comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apło extendit illiꝰ uersiculi ꝑ singulos
gradus memor. ibunt sc̃ĩ de urtute in uir¬
tutẽ. quatinꝰ ꝑueniret ad id qͦd sequit᷑. ude¬
bitur ds̃ dox in sẏon. Itaq mox a ꝓposito ꝓ¬
fessionis sue tam dura castigatione se con¬
strinxit. ut post longa & diuturna ieninia.
pane se ordeaceo cinere cõmixto. & aqua la¬
crimis temꝑata fessũ ienuniis corpusculũ
refocillaret. Et huiꝰ cibi sustentaculo. deuo¬
tus xp̃i athleta uigiliis & orationib die no¬
ornauit. & uera karitate excoluit. & uerbi
dĩ p̃dicatione ampliauit. atq uelut bonisᷤ
agricola spinas pecratoꝵ de agro am̃ ȩuan¬
gelico uomere eradicauit. & arida corda suꝑ¬
no ꝑpetue salutis rore irrigauit. sed diui¬
na clem̃tia post eiꝰ irrigationẽ in ppło plu¬
rima fidei. dedit in crem̃ta. Unde & om̃ib
p̃dictus uir dĩ mũmolinꝰ honorabilis factꝰ
ẽ & carus quia qͦd ore p̃dicauit. exemplo

Expanded text:
cum apostolo extendit illius uersiculi per singulos cum apostolo extendit illius uersiculi per singulos gradus memor «Ibunt sancti de uirtute in uirtutem» quatenus perueniret ad id quod sequitur «Videbitur deus deorum in Sion». Itaque mox ab initio conuersionis suae tam dura se castigatione constrinxit ut post longa et diuturna ieiunia pane se ordeacio cinere commixto et aqua lacrimis temperata fessum ieiuniis corpusculum refocilauit et huius cibi sustentaculo deuotus Christi athleta uigiliis et orationibus die noornauit et uera caritate excoluit et uerbi Dei praedicatione ampliauit atque uelut bonus agricola spinas peccatorum de agro Domini euangelico uomere eradicauit et arida corda superno perpetuae salutis rore inrigauit. Sed et Diuina Clementia post eius inrigationem in populo isto plurima fidei dedit incrementa. Unde et omnibus praedictus uir Dei Richarius honorabilis factus est et carus quia quod ore praedicauit exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scłi. hic habitabo qm̃ elegi eam.
Misericors gͥ dñs qui suis uͥq presens ẽ
famulis. ꝓpe ẽ enĩ dñs om̃ib inuocantibꝰ¬
post aliquot spaciũ ilico dedurit ad t̾ram.
Tunc eciam illi p̃dictũ canentes uersicu¬
lũ. ac sine mora nauim relinqͣntes leci
intrauert̃ t̾ram cognoscentes etiã locum
illũ a dño ipsis traditũ. De hinc beato
audomaro pio eoꝵ patre fauente consilio¬
monasteriũ sichiu ex p̃dicta uilla nomi¬
natũ suꝑ agnonã fluuiũ in dĩ nomine
edificare ceꝑunt. Confluentib aũ undi¬
q religiosis uiris ad p̃dictos dĩ famulo ᷤᷤ
beatus audomarus mũmolinũ multitu¬
dini p̾posuit monachoꝵ. Si quidem ex eo
tẽpore mitiũ sacre religionis sũpsit. & al¬
tiora pietatis fastigia. gradib cotidie hu¬
militatis scandere nicebat᷑ .s. arreptũ se¬
mel uite iter fidei passib ꝑ agrare conatꝰ
ẽ & posteriora obliuiscens. se i anteriora

Expanded text:
seculum seculi, hic abitabo, quoniam elegi eam. seculum seculi, hic abitabo, quoniam elegi eam. Misericors igitur Dominus, qui suis ubique presens est famulis, – prope est enim Dominus omnibus invocantibsibi spatium ilico deduxit ad terram. Tunc etiam illi predictum canentes versiculum, sine mora navem relinquentes, leti intraverunt in terram . Cognoscentes etiam locum illum a Domino ipsis traditum, dehinc, beato Audomaro pio eorum patre favente, monasterium nomine Sithiu ex predicta villa nominatum super Agnionam fluvium in Dei nomine edificare ceperunt, confluentibusque undique relegiosis viris ad predictos Dei famulos, beatus Audomarus Mummolinum multitudini preposuit monachorum. 12. Sed notempore initium sacrae religionis sumpsit et ad altiora pietatis fastigia gradibus cotidie humilitatis scandere nitebatur et arreptum semel uitae iter fidei passibus peragere conatus est et posteriora obliuiscens se in anteriora
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam edificauit in eo loco in quo sutm
pausat in pace corpusculũ. Postquã gͦ p̃fa¬
ti dĩ famuli ad eũ ꝑuenert̃. concessit illis
ut monachoꝵ habitacula edificassent.
linus atq bertinꝰ cũ cȩteris eoꝵ in xp̃o
sociis monasteriũ edificare in quodam
ceꝑunt loco qͦd usq hodie uetus uocat᷑
monasteriũ. Sed in eo loco paucis moran¬
tes annis diuina eis suadente grã alium
Ptimus enĩ in natum ascendentes sine gu¬
bernatore ac remige. ac sine ulla cibi &
potus cura huc atq illuc in spacioso stagno
adherente p̃dicto eoꝵ habitaculo nauigan¬
tes om̃ĩpotentẽ rogabant dñm. ut in locũ
quẽ sua illis preparauit miscđia eos de¬
duceret illesos. dicentes inuicẽ quod ñ as¬
censuri eẽnt de p̃dicto stagno nͥ qͣndo na¬
uictila eoꝵ aptũ tenente portũ contigis¬
set illis scdm ordinẽ psalterii subseqͦntẽ
cantare uersiculũ. Hec requies mea in

Expanded text:
ecclesiam edificavit in eo etiam loco, in quo suum ecclesiam edificavit in eo etiam loco, in quo suum pausat in pace corpusculum. 11. Postquam ergo prefati Dei famuli ad eum pervenerunt, concessit illis, ut monachorum abitaculum edificassent, linus atque Bertinus cum ceteris eorum in Christo sociis monasterium edificare in quodam ceperunt loco, quod usque hodie Vetus vocatur Monasterium . Set in eo loco paucis morantes annis, divina eis suadente gratia, aliProtinus enim in navem ascendentes, sine gubernatore et remigio ac sine ulla cibi et potus cura huc atque illuc, spatioso stagno aderente predicto eorum abitaculo, navigantes, omnipotentem rogabant Dominum, ut in locum, quem sua illis preparavit misericordia, eos diduceret inlesos, dicentes invicem, quod non ascensuri essent de predicto stagno, nisi quando, navicula eorum aptum tenendo portum, contigisset illis secundum ordinem salterii subsequentem cantare versiculum: Haec requies mea in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ famulos gratifice recepit imm̃sas om̃ipo¬
tenti dõ gr̃as agens. qui sibi tales ad p̃dican¬
dũ euangłm adiutores deduxit. Erant enĩ
p̃fati uiri in fide ꝑfecti catholica. & in eccle¬
siasticis disciplinis. atq in diuina seriptura
eruditi. Paruo post hȩc temporis spacio
transacto. sc̃s audomarus cũ p̃dictis beatiᷤ
uiris diuina stimulante se gr̃a. monasteri
miscdia locus habebat᷑ aptus. Erat enĩ
qͥdam uir potens ad rouualdus nomine.
in diuitiis huiꝰ scłi uanis ualde diues. quẽ
beatꝰ audomarus de errore gentilitatis
ad fidem conu̾tit catholicam. quẽq cum
om̃i sua baptizauit familia. Adrouualdꝰ
uͦ prudenti consilio fallaces diutias huiꝰ
scłi spernens. nec ullũ habens filiũ. magnã
suȩ hereditatis partẽ. cũ om̃i sua multi¬
plici fubstantia dõ & beato optulit audoma¬
ro. uillam uidelicet quȩ noto nomine si¬
thiu uocat᷑. Heatꝰ uͦ audomarꝰ in p̃dicta
uilla ante aduentũ p̃dictoꝵ ad eũ uiroꝵ

Expanded text:
Dei famulos gratifice recepit, immensasque omnipotenti Domino gratias agens qui tales sibi ad praedicandum Evangelium adjutores deduxit. Erant enim praefati viri in fide perfecti catholica, et in ecclesiasticis disciplinis atque in divina Scriptura eruditi. 8. Parvo posthaec temporis spatio transacto S. Audomarus cum praedictis beatis viris, divina sibi stimulante gratia, monasteriumisericordia, locum habebat aptum. Erat enim quidam vir potens Adrowaldus nomine, in divitiis hujus saeculi vanis valde dives, quem B. Audomarus de errore gentilitatis ad fidem convertit catholicam, quemque cum omni sua baptizavit familia. Adrowaldus vero prudenti consilio fallaces divitias praesentis saeculi spernens, nec ullum habens filium, magnam suae hereditatis partem cum omni sua multiplici substantia Deo et beato obtulit Audomaro, villam videlicet quae noto nomine thiu. Beatus vero Audomarus in predicta villa ante adventum predictorum ad eum virorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinũ in corda credentiũ seminans ani¬
moꝵ corporũq languores curans. captiuoᷤᷤ
uinculatosq redimens. uiduarũq & mo¬
pum pre om̃ĩb curã gerens. plebem sibi
a dño cõmissam. rite gubernabat. Quappt̃¬
undiq ad hominẽ dĩ diuersi fatigati infir-¬
mitatib confluxert̃. quos sc̃aꝵ medicinis
orationũ sanauit om̃sq ad se quocũq mor¬
gustiatos tristi. sanos & hilares domũ re¬
meare fecit. Nec in domo salutis diu mor¬
b manere ualuit. sed qͣnto propiꝰ accessit.
tanto uelocius recessit. Nec mͥ singulas
uirtutũ eiꝰ species nominatim narrare
propositũ ẽ. s uitȩ scĩtadem paucis ꝑstrin¬
gere uerbis ne ineloquentiȩ meȩ tardita¬
te multiplex signoꝵ ꝑ eũ gestoꝵ fama ma-¬
gis obscuret᷑ quã laudet᷑. doctiorib illa relm¬
quens. Quo uͦ fine presens hoc scłm scã illa
anima desereret solũ mͥ dicere sufficiat.

Expanded text:
divinum in corda credentium seminans, animarum corporumque languores curans, captivos vinculatosque redimens, viduarum inopumque prae omnibus curam gerens, plebem sibi a Domino creditam rite gubernabat. Praundique ad hominem Dei diuersis fatigati infirmitatibus confluxerunt quos sanctarum medicinis orationum sanauit omnesque ad se quocumque morgustiatos sanos et hilaros domum remeare fecit; nec in domo salutis diu morbus manere ualuit sed quanto proprius accessit tanto uelocius recessit. Nec mihi singulas uirtutum eius species nominatim enarrare propositum est sed uitae sanctitatem paucis perstringere uerbis ne ineloquentiae meae tarditate multiplex signorum per eum gestorum fama magis obscuretur quam laudetur. Doctioribus ergo illa relinquens quo uero fine praesens hoc saeculum sancta illa anima deseruit solum mihi discere sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
aud ꝓcul uͦ a basilica scĩ martini. ue¬
nantius abba requiescit. uir magni¬
fice scĩtatis: qui multis infirmis in
corpore positus opem accõmodauit: qͥ imple¬
to tẽpore a scło migrans. iugit̾ se in ęt̾num
uiuere uirtutib ꝓpriis manifestat. Nam si
qͥs typos frigoriticos incurrens. nocte una
ad eiꝰ tumulũ dep̃cans uigilauerit: mox cõ¬
presso accensu adipiscit᷑ medicinã. Nam int̾
reliqua quȩ ibidem gesta uł uidimꝰ uł audi-¬
uimꝰ. mulierẽ qͣndam a quartano typo cor-¬
reptã sanatã aspeximꝰ: quȩ diuturno tẽpo¬
re ab hoc detenta contagio. neq cibũ. neq
somnũ caꝑe poterat: sed ita omĩ corpore de¬
ciderat. ut uix in ea uł illud uitale spiracu¬
lũ remaneret. Ad huiꝰ sepulchrũ in gemitibꝰ
& orationib ꝑ noctans: usq lucis aduentũ
ꝑdurauit immobilis. Mane uͦ sopori se col¬
locans. cũ exꝑgefacta fuisset. nichil mali
sentiens: sanata discessit.

Expanded text:
aud procul vero a basilica beati Martini Venantius abba requiescit, vir magnificae sanctitatis, qui multis infirmis in corpore positus opem accomodavit. Qui impleto tempore a saeculo migrans, iugiter se in aeternum vivere virtutibus propriis manifestat. Nam si quis tipos frigoriticos incurrens nocte una ad eius tumulum deprecans vigilaverit, mox, conpresso accenreliqua quae ibidem gesta vel vidimus, vel audivimus, mulierem quamdam a quartano typo correptam, sanatam aspeximus. Quae diuturno tempore ab hoc detenta contagio, neque cibum, neque somnum capere poterat, sed ita omni corpore deciderat, ut vix in ea vel illud vitale spiraculum remaneret. Ad hujus sepulcrum in gemitibus et oratione pernoctans, usque ad lucis adventum perduravit immobilis; mane vero sopori se collocans, cum expergefacta fuisset, nihil mali sentiens, sanata. discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
es uni. & quatuor penne uni. Quid ꝑ faci¬
em. nisi noticia: Et quid ꝑ pennã. nisi uo¬
latus expͥmit᷑. Per faciem quippe tinꝰqͥsq
cognoscit᷑: ꝑ pennas uͦ in alcũ auiũ corpo¬
ra subleuant᷑. Facies itaq ad fidem ꝑtinet:
penna ad contemplationẽ. Pedes eoꝵ pedes¬

Expanded text:
es uni, et quatuor pennae uni. Quid per faciem nisi notitia, et quid per pennas nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per pennas vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque ad fidem pertinet, penna ad contemplationem. Per fide
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtgłistas designent: ipsa uniꝰcuiꝰq libri
euangłici exordia testant᷑. Nam qͥa ab hu¬
mano genere cepit. iure ꝑ hominẽ maths.
Quia ꝑ clamorẽ in deserto: recte ꝑ leonẽ
marcus. Quia ã sacrificio exorsus ẽ. bene
ꝑ uitulũ lucas. Quia uͦ adiuinitate uerbi.
cepit. digne ꝑ aquilam significat᷑ iohannes.

Expanded text:
Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte designatur per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur Joannes,
Abbreviated transcription (Latin):
nes tantũmͦ iudicare. ñ aũ eas te credo
sentire. De his uͦ qui iniq agunt in nos.
& det̾minant nos ñ recte: euangłii solem
conueniens inuoco. His omissis. qui se ipsoᷤ
agunt in bonũ conuertere. nob̾ uos opto
adiungere: & luminis participes ẽẽ. Nos
aũ. nulla aduersitas pͥuabit a ioħe splendi
moriã. & renouationẽ tuȩ uere theologie:
paulopost. & si audact᷑ dico uos ipsos mͥ co-¬
adunari. Idoneus aũ omino sũ p̾nuncia¬
re tͥ & dicens ex do & dicens. qͥa & pathino
carcere dimitteris. & in asiaticam t̾ramre¬
uerteris: ibiq ages benigni dĩ imitatio

Expanded text:
nes tantummodo judicare, non autem eas te credo nes tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis participes esse. Nos autem nulla adversitas privabimoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus autem omnino sum praenuntiare tibi, et discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
hic gestoꝵ narrationi inserere dignũ duxi¬
mꝰ ita exordientẽ. Ioħi theologo apło et
euangłitȩ: de t̾minato & credito pathino
infule. Appellans sacram aminã dilectissime:
ẽ mͥ hoc ad te apud apłos precipuũ. Aue
uere dilectissime a dilecto. & desiderabili
atq carissimo ualdeq amantissimo. Quid
abigentes & secernentes eos: ex uisibilibꝰ in¬
uisibiliũ pretendunt imaginẽ. Neq enĩ in
scłis uenturis erit culpandus ds. de iustis
segregationib cũ impii se ipsos fecert̃ ab illis
bidine quide recedunt rerũ materiliũ: ac¬
in omib maloꝵ omniũ liberi. cupiditate di¬
una bonoꝵ om̃iũ pacẽ diligunt & scĩficati¬
onẽ: & de presenti inchoant uitã futurã.
angłicȩ decent̃q in medio hominũ conuer-¬
santes. cũ omĩ anmi affectione & diuina
nominatione. atq benignitate seu cȩteris
bonis. Quaypt̃ ñ uos hoc conturbet. quasi
suspicantes ñ pati: sed & corporis passio¬

Expanded text:
hic gestorum narrationi inserere dignum duxihic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordientem: Joanni Theologo apostolo et evangelistae, determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, est mihi hoc apud te, apud apostolos praecipuum. Ave vere dilectissime a dilecto et desiderabili, atque charissimo valdeque amantissimo. Quid abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se ipsos fecerint secretosbidine quidem recedunt rerum materialium, acin omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passio
Abbreviated transcription (Latin):
bant dũ torquerent᷑. qͣndo eis manũ por¬
rexit benignꝰ iħc: & continuert̃ illos. Et
conũsus ad carpũ iħc: dixit ei Carpe. ma¬
nib resaluandis iterũ pati: & complaceo
suꝑ his quã suꝑ aliis hominib qui ñ pec¬
cauert̃. Uerũtamen uide. si sic bene habetur¬
ł in baratro cũ serpentib mansionẽ cõmu¬
tare: sic̃ mecũ & cũ benignis ac humanis
angłis eẽ. Ista st̃ quȩ ego audiens. credo uera
ganti ꝑ epłam quȩ ẽ sapientie domꝰ. & qui ᷤ
ẽ erat̃. & quȩ sunt escȩ eiꝰ & qui potꝰ. lucu¬
lentissime & disertissime satis respondit:
& quãuis breuis. sermonũ tam̃ lepore. sen¬
susq honorabilitate egregia. Aa iohannẽ
apłm & euangłistam in pachino insula re¬
legatũ. consolatoria &. ꝓpħalis extat ipsius
epła: qua p̃dixit ei sicut ex dõ didicerat.
qͦd adhuc de eodem exilio rediturꝰ. ꝙ inafia
euangłium foret p̃dicaturus. Quã etiam

Expanded text:
bant, dum torquerentur, quando eis manum porbant, dum torquerentur, quando eis manum porrexit benignus Jesus, et eruerunt illos. Et conversus ad Carpum Jesus dixit ei: Carpe, manibus resalvandis iterum pati, et complaceo super his, quam super aliis hominibus qui non peccaverunt. Verumtamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, cum serpentibus mansiones commutare, sicut mecum ac cum benignis ac humanis angelis esse. Ista sunt, quae ego audiens, credo vera e est sapientiae domus, et quis est crater, et quae sunt escae ejus, et qui potus, luculentissime et disertissime satis respondet. Et quamvis brevis, tamen, sermonum lepore, sensusque honorabilitate egregia, ad Joannem apostolum et evangelistam in Pathmo insula relegatum, consolatoria et prophetalis exstat ipsius epistola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de eodem exsilio rediturus, et in Asia Evangelium foret praedicaturus. Quam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑsonantes & ꝑcutientes. atq impellentes
inbaratrũ eos qͥ crticiabant᷑. Videbat᷑ itidem
ei qͦsdam alios uiras accessisse ad illos. qui uo¬
lebant ut ipsi miseri in breui cruciarent᷑.
& satisfacerent: sed hi qui ꝑcutiebant & im¬
pellebant eos. nolebant. Cũq his quȩ deor¬
sũ conspexerat carpus intenderet. & suꝑna
quȩ pͥus uiderat negligeret. & tedere ce-¬
pisset atq lassari. quia iam rei ñ caderent
in ꝓfunditatẽ uoraginis. insuꝑ in miscditer
maledixisset illis: respexit sursũ & uix se
uidere posse cȩlũ denuo dixit. Sed iħm
benignũ intiutꝰ ẽ. miserantẽ suꝑ peocato¬
res qui torquebant᷑: & exsurgentẽ illũ
de cȩlesti throno. ac descendentẽ usq
ãd illos. & manũ benignã illis in tor¬
m̃tis positis porrexisse. Moxq angłoꝵ
multitudines qui cũ eo descenderant co¬
acceꝑunt illos de utraq parte in qua sta¬

Expanded text:
tu personantes et percutientes, atque impellentes tu personantes et percutientes, atque impellentes in barathrum eos qui cruciabantur. Videbatur itidem ei, quosdam alios viros accessisse ad illos; qui volebant, ut ipsi miseri in brevi cruciarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nolebant. Cumque his, quae deorsum conspexerat, Carpus intenderet, et superna, quae prius viderat, negligeret et taedere coepisset atque cessari, quia jam rei non caderent in profunditatem voraginis, insuper immisericorditer maledixisset eis, respexit sursum, et vix se videre posse coelum denuo dixit: Sed Jesum benignum intuitus est, miserantem super peccatores qui torquebantur: et exsurgentem illum de coelesti throno, ac descendentem usque ad illos, et manum benignam in tormentis positis porrexisse: moxque angelorum multitudines, qui cum eo descenderant, coacceperunt illos de utraque parte, in qua sta
Abbreviated transcription (Latin):
australi iħm benignũ in throno sedentẽ:
ꝙ. adstantẽ ei in hominũ specieb inestima¬
bilem angłoꝵ numerũ. Hȩc uidens desu¬
ꝑ & admirans carpus. cũ se inclinasset
deorsum. uidit t̾ram horribili hiatu aꝑtã.
& tenebrosũ baratrũ hiscens: et eosdem
uiros de quib tẽptabatur. ante se in mar-¬
gine lubrico tenebrosissimi baratri stare
trem̃tes & miseros minis : ũdum tam̃
deiectos ab instabilitate lubricationis. in
qua uacillantes collebebant᷑. De deorsũ
uͦ baratri uidit serpentes horribiles re¬
pere & enta pedes eoꝵ se subicere. atq in¬
terdũ illos trahere: inuoluentes se eis si¬
mul & craciantes eos. Aliqͣndo etiã den-¬
tib trahebant: et uellebant ide serpentes
eosdem uiros. Qui cȩlesti igni consume¬
bant᷑: & conabant᷑ illos traħere in baratrã
unde ipsi exierant. Uidit quoq & ẽẽ ui¬
ros qͦsdam in medio serpentiũ: cũ cumul-¬

Expanded text:
Australi, Jesum benignum in throno sedentem, Australi, Jesum benignum in throno sedentem, et astantem ei in hominum speciebus inaestimabilem angelorum numerum. Haec videns desuper, et admirans Carpus, cum se inclinasset deorsum, vidit terram horribili hiatu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de quibus tentabatur, ante se in margine lubrico tenebrosissimi barathri, stare trementes et miseros nimis, nondum tamen dejectos ab instabilitate lubricationis in qua vacillantes collabebantur. De deorsum vero barathri, vidit serpentes horribiles repere, et circa pedes eorum se subjicere, atque interdum illos trahere, involventes se eis, simul et cruciantes eos. Aliquando etiam dentibus trahebant, et vellebant iidem serpentes eosdem viros, qui coelesti igne consumebantur, et conabantur illos trahere in barathrum, unde ipsi exierant. Vidit quoque et esse viros quosdam in medio serpentium, cum tumul
Abbreviated transcription (Latin):
is hoc patient̾ ñ sufferens. & nescio quomͦ
multa quadã infestinatione & amaritudi-¬
ne tabescens. dormitũ ꝑrexit. ex hoc male
habens: uesꝑi enĩ erat. Circa mediã autẽ
noctẽ. sollicitus namq erat isto in tẽpore
ad diuinos ymnos euigilare: surrexit
ex somnis. Et curbatione ninia anxianᷤ
stetit ad orationẽ ñ bene ducte. Tristaba-¬
tur enĩ & gͣuabat᷑ ultra modũ. dicens ñ
ẽẽ iustũ. ut uiuerent uiri qͥ erant sine do̾:
& ꝑuercebant uias dñi rectas. Et hȩc di¬
cens. postulauit dm̃ ut igni cȩlesti ambo
simul miniscd̾iter amitterent uitã. Qͦa cũ
aixisset. statim ẽ raptus in sp̃u: & uisti sibi
fuisse dixit. uidisse se repente domũ in qua
stabat concussam. & aculmine in mediũ ꝑ
duas partes diuisam: & ita se sub diuo
remansisse. Quendã etiã rogum multo
igne flãmantẽ: usq ad ipsũ descendentẽ.
Cȩlũ aũ ipsũ totũ accensũ. atq in parte

Expanded text:
is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo multa quadam infestinatione et amaritudine tabescens, dormitum perrexit, ex hoc male habens vespere enim erat. Circa mediam autem noctem solitus namque erat isto in tempore ad divinos hymnos evigilare, surrexit ex somnis, et turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non benedicens. Tristabatur enim et gravabatur ultra modum, dicens non esse justum ut viverent viri, qui erant sine Deo, et pervertebant vias Domini rectas. Et haec dicens postulavit Dominum, ut igne coelesti ambo simul immisericorditer amitterent vitam. Quod cum dixisset, statim est raptus in spiritu, et visum sibi fuisse dixit, vidisse se repente domum, in qua stabat, concussam, et a culmine per medium in duas partes divisam, et ita se sub dio remansisse. Quemdam etiam rogum multo igne flammantem, usque ad ipsum descendentem; coelum autem ipsum totum accensum, atque in parte
Abbreviated transcription (Latin):
Atq post pauca. Et si uis ait. diuinã uisio¬
nẽ scĩ cuiꝰdam uiri referã tibi: quã ñ deri¬
debis. Uerũ enĩ dicam. Cũ eẽm aliqͣndo
secus cretã. hospitio me suscepit sc̃s carpuᷤ
inchoabat scãs mysterioꝵ consecrationes:
nͥ priꝰ ei ostenderet᷑ de suꝑnis ꝓpicia uisio
oranti. ante bblationẽ sc̃issimi sacrificii.
Conferentib namq nobis quedam adinui¬
cem: retulit mͥ se nimis contͥstatũ a qͦdam
infideliũ. Causa aũ erat ipsiꝰ tͥsticie: qm̃
isdem infidelis dũ celebrarent᷑ dies festi
eoꝵ. aberrare fecit qͤndam fidelẽ a benig¬
no iħu dño nr̃o. Quẽ consolans suasi ei
oportunũ eẽ. ut ꝓ illis diuinã clem̃tiã
peteret: & a do saluatore opitulationẽ
accipiens. infidelẽ quidẽ conu̾teret. apo¬
statam aũ benignitate uinceret: ꝙ hortan.¬
do eos conu̾ti donec ẽ hodie ñ deficeret.
sicq illos in diuinã scientiã diiceret Sed

Expanded text:
atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visioatque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum essem aliquando secus Cretam, hospitio me suscepit S. Carpus, vinchoabat sanctas mysteriorum consecrationes, nisi prius ei ostenderetur de supernis propitia visio, oranti ante oblationem sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se nimis contristatum a quodam infidelium. Causa autem erat ipsius tristitiae, quoniam isdem infidelis, dum celebrarentur dies festi eorum, aberrare fecit quemdam fidelem a benigno Jesu Domino nostro. Quem consolans suasi ei opportunum esse, ut pro illis divinam clementiam peteret, et a Deo Salvatore opitulationem accipiens, infidelem quidem converteret, apostatam autem benignitate vinceret, et hortando eos converti, donec est hodie, non deficeret, sicque illos in divinam scientiam duceret. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa ꝓuocantes se colerat. e ipse excu¬
sat: immo ꝓmittit meder: eis. Et apppin¬
qͣntib sibi preoccurrit & obuat. & totus
totos complectens deosculat᷑ & ñ accusat.
aut imꝓperat eis pͥora ẽoꝵ ⁊ sed diligit p̾sen¬
tia & diem festũ agit. & conuocat amcos be¬
nignos uidelicet angłos: ut sit omniũ de-¬
lectantiũ habitatio. Quicũq igit᷑ mique age¬
re aut benefacere incipiunt. illos sibi sp̃c be¬
nignitate aut malicia sociant: quoꝵ uolun¬
tatẽ facere inchoant. Et hi quide benignoꝵ
angłoꝵ discipłi ac comite ad semꝑ existenᷤ
scłm. beatissimas suas delegant t̾minationes:
ubi semꝑ cũ dõ ert̃. qd ẽ bonoꝵ omĩũ maxi¬
mũ. Isti aũ ꝙ hic decident a diutina simul
ta festinatione cũ dõ benigno ꝑ multã benig¬
nitatẽ & miscdiã fieri. & semꝑ manere cũ eo ÷¬
& segregari de malis in iustificationibꝰ nos:

Expanded text:
sine causa provocantes se tolerat, et ipse excusine causa provocantes se tolerat, et ipse excusat. Imo promittit mederi eos, et appropinquantibus sibi praeoccurrit et obviat, et totus totos complectens deosculatur, et non accusat aut improperat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit, et convocat amicos, benignos videlicet angelos, ut sit omnium delectantium habitatio. Quicunque igitur inique agere aut benefacere incipiunt, illos spiritus benignitate aut malitia sociant, quorum voluntatem facere inchoant. Et hi quidem benignorum angelorum discipuli ac comites, ad semper existens speculum beatas suas delegant terminationes, ubi semper cum Deo erunt: quod est bonorum omnium maximum: isti autem et hic decident a divina simul eta festinatione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos?
Abbreviated transcription (Latin):
hic obutilitatẽ ista legentiũ. in quoꝵ manꝰ
fortasse plenicudo ipsarũ ñ ꝑueniet littera¬
rũ: narrare censiumꝰ. Ait enĩ post multa
& int̾ alia. Non habemꝰ inquit pontificem
qui ñ possit compati infirmitatib nr̃is: sed
ipse innocens & misericors ñ erumpet neq
clamabit. Mitis enĩ ẽ. & ꝓpiciatio ꝓ peccatiᷤ
nr̃is. Quaꝓpt̾ ñ recipiemꝰ o dimofile tuos
zelantes impetus. etiã si decies milies re¬
sumas fineem & helyam: cũ audierimꝰ illa
quȩ placebant & displicebant benigno iħu
ac discipłis eiꝰ. qui fuert̃ in carnis cõmorati¬
one participes mansueti & benigni ipsiꝰ sp̃c.
Docere enĩ ñ cruciare oportet ignorantes:
sicut & cęcos ñ cruciamꝰ. s manũ ducimus.
Benignꝰ namq errantẽ inquirit. & refugi¬
entẽ uocat: atq uix inuentũ in humeris
tollit. Qui & fugientib cupide iungit᷑. et
ñ dedignat᷑ dedignari a se reicientib: et

Expanded text:
hic ob utilitatem ista legentium, in quorum manus hic ob utilitatem ista legentium, in quorum manus fortasse plenitudo ipsarum non perveniet litterarum, narrare censuimus. Ait enim post multa et inter alia: « Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque clamabit. Mitis enim est, et propitiatio pro peccatis nostris. Quapropter non recipiemus, o Demophile, tuos zelantes impetus, etiam si decies millies resumas Phineem et Eliam, cum audierimus illa, quae placebant et displicebant benigno Jesu a discipulis ejus, qui fuere in carnis commoratione participes mansueti et benigni ipsius spiritus. Docere enim, non cruciare, oportet ignorantes, sicut et caecos non cruciamus, sed manu ducimus. Benignus namque errantem inquirit, et refugientem vocat, atque vix inventum in humeris tollit. Qui et refugientibus cupide jungitur, et non dedignatur dedignari a se rejicientibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
remutes: & ꝑtinatior ad falsa temptantib
esto. quã aduerũ ẽ suggerentib nr̃is uotĩ
increpans. qm̃ eũ qui a fide apostatatierat
ꝓhibuit recipi. ualde utilem scripsit epłam:
exemplis ac scripturarũ destimoniis in mo¬
dum serti de agro pleno scẽ scripture. cui
benedixit dñs collecti redolentẽ. In qua
ubicũq uocabulo dm̃ saluatoris uti illũ
causa poposcerit: benignũ eũ appellat.
Quã etiam siqͥs intente ꝑlegerit. ñ medi¬
crit̾ cuiꝰ benignitatis & miscđiȩ sit dñs iħc.¬
qͣntũ possibile homini ẽ cognoscere intu-¬
ebit᷑: & qua fiducia post lapsũ si contige¬
rit ad benignũ recurrere quisq debeat
ꝑuidebit. ITinistrroꝵ etiã ȩccłiasticoꝵ
ordinẽ & excellentiã. atq auctoritatẽ sa-¬
cerdotũ: in ea plenissime sacis ostendit.
Cui hanc quoq ñ dicam fabulã. sed rem
sp̃ualem. sp̃ualit̾ gestam subiungit. Quam

Expanded text:
temutes: et pertinacior ad falsa tentatibus temutes: et pertinacior ad falsa tentatibus esto, quam ad verum est suggerentibus nostris votis increpans, quoniam eum, qui a fide apostataverat prohibuit recipi, valde utilem scripsit epistolam, exemplis ac Scripturarum testimoniis in modum serti, de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegerit, non mediocriter, cujus benignitatis et miserintum possibile est homini cognoscere, intuebitur, et qua fiducia post lapsum, si contigerit, ad benignum recurrere quisque debeat, pervidebit. Ministrorum etiam ecclesiasticorum ordinem et excellentiam atque auctoritatem sacerdotum, in ea plenissime satis ostendit. Cui hanc quoque, non dicam fabulam, sed rem spiritalem spiritaliter gestam subjungit. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
omine diuo. & ñ humani sensus sermone.
Ista obone dẏonisi diuinarũ retͥbutiones
st̃ rerũ. Deniq notatũ ferie diem & annũ
adnunciationi quã paulus nr auribꝰ suspensiᷤ
intonuit: signis acclamantib concordari ex¬
ꝑtus. dedi ueritati manꝰ. & falsitatis sũ nexi¬
b absolutꝰ. Quã ineffabilit̾ effero tͥq infe¬
cui tu tandẽ ut uere prudens cessisti. Ces¬
sisti nempe uitȩ: cũ abdicasti mortẽ. Cuiq
bene facies inherendo: cũ hinc nobis artius
iunctus eris. Is enĩ ẽ. illud ẽ. cuiꝰ me fulgo¬
re obcenebrans. eras solitus hinc inde fu¬
cis multicoloriis & multiplicib. etiã intͣ
penetralia infuliginare. & acuminatis spi¬
culis terebrare: qm̃ ut fatebare illiꝰ noti¬
cia sapida nosci ut inhiabas mentali
palato se resultabat: & dedignans in
uentre tuȩ noticie sedem sumere ab nue¬
bat. Sic sic mͦ cognoscentia & ꝓuida corda ge¬
rens suscipe. ne ꝓhis qui ñ st̃ est uerum

Expanded text:
omine divo, et non humani sensus sermone: omine divo, et non humani sensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi, quam Paulus auribus nostris suspensis insonuit, signis acclamantibus, concordare expertus, dedi veritati manus, et falsitatis sum nexibus absolutus: quam ineffabilitcui tu tandem, ut vere prudens, cessisti; cessisti; nempe vitae, cum abdicasti mortem, cuique bene facies inhaerendo, cum hinc nobis arctius junctus eris. Is inest illud est, cujus me fulgore obtenebrans, eras solitus hinc inde fucis multicolis et multiplicibus, etiam intra penetralia infuliginare, et accuminatis spiculis tenebrare. Quoniam, ut fatebare, illius notitia sapida nosci, ut inhiabas, mentali palato se resultabat, et dedignans, in ventre tuae notitiae sedem sumere abnuebat. Sic, si modo cognoscentia et provida corda gerens, suscipe, ne pro his qui non sunt, est verum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ prudentissime uideret᷑. Ex quo pru¬
dentra tua respondit. qͦd a deo tenaciter
cordi m̃tis meȩ inhesit: ut nulla oblit¬
teratione abradi. nulla mortis i magine ua¬
leat ab oleri. Obfusi namq orbi  uniformit᷑
tenebrarũ caligine tabescente. ut purgatũ
rediit solis diametrũ: regulã philippi ari-
dei assũpsimus. Cũq repꝑimꝰ qͦd & erat
notissimũ eotenus fatigatione eclẏptica solẽ
pati molestias ñ debere: lunã ab oriente so¬
larẽ fulgorẽ uelis ethiopicis obducentẽ. so¬
lere in occidua ora captare ꝑfugia. Tunc
aũ lucigenos thesauros caligines quas ge¬
nuerant. usq in iliacos t̾minos ut putauimꝰ
ꝓferentes recordere occidentes: p̃sertim cũ
lune deẽẽt. & nec conuentus tempꝰ ꝓpin¬
quaret. Ao ad te ꝑitie uaste sacrartam:
adhuc nesciis tante rei mysteriũ. Quid
inquã speculũ doctrinȩ apollofani ħis se¬
cretis adscribis: Atq mͥ tu inquiens

Expanded text:
tibi, prudentissime, videretur: ex quo prutibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis diametrum, philipplari  Dei assumpsimus; cumque reperimus, quod et erat notissimum, eotenus fatigatione eclyptica solem pati molestias non debere, lunam ab Oriente, solarem fulgorem velis Aethiopicis obducentem, solere in occidua hora captare perfugia. Tunc autem lucigenos thesauros caligines quas genuerant usque in Niliacos terminos, ut putavimus proferentes recondere occidentes, praesertim cum lunae deesset, et nec conventus tempus propinquaret, aio ad te peritiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium: Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophani, his secretis ascribis? ad quae mihi tu inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ẽẽ uera funditꝰ ignorare. uerũ &. quis
ideni moy ses suerit ꝑnescire : euangłium¬
q iłi xp̃i dĩ totiꝰ maiestatis. qͦd meũ uoca¬
bas rennuere: paulũ uͦ hominẽ mundi
cireuitorẽ & semini uerbiũ. de materiali¬
b ad inmaterialia ñ uelle susciꝑe: inmo
me refellendo qm̃ pat̾na religionis iura
degener omitens. in sacrilega nefaria me
tͣnfu.mderim. hortabaris. aut ea qͥb
innitebar dediscere. aut his delectis pate¬
rer mea mͥ sufficere: et ñ numina diui¬
na seu leges patrias derogare. Ut autẽ
lux suꝑna pat̾nȩ głȩ splendorẽ. in tuȩ m̃¬
tis tenebras radiare suo ꝓposito destina¬
uit. penetrabilib cordis mei inftidit. ut tͥ
memoriale piissimũ recordarer: qualiter
hora etiã sexta. quasi luna se ei mitien¬
te sol est horribilit̾ obscuratꝰ. quia ñ d̾s
sed creatura di lucis suȩ occubitu lucere
nequiuit. Questus sũ apud te. qͥd hinc

Expanded text:
haec esse vera funditus ignorare, verum et quis haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernescire; Evangi, Dei totius majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter hora etiam quasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ mearũ angores de te replicans. teq mi¬
ti m̃te suꝑ uecordi note tͥ friuolitatis diuti¬
na ꝑtinatia arguens. & de te fanatica illusi¬
onũ fantasinata insultans: suꝑnalem modi-¬
ficationẽ benignitatis dĩ magnificentissi¬
me & diligentissime adorando: tͥ bene re-¬
sipiscent. pars ammȩ meȩ comubilo: cu¬
isq te despectionib compellabo. ut illa tͥ
iterata cõmendem. quoꝵ pͥdem contẽpseraᷤᷤ
notionẽ. Frequentissime qͥdem & diligent᷑
sacris dilucidaui tͥ dictis. moyse ꝓdente
a dño hominẽ limo factũ: & transgressio¬
nes eius cataclisio piatas. Sequent̃ quo¬
q eũ inamicitia sũptum. multaq in egyp¬
to & egressions sue itinere. ꝓ et ꝙ in eo fe¬
cisse magnalia catti theologos multimo¬
dos estecisse quoꝵ prenoscentia ds̃ huma¬
natus fieri ex uirgine ẽ dignatꝰ. Vude mͥ
responsalia multocies remisisti.ñ solum de

Expanded text:
num mearum angores de te replicans, teque minum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te
Abbreviated transcription (Latin):
nã głam poetarũ. seruitutẽ inducere stade¬
ant creature potiꝰ quã creatoris. Unde & apol¬
lofanii sophiste cultoris scilicet solis faciens
mentionẽ. & scõ policarpo de eo suadens. acti
insole sub ezechia miraculi recordat᷑. cui fi¬
ãem accõmodare isdem appollofanius detre¬
ctauit. atq ut ei ñ possit monenti resiste¬
re. beatũ policarpũ instruit: ꝙre. N. memo¬
rari eũ apollofanio petit de signo tenebrarũ
in saluatoris crucifirione facto. earũdemq te¬
nebrarũ accessionẽ & recessionẽ ab oriente in
orientẽ extitisse mirabilẽ: sicut in iliopoli citi¬
tate parit̾ constituti uidert̃. Aaddens & u̾ba
quȩ ei. tc̃ sepefatus apollofanius dixerat: uti
plemꝰ in epistola ad ep̃m directa. infra doce¬
bit᷑. Quã ob plemorẽ gestarũ rerũ cognitio¬
& conphilosopho. nẽ ad te mͥ sermo diri¬
git᷑ precordialis amor. multos tͥ sollicitudi¬

Expanded text:
nam gloriam poetarum, servitutem inducere studenam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitiot conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ de hominũ substantia substantialit̾ est
substantiatꝰ: sicut ostendit uirgo suꝑ excel¬
lent̃ pariens. & aqua instabilis materialẽ
& t̾restrem grauitatẽ sustinens: et qͦd ñ di¬
uise scđ̾m dm̃ tantũ diuina egit benigns
iħc. neq humana tantũ scd̃m hominẽ. sed
uir ds factus. nouã qͣndam dĩ uirilẽ oꝑati¬
onẽ nobis ꝑcuulitauit. Dorotheo quoq mi¬
nistro direrit licteras: innotescens. qđ diui¬
na caligo. sit lux inaccessibilis. In qua ha¬
bitare ds dicit᷑: & in qua fit om̃is qui eum
scire & uidere dignꝰ in hoc corpore fuerit.
Sosipatrem aũ sacerdotẽ. breui diplomate
monuit: ne bona sua ñ manifesta iudicet eẽ
neglecta. & ut careat contentione u̾boꝵ. Poli
innuens qͦd ꝑtinaces contͣdictores ueritatis
sepiꝰ correpti. aliqͣntulũ sint declinandi: si¬
mul & grecos accusans. qͦd ꝑ sapientiã a do
acceptam. ñ scẽ diumis in diuina utentes. di¬
uinũ eicere temptent cultũ. & ꝑ multã ua-¬

Expanded text:
hominum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter pariens, et aqua instabilis, materialem et terrestrem gravitatem sustinens: et quod non divise secundum Deum tantum divina egit benignus Jesus, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentione verborum. CAinnuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam va
Abbreviated transcription (Latin):
ctauit. In cuiꝰ libri capitulo pͥmo. dicit
intimatũ sibi abeato bartholomeo apło: qͣ
gere. Quod & argute opit: & breuib sed
ꝓfundissimis uerbis eiusde apłi. scriptis
suis ea inseraendo definuit. In scdo autẽ
capitulo tradidit. qͦmͦ oporteat coadunari
& ymnos reponere. om̃iũ cause & suꝑ oĩa.
In t̾cio uͦ quȩ st̃ catafaticȩ id ẽ affirmatiue
theologie: & quȩ st̃ apofatioe idẽ negati

Expanded text:
ctavit. In cujus libri capitulo primo dicit ctavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholomeo aposto o,gere: quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, quae sunt kataphaticae, id est, affirmativae theo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ipsũ dicit᷑. & quȩ ẽ ipsa uita. & quȩ est
ipsa uirtꝰ. & quȩ sic dicunt᷑. De sc̃o scõꝵ. re
composuit. capitulatim de mystica cheolo¬
gia. ꝑ catafasin idest affirmationẽ. & ꝑ apo¬
fasin idest negationẽ. atq ꝑ ypotheticos
idest conditionales sillogismos: om̃ĩa sensi¬
bilia & intelligibilia ꝙ quȩ in t̾ra st̃ & quȩ
in cȩlo sensu tͣnscendens. ac ꝓ ut mortali
possibile ẽ atq licitũ usq ad ipsius diuini¬
tatis sacrariũ penetrans. Qua ꝓpt̾ ã grecoꝵ
sapientib ex tc̃ hodieq dẏonisius pterygi¬
on tuuranu. qͦd latmꝰ sermo explicat. ala cęli
uocat᷑: qͥa illuc spiritali incelligentia. & re¬
uerentissime reuelationis gr̃a euolans. ñ so¬
lũ illa multimoda & magnifica mysteria. ac
ministeria scõꝵ sp̃ium. uerũ & sempit̾nȩ
dĩtatis saporẽ palato cordis degustans. di¬
dicit unde hȩc humane noticie litt̃s eru¬

Expanded text:
quod ipsum dicitur, et quae est ipsa vita et quod ipsum dicitur, et quae est ipsa vita et ipsa virtus, et quae sic dicuncomposuit capitulatim, de mystica Theologia per cataphasin, id est affirmationem, et per apophasin, id est negationem, atque per hypotheticos, id est, conditionales syllogismos, omnia sensibilia et intelligibilia, et quae in terra sunt, et quae in coelo, sensu transcendens, ac prout mortali possibile est atque licitum, usque ad ipsius divinitatis sacrarium penetrans. Quapropter a Graecorum sapientibus ex tunc et hodieque Dionysius  quod Latinus sermo explicat, ala coeli, vocatur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae Deitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eru
Abbreviated transcription (Latin):
stringit eos. ut in neutrã partẽ deflectere. neq
post tergũ regredi. s & nec alio seipsos posseł
dirigere. nisi quo ipse eos cogit impingere.
Deest. & de paradignus: in quo sensũ climis
philosophi acute redarguit. De uita: & in hoc
amentiam refellit magi symonis. & condenti¬
osos eiꝰ sermones a diumo choro repellit. De
sapientia de m̃te: de uerbo de ueritate. de
fide De uirtute. de iusticia de salute. de re-¬
dẽptione: & de in equalicate. Ub̃i elimã ma-¬
gum ancipiti gladio ꝑcutit dicentem. Si
omp̃s est as̾. quomͦ dicit᷑ aliquid non posse:
Et paulatĩ calũpniantẽ. sillogistico spiculo
terebrat: & cor cerebrũq eiꝰ. id ẽ intellectũ
&. sensũ ꝑfodit. atq cõminuit. De magno
et minore. & de idipsũ & altero: de simili
& insimili. de statu & de motu & de equali¬
tate. De om̃ipotente. de antiquo dierũ: et
de scło & tẽpore. De pace. & qͥd uult ipsũ

Expanded text:
stringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque stringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam refellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipiti gladio percutit dicentem: Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et sensum perfodit atque comminuit. De magno et minore, et de idipsum, et de altero, et de simili et insimili, de statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
theologia: & quȩ ẽ diuma coadunatio as di¬
uina discretio. Quȩ ẽ orationis uirtꝰ &. de
beato ierotheo: & de reuerentia & conscrip¬
tione theologyca. In quo ostendit se apud
mis scĩs fr̃ib audisse disputationẽ & fidei
sacramentũ: quomͦ ab om̃ib tenebat᷑ cheo¬
logis. de diuinitate & humanitate dm̃ sal¬
uatoris. S ex consequentib. subpresso no-¬
mine beatũ paulũ his int̾ fuisse demonstrat.
De benigno. de luce. e de bono & cupidi¬
tate & extasi. & de zelo: et qͥa malũ nec ẽ. nec
de existente neq in existentib ẽ. In quo ca¬
pitulo beati ignatii cupiditatẽ etiã in bono
accipi debere. asserens. cũ uenerationis lau-¬
de cõmemorat: scribentis in qͦdam loco sic.
Mea cupiditas inqͥt crucifira ẽ: dñm iħm
uolens intelligi.
ed & capitula supra scripti ierothei. con¬
tra philosophos ñ pauca int̾serit: in qͥb
ita ꝑstrofatos sillogismos de malo disputans con¬

Expanded text:
theologia et quae est divina coadunatio, et ditheologia et quae est divina coadunatio, et divina discretio, quae est orationis virtus, et de beato Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud mis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, con