comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. inlaborib plurimum. in carceri¬
bus abuncdantiꝰ. in plagis supͣ modum.
inmortib sepuis. Demnde int̾ponitur
breuis cͥcuitus. qm̃ suspensa ꝓnuntiati¬
one distinguendum ẽ. Auideis quin¬
quies. ut hoc sit umium membrum. cui
conestitur alt̾um. quadraginta una mi¬
nus accepi. Inde redit᷑ ad cesa. & ponũ
tria: ter uirgis cesus sum. semel lapidatꝰ
sum. ter naufragium feci. Seciuitur
menbrum. nocte & die in ꝓfundo mariᷤ
fui. Pemde quattuordecimꝰ cesa. decentĩ¬
simo impetu ꝓfluunt. Initineribꝰ sepe.
indeserto. ꝑ iculis in mari. ꝑ icłis infal¬
sis fr̃ib. inlabore & erumna. in ugilii
sepuis. infame & siti. inieiuniis sepius.
infrigore & nuditate. Post hec int̾ponit
trimembrem circuitum. p̃ter illa que ex¬
tͥnsecus sunt incursus in me cotidianus.
sollicitudo omniũ eccłiarum. Et huic
duo membra ꝑemictatione subiungit.
quis infirmatur & ego non infirmor:
quis scandalizatur & ego ñ uror: Postͤ¬

Expanded text:
tur, In laboribus plurimum, in carceritur, In laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra moduin mortibus frequenter. Deinde interponitur brevis circumitus, quoniam suspensa pronunciatione distinguendum est: A` Iudaeis quinquies, ut hoc sit unum membrum, cui connectitur alterum: Quadraginta una minus accepi. Indereditur ad caesa, et ponuntur tria: Ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci. Sequitur membrum: Nocte ac die in profundo maris fui. Deinde quatuordecim caesa decentissimo impetu profluunt: In itineribus saepe, falsis fratribus: in labore et aerumna, in vigiliis saepius, in fame et siti, in jejuniis saepius, in frigore et nuditate. Post haec interponit trimembrem circuitum, Praeter illa quae extrinsecus sunt, incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Et huic duo membra percontatione subjungit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Postre
Abbreviated transcription (Latin):
duo habet. Qm̃quidem multi głantur
scłm carnem. & ego głabor. Et quintuᷤ
duo. Libent̃ enim sustinetis incipientes.
cum sitis sapientes. Etiam sextus bunem¬
bris ẽ. Toleratis enim si quis uos inserui¬
tutem redigit. Sequunt᷑ tria cesa. si quiᷤᷤ
deuorat si quis accipit. si quiꝰ extollitur.
Deinde tͥa menbra. si quis in faciem uos
cedit scd̾m ignobilitatem dico quasi nos
infirmi simus. Ad ditur tͥmembris circui¬
tus. In quo autem quis ancdet in insrpiẽ¬
tiam dico. audeo & ego. Hinc iam singłis
quib ꝙ cesis int̾rogando positis singła iti¬
deni cesa responsione reddunt᷑. tria tͥb.
Hebrei sunt & ego. israhelite sunt & ego.
semen abrahe sunt & ego. Quarto autẽ
ceso simili int̾rogatione posito. ñ alteriꝰ
cesi. s menbri oppositione respondet.
ministri xp̃i sut. insipiens dico suꝑ
ego. Iam cesa quattuor sequentia remo¬
ta decentissime int̾rogatione fundim¬

Expanded text:
duo habet, Quandoquidem multi gloriantur duo habet, Quandoquidem multi gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Et quintus habet duo, Libenter enim sustinetis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Etiam sextus bimembris est, Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. Sequuntur tria caesa, Si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur. Deinde tria membra, Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Christi sunt? insipiens dico super ego. Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissime interrogatione fundun
Abbreviated transcription (Latin):
scandalitat᷑. & ego ñ uror: Si głari opoe¬
tet. in his que infirmitatis meẽ sunt gła¬
bor. Qnͣta sapientia ista sint dicta ui
eucurrerint flumine. & qui stertit ad¬
uertit. Porro autem qui nouit. agnos¬
cit quod ea cesa que commata greci
uocant. & menbra & circuitus. de quibꝰ
paulo ante disserui. cum decentissima
uarietate int̾ponerentur: totam istam
speciem dictionis. & quasi eus uultũ
quo etiam indocti delectant᷑ mouentur¬
ꝙ fecerunt. Nam unde cepimus hunc lo¬
cum inserere circuitutus sunt. Primuˢ
minus hoc ẽ biembris. Minis emim
qmͣ duo menbra circuitus habere non
possunt. plura uͭ possunt. Ergo ille pͥmus
est. It̾um dico nequis me existimet. insippi¬
entem eẽ. Sequitur alius trimenbris. Alio¬
quin uelut insipientem suscipite me. ut
& ego modicum quid glorier. Tercius qͥ
sequitur menbra habet quattuor. Quod
loquor non loquor scłm dñm: s quasi
instultitia. in hac subitantia głe. Qrͣtus

Expanded text:
andalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor . Quanta sapientia ista sint dicta viguentiae concurrerint flumine, et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod ea caesa quae κόμματα Graeci vocant, et membra, et circuitus, de quibus paulo ante disserui, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Tertius qui sequitur membra habet quatuor, Quod loquor, non loquor secundum Deum, sed quasi in stultitia, in hac substantia gloriae. Quartus
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓnuntiantis uoce singula finirentur.
s pulcrius factum ẽ ut eidem ꝓnominẽ
ẽẽnt bina subnera. que tres sententias
explicarent. una adcaptiuitatis p̃nuntia¬
tionẽ. qui separati estis indiem malum.
& ad ꝓpinquatis solio iniquitatis. alt̾am ad

Expanded text:
et pronuntiantis voce singula finirentur; et pronuntiantis voce singula finirentur; sed pulchrius factum est ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent: unam, ad captivitatis praenuntiationem, « qui separati estis in diem malum et appropinquatis solio iniquitati
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cum ista dicuntur locorum
nominib tamqmͣ luminib ornat᷑
eloquiũ. que sunt syon samaria cha-¬
lanne. emath magna & getb palesti¬
norum. deinde ũba que his ad iun¬
gunt᷑ locis decentissime uariantur.
opulenti estis. confiditis. tͣnsite. ite.
descendite. Consequent̃ denuntiatur
futura sub iniquo rege ad ꝓpinquare
captiuitas. cum adiungitur. qui sepa¬
rati estis indiem malum. & ad ꝓpinqͣ¬
tis solio iniquitatis. Tunc subitiunt᷑
merita luxurie. qui dormitis in lectis
eburneis. & lasciuitis instratis ur̃is. qͥ
comeditis agnum degrege. & uituloᷤᷤ
bres circuitus edidert̃. Non enim ait
qui separati estis indiem malum. qui
ad ꝓpinquatis solio iniquitatis. qui dor¬
mitis in lectis eburneis. qui lasciuitiᷤ
in stratis ur̃is. qui comeditis agnum
de grege. qui uitulos de medio ar¬
menti. Quod siuita diceretur. ẽẽt quidem
& hoc pulchrum. ut ab uno ꝓnomine
repetito. omia sex membra de currerẽt.

Expanded text:
etiam cum ista dicuntur, locorum etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grege, et vitbres circuitus ediderunt. Non enim ait: Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esse quidem et hoc pulchrum ut ab uno pronomine repetito omnia sex membra decurrerent,
Abbreviated transcription (Latin):
tauert se habere uasa cantici. biben¬
tes inphialis uinum. & optimo un¬
guento delibitti. & nichil pacieban¬
tur suꝑ contritione ioseph. Nunqͥd
nam isti qui ꝓpħas nr̃os tamquã
ineruditos & locutionis ignaros ue¬
lut docti disertiq cõtempnunt. si
aliquid eis tale uł intales dicendũ
fuiss alit̾ se uoluissent dicere: qui
tamen eorum insanire uoluissent:
Quid enim est quod isto eloquio au-¬
res sobrie plus desiderent: pͥmo ipsa
inuectio quasi sopitis sensibus ut enigi¬
larent quo fremitu illisa ẽ: Ne uobis
qui opitulenti estĩ i syon. & confiditis
in montes samarie. optimates capita
popłoꝵe ingredientes pompatice domꝰ
isrł. Demde ut beneficiis dei qui eis
ampla spatia regni dedit ostendat
ingratos. qm̃ confidebant in monteᷤᷤ
samarie. ubi utiq idola colebantur.
tͣnsite in quit inchalanne & iudete.
& ite inde inemath magnam. & des¬
cendite ingeth palestinorum & ad
optima queq regna horum. si latice
t̃minus eorum t̃mino ur̃o ẽ. Simul¬

Expanded text:
ici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti, et nihil patiebantur super contritionem Ioseph. Nunquid nam isti qui prophetas nostros tanquam ineruditos et elocutionis ignaros, veluti docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? Quid enim est, quid isto eloquio aures sobriae plus desiderent? prima ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae vobis qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel! Dein, de ut beneficiis Dei, qui eis ampla spatia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samariae, ubi utique idola colebantur, Transite in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam: et descendite in Geth Palaestinorum: et ad optima quaeque regna horum; si latior terminus eorum termino ves
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagitur menbris. Quorum pͥmum ẽ speᷤᷤ
autem non confundit. Scd̃m. qm̃ caritas
isse ñ dicimus: ita quod eius sapientiã
secuta sit eloquentia non negamus. Seri¬
bens ad corithios insccła epła. redarguit
quõdam qui erant ex uideis pseudo apłi.
eiq detrahebant. Et qm̃ se ipsum p̃di¬
care compellit᷑: hanc sibi uelut insipiẽ¬
tiam tͥbuens. qmͣ sapienter dicit. qmͣꝙ
eloquent̃. S comes sapientie. dux eloq̃n¬
tie. illã sequens. istam p̃cedens. & seq̃n¬
tem non respuens. it̾um dico inquit.
ne quis me existimet insipientẽ eẽ. alio¬
quin uelut insipientẽ suscipite me ut
& ego modicum quid glorier. Quod lo¬
quor. ñ loquor scłm dñm. s qͣsi instus¬
titia in hac substantia głe. Qm̃quidẽ¬

Expanded text:
r membris, quorum primum est, spes autem non confundit; secundum, quia charitas isse non dicimus, ita quod ejus sapientiam secuta sit eloquentia, non negamus. 12. Scribens ad Corinthios, in secunda Epistola redarguit quosdam, qui erant ex Judaeis pseudoapostoli, eique detrahebant: et quoniam seipsum praedicare compellitur, hanc sibi velut insipientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque eloquenter? sed comes sapientiae, dux eloquentiae; illam sequens, istam praecedens et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse; alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Quod loquor, non loquor secundum Deum, sed quasi in stultitia, in hac substantia gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
inflantur isti qui linguam suam nr̃oꝵ
auctorum lingue. ñ magnitudine s tu¬
more p̃ponunt. ostendere mnistorum lit¬
t̾is sacris quos nob̾ eruidiendis. & ab hoc
scło pͣuo inbeatum scłm tnsferendis ꝓ¬
uidentia diuina ꝓuidit. s ñ ipsa me plꝰ
qmͣ dici potest in illa eloquentia delectãt
q̃ sunt hiis uiris cum oratoribus gentiliũ
poetisue cõmunia. uud magis ad miror
& stupeo. quod ista nr̃a eloquentia ita u¬
su siuit ꝑ alt̾am quandam eloquentiã
suam. ut nec deeẽt eis. nec emmeret in
eis. quia eam nec imꝓbari ab illis. nec
ostentari oportebat. Quorum alt̾um fi¬
eret si uitaretur alt̾um pritari poss. si
tacile agnosceretur. Et inquib forte lociᷤᷤ
agnoscit᷑. adoctis tales res dicunt᷑. ut u̾ba
quibus dicunt᷑ non a dicente adhibita.
s ipsis reb uelut sponte subiuncta ni¬
deantur. Quasi sapientiam de domo sua
catam. sequi eloquentiam. Quis enimñ

