comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
globos mens deuota suspiciat: ꝑ ꝙͣ iͣt̾ dies ce annoᷤ
m̃ses & horas diuidat: qͥd distet uideł int̾ eos
qui ante legem &e sub lege: qͥd int̾ hos &e illos
qui sub grã: qͥd singłis cõueniat: quȩ p̃cepta. q̃
tẽꝑa. qui mores. que sacram̃ta: equa examinati¬
one discernat. Sit nob̃ fortitudo qiͣ dies quintꝰ.
ꝑ qmͣ hui maris magni & spaciosi. scłi uidelie:
hui ꝓcellas toleremꝰ. ac pisces sꝑitales dõ ope¬
rante effecti. uitã nrãm int̾ undas tẽpestates¬
ꝙ seruemꝰ: ac m̃tis nr̃e desidi̾a simul & affectꝰ
quasi uolatilia pennata ad celestia erigentes.
&e ea que sursũ st̃ sapientes: multipliees bonoꝵ
oꝑm fructꝰ dõ benedicente reddamꝰ Porro diẽ.
sextũ nob̾ iusticia dictet: ꝑ qm diuinã similitu¬
dinẽ reinduti. atrocissimis uicioꝵ bestiis. t̾re¬
nisq desideriis qi reptilib. corꝑisq motib qͣ

Expanded text:
globos, mens devota suspiciat; per quam inter dies et annos, globos, mens devota suspiciat; per quam inter dies et annos, menses et horas dividat; quid distet videlicet inter eos, qui ante legem, et sub lege; quid inter hos et illos qui sub gratia, quid singulis conveniat; quae praecepta, quae tempora, qui mores, quae sacramenta, aequa examinatione discernat. Sit nobis fortitudo quasi dies quintus, per quam hujus maris magni et spatiosi, saeculi videlicet hujus procellas toleremus: ac pisces spiritales, Deo operante, effecti, vitam nostram inter undas tempestatesque servemus; ac mentis nostrae desideria, simul et affectus, quasi volatilia pennata, ad coelestia erigentes, et ea, quae sursum sunt sapientes, multiplices bonorum operum fructus, Deo benedicente, reddamus. Porro diem sextum nobis justitia dictet, per quam divinam similitudinem reinduti atrocissimis vitiorum bestiis terrenisque desideriis, quasi reptilibus; corporisque motibus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ dies: quo fideles ab infidelib qiͣ
lux a tenebris separam᷑. Sit spes scds: ꝑ qmͣ in
celestib habitantes. e ꝓfid̃i mĩtis sola suꝑce
lestia sꝑantes: ab his qui t̾ram sapientes & a deo
sola trena flagitantes. sub cel firmam̃to aqͦrũ
instar dilabunt᷑ & fluitant: do ꝓmotiente discꝰ¬
nim᷑. Cemꝑantia nob̃ qiͣ dies terci illucescat.
in quo m̃bra nra quȩ sunt suꝑt̾ram mortifican¬
tib ac carnales concupiscentias qiͣ aquas ama¬
rissimas necesariis t̾minis cohercentib: appareat
t̃ra cordis nr̃i arida &e inaquosa: sitiens dñm
dm̃ suũ. Iam uͦ prudentia qi diei quarti lum̃ e¬
rumpat: ꝑ qmͣ int̃ facienda &e ñ facienda. qͣi int
diem &e noctem diuidamꝰ: cus amminicłõ lum̃
sapientie uelut solis splendor effulgeat. lux
scientie sꝑitał quȩ in aliquib nob̾ crescit in
aliquib deficit quasi lune decus appareat: ꝑ
qmͣ etiã p̃cedentiũ patrũ exempla qĩ stellarum

Expanded text:
primus dies, quo fideles ab infidelibus, quasi lux a tenebris, separamur. Sit spes secundus, per quam in coelestibus habitantes, et pro fidei meritis sola super coelestia sperantes, ab his, qui terram sapientes, et a Deo sola terrena flagitantes, sub coeli firmamento, aquarum instar dilabuntur et fluitant, Deo promovente, discernimur. Temperantia nobis quasi dies tertius illucescat, in quo membra nostra, quae sunt super terram, mortificantibus, ac carnales concupiscentias, quasi aquas amarissimas, necessariis terminis coercentibus, appareat terra cordis nostri arida et inaquosa, sitiens Dominum Deum suum. Jam vero prudentia quasi diei quarti lumen erumpat, per quam inter facienda et non facienda, quasi inter diem et noctem dividamur; cujus adminiculo lumen sapientiae, velut solis splendor effulgeat; lux scientiae spiritalis, quae in aliquibus nobis crescit, in aliquibus deficit, quasi lunae decus appareat; per quam etiam praecedentium patrum exempla, quasi stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
nata᷑ boni suꝑ omĩa simplex.
ħ ead̾ẽ pat̃ ẽ. genitꝰ. bonitaᷤᷤ utriꝰꝙ.
lurs origo pat̃: ñ nata potentia sũma.
est patris ⁊nati donĩ: bonitas utriusq.
est tantus pater aut natus donũ ue duorum:
Quantꝰ cũ patre. filius est et spiritus horum.¬
P.
Sicq triplex minime ds̃ est s trinꝰ et unus
ꝑsonis trinus. natura et̃nus et unus.

Expanded text:
natura boni super omnia simplex. Haec eadem Pater est, genitus, bonitas utriusque. Lux et origo Pater, non nata potentia summa. Est Patris et nati donum bonitas utriusque. Est tantus Pater aut natus donumve duorum. Quantum cum Patre Filius est et Spiritus horum. Sicque triplex minime Deus est, sed trinus et unus. Personis trinus, natura, aeternus et unus.
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tunt᷑. Utiq uisa miracła plenũ testimoni¬
um dant: qd̃ sit fili cdĩ. hec enĩ ante eu̾głiũ uel
rara uł nulla fuer̃t. Unus tobias ocłos recep̃:
&e hec fuit angeli ñ hominis medicina. Helyas
mortuũ suscitauit: ipse tñ rogauit &e fleuit:
hic iuissit. Heliseus lepsũ mundari fecit: ñ tñ
ibi ualuit p̃cepti auẽtoritas. s figura misterii.¬

Expanded text:
ctis. Utique visa miracula plenum testimonium dant quod sit Filius Dei. Haec enim ante Evangelium vel rara vel nulla fuerunt. Unus Tobias oculos recepit, et haec fuit angeli, non hominis medicina. Elias mortuum suscitavit, ipse tamen rogavit et flevit. Hic jussit. Eliseus leprosum mundari fecit, non tamen ibi valuit praecepti auctoritas, sed ministerii
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ñqm ad remissionẽ. ita nec ad penitentiã ꝑuen¬
turus est. In contẽptu nãq boni aliqͥs laps̾ adeo
ꝓfundus ẽ: qd̾ nemo inde resurgit. Unde. illud.
a quo nullus labit᷑. In illo paulus dicebat. Qͥs me
separabit a caritate. xp̃iꝰ¬

Expanded text:
sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad poenitentiam perventurus est. In contemptu namque boni aliquis lapsus adeo profundus est, quod nemo inde resurgit. Unde illud: Pa quo nullus labitur. In illo Paulus dicebat: Quis me separabit a charitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
lentia ẽ generatos in t̾ra cełu querere: &e possi¬
dere ꝑ uirtutẽ qd̾ ñ teniumꝰ ꝑ naturã. Omĩs
plus diligens regnũ dĩ qm̃ t̾rena bona uim
facit in illd̾: hoc ẽ laborat &e uirib ce uirtute
ut illuc tandẽ ꝑueniat. Uiolenti. id est uiolen¬
tiã facientes rapunt illd̾. cũ uim nature fa¬
ciunt. ut ñ ad trena demergat: s ad suꝑna

Expanded text:
lentia est, generatos in terra coelum quaerere, et possidere per virtutem, quod non tenuimus per naturam. Omnis plus diligens regnum Dei quam terrena bona, vim facit in illud, hoc est, laborat et viribus et virtute, ut illuc tandem perveniat. tiam facientes, rapiunt illud: cum vim naturae faciunt, ut non ad terrena demergat, sed ad superna
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ ẽ. Int̃ triticũ enĩ ante qmͣ ueniat. ad spicã
ce iraniũ qd̾ nos loliũ appellamꝰ. grandis simi¬
litudo ẽ: & uix possunt discerni. hoc gͦ sinite
utraq crescere. de ambigus dictũ ẽ: illd̾ uͦ
randi sunt int̾ bonos donec eoꝵ malicia mani¬
festa fiat: ne iusti eradicent᷑. cũ iniustis. Neq
eñ de dubiis ẽ iudicandui. donec ueniat dies
in quo reuelabunt᷑ occulta cordiũ &e simula¬
tiones impioꝵ. Nonnulli tñ habentes zełu d̾i.
s ñ sedm scientiã: uitare p̃sumunt ñdu iuictoᷤᷤ
in crimine nec confessos. Acsi dicant. Uis imꝰ ce
colligamꝰ eos: id est excõmunicabimꝰ illos:
in quadã ciuitate dicunt: dñe uis dicimꝰ
ut ignis descendat de celo &e consumat illos:¬

Expanded text:
n est. Inter triticum enim antequam veniat ad spicam, et zizanium, quod nos lolium appellamus, grandis similitudo est, et vix possunt distingui. Hoc ergo, sinite utraque crescere, de ambiguis dictum est; illud vero, sunt inter bonos, donec eorum malitia manifesta fiat, ne justi eradicentur cum injustis. Neque enim de dubiis judicandum est, donec veniat dies in quo revelabuntur occulta cordium et simulationes impiorum. Nonnulli tamen habentes zelum Dei, sed non secundum scientiam, vitare praesumunt nondum convictos in crimine, nondum confessos: ac si dicant: Vis, imus et colligimus eos, id est excommunicabimus illos?in quadam civitate, dicunt: Domine, vis dicamus ut ignis descendat de coelo, et consumat illos
Abbreviated transcription (Latin):
uriositas interior intrib consistit: in
appetitu scilieet noxie uł inanis scientie.
in ꝑuestigatione aliene uite ñ ad imitandum
s ad inuidendũ si bona ẽ. uł insultandum si
mala: uł certe sola curiositate tantũ ut sciat᷑.
siue mala sit siue bona: postremo incuriosa
quadã scłariũ rerũ uł actuũ agnitione. Ex
quib omib m̃tib captiuatis ñ modicꝰ labor
nmascit᷑. Inde ẽ etiã qd cũ tota die inanibus
spec̾taculis dediti. uł rumorib audiendis in¬
tenti. a nob̾ quocła mͦ exierimꝰ: reu̾tentes itm
ad nos. uanitatũ imagines introducimꝰ. ce
cor plenũ simulaeris ad locũ quietis ferenteᷤᷤ.
noctes ducimꝰ insompnes: uariaq negocia
in ipsa pͤalmodia uł orationib nrĩs ociosis
discursibus ordinamꝰ. Est adhuc aliud curio¬
sitatis pessimũ genꝰ: quo tam̃ hii soli qͥ ma¬
gnarũ sibi uirtutũ conscii sunt attẽptant᷑:
exploratio scił sue sc̃ĩtatis. ꝑ miracłoꝵ exhi¬

Expanded text:
uriositas interior in tribus consistit, in appetitu scilicet noxiae vel inanis scientiae; in pervestigatione alienae vitae, non ad imitandum, sed ad invidendum, si vana est; vel insultandum, si mala; vel certe sola curiositate, tantum ut sciatur, sive bona sit, sive mala; postremo in curiosa quadam saecularium rerum vel actuum agnitione. Ex quibus omnibus, mentibus captivitatis non modicus labor nnascitur. Inde est etiam, quod cum tota die inanibus spectaculis dediti, vel rumoribus audiendis intenti, a nobis quodam modo exierimus, revertentes iterum ad nos, vanitatum imagines introducimus; et cor plenum simulacris ad locum quietis ferentes, noctes ducimus insomnes, variaque negotia in ipsa psalmodia, vel orationibus nostris, otiosis discursibus ordinamus. Est adhuc aliud curiositatis pessimum genus, quo tamen hi soli, qui magnarum sibi virtutum conscii sunt, attentantur; exploratio scilicet suae sanctitatis per miraculorum exhi
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ seruit fidĩ: scd̾s spei: t̾ciꝰ caritati. Et
sic̃ fides dõ nos generat. spes nutrit. caritas
consũmat: sic primꝰ status in nob̾ humanũ
affectũ dõ dedicat: seds̃ exuit uete̾m hominẽ
cũ actib suis. &e induit nouũ hominẽ qͥ scd̾m
dm̃ ereatus ẽ in iusticia &e scĩtate ueritatis:

Expanded text:
Primus servit fidei, secundus spei, tertius charitati: et sicut fides Deo nos generat, spes nutrit, charitas consummat; sic primus status in nobis humanum affectum Deo dedicat; secundus exuit veterem hominem cum actibus suis, et induit novum hominem qui secundum Deum creatus est in jus
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimꝰ. uixta miserias huiꝰ tpr̃is. iuxta
seuientes ubiq gladias. satis diues ẽ qͥ pane
ñ indiget: nimiũꝙ potens ille qui seruire nõ

Expanded text:
ieronymus, juxta miserias hujus temporis, juxta saevientes ubique gladios, satis dives est qui pane non indiget, nimiumque potens ille, qui servire non
Abbreviated transcription (Latin):
e in quib conseruanda ẽ disciplina:
in habitu. in gestu. in locutione. in m̾sa .i. co
gen̾e̾. & qualitate: in colore. & formatione: ce
coaptatione uestim̃toꝵ. In gene̾ scił. ne sint
uestim̃ta nr̃a nimis p̃ciosa. In qualitate: ne
ninus sint subtilia uł mollia. In colore: ne ni¬
Informatione: ut sint decent̃ &e religiose cõpo¬
sita. & humilitatis signũ habentia: idẽ ñ ui¬
mis magna aut dependentia. aut fluxa. nͨ
nimis stricta: siue quolibet alio mͦ scd̃m seli
detorta. Coaptatio ad modu portã¬
di ꝑtinet.¬

Expanded text:
e in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutione, in mensa, id esgenere et qualitate, in colore et formatione et coaptatione vestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra nimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne niIn formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive quolibet alio modo secundum saeculi vanitatem detorta. Coaptatio ad modum portandi pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
tu ad om̃e suũ beneplacitũ inclinat: consi¬
dera qr anima quelibet corporis sui m̃bra ꝓ
solo uoluntatis arbitrio mouet. moderat᷑
& ordinat. Unus utiq utrobiq quantum
ad similitudinẽ agendi modus: quãtus in
equalitatis comparatione diuersus. De tͥb

Expanded text:
tu, ad omne suum beneplacitum inclinat, consitu, ad omne suum beneplacitum inclinat, considera quia et anima, quaelibet corporis sui membra pro solo voluntatis arbitrio movet, moderatur et ordinat. Unus itaque utrobique quantum ad similitudinem, agendi modus, quamvis in aequalitatis comparatione diversus. In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut uoluit ex nichilo in actũ ꝓduxit: cogita
quã sit humane anime. facile om̃i hora qͦs¬
libet rerũ figuras ꝑimaginationẽ fingerẽ.
& quasda quasi sui generis ereaturas quoti¬
ens uoluerit sine p̃iacenti materia & uelut
ex nichilo formarer &e meipiet minus ẽẽ mi¬
rabile qd̾ prius forte. iudebat᷑ incredibile:
In quo &e illud iuenies ualde notabile: qd̃
rerũ ueritatẽ qui sũma ueritas ẽ reserua¬
uit sibi: rerũ uͦ imagines qualibet hora formã¬
das sue concessit imagini. Si miraris quomͦ
unus idemq ds possit ẽẽ om̃ib in locis ñ ꝑ
partes diuisus s ubiq totus: attende quod
una eadẽq anima sit ꝑ omĩa corporis m̃bra
diffusa: nec tñ & ipsa ꝑ partes diuisa s singłis
dota &e incliuidua. Quomͦ gͦ se habet ds̃ in
ꝓ modulo suo in corpore suo. hoc ẽ in sui iurs
mundo. quẽ & ipsa regendũ accepit. Si mira¬
ris quomͦꝰ ds̃ omĩa que in mundo gerunt᷑.
absq ulla contradictione solo uoluntatis nu¬

Expanded text:
ordio ex nihilo in actum produxit, cogita quam sit humanae animae facile omni hora quaslibet rerum figuras per imaginationem fingere, et quasdam quasi sui generis creaturas quoties voluerit sine praejacenti materia, et velut ex nihilo formare, et incipiet minus esse mirabile, quod prius forte videbatur incredibile. In quo et illud invenies valde notabile, quod rerum veritatem, quae summa veritas est, reservavit sibi, rerum vero imagines qualibet hora formandas suae concessit imagini. Si miraris quomodo unus idemque Deus possit esse omnibus in locis non per partes divisus, sed ubique totus, attende quod una eademque anima sit per omnia corporis membra diffusa, nec tamen et ipsa per partes divisa, sed in singulis tota et individua. Quomodo igitur se habet anpro modulo suo in corpore suo, hoc est in sui juris mundo, quem et ipsa regendum accepit. Si miraris quomodo Deus omnia, quae in mundo geruntur, absque ulla contradictione solo voluntatis nu
Abbreviated transcription (Latin):
rabilius restaurauit d̾s humanã natur̾a
qm instaurauit. ẜqualit̃ n d̾o utrũq faci¬
le est: s homo anteqm eẽt ñ peccauit ut fie¬
ri ñ deberet: postqm uͦ factus ẽ. peccando me¬
ruit ut qd̾ & ad qd̾ factus erat ꝑderet: qͣuis
ñ ꝑdiderit omnino qd̃ factus erat ut eẽt
qd̾ puniret᷑ aut eui ds misereret᷑. Neutrũ
enĩ hoꝵ fieri poss: si in nichiłu redactus esset.
Tanto gͥ mirabiliꝰ ds ilłi restituit qmͣ insti¬
tuit: qnͣto hoc de peccatore. contͣ meritũ. illd̃
ñ de peccatore: nec cont᷑ meritũ fecit.
Quam

Expanded text:
 humanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus erat perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum redactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
lux ex diuinitatẽ. candelabrũ ex hu¬
manitate: &e ipsũ totũ aureũ ñ auratũ:
qr siue diuinitas siue sapientia. siue cari¬
tura plumbe uł magis lutei. grã & partici¬
patione ipsiꝰ ñ aurũ uł aurei: s ut multũ
bis muneresui. Ungit affectus ex eo qd̾ ole¬
um ẽ: illuminat intellectus ex eo qd splen¬
intellectus qr ueritas ẽ. Ungit affectꝰ cũ
deuotionẽ donat: illuminat intellectus.
cũ mysti̾a reuelat. Cum bonitatem donat uͥ
simus simplices sic̃ columbe. ungit affectꝰ.
cũ scientiam docet ut simꝰ prudentes sicrit
serpentes illuminat intellectꝰ. Illuminat. u̾
habeamꝰ in nob̾ salem: ungit ut pace̾ habe¬

Expanded text:
ndelabrum ex humanitate. Et ipsum totum aureum, non auratum; quia sive divinitas, sive sapientia, sive charitura plumbei, vel magis lutei, gratia et participatione ipsius, non aurum vel aurei, sed ut multum munere sui. Ungit affectus ex eo quod oleum est: illuminat intellectus ex eo quod splenintellectus, quia veritas est. Ungit affectus, cum devotionem donat: illuminat intellectus, cum mysteria revelat. Cum bonitatem docet, ut simus simplices sicut columbae, ungit affectus: cum scientiam docet, ut simus prudentes sicut serpentes, illuminat intellectus. Illuminat, ut habeamus 1023 in nobis salem: ungit, ut habe
Abbreviated transcription (Latin):
tam numerosũ concupiscentiaꝵ suaꝵ exer-¬
tum debellauit si sine timore: pugnauit:
Recte gͦ pͥmogenitꝰ : qr a tuore dñi omne
bonũ inchoat᷑ recte fortitudo dicit᷑: qr ꝑ ti¬
mor̃e dñi cor contͣ concupiscentias suas ro¬
boratur: recte pͥncipium doloris sui: qͥa
timoremdnũ utilis dolor comitat᷑. Ut enim
animi dolor cuiq suus sit &e sibi utilis exi¬
stat: necesse ẽ ut eũ timor dñi p̾cedat. De ic

Expanded text:
tam numerosum concupiscentiarum suarum exercitum debellavit, si sine timore pugnavit? Recte ergo primogenitus, quia a timore Domini omne bonum inchoatur, recte fortitudo dicitur, quia per timorem Domini cor contra concupiscentias suas roboratur, recte principium doloris sui, quia timorem Domini utilis dolor comitatur. Ut enim animi dolor cuique suus sit, et sibi utilis existat, necesse est ut eum timor Domini praecedat. C
Abbreviated transcription (Latin):
cor meret: qr ad omne consiliũ rationis
acumen hebet. Hinc ẽ illd̾ sapientis. p̃ceptũ
uł docum̃tum. Noli inniti prudentie tue. Ig¬
norat enĩ homo qͥd condueat sibi in uita sua
numero dierũ ꝑegrinationis sue: & tẽpore
qͦd uelut umbra p̃terit. Nisi enĩ int̾ior ille
ocłs caligaret: totiens ꝓculdubio in ui̾tatis
iudicio ñ erraret. Unde queso contraria consi¬
lia tam sepe tamq diu̾se sententie. ñ dicam
de diuersis. s de uno eodẽq corde & pene
sub eodem tẽpore: unde inqmͣ nͥ de cordis
caligine. & ueritatis ambiguitate. Omni
hora immo pene ꝑ singula momĩta in nr̃a esti¬
matione fallimur: & ruptis equitatis loris
ad nr̃a desideria effrenam᷑. Nusqmͣ modus.
nusqm certa m̃sura seruat᷑: du animꝰ semꝑ
ex carnis impetu. turbinis more huc illueq
impellit᷑. A planta itaq pedis usq ad uerti¬
cem: ñ ẽ in eo sanitas.

