comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ aut̃ paulopꝰt ait. ⁊ ne clarifica me tu
pat̾ ap̃ temetipsũ claritate quã habui pꝰ¬
qmͣ mundꝰ eẽt apud te: sic om̃ino accipien¬
dũ ẽ ut millatenꝰ u̾bi diuinitatẽ ab illa
claritate quã habuit inpͥncipio ds̃ aput
dm̃ obscuratã fuisse arbitrem᷑. Nã neq
ꝓtinꝰ moritura erat seru formã. Quomͦ
gͦ natura serui claritate pꝰ habita se poscit
buit. Midelicet ꝓpt̾ ꝑsonȩ unitatẽ. suã
laritatẽ illã asserit ueracit̾ ẽẽ forma ser¬
in quã habuit pꝰqm mundꝰ eẽt apit pa-¬
trem. illa quȩ sͥ untta erat forma di. Et sic
om̃ino claritatẽ tunc habuisse ꝯstant̃ di
se filius hominis. Sic enĩ ait. Et nemo ascen¬
dit in celũ nͥ qͥ descendit de celo filiꝰ hoĩs qͥ
ẽ in celo. Non enĩ ħo qͥ uidebat᷑ de cȩlo descen

Expanded text:
d autem post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate, quam habui priusquam mundus esset, apud te ; sic omnino accipiendum est, ut nullatenus Verbi divinitatem ab illa claritate, quam habuit in principio Deus apud Deum, obscuratam fuisse arbitremur. Nam neque protinus moritura erat, servi formam. Quomodo ergo natura servi claritate prius habita se poscit unitatem suam claritatem, illam veraciter asserit esse formam servi, quam habuit priusquam mundus esset apud Patrem, illa quae sibi unita erat forma Dei. Et sic omnino claritatem tunc habuisse constanter se Filius hominis. Sic enim ait: « Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo . » Non enim homo qui videbatur, de
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt sint in nob̾ sic̃ ⁊ nos unũ sumꝰ mͦui
delicet supͣdicto. qi qͦs dedisti mͥ tui sunt.
nec inmeũ ius tͣnseundo tui ẽẽ desiert̾: &e
mea om̃ia tua sunt: ⁊ ido ueriꝰ tua. quia
mea ẽẽ ceꝑunt. Delectat ꝓpiꝰ hunc intueri
modũ ꝯmunicatioĩs: ut intelligamꝰ ea q̃
patͥs st̃ ex eo ueriꝰ patͥs eẽ. ex qͦ homini xͦ¬
data sunt. Hoc itaq ñ p̾tereundum qd̃

Expanded text:
inquit, sint in nobis, sicut et nos unum sumus, modo, videlicet, supradicto, quia quos dedisti mihi, tui sunt, nec in meum jus transeundo, tui esse desierunt, et mea omnia tua sunt, et ideo verius tua quia mea esse coeperunt. Delectat propius hunc intueri modum communicationis, ut intelligamus ea quae Patris sunt, ex eo verius Patris esse, ex quo homini Chdata sun
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m orignialis peccati ⁊ om̃unl
ietualium remissionem accipe peccatoꝵ
taotumq hominem ueterem minte tͣns¬
stn nouieatem. Quo sensu pdicta ex po
pasunt. Alioqͥn uet̾es scĩ qui sine dubio

Expanded text:
sanctum originalis peccati, et omnium actualium remissionem accipere peccatorum, totumque hominem veterem in vitae transferri novitatem. Quo sensu praedicta exposiria sunt; alioquin veteres sancti, qui sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat. quando ascendit incelum: s qnͣdo
moriens reliquit mundum ⁊ uite ad
patrẽ. Nam de morte enis loquebat᷑ ioh̃s
enugłista cũ diceret. Sciens quia uenit
hora eius ut transeat ex hoc mundo ad
patrem. ⁊ cet̾a. Fadẽ qͥppe nocte tdendus

Expanded text:
constat, quando ascendit in coelum, sed quando moriens reliquit mundum, et ivit ad Patrem. Nam de morte ejus loquebatur Joannes evangelista, cum diceret: « Sciens quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem , » etc. Eadem quippe nocte tradendus
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣius ñ adeo fortit̾ amauerunt. Uerbi
ga peciꝰ. cui dictũ ẽ amorẽ t̾cio ꝯfitenti.
Sidiligis me: pasce oues meas. Nã hũt
amorem ñ caro ⁊ sanguis reuelauit. ei:¬
s pat᷑ qui in cęlis ẽ. Non gͥ ꝓpͥetatẽ sensꝰ
nihis dictis dñi ñ inuenisse arbit᷑m᷑.
insintrãq eniso sententiã exequemus:
ut scił idẽ sit. si enim ñ abiero paraclitꝰ
ñ uemet ad uos. acsi dixiss si enĩ ñ abi¬
cro. uos ñ bapti ⁊abmuni sp̃u scõ. Qd̃
abierit. Multi enĩ t̾c pͥmum illii abisse
recolunt: quando uidentib apłis ascen¬
dit in celum. S quando ascendit apłi
gaiuisi sunt: & sic̃ cantainus lumine le¬
to petentem sydera ꝓsecuti sunt: inmo
ut ait lucas ⁊ ipsi adorantes regressi st̃
se abeunte tͥstandos illos fore p̾dixerat:
tͥsficia inquiens implebit corur̃m. Et¬

Expanded text:
quamvis non adeo fortiter amaverunt: verbi gratia, Petrus, cui dictum est amorem tertio confitenti: « Si diligis me, pasce oves meas . » Nam hunc amorem ei non caro et sanguis revelavit, sed Pater qui in coelis est . Noni dictis nos invenisse arbitramur, nisi utramque ejus sententiam exaequemus, ut scilicet idem sit: Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; ac si dixisset: Si enim non abiero, vos non baptizabimini Spiritu sancto. Quod abierit. Multi enim illum tunc primum abiisse recolunt, quando videntibus apostolis ascendit in coelum. Sed quando ascendit, apostoli gavisi sunt, et sicut cantamus: Lumine laeto, petentem sidera prosecuti sunt, imo, ut ait Lucas: « Et ipsi adorantes regressi sunt in se abeunte tristandos illos fore praedixerat: « Tristitia, inquiens, implebit cor
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ẽ. At illa quã expectau̾at ut faceret
uuas & fecit labruscas. tandẽ illi mortis
miscuit a maritudinẽ. qua gustata mo¬
dice .i. ꝑ tͥduum: iam de genimine uitis
illius bibere non uult: Resurgens enm
ed ce quodCu
nos in passione sua fungebat᷑ ministerio
caritatis.  Coceꝰ enim coloris ignei qͥ inta¬
b̾nacł̃o dm̃ offerri in ueste sacerdotalibis
tinctus iubetur assummi. geminam sigi
coloratum coram diuinis complaceat s¬
spectib. Ipse aut̃ ꝓpt̾ mnniam carttate
suam qua dilexit nos bibit calicẽ prsi¬
omis. sicut ipse ut cognoscat inqͥt mui¬
diis qr ego diligo patrẽ: ce maiorem can¬
tatem namo ht̾ qm̃ ut anmnam suam
ponat quis ꝓ amicis siis. Igitur hinc
regi nr̃o clamis coccinea bene ꝯgruebat
ut ipso habitu se illum e̾t̾ oftenderet qͥ
in lege signiticabatur ꝑ uitulam rufã.
cuiꝰ corpꝰ ꝓpeccato ubebat᷑ extͣ cast᷑ erem¬

Expanded text:
st . » At illa, quam ipse exspectaverat, ut faceret uvas, et fecit labruscas , tandem illi mortis miscuit amaritudinem, qua gustata modice, id est per triduum, jam de genimine vitis illius bibere non vult . « Resurgens enim ed et quod nos in passione sua fungebatur ministerio charitatis? Coccus enim coloris ignei, qui in tabernaculo Domini offerri, et in veste sacerdotali bis tinctus jubetur assumi , geminam signicoloratum coram divinis placeat conspectibus. Ipse autem « propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos , bibebat calicem passionis, sicut ipse, « ut cognoscat, inquit, mundus, quia ego diligo Patrem ; » et: « Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . » Igitur huic regi nostro chlamys coccinea bene congruebat, ut ipso habitu se illum esse ostenderet, qui in lege significabatur, per vitulam rufam , cujus corpus pro peccato jubebatur extra castra crem
Abbreviated transcription (Latin):
spectatorib recte complacuit su¬
ut cum hodierna ꝓcessione palmaram
qua ꝓculdubio redemptoris nr̃i recolimꝰ
passionem ñ cõpritent illam que dm̃ca
uno eodẽq actu conuenient̃ exhiberi.
Hec autẽ manifeste dissident sibiq¬

Expanded text:
pectoribus recte complacuit ut cum hodierna processione palmarum, qua procul dubio Redemptoris nostri recolimus passionem, non computent illam quae Dominuno eodemque actu convenienter exhiberi. Haec autem manifeste dissident, sibiq
Abbreviated transcription (Latin):
minatos oculos cordis.
me delectat eius lectio:
tum ꝓ sui utilitate.
tum ꝑ auctoris dulcissi¬
ma michi caritate. Sed
qm̃ ueritas caritatis. ⁊ caritas ueri¬
tatis adulationis odit fucum: uide¬
or mͥ uidere in facie pulcri operis
neuum unum: qui & si interim int¬
nos beniuola quadam dissimulati¬
one tegatur uel coloretur: si opus
hoc exierit in manus eorum qͥ car-¬
pere amant aliorum etiam bene
dicta: futurum est in signum cui
a multis contradicetur. Cum enĩ in ordi¬
ne diuni sacram̃ti tria illa digestu¬
rus. materiam. intentionem. causãq
finalem. de materia ageretis: dixi¬
stis post multa. S dicit mͥ aduer¬
sarius. Quiens & sensibilis incorpore suo
mobilisq est ds & homo xp̃e. Corpus aũ
sacramenti uitam non ht̃. sensum nonht.
mobile non ẽ. Corpus gͥ ait dñi ñ ẽ. Ad
hec uos contra aduersarium. Obsecro te
quam in corꝑe dñ uitam requiris. Est
enim uita animalis: ẽ & uita sp̃ualis.
Animalis uita quinq sensib fungitur.

Expanded text:
minatos oculos cordis. me delectat ejus lectio, tum pro sui utilitate, tum pro auctoris dulcissima mihi charitate. Sed quoniam veritas charitatis, et charitas veritatis adulationis odit fucum, videor mihi videre in facie pulchri operis naevum unum, qui etsi inter nos interim benevola quadam dissimulatione tegatur vel coloretur, si opus hoc exierit in manus eorum, qui carpere amant aliorum etiam bene dicta, futurum est in signum, cui a multis contradicetur. Cum enim in ordine divini sacrificii illa tria digesturus, materiam, intentionem, finalem causam, de materia ageretis, dixistis post multa: « Sed dicit mihi adversarius: Vivens et sensibilis in corpore suo, mobilisque est Deus et homo Christus. Corpus autem sacrificii vitam non habet; sensum non habet, mobile non est; corpus ergo Domini non est. » Ad haec vos contra adversarium: « Obsecro te, quam in corpore Domini vitam requiris? Est enim vita animalis, est et spiritualis. Animalis vita quinque sensibus fungitur;
Abbreviated transcription (Latin):
conferre: & quedam que inlibris eoꝵ & maxi¬
me beati augꝰtini suꝑ hac reñnullos tͦbare so¬
ea in unum colligens temptare cepi: utrũ aliqͦd¬
opꝰ inde possem efficere. Cumq ex conflati¬
one illa opusculum hoc nescio quomͦ exiss
uob̾ pre omnib putaui destinandum. en
& uobis solummꝰ habendum: ut cum in eo
correxeritis que corrigenda sunt & meũ opꝰ
&e ur̃m sit. cum ego fecerim uos correxeritis:
nisi quia magis erit ur̃m qmͣ meum. si non
bene factum a me bene fuerit a uobis correc¬
tum. Post finem uͦ opusculi ꝑ se sententias
ipsas patrum congessi: pro quib explanan¬
dis & sibi inuicem conciliandis opus ipsum
aggressus sum: licet ꝑ ipsum opusculum
passim eas disꝑserim. & ubi oportunum fu¬
erat ipsa u̾ba eoꝵ ponere maluerim qm mea.
Explicit epła. Incipit liber.

Expanded text:
conferre; et quaedam quae in libris eorum, et maxiconferre; et quaedam quae in libris eorum, et maxime B. Augustini, super hac re nonnullos turbare solent, in unum colligens, tentare coepi, utrum aliquid inde possem conficere. Cumque ex conflatione illa opusculum hoc nescio quomodo exisset, vobis prae omnibus putavi destinandum, mihi et vobis solummodo habendum: ut cum in eo correxeritis quae corrigenda sunt, et meum opus, et vestrum sit; cum ego fecerim, vos correxeritis, nisi quod magis erit vestrum quam meum: si non bene factum a me, bene fuerit a vobis correctum. Post finem vero opusculi per se sententias ipsas Patrum congessi, pro quibus explanandis, et sibi invicem conciliandis, opus ipsum aggressus sum; licet per ipsum opusculum passim eas disperserim: et ubi opportunum fuerat, ipsa verba eorum ponere maluerim, quam mea. Explicit prologus. INCIPIT LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum uel assumptum ẽ in sententia illa
de mat̾ia sacrificii sc̃i. Qd̾ utrũ correctione
nidigeat: ur̃o legentiumq iudicio derelinqͦ.
Nunc unum ẽ quod p̾cor caritatem urãm
ꝑ ipsum qui caritas ẽ. ne me quasi de integͥ¬
tate fidi ur̃e dubitantem qd̾ longe sit a cor¬
de meo. & conscientia mea. estimetis in opus
studii ur̃i quasi censoriam tulisse sententiã.
iactabinda quadam temeritate. s fr̃na ca¬
ritate. & anica sollicitudine: teste dõ ꝓ uob̾
loquor sollicitus. sic uellem & hoc & omne
opꝰ studii ur̃i ⁊ laboris exquisitum esse &
circumspectum. priusqmͣ exiret in manꝰ eoꝵ
qui foris sunt: ut qui ridere uellet. ñ inue¬
niret ubi dentem poss figere: & ut sincerũ
uas nullus posset incrustare. Uał. Alia.
sum. Cum nuꝑ re exigente cuidam
tri breuiter de sacramentis scripsissem. sũp¬
to inde cogitandi exordio rationes quasdã
ex patrum sententiis sumptas. cepi inuicem

