comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aiue in t̾ram quã possessurus
inigredieris & deleuerit gentes
multas corã te. etheum. & ger¬
s pherereũ. & eueum & iebuse¬
um. septẽ gentes maioris nu
meri quam tu es & robustiores
t: tradideritq eas dñs ds̃ tuuis
nbi: ꝑcuties tas usq ad intͥni¬
tas nr̃is manibus ds uim̃pote
fdidit: easq iã a faciȩ nr̃a in
sus ꝓuidentiȩ dispositione delcũ
Cur gͦ degeneri langore torpesci¬
mue: cur collatã nobis celitus
inctoriam non arripiinue. &¬
sur ex eo qd̾ in suꝑno iam exami¬
ne constitutũ est id solũ quod
a nos ꝑtinet non implemus:
am si ipsam u̾borũ seriem cau¬
te ꝑpendimus: iam ipsas gen¬
tes apud diuinã sententĩã pstra¬
tac aspicimus: quas ipsi ꝑcute
& aelere rubemus. Cũ enĩ dr̃
cũ in t cuxerit te adñs ds in t̾rã
quã possessurus ingͥdieris e de¬
leu̾it gentes: atq paulopt adiũ¬
git peuties eas : luce clarrus con
nos ut extingueremus institute
Ipse pugnat. & utt nos uincams

Expanded text:
tuus in terram quam possessurus ingredieris, et deleverit gentes multas coram te, Etheum, Gert Pherezeum, et Eveum, et Jebuseum: septem gentes multo meri, quam tu es, et robustiores te, tradideritque eas Dominus Deus tuus tibi, percuties eas usque ad internetas nostris manibus Deus omnipotens tradidit, easque jam a facie nostra in sua providentiae dispositione delevit. Cur ergo degeneri languore torpescimus? Cur collatam nobis coelitus victoriam non arripimus? cur ex eo, quod in superno jam examine constitutum est, id solum quod ad nos pertinet, non implemus? Nam si ipsam verborum seriem caute perpendimus, jam ipsas gentes apud divinam sententiam prostratas aspicimus, quas ipsi percutere jubemur. Cum enim dicitur: «Cum introduxerit te Dominus Deus in terram quam possessurus ingredieris, et deleverit gentes,» atque paulo post adjungit: «Percuties eas,» luce clarius consnos, ut exstingueremus, instituit. Ipse pugnat, et ut nos vincamus
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uires sunt. qͥb ad redden¬
das đo gr̃as sufficere ualeamꝰ
Nos enĩ filii surmus isrł. qͥ pha¬
raoni s erimimus. qui grauissi¬
mo suꝑbi regis imꝑio p̃mebamͦ
Gaudebat siquidem pͥnceps inun¬
di huius sub ferreo sue seruitu¬
tis iugo uos indesinent̾ attere:
& seruiliũ oꝑũ sẽꝑ officiis occu¬
pare. Cogebat nos lateres coq̃¬
re. quia non ex p̃ciosis uirtutũ
lapidibus templũ do constru̾e.
sed t̾renũ potiꝰ eͥ dictabat edi¬
ficiũ fabricare. Sed ecce iã ds̃ pa¬
trũ nostrorũ. ds benedict in
scła ex egypto nos id est de tene¬
bris uitę uet̾is eruit. de uincło
tyrannicȩ dñationis absoluit
atq in t̾ram nos repmissionis
fidelit᷑ intͦduxit. Terrã nãq re¬
ꝓmissionis iã ingressi sumus
ex quo sp̃to mundi desiderio. fir¬
mȩ spei fiduciã in et̾nitate posu¬
imus. & iã in spe possidenris
qmͣ in re habituri postinodũ ꝑ
di grãm sumrus. In hac uideł
t̾ra iã illi ꝑ spei grãm intͦducti

Expanded text:
reddendas Deo gratias sufficere valeamus. Nos enim filii Israel sumus, qui Phapto servivimus , qui gravissimo superbi regis imperio premebamur. Gaudebat siquidem princeps mundi hujus sub ferreo suae servitutis jugo nos indesinenter atterere, et servilium operum semper officiis occupare. Cogebat nos lateres coquere, quia non ex pretiosis virtutum lapidibus templum Deo construere, sed terrenum potius sibi dictabat aedificium fabricare. Sed ecce jam Deus Patrum nostrorum, Deus benedictus in saecula, ex Aegypto nos, id est de tenebris vitae veteris eruit, de vinculo tyrannicae dominationis absolvit, atque in terram nos repromissionis fideliter introduxit. Terram namque repromissionis ex eo jam ingressi sumus, ex quo spreto mundi desiderio, firmae spei fiduciam in aeternitate posuimus; et 394 jam in spe possidemus, quam in re habituri postmodum per Dei gratiam sumus. In hac videlicet terra jam illi per spei gratiam introducti
Abbreviated transcription (Latin):
orro dũ stili huiꝰ exaro dic¬
tator articłm: ecce desideriꝰ
relligio sꝰ cassinensis monast̾ii ab-¬
bas accedit. Qui minirũ sic̃ bea¬
to dameli cognatione iungit᷑ nõs̃:
sic eũ ab illo ñ separat afsertio
ueritatis. Hic itaq mͥ aliqͥd nar-¬
rat: qd ipsa ratio ꝓsuadet ut
seͥbam. Seruus inqͥt dĩ neapoli¬
tanȩ regionis in p̃rupta rupe
iuxta uiam publicã solitariꝰ
habitabat. Qui nimirũ cũ noc¬
turno tẽpore psalleret. & fenes¬
trã cellulȩ horarũ explorator
aꝑiret ecce uidet multos homi-¬
nes ingros tanqͣm ethiopes iter
carꝑe: & longo tͣctu omistos fe
rei gr̃ã hec iumentoꝵ. pabula
deuectarent: maligni inquiuis
la pecorib alendis: sed fom̃ta
igniũ hominib cõburendie.
Prestolam enĩ in ꝓximo pͥncipẽ
capue pandulfũ qui iã decũbit.

Expanded text:
orro dum styli hujus exaro dictator articulum, ecce Desiderius religiosus Casinensis monasterii abbas accedit. Qui nimirum, sicut beato Danieli cognatione jungitur nominis, sic eum ab illo non separat assertio veritatis. Hic itaque mihi aliquid narrat, quod ipsa ratio persuadet ut scribam. Servus, inquit, Dei Neapolitanae regionis in praerupta rupe, juxta viam publicam solitarius habitabat. Qui nimirum dum nocturno tempore psalleret, et fenestram cellulae horarum explorator aperiret, ecce videt multos nigros homines tanquam Aethiopes iter carpere, et longo tractu onustos fenrei gratia haec jumentorum pabula devectarent: Maligni, inquiunt, la pecoribus alendis, sed fomenta potius ignium hominibus comburendis. Praestolamur enim in proximo principem Capuae Pandulphum, qui jam decumbi
Abbreviated transcription (Latin):
huis uidełꝰ guaimarii eque pͥn¬
cipis qui ante ñ plarimos annoᷤ
ꝓ multis molentiis atq wyran¬
nicis opp̃ssionib suoꝵ gladiis
int̾emptꝰ ẽ amis cũ ꝑeul aspex¬
isset quada diȩ de p̾dicto mon¬
te uesuio piceas atq sulphure¬
as repente flãmas erũꝑe: ꝓtinꝰ
ait. Proculdubio sceleratꝰ aliqͥs
dnies in ꝓximo moriturꝰ est:
atq in inferno descensurus.
Sed o ceca mens repbi hominis.
ꝓxima nocte dũ securꝰ cũ meretͥ¬
ce concũberet: exspirauit. Quẽ
illa ut pꝰtmodũ referebat qͥd con¬
tigisset ignorans duitiꝰ ꝑtulit:

Expanded text:
illius videlicet Guaimarii aeque principis, qui ante non plurimos annos pro multis violentiis atque tyrannicis oppressionibus suorum gladiis interemptus est, avus, cum procul aspexisset quadam die de praedicto monte Vesuvio piceas atque sulphureas repente flammas erumpere, protinus ait: Procul dubio sceleratus aliquis dives in proximo moriturus est atque ad inferos descensurus. Sed, o caeca mens reprobi hominisquidem proxima nocte, dum securus cum meretrice concumberet, expiravit. Quem illa, ut postmodum referebat, quid contigisset i
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit᷑ narrauit. Er ide tẽpꝰ
imꝑator orto scds adu̾sus sar¬
racenos p̃liatur calabriã festi
huiꝰ t̾re statu ꝓnida considera¬
tione tractare. Porro pt im
sumã. Ut autẽ ꝓbaret utrũ uerũ
eẽt qd̾ ille narrabat nuntiũ ꝓtinꝰ
ad menia capuana direxit: qui ue¬
mens pancdulsũ iã mortirũ repꝑit.
Ipse qͦ magist̾ militũ ioħs. anteq̃
illas partes imꝑator atting̾ee. uix
dieb qͥndecĩ suꝑuixit. Qũo mor¬
tuo. mons uesinus unde indelicet
gehenna frequent᷑ eructuat i
flãmas erupit: ut liquido ꝓbaret᷑.
qͥa fenũ qd̃ a demonib parabat᷑. nil
aliud fuit. nͥ ignis trucis rncendii.
qui pͣuis ac repbis hoĩb debebat᷑.
Nã qñdocũq in illis partib reyb
diies morit᷑ ignis erũꝑe de p̃¬
dicto monte uidet᷑. tantaq sul¬
phuree resinȩ cong̾ies. ex ipso ue¬
suuo ꝓtin fluit. ut torrentẽ
facnat: atq decurrente impetũ
in mare descendat. Nbi scilicet

Expanded text:
ta narravit. Per idem tempus imperator Otto secundus, adversus Saracenos praeliaturus, Calabriam festinhujus terrae statu provida consideratione tractare. Porro post isumam. Ut autem probaret utrum verum esset quod ille narrabat, nuntium protinus ad moenia Capuana direxit, qui veniens Pandulphum jam mortuum reperit. Ipse quoque magister militum Joannes, antequam illas partes imperator attingeret, vix diebus quindecim supervixit. Quo mortuo mons Vesuvius, unde videlicet gehenna frequenter eructat, in flammas erupit; ut liquido probaretur quia fenum quod a daemonibus parabatur, nil aliud fuit nisi ignis trucis incendii, qui pravis ac reprobis hominibus debebatur. Nam quandocunque in illis partibus reprobus dives moritur, ignis erumpere de praedicto monte videtur, tantaque sulphureae resinae congeries ex ipso Vesuvio protinus fluit, ut torrentem faciat, atque decurrente impetu in mare descendat. Ubi scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
uida p̃t̾ea in neapolitanis par-¬
tib prb̃r. uolens certiꝰ qd ñ
licebat addisc̾e̾: illic ubi gehenna
decreuit audacia ꝓp̃inquare.
Missarũ gͥ sollep̃nia celebranit.:
sicq insulati. uelut armatꝰ iter
arripuit. Sed dũ ultra qͣm̃ sole¬
bant homines temerariꝰ scruta¬
Eũq ꝑ neapolitanos fines dño
suo comitatũ p̃beret. exundan-¬
tib flãmis intendens. clamorẽ
cẽ ꝓculdribio recognonit. Nota¬
uit horã: & tẽ euidentissime
cõpit matrẽ suisse defunctaoi.

Expanded text:
uidam praeterea in Neapolitanis partibus presbyter volens certius, quod non licebat, addiscere, illuc, ubi gehennaldecrevit audacia propinquare. Missarum igitur solemnia celebravit, sicque infulatus, velut armatus, iter arripuit: sed dum ultra quam solebant homines temerariucumque per Neapolitanos fines domino suo comitatum praeberet, exundantibus flammis intendens, clamorem esse procul dubio recognovit. Notavit horam, et tunc evidentissime comperit matrem fuisse defunctam.
Abbreviated transcription (Latin):
ex opificis inepta cõpositione de¬
spicit᷑ tanti lat̾oriᷤ obsequio cõ¬
penset̃ Ft si qd̾ ñ credimꝰ sic
noxis ut corrigi nequeat: antꝗͦ
in publicã noticiã ꝓferat᷑ edax
eũ flamina consumat: ut illid
hic nͨ in congrue possit aptari.
Habetis aaron & ue uobiscũ:
si qd natũ fuerit questionis it¬
feretis ad eos. Non enĩ mͥ pudo¬
ris est obliterare qd̾ scͥbo: duñ
crubescã libere confiteri qd̾̃ cre¬
do: ut sic nota linguȩ possit

Expanded text:
ex opificis inepta compositione deex opificis inepta compositione despicitur, tanti laboris obsequio commendetur. At si, quod non credimus, sic noxius, ut corrigi nequeat, antequam in publicam notitiam proferatur, edax eum flamma consumat. Ut illud hic non incongrue possit aptari, habetis Aaron, et Hur vobiscum, si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad eos. Non enim mihi pudoris est oblitterare quod scribo, dum non erubescam libere confiteri quod credo; ut qui notat elinguem, possit
Abbreviated transcription (Latin):
meluis uidet. eo deterius ꝑeat: quia &
intelligentiȩ ium̃ ꝑcipit. & actionis pra¬
uȩ tenebras ñ relinquit. Nam cum
acceptã ad adiutorium scientiã neg¬
ligunt: hanc contra se in testimoniũ
uertunt. & de lumine intelligentiȩ
augent supplicia: quod ꝓfecto accepe¬
rant. ut possent delere peccata. Quoꝵ
nmnirum nequitia cũ malum agit.
quodi du̾dicat: uenturum iã udici¬
um hic degustat. ut cũ eternis iuidi¬
ciis seruatur obnoxia: suo hic inte¬
rim examine ñ sit absoluta: tantoq
illic grauiora tormenta ꝑcipiat. qͣmͣo
hnc malum non deserit. etiam quod ipsa
condempnat. Hinc enim ueritas dicit.
Serius qui cognouit uoluntatẽ dñi
sui. & ñ p̃parauit. & ñ fecit scđm uolun¬
tatem eus: uapulauit multis. Hinc
psalinista ait. Descendant in infernũ
uiuentes. Uiui quippe quȩ circa illos
agunt᷑ sciunt. & sentiunt: mortui
autẽ sentire nil possunt. Mortui enĩ
in infernum descenderent: si mala

Expanded text:
meliumeliuintelligentiae lumen percipit, et actionis pravae tenebras non relinquit. Nam cum acceptam in adjutorium scientiam negligunt, hanc contra se in testimonium vertunt; et de lumine intelligentiae augent supplicia, quod profecto acceperant, ut possent delere peccata. Quorum nimirum nequitia cum malum agit quod dijudicat, venturum jam judicium hic degustat; ut cum aeternis suppliciis servatur obnoxia, suo hic interim examine non sit absoluta: tantoque illic graviora tormenta percipiat, quanto hic malum non deserit, etiam quod ipsa condemnat. Hinc enim Veritas dicit: Servus qui cognovit voluntatem Domini sui, et non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis . Hinc Psalmista, ait: Descendant in infernum viventes . Vivi quippe quae circa illos aguntur sciunt et sentiunt, mortui autem sentire nil possunt. Mortui enim in infernum descenderent, si mala
Abbreviated transcription (Latin):
Paccatum suum sicut sodoma predicaueØ¬
nnt: nec absconderunt. Peccatũ enim
suum si sodoma absconderet: ad huc sub
timore peccaret. s funditus frenũ timo¬
ris amiserat: quȩ ad culpam nec tene¬
bras requirebat. Unde & rursum scriptũ
est. C iamor sodomorum & gomorre. mul¬
nplicatus est. Peccatum quippe cum uoce
est: culpa in actione. Peccatum uero etã
cum clamore est: culpa cum libertat .ł.
Ar contra ammonendi sunt. qui accusant
praua. ner tamen deuitant. ut ꝓuide
ipendant. quid in districto dĩ udicio
pro sua ȩxcusatione dicturi sint: qui de
reatu suoꝵ criminum etiam sibimetip¬
sis uidicibus ñ excusantur. Hi itaq
quid aliud quam p̃cones sui sunt:
Uoces contra culpas ꝓferunt: & semet¬
ipsos oꝑib reos trahunt. Ammonen¬
di sunt ut uideant. quia de occulta iã
ntributione iudicũ est. quod eoꝵ mens
malum quod ꝑpetrat inluminat᷑ ut ui¬
deat: s ñ conatur ut tuncat. ut quo

Expanded text:
Peccatum suum sicut Sodoma praedicaverPeccatum suum sicut Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt . Peccatum enim suum si Sodoma absconderet, adhuc sub timore peccaret. Sed funditus frena timoris amiserat, quae ad culpam nec tenebras inquirebat. Unde et rursum scriptum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est . Peccatum quippe cum voce, est culpa in actione; peccatum vero etiam cum clamore, est culpa cum libertate. At contra admonendi sunt qui accusant prava, nec tamen devitant, ut provide perpendant quid in districto Dei judicio pro sua excusatione dicturi sunt, qui de reatu suorum criminum etiam semetipsis judicibus non excusantur. Hi itaque quid aliud quam praecones sunt sui? Voces contra culpas proferunt, et semetipsos operibus reos trahunt. Admonendi sunt ut videant quia de occulta jam retributione judicii est, quod eorum mens malum quod perpetrat illuminatur ut videat, sed non conatur ut vincat; ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
dant: atq aliter qui accu¬
ant praua. net tamen deui¬
tant. Ammonendi enim sunt. qui illici¬
ta quȩ faciunt etiam laudant: ut consi¬
derent quod plerumq plus ore. quam
Roꝑe. delinquant. Opere namq per semet¬
ipsos solos mala ꝑpetrant: ore autẽ per
tot ꝑsonas inquitatẽ exhibent. quot
audientiũ mentes miqua laudantes
docent. Ammonendi gͦ sunt. ut si era¬
dicare mala dissimulant: saltem se¬
minare ꝑtimescant. Ammonendi sunt.
ut eis ꝑditio priuata sufficiat. Rur¬
sumq ammonendi sunt. ut si mali
esse ñ metiuint: erubescant saltem ui¬
deri quod sunt. Plerumq enĩ culꝑa
dum absconditur exfugatur. quia
dũ mens erubescit uideri quod tam̃
ẽẽ non metuit. erubescit qnͣdoq esse.
quod fugit uideri. Cum uero pͣiuis
quisq impudenter innotescit: quo
lberius om̃e fatimis ꝑpetrat. eo etiam
licitum putat quod agit: & quod lici¬
tum suspicat᷑. in hoc ꝓculdubio mul¬
npliecius mergitur. Unde scriptũ est.

Expanded text:
aliter qui accusant prava, nec tamen devitant. Admonendi sunt enim qui illicita quae faciunt etiam laudant, ut considerent quod plerumque plus ore quam opere delinquant. Opere namque per semetipsos solos prava perpetrant; ore autem per tot personas iniquitatem exhibent, quot audientium mentes iniqua laudantes docent. Admonendi ergo sunt, ut si eradicare mala dissimulant, saltem seminare pertimescant. Admonendi sunt, ut eis perditio privata sufficiat. Rursumque admonendi sunt, ut si mali esse non metuunt, erubescant saltem videri quod sunt. Plerumque enim culpa dum absconditur, effugatur, quia dum mens erubescit videri quod tamen esse non metuit, erubescit quandoque esse quod fugit videri. Cum vero pravus quisque impudenter innotescit, quo liberius omne facinus perpetrat, eo etiam licitum putat; 89 et quod licitum suspicatur, in hoc proculdubio multiplicius mergitur. Unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tes gradientib scandala friuolȩ inqͥsi-¬
tionis obiciunt. ipsi potis in lapidem
offensionis inpingunt. Nunquid
inquiunt potest d̾s hoc agere ut
postqͣm semel aliquid factũ est factũ
non fuerit. tanqͣm impossibilitas
ista in solis uideat᷑ ꝓuenire p̾teritis.
porib & suturis: Nã & quicqͥd nẽ est
quandiu est. aliquid non ẽẽ impossi-¬
bile est. Itẽ qđ futurũ est non futurũ
fieri impossibile est: quanqͣm non¬
nulla sint que uideł equalit̾ posft̃
euenire & non euenire. sicut est me
hodie cquitare uł ñ equitare. anicũ¬
uidere uł non uidere. pluere ulł atrꝰ
serenũ eẽ. Que scił ⁊ hiis sumilia hin
scłi sapientes consueuert̃ utrũliber
appellare: qͥa solent eque & contin

Expanded text:
ter gradientibus scandala frivolae inquisitionis obiciunt, ipsi potius in lapidem offensionis inpingunt. Nunquid, inquiunt, potest Deus hoc agere, ut postquam semel aliquid factum est, factum non fuerit? Tamquam si impossibilitas ista in solis videatur provenire praeteritis, poribus, et futuris. Nam et quidquid nunc est, quandiu est, non esse impossibile est. Item, quod futurum est, non futurum esse impossibile est: quanquam nonnulla sunt, quae videlicet aequaliter possunt evenire, et non evenire: sicut est, me hodie equitare, et non equitare; amicuvidere, vel non videre; pluere, vel aerem serenum esse. Quae scilicet, et his similia hujus saeculi sapientes consueverunt ad utrumlibet appellare
Abbreviated transcription (Latin):
quippe uerbum est. qđ atit rati¬
one iustȩ necessitatis. aut inten¬
tione piȩ utilitatis caret. Si gͦ
ratio de ocioso sermone. exigitur. pen¬
semus quȩ pena multiloqtrio manc¬
at. in quo etiam per noxia uerba
peccatur.

Expanded text:
t ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tit aqtiam. capiit est uirgioꝵ.
Aquam quippe dimittere est.
linguam in fluxum ȩloquii relaxa¬
re. Quo contra in bona etiam par-¬
te. iterũ dicitur. Aqua ꝓfunda.
uerba ex ore iuri. Qui gͦ dimittit
aquam. caput ẽ urgiorum: quia
qui linguam ñ frenat. concordiam
dissipat. Ynde edirierso scriptum
est. Qui imponit stulto silentium.
iras mitigat. Quia autẽ multilo¬
statur ꝓpheta qui ait. Uir linguo¬
sus ñ diriget᷑ suꝑ terram. Hinc.
salomon iterũ dicit. In multiloqͥo.
ñ effugies peccatum. Hinc isaias
ait. Cultus uisticiȩ silentium.
uidelicet indicans. quia mens a
iusticia desolatur. quando ab im¬
moderata locutione ñ parcitur.
Hinc iacobus ait. Si quis putat
se religiosũ ẽẽ nͦ refrenanᷤ lingua̾
suã s seducenᷤᷤ cor suu̾ huiꝰ uaua est
religio hĩc rursꝰ ait Sit añ odͭ ħo
uelox ad aridiendum. tardus aitẽ
ad loquendum. Hinc iterũ adim¬
mortifero. Hinc per semetipsam
ueritas nos ammonet dicens.

Expanded text:
tit aquam, caput est jurgiorum . tit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multilostatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram . Hinc quoque Salomon iterum dicit: In multiloquio non deerit peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterumena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dit. totã uero se insidiantis hostis¬
uulnerib detegit : quia nulla
munitione. custodiȩ circumcludit.
tens. & absq murtrũ ambitu. ira
uir qui ñ potest in loquendo cohi¬
bere sp̃m suum. Quia enĩ silentu¬
murum ñ habet: patet immici
iaculis cuittas mentis. & cum se ꝑ
uerba extra semetipsam eicit. aꝑtã
se aduersario ostendit. Quã t᷑nto
ille sine labore. suꝑat. qnͣto et
ipsa quȩ iuncitur. contra semet¬
ipsam per multiloqiũ prignat.
Plerumq autẽ quia per quos¬
dam gradus desidiosa mens in
lapsum casus impellitur. dum
ociosa tauere uerba negligimus.
ad noria ꝑuenimus. ut prius lo¬
qui aliena libeat: postmoclum
detractionib eoꝵ uitam de quib loqͥ¬
tur mordeat: ad extremũ uero
usq ad aꝑtas lingua contumelias
erumpat. Hinc seminant᷑ sti¬
muli. oriuntur rixe. accendun¬
tur faces oclioꝵ: pat extingui¬
tur cordium. Ynde bene per
salomonẽ dicitur. Qni dimit¬

Expanded text:
dit. Totam dit. Totam vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. tens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimit
Abbreviated transcription (Latin):
cum restringi lingna debet. per uer
ha mittiliter diffluat. aut cum
laui ittiliter potest. semetipsam
pigre restringat. Quod płalmista¬
stantiȩ labiis meis. Non enim
ori suo poni parietẽ secl ostium
pitit: quod uidelicet clauditur &
aꝑitur. Ynde & nobis caute discen¬
dum est. quatenus os discretum
s congruo temꝑe uox aꝑiat. & rur¬
sum congruo taciturnitas claudat.
At contra ammonendi sunt mul¬
uloquio uacantes. nt uigilanter
ispiciant. a qͣnto rectitudinis statu
deꝑetnt. drm per multiplicia
uerba dilabuntur. Humana et¬
enim mens aquȩ more & circum¬
cliusa ad scꝑiora colligitur. quia
ilud repetit. unde deĩtendit.
& relaxata deperit. quia se per infima
mutiliter spargit. Quot enim suꝑ¬
uacuis uerbis a silentii sui censura
dissipat᷑: quasi tot riuis extra se du¬
citur. Unde & redire interius ad
sui cognitionem ñ sufficit: quia
per multiloquium sparsa. a setre.¬
to se intimȩ considerationis exclu¬

Expanded text:
cum restringi 242 lingua debet, per verba cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmistacumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis exclu
Abbreviated transcription (Latin):
qui plus quam expecdit tacent: ne
inter molesta quȩ tolerant. dum
lingua nimis tacent: ium doloris
exaggerant. Ammonencli enim
sunt. ut si ꝓximos sicut se diligunt.
minime illis taceant: unde eos ui¬
ste reprehendunt. Yocis enĩ me¬
dicamine. utrorũq saluti concur¬
ritur: ditm & ab illo qui infert
actio praua compescit᷑. & ab hoc qd
sustinet. doloris feruor uulnere
aperto temꝑatur. Qui enim ꝓti¬
norum mala respiciunt. & tamen in
plintio linguam prȩmunt. quasi
onspectis uulnerib usum medica¬
imnis subtrahunt. & eo mortis auc¬
pres fuint. quo uirts quod pote
unt curare noluerunt. Lingua ita¬
q discrete frenanda est: non mso¬
subiliter obliganda. Scriptum nãq
ist. Sapiens tacebit usq ad tẽpus.
it nimirum cũ oportuna conside¬
nt. postposita censurra silentii loquen
do quȩ congruunt. in usum se uti¬
uimpis tacendi. & tempus loquen¬
di. Discrete. quippe uicissitudinũ
pensanda sunt tempora. ne. aut

Expanded text:
qui plus quam expedit tacent, ne qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proxim mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura sdo quae congruunt, in usum se utiTempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere: ut plus ex cogitationi¬
bus occultum iudicium. quam ex
sermonib reprehensionẽ metuant
prorimorum. Scriptũ namq est
Fili mi adtende sapientiam meami
& prudentiȩ meȩ inclina aurem
tuam. ut custodias cogitationes.
Nil quippe in nobis ẽ corde fuga¬
tiis. quod a nobis tocies recedit qui¬
ties per prauas cogitationes defluit.
Hinc & enĩ psalmista ait. Cor meũ
dereliquid me. Hinc ad semetip.¬
sum rediens dicit. Inuenit seruus
tuus cor suum: ut oraret te. Cnm
gͦ cogitatio per custodiam restrin¬
gitur: cor quod fugere consueuit
muenit᷑. Plerumq autẽ. nimis ta¬
crti cum ñnulla iniusta paciunt
eo in acriorem dolorẽ ꝓdeunt:
quo ea quȩ. sustinent ñ locuntiat.
Nam si ilatas molestias tranqutis¬
le lingua diceret. a conscientiȩ do¬
lore alienmͣ e T ulnera enĩ clausa
plus cruciant. Nam cum putredo
quȩ interuis feruet eicit᷑: ad salu¬
tem dolor aꝑitur. Setre gͥ debent

Expanded text:
exhibere, ut plus ex cogitationiexhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est: Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes . Nil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim Psalmista ait: Cor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens, ait: Invenit servus tuus cor suum ut oraret te . Cum ergo cogitatio per custodiam 54 restringitur, cor quod fugere consuevit invenitur. Plerumque autem nimis taciti cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant. Nam cum putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent,
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi
sunt minis taciti. atq
aliter multiloquio ua¬
lantes. Insinuari namq nimis
tacitis debet: quia dum erga quȩ¬
dam uitia cauti fugiunt. occulte.
deteriorib implicantur. Nam
sȩpe linguã quia immoderatius
frenant: in corde grauius mtilti¬
loquiũ tolerant. ut eo plus cogita¬
tiones in mente ferueant quo
illas uiolenta custoclia indiscreti si¬
lentii angustat. Quȩ plerumq
tanto latiuis defluunt: qnͣto se eẽ
securius estimant. quia foris a re¬
prehensorib ñ uidentur. Unde.
ñnumquam mens in suꝑbiam at¬
tollitur. & quos loquentes atidit.
quasi infirmos despicit. Cunq
os corporis claudit. qnͣtum se ui¬
tus suꝑbiendo aꝑiat ñ agnoscit.
Linguam etenim prȩmit. mentẽ
eleuat. & cũ suam nequitiã mini¬
me considerat: tͣnto apud se cun¬
ctos liberuis qnͣto & secretius at¬
cusat. Ammonendi sunt gͥ niiniᷤ
taciti. ut scire sollicite studeant.
ñ solum quales foris ostendere.
sed etiã quales se debeant intus

Expanded text:
liter admonendi sunt nimis taciti, atque aliter multiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde nonnunquam mens in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus
Abbreviated transcription (Latin):
symomatã heresim ad ep̃at cul¬
m̃ irrepserat: sp̃m scm̃ uerbis. expͥ¬
m̾e quibcũq tẽptaret nisib ñ ua¬
lebat. S gutide patr̃ẽ & filiũ expe¬
dite satis ac facile ꝓferebat: ad
lingua babutienᷤᷤ tandẽ rigida
erat ab anima: ꝓcul etiã con¬
sequent᷑ ẽẽt a lingua. Hac gͥ dif¬
ficultate conuict⁊ ep̃ale decar
cales infulas dimiserun.¬

Expanded text:
simoniacam haeresim ad episcopatus culmen irrepserat, Spiritum sanctum verbis exprimere, quibuscunque tentaret nisibus, non valebat. Et quidem Patrem et Filium expedite satis, ac facile proferebat; ad lingua balbutiens tandem rigida erat ab anima, procul esset etiam consequenter a lingua. Hac igitur difficultate convictus, episcopale decarccales infulas dimiserun
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hyldebrando romanȩ eccłiȩ
archidiacono referente didicimꝰ
hic inserere oꝑep̃cium iudica¬
m. Nã cũ adhuc subdiaconatꝰ
dunitaxat fungeret᷑ officio. ã
uictore papa apocrisaris ad gal-¬
lias destinati. synodũ congrega-¬
uit: in qua uidelic̃ sex ep̃os diu̾¬
sis cͥminib in uolutos ex apłicȩ

Expanded text:
d Hildebrando Romanae Ecclesiae archidiacono referente, didicimus, 431 his inserere operae pretium judicamus. Nam cum adhuc subdiaconatus duntaxat fungeretur officio, a Victore papa apocrisiarius ad Gallias destinatus, synodum congregavit, in qua videlicet sex episcopos diversis cri
Abbreviated transcription (Latin):
la. dies tenebrarũ & caliginis. dies
nebulȩ & turbinis. dies tubȩ et
clangoris. suꝑ om̃s ciuitates mu¬
nitas: & suꝑ om̃s angulos excelsos.
Quid enĩ per ciuitatẽ munitam
xprimitur: nisi suspecte mentes.
& fallaci semꝑ defensione circumclates
quȩ quoties earum culpa corripit᷑.
uiritatis ad se iacula non admittũt
Et quid per excelsos angulos.
duplex quippe semꝑ ẽ paries in an¬
gulis. quid nsi impura corda sig¬
nantur.ͣquȩ dum ueritatis sim¬
plicitatẽ. fugunt: ad semetipsa
quodaminodo duplicitatis ꝑuersi¬
tate replicant᷑. & quod ẽ deterius. ap
gitationes suas in fastu prudentis
ex ipsa culpa se impuritatis extol¬
lunt. Dies gͥ dñi uindicte. atq ant¬
maduersionis plena. suꝑ ciurtates
munitas & suꝑ excelsos angulos
uenit: quia ira extremi indicti hu¬
mana corda & defensionib contra
ueritatẽ clausa destruet: & dupli¬
citatib inuoluta dissoluet. Tunt
enim cuittates munitȩ cadent.
quia mentes dõ impenetratȩ dam¬

Expanded text:
caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos . Quid enim per civitates munitas exprimitur, nisi suspectae mentes et fallaci semper defensione circumdatae, quae quoties earum culpa corripitur, veritatis ad se jacula non admittunt? Et quid per excelsos angulos duplex quippe semper est in angulis paries nisi impura corda signantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semetipsa quodammodo duplicitatis perversitate replicantur, et, quod est deterius, apud cogitationes suas in fastu prudentiae ex ipsa se culpa impuritatis extollunt. Dies igitur Domini vindictae atque animadversionis plena super civitates munitas et super excelsos angulos venit, quia ira extremi judicii humana corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involuta dissolvit. Tunc enim munitae civitates cadunt, quia mentes Deo impenetratae dam
Abbreviated transcription (Latin):
impetus per obliquũ findit. Ita cum
mens uigilanter animã regit. modo ali¬
a suꝑans calcat. modo alia ꝓuidens de¬
dinat: ut & p̾sentia elaborando subi¬
ciat. & contra sutura certamina ꝓfpici¬
endo tonualescat. Hinc tursum de for¬
tib suꝑnę patriȩ bellatorib dicitur.
Uniuscuiusq ensis suꝑ femur suum.
ꝓpter timores nocdurnos. Ensis enun
suꝑ femur ponit᷑. qnͣdo acumine scȩ
p̾dicationis. praua suggestio carnis
matur. Per noctem uero cecitas nr̃ȩ in¬
firmitatis exprimit᷑: quia quicquid
aduersitatis in nocte nminit. ñ uide

Expanded text:
impetus per obliquum findit. Ita cum mens vigilanter animam regit, modo alia superans calcat, modo alia providens declinat; ut et praesentia laborando subjiciat, et contra futura certamina prospiciendo convalescat. Hinc rursum de fortibus supernae patriae bellatoribus dicitur: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Ensis enim super femur ponitur, quando acumine sanctae praedicationis prava suggestio carnis edomatur. Per noctem vero caecitas nostrae infirmitatis exprimitur, quia quidquid adversitatis in nocte imminet non vide
Abbreviated transcription (Latin):
Mens quippe a cura suȩ sollicitudi¬
nis dormiens. uerberat᷑ & ñ dolet:
quia sicut imminentia mala ñ pro¬
spicit: sic nec quȩ ꝑpetrauerit ag¬
noscit. Trahitur & nequaquã sen¬
tit: quia per illecebras uitioꝵ duci¬
tur. nec tamen ad sui custodiam sus¬
Ecdtatur. Quȩ quidem euigilare op¬
tat. ut rursum uina repperiat. qͥa
quamuis somno torporis a sui custo¬
dia p̾mitur: uigilare tamen ad cu¬
tatib debrietur. Et cum ad illud
dormiat in quo sollerter uigilare
debuerat: ad illud uigilare appetit.
ad quod laudabiliter dorinire po-¬
tiussit. Hinc suꝑius scriptum est.
Et eris quasi dormiens in medio ma¬
ri: & quasi sopitus gubernator amis¬
so clauo. In medio eñ mari dormit.
qui in huius mundi temptationib
positus. ꝓuidere motus irruentiũ
uiuoꝵ. quasi imminentes undarũ
cumulos negligit. Et quasi guber¬
nator clauum amittit: qnͣdo mens
ad regendam nauẽ corporis. studiũ

Expanded text:
Mens quippe a cura suae sollicitudiMens quippe a cura suae sollicitudinis dormiens verberatur et non dolet, quia sicut imminentia mala non prospicit, sic nec quae perpetraverit agnoscit. Trahitur et nequaquam sentit, quia per illecebras vitiorum ducitur, nec tamen ad sui custodiam suscitatur. Quae quidem evigilare optat, ut rursum vina reperiat, quia quamvis somno torporis a sui custodia prematur, vigilare tamen ad statibus debrietur; et cum ad illud dormiat in quo solerter vigilare debuerat, ad aliud vigilare appetit, ad quod laudabiliter dormire potuisset. Hinc superius scriptum est: Et eris quasi dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator amisso clavo . In medio enim mari dormit, qui in hujus mundi tentationibus positus, providere motus irruentium vitiorum quasi imminentes undarum cumulos negligit. Et quasi clavum gubernator amittit, quando mens, ad regendam navem corporis, studium
Abbreviated transcription (Latin):
qui repentina concupis¬
centia suꝑant᷑: atq alit̃
qui in culpa ex consilio
ligantur. Ammonendi quippe sunt.
quos repentina concupiscentia suꝑat.
ut in bello p̾sentis uitȩ. se cotidie po¬
sitos attendant: & cor quod p̃uidere
uulnera ñ potest. scuto sollictti timo¬
ris tegant: ut occulta insidiantis
hostis iacula ꝑhorrescant. & in tam
caligoso certamine. intentione continua
intra mentis castra se muniant. Nam
si a circum spectionis sollicitudine cor
destituitur. uulnerib aꝑitur. quia
hostis callidus tnto liberius pectus
ꝑcutit: qnͣto nudum a ꝓuidentiȩ
lorica dephendit. Ammonendi sunt.
qui repentina concupiscentia suꝑantur.
ut curare nimis terrena desuescant.
quia intentionem suam dum rebus
transitorus immoderatius implicant.
quib culparum iaculis transfigant᷑
ignorant. Unde per salomonẽ uox
ꝑcussi & dormientis exprimit᷑. qui ait.
Uerberauerunt me. sed ñ dolui: trans.¬
fixerunt me. & ego ñ sensi Qnͣdo
euigilabo. & rursum uina repꝑiam:.

Expanded text:
qui repentina concupiscentia superantur, atque aliter qui in culpa ex consilio ligantur. Admonendi quippe sunt quos repentina concupiscentia superat, ut in bello praesentis vitae se quotidie positos attendant, et cor quod praevidere vulnera non potest, scuto solliciti timoris tegant; ut occulta insidiantis hostis jacula perhorrescant, et in tam caliginoso certamine intentione continua intra mentis castra se muniant. Nam si a circumspectionis sollicitudine cor destituitur, vulneribus aperitur, quia hostis callidus tanto liberius pectus percutit, quanto nudum a providentiae 90 lorica deprehendit. Admonendi sunt qui repentina concupiscentia superantur, ut curare nimis terrena desuescant; quia intentionem suam dum rebus transitoriis immoderatius implicant, quibus culparum jaculis transfigantur ignorant. Unde et per Salomonem vox percussi et dormientis exprimitur, qui ait: Verberaverunt me, sed non dolui; traxerunt me, et ego non sensi. Quando evigilabo, et rursum vina reperiam ?
Abbreviated transcription (Latin):
abluerent: si in his sola p̃cipitatione ce¬
cidissent. Nam tardius peccatum sol¬
uitur: quod & per consilium solida¬
tur. Nisi enim mens omĩmodo ȩt̾̃na
despiceret: in culpa ex consilii iudici
oñ periret. Hoc enim p̾cipitatione
lapsi per consilium ꝑeuntes differũ.
quod cum ab statu iusticiȩ peccando
concidunt: plerumq simul & in
laqueum desꝑationis cadunt. Hinc.¬

Expanded text:
abluerent, si in his sola praecipitatione ceabluerent, si in his sola praecipitatione cecidissent. Nam tardius peccatum solvitur, quod per consilium solidatur. Nisi enim mens omnimodo aeterna despiceret, in culpa ex judicio non periret. Hac ergo praecipitatione lapsi, per consilium pereuntes differunt, quia cum hi ab statu justitiae peccando concidunt, plerumque simul et in laqueum desperationis cadunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suum. ꝓpter timoris nocturnos: quia
uidelicet scĩ uiri dum ea quȩ udent
metuunt: ad intentionẽ certaminis
parati semꝑ adsistunt. Hinc rursum¬
S sponse dicitur. Nasus tuus. sicut tur¬
ris quȩ ẽ in libano. Rem namq quã oeli
non cernimus: plerũq odore p̾iude¬
bano dicit᷑. quia discreta eoꝵ ꝓuidentia
ita in alto sita ẽ: ut temptationum
certamina prius quam ueniant. audi
at. & contra ea dum uenerint. muni¬
ta subsistat. Quȩ enim futura p̾ui¬
dentur. cum presentia fuerint. minoris uir¬
nitis fiunt: quia dum contra ictũ quisq
paratior redditur. hostis qui se mopina¬
tum credidit. eo ipso quo p̃uisus ẽ ener¬
uatur. At contra ammonendi sunt.
qui in culꝑa ex consilio ligantur: quau¬
nus ꝓuida confideratione ppendant. quia
aum mala ex udicio faciunt. districti
us contra se uidiciũ accendunt: ut tanto
eos durior sententia feriat: qnͣto illos
in culpa artus uincla deliberationis li¬
gant. Citius fortasse delicta penitendo

Expanded text:
ur propter timores nocturnos, quia videlicet sancti viri dum ea quae non vident metuunt, ad intentionem certaminis parati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Rem namque quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidebano dicitur, quia discreta eorum providentia ita in alto sita est, ut tentationum certamina et priusquam veniant videat, et contra ea dum venerint munita subsistat. Quae enim futura praevidentur, cum praesentia fuerint, minoris virtutis fiunt; quia dum contra ictum quisque paratior redditur, hostis qui se inopinatum 91 credidit, eo ipso quo praevisus est, enervatur. At contra admonendi sunt qui in culpa ex consilio ligantur, quatenus provida consideratione perpendant, quia dum mala ex judicio faciunt, distus contra se judicium accendunt, ut tanto eos durior sententia feriat, quanto illos in culpa arctius vincula deliberationis ligant. Citius fortasse delicta poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
te sui quã ꝓ liberoꝵ. diffrena¬
ta licentia diuinȩ animaduer¬
sionis sententia condẽpnatũ:
Eius tam̃ benedictione non fu¬
it sterilis uterus anne: cui ni¬
mirũ fecunditatẽ imp̃cat:
est uuluȩ. Ait enĩ scͥptura.
Benedixit hȩli helchane: & ux¬
ori eiꝰ: & dixit. Reddat tͥ dñs
semen de muliere hac: ꝓ fȩno¬
re qd̾ accõmodasti dño. Moxq
subiunxit. Uisitauit gͦ dñs
annã & concepit & peꝑit tres¬
silios & duas filias. Hanc itaq
benedictionẽ. efficacẽ reddidit
non meritũ hominis: sed officiũ
sacerdotis: & qd̾ non habebat
causa ministri. uirtus exhi¬
bute ministerii

Expanded text:
te sui quam pro liberorum diffrenate sui quam pro liberorum diffrenata licentia divinae animadversionis sententia condempnatum? Eius tamen benedictione non fuit sterilis uterus Annae, cui nimirum fęcunditatem imprecatus est vulvae. Ait enim scriptura: Benedixit Heli Helchanae et uxori eius et dixit: 'Reddat tibi Dominus semen de muliere hac pro foenore, quod commodasti Domino', moxque subiungit: Visitavit ergo Dominus Annam, et concepitfilios et duas filias . » Hanc itaque benedictionem efficacem reddidit non meritum hominis, sed officium sacerdotis: et quod non habebat causa ministri, virtus exhibuit ministerii
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ de bethel reuertentẽ. contra
diuina p̾cepta comedere ꝑ ac-¬
curata mendacia ꝑsuasit. as-¬
serens. angłs in qͥt locutꝰ est
mͥ in sermone dĩi dicens. reduc
eũ tecũ in domũ tuã ut come¬
dat panẽ & bibat aquã. Mox¬
q scͥptura seqͥt᷑. Eesellit eũ in¬
qͣt & duxit secũ. Et paulopost.
Cũq sederent ad mensã. fact
est sermo dñi ad ꝓpłiam qͥ re-¬
duxerat eũ. & exclamauit. rei ui-¬
delicet ordinẽ quo ꝑimendus
erat: qm̃ uoci dñi inobediens
fuerat. Ubi notandũ qͥa quẽ
sefellisse frẽm scͥptura pͥꝰ einden-¬
t̾ accusat: ad eundem mox ser¬
monẽ dm̃i factũ. ac uerissima
ꝓpłasse indubitant᷑ affirmat
Et certe si facti huiꝰ diligent̾
ordo pensat᷑: deceptor istẽ ꝓcul
dubio uiri inocentis homicida
fuisse conuincit᷑. In talem tam
so captiosȩ deceptionis articło
dũ curat ꝑ mendaciũ fallere.
tẽ nesciat. reꝓbum. & tã ꝓ lenita¬

Expanded text:
Dei de Bethel revertentem contra Dei de Bethel revertentem contra divina precepta comedere per accurata mendacia persuasit asserens: Angelus, inquit, locutus est mihi in sermone Domini dicens: 'Reduc eum tecum in domum tuam, ut comedat panem et bibat aquam'; moxque scriptura sequitur: Fefellit eum, inquit, et duxit secum; et paulo post: Cumque sederent ad mensam, factus est sermo Domini ad prophetam, qui reduxerat eum, et exclamavit, rei videlicet ordinem, quo perimendus erat, quoniam voci Domini inoboediens fuerat. Ubi notandum, quia, quem fefellisse fratrem scriptura prius evidenter accusat, ad eundem mox sermonem Domini factum ac verissima prophetasse indubitanter affirmat. Et certe, si facti huius diligenter ordo pensatur, deceptor iste procul dubio viri innocentis homicida fuisse convincitur; in talem tameso captiosae deceptionis articulo, dum parat per mendacium fallere, tem nesciat reprobum et tam pro lenita
Abbreviated transcription (Latin):
lissimȩ erat duplicit̾ symoniacꝰ
Quia udelicet ñ solũ ipse ꝑ pecuniã
pontificatꝰ culm̃ obtinuit: sed
& uix aliqnͣdo gratis aut clericos
aut ullas consecraure eccłias
Hue accedebat qd̾ p̃t̾ alias unã
habebat publice ac familiariꝰ ad
derati conugio. & succrescentib
liberis cumulati. Per hunc itaq
tałe plura exhibita phibent fuisse
miracula. Ex quib udelicet
unũ hic referre sufficiat. ut in
uno mens colligat. qͥd etiã ex aliis
quȩ fama uulgauit. ꝓbabilit̾
credat. Roro nãq qđ̾ dicit᷑ mna¬
coꝵ suoꝵ conuentu. p̃sente qͦ
reu̾entissimo domno gerardo
Demoniaca inqͥt aliqñdo ad¬
ducta est ad nr̃i ep̃at⁊ ęccłiam¬

Expanded text:
upliciter symoniacus, quia videlicet non solum ipse per pecuniam pontificatus culmen obtinuit, sed et vix aliquando gratis aut clericos aut ullas consecravit aecclesias. Huc accedebat, quod preter alias unam habebat publice ac familiarius adderati coniugiis et succrescentibus liberis cumulati. Per hunc itaque talem plura perhibent exhibita fuisse miracula. Ex quibus videlicet unum hic referre sufficiat, ut in uno mens colligat, quid etiam ex aliis, quae fama vulgavit, probabiliter credat. Rozo namque, qui dicitur macorum suorum conventu, presente quoque reverentissimo domno Gerhardo'Demoniaca', inquit, 'aliquando deducta est ad nostri episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
ministros omip̃s ds in ȩccłia sua
ꝓpagari officiũ sacerdotale ꝑmit¬
tat. cũ ꝑ eosdẽ etiã uirtutũ sig¬
na frequent̾ exhibeat. ñ uideliẽ
ob religiose uitȩ meritũ sed ꝓpt̾
acceptũ sacerdotalis imisterii
sacramentũ: Nã ut ex multis

Expanded text:
ministros omnipotens Deus in Ecclesia sua propagari officium sacerdotale permittat, cum per eosdem etiam virtutum signa frequenter exhibeat, non videlicet ob religiosae vitae meritum, sed propter acceptum sacerdotalis mysterii sacr
Abbreviated transcription (Latin):
celebraret. Eit tanqm lingue
uesania ñ plene sufficeret. ma¬
nib est ausus excedere: e ip¬
sũ altare uirgis aggressus est
uerberare. Quid plura : Pla-¬
ne dhie alt̾o gallina rediit &
exceptis alis & capite om̃ĩb
aliis deplumata pennis nul¬
lũ lesionis in toto corpore uel¬
ligiũ reportauit: ut liqͥdo
monstraret qͥa prbri licet in¬
sani uoces diuina pietas om̃i¬
no ñ respint dũ in eiꝰ oriicẽ
deuorandi licentiã accipit̾
ñ accepit. Eit qͥd mirũ sidi¬
na dispensatio ꝑ qualescũq
sacerdotes orthodoxos tam mi¬
raculoꝵ uirtutes ostendat. cũ ꝑ
ipsos qͦ hereticos sepe signa suę
potentie manifestet: Nã ut
de cct̾is sileam. qd̾ in tͥptita hys-¬
toria legit᷑. ñ absurdũ uidet᷑ si

Expanded text:
celebraret. Et tamquam linguae celebraret. Et tamquam linguae vesania non plene sufficeret, manibus est ausus excedere et ipsum altare virgis aggressus est verberare. Quid plura? Mane die altero gallina rediit, et exceptis alis et capite, omnibus aliis deplumata pennis, nullum lesionis in toto corpore vestigium reportavit, ut liquido monstraretur, quia presbiteri, licet insani, voces divina pietas omnino non respuit, dum in eius ornicem devorandi licentiam accipiter non accepit. Et quid mirum, si divina dispensatio per qualescumque sacerdotes, orthodoxos tamen, miraculorum virtutes ostendat, cum per ipsos quoque hereticos sepe signa suae potentiae manifestet? Nam, ut de ceteris sileam, quod in Tripertita historia legitur, non absurdum vid
Abbreviated transcription (Latin):
munis qͥde ac pene scłaris erat
uitȩ sed tantã a dño consecu-¬
t fuerat grãm. ut si qͥs cͥ nun-¬
tiaret᷑ a serpente ꝑ cussus
mox scĩficatã a se aquã nun¬
tianti porrigebat ut biberet.
qua hausta tanta ꝓtinꝰ diui-¬
ne uirtutis efficatia clarescebat.
ut is qui biberat tanqͣm si eũ
anguis specialit̾ momordisset
omẽ uuln̾ati uirus ȩnomeree.
& ille qͥ ꝑcussus fuerat funditꝰ
ueneno uacinis. & totis uisce¬
rib humore pestifero defecats
liber & incolumis remaneret
pene momenti. ita ut scłaris
prudentiȩ: ne tenui qͥdt̃ calle¬
ret ingenio: litt̾as autẽ uix
sillabatim ac rustice balbu¬
tiret. Fliqͣndo uͦ gallinã eiꝰ ues¬
ꝑtina hora accipit̾ rapuit. quȩ
scilicet iniuria amarissimo eũ¬
selle iracundiȩ cõmouit ita
plane ut minaret᷑ scõ cuiꝰ
nomine dedicatã regebat ec-¬
diam qͥa nͥ sibinet altile suũ
qd̾ ꝑdiderat redderet: nequa¬
qͣm sͥ de cet̾o eccłiastica officia

Expanded text:
munis quidem, ac pene saecularis erat munis quidem, ac pene saecularis erat vitae, sed tantam a Domino consecutus fuerat gratiam, ut, si quis sibi nuntiaretur a serpente percussus, mox sanctificatam a se aquam nuntianti porrigebat, ut biberet; qua hausta, tanta protinus divinae virtutis efficatia clarescebat, ut is, qui biberat, tam quam si eum anguis specialiter momordisset, omne vulnerati virus evomeret, et ille, qui percussus fuerat, funditus veneno vacuus et totis visceribus humore pestifero defaecatis liber et incolomis remaneret.pene momenti, ita ut secularis prudentiae ne tenui quidem calleret ingenio, litteras autem vix sillabatim ac rustice balbutiret. Aliquando vero gallinam eius vespertina hora accipiter rapuit, quae scilicet iniuria amarissimo illum iracundiae felle commovit, ita plane, ut minaretur sancto, in cuius nomine dedicatam regebat aecclesiam, quia, nisi sibimet altile suum, quod perdiderat, redderet, nequaquam sibi de cetero aecclesiastica officia