comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acutissimus in pͥmis ꝓuinci¬
aliũ facundissimis eoꝵ nõ
impar eloquio. uerendus
om̃ib p̾uilegio potestatis.
ꝙ moꝵ elegantia uen̾abilis.
eoq mirabilior in partib
ilb qd̾ inter lungobardos qͦs
parcissimos ne auaros dicã
eẽ constat faciebat sumptus
inmensos. ꝙ gentis sue mag¬
naificentiã exhibebat. Erat
enim anglicus natione. Ad
eũ utiq uiri tres accesserunt.
abbas qͥdam. alt̾ archidiaco¬
nus. tercius laicus qͥdam. p̃¬
positus regis. fr̃is sui clerici
causam agens: singłi clam ꝓ
iam dicto episcopatu gͣndem
pecuniã offerentes. Qd mul¬
ta: Adhibitis familiarib. seor¬
sum cum uno qͦ eoꝵ conue¬
nt dep̃cio. Emptio gͦ ꝙ uen¬
dicio undiq ꝑfecta est: de so¬
lutione implenda sufficien¬
tissime cautum pignorib ꝙ
fidenissorib datis. diesq p̾fixꝰ
ẽ electioni sollempnit̾ cele¬
brande. Cum itaq ad diem
tus cancellarnis competitoꝵ
causas ꝙ quid cũ uno qͦ eoꝵ
egisset expofuit. dicens se ex¬

Expanded text:
acutissimus. In primis provincialium facundissimus, eorum non impar eloquio, verendus omnibus privilegio potestatis, et morum elegantia venerabilis, eoque mirabilior in partibus illis, quod inter Longobardos, quos parcissimos, ne avaros dicam, esse constat, faciebat sumptus immensos, et gentis suae magnificentiam exhibebat: erat enim Anglicus natione. Ad eum itaque viri tres accesserunt, abbas quidam, alter archidiaconus, et tertius laicus quidam praepositus regis, fratris sui clerici causam agens, singuli clam pro jam dicto episcopatu grandem pecuniam offerentes. Quid multa? Adhibitis familiaribus seorsum cum unoquoque eorum convenit de pretio. Emptio ergo et venditio undique perfecta est, de solutione implenda sufficientissime cautum, pignoribus et fidejussoribus datis, diesque praefixus est electioni solemniter celebrandae. Cum itaque ad diem tus cancellarius competitorum causas, et quid cum unoquoque eorum egisset, exposuit, dicens, se ex
Abbreviated transcription (Latin):
bitror expedire. Nicħ tale in
illa głosa familia xp̃i legiiꝰ.
licet ꝙ in illis contentio facta
sit: quis eoꝵ uidetur eẽ ma¬
ior. Nullam emanciꝑatiõem
huiꝰmodi ab apłis factã me¬
minimꝰ. licet paulũ ꝙ bar¬
nabam audierimꝰ ab inuicẽ
discessisse. N ullam in illa su¬
ꝑna ciuitate que sursũ ÷ ma¬
ter nrã contradictionis ma¬
t̾iam credimus. s nec hic eẽ
debere nͥ urgentissima rõ
flagitet. Dehis enĩ ut pace
multitudinis ꝙ eoꝵ qui illiꝰ
fouent iniqͥtatẽ loquar dicã
qd̃ sentio. ne quid subtrahã
u̾itati. aut ꝓbabilitati. Dico
gͦ qd̾ indubitanter credo. qͣm
hi qui efferente suꝑbia. huiꝰ¬
modi emanciꝑationes quert:
tris eius si fieri posset excute¬
rent. Plus dico. immo ꝙ qͣntũ
in ipsis ẽ excutiunt: ꝙ diuine
ordinatiomi fallaciter contra¬
dicũt. Iusqͣ gͦ illud apłi. Pon
om̃s ꝓpħe. non om̃s magistri.¬

Expanded text:
bitror expedire. Nihil tale in bitror expedire. Nihil tale in illa gloriosa familia Christi legimus, licet et in illis contentio facta sit, quis eorum videretur esse major. Nullam emancipationem hujusmodi ab apostolis factam meminimus, licet Paulum et Barnabam audierimus ab invicem discessisse. Nullam in illa superna civitate, quae sursum est mater nostra, contradictionis materiam credimus, sed nec hic esse debere, nisi urgentissima ratio flagitet. De his enim ut pace multitudinis, et eorum qui illius fovent iniquitatem, loquar dicam quod sentio, ne quid subtraham veritati, aut probabilitati. Dico ergo quod indubitanter credo, quod hi, qui efferente superbia, hujusmodi emancipationes quaerunt, tris ejus, si fieri posset, excuterent. Plus dico, imo et quantum est in ipsis excutiunt, et divinae ordinationi fallaciter contradicunt. Nusquam ergo illud Apostoli: Non ophetae, non omnes magistri
Abbreviated transcription (Latin):
docium festinant ad tribu¬
nal. ꝙ repulsis cet̾is sic sacͥs
altarib incubant. ut iam
non ad formam & exemplũ
p̃bendum plebi ordo ille
uideatur institutus. s eẽ
occasio q̃dam in habundan¬
tia ꝙ securitate inuendi.
Nec putat᷑ offm districto
iudicio dei obnoxium. s
secura q̃dam & nusquã dis¬
cutienda admmnistratio.
Credas illud poeticũ uoce
p̃conis om̃ib sonuisse. Oc¬
cupet extremũ scabies. In¬
de est qd̾̃ om̃s quasi instadii
agone contendunt. anelan¬
tib singłis. ne episcopatũ
accipiat alter. Notis gͦ & si
non re plures numero ft̃
rectores. quã illi quos regt̃.
Nam qui regi uelint per¬
pauei sunt: cum quisq
ut emancipet᷑ auigo rec¬
toris ꝓprii totis uirib q̃rat
Priulegio siqͥdem apłico
aut regio p̃cepto plurimi
tuti sunt ne uidicib suis
obtemꝑent. ne iusticiam
faciant̾. ne legi dei sub̾ti
sint. Non rep̃hendo. clemen¬
tiam apłice sed̾. s hanc indul¬
gentiam eiꝰ eccłie dei non ar¬

Expanded text:
dotium, festinant ad tribunal, et repulsis caeteris, sic sacris altaribus incubant, ut jam non ad formam, et exemplum praebendum plebi, ordo ille videatur institutus, sed esse occasio quaedam in abundantia et securitate vivendi. Nec putatur officium districto Dei judicio obnoxium, ad secura quaedam, et nusquam discutienda administratio. Credas illud poeticum voce praeconis omnibus sonuisse: Occupet extremum scabies. Inde est quod omnes, quasi in stadii agone, contendunt, anhelantibus singulis, ne episcopatum accipiat alter. Votis ergo, etsi non re, plures numero sunt rectores, quam illi quos regunt. Nam qui regi velint perpauci sunt, cum quisque ut emancipetur a jugo rectoris proprii, totis viribus quaerat. Privilegio siquidem apostolico, aut regio praecepto, plurimi tuti sunt, ne judicibus suis obtemperent, ne justitiam faciant, ne legi Dei subjecti sint. Non reprehendo clementiam apostolicae sedis, sed hanc indulgentiam ejus, Ecclesiae Dei non ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsunt uires suas ambicio
exerit sue ꝙ aliene faculta¬
tis diuicias ostendit. iam
palam loquit᷑ ꝙ iniontẽ
elationis ascendit ꝙ cla¬
mat. ħ om̃ia tͥ dabosi a fun¬
damento fidei cadens ꝓmo¬
u̾is me. Hoc siqͥdem cadere
ẽ. cum c̾cum sit exauctori¬
tate scõꝵ. patrum. qd̾ ꝑ here¬
sim simoniacã asincitate
fidi corruit. qͥsqͥs in sp̃ua¬
lib id÷ reb sacris ꝙ eccłias¬
ticis m̃cimoniũ auaricie¬
cõmittit. Nec refert q̃n pecuina
int̾cedat. incontractu uł añ
uł post: cum om̃i temꝑe ne¬
gociantes intalib damꝑna¬
tio simoniace pͣuitatis ĩuol¬
uat. Cum enĩ ꝑpetuo ꝓhibi¬
tum sit obhoc acciꝑe uł dare
quippiam. nũꝙͣ dare uł ac¬
ꝓhibitum. Ut enĩ ait thara¬
siuꝰ patriarcha dare ẽ qncumq
dare: ꝙ accipere q̃ncũq acci¬
ꝑe. Egregium qͥddam intali¬
b accidit inapulia temporibꝰ
meis. Regnante rogero siculo
contigit uacare eccłiam auel¬

Expanded text:
prosunt, vires suas ambitio prosunt, vires suas ambitio exerit, suae et alienae facultatis divitias ostendit, jam palam loquitur, et in montem elationis ascendit et clamat: Haec omnia tibi dabo, si a fundamento fidei cadens, promoveris me . Hoc siquidem cadere est, cum certum sit ex auctoritate sanctorum Patrum, quod per haeresim Simoniacam, a sinceritate fidei corruit quisquis in spiritualibus, id est rebus sacris et ecclesiasticis, mercimonium avariticommittit. Nec refert quod pecunia intercedat, in contractu, vel ante, vel post, cum omni tempore negotiantes in talibus damnatio Simoniacae pravitatis involvat. Cum enim perpetuo prohibitum sit ob hoc accipere vel dare quidpiam, nunquam dare vel acquaque prohibitum. Ut enim ait Tharrasius patriarcha, dare est quandocunque dare, et accipere quandoque accipere. Egregium quiddam in talibus accidit in Apulia temporibus meis. Regnante Rogero Siculo, contigit vacare ecclesiam Avel
Abbreviated transcription (Latin):
les etate uł morbo concuci¬
unt. eciam sinceros cͥmini¬
b incrustant simulatis ꝙ
quasi heredipete uacillan¬
tium cathedris insidiant᷑.
turpiq int̾ueniente com¬
m̾̃cio. occupatarũ sedium
sepe illicitas impetrant ces¬
siones. hi sunt qui dese co¬
adiuuandis & ꝓmouendis
nefarias obligationes inter¬
poninit. ꝙ tandem cum
ad rem uentũ ÷ in memores
fidei contra fidem date. se
ipsos ambicionis & inuidie
stimulis impeduint & re¬
pellunt. Sic gͦ plerumq
dum competitoꝵ rixa cru¬
descit. sap̃ia dei ꝑ occultã
ꝙ rectam dispositionis sue
uiam fidelem incognitũ
introducit. de quo nequaqͣ
p̃cesserat sermo uł cogita¬
tio. Illi tñ ex contingenti¬
b nicħ omiitunt. nisi for¬
te meo contingentia p̃ter¬
mutant. qd̾ ambiendo
modũ excedunt. sitñ ĩ eo
aliquis : modi excessus: ubi
nullus ẽ omĩo modus. Pul¬
sant itaq ꝙ p̃cipitant po¬
testates. si obsequia ñ fuffi¬
ciunt. si int̾cessiones non

Expanded text:
les aetate vel morbo concutiles aetate vel morbo concutiunt, etiam sinceros criminibus incrustant simulatis, et quasi haeredipetae vacillantium cathedris insidiantur, turpique interveniente commercio occupatarum sedium saepe illicitas impetrant sessiones. Hi sunt qui de se coadjuvandis et promovendis, nefarias obligationes interponunt; et tandem cum ad rem ventum est, immemores fidei contra fidem datae, se ipsos ambitionis et invidiae stimulis impediunt et repellunt. Si ergo plerumque dum competitorum rixa crudescit, sapientia Dei, per occultam et rectam dispositionis suae viam, fidelem incognitum introducit, de quo nequaquam praecesserat sermo vel cogitatio: illa tamen ex contingentibus nihil omittunt, nisi forte in eo contingentia praetermittant, quod ambiendo modum excedunt, si tamen in eo aliquis est modi excessus, ubi nullus est omnino modus. Pulsant itaque et praecipitant potestates, si obsequia non sufficiunt, si intercessiones non
Abbreviated transcription (Latin):
mitoꝵ iudicio deferunt᷑. Om̃s
itaq currunt. s cũ eo uentũ
ẽ: unus accipit brauiũ. Ille
qui incursi ambitionis aliis
nelocior extitit. & qui p̃cucur¬
rit cicius petro. ꝙ quouis
ilico. & omnẽ celebritatẽ festi¬
nate uocationis p̾uenit. hi
ft̃ qͥ crebis mun̾ib uisitant
potestates. laterales ꝙ. famili¬
ares eoꝵ sollicitant. eccłiarũ
pͥmis se ꝯmendant. applaudt̃
om̃ib. ꝙ eciã magnarũ domu¬
ũ ñ mͦi officiales s cituflones
rogat᷑. ut cũ locũ uid̾iit. me¬
muu̾int sui. hi ft̾ amici om̃i¬
um. ꝙ qͥ ñ se s amieos inse
desid̾ant ꝓmoueri. hisunt
qui uitã scrutant᷑ alienam.
negligunt suã. infulatoꝵ
annos dinum̾ant. canis le¬
tantur. phisicos ꝙ genelli¬
acos de fatis p̾sidentiũ con¬
sulunt. librant humores.
& quasi instatera apendũt
elementa uiuaciũ ꝙ quos
dutus suꝑ eẽ conspexerĩt:
etatem nestoris dicunt exce¬
dere. ꝙ cerui aut cornicis
iam implere mensurã. debi¬

Expanded text:
m judicio deferuntur. Omnes itaque currunt, sed cum eo ventum est, unus accepit bravium. Ille qui in cursu ambitionis aliis velocior exstitit, et qui praecucurrit citius Petro, et quovis illico, et omnem celeritatem festinatae vocationis praevenit. Hi sunt qui crebris muneribus visitant potestates, laterales et familiares eorum sollicitant, ecclesiarum primis se commendant, applaudant omnibus, et etiam magnarum domuum non modo officiales, sed ciniflones rogant, ut, cum locum viderint, meminerint sui. Hi sunt amici omnium, et qui non se, sed amicos in se desiderant promoveri. Hi sunt qui vitam scrutantur alienam, negligunt suam, infulatorum annos dinumerant, canis laetantur, physicos et genethliacos de fatis praesidentium consulunt, librant humores, et quasi in statera appendunt elementa viventium; et quos diutius superesse conspexerint, aetatem Nestoris dicunt excedere, et cervi aut cornicis jam implere mensuram. Debi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ineoq prẽm luminũ seqͥt᷑.
s ñ passib equis. cũ hic multis.
ille uͭ omĩo nulli motui ob nox¬
us sit. Cũ uͦ diume simplicita¬
tis aspectꝰ innum̾abilia dau¬
dat: una tñ ẽ & indiuidua
sub̾a p̃scientis. eiq eeñtialiter
nna. cũ sͥ sit idem ẽẽ ꝙ sapientẽ
eẽ. Alioqum: fingat qui potest
quis hec dtuersa conumxerit.
nec pͥma rerum omĩum causa
erit. que ut sit. comunctiõĩs ad¬
minicło eget. Creature uͭ scĩa
longe disparis conditionis ẽ.
Sp̃i si qͥdem ꝙ amime ñ ẽ idem
eẽ. ꝙ scientẽ eẽ. cũ anima pͥmo¬

Expanded text:
tur, in eoque Patrem luminum sequitur, tur, in eoque Patrem luminum sequitur, sed non passibus aequis, cum hic multis, ille vero omnino nulli motui obnoxius sit. Cum vero divinae simplicitatis aspectus innumerabilia claudat, una tantum est, et individua substantia praescientis, eique essentialiter una, cum sibi sit idem esse, et sapientem esse. Alioquin fingat qui potest, quis haec diversa conjunxerit, nec prima rerum omnium causa erit, quae ut sit, conjunctionis adminiculo eget. Creaturae vero scientia, longe disparis conditionis est. Spiritui siquidem et animae non est idem esse, et scientem esse, cum anima
Abbreviated transcription (Latin):
q usq qͣ inmobilis integritas
scĩe dei ꝙ si quid uarietatis ali¬
cui in est. non tam scientis qͣm
scitoꝵ mutabilitas ẽ. licet enĩ
que scĩa dei ꝯplectit᷑ mutabili¬
tati subiaceant: ipsa tñ alt̾atioĩs
uites ignorat. ꝙ nno singłari
aspectũ ꝙ indiuiduo omĩum
que dici aut qͦcũq sensu ex co¬
gitari posst̾ uniu̾sitatẽ clau¬
dit ꝙ continet. adeo eqͥdem sine
motir ut localia sine loco. nascen¬
tia sine mitio. decedentia siue
fine. fluctuantia sine alt̾atiõe.
temporalia sine mutabilitate
ꝙ mora sic uniformit̾ cop̃ben¬
dit. ut ei nec p̃t̾ita tͣnseant. nec
futura succedant. Nec mirui
mutabilium motũ ꝙ fostinã¬
tiũ cursũ aliqͣtenꝰ qͥescens cõp̃¬
hendat aspectꝰ. Intelłs qͦ rem
magnã sine distensione & sine
contractione sin rem modicã
contẽplatur. nec loco indiget
ut localia claudat. aut spatioꝵ.
int̾sticiis ut distantia cõplecta¬

Expanded text:
que usquequaque immobilis integritas que usquequaque immobilis integritas scientiae Dei, et si quid varietatis alicui inest, non tam scientis quam scitorum mutabilitas est. Licet enim quae scientia Dei complectitur, mutabilitati subjaceant, ipsa tamen alterationis vices ignorat, et uno singulari aspectu et individuo, omnium quae dici, aut quocunque sensu excogitari possunt, universitatem claudit, et continet: adeo quidem sine motu ut localia sine loco, nascentia sine initio, decedentia sine fine, fluctuantia sine alteratione, temporalia sine mutabilitate, et mora, sic uniformiter comprehendit, ut ei nec praeterita transeant, nec futura succedant. Nec mirum mutabilium motum et festinantium cursum aliquatenus quiescens comprehendat aspectus. Intellectus quoque rem magnam sine distensione, et sine contractione sui rem modicam contemplatur, nec loco indiget ut localia claudat, aut spatiorum interstitiis ut distantia complecta
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fides recipiet. qd̾ de deo uł ip̃a
ꝑfidia abhorret: Constat autẽ
apud om̃s qr d̾s scit illud ñ eẽ
futurum. ꝙ si pleriq ñ recipiãt
illum posse scire ant ñ posis seue¬
hoc eẽ fut᷑um. ne eũ mittabilitatiꝰ
nota uł impotentie inurere uide¬
reciptunt. possit dum tñ si ficripͭͥ
positione aut ꝯuinctione ñ pec¬
ces scire qd̾ ñ sert: non ob hoc eũ
eẽ mutabilẽ quis ꝯuincit. cunis
scĩe ñ decedit aliquid uł accedit. c̃
ild solũ inrerũ natura u̾um
ẽẽ contingat. qd̾ ille ab initio
stabilitatis sue puncto p̃fixit.
Dñ tñ hoc recipitur. exactissima
diligentia p̃cauendũ ẽ. ne cogna¬
tio modoꝵ u̾bi qͣm apollomꝰ ĩ du¬
cit qͥcqͣm ꝑfidie ingerat aut fal¬
sitatis. Hec ip̃a qͦ possibilitas ene¬
niendi ñ leuitati illius qͥ ñ mo¬
uet᷑. s ierũ facilitati que nat᷑a
ñ incdignante mou̾i possunt.
ꝯuenienter ascribit᷑. Manet ita¬

Expanded text:
ergo fides recipiet quod de Deo vel ipsa ergo fides recipiet quod de Deo vel ipsa perfidia abhorret? Constat autem apud omnes, quia Deus scit illud non esse futurum, etsi plerique non recipiant illum posse scire, atabilitatis vel impotentiae notam inurere viderecipiunt, possit, dum tamen si fieri potest positione, aut conjunctione non pecces, scire quod non scit, non ob hoc eum esse mutabilem quis convincit, cujus scientiae non decedit aliquid vel accedit, cum illud solum in rerum natura verum esse contingat, quod ille ab initio stabilitatis suae puncto praefixit. Dum tamen hoc recipitur, exactissima diligentia praecavendum est, ne cognatio modorum verbi quam Apollonius inducit, quidquam perfidiae ingerat aut falsitatis. Haec ipsa quoque possibilitas eveniendi, non levitati ipsius, qui non movetur, sed rerum facilitati, quae natura non indignante moveri possunt, convenienter ascribitur. Manet ita
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecce iam alt̾rus diffi¬
cultatis subcrescunt cor¬
nũa. ꝙ quoc̾q me u̾tam errore
uideor inuolutus. Si enĩ que
ñ st̃ nec eruut. ẽẽ possunt: ꝓfe¬
cto ꝙ ds potest scire qd̾ ñ scit.
aut eo ignorante potest aliqͥd
euenire. Bellũ namq nauale
nulla possit eẽ scĩa cũ alt̾um eoꝵ
semꝑ eo qd̾ u̾itatis sub̾a careat: sit
obnoxium falsati. Porro m̃dati¬
mutabił ẽ. cui decessus rerum pͥ
fieri ꝙ accessus. que p ignorare
qd̃ scit. aut scire qd̃ nescit: Qd̃
si eã uariabilem eẽ recipimꝰ ia¬
cobo reclamante iamapud eũ
⁊ uariatio. & uicissitudinis ob¬
umbratio. & pater luminũ eẽ
desistit: si elabitur qd̾ p̃ nouit.
hoc eqͥdem nec gentiliũ error
circa sua ñ tam numina qͣm de¬
monia dignabatur ad mittere.
qͥstigiam paludem diis ꝑuiam
ẽẽ negabant. dicentes eã om̃ib
uen̾andam. ꝙ usq ꝙͣ illicitam a
celestib p̃t̾iri. Mentes namq celes¬
tiũ obliuio ñ contingit. Nunqͥd

Expanded text:
ed esse jam alterius difficultatis succrescunt cornua, et quocunque me vertam, in errorem videor involutus. Si enim quae non sunt, nec erunt, esse possunt, profecto et Deus potest scire quod non scit, aut eo ignorante potest aliquid evenire. Bellum namque navalenulla possit esse scientia, cum alterum eorum semper, eo quod veritatis substantia careat, sit obnoxium falsitati. Porro mendaciimmutabilis est, cui decessus rerum potest fieri et accessus, quae potest ignorare quod non scit, aut scire quod nescit? Quod si eam variabilem esse recipimus, Jacobo reclamante, jam apud eum est variatio, et vicissitudinis obumbratio, et Pater luminum esse desistit, si elabitur quod praenovit. Hoc equidem nec gentilium error circa sua non tam numina, quam daemonia dignabatur admittere, qui Stygiam paludem diis perviam esse negabant, dicentes eam omnibus venerandam, et usquequaque illicitam a coelestibus praeteriri. Mentes namque coelestium oblivio non contingit. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
itaq dispositio tanta sue stabi¬
litatis incolumitate uget & ui¬
uit: ut nullo rerum motu con¬
cuti. nulla possit temꝑis aut ca¬
sus mitabilitate conelli.
N stas tñ dicens nͥ euen̾itxxii
aliqͥd qd̾ p̃indit. illud c̾ca signi¬
ficatione cõplectens: forte lapidẽ
recasurũin terrã. fallit᷑ disposi¬
tio. Quia gͦ lapis ñ recidere pot̾.
iubes me de duob eligere quoꝵ
neutrũ ꝯmunit̾ approbat᷑. ut ł
fatear ꝓuidentiã posse falli qd̾
fides ab horret. ł qd ab sonũ ⁊ex
possibili impossibile consecuti¬
one u̾a consentiã euenire. An¬
gustie qͥdem st̃ undiq. hinc ne
diuinã minuã maiestatẽ. inde
ne multoꝵ. clamorib & senten¬
tie que iam fere oĩbꝰ ꝑsuasa ẽ. con¬
tradicã. S qr melius ẽ incidere

Expanded text:
itaque dispositio tanta suae stabiitaque dispositio tanta suae stabilitatis incolumitate viget et vivit, ut nullo rerum motu concuti, nulla possit temporis, aut casus mutabilitate convelli.nstas tamen dicens, nisi evenerit aliquid quod praevidit, illud certa significatione complectens, forte lapidem recasurum in terram, fallitur dispositio. Quia ergo lapis non recidere potest, jubes me de duobus eligere, quorum neutrum communiter approbatur, ut vel fatear providentiam posse falli, quod fides abhorret, vel, quod absonum est, ex possibili impossibile consecutione vera consentiam evenire. Angustiae quidem sunt undique. Hinc, ne divinam minuam majestatem; inde, ne multorum clamoribus et sententiae, quae jam fere omnibus persuasa est, contradicam. Sed quia melius est incidere
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt. sed defectũ illius e nor¬
mitatis sue uicio ꝓtestantur
p̃scĩa gͦ reb causa eueniendi
ñ ẽ. aut euentꝰ rerũ ei causa ẽ
p̃sciendi. ne aut temꝑaliũ motꝰ
et̾ne ꝓuidentie causa sit aut a
purissimo fonte bonitatis ma¬
loꝵ. ꝓfluant riuuli. Us̃ uͦ bo¬
noꝵ dũ taxat auctorẽ. Qd uͦ ĩ cõ¬
pitis uulgo obicit᷑ qr necessario
siqͥd p̾scitur eueniet: nullo m̾¬
tatis robore subnixũ ẽ. nͥ forte
reb ab om̃i necc̃itate ab solutᷤ
modũ cõplexioni qͥs tͥbuat. ut
pociꝰ necesfitate conseq̃ndi qͣm
conseq̃ntis ꝓposite enuntiatio¬
nis ueritas constet. Nec me arta¬
bisut licet dispositarũ rerum
mutabilem fatear ẽẽ nat᷑am:
scĩam disponentis ob hoͨ dicam
ẽẽ inutabilẽ. cũ scdm ipsius uͥi¬
tatis archanũ. ioħem filium
tonitrui loquor fidei constet.
quia qͣntacumq sit labilitas
sub̾toꝵ qd̾ factum ẽ in eo uita
erat. ꝑ q̃m facta st̃ uniu̾sa. Euiᷤ

Expanded text:
gerunt, sed defectum illius, enorgerunt, sed defectum illius, enormitatis suae vitio protestantur. Praescientia ergo rebus causa eveniendi non est, aut eventus rerum ei causa est praesciendi, ne aut temporalium motus aeternae providentiae causa sit, aut a purissimo fonte bonitatis malorum profluant rivuli. Deus vero bonorum duntaxat auctor est. Quod vero in topicis vulgo objicitur, quia necessario, si quid praescitur eveniet, nullo veritatis robore subnixum est, nisi forte rebus ab omni necessitate absolutis, modum complexioni quis tribuat, ut potius necessitate consequendi, quam consequentis propositae enuntiationis veritas constet. Nec me arctabis, ut licet dispositarum rerum, mutabilem fatear esse naturam, scientiam disponentis ob hoc dicam esse mutabilem; cum secundum ipsius veritatis arcanum Joannem filium tonitrui loquor fidei constet, quia quantacunque sit labilitas subjectorum; quod factum est in eo vita erat, per quem facta sunt universa. Ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ qd̾ uideo ĩminere.
nulla ex eo qr uidet᷑ neccĩtate
ꝓueniet. sic & qd̾ illius ocłs con¬
templat᷑. ñ est neccĩum euenire.
Scio eqͥdem lapidem ł sagit¬
tam qmͣ innubes iaculatꝰ sũ.
exigente nat᷑a recasurã inter¬
iã inqͣm ferunt᷑ omĩa nutu
suo ponda. nec tñ simplicit̾
recidere int̾ram. aut qr noui:¬
non necc̃io: u̾um tñ ẽ. Illud
utiq qd̾ scio futurum. Si enĩ
futurũ non ẽ ꝙ si forte putet᷑:
non scĩa s opimo ẽ. Cet̾m ꝙ si
ñ ẽẽ possit nicħ impedit esse
cũ stoicis existentia censeas
necc̃iis comꝑanda. Sic ꝙ que
ille p̃nouit omĩa ꝓculdubio
implebunt᷑. Contͣingentia tñ
omĩa ꝙ non euenire possibile ẽ
Adeo qͥdem ut ad eueniendum
res quas cũ eo futuras p̃nouimꝰ.
ñ magis ip̃ius qm nr̃ uisus as¬
tringat. licet ab illius disposi¬
tione subsistendi formã omĩa
sortiant᷑. qͣtenꝰ bona sunt. dliã
aũ ñ forme existendi imaginẽ

Expanded text:
Sicut enim quod video imminere, Sicut enim quod video imminere, nulla ex eo quia videtur, necessitate proveniet, sic et quod illius oculus contemplatur, non est necessarium evenire. Scio equidem lapidem vel sagittam, quam in nubes jaculatus sum, exigente natura recasuram in terram, in quam feruntur omnia nutu suo pondera, nec tamen simpliciter recidere in terram, aut qunon necessario, verum tamen est. Illud utique quod scio futurum: si enim futurum non est, etsi fore putetur, non scientia, sed opinio est. Caeterum etsi non esse possit, nihil impedit esse cum stoicis existentia censeas necessariis comparanda. Sic et quae ille praenovit, omnia procul dubio implebuntur. Contingentia tamen omnia et non evenire possibile est. Adeo quidem ut ad eveniendum res, quas cum eo futuras praenovimus, non magis ipsius, quam noster visus abstringat, licet ab illius dispositione subsistendi formam omnia sortiantur, quatenus bona sunt. Alias autem non formae existendi imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
it appellari. eo qd̾ constitutioes
ꝓuidentie dei qͥn effectui man¬
cipent᷑ nemini parcarit. ꝙ au̾¬
bo dei quo et̾naliter omĩa dix̃
ꝙ facta sunt: executionis firma¬
m̃tum accipiant. Unde stoicus
omĩa neccĩa credit. timens eua¬
cuari posse scĩam immittabilẽ.
Econtra epicurꝰ eoꝵ que eueni¬
unt nicħ ꝓuidentie rõne dis¬
positũ. ne forte necessitatem
mutabilib reb ĩducat: opina¬
tur. Pari gͦ errore desipiunt.
cum alter casui alter necessita¬
ti uniu̾sa subiciat. Nutabiliũ
gͥ rerũ dispositio innutabilis
est. ꝙ eterne ꝓuidentie ĩmuta¬
bilis statꝰ omĩum mutabiliũ
ꝯtinet cursum. Cum uͦ ip̃a ab
et̾uitatis sue statu moi̾ti non
possit contingentiũ seriem
ab om̃i nexii necessitatis ab sol¬
nit. Et licet lux inaccessibilis sa¬
pientie di. humane scĩe tenebras
incomꝑabiliter antecedat: est
tñ in quo claritati illiꝰ caliginiᷤᷤ
nr̃e ocłs qd̾ adaliquid coequat᷑.

Expanded text:
it appellari, eo quod constitutiones it appellari, eo quod constitutiones providentiae Dei, quin effectui mancipentur, nemini parcant, et a verbo Dei, quo aeternaliter omnia dixit, et facta sunt, exsecutionis firmamentum accipiant. Unde stoicus omnia necessaria credit, timens evacuari posse scientiam immutabilem. Econtra Epicurus, eorum quae eveniunt nihil providentiae ratione dispositum, ne forte necessitatem mutabilibus rebus inducat, opinatur. Pari ergo errore desipiunt, cum alter casui, alter necessitati universa subjiciat. Mutabilium igitur rerum dispositio immutabilis est; et aeternae providentiae immutabilis status, omnium mutabilium continet cursum. Cum vero ipsa ab aeternitatis suae statu moveri non possit, contingentium seriem ab omni nexu necessitatis absolvit. Et licet lux inacessibilis sapientiae Dei humanae scientiae tenebras incomparabiliter antecedat, est tamen in quo claritati illius, caliginis nostrae oculus quoad aliquid coaequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis u̾itatis ẽ. tunc utiq cũ
deformitate mundi purgata refor-¬
mabitur celum nouum ꝙ terra
noua. Sentiat unꝰqͥsq qd̾ ⁊ei fides
łratio ꝑsuadet. ego sine p̃indicio
sententie melioris uera modis om
nib arbitror infinita. cũ om̃ib
cesse sit ł non eẽ. ꝙ eorum que con¬
tradictorie opponunt᷑. alt̾m sem¬
ꝑ ex necessitate sit u̾um. Tantagͦ
numositate semel ꝙ simul u̾oꝵ
excrenit aut potiꝰ extitit nume¬
rus. ut om̃ĩno minui neqͥat
ł augeri. ꝙ usq qͣ: in euum ma¬
neat infinitus. nͥ apud infini¬
tam sap̃iam dei. Indeficiens gͦ
scĩa ẽ. cui nicħ eoꝵ. elabitur. ꝙ om¬
nino augm̃tum ñ recipit: que
ea omĩa comp̃hendit. Rationẽ
creans ibi omĩa simul qm post
traducens agen̾atione qua in¬
cipiunt eẽ. ꝑ sortem qua fluc¬
tuare uident᷑ casib ad corrup¬
tionẽ. que quasi existendi fi¬
lum p̃scidens retrudit ad ñ ẽẽ:
parcas uł fata antiquis placu¬

Expanded text:
verbis veritatis est: tunc utique cum verbis veritatis est: tunc utique cum deformitate mundi purgata, reformabitur coelum novum et terra nova. Sentiat unusquisque quod Dei fides vel ratio persuadet; ego sine praejudicio sententiae melioris, vera modis in omnibus arbitror infinita: cum in  non esse; et eorum quae contradictoriae opponuntur, alterum semper ex necessitate sit verum. Tanta ergo numerositate semel et simul verorum excrevit, aut potius exstitit numerus, ut omnino minui nequeat vel augeri, et usquequaque in aevum maneat infinitus, nisi apud infinitam sapientiam Dei. Indeficiens ergo scientia est, cui nihil eorum elabitur, et omnino augmentum non recipit, quae ea omnia comprehendit. Rationem creans ibi omnia simul, quam potraducens a generatione, qua incipiunt esse per sortem, qua fluctuare videntur casibus ad corruptionem, quae quasi existendi filum praescindens, retrudit ad non esse, Parcas vel Fata, antiquis placu
Abbreviated transcription (Latin):
um. p̃scĩa futuroꝵ. dispositio
faciendoꝵ. ꝓuidentia guber¬
nandorum p̃destinatio saluan¬
doꝵ ẽ. Et est p̃destinatio ab eter¬
uocat᷑ ad uitã. sic̃ ait apłs.
ficauit. Et alius. apud te ẽ in¬
quit fons uite. & ĩ lumine tuo
uidebimꝰ lumen. Ut gͦ reu̾enti
quadam audatia scĩa dei que
finẽ nescit. ł sermone finẽ ĩ ue¬
niat: scĩa dei ẽ omĩum que ft̃.
fuerunt. ꝙ futura st̃. u̾a cõpre¬
hensio ꝙ plena noticia. Omĩa
siqͥdem u̾a nouit. & sola. nul¬
lamq dignatur agnosc̾e falsi¬
tatẽ. Cam tñ cdiuidicat et con
infinitus ut finẽ non inueni¬
at nͥ in sap̃ia dei que sola se
ip̃am qͣnta sit nouit. Nicħ gͥ
eorum que nouit qm̃ uera sunt
euanescit. omĩumq dispositoꝵ.
p̃sentia sint. p̃t̾ita anfutura.
micium ꝙ causꝰa u̾itas ẽ. Psalmi̾¬
ta siqͥdem ait. Principium uer¬
boꝵ tuoꝵ ueritas que nullo de¬
fectu sui tͣnsibunt. Transibunt
tñ celum ꝙ terra. qm̃ ꝙ hoc de

Expanded text:
um, praescientia futurorum, dispositio um, praescientia futurorum, dispositio faciendorum, providentia gubernandorum, praedestinatio salvandorum est. Et est praedestinatio ab aetervocatur adficavit . Et alius: Apud te est, inquit, fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Ut ergo reverenti quadam audacia scientia Dei quae finem nescit, vel sermone finem inveniat: scientia Dei est omnium quae sunt, fuerunt, et futura sunt, vera comprehensio, et plena notitia. Omnia siquidem vera novit, et sola, nullamque dignatur agnoscere falsitatem. Eam tamen dijudicat et condinfinitus, ut finem non inveniat, nisi in sapientia Dei, quae sola se ipsam quanta sit, novit. Nihil igitur eorum quae novit, quoniam vera sunt, evanescit, omniumque dispositorum, praesentia sint; praeterea, an futura, initium et causa veritas est. Psalmista siquidem ait: Principium verborum tuorum veritas , quae nullo defectu sui transibunt. Transibunt tamen coelum et terra, quoniam et hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
nino aut sine iniuiria nature
conuelli ñ possit: hab itu suo ĩ for¬
mat aĩam. facitq scientẽ. Hic
gͦ habitꝰ rectissime scĩa apellat᷑.
licet & res sub̾te int̾dum scĩe
noĩe censeant᷑. Uñ ꝙ uicissim
rerum pociꝰ qmͣ scĩe sit. Si gͦ
sap̃ie dei inmensitas ꝙ simpli¬
citas attendat᷑: una ẽ. sĩplex ꝙ
indiuidua. Si subiacentium
multitudo: multiplex ẽ et
multiformis. Sic etiã si sub̾am
uolentis aut potentis qͣ uult
aut potest attendas: una÷ uo
luntas & potestaf. Sique uult
ꝙ que pͥ: infinitus omĩum nu¬
merus ẽ. iuxta illud ꝓheticum.
Magnus dñs & magna uirtꝰ eiꝰ.
ꝙ sap̃ie eus non ẽ num̾us. Itẽq
uoluntates eiꝰ. Et illud. qͥs loq̃¬
tur potentias dñi: hec aũ res
uniformis & uarialicet tocius¬
uarietatis ignara sit: uariis
tñ nominib appellat᷑. s ex ua¬
riis causis. Scĩa siqͥdem ꝙ p̃scĩa.
dispositio. ꝓuidentia. ꝙ p̃desti¬
natio nominat᷑. S scĩa existenti¬

Expanded text:
nino, aut sine injuria naturae convelli non possit, habitu suo informat animam, faciatque scientem. Hic ergo habitus, rectissime scientia appellatur, licet et res subjectae interdum scientiae nomine censeantur. Unde et vicissim rerum potius quam scientiae sit. Si ergo sapientiae Dei immensitas et simplicitas attendatur, una est simplex et individua. Si subjacentium multitudo, multiplex est et multiformis. Sic etiam si substantiam volentis aut potentis qua vult, aut potest, attendas, una est voluntas et potestas. Si quae vult et quae potest, infinitus omnium numerus est; juxta illud propheticum: Magnus Dominus et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Itemque: voluntates ejus . Et illud: Quis loquetur potentias Domini? Haec autem res uniformis et varia, licet totiusvarietatis ignara sit, variis tamen nominibus appellatur, sed ex variis causis. Scientia siquidem et praescientia, dispositio, providentia, et praedestinatio nominantur. Sed scientia existenti
Abbreviated transcription (Latin):
columbe. que sine felle rixatur.
sine iracundia ferit ꝙ cum di¬
micat: nullam omĩo concipit
amaritudinẽ. Nam sicut lex
culpas ꝑsequitur sine odio ꝑso¬
narum ita & pͥnceps delinquenteᷤᷤ
rectissime punit. non aliquo
iracundie motu: s mansuete
legis arbitrio. Nam & si suos pͥn¬
ceps uideatur habere lictores:
ipse aut solus aut p̃cipuus cre¬
dendus ẽ lictor cui ferire licitũ
ẽ ꝑ subpositam manũ. Nt eñ
ad stoicos accedaiis qͥ causas no¬
minũ diligentiꝰ inuestigant:
lictor dr quasi legis ictor. eo qd̵
ad ipsius spectat officium ferire
quẽ lex iudicat feriendum. Uñ
ꝙ antiqͥtus officialib quoꝵ ma¬
nu iudex nocentes punit cum
reo gladiꝰ inmin̾et: ob temꝑa le¬
gis arbitrio dicebatur. uł legem
imple. ut res tristiciam mitiga

Expanded text:
columbae, quae sine felle rixatur, columbae, quae sine felle rixatur, sine iracundia ferit, et cum dimicat, nullam omnino concipit amaritudinem. Nam sicut lex culpas persequitur sine odio personarum, ita et princeps delinquentes rectissime punit, non aliquo iracundiae motu, sed mansuetae legis arbitrio. Nam etsi suos princeps videatur habere lictores, ipse aut solus aut praecipuus credendus est lictor, cui ferire licitum est, per suppositam manum. Ut enim ad Stoicos transeamus, qui causas nominum diligentius investigant; lictor dicitur, quasi legis ictor, eo quod ad ipsius spectat officium ferire, quem lex judicat feriendum. Unde et antiquitus ab officialibus, quorum manu index nocentes punit, cum reo gladius immineret, obtempera legis arbitrio dicebatur, vel legem imple, ut rei tristitiam mitiga
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sentencia ex contempla¬
tione assidua irago ẽ. eqͥta
gerit: qd̾ omniũ iniurias q
dampna s ꝙ cͥmina omnia
eqͥtate media punit. uirga
ntum & errores ad uiam re-¬
ducit eqͥtatis. ut m̾to potesta¬
ti sp̃s congratulet᷑ dicens.
Hirga tua ꝙ bacłs tuus ipsa¬
me consolata st̃. S ꝙ clipeus
eiꝰ fortis qͥdem s infirmoꝵ.
clipeus ẽ: & qͥ malignantiũ
iacła ꝓinnocentib potenter
excipiat. Officium quoq eiꝰ iłł
qͥ minimũ posst̃ płimũ ꝓdest.
ꝙ illis qui noc̾e desid̾ant. plu¬
rimum adu̾satur. Non ergo
sine causa gladium portat. qͦ
innocent̾ sanguinẽ fundit.
ut tñ uir sanguinũ non sit:
ꝙ homines frequenter occidat.
ut non incurrat nomen ho¬
micidii ł reatum. Si enĩ mag¬
no credit᷑ augustino: dauid uir
sanguinũ dictus ẽ. non ꝓpter
bella. s ꝓpter uriam. Et samu¬
el nusqͣm uir sanguinũ aut
homicida scribit᷑. licet agag
pinguissimũ regẽ amalech in¬
t̾fecerit. hic siqͥdem gladius ẽ.

Expanded text:
cujus sententia ex contemplatione assidua imago est aequitgerit, quod omnium injurias et damna, sed et crimina omnia aequitate media punit. Virga nium et errores ad viam reducit aequitatis, ut merito potestati spiritus congratuletur, dicens: Virga tua a sunt . Sed et clypeus ejus fortis quidem, sed infirmorum clypeus est, et qui malignantium jacula pro innocentibus potenter excipiat. Officium quoque ejus illis qui minimum possunt, plurimum prodest, et illis, qui nocere desiderant, plurimum adversatur. Non ergo sine causa gladium portat, quo innocenter sanguinem fundit, ut tamen vir sanguinum non sit, et homines frequenter occidat, ut non incurrat nomen homicidii vel reatum. Si enim magno creditur Augustino, David vir sanguinum dictus est, non propter bella, sed propter Uriam. Et Samuel nusquam vir sanguinum, aut homicida scribitur, licet Agag pinguissimum regem Amalec interfecerit. Hic siquidem gladius est
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ciuitas massiliensium
tante grauitatis custos ex¬
tit̾it. ut nullũ aditũ mi¬
mis daret inscena. quoꝵ
argumenta maiore ex par¬
te stuproꝵ continẽt actus
ne talia spectandi consu¬
etudo. etiam inmitandi
licentiã fac̾et. N unquid gͦ
honestũ ⁊ illos a xp̃ianis
imo q cłicis audiri ince¬
na. qui nec agentilib au¬
diebant᷑ inscena: Lacede¬

Expanded text:
quod civitas Massiliensium quod civitas Massiliensium tantae gravitatis custos exstiterit, ut nullum aditum mimis daret in scena, quorum argumenta majore ex parte stuprorum continerent actus, ne talia spectandi consuetudo, etiam imitandi licentiam faceret. Nunquid ergo honestum est illos a Christianis, imo et clericis audiri in coena, qui nec a gentilibus audiebantur in scena? Laced
Abbreviated transcription (Latin):
ad implendã ꝓcacitatis sue
maliciã: dũ silentiũ eoꝵ
aut uirulenta dicacitas
niale m̾̃ito donat᷑ p̃mio.
Sunt qͥ uihis maximũ
ꝙ fere solum diuiciarũ
reputant usum. si mul¬
tiplicent ollas carnrũ cõ¬
uĩc̾ationes ex̾ceant cotidia¬
nãsinec modum conuurii
nec num̾um nou̾int con¬
uiuarũ. nec aliquẽ habeãt
regende familie rõnem. Qũa
si forte uid̾is conuenisse. fo¬
rũ conuocatũ credes non
prandentiũ aut cenantiũ
turbã. Hoc tñ apud ditis¬
simos. licet ꝙ manus infe¬
rior meo ꝓ modulo suo p̃¬
potentiũ uestigia inmi¬
tet᷑. Quisqͥs enĩ fame pe¬
titor ẽ. iures suas excedit.
q non qͥd possit. s quid ali¬
is placeat attendit. q illd̾
festinat implere. S esto ut
ad famam potius qũa
ad conscĩam qͥs lib̾alitatẽ
ex̾ceat. quia nulli uͥtuti
p̃cludenda ÷ uia. mimos
tñ & ꝓfessiones obcenas fo¬
uere beneficiis illicitũ ÷ ꝙ
infame. Refert ualerus

Expanded text:
ad implendam procacitatis suae ad implendam procacitatis suae malitiam, dum silentium eorum, aut virulenta dicacitas, male merito donatur praemio. Sunt qui in his maximum, et vere solum divitiarum reputant usum, si multiplicent ollas carnium, conviscerationes exerceant quotidianas, si nec modum convivii, nec numerum noverint convivarum, nec aliquam habeant regendae familiae rationem. Quam si forte videris convenisse, forum convocatum credas, non prandentium aut coenantium turbam. Hoc tamen apud ditissimos, licet et manus inferior, in eo pro modulo suo praepotentium vestigia imitetur. Quisquis enim famae petitor est, vires suas excedit, et non quid possit, sed quid aliis placeat, attendit, et illud festinat implere. Sed esto, ut ad famam potius quam ad conscientiam quis liberalitatem exerceat, quia nulli virtuti praecludenda est via, mimos tamen, et professiones obscenas fovere beneficiis, illicitum est et infame. Refert Valerius
Abbreviated transcription (Latin):
mento. Si uͦ aliunde głam
querat. plane desipit: nec ad
eam quã uidet᷑ affectare per¬
tinget. At inter ipsa uirtu¬
tis oꝑa censentur gr̃e ampli¬
oris. que de lib̾alitatis aut
magnanumitatis fonte ꝓue¬
niunt. E aenim fauore popu¬
lari clarius efferunt᷑. ꝙ ui¬
dentur ẽẽ p̃cipua. que ma¬
gis ardua sunt uł que płib
ꝓsunt. In his tñ longe lib̾ali¬
tas antecellit. que ꝙ animi
indignationẽ mitigat. detͥ¬
hentiũ linguas obtundit.
cohibet etiam manꝰ hostiles.
ꝙ a facie hominũ oꝑit multi¬
tudinẽ peccatoꝵ. Qui ergo
linguas hominũ aut cap¬
tant aut metuunt. effun¬
dunt patͥmonia sua. mit¬
tunt inulgus missilia. cõ¬
iuia extruunt. pusillis ꝙ
maiorib adulantur. ꝙ ple¬
riq porcũ potius a gentes
ꝙͣ hominẽ cõmesationib
q ebrietatib insistunt. mi¬
mos ꝙ histriones fouent ne¬
quissimas artes iemin̾ant.
admittunt nebulones.
maledicoꝵ excitant linguas

Expanded text:
mento. Si vero aliunde gloriam mento. Si vero aliunde gloriam quaerat, plane desipit, nec ad eam, quam videtur affectare, pertinget. At inter ipsa virtutis opera censentur gloriae amplioris, quae de liberalitatis aut magnanimitatis fonte proveniunt. Ea enim favore populari, clarius efferuntur, et videntur esse praecipua, quae magis ardua sunt, vel quae pluribus prosunt. In his tamen longe liberalitas antecellit, quae et animi indignationem mitigat, detrahentium linguas obtundit, cohibet etiam manus hostiles, et a facie hominum operit multitudinem peccatorum. Qui ergo linguas hominum aut captant, aut metuunt, effundunt patrimonia sua, mittunt in vulgus missilia, convivia exstruunt, pusillis et majoribus adulantur, et plerique porcum potius agentes, quam hominem, comessationibus et ebrietatibus insistunt, mimos et histriones fovent, nequissimas artes remunerant, admittunt nebulones, maledicorum excitant linguas
Abbreviated transcription (Latin):
les. ub̃i qͥdq laudet᷑ aut uitu¬
ꝑetur. Nam płimũ refert qͥ
sint audientiũ mores. q̃ pub¬
lice recepta ꝑ suasio. docetq
in rethoricis ut illa maxime
que ꝓbent ẽẽ ined qͥ lauclabi¬
tur publice credant aut ĩeo
contra quẽ dicit᷑ ea que om̃s
oderunt. eritq quociẽs fieri
pot̾it. singłoꝵ docenda uti-¬
litas. Quod enĩ expedit: õs
approbant. ꝙ si honestum
aliud aliis uideat᷑. Studia
litt̾arum minꝰ honoris me¬
rent᷑ lacedemonie ꝙͣ athenis.
forte plus pacientia . fortitudo.
his rapto uiuere honestum.
aliis cura legum. frugalitas
apud sibaritas fortassis odio
foret. Ueterib romanis sum¬
mum luxuria crien. Eius
qͦ qui laudatur.¶ habenda ẽ.
ratio. cũ oꝑib nec̾iis gratuita
recte facta. laudem p̃ripiant.
ꝙ ꝓ ratione ꝑsonarũ res ple¬
rumq habeat᷑ uł honesta uł
turpis. Si gͦ recta uia .i. uirtu¬
te ⁊ͥ quis laudem conciliat.
suo laudis innititur funda¬

Expanded text:
les, ubi, quidque laudetur, aut vitules, ubi, quidque laudetur, aut vituperetur. Nam plurimum refert, qui sint audientium mores, quae publice recepta persuasio, docetque in rhetoricis, ut illa maxime quae probant esse in eo qui laudabitur publice, credant; aut in eo contra quem dicitur, ea quae omnes oderunt, eritque quoties quid fieri poterit, singulorum docenda utilitas. Quod enim expedit, omnes approbant, etsi honestum aliud aliis videatur. Studia litterarum minus honoris merentur Lacedaemone quam Athenis: forte plus patientia, fortitudo. His rapto vivere honestum est, aliis cura legum, frugalitas apud Sybaritas fortassis odio foret. Veteribus Romanis summum luxuria crimen. Ejus quoque, qui laudatur, habenda est ratio, cum operibus necessariis gratuita recte facta laudem praeripiant, et pro ratione personarum, res plerumque habeatur vel honesta, vel turpis. Si ergo recta via, id est virtute, sibi quis laudem conciliat, suo laudis innititur funda
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Alias quidẽ uera
fortasse s ꝑfecta eẽ nõ ꝑotest.
Corporis autẽ ueri similis:
cõmendatio. s ꝑfecta nunꝙͣ.
Nam bona eiꝰ queunt semꝑ
auferriinuito. Natura
enĩ enus ꝙ debilitari potest
iugiter ꝙ corrumpi. Ad uen¬
ticioꝵ uͦ ꝑfunctoria gratia
est. ꝙͣ nec ueram nec ꝑfectã
habent laudem immo nec
ueri similem. Sufficiat eis
si uel ꝓbabilem imitentur.
Siqͥdem inutramq partẽ
flectunt᷑ facile. ꝙ: nͥ posfi
dentium iuuent᷑ usu: ñ ad
landem sunt. qũa ad uitu¬
ꝑium ꝓniora. Nam diuicie
ꝙ potentia q grã cũ płimũ
uirium dent: iutramq
partem: certissimũ faciunt
exꝑimentũ morũ. fitq pos¬
sessor ab eis quandoq melior.
int̾dum peior. Cet̾um oꝑa ip¬
sa mentis aut corporis ꝙ si sim¬
pliciter bona ł ab solute ma-¬
lasint: iutuꝑationẽ int̾dum
aut laudem contͣhunt ꝓ ar¬
bitrio iudicantis. Inde ꝙ in¬
tereẽ płimũ putat aristoti¬

Expanded text:
possunt. Alias quidem vera possunt. Alias quidem vera fortasse, sed perfecta esse non potest. Corporis autem verisimilis est commendatio, sed perfecta nunquam. Nam bona ejus queunt semper auferri invito. Natura enim ejus, et debilitari potest jugiter, et corrumpi. Adventitiorum vero perfunctoria gratia est, et nec veram nec perfectam habent laudem, imo nec verisimilem. Sufficiat eis si vel probabilem imitentur. Siquidem in utramque partem flectuntur facile. Et nisi dentium juventur usu, non tam ad laudem sunt, quam ad vituperium proniora. Nam divitiae, et potentiae, et gratia, cum plurimum virium dent, in utramque partem certissimum faciunt experimentum morum, fitque possessor morum ab eis quandoque melior, interdum pejor. Caeterum opera ipsa mentis aut corporis, etsi simpliciter bona, vel absolute mala sint, vituperationem interdum, aut laudem contrahunt, pro arbitrio judicantis. Unde et interesse plurimum putat Aristote
Abbreviated transcription (Latin):
qui uane głe non in¬
sistat. ꝙͣ eam que ab hominib
est non concupiscat laudem.
Adhanc alii uirtirte. alii uir¬
tutis imagine. alii nature aut
fortune beneficio ꝓficiscunt᷑.
Ex his enim trib locis placurt
oratorib laudis ẽẽ mat̾iam.
Nam ab animo aut corpore.
aut ab extrapositis peti debet.
Porro animi bona aut corꝑis
aut naturalit̾ insita sunt: aut
studio comꝑata. aut causałr
⁊ casualit̾ accesserunt. At in
his certi sunt gradus ꝓdigni¬
tate eqrum in quib consistũt
ꝙ aquib petunt᷑. Primus siqͥ¬
dem cõmendationis gradus ẽ.
qui ab animi dote ꝓuenit. se¬
cundus ꝙ medius qui corꝑis
ualitudinẽ approbat ꝙ uenu¬
statẽ. Tercius idemq nouissi¬
mus qui ext̾iorum continet
laudem. Quod & apuleium
docuisse: suꝑus retuli. Et
laus qͥdem anum uera ẽ. sepe¬
q ꝑfecta. si tñ ei tenatiter
bona que inipso cõmendan¬
tur inheserint. A deo qͥdem
ut sint inseparabilia. Certũ
⁊ enim qr inuito auferri ñ

Expanded text:
qui vanae gloriae non insistat, et eam quae ab hominibus est, non concupiscat laudem. Ad hanc alii virtute, alii virtutis imagine, alii naturae, aut fortunae beneficio proficiscuntur. Ex his enim tribus locis, placuit oratoribus laudis esse materiam. Nam et ab animo, aut corpore, aut ab extrapositis peti debet. Porro animi bona, aut corporis, aut naturaliter insita sunt, at studio comparata, aut causaliter et casualiter accesserunt. At in his certi sunt gradus pro dignitate eorum in quibus consistunt, et quibus petuntur. Primus siquidem commendationis gradus est, qui ab animi dote provenit. Secundus et medius, qui corporis valetudinem approbat et venustatem. Tertius, idemque novissimus, qui exteriorum continet laudem. Quod et Apuleium docuisse, superius retuli. Et laus quidem animi vera est, saepeque perfecta, si tamen ei tenaciter bona, quae in ipso commendantur, inhaeserint, adeo quidem, ut sint inseparabilia. Certum est enim quia invito auferri non
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ si errat docendus. Si doce¬
at audiendus. laudator uero
ꝙ errans confirmat errorem.
ꝙͣ adulans illicit inerrorem.
Ait gͦ rex fidelis. electus inbe¬
neplacito dñi relinquens si
sapiant regib ꝙ pͥncipib. uis¬
ticie humilitatis exemplum
ꝙ fortitudinis: corripiet me
ustus in miscdia. & increpa¬
bit me. oleum autẽ peccatoris
non inpinguet caput meũ.
Consonat ei erhicus dicens.
falsus honor iuuat. aut men¬
dax infamia terret. quem nͥ
mendosum ꝙ mendaceme

Expanded text:
autem si errat, docendus; si doceautem si errat, docendus; si doceat, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Ait ergo rex fidelis, electus in beneplacito Domini, relinquens, si sapiant, regibus et principibus, justitiae, humilitatis exemplum, et fortitudinis. Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me, oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. Consonat ei ethicus, dicens: Falsus honor juvat, aut mendax infamia terret Quem, nisi mendosum et mendacem?
Abbreviated transcription (Latin):
ac temulentia turbulentus ob¬
trectator tempoꝵ fuerit: eum
pene nolumus subiugari. neq
durum aliquid neq asꝑum
sustinere. qm̃ si id exleuitate
ꝓcessit: contempnendũ est. si
ab insania miseratione dignis¬
simũ si ex iniuria. remittendũ.
Unde integris om̃ib hoc ad
nr̃ãm scĩam referatur. ut ex ꝑ¬
sonis hominũ dictapensemiᷤ.
ꝙ utrum p̃t̾mriti an exquiri
debeant. censeamꝰ. Ex qͥb colli¬
gitur dictis hominũ non mo¬
ueri eum qͥ uirtutis auit ama¬
torẽ: aut iuiris constitutioni ob¬
temꝑans. Om̃e nafer uiciũ riden¬
ti flacus amico tangit. ꝙ admis¬
sus circum p̃cordia ludit. fami¬
liare siqͥdem sapienti: ut mag¬
no placet aug̾. pocius aquoli¬
bet rep̃hendi: qũa siue ab erran¬
te siue ab adulante laucdari.
Nullus etenim rep̃hensor formi¬
dandus ẽ. amatori ueritatis.
Et enim aut inimicus rep̃hen¬
surꝰ ÷ aut amicus. Sunimicus
insultat: ferendus est. Amicus

Expanded text:
ac temulentia turbulentus obac temulentia turbulentus obtrectator temporum fuerit, eum poenae nolumus subjugari, neque durum aliquid, neque asperum sustinere, quoniam si ex levitate processit, contemnendum est; si ab insania, miseratione dignissimum, si ex injuria, remittendum. Unde integris omnibus hoc ad nostram scientiam referatur, ut ex personis hominum dicta pensemus, et utrum praetermitti, an exquiri debeant censeamus. Ex quibus colligitur, dictis hominum non moveri eum, qui aut virtutis amator est, aut juris constitutioni obtemperans. Omne vafer vitium ridendi Flaccus amico. Tangit, et admissus circum praecordia ludit. Familiare siquidem sapienti est, ut magno placet Augustino, potius a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si inimicus insultat, ferendus est; amicus