comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
icitur. Nec estimatur educatione dignus: qui fuit indignus suseeptione.
Non ergo xum acerbitate naturȩ sed iuditii integritate condẽpuat. nec
quasi suum abdicat. sed quasi aliemim recusat. Hanc camei ut quibus¬
dam uidetur regalis auis inclementiam: plebeie auis excusat cle¬
mentia. Auis enim cui fulica nomen.ẽ quȩ̨ grece dicitur fornir.
susceptũ illũ siue abdicatum. siue non agnitũ aquile pulũ ẽsua
prole conectit: atq intermiscens suis eodem quos oprios foetus maternȩ fedulica¬
tif officio & pari nutrimentorum subininistratione pascit & nutrit. Ergo fulica
alienos nutrit: nos uero nr̃os minrica credulitate. proicunus. Aquila uero si ꝓi¬
cit: non quasi suum ꝓicit.  fed quasi degenerem non recognoscit. Nos quod peius
ẽ. quos nr̃os recognoscutius abdicamus. Sed ueniamus ad curturem: quam¬
lex dĩ uelud castȩ hostrȩ munus elegit. Deitiq cum dũs circuicideretur oblata

Expanded text:
jicitur, nec aestimatur educatione dignus qui fuit indignus susceptione. jicitur, nec aestimatur educatione dignus qui fuit indignus susceptione. Non ergo eum acerbitate naturae, sed indicii integritate condemnat, nec quasi suum abdicat, sed quasi aliedam recurrit, regalis auis soluuntur plebeiae auis excusat clementia. auis enim, cui fulica nomen est, quae graece dicitur φήνη, susceptum illum siue abdicatum siue non agnitum aquilae pullum cum sua prole conectit atque intermiscens suis eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum sumministratione pascit et nutrit. ergo φήνη alienos nutrit: nos uero nostros inmiti crudelitate proicimus. aquila uero si proicit, non quasi suum proicit, sed quasi degenerem non recognoscit: nos, quod peius est, quos nostros recognoscimus abdicamus. Sed ueniamus ad lex Dei velut castae hostiae munus elegit . Denique cum Dominus circumcideretur, oblata
Abbreviated transcription (Latin):
os huic dederit aui: ut creder&. Sicut aquila protegit nidds suum a ae suꝑ
pullos suos confidit: expandit alas srias & assumpsit eos. & suscipit eos suꝑ scapu¬
las suas: dñs solus ducebat eos. Quomodo ergo expandit alas. si occidit alterũ
Unde puto non auaricia nutriendi eam inclementem fieri: sed examinr udi
candi. Semꝑ enim fertur probare quos genuit: ne generis sui inter omires
aues quoddam regale fastigium. degeneris partus desormitas decoloree Itaq
ad seritur quod pullos suos radi̾is solis obitiat. atq uaeris medio. pio paruulos
ungue suspendat: ac siquis reꝑcusso solis lumine intrepidam oculorum aci¬
em. inoffenso intuendi uigore seruauerit. is probatur quod uertatem
nature sinceri optutus constantia demonstrauerit. Sin uero lumina sua
prȩstricto solis radio inflexerit: quasi degener & tanto indignus parente re¬

Expanded text:
os huic dederit avi, ut diceret: Sicut aquila protegit nidum suum et super os huic dederit avi, ut diceret: Sicut aquila protegit nidum suum et super pullos suos confidit et expandit alas suas; et adsumpsit eos, et suscepit super scapulas suas. Dominus solus ducebat eos Deut. XXXII, 11. Quomodo ergo expandit alas, si occiderit alterum? Unde puto non avaritia nutriendi eam icandi. Semper enim fertur probare quos genuit, ne generis sui inter omnes aves quoddam regale fastigium degeneris partus deformitas decoloret. Itaque asseritur quod pullos suos radiis solis objiciat, atque in aeris medio pio parvulos ungue suspendat; ac si quis repercussus solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso intuendi vigore servaverit; is probatur quod veritatem naturae sinceri obtutus constantia demonstraverit; si vero lumina sua praestrictus solis radio inflexerit, quasi degener et tanto indignus parente re
Abbreviated transcription (Latin):
munus alimoniȩ. Quid mirum tamen si rapere. assueti nuerire fastidiunt.
Consicderemus adhoe eẽ generatos: ut &iam aires ad eauendrm formido exer¬
ceat .s ne passim ctiras relaxent: sed pericula predonibus declinanda prospici¬
ant. Deiide cum his natura quoddam predandi munus inobeirerit: magis
ateiero pullos suos iustituere uidentur ad predam. quam pastus abdicare
conpendiis. Cauent ne intenera ȩtate pigrescant. ire soluantur delitiis. ne
marceseant otio. ne diseant cybum magis expectare. quam querere: ne nat᷑e
suȩ deponant uigorem. Intermictuntur studia nutriendi : ut tisus rapiendi aude¬
re compellantur. Aquila quoq plurimo fermone usiryatur quod suos abdic̃or
fortus. l fed non uerumq : uerum unum expullis duobus. Quod aliqui id fieri
ƿutauerunt geminandorum alimentorum fastidio. Sed non id arbitror facibe.
credendum : presertim cũ moyses tantum destimonium pretatis inpullos su¬

Expanded text:
munus alimoniae. quid mirum tamen, si rapere adsueti nutrire fastidiunt? munus alimoniae. quid mirum tamen, si rapere adsueti nutrire fastidiunt? consideremus ad hoc eos esse generatos, ut etiam aues ad canendum formido exerceat, ne passim curas relaxent, sed pericula a praedonibus declinanda prospiciant. deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleuerit, magis a tenero pullos suos instituere uidentur ad praedam quam pastus abdicare conpendiis. cauent ne in tenera aetate pigrescant, ne soluantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis expesuae deponant vigorem. Intermittunt studia nutriendi; ut in usus rapiendi audere compellant. 60 Aquila quoque plurimo sermone usurpatur quod suos abdicet fetus, sed non utrumque, verum unum ex pullis duobus. Quod aliqui fieri putaverunt geminandorum alimentorum fastidio. Sed id non arbitror facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium pietatis in pullos su
Abbreviated transcription (Latin):
cuit nisi homo filios abdicari: Quis repperit tam inmitia patrum iura:
Quis uiter naturȩ fraterna consortia fratres inpares fecit. Unius
diuitis filii. diuersa sorte ceduntur. Alius totius paternȩ sortis ad¬
erptionibus imundatur: alius opulentȩ hereditatis patriȩ deplorat ex¬
haustam atq tnopem portionem. Num quid natura diuisit merita filioꝵ
expari: Omnibus cribuit: quod ad naseendi. atq uirendi possint habere substan¬
tiam. Ipsa uos non doceat non discernere patrimonio: quos titulo germanitatis
equastis. Et enim quibus dedistis communiter. ẽe. quod nati sunt: non debetis
cipitres feruntur duram ineo aduersus proprios fetus habere inclementiã.
quod ubi eos aduerterint temptare uolatus primordia: nidis eiciunt suis. con¬
tinuoq eliminant: ac si morentur. propensant pennis atq precipitant. uer¬
berant alis coguntq audere quod trepidant. nec ullum postea deferunt his

