comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid de me post fata dicetur¬
⁊ intempestina sollicitudo
hec aĩnuentute pronisum ẽẽ debuit
qualis nita honũ talis et famad
Quid de me loquentur hommes¬
R Quid respondeam illud doctissĩ
atq om̃i eloquentissimi Cycerõis
Quid de te alii loquentur ip̃i uide¬
onũs ille et angustiis cigitur
regionũ quas iides nec uĩnꝙͣ de
illo perhennis fuit obriit᷑ homui
interitu et oblimone posteritas ex¬
tiuguitur D Quid de me dicent
homines qui post me nascent᷑ Re
Dice̾m aliter ista quam cicẽo si me¬
lius diste dici posse crede̾m Gud
autem mauit inter est ab hus qui
postea nascent᷑ ẜ monem fore de te
cum ab huis millꝯ fuerit qui ante
forsan dubitabile forsan falsuu
nunc certissimũ et absq ulla ꝓrsa
hesitacione uerissimũ est quod nec
pauciores inquit et meliores fuer̃t
uiri Nam quis est oro iam quidu¬
bitat nũꝙͣ quales fuerunt futu¬
ros homñes ita in penis intlmata
mirabilis ignotoꝵ et impariũ dc̃ã

Expanded text:
uid de me post fata dicent hmines? Intempestiva sollicitudo: hoc a iuventute provisum esse debuit. Qualis fere vita hominum, talis est fama. Quid de me loquentur? Quid respondeam, nisi illud doctissimi atque omnium eloquentissimi Ciceronis. “Quid de te alii loquantur, ipsi videomnis ille et angustiis cingitur iis regionum quas vides, nec unquam de ullo perennis fuit, et obruitur hominum interitu et oblivione posteritatis extinguitur.” Quid de me dicent homines, qui post me nascentur? Dicerem aliter ista quam Cicero, si melius dici posse crederem. “Quid autem, inquit, interest ab iis qui postea nascentur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante forsan dubitabile, forsan falsum, nunc certissimum et absque ulla prorsus hesitatione verissimum est: “qui nec pauciores, inquit, et certe meliores fuerunt viri.” Nam quis est, oro, iam qui dubitet nunquam quales fuerint futuros homines? ita in peius inclinatamirabilis, ignotorum atque imparium dicta
Abbreviated transcription (Latin):
stiencia et meloquencia et belli pucis¬
q artibus obseruando et mutando mił
ti olim illustres ex ꝯuictu illustriũ eua¬
sere Illud uide ne aut tibi ꝑ bonis du¬
cibus malos elegeris errore aliquo/ aut
bonorum flebili raritate et uirtutum
huiꝰ et atis mopia ꝓrsus assequi ne¬
queas quod intendis/
De multipliti spe . G.

Expanded text:
scientia et in eloquentia et belli pacisscientia et in eloquentia et belli pacisque artibus observando et imitando fit. Multi olim illustres ex convictu illustrium evasere. Illud vide, ne aut tibi pro bonis ducibus malos elegeris errore aliquo aut bonorum flebili raritate et virtutum huius etatis inopia prorsus assequi nequeas quod intendis. 120 DE MULTIPLICI SPE
Abbreviated transcription (Latin):
Dero gloriam exuictu R Ref̾t
Imultũ quibus cõiuuas / sunt
quiden utinan que non plii̾mi qͦ¬
⁊um quersacio sit in famis Scio insi
bonris artibus aut bonorum contu¬
bermno gloriam non querit ¶ Ego
hoc ultimo subnixus spero nel bouoꝵ
exemplo bonus fieri / uel si nich̃is ad
eoruin uel familiaritem solam glam
michi fore est R Est id quidem n
nisi bonũ aumiũ haberet nequaqꝙͣ
ĩũgi boms opturet Est euĩ amicici¬
arum ac familiaritatũ fere onũ tausa
nexus q simlitudo quedam age si
quos mt aius equaueris bene erit si
minus modo quod inte estauchil o¬
nuseris ip̃a uoluntas bona laudis et
glorie p̃mio non carebit Pruna eñi et
maxnna ꝑs uirtutis est bonũ uelle qd
nisi precesserit non sequitur uirtuꝑ ¶
Familiaritate bonorum głorior R Lando
id quidem modo nec te lucri ciuꝰpiani
nec alia spes induat eoq tantum tua
pergat intencio ut silĩs illis fias alio
quin ꝓpter gloriam solam ueram gloriã
quidem magna nec inpba qũ et n

Expanded text:
ero gloriam ex convictu. Refert multum quibus convivas; sunt quidam utinamque non plurimi!, quorum conversatio sit infamis. Scio nisi bonis artibus aut bonorum contubernio gloriam non queri: ego hoc ultimo subnixus spero vel bonorum exemplo bonus fieri vel, si nichil aliud, horum vel familiaritatem solam glorie michi fore. Est id quidem, in nisi bonum animum haberet, nequaquam iungi bonis optaret: est enim amicitiarum ac familiaritatum fere omnium causa nexusque similitudo quedam. Age ergo: si quos imitaris equaveris, bene erit; si minus, modo quod in te est nichil omiseris, ipsa voluntas bona laudis et glorie premio non carebit. Prima enim et maxima pars virtutis est bonum velle; quod nisi precesserit, non sequetur virtus. Familiaritate bonorum glorior. Laudo id quidem, modo nec te lucri cuiuspiam nec alia spes inducat eoque tua tantum pergat intentio, ut similis illis fias. Alioquin quod propter gloriam solam fit, veram gloriam quidem magna nec improba, quando et in
Abbreviated transcription (Latin):
bona metes quod semsti triticum atq sol¬
licitudinem nisi illud est ueruis qm̃ triticũ
men cura messis labor hant ubruuam ꝑ¬
cipies E Pus optime colui R Dicã
quod mireris ip̃a illi antiqui agricole uiri
fortes quibus glorie fuit agricultura
colendum bene censuerunt s non optĩe
encie compbatione uerissimũ uxx em̃ni
fertilitas sumptum equat Est q apud
ipos uetres honĩs atq agri comꝑacio
non mepta ut uterq si sumptuosus fu̾i̾t
quanuus et questuosus ⁊eliqui iichil
aut modicura sit nentrum magii igĩ
extimandum OBunmo studio
terram colo R Te mallem cel ui¬
coleres s trestre alias terram amao
nec multum tum ta illaui quam ut̃

Expanded text:
bona: metes quod sevisti, triticum atque solbona: metes quod sevisti, triticum atque sollicitudinem, nisi illud est verius quod triticummen cura, messis labor: hanc uberrimam percipies. Rus optime colui. Dicam quod mireris: illi ipsi antiqui agricole, viri fortes quibus glorie fuit agricultura, colendum bene censuerunt, sed non optime: entie comprobatione verissimum; vix enim fertilitas sumptum equat estque apud ipsos veteres hominis atque agri comparatio non inepta, ut utrique, si sumptuosus fuerit, quamvis et questuosus, reliqui nichil aut modicum sit; neutrum magni igitur existimandum. Summo studio terram colo. Tete mallem coleres, sed terrestre animal terram amas nec multum tamen tu illam quam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
docto forti q uiro arbitroi cui nobilioris
ex cicii de esse materia uix possit. Nlatura
parens oꝑtina duui multas mortalibꝰ
artes daret ip̃ã eciani distuxxit igema
ut cui quisq eat aptissimus illi insistat
uidebis aliquem qui per auediocri nige¬
mo tam solert̾ aut arua sultet aut
iaria in hat re ciuꝰbis accumẽ plõ
nulla sibi conferri possit andustria ꝓtul¬
tuui et ngloriũ fui̾t cum alio nõ ni tua
s illius arte contendere ibi toto innor
sine internussione ꝓsperitas ¶ Diligent̃
agrum coluiEt Bene si nil melius qd̾
faceres fint ¶ Colui unonu exqiisite
Elatam cum illa forte uindeniam pac¬
tus an et cum ꝑxunia anten et cum gͣn¬
Dme ꝓepigisti ¶ Solito larguis aruũ
seui E Plures pastes grues rure ple̾s
Doni mures uolucrum hospes ac uernu¬
um belu excussor aree compactor horrei
architectus metenciũ ẜ mis ac tencium¬
M s eui agrum largite. R Esto inspe

Expanded text:
docto fortique viro arbitror, cui nobilioris docto fortique viro arbitror, cui nobilioris exercitii deesse materia vix possit. Natura parens optima, dum multas mortalibus artes daret, ipsa etiam distinxit ingenia, ut cui quisque erit aptissimus, illi insistat. Videbis aliquem qui mediocri ingenio tam solerter aut arva sulcet aut maria ut hac in re cuiusvis acumen philosophi nulla sibi conferri possit industria: stultum et inglorium fuerit cum alio non in tua sed illius arte contendere, ubi toto maior sine intermissione prosperitas. Diligenter agrum colui. Bene, si nil melius quod faceres fuit. Colui vineam exquisite. Letam cum illa forte vindemiam pactus; an et cum pruina aut etiam cum grandine pepigisti? Solito largius arvum sevi. Plures pasces grues rure, plures domi mures, volucrum hospes ac vermium, lolii excussor, aree compactor, horrei architectus, metentium servus ac terentium. Sevi agrum largiter. Esto in spe
Abbreviated transcription (Latin):
siue ad phĩam siue ad histeriam siue ad
Usum uite spectantibus quales sunt qde
de hoc ip̃o quod non loquini᷑ scupsit pͥmꝯ
equidem apud nos colendi arm p̃cepta
collegit informam artis at redegit in
lras. Secuti q illum multi alii quoꝵ
quidam hĩle illud ac depressimi artifi¬
cium nobilissimis atq altissinus usib ꝯ
extulerunt ¶Quos nunc memoraus uec
humane in memor nc̃titatis agriculturã
ipn tempus habuerit untata Iam spa¬
cio res neq ut fragilior iuunt natura
est at res tam barias ingena urã
sufficiunt . Hat igitur etate exrellen¬
tibus uris eigriculture oꝑauinon pro
arte uel negocio s pro õcio et curaru
alteracione ꝑmiseriu ut ꝙ interdii
tenores rames pubescentibus genumbs
inserẽ luxurialia folia curua falce comi¬
pescere lascinos paluntes prolis inspen
strobibus caris ifodere picientibꝰ pratis
querulos riues prono calle diuertere illos
tas cogat indecorum atq idecerit

Expanded text:
sive ad philosophiam sive ad historiam sive ad sive ad philosophiam sive ad historiam sive ad usum vite spectantibus, quales sunt quos de hoc ipso quod nunc loquimur scripsit? Primus equidem apud vos colendi arvi precepta collegit in formam artis ac redegit in literas secutique illum multi alii quorum quidam humile illud ac depressum artificium nobilissimis atque altissimis versibus extulerunt, quos tunc memorans nec humane immemor necessitatis, agriculturam imperii tempus habuerit. Mutata iam spatio res est neque, ut fragilior nunc natura est, ad res tam varias ingenia vestra sufficiunt. Hac etate igitur excellentibus viris agriculture operam dare non pro arte vel negotio, sed pro otio et curarum alternatione permiserim utque interdum teneros ramos pubescentibus gemmis inserere, luxuriantia folia curva falce compescere, lascivos palmites prolis in spem scrobibus cavis infodere, sitientibus pratis querulos rivos prono calle devertere illos  necessitas cogat, indecorum atque indecens
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipam̃ agriculture arten redeo que
magnis oliu tractata uris atq ingenus
inp̃cio fuit in qua ut in multis in rebus
altum locum cato censorius tenet De
quo ueriss ue scuptiuu esset optiu ꝯ sena¬
tor eptumis orator optim ꝯ mꝑator tau¬
Dem laudis ad cumulum illud est aditũ
siue enuilo seu sine exemplo sui partis agri¬
tola Quen puderet igitur cum cathone
terram colere quis oiio turpe sibi aliquid
diceret ꝙ pulcuma sibi ille dxxisset qui p̃tꝰ
torporis atq amini uirtutes ⁊crum ꝗs
gestarum gloriam eciam de hyspanra t̾¬
umphasset Quis sollicitare atq hor¬
tari bones erubesceret quos in sultuui ur¬
geret illa uox que tot magnos ex̾citus. i
ꝓluimi accendisset tot ancpites causcis
discertissime perorasset quis rastrum atz
aratrum fastidie̾t quod illa trium phal
atq phaca manus attigerit que ni sigues
De tot hostibus uictorias peꝑisset tot de
rebus optiis preclaros libros scripsiss

Expanded text:
ad ipsam agriculture artem redeo, que ad ipsam agriculture artem redeo, que magnis olim tractata viris atque ingeniis in pretio fuit, in qua ut multis in rebus altum locum Cato censorius tenet, de quo cum verissime scriptum sit, optimus senator, optimus orator, optimus imperator, tandem laudis ad cumulum illud est additum: sine emulo sive sine exemplo sui temporis agricola. Quem puderet igitur cum Catone terram colere, quis omnino sibi turpe aliquid duceret quod pulchrum ille sibi duxisset qui, preter corporis atque animi virtutes rerumque gestarum gloriam, etiam de Hispania triumphasset? Quis sollicitare atque hortari boves erubesceret, quos in sulcum urgeret illa vox que tot magnos exercitus in prelium accendisset, tot ancipites causas disertissime perorasset? Quis rastrum atque aratrum fastidiret quod illa triumphalis ac philosophica manus attingeret que insignes de tot hostibus victorias peperisset, tot de rebus optimis preclaros libros scripsisset,
Abbreviated transcription (Latin):
fertilitas non excludat et ubertas inpar¬
tem egeni uenigt et anci Nil soli dulce
uil sapidum O Agrum fertilem ex qui¬
sitissime colo E. Non homo terre sed t̾ra
honũ seriuẽ debuerat honũ culpis effr̃iũ
est ne terra possessori suo sme labore
respondeat incultam meusam messem
horadam lappas tribulos ꝑatura/ hant
ferio sollicitare miris q blanditus mol/¬
lire mortalis coegiti indigencia hinit
agriculture fluxit miciũi sanctissime
atq inuocentissime quõdam uite nñt
Uni ex multis et p̃sto labor et nouis
uicus obnoxie postq̃ nichil nuidie atq
auaritie maccessim rnstitas eciam
causas urbana piacula peruasere
Certe ultimos hõnũ rustitos malos
fuisse ꝯuenit uude illud poctitũ Ex¬
trema ꝑ illos rustica excedens terris
uestigia fecit s ueͥndinu ne qui mali
fuerant nouissimi ꝙp̃mi sunit ut si umꝙħ
forte esset aid uirtuteni reditus et ad p̃sti¬
nos mores ui hoc quoq suit ultuu Auut

Expanded text:
fertilitas non excludet et ubertas in parfertilitas non excludet et ubertas in partem egeni veniet atque amici: nil soli dulce, nil sapidum. Agrum fertilem exquisitissime colo. Non homo terre, sed terra homini servire debuerat; hominum culpis effectum est ne terra possessori suo sine labore respondeat, inculta messem horridam, lappas et tribulos paritura. Hanc ferro sollicitare mirisque blanditiis mollire mortalis coegit indigentia, hinc agriculture fluxit initium, sanctissime et innocentissime quondam vite, nunc uni ex multis, et prisco labori et novis vitiis obnoxie, postquam nichil invidie atque avaritie inaccessum: rusticas etiam casas urbana piacula pervasere. Certe ultimos hominum rusticos malos fuisse convenit, unde illud poeticum: Extrema per illos Iustitia excedens terris vestigia fecit. Sed verendum ne qui mali fuerant novissimi primi sint, ut, si unquam forte esset ad virtutem reditus et ad priscos mores, in hoc quoque sint ultimi. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante hoc tempus feneratores
et leprosi aconsorcio hõmi segregati agrnt
nec tm̃ ad eos nullus accẽderet ansi
egenus s eciam ut male olentes atq
contagiosi ab obuinis uitarent᷑ Nñt¬
lara nou modo cum populo s cum pñci¬
pibus quersautur et mat̾momia g̃hunt
et dignitate adipiscunt᷑ tanta est uis auri
Miror quidam ꝙe pro menstro andias
ip̃i quos op̃a male perdat pñcipes fenera᷑
tam leuis anime fame q iactura tam
suaiis undecumq quesitam pecume
odor est/ ¶ Fenerari inuat R Curpis
delectacio et misera ¶ Fenerari solitꝰ
sum Q̾ Si cathoni credimꝰ hominẽ
occidisse ¶. Fenerator artificim aliud
non didici R Hit auaricie chipens het
causa p̃tenditur quod si discere uolenti
quoq difficile est quid discat mutus
ERemper fenerabor R Semꝑ igit᷑
miser cas semꝑ cupidus semper maps¬
intellige donis que celestibus sit utere / ne
displiteas largienti. Quid ita demũfa
tias dite si et sobrietatem et modestiam

Expanded text:
paulo ante hoc tempus feneratores paulo ante hoc tempus feneratores ut leprosi a consortio hominum segregati agerent nec tantum ad eos nullus accederet nisi egenus, sed etiam ut male olentes atque contagiosi ab obviis vitarentur, nuntiam non modo cum populo, sed cum principibus conversantur et matrimonia contrahunt et dignitates adipiscuntur. Tanta est vis auri, immo quidem, quod pro monstro audias, ipsi, quos Deus tam levis anime fameque iactura, tam suavis undecunque quesite pecunie odor est. Fenerari iuvat. Turpis delectatio et misera! Fenerari solitus sum. Si Catoni credimus, hominem occidisti. Fenerator sum, artificium aliud non didici. Hic avaritie clipeus, hec causa pretenditur: quod si discere volenti quoque difficile est, quid discat invitus? Semper fenerabor. Semper igitur miser eris, semper cupidus, semper inopsintellige donisque celestibus sic utere ne displiceas largienti; quod ita demum rite facies, si et sobrietatem et modestiam
Abbreviated transcription (Latin):
uaricia tanto maior impietas ¶ fenori
studio R An nulla catiũ erat cui me¬
lius studeres an erant multe s huic ap¬
tius erat ingemñ an quid rei est ut
huit ⁊ei uni studiũ applicares quo ues¬
cio an alud usꝙͣ fedius nuenra potius
andoilius aut tam niseri prorsus ac de¬
iecti animi tamq mertis iudici tot
undiq patent artes tot uiuendi uie
pessimam om̃i elegisti que quietior uisa
sedere uidelicet et nuãe dies et uelotissĩ
finem mensis exspectare non intelligens
tibi queqz horas dies menses et annos
currẽ Et ut nexis tuis sit et tibi t̾m¬
num instare sic inꝙͣ illis ut tibi sit tibi
ut nature debitum soluas turpiter par¬
ta destituens et incertus tui Extorques
ergo panꝑibus quos ignotos dices/ et
futuri semper metueris iudicii et obscene
intermu non dominꝰ s custos pamdꝰ
Capine fame pressus et infamia Mira¬
rer in urbibus polititis huic flagicio lo¬
tum esse nisi effet et deliquis Staq eñ

Expanded text:
varitia, maior impietas. Fenori varitia, maior impietas. Fenori studeo. An nulla artium erat cui melius studeres? An erant multe, sed huic aptius erat ingenium? An quid rei est, ut huic uni studio animum applicares, quo nescio an aliud usquam fedius invenire potueris aut vilius aut tam miseri prorsus et deiecti animi tamque inertis indicium? Tot undique patent artes, tot vivendi vie: pessimam omnium elegisti, quod quietior visa est: sedere scilicet et numerare dies ac velocissimi finem mensis expectare, non intelligens tibi quoque horas diesque et menses et annos currere et ut nexis tuis sic et tibi terminum instare; sic, inquam, illis ut tibi, sic tibi ut nature debitum solvas turpiter parta destituens et incertus cui, extorquens ergo a pauperibus quo ignotos dites, et futuri semper metuens iudicii et obscene interim non dominus, sed custos pavidus rapine, fame pressus et infamia. Mirarer in urbibus politicis huic flagitio locum esse, nisi esset et reliquis. Itaque cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecuinam tuto infenore posui E
Est et qui bene niuentie male utit᷑
et qui male nuentis et qui pessime Tu
pecumam niuemsti non ut diues fieres s
ut malus nen tam malus ut anguror
futurus insi pecumani in uenisses sunt
eñi qui successibus nequiores fiunt non
dei munus agnoscentes neq illi saltẽ
simles de quo scriptum est Confitebit᷑
tibi cum benefeceris ei s aꝑtami sibi ce¬
litus nequicie semitam extimantes mue¬
insso erge pecumam qua dedetus mer¬
careris et examine metallum aĩe tue sar¬
ciuam faceres infelix ¶d Fenue bñ posui¬
R Malum non bene pomi dixeris sed
de poni si quidem malum pondus ex¬
cusseris bene erit alio quin ubiciunq po¬
sueus duui atte ꝑtineat/ malum esse non
desmnit ¶ Rems eptimũ bene collecaui¬
ꝑ. Qũobene collocetur malum uideris sane
qͣnͣto opinius malum tanto penis. Notũ
illud dauiticum Prodiit quasi ex adipe
inquitas eoruin Qnͣto ergo dicior ferio¬
rator tanto et nequior quanto maior a¬

Expanded text:
in tuto fenore posui. Est et qui bene inventis male utitur et qui male inventis peius et qui pessime. Tu pecuniam invenisti non ut dives fieres sed ut malus, non tam malus, ut auguror, futurus, ni pecuniam invenisses. Sunt enim qui successibus nequiores fiunt, non Dei munus agnoscentes neque illi saltem similes, de quo scriptum est: “Confitebitur tibi cum benefeceris ei”, sed apertam sibi celitus nequitie semitam extimantes. Invenisti ergo pecuniam qua dedecus mercareris et exanime metallum anime tue sarcinam faceres infelix. Fenus bene posui. Malum non bene “poni” dixeris, sed “deponi”; si quidem malum pondus excusseris bene erit, alioquin ubicunque posueris, dum ad te pertineat, malum esse non desinet. Fenus optimum bene collocavi. Quomodo bene collocetur malum, videris; sane quanto opimius malum tanto et peius. Notum illud daviticum: “Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum”. Quanto ergo ditior fenerator, tanto et nequior; tanto maior a
Abbreviated transcription (Latin):
itm̃ uxor mea⁊ Et romanoruz
ducũ nupsere itm̃ uxores fer cõe
cum maioribus fortunamts Nub
uxor alt̾i It Et romani p̾ncipes
et duces duxure et sanctissimꝰ rex
giũ duxit que nĩorum fuerant
uxores et fortasse te maior aliquis
tuani ducet bant tu illi liuque sol¬
licitudiuem qui eo pergis ubi non
nubitur Q Nubet alti ducis ux¬
or R Si meliori impẜit gratula¬
re ꝓsꝑitati eius quaui amasti Eĩ
peiori gaude saltem ꝙ tu illi iã
notior carior q futur ꝯ̃ sis Multe
p̾mos uiros nosse ac diligere sidõ
demũ inr̃iomo didice̾¬
uid post me de pat̾a mea

Expanded text:
iterum uxor mea? Et Romanorum iterum uxor mea? Et Romanorum ducum nupsere iterum uxores: fer communem cum maioribus fortunam. Nubet uxor alteri. Et Romani ducesviduas duxere, et sanctissimus rex ugium duxit, que minorum fuerant uxores; et fortasse te maior aliquis tuam ducet. Hanc tu illi tamen linque sollicitudinem, qui eo pergis, ubi non nubitur. Nubet alteri dulcis uxor. Si meliori nupserit, gratulare prosperitati eius quam amasti; sin peiori, gaude saltem quod tu illi iam notior cariorque futurus sis. Multe, primos viros nosse ac diligere, secundo demum matrimonio didicerUID POST SE PATRIE
Abbreviated transcription (Latin):
metuendũ fuit id ad te ꝑtimut
boc ad alterũ ꝑtinebit Sic est ã
metuenda ꝯtempintis sꝑuenda
metuitis mł in rebus iusto precio
estimatis Maritalis thori duellũ
seturus intrasti non cogitans ꝙ̃
ꝑituli ad ires id infre aliũ tunes D
Nollem fateor uxorem ala nube̾ R
perfecte quidem pudicicie secunde
imptie quantũlib fateor uitande
sunt s intanda magis ꝑiculosa
uiduitas est ubi nubere nõ tm̃ per¬
mosam solam caste uiuere O Dul¬
cis altĩ ꝯuix imbet R. Nare sut
earum etiam quas bonestas ducit
quibus non suꝑ pñtem quigem
alt̾ aĩo iaui desponsatus sit mor¬
les qnichi inquiũt uir est quid si h
obeat nũ ille ñ aut ille erit aptĩs¬
simꝰ quẽ uirtus quem nobilitas
quẽ grã queni faciuidia quẽ forͣ
conciliet D Uxor mea mib alto
RTua quidem uxor mĩme ne tua
emĩ sit amplius mors faciet n miralͤ
si ꝯuiges seꝑat que corporis atqz
aĩe uincula dissoluit O Nubet

Expanded text:
metuendum erat; id ad te pertinuit, metuendum erat; id ad te pertinuit, hoc ad alterum pertinebit. Sic est autem, metuenda contemnitis, spernenda metuitis, nil in rebus iusto pretio extimatis. Martialis thori duellum securus intrasti, non cogitans quid periculi adires, id intrare alium times? Nollem, fateor, uxorem alteri nubere. Perfecte quidem pudicitie, secunde nuptie quantum licet, fateor, vitande sunt, sed vitanda magis periculosa viduitas, est ubi nubere non tantum permosam solam caste vivere. Dulcis alteri coniunx nubet. Rare sunt earum etiam quas honestas dicunt, quibus non super presentem coniugem, alter iam animo desponsatus sit: “Mortalis michi, inquiunt, vir est: quid, si hic obeat? num ille michi aut ille erit aptissimus, quem virtus, quem nobilitas, quem gratia, quem facundia, quem forma conciliet? Uxor mea nubet alteri. Tua quidem uxor minime, ne tua enim sit amplius mors faciet; nec mirabere si coniuges separat, que corporis atque anime vincula dissolvit. Nubet
Abbreviated transcription (Latin):
uid dilecta uxor post me fa¬
ciet R Nubet forsitan quid
ad te enĩ D Quid faciet cara uxor
RTu uigo absoluta nel subibit
aliud uel libera ceruice uagabitur
uel iam fessa subsistet et quietem
sola meditabit᷑ O Quid aget ux¬
or amantissuma R Eaud cũ te ena¬
serit actura sit cogitas cĩc tibr sb¬
iecta quid egerit nescias Magna
ꝑs mortaliũ quid domi sue fiat
nescieus quid in celo agitur quid¬
ue int̾ris sit agendum querit Sa¬
ue quid deinceps agat uxor ip̃a
eadem uel maritus alter uĩdert
ad te amplius cura ista nõ ꝑtinz
D ueor ne post mneũ obitũ imbat
uiris mibunt fecit hec apud be¬
breos herodias apud affros sephonis¬
ta apud romanos Martuna al
rum ꝯsensus ac iussus excuset tue
uni uiro mortuo nbere non licebit
at qui pance uiui ꝯ quigu fidem
prestant tu gelido eniam cineri fi¬
dem possis si fida tibi usa ad di¬
em uite ultimũ uxor fuit in totum
ꝯnigalis fidei munꝰ impleuit
Ne seciuido nubat uxor metuo ⁊
Ne p̾mo imiberet magis forsitan

Expanded text:
uid dilecta uxor post me faciet? Nubet forsitan. Quid ad te? Quid faciet cara uxor? Tuo iugo absoluta, vel subibit aliud, vel libera cervice vagabitur, vel iam fessa subsistet, et quietem sola meditabitur. Quid aget uxor amantissima? Quid, cum te evaserit, actura sit cogitas, cum, tibi subiecta, quid egerit nescias? magna pars mortalium quid domi sue fiat nescia, quid in celo agatur, quidve in terris sit agendum querit. Sane quid deinceps agat uxor, ipsa eadem vel maritus alter viderit; ad te amplius cura ista non pertinet. Vereor ne post meum obitum nubat viris nubunt! Fecit hoc, apud Hebreos Herodias, apud Afros Sophonisba, apud Romanos Marcia et rum consensus ac iussus excuset; tue uni viro licet mortuo nubere non licebit? atqui pauce vivis coniugibus fidem prestant: tu gelido etiam cineri fidem poscis? si fida tibi usque ad diem vite ultimum uxor fuit, quidni, totum coniugalis fidei munus impleverit? Ne secundo uxor nubat metuo. Ne primo nuberet, magis forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
quidem legibus patientibus magis
quam laudantibus Nota om̃nbus
que de hac re paulus tractat apłs
Certe eciam apud gentiles ipõs quibꝯ
laxior talium libertas ꝑmissam ⁊e
pocius auam ꝓbatam intelligere T
Si quidem multoꝵ mr̃imomõrũ ex¬
ꝑienciam auasi legittime ciu d am
diderunt que amplexus Io̾mmꝰ qͣ
multa contra secundas nꝑtias᷑
quia acater scribat non est ꝓmisse
brenitatis insere̾ que quãus infe¬
miuas non in uiros dia ommia
uideantur et hanc dubie sexus ille
maioris sit debitor castitatis at
pudoris plus tñ prudencie ac con¬
striicie debent uiri ¶E Secundis
ad te freuandum uxore opus est altã¬
G Ad secundas nuꝑtias festmo le
Age dum feruor durat dum ⁊efrix¬
eris delebis/ non notasti qm dailtꝰ
est sopor in nacuo cubili solum illũ
fedum et miserũ actum cogitas
De nato

Expanded text:
quidem legibus patientibus magis quidem legibus patientibus magis quam laudantibus: nota omnibus, que de hac re Paulus tractat apostolus. Certe etiam apud gentiles ipsos, quibus laxior talium libertas, permissam rem potius quam probatam intelligere est, si quidem multorum matrimoniorum experientiam quasi legitime cuiusdam diderunt; que amplexus Hieronymus quam multa contra secundas nuptias quamque acriter scribat, non est promisse brevitatis inserere; que quamvis in feminas, non in viros etiam dici omnia videantur et haud dubie sexus ille maioris sit debitor castitatis ac pudoris, plus tamen prudentie ac constantie debent viri. Secundis ad te frenandum uxore opus est altera. Ad secundas nuptias festino. Age, age dum fervor durat: cum refrixerit dolebis. Non notasti quam dulcis est sopor in vacuo cubili? Solum illum fedum et miserum actum cogitas, qui DE NATO
Abbreviated transcription (Latin):
Ecundas muptias celebrabo ꝑ
Si nosteres ad liquidum quid
est femĩa quid ue de illa magnri
scribunt uiri/ nec p̾mas quidem nup¬
tias celebrasses ¶ Secundas imp¬
tas celebrare est animꝰ R Si non
te p̾me nptie donuerunt iam ⁊ a
cele brare si nec ille domuerut cele¬
bra tercias E Secundis imptas in¬
tendo R Qui ep̾mo ꝯuigio ꝓlem
habens nouercam suꝑ iduct suis
mamibus in suam domũ mutit in¬
cendium Si iiuenta urget ad libidi¬
nosa bellicat senectus qua m̾chi e
est turpius posset forsan ut ciuilit̾
hoc pocius quam honeste dicam
poss iꝙͣ fortasẜ utilius insi nel
p̃ca materia uel diuna lege ueticũ
ess contubmali obsequo subueniri
ꝙͣ nou̾calibus odiis domus tnͣquilla
turbari quod ato ac domicano suscep¬
tis filiis uesꝑasianus prudentiss imꝰ
p̾ͥnceps fecit et etate stephanus co¬
lumpnenẜ haut in merito int̾ p̾ͥnci¬
pes memor andus¶ Ad secundaz
nuptias intendo ꝑ Potes id quidẽ
secundum leges humanas diui ms

Expanded text:
ecundas nuptias celebrabo. Si nosses ad liquidum quid est femina quidve de illa magni scribant viri, nec primas quidem nuptias celebrasses. Secundas nuptias celebrare est animus. Si non te prime nuptie domuerunt, iam secundas celebra; si te nec ille domuerint, celebrabis et tertias. Secundis nuptiis intendo. Qui ex primo coniugio prolem habens novercam superinducit, suis manibus in suam domum mittit incendium. Si iuventa urget aut libidinosa vellicat senectus, qua nichil est turpius, posset forsan — ut civiliter hoc potius quam honeste dicam — posset, inquam, fortassis utilius, nisi vel peccati materia vel divina lege vetitum esset, concubinali obsequio subveniri quam novercalibus odiis domus tranquilla turbari; quod, Tito ac Domitiano susceptis filiis, Vespasianus prudentissimus princeps fecit et etate hac Stephanus Columnensis, haud immerito inter principes memorandus. Ad secundas nuptias intendo. Potes id quidem secundum leges humanas, divinis
Abbreviated transcription (Latin):
diu k̾ Bumanitatem ergo et iusti¬
ciam exiusti simul et ꝓcellosam ui¬
tau et truentam aut certe dubiam
mortem elegiff elegisti nifelix de quo
sola patria que te genuit/ ataz aluit
mortem speret an uero non ille sa
tis est miser quemi miserum uolunt
ommes an non ille miserrimꝰ qui tã
muser ẽẽ non possit quin d sit dignus
esse miserior ¶ Habeo sũmũ mñt cines
locum R Babes incuubus tyraundẽ
in arerus domũ in uepribus stratum ĩ
prerupto sedem in rapnus moplaui in
de regno et ĩpeuo G

Expanded text:
ndui. Humanitatem ergo et iustindui. Humanitatem ergo et iustitiam exuisti, simul et procellosam vitam et cruentam aut certe dubiam mortem elegisti: infelix, de quo solam patria que te genuit atque aluit mortem speret! An vero non ille sat miser est, quem miserum volunt omnes? An non ille miserrimus, qui tam miser esse non possit, quin sit dignus esse miserior? Habeo summum inter cives locum. Habes in civibus tyrannidem, in arenis domum, in vepribus stratum, in prerupto sedem, in rapinis inopiam, in DE REGNO ET IMPERIO
Abbreviated transcription (Latin):
ferro eciam ẜuaturus/ ferro forsitan a¬
nussurus precłas plane diuicias comꝑ¬
asti esse om̃ibus odiosum atq t̾rifĩtu
quodq huic sequitur tibi te ꝑꝑetuo
grauem metu ut em̃ ꝑiculi inchie
sit quod inquibusdum urbibus nã
ciuium prestat apta seruicio q̃ñ tñ
pauor aberit auino recolendi ꝙ ille
lui o quod legittune nomen haber mi¬
ꝑn met ator autem ac fundator
p̾mus audiuit alabeno romano e¬
quite uc̃te est inquit multos ut ti¬
meat quem multi tuuerit cuiꝰ dc̃i
ratio illa est quam posuit/ naso qr
quem metuit quisq ꝑire cupit po¬
situm p̾us abenino ubi ait quem
ietuũt oderunt quem quisq õdit
ꝑiisse expetit ut tñ et ꝑiculũ et mets
eciam omnis cesset ꝙ non auillis ty¬
rannorum uel nutrita publicis mał
andacia nel noticia tiuiũ spondet ig¬
nauia Au non saltem nullus est
pudor hiis p̃esse quibus te subesse sit
dignius / p̃ter muist ami ui rebus
om̃ibus iꝑem ¶ Tyramudem i¬

Expanded text:
ferro etiam servaturus, ferro forsitan aferro etiam servaturus, ferro forsitan amissurus. Preclaras plane divitias comparasti: esse omnibus odiosum atque terrificum, quodque hinc sequitur, tibi te perpetuo gravem metu. Ut enim periculi nichil sit, quod in quibusdam urbibus natura civium prestat apta servitio, quando tamen pavor aberit animo recolenti quid ille huius, quod legitimi nomen habet imperii, metator ac fundator primus audivit a Laberio Romano equite: “Necesse est” inquit “multos timeat, quem multi timent”? cuius dicti ratio illa est, quam posuit Naso, quia: Quem metuit quisque perire cupit, positam prius ab Ennio ubi ait: Quem metuunt oderunt, quem quisque odit periisse expetit. Ut tamen et periculum et metus etiam omnis cesset, quod nonnullis tyrannorum vel nutrita publicis malis audacia vel nota civium spondet ignavia, an non saltem ullus est pudor, his preesse quibus te subesse sit dignius, preter iniustam vim rebus omnibus imparem? Tyrannidem i
Abbreviated transcription (Latin):
fratres lacerares tuos cum quibꝰ
equam puericiam atq aidolestenciã
egisses eodem celo usus husdem a¬
nunc mente de illorum tergo potes
lndere ac illis flenitibus gandere qua
postremo ipudencia in ea urbe ui¬
nis in qua uitam tuam om̃ibus stis
esse miusam/ mortem cunctis optabi¬
lem nbi esse uenuuem certus es qui nõ
male ꝑditum te uelit iupũ mitti degre¬
ge seuissmiũ ¶ Tyramnndem accepi¬
R Si p̃terito p̃ns̃ tempus confers dura
ac nuseram subisse sarcuiam intelliges
tutam agebas et quietam uitam de¬
huit nisi sceleri uĩgis amenciam nulla
tibi siue metu at tumłtu aĩ dies nllã
noxibit uullus non suspectus tibus nullꝰ
sopor imꝑt̾ritus dum ubiq ceruitibus᷑
pendentem bideris mucronem quem
amico opes fortunas q suas nuranti
non mepte monstrasses tradidit dyoni¬
suis tyrannus quidem s tyramudis ex¬
tuuator acutissimꝰ E Ferro michi ty¬
rinuidem exquisiui E Ferro quesitan

Expanded text:
fratres lacerares tuos cum quibus fratres lacerares tuos cum quibus equam pueritiam atque adolescentiam egisses, eodem celo usus, iisdem anunc mente de illorum tergo potes ludere atque illis flentibus gaudere? Qua postremo impudentia in ea urbe vivis, in qua vitam tuam omnibus scis invisam, mortem cunctis optabilem, ubi esse neminem certus es qui non male perditum te velit, lupum miti de grege sevissimum? Tyrannidem accepi. Si preterito presens tempus confers, duram te ac miseram subiisse sarcinam intelliges: tutam agebas et quietam vitam; dehinc, nisi sceleri iungis amentiam, nulla tibi sine metu ac tumultu animi dies, nulla nox ibit; nullus non suspectus cibus, nullus sopor imperterritus, dum ubique cervicibus impendentem videris mucronem, quem amico opes fortunasque suas miranti non inepte monstrasse traditur Dionysius tyrannus quidem, sed tyrannidis extimator acutissimus. Ferro michi tyrannidem acquisivi. Ferro quesitam,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ncipes quorum mens tyramta
et tyrannntus fuis fuit s ad illos
quos auorum prmq memoria seu
ȩciam quos etas sen regio pñs bidit
hos ego ne distantibus te fatigem
tircuicipere et contemplare te iubeo
udeuis usitatum et coem̃ tyrãnoꝵ
exitum ant gladiũ aut uenemmi
uerumq illud a satyrico dictũ dices
Ad generum cereris sine cede et uul¬
nere panci descendunt ⁊ eges et sicca
morte tyranni ¶p Tyramudem ni
tiuer ex̾crodẽ Predam atq car¬
inficinam auro implendus et san/¬
gume aurisicieris monedula tenax¬
q nec mssura tutem nisi plena
cruoris hyrundo Sed qua fronti
quo ue amõ seu sangumne ulni fũ¬
dio ꝑ quo seruando si homo bonus¬
esses sangnis tuus ultro tibi funden¬
metuant semper fidant q quibꝰ
fidei nichil est/ totum q hoc malũ
huit in meritis erogare miurie fa¬
cumt hic indigius erogata benefi¬
cia et ambicione turhatus ordo re¬
rum amici ex hostibus hostes ex cuu-¬
bus G Eranus prĩe mee sum

Expanded text:
principes, quorum mens tyrannica principes, quorum mens tyrannica ac tyrannicus finis fuit —, sed ad illos quos avorum patrumque memoria, seu etiam quos etas ac regio presens vidit. Hos ego, ne distantibus te fatigem, circumspicere et contemplari iubeo: videbis usitatum et communem tyrannorum exitum, aut gladium aut venenum vereque illud a satyrico dictum dices: Ad generum Cereris sine cede et vulnere pauci, descendunt reges et sicca morte tyranni. Tyrannidem in cives exerceo. Predam atque carnificinam, auro implendus et sanguine, auri sitiens monedula tenaxque nec missura cutem nisi plena cruoris hirudo. Sed qua fronte quove animo seu sanguinem illum fundis, pro quo servando, si homo esses, sanguis tuus ultro tibi fundenmetuant semper fidantque quibus fidei nichil est totumque hoc malum hinc immeritis irrogate iniurie faciunt, hinc indignis erogata beneficia et ambitione turbatus ordo rerum: amici ex hostibus, hostes ex civibus. Tyrannus patrie mee sum.
Abbreviated transcription (Latin):
meos E Rependisti dignã
uicem stultis amantibus illi te e¬
quo altius extulerunt illos tu m¬
iqui nigo seritii ⁊ ep̃ssisti ¶ Cyra¬
indem arcipiu R Abstulisti liber¬
tatem aliis securitatem tibi re¬
quiem uẽsm M Eyramindem con¬
secutus sum R Etatum certi la¬
boris euentus ambigni s ut plu-¬
rinũ infelicis non te ad hystorias
ueteres atq externas mittam Qmis
ferci alexandri euentus quas dyom¬
su syracusii quis argentim phala¬
ridis quis hannoms peni quis cfearai
herachensis quis epirensis aristoti¬
mi quis lacedemoni nabidis quis
hi parci derq athemenẜ quem oca¬
disse in mortalis ꝯloria interfectori¬
bus fit non ad recentires atq do¬
mesticas Cassumi meltũ et mal¬
liũ romanos ciues catiliuam
quoq gractos et apuleium non
tyranuos quidem s tyramudem
affectantes ma impris conatibus
dep̃hensos ceptro q ꝓhibitos ata
opp̃ssos non postremo ad illos qui
maiores non meliores iusti ne lo
iperii cuicem texere tyramnde ni

Expanded text:
meos. Rependisti dignam vicem stultis amantibus: illi te equo altius extulerunt, illos tu iniquo iugo servitii depressisti. Tyrannidem arripui. Abstulisti libertatem aliis, securitatem tibi, requiem utrisque. Tyrannidem consecutus sum. Statum certi laboris, eventus ambigui sed, ut plurimum, infelicis. Non te ad historias veteres atque externas mittam — quis Pherei Alexandri exitus, quis Dionysii Syracusii, quis Agrigentini Phalaridis, quis Annonis Peni, quis Clearchi Heracliensis, quis Ephirensis Aristotimi, quis Lacedemonii Nabidis, quis Hipparchi denique Atheniensis, quem occidisse immortalis gloria interfectoribus fuit? —, non ad recentiores atque domesticas — Cassium Meliumque et Manlium, Romanos cives, Catilinam quoque et Gracchos et Apuleium, non tyrannos quidem, sed tyrannidem affectantes inque impiis conatibus deprehensos ceptoque prohibitos atque oppressos —, non postremo ad illos qui maiores, non meliores iusti velo imperii trucem texere tyrannidem a
Abbreviated transcription (Latin):
illo in sexu atq etate ludibrũe ¶ Cas¬
tissima michi est filia Rt SSi seip̃a
titas et illi grãs agens ad custediam
boni sui totum am̃i intenderit atq
ita uitutura intemerata peruenerit
ert fateor unde et secum deo gracias
agas et gaudeas magis quam si illã
regis nuꝑciis illustrasses Est tũ int̾m
michi crede quod tuueas/ cum sit ẽĩ
in hom̃bus rara constantia tũ infe¬
minis nulla est
De optimo ge-

Expanded text:
illo in sexu atque etate ludibrium. Casillo in sexu atque etate ludibrium. Castissima est michi filia. Si seipsam titas et illi gratias agens ad custodiam boni sui totum animum intenderit atque in tutum intemerata pervenerit, erit, fateor, unde et secum Deo gratias agas et gaudeas magis quam si illam regiis nuptiis illustrasses. Est tamen interim, michi crede, quod timeas: cum sit enim in omnibus rara constantia, tum in feminis nulla est. 75 DE OPTIMO GE
Abbreviated transcription (Latin):
Alsta michi est filia R Io¬
conditas magna s sollici¬
ta qnͣto eña castitas mor tante
ni eam uigilancior libido nichis tã
ardenter uiuaditur quam quod tastis
ex cubiis et femineo pudore uallatie
est concesso calle corruptar seguius
et permissa repentiꝰ appetunt᷑ multũ
concupite ⁊ ei difficilis solet esse cus¬
todia ¶ Insigiis nate pudicia est¬
L Est ubi res optuua rei pessiẽ
materiã prebet magna lucrecie forͣ
fuit s nil eque spectata matronẽ
nobilis castitas uesanũ Iuuẽñ n
adulterum uiolentum stimulis egit
ardentibus sic bonorum donis abutitur
nequicia reproborum ¶ Castitas filie
nota est R Opta ut ꝑpetua sit apud
poetam legis uarium et mutabile semꝑ
fenuna quod insi marto non diceret
nũquid minus ideo certum ess quis a¬
dolescentulas pudicas p̾mũ post las¬
ciuas ais uidimꝰ ut ita pñtibus
uicis cum p̾terta castitate certantes
ut pudici actus quasi ꝑditi temporis
penituisse uideretur quo nullum fedius

Expanded text:
asta michi est filia. Iucunditas magna sed sollicita: quanto enim castitas maior, tanto in eam vigilantior libido: nichil tam ardenter invaditur quam quod castis excubiis et femineo pudore vallatum est. Concesso calle corruptor it segnius et permissa tepentius appetuntur; multum concupite rei difficilis solet esse custodia. Insignis nate pudicitia est. Est ubi res optima rei pessime materiam prebet. Magna Lucretie forma fuit, sed nil eque ac spectata matrone nobilis castitas vesanum iuvenem in adulterium violentum stimulis egit ardentibus; sic bonorum donis abutitur nequitia reproborum. Castitas filie nota est. Opta ut perpetua sit. Apud poetam legis: Varium et mutabile semper femina; quod si Maro non diceret, nunquid minus ideo certum esset? Quot adolescentulas pudicas primum, post lascivas anus vidimus et ita presentibus vitiis cum preterita castitate certantes, ut pudice acti quasi perditi temporis penituisse viderentur? quo nullum fedius
Abbreviated transcription (Latin):
ut harñdiueo batulo insistas / nel nicudu¬
cum te ꝑientem mclmaueris quod sepe
dixisse fertur adrianus p̃nceps cũ eliũ
uerum ꝓuerũ ꝓulerum s fragilenrad¬
optasset et secum cauere p osẜ marouelt
illud oũdent terris hunc tm̃ fata nea
ultra esse suient ¶ Gaudeo de m¬
faute meoꝵ Eit gande ut doliturs
fiue illo ut dixi acerba morte defuugi᷑
siue quod est multo grauiꝮ quodaz
sepissime acaidit egratissimo in fante
fit ingratus et mobediens adolescens
EMultiun gaudeo de ni fante filio E
Nemo tam stultus agricola est qui de
flore multũ gandeat fructus est exspͭ¬
tandus tunt gandendun modice ni¬
terim temppestates grandines et uredĩes
metuende sunt freuandum q metu ga̾¬

Expanded text:
ut arundineo baculo insistas vel in caduut arundineo baculo insistas vel in caducum te parietem inclinaveris — quod sepe dixisse fertur Hadrianus princeps, cum Elium Verum, puerum pulchrum sed fragilem adoptasset — et secum canere possis Maroneum illud: Ostendent terris hunc tantum fata neque ultra esse sinent. Gaudeo de infante meo. Sic gaude ut doliturus, sive ille, ut dixi, acerba morte defungitur sive, quod est multo gravius quodque sepissime accedit, e gratissimo infant fit ingratus et inobediens adolescens. Multum gaudeo de infante filio. Nemo tam stultus agricola est qui de flore multum gaudeat; fructus est expectandus: tunc gaudendum modice. Interim tempestates, grandines et uredines metuende sunt frenandumque metu ga
Abbreviated transcription (Latin):
filius festius est michi R uide
ne ista festitas indolorem desuat et quo
pũs tibi letior infaus tuus fuerit eo mes¬
tor sit digressus E Infaus est michi
duca ante alias etas illa sepe in ip̃o flo¬
de preciditur ut q nichil dulcius sit ita¬
fere iul amarius ¶ Infans est mich i
blandissius ac multiloquus E Ne
iste blandicie uertantur ni lat̾mas Pes
est/ dulcissima fateor infantibis as¬
pectus et alloquiũ̃ ut q apud staciũ
pompiũ sideri uultris et uerba liga¬
tis int̾rupta iuodis que dum audĩnt
mulcent dum audiri amplius non
possunt truciant nec sue sensu doloris
ad memoriam reuertunt᷑ fit humanis
ini rebus om̃ibus s in milla magis duł¬
cedini appoĩta amaritudo est semꝑ ¶E¬
Delector filio nifante iocuudissuuo R
Non ꝓhibeo delectari ne nature obstomi
s in omñbue niodum quero sine quo nichꝰ
bene agitur. uolo te partius gaudere
ut si dolendum fuerit possis et ꝑ artius
delere et monco cogitare facile fier posse

Expanded text:
filius festivus est michi. Modo ne ista festivitas in dolorem desinat et quo presens tibi letior infans tuus fuerit, eo mestior sit digressus. Infans est michi uca ante alias etas illa: sepe in ipso flore preciditur utque nil dulcius, sic fere nil amarius. Infans est michi blandissimus atque multiloquus. O ne iste blanditie vertantur in lacrimas! Res est dulcissima, fateor, infantilis aspectus et alloquium utque est apud Statium Papinium: “siderei vultus et verba ligatis interrupta modis”, que dum audiuntur mulcentur, dum audiri amplius non possunt cruciant nec sine sensu doloris ad memoriam revertuntur; sic humanis in rebus omnibus, sed in nulla magis dulcedini opposita semper amaritudo est. Delector filio infante iucundissimo. Non prohibeo delectari, ne natura obstem, sed in omnibus modum quero, sine quo nichil bene agitur. Volo te parcius gaudere ut, si dolendum fuerit, possis et parcius dolere; et moneo cogitare facile fieri posse
Abbreviated transcription (Latin):
quam insidiarum a suis apud cy¬
teronen dicit Uerumptñ neut ro
nniniũ tangi debes qñ eñĩ ita
iacta sors est ut lucrum ac ꝑfidia¬
perdiciones al proditor um bona
fides dampnũ q fit ꝓditum eli¬
gere utrum malis el Proditor
me fefellit R plus ille nocuit
te pupugit se confodit, te dũ spo¬
liat seipm ꝑnint tibi enĩ regnũ
forte uel opes sibi aram famã
ꝯsciencie quietem quictumq ho¬
minũ eripuit nil celestius pro¬
ditore nil turpiue sel uidet ciuꝯ
obseuitas tanta est ut et qui
⁊atificio eus egent execrentur
artificem et qui teteoꝵ scelerum
famam querant hiuiꝰ infauuã
deformident D Proditus sum¬
prodi possis multi sepe ꝑuis dãp¬
nłs admoniti magnis occurr̾e
didicerũt
e amisso tyramñde .d.

Expanded text:
quam insidiarum a suis, apud Ciquam insidiarum a suis, apud Ciceronem dicit. Veruntamen neutro nimium tangi debes, quando enim ita iacta sors est, ut lucrum ac perfidia proditoris, bona fides damnumque sint proditi. Elige utrum malis. Proditor me fefellit. Plus ille sibi te pupugit, se confodit, te dum spoliat, se perimit. Tibi enim regnum forte vel opes, sibi animam, famam, conscientie quietem, convictumque hominum eripuit. Nil scelestius proditore, nil turpius sol videt, cuius obscenitas tanta est, ut et qui artificio eius egent, execrentur artificem, et qui ceterorum scelerum famam querunt, huius infamiam reformident. Proditus sumprodi possis: multi sepe parvis damnis admoniti, magnis occurrere didicerunt. 81 DE AMISSA TYRANNIDE
Abbreviated transcription (Latin):
Neditus suiu amicis R hos¬
tibus credo si auuci em̃ eent
uen te prode̾nt D Afauuliaribus
sur ab biis quibus ante animos
fidebam E uix fallitur qui nõ
fidit Enĩuero quo maior quisq
est nit̃ẽ uude fit ut cum cõe tũ uł
neq oĩo ulluu genus tam obnoxiũ
huic malo prodĩ a sius ut fama
est Pamus proditus nios uisꝯ¬
thetes agauiẽnon alexander et añ
ip̃ii darius proditi ex urĩs. Romulꝰ
Tarq̃nꝰ priscus Seriis tulluis Af¬
fricanꝯ nĩor Magnus q pompeyꝯ
et Iulius cesar et mille alu uel re¬
ges uel regibus altiores Et quid
proditos loquar quasi quererdi sint
quis autem non proditur et in ꝑ¬
nus cotidie et in magnis insi cui
nullus est penitus a quo prodi
possit Proditus ad extremũ xpns
nec regum peste trestriũ celestis i ͤ
Rex caruit D Proditus sum ma¬
gis q meoꝵ fraudibus quam ꝓ¬
pus tangor in quiodis E Pie
id quidem̃ ac magnifice Nam et
affricanus ille cuiꝰ ꝓxime me mĩ
sese territum non tam mortis metu

Expanded text:
ditus sum ab amicis. Hostibus, credo: si amici enim essent, non te proderent. A familiaribus sum ab eis, quibus ante alios fidebam. Vix fallitur qui non fidit. Enimvero quo maior quisque, est necesse; unde fit, ut cum commune, tum vel neque omnino ullum genus tam obnoxium huic malo. Proditus a suis, ut fama est, Priamus, proditus Minos, Nisus, Ethes, Agamennon, Alexander, et ante ipsum Darius, proditi ex nostris Romulus, Tarquinius Priscus, Servius Tullus, Africanus minor, magnusque Pompeius et Iulius Cesar, et mille alii, vel reges, vel regibus altiores. Et quid proditos loquor, quasi querendi sint? Quis autem non proditur, et in parvis quotidie et in magnis, nisi cui nullus est penitus a quo prodi possit? Proditus ad extremum Christus, nec regum peste terrestrium, celestis ille rex caruit. Proditus sum magisque meorum fraudibus, quam propriis tangor incommodis. Pie id quidem ac magnifice. Nam et Africanus ille, cuius proxime memini, sese territum, non tam mortis metu
Abbreviated transcription (Latin):
long̃a lis fuit que adhut pendet pendebͭ
illis bona multa ponentibus ¶ Iu¬
quamꝰ ista phis  Ego que uulgꝯ
dicit bona spero R ꝙ alum igitur
usi speras quod uel dilacione te cru¬
tiat uel faste opp̾mat exoptato fat/ suc¬
ced at em̃i quod ad corpus attiuet hosti
arma ꝑau̾is/ quod ad fortunam uarie
auũ sepe et lediit E lete ego spei an-
coram nec mouebort qui solent
naute tempestate orta nauis antoram
p̃cidere si diuelli nequit ⁊elicta que illa
fugam capere non enĩ quod tnͣquillo ma¬
ri apud poetam dente tenaci ancora
fundabat naues in maguis quoq pe¬
illa s alligat et nanfragio unictas
tradit nec̃ hercle aliter inter ꝓcellas
humanaꝵ rerũ spes affixa et tenox mł¬
tum mexitũ traxit qui abscissa utiq
et abiecta spe columes euasissent Re¬
da si nec id quidem liceat abscuiden¬
da rerun q sub fluctibiu reliui quẽda
est ut liberam uite ꝓrã gubernatulo
ꝓuidencie dirigas ad salutis portimi¬

Expanded text:
longa lis fuit, que adhuc pendet pendebitlonga lis fuit, que adhuc pendet pendebitillis bona multa ponentibus. Linquamus ista philosophis; ego que vulgus dicit bona spero. Malum igitur tuum speras, quod vel dilatione te cruciet, vel fasce opprimat exoptato. Fac succedat enim: quod ad corpus attinet, hosti arma paraveris; quod ad fortunam, varie animum sepe et ledunt. Ieci ego spei bone anchoram nec movebo. Atqui solent naute tempestate orta navis anchoram precidere si divelli nequit relictaque illa fugam capere; non enim quod tranquillo mari apud poetam: Dente tenaci ancora fundabat naves in magnis quoque peilla sed alligat et naufragio vinctas tradit. Nec hercle aliter inter procellas humanarum rerum spes affixa et tenax multos in exitium traxit, qui abscissa utique et abiecta spe incolumes evasissent. Senda; si ne id quidem liceat, abscindenda rerumque sub fluctibus relinquenda est, ut liberam vite proram gubernaculo providentie dirigas ad salutis portum