comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coram furioso. ł dem̃te. noniudetut
dici. Item corampu᷑pillo ñinoetisẽ¬
tentiam dictam nisi tutor p̃ sẽs fu̾it.
tiamdicẽ ꝓhibuit: penaꝯnuttitur.
E⁊ si pena nonfuisset a diectaꝰ ꝓuus¬

Expanded text:
coram furioso vel demente non videtur dici: item coram pupillo non videri sententiam dictam, nisi tutor praesens fuit: tiam dicere prohibuit, poena committetur. Sed si poena non fuisset adiecta comp
Abbreviated transcription (Latin):
ima sententiam dix̃. de aliis nondũ
nũquid desut eẽ arbit̃. uideamus gͥ
an inpͥma controu̾sia possit mutare
sententiam deqͣua ĩam̃ di rerat. ⁊ mł¬
tum int̾ est deom̃b simul u̾dicat
sententiam ꝯpmissumẽ. anñ. nĩ ⁊¬
sidcomĩb potĩt miitare. ñdu enim
dixĩt sententiã. Qd̃ si ⁊ separatim.
nic̃ udi titium deħere seio. ta isise¬
inm ñuetuiss petẽ. tñ siquid petis¬
si. ind̾i comia sentẽtiã arbitri feci¬
seͥ. ⁊ idoffilius ⁊ trebatius respõder̃.¬
¶ Solutionioiẽ posse arbitrũ stat̾uer
puto. ⁊ itatrebanus uidrͣ sentire põ¬
ponius ait Inutilit̃ arbitrũ senten¬
tiam ince̾rtam dicere. ut puta qñt i u̾
ei debes redoe. diuusioĩ ine staripla¬
cet. ꝓ eapartequa creditorib tuis
soluisti acͤcipere. ¶It siarbit᷑ penã
ex conꝓmisso petiuetu̾erit. inł. ix¬

Expanded text:
sententiam dixit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? videamus igitur, an in prima controversia possit mutare sententiam, de qua iam dixerat. et multum interest, de omnibus simul ut dicat sententiam compromissum est, an non: nam si de omnibus, poterit mutare nondum enim dixit sententiam: quod si et separatim, nihil videri Titium debere Seio: tametsi Seium non vetuisset petere, tamen si quid petisset, videri contra sententiam arbitri fecisse: et id Ofilius et Trebatius responderunt. Solutioni diem posse arbitrum statuere puto: et ita et Trebatius uidetur sentire. Pomponius ait inutiliter arbitrum incertam sententiam dicere, ut puta: 'quantum ei debes redde': 'diuisioni uestrae stari placet': 'pro ea parte, quam creditoribus tuis soluisti, accipe'. Item si arbiter poenam ex compromisso peti uetuerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
morte soluetur conpmissum. nec
utim̃ laleonis sententia. ꝗ estima¬
uit si arbit̃ aliq̃ pecuniam dare uiꝰ¬
serit. ⁊ is decesserit: añquã daret.
penam ꝯmitti. licihĩs eius ꝓãt᷑us¬

Expanded text:
morte soluetur compromissum: nec utimur Labeonis sententia, qui existimauit, si arbiter aliquem pecuniam dare iusserit et is decesserit antequam daret, poenam committi, licet heres eius pa
Abbreviated transcription (Latin):
eumlocum contineri. ubi ꝯpuussũ
ẽ.¶quid tñ simeo loco quisit eirca ur¬
bem adeẽ iusserit. pegasus admittit
ualere iissum. ꝙ puto itaueꝵ eẽ. si
⁊ eius sit auctoritatis arbit̃. ut in se¬
ceiib soleat agere.  litigatores fa¬
cile eo loco uenire ponint. ¶ Si si ui
aliq̃ locum in honestũ ad eẽ iusserit

Expanded text:
eum locum contineri, ubi compromissum est. quid tamen si in eo loco, qui sit circa urbem, adesse iusserit?Pegasus admittit ualere iussum. quod puto ita uerum esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci uenire possint.Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit
Abbreviated transcription (Latin):
tie arbitri quã ceie direrit. siue eqͣ
siuemnĩqua sit. ⁊ sibi imputet. qui
ꝯꝓmserit. nam exdiui pii rescpto
adicitur. ł̾ minus ꝓbabilem sen¬
tentiam equo amino ferre debet.
Siplures arbitri fueruit ⁊ diu̾sas
sententias dixerint. licebit sentẽ¬

Expanded text:
bitri, quam de ea re dixerit, sive aequa sive iniqua sit: et sibi imputet qui compromisit. nam et divi Pii rescripto adicitur: "vel minus probabilem sententiam aequo animo ferre debet". Si plures arbitri fuerint et diversas sententias dixerint, licebit sente
Abbreviated transcription (Latin):
das datumineẽ. sin aũt oblatimia c¬
impeditus quo minlis accipias. au
alia insta causa. ꝓculum exͥistimare
penã non comnitti. nec siꝑost li łdaᷤᷤ
tẽpato accipe nondẽ. sr ĩpe rectepu¬
tat. duo eẽ arbitri p̃cepta. unum
pecuniamidari. aliud intra lił das
dari. licz iguur inpenam ñ ꝯmit¬
tas. ꝙ intra nł das ñdederis qm̃ ꝑ¬
teñ steterit: tñ comittis inea pͥar¬
stntentie stare nonposse. quam id
agere quanͣtum impso sit ut arbi¬
cuniam darausserit. tuaccipe nolu¬
isti. posse defendi ipõ uire penam

Expanded text:
das datum non esse: sin autem oblatum acimpeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, aliud intra kalendas dari: licet igitur in poenam non committas, quod intra calendas non dederis, n stetit, tamen committis in eam parsententiae stare posse, quam id agere, quantum in ipso sit, ut arbicuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, posse defendi ipso iure poenam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥetatur. pena conmittat̃. Id̾ induob
tnur. necego pẽto. nec meo noiẽ pe¬
titur. licxꝰ atepetatur. ¶ Semel ꝯm̃i¬
sapena solui conꝑmissũ rectius pu¬
to dici nec amplius posse ꝯmitti. nͥ¬

Expanded text:
petatur, poena committatur: idem in duobus titur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur. Semel commissa poena solvi compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, ni
Abbreviated transcription (Latin):
pto latasit pena ꝯꝓmissi. ñ debere e¬
inui ampelli sententiã dicere. ¶ Id̾
põp scribit. Si demeis ious otrouersi¬
quia exaltã dunitaxat parte stipu¬
latio int̃ue̾nit ẽtatio. quãꝗ̃ sipeti¬
tor fuit quistipulatus ẽ. possit dici
nitur tutus ẽ ueluti pactiercẽpnoẽ
Is uõ quiconuenit si arbitro ñparea
ne. ũ arbit sentẽtiã dicere cogat̃.¬
¶ Recepisse aut̃ arburium iudr̃ itpe¬
dius .ł.uiiii. dicit. Qui uidic̾is pͥnteᷤᷤ
suscep̃. fiẽq se sua sententia ꝯtrou̾¬

