comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memoria tua ñ cogis facta eẽ quȩ p̾¬
terierunt: sic d̾s p̾scientia sua ñ cogit
facienda. quȩ futura sunt. Et sicut tu
quȩdam quȩ fecisti meministi: nec ta¬
men quȩ meministi omĩa fecisti:.ita
d̾s omĩa quoꝵ ipse auctor ẽ prescit:
nec tam̃ omniũ quȩ p̾scit ipse auctor
ẽ. Quoꝵ autẽ ñ ẽ malus auctor: iustꝰ
ẽ ultor. Hinc gͦ iam intellige. qua ui¬
sticia d̾s peccata puniat: qͥa quȩ no¬
uit futura. ñ facit. Nam si ꝓpterea ñ
debet retribuere supplicium peccantibꝰ
qͥa p̾uidet peccaturos: ñ recte facienti¬
b debet p̾mia retͥbuere. qͥa & recte facto¬
ros nichilominꝰ p̾uidet: immo uͦ fate¬
am̃ & ad p̾scientiã eiꝰ ꝑtinere. ne qͥd
eũ lateat futuroꝵ: de ad iusticiã ut
peccatũ qͥa uoluntate cõmittit᷑. ita iu¬
dicio eius impune ñ fiat. sicut p̾scien¬
tia ñ cogit᷑ fieri
am illud qͦd t̾cio loco posuisti. quomͦͣ

Expanded text:
memoria tua non cogis facta esse, quae prmemoria tua non cogis facta esse, quae praeterierunt, sic Deus praescientia sua non cogit facienda, quae futura sunt. Et sicut tu quaedam, quae fecisti, meministi, nec tamen, quae meministi, omnia fecisti, ita Deus omnia, quorum ipse auctor est, praescit, nec tamen omnium, quae praescit, ipse auctor est. Quorum autem non est malus auctor, justus est ultor. Hinc ergo jam intellige, qua justitia Deus peccata puniat, quia, quae novit futura, non facit. Nam si propterea non debet retribuere supplicium peccantibus, quia praevidet peccaturos, nec recte facientibus debet praemia retribuere, quia et recte facturos nihilominus praevidet, immo vero fateamur, et ad praescientiam ejus pertinere, ne quid eum lateat futurorum, et ad justitiam, ut peccatum, quia voluntate committitur, ita judicio ejus impune non fiat, sicut praescientia non cogitur fieriam illud quod tertio loco posuisti, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
arbitͥum nr̃m p̾scientiȩ di: qͥa p̾¬
scientia ẽ. an quia di p̾scientia ẽs
Ad̾ Quia dłi potius. au Quid gͦe Si
tu p̾scires peccaturũ eẽ aliquẽ: ñ eẽt
necesse ut peccaret: Ad Immo necesse
eẽt ut peccaret: ñ enĩ alit̾ eẽt p̾scientia
mea. nͥ certa prescirẽ. AuNon gͥ qͥa di
p̾scientia ẽ. necesse ẽ fieri que p̾sciuit:
s tantũmͦ qͥa p̾scientia ẽ: q̃ siñ certa
p̃̾noscit. utiq nulla ẽ. ad̾ Consentio.
S quorsum ista: Au Quia nͥ fallor
ñ continuo tu peccare cogeres. quẽ
peccaturum eẽ p̾scires. neq ipsa p̾sci¬
entia tua peccare eũ cogeret. quamuiᷤ
sine dubio peccaturus eetͣ:ñ enĩ alit̾
id futurũ ẽẽ p̾scires. Sicut itaq ñ sibi
adu̾sant᷑ hȩc duo. ut tu p̾scientia tu¬
a noueris. quod alius sua uoluntate
facturus ẽ: ita ds ad peccandu nemi
nẽ cogens. p̾uidet tam̃ eos qui ꝓpͥa
uoluntate peccabunt:
ur gͦ ñ uindicet iustus: quȩ fieri
ñ cogit p̾scius : Sicut enim tu

Expanded text:
cientiae Dei? quia praescientia est, an quia Dei praescientia est? E. Quia Dei potius. A. Quid ergo? si tu praescires peccaturum esse aliquem, non esset necesse ut peccaret? E. Imo necesse esset ut peccaret: non enim aliter esset praescientia mea, nisi certa praescirem. A. Non igitur quia Dei praescientia est, necesse est fsed tantummodo quia praescientia est; quae si non certa praenoscit, utique nulla est. E. Consentio: ed quorsum ista? A. Quia, nisi fallor, non continuo tu peccare cogeres, quem peccaturum esse praescires; neque ipsa praescientia tua peccare eum cogeret, quamvis sine dubio peccaturus esset: non enim aliter id futurum esse praescires. Sicut itaque non sibi adversantur haec duo, ut tu praescientia tua noveris quod alius sua voluntate facturus est; ita Deus nemi cogens, praevidet tamen eos, qui propria voluntate peccabunt. Cur ergo non vindicet justus, quae fieri non cogit praescius. Sicut enim tu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ plus amat eẽ quã odit mi¬
ser eẽ. & adiciendo ad id qͦd amat. qͦd
odit excludat. Cum enim in suo ge¬
nere ꝑfecte ẽẽ ceꝑit: miser ñ erit: Aliter.¬
am illud uide quã absurde atq
inconuenient̾ dicatur: mallem
ñ eẽ quã miser eẽ. Qui enim dicit mal¬
lem hoc quam illud. eligit aliquid:
ñ eẽ autẽ ñ ẽ aliquid. s nichil. Et ido
nullo pacto potes recte eligere: q̃n
qͦid eligas ñ ẽ. Dicis uelle te qͥde eẽ cũ sis
miser: s ñ hoc uelle debuisse. Quid g

Expanded text:
Qui autem plus amat esse quam odit miQui autem plus amat esse quam odit miser esse, adjiciendo ad id quod amat, quod odit excludat: cum enim in suo genere perfecte esse coeperit, miser non erit. CAPUTam illud vide quam absurde et inconvenienter dicatur: Mallem non esse quam miser esse. Qui enim dicit, Mallem hoc quam illud, eligit aliquid. Non esse autem non est aliquid, sed nihil; et ideo nullo pacto potes recte eligere, quando quod eligas non est. Dicis velle te quidem esse, cum sis miser, sed non hoc velle debuisse. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ pret̾ita sunt. iam ñ sunt. Quomͦ
qͥ tenebunt᷑ ut maneant: quib hoc
ẽ incipere ut sint. qͦd ẽ ꝑgere ut ñ sint:
Qui autẽ amat eẽ. ꝓbat ista in qͣntum
sunt: & amat qͦd semꝑ ẽ. Et siuaria¬
batur in amore istoꝵ: munit᷑ milliꝰ.
Et si diffluebat in amore transeunti¬
uni:in manentis amore solidabitur.
& stabit & optinebit ipsũ eẽ qͦd uole¬
bat. cũ timebat ñ eẽ. & stare ñ pote¬
rat irretitꝰ amore fugientiũ. Non gͥ tͥ
displiceat immo maxime placeat. qͣd
mauis ẽẽ uł miser: quã ꝓpterea miser
ñ eẽ. quia nichil eris. Huic enĩ exordio
quo ẽẽ uis si adicias. magis magisq
eẽ consurgis: atq exstriieris in id quod
summe ẽ: atq ita te ab om̃ĩ labe cohi¬
bebis. qua transit ut ñ sit qͦd infime ẽ.
& secum amantes uires subruit᷑ hinc
fiet. ut qui mauult ñ eẽ ne miser sit.
quia ñ eẽ ñ potest: rester ut miser sit.

Expanded text:
autem praeterita sunt, jam non sunt. Quomodo autem praeterita sunt, jam non sunt. Quomodo igitur tenebuntur ut maneant, quibus hoc est incipere ut sint, quod est pergere ut non sint? Qui autem amat esse, probat ista in quantum sunt, et amat quod semper est. Et si variabatur in amore istorum, munietur in illius; et si diffluebat in amore transeuntium, in permanentis amore solidabitur, et stabit, et obtinebit ipsum esse, quod volebat cum timebat non esse, et stare non poterat irretitus amore fugientium. Non igitur tibi displiceat, imo maxime placeat, quod mavis esse vel miser, quam propterea miser non esse, quia nihil eris. Huic enim exordio quo esse vis, si adjicias magis magisque esse, consurgis atque exstrueris in id quod summe est; atque ita te ab omni labe cohibebis, qua transit ut non sit quod infime est, et secum amantis vires subruit. Hinc fiet ut qui mavult non esse, ne miser sit, quia non esse non potest, restet ut miser sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ autẽ putare melius eẽ. ut qͥsq
ñ sit: quã ut miser sit. in quantũ ñ ui¬
des qͦd summe ẽ: & ido tam̃ ẽẽ te uelle.
qm ab ipso es qui summe ẽ. Siuis ita¬
q miseriam fugere: ama in te hoc ip¬
sum qͥa eẽ uis.Si enum magis magis¬
q eẽ uolueris: ei qͦd summe ẽ ꝓpinqͣ¬
bis: & grãs age nunc qͥa es. Quamuis
enim sis beatis inferior:suꝑior tam̃ es
quã ea que ñ habent. uł beatitudiniˢ
uoluntatẽ. quoꝵ tam̃ multa etiã a
miseris laudant᷑: omĩa tam̃ eo ipso qͦ
sunt. iure laudanda sunt. qͥa eo ipso
quo sunt. bona sunt. Quanto enĩ am¬
plius eẽ amaueris: tanto ampliꝰ uitã
ȩt̾nam desiderabis: teq ita formari
ex optabis. ut affectiones tuȩ ñ sint
temporales. de temporaliũ rerũ amo¬
rib inuste & impresse: quȩ tẽpora¬
lia. & antequã sint ñ st̃. & cum sunt
fugiunt: &ecum fugerint ñ erunt. Ita¬
q cum futura sunt ñdum sunt: cũ

Expanded text:
tantum autem putare melius esse, ut quisque tantum autem putare melius esse, ut quisque non sit quam ut miser sit, in quantum non vides quod summe est: et ideo tamen te esse velle, quoniam ab illo es qui summe est. 21. Si vis itaque miseriam fugere, ama in te hoc ipsum, quia esse vis. Si enim magis magisque esse volueris, ei quod summe est propinquabis: et gratias age nunc quia es. Quamvis enim beatis sis inferior, superior tamen es quam ea quae non habent vel beatitudinis voluntatem; quorum tamen multa etiam a miseris laudantur. Omnia tamen eo ipso quo sunt, jure laudanda sunt; quia eo ipso quo sunt, bona sunt. Quanto enim amplius esse amaveris, tanto amplius vitam aeternam desiderabis, teque ita formari exoptabis, ut affectiones tuae non sint temporales, de temporalium rerum amoribus inustae et impressae: quae temporalia et antequam sint non sunt, et cum sunt fugiunt, et cum fugerint non erunt. Itaque cum futura sunt, nondum sunt; cum
Abbreviated transcription (Latin):
i dixerit ido magis uolo xui¬
uł miser eẽ quã omĩno ñ eẽ. qͥa
ĩam sum si autẽ pͥusquã eẽm possẽ
consuli: eligerẽ ñ eẽ potius quã ut
eem miser: nc̃ enĩ qͦd timeo ñ ẽẽ cum
miser sim. ad ipsam miseriã ꝑtinet:
qua ñ id uolo qͦd uelle deberẽ. magiᷤᷤ
enim ñ eẽ quã miser ẽẽ uelle deberẽ:
nunc uͦ fateor me qͥdem malle uł mi¬
serum ẽẽ quã nichil. s tanto stultiꝰ
id uolo. quanto miseriꝰ. tanto autẽ
miserius. quanto ueriꝰ uideo ñ hoc
me uelle debuisse: respondebo. Ca¬
ue potius. ne hic erres: uͥ te uidere ue¬
rum putas. Nam si beatus eẽs: utiq
ẽẽ quã ñ ẽẽ malles. Et nc̃ miser cum
sis: mauis tam̾ ẽẽ uł miser. quã omi¬
no ñ eẽ:cum ẽẽ nolis miser. Considera
gͥ quantũ potes. quam magnũ bo¬
num sit ipsum eẽ: qͦd &e beati & mi¬
seri uolunt. Nam si hoc bene consic̾a¬
ueris: uidebis in tantũ te eẽ miserũ. in
quantũ ñ ꝓpinquas ei qͦd summȩ ẽ: in

Expanded text:
i dixerit: Ideo magis volo vel miser esse, quam omnino non esse, quia jam sum; si autem priusquam essem possem consuli, eligerem non esse potius quam ut essem miser. Nunc enim quod timeo non esse cum miser sim, ad ipsam miseriam pertinet, qua non id volo, quod velle deberem; magis enim non esse, quam miser esse velle deberem. Nunc vero fateor me quidem malle vel miserum esse quam nihil; sed tanto stultius id volo, quanto miserius: tanto autem miserius, quanto verius video non hoc me velle debuisse. Respondebo: Cave potius ne hic erres, ubi te videre verum putas. Nam si beatus esses, utique esse quam non esse malles; et nunc miser cum sis, mavis tamen esse vel miser quam omnino non esse, cum esse nolis miser. Considera igitur, quantum potes, quam magnum bonum sit ipsum esse, quod et beati et miseri volunt. Nam si hoc bene considveris, videbis te in tantum esse miserum, in quantum non propinquas ei quod summe est; in
Abbreviated transcription (Latin):
tea metuebat᷑. id ẽ ab hoc corpore om¬
nimoda fuga &e elapsio. ꝓ summo
Quod ut breuit̾ colliga̾: quẽad mo¬
ter omĩa quȩ creauit.do ẽẽ ꝓpinquiꝰ
Id̾oq diumȩ ac singulariter in ecele¬
sia catholica traditur. nulła creatu¬
ram colendam eẽ animȩ. libentiuᷤ
enĩ loquor his uerbis. quib mͥ hec
insinuata sunt: s ipsum tantũmͦ
rerũ quȩ st̃ omniũ creatorẽ: ex quo¬

