comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culi pares ponant᷑: ñ ꝑueniat illa longi¬
tudo ad qͣdratam formã. nisi ꝑ eundem
numerũ muluplicati calculi fuerint:
ut si u̾bi grã. duos calculos ponas. qua¬
dratũ ñ facias: nͥ aliis duobꝰ ad latitudi¬
nẽ adiunctis. Sintres. sex adiungendi
st̃: s t̾nis distributis ad duos ordines si¬
milit̾ in lautudinẽ. Si enĩ ad longitu¬
dinẽ additi fuerint. nulla figura fit:
longitudo enĩ sine latitudine figura ñ
ẽ. Atq uaͣ ꝓportione. licet considerare
alios numeros. Ut enĩ bisbina ꝙ ter
terna quadratas figuras in numeris fa¬
ciunt: ita quat᷑ quat̾na. quinqͥes qͥna.¬
& sexies sena: atq ita ꝑ infinitũ in cehs.
OEtiã ista rata: ꝙ manifesta st̃.m aiten¬
de nc̃. uirũ sit aliqua temꝑis longitu¬
do d Quis dubitauerit nullũ eẽ tempꝰ:
sine aliqua longiudine. m Qd uersuͤ
Potest ne ñ optinere aliqͣm tẽꝑis longi¬
tudinẽ: U Immo neceẽ ẽ optineat. m

Expanded text:
culi pares ponantur, non perveniat illa longiculi pares ponantur, non perveniat illa longitudo ad quadratam formam, nisi per eumdem numerum multiplicati calculi fuerint: ut si verbi gratia duos calculos ponas, quadratum non facias, nisi aliis duobus ad latitudinem adjunctis: sin tres, sex adjungendi sunt, sed terni distributi ad duos ordines similiter in latitudinem: si enim ad longitudinem additi fuerint, nulla figura fit. Longitudo enim sine latitudine figura non est. Atque ita proportione licet considerare alios numeros: ut enim bis bina, et ter terna quadratas figuras in numeris faciunt, ita quater quaterna, quinquies quina, sexies sena, atque ita per infinitum in caeteris. D. Etiam ista rata et manifesta sunt. M. Attende nunc utrum sit aliqua temporis longitudo. D. Quis dubitaverit nullum esse tempus sine aliqua longitudine? M. Quid? versus potestne non obtinere aliquam temporis longitudinem? D. Imo necesse est obtineat. M.
Abbreviated transcription (Latin):
adesto atq responde: utrũ t̾ uideatur
quelib longitudo posse ingͦlib par¬
tes secari. O Satis mͥ ista ꝑsuasa st̃. nec
dubitari posse arbit᷑r. qͥn om̃is lon¬
gitudo que linea dicit᷑. habeat dimi¬
diã sui partẽ: ac ꝑ hoc in duas lineas
decurtatim secari queat: ꝙ qr ipse due
linee que ista sectione fiunt. ꝓculdubio
linee st̃. ꝙͣ in ipfis boc fieri posse ma-¬
nifestũ ẽ. Ita qnͣtulacumq longitusdo:.
inqͦdib partes secari potest. m Expe¬
ditissime atq uerissime. Quare illud¬
nc̃ uide. uirũ recte adseueret᷑. omnẽ
longitudinẽ ad latitudinẽ porrigen¬
d̾ã que ab ipsa orit᷑ tantũ ualere. qnͣtũ
latitudinis quadratũ occupat: si enĩ
minꝰ aut ampliꝰ in latũ spaciũ ꝓcedit᷑.
qͣm longa ẽ linea unde ꝓcedit᷑. qͣdratũ
ñ sit. Sintantũ: nicħ aliud qͣm q̃dra¬
tum fit. d Intelligo. & assentior. Quid
enĩ uerius: M Illud gͦ iam sequi ut opinor
uides. ut si ꝓlinea in longũ orctinati cal¬

Expanded text:
adesto, atque responde, utrum tibi videatur quaelibet longitudo posse in quotlibet partes secari. D. Satis mihi ista persuasa sunt: nec dubitari posse arbitror, quin omnis longitudo quae linea dicitur, habeat dimidiam sui partem, ac per hoc in duas lineas decussatim secari queat: et quia ipsae duae lineae quae ista sectione fiunt, procul dubio lineae sunt, etiam in ipsis hoc fieri posse manifestum est. Itaque et quantulacumque longitudo in quotlibet partes secari potest. M. Expeditissime atque verissime. Quare nunc illud vide, utrum recte asseveretur, omnem longitudinem ad latitudinem porrigendam, quae ab ipsa oritur, tantum valere quantum latitudinis quadratum occupat. Si enim minus aut amplius in latum spatium proceditur quam longa est linea unde proceditur, quadratum non fit; sin tantum, nihil aliud quam quadratum fit. D. Intelligo et assentior: quid enim verius? M. Illud ergo jam sequi, ut opinor, vides, ut si pro linea in longum ordinati cal
Abbreviated transcription (Latin):
sint qͣm poematis: nec iã senariꝰ u̾suᷤ
t̾ualla. int̾miscendis huidemodi pełib
seruare potuert̃. Quare in hoc gne poe¬
tȩ ista corruptione atq licentia plane as¬
secuti st̃. qd eos uoluisse arbitrand̃u ẽ. ut
cẽnt in fabulis poemata solute orationi
similia. S qm̃ satis dictũ ẽ. eur int̾ se¬
narios isti u̾sus magis nobilitati sint:
nc̃ uideamꝰ cur ipsi senarii meliores sint
ũsus qͣm cet̾i in quolib alio ped̾u nũo
ostituri: nͥ quid habes adu̾sus ista que
disseras. O Prorsus assentior: ꝙ iã illã

Expanded text:
sint quam poematis, nec jam senarius, sed sint quam poematis, nec jam senarius, sed tervalla intermiscendis hujuscemodi pedibus, servare potuerunt. Quare in hoc genere poetae ista corruptione atque licentia plane assecuti sunt, quod eos voluisse arbitrandum est, ut essent in fabulis poemata solutae orationi simillima. Sed quoniam satis dictum est cur inter senarios isti versus magis nobilitati sint, nunc videamus cur ipsi senarii meliores sint versus quam caeteri in quolibet alio pedum numero constituti. Nisi quid habes adversus ista quae dissera
Abbreviated transcription (Latin):
quib sunt ista meliora. Hii gͦ senari¬
orũ om̃ium pulcherrimi: ñ potuert̃
ambo opuin̾e sinceritatẽ suã adu̾sus
hominũ licentiã. Lam trochaico gñi
ñ senarios solos. s unde minꝰ incipit.
usq ad magnitudinẽ extremã que
octo pedes habet. miscendos poete
putauert̃ quatuor temporũ pedeo
om̃s: qui adhibent᷑ ad numeros Et
greci quid̾e alt̾nis locis. pͥmo ꝙ t̾cio
ꝙ ita deinceps si a semipede u̾sus ĩ¬
cipit. sin abintegro trocheo. scdo &
quarto loco atq ita deinceps serua¬
tis int̾uallis memoratiᷤᷤ longiores col¬
locant pedes: que corrupt̾o ut tole¬
rabilis fieret. ñ singulos pedes indu¬
as partes. quarũ una leuationis alt̾a
positionis ẽ claudendo diuisert̃.s
unũ pedem leuantes aliũ ponenteᷤ.
unde ipsũ senariũ trimetrũ uocant.
ad eptiritorũ diuisionẽ plausũ rettu¬
lert̃. S si hoc saltem ostant̾ tencret᷑
ꝗͣuis pedes epitriti magis orationis

Expanded text:
quibus sint ista meliora. 24. Hi ergo senariquibus sint ista meliora. 24. Hi ergo senariorum omnium pulcherrimi, non potuerunt ambo obtinere sinceritatem suam adversus hominum licentiam. Nam in trochaico genere, non senario solo, sed unde minus incipit usque ad magnitudinem extremam quae octo pedes habet, miscendos poetae putaverunt quatuor temporum pedes omnes, qui adhibentur ad numeros: et Graeci quidem alternis locis primo et tertio, et ita deinceps, si a semipede versus incipit: sin ab integro trochaeo, secundo et quarto loco, atque ita deinceps servatis intervallis, memorati longiores collocantur pedes. Quae corruptio ut tolerabilis fieret, non singulos pedes in duas partes, quarum una levationis, altera positionis est, plaudendo diviserunt; sed unum pedem levantes, alterum ponentes, unde ipsum senarium trimetrum vocant, ad epitritorum divisionem plausum retulerunt. Sed si hoc saltem constanter teneretur, quamvis pedes epitriti magis orationis
Abbreviated transcription (Latin):
tarent᷑: aut si id ñ ẽ fortuitũ: meliꝰ cre¬
do uisũ fuisse. ut heroicus duabꝰ lon¬
gis qm̃ duab̾ꝰ buib ꝙ longa claudẽt᷑:
qͦd in longis aures ꝯmodius acqͥesc̃t:
ille autẽ alter in finali semipede: lon¬
gam sillabam potius haberet qͣm bre¬
uẽ. Res quide se sic habet: ut quicũq
horsi pͥores elig̾entur. necessario aliis
auferrent locũ: qui m̃bris ĩsdẽ p̃poste¬
ratis fieri possent. Que circa si melior
cano troie qui pͥmus aboris. inepte
iam fieret isto ꝯu̾so aliud genꝰ. sicuti
ẽ troie qui pͥmꝰ ab oris. arma uirũꝙ
cano: qd ꝙ de throcaico gnẽ intelligñ¬
dum ẽ. Nam si c̃ honestior. beatꝰ ille
qui peul negocio. qͦd genꝰ isto p̃posterato
fieret. ut ẽ qui ꝓcul negocio beatꝰ ille:
fieri ꝓfecto ñ oportet. Tam̃ si quis au¬
deat & faciat tales u̾sus: manifestũ
ẽ eũ alia gña senariorũ ẽẽ facturũ:

Expanded text:
entarentur; aut si id non est fortuitum, melius creentarentur; aut si id non est fortuitum, melius credo visum fuisse, ut heroicus duabus longis, quam duabus brevibus et longa clauderetur, quod in longis aures commodius acquiescunt: ille autem alter in finali semipede longam syllabam potius haberet quam brevem. Res quidem sic se habet, ut quicumque horum priores eligerentur, necessario aliis auferrent locum, qui membris iisdem praeposteratis fieri possent. Quocirca si melior cano, Trojae qui primus ab oris; inepte jam fieret isto converso aliud genus, sicuti est, Trojae qui primus ab oris, arma virumque cano. Quod etiam de trochaico genere intelligendum est. Nam si est honestior, Beatus ille qui procul negotio: quod genus isto praeposterato fieret, ut est, Qui procul negotio beatus ille, fieri profecto non oportet: tamen si quis audeat et faciat tales versus, manifestum est eum alia genera senariorum esse facturum,
Abbreviated transcription (Latin):
longisq uariant᷑. & ob hoc multo
minꝰ ꝯũti possunt. cedant necẽẽ ẽ.
dicati sint senarii. in quib anape¬
stũ subtilis illa ratio metit᷑. & hii in
quib trocheũ: quã si dactilũ ibi ⁊ hic
ambũ metiret᷑. Sine p̃iuditio enĩ sen¬
tentiȩ. qm̃ nc̃ de numeris agimꝰ. si u̾s
ita eẽt. troie qͥ pͥmus ab oris arma ui¬
rũꝙ cano. uł de illo gñe qui ꝓcul ma¬
lo pius beatus ille: ut̾q horum nec mi¬
nꝰ senariꝰ eẽt. nec minꝰ breuiũ longa¬
rũꝙ sillabarũ temꝑatione moderatꝰ.
nec magis ꝯuerti poterat: ꝙ mutroq
m̃bra ita ordinata st̃. ut ꝙ in qͥnto
& in septimo semipede pars oratio¬
nis t̾minet᷑. Cur gͦ meliores illi pu¬
tent᷑. si potiꝰ ita sint. arma uirũꝙ ca¬
no troie qui pͥmus ab oris: beatꝰ ille qͥ
ꝓcul pius malo: Inqua questione fa¬
ciliꝰ ꝙ ꝓcliuius duxerim forte euenis¬
se. ut isti pͥus animadũterent᷑ ꝙ freꝙ̃¬

Expanded text:
longisque variantur; et ob hoc multo longisque variantur; et ob hoc multo minus converti possunt, cedant necesse est.dicati sint senarii, in quibus anapaestum subtilis illa ratio metitur, et ii in quibus trochaeum; quam si dactylum ibi, et hic iambum metiretur. Sine praejudicio enim sententiae, quoniam nunc de numeris agimus, si versus ita esset: Trojae qui primus ab oris arma virumque cano, vel de illo genere: Qui procul malo pius beatus ille; uterque horum nec minus senarius esset, nec minus brevium longarumque syllabarum temperatione moderatus, nec magis converti poterat; et in utroque membra ita ordinata sunt, ut et in quinto et in septimo semipede pars orationis terminetur: cur ergo meliores istis putentur, si potius ita sint, Arma virumque cano, Trojae qui primus ab oris. Beatus ille qui procul pius malo? In qua quaestione facilius et proclivius dixerim forte evenisse, ut isti prius animadverterentur et frequ
Abbreviated transcription (Latin):
tio S: tam̃ heroicis ꝯcedit᷑ spondeos
om̃s rarissime int̾ponere: quod pꝰti
or etas hȩc nr̃a minime ꝓbauit. Iro¬
caicis autẽ siue rambicis cũ pedem tri¬
bracũ qͦlib loco int̾pon̾e liceat. ha¬
bere tam̃ in huiꝰdemodi carminibꝰ
pedib a lege u̾suũ senaria: ñ solũ qd
solute orationis st̃̾ aptiores. uerũ ꝙ̃
qͦd si sex fuerint. triginta & duo tẽ¬
pora excedunt. sicut dispondei. re¬
motis &ͦ qͥnum tempoꝵ pedibꝰ. qͦd
sͥ eos libentiꝰ ad clausulas uendica¬
uit oratig molosis itẽ ⁊ aliis tẽpo¬
rũ senũ. qͣmꝗͣ in poematibꝰ uenꝰtis¬
sime uigeant. ab hoc de quo nc̃ agi¬
mꝰ mͦ numero tempoꝵ exclusis. re¬
stant u̾sus om̃iũ buiũ sillabarũ. qͥ
uł pyrrichios uł ꝓceleumaticos uł
tribracos habeant: & om̃iũ longa¬
rũ qui spondeos: qui qͣmꝙͣ admit¬
tant᷑ ad senariũ mod̾u: dignitati
tam̃ & temꝑationi hoꝵ qui breuibꝰ

Expanded text:
tio. Sed tamen heroicis conceditur spondeos tio. Sed tamen heroicis conceditur spondeos omnes rarissime interponere, quod quior aetas haec nostra minime probavit. Trochaicis autem sive iambicis, cum pedem tribrachum quolibet loco interponere liceat, habere tamen in hujuscemodi carminibuspedibus a lege versuum senaria, non solum quod solutae orationi sunt aptiores, verum etiam quod si sex fuerint, triginta et duo tempora excedunt, sicut dispondei; remotis etiam quinum temporum pedibus, quod sibi eos libentius ad clausulas vindicavit oratio; molossis item et aliis temporum senum, quamvis in poematis venustissime vigeant, ab hoc de quo nunc agimus numero temporum exclusis; restant versus omnium brevium syllabarum, qui vel pyrrhichios vel proceleumaticos vel tribrachos habent, et omnium longarum qui spondeos. Qui quanquam admittantur ad senarium modum, dignitati tamen et temperationi horum qui brevibus
Abbreviated transcription (Latin):
aures impleant. Qͣmobrẽ nec illi
u̾sus qui sex pyrrichios ꝙ sex ꝓcele¬
umaticos habent. aspirant ad heror¬
ci dignitatẽ. nec illi ad trochaici qͥ
sex tribracos habent. Huc accedit.
quia in istis qͦs cet̾is ipsa ratio p̃po¬
nit m̃bris p̃posteratis. totũ ita ꝯmu¬
tabit᷑. ut alios ꝙ̃ pedes necessario
meriam᷑. Itaq in ou̾sibiliores ut ita
dicã fr̃. qm illi. qui aut om̃ib bre¬
uib aut longis om̃ib constant.
ideo siue quinq & septẽ. siue sep¬
tẽ ⁊ qͥnq semipedibꝰ m̃bra in hiis tẽ¬
ꝑatioribus ordinent᷑. nicħ int̾ẽ. Ne¬
utro enĩ horũ ordine oũti u̾sus pot̾si¬
ne tanta ꝯmutatione: ut aliis pedibꝰ¬
currẽ uideat᷑. In illis autẽ si carmen
ceptũ erit talib ũsib. quorũ pͥora m̃¬
bra qͥnos semipedes habeant: ñ opor¬
teat eos miscere in quib septeni pͥoreᷤᷤ
st̃: ne iam liceat om̃s ou̾tere. Nõ enĩ
a oꝯũsione reuocat ulla pedu muta¬

Expanded text:
aures impleant. Quamobrem nec illi aures impleant. Quamobrem nec illi versus qui sex pyrrhichios, et sex proceleumaticos habent, aspirant ad heroici dignitatem, nec illi ad trochaici qui sex tribrachos habent. Huc accedit, quia in istis quos caeteris ipsa ratio praeponit, si membra praeposteres, totum ita commutabitur, ut alios etiam pedes necessario metiamur. Itaque inconversibiliores, ut ita dicam, sunt quam illi qui aut omnibus brevibus, aut longis omnibus constant. Et ideo sive quinque et septem, sive septem et quinque semipedibus membra in his temperatioribus ordinentur, nihil interest: neutro enim horum ordine converti versus potest sine tanta commutatione, ut aliis pedibcurrere videatur. In illis autem si carmen coeptum erit talibus versibus, quorum priora membra quinos semipedes habeant, non oporteat eos miscere in quibus septeni priores sunt, ne jam liceat omnes convertere: non enim a conversione revocat ulla pedum commuta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. M At si ad hec poetarũ mat̾ia. ꝙ so¬
luta oratio u̾sib inimica ẽ: ñ u̾sus ulłꝰ
nͥ ex hoc gñe pedum faciendus ẽ.
Assentior. Uideo enĩ poemata u̾sib
qͣm aliis liricorum poetarũ metris fieri
grandiora: s ad huc quo ratio ista tendat
ignoro m Neppera. Disputamꝰ enĩ tam
de senariorũ u̾suũ excellentia: ꝙ pͥustͥ
cupio demonstrare si potero. decentis¬
simos senarios nͥ duoꝵ istoꝵ generũ
cẽ ñ posse: que om̃iũ ꝙ̃ sunt celeber¬
rima. Quorũ ẽ unũ heroicũ. ut arma
iurũq cano troie qui pͥmus ab oris.
quo usus metit᷑ spondeo & dactilo. sb̃¬
tilior ratio spondeo & anapesto. alte¬
rũ qͦd iambicũ dicit᷑. ꝙ eadem ratione
inuenit᷑ trochaicũ. Nam credo tͥ ẽẽ
manifestũ longis sillabis nͥ breues in¬
t̃ponant᷑. obtundi qͦdamm̃ spacia
sonorũ. Item nͥ breuibꝰ longȩ. nimis
concisa ꝙ qͣsi tremula sieri: & neut᷑
ẽẽ temꝑata: ꝗͣuis temporũ eqͣlitate

Expanded text:
est. M. At si haec est poetarum materies, et soluta oratio versibus inimica est, non versus ullus nisi ex hoc genere pedum faciendus est. D. Assentior. Video enim poemata versibus quam aliis lyricorum poetarum metris fieri grandiora, sed adhuc quo ratio ista tendat, ignoro. 21. M. Ne propera: disputamus enim jam de senariorum versuum excellentia, et prius tibi cupio demonstrare, si potero, decentissimos senarios, nisi duorum istorum generum esse non posse, quae omnium etiam sunt celeberrima, quorum unum est heroicum, ut, Arma virumque cano, Trojae qui primus ab oris, quod usus metitur spondeo et dactylo, subtilior ratio spondeo et anapaesto: alterum quod iambicum dicitur, et eadem ratione invenitur trochaicum. Nam credo tesse longis syllabis, nisi breves interponantur, obtundi quodam modo spatia sonorum; item nisi brevibus longae, nimis concisa et quasi tremula fieri; neutra esse temperata, quamvis temporum aequalitate
Abbreviated transcription (Latin):
senariã. qm cũ septẽ fuissent. M lta ẽ ut
dicis: & idõ isto gn̾e copulationis a lege
ũsuũ ssꝑato. artende ut ordo postulat ĩ
ea nẽ m̃bra. quoꝵ pͥmũ habet octo semi¬
pedes. septem scdđm. Itiͣ u copulatio hab:
qͦd qͣrimꝰ. Nam p̃cedentis m̃bri partẽ
dimidã cũ parte subseq̃ntis maiore q̃
mipedes st̃ octonarii numeri. sũmã fa¬
cio. Restant qͥtuor semipedes de pͥore.
tres de postĩore m̃bro:. duo inde & duo
hinc copulati fiunt qͣtuor. Duo rursꝰ
inde residui & unũ binc ad legẽ illiꝰ
ꝯuenientie copulati: qr unũ reliqͥs par
ẽ. qͣd̾am᷑ sumunt᷑ ꝓ qͣtuor:. ita iã octona¬
riꝰ suꝑiori octonario ꝯgruit: od cur
huiꝰ exemplũ ñ audio: M Quia sepe
ꝯmemoratũ ẽ: tam̃ ne suo loco p̃t̾mnis¬
sũ putes: ipsũ ẽ roma roma cerne qnͣ¬
ta sit dni benignitas: uel hoc ꝙ. oꝑti¬
mus beatus ille qui ꝓcul negocio: qͥ

Expanded text:
senariam, quam cum septem fuissent. 18. M. Ita est, ut senariam, quam cum septem fuissent. 18. M. Ita est, ut dicis: et ideo isto genere copulationis a lege versuum separato, attende ut ordo postulat, in ea nunc membra, quorum primum habet octo semipedes, septem secundum. Ista vero copulatio habet quod quaerimus. Nam praecedentis membri partem dimidiam cum parte subsequentis majore, quae mipedes sunt, octonarii numeri summam facio. Restant ergo quatuor semipedes de priore, tres de posteriore membro. Duo inde, et duo hinc copulati, fiunt quatuor. Duo rursus inde residui, et unus hinc, ad legem illius convenientiae copulati, qua unum reliquis par est, quodammodo sumuntur pro quatuor. Ita jam octonarius superiori octonario congruit. D. Sed cur hujus exemplum non audio? M. Quia saepe commemoratum est: tamen ne suo loco praetermissum putes, ipsum est, Roma, Roma, cerne quanta sit deum benignitas; vel hoc etiam, Optimus beatus
Abbreviated transcription (Latin):
s iam uellem ut ista que pͥora suscepi mꝰ
explicata eẽnt: ut iam illud audirem.
ante disserimꝰ: fiunt illa dulciora que
pedes alt̾um septem. repiatur ea eqͣlitas:
ut rite eẽ u̾sus queat. Nam pꝰ qnq ⁊ sep¬
tem semmipedes: hc eẽ discutiend̾u uides.
huiꝰ autẽ exempłu ẽ: roma roma cerne
qnͣta sit dni benignitas. D Nideo pͥmũ
m̃brũ posse in partes distribiti. que ba¬
beant t̾nos semipedes: sccłm in tres ꝙ
quatuor: quare iunctis equalibꝰ fiunt
sex semipedes. Tria uͦ & quatuor septẽ st̃:
ñ equantur illi numero. Et si duo⁊ duo
in ea parte uͥ qͣtuor st̃. ⁊ duo ꝙ unu in ea
parte uͥ tres st̃ ꝯsideremus: uinctis par¬
tibꝰ que binos habent. sit summa quat̾¬
naria. Iundis aũ ilł qͣꝵ in una duo st̃. in
alia unũ: si ꝙ̃ ista tamꝙ̃ sint quatuor.
accipiamꝰ ꝓpt̾ uniꝰ cũ cet̾is numeris ꝯcordi¬
ã octo simul fiũt: magisq excedunt sũmã

Expanded text:
sed jam vellem ut ista quae priora suscepimus, sed jam vellem ut ista quae priora suscepimus, explicata essent, ut jam illud audirem cante disseruimus, fiunt illa dulciora quae pedes sex, alterum septem, reperiatur ea aequalitas ut rite esse versus queat. Nam post quinque et septem semipedes hunc esse discutiendum vides. Hujus autem exemplum est: Roma, cerne quanta sit deum benigniias. D. Video primum membrum posse in partes distribui, quae habeant ternos semipedes, secundum in tres et quatuor. Quare junctis aequalibus fiunt sex semipedes, tres vero et quatuor septem sunt, et non aequantur illi numero. Sed si duo et duo in ea parte ubi quatuor sunt, et duo et unum in ea parte ubi tres sunt, consideremus, junctis partibus quae binos habent, fit summa quaternaria: junctis autem illis quarum in una duo sunt, in alia unum, si etiam ista tanquam sint quatuor accipiamus, propter unius cum caeteris numeris concordiam, octo simul fiunt, magisque excedunt summam
Abbreviated transcription (Latin):
rent. ñ enĩ tantũ nom̃ ẽ illiꝰ u̾sus.
tã sũmã inuentã collatis uno & tribꝰ
to concordiores partes ẽẽ. cũ niun¬
gunt᷑ unu & tres. ꝓpt̾ illã unius
cũ ceteris om̃ib numeris amicitiã:
qmͣ cũ duo ⁊ quatuor copulant᷑ sic̃
in istis ẽ. An tͥ aliquid obscurũ ẽ:
O Nich̃ ꝓrsus. S nescio qͦmͦ me offen¬
dit. qͦd isti senarii cũ sint celebratiores
cet̾is gñib ꝙ pͥncipatũ quendã in u̾sibꝰ
habere dicant᷑. aliquid in m̃broꝵ concor¬
dia minꝰ habent qm illi fame obscuriori
ũsus. M Bono animo esto. Nam ego tͥ tan¬
tam in hiꝰ ostendã concordia: qnͣtam soli
ex om̃ib habere meruerunt: ut uideas
ñ inutia eos eẽ p̃latos. S qr ipsa tracta¬
tio aliqñto ẽ longior. qmuis omino io-¬
cundior: restare nob̃ debet exirema: ut cũ
de cet̾is qnͣtũ satis uidebit᷑ disputau̾̃i mꝰ:
iã om̃i cura lib̾ati ad horũ serutanda
penetralia ueniamꝰ.  Michi uͦ placer:

Expanded text:
rent. Non enim tantum nomen est illius versus tam summam inventam collatis uno et tributo concordiores partes esse, cum junguntur unum et tria, propter illam unius cum caeteris omnibus numeris amicitiam, quam cum duo et quatuor copulantur, sicut in istis est. An tibi aliquid obscurum est? D. Nihil prorsus. Sed nescio quomodo me offendit, quod isti senarii cum sint celebratiores caeteris generibus, et principatum quemdam in versibus habere dicantur, aliquid in membrorum concordia minus habent, quam illi famae obscurioris versus. M. Bono animo esto: nam ego tibi tantam in illis ostendam concordiam, quantam soli ex omnibus habere meruerunt, ut videas, non injuria eos esse praelatos. Sed quia ipsa tractatio aliquanto est longior, quamvis omnino jucundior, restare nobis debet extrema, ut cum de caeteris, quantum satis videbitur, disputaverimus, jam omni cura liberati, ad horum scrutanda penetralia veniamus. D. Mihi vero placet:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ modo iambico uł trocaico ñ conci¬
nit: qr illi pedes ad tantisdem: hii ad
duplum partiunt᷑. fuint gͦ ambitꝰ. aut
om̃ibꝰ metris ñ u̾sibus. ut illi st̃ de quibꝰ in
suꝑiore sermone disputatũ ẽ. cũ de ipsis
metͥs ageremꝰ: aut tantũ u̾sibꝰ. ut hii de qͥ¬
bꝰ nc̃ dictũ ẽ : aut & u̾sibus ꝙ aliis metris
temperant᷑. quale illud ẽ. Diffugere ni¬
ues: redeunt iã gͣmina campis: arboribꝰ¬
ꝙ comȩ. Qͦ autẽ oedine locentur uł u̾sꝰ
cũ aliis metͥs uł maiora m̃bra cũ minori¬
bꝰ. nicħ int̾ẽ ad auriũ uoluptatẽ: du mͦ
ñ breuior qm bim̃bris: nec amplior ꝙͣ
quadrim̃bris sit ambitꝰ. S iam si nicb̃
habes qͦd contͣdicas: sinis sit huiꝰ dispu¬
tationis: ut deinceps qͦd ad hanc partem
musice aitinet. quȩ in numeris tempoꝵ
c̃. ab hiis uestigiis eiꝰ sensibilib ad ipsa cu¬
bilia uͥ ab om̃i corpore aliena ẽ. qnͣta ua¬

Expanded text:
cum modo iambico vel trochaico non concicum modo iambico vel trochaico non concinit, quia illi pedes ad tantumdem, hi ad duplum partiuntur. Fiunt ergo ambitus aut omnibus metris non cum versibus, ut illi sunt de quibus in superiori sermone disputatum est, cum de ipsis metris ageremus; aut tantum versibus, ut ii de quibus nunc dictum est; aut ut et versibus, et aliis metris temperentur, quale illud est: Diffugere nives, redeunt jam gramina campis, Arboribusque comae. Quo autem ordine locentur vel versus cum aliis metris, vel majora membra cum minoribus, nihil interest ad aurium voluptatem, dummodo non brevior quam bimembris, non amplior quam quadrimembris sit ambitus. Sed jam si nihil habes quod contradicas, finis sit hujus disputationis, ut deinceps quod ad hanc partem musicae attinet quae in numeris temporum est, ab his vestigiis ejus sensibilibus, ad ipsa cubilia, ubi ab omni corpore aliena est, quanta va
Abbreviated transcription (Latin):
ri autẽ nͥ ñ pleno prorsus ñ porest.S isti
ñ pleni pedes. siue integros semipedes
habeant. sicuti ẽ iste quẽ nc̃ posui. siue
minꝰ qͣm dimidiũ pedem. sicut in illo
choriambico due ultime breues. mece¬
nas attauis edite regib: siue plus ꝗͣ di¬
midiũ. ut in eiꝰ capite due pͥme longe.
aut in fine alt̾ius choruambici bacchiuͤ.
cuiꝰ exempłu ẽ. te domꝰ euandria. te cel¬
sa sedes latini: om̃s gͦ isti ñ pleni ꝑedes
poemata u̾sib fiunt. ut in hiis unũ ge¬
nꝰ teneat᷑. qualia epicorũ poetarum suit
uł ꝙ comicorũ: s illos qͦ ambitus qͦs
ꝑiodos greci uocant. ñ tantũ illis metͥs
que lege u̾suum ñ tenent᷑ lirici poetȩ
faciunt: s ꝙ̾ u̾sibꝰ. Lam ille flacci. nox
erat & celo fulgebat luna sereno int̾ mi¬
nora sydera. bimembris ambitꝰ ẽ. &
nire ñ posst̾: nͥ ut̾q ad senum tempoꝵ
referant᷑ pedes. Nam modus heroicus

Expanded text:
ri autem nisi non pleno prorsus non potest. Sed isti ri autem nisi non pleno prorsus non potest. Sed isti non pleni pedes, sive integros semipedes habeant, sicuti est iste quem nunc posui; sive minus quam dimidium pedem, sicut in illo choriambico duae ultimae breves, Maecenas atavis edite regibus; sive plus quam dimidium, ut in ejus capite duae primae longae, aut in fine alterius choriambici bacchius, cujus exemplum est, Te domus Evandri, te sedes celsa Latini. Omnes ergo isti non pleni pedes poemata versibus fiunt, ut in his unum genus teneatur, qualia Epicorum poetarum sunt, vel etiam Comicorum; sed illos quoque ambitus quos περιόδους Graeci vocant, non tantum illis metris quae lege versuum non tenentur, Lyrici poetae faciunt, sed etiam versibus. Nam ille Flacci, Nox erat, et coelo fulgebat luna sereno Inter minora sidera. bimembris ambitus est, nire non possunt, nisi uterque ad senorum temporum referatur pedes. Nam modus heroicus
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ in summa faciunt: & ẽ una parᷤ
u̾sus heroici: o Itaẽ. m altera gͥ pars
que habet qͥnꝙ: semipedes. qm̃ ñ potest
in duo m̃bra diuidi. ꝙ debet aliqͣ qqͣlita¬
te concinere: ñne tota in quadratũ ducẽ¬
da ẽ:  Nicħ aliud om̃ino censeo: ꝙ iã
tandem cognosco eqͣlitatẽ mirabilẽ: qͥn¬
ꝙ enĩ qͥnquie ducta. ead̾e uiginti qͥnq
consũmant. Nec ĩmerito senaris ũsus ce¬
teris celebratiores nobilioresq facli st̃.
Dici enĩ uix potest: qntũ int̾ istorũ eqͣlita¬
ratio. Quare ut istũ iam sermonẽ con¬
cluidamꝰ aliquando: cernis certe cũ sint
metra pene ĩnumerabilia. u̾sum tam̃ ẽẽ
ñ posse. nisi duobꝰ m̃bris sibimet concin¬
s tam̃ aliqua eqlitate coniunctis: ut ft̃
septem. aut octo ꝙ septẽ. auit nouẽ ⁊ sep¬
tẽ. uł septẽ ⁊ nouẽ. Apleno enĩ pede tro¬
za ñ pleno pot̾ ũsus ordiri ut ẽ. uir op¬
timꝰ beatus ille qui ꝓcul negocio: t̾mina-¬

Expanded text:
faciunt; et est una pars versus heroici. D. Ita est. M. Altera igitur pars quae habet quinque semipedes, quoniam non potest in duo membra dividi, et debet aliqua aequalitate concinere, nonne tota in quadratum ducenda est? D. Nihil aliud omnino censeo, et jam tandem agnosco aequalitatem mirabilem. Quinque enim quinquies ducta eadem viginti quinque consummant. Nec ergo immerito senarii versus caeteris celebratiores nobilioresque facti sunt: dici enim vix potest quantum inter illorum aequalitaequitur, ratio. Quare ut istum jam sermonem concludamus aliquando, cernis certe cum sint metra pene innumerabilia, versum tamen esse non posse, nisi duobus membris sibimet concinsed tamen aliqua aequalitate conjunctis, ut sunt septem, aut octo et septem, vel septem et novem. A pleno enim pede troet a non pleno potest versus exordiri, ut est, Vir optimus beatus ille qui procul negotio: termina
Abbreviated transcription (Latin):
placet: ꝙ mͥ de m̃bris eiꝰ pedibꝰq resp̃õ¬
de: faselus ille quẽ uidetis hospites.
Olembra quidẽ huiꝰ in quinq &
septẽ semipedes uideo cẽ distributa.
ut pͥtis sit faselus ille: post̾ius autẽ quẽ
uidetis hofpites: pedes uͦ iambos m Cer-
nescio. Quis enim ñ uideret sicut in
heroico exordiendĩi eẽ a semipede: q̃d
cũ in hoc gn̾e fit. ñ iam iambis s troche¬
is u̾sum metim᷑ ut eũ legitime semmipes
claudit. m Ita ẽ ut dicis. s uide qͦd
tͥ de hoc respondendũ putes ꝙͦ asclepi¬
adem uocant. mecenas attauis edite

Expanded text:
placet, et mihi de membris ejus pedibusque responplacet, et mihi de membris ejus pedibusque responde, Phaselus ille quem videtis, hospites. D. Membra quidem hujus in quinque et septem semipedes video distributa, ut prius sit, Phaselus ille; posterius autem, quem videtis, hospites: pedes vero iambos cernonescio. Quis enim non videret sicut in heroico exordiendum esse a semipede? quod cum in hoc genere fit, non jam iambis, sed trochaeis versum metimur, ut eum legitime semipes claudat. 12. M. Ita est ut dicis: sed vide quid tibi de hoc respondendum putes, quem asclepiadaeum vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis quibꝰ nos qͦq loqͥmur. ita &
nos utamur: qr in huiꝰcemodi re &
nullam obseruationẽ sequi desi-¬
diȩ est. ꝙ nouã instituere licentiȩ::
ita in metiendo u̾su inueterata uo¬
luntas hominũ. ac ñ et̾na rerũ ratio
cogitanda ẽ: cũ & moderatã eiꝰ lon¬
gitudinẽ pͥus naturalit̾ aure sentiamꝰ:
deinde apꝑhemꝰ rationabili conside¬
ratione numeroꝵ. ⁊ eũ insigni fine
claudendum ẽẽ iudicet. quisqͥs usdicat
sestũ sit. Si quidẽ temporis longitudi-¬
nẽ cohercet. & frenat qͦdammꝰ. Que cũ¬
ita sint: qui potest post̾ius eiꝰ mẽbrũ nͥ
ñ pleno t̾minari pede. pͥoris autẽ m̃bri
exordiũ aut plenũ pedem eẽ. ut in illo
throcaico. roma roma cerne qͣnta sit
dei benignitas: aut partẽ pedis ut in
heroico. arma uirũq: cano troie qui
pͥmꝰ ab oris: Quappt̾ om̃i iam dubita¬
tione sublata. ꝙ̃ istũ ũsum metire si

Expanded text:
verbis quibus nos quoque loquimur, ita et verbis quibus nos quoque loquimur, ita et nos utamur; quia in hujuscemodi re et nullam observationem sequi desidiae est, et novam instituere licentiae: ita in metiendo versu inveterata voluntas hominum, ac non aeterna rerum ratio cogitanda est, cum et moderatam ejus longitudinem prius naturaliter aure sentiamus, deinde approbemus rationabili consideratione numerorum, et eum insigni fine claudendum esse judicet quisquis judicat festum sit; siquidem temporis longitudinem coercet et frenat quodammodo. Cita sint, qui potest posterius ejus membrum nisi non pleno terminari pede? Prioris autem membri exordium aut plenum pedem esse, ut in illo trochaico, Roma, Roma, cerne quanta sit deum benignitas; aut partem pedis oportet, ut in heroico, Arma virumque cano, Trojae qui primus ab oris. Quapropter, omni jam dubitatione sublata, etiam istum versum metire, si
Abbreviated transcription (Latin):
ego quoq rectissimũ ẽẽ iudico: s ñ fa¬
cile ppło ista ꝑsuadent᷑. Tanta enĩ ẽ uis
ꝯsuetudinis: ut ea inueterata si falsa opi¬
nione genita ẽ. nicħ sit inumnicitiꝰ ueri¬
tati. Namq ad faciendu u̾sum nichil
int̾eẽ intelligis: ttrũ in hoc gne anape¬
stus cũ spondeo. an dactilus collocet᷑.
Ad metiendu tam̃ rationabilit̃. qͦd ñ au¬
pͥmũ inuenta ẽ. s multo ẽ hac inue¬
terata ꝯsuctudine antiquiꝰ animad¬
u̾sa: q̃re si cos legant qui in greca uł
in latina lingua discipline huiꝰ doc-¬
tissimi fuerunt. ñ mirabunt᷑ iumis
qui forte hoc audierint. qͣmꝙͣ
pudet imbecillitatis. cũ rationi ro¬
borande hominũ auctoritas querit᷑:
cũ ipsiꝰ rationis atq ueriratis aucto¬
ritate que ꝓfecto ẽ om̃i homine me¬
lior. nicħ deberet eẽ p̃stantius: ñ enĩ
ut in ꝓducenda corripienda ue silla¬
ba. ñ nͥ auctoritatẽ ueterũ hominũ
q̃rimus ÷ ut quemadmod̾u st̃ usi

Expanded text:
Ego quoque rectissimum esse judico, sed non facile ista populo persuadentur. Tanta enim est vis consuetudinis, ut ea inveterata, si falsa opinione genita est, nihil sit inimicius veritati. Namque ad faciendum versum nihil interesse intelligis, utrum in hoc genere anapaestus cum spondeo, an dactylus collocetur: ad metiendum tamen rationabiliter, quod non auprimum inventa est, sed multo est hac inveterata consuetudine antiquius animadversa. Quare si eos legant qui vel in graeca vel in latina lingua disciplinae hujus doctissimi fuerunt, non mirabuntur nimis qui forte hoc audierint: quanquam pudet imbecillitatis, cum rationi roborandae hominum auctoritas quaeritur, cum ipsius rationis ac veritatis auctoritate, quae profecto est omni homine melior, nihil deberet esse praestantius. Non enim ut in producenda corripiendave syllaba non nisi auctoritatem veterum hominum quaerimus, ut quemadmodum sunt usi
Abbreviated transcription (Latin):
ut de qͥnq & septem semipedib dis¬
seramꝰ. qͣles st̃ u̾sus duo illi nobilis-¬
uirũq cano troie qͥ pͥmꝰ abouis. ita
diuidit᷑. ut pͥmũ eiꝰ m̃brũ sit ar¬
troie qui pͥmus ab oris. qui ft̃ septẽ
semipedes: & faselus ille ꝙ̃. indetis
hospites. pͥmũ m̃brũ ħt faselus ille ĩ
semipedibꝰ qͥnq: Scdm inseptẽ. ꝗ̃ uide¬
tis hospites. S tanta illa nobilitas. in le¬
ge ista eqͣlitatis laborat. Cũ enĩ suꝑiores
qͥnꝙ semipedes in duo & tres diuiseri-¬
s qͥdem particule ternorũ semiped̾u:
s si due relique ita inuenirent᷑. ut
una eaiũ constaret uno sempede:
alia qͥnque eorum ꝯiung̾ent᷑ lege
illa qua unũ cũ om̃ib numeris cõ¬
iungi potest. & in sũma sex fierent:
reddunt: s nullo eqͣlitatis ptire tan¬
tũ ualent duo qnͣtũ qͣtuor. ut hu
iꝰcemodi qͣsi necessitudine copulẽ¬
t᷑. nͥ forte qͥs hixerit satis ẽẽ ad aliꝙͣ
regulã parilitatis. qtͦ ut tres ⁊ tres.

Expanded text:
ut de quinque et septem semipedibus disseramus, quales sunt versus duo illi nobilisvirumque cano, Trojae qui primus ab oris, ita dividitur ut primum ejus membrum sit, ArTrojae qui primus ab oris, qui sunt septem semipedes. Et, Phaselus ille quem videtis, hospites, primum membrum habet, Phaselus ille, in semipedibus quinque; secundum in septem, quem videtis, hospites. Sed tanta illa nobilitas in lege ista aequalitatis laborat. Cum enim superiores quinque semipedes in duos et tres diviserim quidem particulae ternorum semipedum: sed si duae reliquae ita convenirent, ut una earum constaret uno semipede, alia quinque; conjungerentur lege illa qua unum cum omnibus numeris conjungi potest, et in summa sex fierent, ed nullo aequalitatis jure tantum valent duo quantum quatuor, ut in hujuscemodi quasi necessitudine copulentur. Nisi forte quis dixerit satis esse ad aliquam regulam parilitatis, quod ut tres et tres,
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ de metͥs. dixisse nos ꝙ pro sensu
ad mod̾ii ꝓbasse illos pedes quoꝵ par¬
tes ad sesq oueniunt. siue in duobꝰ:
tribꝰ ut ẽ creticus uł peanes. siue in tͥbꝰ
& qͥtuor ut epitriti. exclusos a poetis
ꝓpter minoris uenustatis sonũ. solutȩ
oritionis seueritatẽ decorare ꝯgruen¬
tius: cũ hiis clausulȩ colligant᷑: o łe¬
re memini:s qͦrsũ hec spectant: m
Qm̃ illud uolo pͥus intelligamus huiꝰ¬
cemodi pedibꝰ a poetarũ tcͣtatione
seiunctis. ñ remanere ñ eos quibꝰ ad
tantũde ut spondẽ ẽ. aut eos quibꝰ ad

Expanded text:
remus de metris, dixisse nos et ipso sensu remus de metris, dixisse nos et ipso sensu admodum probasse, illos pedes quorum partes ad sesqua conveniunt, sive in duobus et tribus, ut est creticus vel paeones, sive in tribus et quatuor, ut epitriti, exclusos a poetis propter minoris venustatis sonum, solutae orationis severitatem decorare congruentius, cum his clausulae colligantur? D. Memini: sed quorsum haec spectant? M. Quoniam illud volo prius intelligamus, hujuscemodi pedibus a poetarum tractatione sejunctis, non remanere, nisi eos quibus ad tantumdem, ut spondeus e
Abbreviated transcription (Latin):
facilis ẽ cognitu ista ꝯgruentia. Suꝑĩ
enĩ membrũ in qͥtuor ⁊ qͥnq pꝰteriꝰ in
tres: qͣtuor semipedes diuidit᷑. Pars
gͦ suꝑioris minor. cũ parte posf̾ioris
maiore ꝯiuncta. octonariũ numerũ
facit: ꝙ maior suꝑioris cũ minore pꝰte¬
rioris. item octonariũ nũm facit. Nã
illa ꝯiunctio ẽ qͥtuor ꝙ quatuor: ista
os ꝙ tres semipedes. tres autẽ in duos ⁊
unũ si diuiseris: apparet alia ꝯuenien¬
tia duoꝵ cũ duob. & imiꝰ cum tribus:
quia unũ cũ om̃ib numeris suꝑius cõ¬
memorata lege confert᷑. S nͥ me ratio fil¬
lit̾ nicb restat ulteriꝰ: qͦd de m̃broꝵ co¬
pulatione reqͥramꝰ. Iam enĩ ad octo ꝑuẽ¬
tũ ẽ podes: quẽ numerũ u̾sui sic̃ satis
cognouimꝰ ñ fas ẽ excedere: qre age iam
ila senariorũ u̾suũ heroici ⁊ iambici
uł trocaici. quo intentionẽ meã ꝙ ex¬
citasti ꝙ distulisti pande secreta. m fã¬
ciã: immo faciet ipsa ratio: que mͥ tͥꝙ

Expanded text:
entia: superius enim membrum in quatuor et quinque, posterius in tres et quatuor semipedes dividitur. Pars ergo superioris minor cum parte posterioris majore conjuncta, octonarium numerum facit: et major superioris cum minore posterioris, item octonarium: nam illa conjunctio est quatuor et quatuor, ista o et tres semipedes, tres autem in duo et unum si diviseris, apparet alia convenientia duorum cum duobus, et unius cum tribus, quia unum cum omnibus numeris superius commemorata lege confertur. Sed nisi me ratio fallit, nihil restat ulterius quod de membrorum copulatione requiramus: jam enim ad octo perventum est pedes, quem numerum versui, sicut satis cognovimus, non fas est excedere. Quare jam age, illa senariorum versuum heroici et iambici vel trochaici, quo intentionem meam et excitasti et distulisti, pande secreta. CAciam, imo faciet ipsa ratio, quae mihi t
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidem tria duo eẽ. ñ possumꝰ dic̾e:
unum eẽ ñ falso dici potest: UAssen¬
tior. m aitende aliud. Dic mͥ duo ter
ducta: quid faciant insumma. oSex
Mllum sex tria toudem st̃: dNullo
mͦ. MNunc tria quat ducas uelim:
sũmamq respondeas: O Duodecim.
MNides item duo decim plures cẽ : ꝙͣ
quatuor. D Et longe sane. M lamne
immorer: sigenda regula ẽ. Aduobꝰ
& deinceps qͦs libet duos numeros con¬
stitueris: minor ꝑ maiorẽ multiplicatꝰ
eum excedat neceẽ ẽ. Quis hoc dubi¬
tauerit: Quid enĩ tam paruũ in plu¬
rali numero qm duo: quẽ tam̃ nũm
si milies duxero. ita excedet mille ut
duplum fiat: m Uerum dicis. d osti¬
tue unũ. & quemlib deinde maiorẽ
numerũ: & quẽ ad mod̾u in illis facie
plane: s maiori minor equabit᷑. Nam
unũ bis duo. ꝙ unũ decies decem. &
unũ milies mille: ꝙ ꝑ quem lib aliũ

Expanded text:
Siquidem unum duo esse non possemus dicere; unum esse, non falso dici potest. D. Assentior. M. Attende aliud: dic mihi, duo ter ducta, quid faciunt in summa? D. Sex. M. Num sex et tria totidem sunt? D. Nullo modo. M. Nunc tria quater ducas velim, summamque respondeas, D. Duodecim. M. Vides item duodecim plures esse quam quatuor. D. Et longe sane. M. Jam ne immorer, figenda regula est: A duobus, et deinceps quoslibet numeros duos constitueris, minor per majorem multiplicatus, eum excedat necesse est. D. Quis hoc dubitaverit? Quid enim tam parvum in plurali numero quam duo? quem tamen numerum si millies duxero, ita excedet mille, ut duplum fiat. M. Verum dicis: sed constitue unum, et quemlibet deinde majorem numerum, et quemadmodum in illis faciebplane, sed majori minor aequabitur. Nam unum bis, duo; et unum decies, decem; et unum millies, mille; et per quemli
Abbreviated transcription (Latin):
dici fieri posse. ut a pleno pede or¬
diamur: restat ut ñ hͥ dactiłu cũ
spondeo. s anapestũ locari uidice¬
mꝰ ut incipiat u̾sus ab una longa
sillaba: deinde duo pedes uł spon¬
dei uł anapesti. uł alt̾ni m̃brũ su¬
ꝑius t̾minent: tum tres rursus uł¬

Expanded text:
dici posse fieri, ut a non pleno pede ordici posse fieri, ut a non pleno pede ordiamur ; restat ut non hic dactylum cum spondeo, sed anapaestum locari judicemus; ut incipiat versus a longa una syllaba, deinde duo pedes vel spondei vel anapaesti vel alterni membrum superius terminent; tum tres rursus
Abbreviated transcription (Latin):
rio ꝙoctonario numeris accederent.
Qͦd ut firmissimũ teneã. iudeo par¬
tẽ orationis. in qͣnto semipede semꝑ aut
pene semꝑ t̾minari. ut in pͥmo uirgi¬
lii ẽ usu: arma uirũq cano. ꝙ in scd̃o.
italiam fato. ꝙ in t̾cio. litiora multũ
ille. et in quarto. ui superũ seue.
Atq ita deinceps in toto pene carmine.
des metiaris: ut nicħ suꝑioꝵ legũ iã
in ꝯcusse ꝯstitutarũ uiolare audeas
O Quãꝗͣ mͥ ratio satis appareat: tam̃
nouitate conturbor. Non enĩ solemꝰ
in hoc gnẽ nͥ spondeũ pedem ꝙ dac¬
tilũ scandere: qͦd nemo fere ẽ tam ĩ¬
doctus qui ñ audierit: ꝙ̃ si minꝰ
so facere possit. Hancgͦ ꝑuulgatis¬
simã ꝯsuetudinẽ nc̃ si sequi uoluero:
lex illa t̾minis ẽ abroganda. Preced̾ns
enĩ licet m̃brũ semipede claisdetur:
post̾ius autẽ pleno pede. qͦd cont᷑ &e
debuit. S quia illam legem iniqͥssi¬
mũ ẽ tollere: ꝙ in numeris iam di¬

Expanded text:
rio et octonario numeris accederent. rio et octonario numeris accederent. Quod ut firmissimum teneam, video partem orationis in quinto semipede semper aut pene semper terminari, ut est in primo Virgilii versu, Arma virumque cano: et in secundo, Italiam fato: et in tertio, Littora multum ille et: in quarto item, Vi superum saevae: atque ita deinceps in toto pene carmine. des metiaris, ut nihil superiorum legum jam inconcusse constitutarum violare audeas. D. Quanquam mihi satis ratio appareat, tamen novitate conturbor. Non enim solemus in hoc genere nisi spondeum pedem et dactylum scandere, quod nemo fere est tam indoctus quin audierit, etiamsi minus id facere possit. Hanc ergo pervulgatissimam consuetudinem, nunc si sequi voluero, lex illa termini est abroganda; praecedens enim membrum semipede clauderetur, posterius autem pleno pede; quod contra esse debuit. Sed quia illam legem iniquissimum est tollere, et in numeris jam di
Abbreviated transcription (Latin):
diuidi. ut octo semipedes p̃cedant cor¬
nua uelatarũ u̾timus: & qͣtuor subse¬
quant᷑. idẽ antennarũ: nec m̃brum
post̾ius paris numeri semipedes ha¬
beat. sicuti ẽ tibi dei benignitas:
ne pleno pede u̾sus finitꝰ. ñ habeat
t̾minũ breuiore tempore notatũ.
Habeo hinc ista: & mando memo
mͦ nob̃ heroicũ u̾sum metiendum
putas: ut ꝙ m̃broꝵ lex illa seruetur.
& hec t̾mini nota o Uideo duodecĩ
esse sempedes. Ꝙ quia ꝓpt̾ illam ꝯu̾si¬
onẽ uitandam senos pedes habere
m̾bra ñ possunt. neq a se longe opor¬
tet discedere. ut sint tres ꝙ nouem.
aut nouem & tres. neq paris nume¬
ri semipedes pꝰteriori m̃bro dandi ft̃
ut sint octo & qͣtuor. aut quatuor
octo᷑ neq pleno pede u̾sus fimat᷑ in
qͣnq & septem. aut septem ꝙ qͥnq:¬
diuisio facienda ẽ. Nam ꝙ hii numeri
st̃ ambo impares ꝓximi: & certe ꝓpin¬
quiꝰ sͥ accedunt m̃bra: qͣm in quat̾na¬

Expanded text:
dividi, ut octo semipedes praecedant, Cordividi, ut octo semipedes praecedant, Cornua velatarum vertimus; et quatuor subsequantur, id est, antennarum. Nec membrum posterius paris numeri semipedes habeat, sicuti est, tibi deum benignitas, ne pleno pede versus finitus non habeat terminum breviore tempore notatum. D. Habeo jam ista, et mando memoromodo nobis heroicum versum metiendum putas, ut et membrorum lex illa servetur, et haec termini nota? D. Video duodecim esse semipedes; et quia propter illam conversionem vitandam senos semipedes habere membra non possunt; neque a se longe oportet discedere ut sint tres et novem, aut novem et tres; neque paris numeri semipedes posteriori membro dandi sunt ut sint octo et quatuor, aut quatuor et octo, ne pleno pede versus finiatur: in quinque et septem, aut septem et qdivisio facienda est. Nam et hi numeri sunt ambo impares proximi, et certe propinquius sibi accedunt membra quam in quaterna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥus mẽbrũ potius finiret᷑ nota
breuiore temꝑis soẽ semipede qͣm
post̾iuis: eui hoc sinis iure debetur.
Nam in illo tres trochei semis. roma
cerne qnͣta sit: in hoc qͣtuor rambi
scand̾entur. tͥ dei benignitas. Nc̃
uͦ ꝙ trocheos in utͦq m̃bro scandi¬
mꝰ. & semipede u̾sus claudit᷑. ut
spacii breuioriᷤᷤ notam terminꝰ te¬
neat. Nlam st̃ in pͥore qͣtuor. roma
roma cerne qͣnta. In postĩore au̾
tres semis: sit dei benignitas. An
otradicere aliq̃d paras: ⁊ Atichil
m̃brorũ duoꝵ tendens ad equalitatẽ
particio uersui desit. sicut huic deẽ ÷
cornua uelatarũ obũtimꝰ antennaꝵ
Neq ipsa equalitas m̃broꝵ conũsi¬
bilem ut ita dicam faciat particio.¬
nẽ: ut in hoc facit. Cornua uelataꝵ
u̾timꝰ antennarũ. Neq cũ ista uitat᷑
conu̾sio. nimis a sem̃bra discedant:
s quã possunt ꝓximis numeris ꝓpe
equentur: ne dicamꝰ hoc ita posse

Expanded text:
et prius membrum potius finiretur nota et prius membrum potius finiretur nota brevioris temporis, id est semipede, quam posterius, cui hoc finis jure debetur. Nam in illo tres trochaei semis, Roma cerne quanta sit: in hoc quatuor iambi scanderentur, tibi deum benignitas. Nunc vero et trochaeos in utroque membro scandimus, et semipede versus clauditur, ut spatii brevioris notam terminus teneat. Nam sunt in priore quatuor, Roma, Roma cerne quanta; in posteriore autem tres semis, sit deum benignitas. An contradicere aliquid paras? D. Nihil membrorum duorum tendens ad aequalitatem partitio versui desit, sicuti huic deest, Cornua velatarum obvertimus antennarum. Neque ipsa aequalitas membrorum conversibilem, ut ita dicam, faciat partitionem, ut in hoc facit, Cornua velatarum vertimus antennarum. Neque cum ista vitatur conversio, nimis a se membra discedant, sed quantum possunt proximis numeris prope aequentur, ne dicamus haec ita posse
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntã. subseqns autẽ sit dĩ benigni¬
tas. m Eͦt semipedes habet: o
Septem. Mlpsa ratio te dixtt om̃lo.
Cum enĩ nich sit equalitate meliꝰ.
eamq in diuidendo apparere opor¬
teat: si minꝰ potuerit obuineri. uii¬
cinitas eius q̃renda ẽ: ne ab ea lon¬
ge aberremus. Itaq cum hic u̾sus
om̃s qͥndecim semipedes habeat:
ñ potuit eqͥus qͣm in octo ꝙ septẽ
eadem diuidi. Eadem ẽ in septẽ &
octo uicinitus. S ita ñ seruaret᷑ no¬
ta finis in temꝑe breuiore: ut eam
seruandam ratio precepit. Nam si
talis u̾sus ẽẽt. roma cerne qnta sit
tͥ dei benignitas: ut inciperet mẽ¬
brũ in hiis semipedibꝰ septẽ. roma
cerne qͣnta sit. ꝙ hiis octo alterũ
t̾minaret t̾ dei benignitas: ñ pos¬
set u̾sum semipes claudere. Octo
enĩ semipedes: qͣtuor pedes integͦs
faciunt. Simul incideret alia de¬
formitas: ut ñ eosdem pedes in mẽ¬
bro extremo qͦs in pͥmo metirem᷑:

Expanded text:
quanta; subsequens autem, sit deum benigniquanta; subsequens autem, sit deum benignitas. M. Quot semipedes habet? D. Septem. M. Ipsa ratio te duxit omnino. Cum enim nihil sit aequalitate melius, eamque in dividendo appetere oporteat; si minus potuerit obtineri, vicinitas ejus quaerenda est, ne ab ea longius aberremus. Itaque cum hic versus omnes quindecim semipedes habeat, non potuit aequius quam in octo et septem dividi: nam eadem est in septem et octo vicinitas. Sed ita non servaretur nota finis in tempore breviore, ut eam servandam ratio ipsa praecipit: nam si talis versus esset, Roma cerne quanta sit tibi deum benignitas, ut inciperet membrum in his semipedibus septem, Roma cerne quanta sit, et in his octo alterum terminaretur, tibi deum benignitas; non posset versum semipes claudere: octo enim semipedes quatuor integros pedes faciunt. Simul incideret alia deformitas, ut non eosdem pedes in membro extremo quos in primo metiremur,
Abbreviated transcription (Latin):
D Hideo quidẽ: s quo ꝑtinet qͦd addi¬
tũ ẽ hic: M Co scilicet: qͦd ñ ubiq tẽ¬
poris differentiã in sola breuitate
ac longitudine accipimus. An tu
estatis & hyemis differentiã aut
eẽ temꝑis negas. aut in spacio potiꝰ
b̃uiore uł longiore: anñ in ui frigo¬
ris. calorisq ꝯstitutis. uł humoris
ꝙ siccitatis: ꝙ si quid tale aliud: o
Iam intelligo: & hanc quã q̃rimus
termini notam a temꝑis breuita¬
te ducend̾ã eẽ consentio. m Atten¬
de gͥ hunc u̾sum. roma roma cerne
qͣnta sit di benignitas. qui trocha¬
icus dr: & metire illũ atq respon¬
de qͦd inueneris de m̃bris eiꝰ &
numero pedum. d De ꝑedibꝰ qͥ¬
dem facile responderim. Laquet
enĩ eoscdem septem semis ẽẽ de m̃¬
bris autẽ ñ satis aꝑta res ẽ Multis
enĩ locis. partem orationis finiri ui¬
deo. Nerumptam̃ opinor ẽẽ istã parti¬
tionẽ in octauo semipede: ut p̃ce¬
dens m̃brũ sit roma roma cerne

Expanded text:
: sed quo pertinet quod additum est, Hic? M. Eo scilicet quod non ubique temporis differentiam in sola brevitate ac longitudine accipimus. An tu aestatis ac hiemis differentiam, aut esse temporis negas, aut in spatio potius breviore vel longiore, ac non in vi frigoris calorisque constituis, vel humoris et siccitatis, et si quid tale aliud? D. Jam intelligo, et hanc quam quaerimus termini notam, a temporis brevitate ducendam esse consentio. 7. M. Attende igitur hunc versum, Roma, Roma, cerne quanta sit deum benignitas, qui trochaicus dicitur, et metire illum, atque responde quod inveneris de membris ejus et numero pedum. D. De pedibus quidem facile responderim: liquet enim eos septem et semis esse. De membris autem non satis aperta res est; multis enim locis partem orationis finiri video: verumtamen opinor esse istam partitionem in octavo semipede, ut praecedens membrum sit, Roma, Roma, cerne
Abbreviated transcription (Latin):
osentiunt. Itaq cũ pͥmũ membrũ in
semipedes dtios & tres secueris. ꝙ scd̾m
in duos & unũ: ꝯiungis particulas qͣs
in utroq pares inueneris. qͥa & in pͥ¬
mo membro habemus duo. & in scd̾̃o
restant duȩ particulȩ: una in tribus
semipedib de pͥore m̃bro: altera in
uno de posti̾ore. Has gͦ & sociabilit̾
uingimus. quia unũ cũ om̃ib hab
societatem: ꝙ in sumina unũ & tͥa¬

Expanded text:
consentiunt. Itaque cum primum membrum in semipedes duos et tres secueris, et secundum in duos et unum; conjungas particulas quas in utroque pares inveneris, quia et in primo membro habemus duo, et in secundo restant duae particulae, una in tribus semipedibus de priore membro, altera in uno de posteriore. Has ergo et sociabiliter jungimus, quia unum cum omnibus habet societatem; et in summa unum et