comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uino iudicio ꝓpalet᷑. Cũ enĩ me causa
ista diu cruciass. nec inuenirẽ quomͦ
unus e duob coniunceret᷑. quãuis ma¬
gis pb̃ro eredidissem: cogitauerã pͥmo
sic ambos dõ relinquere. donec in uno
eoꝵ qui mͥ suspectꝰ erat aliqͥd existeret.
unde ñ sine iusta &e manifesta causa de
nr̃o habitaculo ꝓiceret᷑. S cũ ꝓmoueri
in clerieatu siue illic ꝑme. siue alibi ꝑ
littãs meas uehem̃tissime conaret᷑: eg
aũt nullo mͦ adducerer ei hoĩ de qs
tantũ mali existimarẽ. manꝰ ordinatio¬
nis imponere. aut ꝑ comm̃dationẽ mei
alicui frĩ meo eũ sub introducere. tp¬
bulentiꝰ agere cepit: ut si ipse in eleri¬
catu ñ ꝓmoueret᷑. nec pbr bonefaciꝰ in
suo gradu ẽẽ ꝑmitteret᷑. In qua eꝰ ꝓuora¬
tione. cũ uiderẽ bonefaciũ nolle quibꝰ¬
libet infirmis & ad suspicionẽ ꝓpensis
de suȩ uitȩ dubitatione seandału fieri
paratũq ẽẽ honoris sui apd homines

Expanded text:
uino iudicio propaletur. Cum enim me causa uino iudicio propaletur. Cum enim me causa ista diu cruciasset nec inuenirem. quo modo unus e duobus conuinceretur, quamuis magis presbytero credidissem, cogitaueram primo sic ambos deo relinquere, donec in uno eorum, qui mihi suspectus erat. aliquid existeret, unde non sine iusta et manifesta causa de nostro habitaculo proiceretur. sed cum promoueri in clericatu sine illic per me siue alibi per litteras meas uehementissime conaretur, ego autem nullo modo adducerer ei homini, de quo tantum mali existimarem, manus ordinationis inponere aut per commendationem meam alicui fratri meo eum subintroducere, trbulentius agere coepit, ut si ipse in clericatum non promoveretur, nec presbyter Bonifacius in suo gradu esse permitteretur. In qua ejus provocatione cum viderem Bonifacium nolle quibuslibet infirmis et ad suspicionem propensis de suae vitae dubitatione scandalum fieri, paratumque esse honoris sui apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
lignitas diaboli: ñ qͥa in memorato prb̃o
apparuit aliqͥd qd̵ dignũ dãpnatione
iudicaret᷑. s qͥa duo de domo nr̃a tale
habent causa: ut unꝰ eoꝵ sine dubio ꝑdi¬
tus habeat᷑: & sit alt̾r fama apud qͦscła
mala. apud qͦsd̾a dubia: etiã fiñ sit ma¬
culata conscientia. Dolete ista. qm̃ dolen¬
da sunt: ñ tam̃ sic ut eo dolore ur̃ã cari¬
tas a beneiuuendo refrigescat. s potrꝰ
ad dnm̃ dep̃candum mardescat: ut si
cũ sensiss alteri motũ impudieũ & in¬
mundu. nec consentire uoluit nec tace̾:
cito eũ sua diuina sententia manifesta¬
dum ministi̾o ꝓprio rep̃sentet. Si aũt ma¬
le sibi consciꝰ qd̾ suspicari ñ audeo. uo¬
luit alt̾i existimationẽ ledere. cũ eius
pudiciciã contaminare ñ poss. sic̃ dicit
ipse cũ quo habet causã: ñ eũ ꝑmittat
suã occultare nequiciã: ut qd̾ homine
inrienire ñ possunt: de quolibet eoꝵ di¬

Expanded text:
lignitas diaboli —, non quia in memorato presbytero lignitas diaboli —, non quia in memorato presbytero apparuit aliquid, quod dignum damnatione iudicaretur, sed quia duo de domo nostra talem habent causam, ut unus eorum sine dubio perditus habeatur et sit alterius fama apud quosdam mala, apud quosdam dubia, etiam si non sit maculata conscientia. dolete ista, quoniam dolenda sunt, non tamen sic, ut eo dolore uestra caritas a bene uiuendo refrigescat, sed potius ad dominum deprecandum inardescat, ut, sicum sensisset alterius motum inpudicum et inmundum, nec consentire uoluit nec tacere, cito eum sua diuina sententia manifestatum ministerio proprio repraesentet; si autem male sibi conscius, quod suspicari non audeo, uoluit alterius existimationem laedere, cum eius pudicitiam contaminare non posset, sicut dicit ipse, cum quo habet causam, non eum permittat suam occultare nequitiam, ut, quod homines inuenire non possunt, de quolibet eorum di
Abbreviated transcription (Latin):
direm. uenire nos posse ad sedes felicita¬
tis et̾nȩ: nisi tẽporalib malis exercita
t ñ deficeremꝰ: Qd opus fuit ut dicera.
qm̃ habundabit iniquitas refrigescet
caritas multoꝵ: nͥ ut illi de qͥb conti¬
nuo locutꝰ adiunxit. qͥ ꝑseuerauerit
usq infinẽ hic saluus erit: eũ hac iniqͥ¬
tatis habundantia refrigescentẽ cari¬
tatem uiderent. ñ ꝑturbarent᷑. ñ expa¬
uescerent. ñ quasi reb insꝑatis & mopi¬
natis contristati deficerent: s potiꝰ
uidentes accidere quȩ futura p̾dicta
sunt ante finẽ. patient̾ ꝑseuerarent
usq in finẽ: ut securi mererent᷑ regna¬
re post finẽ. in ea uita quȩ ñ habet fi¬
nemtꝰ Pinde kem̃ĩ in isto scandalo q̃ de
bonefacio prb̃o ñnulli ꝑturbant᷑: ñ uob̾
dico ut ñ doleatis. Qui enĩ ista ñdoleq̃:
ñ est in eis caritas xp̃i. Qui aũt etiam
de talib gaudent: habundat in eiᷤ ma¬

Expanded text:
diremur uenire nos posse ad sedes felicitadiremur uenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus? quid opus fuit, ut diceret: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, nisi ut illi, de quibus continuo locutus adiunxit: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, cum hac iniquitatis\' abundantia refrigescentem caritatem uiderent, non perturbarentur, non expauescerent, non quasi rebus insperatis et inopinatis contristati deficerent, sed potius uidentes accidere, quae futura praedicta sunt ante finem, patienter perseuerarent\', usque in finem, ut securi mererentur regnare post finem in ea uita, quae non habet finem? Proinde, carissimi, in isto scandalo, quo de Bonifatio presbytero nonnulli perturbantur, non uobis dico, ut non doleatis — qui enim ista non dolent, non est in eis caritas Christi; qui autem etiam de talibus gaudent, abundat in eis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimis fr̃ib clero & seni¬
orib. & uniuerse plebi eccłie
ipponensis. cui seruio in dile¬
Ttinã seripturȩ d̃i sollicita m̃te inten¬
dentes. in quibq scandalis adiutorio nr̃i
sermonis ñ egeretis: &e ille uos potiꝰ con¬
solaret᷑. qui consolat᷑ & nos: qͥ non solũ
bona quȩ scĩs ae fidelib suis ẽ reddituiꝰ.
uerũetiam mala quib erat hic mundꝰ
habundaturus. ante p̾dixit. ante. con¬
seribenda curauit: ut bona ptꝰ scł̃i finẽ
secutura certiores expectaremꝰ: quã ma¬
la similit̾ p̾nuntiata ante scłi finẽ p̾ce¬
dentia sentiremꝰ. Unde & apl̃s dic̃. Que.¬
cũq enĩ ante scripta st̃. ut nos docere¬
mur seripta st̃: ut ꝑpatientiã &e conso¬
lationẽ seripturarũ spem habeamꝰ ad
dm̃. Qd aũt opus erat. ut ipse dñs iħc
ñ solũ diceret. tc̃ iusti fulgebunt sic̃ sol
in regno patris sui. qd̾ post scłi finẽ fu¬
tu᷑m est. uerũetiam exclamaret. ue
mundo abscandalis: nͥ ut nob̾ ñ blan¬

Expanded text:
ilectissimis fratribus, clero, senioribus, et universae plebi Ecclesiae Hipponensis, cui servio in dileUtinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentia sentiremus. unde et apostolus dicit: Quaecumque enim ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret: Vae mundo ab scandalis, nisi ut nobis non blan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quȩ st̃ iħu xꝑi: aut melior sit quã co¬
habitatio ipsiꝰ dñi xp̃i: in qua undecĩ
boni ꝑfidũ & furem iudã tolerauert̃:
aut melior sit postremo quã cełu. unde
angłi cecidert̃. Simplicit̃ fateoe cari¬
tati ur̃ẽ corã dño dõ nr̃o. qui testis est
suꝑ animã meã. ex quo do seriuire cepi.
quom difficile sũ exꝑtus meliores ꝙͦ qͥ
in monast̾us ꝓfecert̃. ita ñ sũ exꝑtus
peiores quã qui in monast̾is cecidert̃:
ita ut hinc arbitrer in apokalipsi scͥptũ:
iustus iustior fiat: ce sordidꝰ sordescat
adhuc. Quapꝑt̾ e si contristam᷑ de ali¬
quib purgam̃tis consolam᷑ tam̃ etiã de
plurimis ornam̃tis. Nolite gͦ ꝓꝑter amur¬
cam qua ocłi ur̃i offundunt᷑. torcularia
detestari: unde apothece diũce fructu
pace custodiat: dilectissimi fr̃s.¬

Expanded text:
non quae Iesu Christi; aut melior sit quam conon quae Iesu Christi; aut melior sit quam cohabitatio ipsius domini Christi, in qua undecim boni perfidum et furem ludam tolerauerunt; aut melior sit postremo quam caelum, unde angeli ceciderunt. Simpliciter fateor caritati uestrae coram domino deo nostro. qui testis est super animam meam, ex quo deo seruire coepi: quo modo difficile sum expertus meliores, quam qui in mona-steriis profecerunt, ita non sum expertus peiores, quam qui in monasteriis ceciderunt, ita ut hinc arbitrer in Apocalypsi scriptum: Iustus iustior fiat et sordidus sordescat adhuc. quapropter etsi contristamur de aliquibus purgamentis, consolamur tamen etiam de pluribus ornamentis. nolite cam qua oculi vestri offenduntur, torcularia detestari, unde apothecae dominicae fructu pace custodiat, dilectissimi fr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uigilet disciplina domꝰ mee. homosũ.
&e int̾ homines uiuo. Hec mͥ arrogare au¬
deo. ut domꝰ mea melior sit quã archa noe.
ubi tam̃ int̾ octo homines. repb unꝰ in¬
uentꝰ ẽ: aut melior sit quã domꝰ abrahȩ.
ubi dictũ est eice ancilła & filiũ eiꝰ. aut
melior sit quã domꝰ ysaac. cuiꝰ de duobꝰ
geminis dictũ ẽ. iacob dilexi. esau odio
habui: aut melior sit quã domꝰ ipsiꝰ iacob.
ubi lectũ patris filiꝰ incestauit: aut me¬
lior sit quã domꝰ dauid. cuiꝰ filiꝰ cũ soro¬
re concubuit. curꝰ alt̃ filiꝰ contra patͥs tã
scãm mansuetudinẽ rebellauit: aut me¬
lior sit quã eohabitatio apł̃i pauli. qͥ tam̃
si int̾ om̃s bonos habitaret. ñ dicerce qd̾
suꝑiꝰ cõmemoraui. foris pugne intꝰ timo¬
res: nec diceret cũ de scĩtate &e fide timo¬
thei loqueret᷑. neminẽ habeo qͥ germane
de uob̃sollicitꝰ sit. om̃s eñĩ sua querunt.

Expanded text:
enim uigilet disciplina domus meae, homo sum enim uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines reprobus unus inuentus est; aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius; aut melior sit quam domus Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob dilexi, Esau odio habui; aut melior sit quam domus ipsius Iacob, ubi lectum patris filius incestauit; aut melior sit quam domus Dauid, cuius filius cum sorore concubuit, cuius alter filius contra patris tam sanctam mansuetudinem rebellauit; aut melior sit quam cohabitatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod superius commemoraui: Foris pugnae, intus timores, nec diceret. cum de sanctitate et fide Timothei loqueretur: Neminem habeo, qui germane de uobis sollicitus sit; omnes sua quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cuit uos ds̃: ut qͥ głatur in dño gletur.
Nec obiciatis hereticis. nisi qͥa ñ st̃ catho¬
lici: ne similes eis sitis. Qui ñ habendo
qd̾ in causa suȩ diuisionis defendant:
non nisi hominũ crimina colligere affec¬
tant. & ea ipsa plura falsissime iactant:
ut qͥa ipsã diuine scripturȩ ueritatẽ.
criminari &e obseurare ñ posst: hoĩes
ꝑ quos p̾dicatur adducant in odiũ:
de quib ce fingere qͥcquid in mentem
uenerit posst̃. Nos aũt ñ ita didicistis
xp̃m: si tam̃ ilłu audistis. & in illo docti
estis. Ipse qͥppe fideles suos securos fecit.
etiã de dispensatorib malis. mala sua
facientib. ae bona eiꝰ loquentib uͥ ait.
Quȩ dicunt facite: quȩ aũt faciunt no¬
lite facere. Dicunt enĩ.: & ñ faciunt. O¬
rate qͥdem ꝓ me. ne forte aliis p̃dicans ip¬
se repb iueniar uerũptam̃ eũ glamini:
ñ in me s in dño głamini. Quantũlibet.

Expanded text:
cuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. cuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. nec obiciatis haereticis, nisi quia non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimina colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant, ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, criminari et obscurare non possunt, homines per quos praedicatur adducant in odium; de quibus et fingere quidquid in mentem venerit, possunt. Vos autem non ita didicistis Christum; si tamen illum audistis, et in illo docti estis . Ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis, mala sua facientibus, et bona ejus loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. orate quidem pro me, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; uerum tamen cum gloriamini, non in me sed in domino gloriamini. quantum libet
Abbreviated transcription (Latin):
deserto: ꝑicłis ex gentib ꝑicłis in falsis
frib. Scio qͥa doletis: s nunqͥd acriꝰ ꝙͣ
ego. Scio qͥa conturbati estis: & timeo
ne int̾ linguas maledicoꝵ deficiat. &
pa nr̃a factus ẽ ur̃. Nam hoc ẽ qd̾ p̾caue¬
re conatꝰ sũ: ut si fieri poss. hoc malum
sec uitandũ negligeret᷑ nec in urãm no¬
deiam ꝑferret᷑: ubi infruetuose eruera¬
rent᷑ firmi ae ꝑieulose tur barent᷑ infirii.
S qui hoc cognito ꝑmisit uos tẽptaridet
uob uires sustinendi. ae erudiat uos ex
loge sua: doceat uos & mitiget a dieb
malignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea.
Audio ñnullos ur̃m hic ampliꝰ contͥstari.
quã de lapsu duoꝵ illoꝵ diaconoꝵ qͥ
ex parte donati uenerant: tanquã dis¬
ciplinȩ ꝓculiani insultauerint ueluit
głantes de nob̾: qd̾ ex nr̃a disciplina ni¬
chil tale inelericis extitisset. Qd̃ qͥeũꝙ
fecistis: fateor uob̾ ñ bene fecistis. fece do¬

Expanded text:
deserto, periculis ex gentibus, periculis in falsis deserto, periculis ex gentibus, periculis in falsis fratribus. scio, quia doletis, sed numquid acrius quam ego? scio, quia conturbati estis, sed timeo, ne inter linguas maledicorum deficiat epa nostra factus est uester. nam hoc est, quod praecauere conatus sum. ut. si fieri posset, hoc malum nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam perferretur, ubi infructuose cruciarentur firmi et periculose turbarentur infirmi. sed qui hoc cognito permisit uos temptari, det uobis uires sustinendi et erudiat uos ex lege sua, doceat uos et mitiget a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. Audio nonnullos uestrum hinc amplius contristari, quod de lapsu duorum illorum diaconorum, qui ex parte Donati uenerant, tamquam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fateor uobis. non bene fecistis. ecce do
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd alud captant: nͥ ut qͥsquis ep̃c uł ese
ricus. uł monacbus uł scĩmonialis eccide¬
rit. om̃s tales ẽẽ credant. iactent itenduis
s ñ om̃s posse manifestari: ft tam̃ ipsies
aliqua maritata inuenit᷑ adultera: nes
pieiunt uxores suas: nec accuisant mat̾s
ueri patuerit: instant satagunt aburs
ut de omĩb hoc credat᷑. Hos gͦ de nr̃is
dolorib suauitates suȩ malȩ linguȩ
captantes. facile ẽ uit illis canib cõpa¬
remꝰ. si forte in malo intelligendi st̃. qͥ
lingebant uulnera pauꝑis illiꝰ qͥ ante
ianuã diuitis iacebat: & quousq ueni¬
ret ad reqͥem simꝰ abrahȩ. laboriosa et
indigna omĩa tolerabat. yos me nolite
ampliꝰ cruciare: qͥ aliquã sp̃e habe¬
tis ad łm. yos nolite ipsa uulnera q̃
illi lingant multiplicare. yos ꝓ quib
ꝑiclitam᷑ om̃i horã. habentes foris pugnaᷤ
intꝰ timores: ꝑicłis in ciuitate. ꝑicłis in

Expanded text:
quid aliud captant, nisi ut, quisquis episcopus uel quid aliud captant, nisi ut, quisquis episcopus uel clericus uel monachus uel sanctimonialis ceciderit, omnes tales esse credant, iactent. contendant, sed non omnes posse manifestari? et tamen etiam ipsi, cum aliqua maritata inuenitur adultera, nec proiciunt uxores suas nec accusant matres ueri patuerit, instant, satagunt, ambiunt, ut de omnibus hoc credatur. hos ergo de nostris doloribus suauitatem suae malae linguae captantes facile est ut illis canibus comparemus, si forte in malo intellegendi sunt, qui lingebant uulnera pauperis illius, qui ante ianuam diuitis iacebat et, quousque ueniret ad requiem sinus Abrahae, laboriosa et indigna omnia tolerabat. Vos me nolite amplius cruciare. qui aliquam spem habetis ad deum. uos nolite ipsa uulnera, quae illi lingunt, multiplicare, uos, pro quibus periclitamur omni hora habentes foris pugnas, intus timores periculis in ciuitate, periculis in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dño dõ ur̃õ. Manifestũ ẽ qͥdem:
qͥa ista in eccłia ñ accidunt. sine graui
tristicia scõꝵ atq fideliũ. Herumꝑtam̃
consolet᷑ nos qͥ cuncta p̾dixit: atꝙ ut
habundantia iniqͥtatis ñ refrigescamꝰ
s usq in finẽ ꝑseueremꝰ ut salui ẽẽ pos¬
simus ammonuit. Nam qͣntum ad me
attinet. & si ẽ in me qnͣtulacũq caritas
xꝑi: qͥs ur̃m infirmat᷑ &e ego ñ infirmoreᷤᷤ
Qsͥ scandalitat᷑ te ego ñ uror: Nolite itaq
augere erueiatꝰ meos: deficiendo uł in
suspicionib falsis. uł in peccatis aliems.
Molite obseero uos: ne dicã de uob̾. & suꝑ
dolorem uulnerũ meoꝵ ipsi addider̃t:
Dam illi qͥ gaudent de istis dolorib arĩs.
de quib in ꝑsonã corꝑis xꝑi tanto ante
p̃dictum ẽ. adu̾sus me insultabant qͥ se-¬
debant in porta. ae in me pallebant qͥ obs¬
bant uinũ: ualde tolerabili sustiiene
le didicimꝰ. Ad qͥd enĩ aliud sedent st ioe

Expanded text:
sunt, domino deo uestro. Manifestum est quidem, sunt, domino deo uestro. Manifestum est quidem, quia ista in ecclesia non accidunt sine graui tristitia sanctorum atque fidelium; uerum tamen consoletur nos, qui cuncta praedixit atque, ut abundantia iniquitatsed usque in finem perseveremus, ut salvi esse possimus, admonuit. Nam quantum ad me attinet, si est in me quantulacumque charitasis uestrum infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? nolite itaque augere cruciatus meos deficiendo uel in suspicionibus falsis uel in peccatis alienis; nolite, obsecro uos, ne dicam de uobis: Et super dolorem uulnerum meorum addiderunt. nam illi, qui gaudent de istis doloribus nostris, de quibus in persona corporis Christi tanto ante praedictum est: Aduersus me insultabant, qui sedebant in porta, et in me psallebant, qui bibebant uinum. ualde tolerabilius sustinenle didicimus. ad quid enim aliud sedent isti et
Abbreviated transcription (Latin):
que societas luci ad tenebras: Itẽ alio
loco. Nolite inqͥt seduci. Corrũpunt mo¬
res bonos: colloqͥa mala. Sobri estote ĩt:¬
&e nolite peccare. Ut aũt linguis detra¬
hentiũ ñ deficiatis: sic ꝑ ꝓpħam dicit.
Audite me qͥ scitis iudiciũ ppłs ms̃. in qͦ¬
rum corde lex mea ẽ. Obꝓbria hominũ
nolite metuere: & detractione eoꝵ ne su¬
peremini: nec qd uos spernunt magni
duxeritis. Sicut enĩ uestim̃tum. ita ꝑ tẽ¬
pus absument᷑: &e sic̃ lana a tinea comedeit᷑:
iusticia aũt mea in et̾nũ manet. Iam uͦ
ne maliuolo animo de seruis dĩ falsa
suspicando ꝑeatis: illud apł̃icũ recorda¬
mini uͥ ait. Nolite ante tempꝰ qͥcquã iu¬
dicare: donec ueniat dñs qͥ &e illuminae
abscondita tenebrarũ. e manifestabit
cogitationes cordis: ce tẽ laus erit uni¬
eiuq a dõ. Et item illud qd̾ seͥptum est.
quȩ manifesta st̃ uob̃: quȩ aũt occulta

Expanded text:
quae societas luci adquae societas luci adloco: Nolite, inquit, seduci: Corrumpunt mores bonos colloquia mala. Sobrii estote, juset nolite peccare . Ut autem linguis detrahentium non deficiatis, sic per Prophetam dicit: Audite me qui scitis judicium, populus meus, in qrum corde lex mea est, opprobria hominum nolite metuere, et detractione eorum ne superemini, nec quod vos spernunt magni duxeritis. Sicut enim vestimentum, ita per tempus absumentur, et sicut lana a tinea comedentur; iustitia autem mea in aeternum manet. iam uero ne maliuolo animo de seruis dei falsa suspicando pereatis, illud apostolicum recordamini, ubi ait: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc laus erit unicuique a deo. et item illud, quod scriptum est: Quae manifesta sunt, uobis; quae autem occulta
Abbreviated transcription (Latin):
accedere sic̃ ait. apłs. demꝰ occasionem
querentib occasionẽ: ñ erit hoc nr̃m
factũ. s eoꝵ quoꝵ causa fuerit factũ. Eo
enĩ obest homini. qd̾ ex illa tabula ñ uult.
eũ recitari humana ignorantiã. si de li¬
bro uiuoꝵ ñ eũ delet iniqua conscientia:
deuoret. Quẽ ñ potest deuorare sedu¬
ctum ad neqͥciam famã ipsiꝰ inqͥnare co¬
nat᷑ ut si fieri pot̾ obpbriis hominũ ce
malarũ linguarũ detractione deficiat:
ce sic in eiꝰ fauces ruat. Si aũt nec fam̃a
innocentis maculare potuerit: hoc ei
ꝑsuadere tẽptat. ut ꝑ maliuolas suspi¬
diones de fr̃e suo uidicet: & sic ab illo im¬
plicatus absorbeat᷑. Et qͥs om̃s esꝰ capti¬
ones e circũuentiones. uł comp̾hendere
uł enumerare sufficiat: Adu̾sus hec tũ
tria quȩ ad causã p̃sentem ꝑtinent. pͦ
ne mala exempla imitando ad neqͥciã
Ne sitis iugũ ducentes cũ infidelibꝰ. Quȩ
enĩ participatio iusticiȩ eũ iniqͥtate. ut

Expanded text:
 sicut ait Apostolus, demus occasionem quaerentibus occasionem ; non erit nostrum hoc factum, sed eorum quorum causa fuerit factum. Quid enim obest homini, quod ex illa tabula non vult eum recitari humana ignorantia, si de libro vivorum non eum delet iniqua conscientia? deuoret. quem non potest deuorare seductum ad nequitiam, famam ipsius inquinare conatur, ut, si fieri potest. opprobriis hominum et malarum linguarum detractione deficiat et sic in eius fauces ruat. si autem nec famam innocentis maculare potuerit, hoc ei persuadere temptat, ut per maliuolas suspiciones de fratre suo iudicet et sic ab illo implicatus absorbeatur. et quis omnes eius captiones et circumuentiones uel comprehendere uel enumerare sufficiat? aduersus haec tamen tria, quae ad causam praesentem pertinent, prius, ne mala exempla imitando ad nequitiam itur deus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut
Abbreviated transcription (Latin):
ut det illis cibũ in tpr̃e: Deatꝰ ille seruus:
quẽ ueniens dñs eiꝰ inuenerit sic facien¬
dem. familia xꝑi uerbo p̃dicationis pasci¬
tur:. ae fidelis famulus inuenit᷑. qͥ in tp̃re
expectantib dñm suũ necessariã esc̃a ere¬
dentib p̾stat. Malus enĩ seruus sic rep̾ben¬
dit᷑. Qd si dixit malus seruus. mor̃a facit
dñs m̃s uenire: ueniet dñs erꝰ in die qua
nescit. &e hora qua ignorat: ae reliq̃. Itẽ argu¬
it. quare tempꝰ ñ cognoscat᷑ dicendo. Hypo¬
eritȩ faciẽ celi nostis ꝓbare: tempꝰ hoc quare
ñ eognoscitis: Itẽ apłs. In nouissimis tẽpo¬
rib instabunt tẽpora ꝑiculosa ereliq̃. Itẽ
apls. De tẽporib aũt &e mom̃tis: ñ habemꝰ¬

Expanded text:
re? beatus ille seruus, quem ueniens dominus eius inuenerit sic facientem! familia Christi uerbo praedicationis pascitur et fidelis famulus inuenitur, qui in tempore expectantibus dominum necessariam escam credentibus praestat. malus enim seruus sic reprehenditur: Quod si dixerit malus seruns: \'Moram facit dominus meus uenire\', ueniet dominus eius in die, qua nescit, et hora, qua ignorat, et reliqua. item arguit, quare tempus non cognoscatur, dicendo: Hypocritae, faciem caeli nostis probare, tempus hoc quare non agnoscitis? item apostolus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. item apostolus: De temporibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
dñm exultabunt cũ uirtute ꝓducent
pennas sic̃ aquile: current ce ñ laborab̾t:
ambulabunt &e ñ esurient. Et plurima
talia: quȩ ad beatitudinẽ eoꝵ ꝑtinere.
qui diligunt aduentũ dni inueniunt᷑.
Qd aũt nemo possit m̃suras tẽpoꝵ colli¬
gere: manifestũ ẽ. Fuãgłium qͥdẽ dic̃¬

Expanded text:
num, exsultabunt cum virtute; producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient » . Et plurima talia, quae ad beatitudinem eorum pertinere, qui diligunt adventum Domini, inveniuntur. 5. Quod autem nemo possit mensuras temporum colligere, manifestum est. Eva
Abbreviated transcription (Latin):
se cõpleri. S si ita erit faciliꝰ cũ factũ fu¬
erit ꝓbari exꝑiendo quã legendo: ante¬
quã fiat inueniri pot̾. Hoc me. cõpulit
mus temeritatis notat: qd̾ ausus fuerit
danielis ebdomadas. de aduentu xꝑifu
turo ñ de p̃terito exponere. Si qͥd aũt ꝓ
meritis potiorib sc̃ȩ humilitati cordis
tui. dñs meli reuelauit. siue reuelaui̾t.
peto nob̾cum cõmunicare digneris: et
hȩc rescͥpta sic acciꝑe. tanquã hois qͥ mal¬
lem qͥdem eoꝵ quȩ a me inquisisti habe¬
re scientiã quã ignorantiã. S qͥa id ñcłũ
potui: magis eligo cautã ignorantiã fi¬
teri: quã falsã scientiã ꝓfiteri

Expanded text:
se compleri. sed si ita erit, facilius, cum factum fuse compleri. sed si ita erit, facilius, cum factum fuerit, probari experiendo quam legendo, antequam fiat, inueniri potest. Hoc me compulit ue Hieronymus temeritatis notat, quod ausus fuerit Danihelis hebdomadas de aduentu Christi futuro, non de praeterito exponere. si quid autem pro meritis potioribus sanctae humilitati cordis tui dominus melius reuelauit siue reuelauerit, peto nobiscum communicare digneris et haec nostra rescripta sic accipere tamquam hominis, qui mallem quidem eorum, quae a me inquisisti, habere scientiam quam ignorantiam; sed quia id nondum potui, magis eligo cautam ignorantiam confiteri quam falsam scientiam profiteri
Abbreviated transcription (Latin):
lia & inhospita fieri posse ñ credit᷑. ut a
seruis dĩ ꝑagret᷑ orbis: &e quot q̃nteꝙsi
adhuc gentes sine xꝑi ȩugłio. fidelit̃ reni¬
tiet᷑ multo minꝰ existimo insepturis ps¬
se comp̃hendi. qͣnta usq ad finẽ scłi futa
sint tẽpora: qñdoqͥdem in eis legimꝰ ne¬
mo pot̃ cognoscere tp̃ra: que pat̾ posuit
in sua potestate. ynde si ĩa nob̾ certisime
renuntiatũ fuiss. in omĩb gentib euã¬
głium p̾dicari. nec sic possemꝰ dicere. qͣntũ
magisq iã ꝓpinquare merito diceremꝰ:
nisi forte qͥs respondeat. tanta celeritate
p̃dicato eũgłio romanas gentes. & ple¬
rasq barbaras occupatas. atq ita ñnul¬
las. ñ paulatim s subito ad fidẽ xꝑi fu¬
isse conu̾sas. ut ñ sit incredibile paues
annis &e si ñ uitȩ nr̃e qui ĩa seniumꝰ. cer¬
de iuuenũ qͥ uenturi st̃ ad senectã. uni¬
uersas om̃ino gentes residuas eũgłio poᷤ¬

Expanded text:
ccessibilia et inhospita fieri posse non creditur, ut a ccessibilia et inhospita fieri posse non creditur, ut a seruis dei peragretur orbis et, quot quantaeque sint adhuc gentes sine Christi euangelio, fideliter renuntietur, multo minus existimo in scripturis posse comprehendi, quanta usque ad finem futura sint tempora, quando quidem in eis legimus: Nemo potest cognoscere tempora, quae pater in sua posuit potestate. unde si iam nobis certissime renuntiatum fuisset in omnibus gentibus euangelium praedicari, nec sic possemus dicere, quantum magisque iam propinquare merito diceremus, nisi quis forte respondeat tanta celeritate praedicato euangelio Romanas gentes et plerasque barbaras occupatas atque ita nonnullas non paulatim sed subito ad fidem Christi fuisse conuersas, ut non sit incredibile paucis annis etsi non uitae nostrae, qui iam senuimus. certe iuuenum, qui uenturi sunt ad senectam, uniuersas omnino residuas gentes euangelio pos
Abbreviated transcription (Latin):
ekayrois. Qd̾silatine diceret᷑ tẽpora uł
oportunitates. nec sic qd̃ dictũ ẽ ess ex¬
pressũ: qͥa siue oportuna siue importu¬
na sint tẽpora. Raerỹ dicunt᷑. Tempora
sit finis hui scł̃i uł aduentꝰ dñi: nichil
mͥ uidet᷑ aliud quã scire uelle. qd̾ ipse
ait scire neminẽ posse. Oportunitas uͦ
illr tẽporis ꝓfecto ñ erit: ante quã p̃dicet᷑
eugłiũ uniũso orbi in testimoniũ om̃ib
gentib. Aꝑtissima enĩ de hac re legit᷑ sen¬
tentia saluatoris: dicentis. Et p̃dicabit᷑
hoc eugłiũ regni in uniu̾so orbe. in testi¬
moniũ om̃ib gentib: & tẽ ueniet finis.
Tunc ueniet qͥd ẽ. nͥ ante ñ ueniet. Qñto¬
gͦ post ueniat: incertũ nob ẽ. Ante tam̃
ñ esse uenturũ: dubitare utiq ñ debemꝰ.
Si gͦ susciꝑent hunc laborẽ serui di ut ꝑ¬
agrato orbe terrarũ. qñtum possent col¬
ligerent qd̃ remansit gentiũ. uͥ ñdum
ẽ eugłiũ predicatũ: hinc adu̾tere utcũ¬

Expanded text:
od si Latine diceretur tempora aut opportunitates\', nec sic, quod dictum est, esset expressum, quia, siue opportuna siue importuna sint tempora. καιροὶ dicuntur. tempora sit finis huius saeculi uel aduentus domini, nihil mihi aliud uidetur quam scire uelle, quod ipse ait scire neminem posse. Opportunitas uero illius temporis profecto non erit, antequam praedicetur euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus. apertissima enim de hac re legitur sententia saluatoris dicentis: Et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. \'tunc ueniet\' quid est nisi \'ante non ueniet\'? quando post ergo ueniat, incertum nobis est; ante tamen non esse uenturum dubitare utique non debemus. si ergo susciperent hunc laborem dei serui. ut peragrato orbe terrarum, quantum possent, colligerent, quid remansit gentium, ubi nondum est euangelium praedicatum, hinc aduertere utcum
Abbreviated transcription (Latin):
paueis sermone ꝓprio sc̃ȩ m̃tis tuȩ. dehis
quȩ petierã in transitu significasti. Aliqͣn¬
ta aũt de opusculis scĩ cõprb̾ri ieronimi
adiunxisti. ut meã questionẽ lectione eiꝰ
oꝑis de scĩs scͥpturis explere possẽ. Et qͥa¬
ipsis questionib ꝑ litteras tue sincerissi¬
mȩ caritati insinuaremꝰ: ad ea de quib
scpta legi. ꝓut intellectꝰ exiguus meȩ
mediocritatis sentire potuit aut intelli¬
gere. infra scͥpsi. Cũ di omĩpotentis condi¬
toris toti creaturȩ arbitrio &e potestate
cuncta gerant᷑. uł ea que facta st̃. uł q̃

Expanded text:
paucis sermone proprio sanctae mentis tuae de his. quae petieram, in transitu significasti. aliquanta autem de opusculis sancti conpresbyteri Hieronymi adiunxisti. ut meam quaestionem lectione eius operis de sanctis scripturis explere possem. et quipsis quaestionibus, per litteras tuae sincerissimae charitati insinuaremus; ad ea de quibus scripta legi, prout intellectus exiguus meae mediocritatis sentire potuit aut intelligere, infra scripsi. 2. Cum Dei omnipotentis conditoris totius creaturae arbitrio et potestate cuncta gerantur; vel quae facta sunt, vel quae
Abbreviated transcription (Latin):
sat ex maxima parte cõpleta st̃. Qd̾ aũt
dictũ ẽ & p̃dicabitur hoc ȩxgłiũ in uniũ¬
somundo. & tẽ ueniet. finis. priꝰ qd̃ ipsius
dñi repmissio talis fuit. ut ipsi apłi eiꝰ nois
e resurrectionis testes fierent in hierłm.
N unqͥd ñ audier̃t: In omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ
eoꝵ: ce in fines orb̾ t̾re u̾ba eoꝵ. Itẽ. spter¬

Expanded text:
maxima parte completa sunt. Quod autem dictum est: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso mundo et tunc ueniet finis, prius quod ipsius domini repromissio talis fuit, ut ipsi apostoli eius nominis et resurrectionis testes fierent in Hierusalnumquid non audierunt? \'in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\'. ite
Abbreviated transcription (Latin):
tur iniqͥtatis: tantũ qui tenet mͦ teneat:
Donec de mediofiat. Et tc̃ reuelabit᷑ ille.
iniquus: quẽ dñs iħe int̾ficiet sp̃u oris sui.
Itẽ dñs in eũgłio merepat iudȩos. Et tu
si cognouisses tempꝰ uisitationis tuȩ. forsi¬
tan ꝑmansisses. Nc̃ aũt abscondita st̃ ab
ocłis tuis. Et dñs sic p̾dicat ad iudȩos. Pe¬
nitentiã agite. Completa st̃ tẽpora: credi¬
de in eũgłio. Et ad iudȩos qͥdem recte cõple¬
ta dicebat: qͥa eoꝵ tẽpora post. er p̾dicatio¬
nem. & triginta ce qͥnq uł quadraginta
annos finita st̃. Et indaniele. Quoadusq
int̾fecta ẽ bestia. & ꝑiit.: & corpꝰ er datũ ẽ ut
cõburatur:. ce reliquarũ bestiarũ regnum

Expanded text:
i tenet modo,teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. item dominus in euangelio increpat Iudaeos: Et tu, si cognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem absconsa sunt ab oculis tuis. et dominus sic praedicat ad Iudaeos: Paenitentiam agite, completa sunt tempora, credite in euangelio. et ad Iudaeos quidem recte completa dicebat, quia eorum tempora post eius praedicationem et triginta et quinque uel quadraginta annos finita sunt. et in Danihelo: Quoadusque interfecta est bestia et periit et corpus eius datum est, ut comburatur, et r
Abbreviated transcription (Latin):
neq m̃sem. neq aunũ aduent᷑ ipsis seiri
posse. s signa que st̃ aduentꝰ uidendo :
credendo &e expectare me. conuenit. et
credentib escã hanc retribuere. ut expe¬
ctantes diligant aduentũ eiꝰ qͥ dix̃. He
omĩa eũ uideritis: scitote qͥa ꝓpe ẽ in ia
niant᷑. dies ce annos in cõpoto comp̃hen¬
dere querunt. cũ scͥptum sit. Quia nͥ ab
breuiati fuissent dies illi. ñ fieret sal¬
ua omĩs caro: s ꝓꝑt̾ electos breuiabuit᷑
to. qd̾ breuiand̾u ẽ a dño qui tẽpora isti¬
ieipientib: respirabitis &e leuabitis capi¬
da ur̃ã:. qm̃ appropinquabit redẽptio
urã. Quȩ aũt signa dixit uidenda: in
gentiũ. Hoc factũ ẽ: &e fieri nulli dubiũ
ẽ. Et insequit᷑. Et erunt signa in sole et
luna ce stellis: & in t̾ra p̾ssura gentiũ. fa
quȩ patim᷑ confiteri &e pęna cõpellit.: si
forte ñ curet uoluntas Nã in uno tpr̃e
&e signa in cęlo: & p̾ssuram gentiũ in t̾riᷤᷤ

Expanded text:
neque mensem neque annum aduentus ipsius sciri posse; sed signa quae sunt aduentus uidendo et credendo et expectare me conuenit et credentibus escam hanc retribuere, ut expectantes diligant aduentum eius, qui dixit: Haec omnia cum uideritis, scitote, quoniam prope estinianniantur, dies et annos in computo comprehendere quaerunt, cum scriptum sit, qubreuiati fuissent dies illi, non fieret salua omnis caro; sed propter electos breuiabuntur tum, quod breuiandum est a domino, qui tempora constiincipientibus respirabitis et leuabitis capita uestra, quoniam adpropiabit redemptio uestra. quae autem signa dixit uidenda, mangentium. hoc factum est et fieri nulli dubium est. et insequitur: Et erunt signa inluna, in luna. in stellis et in terra pressura gentium. ea, quae patimur, confiteri et poena compellit, si forte non curet uoluntas: nam in uno tempore et signa in caelo et pressuram gentium in terris
Abbreviated transcription (Latin):
ta fides. in gentib habuit multos ꝑ¬
secutores: ut retenta tardiꝰ inuales¬
ceret: ut illud impleret᷑. Ante hȩc om̃ia
prumũ in uos manꝰ immittent suas &
ꝑsequent᷑: e tradent uos in synagogis ces
in eustodiis. ducentes ad reges ce ad p̃si¬
scͥptum erat. &e uelocit᷑ reedificaberiꝰ a
quib destructa es. Nã ex quo clem̃tissi¬
mi imꝑatores xꝑiani. di uoluntate. ẽẽ
ceꝑunt: qͥcqͥd paulatĩ fides causa ꝑsecu¬
dionis crescebat in scłis: factis regib xͥa¬
nis ubiq in paruo tpr̃e eugłiũ xꝑ̃i pene¬
trauit. frpositio sane beati damelis de eb
hoc lector facere ñ potest. qͦd magister fa¬
cere dubitauit: Nos aũt credimꝰ qđ
unũ uł unꝰ apex ñ transiet a lege. donec
omĩa fiant. Qm gͦ misteriũ ebdomadar̃
sit impletũ. usq ad natiuitatẽ. c passionẽ¬
xꝑi ammiror: cũ illud in dimidio ebdo¬
made ꝓpħa locutꝰ est dicendo: in dimi¬
dio ebdomadȩ tollet᷑ sacrificiũ meũ &

Expanded text:
ta fides in gentibus, habuit multos persecutores, ut retenta tardius invalesceret, ut illud impleretur, « Ante haec omnia, primum in vos manus immittent suas, et persequentur, et tradent vos in synagogas et in custodias, ducentes ad reges et ad praesiscriptum erat: Et uelociter reaedificaberis. quibus destructa es. nam ex quo clementissimi imperatores Christiani dei uoluntate esse coeperunt, quicquid paulatim fides, causa persecutionis, crescebat in saeculis, factis regibus Christianis ubique in paruo tempore euangelium Christi penetrauit. Expositio sane beati Danihelis de hhoc lector facere non potest. quod magister facere dubitauit! nos autem credimus, unum uel u nus apex non transiet a lege, donec omnia fiant. quo modo ergo mysterium hebdomadarum sit impletum usque ad natiuitatem et passioneChristi, admiror; cum illud in dimidio hebdomadae Propheta locutus est, dicendo: « In dimidio hebdomadae tolletur sacrificium meum, et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pat̾ posuit in sua potestate. Qd̃ enĩ
alio loco ait. de die aũt illa ce hora nemo
scit. st̃ qͥ sic accipiunt. ut putent se posse
horã neminẽ scire. Ubi omitto dicere. ꝙͣ
admodu soleant scͥpturȩ diem uł hor̃a.
etiã ꝓ tẽpore ponere. S certe illud de
ignorantia tẽpoꝵ aꝑtissime. dictũ est.
Nam cũ dñs hinc int̾rogatus eẽt a disei¬
pulis sius: nemo inquit potest cognosce¬
re tẽpora. quȩ pat̃ posuit in sua potesta¬
uł hora. maxime si grecũ intueam᷑ eloqͥ¬
um. ex qua lingua in nr̃am eundẽ librũ
ubi hoc sc̾ptum ẽ scimꝰ ẽẽ translatũ. qũa¬
uis latine satis expͥmi ñ potuerit. Ibi
hȩc duo int̾ se ñ negligendã differentiã¬
pora ñ tam̃ quȩ inspacioꝵ uoluminib
transeunt: s quȩ in reb ad aliqͥd opor¬
tunis uł importunis sentiunt᷑. sic̃ messis
uindemia. calor frigus pax belłu. & si qua
similia. Cr̃onoĩs aũt: ipsa spacia tẽpoꝵ

Expanded text:
quae pater posuit in sua potestate. Quod enim quae pater posuit in sua potestate. Quod enim alio loco ait: De die autem et hora nemo scit, sunt qui sic accipiunt, ut putent se posse horam neminem scire. ubi omitto dicere, quem ad modum soleant scripturae diem uel horam etiam pro tempore ponere. sed certe illud de ignorantia temporum apertissime dictum est. nam cum dominus hinc interrogatus esset a discipulis suis: Nemo. inquit, potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua potestauel hora, maxime si Graecum intueamur eloquium, ex qua lingua in nostram eundem librum, ubi hoc scriptum est, scimus esse translatum, quamuis Latine satis exprimi non potuerit. ibi haec duo inter se non neglegendam differentianon tamen quae in spatiorum uoluminibus transeunt, sed quae in rebus ad aliquid importunis uel opportunis sentiuntur sicut messis. uindemia, calor, frigus, pax, bellum et si qua similia; χρόνους autem ipsa spatia temporum
Abbreviated transcription (Latin):
comprb̃o nr̃o remeante cornu¬
to.ꝑ quẽ litteras tuȩ uenera¬
tionis accepi. quib exiguitatẽ meam
uisitare dignatꝰ es. tande̾ rescͥpta ꝑsol¬
uo. & debitũ resalutationis obsequiũ.
multũ me comm̃dans acceptissimis dño
seriberẽ: meliꝰ mͥ uisũ est. scĩ ieronimi
hominis doctissimi expositiones eoꝵ¬
dem uerboꝵ. ne illas forte ñ habeas de
opusculis eiꝰ excerptas. dirigere beati¬
dudini tuȩ. Si aũt eas ia habebas nec
inquisitioni tuȩ satis faciebant: qͥd de.
his sentias peto mͥ rescribere ñ grauerie.
& quẽadmodu ipse eadẽ ꝓpħica oracula
intelligas. Ego enĩ maxime illud de eb¬
domadib danielis: scdm tempꝰ qd̾ iam
transactũ est intelligendu puto. Nã de
saluatoris aduentu qͥ expectat᷑ in fine.
dempora dinumerare ñ audeo: nec aliꝙͣ
ꝓpħam de hac re numerũ annoꝵ existi¬
mo p̃finisse. s illud potiꝰ p̃ualere. qd̾ ipse
dñs ait. Hemo potest cognoscere tẽpora:

Expanded text:
ostro remeante Cornuto, per quem litteras tuae uenerationis accepi, quibus exiguitatem meam uisitare dignatus es, tandem rescripta persoluo et debitum resalutationis obsequium multum me commendans acceptissimis dominscriberem, melius mihi uisum est sancti Hieronymi. hominis doctissimi, expositiones eorundem uerborum, ne illas forte non habeas, de opusculis eius excerptas dirigere beatitudini tuae. si autem iam eas habebas nec inquisitioni tuae satisfaciebant, quid de his sentias, peto mihi rescribere non graueris, et quem ad modum ipse eadem prophetica oracula intellegas. ego enim maxime illud de hebdomadibus Danihelis secundum tempus, quod iam transactum est, intellegendum puto; nam de saluatoris aduentu, qui expectatur in fine, tempora dinumerare non audeo rec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefinisse sed illud potius: praeualere, quod ipse dominus ait: Nemo potest cognoscere tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
effundendũ sanguinẽ. contritio & in¬
felicitas in uiis eoꝵ: & uiã pacis ñ cogno¬
uerunt. id ẽ xp̃m: qͥ dicit ego sũ uia In
consequenti psalmo illud mͥ exponi de¬
sidero qͥd dicat. de absconditis tuis ad¬
impletus ẽ uenter eoꝵ. saturati st̃ por¬
cina: uł sicut in quibdã psalteriis au¬

Expanded text:
effundendum sanguinem. contritio et ineffundendum sanguinem. contritio et infelicitas in uiis eorum et uiam pacis non cognouerunt, id est Christum, qui dicit: Ego sum uia. In consequenti psalmo illud mihi exponi desidero, quid dicat: De absconditis tuis adimpletus est uenter eorum. saturati sunt porcina uel, sicut in quibusdam psalteriis
Abbreviated transcription (Latin):
tate roborant᷑: illis impiis utroq ua¬
cus. multiplicatȩ st̃ infirmitates ani¬
mȩ. ex impietate scelerũ mortiferis lan¬
guorib occupatȩ ÷ Xp̃c etenĩ lum̃ et
uita credentiũ est: &e sanitas sub pen-¬
nis eiꝰ Unde ñ mirũ. si ce tenebrȩ &e in¬
firmitates eoꝵ multiplicatȩ st̃ in inte.¬
ritum. qui uitã &e lucẽ ñ receꝑunt.
neq sub pennis erꝰ manere uoluert̃:
quos ut ipse flens in euangłio suo ꝓtesta¬
tur. sepe uoluit congregare sub alas su¬
as sicut gallina congregat pullos suos
& noluerunt. Multiplicatis gͦ infirmi-¬
tatib quo accelerauer̃t: Forte inerucẽ
dnũ conclamandã. & inuito pilato nefa¬
riis uocib extorquendã. ut adimple¬
rent mensurã patrũ suoꝵ: ut isti dñm
ꝓpħarum occiderent. quoꝵ patres ipsoᷤ
ꝓph̾as interfecer̃t: a quib hic mundi
saluator ẽẽ uenturus nuntiabat᷑. Ptea
accelerauer̾t: ueloces enĩ pedes eoꝵ ad

Expanded text:
tate dei roborantur, illis impiis utroque uatate dei roborantur, illis impiis utroque uacuis multiplicatae sunt infirmitates animae ex impietate scelerum mortiferis languoribus occupatae? Christus etenim lumen et uita credentium est et sanitas sub pennis eius. unde non mirum, si et tenebrae et infirmitates eorum multiplicatae sunt in interitum, qui uitam et lucem non receperunt neque sub pennis eius manere uoluerunt, quos, ut ipse flens in euangelio suo protestatur, saepe uoluit congregare sub alas suas, sicut gallina congregat pullos suos, et noluerunt. multiplicatis ergo infirmitatibus quo accelerauerunt? forte in crucem domini conclamandam et inuito Pilato nefariis uocibus extorquendam, ut adimplerent mensuram patrum suorum, ut isti dominum prophetarum occiderent, quorum patres ipsos prophetas interfecerunt, a quibus hic mundi saluator esse uenturus nuntiabatur. postea accelerauerunt; ueloces enim pedes eorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi dedit: notas enĩ inqͥt fecit
uias suas moysi. &e filiis isrł uolunta¬
tes suas: deinde ipsũ pietatis suȩ sacra¬
m̃tum in ipsis oꝑatus ẽ. natus in car¬
ne ex uirgine ds: in gente ipsoꝵ de
carne ipsoꝵ factus ex semine dauid
homo: deinde uirtutes sanitatũ. quaᷤᷤ
in ipsis &e corã ipsis ꝑfecit. Qui ꝑ hȩc ñ
mͦ creditꝰ ẽ. s &e blasphematus ab eis:
cũ dicerent. hic homo si a do̾ eẽt. ñ cu¬
raret. sabbatis: & ñ eicit dȩmonia nisi
in beelzebub principe demonioꝵ. Ept̃
hanc mentẽ obdurata impietate cȩca¬
tam: multiplicatȩ st̃ infirmitates et
tenebre eoꝵ. S qͥd ẽ qd̃ ait: postea acce¬
lerauerunt: Utrũ in pęnitentiã. sicut
illi in actib apłoꝵ. quibeati petri p̾di¬
catione cõpuncti. credider̃t in eũ quẽ
crucifixerant: ce festinantes tanto expi¬
ari peccato. ad donũ gr̃ȩ cucurrerun:
An uͦ qͥa uirtutes animȩ ex fide & cari¬

Expanded text:
uiuendi dedit. notas, enim inquit, fecit uiuendi dedit. notas, enim inquit, fecit uias suas Moysi et filiis Israhel uoluntates suas. deinde ipsum pietatis suae sacramentum in ipsis operatus est natus in carne ex uirgine deus in gente ipsorum et de carne ipsorum factus ex semine Dauid homo, deinde uirtutes sanitatum, quas in ipsis et coram ipsis perfecit quippe haec non modo creditus sed et blasphematus ab eis, cum dicerent: Hic homo si a deo esset, non curaret sabbatis et: Non eicit daemonia nisi in Beelzebub principe daemoniorum. propter hanc mentem obdurata impietate caecatam multiplicatae sunt infirmitates et tenebrae eorum. Sed quid est, quod ait: Postea accelerauerunt? utrum in paenitentiam sicut illi in actibus apostolorum, qui beati Petri praedicatione compuncti crediderunt in eum, quem crucifixerant, et festinantes tanto expiari peccato ad donum gratiae cucurrerunt? an uero, quia uirtutes animae ex fide et cari
Abbreviated transcription (Latin):
niam de confessis peccatis. ꝓpt̾ grãm
humilitatis: sco illo phariseo quales iu
dei scĩ sunt. reportante sarcinã pecc̃oꝵ
de iactantia sc̃itatis. Ipsius nimirũ st̃
forma uidi illi de quib apłs ait. qd̾ suã
iusticiã statuere cupientes quȩ ex lege
est. iusticie dĩ ñ sunt subiecti quȩ ẽ ex
fide: que reputata ẽ abraham pat̾ nr̃o
ad iusticiã. ñ ex oꝑib: qͥa scd̃m om̃ipoten¬
tiam di credidit dõ. Apud quẽ ille ue¬
re iustus ẽ. qui ex fide uiuit: nec sc̃s in
q̃a ẽ. s in celo: quia ñ carne s spũ am¬
bulat. cuiꝰ conuersatio in cęlis ẽ. non
głanti in circũcisione carnis. s in cireũ¬
cisione cordis. quȩ ñ littera s spũ agit᷑
inuisibilit̾: unde laus ep̃ ñ est ex homi¬
nib s ex dõ. Deinde qd̾ iungit in eodẽ
uersiculo. miras fecit uoluntates suas
int̾ illos: credo ex eo dicit. qd̃ ipsis pri¬
mũ lucernã legis accendit: &e p̃cepta

Expanded text:
niam de confessis peccatis propter gratiam niam de confessis peccatis propter gratiam humilitatis, sancto illo Pharisdaei sancti sunt, reportante sarcinam peccatorum de iactantia sanctitatis. ipsius nimirum sunt forma Iudaei illi, de quibus apostolus ait, quod suam iustitiam statuere cupientes, quae ex lege est, iustitiae dei non sunt subiecti, quae est ex fide, quae reputata est Abraham patri nostro ad iustitiam non ex operibus, quia secundum omnipotentiam dei credidit deo, apud quem ille uere iustus est, qui ex fide uiuit nec sanctus in terra est sed in caelo, quia non carne sed spiritu ambulat, cuius conuersatio in caelis est non glorianti in concisione carnis sed in circumcisione cordis, quae non littera sed spiritu agitur inuisibiliter, unde laus eius non est ex & hominibus sed ex deo. Deinde quod iungit in eodem uersiculo: Mirasfecituoluntates suas inter illos, credo ex eo dicit, quod ipsis primum lucernam legis accendit et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
uellet audiri. Atq idõ ñ placuit dõ
qͥa placebat sibi: qm̃ dissipauit dñs ossa
hominũ sibi placentiũ: confusi st̃ inqͥt
quia spreuit illos: qui cor humile et
contribulatũ non o spernit. Deniq
& in ipsa euangłii parabola. qua pha¬
risei ae publicani ꝑsona confert᷑. eui¬
denter ostendit ipse dñs. qͥd in homine
suscipiat. qͥd repellat: sicut scriptũ est.
qͥa ds̃ suꝑbis resistit. humilib aũt dat gra¬
tiam. Idõ ꝓtestatur magis iustificatum
abisse de templo publicanũ. de confes¬
sione peccatoꝵ suoꝵ: quã phariseũ de
imputatione iusticiarũ suarũ. Merito
aut aũt ille laudator sui. repudiatus
abscessit a facie di: qui cũ ipso nomine
ꝑitiam legis p̾ferret. oblitus fuerat in
ꝓph̃a dicentem dñm: suꝑ quẽ habitabo
nisi suꝑ humilem &e quietũ. & trementẽ
sermones meos: Ille aũt in corde contri¬
to sui accusator accipit᷑: ce optinet ue¬

Expanded text:
uellet audiri; atque ideo non placuit deo, uellet audiri; atque ideo non placuit deo, quia placebat sibi: Quoniam dissipauit dominus ossa hominum sibi placentium. confusi sunt, inquit, quia spreuit illos, qui cor humile et contribulatum non spernit. Denique et in ipsa euangrisaei et publicani persona confertur, evidenter ostendit ipse Dominus quid in homine suscipiat, quid repellat, sicut scriptum est: Quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Ideo protestatur magis justificatum abiisse e templo publicanum de confessione peccatorum suorum, quam Pharisaeum de imputatione justitiarum suarum. Merito autem ille laudator sui repudiatus abscessit a facie Dei, qui cum ipso nomine peritiam legis praeferret, oblitus fuerat in propheta dicentem Dominum: Super quem habitabo nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos? Ille autem in corde contrito sui accusator accipitur, et obtinet ve