Expanded text:
cor moeret, quia ad omne consilium rationis acumen habet. Hinc est illud Sapientis praeceptum, vel documentum: Noli inniti prudentiae tuae . Ignorat enim homo quid conducat sibi in vita sua numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit. Nisi enim interior ille oculus caligaret, toties procul dubio in veritatis judicio minime erraret. Unde, quaeso, contraria consilia tam saepe, tamque diversae sententiae, non dicam de diversis, sed de uno eodemque corde, et pene sub eodem tempore? Unde, inquam, nisi de cordis caligine, et veritatis ambiguitate? hora imo per singula pene momenta in nostra aestimatione fallimur, et ruptis aequitatis loris ad nostra desideria effrenamur. Nusquam modus; nusquam certa mensura servatur, dum animus semper ex carnis impetu turbinis more huc illucque impellitur. A planta itaque pedis usque ad verticem non est in eo sanitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ce ereati sumꝰ: id est aliud ẽ beate uiuere.¬
atq aliud essentialit᷑. Anma itaq &e mor¬
talis ẽẽ. intelligit᷑ & immortalis. Mortalis
qͥppe qr beate uiuere amittit: immortaliᷤ
aũt qr essencialit̃ uiuere nunqmͣ desinit:
& uature sue uitã ꝑdere ñualet: nec cũ in
ppetua fuerit morte dãpirata. Illic enĩ posi
fectu. ⁊ finem sine fine patiat᷑: quatinꝰ ei¬
& mors immortalis sit. & defectus indefi¬
ciens: &e finis infinitus.

Expanded text:
vel creati sumus, id est, aliud beate vivere,t aliud essentialiter. Anima itaque et mortalis esse intelligitur et immortalis. Mortalis quippe, quia beate vivere amittit. Immortalis autem, quia essentialiter vivere nunquam desinit, et naturae suae vitam perdere non valet, nec cum in perpetua fuerit morte damnata. Illic enim positfectu, et finem sine fine patiatur; 453 quatenus ei mors immortalis sit, et defectus indeficiens, et finis infinitus.
Abbreviated transcription (Latin):
tim affectũ in alterã part̾ẽ flectit. & in odiũ
&e in furoẽe uertit. Mirabile: sane immo
miserabile nobilem ilła creaturã. ad imagi¬
nem dĩ creatã. & omni creature p̾latam. ad
modicũ uerbũ tenuemq flatũ. ad lingue
sonitũ aerisq ictũ. a rectitudinis sue statu
quasi uiolent̃ excuti: moxq mirũ in modu
hue illucq raptari. & turbinis more in uer¬
tiginem agitari.
De inquietudine carnalis

Expanded text:
tim affectum in alteram partem flectit, et in odium tim affectum in alteram partem flectit, et in odium et in furorem vertit. Mirabile sane imo et miserabile, nobilem illam creaturam ad imaginem Dei creatam, et omni creaturae praelatam ad modicum verbum, tenuemque flatum, ad linguae sonitum aerisque ictum, a rectitudinis suae statu quasi violenter excuti; moxque mirum in modum huc illucque raptari, et turbinis more in vertiginem agitari. CAPUT X. De inquietatione carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
uis queso digne: exponere possit:
quot modis se affectus humanus uariare
consueuit Multis modis se uariat. & iuixta
unã quãq uariationis sue alt̾nationẽ ꝑ mul¬
ta c pene ꝑ innumera impetũ suũ relarat:
de uno semꝑ in aliud tencdens. ce unũ ptꝰ aliud
fastidiens: & ad id qd̃ pris despexerat maiori se¬
pe auiditate reuertens. Nam qm̃ nusqm suf¬
ficientẽ delectatõne inuenit: de. uno semꝑ in
aliud tendit. Nunc hoc nc̃ illud amat: nunc
hoc nc̃ illud desiderat: & que priꝰ amauerat
it̾m despicit. & diu multũq desiderata it̾m
fastidit. S sepe post fastidium ad abiectaᷤ con¬
cupiscentias suas auidior redit: & in hunc mo¬
dum in circuitu ꝑgit: &e cursũ suũ in cireułu
flectit. Sic amor. sic timor. sic spes. sic dolor. sic
cet̾oꝵ quilibet affectus. ꝑ diuersa ducit᷑: mul¬
denuem spirantis aur̃ã fauoris totus statim
inclinatur ad grãmł & si ex eodẽ ore & sub eo¬
dem tẽpore uentus detractionis eruꝑit. sta¬

Expanded text:
uis, quaeso, digne exponere possit quot modis se affectus humanus variare consuevit? Multis modis se variat, et juxta unamquamque variationis suae alternationem per multa, et pene per innumera impetum suum relaxat, de uno semper in aliud tendens, et unum post aliud fastidiens, et ad id quod prius despexerat majori saepe aviditate revertens. Hinc est quficientem delectationem invenit, de uno semper in aliud tendit. Nunc hoc, nunc illud amat; nunc hoc, nunc istud desiderat; et quae prius amaverat, iterum despicit, et diu multumque desiderata iterum fastidit. Sed saepe post fastidium ad abjectas concupiscentias suas avidior redit, et in hunc modum in circuitu pergit, et cursum suum in circulum flectit. Sic amor, sic tumor, sic spes, vel dolor, sic caeterorum quilibet affectus per diversa ducitur, multenuem spirantis favoris auram totus statim inclinatur ad gratiam, et si ex eodem ore et sub eodem tempore ventus detractionis eruperit, sta
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uł pedem mouere: & pot̃ qui huiusmodi
ẽ. ueracit̾ pallere. Ego aũt constitutꝰ sũ rex
ab eo suꝑ syon mont̾e scm eiꝰ. Itaq liber ille.
arbitrii consensus totiꝰ t̾re: tot cogitationũ.
tot affectionũ. appetituum. sensuũ. imꝑator
&e dñs. ñ pot̾ interim omĩa scandala de regno
suo auferre: nec plenã ꝑpetuamq pacẽ po¬
terit firmare. S cũ uenerit qd̃ ꝑfectũ est.
& euacuabit᷑ qd̾ ex parte ẽ. cũ nouissima de¬
struetur mors in uictoriã: tẽ ꝓculdubio

Expanded text:
num, vel pedem movere, et potest qui hujusmodi num, vel pedem movere, et potest qui hujusmodi est veraciter psallere: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . Itaque liber ille arbitrii consensus totius terrae, tot cogitationum, tot affectionum, appetituum, sensuum, imperator et Dominus, non potest interim omnia scandala de regno suo auferre, nec plenam perpetuamque pacem poterit firmare. Sed cum venerit quod perfectum est, et evacuabitur quod ex parte est, cum novissima destruetur mors in victoriam, tunc procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
Que enĩ impossibilia sunt apud homines:
possibilia sunt apud dm̃. Incipit gͦ posse
ex diuino adiutorio qd̾ ñ potest de se ipso:
&e qd̾ iam ñ potest ꝑ naturã. accipit bonũ poᷤ¬
se ꝑ grãm. Cotidie crescit adbonũ: cotidie
roboratur contra mału. Crescit ad bonum.
ita ut iam in potestate consistens &e habens
sub se milites. possit dicere huic uade & ua¬
ditꝰ & alio ueni &e uenit: & seruo suo fac hoc.
ce facit. Roborat᷑ & eque contra mału ita ut
iam ñ regnet peccatũ in hoc mortali corpore:
sepe aũt adeo. ut ĩa sibi illud dictũ credat.
Absq imꝑio tuo ñ mouebit qͥsqm manum
aut pedem. in omni t̾ra egypti. Et qnͣtum
hoc ẽẽ putamꝰ om̃s rebelles anime motus
posse repͥmere & ab actu cohibere: qmuis
necdũ possit om̃s ꝑfecte delere et regnum
suũ ad plenã pacem reformare:. Qmius itaq
ñ possit om̃s pacis adu̾sarios extinguere.
nec om̃ium manꝰ uł pedes truncare: mag¬
num tñ erit. si nulli liceat sine en imꝑio ma¬

Expanded text:
ossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Incipit ergo posse ex divino adjutorio quod non potest de seipso, et quod jam non potest per naturam, accipit bonum posse per gratiam. Quotidie crescit ad bonum, quotidie roboratur contra malum. Crescit ad bonum, ita ut jam in potestate consistens, et habens sub se milites, possit dicere huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo suo: Fac hoc, et facit. Roboratur et aeque contra malum, ita ut jam non regnet peccatum in hoc mortali corpore, saepe autem a Deo, ut jam sibi illud dictum, credat. Absque imperio tuo non movebit quisquam manum, aut pedem in omni terra Aegypti. Et quantum hoc esse putamus omnes rebelles animae motus posse reprimere, et ab actu cohibere, quamvis necdum possit omnes perfecte delere, et regnum suum ad plenam pacem reformare? Quamvis itaque non possit omnes pacis adversarios exstinguere, nec omnium manus, vel pedes truncare, magnum tamen erit, si nulli liceat sine ejus imperio ma
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Ds sibi seruientes fraudare ñ nouit: qͥa¬
fidelis ẽ. Peccantib libent̃. parcit: pius ẽ.
Afflictis cõpatitur: misericors ẽ. Subiectos
ñ p̃mendo s iuuando regit: humilis. frgo
dĩ querenda sit: uͥ inueniri possit. Domꝰ cũ
fidelem aninĩa. In mundo ẽ: ut imꝑator in
regno. In eccłia ẽ: ut paterfamilias in domo.
In aĩa ẽ ut sponsꝰ in thalamo. Pagani ce ĩ fideles ĩ domo¬

Expanded text:
st. Si servientes sibi fraudare non novit, fidelis est. Si peccantibus libenter parcit, pius est. Si afflictis compatitur, misericors est. Si subjectos non premendo, sed juvando regit, humilis est. Serenda sit, ubi inveniri possit? Domus Deifidelem animam; in mundo est, ut imperator in regno; in Ecclesia est, ut paterfamilias in domo; in anima est, ut sponsus in thalamo. Pagani et infideles
Abbreviated transcription (Latin):
Nter amorem huiꝰ mundi & amor̃e di
hec ẽ differentia: qd̾ huis mundi amor in pͥn¬
cipio dulcis ẽẽ udet᷑: s finẽ habet amarum.
Amor uͦ dĩ ab amaritudine incipit: s ultima eiꝰ
dulcedine plena sunt. Ed pulchra similitudi¬
ne euãgłicus sermo nob̃ ostendit: cũ de spon¬
si nr̃i nuptiis decantat dicens. Omĩs homo ui¬
num bonũ primũ ponit: & cũ inebriat fuerig̃
tc̃ id qd deteriꝰ ẽ. Tu aũt seruasti bonũ uinũ
usq adhuc. Omĩs nãq homo. id est carnalis p̾¬
mũ bonũ uinũ ponit: qr in sua delectatione
falsam qͣndam dulcedinẽ sentit. S postꝙͣ furor
mali desiderii m̃tem mebriauit. tc̃ qd̾ det̾i ẽ
qmͣ priꝰ falso delectabat grauit̃ cruciat. S
sponsus nr̃postremo uinũ bonũ porrigit᷑: dũ
m̃tem qm sui amoris dulcedine replere de¬
ponit. quadã pri tͥbulationum cõpunẽtione
amaricari sinit: ut ptꝰ gustũ amaritudinis
auidius bibatur suauissimũ pocułu caritatͤ.

Expanded text:
nter amorem hujus mundi et amorem Dei haec est differentia, quod hujus mundi amor in principio esse dulcis videtur, sed finem habet amarum; amor vero Dei ab amaritudine incipit, sed ultima ejus dulcedine plena sunt. Quod pulcherrima similitudine evangelicus sermo nobis ostendit, dicens cum de Sponsi nostri nuptiis decantaret: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu autem servasti bonum vinum usque adhuc . Omnis homo, id est carnalis, primum bonum vinum ponit, quia in sua delectatione, falsam quamdam dulcedinem sentit; sed postquam furor mali desiderii mentem inebriaverit, tunc quod deterius est quam prius falso delectabat, graviter cruciat. Sed sponsus noster postremo vinum bonum porrigit, dum mentem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, quadam prius tribulationum compunctione amaricari sinit, ut post gustum amaritudinis avidius bibatur suavissimum poculum charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fueris ꝑcaritatẽ. beatus es: qr ñ sołu tum
domo dĩ. s ti domꝰ di ẽẽ cȩpisti: ut ipse habitet.
in te qui fecit te: Hec ẽ salutaris mansio. hȩc
sunt tab̾nacula iustoꝵ: in quib uox leticie
&e exultationis semꝑ ꝑsonat: uͥ habitant beati.

Expanded text:
Dei fueris per charitatem, beatus es, quia non solum tu in domo Dei, sed tu domus Dei esse coepisti, ut ipse tecum habitet in te, qui fecit te. Haec est salutaris mansio, haec sunt tabernacula justorum, in quibus vox laetitiae et exsultationis semper personat, ubi habitant beati,
Abbreviated transcription (Latin):
bitacułu dõ fac tempłu. fac domũ. fac tab̾nacłm:
fac archa testam̃ti. fac archã diluuii: uł qͦ¬
cũq nomine appelles. una ẽ domꝰ dĩ. In tẽplo
adoret plasma creatorem. In domo ueneret᷑.
filiꝰ patr̃e. In tab̾naculo honoret miles regẽ.
implora naufragꝰ gub̃natorem. Totũ tͥ factꝰ
& ꝓpt̃ hanc omĩs scͥptura facta ẽ. Eꝑt̾ hanc mũ¬
dus factus ẽ: ꝓꝑt̾ hanc u̾bũ caro factum est.
Es humilis: homo sublimis. Si gͦ hanc habes
dotũ habes: si totũ habes nicħ ẽ ampliꝰ qd̾
edificii exemplar habes archã noe quã foris
uidebit ocłs tuus: ut ad eiꝰ similitudinem
intus fabricet᷑ animꝰ tuus. Si gͦ saluari cu¬

Expanded text:
Deo, fac templum, fac domum, fac tabernaculum, fac arcam testamenti, fac arcam diluvii, vel quocunque nomine appelles, una est domus Dei. In templo adoret psalma Creatorem, in domo veneretur filius patrem, in tabernaculo honoret miles regem, imploret naufragus gubernatorem. Totum tibi factus pter hanc omnis Scriptura factus est. Propter hanc mundus factus est. Propter hanc verbum caro factum est. Deus humilis, homo sublimis. Si hanc ergo habes, totum habes, si totum habes, nihil est amplius, quod iritualis aedificii exemplar tibi dabo arcam Noe, quam foris videbit oculus tuus, ut ad ejus similitudinem intus fabricetur animus tuus. Videbis ibi c
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad ipsũ redeat. Unde nc̃ ꝑdiu̾sos affectꝰ
uariat᷑: ut cũ rerũ qualitate saciari ñ pot̃:
saltẽ uarietate ipsaꝵ rerũ expleat᷑. Uicta te¬
dio ipsa natura: a cogitatione in cogitationẽ.
ducit᷑. qd̾ fastidiabat. appetit: & qd appetebat fa¬
stidit. Quo du quolibet potita ñ quiescit. ꝓfecto
docet qd̾ aliunde pendet.

Expanded text:
ectus variatur, ut cum rerum qualitate satiari non potest, saltem varietate ipsarum rerum expleatur. Victa taedio ipsa natura a cogitatione in cogitationem ducitur; quod fastidiebat appetit, et quod appetebat fastidit, quae dum quolibet posita, profecto docet quod aliunde pendet.
Abbreviated transcription (Latin):
Homo qr diuinis iussionib subẽe noluit:
sub suis se necessitatib ꝓstrauit. Quẽ ita ex¬
altauerat libera seruitus. ut si uni subiectꝰ eẽt:
cuncta sͥ subdita possideret. Porro ille magnus
honor quo int̾ ceteras corporeas ereaturas dita¬
tus ẽ. rationalis uidelicet acuitas in eo sie ebe¬
tata ẽ: ut cũ omĩ creature uisibili p̃eẽ debue¬
rit: nc̃ exemplo formice uiuere iubeat᷑. Uade

Expanded text:
m. Diuinis enim iussionibus subesse nolens, sub suis se necessitatibus prostrauit: quem ita exaltauerat libera seruitus, vt si vni subiectus esset, cuncta sibi subdita possideret. honor, quo inter cæteras corporeas creaturas ditatus est, rationalis videlicet acuitas in eo sic hebetata est, vt cum omni creaturæ visibili præesse debuerit, nunc exemplo formicæ viuere iubeatur. Vade,
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Paritatẽ cõmendat nob̾ locꝰ ⁊ uictꝰ: humili¬
tatẽ ułitas uestitꝰ: Sob̾etatẽ mẽsura cibi ⁊ potus:
Castitatẽ ĩdicit nobis idemtitas sexus : Obedientiã
nr̃am insinuat qd̾ inuicẽ inclinamꝰ: disciplinã
qd̾ magistros habemiꝰ: Patientiã demonstrat

Expanded text:
erit . Charitatem commendat nobis locus et victus; humilitatem, vilitas habitus; sobrietatem, mensura cibi et potus; castitatem indicit nobis identitas sexus; obedientiam nostram insinuat, quod invicem inclinamus; disciplinam, quod magistros habemus; patientiam demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
patientia securitaᷤ uite: ꝑseu̾antia clausula uite.
saritatẽ comendat nob̾ dñs dicens. Maiorẽ cari¬
tatẽ nemo habet: ut animã suã ponat quis ꝓ
amicis suis. Humilitatẽ docet nos dicens. Disci¬
te a me qr mitis sũ ⁊ humilis corde. De sobͥetate.
s obrii estote ⁊ uigilate. De castitate. sint lũbi
ur̃i p̃cincti. De obedientia: Melior ẽ obediẽtia
qͣm uictime. De disciplina. App̃hendite disci¬
plinã. ⁊ qͥ abicit disciplinã infelix ẽ. De patiẽ¬
tia. In patiẽtia ur̃a possidebitiᷤᷤ aninias ur̃as.

Expanded text:
. Charitatem commendat nobis Dominus, dicens: Majorem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Humilitatem docet, dicens: Discite a me quia mitis sum, et humilis corde . De sobrietate: Sobrii estote et vigilate, etc. . De castitate: Sint lumbi vestri praecincti . De obedientia: Melior est obedientia quam victimae . De disciplina: Apprehendite disciplinam . Et: Qui abjicit disciplinam, infelix est . De patientia: In patientia vestra possid
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire septẽ colũpnas. idest septẽ morales uir¬
tutes que ibi excidunt᷑: ⁊ cũ multo labore mira¬
biliter expolunttur. Septẽ colũpnȩ. idẽ septẽ uir¬
tutes iste st̃. Caritas. humilitas. sobrietas. castitas.
obedientia. disciplina. patientia. Ĩ quia omnis
idẽ plena ⁊ ꝑfecta laus in fine canit᷑: iungamus
uirtutũ: sobrietas mensura uͥtutũ: eastitas
ꝑ seu̾antia corona uͥtutũ. Caritas regina uͥtutũ:
castitas pulcͥtudo uͥtutũ: obedientia di rectio¬

Expanded text:
invenire columnas septem, id est septem morales virtutes, quae ibi exciduntur, et cum multo labore mirabiliter expoliuntur. Septem columnae, id est septem virtutes, istae sunt charitas, humilitas, sobrietas, castitas, obedientia, disciplina, patientia. Et quia omnis, id est perfecta laus in fine canitur, jungamus virtutum, sobrietas mensura, castitas severantia corona. Charitas regina virtutum, castitas pulchritudo, obedientia directio
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ. Uñ ioħes. S nos de plenitudine eiꝰ accepimꝰ.
Possumꝰ etiã dicere quia sapĩa edificauit sͥ domii.
beatã scłicet uirginẽ ⁊ in qua excidit colũpnas
septẽ. id est qͣtuor cardinales uirtutes. prudentiã.
temꝑantiã. fortitudinẽ. iusticiã: ⁊ tres dificas.

Expanded text:
mem. Unde Joannes: Et nos de plenitudine ejus accepimus . Possumus etiam dicere, quia sapientia aedificavit sibi domum, beatam scilicet Virginem, in qua excidit columnas septem, id est quatuor cardinales virtutes, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitia
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit sibi domũ: excidit colũpnas
Septẽ. Sapientia ubi inuenit᷑⁊ et quis ẽ
locus intelligentie : Nescit homo preciũ eius:
mere dm̃ ip̃a ẽ sapientia: ⁊ abstinere a malo
prudentia. Ut euidñter appareat que sit illa sa¬
pientia que domũ edificat: distinguẽdum ẽ int̾
sapientias. Est enĩ sapĩa mũdi⁊ sap̃ia carnis: sa¬
piẽtia desursũ: ⁊ sap̃ia sursũ. De sapĩa mundi
um. De sap̃ia carnis idemait: quia prudentia
carnis mors ẽ. De sap̃ia que de sursũ ẽ dicit᷑ quia
quia sap̃ia attingit a fine usꝙ ad finẽ fortiter:⁊
disponit om̃ia suauiter. Sap̃ia mundi in uanita¬
te ẽ. sap̃ia carnis in uoluptate: sapĩa desursũ in
ueritate ẽ: sap̃ia sur sũ ueritas ẽ. eternitas est. Sa¬
mum: corpꝰ udelicet d̾ni in quo habitauit cor¬
accepit sp̃m septiformẽ: ñ ad mensurã. s ad ple¬
nitudinẽ. Uñ ysaias. Reqiuescet suꝑ eñ sp̃c cłm.
sp̃e sap̃ie ⁊ intłectꝰ: ⁊ cetera. Rursũ sapĩa edifica¬

Expanded text:
edificavit sibi domum, excidit columnas septem . Unde: Sapientia ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? nescit homo pretium ejus, mere Deum ipsa est sapientia, et abstinere a malo, prudentia. Ut evidenter appareat quae sit illa sapientia quae domum aedificavit, distinguendum est inter sapientias; est enim sapientia mundi, sapientia carnis, sapientia desursum, et sapientia sursum. De sapientia mundi um . De sapientia carnis, idem ait: Quia prudentia carnis mors est . De sapientia quae desursum est, dicitur, quia ue ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Sapientia mundi in vanitate, sapientia carnis in voluptate, sapientia desursum in veritate, sapientia sursum veritas est, aeternitas est. Samum, corpus videlicet Domini, in quo habitavit coraccepit Spiritum septiformem, non ad mensuram, sed ad plenitudinem. Unde Isaias: Requiescet super eum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mo dulciꝰ eo qmͣ cui inelinat dñs aurẽ suã.
Uoce mea inqͥt dd̾. ad dñm clamaui: ce exau¬
diuit me de monte scõ suo. Esto gͥ in ualle
humilitatis: ut in monte sc̃õ audiri mereari.
Si sie cantas ut ab aliis laudem queras. uocẽ

Expanded text:
. Voce mea, inquit David, ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Esto igitur in valle humilitatis, ut in monte sancto exaudiri merearis. Si sic cantas, ut ab aliis laudem quaeras, vocem
Abbreviated transcription (Latin):
fenerauit m qͥsqͣm: om̃s maledieunt mͥ
dicit dñs. Iudaicus ppłs hic erat qui inratio¬
ne dati ce accepti cõmunicare contẽpsit dño
nolens benedicere benedictũ dĩ patris. ut bñ¬
diceret᷑ ab eo: s samaritanĩ demoniacũ uocais.
in sanis atq blasphemis insectabat᷑ maledic¬
tis. Maledicent inquit illi & tu benedices: na
ab eis benedictio quã noluerunt. elongabitur
tuet usuras. in benedictionib beatitudinis.
Dñs fenerat cũ talenta seruis partiens. scienti¬
am uerbi uł grãm euiuslibet muneris ad lu¬
erũ p̾rogat: dño aũt fenerat iocundus homo
qui miseret᷑ &e cõmodat. dicente scriptura. fe¬
neratur homo. qui miscdiam facit ꝑximo. Im
mo dño fenerat᷑. quicũq spe diuine. retͥbutiõis
aliqͥd oꝑat᷑. ut dicere possit: seio eui credidi qͥ¬

Expanded text:
feneravit mihi quisquam; omnes maledicunt mihi, dicit Dominus . Judaicus populus hic erat, qui in ratione dati et accepti communicare contempsit Domino, nolens benedicere Benedictum Dei Patris, ut benediceretur ab eo; sed Samaritanum, daemoniacum vocans, insanis atque blasphemis Deum insectabatur maledictis . Maledicent illi, inquit, et tu benedices ; nam ab eis benedictio quam noluerunt, elongabitur tuet usuras in benedictionibus beatitudinis.dem fenerat, cum talenta servis partiens, scientiam verbi vel gratiam cujuslibet muneris ad lucrum praerogat: Domino autem fenerat jucundus homo qui miseretur et commodat, dicente Scriptura: Feneratur Domino, qui misericordiam facit proximo . Imo Domino feneratur quicunque spe divinae retributionis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
oe. xp̃c: uinea gens iudaica: inebriatio
passio: mors obdormitio: denudatio uerȩ
humanitatis demonstratio: irrisio cham. dero¬
gatio iudeoꝵ: sem ce iaphet duo credentes ppłi.
uestĩtũ sacram̃tum: maledictio chanaan filii
cham. damnatio &e disꝑsio iudaice nationis:¬

Expanded text:
 vinea gens Judaica, inebriatio passio, mortis obdormitio denudatio, verae humilitatis demonstratio; derisio Cham derogatio Judaeorum, Sem et Japheth duo populi credentes, vestimentum sacramentum; maledictio Chanaam filii Cham damnatio est et dispersio Judaicae gentis
Abbreviated transcription (Latin):
adeẽt ꝓhiberet ne. fieret. Ex his gͦ facile co¬
gnoscitur. qr in iusticia nulła habet. eẽntiã:
qmͣius iniuste uoluntatis affectus ce actꝰ
qui ꝑse considerati aliqͥd sunt. usus iiu¬
sticiam uocet. Hac ipsa ratione. intelligimꝰ
malũ ẽẽ nich. Sic̃ enĩ iniusticia ñ est aliud
qmͣ absentia debite iusticie: ita malũ ñ ẽ

Expanded text:
adesset, prohibet ne fieret. Ex his ergo facile coadesset, prohibet ne fieret. Ex his ergo facile cognoscitur quia injustitia nullam habet essentiam; quamvis injustae voluntatis affectus et actus, qui per se considerati aliquid sunt, usus injustitiam vocet. Hac ipsa ratione intelligimus malam nihil esse. Sicut enim injustitia non est aliud quam absentia debitae justitiae, ita m
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliud cecitas qmͣ absentia uisus uͥ debet
ẽẽ: quȩ ñ magis aliqͥd ẽ in oculo uͥ debet ẽẽ.
uisus: qm in ligno ub ñ debet ẽẽ. Non enĩ ẽ
in iusticia talis res qua inficiat᷑ &e corrũpat᷑
anima uelut corpꝰ ueneno. ce que faciat ali¬
quid: sic̃ uidet᷑ qnͣdo maliciosus homo ma¬
la facit oꝑa. Nam quẽadmodu cũ indomita
cũ nauis si gub̾nator dimisso gub̾naculo di¬
mittat eã uentis ce motib maris. uagat᷑ et
inuehit᷑ in quelibet ꝑicula. dicimꝰ qi hoc fa¬
cit absentia cathene. aut gub̾naculi: ñ quod
in quelibet anime sue ꝑicula que st̃ mala
oꝑa impellit᷑ clamamꝰ qr hec oꝑat᷑ iniusti¬
cia: ñ qd̾ ipsa ulla eẽntia sit aut faciat aliqͥd:
s qm̃ uoluntas cui subditi sunt om̃s uolun¬
tarii motus totiꝰ hominis. absente. iusticia
diu̾sis appetitib impulsa. se & omĩa sibi sub¬
dita in multimoda mala leuis &e effrenata
&esine rectore p̃cipitat: qd̾ totũ iusticia si

Expanded text:
 caecitas, quam absentia visus ubi debet esse; quae non magis est aliquid in oculo ubi debet esse visus, quam in ligno ubi non debet esse. Non enim est injustitia talis res qua inficiatur et corrumpatur anima, velut corpus veneno; et quae faciat aliquid, sicut videtur quando malitiosus homo mala facit opera. Nam quemadmodum cum indomita cum navis, si gubernator dimisso gubernaculo dimittat eam, ventis et montibus maris vagatur, et invehitur in quaelibet pericula; dicimus quia hoc facit absentia catenae, vel gubernaculi: non quod in quaelibet animae suae pericula, quae sunt mala opera, impellitur; clamamus quia haec operatur injustitia: non quod ipsa ulla essentia sit, aut faciat aliquid; sed quoniam voluntas cui subditi sunt omnes voluntarii motus totius hominis absente justitia diversis appetitibus impulsa, se et omnia sibi subdita in multimoda mala levis et effrenata et sine rectore praecipitat: quod totum justitia, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferendus: ad uoluntarios uͦ actus ꝓgrediens.
ne metas corporee possibilitatis excedat. ratio¬
nis ẽ moderamine cohercendꝰ Neq enĩ tuñda
ẽ in int̾iori sc̃ĩtate. imietas: exterior aũt uir¬
tutũ exercitatio de quadicꝰtũ ẽ noli ẽẽ ninis
iustus. rationis ẽ moderamine tẽꝑanda. Sẽꝑ
enĩ in actu ratio consulẽda ẽ: ñ seq̃ndꝰ affectꝰ.¬

Expanded text:
perferendus; ad voluntarios vero actus progrediens, perferendus; ad voluntarios vero actus progrediens, ne metas corporeae possibilitatis excedat, rationis est moderamine coercendus. Neque enim timenda est in interiori sanctitate nimietas, exterior autem virtutum exercitatio, de qua dictum est: Noli esse nimis justus , rationis est moderamine temperanda. Semper enim in actu ratio consulenda est, non sequendus affect
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex diabolo ẽ. irrationabilis qui ꝓuicio ẽ.
carnalis qui ad uiciũ. tres isti affectꝰ ñ sołu ñ
sequendi. s ne admittendi qͥdem st̃: immo
qͣntum fieri pot̃ a cordib nrĩs radicitꝰ eru
endi. Porro spitalis affectus qui exdõ ẽ ñ solu̾
admittendꝰ. s & omĩb modis excitandus ẽ.
ce augendus. Habet aũt hoc affectus iste. ꝓpͥũ.¬
ut plerũq modu nesciat: humanas ñ meti¬
atur uires: corporeas passiones absorbeat: ac
impetu quoda ceco irruens in amatũ.solu id me-¬
ditet᷑ qd̾ appetit: despiciat qͥcq̃d extraẽ: etiã¬
qd̃ graue. qd̃ arduũ. qd̃ impossibile qͦ ac si leue
ac uacuũ laboris opus aggrediens: molestis¬
simas hominis ext̾i̾oris iniurias p̃ int̾ni amoris¬
delectatione ñ sentiat. Pinde ut uoluntas iu¬
gi feruore caleseat. ut illatas extrinsecꝰ passio¬
nes patient̃ qͥs immo gaudent᷑. sustineat: usq
ad ipsi desiderii motũ. affectus huiꝰ ẽ impetꝰ

Expanded text:
qui ex diabolo est, irrationalis qui pro vitio est, carnalis qui ad vitium; tres isti affectus non solum non sequendi, sed ne admittendi quidem sunt, imo quantum fieri potest, a cordibus nostris radicitendi. Porro spiritalis affectus, qui ex Deo est, non solum admittendus, sed et omnibus modis excitandus est, et augendus. Habet autut plerumque modum nesciat, humanas non metiatur vires, corporeas passiones absorbeat, ac impetu quodam caeco irruens in amatum, solum id mequod appetit, despiciat quidquid extra est; et quod grave, quod arduum, quod impossibile quoque, ac si leve ac vacuum laboris opus aggrediens, molestissimas hominis exterioris injurias prae intdelectatione non sentiat. Proinde ut voluntas jugi fervore calescat, ut illatas extrinsecus passiones patienter quis, imo gaudenter sustineat, usque ad ipsius desiderii motum, affectus hujus est impetus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ m̃tis ocułu in id qd̾ udendu ẽ dirig̾e̾:
aliud infixũ tenere. Primũ gradũ cõmu¬
nem habemꝰ eũ arbustis: scd̾m cũ bestiis: ter¬
cium cũ doctis & indoctis. In hoc tercio gͣ¬
du d̾s animã innectit: & ducere incipit.
Purgat in quarto: conformat in quinto
introducit insexto: pascit in septimo. In
contemplanda aũt ueritate que sit uolup¬
tas que sollẽpnitas. sine: fine uisionis di. que
leticia sine defectii. qui amoris ardor ñ cruei¬
ans s delectans. quantũ desicleriũ uisionis d̾i¬
cũ sacietate: & qͣnta satietas cũ desiderio: qui
fructus ueri & sũmi boni. que serenitas. que a¬
menitas. que iocunditas. qd ego dicã. Hixer̃t¬

Expanded text:
est enim mentis oculum in id quod videndum est dirigere, est enim mentis oculum in id quod videndum est dirigere, aliud est infixum tenere. Primum gradum communem habemus cum arbustis; secundum, cum bestiis; tertium cum doctis et indoctis. In hoc tertio gradu Deus animam innectit, id est, ducere incipit, purgat in quarto, confirmat in quinto, introducit in sexto, pascit in septimo. In contemplanda autem veritate quae sit voluptas, quae solemnitas sine fine visionis Dei, quae laetitia sine defectu amoris, ardor non crucians, sed delectans, quantum desiderium visionis cum satietate, et quanta satietas cum desiderio, qui fructus veri et summi boni, quae serenitas, quae amoenitas, quae jucunditas, quid ego dicam? Dixer
Abbreviated transcription (Latin):
nima inessentia ẽ. simplex: in officiis ml¬
tiplex. Habet enĩ septẽ actionis gradus:
quib uires suas atq potentiã ostendit. Primꝰ¬
gradus ẽ uiuificatio. scds sensus. terer ars:
quartus correptio. quintꝰ tranquillitas siue
puritas. Sextus contẽplatio: septimꝰ quies.
In pͥmo gradu siue actu. anima p̾sentia sira
corpus uiuificat. colligit inunũ: atq in u¬
no tenet. In scdo. ꝑ sensus ad ista ext̾i̾ora dis¬
pensanda se extendit. In tercio diu̾sas arteᷤᷤ
comp̃hendit. In quarto ex quo bonitas
incipit atq omĩs uera laudatio. se inqui¬
natam mundat: atq ad puritatẽ. p̃parat.
In quinto cũ iam fuerit ab om̃ilabe mun¬
data maculisq diluta: puritatẽ tenet. Ali¬
ud ẽ enĩ puritatẽ efficere: aliud tenere.
Tunc uͦ ingenti quadã &e incredibili fidu
cia ꝑgit in dm. id est in ipsam contẽplatio¬
in illa uisione seu contẽplatione.que ẽ sep
net anima & gaudet. letat᷑. delectat᷑. Aliud

Expanded text:
nima in essentia est simplex, in officiis est multiplex. Habet enim septem actionis gradus, quibus vires suas atque potentiam ostendit. Primus est vivificatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, correctio; quintus, tranquillitas seu puritas; sextus, contemplatio; septimus, quies. In primo gradu sive actu anima praesentia sua corpus vivificat, colligit in unum, atque in unum tenet. In secundo per sensus ad ista exteriora disponenda se extendit. In tertio diversas artes comprehendit. In quarto, ex quo bonitas incipit atque omnis vera laudatio, se inquinatam mundat, atque ad puritatem praeparat. Inde, cum jam fuerit ab omni labe mundata maculisque diluta, puritatem tenet. Aliud est enim puritatem efficere, aliud tenere. Tunc vero incia pergit in Deum, id est in ipsam contemplatioro in illa visione seu contemplatione, quae est septnet anima, gaudet et laetatur et delectatur. Aliud