Expanded text:
cuit nisi homo filios abdicari ? quis repperit tam inmitia patrum iura? cuit nisi homo filios abdicari ? quis repperit tam inmitia patrum iura? quis inter naturae fraterna consortia fratres inpares fecit? unius diuitis filii diuersa sorte caeduntur. alius totius paternae sortis ascriptionibus inundatur, alius opulentae hereditatis patriae deplorat exhaustam atque inopem portionem. numquid natura diuisit merita filiorum? ex pari omnibus obstetrix quod ad nascendi atque uiuendi possint habere substantiam. ipsa uos doceat non discernere patrimonio quos titulo germanitatis aequastis. etenim quibus dedistis communiter esse quod nati sunt, non debetis dere. accipitres feruntur duram in eo aduersus proprios fetus habere inclementiam, quod ubi eos aduerterint temptare uolatus primordia, nidis eiciunt suis continuoque eliminant ac, si morentur, propulsant pinnis atque praecipitant, uerberant alis coguntque audere quod trepidant nec ullum postea deferunt his
Abbreviated transcription (Latin):
in opiȩ necessitas uexat. & plerosq indigentia cogit. in flagitium: inpellit
terimen. Lucri quoq studio in fraudes uersamus ingenium: aptamus af¬
fectum : atq in grauissimis passionibus spem deponimus. fractiq animo
resoliimur.inprotudi & mertes iacemus: cum de diuina nuseratione tunc
amplius sperandum sit. cum presidia humana defecerint. Iiscant homines
amare filios exusu ae pietate cornicum.: quȩ &iam uolantes filios comita¬
tu sedulo prosecuntur: & sollicite ne teneri forte deficiant eybum saig¬
gerunt. ac plurimo tempore nutriendi officia non relinquunt. At uero femi-¬
ne nr̃i generis cito ablactant. &iam illos quos diligunt. aut si ditiores stͣ
Ipse quoq diuites ne ꝑ plures suum patrimonium diuidatur: in utero ꝓpri-¬
os uecant fortus. & parricidalibus sucis. in ipso genitali aluo pingnora sui-
uentris extintingunt: priusq aufertur uita. quam tradatur. Quis do¬

Expanded text:
inopiae necessitas uexat, et plerosque indigentia cogit in flagitium, inpellit inopiae necessitas uexat, et plerosque indigentia cogit in flagitium, inpellit in crimen; lucri quoque studio in fraudes uersamus ingenium, aptamus adfectum atque in grauissimis passionibus spem deponimus fractique animo nemini, inprouidi et inertes iacemus, cum de diuina miseratione tunc sperandum amplius sit, cum praesidia humana defecerint. Discant homines amare filios ex usu et pietate cornicum, quae etiam uarietate filios comitatu sedulo prosecuntur et sollicitae, ne teneri forte deficiant, cibum suggerunt ac plurimo temporis nutriendi officia non relinquunt. at uero feminae latrare generis cito ablactant etiam illos quos diligunt aut, si ditiores sunt, quoque diuites, ne per plures suum patrimonium diuidatur, in utero eundi auferri et parricidalibus sucis in ipso genitali aluo pignera sui uentris extinguunt, priusque aufertur uita quam traditur. quis do
Abbreviated transcription (Latin):
menti solo. pulli eius intra edes suas sure offensione uersentur. nec pedem aliqͥs
interserat ꝑ rimulos texturarum: aut teneris frigus inrepat. Sed hoc in¬
duistriȩ officium : prope cominune multis auibus. Illud uero singulare: in
quo est preclara cura pietatis. & prudens intellectus & cognitionis insigne: tũ
quedam medicȩ artis pericia. quod si qua pulli eius fuerint cecitate fubfusi
oculis. siue conpuncti: hab& quoddam nredendi genus. quod possit eorum lu¬
mina intercepto ustu reformare: Nemo igitur de inͦpia queratur: quod ua¬
cuas peceunie. proprias edes reliquerit P̃auꝑior .ẽ. hẏrundo: quȩ uacua
aeris habundat industria Aedificat: nre inpendie. Tecta attollit & nichil
aufert proxinus. Nec indigentiȩ pauꝑtate alii ad nocendum conpellitur.
nec ingratu filiorum inbecillitate desperat. Nos uero & paupertas afficit. &

Expanded text:
menti solo prima eius intra aedes suas sine offensione uersentur nec pedem aliquis menti solo prima eius intra aedes suas sine offensione uersentur nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum aut teneris frigus inrepat. sed hoc industriae officium prope commune multis auibus, illud uero singulare, in quo est praeclara cura pietatis et prudentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia, quod si qua pulli eius fuerint caecitate suffossi oculos siue conpuncti, habet quoddam medendi genus, quo possint eorum lumina intercepto usui reformari. nemo. igitur de inopia queratur, quod uacuas pecuniae proprias aedes reliquerit. prima est hirundo, quae uacua aeris abundat industria, aedificat nec inpendit, tecta attollit et nihil aufert proximo nec indigentia et paupertate ad nocendum alii compellitur nec in graui filiorum inbecillitate desperat. nos uero et paupertas afficit et
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. Hyrundo minuscula corpore. sed egregio pie sublimis affectu.
que indiga rerum omnium preciosiores auro nidos struit: quia saptenter
indificat. Nidus enim sapientiae : preciosior. ẽ. auro. Quid enim sapientius.
quam ut & uolandi uaga libertate potiorur. & hominum domiciliis par¬
udłos suos & tecto comurend&. ubi sobobem nullus incurs&: Nam istud. ẽ.¬
pulcrꝰum. ut aprimo ortu pullos suos humane usu conuersationis ad suescat.
& prest& ab inimicarum auium insidiis tutiores. Tum illud preclarum: qua
gr̃a domus sibi sure ullo adiutorio. tamquam artis ꝑita componat. Legit enim
festucas ore. easq luto inlinit: ut conglutinare possit. Sed quia lutum defer¬
re pedibus non potest: sum mitatem pennarum aquȩ infundit. ut facile his pul¬
uis adhereat & fiat limus: quo paulatim festucas. uel minutos furctilos fibi col¬
ligat. atq herere faciat. Eogenere nidi totius fabricam struit: ut quasi paui¬

