comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ipse dicit: Ego & pat̃.
unum sumus: Scđm & enĩ hu¬
manitatẽ dñm appellat: unde
& pater ad eum ꝑ prophetam
dicit: N oli timere serue ms
Etbeata maria se ancillam
ad patrẽ meum: Quidã autem
peryperbaton hoc uolunt intel¬
legere : id est per transcensionem
uerborum : dicentes Conficeor
tibi pater. deinde sub inferre
Vt sit sensus quod sit ipsius pat̾.
& dñs caeli & terrȩ: Quã quã
ita possit intellegi. tamen scđm
prefatum sensũm accipiendũ.
quia ipse aequalis est patri ꝑ
diuinitatẽ. Pat̾ caeli. idest an¬
gelorum. terrȩ uero hominũ:
Aliter uero ꝑater caeli. id est
sacrarum animarũ. unde scrip¬
tumest : Caeli en arrant głam
simplicati : necdum possunit
contemplareͥ caelestia ꝑ õculũ
mentis: necualent dicere cum
lis est: Et recte pater caeli &
terrę appellaturꝰ quia ipse
cuncta creauit eeninilo uisibi¬
lia & in uisibilta: ficut scrip¬
tum est In principio creauit

Expanded text:
e dicit: « Ego et Pater unum sumus . » Secundum enim humanitatem Dominum appellat. Unde et Pater ad eum per Prophetam dicit: Noli timere, serve meus. Et beata Maria se ancillam ad Patrem meum . » Quidam per hyperbaton hoc volunt intelligere, id est, per transcensionem verborum, dicentes: « Confiteor tibi, Pater. » Deinde subinferrent Ut sit sensus: quod sit ipsius Pater, et Dominus coeli et terrae. Quanquam ita possit intelligi, tamen secundum praefatum sensum accipiendum est, quia ipse aequalis est Patri per divinitatem. Pater coeli, id est, angelorum: terrae vero, hominum. Aliter autem Pater coeli, id est, sacrarum animarum. Unde scriptum est: « Coeli enarrant gloriam implicati, necdum possunt contemplari coelestia per oculum mentis, nec valent dicere cum lis est . » Et recte Pater coeli et terrae appellatur, quia ipse cuncta creavit ex nihilo visibilia et invisibilia, sicut scriptum est: « In principio creavit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi & prȩco mit tebatur & tes¬
tis. hic est ille cuius perangłm
gabrihelem prenunciatur nati¬
uitas nomen & meritum. Hic . ẽ.
qui uiditio caelestis sententiae
cunctis mortalibus ante fertur:
dicente dño Nonsurrexit inter
natos mulierum maior̃ iohanne
baptista. Quampulchrȩ dictũ ui¬
est. internatos mulierũ maior
deuirgine nascebatur. hic est etiã
quimaluit arege prosterni. quã
regem non increpare peccantem
Quibus per spectis aduertite
dilectissimi. quantam huic reue¬
rentiã quantum deuotioNis
debeamus impendere. qui utho¬
norabilis sit ascõ est spũ prophe¬
tatus. promissus abangło. lau¬
datus adño. perpetua Scãe
mortis gła consecratus. Decebat
namque utmysticã natiuita cem
eius mirabilis uita sequeretur.
& scam perfectamque uitam mors
dõ deuota non clar&.¬

Expanded text:
eco mittebatur et testis. Hic ille est, cujus per angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a sancto est Spiritu prophetatus, promissus ab angelo, laudatus a Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concl
Abbreviated transcription (Latin):
prapter nomen meum. centplur
accipiet & uitã acternã possidebio
Multi autem erunt primi nouissi¬
mi : & nouissimi primi: Locus iste
cumilla sententia congruit. in qua
saluator loquitur: Non ueni pacẽ
mittere. sed gladium: ueni enũm
separare hominẽ a patre suo. & ma¬
tre a filia. & nurum a socru. &
in imici hominis domestici eius:
dicationẽ euuangelii. om̃s affectus
contempserint. acque diuitias &
scłi uoluptates: isti centuplum
recipient. & uitam aeteruam
possidebunt: Ex occasione huius
sententiȩ. quidam introducunt
millȩ annos postresurrectionem.
dicentes. nobis tunc centuplum
om̃ium rerum quas dimisimus
& uitam aeternam esse reddendã:
non intelle gentes. quod si inceteris
dignasit repromissio. inuxorib
appareat turpitudo: ut his qui
unam prodño dimiserit. centum¬
s recipiat infuturo: Sensus igitur
iste est: qui carnalia prosaluato¬
re dimiserit. spiritalia recipiet.
quȩ in comparatione & merito
sui ita erunt. quasi paruo nume¬

Expanded text:
men meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurum a socru: et inimici hominis domestici ejus praedicationem Evangelii, omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptarecipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo nume
Abbreviated transcription (Latin):
demque momento caeli terrȩque
arbutrum summer sum aquis
tinguer& in iordane: Sp̃m quoq
sc̃m uenientem cerner& in colum¬
ba. & ad testantis uocem patris
audir& e caelo. hic est ille que
inspirante dõ prȩscius ad nuncis¬
at esaias dicens Uox clamantis
in deserto. parate uiam dñi

Expanded text:
demque momento coeli terraeque demque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam
Abbreviated transcription (Latin):
ES TIUITA TEM p̃sentis
na natiuitas consecrauit: qui
id circo in hoc scłm superna dis¬
pensatione directus est: ut non
solum ipse prophetali sublimare¬
tur gloria: sed ut & omnium
pereum prophetarũ prȩconia
firmarentur: N ec inmerito illũ
mur. qui speciali quadã gratia
obhoc redemptorem mundi no
prescierunt propriis uidere oculis
meruit : & ad nunciare pręsentẽ:
Namsicut sacratissimum euuange¬
lium refert. ueniente dño ad
baptismum eius. huius modi pro¬
rupit inuocem: Ecce agnus di:
ecce quitollit peccatum mundi:
Propter hoc nimirum. Saluator
ipse deillo dicebat adturbas:
Quid existis indesertum uidere.
Prophetã : dico uobis. & plus quã
prophetam: Plus reuera est quam
propheta : qm̃ ceteri oms uentu¬
ri adhuc xp̃i fuere prȩcones.
hic autem probatissimus presen
Plus quã prophetaest: cuius ma¬
nibus quod nulli est praestitum
prophetarum baptizandum
se dĩ filius inclinauit: Plusquam
propheta est. cuius tanta est pre¬
rogatiua meritorum. ut uno eo¬

Expanded text:
estivitatem praesentis na nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, sed ut et omnium etiam per eum prophetarum praeconia firmarentur. Nec immerito illum mur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novpraescierunt, propriis oculis videre meruit et annuntiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eo
Abbreviated transcription (Latin):
super mensam mẽam in regno¬
meo: Mensa haec proposita
om̃ib scĩs ad fruendũ. caelestis
est gła uitae: cẏbus potus que
ille dequo alias dicitur: B eati
qui esuriunt & sitiunt iustitiam.
qm̃ ipsi saturabuntur:: Fruendo
scilic& olim desiderato & amato
gaudio. ueri & in concussiboni:
Et sedeatis suꝑ thronos: uidicantes
duodecim tribus isrł Haec est
illa quam psalmus canit. inmu¬
tatio dextere excelsi: ut qui
nunc humiles gaudent ministra¬
re conseruis. tunc suꝑ dñi mensa
sublimẽs uitae ꝑpetue dapibus
alantur: Quihic intemptationi¬
bus in iustę uidicati cum dño
permanent: illi cum eo super
temptatores suos iusti iudices
ueniant: Et quanto huic mundo
magna humilitate despectisunt.
tanto tunc acceptis sedihus ma¬
iore culmine potestatis ex crescatꝰ¬

Expanded text:
super mensam meam in regnsuper mensam meam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruendum, coelestis est gloria vitae. Cibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , quoniam ipsi saturabuntur. Fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Haec est illa quam psalmus canit immutatio dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant, et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excresca
Abbreviated transcription (Latin):
quaecum recta & bene firma con¬
sistit: nihilest certius. nihil tũtius
bonis moribus: Quodsi abaliquo
deicitur. inpulsa turbine non so¬
lidabitur : om̃a enim pror sus
animi bona simul corruunt:
Sicut ergo pater disposuit filio
regnum quemfactũ oboedientẽ
usque admortem. mortẽ autẽ
crucis exaltauit. & dedit illi
nomen quod est suꝑ om̃e nomen:
sic & filius isdem ꝑmanentes secũ
intemptationibus. actnum
duc& adregnum: Sien ticonplars¬
tati facti sumus similitudiNi
mortis eius. simul & resurrectiq¬
nis erimus : acuius sublimitate
protinus hic iudas infelix excipit᷑:
Nam &antequã haec dñs dicer& xC
exisse credendus ẽ quinon modo ꝑ¬
manere cum illo intemptationi¬
b spreuit: uerum ipsi tempta¬
tionum eius uuiui auctores ex¬
cipiuntur: Et illi qui auditis in¬
compre hensibilis sacramenti
uerbis abierun r&ro. &iam
enim credentes adnõ. nisi quot¬
quot penitendo redierant: potue¬
re saluare: ut edatis & bibatis

Expanded text:
Quae cum bene recta et firma conQuae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , sic et filius idem permanentes secum in tentationibus aeternum ducet ad regnum. Si enim complantati facti sumus, similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . A cujus sublimitate promissi Judas infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credendus est. Qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis
Abbreviated transcription (Latin):
in medio urm̃ sum: sicut quiminis
trat: Ad uerba exhortationis suȩ
adiungit exempla: quae iohanne
eurangelista plenius cõmemorans
inter cetera scribit: Si ego laui
ur̃os pedes dñs & magister : & uos
debetis alter alterius lauare pedes:
Quauis etiam uerbo ministrandi
sac amentum inministrandum
nohis se effiuidere significat cũ
dicit: Sicut filius hõminis nor
uenit ministrari sed ministrare:
& dare animã suã redemptionẽ
ꝓmultis ¶Ethoc quo que maiorib
eccłȩ. precipuum ministran di
genus imitandũ ostendit: ut non
ministeria frĩb inpendamus.
uerum etiam sicut ille ꝓnobis
animã suã posuit. ita & nos ꝓin
uicem animas ponere discamus:
Uos autem estis qui ꝑ mansistis
metum intemptationib meis:
& ego dispono uobis sicut disposu¬
it mihi pater meus regnum:
Non inchoatioͫ patientię. sed ꝑseue¬
rantiȩ. caelestis regni gła donatur.
quia nimirum ꝑ seuerantia quȩ
alio nomine constantia uocatur

Expanded text:
in medio vestrum sum sicut quin medio vestrum sum sicut qutrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut nonministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus. Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis, et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum. Non inchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis regni gloria donatur. Quia nimirum perseverantia quae alio nomine constantia vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba uitae. acterne habes:
Et nos credidimus & cognouimus:
quia tues xp̃s filius di uiui
Huius ergo fr̃s mei promodulo
nr̃o ex emplum si imitari satigimꝰ:
& nos cum illo beati & appellari
& esse ualebimus Nohis quoque
symonis. hoc est oboedientis xpo
nomen congruet : Nos propter
simplicitatem fidei nonfictu
uirtutum filii columbȩ uocabi¬
mur. Congaudens que ipse
spiritalib animȩ nrae profecti¬
b dic&. quampulchraes ami¬
ca mea: quam pulchraes oculi
tui columbarum Sicquefit:
ut nobis supra petram fidei aurũ.
argentum. lapides prȩtiosos.
hoc est perfecta uirtutum opera
construentibus. niltribulationũ
ignis detrimenti afferat: nulli
temptationum turbines pręua¬
leant: quinpotius aduersitatib
probati accipiemus coronam
uitae quam ille nobis ante scła
promisit: quiuiuit & regnat¬
ds̃ cumpatre inunitate sp̃s scĩ¬

Expanded text:
a vitae aeternae habes, et nos cognovimus et credimus quia tu es Christus Filius Dei vivi . Hujus ergo, fratres mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui colut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus nihil tribulationum ignis detrimenti afferat, nihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nus edocemur : quia ipse est ds̃
ipse fecitnos & non ipsinos
Nonsolum scilic& ut homines
simus. uerum etiam ut scĩ & bea¬
ti homines simus: Cuius dona
grati& si puro semper & infatiga¬
bili corde sectamur. Ipse iuxta
corundem patrum promissa. pro¬
pitius fit omibus iniquitatibus
nr̃is : ipse satiat inbonis deside¬
rium nr̃m : ipse non in operibus
iustitiȩ quae ex nobis habere
potuimus. sed in miseratioNe
& miscđia quã ipse donauit
nos inuitã coronabitaecernam.
qui uiuit & regnat cumpatre
inunitate sp̃s scĩ per omnia

Expanded text:
niis edocemur, quia ipse est Deus, niis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vivit et regnat cum Patre i
Abbreviated transcription (Latin):
diligentissime studebant: &
nihil ominus in grã dñi iħu non
autem in operum suorum iusti¬
tia salutẽ sperare didicerant:
Hincnamque unus exeis dicit.
iustus autem exfide uiuit:
Vnde & apte subiungitur.
parare dño plebem perfectã:
Haec & enim pulcherrima do¬
minicę plebis perfectio est.
quã & iohannes suo tẽpore
predicando parabat: & nunc
dÑs ipse donando per orbem
latius adimplet. cum nos
euuan gelicis & uerbis instituti
& imbuti mysteriis. eadẽ fidẽ
ac dilectionem habere discimus.
quã legalibus pręceptis edocti
patres habuisse probantur :
hoc perfectissimum scae eccłȩ
decusest : cum eademque illos
intrasse constat supernȩ pacis
gaudia suspiramus: atque uthaec
etiam nos intrare mereamur: cae¬
lestem in terris exercere uitam
contendimus: cũeorum exem¬
plo nulla quae facimus uel per¬
cipimus bona nr̃is meritis
ascribimus : sed ad auctoris nr̃i
ꝑoma gratiam respicimus:
Dequo illoꝵ quoque testimo¬

Expanded text:
diligentissime studebant, et diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam protulit dicens: Ecce
ego mittam uobis heliã ꝓphetã.
antequã ueniat dies dñi magnus
atque idem utrius que opus est.
fidem scilic& atque intellectum
quem habuere patres. filiorum
mentibus predicando infundere:
nam patres & iusti: appellantur
ueteres Scĩ: Dequibus saluator
ait discipulis: Multi proph& ȩ
& iusti cupierunt uidere quȩ uos
uidetis : & non uiderunt: Filii uero
& incredibiles. illius aeui homi¬
nes quouel helias praedicaturus
est. uel iohannes praedicabat
uocantur. Conuertit autem
io hannes corda patrum infilios:
quia sapientiam quã habuer̃.
patres xp̃m credentes. ac deside¬
rantes in carne uenire . trars fudit
infilios: docendo eos credere &
gaudere xp̃m incarne uenisse:
Conuertit incredibiles ad pru¬
dentiam iustorum : quia eos
quos sine fide xp̃i inuenut.
deoperibus legis frustra glori¬
antes. docuit credere in xp̃m.
eiusque se gratiȩ tota inten¬
tione submittere : ac preceden¬
tium iustorum imitari pru¬
dentiam: qui & legem ꝑficere

Expanded text:
ntiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus atque idem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles illius aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere
Abbreviated transcription (Latin):
caelorum: Paruulos aut̃ non ꝓpt̃
modicitatẽ corporis. uel propter
insipientiã dixit : sed propt̃ in no¬
centiam: unde apłs discipłis suis
ait Nolite pueri effici sensibus.
& sanguis non reuelauit tibi. sed pat̃¬
dĩ pͥossidebunt beati oculi iustoꝵ
quib dñs se & patrẽ reuelare¬

Expanded text:
me . » Parvulos autem non propter modicitatem corporis, vel propter insipientiam dicit, sed propter innocentiam. Unde Apostolus discipulis suis ait: « Nolite pueri effici sensibus et sanguis non revelavit tibi . Dei possidebunt beati oculi justorum, quibus Dominus se et Patrem revelare
Abbreviated transcription (Latin):
hocest quod dicit iħs Sciendũ
est enim quia inuno homine
duo homines sunt: interior & exte¬
rior: Sol& enim interior ex teriori
respondere. & exterior interiori :
sicut legimus denabuchodonosor:
quicum deambular& dominus in
aulam regni sui inbaby lonia.
tumens superbia. respondit :
Nonne haec est babylon illa
quã ego aedificaui in robore. &
in brachio fortitudinis meac.
Seddñs non taliter respondit.
sicut nabuchodonosor: sed respon¬
dit humanitatis diuinitati tan
tum modo filius patri: Cidebat
enim simulacra dęmonioꝵ destrui.
principẽ mundi eici foras. &
suum numerũ crescere: & ideo
&ultauit & dixit: Confiteor.
Tribus enim modis. confessio dr̃
Est confessio infide : est confessio
inpeccatis. est & confessio in laude:
Infide : sicut confitetur uniuer¬
salis eccła cumdicit: E redo indm:
Est confessio in peccatis : deqͥbus
apłs dicit: Confitemini alteru

