comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. & conturbauerunt eã uel urbẽ uel uerita¬
tẽ. siue terrã de qua supͣ dicitur: periit sc̃s de
terra. Qui optimus inter eos ẽ. quasi paliurus
pungens & retinens. uulnerans appropin qͣntem
sibi: & aduneo dente comp̾hendens. & qͥ rectus
fuerit inuientus quasi spina de sepe: & ibi inue¬
natur dolor ubi putabatur auxiliũ. Hoc iuxta
pbicꝰ. siue apłicus generalit̾ humanũ genus
quod frustra sementẽ eiecerit doctrinarũ. & ꝓ
culmos: serus messor inuenerit. Et ne paruos qͥdẽ
racemos in uinea potuerit repperire : & reliqua
usq ad finẽ capłi. Si enim beatus qui inaures
loquitur audientis. & auris auditoris desideriũ
sapientis ẽ. leticiaq docentis auditor intelligens:
econtrario luctus doctoris ẽ. malus discipulus.
Ierennȩ quoq uerbis huic querele congruentibꝰ
ñ ꝓfui neq ꝓfuit michi quisquã. Sunt qͥ expso¬
na saluatoris hoc dici putent: causantis quod in

Expanded text:
tatem. Et conturbaverunt eam, vel urbem, vel veritatatem. Et conturbaverunt eam, vel urbem, vel veritatem, sive terram, de qua supra dicitur: Periit sanctus de terra. Qui enim optimus inter eos est, quasi paliurus pungens, et retinens, vulnerans appropinquantem sibi, et adunco dente comprehendens: et qui rectus fuerit inventus, quasi spina de sepe, ut ibi inveniatur dolor, ubi putabatur auxilium. Hoc juxta pheticus, sive apostolicus, generaliter humanum genus, quod frustra sementem jecerit doctrinarum, et pculmos serus messor invenerit, et ne parvos quidem racemos in vinea potuerit reperire, et reliqua usque ad finem capituli. Si enim beatus est qui in aures loquitur audientis, et auris auditoris desiderium sapientis est, laetitiaque dicentis auditor intelligens: econtrario luctus doctoris est malus discipulus, Jeremiae quoque verbis huic querelae congruentibus: Non profui, neque profuit mihi quisquam . Sunt qui ex persona Salvatoris hoc dici putent, causantis quod in
Abbreviated transcription (Latin):
dei rescstere: & mediũ se quasi murũ opponere.
Frustra inquit loquutus sum: frustra uolui iã uin¬
demiate & ꝑdite eiuitatis quasi extremos race¬
mos requirere. &cum non sit botrus ad come¬
quasi si dicat. Non mueniens panẽ: p̾famis ma¬
gnitudine quisquilias & furfures requisiu. Le¬
rit sc̃s de terra: & rectus in hominibꝰ non ẽ. Ubiq
insidię. ubiq fraudulentia: innoxius sanguis
effunditur. Pre auaricia & libidine: germanitas
ignoratur. & non solũ faciunt: sed defendunt
quoq mala. & nominibꝰ cõmutatis bonũ dicurs
eẽi qđ malũ ẽ. Ipsi pͥncipes non abofferentibꝰ ac¬
cipiunt munera : sed cogunt dare subiectos: et
postulant. & udex in reddendo ẽ: sic aliũ udi¬
cans quomͦ ipse ab alio udicatur. ut prestent
sceleribus suis mutuũ fauorẽ : & in alterius
erimine se defendant. Quicũq magnus ẽ. & qͣsi
in lege doctissimus: non dei sed suã loquitur uolim¬

Expanded text:
Dei resistere, et medium se quasi murum opponere. Dei resistere, et medium se quasi murum opponere. Frustra, inquit, locutus sum: frustra volui jam vindemiatae et perditae civitatis quasi extremos racemos requirere; et cum non sit botrus ad comequasi dicat, non inveniens panem prae famis magnitudine, quisquilias et furfures requisivi. Periit sanctus de terra, et rectus in hominibus non est: ubique insidiae, ubique fraudulentia: innoxius sanguis effunditur: prae avaritia et libidine germanitas ignoratur; et non solum faciunt, sed defendunt quoque mala, et nominibus commutatis, bonum dicunt esse quod malum est. Ipsi principes non ab offerentibus accipiunt munera, sed cogunt dare subjectos, et postulant. Et judex in reddendo est, sic alium judicans, quomodo ipse ab alio judicatur, ut praestent sceleribus suis 513 mutuum favorem, et in alterius crimine se defendant. Quicumque magnus est, et quasi in Lege doctissimus, non Dei, sed suam loquitur volun
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ: p̾mitias ficꝰ desiderauit anima mea. Perit
sc̃s de terra: & rectus in hominibꝰ non ẽ. Om̃s in san¬
guine insidiantur: uir frem suũ uenatur ad mor¬
tẽ. Malũ manuũ suarũ dicunt bonũ. Princeps
postulat. & uidex in reddendo ẽ: & magnus lo
quitꝰ ẽ. desideriũ anime sue. & conturbauerurs
eã. Qui optimꝰ in eis ẽ. quasi paliurꝰ. & qͥ rectus
quasi spina de sepe. Lax. Ue mͥ qr factus sũ sic̃
qui congregat stipulã in messe. & sic̃ racemꝰ in
dicantur. unusquisq ꝓximũ suũ tribulat tri¬
bulatione. in malũ manus suas parant. Princeps
postulat. & udex uerba pacifica loquutus ẽ. de¬
sideriũ anime sue.ẽ. & auferã bona eorũ quasi
tinea comedens : & ambulans suꝑ regulã in die
speculationis tue. Predicta captiuitate & decẽ tri¬
buũ & duarũ: uerbũ enĩ dm̃ factũ eͥ. ad micheã
morastitẽ suꝑ samariã & ierłin: plangit ꝓpħa qđ

Expanded text:
dendum. praecocas ficus desiderauit anima mea. periit dendum. praecocas ficus desiderauit anima mea. periit sanctus de terra et rectus in hominibus non est: omnes in sanguine insidiantur, uir fratrem suum uenatur ad mortem. malum manuum suarum dicunt bonum: princeps postulat et iudex in reddeesiderium animae suae, et conturbaverunt eam. Qui optimus in eis est, quasi paliurus; et qui rectus, quasi spina de sepe. LXX: Vae mihi, quia factus sum sicut qui congregat stipulam in messe, et sicut racemos dicantur: unusquisque proximum suum tribulat tribulatione, in malum manus suas praeparant: princeps postulat, et judex verba pacifica locutus est, desiderium animae suae est. Et auferam bona eorum quasi tinea comedens, et ambulans super regulam in die speculationis tuae. Praedicta captivitate et decem tribuum et duarum Verbum enim Domini factum est ad Michaeam M
Abbreviated transcription (Latin):
gistroꝵ nequã non ẽ. doetrina dei: s adinuentio¬
nes cordis illorũ. & tradã te in ꝑditione ut pere¬
as: iuxta id quod heretiea es. & habitatores tuos
in sibilũ: uel ut pastoris boni uixta zachariã se¬
quaris sibilũ dicentis. sibilabo eis & congregabo
eas qͥa redemi eos: uel certe in sibilũ draconis
id ẽ. interitũ carnis. ut sp̃s saluus fiat: & eor¬
repti discant non blasphemare. & hoc totũ pa¬
tientur ut intelligant errorẽ suũ: qđ omĩum
gentiũ multoꝵq popłoꝵ obpbria & peccata por¬
tauerint. Scio quosdã ad eccłiã retulisse: quę noᷤᷤ
suꝑ heresibꝰ interp̃tati sumꝰ. Sed qͦmͦ nom̃ omri. et
achab samarie pͥncipiũ ad ierłm & udã sub qͦrũ
nominibꝰ int̾pretat᷑ eccłia possit referri: non satis
intelligo. Ue mͥ qr factus sum sic̃ qͥ colligit in au¬
tumno racemos uindemie. Non ẽ. botrus ad come¬

Expanded text:
gistrorum nequam, non est doctrina Dei, sed adinventiogistrorum nequam, non est doctrina Dei, sed adinventiones cordis illorum. Et tradam te in perditionem, ut pereas juxta id quod haeretica es. Et habitatores tuos in sibilum, vel ut pastoris boni juxta Zachariam sequaris sibilum, dicentis: Sibilabo eis, et congregabo eos, quia redemi eos . Vel certe in sibilum draconis, id est, in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat , et correpti discant non blasphemare . Et hoc totum patientur, ut intelligant errorem suum, quod omnium gentium multorumque populorum opprobria et peccata portaverint. Scio quosdam ad Ecclesiam retulisse, quae nos super haeresibus interpretati sumus. Sed quomodo nomen Amri et Achab, Samariae principum, ad Jerusalem et Judam, sub quorum nominibus interpretatur Ecclesia, possit referri, non satis ihi, quia factus sum sicut qui colligit in autumno racemos uindemiae. non est botrus ad come
Abbreviated transcription (Latin):
tesq sermonibꝰ seripturarũ : ueritatis patiuntur¬
famẽ. & eiciã te inquit. & app̾hendes & non sal¬
uabis: & qͥcumq saluati fuerint gladio traden¬
tur. Tuo te ait iudicio derelinquã. Ꝙ pꝰ quã mul¬
ta querens nchil reppereris : intelligens errorem
ueritatẽ. tradent᷑ gladio. & penis erudientur.
Seminabis gͦ o tribus. & o pessima ciuitas: ꝗͣ igne.
& inqͥtate. & contumeliis. & statera dolosa et
saceulo fraudulento heretici extruunt: seminabis
& non metes. Premes oliuã & non ungeris oleo: et
uuas & nonbibes uinũ. Prodest quippe tibi errore
eatorũ caput ne uino sodomorũ bibentes in ebries.
& disꝑgent̾ legitima popłi mei siue omri. & om̃a opa
domus achab: eorũ qͥ in heresibꝰ patriarche & pͥn¬
cipes extiterunt. Quos possumus uł ad contͣrias
referre uirtutes. uel ad heresiarchas. ut fuit mar¬
cion. & basilides. & nuꝑ arrius & eumomius. Et

Expanded text:
tesque sermonibus Scripturarum, veritatis inopiam patiunturtesque sermonibus Scripturarum, veritatis inopiam patiuntur. Et ejiciam, inquit, te: et apprehendes, et non salvabis: et quicumque salvati fuerint, gladio tradentur. Tuo te, ait, judicio derelinquam; et postquam multa quaerens, nihil repereris, intelligens errorem veritatem, tradentur gladio, et poenis erudientur. Seminabis ergo, o tribus, et o pessima civitas, quam igne, et iniquitate et contumeliis et statera dolosa, et sacculo fraudulento haeretici exstruunt; seminabis, et non metes; premes olivam, et non ungeris oleo; et uvas, et non bibes vinum. Prodest quippe tibi, errore ngas peccatorum, ne vino Sodomorum bibentes inebries. Et disperdentur legitima populi mei, sive Amri, et omnia opera domus Achab, eorum qui in haeresibus patriarchae, et principes exstiterunt. Quos possumus, vel ad contrarias referre virtutes, vel ad haeresiarchas, ut fuit Marcion et Basilides, et nuper Arius, et Eunomius. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã cũs sũꝑcilia. aliena deuasta&. Nũquia
iustificari potest qͥ absq statera & pondere con¬
gregat fraudulenter de testimoniis scriptura¬
rũ diuitias suas : Que diuitię tesauri impie¬
tatis sunt. Nã cũ p̾cipiat dñs non erit in sac¬
culo tuo pondꝰ grande & minus: hi turpis lu
facultatũ diuersitatẽ alit̃ atq alit̃ uidicant.
& habitatores ciuitatis suȩ quã prauis dogma¬
tibꝰ ꝑuersaq doctrina a se ornari putant. lo¬
quuntur mendatiũ & ponunt mex celsũ ossuũ
& simplicitatẽ eccłiastici popłi despiciunt. Unde
clementissimus ds̃ non eos pariter ꝑcutit . s. pau-¬
latĩ ꝑ plagas nititur commonere dicens. & ego
inciprã te ꝑcutere ꝑditione ꝓpeccatis tus. Et
ẽ. sensus. Ociuitas quã heretici uolunt extruere
ꝑcutiã te ut ꝑeas non mabolitionẽ : s uxta id
quod peccatrix es. Seqͥtur. Comedes & non satura¬
beris. Legunt enim & non intelligunt: uescen¬

Expanded text:
erbia et supercilio aliena devastet. Numquid justificari potest qui absque statera et pondere congregat fraudulenter de testimoniis Scripturarum divitias suas, quae divitiae thesauri iniquitatis sunt? Nam cum praecipiat Dominus: Non erit in sacculo tuo pondus grande et minus : hi turpis lucfacultatum diversitatem, aliter atque aliter judicant; et inhabitatores civitatis suae, quam pravis dogmatibus, perversaque doctrina a se ornari putant, loquuntur mendacium, et ponunt in excelsum os suum, et simplicitatem Ecclesiastici populi despiciunt. Unde clementissimus Deus non eos pariter percutit, sed paulatim per plagas nititur commonere, dicens: Et ego incipiam te percutere perditione propter peccata tua; et est sensus: O civitas quam haeretici volunt exstruere, percutiam te, ut pereas, non in abolitionem, sed juxta id quod peccatrix es. Sequitur: Comedes, 511 et non saturaberis. Legunt enim, et non intelligunt; vescen
Abbreviated transcription (Latin):
um p̃ssa oliua non fecit. Uinũ steriles uindemie
negauerunt. Aduersum iniquitatẽ & mensuras
dolosas & pondera fraudulenta : hȩc intuli sup¬
plicia. Quia uero eustodisti om̃s cerimonias ido¬
latriȩ quas omri rex impius constituerat. & omẽ
opꝰ domꝰ achab. & iezabel ꝓmea lege seruasti. im¬
& ꝓpter te nomen meũ blasphemat᷑ in gentibus.
Notandũ in p̃senti loco qđ ubi legitur & obpbriũ
sit. Si gͦ popłi mei am̃mĩ sonat: nulli dubiũ ẽ.
male supra ꝓ amri popłm meũ eẽ. translatum.
Huc usq uixta hebraicũ: quid nobis uideretur ex¬
uocatur ad audiendũ. que abscidit se apopło
dĩ. & dicitur illi. Frustra fabricaris idola: au¬
reos uitulos artifici componis matiu: & adimi¬
tationẽ ierłm uis aliam metropoli extruere.
Quis enim ornare poterit ciuitatẽ : Nũ ignis
qͥ ardentibꝰ diaboli iaculis succendit᷑. & domꝰ
iniqui qͥ scđm duriciã suã & cor impenitens. tes¬

Expanded text:
um pressa oliva non fecit, vinum steriles vindemiae um pressa oliva non fecit, vinum steriles vindemiae negaverunt. Adversus iniquitates, et mensuras dolosas, et pondera fraudulenta, haec intuli supplicia. Quia vero custodisti omnes caeremonias idololatriae quas Amri rex impius constituerat , et omne opus domus Achab et Jezabel, pro mea lege servasti, imet propter vos nomen meum blasphematur in gentibus . Notandum in praesenti loco, quod ubi legitur, et opprobrium mei sit. Si ergo AMMI, populi mei sonat, nulli dubium est male supra, pro Amri, populum meum esse translatum. Huc usque juxta Hebraicum quid nobis videretur exvocatur ad audiendum, quae se abscidit a populo Dei. Et dicitur illi, frustra fabricaris idola, aureos vitulos artifici componis manu, et imitatione Jerusalem vis aliam metropolim exstruere: quis enim ornare poterit civitatem? Num ignis, qui ardentibus diaboli jaculis succenditur; et domus iniqui, quae secundum duritiam suam et cor impoenitens thes
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ iuxta litterã disserentes orantibꝰ uobis
nitamur etiã spãlẽ sensũ sequi. Audite decem¬
audire ꝑ singula quibꝰ malis urbs ur̃a plena
sit: discite. Mensura minor dĩ irã ꝓuocans. sta¬
tera fraudulenta & diuersa pondera : in alio
pondera uendentes. in alio em̃tes mercimonia.
& siquidẽ pauperes hoc facerent : poterat inopia
scelus necessitate defendere. Ilunc uͦ diuites
eius non tam diuitiis quã iniqͥtate pleni funt:
qͥa om̃s diuicie dum alios spoliant iniqͥtatem
patiuntur congregatione diuiciarũ. Sequit᷑.
Mendatiũ & manus assueta thesauros condere:
fraudulentã linguã possid&. Ueritas pauꝑtatẽ:
m̃datiũ diuitias parit. Cum hoc facerent pͥncipes
uri : uolui uos statĩ subuertere. sed paulati cę¬
pi ꝑcutere. & plagis uariis admonere. Misi in
uos fame̾.misi sitim : misi morbos & hostilẽ incir¬
cuitu uastitatẽ. Seges frumenta non attulit: ole¬

Expanded text:
primum juxta litteram disserentes, vobis orantibus, primum juxta litteram disserentes, vobis orantibus, nitamur sensum as audire per singula quibus malis urbs vestra plena sit? Discite: mensura minor Dei iram provocans, statera fraudulenta et diversa pondera, et in alio pondere vendentes, in alio ementes mercimonia . Et siquidem pauperes hoc facerent, poterat inopia scelus necessitate defendere. Nunc vero divites ejus, non tam divitiis, quam iniquitate pleni sunt; quia omnes divitiae dum alios spoliant, iniquitate pariuntur. Congregationem divitiarum sequitur mendacium, et manus assueta thesauros condere fraudulentam linguam possidet. Veritas paupertatem, mendacium divitias parit. Cum hoc facerent principes vestri, nolui vos statim subvertere; sed paulatim coepi percutere, et plagis variis admonere. Misi in vos famem, misi sitim, misi morbos, et hostilem in circuitu vastitatem: seges frumenta non attulit, ole
Abbreviated transcription (Latin):
ungeris oleo. & uinũ: & non bibes uinũ. Et dissi¬
pabuntur legitima popłi mei . & omĩa oꝑa domꝰ
achab. & ambulasti in consiliis eorũ ut traderens
te in ꝑditionẽ: & habitatores eius in sibilum:
& obꝓbriũ popłorũ accipietis. Aultũ in hoc ca¬
pło.lxxxͦ. abhebraica ueritate discordãt: in pͥnci¬
pio uł maxime. Audi tribus. & quis ornauit eiui¬
tatẽ. & disꝑgent᷑ legitima popłi mei.  qͦ nos po¬
suimus ꝓpter sermonis consequentiã & custodi-¬
stis p̃cepta onmi : lic& in hebraico scriptũ sit.
& custodita sunt p̃cepta omri. & om̃ã oꝑa domꝰ
achab. Si enim scriptũ eẽt. in hebraico ommi.:
recte transtulissent locx. popli mei. Nunc uͦ cũ
seriptum sit omri. & res littera addita: ñ pͦpli nom̃
s patrẽ achab son&: de quo regnoꝵ narrat hi¬
storia. errorẽ eẽ. nulli ambiguũ ẽ. Deniq post pa¬
tris nom̃ ponitur filius. diciturq & omĩa oꝑa
domus achab. Reuertam̃ gͦ ad initiũ capłi. &

Expanded text:
uvam, et non bibes vinum; et dissipabuntur legitima populi mei, et omnia opera domus Achab; et ambulasti in consiliis eorum, ut traderem te in perditionem, et habitatores ejus in sibilum, et opprobria populorum accipietis. Multum in hoc capitulo LXX ab Hebraica veritate discordant, in principio vel maxime: Audi, tribus, 509 et quis ornabit civitatem? Et dissipabuntur legitima populi mei. Pro quo nos posuimus propter sermonis consequentiam, Et custodisti praecepta Amri, licet et in Hebraeo scriptum sit: Et custodita sunt praecepta Amri, et omnia opera domus Achab. Si enim scriptum esset in Hebraeo AMMI  , recte LXX transtulissent, populi mei: nunc vero cum scriptum sit AMRI  , et RES littera addita, non populi nomen, sed patrem Achab sonat, de quo Regum narrat historia , errorem esse, nulli ambiguum est. Denique post patris nomen ponitur filius, diciturque, et omnia opera domus Achab. Revertamur ergo ad initium capituli. Et
Abbreviated transcription (Latin):
re iudicii. & in nocte huius scłi dicere. ego dor¬
mio & cormeũ uigilat. Uerbum esne. qđ lxͣ. tͣn-¬
stulerunt paratũ eẽ. & nos diximꝰ sollicitũ am¬
ligenter ut ambules cum deo tuo: siue ut qͥnta
editio transtulerit: hai ꝙpoo Niil. agere scilic&
sollicite. & hanc habere curã ut ambules cũ deo tuo.
Qui enĩ dic̃ in xpõ se credere : sic debeat ambulare
sic̃ & ille ambulauit. E paulus apłs. Imitatores
mei estote inquit: sic̃ & ego xpi. Uox dnĩ ad ciuitatẽ
clanat: & salus erit tim̃tibꝰ nom̃ tuũ. Loxoͣ. Uox dnũ

Expanded text:
re judicii, et in nocte hujus saeculi dicere: Ego dorre judicii, et in nocte hujus saeculi dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Verbum ESNE   quod LXX transtulerunt, paratum esse, et nos diximus, sollicitum am diligenter, ut ambules cum Deo tuo. Sive, ut quinta editio transtulit, καὶ φροντίζειν, agere scilicet sollicite, et hanc habere curam, ut ambules cum Deo tuo. Qui enim dicit, in Christo se credere, sic debet ambulare, quomodo et ille ambulavit . Et Paulus apostolus: Imitatores mei estote, inquit, sicut ego Christi . Vox Domini ad civitatem clamat, et salus erit timentibus nomen tuum Al. eju
Abbreviated transcription (Latin):
cationes euis. quecũq ego hodie mando tibi. ut
bene sit tibi. Querit a nobis dñs & necessariam
habens nr̃am salutẽ : poscit acciꝑe qd danti ꝓpsit.
Ut faciamꝰ iudiciũ. id ẽ. ut niebil absq consilio & ra¬
tione faciamus. Ut ante mens iudica&e qͥd factura¬
sit: & postea oꝑe compleat. Ut diligamꝰ miscdĩam.:
ut non quasi ex necessitate aut compulsi miscdẽs
simus. Hilarẽ enim datorẽ: diligit ds̃. Nec dicamꝰ
uade hodie & eras reuertere: & dabo tibi. Cumq
fecerimus uidicium & dilexerimus miscdiã. qud
accipiemus p̃mii : ambulabimus cum dnõ dõ sic̃
dnm. uł in quo app̾hendã illũ : ego tibi ampliꝰ
polliceor. fac iudiciũ & dilige miscdĩã: & ambu¬
labis cũ dõ tuo. uł certe ambulare cũ dõ: ñ ẽ. p̾¬
miũ sed p̾ceptũ ẽ. Sic̃ enim iubetur nobis ut faci
ra dormire. nullo tẽꝑe securi eẽ. debenus: sed ex
pectare patrẽ familias uenientẽ & diẽ formida¬

Expanded text:
cationes ejus, quaecumque ego mandabo tibi hodie, ut cationes ejus, quaecumque ego mandabo tibi hodie, ut bene sit tibi ? Quaerit a nobis Dominus, et necessariam habens nostram salutem, poscit accipere, quod danti prosit, ut faciamus judicium, id est, ut nihil absque ratione et consilio faciamus, ut ante mens judicet qsit, et postea opere compleatur, et diligamus misericordiam, et non quasi ex necessitate aut compulsi misericordes m hilarem datorem diligit Deus . Nec dicamus, vade hodie, et cras revertere, et dabo tibi. Cumque fecerimus judicium, et dilexerimus misericordiam, quid accipiemus praemii? Ambulabimus cum Domino Deo, siDominum, vel in quo apprehendam eum? Ego tibi amplius polliceor, fac judicium, et dilige misericordiam, et ambulabis cum Deo tuo. Vel certe ambulare cum Deo, non est praemium, sed praeceptum. Sicut enim jubetur nobis, ut facira dormire, nullo tempore securi esse debemus, sed semper exspectare patrem familias venientem, et diem formida
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ & ipsũ sanguinẽ non damꝰ s reddimus. & quid
simile. ut cũ iustus ꝓpeccatoribꝰ. dĩ filius ꝓhomini¬
bus mortuus sit: nos peccatores & homines ꝓ eiꝰ nomi
nis confessione moriamur. Indicabo tibi o homo quid
sit bonũ. & quid dñs querat ate. Utiq iudiciũ & di
ligere misediã: & sollicitũ ambulare cũ deo tuo.
Laẽde. Annuntiatũ ẽ. tibi homo quia bonũ aut quid
dns querat ate. nisi ut facias iudiciũ & diligas
misediã. & paratus sis ambulare cũ deo tuo:
Quia dubitas opopłe i srł immo uniuersũ hominũ
aire deũ. nec hab& uictimas quibꝰ tua compensetꝰ¬
impietas: ego respondebo tibi quiad querat dñs
immo iã ante in lege monstraui. Scriptũ ẽ. enĩ.
in deuteronomio. & nunc isrł quid dñi dĩ que
rit a te. nisi ut timeas anm̃ dm̃ tuũ & ambu¬
les in omĩbꝰ uiis etus. & diligas eum. & seruias
dño do tuo. de toto corde tuo. & de tota anma
tua. & custodias mandata dni dĩ tui. & iustifi¬

Expanded text:
sanguinem non damus, sed reddimus. Et quid simile? cum justus pro peccatoribus, Dei Filius pro hominibus mortuus sit, nos peccatores et homines pro nominis ejus confessione moriamur? Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum, et quid Dominus quaerat a te, utique facere judi sollicitum ambulare cum Deo tuo. LXX: Annuntiatum est tibi, homo, quid bonum, aut quid Dominus quaerat a te, nisi ut facias judicium, et diligas misericordiam, et paratus sis ambulare cum Deo tuo. Qcare Deum, si nec habes victimas, quibimpietas: ego respondebo tibi, quid quaerat Deus, immo jam ante in Lege monstravi. Scriptum est enim in Deuteronomio: Et nunc, Israel, quid Dominus Derit a te, nisi ut timeas Dominum Deum tuum, et ambules in omnibus viis ejus, et diligas eum, et servias Domino Deo tuo, de toto corde tuo, et de tota anima tua, et custodias mandata Domini Dei tui, et justifi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiã dm̃ meũ excelsum: Quomͦ eũ tenere potero
fugientẽ: Quanta mundicia ualebo p̃parare hos¬
pitiũ trinitati: An comp̃hendã eũ in holo causto¬
matibꝰ: aut totũ me ei holocaustũ offeram: uel
in uitulis anmiculis ut lac deserens. & ad soli¬
dũ ueniens cibũ. annũ dñi acceptabile dignus
efficiar: Si mille obtulero arietes. si decẽ milia
hircos. & totas leuitici uictimas spiritalit̾ intel¬
ligens in me exibuero. & cadent ex latere meo
mille. & decẽ milia a sinistris meis tam̃ niehil
dignum dare potero. in quo app̾hendã uł suscipiã
dm̃. Si dedero pͥmogenita mea ꝓ impietate. & fru¬
etũ uentris mei ꝓpeccato anime mee. dabo qͥdem
qͥeqͥd in me pͥmũ ẽ. s. ꝓmeo peccato & impietate ni
laua me abiniqͥtate mea. & apeccato meo munda
me : qm̃ iniquitates meas ego agnosco. & delictum
meũ contra me ẽ. semꝑ oł peceato auime solus di¬
gne sanguis offertur. & ñ sanguis uitulorũ. non a¬

Expanded text:
cipiam Dominum meum excelsum? Quomodo eum potero tenere fugientem? quanta munditia valebo praeparare hospitium Trinitati? An comprehendam eum in holocaustomatibus, ut totum me ei holocaustum offeram, vel in vitulis anniculis, ut lac deserens, et ad solidum veniens cibum, anno Domini acceptabili dignus efficiar? Si mille obtulero arietes, si decem millia hircorum, et totas Levitici victimas spiritualiter intelligens in me exhibuero, et cadant ex latere meo mille, et decem millia a sinistris meis , tamen nihil dignum dare potero, in quo apprehendam, vel suscipiam Deum. Si dedero primogenita mea pro impietate, et fructum ventris mei pro peccato animae meae: dabo quidem quidquid in me plava me ab iniquitate mea, et a peccato meo munda me. Quoniam iniquitates meas ego cognosco, et delictum meum contra me est semper . Pro peccato animae solus digne sanguis offertur: et sanguis, non vitulorum, non a
Abbreviated transcription (Latin):
Audi tribꝰ & quis ornauit ciuitatẽ. nũquid ignis.
& domus inquit thesaurizans. thesauros iniquos.
& eũ iniuria iniquitatis. si iustificabitur in sta¬
tera iniquus. & in sacello pondera fraudulenta.
de quibꝰ diuitias impietatis suę repleuerunt. &¬

Expanded text:
 tribus. Et quid exornabit civitatem? Nunquid ignis? Et domus iniquorum thesaurizans in thesauros iniquos, et cum injuria injustitiam. Si justificabitur in statera iniquus, et in sacello pondera dolosa, ex quibus divitias in impietate repleverunt
Abbreviated transcription (Latin):
hi qͥ diligant misediam. sed & hi qui inferiores
sunt. & timent adhuc nom̃ dñi. ipsius doctrina
clementiaq saluantur. Si autẽ sequentis capli ex¬
ordiũ ẽ. referamus uixta historiã qđ̃ dr̃ ad samariã
metropolim. Decẽ tribuũ que ꝓpħante michea ea¬
pta ẽ. & dicamꝰ samariã corripit dñs. & illi pla-¬
gas quȩ uenture sunt comminatur. ut audiens
popłs iuda siue timentes nomen diĩ alios suppli¬
cia pati: ipsi timore correcti adipiscantur salutẽ.
Pestilente quippe flagellato: non solũ sapiens sed
&stultus prudentior fi&. & hoc ipsum referes ad
peccatores. generalit̃ ad iustos: ut cruciatꝰ alioꝵ
uangłio de his suꝑ quos turris in syloa corru¬
erat interpretatur: quod non soli uniuerso po¬
pło fuerint peccatores : sed ut illorũ pena cete¬
ros ad penitentiã ꝓuocar&. Audite tribꝰ: & qͥs

Expanded text:
hi, qui diligunt misericordiam; sed et hi qui inferiores sunt, et timent adhuc nomen Domini, ipsius doctrina clementiaque salventur. Si autem sequentis capituli exordium est, referamus juxta historiam, quod dicitur ad Samariam metropolim decem tribuum, quae, prophetante Michaea, capta est, et dicamus: Samariam corripit Dominus, et illi plagas quae venturae sunt comminatur, ut audiens populus Juda, sive timentes nomen Domini, alios supplicia pati, ipsi 508 timore correpti adipiscantur salutem: Pestilente quippe flagellato, non solum sapiens, sed etiam stultus prudentior fiet . Et hoc ipsum referes ad peccatores generaliter et ad justos, ut cruciatus aliorum vangelio de his super quos turris in Siloa corruerat , interpretatur: quod non soli in universo populo fuerint peccatores, sed ut illorum poena caeteros ad poenitentiam provocaret. . Audite, tribus, et quis
Abbreviated transcription (Latin):
rebunt miserorũ suppliciis Nec torm̃tis eorũ sa¬
ciabuntur: sed unusquisq credita sibi in pecca¬
tores supplicia consequetur. Sed & ꝑ fenestras in¬
trabunt atͣq cadent: uł ad grauati armis sius

Expanded text:
hiabunt miserorum suppliciis, nec tormentis eorum sahiabunt miserorum suppliciis, nec tormentis eorum satiabuntur; sed unusquisque credita sibi in peccatores supplicia prosequetur. Sed et per fenestras intrabunt, sive cadent; vel aggravati armis su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͥ furorẽ eius possit extinguere: Cuius crude¬
lis aspectus frementũ equorũ habebit similitu-¬
dinẽ : & sic discurrent ad cruciandos quos in po-¬
testate acceperint. qͣsi eqͥtes huc illucq disuoli¬
tantes Terribilis erit sonitꝰ eorũ qͣsi quadriga¬
rum ꝑꝓna currentiũ : & suꝑ capita montiũ exi¬
lent. excelsos quosq & in eccłie culmine consti¬
tutos eruciare cupientes Et qͥa ante faciẽ eoꝵ
ignis ẽ. uorax atq consumens: sic cuneta uasta-¬
bunt qͦmodo stipulã flamina consumit Ita ueni¬
ent ad puniendũ : ita expediti erunt & parati
ut popłs fortis ad pliũ Tantus erit timor omĩum.¬
& tanta erit conscientia peccatorũ: ut nuillus lu¬
ceat nec splendorẽ habeat gaudii. sed instar adus-¬
tȩ olle facies eius uertatur in tenebras Ascendens
murũ & omẽm munitionẽ: inuinctũq sibi explen¬
tes opus non declinabunt in partẽ alterã : sed he¬

Expanded text:
est qui furorem ejus possit evadere, cujus crudeest qui furorem ejus possit evadere, cujus crudelis aspectus frementium equorum habebit similitudinem, et sic discurrent ad cruciandos quos in potestatem acceperint, quasi equites huc illucque volitantes: terribilis erit sonitus eorum, quasi quadrigarum per prona currentium; et super capita montium exsilient, excelsos quosque et in Ecclesiae culmine constitutos cruciare cupientes. Et quia ante faciem eorum ignis est vorax, atque consumens, sic cuncta vastabunt, quomodo stipulam flamma consumit: ita venient ad puniendum: ita expediti erunt et parati, ut populus fortis ad praelium. Tantus erit timor omnium, tanta conscientia peccatorum, ut nullus luceat, nec splendorem habeat gaudii, sed instar adustae ollae facies ejus vertatur in tenebras. Ascendent murum et omnem munitionem; injunctumque sibi explentes opus, non declinabunt in partem alteram; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
pat montes : sic iudiciũ ab excelsis & potentibꝰ in¬
cipi&. ut potentes potent̾ torm̃ta patiantur Si¬
milis ei ñ fuit apͥncipio: & pꝰ eũ ñ erit usq ad an¬
nos generationis & generationis Onña enim mala
que ueteribꝰ historiis continentur. aut inundatio¬
ne maris. aut alluuione fluminũ. aut pestilentie
morbis. fame. bestiis. hostiũ uastitate. hominibus
accidert. his suppliciis que in die uidicii sunt red¬
denda : non poterunt comparari Ante faciẽ huiꝰ
popli qͥ fortis & multus ẽ. erit ignis uorans siue
consumens: ut omẽ in nobis fenũ ligna. stipulãq
Et pꝰ eũ urens flamina: ut nichil absq supplicus
derelinquat Quẽcũq bic popłs non atagerit
nec inuenerit in eo combustionis materiã: orto
dei & paradiso assimilabitur uoluptatis. qͥ he
braice dicitur eden: Si quẽ autẽ excusserit: qͣ¬
si solitudinẽ in cinerẽ redig& ac fauillas: nee

Expanded text:
pat montes, sic judicium ab excelsis et potentibus inpat montes, sic judicium ab excelsis et potentibus incipiet, ut potentes potenter tormenta patiantur. Similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis et generationis . Omnia enim mala, quae veteribus historiis continentur, et aut inundatione maris, aut illuvione fluminum, aut pestilentia, morbis, fame, bestiis, hostium vastitate, hominibus acciderunt, his suppliciis, quae in die sunt reddenda judicii, non poterunt comparari. Ante faciem hujus populi qui fortis et multus est, erit ignis vorans, sive consumens, ut omne in nobis fenum, liget post eum urens flamma ; ut nihil absque suppliciis derelinquat. Quemcumque hic populus non attigerit, nec in venerit in eo combustionis materiam, horto Dei et paradiso assimilabitur voluptatis, qui 189 Hebraice dicitur EDEN  . Si quem autem exusserit, quasi solitudinem in cinerem rediget ac favillas, nec
Abbreviated transcription (Latin):
describit Precipitur gͦ nunc sacerdotibꝰ & magi¬
stris ut exaltent quasi tuba uocẽ suã : & imple¬
ant illud quod scriptũ. ẽ In montẽ ex celsũ as¬
cende tu qͥ euangelizas fyon: exalta in fortitudi¬
ne uocẽ tuã qͥ annuntias ierłm : ut eanant tuba
m syon. id est in eccłia que int̾pretat᷑ specula atq
sublimitas: & in scõ dĩ monte qͥ xpẽ ẽ: ut contur¬
bentur siue confundantur oñs habitatores terre:
& confusio eos ꝑtrahat ad salutẽ Diẽ autẽ dnĩ diẽ
intellige uidicii. siue diẽ exitus uniuscuiusq de
corpore Quod enim in die uidicii futurũ ẽ. om̃ibꝰ:
hoc in singłis die mortis impletur: Dies tenebrarũ
ẽ. & angustiȩ. dies nubis & turbinis Quia cuncta
penarũ plena sunt atq eruciatuũ : ueni& angłoꝵ
popłs multꝰ & fortis. ut reddat unicuiq scđ̾m oꝑa
sua Et sic̃ mane & aurora consurgens pͥmũ occu¬

Expanded text:
describit . Praecipitur ergo nunc sacerdotibus et magidescribit . Praecipitur ergo nunc sacerdotibus et magistris, ut exaltent quasi tuba vocem suam, et impleant illud quod scriptum est: In montem excelsum ascende qui evangelizas Sion: exalta vocem tuam qui annuntias Jerusalem , ut canat tuba in Sion, id est, in Ecclesia, quae interpretatur specula atque sublimitas. Et in sancto Dei monte qui Christus est, ut conturbentur, sive confundantur omnes habitatores terrae, et confusio eos pertrahat ad salutem. Diem autem Domini, diem intellige judicii, sive diem exitus uniuscujusque de corpore. Quod enim in die judicii futurum est omnibus, hoc in singulis die mortis impletur. Dies tenebrarum est et angustiae, dies nubis et turbinis; quia cuncta poenarum plena sunt atque cruciatuum. Veniet angelorum populus multus et fortis, ut reddat unicuique secundum opera sua; et sicut mane et aurora consurgens primum occu
Abbreviated transcription (Latin):
& de necessitate captiuitatis aut mortis euadere
unctã & coherentẽ sibi pericopen diuidere nolui:
ne quod sensu enumerat diuersis capitulis carpe¬
retur: Iranseamus ad intelligentiã spiritalẽ: sin¬
gula queq repetentes Iubarũ bucinarũq clan¬
gorẽ ñ solum in leuitico & numerorũ libro legimꝰ.
in qͥbus iubetur ut duas argenteas tubas faciat
moyses. qͥbus & in kalendis. & in septimo mense
pͥma die m̃sis. & in iubeleũ. & in cęteris festuu¬
tatibꝰ. & quando ad bella ꝓcedunt canant hii qͥ
huic officio mancipati sunt : sed etiã muros ihe¬
rico ad tubarũ clangorẽ scriptũ ẽ. corruisse. Et
dñs angłmn misfurũ eẽ. se dicit cũ clangorẽ tube.
& apłs refurrectionẽ mortuorũ ad tube sonitum
fieri p̃dicat In apocalipsi quoq ioħis legimius
septẽ angłos accepisse tubas singulas: qͥbus sin¬
gulis ꝑ ordinẽ canentibꝰ facta sunt quę scriptura

Expanded text:
et de necessitate captivitatis aut mortis evadere. et de necessitate captivitatis aut mortis evadere. Junctam et cohaerentem sibi pericopen dividere nolui, ne quod sensu unum erat, diversis capitulis carperetur. Transeamus ad intelligentiam spiritualem, singula quaeque repetentes. Tubarum buccinarumque clangorem non solum in Levitico et Numerorum libro legimus , in quibus jubetur, ut duas argenteas tubas faciat Moyses, quibus et in kalendis, et in septimo mense, prima die mensis, et in jubilaeo, et in 188 caeteris festivitatibus, et quando ad bella procedunt, canant hi qui huic officio mancipati sunt; sed etiam muros Jericho ad tubarum clangorem scriptum est corruisse . Et Dominus angelum missurum se dicit esse cum clangore tubae , et Apostolus resurrectionem mortuorum, ad tubae sonitum fieri praedicat . Et in Apocalypsi quoque Joannis legimus, septem angelos accepisse tubas singulas, quibus per ordinem canentibus, facta sunt quae Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
moti sunt Quȩ dicta hiꝑbolice sentiamꝰ. N quo lo¬
custarũ aut hostiũ tanta uis sit ut possit mouere
celos & t̾rã concutere. sed qͦ aduersa patientibꝰ pre
terroris magnitudine & celũ ruere. & terra flu-¬
etuare uideatur Deniq p̃multitudine locustarũ
obtexentiũ. cęlũ. sol & luna conuertentur in tene¬
bras. & stelle retrahent splendorẽ suũ Dũ lumen
in medio nubes posita ẽ. locustarũ: ad terrã non
sinit ꝑuenire Dñs qͦq dabit uocẽ suã ante faciẽ
tam potentis exercitus : quia multa sunt castra
eius & magnitudo uirtutis illius in paruis qͦq a¬
nimantib demonstrat᷑: Hȩc autẽ multa castra &
mnumerabilia fortia sunt nimis: & facientia uer¬
bũ eius Quo dicto ostenditur babilonios dei uo¬
luntate uenturos: & illius imꝑio perituros Ala¬
gnus ẽ. inqͥt dies dñi quo capienda ẽ. ierłm. &
ualde terribilis : & nullus eũ poterit sustinere.

Expanded text:
moti sunt, quae dicta hyperbolice sentiamus, non quod lomoti sunt, quae dicta hyperbolice sentiamus, non quod locustarum aut hostium tanta vis sit, ut possit movere coelos, et terram concutere; sed quod adversa patientibus prae terroris magnitudine, et coelum ruere et terra fluctuare videatur. Denique prae multitudine locustarum obtexentium coelum, sol et luna convertentur in tenebras, et stellae retrahent splendorem suum: dum lumen in medio nubes posita locustarum, ad terram non sinit pervenire. Dominus quoque dabit vocem suam ante faciem tam potentis exercitus, quia multa sunt castra ejus, et magnitudo virtutis illius in parvis quoque animantibus demonstratur. Haec autem multa castra, et innumerabilia fortia sunt nimis, et facientia verbum illius. Quo dicto ostenditur Babylonios Dei voluntate venturos, et illius imperio parituros. Magnus est, inquit, dies Domini, quo capienda est Jerusalem, et valde terribilis, et nullus eum poterit sustinere,
Abbreviated transcription (Latin):
custis inuiũ ẽ. cũ & agros. & sata. & arbores. & ur¬
bes. & domos. & cubiculorũ secreta penitrent Hoc
autẽ de locustis dicitur: ut de hostibꝰ intelligatur
Qdq nos int̾pretati sumꝰ ꝑfenestras cadent & non
demolientur. lacxe. transtulert̃ adgͣuati in armis
suis ibunt : & in iaculis suis cadent &nͣ consumt᷑.¬
Qđ neqͣꝗͣ mͥ uidetur exposicionis ordim conuenire:
sed in eo errorẽ eẽ. generatũ. qđ sata uerbũ hebra-¬
icũ. illi iacula nos fenestras intelleximus Seruatq
ceptã narrationẽ: ut eos dicat urbẽ in gredi: in
muris discurrere: domusq conscendẽ : & ꝑfene¬
stras intrare quasi fures Non qđ furũ timorẽ ha-¬
beant qͥ uictores sunt. s ut fures solent ingredi ꝑ
fenestras. & occulte repere: sic illi clausis ianuis ne
ulla sit mora ꝑfenestras tota irrũpent audatia:
A facie istiusmodi locustarũ t̾ra contremuit: celi

Expanded text:
custis invium est, cum et agros, et sata, et arbores, et urcustis invium est, cum et agros, et sata, et arbores, et urbes, et domos, et 187 cubiculorum secreta penetrent. Hoc autem de locustis dicitur, ut de hostibus intelligatur. Quodque nos interpretati sumus per fenestras cadent, et non demolientur, LXX transtulerunt, aggravati in armis suis ibunt, et in jaculis suis cadent et non consumquaquam mihi videtur expositionis ordini convenire, sed in eo errorem esse generatum, quia SALA   verbum Hebraicum, illi jacula, nos fenestras intelleximus. Servatque coeptam narrationem, ut eos dicat urbem ingredi, in muris discurrere, domosque conscendere, et per fenestras intrare quasi fures, non quod furum timorem habeant qui victores sunt; sed ut fures solent ingredi per fenestras, et occulte rapere, sic illi, clausis januis, ne ulla sit mora, per fenestras tota irrumpent audacia. A facie istiusmodi locustarum terra contremuit, et coeli
Abbreviated transcription (Latin):
uultꝰ omĩum in olle similitudinẽ conuertantur.:
quȩ igne combusta ingredinẽ & fuliginẽ fedi mon-¬
str&e aspectus. Discurrent inqͥđ qͣsi uiri fortes
haut dubrũ quin locuste. & qͣsi uiri bellatores as-¬
cendent murũ : ut muroꝵ sublimitas impetũ for¬
tiũ ꝓhibere non ualeat Et neqͣꝗͣ ꝑ portas: sed ꝑ
muros ingrediantur Singuli in uiis suis gradi¬
entur : & non declinabunt a semitis suis Hoc nuꝑ
in hac ꝓuintia uidimꝰ. Cũ enĩ locustarũ agmina
uenerint. & aerẽ qͥ inter celũ & terrã ẽ. occupa¬
rint: tanto ordine & dispositione iubentis dĩ uoli¬
tant ut instar tesseru larũ que in pauim̃tis arti-¬
fici figuntur manu suũ locũ teneant : & ne pun-¬
cto qͥdẽ & ut ita dicã ungue transuerso declinans
ad alterã Et ut aꝑtã facer& metaphorã: ꝓͣfene
stras ait cadent. & ñ demolientur Nichil enim lo¬

Expanded text:
vultus omnium in ollae similitudinem convertantur, vultus omnium in ollae similitudinem convertantur, quae igne combusta, nigredinem et fuliginem foedi monstret aspectus. Discurrent, inquit, quasi viri fortes, haud dubium quin locustae: et quasi viri bellatores ascendent murum, ut murorum sublimitas impetum fortium prohibere non valeat, et nequaquam per portas, sed per muros ingrediantur: Singulis in viis suis gradientur, et non declinabunt a semitis suis. Hoc nuper in hac provincia vidimus. Cum enim locustarum agmina venirent, et aerem qui inter coelum et terram est occuparent, tanto ordine ex dispositione jubentis Dei volitant, ut instar tesserularum quae in pavimentis artificis figuntur manu, suum locum teneant, et ne puncto quidem, et, ut ita dicam, ungue transverso declinent ad alteram. Et ut m lo
Abbreviated transcription (Latin):
predatus : neq ullus poterit inueniri qͥ illius fu-¬
giat manus Aspectus eorũ qͣsi eqͦrũ ferociũ. &
qͣsi eqͥtes huc illucq discurrent N quo babilonii
eqͥtibꝰ comparentur: sed quo locuste ꝑ transiatio¬
nẽ hostiũ. & qͣsi eqͥtes dicantur huc illucq dis¬
currere Sic̃ sonitꝰ inqͥt quadrigarũ & curruũ.
sic erit sonitꝰ locustarũ Suꝑ capita montiũ exi¬
lient. ut omĩa excelsa conscendant: & sicut sti¬
pulã eito flãma consumit: ita sonitꝰ & terror
uocis eorũ cuncta populabitur Qđ quia infert
uelut popłs fortis p̃paratus ad p̃liũ: rursũ ad
locustas refert ut non quasi de hostibꝰ sed quasi de
locustis referre uideatur: & tam̃ dũ locustas legi¬
mus : babilonios cogitemꝰ: Tantus terror erit ut om¬
nes ꝑ circuitũ nationes. & ammo & corpore ꝑhorres¬
cant : immo crucientur: & pauoris magnitu diue

Expanded text:
praedatus, neque ullus poterit inveniri qui illius effupraedatus, neque ullus poterit inveniri qui illius effugiat manus. Aspectus eorum quasi ferocium equorum, et quasi equites huc illucque discurrent. Non quo Babylonii equitibus comparentur; sed quo locustae per translationem hostium quasi equites dicantur huc illucque discurrere: Sicut sonitus, inquit, quadrigarum et curruum, sic erit sonitus locustarum. Super capita montium exsilient, ut omnia excelsa conscendant; et sicut stipulam cito flamma consumit, ita sonitus et terror vocis eorum cuncta populabitur. Quodque infert: Velut populus fortis praeparatus ad praelium, rursum ad locustas refert, ut non quasi de hostibus, sed quasi de locustis referre videatur; et tamen dum locustas legimus, Babylonios cogitemus. Tantus terror erit, ut omnes per circuitum nationes, et animo et corpore perhorrescant, immo crucientur: et pavoris magnitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ possunt dĩ audire sermonẽ. ut qͣsi tuba
exaltent uocẽ suam. & in syon p̾dicent & clan¬
gant in monte sco eius: ut ad strepitũ damoris
& bucine omĩs ierłm popłs contremiscat Cũq
ait cecineritis: hoc dicite Neqͣquã dies dñi ultͣ
differtur: id est dies ultionis atq uindicte ad est
uicina captiuitas. Iam de suo loco: babilomorũ
ẽ. egressus exercitus Prope ẽ dies tenebrarũ &
angustiȩ. dies caliginis & nubis & turbinis. In
bris opprimantur. Sic̃ inqͥt mane & diluculum
subito tenebras fugat. & eunctos montes aurora
collustrat: ita babiloniorũ suꝑ omẽm t̾ram urãm
fundetur exercitus Nec putetis turbã eẽ. inuali
tũ. nec infuturũ ulla gens alia poterit inueniri
Quicquid attigerit quasi uorax flama consum&e:
nichilq post se integrũ derelinquet Quasi ortꝰ
& paradisus uoluptatis omnis t̾ra ẽ: quã ñ teti¬
gerit. Quasi solitudo & desertũ qͥcqͥd fuerit de¬

Expanded text:
s qui possunt Dei audire sermonem, ut quasi tuba exaltent vocem suam, et in Sion praedicent, et clangant in monte sancto ejus, ut ad strepitum clamoris et buccinae omnis Jerusalem populus contremiscat. Cumque, ait, cecineritis, hoc dicite: Nequaquam dies Domini ultra differetur, id est, dies ultionis atque vindictae; adest vicina captivitas, jam de suo loco Babyloniorum est egressus exercitus, prope est dies tenebrarum, et angustiae, dies caliginis et nubis et turbinis, in bris opprimentur. Sicut, inquit, mane et diluculum subito tenebras fugat, et cunctos montes aurora collustrat: ita Babyloniorum super omnem terram vestram fundetur exercitus. Nec putetis turbam esse invalidto, nec in futuro, ulla gens alia poterit inveniri: quidquid attigerit, quasi vorax flamma consumet, nihilque post se integrum derelinquet; quasi hortus et paradisus voluptatis omnis terra est, quam non tetigerit: quasi solitudo et desertum, quidquid fuerit de
Abbreviated transcription (Latin):
gnatores current: & sic̃ uiri bellatores ascender̃
suꝑ muros: & unus quisq in ua sua ambulabit:
Non declinabunt a semitis suis: singli a ꝓximo
suo ñ recedent A grauati armis suis ibunt: & in
iaculis siuis cadent. & non consumentur. Urbẽ app̃¬
hendent. & suꝑ muros discurrent In domibꝰ as¬
cendent: & ꝑ fenestras int̾bunt sic̃ fures Afacie
eiꝰ confundetur terra: & cõmouebitur cȩlũ Sol
& luna contenebrabunt᷑. & stelle auferent lum̃
suũ: & dñs dabit uocẽ suã. a facie fortitudinis
suȩ.qm̃ multa funt nimis castra eius: qm̃ fortia

Expanded text:
gnatores current, et sicut viri bellatores ascendent gnatores current, et sicut viri bellatores ascendent super muros, et unusquisque in via sua ambulabit, et non declinabunt a semitis suis, singuli a proximo suo non recedent, aggravati armis suis ibunt, et in jaculis suis cadent, et non consumentur, urbem apprehendent, et super muros discurrent: super domos ascendent, et per fenestras intrabunt sicut fures, a facie ejus confundetur terra, et commovebitur coelum, sol et luna contenebrabuntur, et stellae auferent lumen suum, et Dominus dabit vocem suam a facie fortitudinis suae, quoniam multa sunt nimis castra ejus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mis castra eiꝰ. qͥa fortia & facientia uerbũ eiꝰ Ma¬
qiꝰ enĩ dies dñi: & t̾ribilis ualde &qͥs sustinebit eũ:
Lar̃e. Cante tuba insion: p̃dicate in monte scõ meo.
Contbentur oñs habitatores terrȩ: qm̃ ad est dies
añi. qm̃ uuxta ẽ. dies tenebrarũ & caliginis. dies
nubis & pruine. Sic̃ mane fundetur suꝑ montes
popis multus & fotas Similis ei ñ fuit apͥncipio.
pꝰp eũ nerit usq ad annos generationis & genera¬
tionũ: Ante eũ consumens ignis: & pꝰeũ flamma
succensa. Sic̃ paraddisus uoluptatis terra ante faci¬
em eius : & posteriora eiꝰ sic̃ campꝰ solitudinis. & qͥ
saluet᷑ ñ erit ei. Sic aspectꝰ eqͦrũ aspectꝰ eorũ. & siqͣ
eqͥtes sic ꝑsequentur: Siẽ uox quadrigarũ suꝑues
tices montiũ exilient: & sic uox flãme ignis deus¬
rantis stipulã : & sicut popłs multus & fortis
preparatus ad p̃lium A facie eius conterentur po-¬
puli: om̃is uultus quasi adustio ollȩ Sicut pu¬

Expanded text:
 facientia verbum ejus. Magnus enim dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? LXX: Canite tuba in Sion, praedicate in monte sancto meo: conturbentur omnes habitatores terrae: quoniam adest dies Domini, quoniam juxta est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et pruinae; sicut mane fundetur super montes populus multus 185 et fortis, similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis generationum. Ante eum consumens ignis, et post eum flamma succensa. Sicut paradisus voluptatis terra ante faciem ejus; et posteriora illius, sicut campus solitudinis, et qui salvetur non erit ei; sicut aspectus equorum, aspectus eorum, et sicut equites sic persequentur. Sicut vox quadrigarum super vertices montium exsilient, et sicut vox flammae ignis devorantis stipulam, et sicut populus multus et fortis praeparatus ad praelium, a facie ejus conterentur populi, omnis vultus sicut adustio ollae, sicut pu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas dei. & fluminis impetus letificat ciui¬
tatẽ dei : sc̃ificauit tabernaełm suũ altissimꝰ.
Ds in medio eiꝰ ñ commouebit᷑: quis poterit ambi¬
gere plateas eccłiȩ eẽ. uirtutes in qͥb sapientia
agit fiducialit̃. & in muroꝵ summitatib pdi¬
catur : unde & ad dñm psalmista conclamat:
latũ mandatũ tuũ nimis. In his plateis amn
saluatorẽ sponsa ꝑqͥrens loqͥtur in cantico can¬
ticorũ. Consurgã & circubo ciuitatẽ in foro &

Expanded text:
etificat civitatem Dei: sanctificavit tabernaculum suum altissimus: Deus in medio ejus non commovebitur , quis poterit ambigere plateas Ecclesiae, esse virtutes, in quibus sapientia agit fiducialiter et in murorum summitatibus praedicatur? Unde et ad Dominum Psalmista conclamat: Latum mandatum tuum vehementer . In his plateis Dominum Salvatorem sponsa perquirens, loquitur in Cantico canticorum: Consurgam et circuibo civitatem in for
Abbreviated transcription (Latin):
desolata ẽ. pꝰ eos aꝑ ambulante & reuertente.
& posuerunt terrã electã in solitudinẽ. Hec
magis uolui. ista quesiui. quę ñ facientes cap¬
tiuitati estis traditi. & non desolationis ac mor¬
tis. Qnti mensĩs septimiq ietumũ: iustũ iudi¬
ciũ iudicate. ne audiatis in psalmis. Usq qͦ iuidi
catis imqͥtatẽ. & ꝑsonas peccatorũ sumitis: iudi¬
cate pupillo & uidue. humilẽ & pauꝑẽ iustifica¬
te: ne uobis qͦq loqͣt isaias. Qͥ tustificant impi
& udex acceꝑit. Ideo dissipata ẽ. lex & ñ ꝑuenit
usq ad finẽ uidiciũ : qr impiꝰ oppͥmit iustũ. Nec
nouum putemꝰ dĩ eẽ. p̾ceptũ : olim ꝑ moysen ista

Expanded text:
esolata est post eos a perambulante et revertente, et posuerunt terram electam in solitudinem. Haec magis volui, ista quaesivi, quae non facientes, captivitati estis traditi; et non desolationis ac mortis quinti mensis septimique jejunium. Justum judicium judicate, ne audiatis in Psalmis: Usquequo catis iniquitatem, et personas peccatorum sumitis? Judicate pupillo et viduae: humilem et pauperem justificate , ne vobis quoque loquatur Isaias: Qui justificant impiuet judex accipit: ideo dissipata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium, quia impius opprimit justum . Nec novum putemus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dat & euangłii ueritas ueniat: neqͣquã in
tusticia uideorũ s in iusticia xpĩana. Ipse enĩ
añs ueritas ẽ. atq iusticia: de quo legimus
ueritas de t̾ra orta ẽ. & iusticia de celo ꝓspe¬
xit. Unde & in quarto decimo psalmo: iusticia¬

Expanded text:
et Evangelii veritas veniat, nequaquam in justitia Judaeorum, sed in justitia Christiana: ipse enim Dominus veritas est atque justitia, de quo legimus: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . Unde et in quarto decimo psalmo, justi