comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac diuersa significatione solet appellari. Dicitur enim latria dicitur et dulia: Sed dulia intelligit᷑
seruitus communis. hoc ẽ siue dõ siue homini siue cuilibet rerum nature exhibita aqua eciam seruus
id ẽ dulos grece nomen accepit. Latria autem uocatur seruitus illa : quae sola diuinitatis cultui debita
neque ulli .ẽ participanda creature. Vnde et idolatre nuncupantur . hi qui uota preces et sacrificia
quae uni dõ debuerant idolis impendunt. lubemur ergo percaritatem seruire inuicem. quodergo¬
uontes. Tunc reli quit eũ diabolus. et ecce angeli acces serunt et ministrabant ei. P recedit temptat
ut sequatur uictoria. Angłi ministrant ui uictoris dignitas comꝓbecur Exquare quid aliu
quã unius persone utraq: natura ostenditur quia et bemo e quem diabolus temptat
et isdem ipsed s̃ ẽ cui ab angelis ministratur. cognos camus igitur in eonaturam nos tram

Expanded text:
ac diversa significatione solet appac diversa significatione solet appservitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem vocatur servitus illa, quae soli divinitatis cultui debita, neque ulli est participanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur hi qui vota, preces et sacrificia, quae uni Deo debuerant, idolis impendunt. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quodύοντες. Tunc reliquit eum diabolus, et ecce angeli accesserunt, et ministrabant ei. Praecedit tentatio, ut sequatur victoria, angeli ministrant ut victoris dignitas comprobetur. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur. Quia et homo est, quem diabolus tentat, et eisdem ipse Dominus est, cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam no
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc iudicium ẽ mundi Nunc princeps huius mundi. eicietar foras. Et ego siexaltatus fuerd at̃ra
omnia traham admeipsum. Satanas ergo aduersarius. latine siue transgressor interp̃tatur. et
recte in imicus ueritatis atq: trans gressor iusticiȩ retrorsumuadit. Quia cũ ipse suũ honorẽ non
seruauit alieni inuasor imperu repulsus ae terna confusione dignus apparebit. Sciptũ ẽ enim dnm̃¬
dm̃ tuũ adorabis et illi soliseruies. Dicens diabolus saluatori sicadens adoraueris me econtrario
audit quod ipse magis adorare eum debeat dñmet dm̃ suũ. Quaerit forte aliquis quomodo conuemat
quod hic precipitur dño soliseruiendum a postoli uerbo qui dicit. sed percaritatem seruite inuicem.
Sed huic facile grece linguae exqua scriptura trans lata ẽ origo satis facit. in qua seruitus duob: modi

Expanded text:
Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; et ego si exaltatus fuero a terra, Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum . Satanas ergo adversarius Latine, sive transgressor, interpretatur. Et recte inimicus veritatis atque transgressor justitiae retrorsum vadit, quia cum ipse suum honorem non servavit, alieni invasor imperii repulsus aeterna confusione dignus apparebit. Scriptum est enim: Dominum Deum adorabis, et illi soli servies. Dicens diabolus Salvatori, Procidens adoraveris me, e contrario audit quod ipse magis adorare cum debeat Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quomodo conveniat quod hic praecipitur, Domino soli serviendum, Apostoli verbo, qui dicit: Sed per charitatem servite invicem . Sed huic facile Graecae linguae ex qua Scriptura translata est origo satisfacit, in qua servitus duobus modis
Abbreviated transcription (Latin):
putant eadem satanas et apłspetras sententia condem pnatur petro enim dicitur uaide retro me satanasid÷
sequereme : quia contrariuses uoluntat meae hic uero audit uadesatanas. et noneidicitur retro. ut sub¬
audiatur. uade inignem ȩternum. quiparatus ẽ tibi etangelis tuis. siautem secundum alia exem¬
plaria quis uade retro satanas legere uoluerit potest in hoc ita sentire quod retro ad transacta tem¬
pora respiciat. quibus sibi ream diabolus tenebat mundum: Quasi dñs diabolo dicens. uade retro
satanas significauerit principatus sui tempora quemin retro actis scłis tenebat iã eẽ finenda. Acsi ei
diceret. ad tende retro quando decepisti primum hominem et posteros eius ꝑ uarios i dolorũ cultus
deludebas Sufficiat tibiusque huc Nanc autem non solum me subuertere non ualebis. immoa potest¬
te quam tehabere plaudebas pmeeiceris Sicut ipse appropinquante hora suȩ passionis dicebat

Expanded text:
putant, eadem Satanas et apostolus Petrus sententia condemnatur; Petro enim dicitur: Vade retro me, Satana, id est, sequere me, quia contrarius es voluntati meae. Hic vero audit: Vade, Satana, et non ei dicitur retro, ut subaudiatur: vade in ignem aeternum, qui paratus est tibi et angelis tuis. Si autem secundum alia exemplaria quis Vade retro, Satanas, legere voluerit, potest in hoc ita sentire, quod retro ad transacta tempora respiciat, quibus sibi reum diabolus tenebat mundum. Quasi Dominus diabolo dicens: Vade retro, Satanas, significaverit principatus sui tempora, quem in retro actis saeculis tenebat, jam esse finienda, ac si diceret: Attende retro, quando decepisti primum hominem, et posteros ejus per varios idolorum cultus deludebas; sufficiat tibi usque huc, nunc autem non solum me subvertere non valebis, imo a potestate, quam te habere plaudebas per me ejicieris. Sicut ipse appropinquante hora suae passionis dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
haberet ponendi animam suã. nec eã poneret nisicũ uellet in aegr ptum tamen in fans portan¬
tibus parentibus fugit et addiem festum non euidenter. sed latenter ascendit. Cum alias palã
loque retur iudaeisꝰ irascentibus. et de inimicis simo animo audientib: nec tamen ualentib: in et
mit tere manus quia nondum uenerat hora eius . quiergo palã dicendo et arguendo et tamen ini¬
ucorum rabiem ualere inse aliquid. Nonsinendo dĩ demons trabat potes tatem idem tam̃:¬

Expanded text:
haberet ponendi animam suam, nec eam poneret nisi cum vellet, in Aegyptum tamen infans portanhaberet ponendi animam suam, nec eam poneret nisi cum vellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. Et ad diem festum non evidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Judaeis irascentibus, et de inimicissimo animo audientibus, nec tamen valentibus in eum mittere manus, quia nondum venerat hora ejus. Qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem valere in se aliquid non sinendo, Dei demonstrabat potestatem, idem tam
Abbreviated transcription (Latin):
rat debuerat et illud dicere qđ in codem psalmo contrase sequitur. Super aspidem et basi¬
liscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem: Deangelorum auxilio quasi ad in¬
firmum loquitur Desui conculcatione quasi tergi uersator tacet Ait illi ibs rursum
rum frangit cirpcis sacramenta łtnotandum quod neces saria testimonia dedeutero nomio
tantum pretulerit ut secunde legis sacramenta monstraret. Non temtabis in quit dñm dñ
tuũ : Duggerebatur enim tam quam homini ut signo aliquo exploraret ipse quantus eẽtin
idd c̃ quam multum aput dñm posset: Quod uitioso fit cumfit pertinet namquo ad sanõ
doctrinam quando habet quod faciat bomo Non temptare dñm dm̃ suum Neque enim
& ipse saluator non poterat tueri discipulos suos ꝯuibus tamenait. siuos persecuti fueris
in una ciuitate fugite in aliam: Cuius reiprior exemolum prebuit: Nam cum potestatem

Expanded text:
rat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basirat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. De angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur: de sua  Al. sui conculcatirum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset. Quod vitiose fit, cum fit. Pertinet namque ad sanam doctrinam, quando habet quod faciat homo, non tentare Dominum Deum suum. Neque enim et ipse Salvator non poterat tueri discipulos suos, quibus tamen ait: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Cujus rei prior exemplum praebuit. Nam cum potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
uult nos fictis suasionibus dealtitudine ueritatis : et uirtutum adima erroris et uiciorum precipi¬
tare non illum audiamus. Namin istis duobus a postolicanos instruit oratio. Dicit enim apłs paulu
ad philip pensesita. Quidam ergo propter inuidiam et contentionem quidam autem propter
bonam uoluntatem. xp̃m predicant. et paulo post. Quid enim inquit dum orini modo siue per
occasionem siue per ueritatem xp̃s annuntietur  in hoc gaudeo sed et gaudebo. Scio enim q ññ
hoc mihi proueniet ad salutemper ur̃am orationem Rursus ad ealathasa it. Licet nos aut angelus
decȩlo euangeli ⁊ et uobis p̃ter quam euangelitauimus uobis a nathema sit Seriptum ẽ enim
quia angelis suis mandauit dete. et in manibus tollentte neforte offendas ad lapidem
pedem tuum: hoc innonagesimo psalmolegimus. Uerum ibi non dexp̃o sed euero scõ pro

Expanded text:
vult nos fictis suasionibus de altitudine veritatis et virtutum ad ima erroris et vitiorum praecipivult nos fictis suasionibus de altitudine veritatis et virtutum ad ima erroris et vitiorum praecipitare, non illum audiamus. Nam in istis duobus apostolica nos instruit oratio: dicit enim Paulus ad Philippenses ita: Quidam ergo propter invidiam et contentionem, quidam autem propter bonam voluntatem Christum praedicant . Et paulo post: Quid enim, inquit, dum omnimodo sive per occasionem, sive per veritatem Christus annuntietur, in hoc gaudeo, sed et gaudebo, scio enim quoniam hoc mihi proveniet ad salutem per vestram orationem; rursum ad Galatas ait: Licet nos, aut angelus de coelo evangelizet vobis praeterquam evangelizavimus vobis, anathema sit . Scriptum e Angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Hoc in nonagesimo psalmo legimus; verum ibi non de Christo, sed de viro sa
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem et maltis apparuerunt. Sc̃ã autem ciutas hierusalem dicebatur. in qua templum dĩerat et
scã scõrum et cultus unius dĩ seđm legemmorsi Pinnaculum autem summitas ẽ tecti. Nonenim ba¬
bebat templum culmen in superioribus sicut nec tabernaculum. sederat aequale quo modo omnib
in palestina et aegrpto domos aedificantibus facere moris ẽ. Et dixit ei Sifilius dĩ es mittete de¬
orsum i nomnibus temptationibus suis hoc ait diabolus. ut intellegat si filius dĩsit Sed dñs sic
res ponsionem tempperat. ut eum relinquat ambiguum auttete ait deorsum Nuia uex diabolio
qua semper om̃s cadere deorsum desiderat: persuadere potest precipitare non potest Simulo
ponere tamen rennuit ad eius imperium deorsum descendere. Nobis exemplum donans. ut
quis quis impera uerit uiam ueritatis artam et supernam nos ascendere obtemperemus siquis aut̃

Expanded text:
civitatem, et multis apparuerunt . Sancta autem civitas Jerusalem dicebatur, in qua templum Dei erat et civitatem, et multis apparuerunt . Sancta autem civitas Jerusalem dicebatur, in qua templum Dei erat et sancta sanctorum, et cultus unius Dei secundum legem Moysi. Pinnaculum autem summitas est tecti. Non enim habebat templum culmen in superioribus sicut nec tabernaculum, sed erat aequale. Quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domus aedificantibus facere moris est. Et dixit ei: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. In omnibus tentationibus suis hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorsum ait, quia vox diaboli, qua semper omnes cadere deorsum desiderat persuadere potest, praecipitare non potest; MAURUponere, tamen renuit ad ejus imperium deorsum descendere. Nobis pro exemplo, ut quisquis imperaverit viam veritatis arctam et supernam nos ascendere, obtemperemus; si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
autero quod redem otoro nosum tempaitus ideo persententias scriptut arum luabolo
qus ecoit um ua gro positum eierat humilitace diabolum uincers non pttener dialobors¬
que eremolum dedit mdt quo ciens aprauis bominibus auiquene non outencia ÷ ddob¬
unnan podus excitemura quam adundictum Hstisenim nosteraahuae doac
uita nos positos quanto magis nos sibi rebellare conspicit tanto ambuius
expugnare contendit . E eo seos pulsareneglegit quos quieto iure possidere sesentit. Contra nos uero
eo uehementius incitatur. Quo excorde nostro quasi exiure propriae habitationis expellitur
hoc enim inse ipso dñs sub quadam dispensatione figurauit quidiabolim nonnisi post baptis ma:
setemptare permisit ut signum uobis quoddam futurȩ conuersationis innueret ð Tunc¬
istaquȩ dicitur non exinbecillitate dñi uenit sed deinimicis uperbia quiuo luntatem saluatoris neces si¬
tatem putauit Ex hoc autem loco intelligitur quid sit illud qđ in alio locoscribitur abierunt in saem

Expanded text:
autem quod Redemptor noster tentatus ideo per sententias Scripturarum diabolo respondit, quia propositum ei erat humilitate diabolum vincere non potentia. Nobisque exemplum dedit, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam potius excitemur, quam ad vindictam. Hostis enim noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit. Eos namque pulsare negligit, quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in se ipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversationis innueret, quista quae dicitur, non ex imbecillitate Domini venit, sed de inimici superbia, qui voluntatem Salvatoris necessitatem putavit: ex hoc autem loco intelligitur quid sit illud quod in alio loco: Abierunt in sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
bonor scłi. abit ante quam uenerit. Quid enim scłi potest eẽ cduturnum cum ipsa sȩcla nonsint diutuna
Eit dixit illi. haeo om̃a tibidabo sicadens ad ora ueris me a trogans et superbus et amhocdenc tanua ug¬
quitnus Pio qued os curosundobabrat potestatem ut possit ominia regna dare dabolus cum
scumus plerosque scoseurosiadõ reges fatos Sicadens inquit ad orauers me c tegtaqula sena¬
tam orstreime mo sotes ptatione liberamur ra qneuis host contra orimum hominem parenꝰ¬
a uarici temptauitnSedutmptando superauit. quia sibieum perconsensu subdidit
basitda quipire temptauian aumcibum limi uedat stenart at qulendcomedendum

Expanded text:
onor saeculi abiit, antequam venerit. Quid enim saeculi potest esse diuturnum, cum ipsa saecula non sint diuturna? onor saeculi abiit, antequam venerit. Quid enim saeculi potest esse diuturnum, cum ipsa saecula non sint diuturna? Et dixit illi: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si cadens, inquit, adoraveris me. Ergo qui adorata magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parenavaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum
Abbreviated transcription (Latin):
quiope diabolus ad hoc uenis sexp̃m ut regnum illius tolleret et hi qui sub eoerant inciperent ẽẽ cũ xp̃o oster¬
dic eiom̃a rognamundi id ẽ homines huius seculi. Quo modo alii regantur a fornicatione alii ab a uaricia
alii populari rapiantur aura. hi formacapiantur in lecebri. Neque uero arbitrandũ ẽ quo d regnaei mundios¬
tendens ꝑsarũ uerbi gracia regnum indorumq: monscrauerit. sed ostendiei om̃a regnamandi id ẽ regnũ suũ
quomodo regnaret inmundo Pt cohor tans eum facere quod uolebat inciperet xp̃m babere subiectum Quoc
inai mluca scapt ẽ estena sibiom̃a regna orbis terrae in momento temporis. nontam conspectus clert
indicatut abut artduca s faeltas potesteis ee primitut inmnomento eniuorita ngatuam conspertus celeteo¬

Expanded text:
quippe diabolus ad hoc venisse Christum, ut regnum illius tolleret, et hi qui sub eo erant inciperent esse cum Christo, ostenquippe diabolus ad hoc venisse Christum, ut regnum illius tolleret, et hi qui sub eo erant inciperent esse cum Christo, ostendit ei omnia regna mundi, id est homines hujus saeculi, quomodo alii regantur a fornicatione, alii ab avaritia, alii populari rapiantur aura, hi formae capiantur illecebra. Neque vero arbitrandum est quod regna ei mundi ostendens, Persarum verbi gratia regnum Indorumque monstraverit, sed ostendit ei omnia regna mundi, id est regnum suum, quomodo regnaret in mundo, ut cohortans eum facere quod volebat, inciperet Christum habere subjectum. Quod enim in Luca scriptum est, ostensa sibi omnia regna orbis terrae in momento temporis , non tam conspectus celeritas indicatur, quam caducae fragilitas potestatis exprimitur. In momento enim cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
sđi potestate pugnatur. et createri suo possessio huius uniuersitatis offertur. Vt tenens ordinem frau¬
dis antique quemneque cibo pellexerat nec loco mouerat. nunc uel ambitione corrumpat. Gloria enĩ
regnorum mundi siue fauor humane laudis quae maxime regibus et potentibus istius mandi fauet. seu
am̃bitio quelibet. quae in auro uel argento. uel ingemmis uel inceteris rebus preciosis pollet intelligi
potest Ostendit ergo inmonte diabolus om̃a regna mundi dño non quod ipse eius uisum amplificare
potuerit aut aliquid ig notum eidemonstrare. Quomodo enim fabrica rerum conspectum conditori
sui latere poterat sed uanitatem pompe mundanȩ quam ipse diligebat quasispeciosam ac desidera¬
bilem uerbis ostendens in amorem xpo suggerens uenire uolebat. Potest hoc et aliter intelligi. Sciens

Expanded text:
a jam saeculi potestate pugnatur, et creatori suo possessio hujus universitatis offertur, ut tenens ordinem fraua jam saeculi potestate pugnatur, et creatori suo possessio hujus universitatis offertur, ut tenens ordinem fraudis antiquae, quem neque cibo pellexerat, nec loco moverat, nunc vel ambitione corrumpat. Gloria enim regnorum mundi, sive favor humanae laudis, quae maxime regibus et potentibus hujus mundi favet, seu ambitio quaelibet, quae in auro, vel argento, vel in gemmis, vel in caeteris rebus pretiosis pollet, intelligi potest. Ostendit ergo in monte diabolus omnia regna mundi Domino, non quod ipse ejus visum amplificare potuerit, aut aliquid ignotum ei demonstrare quomodo enim fabrica rerum conspectum conditoris sui latere poterat, sed vanitatem pompae mundanae quam ipse diligebat, quasi speciosam ac desiderabilem verbis ostendens, in amorem Christo suggerens venire volebat. Potest hoc et aliter intelligi: sciens
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendo et litendo hominis instruebat in firmitatem nedm̃ temptare audeat quando habet quod
faciat ut quod cauere portet euadat. Iterum as sumpsit eum diabolus in montem exclsum ualde e
ostendit ei omnia regna mandi et gloriam eorum. Cum autem ds̃ homo dicitur uel in excelsum montem
uel in scam ciuitatem as sumptus adiabolo mens refugit humana hoc audire aures expauescunt. Cui
tamen non eẽ incredibilia ista cognoscimus. si in illo et alia facta pensamus. Certe inicorum omniũ dia¬
bolus caput. ẽ et huius capitis membra sunt om̃s iniqui. Quidergo mirum sis epermisit ab illo in monti
duci. qui sepertulit etiam amembris illius crucifigi: misticae autem mons iste superbiam significat
diaboli perquã iose deceptus ẽ et alios decipere gestit. Nam dñs adhumilia et ad cãpestria descendit ut
dabolum humilitate superaret Diabolus autem ducere eum ad montem festinat ut ꝑquem ipe corruerat

Expanded text:
fugiendo et latendo hominis instruebat infirmitatem, ne Deum tentare audeat, quando habet quod faciat, ut quod cavere oportet evadat. Iterum assumpsit eum diabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi, et gloriam eorum. Cum autem Deus homo dicitur vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem assumptus a diabolo, mens refugit humana, aures hoc audire expavescunt. Cui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo mirum si se permisit ab illo in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Mystice autem mons iste superbiam significat diaboli, per quam ipse deceptus est, et alios decipere gestit. Nam Dominus ad humilia, ad campestria descendit, ut diabolum humilitate superaret. Diabolus autem ducere eum ad montem festinat, ut per quem ipse corruerat
Abbreviated transcription (Latin):
finesterrȩ. Et ipsa ueritas deseait. Pat̃ non uidicat quem quam. sed omneiuditiũ dedit filio
Ioram ubi .ẽ. excelsus. aut quis ẽ excelsus sed melius sublimabitur. Quem sigificat nisullũ dequo
ait esaics Haecdix̃ excelsus et sublimis habitions in ȩt̃nitate et scm̃ nons eius in excelso et in scõhabi¬
tuns. et cum contrito et humili spũ ut uiuificet spm̃ humiliũ et cor contritorum : et psalmista ait

Expanded text:
fines terrae. Et ipsa Veritas de se ait: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit filio fines terrae. Et ipsa Veritas de se ait: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit filio . Joram, ubi est excelsus? aut quis est excelsus? sed melius sublimabitur, quem significat, nisi illum de quo ait Isaias: Haec dixit excelsus, et sublimis, habitans in aeternitate, et sanctum nomen ejus, in excelso, et in sancto habitans, et cum contrito et humili spiritu, ut vivificet spiritum humilium et cor contritorum? Et Psalmista ait:
Abbreviated transcription (Latin):
adfidem xpĩ post in carnationemeius. Qđ propheta inspũ p̃uidens ait . Omnes gentes quascumq fecista
uenient᷑  adorabunt coram te dnẽ et honorificabunt nom̃tuũ : Abia in nr̃am linguã conueratur patꝰ
dñis Ostenditq illũ de quo propheta ait. Paruulus natus ẽ nobis et filius datus ẽ nobis et factus ẽ.¬
principutus suꝑ humerũ eius et uocabit᷑ nom̃ eius admirabilis cosilicirius ds̃ fortis pat̃ futuri scłi prin¬
peccatum mundi. Et propheta et echielex ꝑsona dnĩ de conuocationedmĩ entiũ loquens uit. Tollũ
uos degentib: et congregubo uos deun iuersisterris. et inducamuos in terrã uram ait dñids̃. Iosephu
ipseiudicats. sed melius iudicabit interp̃tari potest. Qđ illimaxime conuenit dequo scriptũ ẽ
Parauit inuiditio sedem suam et ipse iudi cabit orbem terrȩ in aequitute. Et itẽ Ons̃ iudi cabit

Expanded text:
ad fidem Christi post incarnationem ejus. Quod Propheta in Spiritu praevidens ait: Omnes gentes quascunque fecisti, ad fidem Christi post incarnationem ejus. Quod Propheta in Spiritu praevidens ait: Omnes gentes quascunque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et honorificabunt nomen tuum . Abia, in nostram linguam convertitur pater dominus, ostenditque illum de quo propheta ait: Pars super humerum ejus, et vocabitur nomen ejus admirabilis, consiliarius, Deus fortis, pater futuri saeculi, prinpeccata mundi . Et propheta Ezechiel ex persona Domini de convocatione gentium loquens, ait: Tollam vos de gentibus, et congreipse judicans, sed melius Dominus judicabit, interpretari potest: quod illi maxime convenit, de quo scriptum est: Paravit in judicio sedem suam, et ipse judicabit orbem terrae in aequitate . Et item: Dominus judicabit
Abbreviated transcription (Latin):
pscalmista ait Speciosus forma p̃filius hominis hominũ Et itẽ. Ons̃ inquit fortis dns potens in p̃lio
Cuius gesta sunt quomodo dominica ficcta significent. Tractatores scarũ scripturarum sufficienter
exponunt. Salomonquoq rex et filius regis qui int̃ptactus latinesonat pacificus uel plucatus erit
illum denotut. Dequo propheta p̃caturdicens . Os̃ iuditiũ tium regida et iustitiamtuã filio regis
Et paulopost . Oriet in quit in dieb: eiꝰ iustitia et abundantia pacis donec extollatur luna: et domina¬
bit᷑ a mariusq admare et a flumine usq cd t̃minos orbis terrae. Quod autem gesta plurima sal omon
et maxime qđ templũ dno cum omnistudio et diligentia aedificauit figurã saduatoris nrĩ et eccłȩ tene¬
ant ñ ẽ ignotum. Eoboam impetus populi meint̃ p̃taitur et significat uelocem conuentũ populorum

Expanded text:
Psalmista ait: Speciosus forma prae filiis hominum , et item: Dominus, inquit, fortis, Dominus potens in praelio Psalmista ait: Speciosus forma prae filiis hominum , et item: Dominus, inquit, fortis, Dominus potens in praelio : cujus gesta quomodo Dominica facta significent, tractatores sanctarum Scripturarum sufficienter exponunt. Salomon quoque rex et filius regis, qui interpretatus Latine, sonat pacificus, vel pacatus erit, illum denotat de quo Propheta precatur, dicens: Deus, judicium tuum Regi da, et justitiam tuam filio Regis . Et paulo post: Orietur, inquit, in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna; et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod autem gesta plurima Salomonis, et maxime quod templum Domino cum omni studio et diligentia aedificavit, figuram Salvatoris nostri et Ecclesiae teneant, non est ignotum. Roboam, impetus populi mei interpretatur, et significat velocem conventum populorum
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilis qui cogitata ut facta et futura ut p̃sentia cennit. sicut deeoscribit᷑. Qui fecit quae futuras
Boot quipp̃e in quorobur uel in ipso fortitudo uel in forticudinẽ int̃ptitur. Apte ad xpm̃transfer
patest quia ipse ẽ brachiũ dnĩ de quo propheta dicit. Ecce dns in forticudine ueniet et brachiũ
eius dominabitur . et ipse dese in euangł ait. Ego si exaltatus fuero omnia trabam ad meipsum
Omni senim uirtꝰ hominis in morte defecit. Verbũ quoq: quod caro factum ẽ de infirmitate fortius
rapinã arbitratꝰ ẽ eẽ sea equalem dõ sed semetipsũ exaniuit formã serui accipiens in similitudinẽ
qđ cotidie scaẽ eocła cum uotis et laudib: dõ offerre solet comiemorationẽ digne agens passionis et
resurrectionis dominicȩ . Dauid desiderabilis uel fortis manu nulli dubiũ quinx pm̃ significet. De quo

Expanded text:
sensibilis, qui cogitata ut facta, et futura ut praesentia cernit sicut de eo scribitur, qui fecit quae futura sensibilis, qui cogitata ut facta, et futura ut praesentia cernit sicut de eo scribitur, qui fecit quae futura sunt. Boos, in quo robur, vel in ipso fortitudo, vel in fortitudine, interpretatur, apte ad Christum transferri potest, quia ipse est brachium Domini, de quo propheta dicit: Ecce Dominus in fortitudine veniet, et brachium ejus dominabitur . Et ipse de se in Evangelio ait: Ego si exaltatus fuero a terra, . Omnis hominis virtus in morte deficit, Verbum vero quod caro factum est, de infirmitate fortius, rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinemini, quod quotidie sancta Ecclesia cum votis et laudibus Deo offerre solet, commemorationem digne agens passionis et resurrectionis Dominicae. David, desiderabilis vel fortis manu, nulli dubium quin Christum significet, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
rat eni eum qui in euang ł dix̃ Sicut morses excltauit serpentẽ indeserto ituexaltario portetfiliũ hom¬
nis Auguriũ ergoh ic prouaticinio uel reuelatione intelligi debet : cuiꝰ uaticiniũ intria prophetiae
tempora respicit. In p̃tenitũ ut ẽ uidit ab rahã diemmeũ et gauisus .ẽ. In p̃sens ut ẽ. Quid cogitat
mala incordib: uris. In futurũ ut .ẽ hoc Erud enĩ sic̃ angłi dĩ incelo et illud. Soluite tẽplũ hoc
et intrib dieb: excitubo illũ Salmon qui intp̃tatur sensus uel sensibilis n in cuenient̃ xpm̃ figuri quẽ¬
apłs dix̃ dĩuirtutẽ et dĩ sapientiam eẽ . Quibene sensibilis dicit᷑. Nam in euangł legitur dixisse tetigit
me aliquis nam ego sensi deme uirtutẽ exisse. Et item. Quid cogitatis mala in cordib urĩs. Uere

Expanded text:
 eum qui in Evangelio dixit: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium homi eum qui in Evangelio dixit: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis . Augurium ergo hic pro vaticinio vel revelatione intelligi debet, cujus vaticinium in tria prophetiae tempora respicit. In praeteritum, ut est: Vidit Abraham diem meum, et gavisus est . In praesens, ut est: Quid cogitatis mala in cordibus vestris? In futurum, ut est hoc: Erunt enim sicut angeli Dei in coelo . Et illud: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Salmon, qui interpretatur sensus, vel sensibilis, non inconvenienter Christus dixit Dei virtutem et Dei sapientiam esse , qui bene sensibilis dicitur. Nam in Evangelio legitur dixisse. Tetigit me aliquis. Nam et ego sensi de me virtutem exisse . Et item: Quid cogitatis mala in cordibus vestris? Vere
Abbreviated transcription (Latin):
potentis acutae. Sagittȩ xp̃ĩ sunt p̃cepta eu angelii ueluindicantis iudicia: Atrium uero signi¬
ficat abundantiam gratiae. et latitudinem caritatis ꝑ quam omnes inuitans ad seipsa ueritus ait
Venite adme omnes quilaboratis et onerati estis et egoreficiãuos. Arã electus siue excelsus dicit᷑
Eet ꝓpheta ex ꝑsona patris ad filiũ loquitꝰ. Eccepuer meus electus meus . dedis pm̃ meũ suꝑ ipsum
Quis ẽ iste puer electus nisiqui a pueritia reprobauit malũ et eleggt qđ bonũ .ẽ. Psalmista quo q
signĩficat eum quidixit. ne motollit animã meã ame. sed ego pono eam. et iterum sumo eam . Iste
uero caput .ẽ istius populi. Ex cuius ꝑsona psalmista loquitur dnõ ita dicet. Voluntariȩ
sacrificabo tibi et confitebortibi nominituo dnẽ qnm̃bonũ .ẽ. Naa son serpentinus uelaugurium figu

Expanded text:
potentis acutae ; sagittae Christi sunt praecepta Evangelii, vel vindicantis judicia. Atrium vero signipotentis acutae ; sagittae Christi sunt praecepta Evangelii, vel vindicantis judicia. Atrium vero significat abundantiam gratiae, et latitudinem charitatis, per quam omnes invitans ad se ipsa Veritas, ait: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Aram, electus, sive exclusus dicitur. Et propheta ex persona Patris ad Filium loquitur: Ecce puer meus, electus meus, dedi spiritum meum super ipsum . Quis est iste puer electus, nisi qui a pueritia reprobavit malum, et elegit quod bonum est? Psalmista quoque meus voluntarius, significat eum qui dixit: Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Iste vero caput est illius populi, ex cujus persona Psalmista loquitur Domino, ita dicens: Voluntarie sacrificabo tibi, et confitebor nomini tuo, Domine, quoniam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
rificans int̃p̃tatur. et significat illum qui in eu angł dix̃ . Confiteor tibi pater dñe caeli et terrae
sit. Demonstrat eum qui in euangł dicit . cum uenerit filius hominis inmaiestie sua et om̃s
angeli cum eo tunc sedebit suꝑ sedẽ maiestatissuae . et congre gabunt᷑ ante eum omnes gentes
et separabit eos cib inuicem sicut pastor segregas oues ab hedis et reliqua. et apłs. uiuus ẽ
inquid sermo dĩ . et efficax. et penetrabilior omnigladio ancipit. et ꝑ tingens ad diuisionem
animae acsps̃ compagum̃ quoq: ac medullurum et discretor cogitationum. Cara oriens siue
ortus int̃p̃tatur. Et tacharias ait. uisitauit nos oriens exalto. Et a libi scriptum ẽ. Ecceuir
oriens nom̃ eius. Esrom sagittam uidit. uel atriũ eius denorut ipsum de quodicitur. Sagittȩ

Expanded text:
rificans, interpretatur, et significat illum qui in Evangelio dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae rificans, interpretatur, et significat illum qui in Evangelio dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae sit, demonstrat eum qui in Evangelico dicit: Cum venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo, tunc sedebit super sedem majestatis suae, et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos ab invicem, sicut pastor segregat oves ab haedis, et reliqua . Et Apostolus: Vivus est, inquit, sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et discretor cogitationum . Zara, oriens, sive ortus, interpretatur, et Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto . Et alibi scriptum est: Ecce, vir oriens nomen ejus . Esrom, sagittam vidit, vel atrium ejus, denotat ipsum de quo dicitur: Sagittae
Abbreviated transcription (Latin):
longum ẽ ꝑtotũ enumerare cũ poene omnes actus eius quos scriptura narrat . Conueniant ministe¬
proprio gesticuit corpore . et qđ intrpo ecclesiȩ rebeccam duxituxorem quae melos ei peperit
sicut xp̃o ecclesia ꝑ baptismifontem parit duos populos: Ia cobqui int̃ ptatur suppluntutor uel sub¬
plantuns. significat eum de quodicit psaalmista. Supplantusti omnes insurgentes in me subtus me
Hic quidem in e rectione et unctione lapidis et in somniosuo significat passionẽ xpĩ et resurrec¬
tionẽ eius quem unx̃ ds̃ oleo laetitiȩ p̃participib suis Bethel quippe ubi ia cobuisionẽ uidit sig¬
nificat eccles ã quaeuere ẽ domusdĩ quia domus ẽ panis qui decȩlo descendit. et porta cacli
quia ibi filius dĩ interram descendit : et homines sc̃i ad caelum ascendunt : Iud as confitens uel glo¬

Expanded text:
longum est per totum enumerare, cum pene omnes actus ejus, quos Scriptura narrat, conveniant mystelongum est per totum enumerare, cum pene omnes actus ejus, quos Scriptura narrat, conveniant mystes suae proprio gestavit corpore. Et quod in typo Ecclesiae Rebeccam duxit uxorem, quae gemellos ei peperit , sicut Christo Ecclesia per baptismi fontem duos parit populos. Jacob, qui interpretatur superplantator, vel supplantans, significat eum de quo dicit Psalmista: Supplantasti omnes insurgentes in me, subtus me . Hic quidem in erectione et unctione lapidis, et in somnio suo significat passionem Christi et resurrectionem ejus, quem unxit Deus oleo laetitiae prae participibus suis. Bethel quippe, ubi Jacob visionem vidit, significat Ecclesiam, quae vere est domus Dei, quia domus est panis, qui de coelo descendit , et porta coeli, quia ibi Filius Dei in terram descendit, et homines sancti ad coelum ascendunt. Judas confitens, vel glo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cognationes terrȩ. Et isaias ait. Si posuerit propeccato animã suã uidebit sem̃ longeuũ
tuum. Abraham nesciuit nos et ĩsrł ignorauitnos. Quomodo aut abraham actusignificaueretos
s aluatorem testutur illud qđ dnĩ p̃cepto exiuit de terra sua et de cognatione sua ut apud ex teros
locupletiretur et esset ingentem magna .m. Quod nunc cernimus ueracit̃ impletũ cũ xp̃s relicta
captiuatos exuperauerat liberauit: Is a acquoq: qui int̃ p̃tut᷑ risus uel gauidiũ sigificatillũ dequo
cdix̃ ad pastores angelus . Ad nuntio uobis gaudiũ magnũ quod erit omni populo: Et ipsa ueritas disc
pulissuis ait. Iterum uidebouos et gaudiũ corurm̃ et gaudiũ ur̃m ne motollet a uobis. Et item
Petite inquit et accipietis ut gaudiũ urm̃ sitplenũ . Quomodo uero atib suis isaac significet xpm̃

Expanded text:
omnes cogitationes terrae? Et Isaias ait: Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, omnes cogitationes terrae? Et Isaias ait: Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, ter, a saeculo nomen tuum. Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos . Quomodo autem Abraham actu significaverit Salvatorem, testatur illud quod Domini praecepto exivit de terra sua et de cognatione sua , ut apud exteros locupletaretur, et esset in gentem magnam, quod nunc cernimus veraciter impletum, cum Christus, relicta captivatos exsuperaverat, liberavit? Isaac quoque, qui interpretatur risus, vel gaudium, significat illum de quo dixit ad pastores angelus: Annuntio vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . Et ipsa Veritas suis discipulis ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Et item: Petite, inquit, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum . Quomodo vero actibus suis Isaac significet Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
et uniuersam ꝑ totum mundum sui nominis gentem. ex ueri xpĩ uocabulo appellari fecte penni
nomine xpĩanos. Notundũ autem quod ipsi progenitores xpĩ qui ingeneclogia eius ad nume¬
ratisunt. Non sine grandi misterio ab euangelista assumuntur. maxime cum a płsdicat om̃a
infigura contingebant illis sed sicut humanã natiuitatem xpi p̃cesserad tempr̃. Ita quoq testimoni
illidabant ex p̃figuratione : Nam nullus eorum ẽ quinon aut nomine aut actu in carnationẽ xpĩ
si gnificet. et ipsũ eẽ demonstret qui in patriarchi archis p̃figuratus. et in prophetis promissus
atq: in apłis p̃dicatus ẽ Igitur abraham qui int̃p̃tatur pat̃ multurũ uel pat̃ uiders populũ quẽ
significat hoc nomine nisuillũ dequo sibi itt promissum ẽ. insemine inquit tuo benedicentur

Expanded text:
et universam per totum mundum sui nominis gentem, ex veri Christi vocabulo appellari fecit perenni et universam per totum mundum sui nominis gentem, ex veri Christi vocabulo appellari fecit perenni nomine Christianos . Notandum autem quod ipsi progenitores Christi, qui in genealogia ejus adnumerati sunt, non sine grandi mysterio ab evangelista assumuntur, maxime cum Apostolus dicat: Omnia in figura contingebant illis , sed sicut humanam nativitatem Christi praecesserant tempore, ita quoque testimonium illi dabant ex praefiguratione. Nam nullus eorum est, qui non aut nomine, aut actu incarnationem Christi significet, et ipsum esse demonstret, qui in patriarchis praefiguratus, et in prophetis promissus, atque in apostolis praedicatus est. Igitur Abraham, qui interpretatur pater multorum, vel pater videns populum, quem significat hoc nomine, nisi illum de quo ipsi ita promissum est: In semine, inquit, tuo benedicentur
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem melchisedech. Hic aut̃ melchis edech in diuinis uoluminib: sacerdos fuissedĩ summire¬
fertur. sed aui ñ oleo communi ꝑunctussit. neq: qui ex successione generis susciperet sacerdo¬
tium sicut apud hebreos fierimos erat. Et ideo secundũ ordinem ipsius sacerdos futurus dici
xp̃s quinonolei liquore. sed uirtute caelesti xps consecretr. Idcirco deniq: cum multi apud
hebreos oleo in hocipsum sollemnit̃ consecrato unca sunt xpĩ. Et siue regessiue prophetae
siue etiam pontifices ꝑ hoc fuerint institut. Nullus tamen ipsorum uel gentiuel discipulis
aut secta torib: ex suo uocabulo nom̃ dare potuit. et appellare discipulo xpĩanos nisi hoc solus
quiuerus ẽ xp̃s. et non oleo bumano sed paterno ẽ spũ ꝑunctus. H ic seccatorũ suorum populo

Expanded text:
ordinem Melchisedech . Hic autem Melchisedech in divinis voluminibus sacerdos fuisse Dei summi reordinem Melchisedech . Hic autem Melchisedech in divinis voluminibus sacerdos fuisse Dei summi refertur , sed qui non oleo communi perunctus sit, neque qui ex successione generis susceperit sacerdotium, sicut apud Hebraeos fieri mos erat; et ideo secundum ordinem ipsius sacerdos futurus dicitur Christus, qui non olei liquore, sed virtute coelestis Spiritus consecretur. Idcirco denique cum multi ante, apud Hebraeos oleo in hoc ipsum solemniter consecrato uncti sint christi, et sive reges, sive prophetae, sive etiam pontifices, per hoc fuerint instituti, nullus tamen ipsorum vel genti, vel discipulis aut sectatoribus ex suo vocabulo nomen dare potuit, et appellare discipulos Christianos, nisi hic solus, qui verus est Christus et non oleo humano, sed paterno Spiritu perunctus. Hic sectatorum suorum populos,
Abbreviated transcription (Latin):
a equitatis uirga regnitui. Dilexifa iustitiã et odisa iniquitatem propterea unxit te ds̃ ds̃ tuus
oleolaetitiȩ p̃particibtuis : In quib: uerbis primo quidem eũ euident̃ dm̃ designat. secundum uero
ꝑ aequitatis uirgã. sceptrum in eoregale comiemorat. Post uero etiã qualit̃ xps̃ effectus sit
indicat dicens quod unctus sit ds̃ adõ. Non oleo communi sed oleo laetaȩ nec sicut participes sui
id .ẽ illi qui in amaginem p̃cesserunt sed p̃participib: suis. Ola eo uerola ettiae in sacris uolu¬
minib: in tellectũ mrstico sps scs designatur. Sed et depontificatu eius idem dauid alio in loco
tale aliquid archanis signat eloquiis tamquam ex ꝑsona patris defilio pronuntiantis . Deuentre
inquid anteluciferũ genuite : Iurauit dñs etñ paenitebit eũ tues sacerdos in aeternũ secundũ

Expanded text:
aequitatis, virga regni tui: dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea te unxit Deus, Deus tuus aequitatis, virga regni tui: dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea te unxit Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis . In quibus verbis primo quidem eum evidenter Deum designat. Secundo vero, per aequitatis virgam, sceptrum in eo regale commemorat; post vero etiam qualiter Christus effectus sit indicat dicens quod unctus sit Deus a Deo, non oleo communi, sed oleo laetitiae, nec sicut participes sui, id est, illi qui in imagine praecesserunt, sed prae participibus suis. Oleo vero laetitiae in sacris voluminibus intellectu mystico Spiritus sanctus designatur. Sed et de pontificatu ejus idem David alio in loco tale aliquid arcanis signat eloquiis, tanquam ex persona Patris de Filio pronuntiantis: De ventre, inquit, ante Luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
itic̃ prius ponit quod ante conceptũ eius ab angelonominatum ẽ. Deindec̃uenient̃ aptictur qđ
in pontificib et regib: prius in imagine p̃cedebat hoc ẽ xp̃s. ut ille in quohaec duo nomina mrs¬
tica c̃uener̃. Dis tingueret᷑ aceteris qui in figura eius hisdẽ nominib: sed diuisim nuncupati p̃cesse¬
runt. Verũ illiqnm ad breue tempus uitaẽ huius xpĩ appellabant᷑ ad solam ueri xp̃i imaginem
conseruandã quamuis cõpositione quad ammnrstica consecrati. oleitamen huius q̃ in t̃nos haberi
debant gesta fuerant xp̃s non humanis opib: quaesita as sumitungenta sed nouo ac singulari
dono patno spũ in fusus et unctꝰ xp̃s efficit᷑. sicut multis ante scłis de eouates isaias p̃dixerat. Et

Expanded text:
um nomen, id est, Jesus, prius ponit, quod ante conceptum ejus ab angelo nominatum est . Deinde convenienter aptatur, quod um nomen, id est, Jesus, prius ponit, quod ante conceptum ejus ab angelo nominatum est . Deinde convenienter aptatur, quod in pontificibus et regibus prius in imagine procedebat, hoc est, Christus, ut ille, in quo haec duo nomina mystica convenerunt, distingueretur a caeteris, qui in figura ejus iisdem nominibus sed divisim nuncupati praecesserunt. Verum illi quoniam ad breve tempus vitae hujus, christi appellabantur, ad solam veri Christi imaginem conservandam, quamvis compositione quadam mystica consecrati olei, tamen hujus quae inter nos haberi debant gesta fuerunt, Christus non humanis opibus quaesita sumit unguenta, sed novo ac singulari modo paterno Spiritu infusus, et unctus Christus efficitur, sicut multis ante saeculis de eo vates Isaias praedixerat, e
Abbreviated transcription (Latin):
tabatur qui fuerat mathat quia legalem hanc successionemq uelut adoptione quadam erga de func¬
tos constat magisquam germinis ueritatem competenti s atis ꝑ hocdesi gnauit inditio obseruans eu¬
angelista ne omnino in huiuscemodi successionib: genuisse aliquem nominaret ꝑ quod digna distinctio¬
ne non descendens sed ascendens usq ad adam. et ad ipsum usq ꝑuenitdm̃ : Hȩc aut̃ non nobis ad su
bitum reꝑta: aut absq ullis auctorib: commendata s̃ sed ipsi hȩc saluatoris nri secundũ carnem
propinqui seu studio tanti seminis demonstrandi seudocendiq secundũ ueritatẽ gestas tradide¬
runt: Haec africanus his ipsis syllabis profert excepto quod promathat posuit melchi quia
fortasse uel codex illius sic habuit uel in historia in qua haec didicerat. eundẽ mathat repperit
dronimum Virum mariae: Cumuirũ audieris suspitio tibi ñ subeat nuptiarũ sed recorda¬

Expanded text:
utabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defuncutabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibus genuisse aliquem nominaret, per quod digna distinctione non descbitum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed ipsi haec Salvatoris nostri secundum carnem propinqui, seu studio tanti seminis demonstrandi, sive edocendi, quae secundum veritatem gesta sunt, tradiderunt. » Haec Africanus his ipsis syllabis profert, excepto quod pro Matthat posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel historia in qua haec didicerat eumdem Matthat reperit binominem. Virum Mariae. Cum virum audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum, sed recorda
Abbreviated transcription (Latin):
ducit cumes set ex eadem tribu sed ñ ex eodem genere relictam mathȩ accepit uxorem Ex qua
et ipse accepit filium nomine heli : Perquod ex diuerso patrum genere efficiuntur ia cob et heli
uterini fr̃s : Quorũ alt̃ id ẽ iacobfris helisine liberis defunci uxorem exmanduto legis uccipieri
genuitioseph: Natura quidem germinis suumfiliũ propt̃ quod et scribitur : Ia cobaut̃ xnuit iosep
secundum uero legis p̃ceptũ heli efficitur filius. Cuius iacob quia fricer erat ux onem ad suscitundũ
frĩ sem̃ acceperat. Et ꝑ hoc ratu inuenitur atq: integra generatio. Et ea quammatheus enumerat
dicens Ia cobaut̃ genuitioseph et ea quam lucas competenti obseruatione designat dicens: Qui
Quiputabatur eẽ filius io sephqui fuit heli. Quietipse subsonante eadem distinctione. helieẽ filius p¬

Expanded text:
ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli interim fratres. Quorum alter, id est Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quidem germinis suum filium, propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph. Secundum vero legis praeceptum Heli efficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat. Et per hoc rata invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph: et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens: Qui putabatur esse filius Joseph, qui fuit Heli. Qui et ipse subsannante eadem distinctione, Heli esse filius p
Abbreviated transcription (Latin):
Inde etiam factũ .ẽ. ut xii trib: eent̃ isrł excepta tribu leui q̃ templo seruiebut . Cum ea quippe xiii
tus fuscepisse in euangelio suo Cũ primo genitores sursũ uersũ commemoraret. donec exiret ad da¬
uid. Quoodo aut huius rei constetratio africanus historio grafus scribens ad aristiden quenda
de euangeliorũ consonantia ostendit itadicens. Nobis ergo immin et ostendere quomodo iosephdicat ÷
patrem ex diuerso genere uenientes etiam ipsi isti ios ephauiuidentur. Ostergo modusiste mad¬
et mathat diuersis temporib: deuna eademq: uxore estha nomine singulos filios procrecrunt
quia madian qui ꝑsal omonem descendit. uxorem eã primus acceperat et relicto un ofilio iacobnom¬
ne defunitus ẽ. Post cuius obitum qnm̃ lex uiduã alii uero nouerał nubere. Mathan quiꝑ nathan genu

Expanded text:
. Unde etiam factum est, ut duodecim tribus essent Israel, excepta tribu Levi, quae templo serviebat, cum ea quippe trede. Unde etiam factum est, ut duodecim tribus essent Israel, excepta tribu Levi, quae templo serviebat, cum ea quippe tredetus, suscepisse in Evangelio suo. Cujus progenitores sursum versus commemorat, donec exiret ad David. Quomodo autem hujus rei constet ratio, Africanus historiographus scribens ad Aristidem quemdam de Evangeliorum dissonantia, ostendit, ita dicens: « Nobis ergo imminet ostendere quomodo Joseph dicatur Melchi patrem, ex diverso genere venientes, etiam isti Joseph avi esse videantur. Est ergo modus iste: Maet Mathat diversis temporibus de una eademque uxore Estha nomine singulos filios procreaverunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus