comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi gentilicũ erat insistens. ad prefatũ dĩ
hominẽ accessit: qͥa nouerat eũ prudentẽ
doctrina. humilẽ cultu. scĩssimũ imitati¬
one. Nam a scõ pontfice audoeno rotoma¬
mis sõȩ doctrinȩ hortam̃tis instruxit. insuꝑ
& regem eũ futarũ ẽẽ pͥdcit Quo negante
minime id futurũ fore. respondit uir dei.
Scias quia honore regni sublimaberis: sed
noueris multa te aduersa in regno ꝑpes¬
surũ. sicq laboriosissime tumphũ de hosti¬
b tuis adepturũ. Quod postea rei ꝓba¬
uit euentꝰ. Ad hȩc adolescens intulit theo¬
dericus. Si pia omĩpotentis dĩ ordinatio.
me in culmine dominantẽ constituerit
regni: opto te dignũ dõ fieri antistitẽ: ut
ꝑ tuã scãm doctrinã. crescat ȩccłia fideli¬
um. Cumq sacerdos dñi indignũ se can¬
to onere ferendo diceret: ipsumq ex suc¬
cessione hereditaria regni fastigia ampliꝰ
conscendere debere intimaret. & ille ad¬

Expanded text:
bi gentilicum erat, insistens, ad praefatum Dei bi gentilicum erat, insistens, ad praefatum Dei hominem accessit, quia noverat eum prudentem doctrina, humilem cultu, sanctissimum imitatione. Nani a sancto pontifice Audoino Rotomamis sanctae doctrinae hortamentis instruxit, insuper et regem eum futurum esse praedixit. Quo negante minime id futurum fore, respondit vir Dei: 'Scias, quia honore regni sublimaberis; sed noveris multa te adversa in regno perpessurum sicque laboriosissime triumphum de hostibus tuis adepturum'. Quod postea rei probavit eventus. Ad haec adolescens intulit Theodericus: 'Si pia omnipotentis Dei ordinatio me in culmine dominantem constituerit regni, opto te dignum Deo fieri antistitem, ut per tuam sanctam doctrinam crescat ecclesia fidelium'. Cumque sacerdos Domini indignum se tanto onere ferendo diceret ipsumque ex successione hereditaria regni fastigia amplius conscendere debere intimaret, et ille ad
Abbreviated transcription (Latin):
deuote pollentẽ om̃imodis diligendũ. Qua¬
dam namq die in conuentu omnit̃ mona-¬
choꝵ p̾clarum dñi sacerdotẽ uuandregi¬
silum humilit̾ exorabat: ut licitũ sibi fõ¬
ret in oꝑe manuũ cotidiano. cũ licentia
patͥs extra solitũ fr̃m opus insistere: ut
sua mortificaret m̃bra. quȩ erant sibi ob¬
stantia suꝑ t̾ram. Hȩc eo implorante: gr̃as
cunctipotenti dõ fĩs agentes. ammiraban¬
tͣ suꝑ eiꝰ dõ digna deuotione. Cũq a pa-¬
tre spiritali quod petierat indultũ sibi
gauderet: cepit postulata cũ magna im-¬
plere deuotione.
uo in tẽpore a climate meridiano
distantẽ a p̃fato cenobio passuᷤ fere
quingentos. hortatu eiꝰdem uiri dĩ beatrieᷤ
Uuandregisilus. uineam plantare & excõ¬
lere cepit. Quo in loco p̃fatus uir dñi ans¬
bertꝰ. dũ una cũ fr̾ĩb oꝑaretur. theoderi¬
eus adolescens futurus rex. uenatib ut si¬

Expanded text:
devote pollentem omnimodis diligendum. Quadevote pollentem omnimodis diligendum. Quadam namque die in conventu omnium monachorum praeclarum Domini sacerdotem Wandregisilum humiliter exorabat, ut licitum sibi foret in opere manuum cotidiano cum licentia patris extra solitum fratrum opus insistere, ut sua mortificaret membra, quae erant sibi obstantia super terram. Haec eo implorante, gratias cunctipotenti Deo fratres agentes, ammirabantur super eius Deo digna devotione. Cumque a patre spiritali quod petierat indultum sibi gauderet, coepit postolata cum magna implere devotione. 7. Quo in tempore a climate meridiano distantem a praefato coenobio passos fere quingentos hortatu eiusdem viri Dei beatus Wandregisilus vineam plantare et excolere coepit. Quo in loco praefatus vir Domini Ansbertus dum una cum fratribus operaretur, Theodericus adolescens, futurus rex, venatibus, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita iugo xꝑi suaui. & oneri eiꝰ leui de¬
uota submutens colla. factus ẽ in ortu
monachoꝵ cunctis humilior. omĩbq
obediens Uigiliis frequens: orationib
assiduus. Sp̃u feruens. spe gaudenᷤᷤ dño
sine int̾missione seruiens. Cui etiã da-¬
ta erat ex cõpunctione cordis ꝑ infusi¬
onẽ sꝑc scĩ. effusio lacrimarũ. Et cũ an-¬
te uigiliarũ horas consurgens. p̃cib
deuotis incumbens lassesceret. signo
tacto ad excitandos fr̃s. quo laudes dño
decantarent. in conuentu orationis pͥor
omĩb se p̃sentabat: in hoc etiam sicut in
cȩt̾is actib imitabilem monachis uiã
demonstrans: ita ut uir dĩ qui regimini
preerat loci. multos obuirgando corripe¬
ret. & eoꝵ pusillanimitatẽ redargueret:
ꝓ eo quod prefatus iiuenis nuꝑ conuer-¬
sus. in dĩ oꝑe & obseruatione legis eos p̾-¬
ueniret. Et cepit eũ carius diligere. sicut
monastica docet norma nitore religionis

Expanded text:
Et ita iugo Christi suavi et oneri eius levi deEt ita iugo Christi suavi et oneri eius levi devota submittens colla, factus est in coetu monachorum cunctis humilior omnibusque oboediens, vigiliis frequens, orationibus assiduus, spiritu fervens, spe gaudens, Domino sine intermissione serviens; cui etiam data erat ex conpunctione cordis per infusionem Spiritus sancti effusio lacrimarum. Et cum ante vigiliarum horis consurgens, precibus devotis incumbens, lassesceret, signo tacto ad excitandos fratres, quo laudes Domini decantarent, in conventu orationis prior omnibus se praesentabat, in hoc etiam sicut et in caeteris actibus imitabilem monachis viam demonstrans, ita ut vir Dei, qui regimini praeerat loci, multos obiurgando corriperet et eorum pusillanimitatem redargueret, pro eo quod praefatus iuvenis nuper conversus in Dei opere et observatione legis eos praeveniret. Et coepit eum carius diligere, sicut monastica docet norma, nitore religionis
Abbreviated transcription (Latin):
alium fr̃m consulta suscipiens. inclituᷤ
pat̾ pia eiꝰ uota ueluti postulauerat im¬
pleuert̃: clericatusq habitu decorabilẽ
dulcissimos earum fructus intelligen¬
do carꝑe. Cũq acum̃ ingenii. in prefa-¬
to iuuene beatus pat̾ uuandregisilus
pollere ꝑuideret: diuersoꝵ uoluminũ
copiam ei concite tͥbui iussit. Quȩ cum
sedule legendo ꝑcurreret: cuiꝰdam scĩ
patͥs sententiã repꝑit scriptam. continen-¬
tẽ hunc modũ. Monachus uiuat in mo-¬
nasterio sub uniꝰ disciplina patͥs. consor-¬
tiõq multoꝵ: ut ab uno discat humili-¬
tatẽ. ab alio patientiã. Hȩc & cȩtera le-¬
gendo ꝑcurrens. oculosq lacͥmaꝵ imbre
ꝑfundens: tractare attentissime cepit.
qualit̾ hec oꝑando ualeret implere.Rri¬
mo qͥdem custodem õiam uirtutũ hu-¬
militatẽ in corde suo studuit fundam̃-¬
tũ iacere: imitans illũ qui ait. Discite
ã me quia mitis sũ. & humilis corde.

Expanded text:
talium fratrum consulta suscipiens inclitus talium fratrum consulta suscipiens inclitus pater, pia eius vota, veluti postolaverat, impleverunt clericatusque habitu decorabilem dulcissimos earum fructus intellegendo carpere. Cumque acumen ingenii in praefato iuvene beatus pater Wandregisilus pollere pervideret, diversorum voluminum copiam ei concite tribui iussit. Quae cum sedule legendo percurreret, cuiusdam sancti patris sententiam repperit scriptam. continentem hunc modum: Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab uno discat humilitatem, ab alio patientiam. Haec et cetera legendo percurrens oculosque lacrimarum imbre perfundens, tractare attentissime coepit, qualiter haec operando valeret implere. Primo quidem custodem omnium virtutum humilitatem in corde suo studuit fundamentum iacere, imitans illum qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde.
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ construxerat: atq cũ magna mona¬
choꝵ cohorte. sub sc̃ẽ regulȩ iugo lauda¬
bilem ducebat uitã. Cum uͦ in eodẽ mo¬
nasterio itbente sc̃õ uiro. scđm ordinem
monasticũ. in hospicio fuisset receptus:
cepit ministrũ humilit᷑ implorare: qua¬
tinus sc̃m monasterii patrem mereretur
uidere. Et cũ ministri pio pat̾ imꝑata
nunciassent. tande prefatũ elegantem iu-¬
uenem in p̃sentiam sui ad duci iussit. Tũ
humi ꝓstratus: x ꝑm in tanto patre ma¬
nentẽ humilit᷑ adorans. postulabat ab
eo se monachũ fieri. Nam corpore & m̃te
scło se renunciaturũ aiebat: comamq
sui capitis in xꝑi amore ut iuberet de¬
poni summisse flagitabat. Audienᷤᷤ au¬
tẽ uenerandus pat̾. sc̃am & deo dignã
eiꝰ postulationẽ. inducias consulendi suꝑ
hoc dicebat haberi se uelle: ut sicut
apłica & monastica docet regula. scirae
ad quod uenerat. Quib expletis. sp̃u-¬

Expanded text:
sterium construxerat atque cum magna monasterium construxerat atque cum magna monachorum cohorte sub sanctae regulae iugo laudabilem ducebat vitam. Cum vero in eodem monasterio, iubente sancto viro, secundum ordinem monasticum in hospitio fuisset receptus, coepit ministro humiliter implorare, quatenus sanctum monasterii patrem mereretur videre. Et cum ministri pio patri imperata nuntiassent, tandem praefatum elegantem iuvenem in praesentiam sui adduci iussit. Tum humi prostratus, Christum in tanto patre manentem humiliter adorans, postolabat ab eo monachum se fieri. Nam corpore et mente saeculo renuntiaturum aiebat, comamque sui capitis in Christi amore ut iuberet deponi, summisse flagitabat. Audiens autem venerandus pater sanctam et Deo dignam eius postolationem, inducias consulendi super hoc dicebat haberi se velle, ut, sicut apostolica et monastica docet regula, sciret, ad quod venerat. Quibus expletis, spiri
Abbreviated transcription (Latin):
talib prebes industriã. ut ꝑitia artis ac
suauitate cantilenȩ ꝓuocent animos au¬
dientiũ. ut te dm̃ creatorẽ omniũ deuo-¬
te collaudent: Ad debatq. Laudate do¬
minũ om̃s fideles in tympano. & choro:
laudate eũ in cordis & organo: & cȩt̃a
usq ad finem psalmi.
eniq in aula regis manens. etiam
euangłii ñ immemor. quo ait. nisi
quis reliquerit om̃ia ñ potest m̃s eẽ disci¬
pulus: dõ ꝓuidente & sibi inspirante. ele¬
git miliciã relinquere t̾renam. & cȩlesti
regi militare. Tunc igne diuini amoriᷤ
accensus. ac sc̃ĩ sꝑc lumine ꝑfusus. a pala¬
tio egressus. nulliq sodaliũ ac sibi fa¬
mulantiũ confiteri suã uolens uolunta¬
tẽ: arripuit iter. qͦd ad ꝓuinciã ducit
rotomagensem: ꝑuenitq ad fontanellã
cȩnobium. sicũ interritorio rotomagen¬
si suꝑ magnũ fluuiũ sequanȩ: tibi sacer-¬
dos dñi clarus uuandregisilus mona¬

Expanded text:
talibus praebes industriam, ut peritia artis ac talibus praebes industriam, ut peritia artis ac suavitate cantilenae provocent animos audientium, ut te Deum creatorem omnium devote conlaudent!' Addebatque: 'Laudate Dominum, omnes fideles, in tympano et choro, laudate eum in cordis et organo', et cetera usque ad finem psalmi. 5. Denique in aula regis manens, etiam euangelii non inmemor, quo ait: Nisi quis reliquerit omnia, non potest meus esse discipulus, Deo providente et sibi inspirante, elegit militiam relinquere terrenam et caelesti regi militare. Tunc igne divini amoris accensus ac sancti Spiritus lumine perfusus, a palatio egressus nullique sodalium ac sibi famulantium confiteri suam volens voluntatem, arripuit iter, quod ad provintiam ducit Rotomagensem, pervenitque ad Fontanellam coenobium, situm in territorio Botomagensi, super magnum fluvium Sequanae, ubi sacerdos Domini clarus Wandregisilus mona
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. conditorq regaliũ pͥuilegioꝵ: & ge¬
rulus anuli regalis. quo eadem signaban-¬
t᷑ pͥuilegiã. Ubi positꝰ. piȩ doctrinȩ exem¬
plis atq humilitatis ad dñm se conuer¬
tens: scłm relinquere aids ad monasteria
destinare curabat. Atq ita in laico habi¬
tu constitutꝰ. p̃dicatione scã & sapientiȩ
doctrina. plures exhortando inuitabat.
ad p̾mia felicitatis et̾nȩ. Ac sic cotidie
in dño ꝓficiens atq succrescens: gr̃am fi¬
bi a xꝑo collatam augm̃tare curabat. Cũ
uͦ coram rege & pͥncipib consueto more
diuersa musicȩ artis instrum̃ta in chor¬
dis & tibiis audiret ꝑsonantia: aiebat si-¬
bi. Obone conditor. quale erit te diligen¬
tib. canticũ indeficiens in cȩlestib audi-¬
re angłoꝵ: quãq suaue ac delectabile scõ-¬
rum choris concinentib. & laudes tͥ cre-¬
atori indeficient̃ ꝑsonantib si tantã mor¬

Expanded text:
ctus conditorque regalium privilegiorum et gectus conditorque regalium privilegiorum et gerulus anuli regalis, quo eadem signabantur privilegia. Ubi positus, piae doctrinae exemplis atque humilitatis ad Dominum se convertens, saeculum relinquere atque ad monasteria destinare curabat, atque ita in laico adhuc habitu constitutus, praedicatione sancta et sapientiae doctrina plures exortando invitabat ad praemia felicitatis aeternae, ac sic cotidie in Domino proficiens atque succrescens, gratiam sibi a Christo collatam augmentare curabat. Cum vero coram rege et principibus consueto more diversa musicae artis instrumenta in cordis et tibiis audiret personantia, aiebat sibi: O bone conditor, quale erit te diligentibus canticum indeficiens in caelestibus audire angelorum, quamque suave ac delectabile, sanctorum choris concinentibus et laudes tibi creatori indeficienter, personantibus, si tantam mor
Abbreviated transcription (Latin):
ct eiꝰ benedictione ꝑcepta. & sacro uelami-¬
ne oꝑta. in uirginitatis ꝓposito consecrari
mereret᷑. Quo patrato. p̾stinȩ pulchritudi-¬
ni. & speciei eleganti extimplo ẽ reddita:
ita ut cuncti auditoꝵ dicerent. quia eam
xꝑc sibi sponsam & famulã elegisset ꝑhen-¬
equenti quoq tempore Snem.¬
sca gub̾natͥx efficit᷑ oe nobii oratorii:
quod ẽ sitũ in pago beluacensi ꝓpe muros
urbis belloacus. Genitor quoq huiꝰ sc̃ȩ uir¬
ginis illustris rotbertus. & fr̃ eiꝰ haltbertꝰ.
auunculi erant sci patͥs lantb̃ti. successo-¬
ris in ordine regiminis beati uuandre¬
gisili: originẽ ducentes ex t̾ritorio taruen¬
nensi. Ex quib p̃fatus haltbertꝰ. sub pre¬
dicto abbate lantberto: sequenti tẽpore
in fontanella monasterio monachus effi-
ost hec uir dñi¬
ansberiꝰ. in aulam regis licet nolenᷤ
a genitore ꝑductus: sicut erat acumine
ingenii clarus. cepit eẽ aulicus scriba do¬

Expanded text:
ut, eius benedictione percepta et sacro velamiut, eius benedictione percepta et sacro velamine operta, in virginitatis proposito consecrari mereretur. Quo patrato, pristinae pulchritudini et speciei eleganti extemplo est reddita, ita ut cuncti auditorum dicerent, quia eam Christus sibi sponsam et famulam elegisset peequenti quoque tempore sancta gubernatrix efficitur coenobii Oratorii, quod est situm in pago Belloacensi prope muros urbis Belloacus. Genitor quoque huius sanctae virginis illustris Hrotbertus et frater eius Haltbertus avunculi erant sancti patris Lantberti, successoris in ordine regiminis beati Wandregisili, originem ducentes ex territorio Tarvennensi. Ex quibus praefatus Haltbertus sub praedicto abbate Lantberto sequenti tempore in Fontanella monasterio monachus efficitur. 4. Post haec vir DomiAnsbertus in aulam regis, licet nolens, a genitore perductus, sicut erat acumine ingenii clarus, coepit esse aulicus scriba do
Abbreviated transcription (Latin):
corpons infert molestiã: ut aminȩ tͥbuat
nitorem. Qtu mͥ custos erit ꝑpetius. et
miurginitatis ꝓposido concedat ꝑseuera-
re ꝑhennit᷑. Delectat hec uita presens pa¬
ter pie. sed decipit: quia om̃e quod in
mundo ẽ. uanitas est & concupiscentia
oculoꝵ : & mundus transibit & concupis¬
centia eiꝰ. Qui autẽ fecerit uoluntatẽ dei
manet in et̾num: sicut & dñs manet i
et̾num. Hȩc audiens pat᷑ illustrẽ accersi¬
int sitiuinũ: & quȩ circa p̃fatam suã fili¬
am gesta erant lucide pandit. Adhec si¬
uuinus respondit. Uoluntatẽ dñi in oĩb
sequi oportet. neq eiꝰ nutui ullomͦ contͣ¬
tre uelle: cuiꝰ iudicia licet sint occulta.
isemꝑ tam̃ iusta. Uocatus quoq ad fuit
&e beatus ansbertꝰ. Ubi dissociabilem con-¬
dit libellũ: ut scã uirgo angadrisma ñ sua.
sed xꝑi uocaret᷑ sponsa. Hoc facto. ad roto-¬
magũ urbem scõ antistiti dirigit᷑ audoeno:

Expanded text:
corporis infert molestiam, ut animae tribuat corporis infert molestiam, ut animae tribuat nitorem; qui mihi custos erit perpetuus et in virginitatis proposito concedet perseverare perhenniter. Delectat haec vita praesens, pater pie, sed decipit, quia omne quod in mundo est vanitas est et concupiscentia oculorum, et mundus transibit et concupiscentia enus manet in aeternum'. Haec audiens pater, inlustrem accersivit Siwinum, et quae circa praefatam suam filiam gesta erant, lucide pandit. Ad haec Siwinus respondit: Voluntatem Domini in omnibus sequi oportet neque eius nutui ullo modo contraire velle; cuius iudicia licet sint occulta, semper tamen iusta'. Vocatus quoque adfuit et beatus Ansbertus; ubi dissociabilem condit libellum, ut sancta virgo Angadrisma non sua, sed Christi vocaretur sponsa. Hoc facto, ad Rotomagum urbem sancto antistiti dirigitur Audoeno,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ dignaret᷑ repellere. Dẽmde orante be-¬
ata angadrisma uirgine. ut speciositas illiꝰ
mndeformitatẽ uerteret᷑: ilico dñs p̃ces exau¬
diuit eiꝰ. Nlam facies illtus ita exulcerata.
ac inmundissima lepra cooꝑta mox appa¬
ruit: ut a consortiis hominũ quicũq eam
uidisset. extimplo segregandam decerneret.
Medicoꝵ deinde concurrit frequentia ius¬
su genitoris: ut soboli carȩ si quiuissent.
opitulari medelis. collatis p̃miis digni
munerarent᷑. Sed qͣnto instantiꝰ huic oꝑi
insistebant: tanto xꝑi sponsa deformior
ulceriorue apparebat. Tum pat̾ diuinit᷑
circa suã sobolem hoc fieri intelligens. in-¬
ꝯturebat ab ea. utrũ in uirginitatis uoto
iutam elegisset finire. Opto inquã mi ge¬
ntor: & totis nisib exoro altissimi pieta¬
tẽ: tit continentiȩ & pudicitiȩ ñ effrena¬
tȩ luxuriȩ effici merear famula. Nam
xꝑc quẽ concupiu sponsũ. ipse mͥ hanc

Expanded text:
eorum dignaretur repellere. Deinde orante beeorum dignaretur repellere. Deinde orante beata Angadrisma virgine, ut speciositas illius in deformitatem verteretur, ilico Dominus preces exaudivit eius. Nam facies illius ita exulcerata ac inmundissima lepra cooperta mox apparuit, ut a consortiis hominum, quicumque eam vidisset, extemplo segregandam decerneret. Medicorum deinde concurrit frequentia iussu genitoris, ut, soboli carae si quivissent opitulari medelis collatis, praemiis dignis munerarentur. Sed quanto instantius huic operi insistebant, tanto Christi sponsa deformior ulcerosiorve apparebat. Tum pater divinitus circa suam sobolem hoc fieri intellegens, inquirebat ab ea, utrum in virginitatis voto vitam elegisset definiri. 'Obto, inquam, mi genitor, et totis nisibus exoro altissimi pietatem, ut continentia e et pudicitiae, non effrenata e luxuriae effici merear famula. Nam Christus, quem concupivi sponsum, ipse mihi hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tur deinde a parentib magistris strenu-¬
is: litteris erudiendus. Eruditur sine ali-¬
qua suoꝵ instantia. Fterat namq in eo
dulcis infantia: modesta pueritia: grauiᷤ
adolescentia. Qui cũ adultus puberta-¬
tis excederet annos.: scłaris eiꝰ pat̾ ut uni-¬
cũ eum diligens. uenatib eum occupari.
& dulcedine scłi armari cupiebat. Sed qͦ
oblectabatur grandeuus pat̾: adolescenᷤ
filius ꝑ cuncta fastidiebat.
is dieb quidam illustris rotbertus
nomine. generosa ex stirpe ꝓditus.
gerulus fuerat anuli regis hlocharii. cuiꝰ
inclito rotberto expetiit: uolens eam suo
iuueni filio ansberto sociari. Nec mora.
prebens assensũ eius peticioni p̃dictus il-¬
lustris rotbertus: constituta die a casto ni¬
uene. casta despondetur & puella. Deniq
ambo integritatẽ m̃tis & corporis caste
seruare cupientes: omĩpotentẽ depreca-¬
bant᷑ dñm. ut uoluptatũ uenena a cordib

Expanded text:
tur deinde a parentibus magistris strenutur deinde a parentibus magistris strenuis litteris erudiendus. Eruditur sine aliqua suorum instantia; fuerat namque in eo dulcis infantia, modesta pueritia, gravis adolescentia. Qui cum adultus pnbertatis excederet annos, saecularis eius pater, ut unicum eum diligens, venatibus eum occupari et dulcedine saeculi armari cupiebat. Sed quo oblectabatur grandevus pater, adolescens filius per cuncta fastidiebat. 2. His diebus quidam inlustris Hrotbertus nomine generosa ex stirpe proditus et gerulus fuerat anuli regis Chlotharii. Cuius inclito Hrotberto expetiit, volens eam suo iuveni filio Ansberto sociari. Nec mora, praebens assensum eius petitioni praedictus illustris Rothbertus, constituta die a casto iuvene casta despondetur et puella. Denique ambo integritatem mentis et corporis caste servare cupientes, omnipotentem deprecabantur Dominum, ut voluptatum venena a cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
o igit᷑ tempore. quo sceptra
regni francoꝵ gubernabat
hlotharius. filius hludouii
regis. & balthildȩ regine.
una cũ germanis suis. ui¬
delicet hilperico & theoderico. sc̃e recor-¬
dationis ȩccłiȩ rotomagensis antistes
amsbertus. uirtutib clarus. ac sacerdotio
dignꝰ. a patre nomine siuuino. & pago
ueliocasmo. patͥmonioq uocabulo calce¬
gio. nobili erat ortus genere. Sed repu-¬
diato stemate patrũ: mox ut ualuit. sola
conditoris pat̾nitate elegit censeri. Dẽn-¬
q p̃fatus genitor ipsius. sub predictis re-¬
gib militauit: & uitȩ p̃sentis cunctis
mortalib cõmune debitũ soluit. Sed hanc
t̾renȩ dignitatis originẽ. & patrũ głam.
inbeato uiro ñ necesse remur enumerari:
cũ om̃is ei gła de amore ueritatis. & con-¬
temptu fuerit mundi. Nam nobilitatẽ sui
generis. in pueritiȩ euo. iam quasi fastidi-¬
ens: solius xꝑi desiderio anhelans. cunc-¬
tos suꝑuacuos horrebat honores. Tradi-¬

Expanded text:
o igitur tempore, quo sceptra regni Francorum gubernabat Hlotharius, filius Hlodovii regis et Balthilde reginae, una cum germanis suis, videlicet Hilderico et Theoderico , sanctae recordationis ecclesiae Rotomagensis antistes Ansbertus, virtutibus clarus ac sacerdotio dignus, a patre nomine Siwino et pago Veliocassino patrimonioque vocabulo Calcegio, nobili erat ortus genere. Sed repudiato staemate patrum, mox ut valuit, sola conditoris paternitate elegit censeri. Denique praefatus genitor ipsius sub praedictis regibus militavit et vitae praesentis cunctis mortalibus commune debitum solvit. Sed hanc terraenae dignitatis originem et patrum gloriam in beato viro non necesse remur enumerari, cum omnis ei gloria de amore veritatis et contemptu fuerit mundi. Nam nobilitatem sui generis in pueritiae aevo iara quasi fastidiens, solius Christi desiderio anhelans, cunctos supervacuos horrebat honores. Tradi
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sis ꝗtu adfuerant. finit ꝑinissũ hoc
cernere stupendi iiraculi signũ. Deinde
cũ omĩ diligentia & timore. in sindone
munda ac pallio inuolutũ eiꝰ uen̾abile
corpus posuert̃ in sepulcbrũ quod eidem
s̃parauerant in eadem ȩccłia scĩ pauli apłi
cũ lauib iuxta scissimi paͥs weandre-¬
gisili sepulchrũ ad eiꝰ leuam. die qͥnco

Expanded text:
universis qui adfuerant fuit permissum hoc universis qui adfuerant fuit permissum hoc cernere stupendi miraculi signum. Deinde cum omni diligentia et timore in sindone munda ac pallio involutum, eius venerabile corpus posuerunt in sepulchrum, quod eidem praeparaverant in eadem ecclesia sancti Pauli apostoli, cum laudibus iuxta sanctissimi patris Wandregisili sepulchrum ad eius levam, die quinto
Abbreviated transcription (Latin):
ed his omissis. ordinẽ tͣnlationis
prefati famtili aꝑi conscriptionis ꝓse-¬
quamur stilo. Puementes deniq cũ corpore
eiꝰ. qui eũ transferebant ad o nobiũ. fonta¬
pauli. Flebant nempe senes & iuuenes. fle¬
bant & infantes: omisq monachoꝵ chorꝰ.
Postea uͦ accessit uenerandus abba hilber¬
tus aduenerabile corpus. assũptis secum
ꝓbatȩ uitȩ fr̾ib ac merito scĩtatis orna-¬
tis. estimans illud obtam ꝓlixi inter¬
uallum tẽporis. nam dies tricesimꝰ insta-¬
bat. subito fecere. Cumq sc̃m illiꝰ caput
uelamine opertũ denudassent: tantȩ sua-¬
uitatis fraglantia inde manauit. ueluti
si diuersoꝵ aromatũ ac thimiamatũ odo¬
rib itniu̾sa compleret᷑ eccłia. Nam & fa¬
cies illius ita in ruborem erat uersa. qͣ¬
si in sopore eẽt: tutientis effigiem gerens.
Multi quide scĩ p̃sules & patres tien̾an¬
di. reliquũq uulgus contẽplati scnt. qͥa

Expanded text:
Sed, his omissis, ordinem translationis Sed, his omissis, ordinem translationis praefati famuli Christi conscriptionis prosequamur stilo. Pervenientes denique cum corpore eius, qui eum transferebant, ad coenobium FontaPauli. Flebant nempe senes et iuvenes, flebant pueri et infantes omnisque monachorum chorus. Postea vero accessit venerandus abba Hiltbertus ad venerabile corpus, assumptis secum probatae vitae fratribus ac merito sanctitatis ornatis, aestimans illud ob tam prolixi intervallum temporis – nam dies tricesimus instabat – subito fetere. Cumque sanctum illius caput velamine opertum denudassent, tantae suavitatis flagrantia inde manavit, veluti si diversorum aromatum ac tymiamatum odoribus universa compleretur ecclesia. Nam et facies illius ita in ruborem erat versa, quasi in sopore esset, viventis effigiem gerens. Multi quidem sancti praesules et patres venerandi reliquumque vulgus contemplati sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt scientiã. Ibi enĩ amisso corporeȩ
lucis uisum. ariditas gressũ. ac retinacula
linguȩ uerboꝵ seriem: officiũq diu nega¬
tũ aurium. recipit audicũ. Demonitmq
ab hitmanis corporib fit expulsio frequeas.
am redeunte tempore die
sexto iduum apͥlium. in eodem loco
tibi sc̃ȩ crucis uexillũ erectũ fuerat. muli¬
er quȩdam quȩ ꝑ multa annoꝵ curricula
contracta extiterat: cũ fide recta ad eundẽ
ꝑgens locum. p̾stinȩ sanitati ẽ reddica. Tel¬
lusq quãdiu debiles non pͣs¬
serant gressus: ẽ stupefacta se ab inualidiᷤ¬
quondam tam subito contingi uestigii.
Agamꝰ grates do nr̃o innumeras. qui ꝓpt̃
iam dicti famuli su merita. talia digna-¬
tur monstrare miracula. Sequenti quoq
tempore. in prefato loco eccłia ẽ constructa.
in honore scĩ ansberti presulis. augusto ac
polito oꝑe.a uenerabili hilberto abbate:
successore eiꝰdem sc̃i pat̾s. in ordine regiminiᷤ.

Expanded text:
cendunt scientiam. Ibi enim amissio corporeae cendunt scientiam. Ibi enim amissio corporeae lucis visum, ariditas gressum ac retinacula linguae verborum seriem officiumque diu negatum aurium recipit auditum, daemonumque ab humanis corporibus fit expulsio frequens. 35. Nam redeunte tempore, die VI. Iduum Aprilium in eodem loco, ubi sanctae crucis vexillum erectum fuerat, mulier quaedam, quae per multa annorum curricula contracta extiterat, cum fide recta ad eundem pergens locum, pristinae sanitati est reddita, tellusque, quam diu debiles non presserant gressus, est stupefacta, se ab invalidiquondam tam subito contingi vestigiis. Agamus grates Deo nostro innumeras, qui propter iam dicti famuli sui merita talia dignatur monstrare miracula! Sequenti quoque tempore in praefato loco ecclesia est constructa in honore sancti Ansberti praesulis augusto ac polito opere a venerabili Hiltberto abbate, successore eiusdem sancti patris in ordine regiminis. 36.
Abbreviated transcription (Latin):
radamastus uir honoratꝰ eiusq fr̃ ber-¬
toldus. cuncta quȩ possederant in p̾diis
ac mancipiis extimplo deserunt: ac bea¬
to antistiti ansberto. simulq cenobio con¬
tradunt fontanellȩ. Sicq iugum libertatiᷤᷤ
excutiunt: ac iugũ dñicȩ seruitutis subdi¬
tis ceruicib ilico suscipiunt: monachicum
uia publica ac delapidata. quȩ iuxta eam
iacet. ac rotomagensem ducit ad urbem: uͥ
scĩ pontificis ansberti uen̾abile pausauerat
corpꝰ. in honore & memoria ipsiꝰ. a fidelib
crux ponitur lignea:. ubi infirmi a diu̾¬
sis uexati languorib dño largiente. meri¬
tis scĩ ansberti plura frequent̾ ꝓceꝑunt sa¬
nitatũ munera. Ubi circa diem pausatio¬
nis. siue aduentus eiꝰ ad eundẽ locũ. quod
ẽ qͥnto idus martii. ad honorem & int̾ces¬
unt cũ deuotione sũma. Atq ibidem ꝑ me¬
rita ipsius. multa assidue fiunt miraculoꝵ
signa. quȩ enormitatẽ sui. relatoris trans¬

Expanded text:
Radamastus vir honoratus eiusque frater BerRadamastus vir honoratus eiusque frater Bertoldus cuncta quae possederant in praediis ac mancipiis extimplo deserunt ac beato antistiti Ansberto simulque coenobio contradunt Fontanellae. Sicque iugum libertatis excutiunt ac iugum dominicae servitutis, subditis cervicibus, ilico suscipiunt, monachicum ilicet in via publica ac delapidata, quae iuxta eam iacet ac Rotomagensem ducit ad urbem, ubi sancti pontificis Ansberti venerabile pausaverat corpus, in honore et memoria ipsius a fidelibus crux ponitur lignea, ubi infirmi a diversis vexati languoribus, Domino largiente, meritis sancti Ansberti plura frequenter perceperunt sanitatum munera. Ubi circa diem pausationis sive adventus eius ad eundem locum, quod est VI. Idus Martii, ad honorem et intercesunt cum devotione summa. Atque ibidem per merita ipsius multa assidue fiunt miraculorum signa, quae enormitate sui relatoris trans
Abbreviated transcription (Latin):
magnas dans uoces ad sydera. ilico gr̃a
dĩ & meritis scĩ ansberti a demone libe¬
rata. ac sanissima effecta. incolumis ad¬
ꝓprii iuris repedauit habitaeula. Sit
miraculoꝵ signis. in scĩ antistitis meritiᷤ
tumphat. Hic uͦ locus. in quo omp̃s isc
stud fecit miraculũ. erat patͥmonium
quoꝵdam illustrium uiroꝵ bertoldi sci¬
licet & radamasti. distans a cenobio fon¬
tanella milib quatuor. fert᷑ uͦ. quia cũ
inde eleuare corpꝰ sacratissimũ conaren¬
tur: ita mansisse immobile: quasi cla¬
tus ac retinaculis ferreis sax niteret᷑
ingenti. Cũq moueri ñ posset: talia
possessor loci radamastus intulisse diei¬
tur. Etige ansberte serue.xꝑi fidelis.
collocatus int̾ agmina xꝑicolarum me¬
m̃to nr̃i quos in uta dilexisti: quosq
seculi impugnant gaudia. Hinc iam
nobis terxꝑe reducit. icciroo hoc prediũ
offero om̃ipotenti dõ: tibiq presul sc̃issi¬
me cedo ꝑ cuncta scłoꝵ curricula. Ipse uͦ

Expanded text:
magnas dans voces ad sidera, ilico gratia magnas dans voces ad sidera, ilico gratia Dei et meritis sancti Ansberti a daemone liberata ac sanissima effecta, incolomis proprii iuris repedavit habitacula. Sit miraculorum signis in sancti antistitis meritis triumphat! 34. Hic vero locus, in quo omnipotens istud fecit miraculum, erat patrimonium quorundam inlustrium virorum, Bertoldi scilicet et Radamasti, distans a coenobio Fontanella milibus quattuor. Fertur vero, quia cum inde elevare corpus sacratissimum conarentur, ita mansisse immobile, quasi clavis ac retinaculis ferreis saxo niteretur ingenti. Cumque moveri non posset, talia possessor loci Radamastus intulisse dicitur: 'Euge, Ansberte, serve Christi fidelis, collocatus inter agmina christicolarum, memento nostri, quos in vita dilexisti, quosque saeculi inpugnant gaudia. Hinc iam nobis te Christus reducit; idcirco hoc praedium offero omnipotenti Deo tibique, praesul sanctissime, cedo per cuncta saeculorum curricula'. Ipse vero
Abbreviated transcription (Latin):
ore sanguinis. inimicũ humani gen̾is.
fãctũq ẽ ibi grande miractilũ. At illa
gras agens om̃ipotenti do. & sc̃õ amsber¬
to ꝑ quem fuerat ã pestifero spͣu cura¬
ta. sanitati reddita. reu̾sa ẽ ad sua. Bene
li sui merita talia dignatꝰ ẽ patrare mira¬
cuila. In eadẽ deniq uilla ȩccłia in hono¬
rem sci ansberti eꝑi a fidelib ẽ edificata:
enisq grabatũ in eadem ȩccłia multd tẽ¬
pore mansit: signaq uirtutũ ob merita
eiusdem sc̃ĩ ibidem fiunt diuina.
torium rotomagense in locũ qui dicit᷑
paldriacus. Illucq cunctipotens dñs. ꝑ
merita eiꝰdem scĩ antistitis: simile suꝑio¬
ri dignatꝰ ẽ ostendere miraculũ. Nam
mulier quedam a demone arrepta: ãpa-¬
rentib ꝓpruis ad scĩ patrocinia querenda.
uinculis constricta ꝑducta ẽ. Quȩ cũ ꝑ¬
uenisset ad grabatũ. ubi scĩ seruabat᷑
corpꝰ. ac tetigisset linteũ quo oꝑiebatur:

Expanded text:
ore sanguinis inimicum humani generis, ore sanguinis inimicum humani generis, factumque est ibi grande miraculum. At illa gratias agens omnipotenti Deo et sancto Ansberto, per quem fuerat a pestifero spiritu curata, sanitati reddita, reversa est ad sua. Benedli sui merita talia dignatus est patrare miracula! In eadem denique villa ecclesia in honore sancti Ansberti episcopi a fidelibus est aedificata, eiusque grabattum in eadem ecclesia multo tempore mansit, signaque virtutum ob merita eiusdem sancti ibidem fiunt divina. 33. torium Rotomagense in locum, qui dicitur Paldriacus, illicque cunctipotens Dominus per merita eiusdem sancti antistitis simile superiori dignatus est ostendere miraculum. Nam mulier quaedam a daemone arrepta a parentibus propriis ad sancti patrocinia quaerenda vinculis constricta perducta est. Quae cum pervenisset ad grabattum, ubi sancti servabatur corpus, ac tetigisset linteum, quo operiebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet. & scõꝵ cenobioꝵ patres. cum
uen̾abili dñi clero. ꝓpinquiq eiusdem
sci pontificis. ac uulgus innumerabile
utriusq sexus cũ deuotione magna:. ce¬
ꝑuntq ante illud ire psallendo. Indeq
aldulfas uen̾a̾bilis abba. cũ comitib
quod in fraxundo uilla quȩ sita ẽ in pa¬
go belloacensi ꝑ eundem xꝑi famulum
gestum ẽ placuit conseriptionis stilo
tradere. Cumq ad eande uillam eius
sc̃m delatũ eẽt corpꝰ. illuc qued̃a mu¬
lier ã ꝓpinquis catenata quȩ sp̃ti uera¬
bat᷑ in mundo ꝑducta ẽ. Clamabatq
ꝑ obsessam mulierculam sꝑs immundꝰ.
Cur inquit introduxistis in hanc pro-¬
uinciam. ansbertũ seruũ iħu rꝑi dñi:
qui me a ꝓpriis expellit sedibus: Cũꝙ
appropinquasset eadem mulier & teti¬
gisset palliũ quo tegebatur gestatori¬
um: clamans uoce magna. meritis sc̃ĩ anᷤ¬
berti pontificis. statim euomuit cũ cru¬

Expanded text:
videlicet et sanctorum coenobiorum patres cum videlicet et sanctorum coenobiorum patres cum venerabili Domini clero propinquique eiusdem sancti pontificis ac vulgus innumerabile utriusque sexus cum devotione magna, coeperuntque ante illud ire psallendo. Indeque Aldulfus venerabilis abba cum comitibus culum, quod in Fraxinido villa, quae sita est in pago Belloacense, per eundem Christi famulum gestum est, placuit conscriptionis stilo tradere. Cumque ad eandem villam eius sanctum delatum esset corpus, illuc quaedam mulier a propinquis catenata, quae spiritu vexabatur inmundo, perducta est. Clamabatque per obsessam mulierculam spiritus inmundus: 'Cur', inquid, 'introduxistis in hanc provintiam Ansbertum, servum Iesu Christi domini, qui me a propriis expellit sedibus?' Cumque appropinquasset eadem mulier et tetigisset pallium quo tegebatur gestatorium, clamans voce magna, meritis sancti Ansberti pontificis statim evomuit cum cru
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩs sius: qui ꝑ famuli sui ansberti gło¬
sa merita. huiꝰoemodi fecit miraculum.
um gͦ haberent loca de nomi¬
nata. ad quȩ manendi gr̃a declina¬
re debuissent: ad quandam accessẽtunt
uillam: optantes in ea requiescendo uen¬
taram transigere noctem. S̾ed cũ ad eã
diuertere uellent: sc̃isimi p̾sulis uen̾a.¬
bile corpꝰ ueluti onus ingens int̃ mat
ferentiũ immobile mansit. Demn ad ã¬
dentes maiora hominũ solatia. sed ni¬
chilominꝰ ut pͥus immobile erat. Cũq
diuinitꝰ hoc intellexissent actitari. aliã¬
q itineris se conu̾tissent in partẽ: ilico
motu celeri comitante uirtute diumna.
ꝑuenerunt ad locũ aptũ: & ut credit᷑
d̾o scõq antistiti dignũ ad manendũ.
Ac sic deinceps ꝑ cuncta pii itinerts loca.
tͥbuit omp̃s congrua seruis suis ammni¬
ncula: ad famuli sui m̃bra deferenda.
ad fuerunt obuiam scĩ presulis corpori
comꝓuinciales urbis rotomagensis. eꝑi

Expanded text:
in sanctis suis, qui per famuli sui Ansberti glorioin sanctis suis, qui per famuli sui Ansberti gloriosa merita huiuscemodi fecit miraculum! 30. Cum ergo haberent loca denominata, ad quae manendi gratia declinare debuissent, ad quandam accedentes villam, optabant in ea requiescendo venturam transigere noctem. Sed cum ad eam devertere vellent, sanctissimi praesulis venerabile corpus veluti onus ingens inter manus ferentium immobile mansit. Dein addentes maiora hominum solatia, sed nihilhominus ut prius immobile erat. Cumque divinitus hoc intellexissent actitari aliamque itineris se convertissent in partem, ilico motu celeri, comitante virtute divina, pervenerunt ad locum aptum et, ut creditur, Deo sanctoque antistiti dignum ad manendum, ac sic deinceps per cuncta pii itineris loca tribuit omnipotens congrua servis suis amminicula ad famuli sui membra deferenda. adfuerunt obviam sancti praesulis corpori comprovintiales urbis Rotomagensis, episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
iseram: cũ ingenti reu̾e̾ntia ꝓ secutus ẽ.
um aucẽ iter ceptũ carpentes. in uil¬
lam que dicit᷑ solemniũ. quȩ ẽ posi¬
ta suꝑ fluuuũ sauȩ. int̾ritorio hagnau cau¬
sa hospicii ob ꝓlixi itineris fatigationem.
&e refocillationẽ sui diuertissent. ibi accur-¬
rit quidam homo filiam portans ꝓpriam.
paralitico morbo m̃bris dissolutã. quȩ nec
pedib incedere ualebat. sed quasi mor¬
tua uidebat᷑: clamans. magnisq preci-¬
b flendo merita scĩ presulis implorans
ansberti. ut unicam eiꝰ sanaret filiam.
Cũq ãministris ac custodib scĩssimi cor¬
poris. secus feretrũ ipsius. ea ꝑmissa fu-¬
isset nocte morari: totaq nocte illa ui-¬
giliis ac ymnis insisterent diuinis. ma-¬
ne facto inuenit eam pat̾ eiꝰ sanã. Atq
ita gaudens. gratesq omĩmodas dõ. ac
scõ ꝑsoluens p̃suli ansberto: cũ filia ꝓpria
ouans rediit in sua. Quam mirabilis ds̃

Expanded text:
Iseram, cum ingenti reverentia prosecutus est. Iseram, cum ingenti reverentia prosecutus est. 29. Cum autem iter coeptum carpentes in villam quae dicitur Solemnium, quae est posita super fluvium Save in territorio Hagnau, causa hospitii ob prolixi itineris fatigationem et refocilationem sui divertissent, ibi accurrit quidam homo, filiam portans propriam paralytico morbo membris dissolutam, quae nec pedibus incedere valebat, sed quasi mortua videbatur, clamans magnisque precibus flendo merita sancti praesulis implorans Ansberti, ut unicam eius sanaret filiam. Cumque a ministris ac custodibus sanctissimi corporis secus feretrum ipsius ea permissa fuisset nocte morari, totaque nocte illa vigiliis ac hymnis insisterent divinis, mane facto invenit eam pater eius sanam. Atque ita gaudens gratesque omnimodas Deo ac sancto persolvens praesuli Ansberto, cum filia propria ovans rediit in sua. Quam mirabilis Deus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictus uen̾abilis aldulfus abba cũ plu¬
rima suoꝵ cohorte monachoꝵ. ac plebe
inmimera utriusq sexus: cũ sõȩ erucis
uexillis diuersis. cereisq ac lampadib.
ymnoꝵ nichilominus canticoꝵq diui¬
noꝵ carmina. in eiꝰ laude dulei modula¬
tione canentes: & indissonis diuersarũ¬
linguarũ choris amorẽ consonum ha¬
bentes: quia ut ualde letũ erat. talem
habuisse pastorem: ita suaue. talem re¬
cepisse patronũ. Et cuiꝰ ossa scã uenera-¬
bilit̾ gestabant in t̾ris: in cȩlestib eius si¬
bi patrocinia confidebant adesse. His
fidelium curmis popłoꝵ p̃ciosi confesso¬
ris uen̾abile corpus stipatum. & canticiᷤ
honoratũ: usq ad fontanellense ꝑ latum
ẽ cenobium. Aldulsus tam̃ uen̾abilis ab¬
ba una cum comitib scĩ itineris. qui sibi
famulabant᷑. usq uenit tam uillam regiã.
quȩ sita ẽ in pago belloacensi. secus fluuiũ

Expanded text:
praedictus venerabilis Aldulfus abba cum plupraedictus venerabilis Aldulfus abba cum plurima suorum cohorte monachorum ac plebe innumera utriusque sexus, cum sanctae crucis vexillis diversis cereisque ac lampadibus, hymnorum nihilhominus canticorumque divinorum carmina in eius laude dulci modulatione canentes et in dissonis diversarulinguarum choris amorem consonum habentes, quia ut valde laetum erat talem habuisse pastorem, ita suave talem recepisse patronem, et cuius ossa sancta venerabiliter gestabant in terris, in caelestibus eius sibi patrocinia confidebant adesse. His fidelium turmis populorum pretiosi confessoris venerabile corpus stipatum et canticis honoratum usque ad Fontanellense perlatum est coenobium. Aldulfus tamen venerabilis abba una cum comitibus sui itineris qui sibi famulabantur usque Venittam villam regiam, quae sita est in pago Belloacensi secus fluvium
Abbreviated transcription (Latin):
simi odoris fraglantia inde manauit qͣsi
diuersis aromatũ florib. ac balsami gut¬
tulis om̃is repłetur eccłia. Et cũ fr̃s qui
ad eum uisendũ ex ꝓpria ꝓtuncia aduene-¬
rant. cũ his quos secũ in exilio habuerat.
ablatis ab eo uestib cũ quib in sepulchro
reconditus fuerat. mutare eas uellent. noua
eum indumenta indui cupientes. ueluti fe¬
cerunt. inuenerunt in brachiis eiꝰ signum
añicȩ erucis. rosei coloris similicudinẽ ge¬
rens: ut patenter cunctis fidelib daretur
intelligi: quia cuiꝰ arma portauerat uiuenᷤ¬
in corde: eius stigmata defuncti monstͣ¬
rent᷑ in corpore. Indutũ deinde ueste pon¬
tificali. positũq in lectica. prelatis ante ip¬
sam aromatib & incenso. fusceꝑunt illud
uen̾abile corpꝰ ciues qui aduenerant roto¬
magenses. monachiq cȩ nobii fontanellen¬
sis. sicq p̃ciosum gestantes onus. ouantes
fentesq arripiunt iter. Comicabat᷑ etiã

Expanded text:
simi odoris fraglantia inde manavit, quasi simi odoris fraglantia inde manavit, quasi diversis aromatum floribus ac balsami guttulis omnis repleretur ecclesia. Et cum fratres, qui ad eum visendum ex propria provintia advenerant, cum his quos secum in exilio habuerat, ablatis ab eo vestibus, cum quibus in sepulchro reconditus fuerat, mutare eas vellent, nova eum indumenta indui cupientes, veluti fecerunt, invenerunt in brachiis eius signum dominicae crucis, rosei coloris similitudinem gerens, ut patenter cunctis fidelibus daretur intellegi, quia, cuius arma vivens portaverat in corde, eius stigmata defuncti monstrarentur in corpore. 28. Indutum deinde veste pontificali positumque in lectica, praelatis ante ipsam aromatibus et incenso, susceperunt illud venerabile corpus cives qui advenerant Rotomagenses monachique coenobii Fontanellensis, sicque pretiosum gestantes onus, ovantes flentesque arripiunt iter. Comitabatur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcrum. a fidelib accensus fuisset.
& die noctiiue indesinent̾ non solũ arde¬
ret. sed etiam redundaret: & hoc factũ
fr̃s mirarent᷑. ac diuinȩ deputarent głe:
posuert̃ aliud uas. in quo distillantia
eiꝰdem olei diuinitꝰ dati refunderentur
Omagna & melita pastor ansberte cla¬
rissime. tua gła felix. Non enĩ indigebat
meritũ tuũ signis ꝓbari. quia admirabi.¬
lis &e głosa tuȩ conu̾sationis oꝑatio ple¬
na uirtutib ꝑꝓetuũ sc̃arum uirtutum
signũ ministrauit. Sed quid plura: Mul-¬
ta quid̃e signoꝵ miracula in eodem lo-
finiretur: legati qui ad p̃fatum pͥn-¬
cipem directi fuerant reu̾si sunt. licen-¬
tia ab eo accepta. ut licitum eis foret
eum tͣnsferri. quo ipsius decreuerat uolun¬
tas. nullo eiꝰ scẽ ordinationi resistente. Cũ¬
q sepulchrũ illius aꝑuissent. & pucarent
uenerabile illius corpus ob tam ꝓlixi tẽ¬
poris int̾uallum iam federe: tanta suauiᷤ¬

Expanded text:
sepulchrum a fidelibus accensus fuisset sepulchrum a fidelibus accensus fuisset et die noctuve indesinenter non solum arderet, sed etiam redundaret et hoc factum fratres mirarentur ac divinae deputarent gloriae, posuerunt aliud vas, in quo distillantia eiusdem olei divinitus dati refunderentur. O magna et inclita, pastor Ansberte clarissime, tua gloria felix! Non enim indigebat meritum tuum signis probari, quia admirabilis et gloriosa tuae conversationis operatio, plena virtutibus, perpetuum sanctarum virtutum signum ministravit. Sed quid plura? Multa quidem signorum miracula in eodem locofiniretur, legati qui ad praefatum principem directi fuerant reversi sunt, licentia ab eo accepta, ut licitum eis foret eum transferri, quo ipsius decreverat voluntas, nullo eius sanctae ordinationi resistente. Cumque sepulchrum illius aperuissent et putarent venerabile illius corpus ob tam prolixi temporis intervallum iam fetere, tanta suavis
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. magna fidei ambitione uestitũ
ẽ. ac desuꝑ linteis ceratis obuolutũ: qͥa
ipse p̃dixerat hoc sibi a dño impetratũ
fore. ut ossa sua in predictum fontanel¬
lense oenobium tumulanda deferrent᷑.
Sicut enĩ sc̃is altarib xꝑi adsistere con¬
sueuerat: ita indui eum fr̃s curarunt.
Sed cum sudarium cȩra litum. capiti eiꝰ
imponere uellent: uisus ẽ aꝑuisse oculos.
effigiem p̃ferens uiuentis: ita ut aliqui
dicerent eum rediuinum fore. Nam aspe¬
ctus faciei illtus. magno erat roseo ꝑfusuᷤ
colore. Quidam enĩ dicebant. ꝓ sud̃ario
cȩra induto quasi indignatũ ẽẽ. Uidert̃
enĩ ñ sine sua gła: głam dĩ in scõ suo tri-¬
umphantẽ. Nam & ex illa. exequiarũ re-¬
ligio. fidei deuotio erat. Et tam letum
erat talem habuisse patronũ: quã graue
talem amisisse. Postea sepelierunt eum
cũ decore: & honorificentia sũma. Cũ
uͦ lampas liquore olei plenus. ante eiꝰ

Expanded text:
corpus magna fidei ambitione vestitum corpus magna fidei ambitione vestitum est ac desuper linteis ceratis obvolutum, quia ipse praedixerat, hoc sibi a Domino impetratum fore, ut ossa sua in praedictum Fontanellense coenobium tumulanda deferrentur. Sicut enim sanctis altaribus Christi adsistere consueverat, ita indui eum fratres curarunt. Sed cum sudarium cera litum capiti eius imponere vellent, visus est aperuisse oculos, effigiem praeferens viventis, ita ut aliqui dicerent eum redivivum fore; nam aspectus faciei illius magno erat roseo perfusus colore. Quidam enim dicebant, pro sudario cera induto quasi indignatum esse. Viderunt enim non sine sua gloria gloriam Dei in sancto suo triumphantem. Nam et illa exequiarum religio fidei devotio erat. Et tam laetum erat talem habuisse patronum, quam grave talem amisisse. Postea sepelierunt eum cum decore et honorificentia summa. 26. Cum vero lampas liquore olei plenus ante eius
Abbreviated transcription (Latin):
de minuᷤ indigebat isdem pat̾ humano
solatio: qui fruebatur angłico obsequio.
Die enĩ qͥnto iduum februariũ. imminen¬
te uocationis suȩ hora:. conuocans fr̾m
cohortem. oelebrari sibi sacra fecit missa¬
rũ sollempnia. Deinde ꝑceptione corꝑiᷤ
& sanguinis dñi se muniens. ac sc̃ẽ cru¬
cis uexillo. se cunctosq eircũ astantes
signans: somno ultimo exceptus. in mor-¬
tis quiete dormiens. tͣnsiit felicit̾ emun¬
do. Et ab angłicis choris anima eiꝰ scã.
generosa. sincera & ab omi conuictu
mundi incontaminata: in consortio sc̃oꝵ
& felicitatis ꝑpetuȩ in ꝑpettum collo-¬
canda. suscepta est.
um autẽ post lauationẽ corporiᷤ.
ad induendũ illud uentũ eẽt. inue¬
nerũnt in poplitib gentiũ & brachio¬
rũ cubitis. ob ꝓlixam precũ instantiã.
obduratã cutem. Sioq quod egerat ui-¬
uens: mortificans m̃bra sua querentia
caro pandebat functa. Itaq sc̃m illud

Expanded text:
de minus indigebat isdem pater humano de minus indigebat isdem pater humano solatio, qui fruebatur angelico obsequio. Die enim quinto Iduum Februarium, inminente vocationis suae hora, convocans fratrum cohortem, celebrare sibi sacra fecit missarum sollemnia. Deinde perceptione corporis et sanguinis Domini se muniens ac sanctae crucis vexillo se cunctosque circumadstantes signans, somno ultimo exceptus, in mortis quiete dormiens, transiit feliciter e mundo, et ab angelicis choris anima eius sancta, generosa, sincera et ab omni contactu mundi incontaminata in consortio sanctorum et felicitatis perpetuae in perpetuum collocanda suscepta est. 25. Cum autem post lavationem corporis ad induendum illud ventum esset, invenerunt in poplitibus genuum et brachiorum cubitis ob prolixam precum instantiam obduratam cutem, sicque, quod egerat vivens, mortificans membra sua querentia, caro pandebat functa. Itaque sanctum illud
Abbreviated transcription (Latin):
pati doceant nati sunt in exemplũ: semet
ipsum in sp̃u humiliato. & animo contri¬
to incessant̾ affligere ñ cessabat. offerenᷤ
altissimo cotidianȩ laudis holo causta
dignissima. Nam si tẽpore ꝑsecutionis
neronianȩ aut deciane int̾ fuisset. nulli
dubiũ. quin ꝓ confessione . rꝑi dñi. nec
uim igniũ. nec laniatũ bestiarũ. nec ecũ¬
lei suspendiũ. postremo nec gladiũ ꝑti¬
mesceret ꝑsecutorum.
entiens uͦ ex reuelatione diuina. diẽ
suȩ uocationis imminere:̾nam & an-¬
gelicam suꝑ hoc meruit uisitationẽ. mi-¬
sit iterũ ad predictum religiosũ pͥncipẽ.
humilẽ petitionẽ: ut licitũ foret. eiꝰ corpo¬
ris m̃bra ad cenobiũ referri fontanellen-¬
se. ubi dudum regulari ordine dño mi-¬
licauerat. Qui eius annuens peticioni:
ut ita libere fieret. extimplo concessit.
Et licet pauci cũ eo int̾ eẽnt e sius: plu¬
rimũ tam̃ conforcabant᷑ a dño: quia ual-¬

Expanded text:
pati doceant, nati sunt in exemplum, semet pati doceant, nati sunt in exemplum, semet ipsum in spiritu humiliato et animo contrito incessanter affligere non cessabat, offerens altissimo cotidianae laudis holocausta dignissima. Nam si tempore persecutionis Neronianae aut Decianae interfuisset, nulli dubium, quin pro confessione Christi domini nec vim ignium nec laniatum bestiarum nec eculei suspendium, postremo nec gladium pertimesceret persecutorum. 24. Sentiens vero ex revelatione divina diem suae vocationis inminere, – nam et angelicam super hoc meruit visitationem, – misit iterum ad praedictum religiosum principem humilem petitionem, ut licitum foret eius corporis membra ad coenobium referri Fontanellense, ubi dudum regulari ordine Domino militaverat. Qui eius annuens petitioni, ut ita libere fieret, extimplo concessit. Et licet pauci cum eo interessent e suis, plurimum tamen confortabantur a Domino, quia val