comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et quicũq conabit᷑ eum ledere procedet ignis
de ore enis atq cõburet illum hus prodignis
ac urtutib conu̾tet multos ad dei cultum
peractis ꝙ oꝑibus ipius alt̾ rex orietue e
siria malo spũ genitus euersor ac ꝑditor ge-¬
m̾s hũani qui reliquias illius p̾oris mali
cum ip̃o simuil deleat hic pugnabit adu̾sꝙ
ꝓphãm dei et uincet et int̾ficiet eum et in¬
sepultum iacere pacietur s post diem terci-¬
ium reuinistet atq spectancibus et mirã
cunctis rapietur in celum rex n̾o ille det̾ri¬
se ip̃m constituet ac uocabit deum se coli iu-¬
Bebit ut dei filium et dabitur ei pc̃tas ut faciat
signa et prodigia quibus uisis irreciat hoĩes
ut adorent eum mubebit ignem destende̾ de ce-¬
lo ut solem a suis cursibus staret et ymagĩez
loqui et fient ħ sub uerbo eius quib mira¬
culis eciam sapientium plurimi allicientur
ab eo. Tunt eru̾e templum dei conabit᷑ et

Expanded text:
et quicumque conabitur eum laedere, procedet ignis et quicumque conabitur eum laedere, procedet ignis de ore eius atque conburet illum. his prodigiis ac uirtutibus conuertet multos ad dei cultum. peractisque operibus ipsius alter rex orietur e Syria malo spiritu genitus, euersor ac perditor generis humani, qui reliquias illius prioris mali cum ipso simul deleat. hic pugnabit aduersus prophetam dei et uincet et interficiet eum et insepultum iacere patietur, sed post diem tertium reuiuiscet atque inspectantibus et mirantibus cunctis rapietur in caelum. rex uero ille taeterriopheta, et se ipsum constituet ac uocabit deum, se coli iubebit ut dei filium. et dabitur ei potestas, ut faciat signa et put adorent eum. Jubebit ignem descendere de coelo, et solem a suis cursibus stare, et imaginem loqui; et fient haec sub verbo ejus: quibus miraculis etiam sapientium plurimi allicientur ab eo. Tunc eruere templum Dei conabitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
stituetur aͣ neq malis hominũ terreq desit.
audietur e celo tuba ꝙ hoc modo sibilla denũ
ad luctuosum illum sonitum contremestent
orabunt deum et non exaudiet optabitur
mors et non uemiet Nec no quidem requiẽ
dabit timori nec ad oculos sũpnus accedet
s ammas hoĩm sollicitudo ac iugilia mace-¬
rabit plorabunt et gement et dentibus stri¬
dent. Graculabuntur mortius et uiuos
plangent hiis et alii plurib malis sollici ͤ
fiet in terra et erit firmatus orbis atq de¬
cima pars hoĩm relinquatur et nĩ nulle ꝓ¬
cesẜant mx prodient centum de cultoribus
eciam dei due partes interibũt et tertia q̃
¶ Et plamiꝰ quõ id ueniet exponam ĩi¬
nente iam tempoꝵ conclusione ꝓphã maguꝰ
nnitetur a deo qui ꝯuertat homines ad dei
agnitõm et accipiet potestatem mirabilia
sticiendi ubicũq homines non audierĩt eum
claudet celũ et abstinebit ymbres aꝙͣ ꝯu̾tet
in sanguinrem et cruciabit illos siti ac fame

Expanded text:
stituetur. ac ne quid malis hominum terraeque desit, audietur e caelo tuba: quod hoc modo Sibylla denuntad luctuosum illum sonitum contremescent. orabunt deum et non exaudiet, optabitur mors et non ueniet. ne nox quidem requiem timori dabit nec ad oculos somnus accedet, sed animas hominum sollicitudo ac uigilia macerabit, plorabunt et gement et dentibus strident, gratulabuntur mortuis et uiuos plangent. his et aliis pluribus malis solitudo fiet in terra et erit deformatus orbis atque decima pars hominum relinquatur, et unde mille processerant, uix prodient centum. de cultoribus etiam dei duae partes interibunt et tertia quae Sed planius quomodo id eueniat exponam. imminente iam temporum conclusione propheta magnus mittetur a deo, qui conuertat homines ad dei agnitionem, et accipiet potestatem mirabilia faciendi. ubicumque homines non audierint eum, claudet caelum et abstinebit imbres, aquam conuertet in sanguinem et cruciabit illos siti ac fame,
Abbreviated transcription (Latin):
existere quo nichil dici deliriꝰ potest .nͣ ille quid
oculos habuit incolumes eoꝵ tam̃ cec̾. gus
quo uiuere se et hr̃e mentem qua id ip̃m cogi¬
tau̾a̾t non udebat. s plurisq hoc phĩs acci-¬
dit ut putarent oĩo non c̃ẽ quicquid oculis
non apparet et cũ mentis acies multo clari¬
or debeat ẽẽ ꝙͣ corpus ad ea ꝑficienda quoꝵ
ius et ratõ sentitur potius ꝙͣ iudetur

Expanded text:
exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum ille oculos exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum ille oculos quidem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogitauerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse quicquid oculis non apparet, cum mentis acies multo clarior debeat esse quam corporis ad ea perspicienda quorum uis ac ratio sentitur potius quam uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
Det hunc fortasse aliquis in nuo phõrum ꝯputz
honoretur nec plus ei auctas tribuit ꝙͣ phĩ
polices quidã consuluit apollinem mellesuiz
utrũ ne maneat aĩa post mortem ã dissoluã
Quid carmina sibillina non me hoc ita eẽ
declarant cum fore aliqñ ut a deo de uiuis
ac mortus iudicetur quoꝵ exempla paulo
post inferemꝰ. falsa est igitur demotrici et
epituri et dicearchi de amie dissolucone sña
qui profecto non auderent de int̾itu aĩaꝵ
ingͣ aliquo pñte deserere qui sciret certis
carimibus cieri ab inferis ammas et adeẽ
et p̾bere humanis oculis uidendas et lo¬
qui et futura predice̾ et si auderent ut re
ip̃a et documentis effugiat pñtib iñc̾ent᷑
sz quia non ꝓuidebant aĩe rõm que tã sub-¬
tilis est ut oculos hũane mentis effugiat
int̾ire dixerunt. Quid aristoxenus qui
effici concorde̾ sonũ atq cantum quẽ musi-¬
ci armoriam uocant ita in corporib ex cõ-¬
page iusterũ ac iugore mẽbroꝵ uim sentiendi

