comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis non intendat animas paruulorum
inbecillitate corporis nec officia sensuũ.
Nec ministeria posse explicare mẽbrorũ t
U t sugnẽ angusto uase goncludas. altum
utillius mosis : nequit app&ere. qͥtum
astissimũ obstaculũ constat operire.
Tunc enĩ unicuiq rei facultas sua uidet᷑
supp&cere. cũ illi nihil contrariũ p̃ual&
impedire. Sic stultis iuuenib obuiat.
qđ aut in parilitate pałtiũ. aut crassitu¬
do humorũ materni uteri uitiosus cepto:
Anima inepta nimis habitatione depͥmit᷑
nien tis domicilii sede prepedita. qđ stul¬
tis accidere hodieq conspicimꝰ. qͦs greci
niniones uocant. Nã ut de usu aliquoq
dicamꝰ euentu. quã multi morbis acci¬
dentib. aut onerato cerebro. aut p̃cor¬
diorũ stupore c̃fusi acumen solitȩ sapi¬
entiȩ ꝑdider̃. Quanti &iã momenta¬
nea lȩsione mutatis. Nam & ipse qui
celeberrime sapiens hab&. copiose
prandio refestus. qua facile inerapulã dilap¬

Expanded text:
quis non intendat animas parvulorum quis non intendat animas parvulorum imbecillitate corporis, nec officia sensuum, nec ministeria posse explicare membrorum? Ut si ignem angusto vase concludas, altum ut illius moris est nequit appetere, quia eum arctissimum obstaculum constat operire. Tunc enim unicuique rei facultas sua videtur suppetere, cum illi nihil contrarium praevalet impedire. Sic et stultis juvenibus obviat, quod aut imparilitate partium, aut crassitudine humorum materni uteri vitio suscepto, anima inepta nimis habitatione  ms. Audnientis domicilii sede praepedita; quod stultis accidere hodieque conspicimus, quos Graeci μωρίονας vocant. Nam ut de usuali quoque dicamus eventu, quam multi morbis accedentibus, aut onerato cerebro, aut praecordiorum stupore confusi, acumen solitae sapientiae perdiderunt! Quanti etiam momentanea laesione mutati sunt! Nam et ipse qui celeberrime sapiens habetur, copioso prandio refertus, quam facile in crapulam dilap
Abbreviated transcription (Latin):
tus a diri.quȩ tanta meriunit tuitione ualla¬
ri. sed hoc uirtutũ quadriꝑtitũ decus trina
ut ita dixerĩ paste cõpl&᷑. Prima ÷ con¬
tẽplatio. quȩ aciem nr̃ȩ mentis extendit.
adres subtilissimas intuendas. Secunda ÷
iuditialis. quȩ discretione bonimaliq: ra¬
tionabili aestimatione ꝑtractat. Tertia ÷
memoria. cũ res inspectȩ atq deliberatȩ.
manimi penarabilib ficdi cõmdatione re¬
ponutur. ut quasim quodã receptaculo
suscipiam. quȩ frequenti meditatione con¬
bibim. Uestiaria nra cũ fuerint plenamni¬
hil capunt. hocces aurariũ nongrauat᷑
oneratũ. sed cũ multa c̃diderit. sciendide¬
siderio plus requir&. Tetigim supra¬
diccas pastes. quasi armoniã tricordem
Talinumero delectat᷑ anima. ipso noscit᷑
gaudere diuinitas. Solent cõmouere
aliqui subtilissimas questiones dicentes:
si diuinitas ꝑfectas & rationabiles animas
creat. Curadposito sensu uiuunt infantes
aut iuuenes inueniunt᷑ excordes. Sed

Expanded text:
s adiri, quae tanta meruit tuitione vallari. Sed hoc virtutum quadripertitum decus, trina ut ita dixerim parte completur. Prima est contemplatio, quae aciem nostrae mentis extendit ad res subtilissimas intuendas. Secunda, judicialis, quae discretionem boni malique rationabili aestimatione pertractat. Tertia, memoria, cum res inspectae atque deliberatae in animi penetralibus fida commendatione reponuntur; ut quasi in quodam conceptaculo suscipiamus, quae frequenti meditatione combibimus. Vestiaria nostra cum fuerint plena nihil capiunt: hoc thesaurarium non gravatur oneratum, sed cum multa condiderit, sciendi desiderio plus requirit. Tetigimus supradictas partes quasi harmoniam trichordem. Tali enim numero delectatur anima: ipso etiam noscitur gaudere Divinitas. Solent commovere aliqui subtilissimas quaestiones dicentes: Si Divinitas perfectas et rationabiles animas creat, cur aut posito sensu vivunt infantes, aut juvenes inveniuntur excordes? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauit . Eac exterius inseri quoꝵ¬
dã tepiditas exigit. quoꝵ deuotio ces¬
santib signis frigescit. Porro eidẽ
beatissimo uiro sua p̃rogatiua ammodũ
sufficit qui tanto pere fulgoris emicat.
ut &iã remotissimos totius xpĩ anitatis
sinus. radus suȩ beatitudinis illustr&¬

Expanded text:
dubitauit. Hæc exterius inseri, quordubitauit. Hæc exterius inseri, quorumdam tepiditas exigit: quorum deuotio, cessantibus signis frigescit. Porro eidem beatissimo Patri, sua prærogatiua admodum sufficit: qui tantopere fulgoris emicat, vt etiam remotissimos totius Christianitatis sinus radiis suæ beatitudinis illustr
Abbreviated transcription (Latin):
netur. quo sibi placitos laetificare con¬
sueuit aluinos. Hoc solũ quippe mag¬
nũ nobis deb& uideri. qđ talib prestat.
ut eius scȩ sollẽpnita ti possimꝰ inter eẽ
& despe misericor diȩ eiꝰ gaudere. Nec
minor ẽ. eiꝰ potentia uel pi&as. quã si mi¬
racula frequentaret. Sednimirũ neces¬
se ẽ ut ꝑ omnẽ ecclesiã ces santib signis
manifestetur. qui sint illi qui uniuersa¬
cristi signa potius facient. ut corã eis
qui uoluntarie peccant ut scriptũ ẽ
offendiculũ ponatur Nec dũtam̃ eade
miracula penitꝰ adhuc desunt. qm̃ & ad
sacro scm̃ eidẽ patris sepulchrũ. & in a¬
liis beatȩ eius memorie locis. hȩc &dã
fieri Nonignorantur. Signorũ sane
illa clominica ex probratio consiranda
ẽ qua dicit. Generatio mala & adul¬
tera signũ querit. Vnde centurionis
fidẽ om̃ĩ i srahel p̃tulit. quiadserui cu¬
rationẽ solã eius iussionẽ sufficerenon

Expanded text:
netur: quo sibi placitos alumnos lætificare connetur: quo sibi placitos alumnos lætificare consueuit. Hoc solum quippe magnum nobis ut ejus sanctae solemnitati possimus interesse, et de spe misericordiae ejus gaudere. Nec minor est ejus potentia vel pietas, quam si miracula frequentaret. Sed nimirum necesse est, ut per omnem Ecclesiam cessantibus signis, manifestetur qui sint illi qui universachristi signa potius facient, ut coram eis qui voluntarie peccant, ut scriptum est, offendiculum ponatur . Necdum tamen eadem miracula penitus adhuc desunt, quoniam et ad sacrosanctum ejusdem patris sepulcrum, et in aliis beatae ejus memoriae locis, haec etiam fieri non ignoramus. Signorum sane illa Dominica exprobatio consideranda est, qua dicit: Generatio mala et adulem dignus fuit audire. Centurionis autem fidem omni Israeli prætulit: qui ad serui curationem, solam eius iussionem sufficere non
Abbreviated transcription (Latin):
si inflorata ꝑsonis laetabunda confluit.
& cõmune patro ciniũ deuota requirit
Nã quasi enũ parũ eẽ desiderio deuotorũ
sollepnitatẽ eide patris fideles coluis¬
sent. existere causasprestitit. quo & ali¬
as sollẽpnitates gaudio xp̃ianorũ adau¬
De scta ui delic& illius trans latione. ner non
uo in loco tanta ut ita dixerĩ. tã mira
miracula. & inscriptureferunt᷑ gesta
& sub oculis patrata dinoscunt᷑. ut ipsoꝵ
fulgor &iã quosq remotos ad eĩ reue¬
rentiã excitare potuerit.
ut scriptũ ẽ p̃ced& egestas cessare ui¬
deantur. prestantior tam̃ sanitas ani¬
marũ sẽꝑ eius meritis optenta p̃betur
Cessare aut̃ diuina miracula. uel ibi uel
alias nr̃oꝵ enormitas peccaminũ facit.
qui post reuela tã gram xp̃i retro sum¬
lis populi. nullã in capharnaũ potuerit.¬
& melius noluerit patrare uirtutem
Nos ergo non sumus digni. ut illo fauore
sc̃s iste pat̾ nos foueat. aut consolari dig¬

Expanded text:
si inflorata personis, lætabunda confluit: si inflorata personis, lætabunda confluit: & commune patrocinium deuota requirit. Nam quasi parum esse desiderio deuotorū solennitatē eiusdem Patris fideles colsent: existere causas præstitit, quibus & alias solemnitates gaudio Christianorum adauvidelicet illius Translatione, necnon t. Quo videlicet in loco tanta vt ita dixerim, tam mira Miracula, & in scriptura referuntur gesta, & sub oculis patrata dignoscuntur: vt ipsorum sulgor etiam quosque remotos ad eius rerentiam excitare potuerit. vt scriptum est præcedet egestas: cessare videantur: præstantior tamen sanitas animæ semper eius meritis obtenta præbetur. Cessare autem diuina Miracula, vel ibi, vel alias, nostrorū enormitas peccaminum facit: qui post reuelatam Christi gratiā retro sumonem infidelis populi, nullam in Capharnaum potuerit patrare virtutem. Nos ergo non sumus digni, vt illo fauore sanctus iste Pater nos soueat, aut consolari dig
Abbreviated transcription (Latin):
to siquidem tanti patris memoriȩ idẽ
fideles congaudent: ut illud prophe¬
ticum impleatur. Dicite iustoqm̃
bene. &iterum Memoria iusticum
laudibus. Constat enimqđ unũ quẽq
us colit. quanto celsius hunc adõ deco¬
ratũ cognouerit. Vnde & istũ patrẽ
diuino quodã instinctu. specialius amat
eiusq memoriã dulcius recens&
sum mos & electos scȩ̃ ecclesiȩ patres
mirũ immodũ pro uexit. &inter scȩ
fidei funda tores. accȩlestis disciplinȩ
censores insigniter sublimauit
Quippe quẽ scĩ sps̃ harismate tum mira¬
culorũ signis. tũ uirtutũ exer citus ador¬
nauit. ut digne inmundo apparer&. ꝑ
quẽ excelsioris ordinis multitudinẽ in nor
nomini eiꝰ dicatis: quotie s in anno suis tẽ¬
porib euenunt. tã deuote tãq liben¬
t̃ & extantis partib adei sacro scm̃ tumulu
tanti accurr̃. N ã non quiq pagenses.
uerũ &iã plebs urbana nobilib uiris
conserta. clericorũ quoq honestis qua¬

Expanded text:
to siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoria iusti cum laudibus. Constat enim, quod vnumquemus colit: quanto celsius hunc a Deo decoratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque memoriam dulcius recenset. eus, inter summos & electos sanctæ Ecclesiæ Patres, mirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublimauit. Quippe, quem sancti Spiritus charisma, tum miraculorum signis, tum virtutum exercitu adornauit: vt dignus in mundo appareret, per quem excelsioris ordinis multitudinem informa eius dicatis, quoties in anno, suis temporibus eueniunt: tam deuote tamque libenter, & ex tātis partibus, ad eius sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam non quique pagenses, verum etiam plebs vrbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiā honestis qua
Abbreviated transcription (Latin):
ostender&. Namq debilis quidam.
qui erectus ire nequibat. ꝑ terrã re¬
pendo setrahens. ut pote qui omniũ
membrorũ offitio destitutus erat ad¬
uenit. implorans auxiliũ ab omnipo¬
tente dõ ꝑ famulũ illius Benedictũ
Itaq miro modo coeperunt se nerui
du contracti extendere. &aridi diu
meatus uenarũ sanguinis inundatio¬
ne humectari. Atq: ita dõ uolente.
accepto robore laetus suꝑꝑedes con¬
stitit. & curatorisuo magnis uocib
benedx̃ Qui locus actenus basili¬
cã retin&. dño in honore beatibe¬
adeunt mille quingentis ferme pas¬
sib amonasterio adquẽ tendebant
eo etiam cũ aliquantulũ eis requiescere
placuiss&. obuiã eis quidã cȩcus fac¬
miramstus est: Quimagno imp&u ferocit̃
facto. sportã qua beati uiri cinis por¬
tabatur app̃hendit. Quẽ uir dñi
AΥCUIFUS moderata studuit correp¬
tione castigare. atq ab illicita pre¬
sũptione reuocare. Sedille quem

Expanded text:
ostenderet. Namque debilis quidam ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Beadeunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendebant eo etiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem
Abbreviated transcription (Latin):
dantes alicuius in cõmoditatis tristem
accessũ. respiciunt retro. uidentq se
subsequi ab hostibus. Tcq timoris magnitudine
terrȩ consternati. rogabant eũ qui
suorũ famulorũ corpora eis reuelare
dignatus est. ut ea illis ad locũ destina
diuinare pietati annuere libuit
Nam omni potentis potentia tenebrarũ
densitate ita eos occuluit. ut sibinil quidẽ
obess&. ꝑsecutorib uero torũ omnẽ
facultatẽ se inueniendi auferr&. sicq
famuli dĩ malorũ timore sublato oci
nensi diuerterunt lassitudine cogen
Inquo loco cũ paulisꝑ indulge¬
rent quieti. ecce quidã sine oculis ma¬
terno fusus utero aduenit. magnisq
uocib oris acfidei scm̃ interpellabat.
uti quae natura negauerat. sibi lumi
gine cȩcitatis. lumen sibi diu nega¬
tũ coepit aspicere. & datorẽ illius
simulq beatũ Benedictũ magnis lau
eodem loco adumgere. ut quantȩ
scĩtatis ess& cuius cinis portabatur

Expanded text:
dantes alicujus incommoditatis tristem dantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatbus divinae pietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato ociunensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumingine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudeodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectos. quȩ rentes &ipsi non aquȩ-¬
sita diubenedictione frustrati.
uncꝰ primum sibim& mutuo pate¬
fecere suiitineris causam. quia sei es¬
lic& & ipsi reuelatione diuina cõmo¬
niti. ad corpus beatȩ Scolasticȩ
ierant deferendũ. Moxq cum
festinatione retro gradũ iter arri¬
pientes. festmnato simul regredicura¬
bant. portantes quas inuenerant do¬
no diuino precio sissimas margaritas
Interea illis celeriter repedantibus.
lamq horas finium suarũ attingen¬
tib ouox allata diuinitus ꝑ alta silentia
noctis ꝓhibuit eos moras in nec tere
ineundo Pademq hora papam ro
uisus est. Curte piger somnus tĩ¬
porb pressis. negat stratib. relictis
casto diã tuȩ haberȩ ꝓuintiȩ. Et
quare dimissis publicis utilitatib
ꝓprus implicaris  Namq ut quod
dieo palam sit. noueris te magnoꝵ
uirorũ patrocinis carere. Benedic
horis huc aduentantes. illuc ferunt
humanda. Hisauditis romanus

Expanded text:
profectos, quaerentes et ipsi non quaeprofectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritasejus celeriter repedantibus, jamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romvisus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedictoris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
luminarib facibusq densis locus
aliquis ꝑfusus illus tretur
Quibus uisis reuerendus heros. gaudio
amplissimo repletus. mundiguber¬
natori & sȩculorũ rectori benedi¬
cens. in hisdẽ laudib noctis termi¬
nũ expectabat. Quicũ diupres¬
to latus affuiss&. solisq glob nec¬
dũ iubare suo mundi spatia ampla
cõpler&. ad locum intrepidus ꝓperat.
cuius notator extiterat: Ibiq sicut
longe opta uerat cucta inueniens.
ꝓsperatori itineris sui grates in nu¬
meras rependit: Namq locum¬
adiens. loculũ ibidem inuenit. ex¬
teri  quidem. Interius autẽ retinen¬
tẽ magni preti margaritas
ro forib autẽ p&rȩ scilic& super¬
positȩ. prefixaerant notamina.
quorũ interius busta iacebant.
Hissicut diu optauerat inuentis. pa¬
te facto a latere. euacuatoq locel¬
lo. thesaurũ inuentũ unius spor¬
tellȩ conclusit sinu: Quae
sporta. actenus penes nos quasi
noua habetur. Quib patratis om¬
ad¬

Expanded text:
luminaribus facibusque densis locus luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locuadiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omad
Abbreviated transcription (Latin):
tur digna rependis. dõ fauente pu¬
tanti itineris assũpsisti ꝑ actis. ouans
acdꝓpria repedare queas. Cuius
uerba cũ uirdñi ꝑ orantis audiss&. nus¬
la inquit erit in munere dando diffi¬
cultaf. quin omnia quȩ ame poscisdẽ.
Santum est ut ꝓmissionis tuȩ me mor.
dieta factis recõpenses. Adhȩcille:
Cuminquit luci fugae noctis tempora
canticiniiq metas ꝓpinquare ꝑspex¬
eris. tune adodicũ indulge qui&i
Sed tecti aditu linquens. nudo sub aeris
axe. inde fessus speculator ad esto
Cumq solitudinis huius locũ aliquem
lumine clarissimo radiare conspexe¬
ris niuei montis instar. notato cer¬
tissime locũ. Namq ibi inuenien¬
dũ est. unde tuȩ curȩ finis impo
autem desiderio. primo quidas som¬
no ꝑcepto. stra tusese excutiens. pre¬
ceptorũ senis haud segnis executor
extitit. Namq predietȩ solitudi¬
nis plagã respiciens. conspicit emin
locũ lumine claro micantẽ. ceu cũ

Expanded text:
tur praemia digna rependis, Deo favente, putur praemia digna rependis, Deo favente, putanti itineris assumpsisti peractis, ovans ad propria repedare queas. Hujus ergo verba cum vir Dei perorantis audisset: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponautem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum
Abbreviated transcription (Latin):
Adhaec ille. non indagini illius ausus esi
ꝓpalare sibi cõmissum secretum
Sedcũ iterato suꝑ ipsa re interrogares¬
tur. ipse tamen negotiũ diuulgari
metuer&. hȩc ab eodẽ sene audiuit
Cur inquit secreci tuime nonefficis
conscium Nam sidelatoris scan di¬
lũ caues. securus esto. inme tutã rep¬
peries fidem. Et si dictis meis ac cõ¬
modaueris fidem. fortas sis &iam ne¬
gotio tuo ꝓfuturum erit
sta uero cũ prȩdictus dĩ famulus
ribus hausiss&. cogitans quia ma
tiquis est sapientia. & rerum prete¬
ritarũ cognitio. reputans &iam sicut
postea rei ꝓbauit euentus ꝓpter
hoc ipsum eum hm prȩmisisse. cõpel¬
lenti ex ordine rei gestȩ texit hysto¬
riam qua causa ueniss&: quae uisio
ꝓpter hanc rem sibi fuerit demons¬
trata. Adhȩc senex paululum terrȩ
defigens aspectum. uocesq infra fau¬
ces cõprimens. sic demumora resoluit
Si mihi quȩ ꝓtali mimere p̃mia deben¬

Expanded text:
Ad haec ille non indagini illius ausus est Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere deben
Abbreviated transcription (Latin):
tium ueritas. quod coeperant ꝑfect¬
ri. memoratus AΥOUEUs in termissis
interĩ his quȩ palam ostenta ueratu
uelle locorum scilic& scõrum cir eum¬
iti onibus. expeditioni operã dedit. certans
otius ꝑficere. quod sibi inumctum fue¬
naet scm̃ mandatum. Pandemitaq ꝑ¬
uenit adlocũ castri quod uocatur cas¬
sinum : Ibidemq paulisꝑ it ineri finem
imponens. expectabat euentum rei.
onens illum qui uisionẽ superius platã
reuelare dignatus fuerat. quique se
ad hoc opus destinauerat. ut non in
uacuũ tantum iter consumi uell&
sed sicut ꝓmiserat tecã thesauri suei
reuelare dignaretur. Cumitaq ali
Cumitaq ali¬
cuius signi causa capiendi loca ꝑagra¬
&. & huc illucq circũ spiciens oculoꝵ
orbes uoluer& sedulus explorator.
onspiciens eũ homo multorũ annoꝵ
crebro id agente. sic eum prior affatur
Naeustu inquit quib abhoris nr̃as ad.¬
isti sedes. cuiusue negotu gratia

Expanded text:
tas, negotium quod coeperant perfecttas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignaretur. Ab iCum itaque alicujus signi causa capiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia?
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantis ꝑ exẽpli gratia remorari.
a contrarus religioni diuirae insidi as per¬
dispar interea huic incinomannica urbe
apparuit uisio. ut scilic& ꝑgentes &
ipsi ineatidem ꝓuinciã. corpus transfer¬
rent sororis scĩ benedicti scolasticae
nomine. ut quos unius urnȩ habebat
spatium. simul trans ferendi ostende¬
rentur. Cum igitur laboraretur¬
utrĩq quatenus uisionis manifestatȩ non
dicta cmnomannica urbe egressi ora¬
culi diuini auditores. carpebant iter
italiam ducens. Reuertentes que
inmonas teriũ floriacũ hospitandi gra¬
tia. cõpererunt prȩfatũ uenerabilem
uirũ AGUIFΥ preceptis su abbatis ob
sequentẽ. idem uelle iter arripere
simul statuunt ꝑagere lunctiq
simul tãdiu indiuisibiliter sibi adhȩ¬
sere quousq romã uenientes. beati
PENI apłi basilicã oraturi introerent
Et cũ meadẽ urbe sub optentu uisen¬
dorum scõrum locorũ ase inuicem
diuiderentur. ut rei autẽ hab& nego¬

Expanded text:
aliquantisper exempli gratia remorari, aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perdispar interea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae non sdicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem velle iter arripere.simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veri
Abbreviated transcription (Latin):
custodias optime seruans. & lectioni
assidue studum dans: inter c&era rep¬
perit in libro beati acp̃cellentissimi
uirigregorii romani antistitis. quo¬
modo sc̃s acdõ dilectus BE NEDIO NS.
agonis sui cursũ inbeneuentana ꝓuin¬
cia consũmauerit. Recordansq
quia isdem uenerabilis pater oraculo
diuino cõmonitus. p̃uidensq futuros
casus p̃dixerit illud monas terium
funditus euertendũ. & quod ille spũ¬
alibus oculis. iste patratũ carneis con¬
spiciebat optutib misit ad p̃dictam
pumciam inũ ex cõmilitonib suis. no¬
mine AYCULEUM monachum
Lic naomq sibi fuisse reuelatũ dicebat
iam dicti trans ferr& BE NE DiCTI
Fuit nãq idẽ A ΥEΛIL ES uenerabilis
uir. & dõ omnimodo placere gesti ens
Qui quantae scitatis fuerit cuiusq uir¬
tutis. finis ꝓbauit. in quo omnis laus
secure canitur :. Namq: cumbonis
poller& morib & in monasterio liri¬
nensi obbonorũ studiũ operũ p&eret᷑

Expanded text:
custodias optime servans et lectioni custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinituam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur
Abbreviated transcription (Latin):
ligeris Quod testamentũ mutuae
uicissitu dinis. usq hodie in archiuis
publicis. nrĩ reseruatur monas terii
rȩdictus autẽ dñi uir leodEBOdus
hoc negotio ꝑacto. nequãquã oblitus
sui destinationẽ desiderii. Insupra¬
dicto agello coepit ȩdificare habi¬
tationes: utiles mona chis
Quod opus sagaci insistens industria
mirifico consũmauit effeetu
Aedificansq basilicã in honore scĩ PE IRI
itemq aliam inhonore scȩ Marias
dño dedicari uoluit. Mox &iam¬
ut prȩparata habitatio non inanis
ess& atq sine habitatorib collegit
ibidẽ quam plures adh̃o seruiendũ
sub norma regulȩ uiuere paratos:
patrẽq & abbatẽ his praefecit no¬
mine cabco olu. Qui quandiu
reb humanis interfuit. ut idoneus
pastor gregis sibi cõmissi sollicite curã
euoluentib annis supradictus De ODE¬
BO Dus corpore exemptus. sicut cre¬
dimus cȩlicas recessiss& ad sedes lam¬
dictus mummolus gregis sibi comissi

Expanded text:
Ligeris. Quod testamentum mutuae Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi
Abbreviated transcription (Latin):
rerum amministratione publicarũ
miro callebat ingenio. Isdẽ &iã
rex cum egregiis poller& mori¬
bus. paitionibusq iustis & serui¬
tio dĩ aptis assensũ preber&
interpellatus est abonȩ memo¬
toriȩ uiro leodebodo patre mo¬
nasterii scĩ ANIANI quod est
sitũ ꝓpe moenia urbis aureli¬
anȩ ut monasterium ordinimo¬
nastico congruens sibilicer&
construere inagro floriacensi.
datis ꝓ eodẽ agro inmutua uicis¬
situdine p̃diis. quae sibi aparen¬
tibus iure hereditario relictis
possidebat. Namq isdemager flori¬
acensis. scilic& regalis tunc fiscus erat.
Quibus auditis rex. libentissime eius pre¬
cibus annuit. & desideriũ illius quod
dilatione creuerat̾. cõpleri iudicauit
Igitur abutrisq partibus mutuae cõ¬
mutationes factae sunt. memoncto
abbate dante quod agenitoribus ei
to recꝓca uicissitudine ꝓeo agellũ
quendã floriacũ cognominatũ. Cum
appendiciis suis haudlonge alitore

Expanded text:
rerum administratione publicarum rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod a genitoribus ei to reciproca vicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit feriendos. Quae gens
longe lateque suae cedis extenc¬
dens crudelitatem. beneuentanã
aggressa est expugnare ꝓumtiam
nasteria uillasque populans. non
minimis xp̃ianorum strages dedit
Oues enĩ dominicas ab ouilibus ex¬
clusas. diuersa cede lacerans. dui¬
lia dñi euertebiat. Itaut inhere.¬
mi uastitatẽ loca prius desidera:¬
bilia conuersa uiderentur
nde inter cetera facmora sua mo¬
o nasteriũ exii patris Benedicti¬
depopulans. rebus omnibus in ha¬
bitabile reddidit. Quod quo¬
modo acciderit. legenti beati gre¬
gorii . secundum dialogorũ librũ
opera claro stilo ꝓsecutus. inter ce:¬
tera narraet eum ꝓpheciȩ spũ cog.¬
nouisse. atq prenutiasse ablatis
rebus omnibus. idem monasteriũ
euersione. & multis effluentibus
annorum curriculis. idem locus
adheremum redactus est. & coepit
esse ferarum qui prius fuerat ha-¬
bitatio hominũ : usquequo regni
francorũ gubernacula adeptus
est chlo doueus filius dagoberti
Quique uterat uir nobilssimus.

Expanded text:
tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, nasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedictdepopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus
Abbreviated transcription (Latin):
dens ineũ locũ ubinimc est condi¬
tũ corpus ꝓtendi uisa est. Quod
uir dũi mummolus ut uidit. omni
dubi&ate postposita certissime cre¬
didit. quod locus aptus ess& scĩ uiri
membris locandis. Igitur pose¬
habitis mordacibus curis. & uisio¬
ni omnimodis fidẽ dans. in eodem
loco quo sibi demonstratũ fuerat.
cũ magno scudio in melius ornata¬
briũ. cũ ingenti honore & laudibus
diuinis terrȩ humili terrã precu
multi reddere studuit. uiliq urna
contexit cȩlestẽ thesaurũ. Nam
quantũ dilectus dõ amabilisq ipse
thesaurus sit. testantur innumerȩ
debiliũ sanitates. corporũ maximeq
animarũ medelȩ. quȩ usq hodie
mortalib ꝓtanti uiri honore tribu¬

Expanded text:
dens in eum locum ubi nunc est condidens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornatbris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribu
Abbreviated transcription (Latin):
tibus . inbasilica scĩ p&ri ad custo di¬
endũ deposuerunt. Quod cũ exi¬
mia cura seruantes. conferebant
inter se quo in loco eidẽ monaste¬
riuid diuinȩ uoluntati concordantes
humarent. Suꝑ quare non minima
eorũ animos dubi&as occupauerat
Sed ds̃ qui benigna pi&ate sua scĩ uiri
corpus deloco priori. transferendũ
decreuit. insequenti ei locũ aptũ se¬
pulturȩ ꝓuidit. Namcũ diusi¬
cut iam dictũ est beatȩ memoriae
Mummolus suꝑ hacre cogitar&. con¬
siliũq utile quȩ rer&. imtẽ pesta noc¬
te consueta orationis furta requi¬
rens. feratis relictis sicuti consue¬
uerat dormitoriũ egressus. subnu¬
do cȩlo cepit inter alia precariae
diuma pi&as ei salubre consilium
suggerer&. quonã in lo coscissima
membra locar&. Affuit his precib
clemens auris omnipotentis. quȩ
seruos suos iusta petentes audire con¬
sueuit Nam lix subito cȩlitus e.¬
missa. ante basilicȩ frontẽ beatȩ di
genitricis Mariae. inmodũ facis ar¬

Expanded text:
t in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ar
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter auctoritati ac p̃cib tanti
fauens pontificis. egregii patris cor¬
pus auito restituat loco Prȩfatus
uero pontifex frm p̃cibus annuens
lacrimosis: auctoritatis apostoli cȩ
epistolã editã. ꝑ eundẽ harlonian¬
nũ. ac fres quicũ eo uenerant fran¬
ciã pipino dirigit regi .Lodus¬

Expanded text:
qualiter auctoritati ac precibus tanti qualiter auctoritati ac precibus tanti favens pontificis, egregii Patris corpus avito restituat loco. Praefatus vero pontifex precibus annuens lacrymosis, auctoritatis apostolicae epistolam editam, per eumdem Carlomannum ac fratres qui cum eo venerant, Francia
Abbreviated transcription (Latin):
ni romani pontificis exprefecco pa¬
latii rex constitutus. ꝑ an nos ferme
quindecĩ. aut eo amplius regni
francorũ principatũ solus optime
cleri populiq acclamatione. or¬
dinatus. mirabiliter inpontifica¬
tu uiuere studuit. Ac demum
heremiticã eligens uitã. leꝓsis.
uniuersa p̃bens obsequia conti¬
nentissime usq ad obitũ uixit. Pa
igitur tẽpestate mona chi sepedic¬
ti coenobii cassimensis auctore
Carlomanno dequo supra reculim
romã ueniunt doloris apud scissimũ
papã tachariã deposituri quȩ re¬
la ꝓpter corpus scilic& sacra¬
tissimi patris. Benedicti. asolo ꝓ¬
prio gallias trans lati. Qui meror
iã pridem a cordib eorundẽ frm̃.
obterracrũ longinquitatẽ nec ñ
uecustatẽ tẽporũ ad modũ refri¬
xerat. nec iã spẽ potiendȩ huiuscȩ
rei habebant Sed harloman¬
no illorũ subeunte collegium. He a¬
spes olim e mortua reuixit. scm̃q¬
ad euntes ex poscunt presulem. uti
lit teras pipino regi francorũ dirigat

Expanded text:
jusdem pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni Francorum principatum solus optime eri populique acclamatione et voto ordinatus, mirabiliter in pontificatu vivere studuit: ac demum eremiticam eligens vitam, leprosis universa praebens obsequia, continentissime usque ad obitum vixit. Aigitur tempestate, monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomanno de quo supra retulimus, Romam veniunt, doloris apud sanctissimum papam Zachariam deposituri querelam, propter corpus scilicet sacratissimi Patris Benedicti, a solo proprio in Gallia translati. Qui moeror jampridem a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum admodum refrixerat, nec jam spem potiundae hujusce rei habebant: sed Carlomanno illorum sacrum subeunte collegium, spes olim emortua revixit: sanctumqadeuntes exposcunt praesulem, ut litteras Pippino regi Francorum dirigat,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ extulit ꝓph&arum operibus
Completurq ueridica uox ueritatis
promittentis. Qui crediderit:
inme . opera quȩ ego facio & ipse¬
faci&. Omnes igitur l&is animis.
magnisq uocib benedicebant dnm̃
quiquȩ sibi occulta fuerant᷑. luce cla¬
sublata omni ancipiti sententia quȩ
suꝑ corporib discernendis diu ani¬
mos eorũ occupauerat. plebes cino¬
mannicȩ adcorpus scȩ̃ Scolasticȩ se¬
salubriter uerterunt. Quod sũ.¬
ma celeritate leuatũ imponentes
scapulis. cũ gaudio acꝓpriũ locum
deportarunt Ibiq magnis sũptib
erant necessaria feminis dõ seruien¬
tibus. infrabreue spatiũ tem poris
plurimȩ nobiliũ feminarũ in eodẽ
monasterio aggregatȩ sunt. quȩ se
runt. Sed & ipsũ monasteriũ. usq
nuc magnis miraculorũ illustrati¬
onib ad nõ honoratur. Atuero

Expanded text:
illum extulit prophetarum operibus: illum extulit prophetarum operibus: completurque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clasublata omni ancipiti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticaesalubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se runt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino honoratur. Co
Abbreviated transcription (Latin):
tium. utriq populi ꝓ tanto sibi ma¬
nifestando negotio pulsa tissent
facto mane conspiciuntur eminus
quorũ unũ erat masculim sexus. alte¬
rũ feminei. Igitur accepto salu¬
bri consilio. adse exanimata cor¬
pora deferri iubent. Quodcũ
factũ ess&. masculi corpus ꝓpe os¬
sa pomfecerunt. quȩ magnitu¬
dine p̃stare indebantur. Miroq
modo mox ut mortui mortua te¬
tigere ossa iacentis. ꝑ mortuum
mortuo uita reddita est. Simili¬
ter autẽ eis placuit. ut penes mi¬
nora. mortuȩ puellȩ corpus pr¬
ni deber&. Ds autẽ ut demonstra¬
r& germanos esse qui ferebantur
merito. quẽ ach nodũ carnis una ꝓ¬
creatione: uno eodemq tempore
pa res merito. pares esse uoluit in
miraculo. ita ut eadẽ hora puella¬
ab officio funeris surger&. & quae
aflentib amicis portabatur ad tu
stat miraculũ. quia omnipotentis
dĩ manus ut demonstrar& beatum
Benedictum nec nouis nec antiquis
patrib Imparẽ merito . pa rem

Expanded text:
tium utrique populi pro tanto sibi matium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto mane conspiciuntur eminus quorum unum erat masculini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumstat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem
Abbreviated transcription (Latin):
testabatur: Iunc uero nobiles quiq
acsapientes his contra dixere uer¬
bis. iustũ non esse dicentes ut quos
diuma uoluntas participes fece¬
rat oraculi cȩlestis & qui simul lo
insubeundo labore pares fueratũ.
non &iam fructus laboris ȩque
partirentur. Maxime uero non
esse dignũ dicebant. ut duo mag¬
locis singula. Pandẽ igitur sepȩdictꝰ
uenerabilis uir AGUIEUS consilus
uenerandorũ uirorũ asfensũ dedit.
decreuitq ut ipse cũ suis recento cor¬
pore sci BENE DICTI. socios suos cum
qualiter ossa discerm potuif sent.
quȩ confusȩ unius sportellȩ sinus
retinebat. disficultate discernen¬
di adhoc consiliũ uentũ est ut que
minora uiderentur ossa separatim
poneretur. maiora uero altrinse¬
cus congregarentur. Cum igitur
diu dehis hȩsitaretur. & certũ quid
iudicari non poss&. diuinitati adhuc
ancipiti sententiȩ taliter fiem
imponere placuit. Nam cũ conti¬
nuis diuitatẽ p̃cib ꝑ totũ noctis spa¬

Expanded text:
testabatur. Tunc vero nobiles quique testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locin subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo maglocis singula. Taudem igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spa
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. Post hȩc uero cũ ineundo nul¬
la mora fier&. agmina monachorũ
cũ plebe territorii aurelianensis ob
uiã ꝓcesserunt. mili ario amonaste¬
rio inuico quidicitur uetus floria¬
cus. ibiq cũ gaudio atq lȩtitia & ho¬
nore magno exceperunt corpora
scõrum supra dictorũ. sub die quinto
iduum iuliarũ. In eodem loco die illo
eandẽ sollẽpnitatẽ. cũ ingenti lȩci¬
tia in dĩ laudib ꝑ egerunt. Cum
igitur ibi morȩ fierent. plebes ci¬
nomannicae urbis. Cuius supra elix¬
imus fuisse ciues quiꝓ afferendo cor
tando cȩlesti thes auro se misisse
gaudebant. Sed cũ ad p̃dictũ locũ
ueniss& & cogno uiss& rei ueritatẽ.
& actus om̃s uenerabilis ARGUIEI.
postulabat eũ ut sibi mimus ꝓmissũ.
atq adõ demonstratũ concedere
deber&. Sed isdẽ uenerabilis uir
respondit senequaquã uelle scõrum
germanorũ corpora ab inuicẽ sepa¬
rare. sed sicut ros in priori monum̃
do indiuisibiter cõponere se uelle

Expanded text:
. Post haec vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto Iduum Juliarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corptando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postuatque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut eos in priori monumendo indivisibiliter componere velle
Abbreviated transcription (Latin):
Dignũ enĩfuit ut arcẽ paer&. quȩ se noue¬
rat celestioperatione sublim̃. & tali loco
p̃c&eris uersari. unde reliqua mẽbra de¬
buissent cõpaenti regimine gubernari.
Nam & ipsa figura capitis sphero ides pul¬
cherrima ÷ inquasibi inmortalis atq: ra¬
tionalis anima dignã facer& mansionẽ.
Certe corporalia uideamus. Ignis istemor¬
talis sẽꝑtendit adsũmũ. & quł hab&
subtilissimã natira. al superiora sinedu¬
bitatione festinat. Sunt & aliahuius
credulitatis indicia. Nã cũ medendiperi¬
tissimi testã capitis humani grauissima ꝑ¬
cussione confractã insoliditatẽ pristinã
reuocare contendunt. membranã qua
teneritudo cerebri cõmuit᷑. cũ a sangui¬
nea fȩce det̃gere cupiunt. frequent̃ ad

Expanded text:
Dignum enim fuit ut arcem peteret, quae se noveDignum enim fuit ut arcem peteret, quae se noverat coelesti operatione sublimem; et tali loco prae caeteris versari, unde reliqua membra debuissent competenti regimine gubernari. Nam et ipsa figura capitis sphaera  ed., sphaeroides pulcherrima est, in qua sibi immortalis atque rationalis anima dignam faceret mansionem. Certe corporalia videamus. Ignis iste mortalis semper tendit ad summum, et quod habet subtilissimam naturam, ad superiora sine dubitatione festinat. Sunt et alia hujus credulitatis indicia. Nam cum medendi peritissimi testam capitis humani, gravissima percussione confractam, in soliditatem pristinam revocare contendunt, membranam qua teneritudo cerebri communitur, a sanguinea faece detergere cupientes, frequenter a