comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis ascensionisq ad cȩlos et ꝓpter unius di
culturã quã predicabat. ꝑiculis inciuitate. Sepe¬
S inter fuit quod longum ẽ enarrare. Picuł inso¬
Ilitudine. periculũ in solitudinẽ. sustinuit aude¬
is quando factis in siduis uoluerunt eum occidere
inuia uł etiam piculis in solitudine interfuit
quia diabolus inuidens ei non solum ꝑ homines
ministros suos eum ꝑ sequebatur. sed etiã bestias
ferocissimas contra eum excitabat neauderet de
loco ad locum transire. Periculis iimari. N solũ
quando t̃naufragium ꝑtulit. et quando lapsus¬
ẽ. inmare. ubi fuit intermedios fluctus die ac
nocte illesu ꝑmansit. Uerũ etiam sepissime ꝑi¬
cula in mari sustinuit. Uñ quadã uice in pegert̃
nauemi acd licuis quȩ prora fixa manebat immobilis.
Puppis uͦ soluebatur aui maris. Et quando milites
uolebant om̃s custodias occidere nequis posset na¬
tatu ꝑuenire adlitus. Sed centurio hoc ꝓhibuit

Expanded text:
rectionis, ascensionisque ad coelos, et propter unius Dei rectionis, ascensionisque ad coelos, et propter unius Dei culturam quam praedicabat. Periculis in civitate. Saepe interfuit, quod longum est enarrare. Periculis in solitudine. Pericula in solitudine sustinuit a Judaeis, quando factis insidiis voluerunt eum occidere in via: vel etiam periculis in solitudine interfuit, quia diabolus invidens ei non solum per homines ministros suos eum persequebatur, sed etiam bestias ferocissimas contra eum excitabat, ne auderet de loco ad locum transire. Periculis in mari. Non solum quando ter naufragium pertulit, et quando lapsus in mare, ubi fuit inter medios fluctus die ac nocte, et illaesus permansit, verum etiam saepissime pericula in mari sustinuit. Unde quadam vice impegerunt navem ad littus, quando prora fixa manebat immobilis: puppis vero solvebatur a vi maris; et quando milites volebant omnes custodias occidere, ne quis posset natatu pervenire ad littus. Sed centurio hoc prohibuit
Abbreviated transcription (Latin):
uissima ꝑsecutionis dubitant in aliquo sed dñi
gr̃a ꝓcectis subleuantur ne penitꝰ cadant indes¬
peratione. et uincantur aꝓcellis atq ad terram
Selectorum ꝑducuntur. Initinerib sepe ꝑiculis flu¬
minu sub̃ inter fui. it̾um conuertit se adalia
Qua gͦ apłs hiemali tempore solitus erat transi¬
re de loco adlocum pedes sepe incurrebat flumi¬
num ꝑicula. Periculis latronum. Sepe inter fui.
ꝑseudo apłi et iudaei in creduli inmitcebant ei
latrones ut quia ipsi neq poterant neq aude¬
bant eum puplice in terficere ab illoꝵ ininiftris
Sinterficeretur. Pericuł exgenere. Sepe sustinuit
ipse ꝑicula auidȩis fr̃ib suis scdm carnẽ qui do¬
lebant quod derelicta lege ad euangelium secon¬
uerteret. Uñ legimus quia quadã uice pͥnceps sa
:factum ẽ. ꝑiculis exgentib Aphilosophis gentiũ
et principib multa incõmoda passus ẽ. ꝓꝑter
misterium incarnationis filii dei passionis resur¬

Expanded text:
avissima persecutionis, dubitant in aliquo; sed Domini avissima persecutionis, dubitant in aliquo; sed Domini gratia protecti sublevantur, ne penitus cadant in desperationem et vincantur a procellis atque ad terram electorum perducuntur. In itineribus saepe, periculis fluminum, subaudis fui. Iterum convertit se ad alia s: quia ergo Apostolus hiemali tempore solitus erat transire de loco in locum per pedes, saepe incurrebat fluminum pericula. Periculis latronum saepe interfui. Pseudoapostoli et Judaei increduli immittebant ei latrones ut quia ipsi nec poterant, nec audebant eum publice interficere, ab illorum ministris interficeretur. Periculis ex genere. Sustinuit ipse pericula a Judaeis fratribus suis secundum carnem, qui dolebant quod derelicta lege ad Evangelium se converteret. Unde legimus quia quadam vice Ananias prifactum est. Periculis ex gentibus. A philosophis gentium et principibus multa incommoda passus est propter mysterium incarnationis Filii Dei, passionis, resur
Abbreviated transcription (Latin):
giis ambulasse ꝗͣ paulum nocte ac die inꝑfundũ
maris in losum custoditum eẽ. Al istice uͦ ꝑpaulũ
qui nocte ac die in ꝓfundum maris fuit. et cm̃ se
ꝓtegente ad terras liber ꝑuenit incelliguntur
illi iusti qui de ꝓfunditate periculoꝵ et ꝑturba¬
tionum scłia adnõ cotidie educuntur. Sed pleniꝰ.
indie iudicii liberabuntur atq adlitus aeternȩ
soliditatis ꝑducuntur quia positi inter flustus
huius scłi non dubitauerunt infide dedei mise¬
ricordia. Petrus uͦ qui pͥmũ non infusis uestigns
incessit .s. p̾modũ dubitans cecidit inter fluctꝰ
sicq pꝰ ea adño eleuatus & ad terrã ẽ. ꝑductus:
significat semetipsũ qui dubitauit quando ne¬
gauit. sed adeo ẽ. reuelatus ad fidem. Et signi¬
ficat om̃s martyres om̃sq iustos qui in pͥmordio
sui fortiter incedunt ꝓnichilo deputantes sȩuici¬
am ꝑsecutoꝵ s. p̃ea ingruente tempestate gͣ¬

Expanded text:
giis ambulasse, quam Paulum nocte ac die in profundo giis ambulasse, quam Paulum nocte ac die in profundo maris illaesum custoditum esse. Mystice vero per Paulum qui nocte ac die in profundo maris fuit, et tamen Domino se protegente ad terras liber pervenit, intelliguntur illi justi qui de profunditate periculorum et perturbationum saeculi a Domino quotidie educuntur, sed plenius in die judicii liberabuntur, atque ad littus aeternae soliditatis perducentur: quia positi inter fluctus hujus saeculi, non dubitaverunt in fide de misericordia Dei. Petrus vero qui primum non infusis vestigiis incessit, sed post modum dubitans cecidit inter fluctus: sicque postea a Domino elevatus, et ad terram est perductus, significat semetipsum qui dubitavit quando negavit, sed a Domino relevatus est ad fidem, et significat omnes martyres omnesque justos, qui in primordio fidei fortiter incedunt, pro nihilo deputantes saevitiam persecutorum; sed postea ingruente tempestate gr
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sepissime naigio uehebatur ꝑmare. Non ẽ.
mirũ si toties naufragium passus ẽ. Nocte ꝙ die
in ꝓfundum maris fui. Licet quidã dicant beatũ¬
apło non ẽẽ. in mare demersũ ibiq in ꝓfundo aqͣ¬
rum negent. Nocte ac die mansisse. Tonenda ẽ.
ꝓlapsus ẽ. in ꝓfundum maris ubi circum septꝰ sluc¬
tib die simul et nocte pꝰ deo gubernante liber ad
terram redñt. Numquid ergo ipse qui in exitu filio¬
rum isrł de terra egipti mare diuisit in dinisio¬
nes. Et postea iordanen & correntẽ aron quietiã
seruauit ionã inuentre coeti et petro mare calca¬
bile p̾buit. Nam potuit etiã militẽ suum egre¬
giuinq p̃dicatorem paulum in ꝓfundum maris
seruare ut neq acircum positis p̃focari aquis neq
abeluis marins deuorari potuerit : pocens utiq̃
potuit ideoq fecit. Deniq non ẽ. amplius mirã¬
dum pecrum suꝑ undas maris non in fusis uesti¬

