comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& linguis stantes ante thronũ. & in con¬
spectu agni. & clamabant uoce magna di¬
centes. Salus dõ nr̃o qui sedet suꝑ thronũ
& agno. Per turbã suꝑiorẽ quȩ numero cõ¬
prehenditur: electi qͥ in ęccła dĩ singulis tẽ¬
porib laborant designant᷑ sicut iam̃ diximꝰ.
& quia multi sunt uocati pauci uͦ electi. &
in comparatione reproborũ exigua est turba
electorum: non unmerito numero centũ. l.
in eccła di laborant designantur. In celesti uͦ
beatitudine ubi singulis tẽporib ex omnib
gentib tribubus. & linguis congregantur.
tanta eor efficit᷑ multitudo. ut nullo numero
comprehendi possit. Per stolas albas. autem
mundicia animarũ designat᷑ Palmȩ uͦ i
scꝰ martyres quib uistoria specualit ascribit̃.
sed & om̃s electi qui in hoc scło positi
contra uisibiles & inutsibiles hostes
fortiter dimicarunt in cȩlesti beatitu¬
dine possident. Palmȩ autẽ. prȩmia st̃
uictoriȩ scõrũ. Qui & uoce magna la¬

Expanded text:
num, et in conspectu Agni . . . Et clamabant voce magna, dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Per turbam superiorem, quae numero comprehenditur, electi qui in Ecclesia Dei singulis temporibus laborant, designantur, sicut jam diximus. Et quia multi sunt voin comparatione reproborum exigua est turba electorum, non immerito numero centum quadin Ecclesia Dei laborant, designantur: in coelesti vero beatitudine, ubi singulis temporibus ex omnibus gentibus, tribubus et linguis congregantur, tanta eorum efficitur multitudo, ut nullo numero comprehendi possit. Per stolas autem albas munditia animarum designatur: palmae vero  victoria specialiter ascribitur, sed et omnes electi, qui in hoc saeculo positi contra visibiles et invisibiles hostes fortiter dimicarunt, in coelesti beatitudine possident. Palmae autem praemia sunt victoriae sanctorum; qui et voce magna cla
Abbreviated transcription (Latin):
seruant facultatẽ tribuit. Per terrã & ma¬
re. om̃s gentes figurant᷑. ꝑ arbores autẽ hr
qui inter eos principatum tenebant. Quat¬
tuor gͦ angli. quattuor uentos tenebant
ne flarent suꝑ terrã: quia romani qui ꝑ
quattuor angłos designant᷑. omnẽ terram
cedib & rapinis & mortib hominũ replen¬
tes. nͨ sinebant genus humanũ pacatũ. ẽẽ.
ac quietũ. Et uidi alteruͦ angłm descenden¬
tem abortu solis habentẽ signũ qĩ uiui.

Expanded text:
serviant, facultatem tribuit: per terram et maserviant, facultatem tribuit: per terram et mare omnes gentes figurantur: per arbores autem, ii qui inter eos principatum tenebant. Quatuor ergo angeli quatuor ventos tenebant, ne flarent super terram; quia Romani, qui per quatuor angelos designantur, omnem terram caedibus, et rapinis, et mortibus hominum replentes, non sinebant genus humanum pacatum esse ac quietum. Et vidi alterum angelum descendentem ab ortu solis, habentem signum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ repꝑisset eosdem iudeos designauit. quos
maledictione ꝑpetua damnauit. eoqđ in illis
qualiter ȩccła ex gentib congregata fuerit
narrare inchoat. Per quattuor qͥppe angłos
quattuor regna designant᷑. assyriorũ scilicet.
ꝑsarũ. macedonu᷑. atq romanorũ. Sed quia
potestas quattuor regnorũ ad solos romanos
transierat: ꝑ quattuor angłos soli romani
intelliguntur. qͥ potestate sibi quattuor re¬
gnorum uindicauerant. Per quattuor uͦ an¬
głos uniuerse gentes quȩ intra quattuor
mundi plagas continent᷑ designant᷑. quas sibi
romani subiecerant. Tenentes quattuor uentos
terrȩ ne flarent suꝑ terrã neq suꝑ mare.
neq in ullaᷤ arborem. Per uentos qui nubes
excitant. ut terrã rigantes faciẽ eius hilarẽ
reddant atq fructiferã faciant. pax cunctis
mortalib optata designat᷑. quę & mentes ho¬
minum letificat. & ut̃ ꝓprus utilitatib de¬

Expanded text:
non reperisset ; eosdem Judaeos designavit, quos non reperisset ; eosdem Judaeos designavit, quos maledictione perpetua damnavit, eo quod in illis qualiter Ecclesia ex gentibus congregata fuerit, narrare inchoat. Per quatuor quippe angelos quatuor regna designantur, Assyriorum scilicet, Persarum, Macedonum atque Romanorum. Sed quia potestas quatuor regnorum ad solos Romanos transierat, per quatuor angelos soli Romani intelliguntur, qui potestatem sibi quatuor regnorum vindicaverant: per quatuor vero angulos universae gentes, quae intra quatuor mundi plagas continentur, designantur, quas sibi Romani subjecerant. Tenentes quatuor ventos terrae, ne flarent super terram, neque super mare, neque in ullam arborem. Per ventos qui nubes excitant, ut terram irrigantes faciem ejus hilarem reddant, ac fructiferam faciant, pax cunctis mortalibus optata designatur, quae et mentes hominum laetificat, et ut propriis utilitatibus de
Abbreviated transcription (Latin):
a facie dĩ & a facie xp̃i eius quẽ grauit᷑ nouie¬
rant sẽ offendisse. Nam & dñs cũ ad passionẽ
duceret᷑. hoc eos esse passuros mulierib sẽ lam̃¬
tantib predixit dicens. Filiȩ ierłm nolite flere
suꝑ me. sed suꝑ uos ipsas flete & suꝑ filios ur̃os.
quia ecce uenient dies quando dicent. Beate ste¬
riles quȩ nͨ genuerunt. & ubera quȩ nͨ lactaue¬
runt. Tunc incipient montib dicere. cadite¬
suꝑ nos. & collib cooꝑite nos. Quia si in ui¬
ridi ligno hȩc faciunt. in arido quid fiet.
Se lignũ uitide. illos autẽ lignũ aridũ uocat.
Acsi dixisset. Si in me qui lignũ sũ scdm hu¬
manitatem. uiride autẽ scđm diuinitatẽ. id÷
qui ds̃ sũ & homo hȩc faciunt: in illis qui li¬
gnum sunt aridũ. idest qͥ uiriditatẽ fidei ñ
habent. quid fiet: Subauditur pessime ꝑi¬
bunt. Sed & arbor fici quã dñs ante passionẽ
maledicendo aridam fecit eoqđ in ea fructũ

Expanded text:
a facie Dei et a facie Christi ejus, quem graviter novea facie Dei et a facie Christi ejus, quem graviter noverant se offendisse. Nam et Dominus cum ad passionem duceretur, hoc eos esse passuros mulieribus se lamentantibus praedixit, dicens: Filiae Hierusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et super filios vestros; quia ecce venient dies quando dicent: Beatae steriles, quae non genuerunt, et ubera quae non lactaverunt! Tunc incipient dicere super nos; et collibus: Cooperite nos. Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se viride lignum, illos vero lignum aridum vocat: ac si dixisset: Si in me qui lignum sum secundum humanitatem, viride autem secundum divinitatem, id est, qui Deus sum et homo, haec faciunt; in illis qui lignum sunt aridum, 534 id est, qui viriditatem fidei non habent, quid fiet? Subauditur, pessime peribunt. Sed et arbor fici quam Dominus ante passionem maledicendo aridam fecit, eo quod in ea fructum
Abbreviated transcription (Latin):
tium. & dicunt montib cadite suꝑ nos. & ab¬
scondite nos a facie sedentis suꝑ thronuͦ. &
abira agni. qm uenit dies magnus ire ipso¬
rum. Et quis poterit stare: Per reges terrę
principes & tribunos. eos qui hanc gentem
regere uidebant᷑ possumus intelligere. per
diuites uͦ & fortes. seruos & liberos coeteram
multitudinẽ. Qualiter autẽ se in speluncis
& petris montiũ absconderunt: iosephus
manifeste narrat. qui euersionẽ irłm descri¬
bit. Tanta enĩ fuit afflictio. ut cũ fame dui¬
tina consumerent᷑ & abhostib exterius &
multo deterius a predonib intrinsecus afflige¬
rentur: absconderent sẽ in puteis & in doa¬
cis & in quibusdã t̾re abditis locis cupientes
mori. ut ꝓlixam miseriã mortis cõpendio
terminarent. Qui etiã scientes se ꝓ scelerib¬
sius ista pati & post mortẽ se inferni poenas
esse passuros. cupiebant ut montib subquib
delitescebant opprimerent᷑. & absconderentur

Expanded text:
 nos, et abscondite nos a facie Sedentis super thronum, et ab ira Agni; quoniam venit dies magnus irae ipsorum, et quis poterit stare? Per reges terrae principes et tribunos, eos qui hanc gentem regere videbantur, possumus intelligere: per divites et fortes, servos et liberos, caeteram multitudinem. Qualiter autem se in speluncis et petris montium absconderunt, Josephus manifeste narrat, qui eversionem Hierusalem describit . Tanta enim fuit afflictio, ut cum fame diutina consumerentur, et ab hostibus exterius, et multo deterius a praedonibus intrinsecus affligerentur; absconderint se in puteis et cloacis, et in quibusdam terrae abditis locis, cupientes mori, ut prolixam miseriam mortis compendio terminarent. Qui etiam scientes se pro sceleribsuis ista pati, et post mortem se inferni poenas esse passuros, cupiebant ut montibus, sub quibus delitescebant, opprimerentur et absconderentur
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si interpretationes nominũ inspicere uo¬
luerimus: uidã inferiorẽ beniamin uͦ su¬
periorem reꝑiemus. Ham qui ad dm̃ conscen.¬
dere desiderat: aminorib incipit. ut gra¬
datim crescendo ad maiora ꝑueniat. sicut
dicit psalmista Ibunt scĩ de uirtute IN
uirtute. & quia scĩ ad dm̃ ꝑ iter uirtutũ
conscendunt subiungit. Uidebit᷑ ds̃ dõx
in syon. ludas confessio interpretat᷑. Iudas
sͦ prior ponit᷑. quia quicunq post pecca¬

Expanded text:
ere voluerimus, Judam inferiorem, Benjamin vero superiorem reperimus; nam qui ad Deum conscendere desiderat, a minoribus incipit, ut gradatim crescendo ad majora perveniat, sicut dicit Psalmista: Ibunt sancti de virtute in virtutem . Et quia sancti ad Deum per iter virtutum conscendunt, subjungit: Videbitur Deus deorum in Sion . Juda confessio interpretatur. Juda ergo prior ponitur; quia quicu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ur̃a. & orate ꝓ inuice̾ ut saluemini.
Uidelicet ut ꝑ confessionẽ peccator & pe¬
nitentiam. dm̃ sibi placabilẽ faciat quẽ
offenderat. Et quia qui salubrit̾ poenitet¬
& deflet mala quȩ fecit gaudiu in celo fa¬
at. oculos miscdie dt̃ ad se conuertit. sic̃
dixit dñs. Conuertimini ad me & ego

Expanded text:
ut salvemini , videlicet ut per confessionem peccatorum et poenitentiam Deum sibi placabilem faciat, quem offenderat. Et quia qui salubriter poenitet, et deflet mala quae fecit, gaudium in coelo facit, oculos misericordiae Dei ad se convertit, sicut dicit Dominus: Convertimini
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ si interpretationes nominũ attendi¬
mus. in nominib duodeci tribuu om̃s
electos reꝑiemus. Nomina quippe duo¬
decim tribuum ad omnes electos ꝑtinent.
Ex tribu uida. duodetim milia signati.
Ex tribu ruben. duodecim milia sig nati.
Ex tribu gad. duodecim milia signati

Expanded text:
Verum si interpretationes nominum attendiVerum si interpretationes nominum attendimus, in nominibus duodecim tribuum omnes electos reperiemus; nomina quippe duodecim tribuum ad omnes electos pertinent. Ex tribu Juda duodecim millia signati: ex tribu Ruben duodecim millia signati: ex tribu Gad duodecim mi
Abbreviated transcription (Latin):
ri dicens. Nolite nocere t̾re & mari neq
arborib quo adusq signemꝰ seruos diͦ nr̃i
in frontib eorꝰ. Clamasse dĩ fecisse est:
Et enĩ aduentu suo fecit ut romani ab in¬
festatione generis humani cessarent. fieretq
pax ꝑ uniuersu᷑ orbẽ sicut dicit psalmista.
Orietur in dieb eius iusticia & abundan¬
tia pacis. donec semina fidei ꝑ uniuersas
gentes spargerent᷑. ac signaculo fidei hi qͥ
prȩordinati erant ad uitã ȩternã signare ł
& audiui numerũ signatorũ. Centum
quadraginta quattuor milia signati. ex om̃
tribu filiorũ ifrł. Per centũ quadraginta¬
quattuor milia presentis eccłe electi desi¬
gnantur. Duodecies nanq duodeni. fiunt
centu quadraginta quattuor. Om̃s gͥ qui
fidẽ duodecim apłorꝰ custoq̾iunt actusq
imitantur: in hoc numero conststunt:
Sed quęrendũ nobis est. cur ex om̃i tribu
filiorũ usrł gregati esse dicant᷑. cũ multo
plures ex gentib quã ex uideis credidert᷑.

Expanded text:
nocere terrae et mari neque arboribus, quoadusque signemus servos Dei nostri in frontibus eorum. Clamasse Dei fecisse est, etenim adventu suo fecit ut Romani ab infestatione generis humani cessarent, fieretque pax per universum orbem, sicut dicit Psalmista: Orietur in diebus ejus justitia, et abundantia pacis , donec semina fidei per universas gentes spargerentur, ac signaculo fidei ii qui praeordinati erant ad vitam aeternam, signarentur. Et audivi numerum signatorum, centum quadragintribu filiorum Israel. Per centum quadragintaquatuor millia praesentis Ecclesiae electi designantur; duodecies namque duodeni fiunt centum quadragintaquatuor. Omnes igitur qui fidem duodecim apostolorum custodiunt, actusque imitantur, in hoc numero consistunt. Sed quaerendum nobis est, cur ex omni tribu filiorum Israel congregati esse dicantur, cum multo plures ex gentibus quam ex Judaeis crediderint.
Abbreviated transcription (Latin):
qui interficiendi sunt sicut & illi. Tẽpus
modicũ. tẽpus est usq ad diem iudicii.
Qđ modicũ iccirco dicit᷑. quia in compa¬
tatione futuri tẽporis ualde est modicũ.
Sc̃i gͦ qui hoc desiderant ut dies iudici
fiat. in qua & corpora & mercedem plenã
laboru suoru recipiant. tẽpus modicum

Expanded text:
illi. Tempus modicum tempus est usque ad diem judicii: quod modicum idcirco dicitur, quia in comparatione futuri temporis valde modicum est. Sancti ergo qui hoc desiderant, ut dies judicii fiat, in qua et corpora et mercedem plenam laborum suorum recipiant, tempus modic
Abbreviated transcription (Latin):
timentib nomen meũ oriet᷑ sol iusticie. &
sanitas in pennis eiꝰ. Abortu solis xẽc descen¬
dit. id ÷ a semet ipso: quia nͨ ex concubitu
uiri carnẽ assupsit sed a semet ipso. qͥ uttq
sibi carnẽ immaculatã ex carne uirginis
creauit. Signu autẽ dĩ uiui. est diuinitas
Nã in carne positus signũ dĩ uiui habti¬
it: quia ea oꝑa gessit que demonstrabast̃
eu unicu esse filium dĩ. sicut ipse dicit.

Expanded text:
orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Ab ortu solis Christus descendit, id est, a semetipso; quoniam non ex concubitu viri carnem assumpsit, sed a semetipso, qui utique sibi carnem immaculatam ex carne Virginis creavit. Signum autem Dei vivi est divinitas: nam in carne positus, signum Dei vivi habuit; quia ea opera gessit, quae demonstrabant eum unicum esse Filium Dei, sicut ipse dic
Abbreviated transcription (Latin):
columba ad uesꝑum ad noe rechit: ita
& sp̃s sc̃i gr̃a iudeos infideles deserens.
quodã modo ad cũ a quo fuerat missa reuer¬
salui facti sunt. Columba gͥ ramũ oliue cũ
uirentib foliis in ore suo deculit: cũ sp̃s
modo dõ obtulit. Tercio noe columbã ex
archa emisit: quando fidem euangłi ser
du cũ electis manebit. usq dũ ueniente
año ad iudiciu. electi qui in hoc mundo
inuenientur rapient᷑ corã dño in aera. &
sic semꝑ cũ dño erunt. Ad demonstrandã
uͦ aꝑtius scci sigilli aꝑtionẽ: de trib pa¬
triarthis pauca dicamus. In genesi scriptũ
est. quia tẽptauit d̾s abraham & dixit
acs eum. Tolle filium tuuꝰ quẽ diligis isaac.
& uade in tertã uisionis. & offeres eũ ibi
in holocaustũ suꝑ unũ montiũ quẽ ci¬

Expanded text:
columba ad vesperam ad Noe rediit, ita columba ad vesperam ad Noe rediit, ita et Spiritus sancti gratia Judaeos infideles deserens, quodammodo ad eum a quo fuerat missa, reversalvi facti sunt. Columba igitur ramum olivae cum virentibus foliis in ore suo detulit, cum Spirierat, quodammodo Deo obtulit. Tertio Noe columbam ex arca emisit, quando fidem Evangelii selii tamdiu cum electis manebit, usque dum veniente Domino ad judicium, electi qui in hoc mundo invenientur, rapientur coram Domino in aera, et sic semper cum Domino erunt . Ad demonstrandam vero apertius secundi sigilli apertionem, de tribus patriarchis pauca dicamus. In Genesi scriptum est, quia tentavit Deus Abraham, et dixit ad eum: Tolle filium tuum, quem diligis, Isaac, et vade in terram visionis, et offeres eum ibi in holocaustum super unu
Abbreviated transcription (Latin):
ficant. Primũ ante legẽ scđ̾m sublege ter¬
cium subgr̃a. in hoc uero loco noe dm̃.
archa uͦ celestẽ dĩ habitationẽ designat.
Noe primo columbã ex archa emisit: qr
non inuenit ubi requiesceret pes eiꝰ: quia
non solũ coeterȩ gentes. sed & ipsi uidei in
egẏpto positi. in tantũ culturã dĩ reliquȩ¬
runt. ut eo tempore quo moyses natus.ẽ.
pene nullus inueniretur in quẽ sp̃s sc̃s
habitare dignaret᷑. Et quodã modo gr᷑a
sp̃s sc̃i ad eum redut a quo missa est:
cum homines peccatores deseruit. Scł̃o emi¬
tibus dedit. Uesꝑa autẽ qua columba ad
noe rediit. tẽpus quo xec natus est desi¬
gnat. De hoc tẽpore dñs dicit in euangłio.
Lex & ꝓpħe usq ad ioħem: quia post¬
quam euangłium coepit prȩdicari. cir¬
cuncisio & multe obseruationes legales
nichil ꝓfuerunt. Quã diu legis obserua¬
tio dõ placuit: tam diu homines legem
seruantes sp̃s sc̃i gr̃a comitata est. Et sicut

Expanded text:
ficant: primum ante Legem, secundum sub Lege, terficant: primum ante Legem, secundum sub Lege, tertium sub gratia. In hoc vero loco Noe Deum, arca autem coelestem Dei habitationem designat. Noe primo columbam ex arca emisit; quianon invenit ubi pes ejus requiesceret; quia non solum caeterae gentes, sed et ipsi Judaei in Aegypto positi in tantum culturam Dei reliquerunt, ut eo tempore quo Moyses natus est, pene nullus inveniretur in quem Spiritus sanctus habitare dignaretur: et quodammodo gratia Spiritus sancti ad eum rediit, a quo missa est, cum homines peccatores deseruit. Secundo emitibus dedit. Vespere autem quo columba ad Noe rediit, tempus quo Christus natus est, designat. De hoc tempore Dominus dicit in Evangelio: Lex et prophetae usque ad Joannem ; quia postquam Evangelium coepit praedicari, circumcisio et multae observationes legales nihil profuerunt. Quamdiu Legis observatio Deo placuit, tamdiu homines Legem servantes Spiritus sancti gratia comitavit: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
to ponuntur: quia solo corpore & anima
in eccła consistunt. mente uͦ extra eccłam st̃.
In sequentib quoq scriptũ est. quiã aꝑiens
noe fenestram arcȩ quam fecerat. dimisit cor¬
uum. Qui egrediebatur & ñ regrediebatur.
doneo siccarentur aquȩ suꝑ terram. Per cor¬
uum auem nigerrimam. udei infidelita¬
te tenebrosi designant᷑. Noe gͥ d archa cor¬
sortio sce eccłȩ popłm iudeorũ separauit.
Post coruũ emisit columbã. Quȩ cũ non
inuenisset ubi requiesceret pes eius: reuer¬
sa est ad eũ in archam. Scd̾o emisit colũ¬
bam ex arta. Quȩ uenit ad eũ uesꝑa por¬
tans ramũ oliuę uirentib foliis in ore suo.
Tercio emisit colu̾bam. quȩ non est rȩuer¬
sa ultra ad eũ. Per columbã sepe sp̃s sc̃is fi¬
guratur. eoqđ in columbe specie suꝑ dñm
descenderit. Sed quȩrendũ nobis est quid
significet terna emissio columbe & bina
reuersio. Tres emissiones. tria tẽpora sigi¬

Expanded text:
ro ponuntur; quia solo corpore et anima ro ponuntur; quia solo corpore et anima in Ecclesia consistunt, mente vero extra Ecclesiam sunt. In sequentibus quoque scriptum est: Quia aperiens Noe fenestram arcae quam fecerat, dimisit corvum, qui egrediebatur et non regrediebatur, donec siccarentur aquae super terram . Per corvum avem nigerrimam Judaei infidelitate tenebrosi designantur. Noe igitur de arca cororum separavit. Post corvum emisit columbam, quae cum non invenisset, ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad eum in arcam. Secundo emisit columbam ex arca, quae venit ad eum ad vesperam, portans ramum olivae virentibus foliis in ore suo. Tertio emisit columbam, quae non est reversa ultra ad eum. Per columbam saepe Spiritus sanctus figuratur, eo quod in columbae specie super Dominum descenderit . Sed quaerendum nobis est quid significet trina emissio columbae et bina reversio. Tres emissiones tria tempora signi
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio semet ipsũ decipit. quia sine fidȩ
impossibile est placere dõ. Altitudo itaq arte
a magna longitugine & latitudine exoruebat᷑.¬
& in cubito sursũ consũmabat᷑: quia caritas
quȩ ex fide nascit᷑. in magna latitudine erga
proximorũ curã semet ipsam extendit. Surscũ
C in cubito consummatur. quia om̃is spes fi¬
delium atq desideriũ ad unius dĩ utsionẽ
tendit. Quod autem noe ad iussionem dñi
ex om̃ib animantib mundis & immundis.
significabat qđ boni & mali in ȩccłam intro¬
ducerentur. Sed de mundis septena & septena.
de immundis uͭ bina & bina masculus & fe¬
mina in archam introierunt. Per munda nanq
animalia electi. ꝑ immunda uͦ reꝓbi designan¬
tur Munda itaq animalia in sepͥtimo nũme-¬
ro ponrintur: quia illi soli electi sunt. qui
ꝑ gr̃am sp̃s ab oꝑatione donorũ eiusdem sp̃s
sc̾iꝰ alient non sunt. Reprobi uͦ in scd̃o nũme.¬

Expanded text:
sine dubio semet ipsum decipit; quia sine fide sine dubio semet ipsum decipit; quia sine fide impossibile est placere Deo . Altitudo itaque arcae a magna longitudine 522 et latitudine exoriebatur, et in cubito sursum consummabatur; quia charitas quae ex fide nascitur, in magna latitudine erga proximorum curam semet ipsam extendit. Sursum vero in cubito consummatur; quia omnis spes fidelium atque desiderium ad unius Dei visionem tendit. Quod autem Noe ad jussionem Domini ex omnibus animantibus mundis et immundis significat quod mali et boni in Ecclesiam introducerentur. Sed de mundis septena, et septena: de immundis vero bina et bina, masculus et femina in arcam introierunt; per munda namque animalia electi, per immunda vero reprobi designantur. Munda itaque animalia in septimo numero ponuntur; quia illi soli electi sunt, qui ab operatione donorum ejusdem Spiritus sancti alieni non sunt: reprobi vero in secundo nume
Abbreviated transcription (Latin):
carcere posito. quȩ sunt necessaria minitrat
dum dolentem consolatur. dũ iracundum
uerbo temꝑat. dũ odiũ in corde gerentem
pacificat. discordantesq ad pacẽ reducit. dũ
eum qui in peccatis iacet ad poenitentiã ꝓuo¬
cat. dũ ad uitã eternã quoscunq potest secũ
trahere studet. & ut breuiter dicã. quib mo¬
dis uult ut ei salubriter abalio subueniat᷑.
cisdem & ipse quibuscnq potest subuentre
paratus sit. Ad septem autem septenos si unũ
adiungas. quinquaginta sfiunt. Si militer &
ad dilectionẽ ꝓximi. si unius dĩ dilectionẽ
adiungas. tota caritas integra atq ꝑfecta in
te efficit᷑. Altitudo uͦ arcẽ in triginta cubitos
exaltata est. quia ille utilem spem possidet. qͥ
a fide sce trinitatis sicut nobis ab apłis tradita
est atq coeteris documentis. neq oꝑe neq cre¬
dulitate cdiscordat. Qui eniꝰ spem sine recta
fide de uita eterna possidenda sibi usurpat.

Expanded text:
carcere posito, quae sunt necessaria ministrat: carcere posito, quae sunt necessaria ministrat: dum dolentem consolatur, dum iracundum verbo temperat, dum odium in corde gerentem pacificat, discordantesque ad pacem reducit: dum eum qui in peccatis jacet, ad poenitentiam provocat: dum ad vitam aeternam quoscumque potest, secum trahere studet: et ut breviter dicam, quibus modis vult ut ei salubriter ab alio subveniatur, eisdem et ipse quibuscumque potest, subvenire paratus est. Ad septem autem septenos si unum adjungas, quinquaginta fiunt: similiter et ad dilectionem proximi, si unius Dei dilectionem adjungas, tota charitas integra atque perfecta in te efficitur. Altitudo vero arcae in triginta cubitos exaltata est, quia ille utilem spem possidet, qui a fide sanctae Trinitatis, sicut nobis ab apostolis tradita est, atque caeteris documentis, neque opere, neque credulitate discordat. Qui enim spem sine recta fide de vita aeterna possidenda sibi usurpat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne sc̃ȩ trinitatis consistit. Centenarius uͦ ꝑfectꝰ
est numerus. In trecentos gͦ eubitos fides nr̃a
prȩsignata est. quia ȩquã ꝑfectionem habet pat̃
talis filius talis & sp̃s sc̃s. longitudo nechilomtnꝰ
eius. in quinquaginta cubitos dilatat᷑ in lati¬
tudine. quia fides ꝑ dilectionem oꝑatur. Sed
non inconuenienter per quinquaginta cubitos
latitudinis caritas figuratur. Septies enĩ septeni
quadraginta nouem fiunt. Qđ si huic numero¬
unu̾ addideris: quinquaginta intienies. Dile¬
ctio gͦ ꝓxuni non inconuenienter in septenario
numero comprehendit᷑: quia sine septẽ uir¬
tutibus ꝑfici ñ potest. In septẽ uͦ septeuos unꝰ¬
quisq fidelis dilectionẽ ꝓrimi extendit. dũ
quibuscunq modis necessitates aut aduersita¬
tes ꝓximis euentre possunt. eisdem modis
& ipse ad subueniendũ paratus existit. Uerbi
gr̃a. dũ esurienti. nudo. hospiti. egenti. N

Expanded text:
ne sanctae Trinitatis consistit: centenarius vero perfectus ne sanctae Trinitatis consistit: centenarius vero perfectus est numerus. In trecentos ergo cubitos fides nostra praesignata est; quia aequam perfectionem habet Patertalis Filius, talis Spiritus sanctus . Latitudo nihilominus ejus in quinquaginta cubitos dilatatur; quia fides per dilectionem operatur. Sed non inconvenienter per quinquaginta cubitos latitudinis charitas figuratur; septies enim septem quadraginta novem faciunt: quod si unum huic numero addideris, quinquaginta invenies. Dilectio ergo proximi non inconvenienter in septenario numero comprehenditur; quia sine septem virtutibus perfici non potest. In septem vero septenos unusquisque fidelis dilectionem proximi extendit, dum quibuscumque modis necessitates aut adversitates proximis evenire possunt, eisdem modis et ipse ad superveniendum paratus existit: verbi gratia, dum esurienti, nudo, hospiti, egenti, in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in archa fieri uisse sunt. diuersi ordines
in ȩccła designantur. Alius ent̃ in coniugali
ordine. alius in continenti. alius in monachi¬
co. alius in sacerdotali. dũ dõ seruire student.
quasi in diuersis mansionib habitant. Per bi¬
tumen autem quo lita fuisse dicit᷑. diuina
scriptura designat᷑. Tabulȩ gͦ ex quib archa
facta est. quas doctores ȩccłe significasse diximꝰ.
bitumine intrinsecus & extrinsetus litȩ sunt:
quia doctores ȩccłe & intrinsetus liti sunt per
sapientiã doctrinãq diuinarũ scripturarum.
& extrinsecus ꝑ oꝑa uirtutũ. Trecentorũ autẽ
cubitorũ longitudo arche fuisse describitur
quinquaginta cubitorũ latitudo. & triginta
cubitorũ altitudo illius. Per longitudinẽ gͥ
arcȩ fides. ꝑ latitudinẽ caritas. ꝑ altitudinem
spes figuratur. Longitudo gͦ arcȩ in trecentos
cubitos extenditur: quia fides nr̃a in confessio¬

Expanded text:
quae in arca fieri jussae sunt, diversi ordines quae in arca fieri jussae sunt, diversi ordines in Ecclesia designantur; alius enim in conjugali ordine, alius in continenti, alius in monachico, alius in sacerdotali, dum Deo servire student, quasi in diversis mansionibus habitant. Per bitumen autem, quo lita fuisse dicitur, divina Scriptura designatur. Tabulae ergo ex quibus arca facta est, quas doctores Ecclesiae significasse diximus, bitumine intrinsecus et extrinsecus litae sunt; quia doctores Ecclesiae intrinsecus liti sunt per sapientiam, doctrinamque divinarum Scripturarum, et extrinsecus per opera virtutum. Trecentorum autem cubitorum longitudino arcae fuisse describitur, quinquaginta cubitorum latitudo, et triginta cubitorum altitudo illius. Per longitudinem igitur arcae fides, per latitudinem charitas, per altitudinem spes figuratur. Longitudo ergo arcae in trecentos cubitos extenditur; quia fides nostra in confessio
Abbreviated transcription (Latin):
ante legem fuerunt ꝑtinet. Ad demonstran¬
dam gͦ scdi sigilli aꝑtionem. pauca de his
loquamur. In genest scriptũ est. quia dixit
qs add noe. Fac tibi archam de lignis leui¬
gatis: mansiunculas in archa facies. & bitu¬
mine linies intrinsecus & extrinsecus. & sic
facies eã. Trecentorũ cubitorũ erit longitu¬
do arche. quinquaginta cubitorũ latitudo.
& triginta cubitorũ altitudo illius. Archa
eccłam. noe fabricator arche. xp̃m fabri¬
catorem ȩccłȩ figurabat. Quȩ artha ex lignis
letuigatis facta fuisse describit᷑. Per ligna le¬
uigata quȩ & aquas ꝓhibuerunt. & uitã
omnib aiumalib intta se contitutis serua¬
uaerunt. doctores ȩccłe designantur. qͥ & doctri¬
na & scriptis suis aquas diuersorũ errorum
abingressu eccłe ꝓhibent. & uitã his qͥ intra
eccłam sunt sua doctrina & exemplis seruant.
Quȩ leuigata esse dicunt᷑. idest abom̃i asꝑita¬
te uitiorum emundata Per mansiunculas uͦ

Expanded text:
ante Legem fuerunt, pertinet. Ad demonstranante Legem fuerunt, pertinet. Ad demonstrandam ergo secundi sigilli apertionem pauca de his loquamur. In Genesi scriptum est quia dixit Deus ad Noe: Fac tibi arcam de lignis laevigatis: mansiunculas in arca facies, et bitumine linies intrinsecus et extrinentorum cubitorum erit longitudo arcae, quinquaginta cubitorum latitudo, et triginta cubitorum altitudo illius . Arca Ecclesiam: Noe vero fabricator arcae Christum fabricatorem Ecclesiae figurabat. Quae arca ex lignis laevigatis facta fuisse describitur: per ligna laevigata, quae et aquas prohibuerunt, et vitam omnibus animalibus intra se constitutis servaverunt, doctores Ecclesiae designantur, qui et doctrina et scriptis suis aquas diversorum errorum ab ingressu Ecclesiae prohibent, et vitam iis qui intra Ecclesiam sunt, sua doctrina et exemplis servant: quae laevigata esse dicuntur, id est, ab omni asperitate vitiorum emundata. Per mansiunculas vero,
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓuocat. Acsi diceret. Uent̃ non passib
corporis sed passib mentis. & intellige sp̃u¬
aliter ea quę primo tẽpore hystorialiter
facta legisti. & ecce equus albus. & qui
sedebat suꝑ eũ habebat arcũ. & data est ei
corona. & exiuit uincens ut uinceret.
łquus albus iustos qui ante diluuiũ fuert
designat. qui ꝓpt̾ innocentiam albi dicunt
Sessor uͦ equi dñs est. qui sc̃is suis edernali¬
ter presidet. Per arcũ autẽ qui ꝓcũl sagit¬
tas a se emittit & uulnerat: uindicta dñi
potest designari: qua & primos homines
ꝓpter inoboedientiȩ culpam damnauit.
& cam ꝓpt᷑ fratricidii reatũ septuplũ pu¬
nurit. Per coronã nichilominus sicut &
ꝑ equũ albũ iusti qui ante diluuiũ fue¬
runt designant᷑. Exiuit gͦ uincens ut
uinceret. quando statuit ut ꝑ aquas dilu¬
uũ om̃is multitudo reꝑborũ deleretur.
Et cũ aꝑuisset sigillũ scđm. Sigilli scdi
aꝑtio. ad arche fabricam & ad iustos qui

Expanded text:
nos provocat, ac si diceret: Veni non passibus corporis, sed passibus mentis; et intellige spiritualiter ea, quae primo tempore historialiter facta legisti. Et ecce equus albus, et qui sedebat super eum, habebat arcum et data est ei corona, et exivit vincens, ut vinceret. Equus albus justos qui ante diluvium fuerunt, designat, qui propter innocentiam albi dicuntur. Sessor vero equi Dominus est, qui sanctis suis aeternaliter praesidet. Per arcum autem, qui procul sagittas a se mittit et vulnerat, vindicta Domini potest designari; qua et primos homines propter inobedientiae culpam damnavit, et Cain propter fratricidii reatum septuplum punivit. Per coronam nihilominus, sicut et per equum album justi qui ante diluvium fuerunt, designantur. Exivit vero vincens, ut vinceret, quando statuit ut per aquas diluvii omnis multitudo reproborum deleretur. Et cum aperuisset sigillum secundum. Secundi sigilli apertio ad arcae fabricam, et ad justos qui
Abbreviated transcription (Latin):
Helyas gͦ post tergũ mulietis clamauit: qr
predicatores sc̃i gentib quẽ ignorabant.¬
qm predicauerunt. Vnde & ꝑ buccellam
panis initia fidei possumus intelligere.
& quia illi competenter ad fidem ueni¬
unt. qui student prius peccata sua confi¬
teri: recte subditur. Dixitq mulier. Ui¬
uit dñs qs tuus. quia ñ habeo panẽ nisi
quantũ pugillus caꝑe potest farine in hy
dria. & paululũ olei in lechito. Lechitus
uas erat in quo oleũ seruabat᷑. Possumus uͦ
ꝑ farinã rationẽ ꝑ oleũ autẽ oꝑa miscdie
intelligere. Gentilis gͦ popłs cognoscens se
grauiter errasse: confitebat᷑ nichil in se boni
esse. nisi tantũmodo qđ paruͦ rationis &
tiles nanq parũ tationis habebant: quia
ex parte tationabiles. ex maxima aute parte
irrationabiles erant. Quid enĩ irrationabiliꝰ.
quã dicere ligno aut lapidi ds̃ m̃s es tũ
Habebant & parũ miscdiȩ: quia ipsa natura
sepe eos ad hoc impellebat ut miscris subue¬

Expanded text:
mulieris clamavit, quia praedicatores sancti gentibus Deum, quem ignorabant, praedicaverunt; unde et per buccellam panis initia fidei possumus intelligere. Et quia illi competenter ad fidem veniunt, qui student prius peccata sua confiteri, recte subditur: Dixitque ei mulier: Vivit Dominus Deus tuus, quia non habeo panem, nisi quantum potest pugillus capere dria, et parvulum olei in lecytho . Lecythus vas erat in quo oleum servabatur. Possumus vero per farinam rationem, per oleum autem opera misericordiae intelligere. Gentilis ergo populus cognoscens se graviter errasse, confitebatur nihil in se boni esse, nisi tantummodo quod parum rationis, et tiles namque parum rationis habebant; quia ex parte rationabiles, ex maxima autem parte irrationabiles erant. Quid enim irrationabilius, quam dicere ligno aut lapidi: Deus meus es tu? Habebant et parum misericordiae; quia ipsa natura saepe eos ad hoc impellebat, ut miseris subve
Abbreviated transcription (Latin):
quando easpͣ parabolas & quasdam figuras
de ꝑsecutione martyrum & głificatione eor
dixit. doctorib eccłe manifeꝰ stauit. Aꝑuit
etiã quintũ sigillũ: quando eis celestẽ głam
quã ꝓmiserat contulit. eosq in mundo
apud homines darificauit. Uidi subalta¬
N dĩ animas interfectorũ ꝓpt̾ uerbũ dĩ
& testimoniũ ies& qđ habebant. Altare dĩ
bra eiq coherent: ita & animȩ scoꝵ in ce¬
lesti gła constitute. xp̃o saluatori subrecte
sunt eiq ꝑ coniunctionẽ mẽbrorũ nestuNt

Expanded text:
quando ea quae per parabolas et quasdam figuras de persecutione martyrum, et glorificatione eorum dixit, doctoribus Ecclesiae manifestavit. Aperuit etiam quintum sigillum, quando eis coelestem gloriam quam promiserat, contulit, eosque in mundo apud homines clarificavit. Vidi sub altare Dei animas interfectorum propter verbum Dei, et testimonium Jesu, quod habebant. Altare Dei bra, eique cohaerent, ita et animae sanctorum in coelesti gloria constitutae, Christo salvatori subjectae sunt, ei
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis sine qua salui esse non possumus.
in eo specialiter commendat᷑. Et cũ aꝑu̾isset
sigillũ quintũ. Quinti sigilli aꝑtio. sexti &
septimi sicut diximus: ad aꝑtionẽ noui te¬
stamenti ꝑtinet. & quãius nouu testamentuᷤ
aꝑtio sit ueteris testam̃ti: tamen multa in eo
obscure ponunt᷑. quȩ necesse est ut exponart.
tus est. & quȩ figuraliter gessit doctorib ȩccłe
patefecit. Sed de expositione noui testamti
non est nobis necesse quicquã dicere. eoqd
a sc̃is patrib mirabiliter & multiplicit᷑ sit

Expanded text:
Trinitatis, sine qua salvi esse non possumus, Trinitatis, sine qua salvi esse non possumus, in eo specialiter commendatur. Et cum aperuisset sigillum quintum. Quinti sigilli apertio, sexti et septimi, sicut jam diximus, ad apertionem novi Testamenti pertinet: et quamvis novum Testamentum apertio sit veteris Testamenti; tamen multa in eo obscure ponuntur, quae necesse est ut exponanturtus est, et figuraliter gessit, doctoribus Ecclesiae patefecit. Sed de expositione novi Testamenti non est nobis necesse quidquam dicere, eo quod a sanctis patribus mirabiliter et mult
Abbreviated transcription (Latin):
cũ furore trahentiũ suꝑ terrã atq serpentiũ.
Foris uastabit eos gladius & intus pauor. &
relqͣ. Hunc equitem infernus sequebatur:
quia om̃s qui cõminationes ꝓpħarũ quas
ex ore dñi ad popłm ꝓtulerant contẽpsert᷑.
infernus absorbuit. Vnde & sequit᷑. Et data
est ei potestas in quattuor partes terrȩ occidere
in gladio & fame & morte & bestiis terrȩ.
Per quattuor partes terrȩ. om̃is terra isrl̃
designat᷑. Qualiter autẽ in gladio & fame
& morte & bestus t̾re consũpti fuerint: libri
ꝓpharũ atq regũ aꝑte demonstrant. Queren¬
dum uͦ nobis est cur aꝑtio quattuor sigilloꝵ
ad uetus testamentũ. triũ uͦ ad nouũ ꝑtineat.
Quattuor nanq sunt elementa. quib scđm
corpus subsistimus. Uetus gͥ testamentũ N
quatternario numero nͦ inconuenienter po¬
ntur: quia lex moysi nichil aliud populo
hebraico. nist ea quȩ ad quattuor elementa
ꝑtinent repromutit. Houũ uͦ testamentum
in ternario numero ponitur. quia fides sc̃e

Expanded text:
um furore trahentium super terram atque serpentium. Foris vastabit eos gladius, et intus pavor, et reliqua . Hunc equitem infernus sequebatur, quia omnes qui comminationes prophetarum quas ex ore Domini ad populum protulerant, contempserunt, infernus absorbuit. Unde et sequitur: Et data est ei potestas in quatuor partes terrae occidere in gladio, et fame, et morte, et bestiis terrae. Per quatuor partes terrae omnis terra Israel designatur. Qualiter autem in gladio, et fame, et morte, et bestiis terrae consumpti fuerint, libri Prophetarum atque Regum aperte demonstrant. Quaerendum vero nobis est cur apertio quatuor sigillorum ad vetus Testamentum, trium vero ad novum pertineat. Quatuor namque sunt elementa, quibus secundum corpus subsistimus; vetus igitur Testamentum in quaternario numero non inconvenienter ponitur; quia lex Moysi nihil aliud populo Hebraico, nisi ea quae ad quatuor elementa pertinent, repromittit. Novum vero Testamentum in ternario numero ponitur; quia fides sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
net. Quicquid enĩ boni erga ꝓximos agimꝰ.
de illo est non de nobis. Per asꝑitatem uero
ordei. oꝑa scorum designant᷑. Quȩ asꝑa
quidem uident᷑ ꝑ oꝑationẽ. sed spes ea su¬
auia facit. sicut dñs dicit. lugũ enĩ meu̾
suaue est. & onus meũ leue. Tres autem
bilibre ordei. fiunt sex. Non inconueni¬
enter gͦ ꝑ senariũ numeru᷑ qui ꝑfectus
est. oꝑa scorum designant᷑: quia ꝑfectio
scõrum ex bonis oꝑib accrescit. Tres bilibre
g ordei denario coniunguntur: qͥa quicͥd
boni electi in hoc scł̃o oꝑantur. quicquid
aduersi patiunt᷑ ꝓ amore unius dĩ omni¬
potentis agunt & patiunt᷑. Aliter. Quia ꝑ¬
equũ hi qui ꝑ legem salui facti sunt. desi
gnantur. ꝑ ascensorẽ cius ipse ditor legis.
ꝑstateiã uͦ equitas uidicii eius: consequens
Et ut ꝑ binas libras tritici. & ꝑ tres bilibras
ordei tiecus testamentũ intelligamꝰ. Per bi¬

Expanded text:
net; quidquid enim boni erga proximos agimus, net; quidquid enim boni erga proximos agimus, de illo est, non de nobis. Per asperitatem vero hordei opera sanctorum designantur: quae aspera quidem videntur per operationem, sed spes ea suavia facit, sicut dicit Dominus: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Tres autem bilibres hordei sunt: non inconvenienter ergo per senarium numerum, qui perfectus est, opera sanctorum designantur, quia perfectio sanctorum ex bonis operibus accrescit. Tres bilibres ergo hordei denario conjunguntur; quia quidquid boni electi in hoc saeculo operantur, quidquid adversi patiuntur, pro amore unius Dei omnipotentis agunt et patiuntur. Aliter: per equum ii qui per Legem salvi factignantur: per ascensorem ejus ipse dator Legis: per stateram vero aequitas judicii ejus. Consequens est ut per binas libras tritici et per tres bilibres hordei vetus Testamentum intelligamus: per bi
Abbreviated transcription (Latin):
oculu ꝓ oculo. dentẽ ꝓ dente pedem ꝓ pede.
& qualem inflixerit quis maculã talem &
sustinere cogatur. Et audiui uocẽ in me¬
dio quattuor animaliũ dicentem. Potest ꝑ
uocẽ quȩ facta est in medio quattuor anima¬
lium. uox ȩccłẽ accipi dñi miscsiam implo¬
rantis. Bilibres tritiai denario. & tres bilibres
ordei denario. & uinũ & oleũ ne leseris.
Magna sunt que ꝓtulit & ualde obscura
Per triticũ ex quo panis optimus conficit᷑
diuinã scripturã possumꝰ acciꝑe. que est
pants animarũ. Duȩ uͦ libre tritici duo
testamenta designant. in quib diuina scri¬
ptura diuidit᷑ Ex his duab libris tritici
magnã ciborũ copiam nobis sci patres pre¬
parauerunt. qui eã multiplicit᷑ exposucrt᷑
Denarius aute dm̃ designat. Bine gͦ libre
tritici denario copulantur: quia qđ scã scri¬
ptura loquit᷑. ad unius dĩ om̃ipotentiam.
magnitudinẽ. bonitatẽ. atq seueritatẽ ꝑti¬

Expanded text:
oculum pro oculo, dentem pro dente, pedem pro pede , oculum pro oculo, dentem pro dente, pedem pro pede , et qualem inflixerit quis maculam, talem et sustinere cogatur. Et audivi vocem in medio quatuor animalium dicentem. Potest per vocem quae facta est in medio quatuor animalium, vox Ecclesiae accipi, Domini misericordiam implorantis. Bilibris tritici denario, et tres bilibres hordei denario, et vinum et oleum ne laeseris. Magna sunt quae protulit, et valde obscura. Per triticum ex quo panis optimus conficitur, divinam Scripturam possumus accipere, quae est panis animarum: duae vero librae tritici duo Testamenta designant, quibus divina Scriptura dividitur. Ex iis duabus libris tritici magnam ciborum copiam nobis sancti patres praeparaverunt, qui eam multipliciter exposuerunt: denarius autem Dominum designat. Binae ergo librae tritici denario copulantur; quia quod sancta scriptura loquitur, ad unius Dei omnipotentiam, magnitudinem, bonitatem, atque severitatem perti
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestia conscendisse gaudemus. Filios uͦ eus
captos tenemus: si eius bona oꝑa in mente
retinemus. atq in eoruꝰ imitatione ꝓficimꝰ.
& in hoc longitudinẽ uite nobis adquirimꝰ.
quȩ non nͥ in celesti beatitudine constitutis
datur. De aꝑtione tercii sigilli pauca de
multis diximus. nunc ordinẽ prosequamua.¬
Et audiut tertiũ animal dicens. Ueni & uide
Idest intellige sp̃ualit᷑ scripturã legis. Et eare
equus niger. & qui sedebat suꝑ eu habebat
staterã in manu sua. Per equũ nigrũ doctores
legis possumꝰ intelligere Nigredo enĩ equi
site obscuritate᷑ legis quã docuerunt. suie
duriciã designat. Nlã & moyses uelamei
habebat suꝑ faciẽ suã eo qđ splendor uultus
eius. id÷ spualis intelligentia in lege a lippi¬
entibus oculis ñ posset uideri. Sessor autẽ
equi dñs est. Statera. equitatẽ udicii legalis
demonstrat ut est illud. Animã ꝓ anima

Expanded text:
coelestia conscendisse gaudemus: filios vero ejus coelestia conscendisse gaudemus: filios vero ejus captos tenemus, si ejus bona opera in mente retinemus, atque in eorum imitatione proficimus. Et in hoc longitudinem vitae nobis acquirimus, quae non nisi in coelesti beatitudine constitutis datur. De apertione tertii sigilli pauca de multis diximus, nunc ordinem prosequamur. Audivi tertium animal dicens: Veni et vide; id est, intellige spiritaliter 529 Scripturam Legis. Et ecce equus niger, et qui sedebat super eum, habebat stateram in manu sua. Per equum nigrum doctores Legis possumus intelligere; nigredo enim equi sive obscuritatem Legis, quam docuerunt, sive duritiam designat. Nam et Moyses velamen habebat super faciem suam, eo quod splendor vultus ejus, id est, spiritalis intelligentia in Lege a lippientibus oculis non posset videri. Sessor autem equi Dominus est: statera vero aequitatem judicii legalis demonstrat, ut est istud: Animam pro anima,
Abbreviated transcription (Latin):
in castra: quia iudei interfectores axp̃i in castra
ȩccłȩ ingredi nͨ potuerunt nisi prius aqua
sieris ꝑ agrũ & inueneris auẽ incubantem
suꝑ pullos suos. ñ teneas auẽ cũ pullis suis.
sed dimute auolare auem in campũ captos
tenens filios. ut longo uiuas tempore u terra
quã dñs ds̃ tuus dederit tibi. Hunquid dimis¬
sio auiculȩ dies alicuius augere poterat:
Sed sp̾ualit᷑ intelligendũ est. Per auẽ unaqueq
sca anima designat᷑. ꝑ pullos autẽ eius bona
oꝑa intelliguntur. Nam sicut auis pullos suos
subalas congregat. ut eos fouendo nutriat.
ita una quęq sc̃a anima oꝑa sua intra cordis
secreta retondit. & ea semꝑ augendo multipli¬
cat & nutrit. ut ex his mercedem plenissimã
recipiat. Auem itaq cũ pullis suis inuenimꝰ:
cũ aliquẽ iustũ ꝓ suis bonis oꝑib amando
amplectimur. Auem in agro auolare ꝑmiti.¬
mus: cũ euͦ quẽ diligebamꝰ ꝑ morte̾ ad regna

Expanded text:
in castra; quia Judaei interfectores Christi in castra in castra; quia Judaei interfectores Christi in castra Ecclesiae ingredi non potuerunt, nisi prius aqua sieris per agrum, et inveneris avem incubantem super pullos suos; ne teneas avem cum pullis suis, sed dimitte avolare avem in campum, et captos tene filios; ut longo vivas tempore in terra, quam Dominus Deus tuus dederit tibi . Numquid dimissio aviculae dies alicujus augere poterat? Non, sed spiritualiter intelligendum est. Per avem unaquaeque sancta anima designatur: per pullos autem ejus bona opera intelliguntur. Nam sicut avis pullos suos sub alas congregat, ut eos fovendo nutriat; ita unaquaeque sancta anima opera sua intra cordis secreta recondit, et ea semper augendo multiplicat et nutrit, ut ex iis mercedem plenissimam recipiat. Avem itaque cum pullis suis invenimus, cum aliquem justum pro suis bonis operibus amando amplectimur. Avem in agro avolare permittimus, cum eum quem diligebamus, per mortem ad regna
Abbreviated transcription (Latin):
sarium pontretq sacerdos manus suꝑ caput
eius. & confiteretur suꝑ eũ peccata filiorũ
isrł. & mitteret eũ ꝑ hominẽ paratũ in de¬
serto. ut portaret pecata filior isł in dcsertũ¬
Ille autẽ qui caprũ emissariũ in desertũ duce¬
bat. ñ ꝑmitebat᷑ in castra ingredo. nisi pn iulise
lauaret uestimenta sua. Fandẽ significationẽ
habet saçertdos qua & caper emissarius. Signi¬
suꝑ caprũ emissariuᷤ peccata filiorũ tsrł con¬
fessus est quia filius dĩ peccata generis huma¬
ni suꝑ hominẽ quẽ assumpsit posuit. ut ꝓ eis
ipse moreret᷑. Per desertũ uͦ cuius habitationẽ
om̃s deliciosi ꝑhorrescunt. crux designat᷑ cun¬
ctis reis ualde horribilis. Duxit gͦ homo paratꝰ
caprũ emissariũ in deserto: quia uider q̃ ad
hoc scelus ꝑpetrandũ presciti fuerant. dũm nr̃m
emissariũ in desertũ dicerat. prȩceptũ est ut
lauaret prius uestimenta sua & sic ingrederet᷑

Expanded text:
sarium, poneretque sacerdos manus super caput sarium, poneretque sacerdos manus super caput ejus, et confiteretur super eum peccata filiorum Israel, et mitteret eum per hominem paratum, in desertum; ut portaret peccata filiorum Israel in desertuIlle autem qui caprum emissarium in desertum ducebat, non permittebatur in castra ingredi, nisi prius lavaret vestimenta sua . Eamdem ergo significationem habet sacerdos, quam et caper emissarius; signisuper caprum emissarium peccata filiorum Israel confessus est; quia Filius Dei peccata generis humani super hominem quem assumpsit, posuit, ut pro eis ipse moreretur. Per desertum vero, cujus habitationem omnes deliciosi perhorrescunt, crux designatur, cunctis reis valde horribilis. Duxit ergo homo paratus caprum emissarium in desertum, quia Judaei qui ad hoc scelus perpetrandum praesciti fuerant, Dominum noemissarium in desertum duxerat, praeceptum est ut lavaret prius vestimenta sua, et sic ingrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s sc̃i adiungit ministeriũ sacerdotũ. nosq
a peccatis nt̃is qui ꝑ lȩpsũ designam̃. ꝑ eorũ
inuocationẽ & ꝑ aquam baptismatis abluit.
Quis passer in aqius unuentib intingui iubet.
quia qui alios docet diuinis scripturis doctũ
esse oportet. Nlam si cȩcus cȩcũ dticere tẽptaue¬
rit: ambo in foueã cadunt. Qui leprosus se¬
pties asꝑgi precipit᷑: quia nullius mundicia
sine donis septẽ sp̃s sc̃i ꝑfecta esse potest. Quis
eniꝰ sine tunore dĩ. sine pietate coeterisq uir¬
tutibus saluuus esse potest: Sed cũ unusquisq
a preddicatorib fidei qualit᷑ uiuere debeat.
scqm mandata csĩ docet᷑ septies aqua iuua asꝑ¬
gitur. Post emundationẽ uͦ leprosi passer ui¬
tius in agro atolare sinebat᷑: quia predica¬
tores sc̃i post expletũ officiũ prȩdicationis suȩ.
in agro patriȩ celestis auolare merent᷑ In alio
quoq loco scriptũ est. quia precepit dñs moy¬
si ut offerrent filii isił sacerdoti caprũ emis¬

Expanded text:
sacerdotum, nosque a peccatis nostris, qui per leprosum designamur, per eorum invocationem, et per aquam baptismatis abluit. Qui passer in aquis viventibus intingi jubetur; quia qui alios docet, in divinis Scripturis doctum esse oportet: nam si caecus caecum ducere tentaverit, ambo in foveam cadunt . Qui leprosus septies aspergi praecipitur, quia nullius munditia sine donis septem Spiritus sancti perfecta esse potest. Quis enim sine timore Dei, sine pietate caeterisque virtutibus salvus esse potest? Sed cum unusquisque a praedicatoribus fidei qualiter vivere debeat secundum mandata Dei docetur, septies aqua viva aspergitur. Post emundationem vero leprosi passer vivus in agro avolare sinebatur; quia praedicatores sancti post expletum officium praedicationis suae in agro patriae coelestis avolare promerentur. In alio quoque loco scriptum est; quia praecepit Dominus Moysi, ut offerrent filii Israel sacerdoti caprum emis
Abbreviated transcription (Latin):
ordei denario. Idest qui duo precepta carita¬
tis scđ̃m doctrinã legis atq ꝓpħaru. patrib
uidelicet ueteris testamenti. similit᷑ & eis
qui uetus testamentũ sp̃ualiter intelligunt
& oꝑant᷑. idest fidelib eccłȩ denariũ uite
cernȩ dignare largiri. Per austertatẽ uͥ
uuni actiuã uitã. ꝑ pinguedinẽ olei contem¬
platiuam possumꝰ acciꝑe. Qđ̃ gͦ dicit. uinũ
& oleum ne lȩseris: tale est acsi dicat. Eos qͥ
tibi ꝑ astiuę uite oꝑa siue contẽplatiue ser¬
uire studuerunt. ne leseris cũ ad iudiciũ ue¬
neris. Sequit᷑. Et cũ aꝑuisset sigillũ quartũ.

Expanded text:
hordei denario, id est, ii qui duo praecepta charitahordei denario, id est, ii qui duo praecepta charitatis secundum doctrinam Legis atque Prophetarum, patribus videlicet veteris Testamequi vetus Testamentum spiritaliter intelligunt et operantur, id est, fidelibus Ecclesiae, denarium vitae aeternae dignare largiri. Per austeritatem vero vini activam vitam, per pinguedinem olei contemplativam possumus accipere. Quod ergo dicit: Vinum et oleum ne laeseris, tale est ac si diceret: Eos qui tibi per activae vitae opera sive contemplativae servire studuerunt, ne laeseris, cum ad judicium veneris. Sequitur: Et cum aperuisset sigillum quartum.