comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
los nominis sui semꝑ inimicos: si penitẽci¬
am delicti agant: si admissum facinꝰ agnoᷤ¬
cant: nõ solum ad indulgentiã criminis. s
ad p̃mium regni cęlestis admittit. Q uid
potest pacientius: quid benignius dici ui¬
uificatur xp̃i sanguine. etram qui fudit
sanguinem .xp̃i. Talis est xp̃i: ac tanta pa¬
cientia. Quȩ nisi tanta actalis existeret:
paulum quoq apłm eccłia non haberet.
Quodsi et nos frs̃ dilectissimi in xp̃o sumꝰ.
si ipsũ indiumussi ipse ẽ. salutis nr̃ȩ uia.
qui xp̃m uestigiis fatutarib sequimur.
ꝑ xp̃i exempla gradiam᷑. ficut ioħs apłs
debet quomͦ ille ambulauit et ipse am¬
bulare. Itẽ petrus suꝑ quẽ ȩccłia dñĩ digna¬
tione fundata est: in epła sua ponit et dicit.
Xp̃c passus ẽ. pro nobis uobis relinquens
exemplum: ut sequamini uestigia eius.
Qui peccatum non fecit: nec dolus inuentꝰ
est inore etus. Qui cum malediceret᷑ : non

Expanded text:
los nominis sui semper inimicos, si paenitentilos nominis sui semper inimicos, si paenitentiam delicti agant, si admissum facinus agnoscant, non solum ad indulgentiam criminis sed ad praemium regni caelestis admittit. quid potest patientius, quid benignius dici ? uiuificatur Christi sanguine etiam qui fudit sanguinem Christi. talis est Christi ac tanta patientia: quae nisi talis et tanta existeret, Paulum quoque apostolum ecclesia non haberet. Quodsi et nos, fratres dilectissimi, in Christo sumus, si ipsum induimus, si ipse est salutis nostrae uia, qui Christum uestigiis salutaribus sequimur per Christi exempla gradiamur, sicut Iohannes debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare . Item Petrus, super quem Ecclesia Domini dignatione fundata est, in Epistola sua ponit et dicit: Christus passus est pro nobis, relinquens vobis exemplum, ut sequamini vestigia ejus; qui peccatuore eius, qui cum malediceretur non
Abbreviated transcription (Latin):
uestit:.cibaret᷑ felle qui cibum cęlestem dedit:
aceto potaretur qui salutare poculũ ꝓpina¬
iit. Ille innocens. ille iustus: immo innocẽ¬
tia ipse. & ipse iusticia. int̃ facinorosos depu¬
tatur: ⁊ testimoniis falfis ueritas p̃mit᷑. iu¬
dicat᷑ iudicaturus. et dĩ sermo ad uictimã
tacens diicitur. Et cum ad erucem dñ con¬
fundantur syda. et elementa turbentur: contre¬
miscat terra. nox diem cludat. solne iud eoꝵ
facinus aspicere cogat᷑. et radios ⁊ ocłos suos
stibtrabat: ille nõ loquit᷑. nec mouetur. nec
maiestatẽ sitam fub ipsa saltẽ passione ꝓfi¬
tetur. Usq ad finem ꝑseuerant̃ & iugiter
tolerant᷑ omĩta: ut confũmet᷑ in xp̃o plena
et ꝑfecta pacientia. Et post ista. adhuc int̃¬
fectores suos si conuersi ad eum uenerint
suscipit: et pacientta salutari ad conseritã¬
dos benignos. eccltam sitam nontni elu-¬
dit. Illos aduersarios. illos blasphemos. il¬

Expanded text:
uestit, cibaretur felle qui cibum caelestem dedit, uestit, cibaretur felle qui cibum caelestem dedit, aceto potaretur qui salubri poculo propinauit. ille innocens, ille iustus, immo innocentia ipse et ipse iustitia inter facinorosos deputatur et testimoniis falsis ueritas premitur, iudicatur iudicaturus et Dei sermo ad crucem tacens ducitur. et cum ad crucem Domini confundantur sidera, elementa turbentur, contremescat terra, nox diem cludat, sol ne Iudaeorum facinus aspicere cogatur et radios et oculos suos subtrahat, ille non loquitur nec mouetur nec maiestatem suam sub ipsa saltim passione profitetur: usque ad finem perseueranter ac iugiter tolerantur omnia ut consummetur in Christo plena et perfecta patientia. Et post ista adhuc interfectores suos, si conuersi ad eum uenerint, suscipit et patientia salutari ad conseruandum benignus ecclesiam suam nemini cludit. illos aduersarios, illos blasphemos, il
Abbreviated transcription (Latin):
tolerandis ęquanimitas quanta. & quanta
pacientia incredulos ad fidem suadendo flec¬
tere: obsequio ingratos fouere. contradicẽtib
responde lenit̃. fuꝑbos sustinere clement̃:
humilit̾ ꝑsequentib ced̃e: ꝓpħarum int̃¬
fectores & aduersus dm̃ semꝑ rebelles: usq ad
crucis & passionis horam. uelle colligere.
Sub ipsa autẽ passione & cruce. priusqͣm ad
crudelitatẽ necis& effusionẽ fanguritus ue¬
niretur: quȩ conuicioꝵ ꝓbra pacient᷑ audita:
quȩ cõtumeliarum tolerata ludibria. ut in¬
sultantium sputamina extiꝑẽ. qui sputo
suo ceci ocłos paulo ante formasset: et cuiꝰ¬
mnnomine aseruis nũc erus drabolus cum
angłis suis flagellatur.: flagella ipse pateret᷑.
coronaret᷑ spinis. qui mr̃es florib coronrat
ȩt̃nis: palmis in faciem uerb̾aretur. qui pal¬
mas ueras uincentib tribuit: spoliaret᷑ ueste.
t̾rena. qui indum̃to immortalitatis ceteros

Expanded text:
tolerandis aequanimitas quanta et quanta tolerandis aequanimitas quanta et quanta patientia incredulos ad fidem suadendo flectere, obsequio ingratos fouere, contradicentibus respondere leniter, superbos sustinere clementer, humiliter persequentibus cedere, prophetarum interfectores et aduersus Deum semper rebelles usque ad crucis et passionis horam uelle colligere. Sub ipsa autem passione et cruce, priusquam ad crudelitatem necis et effusionem sanguinis ueniretur, quae conuiciorum probra patienter audita, quae contumeliarum tolerata ludibria, ut insultantium sputamina exciperet qui sputo suo caeci oculos paulo ante formasset et cuius nomine a semis eius nunc diabolus cum angelis suis flagellatur flagella ipse pateretur, coronaretur spinis qui martyras floribus coronat aeternis, palmis in faciem uerberaretur qui palmas ueras uincentibus tribuit, spoliaretur ueste terrena qui indumento inmortalitatis ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
notens ꝓnocentiũ salute ꝑimatur. Dñs bap¬
tizat᷑ a seruo: & remissam pecratoꝵ. daturus.
ipse non dedignat᷑ lauachro regenerationis
corpꝰ abliiere. Dieb quadraginta ietiinat:
ꝑ quẽ ceteri saginantur. E surit et famem
sentit: ut qui in fame sermonis & gr̃ȩ fue¬
rant. cęlesti pane satitrarentur. Cum diabo¬
lo temptante eõgreditur. de minteũ tantũ
uicisse contentus: nichil ultra uerbaconatur. dis¬
cipłis nõ ut seruis diũca potestate p̃fuit: s be¬
nignus et mitis. fr̃na eos karitate dilexit. dig¬
natus ȩtiam pedes apł̃oꝵ. lauare: ut dum circa
seruos talis est dñs. exemplo fuo doceret qͣlis
circa compares & ȩquales debeat eẽ. conseruus.
Nec mirandũ. quod circa obedientes talis erti¬
terit: qui tudã potuit usq ad extremũ longa
pacientia fustitiere. cybum cũ inimico caꝑe.
hostem domesticũ scire. nec palam ostendẽ:
traditoris oscłm nõ recusare. In tudeis uero

