comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mens iusti in hac uita pulsatur. Uude ⁊ optat
abhoc sclõ funditus euelli: quo ⁊ erũpuis careat
i fixaui illuc securitatemz inuemat. Int̾ eas penas
quas iustus incorpore patitur acq eas quas menti
ꝑfruende diaboli tollerat: multũ int est llam gra¬
mus fert eas quas iit̾ius luget: quã eas quas extiuis
lustinet. Das enĩ ⁊ loco euitat ⁊ tpr̃e illas nec loco
tacionibus suis non decipit sz pocius erudit s an
temptaciones quas ille ad humaninu intĩtum m¬
uet: mt̃dum sp̃s ad exterriciũ uirtutum salubzi ntsi¬
tate quͣtit. Iusidie diaboli atq altucie quãuis huca
illuc querentes quen deuorent dissiuidantur apon¬
tate tam̃ diuina non egrediuntur ne tantũ noce an
quantũ maliciole contendunt. Nam quando scõrim
uirtus tauta tolerare potuisset. li suꝑna dispensa¬
cio pio moderamine nequiciam demonuu nõ reh¬
naret. Et licet diabolus tẽptacionẽ iustoꝵ mentil
in ferre cupiat: tamen si adeo potestatem nõ acipit

Expanded text:
mens justi in hac vita pulsatur. Etenim et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illam securitatem inveniat. Inter eas poenas quasi justus in corpore patitur, atque eas quibus mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat et tempore; illas nec loco us suis non decipit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit,
Abbreviated transcription (Latin):
uite etue non potest: qr pus dñs ad dampnacias
culpe non reputat quod de sue maiestatis ꝑmill¬
qui nolens qui patitur portat. Nam ibi peccar
ubi ꝑcupiditatem ul uolũtatem deflectumi
Ubi uero molenter ad dicimi᷑. ⁊ si facinuis aut ill¬
gicium nõ est miseria tam̃ pro flagicio ⁊ faciuss
est S qui deũ pirrogata laudat mileria cl¬

Expanded text:
ternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat, quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi per cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinere est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, c
Abbreviated transcription (Latin):
tanta eẽ debetur ut inter bonũ ⁊ maluz prediti rõue
diuidicent ne eos diabolus ꝑspeciem boni fallat.
Hec est enĩ ꝑ cinictacio iolue dicentis. Nolter es an
adu̾sariorum: Propt̾ hoc ⁊ iherenne dr̃. Si separa
de le bene iudicant lci. quaudo cos de fallacia de¬
monum temptameuta lacit intelligere. Multi
lieni robur eius. ⁊ ip̃e ignorauit. Aliem namq sp̃s
maligni signi ficantur qui uirtutes mentis come¬
dunt sz hoc corda negligenciũ non intelligunt.
Tamꝙͣ ineriuis diabolus uncitur. quando de apti
iquitate homñiez deprauare conatur. Armatus uo
tuc̃ incedit. duz pspeciem lc̃ĩtatis ⁊ uirtutis. ea qui
scã sunt destruit qñ ⁊ qui decipitur lua detrrmeuta
noir lentit lz tamꝙ̃ luit uirtutes que lũt nicia leca
tur ⁊ diligit. Iuoclĩs carualiũ diabolus terribilis
lis ut leo tuuetur. a fortibus infide ut u̾uis cõtey¬
nitur acq admomĩtum ostenlus repellitur. Qm

Expanded text:
tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dibene de se judicant sancti quando Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. Multi alieni robur ejus, et ipse ignoravit . » Allieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intellexerunt. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando de aperta iniquitate hominem depravare conatur. Armatus verbo tunc incedit, dum per spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sutur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis lis ut leo timetur; a fortibus in fide ut vermis contemnitur, atque ad modicum ostensus, facile repellitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
qua degluciatur. Os diaboli. u̾ba enis sũt ũba
nan ens inspiraciones occulte sł̾ quibus corda
hmmun occultis urit cupidita tibus. Quidã
obincorrectibilem iniqui ta teni: qr sponte nõ
congintur. ininuudis spiritibus uexandi tra¬
ditur: ut arripiendi eos demones corporali t̃
labeant potestatem froribusq eoꝵ afflicti humi¬
lientu peniteant ⁊ saluantur. licut ⁊ apls corm¬
thus scribens ait. tradere hunismodi sathane mn
it̾ĩtum carins. ut sp̃s laluus sit. Unde ẽ enĩ
quosdã peccantes. ut in aĩa saluentur. sathane cor¬
poraliter deputari. quathinus exprelenti correp¬
cione futurũ iudicium timeant. ⁊ de cetero delin
despecti adeo. ad solami ꝑdicionem traduntur.

Expanded text:
qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinqdespecti ad solam perditionem traduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
suo corpore nõ eos trausducit. Qui n̾om corpo
eius lunt ĩ ipĩs hĩtat: qr ipĩ sũt templũ en
Et li subripiat mentem electoꝵ diabolus. u
tamen in eis hĩtat licut in cordibus reproboꝵ
nam calore lidei mox excitatur ut ab electis
exeat. Nou milli quos iam auido ore diabolꝰ
racione ab eius ore erpunnitur ⁊ saluti restitut
Nam lepe mltos quos antiquꝰ hostis luxurie
uoragine merlos teuint potencia diuina ppes¬
tenciam ab enis faucibus traxit. Quomodob¬
cẽ escam dũ alibi scuiptu sit de eo femũ sicut
bos comedet nli quod in occulis dei lũt femi
qui electus cibus scdm homĩes ẽẽ uident᷑. Aoꝑ
hoc qui debonorun numero ꝑeunt. apudł
habolus iam deglutisse diatur. quem ꝑfecto
selere denozasse iudetur. Dum u̾o quem non
deghuitunt operis ꝑfectione l temptaciommi
llecebris mordet ut deuoret. ad huc in maallam
mandit Unde ⁊ paulus stimulos habet carnis
subus humiliet non habet peccandi ꝑfeccionẽ.

Expanded text:
orpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus ratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. 31. Quomodo boli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum numero pereunt, apud diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
lathane qui me colafizet. Sepe iusti mentem
uais uexacionũ doloribus demones cruciam
acq int̾dum usq ad desꝑacionis augustiam
artatur. Pmanenti autez in dei amore ami
x ip̃a talis augustia admerituz proficit. Dam
id ꝑmissu patitur Quod si hoc ip̃m ad dei gli
humilis referat. ⁊ dicat quod corporis passiom
iob dixit. si bona suscepimiꝰ de manu diũ. mali
quare non sustine amus: iste nõ sepatur a deo
cõnugitur. quambib atroci angustia torquell¬

Expanded text:
ntem variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat, unde interdum usque ad desperationis angustiam coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torque
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nou est ergo querendũ. quod querendo magis
ẽ irudeudũ. Geutiles ⁊ heretiti. de aĩa disputare co¬
nantur. S quomodo deilla aliquid recte sentire pos¬
lunt. qui auctorem ad cuiꝰ nuaginẽ facta ẽ non
nouerũt. Et ideo multa errore digna dixerunt.
Mutabilis ẽ aĩa: nõ localiter s temporaliter
suis affeccionibus. Corpus aũt ⁊ loco ⁊ tempore
ẽ ad corpus mutacio locorũ hoc ẽ ad aminã mu¬
tabilitas cogitacionũ. Que uaretas male muta¬
cionis tũc menti in helit quãdo ab et̾uorum cõtẽp̃¬
placione primꝰ homo recedens: ĩ illo stare noluit
aquo male recessit ⁊ iusta dampnacioe in constãs.
per rerum raptus uarietatẽ delluxait. Multum
ex sua splendore natura possidet anima. s fuscatur
cõmixtione carius. qua retinetur inclusa. Exeius
em̃ parte uertitur ad pecrandi infirmitatem: salo¬
mone dicente. sorpus carruptibile ad grauat aĩam

Expanded text:
mus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis mus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore tur. Quod est ad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti inhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim 146 parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in corpre amina. exip̃a ꝑticipacione carnis
homnus nomẽ accepit. sicut ⁊ aplũs interiorẽ ho¬
unic̃ dicit. Aĩam nõ caruẽ conditã ẽẽ ad dei ima¬
gnen. Male ergo aquibuldã creditur aĩa hoĩs
ẽẽ corporea: que ꝓpter id ad dei imaginẽ facta est
ut si nõ in cõmutabilis ut deus eẽt. tũ incorporea
ut deus existeret. Sicut anglĩ ita ⁊ aĩe. Habet̃ enĩ
iuicium. finem nillũ. Nam quedã in rebus tẽpo¬
ralia sunt: quedã ꝑpetua. quedã uero sempitua. Tẽ¬
poralia lunt: quibꝰ in est ortus ⁊ obitus. Perpetua:
quibus ortus nõ t̃minus. Sempit̾ua. quibꝰ nec ortꝰ
nec ternius. Animã nõ ẽẽ partẽ diue substãcie
uel nature. nec eẽ eã pͥusquã corpori misceatur: s¬
tuc̃ eam creari. quaudo ⁊ corpus creatur cui admisce¬
ẽẽ ammã priulꝙ̃ nalcatur incorpore: qd̾ uerĩ ẽẽ
nullis approbatur iudiciis. Nami utrũ antea fuisse¬
uius: nec ip̃i nouimꝰ : nec quis hoĩm dicat habe¬

Expanded text:
carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quibusdam creditur animam hominis esse corpoream, quae propter id ad Dei imaginem facta est, ut si non incommutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret. 145 3. Sicut angeli, ita et animae; habent enim initium, finem vero nullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus, non terminus; sempiterna, quibus nec ortus, nec terminus. 4. Animam non esse partem divinae substantiae, vel naturae; nec esse eam ptunc eam creari, quando et corpus creatur cui admisceesse animam, priusquam nascatur in corpore. Quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habe
Abbreviated transcription (Latin):
docent nec ut prolint lapientes lũt lz ut lapiente
uideant᷑. docere sludent. Est iintacio praua anogi¬
cium lacerdotũ: ꝑquã imitant᷑ lcõs rigore discipliẽ
et lequi negligunt caritatis allectione. Uider ul¬
lunt rigidi leueritate. ⁊ formã humilitatis pr̃al
uequent̃: ut magis t̾ribiles. quã mites uidean¬

Expanded text:
 ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites a
Abbreviated transcription (Latin):
maepando rigide feruit et compati humilit uesciũt
due alieui pctẽ curanda uicia suscipit qui bac ox
sodis dilectione et humili colciencia lacit le t̾um
qui de liuguentẽ suꝑbo uł odioso aĩmo corripit nõ
co corrigentis

Expanded text:
epando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, nontio corrigentis
Abbreviated transcription (Latin):
cessuri auita. Si bona mũdi huiꝰ ꝓitura crediu
cur ꝑitura tanto amore cupimiꝰ. Mlereq pocenta
tauta cupiditatis rabie iuflãmantr̃ant de cõtus
sins pauperes excludant, nec hĩtare ꝑmictant.

Expanded text:
cessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant.
Abbreviated transcription (Latin):
auerũt. lupiditas eiũ xp̃m uendidit. Haui ⁊ ple¬
ulq tantuui in rebus alierus ẽ desideriũ ut cciam
homicidiuz ꝑpetrare nõ uereantur. sicut a hab qui a¬
petitum cupiditatis lue lauguius expleuit eltis
ne. Exxpe nũqui mala que concupilcunt allequi
quatinus de effectu mali de siderii forcius puiantis
Blectos añt sups̃ dñs nõ dinuctit ire inde li deriori
malorum pbectionem. lz indolore mentẽ cõuertit e
ipt̃ id quad inseculo nequi t̃ appetunt ut hac expier¬
cia resipiscãt cõuerti addeũ. quod hismente cesleus
raliter concupilat nõ puntitur adimplere. Soetru
aut̃ dei iudicio fieri: ut diuius pereant ha quoꝵ cuꝑ¬
ditatem. ellectus statĩ lequitur accionis. Nuq̃ l
ciari nouit cupiditas. Semꝑ enĩ auarus eget. Qn¬
ꝙ magis ad quirit. tanto amplius querit. Nec loli
deliderio angendi cruciatur lz eciami amictendi me¬
tu elliatur. In opes nalcui in hac uita. mopes ie¬

Expanded text:
averunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente recesseoraliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei judicio fieri creditur ut durius pereant hi quorum cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes re
Abbreviated transcription (Latin):
rupcic cartus ubi nõ est uginitas mentis. Qiche¬
ꝙ ualet minidum ẽẽ corpore enu qui pollutus est
mente. Multi lunt reproboꝵ qui caruales cormi¬
tele contagnini nelaunt. qui licut in fecundi lui
corpore. ita steriles mauent ⁊ mente. operis boni
cunditate. qui recte de uirguntate gauderent. lia¬
is pranis operibus nõ inserirent. Qui le cõtuẽa¬

Expanded text:
ruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inservirent. 10. Quisque
Abbreviated transcription (Latin):
michis. Dabo eis in donio nĩa ⁊ in uiuris meis lo¬
cum. et nomiẽ nieliꝰ afilus ⁊ afiliabꝰ uquiẽ sempit¬
num dabo cis quod nõ ꝑibit. Nec dubiũ quod qui
ialti pleuerant ⁊ uirgines auglĩs dei elficiũtut e¬
quales. Amauda est pulcritudo castitatis: cuꝰ de¬
molata scõrum. sastitas seauit̾as mẽtis saurtas
nam in ueneris abstinenciaui exercuisse nouirtu¬
tem libi diue frangerent. Lmarriola nãq iutan
caniem ato debilitat. fractauiꝙ celeriten ducit. ad
leuectutenz Dm̃e pctĩ per penitenciaui reapit
milueris lauitatẽ Cirguntas ante li labitur
millatenus reparatur. Nami quãus penitendo ue-
ie fiuctuz ꝓcipiat in corrupconem taiuen millã¬
tenus recpit pristiuaz. C lirgo carie nõ meute mil¬
bĩ preniius habet ĩ reprouissigne. Unde ⁊ insipiẽ
tibus miginibus lasuator n iudicia neiuẽs dicit¬
Amneu dico nobis nelcio nos. Tbi em̃ iudicans
mentem corruptã inuenert. caruis proculduba
ntorrupcionẽ dampnabit. Nichil prodest in cor¬

Expanded text:
a et in muris meis locum et nomen melius a filiis et filiabus. Nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit . Nec dubium quod qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. Amanda est ergo pulchritudo castitatis, cujus deviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas us perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in retibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicitAmen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incor
Abbreviated transcription (Latin):
Nec murum li iniqui morientes inferui ignibꝰ
deputentur: qui uiuentes flãmani cupiditatis
sue ninme extinxerũt Qui desiderio cupidãta
liguo uetito manducaret. Alceudit cam meutẽ
mudia: ut fr̃em occideret. Accendit salomonen
luxurie facibus. ut ꝑ amorẽ libidins idola ado
auaricie ad necteret. His ergo iulpiracionibus
diabolus corda hominum occultis deprauat cu¬
piditatibus.

Expanded text:
orientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae non exstinxerunt. « Qui ergo desiderio cupiditatiligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret. Accendit Salomonem luxuriae fascibus, ut per amorem libidinis idola adoravaritiae adnecteret. His ergo inspirationibus diabolus corda hominum occultis depravat cupiditatibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uic ⁊ potestates pelacionẽ per opprellionẽ ꝓ iustĩc
quoq preuaricacionemr male existunt:. Noceus
eiuĩ impcie nocent ⁊ potestates: l ꝑid ̃quod eis iux̃
ponitur nõ ꝑle exemplo itinerio. rõca: nixta quod
spme ualauitur. que lurgentes ex latere: nocent
eis qui recto itinere graduuitur de cupĩditare ugxne
prius carius edoninerit cupiditates. Nõ potest
ad contemplaudum deũ se mens eugere que de side¬
ris huiꝰ mundi ⁊ cupiditatibus iuhiat. Neq enĩ
alta conspicere poterit ocłs quen puluis claulit.
Onĩ pctõ peior ẽ auaricia ⁊ amor pecuniaru
Unde ⁊ psalomionẽ dẽ. Nichil est scelestiꝰ quã ama¬
re pecuniam. Lec enĩ aĩam suam uenalem facit.

Expanded text:
Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. CAPUT XLI. De cupidiprius carnis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim animam suam venalem fa
Abbreviated transcription (Latin):
quanins hunc luxarria carius nõ polluat. diuli
tam̃ mudãne cõuerlacionis oꝑacio maculat
Dirgines deluis meritis gliantes y pocritis cõpara¬
tur qui glĩam boni opens foris appetunt ꝙͣ inta
coulcienciã humiles habere debuerũt ĩ ales igil
ad promissa celestia nõ ꝑueniut᷑ qr ipi libi u̾ci¬
non seruare intra cõsciecier bomi opens testĩanis
s in facie gliari apud homĩes nõ incorde apud dẽ
Ruma adulterui. excipitur doctrina matrimoni.
Qeliusꝙ est uxtẽ ducere: quã ꝑ libidinis ardois
perire. Qdiidam coniugale decus nõ ꝑgiguendu
fins delectantur. si loc proturbulenta carins ⁊ libidi¬
quidem hona sunt. ꝑ ea nero que cirra sũt mala exstũt
loniugia enĩ ꝑid iuala lunt. ꝑ quod dicit aplũs

Expanded text:
is non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. Virgines etiam de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virnon servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidiquidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia eni
Abbreviated transcription (Latin):
miserũ iustorũ conpassione dap̾natorum
condolendi affectio: ubi fautũ erit scõꝵ de dei cõ¬
templacione gaudiũ ut tristicie nullius tribuat᷑
introitus. Sicut cõpatus coloz caudidus ingro
sit pulcrior. ita ⁊ sccĩꝵ requies cõꝑata dapuacioni
maloꝵ glĩosior erit. dic iusticia in iusticie. sit uir
tus incio srescit ergo scõꝵ gli̾a: dũ debita dap̃nãt᷑
ipu pena. Post resureectionẽ scĩs ĩ carne pro¬
missa ẽ celoꝵ ascenlio dicente ad prẽm xp̃õ. Uolo
ut ubi ego sumi: ⁊ ip̃i sĩt mecũ. Si enĩ menbra ca

Expanded text:
miserum justorum compassione damnatorum condolendi affectio, ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. Sicut comparatus color candidus nigro colori sit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriotus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego su
Abbreviated transcription (Latin):
unt optime regunt bonã nicillitudinẽ deo lal¬
a delicto regreditur quã de iusticia ad delictus
glertur ⁊ nouerit hic ẽẽ calumi illic ꝓpositũ. In
polito eius ẽẽ debet nũꝙ̃ egredi aueritate. Quod
si casu titubare contigerit: mox resurgere
de paciẽcia pͥncipũ .l.i

Expanded text:
unt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo launt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo laa delicto regreditur quam de justitia ad delictum transfertur, ut noveris hic esse casum, illic propositum. In proposito ejus esse debet nunquam egredi a veritate. Quod si casu titubare contigerit, mox resurgere. De patientia principum.
Abbreviated transcription (Latin):
ui requi utitur potestate, ita le prestare
debet omibꝰ ut quanto magis honoris celsitudine
sibi exemplũ humilitatis dauid. qui desuis mite
nõ tumuit. sz humilit̃ se se deiciens dixit Gilis
incedani ⁊ uilis apparebo ante deũ qui me elegit.
formã iusticie quam ũbis instituit. Iste nulla
ꝓsꝑitate erigitur nulla adu̾sitate turbatur no
innititur ꝓpͥus uiribus. nec a deo recedit cor enus
regni fastigio huili presidet ammo. Non eũ dele¬
tat iniqui tas: non inflãmat cupiditas Sine de¬
fraudacione alicuiꝰ. expauꝑe diuitẽ facit. ⁊ quod
iuxta potestate apopulo extorquere poterat le
pibus pro regimine pploꝵ ⁊ illis eos pre esse uolui
cũ quibus una ẽ eis nascendi moriendiq condi¬
cio Prodẽe ergo debet pplĩs pͥncipatus. nõ noaen
nec dominando p̾mere. lzcũ descendendo conlull
ut nere sit utile hoc potestatis insigne ⁊ dono day
tuicione utant̾ menbroꝵ xp̃i. Meubra quippe ip
fideles lunt ppli. quos dumi ea potestate quã als¬

Expanded text:
ui recte utitur regni potestate, ita se praestare debet, ut quanto magis honoris celsitudine sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me., quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei tutione utantur membrorum Christi. Membra quippe Christi fideles sunt populi, quos dum ea potestate, quam accipi
Abbreviated transcription (Latin):
Ci ergo intencio eins bona est. ⁊ opus intencio¬
nis ip̃iꝰ bonun est. Ilioqĩ male intencionis eciã si bonũ
in factis opus appareat. bonũ iaui nou est: quĩ ex sua
intencione aut probatur bonũ aut reprobatur indignũ
bona est ergo intencio mentis que ppt̃ deũ est mala u̾o
que pro terreno lucro aut uana gliã est. Qui opus
bonũ bona intencione nõ facit. per hoc magis cecatur
opus. ꝓ quod illuminari poterat. Unulquilq bonum
opus quod agit intencione bona agat: quĩ pro mala
pa uacanius. Sepe que apud hominun indicia bona
patent: apud ex anĩ diligentissimm ⁊ acutissim iudicis.
reproba de teguntur. I deoq omĩs scũs ueretur. ne forte
bonunz quod agit pro aliqua auiini intencione ĩ ocdĩs
dei reprobum sit¬

Expanded text:
i ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, bonum tamen jam non est, quoniam ex sua intentione aut probatur bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentio, quae propter Deum est; mala vero, quae pro terreno lucro aut vana gloria est. 227 2. Qui opus bonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala pa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit
Abbreviated transcription (Latin):
due nature: bona ⁊ mala putantur. Eo uicia natura
nõ sũt. ⁊ dũ uere adiabolo ĩuenta sint: nõ tamẽ crea¬
ta sũt. Quã ob causã ꝑmiserit deꝰ mali oboriri sta¬
tum nõ ut ex contrarus malis bone nature decorem¬
nuniret. Qodus iste ecciã in u̾bis eẽ comꝑitur:
qui modus antitheta dr̃. qd̾ latine oppolitũ nel cõ tra¬
positũ noĩatur. Et sit pulcra eloquncio quãdo mox
cõtraria piosperis proferũtum. Ita ⁊ in rebus ꝑmixtũ¬

Expanded text:
ura non est; et dum vere a diabolo sit, non tamen creatum est. 5. Quam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste etiam in verbis esse comperitur. Qui modus antitheton Graece dicitur, quod Latine oppositum, vel contrapositum nominatur 133, et fit pulchra locutio, quando mox contraria positis proferu
Abbreviated transcription (Latin):
alũ adyabolo nõ est creatũ. ẜ inuenitũ. Et iõ
nichil est malũ: qr sine deo factũ est nichil.
Deꝰ aũt malũ nõ fecit. Non qr alicubi aut ali¬
quando erat malũ inde fieret diabolus malus
ut crcatura ẽ. Malũ uero ido natura nulla ẽ qr
accedendo in bonã naturã efficit eã nciosam.
Quod diuz dilce dit natura manet: et malũ qͥd̃
merat nisꝙͣ est. Exeo quod uicium nocet nature
agnoscitur uniciũ natura ñõ ẽẽ: quia nichil quod
naturale ẽ nocet. Dũ natura bona dampnatire ꝓpt̃
nolũtatẽ malã: ip̃a mala uolũtas testis ẽ nature
bone. Que intanto testatur eã ẽẽ bouã ut illã deꝰ

Expanded text:
alum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam
Abbreviated transcription (Latin):
Si radas luꝑcilium homis parciã rem demes: s toaus
corporis iugens feditatẽ. Ita ⁊ in bniu̾sitate creatu¬
re. si extremũ ueriniculũ natura malii dixeris: uni
uerse creature ĩ iuriã lacis. Sincta mala. per pctm̃
pͥmi homis. ꝓpena sũt tnͣslata ĩ biiu̾su genꝰ hũa¬
num. Proinde quecũq indent̾ mala: partim ĩ nob
seuiunt origine partim culpa. Mala dicũt multa
ĩ creaturis ꝑuerli: ut ignẽ. qr initur ut ferrum
quia ocidit ut feram qr mordet. Sed cõmoda ip̃oꝵ uũ
intendens hõ. accusat in illis qd̾ sibi debet potius mi¬
putare: cuiꝰ q ppct̃o ista effecta sũt noxia. q̃ illi om̃i
exꝑte fuerant ante pct̾ĩ lubiecta. Nostro uicio nõ
sua natura nob̾ mala sũt eaque nob̾ nocent. Dam
lux dũ sit bona: infirmis oculis noyxia ẽ: et tũc oclõꝵ
uicum nõ lucis ẽ. Sic ⁊ cetera. sum creaturarũ
stumilis ⁊ elem̃toꝵ adu̾si tatibꝰ homo uberatur pctĩ.

Expanded text:
Si radas supercilium hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem. Ita et in universitate creaturae si extremum vermiculum natura malum versae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementoru
Abbreviated transcription (Latin):
mentis couspiamus id deunz. Siue fide nemo
potest placere deo. Ouine eniui quod nõ est exlide.
pct̾ui est. Sides nequaquã in extorquetar: s rõe
aqq exemplis luadetur. A quibꝰ aut exgitur molẽ¬
ter. ꝑleuerãre in eis non potest. exemplo ut ait qͥ
dam nouelle arboris cuius li quis cacum̃ molẽt᷑
impreslerit denno dũ laxatur: iud quod fuerat
contestim reu̾titur. Sdicut houio libero arbitrio
conditus, lua lponte diu̾tit adeo. ita expropria
mentis cõuersione creden do. recurrit ad denin
pict deus fideui. ubi nõ se possũt homĩes excusare
qui are limulant ueritatis prolellionẽ ⁊ corde re

Expanded text:
mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, picit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et cor
Abbreviated transcription (Latin):
feratur. De tali enĩ fide ꝓphã ita obuurgãt quos¬
dam dicens, Peint fides ab lata est de ore eortnx.
sfideo eñ que corde creditur: oris confeslione ad lalu¬
tem profertur. Uacuã ẽẽ sine oꝑibus fidẽ. Et frust
sibi de sola fide blauditur. qui bonis operibꝰ nõ orua¬
tur. Qui crucẽ portat: debet mũdo moni. Nam
simulacio ypocutarum est. Qui per fidem cognicio¬
uem dei habent. ⁊ oꝑibus obscurantur. exemplum
balaam se cuntur qui cadens oꝑe. apertos occulos
habuit ꝑ cõtemplacionis fidem. Carnales fi dei¬
queriuit nõ pro uirtute anuui. sz procõmͦ tpr̃ali ⁊¬

Expanded text:
feratur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et mundo mori. Nam simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro com
Abbreviated transcription (Latin):
dũ scd̾m euãgłn doctrinã nõ uiuit: ecciã fidẽ qua
u̾bo colit ob orta temptacione facile ꝑdit. Muli
aliquando pro lide. ⁊ alui quidem pro ficiunt. ipĩ uͦ
amore treno implicati celestia nõ requirunt. led
ubo tantũ fidẽ defendũt Quidã pro fide euĩ hereti¬
cos insecuitur. s p arroganciã eos qui intra ecc̾ia

Expanded text:
dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequu
Abbreviated transcription (Latin):
eges arecte agendo uocati lũt xl. uiu¬
Ideoq recte lacieudo regis nomẽ tenetur pe¬
caudo amctitur. Nam ⁊ scõs niros pro inde regis
in lacris eloquiis uocari leginius. eo quod recte a¬
gant. leulusq ppͥos bene regant. ⁊ inotus relistẽte
sibi racionabili discrecioue componant. Recte ig
illi reges uocautur qui tami lemet ipõs quã lub¬
iectos bñ regendo modificare nouerunt. Qand̃
ipm̃i nomen reguuinis adinianitatẽ traullim
crudelitatis. dumiqz ad culiũ potestatis uenenul
in apostasiam confestim labuntur tantoq le til
more cordis extallunt: ut cũctos lubditos in sul
ompacione despiciaut cosq quibꝰ̾ pre eẽ contigit
hon aguoscant. Quibꝰ cõgiie ꝑ ecc̃iastem dicit᷑.
seẽ cognoscant. nec regui gli̾am qua insclõ sub¬
imant aspiciant. s opus quod secum adiuferos
dum aplũs dicat non est potestas uisi adeo dũs¬

Expanded text:
eges a recte agendo vocati sunt; ideoque recte faciendo regis nomen obtinetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confesmore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasticum dicitur:  se esse cognoscant, nec regni gloriam, qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deant. Dum Apostolus dicat: Non est potestas nisi a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dabo inquit tibi regem in furore m̃o. Quo ma¬
nifellius elucet bonaui malãq potestatẽ adeo or¬
diuari. s bonã ꝓpicio malã irato. Reges qũ boni
lunt muneris eẽ dei. Quando uero inali. sceleris
ẽẽ ppłi. Ccdm̃ meritũ euĩ plebiũ disponitur uita
rectoꝵ testante iob. Qui regnare facit homĩem¬

Expanded text:
Dabo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit h
Abbreviated transcription (Latin):
mouachi professionem sectantur. quanto
lupni amoris ꝓpositum dissolute appetunt tanto
procdiuius ad mundi amorẽ denuo reducuntur Mã
ppofellio non ꝑfecta uite pñtis repetit desideria in
quibus ⁊ si noudum se monachus illiget oꝑe. iau
tamen alligat cogitacionis amore. Longe quippe ẽ
adeo animus: cui hec ad huc uita dulcis ẽ. Iste enĩ qͥd
de supnis appetit quid dein fimis fugiat nescit. Nam
siait lcriptuu est. qui apponit lcienciam apponit ⁊
dolorem. Quantũ enĩ quilq potuerit supna scire
que appetat: tanto de iufimis a crius quibꝰ in heret
dolere debet. Propter hoc enĩ ⁊ iacobus apls̃ dicit.
Miseri estote. lugete ⁊ plorate: risus ur inluctũ cõuer¬
ratur. et gaudiun in merotem. Hinc eciam dñs.¬
nditis: quĩ flebitis. Qui ad hoc cõuersacionẽ scĩta¬
tis p̾tendit ut aliis quandoq pre ẽẽ desideret. iste
uou pro deo led pro seculi houore portare studet cruce
xpristi

Expanded text:
monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam Domindetis, quoniam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non pro Deo, sed pro saeculi honore portare studet crucis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
remumeracionis expectat fraudẽ in deo per¬
petrat. qr iusticiã quã gratis imꝑtui debuit. accep¬
cione pecunie ueudidit Bouis uiale utũtur: qͥ
insta temporali lucro iudicant. Tales quippe ad
ueritatẽ uõ iusticie deffensio. Kaioz p̾mni ꝓuocat
quibus si spes nuniuni subtrahitur. con festiuz a
iustiẽ defensione recedũt. Accepcio nnuumerũ p̾ua¬
sicacio ueritatis est. Unde ⁊ pro iusto dr̃. Qui ex cu
Tauper aut dum nõ habet quod ollerat uol
reus ꝑtimescit culpã. quã redimere nunius ꝙ¬
stimat. Plus enĩ obtinet mentẽ cenloris au
lucri quã equitas indicii. Tres sunt munem̃
accepciones. quibus contra iusticiã hũana ui¬
nitas militat: id est fauor amiciciarũ. adula¬
cio laudis. ⁊ corporalis accepcio muneris flaui
aũt pu̾tit̾ auimus rei corporee inuuere quã qr
laudilq fauore. Quatuor modis iudiciũ hũs¬
num pu̾titur. timore. cupiditate. odio. anicr.
Tunore dũ metu potestatis alicuiꝰ uitatẽ lapi

Expanded text:
remunerationis exspectat, fraudem in Deum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertiri debuit, acceptione pecuniae vendit. 2. Bonis male utuntur qui juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae defensione recedunt. 3. Acceptio munerum praevaricatio veritatis est. Unde et pro justo dicitur: Qui excutitPauper autem, dum non habet quod offerat, non reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis et corporalis acceptio muneris. Faciautem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanum convertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus, veritatem loqui
Abbreviated transcription (Latin):
dũo. Iminicus hõ hoc fecit. homĩem solũ ip̃m diabo¬
lum uocans ⁊ ex nomĩe corpons, caput delignãs. Itẽ
exnoĩe capitis. lignificatur corpus. licut in euãgłio
dicitur. Duodecim uos elegi. sed unus exuob̾ diabo¬
lus est: iudam utiq indicaus. qr diaboli corpus fuit.
Appostota quippe angls̃ om̃i caput ẽ iiiquoꝵ. ⁊ huius
capitis corpus. sũt om̃es mniqui sicq cũ menbris sins
unitus ẽ. ut sepe quod corpori ens dr̃. adeũ pocius re¬
feratur. Rursũ quod illi. ad menbra iterũ ip̃iꝰ dirinit᷑
sicut in ilaia. ubi dum contra babiloniã hoc ẽ cõtra
diaboli corpus multa dixislet sermo propheticus.
rursũ ad caput id ͤ ad diabolũ: oraculi sentenciam

Expanded text:
Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diaboDomino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus, sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, sed unus ex vobis diabolus est ; Judam utique indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui. Sicque cum unus est, ut saepe quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur. Rursum quod illi ad membra ipsius iterum deriventur, sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, id est dum contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est diabolum oraculi sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
prominciatur. led̾mi nos dicitur. Quando nero que
futura sl̃ iam lacta dicunt̾ led̾m dei et̾uitatẽ accipiẽ¬
da sunt. apud quem iam ouinia facta st̃. que futura
¶ Eaxta regula est de recapitulacione. hecapitula cio
enim est dumi scriptura redit ad illud cuius nartacio
iam transierat: sicut cũ filios filioꝵ uoe scriptura con¬
memoiasset: diat illos fuisse iulinguis ⁊ gentibus lins
et tamĩ postea qͣi hoc ecciã in hoc ordine tp̃rm requuere¬
tur. erat inquit ouinis fra labium unum. ⁊ uox una
si una lingua erat omĩbus. inisi qr ad illud quod iam
trãsierat: recapitulando ẽ reu̾sa narracio. Septima re¬
gula est de diabolo ⁊ eius corpoie: qua sepe dicũtur ip¬
sius capitis. que suo magis cõueniũt corpori sepe u̾o¬
eius indentur dicta menbroꝵ: ⁊ nõ insi capiti cõgrum̃.
De nomme quippe corporis. intelligitur caput ut ẽ il¬
lud in euãglĩo de zizania ⁊ tritico ad mixtes. dicente

Expanded text:
tur, secundum nos dicitur; quando vero quae futura sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquit, omnis terra labium unum labii uniusi una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori. Saepe vero videntur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
si gu̾tautur: pct̾a eoꝵ delentur Per hanc enĩ regulã
sic ad om̃es loquitur scriptura: ut ⁊ hom redarguant᷑
cũ malis ⁊ mali laudent᷑ pro bonis. S quid ad quẽ
ꝑtineat: qui prudent̃ legert. discet. Tercia regula est de
lictera ⁊ spũ id est de lege ⁊ gr̃a. lege ꝑ quã precepta fa¬
cienda admoneuiꝰ grã ꝑ quã ut operemur iuuaniur.
Uel quod lex nou tantũ historce: s eccĩa spãliter sen¬
cienda sit. Nauq ⁊ historie oportet fidẽ tenere ⁊ sp̃ãlit̾
legẽ incelligere. Quarta regula ẽ de spẽ ⁊ gñe per
quã pars pro toto. ⁊ totũ pro parte accipitur: uelucĩ
si bni ppłouel cuntati loquatur deus ⁊ tamen in¬
telligatur omuẽ contingere mundũ. Nam licet ad¬
u̾sus unã ciuitatẽ babi loniã. ꝑ isaiam ꝓphãmi dñs
conunuetur: taiũ duui contra eam loquitur trãsit
ad genus de specie ⁊ cõuertit contra totũ mundum
nõ ad deret iufra gñaliter. Et dispdã ouĩez terrã. ⁊ ui

Expanded text:
si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur propter bonos; sed quid ad quem pertineat qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritu, id est de lege et gratia; lege per quam praecepta facienda admoventur; gratia per quam ut operemur adjuvamur. Vel quod lex non tantum historice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum. Nam licet adversus unam civitatem Babyloniam per Isaiam prophetam Dominus comminetur; tamen dum contra eam loquitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum non adderet infra generaliter, ut disp
Abbreviated transcription (Latin):
aut pars inimina tprĩs ppartẽ maiorẽ intelligitur
sicut est de tuduo diñce sepulture: dũ nec tribus
plenis diebꝰ ac noctibꝰ iacuerit in sepulcro s tam̃
a parte totũ tuduum a capitur. Uel licut illud
quod quadringentis anns p̾dixerat deus filios
tamen dũante iosepl egipto dñati sũt. nec statim
post quadrĩgẽtos aunos egressi sũt ut fuerat repro¬

Expanded text:
aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis annis praedixerat Deus filios tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat repro
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo nonunata. et caput id. sponsũ ⁊ eccĩam id est
sponsam mainfestaint. Proinde notandũ est in scup¬
turis. quando spãliter caput describitim quãdo ⁊ caput
⁊ corpus, aut quando exutroq transeat adutiuĩq aut
ab altero ad alterũ sicq quid capite quid corpon. guer̃at
pudens lectoz intelligat. ecd̾a regula .ẽ. de diu corpo

Expanded text:
cabulcabulsponsam manifestavit. Proinde notandum est in Scripturis, quando specialiter caput scribitur, quando et caput et corpus, aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Secunda regula est de Domini corp