Expanded text:
pto lata sit poena compromissi, non debere eum compelli sententiam dicere. Idem Pomponius scribit, si de meis solis controversiquia ex altera dumtaxat parte stipulatio intervenit, est ratio. quamquam si petitor fuit qui stipulatus est, possit dici nitur tutus est veluti pacti exceptione, is qui convenit, si arbitro non pareathabere, ut arbiter sententiam dicere cogatur. Recepisse autem arbitrium videtur, ut Pedius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemq
Abbreviated transcription (Latin):
maligͣne hoc fecit. peterequidẽ poit
ut arbitram eui  t̃minetur. ipẽ seu¬
tentiamdixit p̃sentib partib ⁊ t̃mui¬
nos posuit. Quesitue ansiex parte
castelliani arbitro paritum ñeẽt. pe
bitro paritum ñeẽt. ineo ꝗ utmꝙ p̃¬

Expanded text:
maligne hoc fecit, petere quidem poteut arbitratu eius res terminetur: ipse sententiam dixit praesentibus partibus et terminos posuit: quaesitum est, an si ex parte Castelliani arbitro paritum non esset, bitro paritum non esset in eo, quod u
Abbreviated transcription (Latin):
cogeĩt eos disceptare. ꝗ eiꝯ tumeliam
hauc fecerunt. ut eum speruelient. ⁊
cuniam ꝯꝓmissam. acciꝑe nos deħe.
ñ siutriq peni nͣuaria. Ei si ⁊ alia re̾
uicepene Si quis arbitri sententi e
ñ steterit ꝯͦ pmissa sit. ⁊ i tapõp se̾bit.¬
eopacto. ut ei daret qui uicerit. łita
certaadħ ap̃ eum deponatur. ꝓiide ⁊
siałtrem: alt̃ peciniam stipulanti
get̃ sententiam dicere. ¶Iterdũ ut
põp scribit. recte nudo pacto fircõ¬
ꝓmissum. inputa siambo debitores
fueruit. ⁊ pactis. nepetat ꝙ sibi debe¬
tur quisententie arbitri npa̾riũt ¶t̃
iulianus scͥbit. ñ cogendum arbitrũ
sententiã dicere. si alt̃ ꝓmiseritꝰ alt̃
ñ. ¶It̃ dicit ⁊ si sub ꝯditione fuerit
pena conꝓmissa. ueluti sinauis ex a¬
siauenorit tot uulia. ñ enun prius
arbitrũ cogendũ. sententiã dicere :
q̃ conditio extitĩt. nelt inefficax¬

Expanded text:
er eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et acuniam compromissam", accipere nos debere, non si utrimque poena nummaria, sed si et alia res vice poenae, si quis arbitri sententia non steterit, promissa sit: et ita Pomponieo pacto, ut ei daret qui uicerit, uel ut certa ad hoc apud eum deponatur. proinde et si alter rem, alter pecuniam stipulanti getur sententiam dicere.Interdum, ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbitri non paruit.Item Iulianus scribit non cogendum arbitrum sententiam dicere, si alter promiserit, alter non. idem dicit, et si sub condicione fuerit poena compromissa, ueluti 'si nauis ex Asia uenerit, tot milia': non enim prius arbitrum cogendum sententiam dicere, quam condicio exstiterit: ne sit inefficax
Abbreviated transcription (Latin):
elegaut̃ nactat. siis sit locus ĩq̃ alt̃
litigatorib honesteuenire ñ possit.
alt̃ possit. ⁊ is nonuenent ꝗ sine sua
tur pitudine eouenire possit. isueue¬
rit quiin honeste uenerat. anꝯmit
m̾alterius ñ. ¶Intra quantũ autẽ

Expanded text:
eleganter tractat, si is sit locus, in quem alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an commin alterius non.Intra quantum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iiuese conpnutti iube̾re. ꝓhibet̃
lege ulia. ⁊ sisententiã direrit. ñ
ẽ dãda pene ꝑ secutio. ¶St alii qui
ñ coguntur sententiã dicere. utpu¬
ta si sordes aut ĩpitudo arbitri mini¬
festasit. Iulianus ait. sicum intama¬
uetunt litigatores. ñ omimõ p̃torẽ¬

Expanded text:
i iubere prohibetur lege Iulia: et si sententiam dixerit, non est danda poenae persecutio. Sunt et alii, qui non coguntur sententiam dicere, ut puta si sordes aut turpitudo arbitri manifesta sit. Iulianus ait, si eum infamaverunt litigatores, non omnimodo praetore
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus eum pena comiuttenda ẽ. lite
ap̃ iudicem suo ordine ꝑ agẽndat
sine dolo malo stipulantiᷤᷤ factumẽ.¬
stipulatio. nequis doli sui p̃mium
ferat ¶s ⁊ siquid conꝑmusso adiciat̃
int siquid dolo meate fac̾tumlit ex
stipulatu ꝯueniri quidolo fecit. pot̃.
ndõ si arbitrum quis cͣorͣrupit. uł
pecunia ł ambitione. ł aduocatum
diu̾se partis. ł aliquẽ exhis quibus
cam̃ suã ꝯmiserat. exdoli claustila
poterit conuenri. ł si adu̾saruum
callid̾ circũuenerit. ⁊ omino si ĩ hac¬
lege lite oolo u̾satus ẽ. locũ habe¬

Expanded text:
ersus eum poena committenda est lite apud iudicem suo ordine peragenda. sine dolo malo stipulantis factumstipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciatur 'ut si quid dolo in ea re factum sit', ex stipulatu conueniri qui dolo fecit potest: et ideo si arbitrum quis corrupit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conueniri, uel si aduersarium callide circumuenit, et omnino si in hac lite dolose uersatus est, locu
Abbreviated transcription (Latin):
puto cogendũ arbittũ sententiamdicẽ.
quia siuiditium sponte accepiss. ooget̃
ꝗ utiq nullo mõ dubͣitabunt᷑. si deea
re ilegatione ꝯꝓmisit. ꝗͣ inlegatiõẽ
contrax̃. quia ⁊ iuditumm eonoĩe acci¬
ꝑe cogitur. ¶ Illud inpͥma spẽ poͣt diͣ¬
spici ansiante ꝯꝓunsit legatus: co
potuerit uideri m̃iquĩ ut in ipĩus po
ut ñ alias audiatur. desiderans ut arbi¬
t̃ sententiam dicat. ꝗ̃ sise defendat᷑.
¶ Sus faciat controu̾si amͣͣ bereditatis
ꝗ cũ defimcto conpmisert. futũm ẽ

Expanded text:
puto cogendum arbitrum sententiam dicere, quia et si iudicium sponte accepisset, cogerequi utique nullo modo dubitabunt, si de ea re in legatione compromisit, quam in legatione contraxit: quia et iudicium eo nomine accipere cogeretur. illud in prima specie potest dispici, an, si ante compromisit legatus, cogpoterit videri iniquum, ut in ipsius pout non alias audiatur desiderans, ut arbiter sententiam dicat, quam si se defendat. Si is faciat controversiam hereditatis, qui cum defuncto co
Abbreviated transcription (Latin):
sita: attñ ubi semel quis uise receꝑit
arbitrium. ad curã ⁊ sollicitudinẽ
si uirum bonũ disceptatorem int̃se
elegerunt. fingeenim pꝰ cãm iã se¬
mel atꝙ iteꝵ tractatam p̾ nudata
utriusq intima. ⁊ secieta negotii a¬
ꝑta. arbitrũ ł grẽ danͣtem ł sordib
tiam dicẽ. quis ꝗ̃ nonpõt negare eq̾¬
simũ fore. p̃torem int̃ponerr se debur¬
isse. ut offitium ꝙ quidꝰ inise recepit.
impleat. ¶ Ait p̃tor quiarbitriũ pẽcu¬

Expanded text:
sita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem si virum bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantem vel sordibus tiam dicere: quisquamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret? Ait praetor: "Qui arbitrium pecu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit inarbittum conpinissũ. utcer¬
tam sententiam d̃icat. nullũ eẽ ar¬
bitrum. neccogendum sentetiam
mus eum. quia ea iñte qͥd̾ ꝓnuntiat.
huc erit ap̃tore cogͣendus. uñ uiden¬
dumerit amiutare sententiã possit.
⁊alias quid̾ ẽ agitatum si arbit uis¬
sit dar mox utuit utrũ mneo qͥd ius¬
sit. aneo qd̾ uetuit. stari deb̾eat. Et
sabinus quidem putauit posse. cafsiꝰ
sententiam maguri sui bene ẽx᷑cu.¬
sat. ⁊ ait sabinũ ñ oeea sensusse sẽ¬
tentia. que arbittium finiat᷑. scep d
iubeat. nam mu̾tare eumdie posse.⁊
cetm si condẽpnauit. ł ab soluit. dũ
arbit̃ eẽ desierit: nutare sententi c¬

Expanded text:
fuit in arbitrum compromissum, ut certam sententiam dicat, nullum esse arbitrium, nec cogendum sententiam mus eum, qui ea mente quid pronuntiat, huc erit a praetore cogendus.Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum eo quod iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse.Cassius sententiam magistri sui bene excusat et ait Sabinum non de ea sensisse sententia, quae arbitrium finiat, sed de piubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mutare ‹se›ntenti
Abbreviated transcription (Latin):
tas arbitri sententie ñẽ futura. Set
sutasit ꝯꝓmissum arbitratu titũ am
seiifie̾ri. põponius scribit ⁊ nos pu¬
tamus ꝯꝓmissum uale. sris erit co¬
gendus sententiã dicere: in quẽ liti¬
gatores ꝯselisermt᷑. ¶ Si induos fu¬
erit si conpiissum ut si dissentirẽt.
f̃cuim adsumãt. pͥntotale ꝯmissum
ñu̾ałe. nam inad sum̃do possẽt disse̾n

Expanded text:
tas arbitri sententiae non est futura. Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum valere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint. Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non valere: nam in adsumendo possunt dissen
Abbreviated transcription (Latin):
ius dr̃. ut est us n̾aturale. Al tero
minus ius recte appellatur inciuita¬
te nr̃a ius honorarium. P̃tor quoꝙ
uis reddere dicitur.⁊̃ cum imꝙͣ dec̾¬
nie. relatione .s. facta ñ adidꝗ itap̃¬
ꝯuemi¶ Alia significatione ius dr̃.
locus in quo ius redditur appellatioe
collata. ab eoꝗ fit̾ in eoub̾i fie̾t᷑ que
locũ det̃minare hoc modo possumu̾.
ubicũꝙ p̃tor salua maiestate imꝑii
sui. saluoꝙ more maioꝵ us dicere
ꝯstͥitut it louus recte appellat̃. ius.¬

Expanded text:
ur, ut est ius naturale. altero mminus ius recte appellatur in civitate nostra ius honorarium. praetor quoque ius reddere dicitur etiam cum inique decernit, relatione scilicet facta non ad id qconuenit. alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit. quem locum determinare hoc modo possumus: ubicumque praetor salua maiestate imperii sui saluoque more maiorum ius dicere constituit, is locus recte ius appellatur. 12 M
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quisq ppłs ipse sͥ us ꝯstituit. io
ppius ꝓͥum ciuitatis ẽ. uocaturq ui
cuile. quasi uis ꝓprium ip̃ius ciui¬
tatis. Q& uõ naturalis ratio int̃ õs
hominos ꝯstituit. d ap̃ homines ꝑ¬
eque custoditur. uocat᷑q uis gẽtiũ ÷¬
t quasi quo uirt om̃s gentes utunt᷑.¬

Expanded text:
uit, id ipsius proprium ciuitatis est uocaturque ius ciuile, quasi ius proprium ipsius ciuitatis: quod uero naturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud omnes peraeque custoditur uocaturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Nam q̃ du ꝗs in ẜuitute ẽ manui
⁊ potestati sub positus ẽ. Manumissus
uberãtur potestate. Queres ainre gen¬
tium otiginẽ sũpsit. ut pote cũ uire &¬
naturali oñs liberi nascerentur. nec Ø¬
eeẽt nota manunussio. cum ẜuitus e
incognita. S⁊ postea quam uire gẽtiũ¬
manumissionis. Et cum uno naturali
noĩe õs homines appellaremur iure gi
lib̾ti. id̾e hii qui desierant eẽ serui
b̾ell  . disciẽte gentes. regna uacon¬
d̾ita. dĩã distincta. ago tmiũ posi¬
ti. editicia collata  con mercium. epͣtiꝰ¬
ones uencsitiones. locationes. ꝯduc¬
tiones. ob ligationco mstitute. excep¬
tis quib oam que auire ciuili introdue
nec ꝑ omĩa ei ẜuit. Itaq cum aliquid

