comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ntearex Rob̾tum reliqͦsq illos homicidas
bruggenses. de turri inquã confugerant
egredi. ⁊ sese dedere coegerat.: & in carcerẽ
& uincula uniu̾sos retruserat. Quorũ
narratione innotuit miracłm qͦd narro.
Ex quo enim in eadem eccł̃ie turri obsessi
morati st̃: nullo alim̃toꝵ quoꝵ ñ modicã
illuc copiam contulerant. sicut nec si trã
gustarent sapore delectati sunt. S pꝰt qͣm
dedentes exierunt. continuo quẽ tanto tẽ¬
pore ꝑdiderant gustum receꝑunt. Cũ enĩ
rob̾to scienti de eodem quo ibi inclusus
bibere consueuerat uino ꝓpinassent op¬
timũ eius saporem ꝓtestatus laudauit
seq abipsiꝰ imnitio obsidionis de bono uino¬
ñ bibisse iurauit. Nesciebat quippe qͣd de
hoc quod solebat bibisset. Qͦdcum ei in¬
dicatum fuiss opꝰ dĩ in suoꝵ castigatiõe
peccatoꝵ recognouit: & diuinã cũ ceteris
bonitatẽ collaudauit. Rex uͦ eccł̃iam sc̃i
donatiani. non solum sanguinis effusio¬
ne uerũ &̃ eoꝵ execrabili & immunda

Expanded text:
ea rex Robertum reliquosque illos homicidas Brugenses, de turri, in quam confugerant, egredi, et sese dedere coegerat, et in carcerem et vincula universos retruserat. Quorum narratione innotuit miraculum quod narro. Ex quo enim in eadem ecclesiae turri obsessi morati sunt, nullo alimentorum, quorum non modicam illuc copiam contulerant, sicut nec si terram gustarent, sapore delectati sunt; sed postquam sese dedentes exierunt, continuo quem tanto tempore perdiderant gustum receperunt. Cum enim Roberto sitienti de eodem, quo ibi inclusus bibere consueverat, vino propinassent; optimum ejus saporem laudavit, seque ab ipsius initio obsidionis de bono vino non bibisse juravit. Nesciebat quippe quod de hoc ipse quo solebat bibisset. Quod cum ei indicatum fuisset, opus Dei in suorum castigatione peccatorum recognovit, et divinam cum caeteris bonitatem collaudavit. 69. Rex vero ecclesiam S. Donatiani non solum sanguinis effusione, verum etiam eorum exsecrabili et immunda
Abbreviated transcription (Latin):
aut filioꝵ aut ꝓpinquoꝵ causas preten¬
dere ad excusandas excusationes in percatis: quan¬
doquidẽ plerosq ceꝑit &̃ celibes sac̾dotes uel
leuitas quib portio ds̃. ut illam &̃ ipsi appe
tant. Et ue nob miseris. quia nec in fine mũ¬
di ꝓuocamur: ut atã graui iugo seruitutis
liberari uelimus. qd̃ dimergit usq in ꝓfundũ
inferni ut faciamus nob̃ amicos de mammona
iniqͥtatis: qui nos recipiant in et̾na tab̃nacła.

Expanded text:
aut filiorum aut propinquorum causas praetenaut filiorum aut propinquorum causas praetendere: Ad excusandas excusationes in peccatis ; quandoquidem plerosque ceperit etiam coelibes sacerdotes vel levitas, quibfine mundi provocamur, ut tam gravi iugo servitutis liberari velimus, quod demergit usque ad profundum inferni, ut faciamus nobis amicos de mammona iniquitatis, qui nos recipiant in aeterna tabernacula.
Abbreviated transcription (Latin):
rissime. quotienscũq forte nunciatũ illi fue
tum ut nos illum consolari uiderem̃ ignorã¬
tes pium affectum uiri: nec qua ratione ita
fleret intelligentes. Quib ille huiusmodi
responsum reddebat: ñ se flere qͥa recesserat
qͥ fuerat mortiuis nunciatus. s quia se p̃¬
cesserat: uł quia difficile ẽẽt inuenire uirũ.
qui summo sac̾dotio dignus haberet᷑. Ipse
aũ de sua morte ante predixit. qd adusq pas¬
cha nobiscũ futurus eẽt. qd̃ quidem meruit
dnm obsecrando. quo maturuis liberaretur.
Ingemiscebat enĩ uehem̃ter. cũ uideret radic̃e
gisq crescere in hominib: ⁊ maxime in his qͥ
in potestatib erant constituti: ita ut int̾ueni¬
endi illi apud illos grauissimus labor ẽẽt: qͣa
omĩa precio distrahebant᷑. Que res om̃e ma-
lum pͥmo inuexit italie: ⁊ exinde omĩa uer¬
guntur in peius. Et qͥd dicam si in huiꝰmo¬
di ꝑsonis ita rabiem suam exercet. qͥ solent

Expanded text:
rissime quotiescumque forte nuntiatum illi fuerrissime quotiescumque forte nuntiatum illi fuertum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: Non se flere, quia recesserat, qui fuerat mortuus nuntiatus: sed quia praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. 41. Ingemiscebat enim vehementer cum videret radicem gisque increscere in hominibus, et maxime in iis qui in potestatibus erant constituti; ita ut interveniendi illi apud illos gravissimus labor esset, quia omnia pretio distrahebantur. Quae res primo omne malum invexit Italiae, et exinde omnia verguntur in pejus. Et quid dicam, si in hujusmodi personis ita rabiem suam exercet, qui solent
Abbreviated transcription (Latin):
pelleret. Uidebat᷑ enĩ sibi cũ iacente iacere.
Causas aũ criminũ quas illi confitebantur.
nulli nͥ dño soli apud quẽ int̾cedebat loque¬
batur: bonũ relinquens exemplũ posteris sa¬
quã accusatores apud homines. Nã ⁊ sed̾m
pectat accusatorẽ s preuenit: ut confitendo su¬
um absoluat iꝑse delictum: neo habeat quod
adu̾sarius criminetur. Ieoq scͥptura dicit.
Iustus in pͥncipio sermõnis: accusator ẽ sui uo¬
cem enĩ eripit adu̾sario ne criminet᷑: & quasi
dentes qͦs dam paratos ad p̾dam criminationiᷤ¬
iniuiste. peccatoꝵ suoꝵ confessione confringit:
dans honorem deo. cui nuda ft̃ omĩa. ⁊ qͥ ma¬
gis uult uitã pecatoris ꝙͣ mortẽ. Nam ⁊ ipsi
penitenti ñ sufficit sola confessio. nisi subse
tuum. humilior factus ẽ in emendatione
peccati: ita ut cinerẽ sicut panẽ manducaret:
⁊ podum suũ cũ fletu misceret. flebat ⁊̃ ama¬

Expanded text:
pelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. pelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas autem criminum quae illi confitebatur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris saquam accusatores apud homines. Nam et secunpectat accusatorem, sed praeuenit, ut confitendo suum alleuet omne delictum, ne habeat quod aduersarius criminetur. ideoque scriptura tibi dicit: iustus in principio sermonis accusator est sui; uocem enim eripit aduersario et quasi dentes qinfestae peccatorum suorum confessione confringit, dans honorem Deo, cui nuda sunt omnia , et qui vult vitam magis peccatoris quam mortem . Nam et ipsi poenitenti non sufficit sola confessio, nisi subseqissum est peccatum tuum ; humilior factus est in emendatione peccati, ita ut cinerem sicut panem manducaret et potum suum cum fletu misceret . 40. Flebat etiam ama
Abbreviated transcription (Latin):
die ⁊ in dñico. uł cũ natalicia celeberrimoꝵ mar¬
tyrũ eẽnt. Orandi &̃ assiduitas magna die
ac nocte. nec oꝑa declinabat scͥbendi ꝓpͥamanu
int̾ueniendi &̾ magna assiduitas ⁊ constan-¬
tia: in reb &ẽ diuinis implendis fortissimus:
intantũ ut qd solus implere solitus erat circa
decessit uix implerent. Sollicitꝰ &̃ erat nimi¬
ũ ꝓ pauꝑib ⁊ captiuis. Nam in tẽpore qͦ eꝑo
ordinatus ẽ: aurũ om̃e atq argentũ qd̃ ha¬
bere poterat. eccł̃ie uł pauꝑib contulit. Pre¬
dia &̃ quȩ habebat. reseruato usũ frustuario
germane sue donauit eccł̃ie: nicħ sibi qđ̾ hic su¬
um diceret derelinquens: ut nudus atꝙ ex¬
inopia ditarem̃. Erat enĩ gaudens cũ gauden¬
tib: ⁊ flens cũ flentib. Siqͥdem quotienscũq
illi aliqͥs obꝑcipiendã penitentiã lapsus su¬
os confessus eẽt: ita flebat. ut ⁊ illũ flere cõ¬

Expanded text:
, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum mar, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortissimus, in tantum ut quod solitus erat circa decessit, vix implerent. Sollicitus etiam nimium pro pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque exinopia ditaremur . 39. Erat etiam gaudens cum gaudentibus, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere com
Abbreviated transcription (Latin):
de ne cadas. Quo dicto statim is qui alienum
rat referente sibi. audiret uiri dĩ famã xꝑo cre¬
didit: cuio illũ seruũ recognouerat. Missisꝙ
mediolanũ munerib ad eccł̃iam. ꝑ segatos po-¬
stulauit ut scͥptis ipsuis qualit̾ credere debe¬
ret informaret᷑. Ad quã ille epłam fecit p̃clarã
in modum cathecismi: in qua & ammonuit. ut
suaderet uiro romanis pacem seruare. Qua ac¬
cepta epła mulier: suasit uiro ut cũ ppło suo se
romanis traderet. Quȩ cũ ueniss ad mediola-¬
num plurimũ doluit. qd scm̃ sac̾dotẽ ad quẽ
tro redeam. cum ad pretoriũ macedonii tunc o
atꝙ ex precepto supradicti uiri fores inueniss
clausas nec copiam ingrediendi adeptus eẽt
ait. Et tu quidẽ uenies ad eccłiam: nec clausis
ianuis inuenies qua ingrediaris. Qd̃ factũ ẽ.¬
ham mortuo gratiano confugiens macedonius
prandendi nũquam consuetudo fuit. nͥ sabbati¬

Expanded text:
de ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum de ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum rat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, missisque Mediolanum muneribus ad Ecclesiam per legatos postulavit, ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem tro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc maexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
tu deiectus es. Nam ambrosius nescit inflari.
diolanensi libicaꝵ feraꝵ exbiberet munus:. po¬
pło illuc concurrente. data copia ẽ missis militi¬
b tunc ab stilicone comite. hortatũ eusebii pre¬
fecti ut cresconius quidã de eccł̃ia raꝑet᷑. Quẽ
confugientẽ ad altare dñi. sc̃s ep̃c cũ clericis suiᷤᷤ
s multitudo militũ quȩ duos duces habebat
de ꝑfidia arrianoꝵ. ꝑreualuit adu̾sum paucos:
atq ablato cresconio exultantes ad amphitea
tes. Nam sac̾dos ꝓstratus ante altare dñi. diu
saltu. celeri ad eundẽ locũ in quo sedebant qui
de eccł̃ia tͥumphabant ascendentes. grauit̃ la¬
niatos reliquert̃. Qd̾̃ ubi udit tc̃ stilico comeᷤ
penitentia motus ẽ. ita ut ꝑdies multos satis¬
topost indulgentia ꝓsequente. Per id̾e tẽpꝰ
cum ad palatium ꝑgeret eũꝙ ꝓ loco officii nr̃i
ꝓsequerem̃. teodolo tunc notario. qͥ postea sũ

Expanded text:
tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. diolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altare Domini sanctus Episcopus cum clericis, qui Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheates; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini facsaltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisto post indulgentia prosequente. 35. Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea sum
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ: quandoqͥdem dñs in eugłio hoc ante ꝓmisit.
ceret suauitatẽ. Et leuato corꝑe mr̃is. ⁊ in lecti¬
ca cõposito. statim ad scm̃ celsum martirẽ qͥ in
eodem horto cõpositus ẽ cum scõ sacerdote ad
orationẽ ꝑreximus. Nũquam tam̃ illum ante
orasse in esdem loco cõptũ habemus: s hoc erat
signũ reuelati mrĩs. si sc̃s sacerdos ad locum ad
quem antea nũqͣ fuiss oratum isset. Cognoui¬
mus tñ a custodib loci ipsius. qd a parentib
illis traditum sit. non discedere de loco illo ꝑ
omnẽ generationẽ ⁊ ꝓgeniem suoꝵ: eo qd thes¬
auri magni in eodem loco positi ẽẽnt. Et uere
t̾minat. neq fures effodiunt nec furantur::
deuotione deposite fuerant. cũ tractaret ep̃c:
qͥdam de ppło repletus sꝑu immundo. cla¬
mare cepit se torqueri ab ambrosio. At ille
conu̾sus ad eũ ait. Obmutesce diabole: qͥa ñ
de torquet ambrosuis. s fides scõꝵ ⁊ inuidia

Expanded text:
mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, ceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat signum requem numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere terminat, neque fures effodiunt et furantur ; devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia
Abbreviated transcription (Latin):
uenia impetrata ẽ. quia xpianissimus imꝑator
ꝓuolutus pedib sac̾dotis. testabatur meritis
⁊ orationib eiꝰ se ẽẽ seruatũ. Reuertens itaq
de urbe aqͥleiensi: unadie precessit imꝑatorẽ.
Nec diu clementissime memorie theodosius im-¬
ꝑator susceptis filiis: eccłiis traditis sacerdoti
in hac luce fuit. Post cuuuis obitũ. trienniũ
fere suꝑuixit. Quo in tẽpore sc̃i martynis
nararis corpus qd erat in horto positũ extra cuuu¬
transtulit. Uidimꝰ enim in sepulchro in qͦ iacebat
corpus mris. qui quando sit passus usꝙ in ho¬
diernũ diem scire ñ possumꝰ sanguinẽ mris ita
recentem. quasi eadem die fuiss effusus. Caput
&̃ ipsius qd̃ ab impiis fuerat abscisum. ita inte¬
grum atq incorruptũ cum capillis capitis ⁊ bar
ba uidimꝰ. ut nobis uideret᷑ eodem tẽpore quo
leuabat᷑ lotum atq cõpositũ in sepulchro. Et qͥd

Expanded text:
venia impetrata est; quia ipse christianus imperator venia impetrata est; quia ipse christianus imperator provolutus pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitranstulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
S miserandi homines cum demonib male
creduli sunt. ⁊ aꝑiunt os suu̾̃ in blasphemiã:
apud dm̃ spem sibi uictorie ademert̃. Causa
aũ cõmotionis hȩc fuit: quia munera imꝑato¬
ris qui se sacrilegio miscuerat. ab eccl̃ia respue¬
bant᷑: nec orandi illi cum ȩccl̃ia societas tribue¬
batur. S dñs qui eccl̃iam suã tueri consueuit.
decelo iaculatus ẽ iudicium: atꝙ omnẽ uicto¬
riam. ad religiosum imꝑatorẽ transtulit the-¬
odosiũ Extincto itaq eugenio satellitibꝰqꝙ
en. cũ scripta acciꝑet imꝑatoris: ñ illi alia cura
maior fuit ꝙͣ ut ꝓhis int̾ueniret. qͦs reos inue¬
nerat. Obsecratus ẽ pͥmo scͥptis imꝑatorẽ misso
diacono: postea uͦ ꝗͣ direstus ẽ iohannes tc̃ tͥbu-¬
nus ⁊ notarius. qui nunc p̃fectus ẽ ad turtio¬
nem eoꝵ qͥ ad eccłiam confugerant. &̃ ipse a¬
quileiam ꝑrexit. p̃caturus ꝓ reis. Quib facile

Expanded text:
sed miserandi homines cum daemonibus suis male sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibus facile
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ inconuiuio a regib sue gentis int̾roga¬
retur utrũ sciret ambrosiũ. ⁊ respondiss se
nosse uirũ ⁊ diligi ab eo: ⁊ frequent̃ cum illo
conuiuari. solitum audiuit. Ideo uincis comeᷤ
qͥa ab illo uiro diligeris. qͥ dicit solista. ⁊ stat.
Sͦdego ideo posui: ut cuiꝰ fame fu̾it uir sẽs &̃
apud barbaras gentes. legentes agnoscerent: Nã
& nos referente iuuene quodã arbogasti admo-¬
dum religioso cognouimus. qui tunc int̾fuit erat
enim intempore quo hec loquebant᷑ uini minist̾.
Orofectus it aꝙ sacerdos de tuscie partib. me¬
contra theodosiũ. ibixꝑiani imꝑatoris p̃stolaba-¬
tur aduentum: securus de di potintia. qd̃ ñ tra¬
deret credentem in se hominib inuistis: nec
relinqueret uirgam peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ:
ne extenderent iusti ad iniqͥtatẽ manꝰ suas.
ꝓmiserat enĩ arbogastes tunc comes ⁊ flauia¬
nus p̃fectus mediolanũ egredientes. cũ uicto¬

Expanded text:
Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaSed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras gentes, legentes agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mecontra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victo
Abbreviated transcription (Latin):
enim illo intẽpore extra domũ positus: miserat᷑
matrẽ. ⁊ fidem ipsus contẽplatus. helyseo simi¬
lis suꝑ infantis corpus seipsum cõposuit: atꝙ
orando meruit. ut uinũ redderet matͥ. quem
mortuũ inuenerat. Atq &̃ infantulo libel¬
lum conscͥpsit: ut qd̃ ꝑ etatis infantiã scire
ñ poterat. legendo cognosceret. Uerũ &̃ a se
factum scͥptis siuis ñ cõmemorauit. s qͦ af¬
fectu declinauerit cõmemorare. ñ ẽ nr̃m ui
dicare. ¶neadem &̃ ciuitate basilicã consti¬
tuit. in qua deposuit reliquias mr̃m uitaliᷤ
⁊ agricole: quoꝵ corꝑa in bononiense ciuita¬
te leuauerat Posita enĩ erant corꝑa mr̃m int̾
corꝑa iudeoꝵ: nec erat cognitũ ppło xꝑiano. nͥ se¬
ipsi sc̃ĩ mr̃es sac̾doti ipsis eccłie reuelarent. Qͤ
comes adu̾sus gent̾em suã. hoc ẽ francoꝵ bel¬
lum parauit: ⁊ pugnando ñ paruã multi¬
tudinẽ manu fũdit: cũ residuis uͦ patẽ fecit.

Expanded text:
enim illo in tempore extra domum positus, miseratus enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae comes adlum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit; cum residuis vero pacem firmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. conscientiã int̾iorẽ int̾rogat. nouit oĩa
antequã fiant: nouit int̾na pectoris tui. Ipsi
falli uos ñ patimini: & dñm uultus celare:
Hoc ñ cecidit in animũ tuũ. Quãuis illi agebãt
tam ꝑseueranter: nonne tuũ fuit imꝑator. ꝓ
tellexi aliud non oportere. nisi ut declinando¬
consulerem mͥ: quia ñ potui tibi In supra¬
dicta itaq ciuitate. florentinoꝵ cum in domo
xpiani maneret: filius eis pansofius nomine
admodum paruulus. cũ sꝑu immundo labo¬
raret. frequenti oratione ⁊ impositione manꝰ
sacerdotis ipsiꝰ ẽ sanatus. S post aliquantos
dies subita infirmitate correptus infantulꝰ.
exalauit sꝑm. Cuius mat̃ ualde religiosa. ⁊
plena fide ac timore dĩ. ablato illo de suꝑiori
parte domus ad inferiora descendit: atꝙ in
uilecto sacerdotis ipso absente cõposuit. Quẽ
cum reu̾tens sacerdos in lestulo inueniss. erat

Expanded text:
videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator,tellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo plius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentissimus respondere. S postꝗͣ auguste
memorie ualentinianꝰ in uiennensi cuutate
que ẽ galliaꝵ ciuitas uitã finiuit: eugenius sus¬
cepit imꝑium. Qui uͥ regnare cepit. ñ multo
p̾t petentib flauiano tunc p̃fecto ⁊ arbogaste
comite aram uictorie. ⁊ sumptꝰ cerimoniaꝵ qd
ualentinians auguste memorie ad huc inuni-¬
orib annis constitutꝰ petentib denegauerat.
oblitus fidei sue concessit. Hoc uͥ cognouit sat̃¬
dos. relicta ciuitate mediolanensi. ad ꝙͣ ille festi¬
nato ueniebat. ad bononiensem ciuitatẽ migͣ¬
uit: ⁊ inde infauentiã usq ꝑrexit. Ubi cũ aliꝙͣ¬
tis degeret dieb. inuitatus a florentinis ad tusci-¬
am usq descendit. declinans sacrilegi uiri aspec¬
tum. ñ formidans imꝑantis in iuriã. Nam &
epłam ad eundẽ dedit: in qua conuenit consci¬
entiam illius: de qua pauca de multis ponen¬
da duxi. Et si imꝑatoria dignitas sit magna:
Eñ considera imꝑator. qnͣtus sit qͥ corda hominũ

Expanded text:
ere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magis sacrilegi viri aspectum, non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tio successit sac̾doti: cum pene cõꝑisset ciutatẽ
deletam. ꝓmiserat enĩ imꝑator illi se ueniam
daturũ ciuub supͣdicte ciuitatis: s agentib co-¬
mitib occulte cũ imꝑatore ignorante sac̾dote.
usq in horam t̾̃ciam eis ciuitas ẽ donata: atq
plurimi int̾empti ft̃ innocentes. Qd̃ factum
ubi cognouit sacerdos. copiam imꝑatori ingre¬
diendi eccł̃iam denegauit: nec pͥus dignũ iudi-¬
cauit cetui eccłie uł sacram̃toꝵ cõmunioni:
ꝙͣ publicã ageret penitentiã. Cui imꝑator con-¬
tra asserebat: dauid ad ulteriũ simul ⁊ homici¬
dium ꝑpetrasse. S ilico responsũ ẽ. Qui secutus
es errantem: sequere corrigentẽ. Quod uͥ audiuit
clementissimꝰ imꝑator. ita animo suscepit: ut
publicã penitentiã ñ abhorreret. Cuiꝰ corresti

Expanded text:
tio successit Ambrosio, cum pene comperisset civitatem tio successit Ambrosio, cum pene comperisset civitatem deletam. Promiserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis, sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, sacerdote ignorante, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhor
Abbreviated transcription (Latin):
mine tuo supra soliũ regni constituir: ego
inimicũ tuum in potestate tua redegi: ego
micis meis donasti tͥumphos: Cui descendẽ¬
ti de exedra: imꝑator ait. Cont᷑ nos ꝓposiusti
hodie ep̃e. At ille respondit. ñ se cont᷑ ipsũs
in monachos uͦ uindicandũ ẽẽ. Ita ⁊ a comitib
qui intemꝑe aderant dicebat᷑. Quib ep̃o dixit
Ego quidẽ cum imꝑatore nunc ago: uob̃cũ uͦ mͥ
aliter agendum ẽ. Atq ita optinuit. ut illa q̃ sta¬
tuta fuerant reuocarent᷑: nec prius ad altare uo
debere testaret᷑. Cui ep̃s. Ergo age fide tua. Respon¬
dit imꝑator. Ago fide mea. Qua sponsione ite¬
rata: securus ꝑgit sac̾dos diuina misteria celebra¬
re. Hec aũ scripta sunt in epłã quã ad germanã
suam fecit: inqua tractatũ inseruit. quẽ eodem
die habuerat de baculo nuceo. qui a ꝓpħa ihere¬
mia uisus eẽ describit᷑. Per idem tempꝰ causa
thessalonicensis ciuitatis non minima tribula

Expanded text:
mine tuo super solium regni constitui; mine tuo super solium regni constitui; inimicum tuum in potestatem tuam redegi, egmicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accdebere testaretur. Cui Episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civita
Abbreviated transcription (Latin):
facto: comes orientis ad imꝑatorẽ legationem
direxit. Qua accepta imꝑator p̃ceꝑat ut sina¬
dicaret᷑. S huius precepti tenor cũ ad aures ꝑ¬
ueni uenerabilis uiri ambrosii eꝑi. direxit
ad imꝑatorẽ epłam quia ipse intẽpore excur¬
rere ñ poterat: quo illum conuenit. ut id qd̃
ab codẽ statutũ fuerat reuocaret᷑ seruariq¬
qͥ ab illo audiret᷑. dignus &ẽ ñ eẽt qui ꝓ illo
a dño audiret᷑: uł cui suas preces aut cui sua
uota cõmitteret: paratũ tñ se ẽẽ ꝓ tali negocio
mortẽ subire: ne dissimulatione sui. p̃uari¬
catorẽ faceret imꝑatorẽ: qui tã iniusta contͣ
eccł̃iam precepiss. Postea uͦ quã mediolanũ
reu̾titur: posito imꝑatore in eccl̃ia. de eadem
causa tractauit in ppło. In qͦ tractatu. intro¬
duxit diũ ꝑsonam loquentis imꝑatori. Ego
te ex ultimo imꝑatorẽ feci: ego tͥ exercitũ mi¬
mici tui tradidi: ego tͥcopias quas ille adu̾sũ

Expanded text:
facto comes Orfacto comes Ordirexit. Qua accepta, imperator praeceperat ut synar. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore excurrere non poterat: qua illum convenit, ut id quod ab eo statutum fuerat invocaretur, servariqqui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo a Domino audiretur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postearevertitur, posito imperatore in ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. in quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci; ego tibi exercitum inimici tui tradidi; ego tibi copias quas ille adversum
Abbreviated transcription (Latin):
cessare artes suas. quib adu̾sus dnĩ sacdotem
se aliqͥd ꝑosse arbitrabat᷑. Alius ⁊̃ gladium
Peridẽ tempus uir illustris ꝓbus. ꝓuerum
suum notariũ qͥ sꝑu immundo grauiter
dimisit diabolus timens ad scm̃ uirũ ꝑduci.
atq ita quãdiu ꝑuer mediolani apd̃ ep̃m fuit.
cepit. Qui cum int̾rogaret᷑ ab ex orcistis. cur ꝙͣ
ẽ diabolus timuisse se ambrosiũ. ⁊ ideo recessisse
ad tẽpus: ⁊ expectasse in illo loco uͥ ab illo recesse¬
rat donec reuerteret᷑. Quo reu̾tente: uas quod
deseruerat repetiuit. Extincto itaꝙ maximo.
posito theodosio imꝑatore mediolani. ambrosio
uͦ eꝑo constituto aquileie in partib orientis.
in quodã castello axꝑianis uiris sinagoga
uideoꝵ. ⁊ lucus ualentinianoꝵ incendio con¬
cremata sunt: ꝓꝓt̾ea qd̃ uidei uł ualentiniani
insultarent monachis xꝑianis. Ualentinianoꝵ
enimheresiᷤ.: tͥginta deos colit. S de huiꝰmodi

Expanded text:
cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, m coepit. Qui cum interrogaretur ab exorcistis, cur quaest diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
grauiꝰ innocentis. ageret penitentiã: si sibi apũd
dm̃ uellet ẽẽ consultũ. S ille dum penitentiã
declinat suꝑbo sꝑu. ñ solum futurã s & presen¬
tem salutẽ amittit. regnumq qd male arripiie¬
rat. femineo quodãmͦ timore deposuit: ut ꝓcu¬
ratorẽ se rei publice ñ imꝑatorẽ fuisse ꝓfiteretur.
xstina uͦ mortua cũ quidã aruspex innocentiꝰ
torqueret᷑. aliud quã int̾rogabat᷑ fateri ceꝑit.
Clamabat enĩ ab angło maiora torm̃ta sibi ad¬
hiberi. eo qui custodiret ambrosiũ: qm̃ tẽpora¬
cumen testi eccłie conscendens. medio noctis
sacͥficau̾it. S qͣnto instantiꝰ ⁊ solluitiꝰ oꝑa
maligna exercebat: tantomagis amor ppłi cir¬
rent fatebat᷑. s demones renunciasse. se mi
rũetiã nec ad fores domꝰ in quamanebat ep̃c.
qm̃ ignis insuꝑabilis om̃e illud edificiũ com¬
muniret. ut & longe positi urerent᷑: atꝙ ita

Expanded text:
gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confitestina, quidam haruspex Innocentiustorqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporicumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi cirrent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non rum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissoꝵ. contemnentes dm̃ in sacerdote ipsiꝰ. nec
Ceuis ailigetur. ⁊ demergat᷑ in ꝓfundũ maris:
Nconscendentes redam quasi gr̃a gestandi cuuita-¬
tẽ egressi sunt. expectante sacerdote uł ꝑlebe in
eccłia constituta. S hoꝵ contumatie quis finiᷤ
fu̾it: horresco referens. Subito enĩ precipitati de
dens tribunal de eadem questione que fuerat ꝓ¬
posita. sermonẽ ad orsus est dicens. Debitum cu-
gratiano imꝑatore. de recipiendi c̃orꝑis eiꝰ causa.
scd̾am ⁊ maximã suscepit legationẽ. Apud quẽ
quã constanter egerit qui uoluerit cognoscere ipsiꝰ
legationis epłam ad ualentinianũ uiniorem
datam cum legerit approbabit. Nobis enĩ alienũ
a ꝓmissione uisum ẽ illam inserere: ne ad iuncte
epłe ꝓlixitas fastidium legenti afferret Ipsũ uͦ
maximum a cõmunionis consortio segregauit: am¬
monens ut effusi sanguinis dñi sui. ⁊ quod est

Expanded text:
promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, necpromissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, necejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de dens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fraGratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ma necessitas. Sc̃s uͦ ambrosius ep̃c maioris hu¬
militatis uir factus. donatã sibi a dñõ gratiam
conseruabat: crescebatq cotidie fide ⁊ amore cora
deo ⁊ hominib. Pex idem tempꝰ erat quidam
uir de heresi arrianoꝵ acerrimus nimiũ dispu-¬
tator ⁊ durus: atq inconu̾tibilis ad fidẽ catholi¬
cam. Is constitutus in eccłia trastante ep̃o. uidit
ut ipse postmodũ loquebat᷑ angłm ad aures
ep̃i tractantis loquentẽ: ut uerba angłi ppło
eꝑc nunciare uideret᷑. Quo uiso conu̾sus: fidem
ꝙͣ expugnabat cepit ipse defendere. Quert̃ &̃
duo cubitularii tunc tẽporis grãni imꝑatoris. de
heresi arrianoꝵ. qui tractante ep̃o questionẽ ꝓ¬
ponerent: ad quã audiendam altero die ad basili¬
sr cam portianã se futuros ꝓmiserant. Erat enim̃
questio de incarnatione dñi. S alio die miseran¬
di homines suꝑbie tumore ĩmpleti. nec memores

Expanded text:
na necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris huna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli poenuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores
Abbreviated transcription (Latin):
torqueri mentirent᷑. Clamabant enĩ demones
scimus uos mr̃es: s arriani dicebãt. nescimꝰ ẽẽ
mrẽs. lam ⁊ hoc in eugłio legimus: ubi dixert̃
demones ad dnm̃ iħm. Scimus te qͥs sis filius
dĩ. Et iudei dicebant. Hic aũ undẽ sit nescimus.
S ñ hic testimoniũ accipitur demonũ s confessio.
Unde miseriores arriani uł uidei: ut qd confiten¬
tur demones. illi negent. Ds̃ tñ qui grãm eccłie
sue augere consueuit: ñ passus ẽ diu insultari
aꝑfidis suis scĩs. CInus itaq ex ipsa multitu¬
dine subito arieptus sꝑu immundo. clamare
ceꝑit. ita torqueri eos ut ipse torquebat᷑ qui ne¬
garent mres: uł qui ñ crederent in trinitatis uni¬
tatẽ quam docet ambrosius. At illi hac uoce
confusi qui conu̾ti debuerant. ⁊ dignam tali
confessione agere penitentiam. in piscinam di¬
mersũ hominẽ necauerunt. ꝑfidie homicidiũ
adiungentes: deduxit enĩ eos ad hunc finẽ sum-¬

Expanded text:
torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem dig
Abbreviated transcription (Latin):
mundis curata: sũma cũ grã domũ repetebant.
S his mr̃m beneficiis in quantũ crescebat fides
eccłie catholice: in tantum arrianoꝵ ꝑfidia minu¬
ebatur. Deniq ex hoc temꝑe sedari cepit ꝑsecutio.
que iustine furore accendebatur: ut sacerdotes
de eccł̃ia pellerent᷑. Tam̃ intra palatiũ multitu¬
do arrianoꝵ cum iustina constituta. deridebat
meritis martyrũ suoꝵ conferre dignatus ẽ: ue¬
nerabilemq uirum ambrosiũ narrabat pecunia
comparasse homines. qui se uexari ab immundis
spuitib mentirent᷑. atq ita ab illo sic̃ ⁊ a mr̃ib
se torqueri dicerent. S hoc iudaico ore loque¬
bantur arriani.: suppares scilicet eoꝵ. Iuli enĩ de
dño dicebant. qm̃ in beelzebub pͥncipe demo¬
nioꝵ hic eicit demonia: isti de mrĩb uł dñi sacer-¬
dote soquebant᷑. qd ñ dni gr̃a que ꝑ ipsos oꝑaba¬
tur ĩmundi sp̃c pellerent᷑: s accepta pecunia se

Expanded text:
mundis curata, summa cum gratia domum repetebant. mundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vedote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccł̃ie sue munim̃tũ militũ corda cõu̾tit:
ut au̾sis scutis eccłie fores seruarent. nec egre¬
di dimitterent: s eccłiam ingredi plebẽ catho¬
licam minime ꝓhiberent. Nec hoc satis erat mis-¬
sis militib: nͥ id &̃ ꝓ catholica fide cũ plebe
parit̃ acclamarent. Hoc intẽpore pͥmũ anti¬
phone ymni ⁊ iugilie in eccłia mediolanensi
celebrariceꝑũt. Cuiꝰ celebrtatiᷤ deuotio usq in ho-¬
diernum diem ñ solũ in eadem eccłia: uerum ꝑ¬
doti reuelauert̃. Frant enĩ inbasilica positi in
bant᷑: ꝓthasii uͦ ⁊ geruesii mr̃m. ut nomina
ita ⁊ sepulchra incognita erant. in tantum
ut suꝑ eoꝵ sepulchra ambularent om̃s qui¬
uellent ad cancellos ꝑuenire: quib scoꝵ naboris
& felicis mr̃m ab inuiria sepulera defendebantur.
religiose seruit: ubi uestim̃ta mr̃m attigit. statim
lumen recepit. Obsessa etiã corꝑa ab spiritib im¬

Expanded text:
ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum in eadem ecclesia, verum erdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, inbantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus im
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝑficere minime ualerent: unus infelicior ce¬
teris nomine eutimus in tantũ furorẽ excitatꝰ
ẽ. ut iuxta eccłiam domũ sͥ cõpararet. atꝙ in ea-¬
dem carrũ constitueret. quo facilius raptũ suꝑ¬
positũ carpento ad exilium deduceret. S ed ini¬
qͥtas eius. in u̾ticem ipsuis descendet. Post an¬
num etenĩ eodem die quo illũ se raꝑe arbitraba¬
positus. de eadem domo ipse ad exiliũ destinatꝰ
ẽ reputans sibi iusto iudicio dĩ id in se eẽ con¬
alia quȩ erant necessaria. S hec hominis con-¬
fessio nec mulieris furorẽ: nec uesanoꝵ arria¬
noꝵ dementiam depressit. Maiori ⁊ enĩ accensi
dem̃tia: basilicam portianam inuadere nite¬
bantur. Exercitus enĩ armatꝰ ad custodiendaᷤᷤ
fores eccłie ẽ directus: ut nemo auderet catho¬
licam eccł̃iam ingredi. S dñs qͥ de adu̾sariis
suis eccłie sue tͥumphos donare consueuit:

Expanded text:
le, perficere non valerent, unus infelicior caele, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabaimpositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conalia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit,
Abbreviated transcription (Latin):
tus in tribunali nicħ curans eoꝵ quȩ a muliere
excitabant᷑: una de uͥginib arrianoꝵ impuden¬
tior cet̾is tribunal conscendens. app̃henso uesti¬
m̃to sacerdotis cum attrahere illũ uellet ad par¬
tem mulierũ. ut ab ipsis cesus de eccłia pelleret᷑
ait ei ut ipse solitus erat referre. Et si ego indi¬
gnus tanto sac̾dotio sum: tñ te ñ conuenit uł
ꝓfessionem tuam in qualemcũꝙ sac̾dotẽ manꝰ
inicere. Unde debes uereri dĩ uidiciũ: ne tͥ ali¬
qͥd mali eueniat. Qd dictum. exitus confirma¬
uit. Nam alia die mortuã ad sepulcrum usꝙ
deduxit. grãm ꝓ contumelia rependens. S hoc
factum ñ leuem adu̾sariis incussit metũ: pacẽꝙ
magnã eccłie catholice in ordinando ep̃o tri¬
buit Ordinato itaq catholico sacerdote
prebant᷑ Amittebat enĩ tͥbunatus ⁊ diu̾sas aliaᷤ
dignitates: his qui illũ de eccłia raptũ ad exiliũ
ꝑduxissent. Qd cum multi conarent᷑. s dõ p̃su¬

Expanded text:
tus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ecclesiae catholicae in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote,piebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesu
Abbreviated transcription (Latin):
ibiꝙ scãm puellam de qua supra memorauimꝰ
cui manũ offerre solitus erat in domo ꝓpͥa. cũ ger¬
mana sicut reliquerat inuenit iã matre defuncta:
atꝙ cum illa dext̾am illiꝰ oscularet᷑. subridens ait illi.
ftce ut dicebam tͥ: sacerdotis manꝰ oscłaris. Per i¬
dem tẽpus cum trans tyberim apd̃ qͣndã carissimã
inuitatus. sacͥficiũ indomo offerret: que d̃a balnea¬
trix quȩ paralitica in lecto iacebat. cũ cognouiss
dem ad quã ule inuitatus uenerat portarifecit: at¬
ꝙ oranti ⁊ imponenti manus. uestim̃ta attigit.
Quȩ cũ exoscłaret᷑. statim sanitate recepta. ambu¬
lare cepit: ut impleret᷑ dnĩcũ illud dictum ad
apłos. &̃ maiora his facietis credentes in nomine
meo. Qd̃ tñ signum sanitatis ut mirabile fuit:
ita &̃ nec occultum. Nam ego hoc in eadẽ regio¬
ne post annos plurimos scĩs uiris referentib¬

Expanded text:
ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovissetdomum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentib