comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem gradus humiliatꝰ ascendas. ꝑ qͦs suꝑ-¬
biendo descenderas: ita ut qui duodecimus
suꝑbie fuit descendenti: pͥmus humilitatis
sit ascendenti. Undecimꝰ inueniat᷑ secundꝰ: de-¬
cimus terciꝰ: nonus quartus: octauus quintꝰ:
septimꝰ sextus: sextus septimꝰ.: Quintꝰ octauuᷤ:
quartus nonus: t̾cius decimus: scds undeci-¬
mus: pͥmus duodecimꝰ. Quib suꝑbiȩ gradi-¬
b in te muentis imo recognitis: iã ñ labo¬
ras inquirendo uiam humilitatis.
rimus itaq supbie gradus est:
curiositas. Hanc autẽ talib indiciis de¬
p̃hendes. Si uideris monachũ. de quo priuis
bene confidebas. ubicunq stat. ambulat. se¬
det. ocłis incipientẽ uagari: caput erectũ. au¬
res portare suspensas: e motib ext̾ĩoris hoĩs
intiorem immutatũ agnoscas. Uir quippe
ꝑuersus innint ocło. terit pede. digito lo¬
quit᷑: & ex insolenti corporis motu. recens

Expanded text:
eosdem gradus humiliatus ascendas, per quos supeeosdem gradus humiliatus ascendas, per quos superbiendo 571 descenderas: ita ut qui duodecimus superbiae fuit descendenti, primus humilitatis sit ascendenti; undecimus, inveniatur secundus; decimus, tertius; nonus, quartus; octavus, quintus; septimus, sextus; sextus, septimus; quintus, octavus; quartus, nonus; tertius, decimus; secundus, undecimus; primus, duodecimus. Quibus superbiae gradibus in te inventis, imo recognitis, jam non laboras in quaerendo viam humilitatis.rimus itaque superbiae gradus est curiositas. Hanc autem talibus indiciis deprehendes. Si videris monachum, de quo prius bene confidebas, ubicunque stat, ambulat, sedet, oculis incipientem vagari, caput erectum, aures portare suspensas; e motibus exterioris hominis interiorem immutatum agnoscas. Vir quippe perversus annuit oculo, terit pede, digito loquitur ; et ex insolenti corporis motu, recens
Abbreviated transcription (Latin):
qui uere a ueritate cecidi. S nunqͥd qͥ cadit:
ñ adieiet ut resurgat: Proꝑter hoc uiam
ueritatis elegi: qua ascendam humiliatus:
unde suꝑbiendo descendi. Ascendã inqͣm
& psallam. B onum mͥ dñe qͦd humiliasti
me: bonum mͥ lex oris tui suꝑ milia auri
& argenti. Duas tͥ uias uidet᷑ dauid ꝓposuis¬
se. s unam noueris ẽe: ipsam tam̃ a se diuersã.
& diuersis nominib appellatã: aut iniqui¬
tatis ꝓpter descendentes: aut ueritatis ꝓpter
ascendentes. Quia & idem gradus sunt as¬
cendentiũ in solium. & descendentiũ: & in
eadem uia accedentiũ ad ciuitatẽ. & receden¬
Punam deniq scalam: ascendentes angłi et
descendentes iacob apparuerunt. Quo spec¬
tant hec: Ut uidelicet si ad ueritatẽ redire
cupis: ñ necesse sit uiam querere nouã qͣm
ñ nosti. s notam qua descendisti: quatinus
reciꝑcis gressib tua ipse uestigia sequens. ꝑ

Expanded text:
qui vere a veritate cecidi. Sed numquid qui cadit, qui vere a veritate cecidi. Sed numquid qui cadit, non adjiciet ut resurgat? Propter hoc viam veritatis elegi, qua ascendam humiliatus, unde superbiendo descendi. Ascendam, inquam, et psallam: Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me; bonum mihi lex oris tui super millia auri et argenti . Duas tibi vias videtur David proposuisse, sed unam noveris esse; ipsam tamen a se diversam, et diversis nominibus appellatam, aut iniquitatis propter descendentes, aut veritatis propter ascendentes: quia et iidem gradus sunt ascendentium in solium, et descendentium; et eadem via accedentium ad civitatem, et recedenPer unam denique scalam ascendentes Angeli, et descendentes Jacob apparuerunt . Quo spectant haec? Ut videlicet si ad veritatem redire cupis, non necesse sit viam quaerere novam quam non nosti, sed notam qua descendisti: quatenus reciprocis gressibus tua ipse vestigia sequens, per
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate: Quȩ qm̃ desunt. deduc me dñe
in uia tua. & ingrediar in ueritate tua: et
u̾itas tua lib̾abit me. Ue mͥ: qͦd de illa descẽ¬
di. Nisi enim priꝰ leuit̾. ĩanit. descendissem:
in ascendendo tandi tam grauit̾ ñ labo¬
rassem. S qͥd dico descendi: Nam fortasse re¬
ctius cecidi dixerim. Hisi quia forte sicut
nemo repente fit summꝰ s gradatim quisq
ascendit: sic repente nemo fit pessimus: sed
paulatim descendit. Alioquin qͦmͦ stabit
illud: impius cunctis dieb uitȩ suȩ suꝑbit:
Deniq sunt uiȩ quȩ uident᷑ hominib bonȩ:
ettamen ad malum deducunt. Est gͦ uia
Descensionis. sicut ce ascensionis. Et uia est ad
bonũ: & uia ẽ ad malũ. Caue malam: dili¬
ge bonam. Si ꝑ te ñ potes: ora cum ꝓph̃a et
dic. Uiam iniquitatis amoue a me. Quomͦ:
Et lege tua miserere mei. Illa scilicet lege.qͣ
dedisti delinquentib in uia: idest derelin¬
quentib ueritatẽ. De quib unus ego sum:

Expanded text:
 Quae quoniam desunt, deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua, et veritas liberabit me. Vae mihi quod de illa descendi. Nisi enim prius leviter, inaniter descendissem; in ascendendo tamdiu, tam graviter non laborassem. Sed quid dico, Descendi? nam fortasse rectius Cecidi dixerim. Nisi quia forte sicut nemo repente fit summus, sed gradatim quisque ascendit; sic nemo repente fit pessimus, sed paulatim descendit. Alioquin quomodo stabit illud: Impius cunctis diebus vitae suae superbit? Denique sunt viae, quae videntur hominibus bonae, et tamen ad malum deducunt. 27. Est ergo via descensionis, sicut et ascensionis. Et via est ad bonum, et via est ad malum. Cave malam, elige bonam. Si per te non potes, ora cum propheta, et dic: Viam iniquitatis amove a me. Quomodo? Et de lege tua miserere mei; illa scilicet lege, quam dedisti delinquentibus in via, id est derelinquentibus veritatem, de quibus unus ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sẽs quẽ mittet pat̾ in nomine meo. Et
cũ assumptꝰ fuero mittã uob̃ eum: haud
dubium quin sp̃m sc̃m̃. Patrẽ autẽ in sua
ꝑsona. licet nusquã ñ sit: nꝰquã tam̃ inuc¬
nio nͥ in celis. Ut in euangłio. Et pater nĩs
qui in celis ẽ. Et in oratione dominica. Pat̾

Expanded text:
sanctus, quem mittet Pater in nomine meo ; et, Cum assumptus fuero, mittam vobis eum , haud dubium quin Spiritum sanctum. Patrem autem in sua persona, licet nusquam non sit, nusquam tamen invenio nisi in coelis, ut in Evangelio, Et Pater meus qui in coelis est ; et in or
Abbreviated transcription (Latin):
qua ante abraham & sine initio ẽ: non qua
post abraham & er abraham factus ẽ. Alibi
quoq hominũ de se opinionẽ a discipłis in¬
ipsi quoq sentirent int̾rogans: uos autẽ ñ
quẽ filium hominis. s quẽ me ait eẽ dicitiˢ
Carnał uidelicet ppłi sententiã de carne in
quirens. nom̃ carnis qͦd ꝓpͥe ẽ filius hominis
posuit: sp̃uales uͦ discipłos de sua ditate in¬
t̾rogans. ñ filium hominis. s signant̃ me dix¬
it. Quod deniq petrus intelligens. qͥd ꝑ hoc
qͦd dixerat me. requisiti fuissent. sua respon¬
nichilominꝰ ueritatẽ dixisset. S in u̾bis int̾¬
rogationis. sensum int̾rogantis prudenter
adũtens: competent̾ ꝓprieq ad int̾rogata re-¬
spondit dicens. Tu es xp̃c filius dĩ. Cum¬

Expanded text:
qua ante Abraham et sine initio est, non qua qua ante Abraham et sine initio est, non qua post Abraham et ex Abraham factus est. Alibi quoque hominum de se opinionem a discipulis inipsi quoque sentirent: Vos autem, non quem Filium hominis, sed quem me, ait, esse dicitis? Carnalis videlius hominis, posuit: spirituales vero discipulos de sua divinitate interrogans, non Filium hominis, sed signanter me dixit. Quod denique Petrus intelligens, quid per hoc quod dixerat, me. requisiti fuissent, sua responnihilominus veritatem dixisset: sed in verbis interrogationis sensum interrogantis prudenter advertens, competenter proprieque ad interrogata respondit, dicens: Tu es Christus, Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
habebat: ñ tam̃ ullis carnis suȩ sensib exꝑi¬
endo agnouerat. Alioquin. iam sp̃u oris
sui antixp̃m int̾fecerat: iã aurib sui corporis
archangelum uociferantẽ. & tubã sonantẽ.
in quo strepitu mortui suscitandi st̃ audie¬
rat: iam oculis suȩ carnis oues hedosq. qͥ
ab inuicẽ segregandi st̃ ꝑspexerat. Deniq
ut intelligas. qͦd illa tantũ cognitione que ꝑ
carnẽ fit. se illum diem nescire ꝑhibuerit:
uigilant̾ respondens. ñ ait nec ego scio. sed
nec ipse inquit filius hominis scit. Quid ẽ
filius hominis : nͥ nom̃ assũptȩ carnis: Quo
siqͥdem nomine intelligi datur: qͥa dicens se
nem loquitur. Alias quippe loquens dese
scdm suam ditatẽ. ñ filius. uł filiũ homi¬
nis. s ego. uł me sepius ponere consueuit:
ut ibi. Amen dico uobis: ante quã abraham
fieret ego sum. Ego sum ait: ñ filiꝰ hominiᷤ
ẽ. Nec dubium quin de illa eẽntia diceret

Expanded text:
habebat; non tamen ullis carnis suae sensibus experihabebat; non tamen ullis carnis suae sensibus experiendo agnoverat. Alioquin jam spiritu oris sui Antichristum interfecerat, jam auribus sui corporis archangelum vociferantem, et tubam sonantem, in quo strepitu mortui suscitandi sunt, audierat: jam oculis suae carnis oves haedosque, qui ab invicem segregandi sunt, perspexerat. 11. Denique ut intelligas, quod illa tantum cognitione, quae per carnem fit, se illum diem nescire perhibuerit, vigilanter respondens, non ait: Nec ego scio, sed nec ipse, inquit, Filius hominis scit . Quid est Filius hominis, nisi nomen assumptae carnis? Quo siquidem nomine intelligi datur, quia dicens se nem loquitur. Alias quippe loquens de se secundum suam divinitatem, non Filius, vel Filium hominis; Sed ego, vel Me, saepius ponere consuevit, ut ibi: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum . Ego sum, ait: non, Filius hominis est. Nec dubium, quin de illa essentia diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
tasse cognoscimꝰ: et in eo quo passus ẽ ipse.
nob̾ compati posse ñ dubitamꝰ. Non gͦ debet
alio mͦ miscdiam ab ȩt̾no ꝑ diuinitatẽ: &
alit̾ in tempore didicisse ꝑ carnẽ. Uide ne
&e simili locutionis mͦ illud dictũ sit: quod
dñs requirentib discipłis de die ultimo. se
nescire respondit. Nam quomͦ diem illum
gabat: qͦd certũ ẽ. quia nescie ñ poterat: Nũ¬
quid forte mendacit̾ cis uoluit celare: quod
utilit̾ ñ ualuit innotescere: Absit. Sicut¬
nichil ignorare poterat. cum sapientia sit:
sic nec mentiri. cũ ueritas sit. S uolens dis¬
cipulos ab inutił inquisitionis curiositate
compescere: qͦd inquirebant se scire negauit:
ñ omĩm᷑ qͥdem: s tali quodanim᷑. quo negare
ueracit̾ potuit. Nam & si suȩ diuinitatiᷤ in¬
tiitu eque omĩa. p̾t̾ita scilicet & p̾sentia atq
futura ꝑlustrando. diẽ q̃q ilłu ultimũ pala

Expanded text:
tasse cognoscimus , et in eo quo passus est ipse, tasse cognoscimus , et in eo quo passus est ipse, nobis compati posse non dubitamus. 10. Non ergo debet alio modo misericordiam ab aeterno per divinitatem, et aliter in tempore didicisse per carnem. Vide ne et simili locutionis modo illud dictum sit, quod Dominus requirentibus discipulis de die ultimo se nescire respondit. Nam quomodo diem illum gabat, quod certum est quia nescire non poterat? Numquid forte mendaciter eos voluit celare, quod utiliter non valuit innotescere? Absit. Sicutnil ignorare poterat, cum sapientia sit: sic nec mentiri, cum veritas sit. Sed volens discipulos ab inutilis inquisitionis curiositate compescere, quod inquirebant, se scire negavit: non omnino quidem, sed tali quodam modo, quo negare veraciter potuit. Nam, etsi suae divinitatis intuitu aeque omnia, praeterita scilicet, praesentia atque futura perlustrando, diem quoque illum palam
Abbreviated transcription (Latin):
possit: indicans adungit. Temꝑtatũ aũ
ꝑ omĩa. ꝓ similitudine: absq pecẽo. Beatuᷤ
quippe ds. beati di filius. in ea forma qua
ñ rapinam arbitratus ẽ eẽ se equalẽ patri
ꝑculdubio impassibil. pͥusquã se exmanis¬
set & formam serui accipiens. sicut miseriã
uł subiectionẽ exꝑtus ñ erat. sic miscdiam uł
lominus ab angłis. qui & ipsi impassibiles
mam in qua pati & subici posset. qͦd utiq
sicut dictum ẽ. in sua natura ñ posset. & in
passione exꝑtus ẽ miscłiam. & in subiecti-¬
one obedientiã: ꝑ quã tam̃ exꝑientiã ñ illi
ut dixi scientia. s nob̃ fiducia creuit᷑. dum
ex hoc misero genere cognitionis. is a quo
longe erraueramꝰ. factus ẽ ꝓpior nob. Qndo
enim illi appropinquare auderemꝰ. in sui
impassibilitate manenti: Nunc autẽ apło
monente. suademur cũ fiducia adire ad¬
thronũ gr̃ȩ eius: quẽ nimirũ sicut alibi sc̃ꝑ¬

Expanded text:
possit, indicans adjungit: Tentatum autem possit, indicans adjungit: Tentatum autem per omnia pro similitudine, absque peccato . Beatus quippe Deus, beatus Dei Filius, in ea forma, qua non rapinam arbitratus est esse se aequalem Patri, procul dubio impassibilis, priusquam se exinanisset formam servi accipiens , sicut miseriam vel subjectionem expertus non erat, sic misericordiam vel lo minus ab Angelis, qui et ipsi impassibiles mam, in qua pati et subjici posset, quod utique sicut dictum est in sua non posset; et in passione expertus est misericordiam, et in subjectione obedientiam. Per quam tamen experientiam, non illi ut dixi scientia, sed nobis fiducia crevit, dum ex hoc misero genere cognitionis, is a quo longe erraveramus, factus est propior nobis. Quando enim illi appropinquare auderemus, in sua impassibilitate manenti? Nunc autem, Apostolo suadente, monemur cum fiducia adire thronum gratiae ipsius , quem nimirum, sicut alibi scri
Abbreviated transcription (Latin):
genera miseriaꝵ. ꝓcurreiet.S queris qua
necessitate: ut misericors inquit fieret. Et
hocais cur ñ recte ad corpus referri potest:
S audi: qͦd paulopꝰt sequit᷑. In eo enĩ in quo
auxiliari. In quib u̾bis. qͥd meliꝰ intelligi
possit ñ uideo: nͥ qͦd ido pati ac temptari.
om̃ibq absq pecẽo humanis uoluit com¬
municare miseriis. qͦd ẽ ꝑ omĩa fr̾ib simila¬
ri: ut similit̾ passis ac temptatis. miscreri
ac compati ipso dĩceret exꝑĩto. Quo qͥde
s ꝓꝓinquior uideret᷑: quatinus infirm filii
adam. quos suos fieri & appellari frẽs ñ de¬
dignatus ẽ. suas illi infirmitates cõmittere
ñ dubitarent: qui sanare illas & posset ut
ds. & uellet ut ꝓximꝰ: & cognosceret ut eadẽ
passus. Unde ysaias uirũ eum appellat
dolorũ. & scientẽ infirmitatẽ. Et apłs. Non
enĩ habemꝰ inquit pontificẽ: qui ñ possit
compati infirmitatib nr̃is. Unde autem

Expanded text:
genera miseriarum percurreret. Si quaeris, qua genera miseriarum percurreret. Si quaeris, qua necessitate? Ut misericors, inquit, fieret. Et hoc, ais, cur non recte ad corpus referri potest? Sed audi quod paulo post sequitur: In eo enim, in quo s quid melius intelligi possit non video; nisi quod ideo pati ac tentari, omnibusque, absque peccato, humanis voluit communicare miseriis quod est per omnia fratribus simulari, ut similiter passis ac tentatis misereri ac compati ipse disceret experimento. 563 9sed propinquior videretur: quatenus infirmi filii Adam, quos suos fieri et appellari fratres non dedignatus est , suas illi infirmitates committere non dubitarent, qui sanare illas et posset ut Deus, et vellet ut proximus, et cognosceret ut eadem passus. Unde Isaias virum eum appellat dolorum, et scientem infirmitatem ; et Apostolus: Non enim habemus, inquit, Pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris. Unde autem
Abbreviated transcription (Latin):
mini uestigia eius: id est imitemini obedien¬
tiam eiꝰ. Ex his gͦ que passus ẽ discimus. qͣn-¬
ta nos qui puri homines sumus. oporteat
ꝓ obedientia p̃peti: ꝓ qua is qui &e ds erat. ñ
pore didicisse: dum tam̃ sibi in sui ꝑsona
nil qͦd ante se latuerit. credat᷑ ex tp̃r potu¬
isse accidere. Sicq ipse sit. qui misereri aut
obedue doceat: ipse qui discat: qͥa caput &
quin rectus sit. S ex alio loco ipsius epłȩ.
ba sic accipienda sint: ut corpori penitus ap¬
tari ñ possint. De u̾bo diutiq dictũ ẽ. qͦd ñ
angłos app̾hendit. hoc ẽ ñ in unam sibi ꝑso¬
nam assumpsit: s sem̃ abrahe. Neq enĩ legi¬
tur. u̾bum angłs factum ẽ. s u̾bum caro fa¬
ctum ẽ. & caro de carne abrahe: iuxta ꝓmis¬
sionẽ quȩ illi pͥmum facta ẽ. Vnde. idest ex
q̃ seminiᷤꝰ assumptione. debuit ꝑ omĩa fr̃ib
similari: idest oportuit ac necesse fuit. ut
simił nob̃ passibił. nr̃aꝵ omĩa excepto pec̃o

Expanded text:
it, vestigia ejus , id est, ut imitemini obedientiam ejus. Ex his ergo quae passus est, discimus quanta nos, qui puri homines sumus, oporteat pro obedientia perpeti, pro qua is, qui et Deus erat, non pore didicisse: dum tamen sibi in sua persona nil, quod se ante latuerit, credatur ex tempore potuisse accedere. Sicque ipse sit qui misereri doceat aut obedire, ipse qui discat: quia caput et llectum, quin rectus sit: sed ex alio loco ipsius Epistolba sic ad caput referenda sunt, ut corpori penitus aptari non possint. De Verbo utique Dei dictum est quod non Angelos apprehendit, hoc est, non in unam sibi personam assumpsit, sed semen Abrahae. Neque enim legitur, Verbum angelus factum est, sed Verbum caro factum est , et caro de carne Abrahae, juxta promissionem, quae illi primum facta est. Unde, id est ex qua seminis assumptione, debuit per omnia fratribus assimilari; id est, oportuit ac necesse fuit, ut similis nobis passibilis, nostrarum omnia, excepto peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
nem transeam caritatis. Tunc psallam cum
grãrum aclione. & dicam: statiusti in loco
spatioso pedes meos. Sic arta uia cautiꝰ stri¬
cdim inceditur: sic ardua scala tutius pedetẽ¬
tim ascenditur: sic muro mͦ ad ueritatẽ licet
S heu mͥ: quia in colatus meus ꝓlongatus ẽ.
Quis dabit mͥ pennas sicut columbȩ. quib¬

Expanded text:
nem transeam charitatis. Tunc psallam cum nem transeam charitatis. Tunc psallam cum gratiarum actione, et dicam: Statuisti in loco spatioso pedes meos . Sic arcta via cautius inceditur strictim, sic ardua scala tutius pedetentim ascenditur; sic miro modo licet Sed, heu mihi! quia incolatus meus prolongatus est? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, quib
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex mea firmitate ñ possum nͥ deficere.
Lego ꝓfecto. Quod infirmũ ẽ di: fortius est
hominib. Sic quoq apłs de suo neruo con¬
questus. quẽ angłs ñ di. s sathane colafiza
bat: audiuit. Sufficit tͥ gr̃a mea: nam uirtꝰ
in infirmitate ꝑficitur. Quȩ uirtus: Ipse
apls respondeat. Libenter głabor in infirmi¬
tatib meis: ut inhabitet in me uirtus xp̃i.
S ñdum forsitan intelligis. de qua speciali¬
ter dixerit: quia xp̃c om̃s uirtutes habuit.
S cum om̃s habuerit: pre om̃ib tam̃ unã
id est humilitatẽ nob̃ in se comm̃ dauit: cũ¬
tero in mea infirmitate. in mei nerui contra¬
ctione: ut tua uirtus. id est humilitas. ꝑfi¬
ciatur in me. Nam sufficit michi gr̃a tua:
cum defecerit uirtus mea. Pedem ꝓfecto gr̃ȩ
fortit̾ figens. & meũ qui infirmus est. lenit᷑
trahens. securus ascendam ꝑ scalam humili¬
tatis: donec ueritati adherens. ad latitudi¬

Expanded text:
qui ex mea firmitate non possum nisi deficere. qui ex mea firmitate non possum nisi deficere. Lego profecto: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Sic quoque Apostolus de suo nervo conquestus, quem angelus non Domini, s audivit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Quae virtus? Ipse Apostolus respondeat: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi . Sed nondum forsitan intelligis, de qua specialiter dixerit, quia Christus omnes virtutes habuit. Sed, cum omnes habuerit, prae omnibus tamen unam, id est humilitatem, nobtero, in mea infirmitate, in mei nervi contractione, ut tua virtus, id est humilitas, perficiatur in me. Nam sufficit mihi gratia tua, cum defecerit virtus mea. Pedem profecto gratiae fortiter figens, et meum qui infirmus est, leniter trahens, securus ascendam per scalam humilitatis: donec veritati adhaerens, ad latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid moror: Ora ꝓ me fili. frater. socie. et
particeps ꝓfectus mei: siquis ẽ in dño. Ora
pro me omĩpotentẽ: quatinꝰ sic pigrũ roboret
pedem: ut tam̃ ñ ueniat mͥ pes suꝑbie. Et̃ si
enim pes piger: ut ad ueritatẽ ascendat ido¬
neus ñ ẽ: tolerabilior tam̃ ẽ isto. qui in ea
stare ñ pot̾: ut ibi habes. expulsi sunt. nec
potuerunt stare. Et hocqͥdem de suꝑbis. S̾
quid de illorum capite: quid de illo qui dici¬
am: Ue mͥ si &e me uiderit. qui alta a longe
cognoscit suꝑbientẽ: & illam in me t̾ribilem
intonet uocem. Tu qͥdem filius excelsi eras:
s sicut homo morieris: & sicut unus de pͥnci¬
pib cades. Quis ñ ab huiꝰ tonitrui uoce for¬
midet: O quã salubrius ad tactum angłi
neruus femoris iacob emaicuit: quã angli
suꝑbientis intumuit. euanut. ruit. Utinã
& neruũ meũ angłs tangat ut marrescat:
si forte ex hac infirmitate incipiã ꝓficere:

Expanded text:
Quid moror? Ora pro me, fili, frater, socie, et Quid moror? Ora pro me, fili, frater, socie, et particeps profectus mei, si quis est, in Domino. Ora Omnipotentem, quatenus sic pigrum roboret pedem, ut tamen non veniat mihi pes superbiae. Etsi enim pes piger, ut ad veritatis gradum ascendat, idoneus non est: tolerabilior tamen est isto, qui in ea stare non potest, ut habes ibi: Expulsi sunt, nec potuerunt stare . 25. Et hoc quidem de superbis. Sed quid de illorum capite? quid de illo, qui diciam? Vae mihi, si et me viderit, qui alta a longe cognoscit, superbientem; et illam in me terribilem intonet vocem: Tu quidem filius Excelsi eras, sed sicut homo morieris, et sicut unus de principibus cades . Quis non ab hujus tonitrui voce formidet? O quam salubrius ad tactum angeli nervus femoris Jacob emarcuit , quam angeli superbientis intumuit, evanuit, ruit. Utinam et meum nervum angelus tangat ut marcescat, si forte ex hac infirmitate incipiam proficere,
Abbreviated transcription (Latin):
bonum &e quã iocundu: habitare frẽs in
unum. De caritate quippe scͥptum ẽ: con¬
gaudet autẽ ueritati. Tercio ad archana ue¬
ritatis rapiunt᷑. & auint. Secretum meũ mͥ:¬
secretum meũ mͥ. S quid ego miser. suꝑflua
magis loquacitate quã sp̃c uiuacitate duo ᷤ
celos suꝑiores ꝑcurro: qui manib pedibq
repens. adhuc sub inferiori laboro: Ad qͦd
tñ iã ipso uiuante quo &e uocante: mͥ scała
erȩxi. Illic siqͥdẽ it̾ẽ. qͦ ostendat mͥ salutare
dei. Iam dñm desuꝑ innixũ suspicio: iam
ad uocem ueritatis exulto. Uocauit me. et
ego respondi illi. Oꝑi manuũ tuaꝵ. porri¬
ges dexteram. Cu qͥdem dñe gressus meos
dinumerasti: s ego lentus ascensor. fessus ui¬
ator diuerticła quero. Ue mͥ si tenebix me cõ¬
p̾hendant: aut si mea fuga fiat. in hieme uł
in sabbo: dum nunc ad lucẽ. cũ tempꝰ accep¬
tabile. & dies salutis sint. ꝓficisei dissimulo.

Expanded text:
bonum, et quam jucundum habitare fratres in bonum, et quam jucundum habitare fratres in unum? De charitate quippe scriptum est, Congaudet autem, veritati . Tertio ad arcana veritatis rapiuntur, et aiunt, Secretum meuelantis. 24. Sed quid ego miser superflua magis loquacitate, quam spiritus vivacitate duos coelos superiores percurro, qui manibus pedibusque repens adhuc sub inferiore laboro? Ad quod tamen jam, ipso juvante, quo et vocante, mihi scalam erexi. Illic siquidem iter est, quo ostendat mihi salutare Dei. Jam Dominum desuper innixum suspicio, jam ad vocem veritatis exsulto. Vocavit me, et ego respondi illi: Operi manuum tuarum porriges dexteram . Tu quidem, Domine, gressus meos dinumeras, sed ego lentus ascensor, fessus viator, diverticula quaero. Vae mihi, si tenebrae me comprehendant, aut si mea fuga fiat in hieme, vel in Sabbato: dum nunc ad lucem, cum tempus acceptabile et dies salutis sunt, proficisci dissimulo.
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Et ne putes de pͥmo dictum uł scdo:
dicit tͥ dauid. A summo celo egressio eius.
Ad quod iterũ ñ subito raptus. ñ furtim
unum. ñ sicut paulus qui nullũ: uix enĩ
seipsum testem aut arbitrũ habere potuit.
locum & tempus. diem & horam expectans.
uidentib illis. quos scilicet tanta uisione
dignat᷑. eleuatus ẽ. Raptus ẽ paulus. raptꝰ
ẽ helyas. translatus ẽ enoch: redemptor nr̃
legitur eleuatus: hoc ẽ ex se ipso. leuatus. ñ
aliunde adiutus. D eniq ñ currus uehiculo
ñ angłi adminicło: s ꝓpͥa uirtute subnixũ.
suscepit eum nubes ab oculis eoꝵ. Cur hoc:
An fessum iuuit: An pigrum impulit:
An cadentẽ sustinuit: Absit. S suscepit.
eum nubes ab ocłis carnalib discipłoꝵ: qͥ¬
&e si xp̃m nouerant scđ̾m carnẽ: s ultra iã
sp̃c aggiregat: ad t̾cium ꝑ contẽplationẽ par
eraltat. Primo humiliant᷑ in ueritate & di¬
cunt: &e in u̾itate tua humiliasti me. Sedo
congaudent ueritati: &e psallunt. Ecce qͣm

Expanded text:
is . Et ne putes de primo dictum vel secundo, dicit tibi David: A summo coelo egressio ejus . Ad quod iterum non subito raptus, non furtim sunum ; non sicut Paulus, qui nullum vix enim vel seipsum testem aut arbitrum habere potuit, locum et tempus, diem et horam exspectans, videntibus illis, quos scilicet tanta visione dignatur, elevatus est. Raptus est Paulus, raptus est Elias, translatus est Enoch : Redemptor vero noster legitur elevatus, hoc est, ex seipso levatus, non aliunde adjutus. Denique non currus vehiculo, non angeli adminiculo, sed propria virtute subnixum suscepit eum nubes ab oculis eorum . Cur hoc? An fessum juvit? an pigrum impulit? an cadentem sustinuit? Absit. Sed suscepit eum ab oculis carnalibus discipulorum: qstum noverant secundum carnem, sed ultra jam Spiritus aggregat, ad tertium per contemplationem Pater exaltat. Primo humiliantur in veritate, et dicunt, In veritate tua humiliasti me . Secundo congaudent veritati, et psallunt, Ecce quam
Abbreviated transcription (Latin):
solationis inueniunt: ut seueri iudices sui.
qui scilicet amore ueri esuriant & sitiant
iusticiam. usq ad contẽptũ sui. districtissi¬
mam de se exigant satisfactionẽ: & de çȩtero
emendationẽ. S cũ se ad id sufficere ñ posse
conspiciunt: cũ enim fec̾int omĩa quȩ man¬
data fuerint sibi. seruos se mittiles dicunt:
de iusticia ad miscd̾iam fugiunt. Ut autẽ
quo eam in ꝓrimis inquirunt. dum de
suis alioꝵ necessitates exquirunt: dum ex
his quȩ patiunt᷑. patientib compati scuĩt.

Expanded text:
solationis inveniunt, ut severi judices sui, solationis inveniunt, ut severi judices sui, qui scilicet amore veri esuriant et sitiant justitiam, usque ad contemptum sui districtissimam de se exigant satisfactionem, et de caetero emendationem. Sed, cum se ad id sufficere non posse conspiciunt cum enim fecerint omnia quae mandata fuerint sibi, servos se inutiles dicunt , de justitia ad misericordiam confugiunt. Ut autem quo eam in proximis inquirunt; dum de suis aliorum necessitates exquirunt; dum ex iis quae patiuntur, patientibus compati sciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sufflat miscdiam: dum dissimulat miseriã.
Propheta affirmat tam de om̃ib quã de se:
omĩs homo m̃dax. P hariscus confirmat de
om̃ib pret̾ se. ñ sum inquiens sicut cȩteri
hominũ. Et gr̃as agit ñ quia bonus. s qͥa
solus. Non tam de bonis quȩ habet: quã
de malis quȩ in aliis uidet. Nondum de suo
trabem eiecerat: & festucas in oculis fratrum
enumerat. Nam subdit. Inuisti. raptores.
Non frustra ut arbitror excessum a ꝓposito
feci: si utriꝰq excessus differentiam intellexisti.
Iam ad ꝓpositũ reddeundum ẽ. Quos itaq ue¬
ritas sibi iam innotesc̾s ac ꝑ hoc uilescere fecit:
necesse ẽ. ut cuncta quȩ amare solebant. & ip¬
sa sibi amarescant. S tatuentes minirũ se an¬
te se. tales se uideri cogurt. quales uidi a se eru¬
bescunt. Dumq sibi displicet qͦd sunt. & ad
id suspirant qͦd ñ sunt. qͦd utiq ꝑ se fieri dif¬
fidunt: uehem̃ter sese lugentes. id solum con¬

Expanded text:
sufflat misericordiam, dum dissimulat miseriam. sufflat misericordiam, dum dissimulat miseriam. Propheta affirmat tam de omnibus, quam de se: Omnis homo mendax: Pharisaeus confirmat de omnibus praeter se, Non sum, inquiens, sicut caeteri hominum Et gratias agit, non quia bonus, sed quia solus: non tam de bonis quae habet, quam de malis quae in aliis videt. Nondum de suo trabem ejecerat, et festucas in oculis fratrum enumerat. Nam subdit: Injusti, captores . Non frustra, ut arbitror, excessum a proposito feci, si utriusque excessus differentiam intellexisti. 18. Jam ad propositum redeundum est. Quos itaque veritas sibi jam innotescere, ac per hoc vilescere fecit, necesse est, ut cuncta, quae amare solebant, et ipsi sibi amarescant. Statuentes nimirum se ante se, tales se videre cogunt, quales vel a se videri erubescunt. Dumque sibi displicet quod sunt, et ad id suspirant quod non sunt, quod utique per se fore diffidunt; vehementer sese lugentes id solum con
Abbreviated transcription (Latin):
um possit saluare. Sicut dicit᷑. fallax equuᷤ
ad salutẽ: ñ quod equus aliquẽ fallat: s qͥa
is seipsum fallit. qui in fortitudine eiuᷤ con¬
fidit: sic om̃is homo dicitur mendaxid ẽ
fragił. mutabił. a quo salus non possit
uł sua uł aliena sꝑari: qͥn potiꝰ maledicti¬
onem ineurrat. qui sꝑem suã in homine¬
in aliis:. dum apponit scientiã apponat &¬
dolorem: ac generalit̾ s ueracit̾ dicat. omnis
homo mendax. Uide quã longe aliud sense¬
rit de se phariseus ille suꝑbus. Quid de¬
ꝓisit in excessu suo: Ds̃ grãs ago tͥ: qͥa ñ
sum sicut cȩti hominũ. Dum in se singula¬
rit̾ exultat. aliis ariogant̾ insultat. Dauid
aliter. Ait enim. Omĩs homo mendax. Ne¬
minẽ excipit. nequẽ decipiat: sciens qͦd om̃s
solum decipit. quẽ solum excipit: dum cȩt̾os
damnat. Propheta se ñ excipit a cõmun mi¬
scria: ne excipiatur a miseđia. P hariseus ex¬

Expanded text:
um possit salvare. Sicut dicitur: Fallax equus um possit salvare. Sicut dicitur: Fallax equus ad salutem , non quod equus aliquem fallat, sed quia is seipsum fallit, qui in fortitudine ejus confidit: sic omnis homo dicitur mendax, id est fragilis, mutabilis, a quo salus non possit vel sua, vel aliena sperari: quin potius maledictionem incurrat, qui spem suam in hominein aliis, dum apponit scientiam, apponat et dolorem, ac generaliter, sed veraciter dicat: Omnis homo mendax. 17. Vide quam longe aliud senserit de se Pharisaeus ille superbus. Quid deprompsit in excessu suo? Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum . Dum in se singulariter exsultat, aliis arroganter insultat. David autem aliter. Ait enim: Omnis homo mendax. Neminem excipit, ne quem decipiat: sciens quia omnesolum decipit, quem solum excipit, dum caeteros damnat. Propheta se non excipit a communi miseria, ne excipiatur a misericordia: Pharisaeus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tores id ipsum uidentur astruere. neq hoc diᷤ¬
cordat a sensu ꝓpħe: ut sic sentiamꝰ eũ dixis¬
se. Ego qͥdem cũ adhuc ueritatẽ ñ nossem:
aliquid me putabam eẽ. eum nichil eẽm.
At postquã in xp̃m credendo. idest eius hu¬
militatẽ imitando. u̾itatẽ agnoui. ip̃a qͥde ex¬
altata in me ẽ ex mea confessione: s ego hu¬
miliatus sum nimis. idest ualde uilui mͥ ex
mei consideratione. Humiliatus gͦ ꝓpħa¬
psalmo. & in ueritate tua humiliasti me.
semet ipsum attendat: & ex ꝓpͥa miseria gene¬
ralem ꝑpendat: sicq ad miscđiam transiens
dieat in excessu suo. omĩs homo mendax.
In quo excessu: In illo ꝓculdubio: quo sese
excedens. ac u̾itati adherens. se ipsum diui¬
dicat. In illo excessu suo dicat. ñ indignan¬
do aut insultando. s miserando & comꝑa¬
tiendo: omĩs homo mendax. Quid ẽ omĩs
homo mendax: Omĩs homo infirmus: oĩs
homo miser &e impotens: qui nec se nec ali¬

Expanded text:
tores id ipsum videntur astruere; neque hoc distores id ipsum videntur astruere; neque hoc discordat a sensu Prophetae, ut sic sentiamus eum dixisse: Ego quidem, cum adhuc veritatem non nossem, aliquid me putabam esse, cum nihil essem. At postquam in Christum credendo, id est ejus humilitatem imitando, veritatem agnovi; ipsa quidem exaltata est in me ex mea confessione: sed ego humiliatus sum nimis, id est, valde vilui mihi ex mei consideratione. 566 CAPUT V. psalmo: Et in veritate tua humiliasti me ; semetipsum attendat, et ex propria miseria generalem perpendat: sicque ad secundum transiens dicat in excessu suo, Omnis homo mendax. In quo excessu suo? In illo procul dubio, quo sese excedens, ac veritati adhaerens, seipsum dijudicat. In illo ergo excessu suo dicat, non indignando aut insultando, sed miserando et compatiendo: Omnis homo mendax. Quid est, Omnis homo mendax? Omnis homo infirmus, omnis homo miser et impotens, qui nec se, nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
trabe suꝑbiȩ. quȩ ocłm arcet a luce. ascensio¬
nes in corde suo disponat. ꝑ quas in seipso
seipsum inqͥrat: & sic pꝰt duodecimum
humilitatis. ad gradu pͥmum ueritatis ꝑ
tingat. Cum autẽ ueritate inuenta in se. im¬
mo se inuento in ueritate. dicere potuerit.
credidi ꝓpter qͦd locutus sum. ego autẽ hu¬
miliatus sum nimis: ascendat homo ad
cor altum. & exaltetur ueritas: & ad gradu
scđm ꝑueniens. dicat in excessu suo. om̃is
didi inquit ueritati dicenti: qui sequitur
me ñ ambulat in tenebris. Credidi gͦ seqͣn¬
do: ꝓpter qͦd locutus sum confitendo. Quid
confitendo: Ueritatẽ. quã cognoui credẽ¬
do. Postquã autẽ credidi ad iusticiã. & lo¬
cutus sum ad salutẽ: humiliatus sũ mmis
idest ꝑfecte. Tanquã diceret. Quia u̾itatẽ
cte potest intelligi: ut ibi. In mandatis eiꝰ
uolet nimis. Quod siquis contendat nimiᷤ
hic ꝓ ualde positũ eẽ. ñ ꝓ ꝑfecte. qͥa &e exposi¬

Expanded text:
trabe superbiae, quae oculum arcet a luce, ascensiotrabe superbiae, quae oculum arcet a luce, ascensiones in corde suo disponat, per quas seipsum in seipso inquirat, et sic post duodecimum humilitatis ad primum veritatis gradum pertingat. Cum autem veritate inventa in se, imo se invento in veritate, dicere potuerit, Credidi, propter quod locutus sum; ego autem humiliatus sum nimis: ascendat homo ad cor altum, ut exaltetur veritas, et ad gradum secundum perveniens dicat in excessu suo: Omnis didi, inquit, Veritati dicenti: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris . Credidi ergo sequendo, propter quod locutus sum confitendo. Quid confitendo! Veritatem quam cognovi credendo. Postquam autem et credidi ad justitiam, et locutus sum ad salutem, humiliatus sum nimis, hoc est perfecte. Tanquam diceret: Quia veritatemcte potest intelligi; ut ibi: In mandatis ejus volet nimis . Quod si quis contendat, nimis hic pro Valde positum non pro Perfecte, quia et exposi
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ ꝓpriȩ excellentiȩ eẽ ꝯtẽptum. A-¬
mor uͦ sicut nec odium: ueritatis iudiciũ
nescit. Uis iudiciũ ueritatis audire: Sic̃
audio. sic udico. Non sicut odi:. ñ sicut
amo: ñ sicut timeo. Est iudicium odii
ut illud: nos legem habemus: & scđm legẽ
debet mori. Est & timoris: ut illud. Si dimit¬
timus eum sic: uenient romani: & tollent
nr̃m locũ & gentem. Iudiciũ uͦ amoris: ut
dauid. de filio parricida. Parcite inquit pu¬
ero absalon. Et legib humanis statutum.
& tam in causis eccłiasticis quã scł̃arib ser¬
uatum scio. speciales amicos causantium
ñ debere admuti ad iudiciũ: ne uł fallant
uł fallant᷑ amore suoꝵ. Quod si culpã ami¬
ci. tuo iudicio amor illiꝰ aut minuit. aut ꝓr¬
sus abscondit: quantomag̾ amor tui. tuũ
contra te iudiciũ fallit: Qui gͦ plene ueri¬
tatẽ in se cognoscere curat: necesse ẽ ut semota

Expanded text:
humilitatem propriae et excellentiae esse contemptum. Ahumilitatem propriae et excellentiae esse contemptum. Amor vero, sicut nec odium, veritatis judicium nescit. Vis judicium Veritatis audire! Sicut audio, sic judico . Non sicut odi, non sicut amo, non sicut timeo. Est judicium odii, ut illud: Nos legem habemus, et secundum legem nostram debet mori . Est et timoris, ut illud: Si dimittimus eum sic, venient Romani et tollent nostrum locum et genem . Judicium vero amoris, ut David de filio parricida: Parcite, inquit, puero Absalon . Et legibus humanis statutum, et in causis, tam ecclesiasticis, quam saecularibus servatum scio, speciales amicos causantium non debere admitti ad judicium: ne vel fallant, vel fallantur amore suorum. Quod si culpam amici tuo judicio amor illius aut minuit, aut prorsus abscondit: quanto magis amor tui tuum contra te judicium fallit! 15. Qui ergo plene veritatem in se cognoscere curat, necesse est ut semota
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd suꝑius me ostensurũ ꝓmisi: pͥus uidelicit
ueritatẽ inquirendã eẽ in nob̃ quã in ꝓri
quã faciliᷤ ad temptandu. quã ꝓnuᷤ ad pec¬
candum: quatinꝰ ex tui consideratione mi¬
tescas: sicq ad sucurrendi aliis in sp̃u lem¬
tatis accedas. Alioquin si monentẽ ñ audis
discipłm: arguentẽ time magistrũ. Y pochri¬
ta eice pͥmũ trabem de ocło tuo: & sic uidebiᷤᷤ
festiicam eicere de ocło frĩs tui. Trabes in
ocło. grandis & grossa suꝑbia in mente ẽ:
quȩ quadam corpulentia sui uana ñ sana.
tumida ñ solida. ocłm mentis obscurat.¬
&e ueritatẽ obumbrat: ita ut si tuã occupa¬
uerit mentẽ. iam ñ tu te uidere. iam te ta¬
lem qualis es. uł quał eẽ potes. ñ possis sen¬
tire: s qualẽ te amas. talem te uł putes ẽẽ.
uł speres fore. Quid enim aliud ẽ suꝑbia:
lentiȩ: Unde & nos possumꝰ dice ꝑ contͣriũ:

Expanded text:
quod superius me ostensurum promisi , prius videlicet quod superius me ostensurum promisi , prius videlicet veritatem inquirendam esse in nobis, quam in proximquam facilis ad tentandum, quam pronus ad peccandum: quatenus ex tui consideratione mitescas, sicque ad succurrendum aliis in spiritu lenitatis accedas. Alioquin si monentem non audis discipulum, arguentem time Magistrum: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo; et sic videbis festucam ejicere de oculo fratris tui . Trabes in oculo grandis et grossa, superbia in mente est: quae quadam corpulentia sui vana, non sana; tumida, non solida, oculum mentis obscurat, veritatem obumbrat: ita ut, si tuam occupaverit mentem, jam tu te videre, jam te talem, qualis es, vel qualis esse potes, non possis sentire: sed qualem te amas, talem te vel putes esse, vel speres fore. Quid enim aliud est superbia, lentiae? Unde et nos possumus dicere per contrarium,
Abbreviated transcription (Latin):
quia uere miser es. & sic discas misereri. qͥ
hoc alit̾ scire ñ potes: Ne forte si ꝓximi ma¬
lum consideres. & tuũ ñ attendas: mouea¬
ris ñ ad miserationẽ. s ad indignationem:
ñ ad adiuuandu. s ad iudicandu: deniq
ñ ad instruendu in sp̃u lenitatis. s ad destru¬
endum in sp̃u furoris. Uos qui spiritales
estis ait apls: huiꝰmodi instruite in sp̃u le¬
nitatis. Apłi consilium. siue etiã p̃ceptũ ẽ.
ut mansueto idest eo sp̃u fr̃i egrotanti sub¬
uenias: quo tͥ uis subueniri cũ egrotas. Et
ut scias. qualit̾ erga delinquentẽ mansuesce
possis: considerans inquit teipsum. ne & tu
tempteris. Considerare libet: quã bene disci¬
pulus ueritatis ordinem sequat᷑ magistri.
hortaretur ad instruendu carnales: adiunx̾.
In sp̃u lenitatis. Instructio quippe fratrũ
diceret. Int̾ miscdes deputari ñ potest: qui m
semet ipso mitis ñ ẽ. E cce apls aꝑte ostendit.

Expanded text:
quia vere miser es, et sic discas misereri, qui quia vere miser es, et sic discas misereri, qui hoc aliter scire non potes! ne forte, si proximi malum consideres, et tuum non attendas, movearis non ad miserationem, sed ad indignationem; non ad adjuvandum, sed ad judicandum: denique non ad instruendum in spiritu lenitatis, sed ad destruendum in spiritu furoris. Vos, qui spirituales estis, ait Apostolus, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis. Apostoli consilium sive etiam praeceptum est, ut mansueto, id est eo spiritu fratri aegrotanti subvenias, quo tibi vis subveniri cum aegrotas. Et ut scias qualiter erga delinquentem mansuescere possis, Considerans, inquit, teipsum, ne et tu tenteris . 14. Considerare libet, quam bene discipulus Veritatis ordinem sequatur Magistri. hortaretur ad instruendum carnales, adjunxit, in spiritu lenitatis. Instructio quippe fratrum diceret: Inter misericordes deputari non potest, qui in semetipso mitis non est. Ecce Apostolus aperte ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
s quia nob̾ ñ potuit absq ista sufficere. utͣ¬
q siqͥdem necessaria: s nob̃ hȩc magis ꝯgrua
fuit. O ineffabił pietatis excogitatio. Qnͣdo
miseria ñ informat: Quando illam aduer-¬
teremus incognitã nob̃ compassionẽ: quȩ ñ
passione p̾uenta cũ impassibilitate ꝑdurat:
Atramen si illa quȩ miseriã nescit. miscdia
ñ p̾cessisset: ad hanc euiꝰ miseria mater est
ñ accessisset. Si ñ accessisset: ñ attraxisset.
Si ñ attraxisset: ñ extraxisser. Unde autẽ
extraxit: nͥ de lacu miserie & de luto fecis:
Nec illam tam̃ miscdiam deseruit. sed
hanc inseruit: ñ mutauit s multiplicauit
sicut scͥptum ẽ. Homines & ium̃ta salua¬
b dñe: quẽ admodu multiplicasti miscdiã
tuã ds.S iam ad ꝓpositũ redeamus. Si gͦ
se miserũ fecit. qui miser ñ erat. ut & exꝑi¬
retur qͦd ante sciebat ÷ quantomagis tu ñ
dico ut te facias qͦd ñ es. s ut attendas qͦd es

Expanded text:
sed quia nobis non potuit absque ista sufficere. Utrsed quia nobis non potuit absque ista sufficere. Utraque siquidem necessaria; sed nobis haec magis congrua fuit. O ineffabilis pietatis excogitatio! Quando miseria non informat? Quando illam adverteremus incognitam nobis compassionem, quae non passione praeventa, cum impassibilitate perdurat? Attamen si illa, quae miseriam nescit misericordia non praecessisset, ad hanc, cujus miseria mater est, non accessisset. Si non accessisset, non attraxisset: si non attraxisset, non extraxisset. Unde autem extraxit, nisi de lacu miseriae, et de luto faecis? Nec illam tamen misericordiam deseruit, sed hanc inseruit: non mutavit, sed multiplicavit, sicut scriptum est: Homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplic Sed jam ad propositum redeamus. Si ergo se miserum fecit, qui miser non erat, ut experiretur quod et ante sciebat: quanto magis tu, non dico ut te facias quod non es, sed ut attendas quod es,
Abbreviated transcription (Latin):
multa temporalit̾ exꝑtum fuisse: cur fati
dubitas. ut eẽ ex tpr cepit in carne. sic carnis
quoq miserias scure cepisse: illo dumtarat.
mͦ cognitionis. quẽ docet defectio carnis:
Quod utiq genus scientiȩ ꝓthoplasti sapi¬
entius felicusq nescirent: quando id atrin¬
gere nͥ stulte misereq ñ poterant. S plasma¬
tor eorum ds requirens qͦd ꝑierat: opꝰ suũ
miseratus ꝓsecutus ẽ descendens & ipse mi¬
sericordit̾. quo illi cȩciderant miserabiliter:
uoluit exꝑiri in se. qͦd illi faciendo contra se
merito paterent᷑: ñ simili qͥdem curiositate.
s mirabili caritate: ñ uͭ miser cũ miseris
remaneret: s ut misericors factus. miseros
liberaret. factus in quã misericors. ñ illa mi-¬
scricordia. quã felix manens habuit ab ȩter¬
no: s quã mediante miseria repꝑit in habi¬
tu nr̃o. P orro pietatis opus qͦd ꝑ illa cepit.
in ista ꝑfecit: ñ qͦd sola illa ñ posset ꝑficere:

Expanded text:
multa temporaliter expertum fuisse: cur fateri dubitas, ut esse in tempore coepit ex carne, sic carnis quoque miserias scire coepisse, illo duntaxat modo cognitionis, quem docet defectio carnis? Quod utique genus scientiae protoplasti sapientius feliciusque nescirent, quando id attingere nisi stulte misereque non poterant. Sed plasmator eorum Deus requirens quod perierat, opus suum miseratus prosecutus est, descendens et ipse misericorditer, quo illi ceciderant miserabiliter. Voluit experiri in se, quod illi faciendo contra se merito paterentur, non simili quidem curiositate, sed mirabili charitate: non ut miser cum miseris remaneret, sed ut misericors factus miseros liberaret. Factus, inquam, misericors, non illa misericordia, quam felix manens habuit ab aeterno, sed quam mediante miseria reperit in habitu nostro. Porro pietatis opus, quod per illam coepit, in ista perfecit: non quod sola illa non posset perficere;
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ obedientiã. hoc ẽ obedientiã didicit
in suo corpore: ex his quȩ passus ẽ in capite.
Nam illa mors. illa crux. obꝓbria. sputa. fla
aliud corpori eius idest nob̾. quã p̾clara obe¬
dientiȩ docum̃ta fuerunt e Xp̃c factus ẽ ait¬

Expanded text:
passus est obedientiam, hoc est, obedientiam didicit passus est obedientiam, hoc est, obedientiam didicit in suo corpore ex iis quae passus est in capite. Nam illa mors, illa crux, opprobria, sputa, flagnsiit, quid aliud corpori ejus, id est nobis, quam praeclara obedientiae documenta fuerunt? Christus eni
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S ut ob alienã miseriã cor miserũ ha¬
beas. oportet ut tuã priꝰ agnoscas: ut ꝓrimi
mentẽ in tua inuenias: & ex te nou̾is. qualit̾
illi subuemas: exemplo scilicet saluatoris
nr̃i: qui pati uoluit ut compati sciret. miser
fieri ut misereri disceret: ut quomͦ scͥptũ ẽ¬
misereri nesciret: cuiꝰ miscdia ab ȩt̾no & usq
in et̾num: S qͦd natura sciebat ab eterno:
temporali nesciebat exꝑimento. S forte du¬
rum tͥ uidetur. qͦd dixi di sapientiã xp̃m
didicisse miscđiam: quasi is ꝑ quẽ facła. st̃
om̃ia. aliquid aliquando ignorasset. ex his
que sunt: marime cũ illud qͦd exepła ad hebre¬
os ad id comꝑbandu memoraui. alio sensu
qui ñ ita uideat᷑ absurdus possit intelligi.
ut hoc qͦd dictum ẽ didicit. ñ ad ipsũ caput
ieferatur in sui ꝑsona. s ad corpus eiꝰ qͦd est
eccł̃ia: & sit ita sensus. Et didicte ex his quȩ

Expanded text:
tur. Sed ut ob alienam miseriam miserum cor hatur. Sed ut ob alienam miseriam miserum cor habeas, oportet ut tuam prius agnoscas: ut proximi mentem in tua invenias, et ex te noveris, qualiter illi subvenias, exemplo scilicet Salvatoris nostri, qui pati voluit, ut compati sciret; miser fieri, ut misereri disceret, ut quomodo misereri nesciret, cujus misericordia ab aeterno, et usque in aeternum: sed, quod natura sciebat ab aeterno, temporali didicit experimento. 7. Sed forte durum tibi videtur, quod dixi Dei sapientiam Christum didicisse misericordiam; quasi is per quem omnia facta sunt, aliquid aliquando ignorasset ex iis quae sunt: maxime cum illud quod ex Epistola ad Hebraeos ad id comprobandum commemoravi, alio sensu, qui non ita videatur absurdus, possit intelligi; ut hoc quod dictum est, didicit, non ad ipsum caput referatur in sui persona, sed ad corpus ejus, quod est Ecclesia; et ita sit sensus: Et didicit ex iis quae
Abbreviated transcription (Latin):
doceat ueritas ipsa: qͦd pͥus in ꝑrimis. quã
in natura sui debeat inquiri. Post hec accipi¬
es: cur prius in te quã in ꝓximis inquirere
debeas. In numero siqͥdem beatitudinũ. quas
suo sermone distrinxit: prius misericordes.
quã mundicordes posuit. Misericordes qͥp¬
pe cito in ꝓximis ueritatẽ dep̾hendunt. dũ
ritatẽ se ilł conformant. ut illoꝵ uł bona uł
mala tanqũã ꝓpͥa sentiant. Cum infirmis
infirmant᷑. cum scandalizatis urunt᷑: gau¬
dere cum gaudentib. flere eum flentib con¬
sueuerunt. Hac caritate frat̾na cordis acie
trario aut flentib insultant. aut gaudenti¬
uenit ilł illud uulgare ꝓu̾bium. Nescit
sanus qͥd sentiat eger: aut plenus. qͥd pati¬
atur ieiunus. Et eger egro. & ieuinꝰ ieiuino
quanto ꝓpinquiꝰ: tanto familiariꝰ cõpatiũ¬
tur. Sicut enĩ pura u̾itas. ñ nͥ puro corde ui¬
detur: sic miseria frĩs ueriꝰ misero corde senti¬

Expanded text:
doceat Veritas ipsa, quod prius in proximis quam doceat Veritas ipsa, quod prius in proximis quam in sui debeat inquiri natura. Post hoc accipies, cur prius in te, quam in proximis inquirere debeas. In numero siquidem beatitudinum, quas suo sermone distinxit Dominus, prius misericordes, quam mundicordes posuit . Misericordes quippe cito in proximis veritatem deprehendunt, dum ritatem se illis conformant, ut illorum vel bona, vel mala, tanquam propria sentiant. Cum infirmis infirmantur, cum scandalizatis uruntur . Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus consueverunt . Hac charitate fraterna cordis acie trario aut flentibus insultant, aut gaudentivenit illis illud vulgare proverbium: Nescit sanus quid sentiat aeger, aut plenus quid patiatur jejunus. Et aeger aegro, et jejunus jejuno quanto propinquius, tanto familiarius compatiuntur. Sicut enim pura veritas non nisi puro corde videtur; sic miseria fratris verius misero corde senti