comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius baalpharasim: & reli querunt ibi sculpcilia
sun. que tulit dd & iuri eius: Tulit ea dauid &
igni iussit exuri : sic̃ liber paralipomenon decla¬
rat ita dicens  dereliquer̃q ibi deos suos: quos da¬
uid iussit exuri : Consuluit aũt diđ dñm Iui ies¬
pondit: Non ascendas: seo gira postergum illoꝵ &
uenies ad eos ex aduerso piroꝵ. In hebreo non piroꝵ
seo flentiũ legit᷑ ex aduerso lcaq flentium eum
uenire iub&. hoc ẽ exaduerso ydoloꝵ suoꝵ: ubi
scilicet ydola eoꝵ erant in qͥbiis confidebant:
quę ydola id cuxo flentium uocant᷑: quia fletu
digna sunt. & eos qͥ ea colunt ad flecum miseriarum
ꝑducunt: Flentiũ itaq eoꝵ ydola obblasphemiã
hic sermo diuinus uocat: sic̃ alibi uocat᷑ ydolũ
moab contaminatio moab & cum audieris
sonitũ gͣclientis in cacuminȩ flentium: hoc est
cum audieris apotestatib angłicis eoꝵ ydola in
qͥbus om̃is eoꝵ foraitudo ẽ conteri & conculcari:

Expanded text:
s erit. Et reliquerunt ibi sculptilia sua quae tulit David et viri ejus. Tulit ea David, et igni jussit exuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, sed gyra post tergum illorum, et venies ad eos ex adverso pyrorum. In Hebraeo non pyrorum, sed flentium legitur. Ex adverso itaque flentium eum venire jubet, hoc est, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola eorum erant in quibus confidebant. Quae idola idcirco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat: sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminatio Moab. Et cum audieris sonitum gradientis in cacumine flentium: hoc est, cum audieris a potestatibus angelicis eorum idola in quibus omnis fortitudo eorum est conteri et conculcari,
Abbreviated transcription (Latin):
ad mediatorẽ nr̃m concurrunt : De qͥbus scͥptũ
est: principes populi conuener̃ in unum cũ deo
abraham & alibi  in conspec̾tu senũ suoꝵ glori¬
ficabitur: Filius cͥginta annoꝵ erat dauid cũ
regnare cepisset : & quadraginta annis regnaũ:
omnẽ ispł & uidã : Querit᷑ cur non in sũma .xl.
mensib ab salon filiũ suũ fugerit: merito eos¬
dem.iii. menses : a sũma regni illius eẽ exclusos
dicunt etiã alit̃: qđ sex mensib in ebron dauio
qͣdam infirmitate corporis laborauerit: & id cireo
eosdem sex menses non supputari in regno eius
ex eo namq tempore illum regnasse dicunt in
ebron: ex quo de uictis a malechitis despoliis eoꝵ mi¬
sit dona seniorib uida his qͥ erant in ebion & his
qͥ erant in bete̾l : & reliquis qui erant in his locis.
in qͥb cõmoratus fuerat dd ipse & iuri eiꝰ Mistre

Expanded text:
ad Mediatorem nostrum concurrunt. De quibus scriptum est: « Principes populi concurrunt in unum cum Deo Abraham . » Et alibi: « In conspectu senum suorum gloriabitur . » « Filius triginta annorum erat David, cum regnare coepisset, et quadomnem Israel et Judam. Quaeritur cur non in summa quadrmensibus Absalom filium suum fugerit; merito igitur eosdem sex menses a summa regni illius esse exclusos. Dicunt etiam aliter, quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate corporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque que tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his locis, in quibus commoratus fuerat David ipse et viri ejus. Mystice
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuitatẽ suam ad duoere s sed causa in terueniente
contiaria ad cempꝰ eam alibi de uerat : ac sic dein¬
ceps qđ multũ delec tauerit expleuit: quia dñs
in carne apparens euangłium filiis isit̾ suȩ uide¬
licet genti p̾dicauit sed cecitas ex parte contigit
in isrt̾. donec plenitudo gentium in traret: & sic
om̃is isrł saliuis fieret seo ut hȩc enudeatiꝰ pate

Expanded text:
in civitatem suam adducere; sed, causa interveniente in civitatem suam adducere; sed, causa interveniente contraria, ad tempus eam alibi divertit, ac sic deinceps, quod multum delectaverat explevit. Quia Dominus in carne apparens, Evangelium filiis Israel, suae videlicet genti praedicavit; « sed caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis I
Abbreviated transcription (Latin):
est in dignations dñs contra oram & ꝑcussit eũ
suꝑ temęritate : qͥ mortuus ẽ ibi uxta archam
dei: In hyftoria beati regis & ꝓpħe dauio qua ar¬
camꝰ dĩ ad duxisse narrat᷑: humilitas ad ꝓbata :
suꝑbia dampnata & temeritas uindicata monst᷑¬
tur: quia & ipse dđ qͥcoram archa dñi humilit̃
saltare ñ erubuit : mox ꝓmissionem filii dei ex
sua stẏrpe nascituri susciꝑe ꝓmeruit : & conux
quȩ eandem humilitatẽ illius dixpexit: eiꝰ semine
fecundari ñ merita: ꝑpetuę sterelitatis penas luit:
Sacerdos quoqqͥ archam in considata cemeritate
tetigit: ausus sui reatum in matura morte purga¬
uit: Ubi in cueri necesse est. quantũ delinquat :
qͥ ad corpus dñ reus accesserit: si de uotus ille sac̃¬
dos morte multat᷑ qͥ archam illã dñici uidelicet cor¬
poris figuram: minori quã debuit ueneratione cor¬
ripuit: Uerum iuxta allegoriam dauid. xp̃m:
auca eccłiam significat: Iuesiuit aũt dd archam:

Expanded text:
gnatione Dominus contra Ozam: et percussit eum super temeritate. Qui mortuus est ibi juxta arcam Dei, » etc. In historia beati regis et prophetae David, qui arcam Dei adduxisse narratur, humilitas approbata, superbia damnata, et temeritas vindicata monstratur. Quia et ipse David, qui coram arca Domini humiliter saltare non erubuit, mox promissionem Filii Dei ex sua stirpe nascituri suscipere promeruit; et conjux, quae eamdem humilitatem despexit, ejus semine fecundari non merita, perpetuae sterilitatis poenas luit. Sacerdos quoque, qui arcam inconsiderata temeritate tetigit, ausus sui reatum immatura morte purgavit. Ubi intueri necesse est, quantum delinquat, qui ad corpus Domini reus accesserit, si devotus ille sacerdos morte mulctatur, qui arcam illam, Dominici videlicet corporis figuram, minori quam debuit veneratione corripuit. Verum, juxta allegoriam, David Christum, arca Ecclesiam significat. Quaesivit autem David arcam
Abbreviated transcription (Latin):
ad ditus mentis : nequando eam insidiantes hos-¬
tes penetrent: foramine neglete cogitationis .⁊ uiiii.¬
tuenerunt uniuerse tͥbus isrł ad dauio: in e¬
bron dicentes. Eoce nos osaũ & caro tua sumꝰ.¬
& reliaͣ. Quio conuentus iste tribuũ isrł ad dauid
significat : nisi conuentũ omiũ gentaim ad xp̃m:
quȩ illi qͣsi blandiendo dicunt: Eoce nos ostuum
& caro tua sumꝰ: cum in illo in carnationẽ quam
ex nr̃a natura in uirginis utero suscepit diliguns
atq uenerant᷑. eiusq ditioni sub deit se app̾etuns.
eiq seriure onũ tempore desid̾ant Unde psal¬
mista : Reminiscent᷑ & conuertent᷑ ad dñm: uni¬

Expanded text:
aditus mentis: nequando eam insidiantes hosaditus mentis: nequando eam insidiantes hostes penetrent foramine neglectae cogitationis. Hiniversae tribus Israel ad David in Hebron, dicentes: Ecce nos os tuum et caro tua sumus, etc. » Quid conventus iste tribuum Israel ad David significat, nisi conventum omnium gentium ad Christum, quae illi quasi blandiendo dicunt: « Ecce nos os tuum et caro tua sumus, » cum in illo incarnationem, quam ex nostra natura in Virginis utero suscepit, diligunt atque venerantur, ejusque ditioni subdere se appetunt, eique servire omni tempore desiderant. Unde Psalmista dicit: « Reminiscentur et convertentur ad Dominum uni
Abbreviated transcription (Latin):
endum animum malignis spiritib iter pandit : qͥ
in gressi spicas tollunt: quia mox bonarũ cogitati¬
onum germina auferunt. atq in inguine feriuNł :
quia uirtutẽ cordis. delectatione carnis occiduss
in in guine quippe ferux ẽ: uitam mentis. carnis
de lectatione ꝑ forarȩ: Nequa quã uero isboseth
iste in opinatẽ inorte sub cumberet: si non ad in¬
gressũ domus mulierem: id ẽ admentis aoitum ma¬
lem custodiam de putasset. fortis namq uigilq
sensus preponi cardis forib debet: quẽ noc neglo¬
gentie somnus obpͥmat nec ignorantie error fal¬
iat  nde benȩ & isboseth appellatus ẽ : qͥ custode
femina hostilibus gladiis nudatur: lsbosech qͥppe
uir confusionis dicit᷑. Uir aut̃ confusionis ẽ: qui
forti mentis custodia munitus non est: quia dũ
uirtutes se agere estimat: sub in trantia uitia nes¬
cientẽ naxant : tota itaq uirtuto muniendus eͣ.

Expanded text:
endum animum, malignis spiritibus iter pandit. Qui endum animum, malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitationum germina auferunt. Atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectationes carnis occidunt. In inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis delectatione perforare. Nequaquam vero Isboseth iste inopinata morte succumberet, si non ad ingressum domus mulierem, id est ad mentis aditum mollem custodiam deputasset. Fortis namque vigilque sensus praeponi cordis foribus debet, quem nec negligentiae somnus opprimat, nec ignorantiae error fallat. Unde bene et Isboseth appellatus est, qui custode femina hostilibus gladiis nudatur. Isboseth quippe vir confusionis dicitur: vir autem confusionis est, qui forti mentis custodia munitus non est, quia dum virtutes se agere aestimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendus est
Abbreviated transcription (Latin):
ri isti pͥncipes erant suꝑ expeditiones ubosech mor¬
tuo uero abner ut ebrei tradunt: consiliati sunt.
cum mifibosech ut una in terficerent isbosech &
eundẽ mifiboseh constituerent regem : & eius dẽ
tur hoc modo Erat aũt ionathȩ filii saul filius
debilis pedib: quinquennis eñi fuit quando uenit
ꝓditũ ẽẽ consilium: cimore ꝑ territa fuga lapsi
sunt ingethaim : fuer̃q ibi ad uenȩ usq ad tem
pus illud Tempꝰ illud in tellegendum est: quan¬
do in de reuersi. domũ isbosech feruente die in¬
gressi st̃: Ao sumentes spicas tͥtici: & ꝑcutientes
eum in inguine: spicas tͥtici quasi aiust causa
pͥmitiaꝵ culer̃: ut honorẽ regi de ferre uide¬
rentur: & eoꝵ dolus Nequaquam de p̾henderet᷑ Misti¬
ce aũt. Ostiaria cͥticum purgat: cum mentis custodia
discernendo. uiitutes auitiss separat: quȩ si obdormię¬
rit: in mortẽ ꝓpris dñi in sidiatores add mittit: Quia
cum discretionis sollieitudo cessauerit: ad in terfici¬

Expanded text:
ri isti principes erant super expeditiones Isboseth. Mortuo vero Abner, ut Hebraei tradunt, conciliati sunt cum Mifiboseth, ut una interficerent Isboseth, et eumdem Mifiboseth constituerunt regem: et ejusdem tur hoc modo. Erat autem Jonathae filio Saul filius debilis pedibus: quinquennis enim fuit quando venit proditum esse consilium, timore perterriti, fuga lapsi sunt in Gethaim: fueruntque ibi advenae usque ad tepus illud. Tempus illud, intelligendum est quando inde reversi domum Isboseth, fervente die ingressi sunt, assumentes spicam tritici et percutientes eum in inguine. Spicas tritici quasi causam primitiarum tulerunt, ut honorem regi deferre viderentur, et eorum dolus nequaquam deprehenderetur. Mystice autem ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo virtutes a vitiis separat. Quae si obdormierit, in mortem proprii domini sui insidiatores admittet, quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interfici
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc inqͥt hȩc dices seruo meo đđ. Hȩc dicit
dñs om̃ipotens: Accepi te de ouili ouium: ut es¬
ses in ducem suꝑ popłm meũ suꝑ isrt: & eram
tec̃ in om̃ib qͥbis in grediebaris: & ext̾minaui
om̃s inimicos. a picie tua: & feci te nominatum

Expanded text:
« Et nunc, inquit, haec dices servo meo David: Haec dicit « Et nunc, inquit, haec dices servo meo David: Haec dicit Dominus omnipotens: Accepi te de ovili ovium, ut esses in ducem super populum meum Israel; et eram tecum in omnibus quibus ingrediebaris; et exterminavi omnes inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
diuinus : quo filii isrł pacẽ essent habituri ꝑcir¬
cuitum ÷ & non essent affligendi & oppͥmendi
sic̃ tempore uidicũ fuer̃ opp̃ssi & afflicti Qui
siinique aliqͥd gesserit: arguam eium in uir¬
iuroꝵ : gaudium uocat inimicoꝵ: Plage
uero filioꝵ hominũ: st̃ in cõmoditates corpeꝵ
humanoꝵ : quib ꝓpeccatis suis a d̃o merito
homines flagellant᷑: Hec scđm hystoriã dictꝰa :
ita sentiri possunt : cęterum qͥd scłm allegoriã
in sinuent: altius ꝑscrutandum ẽ. Cum gͦ re¬
gi dauid multa ꝓsꝑa ꝓuenissent: cogitauit
facore dõ domĩi. gemplum illud scit excellen¬
tissime diffamatũ qđ arege salomone filio eiꝰ.
postea fabricatum ẽ Hoc eo cogitante: factũ
regẽ : ubi cum dixisset ds̃ qđ ñ ab ipso đđ sibi
edificaret᷑ domꝰ. Neq ꝑtantũ tempꝰ remandas se.
cuiqͣ impopło suo ut sibi fac̾et domũ cearinã:

Expanded text:
divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per cirdivinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi, sicut tempore Judicum fuerant oppressi et afflicti. « Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virirorum gladium vocat inimicorum. Plagae vero filiorum hominum sunt incommoditates corporum humanorum, quibus pro peccatis suis a Domino merito homines flagellantur. Haec secundum historiam dicta, ita sentiri possunt. Caeterum quid secundum allegoriam insinuent, altius perscrutandum est. Cum ergo regi David multa prospera provenissent, cogitavit facere Domino domum: templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio ejus postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum eregem. Ubi cum dixisset Deus, quod non ab ipso David sibi aedificaretur domus, neque per tantum tempus remandasset cuiquam in populo suo ut sibi faceret domum cedrinam:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib filiis isrł. hȩc loca ꝑ quȩ se transisse añs
dic̃: in cellegenda sunt silo galgala & nobe: &
cȩtera loca: ubi tab̃naculũ & arca dm̃ collocata
sunt: Nunqͥd loquens locutus sum alicui iudici
de tͥbub isrł. cui p̃cepi ut pasceret populũ meũ
id curco anullo iudicũ sibi edificari domũ cedri¬
nam iussit: quia ab om̃ĩb contra hostes pugna¬
non ertt uir sanguinũ: ipse edificabit michi do¬
mũ : & nunc hȩc dices seruo meo dđ Hȩc dic̃
dñs exercituũ: Ego tuli te de pascuis. sequen¬
tem gregẽ : & post̾ pauca : feciq nom̃ tibi gran¬
de : uixta nom̃ magnoꝵ qͥ sut in cerra: feci in¬
quit tibi dñs nom̃ grande: id est sic̃ feci abraham
ysaac & iacob & moysi &e iosue: quoꝵ nomina
famosissima in cerra sunt: & ponã loc̃ popło
meo isrł & plantabo eum: & habitatut sub eo
Hoc in loco temprs salomonis sermo describit

Expanded text:
omnibus filiis Israel. » Haec loca, per quae se transisse Dominus omnibus filiis Israel. » Haec loca, per quae se transisse Dominus dicit, intelligenda sunt Sylo, Galgalo et Nobe, et caetera loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata sunt. « Nunquid loquens locutus sum alicui judici de tribubus Israel, cui praecepi ut pasceret populum meum Idcirco a nullo judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnanon erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum. « Et nunc haec dices servo meo David: Haec dicit Dominus exercituum: Ego tuli te de pascuis sequentem greges. » Et post pauca: « Fecique tibi nomen grande juxta nomen magnorum, qui sunt in terra. » « Feci, inquit, tibi Dominus nomen grande, » id est, sicut feci Abraham, Isaac, et Jacob, et Moysi, et Josue quorum nomina famosissima sunt in terra. « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. » Hoc in loco tempus Salomonis sermo describit
Abbreviated transcription (Latin):
bat. quatenus canto ꝑspicatius aliis fugienda
uideat: quanto hec ipse ꝑscientiã & uitam ue¬
rius de dinat: Ne quaq pure maculam in m̃¬
bro considerat oculus : quę puluis gͣuat &
suꝑ iec̾tas sordes tergere non ualent̾ manus :
quę lutũ tenent: qd̾ iuxta antiquȩ trins latio¬
nis seriẽ bene ad dđ erga ex teriora bella la¬
borantem ꝑ significationȩ diuina uox in nu¬
it cum dic̃: Nontu edificabis michi cempłũ:
quia uir sanguinũ es ÷ dĩ cemplũ edificat: qͥ
corrigendis in stiutis ꝓximoꝵ mentib uacat
Templũ dĩ qͥppe nos sumus : quia ad ueram
uitam ex eius in habitatione construumiꝵ :
paulo atcestante qui ait: templũ dĩ sc̃m est qđ
estis uos S uir sanguinum templũ dĩ edificare
ꝓhibetur: quia qͥ ad huc actib carnalib in cubat.
necesse ẽ. ut instruere spiritalit. ꝓximoꝵ mentes
erubescat ꝑcuncta in qͥt loca: quȩ transiui cum

Expanded text:
bat, quatenus in tanto perspicacius aliis fugienda bat, quatenus in tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Nequaquam pure maculam in membro considerat oculus, quem pulvis gravat. Et superjectas sordes tergere non valent manus, quae lutum tenent. Quoad antiquae translationis seriem, bene ad David erga exteriora bella laborantem per significationem divina vox innuit cum dicit: « Non tu aedificabis mihi templum: quia vir sanguinum es. » Dei templum aedificat, qui corrigendis institutis proximorum mentibus vacat. Templum Dei quippe nos sumus, quia ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante qui ait: « Templum Dei sanctum est, quod estis vos . » Sed vir sanguinum templum Dei aedificare prohibetur, quia qui adhuc actibus carnalibus incubat, necesse est ut instituere spiritualiter proximorum mentes erubescat. « Per cuncta, inquit loca, quae transivi cum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc :d ambulabam incab̾naculo & in tentorio:¬
& Relia̾: Quod ꝓpħa in cerragatus arege respors¬
dit. omine quod est in corde tuo uade fac. & postea
adño ammonitus eãdẽ ꝓhibuit quȩ ante conces¬
sit: patet ꝓfecto qđ ꝓphetiȩ sp̃s. propħarũ men¬
tes non semꝑ inradiat. quia sic̃ de spu sc̃o scrip¬
tum ẽ ubi uult spirat: Hinc ẽ eñi qđ heliseus cũ¬
flentem mulierẽ cernera: Causamq nesciss&e :
ad ꝓhibentẽ hanc puerũ dic̃: dimitte eam : qr
anima eius in amaritudine ẽ. & dñs celauit
magna pietatis dispensatione disponit: quia
dum ꝓpħetiȩ sp̃m aliquando dat. & aliquando
sub trahit : ꝓpħantium mentes & eleuat in
celsitudine & custodit in humilitate. ut & ac¬
cipientes sp̃m ⁊ in ueniant qͥd de dõ sint: &
rursum ꝓpħiȩ sp̃m ñ habentes. cognoscant
in nuitur moraliter: qd̾ mundus in se ẽẽ aui-¬
tiis deb&: qͥ curat aliena corrigere:. Ut cęrrena
non cogitet. ut desicłiis in fimus non sub cum¬

Expanded text:
aculi, et in tentorioael. Quod propheta interrogatus a rege respondit: Omne quod est in corde tuo, vade et fac: et postea a Domino admonitus, eadem prohibuit quae ante concessit, patet profecto quod prophetiae spiritus prophetarum mentes non semper irradiat; quia sicut de Spiritu sancto scriptum est: Ubi vult, spirat . Hinc est enim, quod Elisaeus flentem mulierem cerneret causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit magna pietatis dispensatione disponit, quia dum prophetiae spiritum aliquando dat, et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et elevat in celsitudine, et custodit in humilitate: ut accipientes spiritum, inveniant quid de Deo sint, et ritum non habentes cognoscant num esset, innuitur moraliter quod mundus in se esse a vitiis debet, qui curat aliena corrigere. Ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succum
Abbreviated transcription (Latin):
uid nr̃ in munis ẽ: quia ds̃ neminẽ temptat
Ipse aũt incemptator maleꝵ ẽ : qui uult om̃s ho¬
mines saluos ẽẽ. & ad agnitionẽ ueritatis ꝑuenire:
orbem terrarũ: Imitant᷑ aũt eum qͥst̃ expate
euis : Potest nom̃ & ꝑsona ioab non ĩ c̃uenienter
ad popłm uiaucũ ꝑsignificationẽ transferri: qͥ
inimici semꝑ p̃dicatõꝵ euanglii exciterunt
& fidẽ. xp̃i ubi cumq potuerunt ꝑsequebant᷑:
De quib paulus thesalonicensib scribens ait:

Expanded text:
vid noster immunis est, quia « Deus neminem tentat. vid noster immunis est, quia « Deus neminem tentat. Ipse autem intentator malorum est , » qui vult omnes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire orbem terrarum . » Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ejus. Potest nomen et persona Joab non inconvenienter ad populum Judaicum per significationem transferri, qui inimici semper praedicatorum Evangelii exstiterunt, et fidem Christi ubicunque potuerunt persequebantur. De quibus Paulus The
Abbreviated transcription (Latin):
sum ispł exortat᷑. ut relicto isbosech filio saul ad
dauid prompto ac de uoto animo conueniat: Nisi
qđ doctores scĩ qui patris lucerna merito dicun¬
tur luminȩ fidei & scientiȩ plenissimi in uniuer¬
sis gentib nomen dñi p̃dicant: & exortant᷑. quate¬
nus spreca ydoloꝵ cultura & relicto errore con¬
fusionis cum auctore suo diabolo: ad dauid nr̃m
uenire: & sub̾ eius imꝑio ꝑpetuo studeant ꝑma¬
nerȩ: Nam & ioab qui abner dolo loquens & ꝑcu¬
tiens in inguine Interfẽc̃ : non alium quã hostẽ
antiquum significat: qui fictis suasionib coti¬
die fideles sub uertere satagit: & ꝑlibidinis noxi
contagionẽ in terficere molit᷑. loab eñi inimicꝰ
uł idem pat̾ ĩt̃pretatur: Om̃ũ eñi iniquoꝵ dia¬
bolus caput ẽ. Unde & saluator talib in euan
głio dic̃  Uos ex patie diabolo estis: & desideria
patris ur̃i : uultis facere. Ab hac gͦ ꝑcussione aa¬

Expanded text:
sum Israel exhortatur, ut, relicto Isboseth filio Saul, ad sum Israel exhortatur, ut, relicto Isboseth filio Saul, ad David, prompto ac devoto animo, conveniat? nisi quod doctores sancti, qui patris lucerna merito dicuntur, lumine fidei, et scientiae plenissimi, in universis gentibus nomen Domini praedicant, et exhortantur, quatenus, spreta idolorum cultura, et relicto errore confusionis, cum auctore suo dvenire, et sub ejus imperio perpetuo studeant permanere? Nam et Joab, quem Abner dolo loquens et percutiens in inguine, interfecit, non alium quam hostem antiquum significat, qui fictis suasionibus quotidie fideles subvertere satagit, et per libidinis noxiae contagionem interficere molitur. Joab enim inimicus, vel idem pater interpretatur. Omnium enim iniquorum diabolus caput. Unde et Salvagelio dicit: « Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere . » Ab hac ergo persecutione Da
Abbreviated transcription (Latin):
& post eum celaab de abigail uxore nabal carme¬
li ÷ Porro tercius ab salos : filius maacha filię cho¬
lomei regis gesur: Quartus aũt ad onias filius ag¬
geth: & qͥntus saphathia filius abital : Sextus qͦq
cur hic sola egla uxor dicat᷑ dauio. Egla eñĩ: ipsa
est michol : quȩ ideo uxor etꝰ hic sola uocat᷑: eoqđ
in ad olescentia pͥmũ ip̃am sorcitus fuerat in uxorẽ:
Quȩ etiam: partui accubusse dicit᷑ Unde & inse¬
quentib seriptũ est  lgitur michol fili& saul: ion
est natus filius usq in diẽ mortis suȩ: quia in ipso
partu occubiut.: &ͥ qͥo sex filii dauid qui ei nati st̃
in ebron nisi ꝑfectionẽ scõꝵ in fide sermone &
oꝑe significant: que ab eccłia matre sponso suo sal
quã nuduis tercius querebatis dauio ut regnare
dicens: In manũ serui mei dđ saluabo popłm me¬
um isrł de manu pͥylistum: & om̃ium in imicoꝵ
eus & cȩtera: Quid ẽ gͦ qd ab ner papłm unuier¬

Expanded text:
et post eum Chelea, de Abigail uxore Nabal Carmeet post eum Chelea, de Abigail uxore Nabal Carmeli. Porro tertius Absalon, filius Maacha filiae Tholomai regis Gessur. Quartus autem Adonias, filius Aggith, et quintus Saphatia, filius Abital. Sextus quoque tur uxores David, cur hic sola Egla uxor dicatur David? Egla enim ipsa est Michol. Quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerit in uxorem, quae etiam partu occubuisse dicitur. Unde et in sequentibus scriptum est: « Igitur Michol filiae Saul non est natus filius, usque ad diem mortis suae, quia in ipso partu occubuit. » Et quid sex filii qui ei nati sunt in Hebron, nisi perfectionem sanctorum in fide, sermone et opere significant, quae ab Ecclesia matre sponso suo, Salquam nudiustertius quaerebatis David, ut regnaret dicens: In manu servi mei Du Philisthiim et omnium inimicorum ejus, » etc. Quid est ergo quod Abner populum univer
Abbreviated transcription (Latin):
acta ẽ gͦ longua concertatio in ter domum
saul: & interdomũ dauio Dauid ꝓficiens
& semꝑ se ipso robustior: domus autẽ saul decres¬
cens cotidiȩ : Domus gͦ dã que est alia quam ciui¬
tas dei hierusalem uidelicet cȩlestis: quȩ partim
ad huc ꝑegrinat᷑ in terris : partim iam cũ dñoreg¬
nat in cȩlis: E quȩ est domus saul suꝑbi & impis
regis : nisi babilon illa confusionis plena: quȩ sedu¬
cit & fornicari fac̃ om̃s gentes in ꝓsatutione sua:
longua gͦ concertatio in ter domum saul & domũ
dauid ẽ : quia ꝑsequit᷑ illa quȩ scłm carnẽ est:
eamq scđm sp̃m : S domꝰ dauio eomagis ꝓfectu
filioꝵ suoꝵ gaudebit quo domꝰ saul ꝑsecutionibus
contra eam seuit  Illa aut̃ cotidie deficiens nini¬
quitate sua tabescet : & ad extremũ scđm merita¬
sua simul c̃ capite suo in ꝓfundũ ab yssi merget᷑.
Nati quoq sunt filii dauio in ebron: fuitq pͥmo¬
genitus eius amnon: de achinoem let rahelitide

Expanded text:
um Saul, et domum David. David proficiens, et semper in seipso robustior, domus autem Saul decrescens quotidie. » Domus ergo David, quae est alia quam civitas Dei? Hierusalem videlicet coelestis, quae partim adhuc peregrinatur in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis. Et quae est domus Saul superbi et impii regis, nisi Babylon illa confusionis plena, quae seducit et fornicari facit omnes gentes in prostitutione sua? Longa ergo concertatio inter domum Saul, et domum David est, quia persequitur illa quae secundum carnem est, dum spiritum . Sed domus David eo magis profectu filiorum suorum gaudebit, quo domus Saul persecutionibus contra eum saevit. Illa autem quotidie deficiens in iniquitate sua tabescet, et ad extremum sua, simul cum capite suo, in profundum abyssi mergetur. « Nati quoque sunt filii David in Hebron. Fuitque primogenitus ejus Amnon, de Achinoen Jezraelitide,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ hẏram rex salomonẽ in opere tem xxxuii¬
pli uiuerit:¬
II Quot oꝑarios salomos in oꝑe tẽpli habuerit¬
ix de quali lapide templum sit factum :¬
x Quando uł ubi edificatum sit templum¬
xi Cuius mensure sit factum. tẽctumxxxi¬

Expanded text:
Quomodo Hiram rex Salomonem in opere templi juverit. Quot operarios Salomon in opere templi habuerit. De quo lapide templum sit factum. Quando, vel ubi aedificatum sit templum. Cujus mensurae sit factum.
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. His cõmendat̾ pat̾ uirtutẽ belli
contͣ hostes un niersos & inimicos uerita¬
tis: hoc ẽ cont᷑ uideos paganos & hereticos
& fr̃s mei : & egressi pugnate ꝓ gente nr̃a
Auxiliũ uero de celo uobiseũ sit: Qui st̃
isti fr̃s nisi illi de quib ipsa ueritas resur¬

Expanded text:
Pater virtutem belli contra hostes universos et inimicos veritatis, hoc est, contra Judaeos, paganos et haereticos,et fratres mei, et egressi pugnate pro gente nostra, auxilium vero de coelo vobiscum sit. Qui sunt isti fr
Abbreviated transcription (Latin):
uero in samariã reuersi: & multitudinẽ
iter̃ in tra murũ cõpellunt : & expugna¬
ta ciuitate ipsamq diruunt. & habitato¬
res eius captos ad ducunt: Prosꝑs aũt gestis
ita cedentib a lacritatẽ refrigescere non
sinebant: S cum exercitu scitopolim usq
ꝓgressi & ipsam ꝑ uaser̃ : & agros intra carꝰ¬
melum om̃s int̾rase partiti sunt ÷ Scdaꝵ¬
rerum ioħis & filioꝵ eius in iudia sedi¬
cionem gentiliũ concitauit : multiq ad¬
uersus eos collecti ñ quiescebant donec
aꝑto bello de uicti sunt: Reliquum uͦ
tempus ioħes cũ fortunatissime uiueret.
nistrasset quinq relictis liberis moritut :
uir plane beatissimus & qui nullã dediss
occasionẽ. cur eiꝰ causa de fortuna quis¬
piam quereret᷑: Deniq tria ił maxime
p̃cipua solus habebat: Nam & gentis prin¬
quo ds ita conͥloquebat᷑. ut futuroꝵ nichil

Expanded text:
vero in Samariam reversi, et multitudinem vero in Samariam reversi, et multitudinem iterum intra murum compellunt, et expugnata civitate, ipsam diruunt, et habitatores ejus captos abducunt. Prospere autem gestis ita cedentibus, alacritatem refrigescere non sinebant, sed cum exercitu Scythopolim usque progressi et ipsam pervaserunt, et agros intra Carmelum omnes inter se partiti sunt. Srerum Joannis et filiorum ejus invidia seditionem gentium concitavit, multique adversus eos collecti non quiescebant, donec aperto bello devicti sunt. Reliquum vero tempus Joannes cum fortunatissime viveret edministrasset, quinque relictis liberis moritur. ut plane beatissimus, et qui nullam dedisset occasionem, cur ejus causa de fortuna quispiam quereretur. Denique tria maxime praecipua solus habebat, quia prinquo Deus ita colloquebatur, ut fu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit: confestim ad uersus ciuitates syriae
ꝑrerit. uacuas ꝓpugnatorib ẽẽ ratus
qd erat uerum & medabã quidẽ & samgã
cũ ꝓximis: nec ñ & syccimã & angaritim
ipse capit  & in suꝑ his cutheoꝵ genus
adiacentia fanol oca in colentium : exem¬
plo eius qđ ẽ hierosolimis edificato Capit¬
aut idumeȩ quoq ñ paucas alias ciuuta¬
tes: & p̃cerea ad orem & maresanin: Sama¬
riam uero ꝓgressus ubi nune ẽ sabaste ci¬
uitas ab herõ de rege condita ex cõmuni¬
eam parte coneludit: filiosq suos aristobo¬
lum & antigonũ obsidioni. p̃feẽ : Quib
nichil remittentib ad hoc famis qui erans
in tra ciuitatẽ uener̃: ut & iam in suecã
carnẽ eogerent᷑ attingere : Igit᷑ antiochum
ad uitorem ad uocant sibi : spondiũ cogno¬
minatum : Qui cum ꝓnita eis uoluntate
paruisset : abaristoboło & antigono suꝑat᷑
&̾ ille quidẽ: ad scitopolim usq ꝑsequen¬
tibus cominemoratis fr̃ibus effugit : hi

Expanded text:
praebuit, confestim adversus civitates Syriae perrexit, vacuas propugnatoribus esse ratus, quod erat verum. Medabam quidem et Samagam cum proximis, necnon et Sicimam et Angarizam ipse capit, et insuper hic Cuthaeorum genus, adjacentia phano loca incolentium, exemplo ejus quod est Hierosolymis aedificato, capit. Idumeae quoque non paucas alias civitates, et praeterea Adoreon et Maresan. In Samariam vero vitas, ab Herode rege condita, ex omeam parte conclusit, filiosque suos Aristobolum et Antigonum obsidioni praefecit. Quibus nihil remittentibus, ad hoc famis penuria qui erant intra civitatem venerunt, ut etiam suam carnem cogerentur attingere. Igitur Antiochum adjutorem sibi advocant, Spondium cognominatum. Qui cum prompta ejus voluntate paruisset, ab Aristobolo et Antigono superatur, et ille quidem ad Scythopolim usque, persequentibus eum memoratis fratribus, effugit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor & eñ sub gaio cessare annis reg¬
nauerat phylippi cẽcrachiam tͥbus anna
ob tinens: quatuor aũt &iam & iã hero¬
dis sibi ad uingens. tͥbus aut̃ reliquis an¬
nis sub claudio cessare exactis: Post agrip¬
pam patrẽ regnũ uideȩ cenentẽ annis sep¬
tem filius suus agrippa aclaudio substi¬
tiutur in regnũ: qđ tenuit annis . xx. sex.
hoc ẽ usq ad scđm annũ uespasiani quan¬
ao urbis ex cidiũ factũ est : Qualicer
aũt iosephus de hoc narret: hoc in loco¬
ponendũ ẽẽ censemus: Claudius inquit
agrippã filiũ agrippȩ uideoꝵ regem cons¬
q & galileȩ & regionis quȩ dr̃ trans iordanes
ꝓcuratorẽ misit. & post pauca addit &iã
hec : In flãmat᷑ aut̃ & seclitio acerbissima a
pontificib ad uersum sacerdotes & primos
plebis hierosolimoꝵ: quoꝵ singuli conqui¬

Expanded text:
quatuor etenim sub Gaio Caesare annis regquatuor etenim sub Gaio Caesare annis regnans, at Philippi Tetrarchiam tribus annis obtinens: quarto autem et Herodis sibi adjungens, tribus vero reliquis annis sub Claudio Caesare exactis. Post Agrippam patrem regnum Judaeae tenentem annis sex filius ejus Agrippa a Claudio substituitur in regnum, quod tenuit annis viginti sex, hoc est, usque ad secundum annum Vespasiani, quando urbis excidium factum est. Qualiter autem Josephus de hoc narret , hoc in locoponendum esse censuimus. Claudius, inquit, Agrippam filium Agrippae Judaeorum regem consque, Galilaeae et regionis quae dicitur trans Jordanem, procuratorem misit. Et post pauca addidit haec: Inflammatur autem et seditio acerbissima a pontificibus adversum sacerdotes et primos plebis Jerosolymorum, quorum singuli conque
Abbreviated transcription (Latin):
confestim educor ex iuta : qm̃ qͥ demꝰ diui¬
na uiitus. nuꝑ collatas in me falsas arguit
uoces Et qui mͦ in mortalis dicebar a uobis:
denda ẽ sententia quã ds statuit. Nam &
uiximus hauo cõtempnendi : & longeut¬
tatẽ quȩ beata putabat̾ expleumꝰ. & cum
hec dixisset ui doloris uehementus agitat᷑ꝰ
instanter : ad palatiũ deportat᷑: Cumq di¬
uulgatũ esset eum ꝓpe diẽ moriturum:
inge̾ns multitudoꝰ cotuis etatis & sexus
conuenens more ꝓprio suꝑ cilicia strati.
om̃ipotenti deo preges in columitate sup¬
plicabant: Om̃is autẽ domꝰ regia: plane¬
tib & gemitib ꝑsonabat: Cum interur
rex ipse in excelso solario recubans & de¬
orsum respiciens ac ꝓnos ꝓstratosq om̃is
cũ fletib ꝑ uidens: ne ipse qͥdẽ temꝑabat
uentris dolorib eruciatus uitã uiolent᷑
abrupit: ꝯunquagesimũ ȩcatis & quar¬
tum agens annũ. regni uero septimum :

Expanded text:
confestim et deturbor ex vita, quoniam quidem diviconfestim et deturbor ex vita, quoniam quidem divina virtus nuper collatas in me falsas arguit voces, et qui modo immortalis dicebar a vobis, ienda est sententia, quam Deus statuit. Nam et viximus haud contemnendi, et longaevitatem quae beata putabatur explevimus; et cum hoc dixisset, vi doloris vehementius agitatus, instanter ad palatium reportatur, cumque divulgatum esset eum propediem moriturum, ingens multitudo totius aetatis et sexus conveniens, more patrio super cilicia strati, omnipotenti Deo pro regis incolumitate supplicabant. Omnis autem domus regia planctibus et gemitibus personabat, cum interim rex ipse in excelso solario recubans et deorsum respiciens, ac pronos prostratosque omnes cum fletibus praevidens, non ipse quidem temperabat ventris doloribus cruciatus vitam violenter abrupit quinquagesimum aetatis quartum agens annum, regni vero septimum,
Abbreviated transcription (Latin):
li uibrantis effudit. ut in cuentib ꝑstros¬
geret aciem cerror aspectus. & ꝑhoc plus
aliquid deeo qũa humane nature ẽ ara¬
fex arrogantia mentiret᷑: llico ad ulantis
uulgi conererant uoces honorẽ sonantes :
sed exitium conferẽtes & cũ hinc atq inde
cau̾e is uocib conclamantib deus appella¬
ret᷑. ut que fieret ꝓpitius subplicit᷑ exorat᷑.
dicentibus popłis qđ nunc usq ut hominẽ
te tamiumus : seo ex hoc iam supͣ humanã
te esse naturã fatem̃: Seo rex acclatiatio¬
nem contͣfas habitam ñ repressit nec impi¬
etatẽ in licite ad ulationis exorruit: donec
respiciens paulo post imminentẽ atq insis¬
tentẽ capiti suo uideret angłm. eũq sen¬
sit continuo exitii sui ministrũ. quẽ priꝰ¬
ñ nouerat ꝓ uisorẽ honoꝵ  & ecee repente
cruciatus eum : ex dolore in credibili uentris
atq in flatione corripuit. respiciensq ao

Expanded text:
li vibrantis effudit, ut intuentibus perstrinli vibrantis effudit, ut intuentibus perstringeret aciem terror aspectus, et per hoc plus aliquid de eo quam humanae naturae est artifex arrogantia mentiretur; illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem sonantes, sed soli orituro conferentes, et hinc atque inde adulatoribus conclamantibus, deus appellaretur, utque fieret propitius simpliciter exoratur, dicentibus populis: Hucusque ut hominem te timuimus, sed ex hoc jam supra humanam te esse naturam fatemur. Sed rex acclamationem contra fas habitam non repressit, nec impietatem illicitae adulationis exhorruit, donec respiciens, paulo post, imminentem atque insistentem capiti suo videret angelum, eumque sensit continuo exitii sui ministrum, quem prius noverat provisorem bonorum. Et ecce repente cruciatus eum ex dolore incredibili ventris atque inflatione corripuit. Respiciensque ad
Abbreviated transcription (Latin):
& annales rerũ gestaꝵ libros. ad posteri¬
tatis memoriam̃ condunt A grippa aũt
qui & herodes filius aristoboli. post inter¬
fectionẽ iacobi filii zebedei. petrũ apłm
misit incarterem & ꝑsecutionem creden¬
tib in xp̃m excitauit: seo ñ impunitus
sic̃ lucas in ac̾tus apłoꝵ manifestat: &
iosephus in nono decimo libro antiquita¬
tum cõmemorat: qui de eodẽ refeit hoc
tocius expleuerat: c̃ forte cessaream quȩ
prius dirris stratonis uocabat᷑ aouenit
Ubi c̃ in honorẽcesaris spectacula ciuib
creg̾it. itotiuo ut uidebat᷑ salutis cesaris
diecumq illuc tocius ꝓuintię uiri ho¬
nore & facultatib p̃dit̾ conuenissent :
scđ̾o spectaculoꝵ die ueste in ditus ful¬
genti ex auro argentoq mirabilit̾ con¬
texta. in cipiente die ꝓcedit ad teatrum
U̾bi cũ primos solis radios argenteȩ uestis
gremio suscepiss. reꝑcusso splendore du¬
plicatam spectantib lucẽ fulgor metal¬

Expanded text:
et annuales rerum gestarum libros ad posteriet annuales rerum gestarum libros ad posteritatis memoriam condunt. Agrippa autem et qui Herodis filius Aristobuli, post interfectionem Jacobi filii Zebedaei, Petrum apostolum misit in carcerem , et persecutionem credentium in Christum excitavit: sed non impunitus evasit. Sic Lucas in Actibus apostolorum manifestat, et Josephus in XVIII libro Antiquitatum commemorat, qui de eodem hoc modo retotius expleverat, cum forte Caesaraeam, quae prius Pyrgos Stratonis vocabatur advenit, ubi cum in honore Caesaris spectacula civibus ederet, votivo ut videbatur salutis Caesaris die, cumque illuc totius provinciae viri honore et facultatibus praediti convenissent, secundo spectaculorum diegenti ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die, procedit ad theatrum, ubi cum primos solis radios argenteae vestis gremio suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metal
Abbreviated transcription (Latin):
uocant in aquȩ ductũ hierosolimoꝵ expes¬
dens scd̃e seditionis p̃buit semina: sed cum
de xp̃ianoꝵ dogmate idem pilatus ad tibe¬
rium referret &̃ de ipsuis redemptoris gestis
passione ac resurrectione aliqua memora¬
ret : tiberius retulit ad senatum ut in ter
xp̃ianos eliminari urbe placiusset: tiberiᷤ
ꝑ edictum accusatorib xp̃ianoꝵ cõmina¬
tus ẽ mortẽ : Scribit ter tullianus in apo¬
logetico: multos senatoꝵ & equitũ roma¬
noꝵ ab eodẽ in terfectos Igitur uideos
ꝓ comisso scełe ultio diuinã dampnabat
sed ipse pilatus qui in saluatorẽ iniqui
iudicis func̾tus offitio ẽ ⁊ hisdem tẽporib
gai.cantis ac talib maloꝵ cladib crucia¬
tus ẽ ut ꝓpria se manu transuerberasse &
nefariam uitam abiecisse referat᷑. Nec eñi
poterat tanti piaculi minister impuntatres
euadere : sic̃ inhystoriis grecoꝵ inuenimꝰ
eoꝵ dum taxat qui olimpiadas scribuñ.

Expanded text:
vocant, in aquaeductum Jerosolymorum expenvocant, in aquaeductum Jerosolymorum expendens, secundae seditionis praebuit semina. Sed cum de Christianorum dogmate idem Pilatus ad Tiberium referret et de ipsius Redemptoris gestis, passione ac resurrectione aliqua memoraret, Tiberius retulit ad senatum ut inter sChristianos eliminari Urbe placuisset, Tiberius per edictum accusatoribus Christianorum comminatus est mortem, sicut scribit Tertullianus in Apologetico. Multi senatorum et equitum Romanorum ab eodem interfecti. Igitur Judaeos pro commisso scelere ultio divina damnabat: sed et ipse Pilatus, qui in Salvatorem iniqui judicis functus officio est, iisdem temporibus Gaii tantis ac talibus malorum cladibus cruciatus est, ut propria se manu transverberasse et nefariam vitam vi abjecisse referatur. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus evadere, sicut in historiis Graecorum invenimus, eorum duntaxat qui olympiadas scribunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Cum uenisset aũt inregnũ agrippas:
herodis tetrarche cupiditates. ꝑ in iudiã
suscitauit: lrritabat aũt eum maxime
inspem regni herodias uxor : ex ꝓbans ei
socordiã & dicens quia ꝑ id qđ noluerat ad
cessarẽ nauigare. careret potestate maio¬
re: Nam cum agripam expriuato regem
fecisset. quomͦ dubitaret illũ excetrarcha
eodẽ honore donare : his ad ductus. hero¬
des uenit ad gauim: a quo ob auaritiã
uehement̃ in crepatus : ad hyspaniã fu¬
git: Secutus quippe fuerat eum accusator
agrippas : cui &iam tetrarchiam illius ga¬
uis ad iecit Atq ita herode quidẽ in ispa¬
nia ꝑegrinante : secũ etiã uxors herodias¬
dis decessit: Pontius aut̃ pilatus p̃ses eodẽ
anno quo saluator passus ẽ secreto noctis
imagines cesaris in templo statuit ut io¬
sephus tradit: & hec prime seditionis &
turbarũ uidcis eausa excitit: Postea uero
sacrum thesaurũ quẽ corbanã iudei

Expanded text:
vit. Cum autem venisset in regnum, Agrippas vit. Cum autem venisset in regnum, Agrippas Herodis tetrarchae cupiditates per invidiam suscitavit: irritabat autem eum maxime in specie regni Herodis uxor exprobrans ei concordiam, et dicens quia per id quod noluerat ad Caesarem navigare careret potestate majore. Nam cum Agrippam ex privato regem fecisset, quomodo dubitaret illum ex tetrarcha eodem honore donare. His adductus Herodes venit ad Gaium, atque ob avaritiam vehementer increpatus in Hispaniam fugit: secutus quippe fuerat accusator Agrippas, cui et tetrarchiam illius Gaius adjecit; atque ita Herode quippe in Hispania peregrinante, secum et uxor Herodias decessit. Pontius autem Pilatus, praeses eodem anno quo Salvator passus est, secreto noctis imagines Caesaris in templo statuit, ut Josephus tradit, et hoc primae seditionis et turbarum evidens causa exstitit. Postea vero sacrum thesaurum, quem corbonan Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
nos singulos ministrate: Qualit̃ aũt he
rodes tetrarcha regnũ amiserat: iosepbus
ꝓdit dicens: Accusator herodis tetrarchȩ
agrippas fuit filius aristoboli quẽ pater
herodis in cerfec̃ ad tiberiũ uenit. ille̾ aũt
ñ suscipiente accusationẽ : redlens nlome¬
ad aliquoꝵ qͥdem potentiã noticias ambie¬
bat. maximis aũt colelut officiis germa¬
nici filiũ gaim: Cum ad huc ẽẽt pͥuatus¬
& quodam die inter copiosũ epularum ap¬
paratũ quib apud eundem eclebat᷑: ad ulti¬
mum excensis manib aꝑte cepit dm̃ p̾cari
rib eius tiberio nuntiasset. statim conclu¬
di uissit agrippã : qui & sub grandi erump¬
na usq ad mortẽ tiberii in carcere ꝑmenses
sex tenebat᷑ S de functo eo post regnũ an¬
noꝵ duosde uiginti dierũ triũ suecedens
in imꝑium gaĩus cesar: ab soluit agrippã
uinculis. & cetrarchiã philippi.lamꝰ eñi
iste decesserat: ei tradidit regemq appella¬

Expanded text:
annos singulos ministratae. Quia eannos singulos ministratae. Quia erodes tetrarcha regnum amiserit Josephus prodit, dicens: Accusato Herode tetrarcha, Agrippa filius Aristoboli, quem pater Herodes interfecit, ad Tiberium venit: illo autem non suscipiente accusationem, residens Romae aliquorum quidem potentum notitias ambiebat; maximis autem colebat officiis Germanici filium Gaium, cum adhuc esset privatus. Quodam autem die inter copiosum epularum apparatum, quibus apud eumdem edebatur, ad ultimum extentis manibus aperte coepit Dominum precari Quod cum Tiberio nuntiatum esset, statim concludi jussit Agrippam, qui sub grandi aerumna usque ad mortem Tiberii in carcere per menses sex tenebatur: sed defuncto eo post regnum annorum decem, dierum trium, succedens in imperium Gaius Caesar absolvit Agrippam a vinculis et tetrarchiam Philippi jam enim iste decesserat ei tradidit regemque appella
Abbreviated transcription (Latin):
legalib porro p̃ceptis iam ꝑ illuo tempꝰ¬
uĩ &̾ ambitione cessantib : nulli quippe
pontificatus honor uitȩ uel generis me¬
rito reddebat᷑ seo romane potestati aliis
nunc. itẽ aliis sũma sacerdocii prestabat᷑
ita ut annuis iam successionibus muta¬
rent᷑ deniq iam idem iosephus refert
quatuor ꝑ ordinẽ usq ad caiphan pon¬
tificatus offitio post annã ꝑ functos. his
uerbi scribens: Ualerius gratus annosa¬
cerdotio de curpato: ismahelũ pontifiõs.
designauit filiũ baffi: Sed & hunc non
multo post abitiens : eleat arum ananis
pontificis filiũ. pontificatu sub rogauit
Post annũ &iã hunc arcet offitio: & si¬
moni cuidã canifi filio pontificatus tra¬
didit ministerium : Quo ñ amplius &
ipse quã unius anni spatio ꝑ functus.
Inͥquadriennii temporis spatid cohartat᷑.
in quo quatuor iste quas iosephus memorat
successiones pontific̃ describunt᷑. uix ꝑani

Expanded text:
Legalibus porro praeceptis jam per illud tempLegalibus porro praeceptis jam per illud tempus et ambitione cessantibus: nulli quippe pontificatus honore Judae vel generis merito reddebatur: sed Romana potestate aliis nunc, item aliis summum sacerdotium praestabatur, ita ut annuis cessationibus mutarentur. Denique jam idem Josephus refert quatuor per ordinem usque ad Caipham pontificatus officio post Annam esse perfunctos, his verbis scribens: Valerius Gratus, Anna sacerdotio deturbato, Ismahelum pontificem designavit, filium Baffi; sed et hunc non multo post abiciens, Eleazarum, Ananiae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio et Symoni cuidam, Canifi filiof pontificatus tradidit minisipse quam unius anni spatio perfunctus, intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Josephus memorat successiones pontificum describuntur, vix per
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ p̃dictus herodes herodiadẽ uxore. philip¬
pi fr̃is sui suadente. in coniuuio obsaltatri¬
cis puellȩ petitionẽ de collaꝵͥ ussit : sicut
rem uiã ad nuntiat: signis adq uirtu¬
tibus uera cõꝑbans eẽ quȩ diceret : Simi¬
lit̃ & ipse dñs octauo decimo anno utriꝰq
de eo fuerant p̃locute ad passionẽ uenit :
ubi huic herodi ꝑpilati missos p̃sentatus
ñ fide receptus sed ꝑ fastũ mundanũ sp̃tus.
in dutus ueste alba iterũ remissus ẽ ad
pilatũ. a quo ꝑmilitũ offitiũ crucifixus.
tercia die resurrȩx̃ amortuis Refert aũt
diuina scriptura initiũ euangłicȩ p̾dica¬
tionis anno quinto decimo tiberii cesaris
in choasse. & ipsum iħm omne doctrine
suȩ tempus ex egisse sub pontificib anna
& caipha : quoꝵ scilicet pontificatus tem¬
pore incipient̾e aocere ceꝑat. &usq
ad initiũ caiphe ꝑtenderat in quibus spa¬
ciis uix toti quatuor condudunt᷑ anni:

Expanded text:
quem praedictus Herodes, Herodiade uxore Philipquem praedictus Herodes, Herodiade uxore Philippi fratris sui suadente, in convivio ob saltatricis puellae petitionem decollare jussit, sicut rem viam annuntiat signis atque virtutibus vera comprobans esse quae dicebat. Similiter et octavo decimo anno utriusquhetas qui de eo fuerant praelocuti, ad passionem venit: ubi huic Herodi per Pilati missos praesentatus, non fide receptus, sed per fastum mundanum spretus, indutus veste alba, iterum remissus est ad Pilatum, a quo per militum officium crucifixus, tertia die resurrexit a mortuis. Refert autem divina Scriptura initium evangelicae praedicationis anno decimo quinto Tiberii Caesaris inchoasse, et ipsum Jesum omne doctrinae suae tempus exegisse sub pontificibus Anna et Caipha, quo scilicet anno pontificatus tempore incipiente docere coeperat, et usque ad initium Caiphae pertenderat, in quibus spatiis vix toti quatuor concluduntur anni.
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit: Ille aut̃ fortuis ex clamans
quã uires egrotantis ualebant: continuo
satellitib missis occidit antipatrũ. mor
rursum corrigit testamentũ : & succes¬
sorẽ archelaum natu maximũ anti patri
frẽm scribit. detrarcham autẽ antipam
Post interitum aũt filii quinq diebus
substitutus ab augusto filius eius arche
cusantibus apud augustũ ferocitatẽ eius
iudeis: in uiennã urbẽ gallię religat᷑.¬
& ad minuendã iudaci regni potentiã in¬
solentiamq domandã : quatuor fr̃s eius
ꝓ eo tetrarchȩ creati. herodes antipat̃. lisias
ñ cupatur & iam uiuente archelao tetrar¬
chȩ fuer̃ ordinati Post archelaũ uero he
rodes tetrarcha idee gentis tenuit prin¬
cor hanc dederat potestatẽ: Cuius anno auodecimo
pilatus uideȩ ꝓcurator ab eodem dirigit᷑.
ipsum pene̾ finem tiberii ꝑ durauit
Nno aũt quinta decimo tyberii cesaris.
hẏstorie ꝓdunt: ioħes filius zachariȩ in

Expanded text:
nuntiavit: ille autem, fortius exclamans nuntiavit: ille autem, fortius exclamans quam vires aegrotantis valebant, continuo, satellitibus missis, occidit Antipatrum et inrursum corrigit testamentum et successorem quidem Archelaum, natu maximum Antipatris fratrem, scribit; tetrarcham vero Antipam. Post interitum autem filii sex diebus substitutus ab Augusto filius ejus Archela, sed accusantibus apud Augustum, ferocitatem ejus videns, Viennam urbem Galliae relegatur, et ad minuendam Judaici regni potentiam insolentiamque domandam, quatuor fratres ejus pro eo tetrarchnuncupatur, etiam vivente Archelao, tetrarchae fuerant ordinati. rodes tetrarcha Judaeae gentis tenuit printor hanc dederat potestatem, cujus anno duodecimo Pilatus in Judaea procurator ab eodem dirigitur, ipsum pene finem Tiberii perduravit. Anno quinto decimo Tiberii Caesaris , historiae produnt, Joannes filius Zachariae, in