Expanded text:
ed hunc fortasse aliquis in numero philosophorhonoretur, nec plus ei auctoritatis tribuat, qPolites quidam consuluit Appollinem Milesium, utrumne maneat anima post mortem, an dissolvatur; quid? carmina Sibyllina nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant ut a deo de uiuis ac mortuis indicetur? quorum exempla paulo post inferemus. falsa est ergo Democriti et Epicuri et Dicaearchi de animae dissolutione sententia. qui profecto non auderent de interitu animarum mago aliquo praesente disserere, qui sciret certis carminibus cieri ab inferis animas et adesse et praebere se humanis oculis uidendas et loqui et futura praedicere, et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus uincerentur. sed quia non peruieant animae rationem, quae tam suptilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. quid Aristoxenus, qui effici , concordem sonum atque cantum, quem musici harmoniam uocant, ita in corporibus ex copage uiscerum ac uigore membrorum uim sentiendi
Abbreviated transcription (Latin):
firmentur. si enĩ nũt ꝓphãs in testiõm uoca¬
bo. qñt ratõ qm̃ ratõ et diuinatõ in hoc solo
posita est ut ad cultum dei et ad ĩmortalita¬
tem ab eo accipiendam creari hominem doce¬
ant s eos pocius quibus istos qui respuunt
u̾itatem crede̾ sit ncc̃e. Hermes naturã hoĩs
destribẽs ut doeret quẽ admodũ eẽt adeo factꝰ¬

Expanded text:
firmentur. neque nunc prophetas in testimonium uocabo, quorum ratio et diuinatio in hoc solo posita est, ut ad cultum dei et ad inmortalitatem ab eo accipiendam creari hominem doceant, sed eos potius quibus istos qui respuunt ueritatem credere sit necesse. Hermes naturam hominis describens, ut doceret quemadmodum esset a deo fact
Abbreviated transcription (Latin):
a deo munꝰ eternũ. Magna est mmifericordie
merces cui deus pollicetur peccata se om̃a¬
remissurum di audieris inquit p̾ces supplicis
tui et ego audiam tuas. Si miẜtus labbran¬
cium fueris et ego in tuo labore miserebor si
aũt non respexeris nec audieris et ego animũ

Expanded text:
a deo munus aeternum. magna est misericordiae a deo munus aeternum. magna est misericordiae merces, cui deus pollicetur peccata se omremissurum. Si audieris, inquit, preces supplicis tui, et ego audiam tuas. Si misertus laborantium fueris, et ego in tuo labore miserebor. Si autem non respexeris, nec adjuveris, et ego animum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cathenis expeditus ad deum curas magni
et excelsi anmi est despic̾e et calcare mortalia
S si hant uertutem non capis ut diuitias
tuas in aram dei conferas ut fragilibus tibi
compares firmiora liberabo te metu. Ommia
ista p̾cepta non tibi solidantur s om̃i ppło qui
mente cõiũctus est et coheret sicut homo unꝰ¬
si solus magniis oꝑibus non sufficis ꝓ uiri-¬
si parte oꝑare iusticiam Sit tamen ut quã¬
tum diuitiis int̾ ceteros tantum oꝑe p̾cellas
neq nũc suaderi tibi putes ut rem familia¬
rem tuam minuas uel exhaurias S que
in suꝑuacua fueras impensurus ad meliora
cõuertas. unde bestias emis hinc captiuos re-¬
dime unde feras pastis huic pauꝑes ale bñ
homines ad gladium comparas huic innocen-¬
tes mortuos sepelli. Quid prodest ꝑdite ne-¬
quitie bestiarios fac̾e̾ locupletes et instruere ad
flagitia. Transfer ad magnum sac̾ficiũ ma¬
le picura ut ꝓ hus ueris muneribus habeas

Expanded text:
et catenis, ut expeditus ad Deum curras. Magni et catenis, ut expeditus ad Deum curras. Magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. Sed si hanc virtutem non capis, ut divitias tuas in aram Dei conferas, ut fragilibus tibi compares firmiora, liberabo te metu. Omnia ista praecepta non tibi soli dantur, sed omni populo, qui mente conjunctus est, et cohaeret sicut homo unsi solus magnis operibus non sufficis, pro uirili parte operare usam, sic tamen ut quantum diuitiis inter ceteros, tantum opere praecellas. neque nunc suaderi tibi putes ut rem familiarem tuam minuas uel exhaurias, sed quae in superuacua fueras inpensurus, ad meliora conuertas. unde bestias emis, hinc captos redime, unde feras pascis, hinc pauperes ale, unde homines ad gladium comparas, hinc innocentes mortuos sepeli. quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes et instruere ad flagitia? transfer ad magnum sacrificium male peritura, ut pro his ueris muneribus habeas
Abbreviated transcription (Latin):
enim si magnus hominum munerus egebit
algebit capietur morietur ut hec facientem
uel uno die pacrimonio ex ui sit necesse ꝑ¬
dam ne rem samiliarem meo. aũt malorum
labore quesitam ut iam ip̃i mͥ aliena mmiẜicor᷑
uiuendum sit Quid tu tam pusillo amio
nichilq cutius nichil tranquillius ẽẽ testãt᷑
hoc quod times sollicitudinum portus est an
ignoras quot ꝑiculis quot casibies cũ hũs
malis opibus subiaceas quem tecum bene
agent si sine tuo cruore translerint Tũ u̾a
p̾da omistus incedis et spolia geris que irri-¬
tent eciam ammos tuoꝵ Qui ergo dubitas
bene collocare id quod tibi forsan eripiet aut
unum latrocimũ aut existens repente ꝓscͥptõ
aut hostilis aliqua direptio. Quid nereris
fluxum et fragile bonum fac̾e sempit̾nũ aut
chesauros tuos custodi deo crede̾ ubi non furẽ
p̾donemq timeas non rubiginem non tirap-¬
oneribuo que te p̾ͥmũt. libera te ip̃e cõpedib

Expanded text:
enim, si magnus hominum numerus egebit, enim, si magnus hominum numerus egebit, algebit, capietur, morietur, ut haec facientem vel uno die patrimonio exui sit necesse, perdamne rem familiarem, meo, aut majorum labore quaesitam, ut jam ipsi mihi aliena misericordia vivendum sit? Quid tu tam pusillo animo nihil hac tutius, nihilque tranquillius esse testantur. Hoc quod times, sollicitudinum portus est. An ignoras, quot periculis, quot casibus cum his malis opibus subjaceas? Quae tecum bene agent, si sine tuo cruore transierint. Tu vero praeda onustus incedis, et spolia geris, quae irritent animos etiam tuorum. Quid ergo dubitas bene collocare id, quod tibi forsan eripiet aut unum latrocinium, aut existens repente proscriptio, aut hostilis aliqua direptio? Quid verere fluxum et fragile bonum facere sempiternum, aut thesauros tuos custodi Deo credere, ubi non furem praedonemque timeas, non rubiginem, non tyranoneribus quae te premunt: libera te ipsum compedibus
Abbreviated transcription (Latin):
non quid sapienti ferendum dicimus s quid
sac̾e̾ ip̃e debeat. Itaq non querimus utrum¬
ne tota sepeliendi ratio utilis nec ne sit eciã¬
si sic manis ut illi existimant tamen faciẽ
da uel ob hoc solum quod apud homines bñ
et humane fieri uidetur anmus enm que¬
ritur et ꝓpositum ponderatur non ergo pa¬
ciemur figuram et figmentum dei feris ⁊
uolucribus in p̾dam iacere. s reddamus id
terreunde ortum est et ꝙ̃uis in homine ig¬
to necessarioꝵ munus implebimus in quoꝵ
loco quia desunt succedet humanitas / et ubi¬
cumq homo desiderabitun ibi exigi officiũ
nr̃m putabimꝰ in quo autem magis iusti ͤ.
ratio consistit ꝙͣ in eo ut quod p̾stamus nris¬
ꝑ affectum prestemus alienis ꝑ humanitem que
tatur qui nichil sentit s deo solo qui cui caris-¬
siniũ sucrificium est opus uistum Dicet aliqͣs
fortasse si hec omĩa fecero nichil habebo. quid

Expanded text:
non quid sapienti ferendum sit dicimus: sed quid non quid sapienti ferendum sit dicimus: sed quid facere ipse debeat. Itaque non quaerimus nunc utrumne tota sepeliendi ratio sit utilis, necne: sed haec, etiamsi sit inanis ut illi existimant, tamen facienda est, vel ob hoc solum, quod apud homines bene et humane fieri videtur. Animus enim quaeritur, et propositum ponderatur. Non ergo patiemur, figuram et figmentum Dei feris ac volucribus in praedam jacere: sed reddemus id terrae, unde ortum est; et quamvis in homine ignoto necessariorum munus implebimus, in quorum locum, quia de sunt, succedat humanitas, et ubicumque homo desiderabitur, ibi exigi officium nostrum putabimus. In quo autem magis justitiae ratio consistit, quam in eo, ut quod praestamus nos affectum, praestemus alienis per humanitatem; quae tatur, qui nihil sentit; sed Deo soli, cui carissimum sacrificium est opus justum. Dicet aliquis fortasse: Si haec omnia fecero, nihil habebo. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis officium est ꝑegrinorum et pauꝑũ
sepultura quod illi iirtutis iusticieq docto¬
res prorsus non accigerint nec enm pote¬
rant id iudere qui utilitate omĩa officia me-¬
ciebantur. In ceteris enim que supͣdicta sunt
ꝙͣuis uerum limitem non tenuerint tamẽ
qm̃ comodi aliquid in hiis depͥ̾henderũt quasi odo¬
re quodam m̾tatis recenti ꝓpius aberrarũt. hoc
aucem quia nichil udere in eo comodi poterãt
reliquerũt. Qm̃ eciam non defuerunt qui suꝑit¬
caneam facerent sepulcuram nichilq ẽẽ dice̾nt
mali iacere in humatum et abiectum quorum
impiam sapientiam cũ humanũ om̃e genus
respuit tũ diuine ueces que id fieri iubent
uerum illi non audent dic̾e id non ẽẽ facien¬
dum s si forte non fiat nichil eẽ incõmodi ita
in ea re non tam p̾cipientium ꝙͣ consolanciũ
funguntur officio ut si forte id sapienti eue¬
nerit ne se ob hoc miserum putet nos autẽ

Expanded text:
pietatis officium est, peregrinorum et pauperum pietatis officium est, peregrinorum et pauperum sepultura: quod illi virtutis justitiaeque doctores prorsus non attigerunt. Nec enim poterant id videre, qui utilitate omnia officia metiebantur. In caeteris enim, quae supra dicta sunt, quamvis verum limitem non tenuerint; tamen, quoniam commodi aliquid in his deprehenderunt, quasi odore quodam veritatis retenti, propius oberrarunt: hoc autem, quia nihil videre in eo commodi poterant, reliquerunt. Quin etiam non defuerunt, qui supervacaneam facerent sepulturam; nihilque esse dicerent mali, jacere inhumatum atque abjectum: quorum impiam sapientiam, cum omne humanum genus respuit, tum divinae voces, quae id fieri jubent. Verum illi non audent dicere, id non esse faciendum: sed, si forte non fiat, nihil esse incommodi. Itaque in ea re non tam praecipientium, quam consolantium funguntur officio, ut si forte id sapienti evenerit, ne se ob hoc miserum putet. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
quidem bom quiq iudices ad officium suum
iudicant ꝑtin̾e̾ ut hus naturali hũanitate
faueant ac ꝓdẽe intantur uerum hec opera
ꝓprie nr̃a sunt qui legem qui uerba ip̃a dci
precipientis accipiius Niam illi sentiũt qui-¬
dem natura ẽẽ instum tueri eos qui tutella
carent Sz cur ita sic non ꝑspiciunt. deus enĩ
cuiꝰ ꝑpetua clementia est idcirco uiduas pu-¬
pillos q defendi ac foueri iubet ne quis res¬
pectu ac miseratõe ꝑignoꝵ suoꝵ recardetur
quomims mortem pro iusticia fidemq susci¬
piat s incũctant̾ ac fortit᷑̾ subeat cum stiat¬
se caros suos deo relinque̾ nec hiis umꝙͣ pre¬
sidium defuturum. Egros quoq quibus de¬
fuerit qui assistat curandos fouendosq susti¬
pere sũme hũanitatis et magne oꝑatoĩs est
Quod qui fecerit hic uiam hostiam deo acqͥ¬
rit et quod alc̾i dederit ad tempus ip̃e a deo
accipiet meternum ułtimũ illud et maxrͣͫ

Expanded text:
quidem boni quique judicesad offiquidem boni quique judicesad offiiudicant pertinere ut iis naturali humanitate faueant ac prodesse nitantur. uerum haec opera proprie nostra sunt, qui legem, qui uerba ipsius dei praecipientis accepimus. nam illi sentiunt quidem natura esse iustum tueri eos qui tutela carent, sed cur ita sit non perspiciunt. deus enim, cuius perpetua clementia est, idcirco uiduas pupillosque defendi ac foueri iubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur quominus mortem pro iustitia fideque suscipiat, sed incunctanter ac fortiter subeat, cum sse caros suos Deo relinquere, nec his unquam praesidium defuturum. Aegros quoque, quibus defuerit qui assistat, curandos fovendosque suscipere, summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit, vivam hostiam Deo acquiret; et quod alteri dederit ad tempus, ipse a Deo accipiet in aeternum. Ultimum illud et maximum
Abbreviated transcription (Latin):
uel amico suo aut nullain aut certe nõ mag¬
nam landem meretur quia fac̾e debet Sicq
impius ac decestabilis insi fecerit id quod
ab eo et natura ip̃a et ncc̃itudo exigit Et
si fuicit non tam glie assequende ꝙͣ rep̾hensi
noto is non dignus est lande qm̃i ut friceret
sola ductus est humanitate sbi ergo iustĩa
est ubi ad benefuciendum necessitatis iuncu¬
lum est nullum hoc igitur officium benigii¬
tatis ne ancepon̾e quidem largiciomi nuume¬
rum debuit quod est compatantis et duob
bonis id quod sit melius eligentis Illa enĩ
largicio hom̃ pat̾monia sua in mare abici¬
encium manis et lenis et ab omni iusticia
remotissima est itaq ne dici quidem mune¬
ra oportet in quibus nemo potest accipit nͥ
qui accip̾e non meretur non minꝰ magnũ
iusticie opus est pupillos et induas desticutos
et auxilio indigentes cueri atq defend̾e Qd̾
adeo unu̾isis diuina lex illa prestribit quãdo

Expanded text:
uel amico, aut nullam aut certe non maguel amico, aut nullam aut certe non magnam laudem meretur, quia facere debet sitque impius ac detestabilis, nisi fecerit id quod ab eo et natura ipsa et necessitudo exigit, et si facit, non tam gloriae adsequendae quam reprehensionoto, is uero dignus est laude, quoniam ut faceret sola ductus est humanitate. ibi ergo iustitia est ubi ad bene faciendum necessitatis uinculum nullum est. hoc igitur officium benigtatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit, quod est comparantis, et e duobus bonis id, quod sit melius, eligentis. Illa enim largitio hominum patrimonia sua in mare abjicientium inanis, et levis, et ab omni justitia remotissima est. Itaque ne dici quidem munera oportet, in quibus nemo accipit, nisi qui accipere non meretur. Non minus magnum justitiae opus est, pupillos et viduas destitutos, et auxilio indigentes tueri, atque defendere. Quod adeo universis divina lex illa praescribit; quando
Abbreviated transcription (Latin):
cõuent s ignorantia ueri iuris prudens ac
stiens In hos se laqueos miecit qd ut ei poss
ignosti testificatus est non ad ueram iusticiã
quam non tenebat p̾cepta se dare s ad ũbrã
ymaginemq iusticie ignoscendum est igit᷑
umbratico et ymagiario p̾ceptori nec ab eo
u̾itas exigenda est qui se nestire fateatur cap¬
tiuoꝵ redemptõ magnum acq pͥclarũ iusti ͤ¬
mienus est Quod idem ip̃e tullius approbauit
atq hec benigntas inquit eciam rei pu ͤ utiłis¬
est redimi ex seruitute captos locupletari tenuo¬
res hant ego consuetudinem benignitatis largi¬
tioni munerum longe ancepono. hec est gͣuiũ
hommum atq magnorum ꝓprium igitur iustoꝵ
opus est alere pauperes ac rediniere captiuos
cum apud iustos si qui hec faciant granes mag¬
ni appellentur hus enim maxime laudis est
benefac̾e̾ quos nemo speranit ẽẽ facturos. nã
qui bonum facit uel consanguineo uel ꝓximo

Expanded text:
conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens ac conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens ac sciens in hos se laqueos induit. quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non teneat, praecepta se dare, sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec ab eo ueritas exigenda est qui se nescire fateatur. — captiuorum redemptio magnum atque praeclarum iustimunus est, quod idem ipse Tullius adprobauit. atque haec benignitas inquit etiam rei publicae est utilis, redimi e seruitute captos, locupletari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono, haec est grauium hominum atque magnorum. proprium igitur iustorum opus est alere pauperes ac redimere captiuos, cum aput iniustos, si qui haec faciant, graues et magni appellentur: iis enim maxime laudis est bene facere quibus nemo sperauit esse facturos. nam qui bonum facit uel consanguineo uel proximo
Abbreviated transcription (Latin):
quid o faciat potentem apud exteros futurum
ꝑ grãm pͥncipum quos sibi hospicii et amiticiẽ
iure constrinxerit O ꝙͣ multis argumentis Ci¬
ceromis inconstantia si id agerem coargui poss
nec tam nr̃ĩs ꝙͣ suis uerbis iefelleretur. Idem
quippe ait quicũq maxime ad suũ cõmodũ
referat quecũq agit minime esse uirũ bonũ
Idem eciam negat simplicis et apꝑti homĩs eẽ
ambire simulare aliquid et p̾tend̾e aliud ag̾e
iuderi cum aliud aliud agat p̾stare se alteri
fing̾e quod sibi prestet. S maliciosi potius
et astuti et fallacis et subdoli. Quomodo crgo
defenderet quommus ambiciosa illa hospicali¬
tas malitia ẽẽt. Tu michi ꝑ omes portas cir¬
cumcurses et adueniences ppłoꝵ acq urbiũ
pͥncipes donum cuam inuites ut ꝑ eos ap̃
ciues eoꝵ potentiain consequare. uelisq te
iustum et hũanum et hospitalem iuderi cũ
stude s utilitati tue. uerum hoc ille non po¬
cuit in cante. Quid enĩ minꝰ in Ciceronẽ

Expanded text:
qui id faciat, potentem aput exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae iure constrinxerit. o quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! nec tam nostris quam suis uerbis refelleretur. idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat quaecumque agit, ita minime esse uirum bonum. idem etiam negat simplicis et aperti hominis esse ambire, simulare aliquid et praetendere, aliut agere uideri, cum aliut agat, praestare se alteri fingere quod sibi praestet, sed malitiosi potius et astuti et fallacis et subdoli. quomodo ergo defenderet quominus ambitiosa illa hospitalitas malitia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes populorum atque urbium principes domum tuam inuites, ut per eos aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potius incaute, — quid enim minus in Ciceronem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud euitant ꝙͣ ut me torti moriantur quasi
ta que quanto fuerint gramora et atanto ma-¬
iorem uirtutis gliam periant. Alii autem per-¬
tinati stultitia iubent curam tortis diligenter
abhiberi ut alios cruciatus menbra renonent᷑
et reparetur nouis sangius ad penam quid
tam pium tam bñficum tam hũanum fieri
põt non curassent tam solliaite quos amarẽt
hec est deoꝵ disciplma ad hec oꝑa cultores suoꝰ
erudiunt hec sacra desiderant qm̃ et steleratissi
homicide contra pios ira impia condiderunt

Expanded text:
aliud devitant, quam ut ne torti moriantur. Quasialiud devitant, quam ut ne torti moriantur. Quasinta, quae quanto fuerint graviora, tanto majorem virtutis gloriam pariant. Illi autem pertinaci stultitia jubent, curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renoventur, et reparetur novus sanguis ad poenam. Quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite, quos amarent. Haec est deorum disciplina. Ad haec opera cultores suos erudiunt; haec sacra desiderant. Quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios jura impia condiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
feritate non nulli ut placerent ex hoc officio
uiam sibi ad altiora munirent aliqui ad occidẽ¬
dum p̾cipites extiterunt sicut unus in spigia
qui unniu̾sum ppłm cum ip̃o parit̾ conuentitulo
concremauit ẜ hic ꝑ quãto semor tanto clemẽ-¬
tior muenitur illud uõ pessimũ genus est cui
clementie spẽs falsa blanditur ille granior ille
senior est carnifex qui nemuĩem statuit occidere
utiq dici non potest huiꝰ iudices quanto et
et ꝙͣ grauia tormentoꝵ gen̾a excogitau̾int ut ad
ꝑfectum ꝓpositi sui ꝑuenirent hec aũt non tãtũ
ideo faciunt ut gloriari possint nullum se inno¬
centium ꝑuenisse nam et ip̃o audiui aliquos
gloriantes ꝙ admĩstratõ sua in hac ꝑte fu̾it in¬
cruenta s et in die cã ne aut ip̃i imitantur aͥ
illi uirtutis sue głam insequatur itaq in exco¬
gitandis penaꝵ gen̾ib nichil aliud qmͣ ncto¬
et exquisitos dolores corꝑib inncttunt et nicħ

Expanded text:
feritate; nonnulli ut placerent, et hoferitate; nonnulli ut placerent, et houiam sibi ad altiora munirent; aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui uniuersum populum cum ipso pariter conuenticulo concremauit. sed hic quanto saeuior, tanto clementior inuenitur: illut uero pessimum genus est cui clementiae species falsa blanditur, ille grauior, ille saeuior est carnifex qui neminem statuit occidere. itaque dici non potest huiusmodi iudices quanta et quam grauia tormentorum genera excogitauerint, ut ad effectum propositi sui peruenirent. haec auideo faciunt, ut gloriari possint, nullum se innocentium peremisse nam et ipse audivi aliquos gloriantes, quod administratio sua in hac parte fuerit incruenta, sed et invidiae causa; ne aut ipsi vincantur, aut illi virtutis suae gloriam consequantur. Itaque in excogitandis poenarum generibus, nihil aliud quam victoet exquisitos dolores corporibus immittunt, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ põt pio mito destribe que uno loco recubãs
tamen ꝑ totam orbem ferreis dentib semit et
non tantum accus hominum dissipat ẜut ossa ip̃a
ꝯminuit et incine̾s furit ne quis eẽt sepulture lo-
cus quasi non id affectent qui deum confitentur
ut ad deoꝵ sepulcra uemant ac non ut ip̃i ad de
igitur nichil ẽẽ miserius hiis homĩb quos mĩs¬
tros furoris aliem quos sacellites impie iussioĩs
ncc̃itas aut iuenit aut fecit non emm honor
ille a ͭ ꝓuectia dignitatis fuit ẜ homĩs damp¬
natõ ad carificiniam di non ad penam sempi-¬
t̾nam que aũt ꝑ totum orbem singuli gesẜunt
enarrare in poes in pos est quis enim uolumi-¬
num min̾iũ capiet tam infinita tam naria
genera crudelitatis accepta enm potestate ꝑ
suis morib quisq sem̃t alii p̾minia tirmdita¬
te plus ausi sunt quã iubeatur. alii suo ꝓprio
adu̾sus iistos odio quidem naturali mentis

Expanded text:
tatem potest pro merito describere, quae uno loco recubans tatem potest pro merito describere, quae uno loco recubans tamen per totum orbem ferreis dentibus saeuit et non tantum artus hominum dissipat, sed et ossa ipsa comminuit et in cincus; quasi vero id affectent, qui Deum confitentur, ut ad eorum sepulcra veniatur, ac non ut ipsi ad Deum igitur nihil esse miserius iis hominibus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut invenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio dignitatis fuit, sed hominis damnatio ad carnificinam, Dei vero ad poenam sempiternam. Quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare impossibile est. Quis enim voluminum numerus capiet tam infinita, tam varia genera crudelitatis? Accepta enim potestate, pro suis moribus quisque saeviit. Alii prae nimia timiditate plus ausi sunt, quam jubebatur: alii suo proprio adversus justos odio; quidam naturali mentis
Abbreviated transcription (Latin):
iis igitur hominib qui deoꝵ suoꝵ morib
congrunt quia grauis est et acerba iustĩa
eandem impietatem suam qua in cet̾is reb
utuntur adu̾sus iustos molent̾ ex̾cent nec
inmerito a ꝓphecis bestie nominantur p̾dare
itaq in mennuit tullius et enĩ si nemo est
inquit qn emori malet quam conuiti maliq̃t
figuram bestie ꝙͣuis homĩs mentem stt hĩ¬
cariis quanto est miẜius in homĩs fatto iu¬
amno esse efferata michi quidem tantone¬
detur quanto pͥstabilior est animus corpore
aspnantur itaq corpora beluaꝵ quibuus srat¬
morco ipsi fectores sibiq adeo placent ꝙ houinirs
nati siit quoꝵ nichil linamenta et sũmami
figuram gerunt niam quis cancasus que cn
india que hireama tam in mancͦ tam sangut¬
es nisꝙpͣ ad uentris sacietatem furit fameꝙ
sedata protinus conquiescit. illa est uera bes-¬
tia cuꝰ una uisione funditur. at ubiq cru-¬
or. Crudelis ubiq luctus n̾z pauor et plua
mortis ymago. ⁊ iemo huiꝰ tante bellue imiaĩta¬

Expanded text:
iis igitur hominibus qui deorum suorum moribus congruunt. quia grauis est et acerba iustitia, eandem inpietatem suam qua in ceteris rebus utuntur, aduersus iustos uiolenter exercent, nec inmerito a prophetis bestiae nominantur. praeclare itaque M. Tullius: etenim si nemo est inquit quin emori malit quam conuerti in aliquam figuram bestiae, quamuis hominis mentem sit habiturus, quanto est miserius in hominis figura animo esse efferato? mihi quidem tanto uidetur, quanto praestabilior est animus corpore. aspernantur itaque corpora beluarum, quibus sunt ipsi saeuiores, sibique adeo placent, quod homines nati sint, quorum nihil nisi lineamenta et summam figuram gerunt. nam quis Caucasus, quae India, quae Hyrcania tam inmanes, tam sanguiium rabies usque ad uentris satietatem furit fameque sedata protinus conquiescit. ilia, illa est uera bestia, cuius una iussione funditur ater ubique cruor: crudelis ubique luctus, ubique pauor et plurima mortis imago. nemo huius tantae beluae inmani
Abbreviated transcription (Latin):
potuerũt qui qm̃ ratõ ill non q̃ͣderbat ꝑ igno¬
ranciam reꝵ diuĩaꝵ tam uarii tã m̾iti fuerũt
sidi que sepe contraria disserentes ut quid sen¬
cirent quid uellent statue ac inditare nõ posses
quid igitur pugnes ad̾u̾isus eos hentes hor̃es¬
qui sibi suo gladio ꝑcunt quid labores ut cos
eos aut stultissimos aut głiosissimos fuisse qͥ
existimauissent phĩam suis ingeniis c̃ẽ ꝑsc̃ã
tp̃r phĩam absolutam fore ꝙ igitur fuit illud
ꝑftãm esse sapĩam ueꝵ est s ne ip̃e quidẽ sat̾
prudent qui aut enet̾ibus ceptam aͭ a nouis
actam aut mox apostiorib ꝑst̃m imputauit¬

Expanded text:
potuerunt. qui, quoniam ratio illis non quadrabat per ignorantiam rerum diuinarum, tam uarii, tam incerti fuerunt sibique saepe contraria disserentes, ut quid sentirent, quid uellent, statuere ac diiudicare non posses. quid igitur pugnes aduersus eos homines qui suo sibi gladio pereunt? quid labores ut eos eos aut stultissimos aut gloriosissimos fuisse, qui existimauissent philosophiam suis ingeniis esse perfectam:  plane absolutam fore. Quod igitur fuit illud perfectam esse sapientiam, uerum est: sed ne ipse quidem satis prudenter, qui aut a ueteribus coeptam aut a nouis auctam aut mox a posterioribus perfect
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Nam quid est cur idem ip̃i disputent eo
dirigendam ẽẽ mentem quo uultus erectus
est Ei enĩ nobis in celum spectandum est ad¬
nichil utiq aliud ꝙͣ ob religionem si religio
tollitur nulla nobis ratio cũ celo est Itaq aͥ
eo spectandum est aut in t̾ram ꝓcũbendum
In terram ꝓcũbere ne si uelimus quidem pos¬
sumus quoꝵ status rectus est in celum Ig
spectandum est quo natura corporis ꝓuo¬
tat qd̵ si constat esse faciendum aut /deo faciendũ
est ut religiomi ẜuiamus aut ideo ut rationem
rerum celestium recognosc̾e nullo modo possimꝰ¬
do mueniri sicut supra docui religioni ergo
ẜuiendum est quam qui non suscipit ip̃e se in
t̾ram ꝓst̾int et uitam pecudum secutus hũa¬
nitate se abdicat sapientiores igitur imꝑiti qͥ
eciam si errant in religione deligenda tamẽ na¬
ture sue conditoĩsq memimerũt. Q apͣ.¬

Expanded text:
sibi. nam quid est cur idem ipsi disputent eo sibi. nam quid est cur idem ipsi disputent eo dirigendam esse mentem quo uultus erectus est? si enim nobis in caelum spectandum est nihil utique aliut quam ob religionem, si religio tollitur, nulla nobis ratio cum caelo est. itaque aut eo spectandum est aut in terram procumbendum. in terram procumbere ne si uelimus quidem possumus, quorum status rectus est. in caelum igitur spectandum est, quo natura corporis proquod si constat esse faciendum, aut ideo faciendum est, ut religioni seruiamus, a.ut ideo, ut rationem rerum caelestium cognoscamus. sed ratido inueniri, sicut supra docui. religioni ergo seruiendum est, quam qui non suscipit, ipse se prosternit in terram et uitam pecudum secutus humanitate se abdi-. cat. sapientiores igitur inperiti, qui etiamsi errant in religione deligenda, tamen naturae suae condicionisque meminerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta prudentia . Incertum igitur est utrum¬
ne illa que homini tribuũtur coĩa sunt cũ
aliis iuuentibus religionis certe sunt exꝑ-¬
tia et quidem sic arbiteor uniu̾sis amina¬
libus datam ẽẽ rationem s mutis tantũmͦ
ad uitam tuendam homini eciam ad ꝓpa¬
gandam et quia in homine ratio ip̃a ꝑfecta est
sapientia nonniãtur que in hoc eximium facit
hominem qd soli datum est intellige̾ diuina
qua de re Ciceronis uera sententia est Ex tot
mimibus nulla gens est neq tam mansu¬
eta neq tam fera que non tam et si iguoret
qualem haberi deum deceat tam̃ habendum
stiat ex quo efficitur ut is agnostat deum
qui unde ortus est quasi recordetur. Qui ergo
phõs nolunt amios omi metu liberare tollũt
eciam religionem et orbant hominem suo ꝓpͥo
ac singulari bono quod est arecte iuendo atꝙ
ab omĩ humanitate disĩctum quia deus ut
cuucta inuentia subiecit homini sic ip̃m hoĩe

Expanded text:
perfecta prudentia. incertam igitur est utrumperfecta prudentia. incertam igitur est utrumne illa quae homini tribuuntur communia sint cum aliis uiuentibus, religionis certe sunt expertia. equidem sic arbitror, uniuersis animalibus datam esse rationem, sed mutis tantummodo ad uitam tuendam, homini etiam ad pgandam. et quia in homine ratio ipsa perfecta est, sapientia nominatur, quae in hoc eximium facit hominem, quod soli datum est intellegere diuina. qua de re Ciceronis uera sententia est: ex tot isque in hominibus nulla gens est neque tam mansueta neque tam fera, quae non etiamsi ignoret qualem haberi deum deceat, tamen habendum sciat. ex quo efficitur ut is agnoscat deum, qui unde ortus sit quasi recordetur. qui ergo philosophi uolunt animos omui metu liberare, tollunt etiam religionem et orbant hominem suo proprio ac singulari bono: quod est a recte uiuendo atque ab omni humanitate diiunctum, quia deus ut cuncta uiuentia subiecit homini, sic ipsum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nimuũ igit᷑ hominis bonum in sola re-¬
ligione est. Nam cet̾a eciam que putantur
cum enim suas noces ꝓpriis int̾ se notis dis¬
cernunt acq dinoscunt colloqui iudentur ridẽ¬
di quoq ratio apparet in hns aliqua cum de¬
mulsis auribus contractoq rictorq oculis in
lassiuiam resolutdant homini alludunt aut
suis quiq cõiuigibus aut fetibus ꝓpriis nõne
aliquid amori nuituo et indulgentie simile
imꝑciuĩt. Iam illa que sibi prospiciũt in futu-¬
rum et cibos reponũt. habent utiq prudẽ¬
ciam rationis quoq sigua in multis dep̾-¬
henduntur Aam q̃n utilia sibi appetunt ma¬
la cauent ꝑiculum uitant latibula sibi parãt
in plures exitus dispatentia profecto aliquid
intelligunt. põt aliquis negare illis messe
rationem cum homĩem ip̃m sepe deludant
riam quibus genandi mellis officiem est
cum assignatas incolunt sedes. Castra mu-¬
niunt domicilia in ennarrabili arte compo¬
nunt regi suo ẜuiũt riestio an non hus sit

Expanded text:
mum igitur hominis bonum in sola religione est; nam caetera, etiam quae putantur Cum enim suas voces propriis inter se notis discernunt atque dignoscunt, colloqui videntur; ridendi quoque ratio apparet in his aliqua, cum demulsis auribus, contractoque rictu, et oculis in lasciviam resolutis, aut homini alludunt, aut suis quisque conjugibus ac foetibus propriis. Nonne aliquid amori mutuo et indulgentiae simile impartiunt? Jam illa quae sibi prospiciunt in futurum, et cibos reponunt, habent utique providentiam. Rationis quoque signa in multis deprehenduntur. Nam quando utilia sibi appetunt, mala cavent, pericula vitant, latibula sibi parant in plures exitus dispatentia, profecto aliquid intelligunt. Potest aliquis negare illis inesse rationem, cum hominem ipsum saepe deludant? Nam quibus generandi mellis officium est, cum assignatas incolunt sedes, castra muniunt, domicilia inennunt, regi suo seruiunt, nescio an in his sit
Abbreviated transcription (Latin):
lo sophantur S ip̃i scudẽ se putant quia illud
qd querunt ubi aut quale sit nestuint . Siue
igitur sapientie student siue non student sapiẽ¬
tes non sunt quia nũꝙͣ reꝑiei põt qd autẽ
non recte q̃rit᷑ aut oĩo ñ q̃rit᷑¬

Expanded text:
losophantur, sed ipsi studere se putant, quia illut losophantur, sed ipsi studere se putant, quia illut quod quaerunt ubi aut quale sit nesciunt. siue igitur sapientiae student siue non student, sapientes non sunt, quia numquam reperiri potest quod aut non recte quaeritur aut omnino non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
pictagoras qui hoc primus nomen muenit cũ
paulo plus sapẽt ꝙͣ illi p̾ores qui se sapientes
putanerunt intellexit nullo hñano scudio posse
ad sapientiam ꝑueniri Et Ideo non oport̾e̾ incõ¬
p̾hense atq iiꝑfecte rei ꝑfectũ nomen impomi
staq cum ab eo quereretur que nam se ꝓfice̾tur
respondit phm̃ .i. quesitorem sapientie. Si ergo
phĩa sapientiam querit nec ip̃a sapientia est
necesse est aliud cẽ qd querit alius qd querit᷑
nec quesitio ip̃a recta est quia nichil potest
muenire Ego nõ ne scudiosos quidem sapientie
phõs esse concesserim quia illo scudio ad sapiẽ¬
tiam non ꝑuenitur. Nam si facultas muemiẽ¬
de m̾tatis huic scudio subiacẽt si eẽt studium
tamꝙͣ iter ad sapientiam aliqñ esẜ inuenta Cũ
u̾o tot temporibus tot ingemis in eius inquisitõe
contritis non sit compħensa apparet nullam ibi
esse sapiam. Non ergo sapientie scudent qui phi-¬

Expanded text:
Pythagoras, qui hoc primus nomen inuenit, cum Pythagoras, qui hoc primus nomen inuenit, cum paulo plus saperet quam illi priores qui se sapientes putauerant, intellexit nullo humano studio posse ad sapientiam perueniri et ideo non oportere inconprehensae atque inperfectae rei perfectum nomen inponi. itaque cum ab eo quaereretur quemnam seest quaesitorem sapientiae. si ergo philosophia sapientiam quaerit, nec ipsa sapientia est, quia necesse est aliut esse quod quaerit, aliut quod quaeritur, nec quaesitio ipsa recta est, quia nihil potest inuenire. ego uero ne studiosos quidem sapientiae philosophos esse concesserim, quia illo studio ad sapientiam non peruenitur. nam si facultas inueniendae ueritatis huic studio subiaceret, si esset id studium uam iter ad sapientiam, aliquando esset inuenta. cum uero tot temporibus, tot ingeniis in eius inquisitione contritis non sit conprehensa, apparet nullam ibi esse sapientiam. non ergo sapientiae student qui phi
Abbreviated transcription (Latin):
libris religionũ falsitas demonstrata est nec
non origo ip̃a tocius erroris expoĩta huius
et falsa sit ut omi errore sublato iuitas pate-¬
facta clarestat Ordĩamur itaq a cõmumi phĩe
nomĩe ut ip̃o capite destructo facilior nobis
aditus pateat ad excidendum om̃e corpus si
tamen corpus põt nocari cuiꝰ partes ac mẽ¬
bra distordent nec ulla int̾ se compage cohereant
ẜ quasi deiecta et dissipata palpitare pocius ui¬
deantur ꝙ uuere philosophia est ut nomen
uidicat. Ip̃i ꝙ diffimmunt scudium sapiencie
unde gͣ probem phĩam non ẽẽ sapientiam quã
ex ip̃is nomĩs significatõe Qui enĩ sapientia
studet utiq nondum sapit. B ut sapere possit
studet. In cet̾is articulis scudiũ quid efficiat
et quo tendat apparet quam tum discendo aliqͥs
assecutus est. Iam non studiosus artifici s arti¬
fex nonñatur. ac enĩ uerecondie cansa scudio¬
sos sapientie non sapientes uocanerũt ymo u̾o

Expanded text:
libris religionum falsitas demonstrata est nec libris religionum falsitas demonstrata est nec non origo ipsa totius erroris exposita., huius et falsa sit, ut omni errore sublato ueritas patefacta clarescat. ordiamur itaque a communi philosophiae nomine, ut ipso capite destructo facilior nobis aditus pateat ad excindendum omne corpus, si tamen potest corpus uocari, cuius partes ac mebra discordent nec ulla compage inter se cohaereant, sed quasi disiecta et dissipata palpitare potius uideantur quam uiuere. Philosophia est, ut nomen indicat ipsique definiunt, studium sapientiae. unde igitur probem philosophiam non esse sapientiam quam ex ipsius nominis significatione? qui enim sapientiae studet, utique nondum sapit, sed ut sapere possit studet. in ceteris artibus studium quid efficiat et quo tendat apparet:. quas cum discendo aliquis adsecutus est, iam non studiosus artificii, sed artifex nominatur. at enim uerecundiae causa studiosos se sapientiae, non sapientes uocauerunt. immo uero
Abbreviated transcription (Latin):
bat alt̾ ut cum deus ad hominem loque̾t᷑
argumentis asseret suas uoces tãꝙͣ fides
ei non habetur ẜ ut oportuit locutus est cãꝙͣ¬
cuiꝰ est non argumentari s ꝓnũtiare. uerũ ip̃e
ut deus nos autem cum ad res singulas testiͣ
diuine uocis. habenius ꝓfecto monstrabimus
quanto cercioribus argumentis possint uera
defendi cum eciam falsa sic deffendantur ut
uera soleant uideri. Quare non est qd phĩs
tantum honoris habeannis aut coꝵ eloquẽtiã
ꝑtimestanius. loqui enĩ bene potuerunt ut ho¬
mines erudici uerum autem loqui nullo mͦ
quia u̾itatem non didicerunt ab eo qui eius
potens ẽẽt. Nec sane magnũ aliquid efficie¬
mus qd illos ignorantie redarguiꝰ qua
ip̃i sepissime conficentur in quo solo qm̃ huis
non creditur in quo solo credi debuit. Conabor
oñdere nũꝙͣ illos tam ueredicos fuisse quam
cum sententiam de sua ignoratõe dixeruñt.
unc qm̃ duobus pͥorib.

Expanded text:
bat aliter, ut cum Deus ad hominem loqueretur, bat aliter, ut cum Deus ad hominem loqueretur, argumentis assereret suas voces, tanquam fides ei non haberetur: sed, ut oportuit, est cujus est non argumentari, sed pronuntiare. Verum ipse, ut Deus. Nos autem, cum ad res singulas testimonia divinae vocis habeamus, profecto monstrabimus, quanto certioribus argumentis possint vera defendi, cum etiam falso sic defendantur, ut vera soleant videri. Quare non est, quod philosophis tantum honoris habeamus, aut eorum eloquentiam pertimescamus. Loqui enim bene potuerunt, ut homines eruditi, vere autem loqui, nullo modo, quia veritatem non didicerant ab eo, qui ejus potens esset. Nec sane magnum aliquid efficiemus, quod illos ignorantiae redarguemus, quam ipsi saepissime confitentur in eo solo, quoniam his non creditur, in quo solo credi debuit; conabor ostendere, nunquam illos tam veridicos fuisse, quam cum senteNunc, quoniam duobus prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiles extiterunt. ego illis eciam scienciam ueri
cognitoẽm concesserim quam nemo cogitando ac
disputando assequi põt Neq ego nũc rep̾hendo
eoꝵ studium qui u̾tatem scire uoluerunt quia
naturam hominis deus neri adipiscendi cupi¬
entissimam fecit s id arguo id reuinco quod ho¬
nestam illoꝵ et optimam uolũtatem non sit se¬
cutus effectus quia neq quid eẽt uerũ ip̃m
stiebant neque quomodo aut ubi aut qua m̃te
querendum sta dum succurre humanis erro¬
rib cupĩt ip̃i se in plagas et merores maxi¬
mos induxerunt. ad ħ̃ igitur me opus coar¬
guendi phĩãm suscepte marie ordo ip̃e deduxit
nam cum error omĩs aut ex religione falsa
oriatur aut ex sapĩa in eo cõuincendo necesse
Ne quis honesto sapientie nomĩe inductus
aut mains eloquencie splendore deceptus
humanis malit ꝙͣ diuinis crede. Que qͥdẽ
tradita sunt breuit̾ ac mide. Nec enĩ dice¬

Expanded text:
mirabiles extiterunt, ego etiam illis scientiam veri mirabiles extiterunt, ego etiam illis scientiam veri cognitionemque concesserim, quam nemo cogitando, aut disputando assequi potest. Ne que ego nunc reprehendo eorum studium, qui veritatem scire voluerunt, quia naturam hominis Deus veri adipiscendi cupientissimam fecit: sed id arguo, id revinco, quod honestam illorum et optimam voluntatem non sit secutus effectus; quia neque quid esset verum ipsum sciebant, neque quomodo, aut ubi, aut qua mente quaerendum. Ita dum succurrere humanis erroribus cupiunt, ipsi se in plagas, et errores maximos induxerunt. Ad hoc igitur me opus coarguendi philosophiam, susceptae materiae ordo ipse deduxit. Nam cum error omnis, aut ex religione falsa oriatur, aut ex sapientia, in eo convincendo necesse ne quis honesto sapientiae nomine inductus, aut inanis eloquentiae splendore deceptus, humanis malit quam divinis credere; quae quidem tradita sunt breviter ac nude. Nec enim dece
Abbreviated transcription (Latin):
additis fucata corrumpitur mendatium uero
specie placet aliena quia ꝑ se coruptum uanes-¬
cit ac diffluit ornatu aliunde quesito circũli¬
tum fu̾it ac politum. Equo ammo fero inge-¬
mum michi mediochre ẽẽ concessum. uerum
ego non eloquentie s u̾itatis fibucia suscepi
hoc opus maius fortasse ꝙͣ ut possit meis
uirib sustineri Qd̾ tamen eciam si ego defe-¬
cerim deo cuiꝰ hoc munꝰ est aduinante uitas
ip̃a complebit et enĩ cum stiam maxinros
quob oratores a causidicis mediocrib sepe
uictos qd tanta est potentia iu̾tatis ut se ip̃a
ꝙͣuis in reb exigius sua claritate defendat
Cur hanc ego in maximia causa ob ingemio¬
sis quidem illis ac disertis uiris S tamen
falsa dicentib oppressum iriputem ac nõ illã
si minꝰ oratõe nr̃a que de tenui fonte admo-¬
dum exilis emanat lumine tamen suo clara
et illustris appareat. nec si ph̃i doctrina licterarum

Expanded text:
additis fucata corrumpitur, mendacium uero additis fucata corrumpitur, mendacium uero specie placeret aliena, quia per se corruptum uanescit ac diffluit, nisi ornatu aliunde quaesito circumlitum fuerit ac politum, aequo animo fero ingenium mihi mediocre esse concessum. uerum ego non eloquentiae, sed ueritatis fiducia suscepi hoc opus maius fortasse quam ut possit meis uiribus sustineri: quod tamen, etiamsi ego defecerim, deo cuius hoc munus est adiuuante ueritas ipsa complebit. etenim cum sciam maximos quosque oratores a causidicis mediocribus saepe uictos, qquamvis in rebus exiguis, sua claritate defendat: cur hanc ego in maxima causa, ab ingeniosis quidem illis ac disertis viris, sed tamen falsa dicentibus, oppressum iri putem? ac non illa, si minus oratione nostra, quae de tenui fonte admodum exilis emanat, lumine tamen suo clara et illustris appareat? Nec si philosophi doctrina litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
Ellem michi qm̃ u̾tas in obsturo
latere adhuc existimatur uel erro¬
re atq impitia uulgi uariis et
meptis suꝑscicionibus seruientis
uel pħ̃is p̃uitate ingenioꝵ turbantib eam po-¬
cius ꝙͣ illustrantib et si non qualis in marco-
tullio fuit quia p̾cipua et admirabilis fuit a-¬
liquam tam̃ proximam eloquentie continge̾
facultatem ut quantum u̾itas in sua ꝓpria
ualet tantum ingenii quoq iurib mxa ex-¬
ereret se aliqñ et discussis cõnictisq tam pu-¬
blicis ꝙͣ eoꝵ qui sapientes putantur errori¬
bus humano generi clarissimũ lumẽ inferret
Quod quidem duabus ex cansis fieri uellem¬
uel qd̵ magio possent ciedere homines ornate
ueritati qui eciam mendatio credunt capti ora¬
tionis ornatu lenocinioq uerboꝵ uel certe ut
ip̃i phi suis armis potissimũ quibus plac̾e̾
sibi et confide solent oppmerentur a nobis. S
et nuda ueritas eẽt luculentior quia satis or¬
nata ꝑ se est. Ideo quia ornamentis extrinsecꝰ

Expanded text:
ellem mihi, quoniam ueritas in obscuro latere adhuc existimatur uel errore atque inperitia uulgi uariis et ineptis superstitionibus seruientis uel philosophis prauitate ingeniorum turbantibus eam potius quam inlustrantibus, etsi non qualis in Marco Tullio fuit, quia praecipua et admirabilis fuit, aliquam tamen proximam eloquentiae contingere facultatem, ut quantum ueritas ui sua propria ualet, tantum ingenii quoque uiribus nixa exereret se aliquando et discussis conuictisque tam publicis quam eorum qui sapientes putantur erroribus humano generi clarissimum lumen inferret. quod quidem duabus ex causis fieri uellemuel quod magis possent credere homines ornatae ueritati, qui etiam mendacio credunt capti orationis ornatu lenocinioque uerborum, uel certe ut ipsi philosophi suis armis potissimum, quibus placere sibi et confidere solent, opprimerentur a nobis. sedet nuda ueritas esset luculentior, quia satis ornata per se est ideoque ornamentis extrinsecus