Expanded text:
tis: nam quamdiu quis in servitute est, manui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentiumanumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure geliberti, id est hi qui desierant esse seruibella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: exceptis quibusdam quae iure ciuili introductnec per omnia ei seruit: itaque cum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uts opam̃ daturum p̃iius nosse opor¬
tet. ũ nom̃ uiris descendat. Ẽ aut᷑ a
iustĩtia appellatum. Namut elegant
celsus definit. uis ẽ are poni ⁊ equi e¬
incrito. quis nos sacerdotes appellat.
Iustitiam nãꝙ colimus. ⁊ bom ⁊ eꝙ¬

Expanded text:
uri operam daturum prius nosse oportet, unde nomen iuris descendat. est autem a iustitia appellatum: Celsus diffinit, ius est ars boni et equi, cuius merito quis nos sacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus et boni e
Abbreviated transcription (Latin):
scuntur. auium quoꝙ ꝯmuneẽ. hĩc
descendit᷑ maris atq femine ꝯuincti¬
o. quam nos mati monum apellam̃¬
uiris pitia censer. ¶Ius gentium est
Quia illud omĩb animalib. ħ solis
tib ⁊ patrie pareamu
quis ꝙ ob tutelam coruoris secerit sur

Expanded text:
scuntur, auium quoque commune est. hinc descendit maris atque feminae coniunctio, quam nos matrimonium appellamiuris peritia censeri. Ius gentium est,quia illud omnibus animalibus, hoc sntibus et patrie pareamusquisque ob tutelam corporis sui fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcedrut habitationẽ sinese. nec
uendere usũ ¶S ⁊ siusus edium mu¬
lieri legatus sit. ea conditiõe si aui¬
ro diuertisset remĩttẽdã ei ꝯditiõe
⁊cũ uro habitaturam. Qo̾ ⁊ põp ł¬

Expanded text:
tionem sine se nec uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat. dũipe quoꝙ inhabitat. ñ
erit ĩnu̾idendũ. Quid n sitã spacio¬
se domus usus sit relictus hõi medi¬
ocri. utportumcula ꝯtẽptus sit. s
⁊ cũ iꝰs quosloco ẜ noꝵ in opis ht̃ habi¬
tab̾it lic⁊ libet᷑i sint ẜuiue aliem.
Mulieriaũt suisus reliciu̾ sit pꝰse
eam ⁊ cũ marito habitare quintꝰ mu¬

Expanded text:
percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contentus sit? sed et cum his, quos loco seruorum in operis habet, habitabit, licet liberi sint uel serui alieni. Mulieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quint
Abbreviated transcription (Latin):
tates d̾fũctoꝵ s sibo ^ arm̃ti usus relin¬
quat᷑ omẽm usum habebit. ⁊ arandũ.
ꝙͣ legato usu uidendum. ne ⁊domaꝰ¬
repossit. ⁊ aduehendũ subiugo uti.
⁊ si forte aurigafuit. cuiusus eqͦꝵ
relictus ẽ ñ puto eunicircẽnsib his
usurum ꝗ a qiͣ locare eos uidet᷑. ẜi si
testator sciens eum hiuius eẽ institu¬
usli sensisse. ¶Siusus nuusterii ali¬
cuiꝰ fuerit relictus. ad suum mini¬
trionõue acqui situs. ipuis du̾tarat
uilum exigat ñ etiam eoꝵ quis̃ in po¬
testate soꝑas aut̃ ẜ uiusutarii ñ loca¬
bit. neꝙ alii utendo concedat. ⁊ ita
labeo quẽ admodum eĩ concet̾e̾ alii

Expanded text:
tates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et tii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testator sciens eum huius esse instituusu sensisse. Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum minitri dominoue adquisitus ipsius ‹dum›taxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate. Operas autem serui usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita labeo: quemadmodum enim concedere alii
Abbreviated transcription (Latin):
turum ¶⁊ exͣhis q̃ nerua negauit. iii¬
bentiuisn etiã cumiꝯuuus. ⁊ hoipitib
posseuti. Querentẽtia mͥ uera eẽ iu¬
detur. Aliquo emi largiꝰ cuusirario
agendumẽ ꝓ dĩgnitate eius cuire
odẽ mlodoo utatur diutaxat: an t̃
in opidum ei deferri possit S⁊ meliꝰ
ẽ accipere. ⁊ inopidũ deferenda. Neq
enum graue honus eẽ hoͣꝵ sihabundr̃
in fundo ¶S ⁊ sipecoris ei usus relictꝰ ẽ¬

Expanded text:
 Nerua negauit: Iuuentius etiam cum conuiuis et hospitibus posse uti: quae sententia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui rodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus relictus e
Abbreviated transcription (Latin):
inquare oꝑa eius utactur. quare ⁊ sila¬
nam condurerit usurarius expedien¬
dampotĩt etiamꝑusurarias ancillas
opus ꝑficere. ¶demq siuestim̃ta terẽ¬
da redimerit. uł insulam i nauem
eam ñ admitti. nec exoꝑis mercedem

Expanded text:
in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem eam non mitti nec ex operis mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł ⁊ Inꝙ eo fundo actenus enno¬
rariliez ut neꝙ dno fundimolestuc̃
sit. neqͥ is ꝑ quos oꝑa rustica fuint
impedim̃to sit. m ec ulli alii ius
ꝙ hat ant uendere. aut locare aut gͣ¬

Expanded text:
ur: in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut g
Abbreviated transcription (Latin):
seus meratius putant solam habi¬
tationẽ legatam. qd̾ ẽ uerũ. plane
sidixiss testator usum habitãdi eã
ñ dubitarenus quin uałet utrũaũt¬
añt unius aunisit habitatio anus¬
ꝙ aduitam ap̃ uetẽs quesitumẽ ⁊ ru¬

Expanded text:
et Neratius putant solam habitationem legatam, quod est uerum. plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
tassis aliquẽ secutimmres pond̾e̾. ñ ha¬
bituram muli erem condictionẽ. Si¬
causam inproposito quamnullam
fuise cum pecunam quedaretur. ĩ
dotem conuerti nequit. non enim
strupri. s matrimonii grã datum
esse. ¶Louerca priuigno. nurus
socero pecuniam dotis nomine dedit.
neꝙ nupat. cessare condictio pri¬
mafacie ni detur. quoniam uiret
atquin uel magis in easpecie nul¬
lacansa dotis dande fuit. condicti¬
o igitur conpetit actio

Expanded text:
tassis aliquem secutum respondere non habituram mulierem condictionem: scausam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem converti nequiret: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse. Noverca privigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie videtur, quoniam iure atquin vel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, condictio igitur competit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Equissuum putauit
p̃tor dolũ eius cohercere. qui
impedit aliquẽ uidicio sisti.¬
¶ fecisse aũt dolomalo ñ tm̃ is putat̃
quisuis manib ł ꝑ suos retinuerit.
tes quid eẽt qd ꝯminitet ¶ Dolũ
aut̃ sic̃ accipimus. ut siquis ueni¬
enti adiudicium aliꝗͥd ꝓnũtiaue¬
rit tristeꝓpt̃ ꝙͣ is neceẽ habuerit
aduidicium nonuenire. teneat̃
ex h ͤ dicto quãus quidam putãt
seũ impũtare ꝗ c̾dulus fuit. ¶ Si
reus colo actoris ñ steterit. ñ habe¬
bit reus aduersus eum acc̾ionem
ex ħ edicto. cum ꝯ tẽptus eẽ possit.
exceptione. siex stipulatu ꝯueni¬
atur. depena qd ad iuidicum ñue¬
ueritꝰ. alit atꝙ si aliosit impedit᷑.

Expanded text:
.Aequissimum putauit praetor dolum eius coercere, qui impedit aliquem iudicio sisti.Fecisse autem dolo malo non tantum is putatur, qui suis manibus uel per suos retinuerit, tes quid esset quod comminisceretur.Dolum um sic accipimus, ut si quis venienti ad iudicium aliquid pronuntiaverit triste, propter quod is necesse habuerit ad iudicium non venire, teneatur ex hoc edicto: quamvis quidam putent sibi eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolo actoris non steterit, non habebit reus adversus eum actionem ex hoc edicto, cum contentus esse possit exceptione, si ex stipulatu conveniatur de poena, quod ad iudicium non venerit. aliter atque si ab alio sit impeditus:
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ cumpossit nonꝓhibente. dole
fecerit quominus iniudicio sistã.
offilius mͥdandam exceptionẽ ad¬
uersus dum̃ ait. neexdolo ẜui dñs
lucretur. Siõ sñ uoluntate dñ
ẜuus ħ fecerit. sabnius uoxale u¬
ditium dandinnait. nec factum
ẜuidnõ obeẽ oebere: ñ ac̾tenus ũ
ipõ careat. qm̃ ĩpenic d̾eliquit.¬
ulianꝰ.ł.Erħ edicto adu̾sus eum
uocatus sitat. infactum accio cõ¬
petit quanti actoriᷤ int̃suit eumꝰ
sisti¶ In quo iudicio deducit᷑. Aqd a
acquiat autͥ accione libiatus fui̾t.¬
¶plane ⁊ sus quidolo fecerit. quo
minus iniudicio sistatur. soluen
doñfuit. equum erit adn̾sus ip̃m
reum restitutoriam accionẽ ꝯpe¬
tere᷑. neꝓpt̃ dolum alienũ reus lu¬
crũm faciat. ⁊actor dãpno afficiat᷑¬
S⁊ ⁊ si stipulator dolo ticii. ⁊ꝓmiꝰsor
dolo meuii impeditus fuerit. quo
minus iudicio si stat ut̃ꝙ aou̾sus
eum auius dolo impeditus fudͤrit.
sor dolo stipu latoris impeditus su

Expanded text:
te et cum possit non prohibente dolo fecerit, quo minus in iudicio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum ait, ne ex dolo serui dominus lucretur. si uero sine uoluntate domini seruus hoc fecerit, Sabinus noxale iudicium dandum ait nec factum serui domino obesse debere nisi hactenus, ut ipso careat: qum.Ex hoc edicto aduersus eum, uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quiadquirat aut actione liberatus fuerit.Plane si is, qui dolo fecerit, quo minus in iudicio sistatur, soluendo non fuerit, aequum erit aduersus ipsu‹m› reum restitutoriam actionem competere, ne propter dolum alienum reus lucrum faciat et actor damno adficiatur.Si et stipulator dolo Titii et promissor dolo Maevi impeditus fuerit, quo minus in iudicio sistatur: uterque adversus eum, cuius dolo impeditus fuerit, asor dolo stipulatoris impeditus fu
Abbreviated transcription (Latin):
petiturus a reo centum. ⁊ sidolo sĩ
phõnii factum fui̾t. neiniudiei¬
uni reus ueniat .c. asuuphronio᷑ cõ¬
sequar. Tantienim mea int̃siui se
iudr̃. quia siueniss iniudicium
hered̾ eius ꝯpetebat. lioet fide uis¬
sor minorem sũmã mͥ ꝓmiserit.

Expanded text:
petiturus a reo centum, et dolo malo Sempronii factum fuerit, ne in iudicium reus ueniat: centum a Sempronio consequar. tanti enim mea interfuisse uidetur, quia, si uenisset in iudicium, heredem eius competebat, licet fideiussor minore
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝙ restituere sun titio rogatus.
uidendumẽ quis debeat cauere. n¬
trũtitus. auego quilegatarius
sũ. anillũ dicimus mecum hereo᷑
ãcturum: cumifidĩ ꝯmissario meagẽ
debere. ⁊ ẽ expeditius ħ oicere simͥ
spes aliqua durat. usus .f. ⁊ cumiu
f. recta iͦa fidĩ comissarium ca¬
uere oportet dñõpͥetatis ¶ iũ sci¬
endumẽ siue uirepo quis usũ .E.
hãt. siueetiã ꝑtutione ptoris. ni¬
cħominus cogendumcẽ fructua¬
rium cauere. aut actiones susciꝑe
plane siexdiepͥetas alicuilegata
situsus .f. pure. dicendum ẽe põp
ait remttendamoẽ hãc᷑ cntionẽ
fructuario. quia certimsit ad eum
ꝓͥ etatem ł ad heredem eius ꝑuen¬
su .f. uestem reooi. attñ non obli¬
gari ꝓmissorem si eam si ne do lo
malo adtritã reddiderit ¶Sipłes
diñ sint ꝓͥetatis unuiquisꝙ ꝓ sua¬

Expanded text:
eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat usus fructus, recta uia fideicommissarium cauere oportet domino proprietatis. Illud sciendum est siue iure ipso quis usum fructum habet siue etiam per tuitionem praetoris, nihilo minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere. Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruensu fructu uestem reddi, attamen non obligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit. Si plures domini sint proprietatis, unusquisqu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ł. Int̾situtes neluminib lla.
oeficiat᷑. ⁊ nȩpspectui o ffendat᷑. aliud
ht᷑ nequid ei officiatur ad gratiorẽ
orafiant. Qdcũꝙ igit̃ facĩat᷑ ad iu¬
aratur opusꝙ einouũ nũciaripõt.

Expanded text:
m. Inter seruitutes ne luminibus officiatur et ne prospectui offendatur aliud habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem ora fiant. quodcumque igitur faciat ad ludebeatur, opusque ei nouum nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ro iuis cẽ inuito meattius tolłe edifi¬
ciatua ꝙ adstillicidium meũ atti¬
nz. ⁊ sic statiudebebit. ut si altuiꝰ sub¬
latis edificiis tuis stillicidia mea
ant̃ stillicia mea. liceat tibi altius
ñ solũ dehis luminib q̃ ip̃ sentiaei¬
lumina quenunc s̃. ut itasuit. de
futuris lummub ncͥ cͤaueri uidet̃.
Ꝙ si itasit cantũ neluminib offici¬
atur. ambignaẽ scpͥtura. utrũ nehĩ
luminib officiatur. quenũẽ sint:¬

Expanded text:
ro ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia meaantur stillicidia mea, liceat tibi altius non solum de his luminibus, quae in praesentialumina quae nunc sunt, ut ita sint", de futuris luminibus nihil caveri videtur: quod si ita sit cautum "ne luminibus officiatur", ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae nunc sint
Abbreviated transcription (Latin):
tpr adquiri psacnit. ħ ita uer̾inẽ.
si in eumlo cum nic̾ excelo aque ue¬
ne ex quo ẜuitus ñ consistit dãpnũ
uicius semuset. dicendunẽ dãp¬
ni infecti stipulatione locu hre.¬
auł .i. Si quis edes quesuis eoil ẜ¬
uirent cum enuss traditas sͥ accep̃
confusa sublataꝙ ẜ untus ẽ. Et sirin¬
sus uendere nult. noĩatim imponẽ.¬
da ẜuitus ẽ. Alioquin lib̾e uenent.
ES ipartem p̃di uactus sum qd̾ mͥa¬

Expanded text:
tempore adquiri placuit. hoc ita uerum est, si in eum locum nihil ex caelo aquae uene, ex quo seruitus non consistit, damnum uicinus sensisset, dicendum est damni infecti stipulationem locum hum Si quis aedes, quae suis aedibus servirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque servitus est, et si rursus vendere vult, nominatim imponenda servitus est: alioquin liberae veniunt. Si partem praedii nanctus sim, quod m
Abbreviated transcription (Latin):
hĩs neofficeret uicmi luminibus
ẜuitutẽq prãret. dep̾osuit odĩfici¬
um. concedenda erit legͤãt̾ano u¬
tilid ac̾tio quap hibeatur hr̃s. si pꝰ¬
ea extollere suprapͥorem modum
edificumi conabitur.
b lucn titii ⁊ edib publii meuii.
nealtius edificare iñ liceat. ⁊ ati¬
tio p̾cario petierim ut altiꝰ tolłem¬

Expanded text:
res, ne officeret uicini luminibus seruitutemque praestaret, deposuit aedificium, concedenda erit legatario utilis actio, qua prohibeatur heres, si postea extollere supra priorem modum aedificium conabitur. bus Lucii Titii et aedibus Publii Maeuii, ne altius aedificare mihi liceat, et a Titio precario petierim, ut altius tolle
Abbreviated transcription (Latin):
S⁊ tñ sib adiciantur pacͣti ł co
li exceptionẽ occurret̃ coñt᷑raplaci¬
ta ẜuitutem uendicanti. idꝙ ad
sabinũ respondisse cassius retulit
⁊ sibi placere. ¶ Modũ adici ẜui¬
tutib posse ꝯstat. ueluti qͦ gnẽue¬
hiculi agat̃ ł ñ agatur. ueluti
utequo dũtarat. uelut certũ põdꝰ
bo portentur.¶Int̃ualla dieꝵ ⁊ hora

Expanded text:
si haec adiciantur, pacti vel per doli exceptionem occurretur contra placita servitutem vindicanti: idque et Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici servitutibus posse constat: veluti quo genere vehiculi agatur vel non agatur veluti ut equo dumtaxat vel ut certum pondus b
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequiut lib̾tatem usucapẽ d̾icłtur:¬
Id meñ ꝯsecutũm si arborẽ in eodem
Loco sitam habuissem. mitiusait. ⁊
recte quia ñita insuostatu ⁊ loco ma¬
ueret arbor: ꝗ̃ admodum paries ꝓpt̃¬

Expanded text:
sequi, ut libertatem usucaperem, dicitur,nsecuturum, si arborem eodem loco sitam habuissem, Mucius ait, et recte, quia non ita in suo statu et loco maneret arbor quemadmodum paries, p
Abbreviated transcription (Latin):
op.ł.sSitam angusti loci demonstra¬
tione factauia ꝯcessa fuit ut neꝙ ue¬
hiculum neꝙ ium̃tũ ea irepossit. It̃
emagis quã ua.s autͥ actus ad quisitũ
ioebit̃. Sisi uim̃tum eã ducipotĩt.
ñ ĩ uehiculũ: actus uidebnur acͣꝗ¬

Expanded text:
Si tam angusti loci demonstratione facta via concessa fuerit, ut neque vehiculum neque iumentum ea inire possit, iter magis quam via aut actus adquisitus videbitur: sed si iumentum ea duci poterit, non etiam vehiculum, actus videbitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ibolenꝰ .ł. Quonens uia aut aliꝗd
ius fuendi emẽret᷑. cauen dumpu¬
tat eẽ labeo ꝑte nonfieri quominuᷤ
couire utip̃ofłit. quia nulla h̾modi
uiris uacua trãditieẽt. Egoputo iisũ
eius uiris ꝓtradiione possessiois ac¬
cipiendumẽe. Ioõ ⁊ int̃dicta ueluti
possessona constituta sunt. d

Expanded text:
onis Quotiens via aut aliquid ius fundi emeretur, cavendum putat esse Labeo per te non fieri, quo minus eo iure uti possit, quia nulla eiusmodi iuris vacua traditio esset. ego puto usum eius iuris pro traditione possessionis accipiendum esse ideoque et interdicta veluti pos
Abbreviated transcription (Latin):
fundum cuiꝰ piam ceͣdatur. i relm¬
quat̃. in in finito uidł ꝑ quãlibet
eius partẽ ire. agerẽ licebit. cuulum̃
moco. Namquedã inẜmonetacite
excipͤumt̃. Non enumpuillã ipãm¬
nec ꝑinedias uineas ireagere sinẽ¬
dus est. Cumid eque cominode ꝑ al¬
tãm partem facere possit. minore
ẜuientis fundi dẽtrim̃to uerum ꝯ¬

Expanded text:
fundum cuiuspiam cedatur uel relinquatur, in infinito, uidelicet per quamlibet eius partem, ire agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsammedias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore uientis fundi detrimento. uerum c
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾ dicendum est ¶Caueraut̃ debz boĩ
t᷑um redegerint. ut inde possit apparẽ¬
appurere.an ⁊ quatenus rempeiorem
legatariꝰ fecerit. Utiliuis aũt uisũ ẽ
stipłatione deħ caueri. ut si quis ñuri
boni arbitratu arbitatu utat̃. con¬

Expanded text:
idem dicendum est. Cauere autem debet uiri tum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem legatarius fecerit. Utilius autem uisum est stipulatione de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, co
Abbreviated transcription (Latin):
t Ur icoͣ qͥuiatales s̃ ẜ uitutes. ut ñ
hant cerͣtam ꝯtinuamq possesnonẽ.
Nemo enmitã ꝑpetuo. tamꝙ ꝯtinue.
irepõt. ut nullo momĩto possessio eiꝰ
intpellari uideatur. ¶ d̾ ⁊ in ẜuituti¬
uitus itineris ad sepuichrũ. pͥuati
iuris mamz. ⁊ idõ remittidño fundi
ẜuientis põt.⁊ adquiri etiampꝰ reli¬
gionẽ sepulcħn. ħ ẜuitus pot̃ ¶ Pu¬
blico loco int̃ueniente. ł uiapublica.
aꝗ̃ ducere. sine inconmodo publico¬

Expanded text:
 uel ideo, quia tales sunt seruitutes, ut non habeant certam continuamque possessionem: nemo enim tam perpetuo, tam continenter ire potest, ut nullo momento possessio eius interpellari uideatur. idem et in seruitutiuitus itineris ad sepulchrum priuati iuris manet et ideo remitti domino fundi seruientis potest: et adquiri etiam post religionem sepulchri haec seruitus potest. Publico loco interueniente uel uiaaquam ducere sine incommodo lic
Abbreviated transcription (Latin):
as̃ alt̾ius tollendi ⁊ offitiendi lumi¬
nib uicini: aut ñ extollendi. Iten
stiuicidium auertendi intectum.
ł aream uicini: aut ũ auertendi.
It uimittendi tigna inparietem
uicmi. ⁊ deniq ꝓiciendi. ꝓtegẽdi.¬
idadquisitũ udr̃. utucmnꝰ luimi¬
imponitur. neluminub officiat̃.
ħ maxime ad epti uideam̃ ueius
sit icino inuitis nob altius edi

Expanded text:
 altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uicini aut non auertendi: item immittendi tigna in parietem uicini et denique proiciendi protegendiid adquisitum uidetur, ut uicinus lumiimponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti uidemur, ne ius sit uicino inuitis nobis altius aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tas̃ utendi fruendicã. nemo dubi¬
tat ñfieri eius ꝗ accepit. Nenm t¬
dõ tradunt̃: ut dnĩum recedat ab e¬
o quitradit. srnͣtat̃ fruatur lega¬
tarius. Ergo cumñfiant fructua¬
rii uasa usndicariꝰ ꝓͥ etario possũt.
Cautione ñdata: uiden dunẽ deꝯ
diͨtione anpossit locum hab̾e ⁊ ẜ
ditumẽ neminẽ rem suã nisi fu
ricondiceir posse.

Expanded text:
ta sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione non data. uidendum est de condic‹t›ione, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtimis res suas ontrarit: ad pecuni¬
anredigendam. p̃terire demq ali¬
quid tpris debeint. quo cessasse ui
tus. actio negotioꝵ .g. inducitur
quia forte piculumẽ neposse facere
desinat. ¶Illum aũt nonc̾onnus
tenen quigerint negotia cebitori
adico dendumꝑigu cumpecunia

Expanded text:
tinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uidtus, actio negotiorum gestorum inducitur, quia forte periculum est, ne facere desinat.Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
toride̾. utipã creditoris fieret ꝓͥe
suã facere ꝗ a ꝓcurator in accipiẽ¬
do. creditoris dumitaxat negoti¬
umgessit. ⁊ idõ creditor̾is ratiha¬
rens. plus ꝗͣ oportet impenderit.
itcuperaturum eum id quod pre¬

Expanded text:
tori dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietsuam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris ratiharens plus quam oportet impenderit, reciperaturum eum id, quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
emerun nã si ꝓptea qd̾ tibi necessa¬
riuieẽ scirẽ. ⁊ te eius uoluntatis
eẽ. ut ep̃tum hr̃e uelles. agemus
mus: siaut nullũ omĩno mãdatũ
inf̾cessiss. aut t̃momandasses: s
ego quia ꝑ me ꝯmodins negotium
possẽ conficẽ emissẽ. Siuõ ꝓptẽa e¬
merĩ nefilius m̃s mãdati iudinio

Expanded text:
emerim: nam si propter ea, quae tibi necessaria esse scirem, et te eius uoluntatis esse, ut emptum habere uelles, agemus mus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio mandasses et ego, quia per me commodius negotium possim confice‹re›, emissem. si uero propterea emerim, ne filius mandati iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quaq̃ mat̃ filii negona ẜ pattis uo¬
luntatem pictatis fidutia gerat. ⁊ ñ
ius actoris piculo suo litium cã con¬
stituendi nonhabebit. quiaͣ ñ ec ip̃ã
ꝑdio.si qui supnus necenarios. acͣpba¬
gebat pignus ł rpothecas suscepit.
aũt .g. actio utriq necessaria erit. in
cumudeat̃ ius suum ueñdidisse. ñ
tenebitur. ¶Ignorante uirgine ma
uiri ip̃r iptiaꝵ insua potestate ha¬
buit. expilate hereditatis postulare
nonceb. ꝓtudentuns itaꝙ faciet. si
adhibendum. M negotioꝵ gestorũ.
sinegotia quoq uirigessit. cumea
paulo salutem᷑. a uia nepotis sui ne¬
gotia gessit. desun̾ctis utriq auie
tatis cesuo p̃stitisse. nec enĩ aut de¬
sid̾ass ut decernerentur alim̃taa

Expanded text:
quam mater filii negotia secundum patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa d qui sumptus necessarios ‹ac› probagebat, pignora uel hypothecas suscepit autem gestorum actio utrique necessaria erit: incum uideatur ius suum uendidisse, non tenebitur.Ignorante uirgine matuiri tempore nuptiarum in sua potestate habuit, compilatae hereditatis postulare non debet. prudentius itaque faciet, si ad exhibendum et negotiorum gestorum, si negotia quoque uiri gessit, cum eaPaulo salutem.Auia nepotis sui negotia gessit: defunctis utrisque auiae tatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
dentut ab uti marͣumᷤ usuris uice cꝰ¬
dam pene subicuntur. ħ bona tõne
accepit ab alio mutuum. ⁊ erusuriᷤ
quia nsoluit. ñ ꝗ a exnegotus que
gerelut adse peccumam m̃stulit ꝯ
dẽpnã dusẽ. Multum añt refert. ĩ

Expanded text:
dentur abuti, maximis usuris uice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab alio mutuum et usuris, quia non soluit, non quia ex negotiis quae gerebat ad se pecuniam transtuli‹t›, condemnandus est. mult
Abbreviated transcription (Latin):
In spim negotioꝵg. dandam᷑ actionẽ
diuus puis antoninus ꝯstituit. igit̃
inre facta facilus putabo auiamuł
tione impemiarum earetulisse ain¬
ã apparebit. Illud neq̃ꝗͣ aomittẽo ũ
puto ut o utroq patrimonio eroga
ris gessit maritus. doo nsolum dotũ
dumigerit facere poruit. alias enim
ab soluenduse. s⁊ ħ quida modus ẜ¬

Expanded text:
iorum gestorum dandam actionem diuus Pius Antoninus constituit. igitur in re facti facilius putabo auiam uetione impensarum ea rettulisse auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erogaris gessit maritus: dos non solum dotis dum gerit facere potuit: alias enim absoluendus est. sed hic quidam modus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui pure testam̃to lib̾tatem acce
instrauer̾ intionẽ reode n ꝯpellu̾t᷑.¬
¶Titius pecinã creditorib ħeoita.¬
riis soluit eristimans sororẽ suam
de functo ħedẽ intestam̃to extitisis.
quãins aĩo gerendi somris negotia
id feciss. ueritatetũ filioꝵ defũcti
ꝗ sui ħedes patri sublatotestam̃to
erant gesisset. quia equũ ẽ indãp¬
no eum ñusari. actioẽ negõꝵ. gͤ¬

Expanded text:
 peti possunt.Qui pure testamento libertatem acceistrauerunt, rationem reddere non conpelluntur.Titius pecuniam creditoribus hereditariis soluit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹ta›men filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: quia aequum est in damno eum non uersari, actione nego
Abbreviated transcription (Latin):
actione negotioꝵ .g. tenearis.¬
¶lontantum sortem ueꝵ ⁊ usura
ex peccunia aliena ꝑceptas. nego¬
etiam quas ꝑcipere potiuimus. cc̃
recuabimus negotior getoꝵu
ditio. ¶ dum ap̃ hostes eẽt titius.
negotia eius administraui. postea

Expanded text:
actione negotiorum gestorum tenearis.actione negotiorum gestorum tenearis.Non tantum sortem, uerum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negoetiam quas percipere potuimus. contra seruabimus negotiorum gestorum iudicio.Dum apud hostes esset Titius, negotia eius administraui, postea
Abbreviated transcription (Latin):
sibi poste soluẽ ꝯeb ⁊ incod actuꝑ.¬
seueran. ncut is qump᷑ alia accioe
tenebat̃. etiam pꝰ tp̃s exactum nego¬
uola nr̃ ait.putare se ꝙ sabinus seͥb¬
sic intelligiꝰ. ut appareat qio reli¬
quũ fuerit tunc cum pmũ libesse
ceꝑit. non ut dolum aut culpã inẜ
uitute admissam inobligationẽ re¬
uõcet. Itaꝙ si inueniatur. ł malomo¬
repecuna iux uitute errogata lib̾a¬
bitur. ¶ Silib̾o homini quibona mͥ
fide ẜ uiebat. mã dẽ. ut aliquidagat
ñ fore cumeo mã dati accionẽ labeo
ait. quia nlła uolumtate exequit̃
rẽ sibi mandatam. s qĩ ex necessita
fectionẽ. ⁊is fuit quem obligare pꝰ¬
sem. ¶Cimime ab sente negoti me
⁊ignorans usuo ẽpisti mͥ negotioꝵ¬
g. indicio utrestituas: obligatus
u̾es. st si anteꝗ̃ usucapias cognosta.
remineã eẽ subicer gebes aliquet
stipłatione euĩctionis ꝯmitãt᷑. nͨ
uidis dolum malũ facere ĩnhacsu¬
biectione. Ido aut ħ facere debes: ne

Expanded text:
sibi postea soluere debet in eodem actu perseuerans: sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exactum negouola noster ait putare se, quod Sabinus ssic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, ‹c›um primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur. Si libero homini, qui bona fide mihi seruiebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sifectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia meignorans usucepisti: mihi negotiorum gestorum ut restituas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, stipulationem euictionis committ‹a›t: nec uideris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim hoc facere debes, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ones ampla edifitia edificauerat.
cumq eund̾ saltum cũ frẽ diuid̾ent:
sũptus sibi quasi remeliorr abeo fac¬
ta desiderabat. frẽ minore iam le
tium apiet̾atis respectu sororis

Expanded text:
rnas ampla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legtium , si pietatis respectu sororis
Abbreviated transcription (Latin):
uł .i: Ex facto querelatm q̃dã adsi¬
ligint̃ em̃dam. curatorẽ dec̾to orbi¬
nis constitutũ eͣid̾ alium subcurato¬
tẽ ꝯstitutũ. siliginẽ mudẽdo corͦrupis¬
se atꝙ itap̃ cium siliginus q̃ in ꝑubli
tuidis. ꝗ scd̾m que ĩ insubcuratore

Expanded text:
um.Ex facto quaerebatur: quendam ad siliginem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publiraudis. secundum quae etiam in subcuratore
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ. Alatquiu alienũ negotiũ
gestũẽ. sitati ħ abiͦtio ħ conciliat.
Queres efficit. ut tuũ uegotium
gestũ uideat.⁊ ate ħedĩt᷑as peti poᷤ¬
sit. ¶ Quidgͣ inquit pedius sicũte
heredem putarẽ. insulã fulsero ħe¬
ditariam. tuq̃ ratũ habiusti. ansit
iuidn adu̾sus te accio: S⁊ ñ fore
i. ¶uideamus inꝑsona eius
ꝙ ab eo eriginius etiam eagestu

Expanded text:
tionem. adquin alienum negotium gestum est, sed ratihabitio hoc conciliat: quae res efficit, ut tuum negotium gestum uideatur et a te hereditas peti possit. quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi aduersus te actio? sed non forei.Uideamus in persona eius, quod ab eo exigimus etiam ea gestu
Abbreviated transcription (Latin):
ripuiss ameuenditore. ep̃tor uen¬
did̾it᷑. eãꝗ inreꝵ nãnuri eẽ desierit¬
eque deptio negotiõꝵ gestoꝵ actiõ
in candae ut dari deberet. sinego¬
tiumꝙ tuil ẽẽ extimares. cum eẽt
meum gessisses ¶ sicut ex contrario
imne tibi daret᷑. sicum heditatem
q̃ adine ꝑtiñ tuam putares. restua
p̾aolegatas soluissec. qnꝙ deea solu

Expanded text:
emptor uendiderit eaque in rerum natura esse desierit, de pretio negotiorum gestorum actio mihi danda sit, ut dari deberet, si negotium, quod tuum esse existimares, cum esset meum, gessisse‹s›: sicut ex contrario in me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas soluisses, quandoque de ea solu