comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
questũ debere susciꝑe. Coactus gͥ a rege
ac sacerdotib pontificalem suscepit cat¬
hedram. Sicq ꝑ triennium fere uicos uł
castra circũiens: uerbũ dñi constant̃ oĩbꝰ
predicauit. Multi etiã quod dictu nefa ᷤ
ẽ. sacerdotes atq leuitȩ predicationẽ illiꝰ
respuentes audire contempserunt. At
ille scdm euangłii preceptũ: puluerem
de pedib in testimoniũ excutiens. ad alia
properabat loca.
ditur tandem paruã repꝑiens infulam.
eui uocabultimẽ chanelaus. iuxta scaldum
fluuium: aliquantis dieb eũ fr̾ib spirita¬
bi dĩ contẽptores. ꝑ biennium fere in¬
gens attrunt plaga ita ut euersȩ domꝰ¬
& agri in solitudinem eẽnt redacti. necñ
etiam uici uł castra destruerent᷑. Nulliis¬
q pene in his regionib remaneret:. qui
uirũ dĩ contempserat predicantem.
ec multopost. cum a fr̃ib quos ob
animarũ curam ꝑ diuersa relique¬
rat loca rogaretur. ut eos presentia sua

Expanded text:
questu debere suscipere. Coactus igitur a rege questu debere suscipere. Coactus igitur a rege vel sacerdotibus, pontificalem suscepit cathedram, sicque per triennium fere vicos vel castra circumiens, verbum Domini constanter omnibus praedicavit. Multi etiam, quod dictu quoque nefas est, sacerdotes atque levitae praedicationem illius respuentes, audire contempserunt; at ille secundum euangelii praeceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca. 19. Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiritabi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa reliquerat loca, rogaretur, ut eis vir sanctus pr
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatus precibꝰ amboꝵ. facturũ se eẽ pro-¬
misit. Audiens autẽ rex. quod precib suis
sc̃s ñ rennueret amandus. statim ipsũ pu.¬
erũ afferri precepit: qui ferebat᷑ non pluᷤ
a natiuitate habere quã dies circiter quadra-¬
gnita. Accepit igitur uir sc̃s in manib pu-¬
ierum: & benedicens eum. catecuminũ fecit.
Cumq finita oratione. nemo ex circũstan-
ra uoce respondit amen. Statimq eum re-¬
generans sacro baptismate. impositoq
nomine sigeb̾to: regem atq omnẽ eiꝰ exer-¬
citum tune sẽs amandus magno repleuit
obitus sui die treiectensium eꝑc feli-¬
siri fecit amandũ. Congregataq multi¬
tudine sacerdotũ popłiq turba ñ modica:
ad regendam treiectensiũ ȩccłiam eũ pre-¬
posuit. Iulo uͦ rennuente atq se indignũ
uociferante: om̃s una uoce clamabant. di-¬
gnũ eum ẽẽ sacerdotio: atq ob animarũ
sollicitudinẽ. ȩccłiam magis quã pecumȩ

Expanded text:
igitur fatigatus praecibus amborum, facturum se esse proigitur fatigatus praecibus amborum, facturum se esse promisit. Audiens autem rex, quod praecibus suis sanctus non rennueret Amandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a nativitate habere dies scilicet quam quadraginta. Accepto igitur vir sanctus in manibus puerum benedicensque eum caticuminum fecit. Cumque, finitam orationem, nemo ex circumstantera voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sygiberto, regem atque omnem eius exercitum tunc sanctus Amandus magno replevit obitus die, Treiectensium episcopus felissivit Amandum, congregataque multitudine sacerdotum populique turbam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum vociferante, omnes una voce clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque ob animarum sollicitudinem ecclesiam magis quam pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
rennuens. scilicet sciens eẽ scriptũ. militan¬
tẽ do ñ oportere implicari secularibꝰ nego¬
tiis: & quietũ atq remotũ palatia ñ debe¬
re frequentare regia: ẽ conspectu regis
abscessit. Statim gͥ rex misit ad eũ uirũ
illustrem dadonem. atq cũ eo uenerabi¬
lem uirũ eligiũ: qui tunc in palatio regiᷤ
sub seculari degebant habitu. Quos tam̾
postea egregios sacerdotes atq preclaros
in meritis. signis quoq atq uirtutib fulsis¬
uirũ dĩ petierunt. ut p̃cib regis daret
assensũ: atq filiũ ipsius sacro dignaretur
diluere fonte: & ut eũ enutrire ãtq lege
imbuere diuina qͣntotius ad sentiret᷑: di¬
centes. quod si hoc uir dĩ ñ rennueret. ꝑ
hanc familiaritatẽ. liberius in regno ipsiꝰ.
uł ubicũq eligeret. haberet licentiã predi¬
candi: seu nationes quã plures ꝑ hanc gra¬
tiam se posse conquirere fatebant᷑. Tande

Expanded text:
renuit, scilicet, sciens scriptum esse, militanrenuit, scilicet, sciens scriptum esse, militantem Deo non oportere implicari saecularibus negotiis et quietum atque remotum palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque atque virtutibus fuisad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non rennueret, per hanc familiaritatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures per hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
quirens loca. uerbũ dĩ gentib p̾dica¬
bat. Cumq a ministris tandem fuisset
reꝑtus. & ut ad regem ire deberet
ammonitꝰ. memorans illud apłi pre-¬
ceptũ. potestatib sublimiorib se subdi
debere. tandẽ ꝑuenit ad regem. Qui in
illis dieb in iulta cũi uocabulũ clypiaco
ẽ morabatur. Uisoq rex beatissimo a¬
mando: magno repletus ẽ gaudio. Pro¬
stratꝰq pedib beati uiri. dep̾cabatur
ut tanto sceleri quod in eum ꝑpetrauerat.
ueniã largiri dignaret᷑. Sed ille ut erat
mitissimꝰ atq supra modũ patiens: citius
clem̃tissime indulsit. Tanc rex ad sc̃m ait
amandũ. Penitet me ualde. quod stulte
aduersũ te egerim. Precor igit᷑. ne memi-
neris iniuriȩ. quã tibi irrogaui: atq pre-¬
ci meȩ qua summoꝑe postulo. ne dedig¬
neris annuere. Dedit mͥ dñs filiũ. ñ meis
precedentib meritis: precorq ut eũ sacro
digneris abluere baptisinate: atq in filiũ

Expanded text:
quirens loca, verbum Dei gentibus praedicaquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est gaudio, prostratusque pedibus beati viri, depraecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam largire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, citius clementissime indulsit. Tunc rex ad sanctum ait Amandum: 'Penitet enim me valde, quod stulte adversum neris injuriae quam tibi irrogavi, atque precem meam, quam a te postulo, non dedigneris annuere. Dedit Deus mihi filium, non meis praecedentibus meritis, precorque ut eum sacro digneris abluere baptismate, atque in filium
Abbreviated transcription (Latin):
satis accrescere fructũ. & martyriũ qđ̃
semꝑ querebat nondũ adepturũ: ad pro¬
prias iterũ reu̾sus ẽ oues. Curãq gereis
earã: ad cȩlestia regna p̃dicando ꝑdurit.
Int̾ea dagobertus rex amori mulierum
plusquã oportebat deditus. om̃iq spurci.¬
tia libidims inflãmatus. sobolem mini-¬
me uidebat᷑ habere. Sed tam̃ ad dñi con¬
fugit auxiliũ. deprecabat᷑q sedulo ut
ei filium dare dignaret᷑. qui post eũ reg¬
ni sui gubernaret sceptia. Quod ita dan
cepit. cui ipsum puerũ traderet: qui eñ
sacro baptismate regenerare
deberet. Statimq accersitis ministroᷤ.
ut sc̃m ꝑquirerent amandũ sagaci in¬
tentione precepit. Nam dudũ ipse pon¬
tifex. dũ pro capitalib criminib quod
nullus ex sacerdotib facere ausus ẽ. ip¬
sum redargueret regem: in furore accen¬
sus. iubente eo ñ absq iniuria de regno
eiꝰ fuerat expulsus. Ille uͦ remotiora ꝑ.¬

Expanded text:
inime adcrescere fructum et martyrium, quem inime adcrescere fructum et martyrium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias iterum reversus est oves, curamque gerens earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque sedule, ut ei filium dare dignaretur, qui post eum regni sui gubernaret sceptra. Quod ita, dancoepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora per
Abbreviated transcription (Latin):
nis illiꝰ. cursu celeri ad eum cucurre
rt̃: & ut eos faceret xꝑianos. humilit̾
postulabant. Fana etiam quȩ ante ado¬
rare consueuerant ꝓpriis destruentes
manib. ad uirũ dĩ om̃s unamiiter ꝑ¬
uenert̃. Nam ubi fana destruebant᷑. uir
dñi amandus. tam ex munificentia
regis. quã ex collatione religiosoꝵ uiro¬
rum religiosarũq feminarũ. statim mo¬
nasteria aut eocłias construebat. Uerbiq
sacri pabulo ppłm reficiens: omniũ corda
mandatis cȩlestib illuminabat.
um iam uir sc̃s uideret predicati¬
ex hoc maiori estuabat desiderio. quati¬
nus adhuc alii conuerterent᷑. Audiuit¬
demiq quod sclaui nmio errore decepti:
a diaboli laqueis tenerent᷑ oppressi. Iiluic¬
q martirii palmã se assequi posse confi¬
dens: transfretato danubio. eadem cir-¬
cumiens loca. libera uoce euangłm. rꝑi
gentilib predicabat. Paucis uͦ ex eis
in xꝑo regeneratis. uidens etiã sibi ñ¬

Expanded text:
nis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, nis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret christianos, humiliter postolabant. Fana etiam, quae ante adorare consueverant, propriis destruentes manibus, ad virum Dei cultum omnes unanimiter pervenerunt. Nam ubi fana destruebantur, vir Domini Amandus tam ex munificentia regis, quam et de conlata religiosorum virorum religiosarumque feminarum statim monasteria aut ecclesias construebat, verbique sacro pabulo populum reficiens, omnium corda mandatis caelestibus inluminabat. 16. Cum iam vir sanctus videret praedicatiet adhuc maiori aestuans desiderio, quatenus adhuc alii converterentur, audivit, quod Sclavi, nimio errore decepti, a diaboli laqueis tenerentur oppressi, maximeque martyrii palmam se adsequi posse confidens, transfraetato Danubio, eadem circumiens loca, |libera voce euangelium Christi gentibus praedicabat. Paucisque ex his in Christo regeneratis, videns etiam sibi m
Abbreviated transcription (Latin):
iussit afferri. Suspicantib autẽ illis. ut cor¬
pus ad sepeliendũ sicut mos ẽ abluere de¬
beret: subito cellulam ingressi: uiderunt
eundem hominẽ quẽ mortuũ reliquerat
sanũ: cũ uiro dĩ sedentẽ. atq incolumẽ col-¬
loquentẽ. Mirariq uehement̃ ceꝑunt. qͦd
uiuũ uidebant: quẽ pauloante mortuũ
reliquerant. Tunc gͥ sc̃s uir dñi aniandꝰ
ri cepit:. ut ne cuiquã umquã ꝓderent. hoc
uidelicet quod ꝑ eum dñs oꝑari dignatꝰ
ẽ: adserens ñ suȩ hoc eẽ ad scribendũ uir¬
tuti. sed misodiȩ dñi: qui in se sꝑantibuᷤ
ubiq dignat᷑ adẽẽ. Loto itaq omi corpo¬
re atq cicatricib carnẽ carni restituit:
ita ut de plagis quas ante ꝑtulerat in
eiꝰ corpore nullũ indiciũ appareret. Sicq
eũ ad ꝓpriam remittens domũ. paren-¬
tib resticuit incolumẽ.
t ubi hoc miraculũ longe lateq
diuulgatũ ẽ. statim incolȩ regio¬

Expanded text:
iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut coriussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, abluere deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum reliquerant, sanum cum viro Dei sedentem atque incolomem conloquentem, mirareque vehementer coeperunt, quod vivum videbant, quem paulo ante mortuum reliquerant. Tunc hisdem vir Domini re coepit, ut ne cuiquam umquam proderent, hoc videlicet, quod per eum Dominus operare dignatus est, adserens, non suae hoc esse adscribendum virtuti, sed misericordiae Domini, qui in se sperantibus ubique dignatur adesse. Loto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem. 15. At ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regio
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Tum subito a lictorib ante eum
presentatus ẽ quidam reus: quẽ om̃is tur¬
ba acclamabat dignũ eẽ mori. Erat nã¬
uehement̾q cesus. corpore etiam semil¬
uiuus. Cumq prefatus dotto decreuis¬
set. ut eũ patibulo deberent ad fige̾: uir
dñi amandus adueniens. obnixa prece
postulare cepit: ut ei uitã concedere dig¬
naretur. Sed ut erat seuus. atq om̃i be¬
lua crudelior. nichil apud eũ obtinere
potiuit. Tandemq a ministris uł ap¬
paritorib isdem fur adfixus patibulo ẽ:
atq extremũ exalauit sp̃m. Docto gͥ do
Sc̃s uͦ uir dñi amandus citius ad patibu¬
lum cucurrit. hominẽq iam mortuũ in¬
uenit. Depositũq de ligno: ad cubiculũ
in quo familiarit̾ orare consueuerat. defer¬
ri fecit. Fr̃ibq cellula egressis. ipse suꝑ
iubentẽ do anima in corpus rediit: atq
cũ uiro dĩ loqui cepit. Adueniente itaq
matutinali tempore. conuocatis fr̃ib aquã

Expanded text:
tiones. Tunc subito a lictoribus ante eum tiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adclamabat dignum esse mortvehementerque caesus, corpore etiam semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo est atque extremum exalavit spiritum. Dotto vero sanctus vir Domini Amandus citius ad patibulum cucurrit hominemque iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare consueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, ipse super iubente Deo, anima in corpore rediit, adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam
Abbreviated transcription (Latin):
uir sc̃s pro nichilo deputans. uerbũ dñi
ñ desticit monere : memorans illam scĩ
euangłii sententiã quȩ ait. Maiorẽ cari-¬
tatẽ nemo habet: quã ut animã suã po¬
nat quis pro amicis suis. Comites etiã
illiꝰ. qui eũ fuerant germana caritate se¬
cuci: ob inediam uł sterilitatẽ loci ad ꝓ¬
pria remeantes. eũ ibidem solũ reliquer̃t.
Ipse uͦ in predicationis ꝑmanens officio:
alimentũ ꝓpriis adquirebat manib. Sane
captiuos innumeros redimens sacro bap¬
tismate emundabat: & ut in oꝑib bonis
ꝑsisterent. fidelit̾ hortabatur.
ilud etiam oꝑe preciũ huic scedulȩ ad¬
nectendũ putauimꝰ: quod uiro uenerabi¬
u presbitero nomine bono narrante di-¬
dicimꝰ: qui testabat᷑ se presentẽ fuisse qͣn¬
do hȩc gesta res ẽ. Aiebat namq. quod
comes quidam ex genere francoꝵ cogno¬
mine docto. congregata ñ minima multi¬
illi iniunctũ. ad dirimendas resederat ac¬

Expanded text:
vir sanctus pro nihilo deputans, verbum Dei vir sanctus pro nihilo deputans, verbum Dei non distitit monere, memorans illam sancti euangelii sententiam, quae ait: Maiorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Comites etiam illius, qui eum germana fuerant caritate secuti, ob inaediam vel sterelitatem loci ad propria remeantes, eum ibidem solum reliquerunt. Ipse etiam in praedicationis permanens officio, alimentum propriis adquirebat manibus, atque captivos innumeros redimens, sacro baptismate emundabat, et ut in operibus bonis persisterent, fideliter ortabatur. 14. Illud etiam operae praetium huic scedulae adnectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congregata non minima multiilli iniunctum, ad dirimendas resederat ac
Abbreviated transcription (Latin):
rocitatẽ enĩ gentis illius. uł ob t̾re in fe¬
cunditatẽ. om̃s sacendotes a p̾dicatione lo¬
ci illiꝰ se subtraxerant: & nemo audebat
in eodem loco uerbũ annuntiare dñi. Qͦ
audito uir sc̃s. magis eoꝵ miseratꝰ erro-¬
rem. quã de uitȩ suȩ ꝑiculo ꝑtimescens:
aicharium eꝑm. qui cune noui¬
omensis urbis cathedram p̃sidebat sacer¬
dotalem adiit: eumq humilit̾ postula¬
uit. ut ad regem dagobertũ quantociuᷤ
ꝑgeret. epistolasq ex iussu illiꝰ acciperet :
ut siquis se ñ sponte ꝑ baptisimi laua¬
chrũ regenerare uoluisset. coactus a re¬
ge. sacro ablueretur baptisiate. Quod
ita factũ ẽ. Pcepta namq a rege potesta¬
te. & benedictione apontifice. illuc uir
dñi amandus ꝑrexit intrepide. Uixenĩ
digne quis narrare sufficiet. quantas
rias: & quã frequent̾ ab incolis loci illiuᷤ
ñ absq iniuria sit repulsus: uerũ etiam
& influmen sepe precipitat᷑. Quȩ omnia

Expanded text:
rocitatem enim gentis illius vel ob terrae inferocitatem enim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo pertimescens, ad Aicharium episcopum, qui tunc Noviomensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertum quantotius pergeret epistolasque ex iussu illius acciperet, ut si quis se non sponte per baptismi lavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur baptismate. Quod ita factum est. Perceptaque a rege potestate vel benedictione a pontifice, illuc vir Domini Amandus perrexit intrepide. Quis enim digne enarrare sufficiat, quantas rias, quodque ab incolis loci illius non absque iniuria sit repulsus, frequenter etiam et in flumine praecipitatus? Quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ dĩ cucurrerunt amandũ idgantes
ut dñm dep̃caretur: quatinꝰ eos ꝑ o-
rationẽ ipsius. de imminenti liberaret
ꝑiculo. Uir namq dñi amandus. blan-¬
de eos consolacus confidere iussit. & ut
de dñi miscdia fiduciã haberent. fidelit̃
ammonuit. Nautȩ uͦ minio fessi labore.
huc illucq in naui iacebant sopore dep̾s-¬
puppim nauis. Eacitansq eum. ac blan¬
diter alloquens. ait. Noli timere amande.
bum illius sedata tempestate:. tranquilli-¬
tas reddita ẽ magna. Et facto mane:. om-¬
nes qui in naui cũ uiro erant dĩ. sani at-¬
q incolumes ad t̾ras egressi sunt.
er idem autẽ tempus. cũ loca uł dio¬
ceses ob animarũ sollicitudinẽ uir dñ
circumiret amandus: audiuit pagũ ẽẽ qͤn-¬
dam p̾ter fluenta scaldi fluuii. eui uocabu¬
tiquitas diaboli eo circũquaq laqueis
uehement᷑ in retiuit. ut incolȩ t̾rȩ illius.
relicto dõ arbores & ligna pro do̾ colere :
atq fana uł idola ad orarent. Propt̃ fe¬

Expanded text:
es, ut Dominum deprecaretur, quatenus eos per orationem ipsius de inminenti liberaret periculo. Sed vir Domini Amandus blande eos consolatus fidere iussit, et ut de Domini misericordia fiduciam haberent, fideliter admonuit. Nautae vero nimio fessi labore, huc illucque in navi iacebant, sopore deprespuppim navis, excitansque eum ac blandeter adloquens ait: 'Noli timere, Amande; vero, ad verbum illius sedata tempestate, tranquillitas reddita est magna, et facto mane, omnes qui in navi cum viro erant Dei, sani atque incolomes ad terras egressi sunt. 13. Per idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir Domini circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, cui vocabutiquitas, diaboli laqueis vehementer inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana vel idola adorarent. Propter fe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunt. Cumq epularent᷑ muttisq plau¬
sib exultarent: subito in opinata orta
tempestas ẽ. quȩ om̃e eoꝵ gaudiũ in
luctũ conu̾tit. Ceꝑunt autẽ queq in na-¬
ui habebant. tam ad stipendia cibi quã
ad omne subsidiũ. uł etiam armam̃ta
nauis in pelagus ꝓicere. uehem̃terq la-¬
bori insistere. tit ad t̾ras eg rederen¬
tͫ. sed nichil omĩno ꝓficere ua. lebaił.
Nauis uͦ quassata ħuc illucq a fluctib
ferebat᷑. atq om̃s de uita spem nullam¬

Expanded text:
perunt. Cumque ępularentur mutuisque plauperunt. Cumque ępularentur mutuisque plausibus exultarentur, subito inopinata orta tempestas est, quae omnem eorum gaudium in luctum convertit. Coeperunt autem quicquid in navi habebant tam ad stipendiam cibi quam et omne subsidium vel etiam armamenta navis in pelago proicere vehementerque labori insistere, ut ad terras egrederentur; sed nihil omnino proficere valebant. Navis vero quassata huc illucque a fluctibus ferebatur a
Abbreviated transcription (Latin):
medius: ita ut pauꝑes illũ quasi paupe¬
rem aspicerent: diuites quasi suꝑiorem
se estimarent. Uigiliis atq orationib
deditus: sermone cautus.¬
i quos etiam capuuos uł puet
trarsmarinos inuenisset: dato pͥ¬
cio redimebat. Spiritaliq eos regenso¬
rans lauachro:. litteris affatim imbu
p̃cipiebat. Premissaq libertatẽ: ꝑ di¬
uersas relinquebat ȩccłias. Plures ex
his postea eꝑos uł presbiteros: seu ho¬
nouficos abbates fuisse audiuimꝰ.
cũ. Quadam gͥ nocte. dũ solus ut illi mos
erat oraret: immundus sꝑc unũ e famu¬
lis apprehensa manii trahebat ad mare:
uolens eum ibi dimergi. Sed idem puer
tando respondit. Qualis . rꝑc: Sed dtĩ
puer qui trahebatur minime responde¬
inimicus ut fumus euanuit.
ec multo post cũ quadam die ꝑ me¬
diũ pelagus nauigaret. nautasq
uerbũ moneret dñi. subito apparuit illiᷤ¬
mirȩ magnitudinis piscis. Nauce uͦ mis¬
so in pelagus rete: eundem piscem ce¬

Expanded text:
medius, ita ut pauperes illum quasi paupemedius, ita ut pauperes illum quasi pauperem aspicerent, divites vero quasi superiorem se estimarent, vigiliis atque orationi deditus, sermone cautus. 9. Si quos etiam captivos vel pueros transmarinus invenisset, dato pretio redimebat, spiritalique eos regenerans lavacro, litteris affatim imbui praecipiebat, praemissaque libertate, per diversas relinquebat ecclesias, pluresque ex his postea episcopos vel presbiteros seu honorificos abbates fuisse audivimus.cum. Quadam igitur nocte, dum solus, ut illi mos erat, oraret, inmundus spiritus unum e famulis, adprehensam manum, trahebat ad mare, volens eum demergi. Sed hisdem puer, tando respondit: 'Qualis Christus?' Sed dum puer, qui trahebatur, minime respondeinimicus ut fumus evanuit. 11. Nec multo post, cum quadam die per medium pelagus navigaret nautisque verbum moneret Domini, subito apparuit mirae magnitudinis piscis. Nautae vero, misso in pelago rete, eundem piscem coe
Abbreviated transcription (Latin):
lũ substicit. ibi ex deuotione tota nocte
uigilare cupiens. Tunc uͦ unus de custo¬
dib eum inuentũ contẽptibilit̾ affectũ
iniuriis: eiecit extra eccłiam. Sedente au¬
tem eo mextasi m̃tis in gradib ante
fores eocłiȩ. subito ei sẽs apparuit petrꝰ.
Blande lenterq eum alloquit᷑. & ut in
gallias ad predicationẽ exercendam re-¬
uerti deberet ammonuit. De qua uisio¬
ne sc̃s uir amandus hilarior redditus:
accepta benedictione apłi atq patroci¬
niis. felicit̾ remeatt in gallias.
um interim paucis post tͣnsactis di¬
eb. coactus a rege &e sacerdotibus.
eꝑc ordinatꝰ ẽ. Acceptoq pontificatus
honore. gentib uerbũ euangłirare ce¬
pit dñi: atq seipsum in omib exemplũ
prebere bonoꝵ oꝑum. Erat autẽ piissimꝰ:
atq om̃i bonitate repletus. Uultu sere¬
nus: elemosinis largus. Sensu sobrius.
corpore castus: atq int̾ diuites & pauꝑes

Expanded text:
lum substitit, ibique ex devotione tota nocte lum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis in gradibus ante fores ecclesiae, subito ei sanctus apparuit Petrus, blande leniterque eum adloquitur et, ut in Galliis ad praedicationem exercendam reverti deberet, admonuit. De qua visione sanctus vir Amandus hilarior redditus, accepta benedictione apostoli atque patrocinia, feliceter remeavit in Galliis. 8. Cum interim, paucis post transactis diebus, coactus a rege vel sacerdotibus, episcopus ordinatus est, acceptoque pontificatus honore, gentibus verbum euangelizare coepit Domini atque se ipsum in omnibus exemplum praebere bonorum operum. Erat autem piissimus atque omni bonitate repletus, vultu serenus, elemosinis largus, sensu sobrius, corpore castus adque inter divites et pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
N qua cellula. multis dieb ob amorem
ȩt̾nȩ uite cilicio tectus & einere. ieium¬
is actricus atq in edia. hordeaceo tantũ
contentus pane atq aqua ꝑ paululum:
corpus suũ sustentauit potius quã aluit.
Sicq ibidem tͥb ferme militans lu¬
stris: a uio & sicera omĩno abstinuit.
is ita gestis. oelesti iterũ in¬
flaminatꝰ desiderio. incidit ei co¬
gitatio ut ad limina beatissimoꝵ apło¬
rũ. petri &̾ pauli proꝑare deberet. Assĩp¬
toq secum uno tantũmͦ comite. squalida
atq deuia lustrans loca tandem romam
ꝑuenit. Ibiq sc̃o satiatus desiderio. predul¬
cia in liminib apłoꝵ figens oscula. dieb
eccłiarũ dĩ circubat loca. nocte uͦ ad
scĩ petri reuertebatur ȩccłiam.
uadam nãq die iam appropinqͣnte
uesꝑa. cũ custodes iuxta morem in
ȩccłia fecissent diligentiã: sc̃s uir dĩ aman¬
dus egredientib cunctis. in eccłia paulu-¬

Expanded text:
In qua cellula multis diebus ob amorem In qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, ordeaceo tantum contemptus pane atque aquae perpaululum, corpus suum sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans lustris, a sicera et vino omnino abstinuit. His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorum Petri et Pauli properare deberet. Adsumptoque secum uno tantummodo comite, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei circuibat loca, nocte vero ad sancti Petri revertebatur ecclesiam. 7. Quadam namque die, iam adpropinquante vespera, cum custodes iuxta morem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus vir Domini Amandus, egredientibus cunctis, in ecclesia paulu
Abbreviated transcription (Latin):
ditas mea. De pat̾nis enĩ substantiis ni¬
chil adipisci cupio: solummꝰ ut xꝑo mili¬
tẽ permitte.
icq in eodem ꝑmanens desiderio. re¬
licto solo parentibq turonis sepul¬
chrum scĩssimi petiit martini. ibiq prostra¬
tus. & ꝓfusis in oratione uberrime lacri¬
mis. ex toto cordis petiit affectu: quati¬
nus uir sc̃s oratione sua apud dm̃ obti¬
nere mereretur. ut numquã eũ dñs ad
solum ꝓprium remeare ꝑmiteret: sed om¬
nẽ uitȩ suȩ cursũ in ꝑegrinatione expen¬
deret. Cumq ab oratione surrexisset: statĩ
comã capitis sui abscidit. Adeptusq cle¬
ricatus honorẽ: omnẽ grãm transcende-¬
¶bat in clero.
abbate ipsius loci & a frĩb benedi¬
ctione ꝑcepta. ciuitatẽ bituricas sc̃m pe¬
tiit austrigisilum: qui tunc in dĩ rebus
magnificus atq insignis habebat᷑. Cũq
ab eo. & ab eiꝰ archidiacono scĩssimo uide¬
clem̃tissime fuisset susceptus: omni ei
humanitate exhibita. cellulã iuxta eccłi¬
fecerunt.

Expanded text:
e paternis enim substantiis nihil adipisci cupio; solummodo, ut Christo militem, permitte'. 4. Sicque in eodem permanens desiderio, relicto solo parentibusque, Turonis ad sepulchrum sanctissimi petiit Martini, ibique prostratus, profusis in oratione uberrime lacrimis, ex toto cordis petiit affectu, quatenus vir sanctus oratione sua apud Dominum obtinere mereretur, ut numquam eum Dominus ad solum proprium remeare permitteret, sed omni vitae suae cursum in peregrinatione expenderetur. Cumque ab oratione surrexisset, statim comam capitis sui abscidens adeptusque clericatus honorem, omnem gratiam transcendebat in clero.abbate ipsius loci vel a fratribus benedictione percepta, civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum, qui tunc in Dei rebus magnificus atque insignis habebatur. Cumque ab eo vel ab eius archidiacono, sanctissimo videclementissime fuisset susceptus, omnique ei humanitatis exhibita, cellulam iuxta ecclesifecerunt. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
sexcentesimo sexagesimo pͥmo. in¬
dictione quarta. epactis qͥndecim. con-¬
currentib quatuor. t̾mino duodecimo
kalendas apulis. pascha quinto kalen¬
das apuilis. luna uicesima pͥma. octa.¬
uo idus februarii. die dñica. luna pͥma.
obiit sc̃s amandus annoꝵ circiter nona¬

Expanded text:
sexcentesimo sexagesimo primo, indictione quarta, epacta quintadecima, concurrente quarto termino duodecimo Kalendas Aprilis, Pascha quinto Kalendas Aprilis, luna vicesima prima, octavo Idus Februarii, die Dominica, luna prima, obiit sanctus Amandus annorum circiter nona
Abbreviated transcription (Latin):
dem uisus ẽ insula. Quo uiso ꝑterritus
puer. sicut ipsa patiebat᷑ etas: qͥd ageret
ignorabat. Tum subito suꝑna respectus
gr̃a: ad orationũ confugit auxilia. Statĩ¬
q solo ꝓstratus. cũ aliquantisꝑ orationi
incubuisset. signũ erucis contra imnia-¬
nẽ obposuit anguem. Potentiq uirtu-¬
te uerboꝵ ut ad latebras quantocius
rediret imꝑat. Qui dicto obediens. atq
ad signum uiri dĩ fugiens. rapidoq cur-¬
su ad latebras remeans: in eade
insula ulterius nusquã comparu-¬
it. Sicq eandem insulam ꝑ orationem
beati uiri amandi: omp̃s ds ab imminen¬
ti liberauit ꝑiculo. Hoc initium signoꝵ
eiꝰ ad nos multoꝵ fama uolitante placũ¬

Expanded text:
dem visus est insula. Quo viso perterritus dem visus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna respectus gratia ad orationum confugit auxilia. Statimque solo prostratus, cum aliquantisper orationi incubuisset, signum crucis contra inmanem opposuit anguem potentique virtute verborum, ut ad latebras quantotius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri Amandi omnipotens Deus ab inminenti liberavit periculo. Hoc inicium signorum eius apud nos multorum fama volitante perlatu
Abbreviated transcription (Latin):
mandus igit᷑ scĩssimꝰ atq
religiosissimꝰ aquitauiȩ
partib haud ꝓcul a ma¬
ris oceani litore. ex xꝑi¬
anis atq inelitis parenti¬
b editus puer ẽ. Pater
eius serenus nomine: ge¬
ntͥx uero amantia uocabat᷑. Sed cũ iam
adolescentiã transiens. in robur migraiae
uirile: & inanodicis desideriis in xꝑi
flagraret amore: patͥam parentesq re-¬
linquens. ogiam insulam quȩ alitore
oceani maris quadraginta distat milibꝰ.
felici nauigans cursu tandem portũ mo¬
nasterii petiit. ibiq a fr̃ib sp̃ualib cũ
magno receptus ẽ gaudio. Et quia sa¬
cras ab infantia didicerat licteras. ex hoc
maiori desiderio suocensus. ampliꝰ cotidie
in dĩ reb crescebat.
uadam gͥ die. dũ ei a fr̃ib imꝑatun
fuisset. ut obedientiȩ causa ꝑ infulã
deambularet: fit ei repente obuiam mirȩ
magnitudinis serpens. sicut isdem uir dĩ
narrare consueuerat: ita ingens atq im¬
manis. qualis nec post nec antea in ea-¬

Expanded text:
mandus igitur sanctissimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in Christi flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmanis, qualis nec post nec antea in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ein cepit pat̾ eius blandis eũ ser¬
monib irretire. ut quantotiꝰ de
monasterio egrederet᷑. & rursus scłarem
assũmeret habitũ. Cumq his atq huiꝰce¬
modi ꝑsuasionib animũ illiꝰ conaretur eũ¬
tere: obtestans. nisi citius asfensum daret.
ut de monasterio egrederet᷑. iam pat̾na
pͥuaretur hereditate. respondisse fertur.

Expanded text:
e, coepit pater eius blandis eum sermonibus inretire, ut quantotius de monasterio egrederetur et rursus saecularem adsumeret habitum. Cumque his atque huiuscemodi persuasionibus animum pueri conaretur evertere, addensque, nisi citius adsensum daret, ut de monasterio egrederetur, paterna privaretur hereditate, respondisse fertur:
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽplo. Quȩq ablata sponsi sui corpo¬
rali specie. quia hunc necdũ corporeia
oeulis intueri ualet: ad nichil aliud ma¬
gis quã ad ienimum &e orationẽ uacat
Hinc psalmista ait. Fu̾erunt mn lacrimȩ
meȩ. panes die ac nocte. dũ dicitur mͥ
cotidie. ubi ẽ d̾s cuus. Digne itaq p̾mit.¬
tit ieiunia: ac demde obsecrationes con

Expanded text:
in templo, et quae ablata sponsi sui corpoin templo, et quae ablata sponsi sui corporali specie, quia hunc necdum corporis oculis intueri valet, ad nihil aliud magis quam ad jejunium et orationem vacat. Hinc Psalmista ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus ? Digne itaque praemittit jejunia, et deinde obsecrationes con
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam ornatam uiro suo. Quȩ etiam
antequã a xꝑo serretur. ideo uirgo uo¬
cabatur: uł quia tunc idola ñ colebat:
uł certe quia ñ incorrupta. s infecun-¬
uangłm exocsus fuit. Qrodatiss a
cationis. ipso septenario numerea gr¬
ralit̾ concluditur: in quo & septiformẽ¬
sꝑc scĩ grãm ab ipso concepit: & ipsa mi
septẽ mulierib uł septem eccłiis my¬
stice eidem uniri meruit. Et qͥa illo as¬
cendente ad cȩlos. humanitatis eiꝰ p̃¬
sentia desolata ẽ: iure etiam uidua re¬
tempꝰ quo p̃sentia uiri in carne̾ frue
desolanda erat eccłia: idem uir eiua
designans dicit. Non possunt ieiuna¬
re filis sponsi: quandiu cum illis est
enĩ filios isrł. usq quo t̾ram reꝓmissio¬
nis ingrederent᷑. quadragnta & duas
aliud̃ qͣm ꝑegrinatio uitȩ p̾sentis figu¬
bene subiungit᷑. Quȩ ñ discedebat de cẽ¬
plo. ieiuniis & obsecrationib seruiens no¬
cte ac die. Ipsa enĩ ẽ templũ. quȩ & ui¬
dua. ieiuniis & obsecrationib seruiens

Expanded text:
sponsam ornatam viro suo ? Quae etiam antequam Christo sociaretur, ideo virgo vocabatur, vel quia tunc idola non colebat, vel certe quia non corrupta, sed infecunsus fuit. Quod itaque  praedicationis ipso septenario numero figuraliter concluditur, in quo et septiformecti gratiam ab ipso acceperit, et ipsa in septem mulieribus, vel septem Ecclesiis mystice uniri meruit. Et quia illo ascendente ad coelos humanitatis ejus praesentia desolata est, jure etiam vidua retempus, quo praesentia viri in carne fruebadesolanda erat, idem vir ejus designans dicit: Non possunt jejunare filii sponsi, quandiu cum illis est enim filios Israel usquequo terram repromissionis ingrederentur, quadraginta duas maaliud quam peregrinatio vitae praesentis figuet bene subjungitur: 15. Quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Ipsa enim est templum, quae et vidua jejuniis atque obsecrationibus serviens
Abbreviated transcription (Latin):
homo: Cu contͣdixit: nisi om̃i incredu¬
lo: Quȩ uidelicet contͣdictio. quibꝰdam
in scandalũ. quibdam uersa ẽ in stultici.¬
am: apło attestante qui ait. Nos autem
predicamꝰ xp̃m crucifixum: udeis qui¬
dem scandalum: gentib autẽ stulticiam.
Sequit᷑ itaq uenerabilis senex. iustus &e

Expanded text:
homo? cui contradixit, nisi omni increduhomo? cui contradixit, nisi omni incredulo? quae videlicet contradictio quibusdam in scandalum, quibusdam versa est in stultitiam, Apostolo attestante, qui ait: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . 12. Sequitur itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat᷑ itaq. Eace positꝰ ẽ hic in ruinã & in re¬
surrectionẽ multoꝵ in isrł̃. Acsi diceretur.
Eo moriente. multi ex stantib ruent: eb
resurgente multi ex lapsis resurgent.
Quia uero illo quidem moriente multi ru¬
erunt. illo surgente multi furrexert̃. sed
in eum qui ex mortuis restirrexit. ñ om̃s
prediderunt: recte subiungit᷑. Et in signũ
cui contͣdicetur. Quod enĩ signamꝰ: ab ali¬
prum noticia abscondimꝰ. Quid autẽ ante
in fideliũ oculos aliud fuit caro redẽptori s :
quã quoddam diuinitatis eiꝰ sigillum abs¬
consionis: In signũ itaq redemptor nr̃
positus fuit : sed cui nisi illi cui contra¬
dictũ fuit: Quȩ causa contͣixit: Quid
contradixit: Cui contͣdixit: Ut autem
tanquã int̾roganti cuilibet breuit̃ re¬
spondeam: quȩ causa contradixit. nisi
mors carnis: Quid contͣdixit: nisi ñ eẽ
dm̃. qui mori potuit ab hominib ut

Expanded text:
11. Ecce positus est hic in ruinam et in re11. Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, ac si diceretur: Eo moriente multi ex stantibus ruent; eo resurgente, multi ex lapsis resurgent. Quia vero illo moriente multi ruerunt, illo resurgente multi resurrexerunt, sed in eum qui ex mortuis resurrexit non omnes crediderunt, recte subjungitur: Et in signum cui contradicetur. Quod enim signamus, ab aliorum notitia abscondimus. Quid autem ante infidelium oculos aliud fuit caro Redemptoris, quam quoddam divinitatis ejus sigillum absconsionis? In signum itaque Redemptor noster positus fuit, sed cui, nisi illi cui contradictum fuit? Quae causa contradixit? quid contradixit? cui contradixit? Ut autem tanquam interroganti cuilibet breviter respondeam: Quae causa contradixit, nisi mors carnis? quid contradixit, nisi non esse Deum qui mori potuit ut
Abbreviated transcription (Latin):
turbas: sed ñ apud discipłos. Neq enim
in cordib eoꝵ ita uariabatur. qui illius
assiduis pͥuatisq eloquiis fruebant᷑: qͥb
a& ab ipso dicitur. Uobis datũ ẽ nosse my¬
steriũ regni dĩ. eȩteris autẽ in parabotis:
tit uidentes ñ uideant. & audientes ñ in
I telligant. At uͥ uentũ ẽ ad passionẽ
mortis: periit fides: ablata ẽ omnitimi¬
eo relicto fugerunt. Ex quib dũ uimꝑꝰ
uinctũ a longe sequeret᷑: ad atrium ꝑ¬
ueniens. eundem se cognouisse denegat.
Et quis in mortis passione illo ruente
ñ rueret: cũ eum p̃cipuus eiꝰ amator.
f̾ritus. ñ semel sed ter ab negauerit: Sea
illo in carne a mortius resurgente: re¬
surrexert̃ in amina discipłi Utrũq
autẽ ante passionẽ eius eadem quatia.¬
debatur nocte. in discipłis somno ꝑfidis
lapsis. ac suscitatione eiꝰdem redempto¬
ris: designatũ ẽ. Mors gͦ eius facta ẽ ru¬

Expanded text:
turbas, sed non apud discipulos. Neque enim turbas, sed non apud discipulos. Neque enim ita in cordibus eorum variabatur, qui illius assiduis privatisque eloquis fruebantur, quibus et ab ipso dicitur: Vobis datum est nosse mysterium Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant . At ubi venturus est ad passionem mortis, periit fides, ablata omneo relicto fugerunt . Ex quibus dum unus vinctum a longe sequitur, ad atrium perveniens, eumdem se cognovisse denegat. Et quis in mortis passione illo ruente non rueret, cum praecipuus ejus amator, territus, non semel, sed ter abnegaverit? Sed illo in carne a mortuis resurgente, resurrexit et anima discipuli. Utrumque autem ante passionem ejus, eadem qua tradebatur nocte, in discipulis somno perfidiae lapsis, ac suscitatione ejusdem redemptoris designatum est. Mors ergo ejus facta est ru
Abbreviated transcription (Latin):
Nmoriens. alius resuscitans. alius re¬
sn retatus. scĩi unus idemq dĩ atq ho¬
minis filiꝰ. ex uno ut dictũ ẽ dñs. ex alte¬
ro seruus: ex uno fortis. ex altero infirmꝰ:
ex uno magnꝰ. ex altero paruus: ex uno
creans. ex altero creatus: ex uno pascens.
ex altero esuriens: ex uno recreans. ex al¬
tero sitiens: ex uno miraculis chortiscais.
ex altero inturiis succũbens: ex imno uiui¬
ficans. ex altero moriens: ex uno resusci¬
tans. ex altero intelligit᷑ resuscitatus: qui¬
q ante oculos mortaliũ positus. ex uno
uenerabat᷑ ut d̾s: ex altero despiciebat᷑. ut
homo. Deniq cũ hunc iudeoꝵ ppłs cernere.
de quinq panib tot milia hominũ pascen¬
tẽ: infirmos curantẽ: leꝓsos mundantem.
ac mortuos suscitantẽ: dm̃ ẽẽ arbitraban¬
tur. Rursũ cum eundem aspicerent esuri-¬
entẽ. sitientẽ. lassescentẽ. dormientẽ. atq
imuriis succumbentẽ: purũ hominẽ ẽẽ
suspicabant᷑. Et hec quide apud incertas

Expanded text:
moriens, alius resuscitans, et alius resuscitatus; sed unus idemque Dei atque hominis Filius, ex uno, ut dictum est, Dominus, ex altero servus; ex uno fortis, ex altero infirmus; ex uno magnus, ex altero parvus; ex uno creans, ex altero creatus; ex uno pascens, ex altero esuriens; ex uno recreans, ex altero sitiens; ex uno miraculis coruscans, ex altero injuriis succumbens; ex uno vivificans, ex altero moriens; ex uno resuscitans, ex altero resuscitatus; qui ante oculos mortalium positus, ex uno venerabatur ut Deus, ex altero despiciebatur ut homo. Denique cum hunc Judaeorum populus cerneret de quinque panibus tot millia hominum pascentem, infirmos curantem, leprosos mundantem et mortuos suscitantem, Deum esse arbitrabantur. Rursum cum eumdem aspicerent esurientem, sitientem, lassescentem, dormientem atque injuriis succumbentem, purum esse hominem suspicabantur; et haec quidem apud incertas
Abbreviated transcription (Latin):
erigite: ad hoc pietatis affectu con
in carne humiliatũ: sed adorate in
sua diuinitate dm̃ excelsũ. Amplecti¬
mini paruulũ: sed cogitate immensũ.
Amate humiliatũ: sed timete excelsum.
Iam uͦ dilectissimi si querit᷑. quid mysti¬
ce significatũ fuerit in eo quod redemp¬
tor nr̃. a matre & parentib. ex ꝓpria ci¬
uitate in ihrłm. ad templũ dñi se porta¬
ri uoluit: inuenimꝰ ipsam głosam matrẽ
& uirgineri eitsq propinquos. figuram
gessisse illius ȩccłiȩ. quȩ ex iudea in apłis
credidit. Quando enĩ eccłia ñ uirgo.
euiꝰ m̃bra apłs asfatur dicens: despondi
uos uni uiro uirginẽ castam exhibere
aꝑo: Quando ipsa ñ mat̃ : de qua per
psalmistam dicit᷑. mat̾ syon dicit homo:¬
frat̃. soror & mat̾ est. Quando electi ñ ꝓpm¬
qui: qui fr̃s & sorores sunt appellati: Ma¬
ter itaq ac ꝓpinqui redemptorẽ nr̃m ana-¬
zareth in ihrłm ad templũ dm̃ deferunt:

Expanded text:
erigite; ad hoc pietatis affectu converigite; ad hoc pietatis affectu convin carne humiliatum, sed adorate in sua divinitate excelsum Deum. Amplectimini parvulum, sed cogitate immensum. Amate humiliatum, et timete excelsum. 6. Jam vero, dilectissimi, si quaeritur quid mystice significatum fuerit in eo quod Redemptor noster a matre et parentibus ex propria civitate in Hierusalem ad templum Domini se portari voluit, invenimus ipsam gloriosam matrem et virginem, ejusque propinquos figuram gessisse illius Ecclesiae quae ex Judaeis in apostolis credidit. Quando enim Ecclesia non virgo? cujus membra Apostolus affatur, dicens: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quando ipsa non mater? Sed quia per Psalmistam dicitur: Mater Sion dicet, Homofrater, soror, et mater est ? Quando electi non propinqui, qui fratres et sorores sunt appellati? Mater itaque et propinqui Redemptorem nostrum a Nazareth in Jerusalem ad templum Domini deferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lustratȩ sunt gentes: sicut scriptũ ẽ.
Gentiũ ppłs qui ambulabat in tenebris.
uidit lucem magnã: sedentib in regi¬
one umbrȩ mortis. lux orta ẽ eis. De
hoc lumine. iohannes euangłista testat᷑
Aicens. E rat lum̃ uerũ: qđ illuminatom-¬
nẽ hominẽ. uenientẽ in hunc mundũ.
De hoc in epła sua dicit. D̾s lux ẽ: & te

Expanded text:
lustratae sunt gentes, sicut scriptum est: lustratae sunt gentes, sicut scriptum est: Gentium populus; qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est eis . De hoc lumine Joannes evangelista testatur dicens: Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De hoc in Epistola sua dicit: Deus lu
Abbreviated transcription (Latin):
oculi mei salutare tuũ. Acsi electi di¬
cant. Ideo nos a peccati scandalo scđm¬
ꝓmissionẽ tuã absoluens . iam in pace
reconciliatos. passibus amoris ꝓpin¬
quare cȩlestib facis: quia fidei oculis
amplecti meriumꝰ. Deniq ad huc siue
ille siue isti: deo patri dicunt. Quod
parasti: ante faciem om̃ium popłoꝵ.
Nisi ã toto pars intelligenda sic ipłoꝵ
que saluatorẽ in carne uiderit. iuxta
litteraꝵ rationẽ ñ stabit: quia eũ nec
cirneis nec fidei oculis om̃s ppłi con¬
spererunt. Ante faciem gͦ omniũ po¬
puloꝵ hoc salutare dicit᷑ preparatum :
quia ex omĩb ppłis in eum credidert̃:
qui eum credentes fidei ocłis conspex¬
uidisti me credidisti. beati qui ñ uide¬
runt & crediderunt: hoc de uisione
corporali locutus ẽ: de qua & subdit᷑.
Lum̃ ad reuelationẽ gentiũ: & głam
plebis tuȩ isrł. Hoc itaq lumine de te¬
nebris reuelatȩ. hoc inuente. hoc il¬

Expanded text:
oculi mei salutare tuum. Ac si electi dioculi mei salutare tuum. Ac si electi dicant: Ideo nos a peccati scandalo promissione tua absolvens, jam in pace reconciliatos passibus amoris propinquare coelestibus facis, quia fidei oculis amplecti meruimus. De quo adhuc sive ille, sive isti, Deo Patri dicunt: Quod praeparasti ante faciem omnium populorum. Nisi a toto pars intelligenda sit populorum, quae Salvatorem in carne viderit, juxta litteram ratio non stabit, quia eum nec carneis, nec fidei oculis omnes populi conspexerunt. Ante faciem ergo omnium populorum hoc salutare tuum dicitur praeparatum, quia ex omnibus populis in eum crediderunt, quia eum credentes fidei oculis aspexvidisti me credidisti, beati qui non viderunt et crediderunt , hoc de visione corporali locutus est, de quo et subditur: Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Hoc itaque lumine de tenebris revelate, et hoc inventae, hoc il
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. solutis mimicitiis. tibi merui re¬
anciliari. Dimitis in pace: qͥa uideo
pacem. Ipse enĩ ẽ pax nr̃a: qui fecit
utraq unum. Hoc deniq & om̃s electi
Qui fidei oculis salutare dĩ conspiciunt.
Quid enĩ ẽ.xꝑm in ulnas susciꝑe: nisi
piis hunc oꝑib in m̃bris suis amplecti:ꝰ
ꝑulnas enĩ idest brachia: uirtus oꝑatio
alio hospitem suscipiunt. in alio nudum
oꝑiunt: in alio infirmũ uł in carcere po¬
sitũ uisitant: his ꝓculdubio deuotis acti¬
onib. tanquã brachiis. cotidie eunde
ipsum puerũ amplectunt᷑. Et quia hȩc
agentes. illum se in his susciꝑe plena
fide cognoscunt: illũ se in his uidere
ñ dubitant. qui dixit. Quandiu fecistiᷤ
uni de his minimis meis: mͥ fecistis. At¬
qr eisdem oꝑib ut ad pacem di redeanł.
a peccati scandalo absolui se credunt:
recte idem symeon exclamat dicens.
Nunc dimitis seruũ tuũ dñe. scđ̾m
uerbũ tuũ in pace: quia uiderunt

Expanded text:
rium, solutis inimicitiis, tibi merui rerium, solutis inimicitiis, tibi merui reconciliari. Dimittis in pace, quia video pacem. Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum. Hoc denique et omnes electi qui fidei oculis salutare Dei conspiciunt. Quid enim est Christum in ulnas suscipere, nisi piis hunc operibus in membris amplecti? Per ulnas enim, id est brachia, virtus operatialio hospitem suscipiunt, et alio nudum operiunt, et in alio infirmum vel in carcere positum visitant, his procul dubio devotis actionibus tanquam brachiis, quotidie eumdem ipsum puerum amplectuntur Et quia haec agentes illum se in his suscipere plena fide cognoscunt, illum se in his videre non dubitant, qui dixit: Et quandiu fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis, atque eisdem operibus, ut ad pacem Dei redeant, et peccati scandalo absolvisse credunt, recte credunt. Recte idem Simeon exclamat dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum, in pace, quia viderunt