comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo uoneu est dignicatis etatis et officii ⁊
et hec presbita. re. uł hec p̾sitissa. se .i. uxor
psorti uł sacerdotissa. et hic p̃soitatꝰ tus.
pio et sãgiũs dĩ inaltan dei cõfice oreeo di¬
cere et dona dei benedice. Qui cũ ordinatur
uingũt᷑ ei mamus ut ĩtelligat se accepisse gͥ¬
tiã consecrãdi et ccuritatis oꝑa dete̾ ad om̃es
extẽde accipit et stolã q̃ ten utrũq latꝰ qr
deb ẽẽ miu̾itꝰ ariis iusticie cõtra a du̾sa et

Expanded text:
ud nomen est dignitatis, hoc etatis et officii. Et et hec presbitera vel presbiterissa, idest uxor presbiteri vel sacerdotissa, et hic presbiteratus poris et sanguinis domini in altari conficere, oraciones dicere et dona dei benedicere. Qui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus armis iusticie contra prospera et
Abbreviated transcription (Latin):
uñ et podiũ dr̃ ubicũq ĩnitimꝰ. et iñ podio.
dias. ꝙ ꝯponit᷑ appodio. as. suppodio. as
Itẽ possũt ẽẽ trãsitĩa accĩa ut podio te ⁊ ap¬
podio illũ suppodio istũ.q. poditĩ suppouere
illi. uł podio sustẽtare uł podio face̾ u̾ti.¬

Expanded text:
unde et podium dicitur ubicumque innitimur; et inde podio -as, et componitur appodio -as, suppodio -as,Item possunt esse transitiva et activa, ut ‘podio te’, ‘appodio illum’, ‘suppodio istum’, quasi podium supponere illi vel podio sustentare vel podio facere i
Abbreviated transcription (Latin):
in formam canor cantus occmior occentus ac¬
cinor accentus. ꝙͣuis occim. accnu fa¬
tus. insero inserui insertus aꝑio a pui
¶ In .liii. nero desmẽtia .ui .ii. tus. ꝯuer¬
tunt in ꝑticipio ut colo lui. cultꝰ qñ ẽ quar

Expanded text:
ormam: canor cantus, occinor occentus, accinor accentus, quamuis occinui, accinui fatus, insero inserui insertus, aperio ape. in lui uero desinentia ui in tus conuertunt in participio, ut colo colui cultus,
Abbreviated transcription (Latin):
eponẽs inueni q̃ror q̃stus. et
passiuũ pascor pastus. cũ alia eiusd̾ forme
soleant .s. abice. Nascor natus irascor ia¬
tus obluuscor oblitus pasciscor pactꝰ nan¬
ciscor nactus ꝓfisciscor profectus ulciscor
ultus exꝑgiscor exparrectꝰ deficistor solum
duplicauit .s. in ꝑticipio defessus ¶ Hĩc¬

Expanded text:
eponens, queror questus, et passiuum, pascor pastus, cum alia eiusdem formae soleant abicere s: nascor natus, irascor iratus, obliuiscor oblitus, paciscor pactus, nanciscor nactus, proficiscor profectus, ulciscor ultus, expergiscor experrectus; defetiscor solum duplicauit s in participio, defessus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat̾ benignior. simꝰ. uñ benigne. ius. sime.
adu̾biũ. et hec benignitas. tis. Et difert a bo¬
nitate. benignitas autẽ uirtus spõte ad bñfa¬
ciendũ exposita leis blãda dulcis alloqͥo et
sua cũctos inuitãs dulcedine. s bonitas qui¬
re dulcedĩe. Et inde benignus et bonus uidẽt
distare s nõ multũ qr utq est ad benefaciẽd̾
et bene quid̃ fac̾e qd̃ petitur nõ tñ suanis no¬
ctos ĩuitare sua dulcedine ⁊ dulcis ẽẽ alloqͥo.¬

Expanded text:
atur -gnior -simus, unde benigne -ius -sime adverbium, et hec benignitas -tis, et differt a bonitate; benignitas enim est virtus sponte ad benefaciendum exposita lenis, blanda, dulcis alloquio et sua cunctos invitans dulcedine, sed bonitas quire dulcedine; et inde benignus et bonus videntur distare sed non multum, quia uterque est ad benefaciendumet bene quidem facere quod petitur, non tamen suavis esovit invitare dulcedine et dulcis esse alloq
Abbreviated transcription (Latin):
lterco. cas. aui. uel altercor. aris .i. certare.
litigare. et dr̃ ab altet et compõitur uttũq co¬
alteno. cas. et coaltercor. aris.
tudinanus. unde altere. et alt̾ũatim aduer¬
biũ .i. uicissitudinarie. et alt̾no. as. uerbum ac¬
tiuũ .i. mutuare uel alt̾uatim aliquid dicere

Expanded text:
lterco -as, vel altercor -aris, idest certare, litigare, et inde verbalia; et componitur utrumque coalterco -as, et coaltercor -aris; tudinarius, unde alterne et alternatim adverbia, idest vicissitudinarie, et alterno -as verbum activum, idest mutuare, vel alternatim aliquid dicere
Abbreviated transcription (Latin):
arbor amabie ĩmueusa et ramosa fe. ge. et
et qued̾ man̾ies eius a pd̾ nosꝰ dr̃ mascu¬
lum qr sit natura rotũdum testiculoꝵ
optim et dr̃ thus a theos qr ĩ sacuificiis de¬
oꝵ a doletur et sacrificatur et ẜm ħ ht̃ a¬
a monte libano ubi colligitur et ĩde thu¬
Thusculum. li.di. ꝑnũ thus et forͣtur

Expanded text:
arbor Arabie, immensa et ramosa, et et quedam maneries eius apud nos dicitur masculum quia sit natura rotundum in modum teoptimum; et dicitur thus a theos quia in sacrificiis deorum adoletur et sacrificatur, et a monte Libano ubi colligitur. Et hoc thuth
Abbreviated transcription (Latin):
et ħ . le. et ħ tibiale. lis. ꝙ a bracis depen¬
biis et cauib hinuloꝵ fieret. s post ea ab¬
usine undecũq fieret. Unde tibianꝰ.na.
nũ. ad tibiã ꝑtinẽs uel tibias faciens.
dr̃ fultra bifurca quib domus sustentatur
A

Expanded text:
 -le, et hoc tibiale -lis, quod a bracis depenbiis et cruribus innulorum fieret, sed postea abusive undecumque fieret. Unde tibiarius -a -um, ad tibiam pertinens vel tibias faciens. dicuntur fulcra bifurca quibus domus sustentantur, a
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ cerneret om̃s hos subtuo regĩe
utiles eos qui subiecti sũt ondit. itant mil¬
lũ iam quasi dignũ respiciat cui equamm¬
t loquatur. unde et mox mẽtis trãsquissita
ĩ irã ñtitur qr dñ cũctos despicit dũ sensum
uitãq oĩi sine moderatione reprehẽdit tẽ