Expanded text:
mentum. hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis adfectu, mentum. hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis adfectu, quae indiga, rerum omnium pretiosores auro nidos instruit, quia sapienter nidificat; nidus enim sapientiae potior est auro. quid enim sapientius, quam ut et uolandi uaga libertate potiatur et hominum domiciliis paruolos suos et tecta commendet, ubi subolem nullus incurset? nam et illud epulchrum, ut a primo ortu pullos suos humanae usu conuersationis adsuescat et praestet ab inimicarum sit insidiis tutiores. tum illud praeclarum, qua gratia domus sibi sine ullo adiutore tamquam artis perita componat. legit enim festucas ore easque luto inlinit. ut conglutinare possit. sed quia lutum pedibus deferre non potest, summitates pinnarum aquae infundit, ut facile his puluis adhaereat et fiat limus, quo paulatim festucas uel minutos surculos sibi colligat atque adhaerere faciat. eo genere nidi totius fabricam instruit, ut quasi paui
Abbreviated transcription (Latin):
Aues non scripta: sed nata lex stringit. Aues ad hoc munts nullo p̃cepto con¬
uenunt: sed gratie naturalis officio. Aues non erubescunt reuerendi senis
menbra portare. Est enim uectura pietatis: Quod eo usq frequenti testificati
oue ⁊ ꝑcrebuit: ut congrue mercedem remunerationis inuenerit. Nam roma¬
norum usu pia aiuis uocatur: & quod uix uni imperatori confulto senatu dela¬
tum dicitur. hoc iste aues in commune meruerunt. Habent ergo aires iste
decreta patrum: ad proprie insigne clementiȩ. Pios enim filios: patrum priꝰ
oportuit iuditio preiudicari. habent &iam uniuersorum suffragia. Nam re¬
cributio beneficiorum: ante pelargog̾is nominabatur. Pelargos enim: ciconia
dicitur. Uirtus itaq abhis nomen accepit: cum relatio gratiarum ciconiȩ
uocabulo numcupatur. Habemus auarie sobolis erga cultus patrios pieta¬
tis exemplum : accipiamus nunc maternx̧ sedulitatis in filios grande docu¬

Expanded text:
aues non scripta, sed nata lex stringit, aues ad hoc munus nulla praecepta conaues non scripta, sed nata lex stringit, aues ad hoc munus nulla praecepta conueniunt, sed gratiae naturalis officia, . aues non erubescunt reuerendi senis membra portare. est enim uone percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis invenerit. Nam Romanorum usu pia avis vocatur. Et quod vix uni imperatori consulto senatus delatum dicitur, hoc istae aves in commune meruerudecreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam retributio beneficiorum άντιπελάργωσις nominatur; πέλαργος enim ciconia dicitur. uirtus itaque ab his nomen accepit, cum relatio gratiarum ciconiae uocabulo nuncupatur. Habemus auiariae subolis erga cultus patrios pietatis exemplum: accipiamus nunc maternae sedulitatis in filios grande docu
Abbreviated transcription (Latin):
bilium non excedat pietatem ac prudentiam auis huius clementia. consideran¬
dum: quam nec post exemplum quidem inrationabilium quisquam nr̃m unitari
poterit. Nam depositi patris artus ꝑ longeuum senectutis plumarum tegmiue ala
rumq remigio nudatos. cireunistans soboles peniis propriis fori&. Et quid dicam:
Collato cybo pascit: quando &eiam tpfa reparat difpendia naturȩ. ut hinc atq in-¬
de subleuantes semen fulcro alarum fuarum ad uotandum exerceant: & inpris
fastidiat patrem: Quis fessum fenem fuis humeris inponat. Quod intpsa histo¬
ria uix credibibe habetur. Quis ut pius sit non hoc seruulis matidae obsequuim.
At uero auibus non .ẽ. graue. quod pietatis . ẽ. plenum. Non . ẽ. honerosum:
quod soluitur naturȩ debito. Non recusant aues pascere patrem: quod &iam
prescripta necessitate sub terrore pornarum pleniq hominum recusarunt.

Expanded text:
bilium non excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia consideranbilium non excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus per longrumque remigio nudatos circum instans suboles pinnis propriis fouet et — quid dicam? — collaticio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuantes senem fulcro alarum suarum ad uolandum exerceant et in pristfastidiat patrem? sit fessum senem suis umeris inponat, quod in ipsa sunt uix credibile habeatur ? quis, ut pius sit, non hoc seruulis mandet obsequium? at uero auibus non est graue quod pietatis est plenum, non est onerosum quod soluitur naturae debitum. non recusant aues pascere patrem, quod etiam praescripta necessitate sub terrore poenarum plerique hominum recusarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quadam sanguinis sui uoce cȩterisq loquuntur indiciis. grauium se cer¬
taminum subisse conflictum. Quis igitur illis poenam desertionis indix̃.
Quis terelictȩ militiȩ supplicia prȩscripsit formidolosa. ut nulla ꝓsequen¬
dis hospitalitatibus turniis se subtrahere nitatur.s sed certatim omnes
deductionis munere. officioq fungantur: Iiscant homines hospitalia serita¬
re iura: & ex auibus cognoscant quid religionis hospitibus sit deferendum. quȩ ob¬
sequta depiitanda : quibus cornices &iam pericula fua negare nou soleant. his
igitur nos ianitas. claudimus: quibus aues &iam animas suas conferunt. Et
quos ille consortio prosequrintur discriminis: eos tecti prohibemus hospitio. Et
hec suit causa supplicili aut egyptius furor genti hospite dum bellum conatur.
inferre. inhospitalitatis ƿenas infide naufragio plebis exsoluit. Quam uero rationa¬

