comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse subiciet᷑ ei qui ei subie cit omĩa. ut sit ds̃ omĩa in om̃ib quia subiet¬
tio & infirmiti tẽ subiecti ꝓtestetur. &dominantis significet potestatẽ:
nhis quoq cũsumma religionis demonstratione tractandis. lb undecimꝰ
occupatur etiã ex his ipsis dictis apłicis demonstrans. non modo ñ ad diui¬
nitti tẽ infirmita tẽ subiectionẽ ꝓficere. sed ꝑeam ipsam ueritatẽ dei qui
multũ ad quiri & ei nihł detrahi. cũ scilicet homo natus. & imuiersis
carnis nrȩ passionib functus. addm̃ & patrẽ nrm̃. ut homorr in dm̃ glori¬
ficand ascenderet. Quod aut̃ in om̃ĩ genere doctrinarũ obseruari semꝑ
meminimus ut siqui diu tenui primũ exercitatione longoq usu humilioris
studii fuerint eruditi. tum iam adrerũ ipsarũ quib imbuti sunt experm̃ta
mit tunt᷑ ut cũ iã bene luserint bella militaturi inmilitiã ꝓtrahuntur.
aut cũ forenses lites scolares materiȩ tẽptauerint. tunc mit tantur ad tribu¬

Expanded text:
subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Quia subjectio et infirmitatem subjecti protestetur, et dominantis significet potestatem: in his quoque cum summa religionis demonstratione tractandis liber undecimus occupatur, 22 etiam ex his ipsis dictis apostolicis demonstrans, non modo non ad divinitatis infirmitatem subjectionem proficere, sed per eam ipsamultum acquiri, et ei nihil detrahi; cum scilicet homo natus, et universis carnis nostrae passionibus functus, ad Deum et Patrem nostrum, ut homo nofuerit. --Quod autem in omni genere doctrinarum observari semper meminimus, ut si qui diu tenui primum exercitatione longoque usu humilioris studii fuerint eruditi, tum jam ad rerum ipsarum, quibus imbuti sunt, experimenta mittantur; ut cum jam bene luserint bella militaturi, in militiam protrahantur; aut cum forenses lites scholaris materiae tentaverint, tunc mittantur ad tribun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ similẽ cȩceris creaturis: eẽ aut̃ creaturã. quia scriptumsit: ds ereauit me
initiũ uiarũ suarũ : Esse etiã facturã ꝑfectã. sed ñ similẽ cȩteris fac turis.
excellentius ab his possidet nom̃ & rursum : Vnde fr̃s̃scĩ uocationis
cȩlestis participes. cognoscite apłm & principẽ sacerdotũ confessio
nis nr̃ȩ im xpm̃ : quifidelis. ẽ ei quifecit cũ Ad infirmandã uero
filii & uirtutẽ & potestatẽ. & diuinitatẽ. eo maxime utuntur quod
dixerit pat̾ maiorme. ẽ. Id circo aut̃ ñ esse eum unũ ex om̃ib crea¬
turis concedunt. quia scriptũ sit . Omĩa ꝑ eũ facta sunt: Concludunt
g omnẽ irreligiositatis suȩ doctrinã istiusmodi uerbissuis dicentes

Expanded text:
non similem caeteris creaturis. Esse autem creaturam; quia scriptum sit, Dominus creavit me non similem caeteris creaturis. Esse autem creaturam; quia scriptum sit, Dominus creavit me in initium viarum suarum . Esse etiam facturam perfectam, sed non similem caeteris facturis: fexcellentius ab his possidet nomen . Et rursum: Unde fratres sancti, vocationis coelestis participes, cognoscite apostolum et principem sacerdotum confessioqui fidelis est ei qui fecit eum . Ad infirmandum vero Filii et virtutem et potestatem et divinitatem, eo maxime utuntur, quod dixerit: Pater major me est . Idcirco autem non esse eum unum ex omnibus creaturis concedunt, quia scriptum sit: Omnia 79 per eum facta sunt . Concludunt ergo omnem irreligiositatis suae doctrinam istiusmodi verbis suis, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
gła sit̃ dignus extiterit : Nihil enĩ nisi natũ habet filius & geniti honoris
admiratio in honore generantis. ẽ. cesset gͦ. opinio contumeliȩ cũ quicqͥd
inesse filio maiestatis docebitur id ad amplificandã potestatẽ eius
qͥ đ defilio ꝓfessisunt audiatur Responsuri enĩ singulis eoꝵ ꝓpositio¬
nib: & diuinoꝵ dictoꝵ testimoniis irreligiosam eoꝵ doc trinã ꝓdituri
debenus adilla quȩ depatre dicta sunt. ea quȩ deinceps defilio sunt
cõmemorata ssub iungere: ut de confessione ea quȩ depatre & filio ẽ int̃
se cõparata. unus atq idẽ a nob in ab soluendis singulis ꝓpositionib: or do
teneitur: Momorant nãq di filiũ neq ex aliqua sub iacente materia
genitũ esse quia ꝑeũ creata omia sint. neq ex dõ esse quia decedere exdõ
nihil possit. sedesse exhis quȩ non erant. id ẽ creaturã dĩ ꝑfectẽ. uerũ tam̃

Expanded text:
gloria sit dignus, exstiterit. Nihil enim nisi natum habet filius, et geniti honoris gloria sit dignus, exstiterit. Nihil enim nisi natum habet filius, et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cessat ergo opinio contumeliae: cum quidquid inesse Filio majestatis docebitur, id ad amplificandam potestatem ejus, quod de Filio professi sunt audiatur. Responsuri enim singulis eorum propositionibus, et divinorum dictorum testimoniis irreligiosam eorum doctrinam prodituri, debemus ad illa, quae de Patre dicta sunt, ea quae deinceps de Filio sint commemorata subjungere: ut confessione ea, quae de Patre et Filio est, inter se comparata, unus atque idem a nobis in absolvendis singulis propositionibus ordo teneatur. Memorant namque filium Dei neque ex aliqua subjacente materia genitum esse, quia per eum creata omnia sint; neque ex Deo esse, quia decedere ex Deo nihil possit: sed esse ex iis, quae non erant: id est, creaturam Dei perfectam, verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
relinquatur: dũ enĩ dicunt solũ uerũ. solũ iustũ . solũ sapientẽ. solũ
inuisibilẽ. solũ bonũ. solũ potentẽ. solũ immor teclitatẽ habentẽ :
in eo qđ solus hȩc sit a cõmunione eoꝵ scđmhos filius separatur:
Soli enĩ ut aiunt ꝓpria. ñ par ticipantur ab altero. Quȩ si in patrei
solo non & infilio eẽ existimabuntur : necesse .ẽ. ut filius ds̃ & falsus
& ipsiptens. & scđm conspicabiles materias corporeus. & maliuolus. & in fir¬
mus. & extra immortalitatẽ esse credatur. qui ab his om̃ib. cũ in his pater
ma diunitate unigeniti dĩfilii : non existimamꝰ quẽ quã arbitraturũ
omnẽ hunc sermonẽ quo e̾surierimus ad dĩpatris contumeliã ꝑtinere.
quasi exeius dignitate decedat siquid eoꝵ referatur ad filiũ . cũpotius
honor filii dignitas sit pat̃na. & gloriosus auctor sit. ex quo is quittili

