comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duob prȩceptis totã legẽ
ꝓphetasq: suspenderit.
Quȩ michi ardent̃ confiten¬
tids̃ meus lum oculorum
meorũ in occulto: quid mi¬
chi obest̃ cũ diuersã in his
uerbis intelligi possint
quȩ tam̃ uera sint: quid
inquã michi obest̃. si aliud
ego sensero. quã sensit aliud
eũ sensisse qui scripsit : Om̃s
quidem qui legimus. nitim᷑
hoc indagare atq: comp̃¬
hendere quõ uoluit ille
quẽ legimus. Et cũ eũ
ueridicũ credimus: nichil
qđ falsũ eẽ uel nouimus uł
putamus uel audemus eũ
existimare dixisse: Cum
ergo quisq conat᷑ id sentire
inscripturis sc̃ĩs qđ in eis
sensit ille qui scripsit: qid
mali . ẽ. si hoc sentiat quod
tulux om̃iu
tulux om̃ium ueridicañ
mentiũ ostendis uerũ esse
etiã si non hoc sensit ille
quẽ legit: cũ & ille uerũ
nec tamen hoc senserit :
Uerũ est enĩ dũefecisse te
eẽ principiũ sapientiã
tuã. in qua fecisti om̃ia
Itẽ uerũ .ẽ. qđ mundus

Expanded text:
duobus praeceptis totam Legem duobus praeceptis totam Legem Prophetasque suspenderit . Quae mihi ardenter confitenti, Deus meus, lumen oculorum meorum in occulto, quid mihi obest, cum diversa in his verbis intelligi possint, quae tamen vera sint, quid, inquam, mihi, obest, si aliud ego sensero, quam sensit alius eum sensisse qui scripsit? Omnes quidem qui legimus, nitimur hoc indagare atque comprehendere, quod voluit ille quem legimus. Et cum eum veridicum credimus, nihil quod falsum esse vel novimus vel putamus, audemus eum existimare dixisse. Dum ergo quisque conatur id sentire in Scripturis sanctis, quod in eis sensit ille qui scripsit; quid mali est si hoc sentiat, quod tu, lux omniu, lux omnium ueridicarum mentium, ostendis uerum esse, etiamsi non hoc sensit ille, quem legit, cum et ille uerum nec tamen hoc senserit? Verum est enim, domine, fecisse te esse principium sapientiam tuam, in qua fecisti omnia. item uerum est, quod mundus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ suꝑ abrssum spiritu¬
alis materies ante cohibi¬
tionẽ quasi fluentis immo¬
derationis. & ante illumi¬
nationẽ sapientiȩ : Est ad¬
huc qđ dicat siquis alius ue¬
lit: Non scilicet iã ꝑfectas
atq formatas in uisibiles
uisibilesq naturas cęli et
t̃rȩ nomine significari cum
legit᷑. in principio fecit ds̃
cȩlũ & trã: sed ipsã adhuc
informȩ inchoationẽ reñ
formabilem creabilemq
materiã his nominib: ap¬
pellatã: qđ in ea iã ẽẽnt
ista confusa nondũ quali¬
tatib: formisq distincta:
quȩ nunc iã digesta suis
ordinib: uocant᷑ cȩlũ & t̾ra.
illa spiritalis. hec corpora¬
lis creatura. Quib om.¬
nib: auditis & consideratis:
nolo uerbis contendere.
Ad nichil enĩ utile. ẽ: nisi
ad sub uersionẽ audientiũ
Ad edificationẽ autẽ bona
est lex. siquis ea legitime
utat᷑ quia finis ẽ caritas
de corde puro & conscientia
bona & fide non ficta. Et
nouit magisternr: in quib:

Expanded text:
autem super abyssum spiritautem super abyssum spiritalis materies ante cohibitionem quasi fluentis inmoderationis et ante inluminationem sapientiae? Est adhuc quod dicat, si quis alius uelit, non scilicet iam perfectas atque formatas inuisibiles uisibilesque naturas caeli et terrae nomine significari, cum legitur: in principio fecit deus caelum et terram, sed ipsam adhuc informem inchoationem rerum formabilem creabilemque materiam his nominibus appellatam, quod in ea iam essent ista confusa, nondum qualitatibus formisque distincta, quae nunc iam digesta suis ordinibus uocantur caelum et terra, illa spiritalis, haec corporalis creatura. Quibus omnibus auditis et consideratis nolo uerbis contendere; ad nihil enim utile est nisi ad subuersionem audientium. ad aedificationem autem bona esutatur; quia finis ejus est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Et novit magister noster in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
conditus atq ꝑfectus. ẽ :
Quid sidicat & alius cęlũ
& t̾rã quidem inuisibilem¬
in uisibilemq: naturã non
indecent̃ appellatã. ac ꝑ
hoc uniuersam creaturã
quã fecit insapientia idest
inprincipio ds̃ huiuscemodi
duob uocabulis eẽ cõp̃hen¬
sama Veruntam̃ quia ñ de
ipiã substantia dĩ sed exni¬
chilo cuncta facta sunt. qͥia
non sunt id ipsũ qđ ds̃ & in¬
est quȩdã mutabilitas om̃ib
siue maneant sicut aet̃na
domus dĩ. siue mutent᷑ sic̃t
anima hominis & corpus.
cõmunẽ om̃ium rerũ inuisi¬
biliũ uisibiliũq materiam
ad huc informem sed certe
formabilẽ unde fieret cęlũ
& terra id . ẽ. inuisibilis
atq: uisibilis iã utraq for¬
mata creatura. his nomi¬
nib: enunciatã. quib: ap¬
pellaretur t̃ra inuisibilis
& incõposita & tenebrȩ
suꝑ abrssum: ea distincti¬
one. ut t̃ra inuisibilis et
in cõposita intelligatur
materies corporalis ante
qualitatẽ formȩ. tenebrȩ

Expanded text:
conditus atque perfectus est? conditus atque perfectus est? quid? si dicat et alius caelum et terram quidem inuisibilem uisibilemque naturam non indecenter appellatam ac per hoc uniuersam creaturam, quam fecit in sapientia, id est in principio, deus, huiuscemodi duobus uocabulis esse conprehensam; uerum tamen quia non de ipsa substantia dei, sed ex nihilo cuncta facta sunt, quia non sunt id ipsum, quod deus, et inest quaedam mutabilitas omnibus, siue maneant, sicut aeterna domus dei, siue mutentur, sicut anima hominis et corpus, communem omnium rerum inuisibilium uisibiliumque materiem adhuc informem, sed certe formabilem, unde fieret caelum et terra, id est inuisibilis atque uisibilis iam utraque formata creatura, his nominibus enuntiatam, quibus appellaretur terra inuisibilis et inconposita et tenebrae super abyssum, ea distinctione, ut terra inuisibilis et inconposita intellegatur materies corporalis ante qualitatem formae, tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igit᷑ : Quod nos dici¬
cimus inquiunt: hoc ille
uir sensit: hoc uerbis istis
elocutus. ẽ Quid illud. ẽ:
Nomine aiunt caeli & t̃rȩ
totum istũ uisibilem mun¬
dũ. prius uniuersaliter
t̾im. uniuersa quȩ scõ
sp̃ui placuit sic enunci¬
are. Tales quippe homi¬
nes erant. rudis ille atq
carnalis populus cui loque
batur : ut eis opera dĩ ñ
nisi sola uisibilia cõmen¬
danda iudicaret. Terrã
uero in uisibilem & in cõ¬
positã tenebrosamq
abrssũunde consequent̃
ostendit᷑ ꝑ illos dies facta
atq disposita eẽ Cuncta
ista uisibilia quȩ nota s̃
om̃ib: ñ in congruent̃
informem istã materiã
intelligendã eẽ consen¬
tiunt. Quid sidicat alius.
eandẽ in formitatẽ confu¬
sionẽq: materiȩ cȩli & t̾rȩ
nomine prius insinuatã:
qđ ex ea mundus iste uisi¬
bilis cũ om̃ib: naturis quȩ
in eo manifestissime appa¬
rent. qui cȩli & terrȩ nomi¬
ne sẽpe appellari solet:

Expanded text:
quid igitur? "quod nos diquid igitur? "quod nos dicimus" inquiunt "hoc ille uir sensit, hoc uerbis istis elocutus est". quid illud est? "nomine" aiunt "caeli et terrae totum istum uisibilem mundum prius uniuersaliter tim uniuersa, quae sancto spiritui placuit sic enuntiare. tales quippe homines erant rudis ille atque carnalis populus, cui loqubatur, ut eis opera Dei non nisi sola visibilia commendanda judicaret. Terram vero invisibilem et incompositam, tenebrosamque abyssum, unde consequenter ostenditur per illos dies facta atque disposita esse cuncta ista uisibilia, quae nota sunt omnibus, non incongruenter informem istam materiem intellegendam esse consentiunt. Quid? si dicat alius eandem informitatem confusionemque materiae caeli et terrae nomine prius insinuatam, quod ex ea mundus iste uisibilis cum omnibus naturis, quae in eo manifestissime apparent, qui caeli et terrae nomine saepe appellari solet,
Abbreviated transcription (Latin):
REM IL LUSTRATO¬
rem patrẽ: tutorẽ
maritũ: castas & fortes
delicias. & solidum gau¬
diũ. & omia bona in effa¬
bilia: simul om̃ia quia
unũ: sũmũ & uerũ bonũ
Et ñ auertar: donec in
eius pacẽ matris carissĩ¬
mae ubi sunt primitiȩ
certa sunt colligas totũ
qđ sum adispsione et
deformitate hac : & con¬
formes atq: confirmes in
mea. Cum his autem
qui cuncta illa que uera
sunt falsa ẽẽ non dicunt
honorantes & inculmine
sequendȩ auctoritatis
nobiscum constitũentes
oSc̃m Moysen
editam scãm scripturam
tuã : & tam̃ nobis aliqͦid
contradicunt: ita loquor
Tu esto d̃s NR arbiter int̃
confessiones meas : & con¬
tra dictiones eorũ. Dicuã
enĩ. Quãuis uera sint hȩc :
non eatam̃ duo morses
in tuebatur. cũ reuelane
sp̃ũ diceret : in principio
fecit ds̃ caelũ & terram:
non cęli nomine spiritu¬
alem uel intellectualẽ
illã creaturã semꝑ faci¬
em dĩ contẽplantẽ signi¬
ficauit: nec terrȩ nomi¬
ne in formem materiã¬

Expanded text:
rem, inlustratorem, patrem, tutorem, maritum, castas et fortes delicias et solidum gaudium et omnia bona ineffabilia, simul omnia, quia unum summum et uerum bonum: et non auertar, donec in eius pacem, matris carissimae, ubi sunt primitiae certa sunt, colligas totum quod sum a dispersione et deformitate hac. et conformes atque confirmes in mea. cum his autem, qui cuncta illa, quae uera sunt, falsa esse non dicunt honorantes et in culmine sequendae auctoritatis nobiscum constituentes sanctum Moysen editam sanctam scripturam tuam, et tamen nobis aliquid contradicunt, ita loquor. tu esto, deus noster, arbiter inter confessiones meas et contradictiones eorum. Dicunt enim: "quarnuis uera sint haec, non ea tamen duo Moyses intuebatur, cum reuelante spiritu diceret: in principio fecit deus caelum et terram. non caeli nomine spiritalem uel intellectualem illam creaturam semper faciem dei contemplantem significauit nec terrae nomine informem materia
Abbreviated transcription (Latin):
mira ꝓfunditas. Horror
ẽ. in te intendere in eã: hor¬
ror honoris. & tremor amo¬
ris. Odi hostes eius uehe¬
menter. Osi occidẽs eos
de gladio bisacuto: & non
sint hostes eius. Sic enĩ amo
eos occidi sibi : ut uiuant
tibi. Ecce autẽ alii non
rep̃hensores sed laudato¬
res libri geneseos: non in¬
quiunt hoc uoluit in his uer
ista conscripsit non hoc
uoluit intelligi qđtu di¬
cis : sed aliud qđ nos dici¬
mus. Quib ego te arbi¬
tro ds om̃ium nr̃orũ: ita
respondeo. Nunꝰ dicetis
falsa eẽ quae michius.¬
RITAS UOCE FORTI IA

Expanded text:
mira profunditas! horror est intendere in eam, horror honoris et tremor amoris. odi hostes eius uehementer: o si occidas eos de gladio bis acuto, et non sint hostes eius! sic enim amo eos occidi sibi, ut uiuant tibi. ecce autem alii non reprehensores, sed laudatores libri Geneseos: "non" inquiunt "hoc uoluit in his uerbista conscripsit, non hoc uoluit intellegi, quod tu dicis, sed aliud, quod nos dicimus." quibus ego te arbitro, deus omnium nostrum, ita respondeo. Num dicetis falsa esse, quae mihi ueritas uoce forti i
Abbreviated transcription (Latin):
meo tanquã impedim̃to coniu¬
gii cũ qua cubare solitus eram.
cor ibi adherebat concisũ & uul¬
neratũ michierat. & trahebat
sanguinẽ: & illa in a fricã rediertit.
uouens tibi aliũ se uirum nesciturã
relicto apud me naturali ex illa
filio meo: At ego infelix nec feminȩ
imitator dilationis impatiens. tan¬
quã post bienniũ accepturus eã quã
petebã : quia non amator coniu¬
gii. sed libidinis seruus erã ꝓcu¬
raui aliã non utiq: comugẽ : quo
tanquã sustentaret᷑ & ꝑ duceretur
uel integer uel auctior morbus
animȩ meȩ satellitio ꝑdurantis
consuetudinis in regnũ uxoriũ
Nec sanabat᷑ uulnus illud meũ
quod prit̾is precisione factũ fue¬
rat : sed post feruorem dolorẽq
acerrimũ putrescebat : & quasi
frigidius sed de speratius dole¬
bat. Tibi laus. tibi gloria fonsmi¬
sericordiarũ: Ego fiebã miserior:
& tu ꝓpinquior. Ad erat iã iãq
dextera tua ereptura me decȩno.

Expanded text:
meo tanquam impedimmeo tanquam impedimgii cum qua cubare solitus eram, cor, ubi adhaerebat, concisum et uulneratum mihi erat et trahebat sanguinem. et illa in Africam redierat uouens tibi alium se uirum nescituram relicto apud me naturali ex illa filio meo. at ego infelix nec feminae imitator, dilationis inpatiens, tamquam post biennium accepturus eam quam petebam, quia non amator coniugii sed libidinis seruus eram, procuraui aliam, non utique coniugem, quo tamquam sustentaretur et perduceretur uel integer uel auctior morbus animae meae satellitio perdurantis consuetudinis in regnum uxorium. nec sanabatur uulnus illud meum, quod prioris praecisione factum erat, sed post feruorem doloremque acerrimum putrescebat et quasi frigidius, sed desperatius dolebat. XYI. Tibi laus, tibi gloria, fons misericordiarum. ego fiebam miserior et tu propinquior. aderat iam iamque dextera tua raptura me de caeno
Abbreviated transcription (Latin):
tunc graues aestus negociorum
suorũ ad comitatũ at traxeranđ:
ab in eunte aetate michi familia¬
rissimus : qui maxime instabat
huic rei. & magnã insuadendo
habebat auctoritatẽ : quod am¬
plares eius multũ cȩteros ante x¬
ibat: & placuerat nobis ut bini an¬
nui tanquã magistratus om̃ia ne¬
cessaria curarent: cȩteris quie¬
tis. Sed postea quã coepit cogi¬
tare utrũ hoc mulierculȩ sĩne¬
rent quas & asii nostri iam habe¬
bant & nos habere uolebamus :
totum illud placitũ qđ bene firma¬
bamus dissiluit in manibus: atq
confractum & abiectũ. ẽ. Inde
ad suspiria & gemitus. & gressus
ad sequendas latas &tritas uias
scłi : qm̃ multȩ cogitationes eraNT
incorde nr̃o. consiliũ autẽ tuũ
manet in aet̃nũ. Ex quo consilio
deridebas nr̃a & tua prȩparabas.
nobis daturus escam in oportuni¬
tate : & aperturus manũ tuã atq:
impleturus animas nr̃as bene
multiplicabant᷑: & auulso alatere

Expanded text:
tunc graues aestus negotiorum tunc graues aestus negotiorum suorum ad comitatum adtraxerant, ab ineunte aetate mihi familiarissimus. qui mhuic rei, et magnam in suadendo habebat auctoritatem, quod ampla res ejus multum caeteris anteibat: et placuerat nobis ut bini annui tanquam magistratus omnia necessaria curarent, caeteris quietis. Sed posteaquam coepit cogitari utrum hoc mulierculae sinerent, quas et alii nostrum jam habebant, et nos habere volebamus, totum illud placitum quod bene formabamus, dissiluit in manibus, atque confractum et abjectum est. Inde ad suspiria et gemitus, et gressus ad sequendas latas et tritas vias saeculi, quoniam multae cogitationes erant in corde nostro; consilium autem tuum manet in aeternum . Ex quo consilio deridebas nostra, et tua praeparabas, nobis daturus escam in opportunitate, et aperturus manum tuam atque impleturus animas nostras benmultiplicabantur, et avulsa a latere
Abbreviated transcription (Latin):
& narrabat michi non cũ fidu¬
cia qua solebat cũ tu demon¬
strares. sed contemnens ea.
Dicebat enĩ discernere se
nescio quo sapore quẽ uerbis
explicare non poterat: quid int̃¬
esset inter reuelantẽ te & ani¬
mam suã somniantẽ. Instaba¬
tur tam̃: & puella petebat᷑.
cuius aetas ferme biennio minus
quã nubilis erat. Et quia ea pla¬
cebat : expectabat᷑. Et multi
amici agitaueramus animo. et
colloquentes ac de testantes tur¬
bulentas humanȩ uite molesti¬
as pene iã firma ueramus. re¬
moti a turbis ociose uiuere:
ld ocium sic moliti. ut sĩ qͦid
habere possemus conferremus
in mediũ: unamq rem famili¬
arem conflaremus ex om̃ib::
ut ꝑ amicitiȩ sinceritatẽ non
esiet aliud huius & aliud il¬
lius: ⁊ sed quod ex cunctis fieret
unũ. & uniuersum singulorũ
eẽt om̃ia om̃ium : cũ uiderem᷑
nobis. essẽ posse decem ferme ho¬
mines in eadem societate : essentq
in t̃nos prȩdiuites

Expanded text:
et narrabat mihi non cum fiduet narrabat mihi non cum fiducia, qua solebat, cum tu demonstrabas ei, sed contemnens ea. dicebat enim discernere se nescio quo sapore, quem uerbis explicare non poterat, quid interesset inter reuelantem te et animam suam somniantem. instabatur tamen, et puella petebatur, cuius aetas ferme biennio minus quam nubilis erat, et quia ea placebat, exspectabatur. Et multi amici agitaueramus animo et conloquentes ac detestantes turbulentas humanae uitae molestias paene iam firmaueramus remoti a turbis otiose uiuere, id otium sic moliti, ut, si quid habere possemus, conferremus in medium unamque rem familiarem conflaremus ex omnibus, ut per amicitiae sinceritatem non sset aliud huius et aliud illius, sed quod ex cunctis fieret unum, et uniuersum singulorum esset et omnia omnium, cum uideremur nobis esse posse decem ferme homines in eadem societate essentque inter nos praediuites,
Abbreviated transcription (Latin):
Neutrũ enim nr̃m sicut est
coniugale decus in officio regen¬
di matrimonii & suscipiendorũ
liberorũ ducebat : nisi tenuit̃
magna autẽ. exparte atq
uehement̃. consuetudo satian¬
dae insatiabilis concupiscentiȩ
me captũ excruciabat: illũ
Autẽ admiratio capiendũ tra¬
hebat. Sic eramus: donec tu
Altissime non deserens humũ
nrãm. miseratus miseros subue¬
mres miris & occultis modis
& instabat᷑ impigre ut ducerẽ
uxorem. lã petebam. iam ꝓmit¬
tebatur : maxime matre dante
operam. quo me iã coniugatũ
baptisinus salutaris ablueret :
quo me indies gaudebat aptari.
& uota sua ac ꝓmissa tua in
mea fide compleri animad¬
uertebat: Cum sane & roga¬
tu meo & desiderio suo. forti
clamore cordis abste dep̃caret᷑
quotidie. ut ei peruisũ ostende¬
res aliquid de futuro matrimo¬
nio meo : nunquã uoluisti
Et uidebat quȩdã uana. & phan¬
tastica cogebat impetus de hac
re satagentis humani sp̃s:

Expanded text:
neutrum enim nostrum, si quod est neutrum enim nostrum, si quod est coniugale decus in officio regendi matrimonii et suscipiendorum liberorum, ducebat nisi tenuiter. magna autem ex parte atque uehementer consuetudo satiandae insatiabilis concupiscentiae me captum excruciabat, illum autem admiratio capiendum trahebat. sic eramus, donec tu, altissime, non deserens humum nostrum miseratus miseros subuenires miris et occultis modis. Et instabatur inpigre, ut ducerem uxorem. iam petebam, iam promittebatur maxime matre dante operam, quo me iam coniugatum baptismus salutaris ablueret, quo me in dies gaudebat aptari et uota sua ac promissa tua in mea fide conpleri animaduertebat. cum sane et rogatu meo et desiderio suo forti clamore cordis abs te deprecaretur cotidie, ut ei per msum ostenderes aliquid de futuro matrimonio meo, numquam noluisti. et uidebat quaedam uana et phantastica, quo cogebat inpetus de hac re satagentis humani spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
possẽ degere: atq ita me deferi¬
defendere: cũ illũ mirantẽ
uiderem. & dicerem multũ inter¬
essẽ int̃ illud quod ipse raptim
& furtim expertus esset. quod
peneiam nec meminisset quidẽ.
atq idõ nulla molestia facile
contemneret: & delectationes
consuetudinis meȩ: ad quas si
accessisiẽt honestũ nomen ma¬
trimonii. non eũ mirari oportere.
cur ego illam uitã nequirem
spernere : coeperat & ipse desi¬
derare coniugiũ : nequaquã
uictus libidine talis uoluptatis:
sed curiositatis. Dicebat enĩ
scire se cupere quid nã eẽt illud.
sine quo uita mea quȩ illi sic
placebat. non michi uita sed
pęna uideret᷑. Stupebat enim
liber ab illo uinculo animus
seruitutem meã : & stupen¬
do ibat in experiendi cupi¬
dinem: uenturus in ipsam experi¬
entiã : atq inde fortasse lapsũ¬
rus in eã quã stupebat serui¬
tutem᷑ qm̃ sponsionẽ uolebat
facere cũ morte : & qui amat
periculũ incidit in illud

Expanded text:
posse degere atque ita me posse degere atque ita me defenderem, cum illum mirantem uiderem, ut dicerem multum interesse inter illud, quod ipse raptim et furtim expertus esset, quod paene iam ne meminisset quidem atque ideo nulla molestia facile contemneret, et delectationes consuetudinis meae, ad quas si accessisset honestum nomen matrimonii, non eum mirari oportere, cur ego illam uitam nequirem spernere, coeperat et ipse desiderare coniugium nequaquam uictus libidine talis uoluptatis, sed curiositatis. dicebat enim scire se cupere, quidnam esset illud, sine quo uita mea, quae illi sic placebat, non mihi uita, sed, poena uideretur. stupebat enim liber ab illo uinculo animus seruitutem meam et stupendo ibat in experiendi cupidinem uenturus in ipsam experientiam atque inde fortasse lapsurus in eam quam stupebat seruitutem, quoniam sponsionem uolebat facere cum morte, et qui amat periculum, incidet in illud.
Abbreviated transcription (Latin):
esset quia uel experientiã con¬
cubitus coeperat in ingressu ad¬
olescentiae suȩ. sed non heserat:
magisq doluerat & spruerat:
& deinde iã continentissime ui¬
uebat. Ego autẽ resistebam
illi. exemplis eor̃ qui coniugati
coluissent sapientiã. & ꝓmery¬
issent dm̃: & habuissent fidelit̃
ac dilexissent amicos. A qͦorũ
ego quidem granditate animi
longe aberam : & delicatus mor¬
bo carnis mortifera sua uitate
trahebã catenã meã. soluiti¬¬
mens : Et quasi concussõ uul¬
nere repellens uerba bene
suadentis. tanquã manum
soluentis: insuꝑ etiã ꝑme
ipñ quoq ALipio loq̾ebat᷑
serpens : & innectebat atq
spargebat ꝑ linguã meã dulces
laqueos in uia eius : quibus
illi honesti & expediti pedes
implicarent᷑. Cum enĩ me ille
miraret᷑ quẽ non parui pende.¬
ret ita herere uisco illius
uoluptatis. ut me affirmarẽ
quotiẽs cunq inde int̾nos quȩre¬
remus cȩlibem uitã nullo modo

Expanded text:
esset, quia uel experientiam conesset, quia uel experientiam concubitus ceperat in ingressu adulescentiae suae, sed non haeserat magisque doluerat et spreuerat et deinde iam continentissime uiuebat. ego autem resistebam illi exemplis eorum, qui coniugati coluissent sapientiam et promeruissent deum et habuissent fideliter ac dilexissent amicos. a quorum ego granditate quidem animi longe aberam et deligatus morbo carnis mortifera suauitate trahebam catenam meam solui timens et quasi concusso uulnere repellens uerba bene suadentis tamquam manum soluentis. insuper etiam per me ipsi quoque Alypio loquebatur serpens et innectebat atque spargebat per linguam meam dulces laqueos in uia eius, quibus illi honesti et expediti pedes inplicarentur. Cum enim me ille miraretur, quem non parui penderet, ita haerere uisco illius uoluptatis, ut me adfirmarem, quotienscumque inde inter nos quaereremus, caelibem uitam nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
lebant huc atq illuc cor meũ.
Transibant tẽpora : & tardabã
conuerti addm̃: Et differebã
de die indiem uiuere inte : &
non differebã quotidie in me¬
met ipso mori: Amans beatã
uitã timebam illã insẽde sua:
& ab ea fugiens quȩ rebam eã
Putabã enĩ me miserũ fore ni¬
mis: si feminae priuarer am¬
plexibus Et medicinã miscđiȩ
tuae ad eandẽ infirmitatẽ sanan¬
dã non cogitabã : quia experts
non erã. Et ꝓpriarum uirium
credebã essẽ continentiã quañ
michi non erã conscius: cũ tã
stultus eẽm. ut nescirem sicut
scriptũ.ẽ. neminem posse esse con¬
tinentẽ nisi tu dederis. utique
dares. si gemitu interno pulsarẽ
aures tuas: & fide solida inte
iactarem curã meã. Prohibebat
ducenda. cantans nullo modo
nos posse securo otio simul in
amore sapientiȩ uiuere sicut
iam diu desderaremus si id fecis¬
sem Erat enim ipse in ea re etiã
tunc castissimus: ita ut mirũ

Expanded text:
lebant huc atque illuc cor meum, lebant huc atque illuc cor meum, transibant tempora, et tardabam conuerti ad dominum et differebam de die in diem uiuere in te et non differebam cotidie in memet ipso mori: amans beatam uitam timebam illam in sede sua et ab ea fugiens quaerebam eam. putabam enim me miserum fore nimis, si feminae priuarer amplexibus, et medicinam misericordiae tuae ad eandem infirmitatem sanandam non cogitabam, quia expertus non eram, et propriarum uirium credebam esse continentiam, quarum mihi non eram conscius, cum tam stultus essem, ut nescirem, sicut scriptum est, neminem posse esse continentem, nisi tu dederis. utique dares, si gemitu interno pulsarem aures tuas et fide solida in te iactarem curam meam. Prohibebat e ducenda cantans nullo modo nos posse securo otio simul in amore sapientiae uiuere, sicut iam diu desideraremus, si id fecissem. erat enim ipse in ea re etiam tunc castissimus, ita ut mirum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed absit ut ita sit. Non uacat.
non est in ane: qđ tã eminens
culmen auctoritatis xp̃ianȩ fidei
toto orbe diffundit᷑. Nunquã
tanta & talia ꝓnobis diuinits
agerent᷑ : si morte corporis etiã
uita animȩ consumeret᷑. Quid
cunctamur igit᷑ relicta sp̃e scłi
conferre nos totos ad quȩrendũ
dm̃ & uitambeatã : Sed expe¬
ctata iocunda sunt etiã ista. ha¬
bent non paruã dulcedinẽ suã
Non facile abeis prȩcidenda est
intentio : quia turpe ẽ. ad ea
rursũ redire. Ecce iã quantũ
est ut impetret᷑ aliquis honor:
& quid amplius in his desideran¬
dũ : Suppetit amicorũ maiorũ
copia ut nichilaliud. Et multũ
festinemus: uel prȩsidatus dari
potest̃. & ducenda uxor cum
aliqua pecunia. ne sumptum
nr̃m grauet : & ille erit modus
cupiditatis. Multi & magni
uiri & imitatione digniss̃mi:
sapientiae st̃udio cũ coniugib
dediti fuer̃. Cũ hȩc dicebã.
alternabañ hu uenti: & impel¬

Expanded text:
Sed absit ut ita sit. Non vacat, Sed absit ut ita sit. Non vacat, non est inane quod tam eminens culmen auctoritatis christianae fidei toto orbe diffunditur. Nunquam tanta et talia pro nobis divinitus agerentur, si morte corporis etiam vita animae consumeretur. Quid cunctamur igitur relicta spe saeculi, conferre nos totos ad quaerendum Deum et vitam beatam? Sed exspecta: jucunda sunt etiam ista; habent non parvam dulcedinem suam: non facile ab eis praecidenda est intentio, quia turpe est ad ea rursum redire. Ecce jam quantum est, ut impetretur aliquis honor? et quid amplius in his desiderandum? Suppetit amicorum majorum copia: ut nihil aliud, et multum festinemus, vel praesidatus dari potest; et ducenda uxor cum aliqua pecunia, ne sumptum nostrum gravet; et ille erit modus cupidituiri et imitatione dignissimi sapientiae studio cum coniugibus dediti fuerunt." Cum haec dicebam et alternabant hi uenti et inpel
Abbreviated transcription (Latin):
putent᷑ tẽpora : distribuants
horȩ ꝓsalute animȩ : magna
spes oborta.ẽ. Non docet catho¬
lica fides qđ putabamus. & uani
accusabamus Nefas habent
docti eius credere dm̃ figura
humani corporis terminatũ¬
& dubitabimus pulsare ut ape¬
riantur coetera : Ante meri¬
dianas horas discipuli occupat̃:
cȩteris quid facimus. cur noni
id agimus : Sed quando saluta¬
mus amicos maiores quorum
suffragiis opus habemus : qͥando
prȩparamus qđ emant sco lastieisꝰ
quando reparamus nos ipsos rela¬
xando animũ ab intentione cura¬
rum: Pereant om̃ia : & dimit¬
tamus hȩc uana &inania: con¬
feramus nos ad solã inquisitionẽ
ueritatis. Vita hȩc misera est :
mors incerta: Si subito obrepat:
quomodo hinc exibimus : Et ubi
nobis discenda sunt. quae hic
negleximus : Ac non potius hu¬
ius negligentiae supplicia luen¬
da sunt: Quid si mors ipsã om¬
nem curã cũ sensũ amputabit &¬
finiet : Ergo & hoc quaerendũ

Expanded text:
putentur tempora, distribuantur putentur tempora, distribuantur horae pro salute animae. magna spes oborta est: non docet catholica fides, quod putabamus et uani accusabamus. nefas habent docti eius credere deum figura humani corporis terminatumt dubitamus pulsare, quo aperiantur cetera? antemeridianis horis discipuli occupant; ceteris quid facimus? cur non id agimus? sed quando salutamus amicos maiores, quorum suffragiis opus habemus? quando praeparamus quod emant scholastici? quando reparamus nos ipsos relaxando animo ab intentione curarum? pereant omnia et dimittamus haec uana et inania: conferamus nos ad solam inquisitionem uemors incerta. Si subito obrepat, quomodo hinc exibimus? et ubi nobis discenda sunt quae hic negleximus? An non potius hujus negligentiae supplicia luenda sunt? Quid, si mors ipsa omnem curam cum sensu amputabit et finiet? Ergo et hoc quaerendum.
Abbreviated transcription (Latin):
cesimo anno aetatis meȩ quo frue¬
re coeperã studio sãpientiae :
disponens ea inuenta. relinque¬
re om̃s uanarũ cupiditatũ spes
in anes. & in sanias mendaces : et
ecce iã tricenariu̾m aetatẽ gere¬
bam. in eodẽ luto hesitans aui¬
ditate fruendi prȩsentib fugi¬
entib: & dissipantib me : dũ
dico cras inueniã. ecce manife¬
stũ apparebit & tenebo: & ecce
faustus ueniet. & exponet om̃ia
Omagni uiri achademici: ni¬
chil ad agendã uitã certi com¬
p̃hendi potest. Immo querams
diligentius & non desperemus
Ecceiã non sunt absurda in li¬
bris ecclesiasticis quȩ absurda
uidebant᷑ : & possunt aliter atq
honeste intelligi Figã pedes
in eo gradu. inquopuera paren¬
tibdis positus erã : donec inueni¬
atur per spicua ueritas: Sed
ubi quaeretur : quando quȩret¬
Non uacat Amgrosio. ñuacat
legere: Vbi ipsos codices quȩri¬
mus : unde aut quando compa¬
ramus : A quib: sumimus : de¬

Expanded text:
censimo anno aetatis meae, quo feruecensimo anno aetatis meae, quo feruere coeperam studio sapientiae, disponens ea inuenta relinquere omnes uanarum cupiditatum spes inanes et insanias mendaces. et ecce iam tricenariam aetatem gerebam in eodem luto haesitans auiditate fruendi praesentibus fugientibus et dissipantibus me, dum dico: "cras inueniam; ecce manifestum apparebit, et tenebo; ecce Faustus ueniet et exponet omnia. o magni uiri Academici! nihil ad agendam uitam certi conprehendi potest. inmo quaeramus diligentius et non desperemus. ecce iam non sunt absurda in libris ecclesiasticis, quae absurda uidebantur, et possunt aliter atque honeste intellegi. figam pedes in eo gradu, in quo puer a parentibus positus eram, donec inueniatur perspicua ueritas. sed ubi quaeretur? quando quaeretnon uacat Ambrosio, non uacat legere. ubi ipsos codices quaerimus? unde aut quando conparamus? a quibus sumimus? de
Abbreviated transcription (Latin):
patria uicina kartagini. atq
ipsã Kartagine ubi frequentis¬
sĩmus erat. relicto paterno rure
optimo. relicta domo & non
secutura matre: nullam ob
aliam causam mediolanium
uenit̾rat: nin ut mecũ uiue¬
ret. in flagrantissimo studio¬
ueritatis atq scientiae: Parit̃
suspirabat. pariterq fluctua¬
bat: beatae uitȩ inquisitor
ardens : & questionum difficil¬
limarũ scrutator acerrimus
Et erant ora trium egentium:
& in opiam suã sibimet inuicẽ
anhelantiũ : a te expectantiũ.
ut dares eis escam intẽpore
oportuno Et in omni amari¬
tudine quae nr̃os saecula res
actus de miscđia tua sequebat᷑.
intuentib: nobis. curea patere¬
mur: occurrebant tenebrae :¬
& auersabamur gementes :¬
& dicebamus. Quã diuhaec :
Et hoc crebrodicebamus i¬
et dicentes non relinquebams
ea : quia non elucebat certum
aliquid quod illis relictis appre¬
henderemus : Et ego maxime
mirabar satagens & recolens
quã longũ tempus ẽẽt abundeui¬

Expanded text:
patria uicina Carthagini atque ipsa Carthagine, ubi frequentissimus erat, relicto paterno rure optimo, relicta domo et non secutura matre nullam ob aliam causam Mediolanium uenerat, nisi ut mecum uiueret in flagrantissimo studioueritatis atque sapientiae, pariter suspirabat pariterque fluctuabat beatae uitae inquisitor ardens et quaestionum difficillimarum scrutator acerrimus. et erant ora trium egentium et inopiam suam sibimet inuicem anhelantium et ad te expectantium, ut dares eis escam in tempore opportuno. et in omni amaritudine, quae nostros saeculares actus de misericordia tua sequebatur, intuentibus nobis finem, cur ea pateremur, occurrebant tenebrae, et auersabamur gementes et dicebamus: "quamdiu haec?" et hoc crebro dicebamus et dicentes non relinquebamus ea, quia non elucebat certum aliquid, quod illis relictis adprehenderemus. Et ego maxime mirabar satagens et recolens, quam\' longum tempus esset ab undeui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat aliquid ñ color.
non figura. ñ corpus.
non spiritus : Non tam̃
om̃ino nichil erat quȩdã
informitas sine ulla spe¬
cie. Quid ergo uocaret᷑.
quo etiã sensũ tardiorib
ut cunq insinuaret᷑: nisi
usitato aliquo uocabulo:
Quid autẽ in om̃ib: mundi
partib re periri potest
ꝓpinquius informitati
om̃imodȩ quã t̃ra & abrs¬
sus : Minus enĩ speciosa
sunt ꝓsuo gradu infimo:
quã cȩtera superiora per¬
lucida. & luculenta om̃ia:
Cur ego non accipiã infor¬
mitatẽ materiae quã sine
specie feceras unde specio¬
sum mundũ faceres. ita com¬
mode hominib: in timatã :
ut appellaretur terra
in uisibilis & in cõposita:
Et cũ in ea quęrit cogita¬
tio quid sensus attingat.
& dicit sibi. non est intelli¬
gibilis forma sicut uita.
sicut iustitia. quia mate¬
ries est corporũ .: neque
sensibilis qm̃ quid uideat᷑.
& quid sentiat᷑ in inuisi¬
bili & incõposita non. ẽ.
dũ sibi hȩc dicit humana

Expanded text:
non erat aliquid, non color non erat aliquid, non color non figura, non corpus, non spiritus? non tamen omnino nihil: erat quaedam informitas sine ulla specie. Quid ergo uocaretur, quo etiam sensu tardioribus atcumque insinuaretur, nisi usitato aliquo uocabulo? quid autem in omnibus mundi partibus reperiri potest propinquius informitati omnimodae quam terra et abyssus? minus enim speciosa sunt pro suo gradu infimo quam cetera superiora perlucida et luculenta omnia. cur ergo non accipiam informitatem materiae, quam sine specie feceras, unde speciosum mundum faceres, ita conmode hominibus intimatarn, ut appellaretur terra inuisibilis et inconposita, ut, cum in ea quaerit cogitatio, quid sensus attingat, et dicit sibi: "non est intellegibilis forma sicut uita, sicut iustitia, quia materies est corporum, neque sensibilis, quoniam quid uideatur et quid sentiatur in inuisibili et inconposita non est", dum sibi haec dicit humana
Abbreviated transcription (Latin):
speciem pulchrã innouis¬
simis cuius fundus. ẽ. t̃ra
nr̃a. Sed ad illud cęlũ cȩli
etiam terrȩ nr̃e celũ t̃ra. ẽ:
& hoc utrunq magnum
corpus ñ absurde terra. ẽ
ad illud nescio quale cae¬
lum: qđ dño ẽ. non filiis
hominũ. Et nimirũ hȩc
terra erat inuisibilis et
in composita : & nescio quȩ
ꝓfunditas abrssi suꝑ quã
non erat lux. quia nulla
species erat illi unde
iussĩsti ut scriberet᷑: quo te¬
nebrȩ erant suꝑ abyssum:
quid aliued. quã lucis ab¬
sentia Ubi enim lux
esset si eẽt: nisi suꝑ esset
eminendo & illustrando:
Vbi ergo lux nondũ erat:
quid erat ad esse tenebras.
nisi ab essẽ lucem : Suꝑ
itaq: erant tenebrȩ : quia
suꝑ lux ali erat: sicut sonus
ubi non. ẽ. silentium. ẽ: Et
quid .ẽ. esse ibi silentiũ. nisi¬
sonũ ibi non esse : Nonne
tu dñe docustihanc ani¬
mam quȩ tibi confitetur.
Nonne tu dñe docuisti
me. qđ priusquã istam in¬
formem materiã forma¬
res atq: distingueres.

Expanded text:
speciem pulchram in nouissimis, cuius fundus est terra nostra, sed ad illud caelum caeli etiam terrae nostrae caelum terra est. et hoc utrumque magnum corpus non absurde terra est ad illud nescio quale caelum, quod domino est, non filiis hominum. Et nimirum haec terra erat inuisibilis et inconposita et nescio qua profunditas abyssi, super quam non erat lux, quia nulla species erat illi: unde iussisti, ut scriberetur, quod tenebrae erant super abyssum; quid aliud quam lucis absentia? ubi enim lux esset, si esset, nisi super esset eminendo et inlustrando? ubi ergo lux nondum erat, quid erat adesse tenebras nisi abesse lucem? super itaque erant tenebrae, quia super lux aberat, sicut sonus ubi non est, silentium est. et quid est esse ibi silentium nisisonum ibi non esse? nonne tu, domine, docuisti hanc animam, quae tibi conStetur? nonne tu, domine, docuisti me, quod priusquam istam informem materiam formares atque distingueres,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ꝑquẽ uocasti
in adoptionẽ popłm cre¬
dentiũ in quo & me : per
eum te obsecro qui sed et ad
dexteram tuã & te int̃pel¬
lat ꝓnobis. in quo sunt om̃s
thes auri sapientiȩ & scien¬
tiȩ absconditi. Ipsos quero
in libris tuis
Moyses

Expanded text:
 quem uocasti in adoptionem populum credentium, in quo et me: per eum te obsecro, qui sedet ad dexteram tuam et te interpellat pro nobis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. ipsos quaero in libris tuis. Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
anhelans in aurẽm tuȩ ueritatis
liquidam & simplicem respirtre
ñ poteram. Sedulo ergo agere
coeperã ꝓpt̾ quod ueneram. ut
docerem romȩ artem rethori¬
cam : & prius domi congregare
aliquos. quib & ꝑ quos in notes¬
cere cȩperã : & ecce cognosco alia
romȩ fieri quae ñ patiebar in
africa Nam reuera illas euer¬
siones aperditis ad olescentib
ibi nonfieri manifestatum est

Expanded text:
anhelans in auram tuae ueritatis anhelans in auram tuae ueritatis liquidam et simplicem respirare non poteram. Sedulo ergo agere coeperam, propter quod ueneram, ut docerem Romae artem rhetoricam, et prius domi congregare aliquos, quibus et per quos innotescere coeperam. et ecce cognosco alia Romae fieri, quae non patiebar in Africa. nam re uera illas euersiones a perditis adulescentibus ibi non fieri manifestatum est
Abbreviated transcription (Latin):
natũ. Nunc spirituales tuiblan¬
de & amanter ridebunt me. si
has confesiĩones meas legerint:
sed tam̃ talis eram. De inde quȩ
illi inscripturis tuis rep̃hende¬
rant. defendi posse ñ existima¬
bam : sed aliquando sane cupi¬
ebã cum aliquo illorũ librorũ
doctissimo conferre singula et
experiri quid inde sentiret.
Iam enĩ helpidii cuiusdam
aduersus eosdẽ manicheos
corã loquentis & dissẽrentis
sermones etiã apud hartaginẽ
mouere me coeperant : cum
talia descripturis ꝓferret.
quib resisti non facile possẽt : et
imbecilla michi responsio uidebat᷑
istorũ. Quã quidem non facile palã
ꝓmebant. sed nobis sec retius:
cum dicerent scripturas noui te¬
stamenti falsatas fuisse a nescio
quib. qui iudaeorũ legem in se¬
rere xp̃ianȩ fidei uoluerunt :
atq ipsi incorrupta exemplaria
nulla ꝓferrent. Sed me maxime
captum & offocatũ quodã modo
de primebant corporalia cogi¬
tantẽ moles illae: sub quibus

Expanded text:
natum. nunc spiritales tui blannatum. nunc spiritales tui blande et amanter ridebunt me, si has confusiones meas legerint; sed tamen talis eram. Deinde quae illi in scripturis tuis reprehenderant defendi posse non existimabam, sed aliquando sane cupiebam cum aliquo illorum librorum doctissimo conferre singula et experiri, quid inde sentiret. iam enim Elpidii cuiusdam aduersus eosdem manichaeos coram loquentis et disserentis sermones etiam apud Carthaginem monere me coeperant, cum talia de scripturis proferret, quibus resisti non facile posset. et inbecilla mihi responsio uidebatur istorum; quam quidem non facile palam promebant, sed nobis secretius, cum dicerent scripturas noni testamenti falsatas fuisse a nescio quibus, qui Iudaeorum legem inserere Christianae fidei noluerunt, atque ipsi incorrupta exemplaria nulla proferrent. sed me maxime captum et offocatum quodam modo deprimebant corporalia cogitantem moles illae, sub quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuae: uel ex cȩteris partibus
infinitum crederem. quãuis
ex una quatibi moles maliop¬
ponebat᷑ cogerer finitũ fateri :
quã si ex om̃ib: partib: incorpo¬
ris humani forma opinarer
finiri. Et melius michi uide¬
bar credere nullũ malũ tecre¬
assẽ: quod michi nescienti
non solum aliqua substantia
sed etiã corporea uidebatur:
quia & mentẽ cogitare non
nouerã. nisi eam subtile cor¬
pus essẽ. qđ tam̃ ꝑ locispacia
diffunderet᷑ abste : quã cre¬
dere abste essẽ qualem pu¬
tabam naturã mali. Ipsum
quoq saluxtorem nr̃m uni¬
genitum tuũ. tanquã demassa
lucidissima molis tuȩ porrectũ
ut aliud de illo non crederẽ.
nisi qđ possem uanitate imagi¬
nari: Talemitaq: naturam
eius nasci ñ posse de maria uir¬
gine arbitrabar : nisi carni
concerneret᷑. Concerni autẽ
& non inquinari non uidebam.
qđ michi tale figurabam. Metu¬
ebam itaq credere in carne natũ :
ne credere cogerer excarne inqͦi¬

Expanded text:
tuae, uel ex ceteris partibus tuae, uel ex ceteris partibus infinitum crederem, quamuis ex una, qua tibi moles mali opponebatur, cogerer finitum fateri, quam si ex omnibus partibus in corporis humani forma te opinarer finiri. et melius mihi uidebar credere nullum malum te creasse — quod mihi nescienti non solum aliqua substantia sed etiam corporea uidebatur, quia et mentem cogitare non noueram nisi eam subtile corpus esse, quod tamen per loci spatia diffunderetur — quam credere abs te esse qualem putabam naturam mali. ipsum quoque saluatorem nostrum, unigenitum tuum, tamquam de massa lucidissimae molis tuae porrectum ut aliud de illo non crederem nisi quod possem uanitate imaginari. talem itaque naturam eius nasci non posse de Maria uirgine arbitrabar, nisi carni concerneretur. concerni autem et non coinquinari non uidebam, quod mihi tale figurabam. metuebam itaque credere incarnatum, ne credere cogerer ex carne inqui
Abbreviated transcription (Latin):
cum de dõ meo cogitare uellem
cogitare nisĩ moles corporm
non nouerã : neq enĩ uidebat᷑
michi essẽ quicquã. qđ tale
non esset : ea maxima & ꝓpe
sõla causa erat in euitabilis
erroris mei. Hinc enĩ & mali
substantiã quandã credebã
essẽ talem. & habere suã molẽ
tetram & deformem: siue cras¬
sam quã terrã dicebant: ssiue
tenuem atq subtilem. sicuti
est aeris corpus. Quam ma¬
lignã mentẽ ꝑ illã terrã repen¬
tem imaginant᷑: & quia dm̃
bonũ nullã malã naturam
creasse qualiscunq me pietas
credere cogebat : constituebã
ex aduersõ sibi duas moles
utrãq: infinitã : sed malam
angustius bonã grandius:
& ex hoc initio pestilentioso.
me cȩtera sacrilegia seque¬
bantur: Cum enĩ conaretur
animus m̃s recurrere in catho¬
licã fidem : repercutiebar:
quia non erat catholica fides qͥa
esse arbitrabar. Et magispius
michi uidebar si te ds̃ms cui
confitent᷑ ex me miserationes

Expanded text:
cum de deo meo cogitare uellem, cum de deo meo cogitare uellem, cogitare nisi moles corporum non noueram — neque enim uidebatur mihi esse -quicquam, quod tale non esset — ea maxima et prope sola causa erat ineuitabilis erroris mei. Hinc enim et mali substantiam quandam credebam esse talem et habere suam molem tetram et deformem siue crassam, quam terram dicebant, siue tenuem atque subtilem, sicuti est aeris corpus: quam malignam mentem per illam terram repentem imaginantur. et quia deum bonum nullam malam naturam creasse qualiscumque me pietas credere cogebat, constituebam ex aduerso sibi duas moles, utramque infinitam, sed malam angustias, bonam grandius, et ex hoc initio pestilentioso me cetera sacrilegia sequebantur. cum enim conaretur animus meus recurrere in catholicam fidem, repercutiebatur, quia non erat catholica fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur ex me miserationes
Abbreviated transcription (Latin):
quos achademicos appellant̃:
qđ de om̃ib dubitandũ esse
consuerant: nec aliquid ueri
ab homine cõprehendi pͥossẽ
decreuerant. Ita enĩ & michi
liquido sensissẽ uidebant᷑ ut uul¬
go habent᷑ etiam illorũ in ten¬
tionem nondũ intelligenti:
nec dissĩmulaui eundẽ hospitẽ
meũ reprimere animia fidu¬
cia quam sensi eũ habere de
reb fabulons quib: manichei
libri plemsunt : Amicitia tam̃
eorum familiarius utebar. quã
cȩterorum hominũ qui milla
heresi non fuissent: nec eam
defendebã pristina animosi¬
tate : sed tam̃ familiaritas eoꝵ
plures enĩ eos roma occultat.
pigrius me faciebat aliud
quaerere Prȩsertim despe¬
rantẽ in eccła tua dñe caeli &
terrȩ. creator om̃ium uisibi¬
lium & inuisibiliũ. possẽ inue¬
niri uerõ unde me illi auer¬
terant : multũq michi turpe
uidelut᷑ credere figurã te habere
humanae carnis: & membro¬
rum nr̃orm liniamentis cor¬
poralib: terminari: Et q̃m

Expanded text:
quos Academicos appellant, quos Academicos appellant, quod de omnibus dubitandum esse censuerant nec aliquid ueri ab homine conprehendi posse decreuerant. ita enim et mihi liquido sensisse uidebantur, ut uulgo habentur, etiam illorum intentionem nondum intellegenti. nec dissimulaui eundem hospitem meum reprimere a nimia fiducia, quam sensi eum habere de rebus fabulosis, quibus manichaei libri pleni sunt. amicitia tamen eorum familiarius utebar quam ceterorum hominum, qui in illa haeresi non fuissent. nec eam defendebam pristina animositate, sed tamen familiaritas eorum - plures enim eos Roma occultabat — pigrius me faciebat aliud quaerere praesertim desperantem in ecclesia tua, domine caeli et terrae, creator omnium uisibilium et inuisibilium, posse inueniri uerum, unde me illi auerterant, multumque mihi turpe uidebatur credere figuram te habere humanae carnis et membrorum nostrorum liniamentis corporalibus terminari. et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
culpam essẽ : et cum aliqͥid
mali fecissem. non confiteri
me fecisse ut sanares animã
meã qm̃ peccabat tibi Sed
excusare eam a mabã : & ac¬
cusare nescio quid aliud quod
mecũ essẽt : & ego non essem
uerum totũ ego eram : & ad¬
uersum me impietas mea me
diuiserat : & id erat peccatũ
insanabilius. quo me pecca¬
torem non esse arbitrabar:
& execrabilis iniquitasETe
tem malle superari. Nondũ
ergo posueras custodiã ori
meo: & ostiũ continentiae
circũ labia mea. ut non de¬
clinaret cormeũ in uerba.
maligna ad excusandas ex¬
cusationes inpeccatis cũ ho¬
minib: oꝑantib: iniquitatẽ :¬
& idõ adhuc conuiuabar cũ
electis eorũ. Sed tamen iã¬
desperans in ea falsã doctri¬
na me posse ꝓficere eaquẽ
ipsã quibus ñ nichil reperirẽ
contentus essẽ decreueram:
iam remissius negligentiusq
retinebã: Et enim suborta. ẽ
etiã michi cogitatio. pruden¬
tiores illos fuisse philosophos

Expanded text:
culpam esse; et cum aliquid culpam esse; et cum aliquid mali fecissem, non confiteri me fecisse, ut sanares animam meam, quoniam peccabat tibi; sed excusare eam amabam, et accusare nescio quid aliud, quod mecum esset, et ego non essem. Verum autem totum ego eram, et adversum me impietas mea me diviserat: et id erat peccatum insanabilius, quo me peccatorem non esse arbitrabar; et exsecrabilis iniquitas te,tem malle superari. Nondum ergo posueras custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declinaret cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem, et ideo adhuc conbinabam cum electis eorum, sed tamen desperans in ea falsa doctrina me posse proficere, eaque ipsa, quibus, si nil melius reperirem, contentus esse decreueram, iam remissius neglegentiusque retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, prudentiores illos ceteris fuisse philosophos,
Abbreviated transcription (Latin):
tu cuius munere talis erat contẽ¬
neres. & repelleres ab auxilio
tuo : Nequaquã dñe. Immo
uero ad eras. & exaudiebas. et
faciebas ordine quo prȩdesti¬
naueras esse faciendũ: Absit
ut tu falleres eã in illis uisioni¬
biis & responsĩs tuis. quae iam
pectore tenebat : & semper
orans tanquã errografatua
ingerebat tibi. Dignaris enĩ.
quibus om̃ia debita dimittis.
etiã ꝓmissionibus tius debi¬
tor fieri. Recreasti ergo me
ab illa egritudine : & saluũ
fecisti filiũ ancillae tuȩ. tunc
interim corpore : ut essẽt
cui salutẽ meliorem atq cer¬
tiorem dares : Et iungebar
etiã tunc romȩ falsis illis atq:
fallentib: sc̃is : non enĩ tantũ
Auditoribus eorũ quorũ in
numero erat etiã is in cuius
domu aegrotauerã & conualu¬
eram: sed eis etiã qͦos electos
uocant. Ad huc enĩ michi ui¬
debatur non essẽ nos qui pecca¬
mus: sed nescio quam aliã in
nob̃is peccare naturã. Et de¬
lectabat suꝑbiã meã extra

Expanded text:
tu, cuius munere talis erat, contemneres et repelleres ab auxilio tuo? nequaquam, domine, inmo uero aderas et exaudiebas et faciebas ordine, quo praedestinaueras esse faciendum. absit, ut tu falleres eam in illis uisionibus et responsionibus tuis, quae iam pectore tenebat et semper orans tamquam chirografa tua ingerebat tibi. dignaris enim, quibus omnia debita dimittis, etiam promissionibus debitor fieri. Recreasti ergo me aL illa aegritudine et saluum fecisti filium ancillae tuae tunc interim corpore, ut esset cui salutem meliorem atque certiorem dares. et iungebar etiam tunc Romfallentibus sanctis: non enim tantum auditoribus eorum, quorum e numero erat etiam is in cujus domo aegrotaveram et convalueram; sed eis etiam quos electos vocant. adhuc enim mihi videbatur non esse nos qui peccamus, sed nescio quam aliam in nobis peccare naturam; et delectabat superbiam meam extra