comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ili concupiseens sapientiam¬
conserua iusticiam: & deus prebebit illam
tibi. Sapientia enim & disciplina timor
domini. &r quod beneplacitum est. illi
froes et mansuetudo: et adimplebit thes¬
auros illius. Contumax non sis. &e incre¬
dibilis timori domini: &e ne accesseris ad
illum duplici corde. Ne fueris ypocrita
in conspectu hominum: & non scandali¬
zeris labiis tuis. Attende in illis. ne forte
cadas: & ponas scandalum animȩ tuȩ. &
adducas in honorationem tibi. ⁊ reuelet
deus abscondita tua. et in medio synago¬
ge elidat te: qm̃ accesisti maligne ad dm̃.
& cor tuum plenum est dolo: ⁊ fallatia.
ili accedens ad seruitutẽ dei.
sta in iusticia et timore: et prepara animã
tuam ad temptationem. Deprime cortu
um et sustine. inclina aurem tuam et
suscipe uerba intellectꝰ: et ne festines inteny¬
pore obductionis. Sustine sustentationes
dei. coniungere deo et sustine: ut crescat
in nouissimo uita tua. Omne quod tibi
applicitum fuerit accipe: oe in dolore sus¬

Expanded text:
ili, concupiscens sapientiam, serva justitiam, et Deus praebebit illam tibi. Sapientia enim et disciplina, timor Domini; et hoc, quod beneplacitum est illi, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros illius. Contumax non sis, et incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponas scandalum animae tuae, et adducas inhonorationem tibi et revelet Deus abscondita tua, et in medio synagogae clidat te. Quoniam accessisti maligne ad Dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia. II.: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in timore et justitia, et praepara animam tuam adum, et sustine. Inclina aurem tuam et suscipe verba intellectus, et ne festines in tempore obductionis. Sustine sustentationes Dei, conjungere Deo, et sustine, ut crescat in novissimo vita tua. Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sus
Abbreviated transcription (Latin):
et cum electis feminis gradietur. & cum
iustis et fidelib agnoscetur. T̃imor dñi:
scientiȩ religiositas. Religiositas c̾todit  u uifi¬
cabit cor: iocunditatem atq gaudium
dabit. Timenti dnm̃ bene erit: &e in die¬
bus consummationis illius benedicet᷑.
Plenitudo sapientiȩ est. timere deum. &
plenitudo a fructib illius: & omnem do¬
mum illius implebit a generationibus
&e receptacula a thesauris illius. Corona
sapientiȩ timor domini. replens pacem
&e salutis fructum: & uidit &e dinumera¬
uit eam. ueraq autem sunt dona der.¬
scientia &e intellectus prudentiȩ. Sapi¬
entia comp rcietur: &e głam tenentia
se exaltat. Racdix sapientiȩ est timere¬

Expanded text:
et cum electis seminis creditur et cum et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum et plenitudo a fructibus illius omnem domum illius implebit a generationibus et receptacula a thesauris illius corona sapientiae timor Domini repollens pacem et salutis fructum et vidit et dinumeravit eam utraque autem sunt dona Descientiam et intellectum prudentiae sapientia conpartietur et gloriam tenentium se inaltat
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dei in excelsis: et ingressus illiuᷤ.
mandata ȩterna. Radix sapientiȩ cui
reuelata est. & astueram illius. quis
agnouite Disciplina sapientiȩ cui reue¬
lata est et manifestata. &e multiplicati¬
onem ingressus illius. quis intellexit:
Unus est altissimꝰ creator omnipotens.
rex potens: et metuendus nimis. sedens
super thronum illius: & dominans deus.
Ipse creauit illam spiritu sancto: & ui¬
dit et dinumerauit & mensus est. & ef¬
fudit illam super omnia oꝑa sua: or
suꝑ omnem carnem scd̃m datum suũ.
et prebuit illam diligentibus se. Ti
mor domini gła. oe gloriatio: et leticia
et corona exultationis. Timor domini
delectabit cor: &e dabit leticiam. &e gau¬
dium & longitudinem dierum. Timenti
dominum. bene erit in extremis: & in die
defunctionis suȩ benedicetur. Dilec̃tio
apparuerit in uisu diligunt eam in ui¬
sione: &e in agnitione magnalium suoꝵ.
Nitium sapientiȩ timor domini.ii.
et cum fidelib in uulua concreatus est:

Expanded text:
verbum Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius et dominans Deus. Ipse creavit illam in Spiritu sancto, et vidit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum, et praebuit illam diligentibus se . Dimor Domini gloria, et gloriatio, et laetitia, 210 et corona exsultationis . Timor Domini delectabit cor, et dabit laetitiam, et gaudium, et longitudinem dierum. Timenti Dominum bene erit in extremis, et in die defunctionis suae benedicetur. Et t in visu diligunt eam in visione et in agnitione magnalium suorum initium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Mriis sapientia a
et cum illo fuit
semꝑ: ce est ante.
euum. Harenam
maris ce pluruȩ
guttas ce dies se¬
culi quis dinumerat: Aititudinem celi. ⁊
alitubinem terrȩ. &e ꝓfundum abyssi quis
mensus est: Sapientiam dei precȩden

Expanded text:
mnis sapientia a et cum illo fuit semper et est ante aevum harenam maris et pluviae guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundum abyssi quis mensus est sapientiam Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
In thesauris sapientiȩ intellectus. or sci¬
entiȩ religiositas: execratio autem pecea.¬
torib sapientia. Timor domini expellit
peccatum. nam qui sine timore est. ñ
poterit iustificari: iracundia enim ani¬
mositatis illius. subuersio illius est. Usq
in tempus sustinebit paciens: &e post ea
redditio iocunditatis. Sonus sensus usq
ad tempus. abscondet uerba illius. ce la

Expanded text:
n thesauris sapientiae, intellectus et scientiae religiositas; execratio autem peccatoribus, sapientia. Timor Domini repellit peccatum: nam qui sine timore est, non poterit justificari. Iracundia enim animositatis illius, subversio illius est. Usque in tempus sustinebit patiens, et postea redditio jucunditatis. Bonus sensus usque ad tempus ab
Abbreviated transcription (Latin):
tibi factori deseruiens. excandescit in tor¬
mentum aduersus iniustos. & lenior fit a
benefaciendum: pro his qui in te confidĩl
Propter hoc &e tune in omnia tranffigua¬
ta. omnium nutrici graciȩ tuȩ deseruilã.
ad uoluntatem horum quia te desideral
sunt: ut seirent filii tui quos dilexisti dꝰ¬
mine. qm̃ non natiuitatis fructus pasels
homines. sed sermo tius hos qui in te cre
siodeunt conseruat. Quod enim ab igne
non poterat exterminari. statim ab exi¬
quo tadio solis calefactum tabescebat: uit
uotum omnib esset. qm̃ oportet preue¬
nire solẽ ad benedictionẽ tuã :⁊ & ad orientẽ lu¬

Expanded text:
tibi factori deserviens excandescit in tortibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior fit ad benefaciendum pro his qui in te confidunt propter hoc et tunc in omnia transfigurata omnium nutrici gratiae tuae deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos dilexisti Domine quoniam non nativitatis fructus pascunt hodunt, conservat. Quod enim ab igne non poterat exterminari, statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat: ut notum omnibus esset, quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem, et ad oriente
Abbreviated transcription (Latin):
mati sunt. Quod enim mirabile erat n
aqua. que omnia extingutt: plus ignis
ualebat. uindex est enim orbis iustorim
Quodam enim tempore mansuetabat᷑
ignis. ne comburerentur: quȩ ad impis
missa erant animalia: sed ut ipsi uidei¬
tes scirent qm̃ dei uiditio paciuntur ꝑse¬
cutionem: et quodam tempore in aqui
suꝑ uirtutem ignis ardebat undiq uti¬
iquȩ terrȩ nationem exterminaret: pri
b angelorum esca nutristi ppłm tuum.
Et paratum panem de celo prestitistiu
uus sine labore. omne delectamentumu
se habentem: oe omnis saporis suauitat̃.¬
Substantiam enim tuam &e dulcedinẽ
tuam quam in filios habes ostendebas. a
seruiens uniꝰcuiusq uoluntati: ad quod
quid uolebat conuertebatur. Nix autĩ
et glacies sustinebant uim ignis. & nonti¬
bescebant: ut scirent qm̃ fructus inimi¬
corum exterminabat. ignis ardens ingͥͣl¬
dine: e pluuuia coruscans. Hos autem iterĩ
ut nutrirentur iusti: etiam suȩ uirtiutis

Expanded text:
mmati quod enim mirabile erat in mmati quod enim mirabile erat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quodam enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant animalia sed ut ipsi videntes scirent quoniam Dei iudicio patiuntur persecutionem et quodam tempore in aqua super virtutem ignis ardebat ut iniquae terrae nationem exterminaret pro quibus angelorum esca nutristi populum tuum et paratum panem e caelo praestitisti illis sine labore omne delectamentum in se habentem et omnis saporis suavitatSubstantia enim tua dulcedinem tuam, quam in filios habes ostendebat; et deserviens uniuscujusque voluntati, ad quod quisque volebat, convertebatur. Nix autem et glacies sustinebant vim ignis, et non tabescebant: ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans. Hic autem iterum ut nutrirentur justi, etiam suae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
malo: illos enim locustarum &e muscarũ
occiderunt morsus. & non est inuenta sa¬
nitas amimȩ illorum: quia digni erant
ab huiusmodi exterminari filios autem
tuos nec draconũ uenatoꝵ uicerunt dentes.
izeracordia enim tua adueniens xxx¬
sanabat illos. in memoria enim sermonum
tuorum examinabantur. & uelociter sana¬
bantur ne in altam incidentes obliuionẽ:
non possent tuo uti madiutorio. Et enim
neq herba. neq malagina sanauit illos:
sed tuus dñe sermo qui sanat omnia xxxi¬
ues dñe. qui uitȩ et mortis habes
potestatem: &e deducis usq ad portas ii¬
tis. oe reducis. Homo autem occidit qu¬
dem per maliciam animam suam. & eu
exierit spiritus. non reuertetur: nec reuo.¬
cabit animam. quȩ recepta est. sed tuan
manum effugere impossibile est. xxxii¬
Negantes enim nosse te impii. per fori¬
tirdinem brachii tui flagellati funt: no¬
uis aquis et grandinib. & pluuiis. ꝑse¬
cutionem passi sunt: oe per ignem consi¬

Expanded text:
malo illos enim lucustarum et muscarum malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum vicerunt dentes misericordia enim tua adveniens sanabat illos in memoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia tu enim vitae et mortis habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse te impii per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis et grandinibus et pluviis persecutionem passi et per ignem consu
Abbreviated transcription (Latin):
tis bene disposuisti popłm tuum. quibus¬
dedisti concupiscentiam delectamenti sui
nouum saporem: escam parans eis ortygo¬
metram. Et illi quidem concupiscentes
escam ꝓpter ea que illis ostensa. et missa
sunt: etiam a necessaria concupiscentia
auerterentur. Hii autem in breui inopes
facti: nouam gustauerunt escam. Oporte¬
bat enim illis quidem sine excusatione suꝑ¬
uenire interrtum. exercentib tyrannidem:
his autem tantum ostendere. quemad¬
modum inimici illoꝵ exterminabantur.
Et enim cum suꝑuenit illis seua bestiarũ
ira. morsib ꝑuersorum colubrorum exter¬
minabantur: sed non inperpetuum ꝑman¬
sit ira tua. sed ad correptionem in breui tur
bati sunt: signum habentes salutis ad com¬
memorationem mandati legis tuȩ. Qui
enim conuersus est: non per hoc quod ui¬
debat sanabatur. sed per te omnium sal¬
uatorem. Et in hoc autem ostendisti ini¬
micis nostris. quia tu es qui liberas. ab om̃i

Expanded text:
tis bene disposuisti poptis bene disposuisti popdedisti concupiscentiam delectamenti sui. Novum saporem escam parans eis ortigometram. Ut illi quidam concupiscentes escam: propterea que illis ostensa: et missa sunt: etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti: novam gustaverunt escam. Oportebat enim illis quidem sine excusatione: supervenire: in interitum exercentibus tirannidem. His autem tantum ostendere: quemadmodum inimici illorum exterminarentur. Etenim dum pervenit illis seva bestiarum ira: morsibus perversorum serpentium exterminabantur. Non in perpetuum permansit ira tua: sed ad correbati sunt signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tuae qui enim conversus est non per hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
enim insipientes ce infelices. supramodũ
animȩ suꝑbi sunt:. inimici popłi tui ce ĩ ꝑ¬
nationum estimauerunt deos. quib neq
oculoꝵ uisus est aduidendum. neq nares
ad percipiendum sp̃m. neq aures ad aridi¬
endum: nec digiti manuum ad tractan¬
dum. sed oe pedes eorum pigri ad ambu¬
landum. Homo enim fecit illos. & qui
spiritum mutuatus est: is finxit illos.
Nemo enim sibi similem homo poterit
deum fingere: cum sit enim mortalis. mor¬
tuum fingit manib iniquis. Melior est
enim ipse his quos colit. quia ipse qͥdem
uixit cum esset mortał: illi autem num-¬
quam. sed et animalia miserrima colunt.
Insensate enim comparata. his aliis sunt
deteriora: sed nec aspectu aliquis ex his
animalib bona potest conspicere⁊ effugit
autem dei laudem & benedictionem eius.
Propter hoc per hec similia passi sunt dig¬
na tormenta: &e per multitudinem bestia¬
rum exterminati sunt. Pro quib tormen¬

Expanded text:
enim insipientes et infelices supra modum enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et inationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit autem Dei laudem et benedictionem eius propter hoc per his similia passi sunt digne tormenta et per multitudinem bestiarum exterminati sunt pro quibus tormen
Abbreviated transcription (Latin):
premens laboriose. fingit ad usus nostroᷤ
unum quodq uas: & de eodem luto fingit
quȩ munda sunt in usum uasa. similiter
oe quȩ his sunt contraria. Horum autẽ
uasorum qui sit usus uidex est figulus.
ce cum labore uanum deum fingit de eo¬
dem luto: ille qui pauloante de terra
factus fuerat: et post pusillum sedueit
unde acceptus est. repetitus debitum
animȩ quem habebat: sed est illi cura ñ
quia laboraturus est. nec qm̃ breuis illuiᷤ
uita est. Sed concertat᷑ aurificib &e argen¬
tariis. sed &r exarios imitatur: oe głam
prefert. qm̃ res suꝑuacuas fingit. Cinis est
oe qui inspirauit illi animam quȩ oꝑat᷑:
&e qui insuflauit ei sp̃m uiralem. Sed esti¬
mauerunt lusum esse uitam nostram.
& conuersationem uitȩ compositam ad
lucrum: & oportere unde cumq etiam ex
malo adquirere. Hie enim super omnes
scit se delinquere: qui ex terrȩ materia
fragilia uasa ce sculptilia fingit. Omẽs

Expanded text:
premens laboriose fingit ad usus nostros premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore vanum deum de eodem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed et aerarios imitatur et gloriam praefert quoniam res supervacuas fingit cinis est et qui inspiravit illi animam quae operatur et qui insuflavit spiritum vitalem sed aestimaverunt ludum esse vitam nostram et conversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
peierant etto. Dum enim confidunt in ẏdo¬
lis. quȩ sunt sine anima: maleiurantes
aoceri se non sperant. Utraq ergo illis
euenient digne. qm̃ malesenserunt de deo
adtendentes ẏdolis: &e iniuste iurauer̃t.
in dolo contempnentes iusticiam. Non
suauis &e uerus es: paciens &e in miscdia¬
omnia disponens. Et enim si peccauerimꝰ
tui sumus: scientes magnitudinem tuam.
Et si non peccauerimꝰ: scimus qm̃ apud te
sumus computati. Nosse enim te consũ¬
mata iusticia est. & scire iusticiam ⁊ uir-¬
tutem tuam: radix est immortalitatis. xxiii¬
or enim in errorem induxit nos homi¬
num male artis ex cogitatio. nec umbra
picture:. labor sine fructir effigies sculpta
puanos colores. cuius aspectus insensato
dat concupiscentiam: &e diligit mortuã
maginem. oe effigiem sine anima. Maloꝵ
amatores digni. qui spem in talib habent:
ce qui faciunt illos. et qui colunt. et qui¬
diligunt. Sed & figulus mollem terram

Expanded text:
periurant cito dum enim confidunt in idoperiurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non suavis et verus es patiens et misericordia disponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis non enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram
Abbreviated transcription (Latin):
deceptio. qm̃ aut affectui. aut regib de¬
seruientes homines. in communicabile
nomen lapidib &e lignis imposuetuss
Et non sufficerat errasse eos. circa dei
scientiam: sed & in magno uiuentes sci¬
ente bello. tot et tam magna mala pa¬
cem appellant. Aut enim filios suos sacrifi¬
cantes. aut obscura sacrificia facientes:
aut insaniȩ plenas uigilias habentes.
neq uitam neq nuptias mundas iam
eustodiuit. Sed alius alium per inuidiã
occidit: aut adulterans contristat. oe om¬
ma commixta sunt: sanguis. homicidiũ.
furtum. & fictio. corruptio. infidelitas:
turbatio. & ꝑiurium. Tumultus bonorũ.
dñi immemoratio. animarum inquinatio:
natiuitatis immutatio. nuptiarum in con-¬
stantia: moechiȩ &e impuditiciȩ. Infando¬
ium enim ẏdolorum cultura. omnis mali
causa est: oe initium ce finis. Aut enim
tum letantur insaniunt. aut certe uati¬
cmantur falsa: aut uiuunt iniuste. aut

Expanded text:
deceptio quoniam aut adfectui aut regibus dedeceptio quoniam aut adfectui aut regibus deservientes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homicidium furtum et fictio corruptio infidelitas turbatio et periurium tumultus bonorum Domini inmemoratio animarum inquinatio nativitatis inmutatio nuptiarum inconstantia moechiae et inpudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est et initium et finis aut enim dum laetantur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut
Abbreviated transcription (Latin):
&e ioeo breuis illorum finis inuentus est
acerbo enim luctu dolens pater etto sibi
tunc quasi homo mortuus fuerat. nuni
tanquam deum colere cepit: & constm¬
it inter seruos suos sacra &r sacrificrall
inde interueniente temꝑe. conualestm
iniqua. consuetudine: hic error tanq
lex custoditus est. &e tẏrannors impetu
colebantur figmenta.  hos in palam
honorare non poterant homines. ꝓpter qͥl
longe essent: de elonginquo figura ilor
adlata. Euidentem enim imaginemi
gis. quem honorare uolebant fecerunt
ut illum qui aberat. tanquam presentĩ
colerent sua sollicitudine. Puexit autt̃
ad horum cultiiram: & hos qui ignor¬
bant. artificis eximia diligenti⁊. Iue enl
uolens placere illi qui se assũpsit e lab¬
rauit arte sua ut similitudinem in me¬
tudo aittem hominum adducta ꝑspeniẽ
oꝑis. eum qui ante tempus tanquam
homo honoratꝰ fuierat. nunc ut deum
existimauierunt: &e hec fuit uitȩ humas

Expanded text:
et ideo brevis illorum finis inventus est et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu dolens pater cito sibi tunc homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere cepit, et constituit inter seruos sacra et sacrificia. Deinde, interueniente tempore, ualescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in metudo autem adducta per speciem operis eum qui ante tempus tamquam homo honoratus fuerat nunc deum existimaverunt et haec fuit vitae humanae
Abbreviated transcription (Latin):
credunt homines animas suas: & tran¬
seuntes mare per ratem liberati sunt
Abinttio enim cum ꝑirent suꝑbi gigan¬
tes. spes orbis terrarum ad ratem fugiens:
remisit seculo semen natiuitatis. quȩ ma¬
nu tua erat gubernata. Benedictum
est enim lignum. ꝑ quod fit iusticia: ꝑ
manus autem quod fit ydolum male¬
dictum est. &e ipsum &e qui fecit illud.
quia ille quidem operatus est: illud aũ
um esset fragile deus en¬
nominatus est. Similiter
autem odio sunt deo: impus ce impias
eius. Et enim quod factum est eum ili
qui fecit tormenta pacietur: ꝓpter hoc e
ydolis nationum non erit respectus. qm̃
creaturȩ dei in odium facte sunt: oe int̾h¬
tationes animȩ hominum. & in musci¬
pulis pedib insipientium. Initium est¬
enim fornͥcationis. exquisitio ydolorum
ce aomuentio illoꝵ corruptio uitȩ est.
Neq enim erant abinitio: neq erunt i
perpetuum. Suꝑuacuitas enim homi¬
num. hoc adinuente in orbem terratũ

Expanded text:
credunt homines animas suas et trancredunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
sciens qm non potest se adiuuare. Imago
enim est. & opus est illi aduttorium: oe
de substantia sua oe filiis suis. &e de nup¬
tiis uotum faciens inquirit. Non erubescit
toqui cum illo. qui sine anima est: oe pro
sanitate quidem infirmum deprecatur.
& ꝓuita mortuum rogat: & in adiuto¬
rium inutilem inuocat ÷ et ꝓ itinere pe¬
tit ab eo qui ambulare non potest: & de
adquirendo & de operando. ce de omni¬
um rerum euentu: petit ab eo qui in
omnib est mitilis. Iterum alius naui¬
gare cogitans. & per feros fluctus incipi¬
ens iter facere: ligno portante se. fragiliꝰ
lignum inuocat. Illud enim cupiditas
adquirendi excogitauit: oe artifex sapi¬
entia fabricauit sua. Tu autem pater
gubernã ꝓuindentia. qm̃ dedisti in mari
uiam: & inter fluctus semitam firmissi¬
mam ⁊ ostendens qm̃ potes ex omnib sa¬
nare. etiam si sine rate aliquis adeat ma¬
re: sed ut non essent uacua sapientiȩ
tuȩ oꝑa. ꝓpter hoc etiam exiguo ligno

Expanded text:
sciens quoniam non potest se adiuvare imago sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno
Abbreviated transcription (Latin):
minum. non facilius inuenerunt: xxui¬
Nfelices autem surit. & inter mortuos cor
illorum est: qui appellauerunt deos opera
manuum hominum: aurum & argentum.
artis inuentionem. & similitudines anima¬
lium: aut lapidem mnutilem opus manus
antiq̃. aut siquis artifex faber de silua lig¬
num rectum secauerit. & huius docte eradat
omnem corticem: &e arte sua usus diligenter
fabricet uas utile in conuersatione uite.
reliquiis autem eius operis ad preparatio¬
nem escȩ abutatur: &e reliquum horum
quod ad nullos usus fecit. lignum curuũ
&e uerticib plenum. sculpat diligenter
per uacuitatem suam: &e per scientiam
artis suȩ figuret illud. & assimilet ima¬
gini hominis: aut alicui ex animalibuᷤ
illud comparet per liniens lubrica. oe ru¬
bicundum faciens fuco colorem illius. et
omnem maculam que in illo est ꝑlinienᷤ
terra: ⁊ faciat ei dignam habitationem
in pariete ponens illud: & confirmans
ferro ne forte cadat. prospitiens illum:

Expanded text:
minum non facilius invenerunt iminum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi
Abbreviated transcription (Latin):
de his que uidentur bona. non potuerũt
intelligere eum qui est: neq operib atten¬
dentes agnouerunt quis esset artifex ⁊ sed
aut ignem aut spm aut citatum aerem aut
gẏrum stellarum aut nimiam aquam:
aut solem et lunam rectores orbis terrarum
deos putauerunt: quoꝵ si spetie delectati
deos putauerunt: sciant quanto his domi¬
nator eorum spetiosior est. Opetiei enim ge¬
nerator hec omnia constituit. aut si uirtu¬
tem et oꝑa eorum mirati sunt: intelligant
ab ipsis. qm̃ qui hec constituit. fortior est
illis. A magnitudine enim spetiei &e creat᷑ȩ.
cognoscibiliter poterit horum creator ui¬
deri: sed tamen adhuc in his minor est
querela. Et hii enim fortassis errant deũ
querentes: ce uolentes inuenire. Et enim
cum in operib illius conuersentur in qui¬
runt. & ꝑsuasum habent qm̃ bona sunt:
quȩ uidentur. Iterum autem nec his debet
ignosci. si enim tantum potuerunt scire ut
possent estimare scl̃m : quomodo huius do¬

Expanded text:
de his quae videntur bona non potuerunt de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoverunt quis esset artifex sed aut ignem aut spiritum aut citatum aerem aut gyrum stellarum aut nimiam aquam aut solem et lunam rectores orbis terrarum deos putaverunt quorum si specie delectati deos putaverunt sciant quanto dominator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Do
Abbreviated transcription (Latin):
tum parentib iuramenta &e conuentio¬
nes dedisti bonarum ꝓmissionum: Cum
ergo nobis disciplinam das. inimicos nr̃os
multipliciter flagellas. ut bonitatem tu¬
am cogitemus iudicantem: et cum de nob̾
Nde & illis qui in uita sua insensate oe
huste uixerunt: per hec que coluerunt.
delisti sumima tormenta. Et enim in erro
uo uia diutius errauerunt. deos estimãteᷤ
hec quȩ in animalib sunt suꝑuacua: in¬
fantium insensatoꝵ more uiuentes. ꝓpter
hoc tanquam pueris insensatis uditium
inderisum dedisti. Qui autem ludibriis &¬
increpationib non correpti sunt: dignũ
dei ueditium exꝑti sunt. In his enuim quȩ
paciebantur. moleste ferebant: in quib pa-¬
cientes indignabantur: per hec qͦs putabãt
deos in ipsis cum exterminarentur. uiden¬
tes autem illum quem olim negabant se
nosse. uerum deum agnouerunt: ꝓpter qͦd
oe finis condempnationis illoꝵ ueniet suꝑ¬
homines. in quib non sub est scientia der. ⁊

Expanded text:
orum parentibus iuramenta et conventioorum parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et cum de nobis nde et illis qui in vita sua insensate et iniuste vixerunt per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius errauerunt, Deos æstimantes hæc quæ in animalibus sunt supernacua, infantium insensatorum more viuentes. Propter hoc tanin derisum dedisti qui autem ludibriis increpationis non correpti sunt dignum Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis veniet homines quibus non subest scientia Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
Neq rex neq tyrannus in
conspectu tuo inquirent: de his quos
perdidisti. Cum sis ergo iustus iuste om¬
nia disponens. ipsum quoq qui non de¬
bet puniri condempnas: & exterum esti¬
mas a tua uirtute. Uirtus enim tua iusti¬
ueinitium est: & ob hoc quod omnium
dominus es. omnib te parcere facis. Uir¬
tutem enim ostendisti. tu qui non crede¬
uis esse in uirtute consumiatus: & hos
qui sciunt audatiam tradiicis. Tu autẽ¬
uminator domine uirtutum cum tranqͥl¬
ltate iudicas. & cum magna reuerentia
disponis nos: sub est enim tibi. cum uolu¬
ens posse. Docuisti autem popłm tuum ꝑ
talia opera. qm̃ oportet iustum esse oe hu¬
manum: oe bonȩ spei fecisti filios tuos. qm̃¬
iudicans das locum in peccatispenitentiȩ.
Senim inimicos seruorum tuorum et xxiii¬
rebitos morti. cum tanta cruciasti atten¬
uone ce liberasti dans tempus ⁊. locum.
per quȩ possint mutari a malitia: cum
quanta diligentia iudicas filios tuos. qͦ¬

Expanded text:
e rex neque tyrannus in e rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibtutem enim tu ostendis, qui non crederis esse in virtute consummatus, sed in iis qui sciunt audaciam traducis. Tu autem Dominus virtutum, cum tranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem populum tuum per talia opera quoniam oportet iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos quoniam das locum in peccatis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum quanta diligentia iudicasti filios tuos qu
Abbreviated transcription (Latin):
parentum nostroꝵ. ut digne perciperen
peregrinationem pueroꝵ dei. Que tibi
omnium carior est terra: Secl &e his tai¬
quam hominib peꝑcisti. & misisti ante¬
cessores exercitus tui uespas: ut illos pau¬
latim exterminarent: non quia impotẽs
eras in bello subicere impios iustis. aut
bestiis seuis: aut uerbo duro simul exter¬
minare. sed partib iudicans dabas locũ
penitentiȩ: non ignorans qm̃ neqͥam est
natio eorum. & naturalis malitia ip̃soꝵ:
et qm̃ non poterat mutari cogitatio il¬
lorum in perpetuum. semen enim erat
maledictum ab initio: nec timens ali¬
quem. ueniam dabas peccatis illorum.
Quis enim dicet tibi quid fecisti. aut quli
stabit contra iuditium tuum. aut quis
in conspectum tuum ueniet uindex mi¬
quoꝵ hominum: Aut quis tibi impu¬
tabit nationes. siperierint quas tu fecisti:
Nec enim est alius deus quam tu. cui cilꝰ¬
ra est de omnib: ut ostendas qm̃ non
muste iudicasti iuditium.¬

Expanded text:
parentum nostrorum ut dignam perciperent parentum nostrorum ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei quae tibi omnium carior est terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudicans dabas locum paenitentiae non ignorans quoniam nequa est natio illorum et naturalis malitia ipsorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius Deus quam tu cuius cura est de omnibus ut ostendas quoniam non iniuste iudicasti nequ
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ tanquam momentum staterȩ. sic an¬
te te est orbis terrarum: & tanquam gutta
roris ante lucañ. quȩ descendit in terram.
Sed misereris omnium. qm̃ omnia potes.
&e dissimulas peccata hominum. propt̾
penitentiam. Diligis enim omnia quȩ sũt.
ce nichuil odisti horum quȩ fecisti. nor
enun odiens aliquid constitiusti. au¬
fecisti. Quomodo autem posset aliques
permanere nisi tu uoluisses. aut quod.
te uocatum non esset conseruaretur: La¬
cis autem omnibus. quoniã tua sunt
domine: qui amas animas. xxii.¬
errant partib corripis: & de quib pec¬
cant ammonens alloqueris. ut relicta
malitia credant in te domine. Illos enuni
antiquos in habitatores sanctȩ tuȩ tercȩ
quos exhorruisti. qm̃ odibilia tibi oꝑa
faciebant: per medicamina ce sacrificia
iniusta. filioꝵ suorum necatores sine mĩa
uoratores sanguinis a medio sacramen¬
to tuo: &e autores parentes animarumn¬
auxiliatarum uoluisti ꝑdere per mais

Expanded text:
uoniam tamquam momentum staterae sic anuoniam tamquam momentum staterae sic ante te est orbis terrarum, et tamquam gutta roris antelucani. quae descendit in terram; sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid constituisses. quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, domine, qui animas amas.secrarint patribus corripis, et eos qui peccant admonens alloqueris, ut derelicta malitia credant in te, Domine: et illos enim anquos exhorruisti, quoniam odibilia opera tibi faciebant per medicamina et sacrificia injusta et filiorum suorum necatores sine miservoratores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per manus
Abbreviated transcription (Latin):
mirati sunt: non similiter uistis faciens.
ꝓcogitationib autem insensatis iniqui¬
tates illoꝵ. quod quidam errantes cole¬
bant multos serpentes: &e bestias super¬
uacuas. Immisisti illis multitudinem
mutoꝵ animalium in uindictam. ut
scirent quia per quȩ peccat quis: per hec
&e torquetur. Non enim impossibilis erat
omp̃c manus tua quȩ creauit orbem ter¬
rarum ex materia inuisa. immittere illis
multitudinem ursorum. aut audaces
leones aut noui generis ira plenas. aut ig¬
notas bestias:aut uaporem igneum spiran¬
tes. aut odorem fumi ꝓferentes: aut horren¬
das ab oculis scintillas emittentes: quarum
non solum lesura poterat illos exterminare:
sed &e aspectus per timorem occidere ⁊ sed ⁊
sine his uno spiritu occidi poterant. ꝑse¬
cutionem passi ab ipsis factis suis: &e disꝑ¬
si per sp̃m uirtutis tuȩ. Sed ce omnia in¬
mensura &e numero & pondere disposuisti.
multum enim ualere tib soli suꝑat semꝑ.

Expanded text:
mirati sunt non similiter iustis faciens pro mirati sunt non similiter iustis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et dispersi per spiritum virtutis tuae sed omnia mensura et numero et pondere disposuisti multu
Abbreviated transcription (Latin):
pide duro. Per quȩ enim penas passi sũt
sunt: per hec cum illis deessent bene eũ
illis actum est. Nam ꝓ fonte quidem
sempiterni luminis. humanum sangui¬
nem dedisti iniustis: qui cum minuerent᷑
intraductione infantium octisorum.
Dedisti aquam habundantem illis ins¬
sperate. ostendens per sitim quȩ tunc
fuit: quemadmodum tuos exaltares. &
aduersarios illoꝵ necares. Cum enim
temptati sunt. equidem cum misccłia¬
disciplinam acceperunt: scierunt quẽ¬
admodum cum ira uroicati impii torm̃¬
ta paterentur. hos quidem tanquam
pater mouens ꝓbasti. illos autem tan¬
quam durus rex interrogans condempnaᷤ¬
ti: absentes enim et presentes similiter tor¬
quebantur. Duplex enim illos acceperat.
tedium: &e gemitus cum memoria pre¬
teritorum. Cum enim audirent per sua
tormenta bene secum agi: commemora¬
ti sunt dominum ammirantes in finem
exitus. Quem enim in expositione praua
ꝓiectum deriserunt. in finem euentus

Expanded text:
pide duro per quae enim poenas passi sunt pide duro per quae enim poenas passi sunt sunt; per haec, cum illis deessent, bene cum illis actum est. Nam pro fonte quidem sempiterni fluminis, humanum sanguinem dedisti injustis. Qui cum minuerentur in traductione infantium occisorum, dedisti illis abundantem aquam insperate, ostendens per sitim, quae tunc fuit, quemadmodum tuos exaltares, et adversarios illorum necares. Cum enim tentati sunt, et quidem cum miseridisciplinam accipientes, scierunt quemadmodum cum ira judicati impii tormenta paterentur. Hos quidem tanquam pater monens probasti: illos autem tanquam durus rex interrogans condemnasti. Absentes enim et praesentes similiter torquebantur. Dtaedium et gemitus cum memoria praeteritorum. Cum enim audirent per sua tormenta bene secum agi, commemorati sunt Dominum, et admirantes in finem exitus. Quem enim in expositione prava projectum deriseru
Abbreviated transcription (Latin):
ec popłm iustum & semen sine que¬
rela. liberauit a nationib: que illum cõ¬
primebant. Intrauit in animam serui
domini. & stetit contra reges horrendoᷤ:
importentis &e in signis. Et reddlidit
iustis mercedem laboꝵ suoꝵ: ce dedu¬
xit eos in uia mirabili. Et fuit illis in¬
uelamento dei: & in luce stellarum nocte.
ẽ ranstulit illos mare rubrum. & transue¬
xit illos peraquam nimiam: inimicos autẽ
illoꝵ demersit in mare : et ab altitudine
infernorum eduxit illos.
Deo iusti tulerunt spolia impiorum: &
decant auerunt domine nomen sanctum
tuum. & uictricem manum tuam lauda¬
uerunt pariter: qm̃ sapientia aperuit os
mutoꝵ. &e linguas infantium fecit di¬
sertas. Direxit opera illoꝵ in manibus
Propħe. sancti iter fecerunt pet deserta. quȩ
non inhabitabantur: et in locis secretis fi¬
xerunt casas. Steterunt contra hostes.
et de inimicis se uindicauerunt: sitierunt
& inuocauerunt te. & data est illis de
petra altissima aqua : ce requies siti de la¬

Expanded text:
Et populum justum, et semen sine querela liberavit a nationibus, quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et in signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit eos in via mirabili: et fuit illis velamento diei et in luce stellarum nocte transtulit illos mare Rubrum et transvexit illos per aquam nimiam inimicos autem illorum demersit in mare et ab altitudine inferorum eduxit illos ideo iusti tulerunt spolia impiorum et decantaverunt Domine nomen sanctum tuum et victricem manum tuam laudaverunt pariter quoniam sapientia aperuit os mutorum et linguas infantium fecit dissertas direxit opera illorum in manibus prophetae sancti iter fecerunt per deserta quae non inhabitabantur et in locis secretis fixerunt casas steterunt contra hostes et de inimicis se vindicaverunt sitierunt et invocaverunt te et data est illis de petra altissima aqua et requies sitis de la
Abbreviated transcription (Latin):
lum secum auferret de labore suo. in dieb
uitȩ suȩ: quos dedit ei deus sub sole. Et ap¬
posui cor meum. ut scirem sapientiam: et
intelligerem distinctionem. quȩ uersatur
in terra. Est homo qui dieb ac noctibus
sompnum oculis non capit. et intellexi
quod omnium oꝑum dei. nullam possit
homo inuenire rationem: eoꝵ quȩ fuint
sub sole: et quanto plus laborauerit ad q̃¬
rendum. tantominus inueniat. Etiam si
dixerit sapiens se nosse: non poterit reperi

Expanded text:
lum secum auferret de labore suo, in diebus lum secum auferret de labore suo, in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sapientiam, et intelligerem distentionem quae versatur in terra: Est homo, qui diebus ac noctibus somnum non capit oculis, Et intellexi, quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem, eorum quae fiunt sub sole: Et quanto plus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniat: Etiamsi dixerit sapiens se nosse, non poterit reperi
Abbreviated transcription (Latin):
ui. et dedi cor meum in cunctis oꝑib. que
fiunt sub sole. Interdum dominatur homo
homini in malum suum: malo suo. Uidi
impios sepultos. qui etam cum aduiue¬
rent in loco scõ erant: ce laudabant᷑ in ei¬
uitate quasi iustorum operum. sed et hoc¬
t enim quia non xu. Tuanitas est.¬
ꝓfertur cito contra malos sententia: absq
ullo timore filii hominum ꝑpetrant ma¬
la. Attamen peccator ex eo quod centies
facit malum: et ꝑ patientiã sustentatur.
Ego cognoui quodent bonum. timentib
teum: qui uerentur faciem eiꝰ. Non sit bo¬
num impio. nec ꝓlongentur dies eiꝰ: sed
quasi umbra transeant. qui non timent
domini faciem. Est et alia uanitas: que fit
multa ꝓueniunt. quasi oꝑa egerint im¬
piorum: & sunt impii qui ita securi sũt.
quasi iustorum facta habeant. sed et hoc
Laudaui igitur letitiã. quod non esset
homini bonum sub sole: nisi quod come¬
deret atq gauderet &e biberet ce hoc so¬

Expanded text:
vi, et dedi cor meum in cunctis operibus, quae vi, et dedi cor meum in cunctis operibus, quae fiunt sub sole. Ihomini in malum suum. Vidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iustorum operum. Etenim quoniam non fertur cito contra malos sententia, absque ullo timore filii hominum perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, Ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei. Est et alia vanitas, quae fit multa proveniunt, quasi opera egerint impiorum. Et sunt impii, qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant: sed et hoc Laudavi igitur laetitiam, quod non esset homini bonum sub sole, Nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc so
Abbreviated transcription (Latin):
non ĩueni: solumm hoc inueni. quod fe¬
cerit dñs hominẽ rectum. & ipse se infi¬
nitis miscuerit questionib. Quis talis ut
sapiens est. & quis cognouit solutionẽ uerbi:¬
Sapientia hominis lucet in uultu .xiiii.¬
eius: et potentissimꝰ faciẽ illius immutabit.
ego os regis obseruo: et precepta iuram̃ti
dei. Ne festines recedere a facie eiꝰ: neq per¬
maneas in oꝑe malo. quia omne quod uolu¬
erit faciet: et sermo illius potestate plenꝰ
est. nec dicere ei quisquam potest. Quare
ita facis: Qui custodit preceptum: non
exꝑietur quicquam mali. ẽ empꝰ et respon¬
sionem: cor sapientis intelligit. Omnine¬
gotio tempus est &e oportunitas. et multa
hominis afflictio: quia ignorat preterita.
et uentura nullo scire potest nuntio. Noz
est in hominis ditione ꝓhibere sp̃m. nec
habet potestatẽ in die mortis: nec sinitur
quiescere ingruente bello. neq saluabit
impietas impium. Omnia hec considera¬

Expanded text:
non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fenon inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus. Quis talis ut sapiens est? et quis cognovit solutionem verbiSapientia hominis lucet in vultu ejus, et potentissimus faciem illius commutabit. Ego os regis observo, et praecepta juramenti Dei. Ne festines recedere a facie ejus, neque permaneas in opere malo: Quia omne, quod voluerit, faciet: et sermo illius potestate plenus est: nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis? Qui custodit praeceptum, non experietur quidquam mali. Tempus et responsionem cor sapientis intelligit. Omni negotio tempus est, et opportunitas, et multa hominis afflictio: Quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio. Non est in hominis potestate prohibere spiritum, nec habet potestatem in die mortis: Nec finitur quiescere ingruente bello, neque salvabit impietas impium. Omnia haec considera