Expanded text:
relinquatur. Cum enim dicunt, solum verum, solum justum, solum sarelinquatur. Cum enim dicunt, solum verum, solum justum, solum saonum, solum potentem, solum immortalitatem habentem; in eo quod solus haec sit, a communione eorum secundum hos Filius separatur. Soli enim, ut aiunt, propria non participantur ab altero. Quae si in Patre solo, non etiam in Filio esse existimabuntur; necesse est ut Filius Deus et falsus, t insipiens, et secundum conspicabiles materias corporeus, et malevolus, et infirmus, et extra immortalitatem esse credatur, qui ab his omnibus, cum in his Pater ma divinitate unigeniti Dei filii, non existimamus quemquam arbitraturum, omnem hunc sermonem, quo usuri erimus, ad Dei patris contumeliam pertinere, quasi ex ejus 78 dignitate decedat, si quid eorum referatur ad filium: cum potius honor filii dignitas sit paterna; et gloriosus auctor sit, ex quo is, qui tali
Abbreviated transcription (Latin):
hieremiã qui. ẽ dns dnẽ Atq hȩc quis non intelligati plena fraudis essẽ &
plena fallaciȩ : quȩ quãquã sint subtilit̃ confusa atq ꝑmixtit : tem̃.
absolute artifitiosam malitiȩ & stultitiȩ callidittitẽ & meptiamit
testantur . Int̾cȩt̃a enĩ addider̃ solũ se patrẽ in nascibilẽ cõgnosse.
tan quã hinc quis quã possit ambigere. eũ exquo ille genitussit ꝑquẽ
om̃ia sunt . id quod ipse. ẽ anemine consecutũ : ipso enĩ quo pat̃ dr̃. eius
quẽ genuit auctor ostenditur. id habens nom̃ qđ neq ꝓfectũ ex alio
ligatur & ex quo is quigenitꝰ ẽ substitisse doceatur Igitur io
dõ patri ꝓpriũ.ẽ : ꝓpriũ ei ac secretũ relinquamꝰ. confitetes
IN eo aeter nae uir tutis innascibilẽ potestatẽ: Nemini aut̃ dubiũ
esse existimo. ob eã causam in confessione dĩ patris quȩdã eius tanquã
peculiaria & priuata memorari. nep̃t̃ ipsum eoꝵ quisquã particeps

Expanded text:
etegitur. --Atque haec quis non intelligat plena fraudis esse et plena fallaciae? quae quamquam sint subtiliter confusa atque permixta, tamen absolute artificiosam malitiae et stultitiae calliditatem et ineptiam testantur. Inter caetera enim addiderunt, solum se Patrem innascibilem cognovisse: tamquam hinc quisquam possit ambigere, eum, ex quo ille genitus sit per quem omnia sunt, id quod ipse est a nemine consecutum. In ipso enim, quod pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur; id habens nomen quod neque profectum ex alio intelligatur, et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Igitur id, quod Deo patri proprium est, proprium ei ac secretum relinquamus, confitentes in eo aeternae virtutis innascibilem potestatem. Nemini autem dubium esse existimo, ob eam causam in confessione Dei patris quaedam ejus tamquam peculiaria et privata memorari, ne praeter ipsum eorum quisquam particeps
Abbreviated transcription (Latin):
ontra debachantes tũ hereticos ad maximã fidĩ securitatẽ usurp.
nẽ intelligamus : respondendũ esse existimo hereticoꝵ ꝑuersitati. & om̃s
eoꝵ stultas ac mortiferas institutiones euangelicis atq apłicis testimo¬
niis coarguendas: uidentur enĩsibi desingulis quȩ asserunt prȩstare ratio¬
nẽ : quia singulis assertionib suis quȩdã ex diuinis uoluminib. testimonia
subdider̃. quȩ corrupto intelligentiȩ sensu solis tantũ ignorantib blandi¬
antur. speties ueritatis scđm prauitatẽ int̾p̃tantiũ prȩstat᷑: conantur enĩ¬
p̃ceptũ maximũ esset inlege. dño dicente Audi isrł dñsds̃ tuus ds̃ unus ẽ.¬

Expanded text:
contra debacchantes tum haereticos ad maximam fidei securitatem usurpati, contra debacchantes tum haereticos ad maximam fidei securitatem usurpati, rationem intelligamus: respondendum esse existimo haereticorum perversitati, et omnes eorum stultas ac mortiferas institutiones evangelicis atque apostolicis testimoniis coarguendas. Videntur enim sibi de singulis, quae asserunt, praestare rationem: quia singulis assertionibus suis quaedam ex divinis voluminibus testimonia subdiderunt, quae corrupto intelligentiae sensu solis tantum ignorantibus blandiantur, speciem veritatis secundum pravitatem interpretantium praestatpraeceptum maximum esset in lege, Domino dicente: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus e
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur & filii originẽ ab ȩt̃no. ñ ipsum ab initio. sed ab ininitiabili.
ñ ꝑ se ipsum sed ab eo qui anemine semꝑ. ẽ. natũ ab ȩt̃no. natiuitatẽ
ui delicet expat̾na ȩt̾nitate sumentẽ. Caret . gͦ. fides nra hereticȩ
prauitatis opinione: editit namq. ẽ. sensus nr̃i ꝓfessio licet nũdũ sit ratio
ꝓfessionis expositit: Tamen nequid in omo usii a patrib nuncupati
enuntiatione & in ea qđ semꝑ fuerit confessione. suspitionis relinque¬
retur : ista memorata sunt. quib & subsistere filium in substantia qua
genitus expatre. ẽ cognosceretur & patri desubs tantia qua manebat
ꝑfilii natiuitatẽ nihil esse decerptũ. & omo usion patri filiũ ñ decõmemora¬
tis superius uitiis causisq ascĩs & doctrina dĩ calentib. uiris esse cõmemoratũ.
nequis forte existimaret adimi ꝑusiam natiuitatẽ unigeniti filii. quod

Expanded text:
confitetur et Filii originem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: confitetur et Filii originem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: non per se ipsum, sed ab eo, qui a nemine semper est, natum ab aeterno, nativitatem videlicet ex paterna aeternitate sumentem. Caret ergo fides nostra haereticae pravitatis opinione. Edita 75 namque est sensus nostri professio, licet nondum sit ratio professionis exposita. Tamen ne quid, in homousii a Patribus nuncupati enuntiatione, et in ea quod semper fuerit confessione, suspicionis relinqueretur: ista memorata sunt, quibus et subsistere Filium in substantia qua genitus ex Patre est cognosceretur, et Patri de substantia qua manebat per Filii nativitatem nihil esse decerptum, et homousion Patri Filium non de commemoratis superius vitiis causisque a sanctis et doctrina Dei calentibus viris esse memoratum; ne quis forte existimaret adimi per usiam nativitatem unigeniti Filii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
innascibilis p̃dicetur PO stultos atq impios metus. & irreligiosam
dedõ sollicitudinẽ : Hȩc quȩ in omousii significatione & in eo quod semꝑ
filius esse dicitur. arguuntur : ȩccła ab ominatur. expuit. damnat
Nouit enĩ unũ dm̃ ex quo omĩa. nouit & unũ dnm̃ nr̃m łm xp̃m ꝑquẽ¬
omia. unũ exquo. & unũ ꝑquẽ Ab uno uniuersoꝵ originẽ : ꝑ unũ
cunctoꝵ creationẽ. In uno : ex quo auctoritatẽ in nascibilitatis
in telligit : In uno : ꝑquẽ potestatẽ nihil differentẽ ab auctore
ueneratur. cũ ex quo & ꝑquẽ. adid qđ creatur & in his quȩ creata sunt
Didicit enĩ ad ño spũi carnẽ & ossa ñesse : neforte cadere in eo corpora¬
liũ passionũ detrim̃ta credantur. Noriit unũ in nascibilẽ dm̃. nouit
& unigenitũ dĩfiliũ Confitetur patrẽ aeternũ & aborigine liberum.

Expanded text:
it Ecclesia. --O stultos atque impios metus, et irreligiosam it Ecclesia. --O stultos atque impios metus, et irreligiosam de Deo sollicitudinem! Haec, quae in homousii significatione et in eo quod semper Filius esse dicitur arguuntur, Ecclesia abominatur, respuit, damnat. Novit enim unum Deum ex quo omnia: novit et unum Dominum nostrum Jeomnia, unum ex quo, et unum per quem. Ab uno universorum originem, per unum cunctorum creationem. In uno ex quo, auctoritatem innascibilitatis intelligit. In uno per quem, potestatem nihil differentem ab auctore veneratur. Cum ex quo, et per quem ad id creatur in his quae creata sunt Didicit enim a Domino spiritui carnem et ossa non esse, ne forte cadere in eum corporalium passionum detrimenta credantur. Novit unum innascibilem Deum, novit  unigenitum Dei filium. Confitetur Patrem aeternum et ab origine liberum:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat: Tertio quoq hanc improbandi omo usil cõminis cuntur.
qđ scđm uerbi huius significationẽ ex diuisione paternȩ substantiȩ
esse filius existimetur. tanquã desectus ex eo fuerit . ittt ut induos
sit res una diuisa. et ideo substantiȩ dicantur unius. quia portio desecta
de toto innatura ea sit unde desecta. ẽ. Nec posse indm̃ cadere diuisionis
intra tẽpora p̃dicent. Cũ enĩ uitiose a nob̾ asserant dici filiũ semꝑ fuis¬
se : necesse. ẽ in excludendo qđ semꝑ fuerit natiuitattẽ eius confite¬
antur extẽpore. Sienĩ non semꝑ fuit: erit tẽpus quo ñ fuit. & si. ẽ
tẽpus quo ñ fuit : erit ante cũ tẽpus. quia qui non semꝑ. ẽ. esse cȩpi
ex tẽpore uiaut̃ caret tẽpore: non potest eo carere qđ semꝑ. ẽ.
Respuere sautẽ id qđ semꝑ filius fuerit. ob eã causam affirmant. n eꝑ
id qđ semꝑ fuit sine natiuitate esse credatur. tanquã ꝑ id qđ fuisse dr̃¬

Expanded text:
ostendat. Tertio quoque hanc improbandi homousii causam comminiscuntur, quod secundum verbi hujus significationem, ex divisione paternae substantiae esse Filius existimetur; tamquam desectus ex eo fuerit, ita ut in duos sit res una divisa; et ideo substantiae dicantur unius, quia portio desecta de toto, in natura ea sit unde desecta est: nec posse in Deum cadere divisionis intra tempora praedicent. Cum enim vitiose a nobis asserant dici, Filium semper fuisse; necesse est, excludendo quod semper fuerit, nativitatem ejus confiteantur ex tempore. Si enim non semper fuit, erit tempus quo non fuit. Et si est tempus quo non fuit, erit ante eum tempus: quia qui non semper est, esse coepit ex tempore. Qui autem caret tempore, non potest eo carere quod semper est. Respuere se autem id, quod semper filius fuerit, ob eam causam affirmant, ne per id quod semper fuit, sine nativitate esse credatur: tamquam per id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fecit & quẽ fecit. ad imaginẽ dĩfecit. Si desolitario genesis eẽt. locuta:
dixisset utiq & fecit adimaginẽ suã. Sed sacram̃tũ euangelicũ annunti¬
ans ñ deos duos. sed dm̃ &dm̃ elocuta. ẽ : cũ hominẽ ꝑdm̃ effectũ adim
ginẽ dĩdicit. atq itads̃ ad cõmunẽ sibi cũdõ imaginẽ atq eandẽ simili¬
tudinẽ hominẽ repperitur oꝑari. ut nec solitudinis intelligentiã significa¬
tio efficientis admittat. nec diuinitatis diuersitittẽ: ad eandẽ imaginem
hec exis timetur ultra aliquid afferre: quia indiuinis reb. ñ frequentuiꝰ
dicta. sed tantũ dictit sufficiunt: Iamen quid dehoc eodẽ dictũ sit co¬
gnosci oportet. Non enĩ diuinoꝵ dictoꝵ sed intelligentiȩ nrȩ a nob ratic

Expanded text:
fecit; et quem fecit, ad imaginem Dei fecit. Si de solitario Genesis esset locuta, fecit; et quem fecit, ad imaginem Dei fecit. Si de solitario Genesis esset locuta, dixisset utique, 86 Et fecit ad imaginem suam. Sed sacramentum evangelicum annuntians, non duos deos, sed Deum et Deum elocutdicit. Atque ita Deus ad communem sibi cum Deo imaginem atque eamdem similitudinem hominem reperitur operari: ut nec solitudinis intelligentiam significatio efficientis admittat, nec divinitatis diversitatem ad eamdem imaginem haec existimetur ultra aliquid afferre, quia in divinis rebus non frequentius dicta, sed tantum dicta sufficiunt: tamen quid de hoc eodem dictum sit, cognosci oportet. Non enim divinorum dictorum, sed intelligentiae nostrae a nobis rati
Abbreviated transcription (Latin):
rio gͦ. solitarius id ñ eodẽ ueroneq ipso ñ solitarius re perietur. Solita¬
rio ergo conuenit faciam. & meam: ñsolittrio uero. faciamus & nr̃am.
quia sermo uterq ut ñ solitariũ tantũ. itt neq differentẽ esse significat.
nob quoq nec solitarius tantũ nec diuersus. ẽ confitendus. cognita ꝑ id
qđ nrãm imaginẽ dicit ñ etiã imagines nrãs. unius in utroq ꝓprieaite
naturȩ. Non sufficit autẽ solã uerboꝵ attulisse rationem. nisi dictoꝵ
intelligentiã etiã rerũ operatio consequatur. Scriptũ enĩ ita. ẽ Et fec̃
ds̃ hominẽ. adimaginẽ dei fecit eum. Quero si solitarius atq ipsi adse
cundẽ fuit sermo. quid hic sentiendũ existimes. Uideo enĩ nunc triꝑtitã
significationẽ. & facientis & facti . & exẽpli : et qui factus. ẽ homo. ẽ : ds̃ autẽ

Expanded text:
rio ergo solitarius, in non eodem vero neque ipso, non solitarius reperietur. Solitario ergo solitarius, in non eodem vero neque ipso, non solitarius reperietur. Solitario ergo convenit, faciam, et meam: non solitario vero, faciamus, et nostrquia sermo uterque, ut non solitarium tantum, ita neque differentem esse significat; nobis quoque nec solitarius tantum, nec diversus est confitendus: cognita per id, quod nostram imaginem dicit, non etiam imagines nostras, unius in utroque proprietate naturae. Non sufficit autem solam verborum attulisse rationem, nisi dictorum intelligentiam etiam rerum operatio consequatur: scriptum enim ita est: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum . Quaero, si solitario atque ipsi ad se eumdem fuit sermo, quid hic sentiendum existimes? Video enim nunc tripertitam significationem, et facientis, et facti, et exempli. Qui factus est, homo est; Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
& fecit ds̃ firmam̃tũ. Netamen hic idẽ in anis acsuꝑfluus sermo existi¬
maretur. sisibi ipse dixisset ut fieret. & rursum ipse fecisset. Iuid enĩ
tam alienũ ab eo quisolus esset. ut sibi faciendum diceret. cũ uoluntate
tantũ opus esset ut fieret  Ab solutius uoluit intelligi significationẽ
hanc ñ ad se ttantũ esse referendã dicendo. faciamꝰ hominẽ adimaginẽ
& similitudinẽ nrãm: Sustulit singularis intelligentiã : ꝓfessione
consortii. Consortiũ aut̃ esse aliquod solitario ipsi sibi non p
neq rursum recipit solittirii solitudo faciamꝰ. neq quis quã alieno a se
nr̃am loquetur. Uterq sermo & faciamus & nr̃am : ut solitariũ eundẽq
non patitur. ita neq diuersum a se alienũq. significat Aut quȩro sicum
audias solitariũ. utrũ ñ ipsum eundẽq esse existimes: aut cum audias
ñ ipsum neq eundẽ. anneqđ solitarius tantũ sit intelligas. Insolitit¬

Expanded text:
Et fecit Deus firmamentum: ne tamen hic idem inanis ac superfluus sermo existimaretur, si sibi ipse dixisset ut fieret, et rursum ipse fecisset quid enim tam alienum ab eo qui solus esset, ut sibi faciendum diceret, cum voluntate tantum opus esset ut fieret?; absolutius voluit intelligi significationem hanc non ad se tantum esse referendam. Dicendo, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, sustulit singularis intelligentiam professione consortii. Consortium autem esse aliquod solitario ipse sibi non potest. Neque rursum recipit solitarii solitudo faciamus; neque quisquam alieno a se nostram loquitur. Uterque sermo, et faciamus et nostram, ut solitarium eumdemque non patitur; ita neque diversum a se alienumque significat. Aut quaero, si cum audias solitarium, utrum non ipsum eumdemque esse existimes? aut cum audias non ipsum neque eumdem, anne quod solitarius tantum sit intelligas? In solita
Abbreviated transcription (Latin):
essent creanda cessaret . Dicit ergo ds̃ fieri ex quo om̃ia sunt : & fecit deus
ꝑquẽ omĩa sunt. eodẽ pariq nomine & indicentis significatione. & in effici¬
entis operatione confesso. Siaut̃ loqui audebis. non defilio dici & fecit ds̃.
in ipsa constitutione mundids̃ fuerit p̃dicatus & filius. Sed uideamus
inquẽ ꝓfectũ hȩc distintio iubentis dĩ & facientis dĩ agatur. Nam
tam & sisensus cõmunis intelligentiȩ nr̃ȩ ñ recipiat. ut in eo qđ dictũ ẽ.
uissit & facte sunt. solitarius atq idẽ significatus esse credatur.
Tam̃ nequid ambigi possit. oportet ea quȩ mundi creationem
uero sermonẽ hunc eius intelligas ñsibi sed ad alterũ extitisse. Sisolũ
fuisse dicis: eius ipsius uoce argueris. dicentis. Faciamus hominẽ adima¬
ginẽ & similitudinẽ nram d̾s enĩ ꝑlegis latorẽ scđm intelligentiã nram¬

Expanded text:
essent creanda cessaret. Dicit ergo fieri Deus ex quo omnia sunt, et facit Deus essent creanda cessaret. Dicit ergo fieri Deus ex quo omnia sunt, et facit Deus per quem omnia, eodem parique nomine et in dicentis significatione et in efficientis operatione confesso. Si autem loqui audebis, non de Filio dici, Et fecit Deus; in ipsa constitutione mundi Deus fuerit praedicatus et Filius. Sed videamus, in quem profectum haec distinctio jubentis Dei, et facientis Dei augeatur. Nam tametsi sensus communis intelligentiae non recipiat, ut in eo quod dictum est: Jussit, et facta sunt, solitarius atque idem significatus esse credatur; tamen ne quid ambigi possit, oportet ea, quae mundi creationem vero sermonem hunc ejus intelligas non sibi, sed ad alterum exstitisse? Si solum fuisse dicis; ejus ipsius voce argueris dicentis, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Deus enim per legislatorem Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ñ recipit. Om̃ia enĩ scđm propħam facta exnihilo sunt. Nec natu¬
ra aliqua manens demutirta maliud.ẽ. sedid qđ non erat creatũ & abso¬
lutũ. ẽ. Perquẽ : Audi euangłistam : Omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Siquȩris
erat ap̃ dm̃. &ds̃ erat ũbũ hoc erat in principio apud dm̃. Om̃ia ꝑ ipsũ facta
sunt. Iuod sinegare uoles apatre dictũ uideri. fiat firmam̃tum :
audies rursum ꝓpħam dicentẽ. Ipse dixit & facta sunt : ipse man¬
dauit & creata sunt. Quod ergo dictum. ẽ fiat firmamentũ : ineo
qđ pat̃ sit locutus ostenditur q uod aut̃ adicitꝰ & factũ. ẽ sic. & quod
fecisse ds̃ dicitur : in eo ꝑsona effientis. ẽ in telligenda qui faciat
dixit enĩ & facta sunt . ñ utiq solũ uoluit & fecit: mandauit & creata sũq̃
ñ quia ei cõplacitũ .ẽ. extiterunt. ut mediatoris offitiũ int̾se & eaquȩ

Expanded text:
ratio non recipit. Omnia enim, secundum prophetam, facta ex nihilo sunt : nec naturatio non recipit. Omnia enim, secundum prophetam, facta ex nihilo sunt : nec natura aliqua manens demutata in aliud est, sed id quod non erat creatum est, et absolutum est. Per quem? Audi evangelistam: Omnia per ipsum facta sunt . Si quaeris erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Quod si negare voles a Patre dictum videri, Fiat firmamentum , audies rursum prophetam dicentem, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. Quod ergo dictum est, Fiat firmamentum; in eo quod Pater sit locutus ostenditur. Quod autem adjicitur: Et factum est sic, et quod fecisse 84 Deus dicitur; in eo persona efficientis est intelligenda qui faciat. Dixit enim, et facta sunt, non utique solum voluit, et fecit: mandavit, et creata sunt, non utique quia complacitum ei est, exstiterunt; ut ita Mediatoris officium inter se et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
as̃ unussit. Est enĩ unigenitus filius dĩ . non innascibilis ut patri adimat
qđ ds̃ unussit neq aliud ipse quãds quia exdõ natus ẽ: dequo quamiuis
Tam̃ uideamus an moyses qui adisrł dixerit. dñs ds̃ tuus unus est. di filiũ
monio illius oportebit. cuius auctoritate heretici unũ tantũ dm̃ confi¬
tentes. filio putent negandũ esse qđ ds̃ sit. Igit᷑ cũ absoluta hȩc dedõ¬
de ea moyses loquatur: dit nanq & dixit ds̃. Eiat firmam̃tũ inmedio
aquȩ. & sit diuidens int̾ aquã & a quã: & factũ ẽ sic Et fecit ds̃ firmamentũ.
& diuisit ds̃ ꝑmediũ aquȩ: Habes ergo dm̃ exquo: habes dm̃ ꝑquẽ aut sud
negabis: nec esse. ẽ id qđ factũ . ẽ. ꝑ quẽ factũ sit doceas. aut certe naturã
im creandoꝵ dũ obȩdientẽ eẽ demonstres. quȩ ad id qđ dictũ. ẽ
firmamentũ seipsa dĩ uerbo ussa firmauerit. Sed hȩc diuinȩ scripturȩ

Expanded text:
Deus unus sit; est enim unigenitus filius Dei: non innascibilis, ut Patri adimat Deus unus sit; est enim unigenitus filius Dei: non innascibilis, ut Patri adimat quod Deus unus sit; neque aliud ipse quam Deus, quia ex Deo natus est. De quo quamvis e Deus unus est; tamen videamus an Moyses, qui ad Israel dixerit, Dominus Deus tuus unus est, Dei filium monio illius oportebit, cujus auctoritate haeretici unum tantum Deum confitentes Filio putent negandum esse quod Deus sit. 16. In historia crede ea Moyses loquatur. Ait namque: Et dixit Deus, Fiat firmamentum in medio aquae, et sit dividens inter aquam et aquam: et factum est sic, et fecit Deus firmamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum ex quo, habes Deum per quem. Aut si id negabis, necesse est id quod factum est per quem factum sit doceas: aut certe naturam ipsam creandorum Deo obedientem esse demonstres, quae ad id quod dictum est: Fiat firmamentum, se ipsam Dei verbo jussa firmaverit. Sed haec divinae Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã fuit ausus ambigere. aut umquã alit̃ a quoquã eoꝵ p̃dicatũ
esse quidm̃ crederent cognitũ. ẽ. nisi unũ dm̃ esse ex quo om̃ia: unam
uir tutẽ in nascibilẽ. & unã hanc eẽ . sine initio potestatẽ. sed non ꝑid
qđ ds̃ unussit. dĩ filio accidit negari posse qđ ds. ẽ. Moyses namq uł
potius ds̃ ꝑ moysen popło & inegỹpto & indeserto idolis & deoꝵ ut pu¬
tabant religionib occupato hoc constituit principale mandatũ. ut unũ
dm̃ crederet: & uere ac merito constituit: unus. ẽ enĩds̃ ex quo omĩa. Seduide¬
amus an idẽ moyses eũ quoq ꝑquẽ om̃ia sunt dm̃ esse confessus sit. Non enĩ
patri adimitur qđ unus ds̃ ẽ. quia & filius ds̃sit. Est enĩ ds̃ ex dõ. unus
ex uno. obid unꝰ ds̃ quia ipse ds contra uero ñminus ꝑ id filius ds̃. quia pat̾

Expanded text:
hinc quisquam fuit ausus ambigere? aut umquam aliter a quoquam eorum praedicatum hinc quisquam fuit ausus ambigere? aut umquam aliter a quoquam eorum praedicatum esse, qui Deum crederent, cognitum est, nisi unum Deum esse ex quo omnia, unam virtutem innascibilem, et unam hanc esse sine initio potestatem? Sed non per id, quod Deus unus est, Dei filio accidit negari posse quod Deus est. Moyses namque, vel potius Deus per Moysen, populo et in Aegypto et in deserto idolis et deorum, ut putabant, religionibus occupato, hoc constituit principale mandatum, ut unum Deum crederet: et vere ac merito constituit. Unus est enim Deus ex quo omnia. Sed videamus, an idem Moyses eum quoque, per quem omnia sunt, Deum esse confessus sit. Non enim Patri adimitur quod Deus unus est, quia et Filius Deus sit. Est enim Deus ex Deo, unus ex uno: ob id unus Deus, quia ex se Deus. Contra vero non minus per id Filius Deus, quia Pater
Abbreviated transcription (Latin):
buntur : aut siut ẽ ds̃ creditur . ñ potest alit̃ deeo quã ut ipse. ẽ dese
tes tatus intelligi. Cessent itaq ꝓpriȩ hominũ opiniones. neq se ultra
diunã constitutionẽ humana iuditia extendant. Sequemur. gͦ. aduer¬
sus irreligiosas & impias dedõ institutiones. ipsas illas diuinoꝵ dic toꝵ
auctoritittes. & unũ qđq eo ipso dequo quȩritur auctore tractabimus.
non adfallandã & male imbuendam audientiũ imperitiã quasdam
uerboꝵ enuntiationes subtractis eoꝵ causis coaptantes. Intelligentia
enĩ dictoꝵ excausis. ẽ assumenda dicendi: quia ñ sermoni res. sedrei . ẽ.
sermo subiectus. Uerũ om̃ia editissimul & dicendi causis & dictoꝵ
uirtutib ꝓsequemur Igitur singula scđm ꝓpositionis ordinẽ retrac¬
tentur nam hoc eoꝵ principale. ẽ. Nouimus in quiunt unũ solum
ñ. moyse dicente Audi isrł. dñs ds̃ tuus unus. ẽ. Sed nũ quid

Expanded text:
buntur: 82 aut si ut est Deus creditur, non potest aliter de eo, quam ut ipse est de se buntur: 82 aut si ut est Deus creditur, non potest aliter de eo, quam ut ipse est de se testatus, intelligi. Cessent itaque propriae hominum opiniones, neque se ultra divinam constitutionem humana consilia extendant. Sequimur ergo, adversus irreligiosas et impias de Deo institutiones, ipsas illas divinorum dictorum auctoritates: et unumquodque eo ipso, de quo quaeritur, auctore trnon ad fallendam et male imbuendam audientium imperitiam, quasdam verborum enunciationes subtractis eorum causis coaptantes. Intelligentia enim dictorum ex causis est assumenda dicendi: quia non sermoni res, sed rei est sermo subiectus. Verum omnia editis simul et dicendi causis et dictorum virtutibus persequemur. Igitur singula secundum propositionis ordinem retractentur, nam hoc eorum principale est. Idem Deum, Moyse dicente, Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Sed numquid
Abbreviated transcription (Latin):
Hic eorꝵ error ẽ. hȩc
mortifera institutio. ad cuius confirmationẽ corrupto intelligent
sensu diuinoꝵ dictoꝵ testimonia usurpant. de his sub occasione
humanȩ ignorantiȩ metiuntur. Nemini aut̃ dubiũ esse oportet.
ad diuinarũ rerũ cognitionẽ diuinis utendũ esse doctrinis. Neq enĩ
scientiam cȩlestium ꝑsemet humana inbecillitas consequet᷑. neq inuisibi¬
lium intelligentiam ipse sibi corporaliũ sensus as sumet: non enĩ uel id quod
creatũ in nobis atq carnale. ẽ uł id qđ inusu uitȩ nrẽ exdõdatũ. ẽ sumet iudi¬
tio naturã creatoris sui opusq discernet: non subeunt ingenia nr̃a incelestẽ
scientiam. neq in cõp̃hensibilẽ uirtutẽ sensu aliquo in firmitas nr̃a conci¬
piet. Ipsi dese dõ credendũ. ẽ. & his quȩ cognitioni nrȩ̃ dese tribuit obse¬
quendũ. Aut enĩ more gentiliũ denegandus. ẽ. si testimonia eius improba¬

Expanded text:
Hic eorum error est, haec mortifera institutio: ad cujus confirmationem corrupto intelligentiae sensu, divinorum dictorum testimonia usurpant, et de his sub occasione humanae ignorantiae mentiuntur. Nemini autem dubium esse oportet, ad divinarum rerum cognitionem divinis utendum esse doctrinis. Neque enim scientiam coelestium per semet humana imbecillitas consequetur, neque invisibilium intelligentiam ipse sibi corporalium sensus assumet. Non enim vel id quod creatum in nobis atque carnale est, vel id quod in usum vitae nostrae ex Deo datum est, suomet judicio naturam Creatoris sui opusque discernit. Non subeunt ingenia nostra in coelestem scientiam, neque incomprehensibilem virtutem sensu aliquo infirmitas nostra concipiet. Ipsi de se Deo credendum est: et iis, quae cognitioni nostrae de se tribuit, obsequendum. Aut enim more gentilium denegandus est, si testimonia ejus improba
Abbreviated transcription (Latin):
scđm reuelationẽ sacram̃ti tẽporib scłarib taciti. manifestati autẽ nunc ꝑ
scripturas ꝓpheticas. scđ̾m p̃ceptũ ȩt̃nidĩ in obȩdientiã fidĩ in om̃s gentes
innascibilis & qđ solus uerus sit. quia esaias dixerit. benedicent te dm̃
uita ȩt̃na : ut cognoscant te solũ uerũ dm̃. & quem misisti iħm xpm̃¬
Tũ quia solus bonus. nequid sit bonitatis infilio. quia ꝑeũ dictum sit
quẽ tẽporib suis ostendit nob̾ beatus & solus potens rexregũ & dñs domi¬
nantiũ. Tunc qđ hunc nouerint in conuersibilẽ & indemutabilẽ. quia ꝑ

Expanded text:
stati autem nunc per Scripturas propheticas secundum praeceptum aeterni Dei, in obedientiam fidei in omnes gentes innascibilis, et quod solus verus 76 sit, quia Esaias dixerit LXV, 16: Benedicevita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti JesumTum quia solus bonus, ne quid sit bonitatis in Filio, quia per eum dictum sit:Quem temporibus suis ostendet nobis beatus et solus potens: Rex regum, et Dominus dominantium . Tum q
Abbreviated transcription (Latin):
pexistime Angłs dĩ loquitur: duplex autẽ in angło di significatio. ẽ ipsẽ
qui ẽ. &ille cuius ẽ & loquitur. non res scđm nomen officii sui. Aitenim
AVultiplicans mutai plicabo sementuũ. & non diumerabitur a mulitai¬
die MAmis teriũ angłi potestas multiplicandarũ gentium excedit sed quid
tandẽ deeo quidĩ angłs quȩ solidõ ꝓpria sunt loquebatur scriptura testata
.ẽ. Et uocauit nom̃ dnĩ quilo quebatur secũ : tuds̃ qui aspexistime. Primũ

Expanded text:
pexisti me . Angelus Dei loquitur duplex autem in angelo Dei significatio est: ipse pexisti me . Angelus Dei loquitur duplex autem in angelo Dei significatio est: ipse qui est, et ille cujus est: et loquitur non res secundum nomen officii sui; ait enim: Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine. Ministerium angeli potestas multiplicandarum gentium excedit. Sed quid tandem de eo, qui Dei Angelus quae soli Deo propria sunt loquebatur, Scriptura testata est? Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspexisti me. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ tractatus ꝓpositionib cȩteris reseruatur. Nunc enĩ tantũ
adidres condetur qđ in expositione fidei suȩ uł potius ꝑfidiae
ab impus dictũ. ẽ. unũ ttirtũ dm̃ a moyse p̃dicatũ: & uere ite. p̃dicatum
meminimus quia unus ds̃ ẽ ex quo om̃ia. sed non ꝓpterea ignor andunt
et quia filius ds .ẽ. cũidẽ moyses dñ & dm̃ toto oꝑis sui corpore sit ꝓfes¬
sus Igturuidendũ ẽ. quomodo &electio et legis latio dm̃ & dm̃ pari con
fessionis ordine p̃dicet. Post multas nanq dĩ ad abraham allocutiones. cũ
aduersũ agar sarra cõmoueretur conceptui ancillȩ domina sterilis inuideis
cũq discesssset a conspectu eius. ita de ea scriptura loquitur & dixit angłs
dnĩ adagar . Redi ad dominã tuã. & humilia te submanib eius Et dixit ei
angłs dnĩ Multiplicans multiplicabo sem̃tuũ : & non dinumerabitur amul¬

Expanded text:
eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum ad id respondetur, quod in expositione fidei suae, vel potius perfidiae, ab impiis dictum est, unum tantum Deum a Moyse praedicatum. Et vere ita praedicatum meminimus, quia unus 88 Deus est ex quo omnia: sed non propterea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem Moyses Deum et Deum toto Operis sui corpore sit professus. Igitur videnduelus Dei et Deus. --Post multas namque Dei ad Abraham allocutiones, cum adversum Agar Sara commoveretur, conceptui ancillae domina sterilis invidens, cumque discessisset a conspectu ejus, ita de ea Scriptura loquitur: Et dixit Angelus Domini ad Agar, Redi ad dominam tuam, et hangelus domini: replens replebo semen tuum et non numerabitur a mul
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fieri sunt dicta cõponit: ꝑ sonarũ autẽ ita facta discretio .ẽ. ut opus
referatur adutrũq Nam ineo qđ dicitur faciamꝰ : & uissio exȩquatur et
factũ In eo uero qđ scribitur eram apud illum cõponens. non solitarium
sibi esse in oꝑatione significat. Lȩtatur autẽ ante eũ quẽ sibi significabat
ad gaudere lȩtanti. Quotidie aut̃ lȩtabar in conspectu eius inom̃ĩ tẽpore
mundi & infiluis hominũ lȩtantis. Scriptũ ẽ enĩ & uidit ds quia bona
sunt. Placere patri oꝑa suagaudet. ꝑse exp̃cepto eiuis effectar gaudiũ
enĩ suũ hinc esse ꝓfitetur. qđ in consummato orbe & infiluis hominũ ob
Nongͦ. in fabricatione mundi solitarius pat̃ sibi loquitur. sapientia sua
secũ & cooꝑante & consummata cooperatione gaudente. Hon ignoramꝰ
dilata anobis potius quam dissimulata habentur. Plenior nanq

Expanded text:
quae fieri sunt dicta, componit. Personarum autem ita facta distinctio est, ut opus quae fieri sunt dicta, componit. Personarum autem ita facta distinctio est, ut opus referatur ad utrumque. Nam in eo quod dicitur, Faciamus, et jussio exaequatur, et factum: in eo vero quod scribitur, Eram apud illum componens , non solitarium se sibi esse in operatione significat. Laetatur autem ante eum, quem sibi significabat adgaudere laetanti. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore, mundi et in filiis hominum laetantis. Scriptum est enim: Et vidit Deus quia bona sunt . Placere Patri opera sua gaudet, per se ex praecepto ejus effecta. Gaudium enim suum hinc esse profitetur, quod in consummato orbe et in filiis hominum PNon ergo in fabricatione mundi solitarius Pater sibi loquitur, Sapientia sua secum et cooperante, et consummata cooperatione gaudente. 22. Conclusiodilata a nobis potiusquam dissimulata habentur; plenior namque
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo origo. ẽ ex quo cȩpit sermo In eo uero qđ ds̃ adimaginẽ dĩ fecit. signi¬
ficatur etiã is ꝑquẽ consumatur oꝑatio: tũ deinde nequid tibi hinc liceat
mentiri : sapientia quã ipse tu xpm confessus es contraibit dicens Cũ cer¬
tos ponebat fontes subcȩlo. cũ fortia fatiebat fundamentit terrȩ.: eram
apud illũ cõponens Ego erã ad quã gaudebat. Iuoti die aut̃ lȩtabar
in conspectu eiꝰ inom̃ĩ tẽpore. cũ lȩaretur orbe ꝑfecto & lȩtabatur
infiliis hominũ : condusa. ẽ omis occasio & coartatur adueri confes¬
sionẽ uniuersus error: ad ẽ dõ genita ante scła sapientia. neq solũ ad est
sedetiã cõponit. Est ergo cõponens apud ipsum: intellige cõpositionis uł
dispositionis officium: Pat̃ enĩ in eo quodloquitur efficit. filius in eo qđ oꝑat᷑

Expanded text:
ex eo origo est ex quo coepit et sermo: in eo vero quod Deus ad imaginem Dei fecit, signiex eo origo est ex quo coepit et sermo: in eo vero quod Deus ad imaginem Dei fecit, significatur etiam is per quem consumentiri, Sapientia, quam tu ipse Christum confessus es, contraibit dicens, Cum certos ponebat fontes sub coelo, cum fortia faciebat 87 fundamenta terrae, eram apud illum componens. Ego eram, ad quam gaudebat. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore cum laetaretur orbe perfecto et laetaretur in filiis hominum . Conclusa est omnis occasio, et coartatur ad veri confessionem universus error. Adest Deo genita ante saecula Sapientia. Neque solum adest, sed etiam componit. Est ergo componens apud ipsum. Intellige compositionis vel dispositionis officium. Pater enim in eo quod loquitur, efficit; Filius in eo quod operatur
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ꝓsanguine eius effundetur anima. eiꝰ : quia ad imaginẽ dĩ feci
hominẽ: &iam hic distinguitur exẽplũ. opus operans . Ds̃ testatur. se
adimaginẽ dĩ hominẽ fecisse cũ faciendus homo. ẽ. quia dese neq ad se
loquebatur Dixit adimaginẽ nram. cũ autẽ factus homo ẽ fecit ds̃
hominẽ ad imaginẽ dei : ñ ignor auit utiq uerbi ꝓprietatẽ si sibi ipsi lo¬
queretur utdiceret. feci adimaginẽ meã dixerat enĩ ad demons tran¬
dam naturȩ unitatẽ faciamus ad nrãm: neq rursum confudit de solitan
a eñ solitario intelligentiã. cũ hominẽ ds̃ faciens ad imaginẽ dĩfecerit¬
tanquã concedi tibi possit. ut unus secũ uelut cum altero sit locutus
credaturq meo qđ adimaginẽ dĩ fecit hominẽ ita uoluisse intelligi:¬
primũ ipse testimonio tuo redarguerit᷑ dixisti enĩ expatre om̃nia
sed ꝑfiliũ om̃ia. Hamq ꝑid qđ dictũ. ẽ. faciamus hominẽ ad imaginẽ

Expanded text:
hominis, pro sanguine ejus effundetur anima ejus; quia ad imaginem Dei feci hominem . Etiam hic distinguitur exemplum, opus, operans. Deus testatur se ad imaginem Dei hominem fecisse. Cum faciendus homo est, quia de se, neque ad se loquebatur, dixit ad imaginem nostram: cum autem factus homo est, Fecit Deum hominem ad imaginem Dei. Non ignoravit utique verbi proprietatem, si sibi ipse loqueretur, ut diceret, Feci ad imaginem meam. Dixerat enim ad demonstrandam naturae unitatem, Faciamus ad nostram. Neque rursum confudit de solitario ac non solitario intelligentiam: cum hominem Deus faciens, ad imaginem Dei fecerittamquam concedi tibi possit, ut unus secum velut cum altero sit locutus, credaturque in eo, quod ad imaginem Dei feci hominem, ita voluisse intelligiprimum ipse testimonio tuo redargueris. Dixisti enim, Ex Patre omnia, sed per Filium omnia. Namque per id quod dictum est. Faciamus hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi error magis adorantib & electa gentiũ munera adorato ab his
sequnt᷑: qui tandẽ isti sint ñ in obscuro. ẽ Respice ad euangłia: Petrus dñm
suũ secuturus p̃cingitur. Intuere apłos. seruõs xp̃i paulus in uinculis glat᷑
& uideamus anunctus xp̃i iħu eaquȩds̃ defilio suo dõ fuerat locutus
recognosce. & recognitũ intellige Ds̃ in xp̃o erat mundũ reconcilians
sibi Dehinc sequitur & ñ .ẽ. ds̃ p̃terte. Iuib continuo idẽ apłs ait. Unus ẽ

Expanded text:
mundi error Magis adorantibus, et electa gentium munera adorato ab his mundi error Magis adorantibus, et electa gentium munera adorato ab his sequentur, qui tandem isti sunt, non in obscuro est. Respice ad Evangelia; Petrus Dominum suu vinctus Christi Jesu ea, quae Deus de filio suo Deo fuerat locutus, recognosce, et recognitum intellige: Deus in Christo erat mundum reconcilians sibi . Dehinc sequitur, Et non est Deus praeter te. Quibus continuo idem Apostolus ait, unus est
Abbreviated transcription (Latin):
gã enĩ om̃s saluamur. Deinde italoquitur. cũ post laborẽ egypa
id ẽ scłi captiuitatẽ & mercatus et hiopũ & sabam. excelsi uiri ad eum
transibunt. Et qui tandẽ existimandus labor ȩgẏpti. & mercatus
ethiopũ. & sabam : recordemur orientis magos adorantes dnm & mune¬
pantes & laborẽ ueniendi usq in bethleem iudeȩ tanti itineris metiam᷑
In principũ enĩ labore : totius egẏpti labor demonstratus .ẽ. Magis namq:
diuinȩ uirtutis oꝑatione falsa rerũ spetie mentib. potissimus impiȩ reli¬
gionis honor a scło om̃i deferebatur. isdẽ magis ex mercatu ethio pum
& sabam: auri & thuris. & myrrȩ munera deferentib qđ quidẽ idipsum
detalib ꝓpħa p̃monuit dicens. In conspec tueius ꝓcident ȩthiopes.
&inimici eius limũ lingent. Reges tarsis munera offerent. reges arabũ
& munerib: labor egypti & mercatus ethiopũ & sabam ostenditur. scilicet

Expanded text:
gratia enim omnes salvamur. Deinde ita loquitur, cum post laborem Aegypti, gratia enim omnes salvamur. Deinde ita loquitur, cum post laborem Aegypti, id est, saeculi calamitatem, et mercatus Aethiopum et Sabain viri excelsi ad cum transibunt. Et qui tandem existimandus labor Aegypti, et mercatus Aethiopum et Sabain? Recordemur Orientis Magos adorantes Dominum et munerantes, et laborem veniendi usque in Bethlehem Judae tanti itineris metiamur. In principum enim labore totius Aegypti labor demonstratus est. Magis namque divinae virtutis operationes falsa rerum specie mentientibus, potissimus impiae religionis honor a saeculo omni deferebatur. Iisdem Magis et mercatu Aethiopum et Sabain, auri, et thuris, et myrrhae munera deferentibus: quod quidem idipsum et alius propheta praemonuit, dicens: In conspectu ejus procident Aethiopes, et inimici ejus limum lingent. Reges Tharsis munera offerent, reges Arabum et muneribus, labor Aegypti et mercatus Aethiopum et Sabain ostenditur, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
apatre id. ẽ ipso innascibili uirtuti suȩ nomine nuncupato. Et hȩc quidẽ
namq qm̃ sic dicit dñs ds̃ sc̃s̃ isrł. quifecit quȩ uentura sunt Int̾rogate
me defiliis uris & defiliab. & deoꝑib. manuũ mearũ mandate mihi . Ego feci
terrã & hominẽ suꝑ eã ego om̃ib. siderib. p̃cepi. ego suscitaui regẽ cũ iistitia.
& om̃s uiȩ eius recte. hic edificaliit ciuitatẽ meã. & captiuitatẽ plebis meȩ con¬
& mercatus ethiopũ & sabam. uiri excelsi adte transibunt & tui erunt serui
et poste sequentur alligati uinculis. & ad orabunt te. & inte dep̃cabuntur.
erubescent & pudebit om̃s qui aduersantur ei. & ibunt cũ confusione Estne
adhuc aliquis temeritatis locus. aut ulla relicta.ẽ ignorationis occasio
sud tantũ relictũ fit ut impietas ꝓfessa se ꝓdat: as̃ ex quo om̃ia sunt. qui
omĩa mandando fecit. facti oꝑa sibi assumens. Non utiq efficienda nisi

Expanded text:
a Patre, id est, ipso innascibilis virtutis suae nomine, nuncupato. Et haec quidem a Patre, id est, ipso innascibilis virtutis suae nomine, nuncupato. Et haec quidem Israel, qui fecit quae ventura sunt: Interrogate me de filiis vestris et de filiabus, et de operibus manuum mearum mandate mihi. Ego feci terram, et hominem super eam, ego omnibus sideribus praecepi, ego suscitavi regem cum justitia, et omnes viae ejus rectae. Hic aedificabit civitatem meam, et captivitateet mercatus Aethiopum et Sebaim: viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt servi, et post te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntuErubescent et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Estne adhuc aliquis temeritatis locus? aut ulla relicta est ignorationis occasio: nisi id tantum reliquum sit, ut impietas professa se prodat? Deus ex quo omnia sunt, qui omnia mandando fecit, facti opera sibi assumens, non utique efficienda, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gigni habebat electus. idipsum ita in euangłus demonstrat : Ecce puer
m̃s quẽ elegi. dilectus ms̃ in quo cõplacuit animȩ meȩ. Non. ẽ ergo ante
ilius deus. & post me nonerit : ȩterne uidelicet & in demutabilis
tutis infinitatẽ in eo quod ante & postea ds̃ p̃tersesit nullus. ostendens:
puero tam̃ suo ut intestimonio suo ita & in nomine collocato. & hoc ipsũ¬
ut miserear domui isrł: sed enĩ aduersans aduersabor illis. Filioꝵ autẽ
quia ds̃ innascibilis anullo. ẽ: nosq filio inhȩreditatẽ adõ patre donam᷑
Legimus namq posce ame & dabo. tͥ. gentes herȩditatẽ tuã. Dõ enim
ex quo om̃ia sunt ds̃ nullus ẽ : quisine mitio eternus. ẽ. Filio aut̃ ds̃ pat̾
.ẽ: ex eo enĩ ds̃ natus ẽ. Nobis aut̃ & pat̾ ds̃. ẽ. & filius ds̃. ẽ : patre defilio
confitente qđ ds̃ nr̃ sit. filio depatre docente qđ ds̃ nob̾sit. dõ tam̃ filio

Expanded text:
gigni habebat electus. Idipsum ita in Evangeliis demonstrat: Ecce puer gigni habebat electus. Idipsum ita in Evangeliis demonstrat: Ecce puer meus quem elegi, dilectus meus, in quo complacuit anima mea . Non est ergo ante me alius Deus, et posvirtus, infirmitatem habens in eo, quod ante et postea Deum praeter se nullum ostendit. Puerum vero suum, sicut in testimonio, ita et in nomine collocavit. Qui iut miserear domui Israel, sed enim adversans adversabor illis: filiorum autequia Deus innascibilis a nullo est, nosque Filio in haereditatem a Deo patre donamur. Legimus namque, Posce a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Deo enim ex quo omnia sunt Deus nullus est, qui sine initio aeternus est. Filio autem Deus Pater est; ex eo enim Deus natus est. Nobis autem et Pater Deus est, et Filius Deus est: Patre de Filio confitente quod Deus noster sit, Filio de Patre docente quod Deus nobis sit: Deo tamen Filio