Expanded text:
» Hoc est quod dicit Jesus: sciendum est enim quia in uno homine duo homines sunt, interior et exterior. Solet enim interior exteriori respondere, et exterior interiori, sicut legimus de Nabuchodonosor, qui dum deambularet dominus in aula regni sui in Babylonia tumens superbia, respondit: « Nonne haec est Babylon illa, quam ego aedificavi in robore et in brachio fortitudinis meae? » Sed Dominus non taliter respondit sicut Nabuchodonosor: sed respondit humanitas Divinitati, imo Filius ad Patrem. Videbat enim simulacra daemoniorum destrui, principem mundi ejici foras, et suum numerum crescere, et ideo exsultavit et dixit: « Confiteor. » Tribus enim modis confessio dicitur. Est confessio in fide, et confessio in peccatis, est et confessio in laude. In fide, sicut confitetur universalis Ecclesia cum dicit: « Credo in Deum. » Est confessio in peccatis, de qua apostolus dicit: « Confitemini
Abbreviated transcription (Latin):
Qui abscon disti haec a sapienti¬
bus & prudentibus: & reuelasti¬
mus quid absconderit dñs a sapi¬
entib & prudentib: Num quid
absconditaest humanitas ascribis
& phariseis. cum symeon dicat.
quia uiderunt oculi mei saluta¬
re tuum : Et inalio loco scriptũ
sit: & uidebit cum om̃is oculus.
Nonutiq: humanitatẽ. sed diuini¬
pharisei diuinitatẽ in humanita¬
te latentem cognoscebant: quã
si cognouissent: num quã dñm̃
glȩ crucifixissent: Nam sapientes
& prudentes sc̃i apłi fueruNt:

Expanded text:
Qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus. » Ubimus, quid absconderit Dominus a sapientibus et prudentibus, nunquid abscondita est humanitas a Scribis et Pharisaeis, cum Simeon dicat: « Quia viderunt oculi mei salutare tuum . » Et in alio loco scriptum sit: Et videbit eum omnis oculus. Non utique humanitatem, sed diviniPharisaei divinitatem in humanitate latitantem non cognoscebant. Quia « si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . » Nam sapientes et prudentes sancti apostoli fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non putatis: Si aeterne retributio¬
nis głam conspicitis. detẽporali UI¬
iniuria nondoletis: Tolera teergo
aduersarios urõs : sedut fr̃s diligite
quos toleratis. A eterna praemia
prodampnis temporalib quaerite:
N ecquisquã urm̃ suisse uiribus
hanc implere posse confidat: sed
optinete praecib. ut ipse hanc
qui imperat praest&: Et scimus
quia petentes libenter exaudiet.
quando hoc petitur largiri qđ
iub&i cũ continue pulsatur
in prece. concite opitulatur in

Expanded text:
non putatis; 1618 si aeternae retributionon putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a & inter temptamenta eius.
adelectatione atq consensu & int̾
contumelias proximi custoditur
abodio: & inter flagella dĩ con¬
pescitur amurmuratione: Nec hȩc
agentes : recribui nobis praesentia¬
bona requiramus: N ampro labo¬
re patientiȩ: bona speranda sunt
sequentis uitae : Ut tunc praemiũ
nr̃i laboris incipiat. quando
om̃is iam labor funditus cessat:
Unde &ꝑ psalmistam dicitur. ⁊¬
Non infinẽ obliuio erit pauperũ
patientia pauperũ non peribit
infinem: Quasi enim perisse pa¬
tientia pauperũ cernitur : cum
nil proilla in hacuita humilib
reconpensatur: Sed patientia
tunc cius gloria ꝑcipitur.
cumsimul omnia laboriosa ter¬
minantur : Seruate ergo fratrȩs
inmente patientiã eamq res
exigit. exercete in operatione:
Nullum uestrum adodium ꝓximi
contumeliosa uerba cõmoueant:
nulla periturarũ rerũ dampna
perturbent: Sienĩ fixa mente
mansura damna ꝑtimescitis.
dampna rerũ trañseuntiũ grauia

Expanded text:
nostra et inter tentamenta ejus nostra et inter tentamenta ejus a delectatcontumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia
Abbreviated transcription (Latin):
quoque oculis. ab eatis spiritibus
constat. ẽẽ. susceptũ. N ullo iste
gladio ꝑcussus occubuit : & tam̃
coronam patientiȩ quã inmente
tenuit. in egressione percepit .⁊
Probamus cotidie uerum esse
quod antenos dictumest: quia
scã eccła electoꝵ florib plena.
hab& in pace lilia. in bello rosas:
Sciendum prȩterea est : quod trib
modis uirtus patientiȩ exerceri
sol&. Alia namquesunt quae adõ.
alia quae abantiquo aduersario.
alia quae a proximo sustinemus.⁊
A proximo namque ꝑsecutiones.
damna & contumelias: Abantiquo
enim aduersario temptamenta.
adõ autem flagella toleramus:
Sedinom̃ib tribus hismodis uigi¬
lanti oculo sem& ipsam deb&mens
circumspicere : ne contra mala ꝓximi
ꝑtrahatur adretributionem mali:
N ec contra temptamenta aduer¬
sarii seducatur ad delectationem
uel consensũ delicti: ne contra fla¬
gella opificis ad excessum ꝓruat
murmurationis: Perfecte eniĩ ad¬
uersarius uincitur : quando mens

Expanded text:
quoque oculis, a beatis spiritibus quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo advealia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, et damna, et contumelias; ab antiquo enim adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens
Abbreviated transcription (Latin):
do recedenti. suas animas cõmen¬
darent: Cumque circa lectũ illius
hi qui conuenerant om̃s ad sistereNt.
alii corporeis oculis ingredientes
angłos uiderunt : sed dicere aliquid
nullomodo potuerunt: Alłi om̃i¬
no nihil uiderunt : sedoms qͥ aderaN
ita uehementissimus timor ꝑculit. .¬
ut nullus egrediente illa sc̃a anima
illic stare potuiss&: E thi ergo qͥ
& territi fugerunt. nullusq illic
adsistere moriente potuit:
terreat quando districtus iudex uen¬
turus est : sisic adsistentes terruit.
quando gratus remunerans
uenit: Aut qualiter timeri potest
cum uideri poterit: sisic mentes
praesentium strauit. & quando
uideri non potuit: Ecce fr̃s kemi.
seruata illa & in ecclesi astica pace
pacientia. ad quantũ hunc retribu¬
tionis culmen euexit: quid huc
suus conditor intus dedit: de quo
nobis tantã głam indie eius exitus
&foris innotuit. Quibus hunc
credamus. nisi sc̃ĩs martyrib socia¬
tum : quẽ at testantib corporeis

Expanded text:
do recedenti suas animas commendo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo quet territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit.  qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, fratres charissimi, servata illa in Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit inmente: Etnos ergo. hoc
exemplo sine ferro esse martyres
possumus : si patientiã ueraciter
inanimo custodimus: N on abre
ad aedificationem loquar
UIT quidam indiebus nris
stephanus nomine pater
monasterii iuxta reatinę urbis moe
multi quiillum nouerunt : eiusque
uitam uel obitum nanrant: E rat
autẽ huius lingisirustica: sed docta
uita Hic proamore caelestis patriȩ
cuncta despexerat: possidere aliqͥd
in hoo muheo fugiebat: Tumultus
deuitabat hominum: crebrislac prõ¬
lixiorib orationib intentus erat
Uirtus tamen patientiȩ ineo ue¬
hementer ex creuerat: ita ut cum
sibi amicum creder&. quisibi moles¬
tię aliquid in rogass&: Reddebat
contumeliis grãs: si quod in ipsa
sua inopia ei damnum fuiss& in¬
latum: hoc maximum lucrum pu¬
tabat: Om̃s suos aduersarios: non
aliud quam adiutores aestimabat:
hunc cumdies mortis egredi decor¬
pore urguer&: conuenerunt mul¬
ti. ut tam scãe animae dehoc mun¬

Expanded text:
servavit in mente. Et nos ergo hoc servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumus martyres, si patientiam veraciter in animo custodimus. Non abs read aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta Reatinae urbis moenmulti qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
tyrii genera: Unum inmente. ali¬
ud inmente simul &actione:
Itaque martyres. eẽ. possumus:
etiam sinullo ferro percutientiũ
trucidemur: Mori quippe aꝑse¬
quente. mar tẏrium in aperto
opere est: Ferre uero contumelias
odientẽ diligere. martyrium est
in occulta cogitatione: Nam quia
duo sunt martyrii genera. unũ
inocculto opere. aliud inpublico.
testatur ueritas quae ⁊ebedȩi filios
requirit dicens: Potestis bibere cali¬
cem quẽ ego bibiturussum. Cui
cum protinus respondereNt possumꝰ:
ilico dñs respondit dicens: Calicẽ
quidem meum bibetis: Quidenim
percalicem : nisi dolorem passi onis
accipimus. De quo alias dicit:
Pater sifieri potest : transeat a me
calix iste. Et ze bedei filii idest ia¬
cobus & iohannes. non uterq per
martẏrium occubuit : & tamen
quoduterque calicem biber& au¬
diuit: Iohannes namque nequa¬
quam ꝑmartyrium uitã finiuit.
sed tamen martyr extitit : quia
passionem quã suscepit incorpore.

Expanded text:
tyrii genera, unum in mente, alityrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, illico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse intolerabilia ostendit: Et
quiescentis animũ tanto furore
conturbat: ut plerumque uir pa¬
tiens. illa se aequanimiter toleras¬
se etiam post uictoriã captiuus
erubescat : sequȩ non reddidisse
contumeliã doleat. & deteriora
rependere. si occasio prebeatur quȩ¬
rat Quibus ergo isti sunt similes.
nisi his qui perfortitudinem incam¬
po uictores sunt : sedꝑ negli gentiã
postmodum antra urbis claustra
capiuntur Quibus istisunt simi¬
les. nisi his quos inruens grauis
languor auita non subtrahit:
sedleniter ueniers recidiua febris
occidit: Ille ergo ueraciter patien¬
tiam seruat. qui & ad tempus
aliena mala sine dolore tolerat.
& haec eadem retractans ꝑtulisse
se talia exultat. ne bonum pati¬
entię quietis tempore pereat.
quod inperturbationib custodit᷑:
Sedquia natalem martyris ho¬
dierna die colimus fr̃smei: ne¬
quaquã nos auirtute eius patien¬
tientiȩ. aestimare extraneos debe¬
tenemus: Duo quippe sunt mar¬

Expanded text:
fuisse intolerabilia ostendit, et fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debetenemus. Duo quippe sunt mar
Abbreviated transcription (Latin):
& mansuetudinem quã tolerantes
habuerunt in retractatione sua
semet ipsos diudicantes perdunt.:
Callidus namque aduersarius.
bellum contra duos mouet. Unũ
uidelic& inflammans ut contu¬
melias prior inferat: alterũ uero
prouocans ut contumelias laesus
reddat: Sed quia eius uictor exti¬
tit quẽ ad proferendas contumelias
cõmouit : contra illũ acrius dol&.
quẽ adreddendas iniurias cõmouert
non potuit: Vnde fit. ut tota se uir¬
tute contra eum erigat: quẽ con¬
tumelias fortiter pertulisse cop¬
siderat: Quem quia commouere
in ipsa iniuriarum iaculationie
non potuit : ab aperto certamine.
interim recedens. insecreta cogita¬
tione deceptionis tempus inquirit:
Etque publico bello ꝑdi dit. adex¬
hibendas occulte insidias ex arde¬
scit: Quietis namque iã tẽpore
aduictoris animum re dit: & uel
dampna rerum. uel iniuriarum
iacula ad memoriam reducit:¬
ori. Cunctaq: que sibi suNt¬
in lata uehementer ex aggerans.

Expanded text:
et mansuetudinem quam tolerantes et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans,
Abbreviated transcription (Latin):
conuincitur minus patiens: Neque
enim pocest ueraciter bona docen¬
do impendere : siuiuendo nesciat
aequanimiter aliena mala tolera¬
re: Quanto enũ culmine uirtus
patientiȩ polleat : rursum salomon
indicat dicens: Melior est patiens
uiro forte: & qui dominatur ani¬
mo suo expugnatore urbium.⁊
Minor est ergo uictoria urbes
expugnare. quia extrasunt quȩ
uincuntur : Maius autem est quod
perpatientiã uincitur. quia ipse
a se animus superatur: & se m&¬
ipsum sibimet ipsi subicit. quando
eum patientia in humilitate tole¬
rantiȩ sternit: Sciendum uero est
quod plerumque euenire patien¬
tibus sol&. ut eo quidẽ tempore
quo aduersa patiuntur. uel cop¬
tumelias audiunt. nullo dolore
pulsenitur. Et sic patientiã exhibe¬
ant. ut custodire etiã cordis inno¬
centiam curent: Sedcũ post pau¬
lulum haec ipsa quae ꝑtuleriNt
admemoriã reuocant: igne uche¬
mentissimi doloris instigantur:
Argumenta ultionis inquirunt.

Expanded text:
convincitur minus patiens. Neque convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Saindicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Mexpugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& tempus digne retributionis quȩ¬
rat: patientiã non ex hib& sedosten¬
dit: Scriptum quippe est Cari
tas patiens est : benigna est: Patiens
nam que est. ut aliena mala tole¬
r& Benigna uero est. ut ipsos etiã
quos portat amet: Hinc namque
ꝑ semet ipsam ueritas dicit: Dili¬
gite inimicos ur̃os: benefacite his
quiuos oderunt: Orate proper¬
sequentib. & calũpniantibus uobis:
Uirtus itaque est corã hominib
aduersarios tolerare. seduircus
coram dõ diligere: Quia hoc solũ
ds̃ sacrificium accipit. quod ante
eius oculos in altari boni operis
flamma caritatis incendit Sci¬
endum uero quod plerumq ideo
patientes uidemur : quia recribu¬
ere mala nonpossumus: Sedqui
idcirco malũ non retribuit. quia
nequaquã ualet: procul dubio ut
predix imus patiens Non est:
ipsa uirtutũ nutrix doctriNa
dissipatur: Scriptũ naque est:
Doctrina uiri: per patientiam
noscitur: Tanto ergo quisque
minus ostenditur doctus: quanto

Expanded text:
et tempus dignae retributionis quaeet tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: tas patiens est, benigna est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret; benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui vos oderunt: orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum proficit. & ex aliene
dampno caritatis: Sed quia dura
sunt. quae predicuntur de afflictio¬
ne mortis: protinus consolatio sub¬
ditur. degaudio resurrectionis
cum dicitur: Capillus de capite ur̃o
non peribit: Scimus fr̃s quia caro
incisa dol& : capillus incisus non
dol&,Ait ergo martyrib: suis:
Capillus decapite ur̃o non peribit:
Videlic& aperte dicenis Cur time¬
tis nepereat quodincisũ dol&.
quando & illud in uobis perire non
potest. quod incisum non dol&.
Sequitur: In pacientia uestra.
possi debitis animas uras: Idcir co
possessio animȩ in uirtute pacien¬
te ponitur: quia radix omnium
custosq uirtutum pacientia est.
Per patientiã uero possidemus ani¬
mas nr̃as : quia dum nobis ipsis domi¬
nari discimus. hoc ipsum incipimus
possidere quod sumus: Patientia
ucro est. aliena mala aequanimiter
perpeti : contra eum quoque qui
mala in rogat. nullo dolore mor¬
deri: Nam quisic proximi mala
portat. ut tamen tacitus doleat

Expanded text:
lucrum proficit ex alienae lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis afficient: Minorem dolorem
mala ingerunt : quae abex traneis
inferuntur: Plusuero innobis ea
tormenta sȩuint. quae abillis
patimur. dequorum mentibus
praesumebamus: Quia cum dapno
corporis mala nos cruciant amisse
caritatis: Hinc est enim quod de
iuda traditore suo: ꝑpsalmistã¬
dñs dicit: Etquidem si inimicus
meus maledixiss& mihi. suppor¬
Tuuero. unianimis. dux meus &no¬
tus meus: Quisimul mecum dulces
capiebas cybos indomo dñi ambu¬
lauimus cum consensu: Etrursũ:
homo pacis meȩ inquo sperabam.¬
& qui edebat panes meos: amplia¬
uit aduersusme supplantationẽ:
Acsi detraditore suo apertis uocib
dicat: Trans gressionem eius tanto
grauius pertuli : quanto haNic
abeo quimeus. eẽ. uidebatur
sensi: Om̃s ergo electi quia sum¬
mi capitis membrasunt. caput
quoque suum inpassionibus sccuĩ.
ut ipsos aduersarios sud morte
sentiant. dequorum uita praesu¬
mebant: Et tanto eis crescat mer¬
ces operis. quanto eis uirtutis

Expanded text:
morte afficient ex vobis. Minorem dolorem morte afficient ex vobis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est enim quod de Juda traditore suo pDominus dicit: Et quidem si inimicus meus maledixisset mihi, supportu vero homo unianimis, dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Domini ambulavimus cum consensu . Et rursum: homo pacis meae in quo sperabam, qui edebat panes meos, ampliavit adversus me supplantationem. Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
siores tamen quosque inuenien.
quia dignis ruinis illius oppriman¬
tur. in notescit & subditur: Ducen¬
tes adreges & presides. propter
nomen meum: Contingent haec
uobis intestimonium: Intestimoniũ
uidelic& quorum : nisi eorum
Qui aut per sequendo mortes infe¬
runt. aut uidendo non imitantur:
Mors quippe iustoꝵ. bonis inadiu¬
torium est. malis intestimonium.
Ut inde peruersi sine excusatione
pereant. unde electi exemplum
capiunt ut uiuant : S ed auditis
tot terroribus turbari poterant
infirmoꝵ corda : atque ideo con¬
solatio ad iungitur. cum protinus
subinfertur: Ponite ergo in cor¬
dibus uris : non premeditari quẽ¬
ad modum respondeatis: Ego enĩ
dabo uobis os &sapientiã: cui
non poterunt resistere . & contra¬
dicere om̃s aduersarii uri: Acsi
aperte membris suis infirmantib
dicat: Nolite terreri : nolite ꝑtime¬
scere : Uos adcer tamen acceditis.
sedego proelior: uos uerba editis.
sedegosum quiloquor: Sequitur:

Expanded text:
siores tamen quosque inveniens, siores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: