem Africae pars Mediterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam dia dicuntur. Incipit autem a flumine Ampsaga, in Zeugitanum limitem desinit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione mare, quod intendit Sardiniam, ab occasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis, ubi autem silvestris est, feras educat; ubi jugis ardua, equos et onagros procreat. Eximio etiam marmore praeditatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
res & trogoditȩ. a septentrione mare hy¬
bicum. a meridie ȩthiopia & barbaroꝵ
uariȩ nationes. & solitudines in accessi¬
biles quȩ etiã basiliscos serpentes creant
Pentapolis greca lingua a quinq urbib
nuncupata idest berenice. ceutria.
apollonia ptholomais. cirene. ex quib
ptholomais. & berenice a regib nomi¬
nate st̃. Est autẽ pentapolis lỹbiȩ cire¬
nensi adiuncta. & eiꝰ finib deputata
Tripolitanã qͦ ꝓuinciam greci lingua sua
signant de numero triũ magnarũ urbi¬
um. oea. sabrete. leptis magna. hȩc haber
ab oriente sẏrtes maiores & trogoditas.
a septentrione mare adriaticũ. ab occasu
bizanciũ. a meridie getulos & garaman¬
tes usq ad oceanũ ȩthiopicũ ꝑtendenteᷤᷤ.
Bazacena regio ex duob nobilissimis op¬
pidis nomen sortita est. ex quib una
adrometus uocatur. hȩc sub tripoli ẽ pateis
passuũ ducenta. uł ampliꝰ milia. fecunda

Expanded text:
res et Troglodytae, a septentrione mare Lires et Troglodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant. Pentapolis Graeca lingua a quinque urbibus nuncupata: id est Berenice, Ceutria, Apollonia, Ptolomais, Cyrene; ex quibus Ptolomais et Berenice a regibus nominatae sunt. Est autem Pentapolis Libyae Cyrenensi adiuncta, et in eius finibus deputata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci lingua sua signant de numero trium magnarum urbium; Oeae, Sabratae, Leptis magnae. Haec habet ab oriente Syrtes maiores et Trogodytas, a septentByzantium, a meridie Getulos et Garamantes usque ad oceanum Aethiopicum pertendentes. Bysacena regio ex duobus nobilissimis oppidis nomen sortita est, ex quibus unum Adrumetus vocatur. Haec sub Tripoli est patens passuum ducenta millia vel amplius, fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. qd inde lips flat hoc est affrictus.
Alii dicunt epauum iorus filiũ qͥ mempbin
in egypto condidit. ex cassiota uxore ꝓcre¬
asse filiã nomine lybiam quȩ postea in
affrica regnũ possedit. cuiꝰ ex nomine
t̾ra hỹbia est appellata:. Affricam autem¬
inde nominatã quidã existimant. quasi
apricã qđ sit aꝑta cęlo uł soli & sine
horrore frigoris. Alii dicunt affricam
appellari ab uno ex posteris abrahȩ de
cethura qui uocatꝰ est afer. de qͦ & supͣ
ad athlantẽ montẽ. a septentrionali uͦ
parte medit̾raneo mari coniuncta clau¬
ditur. & in gaditano freto finit᷑. habens
ꝓuincias lẏbiam. cyrinensem pentapoli.
tripolim. byzantiũ. carthaginẽ. numi¬
diam. mauritaniã sitifensem. maurita¬
niam tingitaniã. & circa solis ardorem
ethiopiã. Lybia cirmensis in partibus
affricȩ prima est a cirene urbe metropoli.
quȩ est in eiꝰ finib nuncupata. huic ab
oriente egr̃ptus est. ab occasu sirtes maio¬

Expanded text:
dicta, quod inde Libs flat, hoc est, Africus. Alii aiunt Epaphum Jovis filium, qui Memphim in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Lybiam, quae postea in Africa regnum possedit, cujus ex nomine terra Lybia est appellata. 2. Africam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Afer, de quo supra ue Athlantem montem. A septentrionali vero parte Meditditur, et Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem, Pentapolim, Tripolim, Byzancium, Carthaginem, Numidiam, Mauritaniam Sitifensem, Mauritaniam Tingitanam, et circa solis ardorem Aethiopiam. Libya Cyrenensis in parte Africae prima est a Cyrene urbe metropoli, quae est in ejus finibus nuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syrtes majo
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. Hoc aũ ꝓmontoriũ a inaleo rege. arguioꝵ
nom̃ accepit. Feloꝵ ꝓnontoriũ si cilie rẽpicieuꝰ aqͥlonẽ. sedi
slustium dictũ a gubernatore hannibalis illic se
pulto. Eachinum ꝓmontorium siciliȩ austrum
spectans. ab aeris crassitudine dictum. Nam
tiuyc. est pinguis & crassꝰ. austro eiũ est ꝑflatꝰ.
Tilibeum ꝓmontorium siciliȩ solis occasum in¬
tendens. uocatum ab eiusdem nominis ciuitate
que ibi sita. est. Borion ꝓmontorium numidiȩ
uocatũ ita. quod ad aquilonẽ intendat. Hoc
ipporegium postea. dictum. ꝓ eo qͦd sit equore in¬
terruptum. Calpisi hispaniȩ ꝓmontorium.¬
is De montib & cet̾is t̾re uocabulis .uiii.

Expanded text:
ideatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum, promontorium Siciliae, respiciens aquilonem, secundum Sallustium dictum a gupulto. Pachynum promuntorium Siciliae Austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum, nam παχὺς est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum promuntorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab eiusdem nominis civitate, quae ibi est sita. Borion promuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dictum, pro eo quod sit aequore interruptum. Calpis Hispaniae promuntorium.e montibus ceterisque terrae vocabulis .
Abbreviated transcription (Latin):
landos equos quib aut pugnandũ est.
aut currendũ ꝓpter pigriciam animaliũ
aut timorẽ. nam ex timore stimuli nun¬
cupati st̃. licet sint & libidinis stimuli
Strigilles nuncupati a tergendo. qdđ̃ his
equi tergantur. Caracter est ferrũ colo¬
Cauterium dictũ. quasi cauturiũ. dictũq
caracter autẽ grece. latine forma dicit᷑.
tio. ut dum uidetur cuiꝰ sit auaricia re¬
frenetur. qđ interdum ꝓ signo. interdũ
ꝓ cura adhibetur. ut uis morbi ignis
ardore siccetur

Expanded text:
landos equos, quibus aut pugnandum est landos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloCauterium dictum quasi cauturium, quod aracter autem grece, latine forma dicitur.tio; ut dum videtur cuius sit avaritia refrenetur, quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetur
Abbreviated transcription (Latin):
alerȩ orna¬
menta equoꝵ sunt. & est sermo grecus.
trena dicta qd equos fremere cogant. uł qd
hȩc equi frendant. idest imprimant. & ob
hoc mordeant dentib. unde & nefredes
dicti adhuc lactantẽporculi qđ nundum
aliquid frendant. idest cõminuant dentib
hinc & faba presa quȩ moluta ẽ. Lupatifre¬
ni st̃ asꝑrimi. dicti autẽ lupati a lupinis
dentib qui inequales st̃. unde etiã eoꝵ mor¬
sus uehement᷑ obest. Camus. Habenas ab
habendo dictas. qđ his equos habeamꝰ idst
teneamꝰ. unde & equi habiles dicti. hȩc
retinacula a retinendo labra. Capistri
a capite nimentoꝵ dicti. Sella a sedendo
qͣsi sedda. Antella qͣsi ante sella. sicut &
femimino dicimꝰ has cingulas. Sagma que
corrupte uulgo sauma dicit᷑. ab stratu
sagoꝵ uocat᷑. unde & caballus sagmariꝰ.
mula sagmaria. Capulũ funis a capiendo
qđ eo indomita iumenta comp̃hendant᷑
Calcaria dicta. qđ in calce hominis ligamꝰ
idest in pedis posteriori parte ad stimu¬

Expanded text:
alerae ornamenta equorum sunt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes dicti adhuc lactantes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunt, unde etiam eorum morsus vehementer obest. Camus. Habenas ab habendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora. Capistri a capite iumentorum dicti. Sella a sedendo, quasi sedda. Antela quasi antesella, sicut et feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. en cuiꝰ auctoritatẽ sequimini. qͥ ꝓpter
mulierũ cupiditatẽ ut mulier ornatꝰ ẽ.
crassus qui apud parthos periit in senectu¬
tute. duos anulos habuit. causã p̾ferens
quo pecunia ei unmensa creuisset
Multi etiã romanoꝵ ꝓ grauitate anulũ ge¬
stare in digito abstinuerunt. fẽminȩ ñ
usȩ anulis. nisi quos uirgini sponsꝰ mise¬
rat. neq ampliꝰ quã binos anulos aureos
in digitis habere solebant. at nunc p auro
nullũ feminis leue est atq immune men¬
brũ. Inter genera anuloꝵ sunt ungulus.
samotrachius tinius. Unculus ẽ gemina¬
tus. uocatusq hoc nomine quia sicut
ungula carmi ita gemma anuli auro
accingitur. Samotrachius aureꝰ quidẽ.
s capitulo ferreo a loco ita uocatꝰ. Tinius
purus est primũ in bithina fabricatus.
quã olim tinam uocabant. flaccus. lugen
flacce. nec nitentes ꝑcandida margarita
quęro. nec quos timca lima ppoliuit
anulos. nec iaspios lapillos.

Expanded text:
eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque inmune membrum. Inter genera anulorum sunt ungulus, Samothracius, Thynius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine quia, sicut ungula carni, ita gemma anuli auro adcingitur. Samothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam olim Thyniam vocabant. FlaccusMaecenasFlacce, nec nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos.
Abbreviated transcription (Latin):
Rimus ꝓmetheus fertur circulũ fer¬
reum incluso lapide digito circudasse.
qua consuetudine homines usi anulos
habere ceperunt. Anuli autẽ st̃ ꝑ dimi¬
mitionem dicti a circulis & anis qui st̃
circũ brachia. & circũ crura. unde & signa
eoꝵ ꝑ diminutionẽ sigilla. nam signa
maiora sunt. sigilla uͦ quasi minora signa
Anulos homines primũ gestare cȩperunt
quarto a pollice digito. qđ eo uena quȩdã
ad corusq ꝑtingat. quã notandã ornan¬
damq aliquo insigni ueteres putauert̃
Apud romanos anuli de publico dabant᷑.
& ñ sine discrimine. nam dignitate preci¬
puis uiris gemmati dabantur. cȩtis solidi
Anulum aureũ neq seruus. neq libertinꝰ
gestabat in publico. s anulo aureo liberi
utebantur. Libertini argenteo. serui
ferreo. licet & multi honestissumi anulo
ferreo utebant᷑. apud ueteres ułtra unum
anulum uti. in fame habitũ uiro. Graceꝰ
in meuium. considerate quirites sinistrã

Expanded text:
rimus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ qđ mediũ est unde & margaritum
mediũ tympanũ dicit᷑. & ipsũ ut sympho¬
nia ad uirgulã peutitur. Cymbala. aci
tabula quędã st̃. quȩ ꝑcussa inuicem se
tangunt. & faciunt sonũ. Dicta autem
cymbala. quia cũ ballematia simul ꝑcuti¬
untur. cũ enĩ greci dicunt cymbala balle¬
matia: Sistrum ab inuentrice uocatum.
Ysis enĩ regina egrptioꝵ id genꝰ inuenisse
ꝓbatur. Iuuenalis. ysis & irato feriat mea
lumina sistro. Inde & mulieres hoc ꝑcuti¬
unt. quia inuentrix huiꝰ generis mulier
unde & apud amazonas sistro ad bellum
feminarum exercitus uocabatur
Tintinnabulũ de sono uocis nom̃ habet.
sicut plausꝰ manuum. stridor ualuarũ
Symphonia uulgo appellat᷑ lignũ cauum
ex utraq parte pelle extenta quã uirgulis.¬
hinc & inde musici feriunt. fitq in ea ex
concordia. grauis & acuti suauissimꝰ cantꝰ.¬
De numeris musicis

Expanded text:
dictum quod medium est; unde et margaritum dictum quod medium est; unde et margaritum medium tympanum dicitur et ipsum ut symphonia ad virgulam petabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cum enim Graeci dicunt σύν, βαλά ballematia. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Juvenalis: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, eo quod inventrix hujus generis mulier fuit. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantDe numeris musicis
Abbreviated transcription (Latin):
concauitatẽ ligni inferiꝰ habet. Psalteriũ
autẽ ebrei decacordon usi st̃ ꝓpter nume¬
rum decalogum legis. Lyra dicta
qd̃ diuersos sonos efficiat. Lyrã pͥmũ
a mercurio inuentã fuisse dicunt. hoc
modo. cũ regrediens nilus in suos meatꝰ
uaria in campis reliquisset animalia.
relicta etiã testudo est. quȩ cũ putrefa¬
cta esset. & nerui eiꝰ remansissent extenti
intra coriũ. ꝑcussa a mercurio sonitum
dedit. ad cuiꝰ speciem mercuriꝰ hyrã fecit.¬
& orpheo tradidit. qui huiꝰ rei maxime
studiosus erat. Unde existimatur eadem
arte ñ feras tantũ s & saxa atq siluas
cantꝰ modulatione applicuisse. Hanc mu¬
sici ꝓpter studii amorẽ & carminis laudẽ
etiã inter sidera suarũ fabularũ cõmentis
collocatã esse finxert̾. Tympanũ ẽ pellis¬
extensa. uł corriũ ligno ex una parte ex¬
tentũ. Est enĩ pars media symphoniȩ
in similitudinẽ cribri. Trmpanũ autẽ

Expanded text:
concavitatem ligni inferius habet. Psalterio concavitatem ligni inferius habet. Psalterio autem Hebraei decachordo usi sunt propter numerum decalogum legis. 8. Lyra dicta quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio dicunt inventam fuisse, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est, quae cum esset putrefacta, et nervi ejus remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit, ad cujus speciem Mercurius lyram fecit, et Orpheo tradidit, qui erat hujus rei maxime studiosus. 9. Unde et aestimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione allicuisse. Hanc musici propter studii amorem, et carminis laudem, etiam inter sidera suarum fabularum commentis collocatam esse finxerunt. 10. Tympanum est pellis, vel corium ligno ex una parte extentum. 141 Est enim in similitudinem cribri. Tympanum autem
Abbreviated transcription (Latin):
plicatꝰ est. & commnutatũ genꝰ. Ueteres
autẽ cytharã fidiculã uł fidicẽ nomina¬
uert̾. quia tã concinunt inter se cordȩ
erꝰ quã bene conueniat int̾ quos fidessit
Antiqua autẽ cỹthara .uii. cordis erat. Un
Discrimina autẽ idõ qđ nulla corda uici¬
nȩ cordȩ similem sonũ reddat. s id̾o .uii.
cordȩ. uł quia totã uocẽ implent. uł quia
UII. motib sonat cęlũ. Cordas autẽ dictã
a corde. quia sicut pulsꝰ est cordis in pe¬
ctore. ita pulsus cordȩ in cỹthara. Has
primꝰ mercuriꝰ excogitauit idemq pͥor
in neruos sonũ strinxit. Psalterium qđ¬
uulgo canticũ dicit᷑ a psallendo nomi
natum qđ ad eiꝰ uoce chorus consonan¬
do respondeat. Est autẽ similitudo eỹcha¬
rȩ barbaricȩ in modũ deltȩ. A. uttere
Sed psalterii & cỹtharȩ hȩc differentia ẽ:
qd̃ psalteriũ illud concauũ lignũ unde
sonꝰ reddit᷑ suꝑiꝰ habet. & deorsũ fenun¬
tur cordȩ. & desuꝑ sonant. Cythara uͦ

Expanded text:
plicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat. UndDiscrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, qunatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum delte litere. Sed psalterii et cithare hec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum unde sonus reditur superius habet, et deorsum feriuntu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinens ad neruos. & pulsus. cui dantur
species eythararũ diuersarũ. Tympanũ
argentea. uł alia quȩ metallico rigore
reꝑcussa reddunt cũ suauitate tinnitu.
& cȩtã huiꝰ cemodi. Cytharȩ ac psalterii
reꝑtor tubal ut predictũ est ꝑhibetur.
reptus fuisse creditur ab apolline. forma
cytharȩ initio similis fuisse traditur pe¬
ctori humano. qđ uti uox a pectore. ita
ex ipsa cantus ederet᷑. Appellatãq eadem
de causa. nam pectus dorica lingua
cytharũ uocari. Paulatim autẽ p̾lures
eiꝰ species extitert̾. ut psalteria. lyrę.
barbytȩ. fenices. & pectices. & quȩ dicun¬
tur indicȩ̃. & feriunt᷑ a duob simul.
Itẽ aliȩ atq aliȩ & quadrata forma uł¬

Expanded text:
tinens ad numeros et pulsus, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum argentea, vel alia que metallico rigore percussa, reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiusmodi. Cithare ac psalterii repertor Tubal, ut predictum est, perhibetur. repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti vox de pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellataque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocatur. 3. Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, lyrae, barbiti, phoenices, et pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item ali
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ leges aut diuinȩ st̾. aut humanȩ
Diuine. natura. humanȩ. morib c̃stant.
Idõq hȩ discrepant. qm̃ aliȩ aliis gentib
placent. Fas. lex diuina. est: ius. lex hu¬
mana. transire ꝑ alienũ fas est: ius ñ est.
III. Quid differt̃ int̾ se ius legis & mores.
us generale. nom̃ est. Lex autẽ iuris est spe¬
ius. legib & morib constat. Lex est consti.
tutio scripta. Aos est uetustate ꝓbata
consuetudo. siue lex ñ scripta: nam lex a
legendo uocata. quia scripta: Mos autem
longa consuetudo est. de morib contracta¬
tantũdem. Consuetudo autẽ est ius qd̾dam¬
morib institutũ. qđ ꝓ lege suscipitur. cũ
deficit lex. Nec differt scriptura an ratione
consistat. qnͣdo & legem ratio cõmendet
Porro si ratione. lex constat. lex erit omne
iam qđ ratione constiterit. dũtaxat quod
religioni congruat. qđ disciplinȩ c̃ueniat.
qđ saluti ꝓficiat. Uocata autẽ consuetudo
quia in commum est usu un. Quid¬

Expanded text:
autem leges, aut sunt divine, aut humane. Divine, natura, humane, moribus constant. Ideoque he discrepant, quoniam alie aliis gentibus placent. Fas lex dimana. Transire per alienum fas est, ius non est. § 3 Quid differunt inter se ius, leges et mores. Ius generale nomen est, lex autem iuris est speius legibus et moribus constat. Lex est constutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius qmoribus institutum, quod pro lege suscipitur, cum deficit lex. § 1. Nec differt, an scriptura, an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. § 2. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam, quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni conveniat quod disciplinae congruat, quod saluti proficiat. § 3. Vocatur autem consuetudo, quia in communi est usu.
Abbreviated transcription (Latin):
petens uocat᷑ quia post instructionẽ fidĩ
cõpetit grãm di. inde & a petendo compe¬
tentes uocati. Laicus popularis. laos enĩ
grece ppłs dicit᷑. Proselitꝰ idest aduena.
Scircũci sus qͥ miscebat᷑ ppło di. grecũ est¬

Expanded text:
petens vocatus, quia post instructionem fidei petens vocatus, quia post instructionem fidei conpetit gratiam Christi; inde et a petendo conpetentes vocati. Laicus popularis. Λαός enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est advena et circumcisus qui miscebatur populo Dei, Graecu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ianus quantũ int̾pretatio osten¬
dit. de unctione dicit᷑. siue de nomine
auctoris & creatoris: a xp̃o enĩ xp̃ian
st̃ cognominati. sicut a iuda iuder. De
magistri qͥppe nomine cognom̃ sectato¬
galileȩ nazareus sit appellatꝰ. Non se
autẽ głetur xp̃ianũ qui nomen habet
& facta ñ habet. ubi autẽ nomen secutũ
fuerit opus. certissime ille est xp̃ianꝰ. qͥa
ambulauit. a quo & nom̃ traxit.
Catholicus umiuersalis siue generalis
int̾pretat᷑. nam greci uniuersalẽ catho¬
licũ uocant. Orthodoxus. est recte cre¬
dens. & ut credit recte uiuens. Ortho enĩ
grece recte dicit᷑. doxo głe est. hoc ẽ uir
rectȩ głȩ. quo nomine ñ potest uocari
quialit̾ uiuit quã credit. Neophitꝰ g̃ce.
latine nouellꝰ ẽ. & rudis fidelis. ł nuꝑ
renatꝰ int̾pretari potest. Cathicuminꝰ
dicit᷑ ꝓ eo qđ adhuc doctrinã fidĩ audit.
nec dũ tam̃ baptismũ recepit. nam cathi¬
cuminꝰ grece auditor int̾pretat᷑. Com¬

Expanded text:
ianus, quantum interpretatio ostendit, de unctione deducitur, sive de nomine Auctoris et Creatoris. A Christo enim Christiani sunt cognominati, sicut a JUDA Judaei. De Magistri quippe nomine cognomen sectatoGalilee Nazarautem glorietur Christianum, qui nomen habet et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus, certissime ille est Christianus, ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus universalis sive generalis interpretatur. Nam Graeci universale καθολικόν vocant. Orthodoxus est recte credens, et ut credit recte vivens. Ὀρθῶς enim Graece recte dicitur, δόξα gloria est: hoc est vir rectae gloriae. Quo nomine non potest vocari, qui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece, Latine novellus et rudis fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum tamen baptismum recepit. Nam κατεχούμενος Graece auditor interpretatur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
reptore uitis fertur inuentus in quo
homines moti uino inniterentur. sicut
a bacho baculus. ita a baculo bacillꝰ per
diminutionẽ. Fu̾stes qdđ p̃fixi in terram
stent. qͦs palos rustici uocant. qͥb iuuenes
ꝓ criminib feriuntur. Uectes dicti qd̾
manib uectent᷑ unde ostia. saxaq euel
luntur. Forfices scđm ethimologiam si
a filo dicantur .f. ponit᷑ ut forfices quȩ
st̃ sartoꝵ. si a pilo ꝑ .p. ut forpices quȩ
sunt tonsoꝵ. si ab accipiendo ꝑ .c. ut
forcipes. eo qđ formũ capiant. quȩ st̃
fabroꝵ. Fo̾rmũ enĩ dixerunt antiqui
calidũ. unde & formosus. Nouacula.¬
Pectinem dici eo qđ pexos capillos faciat
atq cõpositos. Calamistrũ acus est quȩ
calefacta & adhibita calefacit. & intor¬
quet capillos. unde & calamistrati appel¬
lantur. qui comã torquent. Clauis di¬
cta qd claudat. & aꝑiat. Catenatum. qd̾
capiendo teneat. Horologium qđ ibi
horas legamꝰ. idest colligamꝰ. est enim

Expanded text:
rtore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem. 2. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos rustici palos vocant, quibus juvenes pro criminibus feriuntur. Vectes dicti, quod manibus vectentur, undluntur. Forfices: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. NovaculaPecten dictus, eo quod pexos capillos faciat, atque compositos. Calamistrum est acus quae calefacta et adhibita calefacit, et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. 5. Clavis dicta quod claudat, et apertat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologium, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
at ñ est hoc telũ mea qd̃ ui dextera uersat
Proprie autẽ a longitudine dictũ. unde &
mustelam dicimꝰ qđ longior sit quã mus.
Cuspis hastilis amentata a cespite dictus.
qđ est uirgula. uirgiliꝰ. & pastoralẽ p̾fixa
cuspide mirtũ. Proprie autẽ cuspis pars

Expanded text:
At non hoc telum mea quod vi dextera versat. At non hoc telum mea quod vi dextera versat. Proprie autem telum a longitudine dicitur. Unde et mustela dicitur, quod longior sit quam mus. 11. Cuspis hastile amentatum, a cespite dicta, quod est virgultum. Virgilius: Et pastoralem praefixa cu
Abbreviated transcription (Latin):
teli ex materia quã maxime iactũ quȩ ia¬
ctu quidẽ ñ longe ꝓpter grauitatẽ euolat.
s quo ꝑuenit ui nimia confringit. qđ si
ab artifice mittatur. rursũ redit ad eum
qui misit. huiꝰ meminit uirgiliꝰ dicens.
teuconico ritu soliti torquere catheias.
unde & eos hispani & galli teutonas uo¬
cant: Falarica ẽ telum ingens torno factũ
ferrũ habens cubitale. & rotunditatẽ de
plumbo in modũ sperȩ. in ipsa rotundi¬
tate dicit᷑ etiã & ignẽ habere affixum.
hoc autẽ telo pugnatur de turrib quas¬
dici manifestũ est falas. iuuenalis. consu¬
lis ante falas delfinoꝵq columnas.
Afalis gͥ dicta est falarica. sicut a muro
muralis. sane falaricã lucanꝰ dicit neruiᷤ
iaculoꝵ atq teloꝵ. a torquendo uł emit¬
tendo uocata. De quib lucanꝰ. signa pa¬
res aquilas. & pila minantia pilis. cuiꝰ
singulare pilum dicit᷑. Telum uocatur
abusiue dicatur. & gladius. ut est illud.

Expanded text:
teli ex materia quam maxime lenta, quae jateli ex materia quam maxime lenta, quae jacta quidem non longe propter gravitatem evolat; sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Hujus meminit Virgilius, dicens: Teutonico ritu soliti torquere catejas Unde et eos Hispani et Galli Teutonos voce, quoddam telum ingens, torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum spere; in ipsa summitate dicitur etiam ignem habere affixum; hoc telo pugnatur de turribdici manifestum est. Iuvenalis6, 589: Consulis ante falas delphinorumque columnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervis iaculorum atque telorum a torquendo, vel emittendo, vocatae. De quibus Lucanus1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Cuius singulare pilum dicitur. Telum vocatur abusive dicatur et gladius, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
asta est contus cũ ferro. cuiꝰ diminu¬
tiuum facit hastilia. Nomen autẽ hasta
ab astu folii sumpsit. unde & astutia.
Contus ferrũ ñ habet. s tantũ cuspide acuto
est. uirgiliꝰ. ferratasq trudes. & acuto eu¬
spide contos. Contus autẽ quasi conitus.
est enĩ contus acuta rotunditas. Trudes
amittes st̃ cũ lunato ferro. quas greci
trudes. Uenabula dicta quasi uenatui
habilia. uł quia uenientẽ excipiunt qͣsi
excipiabilia. excipiunt enĩ apros. expecꝰ¬
tantq leones. intrant ursos si tantũ firma
manꝰ . Lancea ẽ hasta amentũ in medio ha
bens. dicta autẽ lancea qđ ȩqua lance
idest ȩquali amento ponderata uibrat᷑.
Amentũ uinculũ est iaculoꝵ hastiliũ. qdđ
mediis hastis aptatur. & inde amentũ qd̾
media hasta religatur ut iaculet᷑. Claua
est qualis suit herculis. & dicta qđ clauis
sit ferreis inuicẽ religata. & est cubito &¬
semiᷤᷤfacta in longitudine. hȩc & catheia
quã oratiꝰ caiam dicit. est enĩ genꝰ gallici

Expanded text:
asta est contus cum ferro, cujus diminutivum facit hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit, unde et astutia. 2. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos Contus autem, quasi conitus. Est enim conus acuta rotunditas. 3. Trudes hastae sunt cum lunato ferro, quae Graecis trudes. 4. Venabula dicta, quasi venatui habilia; vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabilia. Excipiunt enim apros, exspectantque leones, intrant ursos, sit tantum firma manus. 5. Lancea est hasta amentum habens in medio; dicta autem 382 lancea, quia aequa lance, id est, aequali amento ponderata vibratur. 6. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, quod mediis hastis aptatur. Et inde amentum, quo media hasta religatur et jacitur. 7. Clava est, qualis fuit Herculis dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateja, quam Lucilius calam dicit. Est enim genus Gallici
Abbreviated transcription (Latin):
Disiunctiuȩ dictȩ. quia disiungunt res
aut ꝑsonas. ut ego aut tu faciamus.
Subiunctiuȩ dicuntur quia subiungunt᷑
ut qr. dicimꝰ enĩ regiq hominiq doq.
ñ dicimꝰ q regi q homini.ꝙ do. Exple¬
tiuȩ dicte. quia explent prȩpositam rẽ
utputa. si hoc ñ uis. saltem illud fac.
Causales dicunt᷑ a causa. eo qđ aliquid
cogitent facere. utputa. occido illũ quia
habet aurũ. causa est. Rationales di¬
cuntur a ratione. qua qͥsq utitur in
faciendo. ut quomͦ eũ occidã ne agnoscar.

Expanded text:
Disiunctivae dictae, quia disiungunt res Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'.  faciam'. Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occidam, ne agnoscar?
Abbreviated transcription (Latin):
duerbiũ dictum est eo qđ uerbis acci¬
dat. utputa bene lege: Bene. aduerbiũ ẽ.
lege. uerbũ. Id̾o dictũ aduerbiũ. qđ semp
uerbo iunctũ adimpleatur. Uerbũ solũ
sensũ implet. ut scribo. aduerbiũ autẽ
sine uerbo ñ habet plenã significationẽ
ut hodie. adicis illi uerbũ ut hodie scribo
& iuncto uerbo implesti sensum. De.
& nominis & uerbi capiat partes. quasi
particapium. Anomine enĩ uendicat
sibi. genera. & casus: a uerbo tempora
& significationes. ab utrisq numerũ.
& figuram.De comunctione.
oniunctio dicta est qđ sensus senten¬
tiasq coniungat. hȩc enĩ ꝑ se nichil ua¬
let: s in copulatione sermonũ qͣsi qđdã
exhibet glutinũ. Aut eni nomina soci¬
at ut augustinꝰ & Ieronimꝰ. aut uerba
ut scribit & legit. una autẽ uis omnium.
siue copulent siue disiungant. Copula-¬
tiuȩ autẽ coniunctiones dictȩ. eo quod
sensũ uel ꝑsonas comungant. ut ego & tu
eamꝰ ad forũ ipsũ. & sensũ coniunxit.

Expanded text:
dverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De pd nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasqlet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
scła qđ se sequant᷑. Ab euntib enĩ aliis
alii succedunt. hunc quidã quinquagesi¬
mũ annũ dicunt. quẽ ebrei iubsleum uo¬
cant. ob hanc causã & ille ebreus qͥ ꝓpter
uxorẽ & liberos amans dñm suũ aure
ꝑtusa seruitio subiugatꝰ seruire in scłm¬
iubet᷑. s̃ ẽ usq ad annũ quinquagesimũ
Etas plerũq dicit᷑ & ꝓ uno anno. ut in
annalib. & ꝓ septẽ. ut hominis. & pro
centũ. & ꝓ quoris tẽpore. unde & ętas
tempꝰ qđ de multis scłis instruitur. &
dicta ȩtas qͣsi euitas id est similitudo eui.
neq extremũ noscitur. qđ greci eonas uo
ꝓ ȩt̾no ponit᷑. unde & apud latinos est diri¬
uatum. Etas autẽ ꝓprie duob dicit᷑ mo¬
dis. aut enĩ hominis sicut infantia. iuuen¬
tus. senectꝰ. aut mundi.cuiꝰ pͥma ẽ ȩtas
ab adam usq ad noe. scda a noe usq ad
abraham. tercia ab abraham usq ad dauid.
quarta a dauid usq ad transmi grationẽ
iudȩ in babyloniã. quinta deinde a tnͣs¬

Expanded text:
 se sequantur. Abeuntibus enim aliis, alii succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertonsa aut servitio subjugatus servire culum, hoc est usque ad annum quinquagesimum. Aetas plerumque dicitur et pro uno anno, ut in annalibus, et pro septem, ut hominis, et pro centum, et pro quovis tempore. Unde et aetas tempus, quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, quasi aevitas, id est similitudo aevi. neque extremum noscitur, quod Graeci vocapro aeterno ponitur. Unde et apud Latinos est derivatum. Aetas autem proprie duobus modis dicitur: aut enim hominis, sicut infantia, iuventus, senectus: aut mundi, cuius prima aetas est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Babyloniam; quinta deinde a trans
Abbreviated transcription (Latin):
dam nomine ⁊acharias. ut manifestaret
xp̃m post natiuitatẽ carnis & p̾dicationẽ
eugłii hostiã suis se effectũ pro salute
mundi. ipse enim est sacerdos. de qͦ dictũ
est in psalmis. tu es sacerdos in ȩternum
scđ̾m ordinẽ melchi sedech. Uui enĩ xp̃c
aduenit. sacerdotiũ iudeoꝵ obmutuit.
lex & ꝓphetia cessauit. Quartus ioh̾es
scripsit eugłm ultimꝰ in asia incipiens
a uerbo. ut ostenderet cundem saluatorẽ
qui ꝓ nobis dignatus est nasci. & patupsũ

Expanded text:
dam nomine Zacharias . Ut manifestaret dam nomine Zacharias . Ut manifestaret Christum post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii hostiam fuisse effectum pro salmundi. Ipse enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ubi enim Christus advenit, sacerdotium obmutuit, lex et prophetia cessavit. Quartus Joannes scripsit Evangelium ultimum in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eum Salvatorem, quia pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Dictus autẽ eccłiasticus eo qd de totiꝰeccłiȩ
disciplina religiose conuersationis ma¬
gna cura & ratione sit editus. Hic & apud
ebreos reꝑitur. s int̾ apocrifos habetur
Iudith uͦ & tobi siue machabeoꝵ libri
quib auctorib scripti sunt minime
constat. habent autẽ uocabula ex eoꝵ
nominib quoꝵ gesta scribunt.
Quatuor libros eugłioꝵ qͣtuor eugłistę
conscripsit eugłm litteris ebraicis & ser¬
monib in uidea initians eugłizare ab
humana xp̃i natiuitate dicens. liuer
raliter ex semine patriarcharũ xp̃m.
xp̃i eloquio greco in italia. secutꝰ petrũ
ut discipulꝰ. hoc initiũ a spũ ꝓphetali
fecit dicens: uox clamantis in deserto
parate uiam dni. ut ostenderet xp̃m post
assumptionẽ carnis eugłm p̾dicasse in¬
in grecia eugłm scripsit theophilo ep̃o.
initians a sacerdotali sp̃u dicens: fuit
in dieb herodis regis iudeȩ sacerdos qui¬

Expanded text:
Dictus autem Ecclesiasticus eo quod de totius Ecclesiae Dictus autem Ecclesiasticus eo quod de totius Ecclesiae disciplina religiosae conversationis magna cura et ratione sit editus. Hic et apud Hebraeos reperitur, sed inter apocryphos habetur. Iudith vero et Tobiae, sive Machabaeorum libri quibus auctoribus scripti sunt miniconstat: habent autem vocabula ex eorum nominibus, quorum gesta scribunt. Quatuor libros Evangeliorum quatuor Evangelistae conscripsit Evangelium litteris Hebraicis et sermonibus, in Judaea initians evangelizare ab humana Christi nativitate dicens: Liber raliter ex semine patriarcharum Christvangelium Christi eloquio Graeco in Italia secutus Petrum ut discipulus. Is initium a spiritu prophetali fecit dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domino , ut ostenderet Christum post assumptionem carnis Evangelium praedicasse in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali spiritu dicens: Fuit in diebus Herodis regis Judae sacerdos qui
Abbreviated transcription (Latin):
sermones parit̃ continentur. nec quẽquã
moueat qđ unꝰ & hesdre dicit᷑ liber. quia
scds tertiꝰ & quartus ñ habent᷑ ap̃ ebreos
sed inter apocriphos. I deputantur.
Hester librũ hesdras credit᷑ conscripsisse
in quo eadem regina sub figura ecclesiȩ
di ppłm a seruitũte & morte eripuisse
scribit᷑. atq int̾fecto aman qui int̃pretat᷑
iniqͥtas diei celebritas in posteros mittit᷑.
Liber autẽ sapientiȩ ap̃ ebreos nusqu̾a est.
unde & ipse titulus grecã magis eloquentiã
redolet. hunc iudei philonis eẽ affirmant.
qui proinde sapientiȩ nominat᷑. quia in
eo xp̃i aduentus qui est sapientia patris
& passio eius euidenter exprimitur.
Librũ autẽ eccłiasticũ certissime u̾c filiꝰ
sirach ierosolimita nepos inũ sacerdotis
magni cõposuit. de quo meminit & zacha¬
rias. qui liber apud latinos ꝓpt̾ eloquii
similitudinẽ. salomonis titulo p̃notat᷑.

Expanded text:
sermones pariter continentur. Nec quemquam sermones pariter continentur. Nec quemquam moveat quod unus Esdrae dicitur liber, quia secundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est, unde et ipse titulus Graecam magis eloquentiam redolet. Hunc Iudaei Philonis esse adfirmant, qui proinde Sapientiae nominatur, quia in eo Christi adventus, qui est sapientia Patris, et passio eius evidenter exprimitur. Librum autem Ecclesiasticum certissime Iesus filius Sirach, Hierosolymita, nepos Iesu sacerdotis magni, conposuit, de quo meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis titulo praenotatur.
Abbreviated transcription (Latin):
includit: Tertiũ alphabetũ trimetro
scriptũ ẽ. & a ternis litt̾is. idẽ terni uersꝰ
incipiunt. Quartũ alphabetũ simile
pͥmo & scdo habet᷑. Ezechiel & danihel
a uiris quib dam sapientib scripti esse
ꝑhibentur. quoꝵ ezechiel principia & fi¬
nes multis habet obscuritatib inuoluta.
Danihel uͦ claro sermone regna orbis ꝓnun¬
tiat. & tempꝰ aduentus xp̃i manifestissima
p̾dicatione annotat. Hi sunt .iiiͬ. ꝓphetę
qui maiores uocant᷑. quia ꝓlixa uolumi¬
na condiderunt. Libri.xii. ꝓphetarum
auctoꝵ suoꝵ nominib p̾notantur. qui
ꝓpt̾ea dicunt᷑ minores. quia sermones eoꝵ
breues sunt. unde & conexi sibimet inui¬
cem in uno uolumine continent᷑. quoꝵ
nomina st̃. osee. iohel. amos. abdias.
ionas. micheas. naum. abacue. sophonias.
aggeus. ⁊acharias. & malachias.
Hesdrȩ liber auctoris sui titulo p̃notatur.
in cuiꝰ contextu eiꝰdem hesdrȩ neemiȩq

Expanded text:
concludit. Tertium alphabetum trimetro concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones eorum breves sunt. Unde et conexi sibimet invicem in uno volumine continentur, quorum nomina sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias. Esdra liber auctoris sui titulo praenotatur, in cuius textu eiusdem Esdrae Nehemiaeque
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in mundo st̃ caduca essȩ & breuia. & ob
hoc minime appetenda: Tercium librum
sirasirim p̾notauit. qui in latinã lingũa
uertitur cantica canticoꝵ ubi ꝑ epitalamiũ
carmen coniunctionẽ xp̃i & eccłiȩ mystice
canit. Dictũ autẽ canticũ canticoꝵ. eo qd̃
om̃ib canticis p̾feratur. quȩ in scͥpturis
sacris habent᷑: sicut quȩdam inlege dicunt᷑
tametris apud suos cõposita phibentur.
ut iosephus ieronimusq scribunt.
Ysaias eugłista potiꝰ quã ꝓpheta edidit li¬
brũ suũ. cuiꝰ om̃e contextũ eloquentię
currit. leremias similit edidit librũ suũ
cum trenis ei quos nos lamenta uocams.
eo qđ in tristiorib reb funeribq adhi¬
bebantur. in quib quadruplicẽ diuerso
metro constituit alphabetũ. quoꝵ duo
pͥma qͣsi saphico metro scripta sunt. quia
tres uersiculi qui sibi nexi sunt. & ab una
tantũ littera incipiunt heroicũ cõma

Expanded text:
quae in mundo cernimus, caduca esse et brevia, et ob quae in mundo cernimus, caduca esse et brevia, et ob hoc minime adpetenda. Tertium librum Sir hassirim praenotavit, qui in Latinam linguam vertitur Canticum canticorum, ubi per epithalamium carmen coniunctionem Christi et Ecclesiae mystice canit. Dictum autem Canticum canticorum, eo quod omnibus canticis praeferatur, quae in Scripturis sacris habentur, sicut quaedam in lege dicuntutametris versibus apud suos conposita perhibentur, ut Iosippus Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae currit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma
Abbreviated transcription (Latin):
icus ita est isphirtallim qđ interp̃tatur uo¬
lumen hymnoꝵ: Auctores autẽ psalmoꝵ
qui ponunt᷑ in titulis moyses scilicet &
dauid. & salomon. asaph. ethan. idithun
& filii chore. eman etrahelite. & reliqui
quos hesdras uno uolumine comp̾hendit
Om̃s autẽ psalmi apud ebreos metrico car¬
mine constant esse cõpositi. nam in more
romani flacci. & greci pindari. nunc alii¬
iambo currt̾. nunc alchaico ꝑsonant. nc̃
saphico nitent trimetro. uł tetrametro pe¬
de incedentes. Salomon filiꝰ dauid regis¬
isrł iuxta numerũ uocabuloꝵ suoꝵ tria
uolumina edidit. hoꝵ primꝰ est masaloth.
similitudine figuras uerboꝵ & imagines
ueritatis ostenderit: ipsã autẽ ueritatem
ad intelligendũ legentibus reseruauit.
Scđ̾m librũ cęleth uocauit qͥ grece eccłiastes
dicit᷑. latine concionator: eo qđ sermo eius
ñ specialit᷑ ad unũ. sicut in ꝓuerbiis. s ad
uniuersos generalit dirigat᷑. docens om̃ia

Expanded text:
icis ita est: Ysopocalim, quod interpretatur voicis ita est: Ysopocalim, quod interpretatur volumen hymnorum. Auctores autem Psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet, David et Salomon, Asaph, Ethan, et Idithun, et filii Chore, Ezechielites, et reliqui, quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem Psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse compositi. Nam in metro Romani Flacci et Graeci Pindari: nunc alii ambo currunt, nunc alcaico personant, nunc Sapphico nitent, trimetro vel tetrametro pede incedentes. Salomon filius David reg iuxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit; horum primus est, similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostenderit; ipsam autem veritatem ad intelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coeleth vocavit, qui Graece Ecdicitur, Latine Contionator, eo quod sermo eius non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dirigatur, docens omnia,