Expanded text:
nocens pro nocentium salute perimatur. Dominus bapnocens pro nocentium salute perimatur. Dominus baptizatur a seruo et remissam peccatorum daturus ipse non dedignatur lauacro regenerationis corpus abluere. diebus quadraginta ieiunat per quem ceteri saginantur: esurit et famem sensit ut qui in fame sermonis et gratiae fuerant caelesti pane saturarentur. cum diabolo temptante congreditur et inimicum tantum uicisse contentus nihil ultra uerba conatur. discipulis non ut semis dominica potestate praefuit, sed benignus et mitis fraterna eos caritate dilexit, dignatus etiam pedes apostolorum lauare, ut dum circa seruos talis est dominus, exemplo suo doceret qualis circa conpares et aequales debeat esse conseruus. nec mirandum quod circa obaudientes talis extiterit qui ludam potuit usque ad extremum longa patientia sustinere, cibum cum inimico capere, hostem domesticum scire nec palam ostendere, traditoris osculum non recusare. in Iudaeis uero
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt: Eritis itaq uos ꝑfecti: quomͦ pat̃
ur̃ cęlestis ꝑfectus est. Sic ꝑfectos dicxẽ fieri
dĩ filios. fic cõsummari ostendit ⁊ docuit
cȩlesti natiuitate reparatos: si pacientia dei
patris maneat in nob̃.si fimilitudo diuina
quã peccato adam ꝑdidat. manifestet᷑ & lu¬
ceat inactib nostris. Quȩ gla est similem
dõ fieri. qualis et quanta felicitas hab̾e in
uirtutib quod diuinis laudib pofsit ȩqͣri.
Et qui ad hoc descendisse se dioxerat. ut
uoluntatẽ patͥs faceret: int̾ cetera ad mirabi¬
lia uirtutũ. qͥb indicia diuine maiestatis
exp̃ssit: pat̾nam qͦ pacientiã tolerantiȩ
tenore seruauit. Omĩs deniq actus eiꝰ ab ipso
statim aduentu. pacientia comite signatur:
quod pͥmũ de illa sublimitate cęlesti ad t̾rena
descẽdens. nõ asꝑnat᷑ dĩ filius carnẽ homi-¬
nis induere. et cum pectator. ipse nõ eẽt.
aliena peccata portare. Immortalitate in¬
terim posita. fieri se ce mortalẽ patit᷑. ut in¬

Expanded text:
itaque uos perfecti, quomodo pater uester caelestis perfectus est. sic perfectos dixit fieri Dei filios, sic consummari ostendit et docuit caelesti natiuitate reparatos, si patientia Dei patris maneat in nobis, si similitudo diuina quam peccato Adam perdiderat manifestetur et luceat in actibus nostris. quae gloria est similem Deo fieri, qualis et quanta felicitas habere in uirtutibus quod diuinis laudibus possit aequari. et qui ad hoc descendisse se dixerat ut uoluntatem patris faceret inter cetera mirabilia uirtutum quibus indicia diuinae maiestatis expressit paternam quoque patientiam tolerantiae tenore seruauit. omnis denique actus eius ab ipso statim aduentu patientia comite signatur, quod primum de illa sublimitate caelesti ad terrena descendens non aspernatur Dei filius carnem hominis induere et cum peccator ipse non esset aliena peccata portare. inmortalitate interim posita fieri se mortalem patitur ut in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut semel placint ea quȩ agenda sunt.
disponere parit̃ et limare poterimꝰ. Siqͥs
aũt penitenciam agere et dõ satisfacere
detrectans. ad infelicissimi et satellitũ eiꝰ
partes concesserit: & se heretice factioni
cõtunxerit. sciat se postea ad eccłiam re¬
dire. & cum epĩs et plebe.xp̃i. communi¬
ualere: et cirea dm̃i miscdiam exoran¬
dam. cõtinis nob̃cum p̃cib insistere.

Expanded text:
sicut semel placuit, ea quae agenda sunt sicut semel placuit, ea quae agenda sunt disponere pariter et limare poterimus. si quis autem paenitentiam agere et Deo satisfacere detractans in Felicissimi et satellitum eius partes concesserit et se haereticae factioni coniunxerit, sciat se postea ad ecclesiam redire et cum episcopis et plebe Christi communiualere et circa Domini misericordiam exorandam continuis nobiscum precibus insistere.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam pollicetur ut ꝑimat.Lueent nc̃
quoq uerba eiꝰ et uenena manifesta ft̃.
Pacẽ pollicetur: ne ꝑueniri posfit ad pacẽ.
Salutem ꝓmittit: ne qui deliquit ueni¬
at ad salutẽ. Sccłiam spondet: quando
id agat. ut qui illi credit in totum ab ec
et qui statis fortit̾ ꝑseueretise stabilita¬
tem ur̃am głosam quam inꝑsecutione
tenuistis. ꝑpetita firmitate seruetis. & si
circumueniente aduerfario lapsi estis.
in seda hac temptatione spei. et paci ur̃ȩ
fidelit̃ consulatis:. et ut uob dñs ignos¬
eat. a sacerdotib dm̃ nõ recedatis: cum
scriptum sit. Et homo quicumq fuerit
in suꝑbia ut nõ exaudiat sacerdotem.
aut uidicẽ quicũq fuerit in dieb illis:
morietur homo ille. Persecutionis istius
cito dño ꝓtegente transibit: ut represen¬
ter uobis post pasche diem cũ collegismeis.
quib p̃sentib scđ̾m arbitrium quoq ur̃m.
& om̃ium nr̃m cominune consiliũ

Expanded text:
vitam pollicetur ut perimat. Lucent nunc vitam pollicetur ut perimat. Lucent nunc quoque verba ejus, et venena manifesta sunt: pacem pollicetur, ne perveniri possit ad pacem; salutem promittit, ne qui deliquit veniat ad salutem; Ecclesiam spondet, quando id agat ut qui illi credit in totum ab Eccet qui statis fortiter perseveretis, et stabilitatem vestram gloriosam, quam in persecutione tenuistis, perpetua firmitate servetis, et si qui, circumveniente adversario, lapsi estis, in secunda hac tentatione spei et paci vestrae fideliter consulatis; et ut vobis Dominus ignoscat, a sacerdotibus Domini non recedatis, cum scriptum sit: Et homo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietucito. Domino protegente transibit, ut repraesenter uobis post Paschae diem cum collegis meis: quibus praesentibus secundum arbitrium quoque uestrum et omnium nostrum commune consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
lutis auertat. Nemo nutantib lapsus sui¬
caligine: om̃e itineris salutaris lumen
extingat. Instruit apłs dicens. Siquis alit̃
cede ab huiusmodi. Et iterũ dicit ipse.
slemo uosdecipiat inanib uerbis. Propt̾ea
enimuenit iradĩ: suꝑ filios contumatiȩ. No¬
lite gͦ ẽẽ. participes eoꝵ. Non est quod decep¬
ti inanib uerbie pͣuitatis eorũ incipiatis
ẽẽ. participes. Discedite atalib queso uos.
et ad quiescite confiliis sir̃is: qui prouob̃
cotidie cõtinuas dño p̃ces fundimꝰ qui
uos ad ȩccłiam reuocare ꝑ dĩ clementiam
cupimꝰ. qui de dõ pacem plenissimã priꝰ
matri tunc et filiis eiꝰ oramus. Cũ precibꝰ
atq oracionibꝰ nr̃is. urãs quoq oracioẽs
mas copulate. Uitate lupos: qui oues ãpas¬
tore secernunt. Uitate lingiã diaboli ue¬
nenatã: qui ab initio mundi fallax sẽꝑ
⁊ mendax mentit᷑ ut fallatꝰ blandit᷑ ut
noceat. bona ꝓmittit ut malũ tribuat:

Expanded text:
lutis auertat. nemo nutantiblutis auertat. nemo nutantibcaligine omne itineris salutaris lumen extinguat. Instruit Apostolus dicens: Si quis alitecede ab hujusmodi . Et iterum dicit ipse: nemo uos decipiat inanibus uerbis: propterea enim uenit ira Dei super filios contumaciae, nolite ergo esse participes eorum. non est quod decepti inanibus uerbis prauitatis eorum incipiatis esse participes. discedite a talibus quaeso uos et adquiescite consiliis nostris qui pro uobis cottidie continuas Domino preces fundimus, qui uos ad ecclesiam reuocari per Domini clementiam cupimus, qui de Deo pacem plenissimam primo matri, tunc et filiis eius oramus. cum precibus adque orationibus nostris uestras quoque orationes mas copulate. Vitate lupos, qui, oves a pastore secernunt. Vitate linguam diaboli venenatam, qui, ab initio mundi fallax semper et mendax, mentitur ut fallat, blanditur ut noceat, bona promittit ut malum tribuat,
Abbreviated transcription (Latin):
tulatis. Nesciunt scͥptum ẽẽ. Et ꝓpħa ille
aut sompnium sompnians. ille qui locutꝰ
est. ut crrare te faceret ã dño dõ tuo. Ne¬
mo uos fr̃s errare adm̃ uia faciat. nemo
uos xp̃ianos ab ȩuangłio. xp̃i raprat:
nemo filios excłie. de eccłia tollat. Pereat
sibi soli qui ꝑire uoluerit: extra eccłiam
soli remaneant: qui de ȩccłia recesseritt̃.
Soli cum ep̃is non sint: qui contra ep̃os
rebellarunt. Coniurationis sue penas
in ęu̾głio suodicens. Reicitis mandatũ
dĩ ut traditionem ur̃am statuatis. Qͥ
mandatum dĩ reitiunt: & traditionẽ
suam statuere conant᷑. fortit̃ auob̃ et
firmit̃ respuantur. Suffitiat lapsis rui¬
na una. Nemo uolentes furgere: sua cir¬
cumuentione p̃cipitet. ilemo tacentes ꝓ
quib nos rogamꝰ ut dĩ manu et brachio
subleuent᷑ ꝓsteritat grauuus & depͥmat.
Nemo semianimes ⁊ ut falutem sitã pͥsti¬
nam recipiant dep̃cantes: ab omĩ spe sa-¬

Expanded text:
tulatis, nesciunt scriptum esse: et propheta ille tulatis, nesciunt scriptum esse: et propheta ille aut somnium somnians, ille qui locutus est, ut errare te faceret a Domine Deo tuo. nemo uos, fratres, errare a Domini uiis faciat. nemo uos Christianos ab euangelio Christi rapiat, nemo filios ecclesiae de ecclesia tollat. pereant sibi soli qui perire uoluerunt, extra ecclesiam soli remaneant qui de ecclesia recesserunt, soli cum episcopis non sint qui contra episcopos rebellarunt, coniurationis suae paenas in euangelio suo dicens: reicitis mandatum Dei ut traditionem uestram statuatis. qui mandatum Dei reiciunt et traditionem suam statuere conantur fortiter a uobis et firmiter respuantur. sufficiat lapsis ruina una. nemo uolentes surgere sua circumuentione praecipitet. nemo iacentes, pro quibus nos rogamus ut Dei manu et brachio subleuentur, prosternat grauius et deprimat. nemo semianimes et ut salutem suam pristinam recipiant deprecantes ab omni spe sa
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui abiciunt uerbum dñi. Pax erit
nobis. Pacem nunc offert̃: qui ipsi non
habent pacem. In eccłia lapsos reducere
clesia. et cathedra unã suꝑ petram dñi uoce
fundata. Aliud altare constitui: aut facer
dotium nouum fieri: pret̃ unum altare.
⁊ unum sacerdotium nõ potest. Quisq
alibi collegerit spargit. Ad ulterum est.
impium est. sacrilegum est. quodcũq hu¬
mano fauore instituit᷑. ut dispositio di¬
uma uioletur. Procul abhuius modi ho¬
minum cõtagione discediteꝰ & sermones
eoꝵ uelut cancer & pestem fugiendo ui¬
tate: p̃monente dño et dicente. Ceci st̃.
duces cecoꝵ. Cecus aut̃ cecum ducens:
simul in foueam cadent. Intercedunt p̃cib
nr̃is quas nob̃̾cum dieb ac noctib dõfun-¬
ditis: ut eum iusta satisfactione placetis.
Int̃cetunt lacͥmis nr̃is: quib commissi
delicti crimen abliutis. Int̾cedunt paci:
quam uere et fidelit̃ de dñi miscdia pos¬

Expanded text:
eis qui abiciunt uerbum Domini: pax erit eis qui abiciunt uerbum Domini: pax erit uobis. pa cem nunc offerunt qui ipsi non habent pacem nec ecclesiam lapsos reducere  una ecclesia et cathedra ima super Petrum Domini uoce fundata. aliud altare cdotium novum fieri praeter unum altare et unum sacerdotium non potest. Quisquis alibi collegerit, spargit. Adulterum est, impium est, sacrilegum est quodcumque humano furore instituitur ut dispositio diuina uioletur. procul ab huiusmodi hominum contagione discedite et sermones eorum uelut cancer et pestem fugiendo uitate praemonente Domino et dicente: caeci sunt duces caecorum. caecus autem caecum ducens simul in foueam cadent. intercedunt precibus nostris quas nobiscum diebus ac noctibus Deo funditis at eum iusta satisfactione placetis. intercedunt lacrimis nostris, quibus commissi delicti crimen abluitis. intercedunt paci quam uere et fideliter de Domini misericordia pos
Abbreviated transcription (Latin):
lor maior. quod in tanta sollicitudine ac
necefsitate. excurrere ad uos ipse nõ possũ:
dum perminas & per insidias ꝑfidoꝵ ca-¬
uemus: ne aduenientib nob̾ tumtiltus
illic maior oriatur. Et cum paci &r tranquilli¬
tati ep̃s prouidere iom̃ib debeat: ipse ma¬
teriam seditionis dedisse. & ꝑsecutionẽ de¬
nuo exacerbasse uideatur. hinc tam̃ fr̃s
dilectissimi. hinc ammoneo parit̃ & con-¬
fallacib uerbis consensum facile comino¬
decis: ne proluce tenebras. pro die noctẽ:
pro cibo famem. pro potu fitim. uenenũ
proremedio. mortem pro salute sumatis.
Nec ȩtas uos eoꝵ nec auctoritas fallat. qͥ
pondentes:. sicut illi susannam pudicã
corrumꝑe & uiolare. conatisunt. sic et
hii adulterinis doctrinis eccłie pũdici¬
tiam corrumꝑe. et ueritatẽ ȩũgłicam uiq¬
lare conantur. Clamat et dicit dñs. Noli¬
te audire sermones pseudo ꝓpħarumt
eos. locuntur. s non ab ore dñi. dicunt

Expanded text:
lor maior, quod in tanta sollicitudine ac lor maior, quod in tanta sollicitudine ac necessitate excurrere ad uos ipse non possum, dum per minas et per insidias perfidorum cauemus ne aduenientibus nobis tumultus illic maior oriatur et cum paci et tranquillitati episcopus prouidere in omnibus debeat, ipse materiam seditioni dedisse et persecutionem denuo exacerbasse uideatur. hinc tamen, fratres dilectissimi, hinc admoneo pariter et confallacibus uerbis consensum facile commodetis, ne pro luce tenebras, pro die noctem, pro cibo famem, pro potu sitim, uenenum pro remedio, mortem pro salute sumatis. nec aetas uos eorum nec auctoritas fallat, quipondentes, sicut illi Susannam pudicam corrumpere et uiolare conati sunt, sic et hi adulterinis doctrinis ecclesiae pudicitiam corrumpere et ueritatem euangelicam uiolare conantur. Clamat etdicitDeus: nolite audire sermones pseudoprophetarueos. locuntur, sed non ab ore Domini. dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit tam nob̃ quã confessoribꝰ. ⁊ clericis
innouet᷑ circa lapsoꝵ causam. nisi om̃s in
unum cõueniremꝰ. & collatis cõfiliis. cũ
disciplina parit̃ & miscdia temꝑatam
sentẽctam figeremꝰ contͣ hoc consilium
nr̃m rebellet᷑. x omis sacerdotalis aucto¬
ritas.⁊ potestas factiosis conspirationib
destruatur. Quas nunc penas patior fr̃s
lmi. quod ipse ad uos in p̾sentiarũ ueni¬
re nõ possum. ipse singulos aggredi: ipse
uos seđm dm̃ & euangłii eius magistertũ
cohortari. N on fuffecerat. auxiltũ iam
bienno &e auultib atq ab ocłis ur̃is lu¬
gubris separatio dolor iugis &e gemitus:
qui me solum sine uob continua lam̃ta¬
cione discruciat: lacͥme dieb ac noctib
ꝓfluentes. quod facerdoti quem tanto amo¬
re & arcdore fetistis. necdũ uos salutare. &
necdum complexib ur̃is inherere cõtin¬
gat. Accesfit hic tabescenti animo nr̃o do¬

Expanded text:
cuerit tam nobis quam confessoribus et clericis cuerit tam nobis quam confessoribus et clericis innouetur circa lapsorum causam, nisi omnes in unum conuenerimus et conlatis consiliis cum disciplina pariter et misericordia temperatam sententiam fixerimus, contra hoc consilium nostrum rebelletur et omnis sacerdotalis auctoritas et potestas factiosis conspirationibus destruatur. Quas nunc paenas patior, fratres carissimi, quod ipse ad uos inpraesentiarum uenire non possum, ipse singulos adgredi, ipse uos secundum Domini et euangelii eius magisterium cohortari. non suffecerat exilium iam bienni et a uultibus adque ab oculis uestris lugubris separatio, dolor iugis et gemitus qui me solum sine uobis continua lamentatione discruciat, lacrimae diebus ac noctibus profluentes, quod sacerdoti quem tanto amore et ardore fecistis necdum uos salutare et necdum conplexibus uestris inhaerere contingat. accessit hic tabescenti animo nostro. do
Abbreviated transcription (Latin):
itasfactione placandꝰ ẽ. ad exiciosam teme¬
ratatem mẽdatio captiosȩ pacis inuitent.
S oro uos fr̃s uigilate contra infidias idra-¬
boli. & pro ur̃a falute solliciti. contra morti¬
feram fallatiam diligentiꝰ excubate.Per¬
secutio est hȩc alia: et alia tẽptatio. Et qͥnq
isti prb̃i. nichil altud funt quam quinq
primores illi. qui edicto nuꝑ magistratib
fuerant copulati ut fidem nr̃am subrue¬
rent. ut gracilia frm corda. ad letales laque¬
os p̃uaricatione ueritatis auerterent. Sa¬
dem nunc ratio. eadem rurfus euersio. per
quinq prb̃os felicissimo copulatos ad ri¬
nam salutis inducit᷑. ut ñ roget᷑ dñs. nec qͥ
negauit.xp̃m eundẽ . xp̃m quẽ negauiat
dep̃cetur. P ost culpã criminis tollat᷑ & pe
fiat. sedrelictis dñi sacerdotib contra euã¬
głicam disciplinam. noua traditio sacrile¬
ge institutionis exurgat. Cũq semel pla¬

Expanded text:
tisfactione placandus est ad exitiosam temetisfactione placandus est ad exitiosam temeritatem mendacio captiosae pacis inuitent. Sed oro uos, fratres, uigilate contra insidias diaboli et pro uestra salute solliciti contra mortiferam fallaciam diligentius excubate. persecutio est haec alia et alia est temptatio et quinque isti presbyteri nihil aliud sunt quam quinque primores illi qui edicto nuper magistratibus fuerant copulati, ut fidem nostram subruerent, ut gracilia fratrum corda ad letales laqueos praeuaricatione ueritatis auerterent. eadem nunc ratio, eadem rursus euersio per quinque presbyteros Felicissimo copulatos ad ruinam salutis inducitur, ut non rogetur Deus nec qui negauit Christum eundem Christum quem negauerat deprecetur, post culpam criminis tollatur et pfiat, sed relictis Domini sacerdotibus contra euangelicam disciplinam noua traditio sacrilegae institutionis exurgat, cumque semel pla
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ciecti ultro se eiterent᷑. ipsi in se pro cõs¬
cientia sua sentẽtiam darent. sed̾m ur̃a di¬
uina suffragia conuirati. & scelerati de ex¬
clesia sponte se pellerent. Nuẽ apparuit
felicissimi factio unde uenisset. quib radi
quibꝰdam confessorib. et hortamenta tri¬
buebant: ne concordarent cũ ep̃o suo: ne
ȩccłiasticam disciplinã cum fide et quiete
tuxta p̃cepta dñica continerent. ne cõfes¬
sionis fue głam. incorrupta & immacłata
conseruatione custodirent. Ac ne parũ
fuisset corrupisse quorundã confessorũ.
mentes. et sacerdotũ dĩ portionẽ rupte
fr̃nitatis armare uoluisse: nunc se ad lap¬
sorum ꝑnitiem uenenata sua decẽptione
uertert̃. ut egros et saucios ad capienda
forciora cõsilia ꝑ calamitatẽ ruinȩ suȩ
minꝰ idoneos et minꝰ solidos. amedela uul¬
neris sui auocent. et int̾misfis p̃cibus et
oracionibꝰ quib dñs longa ⁊ cõtinua fa-¬

Expanded text:
non eiecti ultro se eicerent, ipsi in se pro consnon eiecti ultro se eicerent, ipsi in se pro conscientia sua sententiam darent, secundum uestra diuina suffragia coniurati et scelerati de ecclesia sponte se pellerent. Nunc apparuit Felicissimi factio unde uenisset, quibus radiquibusdam confessoribus et hortamenta tribuebant, ne concordarent cum episcopo suo nec ecclesiasticam disciplinam cum fide et quiete iuxta praecepta dominica continerent, ne confessionis suae gloriam incorrupta et inmaculata conuersatione seruarent. ac ne parum fuisset corrupisse quorundam confessorum mentes et aduersus sacerdotium Dei portionem ruptae fraternitatis armare uoluisse, nunc se et ad lapsorum perniciem uenenata sua deceptione uerterunt, ut aegros et saucios et ad capienda fortiora consilia per calamitatem ruinae suae minus idoneos et minus solidos a medella uulneris sui auocent et intermissis precibus et orationibus quibus Dominus longa et continua sa
Abbreviated transcription (Latin):
tius fidelisffimꝰ atq incegerri¬
mus prb̃r. itẽ rogatianus et
numidicus prb̃i cõfessores & gl̃a diuine
dignationis illustres. s et dtaconi boni ui¬
ri&e excłiastice amministrationis ꝑ omta
obsequia deuoti. eum cet̾is ministeriĩs ple-¬
nam uob̃ presentie sue diligentiã p̃beãt:
et exhortacionibꝰ assiduis singulos corro¬
borare. sed et lapsorum mentes consilire sa¬
lubrib regere et reformare. nõ desinanti.
tam̃ ego quantum posfium ammoneo. et
quomodo possum uisico uos litt̾is mreis.
uos ante diem pasche tienire licuisset: dum
coniurationis fue memores & antiqua
illa cõtra episcopatum meũ. immo contra
suffragium ur̃m et dei uiditium uenena reti-¬
nentesꝰ. instaurant ueterem contra nos impug¬
nationẽ firã. ⁊ sacrilegas machiationes in¬
sidiis solitis denuo renoiant. Et quidẽ de
dĩ ꝓuidentta nobis hoc nec uolentibꝰ nec op¬
tantib. immo ⁊ ignoscentibꝰ& tacentibus.
penas quas meruerant pependunt: ut ã nob̃

Expanded text:
tius fidelissimus adque integerrimus presbyter, item Rogatianus et Numidicus presbyteri confessores et gloria diuinae dignationis inlustres, sed et diaconi boni uiri et ecclesiasticae administrationi per omnia obsequia deuoti, cum ceteris ministeriis plenam uobis praesentiae suae diligentiam praebeant et exhortationibus adsiduis singulos corroborare sed et lapsorum mentes consiliis salubribus regere et reformare non desinant, tamen ego quantum possum admoneo et quomodo possum uisito uos litteris meis. uos ante diem Paschae uenire licuisset, dum coniurationis suae memores et antiqua illa contra episcopatum meum immo contra suffragium uestrum et Dei iudicium uenena retinentes instaurant ueterem contra nos inpugnationem suam et sacrilegas machinationes insidiis solitis . denuo renouant. et quidem de Dei prouidentia nobis hoc nec uolentibus nec optantibus immo et ignoscentibus et tacentibus paenas quas meruerant pependerunt, ut a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minas mundi animꝰ immobił ꝑstat. quẽ
futuroꝵ fidescerta ce solida corroborat. Clu
tur: s immortalitas sequit᷑. Occiso mundꝰ
eripit᷑:. s restituto paradisus exhibetur. Uita
hinc letũ. exire int̾ presfuras & angustias
glosum cbudẽ inmom̃to ocłos. qͥb homines
uidebant᷑ & mundꝰ: aꝑtre eosdẽ statim. ut
ds̃ uideat᷑ et xp̃c. tam feliciter migrandi.¬
qutanta uelocitas: Terris repente subtrahe¬
ris: ut in regnis cȩlestibꝰ reponaris: hec opor¬
tet m̃te et cogitacione complecti: hȩc die
ac nocte meditari. Si talem inuenerit ꝑse¬
terit uirtutẽ ad p̃lium promptam. Uel
si arcessio ante p̃uenerit: sine p̃mio non
erit fidesquȩ erat ad mr̃ium p̃parata. Sine
dampno temporis: merces uidice dõ red¬
ditur. In ꝑsecutione militia: in pace cõs¬

Expanded text:
et minas mundi animus inmobilis perstat quem et minas mundi animus inmobilis perstat quem futurorum fides certa et solida corroborat. cludtur, sed inmortalitas sequitur: occiso mundus eripitur, sed restituto paradisus exhibetur: uita hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, eludere in momento oculos, quibus homines uidebantur et mundus, aperire eosdem statim, ut Deus uideatur et quanta velocitas! terris repente subtraheris, ut in regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, haec die ac nocte meditari. Si talem perseterit virtus ad praelium prompta. Vel si accersitio ante praevenerit, sine praemio non erit fides, quae erat ad martyrium praeparata. Sine damno temporis merces, judice Deo, redditur: in persecutione, militia; in pace, cons
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. Qs etũ nõ omĩbꝰ uiribꝰ elaboret.
ad claritatẽ tantam ꝑuenire: ut amicus
dĩ fiat uit cũ xp̃o statim gaudeat: ut post
torm̃ta ⁊ supplitia t̾rena. p̃mia diuina ꝑci¬
piat: S militibꝰ scłaribꝰ głosum est. ut hos¬
te deuicto redeant in patriam triumphan¬
tes: qͣnto potior & maior est gła uicto dia¬
bolo ad paradisũ triumphantẽ redire: et
unde adã eiectus est. illuc ꝓstrato eo qui
ante deceꝑat. trophea uictricia reportare.
afferre dño acceptissimũ trunꝰ. incorruptã
fidẽ uirtutẽ mentis incolumem: laudem
deuotionis illustrẽ. comitari dõ cũ uenire
ceꝑit uindictam de inimicis recepturus:
lateri eiꝰ adsistere cũ sedit. iudicaturus cohe
sessione letari. hac cogitaciones quȩ psecutio
potest uincere: quȩ possunt tormẽta suꝑare:
durat fortis et stabilis religiosis meditationibꝰ
fundata mens & aduersus om̃s diaboli t̾rores.

Expanded text:
in nobis. quis ergo non omnibus modis elaboret in nobis. quis ergo non omnibus modis elaboret ad claritatem tantam peruenire, ut amicus Dei fiat, ut cum Christo statim gaudeat, ut post tormenta et supplicia terrena praemia diuina percipiat? si militibus saecularibus gloriosum est ut hoste deuicto redeant in patriam triumphantes, quanto potior et maior est gloria uicto diabolo ad paradisum triumphantem redire et unde Adam peccator eiectus est illuc, prostrato eo qui ante deceperat trophaea uictricia reportare, offerre Domino . acceptissimum munus incorruptam fidem, uirtutem mentis incolumem, laudem deuotionis inlustrem, comitari eum cum uenire coeperit uindictam de inimicis recepturus, lateri eius adsistere cum sederit iudicaturus, cohesessione laetari. has cogitationes quae persecutio potest uincere, quae possunt tormenta superare? durat fortis et stabilis religiosis meditationibus fundata mens et aduersus omnes diaboli terrores
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Et iudi inqͥt animas occisoꝵ ꝓpt̃
nomen iħuc ⁊ sermonem dĩ. Primo in loco¬
cum posuisset occisos: ad didit dicens. Et qui¬
cũq imaginẽ bestiȩ nõ ad orauert̃: nec accepe¬
runt inscͥptionẽ in fronte sua aut in manui.
Qͦs uniuersos a se meodẽ loco simul usos:
cõuingit ⁊ dicit. Et uixert̃ & regnauert
cũ xp̃o. Uiuere om̃s dicit & regnare cũ. xp̃o:
nõ tantũ qui occisi fuert̃. sed et quiq in fides
sue firmitate et dĩ timore ꝑstantes. imagi¬
nem bestiȩ nõ adorauert̃: neq ad funesta eiꝰ
in passionis mercede. quã qͦd hic sustinemꝰ
dignatione diuina usq in t̾ctum cȩlum
atq in paradisũ rapt᷑. audisse se in enarra¬
bilia testat᷑. qui occulta fide iħm dñm ui¬
disse głat᷑. qui quod et dicit. ⁊ indit: maio¬
ris coscientiȩ ueritate ꝓfitetur. Non sũt
inqͥt cõdigne passiones huiꝰ temporis: ad
suꝑuenturam claritatẽ quȩ reuelabitur

Expanded text:
quitur, et uidi, inquit, animas occisorum propter quitur, et uidi, inquit, animas occisorum propter nomen Iesu et sermonem Dei. et cum primo in loco posuisset occisos, addidit dicens: et quicumque imaginem bestiae non adorauerunt nec acceperunt inscriptionem in fronte aut in manu sua. quos uniuersos a se in eodem loco simul uisos coniungit ac dicit: et uixerunt et regnauerunt cum Christo. uiuere omnes dicit et regnare cum Christo, non tantum qui occisi fuerint, sedsuae firmitate et Dei timore perstantes, imaginem bestiae non adoraverint, neque ad funesta ejusIN PASSIONIS MERCEDE, QUAM QUOD HIC SUSTINEMUS dignatione diuina usque in tertium caelum adque in paradisum raptus audisse se inenarrabilia testatur, qui oculata fide legum iatur, qui id quod et didicit et uidit maioris conscientiae ueritate profitetur. non sunt, inquit, condignae passiones huius temporis ad superuenturam claritudinem quae reuelabitur
Abbreviated transcription (Latin):
uia: qͥ ambulant in lege dñi. B eati qͥ scru¬
tantur testimonia eiꝰ: in toto corde exqui¬
runt eũ. Itẽ dñs in ęu̾głio ultor ipse ꝑse¬
cutionis nr̃ȩ. & munerator passionis: bea¬
qm̃ ipsoꝵ est regnum cȩloꝵ. Et ierũ. Beati
eritis cum uos odio habuerint homines.
⁊ separauerint uos ⁊ expulerint: & ma¬
ledixerit̃ nomini ur̃o quasi neqͣm ꝓpter
filiũ hominis. Eaudete in illa die: ⁊ exul¬
tate. E cce enĩ merces ur̃a. multa in cęlis. Et
iterũ. Qͥ ꝑdidit animã suam ꝓpt̃ me: hic
salitabit eam. Nec solos animaduersos et
inter fectos duine pollicitationis manent
p̃mia. s etiã ipsa passio fi desit fidelibꝰ. si fi
des integra atq inuicta ꝑstiterit: et contẽp¬
tis ac relictis suis omĩb xp̃m se sequi xp̃ta¬
nus ostendit: ipse quoq a.xp̃o inter mr̃es
aut parentes. aut fr̃s. aut uxorem. aut fi¬
lios ꝓpt̃ regnũ dĩ: et nõ recipiat centies¬
uitam ȩt̃nam. Itẽ in apocalipsi: idipsum lo¬

Expanded text:
n lege Domini. Beati qui perscrutantur martyria ejus, in toto corde exquirunt eum. Item Dominus in Evangelio, ultor ipse persecutionis nostrae et remunerator passionis: Beaquia ipsorum est regnum caelorum. et iterum: beati eritis, cum odio uos habuerint homines et separauerint uos et expulerint et maledixerint nomini uestro quasi nequam propter filium hominis. gaudete in illa die et exultate. ecce enim merces uestra multa in caelis. et iterum: qui perdit animam suam propter me hic saluabit illam. nec solos animaduersos et interfectos diuinae pollicitationis manent praemia, sed etiam si passio fidelibus desit, fides tamen integra adque inuicta perstiterit et contemptis ac relictis suis omnibus Christum se sequi christianus ostenderit, ipse quoque a Christo inter martyras aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, qui non recipiat cenuitam aeternam. item in Apocalypsi hoc idem lo
Abbreviated transcription (Latin):
hodio habiturus eẽt: quod ꝑsecutiones ad¬
uersus nos excitaret: ut ex hoc ipso quod hȩc
fiant. manifesta sit fides diuinȩ pollicitacio¬
In nouissima parte ponendũ. quȩ spes. et
quȩ merces maneat iustos ⁊ mr̃es. post cõ¬
flictationes huiꝰ temporis.⁊ passiones: x qͦd
plus accepturi simꝰ in passionis remunera¬
tione: quã quod hic sustinemꝰ in passione.
uod ydola dii non fint. et qͦd
nec ęlementa uice deoꝵ colenda sint: in
psalmo. cxiii.Idola gentiũ argentũ ⁊ au¬
rum: opꝰ manuũ hominum. Os hãbent.
⁊ nõ locunt᷑: ocłos habent & nõ uident: au

Expanded text:
odio habiturus esset et quod persecutiones adodio habiturus esset et quod persecutiones aduersum nos excitaret, ut ex hoc ipso quod haec fiant manifesta sit fides diuinae pollicitatioIn nouissima parte ponendum quae spes et quae merces maneat iustos et martyras post conflictationes huius temporis et passiones. XIII. Et quod plus accepturi simus in passionis remuneratione quam quod hic sustinemus in ipsa passione. QVOD IDOLA DII NON SINT ET QVOD NEC ELEMENTA VICE DEORVM COLENDA SINT. In psalmo CXXXIIII: idola gentium argentum et aurum, opus manuum hominum. os habent et non locuntur, oculos habent et non uident, a
Abbreviated transcription (Latin):
nere debeamꝰ: quia nec ille nob̃ quicquam
p̃posuerit: & ille ꝓpt̾ nos mala bonis p̃tule¬
rit: pauꝑtatẽ diuitiis. seruitutẽ dñationi.
mortẽ immortalitati. Nos contra in passio¬
nib nr̃is. pauꝑtati scłari paradisi dutitias
&e tdelicias p̃feramꝰ: dominatũ ⁊ regnũ ȩter¬
num temporariȩ seriituti. immortalitatẽ
Insinuandum quoq ne erepti de fautibus
diaboli. et de laqueis scłi lib̾ati. si in angustiis
⁊ p̃ssuris ẽẽ. ceꝑint. regredi denuo ad scłm ue.¬
lint: et ꝑdant quod euaserint.
Infistendum potius ẽẽ.⁊ ꝑseuerandũ in fide
ce ueritate. & cxlestis ac sp̃ualis gr̃ę consum¬
ꝑsecutiones fieri ut probemur.
Iec timendas ẽẽ. inuirias & pugnas ꝑsecu¬
tionum: quia mator est dñs ad ꝓtegendum.
quã diabolus ad impugnandum.c
ne expauescat qͥs et conturbet᷑ ad pressura :
⁊ ꝑsecutiones quas patim᷑ in isto mundo: ꝓ¬
bandũ ante p̃dictum ẽẽ. quod nos mundꝰ

Expanded text:
nere debeamus, quia nec ille quicquam nobis praeposuerit et ille propter nos mala bonis praetulerit, paupertatem diuitiis, seruitutem dominationi, mortem inmortalitati, nos contra in passionibus nostris paupertati saeculari paradisi diuitias et delicias praeferamus, dominatum et regnum aeternum temporariae seruituti, immortalitatem christo. VII. Insinuandum quoque ne erepti de faucibus diaboli et laqueis saeculi liberati, si in angustiis et pressuris esse coeperint, regredi denuo ad saeculum uelint et perdant quod euaserint. VIII. Insistendum potius esse et perseuerandum in fide et uirtute et caelestis ac spiritalis gratiae consumessuras et persecutiones fieri ut probemur. X. Nec timendas esse iniurias et poenas persecutionum, quia maior est Dominus ad protegendum quam diabolus ad inpugnandum. XI. Ac ne expauescat quis et conturbetur ad pressuras et persecutiones quas patimur in isto mundo, probandum \'ante praedictum esse quod nos mundus
Abbreviated transcription (Latin):
nationes ⁊ dominabunt᷑ popłis. & regna¬
bit dñs eoꝵ. in ꝑpetuũ. Itẽ apd̃ eundẽ uin¬
dicta nr̃a describit᷑: & ꝑsequentium nos
atq infestanciũ penitẽcta p̾dicatur. Tunc
stabunt in qͥt iusti inmagna cõstancia ad¬
uerfus eos qui se angustiauert̃. &e abstule¬
runt labores eoꝵ. Uidentes turbabuntur

Expanded text:
nabuntur populis, et regnabit Dominus eorum in perpetuum . Item apud eumdem vindicta nostra describitur, et persequentium nos atque infestantium poenitentia praedicatur: Tunc stabunt, inquit, justi in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt, et qui abstulerunt labores eorum: viden
Abbreviated transcription (Latin):
dicta est ꝑ danielem ꝓpħam. stantẽ in loco
scõ. qui legit intelligat: tunc qui iniudea
sunt fugiant in montes. ⁊ qui intecto est
nõ descendat tollere qͥcqͣm de domo: et
qui magro est nõ conuertat᷑ retro auferre
uestim̃tum suum. Uȩ aũt pregnantbꝰ et
nutrientibꝰ. in illis diebus. Orate autem:
ne fiat fugat ur̃a hẏeme uł sabbato. Erit
enĩ tunc pressura magna: qualis non ẽ.¬
facta abinitio mundi usq nunc. s neq
fiet. Et nisi breuiati eẽnt dies illi: nõ lib̾a¬

Expanded text:
etam, stantem in loco sancto qui legit intelligat, tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes; et qui in tecto est, non descendat tollere quidquam de domo; et qui in 269 agro est, non convertatur retro auferre vestimentum suum. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus! Orate autem ne fiat fuga vestra hyeme, neque sabbato. Erit enim tunc pressura magna, qualis non fuit ab initio mundi usque nunc, sed neque fiet: et nisi breviati essent dies illi, non
Abbreviated transcription (Latin):
postulationũ nr̃arũ preribꝰ expectanda: ut
qui dĩ serin sumꝰ. simus &e amici.
Nechor¬
tandis itaq ac p̃parandis fr̃ĩb nr̃is. ⁊ uurtutis
ac fidei firmitate ad p̃conium dnũcȩ cõfessionis:
atq ad p̃lium ꝑsecutionis ⁊ passionis arman¬
dis: pͥmo in loco dicendũ est ydola dõs nõ esse:
quȩ homo sibi facit. Neq enĩ quȩ fiunt fac-¬
tore suoz fabricatore maiora sunt: aut ꝓte¬
gere &e seruare quemꝗͣ possũt. qͥ de templis
fuis ꝑeunt. nisi ab homine seruentur. S nec
ȩlementa colenda ẽe: quȩ homini scdm dispo¬
fitionem & p̃ceptum dĩ seriiunt.
Hestructis ydoł ⁊ elementoꝵ ratione mõs
trata: ostendendũ dñm solũ colendum eẽ.
Tunc addendũ: quȩ cõminatio dĩ
sit aduersus eos qui ydolis sacrificant.
Preterea docendum: ñ facile dm̃ ignoscere
ydolatris. Et quod sic ydolatrȩ in-¬
dignetur ds̃: ut p̃ceꝑit ȩtram eos interfici.

Expanded text:
postulationum nostrarum precibus expetenda, ut postulationum nostrarum precibus expetenda, ut qui serui Dei fuimus simus et amici. In exhortandis itaque ac parandis fratribus nostris et uirtutis ac fidei firmitate ad praeconium dominicae confessionis adque ad proelium persecutionis et passionis armandis primo in loco dicendum est: I. Idola deos non esse quae homo sibi faciat — neque enim quae fiunt factore suo et fabricatore maiora sunt, aut protegere et seruare quemquam possunt quae ipsa de templis suis pereunt, nisi ab homine seruentur — sed nec elementa colenda esse quae homini secundum dispositionem et praeceptum Dei seruiunt. II. Destructis idolis et elementorum ratione mtrata, ostendendum Deum solum colendum esse. III. Tunc addendum quae comminatio Dei sit adversus eos qui idolis sacrificant. IV. Praeterea docendum non facile ignoscere Deum idololatris. V. Et quod sic idololatriae indignetur Deus, ut praeceperit etiam eos i
Abbreviated transcription (Latin):
bages sermonis humani subtrahendas: ponẽ¬
da illa sola quȩ ds̃ loquit᷑. qͥb seruos suos ad
martiria xp̃c hortatur. Precepta ipsa diuina:
uelut arma pugnantib suggerenda sunt.
Illa sint militaris tube hortamenta: illa pug¬
nantib classica. Inde aures erigant᷑. inde ins¬
triant᷑ mentes: inde animi & corporis uires.
ad omẽm passionis tolerantiam . roborent᷑.
Nos tantum qui dño ꝑmittẽte. primũ bap¬
tisma credentib dedimus: ad altud quoq
singulos p̃paremꝰ: insinuantes&e docentes
hoc eẽ. baptisma in gr̃a maiꝰ. in potestate sub¬
luntus: in honore p̃ciosius: baptisma in quo
angłi baptixant. baptisma in quo ds̃ ⁊ xp̃e
eius exultant: baptisina. post quod nemo iã
peccat. baptisina. quod fidei nr̃ȩ ineremẽta
confummat. baptisma quod nos recedentes
de mundo. statim dõ copulat. In aquȩ baptismo
ꝑcipitur peccatoꝵ remissa: in sanguine iuirtutũ

Expanded text:
bages sermonis humani subtrahendas, ponenbages sermonis humani subtrahendas, ponenda sola illa quae Deus loquitur, quibus servos suos ad martyrium Christus hortatur. Praecepta ipsa divina velut arma pugnantibus suggerenda sunt. Illa sint militaris tubae hortamenta, illa pugnantibus classica. Inde aures erigantur, inde instruantur mentes, inde et animi et corporis vires ad omnem passionis tolerantiam roborentur. Nos tantum qui, Domino permittente, primum Baptisma credentibus dedimus, ad aliud quoque singulos praeparemus, insinuantes et docentes hoc esse Baptisma in gratia majus, in potestate sublimius, in honore pretiosius, Baptisma in quo Angeli baptizant, Baptisma in quo Deus et Christus ejus exultant, Baptisma post quod nemo jam peccat, Baptisma quod fidei nostrae incrementa consummat, Baptisma quod nos de mundo recedentes statim Deo copulat. In aquae Baptismo accipitur peccatorum remissa, in sanguinis Baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ tam tractatum meũ uidear tibi mi¬
sisse. quã materiam tractantibꝰ prebuisse:
quȩ resmusu singuł ꝓficit. utilitate maiore.
Nam si cõfectam et paratam iam uestem da¬
rem. uestis eẽt mea qua alius uteret᷑. & forsi¬
tan nẽ ꝓhabitudine staturȩ & corporis. res
alteri facta. minus congruens hab̾etur. Nuẽ
uͦ deagno ꝑ quem redempti & uiuificati su¬
mus. lanam ipsam ⁊ putrpuram misi. Quã
cum acceꝑis. tunicam tibi ꝓ uoluntate ꝑfi¬
ties: ÷ plis in domestica tua atq in ꝓpria
ueste letab̾is. & ceteris quoq ut conficere.
⁊ ipsi pro arbitrio suo possint. qͦd misimꝰ exi¬
bebis: ut uetere illa nuditate contecta ꝑfe¬
rant om̃s indum̃ta xp̃i cęlestis gr̃ȩ set̃ficati.¬
one uestiti. Nec nõ ⁊ illud cõsilium fr̃ km̃e
utile & salubrȩ ꝓsperi. in exhortacione tã
necesfarta. quȩ martires faciat: amputandas
eẽ. uerboꝵ nrõꝵ moras. et tarditates atq am¬

Expanded text:
ut non tam tractatum meum uidear tibi miut non tam tractatum meum uidear tibi misisse quam materiam tractantibus praebuisse. quae res in usum singulis proficit utilitate maiore. nam si confectam et paratam iam uestem darem, uestis esset mea qua alius uteretur et forsitan non pro habitudine staturae et corporis res alteri facta minus congruens haberetur: nunc uero de agno per quem redempti ac uiuificati sumus lanam ipsam et purpuram misi, quam cum acceperis tunicam tibi pro uoluntate conficies et plus ut in domestica tua adque in propria ueste laetaberis et ceteris quoque, ut conficere et ipsi pro arbitrio suo possint, quod misimus exhibebis, ut uetere illa nuditate contecta perferant omnes indumenta Christi caelestis gratiae sanctificatione uestiti. Nec non et illud consilium, frateutile et salubre prospexi, in exhortatione tam necessaria quae martyres faciat, amputandas esse verborum nostrorum moras et tarditates, atque am
Abbreviated transcription (Latin):
coronabit᷑. nisi usum ⁊ ꝑitiam uiriũ ante
meditetur. Aduersariꝰ uetus est. et hostis an-¬
tiquus: cũ quo p̃lium gerimus Sexmilia
annors iam pene complent᷑: ex quo ho-¬
minem diabolus impugnat. Omĩa genera
temptandi. ⁊ artes atq insidias deitiendi: usu
ipso uetustatis edidicit. Si imparatũ inue¬
nerit militem xp̃i. si rudem: si nõ sollicito.
ac toto corde iigilantẽ: circũuenit nescrũ.
fallit incautum. decipit imꝑitum. Si uͦ qͥs
dnĩca p̃cepta custodiens. et fortit̃. xp̃o adhe¬
rens contra eũ steterit: uincat᷑ necesse est.
qͥa xp̃c quẽ cõfitemur. inuictus est. Ac ne m
longum sermonẽ meum extendem fr̃ hia-¬
rissime. ⁊ audientem uł legentẽ stili latioris
copia fatigarem: compendium feci. ut ꝓpo¬
sitis titulis. qͦs.qͥs. et nosse debeat et tenere.
capitula dñica fubnecterem: et id qͦd ꝓposue-¬
ram diuine lectionis auctoritate solidarem:

Expanded text:
coronabitur, nisi usum et peritiam uirium ante coronabitur, nisi usum et peritiam uirium ante meditetur. aduersarius uetus est et hostis antiquus cum quo proelium gerimus. sex milia annorum iam paene conplentur, ex quo hominem diabolus inpugnat. omnia genera temptandi et artes adque insidias deiciendi usu ipso uetustatis edidicit. si inparatum inuenerit Christi militem, si rudem, si non sollicito ac toto corde uigilantem, circumuenit nescium, fallit incautum, decipit inperitum. si uero quis dominica praecepta custodiens et fortiter Christo adhaerens contra eum steterit, uincatur necesse est, quia Christus quem confitemur inuictus est. Ac ne in longum sermonem meum extenderem, frater carissime, et audientem uel legentem stili latioris copia fatigarem, conpendium feci, ut propositis titulis quos quis et nosse debeat et tenere capitula dominica subnecterem et id quod proposueram diuinae lectionis auctoritate solidarem,
Abbreviated transcription (Latin):
et pressurarum pondus
incumbit: ⁊ in fine atq incõsummatione
mundi. antixp̃i tempis infestũ appropin¬
quare tam cępit.: ad preparandas ce corro¬
borandas fr̃m mentes de diuinis scripturis¬
hortamenta componerem: quib milites xp̃i
ad spĩtale & cȩleste certamen animarem. Ob¬
temꝑandum fuit desidio tuo tam necessa¬
rio. ut quantũ sufficit mediocritas nr̃a. au¬
xilio diuine inspirationis instrueta: quasi
arma & munim̃ta quedam. pugnaturis
frĩb de p̃ceptis dñicis ꝓmerent᷑. Parum est
enĩ quod dĩ plebem. clafsico nr̃ȩ uocis erigi¬
mus: nisi credentium fidẽ. et dicatam deo.
deuotamq uirtutẽ. diuina lectione firme¬
mus. Q d aũt potiꝰ aut maiꝰ cusȩ nr̃e ⁊ sol¬
licitudim cõgruit: quã ut cominissũ nob̃
constitutũ aduersus diaboli tela e iacula:
neus potest. ẽẽ. miles ad bellum. qui nõ erer-¬
citatus priꝰ incampo fuerit: aut qui agonis¬
ticam coronam querit ad ipisci. instadio nõ¬

Expanded text:
et pressurarum pondus incumbit, et in fine atque in consummatione mundi antichristi tempus infestum appropinquare jam coepit, ad praeparandas et corroborandas frhortamenta conponerem quibus milites Christi ad spiritale et caeleste certamen animarem. obtemperandum fuit desiderio tuo tam necessario, ut quantum sufficit mediocritas nostra auxilio diuinae inspirationis instructa quasi arma ac munimenta quaedam pugnaturis fratribus de praeceptis dominicis promerentur. parum est enim quod Dei plebem classico nostrae uocis erigimus, nisi credentium fidem et dicatam Deo deuotamque uirtutem diuina lectione firmemus. Quid autem potius aut maiae curae nostrae ac sollicitudini congruit quam commissum nobis constitutum aduersus diaboli tela et iacula neus potest esse miles ad bellum qui non exercitatus in campo prius fuerit, aut qui agonisticam coronam quaerit adipisci in stadio