comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ intraductionẽ cogitationũ
nr̃arũ: grauis ẽ nob̾ etiã adu¬
dendũ: qm̃ dissimilis ẽ aliis ui¬
ta illius et mutate sunt uie il¬
lius tãquã nugaces exͣtimati
sumꝰ abeo : cõtinet se auiis nr̃is
quasi ab inmunditiis. et p̃fert
nouissima iustoꝵ. et gloriantur
ẜmones illiꝰ uerisunt. et tentemꝰ
quentura sunt illi contumeliis
et torm̃tis int̾rogemꝰ eũ. eͥt scia¬
mus reuerentiã illiꝰ et ꝓbeius
patientiã illiꝰ morte tu r pissima
cõdennemꝰ eũt Hec cogita uerũt:
et errauerunt: excecauit enin
illos stulticia i põꝵ et nescierũt
sacram̃ta dei. Nõne ita descripsit
nefariũ illiro cõsiliũ ab impiis
initũ cõtra d̾m ut plane ĩt̾fuisse
uideat᷑: at qula s alomone qͥ hec¬
cecinit usq a dio tempus qͦ
gesta res ẽ. mille ac decẽ ãni
fuerunt. nichil nos ffingimꝰ.
uichil adlimꝰ. Habebant hec
qui fecerunt. legebant ĩquos
hec dictasunt s et nunc here¬
des nominis ac sceleris illorũ

Expanded text:
 in traductionem cogitationum nostrarum, grauis est nobis etiam ad uidendum, quoniam dissimilis est aliis uita illius et mutatae sunt uiae illius. tamquam nugaces aestimati sumus ab illo, continet se a uiis nostris quasi ab inmunditiis et praefert nouissima iustorum et gloriatur sermones illius ueri sunt, et temptemus quae euentura sunt illi. contumelia et tormenta interrogemus eum, et sciamus reuerentiam illius et probemus patientiam illius. morte turpissima condemnemus eum. haec cogitaueruntet erraverunt. Excaecavit enim illos stultitia ipsorum; et nescierunt sacramenta Dei. Nonne ita descripsit nefarium illud consilium ab impiis initum contra Deum, ut plane interfuisse videatur? Atqui a Salomone, qui haeccecinit, usque ad id tempus, quo gesta res est, mille ac decem anni fuerunt. Nihil nos affingimus, nihil addimus. Habebant haec, qui fecerunt: legebant, in quos haec dicta sunt. Sed et nunc haeredes nominis ac sceleris illorum
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ his affectib positã. dt
successoribpent. Sicut aũt
dedit nob̾ oculos deus. no ut
spectemꝰ uoluptatẽq capiamꝰ.
s ut uideamꝰ pp̃ eos actus qui
ꝑtinent aduite necessitate
Ita genitalẽ corporis partem
qd̃ nom̃ ip̃m docet. nulla alia
causa efficiende sobolis acciͦpi¬
mus. huic diuine legi sunma
deuotione parendũ est. Sint
om̃s qui se disciplos dei profi¬
tebunt᷑. ita morati et ĩstituti.
ut imꝑare sibi possint. Nam
qui uoluptatib indulgent.
qui librdini obsequnt᷑. Hi aui¬
mã suã corpori mancipant ad

Expanded text:
legem his affectibus positam, ut legem his affectibus positam, ut successionem parent. Sicut autem dedit nobis oculos Deus, non ut spectemus, voluptatemque capiamus, sed ut videamus propter eos actus, qui pertinent ad vitae necessitatem, ita genitalem corporis partem, quod nomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae sobolis accepimus. Huic divinae legi summa devotione parendum est. Sint omnes, qui se discipulos Dei profitebuntur, ita morati et instituti, ut imperare sibi possint. Nam qui voluptatibus indulgent, qui libidini obsequuntur, ii animam suam corpori mancipant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
opera et hec facinora desiset ar¬
mandi adu̾sus eam uirtutei
maxima sumꝰ. Quisquis affe¬
ctus illud finare nõ põt cobi¬
beat eos intraprescriptũ legiti¬
mi thori. ut et illird quol aui¬
de expetit cõsequat᷑. et tam̃ no
honesta oꝑa uoluptas sequit
si ipsã ꝑse appetunt iusta et legi¬
tima fruilicet. Quod si aliqua
necessitas ꝓhibet. tũ uo maxi¬
meͣ adhibenda urtus erit.i
Ut cupiditati continentia re¬
luctetur. Nec tm̃ alieni thoris
publicis uulgatisq corporib
abstineiroũ ^ ꝓͣcipit. docetqi
nos cii duo int se corpora fue¬
rint copulata unũ corpus estĩ¬
cere: Itaq qui se ceno ĩ ui̾sent.
cenosic oblitus necesse ẽ. Et
corpus qui dẽ cito ablui põt.
meus aũt cõtagione impu¬
dicicorporis inquinata non
põt. nͥ et longo tp̃r et multis
bonis oꝑibi abea cui ĩ heserit
colluuione purgari Oportet
gͦ sibi quẽq ꝓponere duorum
sexuũ cõiunctionẽ gnͣandi ⁊¬
causa datã ẽe uiuentib. eaq

Expanded text:
edat opera et haec facinora designet, armandi aduersus eam uirtute maxima sumus. quisquis affectus illos frenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illut quod auide expetit consequatur et tamen inhonesta opera uoluptas sequitur: si ipsam per se adpetunt, iusta et legitima frui licet. quodsi aliqua necessitas probebit, tum uero maxime adhibenda uirtus erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris publicis uulgatisque corporibus abstinendum deus praecipit docetque nos, cum duo intrint copulata, unum corpus efficere. Ita qui se coeno immerserit, coeno sit oblitus necesse est; et corpus quidem cito ablui potest: mens autem contagione impudici corporis inquinata non potest, nisi et longo tempore, et multis bonis operibus, ab ea quae inhaeserit colluvione purgari. Oportet ergo sibi quemque proponere, duorum sexuum conjunctionem generandi causa datam esse viventibus, eamque
Abbreviated transcription (Latin):
deria ĩmittit. ut aliena cõtami¬
nẽt. quib habere ppria sine de¬
licto licet. Obicit quippe oculiꝰ¬
itabiles formas suggeritq i
fom̃ta et uiciis pabulũsubmi¬
ustrat. etͣ mtimis uiscenbus
stimulos om̃s conturbat et cõ
Ac nequis ẽet qui penarũ me¬
tu abstinerunt alieno. lupana¬
ria quoq cõstituit et pudorem
infeliciũ mulierũ publicauit.
ut ludibrio haberet. tã eos qui
faciunt. qͣm quas pati necesse. ẽ
Hiis obscenitatib aĩas adscĩ¬
tatẽ genitas. uelut inceni gũ¬
gite demersit. pudorẽ extuxit.
puditicia ꝓfugauit. Idem etiã
mares manb admiseuit: ⁊ ne¬
fantos cohitus cõtra naturã
contraq
ĩstitut tei machinatus ẽ. Sic
imbuit homines et armauit.
adnefas om̃e. Quid en potest
ẽẽ sc̃m his qui etatẽ in becillã
et p̃sidio indigentẽ libidinit
sue depopulandã fedandãq
ꝓ magnitudine sceleris enarra¬
ri. Nichil amplius istos appel¬

Expanded text:
deria inmittit, ut aliena contamideria inmittit, ut aliena contaminent quibus habere propria sine delicto licet. obicit quippe oculitabiles formas suggeritque fomenta et uitiis pabulum subministrat; tum in intimis uisceribus stimulos omnes conturbat et commac ne quis esset qui poenarum metu abstineret alieno, lupanaria quoque constituit et pudorem infelicium mulierum publicauit, ut ludibrio haberet tam eos qui faciunt quam quas pati necesse est. his obscenitatibus animas ad sanctitatem genitas uelut in caeni gurgite demersit, pudorem extinxit, pudicitiam flagitauit. idem etiam mares maribus adplicuit et nefandos coitus contra naturam contraque institutum dei machinatus est. sic imbuit homines et armauit ad nefas omne. quid enim potest esse sanctum us qui aetatem inbecillam et praesidio indigentem libidini suae depoppro magnitudine sceleris enarrari. Nihil amplius istos appel
Abbreviated transcription (Latin):
Eno nune ad eain que
ꝓcipitur ex tactu uolup¬
tate. Quisensus ẽ quidẽtotius
corporis. S ego nõ deornam̃tis
acͣ uestib. s de sola libidine dicẽ¬
du mnputo. que maxiie colxẽ¬
da ẽ. quia maxime nocet. Cum
excogitasset deus duoꝵ sexiũ
rationẽ attribuit his ut se ĩui¬
cem appeterent. et cõiunctione
gauderent: Itaq arcdentissi nĩã
cupiditatẽ cunctoͬrũ animan¬
tiũ corporib admiscuit. ut in
hos affectus auidissine iuant.
eiq ratione ꝓpagari. et multi¬
pliea genera possent. Que eu¬
proitas et appetentia in homiĩe
uehem̃tior et acrior ĩuenitur.
uł quia homine multitudinem
uoluit ẽẽ maiorẽ. uł quia uirtu¬
tem soli homini de dit. ut eẽt la¬
us et gloria in eohercendis uo¬
luptatibi. et abstinentia suiꝰ Scit
gͦ adu̾sanꝰ ille ñr quãta sit uis
huiꝰ cupiditatis qͣm quidã ueces¬
sitatẽ deͬ icere maluerunt. eamq
a rectoet bono. ad prauũ et adma¬
lũ transtuserut. Illicita eñi desi¬

Expanded text:
enio nunc ad eam quae percipitur ex tactu uoluptatem: qui sensus est quidem totius corporis. sed ego non de ornamentis ac uestibus, sed de sola libidine dicendum mihi puto, quae maxime coercenda est, quia maxime nocet. cum excogitasset deus duorum sexuum rationem, adtribuit iis ut se inuicem adpeterent et coniunctione gauderent. itaque ardentissimam cupiditatem cunctarum animantium corporibus admiscuit, ut in hos adfectus auidissime ruerent eaque ratione propagari et multiplicari genera possent. quae cupiditas et adpetentia in homine uehementior et acrior inuenitur, uel quia hominum multitudinem uoluit esse maiorem uel quoniam uirtutem soli homini dedit, ut esset laus et gloria in coercendis uoluptatibus et abstinentia sui. scit ergo aduersarius ille noster quanta sit uis huius cupiditatis, quam quidam necessitatem dicere maluerunt, eamque a recto et bono ad prauum et malum transfert. inlicita enim desi
Abbreviated transcription (Latin):
bidinẽ s ĩ san̾ã pocius ex̾¬
cẽts piget dic̾e. Sd̃ ꝙ iis
fore cedamus qͦs nõ piget
istis loquor quoꝵ teterrima
libido et execrabłis furor
ne capiti quidẽ parcit

Expanded text:
us exercent! Piget dicere: sed quid his fore credamus, quos non piget istis loquor, quorum teterrima libido et execrabilis furor ne capiti quidem parcit
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ad alterũ põt.set quis est
qui hec bona parare et acquire¬
re sibi uelit. Ueniant qui esuri¬
unt ut celesti cibo saturati sem¬
pif̾uã famẽ pouant.¶ Teniant
qui sitiunt ut aquã salutarẽ
de ꝑhemiifonte plenissimis fa¬
ucib trahant hoc cibatu atq
potu dei et ceci uidebunt. et surdi
auoient. et mutiloquentur.
et clairdi ambulabunt et stul¬
ti sapient. et egri. ualebunt.
et mortui reuiuiscent. Quis¬
quis eñi corruptelas terre uͥ¬
tute calcauent. hunc arbit̾
ille sũmus et uerax. ad uita
lucẽq ꝑpetua suscitabit. Neno
diuitiis. nemofascib. nemor
etiã regia potestate cõfidat.⁊
immortalẽ ista nõ faciunt.n
Alamquicũq rationẽ homini
abiecent᷑ psentia secutus ĩ hu¬
nium se ipse ꝓstrauerit.tãquã
desertor uñi et imꝑatoris et pa¬
tris sui puniet᷑: Intendamꝰ ergo
iustitie que nos inseꝑabilis ⁊¬
comes add̾msola ꝑducet. et ⁊¬
dũ sp̃s hos regit artus in fatga¬

Expanded text:
ferri ad alterum potest. ecquis est ferri ad alterum potest. ecquis est qui haec bona parare et adquirere sibi uelit? ueniant qui esuriunt, ut caelesti cibo saturati sempiternam famem ponant, ueniant qui sitiunt, ut aquam salutarem de perenni fonte plenissimis faucibus trahant. hoc cibatu atque potu dei et caeci uidebunt et surdi audient et muti loquentur et clodi ambulabunt et stulti sapient et aegroti ualebunt et mortui reuiuescent. quisquis enim corruptelas terrae uirtute calcauerit, hunc arbiter ille summus et uerax ad uitam lucemque perpetuam suscitabit. nemo diuitiis, nemo fascibus, nemo etiam regia potestate confidat: inmortalem ista non faciunt. nam quicumque rationem hominis abiecerit ac praesentia secutus in humum se ipse prostrauerit, tamquam desertor domini et imperatoris et patris sui punietur. intendamus ergo iustitiae, quae nos inseparabilis comes ad deum sola perducet, et dum spiritus hos regit artus, infatiga
Abbreviated transcription (Latin):
tib lux negat᷑. qui iam defici¬
entib corporis uirib in hoci
admouent instantis ultime
necessitatis. ut cupidiꝰ ut ãtẽ¬
tius hauriendis libroinibus
intendant qua ex uoragine
liberet si qͤiusq dũ licet dum
facultas adest seq ad deum
tota mente cõuertat. ut illuz
diẽ securus expectet qͦ p̾sens
dñsq mundi deus. de singłoꝵ
factis et cogitationibꝰ irdica¬
bit. quecũq hic expetuntur.
nõ tm negligat. S et fugiat.⁊
potiorẽq auimã suã urdicet
quã bona ista fallacia. quorũ
ĩcerta ac caduca possessio est.
Migrant eñ cotidie. et mul¬
to uelocius exeunt quã intra¬
uerant. et tam̃ si nob̾ usq adul¬
timũ liceat istis frui. Aliis cer¬
te relinquenda sunt: nichilno¬
biscũ ferre possumꝰ. nisi uitam
bene atq innocent̾ actã. illead
d̾m copiosus. il le opulentus
adueniet cui astabunt cõtine¬
tia miẜicordia patientia cou¬
tas fides. Hec ẽ hereditas nr̃a.
que nec erpi cuiquã nec trans¬

Expanded text:
tibus nixi, qui iam deficientibus corporis uiribus in hoc admonentur instantis ultimae necessitatis, ut cupidius et ardentius hauriendis libidinibus intendant. qua ex uoragine liberet se quisque, dum licet, dum facultas adest, seque ad deum tota mente conuertat, ut illum diem securus expectet, quo praeses dominusque mundi deus de singulorum factis et cogitationibus iudicabit. quaecumque hic expetuntur, non tantum neglegat, sed et fugiat potioremque animam suam iudicet quam bona\' ista fallacia, quorum incerta et caduca possessio est: migrant enim cotidie et multo uelocius exeunt quam intrauerant et tamen, si nobis usque ad ultimum liceat istis frui, aliis certe relinquenda sunt. nihil nobiscum ferre possumus nisi uitam bene atque innocenter actam. ille ad deum copiosus, ille opulentus adueniet, cui adstabunt continentia misericordia patientia caritas fides. haec est hereditas nostra quae nec eripi cuiquam nec trans
Abbreviated transcription (Latin):
muinũ ꝯtraq naturã stultiora
sibiquo imitaref᷑ legit et qm̃¬
uirebat inçeteris animalibus
offĩçia maru feminarũq non
ẽẽ diiisa existimauit oportere
etiã mulieres militare: et cõ¬
siliis publicis int̾esse. et magi¬
stratus gerere et impia suscipe.
Itaq his aĩma et equos assigua¬
uit. Consequens ẽ. ut et lanã
et telan uiris. et infantium
gestationes. Nec uidit impos¬
sibilia ẽẽ que diceret ex eo ꝙͦ ad¬
huc in orbe t̾re ⁊eq tã stulta n
tamsapiens ulla gens extitit
ique hoc modo uiueret

Expanded text:
minum, contraque naturam, stultiora minum, contraque naturam, stultiora sibi, quae imitaretur, elegit. Et qvidebat in caeteris animalibus officia marium foeminarumque non esse divisa, existimavit oportere etiam mulieres militare, et cosiliis publicis interesse et magistratus gerere et imperia suscipere. itaque his arma et equos adsignauit: consequens est ut lanam et telam uiris et infantium gestationes. nec uidit inpossibilia esse quae diceret et ex eo, quod adhuc in orbe terrae neque tam stulta neque tam sapiens ulla gens extitit, quae hoc modo uiueret
Abbreviated transcription (Latin):
frugalitatẽ que utiq nulla
ẽ ubi ꝓ prii nchilhabet᷑ tulit
abstinẽtiã. siquidẽ nichil fu̾it
qͦ abstineat᷑ alienũ  tulit tẽ¬
ꝑantiã tulit castitatẽ que uir¬
tutes inutroq sexi maxime
sunt: tulit uerecundiã pudo¬
rem. modestiã. si honesta et legi¬
timia ẽẽ incipiunt. que solent
flagitiosa et turpia uroicari. sie
nichil aliud qͣm uicioꝵ licẽtiã.
Mai uiri qui multas mulieres
habent. nichil ali ud dici possũt
qͣm luxuriosi ac nepotes. It̾e mu¬
lieres que a multis habent᷑. nõ
utiq adultere quia certũ matii¬
moniũ nullũ est. s ꝓstitute aci
meretrices sint necesse ẽ. Rede¬
git gͦ humanã uitã aosimilitu¬
dinẽ uõ dicã mutorũ s pecirdũ
ac beluarĩ̃. nã uolucres peneõs
gunt᷑ et nidos suos tãquã gemͬa¬
les thoros ꝯcoroi mente deferroũt
et fetus suos quia certi sunt amrãt
et si alienos oͬbieceris abigunt.
At homo sapiens ꝯtra morẽ ho¬

Expanded text:
frugalitatem: quae utique nulla frugalitatem: quae utique nulla est, ubi proprii nihil habeatur. Tulit abstinentiam: siquidem nihil fuerit, quod abstineatur, alienum. Tulit temperantiam, tulit castitatem; quae virtutes in utroque sexu maximae sunt. Tulit verecundiam, pudorem, modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt, quae solent flagitiosa et turpia judicari. Sic nihil aliud, quam vitiorum licentiam. Nam viri, qui multas mulieres habent, nihil aliud dici possunt, quam luxuriosi ac nepotes. Item mulieres, quae a multis habentur, non utique adulterae, quia certum matrimonium nullum est, sed prostitutae ac meretrices sint necesse est. Redegit ergo humanam vitam ad similitudinem, non dicam mutorum, sed pecudum ac belluarum. Nam volucres pene omnjunguntur, et nidos suos tamquam geniales toros concordi mente defendunt; et foetus suos, quia certi sunt, amant; et si alienos objeceris, abigunt. At homo sapiens contra morem ho
Abbreviated transcription (Latin):
Estat ut cõmunio ista ni¬
chilaliiro habeat p̃ter ad¬
ulteria et libidines ꝓpt̾ quas
funditus eruendas uirtus ẽ
I maxime necessaria. itaq ⁊
nõ inuenit ꝯcordiã quã que¬
rebat qui ant᷑e uidebat unde
oriatur. Nam iusticia in extra
positis nichil mom̃ti habet. ne
incorpore quidẽ. s tota ĩ homĩs
mente uersatur. qui gͦ uult ho¬
mines ad equare. nõ matrimo¬
nia. nõ opes subtrahere debet.
s arrogantia. supbiã. tumorẽ.
ut illi potentes et elatipares
ẽẽ se etiã moͣicissimis sciant.⁊
detracta em̃ diuitib in solẽtia
et iniquitate. nichilint̾ erit a¬
utrũ ne alii diuites. alii paupes
sint. cũ animi pares fuen̾t. ꝙͦ ef¬
ficere nulla res alia p̃t̾ religionẽ
dei potest. Putauit gͥ se ĩ uenis¬
se iusticia. cũ eã prorsus eu̾terit
quia no rerĩ fragiliũ s iͣtiu
debet ẽẽ cõmunitas nã si iusti
cia uiitutii om̃iummat est. cũ
ille singule tollunt᷑ ip̃a subii¬
tit᷑ tullit aũt plato ante oĩa

Expanded text:
estat ut communio ista nihil aliut habeat praeter adulteria et libidines, propter quas funditus eruendas uirtus est uel maxime necessaria. itaque non inuenit concordiam quam quaerebat, quia non uidebat unde oriatur. nam iustitia in extra positis nihil momenti habet, ne in corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. qui ergo uult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet, sed adrogantiam superbiam tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint, quod efficere nulla res alia praeter religionem dei potest. putauit igitur se inuenisse iustitiam, cum eam prorsus euerteret, quia non rerum fragilium, sed mentium debet esse communitas. nam si iustitia virtutum omnium mater est, cum illae singulae tolluntur, ipsa subvertitur. Tulit autem Plato ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Nicũq gͥ sacram̃tũ hoĩs
tueri. rationẽq nature
sue nititur obtinere. ipso se ab
humo suscitet. et erectamẽte
oculos suos tendat incelum:
nõ sub pedib deũ querat. neca
uestigiis engat ͭ qd̃ adoret. quia
quicquid homini subiacet in¬
mi querat n sumo & nchil pas honnea¬

Expanded text:
itur sacramentum hominis tueri rationemque naturae suae nititur obtinere, ipse se ab humo suscitet et erecta mente oculos suos tendat in caelum. non sub pedibus deum quaerat nec a uestigiis suis eruat quod adoret, quia quidquid homini subiacet, inmi, quaerat in summo, quia nihil pote
Abbreviated transcription (Latin):
iorꝰ est Suprag nõ nõ infra
ẽ.: nec ĩ yma poͬsitus s ĩsũma
regone querendus ẽ. Quare
nõ est dubiũ quin religio nlła
sit: ubicũq simulacrũ estirlã
si religio ex diuinis reb est.
lacra. quia nichil potest esse ⁊¬
celeste inea re que fit exterra.
Quod quitẽ de nomine ipso
appareᷤ sapienti potest. Quie¬
quid enĩsimulatur falsũ sit
necesse ẽ. nec potest unquã ue¬
ri nom̃ accipe. qd̾ ueritatẽ eͣt
imitatione mtit᷑. Si aũt om̃iᷤ
mutatio. nõ res potissimũ sc̃ia
s quasi ludus aciocus ẽ. non
ut celestia ꝯsequam̃. Ita eni se
res habet. ut quisquis anima
suã cuiꝰ origo decelo ẽ adĩfi᷑na
et yma ꝓstrauerit. eocadat quo
se ip̃e deiecerit.a deoq utt omẽm
rationis ae status sui memorẽ
nõ nisi ad suꝑna niti debet sẽꝑ
ac tendere. qd̾ qui fecerit hic ⁊¬
plane sapiens hic iustus homo.
hic deniq celodignus urccatu¬
iudicahibur
Quẽ si ͫ ᷤ. parens ño humilẽ nͤ

Expanded text:
supra ergo, non infra est, nec in ima potius, sed in summa regione quaerendus est. Quare non est dubium quin religio nulla sit, ubicumque simulacrum est. Nam si religio ex divinis rebus estlacra, quia nihil potest esse coeleste in ea re, quae fit ex terra. Quod quidem de nomine ipso apparere sapienti potest. Quidquid enim simulatur, id falsum sit necesse est; nec potest unquam veri nomen accipere, quod veritatem fuco et imitatione mentitur. si autem omnis imitatio non res potissimum seria., sed quasi ludus ac iocus est, non ut caelestia. consequamur. ita enim se res habet, ut quisquis animam suam, cuius origo de caelo est, ad inferna et ima prostrauerit, eo cadat quo se ipse deiecerit, ideoque oportet rationis ac status sui memorem non nisi ad superna niti semper ac tendere. quod qui fecerit, hic plane sapiens, hic iustus, hic homo, hic denique caelo dignus iudica-bitur, quem suus parens non humilem nec
Abbreviated transcription (Latin):
amatorib meretricũ. Et qͦ ma¬
gis sunt eloquentes. qui flagi¬
cia illa fixerunt. eo magis sen¬
tentiarũ elegantia suaxent et
facilius inherent audientium
memorie uersus. numerosi et
ornati. Itẽ tragice historiesu¬
biciunt᷑ oculis paricidia et in

Expanded text:
amoribus meretricum; et quo magis sunt eloquentes, qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent, et facilius inhaerent audientium memoriae versus numerosi et ornati. Item tragicae historiae subjiciunt oculis parricidia, et in
Abbreviated transcription (Latin):
lare: qd̾ si ph̾ia uitã posset an¬
struere.nulli alii nisi pħiẽẽnt
boni. et qui no didicissent ⁊
essent om̃s semꝑ mali / cũ uõ
ĩnumerabiles existant  sẽpq
extiterint qui sint aut fuerint
si ne ulla doctrina boni expħis
inuita fecerit laude dignũ: ꝗͥs
ẽ tandẽ quinõ uideat eos ocuo
uirtutis qua ipsiegent ño ẽẽ
doctores.⁊lamsiquis eoꝵ mo¬
res diligenter inquirat ĩueni

Expanded text:
lare. quodsi philosophia uitam posset instruere, nulli alii nisi philosophi essent boni et qui eam non didicissent, essent omnes semper mali. cum uero innumerabiles exsistant et semper extiterint qui sint aut fuerint sine ulla doctrina boni, ex phiin uita fecerit laude dignum, quis est tandem qui non uideat eos homines uirtutis, qua ipsi egent, non esse doctores? nam si quis mores eorum diligenter inquirat, inueni
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est caduca et breuis. ut il¬
le quas apetunt. qui corpo¬
ri uelut pecudes ẜurunt.s
ꝓpetua et sine ulla ĩ t̾missio¬
ne delectans. Cuiꝰ fminos
si quis excesserit. nichilq ⁊
aliud ex uoluptate petieit nͥ
ip̃am nͥ uoluptatẽ. hic mortẽ
meditat᷑. Quia sicut uita ꝑ¬
petua. inuirtute ẽ.ita mors
ĩ uoluptate. Qui em̃ tẽpora¬
lia maluerit. carebit eternis.
qui t̾rena p̃tulerit: celestia ñ
habebit.
De uoluptate olfa

Expanded text:
non est caduca et breuis ut ilnon est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpetua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui enim temporalia maluerit, carebit aeternis, qui terrena praetulerit, caelestia non habebit. Ad uoluptates a
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo impito fundati. minꝰ
credunt. Assueti eñi dulcib
et politis. siue oronib siue car¬
minib diuinarũ licteranumn
simplicẽ cõmunẽq ẜmonẽ pro
sordido asꝑuant. Id enĩ que¬
runt qd̾ sensũ demulceat. per¬
suadet aũt quicquid suaueẽ.
et amiio penitus dũ delectat
in sistit. Num gͥ deus et m̃tis
et uotis et lingue artifex diẜ¬
te loqui uõ põt᷑. Immo u̾o sum¬
ma prudentia carere fuco uo¬
luit ea que diuina sunt. ut õs
deciꝑe abiciat inimicas et᷑ noxi¬
as uoluptates que anima sibi
unnciant¬
lubiciunt ut corpus cibi dul¬
ces. Preferant uera falsis et̾na
breuib utilia iocundis. lich̾ł
suaue. nisi qd̾ alit ammã me¬
liorẽq te recdldet. maxinẽ hic
sensus nõ est aduiciũ detor¬
quendus. qui nob̾ ideo datꝰ ẽ
ut doctina dei ꝑciꝑe possemus.
Itaq si uoluptas ẽ airoire can¬
tus et carmina dei lautes ca¬
nere et audire iocundũ sit.⁊
hec ẽ uoluptas uera. que co¬
mes ẽ et socia uirtutis: Hec

Expanded text:
ito doctore fundati, minus credunt. Assueti enim dulcibus et politis sive orationibus, sive carminibus, divinarum litterarum simplicem communemque sermonem pro sordido aspernantur. Id enim quaerunt, quod sensum demulceat. Persuadet autem quidquid suave est, et animo penitus, dum delectat, insidit. Num igitur Deus et mentis, et vocis, et linguae artifex diserte loqui non potest? Imo vero summa providentia carere fuco voluit ea quae divina sunt, ut omnedecipere, abjiciat inimicas ac noxias voluptates, quae animam sibi vinciant, ut corpus cibi dulces: praeferantur vera falsis, aeterna brevibus, utilia jucundis. Nihil suave, nisi quod alit animam, melioremque te reddit. Maximeque hic sensus non est ad vitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam Dei percipere possemus. Itaque si voluptas est, audire cantus et carmina, Dei launere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquid eñi p̾stant hominibus
et prosunt. ẜ nõ est illa ueraet iu¬
sta largitio. Benefitientia nulla
ẽ. ubicũ niecessitas no est. Perit
ꝙͦ quicquro gratie causatri¬
buit᷑ ñõ urdigentib. aut cũ
fenore rechoit et beneficͥentia
nõ erit. Qd et si gratũ est his
si no fiat. nichil malisequit᷑.
Niũi certũ et uerũ liberalita¬
tis officiũ est egentes atq
in utiles alere

Expanded text:
aliquid enim praestant hominibus, aliquid enim praestant hominibus, et prosunt: sed non est illa vera et justa largitio. Beneficentia enim nulla est, ubicumque necessitas non est. Perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus; aut cum foenore redit, et beneficentia non erit. Quod et si gratum est iis, si non fiat, nihil mali sequitur. Unum igitur certum et verum liberalitatis officium est, egentes atque inutiles alere
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscrnt᷑ homines et alte¬
rius dãna proĩgratis habent.
aut offerduntur. siuõ est libi¬
dini uulgi satisfactũ. Tit iami
homines stultissimi. et malu
sibi malo cõꝑauerint. Aut sia¬
deo placuennt. nichil amplius
qͣm hunanũ fauorẽ. paucoꝵq
dierũ fabulas assequunt᷑ Si coti¬
die leiuissimo homimũ patrimo¬
nia ĩ res suꝑuacuas ꝓdiguntur.
Numgͥ illi sapientius quiuti
liora et diuturniora ciusbꝰsus
exhibent munera. Hi scilicet ꝗͥ
publicis oꝑib extructis memo¬
nã nõi suoqueruit. Neistiqui¬
dem rectebona sua int̾ra sepelũit.
quia nec ioria quicquã mortu¬
Siquidẽ aut uno tremore terre
dissipant᷑ et corruunt aut fortui¬
to cõsumunt incendio. Ant hosti¬
li aliquo impetu diriunit. Aut ⁊¬
certe uetustate ip̃a dissoluta labũ¬
tur. Nichil ẽ eñ ut ait orator⁊
et cõsumat uetustas. Ad hec iu¬
stitia et leuitas. florescet cotidie
magis: Illi gͦ melius qui tribuli¬
b suis aut clientib largiuntur.

Expanded text:
obliviscuntur homines, et alterius damna pro ingratis habent; aut etiam offenduntur, si non est libidini vulgi satisfactum: ut etiam homines stultissimi malum sibi malo comparaverint; aut si adeo placuerunt, nihil amplius, quam inanem favorem paucorumque dierum fabulas assequuntur. Sic quotidie levissimorum hominum patrimonia in res supervacuas prodiguntur. Num ergo illi sapiliora et diuturniora ciuibus suis exhibent munera, ii scilicet qui publicis operibus extructis memoriam nomini suo quaerunt? ne isti quidem recte: bona sua in terra sepeliunt, quia nec memoria quicquam mortusiquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt aut fortuito consumuntur incendio aut hostili aliquo impetu diruuntur aut certe uetustate ipsa dissoluta labuntur. nihil est enim, ut ait orator, et consumat vetustas. At haec justitia et lenitas florescit quotidie magis. » Illi ergo melius, qui tribulibus suis aut clientibus largiuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
cõsequant. Quidem̃ dicendũi
ẽ de hiͣs quipplari leuitate du¬
cti uł magnis urbib suffectũaᷤ.
opes exhibendis munerb im¬
pendunt. nͥ eos demĩtes atq i
furiosos quip̃stent id populo
qd̾ et ip̃i ꝑdant. et nemoeorũ
quib p̾stat᷑ accipiat: Itaq ut ẽ
om̃is uoluptas erduca et breiui
oculoꝵ maxime et auriũ aut

Expanded text:
consequantur. quid enim dicendum consequantur. quid enim dicendum est de iis qui populari leuitate ducti uel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis muneribus inpendunt, nisi eos dementes atque furiosos, qui praestent id populo quod et ipsi perdant et nemo eorum quibus praestatur accipiat? itaque ut est omnis uoluptas caduca et breuis, oculorum maxime et aurium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas elegis: qui d m̃bra ĩspicis
pro homine tibi habendus ẽ. qͥs¬
quis ideo pretat᷑ quia te hoĩem
putet. Abice uinbras illas yina¬
giiesq iustitie atq ip̃am uerã
atq ex pssam tene largire cecis
debilib claidis. destitutis qͥb
nͥ largiare moriendũ est. Inutile̾
sunt hominib ẜ utiles deo qui
qui sp̃m donat. qui luce dignat᷑.
foue quantũ inte ẽ. et aĩas hõiũ
ne extinguant᷑ humanitate su¬
stenta. Quisuccurrere ꝑituro po¬
test si no succuruit ocerdit. Tleñi
isti quia neq naturã rertenent
neq premũi in eo qd sit sciũt:
dũ pͣroleretiment ꝑdunt. et
inio qd̾ maxime cauent ĩcͣnr¬
runt.Ut quicquid largiunt᷑.
aut peat omĩno. aut adtempꝰ
breuissimũ prosit. Nã qui exi¬
guãstipẽ misis negant. qui cõ¬
ẜuare humanitatẽ. no sine dã¬
no suo nolunt patrimoniasus
effundunt. Utaut pitura ⁊ fra¬
gilia sibi cõparent. aut certe
maximis suis daminis nichil

Expanded text:
personas eligis? quid membra inspicis? personas eligis? quid membra inspicis? pro homine tibi habendus est quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. abice umbras illas imaginesque iustitiae atque ipsa ueram et expressam tene. largire caecis debilibus claudis destitutis; quibus nisi largiare moriendum est. inutiles sunt hominibus, sed utiles deo, qui qui spiritu donat, qui luce dignatur. Fove, quantum in te est, et animas hominum, ne extinguantur, humanitate sustenta. Qui succurrere perituro potest, si non succurrerit, occidit. Verum isti, quia neque naturam retinent, neque praemium in eo quod sit sciunt, dum perdere timent, perdunt et in id quod maxime canent incidunt, ut quidquid largiuntur aut pereat omnino aut ad tempus breuissimum prosit. nam qui exiguam stipem miseris negant, quia conseruare humanitatem sine damno suo nolunt, patrimonia sua effundunt, ut aut peritura et fragilia sibi conparent aut certe maximis suis damnis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
cicero uiueret exclaniarẽ ꝓcerto
hic hic maice tulli aberrasti a
uera iustitia. eamq imo uerbo
substulisti. cũ pietatis et hima¬
uitatis officia utilitate mentit᷑
ne fit. quod sine spe recipiendi
feceris. Hec ẽ uera illa et geima¬
na iustitia. cuiꝰ solidã et exp̾ssã
effigiem nullãtenere. nos dicis.
pe plunb locis clamans mer¬
cẽnariã nõ ẽẽ uirtutẽ faterisq
ĩ libris legũ tuarũ lib̾alitatẽ gra¬
tuitã ee bis uerbis. ⁊ lo est dubi¬
um quin is qui liberalis benig¬
nusq d̾r officiũ ũo fructũ sequa
postea mercetẽ recipias. Te igit᷑
actore ac preceptore iustitie. quiᷤ¬
quis ydoneus nõ erit nuditate
siti fame cõficiet᷑. Nec homines
copiosi et usq addelicias abĩ¬
dantes subuenient ultime neces¬
sitati. si uitus mertedẽ nõ exigit
si pp̃se ut dict̾tis expetẽda
ẽ. Ergo iustitiã matrẽ principẽ¬
q urtiitũ suo p̾cio. nõ tuo com¬
modo estima et eipotissimum
tribue a quo nichilspes. Quro

Expanded text:
Cicero uiueret, exclamarem profecto: hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a uera iustitia eamque uno uerbo sustulisti, cum pietatis et humanitatis officia utilitate metitus ne fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur, officium, non fructum sequatpostea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expetenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo pretio, non tuo commodo aestima, ei potissimum tribue a quo nihil speres. quid
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cultores dei mentiuint
cuiꝰ nomine adiurati. de corpo¬
rib excedunt. Quorũ uerbis
tãquã flagelł u̾bati.nõ modo
demones se se ꝯficent᷑. s etiam
nominasuaedunt illaquein
templis a dorant̃ pꝰlerũq corã
cultorib suis faciunt. nõ utiq
mobprobriũ religionis et ho¬
noris sui. quia nec deo ꝑquez
adorant̃. s iustis quorũ uocetõ¬
quent̾ m̃tiripost itaq maxĩs
sepe ululatib editis uerberarise
et arde̾re et iã iamq se exire ꝓ¬
clamant. tantũ habet cognitõ
dei ac iusticia potestatis. Cui gͦ
nocerepossunt nisi his  quos ⁊¬
habent in sua potestate. Ueni¬
q affinnat hermes eos qui co¬
gnouerunt deũ. nõ tm̃ abĩcur¬
sib demonũ tutos ẽe. uerũ etiã
ne facto quidẽ teneri. Aoliaso¬

Expanded text:
t cultores dei metuunt. , cuius nomine adiurati de corporibus excedunt: quorum uerbis tamquam flagris uerbera.ti non modo daemonas esse se confitentur, sed etiam nomina sua edunt, illa. quae in templis adorantur. quod plerumque coram cultoribus suis faciunt, non utique in obprobrium religionis, sed honoris sui, quia nec deo per quem adiurantur nec iustis quorum uoce torquentur mentiri possunt. itaque maximis saepe ululatibus editis uerberan se et ardere et iam iamque exire proclamant: tantum habet cognitio dei ac iustitia potestatis. cui ergo nocere possunt nisi iis quos habent in sua potestate? denique adfirmat Hermes eos qui cognouerint deum non tantum ab incursibus daemonum tutos esse, uerum etiam ne fato quidem teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
leplius quoq aitoitor eiꝰ eantẽ
sententĩa latius explicauit in
illo ẜmone ꝑfecto. quem scripsit
adrege̾. ut̾q sio demone̾s affir¬
mat inimicos et uexatores ho¬
minũ. quos ideo trimegistus
nõ ignorauit excelestibo de pra¬
uatos terrenos esse cepisse.

Expanded text:
lepius quoque auditor eius eandem sententiam latius explicauit in illo sermone perfecto quem scripsit ad regem. uterque uero daemonas esse adfirmat inimicos et uexatores hominum, quos ideo Trismegistus non ignorauit ex caelestibus deprauatos terrenos esse coepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
archana pectoris in tuef eodem
spectat etiã carnis siulle ĩt̾cditto.
a qua cũ eosa bstinere deus uissit
ro potissimũ uoluit ĩtelle̾gi ut
se pͥeccatis atq inuirditiis ab¬
stinerẽt: est eñ lutulentũ ha
animal et ĩmundũ. nec umꝙͣ
celũ aspicit. s ĩ t̾ram toto cor¬
pore et ore proiectũ uentri semꝑ
et pabulo ẜuit. Nec ullũ aliũ
cũ uiuit p̾stare usũ potest sicut
cetere animantes. que uł setẽ¬
di uebͬculĩ prebent suł incul
tibi agroꝵ uiuant uł plaustra
collo trahunt uł onera tergo
gestanti uł in dum̃tũ ex uuis
suis exhibent uł copia lactis
exuberant. uł custodiendis
tomibinuigilant. Int̾ dixit
gͦ ne porciua carne uterentur:
idest ne uitã porcoꝵ imitarẽt:
qui adsolã mortẽ nutriuntur.
ne uentri ac uoluptatib ẜuien¬
tes ad facienda iusticiã mutileᷤ
ẽent ac morte adficerent. Itẽ ne
se fedis librdinib in niergerẽt:
sieut sus qui se ingurgitat ce¬

Expanded text:
arcana pectoris intuetur. Eodem arcana pectoris intuetur. Eodem spectat etiam carnis suillae interdictio; a qua cum eos abstinere Deus jussit, id potissimum voluit intelligi, ut se a peccatis atque immunditiis abstinerent. Est enim lutulentum hoc animal, et immundum; nec umquam coelum aspicit: sed in terra toto et corpore et ore projectum, ventri semper et pabulo seruit, nec ullum alium cum uiuit praestare usum potest sicut ceterae animantes, quae uel sedendi uehiculum praebent uel in tibus agrorum iuuant uel plaustra collo trahunt uel onera tergo gestant uel indumentum exuuiis suis exhibent uel copia lactis exuberant uel custodiendis domibus inuigilant. mterdixit ergo ne porcina carne uterentur, id est ne uitam porcorum imitarentur, qui ad solam mortem nutriuntur, ne uentri ac uoluptatibus seruientes ad faciendam iustitiam inutiles essent ac morte adficerentur; item ne se foedis libidinibus inmergerent sicut sus, qui se ingurgitat cae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen fuit : ⁊ lam illa sãgui¬
nis cirrũcisio caret utiq ratiõe:
qr si deus rouellet sic aprincipio
formass hominẽ ut p̃putiũ ño
haberet. s huiꝰ secunde circũcisi¬
onis figura erat: sigͥficaus iudã¬
dũ ẽẽ pectus roẽ depato et simpli¬
ci corte oportere nos uiuere. qm̃
pars illa corporis que circũcidi¬
tur habet quandã similitu¬
dinẽ cordis: et ẽ putenda. ob
hane causam deus nudarieã
uissit. ut hoc argunto nos
comoneret ne inublictũ pect᷑
facinꝰ intra cõscientie secreta
uelemꝰ. Hec ẽ cordis circũcisio
a carne mortali ad aninã tͣns¬
tulit que sola mansura ẽ. No¬
lens eñ uite ac saluti nr̃e pro
et̾na sua pietate cõsulere. peni¬
tentiã nob̾ m illa circũcisione
ꝓposuit. ut si cornudauerimus
idẽsi peccata nr̃a cõfessi satis d̾o¬
fecerimꝰ ueniã cõsequam̃. que
cõtumacib et ad missa sua ce¬
lantib denegantur abeoqui.
nõ faciẽ sicut homo s ĩtima et

Expanded text:
 Moysen fuit. nam illa carnis circumcisio caret utique ratione, quia si deus id uellet, sic a principio formasset hominem, ut praeputium non haberet: sed huius secundae circumcisionis figura erat significans nudandum esse pectus, id est aperto et simplici corde oportere nos uiuere, quoniam pars illa corporis quae circumciditur habet quandam similitudinem cordis et est pudenda. ob hanc causam deus nudari eam iussit, ut hoc argumento nos admoneret, ne inuolutum pectus facinus intra conscientiae secreta uelemus. haec est cordis circumcisio,a carne mortali ad animam transtulit, quae sola mansura est. uolens enim uitae ac saluti nostrae pro aeterna sua pietate consulere, paenitentiam nobis in illa circumcisione proposuit, ut si cor nudauerimus, id est si peccata nostra cofecerimus, veniam consequamur; quae contumacibus et admissa sua celantibus denegatur ab eo qui non faciem, sicut homo, sed intima et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi et latibula paranrdi homines:
auf existimauenint. nõ nͥ exem¬
plis ad moneri. ac discere potuis¬
se quidmetuere quidcauere qͥd
facere deberent. Aut nũquã con¬
uenturos iut̾ se fuisse nͨ loquẽdi
rationẽ repituros. nͥ eos bestitie i¬
comedissent. Hec aliis delira ui
atus causamfiusse coheũdi.S
ip̃am hꝰ umanitatẽ itaq ĩtersecõ

Expanded text:
sibi et latibula parandi, homines tamen ipsos existimauerint non nisi exemplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid cauere, quid facere deberent, aut numquam conuenturos inter se fuisse nec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. haec aliis delira uisatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanitatem, itaque inter se co
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hominẽpͥmũ fingeret iira¬
bili prouitentia ingenerauit
eiprius istas animi cõmotioẽs:
ut posset caꝑe iurtutẽ sicut ter¬
ra culturã. Posuiq materiam
iucioꝵ in affectib uirtutis et¬
ĩ uiciis. Que profecto aut ulła
ent: aut iuusus ẽẽ nõ poterit.
si xesint ea ꝑ que ius eius aut
apparet aut cõstat. Tuideamꝰ
nune rtẽ illi qui uicia penitus
excrount quid effecerint qua¬
tuor illos effectus quos exopi¬
nione bonoꝵ maloꝵq nasci pu¬
tant. Quib eiuilsis sanandũ
ẽẽ auimũ sapientis existimãt.
qũi intellegunt. et natura ĩsitꝰos
ẽe. et sine his nichil mouen. ni¬
chilagiposse alia quedã ineo¬
rĩi locõꝵ uicẽq supponunt pro

Expanded text:
cum hominem primum fingeret, miracum hominem primum fingeret, mirabili prouidentia ingenerauit ei prius istas animi commotiones, ut posset capere uirtutem sicut terra culturam, posuitque materiam uitiorum in adfectibus, uirtutis in uitiis. quae profecto aut nulla erit autsi desint ea, per quae vis ejus aut apparet, aut constat. Videamus nunc, iidem illi, qui vitia penitus excidunt, quid effecerint. Quatuor illos affectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant; quibus evulsis, sanandum esse animum sapientis existimant: quoniam intelligunt et natura insitos esse, et sine his nihil moveri, nihil agi posse; alia quaedam in eorum locum vicemque supponunt
Abbreviated transcription (Latin):
gunt cũ uicia ex homine tollũt
etiã uirtutẽ setollere. cuisoli
locũ faciunt. Nanisiuirtus
ẽ ĩmedio. ire/ impetu se ip̃m co¬
hibere ac reprimere qd negare
ño possunt. Caret gͦ iurtute:
quisq iracaret. suuitus est
libidinẽ corporis continere uir¬
tute caretͣ necesse ẽ. quilibi¬
nẽ quã cͣe pat no habet. Siuir¬
tus cͤupiditatẽ ab alieni appe¬
titione frenare nullãcerte iir¬
tutẽ habere põt quicaret eo
ad qd̾ cohibendũ uirtutis ⁊¬
usus adhibef᷑. Cibi gͦ uitiaño
sunt. ne uirtutiquidẽ locus ẽ.
sine uictorie quidẽ ubi adu̾sa¬
rius nullus ẽ. Ita fiet ut bonũ
sine malo eẽ iihac uita non
possit. Affectus gͥ quasiuber¬
tas ẽ naturalis animoꝵ. Nam
sieut insentes ager qui ẽ naf᷑a
fecundus exuberat sic animꝰ
meultus a uiciis suaspontein¬
ualescentib uelut spinis obdu¬
cif̾. S cũ ueriis cultor acces¬
ẜit. statim cedentib uiciis fiu¬
ges uirtutis orięnt᷑. Deus eĩ

Expanded text:
gunt, cum uitia ex homine tollunt, gunt, cum uitia ex homine tollunt, etiam uirtutem se tollere, cui soli locum faciunt. nam si uirtus est in medio irae inpetu se ipsum cohibere ac reprimere, quod negare non possunt, caret ergo uirtute quisque ira caret. si uirtus est libidinem corporis continere, uirtute careat necesse est qui libidinem quam temperet non habet. si uirtus est cupiditatem ab alieni adpetitione frenare, nullam certe uirtutem potest habere qui caret eo ad quod cohibendum uirtutis usus adhibetur. ubi ergo uitia non sunt, ne uirtuti quidem locus est, sicut ne uictoriae quidem, ubi aduersarius nullus est. ita fit ut bonum sine malo esse in hac uita non possit. adfectus igitur quasi ubertas est naturalis animorum. nam sicut in senes ager qui est natura fecundus exuberat, sic animus incultus uitiis sua sponte inualescentibus uelut spinis obducitur. sed cum uerus cultor accesserit, statim cedentibus uitiis fruges uirtutis oriuntur. deus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Penpatetici qꝰ rectius. ec onĩa
detrahi negant posse. quia no¬
biscũ simuluata sunt. et conã¬
tur ostentere. qͣm prouidenter
et necessario deus siue natura.
Sic eũi dicunt his nos aĩma¬
rit effectib. Quos tam̃ quia i sũt¬
uiciosi pleñĩq fiunt siuimii
sint posse ab homine adhibi¬
to mͦ salubrit̾ temꝑari. ut tin
homini ꝙͣtũ opiis ẽ satis est
relinquaf᷑. Nõ insipiens dispu¬
tatio. siut dixi nõ ad hancui¬
tã omĩa referanͣt᷑. Stoiciergo
fuosi. qui ͤ nõtẽpant. s asci¬
dunt rebq natura insitis ca¬
strare hominẽ quodãmͦ uolũt.
Qd tale ẽ quale si uolueñt aut
mecũ detrahere cenus auti
uenenũ anguib aut irã feris.
aut placroitatẽ peciroib. Nã
q singula auialib data mu¬
tis. ea uõ uniu̾sa hominisimul.
Qd̾ si ut medi  affumant leticie
affectus insplen ẽ ire infelleli¬
aliquid euellere qd̾ est animan¬
tis naturã uelle mutare. Sed
homines prudentes nõ ĩtelleͥ¬

Expanded text:
Peripatetici ergo rectius, qui haec omnia detrahi negant posse, quia nobiscum simul nata sint, et conantur ostendere quam prouidenter et quam necessario deus siue natura — sic enim dicunt — his nos armarit adfectibus: quos tamen, quia uitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine adhibito modo salubriter temperari, ut tantum homini quantum naturae satis est relinquatur. non insipiens disputatio, si, ut dixi, non ad hanc uitam omnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscidunt rebusque natura insitis castrare hominem quodammodo uolunt. quod tale est, quale si uelint aut metum detrahere ceruis aut uenenum anguibus aut iram feris aut placiditatem pecudibus. nam quae singula mutis animalibus data sunt, ea uero uniuersa homini simul. quodsi, ut medici adfirmant, laetitiae adfectus in splene est, irae in felle, lialiquid euellere: quod est animantis naturam uelle mutare. sed homines prudentes non intelle
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit. Satisq et huic ꝑtifacia¬
mus tũtestimoniis diuiua¬
ium licterar̃. tũ etiã proba¬
bilib arguiiitis. ut eque cla¬
rũsit. et futura p̾sentib. et ⁊¬
diuina t̾renis et ꝑpetua breui¬
b ẽẽ anteponenda. Qm̃tem¬
poralia sunt p̾mia uieioꝵ sem¬
pit̾na uirtutũ. Ex ponã gͥ ra¬
tionẽ mundi. ut facile possit ĩ¬
tellegi. etꝰ quare et quantosit

Expanded text:
ti faciamus cum testimoniis diuinarum litterarum tum etiam probabilibus argumentis, ut aeque clarum sit et futura praesentibus et diuina terrenis et perpetua breuibus esse anteponenda, quoniam temporalia sunt praemia uitiorum, sempiterna uirtutum. exponam igitur rationem mundi, ut facile possit intellegi et quando et quare sit
Abbreviated transcription (Latin):
false sapĩe ꝑuidere: aut que
sint uera cognoscere. Quidĩ¬
quẽ ꝓdest᷑ celestẽ illã iustitiã
defendere. quid cũ magnis dif¬
ficultatib cultũ deitenereᷤ q
est sũma uirtus. nͥ eͣantẽ diui¬
nũ p̾miũ beatitudinis ꝓpetue
subseque̾t᷑. Dequa nobis est
in hoc libro disserendsi. ne pri¬
ora omĩa urita et in fructuo¬
sa urdeant᷑. Si hac cuiꝰ causai
illa suscepta sunt: incertum
relinquamꝰ. Nequis fore ar¬
bitre tantos labores ĩ cassu
suscipi dũ de eoꝵ celesti mer¬
cede diffioit quã deus statu

Expanded text:
ae pervidere, aut quae sit vera cogoscere? Quid, inquam, prodest coelestem illam justitiam defendere? quid cum magnis difficultatibus cultum Dei tenere, quae est summa virtus? nisi eam divinum praemium beatitudinis perpetue subsequatur. De qua nobis est in hoc libro disserendum; ne priora omnia irrita et infructuosa videantur, si hoc, cujus causa illa suscepta sunt, in incertum relinquamus; ne quis forte arbitretur, tantos labores incassum suscipi, dum eorum coelesti mercedi diffidit, q
Abbreviated transcription (Latin):
nec extollat᷑ luna. Sicut enim
pluuia si descendat in uellus ⁊
ammaduerti nõ potest qr stre¬
pitũ nõ facit. Ita xp̃m in terra
sine ciuꝰquã suspitione uentũ¬
rũ ẽe dixit ut iustitiã doceat᷑
et pacẽ. ysaias quoq itatradi¬
dit. Uñe quis creclidit auditui
nr̃o et brachiũ tei cui reuelatũ
ẽ. annuntiauimꝰ corã ip̃o sicut
pueri: et sicut radix interra siti¬
enti nõ est figura eiꝰ neq claritaᷤ
et urdimꝰ illum et nõ habuit⁊
figurã neq neq decorẽ: s figu¬
ra eiꝰ sine honore. et deficiens p̃t̾
ceteros homines. Homo in pla¬
ga positus: et sciens ferre ĩ becil¬
litatẽ. quia aduersus est et nõ
ẽ cõputatus. Hic pecoata nr̃a
portat et pro nobis dolet. ⁊ nos
putauimus ip̃mẽe in dolore a
liuore eius nos sauati sumus.
Om̃s sicut oues errauimꝰ ⁊ d̾s
tradidit illũ ꝓ peccatis nostris.

Expanded text:
nec extollatur luna. sicut enim pluuia si descendat in uellus, animaduerti non potest, quia strepitum non facit, ita Christum in terram sine cuiusquam suspicione uenturum esse dixit, ut iustitiam doceat et pacem. Esaias quoque ita tradidit: domine, quis credidit auditui nostro et bracchium dei cui reuelatum est? adnuntiauimus coram ipso sicut pueri et sicut radix in terra sitienti. non est figura eius neque claritas: et uidimus illum, et non habuit figuram neque decorem, sed figura eius sine honore et deficiens praeter ceteros homines. homo in plaga positus et sciens ferre inbecillitatem, quia auersus est et non est conputatus. hic peccata nostra portat et pro nobis dolet, et nos putauimus ipsum esse in dolore et liuore eius nos sanati sumus. omnes sicut oues errauimus, et deus tradidit illum pro peccatis nostris.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc templũ dei . ¶ qd siquis nõ
cõcertatione blandiri. Agit᷑
enĩ de uita et salute: cuinisica¬
ute ac diligent̾ cõsulat᷑. a mssa et
extinctaerit. s tam̃ quia sin¬
guli quiq cetus heretieoru
se potissimũ xp̃ianos et suam
ẽẽ catholicã eccłiam putant.¬
ca ẽ et uera in qua ẽ ꝯfessio ⁊¬

Expanded text:
hoc templum Dei, quo si quis non concertatione blandiri. Agitur enim de vita et salute: cui nisi caute ac diligenter consulatur, amissa et extincta erit. Sed tamen quia singuli quique coetus haereticorum se potissimum Christianos, et suam esse Catholicam Ecclesiam putanam esse veram, in qua est confessio
Abbreviated transcription (Latin):
ut loquit᷑ plautus. suã uo pru¬
dentiã prudentes. reliuquãt
nob̾stultitiã nr̃am. quã uel
ex hoc apparet ẽẽ sapientiã. ꝙͦ
eam nob̾ iuident / quis eiu
stulto ĩuideat nͥqui ip̃e sit
stultissimꝰ Illi aũt nõ sunt ad¬
eostulti. ut stultis iniuideant.
s exeo ꝙ accurate ꝙͦ sollicite
ꝓsequunt᷑ stultos nosꝰ ẽe con¬
cedunt. Curem̃ tã crudeliter
seuiant. nisi quia metuunt.
ne indies inualescat iustitia
cũ diis suis uariosis relinquã¬
tur. Si gͦ cultores deoꝵ sapiẽ¬
tes b nos stulti quid metuũt
ne sapientes illiciant᷑ astul

Expanded text:
ut loquitur Plautus, suam vero pruut loquitur Plautus, suam vero prudentium prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quam vel ex hoc apparet esse sapientiam, quod eam nobis invident. Quis enim stulto invideat, nisi qui sit ipse stultissimus? Illi autem non sunt adeo stulti, ut stultis invideant: sed ex eo, quod accurate, quod sollicite persequuntur, stultos non esse concedunt. Cur enim tam crudeliter saeviant, nisi quia metuunt, ne in dies invalescente justitia, cum diis suis cariosis relinquantur? Si ergo cultores deorum sapientes sunt, et nos stulti, quid metuant, ne sapientes illiciantur a stul