comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datis. Sic ꝑmissum dari libellũ repudii
malũ quidẽ. tamen licitũ ae ratione.
Et apłi preceꝑunt scd̾as audere nuptias
propter in continentiã hominũ. Nam se¬
cundã quidẽ acciꝑe scdm preceptũ apłi¬
est: scd̃m ueritatis autẽ rationẽ. uere for-¬
nicatio est. Sed dũ ꝑmittente do publi¬
ce & licenter committit᷑. fit honesta for-¬
nicatio. Propterea bene dixit: qͥa moy¬
ses hoc ꝑmisit. ñ precepit. Aliud est p̾¬
semꝑ. qđ autẽ ꝑmittimꝰ nolentes preci¬
pimus: qͥa malã hominũ uoluntatẽ ad

Expanded text:
ceptis. Sic permissum est et repudium, ceptis. Sic permissum est et repudium, malum quidem, tamen licitum. Hac ratione et apostoli praeceperunt secundas adire nuptias propter incontinentiam hominum. Nam secundam quidem accipere secundum praeceptum Apest, secundum veritatis autem rationem vere fornicatio est. Sed dum permittente Deo publice et licenter committitur, sit honesta fornicatio. Propterea bene dixit, quia Moyses hoc permisit, non praecepit. Aliud est etere. Quod enim permittimus nolentes praecipimus, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
itaq moyses ꝓpter dilectionẽ carnalẽ cir-¬
ca studia sacrificiorũ esse inclinatos. si ma¬
dasset eis recedere a sacrificiis ñ fuerat au¬
diendus. qͥa annosa passio medicamento
momentaneo ñ curatur: iussit eos sacrifi¬
care quidẽ. sed iã non demonibꝰ sicut in
egipto. sed d̾o uiuo. Dimidiũ mali ꝑmisit:
uos dare libellũ repudii: qͥa melius iudi-¬
cauit ꝑmitente lege matrimonia solui:
quã odio cõpellente homicidiũ fieri. Fer¬
misit uobis mala facere: ne faceretis prio¬
ra. Ergo hoc uobis ꝑmittendo non uobis
iusticiã d̃i demonstrauit sed a peccato ab¬
stulit culpã peccandi: ut quasi scđm legẽ
agentibus uobis peccatũ urͣm ñ uideatur
esse peccatũ. ut̃puta siqͥs habeat seruũ
qui furat᷑ & in ebriat se. considerans in se¬
dñs qͥa si utrũq semel sibi mandauerit
obseruare nichil ꝑficit: mandat illi ut
bibat quidẽ quantũ uult sed publice
uũ bonũ. ut paulatim discat. obȩdire mã¬

Expanded text:
 Moyses propter delectationem carnalem circa studia sacrificiorum esse deditos, et si mandasset eis recedere a sacrificiis, non fuerat audiendus, quia annosa passio medicamento momentaneo non curatur; iussit eis sacrificare quidem, sed non iam daemonibus sicut in Egypto, sed Deo vivo. Dimidium mali permisit, sit etiam illis dare libellum repudii, quia melius iudicavit permittente lege matrimonia solvi, quam odio compellente homicidium fieri. Permisit eis malum facere, ne facerent peiora. Ergo hoc permittendo non eis Dei iustitiam demonstravit, sed cum peccato abstulit culpam peccandi, ut quasi secundum legem agentibus eis peccatum suum non videatur esse peccatum; utputa si quis habet servum, qui furatur et inebriat se, considerans dominus, quia, si utrumque insimul mandaverit observare, nichil proficit, mandat illi, ut bibat quidem quantum vult, sed publice ice bibat, ut paulatim discat obaudire prae
Abbreviated transcription (Latin):
nus diuisus est in duodecim tribus sec¬
undũ quascdã ꝓprietates animorũ & di¬
uersitates cordiũ quas solus d̾s cognos
imȩ sint de tribu ruben. quędã autem
de tribu symeon. uł leui uł iuda. Puto¬

Expanded text:
udaeis, in duodecim tribus, secundum quasdam proprietates animarum, et diversitates cordium; quas solus Deus, qui nimae sint de tribu Ruben, quaedam de tribu Simeon, vel Levi, vel Juda,
Abbreviated transcription (Latin):
lier nisi amicitiȩ inimica. ineffugabilis
pena. necessariũ malũ. naturalis tempta¬
tio. desiderabilis calamitas. domesticũ
ꝑiculũ. delectabile detrimentũ: mali na-¬
tura. boni colore depicta :: Ergo si dimit¬
tere illã peccatũ est. tenere autẽ uere

Expanded text:
lier nisi amicitie inimica, ineffugabilis pena, necessarium malum, naturalis temptatio, desiderabilis calamitas, domesticum periculum, delectabile detrimentum, mali natura boni coloris depicta? Ergo dimittere illam peccatum est, tenere autem vere
Abbreviated transcription (Latin):
credidit. id est ꝓpter sibi placentia. ꝓp¬
ter iactantiã uanã. ꝓpt̾ quęstꝰ quos capi¬
quȩcumq dicunt᷑ de ad olescentulo isto
sic st̃ accipienda: quasi de popło iudaico
dicta. Iudaicus gͦ popłs erat adolescens
non etate sed leuitate: moribꝰ immaturꝰ¬

Expanded text:
st propter sibi placentia, propter jactantiam, propter quaestus quos capiquaecunque dicuntur de adolescentulo illo, sic sunt accipienda, quasi de populo Judaico dicta. Judaicus ergo populus erat adolescens non aetate, sed levitate: moribus immaturu
Abbreviated transcription (Latin):
get & teneat. Quomꝰ: Tribꝰ modis. Primũ
docendo scđm d̃m. Si autẽ dĩ timorẽ nõ
sentit: improꝑ ando.ut uł homines erub¬
escat. Si nec pudorẽ sentit. frequent᷑ con¬
fusa: faciat illi qđ precepit salomon. Cor¬

Expanded text:
get, et teneat. Quomodo? Tribus modis. Primo, docendo secundum Deum; si timorem Dei non sentit, improperando, ut vel homines erubescat; si nec pudorem sentit frequenter confusa, faciat illi quod praecepit illi Salomon:
Abbreviated transcription (Latin):
Non semꝑ. Sicut enĩ peccatũ opus sine uo-¬
luntate non facit: ita & iusticia ex oꝑe nͣ
consummat᷑. nisi & uoluntas affuerit.
Multi enĩ corpore quidẽ castitati stud¬
ent: adulteriũ autẽ uoluntate cõmittũt.
Nisi autẽ etiã uoluntate sola fornicatio
erit mulierẽ ad concupiscendũ eã: mec¬
hatus est eã in corde suo. Ergo uoluntas
sine corpore frequenter peccat. Illa est
głosa continentia ñ quã transgredi nõ
potest necessitas debilitati corporis: sed
quã complectit᷑ uoluntas sci ꝓpositi.¶d̾o

Expanded text:
 19. Sicut enim peccatum sine voluntate opus non facit, ita et justitia ex opere non consummatur, nisi et voluntas affuerit. Multi enim corpore quidem castitati student, adulterium autem voluntate committunt. Nisi enim ex voluntate sola fornicatio erit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Ergo voluntas sine opere frequenter peccat. Illa est gloriosa continentia, non quam transgredi non potest necessitas debilitati corporis, sed quam complectitur voluntas sancti propositi. C.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ei pueri: ut manꝰ impõner& & ora¬
ret. Tunc. quando dñs de castitate facie¬
bat sermonẽ: & beatos ꝓnuntiabat eunu¬
chos. De gla enĩ continentiȩ dño referẽ¬
te atq dicente: st̃ qui se eunuchizant ꝓ-¬
pter regnũ cȩlorũ: audientes quidã ob¬
tulerunt ei infantes pueros de castitate
mundissimos. Putabant enĩ. qͥa dñs cor-¬
pore mundos tantũ laudar&e. ñ & uolun-¬
tate: nescientes qͥa dñs non illos beatifi¬
cauit eunuchos qͦs puericiȩ necessitas fa¬
cit castos. sed continentiȩ uirtꝰ.ut¬
iscipłi autẽ uetabant eos. O caro ami¬

Expanded text:
sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret. Tunc, quando Dominus de castitate faciebat sermonem, et beatos pronuntiabat eunuchos. De gloria enim continentiae Domino proferente atque dicente, sunt qui se eunuchizant propter regnum coelorum. Audientes quidam obtulerunt eis infantes pueros de castitate mundissimos. Putabant enim quod Dominus corpore mundos tantum laudaret non et voluntate, nescientes quod Dominus non illos beatificavit eunuchos, quos pueritiae necessitas facit castos, sed continentiae virtus. Discipuli autem increpabant eos. No
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ suã excepta causa fornicationis: me¬
chatur. Omnis res ꝑ quas causas nascit᷑: per
ipsas absoluit᷑. Matrimoniũ enĩ ñ facit ooi¬
tus sed uoluntas: & ideo ñ illud soluit sepa¬
ratio corporis. sed separatio uoluntatis. Idõ
qͥ dimittit coniugẽ suã & aliã ñ accipit:
adhuc maritꝰ est. Hã & si corpore iã separa¬
tus est: tam̃ adhuc uoluntate coniunctus
est. Cũ gͦ aliã acceꝑit. tunc plene dimittit:¬
mechatur qͥ alterã ducit. Sicut autẽ cru-¬
delis est & iniquus qͥ castã dimittt: sic fa¬
tuus est & iniustꝰ qui retinet meretricem.
Nam patronꝰ turpitudinis eiꝰ est: qui cri-¬

Expanded text:
uxorem suam, excepta causa fornicationis, moechatur . Omnis res per quas causas nascitur, per ipsas absolvitur. Matrimonium enim non facit coitus, sed voluntas: et ideo illud non solvit separatio corporis, sed voluntas: ideo qui dimittit uxorem suam, et alteram non accipit, adhuc maritus est. Nam et si corpore jam separatus est, tamen adhuc voluntate conjunctus est. Cum ergo alteram acceperit, tunc plene dimittitmoechatur, sed qui alteram ducit. Sicut autem crudelis est et iniquus qui castam dimittit, sic fatuus est et injustus qui retinet meretricem. Nam patronus turpitudinis ejus est, qui cri
Abbreviated transcription (Latin):
di triplȩx intẽritꝰ tollit. Aut enĩ ãse¬
metipsis ueterascunt & tineant. sicut
uestimenta: aut ipsis dñis luxuriose
uiuentibꝰ comedunt᷑ sicut cetͬe. faculta¬
tes: aut ab extraneis uł dolo. uł ii. uel
calumpniss uł quolibet alio iniqͦ modo
diripiunt᷑. qͥ om̃s fures dicunt᷑: qͥa ꝑ
iniquitatẽ festinant aliena facere sua.

Expanded text:
di triplex interitus tollit: aut enim a semetipsis veterascunt et tyneant sicut vestimenta; aut ab ipsis dominis luxuriose viventibus commeduntur sicut cetere facultates; aut ab extraneis – dolo, vi, fraude, calumpniis vel quolibet aliomodo iniquo – diripiuntur, qui omnes fures dicuntur, quia per iniquitatem festinant aliena facere sua.
Abbreviated transcription (Latin):
firmiorẽ eũ fecit omnib. in ipso fortio¬
rẽ eũ uoluit ẽẽ in se. Nã sciens d̾s quia
cognoscere & colere dm uita eterna ẽ.
ignorare autẽ & contẽpnere ꝑditio sẽ¬
piterna: nec ita infirmũ eũ creauit ut
omnino nichil boni facere possit. ne
nec ita potente̾ eũ creauit. ut etiã sine
di auxilio ex se ipso facere possit qđ
uult: ut infirmitatis suȩ necessitate co¬
actꝰ. sẽꝑ necessariũ habeat suũ dñm.
Et uere iustissima res est: ut necessari

Expanded text:
ipso forciorem eum voluit esse in se. Nam sciens deus, quia cognoscere et colere deum vita eterna est, ignorare autem et contempnere perdicio sempiterna, nec ita infirmum eum creavit, ut omnino nichil boni facere possit, ne, nec ita potentem eum creavit, ut et sine dei auxilio ex seipso facere possit, quod vult, ut infirmitatis sue neccessitate coactus semper neccessarium babeat dominum suum. Et vere iustissima res est, u
Abbreviated transcription (Latin):
res sic exterminat bonũ: quẽ ad modũ si¬
mulatũ bonũ. Nã manifestũ malũ qua¬
si malũ fugiunt: & cauent. Malũ autem
sub specie bonicelatũ dũ ñ cognoscit᷑ nec
cauet᷑: & sic quasi bonũ suscipit᷑. & nͣ coni¬
unctũ cũ bono exterminat bonũ. Sic¬

Expanded text:
t bonum quemadmodum simulatum bonum. Nam manifestum malum quasi omnes fugiunt et cavent; malum autem sub specie boni celatum, dum non cognoscitur, nec cavetur et sic quasi bonum suscipitur, et ideo coniunctum bono exterminat bonum. I
Abbreviated transcription (Latin):
in homine:zizaniũ autẽ ẽ cogitatio ma¬
la quã diabolus seminauit ꝑ carne̾. Cũ gͦ
omni uoluntati bonȩ adhereat & deside¬
riũ malũ: si uolueris malã cogitationẽ¬
tuã ad plenũ tollere. simul tollis & opꝰ
bonũ. Hã & ipse diabolus eo consilio sem¬
inauit zizaniũ. suũ in tritico đi: ut aut
suã  Si autẽ ex necessitate carnis concu¬
piuit. & contradixit concupiscentiȩ suȩ.
ñ peccauit: sed magis głosior est factꝰ. qͥa¬
dicit scriptura  Sine ut inaturescant
utraq id est adimple opꝰ tuũ & duc usq
ad ꝑfectũ: & sic illa quidẽ uana cogitatio

Expanded text:
in homine, zizania est cogitacio mala, quam dyabolus superseminavit per carnem. Cum ergo omni voluntati bone adhereat et desiderium malum, si volueris malam cogitacionem ad plenum tollere, simul et tollis opus bonum. Nam et ipse dyabolus eo consilio seminavit zizanium suum in tritico dei, ut aut t. Si autem ex neccessitate carnis concupivit et contradixit concupiscencie sue, non peccavit, sed magis gloriosior factdicit scriptura? Sine, ut maturescant utraque, id est, adimple opus tuum bonum et duc ad perfectum! Et sic illa quidem vana cogitacio
Abbreviated transcription (Latin):
suo sensu.neq subtrahere aliqͥd scđm
ꝓpriũ intellectũ. sed hoc tantũmͦꝰ p̃dicat
qđ habet in lege. Nec enĩ potest mens
humana directiare: qđ sapientia diuina
dictat. Sic enĩ ait salomon. Ne addas ad
uerba dĩ. neq detrahas inde. Qui autẽ¬

Expanded text:
 subtrahere aliquid secundum proprium intellectum: sed hoc tantummodo praedicat, quod habetur in lege. Neque enim potest mens humana detrectare, quod sapientia divina dictat. Sic enim ait Salomon: Ne addas ad verba Dei, neque detrahas inde. TE
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatẽ ꝑsonȩ illiꝰ laudat᷑: puta si rus¬
ticus aliqd̃ uerbũ sapient᷑ loquatur.
philosophus multo ampliꝰ sapient᷑. in
modico sermone sapientiȩ rusticũs plus
est: philosophũ autẽ dicere sapient᷑ nõ
est mirũ. Aut si puer aliquid astute
loquat᷑. dicimꝰ satis sapiens puer: si aut̃
uir ꝑfectꝰ sapienter loquat᷑. non laudat᷑
qͣsi uir sapiens: ñ qͥa puer plus sapuit
quã ꝑfectus. sed quantũ ad cõparationẽ
ꝑfectus. Sic & in centurione dictũ est
in nullo tantã fidẽ inueni in isrł: nõ¬

Expanded text:
qualitatem persone illius laudatur, ut puta, si rusticus aliquot verbum sapienter loquatur, philosophus multo amplius. In modico sermone sapiencie rusticus plus est, philosophum autem dicere sapienter non est mirum. Aut si puer aliquit astute loquatur, dicimus: Satis sapiens est puer. Si autem vir perfectus sapienter loquitur, non laudatur quasi vir sapiens, non quia plus sapuit puer quam perfectus, sed quantum ad comparacionem et in centurione dictum est: In nullo tantam inveni fidem in Israel, no
Abbreviated transcription (Latin):
frenet. Scit enĩ dñs uanitatibꝰ esse subdi¬
tã carnis naturã: qͥa omnis homo qͣntũ
ad carnẽ delectat᷑ hominibꝰ apparere.Ilec
enĩ potest fieri ut caro nata de uanita¬
te ñ sit uanitatis amatrix. Nec dñs ad mo¬
neret nos ut ne corã hominbꝰ faciamus:
nisi sciret om̃s homines uelle corã homi¬

Expanded text:
ubditam carnis naturam, quia omnis homo – quantum ad carnem – delectatur hominibus apparere. Nec enim potest fieri, ut caro nata de vanitate non sit vanitatis amatrix. Nec dominus ammoneret nos, ut ne coram hominibus faciamus, nisi sciret omnes homines etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
se enĩ orare nature est: ꝑ altero autem
gr̾ȩ. Pro se orare necessitas rei cogit: ꝓ
altero autẽ caritas fr̃nitatis hortatũr.
Dulcior autẽ est ante dm oratio. ñ quã
necessitas rei transmittit: sed quã cari¬
tas fraternitatis cõmendat. Qui es in¬

Expanded text:
se orare necesse est, pro aliis autem gratie’. Pro se orare necessitas rei cogit, pro alio autem caritas fraternitatis hortatur. Dulcior autem est ante deum oratio, non quam rei necessitas transmittit, sed quam caritas fraternitatis hortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ blasfematꝰ sit beatꝰ. duo hȩc conuenire
debent: ut & mendacit᷑ blasfemet᷑. & ꝓp¬
ter d̾m blasfemet᷑. Alioqͥn si unũ defue¬
rit. iã non est beatitudinis merces:. ut̃
ter aliquã priuatã inimicitiã dolens.
ille quide̾ peccauit. tu autẽ mercedẽ ius¬
ticiȩ nͣ habes. nisi forte cũ possis reblas¬
phemare ñ blasphemasti ꝓpter iustitiã
cdi: aut cũ possis te reuindicare ñ reui¬
dicasti: & tc̃ beatꝰ es. & causa pͥuata fac¬
ta est tͥ causa di. Qđ si ꝓpter causam qͥ
qͥa uerũ est dictũ de te: & illa blasphe¬
mia ꝑtinet tibi nͣ ad mercedẽ iusticiȩ.
sed ad uindictã peccati. Ideo utrũq po¬
suit. & mentientes. & ꝓpter me.

Expanded text:
atus, duo bec convenire debent, ut et mendaciter blasphemetur et propter deum. Alioquin, et si unum defuerit, iam non est beatitudo merces, ut ter aliquam privatam inimiciciam dolens, ille quidem peccavit, tu autem mercedem iusticie non habes, nisi forte, cum posses reblasphemare, non fecisti propter iusticiam dei aut, cum posses te revindicare, et non revindicasti, tunc beatus es, et causa privata facta est dei. Quod si propter causam quiquia verum dictum est de te, et illa blasphemia pertinet tibi non ad mercedem iusticie, sed ad vindictam peccati. Ideo utrumque posuit: et mencientes et propter me.
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ fuisset baptiratꝰ. alios baptizare nͥ
poterat. Quomͦ autẽ nudus uestiat nu-¬
dũ. aut quomͦ mendicus alterũ faciat
diuitẽ: sic &. qͥ ipse baptizatꝰ ñ est. qͦ¬
modo potest alteri baptismũ dare:
sia: ibi sacerdos. Ubi sacerdos: ibi bap¬
tismũ. Ubi baptismũ: ibi xp̃ianus. Ubi
autẽ fides ñ est: nec eccłia est. Ubi ec¬
clesia ñ est: nec sacerdos est. Ubi sa-¬
cerdos ñ est: nec baptisiũ est. Ubi

Expanded text:
s non fuisset baptizatus, alios baptizare non poterat. Quomodo autem nudus vestiat nudum, aut quomodo mendicus alterum faciet divitem? Sic et ipse, qui baptizatus non est, quomodo alteri baptismum dare psia, ibi sacerdos; ubi sacerdos, ibi baptismus; ubi baptismus, ibi Cristianus. Ubi autem fides non est, nec ibi ecclesia est; ubi ecclesia non est, ibi nec sacerdos est; ubi sacerdos non est, ibi baptizatus non est; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑ xp̃m. Propterea conuenienter
& omniũ humilitatẽ beatitudinũ fecit
initiũ. & quare nͣ manifeste dixit. bea¬
ti humiles spu : Ergo hc̃ tantummͦ po¬
humiles ostendat. sed etiã indigentes
humiles: qͥ sic sunt humiles. ut semꝑ ad¬
iutoriũ di sint mendicantes. Unde in
greco nͣ dicit beati pauꝑes: sed beati mͣ¬
dici uł egeni. Nam pauꝑ est qͥ angustiã
qͥdẽ habet. ñ autẽ tantã. ut & mendica¬
re cogat᷑. Scd̃m quã differentiã & ꝓpħa¬
dicit. Beatus qͥ intelligit suꝑ mendicũ.
Ergo ideo dicit beati mendici sp̃u: ut
multũ humiles ostendat. Si gͦ dixisset
beati humiles spͣu: nichil ampliꝰ signifi¬
casset quã humiles. Hc̃ autẽ & humiles¬
& scđm fidẽ humiles: & intelligentes un¬
de sit adiutoriũ hominis. Sunt enim
Qui autẽ scđm fidẽ humiles sunt & int¬
elligentes: dũ nimis timent de se. adiu-¬
torium dei pulsare nͣ cessant. Q uoni

Expanded text:
stum; propterea convenienter et omnem humilitatem beatitudinum fecit inicium. Et quare non manifeste dixit: Beati humiles spiritu? Ergo hunc tantummodo pohumiles ostendat, sed eciam indigentes humiles, qui sic sunt humiles, ut semper adiutorium dei sunt mendicantes. Unde in Greco non dicit: Beati pauperes, sed: Beati mendici et egeni. Nam pauper est, qui angustiam quidem habet, non autem tantam, ut mendicare cogatur. Secundum quam differenciam et propheta: Beatus, qui intelligit super mendicum et egenum. Ideo dicit: Beati mendici spiritu, ut multum humiles ostendat. Si ergo dixisset: Beati humiles spiritu, nichil amplius significasset quam humiles; nunc autem et humiles, secundum fidem humiles et intelligentes, unde si adiutorium hominis. Sunt enim Qui autem secundum fidem humiles sunt et intelligentes, dum nimis timent de se, adiutorium dei pulsare non cessant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
re ille docet. Qui autẽ ñ facit qđ doc&e.
ñ aliũ docet. sed seipsũ condẽpnat. Et
meliꝰ est facere & non docere. quã doce¬
re & nͣ facere: qm̃ qͥ facit & si tacuerit.
aliqͦs corrigit suo ȩxemplo: qͥ autẽ do¬
cet & nͣ facit. ñ solum neminẽ corrigit.
sed adhuc multos scandalizat. Quis enĩ
ñ moueat᷑ ad peccandũ: cũ uideat ipsoᷤ
doctores pietatis peccantes: Ergo ꝑ il¬
los quidẽ doctores qͥ docent & faciunt.
magnificat᷑ d̾s. ꝑ eos autẽ qͥ docent &
ñ faciunt blasphemat᷑: Utputa si bene

Expanded text:
re ille docet; qui autem non facit, quod / docet, non alium docet, sed seipsum condempnat. Et melius est facere et non docere quam docere et non facere, quoniam, qui facit, etsi tacuerit, aliquos corrigit suo exemplo; qui autem docet et non facit, non solum neminem corrigit, sed ad hoc multos scandalisat. Quis enim non moveatur ad peccatum, cum videat ipsos doctores pietatis peccantes? Ergo per illos quidem doctores, qui docent et faciunt, magnificatur deus, per eos autem, qui docent et non faciunt, blasphematur. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ & aquam: & induxisti nos in refri¬
geriũ. Sicut enĩ aurũ uł argentũ com¬
bustis infornace sordibꝰ colat᷑: sic homo
infornace tẽptationis missus. depositis
peccatis sanctificat᷑. Quintũ in morte:
sicut ipse dicebat. Baptisiũ habeo
baptizari: & quomͦ turbor usq dũ ꝑfi¬
inmorte. scit qͥ intelligit ꝓ quali pecca¬
to introducta est mors. Nam si ꝓpter
peccatũ morit᷑ homo: sine dubio soluit᷑

Expanded text:
ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium. Sicut enim aurum et argentum combustum in fornace sordibus colatur, sic homo in fornace temptacionis missus depositis peccatis omnibus sanctificatur. 5 in morte, sicut ipse dicebat: Baptismo habeo baptizari, et quomodo turbor, usque dum perfiin morte, scit, qui intelligit, pro quali peccato introducta est mors. Nam si propter peccatum moritur homo, sine dubio solvitur,
Abbreviated transcription (Latin):
habet: ita & sacerdos singłorũ mores
cere: ut qͣle quibꝰq medicamentum
necessariũ fuerit subministret: cui
consolationẽ. cui increpationẽ. Cui
illiꝰ. ñ debet indignari: qͥa nec infirmꝰ
irascit᷑ aduersus medicũ si posuerit al¬
iquã medicinã mordentẽ. Non enim
considerat asꝑitatẽ medicinȩ & irasci¬
tur. sed considerat beniuolentiã me¬
dici & sustinet: qͥa ꝓdesse illi desidat

Expanded text:
t. Et sacerdos singulorum mores debet, ut, quale quibusque medicamentum neccessarium fuerit, subministret: cui consolacionem, cui increpacionem; cui nis illius, non debet indignari, quia nec infirmus irascitur adversus medicum, si posuerit aliquam medicinam mordentem. Non enim considerat asperitatem medicine, sed considerat benevolenciam medici et sustinet, quia prodesse illi desiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
presens. Qm̃ autẽ baptirant᷑ homines¬
& in igne: testis est dñs ꝑ ysaiã. E aufe¬
ram inqͥt sordes filiorũ isrł de medio
eorũ: & sanguinẽ eorũ mundabo in sp̃u
iudiciĩ. & sp̃u combustionis ardoris. Con¬

Expanded text:
presens. Quoniam autem baptizantur homines in igne, testis est dominus per Ysa.: Et aufferam, inquit, sordes filiorum Israel de medio eorum, sanguinem eorum mundabo in spiritu iudicii et spiritu combustionis et ardoris.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ d̾s quidẽ pater est quia filiũ ha¬
bet. sp̃c autẽ sc̃s non est pater quia
nec filiũ habet: non est ꝑ omnia ȩqualis.
Nec dictũ est. hi st̃ filii mei dilecti. nec
cũ xp̃o etiã filiꝰ est. quẽ ad modũ xp̃o.
Si autẽ ñ est filius quẽad modũ xp̃c. s
minister fudelis xp̃i: non est ȩqualis xp̃o.

Expanded text:
autem Deus quidem Pater est, quia Filium habet, Spiritus autem sanctus non est Pater, quia nec Filium habet, non est per omnia aequalis. Nec dictum est: hi sunt filii mei dilecti, nec cum Christo etiam Filius est quemadmodum Christus. Si autem non est Filius quemadmodum Christus, sed minister
Abbreviated transcription (Latin):
in silentio & uoce tacita dm glorificab¬
ant. Hi autẽ ꝑ singłos annos post mes¬
sem trituratoriã ascendebant in mon¬
tẽ aliquẽ positũ ibi. qͥ uocabat᷑ lingua
eorũ. mons uictorialis. habens inse quan-¬
dã speluncã insaxo.fontibꝰ & electis arbo¬
ribꝰ amenissimꝰ: in quẽ ascendentes & la¬
uantes se. orabant & laudabant in silen¬
tio đm trib diebꝰ. E& sic faciebant ꝑ sin-¬
gl̃as generationes expectantes semꝑ ne
forte in sua generatione stella illa beati¬
tudinis oriret᷑: donec apparuit eis desc¬
endens suꝑ montẽ illũ uictoriaa hab¬
ens inse quasi formã paruuli pueri. &
suꝑ se similitudinẽ crucis: & locuta esteis
& docuit eos. & pͣcepit ut ꝓfisciscerent᷑ in
iudeã. P roficiscentibꝰ autẽ eis ꝑ bienni¬
ũ p̃cedebat stella: & neq esca neq potꝰ
defecit inperis eorũ. Cetera autẽ quę
gesta esse referunt᷑ ab eis. in euuangłio

Expanded text:
in silentio et uoce tacita Deum glorificabin silentio et uoce tacita Deum glorificabant. Hi ergo per singulos annos post messem trituratoriam ascendebant in montem aliquem positum ibi, qui uocabatur lingua eorum "Mons Victorialis", habens in se quamdam speluncam in saxo, fontibus et electis arboribus amoenissimus, in quem ascendentes et lauantes se orabant et laudabant Deum in silentio tribus diebus, et sic faciebant per singulas generationes expectantes semper ne forte in sua generatione stella illa beatitudinis oriretur, donec apparuit eis descendens super Montem illum Victorialem, habens in se quasi formam pueri parui, et super se similitudinem crucis; et locuta est eis, et docuit eos, et praecepit ut proficiscerentur in Judaeam. Proficiscentibus autem eis, per biennium praecedebat stella, et neque esca neque potus defecit in peris eorum. Caetera autem, quae gesta esse referuntur ab eis, in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
ssores. Legi apud aliquẽ. magos istos ex
libris balaam diuinatoris appariturȩ
huiꝰ stellȩ scientiã accepisse: cuiꝰ diuina¬
tio posita est & in ueteri testamento.
Oriet᷑ stella ex iacob. & exurget homo
diui aliqͦs referentes de quadã scrip¬
tura. & si nͣ certa. tam̃ non destruen¬
te fidem sed potiꝰ delectante: qm erat
quȩdã gens sita in ipso pͥncipio orien¬
tis. iuxta occeanũ. apud qͦs ferebatur
quedã scriptura inscripta nomine
sech: de paritura hac stella. & muneri¬
bus ei huiꝰmodi offerendis: quȩ ꝑ ge¬
nerationes studiosorũ hominũ patri¬
bus referentibꝰ filiis suis deducta habe¬
odecim quidã ex ipsis studiosiores &
amatores misterioꝵ cęlestiũ: & posue¬
runt se ipsos ad expectationẽ stellȩ eiꝰ.
E si qͥs moriebat᷑ ex eis. filiꝰ eiꝰ aut aliqͥs
ꝓpinquorũ qͥ eiꝰdem uoluntatis inueni¬
ebat᷑. in loco constituebat᷑ defuncti. Di¬
cebant᷑ autẽ magusei lingua eorũ: qͥa

Expanded text:
ret: Legi apud aliquem magos istos, ex libris Balaam diuinatoris appar iturae illius stellae scientiam accepisse, cuius diuinatio posita est et in Veteri Testamento: "Orietur stella ex Iacob... etc." diui aliquos referentes de quadam scripture, etsi non certa, non tamen destruente fidem, sed potius delectante: quondam erat quaedam gens sita in ipso principio Orientis iuxta Oceanum, apud quos ferebatur quaedam scriptura inscripta nomine "seth", de apparitura hac stella, et muneribus eiusmodi offerendis, quae per generationes studiosorum hominum patribus referentibus filiis suis habebatur deodecim quosdam ex ipsis studiosiores, et amatores mysteriorum caelestium, et posuerunt seipsos ad expectationem stellae illius: et si quis moriebatur ex eis, filius eius, aut aliquis propinquorum, qui eiusdem uoluntatis inueniebatur, in loco constituebatur defuncti. Dicebantur autem magici lingua eorum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ annaniȩ dicentẽ. Sipeccat᷑orẽ il¬
micus es: Et in hoc suꝑ te ira a facie do¬
mini. nisi sermones boni inuenti fuisse¬
nt tecũ: qm abstulisti lucos de terra ui
da. & parasti cortuũ ad reqͥrendũ do¬

Expanded text:
filio Anania propheta dicente: Si peccatorem ilamicus es, in hoc super te ira a facie Domini, sed sermones boni inventi sunt tecum, quoniam abstulisti lucos de terra, et parasti cor tuum ad requirendum Do
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ suũ ab onis eiꝰ fraudent᷑. Similiter
& qͣndo d̾s apeccatoribꝰ irritat᷑. castiga¬
tionẽ suã non ꝓpter om̃s homines mittit
sed ꝓpter solos peccatores: tam̃ ȩqualiter
& iustos tangit. quẽ ad modũ & peccatores.
Nã quẽ admodũ inbonis ñ separat pecc¬
atores aiustis: sic nec in malis separat ius¬
tos apeccatoribꝰ. In bonis peccatores a ius¬
tis ñ separat. ne separati cognoscant se ab¬
iectos esse & desꝑent. In malis iustos apec¬
catoribꝰ ñ separat. ne separati cognoscant
se electos esse & glorient᷑: maxime cũ nec
boni madis noceant. sed psint magis. Nã
male uiuentes dũ bona ꝑcipiunt. ad pre

Expanded text:
is eius fruantur. Similiter quando deus a peccatoribus irritatur, castigacionem suam non propter omnes homines mittit, sed propter solos peccatores; tamen equaliter et iustos tangit quemadmodum et peccatores. Nam quemadmodum in bonis non separat peccatores a iustis, sic nec in malis separat iustos a peccatoribus. In bonis peccatores non separat, ne separati cognoscant se abiectos esse et desperent. In malis iustos a peccatoribus non separat, ne separati congnoscant se electos et glorientur, eciam maxime cum nec bonis mala noceant, sed magis prosint. Nam male viventes, dum bona percipiunt, ad prei
Abbreviated transcription (Latin):
lectat᷑. Qui enĩ głam concupiseͬm celo.
obꝓbria ñ timet in terris: nec cogitat
qͥd loquant᷑ homines ꝓpter ipsui: sed
qͥd iudicet d̾s de illo. Qui enĩ lȩtat᷑ de
quantũ letat᷑. Qui autẽ de laude homi¬
nũ non extollit᷑: nec de uituꝑatione hum¬
iliat᷑. Vnꝰ quisq ubi głam quęrit: ibi tim¬
et confusionẽ. Qui głam querit in terriꝰ:
confusionẽ timet interris. Qui autem
głam ñ quęrit nͥ tantũmꝰ apud đm: cõ¬
fusionẽ ñ timet nisi tantummꝰ di. Si mi¬
les ꝑiculũ belli sustinet. dũ sꝑat in cor¬
pore predã: qͣntomagis uos obꝓbria mũ¬
di ñ debetis timere. qͥ regni cȩlestis pre¬

Expanded text:
le. Qui enim gloriam concupiscit in celo, opprobria non timet supra terram nec cogitat, quid loquantur homines propter illum, sed quid deus iudicet de illo. Qui enim letatur de quantum letatur. Qui autem de laude hominum non extollitur, non de vituperacione humiliatur. Unusquisque ubi gloriam querit, ibi timet confusionem; qui gloriam querit in terris, confusionem timet in terris. Qui autem gloriam non querit nisi tantummodo apud deum, confusionem non timet tantummodo nisi dei. Si miles periculum belli sustinet, dum sperat habere predam, quanto magis vos opprobria mundi non debetis timere, qui regni celestis pre
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nunc sacerdotes. qui omnẽ iusticiã
popło mandant. & ipsi nec modicã seru¬
ant: uidelicet ut non facientes sint ius-¬
ti sed ut dicentes appareant iusti. Taleᷤ
sunt & qͥ graue pondus uenientibꝰ ad pe¬
nitentiã ponunt: qͥa dicunt & ñ faciuñ.
& sic. dũ pęna penitentiȩ presentis fugi¬
tur. contempnit᷑ pena peccati futuri. Si
enĩ fascẽ suꝑ humeros adolescentis quã
ñ potest baiulare posueris: necesse hab&
ut aut fascẽ̾ reiciat. aut sub pondere con¬
fringat᷑. Sic & homini cui graue pondũ
penitentiȩ ponis: necesse est ut aut peni¬
tentiã reiciat: aut suscipiens dũ suffere̾
ñ potest. scandalizatꝰ ampliꝰ peccet. Dei¬
de & sierramꝰ modicã pęnitentiã impon-¬
entes: nonne meliꝰ est ꝓpter miscd̾iam da¬
re rationẽ. quã ꝓpter crudelitatẽ. Ubi
pater familias largus est: dispensator nõ
debet ẽẽ tenax. Sid̾s benignꝰ: ut qͥd sacer-¬
dos eiꝰ austẽrus: Uis apparere sanctꝰ: Cir¬

Expanded text:
eti sacerdotes, qui omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicum servant, videlicet non ut facientes sint justi, sed ut dicentes appareant justi. Tales sunt et qui grave pondus venientibus ad poenitentiam ponunt: Quia dicunt, et non faciunt. Et sic dum poena poenitentiae praesentis fugitur, contemnitur poena peccati futuri. Si enim fascem super humeros adolescentis, quem non potest bajulare posueris necesse habet, ut aut fascem rejiciat, aut sub pondere confringatur: sic et homini cui grave pondus poenitentiae ponis, necesse est ut aut poenitentiam rejiciat, aut suscipiens dum ferre non potest, scandalizatus amplius peccet. Deinde et si erramus modicam poenitentiam imponentes, nonne melius est propter misre rationem, quam propter crudelitatem? Ubi paterfamdebet esse tenax. Si Deus benignus est, ut quid sacerdos ejus austerus? Vis apparere sanctus? cir
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes & pauci sacerdotes. multi in¬
cerdotẽ. sed sacerdos cathedrã. Non locus
scĩficat hominẽ sed homo locũ. Non omĩs
sacerdos sc̃s ẽ: sed omnis sc̃s sacerdos. Qui
bene sederit suꝑ cathedrã: honorẽ accip̾i¬
et ab illa. Qui male sederit: iniuriã facit
cathedrȩ. ideoꝰ inalus sacerdos de sacerdo¬
tio suo crimen acqͥrit ñ dignitatẽ. In udi¬
cio enĩ sedens siquidẽ bene uixeris & bene
docueris: omniũ iudex eris. Si autẽ bene
docueris. & male uixeris: tui soliꝰ. Nã bene
quomͦ debeat uiuere: bene autẽ docendo

Expanded text:
sacerdotes, et pauci sacerdotes; multi cerdotem, sed sacerdos cathedram; non locus sanctificat hominem, sed homo locum; non omnis sacerdos sanctus, sed omnis sanctus sacerdos. Qui bene sederit super cathedram, honorem accipit ab illa; qni male sederit, injuriam facit cathedrae; ideoque malus sacerdos de sacerdotio suo crimen acquirit, non dignitatem. In judicio enim sedens, si quidem bene vixeris et bene docueris, omnium judex es; si autem bene docueris et male vixeris, tui solius condemnatquomodo debeat vivere: bene autem docendo
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ timet: sed etiam amplius diligit. Tim¬
ere enĩ seruorũ ẽ: diligere autẽ filiorum.
Timor sub necessitate ẽ: dilectio in liber¬
tate. Qui in timore seruit dõ. pęnã qͥdẽ
euadit. mercedẽ autẽ iusticiȩ ñ habet:
qͥa inuitꝰ fecit bonũ ꝓptertimorẽ. Non.
uult gͦ ds ut timeatur ab hominibꝰ qͣsi
dñs: sed ut diligat᷑ quasi pat̾. qͥ adoptio¬
nis sp̃m donauit hominibꝰ. Nã si consid

Expanded text:
mo timet Deum, non eum diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, mercedem autem justitiae non habet, quia invitus facit bonum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum donat hominibus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sic patiunt᷑ a sua fetura. Sicut gͦ uiꝑȩ sẽper
parentes comedunt. & comedunt᷑ apuđ illõ:
cio gehennȩ: Numqͥd sepulchra scoꝵ ȩdific¬
antes: an potiꝰ malicia corda ur̃a mundan¬
tes: Numqͥd sic iudicat ds. quomͦ iudicat
homoͦ Homo hominẽ iudicat in oꝑe: đs
autẽ in corde. Que est autẽ ista iusticia. scõs
cõlere. & contẽpnere sc̃itatẽ Primꝰ gradus
est pietatis sc̃itatẽ diligere. dẽinde scos: qͥa
ñ scĩ ante sc̃itatẽ fuerunt. sed sc̃itas ante
scõs. Sine causa gͦ iustos honorat: qͥ iusticiã
sꝑnit. Quomꝰ fugietis: Numqͥd liberabunt
uos sc̃i: quorũ monumenta ornatis: Non
possunt sc̃i amici esse illorũ: quibꝰ ds est

Expanded text:
ti patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, scio gehennae? Nunquid sepulcra sanctorum aedificantes, an potius a malitia corda vestra mundantes; nunquid sic judicat Deus, quomodo judicat homo? Homo hominem judicat in opere, Deus autem in corde. Quae est autem ista justitia sanctos colere, et contemndiligere, deinde sanctos, quia non sancti ante sanctitatem fuerunt, sed sanctitas ante sanctos. Sine causa ergo justos honorat, qui justitiam spernit. Quomodo fugietis? Nunquid liberabunt vos sancti, quorum monumenta ornatis? Non possunt sancti amici esse illorum, quibus Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
tempus est iã in instanti. cũ ego fuero cru¬
cifixus. scindet᷑ uelum templi: &e secreta
mysteria sanctitatis eiꝰ publicabunt᷑ & re¬
cedet ab eo sp̃s̃ di. Et sicut corpus anima
recedente prius quidẽ frigescit. deinde

Expanded text:
mus vestra deserta. Cum ego fuero crucifixus, scindetur velum templi, et secreta mysterii sanctitatis ejus publicabuntur, et recedet ab eo Spiritus Dei. Et sicut corpus anima recedente prius frigescit, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ. Qđ si pater fueritbonꝰ. et ma¬
&e pater malus. interdũ filii patrẽ secunt᷑.
tre̾. interdũ omnes matrẽ. tam̃ frequentiꝰ est¬
ȩquales. aliquando fit ut de bonis parentibꝰ
mali exeant filii. aut de malis boni: sed raro.
digitos. Aliquando tamen ut manifestent᷑

Expanded text:
. Si pater fuerit bonus et maet pater malus: interdum filii patrem sequuntur, erdum matrem, patrem tamen frequentiusequales, aliquando fit ut de bonis parentibus mali exeant filii, aut de malis boni, sed raro, digitis, ali
Abbreviated transcription (Latin):
eris aliquẽ beatificantẽ antiqͦs doctores:
ꝓba illũ qualis est circa suos doctores. Si
illos sustinet & honorat. cũ quibꝰ uiuit:
sine dubio & illos honoratꝰ fuisset si cum
illis uixisset. Nam omnis correptio simit

Expanded text:
eris aliquem beatificantem antiquos doctores, proba illum, qualis est circa suos doctores. Si enim illos sustinet et honorat, cum quibus vivit, sine dubio et illos honoraturus fuisset, si cum illis vixisset. Nam omnis correccio similis
Abbreviated transcription (Latin):
ecdesias ornant: bonũ opꝰ facere uidentur.
Sed siquidẽ & aliã iusticiã d̃i ñ custodiunt.
si debonis eoꝵ pauꝑesnunꝗͣ gaudent. si ali¬
oꝵ bona faciunt sua. aut ꝑ uiolentiã. aut¬
ꝑ fraudẽ: qͥs tã insensatꝰ est ut ñ intelligat
quia ñ ad głam di faciunt edificia illa. sed
ꝓpter estimationẽ humanã: Et iuste ed¬
ificant martiria: ubi pauꝑes utolentiam
gaudent martires. qͣndo ex illis pecuniis
honorant᷑: in quibꝰ pauꝑes plorant. Quał
est illa iusticia: munerare mortuos & expo¬
liare uiuertes: De sanguine miserorũ tolle¬
re: & do offerre. Illud non ẽ do offerre. sed
uelle uiolentiȩ suȩ sociũ facere dm: ut cum¬
sibi oblatã pecuniã de peccato libent̾ acce¬
perit. consentiat in peccato. Uisdomũ dei
ȩdificare : da fidelibꝰ & pauperibꝰ unde u¬
uant: & edificasti rationabilẽ domũ dei. In
ȩdificiis enĩ homines habitant: d̃s autẽ in
hominibꝰ scĩs. Quales gͦ illi sunt qͥ homines

Expanded text:
ecclesias ornant, bonum opus facere videntur; sed et siquidem et aliam justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, si aliorum bona per fraudem, quis tam insensatus est ut non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, sed propter aestimationem humanam? Et juste aedificant martyria, ubi pauperes violentiam  gaudent martyres, quando ex illis pecuniis honorantur in quibus pauperes plorant. Qualis est illa justitia munerare mortuos, et spoliare viventes? de sanguine miserorum tollere, et Deo offerre? Illud non est Domino offerre, sed velle violentiae suae socium facere Deum: ut si obligatam sibi pecuniam de peccato libenter acciperet, consentiat in peccato. Vis domum Dei aedificare? da fidelibus pauperibus unde vivant, et aedificasti rationabilem domum Dei. In aedificiis enim homines habitant; Deus autem in hominibus sanctis. Quales ergo illi sunt qui homines
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qd est in tẽplo uł donũ qđ ẽ suꝑ alta¬
re: ad głam quidẽ dĩ ꝑtinent & ipsa: tam̃
aurũ uł donũ magis ad delectationẽ homi¬
nũ &ͣuͣtilitatẽ sacerdotũ offert᷑ suꝑ altare.
ludei gͦ aurũ qͦ ipsi delectabant᷑ & dona qͥ¬
bꝰ ipsi pascebant᷑ sanctiora dicebant esse ꝗͣ
ipsũ templũ & altare: ut homines proͣptio¬
res fierent ad offerenda dona. quã ad pre¬
ces fundendas in templo aut iusticias faciẽ¬

Expanded text:
d est in templo, vel donum quod est super altare, ad gloriam quidem Dei pertinent, et ipsa tamen aurum vel donum magis ad delectationem hominum et ad utilitatem sacerdotum offertur super altare. Judaei ergo aurum quo ipsi delectabantur, et dona quibus ipsi pascebantur, sanctiora esse dicebant, quam ipsum templum et altare, ut homines promptiores fierent ad offerenda dona, quam ad preces fundendas in templo, aut justitias facien
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑ ipsa miscłia ñ est miscdia sed fatuitas:
sic & dñs. ipse qͥdẽ mortis sententiã dicta¬
bat suꝑ iudeos dicens. Ecce ego mitto aduo
ꝓpħas. & ex ipsis occidetis: ut ueniat super
uos omnis sanguis iustꝰ & ipse eos miserabi¬
li lamentatione plangebat dicens. ihrłm
dolore peccatores dãpnare. Non enim sic
dolet. qͥa ipse ab eis offendit᷑: sed qͥa qͣsi ui¬
nefacere. Sed dicit aliqͥs. Cũ in potestate
habeat d̃s ꝑdere & saluare: qͥs eũ inuitum
cõpellit condẽpnare si ñ uultͦ Tu qͥ ñ uis
desideras misciam di. Nã sicut qͥ deside¬
ranti miscdiam dĩ negat crudeł ẽ: sic qͥñ
desideranti miscdiam prestat iniustꝰ est.
Sed dicit᷑. Quis est homo qͥ ñ desiderat mi

Expanded text:
sine justitia non est misericordia, sed fatuitas. sine justitia non est misericordia, sed fatuitas. Sic et Dominus ipse quidem mortis sententiam dictabat super Judaeos dicens: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et ex ipsis occidetis, ut veniat super vos omnis sanguis justus , et ipse eos miserabili lamentatione plangebat dicens: Jerusadolore peccatores condemnare. Non enim sic dolet, quia ipse ab eis offenditur, sed quia quasi viram est benefacere? Sed dicet aliquis: Cum in potestate habeat Deus perdere et salvare, quis eum invitum compellit condemnare si non vult? Tu qui non desideras misericordiam Dei. Nam sicut qui desideranti misericordiam denegat crudelis est, sic qui non desideranti misericordiam praestat injustus est. Sed dicis: Quis est homo qui non desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝓpħas & lapidas eos qͥ ad te missi sunt
Omnia futura ante ꝓspiciens dñs. preuidet
etiã ruinã ciuitatis illiꝰ. & plagã quȩ a roma¬
nis uentura fuerat suꝑ popłm illũ. Ideo ex¬
tollens lamentũ lugebat illã dicens. Iher¬
usalẽ iherłm. Recordabat᷑ quidẽ sanguinẽ
sc̃oꝵ suoꝵ qͥ effusus erat ab illis: & qͥ adhuc
postmodũ fuerat effundendus. Sed ñ tantũ
dolebat de iniuria scoꝵ. sciens qualẽ illisglo¬
riã parauerat ꝓmorte carnali: sed de illoꝵ
tura fuerant. & in illo peiora. Sicut enĩ be¬
ne facientes non nobis prestamꝰ sed do. As
autẽ gaudet non de suo lucro sed de nr̃a sa¬
lute: sic peccantes. non do nocemꝰ sed nobis:
qͣs autẽ tristat᷑ ñ de sua iniuria sed de nr̃a
ꝑditione. Sicut rex benignꝰ audiens crimi¬
nosas ꝑsonas. lege quidẽ cõpellente ipse
mortis sententiã dictat adtersus eos. tam̃
& uult illos adiuuare. sed ñ potest contra¬
dicente sibi iusticia. qm miscđia tc ẽ uera¬

Expanded text:
dis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur . Omnia futura ante prospiciens Dominus praevidit etiam ruinam civitatis illius, et plagam quae a Romanis ventura fuerat super populum illum. Ideo extollens lamentum lugebat eum 181 dicens: Jerusalem, Jerusalem. Recordabatur quidem sanguinem sanctorum suorum qui effusus erat ab illis, et qui adhuc postmodum fuerat effundendus Sed non tantum dolebat de injuria sanctorum suorum, sciens qualem illis gloriam praeparaverat pro morte carnali: sed de illorum tu flebat, et in illo pejora. Sicut enim benefacientes non Deo praestamus, sed nobis, Deus autem gaudet non de suo lucro, sed de nostra salute: sic peccantes non Deo nocemus, sed nobis, Deus autem tristatur non de sua injuria, sed de nostra perditione. Sicut rex benignus, audiens criminosas personas, lege quidem ipse mortis sententiam dictat adversus eos: tamenet vult eos adjuvare, et non potest, contradicente sibi justitia. Quoniam miser
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ nescientes eũ dĩ filiũ ẽẽ occidert̃.
sed habere eũ talẽ non sustinentes. sicut
ꝓphetat de illis salomon. Uenite circũ¬
ueniamꝰ iuꝰ tũ: qͥa inutilis est nobis &¬
imꝓperat nobis peccata legis. Ex¬

Expanded text:
Non enim nescientes eum Dei Filium occiderunt, sed habere eum talem non sustinentes, sicut prophetat de illis Salomon : Venite, circumveniamus justum, quia inutilis est, et improperat nobis peccata legis.
Abbreviated transcription (Latin):
fusio ad istorũ fier& disciplinã. Infructuo¬
sũ nãq est uerbũ: in qͦ sic alt̾ sic confundi¬
tur. ut alt̾ non erudiat᷑. Nã &e d̃s ñ ꝓpter
malos castigationẽ suꝑ terrã transmittit.
sed ꝓpter bonos. Scit enĩ qͥa malos fla¬
gella ñ corrigunt. sed malos castigat ut
corrigat bonos: qͥa bonꝰ nisi ad monitꝰ fu¬
erit ꝑ negligentiã euanescit. Sic & xp̃s.
numqͥd non potuit eorũ interrogationẽ
contẽpnere: Sed uoluit indignos digne
docere: ut dignos digne ȩdificaret. Sic̃¬

Expanded text:
illorum fieret disciplina. Infructuosum namque est verbum, in quo sic alter confunditur, ut alter non erudiatur. Nam et Deus non propter malos castigationem super terram transmittit, sed propter bonos: scit enim quia malos flagella non corrigunt. Sed malos castigat, ut corrigat bonos, quia bonus nisi admonitus fuerit, per negligentiam evanescit. Sic et Christus nunquid non potuit eorum interrogationes contemnere? Sed voluit indignos indigne docere, ut dignos digne aedificaret.
Abbreviated transcription (Latin):
rapui in deserto & noluistis: facientes uo¬
bis uitulos choreb ut seruiretis potius
idolo mortuo quã do uiuenti. Quotiens
uolui congregare filios tuos sicut galli¬
na pullos suos: & noluisti. ꝑcurre in iudi

Expanded text:
rapui in desertum, et noluistis, facientes vorapui in desertum, et noluistis, facientes vobis vitulum in Choreb, ut serviretis potius idolo mortuo, quam Deo viventi. Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti
Abbreviated transcription (Latin):
faciende miscđiȩ ñ habeo: nec possũ ampliꝰ¬
iã sufferre. Incessabilibꝰ enĩ iniquitatibus
tuis miscdđia mea quasi iã laxata ꝓposito
suo defecit. Quȩ occidis ꝓpħas & lapidas
eos qͥ adte mittunt᷑. Misi ad te ysaiã &
serrasti eum. Misi ad te iheremiã: & lapi¬
dasti eũ. Ulisi iherechiel: & tractũ ꝑlapidẽ
excerebrasti eũ. Quomꝰ sanaris: quȩ nullũ
ad te medicũ uenire ꝑmittis: Quomꝰ curã
infirmitatẽ tuã: quȩ omnẽ medicinã con¬
culcasͦ Scĩs meis nͣ peꝑci: ut tibi parcã
peccatrici. Illoꝵ uitã neglexi: ne tuã mor¬
tẽ uiderẽ. Om̃s medici spũalis uite defe¬
cereͥnt: & tu curata ñ es. In sanabilis passio
tua: uincit artẽ diuinã. Si de morte tua
gaiussus fuissẽ: nunꝗͣ ad te misissẽ ꝓpħas
gregare filios taios sicut gallina pullos su¬
os: & noluisti. Cũ te in egipto quasi sangͥ¬
narius accipiter sequebat᷑ pharao. misiꝰ
miscdiȩ mee. liberatos uos de unguibꝰ eiꝰ

Expanded text:
faciendae non habeo, nec possum te amplius sufferre. Incessabilibus enim iniquitatibus tuis misericordia mea quasi jam lassata proposito suo defecit. Quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur. Misi ad te Isaiam et serrasti eum: misi ad te Jeremiam, et lapidasti eum: misi Ezechiel, et tractum per lapidem excerebrasti eum. Quomodo saneris, qui nullum ad te medicum venire permittis? quomodo cures infirmitatem tuam, qui omnem medicinam conculcas? Sanctis meis 182 non peperci, ut tibi parcerem peccatrici. Illorum vitam neglexi ne tuam mortem viderem. Omnes medici spiritales in te defecerunt, et tu curata non es: insanabilis passio tua vicit artem divinam. Si de morte tua gavisus fuissem, nunquam ad te misissem prophetas. gregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti? Cum te in Aegypto quasi sanguinarius accipiter sequebatur Pharao, misi smisericordiae. Liberatos vos de unguibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tur uxoris plena dilectio. Uxor neminẽ
debet sapientiorẽ putare quã uirũ suũ:
& si sit alter sapientior. tam̃ illa sapienti
orẽ ẽẽ alterũ intelligere nͣ debet. Uxor
neminẽ fortiorẽ debet putare quã uirũ
tũ enĩ odiũ & ꝑfectus amor.rerũ iudici¬
ũ ñ cognoscit: ũtputa si ꝑfecte odias ali¬
quẽ qualiacũq fuerint apud illũ omnia

Expanded text:
tur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter sorem esse intelligere non debet. uxor neminem fortiorem debet putare, quam virum tum enim odium et perfectus amor rerum iudicia non cognoscunt. nam si perfecte hodias aliquem, qualiacumque fuerint apud illum, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sus se ipsũ cotidie luctamina exercere:
obseruantia pietatis. Num̃ qͥd saducei
qͣndo ipsã resurrectionẽ negabant: Sed¬
ad defensionẽ erroris sui putabant se
apud se dicentes. Sicut nͣ est possibile
ut ea mulier quȩ fuit septẽ uirorũ. sit
uniꝰ uxor priuata. aut omniũ cõmunis:.
sic non est possibile ut fiat resurrectio

Expanded text:
sus seipsum quotidie luctamina exercebit, observantia pietatis. Sed isti qui quidem ipsam resurrectionem negabant, sed defensionem erroris sui putabant se pud se dicentes: Sicut non est possibile, ut mulier quae fuit septem virorum sit unius uxor privata, aut omnium communis: sic non est possibile, ut fiat resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Conuenerunt ut multitudine uincer¬
ent. quẽ ratione suꝑare ñ poterant. Aueri¬
tate nudos se ẽẽ ꝑfessi st̃: qui multitudinese
armauerunt. Dicebant em̃ apud se. Unus
loquat᷑ ꝓ omnibꝰ & om̃s loquam᷑ ꝑ unũ: ut
siquide̾ uicerit. om̃s uideamur uictores. si
autẽ uictꝰ fuerit uł solus uideat᷑ confusus.

Expanded text:
. Convenerunt ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fueri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ non ȩdificant. sed adhuc magis des¬
tem Audiens laudabile ẽẽ inultimo loco
discũbere. discumbit post om̃s: & ñ solũ iac¬
tantiã cordis non dimittit. sed adhuc aliã
riuistꝰ etiã humilis uideat᷑ ab aliis. Quanti
st̾ enĩ suꝑbi. qͥ corpore quidẽ in nouissimo
recu̾bunt: cordis autẽ elatione uident᷑ sibi
in cornu recũbentes: & conscientia se existi¬

Expanded text:
n solum non aedificant, sed adhuc magis desliquis, laudabile esse in ultimo loco discumbere, discumbit post omnes, et non solum jactantiam cordis non amittit, sed adhuc aliam ri iustus, eciam humilis videatur ab aliis. Quanti enim sunt superbi, qui corpore quidem in novissimo loco recumbunt, cordis autem elacione videntur sibi in cornu recumbentes, et consciencia se existi