comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luctam̃ẽ modo non uoleus tͥga
dederit s toto nisu ac boua fide
restiterit semꝑ aĩmꝰ suꝑior fu̾it
semꝑ abiit uictor O Quid uero
ri doleris intolleranciã morbi fe¬
ditas grauat et fastĩdiũ et pudor
Quid si lepra putre corpus ac mi¬
serum inuasit quid mn huit ẜmo
tuus iste ꝯtulerit E Multũ sa¬
ne in respius ostendet tibi te qui
cucta respiciens te non uides iu-¬
bebit menũsse t̾renũ et mortale cor¬
pusculum tibi esse non ariũ neq
et̾uũ Nec mrari quidem oporte¬
re neq indignari s putredo int̾rã
suamq . s. in sedem fluxerit esse
homuus mentem et suprema eiꝯ
in rebellent ad feliritatem ꝑꝑetui¬
tatem q dispõita eiusdem ꝑtes ĩ¬
firmas et morti obnoxias et oĩs ni¬
serie capaces seu lepra igitur seu
epilia seu quid hiis turpius aut t̃s¬
tius muderit cogitandũ tib acri¬
ter in miseriarũ uasculũ descendisse
quod suũ erat destiuatũ q illi si¬

Expanded text:
luctamine modo non volens terga luctamine modo non volens terga dederit, sed toto nisu ac bona fide restisterit, semper animus superior fuit, semper abiit victor? Quid, vero, si doloris intolerantiam, morbi feditas gravat et fastidium et pudor? Quid si lepra putre corpus ac miserum invasit? quid hic michi sermo tuus iste contulerit? Multum sane, ni respuis. Ostendet tibi te, qui, cuncta respiciens, te non vides; iubebit meminisse terreum et mortale corpusculum tibi esse, non aerium neque eternum; nec mirari quidem oportere, nec indignari, si putredo in terram, suam scilicet in sedem fluxerit; esse hominis mentem et suprema eius, ni rebellent ad felicitatem perpetuitatemque disposita, eiusdem partes infimas, et morti obnoxias et omnis miserie capaces. Seu lepra igitur seu epylepsia seu quid his turpius aut tristius inciderit, cogitandum tibi acriter, in miseriarum vasculum descendisse, quod suum erat, destinatumque illi fi
Abbreviated transcription (Latin):
s error solus obstiterit D proch
suꝑ bi quorsum her mauia que
pħica dicitis Scio plane dolorem
nou esse amini uiciũ s corporis scio
Dolorem alud esse quam ꝑfidiam¬
scio dolorem alud quani furari hͤ
me ut uoua non doceas satis mag¬
nũ et si nl addideris per se delor
malum cui ꝯ ego non noscendi con¬
silio sed ferendi seu quod malumm
ego dolorem dem acerbam scio in¬
untẽ horridam amarã tastẽ ne
aduersam sensibus odiesam sed q̃
uirtutis ope non dico dulcesse̾ qd̾
ꝑee aut quodaminõ nec sentiri
quidẽ possit Dlrmatꝰ an mermis
ego delorem nalde sentio et malũ
q ande profiteor E Professionẽ
aliam ex te optabam D Heu rur¬
sus ad speciosa ⁊etrali murr delcañt
aures uͬba mãgnifica s uera ami
Quid si dolor eñi corporis aĩ paciã
maior est E Quid si mille cor¬
poris uel illerebre uel molestie ulłi
angores stantis atq ob stantis aĩ
uiribus pares sunt Quid si i oĩ

Expanded text:
s, error solus obstiterit. Proh s, error solus obstiterit. Proh superi, quorsum hec inania que philosophica dicitis! scio plane dolorem non esse animi vitium sed corporis; scio dolorem aliud esse quam perfidiam, dolere aliud quam furari, hec me ut nova ne doceas, satis magnum etsi nil aliud addideris, per se dolor malum, cuius ego non noscendi consilio, sed ferendi seu quod malim ego dolorem rem acerbam scio, immitem, horridam, amaram, tristem, nature adversam, sensibus odiosam, sed que, virtutis ope, non dico dulcescere, quod parcius, aut quodammodo nec sentiri quidem possit. Armatus an inermis, ego dolorem valde sentio, et malum grande profiteor. Professionem aliam ex te optabam. Hem, rursus ad speciosa retrahimur! delectant aures verba magnifica, sed vera animum. Quid, si dolor enim corporis, animi patientia maior est? Quid si nulle corporis vel illecebre vel molestie, nulli angores stantis atque obstantis animi viribus pares sunt? quid si in omni
Abbreviated transcription (Latin):
debeasdita hoc dicis quasi hot uin
forte accidit debitũ sit om̃ibꝰ idq
ad omnes trahi uelis E Male ais
forte uirtus ẽĩ non fortuit a s de¬
liberata ꝓrsus et elciũa est ñ caũ
equidẽ querẽda s studio Neq ego
quod uni casus dedit ad cunctos s
quod multis uirtus tribuit ad unũ
traho ad omnes tracturꝰ libentius
s in uno eciam defatigõr O At nõ
om̃ia possum s omnes non poeticũ
modo s posto̾iũ u̾bum R Scio s
te posse aliquid quod non omues pnt
yiuino non potes uelle cupiõ d Ex
heu miserũ in quietas non me satis
torquet dplor R Quietẽ pocus
afferre et huuc tibi tortoren aufer¬
re meditor ꝙ nisi tu qui potes ma¬
nũ dederis solari non possum̃ D¬
Pape quid est hoc quod me posse
ais an possem dolorem nõ sentire
quem sentio aut malũ negare qd̾
pessimũ exꝑior R Prmiũ nõ ⁊e¬
quiro obstat eĩ natura Altm̾ ne
impetrem non natura non ueritas¬

Expanded text:
debeas? Ita hoc dicis, quasi, quod uni debeas? Ita hoc dicis, quasi, quod uni forte accidit, debitum sit omnibus, idque ad omnes trahi velis. Male ais “forte”: virtus enim non fortuita, sed deliberativa prorsus et electiva est, non casu equidem querenda, sed studio; neque ego quod uni casus dedit, ad cunctos, sed quod virtus multis tribuit, ad unum traho, ad omnes tractura libentius, sed in uno etiam defatigor. At non omnia possumus omnes non poeticum modo sed pastorium est verbum. Scio, sed te posse aliquid, quod non omnes possint, immo iam potes, velle cupio. Quid, heu, miserum inquietas? Num me satis igitur torquet dolor? Quietem potius afferre, et hunc tibi tortorem auferre meditor; quod nisi tu, qui potes, manum dederis, sola non possum. Pape! Quid hoc est quod me posse ais? an possum dolorem non sentire quem sentio, aut malum negare quod pessimum experior? Primum non requiro, obstat enim natura; alterum ne impetrem, non natura, non verita
Abbreviated transcription (Latin):
torias uotor et in medio deloꝵ estu
uix p̃ñtiũ uix mei ip̃nis menior ni
memoriam protrahor anti quoꝵ E
An non ergo claroꝵ recordatio uerioꝵ
qua similia fortiter passi sunt mag¬
iii affert in oi rerum asꝑitate so¬
Sentio ad muitandũ. rarissimos hor¬
tatores gloriosa consilia s alta
nimiũ supͣ que hoĩem A Quid
tas millitati ꝓxmia Non multũ
nit̾ fenitem et symera int̾esse dixe¬
run illes sequor qui cymerã nichil
esse uolunt Apud alios namq ci¬
lice mons est  Quasi uero i¬
mitandus tibi ꝓponatur fenix et
non acies uioꝵ que quo rarior eo
dignior cui similis fieri nelis quis¬
quis rares sequi negliget ⁊arus
esse uie non poterit &ł uideo un
ex pauçis fieri iubes unꝯ ex multe
sum R Ppe nillũ te maluerĩ
quan ex multis unũ nescio ẽĩ an
non esse an stultũ esse sit meluis
at qui pliu̾moꝵ ĩdem et stultorũ
e nũo sit o M Ego uero nl pe¬
mali sit esse aliquid nec ẽe qued

Expanded text:
torias vocor, et in medio dolorum estu, torias vocor, et in medio dolorum estu, vix presentium, vix mei ipsius memor, ad memoriam protrahor antiquorum! An non ergo clarorum recordatio virorum, qui similia fortiter passi sint, magnum affert in omni rerum asperitate soSentio ad imitandum rarissimos hortatores gloriosa consilia, sed alta nimium supraque hominem. Quid tas nullitati proxima: non multum inter Phenicem et Chymeram interesse dixerim illos sequor, qui Chymeram nichil esse volunt, apud alios namque Cilicie mons est. Quasi vero imitandus tibi proponatur Phenix et non acies virorum, que quo rarior, eo dignior cui similis fieri velis; quisquis raros sequi negliget, rarus esse vir non poterit. Video unum ex paucis fieri iubes; unus ex multis sum. Prope nullum te maluerim, quam ex multis unum; nescio enim an non esse, an stultum esse sit melius. At qui plurimorum, idem et stultorum e numero sit oportet. Ego vero nil pemali sit esse aliquid, nec esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
requiũt D leu michi simimo cru¬
tior dolore E Bi summꝰ nempe
brenis est dolor parce gemitibus
aut fugiet aut fugiat est ncte sic
utrimq libertas infaribus Intermi
farti animo ferre mortalia specio¬
simi ac uirule est D Speciosmm
dictu fateor factu nec possibile
quidem reor R Non impossibi¬
litas rermi est s mollicies hom̃i
que uirtutis in nuos desertores fe¬
cit et faciet et diui omne diffici¬
le tam ꝙ impossibile respuit᷑ u̾tꝯ
dein s honesta est D Ema ho¬
mines non dii et moribiuda cor¬
puscula uini doloris ferre nõ ualẽt/¬
ꝑ Fragilia corꝑa humana non
Regem sed non usq adeo qm̃ ad
colleranciã omis adu̾si sapitis
uiriũ habitura suit insi maior
multo ess inf̾initas animoꝵ et
illa est que uiro indignos enilatꝮ
et muliebres atq humilee uotes
elicit Qid est enĩ oro te cur mi¬
possibile homini censeas quod seye
olim et potusse udes hoĩem et fe¬
cisse O Heu michi rursus ad his¬

Expanded text:
requirit. Heu michi, summo crurequirit. Heu michi, summo crucior dolore! Si summus, nempe brevis est dolor; parce gemitibus: aut fuget aut fugiat est necesse; sic utrinque libertas in foribus. Interim forti animo ferre mortalia speciosum ac virile est. Speciosum dictu, fateor, factu ne possibile quidem reor. Non impossibilitas rerum est, sed mollities hominum, que virtutis innumeros disertores fecit et faciet; dum omne difficile tamquam impossibile respuitur, virdem, sed honesta est. Sumus homines non dii, et moribunda corpuscula vim doloris ferre non valent. Fragilia corpora humana non negem, sed non usque adeo quin ad tolerantiam omnis adversi sat virium habitura sint, nisi maior multo esset infirmitas animorum. Illa est, que viro indignos eiulatus, et muliebres atque humiles voces elicit. Quid est enim, oro te, cur impossibile homini censeas, quod sepe olim et potuisse vides hominem et fecisse. Heu michi, rursus ad his
Abbreviated transcription (Latin):
Oto corꝑe langueo R Si nõ
languet hospes corꝑis aiꝯ
uemat salus erumpet D Coto
corpore trutior nigens malũ k̾ ctoy¬
ti unũ in rebus hũmanis bonũ di¬
cunt uirtutem et ꝙͣuis alu alit̾
hec uerior tñ uiriliorq siña uisa
est cui consequens est unũ quoq
quod hint bono obicit᷑ malũ ẽẽ
Uitiũ quo fit ut dolor corporis
sit O Heu michi miserio ego tor¬
queor tu disputas pħicas fa¬
bellas R Rure te museꝵ dice uel
hoc ip̃o quod humaue uite regulas
fabellas uotas O Sonora hec isco¬
lis famosa per libros sed nec eculeos nͨ
egrotanciũ asscensura grabat ulos di¬
tuntur scribuntur facilus quam ꝓ¬
bantar E ymmo uero et ad dolo¬
rem et ad egritudinem et ad mortẽ
prosut s non om̃ibus quippe quia
non om̃ miserẽ pectoribus et proft̃o
quibus credita non sunt salubria
esse non pũt O Hen ego crutior
tu disputas Re Iste tuus dolor ant
ncc̃io lentus erit aut intensus atq
ita nel fatilem uel breuem ꝑ aciãm

Expanded text:
oto corpore langueo. Si non languet hospes corporis, aveniat, salvus eruperit. Toto corpore crucior, ingens malum. Stoici unum in rebus omnibus humanis bonum dicunt, virtutem, et quamvis alii aliter, hec verior tamen viriliorque sententia visa est; cui consequens est, unum quodque quod huic bono obicitur malum esse, vitium; quo fit ut dolor corporis, sit. Heu michi misero, ego torqueor, tu disputas, Philosophice fabelle. Iure te miserum dicis, vel hoc ipso, quod humane vite regulas fabellas vocas. Sonora hec in scholis, famosa per libros, sed nec equuleos nec egrotantium ascensura grabatulos: dicuntur scribunturque facilius, quam probantur. Immo vero et ad dolorem, et ad egritudinem, et ad mortem prosunt, sed non omnibus, quippe que non omnium insedere pectoribus, et profecto quibus credita non sunt, salubria esse non possunt. Heu, ego crucior tu disputas! Iste tuus dolor, necessario, aut lentus erit, aut intensus, atque ita vel facilem vel brevem patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
induxisset hic saltem pudor impu-¬
dace fuit turpem uitam ꝑcul agere
peꝑcit oculis srubuit q pñtiam tũa
Impuditiciami potes accusare nõ fu-¬
gam O ffeda uxor abiit E si h
doles dignus es ut/ maneat dignus
ut redeat / De uxore stetibi E¬
erilis uxor/ D

Expanded text:
induxisset? Hic saltem pudor impuinduxisset? Hic saltem pudor impudice fuit, turpem vitam procul agere, pepercit oculis erubuitque presentiam tuam, impudicitiam potes accusare, non fugam. Feda uxor abiit. Si de hoc doles, dignus es ut manserit, dignus ut redeat. 22 DE UXORE STERILI Sterilis uxor
Abbreviated transcription (Latin):
ueris solus ac nacuus D Turpitu¬
dine uxoris infrimor R̾ Ex alieno
pc̃co dampñũ dolor q nasa p̃t nõ
infauua sicut exalrena uirtute gau¬
Diuin non gloria tua te uirtus aut
uiciuui gloriosum efficiat. aut infa¬
famia Re Uel sile uel fuge nel
ulascere mediũ fecit ille uir sanctꝰ
natus de simplicitate cognomins
et ꝓfecto pͥmũ molle niiuus tercũt
q durũ mediũ honesti humamq
consilii iudeatur huis p̃sertim quoꝵ
media itideni est fortuna nam suꝑ¬
bis potentibus frustra lex ponit᷑
noluptas libido ire impetus hec po¬
tentis insolencie leges sunt ulcus
ferro recidendim putãt mult a
sunt aũt que non ferro egeant
s fomentis O Impudici est ueor
Si pati eligis cias fortassir
illam fnͣget et labor et filu et
morbi et rei familiaris angustia
quibusdam frem̃ utile pudor fuit¬
U uxor infanus abiit R Opta
ne redeat ne abierit secum uotũ
DUxor adulterũ est secuta R̃
Malles ne tũũ incubiculũ adulteꝵ

Expanded text:
veris solus ac vacuus. Turpituveris solus ac vacuus. Turpitudine uxoris infamor. Ex alieno peccato damnum dolorque nasci potest, non infamia, sicut ex aliena virtute gaudium, non gloria: tua te virtus aut vitium gloriosum efficiet aut infafamia. Vel sile vel fuge, vel ulciscere. Medium fecit ille vir sanctus nactus de simplicitate cognomen, et profecto primum molle nimis, tertium predurum, medium honesti humanique consilii videatur, his presertim quorum media itidem est fortuna. Nam superbis potentibus frustra lex ponitur, voluntas, libido, ira, impetus, he potentis insolentie leges sunt. Omne vulnus ferro rescindendum putant, multa sunt autem que non ferro egeant, sed fomentis. Impudica est uxor. Si pari eligis, etas fortassis illam franget, et labor et filii, et morbi et rei familiaris angustia, quibusdam frenum utile pudor fuit. Uxor infamis abiit. Opta ne redeat, ne abierit ferum votum. Uxor adulterum est secuta. Malles ne tuum in cubiculum adulterum
Abbreviated transcription (Latin):
ex actione castitati tribuntiuam
ac censoriam ꝓtãtem cessisse nõ
puduit quas suorum triumphan¬
trumphus im pediretur quas pos¬
tremo noxios casus obiuos a sup¬
plicio retraxisse legum q et capita¬
lis siũc unn fregisse sola iurgnita¬
tis maiestate coniꝑimius quarũ
preterea ediu̾so non facnuꝰ tñi
turpe s habitus aut sermo libe¬
rior pena graui atq infanna ñ
carebit et honoris tñ et decous
in memores et troris incestine ree¬
d ampnate q et defesse sub tram
uie per ystorias occursabunt .i nunc
tot exemplis et tamclaris et tani¬
sacris obrutas et tante pudicie rumã
tot probris illustriũ concussani pcui¬
lulum hĩuilioris cubiculi fidemi deflere¬
D uxor adultera est R d nõ nul¬
lis mutande in meluis iute causa
fuit qui maritali compede libãte lac¬
tu q graui face ire altus ceꝑnt
quoq gradimi facere ad iute liberi¬
sepe comes pedes expeditissimos re¬
tardauit Ibis ocius quocũq decre¬

Expanded text:
exactissime castitati, Tribuniciam exactissime castitati, Tribuniciam ac Censoriam potestatem cessisse non puduit, quas suorum triumphantriumphus impediretur, quas postremo noxios casus obvios a supplicio retraxisse, legumque et capitalis sententie vim fregisse, sola virginitatis maiestate comperimus, quarum preterea, ex diverso, non facinus tantum turpe, sed habitus aut sermo liberior, pena gravi atque infamia non carebat, et honoris tamen et decoris immemores, et terroris incestive damnateque et defosse sub terra vive, per historias occursabunt. I nunc, tot exemplis et tam claris et sacris obrutus, in tanta pudicitie ruina, tot probris illustrium, concussam paululum humilioribus cubiculi fidem defle. Uxor adultera est. In nonnullis mutande in melius vite causa fuit, qui, maritali compede liberati, reiectoque gravi fasce, ire altius ceperunt, quoque tibi gradum facere ad vite liberisepe et comes pedes expeditissimos retardaverit. Ibis ocius quocunque decre
Abbreviated transcription (Latin):
non quod alieno quisꝙͣ insi maliuo¬
lus delectrtur malo. Sed quod hui¬
lioris fortune hoiẽm non indignat̾
pati que tociens niũdi dños passos
nouit uel non ferenda mollicies uel
suꝑbia uideatut Tolleranda ciuiq
sua sors illa equius ꝙͣ toem parius
constat ac maximis niudiosissimis¬
q mortaliũ. prouide non honũbus
tm̃ imptas s deo eciam desponsatas
in hec flagitia labi solitas uides ꝓch
pudoi nec tanti sponsi deuerentiã
infelicem p̃cipitem q aĩam frenat
cui aũt ꝑcet effrena ac turbida libi¬
do q net celo ꝑcet/ nec celestem me¬
tuit uindictam seu quibus absti¬
neat que nec deo sacratis corpori-¬
bus abstiendum tenset/ nec uero
fñi h ac etate monstra ħ tam feda
libidinũ cernuntur ꝙͣius uniꝙͣ nullo
recto iudicio fediora esse poterunt le¬
sisq maioris it̾amarto s euo illo qo
ita prodigiũ scelus erat et non uir¬
tus iusa equidem at pumta nos¬
cuntur uirgnies ille bestales quay

Expanded text:
non quod alieno quisquam, nisi malivonon quod alieno quisquam, nisi malivolus delectetur malo, sed quod humilioris fortune hominem indignanter pati que totiens mundi dominos passos novit, vel non ferenda mollities, vel superbia videatur. Toleranda cuique sua sors, illa equius, quam communem parvis constat ac maximis invidiosissimisque mortalium. Proinde non hominibus tantum nuptas, sed deo etiam desponsatas, in hec flagitia labi solitas vides: ac proh pudor, nec tanti sponsi reverentia infelicem precipitemque animam frenat: cui autem parcet effrenis ac rabida libido, que nec celo parcit, nec celestem metuit vindictam, seu quibus abstineat, que nec deo sacris corporibus abstinendum censet? Nec vero tantum hac etate, monstra hec tam feda libidinum cernuntur quamvis nulla unquam recto iudicio fediora esse potuerint, lesique maioris iram merita, sed evo illo, quo prodigium scelus erat, ut nunc virtus visa equidem ac punita noscuntur. Virgines ipse Vestales, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
menelai helena phasipheminois phe¬
mam olim quoq dum quoddam
enis noscet adulteria non tm̃ ⁊o
me perq omnem ytaliam uulgã
s que athenis iam atq per greciã
tantabantur nũue ut arbitror
felicis sibi nomen prorsus sibi in¬
debitiuu usurpasset Post hanc
nilia agrippa quam huic affluti
Ura uirtus binc maiestas patris
obstruxisse debuerat sił q huiꝰ q fi¬
lia et nomĩe et lasciua nã par
harum q sen iute seu fortue festi¬
gus hens Iulia seueri non stat pu
eiusdem messelamam sunnuũ nn¬
perii probrum lo quar que secordem
Uirm ac cesariũ deẜias cubile/ noc¬
tu lupanaria circiubat Illa faciẽs
que referri ꝓudor ꝓhibet quid has
ergo quid ne alias stringam seu
quis fornx autrustis meretricibus
nec uit a honesta est nec ulla ex
ꝑte adulterii ernen leuat qm̃ pociꝰ
grauat habet tũ haut sꝑnendam
consolationis efficaciã smulitudo
conspecte miserie ac paritas erũpnaꝵ¬

Expanded text:
Menelai Helena, Pasyphe Minois, PheMenelai Helena, Pasyphe Minois, Phemam, olim quoque dum quoddam si eius noscet adulteria, non tantum Rome, perque omnem Italiam vulgata, sed que Athenis etiam per Greciam cantabantur, minime, ut arbitror, “felicis” nomen sibi prorsus indebitum usurpasset. Post hanc Iulia Agrippe, quam hinc a flagitio viri virtus, hinc maiestas patris absterruisse debuerat; simulque huius filia, et nomine et lascivia matri par; harumque seu vite seu fortune vestigiis herens Iulia Severi, non sat pudeiusdem Messalinam, summum imperii probrum, loquar, que socordem virum ac cesareum deferens cubile, noctu lupanaria circuibat, illa faciens que referri etiam pudor prohibet? Quid has ego, quidve alias stringam, seu quis tam fornix augustis meretricibus nec honesta est, nec ulla ex parte adulterii crimen levat, quin potius gravat. Habet tamen haud spernendam consolationis efficaciam, similitudo conspecta miserie ac paritas erumnar
Abbreviated transcription (Latin):
totam atq integram uoluisses quod
nec ferocissimis tyranorum nec re¬
gum maxinius tua potuit etate ꝯ¬
tingere nec priore potuerat/ Mitto re¬
tencia ne quos forte pñtiũ offendam
tutius est herculem ferire ꝙͣ uillicum
Nec uero cuncta ueteruiu attingam
formidatissimorum sumiuoꝵq hõmĩ
fame paream nosti aũt hiis que nichil
iu silencio gemitũ tuũ frena aalioqͥn
urbem lustra scrutari uituua dextra
leua q aderunt qui uel neglciũ ge¬
mitum genciũ calcatam q thori
fiden lugeant uel ignari soli uul¬
go noti dedecoris rideantur ciebrio¬
ra illa quiden uañꝙͣ non aurib
modo sed oculis quotũq terrarum
ꝑrexers de futura at maioribus
aniuor inest consolacio Neges
cogita quos bidisti at terrarum do¬
minos/ de hint scuptis fama q cot¬
intos recordare Respice eciam artuu
fabulam ystorias deliquorum. In mẽ¬
tẽ redeat olympias philippi cfeopã
ptholomei agamenoms clice mestra

Expanded text:
totam atque integram voluisses, quod totam atque integram voluisses, quod nec ferocissimis tyrannorum, nec regum maximis potuit tua etate contingere, nec priore potuerat? Mitto recentia, ne quos forte presentium offendam: tutius est Herculem ferire quam villicum. Nec vero cuncta veterum attingam: formidatissimorum summorumque hominum fame parcam. Nosti autem, hisque vel in silentio gemitum tuum frena; alioquin urbem lustra, scrutare viciniam: dextera levaque aderunt, qui vel neglectum genium calcatamque thori fidem lugeant, vel ignari soli vulgo noti dedecoris rideantur. Crebriora illa quidem, nunquamque non auribus modo, sed oculis quocunque terrarum perrexeris defutura; at maioribus maior inest consolatio. Reges cogita quos vidisti ac terrarum dominos; dehinc scriptis famaque cognitos recordare; respice et Arthuri fabulam, et historias reliquorum, in mentem redeat Olympias Philippi, Cleopatra Ptolemei, Agamemnonis Clytemnestra,
Abbreviated transcription (Latin):
Imxquissimi uidices qui de pudicicia
iudigent impudici Impime ꝓas¬
ores duune atq humane Donius
soce s rapte ex hostibus aut nẽpe
precio sint ancille cũ et si obse quii
plusculum fidei anchil plus tuat
comũx̃ debeat ꝙͣ tu sibi par debitu
equus amor/ mutua ꝯuigii fides est
Non extusso uxores uiros arguo p̾mã¬
q illis culpe partem tribuo Persepe
eñĩ uxou durum atq exemplum las¬
cuue uir fuit ⁊ et nide mali ꝓcessit
iniciũ unde remediũ debebatur Qui¬
us autem pudor feminie ꝓprius
iuro recte prudencia atq ost antia sua
eẽ debeat. Itaq omis in uiro ꝙͣ iliꝰ
ere deiuencia aĩ q leuitas eo est fe¬
dior quo uiro debita magis est g̈ui¬
tas ¶Conuigis adulterio mestus
sum E uisitatus dolor ueras inui¬
rias nec minus crebras iuix crebrior
ꝯiugii ꝙ̃ adulterii usus est Deide
het est quod ut ait quid̃ net ꝑunt¬
nestas libido alti fieri uetat
tu nec tibi ergo femiuam unani tuã

Expanded text:
iniquissimi iudices; qui de pudicitia iniquissimi iudices; qui de pudicitia iudicent impudici, impune pasores, divine atque humane domus socie, sed capte ex hostibus aut empte pretio sint ancille; cum etsi obsequii plusculum, fidei, nichil plus tua tibi coniunx debeat, quam tu sibi. Par debitum, equus amor, mutua coniugii fides est. Non excuso uxores: viros arguo, primamque illius culpe partem tribuo. Persepe enim uxori dux atque exemplum lascivie vir fuit, et inde mali processit initium, unde remedium debebatur, quamvis autem pudor femine pro certe prudentia atque constantia sua esse debet. Itaque omnis in viro, quam in muliere, dementia animique levitas, eo est fedior, quo viro debita magis est gravitas. Coniugis adulterio mestus sum. Usitatus dolor, vetus iniuria, nec minus crebra: vix crebrior coniugii quam adulterii usus est. Denique hoc est, quod ut ait quidam, nec permitnestas, libido alterum fieri vetat. Tu ne tibi ergo feminam unam, tuam
Abbreviated transcription (Latin):
teruis adulterni pena est eo q nistan¬
cior si multorum Cogita an tu uinꝙ̃
alii feceris unde si hoc tibi fieri non
ab alio dignũ sit nuusta ei atq m¬
pudens est querela pati quod fecerit
indignanter et ab alto exspectare alti
quod feceris lex mortalis iubet et face̾
alus quod tibi ab aliis fieri uelie Scdñi
adeo dognia est/ ut id ꝓpham eciam
cogente sentencie grauitate atq equi¬
tate laudauerunt s mortalis petu¬
lancia lña leguni salubriũ abro¬
gatrx esse fas neplias q ꝯfundit
Itaq passim adult̾i huic cursant
runt/ suas interim quaes inchil in
publico cerni ueluit et si quis in illas
oculum deflexerit insamant Si seurꝰ¬
arbiter quisq erit O Coniugales
michi fides frangitur R uide ne
tu hanc alue non maritis tiu s
uxor tue fregeris nani sunt qui ab
uxore exigunt quod nen p̾stant qui
lasciuam titulo urbamtatis excu¬
sent alienam ut grauissmiũ scelꝰ
seuerissmie purentes qui cuncta sibi

Expanded text:
terius adulterii pena est, eoque iustterius adulterii pena est, eoque iustior si multorum. Cogita an tu unquam alii feceris, unde hoc tibi fieri nunc ab alio dignum sit. Iniusta enim atque impudens est querela pati quod fecerit indignantis; et ab alio expectare, alteri quod feceris, lex moralis iubet, et facere aliis quod tibi ab aliis fieri velis, sanctum adeo dogma est, ut illud prophani etiam cogente sententie gravitate atque equitate laudaverint. Sed mortalis petulantie licentia, legum salubrium abrogatrix, omne fas nefasque confundit. Itaque passim adulteri occursant, rint, suas interim coniuges, vel in publico cerni nolint, et si quis in illas oculum deflexit insaniant: sic sevarbiter quisque est. Coniugalis michi fides frangitur. Vide ne tu hanc aliis, non maritis tantum sed uxori tue fregeris. Nam sunt qui ab uxore exigunt quod non prestant; qui lasciviam suam titulo urbanitatis excusent, alienam ut gravissimum scelus severissime punientes; qui cuncta sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Apudica domi uxor est michi
EM allen rapta esset aut ec̃
inportuna moribus q asperis pociꝯ
quͣ lasciuis ac turpibus ferenda tñ
oña augenti insi ingenti q aĩo
arerum mortalũ ꝯtemptore maui¬
merabiles sunt honu nuserie quib¬
oñubus una uirtus obicit᷑ dd n¬
pudica est nuchi uxor R Pudia¬
cia ansigius nuꝑiosas efficit nr̃o¬
uas nichil metuit que nichil sibi
est conscia huic malo saltem eigo
hoc boni niest esse iam molest a
minus incipiet minus q insolens
lesa eñ ꝯsciencia femineũ amuui
Pmit tumorem et sepe obsequentior
in reliquis uiro est que se menirint
npudicaniD lascua est uxor¬
R Non amraudum si foruiosa nõ
rur audum si deformis & Uxor
impudica est R Pultra dumi
limen uxor subut subire ciñu deb
illud satirici rara adeo concordia for¬
me et pudicitie nan si turpis iusa¬
mat ꝓpe gaudendum est causam
adesse diuorcii D Adultera uxor
est R adulterũ sepe quidem equo
ardencius expetra quigri sepe uñũ al¬

Expanded text:
mpudica uxor domi est michi. Mallem rapta esset, aut etiam importuna moribusque asperis, potius quam lascivis ac turpibus. Ferenda tamen omnia ingenti nisu ingentique animo, et rerum mortalium contemptores; innumerabiles sunt hominum miserie, quibus una virtus obicitur. Impudica est michi uxor. Pudicitia insignis, imperiosas efficit matronas, nichil metuit que sibi nichil est conscia. Huic malo igitur, hoc saltem boni inest: esse iam molesta minus incipiet, minusque insolens. Lesa enim conscientia, femineum premit animi tumorem, et sepe obsequentior in reliquis viro est, que se meminit impudicam. Lasciva est uxor. Non mirandum si formosa, non curandum si deformis. Uxor impudica est. Pulchra dum limen uxor subit, subire debet animum illud Satyrici: Rara est adeo concordia forme, atque pudicitie. Nam si turpis insaniat, prope gaudendum est: causam adesse divortii. Adultera uxor est. Adulterium sepe quidem equo ardentius expetiti coniugii, sepe unum al
Abbreviated transcription (Latin):
ne q fornudinũ non minꝰ ciatos me¬
tuuint quam gladies nec miius
per ubsides ꝙͣ sagittas Non mẽ¬
sa non donius non cubiculũ ꝑicli
fius uacat dubia quelib atq sus¬
pecta pũtem q uiris intentat oĩa
mortem quod in tempestate ait ma¬
ro in tranquillo uobis accidat et ho
ure illam tam dilcẽ uobis afferunt
diuicie pauꝑtas uero p̾ter in meritũ
apud uulgũs infamati nõĩs nota
quilla Tandem ergo fictilibus et ui¬
treis ac treis uasculis frem hoiẽs
bibite atq edite si secure bibere uulte
atqz edere Aureis uases atq gẽmate
miscentur uenena quorsum pergis
Aluaricia ip̃m quoq iam uenenũ gẽ¬
mas amat atq anrũ Contͣ hãt
pestem neq pontici regis neq alt̾iꝰ
efficatius antidotũ quam pauꝑtas¬
O Uenaiũ hausi mors precordiis
innatat E Ubi semel moriendũ
esse Decreuis quod decretum esse dẽt
om̃ibus qui se memiuerint morͣ les
Guid refert an id sciciendo facias

Expanded text:
neque formidinum, non minus ciatos meneque formidinum, non minus ciatos metuunt quam gladios, nec minus paropsides quam sagittas, non mensa, non domus, non cubiculum periculis suis vacat. Dubia quelibet atque suspecta, presentemque viris intentant omnia mortem; quod in tempestate ait Maro, in tranquillo vobis accidit, et hoc vestre ille tam delecte vobis afferunt divitie, paupertas vero preter immerito apud vulgus infamati nominis notam, quilla. Tandem ergo fictilibus et vitreis ac terrenis vasculis terreni homines bibite atque edite, si securi bibere vultis ac edere; aureis vasis ac gemmatis venena miscentur. Quorsum pergis avaritia? Ipsum quoque iam venenum gemmas amat atque aurum. Contra hanc pestem neque Pontici regis, neque alterius efficacius antidotum quam paupertas. Venenum hausi; mors precordiis innatat. Ubi semel moriendum esse decreveris, quod decretum esse debet omnibus, qui se meminerint mortales, quid refert an id sitiendo facias
Abbreviated transcription (Latin):
Euenũ tnueo R̾ Potu ab¬
stine cibo q per miscuo exꝑtoꝵ
fides auntorum excubet suspectos li¬
nien arceat unia turbida fusta exu¬
lent puluenta dapum q ꝑmixtio
cautio assit et sobrietas et tard itas
precipitacio absit que et in aliis et p̃¬
sertini hoc in gñe mortis multos ꝑ¬
didit ẜic ad mensam lenta manꝰ
oculus celer aminꝰ uigil meuior q
discruiuiuis nec tus tiu s tuorum
oculis atq animꝰ obuixus inuigilia
magiis ꝑiculis magna obstat in¬
tençio nichil non turbat ancantum
Uenenari nietuo I Oꝑosum
remedium audisti uis audire facilimũ
Pauper esto ueneni metum ꝑiculum¬
q disuisseris hoc si quidem mali geꝯ
Hiuilis fortima non recipit una secu¬
uitas parens et t̾rorũ oña exstirpa¬
trix mẽdicina illa optuna quidem
atq ꝓmptissima nulli hom̃i negã
multis eciam ingesta uolentibꝰ Ne
uero effitax minꝰ quam ꝑabilis tã¬
ta hercle ꝙͣuis amaruiscula atq har¬
ridula ꝯp̃mit animi tumores liuo¬

Expanded text:
enenum timeo. Potu abstine ciboque permiscuo; expertorum fides amicorum excubet; suspectos limen arceat; vina turbida fusca exulent, pulmenta, dapumque permixtio; cautio adsit, et sobrietas et tarditas. Precipitatio autem absit, que et aliis, et presertim genere hoc mortis multos perdidit; sit ad mensam lenta manus, oculus celer, animus vigil, memorque discriminis; nec tuis tantum sed tuorum oculis atque animis obnixus invigila. Magnis periculis magna obstat intentio; nichil non turbat incautum. Venenari metuo. Operosum remedium audisti; vis audire facillimum? Pauper esto: veneni metum periculumque discusseris; hoc si quidem mali genus, humilior fortuna non recipit, una securitatis parens et terrorum omnium extirpatrix. Medicina illa quidem optima atque promptissima, nullique hominum negata, multis etiam ingesta nolentibus, neque vero efficax minus quam parabilis, tuta, Hercle, quamvis amariuscula atque horridula. Comprimit animi tumores, livo
Abbreviated transcription (Latin):
qua profecto anten non facit liberũ for¬
tuna sed uirtus C liber sum E ꝑlane
si prudens es si iustus si fortis si modestꝰ
si innocens si puis horum si quid abfu̾it
pro ea parte ẜuũ te sçito ¶ In libera
patria natus sum E Urbes quoq tuli¬
beras tua etate per exiguo flexu rcui post
paululun sernas nosti ꝙ si nociora uel da¬
riora sunt uetera lademõ Athene lib̾rĩe
urbes seruile p̾mũ mox ext̾mimni passe st̾
iugum Iherosolima sancta urbs et lib̾tat᷑
eternt mater/ temꝑaliter et romanis ẜm¬
uit et assiriis nñt seruit egyptiis. Roma
uero non solum libera sed dña genciũ suoꝵ
p̃mũ ciiuũ post eciam uilissimoꝵ hoñũ
ẜua fint ut nemo umꝙͣ libertati nel mi

Expanded text:
qua! Profecto autem liberum non facit forqua! Profecto autem liberum non facit fortuna, sed virtus. Liber sum. Plane si prudens es, si iustus, si fortis, si modestus, si innocens, si pius; horum si quid abfuerit, pro ea te parte servum scito. In libera patria natus sum. Urbes quoque tu liberas tua etate pro exiguo flexu rerum post paululum servas nosti. Quod si vel notiora vel clariora sunt vetera, Lacedemon et Athene liberrime urbes, civile primum, mox externum passe sunt iugum. Hierosolyma, sancta urbs et libertatis eterne mater, temporaliter et Romanis servivit et Assyriis, nunc servit Egyptiis. Roma ipsa non solum libera, sed domina gentium, suorum primum civium, post etiam vilissimorum hominum serva fuit, ut nemo unquam libertati, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
sera contubiit seruitute Quod macedo¬
phacemi meniorem ac uirgurtam regni
omnes eculmine romana prolapses in
uicula Mitto ueteros regum casus etas
tua quosdam e regia trusit in carcerem
Enudem q una hora et pͥmũ regem et
libertate tumescere qñ non ex libris modo
sed ex regibus tam subito ẜui fuint Rec
due deges des humane nil sub celo sta¬
bile quis in tanta uertigme firmũ ali¬
uides quod parentibus ortus ingenis nec
in acie captus uec uenuudatus sis sunt
nobis muisibiles ammoꝵ dm̃ et in ip̃ã
homi origine lateus pestis est nastendi
genus ob noxium pcc̃o quo nalla gramor
ẜuitus fingi põt sunt occulti hostes et
bella clandestina sunt qui miseras aĩas
nudiuentur quas hen uili precio uendi¬
tis uoluptates fedissime duantur/ que uos
menodabili laqueo uinctos tenent Ste
nunt et libertate gloriamini . S nos ceci
nichal insi corporcum bidetis unde eũ
oppmntire liberũ iudicatis elegant̾ et reli¬

Expanded text:
sera contabuit servitute. Quid Macedosera contabuit servitute. Quid Macedophacem, memorem atque Iugurtham, regni omnes e culmine Romana lapsos in vincula? Mitto veteres regum casus; etas tua quosdam e regia trusit in carcerem, eundemque una hora et primum regem et libertate tumescere, quoniam non ex liberis modo, sed ex regibus tam subito servi fiunt. Nec due res humane, nichil sub celo stabile. Quis in tanta vertigine firmum aliibi non vides, quod parentibus ortus ingenuis nec in acie captus nec venundatus sis; sunt vobis invisibiles animorum domini et in ipsa hominum origine latens pestis est: nascendi genus obnoxium peccato, qua nulla gravior servitus fingi potest. Sunt occulti hostes et bella clandestina, sunt que miseras animas nundinentur, quas, heu!, vili pretio venditis, voluptates fedissime dominarum, que vos inenodabili laqueo vinctos tenent. Ite nunc et libertate gloriamini! Sed vos ceci nichil nisi corporeum videtis, unde eum opprimitur liberum iudicatis: eleganter, ut reli
Abbreviated transcription (Latin):
qui nascitur lib̾ sed qui moritur
liber est ⁊ multum fortune licet n nascẽ¬
tem moxtactura nichil expungnat
urbes uiuntissimas iarmator fundit᷑
ex̾citus potentissima regna subuertit
in expugnabilis arx scpulccum illic reg¬
ab nsultibus tuti sunt tu te liberum iat¬
tas et iguoras/ non dico ad sepultrum sẽd
an liber hodie n cubiculum sis iturus lib̾¬
tas br̃ã temussimo intentus filo sicut alia
quibus fiditis omia tremula semper et ca¬
duca est O liber sum R Idciece te ut re¬
or liberum dicis quia dñiũ nullũ habes
s anͣneum audi senecani bona inquit etas¬
etas est forsitan habebis uesas qua etate
het tuba ẜuire cepit qua cresus qua daru
mat̾ qua plato qua diogenes hus ille te
ammonet exemplis. Multa sunt alia uł
tacita senece uel ignota Nunꝙꝰ non aciliũ
⁊egemi non memĩsti iudigat prorsus hõ
ludibrio passum nũquid tibi retençior an¬
nis ualerianus excidit quoꝵ ille modo
cruci supplicio ꝑemptus hic longa et mi¬

Expanded text:
qui nascitur, sed qui moritur liber est. Multum fortune licet in nascentem, in extinctum nichil. Expugnat urbes munitissimas, armatos fundit exercitus, potentissima regna subvertit; inexpugnabilis arx sepulchrum: illic regab insultibus tuti sunt. Tu te liberum iactas et ignoras, non dico ad sepulchrum, sed an liber hodie in cubiculum sis iturus! Libertas vestra tenuissimo nitens filo, sicut alia quibus fiditis omnia, tremula semper et caduca est. Liber sum. Idcirco te, ut reor, liberum dicis, quia dominum nullum habes: sed Anneum audi Senecam: “Bona” inquit “etas est; forsitan habebis. Nescis qua etate Hecuba servire cepit, qua Cresus, qua Darii mater, qua Plato, qua Diogenes?” His ille te admonet exemplis; multa sunt alia vel tacita Senece vel ignota. Nunquid non Attilium Regulum meministi, indignum prorsus hoc ludibrio, passum tamen? Nunquid tibi recentior annis Valerianus excidit? Quorum ille modo arum servus, ille truci supplicio peremptus, hic longa et mi
Abbreviated transcription (Latin):
pacientia est Quid si ꝑno exmalo
bonũ ingens elig elitis hec in mirũ¬
raꝵ una est rerũ que ꝯtemptũ cor¬
poris maxime ꝑ aruĩt quo itgil
est melius mortali Q Totũ me
stabies occupat R Totũ te uin
est id quidem metuo s plus est
forsitan quam quod dice̾ uoliusti
totum eñi corpus intelligis s est
uobis inuisibilis animoꝵ scabies¬
cupiditas at libidoet piuritꝰ quidẽ
ulcisrendi querendi q qui quo mag̾
stalpitur at̾us estuat hanc ł net
tollere net liuire petestis nec senti¬
tis quidem tanto minor est uobis
semper ur̃i tura quam corporis

Expanded text:
patientia est? Quid, si parvo ex malo patientia est? Quid, si parvo ex malo bonum ingens elicis? hec nimirum una est rerum que contemptum corporis maxime pariunt, quo nichil est melius mortali. Totum me scabies occupat. Totum te, verum est; id quidem metuo; sed plus est forsitan, quam quod dicere voluisti, totum enim corpus intelligis. Sed est vobis invisibilis animorum scabiescupiditas ac libido, et pruritus quidam ulciscendi querendique, qui quo magis scalpitur, acrius estuat. Hunc ne tolli nec leniri poscitis, nec sentitis quidem, tanto minor vobis est semper vestri cura quam corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Cabie p̾mor importima ꝑ
Iam non miror si languores
meros eg re feres qñ id luges ciu dul¬
ce aliquid in muixtum est O Geaui
uexor scabie R Sunt qui bant
salubrem ditant Ego añt ne tã
meste rei letum nomen tribuam ar¬
ram potius salutis siue ad salutẽ
uiam dico mollis est qui asꝑitatem
uie brenem respuit tuiꝰ exitꝰ sit io¬
tundus E Arida me scabies ex̾cet¬
R Iam horologio non egebis erit
tetum que te noctibus extitet te q
honesto tiuꝮ piam fortasẜ officio uigi¬
lem reddat Nemo tam piger quemi
non stabies solliritũ fatiẽt D Eca¬
bie torqueor R Morbus ignobilis
s nobilis cura est labor estas baluea
ꝑuigil dieta Si nec ista profueruit
ad pacĩẽ medicuiã recurrendũ erit
illa omibus morbis est dultissim a
D Ecabie trucior tediosa et feda¬
R. Mentru nego ubi ergo publius
molestu ociũ põdagrici pedes dixit
me siuente potes addere mestũ ne-¬
gotiẽ scabiosi manꝮ E quid dices
si quo fedior morbus eo pulchrior

Expanded text:
cabie premor importuna. Iam non miror, si angores meros egre fers, quando id luges cui dulce aliquid immixtum est. Gravi vexor scabie. Sunt qui hanc salubrem dicant; ego autem ne tam meste rei letum nomen tribuam, arram potius salutis sive ad salutem viam dico. Mollis est qui asperitatem vie brevem respuit, cuius exitus sit iucundus. Arida me scabies exercet. Iam horologio non egebis: erit tecum que te noctibus excitet, teque honesto cuipiam fortassis officio vigilem reddat. Nemo tam piger, quem non scabies sollicitum faciat. Scabie torqueor. Morbus ignobilis, sed nobilis cura est: labor, estas, balnea, pervigilium, dieta. Si nec ista profuerint, ad patientie medicinam recurrendum erit: illa omnibus morbis utilissima est. Scabie crucior tediosa et feda. Neutrum nego. Ubi ergo Publius molestum otium “podagrici pedes” dixit, me sinente potes addere, mestum negotium scabrosi manus. Sed quid dices, si quo fedior morbus, eo pulchrior
Abbreviated transcription (Latin):
medium ꝓferat non sophisma lubricũ ut
illi s iisolidimi pro ingenio profe̾ntis ad
uirtutem ant beatau bitan portinens
De huic collacione facta sine inuidia
sme ira qui niferiores doctorum iudicio
uisi erant facile quidͤm mulcent̾ peciũa
hec in philosophicas uertatur cenas sic
Res una ꝯnuo sumptin ex̾ciciũ studio
caltat ingemo mĩstrabit ꝙ huic uictos
excitat huic bictores hoc alie gn̾e quo
antiqui saturnalia nos pia festa/ et quo
illi athitas uos romauas noctes instrui¬
te habes ludũ quo et ludere nuet et lusisse
nou pudeat
ludere ꝑ O uorago ingenz

Expanded text:
medium proferat, non sophisma lubricum ut medium proferat, non sophisma lubricum ut illi, sed solidum pro ingenio proferentis ad virtutem aut ad beatam vitam pertinens. Dehinc collatione facta sine invidia, sine ira, qui inferiores doctiorum iudicio visi erunt, facili quidem mulctentur pecunia hec in philosophicas vertatur cenas: sic res una convivio sumptum, exercitium studio, calcar ingenio ministrabit, quod hinc victos excitet, hinc victores. Hoc alee genere quo antiqui Saturnalia, vos pia festa, et quo illi Atticas, vos Romanas noctes instruite. Habes ludum quo et ludere iuvet et lusisse non pudeat. 27 ludere. O vorago ingen
Abbreviated transcription (Latin):
ludus est symee mscere calculos ac tũfferre
et posti illidere raptim iactare manus et re¬
trahere nsultare aduersario et collisis deu¬
tibus minari irasci altacari freme̾ uicissi¬
q intermi ut flacti uorbo utar apud scal¬
pere ungues rodeᷤ et adsimimam omĩa fce̾¬
quo risum pretereuntibus excutiant Nñꝙꝰ
eñĩ horuin ãquid aut ullum penitus amen¬
cie gemis amittitis Nonne ita tor quimĩ
quasi uel ur̃a nel publica salue in dubio sit
mrati credo prelio uicissent si quam ligucie
aut eburneis impenderant curam ueris mi¬
licis impendissent uix irei ulliue tam
intensum tamq meptum scudiũ iuemas
sed est hoc m regno stulticie ⁊dem ut quax
rerum minor est fructus ut cupiditas et de¬
lectacio maior sit ¶ Alea delcõr R̾ Ostẽ¬
dam tibi si consilio uti uoles gu̾osam ata
honestam aleani qua olin athenis docti ho¬
mines usi surt ut festinis si diebus in
consilio amicoꝵ quisq de lrĩs aliquid in

Expanded text:
ludus est simie miscere calculos ac transferre ludus est simie miscere calculos ac transferre et post illidere, raptim iactare manus ac retrahere, insultare adversario et collisis dentibus minari, irasci, altercari, fremere vicissimque interim, ut Flacci verbo utar, caput scalpere, ungues rodere, et ad summam omnia facere, que pretereuntibus risum excutiant. Nunquid enim horum aliquid aut ullum penitus amentie genus omittis? nonne ita torquemini quasi vel vestra vel publica salus in dubio sit? Multi, credo, prelio vicissent, si quam ligneis aut eburneis impenderunt curam veris militibus impendissent. Vix rei ullius tam intensum tamque ineptum studium invenias. Sed hoc est in regno stultitie commune, ut quarum rerum minor est fructus et cupiditas et delectatio maior sit. Alea delector. Ostendam tibi, si consilio uti voles, generosam atque honestam aleam, qua olim Athenis docti homines usi sunt, ut festis scilicet diebus in consilio amicorum quisque de litteris aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
tissime atq optime rexit tale sibi interdu
laboris diu̾ticulum elegisset hoc inte ꝓbaue¬
dini sunt eni et doctis et magnis uirs appeti¬
tus quidem ꝑegrini et sui quormusi ut/ in
docans sic in moribus mutator fu̾i̾s facile
labi queas neq eni oñũ que laudant᷑ lan¬
de digna sunt omĩa¶ ludo alee delector¬
ꝑ Quis nou delectetur super pictam tabu¬
lam consignatam mũs ossiũ quadraturã
caspanti cubitu iactare quaq ille dixexeñt
trepidantibus digitis rotundas maciem ta¬
bulas mittere gloriosum ex̾citciũ et p̃clarũ nͫ
et curͣui et lanceas mĩturum O Calcuł
libene ludo E Opuerile studiũ o perditũ
tempus/ o cure suꝑnatue o meptissimi cla¬
mores stulta gandia/ neq ridicula de lure
senes impendere alneo/ et pacu panculis
linguis uagis ac furtun madiantibus
atq latrocmnantibus uñ latriicularius
ludus apud ueteres dicebatur quo lusisse sy¬
mean auctor est plĩmꝰ miraris atqͥ ⁊pꝰ̾e

Expanded text:
tissime atque optime rexit, tale sibi interdum laboris diverticulum elegisset, hoc in te probaverim: sunt enim et doctis ac magnis viris appetitus quidam peregrini et sui, quorum, si ut in doctrinis sic in moribus imitator fueris, facile labi queas. Neque enim omnium qui laudantur laude digna sunt omnia. Alee ludo delector. Quis non delectetur super pictam tabulam consignatas numeris ossium quadraturas crispanti cubito iactare quaque ille direxerint trepidantibus digitis rotundas in aciem tabellas mittere? Gloriosum exercitium et preclarum nomen et currus et laureas meriturum! Calculis libens ludo. O puerile studium, o perditum tempus, o cure supervacue, o ineptissimi clamores, stulta gaudia ireque ridicule! Deliros senes impendere alveo et pauculis lignis, vagis ac furtim insidiantibus atque latrocinantibus, unde latruncularius ludus apud veteres dicebatur! quo lusisse simiam auctor est Plinius. Miraris: atqui proprie
Abbreviated transcription (Latin):
escit disce illo tu teste ꝯtentꝰ
esse qui nou qualiter s quid dicas
sen quid pocius dicere uelis attẽ¬
dit diste tu theatrum honestis¬
simũ mẽdio pectoris exstruere
dasce nou hom̃i s ueritatis applan-¬
sum optare et aliqñ sine strepitu
gaudere ꝯtempnat q modestia
q ꝑfecta non nũꝙͣ extinguit
cõe cum moyse tali uiro et tam
dei amico at qui fer al seu anti¬
qua repetis seu mod̾ua circũspit̾
ut multi occurrent blesi ura optĩ
multi q disertissimi scelgerati sic
per rari quibus utrumq contigerit
singularũ eloquentia et excellens
Uirtus
 De amissa lingua .d¬
Uid ꝗr liuguã

Expanded text:
escit. Disce tu illo teste contentus escit. Disce tu illo teste contentus esse, qui non qualiter sed quid dicas, seu potius quid dicere velis attendit. Disce tibi theatrum honestissimum medio pectoris extruere. Disce non hominum, sed veritatis applausum optare, et aliquando sine strepitu gaudere, contentaque modestia, quam perfecta nonnunquam extinguit i commune cum Moyse tali viro et tam Dei amico? atqui seu antiqua repetis, seu moderna circumspicis, ut multi occurrent blesi viri optimi, multique disertissimi scelerati, sic perrari quibus utrunque contigerit, singularis eloquentia et excellens virtus. 103 DE AMISSA LINGUA Quid, quod lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ter succẽdat ⁊etemptars quid go
bono tuo non tñi equamunt sẽd
lete utere alienũ linque alus neu¬
ał non liuguam stilumq suꝑu a¬
cuo atteras siue in quam alios tu¬
intellige cum secretior ac maior ex
ingeno uo luptas quam eloquio
ꝑcipitur magis q contiua et plꝰ
quietis et mindie minꝰ babens¬
D Coram multis lo qui pndor
impẽdit R Magiuis hoc uiris
aiccidisse notum est frontis in becil¬
litate non exnicio lingue s inge¬
mi quod si cum multis refugis
ac cum ꝑancis et cum uno loquẽ
ut clariores fatear ꝯciones dula¬
ora collo quia non negabis si nõ
id ipiũ potes ad te rẽdi tecu lo¬
quere quod iam supͣ monũ tuũq
mõdesticũ collocutorem excita sꝑ
ille quidem presto est nõ nisidia
non iniudet non irudet non fas¬
tidit non exactam atq laboriosc̃
querit elo quentiam cum fabula¬
tionb ꝯ gaudet familiaribus
int̾ruptis q ẜmũculis qn et mł¬
ta sepe loquente silentio acqui¬

Expanded text:
ter succedit retentare. Quid ergo? ter succedit retentare. Quid ergo? Bono tuo non tantum equanimiter, sed late utere; alienum linque aliis, neu linguam stilumque supervacuo atteras. Sine, inquamintellige; cum secretior, tum maior ex ingenio voluptas, quam ex eloquio percipitur, magisque continua, et plus quietis et invidie minus habens. Coram multis loqui pudor impedit. Magnis hoc viris accidisse notum est, frontis imbecillitate, non vitio lingue vel ingenii. Quod si cum multis refugis, at cum paucis et cum uno loquere, ut clariores, fatear, conciones, dulciora colloquia non negabis. Si ne id ipsum potes, ad te redi, tecum loquere, quod iam supra monui, tuumque domesticum collocutorem excita: semper ille quidem presto est, non insidiatur, non irridet, non invidet, non fastidit, non exactam atque laboriosam querit eloquentiam, confabulationibus gaudet, familiaribus interruptisque sermunculis, quin et multa sepe loquenti silentio acqui