Expanded text:
ergo saepissime navigio vehebatur per mare, non est ergo saepissime navigio vehebatur per mare, non est mirum si toties naufragium passus est. Nocte ac die in profundo maris fui. Licet quidam dicant Apostolum non esse in mare demersum, ibique in profundo aquarum negent nocte ac die mansisse, tenenda est prolapsus est in profundum maris, ubi circumseptus fluctibus die simul et nocte, post, Deo gubernante, liber ad terram rediit. Nunquid ergo ipse qui in exitu filiorum Israel de terra Aegypti mare divisit in divisiones, et postea Jordanem et torrentem Arnon , qui etiam servavit Jonam in ventre ceti , et Petro mare calcabile praebuit , non potuit etiam militem suum egregium praedicatorem Paulum in profundo maris servare, ut neque a circumpositis praefocari aquis, neque a belluis marinis devorari potuerit? Potens utique potuit, ideoque fecit. Denique non est amplius mirandum Petrum super undas maris non infusis vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑchudomũ euentalium angloꝵ antistitem in-
quo erant om̃s labores passiones. Et poene apli
de pictȩ ꝑloca oportuna. Interq onnĩa erat de-¬
ꝑictus apls ꝗͣsi denudatus iaceret in terra. & suꝑ¬
ad stabat ei tortor quadrifidum habens flagellũ
in manu .s. unam aefidib inmani sua retentam tres
reliquas ad feriendum habebat extendas. Sienim
quaternis fidib. ꝑeuteret decies .xb. plagas faceret.
ternis. Uñ al. plagas dareti Tesbirgis caesus sum.
ẽ& inciuitate colonia iussus e. uirgis caedi. Et aba
uice iussit eum tribunus gentilium itroduõ in in
castra et flagellari actor quer flagris. Semel lapi¬
datus sum. Lapidatus ẽ. in listris cuncate macedo-¬
gium feci. Naufragium dr̃ nauis fracta. Et quod di¬
cit ter nanfragium feci sio uidentur uerba sonare
quasi ipse fecisset illud naufragiũ. Sed sensus ẽ.
Ter naufragium feciii. t̃ naufragium ꝑtuli. Qui

Expanded text:
per Chidonium orientalium angelorum antistitem in per Chidonium orientalium angelorum antistitem in quo erant omnes labores, passiones, et poenae Apostoli, depictae per loca opportuna, inter quae omnia erat depictus Apostolus quasi denudatus jaceret in terra, et super astabat ei tortor quadrifidum habens flagellum in manu, sed unam e fidibus in manu sua retentam, tres reliquas ad feriendum habebat extentas. Si enim quaternis fidibus percuteret decies, quadraginta plagas faceret. ternis, una minus quadraginta plagas daret. Ter virgis caesus sum: esset in civitate Colonia, jussus est virgis caedi: et alia vice jussit tribunus cum gentilium indroduci in castra, et flagellari, ac torqueri flagris. Semel lapidatus sum. Lapidatus est Lystris, civitate Macedongium feci. Naufragium dicitur navis fracta: et quod dicit, ter naufragium feci, sic videntur verba sonare, quasi ipse fecisset illud naufragium, sed sensus est, ter naufragium feci, id est ter naufragium pertuli. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicat supͣmodum in plagis eẽ. afflictum quȩ ita solui¬
tur qi acrmnlta sustuiuit ip̃se supͣmodũ humanũ ec
supͣ untutemhumanȩ fragilitatis : sed ñ supra uirtu¬
tem diuinã ideõq pociit ea sustraere et suꝑare. quia
uirtus om̃pis dei administrabat ei fortitudinẽ suffe-¬
rendi. Inmortib srequent̃ sub̾ fui positus. Et si saepe fu¬
sit inmorib quomodo uiuebat: Inmortib dixit ꝓeo
quod ẽ inpiculis mortis: et inde sꝑatione uitae. Aui¬
daeis quinquies quadragenas sub̃ plagas una minꝰ
accepi. Preceptum erat inde ut̾onoinio ut quẽ de-¬
linquentẽ iudices uerberabant ita modũ uindictae
temperarent ut plagarũ numerus quadragenarũ
numerũ minime transcederet. ne fede coram eis fr̃
eorum. lacertatꝰ iaceret. Quod gͦ ꝑquinq uices factũ
ẽ. hic sũmatĩ tangit apłs Nam quinquies flagella¬
maysi quasi trans gressor eiusdem legis. Refert
autem beatꝰ beda. librum delatum. ȩẽ. a roma

Expanded text:
hic dicat supra modum in plagis esse afflictum? quae ita solvitur: quia multa sustinuit ipse supra modum humanum, et supra virtutem humanae fragilitatis, sed non supra virtutem divinam, ideoque potuit ea sustinere et superare, quia virtus omnipotentis Dei administrabat ei fortitudinem sufferendi. In mortibus frequenter, subaudis fui positus. Et si saepe fuit in mortibus, quomodo vivebat? In mortibus dixit, pro eo quod est in periculis mortis et in desperatione vitae. A Judaeis quinquies, quadragenas, subaudis plagas, una minus accepi. Praeceptum erant in Deuteronomio, ut quem delinquentem judices verberabant, ita modum vindictae temperarent, ut plagarum numerus quadragenarium numerum minime transcenderet, ne foede coram eis frater eorum laceratus jaceret. Quod ego per quinque vices factum est, hic summatim tangit Apostolus: Nam quinquies flagella legem Moysi, quasi transgressor ejusdem legis . Refert autem beatus Beda librum delatum esse a Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq attente dep̃cor ꝓ me orare. ut cito
desidiũ meũ unpleat᷑ ueniendi ad uos.
& notandũ qd̃ pͥmo postulat ab eis oratio¬
nis suffragiũ. acdeinde ñ simplicit̃. sed tota
intentione. ⁊ om̃i ꝓrsus studio piam ora¬
tionem ꝓ eis ad dñm fundic. inquiens.
Deus autem pacis qui eduxit de mortius
pastorem inagnum ouium. in sanguine testa¬
menti ȩterni. dominum nostrum iħm xp̃m.
Deus pacis isto in loco intelligit᷑ ds̃ pacter a
quo uera ꝓcedit: qͥ est amator pacis. et qui
pastorẽ magnũ ouiũ de mortius .i. de sepul¬
cro. qui locus ꝓprie mortuoꝵ est. suscitans illũ
tẽrcia die. iuxta qd ipse filius appropinquans
passioni orabat dicens. pat̾. clarifica filium
cuũ .i. suscita filiũ tuũ.& qͣ dic̃ ei .i. ds pater
in psalmo: exurge gła mea. exurge psalteriũ .i.
chorus om̃iũ uircucũ: Cui filius: ex urgã dilu¬
culo. D̾s gͦ pater eduxit filiũ suũ de mortuis

Expanded text:
ideoque attente deprecor vos pro me orare, ut cito ideoque attente deprecor vos pro me orare, ut cito desiderium meum impleatur veniendi ad vos. Et notandum quod primo postulabat ab eis orationis suffragium ac deinde non simpliciter, sed tota intentione, et omni prorsus studio piam orationem pro eis ad Dominum fundit, inquiens: Deus autem pacis qui eduxit de mortuis pastorem magnum omnium in sanguine testamenti aeterni Dominum nostrum Jesum Christum. Deus pacis isto in loco intelligitur Deus Pater a quo vera pax procedit, qui est amator pacis, et qui pastorem magnum ovium de mortuis, id est de sepulcro, qui locus proprie mortuorum est, suscitans illum tertia die, juxta quod ipse Filius appropinquans passioni orabat, dicens: Pater, clarifica Filium tuum , id est, suscita Filium tuum. Et quid dicit eidem Deus Pater in psalmo: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium , id chorus omnium virtutum. Cui Filius: Exsurgam diluculo. Deus ergo Pater eduxit Filium suum de mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
it. qui trpo suꝑbiȩ inflati. dedignaut᷑ dep̃ca¬
ri suos subiectos. quatinꝰ ꝓ eis orationes fundatĩ.
magister a dño gentiũ ficret. non est dedignat᷑
petere. quatinꝰ ꝓ illo subiecti eius q̃s dño acqͥ¬
sierat orarent: qͣnco magis indigent pleni
inuidia. rapina. aliisq uiciis resꝑsi oraciõib
subiectoꝵ subueniti: Sequitira Confi
enum quia bonam conscientiam habemus
in omnibus bene uolentes conuersari. Cul
tem suam. sicuti gentiles: ideoq blande &e.
dep̃catorie alloquit᷑ illos. ostendens se bonam
nici bonã uoluntatẽ habere in om̃ib hoĩb
bene uolentes conu̾sari. tam iudeos. ꝗͣ gentiles.
Nolite aliqͥs accusationes raut detractiones
ꝓferre.qm conscientia nr̃a in nullo nos rep̃¬
hendit neq dampnat. qd bonã uolutitatẽ
non habeamꝰ etga uos. Amplius aucem
de precor uos hoc facere. quo celer iuis resticu¬
ar uobis. Uoluntatis quidẽ in eȩ est uenire:

Expanded text:
it, qui typo superbiae inflati dedignantur deprecait, qui typo superbiae inflati dedignantur deprecari suos subjectos, quatenus pro eis orationes fundant. magister omnium gentium fieret, non est dedignatus petere, quatenus pro illo subjecti ejus, quos Domino acquisierat orarent, quanto magis indigent pleni invidia, rapina, aliisque vitiis respersi, orationibus subjectorum subveniri? Sequitur: Confidimus enim quia bonam conscientiam habemus, in omnibus bene volentes conversari. Culptem suam, sicut gentiles, ideoque blande ac deprecatorie alloquitur illos, ostendens se bonam mei, bonam voluntatem nos habere in omnibus hominibus, bene volentes conversari tam Judaeos quam gentiles. Nolite aliquas accusationes aut detrectationes proferre, quoniam conscientia nostra in nullo nos reprehendit, neque damnat quod bonam voluntatem non habeamus erga vos. Amplius autem deprecor vos hoc facere, quo celerius restituar vobis. Voluntatis quidem meae est venire ad vos,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib quidẽ p̾latis &
p̃positis obediendũ est.¬
nisi forte a ueritate fidei aberrauerint.¬
p̃cipue cam̃ illis qui ꝑiuigilant. ħ÷ sine¬
int̾missione uigilant in p̃dicatione. ir
bono exemplo. ⁊ cura exterioꝵ. solliciti exi¬
stentes. qualit̾̃ ꝓ eis rationẽ reddant. Ideo
sub dici debemus eẽ p̃latis nr̃is qui sollieiti
sunt ꝓ nob̾ uit pote rationẽ ꝓ nob̾ reddituri.
t eum gaudio hoc faciant &e non gem̃tes.
agant. non cum murmurio & ꝑtubatione añi
sinit: qm̃ plerunq mala conu̾satio &e in obedien¬
tia subiectoꝵ. ad amaritudinẽ ꝓuocant animos
p̃latoꝵ. adeo ut segniores atq tristiores circa
ꝓfectũ illoꝵ existant. Siue obȩdire debemus
illis. ut in die uidicii cum gaudio rationẽ red
non expedit uobis. sub ut illi gem̃do curam
ur̃i agant. uł ꝓ uob̃̾ rationẽ cum tristicia
reddant. Orate pro nobis. hic suꝑbiam
elacionẽq mentis quorundã ponaficũ destru¬

Expanded text:
Omnibus quidem praelatis et praepositis obediendum est,nisi forte a veritate fidei aberraverint,cipue tamen illis qui pervigilant, hoc eintermibono exemplo, et cura exteriorum solliciti existentes, qualiter pro eis rationem reddant. Ideo subditi debemus esse praelatis nostris, qui solliciti sunt de nobis, utpote pro nobis rationem reddituri, ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes, turbatione animi, quoniam plerumque mala conversatio et inobedientia subjectorum ad amaritudinem provocant animos praelatorum, adeo ut segniores atque tristiores circa profectum illorum existant: sive obedire debemus illis, ut in die judicii cum gaudio pro nobis ratnon expedit vobis, subaudis ut illi gemendo curam vestri agant, vel pro vobis rationem cum tristitia reddant. Orate pro nobis. Hic superbiam elationemque mentis quorumdam pontificum destru
Abbreviated transcription (Latin):
fontem stantes abrenuntiamus diabolo & om¬
nib pompis eus. quasi tunc morimur. Cum uͦ
in fontem descendimus qͣsi tunc cum xp̃o in se¬
pulchro sepelimur: Etcum defonte eximus
mundati. tunc quasi resurgimus: S cauendũ
ẽ. ut sicut xpc̃ iam non moritur: Ita & nos non
moriamur in peccato. qui suscitauit illum amor¬

Expanded text:
fontem stantes, arbrenuntiamus diabolo et omnibus pompis ejus, quasi tunc morimur, cum vero in fontem descendimus, quasi tunc.in sepulcro sepelimur: et cum de fonte eximus mundati, tunc quasi resurgimus. Sed cavendum est, ut sicut Christus jam non moritur ita et nos non moriamur in peccato. Per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
miunt & qui escunt inpeccatis. nocꝰte dorimunt.
.i. m peccatis & uiciis qui escunt & iacent. Indu-¬
ti lorica fidei & caritatis. & galea spe salutis .i.
habeamus fidem in dm̃. Caritatem in dm̃ & ꝓxi¬
mum. Spem & expectationem futuroꝵ bonoꝵ
in capite.quia de celis ueniet nob̃ salus. & his armĩ
muniti securi & liberi erimꝰ in aduentu dñi.
Non posuit nos ds̃ mniram .i. non ideo ꝑosuit
nos deus infide sua in ȩcclesia & cognitione sua.
ut in nob̾ suam uindicꝰtam exerceat: sed in ad¬
quisitionẽ salutis posuit nos ut salutem nobis

