comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discer& quod inter homines
prȩdicar&. Aut quis ei inpune
ultra non credat quide sacra¬
mentis dominicis non solum
audita loquitur. sed uisa testa¬
tur: Quanta hoc fr̃s dĩ nr̃i
aclumest gratia. ut qui deceles¬
tibus in apostolatum uocatus
est apostolatus eius consecrare¬
tur in caelo Et post omnia
hic est paulus qui ceruices suas
quas aduersum xp̃i nomen
superbus erexerat perfidorũ
cedendas gladio humillimus
proxp̃i honore summisit
Nec piguit eum pro illo mori
quem sepe probauerat uiuere
& regnare post mortem: Atq
ita factum est: ut gloriosissimum
paulum qui in diuersis gentibus
profide xp̃i multo certamine
dimicando innumera bella
peregerat: uelut uictorem
mundi roma susciper& ad triũphũ
Hii ergosunt beatissimi petrus
& paulus qui sacramentum cęlestis
regni uno spũ predicantes subuni¬
us passione diei doctrinam suam
pio sanguine & morte fortissima
consetrarunt. quietiam tam quã

Expanded text:
disceret quod inter homines disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
libus meis regnum caeleste pro¬
misi . Sedsi praestare me posse
clubitas quae promitto aspice
sitamen potes unde te uel qua¬
lis appello Sed quare me ꝑse¬
queris saule. aut quidme per¬
sequendo proficies. Numquid
aduersus regnantem in caelo
ullum tua ꝑ secutio habebit
effectum.: Num quid nocere
mihi quicquã poteris. quem
non potes intueri. Ego enim
sum iħs nazarenus quentu ꝑse¬
queris. quiterras caelo cruce¬
regno mortem perpetuita¬
te mutaui. De quib om̃ibus
nonte debere cunctari et erep¬
tus tibi nunc & post paulũ
redditus. suadebit aspectus.
Ac beatissimus paulus repen¬
tina quidem cecitate coherci¬
tus. intellecta tamen maiesta¬
te loquentis aecaelo. continuo
fidelis effectus. & apersecutione
destitit. & nouos intuendi xp̃m
oculos adquisiuit. Hic est paulus
qui prosuarum remuneratione
uircutum. ultra humana merita
tertium raptus ad caelum cęlestia
secreta cognouit. ut ecclesiarũ
futurus doctor inter angelos

Expanded text:
libus meis regnum coeleste prolibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, cruceregno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc eius inpestore: amicum
sibi cor xp̃s inuenit: Dum que
tem poralia capit adsupplicia
xp̃ianos. ipse perpecuã captus¬
ad gr̃am factus est subuto
pastor ex lupo ex predone custos.
ex hoste defensor. Nunde
nec paulum malignȩ mentis pra¬
posito plebem dominicam perse¬
cutum nec xp̃m latiusse quem
eliger& in paulo. hicest paulus
quixñi uocibus inclamatus
aecaelo. ꝯculis ipse iudaicę infi¬
delitatis optusii uidendi aciem
non perdidit sed mutauit.
Amisit oculos & recepit. ut
uno eodemque tempore. & in
persequentem cęcitatis uindic¬
ta proceder& & uocantis
dĩ gratia inluminar& electũ
PAItnamque illi decaelo dñs.
Saule saule. quid me ꝑsequeris.:
Idest curme persequeris saule.
quae mea odium ergame tuũ
excitauit iniquitas Numiquid
quia inluminaui caecos. quia
sanaui ȩgros. quia fugaui dȩ¬
monia. quia esurientes põpu¬
los quinque panibus paui. an
quia detumulis mortuos susci¬
taui anforte magis quia fide¬

Expanded text:
adhuc ejus in pectore amicum adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captusad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminarAit namque illi de coelo Dominus: Saule, Saule, quid me persequeris ? id est, cur me persequQuae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fide
Abbreviated transcription (Latin):
emersit: Hic est petrus. cui xp̃s
ascensurus ad patrem pascendas
ouiculas suas agnosque cõmit¬
dat : ut quos ille pietatis miseratio¬
ne redimerat. hic fidei suae uirtu¬
te seruar&: Etrecte sane ei arbit̃
occultorum dĩ filius pascendas
ouessuas tuendasque commisit:
cui nouerat innutriendo grege
dominico. nec studium de esse
nec fidem: hic est petrus. quidum
adcrucem tamquã crucifixi disci¬
pulus duceretur. uerso se poscens
corpore crucifigi. passionem
non rennuit : sed aequalitatem
crucis dominice declinauit: ut
ostender& uniuersis admirandę
sehumilitatis uirtutem nouiq
mysterii disciplinam & intertor¬
menta seruasse: Quã securus
Km̃i perrexit petrus adcrucem:
qui repulso timore mortis. mori¬
endi ordinem tam acerba in pas¬
sione quaesiuit. QQuid etiã deglo¬
riosissimo referam paulo: in quo
dñs fidem nominis sui dũ ip̃sam
fidem persequerctur elegit Qui
dum uelut acerrimus ꝑseutor
xp̃ianam uastat eccłam. inimico

Expanded text:
emersit. Hic est Petrus, cui Christus emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passionem non renuit, sed aequacrucis dominicae declinavit, ut ostenderet universis admirandae se humilitatis virtutem novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. Quam securus, carissimi, perrexit Petrus ad crucem, qui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico
Abbreviated transcription (Latin):
utenim credidit petrus imperio
dñi sui posse se afluctibus susten¬
tari: ita nihilominus dummer¬
gitur. credidit ipsius dñi Sui
seruitute saluandum: Uere beati
petri. &dum trepidat mirabilis
fides: quam nec perurguentis
periculi potuit turbare formido:
Clamando enim dum mergitur.
dñe liberame: dese diffisus est
non dedño dubitauit: Nequis
ergo timorem hunc gloriosissi mi
petri ducat inuitium : qm̃timor
iste quamuis primam cius turba¬
uerit fidem: confidentiã tamen
in eo re̾paratę credulitatis orna¬
uit: Hic est petrus: cui xp̃s dñs
communem sui nominis libenter
indulsit ut enim sicut apłs paul
cdocuit. petra erat &xp̃s: Itaque
perxp̃m petrus factus est petra:
dicente ei dño: Tues petrus. & suꝑ
hanc petram aedificabo eccłam
meam: Namsicut in deserto domi¬
nico sitienti populo aqua fluxit
depetra: ita uniuerso mundo
perfidiȩ ariditate lassanti. dcore
petri fons salutiferę confessionis

Expanded text:
Ut enim credidit Petrus imperio Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, petra erat Christus; ita per Christum Petrus factus est petra, dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
lestis acciper& quam caeli ianu¬
as introir&: Sed nequa uos fratres
decreditis petro clauibus regni cȩlest
more nr̃arum clauium cogitatio
terrena permoueat: Clauis enĩ
caeli lingua est petri : quia sin¬
gulorum merita censendo. apłs
unicuique regnum caeli autclau¬
dit aut aperit: Non est ergo
clauis ista mortałis artificis ap¬
tas est iudicandi: Denique ait ei
Quorum remiseritis peccata
remissa erunt: & quorum deti¬
nueritis detenta erunt: Hic est
bauerunt: Nam adñosuo nouos
sibi dari influctibus gressus ut si¬
deli poposcit: & ut dilectus e meru¬
it: Quiob hoc solum trepidasse
ui susest: ut fragilitas humana
cognoscer&. quanta eẽt inter dm̃
seruumque distantia dum ad gra¬
uata peccatis caro mergitur & im¬
maculati nescit planta desi dere:
Simul & illud. nedum super aquas
ambulans petrus pede intrepido
inuirtutibus aequaęretur: Sed
quid illum tanto opere dicimus
trepidasse : cumpia trepidatio
sua. maiorem profecit ad fidem.

Expanded text:
lorum acciperet quam coeli janulorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorunicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis apto potestas judicandi. Denique ait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic estbaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido  forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem?
Abbreviated transcription (Latin):
Tues xp̃s quipro redemptione
nr̃a ad passionem ueniens. in passi¬
bilis per manes apud patrem:
Quis igiturumquam intantum
hoc in conpre hense deitatis
archanum humani Sensus ad tol¬
lere potuiss& optutum: nisi ab
ore petri salutaris huius fidei ueri¬
tas radiass&  Quismeritorum eiꝰ
głam quãuis magno a equi perare
possit eloquio: a quo nobis ado¬
randȩ diuinitatis fides & coepit
÷x permanet: Quid tanto glorio¬
sius uiro. qui fidem secreti inseru¬
tabilis loquendo edidit. uiuen¬
do docuit: paciendo firmauit:
Ut autem confessionis huius quan¬
ta ess& magnitudo saluator
ostender& : Ait ei: Beatus es symon
bar iona. quia non caro & sanguis
reuelabit tibi : sed pater meus qui¬
est in caelis: Tibi dabo claues
segni caelorum: Quis ergo xp̃m
percarnem & incarne natum
om̃i potentis patris esse filium sen¬
tire potuiss&: nisi propitius
hoc ipse pater perpetrum nobis
reuelass& ecaelo. haec illi confes¬
sio dedit. ut ante claues regni cae¬

Expanded text:
Tu es Christus, qui pro redemptione Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit 218 tibi, sed Pater meus, qui in coelis est: et tibi dabo claves regni coelorum . Quis ergo Christum per carnem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coe
Abbreviated transcription (Latin):
eis xp̃s uiuere: quibus uita non
erat sine xp̃o Erat eis xp̃s ui
uere : quia totum xp̃i proficie¬
bat ecclesus quod uiuebant: Erat
eis & mori lucrum: quia tali hac
morte uitam sibi mercabantur
aeternam: Erat eis mori lucrũ.
quorum corruptioni incorrup¬
tio suadebat: & dampna prȩ¬
sentium temporum. lucra ꝑpe¬
ĩ tua seque bantur: Sed iam neces¬
sarium carissimi reor ut ꝓprias
eorum spaeciales que uirtutes
prout ariditas linguȩ nostrȩ
ingenii quae tenuitas patitur.
immo ut misericors ds̃ annuit
proloquamur: hic itaque ille
est petrus qui confitendo xp̃m
dñm uiui dĩ ẽẽ. filium: ualidis¬
sima inuicta quac nobis creden¬
di fundamenta constituit:
Nam per contanti dño quis. ẽẽ.
abhominibus diceretur respon¬
dit: tues xp̃s filius dĩ uiui:
Idest tu dñe decarne uirginis
factuses xp̃s: quiuiui di es filius
sempiternus: tu dñe hominib
natus es homo: qui in cogitabi¬
li maiestate ds̃ es apud dm̃:

Expanded text:
eis Christus vivere, quibus vita non eis Christus vivere, quibus vita non erat sine Christo; erat eis Christus vivere, quia totum Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed jam necessarium, carissimi, arbitror, ut proprias eorumque speciales virtutes, prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitendo Christum Dominum vivi Dei esse Filium, validissima invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
LORIOSISSINOS
xp̃ianȩ fidei principes.
fidei. debita religione ueneram᷑:
Apłi namque latino sermone:
dicuntur missi: Qui ergo hono¬
rant missos. manifestum est cos
honorare mittentem : qm̃ digni¬
tas quae defertur ministris. illi
sine dubio cuius ministrisunt
exhibetur: ut ait ipse saluator
addiscipłos suos: Quiuos audit.
me audit: Et quiuos recipit. me
recinit: Uere beata apłorũ meri¬
ta: in quibus se xp̃s & recipi prę¬
dicat & audiri: Beati nihi lominꝰ
& illi: quoꝵ deuotio delata apłis.
recurrit in xp̃m: Tenentes itaq:
fr̃s tantȩ huius promissionis
fidem. desuppliciis patrũ nr̃or.
fidelibus gaudiis exultemus.
qm̃ quidemartyrum morte
laetatur. martyres non dubitat
cum xp̃o regnare post mortem:
Nosuero ecclesiarum omnium
reuerentissimos patres. petrum
dico & paulum. piissimis studi¬
is honoremus: quibus xp̃i prestan¬
te gratia factus est hodie demor¬
te natalis : quibus finis uitae
uiuendi initium dedit: quibus

Expanded text:
loriosissimos christianae fidei principes afidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de suppliciis patrum nostrorsceptis, fidelibus gaudiis exsultemus: iam qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dis filia in medio triclinio: & pla¬
& iure iurando pollicitus est dare
ei qđ cumque postulass& abeo:
Atilla pręmonita amatre sua.
damihi inquid indisco. capud
iohannis baptistȩ: Haec est mulier
antiqua malitia: quae adam eie¬
cit deparadẏsi deliciis: Haec cae¬
lestes homines facit terrenos:
haec humanũ genus mersit in in¬
fernum: Haec uitã abstulit
mundo: propter unius arboris
pomum: Hoc malum qđ homines
ducit admortẽ: hocmalũ fugit
helias propheta & cuius lingua
clauis facta est caeli. tãquam
reus fugit a faciȩ mulieris: haec
inuenit ueterẽ laborẽ & pressura.:
quaenunc occidit iohanne bap¬
tistam: Dei cit pueritiã: ꝑ dit
iuuentutem. illicit & inqui etat
emortuam senec tutems Prȩmonita
inquam amatre sua: damihi in¬
quid indisco. E caput ioħis

Expanded text:
dis filia in medio triclinio, et pladis filia in medio triclinio, et plae jurejurando pollicitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae. Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matre sua, Da mihi, inquit, in disco caput Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
cis: O diosa fit. semper libertas:
Namuirtus contraria uitiosis: sacri¬
legis ex osa scĩtas. inimica castitas
inpudicis. corruptis integritas.
pocna luxuriosis aduersa fruga
pere uxorem philippi fris tui:
Ecce unde iohannes offendit:¬
ecce unde herodes furit ¶Malos
quimonet offendit: incurrit odiũ.
qui arguit criminosos: Dicebat
iohannes quod erat legis. quod
iustitiȩ. quod erat salutis: certe
quodnon erat odii. sed amoris:
Ecce qualem consecutus est abim
pio : ꝓ Opietate mercedẽ:
uolens inquit occidere eũ
timuit populum: Facile deuiat
aiustitia : qui in causis non dm̃
quos suspendit acrimine. auidi¬
ores reddit ad crimen: & aestuat
animo quousque ꝑficiat quod
cogitat malum: Solus enim
dei est timor. qui nocentes cor¬
rigit: fugat crimina. innocentiã
seruat. perpetem tribuit facul¬
tatem: Sed audiamus ipsã iohan¬
nis beatissimi passionem: Die in qͥt¬
natalis herodis. saltauit herodia¬

Expanded text:
cis odiosa fit semper libertas, cis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugaltibi habere uxorem Philippi fratris tui. Ecce unde Joannes offendit,ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab pio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deumquos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodia
Abbreviated transcription (Latin):
Hero destũ adulterium facis: & in
carcerẽ uadit iohannes  Sic iudicat
sedens in loco iudicis reus: in loco
uindicis innocentiȩ ꝑsecutor:¬
IIII. Rogo. ubi rerum facies: ubi forma:
ubi pudor cibi existimatio publi¬
ci cognitoris.: Ubi ds̃ ubi homo:
Vbi fas.: Ubi lex ubi ipsius iura
naturtꝰ & Simul om̃a sunt herodes
te agente. te iudicante. te iuben¬
gat producta inpublicũ pęna:¬
Iohannes in iuriatur: causam
custodiȩ quirequirit. inte inue¬
nit quod puniat : & iniohanne
quod doleat: Iohannes orbi notus.
fama & uirtute cognitus. celebra¬
tissimus scĩcate. dum attrahit
ad se inquisitores iniuriȩ : fac it
ut tuus cunctis innotescat incestus:
Agit ut te habeat confusio publica:
quem corrigere nonualuit secreta
iohannes monitis non accusatione
quẽ corrigere uoluit nonperire:
Sed herodes facibus libidinis ardens.
perire maluit quã redire: & uxorẽ
fr̃is in licite possidere. & placere cap¬
tiuis criminum. innocentiȩ inimi¬

Expanded text:
Herodes, tu adulterium facis, et in Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubengat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta Joannes monitis, non accusatione corrigere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum, innocentiae inimi
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinem: criminum magni¬
tudo. Herodes inquid tenuit
tum. magisteriũ uitae. scĩtatis for¬
ma: norma iustitiȩ. uirginitatis
speculum. pudicitiȩ titulus.
castitatis exemplum. poenitentiae
uia. peccatorum uenia. fidet
disciplina: Iohannes maior homine
parangłis: Legis summa. euuan
testis. totius medius trinitatis:¬
ditur adulterȩ. ad ditur saltatrici:
Merito ergo concussa sunt uiscera:
sustulit. confudit ordinẽ. temerauit
regnum: corrupit quicquid erat
religionis: Quod legis. qđ uitae.¬
quod morum: quod fidei. quod
disciplinę: ꝑdidit & confudit:
Herodes sicarius inciues. in nobiles
filiorum. in extraneos homicida.
mproprios parricida. In hebrians
permanebat: Hinc est quod ioħis
sanguinem pium: inpoculo crude¬
litatis absoluit: Sedista lectio iam
loquatur: Herodes inquid tenuit
iohannem : & alligauit eũ: Quiuin¬
uinculis alligatur : ut uincta ue¬
nia. locum cieniȩ non relinquat:
Alligauit eum: & posuit in carcerẽ:

Expanded text:
magnitudinem criminum magnimagnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit hola, magisterium vitae, sanctitatis forma, norma justitiae, virginitatis speculum, pudicitiae titulus, castitatis exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangetestis, totius medius Trinitatis,ditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, tium sustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religionis; quod vitae, quod legis, quod morum, quod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles filiorum, homicida in extraneos, in proprios parricida, inebrians permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vinvinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere.
Abbreviated transcription (Latin):
derant: sed prius diuino iudicio
innocte prȩsentis uitȩ ꝓmultoꝵ
utilitate laborare permittuntur.
Postquã autẽ liam accepit. ad am¬
plexus rachel ꝑuenit: quia qͥbene
oinactiua uita laborauerunt. di¬
uino munere quandoque ad con¬
tẽplatiuã uitã ꝑuenient. ut inu¬
traque firmi. inutraq ꝑueniant᷑
ꝑfecti. Qualiserat palilus apłs.
quicum haber& sollicitudinem
om̃ium ecclesiarum: qđ ꝑtinet ad
actiuam uitã. raptus est usq ad ter¬
tium caelum. qđ ꝑtin& ad contem¬
platiuã. Has autẽ duas uitas.
significauerunt duȩ deuote sorores.
quae dñm susceperunt indomũ suã:
martha scilic& & maria. Vtrasque
enim scas: utrasq enimbonas & iustas
esse credimus. Sed qualis sit melior.
ipse declarare dignatus est quiteste
non eg& dicens. Maria optimam
partem elegit. quae non auferetar
uirtus. herodis feritas
com refertur: concussa sunt uiscera:
corda tremuerunt: Caligauit
humanis quando ꝑdit uirtutum

Expanded text:
derant, sed prius divino judicio derant, sed prius divino judicio in nocte praesentis vitae, pro multorum utilitate laborare permittuntur. Postquam autem Liam accepit, ad amplexus Rachel pervenit: quia qui bene in activa vita laboraverint, divino munere quandoque ad contemplativam vitam pervenient. In utraque firmi, et in utraque inveniuntur perfecti. Qualis erat Paulus apostolus, qui cum haberet sollicitudinem omnium Ecclesiarum, quod pertinet ad activam vitam, raptus est usque ad tertium coelum, quod pertinet ad contemplativam. Has autem duas vitas significaverunt duae devotae sorores, quae Dominum susceperunt in domum suam, Martha scilicet et Maria. Utrasque enim sanctas, utrasque bonas et justas esse credimus. Sed qualis sit melior, ipse declarare dignatus est, qui teste non eget, dicens: « Maria optimam partem sibi elegit, quae non auferetur virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit humanis, quando perdidit virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
una lia lippis erat oculis: sed fęcun¬
da prole: rachel pulchra facie: sed in¬
fecunda erat Perliam ergo quae
lippis erat oculis sed fecunda prole.
actiua uita designatur: quaecum
mundi cordis oculo dm̃ contẽplari
non possit: tamen per predicationem¬
& bonum exemplum spiritales filios c¬
dĩ generat Vn de bene lia laboriosa
inter pretatur: quia actiua uita
inmultis laborib & sollicitudinib ẽ.
occupata. Perracheluero quaepul¬
chra erat facie sed infęcunda. contem¬
platiuȩ uitae dulcedo ex primitur:
quia mens dum aduidendum dm̃
se undique colligit. minus ꝑ predica¬
tionem filios parit: Unde bene
rachel ouis ueluisus principium
interpretatur : quia mens in con¬
templatione dedita: illũ uidere
desiderat qui ait: Ego principiũ.fi
qui & loquor uobis: Ia cobigitur
rachel concupiuit: sedliã nocte
nesciens accepit : quia sunt non¬
nulli ut supra diximus qui ad con¬
templandam uitam ꝑuenire desi¬

Expanded text:
una Lia lippis erat oculis, sed fecununa Lia lippis erat oculis, sed fecunda prole. Rachel autem pulchra facie, sed infecunda erat. Per Liam ergo quae lippis erat oculis, sed fecunda prole, activa vita designatur. Quae cum mundo cordis oculo Deum contemplari non possit, tamen per praedicationis bonae exemplum, spiritales filios Deo generat. Unde bene Lia laboriosa interpretatur, quia activa vita in multis laboribus et sollicitudinibus est occupata. Per Rachel vero quae pulchra erat facie, sed infecunda, contemplativae vitae dulcedo exprimitur. Quia mens, dum ad videndum Deum se undique colligit, minus per praedicationem filios parit. Unde bene Rachel, ovis vel visus principium interpretatur, quia mens contemplationi dedita, illum videre desiderat qui ait: « Ego principium, qui et loquor vobis . » Jacob igitur Rachel concupivit, sed Liam nocte nesciens accepit: quia sunt nonnulli, ut supra diximus, qui ad contemplativam pervenire desi
Abbreviated transcription (Latin):
& inseptimo liber gratis egredi iubet᷑.
quia sunt non nulli qui post diutur¬
num actiuae uitae laborem adre¬
quiem contem plationis transeuN.
Quod quia non propria uirtute :
sed diuino fit munere recte dicit᷑
Egredictur liber gratis Qđ ꝓpͥȩ
illorum est qui post longa exercitia
monasticȩ uitȩ. post diuturnam
monasterialem probationem secreta
sibi loca eligunt. inquib illud apłicũ
implere possint. sine intermissione
orate. in om̃ib grãs agite. Sunt¬
autem non nulli quidiuino fer¬
uentes amore. in ipso exordio con¬
uersationis ad contemplatiu ae
uitae suauita tem incipiuNt
conuolare: sed diuina dispensati¬
one prius in actiua uita labo ra
re ꝑmittuntur. ut tanto secu¬
rius immo & felicius ad contem¬
platiuam uitam perueniant:
quanto ꝑfectius in hac uita fuerint
comprobati Quales aut significa¬
uerunt duȩ sorores scĩ iacobpatri¬
archȩ. Lia scilic& & rachel. Quoꝵ

