comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dic̃ apłs. ex ortans ipsos ciues ad
amatoria quȩdã cantica. & desideria
redeundi ad illã pulcherrimã ciui¬
tatẽ uisi onẽ pacis. Cantantes inqͥt
& psallentes in cordib ur̃is dño:
Quid ẽ cantantes in cordib urĩs Ne
inde cantetis unde estis in babilonia:
sed inde cantate. unde sursũ habita¬
tis. Ergo te decet ymnꝰ ds in syon. In
syon te decet yminꝰ: ñ inbabilonia.
Qui cantant in babilonia ciues babilo¬
niȩ: etiã ymnũ dĩ ñ decent̃ can¬
tant. Audi uocẽ scripturȩ. Non ẽ. spe¬
ciosa laus in ore peccatoris. Te decet
damꝰ. Qui aut̃ hic uouent & ñ reddunt:
Qui ñ ꝑseuerant usq in finẽ. in eo qđ
uouerunt. Unde dic̃ alius psalmꝰ. Uouete

Expanded text:
Unde dicit Apostolus, exhortans ipsos cives ad Unde dicit Apostolus, exhortans ipsos cives ad amatoria quaedam cantica, et desideria redeundi ad illam pulcherrimam civitatem, visionem pacis: Cantantes, inquit, et psallentes in cordibus vestris Domino . Quid est, cantantes in cordibus vestris? Ne inde cantetis, unde estis in Babylonia; sed inde cantate, unde sursum habitatis. Ergo, Te decet hymnus, Deus, in Sion. In Sion te decet hymnus, non in Babylonia. Qui cantant in Babylonia, cives Babyloniae, etiam hymnum Dei non decenter cantant. Audi vocem Scripturae: Non est speciosa laus in ore peccatoris . Te decetdamus. Qui autem hic vovent, et non reddunt? Qui non perseverant usque in finem in eo quod voverunt. Unde dicit alius psalmus, Vovete,
Abbreviated transcription (Latin):
apło. Conuersatio nr̃a incȩlis. ẽ. In car¬
ne enĩ ambulantes inqͥt. ñ scdm carnẽ
militamꝰ Iã desiderio ibi sumꝰ. iã spem
m illã t̾rã quasi anchorã p̃misimus.
ne mistomari turbati naufragemus.
Que acdmodĩ gͦ de nau quȩ in anchoris
e recte dicimꝰ. qđ iã int̾ra sit. ad huc
enĩ fluctuat. s int̾ra qͦdã mͦ educta
c̃. contra uentos. & contra tẽpestates:
sic contra tẽptationes huiꝰ ꝑegrina¬
tionis nr̃ȩ. spes nr̃a fundata in illa ciui¬
tate ierłm. facit nos abripi in saxa.
Qui gͦ scđm hanc spem cantat. ibi cantat.
Erto dicat. Te decet ymnꝰ ds in syon
n syon ñ inbabilone. Sed mͦ ibi es ad-¬
huc inbabilone. Inqͥt ibi sũ. amator
iste. & ciuis iste ibi sũ. s carne ñ corde:
Cũ aut̃ duo quȩdã dixerĩ. qͥa ibi sũ car¬
ne ñ corde. unde canto. ñ ibi. ñ enim
carne canto. s corde: carnẽ quidem
sonantẽ audiunt & ciues babiloniȩ.
cordis aut̃ sonũ audit conditor ierłm.

Expanded text:
o: Conversatio nostra in coelis est . In carne enim ambulantes, inquit, non secundum carnem militamus . Jam desiderio ibi sumus, jam spem in illam terram, quasi anchoram praemisimus, ne in isto mari turbati naufragemus. Quemadmodum ergo de navi quae in anchoris est, recte dicimus quod jam in terra sit; adhuc enim fluctuat, sed in terra quodammodo educta est contra ventos, et contra tempestates: sic contra tentationes hujus peregrinationis nostrae, spes nostra fundata in illa civitate Jerusalem facit nos non abripi in saxa. Qui ergo secundum hanc spem cantat, ibi cantat: ergo dicat, Te decet hymnus, Deus, in Sion. In Sion, non in Babylone. Sed modo ibi es adhuc in Babylone? Ibi, inquit, sum; amator iste, et civis iste: ibi sum; sed carne, non corde. Cum autem duo quaedam dixerim, quia ibi sum carne, non corde; unde canto, non ibi: non enim carne canto, sed corde. Carnem quidem sonantem audiunt et cives Babyloniae; cordis autem sonum audit conditor Jerusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
tabim᷑. Qũi aut̃ immutabunt᷑: Ipse
dix̃. In ictu oculi. in nouissima tuba.
Canec enĩ & mortui resurgunt in cor¬
rupti. id . ẽ. integri. & nos immutabim᷑.
Qualis aut̃ erit illamutatio: Sequit᷑¬
& dicit. Oportet enĩ corruptibile hoc
induere incorruptionẽ : & mortale.
hoc induere immortalitatẽ. Cũ aut̃

Expanded text:
i autem immutabuntur ipse dixit: In ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, id est integri, et nos immutabimur. Qualis autem erit illa immutatio, sequitur et dicit: « Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem: cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne. puerbũ dnĩ dicentis. Quid ꝓdest ho¬
mini si totũ mundũ lucret᷑. animȩ autẽ
sue detrim̃tũ patiat᷑: Sed ille qͥ te ꝓmis¬
solucro corrũꝑe & ad iniqͥtatẽ ad ducere
ñ potuit: minabit᷑ poenas. & conuertet
se adinimicicias. & incipit tͥ dicere. Si
hoc ñ feceris.
ego ostendã. ego faci¬
am. habe¬
bis me inimicũ.
Primo cũ lu¬
crũ ꝓmitte¬
bat: mane tͥ erat
Modo iã
uesꝑascit. tristis factꝰ
sic contẽne & uesꝑam expassionib dñi.
ut dicas animȩ tuȩ. Quid mͥ ãplius in¬
uenturus . ẽ. iste quã passus. ẽ. ꝓ me dñs ds̃:¬
Ut teneã iusticiã: ñ consentiã ad iniqͥta

Expanded text:
s: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Sed ille qui te promisso lucro corrumpere, et ad iniquitatem adducere non potuit, minabitur poenas, et convertet se ad inimicitias, et incipiet tibi dicere: Si hoc non feceris, ego ostendam, ego faciam; habebis me inimicum. Primo cum lucrum promittebat, mane tibi erat: modo jam vesperascit; tristis factussic contemne et vesperam ex passionibus Domini, ut dicas animae tuae: Quid mihi amplius facturus est iste quam passus est pro me Dominus meus? Teneam justiti
Abbreviated transcription (Latin):
ptionẽ. & mortale hoc induerit immor¬
talitatẽ: tunc fiet sermo qͥ scriptꝰ. ẽ.
Absorpta. ẽ. mors inuictoria. Ubi. ẽ.
mors aculeus tuus: Modo enĩ incho¬
atis in nob̾ primitiis m̃tis. unde de¬
sideramꝰ ierłm: multa ex carne cor¬
ruptibili contendunt aduersũ nos.
quȩ ñ contendent cũ fuerit mors ab¬
sorpta inuic̾toriã. Uincet pax. & fi¬
nietur bellũ. Quando aut̃ uincet
pax: uincet & illa ciuitas. quȩ dicit᷑
uisio pacis. Hulla gͦ erit a morte
contentio. Modo cũ morte qͣnta con¬
tendimꝰ: Inde st̃ enĩ delectationes
carnales. quȩ nob̾ etiã illicite multa
sugger̃. quib nos ñ consentimꝰ. s tam̃
ñ consentiendo contendimꝰ. Primo gͥ
concupiscentia carnis sequentes duxit
nos: postea renitentes traxit nos. De¬
inde accepta gr̃a coepit nos nec ducere
nec trahere. sed adhuc contendere
nob̾cũ. Post contentionẽ: erit uictoria.¬
Modo te & si oppugnat: ñ expugnet. Po¬
stea cũ absorpta fuerit mors inuictoriã.

Expanded text:
rit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoriaModo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenes. & ñ uener̃ adolescentes: Aut uenerꝰ
adolescentes. & ñ uener̃ pueri: Aut uener̃
pueri. & ñ allatist̃ infantes: Postremũ.
nunqͥd ñ uener̃ iudei : Nã inde erant
apłi. inde multa milia pͥmotradentiũ.
ner̃ Romani : Aut uener̃ romani. & ñ

Expanded text:
venerunt adolescentes? aut venerunt adolescentes, et non venerunt pueri? aut venerunt pueri, et non allati sunt infantes? Postremo numquid venerunt Judaei nam inde erant Apostoli, inde multa millia primo tradentium, nerunt Romani? a
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Qđ si adhuc paruus. ẽ. & mͦ nat̾
amor iste. forte enĩ mͦ in aliqͦ germina¬
uit: diligent̾ extirpet iuxta germi¬
nantes spinas. id . ẽ. curas scłares. ne
crescendo scm̃ germ̃ offocent. Beatꝰ
quẽ elegisti & assũpsisti. In illo simꝰ
& assumem̃ in illo simꝰ & electi erimꝰ.
Q qͥd nob̾ dabit: Inhabitabit inqͥt in
atriis tuis. Ierłm illa . ẽ. cui cantant.
qͥ incipiunt exire de babilonia. Inha¬
bitabit inatriis tuis. Replebim᷑ in bonis
constituamꝰ nob̾ aliquã domũ diuitẽ.

Expanded text:
 si adhuc parvus est, et modo natus amor iste forte enim modo in aliquo germinavit, diligenter exstirpet juxta germinantes spinas, id est curas saeculares, ne crescendo sanctum germen offocent. Beatus quem elegisti et assumpsisti. In illo simus, et assumemur; in illo simus, et electi crimus. 8. Et quid nobis dabit? Inhabitabit, inquit, in atriis tuis. Jerusalem illa est, cui cantant qui incipiunt exire de Babylonia: Inhabitabit in atriis tuis. Replebimur in bonis constituamus nobis a
Abbreviated transcription (Latin):
GNOSCENDA. ẽ uox scẽ ꝓphetiȩ.
ex ipso titulo psalmi huiꝰ. Inscri¬
bitur infinẽ psalmꝰ dauid: can¬
ticũ ieremiȩ. & ez echielis ex popło
transmigrationis. cũ inciꝑent exire.
Res que ad modũ gesta sit apud patres nrõs.
tẽpore transmigrationis babilonie. ñ
om̃b notũ. ẽ: sedhis qͥ scripturas sc̃as
diligent᷑ aduertunt. uł audiendo uł
legendo. Captiuatꝰ. ẽ. enĩ popłs isrł ex

Expanded text:
gnoscenda est vox sanctae prophetiae ex ipso titulo psalmi hujus. Inscribitur: In finem, Psalmus David, Canticum Jeremiae et Ezechielis ex populo transmigrationis, cum inciperent exire. Res quemadmodum gesta sit apud patres nostros tempore transmigrationis Babyloniae, non omnibus notum est, sed his qui Scripturas sanctas diligenter advertunt, vel audiendo, vel legend
Abbreviated transcription (Latin):
uir: qͥ ñ abut inconsilio impioꝵ. &
cȩtera quȩ ihi dicunt᷑. Ipse. ẽ. qͥ assũ¬
mit᷑ ñ . ẽ. extra nos. in ipsius mebris
sumꝰ. sub uno capite regim᷑. uno spũ
om̃s uiuimꝰ. unã patrĩa om̃s desideramꝰ.

Expanded text:
vir qui non abiit in consilio impiorum, et caetera quae ibi dicuntur : ipse est qui assumitur. Non est extra nos; in ipsius membris sumus, sub uno capite regimur, uno spiritu omnes vivimus, unam patriam omnes desideramus.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit nos. & ñ nos ipsi nos. Ipse fecit nos
Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. & sine ipso factũ. ẽ.
nichil. Quid. ẽ. qđ exultatis : Quid est
qđ suꝑbitis: Alius uos fecit. & qͥ uos fe¬
cit ipse a uob̾ patit᷑ Sed uos. sic uos ia¬
ctatis & gloriamini. & extollitis: quasi
a uob ipsis facti sitis. Bonũ. ẽ. uob̾. ut
qͥ fecit uos ꝑficiat uos. Ipse fecit nos &
ñ ipsi nos. Nondebemꝰ suꝑbire. Totũ bo

Expanded text:
fecit nos, et non nos». «Ipse fecit nos:» fecit nos, et non nos». «Ipse fecit nos:» omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quid est quod exsultatis? quid est quod superbitis? Alius vos fecit; et qui vos fecit, ipse a vobis patitur. Sed vos sic vos jactatis et gloriamini, et extollitis, quasi a vobis ipsis facti sitis. Bonum est vobis ut qui fecit vos, perficiat vos. «Ipse fecit nos, et non nos.» Non debemus superbire: totum
Abbreviated transcription (Latin):
tolleret᷑. & haberet frenũ qͦ regeret᷑
Sed nunqͥd ꝓpt̾ uirgines malas dãna-
Aut ꝓpt̾ istas laudabiles etiã illas im¬
ꝓbandas laudare cogem᷑: Undiq unꝰ
assumet᷑. & unꝰ reliñquet᷑. Ergo fr̃s¬
finiamꝰ psalmũ qͥa planꝰ. ẽ. Seruite
dño in iocunditate. Uos alloquit᷑ qui¬
cunq in caritate omĩa toleratis. & spe
gaudetis. Seruite dño ñ inamaritudi¬
ne murmurationis. sed in iocunditate
dilectionis. Intrate in conspectu eiꝰ. in
exultatione. Facile. ẽ exultare foris.
in conspectu dĩ exulta. Nonualde lin¬
gua exultet. conscientia ȩxultet. In
quẽ ñ putabant homines dm̃. Scitote
lescat. Crucifixistis. flagellastis. spu¬
tis illiuistis. spinis coronãstis ueste
ignominiosa uestistis. in ligno suspen¬
distis. clauis confixistis. lancea ꝑcussi¬
stis. custodes ad sepulchrũ posuistis.
ipse. ẽ. ds. Scitote qnĩ dñs ipse. ẽ. ds̃. ipse

Expanded text:
tolleretur, et haberet frenum quo regeretur. tolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid propter virgines malas, damnatu ? aut propter istas laudabiles, etiam illas improbandas laudare cogemur? Undique unus assumetur, et unus relinquetur. quia planus est. «Servite Domino in jucunditate:» vos alloquitur, quicumque in charitate omnia toleratis, et spe gaudetis. «Servite Domino,» non in amaritudine murmurationis, sed «in jucunditate» dilectionis. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» Facile est exsultare foris; in conspectu Dei exsulta. Non valde lingua exsultet; conscientia exsultet. «Inquem non putabant homines Deum: «Scitotlescat: crucifixistis, flagellastis, sputis illinistis, spinis coronastis, veste ignominiosa vestistis, in ligno suspendistis, clavis confixistis, lancea percussistis, custodes ad sepulcrum posuistis; ipse est Deus. «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
etem quȩris: quasi lectũ quęris. ut sine
aliqua sollicitudine requiescas. Et inde
unꝰ assumet᷑. & unus relinquet᷑. Ne¬
mouos fallat fr̃s. si ñ uultis falli &
uultis amare. Fr̃s. scitote omnẽ ꝓfes¬
sionẽ in ȩccła habere fictos. Non dixi
omnẽ hominẽ esse fictũ. sed omnẽ ꝓ.¬
fessionẽ habere fictas ꝑsonas. Sunt̾
xp̃iani mali. sed sunt & boni. Quasi
plures malos uides qͥa palea st̃: & te
ad grana ꝑuenire ñ per mittunt.
Sunt ibi & grana. accede. tẽpta ęxcute.
adlnbe oris iudiciũ. Inuenis scĩmoni¬
ales indisciplinatas. Nunqͥd ideo scĩ¬
moniũ rep̃hendentũ. ẽ: Multȩ ñstant
indomib suis. circũ eunt domos ali¬
enas. curiose agentes. loquentes quȩ ñ
oportet. suꝑhȩ. linguatȩ. ebriosȩ. Et¬
si uirgines it. qͥd ꝓdest integra caro.
mentẽ corrupta: Melius.ẽ. humile
coniugiũ. quã suꝑba uirginitas. Si
enĩ nũberet. ñ haberet nom̃ unde ex¬

Expanded text:
etem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine etem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et inde us assumetur, et unus relinquetur.» Nemo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana, accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde ex
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ increm̃tũ dedit. dĩ agri cultura. ẽ
In agro laboramꝰ. Duo in agro dericist̃.
unũs assumet᷑. & unꝰ relinqͣuet᷑. Assumet᷑
bonꝰ. relinquetur malus. In molendino
duȩ. ad plebes retulit. Quare in molen¬
dino: Quia deuinctȩ scło. circũ itu re¬
rũ tẽporaliũ tanquã mola detinent᷑.¬
& inde una assumet᷑ & una relinquet᷑
Quȩ inde assumet᷑: Faciens oꝑa bona. at-¬
tendens indigentiã seruor dĩ. indigen¬
tiã pauꝑum: in confessione fidelis. in
lȩticia spei certa. uigilans addm̃. nulli
imp̃cans mala. diligens quantũ pocest
ñ solũ amicos. sed etiã inimicos. Prȩter
uxorẽ suã ñ sclens aliquã. pret̾ maritũ
suũ ñ sciens aliquẽ. Assumet᷑ & de mo¬
lendino. Quȩ aut̃ alit̃ fuerit: relinquet᷑.
Alii aut̃ dicunt. Quietẽ uolumꝰ. neminẽ
uolumꝰ pati. remouemꝰ nos a turbis. be.¬
ne erit nob̾ in quadã securitate. Si qui-¬

Expanded text:
Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . In agro laboramus. «Duo in agro,» clerici sunt: «unus assumetur, et unus relinquetur;» assumetur bonus, relinquetur malus. «In molendino duae,» ad plebes retulit. Quare «in molendino?» Quia devinctae saeculo, circuitu rerum temporalium, tanquam mola detinentur. Et inde «una assumetur, et una relinquetur.» Quae inde assumetur? Faciens opera bona, attendens indigentiam servorum Dei, indigentiam pauperum, in confessione fidelis, in laetitia spei certa, vigilans ad Deum, nulli imprecans mala, diligens quantum potest, non solum amicos, sed etiam inimicos, praeter uxorem suam non sciens aliquam, praeter maritum suum non sciens aliquem; assumetur et de molendino: quae autem aliter fuerit, relinquetur. Alii autem dicunt: Quietem volumus, neminem volumus pati, removemus nos a turbis; bene erit nobis in quadam securitate. Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
lestia irritatꝰ. dũ ñ ꝑseuerauerit im¬
plere qđ uouit. fit desertor tam scĩ
ꝓpositi. & reus uoti ñ redditi. Iã uͦ
cũ inde exierit: fit & ipse uituꝑator.
& maledicus. & dicit ea sola que quasi
se pati ñ posse asseuerat. & aliquando
uera. sed uera malorũ toleranda sunt.
ꝓpt̃ societatẽ bonorũ. Dicit illi scriptu¬
ra. Ue iis qͥ ꝑdider̃ sustinentiã. Et qđ ẽ.
amplius ructat indignationes malors
odiorũ unde absterreat intraturos.
qͥa ipse cũ intrasset ꝑdurare ñ potuit.
Quales illi. inuidi. litigatores. neminẽ
sustinentes. auari. Illẽ ibi illud fecit.¬
& ille ibi illud fecit. O male. quare
taçes bonos: Quos tolerare ñ potuisti
iactas. qͥte malũ tolerauer̃ taces. Me¬
assumet᷑ & unus relinquet᷑. Duȩ in mo-¬
lendino. una assumet᷑: & una relin¬
quet᷑. Duo inlecto. unꝰ assumet᷑. & unꝰ
relinquet᷑ Qui st̃ duo inagro: Qđ dicit
apłs. ego plantaui apollo rigauit. sed

Expanded text:
lestia irritatus, dum non perseveraverit imlestia irritatus, dum non perseveraverit implere quod vovit, fit desertor tam sancti propositi, et reus voti non redditi. Jamvero cum inde exierit, fit et ipse vituperator et maledicus: et dicit ea sola quae quasi se pati non potuisse asseverat; et aliquando vera. Sed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura: «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indignationis malum odorem, unde absterreat intraturos; quia ipse cum intrasset, perdurare non potuit. Quales illi? Invidi, litigatores, neminem sustinentes, avari; ille ibi illud fecit, et ille ibi illud fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jactas: qui te malum toleraverunt, taces. 13. Meassumetur, et unus relinquetur: duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur: duo in legro?» Quod dicit Apostolus: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ni frm̃ quȩ. ẽ. in monasterio magni ui¬
ri. scĩ. cotidie in ymnis. in oratiõnib.
in laudib dĩ. inde uiuunt. cũ lectione
illis res est. Laborant manib suis. in¬
de se transigunt. ñ auare aliqͥd pecunt̃.
Quicqͥd eis iNfert᷑ apiis frĩb: cũ suffi¬
cientia. & cũ caritate ir tunt᷑ Nemo
sibi usurpat aliqͥd qđ alter ñ habeat.
Om̃s sẽ diligunt. om̃s inuicẽ se sustinent:
Laudasti. Qui nescit qͥd interius agat᷑.
qͥ nescit qͦmͦ illo uento intrante etĩã
naues se in portu collidunt: intrat
quasi securitatẽ spans. neminẽ quem
toleret habiturus. inuenit ibi fr̃s ma¬
los. qͥ mali inueniri ñ possent. nͥ admit¬
terent᷑. & necesse. ẽ. ut pͥmo tolerent᷑
neforte corrigant᷑. nec excludi facile
possunt. nisi pͥus fuerint intolerandi.
& fit ipse intolerandȩ impatientiȩ.
Quis me hie quȩrebat : Ego putabã quia
caritas. ẽ. hic. Et paucorũ hominũ mo¬

Expanded text:
ni fratrum, quae est in monasterio: Magni vini fratrum, quae est in monasterio: Magni viri, sancti, quotidie in hymnis, in orationibus, in laudibus Dei, inde vivunt, cum lectione illis res est; laborant manibus suis, inde se transigunt; non avare aliquid petunt, quidquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia et cum charitate utuntur; nemo sibi usurpat aliquid quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes invicem se sustinent. Laudasti, laudasti: qui nescit quid interius agatur, qui nescit quomodo illo vento intrante etiam naves se in portu collidunt, intrat quasi securitatem sperans, neminem quem toleret habiturus; invenit ibi fratres malos, qui mali inveniri non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, ne forte corrigantur; nec excludi facile possunt, nisi prius fuerint tolerati: et fit ipse intolerandae impatientiae. Quis me huc quaerebat? Ego putabam quia charitas est hic. Et paucorum hominum mo
Abbreviated transcription (Latin):
incauto animo tacet malos. Si aut̃ sic
dant scripturȩ dĩ: ecce qͦmͦ nunc dixi.
sic̃ liliũ in medio spinarũ. sic ꝓ rima mea
in medio filiarũ: audit homo. considerat.
placet illi liliũ. intrat. adhȩret lilio.
tolerat spinas. Merebit᷑. eẽ. in laude &
in osculo sponsi. qͥdicit. Sic̃ liliũ in me.¬
dio spinarũ. sic ꝓxima mea in medio fi¬
liarũ. Ita & indericis. Laudatores cle-¬
ricorũ intendunt ibi bonos ministros.
fideles dispensatores. omĩũ toleratores.
uiscera sua impendentesi is qͦs uolunt
ꝓficere. ñ quęrentes quȩ sua st̃. sed quȩ
hu xp̃i. Laudant hȩc. obliuiscunt᷑ qͥa
mixti st̃ malis. Rursus qͥ rep̃hendunt
auariciã clericor. imꝓbitate sclericoꝵ.
lites clericoꝵ. appetentes res alienas.
ebriosos. uoraces. iactant. Et tu inuide
uitupas. & tu in caute laudas. Tũ qui
laudas dic mixtos malos. tu qͥ uitupas.
uide ibi & bonos. Sic in illa uita cõmmu¬

Expanded text:
incauto animo tacet malos. Si autem sicincauto animo tacet malos. Si autem sicdant Scripturae Dei, ecce quomodo nunc dixi, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum:» audit homo, considerat, placet illi lilium, intrat, adhaeret lilio, tolerat spinas; merebitur esse in laude et in osculis sponsi, qui dicit, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum.» Ita et in clericis. Laudatores clericorum intendunt ibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleratores, viscera sua impendentes his quos volunt proficere, non quaerentes quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Laudant haec, obliviscuntur quia mixti sunt malis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitates clericorum, lites clericorum, appetentes res alienas, ebriosos, voraces, jactant. Et tu invide vituperas, et tu incaute laudas: tu qui laudas, dic mixtos malos; tu qui vituperas, vide ibi et bonos. Sic et in illa vita commu
Abbreviated transcription (Latin):
Fr̃s disciplinã istã ad uitã urãm conferte.
& sic audite ut uiuatis. Laudat᷑ ut ge¬
neralit dicã ȩccła dĩ. Magni homines
xp̃ĩani. soli xp̃iani. magnã catholica
Diligunt se om̃s. impendunt sibi quisꝗ d
possunt. Orationib. ieiuniis ymnis ua¬
cat᷑ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ una confessione
pacis laudat᷑ dis̃ Audit forte qͥ neset.
tacitũ. ẽ. ede cõmixtis malis. uenit lau¬
de inuitatꝰ. inuenit cõmixtos malos
qͥ ñ illi p̾dicti st̃ ante quã ueniret. Of¬
fenditur a falsis xp̃ianis. refugit aue¬
ris xp̃ianis. Rursus odiosi maledici ir¬
ruunt in urtuꝑationẽ. Quales xp̃iani.
qͥ xp̃iani. Auari. feneratores. Nonne
ipsi st̃ qͥ theatra & amphit eatra implet
pludos. & ꝑ alia spectacula. qͥ implent
eccłas ꝑ dies festos: Ebriosi. uoraces.
inuidi in sectatores alterutrũ. Sunt
tales. sed ñ soli tales. Qiste uituꝑator
ceco animo tacethonos. & illȩ laudaton

Expanded text:
Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, et sic audite ut vivatis. Laudatur, ut generaliter dicam, Ecclesia Dei: magni homines Christiani, soli Christiani, magna Catholica; diligunt se omnes, impendunt sibi quisque quod possunt, orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orbem terrarum, una consensione pacis laudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de commixtis malis, venit laude invitatus, invenit commixtos malos, qui non illi praedicti sunt antequam veniret; offenditur a falsis christianis, refugit a veris christianis. Rursus odiosi, maledici, irruunt in vituperationem: Quales Christiani? qui Christiani? Avari, feneratores. Nonne ipsi sunt qui theatra et amphitheatra implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclesias per dies festos? Ebriosi, voraces, invidi, insectatores alterutrum. Sunt tales, sed non soli tales. Et iste vituperator caeco animo tacet bonos; et ille laudator
Abbreviated transcription (Latin):
cile.ẽ. ut ñ ab aliqͦ feriat᷑. Ubi gͦ securi¬
tas hic: Nusquã in ista uita. nusquã in
sola spe ꝓmissorũ dĩ. Ibi aut̃ cũ illuc
ꝑuenerimꝰ. ꝑfecta securitas cũ claudui¬
tur portȩ. & cũ firmant᷑ uectes portarũ
ierłm. ibi uere plena iubilatio & ma¬
gnũ gaudiũ Modo aut̃ ne securus lau¬
des quãlibet uitã. ante mortẽ ne lau¬
des hominẽ quenquã. Hinc aut̃ fallun¬
tur homines. ut uel ñ suscipiant melio
laudare uolunt sic laudant ut ñ ibi
dicant mala quȩ mixta st̃. & qͥ uituꝑ are
uolunt. tã inuido animo & ꝑuerso ui¬
tupant. ut claudant oculos suos ad¬
uersus bona. & sola mala quȩ ibi uł st̃
uł putant᷑ exaggerent. Inde fit ut
una quȩq ꝓfessiõ male laudata id . ẽ. ñ
caute laudata : cũ inuitauerrt homi¬
nes laude sua. inueniant illi qui illuc
ueniunt aliqͦs quales ibi. eẽ ñ credebant
& offensi his malis. resiliant abonis

Expanded text:
cile est ut non ab aliqua feriatur . Ubi ergo securicile est ut non ab aliqua feriatur . Ubi ergo securitas? Hic nusquam; in ista vita nusquam, nisi in sola spe promissorum Dei. Ibi autem, cum illuc pervenerimus, perfecta securitas, cum clauduntur portae, et confirmantur vectes portarum Jerusalem : ibi vere plena jubilatio et magnum gaudium. Modo autem ne securus laudes quamlibet vitam; ante mortem ne laudes hominem quemquam . 12. Hinc autem falluntur homines, ut vel non suscipiant meliorlaudare volunt, sic laudant, ut non ibi dicant mala quae mixta sunt; et qui vituperare volunt, tam invido animo et perverso vituperant, ut claudant oculos adversus bona, et sola mala quae ibi vel sunt vel putantur, exaggerent. Inde fit ut unaquaeque professio male laudata, id est non caute laudata, cum invitaverit homines laude sua, inveniant illi qui illuc veniunt, aliquos quales ibi esse non credebant; et offensi a malis, resiliant a bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. quanto minꝰ tui: Multi enĩ
sibi ꝓmiser̃. qđ impleturi essent illã
uitã scãm in cõmune habentẽ om̃ia.
ubi nemo dicit aliqͥd suũ. quib est
anima una & cor unũ indm̃. Missi st̃
infornacẽ & crepuer̃. Quomͦ gͦ cogno¬
sces eũ. qͥ sibi ipse ad huc ignotus est:
Excludes malos fr̃s. a conuentu bonoꝵ
De corde tuo qͥsquis ista dicis. om̃s ma¬
las cogitationes si potes ate exclude
Non intret in cortuũ uł suggestio mala.
Non consentio inquis. Sed intrauit tamꝰ
ut suggereret᷑. Nã om̃s munita corda
habere uolumꝰ ut nichil intret qđ ma¬
le suggerat᷑. Unde aut̃ intret qͥs no¬
uit a & pugnamꝰ cotidie in uno cor.¬
de nr̃o. Unꝰ homo in corde suo cũ tur¬
ba luctat᷑ Suggerit auaricia. sugge¬
rit libido. suggerit uoracitas. sugge¬
rit lȩticia istã p̃opularis. Omĩa sũg̃ge¬
runt᷑. ab omib se continet. omĩb re¬
spondet. & ab omĩb auersat᷑. Diffici¬

Expanded text:
verunt; quanto minus tu? Multi enim verunt; quanto minus tu? Multi enim sibi promiserunt quod impleturi essent illam vitam sanctam, in commune habentem omnia, ubi nemo dicit aliquid suum, quibus est una anima et cor unum in Deum : missi sunt in fornacem, et crepuerunt. Quomodo ergo cognoscis eum qui sibi ipse adhuc ignotus est? Excludes malos fratres a conventu bonorum? De corde tuo, quisquis ista dicis, omnes malas cogitationes, si potes, exclude: non intret in cor tuum vel suggestio mala. Non consentio, inquis. Sed intravit tamen, ut suggereret. Nam omnes munita corda habere volumus, ut nihil intret quod male suggeratur. Unde autem intret, quis novit? Et pugnamus quotidie in uno corde nostro; unus homo in corde suo cum turba luctatur. Suggerit avaritia, suggerit libido, suggerit voracitas, suggerit laetitia ista popularis; omnia suggerunt: ab omnibus se continet, omnibus respondet, et ab omnibus aversatur; diffi
Abbreviated transcription (Latin):
portu quã inpelago. Fatendũ. ẽ. conce¬
dendũ ẽ. uerũ. ẽ. Tam̃ naues in portu
hene sibi applicent᷑: ñ sibi collidant᷑.
Seruet᷑ ibi parilitas ȩquabilitatis. con¬
stantia caritatis. & quando forte uentꝰ
ex illa parte qua patet irruerit. sit ibi
cauta gubernatio. Nã qͥd dicturus. ẽ.
mͥ quisquis talib locis forte p̃est. im¬
mo seruit frĩb in his quȩ monasteria
dicunt᷑. qͥd dicturus. ẽ: Cautꝰ ero. nul¬
lũ malũ admittã. Quomꝰ nullũ malũ
admittes: Nullũ hominẽmalũ. nullũ
frẽm malũ intrantẽ admissurus sũ.
cũ paucis bonis hene mͥ erit. Ubi co¬
gnoscis: Quẽ forte uis excludere. ut
cognoscat᷑ malus intꝰ ꝓbandus . ẽ Quo¬
m᷑ gͦ excludis intraturũ qͥ postea ꝓ¬
bandus .ẽ. & ꝓbari nͥ intrauerit ñ po¬
test: Repelles om̃s malos. Scis enĩ &
nosti inspicere om̃s. nudis cordib ad te
ueniunt qͥ intraturi st̃. Ipsi sẽ ñ no¬

Expanded text:
portu quam in pelago, fatendum est, conceportu quam in pelago, fatendum est, concedendum est, verum est. Ament se, naves in portu bene sibi applicentur, non sibi collidantur: servetur ibi parilitas aequabilitatis, constantia charitatis; et quando forte ventus ex illa parte qua patet, irruerit, sit ibi cauta gubernatio. 11. Nam quid dicturus est mihi quisquis talibus locis forte praeest, imo servit fratribus, in his quae monasteria dicuntur? quid dicturus est? Cautus ero, nullum malum admittam. Quomodo nullum malum admittes? Nullum hominem malum, nullum fratrem malum intrantem admissurus sum; cum paucis bonis bene mihi erit. Ubi cognoscis quem forte vis excludere? Ut cognoscatur malus, intus probandus est: quomodo ergo excludis intraturum, qui postea probandus est, et probari nisi intraverit non potest? Repelles omnes malos? Dicis enim, et nosti inspicere. Omnes nudis cordibus ad te veniunt? Qui intraturi sunt, ipsi se non no
Abbreviated transcription (Latin):
ue nequã & piger. ait dñs dãnans. ñ
ait int̾uertisti pecuniã meã. ñ ait
disti: qͥa ñ creuit. qͥa ñ erogasti. inde
in qͥt te puniã. Auarus. ẽ. ds salutis
nr̃e : Ergo separabo me inqͥt cũ paucis
bonis. Quid mͥ est ratione habere cũ
turbis : Bene. Pauci ipsiboni de qͥb
turbis sunt eliquati. si tam̃ iã ipsi pau¬
ci om̃s boni: Tam̃ bona cogitatio hu¬
mana. laudabilis ẽẽ. cũ talib. Qui ele¬
gerunt uitã quietã remoti abstrepitu
populari a curbis inquietis. a magnis
fluctib scłi: tanquã inportu st̃. Iam
gͦ ibi gaudiũ illudͥ. iã ibi iubilatio
ila quȩ ꝓmittit᷑ Nondũ. sed ad huc
ex nulla parte aditũ haberet: nulla
in eũ nauis intraret: Oportet gͦ ut ex
aliqua parte pateat. Aliqͣndo aut̃ ꝑ eã
partẽ qua patet uentꝰ irruit. & ubi
scopuli ñ sc̃: naues se inuicẽ collisȩ con¬
fringunt. Ubi gͦ securitas. si nec in
portu: Q tam̃ ut cunq feliciores in

Expanded text:
ve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniam meam; non aitdisti: Quia non crevit, quia non erogasti, inde, inquit, te puniam . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de quibus turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes boni: tamen bona cogitatio humana, laudabilis, esse cum talibus qui elegerunt vitam quietam; remoti a strepitu populari, a turbis inquietis, a magnis fluctibus saeculi, tanquam in portu sunt. Jam ergo ibi gaudium illud? jam ibi jubilatio illa quae promittitur? Noex nulla parte haberet, nulla in eum navis intraret; oportet ergo ut ex aliqua parte pateat: aliquando autem per eam partem qua patet, ventus irruit; et ubi scopuli non sunt, naves se invicem collisae confringunt. Ubi ergo securitas, si nec in portu? Et tamen utcumque feliciores in
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione. satagentes seruare unitatẽ
sp̃s in uinculo pãcis. Sustinentes inuicẽ.
Non habes qđ inte alius sustineat: Mi¬
ror si nẽ. Sedecce ñ sit. Eo robustior
es ad cȩteros sustinendos: quo iã ñ habes
qđ in te alii sustineant. Non sustineris.
sustine cȩteros. Non possũ inqͥs. Ergo
habes qđ & in te alii sustineant. susti¬
nentes inuicẽ in dilectione. Tu deseris
res lumanas. & segregas te ut nemo te
uideat. Cui ꝓderis: Tu ad hoc ꝑuenis¬
ses. si nullus tͥ ꝓfuisset: An qͥa uelo¬
ces pedes tibi uideris habere ad tran¬
seundũ. p̃cisurus es pontẽ : Exhortor
om̃s. uoxdĩ om̃s hortat᷑ Sustinentes
inuice in dilectione. Separabo me inqͥt
aliquis cũ paucis bonis. cũ illis mͥ bene
erit. Nã nulli ꝓdesse: impiũ & crude-¬
le est Non me hoc docuit dñs ms̃ Non
enĩ damnauit seruũ qui int̾uertit qđ
accepit: sed qͥ ñ eragauit. Intelligat᷑
poena int̾uersoris. ex̃ poena pigri. Ser¬

Expanded text:
dilectione, satagentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te alius sustineat? Miror si non est: sed ecce non sit; eo robustior es ad caeteros sustinendos, quo jam non habes quod in te alii sustineant. Non sustineris, sustine caeteros. Non possum, inquis. Ergo habes quod et in te alii sustineant. «Sustinentes invicem in dilectione.» Tu deseris res humanas, et segregas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc pervenisses, si nullus tibi profuisset? An quia veloces pedes tibi videris habuisse ad transeundum, praecisurus es pontem? Exhortor omnes, vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes invicem in dilectione.» 10. Separabo me, inquit aliquis, cum paucis bonis; cum illis mihi bene erit. Nam nulli prodesse impium et crudele est. Non me hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Ser
Abbreviated transcription (Latin):
qua p̃scus dicit᷑. Ubi enĩ ñ. ẽ. sensus eiꝰ¬
recte dicit᷑ absens. Hoc. ẽ. enĩ absentẽ
ẽẽ. sensu abesse. Sic & ds̃ ubiq p̃sens. ẽ.
ubiq totꝰ. Sapientia eiꝰ attingit a fine
usq al finẽ forcit̃. & disponit omĩa su

Expanded text:
quam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejquam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejrecte dicitur absens; hoc est enim absentem esse, sensu abesse. Sic et Deus ubique praesens est, ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque ad finem fortiter, et dispo
Abbreviated transcription (Latin):
micos. ut sis ei similis qͥ facit solẽ suũ
oriri ñ suꝑbonos tantũ sed sup bonos
& malos & pluit ñ suꝑ uistos tantũ.
sed suꝑ iustos & iniustos. Quantũ acce-¬
dis ad similitudinẽ: tantũ ꝓficis in ca¬
ritate. & tanto incipis sentire dm̃. Et
quẽ sentis: Qui uenit ad te. an ad quẽ
tu redis: Nã ille nunquã discessit ate.
Recedit ate ds̃. cũ ti recedis adõ Prȩsen¬
tia st̃ cȩcis ornĩa. sic̃ uidentib. In uno
loco stant cȩcus & uidens. isdem formis
rerũ uterq circunfundit᷑. Ille ẽ. psens
reb. ille absens. & ex duob uno loco
stantib : unꝰ. ẽ. p̃sens. alius absens.
Non reb ipsis ad alterũ accedentib &
ab altero recedentib: sed ꝓpt̃ dissimili¬
tudinẽ oculoꝵ suoꝵ. Ille qͥ cęcus dr̃
qͥa extinctũ. ẽ. ibi qđ contẽꝑ ari solet
luci cuncta uestienti. frustra. ẽ. p̃sens
reb quas ñ uidet. Immorectius absens.

Expanded text:
micos; ut sis ei similis qui facit solem suum micos; ut sis ei similis qui facit solem suum oriri, non super bonos tantum, sed super bonos et malos; et pluit, non super justos tantum, sed super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudinem, tantum proficis in charitate, et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit ad te, an ad quem tu redis? Nam ille nunquam discessit a te: recedit a te Deus, cum tu recedis a Deo. Praesentia sunt caecis omnia, sicut videntibus: uno loco stans caecus et videns, iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille est praesens rebus, ille absens: ex duobus uno loco stantibus, unus est praesens, alius absens; non rebus ipsis ad alterum accedentibus et ab altero recedentibus, sed propter dissimilitudinem oculorum suorum. Ille qui caecus dicitur, quia exstinctum est ibi quod contemperari solet luci cuncta vestienti, frustra est praesens rebus quas non videt; imo rectius absens
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ. Damna qđ es. ut merearis. ẽẽ. qđ
ñ es. Es iniquus. essẽ debes iustꝰ Nunꝗ
iusticiã ꝑcepturus es. si adhuctͥ placet
iniqͥtas Contere illã in corde tuo &
munda expelle illã de corde tuo ubi uult
habitare quẽ uis uidere. Accedente gͦ
ut cunq anima humana. interior hõ
recreatur ad imaginẽ dĩ. qͥa creatꝰ ad
unaginẽ dĩ. tanto erat longe factꝰ. qͣnto
ierat in dissimilitudinẽ. Nonenĩ locoꝵ
int̾uallis accedit᷑ ad dm̃. aut recedit᷑
a dõ. Dissimilis factꝰ longe recessisti.
similis factꝰ ꝓxime accedis. Uide qͦm
nos uult accedere dñs. faciens pͥmo simi¬
les ut accedamꝰ. Esto ͭͤ ait sic̃ pat̾ ur̃ qͥ
incelis ẽ: qͥ solẽ suũ oriri facit suꝑ bo¬
nos & malos & pluit suꝑ iustos & iniu¬
stos. Disce diligere inmicũ. siuis caue¬
re inunicũ. In quantũ autẽ inte cari¬
tas crescit. efficiens te & reuocans te
ad similitudinẽ dĩ: ꝑtendit usq ad ini¬

Expanded text:
tuae; damna quod es, ut merearis esse quod tuae; damna quod es, ut merearis esse quod non es. Es iniquus, esse debes justus: nunquam justitiam percepturus es, si adhuc tibi placet iniquitas. Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de corde tuo, ubi vult habitare quem vis videre. Accedit ergo utcumque anima humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia creatus ad imaginem Dei; qui tanto erat longe factus, quanto ierat in dissimilitudinem. Non enim locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo: dissimilis factus, longe recessisti; similis factus, proxime accedis. Vide quomodo nos vult accedere Dominus, faciens primo similes, ut accedamus. «Estote,» ait, «sicut Pater vester qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Disce diligere inimicum, si vis cavere inimicum. Inquantum autem in te charitas crescit, efficiens te et revocans te ad similitudinem Dei, pertendit usque ad ini
Abbreviated transcription (Latin):
habere cor aut qͥs gloriabit᷑ mundũ
se. et̃. apeccato: attendi enĩ uni uersã
creaturã quantũ potui. Corporalẽ anĩ¬¬
aduerti in celo & int̾ra. spũalẽ autẽ in
me ipso qui loqͦr. qui mebra uegeto. qͥ
uocẽ intendo. qͥ linguã moueo. qͥ uerba
ꝓnuncio. sensusq discerno. & quando
cõprehendo me in me: Unde gͦ possũ
qđ supra me: ꝓmittit᷑ tam̃ cordi hu¬
mano uisio dĩ. & indicit᷑ quȩdã oꝑatio
mundandi cordis. Hoc dicit᷑ ab scriptu¬
ra. Para unde uideas qđ amas. ante quã
uideas. Audito enĩ dõ & nomine eiꝰ. cui
ñ dulce .ec̃. qđ audit nisi impio multũ
remoto. multũ longe facto: Qm̃ ecce
& ideo intenebris: & ita sauciatis oculis
in tenebris. ut lum̃ ñ solũ ñ deside¬
rent. sed etiã ꝑhorrescant. nob̾ in lon¬
giiqͦ inuentis qͥd dicit᷑: Accedite ad
dm̃ & illuminamini. Ut aut̃ accedas
& illumineris: displiceant tͥ tenebrȩ

Expanded text:
habere cor? aut quis gloriabitur mundum habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Attendi ergo universam creaturam, quantum potui; corporalem animadverti in coelo et in terra, spiritualem autem in meipso qui loquor, qui membra vegeto, qui vocem intendo, qui linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me? Unde ergo possum quod supra me? Promittitur tamen cordi humano visio Dei, et indicitur quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para unde videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, nisi impio multum remoto, multum longe facto? «Quoniam et ideo in tenebris, et ita sauciatis oculis in tenebris, ut lumen non solum non desiderent, sed etiam perhorrescant; nobis in longinquo inventis quid dicitur? «Accedite ad eum, et illuminamini» . Ut autem accedas et illumineris, displiceant tibi tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
uidere & cȩt̾a : sed qđ intelligat dm̃
albũ & nigrũ. ita eqͥtatẽ iniqͥtatẽq
discernat. In hac tota consideratione
creaturȩ. quã nominare ut cunq & ꝑ
currere potuimꝰ. int̾roget se animaͭ.
Quis fecit hȩc omĩa: Quĩs creauit hȩcꝰ
Liis in his tẽ ipsã: Quid st̃ ista quȩ con¬
sideras: Quid tu qͥ consideras: Quis
ille qͥ fecit consideranda & considerantẽ :
Auis ẽ. iste: Dic illũ. Ut dicas illũ: co
gita illũ prius quã dicas illũ. Ut cogi¬
tes illũ. accede ad illũ. Qđ enĩ uis bene
uidere ut habeas qđ loquaris: accedis
ut inspicias. ne forte uidendo longe fal'¬
laris. Sed ut oculis ista corpora: sic il-¬
le mente conspicit᷑. corde attendit᷑ &
uidet᷑. Et ubi. ẽ cor unde ille uide¬
at᷑ : Beati ait mundo corde. qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Audio. credo. ut possũ
intelligo corde uideri dm̃. nec posse
nisi mundo corde conspici. Sed audio
aliã scripturã. Quis głabit᷑ castũ se

Expanded text:
 intelligat Deum, albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae consideras? quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, coggita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se
Abbreviated transcription (Latin):
laudans confitebat᷑ ñ se accusans
lite putare qͥa deficitis in laudando.
baudatio ura quasi manducatio erit.
Quantũ laudatis. tantũ uires adquiri¬
tis. & tantũ dulcescit quẽ laudatis.
Laudate nom̃ eiꝰ. qm̃ suauis est dñs. in
etnũ miscdia eiꝰ Non enĩ cũ te libera¬
uerit. desinec. eẽ misericors. Et ut
ꝓtegat semꝑ in ȩt̾nã uitã miscłia¬

Expanded text:
laudans confitebatur, non se accusans. 17. laudans confitebatur, non se accusans. 17. lite putare quia deficitis in laudando. Laudatio vestra quasi manducatio erit: quantum laudatis, tantum vires acquiritis, et tantum dulcescit quem laudatis. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus. In aeternum misericordia ejus.» Non enim cum te liberaverit, desinet esse misericors: et ut protegat semper in aeternam vitam, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ rep̃hendat᷑. Opus. ẽ. ut tu te rep̃¬
hendas. ne ille rep̃hendat qͥ dãnaturus
ẽ. Ergo & cũ intraueris in atria: confi.¬
tere. quando ñ erit confessio peccatoꝵ.
in illa requie. in illa ȩqualitate angleꝵ
Sed uidete qͥd dixerim:. Nonerit confes¬
sio peccatoꝵ. Non dixi ñerit confessio
Erit enĩ confessio laudis. Semꝑ confitebe¬
ris illũ diñ. te creaturã. Illũ ꝓtectorẽ
te ꝓtectũ. In illo qͦdã mͦ absconditꝰ eris
sic̃ dictũ . ẽ Abscondes eos in abscondito
uultꝰ tui. In atria eiꝰ. in ymnis confessio¬
nui confitemini illi. In portis confitemi¬
ni. & in atria cũ intraueritis: confite¬
mini in ymnis. Imni laudes st̃. Quan¬
do intras te rep̃hende. cũ intraueris
illuĩ saucda A ꝑite mͥ portas iusticiȩ di¬
cit in alio psalmo. ingrediens in eis con¬
ficear dño N unqͥd dix̃ cũ in gressus
fuero iã ñ confitebor: Etiã ingressus

Expanded text:
eo quod reprehendatur: opus est ut tu te repreeo quod reprehendatur: opus est ut tu te reprehendas, ne ille reprehendat qui damnaturus est. Ergo et cum intraveris in atria, confitere. Quando non erit confessio peccatorum? In illa requie, in illa aequalitate Angelorum. Sed videte quid dixerim: Non erit confessio peccatorum. Non dixi, Non erit confessio: erit enim confessio laudis. Semper confiteberis, illum Deum, te creaturam; illum protectorem, te protectum. In illo quodammodo absconditus eris, sicut dictum est, «Abscondes eos in abscondito vultus tui» . «In atria ejus in hymnis confitemini ei». In portis confitemini; et in atria cum intraveritis, confitemini in hymnis. Hymni laudes sunt. Quando intras, te reprehende; cum intraveris, illum lauda. «Aperite mihi portas justitiae,» dicit in alio psalmo; «ingrediens in eis» «confitear Domino» . Numquid dixit, tum ingressus fuero, jam non confitebor? Etiam ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ipsi nos. Nos autẽ popłs eiꝰ. & oues
pascuȩ eiꝰ. Ques & ouis. ipsȩ oues una o¬
uis. Et quã amantissimũ nrĩ pastorem
habemꝰ. Dimisit nonaginta nouẽ. descen¬
dit quęrere unã. reportauit in hume.¬
ris suis. redẽptã sanguine suo. Securus
mortuus. ẽ. pastor ꝓoue. qͥ resurgens
incipite. inde psalmꝰ inconfessione. ibi
iubilate. Confitemini uos ñ factos a uob̃.
laudate eũ a quo facti estis. Abillo sit bo¬
nũ tuũ. a quo recedens fecisti malũ tuũ
Intrate inportas ciꝰ inconfessione. Intrit
gręx in portas. ñ foris remaneant adlu¬
pos. Et qͦmͦ intret inconfessione: Porta.
id. ẽ. initiũ confessio tͥ sit. Unde in alio
psalmo dr̃ Incipite dño in confessione.
Qđ illic dicit incipite. hoc appellauit
hic portas. Intrate portas eiꝰ in confessio¬
ne. & qͥd cũ iã intrauerimꝰ ñ confitebi¬
mur: Semꝑ confitere. semꝑ habes qđ
confitearis. Difficile . ẽ. in hac uita. ut
sic homo mutet᷑: ut nichil inueniat᷑ in

Expanded text:
. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus.» Oves et ovis: ipsae oves una ovis. Et quam amantissimum nostri pastorem habemus! Dimisit nonaginta novem, descendit quaerere unam, reportat in humeris suis redemptam sanguine suo. Securus mortuus est pastor pro ove, qui resurgens incipite. Inde «Psalmus in confessione,» ibi jubilate. Confitemini vos non factos a vobis, laudate eum a quo facti estis. Ab illo sit bonum tuum, a quo recedens fecisti malum tuum. «Intrate in portas ejus in confessione.» Intret grex in portas, non foris remaneat ad lupos. Et quomodo intret? «In confessione.» Porta, id est initium, confessio tibi sit. Unde in alio psalmo dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Quod illic, dicit, «Incipite;» hoc appellavit hic, «portas: Intrate in portas ejus in confessione.» Et quid, cum jam intraverimus, non confitebimur? Semper confitere, semper habes quod confitearis. Difficile est in hac vita, ut sic homo mutetur, ut nihil inveniatur in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ Aut omnẽ generationẽ accipe qđ
dictũ. ẽ. ingenerationẽ & generationẽ.
aut induab generationib unã t̾renã.
alterã celestẽm. Hic. ẽ. generatio una
quȩ parit mortales. altera quȩ parit
etnos. Ueritas eiꝰ & hic est cibi Nole
putare. qͥa hic ñ est ueritas eiꝰ. Si n esset
hic uerttas eiꝰ: ñ diceret in alio psalmo.

Expanded text:
cipe quod dictum est, «in generationem et generationem;» aut in duabus generationibus, unam terrenam, alteram coelestem. Hic est generatio una quae parit mortales; altera quae parit aeternos. Veritas ejus et hic est, et ibi. Noli putare quia hic non est veritas ejus: si non hi
Abbreviated transcription (Latin):
solus . ẽ. ineffabilis qͥ dix̃ & facta sunt
omĩa. dixit & facti sumꝰ sed nos dicere
eũ ñ possumꝰ. Uerbũ eiꝰ quo dicti sumꝰ:
filius eiꝰ ẽ. Ut a nob̾ ut cunq a infirmis
diceret᷑: factꝰ .ẽ. infirmꝰ. Iubil ationem
ꝓ uerbo possumꝰ dicere. uerbũ ꝓuerbo ñ
seruite dño in iocunditate Om̃is seruitꝰ
amaritudine plena. ẽ. Om̃s conditione
obligati. & seruiunt & murmurant
Nolite timere illius dñi seruitutẽ. ñerit
ibi gemitꝰ. ñ murmur. ñ indignatio. Nemo
se petit inde uenalẽ qͥa dulce.ẽ. qͦ redẽpti
om̃s sumꝰ. Magna felicitas . ẽ. fr̃s esse in
ista domo mag̃na seruũ & si cũ cõpedib
Noli timere serue cõpidite. confitere d̃o.
Meritis tuis attribue cõpedes tuas. confi¬
tere in cõpedib. siuis ut inornam̃tauir¬
tantꝰ Non frustra. nec sine ex auditione
dictũ.ẽ: intret inconspectu tuogemit᷑
cõpeditoꝵ. Seruite dño in iocunditate
ibera seruitꝰ. ẽ. apud dñm. lib̾a seruitꝰ

Expanded text:
effabilis, qui dixit, et facta sunt omnia. Dixit, et facti sumus: sed nos eum dicere non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: ut a nobis utcumque infirmis diceretur, factus est infirmus. Jubilationem pro verbo possumus dicere, verbum pro verbo non Servite Domino in jucunditate.» Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Servite Domino in jucunditate.» Libera servit
Abbreviated transcription (Latin):
que uerbis enunciant. inserunt uoces
quasdã sine uerbis in elatione exultan¬
tis animi. & hȩc uocat᷑ iubilatio. Siqͥs
forte ꝓpt̾ea ñ recognoscit qͥa nunquã
aduertit: aduertat de cętero. Atq uti¬
nam ñ inueniat qͦs aduertat. ne ds̃ in

Expanded text:
quae verbis enuntiant, inserunt voces quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat