comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bet acciꝑe: positꝰ nescit arcdere. Cum uõ ñ amor
ꝓcreande soboł s uoluptas dñat᷑ in oꝑe omix¬
tionis. hant comuges ⁊̃ de commixtione suaq̃
defleant. Tunc autem uir qui post ammixtio¬
nem ouigis lotus aqua fueritietiam sacmẽti¬
ꝯmimionem ualet accipe. cum ei scd̾m p̃finitã
ntenciam eccłiam licuerit intrare. De solutõ

Expanded text:
 igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commixtionis, habeant conjuges etiam de commixtione sua quod defleant. Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipere, cum ei secundum praefinitam sententiam ecclesiam licuerit intrare. DIST
Abbreviated transcription (Latin):
est sine pec̾co. ⁊ uix aliqui reꝑiri possunt ad huc
amplerus carnales exp̃ientes qui ñ int̾clũ conue
niunt: p̃t̾ intencionẽ ꝓcreande ꝓlis. hoc aut qͦci¬
ens fit ab ingressu eccłie abstinendũ ẽ ⁊ ꝙ ita in¬
telligẽdũ sit: gg̾ consequent̾ ostendit. Si quis uͦ

Expanded text:
est sine peccato, et vix aliqui reperiri possint adhuc amplexus cniant praeter intentionem procreandae prolis. Hoc autem quoties fit, ab ingressu ecclesiae abstinendum est. Et quod ita intelligendum sit, Gregorius consequenter ostendit, ibidem:
Abbreviated transcription (Latin):
hec singula in semetip̃is. qr ⁊ mens amans
mamore s ⁊ amor. in amantis notitia ⁊ notitia:
in mente noscente est. Ecce ibis trib qualecũ¬
q trintatis uestigium apparet.

Expanded text:
ec singula in seipsis, quia et mens amans in amore, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente est. Ecce in his tribus qualecunque Trinitatis vestigium apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
modo bonie̾e. nisi alia addat᷑. Que si ñ ad¬
ditur: non est ex eoꝵ culpa ꝙ iustifica¬
tisunt a pecc̃õ. Quidam putant grãm
oꝑantem ⁊ cooꝑantẽ cunctis parinilis ĩ
bapõ dari inmit̾e: non inusu. ut cũ ad
maiorem uenerint etatem: ex mune sor¬
neris extingant pectando. ⁊ ita exculpa
eoꝵẽ. non ex defectu gre: ꝗ mali fũt. qui
ex dĩ mun̾e ualentes hr̃e usum bonum ꝑ¬

Expanded text:
modo boni esse, nisi alia addatur; quae si non admodo boni esse, nisi alia addatur; quae si non additur, non est ex eorum culpa, quia justificati sunt a peccato. Quidam putant gratiam operantem et cooperantem cunctis parvulis in Baptismo dari in munere, non in usu, ut cum ad majorem venerint aetatem, ex munere sorneris extinguant peccando; et ita ex culpa eorum est, non ex defectu gratiae quod mali fiunt, qui ex Dei munere valentes habere usum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
bet ⁊̃ nouitatis. ac om̃is gr̃e ibi prestite.¬
Omĩsenim reisignum est: cunis c̾a est. Nec
mireris rem aliqñ p̃cedere sacramentũ.
et bap̃s ꝓde̾e. in quib fuit bap̾s sacramẽ¬
tum huius sc̃ĩficationis. quampeniten¬
do hñt. s si numꝙͣ peniterent. necafigm̃¬
torecederent. Cuius reisacramentum eẽt
bap̃s ab ilł susceptus. pot̃ dicirei que ibi
fieret. si non illor enorinitas impediret.So
piunt sacramentum. non ambiguit᷑ qͥn
gr̃am oꝑantem. ⁊ cooꝑantẽ ꝑceperint. que
licer deliquerunt. qui merito pecc̃ĩ gr̃ã
uulis uero qui nũdũ ratione utuntur:
questio est. anibapõ ꝑceperint grãm.
qua admaiorem uenientes etatempossit̾
uelle: ⁊ oꝑaribonũ. uidet᷑ ꝗ non receꝑint.
p̃parat ⁊ adiuuat. Sed quis dixĩt eos acce¬
pisse fidem ⁊ caritatem:. Si uero grãm nõ
receꝑint. qua bñ oꝑari possunt cum fue¬
rint adulti: Non ergo sufficit eis in hsta¬
tu gr̃a in bãp̃o data. nec ꝑ illam possũt

Expanded text:
et novitatis ac omnis gratiae ibi praestitae.etenim rei signum est, cujus causa est. Nec mireris rem aliquando praecedere sacramentum, se; in quibus fuit Baptismus sacramentum hujus sanctificationis quam poenitendo habent. Sed si nunquam poeniterent, nec a figmento recederent, cujus rei sacramentum esse Baptismus ab illis susceptus? Potest dici: Rei quae ibi fieret, si non eorum enormitas impediret. piunt sacramentum non ambigitur quin gratiam operantem et cooperantem perceperint; quae st mortaliter deliquerint, qui merito peccati gratiavulis vero qui nondum ratione utuntur, quaestio est an in Baptismo receperint gratiam, qua ad majorem venientes aetatem possint velle et operari bonum. Videtur quod non receperint, praeparat et adjuvat. Sed quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baptismo data, nec per illam possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte dices eo ip̃o maior ẽ pr̃ filio: qr
de nullo genitꝰ. genuit tñ equalem.
Ad qd̃: cito respondebo. Immo iõ ñ ẽ ma¬
ior pr̃ filio: qr equalẽ genuit. O rigenis ⁊
tem ud illa qͣ querit᷑ quał aut quantꝰ quis

Expanded text:
ed forte dicis: Eo ipso Pater est major Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebo: Imo ideo non est Pater major Filio, quia aequalem sibi genuit. Originis enim tem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis
Abbreviated transcription (Latin):
tiret in cuuus sentẽciã fidĩ dret᷑ osñsisse. Non
in heticoꝵ sectã. s integͥtatẽ fidĩ. ꝗͣ ille heticꝰ se
menciebat᷑ hre. Erro ᷤ fortune consensũ ñ exclu¬
dit que enim nubit. pauꝑi. pritans illũ eẽ di¬
uitẽ non pot̾ renunciare pͥoris clicionis qͣuis
errau̾it. Nec error qualitatis. ut siquis ducat¬
in uxorẽ mẽtricẽ ł corruptã. qmͣ putat ẽe cas¬
tam uł uirginẽ. ñ pͥ eã dimictẽ. De comugio