Expanded text:
tea metuebatur, id est ab hoc corpore omtea metuebatur, id est ab hoc corpore omnimoda fuga et elapsio, pro summo quod ut breviter colligam, quemadmoter omnia quae creavit, Deo esse propinquius. Ideoque divine ac singulariter in Ecclesia catholica traditur, nullam creaturam colendam esse animae libentius enim loquor his verbis quibus mihi haec insinuata sunt, sed ipsum tantummodo reru
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. que partĩ tardiꝰ partĩ omĩno
ñ creditur: ita certã teneamꝰ. ut certiꝰ
nobis ñ sit solem cũ occid̾it oriturũ.
Iam uͦ eos qui ad exemplũ salutis
nĩe ac pͥmitias. a filio. di potentissi¬
mo. et̾no. in cõmutabili. susceptum
hominẽ. eundeq natũ eẽ de uirgi¬
ne cȩteraq huiꝰ hystoriȩ miracula
irrident. sic contemnemꝰ: tanquã
eos pueros qͥ cũ pictorẽ ꝓpositis ta¬
bulis quas intueat᷑ pingentẽ uide¬
rint. ñ putent posse hominẽ pin¬
gi:nͥ aliam picturam qͥ pingit aspe¬
rerit. Tanta autẽ in contẽplanda
ueritate uolupras ẽ. qͣntacũq ex par¬
te eam quisq contẽplari potest:tã¬
ta puritas. tanta sinceritas. tã in¬
dubitanda rerũ fides ẽ:ut neq qͥc¬
quã pret̾ eam scisse se aliquando
aliquis putet. cũ sibi scire uidebat᷑:
&e quo minꝰ impediat᷑ anima. toti
tota inherere ueritati. mors quȩ an¬

Expanded text:
carnis, quae partim tardius, partim omnino carnis, quae partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius nobis non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostrae ac primitias, a Filio Dei potentissimo, aeterno, incommutabili susceptum hominem, eumdemque natum esse de virgine, caeteraque hujus historiae miracula irrident, sic contemnemus, tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas intueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitanda rerum fides, ut neque quidquam praeterea scisse se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et quo minus impediatur anima toti tota inhaerere veritati, mors quae an
Abbreviated transcription (Latin):
uitas enĩ ẽ fallatia: uanitantes autẽ
uł falsi. uł fallentes uł utriq intelli¬
guntur. Licet tam̃ dinoscere. qͣntum
int̾ hec &e ea quȩ uere sunt distet: &e
quẽadmodũ tam̃ etiam ista omĩa
a do auctore creata sint. & in illorũ cõ-¬
paratione nulla sint: per seautẽ con¬
siderata mira atq pulchra. Tunc ag¬
noscemꝰ. quã uera nobis credenda im¬
ꝑata sint: quãq optime ac saluber¬
rime apud matrẽ eccłiam nutriti fu¬
erimꝰ. que ue sit utilitas lactis illius.
qͦd apłs paulus paruulis se potum
dedisse p̾dicauit: qͦd alim̾tum acciꝑe
cum iam grandis. ẽ pudendum. re¬
spuere cũ opus ẽ miserandũ: rep̾hen¬
dere aliquando aut odisse. sceleris &e
impietatis: tractare aut̾ẽ ac dispensa¬
re cõmode. laudis & caritatis plenis¬
simũ ẽ. Uidebimus etiam naturȩ
huiꝰ corporeȩ tantas cõmutationes
& uicissitudines. dum diuinis legib
seruit: ut ipsam etiã resurrectionem

Expanded text:
nitas enim est fallacia, vanitantes autem nitas enim est fallacia, vanitantes autem vel falsi, vel fallentes, vel utrique intelliguntur. Licet tamen dignoscere quantum inter haec, et ea quae vere sunt, distet; et quemadmodum tamen etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse praedicavit : quod alimentum accipere cum jam grandis est, pudendum: respuere cum opus est, miserandum; reprehendere aliquando aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis et charitatis plenissimum est. Videbimus etiam naturae hujus corporeae tantas commutationes et vicissitudines, dum divinis legibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
dum fuerit. hoc ẽ nͥ prius ipsa cogita¬
tio. ab om̃i cupiditate ac fece mortali
um rerum sese cohibuerit. & eliqua
septimus atq ultimus amimȩ gradꝰ
ẽ. neq iam gradus. s quedam man¬
sio. quo illis gradib ꝑuenit᷑ quȩ sint
gaudia. que ꝑfructio summi &e ue¬
riboni. cuiꝰ serenitatis atq eternita¬
tis afflatus. qͥd ego dicam: Dixert̃
hec quantũ dicenda ẽẽ iudicauert̃.
magnȩ quedam & incomparabiles
animȩ: quas etiã uidisse ac iudere
ista credimus. Illud plane nunc ego
audeo tͥ dicere. nos si cursum quẽ
nobis d̾s imperat. & quẽ tenendũ
suscepimꝰ. constantissime tenuerimꝰ:
puenturos ꝑ uirtutẽ dĩ atq sapien¬
tiam. ad summã illã causã. uł sum¬
mũ auctorẽ. uł summũ pͥncipiũ
rerũ omniũ. uł si quo alio m res
tanta congruentius appellari potest. Q
intellecto: uere uidebimꝰ quã sint om¬
nia sub sole uanitas uanitantium. ua¬

Expanded text:
dum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitadum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortalium sese cohibuerit et eliquavseptimus atque ultimus animae gradus est; neque jam gradus, sed quaedam mansio, quo illis gradibus pervenitur; quae sint gaudia, quae perfructio summi et veri boni, cujus serenitatis atque aeternitatis afflatus, quid ego dicam? Dixerunt haec quantum dicenda esse judicaverunt, magnae quaedam et incomparabiles animae, quas etiam vidisse ac videre ista credimus. Illud plane ego nunc audeo tibi dicere, nos si cursum quem nobis Deus imperat, et quem tenendum suscepimus, constantissime tenuerimus, perventuros per Virtutem Dei atque Sapientiam ad summam illam causam, vel summum auctorem, vel summum principium rerum omnium, vel si quo alio modo res tanta congruentius appellari potest: quo intellecto, vere videbimus quam sint omnia sub sole vanitas vanitantium . Va
Abbreviated transcription (Latin):
mus aspectus animȩ ẽ. quo ꝑfectiorẽ
meliorẽ rectiorẽq ñ habet. Sextus gͦ¬
erit iste actionis gradus. Aliuid ẽ enĩ
mundari ocłm ipsum animȩ. ne fru¬
stra &e temere aspiciat. & praue uide¬
at: aliud ipsam custodux. atq firma¬
re sanitatẽ: aliud iam serenũ atq re¬
ctum aspectũ in id qͦd est uidendũ di
rigere. Quod qui prius uolunt facere.
quã mundati &e sanati fuerint: ita
illa luce reuerberant᷑ ueritatis. ut ñ
solũ nichil boni. s etiam mali pluri¬
mũ in ea putent eẽ: atq ab ea nom̃ ueri¬
tatis abiudicent: & cũ quadam libidi¬
ne & uoluptate miserabili. in suas tẽ¬
nebras quas eoꝵ morb pati potest. me¬
dicinȩ maledicentes resugiant. Unde
diuino afflatu &e ꝓrsus ordinatissime:
illud a ꝓph̃a dicitur. Cor mundu erea
do. quo fit ut anima in ueritate que¬
renda deuiare. atq errare ñ possit: qͥ
ꝓfecto in ea ñ instaurat᷑: n priꝰ cor mũ¬

Expanded text:
mus aspectus est animae, quo perfectiorem mus aspectus est animae, quo perfectiorem melioremque ac rectiorem non habet. Sextus erit iste actionis gradus. Aliud est enim mundari oculum ipsum animae, ne frustra et temere aspiciat et prave videat, aliud ipsam custodire re sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugiant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: Cor mundum creado, quo fit ut anima in veritate quaerenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, nisi prius cor mun
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia summi &e ueri di. qua hȩc
unu̾sitas sustentat᷑ & regit᷑. qua etiã
factum ẽ ut ñ mͦ sint omĩa: s ita sint.
ut omĩno melius ẽẽ ñ possint: cui sese
in opere tam difficili mundationis
suȩ aduiuandã &e ꝑficiendam. piissi¬
dilita: tum se deniq in se ipsa letissi¬
me tenet: nec omĩno aliqͥd metuit
sibi: aut ulla sua causa quicquã an¬
gitur. Est gͦ iste quintꝰ gradus. Ali¬
ud ẽ enim efficere. aliud tenere puri¬
tatẽ: et alia prorsus actio. qua se inqͥ¬
natam redintegrat: alia qua ñ patit᷑
se rursum inquinari. In hoc gradu.
omĩfariam concipit quanta sit. ui.¬
Quod cũ conceꝑit. tunc uͦ ingenti qͣ¬
Dãm ce incredibili fidutia ꝑgit in de¬
um. id est in ipsam contẽplationẽ
ueritatis: &e illud ꝓpter quod tantũ
laboratũ ẽ altissimũ & secretissimũ
p̾mium. S hec actio id estappeticio in¬
telligendi. ea quȩ uere sũmeq st̃. sum¬

Expanded text:
justitia summi et veri Dei, qua haec justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suae adjuvandam et perficiendam piissidiluta, tum se denique in seipsa laetissime tenet, nec omnino aliquid metuit sibi aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus: aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem; et alia prorsus actio qua se inquinatam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit: quod cum conceperit, tunc vero ingenti quadam et incredibili fiducia um, id est in ipsam contemplationem veritatis et illud, propter quod tantum laboratum est, altissimum et secretissimum praemium. Sed haec actio, id est appetitio intelligendi ea quae vere summeque sunt, sum
Abbreviated transcription (Latin):
In ipso enĩ purgationis negocio. subest
metꝰ mortis sepe ñ magnus: sepe uͦ ue¬
hementissimꝰ. Non magnus. tum cũ
robustissime creditur. nã uidere hoc
utrũ sit uerum. ñ nͥ ꝑpurgate animȩ
licet᷑ tanta di ꝓuidentia iusticiaq gu¬
bernari omĩa. ut nulli mors inique ac¬
cidere possit: etiamsi eam forte iniquu
intulerit. Uehement̾ aut̃ẽ formidat᷑
mors in hoc iam gradu. cũ & illud eo
credit᷑ infirimꝰ quo sollicitiꝰ queritur:
c&e eo ipso minus uidetur. qͦ tranqͥllitas
ꝓpter metũ minor ẽ: inuestigandis ob¬
scurissimis reb ꝑ necessaria. Deinde qͦ
quantũ int̾sit int̾ puram &e contami¬
natam. eo magis timet: ne deposito isto
corpore minꝰ eam ds possit. quã seipsa
ferre pollutã. Nichil autẽ difficilius
quã & metuere mortẽ: & ab illecebris
huiꝰ mundi sicut ꝑicula ipsa postu¬
lant. temꝑare. Tanta ẽ tam̃ anima.
ut etiam hoc possit adiuuante sane

Expanded text:
In ipso enim purgationis negotio subest In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam gradu, cum et illud eo creditur infirmius, quo sollicitius quaeritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quoquantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane
Abbreviated transcription (Latin):
nam᷑ p̾teritoꝵ ac futuroꝵ ex p̾sentib
coniecturã. Magna hec: & omĩa huma-¬
na. S est adhuc ista partim doctis at¬
q indoctis. partim bonis ac malis ani
ex quo bonitas incipit. atq omĩs ue¬
ra laudatio. Hinc enim anima se ñ
solum suo siquã uniu̾si partẽ agit. s
ipsi etiam uniu̾so corpori audet p̾põ¬
nere. bonaq eiꝰ bona sua ñ putareiatq
potentiȩ pulchritudiniq suȩ compa¬
rata. discernere atq contemnere: & in¬
de quo magis se delectat. eo magis sese
abstrahere a sordib. totãq emaculare.
roborare se adu̾sus omĩa quȩ de ꝓposito
ac sententia dimouere moluint̃. socie¬
tatẽ humanam magnipendere. nichil-¬
q uelle alteri. qͦd sibi nolit accidere. se¬
qui auctoritatẽ ac p̾cepta sapientium:
& ꝑ hec loqui sibi d̾m credere. In hoc tñ
p̾claro actu animȩ in est adhuc labor:
ditias. magnus acerrimusq conflictuˢ.

Expanded text:
nam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus nam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac malis animex quo bonitas incipit, atque omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non solum suo, si quam universi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritudinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamque emaculare  roborare se adversus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, anditias magnus acerrimusque conflictus.
Abbreviated transcription (Latin):
in bestiis.nemo negat.
e homini ꝓpriꝰ. se cogita memoriã. non
cõnsuetudine inditaꝵ. s. anim᷑adu̾sio¬
ne atq signis cõmen dararu ac retenta¬
rum rerũ innumerabiliũ. tot artes o¬
pificum. agroꝵ cultus extructiones
urbium. uarioꝵ edificioꝵ ac moliminũ
multimoda miracula. inuentiones tot
signoꝵ in litteris. in ue̾rbis. inͣ gestu. m
cuiꝰcemodi sono. in picturis. atq figm̃¬
tis: tot gentiũ linguas. tot instituta. tot
noua. t̾ot instaurata: tantũ libror nu¬
merum. & cuiꝰcemodi monim̃tor⁊ ad
custodiendam memoriã: tantãq curã
post̾i̾tatis: officioꝵ. potestatũ. honoꝵ.
digniratũq ordines. siue in familiis.
siue domi. miliciȩq in re publica. siue
in  ꝓpͣfanis. siue in sacris apparatib ium
ro̾cinandi & excogitandĩ. fluuios elo¬
quentiȩ. carminũ uarietates: luden¬
di ac iocandi causa. milleformes simu¬
lationes. modulandi ꝑitiem. dimen¬
endi subtilitatẽ. numerandi discipli¬

Expanded text:
in bestiis nemo negat. est homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiaeque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi discipli
Abbreviated transcription (Latin):
tali &e fragili corpore efficiat᷑. cũ & in
mortẽ ꝓpter peccatũ iure contrusa sit.
&e uirtute hic etiam possit excellere:
aut qualis post hoc corpꝰ futura sit.
cũ ce pena mortis necessario manere
debeat. manente peccato: &e uirtuti
pietatiq sit ds ipse. id est ueritas ip¬
sa p̾miũ: Quare iam si placet tã lon¬
gum sermonẽ t̾minemꝰ aliquando:
&e in implendis di p̾ceptis uigilan¬
tissime ae religiosissime oꝑam demus.
Non enĩ ẽ alia fugade tantis malis.
Si quid autẽ obscuriꝰ a me dictũ est.
quã uelles. facito ut memoriȩ man¬
datũ. alias oportuniꝰ requiras. Neq
enim deerit nobis querentib se:qui
desuꝑ magist̾ ẽ omniũ. d̾ Ego uͦ ae
hac oratione tua ita sum affectꝰ. ut
eam int̾polare nefas putauerĩ:& si tͥ
modus sermonis hic placet. tresq il¬
lȩ questiones quȩ remanebant. tam
breuit̾ ꝑstringendȩ in p̾sentia uisȩ
sunt. cedam iudicio tuo: ac deinceps

Expanded text:
tali et fragili corpore efficiatur, cum et in tali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente peccato, et virtuti pietatique sit Deus ipse, id est veritas ipsa, praemium? Quare si jam placet, tam longum sermonem terminemus aliquando, et implendis Dei praeceptis vigilantissime et religiosissime operam demus: non est enim alia fuga de tantis malis. Si quid autem obscurius a me dictum est quam velles, facito ut memoriae mandatum alias opportunius requiras. Neque enim deerit nobis quaerentibus se, qui desuper est Magister omnium. E. Ego vero et hac oratione ita sum affectus, ut eam interpellare nefas putaverim: et si tibi modus sermonis hic placet, tresque illae quaestiones quae remanebant, tam breviter perstringendae in praesentia visae sunt; cedam judicio tuo, ac deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
perat. reconciliatione religat. Innectit
gͦ animã in illo actu tercio. atq incipit
ducere: purgat in quarto:. reformat in
quinto: introducit in sexto: pascit in
septimo: atq hoc fit alias citius. alias¬
tardiꝰ. ut quȩq amore ac meritis ualent:
oña tam̃ ds uistissime ac moderatis¬
sime. pulcherrime facit: quo qͦ modo se¬
se habere uoluerint. de quib facit.xxii.¬
amuͦ etiam pueroꝵ infantiũ conserra¬
tiones. quantũ ꝓsint: obscurissima qͥ¬
stio ẽ. Non nichil tam̃ ꝓdesse. credendu
ẽ. Inueniet hoc ratio. cũ queri oportue¬
rit: quãquã & alia multa iam diuquȩ¬
renda tͥ potius aliquando. quã nunc¬
cognoscenda ꝓtulerim: qͦd fiet utilissi¬
me. si duce pietate reqͥrant᷑. Quȩ cũ ita
sint: quis ẽ qui iuste stomachet᷑. qͣd a¬
gendo atq administrando corpori
anima data sit. cũ tantꝰ & tam diuinꝰ
rerũ ordo conecti meliꝰ ñ possit: aut
querendum putet. qualis in hoc mor¬

Expanded text:
perat, reconciliatione religat. Innectit perat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, aliastardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulcherrime facit, quoquo modo sese habere voluerint de quibus facit. Jamvero etiam puerorum infantium consecrationes quantum prosint, obscurissima quaestio est, nonnihil tamen prodesse credendum est. Inveniet hoc ratio, cum quaeri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quaerenda tibi potius aliquando, quam cognoscenda protulerim. Quod fiet utilissime, si duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connecti melius non possit; aut quaerendum putet, qualis in hoc mor
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimũ. ut eẽt quicqͥd ẽ. qͦmͦ ẽ.: & ita
nature gradib ordinaret᷑. ut conside¬
rantes uniu̾sitatẽ. nulla offenderet ex
ulla parte deformitas: omĩq animȩ
penam. & omẽ p̾miũ conferret: semꝑ
aliquid ꝓ portione iustȩ pulchritu¬
dinis dispositionisq rerũ omniũ. Da¬
tum ẽ enim animȩ liberũ arbitriũ:
qͦd qͥ nugatoriis ratiocinationib labe¬
factare conant᷑. usq adeo ceci st̾.ut ne
ista ipsa quidem uana atq sacͥlega
ꝓpͥa uoluntate se dicere intelligant:
nec tam̃ ita liberũ arbitriũ animȩ. da¬
tũ ẽ: ut quodlibet eo moliens. ullam
partẽ diuim ordinis legisq ꝑturbet.
Datũ ẽ enĩ a sapientissimo atq inuic¬
tissimo. creaturȩ totius dño. S ista ut
uidenda sunt uidere paucoꝵẽ : neq ad
hoc quisquã nͥ uera religione fit ido¬
neus. Est enim religio uera: qua se uni
deo anima unde se peccato uelut abru¬

Expanded text:
cherrimum, ut esset quidquid est, quomodo est; et ita cherrimum, ut esset quidquid est, quomodo est; et ita naturae gradibus ordinaretur, ut considerantes universitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas; omnisque animae poena et omne praemium conferret semper aliquid proportione justae pulchritudini dispositionique rerum omnium. Datum est enim animae liberum arbitrium, quod qui nugatoriis ratiocinationibus labefactare conantur, usque adeo caeci sunt, ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animae datum est, ut quodlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. Datum est enim a sapientissimo atque invictissimo totius creaturae Domino. Sed ista ut videnda sunt videre, paucorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abru
Abbreviated transcription (Latin):
appellari. De corpore:ꝑ corpꝰ: cirra corpꝰ:
ad seipsam: in seipsa: ad dm̃: apud dm.
Possunt &e sic. Pulchre de alio: pulchre
ꝑ aliud: pulchre circa aliud: pulchre
ad pulchrum: pulchre in pulchro: pul¬
chre ad pulchritudine: pulchre apud
pulchritudinẽ. De quib omĩb post¬
modum requires: siquid uidetur aꝑi¬
endum. Nunc id̾o uolui tociens ista
significare uocabulis: ne te moueat.
cũ alii aliis nominib eadem uocant.
aut aliter etiã partiuntur: &e ob hoc aut
ista. aut illa imꝓbes. Innum erabil¬
b enĩ modis: eadem res & appellari
& diuidi potest rectissime ac subtiliᷤ¬
sime S in tanta copia modoꝵ: utitur
quisq qͣ se congruent̾ uti existimat.
Is̃ gͥ summꝰ & uerus. lege inuio.xx¬
labili ce incorrupta. qua om̃e qͦd con¬
didit regit. subicit animȩ corpus. a¬
nimam sibi. & sic omĩa sibi. Neq in
ullo actu eandem deserit. siue pena
siue p̾mio. Id enim uidicauit ẽẽ pul¬

Expanded text:
appellari: de corpore; per corpus; circa corpus; appellari: de corpore; per corpus; circa corpus; ad seipsam; in seipsa; ad Deum; apud Deum. Possunt et sic: pulchre de alio; pulchre per aliud; pulchre circa aliud; pulchre ad pulchrum; pulchre in pulchro; pulchre ad pulchritudinem; pulchre apud pulchritudinem. De quibus omnibus post requires, si quid videbitur aperiendum: nunc ideo volui toties ista signare vocabulis, ne te moveat cum alii aliis nominibus eadem vocant, aut aliter etiam partiuntur; et ob hoc aut ista aut illa improbes. Innumerabilibus enim modis eaedem res et appellari, et dividi possunt rectissime ac subtilissime; sed in tanta copia modorum utitur quisque, quo se congruenter uti existimat.itur summus et verus lege inviolabili et incorrupta, qua omne quod condidit regit, subjicit animae corpus, animam sibi, et sic omnia sibi: neque in ullo actu eam deserit, sive poena, sive praemio. Id enim judicavit esse pul
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ sint ista ꝑ tam multas eccłiȩ
scripturas disꝑsa. quãquã ea ñ in cõ¬
mode collegisse uideamur: plene ta¬
m̃ intelliginequeunt: nͥ quisq in
illoꝵ septem graduum quarto fortit᷑
agens. pietatemq custodiens. & ad
ea ꝑcipienda sanitatẽ atq robur cõ¬
parans. inquirat omĩa singillatim
diligentissime ac sagacissime. Nlam¬
q illis omĩb gradib in est distinc̾ta
&e ꝓpria pulchritudo: quos actꝰ meliꝰ
appellamus. Querimus quippe de ani¬
mȩ ui ac potentia: & fieri potest. ut
hȩc omĩa simul agat: s id sibi solum
agere uideat᷑ qͦd agit cũ difficultate:
aut certe cum amore uł timore. Agit
enim hoc multo quã cetera attentior.
Ascendentib gͥ sursum u̾sus. pͥmꝰ actꝰ
docendi causa dicat᷑ anmatio: scds.
sensus: tercius. ars: quartꝰ. uirtꝰ. quintꝰ.
tranquillitas:. sextus ingressio: septimꝰ.
contemplatio. Possunt & hoc modo

Expanded text:
am cum sint ista per tam multas Ecclesiae am cum sint ista per tam multas Ecclesiae scripturas dispersa, quanquam ea non incommode collegisse videamur, plene tamen intelligi nequeunt; nisi quisque in illorum septem quarto gradu fortiter agens, pietatemque custodiens, et ad ea percipienda sanitatem ac robur comparans, inquirat omnia singillatim, diligentissime ac sagacissime: namque illis omnibus gradibus inest distincta et propria pulchritudo, quos actus melius appellamus. mae potentia, et fieri potest ut haec omnia simul agat, sed id solum sibi agere videatur quod agit cum difficultate, aut certe cum timore. Agit enim hoc multo quam caetera attentior. Ascendentibus igitur sursum versus, primus actus, docendi causa, dicatur animatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, virtus; quintus, tranquillitas; sextus, ingressio; septimus, contemplatio. Possunt et hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cognatis animis. & laborantib qͣn¬
tum licet atq p̾ceptum ẽ. opem feren¬
dam eẽ sciamꝰ ita ut hoc ipsum cũ be¬
ne agitur dm ꝑ nos gerere intelliga¬
mus: neq quicquã nobis ꝓpͥum uen¬
dicemꝰ manis głȩ cupiditate decepti:
qͦ uno malo a summo in uia demer¬
gitur: neq uiciis oppressos. s ipsa ui¬
cia. neq peccantes s ipsa peccata ode¬
rimus. Omĩb enim subuentũ uelle
debemꝰ. etiam qui nos leserunt: aut
ledere. aut omĩno ledi uolunt. Hȩc
uera. hec ꝑfecta. hȩc sola religio.ꝑ ꝗͣ
deo reconciliari possumus. ꝑtinet ad
animȩ de qua querimꝰ magnitudi¬
nẽ: qua se libertate dignam facit. Nã
ille ab om̃ib liberat. cui seruire omĩ¬
b utilissimu̾ ẽ: e in euiꝰ seruitio pla¬
cere ꝑfecte. sola libertas ẽ. S uideo me
pene excessisse metas ꝓpositi mei: ac si¬
ne ulla int̾rogatione tam diu tͥ mul¬
ta dixisse. neq id me penitet. .xx.¬

Expanded text:
vero cognatis animis et laborantibus, quanvero cognatis animis et laborantibus, quantum licet atque praeceptum est, opem ferendam esse sciamus, ita ut hoc ipsum cum bene agitur, Deum per nos agere intelligamus. Neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a summo in ima demergimur. Neque vitiis oppressos, sed ipsa vitia; neque peccantes, sed ipsa peccata oderimus. Omnibus enim subventum velle debemus, etiam qui nos laeserunt, aut laedere, aut omnino laedi volunt. Haec est vera, haec perfecta, haec sola religio, per quam Deo reconciliari pertinet ad animae, de qua quaerimus, magnitudinem, qua se libertate dignam facit: nam ille ab omnibus liberat, cui servire omnibus utilissimum est, et in cujus servitio placere perfecta et sola libertas est. Sed video me pene excessisse metas propositi mei, ac sine ulla interrogatione tamdiu tibi multa dixisse: neque id me poenitet. N
Abbreviated transcription (Latin):
ardua. constantissime atq obseruan¬
tissime sequi audeant.Siquid uͦ
aliud ẽ in rerũ natura. preter ista qͦ
sensib nota sunt. & prorsus quȩ ali¬
qͦd spaciũ loci optinent. quib omĩ¬
b p̾stantiorẽ animã humanã ẽẽ dix¬
imus: siqͥd gͦ aliuid ẽ eoꝵ que d̾s crea¬
uit. qͥddam ẽ deteriꝰ. qͥddam par. de¬
teriꝰ ut anima pecoris: par. ut angłi:
melius aut̾ẽ nichil. Et siquando est
aliqͥd hoꝵ meliꝰ hac : peccato eiꝰ fit.
ñ natura. Quo tam̃ ñ usq adeo fit
deterior:ut ei pecoris anima p̾feren¬
da aut conferenda sit. Ds̃ gͥ soluᷤ
ei colendus ẽ: qui solus eiꝰ ẽ auctor. Ho¬
mo autẽ quilibet alius quãquã sapien-¬
tissimꝰ & ꝑfectissimꝰ. uł ꝓrsus queli bet
anima rationis compos atq beatissi¬
ma. amanda tantũmͦ & imitanda ẽ.
eiq ꝓ merito atq ordine qͦd ei congry¬
it deferendũ: nam dñm dm̃ tuum
adorabis & illi soli seruies. Errantib

Expanded text:
ardua, constantissime atque observanardua, constantissime atque observantissime sequi audeant. 78. Si quid vero aliud est in rerum natura praeter ista quae sensibus nota sunt, et prorsus quae aliquod spatium loci obtinent, quibus omnibus praestantiorem animam humanam esse diximus: si quid ergo aliud est eorum quae Deus creavit, quiddam est deterius, quiddam par: deterius, ut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris anima praeferenda, aut conferenda sit. Deus igitur solus ei colendus est, qui solus ejus est auctor. Homo autem quilibet alius, quanquam sapientissimus et perfectissimus, vel prorsus quaelibet anima rationis compos atque beatissima, amanda tantummodo et imitanda est, eique, pro merito atque ordine, quod ei congruit deferendum. Nam, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Errantibus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabiłẽ caritatẽ. unũ dm ue¬
rum atq ꝑfectum: qͥnunquã ñ fuerit.
nunquã ñ erit. nunquã alit̾ fuerit.
nunquã alit̾ erit: quo nichil sit secre¬
tiꝰ. nichil p̾sentiꝰ. qui difficile inuenit᷑
ubi sit. difficiliꝰ uͥ ñ sit: cũ quo ẽẽ non
om̃s possunt: & sine quo eẽ nemo po¬
test: et siquid de illo incredibiliꝰ con¬
uenientiꝰ tam̃ atq aptiꝰ homines dice¬
re ualemꝰ. Hic gͦ solus ds animȩ colen¬
dus ẽmneq dĩscrete. neq confuse. Quic¬
quid enĩ anima colit ut dm: necesse
e ut meliꝰ eẽ quã seipsam putet. Ani¬
mȩ autẽ natura. nec terra. nec maria
nec sydera. nec luna. nec sol. nec qͥcꝗͣ
omĩno qͦd tangi.aut his oculis uide¬
ri potest: ñ deniq ipsum qͦd uideri
a nobis ñ potest celum meliꝰ ẽẽ creden¬
dum ẽ: immo hec omĩa longe det̾io¬
ra eẽ quã ẽ quelibet anima. ratio cer¬
ta conuincit: si mͦ eam ueri amatoreᷤᷤ
ducentẽ ꝑ insolita quedam. & ob hoc

Expanded text:
commutabilem charitatem, unum Deum verum atque perfectum, qui nunquam non fuerit, nunquam non erit, nunquam aliter fuerit, nunquam aliter erit; quo nihil sit secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo potest: et si quid de illo incredibilius, convenientius tamen atque aptius homines dicere valemus. Hic ergo solus Deus animae colendus est, neque discrete, neque confuse. Quidquid enim anima colit ut Deum, necesse est ut melius esse, quam seipsam, putet. Animae autem natura nec terra, nec maria, nec sidera, nec luna, nec sol, nec quidquam omnino quod tangi, aut his oculis videri potest, non denique ipsum quod videri a nobis non potest, coelum melius esse credendum est. Imo haec omnia longe deteriora esse, quam est quaelibet anima, ratio certa convincit; si modo eam veri amatores ducentem per insolita quaedam, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ea expͥmis similitudinẽ corporis: qͦd
ꝓfecto mortale ẽ. D̾ Quomͦ gͦ sum
similis do: cũ immortalia nulla poᷤᷤ¬
sum facere ut ille: m̾ Quomͦ nec
imago corporis tui. potest hoc uale¬
re qͦd tuũ corpus ualet: sic anima ñ
mirandũ ẽ si potentiam tantã ñ ha

Expanded text:
ea exprimis similitudinem corporis, quod ea exprimis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non mirandum est si potentiam tantam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ sedulo ietractabo: & siqͥd me
mouerit. post requirã. Unde queso
explices qualis sit. M Uidet᷑ mͥ ẽẽ si¬
milis do. De anima enim nͥ fallor
requiris humana. G Id ipsũ ẽ qͦd a
te explicari uellem. quẽadmodũ sit
anima dõ similis: cũ d̾m a nullo fa¬
ctum credamus: anmã uͦ ab ipso
d̾o factam eẽ supra dixeris. m̾ Quid:
Tu difficile putas dõ fuisse. ut aliqͥd
sibi simile faceret: cũ hoc in tanta ua¬
rietate imaginũ. etiam nobis uideaᷤᷤ
ẽẽ concessum: O̾ S nos uidemur
mortalia facere: d̾s autẽ immortałe
animã fecit ut opinor: nͥ forte aliter¬
tͥ uidet᷑. M̾ Ergo tu uelles talia ab
hominib fieri: qualia d̾s facit: Non
equidem hoc dixerim: s quẽ admodu
ipse immortalis. immortale qͥddam
fecit ad similitudinẽ suam: sic & nos
immortales a do facti ad similitudi¬
nem nrãm qͦd facimus. immortale eẽ
deberet. M Recte diceres: si ad eius
imaginẽ pingeres tabulam. qͦd in te
immortale eẽ credis. Nunc autẽ in

Expanded text:
mecum sedulo retractabo, et si quid me moverit, post requiram. Unde quaeso, explices qualis sit. A. Videtur mihi esse similis Deo. De anima enim, nisi fallor, requiris humana. E. Idipsum est quod abs te explicari vellem, quemadmodum sit anima similis Deo; cum Deum a nullo factum esse credamus, animam vero ab ipso Deo factam supra dixeris. A. Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum etiam videas nobis esse concessum? E. Sed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur. A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem suam; sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in
Abbreviated transcription (Latin):
etiam auctoritate magnoꝵ. excellenti¬
oꝵq philosophoꝵ: quib nos pͥbere
colla. siue imbecillitas nr̃a. siue saga¬
citas ipsoꝵ. ultra quam nichil iam
inueniri posse credendum ẽ nescio
quomͦ compellit. Hoc est inquam
qͦd uolui. Nam uerebar. ne cum tͥ qͦq
id uideret᷑ qͦd mͥ. disputatio nr̃a man¬
cha remaneret. nullo existente qͥ ex
altera parte rem uenire in manus co¬
geret: ut diligenter quantũ possemus
uersaret᷑. Itaq si id euenisset paratus
eram te rogare. ut achademicoꝵ par¬
tes ita susciperes: quasi tͥ non solum
disputasse. s etiam sensisse uiderent᷑.
uerum ñ posse comp̾hendi. Querit᷑
gͦ int̾ nos utrum illoꝵ. argum̾tis ꝓ¬
babile sit: nichil ꝑcipi posse. ac nulli
rei eẽ assentiendum. Quod si obrinu¬
eris: cedam libent̾. Si autẽ demonstͣ¬
re potuero. multo ẽẽ ꝓbabilius & poᷤ¬
se ad ueritatẽ ꝑuenire sapientẽ. & as¬
sensionem ñ semꝑ eẽ cohibendam: ni¬

Expanded text:
etiam auctoritate magnorum excellentietiam auctoritate magnorum excellentiorumque philosophorum, quibus nos praebere colla siue inbecillitas nostra siue sagacitas ipsorum, ultra quam nihil iam inueniri posse credendum est, nescio quo modo compellit. — Hoc est, inquam, quod uolui. nam uerebar, ne, cum tibi quoque id uideretur quod mihi, disputatio nostra manca remaneret nullo existente, qui ex altera parte rem uenire in manus cogeret, ut diligenter quantum possumus uersaretur. itaque si id euenisset, paratus eram te rogare, ut Academicorum partes ita susciperes, quasi tibi non solum disputasse sed etiam sensisse uiderentur uerum non posse comprehendi. quaeritur ergo inter nos, utrum illorum argumentis probabile sit nihil percipi posse ac nulli rei esse assentiendum. quod si optinueris, cedam libenter; si autem demonstrare potuero multo esse probabilius et posse ad ueritatem peruenire sapientem et adsensionem non semper esse cohibendam, ni
Abbreviated transcription (Latin):
net. ut que ludicra pueris ꝓposui redi¬
gam incistas: p̾sertim cum ea ornandi
iam potius quam uendendi gr̃a ꝓpo¬
nam. Nunc antequã stilum nr̃m te¬
nebrȩ occupent. quȩ patronȩ acha¬
demicoꝵ solent ẽẽ: uolo inter nos ho¬
die plenissime constet. ad quam que¬
stionẽ nob̃ explicandã mane surgendu
sit. Itaq responde queso. utrum tibi
uideantur achademici habuisse cer¬
tam de ueritate sententiam: ce eam te¬
mere ignotis uł non purgatis animiᷤ
ꝓdere noluisse: an uͦ ita senserint. ut
eorum se disputationes habent. Tũ
ille qͥd illis animi fuerit inquit ñ te¬
mere confirmabo. Nam quantum
ex libris colligi datur.: tu melius no¬
sti. quȩ in uerba sententiam suã pro¬
mere soleant. Ale autẽ de me ipso si
consulis: mnuentũ nondum ẽẽ uerũ
puto. Adlo etiam qͦd ab achademi¬
cis flagitabas: nec posse inueniri me
putare. ñ solum molita quã semꝑ fe¬
re animadu̾tisti opinione mea. sed

Expanded text:
net, ut quae ludicra pueris net, ut quae ludicra pueris gam in cistas, praesertim cum ea ornandi iam potius quam uendendi gratia proponam. nunc antequam stilum nostrum tenebrae occupent, quae patronae Academicorum solent esse, uolo inter nos hodie plenissime constet, ad quam quaestionem nobis explicandam mane surgendum sit. itaque responde quaeso, utrum tibi uideantur Academici habuisse certam de ueritate sententiam et eam temere ignotis uel non purgatis animis prodere noluisse, an uero ita senserint, ut eorum se disputationes habent. Tum ille: Quid illis animi fuerit, inquit, non temere confirmabo. nam quantum ex libris colligi datur, tu melius nosti, quae in uerba sententiam suam promere soleant; me autem de me ipso si consulis, inuentum nondum esse uerum puto. addo etiam, quod de Academicis flagitabas, nec posse inueniri me putare non solum inolita quam semper fere animaduertisti opinione mea sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerisimile an ꝓbabile. an alio si quo
nomine appellari potest. qͦd sibi acha¬
demici sat eẽ dicant. querendũ ñ ẽẽt.
Nam si tu optimus iam inuentor ue¬
ritatis tͥ uideris: nichil ad me. P ostea
si ingratus ñ fueris huic patrocinio meo
eandem me fortasse docebis. Hic ego
cum uerecunde licentius alipii impetỹ
formidaret: omĩa potius inquam ali¬
pi loqui maliusti. quã quemadmodum
nobis cum his qui lo qui nesciant dis¬
putandum sit: & ille. qm̃ olim tum mͥ
tum omĩb notum est. & nunc tua ꝓ¬
fessione satis indicas te loquendi peri¬
tum ẽẽ. uelum explices utilitatẽ pͥm o
huius inquisitionis tuȩ. quȩ aut super¬
flua ẽ ut opinor. & ei multomagis respõ¬
dere suꝑfluum ẽ: aut si commoda uisa
fuerit. & a me explicari nequiuerit. pre¬
cario abs te impetrem. ut magistri of¬
ficium ne grauere. Meministi inquã
heri me ẽẽ pollicitum de istis uocabu¬
lis post acturum: & nunc ille sol ainmo¬

Expanded text:
ueri simile an probabile an alio si quo ueri simile an probabile an alio si quo nomine appellari potest, quod sibi Academici sat esse dicant, quaerendum non esse nam si tu optimus iam inuentor ueritatis tibi uideris, nihil ad me. postea si ingratus non fueris huic patrocinio meo, eadem fortasse me docebis. Hic ego, cum uformidaret; Omnia potius, inquam, Alypi, loqui maluisti, quam quemadmodum nobis cum iis, qui loqui nesciant, disputandum sit. Et ille: Quoniam olim tum mihi, tum omnibus notum est, et nunc tua professione satis indicas te loquendi peritum esse; velim explices utilitatem primo hujus inquisitionis suae, quae aut superflua est, ut opinor, et ei multo magis respondere superfluum est; aut si commoda visa fuerit, et a me explicari nequierit, precario abs te impetrem, ut magistri officium ne gravere. Meministi, inquam, heri me esse pollicitum de istis vocabulis post acturum. Et nunc ille sol admo