comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et isidias affiuiũ acpiũ parentis
exrorem intelligeres. cui ut amorem
in te tribuã amoris stientiã nõ cõcedo.
dicens aliquid cũ apło. Confitror he¬
lum dei habent sed nõ stdin stiẽtia.
Initare potius crebro eiũ id ipm ⁊ epe¬
tñ stam̃ matrẽ tuã. cuiꝰ ego quoti¬
eus zecordor uenit in mẽtem ardor
euis in xp̃m . pallor exienums. ele¬
mosina in pauperes. obsequiũ in ser¬
nos dei hiuilicas cordis et uestium.
atq i cũctis sermo moderatus. Pa¬
ter tuus quẽ ego honoris causa uo
nino nõ quia cõsularis et patricuis
nirginitatẽ frustra amiseris bt fui¬
tus ꝑdideris imptiaꝵ. Ubi est ma¬
ritus quẽ tibi dedit.etiã si amabił.
etiã sibonus fuisser mors suisset
onnã et copulã caruis soluisset in¬
teritus. Arripe queso occasionẽ. et
fuc de necessitate uirtutẽ. Nonq̃¬
runtur in xp̃ĩanis micia sed fiiꝰ
Paulus male cepit. sed bene finiu
Iude laudantur exordia. sed fim

Expanded text:
et insidias adfinium ac pium parentis et insidias adfinium ac pium parentis errorem intellegeres, cui, ut amorem in te tribuam, amoris scientiam non concedo dicens aliquid cum apostolo: confiteor, zelum dei habent, sed non secundum scientiam. imitare potius — crebro enim id ipsum repetamsanctam matrem tuam, cuius ego quotiens recordor, uenit in mentem ardor eius in Christum, pallor ex ieiuniis, elemosyna in pauperes, obsequium in seruos dei, humilitas et cordis et. uestium atque in cunctis sermo moderatus. pater tuus, quem mino non quia Consularis et Patritius, virginitatem frustra amiseris, et fructus perdideris nuptiarum. Ubi est maritus quem tibi dedit? Etiam si amabilis, etiam si bonus fuisset, mors repuisset omnia: et copulam carnis solvisset interitus. Arripe, quaeso, occasionem, et fac de necessitate virtutem. NON QUAERUNTUR in Christianis initia, sed finis. Paulus male coepit, sed bene finivit. Judae laudantur exordia; sed finis
Abbreviated transcription (Latin):
di mendatio. Quccũ ad iuatronaen
perueneut et eaꝵ linguis fuerit uen¬
tilata prouĩcias penotrat. Uidras ple¬
⁊asq ⁊ abido oro seuue et tincta facie
iupeus coloribus dentibus pumita¬
tuscurpore apianos. hit aliqua cui
cuta mumueros na ciet ina leua est
auadulũ quidda balba denare lequ¬
ta ꝑstrepit ac tenero supplantat uerba
palato Quis cosonat chorus et latãt
paiutorsa subselli. Iungnnt nr̃ ordi¬
ni qut et iodiuit᷑ et rodunt. Aduer¬
susuos loquaces prose iunti quasi et
ip̃i alud sut ꝙͣ monachi. Et nõ que¬
quidmmonachos dicitur redimidet in
qorros qun patres sunt monachorũ
ma est sncut e regione monachtes
habet sucerdotes apĩ et nõ detrahit
gaodui por que factus est xpĩanus.
Hec loqutussum in xp̃o filia nõ dubi¬
trus de proposito tuo. Nũꝙͣ ciũ ehor¬
tuitorias litteras postulates. si ambige¬
res de bono monoganne. sedut mequi¬
tiom seruuloꝵ qui teuenalẽ porat

Expanded text:
de mendacio, quae, cum ad matrones de mendacio, quae, cum ad matrones pervenerit et earum linguis fuerit ventilata, provincias penetrat. Videas plerasque rabido ore saevire et tincta facie, viperinis orbibus, dentibus pumicatis carpere Christianos. Hic aliqua, Cui circa humeros hyacinthina laena est, Rancidulum quiddam balba de nare locuta Perstrepit ac tenero supplantat verba palato. Omnis consonat chorus et latrant universa subsellia. Iunguntur nostri ordinis, qui et roduntur et rodunt adversum nos loquaces, pro se muti; quasi et ipsi aliud sint quam monachi, et non, quidquid in monachos dicitur, redundet in clericos, qui patres sunt monachorum. ia est, sicut e regione illius non detrahit gradui, per quem factus est Christianus. aec locutus sum, in Christo filia, non dubitans de proposito tuo — numquam enim exhortatorias litteras postulares, si ambigeres. de bono monogamiae —, sed ut nequitiam seruulorum, qui te uenalem portant,
Abbreviated transcription (Latin):
genuisse letatu est. Ridiculũ sperare
procerto qd multos et nõ habere iude¬
uset cta habuerint perdidisse. Cuidi¬
nuitis tantas diuitias: xpõ qui uori
nõ potest᷑. Quẽ habebis heredem. ip¬
sũm que et dimũ. Eoutristabitur pater.
sed ctabitur xpũs. lugebit faunlia
sed dngeli gratulabinitur. faciarꝑa¬
eius ciu nata es. sedcm renata. et quio
teg andi pretio ⁊ edemit sanguine suo.
Cano ne mitrices et gerulas et stiuus
satirari uẽtrẽ sin̾iĩ cupiũt nõ suadẽt
quod tibi sed qd sibi prosit. Et sepe illud
ob gannunt sola ne ꝑpetua mereise
capere iuuenta nec dulces natos nene¬
cu puet prena noris. Ubi pudicitia et
Monꝰ considerant de quãto. sed quãtũ
atcipiaut. A bicunq uideriut ⁊pĩa¬
nu statum illũ detrinio. ot ꝑai hoc
derient Ne. hi rumores turpissunos
seuint. et quod ab ipsis egressũ est ab
alus audisse se simulant. idem auclo¬
reset ex aggeratores. Exit ni fanua

Expanded text:
genuisse laetata est? Ridiculum sperare genuisse laetata est? Ridiculum sperare pro certo, quod multos et non habere videas et, cum habuerint, perdidisse. Cui dimittis tantas divitias? Christo, qui mori non potest. Quem habebis heredem? Ipsum, quem et dominum. Contristabitur pater, sed laetabitur Christus; lugebit familia, sed angeli gratulabuntur. Faciat paeius, cui nata es, sed cui renata, et qui te grandi pretio redemit, sanguine suo. Cave nutrices et gerulas et istius saturare ventrem suum cupiunt. Non suadent, quod tibi, sed, quod sibi prosit, et saepe illud obganniunt: Solane perpetua maerens carpere iuventa Nec dulces natos Veneris nec praemia noris? Ubi pudicitia et , nec considerant, de quanto, sed quantum accipiant. ubicumque uiderint Christianum, statim illud e triuio: 6 rpaixs, o ἐπιθέτης. hi rumores turpissimos serunt et, quod ab ipsis egressum est, ab aliis audisse se simulant, idem aucres et exaggeratores. Exin fama
Abbreviated transcription (Latin):
qisatus ẽblita es id frto cõcupiscet
Iox decore tuuĩ et dicet tibi. tota pul¬
chra es proxna mea et macula nõ
dei filiai inĩcupatur. et nullos extri¬
seciis querit amplexiis: Eredit in
xpo ethuc ambitione ditata pergit
ad sponsu ende habens diuñ quẽ et
miQud cngustiaꝵ habeant mp¬
ne didicisti inipis nuptus et quasi co¬
turunũ carmubiis usq ad nausiã sica¬
ratres Amauissunã colerã tue sensere
fautes eiecisti cicestentes et morhides
cibosesoleuasti estuantẽ cibiui choro
Qadlin tsuc̃ ingerere quod itibi
noxiu fuit . Cains ceuersus aid sim̃¬
Bruta quoq animalia et uage aues in
casdem pedicas retiaq nõ iucidũt er
corens ne proles furiana deficiat. et ex
te parcus tiuis nõ habeat pusionẽ quis
reptet in pectõre. et ceruites enis sterco¬
re lnuat que pene onĩes habent filios.
que habuere matrimonia et quibusnati
quuł sibor suo gener ⁊ esponderũt.Ex¬
tia coruelia nrã puditicie simul et fe¬
cuuditatis exemiplar graccossuos se

Expanded text:
patris oblita es, idcirco concupiscet rex decorem tuum et dicet tibi: Tota pulchra es, proxima mea, et macula non Dei filia nuncupatur et nullos extrinsecus quaerit ornatus? Credit in Christum et hac ambitione di fata pergit ad sponsum, eundem habens dominum, quem et virum. Quid angustiarum habeant nuptiae, didicisti in ipsis nuptiis et quasi coturnicum carnibus usque ad nausiam saturata es. Amarissimam choleram tuae sensere fauces, egessisti acescentes et morbidos cibos, relevasti aestuantem stomachum: quid vis rursus ingerere, quod tibi noxium fuit? Canis revertens ad vomBruta quoque animalia et vagae aves in easdem pedicas retiaque non incidunt. An vereris, ne proles Furiana deficiat et ex te parens tuus non habeat pusionem, qui reptet in pectore et cervices eius stercore linat? Quippini? Omnes habent filios, quae habuere matrimonia, et, quibus nati sunt liberi, suo generi responderunt! Extia? Cornelia vestra, pudici- tiae simul et fecunditatis exemplar, Gracchos suos se
Abbreviated transcription (Latin):
dolestentia Scieus et iidens i flã¬
niã snto mañ ad ducent᷑ suꝑcilia
ortendeo tur brachiũ rratusq temẽs
cimudo doseiuetore. Consurgent
proteres. et aduersus eplãm incaua
riuba patricia detonabit. me magũ
et seductorẽ clamitans. et in terras
uitimas asportandũ. Addant siuo¬
luutet samaritenut dnĩ mei titulũ
recognoscũ. corte filiã a parente nõ
dimido nec dico illud de ennãgelio.
sme mortuos sepeliant mortuos suos.
uuut ent̃ qui credit in xpr. Et

Expanded text:
dolescentia. Sciens et videns in fladolescentia. Sciens et videns in flammam mitto manum: adducentur supercilia, extendetur brachium iratusque Chremes tumido desaeuiet ore. consurgent proceres et aduersum epistulam meam turba patricia detonabit me magum, me seductorem clamitans et in terras ultimas asportandum. addant, si uolunt, et Samariten, ut domini mei titulum recognoscam. certe filiam a parente non diuido nec dico illud de euangelio: sine mortui sepeliant mortuos suos. uiuit enim, qui credit in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
bsecras litteris et suppliciter
deprecaris ut tibi scribam
nuo rescribã quoͦ iuuere
debeas. et uiduitatis doronã
illeso pudititie noie cõseruare. Gau¬
det amiius. exultant iuscera. gestit
ciffectus hoc te cupere post uirũ qd̾
stẽ memorie mater tua ticiana mul¬
to fuit tpr̃e submarito. Scaudite sut
preces eius. et orõne impetrauit in̾u¬
nica filia quod uiuens ip̃a possẽde¬
rat. Habes preterca generis tui grã¬
de preuilegiũ qd ex inde a camilłouł
nulla nel rara uiẽ familie stribitur
scdõ nosse concubitus.ut nõtã laudãda
sis si iudna persoueres. quã execranda
gentiles femine custodierunt. Taces
de paiula et enstochio stirpis ur̃e flori¬
bin noper occasionẽ ex hortationis tue
ias leudare iudear. blesillãq preter¬
eo que mantũ suũ tuũ sequta est ger
inane m dreuitate spatii tpr̃a uirtũtũ
mutta cõplenit. ato utinã preconia
feminoꝵ iitarẽtur uiri. et eugosa se¬
serasus ⁊ eoderet quod sponte offert a¬

Expanded text:
bsecras litteris et suppliciter deprecaris, ut tibi rescribam, immo scribam, quomodo uiuere debeas et uiduitatis coronam inlaeso pudicitiae nomine conseruare. gaudet animus, exultant uiscera, gestit affectus hoc te cupere esse post uirum, quod sanctae memoriae mater tua Titiana multo fuit tempore sub marito, exauditae sunt preces et orationes eius. inpetrauit in unica filia, quod uiuens ipsa possederat. habes praeterea generis tui grande priuilegium, quod exinde a Camillo uel nulla uel rara uestrae familiae scribitur secundos nosse concubitus, ut non tam laudanda sis, si uidua perseueres, quam execranda, gentiles feminae custodierunt. Taceo de Paula et Eustochio, stirpis uestrae floribus, ne per occasionem exhortationis tuae illas laudare uidear, Blesillamque praetereo, quae maritum suum, tuum secuta germanum in breui uitae spatio tempora uirtutum multa cfeminarum imitarentur viri: ET RUGOSA senectus redderet, quod sponte offert a
Abbreviated transcription (Latin):
anibulauit et ipe mbulare. fticessat
mindia quã nomini xpiãuo male¬
dictoꝵ semꝑ gemima infigit uto
Sum probra metuñt ad iirtutes nõ
prouocent. Exceptis epłis ignoranĩ
uicerutiũ. solaq causa pietatis est
ubi carnis mulla noticia est. hono¬
ra patre tiui sed si te auero patre
nõ peparat Tani diu stito scingiũs
cõpulã quã diu ille suũ nouerit
cruitosẽ Aioquin daiidtidi proti¬
nus canet. audi filia etuide ex i¬
cłia aurẽ tuã et oblmistere popu¬
pistotr ex decorẽ tuũ. quĩ ipẽ est dũs

Expanded text:
bulauit, et ipse ambulare. Facessat inuidia, quam nomini Christiano maledicorum semper genuinus infigit, ut, dum probra metuunt, ad uirtutes non prouocent. exceptis epistulis ignoramus alterutrum, solaque causa pietatis est, ubi carnis nulla notitia est. honora patrem tuum, sed, si te a uero patre non separat. tam diu scito sanguinis copulam, quam diu ille suum nouerit creatorem; alioquin Dauid tibi protinus canet: audi, filia, et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere popupiscet rex dec
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne uidear ꝓpter adulationẽ per
singuias currere. sufficit tibi scã
mattella que ⁊espondens generi suo
aliquid nobis de enuãgelio retulit
Auna septẽ anus a unginitate sua
iuxerat cũ marito. ista septẽ mẽnib
Illa ⁊pĩ expectabat aduentũ. ista
tenet quẽ illa susceꝑat. Illa uagi¬
entẽ cauebat. ista predicat triũphan¬
teur. qͣlla loquebatur de eo oucibus
qui expectabant ⁊ edẽptionẽ ihrłm
Nec cũ ⁊edep̃tis gentibus clamitat
frater nõ redimet rediueet homo.
Et in alio psalmo. Honio natus est
i eã ipẽ fundauit eã altissimus
Scione ante hoc ferme bienuium
edisse libros cõta iouinianũ. quibus
uementese contrario questiones ubi
aplus concedit sedã matͥmonia scrip¬
ea dem ex nitegro stribere cumpossis
inde que stripta sunt mutuari. hoc
tuatũ ne modut egrediar epłe admo¬
nere uaio. cogita te quottidie esse mo¬
riturã. et nũꝙͣ de scdĩs imptus co¬

Expanded text:
et ne uidear adulatione per et ne uidear adulatione per singulas currere, sufficit tibi sancta Marcella, quae respondens generi suo aliquAnna septem annis a virginitate sua vixerat cum marito, ista septem mensibus; illa Christi expectabat adventum, ista tenet, quem illa susceperat; illa vagientem canebat; ista praedicat triumphantem; illa loquebatur de eo omnibus, qui expectabant redemptionem Hierusalem, haec cum redemptis gentibus clamitat: Frater non redimit, redimet homo, et de alio psalmo: Homo natus est in ea et ipse fundavit eam altissimus. Scio me ante hoc ferme biennium edidisse libros contra Iovinianum, quibus venientes e contrario quaestiones, ubi apostolus concedit secunda matrimonia, scripeadem ex integro scribere, cum possis inde, quae scripta sunt, mutuari Hoc tantum, ne modum egrediar epistulae, admonitam volo: cogita te cottidie esse morituram, et numquam de secundis nuptiis co
Abbreviated transcription (Latin):
sumus cõsolatum marito. et libers
peregre mortuis puditiciã reporta¬
uit ni patriã. et hoc sustentata uia¬
tico nuriĩ inoabitidẽ temuit. Ut illud
escue uaticiũ cõpleretur Enuitte
aguũ duẽ duãtorẽ terre de petra
doserti. Uenio ad iuduã de euuã¬
gelio uduã pauptulã ouĩ isełiticho
populo ditiorem. que accipieus grauũ
sinapis et mittens fermẽtũ in frina
satis tribus patris et filii cõfessione spi¬
uitus scĩ gram temperauit. Et duo mi¬
iuta misit in gazofilatiũ quitꝗd hrẽ
poterat in substantia sua. Unius itaq
biutias in utroq fidei sue obtulit te¬
stamento. Hec sunt duo seraphin ter
Elonficantia triuitatẽ. et in thesauro
e teure condita. Uude et forcipe utu¬
usꝙ testauenti ardens carbo cõprehẽ¬
sus purgat labia pcłoris. Quid ue¬
tera iepetam et iurtutes feminarũ
de libris proferã. cũ posses multas tibi
aute oculos proponere i urbe qua
mins quarĩ mutari exemuplũ debeas:

Expanded text:
sumus \'consolatam1, marito et liberis sumus \'consolatam1, marito et liberis peregre mortuis pudicitiam reportauit in patriam et hoc sustentata uiatico nurum Moabitidem tenuit, ut illud Esaiae uaticinium conpleretur: emitte agnum, domine, dominatorem terrae, de petra deserti. uenio ad uiduam de euangelio, uiduam pauperculam, omni Israhelitico populo ditiorem, quae accipiens granum sinapis et mittens fermentum in farinae satis tribus patris et filii confessionem spiritus sancti gratia temperauit et duo minuta misit in gazophylacium quidquid habere poterat in substantia sua umuersasque diuitias in utroque fidei suae obtulit-testamento. haec sunt duo seraphin ter glorificantia trinitatem et in thesauro ecclesiae condita, unde et forcipe utriusque instrumenti ardens carbo conprehensus purgat labia peccatoris. Quid uetera repetam et uirtutes feminarum de libris proferam, cum possis multas tibi ante oculos\' proponere in urbe, qua uiuis, quarum imitari exemplum debeas?
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Legiunis m iudich si cui tu¬
men placet uolumẽ ⁊ ecipere iuduã
cõfectã reiimis et habitu lugubri
sordidatã. que nõ lugebat mortuũ
uirũ. sed squalore corporis spõsi que¬
rebat aduentũ. Uideo arnatã gla¬
dio manũ. cruentã dexterã recogno¬
sto. caput holofernis de mediis hosti¬
bus ieportatũ. uincit uiros Remina.
et cũstitas trũcat libidinẽ. habitu¬
q repeute nutato. ad uictuces sor¬
des ⁊edit om̃ib scłi cultib mũdiores
Quidã imperite et deborã inter ui¬
duais memorant. ducẽ q barcich ar¬
bitiant: debore filiũ. cũ aliud stapta
cõnienioret. Nobis ad huc noiãbit᷑
quod prophetissa fuerif et ni ordine
uidicũ supputetur. et quia dicere po¬
terat quã diulcia guttirri meo oloꝗa
tua suꝑiuel et fuuũ ori meo. Apis
nonie aeccepit scripturaꝵ floribus pa¬
sta spũs sci odore pertusã et dulces
anibrosie sucos prophetali ore cõponẽs

Expanded text:
bant. legimus Iudith — si cui tabant. legimus Iudith — si cui tamen placet uolumen recipere — uiduam confectam ieiuniis et habitu lugubri sordidatam, quae non lugebat mortuum uirum, sed squalore corporis sponsi quaerebat aduentum. uideo armatam gladio manum, cruentam dexteram, recognosco caput Holofernae de mediis hostibus reportatum. uincit uiros femina et castitas truncat libidinem habituque repente mutato ad uictrices sordes redit omnibus saeculi cultibus mundiores. Quidam inperite et Debboram inter uiduas numerant ducemque Barac arbitrantur Debborae filium, cum aliud scriptura commemoret. nobis ad hoc nominabitur, quod prophetissa fuerit et in ordine iudicum supputetur. et quia dicere poterat: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mei et fauum ori meo, apis nomen accepit scripturarum \' floribus pasta, spiritus sancti odore perfusa et dulces ambrosiae sucos prophetali ore conponens.
Abbreviated transcription (Latin):
beant uidue. Leganuis euuãgelium
sediũ lucã. Erat inquit auna prophe¬
tissa filia phaunhel de tribu a ser.
Amia interptat᷑ grã. phanuhel in lin¬
gua urã resonat uultũ diũ. aseruł
mbeatitudinẽ nel in diuitias uertitꝰ
Qua ergo ab adolestentia usq ad oc¬
tognita nuꝰ aunos iuduitatis omis su¬
stiuit. et nõ ⁊ece debat de templo dei
dieb ac uoctib in sistens ieiunius et
oronibus id circo meruit gram̃ spũã¬
leui. et nũcupatur filia uultus dei
et a taiu beatitudine diuitiisq cen¬
senir. Recordeniur uidue sarapthe¬
ne que et sue et filioꝵ saluti helie
pretulit famẽ et in ip̃a nocte mori¬
tura cũ filio. superstitẽ hospitẽ relĩ¬
quebat. inalens uitã perdere quã e¬
lemosinã. et in pugillo farris semiua¬
riu sibi inessis diũce preparauit.
Farina seritur. et olei cupsaces na¬
scuntur. In iudea frimiẽti peniria
granitritici ibi mortuũ fuerat et
ingentiũ nidua olei fluenta mana¬

Expanded text:
beant uiduae? legamus euangelium beant uiduae? legamus euangelium secundum Lucam: et erat, inquit, Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Anna interpretatur gratia\\ Phanuel in lingua nostra resonat \'uultum dei\', Aser uel in \'beatitudinem\' uel in \'diuitias\' uertitur. quia ergo ab adulescentia usque ad octoginta quattuor annos uiduitatis onus sustinuerat et non recedebat de templo dei diebus ac noctibus insistens ieiuniis et obsecrationibus, idcirco meruit gratiam spiritalem et nuncupatur filia uultus dei et atauis beatitudine diuitiisque censetur. recordemur uiduae Sareptenae, quae et suae et filiorum saluti Heliae praetulit famem et ipsa nocte moritura cum filio superstitem hospitem relinquebat malens uitam perdere quam elemosynam et in pugillo farris seminarium sibi messis dominicae praeparauit. farina seritur et olei capsaces nascitur. in Iudaea frumenti penuria — granum enim tritici ibi mortuum fuerat — et in gentium uiduae olei fluenta mana
Abbreviated transcription (Latin):
liboros: iuptias quid requiis  Si nõ habes
quare expertã nõ metius steriliatẽ ꝯaher
reni ui cortani certo prefers pudori cri¬
buutur tibi mc sponsales tabule. ut
post paululũ testamẽtũ fucere cõpet¬
luris. Simulabitur mariti infirit¬
tas. et quod te moriturã facere uoler
ipẽ uicturus futiet. Aut si euenert
ut et de st dõ marito habeas filios. douie¬
stica pugua itestinũ preliĩ. hos licobit
tibi amare liberos. nec equis aspicere
oculis quos genuusti. claluporrigio
cibos. Inuidebit mortuo. et iusi ode¬
ris filios. adhuc coꝵ amare iudeboris
patieni. Quodsi de priore utoro habẽs
sobolem tedomũ in troduxeut.ctiam¬
si clemẽtissima fueris om̃es comedie
et muno graphi et cõmunes rethorũ
loci yi nouercã seuissinias dẽctnrabĩ
Si pͥuignus languerit et cõdoluert
caput. infamaberis ut uenestcaierut
nõ dederis cibos trudelis. si dedeus ina¬
ponsare: Uolumus scire quales esse de¬

Expanded text:
liberos, nuptias quid requiris? si non-habes, liberos, nuptias quid requiris? si non-habes, quare expertam non metuis sterilitatem et rem incertam certo praefers pudori? scribuntur tibi nunc sponsales tabulae, ut post paululum testamentum facere conpellaris. simulabitur mariti infirmitas et, quod te morituram facere uolet, ipse uicturus faciet. aut si euenerit, ut et de secundo marito habeas filios, domestica pugna, intestinum proelium. non licebit tibi amare liberos nec aequis aspicere oculis, quos genuisti. clam porriges cibos, inuidebit mortuo et, nisi oderis filios, adhuc eorum amare uideberis patrem. quodsi de priori uxore habens sobolem te domum introduxerit, etiamsi clementissima fueris, omnes comoediae et mimographi et communes rhetorum loci in nouercam saeuissimam declamabunt. si priuignus languerit et condoluerit caput, infamaberis ut uenefica. si non dederis cibos, crudelis, si dederis, mapensare?, Uolumus scire, quales esse de
Abbreviated transcription (Latin):
lun nieĩ quottidie perit niuor horis¬
ditais dissipatur. serius cõtiuneliose lo¬
qutus est imperiũ aucilia negleite
Quis procedet inpublicuĩ. quis lespon¬
debit pro agroꝵ tributis. parini los ieos
quis erudiet. et uernulas quis educeo¬
bit. et hauc prouetas causam oppouũt
matumoni que uel sola debust panr¬
tius impedire. suꝑ ducĩt inater puss
nõ nutriciũ sed hostẽ nõ parẽte sed
ericunũ Inflãmata libidint obsuu¬
scitur uteri sui. et niter pariullos iu¬
os miserias nestientes lugens dudim
noua mipta cõponitur. Quid obtendis
patrimoiiũ. quid suꝑbiã seruuloꝵ. Con¬
fitere turpitudinẽ. Nulla idcrco ducit
maritũ ut cũ marito nõ dorimat aurst
certe libido nõ stiuuilat que tanta msa¬
nia est in morẽ sto̾toꝵ prostituere casti¬
tatẽ. ut augeantur duntie. et ꝓpter ien
iulem aitq perituram pudicitia que pro¬
cipsa et eterua est polluatintia qus abes

Expanded text:
lum meum cottidie perit, maiorum herelum meum cottidie perit, maiorum hereditas dissipatur, seruus contumeliose locutus est, imperium ancilla neglexit. quis procedet ad publicum? quis respondebit pro agrorum tributis? paruulos meos quis erudiet? uernulas quis educabit?\' et hanc — pro nefas! — causam opponunt matrimonii, quae uel sola debuit nuptias inpedire. superducit mater filiis non uitricum, sed hostem, non parentem, sed tyrannum. inflammata libidine obliuiscitur uteri sui et inter paruulos suas miserias nescientes lugens dudum noua nupta conponitur. quid obtendis patrimonium, quid superbiam seruulorum? confitere turpitudinem.. nulla idcirco ducit maritum, \'ut cum maritcnon dormiat. aut si certe libido non stimulat, quae tanta insania est in morem scortorum prostituere castitatem, ut augeantur diuitiae et propter rem uilem atque perituram pudicitia, quae et pretiosa et aeterna est, polluatur? si habes
Abbreviated transcription (Latin):
Imitare et tu cõsanguineã tuã ha¬
beat rouia qđ augustior urbe rone
possedit bceleemi. habes opes fucile
tibu est indigentib subsidia iinissia¬
Re. quod luxirae parabatur iurtust
missiunt. Nulla imptiaꝵ cotemp¬
tura fimeat egestateus. Nedune uir¬
gies quas incubiculũ sciluatoris n¬
ducas. suscipe uiduas quas inter uit¬
gnes lilia et martrũ tosas quasi n¬
ii qua nuĩdi xp̃ũs delicta portauit
trilia serta cõpone. Letetur et adui¬
uetur uobilissimmus patertuus di¬
seut a filia quod didiscerat ab uxore
Iem incauunt caput. treunt genna
dentes cadunt. et fronte obstena ua¬
gis arata uicina est mors in foribus.
Designatur rogus prope ueliniꝰ nosi
uius senes suuius. paeet sibi matitã
quod longo itineri necessarisi est. secũ
portus quod iuitus dimissiris estc
nrmo premittat nicelũ quod uegaue¬
rit terra sumptura est. ꝗodenie gdule¬
retro post sachanã cũ iuxuriate fue¬

Expanded text:
Imitare ergo et tu consanguineam tuam: haImitare ergo et tu consanguineam tuam: habeat Roma, quod angustior urbe Romana possidet Bethleem. Habes opes, facile tibi est indigentibus victus subsidia ministrare. Quod luxuriae parabatur, virtus insumat; nulla nuptias contemptura timeat egestatem. Redime virgines, quas in cubiculum salvatoris inducas, suscipe viduas, quas inter virginum lilia et martyrum rosas quasi qin qua mundi Christus delicta portavit, talia serta compone. Laetetur et adiuvet vir nobilissimus, pater tuus; discat a filia, quod didicerat ab uxore. Iam incanuit caput, tremunt genua, dentes cadunt et frontem obscenam rugis arat, vicina est mors in foribus, demus, senes sumus. paret sibi uiaticum, quod longo itinere necessarium est. secum portet, quod inuitus dimissurus est, immo praemittat in caelum, quod, ni cauerit, terra sumptura est. Solent aduleretro satanan, cum luxuriatae fue
Abbreviated transcription (Latin):
uite huius curucula quis pertam¬
seat. ialoꝵ q solatiũ est bonos car¬
pere dũ peccantiã multitudino pti¬
tant culpam mninui peccator ꝑo¬
tamien cito igius stipule conquiescit.
et exundans flãma defitientibi
mitriẽtis paulatim emioritur di
anno preterito fauia mẽtita est aut
si certe uerũ dixit cesset uitiũ. cessabit
et runor. Hec dico nõ quo de te sunr¬
strũ aliquid inetuã. sed quod pietatis
affectu etiã que tuta sunt ꝑtimescuã
inparuo corpusculo igentes aminos
audires totã netis et noui testan os
sioppellectilem ex illuis corde feruere.
Ieiunia proludo habet. orõnẽ pude¬
licũs tenet trmpanũ inexemplũ ma¬
ric. et pharaone subierso irinui.
choro preciuit. Cantemius dno gło
riose eñĩ magnificatus est. equaͭ et
astensorẽ proiecit in niare. Haco
docet psaltrias xpo. has fidicinese¬
rudit saluatori. Sic dies. sic noxͤ
ducitur. et oleo ad lampades pre¬
ꝑarato sponsi expectatur aduẽtus

Expanded text:
uitae huius curricula quis pertranuitae huius curricula quis pertranseat, malorumque solacium est bonos carpere, dum peccantium multitudine putant culpam mtamen cito ignis stipulae conquiescit, et exundans flamma, deficientibus nutrimentis, paulatim emoritur. Si anno praeterito fama mentita est, aut si certe verum dixit, cesset vitium, cessabit et rumor. Haec dico, non quod de te sinistrum quid metuam, sed quod pietatis affectu, etiam quae tuta sunt, pertimescam. in paruo corpusculo ingentes animos, audires totam ueteris et noui testamenti supellectilem ex illius corde feruere. ieiunia pro ludo habet, orationem pro deliciis. tenet tympanum in exemplum Mariae et Pharaone submerso uirginum choro praecinit: riose enim magnificatus est, equum et ascensorem deiecit in mare. Has docet psaltrias Christo, has fidicianas erudit salvatori. Sic dies, sic nox ducitur et oleo ad lampadas praeparato sponsi expectatur adventus.
Abbreviated transcription (Latin):
coillis etas suo abutitur nebituo et pu¬
tat sitre qd uõ licet. ounã quidẽ licẽt
sed uõ om̃iã expedunit Nec ꝓcirator¬
uellanustratus. uec foriuosus colłacta¬
neus. nec candidulus et rubicundis
ad hereaut lateri tuo. Interdũ anum̃
duãꝵ ex aucillaꝵ habitu idicatur
Scũrũ uirginũ et iduaꝵ sotietutẽ
appote. et si sermocinandi cũ uiris m¬
cubit necessitas. arbitros ue deuites
tuntaq cõfubulandi fidutia sit ut iu¬
traute alio nõ paueas nec erubestas.
Speculũ nic̃tis est futies. et tuciti ocu¬
li cordis futentur archana ¶Didiur
et ui cessus. et iudistreta sõtietas ex qui¬
site epule. regius apparatus neroms et
sardanapalli niptias loquebattus et
Alioꝵ uultus nrã sit cautio. pestilẽ¬
te flagellato stultus sapientiorerst.
cũs amior impatiẽtiã nõ hobet
Falsus ⁊uiuor cito oppͥinitur et uita
posterior iudicat de priori. Fieri ꝗd.¬
daui nõ potest ut absq morsic homu

Expanded text:
cilla aetas suo arbitrio abutitur, et pucilla aetas suo arbitrio abutitur, et putat licere, quod libet, « Omnia quidem licent, sed non omnia expediunt » . Nec procuratorcalamistratus, nec formosus collactaneus, nec candidus al. candidulus  et rubicundus assecla adhaereat lateri tuo. Interdum animus dominarum ex ancillarum habitu judicatur. Sanctarum virginum et viduarum societatem appete. Et si sermocinandi cum viris incubuerit necessitas, arbitros ne divites: tantaque confabulandi fiducia sit, ut intrante alio, nec paveas, nec erubescas. Speculum mentis est facies, et taciti oculi cordis fatentur arcana. Vidimus et incessus, et indiscreta societas, exquisitae epulae, regius apparatus, Neronis et Sardanapali nuptias loquebantur. Aliorum vulnus, nostra sit cautio. « Pestilente flagellato stultus sapientior erit. sanctus amor inpatientiam non habet; falsus rumor cito opprimitur et uita posterior iudicat de priori. fieri quidem non potest, ut absque morsu hominum
Abbreviated transcription (Latin):
cruhilin senuone dei. ut preciosa ue¬
xillis nouarũ segetũ graua de per der¬
ant. Habes stiũ exuperiũ probate etu¬
tiret fidei qui te monitis sius fep̃t
insftituat. fnc tibi amicos de iniquo uia¬
moua qui te recipiant in et̾na taber¬
nacula. Illis tabue diuitias. qui uon
fusidesaues sed erbariũ panẽ tomedãt
qui franẽ expellat. nõ augeat luxi¬
nã. Intellige suꝑ egenũ et pauperem
Dĩpotẽti teda se maxime domestics
fidoi ludũ nesti. esuriẽtem trba egro¬
trinrẽ uisita. Quotienscũq manũ ex¬
tendus apiũ cogita. caue ne medicãti
duo tuo alienas diuitias cnigeas. Iuue¬
uuiꝰ fuge cõsortia. Comatulus: coptus
ntq iast anuis . domus tue tecta neui¬
deant. Cantor pellatur ut nocuisa
fidicinas et psaltrias et istius modi
chorũ diaboli quasi mortifera syre
dore. et spadonũ exercitu preeientiue
uurduaꝵ pircuferre libertatẽ. Pessune
cõsi otudinis est cũ fragilis soxus et imbe¬

Expanded text:
cum Hierusalem sermone dei, ut pretiosa ecum Hierusalem sermone dei, ut pretiosa ex illis nouarum. segetum grana dependeant. habes sanctum Exsuperium probatae aetatis et fidei, qui te monitis suis frequenter instituat. Fac tibi amicos de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula. illis tribue diuitias tuas, qui non Phasides aues, sed cibarium panem coemant, qui famem expellant, non qui augeant luxuriam. intellege super egenum et pauperem. omni petenti te da, sed maxime domesticis fidei: nudum uesti, esurientem ciba, aegrotantem uisita. quotienscumque manum extendis, Christum cogita. caue, ne mendicante domino tuo alienas diuitias augeas. Iuuenum fuge consortia. comatulos, comptos atque lasciuos domus tuae tecta non uideant. cantor pellatur ut noxius; fidicinas et psaltrias et istius modi chorum diadere, et spadonum exercitu praeeunte, viduarum circumferri libertate. Pessimae consuetudinis est, cum fragilis sexus et imbe
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et multo melius est quottidie parũ
quã taro sacis sumere. Pluiua illa op¬
tuna est que sensim destendit int̾ris su¬
bitus et nimicis imber i preceps arua
subuortit. Quãdo comedis cogita qd̾
stati tibi oraudũ ilico et legen dumsit.
Destripturis stĩs habetosixũ uersinun
nuneꝵ istud peusis̃ duõ tuo redde net
ante quieti mẽbra cõcedas quã caltulũ
poctolis eti hoe subtegiunse impleuens.
Post scupturas stãs doctoꝵ horu deat
catus lege. coꝵ diĩ tuxat quoꝵ fides uo¬
tri est. Non necesse habes aurũ in luto
querere multis de margaritis orama
dedime margarittĩ Sta iixta ieremiã
m niis pliribus ut ad illã uiã que ad
patrẽ ducit ꝑuenias. Linorẽ monilĩ
atq gẽniaꝵ sericaꝵ q uestiũ trauffer
aid stientiã scripturaꝵ. ingredere terã
reprouiissioiis lacte et melle manãtẽ
Soiuede simla et oleũ uestize cũ ioseph
uauis indumẽtis ꝑforentur aures tue

Expanded text:
tur et multo melius est cottidie parum tur et multo melius est cottidie parum quam raro satis sumere. pluuia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber praeceps arua subuertit. Quando comedis, cogita, quod statim tibi orandum, ilico legendum sit. de scripturis sanctis habeto fixum uersuum numerum; istud pensum domino tuo redde nec ante quieti membra concedas, quam calathum pectoris tui hoc subtegmine inpleueris. post scripturas sanctas doctorum hotatus lege, eorum dumtaxat, quorum fides nota est. Non necesse habes aurum in luto quaerere: multis margaritis unam redime margaritam. Sta iuxta Hieremiam in viis pluribus, ut ad illam viam, quae ad patrem ducit, pervenias. Amorem monilium atque gemmarum sericarumque uestium transfer ad scientiam scripturarum. ingredere terram repromissionis lacte et melle manantem, comede similam et oleum, uestire cum Ioseph uariis indumentis, perforentur aures tuae
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã in ipĩs leguminib inflantia
adolestentib ut esum olerũ. Unde
et malio loco ait. qui infirmus est
olera mãducet. tirdorq corporũ fri¬
gidioribus epulis temperandus est.
S Si autẽ tres pueri et damhel legu¬
minib uestebant᷑. pueri erant. nec dũ
ad sortaginẽ uenerant in qua rex babi¬
louis senes iudices frycit. Nobis uõ
corporũ cultus qui millis extepto pri¬
ilegio gratie dei et huiusmodi cĩ¬
bis eintuerat sed anime uigor queior¬
tur que curnis infirmitate fit fortior
qnde est qͥd nõnulli uitã pudicã ep¬
potentiu in medio itinere coreiunt.
diĩ solam abstiuc̃tiã carmiũ putaut. et le¬
gununb honerat stomachũ que modecai¬
te parce q sumpta noxia sint. Et ut qd̾
sentio loquar. nichil sit in flãmat corpora
et titillat mẽbra genitalia sicut indigestꝰ
tibus ructusq cõnulsus. Malo apud
caisu. Quitquid seminariũ ueluptatis est.
uenemĩ puta. Parcus cibus et semꝑuen¬
toresuriens tr itiuaus ieumus prefera¬

Expanded text:
sed etiam in ipsis leguminibus inflantia adolescentibus, ut esum olerum. Unde et in alio loco: « Qui infirmus est, ait, olera manducet » ; ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus est. Sic al. Si  autem tres pueri et Daniel leguminibus vescebantur. Pueri erant, necdum ad sartaginem venerant, in qua rex Babylonius senes judices frixit. Nobis non corporis cultus, qui in illis excepto privilegio gratiae Dei ex hujuscemodi cibis enituerat; sed animae vigor quaeritur, quae carnis infirmitate fit fortior. Inde est quod nonnulli vitam pudicam appetentium, in medio tinere corruunt, dum solam abstinentiam carnium putant; et leguminibus onerant stomachum, quae moderate parceque sumpta innoxia sunt. et ut, quod sentio, loquar, nihil sic inflammat corpora et titillat membra genitalia nisi indigestus cibus ructusque conuulsus. malo apud clitari. quidquid seminarium uoluptatum est, uenenum puta. parcus cibus et sempèr uenter esuriens triduanis ieiuniis praefera
Abbreviated transcription (Latin):
fecistis ut adoretis eas Quod pleniꝰ
nicõtione indaita stephanus niaetiꝰ
exponens et reuoluẽs hystoria uete¬
rem sic loqutus est. Et uitulĩ feceruu
in dieb illis et obtulerũt hostias idoło
et letabantur n oꝑibus maniũ suade
Counersius est autr deus et taididit᷑ eor
ut colerent militiã celi sicut staptũ
est inlibro prophãꝵ. Mlilicia aurex
celi nõ tantũ appellatur sol et lima
et astra ⁊utilantia. sed onñs angelicai
multitudo. eoꝵq exercitꝰ qui hebrcuce
appellantur subaoth idest ui titu siue
exertitiuũ. Unde et in einuatelios eo
lucã legiius. Et subito facaa ast ccam
angelo multicudo militie celestie landã

Expanded text:
fecistis, ut adoretis eas? quod plenius fecistis, ut adoretis eas? quod plenius in contione Iudaica Stephanus martyr exponens et reuoluens historiam ueterem sic locutus est: etuitulum fecerunt in diebus illis et obtulerunt hostias idolo et laetabantur in operibus manuum suarum. conuersus autem est deus et tradidit eos, ut colerent militiam caeli, sicut scriptum est in libro prophetarum. militia autem caeli non tantum sol appellatur et luna et astra rutilantia, sed et omnis angelica multitudo eorumque exercitus, qui Hebraice appellantur sabaoth, id est \'uirtutum\' siue \'exercituum\'. unde et in euangelio iuxta Lucam legimus: et subito facta est cum angelo m
Abbreviated transcription (Latin):
Nosiuxta spiũ transcamus ad xpm̃ ꝗ
ad distinctionẽ umbraꝵ nõ corpusã pͥ¬
pellamiur. Quõ euĩ in corpore ueritur
est et in corporis umbra inẽdatiũ. sic ni
spuali intelligentia niũdiis om̃is et tibus
et potus et tota festiuitus porpetue bu¬
leude et eterna requies expectada est
Queriuius quid dicere uoluerit nhi¬
militate et religione angelor aut que
sensũ habeat. Ex quo dñs loqutus
ad discipulos surgitt ab camus hĩnt
et reluquet᷑ uobis domus ura deserta
et locus in quo crucifixiis est dñs pũ¬
aliter egrptus uocatur et sodomaꝵ
onũs iudaicaꝵ obseruationũ cultura
destructa est. et quascũꝙ offerũt iuctĩ¬
mas nõ deo offerũt sed angelis ⁊ efugri
et spiritibus ĩmũdis. Nec miꝵ si hos
post passionẽ diũ fatiant. tũ ꝑ amos
quoq propham dicatur adcos. anu
quid hostias et uictimas obtulistĩs mͥ
quadraginta anuis i deserto domiis
isrł et assũsistis tabernaculũ moloch
et sidus dei uũ renita figirras quas

Expanded text:
os iuxta spiritum transeamus ad Christum, qui ad distinctionem umbrarum nunc corpus appellatur. quomodo enim in corpore ueritas est et in corporis umbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis cibus et potus et tota festiuitas et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. quaerimus, quid dicere uoluerit: in humilitate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra deserta, et: locus, in quo crucifiximus est dominus, spiritaliter Aegyptus appelletur et Sodoma, omnis Iudaicarum obseruationum cultura destructa est et, quascumque offerunt uictimas, non deo offerunt, sed angelis refugis et spiritibus inmundis. nec mirum, si hoc post passionem domini faciant, cum per Amos quoque prophetam dicatur ad eos: num qui d hostias et uictimas obtulistis mihi quadraginta annis in deserto, domus Israhel, et adsumpsistis tabernaculum Moloch et sidus dei Rempham, figuras, quas
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ex ponit locũ hoc põt dicere quod̾
uiueti lege in qua iusticia est iux pauci
inuenti sũt quu siuĩ fuderint sanguinẽ
mi nouo autẽ instrumẽto in quo bonitasẽ
atꝙ clemẽtia ĩ numerabiles extiterint mar¬
tures. Sedex eo qd̾ posuit forsitan quise¬
tiam aude at inori et pendulo gradu sen¬
tentiã tẽpcrauit iuenir posse nõnullos
qui audeant mori pio euuãgelio. osten¬
dit nõ sic accipiendũ. sed ex suꝑioribus
et inferiorib sensũ loci huiꝰ debere trat¬
taui. Dicen sem̃ paulus aplũs se gloria

Expanded text:
hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Qui enĩ parce seminat . par¬
uo sensu accipiendĩ sit quod
ni epła legimus ad romanos
uix eĩ pro iusto quismorit᷑
nam probono forsitan quis audeat mori
Due hereses ex occasione huiꝰ testuno¬
un quod̾ nõ intelligunt diuersõ quidẽ
errore sed pari impietate blasphemant
Martion enĩ qui nistũ deuet creato¬
teru inft et alteꝵ bonũ et proiusto
asseut uel in illos nel paucos mortem¬
merabiles in artires extitisse. Porroar¬
risiustũ ad xpiũ refert de quo dictũ
est. densindiciũ tuũ regi da et iusti¬
ciam tuã filio regis. et ipẽ desẽ in eu¬
nãgelio nõem̃ pater iudicat quẽqua
sed oniẽ iudiciũ dedit filio. et ego sicut
audio ita iudico. Bomĩ autẽ deum
patrem. de quo ipẽ filius cõfitetur
lus deus pater. Cũq huc usq blasphemie¬
sue deiuos calles potuerit inuenire in con¬
sequõtib siupiugit et corruit. Quomõ e¬
uini propatie quis audeat mori et profilio

Expanded text:
tionem; qui enim parce seminauerit, partionem; qui enim parce seminauerit, paruo sensu accipiein Epistola legimus ad Romanos: Vix enim pro justo quis moritur. Nam pro bono forsitan quis audeat mori . Duae haereses ex occasione hujus testimonii, quod non intelligunt, diverso quidem errore, sed pari impietate blasphemant. Marcion enim qui justum Deum, et Creatoterum justum, et alterum bonum. Et pro justo asserit, vel nullos, vel paucos oppetmerabiles Martyres extitisse. Porro Arius justum ad Christum refert, de quo dictum est: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis : Et ipse de se in Evangelio: Non enim Pater judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio ; Et, Ego sicut audio, sic judico . Bonum autem ad Deum Patrem, de quo ipse Filius confitetur: nus Deus Pater . Cumque hucusqsuae devios calles potuerit invenire, in consequentibus impingit, et corruit. Quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio
Abbreviated transcription (Latin):
sed uõ bene diuidebat. credeus in patrem
sed filiit̃ per sequens habens dcũ om̃ipo¬
tentẽ sed sp̃ñ sctiũ negans. Prudentior
iroq fuit paulus apłus in ttansgressione
leais filiis qa iondã lucis. qui in legisob¬
seruatione uersati xp̃mm qui dei patiis
uerũ lumen est perdiderut. Aiubrosi¬
us quideni mediolanẽsis epũs quid de hoc
loco senserit in cõuiẽtariis eius legere po-¬
teris. Orgenis et didimi in hanc ꝑa¬
bolam explanationẽ inuenire nõ po¬
tus. et utrũ sit abolita tempore uetustri¬
te au ip̃i nõ cõscripserint nicertũ habeo.
Dichi iuxta prioren interpretationẽ
hoc iudetur. quod de iniquo mãmona
debeamus auncos nobis facere nõ quos¬
libet pauperes sed eos qui nos possint
iecipere in donios suas et in etema tab̾¬
nacula. ut cũ eis parna prebueruus
⁊ecipiamus ab illis in agua: et dantesa¬
liena nr̃a suscipiamus. et seminenius
in beuedictione ut metanius benedic¬

Expanded text:
sed non bene diuidebat credens in patre, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, habens deum omnipotentem, sed spiritum sanctum negans. prudentior itaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedic
Abbreviated transcription (Latin):
uersabãtur n lege et sit m apotie
diderant ut arbitrarẽt᷑ se in lege ur¬
stifitãdos. docere legẽ abolitã prophe¬
tus preterisse. et que antea prolutro
fuerint reputari instercora. Moca¬
uit itaq duos de plurimis debitori¬
bus. Primũ qui debebat centũ batos
olei eosuidel qui fuerãt ex gentibis
cõgregati et magna nidigebat nũa
dei et de centenario numero qui ple¬
uus est atq perfectus fecit cosstui¬
bere quĩ quagenariũ qui ꝓprie est pe¬
intentũ luxta iubeleũ. et illã ii
tritico mandatoꝵ dei mitituserat et de¬
bebat ei tentenauũ nunieꝵ. et coegit ut
decentũ octoginta fuceret idest ciederet
i diũ resurrectionẽ que octaue diei mi¬
niero cõtinetur. et de octo completur de¬
tades. ut de sabbato trausiret ad pͥuã sab¬
bati. Ob hauc causam a dũo predicatur
qdͥ bone fecerit. et pro salute sua in cuuã¬
gelu clementiã de legis austeritate mu¬
tatus sit. Quod si quesieris quare uoce

Expanded text:
uersabantur in lege et sic in Christo uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocet
Abbreviated transcription (Latin):
opus dicta compingens ingenũ sui
nobis moninẽta dimisit. hec suꝑ hac
parabola in sius cõmentarus est loqũ¬
tus. Diues qui habebat uillit ies¬
ue dispensãtorẽ deus omp̃s est. quo
nichil est ditius. Huius dispensa¬
tor paulus qui ad pedes gamalihelis
sacras litteras didicit. legem dei su¬
sceperat dispensandã. Qui cũ cepis¬
set credentes in xp̃o. persequi. ligare
occidere et omnẽ diũ sui dissipare
substautiã. correptus a dnõ est. San¬
le saule quid me persequeris : duuĩ
est tibi contra stimnulił̃ recaltitrro
Dixit q in corde suo. Quid fatiam
qui magiscer fui et uillicus. cogor
esse discipulus er operarius. fodoere
baptiscã esse finitos. Mendicare
erubesco: ut qui doctor fuerã uide¬
oꝵ. cogar agentibus et a discipulo
anania salutis et fidei mendicare
doctriuã. Fatiã michi urĩ qd̾ utile
esse intelligo. ut postꝙp proiectus fu¬
ero deuilicatione mea recipiaut me
ni domossuas. Cepit q eos qui prurs

Expanded text:
in unum opus dicta conpingens ingenii sui in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere nBaptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant men domos suas. coepitque eos, qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
est nicurnalib et in inultis fidelis
erit id est in spũalibus. Qui autẽ¬
i paruo iniquus est ut nõ det fratri¬
bus adutendũ quod a deo pro omĩ¬
ne cessitate sed pro personis docłnã
diũ diuidat. Si autẽ in quit caruales
diuitias que labuntur nõbene dispe¬
seris: upras eterasq diuitias doctͥne
dei quis det uobis: Et si iuhis que
alicua sũt alieuũ autẽ est a nobis oñie
quod scłi est. infideles fiuistis: ea que
urã sunt et proprie depitata honũ
quis uobis credere pot̾it: Unde corri¬
pit auaritiã. et dicit eũ qui amat
pectuniã deũ amare nõ posse. Igitur
et apłis si uelint auiare deũ esse peccu¬
uias cõtepnẽdas. Unde scribe et phari¬
sei qui eraut uari. aduersũ se dictuz
ntelligẽtes parabolã subsannabat
eũ. carnalia et certa et presentia . spi¬
ritualib ac futuris et quasi intertẜ
preponẽtes. Teofilus antiocene et¬
lesie septimus post pentĩ apliũ ep̃s

Expanded text:
est in carnalibus, et multis fidelis est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendunecessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. Si autem, inquit, carnales divitias quae labuntur, non bene dispensatis, veras aeternasque divitias doctrinae Deialiena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobis credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus post Petrum apostolum ep