comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ. de tribu uͦ leui pͥncipes sacer¬
dotũ. de quib scriptũ ẽ. quia consili¬
um fecerunt. ut iħm morti tradent.
De quo consilio iste patriarcha. qui iam
m̃te dm̃ uidebat. dicit. In consilio
eors ne ueniat anima mea. & reliqua.
horrebat enĩ iam illo tempore sc̃s iste
patriarcha uidere tantũ scelerũ quae¬

Expanded text:
ribu vero Levi principes sacerdotum, de quibus scriptum est quia consilium fecerunt ut Jesum morti traderent . De quo consilio iste patriarcha, qui jam mente videbat Deum, dicit: In consilium eorum non veniat anima mea, et reliqua. Horrebat enim jam illo tempore sanctus iste patriarcha videre tantorum scelerum
Abbreviated transcription (Latin):
hinc hystoria sequit᷑ ioseph qͥ uen¬
to ꝑductus. atq ibidem sublimatus ẽ.
pater p̃cȩt̾is filus dilexit. xp̃m do¬
minũ figurauit. quem ds̃ pat̾ scđm
carnem natũ. cęteris frĩb ex abrahã
stirpe ꝓgenitis p̃tulit. Unde & ibi
dr̃. Amabat eum iacob eo qͦd in sene¬
ctute genuisset eum. Senescente
enĩ mundo illucescens dĩ filius per
mariȩ uirginis partũ serus aduenit.
tanquã filius senectutis secundum
sacram̃tũ suscepti corporis. qui erat

Expanded text:
hinc historia sequitur Joseph, qui, ventum perductus, atque ibidem sublimatus est. pater prae caeteris filiis dilexit, Christum Dominum figuravit. Quem Deus Pater secundum carnem natum, caeteris fratribus ex Abraham stirpe genitis praetulit. Unde et ibi dicitur: Amabat eum Jacob, eo quod in senectute genuisset eum. Senescente enim mundo, illucescens Dei Filius per Mariae Virginis partum, serus advenit, tamquam filius senectutis, secundum sacramentum suscepit corporis, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
scł̃i huiꝰ. sicq excelsa ac subliia medi¬
tantes. dant eloquia pulchritudinis.
idest p̃dicant cunctis gentib doctri¬
nam dñi saluatoris. E ilius accrescens
ioseph. Hȩc ꝓphetia post passionem diniĩ
pat̾nȩ uocis unaginem tenuit. qua rede¬
untem ĩ celũ post uictoriã xp̃m pater
alloquit᷑ dicens. Filius accrescens ioseph.
filius accrescens utiq in gentib. quia
cũ ob incredulitatem synagoge ppłm
reliquisset. innumerã sibi plebem ȩccle¬
siȩ ex om̃ĩb gentib ampliauit. quod
& dauid cecinit dicens. Reminiscent᷑
& conu̾tent᷑ ad dnm uniũsi fines t̃rȩ.
Filius accrescens & decorus aspectu.
Om̃s enĩ suꝑat illiꝰ pulchritudo. iuxta
quod & de ipso in psalmis canitur.
Speciosus forma prȩ filiis hominum.
Filie discurrerunt suꝑ murũ. idest
gentes uł eccłȩ quȩ crediderunt in

Expanded text:
saeculi hujus; sicque excelsa ac sublimia medisaeculi hujus; sicque excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est, praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris. Filius accrescens Joseph. Haec prophetia post passionem Domini paternae vocis imaginem praetulit, quia redeuntem in coelum post victoriam Christum Pater alloquitur dicens: Filius accrescens Joseph, filius accrescens, utique in gentibus; qui cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit. Quod et David cecinit dicens: Reminiscentur et convertentur ad Dominum, universi fines terrae . Filius accrescens et decorus aspectu. Omnes enim superat illius pulchritudo, juxta quod de ipso in Psalmis canitur: Speciosus forma prae filiis hominum . Filiae discurrerunt super murum; id est, gentes vel Ecclesiae quae credider
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ sapientiȩ & scientiȩ. qui propter
nos pauꝑ factus est cũ diues esset. cuiꝰ
est ȩsca scõꝵ. quã si quis manducauerit
non morietur in ęt̾num. Iste etiã p̃bet
delitias sapientiȩ regib idest qͥ sensus
ꝓpͥos bene regunt. qui dominant᷑ uiti¬
orum suoꝵ. qui castigant corpora sua.
& seruituti subiciunt.
eptalim qͦd int̾p̃tat᷑ dilatatio apłos
& p̃dicatores sc̃os significat. quoꝵ do¬
ctrina in latitudine mundi totius
diffusa ẽ. Ex hac enĩ tribu fuerunt
apłi. qui sunt pͥncipes ecclesiarũ &
duces. & pͥncipes ⁊ abulon. & pͥncipes
neptalim: qui sine dubio ad ꝑsonam
referunt᷑ apłoꝵ. ipsi st̃ filii excussoꝵ
idest ꝓphetarũ. qui in manu potentis
dĩpositi. et tanquã sagictȩ excussae
ꝑuenerunt usq ad fines terre Unde
& bene hic neptalim ceruusemissus
scribit᷑. quia nimirũ apłi siue p̃dica¬
tores ueloci saltu exilientes in morem
ceruoꝵ transcendunt implicamenta

Expanded text:
pientiae et scientiae Dei ; qui propter nos pauper factus est cum dives esset; cujus est esca sanctorum: quam si quis manducaverit, non morietur in aeternum. Iste etiam praebebit delicias sapientiae regibus, id est, qui sensus proprios bene regunt, qui dominantur vitiorum suorum, qui castigant corpora sua et in servitutem subjiciunt. Nephthalim, quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudinem totius mundi diffusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum, et duces, et principes Zabulon, et principes Nephthalim; qui sine dubio ad personam referuntur apostolorum. Ipsi sunt filii excussorum , id est, prophetarum, qui in manu potentis Dei positi, et tanquam sagittae excussae, pervenerunt usque ad fines terrae. Unde et bene hic Nephthalim cervus emissus scribitur, qua nimirum apostoli sive praedicatores, veloci saltu exsilientes more cervorum, transcendunt implicamenta
Abbreviated transcription (Latin):
onib uberũ siue duoꝵ testamentoꝵ
quoꝵ alt̾o nuntiatus est. altero de¬
monstratus. siue benedictionibus
uberũ mariȩ. quȩ uere benedicta
erant. quia eadem scã uirgo de se dne
potum lactis immulsit. Unde & illa mu¬
lier in euangłio ait. Beatus uent̾ qui
te portauit. & ubera quae suxisti.
Benedictionib uberũ & uuluȩ etiam¬
hic benedicit᷑: uulua eiꝰdem matris
illa utiq uirginalis. quȩ nobis xp̃m
dnm edidit. De qua ꝑ hieremiã ꝓphe

