comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latex erat huic obsidiõs casilim fedissimũ
aĩal mus in p̃cio fuit huis qd̾ onr̃e molestre
genus suꝑgredit᷑ sepe ignauissimi sola
uirorã penuria flornerũt exeplis absti¬
nec nominũ feditatẽ dedignãte calamo
ꝙͣ ꝙͣ quid exx̃plis est opus noy uici uacãt
nõ platee portentis tłibꝰ nulla euo nr̃o
crebrior pestis si sine iactancia dici potesti
nũꝙͣ mͥ tã iule tp̃us fuit in quibusdã coe¬
taneis meis nũꝙ tñ in eo p̃cio quo debuit
uellem posse dic̾e nullũ mẽ diem ꝑdidisse
sułtos prrdidi utinã ut nõ ãnõs illud dix¬
isse nõ metuã nullũ qd̾ meniinerĩ diem it¬
norans ꝑdidi nõ elapsa sũt tp̃ra s crex¬
ta Ita ut in mediis uł occupationibꝰ laq̃is
uel ardoribꝰ uoluxtatũ dice̾m heu dies hec
mͥ irredit᷑a subripit᷑. ideo tñ ed michi acci¬
disse nũt intelligo qt nondũ txri preciũ po¬
suerã p̾ciũ illud cuiꝰ ad lucellũ suũ scribens
Seneca menũt Nouerã caros dies inexsã¬

Expanded text:
imum animal, mus, in precio fuit; hinc, quod omne molestie genus supergreditur, sepe ignavissimi homines sola virorum penuria floruerunt. Exemplis abstineo, nominum feditatem dedignante calamo; quanquam, quid exemplis est opus? non vici vacant, non platee portentis talibus; nulla evo nostro crebrior pestis. 3 Si sine iactantia dici potest, nunquam michi tam vile tempus fuit ut quibusdam coetaneis meis, nunquam tamen in eo precio quo debuit. Vellem posse dicere nullum me diem perdidisse; multos perdidi utinamque non annos. Illud dixisse non metuam: nullum, quod meminerim, diem ignorans perdidi; non elapsa sunt tempora sed erepta, ita ut in mediis vel occupationum laqueis vel ardoribus voluptatum dicerem: ‘heu, dies hec michi irreditura subripitur’. 4 Ideo tamen id michi accidisse nunc intelligo, quia nondum “tempori precium posueram”, precium illud cuius ad Lucilium suum scribens Seneca meminit. Noveram caros dies, inexti
Abbreviated transcription (Latin):
tant nec ĩmerito s qm̃ delib̾atiuũ cause
es quidẽ qͥd in secretũ ẽẽ iubes centũ sẽtio
de reliquis fortuna uidi̾t ubi desimãt quis
indicio trahant᷑ iͥ ꝯtingat nichil agere
cuiꝰ nõ rõ ꝓbabilis reddi possit Sencio
equidẽ ꝙ anꝙͣ scribes senciebã fatiq mei
reliqͥas agnosto inter ppłi manꝯ uersor
mea sors uetus Ced noli oro diffide̾ cõfri¬
catõe clarior fiam/ qͥd faciã uidet nulgꝰ
interdũ qͥd cogitẽ non indet Ita meliore
mei ꝑte ĩmo pene totus illũ lateo s esto
uulgus nempe om̃ibꝰ ꝙͣtũ licuit circun¬
spectis feci qd̾ meliꝯ si ꝙͣ hic dubñ est ac
saltẽ qd̵ minꝰ malũ credidi parũ enim
abesse nt in rẽm nicħ hic boni fieri astipu¬
latore psalmista/ nõ est qui faciat bonam
nõ est usq ad unũ postremo sine bonũ

Expanded text:
tant, nec immerito; sed quoniam deliberativum cause tant, nec immerito; sed quoniam deliberativum cause eo quidem quod michi secretum esse iubes, tecum sentio. 5 De reliquis fortuna viderit ubi desinant, quis iudicio trahantur; michi contingat nichil agere cuius non ratio probabilis reddi possit. Sentio equidem quod antequam scriberes sentiebam fatique mei reliquias agnosco: inter populi manus versor, mea sors vetus; sed noli, oro, diffidere: confricatione clarior fiam. Quid faciam videt vulgus interdum; quid cogitem, non videt; ita meliore mei parte, imo pene totus illum lateo. 6 Sed esto; sibi vult vulgus? nempe omnibus quantum licuit circumspectis, feci quod melius; siquid hic dubii est, at saltem quod minus malum credidi; parum enim abest ut iurem nichil hic boni fieri, astipulatore Psalmista: «Non est qui faciat bonum, non
Abbreviated transcription (Latin):
negoͫ et cũ sero lr̃is omistã m porrig̾e̾t
manũ faciẽ festinãtis aspexi s qͥd sellicitꝰ
sum mĩor fuerat nox ultii qua fando potu¬
it trepidus ante comitibꝰ amorẽ mortis
ingere̾ sepe pro exigno spacio magna
complent᷑ non tã breus tp̃us est ut fama
loquit᷑ ꝙͣuis ad modũ breue sit puto uĩ
staret. laxare illud ẽ aĩuꝰ de qͦ fortass
dabit᷑. Ut alicubi płibꝰ ad te scribã qd̾ ad
hanc actinet noctem tẽptabo si et oculos
fessos breui sompno fallere ⁊ suĩas longas
luculentissimꝰ epłe tux tenor sole clarius
añ scribentis oñdit auxiꝰ es et rerum
mearũ torq̃ris ruentibꝰ quo me uotes uñ
rethas qͥd de me sꝑes ꝙͣ ue in metuas in¬
certus e quibꝰ aĩ fluctibꝰ sit xmergis ut le¬
erat u̾bis absentẽ intueor tacentẽ audio
quẽ u̾o te dicã nisi ut lic̾onis ad germanũ
ducto utar suanitate fr̃rm ꝓpe equalez obse¬
quio filiũ cõsilio parente Gingula delet¬

Expanded text:
 et cum sero literis honustam michi porrigeret manum, faciem festinantis aspexi. 2 Sed quid solicitus sum? minor fuerat nox Vulteii, qua fando potuit trepidis ante comitibus amorem mortis ingerere; sepe perexiguo spatio magna complentur; non tam breve tempus est ut fama loquitur, quamvis admodum breve sit; puto enim staret; laxare illud est animus, de quo fortassis dabitur ut alicubi pluribus ad te scribam. Quod ad hanc attinet noctem, tentabo si et oculos fessos brevi somno fallere et sententias longas luculentissimus epystole tue tenor sole clarius animum scribentis ostendit: anxius es et rerum mearum torqueris eventibus, quo me voces, unde retrahas, quid de me speres quid ve michi metuas incertus; e quibus animi fluctibus sic emergis ut leerat verbis; absentem intueor, tacentem audio. Quem vero te dicam, nisi, ut Ciceronis ad germanum dicto utar, «suavitate fratrem prope equalem, obsequio filium, consilio parentem»? singula delec
Abbreviated transcription (Latin):
obuii En arebant ut moribũdꝰ mutilisq
seinculꝰ dũ sibi obsequit᷑ formosu ꝓdit
adolescente desiluit fenex et nntũ natũ
in suũ locũ sustulit murmurare p̃te̾rntiũ
turba cepit En ut seuis ⁊ p̃ualigis adoles¬
cens dñ ꝓpris blandit᷑ igname decrepitũ
pr̃em mactat pudore ile uictꝰ pr̃em coe¬
git astendẽ Ita uno quad ruxrde simł uecti
lũ uomurm᷑ occuprentiũ indignatio q
crebrescer ꝙ una brens duab ꝯ magnĩo¬
ueluus p̃meret᷑ Quid te morõr. hiis moti
paritꝰ ambo descendũt et uatuo asello pede¬
bus incedũt ꝓpens enĩuero tũt illusio acrior
risusqs ꝓteruor duos asmos ui ut ꝑcanti
s nõ ꝑcere hic genitor cernis inquit fili
mus p̾stuũ more nr̃m hin suũ loq̃ndi carpẽ¬
diqz morem suent nl ampliꝯ dicã nec
ncte est rudis fabella s efficax uale.
¶ Ad eund̃ maiorem hominib stili
caram esse ꝙͣ iite

Expanded text:
obvii: «En» aiebant, «ut moribundus inutilisque obvii: «En» aiebant, «ut moribundus inutilisque seniculus, dum sibi obsequitur, formosum perdit adolescentem». Desiluit senex et invitum natum e pretereuntium turba: «En ut segnis et prevalidus adolescens, dum proprie blanditur ignavie, decrepitum patrem mactat». Pudore ille victus patrem coegit ascendere; ita uno quadrupede simul vectimurmur occurrentium indignatioque crebrescere, quod una brevis duabus magnibeluis premeretur. Quid te moror? his moti pariter, ambo descendunt et vacuo asello pedibus incedunt propriis. Enimvero tunc illusio acrior risusque protervior, duos asinos uni ut parcant, sibi non parcere. Hic genitor: «Cernis» inquit, «fili, mus pristinum morem nostrum; hi suum loquendi carpeia morem servent». Nil amplius dicam nec necesse est; rudis fabella sed efficax. Vale. 14 Ad eundem, maiorem hominibus stili curam esse quam vite
Abbreviated transcription (Latin):
mrã solam qua se suãq domum crederet
honesta hic fateor hũanitate tata uictus
incipio an oblitus ꝓpositi mei sũ ualgus
Ut lib nos ut licet uale mediolani. ui
kł septembr ꝓpere silencio noctis ĩtẽpeste
¶Ad xundem nl ab hoĩe fi posse
qd̵ non reprehendatur
uitꝙyͣ ne mortaliũ in rebus tanto
ꝯsilio ꝓuisũ est ut nõ obtrectatoꝵ
morsibꝰ pateat quẽ mͥ oĩm hac peste libe¬
rũ dobis xp̃us ip̃e ab hiis qͦs saluaturꝰ
aduenerat infamatꝰ quĩetiã int̾empto
est nobistũ bñ agit᷑ si securi securũ. se ĩ¬
munes u̾boꝵ u̾bis impetinm᷑. nͥ forte mor¬
daciores suspicam᷑ antiqͦs nulla unqͣm
etas nr̃a rrate ꝓcatior fuit utiã tibi e
fabellis referã nlgo notis et quibus
anꝰ añ focũ hib̾uas noctes falłe solitẽ se
nex cũ adolescente filio agebat iter unus
et is ꝑuis asellus arabobꝰ quo uicissim la¬
borem uit leuabant de hoc dũ genitor ue¬
heret᷑. seq̃nte pedibꝰ suis nato irudere

Expanded text:
solam, qua se suumque dominium crederet honestari. 10 Hic, fateor, humanitate tanta victus incipio? an oblitus propositi mei sum: vulgus ut libet, nos ut licet? Vale. Mediolani, VI Kal. Septembris, propere, silentio noctis intempeste. 13 Ad eundem, nil ab homine fieri posse quod non reprehendatur. Quicquam ne mortalium in rebus tanto consilio provisum est ut non obtrectatorum morsibus pateat? quem michi omnium hac peste liberum dabis? Cristus ipse ab his quos salvaturus advenerat, infamatus quin etiam interemptus est; nobiscum bene agitur si securi securium, si immunes verberum, verbis impetimur. Nisi forte mordaciores suspicamur antiquos, nulla unquam etas nostra etate procacior fuit. Unam tibi e fabellis referam vulgo notis et quibus anus ante focum hibernas noctes fallere solite. 2 Senex cum adolescente filio agebat iter, unus et is parvus asellus ambobus, quo vicissim laborem vie levabant. Hoc dum genitor veheretur, sequente pedibus suis nato, irridere
Abbreviated transcription (Latin):
s ncc̃itabꝭimpio claius ut flactꝰ uocat
adamãtinos sũmis u̾ticibꝰ affligentis s
ingo enes suꝑba regũ cõlla calcantis quid
enĩ agem quibꝯ uterer u̾bis quas quere
fugas quibꝰ uiis xuadem quibꝰ artibꝰ tã¬
ti pĩtoris pondus excut̾em ciũ lenciꝰ obe¬
dire rebellare erat. scitũ est illud labeni
in iuliũ cesarem ⁊ eiũ ix̃i deurgare cui
liret ab ignobili poeta/ est orare ducũ sp̃es
uiolenta iubendi ⁊ qi mdato supplicat euse
potets/ Illud equid̾ inter mlta uehemencia
digebat ⁊ reuentie mee scaulꝰ̃ ⁊ maiete
sue pondꝰ accessiat ꝙ ip̃e quoq uir ess
ecc̃iasticꝰ ⁊ qͣntũ in tam ex celso fortune gͣ
ꝓnide quid michi lactanti mĩs ẽt negãtiq
uim actulerit. et si u̾etundius silencio p̃

Expanded text:
is” imperio, “clavos”, ut Flaccus vocat, “adamantinos summis verticibus affigentis” et iugo eneo superba regum “colla calcantis”? quid enim agerem, quibus uterer verbis, quas quererem fugas, quibus viis evaderem, quibus artibus tanti precatoris pondus excuterem, cui lentius obedire rebellare erat? Scitum est illud Laberii in Iulium Cesarem: Etenim ipsi denegare cui licet ab ignobili poeta: Est orare ducum species violenta iubendi, Et quasi nudato supplicat ense potens. Illud equidem inter multa veht reverentie mee stimulus et maiestati sue pondus accesserat, quod ipse quoque vir esset ecclesiasticus et quantum in tam excelso fortune graProinde quid michi luctanti nunc etiam negantique vim attulerit, etsi verecundius silen
Abbreviated transcription (Latin):
tudmẽ ille mnͥ in pͥmus et ociũ ꝓmisisset
Cessi igit᷑ hac lege ut de uita nichil de hĩtacło
aliꝙ ĩiuitatũ sit id qd̾ nõ ampliꝰ ꝙͣ qͣntũ
fieri pt̃ illesa lib̾tate saluo ocio ꝙͣ ꝙͣdiu fu¬
turũ sit ignoro angurio breue erit si xum
si me si utͥusq curas longeqz du̾sis occupa¬
tionibꝰ circũdatã uita noui hĩto int̾im in
ext̾mo urbis ad occiduã plagã fecus am¬
brosii basilicã salubrima domꝰ est benũ quid
eccłie latꝰ q̃ ante se plũbeũ templi ꝓp̃maci¬
lũ geruinasq turres in ingressu retro aũt
menia urbis ⁊ frondẽtes late agros atqr
alpes ꝓspexit iuosas etate iã exacta Io
cundissimũ tñ ex om̃bꝰ spectatim dixerim
ꝙaram quã non ut de affricano loquens
seneca sepalcrũ tanti uiri fuisse suspitor
s scio ymaginẽq eius sũmis parietibus
ex tãtem quã illi uiro silimã fama fert
sepe uenabundus in saxo pene uiuã spi
defuit unũ est cernas ambrosiũ hͨ hactes¬

Expanded text:
m ille michi in primis et otium promisisset Cessi igitur hac lege ut de vita nichil, de habitaculo aliquid immutatum sit idque non amplius quam quantum fieri potest illesa libertate salvo otio. Quod quandiu futurum sit, ignoro; augurio breve erit, si eum, si me, si utriusque curas longeque diversis occupationibus circumdatam vitam novi. 11 Habito interim in extremo urbis ad occiduam plagam secus Ambrosii basilicam. Saluberrima domus est, levum ad ecclesie latus, que ante se plumbeum templi pinnaculum geminasque turres in ingressu, retro autem menia urbis et frondentes late agros atque Alpes prospicit nivosas estate iam exacta. 12 Iocundissimum tamen ex omnibus spectaculum dixerim quod aram, quam non ut de Africano loquens Seneca, «sepulcrum tanti viri fuisse suspicor», sed scio, imaginemque eius summis parietibus extantem, quam illi viro simillimam fama fert, sepe venerabundus in saxo pene vivam spirdefuerit vivum ut cernas Ambrosium. Hec hacte
Abbreviated transcription (Latin):
On solebat in tempꝰ ẽẽ tam carum
ꝙͣuis eiũ eque semꝑ inc̾ti plꝰ salrẽ
patitꝑris tũc erat nũc res et spẽs postre¬
no onãa in augustũ desuiũt pancitas aũt
ẽ q̃ p̃ciũ rebus facit t̾ra passim margari¬
tas ferat calcabunt᷑ ut lapides. fac tot¬
ide̾ suit fenices qͥt colũbe uince auis fama
ꝑierit fac balsami arbusta late montes
tegant plebuis li quor erit demqz in rebꝰ
om̃ibꝰ ꝙptũ nio cumło ue succreu̾i̾t tantũ

Expanded text:
on solebat michi tempus esse tam carum; quamvis enim eque semper incerti, plus saltem sperati temporis tunc erat; nunc res et spes, postremo omnia in angustum desinunt. Paucitas autem est que precium rebus facit; fac terra passim margaritas ferat: calcabuntur ut lapides; fac totidem sint phenices quot columbe: unice avis fame perierit; fac balsami arbusta late montes tegant: plebeius liquor erit; denique in rebus omnibus quantum numero cumulo ve succreverit, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiti frenũ lento caltar addendũ Notis¬
sima scienti ingero ut attritu memoria
recalescat ⁊ de coĩbus magͣ ꝑs artiũ ꝯstat
et aliq̃n iocundius assueta loca renisimꝰ
et sepe non tam nouis ꝙͣ notis cantibus
delcam᷑ Puero huic it ad rem redeam
Uel muito mranũ mnice ne torruat ne de¬
uiet ad sinistrã Dote qͣnto ꝑiculo ꝓcessurꝰ
ꝙͣto inde labore qͣntoq dispendio regres¬
surus sit oñde illi qͣnto tuciꝰ iam hunc rcm
iter sequi ꝙͣ spe reditus q̃ młtos in ab-¬
ruptũ egit ultro diuert̾e facilẽ casũ esse
patumq om̃ibꝰ in assurgendo aũt mag¬
nis uiribus magno iuxu magno auxi¬
lio opus ẽẽ monstra ei uina ẽẽ uulgi sõpꝰ¬
na falsãq de om̃ibus s x̃sitim de uolupͭ ͤ
sĩ̃am nichil ad leuã me huiꝰ nisi fedum
fuscũ fragile caducũ nichil ad dextͣm insi
pulcrũ lu cidũ ualidã ĩmortale Et ꝙ ꝓpͥe

Expanded text:
ecipiti frenum, lento calcar addendum. 8 Notisecipiti frenum, lento calcar addendum. 8 Notissima scienti ingero, ut attritu memoria recalescat; et de comunibus magna pars artium constat, et aliquando iocundius assueta loca revisimus, et sepe non tam novis quam notis cantibus delectamur. 9 Puero huic, ut ad rem redeam, vel invito manum inice ne corruat, ne deviet ad sinistram; doce quanto periculo processurus, quanto inde labore quantoque dispendio regressurus sit. Ostende illi quanto tutius iam hinc rectum iter sequi quam spe reditus, que multos in abruptum egit, ultro divertere; facilem casum esse paratumque omnibus, in assurgendo autem magnis viribus, magno nisu, magno auxilio opus esse. 10 Monstra ei vana esse vulgi somnia, falsamque de omnibus sed presertim de voluptate sententiam; nichil ad levam vie huius, nisi fedum fuscum fragile caducum; nichil ad dexteram, nisi pulcrum lucidum validum immortale; 11 e
Abbreviated transcription (Latin):
Contria ꝯt̾riis curari In leticiã effuso t̾ste
qd̾lib mesticia ꝯtͣcto letũ aliꝙͣ obicito h.¬
tentõe niiia si obtusũ erit ingenũ mõe
solertis ag̾cole alt̾nra int̾missione reꝑabit᷑
Si rubigiẽ sicubi trax̾it ex̾citie spłendes¬
cet atq ita fiet ut labor quiẽtẽ condiat.
laborem quies uicissiniq nũc ocio nũc ne¬
gocio recreet᷑ aĩmꝰ / Inimĩabiles fere sũt
morũ diffencie ⁊ tam diu̾sa remedia non
qd uni pestiferũ est alti̾ sit salubre in hͨ
tota discretio p̃ceptoris u̾titur iuuenilis
panor familiaritate ac blandiciis młcet᷑
Insolentia minis et syuitate ꝯpͥmit᷑ nec
Una scolastice ceusura milicie est lemã
Uerbis gͣuia u̾beribus castiganda ħ lau¬
dibus erigendus ħ cohercendꝰ in fanna.
hic oꝑe fatigandus hic domandꝰ ẽ ferula
Generoso año ꝑsru̾antie scudiũ affecto so¬
laciũ despanti subsidĩ feruor algenti¬

Expanded text:
contraria contrariis curari. In letitiam effuso triste contraria contrariis curari. In letitiam effuso triste quidlibet, mestitia contracto letum aliquid obicito; intentione nimia si obtusum erit ingenium, more solertis agricole alterna intermissione reparabitur; si rubiginem situ traxerit, exercitio splendescet, atque ita fiet ut labor quietem condiat, laborem quies, vicissimque nunc otio nunc negotio recreetur animus. 6 Innumerabiles preterea sunt morum differentie, et tam diversa remedia non onum, ut quod uni pestiferum est, alteri sit salubre; in hoc tota discretio preceptoris vertitur. 7 Iuvenilis pavor familiaritate ac blanditiis mulcetur, insolentia minis et severitate comprimitur; nec una scolastice censura militie est: levia verbis, gravia verberibus castiganda; hic laudibus erigendus, hic coercendus infamia; hic opere fatigandus, hic domandus est ferula; generoso animo perseverantie studium, affecto solatium, desperanti subsidium, fervor algenti
Abbreviated transcription (Latin):
misꝙͣ ꝑicli mag̾ est leua quid ad inferos
fert ad celum dext̾a s illa facilis pna la¬
eissima ⁊ multarũ genciũ trita ꝯ cursibus
hec ardua angusta difficilis ⁊ paucorũ
hõmi signata uestigiis Non ego hoc dito
dixit dñs oĩm ac mag̃r spacio sa nia que
ducit ad ꝑditõem et multi sũt qui intrant
ꝑ ram arcta uia q̃ ducit ad uitã ⁊ panci
sunt qui inuemãt eam / purrũ sane nr̃m
si hic sibi dimifsis/ quid acturũ putas nẽpe
uelceti more uulgarẽ screxitũ seq̃ tur uł
ferrato ut aiint ibit itinere et q̃ graniũ
corꝑum nat᷑a est deorsum suis ponderibꝰ
feret᷑. Nunc tu oro uir optĩe succurre et
incautũ ac mitantẽ adiuira rege sustenta
Siscat te magist̾ dextrũ sequi tallem dis
riten in eum oculos defix̾is ⁊ adolescencie
sue morbis singlaris quedã tus puidencie
medicina subueuit scis quã in ꝑtem pen¬
deat uñ sit ruine ꝓximꝰ illic oportuno
p̃sidio fulciat᷑ uetus mredicoꝵ regula est

Expanded text:
m periculi magis est. Leva quidem ad inferos fert, ad celum dextera; sed illa facilis prona latissima et multarum gentium trita concursibus, hec ardua angusta difficilis et paucorum hominum signata vestigiis. 2 Non ego hoc dico; dixit Dominus omnium et magister: «Spatiosa via quei sunt qui intrant per eam; arcta via que ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam». 3 Puerum sane nostrum, si hic sibi dimiseris, quidacturum putas? nempe vel ceci more vulgarem strepitum sequetur, vel ferrato, ut aiunt, ibit itinere, et que gravium corporum natura est, deorsum suis ponderibus feretur. Nunc tu, oro, vir optime, succurre et incautum ac nutantem adiuva rege sustenta; discat te magistro dextrum sequi callem, discriter in eum oculos defixeris, et adolescentie sue morbis singularis quedam tue providentie medicina subvenerit. Scis quam in partem pendeat, unde sit ruine proximus; illinc oportuno presidio fulciatur. 5 Vetus medicorum regula est,
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuas artes in pectus suũ sedulo ors
ingemũ quid possit nosti meluis expertus.
Ego id unũ noui paucoꝵ rẽ ut lr̃ati fiant
dm̃ ut boni mõ se bonis ducibꝰ exhibrãt
tũ sit illa nobilior hec paucorã dignatur
ĩgenia Illa nulliꝯ añi ꝯtempuit nisi a
quo pͥus ip̃a ꝯtempta est uale patam uiiͦ
¶ Ad langelotũ placentiũ nulitem de
multiplici sua oscux. itione in littris
amicoꝵ et amorẽ u̾sibꝰ non leniri
Erebat calamo dext̾a scribendi an

Expanded text:
ingenuas artes in pectus suum sedulo ore ingenuas artes in pectus suum sedulo ore ingenium quid possit, nosti melius expertus; ego id unum novi, paucorum esse ut literati fiant, omnium ut boni, modo se bonis ducibus exhibeant am virtus, cum sit illa nobilior; hec paucorum dignatur ingenia; illa nullius animum contemnit, nisi a quo prius ipsa contempta est. Vale. Patavi, VII 8 Ad Lancelotum Placentinum, militem, de multiplici sua occupatione in literis amicorum, et amorem versibus non leniri. 1 Herebat calamo dextera scribendi a
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẜac ista ꝯside̾t facuideat ꝙ rep̃hensi¬
extricabiles nite beruis anfractus unde
sepe redemitibꝰ seu redire meditantibus
mors occurrit deniq dũ res integra.
Dñq ip̃e suus est nec dũ pcc̃i ingũ subiit.
doce qͣnto faciliꝰ ugũ illud declinare ꝙͣ
excute̾ ⁊ porticũ illud teneris auribꝰ fre¬
ip̃ter inculta. hac itur ad astra Et iłlud
hat itur elisrũ nob At leua maloꝵ ex̾cet
penas. ⁊ ad impia tartara mittit iñ quo
poete nr̃o sapientiũ hebreoꝵ unꝰ ꝯsonat
Sit eñ uit uia prtcanciũ ꝯplantata lapi¬
dibus. et in finẽ illorũ inferi ⁊ tenebre ⁊
penre doiis hac etate ꝯ suescat moiit has
hauriat disciplinas facile ꝙͣuis formam
receus excipit mat̾ia facile qͥuis habitus
nondũ duratis mentibꝰ imp̾mt᷑ ubi flis
oxinionibꝰ aditũ p̃bueris oꝑosiꝯ excludũ¬
tur iusta ergo dum uotuu spem successus
tͣctabile tempus p̃fert/ ⁊ sic hẽto plus te
illi pu̾o hoc bñficio collaturũ ꝙͣ si om̃s sił

Expanded text:
 Fac ista consideret, fac videat quam reprehensiextricabiles vite brevis anfractus; unde sepe redeuntibus seu redire meditantibus mors occurrit; 13 denique, dum res integra dumque ipse suus est necdum peccati iugum subiit, doce quanto facilius iugum illud declinare quam excutere, et poeticum illud teneris auribus frequenter inculca: hac “itur ad astra”; et illud Hac iter Elysium nobis, at leva malorum Exercet penas et ad impia Tartara mittit; in quo poete nostro sapientium hebreorum unus consonat; sic enim ait: «Via peccantium complantata lapidibus, et in finem illorum inferi et tenebre et pene». 14 His hac etate consuescat monitis, has hauriat disciplinas; facile quamvis formam recens excipit materia, facile quivis habitus nondum duratis mentibus imprimitur; ubi falsis opinionibus aditum prebueris, operosius excluduntur. Insta ergo, dum votivi spem successus tractabile tempus prefert; et sic habeto, plus te illi puero hoc beneficio collaturum, quam si omnes simul
Abbreviated transcription (Latin):
rescribi faciã et remittã. Comediã quam
petisure admodũ tenera etate dictasse
non inficior sub philologie nõĩe Illa quid̾
ꝓcul abest ⁊ si adess ꝙͣti eam mõ faciã
ꝙͣ nent̃es ac doctoꝵ hõm auribꝰ dignã re¬
ar excõi hoc intelliges amico ut felix nr̃i¬
q menior ualeas opto pataui. uiiiͦ fl
¶ Ad gibertũ gra maticũ parmensem
institutõ xuerilis et scolastica ⁊
Dolestentulũ nr̃m ꝯsilii mopẽ⁊ eta¬
tis agitatũ stimłis pat̾ne solit ᷤᷤ
ope complecteᷤᷤ iam ut uides ad bunũ picta¬

Expanded text:
rescribi faciam, et remittam. Comediam, quam rescribi faciam, et remittam. Comediam, quam petis, me admodum tenera etate dictasse non infitior sub Philologie nomine; illa quidem procul abest, et si adesset, quanti eam modo faciam quam ve tuis ac doctorum hominum auribus dignam rear, ex comuni hoc intelliges amico. Ut felix nostrique memor valeas, opto. Patavi, VIII Kal. 7 Ad Gibertum grammaticum parmensem, institutio puerilis et scolastica. 1 Adolescentulum nostrum, consilii inopem et etatis agitatum stimulis, paterne solicitudinis ope complectere. I
Abbreviated transcription (Latin):
me ĩplicueris errore ridiculo. Itaq ꝯsiliũ
fui̾t et si tũ labore fiat ab illa denceps
lr̃arum tucrũ ꝑte ocłos auerte̾ Et si pꝯ¬
hoc rerũ me tuarũ ingem ac sedulũ lc̃ore
uis effice̾ uide queso ut sacirice potius
ꝙͣ lirice mecũ agas larga euĩ mat̾ra est
Si intende̾ cepis uidebis in me młta aĩtis
licet ocłis guia ⁊ fauẽtis ẽt lingue non
euasura censurã hic p̃cor intũbe. hunc
facundissimũ calamũ tũa u̾te Ostende nre
michi mite lingue manũ arripe liga¬
feri ure seca tumida cõpͥme suꝑuacua
rescinde nec ruborẽ inͥ fecisse timueris n ͨ
pallorem tristis potio tristes pellit egritu¬
dines Eger sũ quis nrescit acriore tibi sĩ
curandus antidoto non cedãt amaradul¬
cibus s amara ĩuicem sese trudunt S.
ꝓ desse uis scribe ꝙ doleam miloni aña ci¬
tͥonis cũ reliquis accepi gr̃as ago nõ mͥ
mĩc pͥmũ tue mẽtis indulgentia nota est

Expanded text:
me implicueris errore ridiculo. 4 Itaque consilium me implicueris errore ridiculo. 4 Itaque consilium fuerit, etsi cum labore fiat, ab illa deinceps literarum tuarum parte oculos avertere, et si posthac rerum me tuarum iugem ac sedulum lectorem vis efficere, vide, queso, ut satyrice potius quam lyrice mecum agas; larga enim materia est. 5 Si intendere ceperis, videbis in me multa, amicis licet oculis, gravia et faventis etiam lingue non evasura censuram; hic precor, incumbe, huc facundissimum calamum tuum verte, ostende me michi, inice lingue manuferi, ure, seca, tumida comprime, supervacua rescinde, nec ruborem michi fecisse timueris nec pallorem; tristis potio tristes pellit egritudines. Eger sum, quis nescit?; acriore tibi sum curandus antidoto; non cedunt amara dulcibus, sed amara invicem se se trudunt. Si prodesse vis, scribe quod doleam. 6 Milonianam Ciceronis cum reliquis accepi; gratias ago. Non michi nunc primum tue mentis indulgentia nota est;
Abbreviated transcription (Latin):
Eris laudibus meis plene tue imꝑ
ad me lr̃e uenere et dulcedine
muira ꝑmulsere aĩm sit in eis affcm pocis
ꝙͣ effc̃m̃ metiebar Si xiũ ab alio mitt̾en¬
tur illudi crede̾m nũc de purissima quidẽ
am̃i tui ꝑte ꝓdeuntes scio non fallunt
om̃ia que scribis c̾tus sum Amori tuo gͣtu¬
lor ꝯpatior errori. nec tĩ hic te partius
errare uoluerim adeo delcat y nõ sum
uideri tibi mallem ẽẽ ꝯd̾ uideor Qeuod¬
si ab alt̾o negatũ. tu tñ ne amicꝰ tibi er¬
ror excidat caueto Equidẽ ego ꝙͣuis mͥ
temꝑare nequinerim quo iiuꝰ ad lr̃as
tuas itm atq itm reuerter sensi tame
lcĩonem ĩp̃am noñ uacare ꝑiculo Sic eĩ
gͣuiter sic ornate sit dulcitꝰ dic drmiq ad
ꝑsuadendũ appoĩte in ꝓposito uersaris
ut ualde metuendũ sit ne begentem ad
credendũ ꝙlib facile possis impellere
qd̵ si efficis hẽbis opĩonis tue comitẽ nͥ
ꝙ cũ tiuis gn̾osus et ingeniuais error sit

Expanded text:
 laudibus meis plene tue nuper ad me litere venere et dulcedine permulsere animum; sic in eis affectum potius quam effectum metiebar. Si enim ab alio mitterentur, illudi crederem; nunc de purissima quidem animi tui parte prodeuntes, scio, non fallunt;  videri omnia que scribis, certus sum; amori tuo gratulor, compatior errori; nec tamen hic te parcius errare voluerim, adeo delectat quod non sum, videri tibi. Mallem esse quod videor; quodsi ab alto negatum est, tu tamen ne amicus tibi error excidat, caveto. 3 Equidem ego, quamvis michi temperare nequiverim quominus ad literas tuas iterum atque iterum reverter, sensi tamen lectionem ipsam non vacare periculo; sic enim graviter, sic ornate, sic dulciter, sic denique ad persuadendum apposite in proposito versaris, ut valde metuendum sit ne legentem ad credendum quidlibet, facile possis impellere. Quodsi efficis, habebis opinionis tue comitem; nisi quod cum tuus generosus et ingenuus error sit,
Abbreviated transcription (Latin):
britũ et illud uia impioꝵ tenebrosa nesci¬
mnt ubi corruãt. hanc u̾o alt̾am sectãtibꝰ
illud pocius guenire uie illoꝵ pulcre et
semite pacifice Et illud uia iustarum sine
offendicło De utͣq aũt snul dc̃m uias que
A dextris sunt nouit dñs ꝑuerse u̾o sunt
q̃ a sinistris sũt neq solũ uni dictũ ppło.

Expanded text:
impiorum tenebrosa; nesciunt ubi corruant»; hanc vero alteram sectantibus illud potius convenire: «Vie illorum pulcre et semite pacifice», et illud: «Via iustorum sine offendiculo»; de utraque autem simul dictum: «Vias que a dextris sunt, novit Dominus, perverse vero sunt que a sinistris s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ que luua sũt nobis dextra sũt suꝑ bis
unde om̃is ꝓsperitas expectanda rst
lirot lue quoq inter nos graiosq e barba¬
ros mlta sit lis qd̾ ut diximnꝰ nos sinistra
Illi et̃ in auguriis dextra putant ẽẽ feli
cia Que ambages qñ ꝓculab incepto sũt
Illud ad sũmã noui̾s hanc inftrustã ac si¬
nstin tibiam passã mõ ꝙ solita ẽ s in¬
sꝑato ab hoste Ita dilcũs meus Cicero tues
olim cor nuĩc tibiã uulu̾auit. tu integer
et illesus uale idibꝰ octobe necno media

Expanded text:
 que leva sunt nobis, dextera sunt superis, unde omnis prosperitas expectanda est; licet hic quoque inter nos Graiosque et barbaros multa sit lis, quod, ut diximus, nos sinistra, illi eticia. 25 Que ambages quoniam procul ab incepto sunt, illud ad summam noveris, hanc infaustam ac sinistram tibiam passam modo quod solita est sed insperato ab hoste. Ita dilectus meus Cicero cuius olim cor, nunc tibiam vulneravit. Tu integer et illesus, Vale. Idibus Octobris, nocte media
Abbreviated transcription (Latin):
hũanis exemptus ꝙͣ xp̃ns deus hõ fieret
flenda nempe uiri sors nã uł ut altissimi
et dĩni ꝓrsus ingeni fuerat si uidisset
xpp̃m auti nomen eius audiniss ꝙͣ tũ ego
opnnor nõ mõ credidiss in eũ s eloquio
illo incõꝑ abili xp̃i p̾co maximꝰ fuisset
Quale ad de alto pͥncipe latine facũdie
uirgilio poeta cũ ad eiꝰ tumulũ uenisset
apłus paulus et fleuisse legit᷑ et dixisse
Cur aũt id xp̃us ip̃e noluit nõ est q̃ren¬
da rõ ab illo cuiꝰ uoluntas rõ sũma est
Qntũ tñ ab altitudĩe dĩm cõsilii huãne
se erigunt cõiecture nec potẽtiam cum
poss nec mũdanã sapĩam n ͨ eloq̃ncia
q̃ suit cui nõ ꝑsuadere dc̾ione ut retho¬
rici docent s cetis et errantibus unde
Iumen uitatis ingere ꝓpositũ erat atq in¬
firiua mundi elige̾. sicut scptũ est ut for¬
tra quecũq ꝯfund̾e̾t et sapĩam sapientũ
ꝑdeꝰ et prudentũ prudentiã reꝓbare. de¬

Expanded text:
humanis exemptus quam Cristus Deus homo fieret. Flenda nempe viri sors; nam ut altissimi et divini prorsus ingenii fuerat, si vidisset Cristum aut nomen eius audivisset, quantum ego opinor, non modo credidisset in eum sed eloquio illo incomparabili Cristi preco maximus fuisset; quale aliquod de altero principe latine facundie, Virgilio poeta, cum ad eius tumulum venisset, apostolus Paulus et flevisse legitur et dixisse. 13 Cur autem id Cristus ipse noluerit, non est querenda ratio ab Illo cuius voluntas ratio summa est; quantum tamen ad altitudinem divini consilii humane se erigunt coniecture, nec potentiam cum posset, nec mundanam sapientiam nec eloquentiam quesivit, cui non persuadere dictione, ut rethorici docent, sed cecis et errantibus nude lumen veritatis ingerere propositum erat, atque “infirma mundi eligere”, 14 sicut scriptum est, “ut fortia” queque “confunderet, et sapientiam sapientum perdere et prudentum prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
cupare solrat Sepe illam me ꝑ omnnẽ
uitã excuit młtũ tp̃us a pu̾o incipiens
id qd̾ nichil tristius facio iate̾ compulit.
Quid dicã parũ abest qñ nõ dico adut¬
tam s bencius respuã fati nomẽ qñ nõ
atq aĩe sua sortem ht̃ Et sane suspectũ
pociꝰ nomẽ hoc ꝓ eo ꝙ ad impiũ sensũ
quibusdã prauis et obliquis ingemiis tra¬
hi solet quã res ip̃a fła est Siquidẽ a
fando fatũ dr̃ Et ut ait dauid Semel

Expanded text:
cupare soleat. Sepe illa me per omnem cupare soleat. Sepe illa me per omnem vitam exercuit; multum tempus, a puero incipiens, id quo nichil tristius facio, iacere compulit. 21 Quid dicam? parum abest quin, non dico admittam, sed lentius respuam fati nomen, quando non atque anime suam sortem habet. Et sane suspectum potius nomen hoc pro eo quod ad impium sensum quibusdam pravis et obliquis ingeniis trahi solet, quam res ipsa falsa est. 22 Siquidem a “fando fatum dicitur” et, ut ait David, «semel
Abbreviated transcription (Latin):
q nec aquis abstini nec equestri necta¬
tione nec pedestri itine̾ temꝑaui xxpͭ¬
tas finẽ paulatĩ qͣi se sꝑui dolens uul¬
nus intununt Et subinde trescio que nã
caro discolor et uirulenta subtreuerat.
Candẽ igit᷑ cũ iam dolor nõ iocos tm̃ srd
sompnos requiemqz lacesseret ut non
magni aĩmi ꝯtemptus sed amencie
uideret᷑ medicos coactus arcesso qͥ mł¬
tis iam diebus huic nõ ampliꝰ luditro
Uulueri intũbunt nõ siue cõciatu ⁊ ꝑi¬
culo lesi artus ut ꝓhibent Et si illorũ
pnostitio in utiiq ꝑtem ꝙͣtũ sit fidei
apud me nosse te credã et fomentis tñ
crebris urgeor/ et solitis çibis arceor et
insurta corꝑis quiete ꝯtiueor inuisa oĩa
ntq rᵈ in pͥmis ꝙ uoluptuosior epulis
uti cogor s iam res ad salutẽ spectat
unã corpis ꝑtẽ p̃scripto de more intidͭ.
Ut nõ inep̃te famulus nietũ iocãs inter
huiliora ẜuicia sepe fortunarũ tibiã nũ¬

Expanded text:
que nec aquis abstinui, nec equestri vectaque nec aquis abstinui, nec equestri vectatione, nec pedestri itinere temptas finem? Paulatim quasi se sperni dolens vulnus intumuit, et subinde nescio quenam caro discolor et virulenta succreverat. Tandem igitur cum iam dolor non iocos tantum sed somnos requiemque lacesseret, ut non magni animi contemptus sed amentie videretur, medicos coactus arcesso, qui multis iam diebus huic non amplius ludicro vulneri incumbunt, non sine cruciatu et periculo lesi artus, ut perhibent. 19 Etsi illorum pronosticis in utranque partem quantum sit fidei apud me nosse te credam, et fomentis tamen crebris urgeor et solitis cibis arceor et insueta corporis quiete contineor; invisa omnia, atque illud in primis quod voluptuosorum epulis uti cogor. Sed iam res ad salutem spectat, unam corporis partem prescripto de more incidit, ut non inepte famulus mecum iocans inter humiliora servitia sepe fortunarum tibiam nun
Abbreviated transcription (Latin):
tes/ ne si aliter fecisset nõ celestis ⁊ dina
uitas quã docebat s trena uis aut huã¬
nũ artificiũ uideret᷑ atq in sapientia
ab memnte etate tam carus semx ⁊ tam
cultus Cicero qualitꝰ mõ mecũ luserit hic
audies Est in uolumẽ epłarũ eius in
tũc ualitudine s corꝑis incõmodũ et la¬
borẽ oꝑis magnꝰ amor et delectatio. ⁊
hũdi cupiditas uincebant dũt librum
ut in semꝑ ad manũ ẽẽt in bibliothece
ostio posti ĩmxum stare solitũ iudisti dũ
u̾o sepe locũ aliud cogitãs ingredior. ac¬
cidit ut tote fimbria madu̾tens lib ͫ ip̃m
impingem Ille cadens benũ in crus nõ
multo supͣ talũ ictu exigno ꝑst̾uxit Eri¬
go illũ iocans. Et quid inꝙͣ rei est mi
Cito cur me feris ille nicħil. sed eodem
postridie redemitẽ rursũ ferit rursũq
crebra ꝯcussione reprtiti loci fracta cutꝭ
nec sꝑuendũ ultus extaret spreui tñ
pocius rei cam ꝙͣ rem ip̃am librãs Ita¬

Expanded text:
celestis et divina veritas quam docebat, sed terrena vis aut humanum artificium videretur, atque “in sapientia ab ineunte etate tam carus semper et tam cultus, Cicero, qualiter modo mecum luserit, hinc audies. Est michi volumen epystolarum eius ingtunc valitudine, sed corporis incommodum et laborem operis magnus amor et delectatio et habendi cupiditas vincebant. 16 Hunc librum, ut michi semper ad manum esset, in bibliothece ostio, posti innixum, stare solitum vidisti. Dum vero sepe locum, aliud cogitans, ingredior, accidit ut toge fimbria inadvertens librum ipsum impingerem; ille cadens levum michi crus non multo supra talum ictu exiguo perstrinxit. Erigo illum iocans, et: ‘Quid’ inquam, ‘rei est, mi Cicero, cur me feris?’. 17 Ille nichil, sed eodem postridie redeuntem rursum ferit rursumquecrebra concussione repetiti loci fracta cutis nec spernendum ulcus extaret, sprevi tamen, potius rei causam quam rem ipsam librans; ita
Abbreviated transcription (Latin):
git non fallit᷑ licz ꝓpter eam qͣm dixi
suspitõrm nonũs tenendã sũam corrigẽ¬
uerbi disputatõibꝰ omissis rẽ ip̃am pia
et mũne ꝑtinaci opinione tentanius
ip̃am in om̃ibꝰ u̾itatem non uictoriam
occupantes et semꝑ ex uerbis añui p̃¬
sidiũ elicientes intrepidi ꝑatiq sumꝰ
nõ ad hoc aut illud mali genus s ad
ouña Nich̃ uiũ mali est qd non homĩ
dñ uiuit impendeat hiis malis õibꝰ
uite ꝑiculis sola mors lib̾at Cet̾um in
hoc meo cãu de quo pła ꝙͣ ꝑ te dixim
suũ forte nomẽ implet sic riũ uulgo ꝙ
in faustũ est beuũ ac smistrũ dr̃ ꝙuis illud¬

Expanded text:
git, non fallitur, licet propter eam quam dixi suspitionem nominis, tenendam sententiam, corrigen Nos autem verbi disputationibus omissis, rem ipsam pia et minime pertinaci opinione teneamus, ipsam in omnibus veritatem non victoriam aucupantes et semper ex verbis animi presidium elicientes intrepidi, paratique simus non ad hoc aut illud mali genus, sed ad omnia. Nichil enim mali est, quod non homini dum vivit impendeat. His malis omnibus viteque periculis sola mors liberat. 24 Ceterum in hoc meo casu, de quo plura quam pro re dixerim, suum forte nomen impletur; sic enim vulgo quod infaustum est, levum aut si
Abbreviated transcription (Latin):
atq falsissimas adu̾sare et nat᷑am seq̃¬
re illa teducet ad tuũ fnnẽ nñt aliena
sectaris nõ qr tibi hec placeant cui nl
penitꝰ p̃ter honestũ placet s ut tu aliis
placecis quibꝰ forte nõ placuisse sit sociꝰ
et de te qͥd hactenꝰ ad meip̃m redeo.
Rure hĩto haud ꝓcul ab ardue aniis ri¬
pa et qm̃ non alit̾ mei te ꝙͣ tui me sollici¬
tũ scio qualit̾ mͥ nũc sit cũ audieris pu¬
to mirabẽ Scis olim me ex om̃ibꝰ qui
apud ullas gentes quocunq̃ tp̃re scrix¬
sunt tecũ in hoc ut in młtis unanimẽ
singularit̾ Cic̾onez mirari et amare.
Cicero loquit᷑ qd̾ certe meminerim et
si qͥd forte ꝯtra xp̃i doctͥuã loq̃retur ad
unũ est ꝙ nec ciconi nec aꝵ crede̾m irec¬

Expanded text:
atque falsissimas aversare et naturam sequeatque falsissimas aversare et naturam sequere; illa te ducet ad tuum finem; nunc aliena sectaris, non quia tibi hec placeant, cui nil penitus preter honestum placet, sed ut tu aliis placeas, quibus forte non placuisse sit satius. Et de te quidem hactenus; ad me ipsum redeo. 7 Rure habito, haud procul ab Ardue amnis ripa, et quoniam non aliter mei te quam tui me solicitum scio, qualiter michi nunc sit, cum audieris, puto, mirabere. Scis olim me ex omnibus, qui apud ullas gentes quocunque tempore scripserint — tecum in hoc ut in multis unanimem — singulariter Ciceronem mirari et amare. Cicero loquitur, quod certe meminerim; et siquid forte contra Cristi doctrinam loqueretur, id unum est, quod nec Ciceroni nec Aristotili cre
Abbreviated transcription (Latin):
metu aliquo insigni cũ demũ grates agi¬
mus cũ uota ꝑsoluim ꝰ pro hac cã et tu
nĩc in ꝓpria et ego in amiti salute uoti
rens sun nõ ꝓphanis exterũ sacris s sacͥ¬
ficio laudis aram cordis restitutori tuo ser¬
natori om adolentes Tibi u̾o p̃tra pau¬
ca subiũxerim sexe te mouui ne corpus
tuũ ncͣciis satis accritũ atte̾ndũq labo¬
ribꝯ suxnacius p̃meres ne ingenũ ad
lr̃as natũ ad arma ꝯuerte̾s sibi et ꝑicłi
Ut uatũ ad id unũ dice̾s ꝯd̾tunq agẽt¬
nõ tñ id mͥ iregau̾is ip̃m ingemũ tuum
si suã illi lib̾tatẽ dederis si frena laxa¬
ueris et si ad om̃a possit ad lr̃a diuẽr¬
surũ at tu ni consiln mer tuiq corpis
ĩmenor et tui desertor ingenn ꝑ estus
et glaciem ꝑ ymbres et puluem ꝑ ue¬
pres et lubricũ assidue uolueris nec an¬
cipites casus iudes nec circũfusa distri¬
mina oro te opiniones hom pessimas

Expanded text:
metu aliquo insigni, tum demum grates agimetu aliquo insigni, tum demum grates agimus, tum vota persolvimus. Pro hac causa et tu nunc in propria et ego in amici salute voti reus sim, non profanis extorum sacris, sed sacrificio laudis aram cordis restitutori tuo, servatori omnium adolentes. 4 Tibi vero preterea pauca subiunxerim. Sepe te monui ne corpus tuum necessariis satis attritum atterendumque laboribus, supervacuis premeres; ne ingenium ad literas natum, ad arma converteres, ubi et periculi ut natum ad id unum diceres quodcunque ageNon tamen id michi negaveris, ipsum ingenium tuum, si suam illi libertatem dederis, si frena laxaveris, etsi ad omnia possit, ad literas diversurum. At tu quasi consilii mei tuique corporis immemor et tui desertor ingenii, per estus et glaciem, per imbres et pulverem, per vepres et lubricum assidue volveris, nec ancipites casus vides nec circumfusa discrimina. 6 Oro te, opiniones hominum pessimas
Abbreviated transcription (Latin):
Ratũ ut in malis hũiq ad me cõ¬
nalescentie tux pͥusꝙͣ egͥtudinis
fama ꝑlata esti deo gr̃as qui iumatur
crebriꝰ ꝙͣ ferit tonatq sepius ꝙͣ ful¬
minat et sepe nos ꝯcutit non ut dei¬
tret sed ut firmet nr̃eq et cõditionis
admoneat nullius unꝙͣ pr̃is pietas
tnta fuit q pr̃is et̾iu collata clemẽtie
nõ srueritas ymo u̾o crudelitas uide̾t᷑
hanc ille clemenciã in nob̃ ingit et
sepe nõ sencientibꝰ nob̃ excet cuius
si int̾missio nulla eẽt nos nncħ eẽmꝰ
s tunc conspectiꝰ eminet qñ graui
cuipiã pñtiq ꝑiculo eripini᷑. Et ubi¬
nam queso mortalibꝰ nõ gͣue semper
sure ꝑiculo uinimꝰ et si interdũ alicubi
sine piculi suspitione uniamꝰ par ubiqz
piculũ non parmetus uñ fit ut nõ semꝑ
piculo libati gr̃as agamus agnari igti¬
s rerũ et ingrati salutis ut maro ait
Alioqͥn numnꝙͣ iens nunꝙͣ lingna cessar
nũꝙͣ cessante imissicordia. Conp̃sse aũt

Expanded text:
ratum, ut in malis, habui quod ad me convalescentie tue priusquam egritudinis fama perlata est; Deo gratias, qui minatur crebrius quam ferit tonatque sepius quam fulminat et sepe nos concutit non ut deiciat sed ut firmet nostreque conditionis admoneat. Nullius unquam patris pietas tanta fuit, que Patris Eterni collata clementie, non severitas, imo vero crudelitas videretur; hanc Ille clementiam in nobis iugiter, et sepe non sentientibus nobis, exercet, cuius si intermissio ulla esset, nos nichil essemus; sed tunc conspectius eminet quando gravi cuipiam presentique periculo eripimur. 2 Et ubinam, queso, mortalibus non grave semper sine periculo vivimus; etsi interdum alicubi sine periculi suspitione vivamus, par ubique periculum, non par metus; unde fit ut non semper periculo liberati gratias agamus, “ignari” scilicet “rerum” et “ingrati salutis”, ut Maro ait; alioquin nunquam mens, nunquam lingua cessaret, nunquam cessante misericordia. 3 Compresso autem
Abbreviated transcription (Latin):
ait ad gal Sz lz nos aut angelus de
celo ruangelizaret nob̃ p̃ter ꝙͣ qd̾ xuan¬
geliz auiinꝰ nob anathema sit Noune
a cicoue digrediar sexe ille quidẽ dees
noĩat scłi sui morẽ seq̃ns q̃m ⁊ uolumĩe
integro deorũ nam t̾ctat ubi si acrius
actendat᷑. deorũ turbã et inania nõia
non tã celebrat ꝙ irridet ac detegit.
et certe ubi ex ꝓposito loquit᷑ unũ deum
ꝑiculũ timeret A licubi tñ ingenue fas
aut qi ꝑrgrini uł qd̾ maioris iusticie sit
uersa fatear aduersa negem xp̃s uer¬
bũ est et u̾tus et sapĩa dei prĩs Cicero
multa de uerboꝵ arte deq u̾tutibꝰ et
hũana sapĩa locutꝰ ẽ u̾a utiq et idcco
uitatio deo absq ulla dubitatõe gtisa

Expanded text:
t angelus de celo evangelizaret vobis preterquamquod evangelizavimus vobis, anathema sit»? 9 Neve a Cicerone digrediar, sepe ille quidem deos nominat seculi sui morem sequens; quin et volumine integro deorum naturam tractat, ubi si acrius attendatur, deorum turbam et inania nomina non tam celebrat quam irridet ac detegit; et certe ubi ex proposito loquitur, unum Deupericulum timeret, alicubi tamen ingenue fassaut quasi peregrini vel, quod maioris inscitie sit, versa fatear, adversa negem. Cristus verbum est et virtus et sapientia Dei patris; Cicero multa de verborum arte deque virtutibus et humana sapientia locutus est, vera utique et idcirco veritatis Deo absque ulla du
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ queso uita hom̃is nͥ flatus exignus et
tenuis fumi uapor, Sentit in se quisq ꝙͣ
putre ꝙ debile ꝙͣ caducũ corpꝰ inhabitet
Sed errore iã publico dissilamꝰ ⁊ imbecil
se moriturũ credat m̃io u̾o nemo est
qui nõ se mortalem stiat s diem mortis
qui forsitan hodiernꝰ est in longñ pro se
quisq reicit Ita cuiꝰ maxĩe pñtiam tume¬
nus eiꝰ absencie maxĩe fidimꝰ cũ nichil
tamn auibigne ab sit nicħ ait q riũ q̃ longe¬
Ualde non tuuent᷑. Eciunt eĩ om̃is ꝙ mo¬
rient᷑ s qr non ꝓpe nichil curant hͨ ille
uir tantus in rethoricis Ego aũt ⁊ nichil
curare mortẽ hoĩes fateor Et ecce quam.
idem dicit incurie cãm non nego s eam
ip̃am flam ẽe ꝯtendo/ Nam qͥd falsuis ꝙͣ
longe ual de mortẽ credẽ que ne nũꝙͣ lou¬

Expanded text:
enim, queso, vita hominis nisi flatus exiguus et enim, queso, vita hominis nisi flatus exiguus et tenuis fumi vapor? sentit in se quisque quam putre, quam debile, quam caducum corpus inhabitet; sed errore iam publico dissimulamus, et imbse moriturum credat: imo vero nemo est, qui non se mortalem sciat; sed diem mortis, qui forsan hodiernus est, in longum pro se quisque reicit. Ita cuius maxime presentiam timemus, eius absentie maxime fidimus; cum nichil tam ambigue absit, nichil valde, non timentur; sciunt enim omnes quod morientur; sed quia non prope, nichil curant». Hec ille vir tantus in Rethoricis; ego autem et nichil curare mortem homines fateor, et esse, quam idem dicit, incurie causam non nego; sed eam ipsam falsam esse contendo. Nam quid falsius quam longe valde mortem credere, que ne u
Abbreviated transcription (Latin):
monie theofrastũ ꝓferamꝰ auctorẽ. Cice¬
rone ac Salustio et seneca resistentibꝰ mag¬
infice suꝑandũ quin arripimꝰ hoc ꝙͣntulũ¬
qd̵ face̾ solent qui serius exeunt ⁊ nolunt
tempꝰ celeritate reꝑare calcan addamus
cuiꝯ opes ueras opinones, et fugientem
hactenꝰ bt̃am uitam ul sub ix̃m ue t̾minũ
ꝯ seqͣniur nũꝙͣ eiũ sero fit qd̾ salutariter
fit nam et si rephensionẽ dilatio mẽatur.
enrendatro cũ lande digna est Certe quod
credimꝰ pñiam defunctorũ ad nichil iã insi
ad missie cumulũ ualiturã cũ ꝯtͣ nõ ineffi¬
cax penitẽtia srnũ sit Nos u̾o nõ pndeat
qd mlto añ decuit fecisse/ uelnũt aggredi
pudeat potio nec nũc qͥd uariante capillo.
turpe est uariantia nõ firmare ꝯsilia
Aggrediamun itaq iam tandẽ⁊ cogite¬
mus acrit̾ quo in statu res nr̃e sunt, nec
nr̃e solum res s quorũtũq mortaliũ quid

Expanded text:
monie Theofrastum proferamus auctorem, Cicemonie Theofrastum proferamus auctorem, Cicerone ac Salustio et Seneca resistentibus magnifice superandum. 11 Quin arripimus hoc quantulum«quod facere solent qui serius exeunt et volunt tempus celeritate reparare —, calcar addamus», cuius ope veras opiniones et fugientem hactenus beatam vitam vel sub ipsum vie terminum consequamur? nunquam enim sero fit quod salutariter fit. 12 Nam etsi reprehensionem dilatio mereatur, emendatio tamen laude digna est. Certe quod credimus penitentiam defunctorum, ad nichil iam nisi ad miserie cumulum valituram, cum contra non inefficax penitentia senum sit. 13 Nos vero non pudeat, quod multo ante decuit fecisse, vel nunc aggredi; pudeat potius ne nunc quidem. Variante capillo, turpe est variantia non firmare consilia. Aggrediamur itaque iantandem et cogitemus acriter quo in statu res nostre sunt, nec nostre solum res, sed quorumcunque mortalium. 14 Quid
Abbreviated transcription (Latin):
corũ oĩm circũfri. et si quis ibit istint ad
occidentẽ nũcius socrati nr̃o nõ minantum
Dirigi ut om̃s agnossant ul sensus meos
uel meptias multa quid̃ altio dici pñt at
non multu nisi fallor utiliꝰ de hͦ tñ uos
uideritis ego instinctũ sequar Equid̾ aut
om̃o nicħ calleo aut nist iam uiri sunis
nunꝙͣ erimꝰ nemo nob̃ blandiat᷑ nemo
nos inuẽtutis appellatione decipiat/ nõ
sumꝰ decrepiti esto ne senes sum at ꝓ¬
fecto nec pĩ̾ tp̃us est puilia relinq̃ndi.
crede tͣnsunt et magna iam ex ꝑte post
tergũ est Sed et aliqͥd reliqui esse non
inficior id ne pari segnicie dilabat᷑ cele¬
riter occurrendũ est Alioqͥn eueniet nõb
qd̾ uulgo fere om̃ibꝰ ut adolescẽtia res¬
pectantes et in illam ocłis ac mẽte ꝯu̾si
senectutis in fourã incidamꝰ. atq ita de¬
mũ iacentes illusiq de nat᷑e fragilitate
Deq xui brenitate lamenten. et sere q̃ri¬

Expanded text:
corum omnium circumferri, et siquis ibit istinc ad corum omnium circumferri, et siquis ibit istinc ad occidentem nuntius, Socrati nostro nominatim dirigi, ut omnes agnoscant vel sensus meos vel ineptias. Multa quidem altius dici possunt, at non multa, nisi fallor, utilius; de hoc tamen vos videritis, ego institutum sequar. 9 Equidem aut omnino nichil calleo aut nisi iam viri sumus, nunquam erimus. Nemo nobis blandiatur, nemo nos iuventutis appellatione decipiat; non sumus decrepiti, esto; ne senes simus; at profecto nec pueri. Tempus est puerilia relinquendi. crede, transivit, et magna iam ex parte post tergum est. Sed et aliquid reliqui esse non infitior; id ne pari segnitie dilabatur celeriter occurrendum est; 10 alioquin eveniet nobis quod vulgo fere omnibus: ut adolescentiam respectantes et in illam oculis ac mente conversi, senectutis in foveam incidamus, atque ita demum iacentes illusique de nature fragilitate deque evi brevitate lamentemur, et sere queri