comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut romanis fieret in expugnabilis.:
Preuidebat eñĩ in minentẽ ruinã :
morte p̃uentꝰ. opus inꝑfectum re¬
liquit: Nec minorem potentiam
exercuit. imperitante claudio: quia
ipsius quoq pͥmitus int̾fuit. cũ gaio
pempto. ipse amilitib ad sumptus
in inperium. resistente sibi senatu
regni tedio. agrippam legatum
direxit. Quo inter prete ꝓmissa
moderatioris imperii fide. inita
gratia : pax conuenit.
Nlocum agrippae patris. agrippa
filius eius. aclaudio caesare subro¬
gatus est: Ipse quoq claudius ex¬
actis tribus et decem annis cũ defi¬
ceret: neronẽ romano im perio
pͥncipem dedit. captus uxoris
agrippinae ꝑsuasionibus. Quae
tantum fraudib ualuit: ut filium
Ipso iure naturae: pͥncipatus exortẽ
redderet. Cuius artis mox pęnituit
eam: quia dum exegenito consulit
principi. suũ nec auit. Ignara. qđ¬
delatus imperio. nec matrem agnos¬
ceret: atq in exitum eiꝰ. bene ficii
mercedem inuerteret. Idem tamen

Expanded text:
ut Romanis fieret inexpugnabilis — ut Romanis fieret inexpugnabilis — praeuidebat enim imminentem ruinam — morte praeuentus opus inperfectum reliquit. Nec minorem potentiam exercuit imperitante Claudio, quia ipsius quoque primitiis interfuit, cum Gaio peremto ipse a militibus adsumtus in imperium, resistente sibi senatu regni taedio, Agrippam legatum direxit, quo interprete repromissa moderationis fides, inita gratia, pax conuenit. In locum Agrippae patris Agrippa filius eius a Claudio Caesare rex subrogatus est. Ipse quoque Claudius exactis tribus et decem annis cum deficeret, Neronem Romano imperio principem dedit captus uxoris Agrippinae persuasionibus, quae tantum fraudibus ualuit, ut filium uccessorem ipso iure naturae principatus exortem redderet. Cuius artis mox paenituit eam, quia dum ex se genito consulit, principi suum negauit ignara quod elatus imperio nec matrem agnosceret atque in exitium eius beneficii mercedem inuerteret. Idem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
res. dũ moratur domi: indignos
sibi pateretur ante ferri. Nam cum
agrippa expriuato rex factus sit.
quanto magis ipsi iam dudum te¬
trarchae. cui regnũ conferat caesarẽ
non dubitarum: Itaq mulieris
obꝓbria nequaquam sustinens:
romã ꝓfectus. dum gai amicitiã
petit. ab agrippa accusatus etiam
te trarchiam amisit: quã ab octauiano
augusto acceꝑat. Et fugitans in
hispaniã. unacũ uxore hero diade.
merore animi consumptus est.N
ortuo quoq tiberio. gaius
successit: qui dñm se et dm̃
uideri atq appellari uolens. cau¬
sas dedit iudȩis grauissimȩ sedi¬
tionis. Ac nisi propero fine imꝑiũ
clausisset: iudaeorum genti facer&
siuem maturiore. Non solum eñi
abinlicitis non reuocabat suos: uerũ
&iam missis in uidaeam ultina
supplicia ininitabatur. nisi omĩa
aduersum ius. et fas religionis ar¬
mis pararent. Plurimũ eiꝰ imꝑio:
patuit agrippa. Sed dum uellet
muro ambire in aximo hierosolimã.

Expanded text:
res, dum moratur domi, indignos res, dum moratur domi, indignos sibi pateretur anteferri. Nam cum Agrippa ex priuato rex factus sit, quanto magis ipsi iam dudum tetrarchae quo regnum conferat Caesarem non dubitaturum. Itaque mulieris obprobria nequaquam sustinens, Romam profectus, dum Gai amicitiam petit, ab Agrippa accusatus etiam tetrarchiam amisit, quam a Iulio Augusto acceperat, et fugitans in Hispaniam una cum uxore Herodiade maerore animi consumtus est. Mortuo quoque Tiberio Gaius successit, qui dominum se et deum uideri atque appellari uolens causas dedit Iudaeis grauissimae seditionis, ac nisi propero fine imperium clausisset, Iudaeorum genti finem fecerat maturiorem. Non solum enim ab inlicitis non reuocabat suos, uerum etiam missis in Iudaeam ultima supplicia minitabatur, nisi omnia aduersum ius et fas religionis armis patrarent. Plurimum eius imperio potuit Agrippa, sed dum uellet muro ambire maximo Hierosolyma,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit iohanni : breuit̃ expediam.
Hilipƿum et herodem qͥ pͥus
antiphas dictus . ẽ. germanos
fuisse : supra ostendimꝰ. Uxorem
philippi herodiadem. herodes in¬
licito atq infausto sociauit sibi
iure matrimonii. Nontulit hoc
ioħs: et ait illi. Non tibi licet uxorẽ
habere frĩs tui. Tum ille cõmotus:
in carcerem detrusit ioħem. nec
multo pͦ necauit uirum iustum.
& constantem diuinae legis exe¬
cutorem. Non solum enĩ quasi
p̃dicator euangelii frat᷑ni cubilis
incestum rep̃henderat: uerum &iã
quasi legis executor p̃uaricatorẽ
legis condempnauit. qui frĩs ui¬
uentis uxorem eripuerat. p̃sertim
habentem sem̃ degermano. Hinc
excita iudȩorum fere omniũ in he¬
rodẽ odia: et poena accelerata:
Cuius rei auctor: herodias. Nam¬
uidens agrippã plurimũ p̃ualu¬
isset apud caesarẽ: compulit eum
romã ꝑgere quos sibi imꝑatoris
grãm conciliaret. obiectans desidia&
contu meliam. quod fugiens labo¬

Expanded text:
fuerit Iohanni breuiter expediam. fuerit Iohanni breuiter expediam. Philippum et Herodem qui prius Antipas dictus est germanos fuisse supra ostendimus; uxorem Philippi Herodiadem quam Herodes inlicito ac nefando sociauit sibi iure matrimonii. Non tulit hoc Iohannes et ait illi: ‘Non tibi licet uxorem habere fratris tui.’ Tum ille commotus in carcerem trusit Iohannem. Nec multo post necauit uirum iustum et constantem diuinae legis exsecutorem. Non solum enim quasi praedicator euangelii fraterni cubilis incestum reprehenderat, uerum etiam quasi legis exsecutor praeuaricatorem legis condemnauit, qui fratris uiuentis uxorem eripuerat, praesertim habentem semen de germano ipsius. Hinc excitata Iudaeorum fere omnium in Herodem odia et poena adcelerata. Cuius auctor Herodias, uidens Agrippam plurimum praeualuisse apud Caesarem, conpulit eum Romam pergere, quo sibi imperatoris gratiam conciliaret, obiectans desidiae contumeliam, quod fugitans labo
Abbreviated transcription (Latin):
men gadir peterent. erat enim
illis sacratus. eo quod uellet
eorum msteria cognoscere. Et
ascendentem populum p̃uenit
aequitatu pedestriq exercitu:
strauitq adficto crimine. quod
ut aromanis desciscerent: concilia¬
bulum sibi quaerere p̃parauis¬
sent. Quid eñĩ non auderet. qui
& iam xp̃m dñm adsalutem hu¬
mani generis uenientẽ. multis
et diuinis operib ꝓfundentem
in homines miscđiae suae grãm.
nichilq aliud docentẽ nisi ut dõ
pͥmum. de inde imꝑatorib face¬
ret popłos obedientes. cruri suf¬
fixerit. demens qui minister. eẽt.
sacrilegi furoris. et interficeret
auctorem salutis: Ex illo itaq
iudaeorũ resꝑditȩ: exillo exitus
genti temploq maturatũ exci¬
dium. Nam si hero des qͥ ioħem
neci tradidit. ꝑfidiae et crudeli¬
tatis suae p̃tium luit. deiectus
regno atq exilio datus. quanto
magis precipitib furiis actum
intellegi datur eũ. qui xp̃m oc¬
ciderite Quae causa aũt mortis

Expanded text:
men Gadir, peterent: erat enim men Gadir, peterent: erat enim illis sacratus, eo quod vellet eorum mysteria cognoscere. Et ascendens, populum praevenit equitatu, pedestrique exercitu stravit, affictoque crimine, quod a Romanis discedere, et conciliabulum sibi quaerere psent. Quid enim non auderet, qui etiam Christum dominum ad salutem humani generis aduenientem, multis et diuinis operibus profundentem in homines misericordiae suae gratiam nihilque aliud docentem, nisi quod primum deo, deinde imperatoribus faceret populos oboedientes, cruci suffixerit? Demens qui minister esset sacrilegi furoris et interficeret auctorem salutis. Ex illo itaque Iudaeorum res perditae, ex illo exitium genti temploque maturatum excidium. Nam si Herodes, qui Iohannem neci tradidit, perfidiae et crudelitatis suae pretium luit deiectus regno atque exilio datus, quanto magis praecipitibus furiis actum intellegi datur eum qui Christum occiderit? Quae autem causa mortis
Abbreviated transcription (Latin):
in iuriam pudicitiae. confessa . ẽ.
fraudem marito. Ille nichil habens
quod uxori indignaretur. cui ipse
cubitandi intemplo potestatem
ꝑmiserat. et conscius coniugalis
castimoniae: pͥncipi querelam
detulit. Qui motus potentis uiri
contumelia. atq atrocis fagitu
cõmento: sacerdotes templo rapit.
quaestioni subicit. confess osnecat.
Simulachrum isidis: tiberi de¬
mergit. Mundo fugiendi potes¬
tas ꝑmissa: eo quod ui amoris.
& formae suꝑatus gr̃a. leuiorib
cõmissorum suorum p̃tus mul¬
tandus estimaretur. Quod igitur
ludibrium imperitante tiberio
acciderit. non putaui p̃tereundũ:
ut exeo deformitas colligatur
imperatoris. Sicut enĩ boni pͥn¬
cipis uita. ꝓbitatis quaedam p̃¬
scriꝑtio. et ꝑuniuersos uiuendi¬
q̃ forma. ẽ: ita imperatoris collubio.
lex flagiorum est:
beo missus pilatus iniudȩam.
uir improbus. atq exiguo
ponens mendatiũ : circum uenit
samaritanos. ut montem cui no¬

Expanded text:
iniuriam pudicitiae confessa est iniuriam pudicitiae confessa est fraudem marito. Ille nihil habens quod uxori indignaretur, cui ipse cubandi in templo potestatem permiserat, et conscius coniugalis castimoniae principi querellam detulit. Qui motus potentis uiri contumelia atque atrocis flagitii commento sacerdotes templo rapuit, quaestioni subicit, confessos necat, simulacrum Isidis Tiberi demergit. Mundo fugiendi potestas permissa, eo quod ui amoris et formae superatus gratia leuioribus commissorum suorum pretiis multandus aestimaretur. Quod igitur ludibrium imperitante Tiberio acciderit non putaui praetereundum, ut ex eo deformitas colligatur imperatoris. Sicut enim boni principis uita probitatis quaedam praescriptio et per uniuersos uiuendi forma est, ita imperatoris conluuio lex flagitiorum est. Ab eo missus Pilatus est in Judaeam vir improbus; atque in exiguo ponens mendacium, circumvenit Samaritanos, ut montem cui no
Abbreviated transcription (Latin):
ediderit᷑ deos partu. De se quoq
& illa : dñi. eẽ generandũ. Persua¬
det mulieri: concubitu miscetur
Reddit ad maritum laetior: di¬
cens. quod mixta sit dõ mulier.
& eius ꝓmisso dm̃. eẽt. generatu¬
ra Fit ingens instupro mulieris :¬
mariti gaudium. P ost ea occurrit
m᷑undus mulieri: et ait. Beata
paulina concubitu dĩ: magnus
ds̃ anubis. cuius tu accepisti mys¬
teria. Sed discete sicut diis. ita
& hominib non ne gare : qui
tribuunt quod tũ negasti. qui
formas suas dare nobis : dedi
c̃ra sua te dĩ anubis uocauit:
ut mundũ tibi iungeret. Quid
tibi ꝓfuit duritia tua. nisi ut
te uiginti milium quȩ obtule¬
ram conpendio defrauderet:
imitare deos indulgentiores.
qui nobis sine p̃tio tribuunt.
quod abste magno p̃cio impe¬
trare nequiui: Quod site huma¬
na offendunt uocabula. anubẽ
me uocari placeat: & nominis huiꝰ
gratia effectum inuia. Praestricta
lusum sibi intellexit : dolens

Expanded text:
ediderint deos partu. De se quoque ediderint deos partu. De se quoque et illa deum esse generandum persuadet mulieri, concubitu miscetur. Redit ad maritum laetior, dicens quod mixta deo sit mulier et eius promissu deum esset generatura. Fit ingens in stupro mulieris mariti gaudium. Postea occurrit Mundus mulieri et ait: ‘Beata Paulina concubitu dei, magnus deus Anubis, cuius tu accepisti mysteria. Sed disce te sicut diis ita et hominibus non negare, quibus tribuunt quod tu negaueris, quia nec formas suas dare nobis nec cra sua deus Anubis uocauit et Mundum ut tibi iungeret. Quid tibi profuit duritia tua, nisi ut te XX milium quae obtuleram conpendio defraudaret? Imitare deos indulgentiores, qui nobis sine pretio tribuunt quod abs te magno pretio impetrari nequitum. Quodsi te humana offendunt uocabula, Anubem me uocari placuit et nominis huius gratia effectum iuuit.’ Praestricta lusum sibi intellexit et dolens
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens laeta adinaͥtum detu¬
lit dm̃ suis ad esse uotis: adõ suã
posci p̃sentiam. negare se ñ posse
oboedientiã. Itaq exsua exmariti
sententia pergit ad templum isi¬
dis: noctem exegit. Remotisq
ꝓcul arbitris. quasi sacri cognitio¬
nẽ misteru ꝑceptura. se se stratis
composuit: aestimans quod ad eã
ds̃ suus in somnis ueniret. et ꝑuisio¬
nẽ sese eidem demonstraret. Uerũ
ubi aliquid noctis ꝓcessit. quo
facilius mulier plena somno
deciperetur : mundus ad sũpto
uultu anubis. habituq aduenit.
uestimenta ad leuat. in oscularuit:
Experge factȩ mulieri anubẽ
se. ẽẽ. dicit: uultum anubis pre¬
tendit. Illa dm̃ credidit. beatã
se. eẽ. adserit. quod eã diguatus
sit uisitare dñs dr̃ suus. Amplexũ
petenti non negat: refert tam̃
utrum ds̃ possit homini misceri.
Ille promit exempla: quod etio¬
uem sũmum deorum almena
susceperit: et leda eiꝰ dem concubitu
potita sit. et plurimae aliae qui

Expanded text:
accipiens laeta ad maritum detuaccipiens laeta ad maritum detulit, deum suis adesse uotis, a deo suam posci praesentiam, negare se non posse oboedientiam. Itaque et ex sua et ex mariti sententia pergit ad templum Isidis, noctem exegit remotisque procul arbitris quasi sacri cognitionem mysterii perceptura sese stratis conposuit suis, aestimans quod ad eam deus suus in somnis ueniret et per uisionem sese eidem demonstraret. Verum ubi aliquid noctis processit, quo facilius mulier plena somni deciperetur, Mundus assumto uultu Anubis habituque aduenit, uestimenta ableuat, in oscula ruit. Expergefactae mulieri Anubem se esse dicit, uultum Anubis praetendit. Illa deum credidit, beatam se adserit quod eam dignatus sit uisitare dominus deus suus. Amplexum petenti non negat, refert tamen utrum deus possit homini misceri. Ille promit exempla quod et Iouem summum deorum Alcmena susceperit et Leda eiusdem concubitu potita et plurimae aliae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& grauib modis excruciatur. non
ante dimissus. quã tiberius diem
clauderet. Cuius tempora foeda
ludibriis. caprearumq secessu igna¬
uia intolerabili. nullũ tam̃ efficacis
uirum operis in necẽ eiꝰ excitaueriã:
recentis ut arbitror romani imꝑu̾
reuerentia siue terrore sȩuissima
crudelitatis quia plerumq asperi¬
tas. quo grauior: eo tuitior est. Eo
imperante. famosum ludibrium
paulinae spectantissimi generis
feminȩ: romae ꝑcelebratum est.
Quae cum aegregiam castitatis
Apud om̃s famã haberet: eẽt.
aũt prestantissini decoris. etemi¬
nentis grãe. temptata mundi
equestris miliciae ducis inter¬
pellationib. nec inflexa: uͥtioni¬
miae suꝑsticionis. patuit errori.
Namq sub ornatis in insidus
sacerdotib qui uelut antibis ad
eam mandata ꝑferrent. qđ eam
ad templũ inuitaret: delectatum
se eiꝰ sedulitate et pudit᷑itia noctẽ
poscere. habere se quod eidem
secreto uellet comittere. Quoͦ illa

Expanded text:
et grauibus modis excruciatur, non et grauibus modis excruciatur, non ante dimissus quam Tiberius diem clauderet. Cuius tempora foeda ludibriis Caprearumque secessus — ignauia intolerabilis — nullum tamen efficacis uirum operis in necem eius excitauerunt, recentis, ut arbitror, Romani imperii reuerentia siue terrore saeuissimae crudelitatis, quia plerumque asperitas quo grauior eo tutior est. Eo imperante famosum ludibrium Paulinae spectatissimi generis feminae Romae percelebratum est. Quae cum egregiam castitatis apud omnes famam haberet, esset autem praestantissimi decoris et eminentis gratiae, temtata Mundi equestris militiae ducis interpellationibus nec inflexa, uitio nimiae superstitionis patuit errori, namque subornatis Isidis sacerdotibus qui uelut Anubis ad eam mandata perferrent, quod eam ad templum inuitaret, delectatum se eius sedulitate et pudicitia noctem poscere, habere se quod eidem secreto uellet committere. Quod illa
Abbreviated transcription (Latin):
tium accelerauerit. pilatum ꝓuin¬
tiae p̃sidem in itium ruinae de¬
disse res indicat. quanda quidẽ
caesaris imagines hierosolimita¬
nis aedibus inferre. pͥmus omniũ
non dubitauerit. Quo motus po¬
pulus cũ resisteret. atq ille reci¬
piendas censeret unagines: pluri¬
ios in mortem coegit.
cim haec iniudea agerentur¬
agrippa aristoboli filius romam
aduenit: cupiens aduersus herodẽ
tetrarchen apud tiberiũ iuditio
decernere. Sed dsspectus atiberio.
cum romae degeret: plurimos sibi
adsciuit ad amicitiã. & maximae
germanici filiũ gaium. quẽ siue
pat̾ni nominis gr̃atia a mabilem
popło.seu regii generis ꝓpinquita¬
te ꝓximum̃ imꝑio ratus. an quo¬
dam p̃sagio studiosius excolebat :
quã uel aetatis uel honoris eius
ratio patiebatur. Ita ut quodan
die manus eleuans deprecaretur:
ut maturius tiberio mortuo. gai ũ
uideret imperatorẽ. Quo ꝓdito
ꝑ euthicũ libertum suũ: agrippa
iussu tiberii intuncla ducitur.

Expanded text:
tium accelerauerit, Pilatum prouintium accelerauerit, Pilatum prouinciae praesidem initium ruinae dedisse res indicat, quandoquidem Caesaris imagines Hierosolymitanis aedibus inferre primus omnium non dubitauerit. Quo motus populus cum resisteret atque ille recipiendas censeret imagines, plurimos in mortem coegit. Dum haec in Iudaea gerunturAgrippa Aristoboli filius Romam aduenit cupiens aduersum Herodem tetrarchen apud Tiberium iudicio decernere, sed despectus a Tiberio, cum Romae degeret, plurimos sibi adsciuit ad amicitiam et maxime Germanici filium Gaium, quem siue paterni nominis gratia amabilem populo, seu regii generis propinquitate proximum imperio ratus an quodam praesagio studiosius excolebat, quam uel aetatis uel honoris eius ratio patiebatur, ita ut quodam die manus eleuans deprecaretur, ut maturius Tiberio mortuo Gaium uideret imperatorem. Quo prodito per Eutychum, libertum suum, Agrippa iussu Tiberi in uincla ducitur
Abbreviated transcription (Latin):
eum adiuditiũ romã deduceret:
in quo condempnatꝰ et exactus
in exiliũ. etiam morte impleuit
somniũ suum.
RINCIPATUS gentis qui arhe¬
latim ꝑtinebat: conuersus. ẽ. in
nom̃ ꝓuinciae: quo nomine romani
cum in ius suum uincendo redige¬
rent: ꝓ cul positas regiones appel¬
lauerunt. Manser̃ tam̃ tetrarchae
ut erant. philippus etherodes mu¬
tato uocabulo: qui antiphas pͥus
nuncu pabat᷑. Nam salomae mo¬
riens. Loca quȩ tenuerat et potesta¬
tẽ suae gentis. liuiae uxori caesa¬
ris dereliquerat. Is status erat
iudeae: quando caesar defunctus
est: et relinquens tyberiũ pͥuignũ
suũ liuiae uxoris filiũ. exsuꝑiore
genitũ coniuge: successorẽ imꝑu
romani. Cuius inhonorẽ tyberia¬
dem herodes condidit: philippus
quoq liuiã urbem matris eiꝰ uoca¬
bulo nuncu pandam putauit:
Et quia ꝓpositum nobis. ẽ. aꝑire
causas. quib popłs iudeorum aro¬
mano imꝑio desciuerit. sibiq exi¬

Expanded text:
eum ad iudicium Romam deduceret, eum ad iudicium Romam deduceret, in quo condemnatus et actus in exilium etiam morte inpleuit somnia sua. Principatus gentis qui ad Archelaum pertinebat conuersus est in nomen prouinciae, quo nomine Romani, cum in ius suum uincendo redigerent, procul positas regiones appellauerunt. Manserunt tamen tetrarchae ut erant Philippus et Herodes, mutato uocabulo qui Antipas prius nuncupabatur. Nam Salome moriens loca quae tenuerat et potestatem suae gentis Liuiae uxori Caesaris derelJudaeae, quando Caesar defunctus est: relinquens Tiberium privignum suum Libyae uxoris filium ex superiore genitum Romani, cuius in honorem Tiberiadem Herodes condidit. Philippus quoque Liuiam urbem matris eius uocabulo nuncupandam putauit. Et quia propositum nobis est aperire causas, quibus populus Iudaeorum a Romano imperio desciuerit sibique exi
Abbreviated transcription (Latin):
seruasti meos. quorũ memorẽ tẽ ẽẽ.
oportuitꝰ. Sed esto. adolescentula
secundas nuptias non refugeras.
& iamne tertias. & iam ne fratrem
mariti: Itate mea delectauit in iu¬
ria. ut in meã domũ tertio nupta
coniugi. remeare non erubesceres:
Sed mͥ curae erit: ne diutius ma¬
neat contumelia mea contagio tua
nec longum laetabitur fraterni
incestus matrunonii. Et surrexit
mulier: et familiarib narrauit sõ¬
nium. Atq ipsa biduo pͦ defuncta
fidem fecit: qđ huiꝰ modi coniugia.
nec uiuorum legib inpunita sint:
nec mortuorũ uoluntatib Ipse
quoq archelaus: uidit in somnis
spicas nouem plenas abubus uora¬
ri: Cui querenti : respondet inter¬
significari. quib potestate usussit
amplissima: et maxima. Nonoitaq
anno imperu sui mutationẽ eidẽ
fore: eo quod boues qui arua ara¬
tro soleant inuertere. mutationẽ
siguificent laboriosam : quae
tis: quinto die uenit acaesare. qͥ

Expanded text:
servasti meos, quorum memorem te esse servasti meos, quorum memorem te esse oportuit? Sed esto, adolessecundas nuptias non refugeras, etiamne tertias, etiamne fratrem mariti? Ita te mea delectauit iniuria, ut in meam domum tertio nupta coniugi remeare non erubesceres? Sed mihi curae ne diutius maneat contumelia mea contagio tua, nec longum laetabitur fraterni incestus matrimonii.’ Exsurrexit mulier et familiaribus narrauit somnium, atque ipsa biduo post defuncta fidem fecit, quod huiusmodi coniugia nec uiuorum legibus inpunita sint nec mortuorum uoluntatibus. Ipse quoque Archelaus uidit in somnis spicas VIIII plenas magnas a bubus uorari. Cui quaerenti respondit intersignificari, quibus potestate usus sit amplissima et maxima. Nono itaque anno imperii sui mutationem eidem fore, eo quod boues, qui arua aratro soleant interuertere, mutationem significent laboriosam, quae tis quinto die uenit a Caesare qui
Abbreviated transcription (Latin):
sumptib infinita dispendia tolle¬
tolerauisseNt.
accussatur apud caesarẽ: cognita
int̃ partes causa: uienna ligatur.
opesq eiꝰ thesauris caesaris ad soci¬
atȩ. Hoc merito p̃cium luit: qui
nec afrĩs sui germani coniuge. suas
cõ presserat cupiditates. Nam ubi
alexander obuit patris imperio
neci traditus. glaphyra uxor eius
archelao rege capadocum genita.
quẽ ad modũ supra memorauimus.
lybsȩ regi iubae : secundis. ẽ. copu¬
lata nuptiis. Quo de functo: reuer¬
tit ad patrem: Illic eam contempla¬
tus archelaus quod frẽm mariti
filiorum patruũ haud qua quam
pie refugiendum arbitraretur:
ita deperire coepit. ut uxorem
eiceret mariam men. et glaphy¬
ram in locum eius substitueret.
Non multo pͦ ubi mulier in iudȩã
rediit: uidet in somnis alexandrũ.
& complecti desiderauit. Atille
indignati similis. a complexi refu¬
gus: uisus .ẽ. dicere. Haec ẽ. glaphy¬
ra ꝓmissi fides: ita amores ergate

Expanded text:
sumptibus infinita dispendia sumptibus infinita dispendia toleravissent. accusatus apud Caesarem, cognita inter partes causa, Viennam relegatur, opesque ejus thesauris Caesaris associatae: hoc merito pretium luit, qui nec a fratris sui germani conjuge suas compresserat cupiditates. Nam ubi Alexander obiit, patris imperio neci traditus, Glaphyra uxor ejus Archelao rege Cappadocum genita, quemadmodum supra memoravimus, Libyes regi Tibae secundis est copulata nuptiis. Quo defuncto, revertitur ad patrem: illic eam contemplatus Archelaus, quod fratrem mariti, filiorum patruum, haud quaquam pie refugiendum arbitraretur, ita deperire coepit, ut uxorem dejiceret Mariamnem, et Glaphyram in locum illius substitueret. Non multo post ubi mulier in Judaeam rediit, vidit in somniis Alexandrum, et complecti desideravit. At ille indignanti similis, a complexu refugus, visus est dicere: Haec est, Glaphyra, promissi fides? Ita amores erga te
Abbreviated transcription (Latin):
& eas ferorȩ liberis sociari censuit:
Int̃ ea quidã iuuenib simulans
se alexandrũ. et ꝓpt̃ miscđiam ab
his quib necandi munus abherode
patre mandatũ foret. sub rogatis
aliis in locum suũ : cũ fr̃e se aristo¬
bolo dimissum mil&um petit. &
indemã. quo difficilius apud in co¬
gnitos cognosceretur. Ubi facile
ad se eum ꝑduci ocius ꝑcęlodum
quendã qui alexandrũ plene
nouerat: p̃ cepisset. Coelodus ubi
iuuenẽ uidit. similitudine deceptꝰ:
indicia ñ conuenire: quaesiuit ubi
.eẽt. aristobolus. Atille incy. ro
insula degere asseruit cauentem
insidias. eõ qđ coniuncti interse
fr̃s facilius extinguereͥtur. De in¬
de ad caesarẽ deductus: aꝑuit
ilico in punitate ꝓmissa. fr&um
se species similitudinis quod eẽt.
alexander simula usse. ut in nu
sed ipsum inmunẽ dimittit. et eos
qui ultra priuatum modum quasi
regis filio detulerant. satis multan¬
dos. ẽẽ. ꝓnuntiauit. quod suꝑ fluis

Expanded text:
et eas Ferorae liberis sociari censuit. et eas Ferorae liberis sociari censuit. Interea quidam e iuuenibus, simulans se Alexandrum et propter misericordiam ab his, quibus necandi munus ab Herode patre mandatum foret, subrogatis aliis in locum suum cum fratre se Aristobolo dimissum, Miletum petiit et inde Romam, quo difficilius apud ignotos cognosceretur. Vbi facile ad se eum perduci ocius per Celadum quendam qui Alexandrum plene nouerat praecepisset. Celadus, ubi iuuenem uidit, similitudine deceptus indicia non conuenire quaesiuit ubi esset Aristobolus. At ille in Cypro insula degere adseruit cauentem insidias eo quod coniuncti inter se fratres facilius extinguerentur. Deinde ad Caesarem deductus aperuit ilico inpunitate promissa fretum se specie similitudinis quod esset Alexander simulaused et ipsum immunem dimitti jubet, et eos qui ultra privatum modum quasi regis filio detulerant; satis mulctatos esse pronuntiavit, quod superfluis
Abbreviated transcription (Latin):
firmam̃tum defuit. Ubi autem
aequitas. et animi sub peditabat
robur: quaesitũ ut iuditiũ con¬
firmaretur. Considera igitur utrũ
fecerit in iuriã qui te elegit :
tuo arbitrio sanciendum reliquit
rerum omniũ dño. cui iure etiam
reges cecdunt potestate. Qui eñi
qui ñ.ẽ falsus in confirmatore.
Nam qui te arbitrum constitu¬
it: cognouit itaq talem succes¬
sorem sibi constituendũ. qui tibi
quẽ confirmares. ñ displiceret:
Auditis partib caesar: sententiã
distulit. De inde conlato cũ sena¬
tu consilio: archelaum genti
p̃pofuit ut fungeretur rectoris
munere. non regni honore. ut
ciabant᷑. Tetrarchas duos consti¬
tuit herodis filios: Philyppum.
& antiphan: qui cũ archelao de
regno certauerant. Herodes soro¬
ri cui nom̃ salomae legatum ser¬
uauit: etiam alia ipse adiun xit:
Duabus quoq filiab herodis:
nulle talenta qua sibi relicta
erant disꝑtienda arbitratus. Ad¬
didit etiam alia sexcenta milia:

Expanded text:
firmamentum defuit: ubi autem firmamentum defuit: ubi autem aequitas animi suppetebat, robur quaesitum, ut iudicium confirmaretur. Considera igitur, utrum fecerit iniuriam qui te elegit, te arbitro sanciendum reliquit rerum omnium domino: cui jure etiam reges cedunt potestate. Qui enim qui non est falsus in confirmatore. Nam qui te arbitrum constituit, cognouit utique talem successorem sibi constituendum, qui tibi quem constitueres non displiceret.’ Auditis partibus Caesar sententiam distulit. Deinde conlato cum senatu consilio Archelaum genti praeposuit, ut fungeretur rectoris munere non regni honore. Spotiabantur. Tetrarchas duos constituit Herodis filios, Philippum et Antipan, qui cum Archelao de regno certauerat, Herodis sorori cui nomen Salome legatum seruauit, etiam alia ipse adiunxit. Duabus quoque filiabus Herodis mille talenta, quae sibi relicta erant, dispertienda arbitratus addidit etiam alia sexcenta milia
Abbreviated transcription (Latin):
seditionẽ pacẽ turbarent. atq
aũt p̃latione quis dubitaret.
cum et posteriores p̃ferri sole¬
ant suꝑiorib et hoc multo ua¬
lidius ceteris auderi debeat.
inquo caesari confirmandi re¬
galis udicii seruata sit p̃roga¬
tiua. quo cdmulata potius quã
inminuta romani nominis re¬
uerentia sit. si et auobis caesar
non p̃ripiatur regibus quod pͥ¬
uatis licet ut eoꝵ ualeant testa¬
menta. et quẽ potissimũ sibi
cupiant succedere ultimo scri¬
bant stilo. atq ab illis iterum
ea uobis honorificentia seruetur
ut confirmatio iuditu auobis
petatur. ut is succedat quẽ pater
legerit uos probaueritis: quando
igitur magis sapuit hero des: cũ
tibi caesar seruauit p̃rogatiuam.
an quando p̃teriit: Ubi antiphas
substituitur : caesar preteritur.
Atubi archelaus sub rogatur:
caesar adsciscitur. Sine firma¬
m̃to: nulla res stabilis est. Diui¬
no itaq iuditio ubi iusticia de erat:
uel simulationi uel uoluntati.

Expanded text:
seditionem pacem turbarent atque seditionem pacem turbarent atque autem praelatione quis dubitaret, ‘Cum et posterius praeferri soleat superioribus et hoc multo ualidius ceteris uideri debeat, in quo Caesari confirmandi regalis iudicii seruata sit praerogatiua, quo cumulata potius quam imminuta Romani nominis reuerentia sit, si et a uobis, Caesar, non praeripiatur regibus quod priuatis licet, ut eorum ualeant testamenta et quem potissimum sibi cupiant succedere ultimo scribant stilo, atque ab illis iterum ea uobis honorificentia seruetur, ut confirmatio iudicii a uobis petatur, ut is succedat quem pater elegerit, uos probaueritis? Quando igitur magis sapuit Herodes, cum tibi, Caesar, seruauit praerogatiuam, an quando praeteriit? Vbi Antipas substituitur, Caesar praeteritur, ubi Archelaus subrogatur, Caesar adsciscitur. Sine firmamento nulla res stabilis. Diuino itaque iudicio, ubi iustitia deerat, uel simulationi uel uoluntati
Abbreviated transcription (Latin):
ribus suis. nec inseruitutem de¬
duxerit potestate. Herodem
antonii testimonio qui paternus
hospes fuisset in regnũ ad spirauis¬
se: exillo iudeorum res inminutas.
egisse ut hostem. ñ ut rectorem.
Cum igitur etiam ipse adulter
regni fuisset. quomͦ potuissẽ abeo
legitimũ regẽ creari: Non de p̃¬
cari tam̃ quominꝰ sub regnosint:
sed poscere ut sub romano cuiꝰ sibi
gratia in machabeis parata in¬
tantum ꝑusurpationẽ regni pͦ¬
ea degenerauerit. ut multo in¬
feriores sint adtĩsus quos roma¬
nam petierint societatem: De
qua syria p̃sidale
iuditium abhisdem adipiscat᷑.
quo deuotionis eoꝵ daretur ex¬
perim̃tũ. utrum qui seditiosi
acrebelles uocarentur. possint
moderatis iudicib obtẽperare:
Aduersus ea nicholaus ꝓ arche¬
lao respondit: inquietissi mam
nationem insolentiae ad seruit
poenas dedisse. ne hinc potissimũ
archelaus in inuidia in excusabi¬
li uicrimen arcesseretur. si per

Expanded text:
ribus suis nec in seruitutem deribus suis nec in seruitutem deduxerit. Herodem Antoni testimonio qui paternus sibi hospes fuisset in regnum adspirauisse; ex illo Iudaeorum res imminutas, egisse ut hostem non ut rectorem. Cum igitur etiam ipse adulter regni fuerit, quomodo potuisse ab eo legitimum regem creari? Non deprecari tamen quo minus sub regno sint, sed poscere ut sub Romano cuius sibi gratia iam in Macchabaeis parata tantum per usurpationem regni postea degenerauerint, ut multo inferiores sint his, aduersum quos Romanam petierint societatem. Denqua Syria praesidale iudicium a uobis adipiscatur, quo deuotionis nostrae detur experimentum, utrum qui seditiosi ac rebelles uocamur possimus moderatis iudicibus obtemperare’. Aduersus ea Nicholaus pro Archelao respondens inquietissimam nationem insolentiae adseruit poenas dedisse, ne hinc potissimum Archelaus in inuidiam inexcusabilis criminis arcesseretur, si per
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aestimarent᷑. Hanc sportulã
ciuib datam: hoc sacrificio arche¬
laum regni sui pͥmordia cõmen¬
dauisse: Debere misereri casarẽ.
senatũq reliquiarum iudeae:
quae quondam liberis fulta popłis
seruitutem optaret. si modo tolle¬
rabilem liceret perpeti sub rege
iusto. longe illud abesse aiurẽ im¬
peritandi: Si quidem nulli apud
iudaeos regnum competere: nisi
ei qͥ ẽẽt. ex generatione iudae sic̃
lex diceret: Ad uͦ istum idu meũ
genus. quẽ nulla ꝓsapiae rega¬
lis origo contingeret: in repsisse
inhonorem in debitũ. Si quidem
cum anti pat̾ sibi atq archelao
fuerit auus. prestans diuitus. cet̃¬
risq artib potens. & maxime ro¬
manorum a micitia. cȩsariq se¬
niori bello ꝓbatus. cũ posset
regnũ sibi adscisscere: num quã
tãm̃ ad fectauerit. quin etiam
defendere aliis inaluerit: quam
sibi parare. Meritoq illũ habitũ
ut parentem opimũ: qͥ iudeam
in libertatem uindicauerit uulne¬

Expanded text:
tatis aestimarentur? Hanc sportulam tatis aestimarentur? Hanc sportulam civibus datam, hoc sacrificium Archelaum regni sui primordia commendavisse. Deberi misereri Caesarem senatumque reliquiarum Judaeae, quae quondam liberis fulta populis servitutem optaret, si modo tolerabilem liceret perpeti sub rege justo, longe illum abesse a jure imperitandi. Siquidem apud Judaeos nulli regnum competere, nisi ei qui esset ex generalex diceret. At uero istum Idumaeum genus, quem nulla prosapiae regalis origo contingeret, inrepsisse in honorem indebitum, siquidem, cum Antipater sibi atque Archelao fuerit auus, praestans diuitiis ceterisque artibus potens et maxime Romanorum amicitia Caesarique seniori bello probatus. Cum posset regnum sibi adsciscere, numquam tamen affectauerit, quin etiam defendere aliis maluerit quam sibi parare, meritoque illum habitum ut parentem optimum, qui Iudaeam in libertatem uindicauerit uulne
Abbreviated transcription (Latin):
regnum substitui Nam si meriti
sui conscius foret: petere potius. quã
eripere matura uisset. Non petendo
aũt sed usurpando quae inpeticione
gotus p̃iudicare solere ut p̃properi
ligatores cadant causa. Sed imꝑu
despectã. spretam potestatẽ. indignũ
aestimatum romane curiae senatũ.
qui soleret regnũ dare atq eripere.
ut cũ caesare uetustam conferendi
imperii seruaret p̃rogatiuã. Quid
facturum. eẽ. cũ regnare legitime
cȩpisset. qui ante regnũ insoleuiss&:
Necatos p̃terea plurimos: quia opem
fessis rebus & tributorumt ad leuam̃¬
tum poposcerant: Remediũ postu¬
lantib bellum in rogatum: in ter¬
fecta nouem milia uideorum in
ipsa uenerabili apud uos paschae
caelebritate. ꝓpecudib homines
ad templi festa conuenerant. specta
culum miserabile: Siquis caesorũ
stragẽ recenseat: babylonios reũ¬
tisse arbitretur. quanto crudelius
aciue cõmissa. quae inhoste barbaro
plena in manis sȩuitiae atq impie¬

Expanded text:
regnum substitui, nam si meriti regnum substitui, nam si meriti sui conscius foret, petere potius quam eripere maturauisset. Non petendo autem sed usurpando quae in petitione gotiis praejudicare solere, ut praeposteri litigatores cadant causa: hic vero despectam, spretam potestatem, indignum aestimantem Romanae curiae senatum, qui soleret regnum dare atque eripere, et cum Caesare vetustam conferendi imperii servare praerogativam. Quid facturum esse, cum legitime regnare coepisset, qui ante regnum Necatos praeterea plurimos, quia opem fessis rebus et tributorum alleuamentum poposcerant, remedium postulantibus bellum inrogatum, interfecta VIIII milia Iudaeorum in ipsa uenerabili apud suos paschae celebritate, pro pecudibus homines ad templi festa conuenerant saculum miserabile: si quis caesorum stragem recenseat, Babylonicos revertisse arbitraretur? quanto crudelius a cive commissa, quae in hoste barbaro plena immanis saevitiae atque impie
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum usq ad captiuitatem iudeoꝵ.
muriq excidium. & babylonis
triumphos: historiae sin morẽ cõposui
machabeoꝵ quoq res gestas: ꝓpheties
sermo paucis absoluit: reliquorum
usq ad incendium templi. & manu-¬
bias titi cesaris. relator egregius
historico stilo iosephus. utinam
tam religioni & ueritati attentus:
quam rerum indagini. & sermonũ
sobrietati. Consortem se enĩ ꝑfidiȩ
iudeoꝵ. etiam in ipso sermone exi¬
buit. quem de eoꝵ supplicio ma-¬
nifestauit. Et quoꝵ arma deseruit.
corum tamen sacrilegia non dere-
n querentes. in ter

Expanded text:
tus usque ad captivitatem Judaeorum murique excidium et Babylonis triumphos, historiae in morem composui, Machabaeorum quoque res gestas propheticus sermo paucis absolvit: reliquorum, usque ad incendium templi et manubias Titi Caesaris, relator egregius historico stylo Josephus, utinam tam religioni et veritati attentus, quam rerum indagini et sermonum sobrietati. Consortem se enim perfidiae Judaeorum in ipso etiam sermone exhibuit, quem de eorum supplicio manifestavit; et quorum arma deseruit, eorum tamen sacrilegia non derereliquit: deplorauit flebiliter aerumnam,
Abbreviated transcription (Latin):
innascitur: quae acutis lapidib
incidunt pueri agricolarũ. ꝑ quas
incisiones distillat humor lacri¬
mis pulcher rorantib. Inde uir
militiȩ uetus cõpositis ordinibus.
ad uesꝑum castra mouit: & pͥmo
diluculo hyerosolimitanus moenib
adstitit. atq in ꝓuisus armatas acies
in fudit. Oustupe factus aristo ponis

Expanded text:
innascitur, quae acutis lapidibus innascitur, quae acutis lapidibus incidunt pueri agricolarum, perque eas incisiones distillat humor lacrimis pulcher rorantibus. Inde uir militiae uetus conpositis ordinibus ad uesperum castra mouit et primo diluculo Hierosolymitanis moenibus adstitit atque improuisus armatas acies infudit. Obstupefactus Aristobolus
Abbreviated transcription (Latin):
se se rep̃sentauit. Sed cum adhuc
comꝑendinari cognitionẽ uideret.
in castellum regressus est. Medius
enĩ int̾ spem & timorem: putabat
quod imperus eius oboediendo. ad
sui gr̃am pompeium inflacteret.¬
Sed ne ui adigeretur iterũ imꝑio
cedere : in alex andrum se se rccipie¬
bat. Nec preterut magnum: ragis¬
uersutia. Iubet eum de cedere muni¬
tionibus: idq facturũ. datis ad sin¬
gulos custodes munitionũ litteris:
sese ad stringeret. Iussis quidem
par uit: qui non audebat refellere.
Protinus tam̃ hyerosolimitanis moe¬
nib se se abdidit: & bellum ad ũsum
romanos parare cȩpit. Pompeius
quoq fugientem insequi clausum
urgere: neque parandis belli usibus
tẽpus ullũ dare. Direxit magni
intentionẽ de mitridate nuntius:
quod morte bellum finisset. Vrbs
hyerico infinitimis suis pompeium
tenebat: cum rei memoratȩ inditia
uenirent. Locus ꝓpe urbem. in quo
balsamũ gignitur. uirgultisq

Expanded text:
sese repraesentauit, sed cum adhuc sese repraesentauit, sed cum adhuc conperendinari cognitionem uideret in castellum regressus est. Medius enim inter spem et timorem putabat, quod imperiis eius oboediendo ad sui gratiam Pompeium inflSed ne vi adigeretur iterum imperio cedere, in Alexandriam sese recipiebat. Nec praeteriit Magnum regissutia: jubet eum discedere munitionibus: idque facturum, datis in singulos custodes munitionum litteris, sese astringeret. Jussis quidem paruit, quae non audebat refellere: protinus tamen Hierosolymitanis moenibus sese abdidit, et bellum adversum Romanos parare coepit. Pompeius quoque fugientem insequi, urgere clausum, neque parandis belli usibus tempus ullum dare. Direxit Magni intentionem de Mithridate nuntius, quod morte bellum finiisset. Urbs Hierico in finitimis suis Pompeium tenebat, cum rei memoratae indicia venirent: locus prope urbem, in quo balsamum
Abbreviated transcription (Latin):
in iudeã conuerterent᷑. coniunctis
& iam siriȩ. plerisq auxiliaribus.
Quem ubi comperit aristobolus
ad urbem scitopolim atque in¬
decoreas ap ꝓpinquare. unde erat
iudeae exordium possessionis. con¬
fugit in alexandrum: castrũ muni¬
tum ad modũ. & in monte altissimo
situm. Quo cognito. iubet eum
pompeius descendere. Atille tãꝗ
herili p̃cepto obedire indecorum
existimans: periculũ potius sub¬
eundũ. quã obtẽꝑandũ imperio.
animi in modicus arbitrabatur.
ed referta populis
romana castra de suꝑ spectans.
simul a suis monitus ñ lacessen¬
dos. quorũ in nom̃ ac potestatem
totꝰ ꝓpe orbis t̾rarũ concesserat:
descendit. Plurib q usus. quibus
regnum sibi iure delatum adstrue¬
rẽ contenderat. uł generis debitũ
necessitudine. uł exercitꝰ iudicio
qui secutꝰ sit ualidiorem. deseruerit
tione. ad munitiones reuertitur
Rursus cum hẏrcanus p̾sulem
adisset. uocatꝰ adiudiciũ aristobolꝰ.

Expanded text:
in Iudaeam conuerterentur coniunctis in Iudaeam conuerterentur coniunctis etiam Syriae plerisque auxilquem ubi comperit Aristobulus ad urbem Scythopolim atque inde Coreas appropinquare, unde erat Judaeae exordium possessionis, confugit in Alexandrium castrum munitum admodum, et in monte altissimo situm. Quo cognito, jubet eum Pompeius descendere: at ille tamquam herili praecepto obedire indecorum existimans, periculum potius subeundum, quam obtemperandum imperio animi immodicus arbitrabatur. Sed referta populis Romana castra desuper spectans, simul a suis monitus, non lacessendos, quorum in nomen ac potestatem totus prope orbis terrarum concesserat, desregnum sibi iure delatum adstruere contenderat, uel generis debitum necessitudine uel exercitus iudicio, qui secutus sit ualidiorem, deseruerit tione, ad munitiones reuertit. Rursus cum Hyrcanus consulem adisset, uocatus ad iudicium Aristobolus
Abbreviated transcription (Latin):
uaserit. & hyrcano grã concilia
retur. cui uel merito uitae. uel
aetatis suffragio regnandi uis
cõpeteret: ad stipulante presertim
matris auctoritate. quae & iudi¬
cium eligendi habuit: & ius con¬
ferendi. N ec aristobolus diu affu¬
it. Et quã uis nihil in magni pec¬
tore quod suis artib conduceret
intueretur : p̃sumebat tam̃ de scau-¬
ri redẽptione. seseq eius iactabat
societate. Uenit itaq regio ornatu
p̃ditus: & ꝓpe maiore quã solebat
stipatus ambitu. Ut qui de ius¬
ticia diffideret: ad quiescendi pre¬
iuditiũ excluderet. spẽ obediendi
negaret. S ed diutius tolerare ro¬
mani consulis sublimitatẽ nequi¬
uit: cui mos erat regni ex orti.
regibusq imperitare. Itaq ubi
ad urbem uentum est. cui nomen
diospolis : alio concessit. romanȩ
dignitatis suꝑcilium dedignatꝰ:
regni tumore. Qua se cessione aris¬
toboli: non mediocris datus offen¬
sioni locus. Usque a deo cõmoto
consule. ut statim arma romana

Expanded text:
uaseriuaseriretur, cui uel merito uitae uel aetatis suffragio regnandi ius competeret adstipulante praesertim matris auctoritate, quae et iudicium eligendi habuit et ius conferendi. Nec Aristobolus diu afuit. Quamuis nihil in Magni pectore quod suis artibus conduceret intueretur, praesumebat tamen de Scauri redemtione seseque eius iactabat societate. Venit itaque regio ornatu praeditus et pompae maiore quam solebat stipatus ambitu, ut qui de iustitia diffideret, adquiescendi praeiudicium excluderet, spem oboediendi negaret. Sed diutius tolerare Romani consulis sublimitatem nequiuit, cui mos erat regni exsorti regibus imperitare. Itaque ubi ad urbem uentum est cui nomen Diopolis, alio concessit Romanae dignitatis supercilium dedignatus regni tumore. Qua secessione Aristoboli non mediocris datus offensioni locus usque adeo commoto consule, ut statim arma Romana
Abbreviated transcription (Latin):
peium & romanos bello cer¬
tandum. Eo terrore: obsidio
soluta. Aretas philadaphiam
pecut: scaurꝰ damascũ reuertit᷑
Aristobolus aut̃ uix dudum
idoneus ꝓ pulsando periculo
manum collegit. hostẽ inseqͥt᷑
& ad paprronem id uocabulũ
loco sex milia hostium simul
& frẽm antiꝑatris fallionem.:
prelio fudit. Hircani atq anti¬
patris spes lapsȩ. qͥb fiducia
om̃is in arabiȩ uirib erat. Sed
ubi pompeius magnus abire
syriam cepit. & damascũ adue¬
nit: a romanis. quorũ auxilus in¬
fracti demanib uictoriã a misere
opem postulant: Pompeiumq
adeunt. tamquã iusti arbitrum.
& minime auarum peccuniae
Allegationib itaq non munerl
ut ante niti cȩꝑe: qm̃ integer
animꝰ. aduersus corruptẽlam
peccuniae: laqueis auariciae i
capiebatur: & gratuite odisse
poterat fraterno in sidiatum ho¬
nori. Et ideo his eum adorsi
querelis. quib & aristobolo fieret¬
inuidia . qđ indignus aliena in¬

Expanded text:
peium et Romanos bello cerpeium et Romanos bello certandum. Eo terrore obsidio soluta, Aretas Philadelfiam petiit, Scaurus Damascum reuertit. Aristobolus autem uix dudum idoneus propulsando periculo manum collegit, hostem insequitur et ad Papyronem, id uocabulum loco, VI milia hostium simul et fratrem Antipatris Fallionem proelio fudit. Hyrcani atque Antipatris spes lapsae, quibus fiducia omnis in Arabiae uiribus erat. Sed ubi Magnus Pompeius obire Syriam coepit et Damascum aduenit, a Romanis, quorum auxiliis infracti manibus uictoriam amisere, opem postulant Pompeiumque adeunt tamquam iusti arbitrum et minime auarum pecuniae. Allegationibus itaque, non muneribus ut ante niti coepere, quoniam integer animus aduersus corruptelam pecuniae laqueis auaritiae non capiebatur et gratuito odisse poterat fraterno insidiatum honori. Et ideo his eum adorsi querellis, quibus et Aristobolo inuidia fieret, quod indignus aliena in
Abbreviated transcription (Latin):
hyerosolimã confugit: ibi quoq
incutus ad uersus tantã hostium
multitudinem Quae clausum
expugnauisset: nisi scaurus ductor
romani exercitus. alterius belli occa¬
sione quod aduersus tigranem
aerebat᷑. soluisset obsidionẽ : miss
a pompcio. Cui recepti mitridatis¬
ultio grauis. belliq in socerum
transferendi. ꝓpositum exarsit.
qua causa. sẏrã infestari ꝑscaurũ
pͥceꝑat. cum ipse tigranen atque
armeniã urgeret. S cauro itaque
adueriente damascũ quã metellꝰ
&lollius funditus euerterant. oc¬
currere fr̃m legati: sibi quibusq
romanȩ opis auxilium implo¬
rantib Et quã uis inferior
ẽet. uirib aristobolus: p̃pondera¬
uit camen peccuniȩ oblatione:
Uenditur summa p̃lia¬
lis certaminis talentis trecentis.
& iusticia postulati p̃cio pensa¬
tur. Qua peccunia sibi ad nu¬
merata. denunciat scaurus
hẏrcano regiq arabiȩ: discedere
ab obsidione. Aut si ꝑmane-¬
rent: scirent sibi aduersũ pom¬

Expanded text:
Hierosolyma confugit, ibi quoque Hierosolyma confugit, ibi quoque intutus aduersus tantam hostium multitudinem, quae clausum expugnauisset, nisi Scaurus ductor Romani exercitus alterius belli occasione, quod aduersus Tigranen gerebatur, soluisset obsidionem missus a Pompultio gravis, bellique in socerum transferendi propositum exarsiqua causa Syriam infestari per Scaurum praeceperat, cum ipse Tigranen atque Armeniam urgueret. Scauro itaque aduenienti Damascum, quam Metellus et Lollius funditus euerterant, occurrere fratrum legati sibi quibusque Romanae opis auxilium implorantibus, et quamuis inferior esset uiribus Aristobolus, praeponderauit tamen pecuniae oblatiVenditur summa praelialis certaminis talentis trecentis, et justitia postulati pretio pensatur. Qua pecunia sibi annumerata, denuntiat Scaurus Hyrcano regique Arabiae discedere ab obsidione, aut si rent scirent sibi aduersus Pom
Abbreviated transcription (Latin):
de cessissec. nisi trans fugio sibi con¬
suleret. ubi ad suas artes inclinauit.
in sinuat arȩte regis fouendũ auxi¬
lio uirũ. qui circũ uentꝰ foret ut
regno cederet. Decorũ hofore regi:
si arbit̾ fieret imꝑii restituendi.
Multoq pulchrius: si circũ scripto.
cui primitiua regni competerent.
dolo sublata reformari iuberet
Illum uersutum. & callidũ. & idõ
suspectum uicinis. Hunc mitem. &
quietum: qui ꝓsũmo beneficio accipet
quicqͥd sibi ab externo tribueretur.
cui fr̃&iam regnandi ius ad emisset.
Preparatã itaq regis arȩte gr̃am
hẏrcano ad nuntians.: fugiendi spẽ
detulit. & uiã de monstrãuit. ut
secum peteret petrã infinib arabiȩ
sitã quo in loco regẽ adirent. Qui
p̃cib antipatri donisq in flexus.¬
plurimorũ bellatorũ manũ hyr¬
cano adiunxit : ut regno resticuere¬
tur E rant fere peditũ ȩquitũq
qͥnquaginta milia. A quib pͥma
pulsus congressione aristobolus.:

Expanded text:
decessisset nisi transfugio sibi condecessisset nisi transfugio sibi consuleret, ubi ad suas artes inclinavit, insinuat Aretae regi, fovendum auxilio virum qui circumventus foret ut regno cederet; decorum hoc fore regi, si arbiter fieret imperii restituendi; multoque pulchrius, si circumscripto, cui primitiva regni competerent, dolo sublata reformari juberet: illum versutum et callidum, et ideo suspectum vicinis: hunc mitem et quietum, qui pro summo beneficio acciperet, quidquid sibi ab externo tribueretur, cui frater etiam regnandi jus ademisset. Praeparatam itaque Aretae regis gratiam Hyrcano annuntians, fugiendi spem detulit, et viam demonstravit, ut secum peteret Petram in finibus Arabiae sitam, quo in loco regem adirent: qui precibus Antipatri donisqplurimam bellatorum manum Hyrcano adiunxit ut regno restitueretur. Erant fere peditum equitumque quinquaginta milia, a quibus prima pulsus congressione Aristobolus
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑum in suo fieret: aristobolus pacto
consuluit. Conuentũ fr̃m huiꝰ modi
fuit: ut regno hẏrcanus cederet: atq
ad aristobolũ ius om̃e imꝑii transiret.
N ec tam̃ hẏrcanũ in honorũ relin¬
queret. sed regni ex ortẽ honore alio
fungi sineret : quem ipse inꝑtiuisset.
Tranfactio huius modi. & iam religi¬
one tẽpli sacratam: as sensionẽ utriusq
tenuit uoluntariã. Inde: cũ gr̃a dis¬
cessũ est :ac se in uicem salutantes. aristo¬
bolus in aulã regiam sese recepit.
hẏrcanus aequanimit᷑ in domum
metus ac rerũ mutatio in cesseret. qui
sestudici se ad uersus aristobolum
recordarent᷑: & p̃cẽtis antipat̃. Is erat
idumeus genere: morib apud suos
clarus. Non tenuis peccuniȩ : & idõ
p̃ualidȩ potentiȩ. Arte mira factus
ad contemnendã peccuniã : ꝓpter
conciliendam grãm. Qui hẏrcanũ
consilus suis ꝑ̃tritũ: qđ nullã salutis
suae spem tutam haberet qͥ imperio

Expanded text:
asperum in suos fieret, Aristobulus pacto asperum in suos fieret, Aristobulus pacto consuluit. Conventum fratrum hujusmodi fuit ut regno Hyrcanus cederet, atque ad Aristobuli jus omne imperii transiret, nec tamen Hyrcanum inhonorum relinqueret, sed regni exsortem honore alio fungi sineret, quem ipse impertivisset. Transactio hujusmodi etiam religione templi sacrata, assensionem utriusque tenuit voluntariam: inde cum gratia discessum est, ac se invicem salutantes, Aristobulus in aulam regiam sese recepit, Hyrcanus aequanimiter in domummetus ac rerum mutatio ise studuisse aduersus Aristobolum recordarentur, et prae ceteris Antipater. Idumaeus genere, moribus apud suos clarus, non tenuis pecuniae, et ideo praevalidae potentiae, arte mira factus ad contemnendam pecuniam propter conciliandam gratiam. Qui Hyrcanum consiliis suis perterritum, quod nullam salutis suae spem tutam haberet, qui imperio