Expanded text:
propositum vel assumptum est in sententia illa propositum vel assumptum est in sententia illa de materia sacrificii sancti. Quod utrum correctione indigeat, vestro legentiumque judicio derelinquo. Nunc unum est, quod precor charitatem vestram, per ipsum qui est charitas; ne me quasi de integritate fidei vestrae dubitantem, quod longe sit a corde meo et conscientia mea, aestimetis in opus studii vestri quasi censoriam tulisse sententiam jactabunda quadam temeritate; sed fraterna charitate et sollicitudine amica, teste Deo, loquor pro vobis sollicitus, sic vellem et hoc et omne opus studii vestri et laboris exquisitum esse et circumspectum, priusquam exiret in manus eorum, qui foris sunt, ut qui rodere illud vellet, non inveniret, ubi dentem posset infigere; et ut sincerum vas nullus posset incrustare. Valete. . »sum. Cum nuper, re ipsa exigente, cuidam fratri breviter de sacramentis scripsissem, sumpto inde cogitandi exordio, rationes quasdam ex Patrum sententiis sumptas coepi invicem
Abbreviated transcription (Latin):
tuddo est scripturarum. Talisq homo i
qui non ꝑcipit ea que dĩ sunt. Hac aus
uita animali qui iuuere dicit corpꝰ xpi
ñ uiuit ipse peiorq ẽ omni animali. Que
si nomen ammalitatis in hoc eoartenul̃
corꝑi xp̃i post resurrectionem ex mortuis dero¬
gat uitam & sensus nr̃e nature licet alteriꝰ
głȩ. uideat tamen. astruat que dicit: maxi¬
me cum m̃bris auferat resurrectionis spe̾m
quam in capite uidetur ꝑimere. ¶ Ecce
hoc ẽ quod in oꝑe ur̃o me offendit. & ñ nul¬
los fr̃m nr̃oꝵ: in quem sensum etiam illud
concurrere uidetur: qđ̵ paulo suꝑus dixera¬
tis. Sic enim ibi legit᷑. Quappter qui uisibi¬
lem panem sacrificii comedit. & inuisibilem
a corde suo ñ credendo repellit. xp̃m occidit:
quia uitam a uiuificato seningit: & dentib
suis mortuum laniat corpus sacrificii: ac ꝑ
hoc reus est corꝑis ⁊ sanguinis dm̃. Et in
hunc sensum consonare uidetur quicquid

Expanded text:
tudo est Scripturarum. Talis quippe est homo, tudo est Scripturarum. Talis quippe est homo, qui non percipit ea, quae Dei sunt. Hac autem vita animali, qui vivere dicit corpus Christi, non vivit ipse, pejorque est omni animali. Quod si nomen animalitatis in hoc coarctemus,corpori Christi post resurectionem ex mortuis derogat vitam, et sensus nostrae naturae, licet alterius gloriae, videat unde astruat, quod dicit; maxime cum membris auferat resurrectionis spem, quam in capite videtur perimere. Ecce hoc est, quod in opere vestro me offendit, et nonnullos fratrum nostrorum. In quem sensum etiam illud concurrere videtur, quod paulo superius dixeratis. Sic enim ibi legitur: « Quapropter qui visibilem panem sacrificii comedit, et invisibilem a corde suo non credendo repellit: Christum occidit, qui vitam a vivificato sejungit, et dentibus suis mortuum laniat corpus sacrificii; ac per hoc reus est corporis et sanguinis Domini. » Et in hunc sensum consonare videtur, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
panis ẽ. & calix: quod uobis renuntiant
oculi ur̃i. Quod autt̃ fides postulat instru¬
enda. panis corpus xp̃i ẽ:  calix sanguis
erant: & in altero commutentur. Nichil
enim falsum putandum est in sacrificio
ueritatis. ł sicut fit in magorum presti¬
giis. ubi delusione quadam fallunt᷑ ocłi
sa facta p̾ter substantiam suam quodã m
in aliena ꝑegrinatur. continente eam qui
fecit eam: & ad suum transferente corpuis.
dñi quantum in sua sub̃a. nec album effi¬
cit albedo illa. nec rotundum rotunditas.
suffragium. necessario & pio consilio ql
ꝑfunctorie admittitur: quo ꝑacto in ꝑci¬
piendo sacramento consumitur. Consũp¬
tibilis enim erat & obnoxia corruptiom
diceretis aꝑtius quam ibi uttam anima¬
homine possibile ẽ inueniri: due uite
discermntur que iuicem sibi adu̾sant.
spualis & animalis. Horum enim atui
eum duo prima ultimo. uita ẽ animab
Hanc uitam anmatem aꝑpellare. consus¬

Expanded text:
panis est et calix, quod oculi renuntiant panis est et calix, quod oculi renuntiant vobis; quod autem fides postulat instruenda, panis corpus est Christi; et calix sanguis erant, et in aliud commutentur. » Nihil enim falsum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculsa facta praeter substantiam suam, quodammodo in aliena peregrinatur, continente eam qui fecit eam, et ad suum transferente corpus. Domini, quantum in sua substantia, nec album efficit albedo illa, nec rotundum rotunditas im, ad gustus suffragium, necessario et pio consilio quasi perfunctorie admittitur: quo peracto, in percipiendo sacramento consumitur. Consumptibilis enim erat, et obnoxia corruptionidiceretis apertius, quam ibi vitam animahomine possibile est inveniri, duae vitae discernuntur, quae invicem sibi adversantur: spiritualis et animalis. Horum enim triumcum duo prima ultimo, vita est animalis. Hanc vitam appellare animalem consue
Abbreviated transcription (Latin):
ferre subam. qui terram ł scłm unum
suꝑ maria fundauit eam: & suꝑ flumina
p̾ꝑauit eam. Qui etiam de hocipso Ac has¬
corꝑe suo de quo agimus hoc mirabiliter
oꝑatur. qd etiam de diuia euis sub̃a uix
caꝑe potest humane anime infirmitas.
ut clausis illud ianius introducat. & pal¬
pabile prebeat: ut cum in sacramento di¬
stribuitur fidelib. faciat de eo qd scͥptũ e.
Qui multum non habundauit & qͥ modi¬
cum non minorauit. Uno qͦ mom̃to
& in dextera patris sedeat in celis: & sacri¬
ficetur in mensa altaris. Item uno hore
momento a solis ortu usq ad occasum. ab
aquilone ad austrum presto sit omnib
fidelib hoc qd tradidit ipse in su memo¬
riam fidelit celebrantib. Qd de corpore
cogitare po test aliquis qui sit in corpore.
Est gͥ in misteriis uera dm̃ci corporis sub̾a
s absq uisibili specie sua &e est uera spes
uisibilis panis: s absq sub̃a sua. Unde

Expanded text:
ferre substantiam: qui terram, vel secundumferre substantiam: qui terram, vel secundumsuper maria fundavit, et super flumina praeparavit eam . Qui etiam de hoc ipso corpore suo de quo agimus, hoc mirabiliter operatur, quod etiam de divina ejus substantia vix capere potest humanae animae infirmitas, ut clausis januis illud introducat, et palpabile praebeat ; et cum in sacramento distribuitur fidelibus, faciat de eo quod scriptum est: Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non minoravit : unoque horae momento et in dextera Patris sedeat in coelis, et sacrificetur in mensa altaris: itemque uno momento a solis ortu usque ad occasum, et ab aquilone ad austrum, praesto sit omnibus fidelibus, hoc quod tradidit ipse, in sui memoriam fideliter celebrantibus. Quod de corpore cogitare non potest aliquis, qui sit in corpore. Est igitur in mysteriis vera Dominici corporis substantia, sed absque visibili specie sua; et est vera species visibilis panis, sed absque substantia sua. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
bere. & ꝑ omnia nr̃e esse naturȩ: licet al¬
terius głe. contradicet nullus nisi insipiens.
ille qui dicit in corde suo non est d̃s. Qd̾
si corpus sacrificii illam uisibilem spẽm
& meptus erit ille aduersarius qui ea reqͥ¬
re nispecie panis que ꝓpͥa sunt iuuentis
corporis.i. uitam. sensum. & motum: & ñ
potius ea que ꝓpria sunt. illuis speciei. ut est
rotunditas. albedo: & cetera huiusmodi.
Nam similitudo illa panis que in altari
carnis oculis se ingerit: ꝑ se inspecta. ñ ẽ
corpus dñi. S cum ẽẽt quiddam priori
te in dñicum corpus substantia ciu in¬
herebat remansit: ad ꝑagendum sacri
institutum mẏsterii. Quod quidem ꝯtͣ
usum est & rationem mundane sapie:
ut sublata substantia. sub̃e accidens sub¬
sistat. S legi nature non subiacet ds̃:
iimo ipsus lex ẽ legis creator sius. Po¬
testq accidentia subducto sub̃e funda¬
mento. uel continere. ł in aliam trans¬

Expanded text:
bere, et per omnia nostrae esse naturae, licet albere, et per omnia nostrae esse naturae, licet alterius gloriae, contradicet nullus, nisi insipiens ille qui dicit in corde suo. Non est Deus . Quod si corpus sacrificii visibilem illam specieet ineptus erit ille adversarius qui ea requiret in specie panis quae propria sunt viventis corporis, id est vitam, sensum, et motum, et non potius ea quae propria sunt illius speciei; ut est rotunditas, albedo, et caetera hujusmodi Nam similitudo illa panis, quae in altari carnis oculis se ingerit, per se inspecta, non est corpus Domini. Sed cum esset quiddam priori te in Dominicum corpus substantia cui inhaerebat, remansit, ad peragendum sacri institutum mysterii. Quod quidem contra usum et rationem est mundanae sapientiae, ut sublata substantia substantiae accidens subsistat. Sed legi naturae non subjacet Deus; imo ipsius legis lex est creator suus. Potestque accidentia subducto substantiae fundamento, vel continere, vel in aliam trans
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum. Nam panis substantiã
post dinci corꝑis consecrationem in alta¬
ri suꝑesse semꝑ abhorruit pietas xp̃i¬
ana: nuꝑq dampnauit in berengero
turonensi. & eius sequacib. Nam si
hoc admitteretur: iam uerbum̃ ñ incar¬
natum tantum. s etiam si dici posset
bat. panis sic in corpus dñi transiret.
ut tamen panis esse non desmeret.
Corpus gͥ sacrificii non aliud intelligo.
qmͣ quod mortuum est x resurrexit.
qd̾ non corpus sacrificii. s sicut uere est
qd̾ in altari sacrificatur. qui non credit:
in eorum se numero constituit qui abi¬
erunt retro dicentes. durus est ħ sermo.
S & uos corpus illud sacrificii. aliquando
appellatis corpus dñi. S pace ur̃a dictũ
ẽ. infertis quod nescio: an corꝑi sacrificii.
s corꝑi dñi nequa qm conuenit. Nam
suo. ipso inqmͣ corꝑe in qͦ nob̃̾ presto ẽ
in altari. quod ñ ẽ aliud ꝗͦ qd̾ sedet ad
dexteram patris. motum & sensum ha¬

Expanded text:
accipis sacramentum. » Nam panis substantiam accipis sacramentum. » Nam panis substantiam post Domini corporis consecrationem in altari superesse, semper abhorruit pietas Christiana, nuperque damnavit in Berengario Turonensi, ejusque sequacibus. Nam si hoc admitteretur, jam Verbum non incarnatum tantum, sed etiam, si dici posset, bat, panis sic in corpus Domini transiret, ut tamen panis esse non desineret. Corpus igitur sacrificii non aliud intelligo, quam quod mortuum est, et resurrexit: quod non corpus sacrificii, sed, sicut vere esm esse, quod in altari sacrificatur qui non credit in eorum numero se constituit, qui abierunt retro, dicentes, Durus est hic sermo . Sed et vos corpus illud sacrificii aliquando appellatis corpus Domini. Sed, pace vestra dictum sit, infertis quod nescio an corpori sacrificii, sed corpori Domini non convenit. Nam suo, ipso inquam corpore in quo nobis praesto est in altari; quod non est aliud quam quod sedet ad dexteram Patris, motum et sensum ha
Abbreviated transcription (Latin):
caro ñ ꝓdest quicqmͣ. & post aliquanta.
Solamgͦ sp̃ualem uitam in sacrificio nob̾
administrare sapientiam euis decebat.
que ẽ sc̃ĩficatio. benedictio. miscdia & ue¬
ritas. iusticia ⁊ pax. Hec autem uita sp̃u¬
alis sic ẽ in corꝑe sacͥficii absq eiꝰ uita aĩali
qͣmͦ lux solis absq calore eius in corꝑe lune.
rimum quid hic sacrificii corpus¬
appelletis: penitus ñ adu̾to. Cũ enĩ
ad bineditiones mysticas oꝑante uisi¬
biliter uerbo di. corpus in corpus. substan¬
tia mutata sit in substantiam. sicut in
mensa nuptiali. aqua in uinum mutata.
solum affuit uinum in quod aqua mu¬
tata erati sic in mensa altaris solum ad¬
est corpus dm̃. in quod mutata ẽ uera
panis substantia. nisi quod de aqua ni¬
chil remansit. in mutatione illa. De pane
uͦ mutato ad ꝑagendum sacri institutum
mysterii sola remanet sp̃es uisibilis: unde
beatus ambrosuis. Ne inquit horror cru¬
oris fieret: ideo accipis insimilitudine

Expanded text:
caro non prodest quidquam. » Et post aliquanta: « Solam ergo spiritualem vitam in sacrificio nobis administrare sapientiam ejus decebat: quae est sanctificatio, benedictio, misericordia et veritas, justitia et pax. Haec autem vita spiritualis sic est in corpore sacrificii absque ejus vita animali, quomodo lux solis absque calore ejus in corpore lunae. » Primum, quid hic corpus sacrificii appelletis, penitus non adverto. Cum enim ad benedictiones mysticas operante invisibiliter verbo Dei corpus in corpus, substantia mutata sit in substantiam, sicut in mensa nuptiali aqua in vinum mutata, solum adfuit vinum, in quod aqua mutata erat; sic in mensa altaris solum adest corpus Domini, in quod vere mutata est vera panis substantia: nisi quod de aqua nihil remansit in mutatione illa; de pane vero mutato ad peragendum sacri institutum mysterii sola remanet species visibilis. Unde B. Ambrosius: « Ne, inquit, horror cruoris fieret, ideo in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ loqͥm᷑ ⁊ cõmemoramꝰ idipsũ qd illa
dñs eductiõe significabat. indelicet qd̃ seqͣces
eiꝰ de mundo foras exire debeant sic̃ iã dixe¬
rat illis ego elegi uos de mundo ut eatis ⁊
fructũ afferatis. Quo eatis. Nitiq muni¬
u̾sũ mundum. Nam ħ ẽ qd̃ ⁊ nc̃ ait ilł scd̃m
marcũ: euntes in mundũ uniu̾sũ p̾dicate euũ¬

