comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit. Discite ame munõ fabͣ¬
care aut mortuos suscitare. S quia
mitts sum et hũilis corde. O doctri¬
nam salutarẽ. O magrm et dñm
mortalium quib mors poculo suꝑ¬
bie ꝓpinata atq tranfusa ẽ. Noluit
dr̃e ꝙ ip̃e non ẽẽt. Noluit iubere
qd ip̃e non face̾t . Uiteo te bone ih̾u
occłis fidei. ques apperiusti tanꝙͣ in¬

Expanded text:
non dicit: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutarem! o magistrum dominumque mortalium. quibus mors poculo superbiae propinata atque transfusa est! noluit docere, quod ipse non esset, noluit iubere, quod ipse non faceret. uideo te, bone Iesu, oculis fidei, quos aperuisti mi
Abbreviated transcription (Latin):
mit᷑. ut occulos ad celum leuare
non auteat. percuciens pectꝰ ille p ͨ¬
cator. et ꝓpinq̃ns de iongĩquo. au¬
diat centurio. non dignus ut eiꝰ
tectum sb̾intres. Audiat zacheus
maior publicanoꝵ quadruplũ re¬
stituens lucra dampnabłiũ poc̃oꝵ
Audiat mulier in citate peccat᷑e
tanto lacͥmosior pedib tius. qnͣto
fuerat aliena a uestigiis tius. Au¬
diant metͥces et publicam. qͥ scri¬
bas et pharisecs p̾cedunt in regnũ
celoꝵ. Audiat omne genus egro¬

Expanded text:
mitur, ut oculos ad caelum leuare non audeat, percutiens pectus ille peccator et propinquans de longinquo; audiat centurio non dignus, cuius tectum subires; audiat Zacchaeus maior publicanorum, quadruplo restituens lucra damnabilium peccatorum; audiat mulier in ciuitate peccatrix tanto lacrimosior pedibus tuis, quanto fuerat alienior a uestigiis tuis; audiant meretrices et publicani, qui scribas et pharisaeos praecedunt in regnum caelorum; audiat omne genus aegro
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb faciẽoa est
amicicia. S si
forte aut infir¬
mũ opp̾ssit. ał
incantũ subre¬
pserit. aut euã¬
tẽ cepit. aut in
errore eũ decepe¬
rit. nõ pigeat
querat excusa¬
satõ. Nã et ĩ¬
de orauit qͥdã
ĩ pͦs. et ait. Po

Expanded text:
quo facienda sit amicitia: sed si forte aut infirmum oppresserit, aut incauto subrepserit, aut errantem ceperit, aut in errores eundo deceperit, non pigeat quaerat excusasationem. Nam et inde oravit quodam i
Abbreviated transcription (Latin):
defluit massa mortaliũ miliꝰ oño
hõim non egrotꝰ. nullus sine grͣa
curr̾e non posf alienis pedibꝰ currũt
ut sanentur. accomodat illis matꝰ
eccłia alioꝵ pedes ut ueniãt. alioꝵ
cante p̾grauant᷑. Sic it cũ hic sa¬
in sunt. alio pro eis cõfitẽte saluẽt᷑.¬

Expanded text:
defluit massa mortalium, nullus omnino hominum non aegrotus, nullus sine graticurrere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum cante praegravantur, sic cum hi sani sunt, alio pro eis confitente salvent
Abbreviated transcription (Latin):
gencia minf̾ante sopita ẽ. quodãmͦ
etatis accessii. quafit scĩe capax atq
doctrine. et habilis ꝑceptõi u̾itatis.
et amori. qua capacitate hauriat sa
res et cet̾a ingnͣata uicia dimicet.
eaq nusliꝰ rei desiderio. nͥ boni illius
sũmi atq ĩcõmutabił m̃cat. Qd̾ et¬
sinõ faciat. ip̃a tñ taliũ bonoꝵ capa¬
citas in natura rõali dĩnitꝰ ĩsticuta.
qnͣtũ sit boni qmͣ mirabłe opꝰ õĩpo¬
dentis. qͥs cõpetentꝰ effatur aut cogi

Expanded text:
gentia in infante sopita et quodammodo etatis accessu, qua fit scientie capax atque doctrinae et habilis perceptioni ueritatis et amoris boni; qua capacitate hauriat sapres et cetera ingenerata uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis, quis conpetenter effatur aut cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tes mĩme sentiret. S alñ etia ig
ne uret᷑. amoto sine ullo ullo dolo¬
ris seusu. nͥ postinod̾ ex nuln̾e. non
aũt obnitendo. s nõ sentiendo nõ
minũ tñ uoces. Si clarius lõrent¬
Sed tanꝙͣ de longinquo se aicoisse
postea referebat. Cum itaq corpus
etia mĩe quibda. l in carne corru¬
ptibili. hanc erimipnosa ducentibꝰ
uita.ita mn plisq motionib et af¬
fcionib extra usitatu nature mod̾
mirabłr ẜuiat. Quid cãe ẽ ut ñ
credamꝰ añ in obedie pedatu corru¬
ptionisq suppliciu adꝓbandã plẽ
sine ullalibtome ẜuire uolũtati¬

Expanded text:
tes minime sentiret, sed aliquando etiam si tes minime sentiret, sed aliquando etiam si igne vreretur admoto sine vllo doloris sensu nisi postmodum ex vulnere; non autem obnitendo, sed non sentiendo non num tamen uoces, si - clarius loquerentur, tamquam de longinquo se audire postea referebat. Cum itaque corpus etiam nunc quibusdam, licet in carne corruptibili hanc aerumnosam ducentibus uitam, ita in plerisque motionibus et adfectionibus extra usitatum naturae modum mirabiliter seruiat: quid causae est, ut non credamus ante inoboedientiae peccatum corruptionisque supplicium ad propagandam prolem sine ulla lib
Abbreviated transcription (Latin):
dam naturas nouimꝰ młtũ cet̾i̾s
dispes. et ip̃a raritate mirabiles.
Non nsła ut uolunt de corpore fa¬
cientiũ que alii nuillo mõ possunt.
aut audita uix credunt. Sunt
enĩ qui aures inoueant uł singłas
uł simł ambas sũt. qui tota cesari¬
em capite ĩmoto qnͣtũ capilli occu¬
pant deponunt ad fronte. reuocãt¬
q cum uolũt. sunt qͥ eoꝵ q̃ uorau̾it
ĩcredibłr om̃ia płima et uaria pau¬
lulu p̾cordiis contͤctatis tanꝙͣ ex¬
rum quoꝵl hoĩnu sic imitantur.
atq expͥminit. ut nisi uideant᷑ oĩo
nitꝰ edunt. ut ec illa ꝑte etia can¬
tare uideãt᷑. Ip̃e sum exꝑtꝰ sudare
hoĩe sole̾ cũ uellet. Notũ ẽ qͦsdã
flere cũ uolunt. atq ubertĩ lacri¬
mas furde. Iam illd multo ẽ incre¬
exꝑti sunt. Presbr̃ fuit qͥdam noĩe
restitutꝰ in põchia calam̃sis eccłie.
qũ ei placebat. Rogabat᷑ aũt ut ħ
face̾t ab eis. qui rem mirabile corã
scire cupiebant. adiuitatas qiͣ lam̃¬

Expanded text:
undam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla ut uolunt de corpore facientium, quae alii nullo modo possunt et audita uix credunt. Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamqrum quorumlibet hominum sic imitantur adque exprimunt, ut, nisi uideantur, disnitus edunt, ut ex illa etiam parte cantare uideantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere, cum uellet. Notum est quosdam flere, cum uolunt, adque ubertim lacrimas fundere. Iam illud multo est increexperti sunt. Presbiter fuit quidam nomine RESTITUTUS in parrochia Calamensis ecclesie. Quando ei placebat rogabatur autem vt hoc faceret ab eis qui rem mirabilem coram scire cupiebant ad imitandas quasi lame
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis qͥ ea uuũt nicħ ꝓsit ad ca¬
pescendũ regnũ celoꝵ. largitas ele¬
mosinaꝵ quib etiam iustoꝵ su¬
stentat᷑ in opia. et fiunt amici qͥ
nec tam bone ut tãtam btĩtudĩe
adipiscendã eis ipã sufficiat. nͥ
eoꝵ meritis ꝙ amicos fecerint
soleo etiã apud u̾giliũ reꝑiri istã

Expanded text:
ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerint soleo etiam apud Vergilium reperiri istam
Abbreviated transcription (Latin):
hũił qͥsq cõmendat et dicit. Me¬
mor esto mei. atq ut io ẽẽ possit
ꝓm̾endo efficit. S quis iste sit
mod̾ et que sint illa pcc̃a que ita
ĩpediũt ꝑuentõem ad regnũ dei

Expanded text:
uisque commendat et dicit: Memor mei esto; atque ut id esse possit promerendo efficit. Sed quis iste sit modus, et quae sint ipsa peccata quae ita impediunt perventionem ad regnum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
te terrã bonam ub̾e̾m fructũ aliã
tͥcenũ. Aliã sexagenũ. Aliã cẽtenũ
ut scĩꝓ suoꝵ diuersitate meritoꝵ
Alii tricenos hoies liberẽt. Alii sexa¬
genes. Alii centencs. Hoc in die iu¬
dicii suspirari solet. nõ post iudm̃.
Qua oppimone quidam cũ iudẽt
hoĩes ĩpunitate sibi pu̾sissime
Bñ potius ẽẽ iuuend̃. ut int̾ ecs
quisq reꝑiat᷑ qui ꝓ aliis ĩtcessm
sunt liberandis. ne tam panci sĩt
ut cito ad num suũ. uł c̾cenũ uł
sexagenũ. uł cẽtenũ imo queq
corpoꝵ ꝑueniente młti remaneãt.
qui erui iam de penis illoꝵ inter¬
cessione non possint. et in eis ĩue¬
matur qͥsq sͥspe fructꝰ aliem te¬
meritate uanissima potucẽtur.

Expanded text:
nam uberem fructum, aliam tricenum, aliam sexagenum, aliam centenum, ut sancti pro suorum diuersitate meritorum alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die iudicii futurum suspicari solent, non post iudicium. qua opinione quidam cum uideret homines impunitatem sibi peruersissime bene potius esse uiuendum, ut inter eos quisque reperiatur qui pro aliis intercessuri sunt liberandis, ne tam pauci sint, ut cito ad numerum suum uel tricenum uel sexagenum uel centenum unoquoque eorum perueniente multi remaneant, qui erui iam de poenis illorum intercessione non possint et in eis inueniatur quisquis sibi spem fractus alieni temeritate uanissima pollicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ ħ qd̃ audiuisti. Surgunt ĩ¬
docti et celum rapiũt. et nes cumdo¬
ctrinis nrĩs sine corde. Ecce uͥ uolup¬
tam᷑ ĩ carne et sãg̾ne. An qr p̾cesẜũt
pudet seqͥ et non pudet. nec salutez

Expanded text:
quid audisti? Surgunt indocti et coelum rapiunt; et nos cum doctrinis nostris sine corde, ecce ubi volutamur in carne et sanguine? An quia praecesserunt, pudet sequi, et non pudet nec saltem
Abbreviated transcription (Latin):
deretur non solum pulcritudines.¬
ueꝵ etiam magnitudines et forti¬
tudines corpor non magnipentẽdas
sapienti ẽẽ. qui spũalibꝰ atq ĩ morta¬
lib longe melioribo atq firmiorib

Expanded text:
deretur non solum pulchritudines,iam et magnitudines et fortitudines corporum non magnipendendas esse sapienti, qui spiritualibus atque immortalibus longe melioribus atque firmioribus
Abbreviated transcription (Latin):
moriatur plagit ilum. Si peccaret᷑
non illum plangit. Time plange̾
tũc dołe debe̾t. cũ peccare indere
tc̃ mod̾ ĩpon̾e. tc̃ formã iuuendi doce¬
et disciplinam dare debẽt / aut sifec̃
et ille non audiuit. tc̃ erat plangendꝰ. qr
tũc peiꝰ ẽ mortuꝰ luxuriose uiuens ꝙͣ
moriendo luxuriam finiens. Hec do

Expanded text:
moriatur, plangit illum; si peccet, non illum plangit. Tunc plangeret, tunc doleret, cum peccantem videret; tunc modum imponeret, tunc normam vivendi doceret, disciplinam daret: aut si fecit, et ille non audivit, tunc erat plangendus; tunc pejus mortuus luxuriose vivens, quam moriendo luxuriam finiens: tunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cutit iracũdia
cͥmĩantis. betu
eciã cõscĩa mor¬
d u̾itas cͥminis
Qͥd mͥ ꝓdest. si
me cõtimus lau¬
dib. totꝰ mũdus
accollat: Ita n
malã cõscĩa sa¬
nat lauoãtis p̾¬
cõiũ. nͨ bonã cõ

Expanded text:
cutit iracundia criminantis, verum etiam conscientiam mordet veritas criminis, quid mihi prodest si me continuis laudibus totus mundus attollat? Ita nec malam conscientiam sanat laudantis praeconium, nec bona
Abbreviated transcription (Latin):
rabił in effabsi felicitate sibi et ma¬
trem in terra disposuit. Et pp̃ ser
ues suos de corruptionis euitute
liberandos in ea forma ẜui. hoc mor¬
tale corpus accepͭ. Acceptũq mõsfn ͭ¬
Monstratũ q et morte ꝓstratum re¬
surrectione rursus erexit. et tanꝙͣ
templum solutũ iteꝵ hedificauit.

Expanded text:
rabili et ineffabili facilitate sibi etiam matrem in terra disposuit, et propter servos suos de corruptionis servitute liberandos in ea formam servi, hoc est, mortale corpus accepit, acceptum monmonstratumque et morte prostratum, resurrectione sursum erexit, et tanquam templum solutum iterum aedificavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cotroianũ de dilectõr ẜmonem
ẜiniꝰ si forte si forte scintillet ĩ cor¬
dib nris et exar descat ignis flã¬
flãmã faciens aut totũ cõsumẽs.
aut purgans totũ. Ex eo namq ẽ
riuos infinidat alter ẽ amor mũ¬
di cupiditas. Alt̾ ẽ amor dĩ cari¬
tas. Medium quippe ẽ cor homĩs
uñ fons amoris erũpit. et cũ ꝑ
appecitũ ad excĩora decurrit cu¬
piditas dr᷑. Cumino desid̾ium
suũ ad int̾iora dirigit caritas no¬
minatur. Ergo duõ st̃ riui qͥ de
tas et caritas. et om̃iñ bonoꝵ

Expanded text:
otidianum de dilectione sermonem serimus, si forte scintillet in cordibus nostris, et exardescat ignis flammam faciens, aut totum consumens, aut purgans totum. Ex eo namque torivos infundit. Alter est amor mundi, cupiditas; alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor hominis, unde fons amoris erumpit. Et cum per appetitum ad exteriora decurrit, cupiditas dicitur, cum vero desiderium suum ad interiora dirigit, charitas nominatur. Ergo duo sunt rivi, qui dtas, et charitas. Et omnium malorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dt absit ut quocimq
gaudio gaudeam. btm̃ me ẽẽ pute.
Est cñ gaudium qd̾ nõ dat᷑ impiis
s eis qui te gratis colunt. qͦ gaud
tuip̃e es. et ip̃a ẽ bt̃a uita gautere
de te adte p̃p̃ ce. ip̃a ẽ. et nõ alt̾a. Qͥ
autem aliam putunt ẽẽ. aliud sectãt᷑

Expanded text:
 absit, ut quocumque gaudio gaudeam beatum me putem. est enim gaudium, quod non datur inpiis, sed eis, qui te gratis colunt, quorum pse es. et ipsa est beata uita, gaudere de te, ad te, propter te: ipsa est et non est altera. qui autem aliam putant esse, aliud sectantur
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis. Nõnc uos duodecĩ elegi
et imus ex nob̃ diabolus ẽ. at ergo
et dyaboiꝰ electꝰ est. at si electꝰ non
ẽ. quo duodecim elegit. et nõ potiꝰxii.
.s xiͣ. Electꝰ et ille ẽ. S ad aliid esc̾i
undecĩ. ad opus ꝓbationis.electus
linus ad opus tẽptatõis unde poss
tͥ exẽplũ dare. nescituro ques de¬
lines males ques caueas fłos et
ui ꝑferre uolui qd̾ sciebam. ut tibi
nesciẽti p̾be̾m solatiũ. Et qd̾ mͥ fec̃.

Expanded text:
ecim elegi, et unus ex vobis diabolus est Ergo et diabolus electus est? Aut si electus non est, quomodo duodecim elegit, et non potius undecim? Electus et ille est, sed ad aliud. Electi undecim ad opus probationis, electus unus ad opus tentationis. Unde possit tibi exemplum dare nescituro quos devites malos, quos caveas falsos et vi, perferre volui quod sciebam, ut tibi nescienti praeberem solatium. Quod mihi fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
Deꝰ bone qͥo agitur inhoĩe ut plus
gauceat de salute despace aĩe et de
maiore ꝑicło liberate ꝙͣ sispes sper¬
pater. plus gaudes de uno peĩtente
exultantib humeris pastoris. repo¬
tet᷑ ouis. reportetur oms que erta
uat. et dragnia referatur in thesau¬
ros tuos. cõlectantib uicinis muli¬
eri q̃ poro̾at. et lacͥmas excutit gla¬
dium solẽnitatis tue domꝰ. cũ legrͣ
indomo tua de mĩori filio qm̃ mor
ẽ. gautes quippe in nobis. et ĩ angłis
tius sca caritate scĩs. Nam tu semꝑ
idem qui ea que non semꝑ nec eod
mͦ st̃. eodem in odo semꝑ nosti oĩa.

Expanded text:
Deus bone, quid agitur in homine, ut plus gaudeat de salute desperatae animae et de maiore periculo liberatae, quam si spes ei sempater, plus gaudes de uno paenitente exsultantibus pastoris umeris reportetur ouiverat; et drachma referatur in thesauros tuos, collaetantibus vicinis mulieri quae invenit: et lacrymas excutit gaudium solemnitatis domus tuae, cum legitur in domo tua de minore filio tuo, quos quippe in nobis, et in Angelis tuis sancta charitate sanctis. Nam tu semper idem, qui ea quae non semper nec eodem modo sunt, eodem modo semper nosti omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
riis iudiciis. De manifestis iudice¬
mus. De occłtis u̾o iudiciũ deo reliu¬
quamꝰ. qr et ip̃a abscondinõ possunt
siue bona siue mala cum tẽpꝰ adue¬
nit quo manifestent᷑. Duo aũt st¬

Expanded text:
sunt. De manifestis ergo judicemus. De occultis vero, judicium Deo relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive bona, sive mala, cum tempus advenerit quo manifestentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ incertum ẽ. quał futurꝰ sit. qͥnũc
Derbi gr̃a. Conq̃stꝰ de stomacho iemi¬
nare nõlit. et cu to non credens edaci¬
tatis co incio tribueris tem̾e iudicab.
Item simanifestã edacitatem ebrieta
nichilommnꝰ tem̾e utdicabis. Non gͦ¬
sunt ut desꝑenius sanitatem. et ui¬
tabimus iudiciũ de quo dicit᷑. Noute
udieare. ne nidicetur de nob̾.

Expanded text:
c verbi gratia, conquestus de stomacho jejunare noluit, eique non credens, edacitatis id vitio tribueris, temere judicabis: item si manifestam enihilo minus temere iudicabis. nosunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ certam acq dĩnam
tue uolũtati huane. infirmeq p̾¬
ponas. nõ ideo t̾ uideat᷑ exalto de¬
fficere. qui ate uoluit abymo
nollet non tẽptaretur. ꝙ̃ admod̾
si uollet non pate̾tur. et ea res¬
pondit dyabolo que tu intem¬
ptatõib debeas respondẽ. Et
ille qͥde tẽptatꝰ ẽ. sed nõ ꝑiclitatꝰ.
ut deceret te intemptatione ꝑi¬
clitantẽ tẽptatori responde̾. et
post tẽptatorem nõ ire. Sedde
ꝑiculo tẽptationis exire.

Expanded text:
ntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque praeponas. Non ideo tibi videatur ex alto deficere, quia te vult ab imo i nollet non tentaretur, quemadmodum si nollet non pateretur: et ea respondit diabolo, quae tu in tentationibus debeas respondere . Et ille quidem tentatus est, sed non periclitatus; ut doceret te in tentatione periclitantem tentatori respondere, et post tentatorem non ire, sed de periculo tentationis exire.
Abbreviated transcription (Latin):
turam tanꝙͣ eius aliquã ꝑtẽ co¬
lere atq adorare nõ desinũt ¶cur
ioĩes deusu solis et lumĩs ihedi¬
ficiis suis lites ĩiustissimas cõci¬
tant et ut fenestͥs suis radiiube¬
riores alñ largiꝰ infunidãtꝰ᷑. domoᷤ
alienas deice sepe moliũt᷑. et ecs
qui contͣdix̾it etiã si iure certis¬
sime contradicant. iimiciciis acer¬
bissimis ĩsectant᷑. Si quẽ gͥ ĩfir¬
moꝵ potencõr. aliquis ĩiuste ac
nefarie pp̃ usum solis opp̾sserit in
pulerit. solis ẽ crimen quo ille
hũndãtiꝰ utidesiderat. anpotius
male utẽtis ĩiquitas. qui dũ cupit
corporeis occłis tp̃rle lumẽ largiꝰ
acquir̾e. cubicłm cordis luci non
intelligant. aut auꝵ et argentũ
accusare nõ oportet. Qm̃uis de
auro et argento sepe hoĩes cupidis¬
simi dimicẽt. aut accusaciones
suas de terra incelum. et d metal¬
lis fulgentib in sydera atq ĩ ip̃m
solẽ se debe̾ t̾niferre. qñ uq̃ hoĩes
ĩ expugnabłi sepe discordia de possidẽ¬

Expanded text:
 tanquam ejus aliquam partem colere atque adorare non desinunt. Cur homines de usu solis et luminis in aedificiis suis lites injustissimas concitant; et ut fenestris suis radii liberiores aliquanto largius infundantur, domos alienas dejicere saepe moliuntur; et eos qui contradixerint, etiamsi jure certissimo contradicant, inimicitiis acerbissimis insectantur? Si quem igitur infirmorum potentior aliquis injuste ac nefarie propter usum solis oppresserit, dtemve compulerit, solis est crimen, quo ille abundantius uti desiderat, an potius male utentis iniquitas, qui dum cupit corporis oculis temporale lumen largius acquirere, cubiculum cordis luci non intelligant, aut aurum et argentum se accusare non oportere, quamvis de auro et argento saepe homines cupidissimi dimicent; aut accusationes suas de terra in coelum, et de metallis fulgentibus in sidera, atque in ipsum solem se debere transferre; quando iniqui homines inexpiabili saepe discordia de possiden
Abbreviated transcription (Latin):
eum ẽe beninolũ siue eciã bũficu
dius et magiificẽtissime bonitatis
ẽ. ut tuũ quoq ĩiricũ diligas. Et
ei qͥ t̾ malum ułt. et si põt fucit. tu
bonũ sẽꝑ nelis faciasq si possis. Isliꝰ¬

Expanded text:
eum esse benevolum, sive etiam beneficium, dius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audi
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc ergo illi qui p̾cepta elcq̃ntie
tradid̾unt. ĩ eisdem libris in quib
to egerunt u̾itate ĩstigance/ coac¬
tisunt confit̾i. ueram. hoc ẽ super¬
nam que a patre lũinũ descendit
sapĩam nescientes. qñtomagis nos
non aliud sentire debemus qui hiꝰ
sapĩe filii et minist̾ sims. Urde

Expanded text:
Si ergo hoc illi qui praecepta eloquentiae tradiderunt, in eisdem libris in quibus id egerunt, veritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam quae a Patre luminum descendit, sapientiam nescientes; quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui hujus sapientiae filii et ministri sumus?
Abbreviated transcription (Latin):
ter᷑ poss dice̾. Qui u̾o affluit ĩsipi
diserte audit. etiamueꝵ dicere
existimat. Hec aũt siña. nec illes
fugit qui artem recthoricã discẽ¬
dam putau̾unt. Fassi sunt enĩsa¬
pientiã sine eloqntia ꝑaꝵ ꝓdesse ci¬
uitatibꝰ. Eloq̃ntia u̾o sine sapĩa.¬

Expanded text:
ter posset dicere. Qui vero affluit insipiediserte dicere audit, etiam vere dicere existimat. Haec autem scientia nec illos fugit, qui artem rhetoricam docendam putaverunt. Fassi sunt enim sapientiam sine eloquentia parum prodesse civitatibus; eloquentiam vero sine sapient
Abbreviated transcription (Latin):
stimarẽt posse ueĩem cõse qͥ nisĩ
demoĩb suplicent. ꝙ hii sp̃s ĩ tali¬
b multu ualent. Constãtinũ ĩꝑ¬
atorem non supplicantẽ demoĩb.
s ip̃m ueꝵ deum colente tantis
tertenis impleuit munerib qnͣ¬
ta optare millꝰ audet. Cui etia
condere ciuitatez romano ĩpio so¬
tiã uelut ip̃iꝰ rome filiam sine aui
dui ĩꝑauit uni usum orbẽ toanu
iiꝰ angustꝰ tenuit. et defendit in
administnͣdis et gendis belł. uicto¬
riosissimꝰ fuit. In tyrãns oppͥmen

Expanded text:
e neminem consequi, nisi daemonibus supplicet, quod hi spiritus in talibus multum ualerent, Constantinum imperatorem non supplicantem daemonibus, sed ipsum uerum Deum colentem tantis terrenis inpleuit muneribus, quanta optare nullus auderet; cui etiam condere ciuitatem Romano imperio sociam, uelut ipsius Romae -filDiu imperauit, uniuersum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; in administrandis et gerendis bellis uictoriosissimus fuit, in tyrannis obprimen
Abbreviated transcription (Latin):
itõ xp̃ianus eẽt. ut felicita tẽ con¬
stantim meret᷑. cũ pp̃ uitam eterna
quisq debeat ẽẽ xp̃ianus. Ionianũ
multo citius qmiͣ uilianũ abstulit.
granũ ferro tyrannico ꝑmisit int̾i¬
mi.¬

Expanded text:
t, ut felicitatem Constantini mereretur, cum propter uitam aeternam quisque debeat esse Christianus: Iouianum multo citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico permisit interimi
Abbreviated transcription (Latin):
no uocis auditur in conscĩa non
hẽtur. Fragilitas quide conditõis¬
hũane facile in delicta ꝓlabitur.
Ec qr nullũ sine delectatõe pccm̃ ẽ
cito acquiescit᷑ deceptorie uolupta¬
ti. S a carnalib desideriis recurrat᷑
ad spũale p̾sidium. et mens hñs
noticiam dĩ sui aconsiliis se ma¬
cente. ꝓpha. Quia non ẽ ĩ mor.
qͥ menor. sit cui. In ĩfer. aũt quis
ad auxiliantis clem̃tiam dei. et uĩ¬
cula male consuetudinis abillo po
corruũt. et erigit omĩs elisos. Non
et. et dabit quod petitur qui dedit
tit peceretur.

Expanded text:
no vocis auditur, in conscientia non no vocis auditur, in conscientia non habetur. Fragilitas quidem humanae conditionis facile in delicta prolabitur; et quia nullum sine delectatione peccatum est, cito acquiescitur deceptoriae voluptati. Sed a carnalibus desideriis recurratur ad spiritale praesidium; et mens habens notitiam Dei sui, a consiliis se macente propheta: Quia non est in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis ad auxiliantis Dei clementiam, et vincula malae consuetudinis ab illo poscorruunt, et erigit omnes elisos. Tuncet, et dabit quod petitur, qui dedit unde peteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Uicens itaq sibi tesiste̾ p̾n¬
cipũ fide. et iuꝰ deitatis in seꝑa¬
bilem tͥnitatẽ nõ segniius in pala¬
tio qmͣ in eccłiis atorari. interdc̃a
et quoꝵ obtinere non põt mortez
impetret mores / t̾rorem ꝓscͥptõnũ ĩ
auaricie mutat incendium. et qͦs
dãpnis uon ftangit cupiditaten¬
usu ꝓprie ĩbuta neqͥtie nõ deponit
odium s u̾tit ĩgẽium quo sͥ mẽ¬
uexare tormẽtis. Serit discordiaᷤ
accendit iras. incitat liñguas. et
ne ab illicitis dolis cantiora corda
se reuocent cõsumandoꝵ sceleꝵ ĩge¬
rit facultates. qr illi totiꝰ franois
pecudum. et thuris incẽsione nõ
stra de libertate securi sunt. qͥ uici¬
oꝵ desideriis non resistũt. Cor hoĩ¬
nũ opum ostendit᷑ qualitate. et
formam m̃tium spẽs decegit ac¬
tionũ. Nam sunt qͥdam sicut aic
apłs. qui deũ ꝓfitentur se scire / fcĩs
aut negant. Uere enĩ reatꝰ nego¬
ciatõis ineurrit᷑. qñ bonũ qd̾ ĩso¬

Expanded text:
tatis. Videns itaque sibi resistere principum fidem, et unius Deitatis inseparabilem Trinitatem non segnius in palatiis quam in Ecclesiis adorari, interdictamet quorum obtinere non potest mortem, impetit mores. Terrorem proscriptionum in avaritiae mutat incendium, et quos damnis non fregit, cupiditateusu propriae imbuta nequitiae, non deposuit odium, sed vertit ingenium, quo sibi menpotest 135 vexare tormentis; serit discordias, accendit iras, incitat linguas, et ne ab illicitis dolis cautiora corda se revocent, consummandorum scelerum ingerit facultates: quia illi totius fraudis pecudum et arietum, et thuris incensione non stra de fidei libertate securi sunt qui vitiorum desideriis non resistunt. COR HOMINUM de operum ostenditur qualitate, et formas mentium species detegit actionum. Nam sunt quidam, sicut ait Apostolus, qui Deum profitentur se scire, factis autem negant . Vere enim reatus negationis incurritur, quando bonum quod in so
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑsona ip̃e dyabolus sicut tunc
enim cõpatione om̃ium nocatoe¬
gentiu. et cotidiana põtatis sue de¬
structione corquetur. dolens ubiq
se deẜi. et uer regem in oĩb locis
acorari parat fraudes fingit cõsen¬
siones. erũpit incedes. et ic̃o ut teli¬
quiis eoꝵ quos adhuc fasuit utat᷑
iuroia utitur in iudeis simłatione
isidiatur in hereticis seuitia accẽ¬
ditur in paganis. Bidet enim ĩsu¬
pabilem ẽẽ potenciã regis eterm
cuiꝰ mors iũ ip̃iꝰ mortis extinxit.
Et ideo tota nocendi arte in eos qͥ
n̾o regi famulantur armat᷑. alios
ꝑ inflatcẽm scĩe legał obdurãs ali
os ꝑfalse fidei cõmenta dep̃uans.
alios u̾o infurorem ꝑsecutionis
ĩstigans. s hanc horodis istiꝰ rabie
ille uincit et destruit qui etiam
puulos martirum głia coronauit
et iafidelib suis tam ĩniolatam
indidit caritatem. ut apłi uerbis
audeant dice̾. Quis nos seꝑabit

Expanded text:
s ipse diabolus, sicut tunc enim vocatione omnium gentium, et quotidiana potestatis suae destructione torquetur, dolens ubique se deseri, et verum Regem in locis omnibus adorari. Parat fraudes, fingit consensiones, erumpit in caedes, et ut reliquiis eorum quos adhuc fallit utatur, invidia uritur in Judaeis, simulatione insidiatur in haereticis, saevitia accenditur in paganis. Videt enim insuperabilem esse potentiam Regis aeterni, cujus mors ipsius vim mortis exstinxerit; et ideo totam nocendi artem in eos qui vero regi famulantur, armavit; alios per inflationem scientiae legalis obdurans, alidei commenta depravans, alios vero in furorem persecutionis instigans. Sed hanc Herodis, istius rabiem ille vincit et destruit, qui etiam parvulos martyrii 134 gloria coronavit: et fidelibus suis tam invictam indidit charitatem, ut Apostoli verbis audeant dicere: Quis nos separabit
Abbreviated transcription (Latin):
ne õs uix durant carnales ĩsidias
dico si mariti et irxores desid̾ia cõui¬
galia cocidie gentes sͥ non sufficiũt
quid agunt illi. qui adiũgendas ĩpu¬
gnatões feñs seciant᷑. Ex ĩpuiso em̃¬
uł cranseunt̾ ad horã femineꝰ aspectꝰ

Expanded text:
nes vix durant carnales insidias dico. Si mariti et uxores desideria conjugalia quotidie gerentes, sibi non sufficiunt; quid agunt illi qui ad augendas impugnationes feminis sociantur? Ex improviso vel transeunter ad horam femineus aspect
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uia eccurrunt. transeant᷑ ut ꝑueĩ¬
at᷑ in finẽ. Exultent suꝑbi de pñti
felicitate. tumeant honorib. fulge¬
ant auro. redundẽt familiis obse¬
quiis elientiũ stipẽt᷑. p̾t̾unt ista et
transeũt tanqmͣ ũbra / cum ille fi¬
nis uenit ubi om̃s qui modo in
domino sꝑant gaudeant. tc̃ ilł ueĩ¬
et sine fine tristicia. Libro. d̾ u̾a

Expanded text:
via occurrerint, transeantur, ut perveniatur in finem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando a
Abbreviated transcription (Latin):
detur ĩiusta. Uñ de oĩ indignatõe
cito redeund̾ ẽ. ad mansuetudinis
lenitate. Nam ꝑtinax motꝰ faci¬
le m̃ eiꝰ odiũ transit. cui nõ celerit
ignoscit.¬

Expanded text:
ua injusta. Unde de omni indignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facis odium transit cui non celeriter ignoscit
Abbreviated transcription (Latin):
dulo monendi sunt scolastici. ut
hũilitate induti xͥ. nõ discant cõ
tẽpu̾e ques cognou̾unt morum
uitia. qmͣ u̾boꝵ amplius deuitare
S cordi casto linguam ex̾citatam
non p̾ferre audeant quam eciam
ꝓferre consueuant. Hiis enim
maxime ẽ utile nosse ita eẽ p̃ponen¬
das uerbis siñas. ut p̾ponitur aĩmꝰ
corpori. ex quofit. ut ita malle debeãt
niores qmͣ disertõres audire ẜmoẽs.
Sicut malle debent prudentiores ꝙͣ
formosiores hr̃e amices. Nou̾int et̃
non ẽẽ uecem ad aures dei. nisi aĩmm
affectum. Ita enim non irtidebt̃ si ali¬
ques antistites et mĩstres ecc̃e forte
nõ intellige. ꝑturbateq distinguere.
non qr illa mime corrigenda sunt.
ut ppłs ad id qd̾ plane intelligit di¬
cat amen. Sed inde colleranda pie¬
sunt ab eis qui didi cerunt. ut sono
in foro. sic uoto in eccłia bñdici. Itaq
forensis illa non nũꝙͣ forte bona
dictio. nũqmͣ tñ benedictio dici põt.¬

Expanded text:
dulo monendi sunt, ut humilitate induti christiana discant non contemnere quos cognouerint morum uitia quam uerborum amplius deuitare et cordi casto linguam exercitatam ne conferre apraeferre consueverant. His enim maxime utile est nosse ita esse praeponendas verbis sententias, ut praeponitur animus corpori. Ex quo fit ut ita malle debeant veriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formosiores habere amicos. Noverint etiam non esse vocem ad aures Dei, nisi amici affectum. Ita enim non irridebunt si aliquos antistites et ministros Ecclesiae fortenon intelligere perturbateque distinguere, non quia ista minime corrigenda sunt ut populus ad id quod plana intelligit dicat: Amen. Sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didin foro, sic voto in ecclesia benedici. Itaque forensis illa nonnunquam forte bona dictio nunquam tamen benedictio dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
nit amũdo que facit unammes
hĩtare in domo in qua domo fa¬
sit pater et filius mansionẽ qui
donant et ip̃am dilectionẽ quib
donent infine etiam suam maĩ¬
Donum dei est diligere deum
ꝓpẽ enĩ ut diligetur dedit. qͥ nõ
dilectus dilexit. Displicẽtes a¬
mati sumiꝰ ut eent in nobis uñ
placeremꝰ.¬

Expanded text:
nit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo. In qua domo facit Pater et Filius mansionem: qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fine etiam suam madonum Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut fieret in nobis unde placerem
Abbreviated transcription (Latin):
eterna głia sunt solidate et fir¬
mate. ꝙ nulla sibi ĩest alia uolũ¬
tas nͥ dei. que nil uelle aliud post
ñ quod deus uult. Ideo que uolũt
obtĩn̾e possunt. Et emĩ q̃cimq
uolunt. deꝰ et uult. et adĩplet. Ne

Expanded text:
n Deo sunt solidatae et firmatae, quod nulla ipsis inest alia voluntas nisi Dei, quod nil velle aliud possunt, nisi quod Deus vult: et ideo quae volunt obtinere possunt. Etenim quaecumque volunt, et Deus vult, et adi
Abbreviated transcription (Latin):
bris uite sotiał sedebit Iindex ille sa¬
piens annon sedebit. Sedebit pla¬
ne. Constringit enim eum. et. ad
hoc officium ꝑtrahit hũaua scciẽ¬
tas. qmͣ deẜ ere nephas ducit. Ne
ei nephas ẽẽ non ducit qd̾ teste.
inocentes in cãĩs torqntur alienis.
qd̾ hii qͥ arguunt᷑ uidoloris pleꝵ q
suꝑati. et dese fła confessi. etiampu
pumantur. in ip̃is uł ex ip̃is uł tor
societati. ne crimina ĩpunita sint.
ꝑdẽe cupientes. et mẽtientib testibꝰ
reoq ip̃o contra tormenta durante
ĩmanit̾. nec fatente ꝓbare. qd̾ obici¬
unt. non ualentes. ꝙͣuis uͥa obiec̾int
aucoice nesciente dampnantꝰ. Hec
tot et tantamala non deputat ẽẽ pec¬
cata. Non enim hoc facit sapiens ni¬
dex nocendi uoluntate. S necc̃itate
uesciendi. et tñ quia cegit humana
societas et nccͣitate iudicandi. Hxc
ẽ gꝰ qmͣ dicimꝰ miẜia certe hominis
et̾ sinõ malitia sapientis. anu̾o ne¬

Expanded text:
bris vitae socialis, sedebit judex ille sabris vitae socialis, sedebit judex ille sapiens, an non sedebit? Sedebit plane. Constringit enim eum, et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes in causis torquentur alienis: quod hi qui arguuntur, vi doloris plerumque superati, et de se falsa confessi, etiam pupuniantur, in ipsis vel ex ipsis tormfortasse, ne crimina impunita sint, prodesse cupientes, et mentientibus testibus, reoque ipso contra tormenta durante immaniter, nec fatente, probare quod objiciunt non valentes, quamvis vera objecerint, a judice nesciente damnantur. Haec tot et tanta mala non deputat esse peccata; non enim haec facit sapiens iudex nocendi uoluntate, sed necessitate nesciendi, et tamen, quia cogit humana societas, necessitate etiam iudicandi. Haec est ergo quam dicimus miseria certe hominis, etsi non malitia sapientis. An uero ne
Abbreviated transcription (Latin):
G. Quid ip̃a iudicia hoĩm de
hom̃ib q̃ ciuitatib in ꝙͣtal pace ma¬
nentib. de esse non possũt q̃lia puta
eoꝵ de quib iudicant sepe ceru̾e
m̃tis ĩuocẽtiũ testiũ ad alienã cãm
ꝑtinẽter q̃rere u̾itate. Quid cum
utrum sit uocens cruciat᷑. dãpnatur
et ĩnccens luit ꝓ incerto scelere certis¬
simis penas. non qr illd̾ ꝯmisisse de¬
tegitur. S qr non ꝯmisisse uescitur
acꝑ hoc ignorantia iudicis pleꝵq ca
lamitas est ĩnccentis. Et qd̾ ẽ intole¬
rablius magisq plagendu rigan¬
dumq si fieri possit fontib lac̾m̾aꝵ.
cum pp̃ea iudex torqat accusatũ ue ccci¬
dat nesciens ĩnccentem. fit per igno¬
rantie miẜiam. ut et tortum etm̃no
fug̾e ꝙ diutius illa sustne tõrmẽta
qd non ꝯmisit. ꝯmisisse se dicit quo
dapnato. et ccciso. utrum ĩnccẽtem
anuocentẽ uidex occio̾it adhuc nescit.
ꝙ ne ĩnctentem nesciens ccctdet tor¬
nit. ac ꝑ hoc ĩnccentem et ut sciret tor¬

Expanded text:
. Quid ipsa iudicia hominum de hominibus, quae ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putameorum, de quibus iudicant, cernere mentis innocentium tepertinentem quaerere ueritatem. Quid cum utrum sit nocens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innofugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac
Abbreviated transcription (Latin):
Illũ o cresct̾ me aũt minui. Ille ãt¬
creuit ĩligno. ħ aũt diminut̾ ẽ ĩ fer¬
rolocute sunt ħ passiones ħ etiã mis¬
t̾ium locuntur et dies. Nascit᷑ xp̃s¬
et dies augetur. Nascit᷑ iohẽs et mi¬
nuit᷑ Minuat᷑ ergo honor hominis¬
et augeat᷑ honor oei. ut honor hõis
ĩueniatur ĩ honore dei.

Expanded text:
Illum oportet crescere, me autem minui. Ille crevit in ligno, hic est diminutus in ferro. Locutae sunt et passiones hoc mysterium, loquantur et dies. Nascitur Christus, et augentur; nascitur Joannes, et minuuntur. Minuatur ergo honor hominis, augeatur honor Dei; ut honor hominis inveniatur in honore Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiecerunt. quia msi dilectio dilectõ
dei defecisset nũꝙͣ diligere cepissẽt.
male suadentis ẜpentis consilum
ĩmo nec credidissent. Uñ concu¬
piscĩa carnis ab eis ĩpleta ẽ. quia
de ligno uetito gustamnt. Et cõ¬
cupiscĩa eccłoꝵ. quia sibi apiri
occłos cupierunt. et ambitio
Et io apłs uolens nes om̃s ab¬

Expanded text:
t. Quia nisi dilectio Dei ab eis defecisset, nunquam diligere coepissent male suadentis serpentis consilium, imo nec credidissent. Et concupiscentia carnis ab eis impleta est, quod de ligno vetito gustaverunt; et concupiscentia oculorum, quod sibi aperiri oculos cupierunt; et ambitio Et ideo volens nos omnes A
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc enĩ ꝑducta ẽ infirmitas hõĩ¬
num. Et ita plaugẽdi sunt hoĩes.
qͥ currunt ad ligaturas ut gaudea¬
mus qñ idemus hoĩem ĩ lectosuo
cõstitutum iacere febrib et do¬
lorib nec alicubi sꝑem posuisse.
nͥ ut sͥ enangłium ad caput pone¬
ret. Non quia ad hoc fcm̃ ẽ. Sed
quia p̾latum ẽ euangłium liga¬
turis. Sig ͦ ad caput ponit ut
quiescat dolor capitis. ad cor nõ
ponitur ut sanetur a pcc̃is. Fiat

Expanded text:
Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fia
Abbreviated transcription (Latin):
rigamꝰ utrimi hoc fac̾e̾ naleamus
nullũ maledic̃ exꝑiam᷑. Uidetis gͦ
qr et mali nccarii sunt bonis. In for¬
nace quodãmõ aurificis sumꝰ. Hoc ẽ
in loc mũdo. Si auꝵr es nõ simł ardes.

Expanded text:
errogamus, utrum hoc facere valeamus,nullum maledicum experiamur? Videtis ergo quia et mali necessarii sunt bonis. In fornace quodam modo aurificis sumus, hoc est, in hoc mundo. Si aurum non es, simul ardes.
Abbreviated transcription (Latin):
diligentissimi pie cegitantes tante
au̾ctis eminentiã. lat̾e ibi aliquid
credid̾unt qd̾ petentib daretur.
oblatnͣtib negaret᷑ a querẽtibus
Pulsantib apiret᷑. Oppugnantibꝰ

Expanded text:
deat? Sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam, latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur; a quaerentibus pulsantibus aperiretur , oppugnan
Abbreviated transcription (Latin):
nes sic demõstrãt᷑. ut qm̃ defunctoꝵ
aĩme inferis digne. carnis amore.
silĩtudines exhibeat᷑ qd̾ ip̃i carm mõ¬
tue solet exiberi ut sub terram recõ¬
dat᷑. Deniq inferi. eo ꝙ infra sĩt
latine appellant᷑. Sicut aut̃ ẜm cor¬
pus si poitoeris sui ordinez teneat. ĩfe¬
lingua origo hiꝰ noĩs quo appellant᷑
ĩferi ex eo ꝙ nicħ suaue hẽant. aut
ut saluator mortus pro nobis ui
tiam ignorare nõ potuit.

Expanded text:
nes sic demonstrantur, ut, quoniam defunctorum animae inferis dignae carnis amore militudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuae solet, ut sub terra recondatur. denique inferi eo, quod infra sint, latine appellantur; sicut autem secundum . corpus si ponderis sui ordinem teneant infelingua origo nominis, quo appellantur inferi, ex eo quod nihil suaue habeant,um partem noster saluator mortuus pro nobis uistiam ignorare non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iii.Eodem. libro. caꝰ zo. Iustum
iudicium dei ẽ. ut pcc̃o suo quisq peat
cũ pcc̃m de̾ non faciat. sicut morte nõ
fecit. et tũ quẽ morte dignũ censet
ecccoit. Bnde legitur de mortẽ nõ
fecit. Et legit᷑. Mors et iuta adeo. q̃
iliud est creando non institiusse mor¬
talẽ. alid iudicando plect̾e pecõrem

Expanded text:
. Justum judicium est, ut peccato suo quisque ccatum Deus non faciat: sicut mortem non fecit, et tamen quem 589 morte dignum censet, occidit. Unde legitur, Deus mortem non fecit: et legitur, Mors et vita a Deo est. Quae aliud est creando non instituisse mortalem, aliud judicando plectere peccatorem
Abbreviated transcription (Latin):
mioꝵ qmͣ certe in usu cotidiano hẽmꝰ.
si dicimꝰ septẽ et tria decem ẽẽ debẽt
minꝰ consid̾ate loquim᷑. Nõ enĩ decẽ
ẽẽ debent. s decẽ sunt. de quib dam¬
aũt reb recte dicitur qd̾ eẽ debeant
siue iam sint. siue ut sint. Homo enĩ
nõdũ ẽ ut fiat. Deus auter sapiẽs nõ

Expanded text:
m, quam certe in usu cotidiano habemus, si dicimus: Septem et tria decem esse debent, minus considerate loquimur; non enim decem esse debent, sed decem sunt. de quibus itaque rebus recte dicatur. quod esse debeant, siue iam sint siue ut sint, satis, quanondum est, ut fiat; deus autem sapiens no
Abbreviated transcription (Latin):
Alia sunt dei dona filioꝵ illius ihe¬
rusalem que sursum libera est mat
in qͥb sumiꝰ hr̃des dei. cohe̾des autẽ
filii concubinaꝵ sicut iudei carna¬
les scismatici. et heretici. Nam qmͣ¬

Expanded text:
alia esse dei dona filiorum illius Hierusalem, quae sursum libera est matein quibus sumus heredes dei, coheredes autem filii concubinarum, quibus iudaei carnales et schismatici uel haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
idem uid̾et᷑ ẽẽ hereticꝰ et credens hereti¬
cus homo tam liugua qmͣ stilo ĩ hac
cã conquiescẽdu m̃ arbitrarer. nc̃
ilo cum inter ħ duo płimũ intersit.
qũ qͥde hereticus ẽ. ut mrea fert oppi¬
nio qͥ alicꝰ tpͣrał cõmodi. et maxime¬
oppiniones. uel gignit uł sequitur.

Expanded text:
idem videretur esse, haereticus, et credens haereticis homo, tam lingua quam stilo in hac causa conquiescendum mihi esse arbitrarer. Nunc vero cum inter haec duo plurimum intersit: quandoquidem haereticus est, ut mea fert opinio, qui alicopiniones uel gignit uel sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui non diligis mñimicũ figis ge¬
nu collidis frontẽ et terram es
ora contͣ malũ. et estis duo mali.
ille male agendo. tu male orando
incipis ẽẽ malus. et dicis. deꝰ occide
iucex hõ ꝑ seip̃m reum non occioit.
S iubet et spicłator occioit. Iutex
oicit. occide. et cortor occioit. Et
tu qñ dicis deo occcoe ĩimicũ meu
te facis uidicẽ. et deũ queris ẽẽ tor¬
torem. Ritoet tͥ deꝰ. Non ero ꝓrsus
non ero pecõris tortor. s liberator. qr
nolo morcem pocõris. s ut mag̾ cõ¬
u̾tatur et uiuat. Nam si uolunta¬
tem tuam hr̃em. te prius occiderez¬

Expanded text:
qui non diligis? Figis genu, collidis frontem in terram, et oras contra malum, et facti estis duo mali: ille male agendo, tu male orando. Tu malus orando incipis esse quando dicis, Deus, occide Judex homo per se ipsum reum non occidit, sed jubet, et spiculator occidit. Judex dicit, Occide: et tortor occidit. Et tu quando dicis, Occide inimicum meum, te facis judicem, et Deum quaeris esse tortorem . Respondet tibi Deus: Non ero prorsus, non ero peccatoris tortor, sed liberator; quia nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nam si voluntatem tuam h
Abbreviated transcription (Latin):
cas. Si aũt deum iuocares ip̃e ad te
ueniret. ip̃e ẽẽ diuitie tue. Nunc at
us hr̃e archam plenam et iauem cõ¬
scĩam. Deus non implet domũ. sed
pectꝰ. Quid tͥ ꝓsunt extiores diuitie
si te int̾ior pͥmit egestas. Eͥd gͦ isti pp̃¬

Expanded text:
cas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti
Abbreviated transcription (Latin):
tute in uͥtutem. s inĩfirmitate u̾tus
aliũde ñ ex dõ salus aĩe. Flagellu
dei gͦ ne contẽpnas. sed flageslatus
dic deo gras. Dilige corripientez. dili¬
ge corrigentem dilige arguentem
santi. Deuotꝰ esto uocanti. gratias a¬
ge misanti. Fedi ad te. cogita parũꝑ co¬
gita de deo. Pensa si potes ꝙ suꝑ omĩa

Expanded text:
infirmitate virtusest aliunde nisi ex Deo salus animae. Flagellum ergo Dei ne contemnas: sed flagellatus dic Deo gratias. Dilige corripientem, dilige corrigentem, dilige arguentem, santi, devotus esto vocanti, gratias age miseranti. Redi ad te, cogita parumper, cogita de Deo, pensa si potes quonia
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͥ deun diligis id
to qd̃ facit deꝰ diligis. Disciplina dei
flagellantẽ te diligis. Nlagesluz dei
substines. Tussi laboras. plmone de¬
ficis cibum stomacus respuit tussi de¬
quo queris. uinĩ fastiois dissint̾ia sau¬
tiaris multimͦ morboꝵ genͣ̾e affici̾s
S et ħ si occłm hẽs. si cordatꝰ es dei
donasunt. Disciplina pr̃is ne abiciaᷤ
fili. Neõ filiꝰ ꝙ nõ corripit pat̾. Sed
noli defice̾ adispliua domini. et ne fa¬
ageris dum ab eo argueris. Quẽ eĩ
diugit deꝰ corripit. et qi p̃r infilio et¬
placet sibi. Uis scire qr infirmitas

Expanded text:
it Deus diligis: et si quod facit Deus diligis, disciplinam Dei flagellantem te diligis. Flagellum Dei sustines? Tussi laboras? pulmone deficis? cibum stomachus respuit? phthisi decoqueris? vinum fastidis? dyssenteria sauciaris? multimodo morborum genere afficeris? Sed et haec, si oculum habes, si cordatus es, Dei dona sunt. Disciplinam patris ne abjicias, fili. Nemo filius, quem non corripit pater. Sed noli deficere a disciplina Domini, et ne fatigeris dum ab eo argueris . Quem enim diligit Dominus, corripit, et quasi pater in filio complacet sibi . Vis
Abbreviated transcription (Latin):
adeptum ꝙͣ desid̾atum. Nemo emi
plus de illo extimat qmͣ se hẽ ut
fiat uilius quod sꝑatum ẽ ampliꝰ.
S tanta ẽibi excellentia ut multo
plus adeptura sit caritas quam uł
fides credidit. uł spes desiderauit.¬

Expanded text:
. Nemo enim plus de illo aestimat quam se habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius: sed tanta est ibi excellentia, ut multo plus adeptura sit charitas, quam vel fides credidit, vel spes desideravit
Abbreviated transcription (Latin):
cim deꝰ nec falsos testes adduces qͥ¬
b ille fallatur. nec pr̃onum fraudu¬
lentis curcũnentioĩb et litigiosis arti¬
b adhibebis nec ãbies aliquo modo
ut iudice possis corrũpe. Quid gͦ a¬
ges apud tale idicem ꝙ̃ nec falle
nec corrũpe pot̾is. Et tñ ẽ qd̾ agas.
tunc enim ip̃e erit iudex cause tue

Expanded text:
rit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc eni
Abbreviated transcription (Latin):
ca ͦ. Hͦ Duꝰ uerus deꝰ qͥ nec iudi¬
cio nec adiutorio deẜit genꝰ hña¬
uum. qñ noluit. et qnͣtum uolu¬
it romãĩs regnu dedit. Qui de¬
dit assiriis uł etiam ꝑsis. ut sic̃¬
gentib sic hom̃ĩb qui mario ip̃e
gaio cesari. qui augusto ip̃e neroni
qui uespasianis uł patri uł filio
suauissimis ĩꝑatorib ip̃e et domitia¬
no criccelissimo. et ne ꝑ singłes ire
ncc̃e sit. qui cõstãtino xͥano ip̃e apo¬
regit et gubernat. ut placet. Et¬

Expanded text:
 unus uerus Deus, qui nec iudicio nec adiutorio deserit genus humanum, quando uoluit et quantum uoluit Romanis regnum dedit; qui dedit Assyriis, uel etiam Persis, a etiam hominibus: qui Mario, ipse Gaio Caesari; qui Augusto, ipse et Neroni; qui Vespasianis, uel patri uel filio, suauissimis imperatoribus, ipse et Domitiano crudelissimo; et ne per singulos ire necesse sit, qui Constantino Christiano, ipse aporegi
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut fundam̃tũ corpo¬
Dree fabrice ĩ imo ẽ. Ita fundam̃tũ
fabrice spũał ĩ sũmo ẽ. terrena he¬
dificatio a t̾ra incipit. celestis ex¬
tructio asuꝑno crescit exordio.

Expanded text:
 corporeae fabricae in 558 imo est, ita fundamentum fabricae spiritalis in summo est. Terrena aedificatio a terra incipit, coelestis exstructio a superno crescit exordio.