comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umqs supra domuntuam nł en del¬
loire habebam recidisses. po et
mecum ius m̃ non ẽe ꝓtectu
habe ag̾e nec ẽẽ equum. damp¬
num me pati recisis ate meis
tignis. ¶ Aliudẽ dicendum
ex rescripto imꝑatoris seu̾i
qui ei pereuius comum traiec¬
tus erat aqueductus cum ẜu¬
itutem reserpsit iure suo pos¬
secum int̾cid̾e et m̃itdint̾ est
enim qd̃ hic in suo ꝓtexit ille

Expanded text:
uod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Severi, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra servitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo
Abbreviated transcription (Latin):
lapis cecid̾it et ouid dimpit
uł freg̾it aquilie actione plan¬
stranum tem placet simales
posuit lapiras et ideo la ꝑsist
¶Si quis ruiu oluctum hñs¬
ad mulum regendum comẽ
locatus sit ex gcinsto agendũ
eum duo obinulu ruptumul
debilitatum. s suctu aut tẽrore
mulus turbatus sit tunc dñm
enum curãttum ex uie eumꝑ¬

Expanded text:
lapis ceciderit et quid ruperit vel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis servum conductum ad mulum regendum commenlocatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum vel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominenum curandum et ille eum
Abbreviated transcription (Latin):
solum ie seubẽ posum summat¬
imnnonutiq adimam proboi
spẽm eognitionem statim debe
ciedas aut panimpro batum t̾
probat nec testes producebat s
restimonus uti uolebat quibꝰ
ic presidem utis de fide testium
qieret et nisi implesset ꝙ intend¬
ac regaretui¶sabino quoq idẽ

Expanded text:
solum tibi rescribere possum summatim non utique ad unam probationis speciem cognitionem statim alligcredas aut parum probatum tibprobabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibuiae praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'.Gabinio quoque
Abbreviated transcription (Latin):
posẜom quia añqͣm conduc̾et
debitor nõ fu̾it eius posẜo cum
et animus mͥ retnende sir et o¬
ducenti non sic animus poss
metum pignoratitie act̃ois
nẽcia ẽ tutoris aũctas.de¬

Expanded text:
onem, quia antequam conduceret debitor, non fuerit eius possessio cum et animus mihi retinendi sit et conducenti non sit animus possemetum pigneraticiae actionis necessaria est tutoris auct
Abbreviated transcription (Latin):
re litis estimationem ꝯsequa¬
tur cum igitur neq corpus ił
pecã emptori absit. non o ꝯmit
idicio accepto uietus ẽet et li¬
tis estimationem sustuli ss pla
anferetur enin ꝓpe eĩhunc ex
sccłaemptione .ĩ. exlitis estimͣ¬
tione emptorihrlicet non ex
pristina. ¶ Idemiul eoleni lib̾
senbit silite ꝯtestata figitur hõ
culpa possessoris dampuandus
quidem erit possessors nonsta¬
tim eum aduendicorem regres¬
surum et exdupla stipulato ne
acturum quia mt̾im pinc non

Expanded text:
re litis aestimationem consequatur: cum igitur neque corpus neque pecunia emptori absit, non oportudicio accepto uictus esset et litis aestimationem sustulisset, plaaufer‹r›etur: prope enim hunc ex secunda emptione, id est ex litis aestimatione emptori habere licet, non ex pristina. Idem Iulianus eodem libro scribit, si lite contestata fugerit homo culpa possessoris, damnatus quidem erit possessor, sed non statim eum ad uenditorem regressurum et ex duplae stipulatione acturum, quia interim non
Abbreviated transcription (Latin):
El et siscipula tio nulla iter
efuissietiam de exempto acti¬
one idem discemus. ¶Sihõ
lib̾ quibona fide ẜuierat ueni¬
ent mͥatitio. titius q eum h̾r¬
demscripẜit quasilib̾um et
ipẽ mͥ sui faciat ꝯͣu̾siam ip̃m
dr se obligatu hebo. Dõp.¬
Unctum meum obligaui de¬
inde anenauitibi. ut eonoĩe
m̾ides excipiendum aut̃ cau
tõne qd̃ ꝓme obligatus sit. qr
etiam non excepto eo agendo
conomine õte. doliman. ex ce¬
ptione possim submou̾i.
tumhumane sortis dedoloso
rtis tñ potestagi si dolus int̾ce¬

Expanded text:
ed et si stipulatio nulla fuisset interposita, de ex empto actione idem dicemus. Si homo liber qui bona fide seruiebat uenierit mihi a Titio Titiusque eum heredem scripserit quasi liberum et ipse mihi sui faciat controuersiam, ipsum de se obligatum habebo. 20 Pundum meum obligaui, deinde alienaui tibi: ut eo nominmihi des, excipiendum cautione, quod pro me obligatus sit, quia etiam non excepto eo agendo eo nomine contra te doli mali exceptictum humanae sortis: de dolo tamen poterit agi, si dolus interce
Abbreviated transcription (Latin):
doliposse sub moi̾n nemini
dubiumẽ. qͣmnis ano iure do¬
munum quesierit. Iꝓbem
enim re ase distram eiu nc̃e
conaturelig̾e aũt emptorp
utrum rem ułti retn̾e inten¬
tione ꝑ excepto in elisa in po¬
tiusre ablata ex causa stipu¬
lanonis duplumꝯsequi.

Expanded text:
sse summoueri nemini dubium est, quamuis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius re ablata ex causa stipulationis duplum consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
no me peccuma accepta alii
cessisti ut emet.aut silata eul¬
paforte. si gr̃a duetus es passõ
aliumemne. inteneb̾is. ẜ et si
ẜuus quenemisti fugit siq¬
dem dolonio tenebio si dol
nonint̾ uenit nec culpaño

Expanded text:
nim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es alium emere, teneberis. sed et si servus quem emisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non intervenit nec culpa
Abbreviated transcription (Latin):
ccessoribus danconstat s in
h̾rdem us cet̾oħ actio nonda¬
bitur cum sit penalis insi forte
exdampno  locupletior hrs fõs
sit. ¶ Sidolo ẜuus occissusi
sit et lege cornelia ag̾e dũm
posse ꝯstat et silege aquilia e¬
g̾it p̾uiditium fien cornelie
nondr. ¶ hoc actio adu̾sus
plumꝯpetit ad u̾sus negantẽ
puilianus seribit cessare aqui¬
liam q̃mius confessus sit se¬
disse hoc enimsolum remintetur
actorio fessoriam actõm ne n

Expanded text:
ccessoribus dari constat: sed in heredem vel ceteros haec actio non dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. Si dolo servus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio adversusplum, aduersus negantem Iulianus scribit cessare Aquiliam, quamuis confessus sit disse: hoc enim solum remittere actori confessoriam actionem, ne n
Abbreviated transcription (Latin):
cessare quia retrorsum quan¬
tiplimmifiit inspicuur.¬
⁊demuuliams scibit estima¬
cionem homims occisiadid
annu: quo p̾cidetur fu̾it eccis
p̾cio eoestimando quanti fuit
priusqͣm aitem cum pollicẽ a¬
gnafrandes nimeis rombus
ꝯmissat fu̾it occisus de quo qͣ¬
stione hab̾e cestinau̾am ut fraũ¬
dium ꝑticipes eruerntur rec¬
tissime labeo scribit tansi esti
ualecit. ¶ Get et sibone fiugi
ẜuus intraannum mutatis
moribus occisus fit. p̾cum id
estimabitur quantum ualeret
ꝑruis q̃m mores mutaret. in
Insuma omia comodaqueĩ¬
tra annm quo int̾frctus est

Expanded text:
cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur.Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad iannum, quo praecideretur, fuerit occiso aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amagnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisus, de quo quaestionem habere destinaueram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestiualeat.Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret.In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
sit. m̾m et enĩ meminisse opor¬
tet. io̾ ad ni cũ alio cõcubinu
qr patronus sibinuptura cu
cum alio eẽ cõcubui pide sipa¬
rronꝰ sibi despõdenit aliam uł

Expanded text:
ium: etenim meminisse oportet ideo adimi cum alio conubium, quia patronus sibi nuptam cupcum alio esse conubium. proinde si patronus sibi desponderit aliam uel
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ direptũ m̾m detraxit ei cũ
tum eam alt̾ius qmͣ prom esse
igitur aut patidnꝰ et aut nelle
desidemit funta sumt leg̃ aucto¬
ritas illud reccissime płacait q̃¬

Expanded text:
imonium, detraxit ei cum tu eam alterius patroni esse igitur aut patronus esse aut uelle desierit, finita est legis auctoritas.Illud rectissime placuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
cum eomandati acto labo
ait. quia nõ lib̾a noluntate
excquitur rem sibi maditã
s qi ex nccitate ẜuilierit ig
negorum gestorum acto qͦr
igerendi negocu mci habue¬
nt affectonem ⁊ is fuit quẽ
obligare poss. ¶Cum me¬¬
absente negocia mea gerer
negociorum gestorum ut itꝰ¬
anteqm usucapias onos¬
cas remmeam ẽc̃ sb̃icere d
aliquids qui a te petat meo
nomĩe. ut ⁊ mͥ rem ⁊ tibi stip¬
ulatõ eiuctonis ꝯmiitat. nͦ
uidi dolum malu face ĩ hacꝰ
subiectone. ido au̾t hoc facere

Expanded text:
cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate seruili: erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. absente negotia mea gereresnegotiorum gestorum ut antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem et tibi stipulationem evictionis committat: nec videris dolum malum facere in hac subiectione
Abbreviated transcription (Latin):
celaret man sit cecilius aut̃ fu¬
gituum eẽ ait eum qui eamẽ¬
te disceclat ne ad dñm redeat.
tamet si mutato ꝯ silio.ad euz
reu̾tatur nemo eniz talipeeo ĩ¬
quit penitentiasua noscens
ẽẽ desinit.¶Cassius quoq
scribit fugitium ẽe quic̾to ꝓ¬
posito dĩm relinquat. ¶ Iter
apudiumanum relatum est.
fugitiuum ferre abaffectu am
tlatronez incendum runan
est non tñ fugituuum ẽẽ. ¶ Itẽ
ne eum quidem quia p̾ceptore
cui indisciplinam cradicus ẽẽt
erat fugiss fugitium ẽẽ siforte
ideo fugiret quia in modate fu

Expanded text:
celaret, mansit. Caelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens esse desinit. Cassius quoque scribit fugitiuum esse qui certo proposito dominum relinquat. Item apud Uiuianum relatum est fugitiuum fere ab affectu ant latronem, incendium ruinest, non tamen fugitiuum esse. item ne eum quidem, qui a praeceptore cui in disciplinam traditus erat aufugit, esse fugitiuum, si forte ideo fugit, quia immoderate eo
Abbreviated transcription (Latin):
socius cesẜit nichil agetur
cum e nimpostremus cedat
non retro adquisunius in
le eorumꝯ cigit ex integro
re face̾ possunt uł du̾sis tp̃r¬
ibus possint et ideonon põt
umul unius eedesidemq i
dicendum est et sialt̾ cedat
sccii leget fuitutri et piter
corum adeatur hrditas pot
dicutue cs̃ legatum. si diu̾s

Expanded text:
socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri seruitule eorum contigerit, ex integro re facere possunt, uel diuersis temporibus possint, et ideo non potest uni uel unus cedere. idemque dicendum est et si alter cedasocii legent seruitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diuers
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu acto utilis ẽ. sic iuidi¬
cati actõ mͥ indulg̾tur. s siaga
procuratormeus exea stiplacoe
at repelli. sicuti cu iudicati agit
nomrem suam datus. nec adea
dem rem ꝓcurator scus. ¶ꝑ con¬
tranum aũt. si ꝓcurator meus
uidicatum solui sac̾ded̾it. ĩ me
ex stipulatu act̾o ñdatur. S ⁊si
defensor meus satded̾it in meer
stipłatu accõ ñdatur. quia nec
iudicati in cum agi põt. ¶dez¬

Expanded text:
stipulatu actio utilis e‹s›t, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex ea stipulatione at repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator meus iudicatum solui satisdederit, in me ex stipulatu actio non datur. sed et si defensor meus satisdederit, in me ex stipulatu actio non datur, quia nec iudicati mecum agi pote
Abbreviated transcription (Latin):
Ctoris ꝓcurator nõ in iem suam
datus. pp̃ impensas quas in litẽ
fec̾it põt desiderare. ut sibi exiu¬
dicati actone satisfiac.si dñs li¬
ris soluẽdo nõ sit. Alpianus
łquis cum penratorio nonũe
condempnatus ẽet hr̃s extitit
dnolitis iudicati act̾o nõ recte
recusabit ħ si exasse. sin au̾t ex
ꝑte h̾rs extitit ⁊ cotũ solu̾it. si
quid eimãdatũ ẽ. ħ quor ut so¬
luat manditi actõ adusꝰ quoᷤᷤ¬

Expanded text:
ctoris procurator non in rem suam datus propter impensas quas in litem fecit potest desiderare, ut sibi ex iudicatione satis fiat, si dominus litis soluendo non sit. Absensquis, cum procuratorio nomine condemnatus esset, heres extiterit domino litis: iudicati actionem non recte recusabit. hoc si ex asse. sin autem ex parte heres extiterit et totum soluerit, si quidem ei mandatum est hoc quoque ut soluat, mandati actionem aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
neẜuitutis uł lib̾tatis de su¬
ostatu litigat. ¶Exccio quo¬
q eũ ꝓcuratorem dan posser
manifestu ẽ. ¶ Publice uti¬
le est absentes aquibuscq de¬
fendi. nam ⁊ in capitalibus
uidicus defensio datur. uc̾q
itaq absens quis dãpnari pt
ibi quanis uba pro eo faciẽtẽ
⁊ in ocentiam exensante au¬
diri equũ ẽ ⁊ ordinanũ adm
noicagit. id racum h̾re eu
ad quem ea res ꝑtinet. boni
niri arbitratũ sat̾clatie quũ
p̾torinisum ẽ. eũ qui alicu¬
expitur eusdem defc̃sione

Expanded text:
eruitutis siue libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est.Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba pro eo facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinarium admnomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicueritur, eundem etiam defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in puto na et uba eclictiqnt
ea res erit om̃e detrum̃tũ recipui¬
nr. ¶ Seruo ꝑsuasi ut cyrogra¬
phum debitorum corrũpat in¬
delicet tenebor. s siꝯsuetudĩe pe¬

Expanded text:
puto: nam et uerba edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt.Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine pe
Abbreviated transcription (Latin):
duobus agidebeat an etiam cu
siguus excemplo eet̾arum nor¬
arum et magis ẽ ut unus quis
insolidum teneatur alto aut̃ so¬
luente altum lib̾an. ¶ Sihis

Expanded text:
duobus agi debeat an et cum singulis exemplo ceterarum noxarum: et magis est, ut unusquisque in solidum teneatur, altero autem soluente alterum liberari.Si is
Abbreviated transcription (Latin):
las ħ actioꝑtin et int ẽẽ fructua¬
ni uidetur bone frugi ẜuum eẽ ĩ
quo usum fructu habet et si forͤ
alius eum recepit uł corruꝑit.
utius accõ frueniano ꝯpetit.¬
Daturaut̾ h̾actõ qnͣti eares ent
eius dupli. ẜquestiomis ẽ utrũ¬
estima to eius dumtaxat fieno
beat qd suus in corrupe uł maĩo
dampmi senẜit. ħ̾ ẽ q̃nto uilior
suns fcũs sit anu̾o et cet̾orum¬

Expanded text:
aec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit.Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli.Sed quaestionis est, aestimatio utrum eius dumtaxat fieri debeat, quod seruus in corpore uel in animo damni senserit, hoc est quanto uilior seruus factus sit, an uero et cet
Abbreviated transcription (Latin):
suum ppositum noie eius tene¬
bituiss etiam eos institores di¬
cendos ꝑ lacuit quibus uestia¬
Irii uł linteani dant uestem c̾tũ¬
fenda et distrahendam quos ⁊¬
uulgo circitores applłamus. s
et multonens quis institores
rii quoq loco institorum haben¬
di suntss et si tab̾nanus ẜuum
stitoris habendum labeo senb
meum quasunstitori.am qͣtinu¬
et sorti et iniunan actõ ꝯpet̾et
q̃dem labeo ait. E Siquis pist¬
orsuum suum soutus fu̾it mẽ¬
tũs locum mitte ad panemue¬
dendum deunide is peccuma ac¬
ceptap̾senti ut ꝑdies singuloe
missit eutadan sũmas teni de¬
beat. ¶ S eum i fullo ꝑegre ꝓ¬
ficiens rogass unum .s. ut disci¬
puls siuis quibus tabenam in¬
lonem non tenisiqi pcuratori

Expanded text:
seruum praepositum, nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamus. Sed et muliones quis proprie institores rii quoque loco institorum habendi sunt. Sed et si tabernarius servum stitoris habendum Labeo scripin eum quasi institoriam actiet furti et iniuriarum actio competeret. Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum solitus fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos i ita dari summas, teneri debeat. Sed et cum fullo peregre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam inlonem non teneri, si quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ti peccuma uende qͣrͣsi forte pig¬
nus institor hoc p̾cium accepe¬
rit instuorie locus ent.
fide iuissori qui ꝑ institore int̾

Expanded text:
uare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit. Item fideiussori, qui pro institore inter
Abbreviated transcription (Latin):
s non qd̃ siad em̃dum et ille⁊
ioq casius ꝓbat s et si peccumꝰ
quis ccud̾it institori.ad enĩdas
nĩces p̾posito locus est instiro¬
tab̾na ex soluendam. qõ itau
puto nisi ꝓhibitus fuit muty¬
an. ¶Siei quem ad uẽdend̃¬

Expanded text:
d uendendum, et ille idque Cassius probat. Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est institotaberna exsoluendam: quod ita uerum puto, nisi prohibitus fuit mutuari. Si ei, quem ad uendend
Abbreviated transcription (Latin):
poris retentonceterum po¬
fit euitare pr̃atõm uencuto¬
rsinolit hominemreciꝑt qͦ
fc̃o p̾cii p̾statõnem eorumq
que p̾cium secuntur solam ñ
entabit. ¶ Siuencutor pnũ¬
ciau̾it uł ꝓmisẜit furemnon
c̃e teneturex suaꝓmissione
tumerit rectłetur sũimus pt̃
sit sũplines. ¶ S et siforte us¬
itate hic quo restituetur. ¶Si
pecculumquesit apudemp¬
torem quidd̾ħ dicenns et siqͥ¬
dem exre emptoris id accessit
discendumẽ ap̃ip̃m relique¬
dum sialinũ eelit nencutori
restituendiẽ. ¶ Siplures
dum. dare qr innuimꝓcuratore
ne forte nenditor inninam
mortuo uł etiam recubnto sig¬

Expanded text:
poris retentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo facto pretii praestationem eorumque quae pretium sequuntur solam non euitabit. Si uenditor pronuntiauerit uel promiserit furem non esse, tenetur ex sua promissione,tum erit reddetur, siue unus partus sit siue plures. Sed et si forte usitate hic quoque restituetur. Si peculium quaesiit apud emptorem, quid de hoc dicemus? et si quidem ex re emptoris accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde creuit, uenditori restituendum est. Si plures dum dareque unum procuratorem, n‹e› forte uenditor iniuriam mortuo uel etiam redhibito si
Abbreviated transcription (Latin):
enunquesnut moris et con¬
suetudinis. in bonefidei indi¬
ciis debent uenire. ¶Quima¬
ançipia uendũt nacionem cꝰ¬
bet. ¶Plerumq enim nacio
emptoremade̾coint̃ est nr̃a
scirc natom p̾sumptum et eĩ
quosdam malos uid̾i quia ea
nationesunt que magis infã¬
ms est q̃d̃ sidenation̾e itap¬
numciatum nonerit. iudiciũ
emptoriomibus que adqͦs i
ea res ꝑtin dabitur ꝑ quolẽp¬
tor reclib mancipium. ¶ Si
quid itauenierit ut nͥ placu̾it
intͣ p̃finitum ip̃us rectibeat᷑
ultra non siu̾o ꝯuenit ut inꝑ¬
dabitur. incause. aut cognitõ¬
ne h̾u̾ sabitursi aut morafu¬
it ꝑuenditorem ant nõfint ꝑ¬
aliqua iusta cã in t̾cessit xur
intra diemredibitum manci¬
pimnonẽ qd̃ eimagis disp¬
licuat. In bisaut̃ actionibus ⁊¬
dictasunt. ¶Qd emptioni

Expanded text:
e sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent venire. Qui mancipia vendunt, nationem cubent: plerumque enim natioemptorem: idcirco interest nostra scire nationem: praesumptum etenim quosdam malos uideri, quia ea natione sunt, quae magis infamis est. quod si de natione ita pronuntiatum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium. Si quid ita uenierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ultra non. si uero conuenerit, ut indabitur: in causae autem cognitione hoc versabitur, si aut mora fuit per venditorem, aut non faliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat. In his autem actionibus edicta sunt. Quod emptioni
Abbreviated transcription (Latin):
ceclat p̾ciuman nõ iideamus
etquidem ꝯtinz ꝯdempnatop̾¬
clum accessionesq anet usur¬
as p̾cii ꝯscquanit. qua siquocd
pe maxime cum fructus ip̃e qͣ
restituat et plac et ꝯsecuturu

Expanded text:
cedet pretium an non, videamus. et quidem continet condemnatio pretium accessionesque. an et usuras pretii consequatur, quasi quod pere, maxime cum fructus quoque ipse restitua
Abbreviated transcription (Latin):
posse. non magis inquit qmͣ
cumemptor plures hrdes ex¬
trt̾int necomnes adreclibend
ꝯsentiunt. ¶Idemi. marcelł.
nait non posse aitis att̾iunex
sibi ꝓ parte uencutor tradat si
qd uendit retinet qͥuo ad emp¬
fec̾it rem detiorem equilmeẽ
in solidum eumtem equum¬

Expanded text:
posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt. Idem Marcellus ait non posse alterum ex sibi pro parte venditor tradat, si quod uendidit retinet, quoad empfecerit rem deteriorem, aequum esse in solidum eum
Abbreviated transcription (Latin):
dum̃ cogi⁊ dempeclius ait fam¬
me appeliatone et finios . f. dem¬
onstrarionfacta enim domesti¬
coru reclibitoria agentem p̾¬
stare uoluit. ¶Siquis eg̾it
Quanto minoris ẜui pp̃fug¬
am demĩ agat pp̃ morbum q̃m¬
sepis agi posse quantomi
timatõm ꝯsequatunin fc̃ma
simancipium recubium fu̾it
inqua non h̾ quentur amin
nec inmito iniquumẽ enĩ
postea qͣm uenditor agnouit
de cprquentur. an int tpr re¬
dibitus eẽudeatur illud pl¬
ditõne accessit. ¶ Quia asi¬
duaest duplestipnlatio id¬
cͥco placuit etiam exemptor
agi posse siduplam uencuitor
mancipiz non caueat ea e et¬

Expanded text:
um cogi. Idem Pedius ait familiae appellatione et filios familias demonstrari: facta enim domesticorum redhibitoria agentem praestare uoluit. Si quis egerit quanto minoris pam, deinde agat propter morbum, quasaepius agi posse quanto mitimationem consequatur. In fasi mancipium redhibitum fuerit: in qua non hoc quaeritur, an nec immerito: iniquum est enim, posteaquam uenditor agnouit re quaeretur, an intra tempora redhibitus esse videatur. Illud plditione accessit. Quia adsidua est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam uenditor mancipii non caueat: ea e
Abbreviated transcription (Latin):
Oraus aũt non alias daturnͥ
apud mesit ẜuus et si apud
me sit hezeo tp̃r nonfuit quo
delinquebat tenoret hrs me
orem quo sciente feme ꝯueni¬

Expanded text:
oxalis autem non alias datur, nisi apud me sit seruus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meuorem, quo sciente factu
Abbreviated transcription (Latin):
dino. nulla est emꝑrosicuti
nec stipulatõ qd ñ extit̾it ꝓ¬
culus et octauenus empto¬
ris ẽẽ ꝑicuium auĩt. Idem põ¬
tor non potit e.amusucapere
pemptore. et quorl pru solut
est repetẽtur. et fructus mect
n tpris uenditoris siturtistipy¬
larõnes et legata xlitonalia

Expanded text:
io, nulla est emptio, sicuti nec stipulatio: quod si exstiterit, Proculus et Octauenus emptoris esse periculum aiunt: idem Pomtor non poterit eam usucapere pro emptore. et quod pretii solutum est repetetur et fructus medii temporis uenditoris sunt sicuti stipulationes et legata condicionalia
Abbreviated transcription (Latin):
emptõõhetur arbores uento
deiecte sunt. EAnhec quor
emptori tradi debeant queritur
et rũsimẽ nondeben quia eas
res uenditorautẽ. ¶ Set si¬

Expanded text:
etur, arbores uento ‹de›iectae sunt, an ha‹e› quoque emptori tradi debeant, quaeritur: et responsum est non deberi, quia eas res, uenditor autem scit
Abbreviated transcription (Latin):
emptor in mor a fiuss quomi
furto piss postq̃m tradita eex
emptoris eẽt piculo .R. siminꝰ¬
quinaq indoliis erant ueni¬
erint ea que añqͣm abempto¬
or tenebitur emptori qđ sin̾l
uonitatem eorum us in euno¬

Expanded text:
emptor in mora fuisset quo mifurto perisset, postquam tradita esset, emptoris esse periculo responquae in doliis erunt venierint eaque, antequam ab emptoor, tenebitur emptori: quod si bonitatem eorum usqu
Abbreviated transcription (Latin):
nt ip̃e suscipe pocius indicis
uł suo uspematorio noie.¬
Si fideiussori dõnis causa ace¬
sifidciussore iemimate uoluit
Inutomagis simoris cã acer¬
pro tuliss c̾clitoꝵ ł si eam li¬
batõmlegauit. Com po

Expanded text:
e susciperet potius iudicium uel suo uel procuratorio nomine.Si fideiussori donationis causa accsi fideiussorem remunerari uoluit multo magis, si mortis causa accepto tulisset creditor uel si eam liberationem legauit. 11 Po
Abbreviated transcription (Latin):
dis arbitror locum ẽe manda¬
to et man dati eumteni. ¶ Gi
epost cditam peccuniam man¬
Qu̾io c̾ditori c dendam.nullu
ẽẽ mandatum rectissime papi¬
manus ait planesut ex

Expanded text:
dis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri.Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
marcellus. scribit. suit post in¬
ortem sibiquis monimĩtur
fieret mandauit hr̃s eins po¬
tit manditi age illum uoqͣ
mandatum sũscepit sisua p¬
cuma fecit pito ag̾e manda¬
ciainonita ei man̾datum est

Expanded text:
post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius poterit mandati agere. illum uero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sciens mandatum susceꝑis
non babebis mandatiactõm
Quia simileist quasi pclito pe¬
cumamsciens cdidis s et sinl¬
t̾ius directo mandau̾it tibiut
tuns sit. ¶Tumquidam ta¬
lem epłam seripsiss amncosuo.
rogate ut ꝯmendatum habeas
festilium e̾scentem amicum

Expanded text:
sciens mandatum susceperis, non habebis mandati actionem, quia simile est, quasi perdituro pecuniam sciens credideris. sed et si ulterius directo mandauerit tibi, uatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum
Abbreviated transcription (Latin):
cͥtum genus homi uł negocia¬
torum usc̾tis hominib p̾mit¬
¶Si institoria reete actumest. ⁊ͥ¬
butoria ip̃o nire locum non ht
neq enim pot hr̃e locumi non¬
ht in buroria mmce diñca
Quocd smnonfut institordñce¬

Expanded text:
tum genus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permitSi institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor
Abbreviated transcription (Latin):
eam ẽe putant ubi homolu¬
mine adlabito nluidet quesi¬
tum est. anbalbus et blesus
et atipus isq qui tardius lo¬
quitur et nariis et uaticus
sanus sit et opinoreos sanos

Expanded text:
am putant, ubi homo lumine adhibito nihil uidet. Quaesitum est, an balbus et blaesus et atypus isque qui tardius loquitur et uarus et uatius sanus sit: et opinor eos sanos
Abbreviated transcription (Latin):
In aut̃ quis ita spadoẽ uttam
ẽe nideãtur queritur et estat
ħ questio ap̃ offilium relata ap
orbosum enimeẽsisine noce. ꝓ
paret sñ quis grauit̾ loquitut¬

Expanded text:
in autem quis ita spado est, ut esse videatur, quaeritur. et exstat haec quaestio apud Ofilium relata apumorbum enim esse sine voce esse apparet. sed qui graviter loquitu
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atum sit. qͣmuis ꝯsanau̾it. si tũ
obeam iem eo minus utipossit
non uidi sannum ẽe cato nem
quor serbere lego cuius digitus
et siquis plures digitos habea
sũ in manbus sũ impeclibus

Expanded text:
atum, quamuis consanauerit, si tamen ob eam rem eo minus uti possit, non uideri sanum esse. Catonem quoque scribere lego, cui digitus ed si quis plures digitos habeat siue in manibus siue in pedibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quis minus aptus nsm sit dis
petignosum morbo sum nonẽe
asnasi eo m̃bro ubi impetigocẽt.
eque recte utatur. mͣuidetur u̾a
trebacii sñia. ¶ Sꝑadonem ni¬

Expanded text:
quis minus aptus usui sit, dipetiginosum morbosum non si eo membro, ubi impetigo esset, aeque recte utatur: et mihi uidetur uera Trebatii sententia. Spadonem
Abbreviated transcription (Latin):
didit locauit uł alio moõxit¬
ut rodioit. Nam peccunied
tiopniciosa pentibus corum ⁊¬
uissaẽ et ideo et si inc̃ditum hab¬
sim. lic ceꝑit ẽc mutuam pecu¬
niam̃ quia peccunie nuatio ñ
concuint. cessat senatus cosu¬
itum. qd̃ ita demuent dicen

Expanded text:
didit locavit vel alio modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum visa est. et ideo etsi in creditum absim: licet coeperit esse mutua pecunia, tamen quia pecuniae numeratio non concurrit, cessat senatus consultum. quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
gebãtur an c̾a cognita aliquid
pronũciatũ fit. an queda ex¬
trinsecꝰ sũt elocuta. nã exhus
infamia nõ irrogatur. ¶ Pena
nori sĩna. cum eotransactunt¬
nifesti.ĩ quadruplũ uidex cõ¬
dempnauit. honat᷑ quid ieus
pena ancta. nam exfurto non
manifesto in duplũ ꝯuẽiride¬
buit. um hãc reextimato ei ñ¬

Expanded text:
agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena riori sententia cum eo transactunifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei n
Abbreviated transcription (Latin):
consequ possit ut utrius porto
exequetur que snĩa h̃t equita¬
tem. ¶Tempus. aũt ex pecta¬
mus qntum sccius fac̾e possit
rei iudicande ẜ quoq fac̾e quis
reqd et incet̾is quimid qd̃¬

Expanded text:
consequi possit, ut utriusque portio exaequetur: quae sententia habet aequitatem. Tempus autem spectamus quantum facere socius possit rei iudicandae. Hoc quoque facere quis re. quod et in ceteris, qui in id
Abbreviated transcription (Latin):
s̃hitur tam lucnq̃m dampm
ꝯmmo mitur. ¶ Sumus ex
sociis qui non totorum bonoꝵ
sochiennt ꝯmunem peccuniam
demum usuras ꝑtirid si societ᷑¬
tis nomine fen̾auit. ¶Nam

Expanded text:
hitur, tam lucri quam damni communio initur. Si unus ex sociis, qui non totorum bonorum socii erant, communem pecuniam demum usuras partiri debet, si societatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenitsi si delitibisuu ut ẜu¬
iuntuum mamimites et m̃¬
numisisti. et is quem decti em¬
ctus est. sisciens decli dedolo ĩ
plures recipit. nanisipacu suꝰ
ut tuus cum meo debitore car¬
ficare et ego eclificaui et tuces¬
sas inpriorem spẽnimandatũ
qddãmo int̾uenisse uidetur
sũ quoexigi peccuma alieno
nommne non pot q̃mus nom
et impendiasequantur tñ mu
quantitatẽ impẽdemus mi
lã ẽ clubitatõ ẽ. sun ant̃ aliter
int̾uenuse uideatur quasire¬
fundamus mincem expensaᷤᷤ
nec eniz deretna tibimando s
tutius ent et mĩsul fabrican¬
dis et in debitoribus exigendis
p̾scriptis u̾bis dan actone q̃
accõ similis erit mangati act

Expanded text:
uenit. sed si dedi tibi seruum, ut seruum tuum manumitteres, et manumisisti et is quem dedi euictus est, si sciens dedi, de dolo in plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carficem, et ego aedificaui et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo interuenisse uidetur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamuis enim et impendia sequantur, tamen mutuquantitatem impenderemus, nulla dubitatio est. sin autem alter intervenisse videatur, quasi refundamus invicem impensas: neque enim de re tua tibi mando. sed tutius erit et in insulis fabricandis et in debitoribus exigendis praescriptis verbis dari actionem, quae actio similis erit mandati act
Abbreviated transcription (Latin):
suspenditur ut eristente con¬
ditione tene atur deficien te oł¬
ione utraq actio de peat.s is
qui pure debet sub conditio¬
pecculiumeo qd̾ ex eacã obst

Expanded text:
suspenditur, ut exsistente condicione teneatur, deficiente utraque actio depereat. Sed is, qui pure debet, si sub condiciopeculium eo, quod ex ea causa obst
Abbreviated transcription (Latin):
Romissor stichi post mora
abco fc̃am mortuo sticho siꝯs¬
titint se p̾cium eius solutinum
tenetur. ¶ Sisine die ꝯstituas
ictilata dici pateant alioquin
ꝯfestim tecum agipot̾it sistati
tempus statuedu ẽ. nõ minus

Expanded text:
romissor Stichi post moram ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas,icti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim tempus statuendum est non m
Abbreviated transcription (Latin):
possidet nisi forte quis dix̾¬
it cumratum non ht inpro
procuratorem quasi p̾donẽ
ec̃. tunc enim suo no minete¬
neri pot̃. ¶Ronsolumaũt̃¬

Expanded text:
possidet: nisi forte quis dix‹er›it, cum ratum non habet, iam procuratorem quasi praedonem esse: tunc enim suo nomine teneri potest. Non solum aut
Abbreviated transcription (Latin):
conpensabitur ante qͣm di¬
inder non bu̾it saua manr
petito. nec enim renuoicate
sinon existente debito lunc
enimitidicate mͥ noceb
ceptõ. ¶ ais

Expanded text:
antequam diiudex non habuerit, salva manet petitio: nec enim rei iudicatsi non existente debito: tunc enim rei iudicatae mihi nocebit exceptio. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
n siñam et iabolenus putat ua ẽẽ
et ego arbitror. ¶Cumquis
debitori suob̾rs extitit ꝯfussio¬
ne c̾ditor ẽẽ desinit. s si uendid̃¬
it h̾rditatemequissimum ut᷑ ep̃¬

Expanded text:
sententiam et Iauolenus putat ueram et ego arbitror. Cum quis debitori suo heres exstitit, confusione creditor esse desinit: sed si uendidit hereditatem, aequissimum uide
Abbreviated transcription (French):
ominis a seio stipuiatus fuis¬
sem. et eih̾rs extitissem eamq
h̾roitatem ntiouendidissem ⁊
¶Tiquid publici uectigalis nõie
p̾stic̾it uenditor ħ̾rditatis ꝯse¬

Expanded text:
ominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio uendidissem, are‹m›. Si quid publici uectigalis nomine praestiterit uenditor hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
cptoq̃mlib̾auit uł id egit dolo
malo ueb̾rditati acquiretur.
uł ne eam pospom adipiscetur
q̃m posse adipiscitur s et sinon
dolo maio s lata culpa amisẜu
aliquid utiq tenebitm. depił¬
ita ance et deuudata sũ dolomͣ.
uenditoris non pr̃abuntur.
¶ Ilud quesitum ẽ anuenditor
b̾rditatis obdebitum afilior
suo quocd impotestate eius ẽẽt
ẜuoue eiꝰ cuiusb̾rditatemuẽ¬
didiss p̾stare debeat emptori
et uissum est quid dum taxͣt
depeccuno filii ẜuiue aut ins
an etsiquid lucrioctõ neħrdi

Expanded text:
pto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de hereditate adquireretur uel ne possessionem adipisceretur quam posset adipisci. sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur. Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquid dumtaxat de peculio filii seruiue aut in san et, si quid lucri occasi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dampninomine qd̃ añ uen¬
dicõm datumtũit. honus ad ẽp̃¬
torem alt̾ius tp̾ris ad h̾rdem ꝑ¬
tineat. ¶Siliius meni hr¬
ditatem seiouendidit et aseio
h̾rs iustitutus eam h̾ro itatez
titio uendidit anexpriore uẽ¬
dicõne b̾rditatis cumtitio agi
possit et air iulianus qd̃ uen¬

Expanded text:
ante uenditionem datum fuerit, onus ad emptorem, alterius temporis ad heredem pertineat. Si Titius Maeui hereditatem Seio uendiderit et a Seio heres institutus eam hereditatem Attio uendiderit, an ex priore uenditione hereditatis cum Attio agi possit? et ait Iulianus: quod uen
Abbreviated transcription (Latin):
ssare exuendito actomꝯ stat
Guuendi torb̾rditatis edes sibi
excepit quarum nomine dapi
infecti ꝓmissum fu̾at. int̾ est ꝙͥ
actumisit. ¶ Nansuta excepit

Expanded text:
ssare ex uendito actionem constat. Si uenditor hereditatis aedes sibi exceperit, quarum nomine damni infecti promissum fuerat, interest quid acti sit: nam si ita excepit
Abbreviated transcription (Latin):
decluxit accompr̃are debebit
qmͣ h̾rs nactus estssicuti lucr̃ꝙ
om̃e ad emptorem broitatis
respicit.ita dampnuz quo d
ad eundem respic̾e. ¶Deni
et puto eẽ sũ ip̃e uentutor de¬
bit aliud ꝓh̾rditate sũ sũ ꝓcura¬

Expanded text:
are debebit em quam nactus est. Sicuti lucrum omn‹e› ad emptorem hereditatis respicit, ita damnum quoque debet a eundem respicere. Deniqet putem esse. Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procura
Abbreviated transcription (Latin):
estimomorumusus freques
anecius ẽ etabhus precipue
erigendus quor uifides non
uacillatad biben quoq testes
posunt non soluminerimiñ¬

Expanded text:
estimoniorum usus frequens ac necessarius est et ab his praecipue exigendus, quorum fides non uacillat.Adhiberi quoque testes possunt non solum in crimin
Abbreviated transcription (Latin):
qd m debes p̾cipito offitio iud¬
icis famił. Hrciscunde ꝯtinetur
ne abeo quo b̾rdes exigant. nã
et siquid aliud deb̾et p̾cipeunꝰ
iuissus fũit o ffõ iudicis actor
ei p̾stare debetur ꝓ portoneco

Expanded text:
 debet, praecipito', officio iudicis familiae erciscundae continetur, ne ab eo coheredes exigant: nam et si quod alius deberet praecipere unus iussus fuerit, officio iudici‹s› actiones ei praestari debebunt pro portione co
Abbreviated transcription (Latin):
tes inuiditiumueniant. dece
eationes ptortuetur excepto¬
nes. Aut actiones danco. ¶Si
choro cobrdes ab sente uno
co b̾rde remuendidunr eri
earedoio malo  fectrunt.quo
plus ad cos ꝑueniret uł fa.¬

Expanded text:
tes in iudicium ueniant, de cecationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perueniret, uel fa
Abbreviated transcription (Latin):
se. quaniut cob̾rdes soluat
offiti posse cas suis ait et u
to cessante alter e ai fecit n
ut pars impectiorum boni
un arbitram prẽtur.Do

Expanded text:
st, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uetero cessante alter eam fecerit, ut pars impendiorum boni uiri arbitratu praestetur.
Abbreviated transcription (Latin):
h̾reiscunde iuditio pr̃abunt
hiuc qui affuit. ul b̾rditans
petinione  fructus quos añ al¬
ditam hrditate mexfundo h̾e¬
ditano h̾rs capit non aliter
faml. brciscunde prare eim¬
nił ait. qͣisicum sciret h̃di¬
tarium fundu ẽẽ ceꝑit. ¶Q
fanui. hreiscunde et ꝯmuiñdi
iudundo et funium iregundo¬
rum agunt actores sunt et
rei. et ideo iurare debet nonca¬
lumpnie causa ad infĩciatio
nis ire. ¶ dex fc̃o suo unus
suodolum malum ab fucuni
defunctus spopondit uł neq
quominus quis agat ĩmo

Expanded text:
rciscundae iudicio praestabunt ei qui afuit uel hereditatis petitione. Fructus, quos ante aditam hereditatem ex fundo hereditario heres capit, non aliter familiae erciscundae icum sciret hereditarium fundum esse, ceperit. Qui familiae erciscundae et communi diuidundo et finium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumnias ire. Quod ex facto suo unus suo dolum malum afuturum defunctus spopondit uel neququo minus quis eat agat. immo
Abbreviated transcription (Latin):
Neclam mulier ab iudiceꝓp¬
ellatuerat qd̾ dic̾et eundem i¬
diuidenda b̾rdicate interse et
cob̾rde nontin res set lib̾tos
diuisisse etalimentaque dari
testaidre cetis lib̾sis iusstił
nullo enim iure idcum fecisse
ex diũso Rndebatur ꝯsensisse ⁊¬
torum p̾stationi.set auuo ad

Expanded text:
ice appellauerat, quod diceret eum de diuidenda hereditate inter se et coheredem non tantum res, sed et libertos diuisisse et alimenta, quae dari testator certis libertis iussisset: nullo enim iure id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensisse ntorum praestationi: sed et illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
stin̾et posteaunus ex filiis cũ
pecuma mutu uerur int̾uenit
pr̃.euisq ꝯsensu p̾dia que filio
asignau̾at. pignori data sunt
post mortem pris eadem pre¬
dia ibem filius possidebat usur̃i
soluir quero anfamenhrciscũ¬
de uiditio sip̾lia pignoritata

Expanded text:
sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an familiae erciscundae iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
Isuus non uouĩtate dñi nau¬
em ex̾cũit. si sciente eoquasi t̾¬
bulatoria. ¶Si ignoran te
de pec culioactio dabitur. ¶
ex̾ceat nauez insingulos dan

Expanded text:
us non voluntate domini navem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur. Si exerceat navem, in singulos dari
Abbreviated transcription (Latin):
so lidum cenebuntur. et pater
ter dũs ne insolidum teneb¬
ꝑsona magñm ex̾citorem da¬
bitur et ideo sicum utroq corũ
actum cum alterd agi nõ põt
s si quio sit soltum siquidem
niam et alius ꝑme sosuendo
melibat. ¶Giplures mena¬
gatur. quicum uno distrar̾it

Expanded text:
solidum tenebuntur et praeterea ter dominusve in solidum tenebrsona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem niam et alius pro me soluendo me liberat. Si plures nagatur qui cum uno contraxerit
Abbreviated transcription (Latin):
co nomine habin tibi p̾starẽ
q̃m ad mod cum libo siquidem
pe fu̾int mandati ages.
sit hoc enim eclictonõ transfer¬
tur actio s adclicitur. ¶ Siunꝰ
ex his ex̾citoribus cum magi¬

Expanded text:
nomine habui, tibi praestarem, quemadmodum cum libero, si quidem erae fuerint, mandati ages. sit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur. Si unus ex his exercitoribus cum magi
Abbreviated transcription (Latin):
Idem placuir qd̾ in plunbus
io puto et insupioribus cãu
insolidum eum tenen. ¶S
ẜuus sit qui nauẽ ex̾ cuit uo¬
lunte dñ et alienatus fu̾it nllo¬

Expanded text:
idem placuit quod in pluribus ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri. Si seruus sit, qui nauem exercuit uoluntate domini, et alienatus fuerit, n
Abbreviated transcription (Latin):
Nenq opinanturcum cadem in¬
ulier adeundem uinimieuerra¬
nturadmatrimonium idem ẽe
quibus assentior si non młto te¬
inpore in terposico reconsiliatii
fumenec inter moras aut illa
aluinupsensaut bic aliamdux¬
it maxime sinec dotem uirred
acrimonio consensent aut nuꝑ¬
cie contrahantur necesse ẽ ¶Ua¬
madulceni quamuirunema¬
ne potulauent non prohibetui
poabolicionem uxoremdenuo
duceres et si non iure man cire¬
am potulauent iure contract¬
um matrimonium uidebitur
incer priuignos contrabi nup¬
cie possuncet si frem̃ coninunez¬

Expanded text:
e opinantur, cum eadem mulier ad eundem uirum reuertatur, id matrimonium idem esse: quibus adsentior, si non multo tempore interposito reconciliati fuerint nec inter moras aut illa alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec dotem uir redmatrimonio consenserit, ut nuptiae contrahantur, necesse est. Ream adulterii, quam uir iure mariti postulauit, non prohibetur post abolitionem uxorem denuo ducere: sed et si non iure mariti ream postulauit, iure contractum matrimonium uidebitur. Inter priuignos contrahi nuptiae possunt, etsi fratrem commune
Abbreviated transcription (Latin):
cum hditemsiquis filiumado¬
ptauerit uxorem ciusdemq nu¬
rus loco ẽnec idempo cmancipa¬
uando nurus eifit¶sseruiles co
uande sunt igitursuatremmaũ¬
missus nonducet uxorem tant

Expanded text:
cum habet. Item si quis filium adoptaverit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipauando nurus ei fuit. Serviles quoque ervandae sunt. igitur suam matrem manumissus non ducet uxorem: tant
Abbreviated transcription (Latin):
in cognatio seruilis intel ligi tꝰ
qrnonetaffuntas in ceiligitur
sz iure dubia cercius et modes¬
tius hunusmodinuptus:
abstinere Enunc uideamus
quomodo nonuera et priuig¬
ua et socrus et nurus incellig̾¬
anturut sciamusquas no
licet ducere quedamnouere¬
camꝑ se pr̃is uxorem et nuru¬
infilii uxorem et prungnam
cere pots et si plures uxor es
ba buerit nullam eauni du¬
cere possuullitaq: socrus :appe¬
llationenontiñuxoris meci

Expanded text:
im cognatio seruilis intellegitur, quare non et adfinitas intellegatur? sed in re dubia certius et modestius est huiusmodi nuptiis abstinere. Nunc uideamus, quomodo nouerca et priuigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam cere potest: sed et si plures uxores pater habuerit, nullam earum ducere possum. itaque socrus appellatione non tantum uxoris meae
Abbreviated transcription (Latin):
eius mrem quam biit spo
uigne mantis fuit Caulus
filius consentire debneptis
uerosi nubat uoluntas et au¬
ctoritas aui sufficiat furor co¬
ntrabimatrimonium nons¬
initqr consensu opus set recte
er adoptionem quesita frĩn cas
eo usq impedit nupcias done¬
cmanet adoptiost̃oq eam q na
in prineus adoptaint et eman¬
cipainc ꝓo tõ uxorem ducere
cque et sine cmancipaco illam
inpotãte retimierit poterimus
iungimatun omo ¶itaq uo¬
lentigenerum adoptaresuad
aniitam et  matertera n mag¬
nam probibemur uxoremdu¬
cere quamuis magnaamnita
et matertera qitogradusint ut¬
iq autemamitam et macert¬
eram magnam prohibemur
uxorem ducere et si ꝑadoption
olentibus parencibo ienouace
iuste non hñcui Garcianus

Expanded text:
eius matrem, quam sponsam vignae maritus fuit. Paulusfilius consentire debet: neptis uero si nubat, uoluntas et auctoritas aui sufficiet. Furor contrahi matrimonium non sinit, quia consensu opus est, sed recte er adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus iungi matrimonio. Itaque uolenti generum adoptare suadamitam et materteram magnam prohibemur uxorem ducere, quamuis magna amita et matertera quarto gradu sint. utique autem amitam et amitam magnam prohibemur uxorevolentibus parentibus renovatae iustae non habentur. Marcianus
Abbreviated transcription (Latin):
ciendumẽmerito dubitatur
et sicriennium effuxit poqua¬
inaptisstẽ fuit p̾rignotus ubi
d̃git etansupstet sit non prob¬
ibeaturtib̃iutriusq sexus ma¬
crimonium uel nupcias con¬

Expanded text:
ciendum est, merito dubitatur. et siapertissime fuerit pater ignotus, ubi degit et an superstes sit, non prohibentur liberi eius utriusque sexus matrimonium vel nupti
Abbreviated transcription (Latin):
n potãce manente filia prspons¬
onuntium remiccert por̾ et spõ¬
saliadissonere cun uosieman¬
cipata ẽ non potͥneq nuncium
remictere neq que docis cada ce
sunt condicere ipienim filia in¬
bendo efficiet  dotem eẽ condicio
ema nci pata fide dedisse nt sinup¬

Expanded text:
n potestate manente filia pater sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissolvere. enimvero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem esse condictioemancipata filia dedisse, ut, si nup
Abbreviated transcription (Latin):
nsponsalibus nichintere utru
testacio incerponaturanaliqui
ndusẽquorumumnupciis destõ¬
tremconsencure ni si euidenterd
meuto sit plusquammanifest
Aunum an fũint mipcieconuo

Expanded text:
sponsalibus nihil interest, utrum testatio interponatur an aliqundus est, quorum in nuptiis desidetrem consentire, nisi evidenter dmento sit, plus quam manifestum a
Abbreviated transcription (Latin):
ionmucia aliquid adimuist¬
rat mea prouncia filias suas
aguxor eniduccit possum qu
uerenc uulgoa questum facer¬
entã et sinonpalam et siqua
se incobinatu aicenus quam
patroni cradidissentuirs fani¬
ilias honestatem non habuisse

Expanded text:
incia aliquid administrat, in ea provincia filias suas agis uxorem duci posse quuerent uolgoque quaestum facerent, etiamsi non palam. Et si qua se in concubinatu alterius quam patroni tradidisset, matris familias honestatem non habuisse
Abbreviated transcription (French):
epe iuste et nessesa ne causenon
et ulterius trahunt sponsalia¬
ueli tu uͣelitudo sponsi sponse¬
ne uelmortis parentum ant sa¬
pitatia  criminaaut longiores

Expanded text:
epe iustae ac necessariae causae non et ulterius trahunt sponsaliaueluti ualetudo sponsi sponsaeue uel mortes parentium aut cpitalia crimina aut longiores