comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ensis in colis destituta. & abhostib
fuerit concremata. Et se inhec
mala cuiusdã sapientis sententia
consolabatur. dicentis non erit
magnus. magnũ putas quod ca¬
dunt ligna & lapides. & moriun¬
tur mortales. Hȩc ergo omma
ille uterat alte sapiens cotidie
ubertim plangebat. ad creuitq¬
meroribus & lamentationibus enis
ut etiã ad huc instatu consistentꝰ
deeadem ippomensiũ regionũ eio¬
te abhisde hostibus ueniretur obi¬
dam. qm̃ in eius tunc fuerat qͥ¬
sione constitutꝰ. comes quanda bu¬
facius. cum gothõꝵ federatorũ e¬
citu. Quamꝰ urbẽ ferme quatts¬
decim mensib conclusam obsedem
stulerunt. quo etiã ipsi nos deua
nis tempore fuimus. unde nobiscim
sepissime loquebamur. & diꝰ trene¬
da iuditia. praeoculis nr̃is posti
considerabamus dicentes. Iustus eͥ
dolentes. gementes & flentes orabi
miserationum patrẽ &dm omnis
consolationis. ut mea nos tribult¬
one subleuaredignaretur. Etfort

Expanded text:
ensis incolis destituta ab hostibus ensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec mala cujusdam sapientis sententia consolabatur, dicentis: Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitqmoeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam: quoniam in ejus tunc fuerat defensione constitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederubstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vis obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicentes: Justus es, dolentes, gementes et flentes orabamus miserationum Patrem et Deum omnis consolationis , ut in eadem nos tribulatione sublevare dignaretur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
nos d̃i & laudes execclesiis depe¬
risse aedificia aeccłarum quam
plurimis locis ignibus concrema¬
ta. Sollempnia quȩ dõ debentur
de propriis locis desisse. sacrificia¬
& sacramenta diuina uel nonquȩ¬
ri. uel quęrenti qui tradat non
facile repperiri. in ipsis montiu
siluis cauernisq petrarum &spe¬
luncis confugientes. uel adquasq
munitiones alios fuisse expugna¬
tos & int̾ceptos. alios ita necessarus
ut fame contabescerent. Ipsosq
aecclesiarum praepositos &clericos
qui forte dĩ beneficio uel eosnon
incurrebant. uel incurrentes euase¬
runt. rebus omnibus expoliatos
atq nudatos. egentissimos mendi¬
care. Nec eis omnibus adomnia
quibus fulciendi eẽnt subuenire
posse. uix tres superstites ex innu¬
merabilibus Aecclesiis hoc est car¬
thaginensem ipponiensem &certen¬
sem. que dĩ beneficio excise non st̃.¬
& earum permanent ciuitates &
diuino & humano fultę praesidio.
Licet post eius obitũ urbs ipponi¬

Expanded text:
nos Dei et laudes de ecclesiis depenos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas montium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariisut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hippon
Abbreviated transcription (Latin):
nem ille dĩ homo & factam fu¬
isse. & fieri non ut cęceri homi¬
num sentiebat & cogitabat. sed
altius ac profundius ea conside¬
rans. & in his animarũ praecipue
uel pericula uel mortes praeui¬
dens solito amplius qm̃ utscrip¬
tum est qui apponit scientiam
Apponit dolorem. & cor intelli¬
gens tinea est ossibus. fuerunt ei
lacrimę panes die ac nocte. ama¬
rissimamq & lugubrem praece¬
teris suac senectutis iam poene
extremam ducebat actolerabat
uitam. Uidebat enim ille homo
ciuitatis excidio perditas parit᷑q
cum aedificiis uillarumq habita¬
tores. alios hostili. nece extincꝰ¬
tos. alios effugatos atq dis persos
acccłas sacerdotibus. ac ministris
destitutas. uirginesq sacras. & quos¬
q continentes ubiq dissipatos. &
in his alos tormentis defecisse.
alios gladio interemptos eẽ. alios
incaptiuitate perdita animi & cor¬
poris integritate acside malo mo¬
re & duro hostibus deseruire ym¬

Expanded text:
nem, ille Dei homo, et factam funem, ille Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, solito amplius quoniam, ut scriptum est, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hym
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. seu uecita adutȩ regulam
pertinentia excerpsit. atq ex his
unũ codicem fecit. ut qui uelit legere
atq ineo. uel quam oboediens uel¬
r&. Et hoc opus uoluit speculum
apellari. uerum consequenti tem¬
pore diuma uoluntate & potesta¬
te prouenit: ut manus ingens di¬
uersis telis armata &bellis exer¬
citata immaniũ hostiũ uuandaloꝵ.
& alanorum comixtaᷤ secum ha¬
bens gothorum gentẽ. aliorumq
diuersorum personas. & spaniȩ
partibus trans marinis nauibus
africe in fluxissent & irruissent.
uniuersiq perloca mauritaniarũ
& regiones. omni seuiens atrocita¬
te & crudelitate. cuncta que
potuit spoliatione cędibus diuer¬
sisq tormentis. incendiis aliisq
in numerabilibus & infandis malis
depopulata est. Nullis exui nulli
parcens aetati nec ipsis sacerdotib
uel ministris. nec ipsis aecđarum.
ornamentis seu instrumentis uel
aedificiis. Et hanc ferocissimam
hostium grassationem & uastatio¬

Expanded text:
divina seu vetita ad vitae regulam divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atque in eo vel quam obediens Deret: et hoc opus voluit Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus ingens diversis telis armata et bellis exercitata, immanium hostium Vandalorum et Alanorum commixtam secum habens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset: universaque per loca Mauritaniarum et regiones, omni saeviens crudelitate et atrocitate, cuncta quae potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque tormentis, incendiis, aliisque innumerabilibus et infandis malis depopulata est; nulli sexui, nulli parcens aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. Et hanc ferocissimam hostium grassationem et vastatio
Abbreviated transcription (Latin):
tenit. descło repessurus. Adquem ille
non sine quadam animi & uocis indig¬
natione infremuit. &dixit. Patitime¬
as exire non uultis. quid faciã uobis.¬
Ante proximũ uero diem obitus sui. asẽ
dictatos & aeditos libros recensuit.
siue eos quos primo tempore suae con¬
uersionis. ad huc laicus. siue quos prb̃r
siue quos ep̃s dictauerat. & quȩcumq
inhis recognouit alit̾ quam sese hab&
aecclesiastica regula. a sefuisse dictata
& scripta dum adhuc a ecclesiasticũ
usũ minus scir& minusq sapuisset.
asemetipso & reprehensa & correpta
sunt. Undeȩtiam duo conscripsit uo¬
lumina. quorum est titulus derecen¬
sione librorum. praereptos &iam
sibi quos dã libros ante diligentiorẽ
emendationẽ a non nullis fratribus
conquerebatur. lic& eos postmodũ
emendasset. Imperfecta &iam quȩdã
uolumina suoꝵ libroꝵ praeuentus
morte dereliquit. Quiq prodesse
omnibus uolens. & ualertibus mul
nipremissa praefatione. praccepta

Expanded text:
terat de saeculo recessurus. adque ille terat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit: pati timetis, exire non uultis, quid faciam uobisAnte proximum vero diem obitus sui a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Imperfecta etiam quaedam suorum librorum praeventus morte dereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multere et Novo, praemissa praefatione praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
inextremis ite detalibus frequen¬
tissime referebat dictum. Ad quẽ
cum uisitandũ iam morte proprin¬
quante uentasset. & ille manus
gestuse descłõ exiturũ significas
atq asẽ illi eẽt responsum. adhuc
eum aecclesixe necessariu̾ uiuere
posse. neputaretur. hunus uitȩ te¬
neri cupiditatem. respondisse: Sina¬
quam bene. si aliquando. quare nes
modo Ettalem sententĩa maraba
& laudabat hominẽ protulisse dñ
aidem timentẽ. uerumptam inulla na¬
aia & nutritũ. sed non multa lectionis
piaditum scientia. contra illũ selie& sensũ
uoriamis ita retulit dicens. Cum qui¬
p decollegus & consacerdotibus nr̃is
ufumitate defessus. & de appropinquan¬
te morte sollicitus. cõmeatum sibi prae
asctur. ad stitit depraecanti &iam
poene morienti iuuenis honore & ma¬
estate uenerabilis statura. celsus & clarꝰ
aspectu. & quem assistentẽ sibi uix pos¬
st̃. humanus aspectus oculis carnalib
ntueri. nisi quod talem uidere iam po¬

Expanded text:
in extremis vitae de talibus frequenin extremis vitae de talibus frequentissime referebat dictum: ad quem cum visitandum jam morti propinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo? Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et nutritum, sed non multa lectionis eruditum scientia: contra illum scilicet sensuCyprianus, ita retulit, dicens: Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte solaretur, adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam po
Abbreviated transcription (Latin):
quoq nobis se praedicti beatȩ memon
uiri multimo uite constituto. audise
sapientissimũ. & pussimu̾ responsum.
& multum laudabat & praedicabat.
Nam cum ille uenerabilis ultima iace
dm̃ migraturum. & obhoc merentibis
tanti actalis antistitis aeccłam posse
priuari uerbi & sacram̃ti dĩ dispensi¬
tione. & rogaretur cum lacrimis it
sibi adño uite posceret commeatun
eum illis dixisse. Nonsic iuxi. ut me
pudeat int̃ uos iuuere. Sed nec mori
timeo. quia bonũ dm̃ habemus. Et
in his nr̃ augustinus senex elimata.
aclibrata. admirabatur & laudabat
uerba. Ideo enim dixisse intelligenti
esse. nec mori timeo. quia bonum dmm
habemus. necrederetur praefitens
desis purgatissimis moribus prae¬
misisse . non sic uixi. ut me pudeit
int̾ uos uiuere. Hoc enim dixerat
adillum. quod hommes dehomme
nosse poterant. Nam ad examen ae¬
gis confidere. cui ętiam in oratione
cotidiana dominica. dicebat. di

Expanded text:
quoque nobis se praedicti beatae memoriae quoque nobis se praedicti beatae memoriae viri in ultimo vitae constituti audisse sapientissimum et piissimum responsum, et multum laudabat ac praedicabat. Nam cum ille venerabilis ultima jacerDeum migraturum, et ob hoc moerentibus tanti ac talis antistitis Ecclesiam posse privari verbi et sacramenti Dei dispensatione, rogaretur cum lacrymis, ut sibi a Domino vitae posceret commeatum, eum illis dixisse: Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere; sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus. Et in his noster Augustinus senex elimata ac librata admirabatur et laudabat verba. Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus; ne crederetur praefidens de suis purgatissimis moribus praesumpsisse, Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere. Hoc enim dixerat ad illud quod homines de homine nosse poterant. Nam sciens examen aegis confidere: cui etiam in oratione quotidiana dominica dicebat, Dim
Abbreviated transcription (Latin):
ab apło definitũ. ut non insi pupillos
autuiduas intribulationibus constitu¬
tas uisitar&. Etsi forte ad aegrotantes
obhoc peteretur ut pro eis inpraesenti
dõ rogaret. eisq manum imponeret.
sine mora ꝑgebat. feminarũ autem
monasteria non nisi urgentibus ne¬
cessitatibus isitabat. Seruandum
quoq inuta & moribus hominis dĩ
referebat. quod instituto sc̃ę memoriȩ
ambrosio compererat. utuxorẽ cuiꝗͦ
numquam poscer&. neq militare
uolentem adhoc comendaret. neq
in sua patria. p&citũ ire ad conininũ.
Desingulis rebus praestans causas serlie&
ne dum intrasẽ comugati uirgarenT
ei maledicerent. perquem con uincti
essent. Sed plane ad hoc sibi iam con¬
sentientes p&citum int̾ eeᷤᷤ debere
sacerdotem. ut ueleorum iam facta
placida firmarentur. uel benedice¬
rentur. Et nemilitiae comendatus
acmaleagens eius culpa suffragato¬
retribuetur. & neperfrequentiã in pro¬
ptus conuiuiorum institutis. temperan¬
tiȩ emitteretur. modus. Indicaueri

Expanded text:
um, ut nonnisi pupillos et viduas in tribulationibus constitutas visitaret . Et si forte ab aegrotantibus ob hoc peteretur, ut pro eis in praesenti Dominum rogaret, eisque manus imponeret; sine mora pergebat. Feminarum autem monasteria nonnisi urgentibus necessitatibus visitabat. Servandum quoque in vita et moribus hominis Dei referebat, quod in instituto sanctae memoriae Ambrosii compererat, ut uxorem cuiquam nunquam posceret, neque militare volentem ad hoc commendaret, neque in sua patria petitus iret ad convivium. De singulis rebus reddens causas, scilicet ne dum inter se conjugati casu jurgarent, ei maledicerent per quem conjuncti essent: sed plane ad hoc sibi jam illis consentientibus petitum interesse debere sacerdotem, ut vel eorum jam pacta et placita firmarentur, vel benedicerentur. Et ne militiae commendatus ac male agens, ejus culpa suffragatori tribueretur. Et ne per frequentiam in patriae conviviis constitutus temperantiae amitteretur modus. Indicaverat
Abbreviated transcription (Latin):
cho demum. Haec utiq contuli.
ut qui scire cupiunt nosse queant
sicut praedixi. quo natus loco.
quibus ue tantus uir magistris
fuerit informatus. Commorante
itaq hieronimo romȩ. mentis
corporisq uirginitatẽ & delictoꝵ
poenitentiã custodiens fidelibus
praedicabat. multaq uxta sexa¬
ginta librorũ uolumina. atq psal¬
temum emendauit. Apostolice¬
praesidente liberio sedis pontifi¬
ce. Ea procul dubio tempesta¬
te. romanũ populũ perconstan¬
tium augustũ arriana hereses
maculabat. Idcirco ergo prae¬
dictus uir occasione quam op
tauerat semꝑ accepta. ut superi
us dictum est relictis parentib
sorore. cognatis. & inlita glori¬
osissimi petri corpore. urbae
uere esse utilia. cum bibliothe¬
ca. quam sibi summo studio in
praefata confecerat roma. con¬
ferens hierosolimã propt̃ regnũ
caclorum iuuenis militaturus

Expanded text:
codemum. Haec itaque contuli: codemum. Haec itaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus loco, quibusve tantus vir magistris fuerit informatus. Commorans itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque virginitatem, et delictorum poenitentiam custodiens, fidelibus praedicabat. Multaque juxta Septuaginta librorum volumina atque psalterium emendavit, Apostolicae sedi Liberio praesidente pontifice. Ea proculdubio tempestate Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. Idcirco ergo praedictus vir, occasione quam semper optaverat accepta, ut superius est dictum, relicta domo, parentibus, sorore, cognatis, et inclyta ac gloriosissima Petri urbeuere, una cum bibliotheca quam summo studio in praefata confecerat urbe, Jerosolymam propter regnum coelorum juvenis militaturus
Abbreviated transcription (Latin):
praeceptorẽ meum. tunc eiusdẽ
urbis ep̃m. scãrũ scripturarim
scripturis crudirer. scio me
breuem subitumq tractatũ feq
se experimentũ caperẽ ingen¬
oli mei. & amicis iubentibus obt¬
direm. Quid uero dehuius um
eleganti industria. quam erga
latinos ac grecos acbreos & arabi¬
cos. chaldeosq indiscendo. ele¬
mentorũ Apices habuit. praes¬
tantius dici postest. quã ipsius
ad pammachiũ. & oceanũ prosi¬
tentur uerba dicentis. o Dum
essem iuuenis. miro discendi
feruebã ardore. nec iuxta quo
chiȩ frequent̃ & colui. tunc cũ
mẽ in sc̃is scripturis erudiret
& magistrũ potius quam disci¬
pulũ decebat. perrexi tamen
alexandriã. audiui didimum
Inmultis ei gratias ago: quod
nescim didici. quod sciebam
illo docente non perdidi. Puta¬
bant me homines finẽ fecisse. dis
cendi. rursus hierosolimȩ & bech¬
ninam haebreũ nocturnũ habui
praeceptorẽ. Timebat enim iude¬
os & mihi alterumse ex hi bebat ni¬

Expanded text:
praeceptorem meum, tunc ejusdem praeceptorem meum, tunc ejusdem urbis Episcopum, sacrarum Scripturarum studiis erudirer, scio me brevem dictasse subitumque tractatum, ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et Oceanum missa profitentur verba dicentis: Dum essem, inquit, juvenis, miro discendi ferebar ardore nec iuxta quorchiae frequenter et colui et, cum me in sanctis scripturis erudiret,et magistrum potius quam discipulum decebat; perrexi tamen Alexandriam, audiui Didymum. in multis ei gratias ago. quod nesciui, didici; quod sciebam, illo diuersum docente non perdidi. putabant me homines finem fecendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethbanum Hebraeum nocturnum habui praeceptorem? Timebat enim Judaeos: et mihi alterum exhibebat Ni
Abbreviated transcription (Latin):
q incederet medius. instinctu
tactus caelesti. cum cunctis cen¬
su paterno relicto. ut perfectus
euuangelii. imitator. qui iusset
existere. ingressus nauim aura
flante scđa. adlimina sublimiũ
apostolorũ. Petri. & pauli. diui¬
naq dispensante clementia
Inqua uidelicet litteris grecis
ac latinis diligent̃ ad prime
eruditus. xp̃i uestẽ suscipiesꝰ.
pret̃ quã cardinalis ibidẽ est
ordinatus. Nam ut in expugna¬
bilẽ suȩ aeccłe dñs murũ con¬
tra perfidos dementesq hereti¬
Donatus nempe artigraphus ro¬
manis eum imbuens lementis¬
replens magister extiat. ili
sicut ipse in cronica sua men¬
nit dicens. Uictorinus recho
& donatus grammaticus pric¬
bentur. Nam cum in praedicto
propheta ad eum uenisset loci
quo deseraphim quiddã debus¬
set. exponere ita intulit diceis.
Dehac uisione ante annos ciret
triginta cum essem constantins¬
polim. &. apud uirũ eloquenis¬
simum gregoriũ nazanzenum.

Expanded text:
que incederet medius, instinctu que incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haeretiDonatus nempe arthigraphus, Romanis eum imbuens elementisicienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus grammaticusstatur. Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum
Abbreviated transcription (Latin):
theodosii iunioris duodecimo.
Om̃s autẽ anni uite eius sic col¬
liguntur. Ordinatus est romae
leem. inproposito suo annis
quinquaginta & mensibus sex.
Plerosq nimirũ illustriũ uiros
non ambigo nosse. quonatus
quibus non uacat. uel legere
plurima minime ualent hoc
si uoluerint legant opus. com¬
pendiosa breuitate poterunt
scire :
tre uero eusebio nomine. oppi¬
do stridonis quod agothis euer¬
sum dalmatie quondã panno¬
nięq confiniũ profuit. Con¬
grue scilicet eusebio generatus
est patre. Eusebius namq attice
romanȩ uero dicitur pius. Hie¬
rommus quã coliee latine omni¬
no sacra intelligitur lex. Iure
igitur hieronimus. prima sacra
lex depio gignitur patre. ut stu¬
dioso cius labore exhebreorum
scriptis absq omni scrupolosita¬
te alma pate fieret lex. quae
humano generi sua austeritate
remota. pium Acsacrũ miscricor¬
demq patrẽ nuntiaret uenturũ.
Qui dũ int̾ pueritiã adolescentiã¬

Expanded text:
Theodosii junioris 12. Theodosii junioris 12. Omnes autem anni vitae ejus sic colliguntur. Ordinatus est Romae leem, in proposito suo annis quinquaginta et mensibus sex.Plerosque nimirum illustrium virorum non ambigo nosse, quo natus,quibus non vacat, vel legere plurimum non valent, hoc si voluerint opus compendiosa brevitate poterunt scire. tre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus est patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur pius. Hieronymus quoque Aeolice, Latine omnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrem nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiam
Abbreviated transcription (Latin):
aecclesiae. mei quoq hostes sic¬
rent. Pergunt itaq aduisitandũ
consolandumq hi croniũ dũ
in labore esset identidẽ ca¬
tholici seniores. Adbeatũ quo¬
Q augustinũ ep̃m secũ quidẽ
animo in accclesia catholica.
cooperantẽ corpore autem in africa
scribentẽ. sic inter cętera scripsit:
Nr̃a habunmus tempora. &cu curri¬
mus. quantũ potuimus. nunc tẽ
currente & longa spatia trans¬
mittente. nobis debetur otium.
Igitur hieronimus quam xp̃o dõ
adolescens uouerat. hanc perfec¬
tam eidẽ iam corpore obtulit
uitã suã. cautã. placibilẽ. unicã
inheremo poenitentiã bethlee¬
miticã. Libris praeterea suis per
sex & quin quaginta annos. sine
ulla otio apud bethleemiticos.
totũ repleuit orbẽ spũali opere
inreprȩ hensibilit̃ consummatis.
octauo & octo gesimo aetatis suae
anno indño requieuit. Bethleem
eum alma tenet. iterũ uenturo
dño offerendũ. Dormiuit autẽ
beatus hieronimus anno imperii

Expanded text:
Ecclesiae, mei quoque hostes fieEcclesiae, mei quoque hostes fierent. Pergunt itaque ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset identidem Catholici seniores. Ad Beatum quoque Augustinum Episcopum secum quidem animo in Ecclesia Catholica cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic in caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente et longo spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur Hieronymus, quam Christo Deo adolescens voverat, hanc perfectam eidem jam corpore senex obtulit vitam suam, castam, placibilem, unicam in eremo poenitentiam Bethleemiticam. Libris praeterea suis per sex et quinquaginta annos sine ullo otio apud Bethleemiticos, totum implevit orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet, iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem Beatus Hieronymus anno imperii
Abbreviated transcription (Latin):
&hiberet. transeuntes insqualo
corporis uocisq tenuitate di¬
esplurimi. Dehinc hieronimus¬
in librorũ habundantia fultus.
dictis suis sc̃o spũ dedicatis.
mmobilẽ catholicę turrim
acccłȩ contra perfidorũ iacula¬
uidiũ. contraq pelagiũ. & aduer¬
sus ioumianũ. euidentissima uo¬
lumina catholicaq correctione
roborata magno scripta acumi¬
ne laxauit: Adiuris quoq con¬
fultus singularẽ tonantemq
aedidit librũ. plerumq heremi¬
tarũ patrumq uitas insignium.
ueracissimo eloquio texuit. his¬
torus. Oemansionibus quoq
israhelitici populi. scripsit librũ
unum. Namq defrugi & luxuri¬
oso filio eligant̃ exposuit. Euan¬
gelii istoriã ita consoldtoriis
dissertionibus declarauit. ut uni¬
ca fore arbitretur. Pluribus quip¬
pe ait qui me dicunt. hoc opus
inflammatũ inuidię facibus
scribere. breuit̃ respondebo.
num quã inhereticis perpecisse.
sed omni egisse studio ut hostes

Expanded text:
exhiberet, transeuntes in squalore exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc Hieronymus librorum abundantia fultus, dictis suis Sancto Spiritui dedicatis, immobilem Catholicae Ecclesiae turrem contra perfidorum jaculvidium, contraque Pelagium, et adversus Jovinianum evidentissima volumina, Catholicaque correptione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque consultus singularem tonantemque edidit librum. Plerasque Eremitarum Patrum vitas insignium veracissimo eloquio texuit historiae. De Mansionibus quoque Israelitici populi scripsit librum unum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore arbitretur. Plurimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; sed omni egisse studio, ut hostes
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris annũ. in ordinẽ di¬
gessit. Om̃sq qui descripturis
scĩs memoriȩ aliquid tradidert᷑.
breuit̃ exposuit. Uerum hec con¬
tra celsũ porphiriũ & iulianum.
augustũ rabi dos aduersum xp̃m
canes. & contra sectatores a ecđt
uel eorũ qui putant aeccłam
nullos philosophos & eloquentes
habuisse doctores. aagno suda
uit ingenio. Utsciant quanti &
quales uiri eam fundauerint.
exstruxerint. adornauerint.
& desinant sidẽ nostrã rufticȩ
simplicitatis arguere. suamꝙ
potius imperitiã recognoscere
In numeris practerita libris aplor
prophetarumq constructionib
& post pauca nunc quoq att
mysteriũ mniquitatis operatur
& garri unusquisq quod sentũ
Ego solus sum. qui cunctorũ g
mordear. Tanta deniq lassita¬
dine fatigatus est. ut ętiam
instratu suo acens. funiculo trabe
sispenso sopinisq manibus app̃¬
sinso crigerctur. ut scilicet offi¬
ciumꝰ monasterii pro ut poterat

Expanded text:
peratoris annum, in ordinem diperatoris annum, in ordinem digessit, omnesque qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid tradiderunt, breviter exposuit. Verum et contra Celsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eos qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innumeris praeterea libris Apostolorum Prophetarum constructionibus: et post pauca, nunc quoque mysterium iniquitatis operatur. Et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum gloria mordear. Tanta denique lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur; ut scilicet officium Monasterii prout poterat
Abbreviated transcription (Latin):
canonice latina modulatione
canendũ uerbũ aduerbũ expo¬
suit. eumq breuit̃ disseruit. &¬
en chiridion appellauit. Duos
libros salomonis explanans.
cantica uero canticorũ exorige¬
nis interprętatione sicut & de
spũ sc̃o exdidimi uidentis in la¬
tinã transtulit linguã. Mathei
nihilominus euuangeliũ exhe¬
breo fecit esse romanũ. quodq
compendiosa potius quã fastidi¬
osa explanatione studiosis leciorb
interpractatus est. Si decim nag
prophetarũ uolumina ueluatdo¬
nia. anullo quandoq romanon
uel meminisse uel scribere incho¬
asse repertũ disseruit solus sep¬
tuaginta quattuor libris editos
commentatus est. Plerasq p̃tera
pauli epłas. & iohannis reuelatio¬
nem disseruit. Inthas itaq nu¬
merosas operis sui paginas. suis
uniuersas praefationibus prae¬
notatas. quinq & centum trign¬
ta uirorũ in lustriũ a ecdesiasti¬
cos scriptores apassione xp̃i usg
ad quartũ decimũ theodosu im¬

Expanded text:
Canone Latina modulatione Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Didymi videntis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Prophetarum volumina seu vaticinia a nullo quandoque Romanorum vel meminisse vel scribere inchoasse reperta, disseruit quatuor et septuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis universas praefationibus praenotatas, quinque et centum triginta Virorum Illustrium Ecclesiasticos scriptores a passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii Im
Abbreviated transcription (Latin):
thoricos. quod me inlingnę
huius pristinũ reclusissem: &
multo sudore multoq tempo¬
re cocpissẽ anhelantia stridenti¬
atq uerba resonare. & quasi per
criptã ambulans. rarum de suꝑ
lumen aspicerẽ Inpegi nouissime
indanihelẽ. & tanto tedio affectus
sum. ut desperatione subita om̃iũ
ueterũ laborem uoluissẽ contẽp¬
nere. Uiro adhortante haebreo.
& illo mihi sua lingua crebrius
improbus. qui mihi uidebar socius
int̾ eos cepi rursus discipulus esse¬
chaldaicus. & ut uernus fatear.
sum sermonẽ chaldaicũ lege¬
Xp̃i itaq gratia hieronimus fidẽ
adeptus . litterisq grecis ac lati¬
nis atq habraicis doctus. cunc¬
ta hebreorũ uolumina quae ca
nonicae continentur exueteri
testamento uera edicione in la¬
tinã linguã uertit. eaq omnia¬
commentatus est. Damhelem
quoq chaldaico sermone locu¬
tum. romano stilo descripsit.
ꝑsalteriũ uidelic& quod asoffromo
postulatus hieronimus ex hebreo

Expanded text:
toricos, cum me in linguae toricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumein Danielem, et tanto tedio affectus sum ut desperatione sumpta omnem ueterem laborem uoluerim contemnere. Verum adhortante me Hebreo et illud sua lingua crebrius ia uincit', qui mihi uidebar sciolus inter eos, coepi rursum esse discipulus Caldaicus. Et ut uerius fatear, sum sermonem Caldaicum legei itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hta Hebraeorum volumina quae in canone continentur, ex Veteri Testamento, vera editione in latinam linguam vertit, aqcommentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
lenita templinii. alfabetũ discerẽ.
stridentia anhelantiaq uerba
meditarer. Quid ibi laboris assũp¬
serim. quid sustinuerim diffi¬
cultatis. quoties desperauerim
quotiesq cessauerim. & contenti¬
one discendi rursũ inceperim.
testis est conscientia tam mea
quiEpassus sum. quam eorũ
qui me cum duxerunt uitam.
Et gratias dõ. quod deamaro semi¬
ne litterarũ dulces fructus ca¬
pio. Porro librũ danihelis habra¬
icis quidẽ litteris sed chaldaico
sermone conscriptũ. cũ heronimꝰ
uerteret in latinũ : hunc qui subt̃
ad nexus est habuit praeceptorẽ.
Meminime in quit obintelligentiã
huius uoluminis. liddeum quen¬
dam praeceptorẽ qui apud he¬
breos peritus habebatur. non
paruis redimisse nuimmis. Si eius
doctrina aliquid praefecerim nes¬
req chaldeam linguã didicerit
idem ineronimus ita scribens
atq affirmans dicit. Ego adu¬
lescentulus post quintilliani
& tullii lectionẽ acflores re¬

Expanded text:
lenitatem Plinii, alphabetum discerem, lenitatem Plinii, alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficuquoties cessaverim, et contentione discendi rursus incoeperim; testis est conscientia tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam. Et gratias Deo, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nesreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhe
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quod ds mandauit. tũ ne
cõmune dix eris. Curd̾s loqui
tur ad abraham. quod quarta
sit. quinta autem generatione
uel progeme exierunt filu isrł
deterra aegypti. o Quod utiq
nisi ex ponatur. ui detur esse con¬
trarium: curabrahã signũ circũ¬
cisionis suscepit. cur isaac iustus
dõ carus non illi cin uoluit. sed
cui noluit deceptus errore be¬
nedixit. Nunc quibus ausibus
quantis uae laboribus. solus om̃i¬
um romanorũ. hieronimus hȩ¬
braicã linguã litterasq immo
chaldiacã linguã didicerit. sicut
ipse praebuit. sub nec tendum.
Dum essem inquit iuuenis. & soli¬
tuaimnis mẽ deserta uallarent.
incentiua uitiorũ. ardoremq
naturae ferre non poteram.
Quẽ cum erebris ieuinis frangerẽ.
mens tamen cogitationibus aestu¬
abat. Ad quem edom andũ cuidã
fratri qui exhębreis crediderat
me indisciplinã dedi ut post
quintilliam acumina. ciceronis
fluuiũ. grauitatemq frontonis. &

Expanded text:
derit: quod deus mundauit, tu ne derit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus lotur ad Abraham, quod quarta sit: Quinta autem generatione vel progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram ; quem quum crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quem edomandum, cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in discipulum dedi: ut post Quintiliani acumina, Ciceronis fluvium, gravitatemque Frontonis, et
Abbreviated transcription (Latin):
loqui possumus: qua laude di¬
nus est qui in ea recȩ̨ceros supe¬
rat : in qua hommes bestus ante¬
cellunt. Accingere igitur. & mia
quȩ subiecta sunt edissere. seruns
utrobiq moderam: ut nec pro¬
posita solutionẽ desiderent. nec
epła breuitatẽ. Fateor quippe
tibi. quia libros quos mihi desias
iactanti dederas ideo non li
tur. & raro denr̃o dogmate
disputat. Quofit ut &legent
fastidiũ generet longitudo e
si qua breuia sint sco lasticis ma¬
gis sunt apta quam nobis. de
netris & regionũ situ & philoso¬
phis disputans. Quid sibi uult
quod ingenesi scriptũ est. om̃is
qu occiderit cam septẽ uindic¬
tas soluet. & Sed & si omnia fe¬
at ds. bona ualde. quare adno¬
e demundis & inmundis ani¬
malibus mandat. cũ inmun¬
dum nihil bonũ esse possit.ꝯ
Et in nouo testamento post uisio¬
nẽ quȩ petro fuerat ostensa
dicenti. Absit dñe quia cõmune
& inmundũ num quã introuit
mos meum. Uox decȩlo respon¬

Expanded text:
loqui possumus: qua laude diloqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis antecellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec Epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactantii dederas, ideo non libtur, et raro de nostro dogmate disputat: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sunt apta quam nobis. De metris, et regionum situ et Philosophis disputans. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas solvet. Sed et si onmia fecit Deus bona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum immundum nihil bonum esse possit? et in nouo testamento post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo respon
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo filio hieronimo. damasus.
D ormitantẽ te & longo iam tempo¬
re legentẽ potius quã scri¬
bentem: questiunculis ad te
missis excitare disposui: non
quo & legrre non debeas: hoc
enim ueluti cotidiano cibo Nt¬
& pinguescit oratio: sed quo le¬
nullas tẽ iam epistolas habes
dixisti. exceptis his quas in
remo aliquando dictaueras qu¬
q tota auiditate legi. atq serns
& ultra pollicitus es te furtuis
noctium operibus aliquas si
uelles posses dictare. libent᷑ de¬
cipio ab offerente: quod roganrt
uoluerã etiã sinegasses. Neq ueo
ullã puto digniorem disputa¬
tionis nr̃e confabulationẽ fore
quã ut descripturis int nos se¬
mocinaremur: idest ut ego int̃¬
rogem. tũ respondeas. Qua uta
nihil in hac luce puto iocundus
quo anime pabulo omnia mella
superantur. Quã dulcia inquit
prophȩta gutturi meo eloquia
tua. suꝑ mel ori meo. Namider¬
co ut ait praecipuus orator:
homines abestus disserimus. ꝗd

Expanded text:
tissimo filio Hieronymo Damasus. tissimo filio Hieronymo Damasus. Dormitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lenullas te jam habere Epistolas dixisti, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
derat clausam. omniumq libro¬
rum orationes quas poene me¬
morit̾ retinebat: iterũ relegens
diẽ ieiunans ducebat adues perã.
Plures ad cum religiosorũ. quibus
uitȩ eius fama comperta est pro¬
tinus confluxerunt: bonum q doc¬
torẽ paruo ad huc sub tugurio
boni obseruauere discipuli. Nec
multõpost cellulã sibi obdiscipu¬
lorũ suorũ copiã. & propt̃ fre¬
quentiã aduentatiũ adbetlemiti¬
cam portã quę adoccidentẽ con¬
spicit & egredientibus ad septem¬
trionẽ uidetur: paruulũ habita¬
tionis locellũ construxit. Interĩ
hieronimus dum eximiũ heremi¬
tarũ monachorumq humilia sub¬
terraneaq pera grans habita cula
contemplatur : uitasq eorum sup¬
pliciuoce sciscitans scribensq
ueritatẽ ponit. multaq alia libel¬
lissuis epistolisq suo in monasterio
conficiens edisserit. Beatus dama¬
benda mittendaq uolumina assi¬
duo opere non desisteret. huius
cemodi ex hortatus est. Dilec¬

Expanded text:
derat, clausam, omniumque libroderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damabenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, hujusmodi verbis exhortatus est. Dilec
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ebdoma darũ media sub¬
iciebã. Non erubesco infelicita¬
tis meȩ. quin potius plango
non esse quod fuerim. Memini
me clamantẽ diẽ crebro iunx¬
isse cum nocte. nec prius apec¬
toris cessasse uerberibus : quã
adño rediret increpante tran¬
quillitas. Ipsam quoq cellulã meã
quasi cogitationũ consciã ꝑtimes¬
cebã. & mihi iratus & rigidus
solus deserta penetrabã. sicubi
con caua uallium. aspera montiũ.
rupiũ prae rupta cernebam: me
ibi moratione miserrime car¬
nis ergastulo lo cabã. E tut mibi
testis est dñs. post multas la¬
crimas. post cęlo oculos inhe¬
rentes. non numquã uidebar
mihi agminibus angelorũ¬
tabã post te mo̾dore unguen¬
torũ tuorũ curremus. Quadri¬
enniũ itaq dedicatę poenitentiȩ
exacto. adbetleem oppidũ hiero¬
nimus remcauit: ubi prudens
animal ad praesepe dñi se optulit
per mansurũ. Hibliothecã suam
quam sibi summo studio ipse condi¬

Expanded text:
carnem hebdomadarum inedia subcarnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus Angelorutabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condi
Abbreviated transcription (Latin):
tudine quę̧ exusta solis ardo¬
ribus horridũ monachis p̃stat
habitaculũ: putaui me inquit
romanis inter eẽ delicus. Sede¬
bã solus : quia a maritudine re¬
pletus eram. Horrebant sacco
membra deformla squalida cu¬
tissitũ aechçiopicę carnis ad¬
duxerat : cotidiȩ lacrime. coti¬
die gemitus. Etsi quando re¬
pugnantẽ somnus imminens
oppraesset : nuda humo uix ossa
herentia colli debamus. Decibis
uero & potu taceo. cum etia lan¬
guentes aqua frigida utantur.
& coctũ aliquid accepisse luxu¬
riȩ sit. Ille igitur egoqui obge
henne metũ tali meꝰ carcere
ipse dampna uerã scorpionum
tantũ socius & ferarũ. sȩpe choris
interreã puellarũ. Pallebant
ora ieiuniis. & mens desideriis
aestu abat. Infrigores corpore
& ante hominẽ suũ iam carne
prae mortua sola libidinũ mn¬
cendia pullulabant. Itaq omni
auxilio destitutus. adiħi iace¬
bam pedes: rigabam lacrimis
crine tergebã. & repungnantẽ

Expanded text:
tudine, quae exusta solis ardotudine, quae exusta solis ardoribus horridum Monachis praestat habitaculum, putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, qui ob metum gehennae tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
ipple docibilisq discipulus
idit praeceptorẽ. eumq con¬
santino politana urbe obserua¬
bit Hoc discipulatu hieronimus
pacto insẏriã perrexit. & dum in
possessione euagrii pręsbiteri mo¬
parctur: malchũ monachũ &ali¬
quando captiuũ repperit. percunc¬
titusq eũ omnẽ eius captiuita¬
tis accepit historiã : quam postea
edidit scriptã. & romanis fidelib
misit. Haec in huius historiac
prologo interferes: scribere in¬
quit disposu si tam̃ ds uitã dẽ¬
derit. & si uituperatores mei saltẽ
fugientẽ me &clausũ persequi
desierint. Addeserta deinde
loca atq olim obagendã mibi
poenitentiã properare cupierat.
ita lȩtus accinctusq accessit. ut
uolasse cũ magisquã commeasse
crederis. Quomodo uero per
qua drienniũ continuũ xp̃i
potitus auxilio penituerit idẽ
hieronimus. quȩ sponte ꝑtulit.
ipsius dĩ affuisse gratiã huius¬
modi indicauit. Quoties inherr¬
mo constitutus. & illa uasta soli¬

Expanded text:
pplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in eremo constitutus, et illa vasta soli
Abbreviated transcription (Latin):
monachorumq ordinibus pn
petulantia proq ingluuie¬
discursantes. ad effugandũ int
hieronimũ qui utrorumq em
uirũ hunc ego felicẽ dixerim
huius fuge euentũ corrigenti
xp̃i uiditio dispensatũ: quã p¬
fore existimo. Siclicet ut ro¬
mana aeccła petri instituta
regimine : omniũ ueteris test¬
sudante. hebraicã quoq habe¬
at ueritatẽ: & gręcorũ quorulꝰ
leuitas quȩ sibi romanos ase oñ
scripturas diuinitus inspiratas as¬
cepisse plaudebat: eos habere
quod non hab et recognoscat
Igitur hieronimꝰ roma egesil
adorientẽ tendens profectus
est ad gregoriũ nazantenũ eol¬
stantino politanę urbis epñ
ubi ita proficere studuit. ut sel¬

Expanded text:
monachorumque ordinibus, pro monachorumque ordinibus, pro petulantia, proque ingludiscursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eo enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pfore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regimine, omniumque veteris Testsudante, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut