comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meuangłio non ipse dñs. s discipłi soluunt
arguunt uidentes: ita ⁊ hic qui muti erant ar¬
guunt loquentes. Et hoc est qd̾ dicebat dñs.
entib ⁊ ptudentib. ⁊ reuelasti ea paruulis. Scͥ¬
be igitur ⁊ pharisei erant qui sedebant suꝑ asi¬
nam hanc: ⁊ tenebant eam uinctam. Ipsis gͦ
irascitur angłs. ⁊ nisi quodam futurorum pro¬
spectu. illos quidem ꝑemisset: asinam autem
seruasset. que uidit ⁊ reuerita est eum. qui ue¬
nit ad uineam ⁊ stat inter uineas. som pressit
tamen pedes sedentis suꝑ se in maceria: ⁊ ideo¬
forte non potest ambulare ille euis sessor an¬
tiquus. nec uenire ad eum qui dicit. uenite
ad me omnes qui laboratis ⁊ onerati estis. Asi¬
na tamen uenit ad ducta a discipłis: ⁊ cui tunc
sedebat balaam mercedis cupidus. nunc sedit
iħs. Nec mireris si eum quem diximus scͥ¬
barum ⁊ doctorum popłi formam tenere:
uideas prophantem de xp̃o. hoc enun legi¬

Expanded text:
in Evangelio non ipse Dominus, sed discipuli solvunt in Evangelio non ipse Dominus, sed discipuli solvunt arguunt videntes, ita et hic qui muti erant arguunt loquentes. Et hoc est quod dicebat Dominus: haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . Scribae igitur et Pharisaei erant qui sedebant super asinam hanc, et tenebant eam vinctam. Ipsis ergo irascitur et angelus; et nisi quodam futurorum prospectu, illos quidem peremisset, asinam autem servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, nec venire ad eum, qui dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, etc. . Asina tamen venit adducta a discipulis; et cui tunc sedebat Balaam mercedis cupidus, nunc ei sedet Deus. Nec mireris, si eum quem diximus scribarum et doctorum populi formam tenere, videas prophetantem de Christo. Hoc enim feci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ secumlum legem mori debet: quia filium dei
fe fecit. ꝑ que singula indentur quidem sc̃be
⁊ pharisei delum dei habere. s simulatum.
Asia uero cui sedebat balaam. qm̃ scriptura
dicit. homines ⁊ iumenta saluabis domine ea
pars credentium potest intelligi: que siue pro
stulticia. suie ꝓinnocentia animalib comꝑat᷑.
Sic enim ⁊ apłs dicit. Uidete autem uocationẽ
urãm fr̃s. quia non muiti int̾ uos sapientes. ñ
multi potentes. non muiti nobiles. s que stulta
sunt mundi elegit deus. ut confundat sapi¬
entes. Isti gͦ tales sieut euangłica que in pa¬
rabolis agebatur gesta designant: ab istis pes¬
simis dñis scribis p̃hariseis. subiecti quodam¬
modo tenebantur ⁊ iuncti. s a domino soluim¬
tur. non quidem ꝑ ipsum dum: s ꝑ discipłos¬
eius. Dicit enim ad discipłos: Ite in uicum qͥ
est contra uos: et inienietis asinam alligatã
⁊ pullum eius. soluentes adducite. Sicut ergo

Expanded text:
et secundum legem debet mori, quia Filium Dei et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Pharisaei zelum Dei habere, sed simulatum. Asina vero, cui sedebat Balaam, quomodo Scriptura dicit: Homines et jumenta salvos facies, Domine , et pars credentium potest intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apostolus dicit: Videte autem vocationem vestram, fratres, quia non multi inter vos sapie quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Isti ergo tales, sicut evangelica, quae in parabolis agebant, gesta designant, ab istis pessimis Dominis Scribis ac Pharisaeis subjecti quodammodo tenebantur et vincti, sed a Domino solvuntur, non quidem per ipsum Dominum, sed per discipulos. Dicit enim ipse ad discipulos: Ite in vicum qui est contra vos, et invenietis asinam alligatam, et pullum ejus. Solvite et adducite . Sicut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cudis uocib confutetur is qui diunus indebat᷑
eẽ. ⁊ sapiens. Uerum post hec conueniens uidet᷑
aliqua etiam de allegoria conting̾e. Bala am hic
qui int̾pretatur popłs uanus: udetur michi
habere ꝑsonam scribarum ⁊ phariseorum uida¬
ici populi. Balac uero qui exclusio uel deuora¬
tio int̾pretat᷑: ⁊ ipse ꝑsonam habere intelligen¬
dus est unuis alicuius sp̃ualium mundi huiꝰ
contrarie potestatis. que excludere ⁊ deuorare
cupiat isrł: non qui scłm carnem natus est.
s eum qui secundum sp̃m. Uolens gͦ potestas
ista contraria delert. Et penitus extingui sp̃ũa¬
lem isrł: non aluis utitur ministris. nisi pontifi¬
cib ⁊ scribis ac phariseis. Ipsos inuitat. ipsis m̃¬
cedem promittit ⁊ premia. Illi uero ficut istae
balaam facit: simulant se cuncta ad deum
referre.⁊ delo dei agere. Dicunt enim scrutare
scripturas ⁊ iuide quia propħa de galdea non
surgit. Et iterum dicunt. Nos legem habemꝰ

Expanded text:
cudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur cudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etiam de allegoria contingere. Balaam hic, qui interpretatur populus vanus, videtur mihi habere personam Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi. Balac vero, qui exclusio vel devoratio interpretatur, et ipse personam habere intelligendus est unius alicujus spiritalium mundi hujus contrariae potestatis, quo excludere et devorare cupiat Israel, non eum qui secundum carnem est, sed eum qui secundum spiritum. Volens ergo potestas illa contraria delere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. Dicunt enim, scrutare Scripturas, et vide quia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ibunt in uoluntatib suis: s tamen consilium
diuine dispensationis expletur. Dicitur enumn ad
eum. Uerbum quod cumq dedero more tuo: hoc
loqueris. Si dignus fuisset balaam: uerbum
suum ds̃ in ore eus. s in corde posuisset. Nunc
autem qm̃ in corde ens defid̾ium mercediserat.
s iore eius ponitur. Agebatur enim mira
⁊ magna dispensatio. ut qm̃ propharum uerba
que intra aulam continebantur isrłiticam. ad
gentes ꝑuenire non poterant: ꝑbalaam cui fi¬
des ab uniuersis gentib habebatur. ignotesce¬
rent etiam uniuersis nationib secreta de xp̃o
misteria. ⁊ thesaurum magnum proferret ad
gentes. non tam corde ⁊ sensu: quam ore ⁊ ser¬
mone portatum. S ne ꝑsingula immoremur.
non enim temꝑis est cuncta dissolui: ascensa asi¬
na sua balaam ibat ꝑ uiam. Occurrit ei ange¬
lus. Ille sine dubio: qui aderat filiis isrł. aꝑit
osasine: ut arguatur ꝑ eam balaam. ⁊ mutipe¬

Expanded text:
ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen consilium ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna dispensatio, ut quoniam prophetarum verbum, qui intra aulam continebantur Israeliticam, ad gentes pervenire non poterant, per Balaam, cui fides ab universis gentibus habebatur, innotescerent etiam nationibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pe
Abbreviated transcription (Latin):
tura prenoscens. Rogatur a balac rege. ad ma¬
ledicendum popłm isrł. Legati ueniunt: diui¬
tes. ⁊ amie expestantes quid respondeat balaam.
de quo ꝑsuasum habebant qd̾ dignus diuinis.
cosloquiis haberetur. Uide nunc quomodo sa
pientia dei uas istud ad contumeliam paratum
profic̾e facit ad utilitatem. non solum gertis umĩ:
sed pene totius mundi. Et huic cui solebant
uderi demones: uidetur deus ꝓhibens malioꝵ¬
isiter. Stupescit balaam: ⁊ miratur ꝓhibentis
auctoritatem. Non emm solebat malum de¬
monib displicere. S int̾im remittit legatos
dicens non se posse facere nisi uerbum quod as
dederit more eus. Redeunt rursus iegati. itẽ
requirit. item molestus est. item cupit audire.
Non enim facile cupidus mercedib caret.
Quid ergo audit secundo a deoꝰ Si uocare
inquit te uenerunt homines isti. surge ⁊ uad̾
cum eis. In quo uoluntati quidem cupiditatis
eius cedit deus: ut compleatur ulud qd̃ scrip¬
tum est. Dimisit eos in desid̾iis cordis eoeum.

Expanded text:
oscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Israel. Legati vetes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si vocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in desideria cordis eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
sum ad orauerimus reu̾temur ad uos. Dic mͥ abͣ¬
ham. Nere dicis ad pueros quod ad ores &e rede¬
as cum infante an fallis: Siuerum dicis gͦ non
facies eum holocaustum.Si fallis: tantũ patriar¬
cham ñ decet fallere. Quid gͦ anmi inte hic ii
dicat sermo: Herum inquid dico. Et holocaustũ¬

Expanded text:
quam adoraverimus, revertemur ad vos. Dic mihi, Abraham: vera dicis ad pueros, quod adores et redeas cum infante, an fallis? Si verum dicis, ergo non facis eum holocaustum, sed fallis: tantum patriarcham non decet fallere. Quid ergo animi in te dicat hic sermo? Verum, inquit, dico, et offero holocaustu
Abbreviated transcription (Latin):
enuntio tͥ. ⁊ manifesto. Requienti sane michi sicu¬
bi forte in scripturis diuinis subhoc sermone simi¬
le aliquid dictum possit occurrere: uisum ẽ. etiã
ullud similiter ad uertendum quod apłs ait. qͥs
enim cognouit sensum dñi. aut quis consiliariꝰ
eius fuit: hic enim quis non ꝓnullo s pro raro
uel uno habetur. Quomͦ enim ñ cognouit sen¬
sum dñi unigenitus suus qui dicit. nemo nouit
patrem nisi filus. ⁊ cui uoluerit filus reuelare:
Quid est ergo alud scire patrem nisi scire ⁊ con
etiam alta dei. quid nisi sensum enis agnoscat:
Agnoscit ergo ⁊ filius ⁊ sp̃s sc̃s sensum domini:
ce hii quib uoluerit filius renelare. Quod si ag¬
noscit filuis sensum domini: est ergo &e consili¬
aruis. S consiliarius non ita accipiendum est.
quasi ignoranti ei quid agat. consilium det fi¬
modo ⁊ balaam quia consilii quod illi reuelaue¬
rat dłs participem faciebat ⁊ gnarum balachꝰ

Expanded text:
enuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicuenuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermone simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Hic enim quis, non pro nullo, sed pro raro vel eximio habetur. Quomodo enim cognovit sensum Domini unigenitus suus, quid dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelari? Quid est ergo aliud scire Patrem, nisi scire consilrutatur etiam alta Dei, quid nisi sensum ejus agnoscat? Agnoscit ergo et Filius et Spiritus sanctus sensum Domini, et hi quibus voluerit Filius revelare. Quod si agnoscit Filius sensum Dei, est ergo et consiliarius ejus, non ita accipiendum est, quasi ignoranti ei quid agat, consilium det Fimodo et Balaam, quia consilii, quod ei revelaverat Deus, participem faciebat et gnarum Balac,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideretur balaam prophare de his que
popłs isrł facturus eẽt. popło balach uel ce¬
tis gentib ⁊ quod in urtute faciet: ita ut ñ
derelinquat ex urbib moab ullum qui saluus
fiat. S ⁊ propħia nichilominus quam de xp̃o
conuingit in consequentib ⁊ dicit. orietur stella
ec iacob. &e exurget homo ex isrł. ⁊ uastabit pͥnci
pes moabi conuenienter posita uideretur. si scͥptũ
eẽt. ueni ⁊ propħo tibi. Nunc autem quid dice¬
mus ad hoc quod scͥptum est. ueni consilium tͥ
do quid faciet popłs hic populo meo: Requira¬
mus ergo quomodo intelligi debeat quod scͥptũ
ẽ. consilium tͥ do. De quo sepe apud memet ip¬
sum requirens. nullum potui exitum inuenire
sententie. si hoc qd ait consilium tͥ do communi
⁊ usitato more dictum putemus: s illud magis
uidi conueniens eẽ. quod ait consilium do tibiut
ita dixisse intelligatur. Consilium tͥ do quid factu¬
rus est popłs hic popło tuo. hoc ẽ. consilium dei

Expanded text:
r Balaam prophetare de his quae populus Israel facturus esset populo Balac, vel caeteris gentibus; et quod in virtute faciet, ita ut non derelinquat ex urbibus Moab ullum qui salvus fiat. Sed et prophetia nihilominus quam de Christo conjungit in consequentibus et dicit: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo de Israel, et vastabit omnes principes Moab, convenienter posita videtur, si scriptum esset: Veni et propheto tibi. Nunc autem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi, quid faciet populus hic populo tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, quod scriptum est, consilium tibi do. De quo saepe apud meipsum requirens, nullum puto exitum invenire sententiae. Sed hoc quod ait, consilium tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelligaturrus est populus hic populo tuo, hoc est consilium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
perit namq uita eius prior. ⁊ incipit nouã ui¬
tam que in xp̃o est ducere. Simile autem eti¬
am huic dicto illud est: si commorimur ⁊ cõ¬
uiuemus. Et illud. Si autẽ mortui estis abele¬
mentis mundi huius. quomͦ uelut inuentes
in hoc mundo decernitis: Necessario gͦ etiã
in his dedaratur. quia ꝑdit animam suam
i hoc mundo quicum xp̃o moritur: ee qui
sic eam ꝑdiderit inueniet eam. Ubi: Sine du¬
bio ubi dicit apłs quia ura abscondita est

Expanded text:
Perit namque vita ejus prior, et incipit novam viPerit namque vita ejus prior, et incipit novam vitam, quae in Christo est, ducere. Simile autem huic dicto etiam illud est: Si commoriamur et convivemus . Et illud: Si autem mortui estis ab elementis mundi, quomodo velut viventes in hoc mundo decernitis? Necessaria ergo in his declarantur, quia perdit animam suam in hoc mundo, qui cum Christo moritur; et qui sic eam perdiderit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus: quia vita vest
Abbreviated transcription (Latin):
omnis propħa ñ potest ꝓpͥa absolutione con¬
stare: ualde difficilis indebitur intellectus.
Uideamus tamen si forte hoc modo poterit
explanari. Ciuitatem hunc mundum intel¬
ligamus. sicut ⁊ in euangelus dicitur delux¬
urioso filio qui dilabidauit substantiam patͥs.
quia hesit inquit ad quendam primarium a¬
uitatis in regione illa. a quo receptus in agrum
mittitur porcos pascere. Et hic ergo ciuitas cu¬
uis ille primarus erat. mundus hic intelligi¬
tur. Igitur de hac ciuitate liberatum. hoc est
quem uberat xp̃c de hoc mundo: ꝑ dit eũ. Dicit
enim ei. Quia qui ꝑdit animam suam propter
me: saluãt faciet eam. Salutari ergo ꝑdicio
tate liberauerit. Et nos itaq si ad salutem ue¬
nire uolumus ⁊ de hoc mundo liberari: ꝑdere
ria scilicet aniine eus refcenat. qui cupidita
tes resecat. qui luxuriam eius resolutionemq
castigat. ⁊ in nullo prorsus facit uoluntatem

Expanded text:
Omnis prophetia non potest propria absolutione conOmnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanari. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem liberat Christus, de hoc mundo perdet eum. Dicit enim ei: Quia qui perdit animam suam propter me, salvam faciet eam . Salutari ergo perdititate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venire volumus, et de hoc mundo liberari, debemuria ejus refrenat, qui cupiditates ejus resecat, qui luxuriam ejus resolutionemque castigat, et in nullo prorsus facit voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
s⁊ caro que aliquando fuerat immica: ꝑ obedien¬
tiam sp̃s. consors futitre hereditatis existet. Et¬
tunc edom uel esau. hoc ẽ. carnis natura in he¬
reditatis societatem uocabitur. cum ifrb̃anima
anima ñ ueniat ad uirtutes. s in ignauia ꝑse¬
ueret: nec caro adhereditatẽ ueniet. s ad ui¬
dicium illuis qui potest ⁊ animam ⁊ corpus ꝑ¬
dere in geheniram. Et exurget ex iacob: ⁊ ꝑdet¬
ut stella ex iacob. ꝑdet liberatum de ciuitate.
Non in hoc solum s in omni pene prophico
stilo. que dicuntur inuoluto satis ⁊ obscuro ser¬
mone dicunt᷑. Non enim placuit scõ fp̃ur qͥ
de his scribi uoluit: ut palam hec pedib ut
ita dicam imꝑitorum conculcanda ponerent᷑.
S ita ꝓuidit. ut cum publice haberi uideant᷑.
sermonum tamen obscuritate recondita. inar¬
chanis ⁊ secretis obtecta seruent᷑. Et nunc ergo
quod ait. ꝑdet liberatum de cuutate. nisi ad cõ¬
suetudinem propħicam respicias de qua dr̃.

Expanded text:
 caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors futurae haereditatis existet. tunc Edom vel Esau, hoc est carnis natura, in haereditatis societatem vocabitur, cum Israel anima anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehennam . , inquit, Jacob, et perdet liberatum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de qua dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
incantatores ⁊ magos qui erant in omni regno¬
euis. E x his ergo omnib potest intelligi. quomͦ
⁊ balaam dicerit de semet ipso. qui scit scien¬
tiam excelsi. scilicet ut intelligatur quod origo
totiꝰ scientie ab ipso acceꝑit exordium. uitio au¬
tem humane malicie aspirantib ⁊ subripien¬
tib eatiam demonib in ꝑnitiẽ uersa sint. qͥ
ꝓ utilitate concessa sint. hec de eo quod dixit.
sciens scientiam eccelsi: a nob̾ pro uiribus dis-¬

Expanded text:
incantatores et magos, quae erant in omni regioincantatores et magos, quae erant in omni regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit, Sciens scientiam Excelsi, a nobis pro viribus dis
Abbreviated transcription (Latin):
relegamus ea que in daniele scripta sunt. de
ipso damele ⁊ trib amicis euis. quos nabugo¬
donosor rex trib annis erudiendos tradidit.
uolens eos in sua idest patria babiloniorum
sapientia sapientifsimos fieri. Ibi ergo scͥptũ
ctum ce prudentiam in omni arte grammati¬
ca. ⁊ danielo dedit intellectum in omni uerbo
ce uisitione ce sompnis. ⁊ erant apud regem. ⁊ in
omini uerbo &e prudentia ⁊ disciplma in quibus¬
cumq quesiuit ab eis rex inuenit eos decuplo
ampluis quẽ erant sophiste &e philosophi qui
erant in omni regno eius. Et hec quidem in ex¬
hementius reppi. quib quamus ñ utamur: ta¬
men agnoscendi gratia dicemus etlam ibi que
legimus. Dedit inquit ds intellectum ⁊ pruden¬
tiam in omni gramatica sapientia ⁊ danel in¬
tellecit in omni uisione ⁊ sompnis. Et pꝰ pau¬
ca. Et steterunt inquit in conspectu regis.⁊ in
omni uerbo sapientie ⁊ disciplene in quo que¬
siuit abeis rex: inuenit eos decuplo suꝑ omnes

Expanded text:
Relegamus ea quae in Daniele scripta sunt, de ipso Daniele et tribus amicis ejus, quos Nabuchodonosor rex tribus annis erudiendos tradidit, volens eos in sua, id est patria Babyloniorum sapientia scientissimos fieri. Ibi ergo scriptum ctum, et prudentiam in omni arte grammatica; et Daniel intellectum dedit in omni verbo, et virtute, et somniis: et erat apud regem in omni verbo, et prudentia, et disciplina. In quibuscunque quaesivit ab eis rex, invenit eos decuplo amplius, quam erant sophistae, et philosophi, qui erant in omni regno ejus . Haec quidem in exhementius reperi, quibus quamvis non utamur, tamen agnoscendi gratia dicemus etiam ibi quod legimus: Dedit, inquit, eis Deus intellectum et prudentiam in omni grammatica sapientia: et Daniel intellexit in omni visione et somniis. Et post pauca: Astiterunt, inquit, in conspectu romni verbo sapientiae et scientiae, in quo quaesivit ab eis rex, invenit eos decuplo super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
in cor omni prudenti intellectum. ut faciant oĩa
que constitui tibi. Considera ergo ex his omnib
quomͦ a domino ẽ. sapientia fabrilis. siuie in
auro suie in argento. siue in alia quacumq ma¬
teria. uel etiam textrini sapientia. Et uide quia
uire dici de his potest. quod horum scientia ab

Expanded text:
in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia quae constitui tibi . Considera ergo ex his omnibus quomodo a Domino sapientia fabrilis, sive in auro, sive in argento, sive in alia quacunque materia, vel etiam textrini sapientia: et vide quod a jure dici de his omnibus potest, quod horum scientia ab
Abbreviated transcription (Latin):
que falsi aliquid asserit. etiam si uehemens uide¬
atur ⁊ ueri similis & que subuerti difficile possit:
tamen ne quaquam huiꝰmodi scientia ad sapien¬
cie titulum debeat applicari. Quid ergo est quod
ait. omnis sapientia a deo est: Illud michi sensis¬
se uidetur. quia omnis sapientia que uł erga
artem aliquam usu humano necessario habea¬
tur. uel cunislibet rescientia: sapientia dicitꝰ
a domino data. Deniq apud iob scͥptum est.
Qui dedit mulierib texendi sapientiam: ce ua¬
rietatis disciplinam. S ⁊ inexodo. Locutus est
inquit dominus ad moysen dicens. Ecce uocain
nominatim beseleel filium uri filii or. ex tribu
uida. ⁊ repleui eum sp̃ui diumo sapientie ⁊ intel¬
letus ⁊ discipline: ut in omni oꝑe intelligat. &¬
sit architectus ad oꝑandum argentum ⁊ aurum.
es ⁊ lapides replecionis .⁊ omnia oꝑa fabrilia ce
S ⁊ eliab filium achisamach ex tribudan.⁊ dedi

Expanded text:
quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videquae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur, et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo est quod ait: Omnis sapientia a Deo est? Illud mihi sensisse videtur, quia omnis peritia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? Sed et in Exodo: Locutus est, inquit, Dominus ad Moysen dicens: Ecce vocavi nominatim Beseleet filium Huri filii Or ex tribu Juda, et replevi eum Spiritu divino, sapientiae et intellectus et disciplinae, ut in omni opere intelligat et sit architectus, ad operandum argentum et aurum et aes, et lapides repletionis, et omnia opera fabrilia, et Sed Eliab filium Asismat ex tribu Dan: et dedi
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Tum deinde ⁊ quomͦ dignum erat tantum
istud intelligi de balaam. excelsi scientiam quod sci¬
at. qui etiam balach regem docuerit. quomͦ scanda¬
lum muteret coram filiis isrł. ut manducarent im¬
molata ⁊ forncarentur : Uix enim de scĩs propħis
aut apłis inueniet a liquis dictum. quia scientiam
sciant excelsi. quamins paulus dixerit audisse se
uerba menarrabilia que non licet homini loqui.
tamen non ẽ. ꝓfessus habere se scientiam excelsi.
propter qđ diligentuis intendamus: si forte dig
lumina haberi solet ⁊ eccłasticus dici. apud grecos
uero sapientia iħu filiisirac appellatur: scͥptum ẽ.
Omnis sapientia a deo est. Quiꝰd fortasse possu¬
mus intelligere. quasi a deo sit ⁊ illa sapientia
mundi huius que destruenda dicitur. ⁊ pͥncipũ
mundi huiꝰ. ⁊ siqua alia est ꝑ quam falsa scientia
commendatur: nisi in ipso libello in consequenti¬
bus diceret᷑. non ẽ enim sapientia malicie disci¬
plina. ꝑ quod utiq docet quia omnis disciplina

Expanded text:
d non prope. Quomodo dignum erit tantum istud intelligi de Balaam ut sciat scientiam Excelsi, qui etiam Balac regem docuerit, quomodo scandalum mitteret coram filiis Israel, ut manducarent immolata et fornicarentur. Vix enim de sanctis prophetis aut apostolis inveniet aliquis dictum, quia scientiam sciant Excelsi: quamvis Paulus dixerit, audisse se verba, inenarrabilia, quae non licet homini loqui ; tamen non est professus habere scientiam Excelsi. Propter quod diligentius intendamus, si forte dignnter Salomonis volumina haberi solet, et Ecclesiasticus dici, apud Graecos vero Sapientia Jesu filii Sirach appellatur, scriptum est: Omnis sapientia a Deo est . Quod fortasse possumus ita intelligere, quasi a Deo sit et illa sapientia mundi hujus, quae destruenda dicitur, et principum mundi hujus; et si qua alia est, per quam falsa scientia commendatur: nisi in ipso libello in consequentibus diceretur; non est enim sapientia malitiae disciplina. Per quod utique docet, quia omnis disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
tur omnes filios seth. Seth hic filus ẽ adam.
de quo eua dixit cum natus eẽt: suscitauit enĩ
michi deus semen aluid ꝓabel quem occidit ca¬
im. Iste ergo sech ex quo omne humanum in
hoc mundo dicitur genus. Nam de caim qui
nati fuerant: diluuii aque oꝑuerunt. filii
ergo sunt sech: hii omnes homines qui in hoc
filios sech. Uictis adu̾sariiᷤ demoibꝰ homines qͥ
sub ipsorum dñatione tenebantur. xp̃c quasi
predam uictorie sue ducit ⁊ spolia salutis re¬
portat: sicut ⁊ inalus de eo scͥptum ẽ. quia as¬
cendens in altum captiuam duxit captiuitatẽ.
captiuitatem scilicet illam humani generis
quam diabolus ad ꝑdicionem ceꝑit: iste rur¬
sus captiuam duxit. ⁊ a morte reuocauit ad ui¬
tam. Utinam ⁊ me captiuum habeat semꝑ iħs.
⁊ me ducat in predam suam ⁊ ege tenear eius
uinculis alligatus. ut ⁊ ego dici merear uinctꝰ
excludetur ab hereditate. xp̃i. Si uero sp̃ualiter

Expanded text:
tur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, tur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud, pro Abel quem occidit Cain . Iste est ergo Seth, ex quo omne humanum in hoc mundo ducitur genus. Nam de Cain, qui nati fuerant, diluvio perierunt. Filii ergo sunt Seth omnes homines qui in hoc filios Seth, victis adversariis daemonibus, eos qui sub ipsorum dominatione tenebantur, Christus quasi praedam victoriae suae ducit, et spolia salutis reportat: sicut et in aliis de eo scriptum est, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus captivam duxit, et a morte revocavit ad vitam. Utinam ergo a me captivum habeat semper Jesus, et me ducat in praedam suam, et ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
quam ab eo recessit sp̃s dei: ita ⁊ stella que uenit
⁊ stetit suꝑ eum. accipiendum puto quod sic stete¬
rit suꝑ eum. ut nunquam inde demota sit: ⁊ id̾o
deitatis euis indicium illam stellam fuisse opi¬
nor. unde ⁊ ordo propħie hec eadem consequent̾
ostendit. cum de deitate quidem eius dicit. oriet᷑
stella ex iacob. de humana uero natura. ⁊ erur¬
get homo ex isrł: ut in utroq ⁊ scđ̾m deitatem
⁊ scđm humanitatẽ. xp̃c propħatus eiudenter
appareat. Et uastabit pͥncipes moab. Moab qui¬
dem gens est: cuius principes non alios eẽ. quã
sp̃uales nequitias ⁊ principatꝰ illos aduersum
quos nobis luctamen ẽ. incelligimus. hos ergo
iste homo ex isrł uastabit: cum exuet principatꝰ
⁊ potestates ⁊ affiget eoscruei sue. Neq enim
poterat saluare moabitas. ⁊ ad del agnitionem
ꝑ ducere: nisi pͥncipes illos qui in eis dñationẽ
impietatis tenuerant deuastasset. Et predicabi¬

Expanded text:
quam ab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit quam ab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiendum puto, quod sic steterit super eum, ut nunquam inde mota sit, et ideo deitatis ejus indicium illam stellam fuisse opinor. Unde et ordo prophetiae haec eadem consequenter ostendit, cum de deitate quidem ejus dicit: Orietur stella ex Jacob, de humana vero natura, et exsurget homo de Israel. ut in utroque, et secundum deitatem, et secundum humanitatem, Christus prophetatus evidenter appareat. Et vastabit principes Moab. Moab quidem gens est, cujus principes non alios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus. Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabi
Abbreviated transcription (Latin):
rentes eum qui natus est regem isrł: ⁊ reꝑtũ ab¬
latis mun̾ib adorauerunt. S mouet me quod¬
de ipsa stella postea quam dictum ẽ. in euange¬
lio quia precesserit magos usq in bethleem. &
ueniens stecit supra ubi erat puer. ultra non
sit dictum quia uel discesserit. uel euanuerit.
autꝰ sumpta sit. aut aliquid omnino de hoc nar¬
ratio euangelica designauerit: s hoc tantum
aierit quia uenit ⁊ stetit supra ubi erat puer.
Ne forte ergo sicut tempore baptismi. cum bap¬
tiatus ibc ascemndit de iordane apti sunt celi. &
bam ⁊ manentem suꝑ eum. ⁊ audiuit uocem de
celo dicentem. hic ẽ. filus meus dilectus in quo¬
michi bene complacui: ita ⁊ stella hec que ue¬
nit supra ubi erat puer. ⁊ stetit in xp̃o similiter
ꝑmansit. sicut ⁊ sp̃s sc̃s in specie columbe uenis¬
se dicitur. ⁊ mansisse meo. Et sicut uenisse sp̃m di¬
suꝑ eum ⁊ mansisse ieo: Ita accipimus quod nun¬

Expanded text:
rentes eum qui natus est regem Israel; et repertum obrentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis muneribus adoraverunt. Sed movet me quod ipsa stella posteaquam dictum est in Evangelio, quia praecesserit magos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit dictum, quia vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne forte ergo sicut tempore baptismi, cum baptizatus Jesus ascendit de Jordane, aperti sunt ei coeli, et bam, et manentem super eum; et audivit vocem de coelo dicentem: Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui : ita et stella haec, quae venit supra ubi erat puer et stetit, in Christo similiter remansit: sicut et Spiritus sanctus in specie columbae venisse dicitur et mansisse in eo; et sicut venisse Spiritum Dei et mansisse in eo ita accipimus, quod nun
Abbreviated transcription (Latin):
cob ⁊ exurget homo ex isrł. uidendum dicat eẽ.
s non modo: hoc est ñ eo tempore cum isto loqͦ¬
batur. In nouissimis enim dieb ubi uenit pleni¬
⁊ non appropinquat: non adhũc balaam per
quem hec dicuntur. s ad illos quorum ꝑsonam
haberi in hoc dicimus refertur. Illi enim doctores
legis ⁊ scribe ostendunt. xp̃m in lege ⁊ propħis ꝓ¬
pħatum. s non modo hoc est. in eo temꝑe quo
uenit. s cum plenitudo gentium introierit. oe
omnis isrł saluari incipiet: tunc eum ostendłint.
⁊ tunc beatificabunt quem modo blasphemant.
s hoc tempus in quo hec futura sunt. non ap¬
propinquat. Longe enim ẽ: ⁊ in ipso seculi fine
sꝑandum. Et ideo ait. Ostendam illi: ⁊ non mo¬
do. illi hoc est popło qui tunc saluabitur. Post
hec orietur inquit stella ex iacob: ⁊exurget ho
mo ec isrł. De his ⁊ in suꝑiorib diximus. qi eui¬
denter de stella que magis in oriente apparuit
propħetur. qua duce uenerunt ad iudeam. reqͥ¬

Expanded text:
t homo de Israel. Videndum eum dicit esse sed non modo: hoc est, non eo tempore, quo ista loquebatur: In novissimis enim diebus ubi venit pleniet non appropinquat: non ad hunc Balaam, per quem haec dicuntur, sed ad illos quorum personam haberi in hoc diximus, referetur. Illi enim doctores legis et scribae, ostendunt Christum in lege et prophetis prophetatum, sed non modo, hoc est, non in eo tempore quo venit, sed cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appropinquat: longe enim est, et in ipso saeculi fine sperandum. Et ideo ait: Ostendam illi, sed non modo. Illi, hoc est populo qui tunc salvabitur. Post haec: Orietur, inquit, stella ex Jacob, et co suis. De his in superioribus diximus, quia evidenter de stella quae magis in Oriente apparuit, profitetur: qua duce venerunt ad Judeam, requi
Abbreviated transcription (Latin):
honore. Ostendit in his quia ⁊ balach intellexe¬
rit non iam demonum ministerio decipibalaã:
s dei uirtute ad meliora transferri. Et ideo dicit.
Dñs fraudauit te honore. S hec que plana suns
transcurrentes ad sequentia ueniamus. Et dixit
balaam ad balach. Nonne nuntiis tinis quos
balach plenam domum suam argento ⁊ auro.

Expanded text:
o. Ostenditur in his, quia et Balac intelligerit non jam daemonum ministerio decipi Balaam, sed Dei virtute ad meliora transferri: et ideo dicit, Dominus privavit te honore. Sed haec quae plana sunt transcurrentes, ad sequentia veniamus. Respondit Balaam ad Balac: Nuntiis tuis quos Balac plenam domum suam argento et auro,
Abbreviated transcription (Latin):
in locum meum. Sciens balaam quod ñ sibi ꝑ
ministros solitos responsa deferentur. s ab eo qͥ
haberet omnium potestatem: recte uidetur ꝓte¬
status non posse se uerbum dñi transgredi. ⁊ fac̾e
ullud pusillum aut magnum: aput semet ipsũ.
Non enim loquebatur ei qui posset sacrifieus ⁊
munerib ꝑmittari: s ille erat apud quem non ẽ.
cõmutatio nec cõmutationis umbra. Et ideo ñ
potest sacerdos mercede mutari: ubi ds̃ muñib
non mouetur. Discessurus tamen balaam: in¬
cipit iterum propħare ⁊ dicit. Uem consiliũ¬
do tibi quid faciat populus hic populo tuo: in
S priusquam ad explanationem eorum que ꝓ¬
pħata sunt ueniamus: uelim querẽ quis iste sen¬
sus est. uel qui ordo uerborum quod ait. Ueni &e
consilium do tͥ. Et consilii quidem nichil dare
undetur. s ait. quid facturus sit populus hic
populo tuo innouissimis dieb. Quod utiq con

Expanded text:
 loquar. Sciens Balaam quod non sibi per ministros solitos responsa deferrentur, sed ab eo qui haberet omnium potestatem, recte videtur protestatus, non posse verbum Domini transgredi, et facere illud pusillum et magnum apud semetipsum. Non enim ille loquebatur ei, qui posset sacrificiis et muneribus permutari; sed ille erat, apud quem non est commutatio, nec commutationis umbra. Et inde non potest sacerdos mutari mercede, ubi Deus muneribus non movetur. Discessurus tamen Balaam, incipit iterum prophetare et dicit: Verudo tibi, quid faciat populus hic populo tuo, in m ait. Sed priusquam ad explanationem eorum quae prophetae sunt veniamus, velim requirere quis iste sensus est, vel quis ordo verborum, quod ait: Veni et consilium do tibi. Et consilii quidem nihil dare videtur, sed ait: Quod facturus sit populus hic populo tuo in novissimis diebu
Abbreviated transcription (Latin):
d& resinam rationabilem : & derationabili resina dicamꝰ. est malagma in ponere. & oleum. & alliga¬
turas: & inponentes cum ligemus uulnera babilonis. Iitantes samaritẽ : ut sanetur msera cũntas:
& curita desinat eẽ qđ fuerat Istad est qđ ait accipere sinam corruptioni eiꝰ si quomodosana
bisunt heretici. ubi sunt qͥnaturas quasdam introducentes: adserunt eẽ materiã desperabilem
que penitus ñ necipiat salutẽ: siẽ. natura quȩ pereat. quȩ alia taliserit ut babilon at tamera
neq istam despicit els̃ pcepit eiũ medicis ut accipiant resinã suꝑ babrlonem si quomodo sanet
uidam igit̃᷑ eoꝵ quimart datum acceperant accipientes resinam. corruptioni babilonis
si quomõdo sanet᷑ Fecerunt qđ fuerat imperatũ acceper̃ resinam ad cerruot eeloen auin
audientes posse fieriu ut babrlon reciperet sanitatẽnt &oua qđ ptcauen babilocumu s¬

Expanded text:
det resinam rationalem, et de rationali resina discamus ei malagma imponere, et oleum, et alligadet resinam rationalem, et de rationali resina discamus ei malagma imponere, et oleum, et alligaturam, et imponentes colligemus vulnera Babylonis, imitantes Samariten, ut sanetur misera civitas, et curata desinat esse quod fuerat. Istud est quod ait: Accipe resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Ubi sunt haeretici, ubi sunt, qui naturas quasdam introducentes, asserunt esse materiam desperabilem, quae penitus non recipiat salutem? Si est natura quae pereat, quae alia talis erit ut Babylon? attamen neque istam despicit Deus. Praecepit enim medicis, ut accipiant resinam super Babylonem, si quomodo sanetur. Quidam igitur eorum, qui mandatum acceperant, accipientes resinam correptioni Babylonis, si quomodo sanaretur, fecerunt quod imperatum fuerat, acceperunt resinam ad correptionem ejus, audientes posse fieri, ut Babylon reciperet sanitatem; et quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
Unus quisq nr̃m consider& sȩ ipsum : & anim aduertat balulonem in suo tempore corrus se:
Si autẽ malicinus corde ñ cecidit ciuuitas cenfusionis: hiuic neccdum xp̃s aduenit. Uenier ꝑ
quuppe eo: babilori ruere consieuit: ꝓpt̃ hoc ad orationum p̃ sicba confugientes. petite¬
u dtiuenat ihs in corda ur̃a. & conterat babuloriem. & faciat nuere ominem ina¬
tem sean dĩ plingite eam : & accipite resinam corruptionis euis fiquo modo
sanabitur. plangite ait babyloxe. Deinde quia om̃is anima recipere potest salutem:. Ft neq¬
una apid dm̃ ẽ in sãnabił: idcirco consilium dat his qͥ possunt texansimgrationis inhierłm. &
testo nomurhabere resinam ad implastra facienda. ut ad sumant medicamuna . & quanto ualent
studiosanitati restituant habilonem: Hoc edeperiamur & nos facere dep̃cantes dm̃. & nobis

Expanded text:
Unusquisque nostrum consideret seipsum, et animadvertat Babylonem in suo pectore corruisse. Unusquisque nostrum consideret seipsum, et animadvertat Babylonem in suo pectore corruisse. Si autem et in alicujus corde non cecidit civitas confusionis, huic Christus necdum advenit. Veniente quippe eo, Babylon ruere consuevit. Put veniat Jesus in corda vestra, et conterat Babylonem, et faciat ruere omnem matem sanctam Dei. Plangite eam, et accipite resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Plangite, ait, Babylonem. Deinde quia omuna apud Deum est insanabilis: idcirco consilium dat his, qui possunt transmigrationis in Hierusalem, et testimonii habere resinam ad emplastra facienda, ut assumant medicamina, et quanto valent studio sanitati restituant Babylonem. Hoc experiamur et nos facere, deprecantes Deum, ut nobis
Abbreviated transcription (Latin):
terra naid hodie quoq habitat id ÷ inturbatione malicordes & inmentis commotione cori¬
sistit Bibebunt᷑ gentes ꝓpterea commote sunt gentes & subito cecidit babilon & contrita est.
Quando repente cecidit babiloN iudetur mibi ꝓphe&are consumimationẽ mundi subito futura
donec uenit diluunĩ & tulit om̃s & subito uenit inundatio: Similit̃ autẽ & indhieb loch. sic & con¬
sũmatio mundi ñ ꝑ partes fi& sed repente: huic conferendum aestimabo id qđ scriptum ẽ in iu
naue quando uoae sola tubȩ. hierico ciuitałis corruens. subito disperut Et utata hanc similitui
nem babilonẽ quoq cõsũmationẽ scłi casurã eẽ & subito conterendam: & haec quidem decori¬
opus quomodo subuesterit om̃ia gentuũ de idoł dogmata. ut credentes de enroris eximer&
uigo : Intellegis quia intempore passionis eiꝰ babrlona ex templo corruit & contrita est.

Expanded text:
terra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione conterra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione consistit. Biberunt gentes, propterea commotae sunt, et subito cecidit Babylon, et contrita est . Quando dicit repente cecidit Babylon, videtur mihi prophetizare consummationem mundi subito futuram. donec venit diluvium, et tulit omnes, et subito venit inundatio, similiter autem et in diebus Loth: sic et consummatio mundi non per partes fiet, sed repente. Huic conferendum aestimo id quod scriptum est in Jesu Nave , quando a voce sola tubae Jericho civitas corruens, subito disperiit, et juxtanem Babylonem quoque in consummatione saeculi casuram esse, et subito conterendam, et haec quidem de conopus, quomodo subverterit omnia gentium de idolis dogmata, ut credentes de erroris eximeret jugo, intelliges quia in tempore passionis ejus Babylon extemplo corruit et contrita est.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ om̃s abeo inȩbriantiur : quã dius terri sumus: Aiino eius biberuntꝰ gentes : ꝓpter hoc cõ-¬
mote sunt: Sic in his qͣbibunt istum qͥ inusu ÷ uini liquorẽ . si suꝑ sitim & suꝑmenfurã bibe¬
rint̃. Uidemꝰ ebrii corpus motum̃. uacillantes pedes̃ caput ac tempora p̃gniuatum os disso¬
lutum linguã significantẽ sermonis ebrii . & erentib: labus uerba p̃crsa Similiterẽ uidene
eos qͥ decalice aureo biberint babilonis Iuomodo moueantur : quomodo instabiles gnessu siaꝗ
quomodo debilitata mente. & flut tuante cogitatu nihil firme teneant. sed semꝑ inturbatio¬
nib agantur incertis : Iuam obrem scriptura diuina de istius modi hominib: in alio loco ita
ait ꝓpterea commoti sunt. Inter ponamꝰ aliquid misteri iquuid depeccatore dicat: Cain qͥđ
egressus ẽ. a facie dĩ. habitauit in terra naid: contra aedemnaid Ingreca

Expanded text:
id est omnes ab eo inebriamur, quandiu terra sumus. « A vino ejus biberunt gentes, propter hoc comid est omnes ab eo inebriamur, quandiu terra sumus. « A vino ejus biberunt gentes, propter hoc commotae sunt: » sicut in his qui bibunt istum qui in usu est vini liquorem, si super sitim et super mensuram biberint: videmus ebrii corporis motum, vacillantes pedes, caput ac tempora praegravata, os dissolutum, linguam significantem sermones ebrii, et haerentibus labiis verba praecisa. Similiter est videre eos, qui de calice aureo biberint Babylonis, quomodo moveantur, quomodo instabiles gressu sint, quomodo debilitata mente, et fluctuante cogitatu  Al. conatu nihil firme  Al. firmi teneant, sed semper in turbationibus agantur incerti. Quamobrem Scriptura divina de istius modi hominibus in alio loco ita ait: Propterea commoti sunt. Interponamus aliquid mysterii, quid de peccatore dicatur Cain. Cum egressus est a facie Dei, habitavit in terra Naid, contra Edem . Naid in Gr
Abbreviated transcription (Latin):
I nȩbmanur ira in ebriamur tristitiã In ebrianiur & mente excidemus amore concupiscentus :¬
& uana gła. Quanta pocula temperiuit: qͦti ebruetates ponnexerit calicis  Suid necessẽ ẽ dicer
calix aureus inebrians omne terrã  Animaduerte omnẽ terra plenã eẽ peccatis & non quȩ¬
ris quomodo babilon omnẽ terrã in ȩbriauerit: sed sĩ forte uideris iustum aebrium non eẽ
dẽcalice peccatoꝵ. Noli pritare scripturã eẽ mentitã quȩ dixerit in ebrians ominẽ ten¬
rã cũ iste ñ inebrietur ababilone. tam̃ consistat interra: Audi qui a iustus non sit terra.
inceł hab& : Et ꝓpter hoc non conuenit ulterus uisto dici terra es & internũ ibis : Sed si iNO¬
cesse est. audexter dico. loquĩ. Dicit iusto ds̃ ad huc consistenti suꝑ terrã cȩliun es & incelum
ibis sontat enĩ imaginem cȩesti Igitur ut condudam : Calix aureus inebriat ominẽ terram:

Expanded text:
Inebriamur ira, inebriamur tristitia, inebriamur et mente, excidimus amore, concupiscentiis et vana gloria. Quanta pocula temperaverit, quot ebrietatis porrexerit calices, quid necesse est dicere? lon, inebrians omnem terram. Animadverte omnem terram plenam esse peccatis, et non quaeres quomodo Babylon omnem terram inebriaverit. Sed si forte videris justum, ebrium non esse de calice peccatorum, noli putare Scripturam esse mentitam, quae dixerit: inebrians omnem terram, cum iste non inebrietur a Babylone, et tamen consistat in terra. Audi quia justus non sit terra in coelis habet. Et propter hoc non convenit ulterius justo dici: Terra es, et in terram ibis . Sed si necesse est audenter loqui, dicit justo Deus adhuc consistenti super terram: Coelum es, et in coelum ibis. Portat enim imaginem coelestis. Igitur ut concludam, calix aureu
Abbreviated transcription (Latin):
langorẽ anmȩ tuȩ medicaminũ emplastra conficiant si quomodo possent a eorota tionsu
sanari & mespondrant angłi s uotiuimus is tam babilonem ostendentes a pasfionib confusa
amma tua :& non est sanata. Non scientiam artis suȩ neq resinam ium criminantura
sdte qui p̃ ceptis coꝵ obsẽqui noluisti: Dicentes. eurauimꝰ babilonẽ & non ẽ sannalrelinque¬
mus cam÷ cecete uit medici sabinagno medico angłi dĩ uolentes curare in becilltaeimras
Uident ses opera ꝓ derercum loquunt᷑ inuicẽ & dicunt. Relinquamus eam & absamus unus qrusqr
iterrã suan : Hocest eredita nob̵ est adõ medicuia. ut animã cuaremus humanam:. Alibimꝰ¬
drtinusstudium nrm nensequitur effẽctus. Roliquamꝰ eam & ablamus raus quisqꝙ urtelirus

Expanded text:
languorem animae tuae medicaminum emplastra conficiant, si quomodo possis ab aegrotatione sanari. Et respondeant angeli: Curavimus istam Babylonem, ostendentes a passionibus confusam animam suam, et non est sanata. Non scientiam artis suae, neque resinae vim criminantur, sed te qui praeceptis eorum obsequi noluisti, dicentes: Curavimus Babylonem, et non est sanata; relinquamus eam. » Steterunt medici sub magno medico angeli Dei, volenVident se operam perdere, cum loquuntur invicem, et dicunt: Relinquamus eam, et abeamus unusquisque in terram suam. Hoc est, credita nobis est a Deo medicina, ut animam curaremus humanam: adhit observare, quod dicimus, studium nostrum non sequitur effectus. Relinquamus eam, et abeamus unusquisque in
Abbreviated transcription (Latin):
uł infirmi coeperimꝰ eẽ . uł dubii: Ille aduersum nos ualidior : & constantior fi&. Et uere
illud implet᷑ in nob̵: in quo moyses dedit figurã: Cum enĩ ipse eleuaret manꝰ. uincebat᷑
ech siuero uelut lassas eas deiceret. & brachia infirma depor
amalech: Ita ergo &iam nos inuirtute. crucis xp̃i extollamꝰ brachia: & leuemus
inoratione scãs̃ manꝰ in omni loco sinenitu ira ł& disceptatione: ut dni mereamur
aut̃ si recedamus deegypto uit̾ioꝵ: fluctꝰ scłi. tanquã it̃ solidũ euademus. ꝑ ihm̃ xpin

Expanded text:
 infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. Cum enim ipse elevaret manus, vincebatur Amalech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponeret, invalescebat Amalech. Ita ergo etiam nos in virtute crucis Christi extollamus brachia et elevemus in oratione sanctas manus in omni loco sine ira et disceptatione, ut Domini mereamur autem, si recedamus de Ægypto vitiorum fluctus seculi t
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura: ipse & duȩ filiae eius Et lex ascendisse putanda est. ꝑ templum qđ
orationis: Mali aut̃ habitatores: fecer̃ eam speluncã latronũ: Habitauit ergo
stae carnalem cupidȩ progeniem ꝓpagari. & uires regni terrestris numero¬
se posteritate muniri sõpientes patrem & somnium ei inducentes: id est.¬
trahunt : inde concipiunt̃. inde generant filios tales. quos nec sentiret. nec ag¬

Expanded text:
ipse et duae filiae illius. Et lex ascendisse putanda est, eo quod ibi porationis, mali autem fecerunt illam speluncam latronum. Habitavit ergo Lot ilias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnis intelligentiam trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit nec ag