comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃dicatores uidelicet & auditores u̾¬
bi. henigne suscipiebat. Sicut &s huiꝰ
epłẽ sequentia maniseste declarant.
Unde iohẽs eum in ueritate diligit:
boc est non tẽꝑaliũ gratia cõmodoꝵ
s solo pͥenniũ bonoꝵ que eũ dilige¬
re uidet intuitu. Fuisse autem gauis
cornithi uidet᷑. ex eo qđ paulus in
ad romanos: quos & ex eius ꝑsona sa-¬
lutat. S in epła ad corinthios gaii
quasi quis coruithi meminit dicens.
Gratias ago dõ meo qđ neminẽ urm̃
baptiraui nisi crispum & gaium:. ne
tizati estis. Carissime de om̃ib orati¬
onem facio. prospere te ingredi & ua¬
lere. sicut ꝓspere agit anima tua. Hoc¬
inquit a dño crebris exopto precibus:
ut quod bene agis. bene perficias. Et
sicut nunc anima tua. id est int̾na
mentis intentio ꝓspere agit̃. ĩ est pro¬
ficit in elemosinarũ operib abundan¬
te tͣ bonitate animi dapsilis. & pecunia¬
rum facultate in digentib largiaris: ita
semꝑ uirtutibꝰ plenam dño adiuuan¬

Expanded text:
icatores videlicet et auditores verbi, benigne suscipiebat, sicut et hujus Epistolae sequentia manifeste declarant. Unde et Joannes eum in veritate diligit, hoc est, non temporalium gratia commodorum, sed solo perennium bonorum eum diligere videtur intuitu. Fuisse autem Gaius Corinthi videtur, ex eo quod Paulus in ad Romanos, quos et ex ejus nomine salutat. Sed et in Epistola ad Corinthios, Gaii quasi civis Corinthii meminit, dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Gaium, ne ritate. Charissime, de omnibus orationem facio prospere te ingredi, et valere sicut prospere agit anima tua. inquit a Domino crebris exopto precibus, ut quod bene agis bene perficias. Et sicut nunc anima tua, id est, interna mentis intentio, prospere agit, id est, proficit in eleemosynarum operibus abundantibus, et benignitate animi dapsilis, et pecuniarum facultate quas indigentibus largiris, ita semper virtutibus plenam Domino adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ potest diligere: Quid ergo:
ipsam dilectionẽ. Ds̃ enĩ: dilectio
est. Et ne quis dicere auderet. &¬
quid obstat diligere dm̃: etiansi
non diligo frẽm: recte subdit᷑. Et
hoc mandatũ habemꝰ a dõ. ut qui
diligit dm̃: diligat & fratrẽ suũ.
Quomo do enĩ diligis eum: cuius
o disti mandatũ: Quis est qui
dicat. diligo imperatorẽ. s odi
leges eius. Non ita uerus dĩ amator:
S uide inquit quia mandata tua
dilexi dñe. Et ideo confident᷑ adiun¬

Expanded text:
quomodo potest diligere? » Quid ergo? quomodo potest diligere? » Quid ergo? ipsam dilectionem. Deus enim dilectio est. Et ne quis dicere auderet: Et quid obstat diligere Deum, etiamsi non diligo fratrem, recte subdidit: « Et hoc mandatum habemus a Deo ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. » Quomodo enim diligis eum, cujus odisti mandatum? Quis esdicat: Diligo imperatorem, sed odi leges ejus? Non ita verus Dei amator, sed: Vide inquit quia mandata tua dilexi, Domine . Et ideo confidenter adjun
Abbreviated transcription (Latin):
ues corrigis te. & incipis bona desi¬
derare. Cum bona desiderare ceꝑis:
erit in te timor sc̃s. ille scilicet. ne
ipsa bona amittas. Non. ne mitta¬
ris in gehennã. S ne te rleserat pre¬
sentia dñi. quẽ amplecteris: quo in
eternũ frui desideras. Nos gͦ dili
gamꝰ: qm̃ ds prior dilexit nos. Dili¬
gamꝰ: quia ip̃se p̾or dilexit nos.
Nam unde diligeremꝰ: insi ille prior
dilexisset nos: Hinc enĩ ipse in e¬
uuangłio dñs dicit. Non uos me elegis¬
tis. S ego uos elegi. Ita autem ꝑfecti
erimꝰ in caritate. si quem admodum
nulliꝰ alteriꝰ nsi salutis nr̃e grã pͥor
nos ille dilexit: ĩta eũ quoq nos nul¬
lius rei. nisi tantũ sui amoris dilexeri¬
mꝰ obtentu. uerũ quia sunt qͥ uerbo
tenꝰ dm̃ diligunt. consulte subiun¬
git᷑. Si quis dixerit quia diligo dm̃
& frem̃ suũ oderit. mendax est.
Unde probas quia mendax est.Au¬
di. Qui enĩ non diligit frem̃ suũ
quẽ uidet: dm̃ quem non uidet

Expanded text:
ves, corrigis te, et incipis bona desives, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te sanctus ille timor, scilicet ne ipsa bona amittas, non ut non mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini quem amplecteris, quo in aeternum frui desideras. Nos ergo diam ipse prior dilexit nos. Diligamus, quoniam ipse prior dilexit nos, nam unde diligeremus, nisi ille prior dilexisset nos. Hinc enim ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Ita autem perfecti erimus in charitate, si quemadmodum nullius alterius nisi salutis nostrae gratia prior nos ille dilexit, ita eum nos lius rei, nisi sui tantum amoris dilexerimus obtentu. Verum quia sunt qui verbo tenus Deum diligunt, consulte subjungitur: « Si quis dixerit, quoniam diligo Deum et fratrem suum oderit, mendax est. » Unde probamus quia mendax est? audi. « Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt,
Abbreviated transcription (Latin):
ideo in psalmo de ipsa ꝑfectione
iusticie. conu̾tisti in quit᷑ planctũ
meũ in gaudiũ mͥ: contidisti saccũ
meũ. & precinxisti me leticia. ut can¬
tem tͥ gła mea. & non conpungar.
id est non sit quod stimulet con¬
scientiã meã. Stimulat timor: s
noli timere. intrat caritas que sa¬
nat: qđ uulnerat timor. Qui aũ
timet: non est ꝑfectꝰ in caritate.
Quia nimirũ timor penã habet:
dici. quãuis sicut sectionẽ medici
salus optata: ita timorẽ caritas de¬
siderata subsequat᷑. Nec putari de¬
bet his beati ioħis sermonib esse
contrariũ. qđ psalmista dicit. timor
diĩ sc̃s permanens in secłm secłi.
Duo namq sunt timores. Unus quo
timẽt dm̃ homines. ne mittant᷑
in gehennã. Ipse est timor ille: qui
introducit caritatẽ. S sic uenit ut
exeat. Si enim adhuc proptͣ penas
times dm̃: nũdum amas quem sic
times. Non bona desideras: s ma¬
la caues. S ex eo quod mala ca¬

Expanded text:
ideo in psalmo de ipsa perfectionis ideo in psalmo de ipsa perfectionis justitia: Convertisti, inquit, planctum meum in gaudium mihi, concidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia, ut cantem tibi gloriam meam ut non compungar , id est, non sit, quod stimulet conscientiam meam. Stimulat timor, sed noli timere: intrat charitas, quae sanat quod vulnerat timor. Qui autem timet, non est perfectus in charitate. Quia nimirum timor poenam habet, habet; quamvis sicut sectionem medici salus optata, ita timorem charitas desiderata subsequatur. Nec putari debet his beati Joannis sermonibus esse contrarium quod Psalmista dicit: Timor Domini sanctus permanet in saeculum saeculi . Duo namque sunt timores: unus quo timent homines Deum, ne mittantur in gehennam; ipse est timor ille qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves; sed ex eo quod mala ca
Abbreviated transcription (Latin):
tis filuĩ patris ur̃ĩ qui in celis est.
qui solem suũ oriri facit super
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos
& iniustos. Timor non est in cari¬
tate. In tali uidelicet caritate. que
ad imitationẽ diuine bonitatis:
etiam inimicis benefacere. & hos
diligere nouit. S ꝑfecta caritas
foras mittt timorem. Illum uide¬
licet tunorem: de quo dicitur. Inici¬
um sapientie timor dñi. quo timet
quisq incipiens opera iuisticie. ne ue
castigatũ inueniens. dampnet. Illa
caritas ꝑellit foras timorem. que
pro merito iusticie. fiduciam ha¬
bet in die udicii. S & p̃sentiũ
adu̾sitatũ timorẽ ꝑfecta caritas
eicit ex animo. quam habere que¬
rebat qͥ dño supplicans ait. Ati¬
more inimici: eripe animã meã.
Quam habebat qui dixit. Quis
nos separabit a caritate xp̃i.:
Tribulatio an angustia. an ꝑseciccio
an fames an nuditas. an pericu¬
lum an gladius. & cet̾. Quia
timor penã habet. Torquet
eor conscientia peccatorũ: nũ¬
dum facta est iustificatio.

Expanded text:
stri qui in coelis est, qui solem suum oriri facit, super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Timor non est in charitate. In tali videlicet charitate, quae ad imitationem divinae bonitatis, etiam inimicis benefacere, diligere novit, « sed perfecta charitas foras mittit timorem. » Illum scilicet timorem, de quo dicitur: « Initium sapientiae timor Domini . » Quo timet quisque, incipiens opera justitiae, ne vencastigatum inveniens damnet. Illa charitas pellit foras timorem, quae pro merito justitiae fiduciam habet in die judicii. Sed et praesentium adversitatum timorem perfecta charitas ejicit ex animo, quam habere quaerebat, qui Domino supplicans, ait: « A timore inimici eripe animam meam , » quam habebat qui dixit: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? , an nuditas, an periculum, an gladius ? Quoniam timor poenam habet. Torquet cor conscientia peccatorum, nondum facta est justificatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑpetuam:  tam̃ dauid quia
ex d̃o natꝰ est. quia ad filioꝵ dei so¬
mortẽ. qui a sui reatꝰ ueniã mox pe¬
nitendo ꝓmeruit. S generatio dei
git eũ. Gratia dĩ qua renati sunt
fideles conseruat eos: qͥ scdm̃ propo¬
sitũ uocati sunt scĩ: ne peccatũ ad
mortem cõmittant. Et si in quibus¬
libet pro humane condicionis fragi¬
tate deliquerint: ne ab hoste malig¬
no possint tangi defendit. Item di¬
aendũ tamdii nos in generatione
dei ꝑmanere. quamdiui non pecca¬
uerimꝰ. Immo qui in generatione
dĩ ꝑseuerant: peccare non possunt.
neq a maligno contingi. Que enĩ
cõmiio luci ad tenebras: xp̃o & be¬
lial: Quomͦ inquit dies & nox
misceri nequeunt: sic iusticia & iniqͥ¬

Expanded text:
ri perpetuam? Sed tamen David, quia ri perpetuam? Sed tamen David, quia ex Deo natus est, quia ad filiorum Dei pemortem, quia sui reatus veniam mox poenitendo promeruit. Sed generatio Dei tia Christi qua renati sunt fideles conservat eos qui secundum propositum vocati sunt sancti, ne peccatum ad mortem committant; et si in quibuslibet pro humanae conditionis fragilitate deliquerint, ne ab hoste maligno possint tangi, defendit. Item dicendum, tandiu nos in generatione Dei permanere, quandiu non peccaverimus; imo qui in generatione Dei perseverant peccare non possunt, neque a maligno contingi. Quae enim communicatio lucis ad tenebras, Christi ad Belial ? Quomodo inquit dies et nox misceri nequeunt, sic justitia et iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
& affirmare qđ omĩa peccata sint
paria. dicentes nil distare. utrũ ho¬
minẽ quis furatꝰ sit. an bonẽ an gal¬
linã. quia non animal crim̃: S a¬
nimꝰ fecerit. Quos iouimanꝰ secutꝰ ẽ
hereticus: astruens nullam nuptiarũ
& uirginitatis esse distantiam. non
abstinentes in aliqͦ retributionis
yͥuilegio simplicit᷑ epulantib esse
tẽ. de qualibꝰ dicit apl̃s. qm̃ qui¬
talia agunt regnũ dei non conse¬
quent᷑. Scimꝰ qm̃ om̃is qui natꝰ
est ex dõ non peccat. Peccatũ ui¬
delicet ad mortẽ. Quod & de om̃i
erimine capitali & de illo specialit᷑
potest inteligi. quo uiolat᷑ frat᷑¬
nitas: sicut & supra exposunnꝰ. S &
peccatũ ad mortẽ. peccatũ usq ad te¬
pora mortis ꝓtractũ diximꝰ recte pos¬
se intelligi. qđ omĩs qͥ natꝰ est ex d̃õ
non peccat. Deniq dauid rex morta¬
le crimͣ admisit. Quis enĩ nesciat
adulteriũ & homicidiũ mort̾e mere¬

Expanded text:
et affirmare, quod omnia peccata sint et affirmare, quod omnia peccata sint paria, dicentes nihil distare utrum hominem quis furatus sit, an bovem, an gallinam, quia non animal crimen, sed animus fecerit. Quos Jovinianus secutus est haereticus, astruens nullam nuptiarum et virginitatis esse distantiam, non abstinentes in aliquo retributionis privilegio simpliciter epulantibus esse tem, de qualibus dicit Apostolus: Qutalia agunt, regnum Dei non consequentur . Scimus quoniam omnis qui natus est ex Deo, non peccat. Peccatum videlicet ad mortem. Quod et de omni crimine capitali, e de illo specialiter potest intelligi quo violatur fraternitas, sicut et supra exposuimus. Sed et peccatum ad mortem peccatum usque ad tempora mortis protractum diximus recte posse intelligi, quod omnis qui natus est ex Deo non peccat. Denique David rex mortale crimen admisit. Quis enim nesciat adulterium et homicidium mortem mere
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: S om̃s me dereliquerunt. Non
illis imputet᷑. Potest autẽ peccatũ ad¬
pi: pro quo rogare quẽpiam uetat.
Quiã scilicet peccatũ quod in hac
nia post mortẽ postulat᷑. Uerum
si sequentia diligent᷑ inspicimꝰ:
magis suꝑior sensus huuis lectionis
tenori congruere uidet᷑. Nam sub¬
ditur. Omĩs iniquitas peccatũ est:¬
Tanta est inquit diu̾sitas peccatorũ
ut & om̃e quod ab equitatis ratiõe
discrepat. int̾ peccata numeret᷑. quã¬
uis minima peccata iuistis. sue nusti¬
cie meritũ nequaquã auferre uil
ninuere possint: Illa dumtaxat: sine
ualent. Et item quedam peccata
tantũ ab om̃i iusticie sorde discordent.
tanta iniqͥtate patrent᷑. ut absq ulla
contra dictione factorẽ suũ. nisi corrigã¬
tur: eternam ingant in penã. De qua¬
libꝰ scriptũ est. Anima que peccaue¬
rit: ipsa moriet᷑. Qua beati iohis sen¬
tentia manifeste repudiat᷑. mepta
stoicorũ dispuitatio. qui dicere ausi st̃
contra omem̃ generis humani sensũ.

Expanded text:
omnes me dereliquerunt; non illis imputetur . Potest autem peccatupi, pro quo rogare quempiam vetat, quia scilicet peccatum quod in hac nia frustra post mortem postulatur. Verum si sequentia diligenter inspicimus, magis superior sensus hujus lectionis tenori congruere videtur. Nam subditur: Omnis iniquitas peccatum est,Tanta est, inquit, diversitas peccatorum, ut omne quod ab aequitatis ratione discrepat, inter peccata numeretur, quamvis minima peccata justis suae justitiae meritum nequaquam auferre, vel minuere possint, illa duntaxat sine q valent, et item quaedam peccata tantum ab omni justitiae sorte discordent, tanta iniquitate patrentur, ut absque ulla contradictione factorem suum, nisi corrigantur, aeternam mergant in poenam. De quibus scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Qua beati Joannis sententia manifeste repudiatur inepta Stoicorum disputatio, qui dicere ausi sunt contra omnem generis humani sensum,
Abbreviated transcription (Latin):
nescimꝰ: intelligimꝰ nos non nũquã¬
saluti nr̃e contraria postulare. &
cõmodius nobis ab eo qͥ utilitatem
nram̃ rectius quam nos intuetur.
ea quȩ poscimus denegari. Quod
ipsi quoq magistro gentiũ acci¬
disse non dubiũ est. Et scimꝰ qm̃ auadit
nos ad orandũ uiuacius excitet.
S manet adiectio quam posuit. ut
scd̃m uoluntatẽ petamꝰ nri condito¬
ris: qđ bifarie potest accipi. Ut sci¬
licet ea quȩ ipse uult rogemꝰ. & ta¬
les ipsi quales nos esse desiderat ad
rogandum ueniamꝰ. quod est habere
fidem. que s dilectionẽ oꝑatur. ł t ante
omĩa meminisse illius euanglici man¬
dati. cũ stabitis ad orandũ: dimicti¬
te si quid habetis adu̾sus aliquem. ut¬

Expanded text:
nescimus , intellinescimus , intellisaluti nostrae contraria postulare, et commodissime nobis ab eo qui utilitatem nostram rectius quam nos intuetur ea quae poscimus denegari. Quod ipsi quoque magistro gentium accidisse non dubium est. Et scimus quoniam audit nos ad orandum vivacius excitet. Sed manet objectio quam posuit, ut secundum voluntatem petamus nostri Conditoris. Quod bifariam potest accipi, ut scilicet et ea quae ipse vult rogemus, et tales ipsi quales esse nos desiderat ad rogandum veniamus. Quod est habere fidem quae per dilectionem operatur , et ante omnia meminisse illius evangelici mandati: Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e beatitudinis: qui treditis in
xpm̃. ut non seliscamini ꝑ fraudẽ
eorũ qui ihm̃ esse di filiũ negant
& ideo nichil eis profuturũ asseue¬
rant. qui in nomine eius credide¬
s ereaturã dĩ xp̃m̃ esse confirmã
qđ nusquam prorsus legunt.: nisi
dũ humanitatis illius mentis.
elcbratur. Et hec est fiducia quã ha¬
bemꝰ ad eum. quia quodcũs pecierimꝰ
scãm uoluntatẽ ipsius audit nos.
a dño bona celestia. qđ etiam in hac
uita. quicqͥd salubrit᷑ eũ petimꝰ im¬
perramꝰ. Iuxta qđ etiam ipse in euan¬
glio credentib ꝓmittit. dico uobis
inquiens. omĩa quecũq orantes peti¬
tis credite quia accipietis. & uemẽt
uobis. Notandũ autẽ qđ ita oran¬
tes exaudim a dño: si ea que ip̃se
uissit petimꝰ. Dicit autẽ ipse. Pri¬
mũ querite regnũ di & iusticiam
suꝑ his plena nos & indubitabi  iussit
exauditionis habere fiduciã: que nõ
nã. Si enĩ & illud apł̃i recordem̃:
qm̃ quid oremꝰ scdm qđ oporteat

Expanded text:
 qui creditis in Christo, ut non seducamini per fraudem eorum qui Jesum esse Dei Filium negant, et ideo nihil eis profuturum asseverant qui in nomine ejus credidesed creaturam Dei, Christum esse confirmant. Quod nusquam prorsus legunt, nisi dum humanitatis ejus mentio celebratur. Et haec est fiducia quam habemus ad eum, quia quodcumque petierimus secundum voluntatem eius, audit nos. a Domino bona coelestia, quod et in hac vita quidquid salubriter eum petierimus impetramus, juxta quod etiam ipse in Evangelio credentibus promittit: Dico vobis, inquiens, omnia quaecunque orantes petitis, credite quia accipietis, et evenient vobis . Notandum autem quod ita orantes exaudimur a Domino, si ea quae ipse jussit petimus. Dicit autem ipse: Primum quaerite regnum Dei, et justitiam tum plenam nos et indubitabilem jussit exauditionis habere fiduciam, quae non nostra. Si enim et illud Apostoli recordemur, quoniam quid oremus secundum quod oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uerũ dm̃ cognouistis: in quo ui¬
tam habetis eternam. Custodite uos
a doctrinis hereticorũ: que ꝑpetuã
ancunt ad mortẽ. Qui amore illoꝵ
qui simulacra pro dõ facuuit. glãm̃
imorruptibilis dei prauis dogniatibus
in similitudinẽ corruptibiliũ rerum
umutant. Custodite uos & a fi¬
largia que est idolorũ seruitꝰ. Obser¬
uate ne quas mũdi illecebras amori¬
uis uisione mereamini sine fine le¬
tari. Mundus enim transibit & cõ¬
eupiscentia eius. Qui autem fecerit
uoluntatẽ dm̃: manet in eternum.

Expanded text:
Qui verum Deum cognovistis, in quo viQui verum Deum cognovistis, in quo vitam habetis aeternam, custodite vos a doctrinis haereticorum, quae perpetuam ducunt ad mortem, quia, more illorum qui simulacra pro Deo faciunt, gloriam incorruptibilis Dei pravis dogmatibus in similitudinem corruptibilium rerum immutant . Custodite vos a philargyria, quae est simulacrorum servitus. Observate, ne quas mundi illecebras Conjus visione mereamini sine fine laetari. Mundus enim transit, et concupiscentia ejus. Qui autem fecerit voluntatem Domini, manet in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
uero filio euis. Quid enĩ apercius
his uerbis quid dulcius. quid adu̾sus
om̃s hereses fortuis potuit diciͤ Ctistꝰ
dus. Neq aliam ob causam uenit᷑ n¬
si nr̃e salutis. hoc est ut daret nob̾
sensum cognoscere uerũ dĩ. Nemo
enim sine diuina cognitione dm̃ uide
re. nemo ad uitã uenire nisi ipso docen¬
te poterat: Sicut ipse dicit. Et nemo
nouit filiũ nisi patͣ. neq patrẽ quis
nouit nisi filius & eui uoluerit filius
reuelare. Subaudit᷑ & patre & filiũ.
Utrumq enim filus reuelat: qui in
carne iuisibilis apparens : diuinitatis
archana ꝑ euangłiũ suũ mũdo
patefacere dignatꝰ est. Hic est uerus
d̾s & uita eterna. Uerum am̃ hõ¬
esse multocies repetit. hunc esse diet
uitam eternã. Hon utiq ita sicut
nob̃ uita ꝓmutit᷑ etͣna. quȩ sic ex
impore nos suscipiat. ut nũquam
nobis finẽ beate utuendi reponat. S
slius uita sine micio rẽporis semper
manens: sine tͣmino semꝑ mansura.
F ilioli: custodite uos a simulacris.

Expanded text:
Dei venit, etc. Quid enim apertius his verbis? quid dulcius? quid adversus omnes haereses fortius potuit dici? Christudus. Neque aliam ob causam venit nisi nostrae salutis, hoc est, ut daret nobis sensum cognoscere verum Deum. Nemo enim sine divina cognitione ad vitam venire, nemo Deum cognoscere nisi ipso docente poterat: sicut et ipse dicit: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Subauditur: Et Patrem et Filium. Utrumque enim Filius revelat, qui, in carne visibilis apparens, divinitatis arcana per Evangelium suum modo patefacere dignatus est. Hic est verus Deus, et vita aeterna. Verum esse multoties repetit. Hunc dicit esse vitam aeternam. Non utique ita sicut nobis vita promittitur aeterna, quae sic ex tempore nos suscipiat, ut nunquam nobis finem bene vivendi reponat; sed Filius vita sine initio temporis semper manens, sine termino semper mansura. Filioli, custodite vos a simulacris.
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑeuntib impiis liberauit. fugien¬
tem. Aescendente igne in pentapolim:
Cuius in testimoniũ nequicie. fumi¬
gabunda constat deserta terra. &
incerto tempore fructꝰ habentes
arbores. Subauditur & ipse fumiga¬
bunde constat deserte. Et hoc est
quod hic quoq subiungitur. Ex¬
emplum eorum qui impie acturi
sunt ponens. Nam & ignis qui
sodomitas semel punit. ostendit ƿa¬
tenter quid impii sint sine fine pas¬
suri. Et quod terra eorum fumiga¬
bunda constat. quod fructꝰ eius pul¬
chirrim cinerem habent intus &
fetorem. aꝑte om̃ib seculiᷤᷤ innuit:
quia delectacio carnalis. & si stulto¬
rum mentib ad presens arridet:. nil
tamen in inuisibilib nisi incendiũ
sibi reseruat: nsi ut fumus tormen¬
torum eius in secula scłoꝵ ascendat.
Et iustum loth oppressum a nefan¬

Expanded text:
a pereuntibus impiis liberavit fugiena pereuntibus impiis liberavit fugientem descendente igne in Pentapolim. Cujus in testimonium nequitiae fumigabunda constat deserta terra, et in certo tempore fructus habentes arbores . Subauditur: Et ipsae fumigabundae constant desertae. Et hoc est quod hic quoque subjungitur: Exemplum eorum qui impie acturi sunt ponens. Nam et ignis qui Sodomitas semel puniit, ostendit patenter quod impii sint sine fine passuri. Et quod terra eorum fumigabunda constat, quod fructus ejus pulcherrimi cinerem habent intus et fetorem, aperte omnibus saeculis innuit quia delectatio carnalis, etsi stultorum mentibus ad praesens arrideat, nihil tamen in invisibilibus nisi incendium sibi reservat, nisi ut fumus tormentorum ejus in saecula saeculorum ascendat. Et justum Loth oppressum, e
Abbreviated transcription (Latin):
quia iusticie oꝑa faciens. cunctis intu¬
entib qualit᷑ coram año iuuendum
esset ostendit. Neq enĩ uerbo quẽpiã
docere repperitur. quippe euius nec
unus sermo repperitur ad dm̃ platus
uel hominẽ. S quod maximẽ uirtu¬
tis est. in tota arche fabriea in aduen¬
tu diluuii. in sequentis ein pͥmordi¬
i3. ore quidem silente. S cordis deuo¬
tione promtissima ussis obtempera¬
re celestib Et ciuitates sodomoꝵ ꝙ
piorum in cinerẽ redactas asserit:
duppliciter intelligi debet. quia & pri¬
mo ꝑ incendiũ eas cum adiacentibus
terris in cinerem redegit. & cũ loca
incendii postmodũ mortui maris un¬
dis contexit. seruare adhuc uoluit
circũpositam regionem priscȩ speciem
pene. Nascuntur em̃ poma pulcher¬
rima. que & edendi cupiditatẽ spec¬
tantib generant: & si carpas fatescunt
ac resoluuntur in cinerem. fumũ
excitant. quasi adhuc ardeant. Unde
in libro sapientie dicitur. Hec iustũ

Expanded text:
quia justitiae opera faciens cunctis intuquia justitiae opera faciens cunctis intuentibus, qualiter coram Domino vivendum esset ostendit. Neque enim verbo quempiam docere reperitur, quippe cujus nec unus sermo reperitur ad Deum prolatus vel hominem, sed quod maximae virtutis est, in tota arcae fabrica, in adventu diluvii, in sequentis aevi primordiis, ore quidem silente, sed cordis devotione promptissima jussis obtemperare coelestibus. Et civitates Sodomorum et cinerem redactas asserit, dupliciter intelligi debet. Quia et primo per incendium eas cum adjacentibus terris in cinerem redegit, et cum loca incendii postmodum mortui maris undis contexerit, servare adhuc voluit circumpositam regionem priscae speciem poenae. Nascuntur enim poma pulcherrima, quae et edendi cupiditatem spectantibus generant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque excitant, quasi adhuc ardeant. Unde in libro Sapientiae dicitur: Haec justum
Abbreviated transcription (Latin):
atq conualles ab micio facti credim¬
tur. non tamen tanti quanti nunc
ri forte potuisset. si non etiam nunc
om̃ib aunis terrarum faciem cerne¬
remus aquarũ subuersione mutatã.
Quod tanto magis tunc fuisse factũ
creditur: quanto maior ac duitur¬
aens alluebat. S octauũ noe iusticie
inducens. Constat om̃ib quia noe de¬
cima ab adam generatione natꝰ est.
S octauũ eum nominat: quia octo
homines diluuiũ euaserunt. e quib
ille unus erat. Iacirco autẽ octaui nu¬
meri facit mentionẽ: ut occulte in¬
sinuet. quia temꝑa ailuiiui discrim̃
significent examinis ultimi. quando
aampnatis om̃ib reprobis. om̃s ius¬
ti glãm uite ꝑpetis accipient. Sex
septima etiam nunc agitur etas in
illa uita. ubi anime scõrũ sabbato
felici. id est requie ꝑfruunt᷑ etͣna.
Octaua est uentura tẽpore resurrec¬
tionis om̃iũ & unru̾salis iuditũ.
Iusticiȩ autem p̃conẽ noe cognominat:

Expanded text:
atque convalles ab initio facti credunatque convalles ab initio facti creduntur, non tamen tanti quanti nunc ri forte potuisset, si non etiam nunc omnibus annis terrarum faciem cerneremus aquarum subversione mutatam. Quod tanto magis tunc fuisse factum creditur, quanto major ac diuturdens alluebat. Sed octavum Noe justitiae etc. Constat omnibus quia Noe decima ab Adam generatione natus est, sed octavum eum nominat, quia octo homines diluvium evaserunt, e quibus ille unus erat. Idcirco autem octavi numeri facit mentionem, ut occulte insinuet quia tempus diluvii discrimen significet examinis ultimi, quando, damnatis omnibus reprobis, omnes justi gloriam vitae perpetis accipient. Sex septima etiam nunc agitur aetas, in illa vita ubi animae sanctorum Sabbato felici, id est, requie perfruuntur aeterna, octava est ventura tempore resurrectionis omnium et universalis judicii. Justitiae autem praeconem Noe cognominat,
Abbreviated transcription (Latin):
erexerunt. ipsis elationis sue conatib
in abyssi ꝓfunda sunt rapti. Quidam
codices habent. S rugientib inferni
detractos in tartarũ tradidit. Quod
uocem uel suꝑbe elationis. uel eulatꝰ
in penis significat. Rugiunt namq
fere.cum uel famem uel quid aliud¬
molestie patiunt᷑. ppt̾ nimietatẽ ela¬
tionis ferre non ualentes. si quid eis
aduersitatis occurrerit. Et origia¬
li mundo non peꝑeit. Idem ipse mũ¬
dus est in quo nunc humanũ genꝰ
habitat: quem inhabitauerunt hii
qui ante diluiiũ fuerunt. S tamen
recte originalis mundus ille quasi
alius dicitur. quia ficut in sequenti¬
bus huius epistole scriptũ continet᷑.
ille tunc mundus aqua inundatꝰ¬
periit. Et celis uidelicet qui erant¬
prius. id est cunctis aeris huius turbu¬
lenti spaciis aquarum adcrescentiũ
altitudine consumptis. & terra quoq
in alteram faciem excedentib aquis
immutata. Nam & si montes aliqui

Expanded text:
erexerunt, ipsis elationis suae conatibus erexerunt, ipsis elationis suae conatibus in abyssi profunda sunt rapti. Quidam Codices habent: Sed rugientibus inferni detractos in tartarum tradidit, quod vocem vel supernae elationis, vel ejulatus in poenis significat. Rugiunt namque fere, cum vel famem vel quid aliud patiuntur, propter nimietatem elationis ferre non valentes, si quid eis adversitatis occurrerit. Et originali mundo non pepercit. Idem ipse mundus est, in quo nunc humanum genus habitat, quem inhabitaverunt hi qui ante diluvium fuerunt. Sed tamen recte originalis mundus ille, quasi alius dicitur, quia sicut in consequentibus hujus Epistolae scriptum continetur, ille tunc mundus aqua inundatperiit, et coelis videlicet qui erantprius, id est, cunctis aeris hujus turbulenti spatiis aquarum accrescentium altitudine consumptis, terra quoque in alteram faciem excedentibus aquis immutata. Nam etsi montes aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
uari. Hunc uersiculum alia
translatio sic habet. S carcerib
caliginis inferi retrudens: tra¬
didit in iudicio puniendos
reseruari. Ostendit ergo adhuc
angłis apostatis. ultimi iudicii
penã deberi. de qua dñs dicit
ite in ignem ȩternũ. qui p̾pa¬
ratus est diabolo & angelis eius. quã¬
us iam penaliter hunc inferum. hoc
est inferiorem caliginosum aerem
tamquam carcerem acceperunt.
Quantũ enĩ ad sublimitatem celi. iam
huius aeris altitudinem. terra quȩ¬
inferus iacet. infernus intelligi. & ꝓ¬
fundus potest. Rudentes autem m̃fer¬
ni appellat ipsam suꝑbie iactantiam.
qua angelicus sp̃s contra conditorem
intumuit. Rudentes quippe dicunt᷑
funes. quib naute uela suspendunt.
ut flante aura portus tranquillitatẽ
relinquant: seseq semꝑ ambiguis pon¬
ti fluctib creddant. Quib conuenien¬
ter rudentib immundoꝵ sꝑuum co¬
namina comꝑant᷑. qui mox ut flatu
suꝑbie impulsi se adu̾sus conditorẽ

Expanded text:
tc. Hunc versiculum alia tc. Hunc versiculum alia Translatio sic habet: Sed carceribus caliginis inferi retrudens, tradidit in judicio puniendos reservari. Ostendit ergo adhuc angelis apostatis ultimi judicii poenam deberi, de qua Dominus dicit: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus , quamvis jam poenaliter hunc infernum, hoc est inferiorem caliginosum aerem, tanquam carcerem acceperint. Quantum enim ad sublimitatem coeli, jam hujus aeris spatiuinferius jacet, infernus intelligi potest et profundus. Rudentes autem inferni appellat ipsam superbiae jactantiam, qua angeli ejus spiritus contra Conditorem intumuit. Rudentes quippe dicuntur funes, quibus nautae vela suspendunt, ut flante aura portus tranquillitatem relinquant, seseque ambiguis semper ponti fluctibus credant. Quibus convenienter rudentibus immundorum spirituum conamina comparantur, qui mox ut, flatu superbiae impulsi, se adversus Conditorem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum p̃sentis tẽporis sit. nisi quia¬
iam olim cepit uidiciũ ꝑditionis im¬
piorum. quod eos p̃sentialit᷑ semꝑ
excrucians: nullo umquam fine ces¬
sabit. Si enĩ deus angelis peccantib
non peꝑcit. & cet̃. Multi hic uersicu¬
li uno fmne claudunt᷑. nouit dñs pi¬
os de temptatione eripere. Si enm
inquit deus angelis peccantib non
perxit. s eos inferni traditos penis ad
maiores in die iudicii seruat crucia¬
tusSi originalem mundũ ꝓpt᷑ scele¬
ra diluuio ꝑdens noe iustũ seruauit.
si soddomoꝵ flagicia puniens loth u¬
sticie cultorem ab iniustis eruit. con¬
stat ꝓ certo quia nouit dñs pios de
temptatione eripere.: iniquos uͦ in
aie iudicii cruciandos reseruare.
Et notandũ in eo quod ait. dm̃ an¬
gelis peccantib non peꝑcisse. quia ip¬
si mali angłi. non a deo mali con
diti: sed peccando facti sunt ma¬
u. Sed rudentib inferni de¬
tractos in tartarũ tradidit.¬

Expanded text:
verbum praesentis temporis sit  siverbum praesentis temporis sit  sijam olim coepit judicium perditionis impiorum, quod eos praesentialiter semper excruciat, nullo unquam fine cessabit. Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit. Multi enim hic versiculi uno fine clauduntur: Novit Dominus pios de tentatione eripere. Si enim, inquit, Deus angelis peccantibus non pepercit, sed eos inferni traditos poenis ad majores in die judicii servat cruciatus; si originalem mundum propter scelera diluvio perdens, Noe justum servavit; si Sodomorum flagitia puniens, Loth justitiae cultorem ab injustis eruit; constat pro certo quia novit Dominus pios de tentatione eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos reservare. Et notandum in eo quod ait, Deum angelis peccantibus non pepercisse, quia ipsi mali angeli non a Deo conditi mali, sed peccando facti sunt mali. Sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradidit,
Abbreviated transcription (Latin):
uulorum in baptismo non est. quia
sine mi quitatib concepti & sine de¬
licto a matre sua geniti. nullũ pror¬
sus habent peccatũ. quo a sibi debeat
dimitti. ideoq xp̃e non est saluator
om̃ium electorum. Et ceteri cum his
heretici. dnm̃ ꝓfecto qui emit eos p̃¬
cio sanguinis negant. quia illũ non
qualem ueritas ostendit. S qualem sibi
ipsi fingunt predicant. & propt̾ea a
redemptore aliem facti: nil cercius quã
foueam ꝑditionis expectant. ꝑ quos¬
ua ueritatis blasphemabit᷑. Uiia ueri¬
solum in eis quos sue heresi seductos
associant. s in eis quoq quos ꝑ impu¬
rissima sua facta &. sacrifitia uel mys¬
teria execranda. que faciunt in odiũ
nomuis xp̃iani concitant. ex istimanti¬
bus imꝑitis om̃s xp̃ianos huiusmodi
scriptura. ꝑuos nomen dei blasphema¬
tur in gentib. Quib uidiciũ iam o¬
lum non cessat. Cum iam olim preteri¬
tum tempꝰ significet. non cessat aurẽ

Expanded text:
vulorum in baptismo non est, quia vulorum in baptismo non est, quia sine iniquitatibus concepti, et sine delictis a matre sua geniti, nullum prorsus habent peccatum quod sibi debeat dimitti, ideoque Christus non est Salvator omnium electorum; » et caeteri cum his haeretici Dominum profecto, qui emit eos pretio sanguinis sui, negant, quia illum non qualem veritas ostendit, sed qualem ipsi sibi fingunt praedicant. Et propterea a Redemptore alieni facti, nihil certius quam foveam perditionis exspectant. Et muVia veritatis blasphemabitur. Persolum in eis quos suae haeresi seductos associat, sed in eis quoque quos per impurissima facta sua et sacrificia vel mysteria exsecranda quae faciunt, in odium Christiani nominis concitant, existimantibus imperitis omnes Christianos hujusmodi Scriptura: Per vos nomen meum blasphematur in gentibus . Quibus judicium jam olim non cessat. Cum jam olim praeteritum tempus significet, non cessat autem
Abbreviated transcription (Latin):
na. que foras sius auditorib palam
uerbis quib cumq uellent efferrent.
sicut & in uobis erunt magistri men¬
daees. qui inducent sectas ꝑditionis.
Que secte latine. grece dicunt᷑ hereses.
cum quis stulta obstinatione erro¬
rem quem semel cepit semꝑ sectari
nullatenus cessat. Quod hereticoꝵ ꝓ
prium esse quis nesciat: Et eum qui
& paulus ait. Empti estis p̾cio magno
glorificate & portate dnm̃ in corꝑe
ur̃o. Merito autẽ sibi celerem ꝑditionẽ
iuꝑducunet. qui redemptorem suũ negan¬
tes hunc recte confitendo glorificare
& bene faciendo suo in corꝑe ferre detrec¬
us qui redemptorem nostrũ in diuini¬
tate patre minorẽ dicit. & fotinus qui
dicit. xp̃c homo est. deus non est. & ma
nicheus qui dicit. xp̃c deus tantũ est.
riginem sumpsit. & apollinaris qui
dicit. xp̃c tantũ deus caro est. animã
racionabilem nũquam suscepit. & pa
lagius qui dicit. xp̃c redemptor par¬

Expanded text:
na, quae foras suis auditoribus palam na, quae foras suis auditoribus palam verbis quibuscunque vellent efferrent? sicut et in vobis erunt magistri mendaces, qui inducent sectas perditionis: Quae secta Latine, Graece dicitur haeresis, cum quis stulta obstinatione errorum quem semel coepit semper sectari nullatenus cessat. Quod haereticorum proprium esse quis nesciat? Et eum qui et Paulus ait: Empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Merito autem sibi celerem perditionem superducunt, qui Redemptorem suum negantes, hunc recte confitendo glorificare, et bene faciendo suo in corpore ferre detrecus, qui Redemptorem nostrum in divinitate Patre minorem dicit, et Photinus, qui dicit: « Christus homo est, Deus non est, » et Manichaeus, qui dicit: « Christus Deus tantum est, riginem sumpsit, » et Apollinaris, qui dicit: « Christus tantum Deus et caro est, animam rationalem nunquam suscepit, » et Pelagius, qui dicit: « Christus Redemptor par
Abbreviated transcription (Latin):
quando uoluit impleuit.: itaetiam po¬
testatis eorum non erat ut queque
uellent docerent. s que spũ illustrati
aidicerant. ea sola dicebant. Hec ideo
diennus. ne quis ad libitũ sui scriptu¬
ras exponere audeat.Ridicule quidam
hec petri uerba interpretatus est dicẽs.
quod sicut fistula flatũ oris humani
ut resonet accipit. nec sonũ tamen ip¬
sa quem muustrat. quia insensibilis
naturȩ est intelligere ualet. ita prophe¬
te dei. spũ inspirati ea que idem ipse¬
spͣs uellet ore ꝓferrent. nec tam̃ ea que
dicerent ipsi mente tenerent. ĩuxta illud
maronis. Dat sine mente sonũ. Quod
impudentissimi erroris esse palam
claret. Quomodo enĩ audientibus
tam sana consilia darent uiuendi.
si insanis similes ipsi quȩ loquerent᷑
nescirent: Quare uidentes appellan¬
tur ꝓphete: Qua ratione scriptum
est. uerbum quod uidit isaias. aut
aliquis alius ꝓpheta: insi quia in
occulto uisionũ celestiũ. lucidissimo
mentis intuitu cognoscebant archa¬

Expanded text:
quando voluit implevit; ita etiam potestatis eorum non erat, ut quaecunque vellent docerent, sed quae Spiritu illustrati didicerant, ea sola dicebant. Haec ideo dicimus, ne quis ad libitum suum Scripturas exponere audeat. Ridicule quidam haec beati Petri verba interpretatus est, dicens quod sicut fistula flatum eris humani, ut resonet, accipit, nec sonum tamen ipsa quem ministrat, quia insensibilis naturae est, intelligere valet; ita prophetae Dei Spiritu inspirati, ea quae idem Spiritus vellet ore proferrent, nec tamen ea quae dicerent ipsi mente tenerent, juxta illud Maronis: Dat sine mente sonum; quod impudentissimi erroris esse palam claret. Quomodo enim audientibus tam sana vivendi consilia darent, si insanis similes ipsi quae loquerentur nescirent? Quare videntes appellantur prophetae? Qua ratione scriptum est: Verbum quod vidit Isaias , aut aliquis propheta, nisi quia in occulto visionum coelestium lucidissimo mentis intuitu cognoscebant arca
Abbreviated transcription (Latin):
enim accepistis spͣm seruitutis iterũ in ti¬
more. s accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ.
in quo clamamus abba pater. Et iterum.
ubi autẽ sp̃s dñi. ibi libcitas. Sic ergo
loquimini inquit. & sic facite. sicut ꝑ lege᷑
libertatis iudicandi. hoc ẽ enĩ incipientes
iudicari. Grauius namiq iudicabit᷑ qui
legem moysi. quã qui legem naturalem
contemnit. G rauiusitem qui agnitam
euuangelii grãm. quã qui mosaice legis
edita despicit. Omĩ enĩ cui multum

Expanded text:
cepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus Abba Pater . Et iterum: Ubi autem spiritus Domini, ibi libertas . Si ergo loquimini, inquit, et sic facite sicut per legem libertatis judicandi. Hoc est enim incipientes judicari. Gravius namque judicabitur qui legem Moysi, quam qui legem naturalem contemnit. Gravius item qui cognitam Evangelii gratiam, quam qui Mosaicae legis edicta despicit. Homini enim cui
Abbreviated transcription (Latin):
gilis ess& apud sareptenam uiduã
uictum querendo monstrauit. Qura
mente quoq passibilis fuerit. osten¬
dir cũ post redditas terris aquas er¬
tinctosq prophetas & sacerdotes idoloꝵ
uniꝰ muliercule minis exterritus per
deserta diffugit. Quanti autẽ sit me¬
riti apud dñm pro infirmantib orare.
eosq sua peccata confitentes ad amis¬
sam reuocare sospitatem subdendo

Expanded text:
gilis esset, apud Sareptenam viduam gilis esset, apud Sareptenam viduam victum quaerendo monstravit. Quod mente quoque passibilis fuerit ostendit, cum post redditas terris aquas, extinctosque prophetas et sacerdotes idolorum, unius mulierculae minis exterritus, per deserta diffugit. Quanti autem sit meriti apud Deum, pro infirmantibus orare, eosque sua peccata confitentes, ad amissam revocare sospitatem, subdendo
Abbreviated transcription (Latin):
continuerit. terris imbres auerterir.
fructꝰ mortalib negauerit. & rurs
ubi uoluit. ubi tempus esse ꝑsperit.
ubi longa medie tabe cor regis su¬
perbi. & gentis idolatrez ad penitenci¬
am uidit inflerum. una solũmodo
oracione orauerit & fructus atq aquas¬
quas negauerat terris restituerit. Sic enĩ
sequitur. Et rursum orauit. & celum
dedit pluuiam. & terra dedit fructũ suũ.
Semel ergo & prius & postmodum orauit.
& hoc unus helias ac tanta inpetrauit.
Quantum autem ual& frequens plurimoꝵ
oratio iustoꝵ: S ne trepidar& nr̃a fragi¬
litas. reputans se tanto ꝓphetȩ qui cur¬
ru igneo rapi meruit ad celos simi lia
facere non posse. consulte beatus iacob
de eiꝰ oratione locuturus ita nichoauit.
helias homo erat similis nobis passibiliᷤ
Homo namq erat tam & si nulli homi¬
num uirtute scãs. similis nob̾ origme
carns. passibilis ut nos & mentis fra-¬
gilitate & carnis. N ã quia carne fra¬

Expanded text:
continuerit, terris imbres averterit, continuerit, terris imbres averterit, fructus mortalibus negaverit. Et rursus ubi voluit, ubi tempus esse perspexit, ubi longo inediae tabe cor regis superbi et gentis idololatrae, ad poenitentiam vidit inflexum, unam solummodo orationem oraverit, et fructus atque aquasquas negaverat, terris restituerit. Sic enim sequitur: Et rursum oravit, et coelum dedit pluviam, et terra dedit fructum suum. Semel ergo et prius et postmodum oravit, et hoc unus Elias, ac tanta impetravit, quantum his valet frequens plurimorum oratio justorum? Sed ne trepidaret nostra fragilitas, reputans se tanto prophetae, qui curru igneo rapi meruit ad coelos, similia facere non posse, consulte beatus Jacobus, de ejus oratione locuturus, ita inchoavit: Elias homo erat similis nobis, passibilis. Homo namque erat, tametsi nulli hominum virtute secundus, similis nobis origine carnis, passibilis ut nos et mentis fragilitate et carnis. Nam quod carne fra
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. Unde apłs chorinthis. qr
corpus dñi indigne ꝑcipere eraur
soliti. ait. Ideo inter uos muba in¬
firmi & inbecilles sunt & dormiunt
multi. Si ergo infirmi in peccatis suit
& hec presbiteris ecclȩ confessi fuerint
ac perfecto corde ea relinquere. atq em̃¬
dare sar gernr. dimutent᷑ eis. Neq
enĩ sine confessione emendationis pec¬
cata queunt dimitti. Unde recte sub¬
peccata uestra. & orate pro inuicem ut
saluemini. In hac autem sententia.
illa deb& esse discretio. ut cotidiana
eoꝵq cotidiana credamus oracione
saluari. Porro grauioris leprȩ inmim¬
diciam iurta legem sacerdoti pandam.
atq ad eiꝰ arbitrium. qualit᷑ & quanto
tempore iusserit. purificare curem.
lis. &. oratione orauit ut ñ pluers suꝑ
terram . & ñ pluit annos tres & men¬
ses ser. & cetͣ. Decenri astruit erẽplo.
quantum deprecacio iusti ualeat as¬
sidua. cũ elias rantũ una oracione
orando. tam longo tempore celos

Expanded text:
corporis. Unde Apostolus Corinthiis, qui corporis. Unde Apostolus Corinthiis, qui corpus Domini indigne percipere erant soliti, ait: Ideo inter vos multi infirmi, et imbecilles sunt, et dormiunt multi . Si ergo infirmi in peccatis sint, et haec presbyteris in ecclesia confessi fuerint, ac perfecto corde ea relinquere atque emendare sategerint, dimittentur eis. Neque enim sine confessione emendationis peccata queunt dimitti: Confitempeccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana ur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam juxta legem sacerdoti pandamus, atque ad ejus arbitrium qualiter et quanto tempore jusserit, purificare curemus. e oravit, ut non plueret super terram, et non pluit annos tres, et menses sex. Decenter astruit exemplo, quantum deprecatio justi valeat assidua, cum Elias una tantum oratione orando, tam longo tempore coelos
Abbreviated transcription (Latin):
dederar contristato. sic dat & infir¬
manti consilium. qualiter se a mur
pͣcipiens ut ipse pro se or& & psalla
Infirmanti autem uł corpore uel
fide mandaris. ut quia maiorem sus-¬
tinuit plagam plurimoꝵ se adiutorio
& hoc senioꝵ curare meminerir. Neq
ad iuniores minusq doctos causam
sue inbecillitatis referat. ne forte qͥd
per eos allocutionis aut confilui no¬
centis accipiat. Et orent inquir¬
suꝑ eum ungentes eum oleo in no¬
to ungantur a prĩbiteris & oracione
comitante sanentur. Nec solum
presbiteris s ut innocentius papa¬
scribit etiam omĩb xꝑianis. uti
lic& eodem oleo in suam aut suoꝵ
necessitatem ungendo. quod tamen
oleum nͣ nisi ab episcopis lic& c̃fici.
Nam quod ait oleo in nomine dñi.
significat oleo in nomine dñi conse¬
crato. uł certe qui etiam cum ungãr
infirmum. nomen dñi suꝑ eum in¬
uocare pariter debent. Et si in
peccatis sit dimittentur ei. Multi
propt᷑ peccata in anima facta infir¬
mitate. aut etiã morte plectuntur

Expanded text:
 contristato, sic dat et infirmanti consilium, qualiter se a murmpraecipiens, ut ipse pro se oret et psallat; infirmanti autem vel corpore, vel fide mandans, ut qui majorem sustinuit plagam, plurimorum se adjutorio, et hoc seniorum, curari meminerit: neque ad juniores minusque doctos curam suae imbecillitatis referat, ne forte quid per eos allocutionis aut consilii nocentis accipiat. Et orent super eum ungentes eum oleo in noto ungantur a presbyteris, et oratione comitante sanentur. Non solum presbyteris, sed, ut papa Innocentius scribit, etiam omnibus Christianis uti licet eodem oleo in sua aut suorum necessitate ungendo; quod tamen oleum nonnisi ab episcopis licet confici. Nam quod ait oleo in nomine Domini, significat oleo in nomine Domini consecrato, vel certe quia etiam cum ungunt infirmum, nomen Domini super eum invocare pariter debent. Et si in peccatis sit, dimittentur ei. Multi proptmitate aut morte plectuntur
Abbreviated transcription (Latin):
contrario gerendum sit ipse demon¬
strat. Siquid inquit alicui uestrũ
tristicie deprimentis uł ab aliis ho¬
minib illata forte iniuria ingrue¬
rit. uel culpa accendente uł domes¬
tico damno preoccupante uł alia
qualib& racione uos contristari con¬
tigerit nequaquam illa hora ad m¬
uicem murmuraturi & de dĩ iudici¬
is querelas deposituri conueniatis:
s pocius ad ecclesiam concurrentes
fleris genib dñm orate: ur consolati¬
onis sue grãm mutat. ne uos tristi¬
cia scłi que mortem oꝑatur absorbe¬
ar. Ipsi quoq crebra psalmodiȩ dul¬
cedine nociuam mesticie pes tẽ
ur̃o de coede repellite. Tn fir¬

Expanded text:
contrario gerendum sit ipse demoncontrario gerendum sit ipse demonstrat. Si quid, inquit, alicui vestrum tristitiae deprimentis, vel ab aliis hominibus illata forte injuria ingruerit, vel culpa accidente, vel domestico damno praeoccupante, vel alia qualibet ratione vos contristari contigerit, nequaquam illa hora ad invicem murmuraturi, et de Dei judiciis querelas deposituri conveniatis, sed potius ad ecclesiam concurrentes flexis genibus Dominum orate, ut consolationis suae gratiam mittat, ne vos tristitia saeculi, quae mortem oat. Ipsi quoque crebra psalmodiae dulcedine nocivam moestitiae pestem vestro de corde pellite. » Oc
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ estote fratres. usq ad aduentũ
domini. Postquam suꝑbos & incre¬
dulos increpauerat. rursus conuertr᷑
ad eos qui taliũ improbitate fuerãt
oppressi. cohortans eos ad pacientiã
& insinuans quia taliũ pressurari
finis prorimus inst&. aut ipsis uide¬
lic& raptis ad dñm fructũq patien¬

Expanded text:
ergo estote, fratres, usque ad adventum ergo estote, fratres, usque ad adventum Domini. Postquam superbos et incredulos increpaverat, rursus convertitur ad eos qui talium improbitate fuerant oppressi, cohortans eos ad patientiam, et insinuans quia talium pressurarum finis proximus instet, aut ipsis videlicet raptis ad Dominum, fructumq
Abbreviated transcription (Latin):
quib & supra loquit᷑ credentib non¬
ne diuites ꝑpotentiam opprimunt
uos. & ipsi trahunt uos ad iudicia:
Nonne ipsi blasphemant bonum
nomen quod ĩuocatum ẽ suꝑ uos:
Et quia duodecim tribubus scribit.¬
que sunt in dispersione. ita fideles mo¬
n& oꝑa fidei facere: ur eos etiam qui
necdum crediderant ad fidem dnĩcam
simul & fidei oꝑa suadeat conuerti. re¬
uocans illis ad memoriam quia dĩ fili¬
um occiderint. & insuꝑ quasi nichil
mali fecissent luxuriȩ sese & auariciȩ
in anciparint. nec tantũ scelus peniten¬
cia & elemosinis emundare curarit.
Quib proprie conuenit quod ait. aua¬
riciam carnes eoꝵ instar ignis mandu¬
caturam & quia thesauriiauerint.
sibi iram in nouissimis dieb. Hoc enĩ
in eis post occisionem ipsius iacobi.
completũ esse claruit. cũ ierosolimoꝵ
ciuitas. immo om̃is iudee prouincia
erpugnaretur ac deleretur a romanis¬
que patrarunt scelerum. Pacientes

Expanded text:
quibus et supra loquitur credentibus: Nonquibus et supra loquitur credentibus: Nonne divites per poenitentiam opprimunt vos, et ipsi trahunt vos ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod invocatum est super vos ? Et quia duodecim tribubus quae sunt in dispersione scribit, ita fideles monet opera fidei facere, ut eos etiam qui necdum crediderant ad fidem dominicam simul et fidei opera suadeat converti, revocans illis ad memoriam quia Dei Filium occiderint, et insuper quasi nihil mali perfecissent, luxuriae sese et avaritiae manciparint, nec tantum scelus poenitentia et eleemosynis emendare curarint. Quibus proprie convenit quod ait: Avaritiam carnes eorum instar ignis manducaturam, et quia thesaurizaverunt sibi iram in novissimis diebus. Hoc namque in eis post occisionem ipsius Jacobi completum esse claruit, cum Jerosolymorum civitas, imo omnis Judaeae provincia expugnaretur ac declaretur a Romanisquae patrarant scelerum. Patientes