Expanded text:
inflantur isti qui linguam suam nostrorum inflantur isti qui linguam suam nostrorum auctorum linguae, non magnitudine, sed tumore praeponunt, ostendere in istorum Litteris sacris, quos nobis erudiendis, et ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapicatam sequi eloquentiam. Quis enim non
Abbreviated transcription (Latin):
tuis micbi uideri potest. & audeo dicere
om̃s qui recte intelligunt quod illi loquũt᷑.
simul intelligere non eos aut̃ loqui debu¬
isse. Sicut autem ẽ quedam eloquentia
que magis etatem iuuenilem decet. ẽ q̃
senilem. nec iam dicenda ẽ eloquentia. si
ꝑsone non congruat eloquentis: ita est
quedam que uiros summa auctoritate
dignissimos. planeq diuinos decet. Hac
illi locuti sunt nͨ ipsos decet alia. nec
alios ipsa. ipsiꝰ enim congruit. Alios aũ
qnͣto tudet᷑ humilior. tanto aitius non nẽ¬
tositate s soliditate tͣnscendit. lbi uͦ nõ
eos intelligo miniis quidem mͥ apparet
eorum eloquentia: s eam non dubito esse
talem. qualis est ubi intelligo. Ipsa quoq
obscuritas diuinorum salubriumq di¬
ctorum. tali eloquentie miscenda fuerat.
in qua ꝓficere nr̃ intellectus. nonsolũ
inuentione. uerumetiam exercitatione
deberet. Possem quidem si uacaret om̃s
uirtutes & ornam̃ta eloquentie de qͥb

Expanded text:
tius mihi videri potest. Et audeo dicere, tius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non eos aliter loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia quae magis aetatem juvenilem decet, est quae senilem; nec jam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam, quae viros summa auctoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia, sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est ubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus, non solum inventione, verum etiam exercitatione deberet. 10. Possem quidem, si vacaret, omnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uel dicere. ueraci p̃dicatione laudant᷑.
Qui enĩ eloquent̃ dieunt suauit. qui
sapient̾ salubrit̾ auduintur. Propt̾
quod ñ ait scͥptura multitudo eloq̃n¬
tium s multitudo sapientium. sanita ᷤ
est orbis trarum. Sicut autẽ sepe su¬
menda sunt & amara saiubria. ita sẽꝑ
uitanda est ꝑniciosa dulcedo.S salu¬
bri suauitate. uel suaui salubritate
quid meluis: Qnͣto enim magis illic ap¬
petitur suauitas. tanto facilius salubri¬
tas ꝓdest. Sunt gͦ ecclłiastici uiri. qui
diuina eloquia non solum sapient̃. sed
eloquent̃ etiam tractauerunt. Quibus
legendis magis ñ sufficit tempus. qmͣ
res nr̃i quorum scͥpta diuinitꝰ in spirata
canonem nob̃ saluberrimꝰ auctoritate fece¬
runt. sapientes tantumm: eloquentes an¬
etiam nuncupandi sunt: Que quidem q̃¬
stio apud me ip̃m. & apud eos qui mecũ
quod dico sentiunt facillime soluitur.
Nam ubi eos intelligo. non solum nichil
eis sapientuis. uerumetiam nichil eloq̃n¬

Expanded text:
. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam res nostri, quorum scripta divinitus inspirata canonem nobis saluberrima auctoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sint. Quae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verum etiam nihil eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m qui datus est nobis: Hic si quis
nt ita dixerim imꝑite ꝑitus. artis elo¬
quentie p̃cepta apłm secutum fuisse cõ¬
tendat. ñ ne axp̃ianis doctis indoctisꝙ
ridebitur: & tam̃ agnoscitur. hic fig᷑a
que climax grece: latine uͦ a quibꝰdam
est abpellata gradatio. qmͣ scalam di¬
cere uoluerunt. cum uerba nel sensa
conectuntur alt̾um exalt̾o. sieut hic
ex tͥbulatione patientiam. ex pacientia
ꝓbationẽ. ex ꝓbatione spem coneram
iudemus. Agnoscitur & aliud decus
qm̃ post aliqua ꝓnuntiationis no¬
ce singula finita que nr̃i. membra & cesa.
quitur ambitus siue circuitꝰ. quem peri¬
odon illi appellant. cuius menbra suspen¬
dunt᷑ uocedicentis. donec ultimo finiant᷑.
Nam eorum que p̾cedunt circuitũ. men¬
brum illud ẽ pͥmum. qm̃ tͥbulatio paci¬
entiam oꝑat᷑. Sccl̃m. pacientiar autem
ꝓbationẽ. Tercium. ꝓbatio uͦ spem. De

Expanded text:
 qui datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus, artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altero; sicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra et caesa, quitur ambitus sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem;
Abbreviated transcription (Latin):
dei significet. ñ usc ad nouissimam penã.
I est usq fecem. anpotuis gr̃am scͥptura¬
rum a uideiᷤ ad gentes tͣnseuntem. quia i¬
clinauit ex hoc in hoc. remanentib apõ
iudeos obseruationib quas carnaliter
sapunt. qua fex eus ñ ẽ exinanita.

Expanded text:
Dei significet, non usque ad novissimam poenam, Dei significet, non usque ad novissimam poenam, id est usque ad fecem, an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia fex ejus non est exinanita.
Abbreviated transcription (Latin):
formas. Sic enim aluid atqi aliud res
que que significant. ut aut contraria
aut tantummn du̾sa significent. Contͣria
scilicet cum alias in bono. alias in malo
res eadem ꝑsimilitudinẽ ponitur. sicut
hoc ẽ quod defermento supra diximus.
Tale est etiam quod leo significat xp̃m.
ubi dicitur uicit leo detribu iuda. sig¬
naficat & diabolum. ubi scͥptum est ad¬
uersarius ur̃ diabolus tamqmͣ leo rugi¬
ens. circuit querens quem deuoret. Ser¬
pens in bono ẽ. astuti ut serpentes. ĩma
lo autem: serpens euam seduxit astutia
sua. In bono panis. ego sum panis uiuus.
qui de celo descendi. In malo panis. pa-¬
nes occultos libenter edite. Sic & alia plu¬
rima. Et hec quidem que cõmemoraui
minime dubiam significationẽ gerunt.
quia exempli gr̃a cõmemorari. ñ nͥ mani¬
festa debuerunt. Sunt autem que in cer¬
tum sit. in qmͣ partem accipi debeant. sic̃
calix in manu dñi. uini meri plenus ẽ
mixto. Incertum est enim utrum uam

Expanded text:
formas. Sic enim aliud atque aliud res formas. Sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantummodo diversa significent. Contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum, ubi dicitur, Vicit leo de tribu Juda ; significat et diabolum, ubi scriptum est, Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Ita serpens in bono lo autem: Serpens Evam seduxit in astutia sua. In bono panis: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi; in malo autem panis: Panes occultos libenter edite. Sic et alia plurima, et haec quidem quae commemoravi minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari non nisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut: Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram
Abbreviated transcription (Latin):
tremenda sit. qua ait. Qua ꝓpt̾ qui iu¬
det᷑ stare. uideat ne cadat. Nulla enim
fere pagina ẽ scõrum librorum. inqua
ñ sonet quod deus suꝑbis resistit. hu¬
milib autẽ dat gr̃am. Maxime itacꝑ¬
inuestigandum est utrum ꝓpͥa sit an
figurata locutio. qmͣ intelligere cona-¬
mur. Nam comꝑto quod figurata sit.
adhibitis regulis rerum quas in pͥmo
libro digessimus. facile est eam uersa¬
re omnib modis. donee ꝑueniamus
ad sententiam ueritatis. p̃sertim cum
usus accesserit pietatis. exercitatione ro¬
boratus. Inuenimus autem utrum ꝓpͥa
sit. an figurata locutio illa. intuentes
erit. ũba quib continet᷑. aut a similibꝰ
modis res similes reb apparent. ñ pute¬
mus ẽẽ p̾scͥptum. ut quod in aliquo lo¬
co res aliqua ꝑsimilitudinẽ significa¬
uerit. hoc etiam semꝑ significare creda
simile ẽ regnum celorum mulieri. que
abscondit ferm̃tum intrib m̃suris

Expanded text:
tremenda sit, qua ait: Quapropter qui vitremenda sit, qua ait: Quapropter qui videtur stare, videat, ne cadat . Nulla enim fere pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Cinvestigandum est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata sit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutio, illa intuentes qerit, verba quibus continetur, aut a similibusmodis res similes rebus apparent, non putemus esse praescriptum ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significaverit, hoc eam semper significare credamSimile est regnum coelorum mulieri quae abscondit fermentum in tribus mensuris
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ tum amore spiritali ad eptꝰ eẽt. ami¬
uel pene omnia que inuet̾is testam̃ti
lbris gesta continentur. non solũ ꝓprie
s etiam figurate accipienda sint. tam̃
etiam illa que ꝓpͥe lector acceꝑit.
si laudati sunt illi qui ea fecerunt. s
ea tñ abhorrent a consuetudine bonoꝵ
qui post aduentum dm̃ diuina p̃cep¬
ta cu̾stodiunt. figuram ad intelligen¬
tiam referat. fc̃m uͦ ipsum ad mores
ñ tͣnfferat. Multa enim sunt que illo
tempore offitiose facta sunt que modo nͥ
peccata magnorum uirorum legerit.
tam & si aliqmͣ meis figuram rerum
futurarum animaduert̾e atq indaga¬
re potuerit. rei tam̃ geste ꝓpͥetatẽ ad
hunc usum assumat ut se nequaqmͣ
recte factis suis iactare audeat. & ꝓsua
iustitia cet̃os tamqmͣ pecc̃ores contemp¬
nat. cum uideat tantoꝵ uirorum & ca¬
uendas tempestates. & flenda naufragia.
Ad hoc enim etiam pecc̃a eorum hominũ
scͥpta sunt ut apłica illa sententia uͥꝙ

Expanded text:
quam cum amore spirituali adeptus esquam cum amore spirituali adeptus esvel pene omnia quae in Veteris Testamenti libris gesta continentur, non solum proprie, sed etiam figurate accipienda sint: tamen etiam illa quae proprie lector acceperit, si laudati sunt illi qui ea fecerunt, sed ea tamen abhorrent a consuetudine bonorum, qui post adventum Domini divina praecepta custodiunt; figuram ad intelligentiam referat, factum vero ipsum ad mores non transferat. Multa enim sunt quae illo tempore officiose facta sunt, quae modo nisi peccata magnorum virorum legerit, tametsi aliquam in eis figuram rerum futurarum animadvertere atque indagare potuerit; rei tamen gestae proprietatem ad hunc usum assumat, ut se nequaquam recte factis suis jactare audeat, et prae sua justitia caeteros tanquam peccatores contemnat, cum videat tantorum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa sententia ubique
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatum eẽt. & duunitꝰ dĩnuntiata
uindicta diluit penitendo pecc̃m. S tñ
in hac similitudine stuprum tantũmodo
designatum ẽ de oue uicini pauꝑis. de
marito autem mulieris int̾empto. hoc est
occiso. non est ꝑsimilitudinẽ int̾rogatus
dauid. ut insolum ad ulterium diceret
sententiam dampnationis sue. Ex quo
intelligit᷑ qnͣta temꝑantia multas muli¬
ris habuerit: qnͣdo de una inqua exces¬
sit modum. a se ipso puniri coactus est.
Sed misto uiro ĩmod̾ate huiꝰ libidi. nis
ñ ꝑmansio s tnͣsitus fuit. Propt̾ea etiam
ab arguente ꝓpħa ille inlicitu appetitus.
hospes uocatus est. Nonenim dixit eũ
regi suo. s hospiti suo uicini pauꝑis ouẽ
ad epelandum exhibuisse. At uͦ ineius
filio salomone non quasi hospes tͣnsitũ
habuit: s regnũ ista libido possedit. de
quo scͥptura non tacuit: culpans eum
fuisse amatorem mulierum. Cuis tam̃
initia desiderio sapientie flagrauerant.

Expanded text:
manifestatum esset, et divinitus denuntiata manifestatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicini pauperis; de marito autem mulieris interempto, hoc est, occiso, non est per similitudinem interrogatus David, ut in solum adulterium diceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed transitus fuit: propterea etiam ab arguente Propheta ille illicitus appetitus hospes vocatus est. Non enim dixit eum regi suo, sed hospiti suo vicini pauperis ovem ad epulandum exhibuisse. At vero in ejus filio Salomone, non quasi hospes transitum habuit, sed regnum ista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia desiderio sapientiae flagraverant ;
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ eum occidi ꝓhibuerat. ut edomito
seruaretur penitendi locus. & quia ñ potuit:
non orbitatem doluit in euis int̾itu. sed qͥa¬
nouerat in quas penas. tam impie adult̾a
& parricidalis anima raꝑetur. Namq alio
pus filio qui innocens erat ꝓ quo egro¬
tante affligebatur moriente letatus ẽ. Et h
maxime apparet. qua moderatione ac tem¬
perantia illi uiri feminis utebantur. Quod
cum inunam iͥlicite irruisset rex idem.
estu quodam etatis & tẽporalium rerum
ꝓsꝑitatib abreptus cuius etiam maritũ
occidendum p̃ceꝑat. accusatus est ꝑ ꝓphã.
Qui cum adeum uenisẜ conuincendũ de
peccato. ꝓposuit ei similitudinẽ de pauꝑe.
qui habebat ouem unam. Cuuis uicinus
tis sui. iinicam potuis uicini pauꝑis oui¬
culam exhibuit epulandam. In quem cõ¬
motꝰ dauid occidi eum uissit. & qͣdrupli¬
cari ouem pauꝑi. ut se nesciens condemp¬
naret qui peccauerat sciens. Quod cum ei

Expanded text:
ceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito ceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito servaretur poenitendi locus: et quia non potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat in quas poenas tam impie adultera et parricidalis anima raperetur. Namque alio prius filio qui innocens erat, pro quo aegrotante affligebatur, moriente laetatus est. 31. Ex hoc maxime apparet qua moderatione ac temperantia illi viri feminis utebantur, quod cum in unam illicite irruisset rex idem, aestu quodam aetatis et temporalium rerum prosperitatibus abreptus, cujus etiam maritum occidendum praeceperat; accusatus est per prophetam: qui cum ad eum venisset convincendum de peccato, proposuit ei similitudinem de paupere qui habebat ovem unam, cujus vicinus tis sui unicam potius vicini sui pauperis oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccaverat sciens. Quod cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
barum aculeis penetrari. & ñ ex se alios
susciꝑentur abhomĩb. inflatos fuisse: nͥ
cũ despicerent᷑. elisos. Nentra quippe tẽp¬
tatio defuit illis uiris. Nam & credentiũ
celebrabant᷑ p̃conio: & ꝑsequentium ma¬
ledictis infamabant᷑. Sicut gͦ isti ꝓtempore
utebantur his omnib. & non corrumpebant᷑:
sit illi uet̾es usum feminaꝵ ad sin temporis
conuenientiam referentes. non paciebant᷑
eam dñationem libidinis. cui seruiunt qͥ
ista ñ crecdunt. Et ideo isti nullom sese
cohiberent ab mexpiabili odio filiorum a
quib uł uxores uł concubinas suas attẽp¬
tatas. aut attrectatas eẽ cognoscerent. sieis
forte tale aliquid accidisset. Rex autẽ dał¬
eum hoc ab impio atc urmani filio passuᷤ
eẽt. ñ solum ferocitatem tolerauit: s etiam
plauxit extinctum. Non enim carnali ⁊elo
irretitꝰ tenebat᷑. cniem nullom iniuirie sue.
ẜ peccata filii cõmouebant. Nam ideo si uin¬

Expanded text:
liarum aculeis penetrari; et non ex se alios liarum aculeis penetrari; et non ex se alios suspicerentur ab hominibus, inflatos fuisse; nec cum despicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad sui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviunt qui ista non credunt. 30. Et ideo isti sese nullo modo cohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrectatas esse cognoscerent, si eis forte tale aliquid accidisset. CAPUT cum hoc ab impio atque immani filio passus esset, non solum ferocientem toleravit, sed etiam planxit exstinctum . Non enim carnali zelo irretitus tenebatur, quem nullo modo injuriae suae, sed peccata filii commovebant. Nam ideo, si vin
Abbreviated transcription (Latin):
ereationem ꝑtinentem modum. s etiam
inbumaniores intemꝑantie sordes inue¬
recunda omnino licentia seruilis cuiu¬
dam lib̾tatis accumulant. non credunt
fieri potuisse. ut tẽꝑant multis femi¬
nis antiqui uterentur uiri. nichil ser¬
uantes in usu illo. nisi congruũ tẽpori
ꝓpagande ꝓlis offitium. Et quod ip̃i
laqueis libidinis obstricti uł inuna ñ
fatiunt. nullo mͦ in multis fieri posse
arbitrant᷑. Sed isti possunt duere. ne
honorari quidem atꝙ laudari oportẽ
uiros bonos & scõs. quia ipsi cum hono¬
rantur atq laudant᷑. intumescunt su¬
ꝑbia. tanto auidiores inanissime głe.
qnͣto eos frequentiꝰ atq latius lingua
blãdior uentulauerit. Qui ita leues
fuint. ut eos rumoris aura. siue que
ꝓsꝑa siue que aduersa existimatur.
inquasubet muehat uoragines flagi¬
tiorum. aut infacinorum etiam saxa colli¬
dat. Hideant gͦ qmͣ sibi arduum sit atꝙ
difficile. nec laudis esca illici. net contume¬

Expanded text:
rocreationem pertinentem modum, sed etiam rocreationem pertinentem modum, sed etiam inhumanioris intemperantiae sordes inverecunda omnino licentia servilis cujusdam libertatis accumulant; non credunt fieri potuisse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contume
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sapiens incibo & in potu ñ nͥ salutẽ
corporis. sic in concubitu ñ nͥ ꝓcreationem
filiorum intuebantur. Itaꝙ si eos in hac
uita inueniss dñi ad uentus. cum iam
ñ mitendi s colligendi lapides tempꝰ
eẽt. statim se ipsos castrarent ꝓpt̃ regnũ
celorum. Non enim ẽ incarendo difficul¬
tas. nͥ cum ẽ in habendo cupiditas. houe¬
rant quippe illi homĩes etiam in ipsis cõ¬
uigib luxuriam ẽẽ abutendi in tempe¬
rantiam. qd̃ tobie testatur oratio. quando
ẽ copulatus uxori. Ait enim. Benedictus
es domine patrum nr̃orum. & benedic¬
tum nomen tuum in omĩa scła scłorũ.
b̾enedicant te celi. & omis creatura. Tu
fecisti adam. & dedisti illi ad utorium e¬
uam. Et nunc dñe tu scis. qm̃ non lux¬
urie causa accipio sororem meam. s ip̃sa
qui effrenata libidine. uł ꝑ multa stupͣ
diffluentes enagant᷑. uł inipsa una cõ¬
iuge. ñ solum erceclunt ad liberorum ꝓ¬

Expanded text:
sicut sapiens in cibo et potu nonnisi salutem sicut sapiens in cibo et potu nonnisi salutem corporis, sic in concubitu nonnisi procreationem filiorum intuebantur. Itaque si eos in hac vita invenisset Domini adventus, cum jam non mittendi, sed colligendi lapides tempus esset , statim seipsos castrarent propter regnum coelorum: non enim est in carendo difficultas, nisi cum est in habendo cupiditas. Noverant quippe illi homines etiam in ipsis conjugibus luxuriam esse abutendi intemperantiam: quod Tobiae testatur oratio, quando est copulatus uxori. Ait enim: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum; et benedictum nomen tuum in omnia saecula saeculorum. Benedicant te coeli et omnis creatura tua. Tu fecisti Adam, et dedisti illi adjutorium Evam: et nunc, Domine, tu scis quoniam non luxuriae causa accipio sororem meam, sed ipsa qui effrenata libidine, vel per multa stupra diffluentes evagantur, vel in ipsa una conjuge, non solum excedunt ad liberorum p
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsferri. Qd̾ nisi dominante cupidi tate
s ipsarum quoq scͥpturarũ quibus euer¬
tenda ẽ satellitium querente ñ faciet. nec
intelligit miser ad hanc utilitatem illa
eẽ sie posita. ut spei bone hommnes salu¬
brit̾ uideant & consuedinem qmͣ asꝑnan¬
tur posse habere usum bonum. & eam qmͣ
amplexant᷑ eẽ posse dampnabilem. si & ibi
caritas utentium. & hic cupiclitas attendat᷑.
Nam si multis uxoribus caste uti quisqmͣ
ꝓtempore potuit: potest alius una libidi¬
nose. Magis enim ꝓbo multarum fecun¬
ditate utentem ꝓpt̾ aliud. qmͣ unus car¬
ne fruentem ꝓpt ipsam. Ibi enim querit᷑
utilitas temporum oportunitatib con¬
grua. hic satiatur cupicditas tẽporalibꝰ
uoluptatib implicata. inferiorisꝙ gradꝰ
ad dm̃ sunt. quib scd̃m ueniam conceclit
apłs carnalem cum sitigłis coniugibus.
consuetudinẽ ꝓpt̾ intemꝑantiam eorũ.
qmͣ illi qui plures singuli cum haberẽt

Expanded text:
transferri. Quod nisi dominante cupiditate, transferri. Quod nisi dominante cupiditate, et ipsarum quoque Scripturarum, quibus evertenda est, satellitium quaerente, non faciet; nec intelligit miser ad hanc utilitatem illa sic esse posita, ut spei bonae homines salubriter videant et consuetudinem quam aspernantur posse habere usum bonum, et eam quam amplexantur esse posse damnabilem, si et ibi charitas utentium, et hic cupiditas attendatur. 27. Nam si multis uxoribus caste uti quisquam pro tempore potuit, potest alius una libidinose. Magis enim probo multarum fecunditate utentem propter aliud, quam unius carne fruentem propter ipsam. Ibi enim quaeritur utilitas temporum opportunitatibus congrua, hic satiatur cupiditas temporalibus voluptatibus implicata: inferiorisque gradus ad Deum sunt, quibus secundum veniam concedit Apostolus carnalem cum singulis conjugibus consuetudinem propter intemperantiam eorum , quam illi qui plures singuli cum haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
castrauit ꝓpt regnum celorum. quicqͥd
de uxore diligenda & regenda sc̃i libri
p̃cipiurit. ñ ꝓpͥe. s tͣnsiate accipi oportere
contendat. et quisquis statuit seruare in¬
nuptam uirginem suam. tamqmͣ figura
tam locutionem conetur int̾p̃tari qua di¬
ctum ẽ. trade filiam. & grande opꝰ ꝑfece¬
ris. Erit gͥ etiam hoc iobseruatiombu
intelligendarum scͥpturarum. ut scia¬
mus alia omib cõmunit̃ p̃cipi alia sin¬
gulis quibusq generibus ꝑsonarum.
ut non solum aduniũsum statum uali¬
tudinis. s etiam adsuam cuiusq memb̾
ꝓpͥam infirmitatem medicina ꝑtineat.
Insuo quippe genere curandum est. qd̾
ad meluis genus non potest erigi. Item¬
cauendum ẽ ne forte quod inscͥpturis ue¬
terib ꝓ illorum temporum conditione.
etiam si non figurate s ꝓpͥe intelligatur.
non ẽ flagitium neq facinus ad ista etiã
tempora quis putet musum uite posse

Expanded text:
castrauit propter regnum caelorum, quidquid castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, sed translate accipi oportere contendat; et quisquis statuit seruare innuptam uirginem suam, tampe autem accidit, ut, quisque in meliore tam locutionem conetur interpretari qua dictum est, Trade filiam, et grande opus perfeceris . Erit igitur etiam hoc in observationibus intelligendarum Scripturarum, ut sciamus alia omnibus communiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum; ut non solum ad universum statum valetudinis, sed etiam ad suam cujusque membri propriam infirmitatem medicina pertineat. In suo quippe genere curandum est, quod ad melius genus non potest erigi. cavendum est ne forte quod in Scripturis veteribus pro illorum temporum conditione, etiamsi non figurate, sed proprie intelligatur, non est flagitium neque facinus, ad ista etiam tempora quis putet in usum vitae posse
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ẽẽ urentes. penitentie gemitus.
quib suꝑbia sanatur eius qui dolet se
inicicum fuisse hominis. a quo eius mi¬
serie subuenit᷑. Item cum ait dñs. qui
amat animam suam. ꝑdet eam. non
utilitatem uetare putandus est qͣ deb&
quisq conseruare animam suam. s fi¬
gurate dictum ꝑdet animam. id ẽ ꝑimat
atꝙ amitat usum eius quem min̾c ht̃
ꝑuersum scilicet atꝙ p̃posterum quo
in clinatur temporalib ut et̾na nõ que¬
ret. Scͥptum est. Da misccłiam. & ne susci¬
pias peccatorem. Posterior pars huius.
sententie uidetur uetare benefitientiã.
Ait emm. Ne suscipias peccatorem. In tel¬
ligas gͦ figinate positum ꝓ peccato pecca¬
torem: ut peccatum eius ñ suscipias. Se¬
pe autem accidit. ut cusquis inmeliore
gracdu spiritalis uite uł est. uel eẽ se pu¬
tat. figurate dicta eẽ. arbitretur. que in
inferiorib gͣdib p̃cipiuntur. ut uerbi
grã si celibem amplexus est uitam. & se

Expanded text:
ignis esse urentes paenitentiae gemitus, ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non utilitatem uetare putandus est, qua debet quisque conseruare animam suam, sed figurate dictum perdet animam, id est perimat atque amittat usum eius, quem nunc habet, peruersum scilicet atque praeposterum, quo inclinatur temporalibus, ut aeterna non quaerat. scriptum est: da misericordi et ne suscipias peccatorem. postesententiae videtur vetare beneficentiam; ait enim, Ne suscipias peccatorem: intelligas ergo figurate positum pro peccato peccatorem, ut peccatum ejus non suscipias. pe autem accidit, ut, quisque in meliore gradu spiritalis uitae uel est uel esse putat, figurate dicta esse arbitretur quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se
Abbreviated transcription (Latin):
benefitiẽtiam uibens. non ẽ figurata. Si aũ
flagitium aut facimis uidet᷑ iubere ant
utilitatem & benesitientiam uetare figura¬
ta ẽ. Nisi manducaueritis inquit carnẽ
filii hominis & sanguinẽ biberitis. non
habebitis uitam in uob̃. fãcinuᷤ uel flagi¬
tium undetur iub̾e. figura gͦ est. p̃cipi¬
ens passioni dñi ẽẽ cõmunicandum. et
suauit̃ atq utilit̾ recondendum in me¬
moria. quod ꝓ nob̾ caro eiꝰ crucifixra et
uulnerata sit᷑. Ait scͥptura. Si esurierit
mimieus tuus: ciba illum. Si sitit. po¬
tum da illi. Hoc nullo dubitante
bñfitientiã p̾cepit. S quod sequitur.
hoc enim faciens carbones ignis conge¬
rens suꝑ caput euis. maluiolentie faemꝰ
putes iuberi. Ne gͥ dubitaueris. figͣa¬
te dictum. Et cum possit duplicit̃ inter¬
p̃tari. uno mͦ ad nocendum. altõ ad pre¬
standum. adbenefitientiam te potius
caritas reuocet. ut intelligas carbones

Expanded text:
beneficientiam iubens, non est figurata. si autem beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nisi manducaueritis, inquit, carnem filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis, facinus uel flagitium uidetur iubere: figura ergo est, praecipiens passioni dominicae esse communicandum et suauiter atque utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro eius crucifixa et uulnerata sit. sait scriptura: si esurierit inimicus tuus, ciba illum, sitit, potum da illi. hic nullo dubitante beneficientiam praecepit; sed quod sequitur: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones
Abbreviated transcription (Latin):
manere iustitia. fieri manifestum nullam
uinqm eẽ uistitiam ñ intellexerunt. ne
multa cõmemorem. quod tͥ fieri nõ uis.
alii ne feceris. nullo mͦ posse ulla eorum
gentili diu̾sitate nariari. Que sententia
cũ refert᷑ ad clilectionẽ cdi oĩa flagitia morũtur.
cũ ad ꝓximi. oĩa facinora. Nemo eñĩ iuilt corĩpi.
habitacłm suũ. hõ gͦ deb⁊ corrũꝑe habitatłmdei
se ipsum scilicet. Et ne¬
mo uult sibi a quoqmͣ noceri. Nec ip̃e
nide cupiditatis caritas regnat. uistissimiᷤᷤ
legibus dilectionis dei ꝓpt̾ dm̃. & sui et
ꝓxinu ꝓpt̾ dm̃. Seruabitur. gͦ in locutio¬
nib figuratis regula huuismodi. ut tam
dm uersetur diligenti consideratione qd̃
legitur. donec ad regnum caritatis inter¬
p̃tatio ꝑducat᷑. Si autem hoc iam ꝓprie
sonat. nulla ꝑutetur figurata locutio.
si p̃ceptiua locutio est. aut flagitium.
aut facinus uetans. aut utilitatem. aut

Expanded text:
manere justitia, fieri manifestum nullam manere justitia, fieri manifestum nullam usquam esse justitiam. Non intellexerunt, ne multa commemorem, Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris , nullo modo posse ulla eorum gentili diversitate variari. Quae sententia cum refertur ad dilectionem Dei, omnia flagitia moriuntur; cum ad proximi, omnia facinora. Nemo enim vult corrumpi habitaculum suum: non ergo debet corrumpere habitaculum Dei, seipsum scilicet. Et nemo vult sibi a quoquam noceri: nec ipse nide cupiditatis, charitas regnat justissimis legibus dilectionis Dei propter Deum, sui et proximi propter Deum. Servabitur ergo in locutionibus figuratis regula hujusmodi, ut tam diu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur. Si autem hoc jam proprie sonat, nulla putetur figurata Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
intra claustra morum solempnium latita¬
bat. flagitiosissima eruptione mamfestat.
cum quib uita ista degenda. uel necessi¬
tate imponitur uł offitio suscipitur: a bo¬
nis & magnis hominib ad utilitatẽ & be¬
neficientiam referendum ẽ. uel ꝓpͥe sicut
& nos debennis. nel etiam figurate sicut
runt indocti. alteruis consuetudinis. insi
auctoritate repͥmant᷑ flagitia putant. nec
possunt animadũtere totam comũsatio¬
nem suam. uel in conuigiis uel inconu¬
uiis. uł inuestitu cet̾oq humano iuctu
atq cultu. alii gentib & aliis temporibus
flagitiosam uileri. Qua uarietate innu¬
merabilium consuetudinum commoti
quidam dormitantes ut ita dicam. qui
neq somno stultitie sopiebantur. nec insa¬
pientie lucem poterant eiugilare. puta¬
uerunt nullam ẽẽ iustitiam ꝑse ipsam.
s unicuiq genti. consuetudinem suam
iustam uideri. Que cum sit diũsa om̃ibꝰ
gentib. debeat autem in cõmutabilis

Expanded text:
inter claustra morum solemnium latitainter claustra morum solemnium latitabat, flagitiosissima eruptione manifestat.cum quibus vita ista degenda vel necessitate imponitur, vel officio suscipitur, a bonis et magnis hominibus ad utilitatem et beneficentiam referendum est; vel proprie, sicut et nos debemus, vel etiam figurate, sicutrunt indocti alterius consuetudinis, nisi auctoritate reprimantur, flagitia putant; nec possunt animadvertere totam conversationem suam, vel in conjugiis, vel in conviviis, vel in vestitu, caeteroque humano victu atque cultu, aliis gentibus et aliis temporibus flagitiosam videri. Qua varietate innumerabilium consuetudinum commoti quidam dormitantes, ut ita dicam, qui neque alto somno stultitiae sopiebantur, nec in sapientiae lucem poterant evigilare, putaverunt nullam esse justitiam per seipsam, sed unicuique genti consuetudinem suam justam videri: quae cum sit diversa omnibus gentibus, debeat autem incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo. & ideo unam feminam maritas
habere plurimos honestum ñ erat. Non a
mulier eo est fecundior. s meretͥtia potuis
turpitudo ẽ. uł questum uł liberos uulgo
querere. In huiꝰtemodi morib quicquid il¬
lorum temporum sc̃i nõ libidinose faciebãt.
qmͣuis ea facerent que hoc tempore nisi
ꝑlbidinem fieri non possunt. ñ culpat
scͥptura. Et quicquid ibi tale narrat᷑. non
solum historice ac ꝓpͥe. s etiam figurate ac
ꝓphice acceptum int̾ptandum ẽ. usc infi¬
nem illum caritatis. siuie dei siue ꝓximi.
sine utͥusq. Sicut enim calares & manitatis
tunicas habere apud romanos ueteres
flagitium erat. nunc autem honesto loco
natis cum tunicati sunt non eas habere
flagitium ẽ. sic animadũtendũ ẽ. in certo
quoꝙ usu rerum ab ẽẽ oportere libidinem.
que ñ solum ipsa eorum int̾ quos iuit
consuetudine nequit᷑ abutit᷑. s etiam se¬
pe fines eius egressa. feditatem suam que

Expanded text:
consuetudo ; et ideo unam feminam maritos consuetudo ; et ideo unam feminam maritos habere plurimos honestum non erat: non enim mulier eo est fecundior, sed meretricia potius turpitudo est, vel quaestum vel liberos vulgo quaerere. In hujuscemodi moribus quidquid illorum temporum sancti non libidinose faciebant, quamvis ea facerent quae hoc tempore nisi per libidinem fieri non possunt, non culpat Scriptura. Et quidquid ibi tale narratur, non solum historice ac proprie, sed etiam figurate ac prophetice acceptum, interpretandum est usque in finem illum charitatis, sive Dei, sive proximi, sive utriusque. Sicut enim talares et manicatas tunicas habere apud Romanos veteres flagitium erat; nunc autem honesto loco natis, cum tunicati sunt, non eas habere flagitium est: sic animadvertendum est, in caetero quoque usu rerum abesse oportere libidinem, quae non solum ipsa eorum, inter quos vivit, consuetudine nequiter abutitur; sed etiam saepe fines ejus egressa, foeditatem suam, quae