Expanded text:
quadam sanguinis sui voce caeterisque loquuntur indiciis gravium se cerquadam sanguinis sui voce caeterisque loquuntur indiciis gravium se certaminum subiisse conflictum. Quis igitur illis poenam desertionis indixit? Quis derelictae militiae supplicia praescripsit formidolosa; ut nulla prosequendis hospitalibus turmis sese subtrahere nitatur: sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur? Discant homines hospitalia servare jura, et ex avibus cognoscant quid religionis hospitibus sit deferendum, quae obsequia deputanda, quibus cornices etiam pericula sua negare non soleant. His igitur nos januas claudimus, quibus aves etiam animas suas conferunt; et quos illae consortio prosequuntur discriminis, eos tecti prohibemus hospitio; et haec fuit causa supplicii: aut Aegyptius furor genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exsolvit. Quam vero rationa
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas inpotestatibus. Admorentur ut exerceant custodiȩ uices. n non admo¬
nentur ut de potestate decedant : quia ibi naturatis quies sorani interpotan¬
da. hic uoluntariȩ sedulitatis gr̃a prestolanda . ẽ. Ciconias ferunt collecto pro¬
ficisci agmine. siquo ꝑgendum putant. & sirul plerisq cirta orientem locis ał.¬
inirehi: & quasi tessera militari pariter omnes moureri. Exercitum credas cũ
signis sius ꝑgere: sic omnes uiandi comitandiq & prȩ eundi ordinem seruant.
Corniees autem deducunt eas. ac dirigunt: & ielud quibusdam turmis stipatri¬
cibus prosecuntur. adeo ut adiumenta quȩdam bellantibus auersus inimi¬
cas aues conferre credantur: & propriis periculis bella alienis suscipere.
Cuius rei inditium. ẽ: quia nillȩ ꝑ interuallum aliquod temporis refidere
in illis locis repperiuntur: & quia cum uuluerib reuertentes. manifesta

Expanded text:
humilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admohumilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admonentur ut de potestate decedant, quia ibi naturalis quies somni interpelanda, hic uoluntariae sedulitatis gratia praestanda est. Ciconias ferunt collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornicibus prosequuntur; adeo ut adjumenta quaedam bellantibus adversus iynimicas aves conferre credantur, et propriis periculis bella aliena suscipere. Cujus rei indicium est, quia nullae per intervallum aliquod temporis residere in iis locis reperiuntur; et quia cum vulneribus revertentes manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
inuiti subeunt uigiliarum munera: Quam egre unus quisq in castris pericłm
sortitus excubat.is quod tuendum sibi regali pee preceptione committitur:
Roponitur porna desidie : & camen plerumiq obrepit incuria .: nou seruant᷑
excubiȩ. Neccessitas enim quȩ inuito inponie obsequium: adfert pleruq fas¬
tidium. Nichil. ẽ. enim tam facile. quin habeat difficultatem: si facias uruitꝰ.
Ergo & iugis labor aduertit affectum: & continua atq diuturna potentia
gignit insolentiam. Quem inuenias hominum qui sponte deponat imꝑi-¬
um. & ducatus suihonorem cedat insigniori. fiatq uolens numero postre¬
mus ex primo: Nos autem non solum de primo: sed &iam de medio sepe cons¬
cendimus. & primos discubitus in conuiuio uendicamus: ac si semel delatum
fuerit. uolumus. eẽ. ꝑpetuum. Ideo inter grues equanimitas inlaboribus.xͣ.

Expanded text:
inviti subeunt vigiliarum munia, quam aegre unusquisque in castris periculum inviti subeunt vigiliarum munia, quam aegre unusquisque in castris periculum sortitus excubat, quod tuendum sibi regali praeceptione committitur! Proponitur poena desidiae; et tamen plerumque obrepit incuria, non servantur excubiae. Necessitas enim quae invito imponit obsequium, affert plerumque fastidium. Nihil est enim tam facile, quin habeat difficultatem, quod facias invitus. Ergo et jugis labor avertit affectum, et continua et gignit insolentiam. quem inueaiasinuenias hominum, qui sponte deponat imperium et ducatus sui cedat insigne fiatque uolens numero postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel delatum fuerit, uolumus esse perpetuum. ideo inter grues aequanimitas in laboribus est,
Abbreviated transcription (Latin):
imperiaq diuidere. Nemo.eẽt. honoris exors: nullus inmunis laboris. Hic erat
pulcherrimus rerum status. Hlec insolescebat quisquam ꝑpetua potestate. ⁊ nec di¬
uturno seruitio frangebatur : quia & sine inuidia erat ordine muneris & temꝑis
moderatione delata promotio.  & collerabilior uidebatur quȩ communi cadebat
sorte custodia. Nemo audebat alium seruitio premere: cuius sibi successuri in ho¬
norem mutua forent fubeunda fastigia. Nemini grauis labor: quem dignitas
fecutura releuarae. Sed postquam uendicandi dominandi libido uendicare coe-¬
pit undebitas & fusceptas nolle deponere potestates.s postea quam miliciȩ non
ius cominune coepit.ex̃. sed seruitus.  postea quam non ordo factus. ẽ. suscipi¬
ende potenctȩ. sed studiun uendicandȩ: cępit &iam tpsa laboris functio durius
sustineri. Et quȩ non ẽ. uoluntaria: cito locum relinquit incuriȩ Homines quã

Expanded text:
imperiaque dividerent, nemo esset honoris exsors, nullus immunis laboris. Hic erat imperiaque dividerent, nemo esset honoris exsors, nullus immunis laboris. Hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetua potestate, nec diuturno servitio frangebatur; quia et sine invidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio; et tolerabilior videbatur quae communi cadebat sorte custodia. Nemo audebat alium servitio premere, cujus sibi successuri in honorem mutua forent subeunda fastidia: nemini labor gravis, quem dignitas secutura relevaret. Sed postquam dominandi libido vindicare coepit indebitas, et indeptas nolle deponere potestates: posteaquam militiae non jus commune coepit esse, sed servitus: posteaquam non ordo factus est suscipiendae potentiae, sed studium vindicandae, coepit etiam ipsa laboris functio durius sustineri; et quae non est voluntaria, cito locum relinquit incuriae. Homines quam
Abbreviated transcription (Latin):
cem rxequitur. & quam accepit grãm. pari cura atq officio representat idõ
niuia desertio: quia deuotio naturalis. Ideo tuta custodia: quia uoluntas libe¬
ra. hunc ciam uolantes ordinem seruant. & hac moderatione omnem laborẽ
alleuant : ut ꝑuices fungantur ductus sui munere. Rȩcedit enim una & prȩ¬
currit cȩterisp̃stituto sibi tempore : & quasi ante signa precurrit. Drinde cõ¬
uertatur : & sequenti sortem ducendi agminis tradit. Quid hoc pulchrius.
& laborem omibus & honorem . xx̃. communem. nec paucis adrogari potenci¬
am. sed quadam in omnes uoluntaria sorte transeribi: Antiquȩ hoc ẽ rei¬
publice ntimꝰ: & instar liberȩ cruitatis.ẽ. Sic aprincipio acceptam anatura
exemplo autum politram homures exercere coeperant. ut communis eẽ la-¬
bor. communis cdignitas: ꝑuices singuli partire curas discerent . obsequia

Expanded text:
cem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo cem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo nulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodia, quia uoluntas libera. hunc etiam uolantes ordinem seruant et hac moderatallevant; ut per vices fungantur ductus sui munere. Praecedit enim una caeteras praestituto sibi tempore, et quasi ante signa praecurrit: deinde convertitur, et sequenti sortem ducendi agminis cedit. Quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem, nec paucis arrogari potentiam, sed quadam in omnes voluntaria sorte transcribi? 52. Antiquae hoc reipublicae munus, et instar liberae civitatis est. Sic ab initio acceptam a natura, exemplo avium politiam homines exercere coeperunt; ut communis esset labor, communis dignitas, per vices singuli partiri curas discerent, obsequia
Abbreviated transcription (Latin):
anient in cominune consulere. & conlatis uirib uelud quandam curare rẽ
publicam. & tanquam sub rege uiuere : aliȩ sibi quisq prospicere. imperiũ
recusare: & si canpiantur indigno ueluit exire seruicio. Ab his igitur exhordi¬
amur: quȩ nr̃o usui imitationem dederunt. In illis enim politia quȩdam
& militia naturalis : in nobis coacta atq feriulis. Quam intusso & uoluntario
usu grues in nocte sollicitam xeercent custodiam: dispositos uigiles cernas.
& ceteris consortibus generis quiescentibus aliȩ circum eunt & explorant.
uigore tutelam. Post ubi uigiliarum fuxrit tempꝰ explecum: ꝑfuncta mu¬
nere insomnum se premisso clamore componit. ut excitos dormientẽ: cui ui¬
cem mureris traditura. ẽ. Ae illa uolens suscipit sortem: nec usu nr̃o inui¬
ta & pigrior somno remintiat: sed inpigre excutitur esius stratie osatis iti¬

Expanded text:
ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi quisque prospicere, imperium recusare et, si capiantur, indigno uelint exire seruitio. IAb his igitur ordiamur quae nostro se usui imitationem dederunt. in illis enim politia quaedam et militia naturalis, in nobis coacta atque seruilis. quam iniusso et uoluntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus generis historia aliae circumeunt et explorant, uigore tutelam. post ubi uigiliarum fuerit tempus impletum, perfuncta. munere in somnum se praemisso clangore cooponitconponit, ut excitet dormientem cui uicem muneris traditura est. at illa uolens suscipit sortem nec usu nostro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis, ui
Abbreviated transcription (Latin):
estate se referunt. Quibus nos inhospitali inmanitate. molimur. insidias: & diuerso
genere. nunc infida sede decipere. nunc uisco eos fallere: ntinc laquxis ros captare.
contendimus. Ciconiȩ reditus. uexillum adtollit. Grues quȩ alta pecunt. ãmant
frequenter peregrinari. Aliȩ aues ad manum se subiciunt. & mensȩ erili adsues¬
cunt tactuq mulcentur. aliȩ reformidant: aliȩ hisdem quibus homines domi¬
ciliis delectantur.  alix secretam in desertis uitam diligunt : que requirendi s
alie canoro delectantur. suauiq modulamine. Quȩdam ex natura. aliȩ ex insti¬
tutione diuersarum uocum obloquuntur discrimina: ut hominem locutum
putesꝰ eum locuta sit auis. Quam dulcis merularum. quam expressa uox psitact
ũ. Sunt ciam aliȩ simplices ut columbe: aliȩ astritȩ ut ꝑdices. Gallus iactanti¬
or: pauus speciosior. Sunt &iam uitȩ in aiubus. & operum diuersitates: ut aliȩ

Expanded text:
estate se referunt. Quibus nos inhospitali immanitate molimur insidias et diuerso estate se referunt. Quibus nos inhospitali immanitate molimur insidias et diuerso genere nunc infida sede decipere, nunc sibilo eos fallere, nunc laqueis eos captare contendimus. ciconiae reditus uexillum ueris attollit. grues, quia alta petunt, amant frequenter peregrinari. aliae aues ad manum se subiciunt et mensae adsuescunt tactuque mulcentur, aliae reformidant. aliae isdem quibus homines domiciliis delectantur, aliae secretam in desertis uitam diligunt, quae requirendi sialiae canoro delectant suauique modulamine. quaedam ex natura, aliae ex institutione diuersarum uocum oblocuntur discrimina, ut hominem putes locutum, cum locuta sit auis. quam dulcis mcrularummerularum, quam expressa uox psittaci est! sunt etiam aliae simplices ut columbae, aliae astutae ut perdices; gallus iactantior, pauus speciosior. sunt etiam uitae in auibus et operum diuersitates, ut aliae
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas copularum: quarum gr̃a carent. quȩ intendunt rapinis. Nam
propter auiditatem predandi  uel propter insidias explorandi: irec ipsis ui¬
ter se conuenit. & ideo decltnant sui copulam. Refugit enim auaricia.
consortium plurimorum. Peinde conuanctio plurimorum: facibe ipsa se pro¬
der&. His ergo auibus nichil.ẽ. copulatorium: preter uigale consortium. Ergo
aliquis ancipitribusq : hic usus. ẽ. uite. Contra uero columbe. grues. sturni. c̃or¬
ui. atq cornices. &iam turdi: gaudent plurimorum conexione. Alia quoq aui¬
um genera enchoria que manent in locis semꝑ.: alia aditenticia. quȩ obrunt
regiones alias
& pacta hieme reuertuntur. Sunt alia que hienre
redeunt. estates
pegrinantur anobis: siue qd alia hiemis tempore
ad calictiora se conferant. sue quod pleraq rursus estatem inhis locis exigant. quȩ a-¬
morniora nouerunt. Tursli deniq autumni sine hiemis consinio. quasi exacta¬

Expanded text:
diversitas copularum, quarum gratia carent, quae intendunt rapinis. Nam diversitas copularum, quarum gratia carent, quae intendunt rapinis. Nam propter aviditatem praedandi, vel propter insidias explorandi, 99 nec ipsis inter se convenit; et ideo declinant sui copulam. Refugit enim avaritia consortium plurimorum. Deinde conjunctio plurimorum facideret. his ergo auibus nihil est copulatorium praeter iugale consortium. ergo aquilis accipitribusque hic usus est uitae, contra uero columbae grues sturni corui atque cornices, etiam turdi gaudent plurimum conexione. alia quoque auium genera enchoria, quae manent in locis semper, alia aduenticia, quae obeunt regiones alias et peracta hieme reuertuntur. sunt alia. quae hieme redeunt, aestate peregrinantur a nobis, siue quod alia hiemis tempore ad calidiora se conferant, filius quod pleraque rursus aestatem in his locis exigant, quae amoeniora nouerunt. turdi denique autumni fine, hiemis confinio quasi exacta a
Abbreviated transcription (Latin):
inditum. quia non possos ambulare. sed ferpere: dracones quoq simili modo ut
pisces pberiq sir pedibus sunt. blullum ai auium genus pedum officio ca¬
i&: quia om̃ib uictus eterris. Et icheo pedum miere sulciuntur.
quia huius modi ad escam querenda ᷤ n i isterio. Itaq aliȩ uolueres
ungiubus armantur ad raptum. ut ancipitres aut aquilȩ. quȩ rapinã
uenationis exercent. r̾rel aliȩ ad incedendum. uel ad cybum sibi parandri¬
usu ministerioq potruntur accom modo. Unum autem nomen aitium.
sed genera diuersa. Qua quis possit memorta auit cognitione conp̃hendere:
Sunc teaq aues: que carne uescuntur. Ideo his ungues asperi. curuatum õs.¬
atq acutum. ueltͥx uolatus: qm̃ raptu uiuit. ut possint facile corripere.
predam quam fecuntur propere uel ore uel unguibus eius cerare Sunt ciã
aues: quȩ repto pascuntur semine. Aliȩ diuerso: & fortuitu cẏbo. Est &iam

Expanded text:
inditum, quia non possunt ambulare, sed repere —, dracones quoque simili modo ut inditum, quia non possunt ambulare, sed repere —, dracones quoque simili modo ut pisces plerique sine pedibus sint, nullum auium genus pedum officio caret, quia omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent ministerio. itaque aliae uolucres unguibus armantur ad opprimit, ut accipitres et aquilae, quae rapinam uenationis exercent: aliae uel ad incedendum uel ad cusu ministerioque utuntur accommodo. Unum autem nomen avium, sed genera diversa; quae quis possit memoria aut cognitione comprehendere? Sunt itaque aves quae carne vescuntur. Ideo his ungues asperi, curvatum atque acutum os, velox volatus; quoniam raptu vivunt; ut possint facile corripere praedam quam sequuntur, propere vel ore vel unguibus eviscerare. Sunt etiam aves, quae reperto pascuntur semine: aliae diverso et fortuito cibo. Est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
atq utriusq generi similiter caudȩ suppetit. alarumq remigiun: ut pisces ad
ꝑtepiora se alis subrigant. atq adułteriora procedant. Caude. quoq geberna¬
culo. uel quo ueliie se facile conuertant: uel impecu quodam eregione. iter
suum dirigant. Aites quoq aeri uolatibus suis uelud aquis innatant. & quasi
quedami excendurit brachia. Caucda quoq se uel ad superiora subrigunt: uel
Qđinferiora cdemergunt. Unde qmͣ uinor nullus idem ustis & speties. ideo de
aquis utriusq generis nattuitas diuina preceptione processit. Doxit enĩ ds̃.
ħ oducant aquȩ̨ reptilia animarũ uiuentium scłm genus. & uolatilia uo¬
lantia secus firmamentum cęli scłm genus. Non inmerito igitur quia de
aquis genus utrumq producitur. natandi proprietas utrisq suppeditat.
Sanr & cum coluber lubricis omnesq serpentes. ideo enim ferpendi nomͣ. ẽ

Expanded text:
atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium, ut pisces ad atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium, ut pisces ad priora se freno subrigant atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo uel quo uelint se facile conuertant uel impetu quodam e regione iter suum dirigant. aues quoque aeri uolatibus suis uelut aquis innatant et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se uel ad superiora subrigunt uel ad inferiora demergunt. unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis natiuitas diuina praeceptione processit. dixit enim deus: producant aquae reptilia animarum aliquantum secundum genus et uolatilia uolantia secus firmamentum caeli secundum genus. non inmentoinmerito igitur, quia de aquis genus utrumque producitur, natandi i proprietas utrisque peccatorum. sane cum et coluber lubricus opprimens serpentes - ideo enim serpenti nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
Consideremus diuersas uolucres maris: quemadinodum inmirente irento¬
rum motu. ad tutiora. & tunc temporis tu dultiora sibi stagna se conferant.
atq inabscondito terrarum sini. cognita sibi alimenta rimentur. Noctur¬
nas autem anserum. quis non miretur excuibias. qui uigilias suas &iam can¬
tus assiduitate testantur: Deniq &iam romana capitolia: agallo hoste.
seruarunt. Merito illis debes ronta: quod reganas. Iii tui dormiebant: et
dii urͣ̃i anseribus: aquibus se sciunt. eẽ. defensos. ne & tsi abhogte cape¬
rentur. Pulchre autem post descriptionem piscium
de his auibus
quȩ assuetȩ sunt aquis fermo successit: quia &e ipfȩs
similiter usui
natandi & munere. cdelectantur. Unde prima cognatio uidecur auibus istis. eẽ. cumpis
quoq cognatio. omnibus aiubus & piscibus. ẽ: eo quod uolantis usus spetres sit natan¬
di. Sicit enim aquam natando piscis incidit: ita auis arrem uolatu celeri secat

Expanded text:
consideremus diuersas uolucres maris, quemadmodum inminente uentoconsideremus diuersas uolucres maris, quemadmodum inminente uentorum motu ad tutiora et tunc temporis dulciora sibi stagna se conferant atque in abscondito terrarum sinu cognita sibi alimenta rimentur. nocturnas autem anserum quis non miretur excubias, qui uigilias etiam suas cantus adsiduitate testantur? denique eo etiam Romana Capitolia a Gallo hoste seruarunt. merito illis debes, Roma, quod regnas. dii tui dormiebant et di uestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, ne et ipsi ab hostrentur. Pulchre autem post descriptionem piscium de his auibus quae adsuetae sunt aquis sermo successit, quia et ipsae similiter usu natandi et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum pisciquoque cognatio omnibus avibus et piscibus est; eo quod volantis usus spetis. sicut enim aquam natando piscis incidit, ita auis aerem uolatu celeri secat.
Abbreviated transcription (Latin):
gat. tectisq abscondat.: Qitis non claudat eos septis cubiculorum: Quis non ita di¬
lgenter undiq fenestras obstruat. nequa possit aura uł leuiter penetrare:
Merito quos tam sollicitȩ induimus ac fouemus: exuimus eos clementiȩ cȩ¬
lestis in uoluero. Altion uero quos nudos proicit eos diuino uestit indumento.
ec uos preteribo mergi: quibus ab adsiduitate mergendi nom̃ hoc hesit.
Quomodo sepe mergentes aurarum signa colligitis. & preidentes tempestatẽ.
futuram propere medio reuolatis ex equore. & ad littorum tuta cum clamo¬
re contenditis: Quomodo &iam fulice quȩ maritimo delectantur ꝓfun¬
do. refugientes postra quam prefenseritis commotionem maris inu̾ado
luditis: Ipsa ardea quȩ paludibus inherere consireuit. notas deserit fedes.
y mbresq formidans suꝑ nubes uolat ut procellas nubium fentire nõ possit.¬

Expanded text:
gat, tectisque abscondat? Quis non claudat eos septis cubiculorum? Quis non ita digat, tectisque abscondat? Quis non claudat eos septis cubiculorum? Quis non ita diligenter undique fenestras obstruat, ne qua possit aura vel leviter penetrare? Merito quos tam sollicite induimus ac fovemus, exuimus eos clementiae coelestis involucro: halcyone vero quos nudos projicit, eos divino vestit indumento. Nec vos praeteribo, mergi, quibus ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit; quomodo saepe mergentes aurarum signa colligitis, et praevidentes tempestatem futuram, propere medio revolatis ex aequore, et ad littorum tuta cum clamore contenditis. Quomodo etiam, fulicae, quae maritimo delectamini profundo, refugientes quam praesenseritis commotionem maris, in vado luditis. Ipsa ardea quae paludibus inhaerere consuevit, notas deserit sedes, imbresque formidans su
Abbreviated transcription (Latin):
sed inpellitur. Ieniq inlittore sita oita constituit: ubi ea relabente fluctu ma¬
dida adhuc harena suscipiat: irec insurgentes fluctꝰ quos in murminrare atq ad¬
labi uiderit reformidat. Et ne putes quod ouorum uideatur habere contemp¬
tum : continuo ubi deposuerat ora nidificats & suo partus corpore fouet.
Nec faluti piopriȩ abluuionem littoris ꝑtimescit: sed fecura dedĩ gr̃a. uenitis
se committit & fuictibus. Parum .ẽ. hoc. Adiungit totidem alios ad nutriendũ
dies. Nec interpellari tot diebus infidi maris tranquillitatem ueretur. temptat
ꝙ meritum suum nature iam sollempnitate fundatum. & teneros fortus non
tatibulis aliquibus abscondit aut tectis. nec includit cauernis: sos nudo & rigen
ti fs commitcit salo nec defendit afrigore: sed diuino fotu quo magis cętera
despiciat. tutiores fore existimat. Quis nr̃m paruulos suos non uestimentis te¬

Expanded text:
sed inpellitur. denique in litore sua oua constituit, ubi ea relabente fluctu mased inpellitur. denique in litore sua oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc harena suscipiat, nec insurgentes fluctus, quos immurmurare atque adlabi uideat, reformidat. et ne putes quod ouorum uideatur habere contemptum, continuo, ubi deposuerit oua, nidificat et suo partus corpore fouet nec saluti propriae adluuione litoris pertimescit, sed secura de dei gratia uentis se committit et fluctibus. parum est hoc. adiungit totidem alios ad nutnendumnutriendum dies nec interpellaninterpellari tot diebus infidi maris tranquillitatem ueretur ternptatquetemptatque dictum suum naturae iam sollemnitate fundatum. illa teneros fetus non latibulis aliquibus absti committit solo; nec defendit a frigore, sed divino fotu, quo magis caetera despiciat, tutiores fore existimat. Quis nostrum parvulos suos non vestimentis te
Abbreviated transcription (Latin):
gria foueat altion sia. Septem autem dres foctis sunt. Quuibus decursis: educ̃
pullos: foctusq ab soluit ilico. Atios quoq septem adiungit dtes. quibus mitriat
partuis suos: domec incipiant adolescere. Nec mireris tam exiguum tempꝰ¬
mitriendi. cum absoluptio foetuum tam paucorum dierum sit. Tantã
autem gr̃am. miniscula auis diuinitus indicltam hab&: ut hos quatuor¬
decim ddies nautici p̃sumptȩ serenitatis obseruent. quos &e altionitas uocant.
quib nuillus motias procello eȩ tempestatis horrescit. Nonne uos passeribus pluris
eslis dñs at: Si igitur auiis mnusculȩ contemplatione. & insurgit mare &¬
repente conprimitur. atq aspera hiemis inter graues ꝓcellas tempestatesq uentoꝵ
detergit celi nubila. fluctusq componit. elementis omnib subito infusa tranqͥl¬
litas. quantum presumere debeas oͥ homo ad imraginem dĩ factus agnoscis: si
insurgere. seuire uentos. inter hyberni feua. non reuocatur neq reflectitur.

Expanded text:
a fouet alcyone sua. septem autem dies fotus sunt, quibus decursis educit pullos fetusque abaoluitabsoluit. ilico alios quoque septem adiungit dies, quibus enutriat partus suos, donec incipiant adolescere. nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. tantam autem gratiam minuscula auis diuinitus indultam habet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. nonne uos passeribus pluris estis? dominus ait. si igitur auis minusculae contemplatione et insurgit mare repente comprimitur, atque aspera hyemis inter graves procellas tempestatesque ventorum detergit coeli nubila, fluctusque componit elementis omnibus subito infusa tranquillitas; quantum praesumere debeas, o homo, ad imaginem Dei factus, agnoscis; si insurgere, saeuire uentos inter hiberni saeua, non reuocatur neque reflectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec aduertunt primo quod premiserit. diem dicendos  uocauti qle
diem Qucrmi tenebras uocauit noctem: de inde quod uespe finiet
dier sit & mane finis noctis. Ergo ut prerogatiuam⁊ pͥmatius natiunta¬
di diei daroa prius fiuem diei significauit. post quan secutura nor esse¬
tos cured o postear fine noctis ad iuireit ꝑo usꝙ ute noetem. die seriptura
ante sferpo non potuit ut adiei ⁊ noctis tempora diei appellatione con¬
dus esttrs caquart principalis auctortate nominis uendi auerie
Qt hanc scripturȩ esse consuetudinem. ut potiori appellati onem de

Expanded text:
nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauit deus nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finis noctis. ergo ut praerogatiuam et primatus natiuitatis diei daret, prius finem diei significauit, post quam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse c
Abbreviated transcription (Latin):
lucem euultu suo in luminauit &uidit quia bona est Non expar¬
ta qr sed generale iuditium est: Itaq non insplendore tantum modo.
sed inomi utilttate grã lucis probatur. Unde & discretio fit inter
lucem & tenebras: ut separata lucis natura atq tenebrariis nichil
uideatur inter se habere confusum t uocauit ds diem iucems
& tenebras uocauit noctem: ut & in nomine ipso. diem noctemon distĩ¬
quere Aaduertimus itaq quod lucis ortus antequam solis diem u¬
deatur aperire: principia enĩ diei. noctis exitum claudunt. Fi¬
nisq temporis ꝙstatutus limes. nocti ⁊ diei uideatur. ete preserip¬
tus . Diem sol clarificans: lucem facit. Erequenter cȩlum nubibus te¬
citur ut sol tegatur: ne ullus radius appareat. Lur tamen diem de¬
uerunt aliqui. cumprimũ uesperum. postea mane scriptara me¬
omorauerit neforte noctem priusquam diem significare uideatur.

Expanded text:
lucem et uultu suo inluminauit et uidit quia bona est. non ex parlucem et uultu suo inluminauit et uidit quia bona est. non ex parte dei, sed generale indiciumiudicium est. itaque non in splendore tantummodo, sed in omni utilitate gratia lucis probatur. unde et discretio fit inter lucem et tenebras, ut separata lucis natura atque tenebrarum nihil uideatur intra se habere confusum. et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noctem, ut et nomine ipso diem noctemque distingueret. aduertimus itaque quod lucis ortus ante quam solis diem uideatur aperire; principia enim diei noctis exitum cludunt 21 finisque temporis et status limes nocti et diei uidetur esse praescriptus. diem sol clarificat, lux facit. frequenter caelum nubibus texitur, ut sol tegatur nec ullus radius eius appareat; lux tamen diem ane, dies unus. quaerunt aliqui, cur prius uesperum, postea mane scriptura memorauerit, ne forte noctem prius quam diem significare uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uit : sed bonors operum proprium est. ut externo commendator e¬
non ȩgeant. sed gratiam suam cum uidentur ipsa testentur. Plus
est quod ꝓbatur aspectu: quam quod sermone laudatur. Suo enim
utitur testi monio: non alieno suffragio. Quod si apud nos iudetium¬
occulis emittitur. quibus simul & gratia uenustatis ⁊ rerum m̃sura
comprehenditur. quamtomagis dsꝰ omĩa quę ꝓbat uid&ꝰ ⁊qͦ uidet
probat. Sedm quod scriptum est. quia occuli dni suꝑ iustos .
Hrcis natura huiꝰ modi est: ut non in numero. non imensura ñ
inpondere ut alia. sed om̃is eius in aspectu grã sit. ꝓropriis itaꝙ
sermonibus natura lucis expressit quȩ uidendo complac&: qm̃
iosa uidendi offitiũ subministrat. Nec in merito tantũ sibi predica¬
torem potuit inuenire. aquo iuire prima laudaretur: qm̃ ipsa fecit
ut eiamctera mundi menbra digna sint laudibus. Uidit ergo as

Expanded text:
uit, sed bonorum operum propnumproprium est, ut externo caecauit uit, sed bonorum operum propnumproprium est, ut externo caecauit non egeant, sed gratiam suam, cum uidentur, ipsa testentur. plus est quod probatur aspectu quam quod sermone laudatur. suo enim utitur testimonio, non alieno suffragio. quodsi aput nos oculis iudicium emittitur, quibus simul et gratia uenustatis et rerum natura conprehenditur, quanto magis deus omnia quae probat uidet et quae uidet probat secundum quod scriptum est quia oculi domini super iustos. lucis natura huiusmodi est, ut non in numero, non in mensura, non in pondere ut alia, sed omnis eius in aspectu sit gratia. propriis itaque sermonibus naturam lucis expressit, quae uidendo conplacet, quoniam ipsa uidendi officium subministrat. nec inmerito tantum sibi praedicatorem potuit inuenire. a quo iure prima laudatur, quoniam ipsa fecit, ut etiam cetera mundi membra digna sint laudibus. uidit ergo deus