comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe÷ aduersus libidinẽ atq: alios non rec¬
tos imp&us animi. firma & moderata do¬
minatio. Hisigitur munitionib: diuina
opitulatione concessis. uelut quad ruplici
torace circũdata in hoc mundo mostifero
salus animȩ custoditur. Nec potesł aui

Expanded text:
est adversus libidinem atque alios non recest adversus libidinem atque alios non rectos impetus animi firma et moderata dominatio. His igitur munitionibus divina opitulatione concessis, velut quadruplici thorace circumdata, in hoc mundo mortifero salus animae custoditur; nec potest a
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sura. pumero. & pondere creauit.
rapotentia ipsas quoq cogitationes nrã
quasi res uisibiles in tu&᷑. quimnocentis
sanginnẽ audit clamantẽ. ad postre¬
mũ qui nouit om̃a. &ante quã fiant.
Tẽpus uenire aduirtutes morales. quȩ s̃
ambiendȩ diuitiȩ. & reuera p̃tiosus cen¬
sus animarũ quas greci aretas uocant
Quib contra inmunditiã corporale. suã
nitit᷑ bona conscientia uindicare purita
obiectũ÷ cuius ut u&eres diffinire uolu¬
erunt. talis noscit᷑ eẽ complexio.
Iustitia ÷ habitus animi ꝓcommimi utilita¬
te seruatus. suã cuiq tribuens dignitatẽ
Contra c̃fusa & incesta. prudentia adhibe¬
atur utiliter. Prudentia uero ÷ i rerum
bonarũ & malarũ uerax scientia. Contra
aduersa ł ꝓspera. remedialis opponitur
fortitudo. For cicudo autẽ c̃onsiderata
periculorũ susceptio. & laborũ firmaꝑ
tas & uoluptates feruidas. modera trix nob
tẽperantia suffragat᷑. Temperantia quip

Expanded text:
mensura, numero et pondere creavit :mensura, numero et pondere creavit :ra potentia ipsas quoque cogitationes nostras quasi res visibiles intuetur; qui innocentis sanguinem audit clamantem ; ad postremum, qui novit omnia antequam fiant. Tempus est venire ad virtutes morales, quae sunt ambiendae divitiae; et revera pretiosus census animarum, quas Graeci ἀρετὰς vocant, quibus contra immunditiam corporalem suam nititur bona conscientia vindicare puritatobjectum est; cujus, ut veteres definire voluerunt, talis noscitur esse complexio. Justitia est habitus animi, pro communi utilitate servatus, suam cuique tribuens dignitaontra confusa et incerta prudentia utiliter adhibetur. Prudentia vero est rerum bonarum et malarum verax scientia. Contra adversa vel prospera remedialis opponitur fortitudo. Fortitudo autem est considerata periculorum susceptio et laborum firma tas et voluptates fervidas moderatrix nobis temperantia suffragatur. Temperantia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sint conuenire. sedut res aliquȩ exhuma¬
na consu&udie facilius cõpendiosiusq
uoscant᷑. Sic animas nob̵ informes. for¬
mas. legimus frequent accipere: Sol&
&iam aliquos ꝑmouere. sic anima non
hab& quantitatẽ. dũeã const& intra
corpus hominis contineri: sed sidiffini¬
tionẽ ueracissimã quantitatis reuocemꝰ
inmediũ. quȩ res singulas breuit̾ seꝑ
absoluit facile nobis ꝓbata uericas elu¬
cescit. Sic enĩ carithmetici eã cõpendio¬
saueritate describunt. Omnis quan¬
titas. aut de continuatis constat. ut arbor.
homo. & mens. aut disiunctis. ut chorꝰ.
populus ł aceruus & hissimilia. Sed
cũ anima neq dec̃tinuatis neq dedisiunc¬
tissit. quia corpusnẽ. clarũ ẽ eam quan¬
titatẽ penitus non habere. sed ubicũq ::
nec formã recipit. pec habere nobis
dicenda ÷ aliquã quantitatẽ. Creatori
tam̃ circũ stantias earũ & quantitates
patere posse credendũ÷ quia om̃a sub

Expanded text:
Domino convenire, sed ut res aliquae ex humaDomino convenire, sed ut res aliquae ex humana consuetudine facilius compendiosiusque noscantur. Sic animas, nobis informes, formas legimus frequenter accipere. Solet etiam aliquos permovere, si anima non habeat quantitatem, dum eam constet intra corpus hominis contineri. Sed si definitionem veracissimam quantitatis revocemus in medium, quae res singulas breviter semper absolvit, facile nobis probata veritas elucescit. Sic enim arithmetici eam compendiosa veritate describunt: Omnis quantitas aut de continuatis constat, ut arbor, homo, et mons; aut de disjunctis, ut chorus, populus, vel acervus, et his similia. Sed cum anima neque de continuatis, neque de disjunctis sit, quia corpus non est, clarum est eam quantitatem penitus non habere; sed ubicunque est, nec formam recipit, nec habere nobis dicenda est aliquam quantitatem. Creatori tamen circumstantias earum et quantitates patere posse credendum est, quia omnia sub
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ se ȩqualẽ do &c&̃. Ibienĩ natura liult
intellegi. C.& erũ incorporeus ds̃. qui ubi¬
cũq totus atq in cõprehensibilis : quã
potuit habere formã : Illud autẽ qđ
ineuangelio legit᷑. post huius lucis occasũ
sinib egentem lazarũ fuisse susceptum:
diuitẽ uero flammnis adurentib estuan¬
tẽ guttã postulasse. unde eius tẽpera¬
r& incendiũ : Ideo intellegitin posicum.
ut humanigeneris rerũ ruinosa presumtio.
quid formidare debuiss& agnoscer&.
Caxerũ pec ille locutus : lingua. quã con¬
stat ee corporea: Nec ille digitos habuit.
unde cadentib guttis incendiũ diuitis tẽ¬
perare potuiss&: Nam & reliqua in hunc
modũ suscipienda sunt. quȩ lectione simi¬
li continent᷑. Parum ẽ enĩ qđ decreatu
ra memorant᷑ ad consu&udinẽ humanige¬
neris instruendã. Ipsum quoq auctorẽ
in passibilem. inmutabilẽ. ꝑenniter imo
modo manentẽ. furere legimꝰ. dormitare
frequent̃ audiuimꝰ : Nonqđ hño talia pos

Expanded text:
 vult intelligi. Caeterum incorporeus Deus, ubique totus, atque incomprehensibilis est, quam potuit habere formam? Illud autem quod in Evangelio legitur , post hujus lucis occasum Abrahae sinibus egentem Lazarum fuisse susceptum; divitem vero flammis adurentibus aestuantem, guttam postulasse unde ejus temperaretur incendium; ideo intelligitur positum, ut humani generis rerum ruinosa praesumptio quid formidare debuisset agnosceret. Caeterum nec ille lingua locutus est, quam constat esse corpoream; nec ille digitos habuit, unde cadentibus guttis incendium divitis temperare potuisset. Nam et reliqua in hunc modum suscipienda sunt, quae a lectione simili continentur. Parum est enim quod de creatura ista memorantur ad consuetudinem humani generis instruendam: ipsum quoque auctorem impassibilem, immutabilem, perenniter uno modo manentem, furere legimus, dormitare frequenter audivimus; non quod talia possint
Abbreviated transcription (Latin):
N eq angelorũ. quia carnisociabilis: neq exaere.
neq: ex aqua. neq exterra. neq: ex eis quȩ mu¬
tua cõplexione iungunt᷑. Sed simplex &
ꝓpria quȩ danatura. & ab alus spitib discre¬
ta substantia. Quã longe subtiliorẽ aere
& lucidiorẽ debemꝰ aduestere. quando istũ
uulgariter intuemur. lla uero conditio¬
ne carnis aspicere nonualemꝰ: hanc speci¬
ẽ naturał mobilitas sẽꝑ exagitat. ad cogita¬
tiones suas comiti ex plicandas. Hinc ẽ
qđ ꝑqui&ẽ remissi. dumateria nobis fuȩ¬
rit solitȩ cogitationis abstracta. neç inten¬
ti ad cotidianas fuerimꝰ sollẽpnit̾ actiones.
⁊ res uarias : Nunc falsis nuncueris inspeccio¬
nibus somniamus. Parum ÷ quod sopitis sen¬
sibus uolatica iaginatione deludimur.
dũ frequent̃ &iam uigilantes a nr̃a contem¬
platione traducimur. Sȩpe enĩ cumnos
inoratione magna intentione dirigimus: ludo
nescio quo insperatis subito cogitationib amo¬
uemur. & ita ꝓuenit ut mentinescio quid ad¬

Expanded text:
neque angelorum, quia carni sociabilis est; neque ex aere, neque ex aqua, neque ex terra, neque ex eis quae mutua complexione junguntur; sed simplex et propria quaedam natura, et ab aliis spiritibus discreta substantia, quam longe subtiliorem aere, et lucidiorem debemus advertere, quando istum vulgariter intuemur, illam vero conditione carnis aspicere non valemus. Hanc speciem naturalis mobilitas semper exagitat ad cogitationes suas communiter explicandas. Hinc est per quietem remissi, dum materia nobis fuerit solitae cogitationis abstracta, necdum intenti ad quotidianas fuerimus solemniter actiones, et res varias nunc falsis, nunc veris inspectionibus somniamus. Parum est quod sopitis sensibus volatica imaginatione deludimur, dum frequenter etiam vigilantes a nostra contemplatione traducimur. Saepe enim cum nos in oratione magna intentione dirigimus, ludo nescio quo insperatis  ed., inspiratis subito cogitationibus amovemur; et ita provenit, ut menti nescio quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
d&eriores nouimꝰ ee cũ pessimis. Nam
nos
siinus rigor. unũ ꝓpositũ continer&. nec
boni ex malis. nec beati ex imꝓbis. mutabi¬
litatis beneficio redderem᷑. Dedut cau
nosci. recordem ut dictũ ẽ prudentiã ñ
eẽ nob̵ in mutabilẽ contributa. &ideo
sapimꝰ. cũ diuina in luminatione bene ge¬
rimꝰ Atq: iterũ dissipimus. cũ delictis
posse qđ uiuere. hoc uelle qđ facere:
& merito quando imiuersa quȩ uere bo¬
nas. nadillu ueniunt. sed ab ipso ꝓceduni.

Expanded text:
deteriores esse novimus cum pessimis. Nam si deteriores esse novimus cum pessimis. Nam si nos unus rigor, unum propositum contineret, nec boni ex malis, nec beati ex improbis mutabilitatis beneficio redderemur. Sed ut canosci, recordemur ut dictum est prudentiam non esse nobis immutabilem contributam; et ideo sapimus, cum divina illuminatione bene gerimus; atque iterum desipimus, cum delictis posse quod vivere, hoc est velle quod facere. Et merito, quando universa quae vere bona sunt non ad illum veniun
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ ÷ hȩc inmostalis ue admodũ de¬
gere sentiat᷑. Quit inse p̾huus scłi a¬
missionẽ ñ reflante spũ sicut corpus. sed
aequali mobilitate quȩ illi ad tributa est.
Pura. subtilis. cita & na. uid& audit. tan¬
git. a creliquis sensib efficatius ual&
onlã expastib suis hȩc intelligens sed
ab surdũ ÷ putare minus posse liberã quã
mole brutissimi corporis ingrauatam.
Talia enĩ intelligere ñ dubiũ ẽ. & angelos.
& potestates aereas. & c& era quȩ sublimi
atq in mostali substantia c̃stare. noscunt᷑
Reliquũ ẽ: ut nunc obnoxiã mobilitati cur¬
deieccos. iodo pi&ate mites. modo in¬
dignatione tribiles nunc aduistute sani¬
mos erigere. nunc iterũ aduitia decli¬
nare Alia tenacit̃ ad sumimꝰ. Alia obli¬
uione respummꝰ.Quod numc plac&. post
displic& onorũ &iã sermonib aedi¬
ficamur. malorũ collocutione distru¬
imur. & quantũ ꝓficimus curectis. tantũ

Expanded text:
sciendum est haec immortalis anima quemadmodum desciendum est haec immortalis anima quemadmodum degere sentiatur. Vivit in se post hujus saeculi amissionem non reflante spiritu, sicut corpus, sed aequali mobilitate, quae illi attributa est: pura, subtilis, cita, aeterna, videt, audit, tangit, ac reliquis sensibus efficacius valet; non jam ex partibus suis haec intelligens, sedabsurdum est putare minus posse liberam, quam mole brutissimi corporis ingravatam. Talia enim intelligere posse non dubium est, et angelos et potestates aereas, vel caetera quae sublimi atque immortali substantia constare noscuntur. Reliquum est ut nunc obnoxiam mobilitati curdejectos; modo pietate mites, modo indignatione terribiles; nunc ad virtutes animos erigere, nunc iterum ad vitia declinare? Alia tenaciter assumimus, alia oblivione respuimus; quod nunc placet, post displicet. Bonorum etiam sermonibus aedificamur, malorum collocutione destruimur; et quantum proficimus cum rectis, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
te cogitare. Desiderat enĩ post corpo
cupit sine fine laudari. & bona c̃scientia
plus ÷ defuturis attonita. nea posteris ma¬
cul& relata. Hinc ẽ qđ int̃ sublimiores
c̃stat auctores. quia quicquid dignitate
rationis ełigit᷑. mortis in iuria ñ prenat᷑.
d de qđ ueritas absolute ꝓfit&. malis iu¬
ge suppliciũ. bonis ꝑp&ua gaudia se
daturã U̾ tñ sit fas cũ hesitatione reci¬
pi. qđ dignat᷑ om̃ptis diuinitas polliceri.
Uerũ hanc inmortalitatẽ animȩ. ñ talẽ
debemꝰ aduestere . quȩ nullã recipiat pas¬
sionẽ. E st enĩ mutabili obnoxia. & mȩro¬
i&ates. c̃tinuationis beneficio ꝑseuerat.
Singularit̃ aut̃ in mostalis ds̃ ÷ singulari¬
t̃ iustꝰ. singularit̃ potens. singularit bo
Mulla tam̃ ad eius altitudinẽ reuerendȩ po¬
testatis adtingunt: Om̃s enĩ arduȩ uir¬
tutrs. insumitate illa plenissimȩ atq ꝑ¬
fectissimȩ s. quȩ creaturis uniuersis ipsius
largitate ꝓsuo modulo c̃cedunt᷑. Nunc

Expanded text:
te cogitare; desiderat enim post mortemcupit sine fine laudari; et bona conscientia plus est de futuris attonita, ne a posteris maculetur relata. Hinc est quod inter sublimiores constat auctores, quia quidquid dignitate rationis erigitur, mortis injuria non premitur. Adde quod veritas absolute profitetur malis juge supplicium, bonis perpetua gaudia se daturam; ut non sit fas cum haesitatione recipi, quod dignatur omnipotens Divinitas polliceri. Verum hanc immortalitatem animae, non talem debemus advertere, quae nullam recipiat passionem; est enim mutabilitati obnoxia et moeroietatesSingulariter autem immortalis Deus est, singulariter justus, singulariter potens, singulariter bnullatenus tamen ad ejus altitudinem reverendae potestatis attingunt. Omnes enim arduae virtutes in summitate illa plenissimae atque perfectissimae sunt, quae creaturis universis, ipsius largitate pro suo modulo conceduntur. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
defensibili muro cin guarii generis
sũ uiantiũ ꝑforauit. Portus adutilitatẽ
nauigantiũ limari dispositione conclu¬
sit. Ornauit pulcherrima fabricarum
dispositione tellurẽ: Quis ia deeiꝰ rati¬
one dubit&. quando ab auctore suo in¬
luminata facit aste conspici qđ debeat
subomni celebritate laudari: Conuenit
nunc de ei in mostalitate disserere.
In mostales animas. auctores sȩcłariũ lit¬
terarũ multifariȩ ꝓbauer̃ dicentes.
Si omne qđ uiuificat aliud. insem& ipsoui¬

Expanded text:
defensibili muro cinxit, varii generis sum viantium perforavit, portus ad utilitatem navigantium lunari dispositione conclusit, ornavit pulcherrima fabricarum dispositione tellurem. Quis jam de ejus ratione dubitet, quando ab auctore suo illuminata facit arte conspici, quod debeat sub omni celebritate laudari? Convenit nunc de ejus immortalitate disserere. Immortales esse animas auctores saecularium litterarum multifarie probaverunt, dicentes: Si omne quod vivificat aliud, in semetipso vi
Abbreviated transcription (Latin):
us & sp̃s sc̃s ẽ. Una essentia & in discreta
maiestas. splendor suꝑ om̃s fulgores.
Gloria suꝑ omne preconiũ. qđ mundissi
potest explicare. Namque ad modũ
fas .ẽ. sufficient̃ de illo dici. quicreaturȩ

Expanded text:
us sanctus, una essentia et indiscreta majestas, splendor supra omnes fulgores, gloria super omne praeconium, quod mundissimvalet explicare. Nam quemadmodum fas est de illo sufficienter dici qui creatur
Abbreviated transcription (Latin):
te ouiginali ñ corrũpit᷑. inmostale iugit̾
ꝑseuerat: Anima enĩ quõ siplex atq pu
nr ÷ sine dubio in mostalis ẽ. Adiciunt
quoq d iomne rationale qđ se ipsũ mo¬
u&. in mostale ẽ : anima aut̃ rationalis.
se ipsa mou&git᷑ in mostalis :: os
aut̃ in mostales eẽ animas. facile ueri di
effectas. quis audeat ẽtra scam auctori¬
tatẽ mostales dicere. ut impudent̃ po¬
tius asserat᷑ eas acreatoris suisimilitu dine
discrepare  Nã que ad modũ poterit eẽ
imago. aut similitudo dĩ. si animȩ ho¬
minũ mostis t̃mino clauderent᷑: Ille
enĩ ineffabilit̃ seꝑ uiuens. in effabilit̃ sẽꝑ
manens. pennitatẽ ipse custodiens:
Qui omã c̃tin&. & om̃a disponit. potens ẽ
sine dubitatione in mortalis in mostalia
facere. & ꝓsuo modulo uitȩ cõp&entiã

Expanded text:
umpitur, immortale jugiter perseverat; anima igitur, quoniam simplex atque pura est, sine dubio immortalis est. Adjiciunt quoque: Omne rationale quod seipsum movet, immortale est; anima autem rationalis seipsam movet; igitur immortalis est. Nos autem immortales esse animas facile veridiceffectas, quis audeat contra sanctam auctoritatem mortales dicere? ut impudenter potius asseratur eas a Creatoris sui similitudine discrepare. Nam quemadmodum poterat esse imago aut similitudo Dei, si animae hominum mortis termino clauderentur? Ille enim ineffabiliter semper vivens, ineffabiliter semper manens, perennitatem ipse custodiens, qui omnia continet, omnia disponit, potens est sine dubitatione immortalis immortalia facere, et pro suo mod
Abbreviated transcription (Latin):
Roboratis hacuisione animis frm̃. certa¬
ti retib paratis curritur ad flum̃. pansisq
hinc inde cassib squa migeri gregis co¬
pia exuberant̃ abstrahitur aquore.
Tantaq fuit captorũ pisciũ habundan¬
tia. uteorũ euectio uehiculo eger&
Atqui nouerat beatus pat̾ tirones su¬
os. his ac talib infatigabilit̾ hnĩh he¬
rentes p̃ceptis rel euare beneficiis.
quimor taligrauatꝰ adhuc sarcina disci¬
pulis penuria panis laborantib opẽ
ferre ualuit ducentoꝵ modioꝵ fari¬
nȩ collatione. Sugitur corpora ali¬
m̃to tanto pere solat terreno. quan¬
to putamꝰ eũ iuuamine animarũ sa¬
luti insistere. qualit̃ aȩ tñȩ felicitatis¬
gaudia bonoꝵ actuũ onusti fructib.¬

Expanded text:
Roboratis hac visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatigaudia honorum actuum onusti fructib
Abbreviated transcription (Latin):
praesciuit propria ossa propriis relic¬
tis sedibus trapferenda. In quo acce¬
nus tanta constant monstrata mira¬
cula . ut si scriberentur proprio indige¬
rent libro. prestante omnipotentia¬

Expanded text:
praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante Domino n
Abbreviated transcription (Latin):
ES TIUA BEATISSIAUBENEDEN
sollempnitas . xp̃o hõ propitiante re¬
fulg&. quae fidelium cordibus & ef¬
fectum deuotionis augere. & spiritale
gaudium afferre consueuit¶
Meri

Expanded text:
ESTIVA beatissimi Benedicti solemnitas, Christo Domino propitiante refulget, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Meri
Abbreviated transcription (Latin):
ter insesta ÷ Quod siuirtus eiꝰ tantum
calorq ueg&ar&. in cisũ digitũ non poce¬
rat condolere Sicut nec sol ꝓbatur
quicquã sentire. sieius nrdios secare tẽp¬
taueris. Tota ergo ÷ in partib. suis. nec
intentius. alibi remissius Vbi tamen uita¬
li intentione porrigitur. colligit in unũ
atq copulat. Membra sua. non sinit de¬
fluere. ł contabescere. quae uitali uigore
cus todit Ulimenta cõp&entia ubiq dis¬
ꝑgit. congruentiã in eis modũq conser¬
uans. Mirum pr&erea uid& ur. rẽ in cor¬
poreã membris solidissimis conligatam.
& sic distantes naturoos mimã conuenien¬
tiã fuisse ꝑductas. ut nec anima sepossit
segsegare cũ uelit. nec retinere cũ ius

Expanded text:
ter inserta est. Quod si virtus ejus tantumter inserta est. Quod si virtus ejus tantumcorpus vegetaret, incisum digitum non poterat condolere; sicut nec sol probatur quidquam sentire, si ejus radios secare tentaveris. Tota ergo est in partibus suis, nec intensius, alicubi remissius, ubique tamen vitali intensione porrigitur. Colligit se in unum atque copulat; membra sua non sinit defluere vel contabescere, quae vitali vigore custodit; alimenta competentia ubique dispergit, congruentiam in eis modumque conservans. Mirum praeterea videtur rem incorpoream membris solidissimis colligatam, et sic distantes naturas in unam convenientiam fuisse perductas, ut nec anima se possit segregare cum velit, nec retinere, cum jus
Abbreviated transcription (Latin):
natirã. Daluberrima quoq: carnistẽ¬
peratione ꝑfrintur. oculorũ specula¬
tione depascitur. sonoris deleccatur
auditib suauissimis iocundatur odo¬
rib Ne cessariagustis epulatione de¬
linitur. & lic& his rebus nullatenus
ipsa uescatur. sub ductis tam̃ talib.
gra uissimo mȩrore conficit᷑ Pesi¬
traria rationi. quando anima dilecto cor¬
pori indulgentius remit tendo. locũ nos¬
citur p̾bere peccato. Uita igitur cor¬
poris. susceptȩ animȩ psentia ÷. Ours
aut̃. eius ꝓbatur abcessus. Sicdiem dici¬
mus lus trante sole. quicũ discesserit nex
uocatur. Uiuit ergo corpus animȩ p̃si¬
dio. & ex ipsa ꝓbatur accipere. unde p̃
adutae genus dequo loquimur nosci¬
tur ꝑtinere. sciendũ . ẽ. cũ se partib
corporis ille uigor ignitus infuderit.
materiãq carnalẽ sp̃s uitalis afflaue¬
rit : Diqđ fortasse uulnus acceperit.
statĩ condola: Quia ubiq substantiali¬

Expanded text:
naturam. Saluberrima quoque carnis temnaturam. Saluberrima quoque carnis temperatione perfruitur, oculorum speculatione depascitur, sonoris delectatur auditibus, suavissimis jucundatur odoribus, necessaria gustus epulatione delinitur; et licet his rebus nullatenus ipsa vescatur, subductis tamen talibus, gravissimo moerore conficitur; desiipiunt vitia contraria rationi, quando anima dilecto corpori indulgentius remittendo, locum noscitur praebere peccato. Vita igitur corporis susceptae animae praesentia est; mors autem, ejus probatur abscessus. Sic diem dicimus, lustrante sole, qui cum discesserit, nox vocatur. Vivit ergo corpus animae praesidio, et ex ipsa probatur accipere, unde se ad vitae genus de quo loquimur noscitur pertinere, sciendum est, cum se partibus corporis ille vigor ignitus infuderit, materiamque carnalem spiritus vitalis afflaverit, si quod fortasse vulnus acceperit, statim condolet, quia ubique substantiali
Abbreviated transcription (Latin):
tationib suis spĩ talia nec cerner& utiq
neuider&. Cess& ergo deeius corpo¬
ralitate suspicio. quando & diffinitio¬
nẽ corporis a se omnib: modis red¬
dit alienã. & tales causas exquirit. ad
quas solus sublimis sp̃s ꝑuenire con¬
tendit. I in c.ẽ. quod & scripturis
scis iustissime cõmon&urm̃a mundi
istius uisu alia contẽpnere. qm̃ ipsa
incorporea ÷ uit merito ad spĩtalia ten¬
dat. quib se simile noscit eẽ forma¬
tam. Propria . ẽ. utiq illi substantia.
quando nullus sp̃s alt̾ carnẽ suscipit.
ut eius passionib aut condoleat aut
ris uiuificatrix. quia mox ut data fue¬
rit. in effabili conditione diligit car
cerẽ suiramat ꝓpt̾ qđ libera eẽnon
pocest. Dolorib eiꝰ uehement̃ affici¬
tur. formidat interitũ quȩ non potest
mori. Et sic ÷ ad corporis sui casus tre¬
pida. ut ipsa magis sustinere credas¬
extrema. quȩ non potest deficere ꝑ

Expanded text:
tationibus suis spiritalia nec cerneret utique, tationibus suis spiritalia nec cerneret utique, nec videret. Cesset ergo de ejus corporalitate suspicio, quando et definitionem corporis a se omnibus modis reddit alienam, et tales causas exquirit, ad quas solus sublimis spiritus pervenire contendit. Hinc est quod et scripturis sanctis justissime commonetur, omnia mundi istius visualia contemnere: quoniam ipsa incorporea est, ut merito ad spiritalia tendat, quibus se similem cognoscit esse formatam. Propria est utique illi substantia, quando nullus spiritus alter carnem suscipit, ut ejus passionibus aut condoleat, autris vivificatrix est: quia mox ut data fuerit, inefum, amat propter quod libera esse non potest, doloribus ejus vehementer afficitur, formidat interitum quae non potest mori; et sic est ad corporis sui casus trepida, ut ipsam, extrema, quae non potest deficere per
Abbreviated transcription (Latin):
futunre auis pennaruq grata uari&as
contin&ur. Nunc aperiatur in partes.
lucere. A dõ fieri uel factas animas.
prudentiũ nullus ignorat. Quando
omne qđ existit. aut creator ÷ aut cre¬
atunx. Crea trix igitur. nulla creata
potest ẽẽ substantia. quõ ut ipsa sub¬
sistat indig& dõ. & dare non potest
nitate conditã eẽ fateamur. quȩ sola
Euident̃ enĩ legitur insalomone. & re¬
uestetur puluis int̾nem sicut eraet.
& sp̃s reuestecur adeũ quidedit eum.
Nalibi. Omnẽ flatũ ego feci. Hanc
omnia corporalia tribus nouerimus
lineis contineri. longitudme. latitudi¬
ne: ꝓfunditate. nihil tale ꝓbatur in
anima repperiri. Deinde qđ corpori
sociata. quauis ipsius mole p̃grau&ur.
opimiones rerũ sollicita curiositate ꝑ¬
pendit. Cȩlestia ꝓfunde cogitat. natu¬
ralia subtili indagatione ĩuestigat. & de
ipso quoq conditore suo ardua nosse
desiderat. Quod si && corponrlis. cogi¬

Expanded text:
futurae avis, pennarumque grata varietas futurae avis, pennarumque grata varietas continentur. Nunc aperiatur in partes, lucere. A Deo fieri, vel factas hominum animas prudentium nullus ignorat. Quando omne quod existit aut Creator est, aut creatura. Creatrix igitur nulla creata potest esse substantia: quoniam ut ipsa subsistat, indiget Deo, et dare non potest nitate conditam esse fateamur, quae sola Evidenter enim legitur in Salomone: Et revertatur pulvis in terram sicut erat, et spiritus revertatur ad Deum, qui dedit eum . Et alibi: Omnem flatum ego feci . Hancomnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, longitudine, latitudine, profunditate, nihil tale probatur in anima reperiri. Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones rerum sollicita curiositate perpendit, coelestia profunde cogitat, naturalia subtili indagatione investigat, et de ipso quoque Conditore suo ardua nosse desiderat. Quod 629 si esset corporalis, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
cũq spũ continentͥ. N ec istesp̃s ue
racit̃ potest dici anima. qui aeris al
ut segregatĩ atq significant̃ anima
hominis dicat᷑ spĩtalis sub stantia.
quȩ nullatenus sanguinis effusione
consumitur. N unc de ipsius ani¬
mȩ substantia liberius disseramus.
quando eã asimilitudine nominũ
necessaria sepanrtione discreui.
formemx. ut consequentia que in de
potuerint nasci. fide generis sui facil¬
lime uideatur agnosci. IIII.
DE DIFFINITIONE ANIME
AGISTRI secularium littenrrũ.
aiunt animã eẽ substantiã simplicem.
speciẽ natunrlẽ. distantẽ. amateria cou¬
poris sui. organũ membrorũ. & uirtu¬
tẽ uitȩ habentẽ. Anima aut̃ homi¬
nis ÷ : ut uenrtiũ doctorũ consentit auc¬
toritas. adõ creata spĩtalis ꝓpriaq
substantia. sui corporis uiuificatrix.
Rationabilis quidẽ & in mostalis. sed
inbonũ malũq conuestibilis.: Edi
tũ ÷ quasi pasturiale ouum. ubi uita

Expanded text:
cunque spiritu continentur. Nec iste spiritus cunque spiritu continentur. Nec iste spiritus veraciter potest dici anima, qui aeris altut segregatim atque significanter anima hominis dicatur spiritalis substantia, quae nullatenus sanguinis effusione consumitur. Nunc de ipsius animae substantia liberius disseramus, quia eam a similitudine nominum necessaria separatione discrevimuformemus; ut consequentia, quae inde potuerint nasci, fide generis  ed., genitoris sui facillime videantur agnosci. CAPUT De definitione animae. Magistri saecularium litterarum aiunt animam esse substantiam simplicem, speciem naturalem, distantem a materia corporis sui, organum membrorum, et virtutem vitae habentem. Anima autem hominis, ut veracium doctorum consentit auctoritas, est a Deo creata, spiritalis propriaque substantia, sui corporis vivificatrix, rationabilis quidem et immortalis, sed in bonum malumque convertibilis. Edit quasi parturiale ovum, ubi vita
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ auento. quod uelocissima cogitatio
eius ad similitudinẽ uenti motu celeri
ꝑuagat᷑: fit aute ex app&itu animȩ ꝓ
desideriis eius qualitate commotus
s&amen mid quod fuit ꝑfecta nouita¬
te restituit. Modo enĩ tribulationi¬
bus attenuata. quasi probatur obscu¬
ra. modo iterũ inuigorẽ naturelem
la&itia commeante repanrtur.
ut uult. Com plens uniuersa. totus
riter potens. Uocamo & spm̃ substan¬
tiã tenuẽ nobisq inuisibilem. creatam.
in mostalẽ. quantũ illi utilit datũ est
ualentẽ. Tertio spm̃ dicimus ꝑtotũ
corpus emissũ atq receptũ. ꝑquẽ uita.
mostaliũ flatune cessario contin&uir.
Nec aliquando otiũ capiens iugi mobili¬
tate reparatur. Atq ideo sciendũ
÷ animũ & mentẽ : ꝓprie. animã non
Setlquia res iste in anima ex¬
cellunt. inter dũ ꝑlicentiã sic dicunt᷑.
Cec panima utiq sp̃s distincte ponit̾.
quia hoc illi nom̃ ÷ cõmune cũ c&eris.
id÷ angelis. potestatib aereis. & quȩ¬

Expanded text:
 eo quod velocissime cogitatio ejus ad similitudinem venti motu celeri pervagatur. Fit autem ex appetitu animae pro desiderii ejus qualitate commotus.se tamen in id quod fuit, perfecta novitate restituit. Modo enim tribulationibus attenuata, quasi probatur obscura; modo iterum in vigorem naturalem laetitia commeante reparatur. rout vult; complens universa, totus riter potens. Vocamus et spiritum substantiam tenuem nobisque invisibilem, creatam, immortalem, quantum illi utiliter datum est, valentem. Tertio spiritum dicimus per totum corpus emissum atque receptum, per quem vita mortalium flatu necessario continetur, nec aliquando otium capiens, jugi mobilitate reparatur. Atque ideo sciendum est animum et mentem proprie animam non vocari; sed quia res istae in anima excellunt, interdum per licentiam sic dicuntur. Nec pro anima utique spiritus distincte ponitur, quia hoc illi nomen est commune cum caeteris, id est, angelis, potestatibus aeris, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ma id ÷ a sanguine longe discreta
Quando & post mostẽ corporis ꝑ¬
fectã ei constat eẽ substantiã. sicut
in subsequentibus suo loco declaractur.
Alii uero appellatã animã dicunt. eo qđ
anim& substantiã corporissui. atq ui¬

Expanded text:
αιμα, id est a sanguine longe discreta: αιμα, id est a sanguine longe discreta: quia et post mortem corporis perfectam ejus constat esse substantiam, sicut in subsequentibus suo loco declarabitur. Alii vero appellatam animam dicunt, eo quod animet substantiam corporis sui atqu
Abbreviated transcription (Latin):
licta: sed cũ his ac talibus ingenia il¬
lorũ. multis alligationib superare¬
ne quiuerĩ. nec mihi concedere meũ
uelle decreuissent. uictus p&ii. ut
me saltẽ diebus aliquot sustinerent:
Mec p̃cipitant̾ quererent qđ plenum
lud mihi accidit pro thei. qui quod
uoluntate non eligebat pandere. c̃¬
strictus uinculis cogebat᷑ absoluere.
Hoc tamen inde tolerabile uisũ ÷ qr de
talire urgebar dicere. quȩ si dõ fa¬
uente ueraciter exprimatur: Etau¬
dientem merito recreat. & sensum
bene ꝑ suadentis inluminat. Qua¬
propt̃ ante quã rem ingrediar ex¬
poitã. oport& prius nominũ simili¬
tudines quasi ramos obuiantes ab¬
scidere. ne semitã disputationis nr̃ẽ
uocabulorũ consonantiũ silua. ubro¬
sis imaginib uideatur in texere
Nima igitur. hominis proprie
dr̃. non &iã pecudũ. quia illo¬
rũ uita insanguine noscit᷑ constitu¬
ta. Hȩc uero qm̃ inmostalis ẽ.
anima recte appellat᷑. quasiani¬

Expanded text:
licta. Sed cum his ac talibus ingenia licta. Sed cum his ac talibus ingenia eorum multis allegationibus nequiverim superare, nec mihi concedere meum velle decrevissent: victus petii ut me saltem diebus aliquot sustinerent, nec praecipitanter quaererent quod plenum lud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuadentis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere, ne semitam disputationis nostrae vocabulorum consonantium silva umbrosis imaginibus videatur intexere. ima dicatur. Anima igitur hominis proprie dicitur, non etiam pecudum, quia illorum vita in sanguine tantum noscitur constituta. Haec vero quoniam immortalis est, anima recte appellatur, quasi ἄν
Abbreviated transcription (Latin):
IXI PR O positiones has non prȩ¬
sed profundis & remotis dialogis con¬
uenire. qui non tã istas aures corpore¬
as. sed interioris hominis intentũ atq
purissimum quȩ rere probantur au¬
dicum. Nec ideo facile posse deipsa
dici. qui a ꝑ eam innumera nouimus ex¬
plicari. Oculus enĩquiusq adsidera
tendit. se uidere non p̃ual&. & palatus
nr̃t. cũ diuersa gustu sentiat. Cuius ip¬
se sit saporis ignorat. Nares&iam
fraglantiũ corporũ aurẽsodores tra¬
hunt . sed qui doleant ips ȩ nonsentiunt
Cerebrũ deniq nrm lic& sensũ reliqͥs
membris tradat. ipsũ tam̃ legitur non
habere . Dein de qualia fatigatus pos¬
sim disserere. quiiã ad laboris termi¬
nũ auidamente properare: P ostre¬
mo tam suaues amici imponitis iterum
cogitare. qđ acogendo diciabsoluta cog¬
noscitis ratione constare. Preser¬
reser¬
tĩ cũ haec res amultis disputata. sed
pene in explicabilis uideat᷑ eẽ dere¬

Expanded text:
Dixi propositiones has non praeDixi propositiones has non praesed profundis et remotis dialogis convenire, qui non tam istas aures corporeas, sed interioris hominis intentum atque purissimum quaerere probantur auditum, nec ideo facile posse de ipsa dici, quia per 628 eam innumera novimus explicari. Oculus enim, qui usque ad sidera tendit, se videre non praevalet; et palatus noster, cum diversa gustu sentiat, cujus ipse sit saporis ignorat. Nares etiam fragrantium corporum varios odores attrahunt; sed quid oleant ipsae non sentiunt. Cerebrum denique nostrum, licet sensum membris reliquis tradat, ipsum tamen sensum legitur non habere. Deinde qualia fatigatus possim disserere, qui jam ad laboris terminum avida mente properarem? Postremo tam suaves amici imponitis iterum cogitare, quod a cogendo dici absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res a multis disputata, sed pene inexplicabilis videbatur esse dere
Abbreviated transcription (Latin):
denda:. Q uinto. quas uirtutes habeat
morales. quas greci ar&as uocant. ad
decus eius & gloriam contributas.
Sexto. quae illi sint uistutes naturales.
ad substantiam scilica corporis con¬
tinendam. Septimo. de origine a¬
nimae disserat᷑. Oc tauo cum sit ꝑ
omnia membra diffusa. ubi potius in¬
sidere credenda ÷. Nono. decorpo¬
ris ipsius forma. & compositione nos¬
camus. Decimo. quas propri&ates
habeat anima peccatorum. ꝑ compe¬
tentia nobis signa declarentur.
Undecimo. qua nos cantur discretio¬
nes iustorum. quatenus quos oculis
istis uidere non possumus ꝑ inditia
probabilia colligamus. Duo decimo.
in resurrectione quam uere sapiens cre¬
dit. quod singulis fieri sentiatur max¬
ime desideramus agnoscere. quatenus
fragilia corda mostalium. ad diuinitus
promissa desideria concitentur.
Haec nobis prestante dõ ordine custo¬
dito. responde. ut & nos facile possi¬
mus imbui. & tu gloriam debeas inueni¬
re doctoris.

Expanded text:
denda est. Quinto, quas virtutes habeat denda est. Quinto, quas virtutes habeat morales, quas Graeci ἀρετάς vocant, ad decus ejus et gloriam contributas. Sexto, quae illi sint virtutes naturales, ad substantiam scilicet corporis continendam. Septimo, de origine animae disseratur. Octavo, cum sit per omnia membra diffusa, ubi potius insidere credenda est. Nono, de corporis ipsius forma et compositione noscamus. Decimo, quas proprietates habeat anima peccatorum, per competentia nobis signa declaretur. Undecimo, qua noscantur discretione, justorum; quatenus quas oculis istis videre non possumus, per indicia probabilia colligamus. Duodecimo, in resurrectione, quam vere sapiens credit, quid de singulis fieri sentiatur, maxime desideramus agnoscere; quatenus fragilia corda mortalium ad divinitus promissa desideria concitentur. Haec nobis praestante Deo ordine custodito responde; ut et nos facile possimus imbui, et tu gloriam debeas invenire doctoris.
Abbreviated transcription (Latin):
enim exeis alia manentia. motuq ca¬
rentia : Alia uero quȩ mobili semꝑ
rotatione uestuntur. Hec ullis tem¬
poribus conquiescunt. Haec ut
mundani doctores exquirer& empta¬
uerunt. armoniacis delectationib
mȩstimabili modulatione uoluunt᷑
Iuorum tinnitus atq concentus. adu¬
natum efficit dulcisonum melos.
Desideramus &iam comprehendere alti¬
tudines a& heris. mensuram telluris.
Nubigeras pluuias. seugran dinis pro¬
cellas. tremorem stabilium terrarum.
naturam uagantium. uentorũ. profun¬
ditatem in constantis maris. potestates
uirentium herbarum. quat tuor ele¬
mentorum ꝑ omne corpus dissocia¬
tas complexiones. Et ferendum :
ipsam sese scire non posse. cui suꝑne¬
datum ÷ tanta discurere: N on
sed res pro fundissimas. modestissime
nosse desideramus. Discamus ergo
primum. quare anima dicat᷑. deinde
qualis sit eiꝰ diffinitio. Tertio qua
sit eius qualitas substantialis.
Quasto. si formam aliquã habere cre¬

Expanded text:
enim ex eis alia manentia, motuque caenim ex eis alia manentia, motuque carentia, alia vero quae mobili semper rotatione vertuntur, nec ullis temporibus conquiescunt. Haec ut mundani doctores exquirere tentaverunt, harmonicis delectationibus inaestimabili modulatione volvuntur. Quorum tinnitus atque concentus adunatus efficit dulcisonum melos. Desideramus etiam comprehendere altitudinem aetheris, mensuram telluris, nubigeras pluvias, sive grandinis procellas, tremorem stabilium terrarum, naturam vagantium ventorum, profunditatem inconstantis maris, potestates virentium herbarum, quatuor elementorum per omne corpus dissociatas complexiones, et ferendum est ipsam se scire non posse, cui supedatum est tanta discutere? Non sed res profundissimas modestissime nosse desideramus. Discamus ergo primum, quare anima dicatur; deinde, qualis sit ejus definitio. Tertio, quae sit ejus qualitas substantialis. Quarto, si formam aliquam habere cre
Abbreviated transcription (Latin):
exciper&. ubi & si non laudatus. ceste
liberatus adueneram: Amicon
suaue collegium. insalum rursus cogi¬
tationis ex pressit : Postulans ut ali¬
qua quȩ tam in libris sacris. quam in
secularibus abstrusa compereram
deanimȩ substantia. uelde eius uistutib
eptũ eẽ. si eã ꝑ quã plura cognos cimus
quasi anobis alienã ignorare patiamur
dum adomnia sit utile nosse quasapim
Nulla enim peregrina res ẽ desensu pro¬
prio loqui. quando sibi natura in terro¬
gata respond&: Hec long&endit. ut se
inuenire preualeat. N obiscum
semper ÷ ipsa queq rimus. ad ÷ itrac¬
tat. loquitur. & si fas ÷ inter istanescit᷑
roinde nota esse deb&. quae sibi pres¬
to ẽ. quia tunc magis ante se poni¬
tur. cum subtilis de ipsa tractatur
am du asapientibus prȩceptum sit.
ut cognoscamus nos m& ipsos. quemad¬
modũ sustineri potest. sinos habem
in cognitos. Cupimus enim nosse
plan&arũ caelo contrarios cursus. sig¬
norum consentaneum lapsũ. Dunt

Expanded text:
exciperet, ubi etsi non laudatus, certe liberatus adveneram, amicorum me suave collegium in salum rursus cogtationis expressit, postulans ut aliqua quae tam in libris sacris, quam in saecularibus abstrusa compereram, de animae substantia, vel de ejus virtutibus eptum esse, si eam, per quam plura cognoscimus, quasi a nobis alienam ignorare patiamur, dum ad omnia sit utile nosse qua sapimus. Nulla enim peregrina res est de sensu proprio loqui, quando sibi natura interrogata respondet; nec longe tendit, ut se invenire praevaleat; nobiscum semper est ipsa quam quaerimus, adest, tractat, loquitur, et si fas est inter ista nescitur. Proinde nota esse debet, quae sibi praesto est: quia tunc magis ante se ponitur, cum subtilius de ipsa tractatur. Nam dum a sapientibus praeceptum sit ut cognoscamus nosmetipsos, quemadmodum sustineri potest, si nos habemus incognitos? Cupimus enim nosse planetarum coelo contrarios cursus, signorum consentaneum lapsum. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quaeuenerantur auctorem: Tempus est
copiossimam densitatẽ. in quibusdam
manipulis colligamus. ut fideli calculo
numeratalorreis. memoriae cõpendiosa
hominis animã a&himologiae ipsius
consonatione docuimus: Sequestran¬
tes ab ea uocabula: quae nominũ simi¬
litudinẽ audientes confundere potuer̃
Secundo diffinitionẽ substantiȩ huus.
cũ suis expositionibus ut datũ constat

Expanded text:
quae veneratur auctorem. Tempus est quae veneratur auctorem. Tempus est copiosissimam densitatem in quibusdam manipulis colligamus; ut fideli calculo numerata horreis memoriae compendiosa i animam etymologiae ipsius consonatione docuimus: sequestrantes ab ea vocabula quae nominum similitudine audientes confundere potuerunt. Secundo, definitionem substantiae hujus cum suis expositionibus, ut datum constat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã magnifica prouocati. quibus iu¬
debamur sordibus occupari. Illud in ȩ
ternũ uidere sufficer&. qđ nos in ęter¬
rium ꝓmittit ueritas intueri: Illic con¬
uicitur omnis priruitas questionum.
illic male credita ueritatis ipsius faci
es openrtur. Sine fine regnũ. sine¬
nocte lux. sine uitus corpus. sine morti¬
bus uita. Et cũ omnia dirigantur adȩ¬
ternũ. solum ibimori&ur exitium.
Magnũ est his ꝑfrui. sed mulco melius
qđ inde non ꝓbatur exiri. Vicunt
uota. qui uocantur ad premia. Tunc
uere cognoscunt. quã feliciter creati
sint. qui ad tã magna ꝑuenerint. Oin¬
comprehensibilis maiestas & pi&as.
nã inter operas rerũ quibus mundi
ambitus opificis laude cõpl&ur. Nihil
egregius probatur existere. quã substan¬
tiȩ spĩtales. quaecreatorẽ suum punr
noscuntur mente cogitare. Reliqua
enim facta sunt. ad intellegentiũ delec¬
tationẽ. Haec autẽ ad suam beatitudinẽ.

Expanded text:
ad quae magnifica provocati, quibus viad quae magnifica provocati, quibus videbamur sordibus occupari. Illud vel in momento videre sufficeret, quod nos in aeternum promittit veritas intueri. Illic convincitur omnis pravitas quaestionum; illic male credita veritatis ipsius voce superantur. Sine fine regnum, sinnocte lux, sine vitiis corpus, sine mortibus vita; et cum omnia dirigantur ad aeternum, solum ibi morietur exitium. Magnum est his perfrui, sed multo melius, quod inde non probetur exiri. Vincunt vota qui vocantur ad praemia. Tunc vere cognoscunt, 639 quam feliciter creati sunt, qui ad tam magna pervenerint. O incomprehensibilis majestas et pietas! Nam inter opera rerum, quibus mundi ambitus opificis laude completur, nihil egregius probatur existere, quam substantiae spiritales, quae Creatorem suum pura mente noscuntur cogitare. Reliqua enim facta sunt ad intelligentium delectationem, haec autem ad suam beatitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
lege modenrtur. Scilic& quia inguber¬
natione ipsius consistunt omnia. Non
in suã posse derelicta Inrscitur placidis.
iudicat trrnquillus: & sine mutabilitate
eius ꝓuenit. qđ delinquentiũ reatus
exciper&. Rerũ humanarũ ualde
miserator. conuersis statĩ parcens.
peccantes expectando corrigens. &
cũpati nihil possit contrariũ. magna
tolerantia sustentat aduersum: quan¬
tulũ ÷ quod hic deilla in effabilitate
sentimus. ibi plene cognoscemus. quã
subiecta sunt in conspectu eius gloriȩ
quae miramur. ciuprxebent ministe¬
riũ angelica multitudo. carissimo
famulantur excelsi principatus obsequio
Innumenrbiles potestates fideliter & con¬
stanter oboediunt. quo semꝑ indig&
quaeuis excellentia summitatis : quid iã
deeius singulari potentia coniciamus
quando nec illud modo comprehendere
sufficimus. quod ei parere posse minime
dubitamus: Tunc liberati intelligemꝰ.
cuidementes resistere temptabamus.

Expanded text:
lege moderatur; scilicet, quia in guberlege moderatur; scilicet, quia in gubernatione ipsius consistunt omnia, non in suo posse derelicta. Irascitur placidus, judicat tranquillus, et sine mutabilitate ejus provenit, quod delinquentium reatus excipiet. Rerum humanarum valde miserator, conversis statim parcens, peccantes exspectando recorrigens; et cum pati nil possit contrarium, magna tolerantia sustentat adversum. Quantulum est quod hic de illa ineffabilitate sentimus? Ibi plene cognoscimus quam subjecta sint in conspectu gloriae ejus, quae miramur, cui praebet ministerium angelica magnitudo, charissimo famulantur excelsi principatus obsequio, innumerabiles potestates fideliter et constanter obediunt, quo semper indiget quaevis excellentia summitatis. Quid jam de ejus singulari potentia conjiciamus, quando nec illud modo comprehendere sufficimus, quod ei parere posse minime dubitamus? Tunc liberati intelligimus, cui dementes resistere tentabamus:
Abbreviated transcription (Latin):
subsistunt. cuncta librans. simul cuncta
discernens. quae id eo iniudicando non
labitur . qm̃ incognoscendo non fallitur
Cũ non appareat presens bonis est. & cũ
nusquã desit. absens malis est. Imimobilis
quia ubiq tota est. incessabilis quia uolun¬
tates suas semꝑ openitur. De toto seaudit.
detoto uid&. Non exaliqua paste tamquã
demẽbro respiciens. sed omnia undique
ita ut sunt ꝑscrutabili uis tute cognoscens
Dicitur &iam odonrre.gustare. ambulare.
sed hȩc propter intellegentiam nostrrm.
humana consu&udine facere ꝑhib&ur
ge aliter cuncta ꝑfici&. uistus sca. uniuersa
creans atq disponens. regnat maiestate sua.
& gloria sempiterna in cõprehensibilis. inesti¬
mabilis. & acerna potentia. caelos mira¬
bili suspensione consolidat. Tenrs suꝑ
hane defigit. dat fontibus cursum. mari
terminũ ponit. serenus coruscat. pius¬
fulminat. ima summaq sapientiȩ suȩ

Expanded text:
subsistunt. Cuncta simul librans, cuncta subsistunt. Cuncta simul librans, cuncta discernens; quae ideo in judicando non labitur, quoniam in cognoscendo non fallitur. Cum non appareat, praesens bonis est; et cum nusquam desit, absens malis est: immobilis, quia ubique tota est; incessabilis, quia voluntates suas semper operatur; de toto se audit, de toto se videt; non ex aliqua parte tanquam de membro respiciens, sed omnia undique ita ut sunt perscrutabili virtute cognoscens. Dicitur etiam odorare, gustare, ambulare; sed haec propter intelligentiam nostram humana consuetudine facere perhibetur, ge aliter cuncta perficiat. Virtus sancta, universa creans atque disponens, regnat in majestate propria et gloria sempiterna; incomprehensibilis, inaestimabilis, et aeterna potentia, coelos mirabili suspensione consolidat, terras super mare  ed., inane defigit, dat fontibus cursum, mari terminum ponit, serenus coruscat, piusfulminat, ima summaque sapientiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uid&ur aspectiflores. gratissima nos
iocunditate reficiunt. Tenrm uiridẽ.
mare ceruleum. aeris puritatẽ. stellas
micantes. eximis nunc delectationib
intuemur. qđ si magnã prestant dul¬
cedinẽ. cũ adoptutus nrõs ueniunt res
creatae. quid illa maiestas tunc uisa
conferre creditur. cuinihil simile rep¬
peritur¬
unc ꝑfecte cognoscemus. quod modo
salutariter credimus. Nec enĩ aliter
anim aduestere merebimur. nisi
nunc quae sunt ueni fateamur.
Hoc est coeternã: in cõmutabilẽ. distintã
ꝑpsonis. & insepanrbilẽ trinitatẽ. replentẽ
omnia simul substantiali uis tute sua
rilitas in omni potentia. aequalitas incari¬
tate. unitas innatunr. Haec excellenter
& singulariter simul iudicat iustitia sua.
simul parcit pi&ate sua. simul coopenrtur
uis tute sua. Potestas in cõprehensibilis.
beatitudo mirrbilis. ex quabeantur quȩ¬
cũq beata sunt. uiuificantur. quaccũq
uiuentia sunt. Continentur quaecumq

Expanded text:
cum videtur! Aspecti flores gratissima nos cum videtur! Aspecti flores gratissima nos jucunditate reficiunt. Terram viridem, mare caeruleum, aeris puritatem, stellas micantes eximiis nunc delectationibus intuemur. Quod si magnam praestant dulcedinem, cum ad obtutus nostros venerint res creatae, quid illa majestas tunc visa conferre creditur, cui nihil simile reperiturrfecte cognoscemus quod modo salubriter credimus. Nec enim aliter animadvertere merebimur, nisi nunc quae sunt vera fateamur; hoc est, coaeternam, incommutabilem, distinctam ersonis et inseparabilem Trinitatem, replentem omnia simul substantiali virtute sua, rilitatem in omnipotentia, aequalitatem in charitate, unitatem in natura. Haec excellenter et singulariter simul judicat justitia sua, simul parcit pietate sua, simul cooperatur virtute sua: potestas incomprehensibilis, beatitudo mirabilis, ex qua beantur quaecunque beata sunt, vivificantur quaecunque viventia sunt, continentur quaecunque