comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Na hic moriens. filiũ dereliquid
qͥ cũ cre uiss&e & ess& ad ultud
cepit ꝑatris sui uelle ĩ iuriã uino¬
care. Iunc secundin timore ꝑtes¬
ritꝰ. dũ de uilla inuillã ante rus
fuger&. cũ se iã uider& eo imi¬
nente non posse euadere. nes
ep̃s. cui theo dericꝰ rex multi
ĩ rogauit ĩ iurias. cũ post multa
dunensẽ urbẽ potiret᷑. uidens
habitatores eiꝰ ualde pauperes
atq destitutos. dolebat suꝑ eod
Et cũ ipse ꝑtheodericũ dereb suis
remansiss& extraneus. nec haber&
de proprio qualit̃ eos consolaretur.
bonitatẽ & dementiã circa omnes
theo deberti regis cernens. misit
ad eũ legationẽ dicens. Fama boni¬
tatis tuȩ ĩ uniuersã terrã uulgat᷑.
cũ tanta sit tua largitas. ut & iam
non petentib opẽ prestes. Rogo
si pietas tua hab& aliqͥd̃ depecunia.
nobis cõmodes. quaciues nostros
releuare ualeamus. Cũq hii ne¬
gotiũ exercentes. responsũ inciui¬

Expanded text:
Nam hic moriens filium dereliquit, Nam hic moriens filium dereliquit, qui cum crevisset, et esset adultus, coepit patris sui velle injuriam vindicare. Tunc Secundinus timore perterritus, dum de villa in villam ante eum fugeret, cum se jam videret eo imminente non posse evadere, ne iepiscopus, cui Theudericus rex multas irrogavit injurias, cum post multa dunensem urbem potiretur, videns habitatores ejus valde pauperes atque destitutos, dolebat super eis; et cum ipse per Theudericum de rebus suis remansisset extraneus, nec haberet de proprio qualiter eos consolaretur, bonitatem et clementiam circa omnes Theudeberti regis cernens, misit ad eum legationem, dicens: Fama bonitatis tuae in universam terram vulgatur, cum tanta si tua largitas, ut etiam non petentibus opem praestes. Rogo, si pietas tua habet aliquid denobis commodis, qua cives nostros relevare valeamus; cumque hi negutium exercentes responsum in civi
Abbreviated transcription (Latin):
in notitiã imperator conductis
p̃tio gentibus. narsiti solatiũ mittit.
Confligensq postea uictor abscessit.
Deinceps uero buccellinꝰ siciliam
occupauit. dequa &iam tributa
exigens regitrans misit. Magna
enĩ felicitas in his conditionib fuit.
& secundinꝰ. magni cũ rege habe¬
bant᷑. Erat autẽ uterq sapiens.
& rethoricis imbuti lit teris. Sed
secundinꝰ plerũq legationẽ impe¬
ratori iã a rege missus intulit.
& ob hoc iactantiã sup̃serat. acnon¬
nulla contra rationem exercebat.
Quade causa factũ est. ut inter illũ
& asteriolũ lis seua consurger&.
Quȩ usq adhoc ꝓfecit. ut oblitis
uerboꝵ obiectionib proprus se ina¬
pacificata fuissent. & secundinus
piens secundini causã asteriolũ
in eĩ potestatẽ dedit. Qui ualde
humiliatus ẽ & ab honore depositꝰ
sed ꝑ uuisigardẽ reginã iterũ es
restitutus. Mortua autẽ illa co¬
surgens iterũ secundinꝰ eũ int̾fec

Expanded text:
in notitiam, imperator conductis in notitiam, imperator conductis pretio gentibus, Narseti solatium mittit, confligensque postea victus abscessit. Deinceps vero Buccellinus Siciliam occupavit, de qua etiam tributa exigens, regi transmisit. Magna enim ei felicitas in his conditionibus fuit.et Secundinus magni cum rege habeabantur. Erat autem uterque sapiens, et rhetoricis imbutus litteris. Sed Secundinus plerumque legationem imperatori a rege missus intulit, et ob hoc jactantiam sumpserat, ac nonnulla contra rationem exercebat. Qua de causa factum est, ut inter illum atque Asteriolum lis saeva consurgeret: quae usque ad hoc profecit, ut oblitis verborum objectionibus propriis se mapacificata fuissent, et Secundinus piens Secundini causam, Asteriolum in ejus potestatem dedidit. Qui valde humiliatus est, et ab honore depositus: sed per Uvisigardem reginam iterum est restitutus. Mortua autem illa, consurgens iterum Secundinus, eum interfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
heo debertꝰ uero ĩ italiã abiit.¬
& exinde multũ ad quisiuit.
Sed qͥa loca illa utfert᷑ morbi¬
da sunt. exerrit̾ eiꝰ in diuersis
febrib corruens uexabat᷑. Multi
enĩ exhis. in illis locis mortui sunt
Qđ uidens theodebertꝰ ex ea re¬
uersus est. multa secum spolia
ipse ł sui deferentes. Dicit᷑ tamen
tunc tẽporis usq ticinũ accessisse
ciuitatẽ. inqua buc cellinũ rursũ
direxit. qͥ minorẽ illã italiam
captã atq in dictionib regis
ante dicti redactã. maiorem¬
italiã petut. inqua contra belsariũ
multis uicib: pugnans. uictoriam
optinuit. Cũq imperator uidissec
qđ belsarius crebrius uinceretur.
amoto eo narse tẽ in eiꝰ loco statuit.
Belsariũ uero comitẽ stabuli quasi
ꝓ humilitate qđ prius fuerat posuit
Buccelliñ uero contra nasse tem
magna certam ina gessit. Captã
omnẽ italiã. usq. in mare t̃minũ
dilatauit. Ihes auros uero magnos
ad thebdõb̾tum deitalia direxit.
Quod cũ narsis imperatori posuiss&

Expanded text:
heudebertus vero in Italiam abiit, et exinde multum acquisivit. Sed quia loca illa, ut fertur, morbida sunt, exercitus ejus in diversis febribus corruens, vexabatur. Multi enim ex his in illis locis mortui sunt. Quod videns Theudebertus, ex ea reversus est, multa secum spolia ipse, vel sui deferentes; dicitur tamen tunc temporis usque Ticinum accessisse civitatem, in qua Buccellinum rursum direxit. Qui minore illa Italia capta, atque in ditionem regis antedicti redacta, majorem petiit: in qua contra Bellissarium multis vicibus pugnans, victoriam obtinuit. Cumque imperator vidisset, quod Bellissarius crebrius vinceretur, amoto eo, Narsetem in ejus locum statuit. Bellissarium vero comitem stabuli, quasi pro humilitate, quod prius fuerat, posuit. Buccellinus vero contra Narsetem magna certamina 134 gessit; capta omni Italia, usque in mare terminum dilatavit; thesauros vero magnos ad Theudebertum de Italia direxit. Quod cum Narses imperatori posuisset
Abbreviated transcription (Latin):
no flaochađama. harius & chrã¬
nelesus qui consiliũ ceinteritu unus¬
lebadi unianimit̃ consp. auerant
deurbe agustulimũ mati us pro¬
mouentes utriq duces deregno
gundiȩ cũ exerciturĩ subiungunt᷑.
Erchrnoalđ cũ neustrasius quos se¬
cũ habebat icdẽq arma sumens ab
hoc bello ad gredit᷑ uuillebadus
contra tela prȩlii construens quos¬
cũq potuit adunare falangis u¬
t̃q in congressione certamini i¬
git achpeliũ. In ea pugna flaochađ.
amalgarius & chrãlenus idẽq uual¬
bert cduces cũ suis in congressione
certaminis contra uullebado pug¬
nandũ confligunt. Nã c&eridu¬
ces uel neustrasii quiumndiq eoclẽ
debuerant circũdare se tenentes
aspiciebant expectantes euentũ
suꝑ uiullebadũ noluer̃ in ruere.
Ibiq uiullebad int̾ficit᷑ plurimi
cũ ipso desuis glachio truerdant᷑.
Eocrr tamine e&eris primus ber¬
tarius comis palati francus drpa¬
go ultra iorano contra uiulle bacłui

Expanded text:
no Flaochadus, Amalgarius et Chramno Flaochadus, Amalgarius et Chramnelenus, qui consilium de interetum Villebadi unianemeter conspirade urbe Augustuduno maturius promoventes, caeterique duces de regno Burgundiae cnm exercitu eis subjunguntur. Erchinoaldus cum Neustrasiis quos secum habebat, idemque arma sumens, ad hoc bellum adgreditur. Willebadus ae contra tela priliae construens, quoscumque potuit adunare, falangis uterque in congressione certamenes iungent ad prilium. In ea pugna Flaochadus, Amalgarius et Chramnelenus, idemque Wandelbertus ducis cum suis in congressione certamenis contra Willebado pugnandum confligunt; nam citiri ducis vel Neustrasiae, qui undique eodem debuerant circumdare, se retenentes, aspiciaebant, spectantes aeventum, super Willebadum noluerunt inruere. Ibique Willebadus interfecetur; plurimi cum ipso de suis gladio trucedantur. Eo certamine citiris primus Bertharius comis palatiis, Francus de pago Ultraiorano, contra Willebado
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ dom̃ & aliqͥb primatib ne¬
ustrasus cdeparisiaco ꝓmouens ꝑ
senonas. & autusio chero agustudu¬
nũ accesser̃. Ibiq chlodoueus
uuillabadũ patriciũ ad feuenire
p̃cepit. Uuille bađ cernens iniquũ
consiliũ flaochaelo & germano suo
amalberto amalgario & chrãnȩlo
ducib desuo interitu fuisse initũ
eollegens secũ plurima multitudi¬
nẽ depatriciatꝰ suit̾minũ &iã &
pontifices sru nobiles & fostis quos
congregare potuerat agustudu¬
nũ gradiendũ it̃ arripuit. Cui
obuiã achlodoreo regi erchynoal¬
do maiorẽ dom̃ & flaochaelo. er¬
m̃ricus domesticus dirigit᷑ eoqđ
uillebad trepidabat utrũ ac er¬
cder& ansuũ ditando periculo re¬
peclar& ut aberm̃ ricipromissione
p̃uent̾ usq ad greher& agustu¬
clunũ accessit ibiq tentoria cũ
suis nec ꝓcul ab urbe posuit
comite ad puidendũ quȩ agebant᷑
agustudimũ direxerat quia flac¬
chado inurbetenti sunt. Incrasti¬

Expanded text:
majore domus, et aliquibus primatibus Nemajore domus, et aliquibus primatibus Neustrasiis, de Parisia Augustudunum accesserunt; ibique Chlodoveus Willebadum patricium ad se venire praecepit. Willebadus cernens iniquum consilium Flaochati, et germani sui Amalberti, Amalgarii et Chramneleni ducum, de suo interitu fuisse initum, colligens secum plurimam multitudinem de patriciatus sui termino, etiam et pontevecis seo nobelis et fortis, quos congrecare potuerat, Agustedunum gradiendum iter adrepuit. Cui obviam a Chlodoveo regi, Erchynoaldo maiorem domus et Flaochado Ermenricus domesticus dirigetur, eo quod Willebadus trepedabat, utrum peracederit, an suum devitandum periculo repedarit, ut ab Ermenrici promissionebus preventus, usque adgrederit Agustedunum accessit; ibique tenturia cum suis nec procul ab urbe posuit.comite ad prevedendum que agebantur Agustedunum dirixerat, qui a Flaochado in urbe retenti sunt. In craste
Abbreviated transcription (Latin):
tollens ditatꝰ inclite fuiss& & int̃
patricatus gralũ &nimia facul¬
aduersus flaochadũ tumebat
eũ que dispicere conaretur.
Flaochadus collectis fecũ pontifices
& clucib deregno burgundiȩ ca¬
billonno ꝓutilitate patriȩ trac¬
tandũ mense maio placitũ institu
it. Ibiq. & uuillebadus multitu¬
dinẽ secũ habens aduenit. Flao¬
chał ibidẽ uiul lebaelo int̾ficere
nitebat᷑. hȩc cernens uiullebađ
palacio noluit introire. Fla ocha¬
đ foris contra uuillebadũ prȩli¬
andũ ad gredit᷑. Amalbertus
uͦ germanus flaochado ad pagan¬
dũ int̾currens ubiĩa in congres¬
sione cestaminis confligi debue¬
rat uuillebad̃ amalbertũ secũ
r&inens dehoc euasit periculũ
Int̃ currentes & c&eris ꝑsonis se¬
parant᷑ inlesi flao chađ drincrps
ut hement̃ eminebat consiliũ deu
teritu uuillebadi. Eo annonan¬
tildis regina. morit᷑. Ipsoq anno
minse septẽbri flaochađ cũ chlo¬
doueo rege & erchino allo ilemq

Expanded text:
ens, ditatus inclete fuissit et inter patriciatum gradum et nimiae faculad versus Flaochadum tumebat, eumque dispicere quonaretur. Flaochadus, collictis secum pontefecis et ducibus de regnum Burgundiae, Cabilonno pro utiletate patriae tractit. Ibique et Willebadus multitudinem secum habens advenit. Flaochatus ibidem Willebadum interficere nitebatur. Haec cernens Willebadus palatium noluit introire. Flaochatus foris contra Willebadum praeliandum aggreditur. Amalbertus vero germanus Flaochati ad pacandum intercurrens, ubi jam in congressione certaminis confligere debuerant, Willebadus Amalbertum secum retinens de hoc evasit periculo. Intercurrentibus et caeteris personis separantur illaesi. Flaochatus deinceps vehementem inibat consilium de interitu Willehadi. Eo anno Nantechildis regina moritur. Ipso anno mense Septembri Flaochatus cum Chlodoveo rege, et Erchinoaldo, itidemque
Abbreviated transcription (Latin):
a febre conlocatur inscafa riue
perans in itinere undecimodie
post uuillebadi interitũ einisit
spm̃ sepultusq est in ecclesia scĩ
benigni in sub urbano diuioninse.
Creditur aplurimis huduo flao¬
chadus & uuillebad eoqđ multã
inuicẽ ꝑ loca scõrũ deamicitias
oblegandũ sacramenta dederaÑ
& uterq inpopulis sibi sub iectis
cupiditatis instinctu iniq oppres¬
ser̃ simull&a reb nucdauerun
qđ iudiciis dĩ de eorũ oppressi¬
one plurima multitudine libe

Expanded text:
a febre, collocatur in scapham, ea febre, collocatur in scapham, eperans, in itinere, undecimo die post Willebadi interitum, emisit spiritum; sepultusque est in ecclesia sancti Benigni in Credetur a plurimis, hy duo Flaochadus et Willebadus, eo quod multa in invicem per loca sanctorum de amicicias oblegandum sacret uterque populos sibi subjectos cupiditatis instinctu inique oppresserant, simul et a rebus nudaverant, quod judicio Dei de eorum oppressione plurima multitudo libe
Abbreviated transcription (Latin):
manaulfus burgundio exiens deint᷑
c&rris cũ suis aduersus brit tanoꝵ
procliandũ bercharius eo quo d pori¬
us ille amicus fuss& dicens. ueni
subelipeo me dehoc periculo teli¬
beraebo. Cũq adcũ liberandum
cliper̃ eleuass& manaulfus cũ con¬
todertarium in pectore ꝑcutiens
c&eri quicũeo ueneratT ipsũq cir¬
cũ dantes eo qđ bertharius nimiũ
reliquis precessiss& uulneratur
gnruit̃. Tunc aubedo filius ber¬
thario cernens patrem inpericu¬
lo mostis curso uelocissimo patri
auxiliando prex̃. Manaulfo con
tuꝑcusso. in pectore tere prostra¬
uit. Caeteris quipatre ꝑcusse¬
rant. totosq int̾ fecit. Sic ber¬
thariũ suũ genitorẽ ut fidelis fi¬
lius prestante dnõ liberauit amor¬
te. Hu uero duces quicũ eorum
exercitꝰ suꝑ uuillebadũ inruere
dando plures inibi auri &argenti
dus inerastino deagustuduno
ꝓmouens cabillonno perrexit.
be nescio quo ca su maxime tota
incendio concrematur. Elaocha¬
ł iudicio dĩ pereussus uexatus

Expanded text:
Manaulfus Burgundio, exiens de inter caeteris cum suis adversus Bertharium praeliandum; Bertharius eo quod prius illi amicus fuisset, dicens: Veni sub clypeo meo, de hoc periculo te liberabo. Cumque ad eum liberandum clypeum elevassto Bertharium in pectore percuciens, citiri qui cum eum venerant ipsumque circumdantes, eo quod Bertharius nimium reliquis precessisset, volneratur graveter. Tunc Chaubedo, filius Berthariolo mortis, cursu velocissimo patri auxiliando perrexit. Manaulfo conto percusso in pectore, terra prostravit; caeteros qui patrem percusserant totosque interfecit. Sic Bertharium suum genitorem, ut fidelis filius, praestante Domino, liberavit a morte. Hi vero duces qui cum eorum exercitu super Willebadum irruere aedando, plurimum inibi auri et argenti tus in crastino de Augustuduno promovens, Cabillonum perrexit. rastino nescio quo casu maxime tota incendio concrematur. Flaochatus judicio Dei percussus, vexatus
Abbreviated transcription (Latin):
dominimei faciat. tantũ ancillatua
cũ gra regis iuuat. Guntharius
uero chranus atq. childericus
uiuente patre mortui sunt. Exitũ
uero chrãni in posterũ seribebimus
lboenus quoq rex lango bardorum¬
urbis. decimo & septimo episcopatꝰ
sui anno. Cui baudinus exdomes¬
ticis chlotharii regis successit.
hanao quoq brittanorumIIII
comes. tres fratres suos interfecit
Uolens autẽ adhuc macliauũ int̃¬
ficere. cõp̃hensũ atq catenis one¬
ratũ in carcere tenebat. quipes
liberatus. Post hȩc iurauit fratri
suo ut ei fidelis ess&. sed nescio quo
casu sacram̃tũ in rũpere uoluit :
Quod chanao sentiens. iterum eum
ꝑseqbat᷑. At ille cũ se euadere non
posse uider&. secutus post alium
comitẽ regionis illius nomine cho¬
sentir & ꝑ secutores eĩ appropin¬
quare. sub terra eũ in quodã loco
abscondit. cõponens de suꝑ ex morẽ
tumulũ. parũq spiraculũ ei rese¬
uans unde halium resumere posso

Expanded text:
in oculis domini mei faciat: tantum anin oculis domini mei faciat: tantum ancum gratia regis vivat'. Guntharius vero, Chramnus atque Childericus vivente patre mortui sunt. Exitum vero Chramni in posterum scripsimus. Alboenus quoque rex Langoonicae decimo et septimo episcopatus sui anno: cui Baudinus, ex domestico Chlothacharii regis, successit, Chanao quoque Britannorum comes tres fratres suos interfecit. Volens autem adhuc Macliavum interficere, comprehensum atque catenis oneratum in carcere retinebat, qui per liberatus est. Posthaec juravit fratri suo, ut ei fidelis esset; sed nescio quo casu sacramentum irrumpere voluit: quod Chanao sentiens, iterum eum persequebatur. At ille, cum se evadere non posse videret, post alium comitem regionis illius fugit, sentiret persecutores ejus appropinquare, sub terra eum in loculo abscondit, componens desuper ex more tumulum, parvumque ei spiraculum reservans, unde halitum resumere poss
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd fecerat cdãpnans. simulque &¬
erib septẽ filios habuit. Idest
de ingunde gunthariũ. childericũ.
charibertũ. gunthatãnum. syge¬
bertũ. & chlothsindam filiam.
ut uxoris suȩ sororẽ acciper&. dicã.
tionẽ abea accepit dicens. Fecit
dominꝰ meus de ancilla sua quod
libuit. & suo me stratu ad sciuit
Nunc ad complendã mercedẽ. quid
famula tua suggerat. audiat do¬
minꝰ meus rex. Precor ergo ut
sororimeȩ seruȩ urẽ utilem ati.
sapientẽ uirũ ordinare dignemin
unde non humilier sed potius ex¬
altata seruire uobis fidelius possĩ.
Quod ille audiens. eũ essor nimium
luxuriosus. in amore a regundis
incidit. & ad uillã inqua ipsa re-¬
ad ingundẽ rediens ait. Tractau
mercedẽ illã implere quam me
tua dulcedo expetut. Etreqͥrens
uirũ diuitẽ atq sapientẽ quem
tuȩ sorori deberem adiungere.
nihil melius quã meipsũ inueni.
Itaq noueris qͥa eã coniugẽ accepi

Expanded text:
quod fecerat damnans, simulque quod fecerat damnans, simulque eribus septem filios habuit, id est de Ingunde Guntharium, Childericum, Chaerebertum, Guntramnum, Sighibertum et Chlodsindam filiam; ut uxoris suae sororem acciperet, dicamutionem ab ea accepit, dicente: Fecit dominus meus de ancilla sua quod libuit, et suo me strato ascivit: nunc ad complendam mercedem, quid famula tua suggerat, 143 audiat dominus meus rex. Precor ut sorori meae, servae vestrae, utilem atque habentem virum ordinare dignemini, unde non humilier, sed potius exaltata servire fidelius possim. Quod ille audiens, cum esset nimium luxuriosus, in amorem Aregundis incenditur, et ad villam in qua ipsa read Ingundem rediens, ait: Tractavi mercedem illam implere, quam me tua dulcedo expetiit. Et requirens virum divitem atque sapientem, quem tuae sorori deberem adjungere, nihil melius quam meipsum inveni. Itaque noveris, quia eam conjugem accepi,
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur Crothuldis regma plbia
Sdierum uciusq oxibus prhaita
a yuo urbe duronicam obiit
Quȩ parisius cũ magno psallentio
deportata ĩ sacrario basilicȩ scĩ p&ri
ad latus chlodouei regis sepulta est.
afiliis suis childebto atq chlothario
regib Na basilicã illã ipsa cori¬
struxerat. ĩ qua & genouefa beatis¬
sima est sepulta. Iunc tẽporis
chlotharius rex indixerat. ut omẽs
ȩccłȩ regni sui tertiã partẽ fruc¬
tuũ suorum fisco dissoluerent:
Quod lic& inuiti cũ omnes epĩ cori
sensissent atq subscripsissent. uirilit̃
hoc beatꝰ in iuriosus respuens sub¬
scribere dedignatus est diceris.
Di uolueris resdĩ tollere. dñs regnũ
tuũ uelocit̃ aufer&. qͥa iniquũ ẽ.
ut pauperes quos tuo debes alere
horreo. ab eoꝵ stipendio tuahorrea
repleantꝰ. Et iratus contra regẽ.
nec ualedicens abscessit. Iunc
cõmotus rex.timens &iã uirtutẽ
beati martini. misit post eum cũ
munerib: ueniã dep̃cans. & hoc

Expanded text:
Igitur Chrotechildis regina plena dierum, bonisque operibus praedita, apud urbem Turonicam obiit, quae Parisios cum magno psallentio deportata, in sacrario basilicae S. Petri, ad latus Chlodovechi regis sepulta est a filiis suis, Childeberto atque Chlothachario regibus. Nam basilicam illam ipsa construxerat, in qua et Genovefa beatissima est sepulta. II. Denique Chlothacharius rex indixerat, ut omnes Ecclesiae regni sui tertiam partem fructuum fisco dissolverent. Quod, licet inviti, cum omnes episcopi consensissent atque subscripsissent, viriliter hoc beatus Injuriosus respuens subscribere dedignatus est, dicens: Si volueris res Dei tollere, Dominus regnum tuum velociter auferet: quia iniquum est, ut pauperes quos tuo debes alere horreo, ab eorum stipe tua 142 horrea repleantur. Et iratus contra regem, nec valedicens abscessit. Tunc commotus rex, timens etiam virtutem beati Martini, misit post eum cum muneribus, veniam precans, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fingit. & alia ex aliis loquitur.
Deniq nesciens qualit̃ dolũ suũ deli¬
nir&. discũ ei magnũ argenteum
ꝓgratia dedit. Chlotharius autẽ
uale dicens. & ꝓmunere grãs agens.
ad metatũ regressus est Iheo de¬
ricus uero quȩrit᷑ ad suos. nullã ꝑ¬
tantẽ causã suũ ꝑdidisse catirium
Et adfiliũ suũ theodeb̾tũ an. Uade
ad patruũ tuũ. & roga ut munus
qđ ei dedi. tibi sua uoluntate c̃cedat.
Qui habiens. quod petut impe trauit.
Intalib enĩ dolis. theo dericus

Expanded text:
fingit et alia ex aliis loquitur. fingit et alia ex aliis loquitur. Denique nesciens, qualiter dolum suum deleniret, discum ei magnum argenteum pro gratia dedit. Chlothacharius autem vale dicens et pro munere gratias agens, ad metatum regressus est. Theudoricus vero quaeritur ad suos, nullam extantem causam suum perdedisse catinum, et ad filium suum Theudobertum ait: 'Vade ad patruum tuum et roga, ut munus, quod ei dedi, tibi sua voluntate concedat'. Qui abiens, quod petiit inpetravit. In talibus enim dolis Theudoricus
Abbreviated transcription (Latin):
redigunt potestatẽ. Chlotharius.
uero rediens. radegundẽ filiã ber¬
tharii regis secũ captiuã ab duxit.
sibiq in matrimonio soti auit.
Cuius fratrẽ postra in iuste ꝑ homi¬
nes iniquos occidit. illa quoq ad
dm̃ conuersa. mutataueste mo¬
nas teriũ sibi intra pictauensem
urbẽ construx̃. Quȩ orationibus
ieiuniis atq. elemosinis p̃dita ĩ tantũ
emicuit. ut magna ĩ populis habe
ret᷑. Cũ autẽ adhuc supͥ dictireges
inthoringiã essent. theodericus
chlothariũ frem suũ occidere uoluit.
& p̃paratis occultȩ cũ armis uiris.
eũ ad se uocat quasi secretius cũ eo
aliqđ tractaturus. Expansumq
in parte domus illius tentorium.
de uno pariete in altero. armatos
post eũ stare iub&. Cũq tentoriũ
illud ess& breuius. pedes armatoꝵ
apparuere de tecti. Qđ cognoscens
cdlotharius cũ suis armatus ĩgres¬
sus est domũ. Theoderic uero intel¬
ligens hunc hȩc cognouisse. fabulã

Expanded text:
redigunt potestatem. Chlothacharius redigunt potestatem. Chlothacharius vero rediens, Radegundem, filiam Bertecharii regis, secum captivam abduxit sibique eam in matrimonio sociavit; cuius fratrem postea iniuste per homines iniquos occidit. Illa quoque ad Deum conversa, mutata veste, monastyrium sibi intra Pectavensem urbem construxit. Quae orationibus, ieiuniis atque elymosinis praedita, in tantum emicuit, ut magna in retur. Cum autem adhuc supradicti reges in Thoringia essent, TheudeChlothacharium, fratrem suum, occidere voluit, et praeparatis occulte cum arma viris, eum ad se vocat, quasi secricius cum eo aliquid tractaturus, expansumque in parte domus illius tenturium de uno pariete in altero, armatus post eum stare iubet. Cumque tenturium illud esset brevior, pedes armatorum apparuere detecti. Quod cognoscens Chlothacharius, cum suis armatus ingressus est domum. Theudoricus vero intellegens, hunc haec cognovisse, fabulam
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ illi audientes. & de tanto scelert
indignantes uno animo eademq
sententia thoringiã petierunt.
heodoric᷑ autẽ chlothariũ fratrẽ.
& theo debertũ filiũ insolatio suo
assuptos cũ exercitu habuit. Ihoringi
autẽ. uenientib francis dolos p̃pa¬
rant. Incãpo enĩ quo certamen agi
debebat᷑ fossas effodiunt. quarum
ora oꝑta denso cespite. planũ ad si¬
milant cãpũ. In his ergo foueis
cũ pugnare cepissent. multi franoꝵ
equites corruert̾: & fuit eis ualde
inpedim̃tũ . & post cognitũ dolum
hunc obseruare cepert᷑. Deniq cũ
se thoringi cedi uehem̃ter uiderent.
fugato hermenefrido rege ipsorũ.
terga uertunt. & ad onestsudem
fluuiũ usq ꝑueniunt. Ibiq tanta
cedes exthoringis facta est. ut al¬
ueus fluminis a cadauerũ congeriȩ
repleret᷑. & franci tam quã per
pontẽ aliquẽ suꝑ eos ĩ litus ulterius
transirent. Patrata ergouictoria
regionẽ illã capestunt. & in suam

Expanded text:
Quod illi audientes, et de tanto scelere Quod illi audientes, et de tanto scelere indignantes, uno animo eademque sententiam Thoringiam petierunt. Theudoricus autem, Chlothacharium fratrem et Theudobertum filium in solatio suo adsumptos, cum exercito abiit. Thoringi vero venientibus Francis dolos praeparant. In campum enim, quo certamen agi debebant, fossas effodiunt, quarum ora operta denso cispete planum adsimilant campum. In his ergo foveis, cum pugnare coepissent, multi Francorum equites conruerunt, et fuit eis valde inpedimentum; sed post cognitum hunc dolum, observare coeperunt. Denique cum se Thoringi caedi vehementer viderent, fugato Hermenefredo rege ipsorum, terga vertunt et ad Onestrudem fluvium usque perveniunt. Ibique tanta caedes ex Thoringis facta est, ut alveos fluminis a cadaverum congeriae repleretur et Franci tamquam per pontem aliquod super eos in litus ulteriore transirent. Patratam ergo victuriam, regionem illam capessunt et in suam
Abbreviated transcription (Latin):
Conuocatis igit᷑ francis dixit adeos
Indignamini quȩso tãmeã in iuriã
quã in teritũ parentũ urõrũ. ac
recolite thoringos quondam supes
parentes nrõs uiolenter aduenisse.
ac multa illis ĩ tulisse mala. Qui
datis obsidib pacẽ cũ his ĩ ire uolu¬
ert̃. sed illi obsidefipsos diuersis
mortib ꝑemert̃. & insuentes sup
parentes nrõs omnẽ substantiam
abstulert̃. pueros ꝑneruos femoꝵ
ad arbores appendentes. puellas
amplius ducentas crudeli nece int̃¬
fecert̃. itaut ligatis brachiis suꝑ
eiuoꝵ ceruicib: ipsiq acerrimo
moti stimulo ꝑdiuersa peterites
diuersis ĩ partib feminas diuiseri
liis uero suꝑ orbitas uiarũ extensis
sudib: q int̾ra confixis. plaus tra
desuꝑ onerata transire fecerunt
Confractisq ossib canibus auibuso
eas ĩ cibaria dederunt. Hunc aui
hermenefridus qđ mihi pollicitꝰ est
fefellit. & omĩno adimplere dis¬
simulat. Ecce uerbũ directũ habe¬
mus. eam̃ cũ dĩ adiutorio contraes

Expanded text:
is igitur Francis, dicit ad eos: Indignamini, quaeso, tam 111 meam injuriam, quam interitum parentum vestrorum, ac recolite Thoringos quondam super parentes nostros violenter advenisse, ac multa illis intulisse mala, qui datis obsidibus, pacem cum his inire voluerunt: sed illi obsides ipsos diversis mortibus peremerunt, et irruentes super parentes nostros, omnem substantiam abstulerunt, pueros per nervum femoris ad arbores appendentes, puellas amplius ducentas crudeli nece interfecerunt: ita ut ligatis brachiis super equorum cervicibus, ipsique acerrimo moti stimulo per diversa petentes, diversas in partes feminas diviserunt. Aliis vero super orbitas viarum extensis, sudibusque in terram confixis, plaustra desuper onerata transire fecerunt, confractisque ossibus, canibus avibusque eas in cibaria dederunt. Nunc autem Hermenefridus quod mihi pollicitus est fefellit, et omnino haec adimplere dissimulat. Ecce verbum directum habemus: eamus cum Dei adjutorio contra eos.
Abbreviated transcription (Latin):
dis fidẽ generationi tuae
Scire enĩ te oportuerat dilec¬
tissime pat̃. qđ parens eras nobis
ex matre nr̃a. & suꝑ gentẽ tuã
Non debueras inducere pestẽ extra
thrãnus audiss&. conuersus ad pal¬
ladiũ rex ait. Nec tibi o palladi
ep̃e nimiũ sunt gratiae referendȩ.
tertio enĩ mihi qđ de ep̃o dici ini¬
quũ est ꝑ iurasti. mittens indiculos
dolo sitate plenos. Ame eNim
excusabaris ꝑ ep̃istolas. & germa¬
nũ meũ conseriptis aliis in uita¬
bas. Iudicauit enĩ ds̃ causã meã.
cũ ego ꝓuocare uos semꝑ tã quã
ecclesiae patres studui. & uos circa
me sẽꝑ egistis dolose. Nicasio enĩ
& antidio epĩs dixit. Quiduos
oscĩssimi patres ꝓ regionis utilita¬
te. uł regni nr̃i sospitate tractastis
edicite. Illis quoq tacentib. ab¬
lutis sex manib:. accepta a saces¬
dotib benedictione. ad m̃sã resedit
laeto uultu & hilari facie. quasi
nihil de concontẽptu suo fuiss&
effatus
III

Expanded text:
disti fidem generationi tuae. disti fidem generationi tuae. Scire enim te oportuerat, dilectissime pater, quod parens cras nobis ex matre nostra, et super gentem tuam non debueras inducere pestem extrantchramnus audisset, conversus ad Palladium rex, ait; Nec tibi, o Palladi episcope, nimium sunt gratiae referendae. Tertio enim mihi, quod de episcopo dici iniquum est, pejerasti, mittens 378 indiculos dolositate plenos; a me excusabaris per epistolas, et germanum meum cum scriptis aliis invitabas. Judicavit enim Deus causam meam, cum ego provocare vos semper tanquam ecclesiae patres studui, et vos circa me semper egistis dolose. Nicasio autem et Antidio episcopis dixit: Quid vos, o sanctissimi patres, pro regionis utilitate, vel regni nostri sospitate tractastis, edicite? Illis quoque tacentibus, ablutis rex manibus, accepta a sacerdotibus benedictione, ad mensam resedit, laeto vultu et hilari facie, quasi nihil de contemptu suo fuisset effatus. III
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & palladius ep̃s obhoc maxime
regẽ incurrerat. qđ ei sepius
fallacias intuliss&. Discussi eñ
ante paululũ fuerant a reliquis
ep̃is & optimatib regis. cur gin¬
douualdũ suscepissent. cur faus¬
tinianũ aquis ep̃m ad p̃ceptionẽ
eius leuissimã ordinassent. Sed
hanc causã ordinationis. palla dus
ep̃s aberthrãno metropoli suo
auftrens suꝑ sedi uoluit dicens.
Oculi metropolis mei ualde dolo¬
rib artabantur. & ego spoliatꝰ
sum. non potui aliud facere nisi
quȩ ille qui omnẽ principatum
galliarũ se testabatur accipere
imperabat. Cũ hȩc regi nun¬
tiata fuissent. ualde cõmotufe
ita ut uix optinere possit ut es
ad conuiuiũ ꝓuocar&. quos an¬
tea non uiderat. Intro eunt
itaq berchrãno. Int̃ rogatrex
Quis ait .ẽ. iste : Diu erat enim
qđ ab eo uisus ñ fuerat. Dixe¬
runtq. Hic ẽ. berthrãnus bur¬
degalinsis urbis ep̃s. Quulle.
Cratias in quit agimꝰ. qđ sic custo¬

Expanded text:
sed et Palladius episcopus ob hoc maxime sed et Palladius episcopus ob hoc maxime regis iram incurrerat, quod ei saepius fallacias intulliset. Discussi enim ante paululum fuerant ab reliquis episcopis et optimatibus regis, cur Gundovaldum suscepissent, cur Faustianum Aquis episcopum ad praeceptionem ejus levissimam ordinassent. Sed hanc causam ordinationis Palladius episcopus a Bertchramno metropole suo auferens, super se devolvit, dicens: Oculi metropolis mei valde doloribus arctabantur, et ego spoliatussum. Non potui aliud facere, nisi quae ille, qui omnem principatum Galliarum se testabatur accipere, imperabat. Cum haec regi nuntiata fuissent, valde commotus est, ita ut vix obtineri posset, ut eos ad convivium advocaret, quos antea non viderat. Introeunte itaque Bertchramno, interrogat rex: Quis, ait, est iste? Diu enim erat quod ab eo visus non fuerat. Dixeruntque: Hic est Bertchramnus Burdegalensis urbis episcopus. Cui ille: Gratias, inquit, agimus, quod sic custo
Abbreviated transcription (Latin):
postmodũ suggessuri. Iameciti
mediante epualo. rex locrras est sa¬
cerdonbus qui adera lens
Rog ut in domo recerastii die
uestrã ꝓ mereis benedictionem
fiatq npisalus iningressu uestro
ut ex hoc saluus fiam. cũ suꝑ me
humilẽ uestrarũ benedictionum
uerba defluxerint. Haec eo dicen¬
te. om̃s gratias agentes. epulo
expleto surreximus
ANE Autẽ facto dũ rex loca
scõꝵ orationis gratia uisitar&.
ad metatũ nostrũ aduenit. Erat
enĩ ibibasilica scĩ auiti abbatis. cui
in libro miraculoꝵ meminimus.
Surrexigauisus fateor ad occursũ
eius. & data oratione dep̃cor ut in
mansione mea eulogias beati mar¬
tini dignaret᷑ accipere. Quod
ille ñ respuens. benigno animo
ingressus. hausto poculo ad monitis
nobis ad conuiuiũ laetus abscessit
Tunc berthrãnus burdegalinsis ep̃s
cũ palladio scanctonico. ualde regi
in fensus erat. ꝓsusceptione gun¬
do uualdi cui supra meminimus.

Expanded text:
postmodum suggesturi. Jam enim postmodum suggesturi. Jam enim mediante epulo rex locutus est sacerdotibus qui aderant, dicens: Rogo ut in domo mea crastina die vestram promerear benedictionem, fiatque mihi salus in ingressu vestro, ut ex hoc salvus fiam, cum super me humilem vestrarum benedictionum verba defluxerint. Haec eo dicente, omnes gratias agentes epulo expleto surreximus. II. Mane autem facto, dum rex loca sanctorum orationis gratia visitaret, ad metatum nostrum advenit. Erat enim ibi basilica sancti Aviti abbatis, 377 cujus in libro Miraculorum meminimus. Surrexi gavisus, fateor, ad occursum ejus, et data oratione deprecor, ut in mansione mea eulogias beati Martini dignaretur accipere. Quod ille non respuens, benigno animo ingressus, hausto poculo, admonitis nobis ad convivium, laetus abscessit. Tunc Bertchramnus Burdegalensis episcopus cum Palladio Santonico valde regi infensus erat, pro susceptione Gundovaldi, cujus supra meminimus ;
Abbreviated transcription (Latin):
sibi familiarit̃ reconciliato. marcas quas ab eo tulerat reddidit & ad francono ford
palatiũ rediit karolus autẽ ꝑ attiniacũ. adsilui acũ ueniens. ibidẽ sacrũ quadrageia
epasdia dnĩ celebrat. && bernardũ ixquodã bernaribo arfilia rorigonis comitis natum
ĩ gotiã mittens. partẽ ipsius maple illi cõmittit & sic demũ uernũ uillã ueniens. epos
ac ecteros aqͥtanie primores ibidẽ obuius suscepit : Ad quoꝵ multã petitionẽ filiũ siui
karolũ necdũ bene spassatũ ĩ aqͥ taniã cũ regionomine ac potestate redire ꝑmitir
Ni colaus papa arseniũ ortensẽ ep̃m & consiliariũ suũ cũ epłis adhiadouuicũ & Κarolũ frs

Expanded text:
sibi familiariter reconciliato marcas quas ab eo tulerat reddidit et ad Franconoford sibi familiariter reconciliato marcas quas ab eo tulerat reddidit et ad Franconoford palatium rediit. Karolus autem per Attiniacum ad Silviacum veniens, ibidem sacrum quadragesima et pascha Domini celebrat, et Bernardum, ex quodam Bernardo et filia Rorigonis comitis natum, in Gotiam mittens, partem ipsius markiae illi committit. Et sic demum Vernum villam veniens, episcopos ac ceteros Aquitaniae primores ibidem obvios suscepit. Ad quorum multam petitionem filium suum Karolum necdum bene spassatum in Aquitaniam cum regio nomine ac potestate redire permittit. Nicolaus papa Arsenium Ortensem episcopum et consiliarium suum cum epistolis ad Hludowicum et Karolum fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
scandalit auerat ex tunc ordinato regno suo si uell& ꝓindulgentia petenda &coptinenbi
ail apłorũ limina ꝓperare. Hlotharius uero putins qđ sibi regnũ subripere . & intꝰ
se uellent diuidere. liut fridũ auunculũ suũ ad fratrẽ & italiȩ ĩꝑatorẽ trans mittit.
petens illũ apud apłicũ optinere. quatenus proro patruis suis epłas mitter&. ut pacẽ
seruantes deregnosuo nullũ ei ĩpedim̃tũ facerent. Qđ &c hludo uuicus imperator optinuit
Interea nortmanni residentes ĩ ligeri cũ maxino ĩpetu faciente diuino iuditio se cũ uenti
ꝑ idẽ fluuiũ usq ad monasteriũ sc̃ benedicti qđ flori acus dicit᷑ nauigant. &c eundẽ monasteni
incendunt. Et ĩ redeundo aurelianis ciuitatẽ & monasteria ibidẽ & cirtũ circa c̃sistenta
ad stationẽ suã reuersi sunt. Detusiaco hludo uiucꝰ baio ariã ꝑgens . Karlomanno fͥlo

Expanded text:
scandalizaverat, et tunc ordinato regno suo, si vellet, pro indulgentia petenda et obtinenda scandalizaverat, et tunc ordinato regno suo, si vellet, pro indulgentia petenda et obtinenda apostolorum limina properaret. Hlotharius vero putans, quod sibi regnum subripere et inter se vellent dividere, Liutfridum, avunculum suum, ad fratrem et Italiae imperatorem transmittit, petens, illum apud apostolicum optinere, quatenus pro eo patruis suis epistolas mitteret, ut pacem servantes de regno suo nullum ei impedimentum facerent. Quod et Hludowicus imperator optinuit. Interea Nortmanni residentes in Ligeri cum maximo impetu, faciente divino iuditio, secundo vento per idem fluvium usque ad monasterium Sancti Benedicti quod Floriacus dicitur navigant et eundem monasterium incendunt, et in redeundo Aurelianis civitatem et monasteria ibidem et circumcirca consistentia ad stationem suam reversi sunt. De Tusiaco Hludowicus Baioariam pergens, Karlomanno filio
Abbreviated transcription (Latin):
algrediens duos cuneos de nort mannis qͥ ĩ ligeri fluuio resi debaNt. unuꝰ quidẽ
erceptis paucis euadentib ĩ terficit. & altero maiore retro suꝑueniente uul¬
nerat᷑. Vnde paucis suoꝵ amissis. sibi secessu consuluit. & postpaucos dies c̃ualuit
nnođ dccclxui. hcaroł rex natiuitatẽ dñi in carisia copalatio celebrat.
utrnũ uillã ueniens & circa mediũ febro ariũ m̃sem. frẽm suũ hlud ouuicũ ĩ uilla tusu
cũ filiis uenientẽ satis honorifice suscepit. ibiq. cũ cõmunib: illoꝵ fidelib: consideratis¬
missaticũ ꝑepõs altfridũ uidelic& & erchapraũ hlothario nepoti suo transmittunt
mandantes ut qͥa sepe dicebat se romã iturũ. prius secundũ dõni apłici & eorũ horta¬
mentũ emendar & qđ contra leges diuinas achumanas cõmiserat in eccła quã suatemeritar

Expanded text:
adgrediens duos cuneos de Nortmannis qui in Ligeri fluvio residebant, unum quidem, adgrediens duos cuneos de Nortmannis qui in Ligeri fluvio residebant, unum quidem, exceptis paucis evadentibus, interfecit, et altero maiore retro superveniente, vulneratur. Unde, paucis suorum amissis, sibi secessu consuluit et post paucos dies convaluit. Anno Domini 865. Karolus rex nativitatem Domini in Carisiaco palatio celebrat. Vernum villam veniens, et circa medium Febroarium mensem fratrem suum Hludowicum in villa Tusiaco cum filiis venientem satis honorifice suscepit, ibiqmissaticum per episcopos, Altfridum videlicet et Erchanratum, Lothario nepoti suo transmittunt, mandantes ut quia saepe dicebat se Romam iturum, prius secundum domni apostolici et eorum hortamentum emendaret, quod contra leges divinas et humanas commiserat in Ecclesia, quam sua temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
& mox eps est ordinatus. Ad quã synodũ prȩdicti theut gauđ & guntharius
sponte ꝑ rexert̃. putantes hludo uuici ĩ peratoris int̾uentu ab aplico posse
sagittare uoluit. grauissime uulnerat᷑. Anicolao romanȩ sedis pontifice
parseniũ a pocrisi ariũ petit᷑. ut eidẽ pape legatos suos liceat ꝓquibus dã
causis ecdesi asticis adkarolũ mittere. sed credens qͥa non sincera itenti¬
one aduersus eũ uelit. franciã missos suos dirigere contradicit. łlugbertꝰ
dericus coniugatus & abbas monasterii scĩ martini qͥ scĩ mauritu abbatiã
& alios honores hludo uuiciĩꝑatoris italiȩ contra uoluntatẽ ipsius tenebat.
ab hominib eĩ occidit᷑ & the otberga soror eiꝰ abiecta hlotharii ad fidem
learoli uenit. cui harolus auennacũ monasteriũ donat. & abbatiã scĩ mar¬
tini ingeluuino diacono palatii sui cõmittit. Rodbertꝰ comes andegauensis

Expanded text:
et mox episcopus est ordinatus. Ad quam synodum praedicti Theutgaudus et Guntharius et mox episcopus est ordinatus. Ad quam synodum praedicti Theutgaudus et Guntharius sponte perrexerunt, putantes Hludowici imperatoris interventu ab apostolico posse sagittare voluit, gravissime vulneratur. A Nicolao, Romanae sedis pontifice, per Arsenium apocrisiarum petitur, ut eidem papae legatos suos liceat pro quibusdam causis ecclesiasticis ad Carolum mittere; sed credens, qone adversus eum velit Franciam missos suos dirigere, contradicit. Hugbertus clericus coniugatus et abbas monasterii Sancti Martini, qui Sancti Mauricii abbatiam et alios honores Hludowici imperatoris Italiae contra voluntatem ipsius tenebat, ab hominibus eius occiditur; et Theotberga, soror eius, abiecta Lotharii, ad fidem Karoli venit; cui Karolus Avennacum monasterium donat, et abbatiam Sancti Martini Ingelwino diacono palatii sui committit. Rodbertus comes Andegavensis
Abbreviated transcription (Latin):
labit᷑. & marcas sibi agenitore ablatas. cũ consensu mardionũ qui eũ tradideran
reoccupat. Quẽ pat̾ euestigio ĩ sequens subfirmitatũ conditionẽ ad se uenire
facit & ei honores donat. Indeq reuertens uersus palatiũ franconoford in
quodã broilo ceruũ uenans de caballo cadit. & costis lesus ĩ uicino monasterio
iac&. filiũq suũ hludouuicũ ad p̃dictũ palatiũ ubi uxor eiꝰ erat prae mittit.
ipseq ĩ breui conualescens subsequitur. Nicolaus papa denuo epłas ꝑ omnes
matione depositionis theut gaudi treuerorũ & gainthari coloniensis ardiepoꝵ
concubinȩ uualdrade consensert . & ad eũ cũ professione sua misert̃ epłas suas
ĩdulgentiã largientes sicut ĩ scripto superius continente promiserat dedit .
constantinopolitani epĩ p̃cedenti anno depositi. incuius loco qͥdã laicꝰ at tonsus

Expanded text:
labitur et marcas sibi a genitore ablatas cum consensu marchionum qui eum tradiderant labitur et marcas sibi a genitore ablatas cum consensu marchionum qui eum tradiderant reoccupat. Quem pater e vestigio insequens, sub firmitatum conditionem ad se venire facit et ei honores donat. Indeque revertens versus palatium Franconoford, in quodam broilo cervum venans de caballo cadit et costis Iesus in vicino monasterio iacet filiumque suum Hludowicum ad praedictum palatium, ubi uxor eius erat, praemittit, ipseque in brevi convalescens subsequitur. Nicolaus papa denuo epistolas per omnes matione depositionis Theutgaudi Treverorum et Gunthari Coloniensis archiepisconcubinae Waldradae consenserunt et ad eum cum professione sua miserunt epistolas suas indulgentiam largientes, sicut in scripto superius continente promiserat, dedit. Constantinopolitani episcopi praecedenti anno depositi, in cujus loco quidam laicus attonsus
Abbreviated transcription (Latin):
&horã expectat. Quod regi ĩ notuit. & mittens qͥ eũ caperent & ad prese¬
t̃ illius adducerent. fuga sibi consuluit. Vnde iuditio suorũ fidelium
honores quos ei dederat᷑ rex recepit . & rotberto fideli suo donauit::
gfridus qͥ trans actis tẽporib cũ stephano filiũ & equi uocũ regis ab obedientia pat̃na
subtraxerat. arodberto capitus eeregi ĩ eodẽ placito presentatur. cui rex ꝑ dep̃ca¬
tionẽ ipsius rodb̾ti ceteroꝵ.q. suoꝵ fideliũ. qđ in eũ cõmiserat ꝑdonauit & sacram̃to
firmatũ ac sua grã muneratũ. in lesũ abire ꝑmisit. Rarolus a loco qui pistis dicitur
hemẽ ad seuenerat. muneratũ cũ plurimis & maximis donis ꝑsuos missos ad eundẽ
rege satis honorifice remittit. Karlomannus filius hludo uuici regis germaniȩ
qui ĩ libera custodia cũ patre suo mosabatur. simulans se uenatũ ire apatre fuga

Expanded text:
et horam expectat. Quod regi innotuit; et mittens qui cum caperent et ad praeseet horam expectat. Quod regi innotuit; et mittens qui cum caperent et ad praesentiam illius adducerent, fuga sibi consuluit. Unde iudicio suorum fidelium honores quos ei dederat rex recepit et Rotberto, fideli suo, donavit. Egfridus, qui transactis temporibus cum Stephane filium et aequivocum regis ab obedientia paterna subtraxerat, a Rodberto capitur et regi in eodem placito praesentatur. Cui rex per deprecationem ipsius Rodberti ceterorumque suorum fidelium quod in eum commiserat perdonavit, et sacramento firmatum ac sua gratia muneratum inlesum abire permisit. Karolus a loco qui Pistis dicitur orum, qui ante hiemem ad se venerat, muneratum cum plurimis et maximis donis per suos missos ad eundem regem satis honorifice remittit. Karlomannus, filius Hludowici regis Germaniae, qui in libera custodia cum patre suo morabatur, simulans se venatum ire, a patre fuga
Abbreviated transcription (Latin):
fieri iub&. Capitula &iã ad triginta &septẽ consilio fideliũ suorũ more pre¬
decessoꝵ ac ꝓgenitoꝵ suoꝵ regũ constituit. & ut legalia ꝑ omnẽ regnũ suum
obseruari precepit. Pippinꝰ apostata a nort mannorũ collegio ab aquita rus
ĩgenio capit̾. & in eodẽ placito p̃sentatur & primũ a regni primorib ut patri
& xp̃ĩanitatis proditor. & demũ generalit̃ ab omĩb ad mortẽ diudicatur:
& ĩ silua nectis artissima custodia religat᷑. Bernardus bernar diquonda
trranni carne omorib filius. licentia regis accepta de eodẽ placito quasi
adhores suos ꝑrecturus. suꝑ noc tẽ armata manũ regredit᷑. Et ĩ silua se
occulens ut quidã dicebant regẽ qͥ patrẽ suũ francoꝵ iuditio occidi iussera
& ut qͥdã dicebant rodbertũ cerãnulfũ regis fideles malitus occidere. loc̃

Expanded text:
fieri iubet. Capitula etiam ad triginta et septem consilio fidelium suorum more praefieri iubet. Capitula etiam ad triginta et septem consilio fidelium suorum more praedecessorum ac progenitorum suorum regum constituit et ut legalia per omnem regnum suum observari praecepit. Pippinus apostata a Nortmannorum collegio ab Aquitanis ingenio capitur et in eodem placito praesentatur et primum a regni primoribus ut patriae et christianitatis proditor et demum generaliter ab omnibus ad mortem diiudicatur et in Silvanectis artissima custodia religatur. Bernardus, Bernardi quondam tyranni carne et moribus filius, licentia regis accepta de eodem placito quasi ad honores suos perrecturus, super noctem armata manum regreditur, et in silva se occulens, ut quidam dicebant, regem, qui patrem suum Francorum iudicio occidi iusserat, et, ut quidam dicebant, Rodbertum et Ramnulfum, regis fideles, malitiis occidere locum
Abbreviated transcription (Latin):
frido dimisso tholosa ac gotia ꝑ prouintiã in partes italiȩ. transeunte iterũ alios missos
ad recipiendas eiuitates & castella learolus ad tholosã & ĩgotiã mittit. Hludouiuẽ¬
rex germaniae hostilit̃ obuiã bulgarorũ cagano nomine qͥ sexp̃ianũ fieri uelle¬
ꝓmiserat ꝑgie. Inde ad cõponendã uuinidorũ marcã sise ꝓsperari uiderit ꝑrectur
Northmanni qͥcũ plurimo nauigio ĩ flandris appulert̃. resistentib: sibi pagensib
ꝑ rhenũ ascendunt. & uicinia regnorũ lotharii achludo uuici exutraq ripa
ipsius fluminis uastant . Rarolus heł iunii ĩloco qͥ pistis dicit᷑ generale placitũ
hab& ĩ quo annua dona. sed & censũ debrittannia a salomone brittanoꝵ duce
sibi directũ more p̃decessorũ suorũ quin quaginta scilic& libras Argenti recipit
& firmitates ĩ sequana ne nort manni ꝑ idẽ fluuiũ possint ascendere ibidem

Expanded text:
frido, dimissa Tolosa ac Gotia, per Provinciam in partes Italiae transeunte, iterum alios missos frido, dimissa Tolosa ac Gotia, per Provinciam in partes Italiae transeunte, iterum alios missos ad recipiendas civitates et castella rex Germaniae hostiliter obviam Bulgarorum cagano . . . , nomine, qui sepromiserat, pergit; inde ad componendam Winidorum marcam, si se prosperari viderit, perrecturus. Northmanni, qui cum plurimo navigio in Flandris appulerunt, resistentibus sibi pagensibus, per Rhenum ascendunt, et vicinia regnorum Lotharii ac Hludowici ex utraque ripa ipsius fluminis vastant. Karolus Kalendas Iunii in loco qui Pistis dicitur generale placitum habet. In quo annua dona, sed et censum de Brittannia a Salomone Brittanorum duce sibi directum more praedecessorum suorum, quinquaginta scilicet libras argenti,. recipit, et firmitates in Sequana, ne Nortmanni per idem fluvium possint ascendere, ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
rici montẽ obuiã frĩsuo ad locũ qͥ urla dicit᷑ uadit. Rarolus cũ epłis per rodbertũ
cinomannicȩ urbis epm pomã sicut apłicus iusserat rothadũ dirigit. sed & epĩ regi
eiꝰ u carios suos cũ spnodicis litteris de causa ipsius rothadi ad apłicã sedem mittunt.
Quib hludo uuicus transitũ denegat. ipsi autẽ legati tãregis quãq. ep̃orũ in possibili¬
tatis sue causas romã ueniendi. clanculo papae cognitas faciunt. Rothandus simulati
infirmitate uesentio erteris patriã repedantib reman&. & post aliorũ regressũ
ꝑcuriã suffragantib: sibi lotharii & hludouuici germaniȩ regis fautorib: hludo¬
uuicũ imꝑatorẽ italiȩ adit. quatenꝰ ipsius solatio romã ualeat ꝑ uenire. Missi
regis haroli parũ ꝓquib missi fuerant utilitatis agentes. anegotio reuestuntur. & huit¬

Expanded text:
rici-montem obviam fratri suo ad locum qui Urba dicitur vadit. Karolus cum epistolis per Rodbertum rici-montem obviam fratri suo ad locum qui Urba dicitur vadit. Karolus cum epistolis per Rodbertum Cinomannicae urbis episcopum Romam, sicut apostolicus iusserat, Rothadum ejus vicarios suos cum synodicis litteris de causa ipsius Rothadi ad apostolicam sedem mittunt; quibus Hludowicus transitum denegat. Ipsi autem legati tam regis quam episcoporum impossibilitatis suae causas Romam veniendi clanculo papae cognitas faciunt. Rothadus simulata infirmitate Vesontio, caeteris patriam repedantibus, remanet, et post aliorum regressum, per Curiam, suffragantibus sibi Lotharii et Hludowici, Germaniae regis, fautoribus, Hludowicum imperatorem Italiae adiit, quatenus ipsius solatio Romam valeat pervenire. Missi regis Caroli parum pro quibus missi fuerant utilitatis agentes, a negotio revertuntur, et Hunt