comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re uellet: sc̃s audoenuᷤᷤ cum in loco illiꝰ ali¬
fortissimi absq ꝑmissu rectoris sui nullatenꝰ
ad consensum potuissent minis ac terrorib
seu blanditiis flect: ut eum sͥ debuissent
aliquatenus constitiiere: & fidem quã datã
habebant sc̃o infringere: qͥdam miser homũ¬
culus uocabulo crodob̾tus. cuiꝰ filiũ in scło
scs̃ philib̾tꝰ de sacris susceꝑat fontib. & ipse
postea ꝓmissa ei obedientia regulari extiterat
monachus. contra iusticiȩ modułi ipsum
monast̾ium suscepit ad regendum. Eadem
namq die dampnationis ictu ꝑcussus in pe¬
de: tantum ẽ cruciatus acerbissima peste.
ut illo uiuente. ossa de ipso deciderent: &
miserabilem uitam miserrima morte consu¬
meret. S ed cũ in loco es ragentramnꝰ archi¬
diaconus fuisset a beato audoeno antistite
subrogatꝰ. inuento loco abrincatine ȩccłiȩ est
p̃cordia caritatis lampade inflaminare: in tã¬

Expanded text:
non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellnon vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellfortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo sanctus Filibertus de sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promissa oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dampnationis ictu percussus in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subrogatus, invento loco, Abrincatinae ecclesiae ca praecordia caritatis lampade inflammare, in tan
Abbreviated transcription (Latin):
E gressus namq de carcere. ꝑ litteras beati audo¬
eni abiit ad ansoaldum uirũ nobiłe pictauoꝵ
pontificem. ob grãm monast̾ii construendi:
qͥa multitudmẽ hominũ qui ꝑ p̾dicationẽ
illiꝰ ad dñm confluebant. uno in loco capere
ñ poterat. Illis itaq dieb in scłi potentia nimi¬
um fulgebat ansoaldus: qu̾e uir di secreto cor¬
ripuit: & multa ei uentura p̾dixit. quȩ postea
mendauit exintegro: & sub religionis illius¬
norma. ȩp̾alem cȩpit inclinare potentiam.
Cumq eum uellet retinere in urbe secũ. & sc̃s
Philib̾tus semꝑ desideraret heremi uastitatẽ.
largiente dño herico maris in insula locauit
riȩ. In quẽ locum de geminato fauo genme¬
ticum dictũ: diuma mella ꝑrexerunt cũ am-¬
marũ examine. Quẽ ȩtiam locũ ansoalduᷤ¬
apłicus uir. de reb ꝓpͥis ditauit & munerib
Nterim cum sc̃s philib̾tus nec cum ebroino
cõmunionẽ iungere. nec in neustriam redi

Expanded text:
26. Egressus de carcere per litteras beati Audo26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rmendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retinere in urbe et sanctus Filibertus semper desideraret heremi vastitatem, largiente Domino, Herio maris insula locavit rie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum animarum exanime. Quem apostolicus vir Ansoaldus de rebus propriis ditavit muneribus . Interim cum sanctus Filibertus, ne cum Ebroino cummunione lungeret, in Neustriam redire
Abbreviated transcription (Latin):
tũ di recepisset locũ honoris: sc̃s dĩ philib̾tꝰ ad¬
eum abiit & p̾dicationis u̾ba impendit. Cũq
e ille dare munera uellet magnauir dĩ cun-¬
mans qͦd potuisset hoc facto ꝑ aciimien ferri pal¬
dus. & animarũ greges suis uolens raꝑe denti¬
b: incitans q̃slam urbis rotomagensiũ dericoᷤᷤ.
cxpit discordiam ingerere: & mala uerba sc̃o
audoeno pontifici de uiro dñi philib̾to incan¬
tare. Et qͥa dicente apło. corrumpunt mo¬
res bonos colloquia mala: credens sõs audoe¬
nus clericoꝵ colloquia uirum d̃ĩ philib̾tũ
quẽ ante dilexerat ninium. retrudi uissit
ergastulo. Q uod ingressus cum gaudio u
organum ibidem decantaret dauiticũ: multi¬
tudo muriũ qͥ uolandi retinent usum. &
ibidem erat congregata ad cumułũ. dĩ est
fugata imꝑio: & locũ illum sordidđu & obscu¬
rum. diuina uirtꝰ conu̾tit in odorẽ nectareũ.

Expanded text:
tum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad eum Filibertum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad eum Filibertus abiit et praedicationis verba inpendit. Cumque ei ille dare munera magna vellet, vir Dei cunmans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri paldus, animarum gregis ex suis rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia mala, credens sanctus Audoinus clericorum conloquia, virum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimium, retrudi iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum.
Abbreviated transcription (Latin):
delium largitate. copia ei suꝑueniret argenti: stu¬
debat om̃s species decimare. Sed cum hoc rota-¬
tu anni faceret: semꝑ ibi plus inueniebatur
additum: quã qͦd ante fuerat decimatũ Ipsã
gͥ decimam in captiuoꝵ redemptionẽ & pauꝑũ
alimoniam deputabat: in tantũ ut monachos
suos ꝓpter hoc cũ omistis nauib partib trais¬
marinis transmiteret: ut greges captiuoꝵ ꝑ ip-
sum redempti. laudarent potentiã xp̃i. Sed
& cum ꝑ frm̃ compendio mandaret exerce¬
re negotia: ampliꝰ dare iubebat. quã dari a
scłarib consuetudo poscebat. Et ꝓpter hoc
gaudente uniu̾so ppło de labore iusto. scm̃
qͥ a francoꝵ gente ꝓ nimia crudelitate de pa¬
latino honore fuerat pulsuᷤ. & coma detonsa
clericꝰ luxouiũ egressus apostata factus. ac spu
malignitatis coartatus cepisset rabidis dentib
fremere suꝑ nobiles xp̃i sacerdotes & francos:
atq consentientib sͥ plurimis contra manda-¬