Expanded text:
miunt, et quiescunt in peccatis, nocte dormiunt, miunt, et quiescunt in peccatis, nocte dormiunt, id est in peccatis et vitiis quiescunt et jacent. Induti loricam fidei et charitatis, et galeam spei et salutis, id est habemus fidem in Deum charitatem in Deum et proximum, spem et exspectationem futurorum bonorum in capite: quia de coelis veniet nobis salus: et his armis muniti, securi et liberi erimus in adventu Domini. Non posuit nos Deus in iram, id est non ideo nos posuit Deus in fide sua, in Ecclesia et cognitione sua, ut in nobis suam vindictam exerceat, sed in acquisitionem salutis posuit nos, ut salutem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tione & ꝑ secutione. non ualec effugere ꝑ sequẽ¬
tium in sidias: Itaet illi non poderunt effugere.
nis & dimidio. & incerfectis ab illo helia. & enoch.
sicut in apocalipsi habetur. quo tempore erit ꝑ¬
secutio tał quał non fuit antea nec postea subse¬
quetur. Interficietur ipse anti xp̃c & marima
pars mẽbrorum eiꝰ amichaele: ut beatꝰ GREBORIUS
quod utrũq uerum potest ẽẽ. quia si michael il¬
lum incerfecerit. non sua sed dei uirtus erit et
quid titubauerunt in ꝑsecutione pęnitentiã
agant & saluentur. Al instri autẽ antixp̃i qͥ
remanserint pꝰ mortẽ eiꝰ gaudebunt ꝑ illos xlu.¬
dies ducentes irores & conuiua cȩlebrantes &
ioca diuersi generis exercentes ac dicentes. Licet
pͥnceps nr̃ sit mortuis. modo nos habehimus
pacem & securitatem. Et cum talia dixerint.
subito ueniet eis subitaneus in teritus. Uos aut̃
non estis in tenebris infidelitatis. Qui enim dor-¬

Expanded text:
tione et persecutione, non valet effugere persequentione et persecutione, non valet effugere persequentium insidias, ita et illi non poterunt effugere, nis et dimidio, et interfectis ab illo Elia et Enoch sicut in Apocalypsi habetur, quo tempore erit persecutio talis, qualis non fuit antea nec postea subsequetur, interficietur ipse Antichristus, et maxima pars membrorum ejus a Michaele, ut beatus GregoriusQuod utrumque verum potest esse: quia si Michael illum interfecerit, non sua, sed Dei virtus erit et quid titubaverunt in persecutione, poenitentiam agant et salventur, ministri autem Antichristi qui remanserunt pdies, ducentes uxores et convivia celebrantes, et jocos diversi generis exercentes, ac dicentes: Licet princeps noster sit mortuus, modo nos habebimus pacem et securitatem. Et cum talia dixerint, subito veniet eis subitaneus interitus. Vos autem non estis in tenebris infidelitatis. Qui enim dor
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi enĩ diligenter scitis. quia dies dnĩ sicut fur.
rate intempesta noctis uenit dorimente dño
domus. Ita in sperate ueniet dies iudiciĩ & dm̃
aduentus. Dñs requisitus post resurrectionẽ de
die illa. de regno udelicet electoꝵ ab apłis di¬
centib. Dnẽ si intempore hoc resticues regnũ
israhel:: ait. Nonͤurm̃ nosse tẽpora uł mom̃ta¬
ꝙ ante passionẽ suam de eadẽ die ait. Dedie
in quiens illa nemo scic neq angeli. qui sunt ĩ
cęlo. neq filius nisi pater solus. Ergo si pater
nouit. utiq & filius nouit. qui unius substantiȩ
est cum eo sed ideo dr̃ filius ignorare: quia disci¬
pulos ignorantes reliquit. Cum enĩ dixerint sub̃
repbi par & securitas. Tunc repentinus illis suꝑ¬
ueniet int̾ius .i. subitanea ꝑdicio die iudicũ: sic̃
dolor ẽ. inutero habenti sub̃ partum & non effu-¬
gient. Sic̃ mulier preguans inminente tͥbula-¬

Expanded text:
Ipsi enim diligenter scitis, quia dies Domini sicut furIpsi enim diligenter scitis, quia dies Domini sicut furrate intempesta nocte venit dormiente domino domus, ita insperate veniet dies judicii et Domini adventus. Dominus requisitus post resurrectionem de die illa, de regno videlicet electorum, ab apostolis dicentibus: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel, ait: Nonde eadem die ait: De die illa, inquiens, nemo scit, neque angeli qui sunt in coelo, neque Filius, nisi Pater solus . Ergo si Pater novit, utique et Filius novit, qui unius substantiae est cum eo. Sed idcirco dicitur Filius ignorare, quia discipulos ignorantes reliquit. Cum enim dixerint, subaudis reprobi, pax et securitas, tunc repentinus illis superveniet interitus, id est subitanea perditio diei judicii, sicut dolor est in utero habenti, subaudis partum, et non effugient. Sicut mulier praegnans imminente tribula
Abbreviated transcription (Latin):
Querendum ẽ. quomͦ complebit᷑ qđ dictum ẽ. ado
primo homini adȩ. et in ipso om̃i semini eiꝰ terra
es & interrã ibis. cumilli mortẽ exꝑti non fuerint.
quȩ hoc ͭ mͦ soluitur. scđm beatũ aIGUSTINIM
Homo decerra factus ẽ incorpore. & antequã in¬
spiraret dñs in faciem eiꝰ spiraculũ uitȩ .i. anteꝗͣ
daret illi animã. illud corpus terra erat. & electi qͥ
uun reꝑti fuerint in ipso raptu dũ angelicis ma¬
nibꝰ portabuntur. subito morientur subitoq re.¬
surgent. Et dũ anima in ipso raptu exierit acor¬
pore. remanebit corpus terra: s tam̃ breuissimũ
spacium tenebit ipsa mors in tantũ ut ne cogitari.
nec ꝑpendi possit: Itaq consolamini uos ininui¬
cẽ othesalonicenses deresurrectione inuerbis istis.
& nolite dolere suꝑ mortẽ parentum. De cẽ
porib autẽ sub̃ die iudicũ. & mom̃tis. utrũ ȩsta¬
te. aNhieme. uere. añ autũno ueniet. ł qͣ hora diei
uł noctis: non indigetis ut scribã uobis. Quare.

Expanded text:
quaerendum est quomodo complectitur quod dictum est a Deo primo homini Adae, et in ipso omni semini ejus: Terra es, et in terram ibis, cum illi mortem experti non fuerint? Quae hoc modo solvitur secundum beatum Augustinum. Homo de terra factus est in corpore, et antequam inspiraret Dominus in faciem ejus spiraculum vitae, id est antequam daret ei animam, illud corpus terra erat, et electi qui vivi reperti fuerint, in ipso raptu dum angelicis manibus portabuntur subito morientur, subitoque resurgent: et dum anima in ipso raptu exierit a corpore, remanebit corpus terra, sed tamen brevissimum spatium tenebit ipsa mors, in tantum ut nec cogitari nec perpendi possit. Itaque consolamini vos invicem, o Thessalonicenses, de resurrectione, in verbis istis, et nolite dolere super morte parentum. CAPUT V. poribus, subaudis diei judicii, et momentis, utrum aestate an hyeme, vere an autumno veniat, vel qua hora diei vel noctis, non indigetis ut scribamus vobis. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
mes eraut. quia aduersa huius seculi pacienter fer¬
re nou ualebant. citoq scandalirabantur inuer¬
bo & facto aliorum. Inquietos ergo .i. uagabundos
ociosos. & instabiles ł suꝑbos qui alios molestabant
p̃cipit apłs corripia p̃latis & magistris: quatinus de¬
sisterent abotiositate quȩ ẽ. immica animȩ. & de¬
ponerent suꝑbiã radicẽ om̃ium intiorum. Pusil¬
lanimes autẽ precipit consolari blandius ut pex
oitationẽ & consolationẽ p̃positoꝵ roborarentur
inomnib bonis: Sequitur. Suscipite sub in offi¬
cium caritatis infirmos: infide non corpore: pacien-¬
tes estoce adomnes. Modo ad monet prelatos ut sub¬
iectoꝵ inꝓbitatem & in pacientiã pacienter ferant.
dum inaliquo contͣ eos murmurant. Solent enim

Expanded text:
mes erant, quia adversa hujus saeculi patienter fermes erant, quia adversa hujus saeculi patienter ferre non volebant citoque scandalizabantur in verbo et facto aliorum. Inquietos ergo, id est vagabundos, otiosos et instabiles, vel superbos qui alios molestabant, praecipit Apostolus corripi a praelatis et magistris, quatenus desisterent ab otiositate quae est inimica animae, et deponerent superbiam radicem omnium vitiorum. Pusillanimes autem praecipit consolari blandius, ut per exhortationem et consolationem praepositorum roborarentur in omnibus bonis. Suscipite, subaudis in officium charitatis, infirmos in fide, in corpore. Patientes estote ad omnes. Modo admonet praelatos ut subjectorum improbitatem et impatientiam patienter ferant, dum in aliquo contra eos murmurant. Solent enim
Abbreviated transcription (Latin):
& in spe resurrectionis. Propter quod .i. ꝓpter illa
quȩ suꝑius diximus deresurrectione. consolamini
uos inuicem. Rogainus uos ut noueritis eos:i. di¬
ligatis honoretis. et necessaria ministretis qui labo¬
rant inter uos in predicatione & doctrina.
mus uos corripice inquietos. consolamini pusillami-¬
mes. Apud thesalonicenses erant quidã uagi &
ut ita dicamus giro uas otiose iniuentes. & non la¬
borautes manib suis Uñ uiuerent. neq orationib
aut psalmodiis uacantes. sed circuibant domos a¬
liorum.atq ꝑagrabant deloco ad locum. queren¬
tes unde uiuere possent: cui rei causa. multos inqͥe¬
tabant. ł etiam inquiecos uocat suꝑbos. qui causa
suꝑbiȩ alios inquietabant. Lt̾um erant alii pusil¬
lanimes & timidi. qui bonum timebant in coare
ne forte non possent illud ad effectum ꝑ ducere. łsi
inchoabant. non libere illud agebant s uerecun.¬
dabant̾ ex hoc inpresentia alioꝵ. ipsiq pusillani¬

Expanded text:
et in spe resurrectionis. Propter quod, id est propter illa quae superius diximus de resurrectione, consolamini vos invicem. Rogamus vos ut noveritis eos, id est diligatis, honoretis, et necessaria eis ministretis: qui laborant inter vos, in praedicatione et doctrina. Rogamus vos, corripite inquietos, consolamini pusillanimes. Apud Thessalonicenses erant quidam vagi, et ut ita dicamus, gyrovagi otiose viventes, et non laborantes manibus suis unde viverent, neque orationibus aut psalmodiis vacantes, sed circuibant domos aliorum, atque peragrabant de loco ad locum, quaerentes unde vivere possent, cujus rei causa multos inquietabant. Vel etiam inquietos vocat superbos, qui causa superbiae alios inquietabant. Iterum erant alii pusillanimes et timidi, qui bonum timebant inchoare, ne forte non possent illud ad effectum perducere: vel si inchoabant, non libere illud agebant, sed verecundabantur ex hoc in praesentia aliorum ipsique pusillani
Abbreviated transcription (Latin):
sedere iuxta patrẽ apposito sibi solio: sed sicut
diximꝰ dextera ꝓ gloria ⁊ dignitatis honore
accipitiu siquidem & pater a dextris eẽ
scribit᷑ xp̃i. uti in psalmo habet᷑. Dñs a dex¬
tris tuis confregit in die irȩ suȩ reges. Am¬
bo gͦ adextris sunt. qr nichil est in diuini¬
tate sinistrum: qr unũ est iam cum deo in
gła homo assũptus a uerbo. & quadrage¬
simo die exaltatus ad celestia. Quid est gͦ
sedet ad dexterã maiestatis in excelsis. nisi
ut dicat᷑ habitat in plenitudine pater nę
maiestatise et cum dicit in excelsis: ostendit
illum hominẽ suꝑ omnẽ creaturã cȩlestem
et humanã ẽẽ ex altatũ. Unde et sequitur.
Canto melior angłis effectus. quanto
differentius pre illis nomen hereditauit.
Factum hic uel effectum ꝓ susceptum
debemꝰ acciꝑe: Tanꝗͣ. diceret. Tanto meliꝰ
atq honorabiliꝰ p̃ angłis a deo patre susce¬
ꝑcus est in gła maiestatis. quanto p̃ illis

Expanded text:
sedere juxta patrem, apposito sibi solio: sed sicut sedere juxta patrem, apposito sibi solio: sed sicut diximus, dextera pro gloria et dignitatis honore accipitur. Siquidem et Pater a dextris esse scribitur Christi, ut in psalmo habetur: Dominus a dextris tuis, confregit in die irae suae reges . Ambo ergo a dextris sunt, quia nihil est in divinitate sinistrum: quia unum est cum Deo jam in gloria homo assumptus a Verbo, et quadragesimo die exaltatus ad coelestia. Quid est ergo, sedet ad dexteram majestatis? nisi ut dicatur, habitat in plenitudine paternae majestatis. Et cum dicit, in excelsis, ostendit illum hominem super omnem creaturam angelicam et humanam exaltatum esse. Unde et sequitur: Tanto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Factum autem vel effectum, pro susceptum debemus hic accipere, tanquam diceret: Tanto melius atque honorabilius prae angelis a Deo Patre susceptus est in gloria majestatis, quanto prae illis
Abbreviated transcription (Latin):
natione  regimine uirtutis suȩ ad diuinita¬
tem retulit. Quod uͦ subdit. purgationem
peccatoꝵ faciens: ad humanitatẽ illiꝰ ꝓprie
ꝑtinet. Q uomodo fecit purgationẽ peccatoꝵ:
ne suo. S edet ad dexteram maiestatis in
excelsis. Consid̾andus orđdo uerborũ: pri¬
mum siquidem ꝑhibuit purgationẽ peccato¬
rum dñm sua passione pͣ curasse: ac deinde
dixit illũ sedere ad dexteram maiestatis
in excelsis. Nam xp̃s pͥmũ nos redemit
sanguine suȩ passionis. & sic post modum
altitudinem cȩlorũ penitrauit. ubi nunc
ad dexteram patris sedet. Sedere autem
illius ꝓ habitare & esse ponicur isto iN
loco. sicut ee dextera ꝓ honore & dignitate
summa. N am non est putandum. quod
ommipotens pater qui sp̃s est incircum scri¬
ptus. omnia replenis. dexteram aut sinistrã
habeat sicut nos habemus. aut qd̃ ita sedeat
in dextera illiꝰ filius eius. sic̃ solent filii regũ

Expanded text:
rnatione sua, et regimine virtutis suae, ad divinitarnatione sua, et regimine virtutis suae, ad divinitatem retulit: quod vero subdidit, purgationem peccatorum faciens, ad humanitatem ejus proprie pertinet. Quomodo fecit purgationem peccatorumne suo . Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. Considerandus est ordo verborum. Primum siquidem perhibuit purgationem peccatorum Dominum sua passione nobis procurasse, ac deinde dixit illum sedere ad dexteram majestatis in excelsis. Nam Christus primum nos redemit sanguine passionis suae, et sic postmodum altitudinem coelorum penetravit, ubi nunc ad dexteram Patris sedet. Sedere autem illius pro habitare et esse ponitur isto in loco, sicut et dextera pro honore et dignitate summa. Nam non est putandum quod omnipotens Pater, qui spiritus est incircumscriptus, omnia replens, dexteram aut sinistram habeat: sicut et nos habemus aut quod ita sedeat in dextera illius Filius ejus, sicut solent filii regum
Abbreviated transcription (Latin):
illum pater manifestatus est. sicut ipse dic̃.
Pater : manifestaui nom̃ tuum hominibus.
Et ȩqualis est ei in substantia deitatis. Seqͣr
Portansq omnia uerbo uirtutis suedi¬
cendo portans. facilitatem continendi uoluit
exptimere posuitq portans: ꝓ eo qd̾ est gu¬
bernans & regens. Uerbum igit᷑ dei patris.
omia quȩ fecit uerbo uirtutis suȩ portat. ħ:
potentia uirtutis suę ⁊ uerbo ussionis suę
omnia gub̾nat & regit. Non est enim muiꝰ
gubnare mundum quam creasse. Nam iri
creando: ex nichilo substantiȩ rerum ꝓductȩ
sunc. in gubernando uͦ. ea quȩ facta sunt
ne in nichilum redeant continentua. Ergo
dum hȩc omnia regunt᷑. & ad inuicem sibi
repugnantia captant᷑. magnũ & admirabile
uirtutis dei indicium declaratur. Post tan¬
milia incarnationis eius descendit. parit̾q
discernit naturam diuinitatis & humani¬
tatis: dicens. Purgationem peccatorum
faciens. Nam qd̃ dixit. portaus omnia gub̾

Expanded text:
illum Pater manifestatus est, sicut ipse dixit: illum Pater manifestatus est, sicut ipse dixit: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus: et aequalis est illi in substantia deitatis. Sequitur: Portansque omnia verbo virtutis suae. Dicendo portans, facilitatem continendi voluit exprimere: posuitque portans, pro eo quod est gubernans et regens. Verbum igitur Dei Patris, omnia quae fecit verbo virtutis suae portat: hoc est, potentia virtutis suae, et verbo jussionis suae omnia gubernat et regit. Non enim minus est gubernare mundum, quam creasse; nam in creando ex nihilo substantiae rerum productae sunt: in gubernando vero ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Ergo dum haec omnia reguntur, et ad invicem sibi pugnantia coaptantur, magnum et admirabile virtutis Dei judicium declaratur. Post tanmilia incarnationis ejus descendit: pariterque discernit naturam divinitatis atque humanitatis, dicens: Purgationem peccatorum faciens. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã deitatis patris & filii ostendit. ut
duas ꝑsonas aꝑiret. in gła &e splendore.
Per splendorẽ quippe: unitatem declarauit
essentiȩ cum deo patre: in nomine autem
głe ꝑsonam dei patris exp̃ssit. in splendore
aut̃ ꝑsonam filii: Et sic est filius splendor
de splendore. sic̃ lux de luce. deus de dõ.
lumen de lumine. p̾ncipiũ de pͥncipio.
Sequitur. Et figura substantiȩ eius:
quantum ad homines ꝑtinet. Aliud est fi¬
gura. aliud substantia qͥd dum pingitur
imago et figura alicuius hominis in parie¬
te. ñ est illud figura qd̃ est substantia. A płs
autẽ in hoc loco figuram ꝓ ipsa substantia.
& ꝓ equalitate essentię. posuit. & qd hic
dixit figuram: alias dixit formam. inqͥens
Qui cum in forma dei eẽt. ñ rapinam arbi¬
tratus est eẽ se ȩqualem deo. sed semet ipsũ
exinaniuit. formam serui accipiens. Eor¬
ma enim illic et figura hic. unam decla
patris est. et figura substantiȩ eius. qr per

Expanded text:
substantiam deitatis Patris et Filii ostendit: ut duas personas aperiret in gloria et splendore. Per splendorem quippe unitatem declaravit essentiae cum Deo Patre; in nomine autem gloriae, personam Dei Patris expressit; in splendore autem, per onam Filii; et sic est Filius splendor de splendore, sicut lux de luce, Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio. Sequitur: Et figura substantiae ejus. Quantum ad homines pertinet, aliud est figura, aliud substantia: quia dum pingitur imago et figura alicujus hominis in pariete, non est illud figura, quod est substantia. Aposam in hoc loco pro ipsa substantia et aequalitate essentiae posuit: et quod hic dixit figuram, alias dixit formam, inquiens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; forma enim illic, et figura hic, unam declarPatris est, et figura substantiae ejus: quia per
Abbreviated transcription (Latin):
ugłista iobs dicit omnia ꝑ ipsũ facta sunt e.
sine ipso factum÷ nichil: hoc apłs significauit᷑
dicendo.ꝑ quem fecit &e secula. referens hoc
ad unitatem eius: deinde uͦ quibsgradib assen¬
habitat inquit lucem in accessibilem. et filiꝰ
nascatur ex luce. & splendor ꝓcedat ex splendore:
Non crescente numero. impossibile est defini-
re. Iccirco aut̃ appellat̾ filius splendor patris:
quia sic̃ in igne tria sunt inseparabilia. uideli
cet ignis.calor. splendor. & tam̃ splendore
ostendit᷑ nob̾ ignis ⁊ calor. licet humana non
sint comparanda diuinis: ita natura patris &
filii ac sp̃s scĩ inseparabilit̾ coniuncta & unita ẽ.¬
e ꝑ uerbum suum quasi ꝑ splendorem
dignatꝰ est semet ipsũ ostendẽ. & insuꝑ. m r̃¬
sterium totiꝰ trinitatis: dicente ipso filio ego
et pater unum sumus. Et. ite baptizate om̃s¬

Expanded text:
nia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: hoc Apostolus significavit dicendo: Per quem fecit et saecula: referens hoc ad divinitatem ejus. Deinde vero quibusdam gradibus ascenhabitat inquit lucem inaccessibilem, et Filius nascitur ex luce, et splendor procedat de splendore, non crescente numero, impossire. Idcirco autem appellatur Filius splendor Patris, quia sicut in igne tria sunt inseparabilia: ignis videlicet, calor et splendor: et tamen splendore nobis ostenditur ignis et calor: licet humana non sint comparanda divinis: Ita natura Patris, et Filii, et Spiritus sancti inseparabiliter conjuncta et unita, per Verbum suum, quasi per splendorem dignata est semetipsam ostendere, et insuper mysterium sanctae Trinitatis, dicente ipso Filio: Ego et Pater unum sumus, et: Ite, baptizate om
Abbreviated transcription (Latin):
cui dixit: ego sum qui sum. hȩc dices filiis
isrł: qui est misit me ad uos. Aliqͣndo iN
habitu militis. ut iosue. Aliqͣndo in corde. ut
dauid. qͥ dicebat: audiam quid loquat᷑ in .m.d.
in fine tempoꝵ. locutus est nob̾ aplis siuis çȩt̾isq¬
credencibis ꝑfilium suum. Et est senfuo.
Patrib nr̃is ut pote seruis locutus est oliso pissi

Expanded text:
cui dixit: Ego sum qui sum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos; aliquando in habitu militis, ut Josue; aliquando in corde, ut David, qui dicebat: Audiam quid loquatur in me Doin fine temporum locutus est nobis apostolis suis, caeterisqcredentibus per Filium suum, et est sensus: Patribus nostris, utpote servis, locutus est olim per
Abbreviated transcription (Latin):
bitare. causa suȩ sanctitatis. & deserebant collecli¬
onem illoꝵ habitantes soli. ut deo liberius uide¬
rent᷑ uacare. Isti tales suꝑbia distenti. despicie¬
bant reliquos: ⁊ disrumpebant caritatẽ. Quos
serere. societatẽ fideliũ. sed potius conso lari sim¬
pliciores ⁊ suo exemplo conforrari. Si enim tan¬
tum ualet congregatio fideliũ ut ubi duo uel

Expanded text:
bitare causa suae sanctitatis, et deserebant collectionem illorum habitantes soli, ut Deo liberius viderentur vacare. Isti tales typo superbiae distenti despiciebant reliquos et disrumpebant charitatem. Quodserere societatem fidelium, sed potius consolari simpliciores, et suo exemplo confortare. Si enim tantum valet societas fidelium, ut ubi duo vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ peccata sua. et pene in desꝑationẽ lapsum: si
ei u̾bo aut exemplo consolationẽ p̃bet: ne desꝑet
de uenia ⁊ salute: dans ei in exemplũ mariam
meretricẽ. cui dñs om̃ia peccata dimisit: et
latronẽ. qui in cruce ad unã uocẽ meruit au¬
dire mecũ eris hodie in paradiso: exhortatio
bona et consolatio ẽ: Dicamꝰ ⁊ alit̾ S icut posito
aliqͦ in certamine singulari cũ onomacho: dũ
ei dicit aliqͥs excircũstantib pugna fortit̃. rro¬
li dubitare. noli defic̾e. uictoriã obtineb: exhor¬
tationẽ ei p̃bet et audaciã: Sic qui positum
in certamine: oꝑationis contͣ diabolũ. ⁊ uicia

Expanded text:
pter peccata sua, et pene in desperationem lapsum, si verbo aut exemplo consolationem praebet, ne desperet de venia aut salute dans ei exemplum Mariam meretricem, cui Dominus omnia peccata dimisit , et latronem in cruce, qui ad unam vocem meruit audire: Hodie mecum eris in paradiso , exhortatio bona et consolatio est. Dicamus et aliter: Sicut posito aliquo in certamine singulari cum suo inimico, dum ei dicit aliquis ex circumstantibus, Pugna fortiter, noli dubitare, noli deficere, victoriam obtinebis, exhortationem ei praebet et audaciam: sic qui positum in certamine bonae operationis contra diabolum et vitia
Abbreviated transcription (Latin):
apparent. quid est qd̾ eam iam uolunt uidere :
Arguere dicebant antiqͥ ostendere. a quo uenit
argum̃tũ. quasi ostensio ⁊ p̃monstratio futurar̃
rerũ. ⁊ illar̃ quȩ ñ uident᷑. Est aut̃ ꝓprie
argum̃tũ ratio quȩ rei dubiȩ fidẽ facit. Profe¬
cto gͦ liquet qr fides: illar̃ rerum argum̃tum
est quȩ apparere ñ possunt. Quȩ enĩ apparent
iam fidẽ ñ habent. sic̃ suꝑius diximꝰ. s agnitio¬
nem. Dum gͦ uidit thomas. dũ palpauit cur
ei dr̃ qr uidisti me credidisti: Sed aliud uidit
aliud credidit. Amortali enĩ homine: uirͣgͣimi¬
tas uideri non potest. Hominem quippe uidit¬

Expanded text:
apparent, quid est quod eam jam volunt videre? apparent, quid est quod eam jam volunt videre? Arguere dicebant antiqui ostendere: a quo venit argumentum, quasi ostensio et praemonstratio futurarum rerum et illarum quae non videntur. Est autem proprie argumentum ratio, quae rei dubiae fidem facit. Profecto ergo liquet, quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt: quae enim apparent, jam fidem non habent, sicut sunem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem
Abbreviated transcription (Latin):
parentium. Ordo u̾boꝵ est fides substantia sꝑ¬
andar̃ rerũ. argum̃tũ uidelicet rerum ñ appar¬
rentũ. Fides est ea credẽ quȩ ñ uident᷑. ⁊ dum ea
credimus in ueritate aut fuisse. aut esse. aut futura
ẽẽ quȩ ñ uidemꝰ: ipsa fides facit ea subsistere
in corda nr̃a quasi ocłis corporeis. In rebus autẽ
quȩ uident᷑ neq credulitas dici potest neq incre¬
dulitas: sed potius agnicio dicenda est. At uͦ
fides ẽ. ita animũ firmũ eẽ de hisquȩ ñ uiden¬
tur: sic̃ de his quȩ iam uident᷑. Et dum hoo
fit: fides facit ea subsistere in nob̾ credendo.
Herbigrã. ut ex mults pͥaucis utamꝰ saltem
exemplis. Resurrectio gẽnerał necdũ facta
est: et cum nec dũ sit in sub stantia. spes facit
eam subsistere in anima nr̃a quasi p̃ ocłis illã
habeamꝰ. H oc est qd̵ dixit substantiã eẽ fidem
illar̃ rerũ quȩ sꝑant᷑. necdumq uident᷑. Et si
argum̃ tũ est eadem fides rerũ quȩ necdum

Expanded text:
parentium. Ordo verborum: Est autem fides substantia sperandarum rerum, argumentum videlicet rerum non apparentium. Fides est ea credere quae non videntur et dum ea credimus in veritate aut fuisse, aut esse, aut futura esse, quae non videmus, ipsa fides facit ea subsistere in corde nostro, quasi ante oculos corporis. In rebus autem quae videntur neque credulitas dici potest, neque incredulitas, sed potius agnitio dicenda est. At vero fides est ita animum firmum esse de his quae non videntur, sicut de his quae jam videntur, et dum hoc fit, fides facit ea subsistere in nobis credendo: verbi gratia, ut ex multis saltem paucis utamur exemplis: Resurrectio generalis necdum facta est: et cum necdum sit in substantia, spes facit eam subsistere in anima nostra, quasi prae oculis illam habeamus. Hoc est, quod dixi, substantiam esse fidem illarum rerum quae sperantur, necdum quae videntur; et si argumentum est eadem fides rerum quae necdum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciri curabo honor ⁊ enĩ magistrorũ:
numerositas est auditorũ: Si quo
modo ad emulationẽ ꝓuocẽ carnem
meã: & saluos faciã aliqͦs ex illis Si
quomͦ ad emulationẽ ꝓuocẽ carnem¬
meã. hoc ẽ. id circo ministeriũ meũ
honorificabo. ut aliqͦ modo ad imitan¬
dũ me ꝓuocẽ iudeos ex quib carnẽ
sũpsi: & me unitando saluent᷑: sicut
o ego saluus effectus sũ: Et si ñ om̃s:
saltẽ uł paucos ex eis saluos faciam:
Si enĩ amissio eorũ reconciliatio est mũ¬
di: quȩ assũptio sub erit. nͥ uita ex
mortuis: Sensus huiꝰmodi ẽ: Si amis¬
sio iudeorũ qua derelicti st̃ a dõ ꝓpter
infidelitatẽ. gentiũ reconciliatio fuit:
qͥb d̃s ante aduentũ filii sui quodã mͦ
iratꝰ erat: qͣnto magis assũptio illorũ.
qua assum̃t᷑ ad fidem. p̾stabit electis uitã
ex mortuis: Statim enĩ ut illi ceꝑint ui¬
uere deo ꝑ fidẽ. qua antea mortui fueratł
infidelitate: ad ueniet dies iudicii. ⁊ re

Expanded text:
mpertiri curabo. Honor magistrorum numerositas est auditorum: Si quo modo ad aemulationem provocem carnem meam, et salvos faciam aliquos ex illis. Si quo modo ad aemulationem provocem carnem, hoc est: idcirco ministerium meum honorificabo, ut aliquo modo ad imitandum me provocem Judaeos ex quibus carnem sumpsi, et me imitando salventur, sicut et ego salvus effectus sum, etsi non omnes, saltem vel paucos ex eis salvos faciam. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi: quae assumptio, subaudis erit, nisi vita ex mortuis? Sensus hujusmodi est: Si amissio Judaeorum, qua derelicti sunt a Deo propter infidelitatem, gentium reconciliatio fuit, quibus Deus ante adventum Filii sui quodammodo iratus erat, quanto magis assumptio illorum, qua assumuntur ad fidem, praestabit electis vitam ex mortuis? Statim enim ut illi coeperint vivere Deo per fidem, qui antea mortui erant in infidelitate, advenit dies judi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fracti sunt. quasi suis meritis me¬
ruerit saluari: et dic̃: Si tu ogentilis
ꝑ gr̃ãm dĩ separatꝰ es a paganismo. ⁊ ab
his qui ab exordio sui. diuersis errorib
a deo sunt separati: & contͣ consuetu¬
dinẽ insertꝰ es in bonã oliuã. hoc ÷ in
fidem p̃cedentiũ patrũ. qͥ pinguedi

Expanded text:
atur quasi suis meritis meruerit salvari, et dicit: Si tu, o gentilis, per gratiam Dei separatus es a paganismo, et ab his qui ab exordio sui diversis erroribus a Deo sunt separati, et contra consuetudinem insertus es in bonam olivam, hoc est in fidem praecedentium patrum, qui pin
Abbreviated transcription (Latin):
s iuste om̃s iudicat: Bonitas aut̃: pietas gr̃ȩ ⁊ mĩȩ:¬
quobona p̾stant᷑ hominibꝰ In eos quidẽ iuideos
qͥ cecider. seueritatẽ.i. iustissimũ iudiciũ exercuit:
in te aut̃ bonitatẽ. hoc ÷ grãm pietatis monstrabit:
si ꝑmanseris in bonitate.i. in fide recta: alioquin:
& tu excideris. Id÷ si afide recesseris: penitꝰ ꝑibis:
distat enĩ int̾ frangi ⁊ excidi: qr fractus ramus
pot̾ utcunq arbori suȩ solidari: excisusmullatenꝰ:
Et notandum. quia iudȩos dixit fractos:
qr p̃dicante helia ⁊ enoc. solidabunt᷑
ꝑdendos Un sequit᷑: Sed ⁊ illi sub iudȩi.¬

Expanded text:
sed juste omne judicat. Bonitas autem, pietas gratiaesed juste omne judicat. Bonitas autem, pietas gratiaequa bona praestantur hominibus, in eos quidem Judaeos qui ceciderunt, severitatem, id est justissimum judicium, exercuit: in te autem bonitatem Dei, hoc est gratiam pietatis, monstrabit, si permanseris in bonitate, id est in fide recta: alioquin et tu excideris, id est, si a fide recesseris, penitus peribis. Distat autem inter frangi et excidi, quia fractus ramus potest utcunque arbori suae resolidari, excisus nullatenus. Et notandum quia Judaeos dixit fractos, qui praedicante Elia et Enoch, solidabunturperdendos; unde sequitur: Sed et illi, subaudi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbire: s cie cadere: Dei enĩ beneficiũ ÷ quod
uocatꝰ es. ñ tuũ meritũ: iuxta qd̃ idẽ egregius
p̃dicator alias dicit: Gr̃a salui facti estis: & hoc
ñ ex uob̾ Dei enĩ donũ est. ñ ex oꝑibꝰ: ut nequis
gloriet᷑: Si enĩ deus naturalib ramis ñ peꝑcit:
ne forte neͤ tibi parcat: Naturales ramos appel¬
lat iudeos: qͥ ex scĩs patrib ⁊ deo dilectis. originẽ
traxerunt: Et est sensus: Ogentilis considera qr
si ds̃ uideis ñ peꝑcit qͥ ascĩs patrib originem
ducebant. et ex quorũ gente ipse carnẽ assũ
p̾sit: multo magis nec tibi parcat si afide reces
seris. qͥ oleaster eras: uł si insuꝑbiȩ fastũ te ele¬
uau̾is despiciendo uideũ: Uide gͦ bonitatẽ.
⁊ seueritatẽ dei Seuerꝰ iudex dr̃: qr innullã
partẽ. suũ iudiciũ flectit: sed ꝑ rectitu dinem
incedit: Seueritas u̾ dr̃ iudiciũ. qͦ nulli adulatur:

Expanded text:
superbire, sed time cadere: Dei enim beneficium est, quod superbire, sed time cadere: Dei enim beneficium est, quod vocatus es, non tuum meritum. Juxta quod idem egregius praedicator alias dicit: Gratia salvi facti estis, et hoc non ex vobis; Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur . Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. Naturales ramos appellat Judaeos, qui ex sanctis patribus et Deo dilectis originem traxerunt, et est sensus: O gentilis, considera quia si Deus Judaeis non pepercit, qui a sanctis patribus originem dpsit, multo magis nec vobis parcet, si a fide rseris, qui oleaster eras, vel si in superbiae fastu te elevaveris despiciendo Judaeum. Vide ergo bonitatem et severitatem Dei. Severus judex dicitur qui in nullam partem suum judicium flectit, sed per rectitudinem incedit. Severitas vero dicitur judicium, quo nulli adulatur,