comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
soptẽtrionalem regionẽ atauro et amau montibus
cieilieie et syrie usq ad fluuiñ tanayni. In europa
uoro usq ad gadira. Filn uero chã aprouĩcia syria
et aman et libano mõtib cũctas t̾ras obtinuerunt
quecũq ad maro sũt posite aphendentos et eas que
usq aed occeanũ sũt et proprias faciẽtes appellatioẽs̃
Filii uero sem usq ad occeanũ seorsũ hĩtant asia
ob enfratro faciẽtes uciĩ. ¶ Sem ergo bñdictus¬

Expanded text:
septentrionalem regionem, a Tauro et Amano montibus Ciliciae et Syriae, usque ad fluvium Tanaim, in Europa vero, usque ad Gadira. Filii vero Cham a provincia Syria, et Amano et Libano montibus cunctas terras obtinuerunt, quaecunque ad mare sunt positae, apprehendentes etiam eas, quae usque ad Oceanum sunt, et proprias facientes appellationes. Filii vero Sem usque ad Oceanum seorsum habitant Asiam, ab Euphrate facientes
Abbreviated transcription (Latin):
Duib exenutib remanserat in illo quoddaui
brbis ambibu informiũ rumaꝵ obsceua ꝯgerios A
undiq per impedita errantiu et inter suã ignotoꝵ
offense uocii ymago respondens trepidos suspẽ debat
anditꝯ horror qua tiebat nĩõs silencia ip̃a t̾rebat
si quides matia por paueris ẽ raritas ni spaciosiẜ¬

Expanded text:
us Gallis remanserat in illo quondam Urbis ambitu informium ruinarum obscoena congeries, et undique impedita errantium, et inter sua ignotorum offensae vocis imago respondens, trepidos suspendebat auditus. Horror quatiebat animos, silentia ipsa 142 terrebant. Si quidem materia pavoris est raritas ipsa voci
Abbreviated transcription (Latin):
pagande chĩationis libidinę arma forcis extuli
eruẽtãq uitam quĩ quag inta aniui ꝑ totam asia
ĩfitam imperio aclrecit. Indis q bellũ intulit
quo preter illa et alexãdrũ magnũ nullꝯ ĩ trauit
usq ad sardanapallũ per quĩ quagĩta prope modi
reges actũ est et nũꝙͣ pene inferenchs bel excipiẽdis
usq ad id tp̃us bellis quieuit uel scł̃ni alios ãms¬

Expanded text:
pagandae dominationis libidine arma foras extulit, cruentamque vitam quinquaginta annis per totam Asiam interlitam, imperio adiecit. Indis quoque bellum intulit, quo praeter illam et Alexandrum Magnum nullus intrauitusque ad Sardanapallum per quinquaginta propemodum reges actum sit et numquam paene uel inferendis uel excipiendis usque ad id tempus bellis quieuerit, quis
Abbreviated transcription (Latin):
senex infirmos arto baculo regente sustẽtans copit
iro uelle quo ne sciebat E t iã media dies exꝗ exco¬
quo uiso salutaris impressione sigmi armat frõtem
hens tu inquit qua nã in parte seruus dei hic¬
hĩtat At ille barbarũ nesero quis frẽdens Q
Frãgens pocis uerba ꝙ̃ loquens inter horrẽcia letis ora
blandũ quesiuit elloquiũ et dextre manꝯ protẽsione
clipitũ iucdicat iter ac si per patẽtes nouit̾ trãsmesso

Expanded text:
senex infirmos artus baculo regente sustentans, cepit ire velle quo nesciebat. Et jam media dies coQuo viso, salutaris impressione signi armat frontem: Et heus tu, inquit, quanam in parte hic servus Dei habitat? At ille barbarum nescio quid infrendens, et frangens potius verba quam proloquens, inter horrentia ora setis, blandum quaesivit alloquium. Et dexterae protensione manus cupitum indicat iter, et sic p
Abbreviated transcription (Latin):
et baculo humũ pererissiens asebat uẽ tibi alexã dria
quatocius orbis demonia cõfluxere Quid nũc
Hoc nũc ne cui ad in credulieatẽ serupulũ mouear
sub rege ꝯstantino uniuerso mũdo teste deffẽditur
nã alexãdriã istius modi hõmiuꝰ produetꝰ magnũ
ppło spectaculũ prebuir et postea tadauer examme

Expanded text:
et baculo humum percutiens, aiebat: « Vae tibi, Alexandria, quam totius orbis daemonia confluxere. Quid nunc Hoc ne cuiquam ad incredulitatem scrupulum moveat, sub rege Constantio, universo mundo teste, defenditur. Nam Alexandriam istiusmodi homo vivus perductus, magnum populo spectaculum praebuit: et postea ca
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hoc actonitꝰ spetaculo sentũ et loricã ficder honꝯ
Quo cognito gressũ pressit Anthomꝰ et quis nã
esser interrogans. hoc ab eo responsũ acccpitimor¬
talis ego sũ et unꝰ ex aecolis heremi quos uario errore
delusa gẽtilitas farnos satirosq et niculos colit

Expanded text:
et hoc Antonius spectaculo scutum fidei et loricam spei, ut bonus Quo cognito gradum pressit Antonius et, quisnam esset, interrogatus, hoc ab eo responsum accepit: «Mortalis ego sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satirosque colit
Abbreviated transcription (Latin):
cari qͦ pͥmum faripossit.¬
¶It̾a datam conditionẽ illd̃¬
facito in dieb si nichil p̃tẽa¬
facẽ omnes omnino facien¬
do causas amplectit᷑ dandi
soluendi numerandi uidi¬
d̾ .ł. In conuentionib con¬
thendium uoluntatẽ potiꝰ sͣ¬
Cum gͥ ea lege sundũ uecti¬
galem municipes locauint
ut ad heredẽ eiꝰ qͥsuscepit
ꝑtinẽnt ius heredum ad lega

Expanded text:
cari, quo primum fari possit.ta data condicione 'ilfacito in diebus', si nihil pra'facere' omnem omnino faciendi causam complectitur dandi, soluendi, numerandi, iudisorum.In conuentionibus contrahentium uoluntatem potiusur ea lege fundum uectigalem muni cipes locauerint, ut ad heredem eius qui suscepit pertineret, ius heredum ad lega
Abbreviated transcription (Latin):
idonee ht ꝓ magnituin e
tei qͣm actor restrtuendam
ẽẽ petet. NUerbum unui̾e qͥdã
putant ad cibum ꝑtini̾e. S
offiliꝰ ad atticum ait his ab̃
u estimt᷑a ⁊ stram̃ta contim̃.
Sine his enum uiu̾e nemir̾e

Expanded text:
idonee habet pro magnitudine rei, quam actor resti tuendam esse petit.Uerbum 'uiuere' quidam putant ad cibum pertinere: sed Ofilius ad Atticum ait his uerbis et uestimenta et stramenta contineri, sine his enim uiuere nem
Abbreviated transcription (Latin):
alist .⁊. Qui mortui nas¬
cunt᷑ neq nati neq ꝓcreati
reditatem ñ imꝓprie quiᷤ dix̾it
⁊ eam q̃ exͣtestamto defert᷑
quia lege .xii. tabularum teᷤ
est aliud pena. fraus enim sine
pena ẽẽ potest. P ena sine frau¬
de esse non potest. Pena e nore
⁊ qͣsi pene q̃dam p̾paratio est.¬
¶Int mulctam aũ ⁊ penam mł¬
tum int̾est. Cum pena gñale
madũsio hodie pecuniaria ẽ
Pena aũ ñ t̾m pecuniaria. um̃¬
etiã capitis ⁊ existimationiᷤᷤ irro¬
gari solet. E mulcta qͥd̾ ex ar-¬
Pena aũ ũ irrogatur nͥ q̃ qua
lege uł qͦ alio iure sp̃ałr huic
delicto ĩposita ẽ. Qͥnĩmo młc¬
Magistratꝰ solos ⁊ p̃sides ꝓ¬
uinciarum posse mlct̾am di¬
cere mandatis ꝑmissum ẽ fe¬
nam aũ unꝰquisq irrigor&e
potest cui huiꝰ cͥminis seude¬
licti executio corpeuer¬

Expanded text:
apiam.Qui mortui nascuntur, neque nati neque procreati reditatem non inproprie quis dixerit et eam, quae ex testamento defertur, quia lege duodecim tabualiud 'poena': fraus enim sine poena esse potest, poena sine fraude esse non potest. poena est noxae si poenae quaedam praeparatio.Inter 'multam' autem et 'poenam' multum interest, cum pmadversio hodie pecuniaria est: poena autem non tantum pecuniaria, verum capitis et existimationis irrogari solet. et multa quidem ex arpoena non irrogatur, nisi quae quaque lege vel quo alio iure specialiter huic delicto imposita est: quin immo mulmagistratus solos et praesides prouinciarum posse multam dicere mandatis permissum est. poenam autem unusquisque inrogare potest, cui huius criminis siue delicti exsecutio compe
Abbreviated transcription (Latin):
frustret᷑. in ⁊ calumpniato¬
res appellati sẽ qͥa ꝑ fraudẽ.
⁊ frustrationem alios uexa¬
rent litib. Iñ ⁊ cauillo dicta
est. ¶ost lilas ianuarias
die t̾cio ꝓ salute pͥncipis uo¬
tͣa suscipiunt᷑. ¶ Celum uulꝰ¬
go qͥd̃ appellat᷑ qd̃ ab arcu at¬
seqͥtur ut lapis ⁊ lignum
⁊ frum hoc nomine conti¬
nificõne inuenire pꝰsumꝰ
⁊ in g̃co nomine. Nam qd̃
nos telum appellamꝰ. illi.

Expanded text:
frustretur. inde et calumniatores appellati sunt, quia per fraudem et frustrationem alios uexarent litibus: inde et cauillatio dicta est.Post kalendas Ianuarias die tertio pro salute principis uota suscipiuntur. 'Telum' uolgo quidem id appellatur, quod ab arcu ergo ut et lapis et lignum et ferrum hoc nomine continificationem invenire possumus et in Graeco nomine: nam quod nos telum appellamus, illi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uulgo apłi dicunt᷑. dimisso¬
rie aũ dicte qd̃ ꝑ eas causa ad
tum eum esse uoluit.
inuito exigi pecunia potest.
alienam eẽ. aut eũ putauit qͥ
isendulit ius uendendi hab̃e
puta ꝓcuratore aut nitore eẽ.¬

Expanded text:
 volgo apostoli dicuntur. dimissoriae autem dictae, quod causa ad rtum eum esse voluit. inuito exigi pecunia potest. alienam esse, aut putauit eum qui uendidit ius uendendi habere, puta procuratorem aut tutorem e
Abbreviated transcription (Latin):
doti erut. Q d̃ si aliqͣ iuuim
habeat postĩor obligatio pꝰ¬
sit u̾bum qͦmͦ int̃pretaris utr
ere alieno deducto an extan¬
te. ꝓculꝰ cum dotem qͥs ita ꝓ-¬
miserit cum potero tͥ don ertͣ¬
c existimo ad id qd̃ actum est
int̃p̃tationem redigendam
eẽ. Nam qͥ ambigue loqͥtur. Qui ditibigue loguit᷑¬
sensisse existimem deducto
ere alieno potero. Potest etiam
illa accipi significo cum sal¬
ua dignitate mea potero q̃
ẽ. Si ita ꝓmissum ẽ. cum cõ¬
modum erit hoc est cum
sine incõmodo meo potero
am si prior pars qͦ scriptum
ẽ. uti optimꝰ maximꝰ ꝙ sit li¬
b̃m ẽẽ. significat. eoq si po¬
sterior pars adiecta ñ ess lib̃m
p̃stare deb̾em tñ intĩore pͥarte
satisine lib̃atum puto
ad̾ iura aitinet ne qͥd aliud p̃¬
stare debeam qͣm ius fundi
ꝑ dñm dec̾ius factum ñ esse
łone tam uirił qͣm mulieriᷤ
⁊ scenica etiam si stragica aut
crchareda sit: continetur.

Expanded text:
doti erunt'? quod si aliquam uim doti erunt'? quod si aliquam uim habeat posterior obligatio, 'possit' uerbum quomodo interpretaris, utrum aere alieno deducto an extante?Proculus: cum dotem quis ita promisit: 'cum potuero, dot existimo ad id quod actum est interpretationem redigendam esse: nam qui ambigue loquitur, id loquituoc eum sensisse existimem 'deducto aere alieno potero'. potest etiam illa accipi significatio 'cum salua dignitate mea potero': qest, si ita promissum est 'cum commodum erit', hoc est 'cum sine incommodo meo potero'ur nihil, etiamsi prior pars, qua scriptum est 'ut optimus maximusque sit' liberum esse significat eoque, si posterior pars adiecta non esset, liberum praestare deberem. tamen inferiore parte satis me liberatum puto, quod ad iura attinet, ne quid aliu‹d› praestare debeam, quam ius fundi per dominum deterius factum non esselatione tam uirilis quam muliebris et scaenica, etiamsi tragica aut citharoedica sit, continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. sic̃ luciꝰ ticius alligatꝰ est
⁊ id̾ erit cum ita loqͥm᷑ trora
capta ẽ. Ron enim ad p̃sen¬
tis facti demonstratione re¬
aut ille ñ solum disiuncti-¬
ua s enam subdisumctiu
or̃onis sunt. Disiunctirum
ẽ ueluti cum dicimꝰ aut di¬
es aut nox ẽ qͦrum pofico
alt̃o necẽe est tolli alc̾m. Ite
sublato altero: pomi alam.
aut potest eẽ subdisiuncta¬
uum. Subdisiuunctiuorũ aũ
ꝓpͣosits . finib ita ñ potest eẽ.¬
utrumq ut possit neutrum
eẽ. Ueluti cum dicimꝰ aut se¬
det autͣ ambulat. Nam
ut nemo potest utrumq:
simul facere. ita aliqͥs potest
neuirum. Ueluti is qͥ accumbit
Alt̾us gñis ẽ. cum exposras fi¬
nib ita ñ est potest neutrum
ẽẽ ut possit utrumq ẽẽ Uelu¬
ti cum dicimꝰ omne animalaut
facit aut patitur. Rullum ẽ.
enim qd̃ nec faciat nec patia¬
tur: at potest siml̾ facẽ ⁊ pati.
eo qd̃ ita dotem ꝓmisit cũ cõ÷¬
ciis factisdotem petiposse qͥd
si ita ꝓmisiss cum potuero

Expanded text:
 hoc "Lucius Titius alligatus est". et idem fit, cum ita loquimur "troia capta est": non enim ad praesentis facti demonstrationem reaut ille" non solum disiunctiva, sed etiam subdisiunctivae orationis sunt. disiunctivum est, veluti cum dicimus "aut dies aut nox est", quorum posito altero necesse est tolli alterum, item sublato altero poni alterum. bum potest esse subdisiunctivum. subdisiunctivi autem positis finibus ita non potest ue esse, ut possit neuter esse, ueluti cum dicimus 'aut sedet aut ambulat': nam ut nemo potest utrumque simul facere, ita aliquis potest neutrum, ueluti is qui accumbit. alterius generis est, cum ex propositis finibus ita non potest neuter esse, ut possit utrumque esse, ueluti cum dicimus 'omne animal aut facit aut patitur': nullum est enim quod nec faciat nec patiatur: at potest simul et facere et pati.eo, qui ita dotem promisit: 'cum comprotinus nuptiis factis dotem peti posse? quid si ita promisisset: 'cum potuero,
Abbreviated transcription (Latin):
uillico ⁊ contub̃nali eiꝰ. ⁊ filiĩ
legato nepotes qq ex filii cõ¬
tiñ nͥ uoluntas testatoris ali¬
t̾ habeat. filii enĩ appelłone
sepe ⁊ nepotes accipi młtifa¬
riam placere. duꝰ qq marcꝰ
rescͥpsit. ñ uidi sñ lib̃is de¬
functum qͥ nepot̾e suũ here
dẽ reliqͥ. Ster ħ omnia nat᷑a
nos ꝗꝗ docet parenteᷤs ꝑios
qͥ lib̾orum ꝓcreandoꝵ ani¬
mo ⁊ uoto uyores ducunt
filiorũ appelłone om̃sqͥ ex
nob̃ descenłt continĩ. Nec
enum dulciore nomine pꝰsumꝰ
nepotes nr̃os qͣm filii appel¬
lare. Et enim icc̾eo filios fili¬
as ue cont concipimꝰ atq edi¬
mꝰ ut ex ꝓle eorum earũue
diut᷑nitatis nob̃ memoriam
in euum relinqͣmꝰ.¬

Expanded text:
vilico et contubernali eius et filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi voluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placere. Divus quoque Marcus rescripsit non videri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquit.Praeter haec omnia natura nos quoque docet parentes pios, qui liberorum procreandorum animo et uoto uxores ducunt, filiorum appellatione omnes qui ex nobis descendunt continer‹e›: nec enim dulciore nomine possumus nepotes nostros quam filii appellare. etenim idcirco filios filiasue conc‹i›pimus atque edimus, ut ex prole eorum earumue diuturnitatis nobis memoriam in aeuum relinquamu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Seruiꝰ ait suta scͥptum
sit filio filiis q meis hoscetu¬
ri casu hoc filio ad płalemu¬
decur tͣnsisse continente eim-¬
dem sexum qͣm singłaris
pͥorpositꝰ habuiss. S hoc
facti ñ iuris hr̃ q̃stionẽ. porest

Expanded text:
.Seruius ait, si ita scriptum sit: 'filio filiisque meis hosce tu singulari casu hoc 'filio' ad pluralem uidetur transisse continentem eundem sexum, quem singularis prior positus habuisset. sed hoc facti, non iuris habet quaestionem: potest
Abbreviated transcription (Latin):
est uectigał causa. ¶ll̃ia aũ
parte edicti om̃s serui conti¬
nentur ut de hommib coat¬
t̾is ⁊in bonorum raptoꝵ. It
redibitoria si det̃ĩor res red¬
datur emꝑtoris oꝑa aut ła:¬
milie eiꝰ ⁊ urtͣdict̃o uñ u fas̃¬
milie appelło om̃s seruos
comp̃hñdit s ⁊ filii conti¬
nent᷑. Item appellatur fami-¬
lia płium ꝑsonarum q̃ ab
eiusdem ultimi genitorᷤ san-¬
guine ꝓficiscunt᷑. sicuti dici-¬
mꝰ familiam uiliam qͦͣsi a

Expanded text:
. alia autem parte edicti omnes serui continentur: ut de hominibus coactis et ui bonorum raptorum, item redhibitoria, si deterior res reddatur emptoris opera aut familiae eius, et interdicto unde ui familiae appellatio omnes seruos comprehendit. sed et filii continentur.Item appellatur familia plurium personarum, quae ab eiusdem ultimi genitoris sanguine proficiscuntur sicuti dicimus familiam Iuliam, quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ ⁊ cognitionẽ. ⁊ iuris.¬
dictionem. ¶Continente ᷤ ꝓumus¬
cias acciꝑe debemꝰ eas q̃ italie
sunt iuncte ut puta galliam:
⁊ ꝓuinciã. Siciliam magił int̾
continentes acciꝑe nos oportet
q̃ modico freto ab italia diuidi.sͤ¬
t᷑. ¶Instrumtorium appefsoe q̃
cõp̃hendant᷑ ꝑ q̃m difficile erittᷤ
seꝑare. Que enim ꝓpͥe sunt in
biłoñ alias danoa sic strum̃ta ꝓpt̃ que dił̃o danda
sit inde cognoscimꝰ si in p̃sen¬
tiam ꝑsone q̃ instruere possit
diło petatur puta qͥ actum ges¬
sit licet in seruitute. uel qͥa ac¬
tor fuit constitutꝰ putem uidĩ
instrum̃toꝵ cã petidiłonem

Expanded text:
possumus et cognitionem et iurisdictionem. 'Continentes prouinc‹ias›' accipere debemus eas, quae Italiae iunctae sunt, ut puta Galliam: sed et prouinciam Siciliam magis inter continentes accipere nos oportet, quae modico freto Italia diuiditur. 'Instrumentorum' appellatione quae compraehendantur, perquam difficile erit separare: qinstrumenta, propter quae dilatio danda sit, inde dinoscemus.Si in praesentiam personae, quae instruere possit, dilatio petatur puta qui actum gessit, licet in seruitute, uel qui actor fuit constitutus, putem uideri instrumentorum causa peti dilationem
Abbreviated transcription (Latin):
eandem rem de qͦ contũsia ẽ.¬
deposũint dictus ab eo qd̃ oc¬
currenti aut qͣi seq̃nti eos qͥ
contendunt cõmittitur.
asol.ł. Censeri est constuue¬
re ⁊ p̃ciꝑe. Uñ etiam dicẽ solemꝰ
censeo hoc facias ⁊ senarũ ali¬
qd̾ censuisse. Iñ censoris nom̃
maximꝰ fuctus estuat. Idem sͣ¬
sione uel agro uł p̃dio quid
distet. Fundꝰ est omne qͥcqd so¬
lo teneo ager est species fun¬
di q̃ ad usum hominis cõꝑa¬
tur possessio ab agro nũspͥ¬
etato distat qͥcqͥdenim appre¬
hendimꝰ cuiꝰ pͥetas ad nos nos
ñ ꝑtinet autͥ ncc porest ꝑtine
hoc possessionem appellamꝰ
Possessio gͦ ulus. agei nrtete
loci est yredium inrisq su¬
prascripte gñale nomen est

Expanded text:
eandem rem, de qua controuerdeposuerunt: dictus ab eo, quod occurrenti aut quasi sequenti eos qui contendunt committitur.assio. 'Censer‹e›' est constituere et praecipere. unde etiam dicere solemus 'censeo hoc facias' et 'semet aliquid censuisse'. inde censoris nomen maxime fluctus exaestuat. idemsione vel agro vel praedio quid distet. "fundus" est omne, quidquid solo tenetur. "ager" estdi ad usum hominis comparatur. 'possessio' ab agro iuris proprietate distat: quidquid enim adprehendimus, cuius proprietas ad nos non pertinet aut nec potest pertinere, hoc possessionem appellamus: possessio ergo usus, ager proprietas loci est. 'praedium' utriusque supra scriptae generale nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ttur uer̾ omnem omnino
pecuniam ħ est omnia cor¬
ꝑa. Nam corꝑa q̃q pecune
appelłone continĩ nemo ẽ qͥ
ignoret. ¶Hereditas iurisno¬
men est qd̃ ⁊ accessiones ⁊ de¬
cessiones in se recip̃ he̾dita ᷤ
aũ. uł maxime fructib au¬
getur. ¶đ c̾tionis u̾bum ⁊
sp̃ale est.⁊ gñale. Namom¬
nis actio dicitur siue in ꝑso¬
nis añi ũbo in re actiones
significari uident᷑. ꝑsecutio¬
nis u̾bo: extͣ ordinarias ꝑ¬
secutiones puto contũ ut
puta fidei cõmissorum ⁊ si
q̃ alie sunt q̃ ñ hñt ruris or¬
dinarii executionem.¶ Hoc
łibum debuit omñe oĩo acti¬
onem cõphendẽ intelligit᷑ si¬
ue cuul siue honoraria siue
fidei cõmissi fu̾it ꝑsecutio
d̾. Lnt̃ hec u̾ba qͣnti ea res
erit ł qͣnti eam rem apparet
nichil int̾est. In ut᷑q em̃ clau¬
sula placet ueram existuma
omne edificium qd̾ rei rusti-¬
ce mag̾ custodiende conue¬
nit qͣm qd̾ urbanis edib sig¬
nificat᷑. offiliꝰ ait tugurium¬

Expanded text:
mnino pecuniam, hoc est omnia corpora: nam corpora quoque pecuniae appellatione contineri nemo est qui ambiget. 'Hereditas' iuris nomen est, quod et accessionem et decessionem in se recipit: hereditas autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis actio dicitur, siue in nis' autem uerbo in rem action‹e›s significari uidentur. 'persecutionis' uerbo extraordinarias persecutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem. Hoc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis siue honoraria siue fideicommissi fuit persecutio.Inter haec uerba 'quanti ea res erit' uel 'quanti eam rem esse paret' nihil interest: in utraque enim clausula placet ueram rei aestiomne aedificium, quod rusticae magis custodiae conuenit quam urbanis aedibus, significat
Abbreviated transcription (Latin):
solam ꝑsonam eiꝰ s ⁊ iusde-¬
monstramꝰ. deniq enam
pupillum patremfamili¬
as appellamus ⁊ cum pat̾-
familias morit᷑ quot qͦt ca¬
pita ei subiecta fu̾it sin¬
gulas familias incipiunt
hab̾e. Singuli enim patr
familiarum nom̃ subeũt
Idemq euemiet ineo qͥ e¬
mancipatꝰ ẽ. Nam ⁊ hicsi u¬
ris effectus ꝓ̾am famuliã hñt.
¶õmum iure familiamdi¬
cimꝰ omniumagnatorum
slam ⁊ patre familias mor¬
tuo singuli singłas famili¬
potestate fuert̃ recte eiꝰdem
familie appellabunt᷑. qui
ex ead̃ domo ⁊ gente ꝓditi
sunt. Seruientiũ q̃q solemꝰ
appellare fam. ut in elicdo
p̃toris ostendimꝰ. sub titulo
de furcis ubi p̃tor loquit᷑ de

Expanded text:
am personam eius, sed et ius demonstramus: denique et pupillum patrem familias appellamus. et cum pater familias moritur, quotquot capita ei subiecta fuerint, singulas familias incipiunt habere: singuli enim patrum familiarum nomen subeunt. idemque eueniet et in eo qui emancipatus est: nam et hic sui iuris effectus propriam familiam habet. communi iure familiam dicimus omnium adgnatorum: nam etsi patre familias mortuo singuli singulas familipotestate fuerunt, recte eiusdem familiae appellabuntur, qui ex eadem domo et gente proditi sunt.Seruitutium quoque solemus appellare familias, ut in edicto praetoris ostendimus sub titulo de furtis, ubi praetor loquitur de
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ potest lib̃tum pat̾num ut
ingͣtum accusare ñ euiam si
heres heredi extrũt. Id̾ dicit᷑
in oꝑarum exactione ut filiꝰ
heres exigere possit ñ ex succeᷤᷤ¬
sione effectus. ¶Uerba hetis
ad q̃m ea res ꝑtinet sic inces¬
ligunt᷑ ut qͥ mn uniu̾sum do¬
minũ uł iure ciuili uł iure

Expanded text:
potest libertum paternum ut ingratum accusare, non etiam si heredi heres exstiterit. idem dicitur in operarum exactione, ut filius heres exigere possit, non ex successione effectus. uerba haec 'is ad quem ea res pertinet' sic intelleguntur, ut qui in uniuersum dominium uel iure ciuili uel iure
Abbreviated transcription (Latin):
pͣueroruni quoru nomine
tem uł inuitam ñ oporter. ne¬
cogatur fundo aut mancipiiͤ¬
num ⁊ orreum insule dotali¬
taxat ornant ñ etiam fructũ
augent. ut sunt iridaria
⁊ aq̃ fallentes ifc sistationes

Expanded text:
puerorum. quorum nomine onerari tem uel inuitam non oportcogatur fundo aut mancipiinum et horreum insulae dotaltaxat ornant, non etiam fructum augent: ut sunt uiridia et aquae salientes, incrustationes
Abbreviated transcription (Latin):
reda̾itu appellari ñ solum qd̃¬
frum̃tis aut leguminib ue¬
rum ⁊ qd̃ ex uino ⁊ siluis ce¬
duis cretifodinis lapidiciniᷤ
capitu. Iulianꝰ scͥpsit frugeᷤᷤ
om̃s cẽ quib homo uescet᷑
falsum ẽẽ. Non enim carneᷤᷤ
aut aues feras ue aut ponsa
fruges dici. Ofrum̃tum aũ
id eẽ qd̃ arista in seteneat
recte gallum diffinisse. Lupi¬
num uͦ ⁊ fabam fruges potiꝰ
dici quia ñ arista s siliq̃ conti¬
uent᷑ q̃ seruiꝰ ap̃ alphenum in

Expanded text:
reditu appellari, non solum frumentis aut leguminibus, uerum et ex uino, siluis caeduis, cretifodinis, lapidicinis capitur, Iulianus scribit. 'fruges' omnes esse, quibus homo uescatur, falsum esse: non enim carnem aut aues ferasue aut poma fruges dici. 'frumentum' autem id esse, quod arista se teneat, recte Gallum definisse: lupinum uero et faba‹m› fruges potius dici, quia non arista, sed siliqua continentur. quae Seruius apud Alfenum in
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeat. Ideo ñ uidet᷑ qui
cape qd̾ erit restitaturus
dicit᷑ illud qd̃ est remansu¬
rum. ¶Hec ũba hisreb recde
pr̃ari hoc significant ne qd̃
ꝑiculum uł damnum ex ea
re stiplator sentiret

Expanded text:
n uidetur quis capere, quod erit restituturus: dicitur, quod est remansurum. Haec uerba 'his rebus recte praestari' hoc significant, ne quid periculum uel damnum ex ea re stipulator sentiret
Abbreviated transcription (Latin):
uationem a magistris cogno¬
minant᷑. Uñ etiam cuiꝰlibet diˢ¬
cipline p̃ceptores magistroᷤ ap¬
pellari: amonendo uł monstrs¬
do. ¶ sequi uider᷑ ⁊ qui satlac¬

Expanded text:
uationem a magistris cognominantur. unde etiam cuiuslibet disciplinae praeceptores magistros appellari a monendo uel mo‹n›strando. 'Persequi' uidetur et qui sat
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ. łeredis appelło ñ solũ
ad ꝓximum heredem s ⁊ adul¬
nĩore refertur. Nam ⁊ herediᷤᷤ
heres ⁊ deinceps herediᷤᷤ appel
lõne continetur
qd̾ adhuc in dm̃io uenditoris

Expanded text:
"Heredis" appellatio non solum ad proximum heredem, sed et ad ulteriores refertur; nam et heredis heres et deinceps heredis appellatione continetur.d adhuc in dominio venditoris
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Hortꝰ appellatꝰ ẽ con¬
clusus locus qͦ ĩportant᷑ m̃ces
statio est conclusa atq muni¬
aliqͦ fundi. ¶Fundꝰ aũ inte¬
grum aliqd̃ ẽ. ⁊ plerumq si¬
ne uilla fundum accipimꝰ.
¶et̃m̃n ad eo opmio nr̃a ⁊ con¬
stitutio locum a fundo seꝑat
ut ⁊ modicꝰ locꝰ possit fundꝰ di¬
ci si fundi animo eũ
ñ etiam magnitudo locum
a fundo seꝑat s nr̃a affectio
⁊ q̃libet portio fundi pot̾ĩt
fundꝰ dici si iam ħ constiie¬
rimꝰ necñ ⁊ fundꝰ locꝰ constitui
potest namsi eum alii adiun-¬
xerimꝰ fundꝰ locus fundi efficie¬
tur. ¶Toci appelłonem ñ solũ
ad rustica um̃ ad urbana qͦ
p̃dia ꝑtiñe lab̃o scrib̃. s fundꝰ qͥ¬
d̾ suos ht̃ fines locus uͦ latere
potest qͣtenus det̾minetira. ⁊
definietur:¬

Expanded text:
'Portus' appellatus est conclusus locus, quo importantur merces statio est conclusa atque munialiqua fundi: 'fundus' autem integrum aliquid est. et plerumque sine uilla 'locum' accipimus: ceterum adeo opinio nostra et constitutio locum a fundo separat, ut et modicus locus possit fundus dici, si fundi animo eum habuimus. non etiam magnitudo locum a fundo separat, sed nostra affectio: et quaelibet portio fundi poterit fundus dici, si iam hoc constitunec non et fundus locus constitui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur. Loci appellationem non solum ad rustica uerum ad urbana quoque praedia pertinere Labeo scribit. Sed fundus quidem suos habet fines, locus uero latere potest, quatenus determinetur et defini‹a›tur
Abbreviated transcription (Latin):
eat ut opꝰ factum restituat᷑¬
etiam damnũ dator conseqͥ
debet. Ram ũbo restitutionis
omnis utilitas actoris continet᷑.
cͥuti ex crio minꝰ solutum uide¬
tur etiã si nicħ ess exactum.¬

Expanded text:
at 'ut opus factum restituatetiam damnum datum actor consequi debet: nam uerbo 'restitutionis' omnis utilitas actoris continetur.contrario 'minus' solutum uidetur etiam, si ni
Abbreviated transcription (Latin):
aył .L. Sciendum est heredẽ
etiam ꝑ mltas successiones acci-¬
pi. Nam paucis speb heredisap¬
pelło ꝓrimum continet uelu¬
ti in substitutione in pudis qͥs¬
quis mͥ beres erit idem filiohe¬
res esto ubi heredis heres ñcon¬
tinetur qͥa incertꝰ est. Item in

Expanded text:
. Sciendum. est heredem etiam per multas successiones accipi. nam paucis speciebus 'heredis' appellatio proximum continet, ueluti in substitutione impuberis 'quisquis mihi heres erit, idem filio heres esto', ubi heredis heres non continentur, quia incertus est. item in
Abbreviated transcription (Latin):
agrum hitt ut in eũ se qͦsi
in aliqͣra sedema recipiant
¶¶unꝰ publicum ẽ. officiũ
pͥuati hominis ex qͦ cõmo
dum ad singłos uniu̾soᷤᷤ¬
q ciues remq eorum ĩꝑio
magisitatꝰ extͣordmnariũ
ꝑuenit. ¶Aduena ẽ. q̃m¬
curiones qͥclam dictos auĩt
ex eo qd̃ ininino cũ coloni¬
qͥ ducerent᷑ consilii publi¬
ti gr̃a scͥbi solita sit. ¶Urbsᷤ
ab urbio appellata ẽ urba¬
re ẽ. aratro definire ⁊ ua¬
rꝰ ait urbum appellarcua¬
turam arct̃ qd̃ in urbe con¬
cdenda ad hib̃i solet. ¶Õppi
sa menia sint constituta. St̾¬
rnorium ẽ umu̾sitas agͦrũ
int̾ fines cuiꝰq cntatis qd̃
ab et clictum qͥdam aiunt

Expanded text:
agrum habent, ut in eum se quasi in aliquam sedem recipiant. "Munus publicum" est officium privati hdum ad singulos uniuersosque ciues remque eorum imperio magistratus extraordinarium peruenit. 'Aduena' est, qcuriones' quidam dictos aiunt ex eo, quod initio, cum coloniqui ducerentur consilii publici gratia conscribi solita sit. 'Urbs' ab urbo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidurei causa moenia sint constituta. 'Territorium' est uniuersitas agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab eo dictum quidam aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ ut lib̾torũ appelloe eci
am continĩ intelligant᷑ qͥ eo¬
ł tellaiito uł postĩore loco
manum tit̾ent᷑ ñ manifeste
is a qͦ peterent᷑ cont᷑ defunct̃
uoluntat̾e doceret peti

Expanded text:
est, ut libertorum appellatione etiam hi contineri intellegantur, qui eodem testamento vel posteriore loco manumitterentur, nisi manifeste is, a quo peteretur, contra defuncti voluntatem doceret peti.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .L. Apud lab̾one ita re
scͥptum ẽ. Exbibet qͥ p̃stat eiꝰ
de qͦ agit᷑ p̃sentiam. Nam etrã
qͥ sistit p̾stat eiꝰ de qͦ agit᷑ p̃sen¬
uam. nec tm̃ eum exhibet ⁊ qͥ
ex eogne p̃sens satis apteap¬
pellari potest. ¶Restituit ñ

Expanded text:
 Apud Labeonem pithanon ita scriptum est: exhibet, qui praestat eius de quo agitur praesentiam. nam etiam qui sistit, praestat eius de quo agitur praesentiam, nec tamen eum exhibet: et qex eo genere praesens satis apte appellari potest. Restituit non
Abbreviated transcription (Latin):
muris rome aut̃ coreanen¬
tib edificiis finit᷑ qd̾ latius
pars elł horarum septem pͥ
singłos ꝑagenda sic sunt
accipienda ut si post hanc
dinumationem ⁊ nimis qͣm
xx. milia suꝑsint. integrũ
diem occupent. ueluti. xxi
cienda erit si de die ñ con¬
uenat. ¶ Qius qui apud
hostes decessit dici herecti¬
tas ñ porest. quia serinus
rem significari ꝓculus ait
qͣm pecunie quia etiam ea
q̃ extra computationẽ patͥ¬
monii nr̃i sunt continet
cum pecinie significatio
ad ea re

Expanded text:
muris, "Romae" autem continentibus aedificiis finitur, quod latius pars" est horarum septem prisingulos peragenda" sic sunt accipienda, ut, si post hanc dinumerationem minus quam viginti milia supersint, integrum diem occupent. veluti viginti cienda erit, si de die non conveniat. Eius, qui apud hostes decessit, dici herediest, qui‹a› seruus rem significari Proculus aiquam 'pecuniae', quia etiam ea, quae extra computationem patrimonii nostri sunt, continet, cum pecuniae significatio ad ea re
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.L. Id ap̃ se quis hab̾e uide¬
tur de qͦ ht̃ actionem. habe
pelicem ap̃ antiquos eam ha-¬
bitam q̃ cum uxor ñ ess cum
mine amicam paulo honeᷤ¬
tiorem concubinam appella¬
ri. Gaiꝰ flaccus mnł. q̃e iurepa¬
piniano scribit. Pelicem nc̃
uulgo uocari q̃ cumeo eui
uxor sit corpꝰ misceat qͦsdam
eam q̃ uxoris loco sine nup¬
ciił in domosit qͣm g̾oi¬

Expanded text:
apiam Id "apud se" quis "habere" videtur, de quo habet actionem: habet"pellicem" apud antiquos eam habitam, quae, cum uxor non esset, cum mine amicam, paulo honestiore concubinam appellari. Granius Flaccus in libro de iure Papiriano scribit pellicem nunc uolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine nuptiis in domo sit, quam παλλ
Abbreviated transcription (Latin):
aiys .L. Silua cedua est
ut qͥdam putant q̃ in hocha¬
betur ut ceddetu. Seruus eã
ẽẽ. q̃ succisa rursus ex stirpibꝰ
aut tadicib renascit᷑. ¶Stipła
illecta est spice in messem de¬
iecte ñ dum lecte quas rustici
cum uacaũĩnt colligunt. ¶Ro¬
uał ẽ t̾ra p̃cisa q̃ anno cessat
tegra aũ ẽ in qͣ ñ dum dñs paᷤ¬
cendi eã pecus ĩmisit. ¶ Tlanᷤ
caduca est q̃ ex arbore cecidit.
¶Pascua silua ẽ. q̃ pascuis pe¬
cudum destinata est
iẽ.U. Eratum ẽ in qͦ adfruc¬
tum ꝑcipiend̃ falce dũtaxat
opꝰ est. ex eo dictum qd̃ paratũ
ẽ. ad fructum capiendum.

Expanded text:
ale. 'Silua caedua' est, ut quidam putant, quae in hoc habetur, ut caederetur. Seruius eam esse, quae succisa rursus ex stirpibus aut radicibus renascitur. 'Stipula illecta' est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cum uacauerint colligunt. 'Noualis' est terra praecisa, quae anno cessauit, tegra' autem est, in quam nondum dominus pascendi gratia pecus immisit. 'Glans caduca' est, quae ex arbore cecidit. 'Pascua silua' est, quae pastui pecudum destinata estictum. 'Pratum' est, in quo ad fructum percipiendum falce dumtaxat opus est: ex eo dictum, quod paratum sit ad fructum capiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
diam. Et re ⁊ u̾b̃ comiuncti uidñ-¬
tur. luciꝰ ticiꝰ ex parte dimidia
heres esto. senis ex parce q̃ luci¬
um ticium heredem institui he¬
res esto. Sempniꝰ ex parte dimi¬
dia heres esto.Iulianꝰ dubita¬
ri posse tres semisses facti sunt
anticius in eundem semissem
cum gaio seio institutꝰ est. Sed

Expanded text:
iuncti uideantur. 'Lucius Titius ex parte dimidia heres esto. Seius ex parte, qua Lucium Titium heredem institui, heres esto. Sempronius ex parte dimidia heres esto'. Iulianus dubitari posse, tres semisses facti sint an Titius in eundem semissem cum Gaio Seio institutus sit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
Cix .L. Int̃ publica habemꝰ
ñ sacra nec religiosa nec q̃ pu¬
blicis usib destomata sunt. Ssi
qͣ sunt riuitatum ueluti bona
seupeculia seruorum ciuitatũ
ꝓcul dubio publica hñt᷑. ¶Pu¬
blica uectigalia intellig̾e debe
qͣle est uectigal portꝰ uel uena¬
lum rerum. itẽ salmarum
⁊ metallorum ⁊ piscariarũ. Munꝰ ł patmotualeł¬

Expanded text:
ictum. Inter 'publica' habemus non sacra nec religiosa nec quae publicis usibus destinata sunt: sed si qua sunt ciuitatium uelut bona. sed peculia seruorum ciuitatium procul dubio publica habentur. 'Publica' uectigalia intellegere debeit: quale est uectigal portus uel uenalium rerum, item salinarum et metallorum et picariarum. 18 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
iuris ꝑtineret significõnem
paries ẽ siue murꝰ siue mausa
est. Itemn uia est siue semitasi
q̃nt̃. nos uti cassellius ait sin¬
nisse romam ⁊ piscem uilẽ
eẽ. dicimꝰ. Item in stipłando
satis iubemꝰ heredem cau̾ẽ
sieares scdm me heredem ꝙ:
meum iudicata erit. ⁊ rursuᷤ

Expanded text:
ius pertinent significatione. 'Paries' est, siue murus siue maceria est. Item 'uia' est, siue semita siquenter uti nos Cascellius ait sinnisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis habemus de herede cauere 'si ea res secundum me heredemue meum iudicata erit' et rursus
Abbreviated transcription (Latin):
aył .ł. Labeo ⁊ sab existi¬
mant si uestim̃tum scissũ red¬
datu uel res corrupta reddi-¬
ta sit ueluti cifi collisi aut ta¬
bula. rafa pictura uidĩ rem
abesse qm̃ earum rerum p̃ci¬
situm. ¶tem si dñs remqͥs
furto aberat ignorat enñt recte
dicitur abesse res etiam si post¬
ea id ita ẽẽ. scierit quia udetir
eis res abesse cui p̃cium abest.
Rem amisisse uidet᷑ qui adtisũ
nullum: eiꝰ ꝑseq̃nde accõne nł. ec¬

Expanded text:
. Labeo et Sabinus existimant, si uestimentum scissum reddatur uel res corrupta reddita sit, ueluti bula rasa pictura, videri rem "abesse", quoniam earum rerum pretisitum. item si dominus rem, quae furto sibi aberat, ignorans emerit, recte dicitur res abesse, etiamsi postea id ita esse scierit, quia uidetur res ei abesse, cui pretium abest. 'Rem amisisse' uidetur, qui aduersus nullum eius persequendae actionem
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ .L.arcellus apud iuł.¬
sum ⁊ fractum continĩ. ⁊ i rap  pts ⁊ Ie
d̾.L. Creditores accipi Otum¬
endos ẽẽ. constat eos quib de¬
betur ex qͥcunq actione uel
psecitione uł iure cunli sine
ulla exceptionis ꝑpetue remo¬
tione. uł honorario uł ordͫ¬
nario siue pure siue in diem
uel sub condinone. Qx si na¬
tura debeat n sunt loto credi¬
torum. S ⁊ si ñ sit mutua
pecunia s contractus crecli¬
tores accipiuntuꝵ¬

Expanded text:
 Marcellus apud Iusum et fractum contineri et ui raptum. 10 ctum. 'Creditores' accipiendos esse constat eos, quibus debetur ex quacumque actione uel persecutione, uel iure ciuili sine ulla exceptionis perpetuae remotione uel honorario uel ex‹tra›ordinario, siue pure siue in diem uel sub condicione. quod si natura debeatur, non sunt loco creditorum. sed si non sit mutua pecunia, sed contractus, creditores accipiuntu
Abbreviated transcription (Latin):
muris rome aut̃ continen¬
tib edificiis finit᷑ qd̾ latius
patet. ¶Quiꝰq diei mato
pͣars est horarum septem pͥ¬
ẽ .R. In itine faciendo.
xx. milia passirum in dies
singłos ꝑagenda sic sunt
accipienda ut si post hanc
dinumãtionem ⁊ nimis qͣm
xx. milia suꝑsint. integrũ
diem occupent. ueluti.xx.
cienda erit si de die ñ com¬
ueniat. ¶ Qnis qui apud
hostes decessit dici heredi¬

Expanded text:
muris, 'Romae' autem continentibus aedificiis finitur, quod latius patet. 'Cuiusque diei maior pars' est horarum septem p. 'Itinere faciendo uiginti milia passuum in dies singulos peragenda' sic sunt accipienda, ut, si post hanc dinumerationem minus quam uiginti milia supersint, integrum diem occupent. ueluti uigicienda erit, si de die non conueniat. Eius, qui apud hostes decessit, dici heredi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.x.¶Haiorem parteman¬
ni possedisse quis intelligit᷑
etiam si duob m̃sib posse¬
dit si mͦ adũsarius eius aut
pauciorib dieb aut nullis

Expanded text:
. 'Maiore parte anni' possedisse quis intelle gitur, etiamsi duobus mensibus possederit, si modo aduersarius eius aut paucioribus diebus aut nullis
Abbreviated transcription (Latin):
am credidint s omnes quib
ex qualib causa debetun malefico¬
d̾.L. Si cui ex empto. uel ex lo¬
cato. uł ex alio ullo tractu de¬
betur. S ⁊ si ex delicto debeat᷑
mͥ uidetur posse creditoris loco
accipi. Qd̃ si ex ppłari causa an¬
te litis contestationẽ recte dice¬
tur creditoris loco ñesse. ¶Mi
go iuripotens continet᷑. ¶Rel
abesse uident ut sab̾ ait ⁊ pe¬
diꝰ ꝓbat. etiam hee qͣrum cor¬
p̾cio qͣm in re. ¶ Desinere aũ
abesse res tunc uidet᷑ cum sic
redit mnporestatie m ne amitre
possessionem possimꝰ ob hoc
qd̾ furto pͥd̃ subtracta ẽ. ¶Abẽ¬

Expanded text:
sed omnes, quibus ex qualibet causa debetuum. ut si cui ex empto uel ex locato uel ex alio ullo debetur. sed et si ex delicto debeatur, mihi uidetur posse creditoris loco accipi. quod si ex populari causa, ante litis contestationem recte dicetur creditoris loco non esse, pogo uiripotens continetur. Res 'abesse' uidentur ut Sabinus ait et Pedius probat etiam hae, quarum corm in re. 'Desinere' autem 'abesse' res tunc uidetur, cum sic redit in potestatem, ne amittere eius possessionem possimus. Ob hoc, quod furto pridem subtracta e
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ERestituere aũ is intelligi¬
tur qͥ simnul ⁊ c̾ausam auctori
reddit qͣm is habiturꝰ ess sista¬
tim iudicii accepti temꝑe res
ei recdita fuss .i. ⁊ uͭsucapio

Expanded text:
'Restituere' autem is intellegitur, qui simul et causam actori reddit, quam is habiturus esset, si statim iudicii accepti tempore res ei reddita fuisset, id est et usucapio
Abbreviated transcription (Latin):
us postume ñ cad̾e in eamq̃
sit. ¶Portionis nom̃ nͥ semꝑ
dimidium significat s ꝓ uẽẽ.
adiectum. Pocest enim iub̃i
aliquis ⁊ matimam partiri
posse ⁊ uicesimam ⁊ t̃tiam ⁊
ꝓut libilit. S si ñ fu̾it porto
adiecta dimidia pars debetur¬
hab̾e ⁊ sicut ꝑuenire cumesfec¬
t̾u accipiendum est
d. ło rbana familia ⁊ mistĩ¬
cl. ñ locoꝰ s gn̾e distinguitur
Notest enim aliquis dispensa¬
tor ñeẽ seruorum urbanoꝵ
num̃o. ułuti is qui rꝰticoꝵ rõ¬

Expanded text:
s 'postumae' non cadere in eam, sit. 'Partitionis' nomen non semper dimidium significat, sed prout est adiectum. potest enim iuberi aliquis et maximam partiri: posse et uicensimam et tertiam et prout libuerit. sed si non fuerit portio adiecta, dimidia pars debeturHabere' sicut peruenire cum effectu accipiendum estm. 'Urbana familia' et 'rustica' non loco, sed genere distinguitur: potest enim aliquis dispensator non esse seruorum urbanorum numero: ueluti is, qui rusticar
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ. ⁊Patroni appelłoe ⁊
patrona continetur.
n̾tatum ẽ ut coniuntta ꝑ dis¬
iunctis accipiant᷑ ⁊ disiuncta
ꝓ coniunctis int̾dum soluta
ꝓ seꝑatis. Nam cum dr ap̃ ue¬
tẽs agnatoꝵ gñtilium q q p

Expanded text:
 "Patroni" appellatione et patrona continetur. aratum est, ut coniuncta pro disiunctis accipiantur et disiuncta pro coniunctis, interdum soluta pro separatis. nam cum dicitur apud veteres "adgnatorum gentiliumq
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide a nob̃ possideant᷑ uł
suꝑficiaria sunt. ẜque bonis ad¬
num̃abitur etiam si qͥd̾ in actiꝰ¬
onib. pͣetmionib. ꝑsecutionib
Nlam ⁊ hec omnia in bonis ẽẽ.
uidentur.

Expanded text:
bona fide a nobis possideantur vel superficiaria sint. aeque bonis adnumerabitur etiam, si quid est in actionibus petitionibus persecutionibus: nam haec omnia in bonis esse videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
toi seꝑatim sine .p. dari ñ po¬
donaui. utraq continemus
Cum uͦ dicimꝰ qd̃ eum dare fa-¬
cere oportet qd̃ uis eorum suf¬
tor si donum munꝰ opas rede¬
tum ẽ. omnia redim̃da eẽ. Ex
re gͦ ꝓ comunctis hñtur si
q̃dam imposita sunt cetera
uiiiigentium aut seꝑantium
accipienda qͥa aliud factum ẽ.
tui fecit sic enim alii condici

Expanded text:
tor separatim sine pecunia dari non podonaui', utraque continemus. cum uero dicimus 'quod eum dare facere oportet', quoduis eorum suftor, 'si donum munus operas redetum est omnia redimenda esse, ex re ergo pro coniunctis habentur: si quaedam imposita sunt, cetera ungentium aut separantium. accipienda, quia aliud factum est tum facit: sic enim alii condici
Abbreviated transcription (Latin):
ligr̃. ¶Amicos appellare debe¬
mꝰ ñ leui notitia comunctoᷤ
s qͥb fuint iura cum patre
familias honestis familiari¬
tatis q̃sita rõnib.¬
petłone uł pͥuata uł publica
uincła significant᷑ custodie
uͦ tam publicam custodiam. Custodie tũ appe¬

Expanded text:
liaris. Amicos appellare debemus non leui notitia coniunctos, sed quibus fuerint in iura cum patre familias honestis familiaritatis quaesita ratitione uel priuata uel publica uincula significant, 'custodiae' uero tantum publicam custodiam. 225 Tryp
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ẽm. Namgenꝰ eẽ donum
lab̾o ait a douando dictũẽ.
munꝰ sp̃em. Nam munꝰ ẽẽ
nis quis: in sexu masculino
ad utrumq sexum plerũ¬
q porrigitur. ¶ Familie ẽ.
appelło qͣlit̾ accipiat᷑ uide¬
amꝰ ⁊ quid̃ uarie accepta est
Nam ⁊ in res⁊ in ꝑsonas de¬
ductt᷑. In res. ut puta in lege
.xii. tabularum. his u̾bis ꝓ¬

Expanded text:
em: nam genus esse donum Labeo a donando dictum, munus speciem: nam munus esse nis in sexu masculino ad utrumque sexum plerumque porrigitur. 'Familiae' appellatio qualiter accipiatur, uideamus. et quidem uarie accepta est: nam et in res et in personas d‹e›ducitur. in res, ut puta in lege duodecim tabularum his uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
portari ea q̃ quis suo ium̃to¬
rum secum deduc̃ agi ea que
animalia fr̃. ¶Fabros tigna¬
rios dicimꝰ ñ eosdumtaxat
icere debet utrum bonũan
malum. Nam⁊ medicanna
uenena sr̃ qͥa eo noͣmine os
continet᷑. qd̾ adhibitum na¬
t᷑am eiꝰ cui adhibitum esset
mittat. cum id qd̾ nos uene¬
num appellamꝰ g̃ci. daẜar¬
Ron. dicunt ap̃ illos qq tã
medicam̃ta ꝙ. q̃ nocent hoc
nomine continent᷑. un̾ad¬
iecdione atcꝰ nõis distinctio
sit. admonet nos sũmꝰ poe
lone om̃s fructꝰ continent᷑¬
ut iabolenꝰ ait exemplogͥci
sermonis ap̃ quosõs arboꝵ¬

Expanded text:
'portari' ea, quae quis iumento secum ducit: 'agi' ea, quae animalia sunt. 'Fabros tignarios' dicimus non eos dumtaxat, adicere debet, utrum malum an bonum: nam et medicamenta uenena sunt, quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam eius, cui adhibitum esset, mutat. cum id, quod nos uenenum appellamus, Graeci φάρμακον dicunt, apud illos quoque tam medicamenta quam quae nocent, hoc nomine continentur: unde adiectione alterius nomine distinctio fit. admonet nos summus apuione omnis fructus continetut Iauolenus ait, exemplo Graeci sermonis, apud quos omnes arbo
Abbreviated transcription (Latin):
ne om̃e edificiũ ⁊ omnis ager
continet᷑ S inusu urbana edi¬
ficia. edes. rustica uille dicun¬
t᷑. Locꝰ uͦ sine edificio in urbe
area. Inrure aũ ager appella¬
tͣ.Id̃q ag̃. cum edificio fundꝰ. r¬

Expanded text:
ne omne aedificium et omnis ager continetur. sed in usu urbana aedificia 'aedes', rustica 'uillae' dicuntur. locus uero sine aedificio in urbe 'area', rure autem 'ager' appellatur. idemque ager cum aedificio 'fund
Abbreviated transcription (Latin):
mi ꝓpositione cuiꝰq soladi¬
nam rem inuito dño subtͣ¬
xit nũqͣm alienam matr̃e
familiaᷤ corruꝑit simͦ eiꝰ m̃¬
tis sit ut occasione data id
cõmissurꝰ sit tñ opꝰrere ead̾
ħ cͥmina assumpto actu in¬
telligi. ⁊ ido fugitiuum ꝗq
⁊ erronem ñ scdm ꝓꝑositio¬
nem solam cum aliqͦ actu
intelligi constat.
Paył. łMyagna negligen¬
tia culpa est magna culpa
d̾ .x. Ex illa parte edicti
tum q̃m heredem eẽ opor¬
rer syebeui heredib bono¬
rum possessio ñ defertur.
Item in substitutione hisũb̃¬

Expanded text:
imi propositione cuiusque solanam rem inuito domino subtraxerit, numquam alienam matrem familias corruperit, si modo eius mentis sit, ut occasione data id commissurus sit, tamen oportere eadem haec crimina adsumpto actu intellegi. et ideo fugitiuum quoque et erronem non secundum propositionem solam, sed cum aliquo actu intellegi constat. . Magna neglegentia culpa est: magna culpa alium. Ex illa parte edicti 'tum quem ei heredem esse oportet' heredis heredibus bonorum possessio non defertur. Item in substitutione his
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Plebs est ceteri ciues si¬
ne senatorib. ¶Tetestatum:¬
est testatione denunciatum¬
¶ignꝰ appellatum ẽ apug¬
no quia res q̃ pignori dant᷑
manu fͣdunt᷑. Uñ etiã uidĩ po¬
test ũm esse qd̃ qͥdam putãt
piguꝰ ꝓͥe rei mobił constitui

Expanded text:
est ceteri ciues  senatoribus. 'Detestatum'est testatione denuntiatumgnus' appellatum a pugno, quia res, quae pignori dantur, manu traduntur. unde etiam uideri potest uerum esse, ‹quod› quidam putant, pignus proprie rei mobilis constitui
Abbreviated transcription (Latin):
ficat inciꝑe deb̃i pecunã ue¬
nire diem significat. eũ diẽ
uenisse: qͦ pecunia petipossit
Ubi pure quis stipłatꝰ fu̾it. ⁊
cessit ⁊ uenit dies. uͥin diem:
uenit dies pendente adhuc
conditione. ¶Ts alienum ẽ
qd̃ nos aliis debemꝰ. essuu̾ẽ.¬

Expanded text:
ficat incipere deberi pecuniam: "venire diem" significat eum diem venisse, quo pecunia peti possit. ubi pure quis stipulatus fuerit, et cessit et venit dies: ubi in diem, sit neque venit dies pendente adhuc condicione. "Aes alienum" est, quod nos aliis debemus: "ae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sunt in edificiis constituti
dicend̾ est urbanorũ appelło
urbana
u .ꝑ. Absentem acciꝑe dle¬
bemiꝰ eum qͥ ñ ẽ eo loci in qͦñ
petit᷑ ñ enim tͦnsmare absen¬
tem desidamꝰ ⁊ si forte extra
continentiam urb̃ fit abest
Cet̃m usq ad continentiam

Expanded text:
 sunt in aedificiis constituti, dicendum est urbanorum appellaturbanaus. 'Absentem' accipere debemus eum, qui non est eo loci, in quo loco petitur: non enim trans mare absentem desideramus: et si forte extra continentia urbis sit, abest. ceterum usque ad continentia
Abbreviated transcription (Latin):
uillico ⁊ contub̃nali eiꝰ. ⁊ filiĩ
legato nepotes qq ex filii cõ¬
tiñ nͥ uoluntas testatoris ali¬
t̾ habeat. filii enĩ appelłone
sepe ⁊ nepotes accipi młtifa¬
riam placere. duꝰ qq marcꝰ
rescͥpsit. ñ uidi sñ lib̃is de¬
functum qͥ nepot̾e suũ here¬
dẽ reliqͥ. Ster ħ omnia nat᷑a
nos ꝗꝗ docet parenteᷤs ꝑios
qͥ lib̾orum ꝓcreandoꝵ ani¬
mo ⁊ uoto uyores ducunt
filiorũ appelłone om̃sqͥ ex
nob̃ descenłt continĩ. Nec
enum dulciore nomine pꝰsumꝰ
nepotes nr̃os qͣm filii appel¬
lare. Et enim icc̾eo filios fili¬
as ue cont concipimꝰ atq edi¬
mꝰ ut ex ꝓle eorum earũue
diut᷑nitatis nob̃ memoriam
in euum relinqͣmꝰ.¬

Expanded text:
vilico et contubernali eius et filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi voluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placere. Divus quoque Marcus rescripsit non uideri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquit. Praeter haec omnia natura nos quoque docet parentes pios, qui liberorum procreandorum animo et uoto uxores ducunt, filiorum appellatione omnes qui ex nobis descendunt continer‹e›: nec enim dulciore nomine possumus nepotes nostros quam filii appellare. etenim idcirco filios filiasue conc‹i›pimus atque edimus, ut ex prole eorum earumue diuturnitatis nobis memoriam in aeuum relinquamu
Abbreviated transcription (Latin):
cari qͦ pͥmum faripossit.
¶It̾a datam conditionẽ illd̃¬
facito in dieb si nichil p̃tẽa¬
facẽ omnes omnino facien¬
do causas amplectit᷑ dandi
soluendi numerandi uidi¬
d̾ .ł. In conuentionib con¬
thendium uoluntatẽ potiꝰ sͣ¬
Cum gͥ ea lege sundũ uecti¬
galem municipes locauint
ut ad heredẽ eiꝰ qͥsuscepit
ꝑtinẽnt ius heredum ad lega

Expanded text:
cari, quo primum fari possit. ta data condicione 'ilfacito in diebus', si nihil pra'facere' omnem omnino faciendi causam complectitur dandi, soluendi, numerandi, iudisorum. In conuentionibus contrahentium uoluntatem potiusur ea lege fundum uectigalem muni cipes locauerint, ut ad heredem eius qui suscepit pertineret, ius heredum ad lega
Abbreviated transcription (Latin):
ylianꝰ. Hec stipło noxis so¬
lutum pr̃ari. ñ existimatur
ad eas noxas ꝑtin̾e q̃ publi¬
cam excion̾ẽ ⁊ cohtionem ca¬
pitalem hñt.¬

Expanded text:
torum. Haec stipulatio 'noxis solutum praestari' non existimatur ad eas noxas pertinere, quae publicam exercitionem et coercitionem capitalem h