Expanded text:
delium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc rotatu anno faceret, semper plus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redempti laudarent potentiam Christi. Sed et cum pro fratrum conpendia mandaret exercere negotia, amplius dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctuqui a Francorum genere pro nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, clericus Luxovium egressus, apostata factus, spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles sacerdotes et Francos atque, consentientibus plurimis, contra manda
Abbreviated transcription (Latin):
habunde habens. Ibidem castrum condidert̃
antiqui: ibi astant in acie nobilia castra di.
Ibi fuspirantes ꝓ desidĩo paradysi gemunt.
qͥ gementes rorantib ocłis. in flaminis ul¬
tricib gemituri ñ erunt. Ibi sacerdos almꝰ.
de quo p̾sens loquit᷑ textꝰ. multiplicib laudi¬
b est colendus. qͥ patriarchȩ iacob more uetꝰ¬
to. in septuaginta animarũ numero. istam¬
ipsam descendit in heremũ: addito septẽpli-¬
ce grege ꝓpter grãm septiformem sp̃c scĩ.¬
Ubi eiꝰ ꝓuidentia construxit ꝑ quadrũ menta
turrita mole surgentia: claustra receptiombꝰ
mira. aduentantib oportuna. Introrsus do¬
mꝰ alma fulget habitantib digna. Ab euro
surgens ȩccłia. crucis instar erecta: cuiꝰ apicẽ
optinet alma uirgo maria. Altare ẽ añ faciem
lectuli cũ dente beatissimi philib̾ti: pictũ gem

Expanded text:
ue ratis. Ibidem castrum condiderunt ue ratis. Ibidem castrum condiderunt antiqui; ibi adstant in aciae nobilia castra Dei, ubi suspirantes pro desiderium paradisi gemunt, qui, gementes rorantibus oculis, in flammis ultricibus gemendi non erunt. Ibi sacer almus, de quo praesens loquitur textus, multiplicibus laudibus est colendus, qui patriarchae Iacob more vetusto in septuaginta animarum numero istoipso descendit in heremo, addito septimplice propter gratiam septiformem SpiUbi eius providentia construxit per quadrum moenia turrita mole surgentia, claustra receptionis mira, adventantibus oportuna. Introrsus domus alma fulgit habitantibus digna. Ab euro surgens ecclesia crucis instar erecta, cuius apicem obtinet alma virgo Maria, altaris ante faciem lectoli cumdente beatissimi Filiberti, p
Abbreviated transcription (Latin):
gemineticũ consueuerant nuncupare. obti¬
nominis gemmeticũ nuncupatũ: qͥ diu̾so
uernat decore. more gemmarũ. Hinc fron¬
dium coma siluestris. hinc multiplices ar-¬
boꝵ fruges: illinc placet ub̾rima tellus. istĩc
uirentia prata graminib: hinc ortoꝵ odo-¬
riferi flores. istinc uinearũ abundant botͥo¬
nes: qui turgentib geminis rutilant. in fa-¬
lernis. Cincta undiq aquis. mirat᷑ inclita
cespes. Pascua pecoꝵ congrua: fundens fru-¬
gem lactiferam. Diu̾sis uenatib apta: aui¬
um canora melodia. Sequana parte tria
milia. ter quina gerat. His quat̾no stadio
qͦd nr̃is in ictus pͥstinum uergit cursum:
unũ tantũm᷑ cõmeantib dans ingressum.
Nunc ascendens mare eructuat. nunc ad sinũ
rediens. aquarũ impetꝰ manat: compendia¬
ferens nauiũ. commertia plurimorũ. Nichil
indigens quicqͥd ministrat᷑ uehiculis. pedes-¬
trib & equinis: plaustris etiam atq ratib¬

Expanded text:
antiquitas consueverat nuncupare, obtiantiquitas consueverat nuncupare, obtinominis Gemedicum nuncupatum, qui diverso vernat decore more gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undique aquis miratur inclita cispis, pastu pecorum congrua, fundens frugem lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora modolia. Sigona parte trina milia gyrat ter quina; bis quaterno stadio, quod non in ictus pristinis vergit cursum, unum tantomodo comeantibus dans ingressum. Nunc ascendens mare eructat, nunc ad sinum rediens aquarum impetus manat. Conpendia navium, commertia plurimorum, nihil paene indigens: quicquid ministratur vehiculis pedestribus et equinis, plaustris etiam adq
Abbreviated transcription (Latin):
luxouium. & bouiũ. uł reliqua cenobia sub
norma sci columbani degentia: atq om̃ia mo-¬
nasti̾a quȩ intra suũ gremiũ frantia & ita-¬
lia ac tota concludit burgundia: astuta in¬
tentione ꝓuidens ut prudentissima apis.
qͥcqͥd meliorib florere uidit studiis. hoc sĩis
traxit exemplis. Basiliĩ sciesimi karismata.
macharii regułã. Benedicti decreta. columba-¬
i instituta: sciecima lectione frequentabiat
assidue. Sicq onustus uirtute aromatũ:
sequacib scm̃ monstrabat exempłu. S du
diuina uirtꝰ lum̃ illiꝰ suꝑ candelabrũ uell&
constitui: ut lampade sc̃itatis illiꝰ longe la-¬
teq fulgurante. uirtutũ radio deberet splen-¬
descere: posuit in corde uiri scĩssimi. ut ex
ꝓpͥo labore deberet monasteriũ fabricare. Tunc
a rege francoꝵ chodoueo nomine. atq eius
uxore uocabulo baltilde. locũ in pago roto¬
magense. quem uetusto uocabulo antiquitꝰ

Expanded text:
Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Sed cum divina virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius longe lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine atque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem vetusto vocabulo Gemedicum
Abbreviated transcription (Latin):
gitur cum beatus aglius obisset in dño:
frm concordante consensu. uir dñi philib̾tꝰ
suscepit regiminis locum. Cepit namq
humilitate pollere: hospitalitat᷑e sectari.
abstinentia uigere: prudentiȩ lampade ra-¬
diare. florigera caritate uernare: celo dĩ suc-¬
cendi. domũ dĩ sibi traditam strennue gu-¬
b̾nare: nulliꝰ ꝑsonam acciꝑe. inuenta uitia ra-¬
dicituᷤs exstirpare. T unc ñnulli ẽ fr̃ib mali-¬
gnitatis spũ inflammati: assumpta rebellione:
scm̃ dĩ ab eccłia p̾sumpserunt extͣhere Sed
ultrix manus clĩ. hoc impunitũ ñ ꝑtulit. Pã
unus ex eis fulminis ictu interiit: aliꝰ more
arrii in sterquilimũ om̃ia sua interiora de-¬
posuit: atq indignam uit̾a. digna morte fi¬
muit. Tunc reliqui timore ꝑculsi. petentes
ueniam ꝓ facinore. eũ in honorẽ pͥstinũ stu
nobia circuire: ut aliqͥd emolum̃ti ex successi¬
one scĩtatis eoꝵ ualeret acciꝑe. Lustrans

Expanded text:
Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta rebellione, sanctum Dei de ecclesia praesumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arrii in sterquilinio omnia sua intestina deposuit atque indignam vitam dignam mortem finivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studomini sanctorum caenubia circuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans
Abbreviated transcription (Latin):
sedere. studuit ipse om̃ib ministrare: ut ipsũ
reficiendi solatium. in fr̃m implicaret obseqͥ¬
um: nec saciatꝰ a m̃sa consurgeret. ꝑacto con¬
uiuio. Cumq antiquus hostis eiꝰ inuidens
abstinentiȩ pulsaret ammã illiꝰ. ut sumeret
ampliora edulia: nutu dĩ detectus. uiro dñi
ꝑ somniũ ẽ ostensꝰ. Nam cũ quadam nocte fu¬
isset cibo refectus: ipse uentrẽ illiꝰ palpare cȩpit
ac dicere. Modo hic bene: mͦ hic bene. Tunc
cis se uallans munimine. ri gorẽ abstinen.¬
tiȩ studuit triplicare: & dĩ auxilium con-
ꝑ singulis noctib ȩccłiam dĩ frequentaret:
xp̃i dirus anguis erexit. Nam cum in ursi
spetiȩ eum intra ȩccłiam temptasset terrere.
& nocte alia de ferro candelabri nsus fuisset
transfigere: & nocte tercia ostium ȩccliȩ ex¬
pansis brachiis uellet ꝓhibere: om̃ia machina¬
menta philib̾tus expulit uirtute diuina.
per sanctȩ crucis indagia:

Expanded text:
sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc cis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare s singulis ecclesiam frequentaret,  dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis indagia. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
audeat. qui subeẽ ñ didicerit: nec obedienti-¬
am subiectis imꝑet. quã p̾latis exhibere ñ no¬
uit. S ed seruum dĩ inqͥrendum studuit: cu¬
iꝰ uehemens religio ꝓbatissima foret. Agnito
gͥ a qͦdam dĩ milite aglio nomine. qui p̾erat
cenobio rasbacensi. qͦd sc̃s audoenus cum suiᷤ
consortib in ꝓpͥa construxerat tellure ce ipse uirũ
dei inib instituerat de monast̾io luxouiensiũ
patrẽ: quicqͥd habere poterat in elemosinam
erogauit: nec quicquã exinde amicis uł pa-¬
rentib gratis aliquid tribuit: s totũ ac si re-¬
galia negotia sͥ credita. caute & fideliter custo-¬
diuit. Cumq ad p̃dictũ cenobium ꝑuenisset:
beatꝰ agliꝰ illum gͣtant̾ suscepit. Ibiq uir dñi
philib̾tus comam deposuit: ac uigum. xp̃i su-¬
aue & onꝰ eiꝰ leue suscepit. Tantȩq religionis¬
in eo culmen excreuit: ut uiris ꝑfectiorib
imitabilis fieret. Iussus gͥ ad pͥorem mensam

Expanded text:
audeat, qui subesse non didicerit, nec oboedientiaudeat, qui subesse non didicerit, nec oboedientiam subiectis imperet, quam praelatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito igitur quendam Dei militem Agilum nomine, qui praeerat caenubio Chrasbacinse, quem sanctus Audoinus cum suis consortibus in proprio construxerat tellore et ipsum virum Dei ibi instituerat de monasterio Luxoviensium patrem, quicquid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parentibus gratis aliquid tribuit, sed totum acsi regalia negotia sibi credita caute et fideliter dispensavit. Cumque ad praedictum caenubium pervenisset, beatus Agilus illum gratanter recepit, ibique vir Domini Filibertus comam deposuit hac iugum Christi suave et onus eius leve suscepit tantaeque religionis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam
Abbreviated transcription (Latin):
anctus gͥ philib̾tus helisano
territorio ortus. scłari pru¬
dentia ñ indoctus. undiq
uixta morẽ gentis strennuuᷤ.
uico iulii est nutritꝰ: ea de causa maxime qͦd
genitorem ipsiꝰ filibaudem. obtentu regio mu-¬
nere laicali amministratione cessante. ciues
loci illiꝰ expetissent pontific̃e. Qui cũ p̾di-¬
ctum adolescentem bonȩ indolis florere cer-¬
neret. eum regi dagob̾to commendare stu-¬
duit: qͥa int̾ reliquos francoꝵ reges. fortissimꝰ
fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens:
consortium indeptꝰ est audoeni optimatis.
¶ui qͥa sub aureo balteo dm ualde diligens. int̾
reliquos regni ꝓceres ualde habebatur illustcͥ:
& p̾fulgentib uitȩ meritis. cathedram subiit
rotomagensiũ ciuitatis: & nunc uirtutũ sig-¬
nis fulgurante radio choruscat in terris. Dũ
uina p̾cepta audiens. elegit. xp̃i discipłs fieri:
ꝓpͥis om̃ib derelictis. Nec tam̃ suo se arbitrio
credidit: qͥa hoc quippe didicerat. ut p̾esse ñ

Expanded text:
anctus igitur Filibertus Helisano territurio ortus, seculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe Vico Iulii est nutritus, ea de causa maxime, quod genitorem ipsius Filibaudem, obtentu regio munere, laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium indeptus est Audoini optimatis, qui, sub aureo balteo Deum valde diligens, inter reliquos regni proceres valde habebatur inlustris et, praefulgentibus vitae meritis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgorante radio, coruscat in terris. 2.vina praecepta audiens, elegit Christi discipulus fieri, propriis omnibus derelictis. Nec tamen se suo arbitrio credidit, quia hoc quippe didicit, ut praeesse non
Abbreviated transcription (Latin):
cte eadem ꝑmanere. Quod adepta. cũ in
honore sci cuncti habitatores uł hospites do¬
mus illiꝰ fuissent largiter ꝓpinati: illo matu-
ipsum repꝑit plenũ: ac si nichil ex eo fuisset
mox ut ipse benedictionẽ suꝑ caput eiꝰ de
sanntatẽ. Nec dissimile fuit illud: cum eo
sequanam transeunte. naues p̃ minia tem-¬
pestate ꝑiclitari cȩpissent. Sed ipso oratio-¬
em fundente: nauis sola in qua ipse stabat.
manentib aliis ad horam transuecta ẽ lit-¬
xtandis ammab fr̃s de monasti̾o circum:

Expanded text:
cte eadem commanere. Quod obtentu, cum in cte eadem commanere. Quod obtentu, cum in honore sancti cuncti habitatores vel hospites domus illius fuissent largiter propinati, illo maturiipsud repperit plenum, hacsi nihil ex eo fuisset mox ut ipse benedictionem super caput ipsiusanitatem. 21. Nec dissimile fuit illud, cum, eum Sigona transeunte, naves prae nimiam tempestate pereclitare coepissent, ipso oratione fundente, navis sola, in qua ipse stabat, remanentibus aliis, ad oram repente transvecta est littrtandas
Abbreviated transcription (Latin):
in fraude. Quod uͥ cognouit: ambo pariter
nulła moram facientes. donec & direpta red¬
derẽt: & penitentiam cũ indulgentia rece¬
pissent. Die quadam. monachus qͥ langue-¬
tib seruiebat ex more: & ipse incõmodum
uisus ẽ incurrisse. Sed hoc uir dĩ cognito:
dixit ei. Eidem habe: & egrotantib seruieis.
tu noli amplius egrotare. Mox monachus
ut audiuit. iussionẽ patris adimplens: &
egrotis seruiuit. & ipse sanus ꝑmansit.
ris agens cursum. suꝑ fluutũ hysaram ro-¬
manoꝵs deuenisset ad portũ: ñ inuento na-¬
uigio. orationis expetiuit p̾sidium. Quo
surgente de tellure: repente inuenerunt
dib ascendentes: alueũ transgressi sunt
fluminis. ꝙuędam religiosa fȩmina pmner-¬
uo in uilla uirũ dĩ in ꝓp̾a recepit edicula:
rogans eũ cellariũ suũ ingredi. & uas uina.¬
rium qͦd tonna dicit᷑ benedicere: atq ut in
eadem domo refectione ꝑacta. dignaret᷑ no-¬

Expanded text:
in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter nullam moram fecerunt, donec et direpta reddiderunt et paenitentiam cum indulgentiam recepissent. 17. Die quadam monachus, qui languentibus serviebat ex more, et ipse incommodum visus est incurrisse. Sed hoc vir Dei cognito dixit ei: 'Fidem habe, et aegrotantibus seniens, tu noli amplius aegrotare'. Mox monachus ut audivit, iussionem patris adimplens, et aegrotis servivit et ipse sanus permansit. ris agens cursum, super fluvium Hysara Romanorum devenisset ad portum, non invento navigio, orationis expetivit praesidium. Quo surgente de tello, repente invenerunt dibus ascendentes, alveum tratisgressi sunt fluminis. 19. Quaedam relegiosa femina Pinverno in villa virum Dei in propria recepit aedicola, rogans eum cellarium ingredi et vas vinarium quod tunna dicitur benedici, atque in eadem domo, refectione peracta, dignaretur no
Abbreviated transcription (Latin):
& manipłi sparsim ꝑ agrũ iacerent. tempestas
frendens intonuit: & uentus cum turbine
ualido se ostendit. Tunc sc̃s ne fr̃s laborem
ꝑderent: extensis brachiis dñm sħ̾m inclama¬
uit. Illo ab oratione surgente diumna uirtꝰ
tempestatẽ sedauit: & in duas diuisam partiᷤ.¬
abstulit & effugauit Mex serenitate reddita:
reddidert̃ monachi dõ laudis p̃conia. Dies
erat dominicꝰ. & uir dĩ ꝑacto itinere festina¬
bat ad cȩnobiũ missarũ celebrare sollempnia.
Preueniensq ad sequana. ipse cũ fr̃aib ascendit
nauicuła: caballos qͦs habuerat reliquit in
pascuis. Quidam autẽ regiꝰ forestariꝰ. dũ aspi¬
ceret equũ quẽ uir dm̃ insederat: furto abdu¬
xit. S ed cum se ad dormiendu collocasset.
repente surrexit: & totã domũ flamms exi¬
tialib ardere conspexit. Et cũ hoc uxor illiꝰ
ñ uideret. & eiꝰ anxietatẽ conspiceret. subito &
hoc qͦd iuir suuis indebat conspiciens ꝑcuncła.¬

Expanded text:
et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido se ostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent, extensis brachiis, dominum Iesum inclamavit. Illo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstulit et in duabus divisam partibus effugavit. Mox, serenitate reddita, reddiderunt monachi Deo laudis praeconia. 16. Dies erat dominica, et vir Dei, peracta itinera, festinabat ad caenubium missarum celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus adscendit naviculam; caballus quos habuerat reliquid in pascua. Quod regius forestarius dum aspexit, equum quem vir Dei sederat furto abduxit. Sed cum se ad dormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum hoc uxor ipsius non videret et eius ancxietatem conpesceret, subito et ipsa hoc quod vir suus videbat conspiciens, percuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ei etiam grã lacrimarũ concessa: ita ut¬
dum se ad orandum conferret. subito lacri¬
marum flumina scĩ illiꝰ ocli emanarent. Sed
& maxiũ sttidiũ erat ei: ut antea cibũ ñ su-¬
meret. quã eum dñs ꝑ compunctionis grãm
uisitaret. Cum enĩ unꝰ ẽ monachis uenisset
ad extremũ mortis: mutus effectus ẽ labiis.
Ingressus dĩ sacerdos ad illum. blandiens ce¬
pit suadere: ut si haberet occultũ facinus
unde pęnitentiam ñ egisset. manũ eiꝰ strm¬
geret. Cumq ille ita fecisset. ingressus uir
dei eccłiam scẽ mariȩ cȩpit altissimũ exora¬
re. ut egro linguam dignaretur reddere:
sc̃s dĩ ab oratione consurgeret. ei fr̃ aliꝰ nuntia¬
uit qͦd eger loqui ualeret: & confessionẽ dare
satageret. Quod & ita factum est. Nam con-¬
fessione data. penitentiaq recepta. reddidit
d̾o amm̃a: ut nec sc̃s de dm̃ miscłia diffide¬
ret: nec eger in desꝑatione transiret. ꝙua-¬
dam deniq die cum fr̃s messem succiderent.

Expanded text:
Erat enim ei gratia lacrimarum concessa, ut, mox se ad orandum conferret, subito lacrimarum flumina sancti illius oculi emanarent. Sed et maximum studium erat illi, ut antea cibum non sumeret, quam eum Dominus per conpunctionis gratiam visitaret. 14. Cumunus e monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, blandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset, manum eius stringeret. Cumque ille ita fecisset, ingressus vir Dei ad ecclesiam sanctae Mariae, coepit Dominum exorare, ut aegro linguam dignaretur reddere, sanctus de oratione consurgeret, ei frater alius nuntiavit, quod aeger loqui valeret et confessionem dare satageret. Quod ita factum est. Nam, confessione data, recepta paenitentia, reddidit animam, ut nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione transiret. 15. Quadam die cum fratres messem succiderent
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ egressionis ꝑacto octauo. &e icipiente
no: qͥd antea ita futurũ a sc̃õ p̃dictũ fuera
philib̾to. Nam cũ qͥdam infelix diaconat
offitio funet. crucem monastis inuolutam
argento asportasset in furto. cumq incipien-¬
te iam die nono facinus fuisset inuentum:
uir dĩ quib credidit uerbotenus dixit. qͦd
tot annis ipsum monast̾i̾um sine pastore
degeret: qͦt dieb crucis stigmata ꝑdidisset.
Deinde ut confirmata caritas int̾ ipsum &

Expanded text:
acto octavo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento asportasset in furto, cum incipiente die nono facinus fuisset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidisset. 29. Deinde cum firma caritas inter ipso et
Abbreviated transcription (Latin):
ut alii abbates sua ꝓp̾a monast̾ia relinquerent.
uł monachos suos ꝓbatissimos ad eũ dirigerest:
ut cũ eo longo tempore demorantes. discerent
esꝰ uitã uł conuersationem: ut in suis ꝓpͥis recte
ꝑdesse deberent:¬

Expanded text:
 alii abbates sua propria monasteria relinquerent, vel monachos probatissimos ad eum dirigerent, ut cum eo longo tempore demorantes, discerent ejus vitam, vel conversationem, ut in suis propriis recte prodesse deberent
Abbreviated transcription (Latin):
puscula necessitas poposcit. Tẽ illi fide firmiuᷤ
confortati. & exinde sufficient̾ habuert̃. & adue-¬
nientib cum gaudio obtulerunt: atq ex illa
die in antea numquã defecerunt habitatorib
loci illiꝰ oportuna frum̃ta. Addunt᷑ in pagina:
causa monast̾ii. ad hebromũ francoꝵ pͥncipem

Expanded text:
pusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide firmius pusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide firmius confortati, et exinde sufficienter habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt, atque ex illa die inantea numquam defecerunt habitatoribus loci illius oportuna frumenta. 11. Addantur pagina causa monasterii ad Ebroino Fra
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ignẽ consueuit extingere. ꝑ nutrim̃ta pm-¬
guedinis ignẽ nutrit lucernȩ. Agit hoc meri-¬
tum sc̃i philib̾ti. & scõꝵ multiplioes ibidem se-¬
pulturȩ: qͥ dõ seruientes assiduȩ ꝑ pacis tem-
pora. confixi eruci. uoluntate ꝓpͥa agonẽ mmi-¬
pleuerunt. martyrii: & corpore. xp̃o cõmortui.
expectant diem iudicii: coronã głosi certami-¬
nis recepturi. Hec de siti loci breuit̃ diximꝰ:
nunc ad gestoꝵ ordinem redeamꝰ.¬
te. ut quicqͥd sibi abstinentiȩ rigore subtrahe-¬
ret. hoc pauꝑib & hospitib erogaret: quadam
die laborantib fr̾ib panis defuit: ita ut ȩtram
unde reficerent omnimodis ñ adesset. Sed cũ
ipse uir dĩ fr̃s ut semꝑ studio religionis am-¬
moneret. dicens ẽẽ ꝓmissum. qͦd dñs animani
iusti fame nequaquã affligeret: subito nutu
dĩ qͥdam francꝰ affuit. qͥ septem panes & bis ter-¬
na farinȩ sata detulit: hora qua reficiendi cor-¬

Expanded text:
quae ignem consuevit extinguere, per nutrimenta pinquae ignem consuevit extinguere, per nutrimenta pinguidinis ignem nutrit lucernae. Agit hoc meritum sancti Filiberti et sanctorum multiplices sepulturae, qui Deo servientes assiduae, ppore, confixa cruci propria voluntate, agonem impleverunt martyrii, et corpore Christo cummortui, expectant diem Domini, coronam magni certaminis recepturi. Haec de situ loci breviter diximus; nunc ad gestorum ordinem redeamte et, quodquod sibi abstinentiae rigore subtraheret, hoc pauperibus et hospitibus erogaret, quadam die laborantebus fratribus panis defuit, ita ut etiam, unde fieret, omnimodis non adesset. Sed cum ipse fratres semper in studio religionis admoneret, dicens, esse promissum, quod Dominus animam iusti fame nequaquam adfligeret, subitu nutu Dei quidam Francus adfuit, qui septem panes et bis terna farinae sata detulit hora, qua reficiendi cor
Abbreviated transcription (Latin):
herent gͦ a borea. pionisii martyris. & germani¬
tini. Pergit ad meridiem cellula ipsiꝰ scĩ dei:
petreo margine florescente. Oꝑata saxis clau¬
stra: cingunturq arcub uaria. Quod decus
oblectans animum: cunctis triumphantib li¬
phis duplex uergit ad austrũ. Ducentoꝵ no¬
naginta pedum longitudine. qͥnquaginta.
in latitudine: eminet domꝰ quiescendi obten
penetrãs: lineis fouet aspectũ legentib. Subt̾
edes geminȩ: duob officiis oportunȩ. Hinc fa-¬
lerna seruanda condunt᷑: hinc prandia clara
parantur. Ibiq conuenunt. qui digne dõ deser-¬
uiunt: nichil habentes ꝓpͥum. nullo egentes
compendio: qͥa sꝑantes in dño. ñ defitient om-¬
m bono: ut uere in eis impleatur scͥptũ. Pax
scandalum. Caritas ibidem fulget mira: absti-¬
nentia magna: humilitas summa: castitas pre
om̃ib. S ed & illud mirũ. qͦd a scło non erat
auditũ: de beluis maris inuenerunt compen-¬
tenebras ꝑ lucernas: atq contra natura sui. aqͣ

Expanded text:
erit a borea Dionisi martyris et Germantini. Vergit ad meridie cellula ipsius sancti Dei, petreo margine florescente. Operosa saxis claustra comitur arcis, variaque decus oblectans animum cunctis, triumphantibus limphis. Duplex vergens ad austrum, ducentorum nonaginta pedum longitudine, quinquaginta in latitudine eminit domus quiescendi obtentpenetrans, linis fovet aspectum legentis. Subter aedes gemina duobus offitiis oportuna: Hinc Falerna servanda conduntur, hinc prandia clara parantur, ibique conveniunt, qui digne Christo deserviunt, nihil habentes proprium, nullum egentes conpendium, quia sperantes in Domino non deficient omni bono, ut vere in eis impleatur scriptum: Paxst illis scandalum. Caritas ibidem fulgit mira, abstinentia magna, humilitas summa, castitas per omnia. 9. Sed et illud mirum, quod a seculo non erat auditum: de beluis marinis invenerunt conpentenebras per lucernas, atque contra naturam sui aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ in monastio increuisset multitudo. ali¬
ud construxit cȩnobiũ nomine pauliacum.
decem miliariis a gemmetico cȩnobio seque¬
stratum: uͥ scãrum congregauit multitudi-¬
nem feminarũ: quas sub religionis norma ꝓ
uiri dĩ obedientia gub̾nabat mat̾ prudentissi-¬
ma. orta nobili parentela: uocabulo austraber-¬
ta. S ed & multa monasteria: ꝑ eiꝰ exempłu con-

Expanded text:
 in monasterium multitudo, alium construxit caenubium nomine Pauliaco, decem milibus a Gemedico sequestratum, ubi sanctarum congregavit multitudine feminarum, quas sub relegionis norma pro viri Dei oboedientiam gubernabat mater prudentissima, orta nobile parentela, vocabulo Austroberta. Sed et multa monasteria per eius exempla sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ꝓstratũ ualida febre. iniunxit es causam
obedientiȩ: in uirtute. xp̃i solo uerbi usus
imꝑio. uade inqͥens & reuertere: & amplius
noli febricitare. Statim gͦ monachus sanus fa-¬
ctus: ꝑfecit quantotiꝰ. qͦd a scõ patre fuerat ius-¬
sus. Ita uiri dĩ sermo: & causam obtinuit. et
morbum fugauit. Quodam uͦ tempore: ad pa-¬
risius cuntatẽ. exigente causa discordiȩ comio-¬

Expanded text:
iuncxit ei causam oboedientiae, in virtute Christi solo verbo usus imperii: 'Vade', inquiens, 'et revertere et amplius noli febricitare'. Statim ergo monachus sanus factus proficiscit quantocius, quod a sancto patre fuerat iussus. Ita viri Dei sermo et causam obtinuit et morbum fugavit. 12. Quodam tempore Parius civitate, exigente causa discordiae, vi
Abbreviated transcription (Latin):
cimoniis plena ad litus affuit: quȩ calciam̃ta ac
uestim̃ta fr̃ib larga copia ministrauit. Quid
ci sumio. qͥ numerat multitudinẽ stellarum.
Tanta eni in eo erat sagacitas: ut quicqͥd aliis
p̃dicaret. ipse priꝰ implere satageret. Erat enĩ
pietate repletus. miscdia preditꝰ: in p̾dicatione
nuus. colloqͥo amabilis: uigore fortis. ꝑ omĩa
hospitalis. Captiuoꝵ redemptor: dolentium
consolator: eccł̃iarum optimꝰ constructor: ab¬
stinentiȩ sectator. Non solum aũ ille: s etiam
in exemplum illiꝰ multi. Ita uͦ fugiebat men-¬
datium: tanquam mortale uenenũ. Castis¬
simꝰ. sobriꝰ: in om̃i oꝑe bono ꝑfectus. Semꝑ¬
in ore illiꝰ xp̃c: semꝑ in corde illiꝰ refulgebat
ppłis. gaudentib angłis. anima meliti sacerdo¬
tis de mundi ludibrio migraitit ad dnĩn:
Corpus namq terra suscepit: anima. xp̃o reddi

Expanded text:
cimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43.ci summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione nloquio amabilis, vigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam mortale venenum, castissimus, sobrius, in omius Christus, semper in corde illius refulgebat populis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibrio migravit ad Christum, Corpus terra suscepit, anima Christo red
Abbreviated transcription (Latin):
multa & mira languentib remedia ꝓue¬
nire ꝑuulgatissimũ est: adeo ut siquis qu̾a¬
quã decumbens ualidissime. huiꝰ affitiat᷑ desi-¬
derio efficacissimũ eẽ reducis putet᷑ indiciũ
sospitatis. Hoc non in colarũ asscribimꝰ sc̃itati:
uerum & deuote postulantiũ fides optinere
talia: & beatissimi oermani meritũ cuiꝰ nõie
panis inscribit᷑. multo ualet p̾stare maiora.
Tua hȩc sunt munera xp̃e. qui in tuoꝵ mira¬
bilis es uirtute scõꝵ: dumq hos miracłis clari¬
ficas. ad eoꝵ nos imitationẽ inflammnas. Hȩc
de his quȩ circa sacrũ eiꝰ corpꝰ aut gesta sunt
aut gerunt᷑. excepta quã uerissine: fastidii for¬
tassis euasere nauseam. patrocinio breuitatis.
E me paucula E de illis locis in quib eiꝰ
uenerant᷑ reliquiȩ ꝑstringentes: ad libelli fine

Expanded text:
multa et mira languentibus remedia provenire, pervulgatissimum est; adeo ut, si quis, quanquam decumbens validissime, hujus afficiatur desiderio, efficacissimum esse reducis putetur indicium sospitatis. Hoc non incolarum ascribimus sanctitati; verum et devote postulantium fides obtinere talia, et beatissimi Germani meritum, cujus nomine panis inscribitur, multo valet praestare majora. Tua haec sunt munera, Christe, qui in tuorum mirabilis es virtute sanctorum; dumque hos miraculis clarificas eorum, nos imitationem inflammas. Haec de his, quae circa sacrum ejus corpus ut gesta sunt, aut geruntur, excerpta quam verissime, fastidii fortassis evasere nauseam patrocinio brevitatis. Hinc paucula de illis locis, in quibus ejus venerantur reliquiae perstringentes, ad libelli fine
Abbreviated transcription (Latin):
uodam autẽ tempore ad supradictã ba-¬
silicam in qua reliqͥe conditȩ sunt: cum
auito auuncło meo. aruennoꝵ antistite acces-¬
simꝰ. Ubi cũ scs̃ pontifex ieiunus ingressus fu-¬
isset hora qͣsi decima: om̃s qui cũ eo intrauimꝰ
odorem lilioꝵ rosarumq narib hausimꝰ. Quod
nobis beati sermani p̃stitũ merito ñ ambigi¬
mꝰ erat enim mensis nonꝰ. Acꝰtũ. Quico
musciacas. De his oregorius ita Quib p̃mi ͤ¬
sis ad ea quȩ nr̃ȩ uł ꝓpinquauerunt uł ac¬
cesserunt ȩtati:stili seriem transferamꝰ. Ue-¬
rum qm̃ spiritalib spiritalia seminant᷑. dig¬
intasq dñi in seruoꝵ ꝓbitate ꝑpendit᷑: rationi
ꝑximũ iudico breui ostendere. tanti patris
meratis diumũ erga loci incolas fauorẽ in fi¬
ne maxime claruisse

Expanded text:
uodam autem tempore ad supradictam basilicam, in qua reliquiae conditae sunt, cum Avito, avunculo meo, Arvernorum antistite, accessimus. Ubi cum sanctus pontifex jejunus ingressus fuisset hora quasi decima, omnes qui cum eo intravimus, odorem liliorum rosarumque naribus hausimus; quod nobis beati Germani praestitum merito, non ambigimus: erat enim mensis nonus. Actum vico Musciacas. De his Gregorius ita. Quibus praemissis ad ea, quae nostrae vel propinquaverunt, vel accesserunt aetati, styli seriem transferamus. Verum, quoniam spiritalibus spiritalia seminantur, dignitasque Domini in servorum probitate perpenditur, rationi proximum judico brevi ostendere tanti Patris meritis divinum erga loci incolas favorem in fine maxime claruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis constitiiti. Cum subito Gexmanꝰ signi¬
fer uniu̾sos ammonet: &e p̾dicit ut uoci suȩ uno
clamore respondeant: securisq hostib qͥ se inspe-¬
ratos adeẽ confiderent. alła tercio repetitũ sacer-¬
dotes exclamant. Sequiturq una uox omniũ:
& eleuatũ clamorẽ reꝑcusso aere montiũ inclu-¬
sa multiplicant. Hostile agmen terrore ꝓsternit᷑:
& ruisse suꝑ se non solum rupes circũdatas. ue¬
rum ȩtiam ipsam cȩli machm̃a contremiscunt.
gaudentes uł nuda corpora eripuisse discͥmini.
Plures ȩtiam timore p̃cipites: flum̃ qͦd sensim ue-¬
spectator efficit᷑. Spolia colligunt᷑ exposita: & pre-¬
dam cȩlestis uictoriȩ miles religiosꝰ adipiscit᷑. Tri-¬
umphant pontifices hostib fusis sine sanguine:
triumphat uictoria fide obtenta. ñ uirib. Com-¬
posita itaq opulentissima insula securitate mul-
cuis: quippe qͥ uicissent pelagianstas & saxones.

Expanded text:
insidiis constituti: cum subito Germanus signiinsidiis constituti: cum subito Germanus signifer universos admonet et praedicit, ut voci suae uno clamore respondeant, securisque hostibus, qui se insperatos adesse confiderent, Alleluia tertio repetitam sacerdotes exclamant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem, repercusso aere, montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et ruisse super se non solum rupes circumdatas, verum etiam ipsam caeli machinam contremescunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimine. Plures etiam timore praecipites flumen, quod sensim veosus expectator efficitur; spolia colliguntur exposita, et praedam caelestis victoriae miles relegiosus adipiscitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine sanguine; triumphat victoria fide obtenta, non viribus. Conposita itaque opulentissima insula securitate multicuis, quippe qui vicissent Pelagianistas et Saxones,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecclia ad diem resurrectionis dñicȩ frondib con-¬
texta componit᷑: & in expeditione campestri in¬
star ciuitatis aptatur:. Madidus baptismate ꝓ¬
cedit exercitꝰ: fides feruet in ppło: & contempto
armoꝵ p̃sidio. diuinitatis expectatur auxilium.
Int̾ea institutio hec uł forma. castroꝵ hostib nũn-¬
tiatur. Qui uic toriam qͣsi de mermi exercitu
p̃fumentes. assumpta alacritate. festinant: quoꝵ
tam̃ aduentꝰ exploratione cognoscit᷑. Cumq
em̃sa sollemintate paschali recens de lauachro.
pars maior exercitꝰ arma caꝑe & bellũ parare tẽ-¬
ptaret: Germanꝰ duce se p̃lii ꝓfitet᷑. Eligit expe-¬
ditos: circũiecta ꝑcurrit: & e regione qua hostiũ
sꝑabat᷑ aduentꝰ. uallem circuindat̃a editis mon-¬
tib intuet᷑. Quo in loco nouũ componit exercitũ:
ipse dux agnimis. Et iam aderat ferox hostiũ
multitudo: quã appropinquare intuebant᷑ in

Expanded text:
Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus conEcclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio vel forma castrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e regione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur. Quo in loco novum conponit exercitum ipse dux agminis. 18. Et iam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum debilitati suȩ nichil remedii pate¬
retur adhiberi. quad̃a nocte candentẽ niueiᷤ
uestib uidit sͥ ad eẽ ꝑsonã. quȩ manu exten-¬
sa iacent̾e uideret᷑ attollere: eũq consistere fir¬
mis uestigiis imperabat. Post quã hor̃a ita
fugatis dolorib recepit pͥstinam sanitatẽ: ut
die reddito itineris laborẽ subiret intrepidus:
Nterra sarones pictiq bellum adũsꝰ .xxuii.
britones iunctis uirib susceꝑunt: qͦs eadem neces¬
sitas in castra contraxerat. Et cũ trepidi partes su-¬
as penȩ impares iudicarent: sc̃oꝵ antistitũ auxili-¬
ũ petierunt. Qui ꝓmissum maturantes aduen-¬
tũ. tantũ securitatis ac fidutiȩ contulerunt: ut
quadragesimȩ uenerabiles dies. qͦs religiosiores
reddebat p̾sentia sacerdotũ: in tantũ ut cotidi¬
anis p̾dicationib instituti. certatĩ ad grãm bap-¬
tismatis conuolarent. Nam maxima exercitus
multitudo: undam lauacri salutaris expetiit

Expanded text:
et cum debilitati suae nihil remedii pateet cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securitatis ac fiduciae contulerunt, ut quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit.
Abbreviated transcription (Latin):
mib quȩ illic palustri arundine tegebantur:
ad eum habitacłm in qͦ idem iacebat. flab̃ris
stimulantib ferebat᷑. Concursꝰ omniũ ad antiꝰ¬
stitem conuolauit: ut eleuatis manib ꝑicłm¬
qͦd imminebat euaderet. Qui om̃ib increpa¬
tis: moueri se fidei p̃sumptione non est passꝰ
Multitudo om̃is desꝑatione ꝑterrita: obiiam
occurrit incendio. S ut dĩ potentia manife¬
stior appareret: qͥcqͥd custodire temptauerat.
turba. igne confumit᷑: qͦd uͦ iacens & infirmͦ
defenderat. reseruat᷑. Hospitiũ scĩ uiri expa-¬
uescens flamma transiliuit. ultͣ cit᷑q deseuieis:
& int̾ globos flamantis incendii. incolume
tab̾nacłm qͦd habitator inclusus obseruabat
emieuit. E xultat turba miracło: & uictam se
diuinis uirtutib gratulat᷑. Excubabat dieb
ac noctib ante tuguriũ pauꝑis turba sine
numero: hi animas curari cupientes. hi cor-¬
in famulo: qui uirtutes faciebat infirmus.

Expanded text:
mibus, quae illic palustri arundine tegebantur, mibus, quae illic palustri arundine tegebantur, ad eum habitaculum, in quo idem iacebat, flabris stimulantibus ferebatur. Concursus omnium ad antestitem convolavit, ut elevatis manibd inminebat, evaderet; qui, omnibus increpatis, moveri se fidei praesumptione non passus est. Multitudo omnis, desperatione perterrita, obviam occurrit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quicquid custodire temptaverat turba, igne consumitur; quod vero iacens et infirmus defenderat, reservatur. Hospitium sancti viri expavescens flamma transilivit, ultra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii incolome tabernaculum, quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corin famulo, qui virtutes faciebat infirmus;
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ssa itaq ꝑu̾sitate damnabili. eiusq
auctorib confutatis. animisq omniũ fidi pu¬
ritate compositis: sacerdotes beatũ alganum
sit sepulchrũ. p̃tiosa ibid̾e munera conditurꝰ.
arbitrans oportiinũ. ut membra scõꝵ ex diũ¬
sis regionib collecta. qͦs pares meritis receꝑat cȩ-¬
lũ. sepulchri qͦꝙ unius teneret hospiciũ. Qui-¬
b depositis honorificȩ atq sociatis: de loco ipso
uͥ beati mr̃ris effusus fuerat sanguis. massam pul-¬
ueris secũ portaturꝰ abstulit: in qua apparebat
lente. Quib ita gestis: in numera hominũ eo¬
dem die ad dnm̃ turba conu̾sa est: xxui.
nde dum redeunt. insidiator inmicꝰ casua¬
lib laqueis p̃paratis: Germani pedẽ lapsꝰ
occasione contriuit: ignorans merita illius sicut
iob beatissimi afflictione corporis ꝓpaganda.
Et dum aliquandui uno in loco infirmitatis
necessitate constringitur: in uicina qͣ manebat
casuale exarsit incendiũ. Quod consũptis do¬

Expanded text:
ompressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis, atque animis omnium fidei puritate compositis, sacerdotes beatum Albanum elli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat,lente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba conversa est. nde dum redeunt, insidiator inimicus, casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius sicut lob beatissimi adflictione corporis propaganda. Et dum aliquamdiu uno in loco infirmitatis necessitate constringitur, in vicinia qua manebat casuale exarsit incendium. Quod, consumptis do