Expanded text:
invicem loquimur, et commemoramus idipsum, quod illa Dominus eductione significabat, videlicet, quod sequaces ejus de mundo foras exire debeant, sicut jam dixerat illis: « Ego elegi vos de mundo, ut eatis et fructum afferatis . » Quo eatis? Utique in universum mundum. Nam hoc est quod et tunc ait illis secundum Marcum: Euntes in mundum universum, p
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ inpsũ celũ qͦ p̾cursoripse introiit.
ꝑ eandẽ obedientiȩ uiã quã ipse factꝰ obe¬
diens. usq ad mortẽ exẽplo suo monst᷑uit.
Nã ipse mox ascensur᷑ in celũ. hocide signi¬
ficare dignat᷑ ẽ: sic̃ lucas eũigłista refert.
Cum enĩ dixiss dñs egomittã ꝓmissũ patͥs
mei rauos. nos aut̃ sedete in ciuitate qͦad¬
usq mduamuim uͥtute ex alto: secutꝰ lncã¬
adiunxit. Et edux eos foras in bethaniã.
Eductioe illa qͦd nos eũ seqͥ debeamꝰ ut dic¬
tu ẽ nomine bethaniȩ qd̃ int̃ptat᷑ obedi¬
entia significauit: ⁊ qd̃ imitando eiꝰ obe¬
dientiã m̃bra eiꝰ eẽ. ⁊ cũ illo oĩa u̾bo iͥtutis
suȩ portando ascendẽ ualeamꝰ. Recte itaq
de responsoriis qd̃ mag̃ ad eandẽ ꝑtineat
eductionẽ diligentioris eccłiȩ ordinis can¬
tant in hac ꝓcessiõẽ. ut nos responsoriũ hͥ¬

Expanded text:
iit, per eamdem obedientiae viam, quam ipse, factus obediens usque ad mortem , exemplo suo praemonstravit. Nam et ipse mox ascensurus in coelum, hoc ipsum significare dignatus est, sicut Lucas evangelista refert. Cum enim dixisset Dominus: « Ego mittam promissum Patris mei in vos, vos autem sedete in civitate, quoadusque induamiduxit autem eos foras in Bethaniam . » Eductione illa, quod nos eum sequi debeamus, ut praedictum est, nomine Bethaniae, quod interpretatur obedientia, significavit, quod imitando ejus obedientiam, membra ejus esse, et cum illo omnia verbo virtutis suae portante, ascendere valeamus. Recte itaque de responsoriis, quod magis ad eamdem pertineant eductionem, diligentioris Ecclesiae ordines cantant in hac processione, ut nos responsorium h
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomade euugłm legitur qͦ filims
hominis uenturus in maiestate sua ore sui
declaratur. congregatasq ante se omnes gn¬
tes separat sicut pastor seꝑat oues ab edis: e
statuet inquit oues adextris suis: hedos ait
a sinistris. ⁊ cet̾a. Hoc inmirum sermo ꝑph̃ũ
meas. & uisitabo eas sicut uisitat pastor grg
suum. ⁊ cet̾a. Educã eas inquit de gentib:
uidelicet sicut pastor segregat oues ab edis.
Inpascuis ub̃rimis: pascam eas: q̃ profecto ũ l̃
alia qm regnum de quo ait. Uemte benell¬

Expanded text:
Evangelium legitur, quo Filius hominis venturus in majestate sua, ore suo declaratur, congregatasque ante se omnes gentes separaturus, 48 sicut pastor separat oves ab haedis, « et statuet, inquit, oves a dextris suis, haedos autem a sinistris , » etc. Hoc nimirum sermo prophetmeas, et visitabo eas, sicut pastor visitat gregem suum , etc. « Educam eas, inquit, de gentibus, » videlicet « sicut pastor segregat oves ab haedis, » in pascuis uberrimis pascam eas. Quae profecto non sunt alia quam regnum, de quo ait: « Venite, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝓpe ẽ. & cet̾a quȩ secuntur ad querendum
dñm idonea: &e inuentionem eius effitientia.
Nam cum hec diceret ꝓpħ̾a. ꝓfecto futurum p̾-¬
udebat tempus qnͣdo a nideis inueniri ñ pos¬
sit: & adgentes transiens tanqm ad domum
obedientiȩ. illis mobedientib iam ꝓpe ñ esset.
eria .iiii. duplicata

Expanded text:
, » et caetera quae sequuntur, ad quaerendum Dominum idonea, et inventionem ejus efficientia. Nam cum haec diceret Propheta, profecto futurum praevidebat tempus, quando a Judaeis inveniri non posset, et ad gentes transiens, tanquam ad domum obedientiae, illis inobedientibus jam prope non esset. Feria quarta, duplicata
Abbreviated transcription (Latin):
illud ude potissimũ ipse głat᷑ dicens. nũqͥd
ego qͥ alios parere facio ipse ñ pariã: si ego
qͥ aliis gen̾ationẽ tͥbuo. sterilis ero a Qd̃ licet
de adoptiuis dictum iudeatur filiis. pͥncipiũ
laudis ab illiꝰ ht̃ genit᷑a filii qͥ solus nat᷑aus
ẽ cuiꝰ participatiõe alii fiunt adoptuu filii
q solũ illũ pat̃ qͥ hec loqͥt᷑ genuit. alios aut̃
tes. tres tamen deos dicere ꝓhibemur.

Expanded text:
Nunquid ego qui alios parere facio, ipse non pariam? si ego qui aliis generationem tribuo, sterilis ero? « Quod licet de adoptivis dictum videatur filiis, principium laudis ab illius habet genitura Filii, qui solus naturalis est, cujus participatione alii fiunt adoptivi filii, quia solum illum Pater, qui haec loquitur, genuit , alios autem tes, tres tamen deos dicere prohibemur.
Abbreviated transcription (Latin):
nu qua iuuideis sabbatũ dedicatumẽ
ex comꝑatione causarum uel tempo¬
rum utriusq sc̃ificationis ad u̾tere
licet. Diuersis enim ex causis longeq
imparib ce sabb̃m creator nr̃ benedi¬
xit: & pͥmam sab̃b̃i idemipse saluato
nr dedicauit. Causa namq benedidi¬
onis sabbato fuit hec qd̃ d̃s in illo cẽ¬
sauit ab omi oꝑe qd̃ patrauit. Cau
sauͦ pͥmȩ sabb̃i quod ds homo factꝰ
milla resurrexit a mortuis. Qs hec
longiis a se differre non uideat.
Si enim requies diei causa sc̃itieatiois
diei ẽ consequenter ubi maior & uerioi
euis requies illic & sc̃ificatio copiosiorẽ
Itemq maiorem ubi inoꝑante laborẽ
intendimus. maiorem nchilomunis il
cessante requiem agnoscims. Consta
uͦ qitia ds cum conde̾t mundum fati¬
gatus non ẽ. utpote qui omina ꝑ u̾bi
suum oꝑatus ẽ & unmersa componel
de singulis dixit. fiat. & factum ẽ. At is¬
se idem cum ut munctum redimeret
Qua gͦ die resurrexit neram utiq requi¬

Expanded text:
illi, qua Judaeis Sabbatum dedicatum est, ex comparatione causarum, vel temporum utriusque sanctificationis advertere licet: Diversis enim ex causis longeque imparibus, et Sabbatum Creator noster benedixit, et primam Sabbati idem ipse Salvator noster dedicavit: Causa namque benedictionis Sabbato fuit haec, quod Deus in illo cessavit ab omni opere quod patravit , causa vero primae Sabbati, quod Deus homo factus in illa resurrexit a mortuis. Quis haec longius a se differre non videat? Si enim Dei requies, causa sanctificationis diei est, consequenter ubi major et verior ejus requies, illic sanctificatio copiosior est. Itemque ubi majorem in operante laborem attendimus, majorem nihilominus in cessante requiem agnoscimus. Constat vero, quia dum conderet mundum fatigatus non est, utpote qui omnia per Verbum suum operatus est, et universa componens de singulis dixit, fiat, et factum est. At ipse idem, cum, ut mundum redimeret,Qua ergo die resurrexit, veram utique requi
Abbreviated transcription (Latin):
sa pͥma & pͥncipali dñicaꝵ omnium ñ
bñdicit᷑. neq die sc̃o pentecosten. q inp̃ti¬
ti sabbati uesꝑa. sumpta ẽ de sacro fonte
baptismi aute qmͣ immergatur aliqͥs
& anteqm crisma mnimissum sit. Non
enim ad hoc asꝑgimur ut rebaptize¬
mur: s diumm nominis grãm super
nos cum hoc memoriali baptismatis
nr̃i frequenter inuocare debemus. Et
iccirco singulis asꝑginur dm̃cis: quia
in sac̾sc̾ã primȩ huus dñicȩ uesꝑa bap¬
tismum uiuersaliter sca celebrat eccłia
ꝓ causa suꝑus memorata. Unde & in

Expanded text:
sa prima et principali Dominicarum omnium non sa prima et principali Dominicarum omnium non benedicitur, neque die sancto Pentecostes, quia in praeteriti Sabbati vespera sumpta est de sacro fonte baptismi, antequam immergatur aliquis, et antequam chrisma immissum sit. Non enim ad hoc aspergimur, ut rebaptizemur, sed divini nominis gratiam super nos, cum hoc memoriali baptismatis nostri, frequenter invocare debemus. Et idcirco singulis aspergimur Dominicis, quia in sacrosancta primae hujus Dominicae vespera, baptismum universaliter sancta celebrat Ecclesia, pro causa superius memo
Abbreviated transcription (Latin):
tem iccuro ipsi qui suierant non recepe¬
runt nec intelligere eum uoluerunt esse
regem uideorum: quia contra carnalis
existimarent qd̃ nunc qͦ sõpniant regnan¬
te xp̃o auream gemimatamq ierłm in
terris. stratasq auro mundo plateas eiꝰ
se habituros. Noster sabbatismus hac
die septima transfertur moctauam. quȩ
&e pͥma ẽ. Nam eade octaua dies ẽ quȩ
pͥma. Iccirco aut̃ uire transfert᷑ moctanã
qr de alio oꝑe cdi qmͣ de creatione mim¬
di nr̃m ut dictumẽ gaudium sumit᷑.
Duplanamq ẽ oꝑatiodi. pͥma ẽ creatio
mundi: scd̃a saluatio mundi. Sedm
creationem nichil nouum fit sub sole
quia qui uiuit mnet̾num creauit oĩa
simul: scłm saluationem. pat̾ m̃s in¬
creatione mundi sabbatrzant dilectores
mundi: nobis aitt̃ de saluatione mun¬
nis processio cũ benedictiõe aquȩ tunc
qd̃ aqua benedicta ppłis asꝑsis agitur
processio sollempnis. Herumpt̾n hac ip¬

Expanded text:
tem, idcirco ipsi qui sui erant, non recepetem, idcirco ipsi qui sui erant, non receperunt, nec intelligere voluerunt eum esse regem Judaeorum, quia contra carnalis existimarent, 90 quod nunc quoque somniant regnante Christo, auream, gemmatam Hierusalem in terris, stratasque auro mundo plateas ejus se habituros. Noster Sabbatismus hac die de septima transfertur ad octavam, quae et prima est. Nam eadem octava dies, quae et prima. Idcir de alio opere quam de creatione mundi nostrum, ut dictum est, gaudium sumitur. Dupla namque operatio Dei, prima est creatio mundi, secunda, salvatio mundi. Secundum creationem, « nihil novum fit sub sole , » quia qui vivit in aeternum, creavit omnia simul: secundum salvationem, « Pater meus, increatione mundi sabbatizant dilectores mundi. Nobis autem de salvatione munnis, processio cum benedictione aquae cunctquod aqua benedicta populis aspersis agitur processio solemnis. Verumtamen hac ip
Abbreviated transcription (Latin):
requiescit. Nunc enin gaudet spondꝰ
suꝑ sponsam quam suo sanguine acqͥ¬
siuuit. & gaudet suꝑ nos ds nr. & delec¬
tant eum filie regum. immo quia una
c̃ ecłia illa delectat eum regina illa
quȩ astitit a dextris eius quã & inpre¬
senti ꝓꝑat & uocat amicam: & infut᷑o
torrente uoluptatis suȩ potabit eam.
Nulli itaq dubium quin pͥma sabbi
tanto ubiꝰ sc̃ificata sit: quanto uerius
su uetus gaudium. qd̃ ẽ illis in creatio¬
ne mundi uisibilis cunis solius semꝑ
fructu transitorio delectati sunt. cinris
soliis ꝓsꝑitatib semꝑ lactari appetierũt
ꝓ cunis soluis acquisitione creatorẽ euis
seruliter timentes colere insi sunt. In
tantum enim t̾renis semꝑ mhesermit.
ut quecũq de celestib illis ꝓmissa sunt.
terrenarum quas amant semper uela¬
rioportuerit nominib rerum. ut ẽ ilłõ.¬
Audiisił p̃cepta dũi: & ea in corde tuoqͣi
in libro scribe: & dabot̾ t̾ram fluentem
quem mundus factus ẽ in ꝓpria uenien¬

Expanded text:
requiescit. Nunc enim gaudet sponsus super sponsam quam suo sanguine acquisivit, et gaudet super nos Deus noster, et delectant eum filiae regum, imo quia una est Ecclesia, illa delectat eum regina, quae astitit a dextris ejus , quam et in praesenti praeparat et vocat amicam, et in futuro torrente voluptatis suae potabit eam . Nulli itaque dubium, quin prima Sabbati tanto uberius sanctificata sit, quanto verius sui vetus gaudium, quod est illis de creatione mundi visibilis, cujus solius semper fructu transitorio delectati sunt, cujus solius prosperitatibus semper lactari appetiverunt, pro cujus solius acquisitione creatorem ejus serviliter timentes colere visi sunt. In tantum enim terrenis semper inhaeserunt, ut quaecunque de coelestibus illis promissa sunt, terrenarum quas amant, semper velari oportuerit nominibus rerum, ut est ilea in corde tuo quasi in libro scribe, et dabo tibi terram fluentem quem mundus factus est, in propria venien
Abbreviated transcription (Latin):
derat illis. Magna sane causa & dig¬
na: quam dñs ñ solũ u̾bis ediceret. s ⁊ facto
ysenti p̾figuraret Nam quomͦ ante pas¬
sionem fuam plerisq dictis aut factis
sui smilitudines adhibere consueuit:
die ueniens ad passionem. ut genus hu¬
manum redimeret eandem humani
generis redemptionem ꝑ asme ⁊ pulli
euis significauit solutionem: simine
apłis suis dicens. euntes docete omnes

Expanded text:
derat illis. Magna sane causa, et digderat illis. Magna sane causa, et digna, quam Dominus non solum verbis ediceret, sed et facto praesenti praefiguraret. Nam quomodo ante passionem suam, plerisque dictis aut factis suis similitudines adhibere consuevit; die veniens ad passionem, ut genus humanum redimeret, eamdem generis humani redemptionem, per asinae et pulli ejus significavit solutionem : sic tunc apostolis suis dic
Abbreviated transcription (Latin):
gruum est diuinȩ maiestati. uidebit᷑
lucam hac eadem die ierosolimis fecit.
cum reu̾sis ierosolimam duob discipłis
quib ostensus fuerat euntib emaus.
ce referentib quȩ iuiderant. illisq secũ
mirantib stecie iħe inmedio eorumce
dixit eis pax uob̾. Et cum hoc dixisset.
ostendit eis mamis & latus. Qd gͦ ampliꝰ
in galileam euocatis ostenderit queren¬
dumẽ: hoc minirum qd mimicum erat.
ierosolimis terrenȩ cuutati unde illos
euocauit. & templo sacerdocioq ueteri p̃¬
positum suum immo tocius trmitatis
consilium illis aꝑuit. Data ẽ inquit mͥ
omins potestas incelo & in terra. Euntes
galilea qͦ suo commnendat nomine. Mag¬
na inqm transinigratio. xp̃i discipulis
imꝑata: transinigrare de uideis ad do¬
cendas & baptizandas omnes gentes:
cum ante dixiss muiam gentium ne
abieritis: &e de uetustate circumcisionis
ad nouam grãm baptismi cuius nunc

Expanded text:
gruum divinae est majestati, videbitur gruum divinae est majestati, videbitur Lucam, hac eadem die Hierosolymis fecit, cum reversis Hierosolymam duobus discipulis, quibus ostensus fuerat, euntibus in Emmaus, et referentibus quae viderant illis secum mirantibus, stetit Jesus in medio eorum et dixit eis, « Pax vobis. » Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus . Quid ergo amplius in Galilaeam evocatis ostenderit, quaerendum est. Hoc nimirum, quod inimicum erat Hierosolymis terrenae civitati, unde illos evocavit et templo sacerdotioque veteri, propositum suum, imo totius Trinitatis consilium illis aperuit: « Data est, inquit, mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes,Galilaea quoque suo commendat nomine. Magna, inquam, transmigratio Christi discipulis imperata, transmigrare de Judaeis ad docendas et baptizandas omnes gentes, cum ante dixisset: « In viam gentium ne abieritis , » et de vetustate circumcisionis ad novam gratiam baptismi, cujus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uereo qd̾ angłi mulierib p̾cipiunt di¬
centes. ue dicite discipłis enis ⁊ petro
qr p̾cedet uos in galileam. & ipse dñs oc¬
currens illis exeuntib amonumento
cum tenussent pedes eius & ad orasseĩ
cum. ite inquit nuntiate fr̃ib meis
ut eant in galileam ibi me uidebunt:
Irimi huis mandati qd̃ dñs resur gẽs
ꝑangl̃os suos ce ꝑ seipsum suis mandat
discipłis ut eant in galileam ce ibi me
uidebunt inquit. si causam agnoueri¬
mus. ꝓculdubio fatebimur merito fieri
qd mandatum illud hac die cunctisq
ꝑ annum dñicis memoria celebri .i. ꝓces¬
sione frequentamus sollempni. Non
enimsine causa nec absq diuni pondẽ
consilii sese illis in galileam uidendũ
esse ꝓmittit. cum & iherosolimis sese ilł
ostendere potuerit: immo & quinquieꝰ
ipsa die qua resurrexit ibidem uisussit.
Qd & sinon aliud qmͣ latus. manꝰ ⁊ pedeᷤ
palpandos ⁊ contrectandos illis ingali¬
lea ostendere disposuit. hoc frustra uel
sine pondere rationis qđ ommno incon¬

Expanded text:
raecipiunt, dicentes: « Ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam , » et ipse Dominus occurrens illis exeuntibus a monumento, cum tenuissent pedes ejus et adorassent eum: « Ite, inquit, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam, ibi me videbunt . » Primi hujus mandati, quod Dominus resurgens per angelos suos et per se ipsum suis mandat discipulis ut eant in Galilaeam, « et ibi me videbunt, » inquit, si causam agnoverimus, procul dubio fatebimur merito fieri, quod mandatum illud hac die, cunctisque per annum Dominicis memoria celebri, id est, processione frequentamus solemni. Non enim sine causa, non absque divini pondere consilii sese in Galilaea videndum esse promittit, cum Hierosolymis sese illis ostendere potuerit, imo et quinquies ipsa die qua resurrexit ibidem visus sit. Quod si non aliud quam latus, manus et pedes palpandos et contrectandos illis in Galilaea ostendere disponit, hoc frustra vel sine pondere rationis, quod omnino incon
Abbreviated transcription (Latin):
tris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i. eandem gr̃e suȩ
transimgrationem significare uoluit
ꝑ galileam: que latine u̾tit᷑ in transim¬
grationem. Totum hoc ad nos .i. ad eccłiã
de gentib respicit: ad quam salus ex iu¬
deis hoc p̾cepto transmigrauit. Recte gͦ
⁊ merito in pͥmi hunis mandati cõme¬
morationem qd̃ statim ut iusus ẽ dñs
nr post resurrectionem. nuntiate in qͥt
fr̃ib meis ut eant in galileam. ibime ul¬
debunt. nos ꝓcessionem aginus sollẽp¬
nem: nosq ce locanr̃a asꝑgimis aqua
benedicta. in honorem huus diei quo
iussi sumus baptizari in nomine patͥs
Isp̃c sc̃i. Quo die discipłi ingalibea

Expanded text:
 eamdem gratiae suae transmigrationem significare voluit per Galilaeam, quae Latine vertitur in transmigrationem. Totum hoc ad nos, id est, ad Ecclesiam de gentibus respicit, ad quam salus ex Judaeis hoc praecepto transmigravit. Recte igitur et merito in primi hujus mandati commemorationem, quod statim, ut visus est Dominus noster post resurrectionem, « Nuntiate, inquit, fratribus meis, ut eant in Galilaeam, ibi me videbunt , » nos processionem agimus solemnem, nosque et loca nostra aspergimus aqua benedicta, in honorem hujus diei, quo jussi sumus baptizari in nomine Patris, CAPUT XXII. Quo die discipuli in Galila
Abbreviated transcription (Latin):
natura sp̃c sc̃s aqua iniisibilis ꝓceat
qui aquȩ uisibili que de lat̾e leuo .i.
de humanitate lanceata ꝓfluxit: fat¬
saluandi uirtutem tribuit. Hac gͥ chie
dm̃cȩ resurrectionis quȩ sacͥ qͦ bapti¬
sterii celebratione ẽ sollempnis recte
inter asꝑgendum cantamus illudin
laudem fluminis huius cinus mun¬
datione ꝑ mortem xp̃i reuiximus.
Ceteris autem post pentecosten dm̃cis
tisimi ꝓpħa p̾dixit. ꝑ ysopum que her¬
ba ẽ humilis &e medicinalis qua tumar
pulmonis deponitur. fidem humili¬
tatis ł passionis xp̃i significans. ꝑ nom̃
lauacri suꝑ nuem dealbantis. baptis¬
mum ipsius manifestius exprimens.
Deinde cum crucib & uexillis que suil
insignia uictoriȩ. xp̃i omnes albati ex
ultantes in laudem sc̃e resurrectioms
procedimus. cum pplĩ tanta expectat¬
one sexus utriusq maiorum pariter ati
minorum: ut corꝑaliter quoq illud ꝓpħ̃i¬
cum in nob̾ impleri uideatur. Cum io¬

Expanded text:
natura Spiritus sanctus aqua invisibilis procedit, natura Spiritus sanctus aqua invisibilis procedit, qui aquae visibili, quae de latere laevo, id est, de humanitate lanceata profluxit salvandi virtutem tribuit. Hac igitur die Dominicae resurrectionis, quae sacri quoque baptisterii celebratione est solemnis, recte inter aspergendum cantamus illud in laudem fluminis hujus, cujus inundatione per mortem Christi reviximus. Caeteris autem post Pentecosten Dominicis tismi Propheta praedixit, per hyssopum, quae herba est humilis, medecinalis, qua tumor pulmonis deponitur, fidem humilitatis vel passionis Christi significans: per nomen lavacri super nivem dealbantis, baptismum ipsius manifestius exprimens. Deinde cum crucibus et vexillis, quae sunt insignia victoriae Christi, omnes albati et exsultantes in laude resurrectionis sanctae procedimus, cum tanta populi exspectatione sexus utriusque majorum pariter et minorum, ut corporaliter quoque illud propheticum in nobis impleri videatur: Cum ju
Abbreviated transcription (Latin):
De iezechiele ꝓpħa sumptumẽ hoc. Ciui¬
tatem illi ostenderat manꝰ dm̃ facta suꝑ
eum ȩdificatam suꝑ montem excelsum
&e uergentem ad austrum: &e in illa mi¬
rabile constitui templum. Illa cuutas
abscondi suꝑ montem posita. Qd gͦ tẽ¬
plum nisi illud de quo ipseidẽ. soluite
templum hoc &e post triduum reedifica¬
bo illud loquens de templo corꝑis sui a
uitate sibi ostensa loqueretur: & tẽplũ
templo aquam uidit egredientem: nisi
uiuificum sacribaptisiatis fontem d
Cum enim illud soluissent uidei. sangͥo
&e aqua sicut supra dictum ẽ. de lat̾e eiꝰ
exunt. Et recte de lat̾e dextro aqua exi¬
uit de qua đr: &e omnes ad quos ꝑue¬
nit aqua ista salui facti sunt. Nam
huius quoq templi ñ mamifacti lat̾a
duo sunt. dextrum quippe latus di¬
uina: leuum latus humana nat᷑a
ẽ. Signant̃ gͦ dicendum fuit qd̾ ela¬
tere aqua hȩc exiuit. que ad qͦs cumq
ꝑuenit salui facti sunt. Alat̾e inqͥi
dextro. Et recte. Nam de diuina xp̃i

Expanded text:
Ezechiele sumptum est hoc. Civitatem illi ostenderat manus Domini facta super eum, aedificata super montem excelsum, et vergentem ad austrum, et in illa mirabile constitui templum . Illa autem abscondi super montem posita . » Quid ergo templum, nisi illud, de quo ipse idem: « Solvite templum hoc, inquit, et post triduum excitabo illud, loquens de templo corporis sui?vitate sibi ostensa loqueretur: Et templumtemplo aquam vidit hic egredientem, nisi vivificum sacri baptismatis fontem? Cum enim illud solvissent Judaei, sanguis et aqua, sicut supra dictum est, de latere ejus exivit. Et recte de latere dextro aqua exivit, de qua dicitur: Et omnes ad quos pervenit aqua ista salvi facti sunt. Nam hujus quoque templi non manufacti latera duo sunt. Dextrum quippe latus divina, laevum latus humana natura est. Signanter ergo dicendum fuit quo de latere aqua haec exivit, quae ad quoscunque pervenit, salvi facti sunt: a latere dextro, inquit. Et recte. Nam de divina Christi
Abbreviated transcription (Latin):
beata uͥgo mraria castis uiscerib ꝯcepl
⁊ hominẽ eadẽ forma speciosũ p̃ filis
hominũ nob̃ ꝓtulit hocunũ ẽ qd for¬
matũ ñ ẽ. Unde gͦ accidentib subiassa
Nam qd̾ cet̾a st̃ mitabilia. de sua ut adics
ẽ trahunt mat̾ia. Hoc unũ sine mat̃ul
⁊ ideo uere ẽ. nulloq nirũ ẽ. qd̃ ẽ p alꝰ
ctis solicdũ. suꝑ om̃ia pulchrũ. ñ pocs

Expanded text:
beata Virgo castis visceribus suscepit, et hominem eadem forma speciosum prae filiis hominum nobis protulit. Hoc unum est quod formatum non est. Unde ergo accidentibus subjaceat? Nam quod caetera sunt mutabilia, de sua, ut dictum est, trahunt materia. Hoc unum sine materia est, et ideo vere est, nulloque nixum est, quod est prae cunctis solidum, super omnia p
Abbreviated transcription (Latin):
ausa manfesta ẽ cur suba subia
creatͥx accidentia ñ suscipiat: cet.¬
si pͥmo attendas cur eiscde creata sub̃a sub
ꝯsiftit. Herbi gr̃a uelue aurifex cũ fabrili ar¬
te statuã figurat. mat̾ia eiꝰ ẽ eris spẽs: foi
mauͦ queuis inducta ꝑ artẽ effigies. seiliet
plũ qͥdẽ ẽ. ittpote cuiui mat̾ia t̾ra e̾. mitũ¬
ab ipsa differens que idet̾ eris sp̃es. Ips̃
qͦ si ꝯsideres t̾rã ñ ẽ id qd̃ ẽ: utpote quia
forma nom̃ hoc h̃c. Dicit᷑ enĩ c̾ra: eo qd̃ sit¬
quã dicunt mat̾iam ereatã informẽ. dim¬
lit̃ ħo ñ ẽ simplicit̾ hoc uł hoc: uidelicet
qi ꝯstat ex partib que st̃ aĩa ⁊ corpꝰ. quil
solubili iuncuio nexas ꝓculdubio mors
dissociat. Sic ⁊ cet̾a quecĩq sunt ex ma¬
t̾ia simul ⁊ ex forma ut dictũ ẽ ꝯsistino
ideoq accidentiũ multitudim subiaden
⁊ mutabilia st̃. At uͦ di subia simplex ẽ ñ¬

Expanded text:
ausa manifesta est cur substantia creatrix accidentia non suscipiat, si primo attendas cur eisdem creata substantiaconsistit, verbi gratia, velut artifex cum fabrili arte statuam figurat, materia ejus est aeris species; forma vero, quaevis inducta per artem effigies, scilicet plum quid est, utpote cujus materia terra est, multum ipsa differens, quae videtur aeris specie. Ipsam quoque si consideres terram, non est id quod est, utpote quae a forma nomen hoc hquam dicunt materiam creatam informem. Similiter homo non est simpliciter hoc vel hoc, videlicet quia constat ex partibus quae sunt anima et corpus, quas solubili vinculo nexas, procul dubio mors dissociat. Sic et caetera quaecunque sunt, ex materia simul et forma, ut dictum est, consistunt, ideoque accidentium multitudini subjacent, et mutabilia sunt. At vero Dei substantia simplex e