Expanded text:
id est sive duorum Testamentorum, quorum altero nuntiatus est, altero demonstratus. Sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erat; quia eadem sancta virgo de se Domino potum lactis immulsit. Unde illa mulier in Evangelio ait: Benedictus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti .-- Benedictionibus uberum et vulvae. Etiam benedicitur vulva ejusdem matris, illa utique virginalis, quae nobis Christum Dominum edidit, de qua Pater pe
Abbreviated transcription (Latin):
tam imm̃sa st̃. ut nec iuxta historiȩ tex¬
tũ explicari facile possint: Proinde
tantũ secuti sumꝰ. quantũ contiguo oꝑi
sufficiendũ putauimꝰ. ut nec libellus
excedat modũ. nec lector incurrat fasti
tuaginta discipłi ad p̾dicandũ ũbũ dei.
totũ mittunt᷑ in mundũ. Alit̃. Hex̧ lxx¬
animȩ quȩ in egyptũ ingressȩ st̃. mysti¬
ce in numero remissionis accipiunt᷑.
figurabat᷑. post tanta peccata & sacri¬
legia donaret᷑ remissio peccatorum.
Egyptꝰ enĩ hic mundꝰ esse figuraliter
multis ꝓphetarum uocib apꝓbatur.ii.¬
ortuo ioseph & frĩb eius. creuerunt
filii isrł. & inualuerunt nimis. Sic &
nr̃ uerus ioseph postquã ꝓ om̃ib gusta¬
uit mortem. ꝑ quã destruxit diabolum
qui habebat mortis imꝑium. multipli¬
catus ẽ fideliũ populus. Nisi enim sicut
ipse ait cecidisset granũ frumenti iN
terra & mortuũ fuisset. non utiq nunc
fructũ plurimũ totius orbis terrȩ ȩccle¬

Expanded text:
tam immensa sunt, ut nec juxta historiae textum explicari facile possint? Proinde tantum secuti sumus, quantum contiguo operi sufficiendum putavimus, ne libellus excedat modum, nec lector incurrat fastidtuaginta discipuli ad praedicandum verbum Dei totum mittuntur in mundum. 2. Aliter hanimae, quae in Aegyptum ingressae sunt, mystice in numero remissionis accipiuntur,figurabatur, post tanta peccata et sacrilegia donaretur remissio peccatorum. Aegyptus enim hic mundus esse figuraliter multis prophetarum vocibus approbatur.ortuo Joseph et fratribus ejus creverunt filii Israel, et invaluerunt nimis. Sic et noster verus Joseph postquam pro omnibus gustavit mortem, per quam destruxit diabolum, qui habebat mortis imperium, multiplicatus est fidelium populus. Nisi enim, sicut ipse ait, cecidisset granum frumenti in terram, et mortuum fuisset, non utique fructum nunc plurimum orbis terrae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
& scismata. Tales in corpore suo non
recipit xp̃c. cuiꝰ corporis figuram
altaris illius constructio obumbra¬
bat. Isti uͦ ñ secti lapides ex quib
altare construi iubetur. hu sunt
qui fide morũq unitate solidant᷑.
De qualib dicit apłs. Uos estis lapi¬
des uiui. coȩdificati in domos spiri¬
tales. His non est iniectum ferrum. qͥd
incorrupti sunt. & iacula maligni
ignita ñ receperunt. quiq unũ altar
faciunt. unitate fidei uel concordiad
caritatis. Sequit᷑.

Expanded text:
vel schismata. Tales in corpore suo non vel schismata. Tales in corpore suo non recipit Christus, cujus corporis figuram altaris illius constructio obumbrat. Isti vero non secti lapides, ex quibus altare construi jubetur, hi sunt qui fide morumque unitate solidantur. De qualibus dicit Apostolus: Vos estis lapides vivi, coaedificati domui spiritali . His non est injectum ferrum, quia incorrupti sunt, et jacula ignita maligni non receperunt, quia unum altare faciunt, unitate fidei vel concordiae charitatis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
carnalibus. Neq enim hoc tabulae
carnales uolunt. ut carnalit᷑ sapiamꝰ.
Sed quia in cõparatione lapidis qui sine
sensu est. caro sentit. idcirco ꝑ lapidis
duritiam significatũ ẽ cor non intel¬
ligens. & ꝑ carnis sensibilitatẽ signi¬
ficatum est cor intelligens.
uod aut̃ addit᷑ ibi a dño. ñ facietis
uobis deos aureos & argenteos. alta¬
re de t̾ra facietis mͥ. altare de t̾ra¬
dõ facere est: in carnationẽ media¬
toris sperare. Tunc quippe adñõ
nr̃o munꝰ accipitur. quando in hoc
altari nrã humilitas. idest suꝑ dñicȩ
incarnationis fidem posuerit quic¬
quid bene oꝑat᷑. In altari gͦ de t̾ra
oblationũ munꝰ offerimus. si actus
nrõs dominicȩ incarnationis fide
solidamus.
ũm feceris mͥ. ñ ȩdificabis illud de sectis
lapidib. Si enĩ leuaueris suꝑ eos cul¬
trũ. polluent᷑ secti lapides. Hii sunt
qui unitatem scindunt. ac diuidunt
semet ipsos a societate frat̾na ꝑ odiũ

Expanded text:
carnalibus . Neque enim hoc tabulae carnalibus . Neque enim hoc tabulae carnales volunt, ut carnaliter sapiamus, sed quia in comparatione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, idcirco per lapidis duritiam significatum est cor non intelligens, et per carnalem sensibilitatem significatum est cor intelligens.uod autem additur ibi a Domino: Non facietis vobis deos aureos et argenteos, altare de terra facietis mihi . Altare enim de terra facere, est Incarnationem Mediatoris sperare. Tunc quippe a Deo nostro munus accipitur, quando in hoc altare humilitas, id est, super Dominicae Incarnationis fidem posuerit, quidquid bene operatur. In altare ergo de terra oblationum munus offerimus, si actus nostros Dominicae Incarnationis fide solidamus. um feceris mihi, non aedificabis illud de sectis lapidibus. Si enim levaveris super id cultrum, polluetur . Secti lapides hi sunt, qui unitatem scindunt ac dividunt semetipsos a societate fraterna per odium,
Abbreviated transcription (Latin):
ecimum. ñ concupisces rem ꝓximi
tui. In quo p̃cepto damnat ambitionẽ
scł̃i. & refrenat concupiscentiã rerũ.
delitatem. Septimũ rapacitatem.
octauũ ꝑimit falsitatem. Nonũ ad¬
ulterii cogitationem. decimũ mun¬
di cupiditatem. Et notandũ. quia
decem plagis ꝑcutiunt᷑ egyptii. sicut
decem p̾̃ceptis conscribuntur tabulae
quib regantur ppł̃i dĩ & demones
occidant᷑.
ficanda. aut ꝓpt̾ duo illa p̾cepta di¬
lectionis dĩ & dilectionis ꝓximi in
quib lex tota pendet & ꝓphetae:
Hec enĩ in singulis tabulis explicata st̃.
In una enĩ tria p̾cepta ad dĩ ꝑtinen¬
tia caritatem. in alia uͦ septem perti¬
nentia ad ꝓximi societatem
Sed cur lapideȩ eȩdem tabulȩ fuert̃.
nisi ad significandũ cor iudeors lapi¬
deum.Per lapidis enĩ insensibilita.
stoliditatem. De qua ꝓpheta dicit.
Auferã ab eis cor lapideum & dabo eis
cor carneum. Unde & apls. Non in
tabulis lapideis. sed in tabulis cordis

Expanded text:
Decimum: Non concupisces rem proximi Decimum: Non concupisces rem proximi tui. In quo praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. delitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum quia de decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus regantur populi Dei, ut daemones occidantur.ficanda, aut propter illa duo praecepta, dilectionis Dei videlicet et proximi, in quibus lex tota pendet et prophetae? Haec enim in singulis tabulis explicata sunt. In una enim tria praecepta ad Dei pertinentia charitatem, in alia vero, septem pertinentia ad proximi societatem. Sed cur lapideae eaedem tabulae fuerunt, nisi ad significandum cor lapideum Judaeorum? Per lapidis enim insensibilitateditatem, de qua propheta dicit: « Auferam cor carneum . Unde et Apostolus: Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis
Abbreviated transcription (Latin):
in septenario numero quia ꝑtinet
ad dilectionem ꝓximi. pͥmum ẽ in
osos illis existere. s officio pietatis
debitam reuerentiam p̾stare. Nam
qui parentib honorem deferre ñ
nouit. quib parcere poterit qui
suos odit:
iuntũ ñ mechaberis. idẽ ne quis¬
qua p̾t̾ matrimoni fedus aliis fe¬
minis misceatur ad explendã libidi-¬
nem. Nam specialit̾ adulteriũ facit.
qui p̃t̃ suam ad alteram accedit.
Sextũ ñ occides. Et enĩ ñ solum qͥ¬
oꝑe ꝑpetrat homicidiũ facit. sed
etiam & qui incurrit in eum esuri-¬
entẽ uel nudũ qui mori possit. nͥ
indum̃tũ cibũq porrigendo subue¬
nit. & idem homicida tenebitur.
Septimũ non furtũ facies. quod ẽ
uitium rapacitatis.
ctauũ ñ falsũ testimoniũ dices.
quod ẽ crim̃ mendacu & falsitatis
onum. ñ concupisces uxorem ꝓximi tui.
In hoc p̃cepto. uetat intentionem adul
appetere alienam uxorẽ. Idõ duo st̃¬
uxorem ꝓximi tui.

Expanded text:
in septenario numero, quia pertinet in septenario numero, quia pertinet ad dilectionem proximi, primus est in osos illis existere, sed officio pietatis debitam reverentiam praestare. Nam qui parentibus honorem deferre non novit, quibus parcere poterit, qui suos odit? Quintum: Non moechaberis , id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam specialiter adulterium facit, qui praeter suam ad alteram accedit. Sextum: Non occides ; etenim non solum opere perpetrans homicidium facit, sed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida tenebitur. Septimum: Non furtum facies , quod est vitium rapacitatis. Octavum: Non falsum testimonium dices , quod est crimen mendacii et falsitatis. Nonum: Non concupisces uxorem proximi tui . In hoc praecepto vetat intentionem adultappetere alienam uxorem. Ideo duo pruxorem proximi tui. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
dies sabbatũ est diũ dĩ tui. ñ facies
omẽ opus. In sex dierum opere sex
miliũ annoꝵs oꝑatio continetur.
In septimo uͦ requies beati illiuis regni
tempꝰ ostenditur. quod carnaliter
nos ad fidem mendacii fallentes apte
ta quȩ odiuit ds̃.Illud gͦ sabbatũ
est scĩficatũ. ubi post bona uite huiꝰ
oꝑa requies nobis ȩt̾na ꝓmittitur.
ideoq quicquid agimꝰ si ꝓͥpt̾ futuri
scłi requiẽ facimus. ueraciter sabba
tum obseruamus.
ost hec tria p̃cepta septenarius
succedit numerus mandatoꝵ. ad di
pit ab honore parentũ. quod tamen
in ordine quartũ ẽ. honora patrem tuũ.
& matrẽ tuam. A parentib enĩ suis
homo aꝑit oculos. & hȩc uita ab eoꝵ
dilectione sumit exordium. Inde
hoc mandatũ pͥmũ est in septem. sic̃
& dñs in euangłio ait. Honora pa¬
trem tuũ & matrẽ tuã. quod ẽ man¬
datum pͥmum. S quomͦ pͥmũ quia
quartũ. nisi quia ut p̾dictum est

Expanded text:
dies Sabbatum est nomini Dei tui, non facies dies Sabbatum est nomini Dei tui, non facies omne opus. 6. In sex dierum opere sex millium annorum operatio continetur. In septimo vero requies illius beati regni et tempus ostenditur, quod carnaliter nos ad fidem mendacii fallentis aptemilla, quae odivit Deus? Illud ergo Sabbatum est sanctificatum ubi post bona vitae hujus opera requies nobis aeterna promittitur. Ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem tum observamus. Post haec tria praecepta septenarius succedit numerus mandatorum, ad dpit ab honore parentum, quod tamen in ordine quartum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam ; a parentibus enim suis homo aperit oculos, et haec vita ab eorum dilectione sumit exordium; inde hoc mandatum primum est in septem, sicut et Dominus in Evangelio ait: Honora patrem tuum, et matrem tuam , quod est mandatum primum. Sed quomodo primum, quia quartum, nisi quia praedictum est
Abbreviated transcription (Latin):
at igit᷑ inde dñs moysi legem inno¬
centiȩ nr̃ȩ. & cognitionis suȩ. eandẽq
in decem uerba constituit. & saxeis
tabulis digito scripsit. Et hec quidẽ
p̾cepta ita sunt distributa. ut tria
ꝑtineant ad dilectionem ꝑfectȩ tri¬
nitatis. septem uͦ ad amorem frater¬
nũ. quib societas humana non le¬
ditur. Primum decalogi mandatũ
dum dicit. Dñs d̃s tuus. ds unus
est : utiq ut hoc audiens unũ dm̃ po
colas. & in multos fictos deos fornica¬
tionem tuam non effundas.
dicit. Non assumes nomen dñi dĩ tui
in uanũ. idest ñ estimes creaturam
aequalem patri. dm̃ deors. uerbum
ertium mandatũ de sabbato ad
ꝓpt̾ea & septimũ diem scĩficauit deus.
In aliis enun dieb operũ ñ est nominata
scĩficatio. nisi in sabbato ubi dr̃ requi¬
sanctificationis quã etiam ꝓpt̾ ȩt̾nam
Sicitur enĩ ibi. Mem̃to ut diem sabba¬
ti scĩfices. Sex diebus operaberis. &
facies omĩa oꝑa tua. Septimꝰ autem

Expanded text:
at igitur Dominus Moysi legem innocentiae nostrae et cognitionis suae, eamdemque in decem verba constituit, et saxeis tabulis digito suo scripsit. Et haec quidem praecepta ita sunt distributa, ut tria pertineant ad dilectionem divinae Trinitatis; septem vero ad amorem fraternum, quibus societas humana non laeditur. Primum Decalogi mandatum dum dicit: Dominus Deus tuus Deus unus est . Utique ut haec audiens unum Deum Patrem colas, et in multos Deos fornicationem tuam non effundas. um, dum dicit: Non assumes nomen Domini tui in vanum, id est, ne aestimes creaturam aequalem esse Patri, Deum deorum, Verbum ertium mandatum de sabbato ad propterea et septimum diem sanctificavit Deus: in aliis enim diebus, operum non est nominata sanctificatio, nisi in sabbato, ubi dicitur: Requisanctificationis, quam etiam propter aeternam Dicitur enim ibi: Memento ut diem Sabbati sanctifices: sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua; septimus autem
Abbreviated transcription (Latin):
etuĩ scĩa scĩe: sposuit scire ĩfirmitatẽ
Sua mat ꝙͣ scire mũdi menia. fuia¬
ouenta traꝵ. ⁊ fastigia celoꝵ Et haẽ
apponeu do stia app osuit dolore: oloiẽ
ꝑegunationis sue ex desiderio prĩe sue
⁊ conditoris eius bã dei sui In hoo ge
si inter pauperes tuos gemo da mͥ de
pane tuo responde̾ hom̃ib qͥ non esuri¬
unt ⁊ sitiunt insticia sed satiati sunt
et habundant Satiauit aũt illos fã¬
tastai eoꝵ non ueritas tuaͬ quã repel¬
lendo refiliũt. ⁊ in suã uanitatẽ cadũt
Eho certe sentio ꝙͣ muita figmenta
eructuẽ in has litteras. sed inde ueni
suoꝵ ⁊ de longinquo redie conanti ꝑ
uiã quã stuuuut hu̾cnitate diuitatis
uingeniti sut aura ueritut eiꝰ asꝑgit᷑¬
qu̾tu in ea nichil mutabile iudeo nec
locis ⁊ tꝑio sicut corpora nec sol ꝰ tpib

Expanded text:
irmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et conditoris ejus beati Dei sui. In hoc geine Deus meus, si inter pauperes tuos gemo, da mihi de pane tuo respondere hominibus qui non esuriunt et sitiunt justitiam , sed satiati sunt et abundant. Satiavit autem illos phantasma eorum, non veritas tua, quam repellendo resiliunt, et in suam vanitatem cadunt. Ego certe sentio quam multa figmenta eructuem in has litteras, sed inde veniasuorum , et de longinquo redire conanti, per viam quam stravit humanitate divinitas Unigeniti sui, aura veritatis ejus aspergitquantum in ea nil mutabile video; nec locis et temporibus sicut corpora; nec solis temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
urꝯ ues mori eĩ nec falli neo ꝓturba¬
riuolumus: mnissa st̾ nob̾ duunitꝰ
amonemur non hic ẽẽ quod q̃rimꝰ
sed illuc ad ista esse redeundũ. unde
ũ penderemus. hic ea nõ quereremꝰ
Ac pͥmũ nobͣ ꝑsuadendꝰ fuit qnͣtũ
nos diigẽs deus: ne desꝑatione nõ
auderemꝰ erigiĩ eũ Qucles aũt
dilexent oãdi oportebat ne tumꝙͣ
de mertis nũis suꝑbientes mag̾is
ab eo resiliremꝰ. es in nr̃a fortitudiẽ
magis deficeremꝰ ac ꝑ hoc egit no¬
biscum ut ꝑ eius forcitudinẽ potius
ꝓficeremꝰ atq ita in ĩsirmitate huĩ¬
licatis ꝑficeretur ũtus caritatis Hos

Expanded text:
 nec falli, nec perturbari volumus; missa sunt nobis divinitus admoneremur non hic esse quod quaerimus, sed illuc ab ista esse redeundum, unde nisi penderemus, hic ea non quaereremus. Ac primum nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus c
Abbreviated transcription (Latin):
anc ꝑsonã angelica natura figu¬
li autẽ demõstratione sp̃s srĩ siue ꝑ co
lũbe spẽm siue ꝑ linguas igneas. cũ eiꝯ
substantiã pr̃i et filio cocternã ꝑiterq
ĩcõmutabilẽ subdita et seruiens crea¬
tura tꝑalibus motibus et formis oñde¬
rot. cũ ad eius ꝑsone unitatẽ sicut caro
qd̾ uerbũ factũ ẽ nõ copularet᷑ nõ au-¬
deo dicere nichil tale factũ ẽẽ antea
maximeq corporeã creaturã ĩseꝑabi¬
liter demõstrari sicut ꝑ uoces nras q̃
utiq corporaliter sonãt nõ pñt pr̃ et
filius et sp̃s sc̃o nisi suis et ꝓpriis ĩ¬
teruallis temporũ certa seꝑatione distinc/¬
tis que sui cuiꝯq uocabuli syllabe ot¬
cupãt noĩari In sua quippe substãtia
qua sũt tria unũ sũt pr̃ et filius et sps¬

Expanded text:
anc personam angelica natura figuli demonstratione sancti Spiritus, et de columbae speciem , sive per linguas igneas , cum ejus substantiam Patri et Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Pater et Filius et Spiritus sanctus, nisi suis et propriis intervallis temporum certa separatione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe substantia qua sunt, tria unum sunt, Pater et Filius et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nospon nõ quidẽ ad unitatẽ ꝑsone.
quis emĩ hoc dixerit ut quicquid illud
⁊ creature ꝑ qd̾ sonuit uox prĩs. ita
sit deus p̃r. aut quicquid illud ẽ creatu-¬
re ĩ quo ꝑ colũbo spem̃ uel ꝑ igneas lin¬
guas sp̃s sc̃õ demõstuatus ẽ tta sit sp̃s¬
sc̃õ. sicut ẽ dei filius hõ ille qui exx u̾giẽ
factus ẽ. sed tm̃mõ ad mĩsteriũ ꝑagẽ¬
de significationis sicit oportuisse deus
udicauct. an aliquid aliud ĩtelligendũ
sit ĩuenire difficile ẽ. et temere affir¬
mare nõ expedit Quõ tñ ista sine
rationali uel ĩ tellcũ ali treatura potue¬
rint fieri nõ uideo. neq adhuc locus
ẽ explicare cur ita sentiã. ꝙtũ uires
dñs dederit Prius enĩ sũt discutiẽda
et refellenda horeticorũ argumẽta q̃
nõ eo diuinis libris sed ex rationib
suis ꝓferũt. quibus se uehemẽter co-

Expanded text:
νοερόν, non quidem ad unitatem personae, νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est, ita sit Spilius homo ille qui ex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer c
Abbreviated transcription (Latin):
a me q̃ritur quõ facte sũt uel uoces uel
sensibiles forme atq spẽs añ ĩcarna/¬
tionẽ uerbi dei que hoc futurũ p̃figura-¬
rent. ꝑ angelos ea deũ aꝑatũ eẽ respon¬
deo ded ꝙ etiã sc̃ptiararũ scãrũ testimo¬
niis ꝙͣtũ existimo satis ostendi Ei au¬
tẽ queritur ipa ĩcarnatio quõ facta sit.
sit nõ tm̃ uerbũ dei et hoĩs caro. s
etiã rationalis hoĩs aĩa. atq hoc to¬
mens fide purgetur. magis. magisq
abstinendo a pccĩs. et bene oꝑando et
orando cũ gemiitu desideriorũ scõrũ.
ut ꝑ diuinũ adiutoriũ ꝓficiendo et ĩ¬
telligat et amet Si aũt querit᷑ post
ĩtarnationẽ uerbi quõ facta sit uel uox
pr̃s uel spẽs corporalis qua sp̃s scb̃ de¬
mõstratus ẽ : ꝑ treaturã quidẽ fr̃a
ista nõ dubito. sed utrũ tm̃mõ corpo¬
ralẽ atq sensibilẽ an adhibito spũ etiã
rationabili uel ĩtellcũali. hoc em̃ qui¬
busdã placuit appellare. qd̾ greci dicũt

Expanded text:
a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc tolligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriorum sanctorum, ut per divinum adjutorium proficiendo, et intelligat, et amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eternitatẽ tãꝙ̃ ipa eternitas q̃ sine
ueritate et caritate nõ ẽ. ĩ meib aũt
uocibus seꝑati sũt p̃r et filius et sp̃s
sc̃s. nec simul dici potuerũt et ĩ uite/¬
ris uisibilibus sua seꝑatim locorũ spa-¬
cia tenuerũt Et ꝙ̃admodũ cũ memo¬
riã meã et ĩtellc̃m et uolũtatẽ nomi¬
ne singula quidẽ noĩa ad res singulas
referũtur. sed tñ ab oĩbus tribus singla̾
facta sũt: nullũ emĩ horũ triũ noĩm
ẽ qd̾ nõ et memoria et ĩtellcus et uo¬
lũtas mea simul oꝑati sũt. ita tͣm¬
tas simul oꝑata ẽ et nocẽ prĩs. et
carnẽ filii. et colũbã sp̃s scĩ. cũ ad ꝑ¬
sonas singulas hec singula r̃ferãtur
Qua similitudĩe ictcũq cognostitur
Ĩseꝑabilẽ ĩ seip̃a trinitatẽ ꝑ uisibilis
creature spem seꝑabiliter demõstra

Expanded text:
itas quae sine veritate et charitate non est: in meis autem vocibus separati sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus, nec simul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Spiritus sancti, cum ad personas singulas singula haec referantur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nel ĩparilitatẽ uel dissimilitudinẽ
substantie ĩ sc̃pturis hec posita ĩtelligũ¬
tur Eduia etiã si uoluisset deus p̃õ ꝑ sub¬
iectũ creaturã iusibiliter apparere. ab
fur dissime tamẽ aut a filio quẽ genuit
aut spũ scõ qui de illo ꝓcedit missus di-¬
ceretur Iste igitur sit huiq uolumĩs mo
dus. deinceps ĩ ceteris adiuuãte dño illa
hereticorũ uersitissima argumẽta qua¬
lia sint et quẽadmodũ redargnãtur ui¬
debimus Explicis liber quartus:¬

Expanded text:
parilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus dicedus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur videbimus. LIBER QUINTUS
Abbreviated transcription (Latin):
leñ om̃s tosies gemut me. idest añ om̃s
ałtuuoniẽs treaturarũ. et añ hiciferũ ge¬
ant seriu dictũ ẽ dñs treauit me ĩ ponci¬
pio uiarũ suarũ Qna scdm formã dei
dioit. egͥo sũ ueritas. et scdm̃ formã serui
eg̃o sũ nia ¶tuia em̃ ipe ẽ pͥmogem̃tus
a mortuis. tter fecit eccnĩe sue ad regnũ dĩ.
ad utã eternã. cui capud ẽ ad ĩmortalitatẽ¬

Expanded text:
e omnes colles genuit me , id est, ante omnes altitudines creaturarum; et, Ante luciferum gecreauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
tã cõtrariũ sibiꝙ aduersũ pt̃ ĩtelligi qui
ĩ me credit ĩquit᷑ nõ ĩ me credit sed ĩ eũ
qui me misit. insi cta ĩtelligas. qui ĩ me
credit nõ ĩ hoc qd̾ iudet credit. ne sit spes
nuã ĩ creatum. sed ĩ illo qui suscepit crea¬
turã ĩ qua hũanis oculis apparet. ac sit ad
se equasẽ pr̃i cõtemplandũ ꝑ fidẽ corda mũ¬
daret. Ideoq ad prem̃ refetẽs ĩtentionẽ
credentuł et dicẽs nõ ĩ me credit sed ĩ eũ
qui me misit. nõ utiq se a prẽ ioest ab
illo qui eũ misit uoluit seꝑari. fed ut sic
ĩ eũ crederetur quõ ĩ pr̃em cui ẽ equalis
ĩ me credite. idest sicut creditis ĩ deũ sit et ĩ
me quia ego et pr̃ unus deus Sicutier

Expanded text:
ersum potest intelligi, Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit: nisi ita intelligas, Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura; sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalisin me credite : id est, Sicut creditis in Deum, sic et in me; quia ego et Pater unus Deus. Sicuti e
Abbreviated transcription (Latin):
quod locutꝰ sũ iudicabit Merbũ aũt pris
⁊̃ ip̃e filius dei Gic ne ĩtelligendũ ẽ ego
nõ iudicaibo. sed ego iudicabo. Quõ istud
p̃t̃ ẽẽ uerũ nisi ita ego scilicet nõ iuditapo
ex ptãte hũana quia filius hoĩs sũ. s ego
iudicabo ex ptũte uerbi. qm̃ filius dei sũ i
Nut si cõtraria et repugnãtia uidẽtur ego
nõ iudicabo sed ego iudicabo quid illic dici¬
mus ubi ait. mea doctrina nõ ẽ meae Eaño
mea.quõ nõ mea . Nõ enĩ dixit ista dogri¬
na nõ ẽ mea. sed mea doctrina nõ ẽ meor
Quã dixit suã. eandẽ dixit nõ sũa Euĩo
istud uerũ ẽ. nisi scd̃m aliud suã dixerit
scdm aliud nõ suã. Scdm formã dei sua.
scd̾m formã seri nõ suã Cũ. eñ dixit.

Expanded text:
 judicabit. Verbum autem Patris est ipse Filius Dei. Siccine intelligendum est, Ego non judicabo, sed ego judicabo? Quomodo potest istud esse verum, nisi ita: Ego scilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum; sed ego judicabo ex potestate Verbi, quoniam Filius Dei sum. Aut si contraria et repugnantia videntur, Ego non judicabo, sed ego judicabo: quid illic dicmus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo istud uerum est, nisi secundum aliud suam dixerit, secundum aliud non suam, secundum formam dei suam, secundum formam serui no
Abbreviated transcription (Latin):
quasi spiĩalibus sed quasi carnalib Hor ec¬
goistei illos nesciebat qd̾ ꝑ illũ scire nõ po¬
terat. et hac solũ se scire dicebat. qd̃ eos ꝑ
ilũ sc̃ire oportebat. Demiq scebat ĩter ꝑ¬
fectos qd̾ ĩter ꝓuulos nesciebat Ibi qͥppe
genere locutionis nescire qͣuisq dicit᷑ qd
occultat quo d̾ fossa cecã q̃ occalta ẽ Rleqi

Expanded text:
quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. hoc erquasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe genere locutionis nescire quisque dicitur quod occu
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa que ht̃ pr̃ ip̃ius sũt. et oia tua mea st̃̾
ĩquit et mea tua. scdm formã serui nõ ẽ
dbctrina ip̃ius. sed illius qui eũ misit Et
de die et hora nemo scit. neq angeli in
celo. neq filius insi pr̃. hoc em̃ nescit qr
nescientes facit. idest ꝙ nõ ita stiebat ut
tũt discipłis indicaret᷑. sicut dcm̃ ẽ ad abra¬
hã. nc̃ cognoui quia times deũ. idest nc̃ feci
ut cognosceres. quia et ip̃e sibi illa tep̃tatio¬
ne ꝓbatus m̃otit Rã et illud utiq dicturꝯ
prat daiscipulis tꝑo aꝑtuno. de quo futuro tꝙ̃
sed amicos. seruꝰ em̃ nescit uolũtatẽ dm̃ sui
⁊os aũt dixi amicos. quia oĩã que audiui
a prẽ meo notu uobis feti Ed̾ nũdũ fece¬
rat. sed quia certo facturꝯ emt quasi iã fe¬
tisset  locntus ẽ Ipĩs em̃ ait multa habeo
nobis dicere. sed nõ potestis ilła portare
modo Inter que ĩtellugitur et de die et ho
altiora de xp̃ĩ dectate nõ potemãt/ Eanb
etiã paulo post dicit Nõ potui laqui nobis

Expanded text:
omnia quae habet Pater ipsius sunt: Et omnia tua mea sunt, inquit, et mea tua: secundum formam servi, non est doctrina ipsius, sed illius qui eum misit. Et de die et hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Hoc enim nescit quod nescientes facit, id est quod non ita sciebat ut tunc discipulis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: Nunc cognovi quia times Deum, id est, nunc feci ut cognosceres, quia et ipse sibi in illa tentatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae intellegitur et de die et de altiora de Christi deitate non poterant. quibus etiam paulo post dicit: non potui uobis loqui
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ quia scdm id qd̾ deus ẽ glorificat su-¬
glorie crucifixus ẽ. quia rc̃ẽ dicit᷑ et deus
crucifpons̃ nõ ex u̾ticte dĩitatis sedeo infir-¬
mitate carnis. sicut dicimꝰ quia scdm id
M deus ẽ iudicat. hoc ẽ ex ptãte diuina nõ
ex hĩana et tñ ip̃e hẽ iudicaturꝰ ẽ. sicut

Expanded text:
ficat sugloriae crucifixus est, quia recte dicitur et Deus crucifixus, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate carnis : sicut dicimus, quia secundum id quod Deus est judicat, hoc est ex potestate divina, non ex humana; et tamen ipse homo judic
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos Sed quia nõ ex ptãte hũana ꝓpte¬
rea recurrẽs ad dectatẽ sursũ erigit corda
honñ ꝓpter que sub leuãda de scendit xiiẜlisi
tñ idem ẽẽ e ip̃e eẽt filius hois ꝓpter fdemã
serui quã accepit qui ẽ filius dei ꝓpter dei
formã ĩ qua ẽ. nõ diceret apłu̾s pͥaulus de
principibus huiꝰ seculi Gi enĩ cognonissẽt
nũꝙ̃ dmñ glorie crucifixissent Ex forma
hoiem̃ faceret et hoiem deũ Eduid tñ ꝓpt̾¬

Expanded text:
mortuos : sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem, sursum erigit corda hominum, propter quae sublevanda descendit. CAPUT XIn idem ipse esset filius hominis, propter formam servi, quam accepit, qui est Filius Dei propter Dei formam, in qua est, non diceret apostolus Paulus de principibus hujus saeculi: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ex formhominem faceret, et hominem Deum. » It
Abbreviated transcription (Latin):
morificet scõs suos. quos em̃ p̃destinauĩt
hos et uoctunt. et quos uocauit ipõs et
iustificauit Quios aũt iustificauit ip̃os
satagẽtibus discipulis de glorificatione sua
rñdit Eedere ad dexterã auitͣ sinistĩ nõ ẽ
meũ dare uobis. sed quibus ꝑatũ ẽ a pr̃e

Expanded text:
nauit, ipsos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos satagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a
Abbreviated transcription (Latin):
sed uolũtatẽ eius qui misit eũ Ecd̃m for¬
mã dei. sicict ht̃ pt utã ĩ semetipõ. sic de¬
dit filio uitã hrẽ ĩ semetp̃o. scdm̃ formã ser¬
ui tristis ẽ aiã eius usq ad mortẽ Et p̃r̃
ĩquit si fieri potest trãsdit a me hic calpo
Scdm formã dei ip̃e ẽ uerus deꝰ et uña.¬

Expanded text:
formam dei, sicut habet pater uitam in semet ipso, sic dedit filio habere uitam in semet ipso; secundum formam serui tristis est anima eius usque ad mortem et: pater, inquit, si fieri potest, transeat hic calix; secundum formam dei ipse est uerus deus et uita
Abbreviated transcription (Latin):
metip̃o ũ eo ip̃o qd̾ ẽ uita sit Hoc ẽ ergo
dedit filio hrẽ uitã ĩ semetipo. genuit filiu̾¬
eẽ ĩcõmutabilẽ uitã qd̾ ẽ inta eterna Ep̃
ergo uerbũ dei sit filius dei. et filius dei
sttͣ uerus deus et iuta eterna sicit ĩ epla
ua dicit ioh̾es. etiã hic quid aliud agnq¬
scimꝰ cũ dicit dñs uerbũ qd̾ locutꝰ sũ ip̃m
iudicabit eũ ĩ nouissimo die Et ip̃m u̾bũ
prĩs uerbũ ẽẽ dicit et mandatũ prĩs. ip̃m¬
q mandatũ uotã eternã Et scio ĩquit qd
mandatũ eius uita eterna ẽ Eruero ita-

Expanded text:
metipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, metipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, dedit Filio habere vitam in semetipso: genuit Filiuesse incommutabilem vitam, quod est vita aeterna. Cum ergo Verbum Dei sit Filius Dei, et Filius Dei sit verus Deus et vita aeterna, sicut in Epistola sua dicit Joannes ; etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit Dominus, Verbum quod locutus sum, ipsum judicabit eum in novissimo die; et ipsum verbum, Patris verbum esse dicit et mandatum Patris, ipsumque mandatum vitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna e
Abbreviated transcription (Latin):
quis uita eterna ẽ Que ego loquor. ita
ut dixit michi pr̃ sic loquor Gi ergo nõ iu¬
dicat filius s uerbũ qd̾ locutꝰ ẽ filius ideo
aũt iudicat uerbũ qd̃ locutus ẽ fibus qr
nõ ex se locutus ẽ filius sed qui misit eũ
p̃r̃ mandatũ ei dedit quid dicat et quid lo
aliud uerbũ prĩs Nã et uerbũ hoc appel¬
lauit et mandatũ Medeamꝰ ergo ne for¬
te ꝙ ait ego nõ ex me locutus sũ hoc ĩtel¬
ligi uoluerit. ego ex me nõ natus sũ Ei
eñ uerbũ prĩs loquitur. seip̃m loquit᷑ qr
ip̃e ẽ uerbũ prĩs. plerũq em̃ dicit dedit
michi pr̃ In quo iult ĩtelligi ꝙ eũ genue¬
ti dederit aliqiad eed ipm dedisse ut ha¬
beret. genuisse ẽ ut eẽt Nõ enĩ ficut crea¬
tura ita dei filius añ ĩcarnationẽ et ante
assũp̃tionẽ creaturã. uingenitꝰ ꝑ quẽ stã
sũt oĩa. aliud ẽ et aliud ht̃. sed hoc ip̃m ẽ
et uitã nõ hñti dedit ut haberet utã ĩ se¬

Expanded text:
eius uita aeterna est. quae ego loquor ita eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loqaliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non enim Verbum Patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est Verbum Patris. Plerumque enim dicit, Dedit mihi Pater: in quo vult intelligi quod eum genueti dederit aliquid, sed ipsum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius, ante incarnationem et ante assumptam creaturam unigenitus per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, sed hoc ipsum est et vitam non habenti dedit, ut haberet vitam in se
Abbreviated transcription (Latin):
pre meo Eed iã tu ĩtellige quia si oĩa q̃¬
ht̃ pñ mea sũt. et hoc uti ꝙ meũ ẽ. et
cũ pr̃o ista ꝑaui. Nã et illud̃ q̃ro quõ dcm¬
Sͣ sit si quis nõ audit uerba mea. ego nõ
iudicabo illũ ffortassis enĩ ita hic dĩxit ego
nõ iudicabo ilsũ. quẽadmodũ nõ ẽ meũda¬
re a ed quidhic sequitur o Nõ em̃ bem ĩ¬
quit ut udicet mũdũ. sed ut sabũ faciã
mũdũ Exeinde adiũnit et dicit. Qui me
sput᷑ et nõ accepat uerba mea. ht̃ qui se iu¬
dicet Hic iã ĩtelligeremꝰ prem̃ isi adiũ¬
ieret᷑ et diceret. uerbũ qd̾ locutꝰ sũ ip̃m
iudicabit illũ ĩ nouissiõ die ¶Duid igituri
Na nec filius iudicabit quia dixit ego nõ
uidicabo illũ. nec pr̃ sed uerbũ qd̾ locutꝰ
eͣ filius : Immo audi adhuc quid sequitur
Eiua ego ĩquit nõ ex me losutꝰ sũ. s
ille qui me misit pr̃ ille mãdatũ m dedit
quid dicũ et quid lohuar.et scio qr mandatũ

Expanded text:
Patre meo: sed jam tu intellige, quia si omnia qPatre meo: sed jam tu intellige, quia si omnia qet hoc utique meum est, et cum Patre, ista paravi. 26. Nam et illud quaero, quomodo dictum sit, Si quis non audit verba mea, ego non judicabo illum. Fortassis enim ita hic dixit, Ego non judicabo illum, quemadmodum ibi, Non est meum dare. Sed quid hic sequitur? Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum: deinde adjungit et dicit, Qui me rnit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui misit me pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
ondimꝰ ĩ hac triitate ꝑ multos locictionũ
diumarũ modos etiã dẽ singulis dici ꝙ om̃i
s ita quasi tm̃ filiut cũ nussurꝯ eẽt̃ et nõ
yrͣ cũ alio loco dicat/ Hẽc locutꝰ sũ nobis a¬
pud uos manẽs. aduocatus aũt ille sp̃s sc̃s
quẽ mritet pr ĩ noĩe meo ille uobis decla¬
tabit oĩa Hic rursus ita dcm̃ ẽ quasi nõ
eũ missirs eẽt filius sed tiñ p̃r̃ Encit ergo
ista ita et illud qd̾ ait. sed quibus ꝑatũ ẽ
a pr̃e meo cũ pr̃e se ĩteltugi uolua. pare se¬
co ita prem̃ ut nõ negaret se missurũ.
Hit uero aꝑte art. nõ ẽ meñ dare atq
Ita secutus a pr̃e dixit ista p̃parata Ged
hot᷑ ẽ qdͥ p̃struxuniqͣ scd̃m formã serui dcm̃
nt itu ĩ telligeremꝰ nõ ẽ dare ac si dice¬
retur nõ ẽ hũane ptãtis hoc dare ut ꝑ
illud ĩ telligat hoc dare ꝑ qd̃ deus et equa¬
lis ẽ pt̃ sto ẽ meũ ĩquit daue. idest nõ hu¬
mana ptãte ista do. sed quibus ꝑatũ ẽ a

Expanded text:
ostendimus in hac Trinitate per multos divinarum locutionum modos etiam de singulis dici quod omsed ita quasi tantum Filius eum missurus esset, et non Pater; cum alio loco dicat, Haec locutus sum vobis apud vos manens; advocatus autem Spiritusquem mittet pater in nomine meo, ille uobis declarabit omnia. hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut ergo ista, ita et illud quod ait: quibus paratum est a patre meo cum patre se intellegi uoluit parare seco ita patrem, ut non negaret se missurum; hic uero aperte ait: non est meum dare, atque ita secutus a patre dixit ista praeparata." sed hoc est quod praestruximus secundum formam serui dictum, ut ita intellegeremus: non eretur, Non est humanae potestatis hoc dare: ut per illud intelligatur hoc dare, per quod Deus aequalis est Patri. Non est meum, inquit, dare, id est, non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a
Abbreviated transcription (Latin):
fps̃ ẽ. et ne quisꝙͣ arbituaret᷑ filiũ signi-¬
ficatũ et ideo dictũ spm̃ ꝓpter ĩcorporeãt
substantiã. secutus cõtex̾uit ubi aũt sp̃s
na. an deꝰ ip̃e trinitas de quo uno dẽo
dictũ ẽ dñ deũ tuũ adorabis et illi soli
seruies isus fuit abrahe Oub u̾tite
aũs mãbre tors niros iuudit. quibus et

Expanded text:
 arbitraretur Filium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, Ubi autem Spirna, an Deus ipse Trinitas, de quo uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , visus fuerit Abrahae. Sub ilice autem Mambre tres vir
Abbreviated transcription (Latin):
deũ; Ged quas duas ꝑsonas hic ĩtelligi¬
mus. prĩs et filii an prĩs et sps̃ scĩ. anfilii
et sp̃s scĩ. Hoc forte cõgruẽtius qd̾ ultiꝰ¬
mũ dixi missos enĩ se dixerũt. qd̾ de filio
et de spũ sc̃õ dicimꝰ Nã patrẽ missũ
nusꝙ̃ sc̃pturarũ nobis occurrit. De missiõe

Expanded text:
Deum? Sed quas duas personas hic intelligimus? Patris et Filii, an Patris et Spiritus sancti, an Filii et Spiritus sancti? Hoc forte congruentius quod ultimum dixi. Missos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem missum nusquam Scripturarum nobis occu
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit ĩ obiuã illis. et adorauit ĩ faciẽ
suꝑ teriũ et dixit Ecce dm̃ diu̾tite ĩ do¬
mũ ꝓueri ur̃i H̃ic mãifestũ ẽ et duos ã¬
gelos fuisse. et ĩ hospicio psariter ĩuita¬
tos. et honorifice appellatos dños cũ for¬
tasse hoĩes putarẽtia. Sed rursus mo-¬
uet. quia si angeli dei cognoscerẽtur nõ
adoraret loth ĩ faciẽ suꝑ terrã Cur gͦ
tãꝙͣ tali huãnitate ĩ digentib et hospiciũ
p̃betur et uictus s Ged qd̾libet hic la
teat. illud qd̾ suscepimꝰ exequam᷑ Suo
apparẽt. angeli ãbo dicũtur płariter ĩui¬
tantur. tãꝙ̃ cũ duobus plariter loquitur.
donec exeatur a sodomis Deinde sequi-¬
tur sc̃ptura et dicit Et factũ ẽ postꝙ̃
eduxit eos foras dixerũt Ealuãs sasꝰ¬
ua aiam̃ tnã. et ne respexeris retis ne¬
q stes ĩ hac uniuersa regione. ĩ montẽ
uade. et ibi saluabieris. ne forte ꝯp̃hẽdans
Dixit aũt̃ loth ad eob Rogo dñe qm̃ ĩueĩt

Expanded text:
 faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sedcepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam cum duobus pluraliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum est postquam eduxerunt eos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in hac universa regione: in montem vade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris. Dixi
Abbreviated transcription (Latin):
postꝙĩ cessauit loquẽs ad abrahã. et abra-¬
hã reuersus ẽ ad locũ suũ. uenerũt aut̃
duo angeli ĩ sodomis uesꝑe. Au forte ille
unus abcesserat qui dñs cognoscobatur
ĩ tribus. et duos angelos qui cũ illo ert
sequẽtia uideamꝰ Meuerũt ĩ quit duo
cangeli ĩ sodomis uesꝑe Loth aũt sedebat

Expanded text:
s ad Abraham, et Abraham reversus est ad locum suum: venerunt autem duo angeli in Sodomis vespere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in