comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ermaciis. Ap̃senĩ ꝑsimilitudinẽ petrã est:
facit confugium ad ipsũ: ne in aduentu illiꝰ
cũ uenerit᷑ ꝑdere repbos damnet᷑ Abscon.¬
ditur in fossa humo: qui intrans incubicu.¬
lui orat p̾atre suĩ. Ił etiã abscondit᷑ in fos¬
sa humo: qui int̾reno corpore constitritꝰ.
qͦd designatur ꝑhumũ. abscondit &¬
celat infirmitates carnales: ne uidelicet
om̃ia illecebrosa ꝑ oꝑationẽ forinsecus osten¬
dat. quȩ cam desiderat ꝑficere. Oculi sullimes
homias humiliati sunt: & incuruabitur
altitudo u porũ. exaltabitur aut̃ dñs solus
indie illa. Poculos sullimis hominis qui
humiliati sunt altitudinemq uirorum :
accipit᷑ fastus potentiȩ & nobilitas gene¬¬
ris. Cũ inquit hostes suꝑuenerint: tuuc
nec diuitiȩ nec nobilitas generis. nec
potentia dignitatũ aliquem defendere
poterit: quippe cũ una sit captiuitas
om̃ib Sedhumiliabunt᷑ oculi potentis
diuitisq hominis: qui toruide cũ suꝑcilio

Expanded text:
enim per similitudinem petra est, facit confugium ad ipsum, ne in adventu illius cum venerit perdere reprobos, damnetur. Absconditur in fossa humo, qui intrans in cubiculum orat Patrem suum. Vel etiam absconditur in fossa humo, qui in terreno corpore constitutus, quod designatur per humum abscondit et celat infirmitates carnales, ne videlicet omnia illecebrosa per operationem forinsecus ostendat, quae caro desiderat perficere. « Oculi sublimes hominis humiliati sunt, et incurvabitur altitudo virorum: exaltabitur autem Dominus solus in die illa. » Per oculos sublimis hominis qui humiliati sunt, altitudinemque virorum, accipitur fastus potentiae et nobilitas generis. Cum, inquit, hostes supervenerint, tunc nec divitiae, nec nobilitas generis, nec potentia dignitatum aliquem defendere poterit, quippe cum una sit captivitas omnibus. Sed humiliabuntur oculi potentis, divitisque hominis, qui torvide cum supercilio
Abbreviated transcription (Latin):
guntur habitantes extra portas. ł in tpsis
portis more antiquo. quia sedes ragũ & prin¬
cipũ suꝑportas erant: sicut de dauid legi¬
mꝰ qͦd sederit in porta. Possunt &e ꝑportas
ierłm intelligi principes illius: qui post.¬
modũ in merore & luc̾tu morantur. Ipsa
quoq ciuitas desolata abhabitatorib suis
sedet int̾ra funditꝰ subuersa Hł etiã ipsa
plebs desolata & derelicta abhabitatore
suo oim̃ipotentedã Sedet int̾ra. hoc ÷ in
humiliatione & abiecꝰtione: dũ cotidie a
cunctis gentib contemnit᷑ atq de spicitur.

Expanded text:
guntur habitantes extra portas, vel in ipsis guntur habitantes extra portas, vel in ipsis portis more antiquo: quia sedes regum et principum super portas erant: sicut de David legimus , quod sederit in porta. Possunt et per portas Hierusalem intelligi principes illius, qui postmodum in moerore et luctu morantur. Ipsa quoque civitas desolata ab habitatoribus suis sedet in terra funditus subversa, vel etiam ipsa plebs desolata et derelicta ab habitatore suo omnipotente Deo, sedet in terra, hoc est in humiliatione et abjectione, dum quotidie a cuntis gentibus co
Abbreviated transcription (Latin):
mias mistico sermone dicebat: Si obliuisci
potest sponsa ornatꝰ sui. aut uirgo fasciȩ
pecꝰtoralis suȩ: & ego obliuiscar tui dicit dñs.
nquibusdam aũt regionib fiunt quȩdatn
formulȩ ex corio crudo. tantȩ magnitu.¬
dinis quantȩ quis uult ut sint matillȩ.
& applicantur mamillis puellarũ. sicq de.¬
suꝑ cũ fascia stringunt᷑: & tunc neq numis
ciescunt. neq manib & tactu lascurientiũ
iuuenũ confractȩ exuberant Pulcherrum
quoq uiri tui gladio cadent: & fortes tui
in prȩlio: Tam pulcherrimi iuuenes iudeoꝵ
quã fortes bellatores gladio romanorũ ce¬¬
ciderunt in morcẽ: ce inpręlio dimicando
contra eos perierunt. Licet enĩ cõminus
minue pugnassent cũ romanis in cãpo.
tam diu dimicauerunt contra eos conclu¬
si intra moenia urbiũ suarũ. sicut aꝑtis¬
sime ioserhus &e egisippus narrant. Et
merebunt atq lugebunt porte eius: & deso.¬

Expanded text:
mias mystico sermone dicebat. « Si oblivisci mias mystico sermone dicebat. « Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . » In quibusdam autem regionibus fiunt quaedam formulae ex corio crudo, tantae magnitudinis quantae quis vult, ut sint mamillae: et applicantur mamillis puellarum, sicque desuper tum fascia stringuntur: et tunc neque nimis crescunt, neque manibus, et tactu lascivientium juvenum confractae exuberant. « Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent, et fortes tui in praelio. » Tam pulcherrimi juvenes Judaeorum, quam fortes bellatores, gladio Romanorum ceciderunt in mortem, et in praelio dimicando contra eos perierunt. Licet enim cominus minime pugnassent cum Romanis in campo, tamen dimicaverunt contra eos conclusi intra moenia urbium suarum: sicut apertissime Josephus, et Aegesyppus narrant. « Et moerebunt atque lugebunt portae ejus, et deso
Abbreviated transcription (Latin):
gulȩ aureȩ contortȩq auro argentoꝙ. q̃
habent margaritas int̾positas: & dependent
acollo. Olfactoriola dicunt᷑ ab olfaciendo.
Ibi enĩportant musgũ: aliaq odoram̃ta
muliebria. Inaures funt: quȩ in aurib
dependent. Sindones sunt linteamina:
sub tili oꝑe facta. Teristrũ genus ÷ pallii
muliebris. qđ fit ex optimo genere lim.
adeo subtilissimũ ac tenuissimũ: ut siqͥs
tunicã inde habuerit incdutam. macula
corporis nequeat abscondi Utuntur
aut̃ eo indum̃to: maxime mulieres ara¬¬
biȩ. necuon & mesopotamiȩ atq hispa-¬
crine quodsolent mulieres facere. scilicet
crispare cincinnos: erit caluiciũ Et erit
ꝓfascia pectorali ciliciũ fascia pectꝰ tegit.
& eũpo ssidet locũ in feminis: quẽ raciona
in pontificib. Iccirco aut̃ apponit᷑ pectori:
ut restringat mamuillas ne nimis crescant. qͦd
deforme est. De hac fascia pectorali. & iere¬¬

Expanded text:
gulae aureae, contortaeque auro argentoque: quae gulae aureae, contortaeque auro argentoque: quae habent margaritas interpositas, et dependent a collo. Olfactoriola dicuntur ab olfaciendo: ibi enim portant muscum, aliaque odoramenta muliebria. Inaures sunt, quae in auribus dependent. Sindones sunt linteamina, subtili opere facta. Teristrum genus est pallii muliebris, quod fit ex optimo genere lini: adeo subtilissimum ac tenuissimum, ut si quis tunicam inde habuerit indutam, macula corporis nequeat abscondi. Utuntur autem eo indumento maxime mulieres Arabiae, necnon et Mesopotamiae atque Hispacrine » quod solent mulieres facere, scilicet crispare cincinnos, « erit calvitium. Et erit pro fascia pectorali cilicium. » Fascia pectus tegit: et eum possidet locum in feminis, quem rationale in pontificibus. Idcirco autem apponitur pectori, ut restringat mamillas ne nimis crescant, quod deforme est. De hac fascia pectorali, et Jere
Abbreviated transcription (Latin):
met eis ꝑ romanos: auferet dñs ornatum
calciamtorũ. & lunulas. oȩteraq ornam̃ta
muliebria Habent mulieres hullas siue
fibulas. instar lunȩ factas. Iorques exau-¬
ro fit: & curundat᷑ collũ Inde balthasar
uidens articulos manꝰ scribentis in pariete:
dix̃. Quicunq legerit scripturã hanc ce in¬
t̃pretationẽ eius dixerit: purpura uestiet᷑.¬
& torques aurea ponetur incollo eiꝰ Mo.¬
nilia generalit̾ dñr omĩa ornamenta mu.¬
lierũ. Armillȩ: dextralia quȩ in brachus
ponunt᷑. Mitia oꝑimentũ est capitis: uł
uirorũ appellat᷑ pilleũ uł thiara. mulie¬¬
rum uero pocest dici cufia. Discrimina¬
lia funt : quib discriminant᷑ crines. q̃
alio nomine appellantur squinones.
Ex illis enĩ diuidunt: ac p̾parant mulieres
ctines capicis sui. Periscelides sunt torques
exauro: ad similitudinem armillarum.
& ponunt᷑ cura collũ. Murenulȩ sunt uir¬

Expanded text:
niet eis per Romanos, « Auferet Dominus ornatum niet eis per Romanos, « Auferet Dominus ornatum calceamentorum, et lunulas, » caeteraque ornamenta muliebria. Habent mulieres bullas sive fibulas, instar lunae factas. Torques ex auro fit, et circumdat collum. Unde Balthasar, videns articulos manus scribentis in pariete, dixit : Quicunque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus dixerit, purpura vestietur, et torques aurea ponetur in collo ejus. Monilia generaliter dicuntur omnia ornamenta mulierum. Armillae, dextralia quae in brachiis ponuntur. Mitra operimentum est capitis: vel virorum appellatur pileum vel thiara, mulierum vero potest dici cusia. Discriminalia sunt, quibus discriminantur crines: quae alio nomine appellantur squinones. Ex illis enim dividunt, ac praeparant mulieres crines capitis sui. Perischelides sunt torques ex auro, ad similitudinem armillarum, et ponuntur circa collum. Murenulae sunt vir
Abbreviated transcription (Latin):
debant. ambulabant: & pedib suis comps¬
sito gradu incedebant. Suꝑius tam dñs quam
ꝓpħa. popłm & principes increpauerat: nunc
adiulieres scribarũ & phariscorũ de quib
supra dixerat. & mulieres dominatȩ funt
eis nirsũ sermo ꝓyheticus dirigitur: ne se
alienas a criminẽ arbitrenuir. ob quarũ de¬
licias atq huxuriã uiri earũ spoliauerurit
popłm arũ Ornatȩ aut̃ eraut &e depompatȩ
desiciis. dũ ambulabant extento collo: &
nutib oculorũ loquebant᷑. Ibant plauden.¬
domanib atq ludendo pedib. prȩ ni¬
mia lasciuia & disfolutione. cr composi.¬
to gradu ꝓpt̾ suꝑbiã incedebant. Hoc
testimonio corrigendȩ sunt feminȩ &
mulieres scẽ eccłȩ: quȩ istarũ imitatrices
existunt. Peo inquit qr hoc fecerunt.
decaluabit dĩs uerticẽ filiarũ syon: id÷ earũ
capita faciet radi Ꝙ dñs crinẽ earũ nudabit.
ut ꝓ ornatu sit ignominia In die illa. hoc
ẽ intempore captiuitatis iudeorũ. quȩ ue¬

Expanded text:
ebant, ambulabant et pedibus suis composito gradu incedebant. » Superius tam Dominus quam propheta, populum et principes increpaverat: nunc ad mulieres scribarum et Pharisaeorum, de quibus supra dixerat: et mulieres dominatae sunt eis: rursus sermo propheticus dirigitur, ne se alienas a crimine arbitrentur, ob quarum delicias atque luxuriam, viri earum spoliaverunt populum Domini. Ornatae autem erant et depompatae deliciis, dum ambulabant extento collo, et nutibus oculorum loquebantur. Ibant plaudendo manibus, atque ludendo pedibus, prae nimia lascivia et dissolutione, et composito gradu propter superbiam incedebant. Hoc testimonio corrigendae sunt feminae et mulieres sanctae Ecclesiae: quae istarum imitatrices existunt. Pro eo, inquit, quia hoc fecerunt. « Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, » id est, earum capita faciet radi. « Et Dominus crinem earum nudabit, » ut pro ornatu sit ignominia. « In die illa, » hoc est, in tempore captivitatis Judaeorum, quae ve
Abbreviated transcription (Latin):
Exiet uirga de radice iesse: & flos de radice eius as¬
cendet Ꝙ. radix iesse qui sta ⁊ in signũ popłoꝵ.
Q̾ alibi. Aꝑiatur t̾ra &e germinet saluatorem.
Fructus terrȩ: ipse est filius beatȩ mariȩ uirginis.
Notandumꝙ qr dũ diciinus illum filium dĩ esse
& filiũ uirginis: ñ diuidimꝰ ꝑsonã quȩ una est.
sed distinguimꝰ naturas. diuinã & humanam:
Iste ÷ fructus: de quo dicit pat̾ addauid. De fru¬
ctu lumbi tui: ponã suꝑ sedẽ meã. Ꝙ psalmi¬
sta. Dñs dabit benignitatẽ: & t̾ra nra dabit
fructũ suum. Indie gͦ illa. hoc est intempore

Expanded text:
ce ejus ascendet. » Et radix Jesse qui stat in signum populorum, Et alibi: « Aperiatur terra, et germinet salvatorem. » Fructus terrae ipse est filius beatae Mariae virginis. Notandumque, quia dum dicimus illum Filium Dei esse, et filium Virginis, non dividimus personam, quae una est: sed distinguimus naturas, divinam et humanam. Iste est fructus, de quo dicit Pater ad David: De fructu lumbi tui ponam super sedem meam . Et Psalmista: « Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . » In die
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio scribȩ & pharisei dicuntur ieu¬
nantes: ꝙ facies suas demoliunt idest at¬
tenuant. Ipsi quoq substantiã ꝓ auperitm
egenorumq diripiebant: sicq eorũ inopia
famis facies eorũ attenuabant. Sed & hoc ad
malos principes ȩccliȩ referripotest: qui spo¬
liant egenos & innocentes publice condẽnant
inquoꝵ domib rapina pauꝑum est: & atte¬
nuant facies eorũ. & dixit dñs Peo qđ eleui¬

Expanded text:
in Evangelio : scribae et Pharisaei dicuntur jejuin Evangelio : scribae et Pharisaei dicuntur jejunantes, quia facies suas demoliunt, id est attenuant. Ipsi quoque substantiam pauperum egenorumque diripiebant: sicque inopia famis facies eorum attenuebant. Sed et hoc ad malos principes Ecclesiae referri potest: qui spoliant egenos, et innocentes publice condemnant: in quorum domibus rapina pauperum est, et attenuant facies eorum. « Et dixit Dominus: Pro eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam considerat quomͦ benefactores i
futurũ remuneret: malefac̾tores aũt suos
infuturũ ꝑdat Dñs ad iudiciũ ueniet cũ
senib popłi sui: idest cũ patriarchis &r ꝓphes
& cũ principib eiꝰ. hoc est cũ apłis: de quib
psalmista loquit᷑. Constitues eos pͥncipes sin
om̃em t̾ram. Uos aut̃ depasti estis uineã nu
rapina pauꝑum indomo urã. Contra scribas q
phariseos exactores scilicet iudeorũ loquit᷑ Ee¬
mo diuinꝰ: qui sunt de pasti uineam dm̃. hoc.
plebẽ israheliticã spoliando illã: dequa dr̃ in
psalmo Uineã de egipto transtulisti: lsaias
tis. pupilloꝵ scilicet orphanorum ac uiduariꝰ
qui non habebant facultatẽ se tuendi. Quare
Satteritis siue affligitis popłm meũ. & facies
pauꝑił id ÷ egenorũ ac pupilloꝵ conmolitis
siue attenuatis. uł coiueritis: Conmolere:
attenuare. ł comedere: aut conterere. Unde

Expanded text:
etiam, considerat quomodo benefactores in etiam, considerat quomodo benefactores in futurum remuneret, malefactores autem suos in futurum perdat. « Dominus ad judicium veniet cum senibus populi sui, » id est, cum patriarchis et prophetis, et cum principibus ejus, hoc est cum apostolis: de quibus Psalmista loquitur: « Constitues eos principes super omnem terram . » « Vos autem depasti estis vineam meam, rapina pauperum in domo vestra. » Contra scribas et Pharisaeos, exactores scilicet Judaeorum, loquitur sermo divinus: qui sunt depasti vineam Domini, hoc est plebem Israeliticam, spoliando illam de qua dicitur psalmo: Vineam de Aegypto transtulisti. Isaias tis, pupillorum scilicet orphanorum, ac viduarum: qui non habebant facultatem se tuendi. « Quare atteritis » sive affligitis « populum meum et faciesid est, egenorum ac pupillorum « commolitis » sive attenuatis, vel conteritis? Commolere est attenuare, vel comedere aut conterere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
subiectos. ut illoꝵ diuitiis ditentur: & cupi¬
ditati seruientes muliebrit̾ uiuant. Popule
m̃s qui beatũ te dicunt ipsi te decipunt: &
uiã gressuũ tuorũ dissipant. Scribȩ & pha-¬
risei qui suꝑius exactores appellati sunt: illos
a quib munera accipiebant. beatos. et̃ dicebañ:
adulantes eos ac dicentes. Uos estis scĩ &e ele¬¬
c̾ti omĩpotentis dĩ. qͥ ministros illius hono¬
ratis. & columne domꝰ dĩ: ceterisq his simi¬
lib uerbis adulatori is decipiebant eos. &
uiã actionũ illorũ laudib suis male extol-¬
lendo dissipabant: contra illud agentes
Ne laudes hominẽ in uita sua: Stat adiudi¬
candũ dñs. stat ad iudicatidũ popłos Hon
sedet ad iudicandũ ad hoc ut in pͣsenti ꝑ.¬
dat tẽpore: sicut indanihelis uolumine
legitur: sed stat id ÷ considerat & discernit
om̃iũ oꝑa. uolens statuere eos infide bo¬
nisq oꝑib quorũ uia fuerat dissipata: nł

Expanded text:
subjectos, ut illorum divitiis ditentur, et cupisubjectos, ut illorum divitiis ditentur, et cupiditati servientes, muliebriter vivant. « Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant. » Scribae et Pharisaei, qui superius exactores appellati sunt, illos a quibus munera accipiebant, beatos esse dicebant: adulantes eis ac dicentes: Vos estis sancti et electi omnipotentis Dei, qui ministros illius honoratis, et columnae domus Dei, caeterisque his similibus verbis adulatoriis decipiebant eos, et viam actionum illorum laudibus suis male extollendo dissipabant contra illud agentes: « Ne laudes hominem in vita sua . » « Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandum populos. » Non sedet ad judicandum ad hoc ut in praesenti perdat tempore, sicut in Danielis volumine legitur : sed stat, id est, considerat et discernit omnium opera: volens statuere eos in fide bonisque operibus, quorum via fuerit dissipata. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
talia uenient ei Popłmmeũ exactores sir spoliaue-¬
runt: & mulieres dominatȩ sunt eis Contra scri¬
bas & phariseos loquit᷑ sermo ꝓpheticus: uocans
eos exactores suos. qr ut exigere possent a suis
subditis tributa decimas & pͥmitias. atq in
suosusus redigere: causa uurpis lucri dĩfiliũ
negauerunt. Et ñ solũ eractores uocautꝰ: qr po¬
płm spoliabant: sed etiã mulieres despectiue
eoqđ muliebrit̾ uiuerent. seriuentes libidini
omĩq uoluptati: Tantȩ &e enĩ cupiditati erant
dediti: ut si ꝑ omĩa nꝰ reddidissent eoꝵ subiecti
quȩ reddenda erant flagellarent eos publice:
ce niultiplicit̾ abeis postea exigerent dicentes.
Scriptũ est. Hon apparebis in conspectu meo
uacius. Potest aut̃ & ita intelligi. qđ mulie¬¬
res dominatȩ eissunt: id ÷ uxores scribarũ &
phariseorũ. Cauendũ ÷ gͦ ne magistri docto.¬
resq ȩccłȩ exactores popłi fit opprimentes

Expanded text:
talia venient ei. « Populum meum exactores sui spoliavetalia venient ei. « Populum meum exactores sui spoliaverunt, et mulieres dominatae sunt eis. » Contra scribas et Pharisaeos loquitur sermo propheticus , vocans eos exactores suos, quia ut exigere possent a suis subditis tributa, decimas et primitias, atque in suos usus redigere, eam turpis lucri Dei Filium negaverunt. Et non solum exactores vocantur, quia populum spoliabant: sed etiam mulieres despective, eo quod muliebriter viverent, servientes libidini, omnique voluptati. Tantae etenim cupiditati erant dediti, ut si per omnia non reddidissent eorum subjecti quae reddenda erant, flagellarent eos publice: et multipliciter ab eis postea exigerent, dicentes: « Scriptum est: Non apparebis in conspectu meo vacuus . » Potest autem et ita intelligi, quod mulieres dominatae eis sunt, id est, uxores scribarum et Pharisaeorum. Cavendum est ergo, ne magistri doctoresque Ecclesiae exactores populi sint opprimentes
Abbreviated transcription (Latin):
principes sodomorũ & popłs gomoriȩ appel-¬
lant᷑. Moralit̾ aut̃ unusquisq peccatũ suu̾
sicut sodomite publicat: qui uicia quib iple
tenetur inquinatꝰ. aliis inuerecunde ꝓdit:
adhoc ut eos similes reddat. suiq imitatores
efficiat. Nec sufficit ei imm̾undiciã suã uni
ostendere: nisi etiã multos sibi illiciat. Qua¬
ꝓpt̃ sicut sodomitȩ corpore & anima ꝑier:
ita etiã ille indie iudicii parit̃ incorpore &
anima damnabit᷑. audiens adño illã t̾ribile
scilicet suorũ scelerũ recipiendo. Dicite iusto.
Smedent lecturos hatic ꝓpħiam: alloquit᷑ ꝓ¬
pħa. Uosqui legistis librũ huiꝰ ꝓphetiȩ. uel
fecit: qđ reddidit uideis poenã quã merebant᷑
illoꝵ adinuentiones. Ne impio in malum:
retributio manuũ eiꝰ fiet ei. Qđ est dicere. ẜt̾na
talia recipiet Principẽ suũ romanȩ tiadidit pote¬
stat: & ipse romanȩ subiectus ÷ seruituti Refert᷑
aut̃ ce adunũquenq impiũ: qui qualia fecerit

Expanded text:
ncipes Sodomorum et populus Gomorrhae appellantur. Moraliter autem unusquisque peccatum suum sicut Sodomitae publicat, qui vitia quibus ipse tenetur inquinatus, aliis inverecunde prodit, ad hoc ut eos similes reddat, suique imitatores efficiat. Nec sufficit ei immunditiam suam uni ostendere, nisi etiam multos sibi illiciat. Quapropter sicut Sodomitae corpore et anima perierunt, ita etiam ille in die judicii pariter in corpore et anima scilicet suorum scelerum recipiendo. « Dicite justouarum comedent. » Lecturos hanc prophetiam alloquitur propheta: Vos qui legistis librum hujus prophetiae, vel fecit, quod reddidit Judaeis poenam, quam merebantur illorum adinventiones. « Vae impio in malum, retributio manuum ejus fiet ei. » Quod est dicere: Aeterna atus est, talia recipiet. Principem suum Romanae tradidit potestati, et ipse Romanae subjectus est servituti. Refertur autem et ad unumquemque impium, qui qualia fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
rłis quȩ int̾pietat᷑ uisio pacis. intellig
pͥmitiua ȩccła quȩ fuit in apłis ali isq er¬
lentib ex iudeis: de ua ꝓcessit ad õm̃
Potest etiã ce de generali ȩccła intelligi
de qua cotidie manatdex & docꝰtrina euf¬

Expanded text:
atur visio pacis intelligitur primitiva Ecclesia, quae fuit in apostolis aliisque credentibus ex Judaeis, de qua processit ad omnesPotest etiam et de generali Ecclesia intelligi, de qua quotidie manat lex, et doctrina E
Abbreviated transcription (Latin):
gnificentia ce gła: qr uirtute miraculorũ &
doctrina celeffi magnꝰ & głosus apparuit¬
E tuc̾tꝰ quoq tx eiusdem ipse filius uirginis sulims
exutit: quando suꝑ om̃s ordines angłorũ ẽ. ele¬¬
uatꝰ. Iunc suit exultatio maxima iis qui saluati
erant de isrł: apłis uidelicet aliisq credentibus
ex uideis. de quib dicto lucas qr crediderunt
una die triamilia. alia die quinq milia: &
deinceps multamilia. Econtra scribis & phari¬
seis aliisq ininfidelitate manentib qui ñ
meruerunt saluari: ñ fuit exulcatio sed maxi¬
ma tristicia. uidentes apłos predicare nomen
dnĩ iħu. fidemq illius longelateq diuulgari
s ẜt erio. Omĩs qui relic̾tus fuerttͣsion ce residuis

Expanded text:
entia et gloria: quia virtute miraculorum, et doctrina coelesti, magnus et gloriosus apparuit. Fructus quoque terrae ejusdem ipse filius Virginis sublimis exstitit, quando super omnes ordines angelorum est elevatus. Tunc fuit exsultatio maxima his qui salvati erant de Israel: apostolis videlicet aliisque credentibus ex Judaeis, de quibus dicit Lucas. « Quia crediderunt una die tria millia, alia die quinque millia, et deinceps multa millia . » Econtra scribis et Pharisaeis, aliisque in infidelitate manentibus, qui non meruerunt salvari, non fuit exsultatio sed maxima tristitia videntibus apostolos praedicare nomen Domini Jesu, fidemque illius longe lateque divulgari. « Et erit. Omnis qui relictus fuerit in Sion, residuus
Abbreviated transcription (Latin):
qr uidi sp̃m descendentẽ & manentẽ in ipso. Istȩ
surit septẽ mulieres. id ÷ septẽ dona sp̃s scĩ: quȩ
atacharia oculorũ nomine censentur dicente
Suꝑ unũ inquit lapidẽ. septẽ oculi sunt: & in
uno aureo candelabro septẽ lucernȩ. & septẽ
suffusoria. Non enĩ tunc pͥmũ septẽ dona sp̃s
scĩquȩ designantur ꝑ septẽ mulieres app̃hen-¬
derunt dñm iħm ut in illo ȩt̾nalit̾ habitarent.
hic ÷ filius meus carissimꝰ: sed potius a tẽpore
conceptionis plenissime in eo mansit. sicut be¬
atꝰ augustinꝰ & boetius in libmo de sc̃a trinitate

Expanded text:
m descendentem, et manentem in ipso . Istae sunt septem mulieres, id est, septem dona Spiritus sancti, quae a Zacharia oculorum nomine censentur dicente: « Super unum inquit lapidem septem oculi sunt, et in uno aureo candelabro septem lucernae, et septem suffusoria . » Non enim tunc primum septem dona Spiritus sancti, quae designantur per septem mulieres, apprehenderunt Dominum Jesum, ut in illo aeternaliter habitarent, Hic est Filius meus charissimus: sed potius a tempore conceptionis plenissime in eo mansit: sicut beatus Augustinus et Boetius in libro de sancta Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ pueri fuerint principes eotũ. & effeminati
fuerint eis dominati: tumc utiq nec ȩtatis
ne digattatis ulliuis ordo semabat̃ seadietuet sue con¬
sur disnoels aduer sus semet iosa solato so eclerei¬

Expanded text:
» Cum pueri fuerint principes eorum, et effeminati » Cum pueri fuerint principes eorum, et effeminati fuerint eis dominati, tunc utique nec aetatis, nec dignitatis ullius ordo servabitur: sed irruet sive consurget populus adversus semetipsum, soluto foedere
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑsona sna ꝓpħa ea quȩ suꝑius dicta sunt
principes eorum id sullatis iis quosante
donaueram pͥncipes. uidelicet quinquagena.¬
rio seneq & prudente consiliario. ꝓhis dabo
principes lasciuos & dissolittos: more puem
Non eni puems solũ modo ȩtate debemꝰ intelli¬
gere. Ed morib &e conuersatione De talib
pueris principib: ineccłaste leginꝰ hetͥ dio¬
fui txo boarenq ui despecto consilio senũ secu¬
tui est consilia iuuenũ Hon quo puer aũ
uiuenis enat state quando accepit regdit̃ r
seminati donunabuntur eis idem sensus est¬
ẜ ffemiriati aut̃ sunt: qui fortitudine stabilita¬
temq uitile. in feminã molliciẽ habent re¬
dartam. lales sunt hodie principes iudeorũ.
puerilit uidelicet cuncta agentes. nulliusꝙ
uurtutis ȩxistentes. Et irruet popłsuir ad iurũ:
unꝰquisq acl ꝓximũ suũ Tumultuabit᷑ puer
contra senẽ: &e ignobilis contra nobilem

Expanded text:
ex persona sua propheta ea quae superius dicta sunt,ex persona sua propheta ea quae superius dicta sunt,principes eorum, id est, sublatis his quos ante donaveram principes, videlicet quinquagenario, seneque, et prudente consiliario: pro his dabo principes lascivos, et dissolutos, more puerorum. Non enim pueros solummodo aetate debemus intelligere, sed moribus et conversatione. De talibus pueris principibus in Ecclesiaste legimus: fuit Roboam qui, despecto consilio senum, secutus est consilia juvenum . Non, quod puer aut juvenis esset aetate quando accepit regnum, utfeminati dominabuntur eis, idem sensus est. Effeminati autem sunt, qui fortitudinem stabilitatemque virilem in femineam mollitiem habent redactam. Tales sunt hodie principes Judaeorum, pueriliter videlicet cuncta agentes, nulliusque virtutis existentes. « Et irruet populus, vir ad virum, et unusquisque ad proximum suum. Tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem.
Abbreviated transcription (Latin):
quinquaginta. & honorabilem uultu. & consi¬
liariũ sapientẽ de architectis: & prudentẽ elo¬
quii my stici In hoc loco a parte totũ accipien¬¬
tes. ꝑ principe suꝑ quinquaginta. qͥ quinqua.¬
genarius nuncupatur: om̃s principes uideoꝵ
intelligimꝰ. ẽe. ablatos Int̾ cȩteras quoq grãs
etiã hoc auferet dñsa uideis: ut nullũ habeant
honorabile uultu qͥ ꝓsua reuerentia honoret᷑.
nullũ consiliariũ. sedcunc̾ta facient absq con¬
silio Principemq artificũ qualis fuit besele¬
hel & prudentem eloquii mystici. id ÷ pru-¬
dentẽ docꝰtorẽ qui docet eloquia mystica siue
diuina: uł ut quidã uolunt dicere prudentẽ
auditore. qui possit discernere p̾dicationem
docentis.: illũ auferet abeis. Admiranda est
enĩ sententia cipusdã poetȩ greci: qui dicit
pͥmũ. et̃. beatũ qui ꝑ se sapiat. scd̾m: qui
sapientẽ audiat Et dabo puȩros pͥncipe seoꝵ
& effeminati dominabunt᷑ eis. Loquente

Expanded text:
quinquaginta, et honorabilem vultu, et consiliarium sapientem de architectis, et prudentem eloquii mystici. » In hoc loco a parte totum accipientes, per principem super quinquaginta qui quinquagenarius nuncupatur omnes principes Judaeorum intelligimus esse ablatos. Inter caeteras quoque gratias, etiam hoc auferet Dominus a Judaeis: ut nullum habeant honorabilem vultu, qui pro sua reverentia honoretur: nullum consiliarium, sed cuncta facient absque consilio. Principemque artificum, qualis fuit Beseleel; et prudentem eloquii mystici, id est, prudentem doctorem, qui docet eloquia mystica sive divina; vel, ut quidam volunt dicere, prudentem auditorem, qui possit discernere praedicationem docentis: illum auferet ab eis. Admiranda est enim sententia cujusdam poetae Graeci: qui dicit primum esse beatum qui per se sapiat: secundum, bo pueros principes eorum, et effeminati dominabuntur eis. » Loquente
Abbreviated transcription (Latin):
pricipes iudeorũ &e om̃em popłm t̾rȩ
duarũ uidelicet tribut̃ uidȩ & beniamin¬
iam enĩ decem trib ductȩ erant ultra montes
medorũ & psarũ. unde postea ñ sunc reuersȩ:
potuto fieri ut mulieres multo plures reman.¬
serint in t̾ra. ut ꝓ paucitate uirorũ sepcẽ ex
illis app̃henderint uirũ unũ dicentes Hãbe¬
mꝰ panẽ & uestuñtũ: sed marito priuatȩ sumꝰ.
N e qͦ absq semine simꝰ. & illud maledictũ legis
suꝑ nosueniat. maledicta sterilis quȩ ñdimi¬
serit sem̃ suꝑ tr̃am: ueniens aufer opꝓbrium
sterilitatis a nob̾. & uocetur nom̃ tuũ suꝑnos.
id est sis uir nr̃. ne absq marito. ẽẽ. uideam᷑:
tuȩq dicam᷑ uxores ẽẽ. Allegoricos uͦ septem¬

Expanded text:
eorum et omnem populum terrae duarum videlicet tribuum Judae et Benjaminjam enim decem tribus ductae erant ultra montes Medorum et Persarum, unde postea non sunt reversae: potuit fieri, ut mulieres multo plures remanserint in terra, ut pro paucitate virorum septem ex illis apprehenderint virum unum, dicentes: Habemus panem et vestimentum, sed marito privatae sumus. Ne ergo absque semine simus, et illud maledictum legis super nos veniat, Maledicta sterilis quae non dimiserit semen super terram: veniens aufer opprobrium sterilitatis a nobis, et vocetur nomen tuum super nos, id est, sis vir noster, ne absque marito esse videamur, tuaeque dicam
Abbreviated transcription (Latin):
facienti fructꝰ eiꝰ. Ubicunq enĩ grauis : adiu¬
tealligendĩ. ce cũ difsicultate sumtẽ: cib est. Q
quodã modo mandendo glitit᷑. Ubi u̾ facile
inteligitur potꝰ est gistiusmnocdi pane ce aqua.
testatur alius ꝓpħia. Eece cdies uenient dicit dñs.
& mittã famen int̾rã. ñ fam̃ panis neq sitim aꝙ̃.
sed fat̃ audiendi uerbũ dĩ Forte & uirũ bella
feret ans ab iuda & ab ierłm. Non dubiu: quin
oms istos ab stulerit dñs a uideis Hirũ emñhella¬
core & forte quenqua non habent: sed om̃s sunt
infirmi &e pleni formidine. In hoc quoq appa¬
ret eosiudices ñ habere: quia ipsi iudicant᷑ a tr¬
manis principib ꝓ pħa uerus senexq sapiens
ia desiit ex exillis Et ñsolũ alios: sedetiã ipsos
abstulit dns abeis Arioli aut̃ sunt incantacor¬
res. qui quibusda incantationib rem ꝑagunt
ꝑquos etiã plerunq futura p̾dicantur: sicut de

Expanded text:
us . » Ubicunque enim gravis est ad intelligendum, et cum difficultate sumitur, cibus est: quia quodam modo mandendo glutitur. Ubi vero facile intelligitur, potus est. De istiusmodi pane et aqua testatur alius propheta: « Ecce dies venient, dicit Dominus, et mittam famem in terram, non famem panis neque sitim aquae, sed fferet Dominus ab Juda et ab Hierusalem. Non dubium, quin omnes istos abstulerit Dominus a Judaeis. Virum enim bellatorem et fortem quemquam non habent, sed omnes sunt infirmi et pleni for midine. In hoc quoque apparet eos judices non habere, quia ipsi judicantur a Romanis principibus. Propheta verus, senexque sapiens, jam desiit esse ex illis. Et non solum alios, sed etiam ipsos abstulit Dominus ab eis. Arioli autem sunt incantatores, qui quibusdam incantationibus rem peragunt. Per quos etiam plerumque futura praedicant
Abbreviated transcription (Latin):
trario fudistis sanguinẽ in nocentis: ecce domi¬
nator dñs auferet ab ierłm ualidũ & fortẽ.
oiñemq uirũ bellatore: ut nemo remaneat qͥ
alicuius sit uirtutis. sed om̃s sint languidi &
imbecilles. Om̃e robur panis & om̃e robur
aquȩ: subaudis auferet a iuida &e ab ierłm:
Robur siue forticudo panis &e aquȩ ꝓ om̃i cibo
& potu accipitur: quȩ dñs abstulit a uideis.
in tantũ ut filios suos fame ungente comede.¬
rent. Allegoricos aut̃ ꝑpanẽ & aquã diuina
accipit᷑ scriptara: quȩ in quibusdã locis cib est
in quibusdã potꝰ. Quã abstulit dnis a iudeis &¬

Expanded text:
trario fudistis sanguinem innocentis, ecce dominator Dominus auferet ab Hierusalem validum et fortem, omnemque virum bellatorem: ut nemo remaneat, qui alicujus sit virtutis, sed omnes sint languidi et imbecilles. « Omne robur panis, et omne robur aquae. » Subaudis auferet a Juda et ab Hierusalem. Robur sive fortitudo panis et aquae, pro omni cibo et potu accipitur: quae Dominus abstulit a Judaeis, in tantum ut filios suos fame urgente comederent. Allegorice autem per panem et aquam, divina accipitur Scriptura: quae in quibusdam locis cibus est, in quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
loth. educ uiros foras ut concũbamꝰ cũ eis:
ita ce isti eiscdẽ peccatis irretiti imprudent̃
& absq omĩ reuerentia peccatũ suũ ꝓ̃dicauer̾:
acclamantes contra dñm. Crucifige. crucifige

Expanded text:
Loth, Educ viros foras ut concumbamus cum eis: Loth, Educ viros foras ut concumbamus cum eis: ita et isti eisdem peccatis irretiti, impudenter et absque omni reverentia peccatum suum praedicaverunt, acclamantes contra Dominum: Crucifige
Abbreviated transcription (Latin):
centes Hic dixit. Possũ lestruere tẽplũ hoc
inariu factis: & in triduo aliud ñ manuifactũ
reclificare. Qua ꝓpt̃ oculos in aiestatis dm̃. id¬
pespecti. misccłiȩ illius & clementiã ad amna¬
ritudine ꝓuocauerunt licet enĩ romani
quantũ acd se ꝑtinuit ꝓpt hoc uenerint quia
cributũ renuebant ꝑ soluere: causa tamen ꝑ-¬
ditionis illoꝵ mors filii dĩ fuit. &q illũ ꝓuo¬
cauer ađ amaritudinẽ: agnitio u̾ultꝰ eorũ
respondebit eis. Id÷ cognitio qua xp̃m uiden¬
tes in carne: noluerunt in eũ credere. Respon-¬
debitq eis dñs: quando postti in miseria ce
tribulatione recordabunt᷑ ꝓpt̾ necẽ filiidĩ¬
hȩc sibi atuenisse Nł alit. Agnitio uultꝰ eoꝵ
respondit eis. qr sua receperunt peccata: uel
ante oculos m̃cis semꝑ habuer ꝓpria delicta
Et peccatũ sutũ quasi sodoma prȩdicaueruit:
nec absconderunt. Sicut sodomicȩ nefandis
criminib inquinati. inueretunde dixer ad

Expanded text:
centes: Hic dixit, possum destruere templum hoc centes: Hic dixit, possum destruere templum hoc manufactum, et in triduo aliud non manufactum reaedificare. Quapropter oculos majestatis Domiespectum misericordiae illius et clementiam, ad amaritudinem provocaverunt. Licet enim Romani, quantum ad se pertinuit propter hoc venerint, quia tributum renuebant persolvere, causa tamen perditionis illorum mors Filii Dei fuit. Et quia illum provocaverunt ad amaritudinem: « Agnitio vultus eorum respondebit eis, » id est cognitio quod, Christum videntes in carne, noluerunt in eum credere. Respondebitque eis Dominus, quando positi in miseria et tribulatione, recordabunthaec sibi advenisse. Vel aliter: Agnitio vultus eorum respondebit eis, quia sua receperunt peccata, vel ante oculos mentis semper habuerunt propria delicta. « Et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. » Sicut Sodomitae nefandis criminibus inquinati, inverecunde dixerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
sibi principe constituebant: ñ solũ uernaculum
perris us sea etia aliũ dicens. Hestimentũ tͥ est.
princeps estonr̃ Ruina aut̃ hec: sub manutua.
Et est sensus. Habes cibũ & uestim̃tũ esto nobis
princeps. tantũmodo ut liberes nos ab ingruente
fame & miseria nĩa tuo sustentet᷑ auxilio Res
rit in principẽ. pauꝑtatẽ ce imbecillitatẽ suã:
respondebit Hon sum inquiens medicus. idest
ñ possũ uram necessitatẽ implere q ñ habeo pa.
dit: qr lingua eorũ & adinuentiones eotũ cont᷑ͣ
dñm. ut ꝓuocarent oculos maiestatis eiꝰ. Hori
loquit᷑ hoc ille quẽ principẽ uolebant constitue¬¬
re. sed potius ꝓpħa qui dicit iccirco neminẽ uel-
ꝓuincia parit̾ corruer in manꝰ hostiũ Cau¬
sasq reddit impietatis eorũ atq ꝑditionis:
qͥd contra dñm blasphemaueriut dicentes
mortis. et. crucifige talem: multaꝙ hissi.¬
milia. Adinuentiones quoq suas contra dñm
ꝓtulerꝰ: quando opposuerant ei falsos destesdi¬

Expanded text:
 vernaculum patris sui, sed etiam alium dicens: « Vestimentum tibi est, princeps esto noster. Ruina autem haec sub manu tua. » Et est sensus: Habes cibum et vestimentum, esto nobis princeps: tantummodo, ut liberes nos ab ingruente fame, et miseria nostra tuo sustentetur auxilio. « Rrit in principem, paupertatem et imbecillitatem suam, respondebit: Non sum inquiens medicus, id est, non possum vestram necessitatem implere: quia non habeo panedit: quia lingua eorum et adinventiones eorum contra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. » Non loquitur hoc ille, quem principem volebant constituere, sed potius propheta, qui dicit idcirco neminem velle Judaea provincia pariter corruerunt in manus hostium. Causasque reddit impietatis eorum atque perditionis: quod contra Dominum blasphemaverunt dicentes, mortis, » et « Crucifige » talem, multaque his similia . Adinventiones quoque suas contra Dominum protulerunt, quando opposuerunt ei falsos testes, di
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝑcutere t̾ienos homines. t̾rena solũmodo
cogitantes &e quȩrentes: quando ꝑministros
deos romanosq iudeis intulit In die illa.
hoc ÷ in aduentu chaldeorũ uł etiã romanoꝵ.
piciet homo iudeus idola argenti sui. & si¬¬
mulachra auri sui quȩ fecerat sibi ut ado-¬
raret talpas ce uesꝑtiliones. & iagredietur

Expanded text:
git percutere terrenos homines, terrena solummodo git percutere terrenos homines, terrena solummodo cogitantes et quaerentes, quando severiter sdaeos Romanosque Judaeis intulit. « In die illa. » Hoc est in adventu Chaldaeorum vel etiam Romanorum « projiciet homo Judaeus idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
in seruos sunt uenuiudati. Q el euabit᷑ dñs
solus indie illa: & idola penitꝰ conterent᷑.
tradideritꝰ inimicos suos udeas in ore gladis
chaldeorũ romanorũq. tunc penitũs idola
conterentur iudeorũ cum cultorit sus
icet indiũ aduentu ñ legant᷑ iudei icola
coluisse: tamen quandocaptuati sunt a
chaldeis. idola colebant: sicut et echieli
ostensum est. Qua ꝓpt̾ qr sermo ꝓpheci¬
cus mixtim loquitur de utraq captiui
terentur. Contrita sunt enĩidola iu¬
deorũ a chaldeis: & metalla eorũ in
babilonem ducta Ꝙ introibunt in
speluncas petrarũ & in uoragines tĩȩ
rȩxerit ꝑcutere t̾ram. Prȩsentia cũ sequentib
ad utranq uastationẽ uideorũ ptinent: qͥn¬¬
do effugere nitentes dĩ uindictã absconde¬
bant se in speluncis & uoraginib t̾rȩ Bene
aut dr̃ a gła potentiȩ dnĩ: cũ surrexerit ꝑcu.¬
tere t̾ram. Quodãmodo eni omp̃s dĩ consur¬

Expanded text:
in servos sunt venundati. « Et elevabitur Dominus in servos sunt venundati. « Et elevabitur Dominus solus in die illa, tradiderit inimicos suos Judaeos in ore gladii Chaldaeorum Romanorumque, tunc penitus idola conterentur Judaeorum cum cultoribus suis. Licet in Domini adventu non legantur Judaei idola coluisse, tamen quando captivati sunt a Chaldaeis, idola colebant, sicut Ezechieli ostensum est . Quapropter quia sermo propheticus mixtim loquitur de utraque captiviterentur. Contrita sunt enim idola Judaeorum a Chaldaeis, et metalla eorum in Babylonem ducta. « Et introibunt in speluncas petrarum, et in voragines terrae, rexerit percutere terram. » Praesentia cum sequentibus ad utramque vastationem Judaeorum pertinent, quando effugere nitentes Dei vindictam, abscondebant se in speluncis et voraginibus terrae. Benerrexerit percutere terram. Quodammodo enim omnipotens Deus consur
Abbreviated transcription (Latin):
nauigare &e negocia exercere. & translati
ue ꝑnaues intelligunt᷑ ii qui innauib
residentes. negotiationis causa pelagus
& flumina nauigabant. Suꝑ quos dies
uindictȩ dni uen̾it: quando sicut iose¬
phus narrat. aduenientib romatuis illi
comp̃hensi sunt qui in portib cõmora¬
bantur: nauesq eorũ succensȩ Quodq
sequit᷑. & suꝑ om̃e qđ pulcbrũ ÷ uisu:
intelligendum ÷ suꝑ templũ de scũarũ.
ubi erat maxima pulchricudo. &e suꝑ om̃s
uugines & uiuenes. suꝑ omẽ quoq: quod
delectabile erat aduidendũ. diem ultionis
uenisse: quaudo simul omĩa bona illius
popłi destructa & euacuata sunt. Q in-
curuabit᷑ sullimitas hominũ: & humilia¬
bit᷑ altitudo uirorũ. Psullimitatẽ hominiĩ
altitudinemq uirorũ. fastus potentiȩ &
nobilitas generis accipitur. Sicut paulo
suꝑius dictũ ÷ qr incuruata ce humiliata.
sunt. quando quidã occisi. quidã uero

Expanded text:
navigare, et negotia exercere. Et translative navigare, et negotia exercere. Et translative per naves intelliguntur hi, qui in navibus residentes, negotiationis causa pelagus et flumina navigabant. Super quos dies vindictae Domini venit: quando sicut Josephus narrat, advenientibus Romanis, illi comprehensi sunt, qui in portibus commorabantur, navesque eorum succensae. Quodque sequitur, et super omne quod pulchrum est visu, intelligendum est super templum et sanctuarium, ubi erat maxima pulchritudo, et super omnes virgines et juvenes: super omne quodque quod delectabile erat ad videndum, diem ultionis venisse: quando simul omnia bona illius populi destructa et evacuata sunt. « Et incurvabitur sublimatas hominum, et humiliabitur altitudo virorum. » Per sublimitatem hominum, altitudinemque virorum, fastus potentiae, et nobilitas generis accipitur, sicut paulo superius dictum est, quia incurvata et humiliata sunt, quando quidam occisi, quidam vero
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente romano exerritu dies dñi uindi.¬
suto. quĩ sunditꝰ sunt om̃s euersi Meta¬
phoricos aut̃ ꝑturrim & murũ incelli¬
guntur ii qui in altitudine turriũ &
firmitate murorũ potius confidebant
quã in dõ. Suꝑ quos dies ultionis dnĩ ue¬
nit: qr fame: mortalitate. & gladio st̃
consumpti: &e in preciũ distracti hł etiã
ꝑturrim specialit᷑ possunt intelligi illi.
qui pͣminebant in popło: sicut turris
inciuitate. ꝑmurũ uero munitũ diui¬
tes potentesq. qui se muniebant diuici¬
is: suꝑ quos dnĩ diesueniet. & suꝑ otñs
naues tharfis & suꝑ ome qͦd uisũ pul¬
chrũ est: subaudis dies dni ueniet
Hebrei om̃ia maria tharfis appellant.
& congregationẽ aquarũ nomine maris
uocitant: ulud iu̾xta ingenesi Congiegati¬
onesq aquarũ appellautt maria. Qua ꝓpt̃
hoc loco ñ simplicit̾ illud mare accipiendũ
⁊ qđ acliacet tĩȩ reꝓmissionis: sed etiã omĩa
flumina uicina. ꝑquȩ iudei soliti erant

Expanded text:
exercitu, dies Domini vindifuit: quoniam funditus sunt omnes eversi. Metaphoricos autem per turrim et murum intelliguntur hi, qui in altitudine turrium et firmitate murorum potius confidebant quam in Deo. Super quos dies ultionis Domini venit, quia fame, mortalitate, et gladio sunt consumpti et in pretium distracti. Vel etiam per turrim specialiter possunt intelligi illi qui praeminebant in populo, sicut turris in civitate. Per murum vero munitum, divites potentesque, qui se muniebant divitiiis: super quos Domini dies veniet. « Et super omnes naves Tharsis, et super omne quod visu pulchrum est. » Subaudis, dies Domini veniet. Hebraei omnia maria Tharsis appellant, et congregationem aquarum nomine maris vocitant: juxta illud in Genesi: « Congregationesque aquarum appellavit maria . » Quapropter hoc loco non simpliciter illud mare accipiendum est, quod adjacet terrae repromissionis: sed etiam omnia flumina vicina, per quae Judaei soliti erant
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑam. ebrietate. gula & diuersis nolu-¬
ptatib occupati. non intelligunt in sẽ
oꝑadĩ: nec considerant quare creati funt
ꝓpͥterea captiuus ductus ÷ popłs mł: qr ñ¬
habuit scientia. & nobiles eiꝰ interierunt¬
fame. & multitudo eiꝰ siti exaruit. Hȩc iuxta
litterã accidisse popło udeorũ sub uespasiano
& tito romanis principib: tam greca quã lati¬
na narrat historia. Qđ quidẽ & sp̃ualit ho-¬
di intelligit᷑. quȩ patuint᷑ sustinentes ñ fam̃
panis neq sitim aquȩ. sed fam̃ audiendi uerbũ

Expanded text:
vesperam, ebrietate, gula et diversis voluvesperam, ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati,non intelligunt in se opera Dei, nec considerant quare creati sunt. « Propterea captivus ductus est populus meus, habuit scientiam, et nobiles ejus interieruntfame, et multitudo ejus siti exaruit. » Haec juxta litteram accidisse populo Judaeorum sub Vespasiano et Tito Romanis principibus, tam Graeca quam Latina narrat historia. Quod quidem et spiritualiter hodie intelligitur, quae patiuntur sustinentes non famem panis neque siti
Abbreviated transcription (Latin):
&e tibia & uinũ in conuiuiis urĩs: & opꝰ
Sdnĩ non respicitis. nec oꝑa manuũ eiꝰ con-¬
sideratis Arguit uxta consequentia coeptȩ
explanationis agricolas uineȩ. qui immi¬
nente sterilitate & uicino incendio. quo
uepres & spinȩ sunt comburendȩ. luxuriȩ
se & uoluptatib tradiderunt: non solum
inuescendo & bibendo. sed in auriũ quoq
oblectatione & indiuersis musicȩ artis ge¬
nerib. Qui cũ ista faciunt. opus dnĩ non
respiciunt: neo considerant quȩ uentura
sunt illis Potest iuxta altiorem intelli-¬
gentiã omĩs animȩ ꝑturbatio ebrietas
appellari. quȩ concipitur de uino furoris
draconũ. & de ueneno aspidũ insanabili.
qͦd nonnulli bibunt ab adolescentia usq
in senectutẽ: hoc ÷ de mane usq ad ues¬¬
ꝑam.aliĩ uerohora t̃cia. sexta. uł nona
suscitant᷑ uł decima de conuuio: dictcꝰ᷑q
ad eos Erꝑgiscimini qui ebrii estis uino
nfelicissimi aut̃ sunt: qui de mane usq ad

Expanded text:
et vinum in conviviis vestris, et opus Domini non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis. » Arguit juxta consequentia coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt: non solum in vescendo et bibendo, sed in aurium quoque oblectatione et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt: nec considerant quae ventura sunt illis. Potest juxta altiorem intelligentiam omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili: quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque in senectutem, hoc est de mane usque ad vesperam: alii vero hora tertia, sexta, vel nona suscitantur, vel decima de convivio: diciturque ad eos. « Expergiscimini qui ebrii estis vino . » Infelicissimi autem sunt, qui de mane usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetali spũ prȩdixi uob̾: quȩ euenire possunt
Moneogͦ atq prȩcipio: ut quiescatis ab homine
habens animam & spirans & alitũ trahens
narib. sicut nos puri homines spiramꝰ &
uiuimꝰ: sed sccłm cdiuinã maiestate excelsꝰ
reputat᷑ ipse. & credit᷑ qr ȩqualis : dõ patri.
Cauete ne offendatis eñ iñ aliquo: qr licet
spiret ut homo. ds uerꝰ tamen est. Qsi
feceritis ueuient uob pꝑe om̃ia mala suꝑiꝰ
dita. Q redemptor nr̃ excelsus sid: psalimista in¬

Expanded text:
prophetali spiritu praedixi vobis, quae evenire possunt. Moneo ergo atque praecipio, ut quiescatis ab homine habens animam et spirans, et halitum trahens naribus, sicut nos puri homines spiramus et vivimus, sed secundum divinam majestatem excelsus reputatur ipse, et creditur, quia aequalis est Deo Patri. Cavete ne offendatis eum in aliquo, quia licet spiret ut homo, Deus verus tamen est. Et si feceritis, venient vobis propere omnia mala superius dicta. Quod Redemptor noster excelsu
Abbreviated transcription (Latin):
dii &e agła maiestatis eiꝰ cũ surrexerit ꝑ¬¬
cutere t̾ram. subaudit᷑ iudeorũ: ł ipsos uide¬
os tĩena sectantes. Sic factũ :÷ quando supue.¬
niente hostili exeritu ꝓiecerunt idola sua
uidei. absconderuntq se in cauernis: ut effu¬¬
gere possert ira dñi Qd̃ aut̃ dicit ut adorarent
talpas & uesꝑtiliones: ñ ÷ intelligendũ quod
simulacͥra haberent ad similitudine talpȩ qͦd
⁊ animal luminȩ carens oculoꝵ aut uesptili¬
onis. quȩ ÷ auis lucifuga Sed despectiue atꝙ
irrisorie ꝓtulit. idola eorũ talpis &e uesꝑtili¬
onib comparans: quȩ cũ oculos uideant᷑ hab̾e.
minime uident: sic̃ psalmista dicit. Simula¬
chra gentiũ argentũ & aurũ: oꝑa manuũ
hominũ. Oculos habent &e ñuident. Eiie scite

Expanded text:
a majestatis ejus, cum surrexerit percutere terram. » Subauditur Judaeorum, vel ipsos Judaeos terrena sectantes. Sic factum est, quando superveniente hostili exercitu projecerunt idola sua Judaei, absconderuntque se in cavernis, ut effugere possent iram Domini. Quod autem dicit, ut adorarent talpas et vespertiliones, non est intelligendum, quod simulacra haberent ad similitudinem talpae quod est animal lumine carens oculorum, aut vespertilionis, quae est avis lucifuga. Sed despective atque irrisorie protulit, idola eorum talpis et vespertilionibus comparans, quae cum oculos videantur habere, minime vident, sicut Psalmista dicit: « Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Oculos habent et non vident . » « Quie
Abbreviated transcription (Latin):
dros. Ꝙitẽ Uidi impiũ suꝑ exaltatũ: sicut
cedros lihani Qsuꝑ om̃s montes excelsos &
suꝑ om̃s colles eleuatos: subaudis ueniet
dies dni. Montes & colles: plerunq in honã
parte accipiuntur. Picis indelicet: uarie¬
tate uirtutũ decoratis Plerunq aut̃ ipsi
impii ꝓ diuer sitate uiciorũ. maximeq
suꝑbi. montes appellant᷑ & colles: sicut in
pͣsenti loco De is montib collibusq: dicio

Expanded text:
dros. » Et item. Vidi impium superexaltatum, sicut dros. » Et item. Vidi impium superexaltatum, sicut cedros Libani. « Et super omnes montes excelsos, et super omnes colles et elevatos. » Subaudis, veniet dies Domini. Montes et colles plerumque in bonam partem accipiuntur. Pro sanctis videlicet, varietate virtutum decoratis. Plerumque autem ipsi impii pro diversitate vitiorum, maximeque superbi, montes appellantur et colles, sicut in praesenti loco. De his montibus collibusque dicit