comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta uencticare debere.¶Suy
iptã filio familias dotis
nomine c̾tam peccuniã
promisit. uł ex diuortio
facto agat dedotecũ pacre.
utrum netota ꝓmissione.
andeducto eo qd̾ patri filiꝰ
debeat. lib̾ari eamo porteret.
setota promissione eam
lib̾andam esse cumcerte ⁊
si expromissione cum ca

Expanded text:
tam vindicare debere. Si nuptura filio familias dotis nomine certam pecuniam promiserit et divortio facto agat de dote cum patre, utrumne tota promissione an deducto eo, quod patri filius debeat, liberari eam oporteret? respondit tota promissione eam liberandam esse, cum certe et si ex promissio
Abbreviated transcription (Latin):
Iuociens nintab̾na id
scͥptum firss cumianua¬
ano seruo meo geri negoci¬
um uecto: hoc solum cons¬
ecuturum ẽẽ domim cost¬
ant. ne institorie. teneant᷑
non etiam depeculio. ¶sab¬
inus responcdit. Naliasdã¬
dam depeculio acconemĩ

Expanded text:
uotiens in taberna ita scriptum fuisset 'cum Ianuario seruo meo geri negotium ueto', hoc solum consecutum esse dominum constat, ne institoria teneatur, non etiam de peculio.Sabinus respondit non alias dandam de peculio actionem
Abbreviated transcription (Latin):
pamphilusa debet. Nemi¬
nem enim poss incelligi
ip̃m in suo pecculio es hoc
ergo casu dampnm dñn
passurum ut pateretur si
anlib alii ẜuorum suorũ
pecculium ñ habñtis c̾cdid¬
isset. idq itase haberet.
euidencius appariturum
ait. Sisticho peculium leg¬
atum ẽẽ. ꝓponatur. qui cer¬
te si extestamẽto agat cogẽ¬
dus ñẽ eius quod uicariu
suus debet. alterquamex
peculio ip̃ius dectuctiorie
patialioquin futurumͤ ut
ficancum dem uicartus do¬
mino debeͣt ip̃e nich̾ in pec¬
culio br̃e intelligatur. qd̾
certe  ab surdum ẽ. ¶ Seruo.

Expanded text:
Pamphilus debet: neminem enim posse intellegi ipsum in suo peculio esse: hoc ergo casu damnum dominum passurum, ut pateretur, si cuilibet alii seruorum suorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere euidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur: qui certe si ex testamento agat, cogendus non est eius, quod uicarius suus debet, aliter quam ex peculio ipsius deductionem pati: alioquin futurum, ut, si tantundem uicarius domino debeat, ipse nihil in peculio habere intellegatur, quod cert
Abbreviated transcription (Latin):
msenum. mulane qua
excebat hĩit sib̾tum pre¬
posntum. iigao seio cauit
inb̾u̾ba octauus t̾minalis
remagens. octabi felicis
domiuo felicio sałt. h̾s pe¬
nes mensam patroni mei
denãios millequos denai¬
os nobis mĩare debeo pri¬
die kałas macdias. Quc̃i¬
cumẽ L utio titio de func
ffõ adfid̾e inse pro testam¬
ni rescripsisset. de tribu¬

Expanded text:
nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo pridie kalendas Maias.' quaesitum est, Lucio Titio defunctfficio ad fidem mensae protestandam scripsisset. DE TRIBU
Abbreviated transcription (Latin):
prmoram abeo fcam mortu¬
osticho si constituit se ꝑreciũ
aus souiturũ: tenetur si sine
die constituas. potest quiddici
antalioqum confestim te
cum agi pot̾it. sistatim ut cõ¬
stituisti non soluas s mocuꝰ¬
coum temp statuẽtum estͣ
onstituto satis ñ ficquisolu¬
turum sc constitut si offer¬
it satis faccõem. Isi quis enĩ
constituat sesatis dacumm.a
fidciusorem uł pignoradet
nõ tenetur quia mc incersit

Expanded text:
post moram ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici ant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non soluas: sed modicum tempus statuendum est onstituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem uel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit
Abbreviated transcription (Latin):
ulius. ¶tem illa u̾ba pretoris
n pactorem stecisse. can dem
recipiunt dubitat̾oe ⁊ pomroꝰ
dubitat si forte addiem stitu
srualitudine inpectitusant ui
aũ tẽpestate petitorñnemt. ip̾
dereitam fuisss inc̾ptatõ pleni¬
oremerigi nampͥm̃ illud effi¬
cit. ut si ꝙ tũc debicum fuit cũ

Expanded text:
um Item illa verba praetoris "neque per actorem stetisse" eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, si forte ad diem constvaletudine impeditus aut vi aut tempestate petitor non venit, debitam fuisse", interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quid tunc debitum fuit cum
Abbreviated transcription (Latin):
di sub ueni reo deh̾e hecantem
u̾ba pretoris ndecu secuse re si
iusta cã. fuit ñ accipiẽti equii
ẽ succisreo aut exceptõe. aut iu¬
staint̾ptacõe ut factum actoris
usq ie ad tẽp iuditiup̃i noce¬
atur illa u̾ba. n feciss hoc sigm¬
ficẽt n ut indiem in q̾ ꝯstitu

Expanded text:
 subveniri reo debere. Haec autem verba praetoris "neque fecisse reum causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa verba "neque fecisset" hoc significent, ut neque in diem in qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicio. ꝯsequi eum cum posse
sumptum quem fec̾it infun¬
ne pat̾ filio mançipato sti¬
iorum causa peg̾e agenci su¬
birastrau̾. si n cridendi
ammo pat̾ misisse fi̾rit
ꝓbatus s pietate debita deci

Expanded text:
dicio consequi eum posse sumptum quem fecit in funae pater filio emancipato studiorum causa peregre agenti subministrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate
Abbreviated transcription (Latin):
Nuuc quinos huedes rec̾
rem omumem babuit cum
titlo. Si cum titio u̾mini
ciiutdundo egissiemus h
cares adiulicata eet: uenty¬
pacris familias gessisset:¬
⁊ penes se recin̾et᷑: iuditio
dibus suis p̾stabir Caro¬
iter familie her. int̾mẽ⁊ te¬

Expanded text:
us, qui nos heredes fecit, rem communem habuit cum Attio: si cum Attio communi dividundo egissemus et nobis ea res adiudicata esset, ventupatri familias gessisset penes se retineret iudicio dibus suis praestabit. Arbiter familiae erci
Abbreviated transcription (Latin):
eccimiam quam flimis
emanti patusita crcͤdrolt.i
ut pacri solueretur. ita dem¬
umi inb̾eclitatem patris mi¬
man debent si patri aduer¬
sus filium eis der quan¬
titatis nomine acoo comps¬

Expanded text:
ecuniam, quam filius emancipatus ita credidit, ut patri solueretur, ita demum in hereditatem patris numerari, si patri aduersus filium eiusdem quantitatis nomine actio comp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓt̾ re qd demreg̃ stipulacio¬
pem duple int̾ponẽ ñ debint
E cnere pretor debet er emy¬
cor adusus berdem cxisren¬
em accõnem exempto Si
rs distracta fuisset eincta.ẽ
Giautem heres erranic ⁊ can¬
it ⁊ sinus puenit ad lib̾catem
stipulatio conmtetur: qͣ
si finc commissa eqium crit
utilem aconem dar ad u̾sꝰ
ei cohedi directo nidicio fa¬
milie erciscunde. ne inda
nam et familie her mclicio
que amussic: pr ea quam he¬
res effectus sic. cet̾ipm cessat
familie herciscunide accio.
ẽt si idco si antequam quis
siciret se heredem esse in hereͤ̃¬
dicatem aliquid gesserit. F he¬
quare quia ṅ aditim here¬

Expanded text:
 re quidem integra stipulationem duplae interponere non debuit, sed decernere praetor debet esse emptori aduersus heredem existentem actionem ex empto, si res distracta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit et seruus perueniat ad libertatem, stipulatio committetur: quae si fuerit commissa, aequum erit utilficiente di›recto iudicio familiae erciscundae, ne in nam ut familiae erciscundae que admisit, posteaquam heres effectus sit: ceterum cessat familiae erciscundae actio. et ideo si ante, quam quis sciret se heredem e‹s›se, in hereditate aliquid gesserit, facus, quia non animo here
Abbreviated transcription (Latin):
dmortiũ factum sit. quãms
pendente atitione institutõ
dicendum erit preceptiom
docis locum c̾e quia patre¬
mortuo ẽ quedam filios se¬
cuncur. etiam ance qͣnfiat
ħ̾es ut matrimonium ut li¬
bi ⁊ tu tele igitur ⁊ docem p̾¬
cipe debet quamins macrur¬
marbicrio sic denire preduis
doncrou̾sia sic placuit om̃s
eos intquos arbiter sumptꝰ
sit. ⁊ ag̾c̾ ⁊ opus nouum mi¬
raciare ꝓro sua queque parte
posset Cum adiucicationes ab
arbittio fiant. siun adudi¬
ctur totus fundus oporter
receptã fucrunt. redantur

Expanded text:
quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum esse, quia mortuo patre quaedam filios sequuntur etiam antequam fiant heredes, ut matrimonium, ut liberi, ut tutela. igitur et dotem praecipere debet qui onus matrimin arbitrio sit, de iure praedii controversia sit, placet omnes eos, inter quos arbiter sumptus sit, et agere et opus novum nuntiare pro sua quemque parte posse, et cum adiudicationes ab arbitro fiant, si uni adiudicetur totus fundus, caveri recepta fuerint reddantur
Abbreviated transcription (Latin):
rocligendi sunt habita racio¬
ne inpensanm. ¶qui uon
autem litem contestacam.
ꝑcepti fuerunt cqualiter ad
omnes hecles ꝑtinebunt.
et inpensarum racio hab̾i.
debet. quia millus casus m¬
t̾uenire pot̾ qui hoc genus
po ssideo. ⁊ te exparte climm.¬
dia heredeni esse ꝯficror s
acco murone discede uolo

Expanded text:
redigendi sunt habita ratione impensarum: qui uero ante litem contestatam percepti fuerint, aequaliter ad omnes heredes pertinebunt. et impensarum ratio haberi debet, quia nullus casus interuenire potest, qui hoc genus pos‹s›ideo et te ex parte dimidia heredem esse confiteor, sed a communione discedere uolo
Abbreviated transcription (Latin):
lacioneab est primo indeamꝰ.
anhic debinc duplam cañe.
⁊ michi udetur ñdebunsset.
hi enim demũ ad duple cau¬
tionem ꝯpelluntur. qui syon¬
te sua distrahunc. Cet̾m si
offĩo dechẽtis fungitur ñ deb
astringis non mag quam-

Expanded text:
latione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam s
Abbreviated transcription (Latin):
s q̃resꝰ hiis quenunmo
ꝯstant. si pro nmero cor
sa ad rẽsa ue fent. qr uen¬
one uidetur fienur insi¬
ngules metretas auin
srnglos machios quasue¬
ad m̾sus ens aiũ in sirig¬
ulas tibras quas ad pen¬

Expanded text:
 de his quae numero constant, si pro numero corpsa adpensave sint, quia venone videtur fieri, ut in singulos metretas aut in singulos modios quosadmensus eris, aut in singulas libras quas adpen
Abbreviated transcription (Latin):
luta esset eptor intͣ diẽ
meniut quo minorẽ
cccpit poea eum fundũ¬
eum uecdident ⁊ cum ip̃e¬
uencditor emptorisuo
ad metiretur mucomi¬
norem modumagri ꝙͣo
utauar inuẽit᷑querebat᷑
anioꝙ minoris eet con¬
sequi a suo uencdidrep¬

Expanded text:
esset: emptor intra diem mensurae quo minorem accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo uenditore p
Abbreviated transcription (Latin):
um ab eo qui fundum
alii obligatum habebat
quidam sic ep̾cum mag¬
rogasset ut esset is sibi ẽp̃tꝰ
si eum lib̾assec clum mo¬

Expanded text:
um ab eo, qui fundum alii obligatum habebat, quidam sic emptum rogasset, ut esset is sibi emptus, si eum liberasset, dummo
Abbreviated transcription (Latin):
nas et marmora ⁊ stãtuas
⁊tabias pietas ematur.
õmuniũ renim quasquis b¬
abereuł possidere uel ꝑ sequi
pot̾ uendicio recte firquas u̾¬
o natura. uel gencrum ius ul
mores cincatis comercio
scientes emere non posfimu:
S nectalis emptio aut stipu¬
latio admittenda ẽ cum suu
erit ꝙiis cdixͥamus fucuras.
res emi posse. nec enim fas E
iemptor solus scitobligab
siuendicor nt emptor igno¬
rabit utrmq obligatio cõrͣ¬

Expanded text:
pter marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur. Omnium rerum, quas quis habere uel possidere uel persequi potest, uenditio recte fit: quas uero natura uel gentium ius uel mores ciuitatis commercio m scientes emere non possumus. sed nec talis emptio a‹ut› stipulatio admittenda est: 'cum seruus erit', quamuis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas esi emptor solus scit, non obligabisi uenditor scit, emptor ignorauit, utrinque obligatio co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimis fundum metiat᷑.¬
⁊ domino renuncie intͣ. bi¬
io ꝙͣ ti modus agriminor
sit ꝙ pꝰ diem tilcesimũ
ꝓ futurum. S suta pac¬
tumesset ut empcor in
diebꝰ ptimis fundum¬
meriatim. ⁊ de modo agͥ
srenntiet si incliebus.
norem medumas esse
quã ius mulcis po ea ã¬
nis posse eum quo min¬
oris modus agn fussec
repeterẽ. ¶Inlege fundi
aꝙaccessurã dixit que¬
rebaturan etiam cunci
g̾ fibi udri idacctum
enlicore tradroptere.
Quiagnim uendebat
erit ad singula ngera ce¬
itum precium stipulatus

Expanded text:
imis fundum metiatur et domino renuntiet, quanto modus agri minor sit, quo post diem trigensimum rofuturum: sed si ita pactum esset, ut emptor in diebodo agri renuntiet, etsi in diebus norem modum agri esse, quamuis multis post annis posse eum quo minor is modus agri fuisset repetere. In lege fundi aquam accessuram dixit: quaerebatur, an etiam iter dit sibi uideri id actum enditorem tradere oportere. Qui agrum uendebat,  admensum erit, ad singula iugera certum pretium stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
tos. neq ie lib̾ti adu̾sus pa¬
tronum. cogantur cestimo¬
nium dicere aio
ne gener aut soc̃ inucus cesti¬
moniũ dicere cogencur. gen̾i
appellatione sponsum quoq
es: quibus imꝑani pot̾ ut te¬

Expanded text:
tos, neque liberti adversus patronum cogantur testimonium dicere. § ne gener aut socer invitus testimonium dicere cogatur, generi appellatione sponsum filiaees, quibus imperari potest ut te
Abbreviated transcription (Latin):
diuus adrians inuio tufino
ꝓconsuli mncedo me rescripst̃.
testibus sen n cestimomis
crediturum u̾ba epłe re ad
hanc partem ptinentia hec
apud ie elexand̾rum apro
Qua ñ ꝓbabat. nec testes ꝓch¬
ucebat. s testimo niis uciuꝰ¬
olebat. quibus apudine lo
quererez ⁊ nisi implesset qͥ
intend̾at relegareturGa¬
bina quoq maximo. idem
princeps inħ̾ uerba rescrip¬
sic. alia est anctoritas presẽti¬
um cestium. alia cestimoni¬
iorum. que reccitan solent.
nechac lege inreum cestut¬
omum discedere liceret ei
qui se abeo parete uecins
lib̾au̾ic. qui ne inꝑub̾es er̃t.
qui indicio publico depre¬
qui eorum incegrum resti¬
tucus. ñ erit. qui ue in uin
culis. custodia ue publica
purgͤaret se locũit. qui ue p̃a¬

Expanded text:
s Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus se, non testimoniis crediturum. uerba epistulae ad hanc partem pertinentia haec apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locquaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'.Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec uerba rescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue eius liberauerit, quiue impuberes erunt, quique iudicio publico dqui eorum in integrum restitutus non erit, quiue in uculis, custodiave publica pugnaret se locaverit, quive pa
Abbreviated transcription (French):
ege mclicia nilia iucliciorũ
publicorum cauecur. ne in¬
uico demicietur. uc testimo¬
nium cticat. adu̾sus socerũ
generum. uitricum. priuig¬
num. sobrinum. sobrinam.

Expanded text:
lia iudiciorum publicorum cauetur, ne inuito denuntietur, ut testimonium litis dicat aduersus socerum generum, uitricum priuignum, sobrinum sobrinam,
Abbreviated transcription (Latin):
genter examinanda ẽ ideo¬
q in ꝑsona corum explora¬
da. in primis oclitio curuo¬
que ucrum quis decuno. ã
ut lucri cã quid facile admit¬
tat.uł an ei inimicus fit. ad¬
u̾sus quẽ testimoniũuer¬
sit ei ꝓquo cestimoniũdat.
nam sicareat suspitione: te
aqua fertur. ꝙ honesta sit.¬

Expanded text:
genter examinanda est, ideoque in persona eorum exploranda erunt imprimis conditio cujusque, utrum quis decurio, an ut lucri causa quid facile admittat, vel an ei inimicus sit, adversus quem testimoniuei, pro quo testimonium dat. Nam, si careat suspicione testa qua fertur, quod honesta sit
Abbreviated transcription (Latin):
luoricum ꝯsilii sui. alii uer
oppt̾ notam ⁊ infamiam u¬
ice suc ad mitendi non .s̃. ad
testimonii fidem. testes ñ
aduccandi sunt aͥguis. ul my¬
ñibo ꝑhibendi testimonii
c̃a. iõ diuus adriams res¬

Expanded text:
lubricum consilii sui, alii uero propter notam et infamiam uitae suae admittendi non sunt ad testimonii fidem.Testes non auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendi testimonii causa, idque diuus Hadrianus res
Abbreviated transcription (Latin):
ptum. adualerium seuerũ
de excutienda fide testium:
inħ uerba. que argumẽta.
as dignitas. ⁊ auctoris alia.
ułuti ꝯsentiens fama ꝯfir¬
mat. dequa quenitur sidem
hoc ergo solum tibi rescribere
possum. sũmacim. ñ utiq
ad unam ꝓbationis spetiẽ¬

Expanded text:
ptum ad Ualerium Uerum de excutienda fide testium in haec uerba: 'Quae argumenta aas dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc ergo solum tibi rescribere possum summatim non utique ad unam probationis specie
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hus quibus ñ inedicitur.
testimonitum. nec ulla lege
ad clicenda testimona exc¬
usantur.¶ quamquã qui¬
bus dam legibus amplissi¬
mus numerus testium def¬
bus principum heclicẽcia
ad sufficientem miñium te¬
stium coartatur. uc iudices
moderentim⁊ eum solum
num esse putau̾nnt cucci¬
ri patiancim. ¶Ne effrena¬
ca potestate ad uexandos ho

Expanded text:
 his quibus non interdicitur testimonium nec ulla lege a dicendo testimonio excusantur. Quamquam quibusdam legibus amplissimus numerus testium defbus principum haec licentia ad sufficientem numerum testium coartatur, ut iudices moderentur et eum solum rium esse putauerint, euocari patiantur, ne effrenata potes
Abbreviated transcription (Latin):
dicere nõ cogantur senes ua¬
n quicum magistratu rei pu¬
blice causa abfũt. uł quibus
uenire nõlie Paulus:¬
ergo locutio. uorum nũo cõ¬
sudiciis calũme dampnati
testimonium iucticio publi¬
petundarũ:⁊ peculatus eos ho
omissum est: ñ omitetur reb¬
gione uidicancũ. atqͦrum ofͦ¬
ficiũ ꝑtiner. erus quoque tes¬
timo nii fidem ꝙ incegti fruc

Expanded text:
dicere non coguntur senes ua qui cum magistratu rei publicae causa absunt uel quibus uenire non licet. 9 Paulusenim elocutio duorum numero coniudiciis calumniae damnati testimonium iudicio publirepetendarum et peculatus eos homomissum est, non omittetur religione iudicantium ad quorum officium pertinet eius quoque testimonii fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq dinus adriams. im¬
ouaro legto ꝓuintie licie scri¬
psit. eum qui iudicat magiss
posse scire quanta fides habẽ¬
da sic testib. uerba epłe pes
bet sunt: tu magis scire pot¬
es. quanta fides habenda
sit testibus. ⁊ qui.⁊ cuius
dignitatis ⁊ cirius extima¬
cionis sunc ⁊ quid simplici

Expanded text:
Ideoque diuus Hadrianus Uibio Uaro legato prouinciae Ciliciae rescripsit eum qui iudicat magis posse scire, quanta fides habenda sit testibus. uerba epistulae haec sunt: 'Tu magis scire potes, quanta fides habenda sit testibus, qui et cuius dignitatis et cuius existimationis sint, et qui simplici
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolum incriminanbus ca¬
usis. setiam inpeculianis
litibus. sic ut res postulat.¬
fides dignicas. mores graui
testatioms uacillant: andi

Expanded text:
n solum in criminalibus causis, sed etiam in pecuniariis litibus sicubi res postulatautem dignitas fides mores grauittestationis uacillant, audie
Abbreviated transcription (Latin):
u̾cere debeat an oꝑis fcĩ
memoria excet: hoc ei querẽ¬
dum est. an aliquis memin
extet: nec ne. nõ hoc quent
nim aliquis meminerit.
quod die.aut. quoꝯ fule:¬

Expanded text:
uertere debeat, an operis facti memoria exstet, hoc ei quaerendum est, an aliquis memineexstet nec ne, non hoc quaeritur, num aliquis meminerit, quo die aut quo
Abbreviated transcription (Latin):
couendicari possit simodo ali¬
quc pars ad dotem inpplẽ̾da
dsic iddum taxat ere ram¬
nẽ ap̾ mulerem air d quan¬
titati docis de ẽ.

Expanded text:
uindicari possit, si modo aliqua pars ad dotem supplendam desit, id dumtaxat ex eo remanere apud mulierem ait, quod quantitati dotis deest.
Abbreviated transcription (Latin):
manor uin ẽẽ ait. cct̾m uno n¬
egat quiqua prãdũ esse amui¬
iere. qr nec necessaria ea ĩpensez¬
inpensas prãdas amitier ex¬
stimo nec puto fundum dec̾io
mora fieret. quonimus ertur¬
acionẽ partis fundi uir soluet.
⁊ fundũ recipet cum hoc pactu
erat. fiuctus int̾um ꝑcetos. ad
uirum ꝑtiñe.aic. labeo puco
otius porcionem fructus in
bĩturum. retiquos muliermt
resticurum. ħ̾ ure utimuꝵ.

Expanded text:
mor uiri esse ait: ceterum uiro negat quidquam praestandum esse a muliere, quia nec necessaria ea impensa esimpensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriomora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto potius pro portione fructus uirum habiturum, reliquos mulieri restituturum: quo iure
Abbreviated transcription (Latin):
co decłat indotẽ. eũq pet̾e ne¬
gler̾it uir cũ id facere possit rẽ
picłi sui fecit na licet lex iunia
queuetat fund docalem alie¬
acquisicionẽ uc tñ int̾pell¬
etur dotał fund.iam cepat:
plane si paucissimicdies ad
ꝑ faciẽd̾longitemporis rosse¬
ssionẽ ⁊ suꝑ fuenunt: nich̾ er¬
it quid inpritabicur m̃nto

Expanded text:
rito dedit in dotem eumque petere neglexerit uir, cum id facere posset, rem periculi sui fecit: nam licet lex Iulia, quae uetat fundum dotalem alieadquisitionem, non tamen interpelletur dotalis fundus, iam coeperat. plane si paucissimi dies ad perficiendam longi temporis possessionem superfuerunt, nihil erit, quod imputabitur marito
Abbreviated transcription (Latin):
benus. N ir infũdo dotali
ircoris rogatu oliuetu succe¬
idac. ad hoc ut nouelleu̾ re po¬
nec prea uir mortus erat. et
uxori dotem᷑ elegau̾at ligna
quoq exollete excisa ẽẽnt.
oportere mulicri recdoi.R

Expanded text:
um. Uir in fundo dotali uxoris rogatu oliuetum succiderat ‹ad› hoc, ‹ut› nouellum reponeret: postea uir mortuus erat et uxori dotem relegauerat. ligna, quae ex oliueto excisa essent, oportere mulieri reddi r
Abbreviated transcription (Latin):
si cdurauit uolunta ᷤ usque
ad mortem. ualcat donacio.¬
siue autem res func quedõa¬
caẽ. siue obligacio remissa.
pot̾ chici dõationem effectu
bĩturam. ut puta uxoriacce¬
pto culic. dõationis cã qrad
debeat. pot̾ ici pendere acce
diximus exoronem ualebit.¬
giint uirum ⁊ uxorem socie¬
tas doãcioms cã cc̃ta sic iure
uulgo milla ẽ. noc po decre se¬
nacus emolumentum ea
igitur ꝓsocio accõñent. quia
nulla soçietas ẽ que doaciois
cĩ int̾ponitur nec int̾ cet̾os.¬

Expanded text:
i durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio.Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere accepdiximus, ex oratione ualebunt.Si inter uirum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea igitur pro socio actio non erit, quia nulla societas est, quae donationis causa interponitur, nec inter ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
cum in seꝑata ⁊ abeo ẽet cdie
iupciarum priusquam ad
eum tñsit ⁊ priusquã aqua
⁊ igni accipetur. id nupcie ce¬
lebrentur. obtulit .x. aureos
tractas cliuortio fc̃o. amure
sũme dõatam repeti. possinc.

Expanded text:
cum in separata diaeta ab eo esset, die nuptiarum, priusquam ad eum transiret et priusquam aqua et igni acciperetur, id est nuptiae celebrentur, optulit decem aureos ontractas diuortio facto an summa donata repeti possit.
Abbreviated transcription (Latin):
cdieeclum. simintis filus nũci¬
um remisennt. int̾ ip̃os iritã
ẽẽ doãciõacionem: In hac auce
doacione int̾ soceros facta mors
dã desidanda ẽ. eius quidaaunt
ꝯtestate matͥmoiõ ⁊ nire potesta¬
cis durance. ⁊dem que ⁊ inhis qͥ¬

Expanded text:
dicendum, si inuitis filiis nuntium remiserint, inter ipsos irritam esse donationem. in hac autem donatione inter soceros facta mors desideranda est eius qui donauit constante matrimonio et iure potestatis durante: idemque et in his q
Abbreviated transcription (Latin):
dõatio u̾titur posse dici sti¬
ce seĩtus ꝯfulto¶Si uoxor m̃¬
rico annuũ u̾sauice p̾stic̾it.
resticuetur ei hoc. ⁊ pot̾it uen¬
dic̾te. idqextat c̾di pot̾it ⁊ xh¬

Expanded text:
donatio uertitur, posse dici stiex senatus consulto. Si uxor marito annuum uersa uice praestiterit, restituetur ei hoc et poterit uindicare id quod exstat: credo poterit
Abbreviated transcription (Latin):
amin ⁊ o ffensa. quod ergo i
si diuortu fc̃m ẽ demͣ. ma¬
tumomum restauratur. ⁊ in
diuortio uł mutata ẽ uolu¬
tas. uł cadem duraint restau¬
ratiotamẽ matrimonii⁊ uol¬
unta dõatoris recõ silita ẽ. an
doatio duret. si ꝯstantate mat̾¬
moĩs dõacor decessit.⁊ pot̾ def¬
fendit uale. sidiuorttum nõ
inc̾cessic. s fri fusculum ũtue
nitu ꝓ fecto nalebit dõatiom
si firfusculum quieuit / sim¬
ulier ⁊ mantus. diu seorsum
quid habitau̾it s honorem¬
⁊ inuicem m̃trimonu habea¬
nt quid sennus int̾dum ⁊ in
t̾ꝯsulares ꝑsõas sub secutum
puto doãtiones ñ ualere. qĩ.
oitus m̾trimoniũ. fac̃ s ma¬
ritał aftectio ni tñ dõator prior
decesẜit: cunc doãcio ualebit.¬
Si ambo ab hostib capti. s̾
⁊ quidõunt. ⁊ cuidoatum ẽ¬
⁊ quid clicis ⁊ ip̃iuus il¬
lud uolo tractare. oro siaũt
mors ꝯcingit ei cindõicum
c̃. nullrus mom̃ci doacionẽ
c̃ẽ uoluitꝰ ergo. si ambo deces¬

Expanded text:
mi et offensa.Quid ergo, si diuortium factum est, deinde matrimonium restauratur, et in diuortio uel mutata est uoluntas uel eadem durauit, restaurato tamen matrimonio et uoluntate donatoris reconciliata an donatio duret, si constante matrimonio donator decesserit? et potest defendi ualere.Quod si diuortium non intercesserit, sed friuusculum, profecto ualebit donatio, si friu‹u›sculum quieuit.Si mulier et maritus diu seorsum quidem habitauerint, sed honorem inuicem matrimonii habebant quod scimus interdum et inter consulares personas subsecutum, puto donationes non ualere, quasi oitus matrimonium facit, sed maritalis affectio: si tamen donator prior decesserit, tunc donatio ualebit.Si ambo ab hostibus capti sint et qui donauit et cui donatum est, quid dicimus? et prius illud uolo tractare. oratio, si ante mors contigerit ei cui donatum est, nullius momenti donationem esse uoluit: ergo si ambo deces
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝯtirmandidõationis nõ
solum adea ꝑtinent que no¬
imne uxoris auiro comꝑat᷑
⁊ uxorem fcãs ⁊ uc ip̃o nure
res fiant enus cui doaces.⁊ o
bligatio sit curlis ⁊ defilcidia
ũ possic locum habe tractanḋ
sic. cuilocum ita for e opini

Expanded text:
nfirmandis donationibus non solum ad ea pertinet, quae nomine uxoris a uiro comparata et uxorem factas, ut et ipso iure res fiant eius cui donatae sunt et obligatio sit ciuilis et de Falcidia ubi possit locum habere tractandum sit: cui locum
Abbreviated transcription (Latin):
totum negocium ualeat. an
u̾o uea sola pactio irrita sit.
quemadmocdum irrita ess
sip ꝯtracta emptionem n¬
ouo ꝯsilio mto: id pactum
fuiss actum. ⁊ uerum ẽ. pac¬
tum dum caxat irticum. eẽ¬
¶Idem dicemus sidoãcioms
cã pacti sunt. nefugitiuum
aut errorem pr̃ent. Idẽma in¬
⁊ cxempco.Qd iur. uxori in
diem debet fieri. metudoacõ¬
nus presens solue pot̾ quaz¬
ius comdum cemporis retẽ¬
ca ꝑeccuma sencire potuit.¬
qd legaturus mͥ aut hereclit᷑¬
te noĩe reclituro es: potes ro¬
gatꝰ ame uori me reunq̃re.
⁊ nuidetur ca cẽ dõacio quia
nich̾ exbois meis climinint
inquo max̾ie m̃uore doanci¬

Expanded text:
totum negotium ualeat, an uero ut ea sola pactio irrita sit, quemadmodum irrita esset, si post contractam emptionem nouo consilio inito id pacti fuisset actum. et uerius est pactum dumtaxat irritum esse.Idem dicemus, si donationis causa pacti sint, ne fugitiuum aut erronem praestent, id est inet ex empto.Quod uir uxori in diem debet, sine metu donationis praesens soluere potest, quamuis commodum temporis retenta pecunia sentire potuerit.Quod legatur‹u›s mihi aut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et non uidetur ea esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime m
Abbreviated transcription (Latin):
licet illa irecinili possidere
ñ intelligatur. cetere cm̃ uẽt¬
itor simchi habet quod tra
isdem int̾ socenim ⁊ generu
uirum ue. cessas neraciuus
ait ergo socer gen̾o mortis ul
dinorcu cã dõabit.

Expanded text:
licet illa iure ciuili possidere non intellegatur, certe tamen uenditor nihil habet quod tradisdem et inter socerum et generum nurumue concessas Neratius ait. ergo socer genero mortis uel diuortii causa donabit,
Abbreviated transcription (Latin):
rum amuliere si intͥpositus ti¬
tradidic. si aucem marito sit
int̾posicus. mortua muliere.
confestim fuind efficietur..
enus que mancus int̾posfint
⁊accionez ip̃e maritus cumeo
habeb si uxor rem quani m̃ri¬
co suo mortis cã acceꝑat. iuuo
eo al cradidit. nich̾ agicur ca
traclicione qr ñ añ ultimum
at retro agi doãtionem. etiam
seqñs tracticio amuliere fcã in
pedenti habebitur/ smiantus
uxrori doau̾it mortis caq doa

Expanded text:
re interpositus tradiderit, si autem a marito sit interpositus, mortua muliere confestim fundus efficietur eius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit. Si uxor rem, quam a marito suo mortis causa acceperat, vivo eo alii tradiderit, nihil agitur ea traditione, quia non ante ultimum at retro agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur.Si maritus uxori donauerit mortis causa
Abbreviated transcription (Latin):
it quãius id uxori ꝯfectum
fi̾nc. ⁊ ueoris cura tm̃ um esse
nq impectire quidĩeare uxor
tanquam lampedia fu̾at. ⁊ u¬
ii. negocium ꝓcuraret. si ux¬
orlana fua opis ancillarum
uruestimẽta su nomine
fecit mulicbria. ⁊ uestim ẽta
mulieris ẽẽ.⁊ popis ancillar̃
um parrari nichil debere. s
iuir nomiẽ uestimẽta ꝯfecta
irilia: uiri eẽ. ut is lane uro¬
uestunta suo nomine mul¬
ier ꝯtecit. s eauiro dõauit. nͥ
ualere doationem. cum illa
aream doau̾it ⁊ ueor inea n¬
sulam ectificau̾it. ea in sula
sme dubio pnͣriciẽ. s eã inpẽ¬
sam mulierem ẜ naturam
mancipia fu̾int. singula qs
melius clicetur ꝯmurma ca
ee pporcione precnnec tanḋ
spectand̾ ẽe. qnͣti eẽ mãcipi

Expanded text:
rit, quamuis id uxori confe‹c›tum fuerit et uxoris cura, tamen uiri esse neque impedire, quod in ea re uxor tamquam lanipendia fuerit et uiri negotium procurar‹i›t.Si uxor lana sua, operis ancillarum uiri, uestimenta sui nomine confecit muliebria, et uestimenta mulieris esse et pro operis ancillarum uiro praestare nihil debere: sed uiri nomine uestimenta confecta uirilia uiri esse, ut is lanae uxouestim‹ent›a suo nomine mulier confecit, sed ea uiro donauit, non ualere donationem, cum illa aream donauerit et uxor in ea insulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam mancipia fuerint singula quimelius dicetur communia ea esse pro portione pretii nec tandem spectandum esse, q
Abbreviated transcription (Latin):
Miror filio doaint ẜuu qui ĩ
patris manti sic pocestace. dem̃
⁊ suus ancilla macceꝑit diñ¬
um mulien queritur. nec in¬
exre sua quicquad adqͥn pot̾¬

Expanded text:
Si uxor filio donauerit seruum, qui in patris mariti sit potestate, deinde is seruus ancillam acceperit, dominium mulieri quaeretur: nec inex re sua quicquam adquiri pot
Abbreviated transcription (Latin):
misit. eadem ñ c̃ẽ erit questio
andõacio fit illicita ⁊ iulianꝰ
hoc clicere. quaduerum ẽ. pla¬
ne siꝯuen̾at uti se munier pa¬
sc̃et. suos que homines idcͥco
passus ẽ eam dote sua frui.t
cã suum doauit. cumq. cum
lib̾tate heredem scripsit. anu¬
alet insticutio queritum: pu
cofihoc animo eum scriꝑsit
herede. quid doãcions sedi¬
xit petimisse. uale institutio¬
nem ⁊ necartum heredem do¬
nauic. ntm̃ adundi animo
Papinianus. recte pu.¬
cabat. rome diui seuen adre¬
rum doationem ꝑtinere deni¬
que si stipulanci spopondiss
uxori sue. ñputabat ueniri
poste. heredem m̃miti. licet. d¬
urante uoluntate m̃ritus ẽ

Expanded text:
io, an donatio sit illicita: et Iulianus hoc diceret: quod uerum est. plane si conuenerat, uti se mulier pasceret suosque homines idcirco passus est eam dote sua frui, ucausa seruum donauit eumque cum libertate heredem scripsit: an ualeat institutio, quaeritur. et puto, si hoc animo eum scripsit heredem, quod donationis se dixit paenituisse, ualere institutionem et necessarium heredem donauit, non tamen adimendi animo Papinianus recte putabat orationem diui Seueri ad rerum donationem pertinere: denique si stipulanti spopondisset uxori suae, non putabat conueniri posse heredem mariti, licet durante uoluntate m
Abbreviated transcription (Latin):
dedic munen. ⁊ decesserit. uino
adhuc dõatore dõatonem ena¬
nescẽ. qua debeat aliquo moin¬
coint̾posico enus fieria sic adi
mulierem trasire. Qd ita ꝓce¬
dit siea cui doabatur eũ itpos¬
uit: nois qui dõabat. Porro si
amarito int̾positus ẽ. res ip̃iꝰ
statim fcã ẽ. ⁊ si añ morte m̃xiti
tracdidit ⁊ decesserit. traditõ eiꝰ¬

Expanded text:
 uiuo adhuc donatore, donationem euanescere, quia debeat aliquo momento interposito fieri et sic ad mulierem transire: quod ita procedit, si ea cui donabatur eum interposuit, non is qui donabat. porro si a marito interpositus est, et res ipsius statim facta est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio ei
Abbreviated transcription (Latin):
lier de minorem extimatione
queratur nec alius incõdato
extimat o dato obsuan solet.
ũ pomponius. lb̃ .iiii. uariarũ
to suo predia que obdote pign

Expanded text:
lier de minore aestimatione queratur. nec aliud in commodato aestimato dato obseruari solet, ut Pomponius libro quarto uariarum ito suo praedia, quae ob dote
Abbreviated transcription (Latin):
doator paupior factus esset.¬
quod si ex .x. duos simos em̾¬
it. ⁊ corum alter mortuusɨ
sit alt̾ .x. clignus sic solet q̃ri
utrum uno pretio uemennt
andiu̾sis. siuno: tota .x. petẽ¬
dam quemadmodum sum
ma res empca det̾ior fcã ẽ. uł¬
is uide ꝑiss sidiu̾sis hoc solũ
petendum. quanti sic emꝑ¬
tus qui suꝑc Iulianum pu¬
tasse põpoũ refert. siquas pe
um suum quem exmumnu
amanto doacis mulie acqui¬
sisscet fortelogatum herectit᷑¬
quoque nomine petitionez¬
ẽẽ faciendam. Illud ostant.
si añquam auiroannum. ac¬
cipere muliere. ip̃i de fuo auc
etiam mucuatam inpendẽrit.
cum. Illud recte dictum celso

Expanded text:
donator pauperior factus esset.Quod si ex decem duos seru‹o›s emerit et eorum alter mortuus sit, alter decem dignus sit, solet quaeri. utrum uno pretio uenierint an diuersis: si uno, tota decem petenda, quemadmodum si una res empta deterior facta est, uers inde perisset: si diuersis, hoc solum petend‹u›m, quanti sit emptus qui superest.Iulianum putasse Pomponius refert, si quid per eum seruum, quem ex nummis a marito donatis mulier adquisisset forte legatum, herequoque nomine petitionem faciendam esse.Illud constat, si, antequam a uiro annuum acciperet, mulier ipsa de suo aut etiam mutuata impenderit, tum.
Abbreviated transcription (Latin):
uere repetend̾. qiͣ locuplecior exer
insolidum facta sic. ut puta si
enrit quid rem mulier. ⁊ debe¬
bat peccuma mancus autem
doauit urori suum ita. ũ eum
intraannrũ manumic̾et ñ obi¬

Expanded text:
i locupletior ex ea in solidum facta sit: ut puta si emit quidem rem mulier et debebat pecuniam, maritus autem donauit seruum ita, ut eum intra annum manumitteret:
Abbreviated transcription (Latin):
rit doationis enentus: quo
statim fint enus. cin dõace. su¬
buit. s tunc demum cum mor
insccuta ẽ. medio g̾ tempore
diñ remanet. ap̾eum qui i

Expanded text:
rit donationis euentus, quo statim fiunt eius cui donatae sunt, sed tunc demum, cum mors insecuta est: medio igitur tempore dominium remane
Abbreviated transcription (Latin):
ssa doatio ẽ: sepulture cã loc¬
um. inͣrico abuxore. uł otra
posse dõariꝯ stat. ⁊ siquide
incułic. faciet locum religio¬
sum. hoc autem exeo uenit.
ꝙ definiri solet demum tũ
deacionem inpediri solere.
q̃ ⁊ deance pauꝑiorem ⁊ acci

Expanded text:
ausa: nam sepulturae causa locum marito ab uxore uel contra posse donari constat et si quidem intulerit, faciet locum religiosum. hoc autem ex eo uenit, quod definiri solet eam demum donationem impediri solere, quae et donantem pauperiorem et acci
Abbreviated transcription (Latin):
menisd pocestate.s. ꝓhibe̾̃tur
sibi donare. ut pucat tr mar¬
iti. qui ẽ insocen pocestate. ai¬
bum pocestatis ñ solum ad li¬
bos crahimus. ueretiam ad
qui alio nire subiectis man¬
co doãre ñ possũtsecundum
hec si m̾ter filio qui inpacris
potestate ẽ: donet munus mo¬
mẽti eritat donacio qr patri
quentur. s si nicastra eunti
filio dedit: uidetur ualere
qr filio queritur. ⁊ ẽ castrẽsis
peculii. Quare ur ⁊ si filiuus
uł p̾uignus uł qui ius amus
potestati manti subiectus. de
castrentis suo pecculio dõauit
igitur ⁊ uxori ⁊ mirii dõare.
etiam is qui ẽ incocen potest¬
ate. simodo maricus sic mp̃¬
tris pocestate. ab uoris innus¬
ne parte ꝓbibicum ẽ doari. i¬

Expanded text:
m potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater mariti, qui est in soceri potestate.Uerbum potestatis non solum ad liberos trahimus, uerum etiam ad qui aliquo iure subiecti sunt marito, donare non possint.Secundum haec si mater filio, qui in patris potestate esset, donet, nullius momenti erit donatio, quia patri quaeritur: sed si in castra eunti filio dedit, uidetur ualere, quia filio quaeritur et est castrensis peculii. quare et si filius uel priuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo peculio do nauit, igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris potestate.Ab uxoris nurusue parte prohibitum est donari u
Abbreviated transcription (Latin):
ancomu lecta ẽ ⁊ namita ait.
maiores mĩ int̾ unum et ur¬
orem dõatio nes ꝓhibuerint
amorem honestui sonsai¬
excimantes. fame etiam ꝯuĩc¬
diapcio cõcilian uide acur. ne¬
ue melior inpauptate ĩcid̾et
decior cditior fierce indeamus
int̾ quos s̃ ꝓhibite doãtiones
⁊ quidez simacumomuz mo¬
toris filia lib̾tino ꝯ senacusꝯ
sulcum nupsit. uł ꝓuintialis
ditio eorum. quidelinquer
diuus cñ serinis inlibta pon¬
in paulu senatoris ꝯͣ stacirit.
quiañ erat affectione uxori¬

Expanded text:
Augusti electa est: nam ita ait: 'Maiores nostri inter uirum et uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum solis animis aestimantes, famae etiam coniundia pretio conciliari uiderentur neue melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'.Uideamus, inter quos sunt prohibitae donationes. et quidem si matrimonium motoris filia libertino contra senatus consultum nupserit, uel prouincialis dicio eorum, qui deliquerunt. diuus tamen Seuerus in liberta Pontii Paulini senatoris contra statuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tum precium nuau̾nit: ẜduas
paites pͥcu. hor ẽ decem. uxor de
suo quinq deinde hoc precuia
ualeant. nũc.x. manitus qnͣte
ꝯsequetur ⁊ magis ẽ. ut ꝯsequi
debeat. das partes .x. ii quidem
piit expretio u̾tque pierit. ⁊ m̃

Expanded text:
tum pretium numerauerit, sed duas partes pretii, hoc est decem, uxor de suo quinque, deinde haec praedia ualeant nunc decem, maritus quantum consequatur. et magis est, ut consequi debeat duas partes decem, ut quod periit ex preti
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Naturlis meus filea¬
Ius siuebat tibiacuus fili
liũs incouenit incernos
ut et tumcum manumit
innissi. tu no manumi fisti.
qua accione mͥceners. Que¬
sicum c̃sin hac q̾onetocius
obrem dati tractatus insp¬
ici poceris quiinbis com¬
pecit sp̃ebus. ut enim do cib
ut des. aut do. ut facias.au¬
t facio ut dososant faciout
facias inquib quentur.
queobligo nascitur⁊ siqui
accipiam.quia non placer

Expanded text:
um Naturalis meus filius servit tibi et tuus filius mihi: convenit inter nos, ut et tu meum manumitisi, tu non manumissisti: qua actione mihi teneris, quaesitum est. in hac quaestione totius ob rem dati tractatus inspici potest. qui in his competit speciebus: aut enim do tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur. Et si accipiam
Abbreviated transcription (Latin):
quid in debebatur. ⁊ res stipili¬
toris uilissĩo cristracta ẽ. In bãs
arbitranam quod incerfuat.
uenier.⁊ quidem ultralegitim¬
um modum usurarum. Qd
si m̾oes solebat compare. an⁊ lu
puto et lucii habe̾dam inarbit
hec accioquia scimus quamua¬
nia sunt preciarenm ꝑsingusa.
ciuitates regionesq ie maxĩe
uini oiei. frumẽti. eccumañĩ
quoq iencet uideatur unaaca¬

Expanded text:
quid quid toris uilissimo distracta est? in hanc arbitrariam quod interfuit ueniet et quidem ultra legitimum modum usurarum. quid si merces solebat comparare: an etputo et lucri habendam rationemhaec actio, quia scimus, quam uaria sint pretia rerum per singulas ciuitates regionesque, maxime uini olei frumenti: pecuniarum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
nem ñotingisse.atozie id̾o p¬
ossit peti quod int̾ẽ. Marceli
autem ⁊ alias tractat ap̾ iulia¬
num nocat posse cdicietsimͥ a¬
libi soluatur lib̾atiõem cõtrag̾¬
isse quamuis inuitus accipe⁊
noncogar. Plane si no ꝯtingit
lib̾atiodicẽdum .at. suꝑẽẽ peti¬
onem integre summe. Quez¬
ad modum siquis insulam. al¬
ibi feciss. ꝙͣ uͥ promisit ĩ nͥum
lib̾earetur. S michi udetur
sũme solutio cai stare afabricabi¬
cendum.. Nunc deosficio iud¬
cis. huius acciomis. ioquẽdũ
est.utium quantitati ꝯtractus
miere quantitatem deb̾at. ut si
int̃̾ fuiss reiepesi. potius solu̾e
quam eoloco uẽi ebatur. r̃. h
oẽm. Sectrutus. etiam actoris.
babuit racioncinus int̾dum
pot̾ mint̾ ẽe epesi. recipere. Ita¬
qrre utilitatis quoq ieactoris
ueniet Qui denim si traiecti¬
tiam peccuniam dedat. cpesi rec¬
eptunis ubi subpena debebat
peccuniam uł sub pignoribus
⁊ distracta pignorasiumt. uł pen
comissa mora .i. is. uł fiscoali¬

Expanded text:
ideo posse peti quod interest. Marcellus autem et alias tractat et apud Iulianum notat posse dici et si mihi alibi soluatur, liberationem contigisse, quamuis inuitus accipere non cogar: plane si non contigit liberatio, dicendum ait superesse petitionem integrae summae, quemadmodum si quis insulam alibi fecisset quam ubi promiserat, in nihilum liberaretur. sed mihi uidetur summae solutio distare a fabrica itendum. Nunc de officio iudicis huius actionis loquendum est, utrum quantitati contractus minuere quantitatem debeat, ut, si interfuisset rei Ephesi potius solvere quam ionem secutus etiam actoris habuit rationem, cuius interdum potuit interesse Ephesi recipere: itaque utilitas quoque actoris ueniet. quid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sunt uel poena commissa mora tua? uel fisco ali
Abbreviated transcription (Latin):
sine loci adiectiõe Damus. sͥ
actori electioe petitionis Et¬
titorem electioni habere pͥetat.
pro inde mixta inquit re¬
rum alt̾anatio locorum alt̾na¬
tioni ernessitate facit actoris
electionema iͣremppiocum
alioquincollis ei accoemdun
uis reseruare reo optioem.
siquis stipuletur e pͥesia capue.
bocazit ut ephesi ꝑtem ⁊ capẽ
ptempetat. Siquis innilam
fien stipuletur. ⁊ locum non ad
ita stipulatur.ephesi detemdãi
siantediem quam esfesim ꝑ¬
ueniẽ possit agatpperam ante
diem agi quia ⁊ inliamis puta¬

Expanded text:
sine loci adiectione: damus igitur actori electionem petitionis. ettitorem electionem habere ubi petat, proinde mixta, inquit,rum alternatio locorum alternanecessitate facit actoris electionem et in rem propter alioquin tollis ei actionem, dum uis reseruare reo optionem. Si quis ita stipulatur 'Ephesi et Capuae', hoc ait, ut Ephesi partem et Capuae partem petat. Si quis insulam fieri stipuletur ita stipulatur "Ephesi decem i ante diem, quam Ephesum pervenire possit, agat, perperam ante diem agi, quia et Iulianus puta
Abbreviated transcription (Latin):
die quoteũ debuit. Si dedie nͥ
ditium accipetur. Idemq
uns in loco es̃ ut primum esti¬
matio sumatur euis oci quo
daĩtebuit. s deloco u ideone¬
nitis. locꝰ spectetur quopet̾et᷑.
Quod ⁊ de cec̾is rebus iuris est.

Expanded text:
 debuit: si de die nihil dicium acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil convenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris rebus iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
essitͦ xtinginenis electione¬
debeat dum nonuultuntũ
p̃are quem solumdebet. Q¬
re et inꝓposito enm ora prom¬
issic ephesi aut capue. si frnt ĩ

Expanded text:
essit, extingui eius electionedebeat, dum non uult uiuum praestare, quem solum debet. quare et in proposito eum, isit Ephesi aut Capuae, si fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationis tempus spec¬
tandum. si u̾odesierit esse
sum erit exspectandum ñẽi
d nouissumũ uite cempus
existimaĩnead exigum prec¬
ium exstimatio rerclutatur
inẜuo forte moreifere uulliaro
In ucrorumq ie autemsi po
moram detior res facta sit in¬

Expanded text:
demnationis tempus spectandum: si vero desierit esse sum erit spectandum: non debet novissimum vitae tempus aestimari, ne ad exiguum pretium aestimatio redigatur in servo forte mortifere vulnerato. in utroque autem, si post moram deterior res facta sit, M
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fialius mucuam dedt.
alius stiprlatus ẽdabit᷑
adusus eiiiii excepcioli¬
cet hĩc n decłit. s et fi alt̾¬
ut corum ignorauit in
patris eẽ potestate u̾ius
dicẽdum ẽ ucriq uocere.
ĩdẽ ẽ ⁊ induob res stipul¬
rem familias. int̾erit ad
quem peccuniam ꝑuen¬
it.ut sieum sciu filium
subusius mucu a tata
sit. siue sine usuris. ad señ¬
tus consultum spectat.¬
¶ quam qua autem ñdecla¬
ret senatus cuiexcepnioe
sulto locus fit tame ina¬
liundaturaccio.Ypr
ta filius familas iustor¬

Expanded text:
 alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere. idem est et in duobus rei‹s› stipulrem familias, intererit, ad quem pecunia peruenit, ut, si eum sciui filium sub usuris mutua data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat. Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias inst
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ soluẽ cepit q in filius
familias mutuum sumps¬
ent. quasi idiratum habuit
sipater familias factus par¬
orantiã solutum sit repete¬

Expanded text:
ius familias mutuum sumpserit, quasi ratum habuerit. Si pater familias factus soorantiam solutum sit, repet
Abbreviated transcription (Latin):
liamis.at. Intelligẽdum q
abinitio sic accepissut mrẽ
ueteret. ñ tamẽ mtisse uide¬
br̃simutuã pecciña acceptã
patͥ ĩppriũ debicũ solum ⁊
it̾o sipat̾ ignorat. adhũc
senͣtus cosulto locus erit
ab sẽs mutũ accepat cessa¬
re se natus cõsultũ, italocũ
bat s̃ꝓbabilẽ modũ iuin
utuã non excessit certead.
solebat subministrare.
¶Sifilius accepir mutuam
peccumã: uteum libaret. qͥ¬
ilisi pet̾er exceptioe. ñ submo¬

Expanded text:
lianus ait intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret. non tamen uertisse uidebitur, si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debitum soluit et ideo, si pater ignorauit, adhuc senatus consulto locus erit. absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summo
Abbreviated transcription (Latin):
ontra etiam roctedicetur
siapatre familias scipulat̾
fit crechdo pea filio famiua
facto senatus potestatem ex¬
crcendam. qr expleta ẽ sub¬

Expanded text:
ontra etiam recte dicetur, si a patre familias stipulatus sis, credas postea filio familias facto, senatus potestatem exercendam, quia expleta es
Abbreviated transcription (Latin):
adicit. ficosor quesitus sit.
nc filus familuas qui mu¬
rus erat. fide rbet alio ueo
daco frandem senatus cono¬
sulto factã nocẽ.⁊ dandam
exceptionemtimfilio far¬
ilias quam reo qm̃ ⁊ fideiu¬
ssorib filii fubuenitur.
idemait. Si duosreos acc¬
epos filium familias. ⁊ tici¬
uincum ad filium famili
senatus confulti utetur. un¬
lem ee ceceptionem. adu̾iꝰ
fraucemcindam. S si filius
familias. patre suo relegato

Expanded text:
adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui murus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus consulto factam nocere et dandam exceptionem tam filio familias quam reo, quoniam et fideiussori filii subuenitur. Idem ait, si duos reos accepero filium familias et Titium, cum ad filium familiasenatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus fraudem dandam. Sed et si filius familias patre s