Expanded text:
et in septimo liber gratis egredi jubetur, et in septimo liber gratis egredi jubetur, quia sunt nonnulli qui post diuturnum activae vitae laborem ad requiem contemplationis transeunt. Quod quia non propria virtute, sed divino fit munere, recte dicitur, egredietur liber gratis. Quod proprie illorum est, qui post longa exercitia monasticae vitae, post diuturnam monasterialem probationem, secreta sibi loca eligunt, in quibus illud Apostolicum implere possint: « Sine intermissione orate, in omnibus gratias agite autem nonnulli, qui divino ferventes amore, in ipso exordio conversionis ad contemplativae vitae suavitatem incipiunt convolare, sed divina dispensatione prius in activa vita liberari permittuntur. In tanto securius, imo et felicius, ad contemplativam vitam perveniunt, quanto perfectius in activa fuerunt vita comprobati. Quales significaverunt duae uxores sancti Jacob patriarchae, Liam scilicet et Rachel. Quarum
Abbreviated transcription (Latin):
quanto sublimior: tanto est rarior.
Rari enim inueniuntur. qui in
ueritate dicere possint: nr̃a autẽ
conuersatio incaelisest. Et illud
Siue mente excedimus dõ: siue
sobrii simus uobis Ordo autem
harum uirtutum ex poscit: utper.
actiuum laborem studeat quisq
ꝑuenire ad contemplatiuã dulce¬
dinem. Plerisque enĩ post quam
inactiuę uitaę labore bene
desudauerint: contemplatiuȩ
uitae suauitas in mercedẽ datur.
Vnde inlege figuraliter p̃cipitur.
Si emeris seruum hebreum. sex
annis seruiet tibi: & inseptimo
egredietur liber gratis. hebreus
quippe : transiens inter pretatur
Et seruus hebreus spiritaliter
emitur: quando mens deterrȩ¬
na conuersatione ad caelestȩ
desiderium transit. Senarius
enim numerus adactiuȩ uitae
laborem pertinet: quia sex sunt
dies in quib operari lic& Septe¬
narius autem: propter sabbati reqͥ¬
em dulcedinem contemplatiua e
uitae exprimit: Seruus ergo hebreuꝰ
emptus. sex annis seruire precipitur:

Expanded text:
quanto sublimior tanto est rarior. quanto sublimior tanto est rarior. Raro enim inveniuntur, qui in veritate dicere possint: « Nostra autem conversatio in coelis est . » Et illud: « Sive mente excidimus Deo, sive sobrii sumus, vobis . » Ordo autem harum virtutum exposcit, ut per activum laborem studeat quisque pervenire ad contemplativam dulcedinem. Plerisque enim, postquam in activae vitae labore bene desudaverint, contemplativae vitae suavitas in mercede datur. Unde in lege figuraliter praecipitur: « Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, et in septimo egredietur liber gratis . » Hebraeus quippe transiens interpretatur. Et servus Hebraeus spiritaliter emitur, quando mens de terrena conversatione ad coeleste desiderium transit. Senarius enim numerus ad activae vitae laborem pertinet, quia sex sunt dies in quibus operari licet, septenarius autem propter sabbati requiem, dulcedinem contemplativae vitae exprimit. Servus Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem uita inuia est: contempla¬
tiua in patria. Actiua in necessitate.
contemplatiua indilectione: Actiua
in labore. contemplatiua in requie
Actiua namque in prȩsenti uita inci¬
pit . & cum prȩsenti finitur. mercede
restante. Quisenĩ in illa patria esu¬
rientem reficiet: ubi nemo esurit.
Quis nudum uestiet: ubi uestis est
inmortalis: Quis infirmum uisita¬
bit: ubi quu nfirmet᷑ est nullus.
Quismor tuum sepeliet: ubi ꝑpe¬
tuaest uita. Contemplatiua
uero uita in prȩsenti incipit : sed infu¬
turo perficietur. Unde bene dede
nario dicitur: Optimam par tem
elegit maria. quaenon auferetur
abra : Quia quodhic animus parũꝑ
degustare incipit: illic pleniter ꝑcipi¬
& ubi uidebitur ds̃ deoꝵ inSyoN.
apło testante qui ait. Quod nunc
uidemus ꝑspeculum in enigmate.
tunc autem facie ad faciem: Etiterũ
Nunc cognosco exparte: tuncautem¬
cognoscam. Hoc ergo inter actiuam
& contemplatiuam distat: quia
actiua communis est multorum:
contemplatiua uero speculatio.

Expanded text:
quidem vita in via est, contemplativa in patria. Activa in necessitate, contemplativa in dilectione. Activa in labore, contemplativa in requie. Activa namque in praesenti vita incipit, et cum praesenti finitur, mercede restante. Quis enim in illa patria esurientem reficiet, ubi esurit nemo? Quis nudum vestiet, ubi vestis est immortalis? Quis infirmum visitabit, ubi qui infirmetur est nullus? Quis mortuum sepeliet, ubi perpetua vita est? Contemplativa vero vita in praesenti incipit, sed in futuro perficietur. Unde bene de Maria dicitur: « Optimam partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea. » Quia quod hic animus parumper degustare incipit, illic pleniter percipiet, ubi videbitur Deus deorum in Sion, Apostolo teste qui ait : « Quod nunc vidimus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. » Et iterum: « Nunc cognosco ex parte, » etc. Hoc ergo inter activam et contemplativam vitam distat, quia activa communis est et multorum. Contemplativa vero speculatio
Abbreviated transcription (Latin):
turo cõmendat. in altero modum
consummati operis examinat.
Hunc fideliter prudenterque
laborantem amplioris gratiȩ mu¬
nere donat. illum deinsidiis mollẽ
& marcido luxu. otia sectantẽ.
eo qđ dederat priuat. Uerũ uni¬
uersali manifestato iudicio qđ
glegentiȩ suac noxam inter
indoctos reputabuntur. Etalii sim¬
pliciores fr̃s. & elementoꝵ penitꝰ
ignari. ob conuersationis tamen eximie
deuotionem inter apłicos doctores
prȩmia summa percipient. Quienĩ
recipit proph&am innomine ꝓphetȩ
mercedem prophetȩ accipiet: Uerũp¬
tamen inimicos meos illos quinolue¬
runt regnare me superse. adducite
huc & interficite ante me. Impieta
ficat indie iudicii puniendam. ut
per duos seruos fideles utriusque
populi doctores. ꝑ decẽ & quin que
mnas id est credentes popłi.
perseruum nequã. mali
catholici. ꝑ inimicos quitum suꝑ se
regnare noluerunt. impictas coꝵ
qui uerbum fidei. autnumquam
Audire. autmale inter pretando

Expanded text:
turo commodat, in altero modum turo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum universali manifestato judicio, qugligentiae suae noxam inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres, et elementorum penitus ignari ob conversationis tamen eximiae devotionem inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet . Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatficat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholiregnare noluerunt, impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire aut male interpretando
Abbreviated transcription (Latin):
& directus est in dauid adie illa &
deinceps. Q uoduero ablato ane
quã seruo mna. ei qui decẽ mnas
hab& dari iussa est. mysticę̧ ut
reor indicat in trante plenitudine
gentium omnem isrł saluum futurũ.
& tunc habundantia grãe spirita¬
lis. quã modo nos tepenter exer¬
cemus. illius populi doctorib. ẽẽ.
conferendam: Dico aũt uobis. qͥa
om̃i habenti dabitur: abeo autẽ
quinon hab&. & quod hab& aufe¬
retur abeo. haec adsuperiorem sen¬
tentiam respicit. docens & illum
posse amittere munus dei. qui ha¬
bens non hab&. idest non utitur.
& inco augeri qui habens habet
hoc est bene utitur. Quae grãrũ
mutatio. quia & in hac uita geri
sol. notandum quod illud dñi
redeuntis examen. & iam ex parte¬
nunc cȩlebratum. sed tunc est uni¬
uer saliter implendum. C otidie
namque accepto apatre regno
redit. quia peregrinantis in terra
eccłȩ semper statum conspicit
Cotidie intanto fidelium suoꝵ
numero huic petuniam negotia¬

Expanded text:
et directus est in David a die illa, et et directus est in David a die illa, et deinceps. Quod vero ablatquam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius populi doctoribus esse conferendam . Dico autem vobis quia omni habenti dabitur: ab eo autem qui non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotia
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur. Nam quod hic dñs non
quamlib& pecuniam sed suam
dicit nummulariis esse fenerandã
ex ponit apłs dicens. Siquis loqui¬
tur. quasi sermones dĩ Et ego ue¬
niens. cum usuris utique ex egissẽ
illud. Qui uerbi pecuniam adoc¬
do. ut quod auditu didicit. exe¬
quatur & actu Inusura quippe.
pecunia etiam nondata recipitur.
Velcerte de accepto uerbi fenore
usuras soluit. qui exeo quod audit
etiam alia stud& intellegere.
quae necdum ex predicatoris ore
didicit Et adstantib dixit.
SAuferte ab illo mnam. & date illi
quidecem mnas hab&. Et dixer̃
ei Dñe. hab& decem mnas Recte
amittit collatam gram. quã pre¬
dicando aliis communicare negle¬
xit. ut ei augeatur qui inde labo¬
rauit. iuxta quod angło ephesi
eccłȩ dicitur. Etmouebo can¬
delabrum tuum deloco suo. nisi
penitentiam egeris. Etcũ regũ
chrisma quod superbiendo saul
amisit. dauid oboediendo prome¬
ruit. Sp̃s inquid dñi discessit asaul.

Expanded text:
sequatur. Nam quod hic Dominus non sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud. Qui verbi pecuniam a docdo, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere, quae necdum ex praedicatoris ore didicit. Et astantibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur, qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo promeruit: Spiritus, inquit, Domini discessit a Saul,
Abbreviated transcription (Latin):
dum negotium & procax ac suꝑ¬
bus. ad excusandum dñi iudiciũ.
Sciebas quod ego austerus ho¬
mosum. tollens quod nos poflit̃.
IN& metens quodñon seminauic
& quare non de disti pecuniam
meam admensuram Quqsp̃u
tauerat se ꝑ excusationẽ digtissel
inculpam propriam uertitur
Siinquid durum & crudelem me¬
esse noueras & aliena sectari
ibique metere ubi non seminaue¬
rim. quare non tibi istiusmodi
cogitatio incussit timorem. ut
scires me mea diligentius quaesi¬
turum. & dares pecuniã meam
siue argentum admensam. Vtrũq
enim apii pio grȩcus sermo signi¬
ficat. eloquia dnĩ inquit eloquia
casta argentũ igne examinatum
Pecunia ergo & argentum prędi¬
catio euuangelii est. & sermo diui¬
nus : qui dari debuit ad mensam
hocest promptis paratisque fide¬
lium cordibus intimari: Ad quã
uidelic& mensam. idest mentem
auditorum. non alia quã d omini¬
ca est deferenda pecunia. ut om̃is
sermo docentis scripturȩ sensũ

Expanded text:
dum negotium, et procax ac supdum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et meto quod non seminavi, et quare non dedisti pecuniam meam ad menstaverat se excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur, si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena secta sectari, ibique metere, ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem? ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum ad mensam. Utrumque enim ἀργύριον Graecus sermo significat: Eloquia Dcasta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum
Abbreviated transcription (Latin):
predicandum idonei. prȩdicatio
uel saltem suscipere. uel susceptũ
digne gerere detrectant. Pecuni¬
am quippe insudario ligare est.
percepta dona subotiolenti torpo¬
ris abscondere. Sunt enĩ homines
hac sibi ꝑuersitate blandientes ut di¬
cant. Sufficit utde se unus quisque
rationem reddat. Quid opus est aliis
predicare. ut de ipsis etiam rationẽ
reddere quisque cogatur. cũ apud
dñm etiam illi sint in excusabi les
quibus lex data non est neque
audito euuangłio dormierunt.
quia percreaturam poterant crea¬
torem cognoscere. Hoc est enim
quasi metere ubi non seminauit
idest etiam cos impietatis reos
tenere. quibus uerbũ legis aut
uangelii non ministratũ ÷
Hoc aut̃ ueluti periculũ
iudicii deuitantes. pigro languore
a uerbi ministratione conquiescunt.
& hoc est quasi insudario ligare
quod acceperunt. Dicit ei. Deore
tuo te uidico. serue nequam
Seruus nequã uocatur. quia &
piger ac desidiosus est ad exercen¬

Expanded text:
praedicandum idonei, praedicationpraedicandum idonei, praedicationclesiam, vel saltem suscipere, vel susceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercen
Abbreviated transcription (Latin):
& tactus. Etqui uiderit mulie¬
rem ad concupiscendã eã. qui
auertit aures suas neaudiat
pauperem. qui in ebriatur uino
inquo est luxuria. qui coronare
se gaud& rosis antequã marcescant.
cuius sanguine plenȩ manus & dex¬
quinque ciuitates loquuntur
lingua aegypti. idest uniuersi
sensus faciunt opera tenebrarum.
Aegyptus enim tenebras sonat.
Et qui opturat aures suas neaudi¬
at sanguinem. & claudit oculos
suos neuideat malum. quigustat
& uidet quã suauis est dñs. qui
castigat corpussuum & seruituti
subicit. qui potest dicere cũ apło
inter pretatur chanaan. Et qͥ eas
atcnebris docendo commutauerit.
recte quinque ciuitatibus prefici
memoratur. quia non desuis tan¬
tum. sed & de auditorum Suorũ
quos adlucem uocauit ꝓfectibus
austerus es. tollis quod non posu¬
isti. & metis quod non seminasti.
Seruus quinegotiatori iussus.
acceptam dñi pecuniam insuda¬
rio reposuit. ostendit eos qui ad

Expanded text:
et tactus. Et, qui viderit mulieet tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dexquinque civitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum , qui gustat et videt quam suavis est Dominus , qui castigat corpus suum, et servituti subjicit , qui potest dicere cum Apota, quod interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui, negotiari jussus, acceptam Domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui, ad
Abbreviated transcription (Latin):
iure cunc glorificantius ille p̃po¬
nitur. quieis pecuniam uerbi dĩ¬
digne commodauerit. Vnde qui¬
dam negotiator egregius ciuitates
quibus precrat. hoc est animas
quas regendas acceperat alloquit᷑
Quae est ait nr̃a spes. aut gau¬
fecit quinque mnas. Seruus iste
cȩtus est eorum qui preputio cuuan¬
gelizare missi sunt. cui ad predican¬
dum eunti unam mnam. hoc est
unam eandem que fidem quae
& circum cisioni creditaest prȩsti¬
terat. Sed haec quinq mnas fecit.
quia gentes corporis sensib antea
mancipatas ad fidei euuangeli¬
cȩ gram conuertit. Ethuic ait.
Et tu esto supra quinque ciuita¬
tes. hoc est ex earum quas imbue¬
ras animarum fide. & conuersatio¬
ne magnus sublimisque fulgeto.
Dequib misticȩ̨ dicit esaias
In illa dic erunt quinque ciuita¬
tes interra aegẏpti. loquentes
lingua chanaan. Quinq enĩ
ciuitates interra ae gypti. quinq¬
in hoc mundo utimur. uidelic&
uisus. auditus. gustus. ol factus.

Expanded text:
jure tunc glorificandus ille praepojure tunc glorificandus ille praeponitur qui eis pecuniam verbi digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, spes nostra aut gaufecit quinque mnas . Servus iste, coetus est eorum qui in praeputio evangelizare missi sunt, medum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . Quinque enim civitates in terra Aegypti quinqin hoc mundo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus,