comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stoici tui questio. q̃m in
apulia ditius morantẽ indi:
ut post multas uigilias. longa
ieiunia. labores płimos ꝙ sudo¬
res. tanto infelicis ꝙ inutilis
exilii questu. ingallias uirgilii
ossa potius qͣm sensum reporta¬
ret. Querebat ꝙ enum ludon¬
cus ille an posses aliquid facere
eorum que minime facturus
es. Qd̃ cum admisisses: mille tͥ
aureos offerebat dum illud effi¬
ceres. Quos si forte respueres: eos
tͥ qͣntalibet summa multiplica¬
ri iubebat. ut qd̾ leuiter fieri
potest efficias. Tandem inpu¬
denti & inpudico soluebatur
cachinno ium coniuntionis

Expanded text:
stoici tui quaestio, quem in Apulia diutius morantem vidi, ut post multas vigilias, longa jejunia, labores plurimos et sudores, tanto infelicis et inutilis exsilii quaesitu, in Gallias Virgilii ossa potius, quam sensum reprotaret. Quaerebat enim Ludovicus ille, an posses aliquid facere eorum, quae minime facturus es. Quod cum admisisses, mille tibi aureos offerebat, dum illud efficeres. Quos si forte respueres, eos tibi quantalibet summa multiplicari jubebat, ut quod leviter fieri potest efficias. Tandem impudenti et impudico solvebatur cachinno, vim conjunctionis
Abbreviated transcription (Latin):
sͥq non eẽt consumptis opib
regni unde semel ꝙ sccło mm¬
litib era ꝓced̾ent. iam enim
defecerant donatiua. p̃dia iã
dicte eccłie depopłatus ẽ. non¬
dum tñ digesserat cibum
quẽ defacultatib loci accepe¬
rat. ipsaq die anteꝗͣ se domi
sue reciꝑet que minis uicina
erat.: tractus ÷ martiris mani.
& letali ꝑcussus morbo: die
circiter octaua reb cessit &
uita. Quid moror inꝑaucis:
Nbisunt ut de domesticis
loquar. G aufridus. Milo. Rã¬
nulfus. alanus. Simon. Gil¬
lebertus. non tam comites reg¬
m quã hostes publici: uͥGrills
sarebiriensis ubi marmio. qͥ
impellente beata uirgine
incidit infoueam quã para¬
bat: Ubi alii quorũ uł noĩa
confice̾nt librũ: horũ utiq
malicia insignis ÷ infamia
celebris. infelix exitus. & que
p̃sens etas ignorare non po¬
test. Sigͦ quis antiquas nes¬
cit historias. si ignorat quomͦ
cirus cui reges terga p̃bebat᷑
a regina. scitarũ tamiri

Expanded text:
sibique non esset, consumptis opibus sibique non esset, consumptis opibus regni, unde semel et secundo militibus aera procederent, jam enim defecerant donativa, praedia jam dictae ecclesiae depopulatus est. Nondum tamen digesserat cibum, quem de facultatibus loci acceperat, ipsaque die, antequam se domi suae reciperet, quae nimis vicina erat, tactus est martyris manu, et lethali percussus morbo, die circiter octava rebus cessit et vita. Quid moror in paucis? Ubi sunt, ut de domesticis loquar, Gaufridus, Milo, Ranulphus, Alanus, Simon, Gillebertus, non tam comites regni, quam hostes publici? Ubi Willelmus Saresberiensis? Ubi Marimo qui, impellente beata Virgine, incidit in foveam quam parabat? Ubi alii, quorum vel nomina conficerent librum? Horum utique malitia insignis est, infamia celebris, infelix exitus, et quem praesens aetas ignorare non potest. Si ergo quis antiquas nescit historias, si ignorat quomodo Cyrus, cui reges terga praebebant, a regina Scytharum Tamiri
Abbreviated transcription (Latin):
ces. Missus amartire religio¬
sus fr̃ sub inter minatione
inhibuit. ne eccłiam xp̃i do¬
mũ martiris. ꝙ lib̾am fami¬
liam eiꝰ tirannꝰ indebita p̃¬
meret seruiturte. S impietas
adp̃ces obsurduit. intumuit
ad ꝓhibitionẽ adminas ĩdu¬
ruit. ꝙ conuiciis & inuiriis
afficiens humilẽ nuncium
dei ultricẽ accelerauit manũ.
flagellũ ꝓuocauit. & pacien¬
tia dei contempta. tem̾itate
cecus incurrit in mortẽ. Nec
incastris solus sicut ipse cõ¬
fessus : cũ telo uidit adeẽ
beatũ eadmundũ increpã¬
tẽ eũ durissime. & cedentẽ
die licet insula grauestiran¬
nos habuerit: eccłia beati
eadmundi ap̃fata indictio¬
ne fisci mansit inmunis.
Nemo enĩ eorũ martirẽ au¬
sui. Nrĩs tñ temporibꝰ eusta¬
chius filius stephani qui ĩ
eccłam dĩ seuire decreu̾at.
cum omĩa ꝓuirib de po¬
pulatꝰ eẽt & terram beati
eadmundi cui om̃s p̃doneᷤᷤ
detulerant uidẽt opułitã:

Expanded text:
ces. Missus a martyre religioces. Missus a martyre religiosus frater, sub interminatione inhibuit ne ecclesiam Christi, domum martyris, et liberam familiam ejus, tyrannus indebita premeret servitute. Sed impietas ad preces obsurduit, intumuit ad prohibitionem, ad minas induruit, et conviciis et injuriis afficiens humilem nuntium, Dei ultricem acceleravit manum, flagellum provocavit et patientia Dei contempta, temeritate caecus incurrit in mortem. Nec in castris, solus, sicut ipse confessus est, cum telo vidit adesse beatum Edmundum, increpantem eum durissime et caedentem die, licet insula graves tyrannos habuerit, ecclesia Beati Edmundi a praefata indictione fisci mansit immunis. Nemo enim eorum martyrem ausui. Nostris tamen temporibus Eustachius filius Stephani, qui in Ecclesiam Dei saevire decreverat, cum omnia pro viribus depopulatus esset, et terram beati Edmundi, cui omnes praedones detulerant, videret opulentam,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto templo ꝙ usꝙ ad reditũ su¬
mulier acapillis apensa ma¬
nus extensas habens. aꝑto
utero. in cuiꝰ iecore euentũ
belli ꝑsici fuerat speculatus.
Inantiochia qͦ archas inpa
latio płimas humanis capi¬
tib plenas inuenerunt. &¬
demersaputeis innumera
corpora mortuorum. Edigio¬
sa & scelesta illuis q̃ nec
s impiũ ꝙ magũ. dei hostẽ
& hominũ triꝑtita latius
pandit historia. Ingente qͦ
britanniarũ sicut q̃dam nr̃a¬
tum testat᷑ historia. ad cõpescẽ¬
dam & puniendã tirannidis
rabiem: głosissimi martiris
& reg̃ eadmundi manũ exer¬
cuit. Cum enĩ Suanue
britanne insulam ꝙͣ ex mag¬
na paxte occupau̾at uastaret.
spoliaret. & menbra xp̃i ꝑse¬
cutionib multis affligeret.
indictione census quẽ lingua
anglorũ danageldũ nomi¬
nant ꝓuinciã on̾autt prece¬
pitq possessiones memorati
martiris conferre censũ. Sup¬
plicatũ est ei contempsit p̃¬

Expanded text:
aperto templo, quod usque ad reditum suaperto templo, quod usque ad reditum sumulier a capillis appensa, manus extensas habens, aperto utero, in cujus jecore eventum belli Persici fuerat speculatus. In Antiochia quoque arcas in latio plurimas, humanis capitibus plenas, invenerunt, et demersa puteis innumera corpora mortuorum. Prodigiosa et scelesta illius, quae nsed impium et magum, Dei hostem et hominum, Tripartita latius pandit historia. In gente quoque Britannorum, sicut quaedam nostratum testatur historia, ad compescendam et puniendam tyrannidis rabiem, gloriosissimi martyris et regis Edmundi manum exercuit. Cum enim Suanus Britanniae insulam, quam ex magna parte occupaverat, vastaret, spoliaret et membra Christi persecutionibus multis affligeret, indictione census, quem lingua Anglorum Danageldum nominant, provinciam oneravit, praecepitque possessiones memorati martyris conferre in censum. Supplicatumque est ei, contempsit pre
Abbreviated transcription (Latin):
pente de latum discurrens:
ꝑ brachiũ ineiꝰ latus inmer¬
sum ẽ. Exhoc uulnere susce¬
pit t̾minum uite. Qui uͦ
iustissimũ intulit uulnus:
hactenꝰ ignorat᷑. S alii qũe¬
dam inuisibiliũ hoc intu¬
lisse ferunt. alii unũ pasto¬
rum ismaelitarũ alii militẽ
fame & itinere fatigatũ. S
siue homo siue angłs fuerit:
patet q diunis iussionibꝰ
miistrauit. Auint enim qi
cũ fuiss uuln̾atus mox ma¬
nũ cõpleuit sanguine suo. ꝙ
ĩ aerẽ ꝓiec̃ dicens. Uicisti gali¬
lee uicisti. & ineo ipso confes¬
sus uictoriã ÷. & si blasphemꝰ.
Defunctus ẽ autẽ tercio anno
imꝑii sui. uite tͥcesimio pͥmo.
nimiũ tñ uixisse uisus ẽ bo¬
nis. qͥ non mͦ ineccłiiss etiã
intheatris p̃dicabant uicto¬
riã galilei. Om̃s enĩ clamabãt.
Maxime fatue. uͥuaticinia
cto impio inuenta sunt in
templis simulacra stupenda
pͥncipis. & mira insignia
sapĩe conclamate & famosis¬
sime pietatis. Nã in carris

Expanded text:
pente delatum, discurrens pente delatum, discurrens per brachium ejus, in latus immersum est. Ex hoc vulnere suscepit terminum vitae. Qui vero justissimum intulit vulnus, hactenus ignoratur. Sed alii quemdam invisibilium hoc intulisse ferunt, alii unum pastorum Ismaelitarum, alii militem, fame et itinere fatigatum. Sed sive homo, sive angelus fuerit, patet quia divinis jussionibus ministravit. Aiunt enim quia cum fuisset vulneratus, mox manum complevit sanguine suo, et in aerem projecit dicens: « Vicisti, Galilaee, vicisti, » et in eo ipso confessus victoriam est, etsi blasphemus. Defunctus est autem tertio anno imperii sui, vitae tricesimo primo, nimium tamen vixisse visus est bonis, qui non modo in ecclesiis, sed etiam in theatris praedicabant victoriam Galilaei. Omnes enim clamabant: « Maxime fatue, ubi sunt vaticinia cto impio, inventa sunt in templis simulacra stupenda principis, et mira insignia sapientiae conclamatae, et famosissimae pietatis. Nam in Carris
Abbreviated transcription (Latin):
b minisq frustratus. S ex¬
pͥmendus: ordo: quo decessit
impus ꝑsecutor. Cum ergo
tam ciues ꝙͣ hostes bello ꝑsico
laborib ꝙ fame multiplicit̾
afflixiss ueniens thesifontẽ
ciuitatẽ intantũ obsedit re¬
gem. ut crebris legationib
ei offerret partem regni dũ
solutus bello discedẽt. quod
imꝑator contempsit elatus.
nec attendens qr iunc̾e qͥdẽ
bonum ẽ suꝑuinc̾e nimis
iindiosum. Confidebat
enim magicis artib. ꝙ arbitra¬
tus scd̾m pigtagaream opi¬
nionẽ anmas diũsa corꝑa
ꝑagrare se credebat possidẽ
animam alexandri. aut qd̾
potius in altero corpore eẽt
alius alexander. Quereban¬
tur gͦ romani de pͥncipe
qui bellũ finire nolebat re¬
sistebant tũ instantib ꝑsis.
ita ut frequent̾ nẽ hii nũc
illi u̾terent᷑ infugam. Porro
uilianꝰ inequo residens ex̾ci¬
tum confortabat. Inermis
qͥdem spe felicitatis sue p̃su¬
mens. contra quẽ iacłm re¬

Expanded text:
bus minisque frustratus. » Sed exbus minisque frustratus. » Sed exprimendus est ordo, quo decessit impius persecutor. Cum ergo tam cives quam hostes, bello Persico laboribus et fame multipliciter afflixisset, veniens Ctesiphontem civitatem, in tantum obsedit regem, ut crebris legationibus ei offerret partem regni, dum solutus bello discederet: quod imperator contempsit elatus, nec attendens quia vincere quidem bonum est, supervincere nimis invidiosum. Confidebat enim magicis artibus, et arbitratus secundum Pythagoream opinionem, animas diversa corpora peragrare, se credebat possidere animam Alexandri, aut quod potius in altero corpore esset alius Alexander. Querebantur ergo Romani de principe, qui bellum finire nolebat, resistebant tamen insistentibus Persis, ita ut frequenter nunc hi, nunc illi verterentur in fugam. Porro Julianus in equo residens, exercitum confortabat, inermis quidem spe felicitatis suae praesumens, contra quem jaculum re
Abbreviated transcription (Latin):
carminis huiꝰ interp̃tetur.
Quo miser aĩatus. om̃imodã
sͥ uictoriã sopniãs etiam ga¬
lileos delere p̃parabat. Aplu¬
rimis tũ ut oportuit uilis
apostata contẽptus ẽ. In anti¬
ochia namq uir qͥdam opti¬
mus pedagogus ad olescenti¬
um habitabat. eratq illic famo¬
sissimꝰ sophista libanꝰ expec¬
tans uictoriam iuliani. ha¬
bensq p̃ocłis minas eiꝰ. Ait
gͦ u̾am deridendo religionẽ.
Nunc fabri filius quid pu-¬
tas agit: At pedagogus cõ-¬
pletus grã dixit. Osophista.
creator omniũ quẽ tu fabri
filiũ nominasti locellum
sepulture uiliano componit.
Post paucos dies mors nũci¬
atur uiliani. & in locello ad¬
uectus ẽ. minarumq timor
enacuatus. Codem quoq tem¬
pore uir religiosissimꝰ iulianꝰ
cognom̃to saba subite hila¬
ritatis causam aministris
interrogatus. respondit. ferꝰ
sacre uinee deuastator pe¬
nas exactus est uastationis
sue. iacetq mortuus terrori¬

Expanded text:
carminis hujus interpretetur. carminis hujus interpretetur. Quo miser animatus, omnimodam sibi victoriam somnians, etiam Galilaeos delere praeparabat. A plurimis tamen, ut oportuit, vilis apostata contemptus est. In Antiochia namque vir quidam optimus, paedagogus adolescentium, habitabat, eratque illic famosissimus sophista Libanius, exspectans victoriam Juliani, habensque prae oculis minas ejus. Ait ergo, veram deridendo religionem: « Nunc fabri filius quid putas agit? » At paedagogus completus gratia dixit: « O sophista, Creator omnium, quem tu fabri filium nominasti, locellum sepulturae Juliane componit. » Post paucos dies mors nuntiatur Juliani. Et in locello advectus est, minarumque timor evacuatus. Eodem quoque tempore, vir religiosissimus Julianus, cognomento Saba, subitae hilaritatis causam a ministris interrogatus, respondit: « Ferus sacrae vineae devastator, poenas exactus est vastationis suae: jacetque mortuus, terrori
Abbreviated transcription (Latin):
uitate sebast᷑a iohis baptiste
sepulcrum aꝑuerunt ig̃niq
tradider̃t. ossa uͦ ac puluerẽ
disꝑserunt. Si uł capita fla¬
ipsũ in orbe adu̾sus eccłiam
gesta sunt uoluero enarra¬
re multis magnisq uolu¬
minib tanta egebit mat̾ia.
S ꝓgrediam᷑ ad finẽ qũe puis
galileus intem̾ate uirginis
filius impio ꝑsecutori suo ad
consolationẽ eccłie sue ꝙ ad
głam maiestatis qua patri
coequał ꝙ consubstantiał est.
potenter inflixit. Pcingens
gͦ se ad ꝑsicam expeditionẽ.
ꝓmore misit delphõ ⁊ delũ. atq
dodonẽ consulens an expedi¬
ret ad bella ꝓcedere. Natesita¬
q unu̾si iuctoriã ꝓmittebat᷑.
uno inter cetera anunati res¬
ponso: qd̃ ꝓ exemplo mendacii
ac seductionis inserere nõ pi¬
gebit. Est autẽ huiꝰ mõi. Nunc
om̃s agredim᷑ dei uictorie tro¬
phea referentes. circa fluuium
thirem. Horum ego dux ero:
belligerator mars. Quisqͥs gͦ
ꝑhitium musarũ pͥncipem

Expanded text:
vitate Sebasta Joannis Baptistae vitate Sebasta Joannis Baptistae sepulcrum aperuerunt, ignique tradiderunt, ossa vero ac pulverem disperserunt. Si vel capita flaipsum in orbe adversus Ecclesiam gesta sunt, voluero enarrare, multis magnisque voluminibus tanta egebit materia. progrediamur ad finem, quem pius Galilaeus, intemeratae virginis filius, impio persecutori suo, ad consolationem Ecclesiae suae, et ad gloriam majestatis, qua Patri coaequalis et consubstantialis est, potenter inflixit. Procingens ergo se ad Persicam expeditionem, pro more misit Delphos et Delum, atque Dodonem consulens an expediret ad bella procedere. Vates itaque universi victoriam promittebant, uno inter caetera animati responso, quod pro exemplo mendacii ac seductionis inserere non pigebit. Est autem hujusmodi: Nunc omnes aggredimur dei victoriae tropaea referentes circa fluvium Thirem. Horum ego dux ero, belligerator Mars. Quisquis ergo Pythium musarum principem,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sacra sanctio uidetur
exigere. Obedientes gͥ ꝓu̾ita¬
te pii sunt. reluctantes uane
głe cõpbãtur. Quid eni pa-¬
ciatur aut quod mereatur
auxiliũ. qui matrẽ deorũ
ꝓpitiam habere noluert̃:
Qui gͦ eã neglexerint. non
solu sine querela nerunt.
s etiam nr̃e indignationis un¬
petum sustinebunt. Neq .ii.
fas est ut illi parcat᷑ qui deos
habuerit immicos. Suade
siqͥdem eis ut si mea uolunt
frui tuitione om̃s matͥ cdoꝵ
studeant offerre culturam.
Hec qͥdem scͥpsit. ꝙ ad similitu¬
dinẽ eccłie demonũ templa
constituit. & instituit ministroᷤ
indiuersis gradib adinstar
cłicorum. ut eẽnt qui ceteros
docerent cultum ꝑfidie ꝙ pe¬
nitentes pꝰ culpam scdm tͣditi¬
onẽ xp̃ianoꝵ correctione me¬
diocri reformarẽt. Nicħ aut̃
qd̃ apaganis cõmitt̾etur in
xp̃m enorme uidebat᷑. Ad eo
qͥdem. ut nec seuire in mortu¬
os inhumanũ aut crudele
paganis uidetur. Unde inci¬

Expanded text:
etiam sacra sanctio videtur etiam sacra sanctio videtur exigere. Obedientes igitur pro veritate pii sunt, reluctantes vanae gloriae comprobantur. Quid enim patiantur, aut quod mereantur auxilium, qui matrem deorum propitiam habere noluerint? Qui ergo eam neglexerint, non solum sine querela non erunt, sed etiam nostrae indignationis impetum sustinebunt. Neque enim fas est ut illi parcatur, qui deos habuerit inimicos. Suade siquidem eis, ut si mea volunt frui tuitione, omnes matri deorum studeant offerre culturam. » Haec quidem scripsit, et ad similitudinem ecclesiae, daemonum templa constituit et instituit ministros in diversis gradibus ad instar clericorum, ut essent qui caeteros docerent cultum perfidiae, et poenitentes post culpam, secundum traditionem Christianorum, correctione mediocri reformarent. Nihil autem quod a paganis committeretur in Christum, enorme videbatur. Adeo quidem, ut nec saevire in mortuos inhumanum aut crudele paganis videretur. Unde in ci
Abbreviated transcription (Latin):
os non abiciant s potius
nutriant impii galilei &
suos pariter nec non etiam
deserantur. Qua ꝓpter doce
etiã collationes facere paga¬
nos ad talia ministeria pa¬
ganoꝵq uicos offerre primi¬
cias frugũ. Cosq huiꝰmõi
benefactis institur. docens
eos hoc opus olim fuisse
nr̃orum. homerus em̃i hoc
ꝓbat. introducens emeniũ
talia facientẽ. Nos gͦ neꝙ bona
nr̃orum imitam᷑. s aliis re¬
mittimꝰ negligentia nõ con¬
fusi. magis autẽ deorum re¬
u̾entiam respuentes. Si gͥ ħ
te facientẽ ego cognouero.
leticia plenus ero. Presides
ꝓuinciarũ rarius domi sus¬
cipe. frequenter eis scͥpta tͣns¬
mitte. Ingredientib eis cuu¬
tatẽ. sacerdotũ nullus occur¬
rat. Cumq ad templa uene¬
rint deorũ intra ianuas eos
nemo p̃cedat militũ forte
aut p̃cedentiũ offorũ. s qui
uoluerit subsequat᷑. Cũ ad
ipsum lim̃ templi ꝑuen̾it.
pͥuatus existat. Tu eñĩ sicut
nosti intus es uidex. Hoc eñi

Expanded text:
os non abjiciant, sed potius os non abjiciant, sed potius nutriant impii Galilaei, et suos pariter, nec non etiam deserantur. Quapropter doce etiam collationes facere paganos ad talia ministeria, paganorumque vicos offerre primitias frugum. Eosque hujusmodi benefactis institue, docens eos hoc opus olim fuisse nostrorum. Homerus enim hoc probat, introducens Eumenium talia facientem. Nos ergo neque bona nostrorum imitamur, sed aliis remittimus, negligentia non confusi, magis autem deorum reverentiam respuentes. Si igitur haec te facientem ego cognovero, laetitia plenus ero. Praesides provinciarum rarius domi suscipe, frequenter eis scripta transmitte. Ingredientibus eis civitatem, sacerdotum nullus occurrat. Cumque ad templa venerint deorum, intra januas eos nemo procedat militum forte, aut praecedentium officiorum, sed qui voluerit, subsequatur. Cum ad ipsum limen templi pervenerit, privatus existat. Tu enim, sicut nosti, intus es judex. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
certe festinant᷑ a sac̾dotali mi¬
nisterio remoue. nͥ diis cum
coniugib & filiis atq seruis
colla submiserint. ñ ferentes
ult̾ius eorum seruos aut fili¬
os hoc facere contempnẽtes
aut galileos impie contra
deos agentes. ꝙ impietates
pietatib p̃ponentes. Deinde
cunctos admone ut sac̾dos
neq ad spectada ꝓcedat. neq
intab̾nis bibat. aut cuilibet
arti oꝑibq turꝑib aut im¬
pudentib p̃sit. Qui obedi¬
unt honorentur. in obediẽ¬
tes expelle. Xenodochia con¬
stitue ꝑsingłas ciuitates.
ut nr̃a ꝑegrim clementia
fruant᷑. Non tantũ nr̃i s etiã
extranei pecunia indigen¬
tes. Ut habeas unde fiat. in¬
t̾um decreui singłis annis
xxx. milia tritici modios
ꝑ uniu̾sam dari galatiam.
& sexaginta milia uini sex¬
tarios. horũ qͥnta pars pau¬
ꝑib templis obsernantib
debet expendi. Reliqua ꝑe¬
gͥnis indigentib q distribui.
Turpe namq est ut iude¬

Expanded text:
certe festinanter a sacerdotali micerte festinanter a sacerdotali ministerio remove, nisi diis cum conjugibus, et filiis, atque servis colla submiserint: non ferentes ulterius eorum servos, aut filios hoc facere contemnentes, aut Galildeos agentes, et impietates pietatibus praeponentes. Deinde cunctos admone, ut sacerdos neque ad spectacula procedat, neque in tabernis bibat, aut cuilibet arti, operibusque turpibus, aut impudentibus praesit. Qui obediunt, honorentur, inobedientes expelle. Xenodochia constitue per singulas civitates, ut nostra peregrini clementia fruantur. Non tantum nostri, sed etiam extranei pecunia indigentes. Ut habeas unde fiat, interim decrevi singulis annis triginta millia tritici modios per universam dari Galatiam, et sexaginta millia vini sextarios. Horum quinta pars pauperibus, templa observantibus, debet expendi, reliqua peregrinis, indigentibusque distribui. Turpe namque est, ut Judae
Abbreviated transcription (Latin):
rorem aꝑud galileos ñ uera
m̃tiebat᷑ eẽ. s ficta. Decreuit
gͦ eis uͥtutes p̃ripi & paganos
res. sicut arsatio pontifici
galatie scͥpta ab eo inhc̃ mo¬
dũ docet epła. Paganorũ ritꝰ
ñdum agitur scd̃m inten¬
tionẽ nr̃am ꝓpter cultores
eiꝰ negligentia positos. Nam
dorum claritas magnitudo¬
atq sullimitas om̃i oratione
om̃iq spe maior ẽ. S ꝓpicii sĩt
nobis dii ꝓpter negligentiã
ꝙͣ habemꝰ. cũ illorũ ꝓuid̾ntia
inparuo temꝑe tanta muta¬
tio facta sit quantã neq orare
credimꝰ hoc posse sufficere neqͣ¬
ꝗͣ respicimꝰ quẽadmodũ suꝑ¬
sticionẽ. xp̃ianorũ auxit cura
ꝑegͥnorũ & circa sepulturas
ꝙ mortuos multa solatia ho¬
nesteq com̾sationis studa ñ
ueraꝰ ficta. Quas res arbitror
apud nos debere sub ueritate
geri. Non itaq sat ẽ. te talem
eẽ. s omnes absolute circa ga¬
latiam sac̾dotes. Quos aut de¬
p̃care aut ratione flecte. aut

Expanded text:
rorem, apud Galilaeos non vera rorem, apud Galilaeos non vera mentiebatur esse, sed ficta. Decrevit ergo eis virtutes praeripi, et paganos res, sicut Arsatio pontifici Galatiae, scripta ab eo in hunc modum docet Epistola. « Paganorum ritus nondum agitur secundum intentionem nostram, propter cultores ejus in negligentia positos. Nam deorum claritas, magnitudoatque sublimitas, omni oratione omnique spe major est. Sed propitii sint nobis dii propter negligentiam quam habemus, cum illorum providentia in parvo tempore, tanta mutatio facta sit, quantam neque orare credimus hoc posse sufficere, nequue respicimus quemadmodum superstitionem Christianorum auxerit cura peregrinorum, et circa sepulturas et mortuos multa solatia, honestaeque conversationis studia, non vera, sed ficta? Quas res, arbitror, apud nos debere sub veritate geri. Non itaque sat est te talem esse, sed omnes absolute circa Galatiam sacerdotes, quos aut deprecare, aut ratione flecte, aut
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃sso uerbo legis ꝙ testi¬
monio oꝑis suos docuerat
sectatores. Inde ꝙ multi
xp̃ianorum retrorsum abi¬
erunt. aut strati metu au̾
capti dolo. ꝙ inualescebat
seuitia ꝑaganorũ. Ut au¬
tẽ ad idolatriam milites
facilius assuescerent. stu¬
duit ad pristͤnͣ scema re¬
formare illud signũ sul¬
limiꝰ romanoꝵ qd̾ constã¬
tinus informam crucis imita¬
uerat. Uerũ inpublicis ima¬
ginib iouem quasi de celo
sͥ coronã defenͣdentẽ & pur¬
purã mcuriũ qͦ & martem
inse respicientes uelud ꝓ tes¬
timonio sapientis ꝙ fortis
depingebat. hoc agens ĩima¬
ginib ut sub occasione im¬
ꝑii latent̾ ad orarent᷑ dii. ꝙ
hoc mͦ sub̃ti clancło falłent᷑.
exiñ sic capti facilius imple¬
turi qd̃ uellet. Si uͦ detrec¬
tarent: torq̃rent᷑ tanꝙͣ imꝑii
contẽptores. Approbabat aut̃
studia xp̃ianorũ licet ꝑseq̃re¬
tur fidem. & ex̾cicia uirtutũ
quo paganorũ roboraret er¬

Expanded text:
expresso verbo legis et testiexpresso verbo legis et testimonio operis, suos docuerat sectatores. Unde et multi Christianorum retrorsum abierunt, aut strati metu, aut capti dolo: et invalescebat saevitia paganorum. Ut autem ad idololatriam milites facilius assuescerent, studuit ad priscum schema reformare illud signum sublimius Romanorum, quod Constantinus in formam crucis mutaverat. Verum in publicis imaginibus Jovem, quasi de coelo sibi coronam deferentem, et purpuram: Mercurium quoque et Martem in se respicientes, velut pro testimonio sapientis et fortis, depingebat, hoc agens in imaginibus, ut sub occasione imperii latenter adorarentur dii, et hoc modo subjecti clanculo fallerentur exinde sic capti facilius impleturi quod vellet. Si vero detrectarent, torquerentur tanquam imperii contemptores. Approbabat autem studia Christianorum, licet persequeretur fidem et exercitia virtutum: quo paganorum roboraret er
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdicio. igniꝰ ex fũdam̃ti̾ q̃ suffodie¬
bant᷑ eg̃dienꝰ płimoᷤ fodientiũ ꝯcͤ¬
maiit alioꝵ mbͣ dissoluit. nocte
płimis ĩ uitina porticu dormien¬
tib cadens sobito cum
tecto ipsa porticus dormi-¬
entes op̃ssit. Alia uͦ die
incelo signũ splendens
crucis salutaris apparu¬
it. s etiã iudeorũ uestes cru¬
tiꝰ signacło ft̾ implete.
ñ signate tñ splendenti
colore s nigro.hec itaq
dei rebelles consid̾antes ꝙ
diuina contremiscentes
flagella. ad ꝓpria sunt reu̾¬
si confitentes ẽẽ cdm qͥ ab
eorum ꝓ genitorib ligno
ꝓbatur appensus. In his
tñ om̃ib non ÷ au̾sus furor
impii.s indurato corde p̃¬
cepit ut qͥcumq sacͥficare
nollent. palatium ñ intͣ¬
rent. ꝙ neq collegio. neq
foro. neq arbitrio. neq dig¬
nitate. nec qualibet ad mi¬
nistratione participaren¬
tur. Cum uͦ torq̃bantur
xp̃iani aut spoliabantur.
eis pacientiam indicebat.
qm hanc galileus eorum

Expanded text:
indicio, ignis ex fundamentis, quae suffodiebantur, egrediens, plurimos fodientium concremavit, aliorum membra dissolvit. Nocte plurimis in vicina porticu dormientibus, cadens subito cum tecto ipsa porticus, dormientes oppressit. Alia vero die, in coelo signum splendens crucis salutaris apparuit; sed etiam Judaeorum vestes crucis signaculo sunt impletae, non signatae tamen splendenti colore, sed nigro. Haec itaque Dei rebelles considerantes, et divina contremiscentes flagella, ad propria sunt reversi, confitentes esse Deum, qui ab eorum progenitoribus ligno probatur appensus. In his tamen omnibus non est aversus furor impii, sed indurato corde praecepit ut, quicunque sacrificare nollent, palatium non intrarent, et neque collegio, neque foro, neque arbitrio, neque dignitate, neque qualibet administratione participarentur. Cum vero torquebantur Christiani, aut spoliabantur, eis patientiam indicebat, quoniam hanc Galilaeus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia taurum consueue¬
rat inmolare. taurũ ꝙ aram
suo formari p̃cepit insolio.
Lacerantes gͦ dicebant. iste
taurus euertit mundũ &
nͥ eũ libamꝰ reuocass gͣuiter
afflixiss antiocͥenos. Ad u̾sus
quos tũ librũ satis urbanũ
scͥpsit. It autẽ etiã iudeos
denuo animaret & arma-¬
ret inxp̃m. templũ ierosoli-¬
mis eos instaurare p̃cepit.
Concurrentibq qͦs de toto
orbe conuocauerat. płima
impiorũ executorẽ dignissi-¬
mũ p̃ceptorũ. Aiunt enim
qm̃ ad repurgiũ faciendũ¬
nos argenteos amos & cophinos
ꝙ scaphas habuerint. Cũq
fodere iam cepissent statu¬
ta qͥdem die hoc multitudo
płima faciebat. Nocte uͦ sponta¬
nea terra deualle crescebat.
Solutis itaq pͥoris funda¬
menti reliquiis noua omĩa
p̃parabãt. Cumq gipsi ꝙ
calcis multa modiorum
milia congregassent. uis
magna uentorũ repente
respirans. tempestates. atq
ꝓcelle subito facte qͥcqͥd cõ¬
gregatũ fuerat disꝑserunt.

Expanded text:
» Et quia taurum consueve» Et quia taurum consueverat immolare, taurum et aram suo formari praecepit in solio. Lacerantes ergo dicebant: « Iste taurus evertit mundum: et nisi eum Libanius revocasset, graviter afflixisset Antiochenos, adversus quos tum librum satis urbanum scripsit. » Ut autem etiam Judaeos denuo animaret et armaret in Christum, templum Hierosolymis eos instaurare praecepit. Concurrentibusque quos de toto orbe convocaverat, plurima impiorum exsecutorem dignissimum praeceptorum. Aiunt enim quod ad repurgatoreum faciendum argenteas amas et cophinos et scaphas habuerint; cumque foedere jam coepissent statuto quidem die hoc multitudo plurima faciebat, nocte vero spontanea terra de valle crescebat; solutis itaque prioris etiam fundamenti reliquiis, nova omnia praeparabant. Cumque gypsi et calcis multa modiorum millia congregassent, vis magna ventorum repente respirans, tempestatesque atque procellae subito factae quidquid congregatum fuerat, disperserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
conscͥptorib contra nos bel¬
la suscipiunt. Posuit &
aliam legem p̃cipiens gali¬
leos expelli militiis. Adiecit¬
& aliam. ut galileis bona
linaris uir doctus q ingeni¬
osus eroicis uersib ꝓhome¬
ri poemate ebraicam anti¬
quitatẽ ꝙ inalio oꝑe imita¬
tus: comedias meuandri:
fabulositate deducta. Euri¬
pidis qͦ tragedias & liram
pindari secutus est & abso¬
lute dicendũ qi ex diuinis
scͥpturis argumenta sumẽs
tempore paruo composuit
num̾o. uͥtute morib conscͥp¬
tione. karactere ꝙ dispositi¬
one g̾corũ ualde pares. fecit
moniis illos irrefragabili
ratione desiꝑe ꝓbauit. ꝙ se
uera sentire de deo. Que le¬
gens imꝑator claris tunc
scripsit ep̃is. Legi & rep̃hen¬
di. Cui ep̃i rescͥpserunt.
Et si legisti ñ agnouisti. Si¬
enim agnouisses nequaquã
rep̃hendisses. Basilii autem
caꝑadoceni creditur ħ fuis
centib antiocͥenis. Tondeat᷑.
ut ad funes barba eiꝰ ꝓficiat.

Expanded text:
conscriptoribus contra nos belconscriptoribus contra nos bella suscipiunt. » Posuit et aliam legem, praecipiens Galilaeos expelli militiis. Adjecit et aliam, ut Galilaeis bona linaris, vir doctus et ingeniosus, heroicis versibus pro Homeri poemate Hebraicam antiquitatem, et in alio opere imitatus est comoedias Menandri, fabulositate deducta. Euripidis quoque tragoedias, et lyram Pindari secutus est, et absolute dicendum, quia ex divinis Scripturis argumenta sumens, tempore parvo composuit, numero, virtute, moribus, conscriptione, charactere et dispositione Graecorum valde pares. Fecit ipturae testimoniis, illos irrefragabili ratione desipere probavit, et se vera sentire de Deo. Quae legens imperator, claris tunc scripsit episcopis: « Legi, et reprehendi. » Cui episcopi rescripserunt: « Etsi legisti, non agnovisti. Senim agnovisses, nequaquam reprehendisses. » Basilii autem Cappadoceni creditur haec fucentibus Antiochenis: « Tondeatur, ut ad funes barba ejus proficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tores nicħ ꝓfecisse inpena
xp̃ianorũ. qͥ magis inde
creuerunt ꝙ facti sunt gło¬
si ꝓuero doginate mori¬
entes. Inuidens gͦ eorum
gle abstinuit atormentis.
ĩndicans ẽẽ necessarium
ut sermone potius ꝙ admo¬
nitione ad paganitatẽ co-¬
lendam popłm suaderet.
sperans etiam hinc se mon¬
strare dem̃tem. Dicit᷑ eñi
quia dum constantinopo¬
li apud fortunã sacrifica¬
ret urbis accessit ad eum
blice impiũ & sine do apos¬
tatam uocitauit. At ille
solam ei imꝓꝑans cecitatẽ
eo qd̃ senex cecus manu al¬
t̾us agebatur: adiecit. Neq
galileus d̾s tuus curare te
potest. Respondit maris.
grãs ago deo qͥ hoc egit ne
te uiderem pietate nuda¬
tum. Imꝑator autẽ silens
abcessit pħm simulans. ut
ostentatiõe paciencie pa-¬
ganitatẽ roboraret. Lege
autẽ inhibuit. ne galileoꝵ
rum legerent disciplinas.
Propriis inquit telis scdm
ꝓuerbiũ uuln̾amur. Ex
nr̃is enĩ armati ex nrĩs

Expanded text:
tores nihil profecisse poena tores nihil profecisse poena Christianorum, qui magis inde creverunt, et facti sunt gloriosi, pro vero dogmate morientes. Invidens ergo eorum gloriae, abstinuit a tormentis, judicans esse necessarium, ut sermone potius et admonitione, ad paganitatem colendam populum suaderet, sperans etiam hinc se monstrare clementem. Dicitur enim quia, dum Constantinopoli apud Fortunam sacrificaret urbis, accessit ad eum blice impium et sine Deo apostatam vocitavit. At ille solam ei improperans caecitatem, eo quod senex caecus manu alterius agebatur, adjecit: « Neque Galilaeus Deus tuus curare te potest. » Respondit Maris: « Gratias ago Deo qui hoc egit, ne te viderem pietate nudatum. » Imperator autem silens abscessit philosophum simulans, ut ostentatione patientiae paganitatem roboraret. Lege autem inhibuit ne Galilaeorum ilosophorum legerent disciplinas. « Propriis, inquit, telis, secundum proverbium, vulneramur. Ex nostris enim armati, ex nostris
Abbreviated transcription (Latin):
basilicam fabricarẽt: res dic¬
tu mirabilis ꝙ forsitan in¬
credebilis accidisse narrat᷑.
Galli namq pars angebat᷑
utilit̾q crescebat. iuliani
uͦ labores alii qͥdem fodiebã¬
tur. alii terra ipsa euom̃te
ruderib implebant᷑. aliqͦci¬
ens terre deposita fundam̃¬
ta copulari non poterant.
ac si quedam uiolenta uirtꝰ
ab inferiore loco ea reꝑcuci¬
endo depelleret.Res ꝓdigi¬
osa uisa ÷ om̃ib existiman¬
tib qr non eẽt uir ille in
xp̃iana religione salubris.
Nec falso. qd̃ paturc expost
facto. Nam eccłias ꝙ minis¬
tros possessionib & pͥuile¬
giis spoliauit. ꝙ qd̾ nimis
graue & plane iniuriosũ
est. clericos uissit militib
agregari duci ꝓuincie ser¬
uituros. płimosq eorũ cu-¬
scribi p̃cepit. & tanquam
uicaneos tributa persolue¬
re & galileos om̃s censuit
infelici diminutioni capi¬
tis subiacere. In initio au̾t
xp̃ianis parcens mitior
uisus ẽ. sciens pͥores ꝑsecu¬

Expanded text:
basilicam fabricarent, res dicbasilicam fabricarent, res dictu mirabilis, et forsitan incredibilis, accidisse narratur. Galli namque pars augebatur, utiliterque crescebat: Juliani vero labores alii quidem fodiebantur, alii, terra ipsa evomente, ruderibus implebantur: aliquoties terrae deposita fundamenta copulari non poterant, ac si quaedam violenta virtus, ab inferiore loco ea repercutiendo, depelleret. Res prodigiosa visa est omnibus, existimantibus, quia non esset vir ille in Christiana religione salubris. Nec falso: quod patuit ex post facto. Nam ecclesias et ministros possessionibus et privilegiis spoliavit, et quod nimis grave, et plane injuriosum est, clericos jussit militibus aggregari, duci provinciae servituros, plurimosque eorum cuscribi praecepit, et tanquam vicaneos tributa persolvere, et Galilaeos omnes censuit infelici diminutioni capitis subjacere. In initio autem Christianis parcens, mitior visus est, sciens priores persecu
Abbreviated transcription (Latin):
negauit: xp̃ianã fidem. ut
quibꝰdam sacrificiis ꝙ inuoca¬
tionib quas expeditiones ꝑa¬
gani uocant. ꝙ sanguine in¬
molatioͣ. nr̃m baptisma stu¬
deret ablui & abrenunciare
eccłiastice confessioni. Exillo
enĩ tempore tam secretĩ quã
publice ꝙ intemplis pagani¬
i.
licent̾ sacrificia celebrabant.
ferturautẽ qr dum aliqͣndo
sacrificaret ostensum sit ei in
uiscerib hostie signũ crucis.
corona circumdatũ. Quo in¬
so: alii qͥdem ꝑterriti uere
religionis uirͣtutẽ ꝙ xp̃iani
doginatis et̾nitatẽ intellexe¬
runt. eo qd̃ corona iuctorie
indicium ẽ: ꝙ ambitꝰ circu¬
laris inse rediens: finis ig¬
narus. Princeps autẽ confor¬
tans eos ÷ͥ ꝓsꝑa monstrari
asseruerit. ꝙ qr signũ dogina¬
tis. xp̃iani cohceret᷑ ne ei dila¬
tari liceret: circuli t̾mino eẽ
conseptum. Cum autẽ adhuc
pueri gallus ꝙ iulianus ad
sepulturam mãme martiris
oꝑe interse diuiso certatĩ

Expanded text:
negavit Christianam fidem, ut negavit Christianam fidem, ut quibusdam sacrificiis et invocationibus, quas expeditiones pagani vocant, et sanguine immolatitio nostrum baptisma studeret ablui, et abrenuntiare ecclesiasticae confessioni. Ex illo enim tempore, tam secretim quam publice, et in templis pagani licenter sacrificia celebrabant. Fertur autem, quia dum aliquando sacrificaret, ostensum sit ei in visceribus hostiae signum crucis corona circumdatum. Quo viso, alii quidem perterriti, verae religionis virtutem, et Christiani dogmatis aeternitatem intellexerunt, eo quod corona victoriae indicium est, et ambitus circularis, in se rediens est finis ignarus. Princeps autem confortans eos, sibi prospera monstrari asseruit, et quia signum dogmatis Christiani coerceretur, ne ei dilatari liceret, circuli termino esse conseptum. Cum autem adhuc pueri Gallus et Julianus ad sepulturam Mammaeae matris, opere inter se diviso certatim
Abbreviated transcription (Latin):
tonsores & cocos. Ennuichoᷤᷤ
qͥdem eo qd̃ uxor eiꝰ obierat.
pꝰquam non duxit aliam.
simplicib utebat᷑. Tonso¬
res. qm̃ ut ipse ait unus
sufficit multis. Scͥptores
płimũ uen̾abat᷑ cultores¬
q disciplinarũ s maxime
phantes. Inde & fama ui¬
ros huiꝰm̃oi undiq congrega¬
bat cirta palacia qͥ circũannie¬
ti palliis magis habitu qũa
magisterio pandebant᷑. Erant¬
q gͣues uniu̾sis xp̃ianis seduc¬
tores uiri & imꝑatoris semꝑ
religioni fauentes. Noctibus
uigilans conscribebat libros
quos insenatu publice recita¬
bat. Solus enĩ imꝑatorũ aiu¬
lio cesare incuria recitauit
orationes. Publicũ cursum
mularũ & caballorũ inhibu¬
it. iubens eos utilitatib pub¬
liciᷤ ministrari. Hec eiꝰ oꝑa
laudant panci płimiq ui¬
tuꝑant. qr remoto fastu pa¬
lacii. contemptibile uideat᷑
imꝑium. Apud soromenũ
fertur. qi mox inipso pͥnci¬
pio sic aꝑte & impudenter

Expanded text:
tonsores et coquos. Eunuchos tonsores et coquos. Eunuchos quidem, eo quod uxor ejus obierat, post quam non duxit aliam. simplicibus utebatur. Tonsores, « quoniam, ut ipse ait, unus sufficit multis. » Scriptores plurimum venerabatur, cultoresque disciplinarum, sed maxime philosophantes. Unde et fama viros hujusmodi undique congregabat circa palatia, qui circumamicti palliis, magis habitu, quam magisterio pandebatur. Erantque graves universis Christianis seductores viri, et imperatoris semper religioni faventes. Noctibus vigilans conscribebat libros, quos in senatu publice recitabat. Solus enim imperatorum a Julio Caesare in curia recitavit orationes. Publicum cursum mularum, et caballorum inhibuit, jubens eos utilitatibus publicis ministrari. Haec ejus opera laudant pauci, plurimique vituperant, quia remoto fastu palatii, contemptibile videatur imperium. Apud Sozomenum fertur, quia mox in ipso principio sic aperte et impudenter
Abbreviated transcription (Latin):
ipso pͥncipio omĩa ꝓlibito
disponebat. figmentũq¬
xp̃iane religionis abiecit. ꝙ
singłarũ urbium templa
aꝑiens. idolis offerebat. di¬
cens se ipsum eẽ pontificẽ
paganorũ. Intestino qͦ bello
lacerass imꝑiũ. nͥ ei degen¬
ti intracia fuiss mors imꝑa¬
toris constancii nunciata.
Ut uͦ fauorem multitudinᷤᷤ
sͥ conciliaret ius sͥ p̃ferende
religionis om̃ib indulgebat.
Studebat ob hoc om̃ib oĩa
fieri. hinc uane głe causa
largus. hinc affectata simu¬
latione pħi parcus. hinc a
ciuilitate ficticia comis. hic
gͣuis a mole imꝑii. & qd max¬
ĩme erat. necrudelis habere¬
tur. mansuetudinẽ m̃tieba¬
tur. Cet̾m qualis eẽt. religi¬
one monstrabat. Ep̃os gͦ in
exiliũ deportatos iussit e¬
uocari. & confi scatas eoꝵ
S reddi sub̃as. Templa qͦ
paganorũ uelociter suis
necͣiis p̃cepit aꝑire. ꝙ que
eis ablata fuerant. incunc¬
tanter restituere sanciuit.
Palacio expulit eunuchos

Expanded text:
ipso principio omnia pro libito ipso principio omnia pro libito disponebat, figmentum Christianae religionis abjecit, et singularum urbium templa aperiens, idolis offerebat, dicens se ipsum esse pontificem paganorum. Intestino quoque bello lacerasset imperium, nisi ei degenti in Thracia fuisset mors imperatoris Constantii nuntiata. Ut vero favorem multitudinis sibi conciliaret, jus sibi praeferendae religionis omnibus indulgebat. Studebat ob hoc omnibus omnia fieri. Hinc vanae gloriae causa largus, hinc affectata simulatione philosophi parcus, hinc a civilitate fictitia comis, hinc gravis a mole imperii, et quod maxime erat, ne crudelis haberetur, mansuetudinem mentiebatur. Caeterum qualis esset, religione monstrabat. Episcopos ergo in exsilium deportatos jussit evocari, et confiscatas eorum sibi reddi substantias. Templa quoque paganorum velociter suis necessariis praecepit aperire, et quae iis ablata fuerant, incunctanter restituere sancivit. Palatio expulit eunuchos,
Abbreviated transcription (Latin):
miserũ: odio xp̃iam signa¬
culi repleuit iulianũ. Post
ħsicut socrates auctor ẽ. im¬
ꝑator euocans iulianĩ. eñ
constituit cesarem ꝙ data
sorore constantia imuxorem:
ipsũ contra barbaros des¬
tinauit ad gallias. Successit
gͦ ei fecitq ⁊̃ initium uincẽ¬
di barbaros: qd̃ amorẽ suũ
apud milites collocauit.
fertur etiã qd̾ dũ inaliqũã
ciuitatẽ fuiss ingressus co¬
rona laurea quib solent
ornari ciuitates inter colũ¬
pnas pendens rupto fune
suꝑ caput eius decidit eũq
aptissime coronauit. Quo
facto cuncti clamauerũt
qr ei signũ foret imꝑii. Con¬
grediens deinde cum hos¬
tib tanta felicitate ꝓuectꝰ
ẽ. ut amilitib apellaret᷑
augustus. Cumq corona
de ẽẽt imꝑialis. unus signa
portantũ. torq̃m quã ha¬
bebat capiti eiꝰ circumpo¬
suit. ꝙ hoc mͦ factus: im¬
ꝑator uilianus. Que uero
postea gesserit ille pħs. iu¬
dicent audientes. Nam in

Expanded text:
miserum, odio Christiani signamiserum, odio Christiani signaculi replevit Julianum. Post haec, sicut Socrates auctor est, imperator evocans Julianum, eum constituit caesarem, et data sorore Constantia in uxorem, ipsum contra barbaros destinavit ad Gallias. Successit ergo ei, fecitque sibi initium vincendi barbaros, quod amorem suum apud milites collocavit. Fertur etiam quod dum in aliquam civitatem fuisset ingressus, corona laurea, quibus solent ornari civitates, inter columnas pendens, rupto fune super caput ejus decidit, eumque aptissime coronavit. Quo facto, cuncti clamaverunt, quia ei signum foret imperii. Congrediens deinde cum hostibus, tanta felicitate provectus est, ut a militibus appellaretur Augustus. Cumque corona deesset imperialis, unus signa portantium, torquem quem habebat, capiti ejus circumposuit, et hoc modo factus est imperator Julianus. Quae vero postea gesserit ille philosophus, judicent audientes. Nam et in
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat felicia fore temꝑa
quib ipse rerũ potiretur
imꝑio. Et qͥdem manꝰ non
euasiss imꝑatoris. nͥ imꝑa¬
trix eusebia inueniens la¬
titantẽ ꝙ ꝓ eo int̾cedens oꝑ¬
tinuiss. ut ad philosophan¬
dũ mitt̾etur athenas. Refert
teodoritꝰ qd̃ exinde discur¬
rens omnẽ helladã uates
q̃rebat. consulens anad im¬
ꝑium ꝑueniret. Inuentoq
uiro qui se potentissimũ¬
inmagica fateret᷑. intro ductus
est ab eo in locum idolorũ. ut
inadito euocatos amago de-¬
mones p̃sens consuleret. Qui¬
b sollempniter aparentib:
compulsus ẽ ulianꝰ frontẽ
stiam crucis munire signa¬
culo. Quo facto: repente de¬
mones disparuerunt. Magꝰ
itaq cepit culpare iuliañ.
At ille p̃tendens metum cru¬
cis se dixit obstupuifse uͥtu¬
tem. eo qd̾ signũ hoc demoneᷤ
fugerint. Non suspicer is ħ
bone uir inquit magus qͥ a
timueri ut sicut ais s abho¬
minati hoc signũ potius ab¬
cesserunt. Et ita capiens

Expanded text:
dicebat felicia fore tempora, dicebat felicia fore tempora, quibus ipse rerum potiretur imperio. Et quidem manus non evasisset imperatoris, nisi imperatrix Eusebia inveniens latitantem, et pro eo intercedens obtinuisset ut ad philosophandum mitteretur Athenas. Refert Theodoretus quod exinde discurrens omnem Helladam, vates quaerebat, consulens, an ad imperium perveniret. Inventoque viro qui se potentissimuin magica fateretur, introductus est ab eo in locum idolorum, ut in abdito evocatos a mago daemones praesens consuleret. Quibus solemniter apparentibus, compulsus est Julianus frontem suam crucis munire signaculo. Quo facto, repente daemones disparuerunt. Magus itaque coepit culpare Julianum. At ille praetendens metum, crucis se dixit obstupuisse virtutem, eo quod signum hoc daemones fugerint. « Non suspiceris hoc, bone vir, inquit magus, quia timuerint sicut ais, sed abominati hoc signum potius abscesserunt. » Et ita capiens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑii gub̾nandi. un insus-¬
pitionẽ ductus imꝑatori:
ab urbe regia iussus: absti¬
nere. missusq nicomediã
ꝓhibitus ẽ conuenire ap̃
libaniũ sophistã sirũ pa¬
ganũq qͥ ibi apedagogis
constantinopolitanis expul¬
sus morabat᷑. Ntebatur tñ
lectione librorũ eiꝰ ꝙ in re¬
thorica ꝓficiens maximo
philosopho ephesio quẽ
pꝰ ea quasi artes magicas
exͣcentẽ ualentinianus im¬
ꝑator fecit occidi: familiaris
effectus ẽ. Cumq ab eo uerba
philosophica p̃gustass cepit
eiꝰ imitari religionẽ magis&
magis cupidine succensus
imꝑii. Imꝑatorẽ uͦ timens
suspitionẽq cauens tonsus
monachicam simulabat ui¬
tam. agens ꝓditorẽ in habitu
xp̃iano: q in eccłia nicomedie
lector ordinatus. sic furorem
declinauit imꝑatoris. In
manifesto autem sacros xp̃i¬
anorũ legebat libros ꝙ latẽ¬
ter ex̾cebat᷑ in philosophica.
inualescente semꝑ ambrti¬
one imꝑii. Unde ꝙ amicis

Expanded text:
perii gubernandi. Unde in susperii gubernandi. Unde in suspicionem ductus imperatori, ab urbe regia jussus est abstinere, missusque Nicomediam, prohibitus est convenire apud Libanium sophistam Syrum paganumque, qui ibi a paedagogis Constantinopolitanis expulsus morabatur. Utebatur tamen lectione librorum ejus, et in rhetorica proficiens, Maximo philosopho Ephesio, quem postea, quasi artes magicas exercentem, Valentinianus imperator fecit occidi, familiaris effectus est. Cumque ab eo verba philosophica praegustasset, coepit ejus imitari religionem, magis et magis cupidine succensus imperii. Imperatorem vero timens, suspicionemque cavens, tonsus monachicam simulabat vitam, agens proditorem in habitu Christiano, et in ecclesia Nicomediae lector ordinatus, sic furorem declinavit imperatoris. In manifesto autem sacros Christianorum legebat libros, et latenter exercebatur in philosophia, invalescente semper ambitione imperii. Unde et amicis
Abbreviated transcription (Latin):
At historia tͥꝑtita diligen¬
tius ꝓsequit᷑ flagitia uilia¬
ni. ꝙ quanta inmanitate
ꝑsecutus sit xp̃m quẽ gali¬
leum nominabat. toto sex¬
to uolumine comp̃hendit.
Ex quib ad laudem galilei
non nulla inserui compen¬
diose decerpta ab his. que
de eo socrates. theodoritus.
& soromenus. teste cassiodo¬
ro tradiderunt. Iulianus
gͦ de regio sanguine oriun¬
duis. ꝙ ex constantio nepos
constantini magni qͥ bitan¬
tiũ suo nomine constan¬
tinopolim apellauit: ab
initio extitit xp̃ianus.
crescensq in auditoriis con¬
stantinopolitane urbis ex¬
ercebat᷑ in basilica uͥ docto¬
res erant habitu pͥuato ꝓ¬
cedens. Pedagogum habe¬
bat noĩe martoniũ. gra¬
maticũ. niclodem laconẽ¬
sem. Retoricam uͦ legebat
apud eboliũ sophistam iã
oꝑa ꝙ diligentia magni
basilii xp̃ianũ. Prouide¬
bat enim imꝑator ne ap̃
paganũ sophistam legens:
ad impietatis doginata
declinaret. Profecit gͦ ut
ei fama deferret uires im¬

Expanded text:
artita diligentius persequitur flagitia Juliani, et quanta immanitate persecutus sit Christum, quem Galilaeum nominabat, toto sexto volumine comprehendit. Ex quibus ad laudem Galilaei nonnulla inserui, compendiose decerpta ab his quae de eo Socrates, Theodoretus, et Sozomenus, teste Cassiodoro, tradiderunt. Julianus ergo e regio sanguine oriundus, et ex Constantio nepos Constantini Magni, qui Byzantium a suo nomine Constantinopolim appellavit, ab initio exstitit Christianus, crescensque in auditoriis Constantinopolitanae urbis, exercebatur in basilica, ubi doctores erant, habitu privato procedens. Paedagogum habebat nomine Marconium, grammaticum Nidoclem Laconiensem. Rhetoricam vero legebat apud Ebolium sophistam, jam opera et diligentia Magni Basilii Christianum. Providebat enim imperator ne apud paganum sophistam legens, ad impietatis dogmata declinaret. Profecit ergo, ut ei fama deferret vires im
Abbreviated transcription (Latin):
nocte beatam uirginẽ inui¬
sione sc̃s agnouit. ꝙ huiꝰ mo¬
di consolationẽ accepit. Noca¬
te inquit illa mͥ mercuriũ.
q abibit int̾ficere iulianũ
infilium meũ ꝙ deũ tumi-¬
de blasphemantẽ. Sc̃s autẽ
cum armat᷑a sua adueniẽs:
uelociter abiit. Et aduocãs
q̃ apparuerat magnũ basi¬
lium dedit eilibrum haben¬
tẽ inhistoria omnẽ mundi
facturam. dextrorsũ uͦ homi¬
nẽ adeo plasmatũ. Inpͥnci¬
pio autẽ libri suꝑscriptio
erat. dic. Infine homine iam
plasmato. parce. Suscipiens
itaq librum legit abinitio.
usq ad parce. Similẽ qͦ uisi¬
onẽ uidit eadem nocte ques¬
tor iuliam in expeditione li-¬
banuis. Rediens basilius ad
martiriũ scĩ mercurii nocte
ipsa: mercurii arma non
repꝑit. s die sequenti inue¬
nit eadem & lanceã recenti
sanguine eruentatã. Orosiꝰ
tũ de mercurio martire ñ
facit m̃tionem s in expedi¬
tione parthica tirannum
refert obuii militis telo ẽẽ

Expanded text:
nocte beatam Virginem in vinocte beatam Virginem in visione sanctus agnovit, et hujusmodi consolationem accepit: « Vocate, inquit illa, mihi Mercurium, et abibit interficere Julianum, in Filium meum, et Deum tumide blasphemantem. » Sanctus autem cum armatura sua adveniens, velociter abiit, et advocans, quae apparuerat, Magnum Basilium, dedit ei librum habentem in historia omnem mundi facturam, dextrorsum vero hominem a Deo plasmatum. In principio autem libri superscriptio erat, Dic. In fine, homine jam plasmato, Parce. Suscipiens itaque librum legit ab initio usque ad Parce. Similem quoque visionem vidit eadem nocte quaestor Juliani in expeditione Libanius. Rediens Basilius ad martyrium sancti Mercurii nocte ipsa, Mercurii arma non reperit, sed die sequenti invenit eadem, et lanceam recenti sanguine cruentatam. Orosius tamen de Mercurio martyre non facit mentionem, sed in expeditione Parthica, tyrannum refert obvii militis telo esse