comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sione adhibait et temptutõnẽ. Lege
balaa qui in figura dyaboli ꝯͣ ppłni d̾i
ex ca parte precepit ꝑniciosos p̃tend̾e
suros. Nam et qr quã alicubi deducit
nõ eam per alia partem mittit insi
lerat pugnet. Nam si ꝯsparsioni cedi¬
tur temptatõni uł uicio neqͣꝙͣ ressisti¬
tur. Idõ diabolus in sacris eloquiis be
de aquis: qr uihuiꝰ scli mari uolubili
uersatur astucia. Auis uero ꝓpt̾ea nõi¬
natur: qr per suꝑbia ad alta sustollit᷑
Et recte hiis trib uocabuł appellatur
qr pro suo merito aerez qͣi aius ꝓ curt̾e
meruit t̾ram ut aĩal brutũ sit. Serpẽ
ut in huiꝰ scl̃i mare insana iactetur fle¬
tuatõne. Ex eo enĩ ꝙ per mẽbra sua
dyabolꝰ operatur: sortitur nocabula¬
Ita ut ꝙ singłi agunt incitante illo ĩp̃e
noĩetur ex eo. Quem enĩ nõ decipit dui¬
bolus uñ aĩa est. Hoc est ꝑ curnis luxu¬
riam temptat. Uñ spens elt̾. hoc est
cupilitatis ac nocendi malicia. Que

Expanded text:
t tentationem. Lege Balaam qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecepit perniciosos praetendere suros . Nam et quia alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi lerat pugnet. Nam si consparsioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. Ideo diabolus in sacride aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad altEt recte his vocabulis tribus appellatur qui pro suo merito aerem quasi avis pro carcere meruit, terram brutum animal comedit, serpens ut in hujus saeculi mare insana jactatur fluctuatione. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
aut cor nõ hñs qr ignata prudenci est
ntur qñ per spem boni angłm se siu¬
lans lucis dũ nititur electos decipere
detegitur atq ꝯtempnit᷑. Sic in uer¬
bo fallacis doctrine deus scõs suos fa¬
cit intellig̾e: quatinꝰ drabolicũ erro¬
rem int̾iꝰ agnoscãt ac sollicite caue¬

Expanded text:
 ignara prudentiae est.  ignara prudentiae est. ritur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite cave
Abbreviated transcription (Latin):
deo omĩs potestas iusta. ex se enĩ tẽp
iuste ꝑmictit. Uñ ctiam in libͥs rẽ
te quentur si m̃ cur malus. si ina¬
lus curdm̃: S duob uerb̾ conp̃hẽsa
est et dei potestas iusta est: et diuboli
uolũtas iniustu. Nam sp̃t malꝰ ꝑ
nequissimã nolũtate: et id sp̃c diũ¬
per acceptu iustissimã potestatẽ dỹ
abolus nõ est imissor s icentor pociꝰ
uicioꝵ. Noq enĩ alibi cõcupiscẽciaꝵ
fomenta succendit uͥ uͥ pͥus pͣuo co¬
gitatonis delectatõnes aspexerit.
Quas si m nob̾ sꝑminus sñ dubro il
confusus abscedit. statĩ frangũt᷑ ia¬
cula concupiscencie euis ꝯtempte qi
iacent: et iñ luce faces eius. Sollici¬
te hostis insidias intellig̾e̾ parit̾ et
riter et cauere dei ẜuũ oportet᷑. Sic a
innocencia uite existere simplicẽ ut
tũ oporteat tu̾c simplicitate eẽ pͣden
tem. Qͥ prudencia simplicituti non
miscet. iuxta ꝓpħa coluba est seducta
nõ hũs cor. s ideo colũba: qr simpͭ. ido¬

Expanded text:
eius potestas iusta. Ex se enim quoslpermittit. Unde et in libris Regute quaeritur: Si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem spiimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et riter et cavere Dei servum oportet, sicque innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat eum simplicitate prudentem esse. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam columba est seducta, non habens cor. Sed ideo columba est,
Abbreviated transcription (Latin):
cia demonũ temptamenta facit ĩtel¬
ligi. Multi decpiũtur a diabolo: et
ignorant se ẽe deceptos. Osee ꝓph̾e ceᷤᷤ¬
timomio declariute. Comederũt ĩqͥd
aliem robur eiꝰ: et ip̃e ignorauit. Ali¬
eni nãq maligni: sp̾r siguificãt᷑: qͥ
iurtutes mentis comedũt s ħ cordu
negligencũ nõ intelligunt: tanꝙͣ
merinis dyabolus unicitur. Quan¬
to de apertu mniquitate hominẽ depͣ
uare conat᷑. Armatus uero tũt ĩcedͭ
dim ꝑ spẽm scitatis et uirtutis ea q̃
sc̃a sunt destruit. Quando et qui deci¬
pitur sua detrimenta nõ sentit: s tã¬
quam sint urtutes que fũt uicia sec¬
tantur ⁊ diligit. ¶ In occuł carnali
leo timetur. a fortib in fite: ut uer¬
nuis contẽpnitur. atq ad momĩtu
ostensus repelłr. Qͥ suggestiones di¬
aloli nõ recipit in eius insidias mi¬
nime transit. Nõ facle in ꝯseq̃tio¬
pere repelłr si ꝑͥma oblectam̃ta illiꝰ
cespuentur. ¶ Dẏabolus enĩ: ser¬

Expanded text:
cia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquavare conatur. Armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt, destruit; quando et qui decipitur, sua detrimenta non sentit, sed tanquam virtutes sint quae sunt vitia, sectatur et diligit. In oculis carnalileo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim ser
Abbreviated transcription (Latin):
Ormatio mũcli ita demõs¬
tratur. Nam ꝙ̃admodũ
erigitur mũdus in septẽtrio¬
nalez plagam. ita declinatur
in australe. Ca pd̾ aũt eius i
qͣsi facies orientuł regio ẽ ul¬
tima ꝑs septẽtrionał .uiii. de

Expanded text:
ormatio mundi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in Australem. Caput autem ejus, et quasi facies, orientalis regio est, ultima pars septentrionalis e
Abbreviated transcription (Latin):
effabile ẽ utrũq dici possit: qm̃
de deo nich cligne humanꝰ ẜmo
licit. sicut st̃ et alia. ¶Creator
dictus pro tocius mũdi rebꝰ ab ip¬
so creatis : nicħ ẽ. enĩ qd nõ origi
uẽ traxenit a deo. Ip̃e et unꝰ: qr
cliuidi nõ potest: uł nich aliud

Expanded text:
effabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb fragilicas humana succũbit
Non enĩ attingũt eũ ulle passio¬
ues. ut libido iraacũdia. cupiclitas
timor. meror inuidia et cetã qͥb
mens humana turbat᷑. s cũ cłr de¬
ũ irasci: aut zelare aut dole̾ mõ¬

Expanded text:
quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., quibus mens humana turbatur. Sed eum dicitur Deus irasci, aut zelare, aut dole
Abbreviated transcription (Latin):
tura in uisibił et incorporeus en
ꝓ efficiencia tñ causaꝵ in ip̃o re¬
rũ sp̃es ascrbũtur. ut more locu¬
t̾onis nr̃e faciliꝰ se ip̃m insinuet
eo qd̾ spectat stat : sic et in cetens
hoꝵ similib ab humanis mẽtib
trahit᷑ siłitudo ad cłm sic̾ ẽ obliis¬
ceus ⁊ memorãs. Hinc est ꝙ pri¬

Expanded text:
tura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet:eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
tertiũ heloc qd utrũq in latinũ
deus cłr. Est aũt nom̃ in latinũ
ex greca appellatõne tnͣslatũ.
Nam deus grece theos. febos
qd eũ colentib sit timor. Deus
nẽs ad prẽm ⁊ filiũ et sp̃m sc̃m

Expanded text:
d utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem in Latinum ex Graeca appellatione translatum, nam Deus Graece Theos, febos quod eum colentibus sit timor. Deus nens ad Patrem, et Filium, et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
enclitissimus
et młtarũ lin¬
guaꝵ ꝑitus he¬
int̾pret. itõnẽ
pͥmus in latina lingua cõuertit
Ex quib pro breuitate p̾t̾mis¬
sis młtis: quedam hunic operi ad¬
iectus int̾pretatõnibꝰ int̾ponẽda
stuclii. Uocabuloꝵ enĩ expositio
satis inclicat qͥd uelint intlłi hñt¬

Expanded text:
itissimus et multarum linguarum peritus, Heinterpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit int
Abbreviated transcription (Latin):
lablꝰ. ¶ Sucoriptibuł appellatur
q corrũpi ⁊ clissolui nõ põt. nec
cliuidi. Quidquid enĩ accipit
diuisionez int̾itũ capit. Ille nͣ
cit: qr ꝑfectus est. nec deficit qr
eternus est. aeternꝰ est : qr sine
tp̃r est. Nõ enĩ ħt miciũ nec fi¬
nez. ¶Hinc eni est et sempit̾nꝰ.
eo qd sit semꝑ eternus. Aquibꝰ

Expanded text:
tabilis. Incorruptibilis appellatur quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille neccit, quia perfectus est, nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatur in latinũ excelsus
qr supͣ celos est. sicut scͥptũ est
de co. Excelsꝰ dũs : suꝑ celos
głia euis. Excelsꝰ aũt dictus:
pro ualde celsus. Ex eiũ ꝓ uald
ponitur: sicut erinius qͣsi nal¬
eieie: id est qrest. Deus euĩ

Expanded text:
interpretatur in Latinum excelsus, qui supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valEiei, id est, qui est: De
Abbreviated transcription (Latin):
pulabant᷑. Clinon enĩ grece łe¬
tus uł accubitus cłr: ex quo cõ¬
fectũ est. ut triduũ clic̾et᷑. ¶ Cel¬
la clicta eo qd̃ nos occultat et ce¬
lat. C ubiculũ uero: qd̾ ibi cuba¬
mꝰ ibiq dormientes reqͥescamꝰ
Cubile uero: cubandi locus est.
Secesso: qd̾ sit locus secretꝰ. .i. si
ue accessu. Diuersoriũ clictu: co
qd̾ ex cliuersis uiis: ibi ꝯuenit᷑
¶Hospiciũ sermo est grecus uͥ
qͥs ad tempus hospitali iure in¬
h̾itat. et iterũ inde transiens
migrat. Inde et metatũ qd̾ mu¬
tutur unde legitur et castra me¬
metati st̃ ꝓmutauerũt. ¶Nõ
enĩ illic manet ex̾citꝰ s transit.
collega crassi in foro proescit z¬
materias: ut ẽẽnt loca in qͥbus
expectantes insist̾e̾nt. q̃ ex noĩe
eus meniana .appellata st̃. Hec
it̃ solaria: que patent soli: p᷑t
hec alii lapide alii inateria cliu̾¬
sa eclificare cũ porticib menia¬
na et foribꝰ et domibꝰ adiecerũt
¶Tabulata enĩ olĩ lignee domꝰ

Expanded text:
enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde transiens migrat; inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur, et castra metati sunt, pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed collega Crassi in foro projecit mspectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus
Abbreviated transcription (Latin):
lum clictũ ꝯmunione uescẽdi
Uñ et cenobiũ congregatõ. An¬
tiqͥ enim publice et in ꝯmuni¬
one uescebant᷑. nec ulliꝰ conui¬
uiũ singulare erat. ne ĩ occłto
delicie luxuria gignerẽt. ¶Tu¬

Expanded text:
lum dictum a communione vescendi. Unde et coenobium, congregatio Antiquie enim publice et in commune vescebantur: nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ co qd ludos exactos m̾etrices ibi
istemũtur. Id̾ et lupanar uocatur
ab en de m̾etricibꝰ q̃ ꝓpt̾ uulgati.
corporis leuitatez lupe nũcupantur
Na lupe m̾etrices st̃ a rapacitate
uocute. qd̾ ã se rapiãt miẜos ⁊ ap

Expanded text:
 post ludos exactos meretrices ibi prostarent. Idem et lupanar vocatum, ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis vilitatem lupae nuncupabantur. Nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant mis
Abbreviated transcription (Latin):
uiiii. enumerant᷑. id est partes
or̾onis .uiii. uox articulata. lit¬
tera.sillab .i. pedes accentꝰ. posi¬
ture. note. ortographia. anolo¬
gia. et himologia. glose. clifferẽ¬
cie. barbarisini. soloescisim. ui¬
cia. metaplasmi. scemata. tro¬
pi. ꝓsa. metra. fabule. historie.¬
Item de partibus oratõnis

Expanded text:
ginta dinumerantur, id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, historiae. De partibus orationis
Abbreviated transcription (Latin):
fferencia quid ut̾q sit cliffinit᷑
ut. rex u̾o modestus. et temperãs
tyramꝰ u̾o crudeł est. Int̾ hec eĩ
duo differencia cũ posita fuerit:

Expanded text:
ia quid uterque sit definitur, ut rex modestus, et temperans, tyrannus vero crudelis. Inter haec enim duo differentia cum posita fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Coclear ab usu pͥꝰ cocleaꝵ clictũ.Ic
est illud uet̾m disticon. Sũcocleis
hił et nͣ minꝰ utił ouis. Nũqͥd scis
pociꝰ cur cocleare uocor. ¶Trissiles¬
greco noĩe latine tripodes qͥ ã.iii
artificis pondꝰ argenti splẽdor metal¬
.iiii. de uasis potatoriis
ocłm a potando noĩatũ. Est a
õeuas ĩ quo bibendi ẽ ꝯsuetu¬
do. ¶ Fale clicte: qd̾ ex iutro fiant
Ditrũ enĩ grece: hialm łr. ¶ Pat̾e
fiale st̃ clicte: uł qd̾ ĩ ip̃is potare so¬
lemꝰ. uł ꝙ patẽtes st̃ dispansisq la¬
bris. ¶Cratera calix ẽ duas hñs

Expanded text:
l ab usu prius coclearum dictum; hinc est illud veterum disticon: ‘Sum cocleis habilis et non minus utilis ovis, numquid scis potius cur cocleare dicor’; coclegrece, latine tripedes. In artificis, pondli. § 5 De vasis potatoriis. Poculum a potando nominatum; est enim omne vas in quo bibendi est consuetudo. Phialae dictae quod ex vitro fiant; Vitrum enim grece hyalin dicitur. Patere phiale sunt dicte, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt, dispansisque labris. Cratera calix est duas habens
Abbreviated transcription (Latin):
testa mĩstrat olꝰ. ¶Sana uasa
qͥd̾ putãt ab oppido samo grecie
ħere nom̃. Alii clñt certu eẽ italie
q̃ nõ lõge a roma nascitur: q̃ sami¬
a applłat᷑. ¶Celata uas argẽtça
uł aurea st̃. signis eminẽcioribꝰ ĩtꝰ
ertraue. exp̃ssa a celo uocata ꝙ ẽ
genꝰ ferram̃ti ꝙ̃ ułgo celione uo¬

Expanded text:
testa ministrat olus. Samia vasa quidam putant ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vo
Abbreviated transcription (Latin):
sũꝰ sint sculpta. Greciem̃. masur¬
pta. ¶Discus aña scus a spẽ scuti
uñ et scutella pꝰca. Discus uocatus.
qd̾ det escas .i. apponat. A qͦ et clisꝰ¬
qd̾ iacẽt. ¶ Mẽ soriũ uocatũ am̃sa

Expanded text:
s sint sculpta; Graeci enim ἄνω surpta. Discus antea scus ab specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus quod det escas, id est adponat; a quo et discquod iaciant. Messorium voca
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾. Nũqͥd dic̃ figm̃tũ ei qͥ se fĩgit
qͣre me fecisti sic. Fictilia uasa i samo
infula pͥᷤ muentu tradũt᷑ fcã ex cre
ta indurata igni. Uñ et samia uasa
Postea ĩuẽtũ est: et rubͥcu ad clere
et ex rubra creta fing̾e̾. Antiqͥorem
ã fuisse usũ fictilũ uasoꝵ ꝙͣ fũden¬
cli eris aut argenti. Apd̾ uet̾es eĩ nͨ
area nec argentea. s fictilia uasa
heant᷑. sic̃ ad uina dolus excogitatis
ad aqͣs amphoris. ydriis ad balne¬
as ac reliqͥs q̃ ĩ usibꝰ hoĩm aut uota
fuit: aut manu aptãt᷑. ¶ Argilla
ã ercogta testa uocabłm sũpsit

Expanded text:
ei qui se finxit: Quare me sic fecisti?' Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta et indurata igni; unde et Samia vasa: postea inventum et rubricam addere et ex rubra creta fingere. Antiquiorem autem fuisse usum fictilium vasorum quam fundendi aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sũpsisse. S per eã qͣsi
ꝑ fistulam tnͣsisse asserũt. Appel¬
lite quoꝵ appelles pͥnceps fuit
qui creatore angłm nescio quẽ
głiosũ suꝑioris cłi faciens dm̃n.
legis isił illũ igneũ affirmãs. Ap¬
pellice quoꝵ auctor appelles: cuu
dixit xp̃m nõ łm in ueritate. s
hoĩem in phantasia apparuisse.
archontiaci. a principib appellã¬
tur. qͥ uniuersitate ꝙͣ deus cõ¬
uidit opera ẽẽ archangłoꝵ defẽ¬
alũt adamiam uocati ꝙ ade imi¬
tentur. nuditate. Uñ ⁊ nucli
orant. ⁊ nuli int̾ se mares feĩe¬
q ꝯueniũt. Camiani ꝓinde sic
appellati qm̃ cam adorant. Se¬
thiam nomen acceperũt afilio
adam qui uocatus est. seth: cli¬
sedechiani uocati: pro eo ꝙ
melchisedech hũc sacerdote cłi
uõ hoĩe fuisse. S uirtutẽ dĩ ẽẽ
arbitrant᷑. Angłici uocati st̃: qui

Expanded text:
corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit: qui creatorem, angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel, illum igneum affirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur: qui universitatem quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitantur nuditatem, unde et nudi erant, et nudi in se mares feminaeque conveniunt. Cainani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, disedechiani vocati pro eo quod Melchisedech sacerdotem Dei, non hominem fuisse, sed virtutem Dei arbitrantur. Angeli
Abbreviated transcription (Latin):
de eccłia recesserũt ex noĩe
suoꝵ auctoꝵ nũcupant᷑: qͥdam
uero ex causis: qͣs eligentes coͥst¬
tuerũt. Symonia clicti a symo¬
ne magice discipline ꝑito. cui
clñt creaturã nõ a deo s a uirtu¬
te q̃clam sr̃na creata. ¶Mena¬
driani amenandro magd disc¬
pulo symonis nũcupati qͥ mĩ¬
asserunt. ¶Bassilicliani a boa¬
lide appellati: qui int̾ reli quio
blaphemias passũ iħm abuegi
Nicholaite clicti a nicholao di¬
stephano. et ceteris ꝯstitutꝯ est
a petro: qui ꝓpt̾ pulcritudine

Expanded text:
de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone, magicae disciplinae perito, cui dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati, qui muasserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias, passum Jesum abnegant. Nicolaitae dicti a Nicolao diStephano et caeteris constitutus est a Petro: qui propter pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
clam łm creatorem ⁊ arbitril
et iudice asserũt. Epicurti d
osini et mex̾citatu. De mudo
obrp tonici affirmant incorpo¬
hesc stonsi corporalez. epiciue a
toiis pitagoras et mineris
caelus exigne. Uñ et uartois¬
mũco ignuis omĩa guberat. sicut
anquid in nob̾ ip̃i sumiꝰ: cũ exite
morsi. Ergo i ignis cũ de mudo
per fulgura ꝓficiscit᷑ mũclus emo¬
aitur. Hu philosophoꝵ errores
ctiami i apud ecc̃a inluxerunt
hereses. Inde eonas et formas nes¬
co qͣs nnde apd̾ arciũ timitas no¬
miis et apd̾ ualenciũ platonicꝰ
furor: inde marcionis deus melior
de transqͥllitate. Ab stoicis eĩ ue¬
uerat ⁊ ut aĩa int̾ire clicatur epi¬
cuiꝰ obẜuatur. ⁊ ut carnis resticu¬
tõ negetur de uana omĩum phi¬
losophoꝵ scola sinnit᷑ ⁊ ut ma¬
theria cũ deo equetur. zenonis
disciplina est. & uͥ qͥd de igneo
deo legitur eracletus int̾uenit
Eadem mat̾ia apd̾ hereticos et
philosophos uolutatur. Idẽ et¬
cetractatꝰ implicat᷑.¬
.uii. de poe

Expanded text:
m creatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei, otiosum et inexercitatum. De mundo autem platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem; Epicurus ex atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclius ex igne. Unde et Varro igmundo ignis omnia gubernet, sicut inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, idem retractatus inplicantur. De poe
Abbreviated transcription (Latin):
plicit̾ epulantes eẽ discrim̃. Eli¬
ucliani ab eluidio nominati. qͥ di¬
cunt pt natũ xp̃m alios manã
filios de iurd suo ioseph peperisse
Nat̾niani. a pat̾no quodu exor¬
ti qͥ inferiores corporis partes
adiabolo fras opinant᷑. Arabici
nũcupati eo ꝙ in arabia exorti
st̃ clicentes aĩam cum corpore
mori. atq nouissimo utrũq re¬
surg̾e. Tertullianste clicti ater¬
cuuitatis cartaginencis aia in¬
mortule ẽẽ. s corporeã p̾clicã¬
tes. ⁊ aĩas hoĩnũ peccatoꝵ pꝰt
mortem in demones uerti pu
Nictages a somnno uocati: qd̾
uigilias noctis respuũt suꝑsti¬
tõne ẽẽ clicentes iura temera¬
ri diuina qͥ nocte ad reqͥem tri¬
buit. Pclagiani. apelagio mo¬
nacho clicti exorti. Hu liberum
arbitriũ liuine gr̾e anteponũt.
clicẽtes suffic̾e uolũtatẽ ad implẽ¬
cla uira liuina. Nestoriananes
genitrice. ut alia ꝑsona camnis

Expanded text:
mpliciter epulantes esse discrimen. Elmpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Joseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. Tertullianistae dicti a Tercivitatis Carthaginensis, amortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum post mortem in daemones verti putNyctages a somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes jura temerari divina, qui noctem ad requiem tribuit. 63. Pelagiani a Pelagio monacho exorti: hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatenda divina jussa. Nestoriani a Nestgenitricem, ut aliam personam carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
agrestes st̃ quos catapitas uo¬
cant. Supraclicte heresis hñtes
doctrinaz. Hii amore mr̃ii seinz¬
ipos ꝑimũt. ut uiolent᷑ de hac iu¬
ta cliscedentes mr̾es noĩent᷑.
Pris cillianiste apriscilliano uo¬
cati qui in hispania ex errore
tũ dogina ꝯposuit. Lucifenami
cu ꝑsecutõne ꝑfidie arianoꝵ ꝯ
sencientes erant. Post ca u̾o co¬
rtecti redire in catholica ecc̾am
delegenĩt clãpnantes sũ ꝙ credi¬
derũt. sũ qd̾ se credidisse simula¬
uerũt. Quos eccł̃ia catholica m̃¬
temo recepit sinu tãꝙͣ petiũ pꝰt
fletũ uegatõnis. Hanc illi ma¬
tris caritate supbe accipientes
eos q recipere uolentes ab ecc̃e
ꝯmunione recesserũt. et eũ ip̃o
lucifero auctore suo qͥ maneo¬
riebatur cad̾e menierũt. Ioui¬
maniste. a ioumiano quodã mo¬
nacho licti: asserentes nullam
nuptaꝵ ⁊ iuirginũ ẽẽ clistanci¬
am. nullũ q iut abstinẽtes ⁊ fi¬

Expanded text:
agrestes sunt, quos Cothopitas voagrestes sunt, quos Cothopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes, martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore tum dogma composuit. Luciferiani secutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes, sive quod crediderunt, sive quod se credidisse simulaverant; quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris caritatem superbe accipientes eosque recipere nolentes ab Ecclesiae communione recesserunt et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Iovinianistae a Ioviniano quodam monacho dicti, adserentes nullam nuptarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et si
Abbreviated transcription (Latin):
et pater unũ simiꝰ. Macedomi¬
am amacedonio constantino po¬
litano ep̃o dicti st̾: negantes de¬
uͥ ẽẽ sp̃m scm. Apollinanste ab
apollinare uocati st̃: dicentes
cepisse. Anticlicomarite appella¬
ti st̾. pro eo ꝙ marie uirgnuta¬
natũ iuiro suo fuisse ꝯmixtam
Metangis monite ido tale nom̃
acceperũt: qr angeos grece uas
dđr. alsserũt enĩ sic eẽ in pr̃e fi¬
liũ tanꝙͣ uas minus: intra uaᷤ
maiꝰ. Patriciani a quodã patͥ
carnis adiabolo conditã łñt. Co¬
qd̃ scͥptũ est. Ego cdñs creans mͣ¬
eꝯͣrio clñt cł̾m creasse mala ꝯͣ id
qd̾ scͥptũ est. Recit deus oĩabonͣ
Donatiste: a conato quodã affro
nũcupati qui de inuidia ueni¬
ens totam pene affrica sua per¬
suasione decepit. asserens mĩo¬
re pr̃e filiũ. ⁊ mĩorẽ filio spi¬
ritũ scm̃ ⁊ rebaptizans catholi¬
cos. Bonosiam abonoso quodã
liũ cłi adoptimũ nõ ꝓpͥu asse¬
rũt. Circũcelliones dicti: eo ꝙ

Expanded text:
et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum sanctum. Apollinaristae ab Apollinare vocati sunt, dicentes cepisse. Antidicomaritae appellati sunt pro eo, quod Mariae virginitanatum viro suo fuisse conmixtam. Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia ἄγγος Graece vas dicitur. Adserunt enim sic esse in Patre Filiumajus. Patriciani a quodam Patricarnis a diabolo conditam esse quod scriptum est: Ego Dominus creans matrario dicunt Deum creasse mala, contra id quod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minorem Patre Filium, et minorem Filio Spiritum sanctum, et rebaptizans catholicos. Bonosaici a Bonoso quodam lium Dei adoptivum, non proprium, asserunt. Circumcelliones, dicti eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
negant: ⁊ unaz in eius ꝑsonam
naturã p̾dicant. Theodosian
gaiauite appellati atheodosio
gaiano: qui tp̃rib iustimam
pͥncipis in alexandria ppłi ꝓue¬
si electone uno die sũt ordinat
ep̃i. Hu errores cutichis ⁊ chos¬
cori seq̃ntes calce douense ꝯsilui
respuũt exduab una in xp̃o:
uatura asserũt ꝙͣ theothosiam
corruptã gaianite in corruptã
ꝯtendũt. Gnoite i tritoite athe¬
otosianis exorti st̃. ex qͥb gnont¬
siͥpta de clie ⁊ hora noiussimas
recordantes xp̃i ꝑsonã in ysar
loquentͥos lo lies iuclicii ĩ cod
meo. Tritoite u̾o uocati: qrsi
cut tres clicinꝰ ꝑsonas in tunl¬
tate. ita quoq tres asserũt doo
et alie hereses sũ auctore ⁊ sine
noĩb : ex quib alie triformens
tate passibile dñt. alie xp̃l¬

Expanded text:
negant, et unam in ejus persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalrespuunt, ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaionite incorruptam contendunt. Agnoite et Tritheite a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitipta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt deoet alie hereses sine auctore et sine nominibus. Ex quibus alie triformem itatem passibilem dicunt, alie
Abbreviated transcription (Latin):
cencentos licitũ houestũq ẽẽ
pala cũ uxore concubere qr ꝯ
iugiũ iustũ iustũ est. płi̾ce id
preclicantes agenclũ ut canes
in uicis uł in plateis. Uñ ⁊ a
nõ sapiencie: que ⁊̃ ip̃i philo¬
sophi porcũ noĩauer̾t quasi
uolutans in ceno carnali uolup¬
tate corporis sũmũ bonũ asse¬
uidençia instructũ ẽẽ aut regi
mũdũ. S originẽ reꝵ athomiᷤᷤ
id est insecabilis ac solidis co¬
tibus assignauit: quioꝵ fortia
concursionibꝰ uniu̾sa nascũt
i nata st̃. ssseruit aũt cłm

Expanded text:
censentes licitum honestumque esse censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adsedivina instructum esse aut regi mundum. 16. Sed originem rerum atomis, id est, insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asseruit autem
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ fatit. Hui etia aĩam cũ cor¬
pore pire dñt. Auiniã quoq uir¬
tutez ꝯtinencie ẽẽ uegat affec¬
tant gł̾ia et̾uam cũ se fateant᷑
nõ cẽ et̾nos. ¶ Achadenuici appel¬
lati a uilla platonis achademia
athenaꝵ uͥidem plato docebat
Hu omĩa incerta opinant. S
sicut fatend̾ est multa incerta
et occulta ẽẽ que uoluit łs in¬
telligẽciam hominis excedere:
Sic tam̃ plurima ẽẽ q̃ possut et
sensib capi ⁊ rõne ꝯprehendi
tor fuit democritꝰ qͥ dixit tãꝙͣ
ni puteo alto ita ut funcdꝰ ullꝰ
sit: ita mocculto iac̾e ueritatẽ
Peripatetici. a deambulatõne
dicti: eo ꝙ aristotiles auctor eo¬
rũ deambulans: disputare soli¬
cus est. Hii clũt qͣutlaz parti¬
cula aĩe eẽ eterna: de relici
magna ex parte ẽẽ mortalem
Cinici ab minũdicia impudi¬
cicie nũcupati. Contra huma¬
uam eĩ uerecũciam in ꝓpatulo
coire cũ cõuigibus eis mos erat.

Expanded text:
nimus facit.' Hi etiam animam cum cornimus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sensibus capi et ratione conprehendi. tor fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat,
Abbreviated transcription (Latin):
diuidunt᷑. Naui aut phisici st̃
aut ethici. aut logici. ¶Phisi¬
sunt clicti: qr de naturis tractãt
Natura quippe grece phisis uo¬
catur. E thici clicti: qͥ de morib¬
clisputant. Mos enĩ apd̾ grecoᷤ
ris et in morib rõne ad iũgñt.¬
si aut st̃ ethici in heresib suis:
hentes q̃da noĩa ex auctoribus
ut platonici epicurei phitago¬
rici. ¶Alii a locis conuenticłoꝵ ⁊
stacionũ suaꝵ ut pipatetici. sto¬
ici. achadenici. Platonici a pla¬
tone philoso clicti. Hu aĩaꝵ cre¬
atore ẽc łm. Corpoꝵ angłos
asserũt: post multoꝵ anuoꝵ cir¬
culos in diuersa corpora redire
aĩas dñt. ¶Stoici a loco clicti.
Porticus enĩ fuit athenis quã
in qua picta erãt gesta sapiẽ¬
ciũ. atq uiroꝵ forciũ hystorie.
In hac porticu sapientes philo¬
sophabantur: ex quo et stoici
quam lratũ. Om̃e pcc̃m unifor¬
me ec̃ asserũt. clicentes. sic ille
nocens qͥ paleas furauerit quã
qui aurum qui mergũ occiderit

Expanded text:
dividuntur. Nam aut physici sunt, aut ethici, aut logici. Physici dicti, quia de naturis tractant: natura quippe graece physis vocatur. Ethici, quia de moribus tractant. Mos enim apud Graecos ris et moribus rationem adiungunt.nt autem et hi in heresibus suis, habentes quedam nomina ex authoribus, ut platonici, epicurei, pythagorici. Alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut peripatetici, stoici, academici. Platonici a Platone philosopho dicti: hi animarum creatorem esse deum, corporum angelos asserunt et per multos annorum circulos, in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti: porticus enim fuin qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici quam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit
Abbreviated transcription (Latin):
orti: qui aduersꝰ cornesiũ cathi¬
dram sacerdotalez conatꝰ ĩuas
heresim iustituit uolens aposti¬
cas suscipe ⁊ rebaptizans bapti¬
ce ecc̃e corpore cliuiserũt. Ebio¬
uite ab ebione clicti. Hu semi¬
uidei st̃: et ita tenẽt eungłiumm
ut legem carnałr seruẽt adu̾so
quos ad gualatas apłs scriben
inuenitur. Eotiniani a fotino
gallo grecie sire ep̃o nũcupan
qui ebionitarũ heresim suscitas
asseruit xp̃m a maria per ioseph
nupciali coitu fuisse cõceptũ. A¬
enani ab aereo quodã nũcupan
st̃ Hu offerre sacrificiũ pro defir̃¬
tis sperũt. Ethiani ab echio st
uocati. Idẽq eimonnani ab en¬
nonno quod̾̃ clialetico ethii disd¬
pło ex cuiꝰ noĩe mag̾ in notuene
dissimilẽ pr̃i asserentes filiũ spi¬

Expanded text:
Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans bapticae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent ut legem carnaliter servent, adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallo-Graeciae Syrmiae episcopo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt: hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Ethiani ab Ethio sunt vocati, idemque Eunomiani ab Eunomio quodam dialectico, Ethii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fucit in climimitõne mas¬
culus. diriuatone martꝰ. ¶S põ¬
sus a spondendo uocatꝰ: nam añ
usũ tabellaꝵ matrimonii causo¬
nes sibi ĩuicẽ enuttebãt ĩ qͥb spͥ¬
delãt se muicẽ consentire ĩ uns
matrimonii et fideisores dabans
¶Uñ admissũ est ut spõsũ dicau
uirũ a spondẽdo ⁊ sponsã siłr. E¬

Expanded text:
quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in jura matrimonii, et fidejussores dabant. 4. Unde et admissum est ut sponsum dicamus virum, a spondendo, et sponsam si
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ueriꝰ ãt ueriꝰ appellant᷑ a pͥmͣ
cdisponsatonis fide. ꝙͣuis adhuc ĩt̾
eos ignoret᷑ cõiugał concubitꝰ sic̾
maria ioseph comur uocat᷑: inter
quos nõ fuerat nec futura erat
carus ulla ꝯmixtio. Nupte dicte.
ꝙ uultus suos uelent. tnͣslatũ no¬
men a nubib quib tegitur celũ.
benaũ capita uelent᷑. Obnubere
enĩ cooperire est. Cui dͣria est in¬
miba hoc est nupta: que adhuc :¬
ustũ suũ nõ uelat. ¶ Uxorẽs uo¬
cate qͣi uuxiores. Moris erat anti¬
qtas ut nubentes puelle simł ii¬
uerent ad lum̃ mariti ac postes añ¬
Eͤ ingred̾ent̾ ornarent laneis uitis
et oleo ungerẽt. ⁊ indc uxores dicte¬

Expanded text:
rius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos velent. Translatum nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. bentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederentur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dict
Abbreviated transcription (Latin):
Niuorciũ est. quocienscũq disso¬
luto matͥmoĩo alt̾ coꝵ alt̾as nup¬
cias seqͥtur. Diuortiũ aũt dictum
a flexu uiaꝵ. hoc est uia in lu̾sa
tendentes. ¶Enuolũ est cũ eo aĩ¬
mo separant᷑ ut rursũ ad se i̾ui¬
cem reuertant᷑. Nam friuolũ est
uelud qͣsse mentes. et effluxe uec
stabiles. Proprie aũt fimola uo
cant᷑ fictilia uasa inutilia. ¶Cri
bus aũt ob caĩs clucit᷑ uror. Pri¬
ma est cã prolis: de qͣ legit᷑ in ge¬
nesi. et bũclixit eos clicẽs. cresci¬
te et młtiplicamini. Sccła cã est
aduitorii. de qͣ ibi in genesi cłr. Nõ

Expanded text:
Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolus est velut quassae mentis et fluxae, nec stabicantur fictilia vasa inutilia. 27. Tres autem ob causas ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua legitur in Genesi: Et benedixit eis, dicens: Crescite, et multiplicamini ; secunda causa adjutorii, de qua ibi in Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
er qͣł ie ꝓmissa: ut aut reddat̾
pstores a ꝑrecãndo et petendo
sicti. ¶ Pimibaa dicta: eo ꝙ nu¬
uiro ꝯiũgit ip̃a est et paramĩpha
ges appellati ppt̾ iugũ qd̃ impõit᷑
mat̾monio comũgendis. Ingo eĩ
milentes sb̾ici solent ꝓpt̾ futuram

Expanded text:
et promissa re, ut aut reddatur petitores, a procando et petendo dicti. Pronuba dicta, eo quod nuviro coniungit. Ipsa est et paranympha. uges appellati propter jugum, quod imponitur matrimonio conjungendis. Jugo enim nubentes subjici so
Abbreviated transcription (Latin):
ei adiutoriũ simile sui. Tertia c̾a¬
est incontinencie. Uñ clicit apłs:¬
ut si qͥs se nõ ꝯtinet nubut. ¶ In ẽ¬
sapĩa: ad amoris affectũ. Refert
la exhausta canebat. Genere
do eqͥdem nec uana fides genꝰ
tuor res impellũt hoĩem ad amo¬
rem. Pulcritudo. genꝰ. clunce¬
ille querũtur. qͣs aut liuicie. aut
forma. nõ qͣs ꝓbitas moꝵ ꝯmen¬
tate consistũt. qr leuitate aĩ ple¬
rũq decipuit᷑. Uñ et equũ erat e¬
as uiri auͣcte repͥmi. Proinde er
ueteres uoluerũt feminas nup¬
tas ꝙͣuis perfecte etatis eẽnt ꝓpt̾
ip̃am aĩ leuitatem in tutela ꝯsise¬
tere.

Expanded text:
torium simile ; tertia causa incontinentiae; unde dicit Apostolus ut qui se non continet, nubat. 28. In eentior est ad amoris affectum. Refert la exhausta canebat! Genere: Credo equidem, nec vana fides, genuquatuor res impellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genuille queruntur quas divitie aut forma non quas probitas morum commentate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres volueruut feminas innuptas, quamvis perfectae aetatis essent, propter ipsam animi levitatem in tutela consistere.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ tempestatib adeꝙͣtur. Alti¬
tudo aũt maris cliu̾sa est ĩ clis¬
creta tñ dorsi eiꝰ eqͣlitas. Q̾ at
clm̃s mare increm̃tũ nõ capete
cũ omĩa flumina: om̃sq fõtes
influentes undas: ip̃a magni¬
tudo enis nõ senciat. demde eo.
amara aqqua dulce fluentũ
aqͣr ad se trahant. sũ qd̾ illud
ꝑtim auferant uenti: ꝑtim so
ex siccet. Postremũ qd̃ ꝑ occul¬
ta quedam t̾re foramina ꝑcola¬
tũ: et ad capd̃ aminiũ fontes
reuolutũ recurrat. Maris aut̃
certũ ẽẽ colore. s pro qͣlitate i¬
toꝵ mutario nam mͦ flauũ est
mͦ lutulentũ. mͦ atrum . xiii.de
ceanũ et greci ⁊ lati occa¬
ni ideo nominãt: eo no¬
qd in circłi mͦ ambit orbe. Itẽ
quia ut celũ purpureo colore n¬
t̾raꝵ amplectit᷑: alt̾iusq estib
accelit et recedit. Respirãtb
enĩ in ꝓfũclũ uentis: aut itu¬
uet maria. aut resorbet. quiq
a ꝓrimis regionib cliu̾sa uoca¬
bula sũpsit. ut gallicꝰ g̾mant¬

Expanded text:
tatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, modo atrum. § 15 De ceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modo ambiat orbem. Item quia ut coelum purpureo colore nrum amplectitur, alternisque aestibus accedit, atque recedit. Respirantibus enim in profundum ventis, aut removet maria, aut resorbet. 2. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit; ut Gallicus, Germani
Abbreviated transcription (Latin):
tõ nũcũꝑatur. Quam noti¬
t̾one ꝯmuni nõ ꝓpͥo nomĩe
possumꝰ clic̾e. Hec isto moco
semꝑ efficitur. Homo est qͥ
conali ꝯceptone. exercito nõ¬
est aĩalib cũctis. Nõ enĩ d̾r qͥd
est homo. S ciuid agat qͣsi qͦdã
signo in uoticiam deuocato.Ica
enim et in reliquis noticia rei

Expanded text:
tio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'; non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam deuocato. In ista enim et in reliquis notio rei pr
Abbreviated transcription (Latin):
tur scoꝵ mutuo sese affectu prouocanciũ
atq alt̾uo excemplo muicem sese erudiẽ¬
cũ. ¶Mimera gr̃aꝵ alio ista. alio uero
donantur illa: nec datur ita here ui ut
ut hu ꝙ quos quidã iuitutũ excellenca
antecedũt cłi repentina preuenti graia:
conuersione postremi: subito efficiũtur
untutis culmine pͥmi. Dũ qͥsq aliq do¬
nũ accipit. nõ appetat amplius ꝙͣ ꝙ me¬
ruit neclũ altenus mẽbri officiũ ampere
temptat: id ꝙ meruit ꝑdat. Conturbat
enĩ corporis ordinẽ totũ: qui nõ suo cõtẽ¬
tus offõsb̾rmpit alienũ. ¶ Mali dona io¬

Expanded text:
tur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut llentia antecedunt, Dei repentina praeveniente gratia, conversione postremi, subito efficiantur virtutis culmine primi. Dum quisque aliquod bonum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio, subripit alienum. Frater i
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ ĩ aqͣ missũ illico m̾git᷑. ⁊ cũ
in limo aliqnliu iacuerit: deinde
in fr̃ficiẽ sustolłr u̾sa uice nature
qñ malefactũ debuit humoris põ¬
dere resid̾e̾. antea athlete ficis ale
ad carnis usũ qͥ forcior cib ẽ tnͣstu¬
liss a senib in cibo cepiꝰ supte ficꝰ
rugas coꝵ fertur clistende̾. Tamds
qͦ ferocisimos ad fici arborẽ colli¬
gatos: repente mansuesc̾e̾ cdñt.
Caprificꝰ appellata est. eo ꝙ parictes
qͥbꝰ inuascit᷑ carpit. Erũpͣ enĩ i ꝓclit
er lateb̾ͥs: qͥb concepta ẽ. Alii capͥ

Expanded text:
lignum in aqua missum illico mergitur, et cum lignum in aqua missum illico mergitur, et cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebcitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus conce
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pmis uocata iudet᷑: ꝙ in iguis
spe defornata. Nam li genꝰ po¬
mi ab amplo incipit et ĩ. angus¬
to finit sic̃ ignis. Pirus. ũt arbor
fructꝰ eiꝰ spira est. cuiꝰ młte sp̃es
ex qͥb crustumia st pira ex parte
rubencia ab oppido crustumio: no¬
minata. Poma piri ium̃tis im¬
posita. uł si pauca uehem̃t̾ hone¬
tosa eẽ dñr. Cerasus acerasa ur¬
be ponti uocata. Nam lucullas
cũ cerisa ciuitate ponti delescet
hoc genꝰ ponu inde aduexit. et a
cuutate cerasũ appellauit. Arbor
lũ erat in italia. s cliirũ uñ ⁊ cor¬
neũ appellatũ est. Est enĩ arbor ap¬
ta hastilibꝰ. uñ iuirgiliꝰ. Bona bello
cornꝰ. ¶ Ficꝰ latiuc: a fecũditate uo¬
catur. feracior ẽ enĩ arlorib ceteris
Nam t̾ qͣt᷑q ꝑ singłos anuos gn̾at
fructũ atq alto mnaturescente alt̾
ab oritur hĩc et cauce a copia noĩa¬
te ¶ Ficꝰ egipcia fecundior fert᷑. cũ

Expanded text:
. Prius vocata videtur quod in ignis . Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor lum erat in Italia, sed durum, unde et Cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus, unde et Virgilius: Bona bello cornus. 331 17. Ficus Latine a fecunditate vocatur. Feracior enim est arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
rens comestibilẽ maiore piꝑe gustu
suauẽ. uñ et mella uocatũ ẽ. ¶Coqͥ¬
mella: ꝙͣ latini ob colore pͥmũ uo¬
cant: alii a mltituline enrei fructꝰ
nixã uocãt. cusꝰ gen̾is clamascena
melior a damasco oppido. uñ pͥ aspor¬
tata est clicta. Cuiꝰ solũ pomũ stomͣ¬
cũ mederi ꝓbat᷑. nã cet̾a noria ꝑlrbẽ¬
t᷑. Hec sola arbor gũmi glutinosũ
et ꝯpactũ distillat. qͦ et medici⁊ sqͥp¬
tores utũt᷑. ¶ Oleomella nascit̾ in
palmaria sirie ciuitate ex co ĩ appel¬
lata: ꝙ ex trũco oleũ clefluat ĩ crassi¬
tuchine uielł saporis suauis. ¶ Come¬
lida sorbo simił: mecliocris arbor et
flore canchdo. dicta ꝙ clulcis sit eius
fructꝰ: et icuto sapore ꝯmixtꝰ. H ar¬
bor etate churat exigua ¶Melopos
arbor ĩ affaca: punica ligͣ uocata
matꝰ noĩatꝰ ¶ Mespila arbor spino¬
sa fructu similitudine maloꝵ. s
paulo hreuiori. uñ et appelata ꝙ
pillule formula h̾eant eiꝰ pomã¬

Expanded text:
ilem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cuius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum et conpactivum distillat, quod et medici et scriptores utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, iacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma