comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib solet ignis extingui. oleo extinguit᷑
quo solet ignis accendi. uisus eiꝰ in structu¬
ris fabrice necessariꝰ. nam lapis lapidi ñ
potest adherere fortiꝰ. nisi calce comiunctꝰ.
Gipsũ cognatũ calci est. & est nomen grecũ.¬

Expanded text:
quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecu
Abbreviated transcription (Latin):
coronis gratissimꝰ. Arena ab ariditate di¬
cta. ñ ut alii ab adherendo in fabricis ut
quidã uolunt. huiꝰ ꝓbatio si manu imp̃ssa
stridet. aut si in uestẽ candidã sparsa. nichil
ne & rotunditate uocate in quib totiꝰ fa¬
brice pondus erigit᷑. Antiqua ratio erat¬
columnarũ altitudinis. tercia pars latitu¬
dinũ. Genera rotundarũ quatuor. doricȩ.
ionicȩ. tuscanicȩ. coruitheȩ. mensura
crassitudinis & altitudinis int̾ se distanteᷤᷤ.
Quintũ genꝰ est earũ quȩ uocantur attice.
quat᷑nis angulis. aut ampliꝰ. & parib
columnarũ quȩ a fundam̃to consurgt̃.
& suꝑpositȩ fabricȩ sustinent pondus
basis autẽ nom̃ petrȩ fortissime syro ser¬
mone. Capitella dicta qđ columnarum
quȩ suꝑ capitella columnarũ ponuntur.
ueantur idest cedantur. unde & pauor
qͥa antecedit cor. Ostracus ẽ pauimentũ
testatiũ. eo qd fractis testis calce ãmixta
endis suꝑfundunt. unde & rudera dicunt᷑.

Expanded text:
ostendunt. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil ne et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in que super capitella columnarum ponuntur veantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto endis superfundunt, et dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dictȩ qd aquas fundant & mittant. nam
stola grece mittere ẽ. formȩ earũ ꝓ ma¬
gnitudine aquȩ & capacitate fiunt. ꝑ
quas aquȩ ꝑ certos modulos diuidunt᷑
ẽ quib est uncia & quinaria. digitus
quad ratus. digitus rotundus. & ceteri
modi cuiq causȩ. IIII. De uenustate:
Iuc usq partes constructionis. sequit᷑
de uenustate ȩdificioꝵ Uenustas ẽ quicqͥd
illud ornam̃ti & decoris causa ȩdificiis
adicitur. ut tectoꝵ auro distincta laquea¬
ria. & p̾ciosi marmoris crustȩ & coloꝵ picturȩ.
camerã subtegunt. & ornant. quȩ & lacu¬
naria dicunt᷑. qđ lacus quosdã quadratos

Expanded text:
dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et caeteri modi quique. CAPUT XI. De venustate. 1. Hucusque partes constructionis, sequitur de venustate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti, et decoadditur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture. cameram subtegunt et ornant, que et lacuna
Abbreviated transcription (Latin):
ferri rubigo & scoria. Rubigo est uitium
rodens ferrũ uł segetes. quasi rodigo mu¬
tata una lutera. hȩc & erugo ab herendo.
nam erugo uitiũ est ferri ab erodendo di¬
ctum. ñ ab eramento. Scoria uͦ purga¬
menta & sordes sunt quȩ igne excoquun¬
tur. & dicta scoria quia de ferro excutit᷑.
Rubigine autẽ caret ferrũ si cerusa et
grpso & liquida pice punguatur. Item
rubigo ferramenta ñ uitiat. si eadem¬
medulla ceruina uł cerusa mixta rosa¬
tio unguitur¬
XXI. De Plumbo.

Expanded text:
ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. Et dicta scoria, quia de ferro excutitur. 7. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perungitur. Item rubigo ferramenta nmedulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo
Abbreviated transcription (Latin):
biginẽ celeriꝰ sentit. Structure uocan¬
tur hȩ omnes qđ ñ in aliis metallis
Aquarum uͦ summa differentia est. quib
ferrũ candens mergitur in quo utilior
fiat. sicut birbilis in hispania. & tira sona
comos in italia. In acuendo ferro oleo de¬
lectatior fit acies. unde & tenuiora fer¬
ramenta oleo restingui mos ẽ. ne aqua
in fragilitatẽ durentur. Aferro sanguis
humanꝰ sese ulciscitur. contractũ nãq
celeriꝰ rubiginẽ trahit. cum ferro magneᷤᷤ
lapis concordiam habet. sola enĩ hȩc ma¬
teria uim ab hoc lapide accipit retineto
longo tẽpore. Ex eodem lapide architectꝰ
quidã alexandriȩ templũ concamerauit.
unde in eo simulachrũ ferro in aere pen¬
dere uideret᷑. Ferrũ accensum igne nisi
duretur. ictib corrumpitur. rubens ñ
est habile ad tundendũ. neq antequã
albescere incipiat. aceto uł alumine illi¬
tum ferrũ sit ęris simile. Purgamenta

Expanded text:
biginem celerius sentit. Stricturae vocanbiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem humanus sese ulciscitur. Contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta
Abbreviated transcription (Latin):
errum dictũ qd̃ farra idest semina
frugũ terrȩ condeat. idem & calips a
calibe flumine ubi ferrũ optima acie.
tempatur. unde abusiue dicit᷑ calibs
Ferri usus post alia metalla reꝑtus est.
cuiꝰ postea uersa in opprobriũ species.
nam unde pridem tellus tractabatur.
inde modo eruor effundit᷑. Nullũ autẽ
corpus tam densis int̾ se coherentib &
implicitis elementis quã ferrũ. unde
in est illi duricia cũ frigore. ferri autẽ
metallũ pene ubiq reꝑitur. s ex om̃ĩb
generib palma serico ferro datur. seres
enĩ hoc cum uestib suis pellibq mittuni
Scđ̾a parthico. neq alia genera ferri ex
mera acie tempantur. cȩteris enĩ ammi¬
scetur mollior complexus. Differentia
ferri plurima. iuxta terrȩ genꝰ. nã aliud
molle plumboq uicinũ. rotarũ & clauoꝵ
usib aptũ. aliud fragile & erosum. cul¬
turȩ terrȩ conueniens. aliud breuitate
sola placet clauisq caligariis. aliud ru¬

Expanded text:
errum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur chalybs Ferri usus post alia metalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud ru
Abbreviated transcription (Latin):
illuc aduertere. intendere utiq ad pu¬
niendũ reum quia iudex est. Ido autẽ
romani aquã & ignẽ int̾dicebant quib¬
dam damnatis. quia aer & aqua cunctis
patet. & om̃ib data est ut illi ñ frueren¬
tur qđ omnib ꝑ naturã concessum est.

Expanded text:
illuc advertere, intendere utique ad puilluc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omnibus data sunt; ut illi non fruerentur quod omnibus per naturam concessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Suspensũ enĩ & strangulatũ exanimat.
s patibuli minor pęna quã crucis. Nam
patibulũ appensos statĩ exammat. crux
autẽ suffixos diu cruciat. Unde in eugłio
latronib ut morerent᷑. & de ligno ante
sabbatũ deponerent᷑. crura confracta st̃.
quia ligno suspensi cito mori ñ poterant
In ipso qͦ genere necis differt. crudeliꝰ ẽ enĩ
in aqua sp̃m torquentes extingui. ignib
uri. frigore & fame necari. canib & bestiis
exponi. Nam ferro mori. etas qͦ maior
optauit. Gladius enĩ sine grauiore cruci¬
atu cõpendiosa morte uitã fimre nouit.
Culleus. est parricidale uasculũ ab occulen¬
do idest claudendo dictũ. Est autẽ uter
ex corio factus. in quo parricidȩ cũ sim ia
& gallo & serpente inclusi in mare p̃cipi¬
tabantur. Omniũ autẽ istarũ mortiũ
genꝰ animaduersio nominat᷑. Animad¬
uersio enĩ est. qnͣdo iudex reum punit.
& dicit᷑ animaduertere. idest animum

Expanded text:
Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadversio enim est, quando iudex reum punit; et dicitur animadvertere, id est animum
Abbreviated transcription (Latin):
res nominat᷑ ñ fama . UI. Ex iliũ dictũ
qͣsi extra solũ. Nam exsul dicit᷑ qui extra¬
solũ est. Unde post liminiũ redeuntib
hoc est de exilio reducendis. qui st̃ eiecti
in iniuria idest extra limen patriȩ. Diui¬
ditur autẽ exiliũ in relegatis & deportatiᷤ.
Relegatus est: quẽ bona sua sequuntur.
Deportatꝰ. quẽ ñ sequunt᷑. Proscriptio
exilii ꝓcul damnatio qͣsi porroscriptio.
Item ꝓscriptus qͣsi palam scriptꝰ. Metallũ
est ubi exules deputant᷑ ad eruendã uenã
marmoraq secanda. in crustis.U
Seruitꝰ a seruando uocat᷑. Apud antiquos
enĩ qui in bello a morte seruabant᷑. serm
uocabantur. hȩc est sola maloꝵ omniũ
postrema. quȩ liberis om̃i supplicio graui¬
or est. Nam ubi libertas ꝑiit. una ibi pe¬
casus. ex quib crux uł patibulũ in quo
homines appensi cruciant᷑. uł patiunt᷑.
unde & nomina habent. Patibulũ enĩ
uulgo furca dicitur. quasi ferens caput

Expanded text:
res nominatur, non fama. 28. Exsilium dictum res nominatur, non fama. 28. Exsilium dictum quasi extra solum. Nam exsul dicitsolum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sin iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi pecasus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur; unde et nomina habent. Patibulum enim vulgo furca dicitur, quasi ferens caput.
Abbreviated transcription (Latin):
regib exiliũ meruit. IIITalio. est simi¬
litudo uindictȩ ut talit̃ quis patiat᷑ ut
fecit. hoc enĩ & natura & lege institutũ est.
ut ledentẽ similis uindicta sequat᷑. unde
dam s etiã ꝓ beneficio reddendo ponitur.
Est enĩ sermo cõmunis & iniuriȩ. & benefici¬
entiȩ. U. Ignominia. eo qđ desinat hab̃e
honestatis nom̃ is qui in aliquo crimine
dep̾henditur. Dicta est autẽ ignominia.
qͣsi sine nomine. sicut ignarꝰ sine scientia
sicut ignobilis sine nobilitate. hoc quoq
& infamia: qͣsi sine bona fama. fama autẽ
dicta qđ fando idest loquendo ꝑuagatur.
ꝑ traduces linguarũ & auriũ serpiens. est
fama felicitatis int̾dum est. ut illud. illustris
malũ qua ñ aliud uelociꝰ ullũ. fãmȩ autẽ
nomen certi locum ñ habet. quia plurimũ
mendax est.adiciens multa. uł demutans
de ueritate. quȩ tamdiu uiuit. quãdiu ñ
ꝓbatur. at ubi ꝓbaueris esse cessat. & exinde

Expanded text:
regibus exilium meruit. Talio est simiregibus exilium meruit. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut 'laedentem similis vindicta sequatur.' Unddam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et iniuriae et beneficentiae. Ignominium, eo quod desinat habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprequasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobiet infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris malum, qua non aliud velocius ullum. 27. Famae autem nomen certi locum non habet, quia plurimum mendax est, adjiciens multa, vel demutans de veritate; quae tandiu vivit, quandiu non probatur. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde
Abbreviated transcription (Latin):
Anguilla. est qua coercent᷑ in scolis pueri.
que uulgo scotica dicit᷑. Fustes st̃ quib
iuuenes ꝓ criminib feriunt᷑. appellati qd̾
p̃fixi in fossis stent. qͦs palos rustici uocant.
nent. Uirge st̾ summitates frondiũ. arbo¬
rũq. dictę qđ uirides sint. uł qđ uim ha.¬
beant arguendi. quȩ si lenis fuerit. uirga ẽ.
sicerte nodosa uł aculeata scorpio rectissi¬
mo nomine quia arcuato uulnere in corpꝰ
infigit᷑. Ictus. ꝓprie flagelloꝵ st̃ ab agitan¬
do uocati:. Ungulȩ dicte qd effodiant. hȩ
& fodiculȩ. quia his rei in eculo torquent᷑.
ut fides inueniat᷑. Eculeus autẽ dictus
qd̃ extendat. Torm̃ta uͦ dicta. qđ torquen¬
do mentẽ inueniant. Est & lautumnum
supplicii genꝰ ad uerberandũ aptũ. inuentũ
a tarquinio suꝑbo ad pęnas sceleratoꝵ Iste
enĩ prior lautumna torm̃ta. fustes. me¬
talla. atq exilia adinuenit. & ipse prior.

Expanded text:
Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus feriuntur, appellati quod praefixi in fossis stent; quos palos rustici vocant. nent. Virgae sunt summitates frondium arborumque, dictae quod virides sint, vel quod vim habeant arguendi; quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. Ictus proprie flagellorum sunt, ab agitando vocati. Ungulae dictae quod effodiant. Haec et fidiculae, quia his rei in eculeo torquentur, ut fides inveniatur. Equuleus autem dictus quod extendat. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. Est et latomia supplicii genus ad verberandum aptum, inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla atque exilia adinvenit, et ipse prior
Abbreviated transcription (Latin):
Rithmetica est disciplina
numeroꝵ Greci enĩ nu¬
quã scriptores scłarium
litterarũ int̾ discipli¬
nas mathematicas
ideo primã esse uoluerunt. qm̃ ipsa
ut sit. nulla alia indiget disciplina.
Musica autẽ & geometrica & astronomia
quȩ sequunt᷑ ut sint atq subsistant istiꝰ¬

Expanded text:
rithmetica est disciplina numerorum. Graeci enim nuQuam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant isti
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ prestigiũ qđ p̃stringat aciẽ oculoꝵ
Aruspicine artẽ primꝰ etrucis tradidisse
dicit᷑ quidã strages. hic ex oris aruspicinã
dictauit. & postea ñ apparuit. nã dicit᷑
fabulose arante quodã rustico subito hc ex glebiᷤᷤ
exiluisse. & aruspicinã dictasse. qua die
& mortuus ẽ. quos libros roman etrusca

Expanded text:
autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca
Abbreviated transcription (Latin):
pturarũ inspectione futura promittunt
Salisatores uocati st̃. quia dũ eis menbroꝵ
quȩcũq parteᷤ salierint. aliqͥd sibi exinde
ꝓsperum seu triste significari p̾dicunt.
Aa hȩc om̃ia ꝑtinent & ligaturȩ execrabi¬
lium remedioꝵ quȩ ars medicoꝵ contẽnit¬
siue in p̃cantationib siue in caracterib
uł in quib cũq reb suspendendis. atq¬
ligandis. in quib om̃ĩbꝰ ars demonũ est.
ex quadã pestifera societate hominũ. &
angłoꝵ maloꝵ exorta. unde cuncta uitan¬
da st̃ xp̃iano. & orñi penitꝰ execratione
repudianda atq damnanda. Auguria
antẽ auiũ friges pͥmi inuenert̾. Prestigiũ¬

Expanded text:
pturarum inspectione futura prSalisatores dicuntur, quia dum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorum condemnat, vel in precantationibus vel in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atqligandis, in quibus omnibus ars daemonum est, ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt christiano, et omni penitus exsecratione repudianda atque damnanda. § 5. Auguria autem a
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ supstitionis genꝰ constellationes
latim uocant. id est notationes siderũ
quomͦ se habeant cũ quisq nascatur
Primũ autẽ idem stellarũ int̾pretes magi
nuncu pabant᷑. sicut de his legit᷑ qui in
eugłio natũ xp̃m annuntiauert̃. Post ea
hoc nomine soli mathematici cuiꝰ artis
scientia usq ad eugłm fuit concessa. ut
xp̃o edito nemo exinde natiuitatẽ alicuiꝰ
de celo int̾pretaret᷑. Horos copici dicti.
qđ horas natiuitatis hominũ speculant᷑.

Expanded text:
cuius superstitionis genus Constellationes cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominu
Abbreviated transcription (Latin):
Augures sunt qui uolatus auiũ. & uoces
intendunt. aliaq signa rerũ uł obseruati¬
ones imꝑuisas hominib occurrentes. idẽ
& auspices. nam auspicia st̃ quȩ iter faci¬
entes obseruant. dicta st̃ auspicia quasi
auiũ aspicia. & auguria qͣsi auiũ garria
hoc est auiũ uoces & linguas. Itẽ auguriũ
qͣsi auigeriũ qđ auesgerunt. Duo sunt
Aute genera auspicioꝵ. unũ ad oculos.
alterum ad aures ꝑtinens. ad oculos scili¬
cet uolatus. ad aures uox auiũ. Phitonissȩ
a pithimo apolline dictȩ. qđ is auctor
fuerit diuinandi. Astrologi dicti. eo qd
in astris augurant᷑. Gen et liatici appel¬
lati. ꝓpter natalicioꝵ considationes di¬
erũ. Geneses enĩ hominũ ꝑ duodecĩ cȩli
signa describunt. siderũq cursu nascen¬
tium mores. actus. euentus p̃dicare co¬
nantur. idest quis qͣli signo fuerit natꝰ.
aut quẽ effectũ habeat uitȩ qui nascitur.
hi st̃ qui uulgo mathematici uocantur.

Expanded text:
Augures sunt, qui volatus avium et voces Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim caeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur;
Abbreviated transcription (Latin):
Uaromantii st̃ ab aqua dicti. est eni ydro¬
mantia in aquȩ inspectione umbras
demonũ euocare. & imagines uł ludifi¬
cationes eoꝵ uidere. ibiꝙ. ab eis aliqua
audire. ubi adhibito sanguine etiã infe¬
aiuinationis quatuor eẽ genera. terram.
aquã. aerem. & ignẽ: hinc gͥcomantiam.
yaromantiã. aeromantiam. piromantiã
dictã. Diumi dicti qͣsi d̾o pleni. diuinita¬
te enĩ se plenos assimilant. & astutia qͣ dam
fraudulenta hominib futura coniectant
Duo st̃ genera diuinationis. ars. & furor.
Incantatores dicti. qui rem uerb̾ pagunt.
Arioli uocati ꝓpter qd̃ circa aras idoloꝵ ne¬
farias p̾ces emittunt. & funesta sacrificia
offerunt. hisq celebritatib demonũ re¬
sponsa accipiunt. Aruspices nuncupati.
qͣsi horarũ inspectores. Dies enĩ & horas
in agendis negotiis oꝑibq custodiunt.
& qͥd ꝑ singula tẽpora obseruare debeat
homo intendunt. hi etiã exta pecudum
inspiciunt. & ex eis futura prȩdicunt.

Expanded text:
romantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, infedivinationis quatuor esse genera: terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, m. 14. Divini dicti, quasi Deo pleni; divinitate enim se plenos assimilant, et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant. Duo sunt autem genera divinationis, ars et furor. 15. Incantatores dicti sunt qui artem verbis pArioli vocati sunt propterea quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aquasi horarum inspectores: dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
immolabant. ex quo qͥcumq sumerent
in bestiarũ formas conuertebant᷑. Hinc
apparet ñ esse in totũ dubiũ qđ nobilis
carminib ꝓmittit soluere m̃tes. qͣs uelit
ast aliis duras immittere curas. sistere
a quã fluminis & uertere sidera retro.
nocturnosq ciet manes mugire uidebis
sub pedib terrã & descendere montib
ornos: Quid plura. si credere fas ẽ de phi¬
tonissa ut ꝓphetȩ animã samuhelis de
inferni abditis euocaret. & iiuoꝵ p̃sen¬
taret conspectib si tam̃ animã ꝓphetȩ fu¬
isse credamꝰ & ñ aliquã fantasmaticã
illusione sathanȩ fallacia factã. Pruden¬
extinctas sumpto moderamine uirge.
in lucẽ reuocasse animas. ast alios dam¬
nasse neci. & post paululũ adiecit. mur¬
mure nã magico tenues excire figuras
atq sepulchrales scite incantare fauillas
uita itidem spoliare alios ars noria noriit
Magi sunt qͥ uulgo malefici ob facinoꝵ ma¬
gnitudinẽ nuncupant᷑. hi & elementa

Expanded text:
immolabant, ex quo quicumque sumerent immolabant, ex quo quicumque sumerent in bestiarum formas convertebantur. Hinc apparet non esse in toto dubium, quod nobilis carminibus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.' Quid plura, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesentaret conspectibus; si tamen animam prophetae fuisse credamus, et non aliquam phantasmaticam inlusionem Satanae fallacia factam? Prudenh. 90: Traditur extinctas sumpto moderamine virgae in lucem revocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab irata contra deos terra ad eiꝰ ultionem
creatos. unde & titanes dicti st̾ a pot oỹ¬
ic ticeo. idest ab ultione. qđ qͣsi ulciscen¬
de matris t̾rȩ causa in deos armati existe¬
rent. quos fabulȩ ab ioue bello fuisse supe¬
ratos atq extinctos fingunt. ꝓpter quod¬
e cȩlo iactis fulminib interierunt .iii.
De regnis militiȩq uocabulis
egnũ a regib dictũ. nam sicut regd

Expanded text:
ab irata contra deos terra ad ejus ultionem ab irata contra deos terra ad ejus ultionem creatos: unde Titanes dicti sunt, apo tes tiseos, id est, ab ultione, quod quasi ulciscendae matris terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Jove bello fuisse superatos atqe caelo iactis fulminibus interierunt. § 3 De regnis militiaeque vocabulis. Regnum a regibus dictum. Nam sicut reg
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant. & piscib alantur tantũ. hi post
indos montanas regiones tenent. quos
subactos alexander magnꝰ piscib uesci
ꝓhibuit. Antropofagi gens asprima
sub regione siricũ sita. qui qͥa humanis
carnibꝰ uescunt᷑. id̾o antropofagi uocant᷑
Itaq sicut his. ita & cȩteris gentib ꝑ scła
aut a regib aut a locis. auta morib. aut
ex quib libet aliis causis immutata uo¬
cabula st̃. ita ut prima arigo nominis
eoꝵ tempoꝵ uetustate ñ pateat. Iam uͦ
hi qui antipodȩ dicunt᷑ eo qđ contrarii
esse uestigiis nr̃is putant᷑ ut qͣsi sub t̾ris
positi aduersa pedib nris calcent uestigia
nulla ratione credendũ est. quia nec soli¬
ditas patit᷑. nec centrũ terrȩ. s neq hoc ulla
hystoriȩ cognitione firmat᷑. s hoc poetę
qͣsi ratiocinando coniectant. Tytanas autẽ
qͦsdam in grecia ferunt fuisse robustos. &
excellentes uirib ppłos. quos fert̾ fabulȩ

Expanded text:
valeant, et piscibus tantum alantur. 419 Hi post valeant, et piscibus tantum alantur. 419 Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. 132. Anthropophagi gens asperrima sub regione Serum sita. Qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et caeteris gentibus per saecula, aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis immutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. 133. Jam vero hi qui Antipodes dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestnulla ratione credendum: quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae. Sed nec ulla hoc historiae cognitione firmatur: sed hoc poetae quasi ratiocinando conjectant. Titanes autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae
Abbreviated transcription (Latin):
his nom̃ gaulea insula dedit. quȩ est iu¬
xta ȩthiopiã ubi nec serpens nascitur
nec uiuit. Garamantes ppłi affricȩ ꝓpe
cirenas in habitantes a garamante
rege apollinis filio nominati. qui ibi
ex suo nomine garama opidũ condidit.
autẽ quia seui⁊ a consortio humanitatis
remoti. Hesperi uͦ sunt qͥ circa hispaniam
commnorant᷑. nam hispania. hisperia.
Etmopes dicti a filio cham qui uocatus est
chus. ex quo originẽ trahunt: chus enĩ
ebraica lingua ęthiops int̾pretatur. Hi
quondã ab indo flumine consurgentes
iuxta ȩgẏptũ inter nlum & oceanũ in
meridie sub ipsa solis uicinitate insede¬
runt. quoꝵ tres sunt ppłi. hesperi. gara¬
mantes. & indi. Hesperi st̃ occidentis. ga¬
ramantes tripolis. indi orientis.
Tragoditȩ gens ȩthiopũ ideo nuncupa
qd̾ tanta celeritate pollent. ut feras cursu
pia sunt. quib esca est quicqͥd mandi po¬
test. & om̃ia fortuitu gignentia. unde &

Expanded text:
His nomen Gauloe insula dedit, quae est iuHis nomen Gauloe insula dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Injuxta Aegyptum, inter Nilum et Oceanum, in meridie, sub ipsa solis vicinitate insederunt, quorum tres sunt populi: Hesperii Garamantes et Indi: Hesperii sunt Occidentis, Garamantes Tripolis, Indi Orientis. 129. Troglodytae gens Aethiopum; ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent, ut feras cursu pia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest, et omnia fortuitu gignentia, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ri & numides. Mauri & numidesut afri
putant. sic sũpserunt exordiũ & uocabu¬
gentib. amisso duce passim sibi sedes
quȩrebant. & ex eo numero medi & ꝑse¬
& armenii nauib in affricã transuecti.
miciliis ñ inuenissent. & ignara lingua
cõmerciũ ꝓhiberet. ꝑ patentes agros &
diuersas solitudines uagabant᷑. & a pa¬
bulationib uagabundi semetipsos
ꝓpria lingua numides appellauerunt.
idest sine opido uagos & errantes.
Medi autẽ cum hybiis se miscuerunt qui
ꝓxima hispania in habitabant. quoꝵ
nom̃ paulatim lybies corrumpe barbara
lingua mauros ꝓpter medos appellantes.
licet mauri ob colorẽ a grecis uocentur.
Greci enĩ nigrũ mauron uocant. estifero
qͥppe calore afflati. speciẽ atri coloris ducuñ.
Massilia ciuitas affricȩ est. ñ longe ab
athlante monte & ortis hesperidũ. a qͣ
ciuitate massili uocati st̃. qs nos corru
dos. E aulalũ gentes sunt a meridie
usq ad oceanũ hespium ꝑuagantes.

Expanded text:
ri et Numidae. Mauri et Numidae ut Afri ri et Numidae. Mauri et Numidae ut Afri putant sic suvariis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi e Armenii nauibus in Africam transuecti pmiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante et hortis Hesperidum; a qua civitate Massyli vocati sunt, quos nos corrupdos. Gaulalum gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperium pervagantes.
Abbreviated transcription (Latin):
nam ex flumine hispaniȩ hibero ubi
consederunt. & ex gallis qui celtici dice¬
bantur. mixto utroq uocabulo celthibe¬
ri nuncupati sunt. Afri appellati sunt¬
ab uno ex posteris abrahe qui uocabat᷑
afer. qui dicit᷑ duxisse ad uersꝰ libyam
exercitũ. & ibi uictis hostib consedisse.
erꝰq posteros ex nomine a taui & afros
& affricã nuncu passe. Poen autẽ karta¬
ginenses st̃ a fenicib nuncupati. qui cũ
didone ꝓfecti sunt. Tyrios uͦ a trro ur.¬
be fenicũ nominatos de qua ꝓfecti st̃
& in affricȩ litus uenert̾. Getuli gete
dicuntur fuisse. qui ingenti agmine
a locis suis nauib conscendentes. loca
sẏrtiũ in lỹbia occupauerunt. & quia
ex getis uenerant. diriuato nomine
getuli cognominati st̃. unde & opinio ẽ
apud gothos ab antiqua cognatione
mauros. consanguinitate ꝓpinquos sibi
uocare. Affricã autẽ initio habuere lybies.
deinde afri.postea getuli. postremo mau¬

Expanded text:
Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros  Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt: Tyrii vero a Tyro urbe Phoenicum nominati, de qua profecti sunt, et in Africae littus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes loca Syrtium in Libya occupaverunt: et quia ex Getis venerant, inde derivato nomine Getuli cognominati sunt: unde et opinio est, apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem in initio nomen habuere Libyes, deinde Afri, post hoc Getuli, postremo Mau
Abbreviated transcription (Latin):
narũ nom̃ urbs accepit. Hispani ab hỹ¬
bero amne primũ hiberi. pea ab hispano
hispani cognominati st̃. Gallei a cando¬
re dicti. unde & galli. reliquis enĩ hispa¬
niȩ ppłis candidiores existunt. hi grecã
sibi originẽ asserunt : unde & naturali
ingenio callent. Si quidẽ post finẽ troia¬
ni belli teucrũ morte aiacis frĩs inuistĩ
patri telamoni dum ñ reciperet᷑ in regnũ.
ciprũ concessisse. ibiq urbem nomine
antique patriȩ salaminã condidisse.
Inde ad galitiã ꝓfectus expositis sedib ex
Astures genꝰ hipanͤ uocati eo qđ circa histu¬
rã flumen septi montib siluisq crebris
inhabitant. Cantabri hispanie gens a
u̾ocabulo urbis & hiberi amnis cui insi¬
dunt nuncupati. hoꝵ animꝰ ꝑtinax.
& magis ad latrocinandũ. & ad bellandũ.
ł ad ꝑpatienda uerbera semꝑ parati.
Celthiberi ex gallis celticis fuerunt. quoꝵ
ex nomine appellata est regio celthideria.

Expanded text:
narum urbs nomen accepit. Hispani ab Inarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ atramento uariarũ figurarũ stigiate
annotent᷑. Galli a corporis candore nun¬
cupati st̃. gala enĩ grece lac dicit᷑. unde
& uirgiliꝰ. sic eos appellat cum ait dde his
tum lactea colla auro innectunt᷑. Scđm
enĩ diuersitatẽ cęli & facies hominũ &
colores & corpoꝵ qnͣtitates. & animoꝵ¬
diuersitates existunt. inde romanos
graues. grecos leues. affros uersipelles.
gallos natura feroces. atq acriores inge¬
nio puidemus. qđ natura climatũ facit.
galli autẽ senones antiquitꝰ zenones dice¬
u̾antur. qđ liberũ hospitio recepissent.
postea.z. in.s. litterã commutata est
Uacca oppidũ fuit iuxta pirineũ a quo sunt
cognominati naccer. De quib credit᷑ dixisse
dinem. Idem & uascones qͣsi uaccones .c. in
.s. litterã demutata. quos gneis poͬpeius
edomita hispania & ad triumphũ uenire
festinans. de pirinei iugis deposuit. & in
unũ opidum congregauit. unde & conue¬

Expanded text:
cum atramento variarum figurarum stigmate cum atramento variarum figurarum stigmate annotentur 104. Galli a candore corporis nuncupati sunt, γάλα enim Graece lac dicitur. Unde et Virgilius sic eos appellat, cum ait de iis: Tum lactea colla Auro innectuntur. 105. Secundum diversitatem enim coeli et facies hominum, et colores, et corporum quantitates, et animodiversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus creditur dixisse dinem. Idem et Vascones, quasi Vaccones, C in S litteram demutata. Quos Gnaeus Pompeius edomita Hispania et ad triumphum venire festinans de Pyrenaei iugis deposuit et in unum oppidum congregavit. Unde et Conve
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ facit. cuiꝰ loca incoluert̾. Burgundio¬
nes quondã a romanis subacti interiori
germania ꝑ castroꝵ limites positia tiberio
cesare in magnã coaluerunt gentẽ atq
ita nom̃ ex locis sumpserunt. quia crebra
ꝑ limites habitacula constituta. burgos
uulgo uocant. Hi post ea rebelles romanis
effecti. plusquã octoginta milia armatoꝵ
ripȩ rheni fluminis insedert̃. & nomen
gentis obtinuerunt. Saxonũ gens in oce¬
uirtute atq agilitate habilis. unde &
appellata qđ sit durũ & ualidissimũ genꝰ
hominũ. & prestans cȩteris pyraticis.
Franci a quodã ꝓprio duce uocati putant᷑.
alii eos a feritate moꝵ nuncupatos existi¬
mant. St̾ enĩ in illis mores inconditi.na¬
turalis ferocitas animoꝵ. Britones lati¬
ne nominatos quidã suspicant᷑. eo qđ
bruti st̃. gens intra oceanũ int̾fuso mari
sos orbe britannos. Scotti quasi sceui id:¬
picti a picto corpore eo qd aculeis ferreiᷤ

Expanded text:
niae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundioniae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Ocevirtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti ssos orbe Britannos. Scotti proprit a picto corpore, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo fertur nominasse a ꝓlixa barba
& nunquã tonsa. Wandalicus amnis
ab extremis galliȩ erumpens iuxta
quẽ in habitasse & ex eo traxisse nomen
uuandali phibentur. Germaniȩ gen¬
tes dictȩ. qd sint immania corpora. im¬
manesq nationes seuissimis duratȩ fri¬
gorib. qui mores ex ipso cęli rigore tra¬
xerunt. feroces animi. & semꝑ indomiti.
raptu. uenatuq uiuentes. Hoꝵ plurimȩ
gentes uariȩ armis. discolores habitu.
linguis dissonȩ. & origine uocabuloꝵ
incertȩ. ut colorates. amsiuari. quaditũni.
tungri. marcomanni. bruteni. camassi.
blangiani. tubantes. quoꝵ immanitas
barbariȩ etiã in ipsis uocabulis horrorẽ
quendã significat. Sueui pars germanoꝵ
fuerunt in fine septentrionis. de qͥb luca¬
nus. fundit ab extremo flauos aquilone
sueuos. quoꝵ fuisse centũ pagos & ppłos
multi ꝓdiderunt. dicti autẽ sueui putant᷑
a monte sueuo. qui ab ortu initiũ germa¬

Expanded text:
vulgo fertur nominatos prolixa barba vulgo fertur nominatos prolixa barba et numquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, iuxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germanicae gentes dictae, quod sint inmania corpora inmanesque nationes saevissimis duratae frigoribus; qui mores ex ipso caeli rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quendam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis. De quibus Lucanus2, 51: Fundit ab extremo flavos aquilone Suevos. Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu solis initium Germa
Abbreviated transcription (Latin):
simul cũ umbris. Gothi a magog filio
iafeth nominati putantur. de similitu¬
dine ultimȩ sillabȩ. qͦs uet̾es magis getas
qua gothos uocauerunt. gens fortis &
potentissima. corporis mole ardua. ar¬
moꝵ genere terribilis: de quib lucanꝰ.
hinc dacus p̃mat. inde gethes occurrat
hiberis. Daci autẽ gothoꝵ soboles fuert̾.
& dictos putant dacos qͣsi dagos. quia de
fuerunt qui a multitudine boũ sic uoca
medio. Uł ille. diuitis multo boue pellica¬
tus accola ripȩ. Gippedes pedestri pręlio
magis quã equestri sunt uisi. & ex hac cau¬
sa ita uocati. Sarmate patentib campis
mequitabant armati priꝰquã eos lentulꝰ
danubio ꝓhiberet. atq inde ab studio
armoꝵ sarmatȩ nuncupati existimant᷑.
Lanus fluuius fertur ultra danubiũ. a quo
alani dicti sunt sicut & ppłi in habitan¬
tes iuxta lemannũ fluuiũ lemanni uo¬
cantur. De quib lucanꝰ. deseruere cauo
tentoria fixa lemanno. Langobardos

Expanded text:
simul cum Umbris. Gothi a Magog filio simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuer dictos putant Dacos, quasi Dagos, quia de fuerunt, qui a multitudine bovum sic vocatmedio vel ille divitis multo bove pilleatus accola ripae. Gipedes pedestri proelio magis quam equestre sunt usi, ex hac causa vocati. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant prius quam eos Lentulus Danubio prohiberet; atque inde ob studio armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt, sicut et populi inhabitantes iuxta Lemannum fluvium Alemanni vocantur. De quibus Lucanus1, 396: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. Langobardos
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ hasta utebatur. quȩ sabinoꝵ lingua
quiris dicit᷑. Italus qͦ & sabinꝰ & sicanus
fr̃s fuerunt. ex quib nomina populis im¬
posita & regionib sunt: nam ab italo
itali. a sabino sabiri. a sicano sicani. co¬
gnominati sunt. qui & siculi idest sicili¬
enses. Thusci italiȩ gens est a frequentua
sacroꝵ. & thuris uocata. id est. aNotyty
ciacin. Umbri italiȩ gens. sed galloꝵ
ueterũ ꝓpago qui appenninum montẽ
incolunt. de quib hystoriȩ ꝑhibent.
eo qđ tẽpore a quosȩ cladis imbrib suꝑfu¬
erunt. & ob hoc umbrios grece nominatos.
Marsi gens italiȩ dicta a comite liberi marsia
qui usum illis uitiũ ostendit. & ob hoc illi
statuã fecerunt. quã postea romani uictis
marsis tulerunt. Marsos autẽ grec thuscoᷤ
uocant. quasi oꝗ oic. qđ multos serpen¬
tes habebant. & oꝙ eic serpens dicitur.
illesos autẽ esse carminũ maleficiis. in¬
habitant plagam appennini montis.

Expanded text:
semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua quiris dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres fuerunt, ex quibus nomina populis imposita et regionibus sunt. Nam ab ItItali, a Sabino Sabini, a Sicano Sicani cognominati sunt, qui et Siculi, id est Sicilienses. Tusci Italiae gens est a frequentia sacrorum et turis vocata, id est ἀπὸ τοῦ θυσιάζειν. Umbri Italiae gens, sed Gallorum veterum propago, qui Appenninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ombrious Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis
Abbreviated transcription (Latin):
Traches ex filio iafeth qui uocatꝰ est tiras.
& orti & cognominati ut suꝑiꝰ dictum
est phibentur. licet gentiles eosdẽ ex
morib ita dictos existiment. qđ sint
truces. seuissimi enĩ omniũ gentium
fuerunt. Unde & multa de eis fabulosa
memorantur. qđ captiuos diis suis li¬
tarent. & humanũ sanguinẽ in ossib
capitũ potare soliti essent: de quibus
uirgiliꝰ: heu fuge crudelis terras. fuge
litus auarũ quasi crudeliũ & auaroꝵ.
Hẏstroꝵ gens originẽ a colchis ducit. qͥ
missi ad argo nau̾tas ꝑsequendos. ut a
ponto recesserunt intrauerunt histrũ
fluuium. a uocabulo amnis qͦ a mari
recesserunt. appellati sunt.
Romani a nomine romuli nuncupati.
qui urbem romã condidit. gentiq &
ciuitati nomen dedit. hi antea a satur¬
no saturna. a latino latini uocati sunt.
nam latinus italie rex fuit. qui ex suo
nomine latinos appellauit. qui postea
nuncupati st̃ romani. Hi & quirites dich
quia & quirinꝰ dictus est romulus. qđ

Expanded text:
races ex filio Iaphet, qui vocatus est Thiras, et orti et cognominati, ut superius dictum est, perhibentur; licet gentiles eos ex moribus ita dictos existimant, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt, unde et multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum potare soliti essent. De quibus VergiliusAen. 3, 44: Heu fuge crudeles terras, fuge litus avarum; quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uectigal exegerunt. Troianoꝵ gens an¬
tea dardana a dardano nominata. nam
dardanꝰ & iasius fr̃s e grecia ꝓfecti: ex
is iasius ad trachiã. dardam ad phrigiã
puenit. ibiq primꝰ regnauit. post que
filius ei ericthonius. deinde nepos eiꝰ tros.

Expanded text:
vectigal exegerunt. Troianorum gens anvectigal exegerunt. Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit. Post quem filius eius Ericthonius, deinde