comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timere pȩnã: s ama iustitiã. Ni¬
dũ potes amare iustitiã. time ua¬
pęnam: ut ꝑuenias ad amandam
iustitiam. Ergo iã ille ex parte su¬
ꝑiore. liberũ sese sentiebat: uno
dicebat: conclelector enim legi deui
cundum interiorẽ hominẽ. Delecta
me lex. delectat me quod uibos les
delectat me ipsa iustitia. Li ideo ai
meis. Ex hac parte sentit captiuit¬
tẽ. uͥ non ẽ impleta iustitia. Ham uͥ
condelectatur legi dei. ñ captiuus.si
legis amicus ẽ: & ideo liber & amiꝰ.
Quid gͦ ex eo quod restat: Quid nisi
respiciamꝰ ad illũ qui dix̃: si uos fil
liberauerit: uere liberi erias: Den
Deniq & ipse qui loquebat᷑ ad illum

Expanded text:
timere poenam, sed ama justitiam. Notimere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? vel time poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autemmeis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. &. sp̃c aduersus carnẽ. ut ñ ea
quȩ uultis faciatis. Ex parte liber¬
tas. &. ex parte seruitꝰ. Nondũ tota
ñdũ pura. ñdũ pura libertas. quia
ñdum eternitas. habemꝰ enĩ ex par¬
de infirmitatẽ: ex parte accipimus
libertatẽ. Quicquit peccatũ ẽ a no-¬
bis antea: deletũ ẽ in baptismo. Nũ¬
quid quia deleta ẽ tota iniquitas. nul¬
la remansit infirmitas: Si non re¬
manssiss&: sine peccato hic iuuere.¬
mus. Quis aut̃ audeat hoc dicere
nͥ suꝑbus: nͥ misericordia liberatori
indignꝰ: nisi qui se ipsum uult deci¬
ꝑe. &. in quo ueritas ñ ẽ: ẜrgo ex
eo quod remansit aliqͥd infirmita¬
tis audeo dicere ex qua parte ser-¬
ui sumꝰ. unde dicit apłs. Conde¬
lecto: legi dei: secundũ interiorem
hominẽ. Ecce unde liberi: unde
delectamur legi dei. Libertase
delectat. Nam quain dui timor
facis quod iustũ ẽ: ñ ds te deleti
Quamdiu ñ te delectat. adhuc sens
facis. Delect&. te. & liber eris: nol

Expanded text:
spiritus adversus carnem, ut non ea quae vultis illa faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servi sumus. Et ideo dixit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. delectamur lege Dei. Libertas enim delectat. Nam quandiu timore facis quod justum est, non te Deus delectat. Quandiu te non delectat, adhuc servus facis; delectet et liber es. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. idõ peccatum uocatur. quia pec¬
cato factũ ẽ: & pena peccati est. quan¬
do qͥdem hoc de concupiscentia catuis
aicit᷑ quod aꝑit in consequentibꝰ dicens.
s cio quia ñ habitat in me. hoc ẽ in cat¬
Ne mea uonum. Uelle enĩ adiaco mͥ.
ꝑficere aut̃ bonũ ñ. ꝑfectio appe boni
est: ut nec ipsa concupiscentia peccae¬
tisit in homine. Cui qͥdem qͣndo be¬
ne uiuit᷑ ñ consentit uoluntas: uerũ
tam̃ ñ ꝑficit bonum quia in est adhiuc
concupiscentia. cui repugnat uolun¬
tas. Cuiꝰ concupiscentie reatꝰ in baptis¬
mo soluit᷑. s infirmitas ꝑman&: cui
Aonec sanetur. omis fidelis qui uene
ꝓficit. studiosisi me reluitat᷑. Pecca¬
tũ aut̃ quod nusquã ẽ ñ uoluntate.
Alud pcipue intelligendũ ẽ. quod uis

Expanded text:
apostolus, ideo peccatum uocatur, quia peccato factum est et poena peccati est, quandoquidem hoc de concupiscentia carnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: scio, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. perfectio quippe boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in me peccatũ. Unde urtil¬
ligere debemꝰ. quando petcatũ qd̵
habitat in nobis. oꝑat᷑ in nobis tunt
id nos non oꝑari: quando nequaꝙ
ei uoluntas nr̃a consentit & ten&
etiã corporis menbra. ne obediant
asideruis eiꝰ. Qiud eiũ opat᷑ peccatũ
nolentibꝰ nobis. nͥ sola illicita desideria
eQsi uoluntatis ñ adhibet᷑ assensus. mo¬

Expanded text:
. Unde intelligere debemus, quando peccatum quod habitat in nobis, operatur in nobis, tunc nos id non operari; quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra, ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria? Quibus si voluntatis non adhibeatur assensus; mo
Abbreviated transcription (Latin):
ago: sed quod nolo malũ hoc agi
Et hoc audiuimꝰ: iã itaq illud iri¬
si malsi. quod nolebas ho e agebas a
runt: Audi continuo respondent.
ꝑsententiam consequentẽ. Si quai
oꝑor illud: s quod habitat ĩ me pi

Expanded text:
olo malum, hoc ago? et hoc audivimus. Jam itaque illud intsi malum quod nolebas, hoc agebas, celiqua. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem: Si quod operor illud, s
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem carnis peccati. d ẽ ut
eẽt caro. uera caro. Et unde simili¬
tudo carnis peccati: Quia de per¬
cato. Mors ẽ utiq in om̃i carne pee¬
cati. de qua dicit apłs: ut euacuet᷑.
corpꝰ peccati. Quia gͦ mors in om̃i
carne peccati. s utrũq ibi ẽ. ⁊ mors¬

Expanded text:
litudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur corpus peccati . Quia ergo mors est in omni carne peccati: sed utrumque ibi est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfeceritis. Neq enĩ ibi dicit ñ sibi
bonum. sed ꝑficere: neq hic dicit
concuyiscentias carnis ne habueri¬
tis: si ne ꝑfeceritis. Fiunt itaq in nobis
concupiscentie malȩ. quando id qd̃
mente seruiente. libidinis continen¬
tur. Et ponũfit cũ id quod male
ub& uincente bona delectatione. ⁊̃
fit. sed bom ꝑfectio ñ impletur: qͣm¬
aiu legi peccati carne seruiente.
libido illicit. & quamius conti¬
neat᷑. tam̃ mouet᷑. ñ enĩ opꝰ esset
ut contineret᷑. nͥ moueretur. Frit
quandoꝙ etiam ꝑfectio boni: quando
consumptio mali. Illud summũ:
hoc erit nullũ. Quod si in ista mor¬
tali uita. sperandũ putamꝰ: falli¬
m. Tunc eñ erit quando mors ñ
erit: & ibi erit uͥ uita eterna erit.

Expanded text:
eceritis. neque enim ibi dicit non sibi bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non inpletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit et quamuis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset ut contineretur, si non moueretur. erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeter
Abbreviated transcription (Latin):
Scio inqͥt quia ñ habitat in me hori
in carne meabonum. Ex sermono¬
Ioc utiq ait quia uitiũ de continen
carnis bona re ñ est bonũ. quod cũ t¬
ẽẽ destiterit caro erit. s iã uitiata uil
uiti osa ñ erit. Quã tam̃ ad nr̃am
pertinere naturã. idem doctor osten¬
dit. pͥus dicendo scio qͥa ñ habitat in
me hꝗ quod ut exponer& addidis.
noc est in carne meabonum. Se taq
a quando eꝰ uitiis resistit᷑. ipsa amat᷑:
quna ipsa curat᷑. Hlemo enĩ uiquam
seriuo legi di: carne aut̃ legi pecca¬
ci Audiant qui aures habent: gͥ i
iupiscentiȩ consentiendo. carnalis
Absit. S motꝰ aesiderioꝵ illic habendo.
quos habere nole̾at. & tat̃ habebat.
soa es ñ consentiendo mente seruiebit
leqi aei. & tenebat menbra ne fierẽt
arma iniquitatis ꝓ.Sunt gͦ in nobis
aesideria mala. qͥbus ñ consentiendo
ñ uiuimꝰ male: sunt in nobis concu.¬
piscentie peccatoꝵ quibꝰ ñ obedlien
ao. ñ perficimꝰ malũ: sed eas haben¬

Expanded text:
scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. hoc utique ait, quia uitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam uitiata uel uitiosa non erit. quam tamen ad nostram pertinere naturam idem doctor ostendit prius dicendo: scio, quia non habitat in me, quod ut exponeret, addidit: hoc est in carne mea. bonum. se itaque et quando ejus vitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. Nemo enim unquam servio legi Dei, carne autem legi peccati. Audiant qui aures habent; igitur ipse cupiscentiae consentiendo carnali? Absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat, et tamen habebat; sed eis non consentiendo, mente serviebat legi Dei, et tenebat membra ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non vivimus male. Sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non obediendo non perficimus malum, sed eas haben
Abbreviated transcription (Latin):
firmabat᷑ ꝑ carnẽ. N ec gͦ lex t̾cio loco
quȩ nominata ẽ: nescio qͥd quasi non
spla. Lex aut̃ illa. sỹc uite ĩpleuit
quia te de lege peccati & morti lib̾a¬
uit. lex itaq ista que loco tertio no¬
minata ẽ. ipsa ẽ lex que data ẽ ꝑ mo
ysen popło in monte sẏnai: ⁊ psa dr
lex factorũ. ipsa minari nouit. ñ sub¬
uenire: iubere nouit. ñ iuuare.
Ipsa ẽ quȩ dix̃ ñ c̃cupisces. Uñ dicit
apłs: Ecuꝑis centiã nesciebã. nͥ lex
dicer& ñ c̃cupisces. Et qͥt m̃ ꝓfuit.
qͥa lex d̾ic̃ ñ c̃cupisces: Occasione ac¬
cepta peccatũ ꝑ mandatũ. fefellat me.
& ꝑ alud occidit. Prohibitꝰ sũ sĩ ẽcu¬
yiscere: nec ĩpleuit uissa: s uictꝰ sũ.
Ante legẽ fui. peccator: acce yta lege

Expanded text:
ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est populo per Moysen in monte Sina, ipsa dicitur lex factorum. Ipsa minari novit, non subvenire; jubere novit, non juvare. Ipsa est quae dixit, Non concupisces. Unde dicit Apostolus, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Et quid mihi profuit, quia Lex dixit, Non concupisces? Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Prohibitus sum concupiscere, nec implevi jussa, sed victus sum. Ante legem fui peccator: accepta lege
Abbreviated transcription (Latin):
onum est enĩ ñ c̃cupiscere: & hoc
bonũ uult iustꝰ qͥ exfide uiuit. Et
tam̃ fac̃ quod odit: qi c̃cuꝑisc̃. qͣmuis
post concupiscentias suas ñ eat: &¬
quod si fecerit tunc uere ipse fecit:
ut cedat ut consentiat. ut deside.¬
tio peccati obediat. Cũ uͦ ñ sunt
corꝑe ad obediendũ desideriis eius.
nec erib&s menbra sua arma ini¬
quitatis peccato. inest quidẽ pecca¬
tũ in menbris eiꝰ. s ñ regnat. quia
ñ obedit᷑ desideriis eiꝰ: & ideo dũ
quod ñ uult agit. id ẽ ñ uult cõn¬
cupiscere. & concupiscit. consen¬
tit legi quia bona ẽ: hoc enĩ uult
ipse quod lex.: qͥa uult ñ concupis¬
cere & lex dic̃ ñ c̃cupisces: in hoc
qͣm uult quod lex uult: ꝓculdu.¬
bio consentit legi. Concupiscit
peccatũ. Scit enĩ quia ñ habitt
carne eiꝰ bonũ. uͥ habitat hecatio
s ñ consontiendo uiuit ex fidi
inuocat dm. ut adiuet᷑ pugnan
contra peccatui. Quod ut om̃inoss
ñ sit adiac& ei uelle: s ꝑficere hon¬

Expanded text:
onum est enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc eum corpore ad obediendum desideriis ejus, nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato ; inest quidem peccatum in membris ejus, sed non regnat, quia non obeditur desideriis ejus. Et ideo dum quod non vult agit, id est, non vult concupiscere et concupiscit; consentit legi, quia bona est. Hoc enim vult et ipse quod lex; quia vult ipse non concupiscere, et lex dicit, Non concupisces . In hoc quoniam vult quod et lex vult, procul dubio consentit legi: concupiscit eius. scit enim quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bon
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ꝑficient᷑: qundo ita sp̃ui caro
consenserit ut adu̾sus eũ etiã ipsa
ñ concupiscat. Hoc enĩ uolum̃. cũ
ꝑfectionẽ iustitiȩ concupiscimꝰ. hoc
intentione ñ int̾missa uelle deberꝰ
Sed quia id ꝑficere in ista corruptibili
uel sic̃ habent codices greci. uelle mͥ¬

Expanded text:
tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili uel, sicut habent codices graeci: uelle
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia itaq sapientiȩ deducit
ñ concupiscentiam nesciebam. nisi
ler dicer&: ñ concupisces: ñ utiq ait
cuiꝰ rei concupiscentiã. uł qͥd ñ con¬
cupisces. Certũ ẽ enĩ non intelligiita
dicitur: nͥ malã concupis centiã.

Expanded text:
ucit , «Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces» ; non utique addidit cujus rei concupiscentiam, vel quid non concupisces: certum est enim non intelligi, cum ita dicitur, nisi malam concupiscentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Inlłatis ostendit si posse imple
quisq similior. id ẽ quantomagis &¬
ipse in sp̃ualem surgit affectũ. tan¬
tomagis eam implet: quia quanto.
magis ea delecctatur: iam ñ sub eiꝰ
nomine afflic̾tus. sed in eiꝰ nomine
uegetatꝰ : quia p̃ceptũ dñi lucidum
illuminans oculos: & lex domini
ĩmaculata conu̾tens animas: gr̃a do¬
nante peccata. & infundente sỹm̃
caritatis. quo & non sit molesta: &
sit etiam iocunda iustitia. Ex .R. Ps¬

Expanded text:
sum. In quo satis ostendit non posse implersum. In quo satis ostendit non posse implerquisqipse in spiritalem surgit affectum, tanto magis eam implet: quia quanto magis ea delectatur jam non sub ejus nomine afflictus, sed ejus lumine vegetatus: quia praeceptum Domini lucidum est illuminans oculos, et lex Domini immaculata convertens animas ; gratia donante peccata, et infundente spiritum charitatis, quo et non sit molesta, et sit etiam jucunda justitia. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatũ ẽ mortem. Ergo lex semꝑ
bona ẽ: siue obsit inanibꝰ grͣa siue
ꝓsit plenis gr̃a sẽꝑ est bona sicut
sol semꝑ ẽ bonꝰ quia om̃is creatura
aeibona ẽ: siue dobentibꝰ occulis siue
sanos mulceat. Pro inde quod ẽ oe¬
culis sanitas ad uidendum solem.
hoc ẽ gr̃a mentibꝰ ad ĩplenda legẽ
Et sic̃ occuli sani ñ solis delectationi
moriunt᷑. sed illis ictibꝰ asꝑis radio.¬
rum. qͥbꝰ reuerberati in densiores
tenebras pellebantur: sic anima quȩ
ꝑ caritatem sp̃e salua facta est: nou
iustitie mortua dicitur: sed illi re¬
atui p̃uaricationis. quam lex ꝑ lit¬
teram cũ gr̃a defuit faciebat. Itaq
de illa utrũq dicitur & bona ẽ
lex. si quis ealegitime utatur. &
quoa sequit᷑. sciens hoc quia iusto¬
ler non est posita: quia non oyꝰ habos
terrente littera. quem delectat ipsa
cur itasit. S cimꝰ enim inqͥt quia
lex sp̃iialis est: ego autem carnalis

Expanded text:
operatum est mortem. ergo lex semper operatum est mortem. ergo lex semper bona est, siue obsit inanibus gratia, siue prosit plenis gratia, semper est bona, sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura dei bona est, siue dolentibus oculis noceat, siue sanos mulceat. proinde quod est oculis sanitas ad uidendum solem, hoc est gratia mentibus ad inplendam legem. et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reuerberati in densiores tenebras pellebantur, sic anima, quae per caritatem spiritus salua facta est, non iustitiae legis mortua dicitur, sed illi reatui et praeuaricationi, quam lex per litteram, cum gratia defuit, faciebat. itaque de illa utrumque dicitur et: bona est lex, si quis ea legitime utatur et quod sequitur: sciens hoc, quia iustolex non est posita, quia non opus habet terrente littera, quem delectat ipsa cur ita sit: Scimus enim, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege .s sub gr̃a. Ita lictera cũ
spũ. & lex cũ gr̃a iã non eo modo
utera & lex appellatur. sicut per se¬
ipsam cum occidit. habundatite de¬
lcto. Ita enim lex. & uirtus ƿercati
duta est. cũ auget eius noxiã deles¬
tationẽ ꝑ seueram ꝓhibitionem.
nec tam̃ etiã sic mala est: sed pecca¬
cũ ut appareat peccatum: ꝑ bonũ
operatũ ẽ mortem. Ita multa qui¬
busdam sunt noxia: quamuis ñ
sint mala. Hȩc gͥ sponsa xp̃i. iam
mortua legi id ẽ. peccato quod le
legis ꝓhibitione fit habundantius
cũ lex sine gr̃a uib&. non iuuat. ta
lsgͦ legi mortua ut sit alteriꝰ qui ex
mortius resurreꝙͣ: discernit ista
sine legis iniuria. ne sacrilegium
cõmittat in eiꝰ auctorẽ. Fadem qͥppe¬
accessit littere sp̃e. ut inciperet im¬
cui mortuos oportet ut si mꝰ alterius
qui ex mortiuis resurrex̃ : sed eadem
ipsa ẽ. E cce sequere legẽ. Sed per¬
catũiqͥt ut appareat peccatsi: ꝑ bo¬
mandatum. Per bonũ inqͥt̾ mͥ

Expanded text:
sub lege, sed sub gratia. Ita littera cum spiritu, et lex cum gratia, jam non eo modo littera et lex appellatur, sicut per seipsam, cum occidit abundante delicto. Ita enim lex et virtus peccati dicta est, cum auget ejus noxiam delectationem per severam prohibitionem, nec tamen etiam sic mala est, sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mortem. Ita multa quibusdam sunt noxia; quamvis non sint mala. Haec igitur sponsa Christi jam mortua legi, id est pelegis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria, ne sacrilegium committat in eius auctorem: qaccessit litterae spiritus, ut inciperet imcui mori nos oportet, ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit: sed eadem ipsa est. Ecce sequere, lege. Sed peccatum, inquit, ut appareat peccatum, per bode. per bonum, inquit. mihi
Abbreviated transcription (Latin):
CUM dicit᷑ ñ concupisces. aꝑtissimũ
saluberrimumq p̃ceptum ẽ. quo asi
le qͥddam quo cuncta cõplexus ẽ: tam¬
quã hec ess& uox legis ab om̃i peccato ꝓ-¬
hibentis. quod ait. ñ concupissces: neq
enĩ ullũ peccatum nͥ concupiscendo cõ¬
mittitur. Proinde que hoc p̃cepit: bo¬
na & laudabilis ẽ. lex. Sed uͥ sc̃s ñ adiu¬
uat sỹc. inspirans ꝓ c̃cupiscentia ma¬
la. concupiscentiam bonã. hoc ẽ carita¬
tẽ. diffundens in cordibꝰ nr̃is. ꝓfecto illa
lex qͣmuis bona. augr. ꝓhibendo deside¬
riũ malum. sic̃ aque impetꝰ. si in eã
partem ñ cess&r influere. uehem̃tior fit
obice opposito: cuiꝰ molem cũ euicerit
maiore cumulo p̃cipitatꝰ. uiolentius
ꝑꝓna uoluit᷑. HNescio qͦ enĩ modo: hoc
ipsũ quod concupiscit᷑. fit iocundiꝰ cũ
uetatur. Et hoc est quod fallit ꝑman
accedit etiam p̃uaricatio que nulla

Expanded text:
cum dicitur: non concupisces, sed apertissimum saluberrimumque praeceptum est, quod si enerale quiddam, quo cuncta conplexus est, tamquam haec esset uox legis ab omni peccato prohibentis, quod ait: non concupisces; neque enim ullum peccatum nisi concupiscendo committitur. proinde quae hoc praecipit bona et laudabilis lex est. sed ubi sanctus non adiuuat spiritus inspirans pro concupiscentia mala concupiscentiam bonam, hoc est caritatem diffundens in cordibus nostris, profecto illa lex quamuis bona auget prohibendo desiderium malum, sicut aquae impetus, si in eam partem non cesset influere, uehementior fit obice obposito, cuius molem cum euicerit maiore cumulo praecipitatus uiolentius per prona prouoluitur. nescio quo enim modo hoc ipsum, quod concupiscitur, fit iocundius, dum uetatur. et hoc est quod fallit peccaaccedit etiam praeuaricatio, quae nulla
Abbreviated transcription (Latin):
fefellit me & ꝑ illud occidit. Pe¬
catũ ñ legitime utens lege e pu¬
hibitione accuto desiderio dul¬
ciuis factũ ẽ: & idõ fefellit fia
enĩ dulcedo ẽ. quã plures atqis
iores. penar sĩ amaritudines sas

Expanded text:
seduxit me; et per illud occidit. » Peccatum non legitime utens lege, ex prohibitione aucto desiderio dulcius factum est, et ideo fefellit me. Fallax enim dulcedo est, quam plures, atque majores poenarum amaritudines
Abbreviated transcription (Latin):
facti fuimꝰ captiui obliti fuimꝰ. sed ꝑ
seripturam cõmemoram᷑ : paulum
ipsum apłm interrogemꝰ. Ait enim.
Scimꝰ quia lex sp̃ualis est: ego aut̃ car¬
nalis. uenundatꝰ sub peccato. Exce
uñ facti fuimꝰ captiui: quia uenun¬
datisumꝰ sub peccato. Quis nos uen¬
didit: Lios ipsi qui consensimꝰ seduc¬
tori. Uendere nos potuimꝰ: redime¬
re nos ñ possumꝰ: uendidimꝰ nos con¬
sensione peccati: redimim᷑ in fide
iustitie. Sanguis enim in nocens.
ẽ. ꝓ nobis ut redimerem᷑: quẽsiq:
guinem dabolus fudit ꝓsequenda¬
tos. Iustoꝵ qͥdem sanguinẽ fuditi

Expanded text:
facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit?
Abbreviated transcription (Latin):
iuuante uideamꝰ: de lege illa bonl
quid dixit. I ex sp̃c uite. lberauit
de alege peceati & mortis Astã ñ au¬
ilege ista mala. Lex enĩ mala que ẽi
ideo aliã legẽ in menbris meis repug¬
uantẽ legi mentis mee. & captiuantẽ
me in lege peccati. que ẽ in mbris
meis. Q uare & ipsa lex dicta ẽ: Rec¬
te omnino. Quẽadmodũ enĩ legitime
factũ ẽ. ut homo qui noliit obedire
oño suo: ñ ei seruir&. caro ipsius: Su¬
pra dñs tuus: infra te caro tua. Serui
meliori: ut seruiat tͥ inferior. Con¬
tẽplsti suꝑiorẽ: torqueris ab inferio¬
re. Istã ꝙͦ lex peccati: ipsa ẽ & mor¬
tis ꝑ peccatũ em̃ mors. Qua die mã¬
ducaueritis. morte moriemini. Lex
gentiã peccatorũ dedit. Iysa ẽ eni lex
de qua in psalmo dicit᷑ deo. & de lege
tua miserere mei. Lex miscd̃ĩȩ: lexfi.¬
dei ñ factorũ. Que ẽ gͦ lex factorũ.
a audistis legẽ fidi bonã. lex sp̃c uite¬

Expanded text:
uvante videamus. De lege illa bona quid dixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non diab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quare et ipsa lex dicta est? Recte omnino. Admodum enim legitime factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte moriemini . Ista gentiam peccatorum dedit. Ipsa est enim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam audistis legem fidei bonam: Lex sp
Abbreviated transcription (Latin):
nundum ẽ. erit aut̃ in resurrectiõs
mortuorũ: & ꝓꝓter ipsam carris cosi¬
cupiscentiam. cũ qua ita confligli
sci non consentientes ad malũ. ut ta¬
men eiꝰ motibꝰ qͥbꝰ repugnantibꝰ resis¬
tunt. ñ careant in hac uita. ñ eosaũ
habebunt in illa: uͥ absorbebit᷑ mors
in uic̾toria. Propt̾ hanc itaq con¬
cupiscentiam motꝰq ipsos qͥbꝰ ita resis¬
tit ut tam̃ sint in nobis: potest qͥsq
sanctꝰ iam sub gr̃a postcꝰ dicere ista
prccare se nesciat Nã contrariũ erit
quod dix. s peccatum ut appareat

Expanded text:
nondum est, erit autem in resurrectione mortuorum, et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti non ei consentientes ad malum, ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dicere ista peccare se nesciat. Nam contrarium erit quod dixit, Sed peccatum, ut appareat
Abbreviated transcription (Latin):
crimen pͣuaricationis adhuc non¬
erat. Unde alio loco dicit. Ubi
enĩ sĩ ẽ lex. nec pͣuaricatio. Quod
aut̃ adiungit. sine lege enĩ pecca.¬
tum erat ᷑ tuũ ẽ: ꝓ eo positũ ẽ ac
si dicer&. lat&: hoc ẽ mortuum
putatur. Quod paulo post dic
nulla ex peccato morte terrebar:
quia ñ apparebat. cũ lex ñ esset.
duemente aut̃ mandato peccatsĩ
reuixit. hoc ẽ apparuit. Ego aut̃
mortuus sum: idẽ mortuũ me
eẽ cognoui. Uel quia reatꝰ pͣua¬
ricationis certũ mortis suppliciũ
cõminabatur: sane quod ait pec¬

Expanded text:
crimen praevaricationis adhuc decrimen praevaricationis adhuc deerat. Unde alio loco dicit: Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . 4. Quod autem adjungit, Sine lege enim peccatum mortuum est; pro eo positum est, ac si diceret, Latet, hoc est, mortuum putatur: quod paulo post evidest, nulla ex peccato morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem mortuus sum: id est, mortuum me esse cognovi; vel quia reatus praevaricationis certum mortis supplicium comminatur. Sane quod ait, Pec
Abbreviated transcription (Latin):
bsit. S ed yeccatũ ñ cognoui: nͥ ꝑ le
gẽ Nam concupiscentiã nesciebam
nͥ ley dicer&: ñ concupisces. Hic rur¬
sinuatrix peccati: nichilominꝰ his
uerbis rep̃henditur. Quã rẽ.: In¬
telligitur legẽ ad hoc datam eẽ. ñ
ut peccatũ insereretur. neq ut extir¬
paretur .s. tantũ ut demonstraret᷑.
quod animã humanã quasi de inuo¬
centia securã. ipsa demonstratione¬
peccati. reã facer&: ut qͥa peccatum
sine gr̃a di uinci ñ possar. ipsa reatꝰ
sollicitudine. ad ꝑcipiendam gr̃am
conuerteretur. Itaq ñ ait pereatum
tratam. Consequens aut̃ erat. ut
qm̃ ñdum accepta gr̃a. concupiscen¬
tiȩ resisti ñ poterat. augeretur eti¬
am. qͥa maiores uires hab& concu¬
piscentia crimine p̃uaricationis ad¬
iuncto cum etiã contra legẽ facit
quã si nulla lege ꝓhiberetur. Con¬
sequenter itaq adiungitur. Oeca¬
sione a ut̃ accepta peccatũ ꝑ manda¬
tum: oꝑatumẽ in me omnem con¬
cupiscentiam. Frat enĩ & ante

Expanded text:
Sed peccatum non cognovi nisi per legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. 2. Hic rursinuatrix peccati, nihilominus his verbis reprehenditur. Quare intelligendum est, legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, neque ut exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur, quo animam humanam quasi de innocentia securam ipsa peccati demonstratione ream faceret: ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non posset, ipsa reatus sollicitudine ad percipiendam gratiam converteretur. Itaque non ait, Peccatum tratam: consequens autem erat, ut quoniam nondum accepta gratia concupiscentiae resisti non poterat, augeretur etiam; quia majores vires habet concupiscentia crimine praevaricationis adjuncto, cum etiam contra legem facit, quam si nulla lege prohiberetur. Consequenter itaque subjungit, Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Erat enim et ante
Abbreviated transcription (Latin):
Quoniam ley littera ẽ eis. qui ñ
eam implent ꝑ sp̃m caritatis. quod
ꝙ mortui peccato liberantur a litte¬
ra qua detinenentur qui ñ ĩpleut
quod scriptum ẽ. Lex enĩ quid ali¬
ud: quam sola littera ẽ: eis qui eam
iegere nouerunt. & implere ñ pos¬
sunt: Honenim ignoratur ab eis¬
a quibus conscripta ẽ: s qͣm in tantũ
nota ẽ. in quantũ scripta legitur. ñ
in quantũ dilecta ꝑficitur. nichil ẽ
aliud talibus nͥ littera: quȩ litcera. ñ
tadiutriy legentium.s testis peccan¬
tium. Ab eiꝰ gͦ dampnatione liberan¬
tur qui ꝑ sp̃m in nouantur. ut iam
ñ sint obligati litterȩ ad litterã s in¬
telletau. ꝑ iustitiã copulati. Inde ẽ
& llud. Littera occidit. sp̃c aut̃ ui¬
uificat. Et quia dixerat. euacuati su¬
mus a lege mortis in qua mortin de¬
tinebamur. ita ut seruiamꝰ in no¬
uitate sỹc. &. ñ in uetetustate litte

Expanded text:
quoniam lex littera est eis qui non eam implent per spiritum charitatis, quo que mortui peccato liberantur a littera qua detinentur, et qui non implent quod scriptum est: lex enim quid aliud quam sola littera est eis qui eam legere noverunt et implere non possunt? Non enim ignoratur ab eis quibus conscripta est. Sed quoniam in tantum nota est, in quantum scripta legitur, non in quantum dilecta perficitur, nihil est aliud talibus nisi littera, quae littera non est adjutrix legentium, sed testis peccantium. Ab ejus ergo damnatione liberantur, qui per spiritum innovantur, ut jam non sint obligati litterae ad poenam, sed intellectui per justitiam copulati, inde est et illud: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Et quia dixerat, evacuati sumus a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate
Abbreviated transcription (Latin):
dentia enĩ carnis. inimica in dm.
egi enĩ dĩ ñ ẽ subiecꝰta: neq enĩ
potest. Quid ẽ neq enĩ potest
N on homo ñ potest. Non anima
ñ potest. Non deniq ipsa caro
quia di ẽ creatura ñ potest. S
prudentia carnis ñ potest: uitiũ
ñ potest: ñ natura. Quomͦ si dice¬
res. claudicatio. recte ambulatio.¬
ni ũ ẽ subiecꝰta neq enĩ potest.
pes potest. s claudicatio ñ otest.
Lolle claudicationem. & uidebi
rectam ambulationẽ. s quãdi
claudicatio ẽ ñ potest. Sic qua¬
diu prudentia carnis ẽ. ñ por
ñ sit prudentia carnis. & horti

Expanded text:
ntia enim carnis inimica in Deum. Legi enim Dei non est subjecta: neque enim potest. Quid est, neque enim potest? Non homo non potest, non anima non potest, non denique ipsa caro, quia Dei creatura, non potest: sed prudentia carnis non potest, vitium non potest, non natura. Quomodo si diceres, Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta: neque enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Sed quamdiu claudicatio est, non potest: sic quamdiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudentia carnis, et homo
Abbreviated transcription (Latin):
cato. quod illa ꝑfectione tunc erit.¬
ic obsecro apłe. quando adhuc in
carne uiuens in uiis dñi ãbulabas
habebas peccatũ: ansine pec cati
Audiamꝰ utrum ipse se seclucat
uero quod beatꝰ iohannes eiꝰ coapsis

Expanded text:
c., usque ad perfectione tunc erit.ic, obsecro, Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas, habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse seducat, an vero quod beatus Joannes ejus coapostolus
Abbreviated transcription (Latin):
quod uolo facio bonũ: s quod nolo
a aibrosius hoc etiã de ipso dic̃ apłs.
nec iustorũ ẽ in hac uita ad ꝑficiendũ
bonũ tanta libertas propͥe uolunta¬
tis. quanta erit in illa uita uͥ ñ dice¬
ab om̃i peccato. & tanto inde longin¬
quior. quanto plenitudini iustitie.
ꝑfectioniq: ꝓpinquior: qͥa & ipsa con¬
cupiscentia quod ẽ ꝑeccatũ habitans
in carnẽ nr̃a. & si man&s adhuc in
menbris mortalibꝰ: minut tamen
ñ desinit in ꝓficientibꝰ. Aliud ẽ gͦ re.¬

Expanded text:
o bonum, sed quod nolo brosius hoc etiam de seipso dicit Apostolus, nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta erit in illa vita, ubi non diceab omni peccato, et tanto inde longinquior, quanto plenitudini justitiae perfectionique fit propinquior, quia et ipsa concupiscentia, quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. Aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ naturas. sic ut insaniunt mans
quod quasi ñ sit caro ex do. Fassis
utrũq ey dõ ẽ. S natura humus
ista in sem& ipsa meruit de peue
Ergo languor ẽ: sanat᷑ & ñ ẽ. Diu¬
dia laborat. Sp̃c ido laborat. ut i¬
ro cũ illo concordos: quẽ adinodu
si in una domo litẽ int̾ se habennt
uir. & uxor. Ad hoc deb& laborar
uir: ut domos. uxorẽ: domata ui
sub iuget᷑ uiro. subiugata uyoni
xo. fiat par ĩ domo. Cũ aut̃ dinli

Expanded text:
ncipiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non est. Disordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore viro, fiat pax in domo
Abbreviated transcription (Latin):
te. uideo aliã legẽ in menbris meiꝰ
repugnantẽ legi mentis meȩ &
captiuantẽ me in lege peccati que
ẽ in menbris meis. S me dicebat
ey carne: ñ ex mnͣte. Ubi ẽ gͦ illalex:
plitteram. lex enĩ ñ illa in uetus¬
ihͣu. lsberauit me a lege peccati &
mortis. Ut enĩ condelecteris legi
dĩ scdm interiorẽ hominẽ. unde
carnis. quod ley peccati ñ te de ar-¬
de deponit. Lex enĩ sp̃c uitȩ in
rp̃o ihu: liberauit me a lege pec¬
ꝑ earnem. Lex enĩ iubebat. & non
implebat: quia caro. uͥ ñ erat grͣa
inuctissime resistebat. & lex in¬
firmabatur ꝑ carnẽ: quia sp̃ualiᷤ
lex ẽ. ego aut̃ carnalis sum. Quomͦ mͥ¬

Expanded text:
bris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, per litteram: Lex enim, non illa in vetusu, liberavit te a lege peccati et mortis. Ut enim condelecteris legi Dei secundum interiorem hominem, unde carnis, quod lex peccati non te de arce deponit: Lex spiritus vitae in Christo Jesu liberavit te a lege peper carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
tes aliam contra dm. inducuril
turam mnali: quasi de hoc apli s¬
timonio. errorem suũ existinas
adiuuari. Et putant qual nui¬
raliter dictum. quia dictũ ẽ nol
prtest. inumnica ẽ in d̾m: legal
dei ñ ẽ subiecta. nec enĩ potil
& ñ adtenderunt. ñ de carne.

Expanded text:
 volentes aliam contra Deum inducere naturam mali, aliquantum de hoc Apostoli testimonio errorem suum existimant adjuvari, et putant quasi naturaliter dictum, quia dictum est, non potest, inimica est in Deum: Legi enim Dei non est subjecta, neque enim potest: et non attenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnẽ ambulare. Carnalibus
concupiscentiis consentire. Quid ẽ
mente: & concupiscentiis carnis ñ
obedire. Sic gͦ impletur in nobis
lex: impletur in nobis iustitia dei.
Modo interim implet᷑: post concupiᷤ¬
bis pͣtorũ peccatorũ. siue in fac¬
tis. siue indictis. siue in cogitatio¬
nibꝰ: totũ deletũ ẽ sacro baptismo.
Omĩa debita deleta sunt. una in¬
dulgentia. Restat gͦ cũ carne cõ¬
flictus. quia deleta ẽ iniqͥtas: s ma¬

Expanded text:
secundum carnem ambulare? Carnalibus concupiscentiis consentire. Quid estmente, et concupiscentiis carnis non obedire. Sic ergo impletur in nobis lex, impletur in nobis justitia Dei. Modo interim impletur, Post concupisbis praeteritorum peccatorum, sive in factis, sive in dictis, sive in cogitationibus; totum deletum est sacro Baptismate: omnia debita delevit una indulgentia. Restat ergo cum carne conflictus: quia deleta est iniquitas, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ Q uomͦ satiat.: qͦmͦ inculcat.
Quia si contra calũpniato res clamat
Quid dicis manichee.: Lex quȩ data
est ꝑ moysen: mala ẽ. Mala ẽ dict̃
O portenta: o frontẽ. Lu dixisti semel
mala. Audi apłm dicentẽ. Lex qmi¬
dem sc̃a & mandatũ sc̃m. & iustũ.
& bonũ. Iaces aliquando. Quod
gͣ bonũ ẽ inquit. mͥ factũ ẽ mors:
t hic ꝑ bonũ. sic reũ accusat: ut
a laude legis. ñ recedatꝑ bonũ
Mandatũ. ꝑ quod bonũ legẽ. Quo¬
mͦ op̾tũ ẽ mortẽ: Li t appareat
peccatũ: ut fiat suꝑ modũ pecca

Expanded text:
bonum. Quomodo satiat? quomodo inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Taces aliquando? Quod ergo bonum Et hic, per bonum: sic reum accusat, ut a laude Legis non recedat. Per boMandatum. Per quod bonum? Legem. Quomodo operatum est mortem? Ut appareat peccatum; ut fiat supra modum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatũ ẽ mortẽ. Aplĩ u̾ba sunt: iui¬
dete et adtendite. Itaq lex qͥd̃e
sc̃a .&. Quid tã sc̃m: quã ñ c̃cupis¬
ces : Non eẽt mala legi yuaricatio.
nͥ ipsa eẽt bona. Si enĩ ñ eẽt bona
ñ eẽt malũ p̃uericari. rẽ malã. Qina
uͦ malũ ẽ eã p̃uaricari. gͦ bonaẽ.

Expanded text:
mortem. Apostoli verba sunt; videte et attendite. Itaque lex quidem sancta. Quid tam sanctum, quam Non concupisces? Non esset mala legis praevaricatio, nisi ipsa esset bona. Si enim non esset bona, non esset malum praevaricari rem malam. Quia vero malum est eam praevaricari, ergo bona
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m: quando corpꝰ habebis. uͥ nulla
concupiscentia remanebit. cũ mor
tur ego ipse m̃te seruio legi dei.
carne aut̃ legi peccati. Mente ser¬
uio legi di. ñ coneuiscende. carne
aut̃ legi peccati concupiscendo. Et
m̃te legi di. & carne legi peccati.
& hac delector. & ibi concupis co
s: ñ uincor. titillat. insidiatur pul¬
sat. trahere conatur. Misex ego ho¬
mo:. quis me liberabit de corꝑe mor¬
in uotis nr̃is in uoluntate nr̃a. in
oratione nr̃a. quando dicimꝰ ne nos
inducas in tẽptationẽ. s lib̃a nos
a malo. hoc utiq cupimꝰ. ut nec
ipsa mala desideria existant de car¬
ñ ualemꝰ. Proyter hoc ait. ꝑficere
aut᷑ bonũ ñ inuemo facere inqͥt in¬
uenio ñ c̃sentire malo desiderio: ꝑfi¬
cere ñ inuemo ñ habere malũ
desideriũ. Restat gͦ in hac pugna
ut mente ñ c̃sentiente malis c̃cuyis¬
centiis. seruias legi dĩ. carne aut̃
c̃cupiscente.s te ñ seruiente. serui¬
as legi peccati. Agit desideria sua

Expanded text:
rum. Quando corpus habebis, ubi nulla concupiscentia remanebit? Cum morttur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore morstris, in voluntate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carnon valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non consentiente, servias legi peccati. Agit caro desideria sua,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quod uult agit apłs: quia iult
concupiscere. & tam̃ concupiscit ll
ñ quod uult agit. ñ qͥa mala concui¬
& ad adulteria. Absit. Noni ascena
tales cogitationes. in cor ur̃m. Luc¬
tabatur. ñ subiuigabat᷑. S quia no¬
lebat nec hoc habere contra qd luc¬
taret᷑. idõ dicebat. ñ quod uolo ago.
Concupiscere nolo: & concupisco. Non
oculos ꝑugnã suã: ne timeres tuam.
Si enĩ hoc ñ dixiss& beatꝰ apłs: quan¬
do uideres concupiscentiã moueri
in menbris tuis. cuni tu ñ consenti¬
res. tam̃ cũ eã moueri uideres. for¬
sitan de te desꝑares & diceres. si ad
õm ꝓtinerẽ. sic ñ mouerer. Uide
apłm pugnantẽ. & nolite facere

Expanded text:
tolus; quia vult non concupiscere, et tamen concupiscit; ideo non quod vult agit. Numquid illa concupim et adulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. Non oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te facere
Abbreviated transcription (Latin):
re uult m̃tẽ: tam̃ quia ꝑ grãm
baptismati & lauacrũ regenerati¬
onis solatꝰ & ipse reatꝰ. cũ quo eras
natꝰ. & quic quid antea c̃sensisti
male concupiscentie. siue qͦlib& fla¬
gitio. si ue quolib& facinore. si ue
qualib&s mala cogitatione. siue qua¬
lib& malalocutione: om̃ia deletast̃
in illo fonte. quo seruus intrasti. unͣ
liber existi. Quia gͦ hec ita st̃. nul¬
la gͦ nc̃ dãpnatio his qui sunt in xp̃o
iħu. nulla ẽ nc̃: antea fuit. Ex uno
om̃s in condẽp nationẽ. Noc malũ
fecerat generatio: s hoc bonũ fe¬
cit regeneratio. Lex enĩ sp̃c uite¬
in xp̃o iħu: liberauit me. alegt
cati & mortis. In ẽ in mͣbris:¬

Expanded text:
re vult mentem: tamen quia per gratiam Baptismatis et lavacri regenerationis solutus est et ipse reatus, cum quo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regeneratio. Lex enim Spirituin Christo Jesu liberavit te a lege peccati et mortis. Inest in membris
Abbreviated transcription (Latin):
tuit reuiuiscere: nͥ quod muyit
aliquando. Sed mortuũ fuerat
idẽꝰ occultatũ.: cũ mortales nati.
sine mandato legis homines uiue¬
rent. sequentes concupiscentias
carnis sine ulla cognitione. qu
sine ulla cohibitione. Ergo er
inqͥt uiuebam sine lege aliqua¬
do. Unde manifestat: ñ ex pu

Expanded text:
test reviviscere, nisi quod vixit aliquando. Sed mortuum fuerat, id est occultatum, cum mortales nati sine mandato legis homines viverent, sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognitione, quia sine ulla prohibitione. Ergo, Ego, inquit, vivebam sine lege aliquando. Unde manifestat, non ex pe
Abbreviated transcription (Latin):
catũ enĩ occasione accepta. ꝑ man¬
datũ: fefellit me. & ꝑ illud occidit.
oncupiscentiã terrint ñ extix̃: fe¬
cit timorẽ penȩ. ñ amorẽ iustitiȩ.
Quid gͦ qͥd dubitamꝰ. ad hoc datã ẽẽle¬
gẽ: ut inuenir& se homo: Quando
enĩ ds̃. ñ ꝓhib& a malo: latebat se ho¬
mo. Uires suas languidas ñ inuenit.
nͥ quando legẽ ꝓhibitionis acceỹ Si mꝰ¬

Expanded text:
occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepi
Abbreviated transcription (Latin):
hotes: exclama & dic. Miser ego homo:
qsme lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ. Res¬
pondet᷑ tͥ. Securus efficeris. ñ de te.
s de dño tuo. securꝰ efficeris. de pig¬
piguꝰ tenens sanguinẽ xp̃i. Dic. dic.
quis me lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ:
dñm nr̃m. Non enĩ sic liberaberis
corꝑe mortis huiꝰ. ut hoc corpꝰ ñ habe¬
as. habebis.s: iã ñ mortis huiꝰ. ipsum
erit . s ñ ipsũ erit. ipsũ erit quia ip¬
sa caro erit. ñ ipsũ erit. quia morta¬
le ñ erit. Sic. sic liberaberis. a corꝑe
mortis huiꝰ. ut mortale hoc induat
ĩmortalitatẽ. & corruptibile hoc indu.¬
at incorruptionẽ. A quo: Per quem:

Expanded text:
potes, exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pigpignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? nostrum. Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
eorpꝰ xp̃i: ut sitiᷤ alteriꝰ qui ex mortus
resurreỹ: ut fructificemꝰ dõ. Sũ enĩ es¬
semꝰ incarne inqͥt. id ẽ carnalibꝰ deside¬
rus obstricti tenerem᷑: passiones pecca-¬
rũ que ꝑ legẽ st̃ oꝑabant᷑ in m̃bris
nr̃is: ut fructũ ferrent morti. Auc¬
ta concupiscentia cũ lex ꝓhib&. uͥ nerat
has dic̃ passiones que ꝑ legẽ st̃. oꝑatas ĩ
m̃briᷤᷤ nr̃is: ut fructũ ferrent morti.
Sub isti passionibꝰ tãꝙͣ. sub uiro dñanti
agebat anima: añꝗͣ. uenir& grͣa ꝑ fidẽ.
Oi gͥ passionibꝰ morit᷑ qͥ iã seruit m̃te le¬
gi ci. quãuis ipse passiones ñdũ mortue
st̃ qͣrndu carne seruit legi peccati. Res-
tat aahuc gͦ aliqͥd ei qͥ ẽ sub gr̃a. qͥd eũ
ñ uincat. nec captiuũ ducat. donec mor¬
tificet᷑ totũ. qͦd consuetudine praua ro¬

Expanded text:
x mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Cum enim essemus in carne, inquit, id est, carnalibus desideriis obstricti teneremur, passiones peccatorum quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Aucta concupiscentia, quam lex prohibet, ubi non erat Has dicit passiones, quae per legem sunt, operatas in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Sub istis passionibus, tanquam sub viro dominante, agebat anima antequam veniret gratia per fidem. His ergo passionibus moritur, qui jam servit mente legi Dei; quamvis ipsae passiones nondum mortuae sint, quamdiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum non vincat, nec captivum ducat, donec mortificetur totum quod consuetudine prava ro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ italitatẽ. Cũ aut̃ mortale hoc
induerit in corruptionẽ: & mor¬
tale hoc induerit ĩmortalitatẽ: uͥ
ẽ uoꝵ tͥumphi : Tunc fi& sermo qͥ
scriptꝰ ẽ: ab sorta ẽ mors in uctoria.
Dicant tumphantes. Ubi ẽ mors.
contentio tua: Dicemꝰ gͦ quandoq
dicemꝰ. & ipsũ quandoq ñ longe
quantũ iã exceptũ ẽ. Ergo sẽꝑ pug.¬
nandũ ẽ: quia ipsa concupiscentia
cũ qua nati sumꝰ. finiri potest. quã¬
dui uuimꝰ. Cotidie minui potest:
finiri ñ potest. ꝑ illã dictũ ẽ hoc nr̃m
Condelector enĩ legi dĩ. scđm interi¬
captiuantẽ me in lege peccati. quȩ
ẽ in m̃bris meis. Tunc nata ẽ hȩc
ẽ pͥma lex. Quȩ ẽ pͥma lex: Quam
in paradyso accepit homo. Hon
pudendũ. Manducauerunt contͣ
inter dictũ. & aꝑti st̃ oculi eorum.
Q uid enĩ: Prius in paradyso elasis.
uł cecis oculis oberrabant: Abst
na inponebat: si ñ uidebat:
de dictũ ẽ. uidit mulier ligni¬

Expanded text:
Cum autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non quantum janandum est, quia ipsa concupiscentia, cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus: quotidie minui potest, finiri non potest. Per illam dictum est hoc nostrum Condelector enim legi Dcaptivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Tunc nata est istaest prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonnpudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absitina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lign