Expanded text:
tiret, in cujus sententiam fidei diceretur consensisse? Non in haereticorum sectam, sed in integritatem fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Error vero fortunae consensum non excludit. Quae enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimittere. 2. De conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
est inministĩo gestum ñ imꝓbe tͣdit᷑. Ibi tñ
n siñ p̃cessit secutꝰ ẽ ꝯsensus᷑. nec ex illo con¬
cubitu quiꝯsensũ p̃cessit. formcari uidicãt᷑
c̃r ille maritali astectu eam cognouĩt :⁊ illa
usorio affecta debitũ ꝑsolĩt putans lege pͥmo¬
genitar̃ ⁊ pat̾nis inꝑuis se illi uire copłatã. Exen¬

Expanded text:
est, in mysterio gestum non improbe traditur, ibi tamen etsi non praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; ex
Abbreviated transcription (Latin):
leccio inmutabił sit ⁊ et̾na. aliũ tñ magis.
alium minꝰ diligit. Uñ aub̃. In comp̃hensibł
ẽ dilectio di. atq minutabił. qua deus in
uno quoq nr̃m amat ꝗ fecit. sicut ⁊odit ꝙ
genitisui. ⁊ qnto ampliꝰ unigenitum ip̃m:
ex hiis percipit᷑. ꝙ deus om̃s creaturas suas di¬
ligat.Q uia scriptũ ẽ. Nicħ odisti eoꝵ quefe.¬
⁊ icͥ. Nidit deus cuncta que fecerat: ⁊erant¬
ualde bona. Si omĩa quefecit bona sunt: ⁊
om̃e bonum diligit: Omĩagͥ diligit que fecit.
⁊ interra magis diligit rõales creaturas : deil¬
ilis eas amplius que sunt membra ungem¬
ti sui: ⁊ multo magis ip̃m unigenitum. Ex qͥ
intelligencia cłr magis uel minus diligere

Expanded text:
it immutabilis et aeterna, alium tamen magis, alium minus diligit. Unde August.: Incomprehensibilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod fecit, sicut et odit quod geniti sui, et quanto amplius Unigenitum ipsum?Ex his percipitur quod Deus omnes creaturas suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae 1: Vidit Deus cuncta quae fecerat, etvalde bona. Si omnia quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum. 2. Ex qua intelligentia dicitur magis vel minus diligere
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ supͣ dictũ est originale pecc̃ ẽe in¬
cium ꝯcupiscĩe. asignatumq quo¬
modo aparentib trahatur ⁊onginale
dicatur suꝑ ẽe inuestigare quomodoin
baptism odimutat᷑. c̃ ⁊̃ post bapĩn rema¬

Expanded text:
m supra dictum est originale peccatum esse vitium concupiscentiae, assignatumque quomodo a parentibus trahatur et originale dicatur, superest investigare quomodo in baptismo dimittatur, cum etiam post baptismum rema
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝯcupiscĩa: condeminiitur in ꝑfici¬
entib ⁊ ꝯtinentib S licet remaneat
nat. sicut añ. inmo ꝑ grãm baptisim
micigat᷑ ⁊ minuitur. ut post dñari nõ
naleat: nisi quis reddat uires hosti. eũ¬
dopost ꝯcupiscencias. Nec post bap̃m re¬
manet adreatum: ꝙ non imputat᷑eũ

Expanded text:
ncupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Sed licet remaneat nat sicut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. inutero. sicut nr̃a. Est enmscĩficata mu
tero⁊ nata sine peccõ⁊ nec ip̃am illa umꝗͣ
peccauit. Inpena ergo simił ẽ nr̃e. ñ inqua¬
litate peccĩ. qr pollucie ẽ qͣne ex concupiscẽ-¬
cie motuꝯ cepta ẽ omĩo ñ hũit. nec ex car¬

Expanded text:
est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino n
Abbreviated transcription (Latin):
Ant enĩ uiu accipuint᷑. qui mnaduentu eiꝰ unu
reꝑient᷑. licet in raptu moriant᷑. ⁊ mortui qui añ
decessãnt. uł uini mortui accipiunt. iusti ⁊ in¬
isti. Quomodo amnes incorrupti.

Expanded text:
Aut enim vivi accipiuntur, qui in adventu ejus vivi reperientur, licet in raptu moriantur; et mortui, qui ante decesserant; vel vivi et mortui accipiuntur, justi et injusti. 7. Quomodo omnes incorrupti.
Abbreviated transcription (Latin):
opinando ⁊ querendo dic̃ aug̃. quã
asserendo. Uñ ⁊ huic opiniomi oponens
conseq̃nter subd̃. S ed quare discͥ̾neban᷑
illi a cct̾is ut a̾s istis q̃ ad ipõs ꝑtin̾ent ñ
reuelaret. aliis u̾o̾ reuelaret. c̃ ñ pͥꝰ sit ip̃e
ultor quã aliquis pecc̃or: N enĩ dãpna¬
ret ip̃e inocentes. Hic idrͣ innuere.
ꝗ. ñ pecrat᷑is fut᷑m malũ. nec ꝑ mansuris
fut᷑m bonũ reuelauit. Iõq nec illi qͥ ceci

Expanded text:
opinando et quaerendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceci
Abbreviated transcription (Latin):
reterea ꝯsid̾ari oportet utr̃ om̃s angłi
euisd̾ ordinis: sint equales. Ita eẽ quib¬
dam placuit. s non ẽ ħ ꝓbabile. nec assciõẽ
dignum. Quia lucifer qui fuit de collegio
stitisset in ordine suꝑiori fuiss. ⁊ aliiseiꝰdem
ordinis dignior exstitiss. Sic̃ it unus ẽ ordo

Expanded text:
ari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enim unus est ordo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩam uel ex̾citiũ deputatꝰ sit. Sed c̃ electitot
sint quot ⁊b om angłi sũt. płres ꝯstat esse
om̃s simł bonts ⁊ malos hoĩes ꝗ̃ boni an¬
głi sunt ⁊ c̃tot sint electi quot angłi boni
et angłi boni plures sint quam mali płes¬
q sint hominesmali quam boni non est
ambiguum ples eẽbonoshomines. quam

Expanded text:
diam vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum plures esse bonos homines quam
Abbreviated transcription (Latin):
peccõ ade pła notariualeant pecc̃ã.
intelligi peccã pła in una transgressiõe.
ade. si insua qͣi in menbra diuidat᷑. Nã ⁊
potestate dilexit. Et sacrilegiũ: qr do nõ
ctedioit. Et homicidiũ: q semmortẽ p̃ci¬
pitauit. Et formicatiosꝑitalis: qi integri¬
tas mentis humane: serpentina suasiõe
corrupta ẽ. Et furtũ: qr cibus ꝓ hibitus a¬
surpatus est. Et auaritia. ꝙ płꝰ q̃ suffic̃e¬
illi debuit: appetuut. St si quid aliud in h
um ꝑeccĩs ut̾r pariuilis imputentur:
mag̾ opinando quam assendo: disceptat

Expanded text:
peccato Adae plura notari valeant peccata, intelligi plura peccata in una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur. Nam et pcredidit; et homicidium, quia se in mortem praecipitavit; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam sufficeilli debuit appetivit; et si quid aliud in hum peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat,
Abbreviated transcription (Latin):
to disceptaripot̃. Utr̃ om̃iũ mał actibus
⁊ multiplicatis oelictis originalib qui
nascitur: implicetur. ut canto penis: ꝙͣto
post̾us quisq nascatur. anꝓpcea. d̾s int̾ci¬
am ⁊ qrͣtam gn̾acionẽ de pecc̃is parentũ.

Expanded text:
to disceptari potest, utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus quis cum nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur. An propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum
Abbreviated transcription (Latin):
somicio. gn̾is humani. om̃iũ p̃cedenciũ
parentum suoꝵ originalit̾ peccã ꝯtͣhere.
npenas ꝓ eis pebitas pend̾e. analiquid alid̾.
dere tanͣta scripturis sc̾is diligencius per¬
crutatis: actͣctatis. ualeat. uelñ ualeat
reꝑiri: tem̾e affirmare ñ audeo. Ecce ꝑ¬
spicuum sit lectori. ang. suꝑiora di aisse
ñ asserendo. s dm̃isoꝵ opiniones refeñdo.

Expanded text:
initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis ac tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. Ecce perspicuum fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo.
Abbreviated transcription (Latin):
autem fides postulat instruenda: panis
est corpusxͥ calix⁊ sanguis. Ex his satis
bili. Iõq berengarii illa uerba ita diftingẽ¬
da sunt. ut sensualiter non modosacram̃¬
manib sacerdotum frangi uero ⁊ adteri
dentib uere quidem s in sacͣmento tm̃.

Expanded text:
enuntiant. Quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus Christi, calix sanguis. Et infra: illa Berengarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramemanibus sacerdotum frangi quoque et atteri dentibus, vere quidem, licet in sacramento tantum.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. s mortuos uuificat. qnͣdo manducat᷑:
reficit. ñ deficit. uiuit manducatꝰ: quia
sutrex̃ocuꝰ. ꝯec quamodo manducamꝰ. par-¬
tes de illo facumis. Et quidẽ insactamẽ¬
to sic sit. Item. Nort̾ ficdeles. qũo mandu¬
cent carnem xp̃i Umil quisq accip̃ patr¬
tem suam. uñ ⁊ ip̃a gr̃a partes uocantira
ꝑ partes manducant.⁊ manet integer
totus. ꝑ partes manducant᷑ in satͣmento.

Expanded text:
mortuus vivificat. Quando manducatus reficit, non deficit. Vivit manducatus, surrexit occisus. Nec quando manducamus, partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. Item: Norunt fideles quomodo manducent carnem Christi, unusquisque accipit partem suam: unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur, et manet integer totus. Per partes manducatur in
Abbreviated transcription (Latin):
mireris uel insultes si accidencia indeã¬
t̃ frangi cum ibi sint sine subt̃o. licet qui¬
oam. asserunt ea fundari in aere ibi uera
fractio ⁊ ꝑticio. que fit inpane . in forma
diuidit᷑. ⁊p̃c uero integer manet ⁊ totꝰ est

Expanded text:
is vel insultes si accidentia videantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in forma dividitur, Christus vero integer manet, et totus est
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ fc̃m ẽ añ celũ ⁊ t̾ram. nec ip̃a sapsa fr̃a
est ante celũ. ⁊ t̾ram. Cum gͥ ħ ꝯtͣria uideã¬
tur nec indiuinia scpt᷑a fas sit sentire aliqͥd
ẽẽ ꝯtͣrietatis. reqͥramꝰ intelligñtiã u̾itatis.
Quid sit tenendũ docet p̾missas auoto¬
ritates determinaNs

Expanded text:
il factum est ante coelum et terram, nec ipsa sapientia facta est ante coelum et terram. Cum ergo contraria videantur, nec in divina Scriptura fas sit sentire aliquid esse contrarietatis, requiramus intelligentiam veritatis. 3. Quid tenendum sit docet praemissas auctoritates determinan
Abbreviated transcription (Latin):
semel tm̃ uid̾r miss. At sisepe mittit᷑. est
⁊ alia eiꝰ missio: quã incarnatio. S q̃ ẽ illa:
Nunqͥd et̾na genitura missio eiꝰ dicenda ẽ:
An etiã alia missio querenda ẽ: Qd̃ duob
modis dicitur mitti filiS.

Expanded text:
m videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda est? 10. Quod duobus modis dicitur Fili
Abbreviated transcription (Latin):
S sp̃e sc̃s quanis au ctores nostri
¶D iuerit per eos dicere noluit nisi qd̾ ꝓ¬
sit saluti Queritur etiam sistet an moue¬
atur celum. Simouetur inquiunt. quomͦ
est firmamentum: Sistat quomodo mneo
fixa sidera circueunt: S firmamentũ dici
potest. non propter stacionem s ꝓꝓcer firmi¬
tatem. uel terminum aquarum intrans¬
gressibilem. Si autem stat: nicħ inpedit
moueri ⁊ circiure sidera
Qre cacuit scͥp¬
ta de opere scd̾e diei qd̾ in aliis dixit.

Expanded text:
s sanctus, quamvis auctores nostri sciverint, per eos dicere noluit, nisi quod prosit saluti. Quaeritur etiam si stet an moveatur coelum. Si movetur, inquiunt, quomodo est firmamentum? Si stat, quomodo in eo fixa sidera circumeunt? Sed firmamentum dici potest, non propter stationem, sed propter firmitatem vel terminum aquarum intransgressibilem. Si autem stat, nihil impedit moveri et circumire sidera. 4. Quare tacuit Scriptura de opere secundae diei quod in aliis dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sitm̃ qr̃ dealiqͦ medicͥt᷑ bono. quitalib indi¬
gens suffragus.ĩ ipõ osũmationis scłi arti¬
dõ c̃ reliquis migbit si salinis fuit. ꝓ eo ñ offeit᷑
ultĩus sacͥficiũ ut orõ ł elemosina. nec habeb it
tante ꝑfectõis m̃ta ꝙ his fuffragiis ñ egeret. Nõ
quid gͦ saluabr᷑ : estimo eũ qĩ ꝑignẽ tͣnseuntẽ
saluari. mĩtisi int̾cessioĩb celestis eccłie q̃ pro
fidelib sẽꝑ int̾cedit uoto ⁊ mĩto. donec implea.¬
rp̃c̃. Quomͦ scĩ gnficati audiunt preces
supplicanctũ. ⁊ qͦmodo int̾cedãt ꝓ nobad dm̃.

Expanded text:
itur de aliquo mediocriter bono, qui talibus indigens suffragiis in ipso consummationis articulo cum reliquis migrabit, si salvus fuerit: pro eo non offertur ulterius sacrificium, vel oratio, vel eleemosyna; nec habebat tantae pe transeuntem, salvari meritis et intercessionibus coelestis Ecclesiae, quae pro fidelibus semper intercedit voto et merito, donec implea6. Quomodo sancti glorificati audiunt preces supplicantium; et quomodo intercedunt pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ħẽgͦ ꝯu̾sio ⁊iau̾sio qud̾nusi st̃ qui nat᷑a boĩ
erant ut sint alii supͣ illd̾ q̃ habebant bonũ.
ꝑ iusticiãbom. alii illo corrupto ꝑculpam
mali. Conũsio. iustos fec̃. ⁊ au̾sio iniustos.
Itraꝙ fuit uoluntatis. ⁊ uoluntas utͥq li¬
bertatis

Expanded text:
ersio et aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur bonus motus uel affectus animi.
Etexiñ bonumopus ꝓcedit exc̾ius. sicuc plu¬
uia rigatur terra ut germinet ⁊ fructum
faciat. nec pluuia est terra. necgerm̃ nec sruc¬
tus nec terra: germ̃ uel fructus. nec germ̃
dictionis .i. inspiratur grã. qd̾solus d̾s facit:
non homo cum eo. quia rigat᷑ uoluntas
hominis: ut germinet ⁊ fructificet .i. sana¬
tur ⁊ p̃paratur ut bonum uelit. scd̃m qd̾ dr᷑
dicitur cooꝑans :⁊ illa gr̃a uirtus non con¬
grue nominatur. quia uoluntatem hois

Expanded text:
nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germendictionis, id est, inspiratur gratia, quod solus Deus facit, non homo cum eo; qua rigatur voluntas hominis, ut germinet et fructificet, id est, sanatur et praeparatur ut bonum velit, secundum quod dicitur cooperans. Et illa gratia virtus non incongrue nominatur, quia voluntatem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uel plura uenialia. Ꝙ dĩc . y minalib nulla¬
tenus ẽẽ pot̾. Est enim aliquis caritatem hñs
s ad huc quodam cupiditatis affectu amans
ħ scłaria. Galis existens subita morte oppͥmitur.
In illo t̾reno affectus mortuus ẽ. ⁊ tñ salnabit᷑
a quo ñ se hic ꝯbsoluit. gͦ post hanc uitam: ab
illo purgabit᷑. Constat gͦ quedam pecca. s le
uia: post hanc uitam dimuti. Si uero de pe¬
na pecc̃i illud intelligi uoluissent auctores.
⁊gͣuium pena hic in expleta. post hanc uitã
restet.
t: degnalio fessione quid ꝓsit.

Expanded text:
el plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab illo purgabitur. Constat ergo quaedam peccata, scilicet levia, post hanc vitam dimitti. Si vero de poena peccati illud intelligi voluissent auctores, um etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet? 5. De generali confessione, quid prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. de ħ enim sci doctores sub obscu¬
re locutisunt. atq scolastici doctores ua¬
ria senserunt. Quidam enim putant ori¬
ginalepeccm̃ ẽẽ reatum pene ꝓ pecc̃o pͥ¬
mi hominis .i. debitum. ułob̾noxieta¬
tem. qua obnorii ⁊ addicti sumus pene tẽ¬
ꝑali ⁊ eterne: ꝓprimi hominis actuali
pecc̃o. ꝙr ꝓ illo ut aiuint om̃ib debet᷑ pena¬
eterna. nisi ꝑ grãm liberent᷑. Iuxta hoꝵ
sencenciã oporter dici orig̾ peccm̃ neccul¬
tur. Pena quoq scdm eos ẽẽ ñ pot̾. Quia
ibi intelligunt ut dictum ẽ. obnoxietatẽ
pene.Et earatione asserunt pecẽ originale
cato rei sunt pene. sicut ꝓpeccõ inquipa¬
rentis aliqñ exulant filii scd̃m iusticiã
fori. Qd̃ onginalepeccatum est culpa
auctoritatibus prob

Expanded text:
sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim putant originale peccatum esse reatum poenae pro peccato primi hominis, id est, debitum, vel obnoxiettem, qua obnoxii et addicti sumus poenae temporali et aeternae pro primi hominis actuali peccato, quia pro illo, ut aiunt, omnibus debetur poena aeterna, nisi per gratiam liberentur. Juxta horum sententiam oportet dici originale peccatum nec cultur; poena quoque secundum eos esse non potest: quia ibi intelligunt, ut dictum est, obnoxietatem poenae; et ea ratione asserunt peccatum originale cato rei sunt poenae, sicut pro peccato iniqui parentis aliquando exulant filii secundum justitiam fori. 6. Quod originale peccatum sit culpa, auctoritatibus prob
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta instituta mox post laplum ho¬
minis. cum in his sit iusticia ⁊ salus dñs
non ante aduentum xp̃i. qui grãm at¬
tulit: grẽ sacramenta fuisse que ex ip̃iꝰ
morte cdanda ⁊ passione uirtutem sorn¬
ta sunt.xp̃c autem uenire tioluit. tant e¬
quam homo de lege naturali ⁊ scrip¬
ta conunceretur. quod neut iuuare
posset. Qd̾ sacramentũ ꝯuigũ fuit añ pec̃e.

Expanded text:
sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in his sit justitia et salus, dicimus non ante adventum Christi, qui gratiam attulit, gratiae sacramenta fuisse danda; quae ex ipsius morte et passione virtutem sortita sunt. Christus autem venire noluit, antequam homo de lege naturali et scripta convinceretur, quod neutra juvari posset. 3. Quod sacramentum Conjugii fuit ante pec
Abbreviated transcription (Latin):
deum. aliqñ dispingu̾t. Respicientes. it ad pas¬
sionem: unũ opꝰ illoꝵ dicunt. Aitendentes in¬
tençiones ⁊ actus. fcã diu̾sa discernunt. Uñ
aus̃. fcã ẽ in quit tͣclito a prẽ. fcã traditio afilio.
fcã ẽ tradito̾ auida. una res fcã est. Ꝙgͦ disc̾¬
nis int̾ illos: Quia hoc fecit pr̾ xfilius incarita¬
te. Iudas uo in ꝓdicione. Uidetis & ñ quid faci¬
at homo s qua intencione: consid̾andum est.
In eodem fc̃o inueniemus dm̃ quo uidam. Dm̃
benedicimus. Iudam detestamur. q d̾s cogita¬
uit salutem nr̃am. iudas cogitauit p̃cium qͦ
uendidit dm̃ suum filius p̃cium ꝙ dedit pro
nob̾. Diuersagͦ intencio: diuersa fca facit. cum
tñ una sit res ex liuersis. Ecce unam rem dicit
fuisse ibi ⁊ diuersa fca̾ quia ibi una fuit passio:
s diuersiactus. ⁊ actus ꝙͣ uide ⁊ uid̾oꝵ maliquib¬

Expanded text:
Respicientes enim ad passionem, unum opus illorum dicunt; attendentes intentiones et actus, facta diversa discernunt. Unde August.: Facta est, inquit, traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est. Quid ergo discernit inter eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate, Judas vero in proditione. Videtis quia non quid faciat homo, sed qua voluntate, considerandum est. In eodem facto invenimus Deum, quo Judam; Deum benedicimus, Judam detestamur, quia Deus cogitavit salutem nostram. Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum, Filius, pretium quod dedit pro nobis. Diversa ergo intentio diversa facit, cum tamen sit una res ex diversis. Ecce unam rem dicit ibi fuisse, et diversa facta, quia una ibi fuit passio, sed diversi actus. Et actus quidem Judae a
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m arb. sine grã p̃ueniente ⁊ adiuuante
dam. nec nĩtis p̃cedentib grãm di aduo¬
cari: sicut pelagiana ħesis tradidit. Nam
h̾etici pelagiam lib̾m sic asserunt uolun¬
tatis arbitrium ut gr̃e dĩ nõ relinquãt
locum. qmͣ scdm̃ m̃ĩta nr̃a dari asserunt.
Pelagianor enum hesis omĩũ recentissi¬
ma. apelagio monacho ẽ exorta. hiĩ gr̃e¬
dĩ qua p̃destinati sumus ⁊ qͣ merimus
inunici sunt. ut sine hac credant hominẽ
posse facere omĩa duuna mandata. Ueniq
pelaguis a frĩb increpatus qd̾ nicħ tribue¬
ret aduitorio gr̃e di ad enismandata faciẽ¬
liditate supponebat dicens. ad ħeam dari¬
tiq facilius possint impłe ꝑ grãm. uoluit
credi ⁊̃ si difficilius: tñ posse homines sine
gr̃a facere iussa diuina. Illam uero grãm
dĩsine qua nich̾ bomi possumus fac̾e. non e̾e̾
dñt nisi in lib̾o arbitrio: qd̃nulł suis p̃cedẽ¬
ut discamus que face ⁊ que sꝑare debeamꝰ.

Expanded text:
ium sine gratia praeveniente et adjuvante dam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei nonrelinquant locum, quam secundum merita nostra dari asserunt. Pelagianorum haeresis, omnium recentissima a Pelagio monacho exorta est. Hi Dei gratiae qua praedestinati sumus, et qua meruimusinimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienliditate supponebat dicens ad tique: "ut facilius possint t" uoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedenut discamus quae facere et quae sperare debeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
rum arbitrium. Si uero bonususus lib̾i
arbitrii. opusurtucis est.: iam uirtus ñ est.
Cumergobonum usum eius uirtutẽ ẽẽ dĩx̃.
nomineuirtutis ipsus usum significauit.
Qd̃ idem usus uirtucis ⁊ lib̾i arbitru. s uir

Expanded text:
rum arbitrium. Si vero bonus usus liberi arbitrii opus virtutis est, jam virtus non est. Cum ergo bonum usum ejus virtutem esse dixit, nomine virtutis ipsius usum significavit. 9. Quod idem usus est virtutis, et liberi arbitrii; sed vir
Abbreviated transcription (Latin):
temptõ est qñ nob̾ ex trinsecus malũ uisibłr
suggerit᷑ uerbo uel signo. Ut ille cui fit:
fit abaduersario. Int̾ior uero tempt̾o est. qñ
inuisibłr malum nobis intͥnsecus sugg̾it
Et ħ tempto aliqñ fit ab oste. aliqñ a carne.
Nam ⁊ diabłs inuisibilit̾ mala suggĩt.⁊ ex
carnis corruptione: sub oric᷑ motusillicitꝰ.
⁊ titillatio pͣua. Iõq temptatio que ẽ ex
carne: non fit sine peccõ. Que autem est
aboste nisi eiꝯsenciatur: non habet pec¬
catum. s est matia exc̾cende untutis Tẽp¬

Expanded text:
tentatio est, quando extrinsecus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit, fit ab adversario. Interior vero tentatio est, quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autem est ab hoste, nisi ei consentiatur, non habet peccatum, sed est materia exercendae virtutis. Te
Abbreviated transcription (Latin):
daridr uno uisibilĩ. alt̾o inuisibilr̃. datꝰ
enĩ ẽ uisibił creat᷑e demonstͣtiõe. sic̃ indie
pentecostes. aliisq uicib ⁊dat᷑ cotidie inui¬
sibiłr: illabendo m̃tib fidelium. Priꝰ a
illo modo missionis qui fit iusibiłr.

Expanded text:
r: uno visibiliter, altero invisibiliter. Datus est enim visibilis creaturae demonstratione, sicut in die Pentecostes, aliisque vicibus: et datur quotidie invisibiliter, illabendo mentibus fidelium. 2. Prius de illo modo missionis qui fit visibi
Abbreviated transcription (Latin):
petrino cultro. ꝙ ⁊ in resurrectio¬
ne conmuni octaua etate futura: ꝑ pe¬
tram xp̃m omĩsabelectis abscidetur cor¬
ruptio. ⁊ ꝑ xp̃i resurrectionem octaua
die factam circumciditur a pecc̃is aĩa
cuiusq in eum credentes. Due gͥ res sũt ill̾
sacramenti. Iõ autem mutata est cirtum¬
cisio ꝑ baptm̃: qr sacramentũ bap̃i ⁊ con¬
munitus est. ⁊ ꝑ fectiuis. quia pleniori gr̃ã
acumulatum. Ibi enim pecc̃a solũ di¬
mittebantur. S nec gr̃a. ad bonum oꝑ̃a¬
dum adiutrix. nec uirtut̾em possessiõ ł
augmentum p̃stabat᷑ ibi. ut in bap̃o. uͥ

Expanded text:
petrino cultro, quia et in resurrectione communi et octava aetate futura, per petram Christum omnis ab electis abscindetur corruptio; et per Christi resurrectionem octava die factam, circumciditur a peccatis anima cujusque in eum credentis; duae ergo res sunt illius sacramenti. cisio per Baptismum, quia sacramentum Baptismi communius est et perfectius, quia pleniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augme
Abbreviated transcription (Latin):
iutrix confertur. ⁊ itutes angentur. Uñ
aqua refectionis dr̃. que aridos fecũdat.¬
⁊ iam fructificantes: ampliori ubertate
donat. qr quantũcũq ꝑfidem ⁊ caritatẽ
ante habitam. aliquis iustiis adbaptismũ
accedit. uib̾iorem ibi recipit grãm. S nõ
ita ĩcircũcisione. ũllabrae ꝑ fidem iustisi¬
cato: signacłm tm̃ fuit. nicħ ei intus con¬

Expanded text:
utrix confertur, et virtutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus con
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ Si uõ qr̃ que erit eoypotestas. uł auctori¬
tas inclicando puto ñ añ posse sciri qmͣ uidea
de orcdinib¬
ã . iiii. eor qui iudicãdi erunt.

Expanded text:
eritur, quae erit eorum potestas vel auctoritas in judicando, puto non ante posse sciri quam videaDe ordinibus eorum qui judicandi erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
luit fecit. Ip̃e est gͦ om̃ipotens ut totum ꝙ uult
sistit: his auctoritatib uidet᷑ ostendi quod ds̃
ex eo tantum dicat᷑ om̃potens ꝙ om̃a potest que
uult non quia omĩa possit
t. determinatio p̃mis

Expanded text:
luit fecit. Ipse est ergo omnipotens, ut totum quod vult sistit? His auctoritatibus videtur ostendi quod Deus ex eo tantum dicatur omnipotens, quod omnia potest quae vult, non quia omnia possit. 7. Determinatio praemis
Abbreviated transcription (Latin):
potens nͥ qm̃ quicquid uult pot̾̃. nͨ uoluntate
cuiuspiam creatẽ uoluntatis omĩpotentis un¬
peditur effectus. Idem in libro de spũ ⁊ litera.
Non pot̾ facẽ deui iniusta q ip̃e ẽ simma iusti¬
cia ⁊ bonitas. Omĩpotens uõ est. ñ ꝙ possit oĩã
facẽ s ꝙ pot̾ facẽ quicquid uult ita ut nichil

Expanded text:
potens, nisi quoniam quidquid uult potest, nec uoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem, in libro De spiritu et littera: Non potest facere iniusta, quia ipse est summa iustitia et bonitas. Omnipotens uero est, non quod possit omnia f
Abbreviated transcription (Latin):
quiri debet utr denata diuma cedñdũ
sit. ꝙ de uirgine sit nata. sicut c̾ de uirgine
incarnata ⁊ uidet̃ utiq non deb̾e dicinata
de uirgine. cum non sit nata de pr̃e. Qit res
ñ est de pre genita. Non uidet᷑ de mr̃e nata.
ne res aliqua filiacionis nomen. ħat in hũai¬
tate. que illiro ñ teneat indiumnitate. Nich̾
tñposse ꝓbari. ꝙ sit nata de uirgine. q si ħẽ:
sisse iudet᷑ deb̾e dici nata. De hoc ã au̾s in .h.
de fi ad.p. sic ait. Nata et̾na atq dnima: non
posset. temporałr dcipi nasci ex natura hu̾a

Expanded text:
quiri debet utrum de natura divina concedendum sit quod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse probari quod sit nata de Virgine, quia si hoc sisse, videtur debere dici nata. De hoc August., in lib. de Fide ad Petrum sic ait: Natura aeterna atque divina non posset temporaliter concipi et nasci ex natura huma
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio. quib tñ uitam non m̾etur. nec gr̾am̃
qua ustificatur. Illus enim gr̃e ꝑcipiende q̃
uoluntatem hominis sanat. ut sanata legẽ
impleat: nulla mĩta p̃cedunt. Ip̃a est enim qͣ
iustificatur impius .i. fit iustus. qui pruis e¬
rat impius. mĩtis aũ impiĩ non gr̃a. s pena
debetur. nec ista eẽt gr̃a: si non daretur gͣtui¬
ta. Datur autem g̾tuita: q nichil boni ante
feceramus. uñ hec m̾eretur. Non negamus
tñ multa ante hanc grãm.⁊ p̃ter hanc gr̃ã
ab homine fieri bona ꝑlib̾m arbitrium ut
anos. ubi dicit homines ꝑ lib̾m arbitrium
agros colere domos edificare.⁊ alia bonapła
acere. sine gr̃a cooꝑante. Utrum una ead̾ q sit
grã que dicitur oꝑans et cooperans.

Expanded text:
bitrio, quibus tamen vitam non meretur, nec gratiam bitrio, quibus tamen vitam non meretur, nec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa est enim qua justificatus impius fit justus, qui pius erat impius: meritis autem impii, non gratia, sed poena debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc mereremur. Non negamus tamen multa ante hanc gratiam, et praeter hanc gratiam, ab homine fieri bona per liberum arbitrium, utanos, ubi dicit homines per liberum arbitrium, agros colere, domos aedificare, et alia plura bona facere sine gratia cooperante. 9. Utrum una eademque sit gratia quae dicitur operans, et cooperans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ utiles sunt iustificationes di. s infirmi¬
tate p̃pediti: aliqñ non desid̾amus. Puo¬
lat ergo utelłs. sequitur tardus aut nullꝰ
affectus. Scimus bonum nec delectat ag̃e.
⁊ cupimus ut delectet. Sic iste olun desid̾a¬
re concupiscebat. quebona ẽe cernebat cu¬
piens habere eoꝵ delectõnem. quoꝵ potuit
udere tacionem. Ostendititaq quib qͣi
uideatur quam sint utiles ⁊ honeste. Dem̃
ut earum desiderium ꝯcupiscatur. post¬
tremo: ut ꝑficiente gr̃a delecter eoꝵ oꝑa¬
tio. quarum solaratio delectabat. Atten¬
de hunc ordinem gr̃ãꝵ q̃ hic distincteas
luntas: qua recte ninitur. Ip̃aꝙ fidi comes
est. non p̃uia. Qui uerba anb̃i p̃missa se¬
cundum hanc distinctionem considerat:
nullam ibi repugnanciam fore aĩadũtit.
non ignorans etiam ante grãm p̃uenientẽ
roꝑantem. qua uoluntas bona p̃paratur. ĩ
homine. p̃cedere quedam bona ex deigr̃a ⁊
libẽro arbitrio. quedam etiam ex solo libero ar¬

Expanded text:
 utiles sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectationem quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte asluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte animadvertit, non ignorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona praeparatur in homine, praecedere quaedam ex bona Dei gratia et libero arbitrio, quaedam etiam ex solo libero ar
Abbreviated transcription (Latin):
sine uoluntas que fidem ⁊ caritatem alias¬
q iustificationesp̃cedit. non sufficit ao sa¬
lutem. nec recte uuitur ea hac uolunta¬
te ꝯcupiscitur illa bona uoluntas que est
magnum bonum. ista uero: non. alia gͦ
est illa uoluntas siue cogitacio. alia ista.Et
sicut illa istam precedit: ita illam preue¬
uit intellectus. Uñ auc̃ ista distinguẽs
sr̃ illum locum ps̃i. Concupiuit aĩa .m.

Expanded text:
sive voluntas quae fidem et charitatem aliasque justificationes praecedit, non sufficit ad salutem, nec recte ea vivitur. Hac voluntate concupiscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: Concupivit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p̃ quam cͣhi debeant. ⁊ que sĩt bona comugii.
⁊ quom᷑ ꝑ ea excuset᷑ coitꝰ carnał ⁊ que sint legiti¬
me ꝑsone ad matͥmonium. Sunt ⁊ alia pła in
matrimonio consid̾anda. que sub compendio ꝑ¬
stringimus.
Quid sit conuigium. minimin.

Expanded text:
eat, et quae sint bona conjugii, et quomodo per ea excusetur coitus carnalis; quae sint legitimae personae ad matrimonium. Sunt et alia plura in Matrimonio consideranda, quae sub compendio perstringemus. 2. Quia sit Conjugium. Sun
Abbreviated transcription (Latin):
dum ⁊ non faciendum motu aĩ carent.si de¬
niq his abstinendi ab oꝑesuopotestasuł¬
la conceditur: earpeccm̃ tenere non possu¬
mus. Hic aꝑte ostendit᷑: qd̃ motus aĩsiue
ad bonum sine ad malum: ex lib̾o arbitrio
est. Iõq si gr̃a uel uirtus motus mentis est:
ex lib̾o arbitrio est.Si uero ex lib̾o arbitrioꝵ
uel ex parte est.iam non solus deus. sineho¬
mine eam facit. ꝓꝓterea quidam ñ erudi¬
te tradunt. uirtucem eẽbonam mentis qͣ¬
litatem. siue formã que animã informat.
⁊ ip̃ã non est motus uel affectusaĩ s ea lib̾m
arbitrium uiuatur. ut adbonum moueat᷑¬

Expanded text:
dum et non faciendum motu Animi careant, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad malum, ex libero arbitrio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex libero arbitrio est. Si vero ex libero arbitrio vel ex parte est, jam non solus Deus sine homine eam facit. Propterea quidam non inerudite tradunt virtutem esse bonam mentis qualitatem sive formam, quae animam informat; et ipsa non est motus vel affectus animi, sed ea liberum arbitrium juvatur, ut ad bonum moveat
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uirtus est. nel una nel ple̾s
cum ip̃a gr̃a non sit exarbitrio uoluntacis
s eampocuissanet. ac p̃paret. ut bona sit. ꝯ¬
sequitur ut uirtus non ex lib̾osit arbitrio
rita non sit motus uelasfectus mentis. cũ
om̃is motus uel affectus mentissit ex lib̾o

Expanded text:
hominis, virtus est, vel una, vel plures; cum ipsa gratia non sit ex arbitrio voluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus vel affectus mentis sit ex libero
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidend̾ est qualit̾ pͥmi parentes
si non peccassent filios ꝓcreassent. ⁊ qͣles
ip̃i filii nascẽnt᷑. Quidam putant adgignẽ¬
dosfilios pͥmos homines inꝑadiso misceriñ
potusse. nisi post peccm̃. dicentes ꝯcubitũ
sine corruptione uel macła ñ posse fieri. S¬

Expanded text:
ost haec videndum est qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. S
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad premissam questionem reuerta-¬
mur. ubi querebat᷑. an deus prgenuit. sede¬
um. analium d̾m. ad quoduicimus. neutrum
fore concedend̃. Uicit tamen augꝰ. in epła. ad
uerbis. pater. ut hr̃et fi̾lium de seip̾o: non mi¬
nuit seip̾m. sed ita genuit de se alterum se. ut
totus maneret inse. et esset in filio tantus:
quantus ⁊ solus. Quod ita incelligi pocest .i.¬

Expanded text:
unc ad praemissam quaestionem revertamur; ubi quaerebatur an Deus Pater genuerit se Deum, an alium deum. Ad quod dicimus, neutrum fore concedendum. Dicit tamen Aug. in epistola 6verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, quantus et solus. Quod ita intelligi potest, i
Abbreviated transcription (Latin):
ferentias accepisse. uinexordio sut ꝯditiõis
quib alii suꝑiores alii inferiores ⁊ di sapĩa
ꝯstituẽnt᷑. aliis maiora aliis minora dona
prãntis. Ut qui tc̃ ꝑnat᷑alia bona aliis excel¬
lebant. ip̃i ⁊̃ post. ꝑ mun̾a gr̃e eisd̾ p̾eẽnt.
Qui ⁊ nat᷑a mag̃ subtiles: isapĩa ampliꝰ
ꝑspicaces cͤati st̃. hii ⁊̃ maiorib gre mum̾i¬

Expanded text:
in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qui enim natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces c
Abbreviated transcription (Latin):
meo simł exist̾e potuit. q multo maioris
quãticatis ẽ ꝗͣ fuit corpus ade. In quo nͦ
cot ⁊̃ achomi fuerunt quot abeo homine̾
descenderunt. Quo circa uerũ ñ ẽẽ asser̃.
sub̾am unuis cuiusq inpͥmo fuisse pa
eo descendint scilicet lege propagationis.

Expanded text:
eo simul existere potuit, quia multo majoris quantitatis est, quam fuerit corpus Adae. In quo nec tot etiam atomi fuerunt, quot ab eo homines descenderunt. Quocirca verum non esse asserunt substantiam uniuscujusque in primo fuisse pareo descenderunt, scilicet, lege propagationis.
Abbreviated transcription (Latin):
incõseqñtib cũ dĩ dilectioẽ cõmemorass
ioh̾s qua diler̃ nos ⁊ hinc ortatꝰ eẽt ut ⁊ nos
inuicẽ diligamꝰ.atq it̃a in nob̃ d̾s maneat:
quia utiq ilectionẽ dm̃ dir̾at. statim uolẽs
dehͣere aꝑtiꝰ aliqͥd eloqui inquit. Inħ cogno¬
scimꝰ qr in ip̃o manemꝰ. riꝑ̃e in nob: qi desp̃u

Expanded text:
commemorasset Joannes, qua dilexit nos, et hinc hortatus esset ut nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat; quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, inquit: In hoc cognoscimus, quia in ipso manemus et ipse in nobis, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuius est infirmitate peccare ꝗͣ ignorã¬
cia grauiusq industria qͣ infirmitace.
Eua autẽudrͣ exignorancia peccasse. qi
seducta fuit. adam uero ex industria q
deliquerit qd̃ putau̾ituerũ ẽe qd̾ diabolꝰ
suadebat. ñ tñ in ħ: qͥn nouit illud d̾ĩ ẽẽ
mandatũ ⁊ pectim̃ ẽẽ ꝯtͣag̾e.⁊ iõ excusari¬

Expanded text:
s infirmitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia deliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit illud Dei esse mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
libro detrinit̃. Sic condita est mens hũa ut nũ¬
qͣm sui non meminĩt. numqͣmse ñ intelligat.
numqͣm se non diligat. s qm̃ qui odit animã¬
aliquem noce illi studet: non inmĩto. ⁊ nis ho¬
minis qñ sibi nocet se oclisse dr. Nesciens enm
sibi uult male. dum nonputat sibi obẽẽ ꝙ uu¬
diligit. qui uero non dm̃ diligit: ⁊̃ si sediligit.
sum tanqm suus inimicus in sequitur. Qua¬
te cdiliguntur. iõ forte duo precepta dicuntur ⁊
alterum mauis. alterum minus. Uel pp̃ duosmo¬
tus qui inmente geruntur. dum deus diligie᷑
⁊ prorunus. ꝙouet᷑ enim mens ad diligendũ
dm̃. mouetur ⁊ ad diligendum proximum. ⁊
multomagis. gͣdm̃ ꝗͣ gͦ ꝑxim̃.

Expanded text:
Sic itaque condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet; non immerito et mens hominis, quando sibi nocet, odisse se dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse qudiligit: qui vero non diligit Deum, etiam si se diligit, sum tanquam suus inimicus insequitur. Qute diliguntur, ideo forte duo praecepta dicuntur, et alterum majus, et alterum minus, vel propter duos motus qui in mente geruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum proximum; et mul
Abbreviated transcription (Latin):
ic querit᷑ si ex ea ip̃a dilectione diligitur deus
qua diligitur ꝓrimus. an alia sit dilectio
di. ⁊ alia ꝑrimi. Eadem sane dilectio ẽ qͣ diligͥ
uidet. S sieum quem uidet humano uisu sp̃a¬
ali caritate diligẽt: uid̾et eum qui est ip̃a cari¬
tas uisu intĩori quo uidi pot̃. Si gͦ frẽm quem
frẽm non diligie. quom pot̾ dilige̾: Exima enĩ

Expanded text:
ic quaeritur si ex ea ipsa dilectione diligitur Deus, qua diligitur proximus; an alia sit dilectio Dei, et alia proximi. Eadem sane dilectio est qua diligitur est. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque det, non dil
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus huiꝰ ꝑsone singłaritatem n̾ ut su¬
spicemur in carnem mutatam diuinitatẽ.
fcm̃ hominem. uel ẽẽ hominẽ ẜ habitum in.
li .lxxx.iiii. qõnũ ita inquiens. Mũltis modis
habitum dm̃s uel habitũ aĩ sic̾ discipline ꝑ¬
cepcionẽ. usu firmatam. uel habitũ corporis:
sicut dm̃s aliũ alio ualidiorẽ. uel habitum
eoꝵ. que menbris accomodant᷑ extͥnsecus. ut

Expanded text:
telligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam divinitatem.  hominem, vel esse hominem secundum habitum in lib. 83 Quaestionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extrinsecus, ut