Expanded text:
meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatio
Abbreviated transcription (Latin):
dolabella. le. uł dolabellũ .li. diuũtĩa. uel
dolabra dr̃ quasi dulabra qr duo h̾t labra.
tio uel id qd̾ dolando aufertur de lignoul
hec dolatilis. et ħ. le aptũ ad dolandũ ⁊
unde condolesco. scis. ĩcho. dedoleo. les.i.¬
et oĩa cõpoĩta ab eo sũt neutra. et faciũt
p̾ticum iului. et supim ĩ litũ. et corrͣ. do¬

Expanded text:
dolabella -le et hoc dolabellum diminutiva; vel dolabra dicitur, quasi dulabra, quia duo habet labra. tio vel id quod dolando aufertur de ligno vel hec dolatilis et hoc -le, aptum ad dolandum, et unde condolesco inchoet omnia composita ab eo sunt neutra et faciunt preteritum in -lui et supinum in -litum et corr
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ycononus ab ycon ꝙ est ymago uel si¬
gnũ et noma qd est lex uel uorma ꝙ ẽ
regła. in de ycononus quasi signa uel
lex uel reguia qr ad eius signũ uel regu¬
lam tota ualĩa deb dispensan. et ide hec

Expanded text:
r yconomus ab ycon, quod est imago vel signum, et noma, quod est lex, vel norma, quod est regula. Inde yconomus quasi signatilis lex vel regula, quia ad eius signum et legem vel regulam tota familia debet dispensari; et inde hec
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. Et cõponit᷑ indubitatꝰ . ta .tũ. et u¬
trũq cõꝑatur. unde indubitant᷑. ⁊ ĩdubita¬
duas tenẽs mas. Et cõꝑatur dubius ma¬
gis dubius. simꝰ unde dubie mag̃ dubie
sime. et hec dubietas. tis. itẽ a dubito du¬

Expanded text:
ne, et componitur indubitatus -a -um, et utrumque comparatur, unde indubitate et indubitaduarum viarum, et comparatur dubius magis dubius, dubiissimus, unde dubie, magis dubie, dubiissime; et hec dubietas -tis. Item a dubito du
Abbreviated transcription (Latin):
dolones tele abscondita inligneis nagims
pp̃ dolũ. ⁊ ip̃e lignee nagines dũr dolõnes
dũt sic qr fallant ⁊ decipiant terro cũ preferãt
speciẽ ligni hos uulgus g̾co noĩe ocos uocat .i.
acutos. Unde et apud medicos acutus morbꝰ
oxea uocatur. ab oxi qd̾ est acutum

Expanded text:
dolones tela abscondita in ligneis vaginis propter dolum et ipse lignee vagine vocantur dolones sic quia fallant et decipiant ferro cum preferant speciem ligni; hos vulgus greco nomine oxos vocat, idest acutos, unde et apud medicos acutus morbus oxeia vocatur, ab oxi quod est acutum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dissentio. tis. et dissentior. tiris. ĩ eodẽ
lenuu discordare discrepare qiͣ di̾sa sẽtire
unde dissensio. oms. et hic dissensus. sus.¬
si. et dissensim .i. discordãt᷑. et dissentane¬
us. a.ũ. qui facile dissentit. ⁊ cõponitur. a¬

Expanded text:
dissentio -is et dissentior -iris in eodem sensu, idest discordare, discrepare, quasi diversa sentire, unde dissensio et dissensus -sus et dissensim, discordanter, et dissentaneus -a -um, qui facile dissentit; persentio
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem c̾statꝰ ore ꝑno et arte fistislis
ꝑ quas trahit sp̃m et linguã exerit uim
autẽ non in deutib s in cauda h̃t. et uͥ¬
bere potius ꝙͣ ictu nocet inuoxius ẽ a ue¬
nenis. s iõ huic ad mortẽ faciendã uene
a quo nec elephas tutus ẽ sin corꝑis ma¬
gnitudine. Nam c̾ca semitas delitescens
per quas elephãti soliti gradiũtur caira
eoꝵ nodis illigat ac sutfucatos ꝑimuit
gignitur a̾t in ethiopia et ĩ ĩdia ĩ ip̃oĩ¬
cendio iugis estus. Et ut dicit ambrosiꝰ¬

Expanded text:
eum. Est autem cristatus, ore paruo et artis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerit. Vim autem non in dentibus sed in cauda habet et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis sed ideo huic ad mortem faciendam venenA quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iugis aestus. LETIFEROS
Abbreviated transcription (Latin):
otalis a dos dr̃ hic et hec dotalis et ħ. le.
i. doti asꝙpͣtus uł in dote hĩtus. et inde do¬
taliter adu̾biũ. et dotalicius. cia.ctũ. idẽ
ꝙ dotalis. unde hoc dotalicium.cii .i. dos ł
dotis p̾cium. Idos dr̃ docatus . ta. tũ. qui do¬

Expanded text:
Et a dos hic et hec dotalis et hoc -le, idest doti ascriptus vel in dote habitus, et inde dotaliter adverbium et dotalicius -a -um, idem quod dotalis, unde hoc dotalicium -cii, idest dos vel dotis pretium. Item a dos dotatus -a -um, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
uxori a marito qñ nubit. donatio ꝙ datur
eid̾ ab eodẽ ꝓp̃ de uirginationẽ. ꝑafernũ qd̃
datur ei ab amicis post imptias ꝑ aliquot
fernũ a pata ꝙ iuxͣ et fernes ꝙ est dos qr
iuxta et post dotem datur. Et nota qd̃ an¬
tiquitꝰ ritus erat ut mantus et uror m¬
uicense emerẽt et dotarẽt ne uxor iuderet᷑
ancilla. et ideo dñt dici dotẽ quasi doitem
qr precedente ĩ imptiis niri donatione seqͥ¬
tas et uirtus alicuiꝰ. unde boetius in libro

Expanded text:
uxore quando nubit; donatio quod datur eidem ab eodem per devirginationem, parafernum quod datur eidem ab amicis post nuptias per aliquot uod est iuxta, et fernos, quod est dos, quia iuxta et post dotem datur. Et nota quod antiquus ritus erat ut maritus et uxor invicem se emerent et dotarent, ne uxor videretur ancilla, et ideo dicunt dici dotem, idest do item, quia, precedente in nuptiis viri donatione, sequirietas dicitur et virtus alicuius, unde Boetius in libro
Abbreviated transcription (Latin):
uia diu̾tit ab alia uel ip̃e callis ꝑ ꝙͣ diu̾¬
timus ab alia uia. quali diu̾sa uia uel se
mita. idem et diuortiũ quasi diu̾sũ .i. uia
uel senuita in diu̾sum tendens. Et pom¬
tur gn̾alr̃ du̾ticulũ uel diuortiũ pro se¬

Expanded text:
via divertit ab alia, vel ipse callis per quem divertimus ab alia via, quasi diversa via; idem et divortium, quasi divertium, idest via vel semita in diversum tendens, et ponitur generaliter diverticulum vel divortium pro se
Abbreviated transcription (Latin):
tas. duco cõponitur adduco. cis. ad se duce̾
quo aboucitur ad rẽ in honestã ꝓducitur
ad studium deducitur. itẽ duco cõponitur
.i. procul ducere et absentare uel extendere.
uel prolongare uel in conspectu ducere uł
ĩ apertum uel exͣ. itẽ obduco cis .i. tege̾. uñ¬
seduco.cis. subduco. cis id̾ ꝙ se ducere uel
subtus duce ur subtrahere. et est ꝓp̾e sub¬
duc̾e nanes de aqͣ ad t̾rã trahe sicut ecõtra¬

Expanded text:
a. Duco componitur adduco -cis, ad se ducerequo: adducitur quis ad rem inhonestam, producitur ad studium, deducitur ad honorem; est procul ducere et absentare et extendere et prolongare, vel in conspectu ducere vel in apertum et extra; obduco -cis, idest tegeseparare; subduco -cis, idem quod seducere, vel subtus ducere vel subtrahere, et est proprie subducere naves de aqua ad terram trahere, unde Vir
Abbreviated transcription (Latin):
das que sunt t̾cie cõnigõis taciũt pt̾itũ
pina .s. in ditũ. et in sum. Itẽ hec sillaba
da corr̃ in hoc uto do. das ubiq in ubo
et semꝑ .da. corripiatur nbicũq mue¬
nitur añ finem in hoc uerbo. Ex ħ pa¬
tet ꝙ uerecondor. dars. et iocundor.
daris. non sũt composita a do das. cũ¬

Expanded text:
a que sunt tertie coniugationis faciunt preteritum pina, scilicet in -ditum et in -sum. Item hec sillaba da corripitur in hoc verbo do das ubique, ut semper da corripiatur ubicumque invenitur ante finem in hoc verbo. Ex his patet quod verecundor -aris et iocundor -aris non sunt composita a do das:
Abbreviated transcription (Latin):
blandis sermonib adornata calliditas mẽ¬
tis. et dr̃ a dolore qr dolorẽ inferat. uel dr̃ do¬
lus a deludo qiͣ delus qr deludat et decipiat
et fit dolus aĩo. nisidie loco uel telo fraus
cirta fidem mutuatã. et est dolus cũ aliud a

Expanded text:
blandis sermonibus adornata, calliditas mentis, et dicitur sic quia dolorem inferat, vel dicitur dolus a deludo, quasi delus, quia deludat et decipiat; et fit dolus animo, insidie loco vel telo, fraus circa fidem mutuatam; unde dolosus -a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ põdus una libra uł unus as ẽ. unde et
dipondius. di. qiͣ duo pondera due libre ul
dipsis. sis. uł. sipdis. genus serpẽtis. ⁊ in¬
terpretatur sitibũda. unde et latine dr̃ si¬
tula qr ꝙ̃ mordet siti facit ꝑur. Deutoñ.

Expanded text:
 Pondus una libra vel unus as est, unde et dipondius dictus est quasi duo pondera, due libre vel dipsis -sis vel -sidis genus est serpentis, et interpretatur sitibunda; unde et latine dicitur situla quia quem mordet siti facit perire.
Abbreviated transcription (Latin):
discunictus. sã disco uel disciplũs dr̃ hec di¬
isciplina sciplina .ne. qr discitur plẽa
et licet sit idem disciplina ⁊ doctrina et fa¬
cultas ur ꝓfessio nel scĩa. scĩa tñ ex diu̾¬
sitate subiectoꝵ accipit diu̾sitatẽ uocabło¬

Expanded text:
dire. Item a disco vel discipulus hec disciplina -ne, quia discitur plene,et ita, licet sit idem disciplina et doctrina et facultas vel professio vel scientia, tamen ex diversitate subiectorum accipe diversitatem vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
predoceo. ces .i. ante doce̾. Doceo et sua cõpo¬
cita sũt actĩa. et facĩt p̾titũ in cui et su¬
pĩm in ctũ. et oĩa corripiũt hanc silłam¬
accĩs. uno designãte re in quam transit
eoꝵ actus. et alto designante rẽ cuius
respcũ ille actus trãsit in r̃ẽ alterius ac¬
cusatĩ. ut deceo te graͣtic̃ã. ẜm ug̾. Qudã

Expanded text:
predoceo -ces, idest ante docere. Doceo et composita ab eo sunt activa et faciunt preteritum in -cui et supinum in -ctuis, uno designante rem in quam transit eorum actus et altero designante rem cuius respectu ille actus transit in rem alterius accusativi, ut ‘doceo te gramati
Abbreviated transcription (Latin):
sci .i. scutella q̃ olim et secus dicebat᷑. sicut⁊
discus a rotuditate s nũt discus dr̃ qr dat
escas et fercula apponat uł potius este¬
thĩa discus quasi dans escas. unde hic di¬
sculus.li. di. et discũbẽs ad discũ sedens.
Et nota ꝙ discus ꝓp̾e est scutella et nõ mẽ¬
sa licet pro ea ponatur qũ ẜm metono¬
miam. et a discus dcũs est discus ludus
plũbee scutelle. et ip̃a plũbea scutella quia

Expanded text:
s, idest scutella que olim et scus dicebatur, sicut et discus a rotunditate, sed nunc discus dicitur quia det escas, idest apponat, vel potius est ethimologia, discus quasi dans escas, unde hic disculus diminutivum, et discumbens, ad discum sedens. Et nota quod discus proprie est scutella et non mensa, licet pro ea ponatur quandoque per metonomiam: plumbee scutelle, et ipsa plumbea scutella, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et hec docilis et ħ. le. differũt tũ. nã docilis
ẽ disciplũs qui facile docetur. nõ dr̃ docilis
quia fit dectus s qr doci p̃t. Est enĩ ingeĩ¬
in bilis. auerbis absolutis uenientia sigͥ¬
ficãt accõem et aptitudinẽ agendi ut rĩ¬
sibilis aptus ridere. gressibilis aptus gͣ
tia u̾o a ubis t̾rasitis sigñt passionẽ et
aptitudinẽ paciẽdi. ut amabilis aptꝰ ama
et aptitudinẽ agendi nõ semꝑ s qñ in qͥ
ꝙ facile penetratur uł ꝙ ẽ aptũ penetrari.
netrare uel ꝙ facile penetrat. penetral uel pe¬
netrale ĩterior et seccetior ꝑs domus appella¬
tur. docilis uel docibilis componit᷑ cum in¬
⁊ dr̃ indocilis. indocibilis .i. non docilis. non do

Expanded text:
et hec docilis et hoc -le; differunt tamen: nam docilis est discipulus qui facile docetur, non enim dicitur docilis quia sit doctus, sed quia doceri potest, est enim ingein -bilis a verbis absolutis venientia significant actionem ex aptitudine agendi, ut risibilis, aptus ridere, gressibilis, aptus grtia vero a verbis transitivis significant passionem et aptitudinem patiendi, ut amabilis, aptus amet aptitudinem agendi, non se facile penetratur vel quod est aptum penetrari, netrare vel quod facile penetrat; penetral vel penetrale interior et secretior pars domus appellatur. Docilis vel docibilis componitur et dicitur indocilis et indocibilis, idest non docilis et non do
Abbreviated transcription (Latin):
et hĩc diciꝰ expũctores et dispũctores eos
qui expeilũt alios. ab hereditate et delent
noĩa eoꝵ de tabła testĩ nel eos sic dicimus
qui in siguandis p̾erãt testĩs et eoꝵ in sere¬
bant punctos qui erãt in hereditate uł eoꝵ
quociens expediebat auferebãt qui erãt ex

Expanded text:
et hinc dicimus expunctores et dispunctores eos qui expellunt alios ab hereditate et delent nomina eorum de tabula testamenti, vel eos sic dicimus qui in signandis preerant testamentis et eorum inserebant punctos qui erant hereditandi vel eorum, quotiens expediebat, auferebant qui erant ex
Abbreviated transcription (Latin):
uł accõmodamꝰ ulas res q̃ eede̾ iu enͣ̃cia debẽt
reddi .s. q̃ uon trãseũt in possessionẽ tecipiẽtis.
ut oqũ mantellũ et hĩoi. Sed mutuamꝰ illas res
q̃ trãseũt in possessionẽ recipiẽtis ut deuarios.
mutuo denarios tͥ .i. cum sĩt mei dãdo fu̾it tui. Ex

Expanded text:
essentia debent reddi, scilicet que non transeunt in possessionem recipientis, ut equum et mantellum et huiusmodi, sed mutuamus illas res que transeunt in possessionem recipientis, ut denarios; ‘mutuo denarios tibi’, idest cum sint mei dando fiunt tui. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
ulticiũ .cii. multicia st̃ uestes subtiles et luci¬
dissime fcẽ de nobili serico uel mollissĩa lanabe
lmo. et dñr sic a multitudĩe coloꝵ uł a multitu¬
dĩe contexionis filoꝵ. Quo eni uestis ẽ subtilior
eo plura fila ĩ ea ꝯtexũtur. uł dũr sic qr sua lem¬
tate corpꝰ hoĩs demulceãt suauit. Iuue. quidfa¬

Expanded text:
ulticium, et sunt multicia vestes subtiles et lucidissime facte de nobili serico vel mollissima lana vel lino, et dicuntur sic a multitudine colorum vel a multitudine contexionis filorum: quo enim vestis est subtilior, eo plura fila in ea texuntur; vel dicuntur sic quia sua levitate corpus hominum demulceant suaviter; I
Abbreviated transcription (Latin):
Dulus a mola nel molo dr̃ hic mulus .li. q
diuersũ ał incortũ coegit sic q adulterima ꝑ¬
nuxtione gñs aliud repperit sic̃ et iacob cõtra
nĩn coloꝵ silĩtudines procceauit. Nã tales fe¬
tus oues illius cõcipiebãt quales ũbras arie¬
tũ de suꝑ ascendẽtiũ in aquaꝵ speculo cõtẽpla
let ut gu̾oses obiciãt equos insib concipiẽtiũ
ut eoꝵ sises conciꝑe et creare possuit. et etiã colũ¬
baꝵ ducores depictas ponũt pulch̾tunas colũ¬
bas ĩ islis locis in quib ille u̾sãtur ut rapiẽtes
isa silẽs gn̾ent. Inde ẽ ꝙ quid̾ grauidas iulĩe¬
res nib nulles ĩtuer turpissimes ałiũ nultus
rentes siles fetus pariãt. Hãc eĩ feĩaꝵ dñt ẽẽ¬
nãͣm ut quales ꝯspexĩt sĩe mente ꝑcepent̃ in
extrenis uoluptatis estu dũ cõcipiũt talẽ so¬
bolem procceẽt. Etem̃ aĩa ĩ usu ueu̾es for̃s ex¬
tansecas ĩtus transittit. Eaꝵ saciata tipis

Expanded text:
Item a mola vel molo hic mulus -li, qudiversum animal in coitum coegit sicque adulterina permixtione genus aliud reperit, sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit; nam tales fetus oves illius concipiebant quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplalet ut generosos obiciant equos visibus concipientium ut eorum similes concipere et creare possint; et etiam columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas in illis locis quibus ille versantur, ut rapientes visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos anrentes similes fetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam, ut quales prospexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim anima in usu Venerio formas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis,
Abbreviated transcription (Latin):
te statu ciuitatis ius aliqd̃ maioris uł iino¬
ris officii a principe ĩpetrat. et dr̃ mũicipiũ
debita uel inun̾a reddat. Nam liberales et fa¬
mosissĩe m̃eq̃ ex prĩcipe ꝓficiscũtur ibi non a
nuĩcipiũ dr̃ castrũ mũtissimũ et ꝓprie dr̃ in
cõfiuo regionũ ubi solent morati scipendia¬
rii milites pro custodia. unde et dr̃ inuricipi
es milites ibi ꝑro custodia manẽtes et mim̃¬

Expanded text:
te statu civitatis ius aliquod maioris vel minoris officii a principe impetrat; et dicitur municipdebita vel munera, reddat. Nam liberales et famosissime cause et que ex principe proficiscuntur ibi non aicitur castrum munitissimum et proprie in confinio regionum ubi solent morari stipendiarii milites pro custodia, unde et dicitur municiipendiarios milites ibi pro custodia manentes et mune
Abbreviated transcription (Latin):
es acutum et preruptũ et excessũ saxũ uł ca¬
cumen mõtis. uñ et uurex dr̃ frutex. uł uir¬
guitũ aspeꝵ in acutis et preruptis montib
Et hĩc hic murex. dr̃ quidã piscis .s. coclea
maris sic dcã ab acimũe et asꝑitate q̃ alio
h tinctura exͦ teste hore elicit᷑. et hĩc uiuitex¬
x
sepe ĩuenit᷑ pro ip̃a tuctã et sepe ꝓ ip̃a pur¬
pura. Et cor peñ in obliqͥs. unde ouiꝰ epy .s.¬

Expanded text:
et acutum et preruptum et exesum saxum vel cacumen montis, unde et murex dicitur frutex vel virgultum asperum in acutis et preruptis montibus. Et hinc hic murex dicitur quidam piscis, scilicet coclea maris, sic dicta ab acumine et asperitate: que alio hec tinctura ex teste humore elicitur. Et hinc murex sepe invenitur pro ipsa tinctura et sepe pro ipsa purpura.
Abbreviated transcription (Latin):
assũpeit. murene maritĩe uotã sibi requint
copusa uł uouã p̾ꝑat. ꝓgressaq ad litus sibi¬
lo testificata pñcia sui ad ꝯuigalẽ amplexũ
illã euocat. murena a ĩnuitata nõ deest. et
uenenate serpẽt expeditos usus sue ĩpetit con

Expanded text:
ur, muraenae maritimae notam sibi requirit copulam uel nouam praeparat progressaque ad litus sibilo testificata praesentiam sui ad coniugalem amplexum illam euocat, muraena autem inuitata non deest et uenenatae serpenti expetitos usus suae con
Abbreviated transcription (Latin):
tur adumbro bras. ualde umbrare. in¬
umbro. bras. contra binbrare uł ualde
obumbro. bras. undiq unibrare unba
ponitur hic et hec unaninus⁊¬
adu̾biũ et hec unamitas.tis. aĩ buitas

Expanded text:
tur adumbro -as, valde umbrare, inumbro -as, contra umbrare vel valde, obumbro -as, undique umbrare. fit hic et hec unanier et hec unanimitas, idest animi unitas
Abbreviated transcription (Latin):
ctus qui facit tecta uel pocius prĩcipalis ar¬
tifex qui preest edificiis construendis qui
architector dr̃ unde hec architectura . re. et ar¬
chitector. aris. tecta prĩcipalit̾ construere. ⁊¬
sionũ noĩa apd̃ latĩos u̾balia et ĩor desimĩt
Nã gramaticus et phus et architectus ⁊

Expanded text:
ctus, qui tecta facit vel potius principalis artifex qui preest edificiis construendis, qui et architector dicitur, unde hec architectura, et architector -aris, tecta principaliter construere. sionum nomina apud Latinos uerbalia et in or desinunt; nam grammaticus et philosophus et architectus et
Abbreviated transcription (Latin):
ors a mordeo. des. dr̃ hec mors. tis. disso¬
lucio aĩe et corꝑis. et ponitur ꝓ qualz des¬
trucione et corruptõe et dr̃ mors a morde
uł dr̃ mors qiͣ amaror qr sit amara. Et st̃ tua
gña mortis acerba. ĩuiatura m̾ita. acerba in
lis. alia fatalis. alia cau̾alis. Nat̾alis q̃ denã
ꝯtingit cui ultra cẽtũ uigĩti ãnos nõ est ꝯceslũ¬

Expanded text:
 a mordeo hec mors -tis, dissolutio anime et corporis, et ponitur pro qualibet destructione et corruptione; et dicitur mors a mordeour mors quasi amaror, quia sit amara. Et sunt tria genera mortis: acerba, immatura, merita; acerba inflis, alia fatalis, alia casualis. Naturalis, que de natura contingit cui ultra CXX annos non est concessu
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ et debilis respcũ uiri. idõ uirtus uin ma
ior est. et mmuilieris minor ut patiẽs iuiro ẽẽt
as appet̾e uł in aliũ sexũ proñe dr̃ gͥ mulier
et hoc ex sacra scpͥtura. Nã eua statim fcã de
latere uiri. nũd̾ contacta a uiro mulier dc̃a ẽ
ibi et foruit eã in młierẽ. Qd̾ aũt dr̃ mlier qĩ

Expanded text:
est et debilis respectu viri: ideo virtus viri est maior et mulieris minor ut patiens viro esset, as appetere vel in alium sexum proruere. Dicitur et hoc ex Sacra Scriptura: nam Eva statim facta de latere viri, nondum contacta a viro, mulier dicta est ibi ‘et formavit eam in mulierem’; quod autem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾ialis et h̃. le. ¶or̃ hec mouedula. le. q̃dã¬
aurũ nel aliꝙͣ monetã ĩenit aufert et occłtat
exciderat mẽorie reducit. Itẽ monemus futã admo¬
mus nuĩores. cõmonemꝰ pares. rogamꝰ maiores¬
Itẽ ꝯͣ p̃moneo. ꝑmoneo. remoneo sũmoneo .i. la¬
tenter uł paꝵ uł post mou̾e. moueo actũ ẽ cũ su¬

Expanded text:
hec monedula -e, qaurum vel aliquam monetam invenerit aufert et occultatexciderat memorie reducit; item, monemus futura, admomus minores, commonemus pares, rogamus maiores. Premoneo, permoneo, remoneo, submoneo, idest latenter vel parum vel post monere. Moneo est activum cum su
Abbreviated transcription (Latin):
et iste seqr̃ morẽ patrie sue .i. cõsuetudinẽ. S
differũt qr mos est qui morã fecit. uñ et sie dif¬
fiuitur. Mos ẽ longa ꝯsuetudo de morib tracta
a stricta sie lex non scripta s tm̃ usu eu retẽta
uł mos est betustu et prolata censuetudo sie
lex non scripta. s ꝯ suetudo est ꝙdã ius morib

Expanded text:
et ‘iste sequitur morem sue patrie’, idest consuetudinem; sed differunt quia mos est qui moram fecerit, unde et sic diffinitur: mos est longa consuetudo de moribus tracta astricta, sive lex non scripta, sed tantum usu evi retenta, vel mos est vetusta et probata consuetudo, sive lex non scr
Abbreviated transcription (Latin):
nuttuariꝰ. a.ui. et hĩc tumultuarii dicebã¬
tur milites uł pedites qui ꝓ solo tumul¬
tu ducebant᷑ ĩ prelium uł qr subito et cũ
tum łtu exeũt ꝯͣ hostes ex ĩproniso ueĩẽ¬
tes. uñ et illud genus milicie dr̃ tumłtꝰ¬

Expanded text:
multuarius -a -um; et hinc tumultuarii dicebantur milites vel pedites qui pro solo tumultu ducebantur in prelium vel qui subito et cum tumultu exeunt contra hostes ex improviso venientes, unde et illud genus militie dicitur t
Abbreviated transcription (Latin):
tres quadras diuisa ꝓp̃ tres p̾dcõs mon
latinũ et equipollent. Oraꝰ in ẜmo. Qͥd
militib ꝓuussa tri q̃ tra predia cesar.
et triquatuus. a.ũ. triquatiius.na. nũ.
i. siciliensis. nepos est

Expanded text:
tres quadras divisa propter tres predictos monlatinum, et equipollent; Oratius ‘quid militibus promissa Triquetra predia Cesar aet triquatrius -a -um, et triquatrinus -a -um, idest siciliensis. Item
Abbreviated transcription (Latin):
i sius. S grandes patine tuceta q gͣc¬
sa . et in de hic tucetanꝰ .rii. qͥcibũ illũ facit.
ta dcũs ẽ tuchidides .q. fortimatus.
tudatus .i. malleus uñ tudatos appel¬
lamus illos qui hñt capita grossata

Expanded text:
 ‘sed grandes patine tucetaque crassa’; et inde hic tucetarius, qui cibum illum facit. tus est Thuchidides, quasi fortunatus, tudatus, idest malleus, unde tudatos vocamus eos qui habent capita grossa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ sub iugatione ciuitatis uł regionis
Nã reu̾tenti solebat totus pplũs exire ob¬
uiã uictori cũ mag exultacõe et cũ ma
erat qr om̃s captu seq̃bant᷑ uł p̾cedebãt
currũ ligatis eius manib post terga.
uca ionis sedebat ĩ curru ꝙ̃ tra hebant

Expanded text:
pro subiugatione civitatis vel regionis. Nam revertenti solebat totus populus exire obviam victori cum magna exsultatione et cum maerat quia omnes captivi sequebantur vel precedebant currum eius ligatis manibus post terga; nica Iovis, sedebat in curru quem trahebant
Abbreviated transcription (Latin):
sus aliꝙͣ tueri et distingue sicͦ. Cõtin¬
mur illa de quib cũ ea ooco tuim᷑ ullã
surgit ymago ut ligna detium᷑ illa de
quib cũ tumur ea surgit ymago ĩ ĩfĩ¬
ori ꝑte poĩta sicut a qͣ. intuimur illa de
quib cum ea  tumiur resultat yma

Expanded text:
rsus aliquem tueri. Distingue: contuimur illa de quibus, cum ea contuimur, nulla surgit ymago, ut ligna, detuimur illa de quibus, cum detuimur ea, surgit ymago in inferiori parte posita, sicut aqua; intuimur illa de quibus, cum ea intuimur, resultat yma
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ne ip̃e muns suꝑbiret. ⁊ ⁊̃ ĩo ut daret᷑
spes uiicuiq ꝙͣ tũmcũq uilis ꝯdicõis es¬
cet ꝑueĩendi ad silẽm honorẽ si ꝓbitas
sua ꝓm̾eret᷑ et dicebat ei semꝑ nothiso
triũphãti fertur quidã dixisse cui deb̾e̾t ĩ¬
duci in caritatẽ. Aꝑite portas regi rabio

Expanded text:
mis superbiret, et etiam ideo ut daretur spes unicuique, quantumcumque vilis condicionis esset, perveniendi ad similem honorem si probitas sua promeretur, et dicebat ei semper ‘nothitriumphanti fertur quidam dixisse, cum deberet induci in civitatem: ‘aperite portas regi calvo,
Abbreviated transcription (Latin):
rochea a trochos dr̃ hec trochea .e.i. tor¬
tular uł tota modica suꝑ puteũ uł il¬
lud ꝙ suꝑpõit᷑ malo nauis qr ht rotu¬
las per quas funes tra huntur.¬
qui cito .q. uota currat et uoluat᷑. est
eĩ pes ꝯstaus ex longa et b̃ui ut aud̾¬
uł dr̃ a trocho qr sicut trochus conscat
tenu. ita trocheus ꝯstat ex duab si¬
labis .s. una lõga et alta brem. unde

Expanded text:
em a trochos hec troclea -clee, torcular vel rota modica super puteum, vel illud quod superponitur malo navis, quia habet rotulas per quas funes trahunturquia cito sicut rota currat et volvatur: est enim pes constans ex longa et brevi; vel dicitur a trocho, quia sicut trochus constat tenui, ita trocheus constat ex duabus sillabis, scilicet una longa et altera brevi, unde
Abbreviated transcription (Latin):
guẽtũ balsamꝰ affert pͥmũ ẽ et p̾ciosius a¬
liis qd̾ spõte manat de foliis. et illd̾ uocat᷑
samũ. quĩtũ est calobalsamũ uel xilobalsa
nõ. si feratur ĩ manui cõtra solẽ ꝑurit car¬
nẽ. si nõ est corruptũ. Et a balsamũ bal¬

Expanded text:
unguentum balsamus profert: primum est et pretiosius aliis quod sponte manat de foliis et illud vocatur samum, quintum est calobalsamum vel xilobalsamalsamum: si feratur in manu contra solem perurit carnem, si non sit corruptum. Et a balsamum bal
Abbreviated transcription (Latin):
Sarginus. na.nũ. et hic et hec bargiᷤ
et hoc. ne .i. alieingena ꝑegrinus a barba¬
rus et gens uel genitus uel bargines di¬
cũtur fortes in bello a baro et ago uł geĩt
qr ad modũ baronũ se agãt uel fuit fortes
hec baria e .i. grauis luiea a sũmo sinistre
deposita in dextrã. et est una de decem fig̃¬
is accẽtuũ q̃ ꝑro u̾borum distinctionib a
grecis apponũtur. Et fit ita .x.¬
ariona bat lingna syria filius iona
lingna hebraica columba infpr̃ in de bar¬
iona filius colũbe. uł deb dici bario han¬

Expanded text:
ARGINUS -a -um et hic et hec barginis et hoc -ne, idest alienigena, peregrinus, a barbarus et genus vel genitus; vel bargines dicuntur fortes in bello, a baro et ago vel genitus, quia ad modum baronum se agant, vel sint fortes hec baria, idest gravis, linea a summo sinistre deposita in dextram, et est una de decem figuris accentuum, que pro verborum distinctionibus a Grecis apponuntur; et fit itaB 26 BAR lingua syra filius, iona lingua hebraica columba interpretatur; inde Bariona filius columbe; et a bar
Abbreviated transcription (Latin):
tõe uł ĩ eaꝵ accẽtib quo uicio maxime bar¬
bari solent uti. et ideo ab eoꝵ cõsuetudine
huĩt nomen uł cõpoĩtur barbarismus a bar¬
ba et rure et more quasi mos ⁊ cõsuetudo bar
ad eius moris siłitudine̾ barbarismꝰ dr̃ uici¬
um ĩ dcõne q̃ nõ est culta sua propͥetate. bar

Expanded text:
tione vel in earum accentibus, quo vitio barbari solebant maxime uti, et ideo ab eorundem consuetudine habuit nomen; vel componitur barbarismus a barba et rure et more, quasi mos et consuetudo barbad eius moris similitudinem barbarismus dicitur vitium in dictione, que non est culta sua proprietate. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
crudelis incultus austerus stolidus et ẽ
nomen crudelitatis ⁊ austeritatis. unde
olim gẽtes om̃s dc̃e barbare preter grecos
et iaciõs sũt. Unde barbaricus .ca. cum. ⁊
barbaritinus. ua. nũ. ĩ eodem sensu ẜm ꝑ¬

Expanded text:
crudelis, incultus, stolidus, et est nomen crudelitatis et austeritatis, unde olim gentes omnes dicte sunt barbare preter Grecos et Latinos, unde barbaricus -a -um, et barbaricinus -a -um in eodem sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
adulter qiͣ alieuũ molans thoꝵ uel alie¬
nũ uterum terẽs. uel adulter qi ad alt̾
cõposicõ. Et inde adultermꝰ. na. nui. qui na¬
tus est in adulti̾o. Et hoc adulteriũ illa pra¬
ua actio .s. illusio aliem cõugii. Et est ad¬
ulterium in impta. stuprũ in uirgine uel
moniali. in cestus in parẽte uel in uidua
ulteratio. et adulteratorius. a .ũ. ponitur
etiã adult̾are pro corrumpere et ad ma-¬
lumi uertere.

Expanded text:
quasi alienum violans thorum vel alienum uterum tenens, vel adulter quasi ad alter, compositio. Et inde adulterinus -a -um, qui natus est de adulterio, et hoc adulterium, idest illa prava actio, scilicet illusio alieni coniugii; et est adulterium in nupta, stuprum in virgine vel moniali, incestum in parente vel vidua; et ulteratio et adulteratorius -a -um. Ponitur e adulterare pro corrumpere et ad malum vertere.
Abbreviated transcription (Latin):
Scixon. xoms. tum et nalidissim gems
hominũ. uñ hec saxonia. me. regio eoꝵ uñ
hic et hec saxonis gentile. et saxonus . na.
saya durissima s lapis mossis et dura pe¬
tra et dũt saxa qr cum difticultate scindũ¬
tur et secantur uł saxa ꝓpͥe scissa et p̾rupta
sicut ĩ montib. uñ saxeus . a. ũ .i. de saxo ul¬

Expanded text:
sit durum et validissimum genus hominum, unde hec Saxonia eorum regio, unde hic et hec Saxo -nis gentile, et saxonus -a saxa durissima, sed lapis mollis et dura petra, et dicuntur saxa quia cum difficultate magna scinduntur et secantur, vel saxa proprie scissa et prerupta sicut in montibus, unde saxeus -a -um et saxosu
Abbreviated transcription (Latin):
satir st̃ honũtiones aduncs narib hũteᷤ
cornua in frontib et capraꝵ pedib fiłes
qualẽ in solitudine sanctus automꝰ idit
qui etiã interrogatꝰ a dei ẜuo respondisse f̾¬
tur dicẽs mortal ego sũ unꝰ ex accolis here¬
i quos uania delusa enore gẽtilitas fã¬

Expanded text:
Satiri sunt homunciones aduncis naribus, habentes cornua in frontibus et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine beatus Antonius vidit, qui etiam interrogatus ab eo fertur respondisse ‘mortalis ego sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitas fau
Abbreviated transcription (Latin):
la enea qr in ea agitur uel sartago. ginis¬
dr̃ aftrepitu soni qñ ardet ĩ ea ol eñ et põ
ꝑ garrulire tracta methaphora a screpitu eiꝰ
sit et loquela quoꝵd̾ arida ẽ et sĩe succo et hu
rat in lingnas. et inde sartagineus. a. nĩ.
de sartagine existẽs uel ad eã ꝑtinẽs nel
ĩ ea coctus. et sartagniosus.sa. sũ. idẽ uł
sartaginib plenus et abundãs¬

Expanded text:
ia in ea caro agitur; vel sartago dicitur a strepitu soni quando ardet in ea oleum, et ponitur pro garrulitate, tracta metaphora a strepitu eius sic et loquela quorundam arida est et sine succo et humrit in linguas’. Et inde sartagineus -a -um, de sartagine existens vel ad eam pertinens vel in ea coctus, et sartaginosus -a -um, idem vel sartaginibus plenus et abundans
Abbreviated transcription (Latin):
pectus equi tenditur sicut postela dr̃ illud qd̾
posterius tenditur sub canda. uel dr̃ autela qua¬
si aute sellã. et postela quasi post sellã. et se¬
cundũ hoc potest dici sic quodl ornamẽtũ
equi aute nel retro mantica que ante porta

Expanded text:
pectus equi tenditur, sicut postela dicitur illud quod posterius tenditur sub cauda, vel dicitur antela quasi ante sellam et postela quasi post sellam; et secundum hoc potest dici sic quodlibet ornamentum equi ante vel retro, vel mantica qu
Abbreviated transcription (Latin):
Inquina . ne. funis nauis quo ad malũ
autenna religatur. lucanꝰ atq anquina
egat stabilẽ fortissima cursu.
nquironagus genus nauigii ẽ et dr̃
sic qr celeritate sui aucoris et reliquis in¬
stiumentis nauiũ uehendis sit aptus.

Expanded text:
NQUINA funis navis est quo ad malum antenna religatur, unde Cinna‘ atque anquina regat stabilem fortissima cursum’. A 233 ANQUIROMAGUS genus navigii est, et dicitur sicquia celeritate sui anchoris et reliquis instrumentis navium vehendis sit aptum.
Abbreviated transcription (Latin):
nus helut ꝯuera et ꝯpõĩta ceꝑiuiꝰ ut sit
tra arida et frigida. et aqua hũida et
fugida. aex calidꝰ et huidꝰ. ignis calidꝰ
et licais. et sic sͥ ꝑ has iugales qualitateᷤᷤ
singła miscẽtur elem̃ta. nã fr̃a cum sit
aride et frigide qualitatis conectit᷑ atq
ꝑ cognationẽ qualitatis frigide et ꝑ aꝙͣ¬
aen qr hũidꝰ est aer. gͦ aꝙͣ tãꝙͣ brachus
quib duob rigoris et hũoris altero ter¬
ĩ. alt̾o a erẽ uidet᷑ amplecti. frigido t̾rã
aerẽ hĩido. aer q medius ĩter duo cõpu
quꝰ elenentũ conciliat s̾ͥ qr et aqͥs hũore
et igni calore ꝯnĩgit᷑ igͥs qͦ cũ sit calidus
et siccus na calore aen ãnectit᷑ liccitate
a ĩ ꝯmunionẽ t̾re ac siccitatẽ refũditur

Expanded text:
us, uelut conexa et composita repperimus, ut sit terra arida et frigida, aqua frigida et umida, aer calidus et umidus, ignis calidus et siccus. et sic sibi per has iugales qualitates singula miscentur elementa. nam terra cum sit aridae et frigidae qualitatis, conectitur aquae per cognationem qualitatis frigidae et a humidus est aer. Ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et humoris, altero terram, altero aerem videtur amplecti, frigido terram, aerem humido. Aer quoque medius inter duo compuud elementum conciliat sibi; quia et aquis humore, et igni calore conjungitur. Ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae ac societatem refunditur;
Abbreviated transcription (Latin):
um dr̃ locus ubi recolligit᷑ et exigr̃. filis
ubi de m̾ce sua a nantis emolumẽta red¬
dũt᷑. ibi eĩ uectigalis ex actor sedet p̾ciũ
reb ĩpõiturꝰ et uoce a m̾catorib flagitã
et tale offĩu hũit b̃s mathͣs. uñ mathĩ¬

Expanded text:
ur locus ubi recolligitur et exigitur, scilicet ubi de merce sua a nautis emolumenta redduntur: ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a mercatoribus flagitans, et tale officium habuit Beatus Matheus. Unde hi
Abbreviated transcription (Latin):
enebre ateneo. tenẽtes ũbras et ẽ
ethĩa. unde tenebrosus. sa. sũ. et cõꝑa¬
tur. unde hec tenebrositas.tis. et tene¬
bro. bras .i. obscurare tenebrosũ facẽ.
et cõponit᷑ cõtenebro. bras. obtenebͦ.
bras. et hĩc obtenebrasco. tenebrasco

Expanded text:
enebre -arum, quasi tenentes umbras, et est ethimologia, unde tenebrosus -a -um, et comparatur, unde hec tenebrositas. Item a tenebre tenebro -as, obscurare, tenebrosum facere, et componitur contenebro -as, obtenebro -as, et hinc inchoativa tenebrasco
Abbreviated transcription (Latin):
us temeto pleuꝰ. et cõꝑat᷑. unde hec te¬
mulentia. tie .i. ebrietas ebriositas
tema. me. uittaꝵ extremitas depẽda
quib auentes religantur capilliss
dcẽ qr uinciant. Itẽ uitta est qua coro¬
na uncitur tena uł tenia extremaꝑ
mate que depetorom¬

Expanded text:
ebrius, temeto plenus, et comparatur; unde hec temulentia -e, idest ebrietas, ebriositas. s dependens quibus fluentes religantur capilli, sic dicte quia vinciant; item vita est qua corona vincitur, tena vel tenia extrema pars vite, que depe
Abbreviated transcription (Latin):
purgat᷑: Itẽ uelabrũ dr̃ ꝙ uelis trãsitur
uł locus rome ita dcũs ubi obsoma uen¬
debãtur uł uld̾ quo pastilli et hiꝰ cibari
uelabro om̃e macellũ. Et uide uelaber¬
bri. uenditor minutaꝵ reꝵ comestibiliũ
uitalileco uł quia eas uelat

Expanded text:
‘; item velabrum dicitur quod velis transitur, vel locus Rome ita dictus ubi obsonia vendebantur, vel illud quo pastilli et huiusmodi cvelabro omne macellum’. Inde velaber venditor minutarum rerum commestibilium in tali loco, vel quia eas velat
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi sunt dci a uacca cĩtate hispanie iuxͣ.
pireneũ mõtẽ a qua hũerũt principiũ
uł ꝙͣ olim possederũt et dũr uascones .q.
uaccones .c. mutata ĩ .s. un de hec uasco¬
ma . me. regio eoꝵ. et hĩc uasconius. a .ũ.
et hic et hec uasco. scomis.
ii. spoliare. uñ uastator. hec. uastatio. ua¬

Expanded text:
puli sunt dicti a Vacca civitate Hyspanie iuxta Pireneum montem, a qua habuere principium vel quam olim possederunt, et dicuntur Vascones quasi Vaccones, c mutata in s, unde hec Vasconia -e, regio eorum, et hinc vasconius -a -um, et hic et hec Vasconisri, spoliare, unde vastator, vastatio, va
Abbreviated transcription (Latin):
ueste dñt greci ꝙͫ nod coctineã dicimus¬
unde puniceus. cea. ceũ .i. rubeus quasi fe¬
uiceus. et hic et hec fenix. cis .i. hõ rubeus
qiͣ feniceus qr illi ex icinitate solis st̃ pu¬
mus illos fuisse inuentores lit̾aꝵ et ab eis
terra quã coluerũt dcã est hec fenicia. cie
unde hic et hec fenix. cis. gentile.s. quicũz¬
a. penus. na. iĩ. subtracta aspiratione si
pheuicie scribatur ꝑ. ph. uł mutata .f. ĩ.p.
siscribat᷑ ꝑ .f. et a pemis nuutata e. ĩ.u. fit
punus. na. nũ. un de pnuicus ca. cũ. et
hinc ꝑuuiceus. cea. ceum. oĩa in eodem
cei et ꝑunici dñr tam illi de puncea ꝙͣ car¬
taginẽses et affricani dido quedam que-¬

Expanded text:
vestem dicunt Greci quam nos coccineam dicimus, et puniceus -a -um idest rubeus, quasi feniceus, et hic et hec fenix -cis, homo rubeus. Quia ergo illi ex vicinitate solis sunt pumus ipsos fuisse inventores literarum. Et ab eis terra quam incoluerunt dicta est Fenicia -e, unde hic et hec Fenix -cis, gentile, scphenus, subtracta aspiratione si Phenicia scribatur per ph, vel mutata f in p si scribatur per f. Et a penus, mutata e in u, fit punus -a -um, unde punicus -a -um et hinc puniceus, omnia in eodem cei dicuntur tam illi de Fenicia quam Carthaginenses et Africani. Dido quidem, que
Abbreviated transcription (Latin):
qr toto corꝑe feratur uł qr nali utatur lib̾ta¬
te et desideno suo et uolũtate ꝓpͥa ferat᷑ fere
sũt et si non seuiũt bestie u̾o a nastando dcẽ
cũt que morsu et unguibz seuuĩt ex hus p
ꝙ omĩs bestia est fera et non eꝯͦ s hoc distĩc¬

Expanded text:
quia toto corpore feratur vel quia naturali utatur libertate et desiderio suo et voluntate propria feratur; fere sunt et si non seviunt, bestie vero a vastando dicte sunt, que morsu vel unguibus seviunt; ex his patet quod omnis bestia est fera et non e cont
Abbreviated transcription (Latin):
dum. fuit eiũ olĩ cõsuetudo ꝙ cũ aliqͥs uel¬
let ĩre fedus q̃dam porca sacrificaretur ĩ
hũc modũ maior ex ista ꝑte et mĩor exa
lia ꝑte sĩe eẽt ĩꝑator sĩe rex siẽ alius prin¬
a porca fede .i. tupit᷑ occisa cuiꝰ mors opta¬
tabatur ei quia pace resiliret. uł dr̃ fedus¬

Expanded text:
. Fuit olim consuetudo quod cum aliqui vellent inire fedus quedam porca sacrificaretur in hunc modum: maior ex ista parte et maior ex illa, sive esset imperator sive rex sive alius prina porca fede et turpiter occisa cuius mors optabatur ei qui a pace resiliret; unde
Abbreviated transcription (Latin):
ad affectũ. uel uolũtatem nrãm dare. al¬
nõ prop̾e dr̃ affectare qui caret affectu. Et
ab affectu affectuosus. sa. sũ. plenus affer¬
tu. Et comꝑatur. uñ affectuose. sius. me.
adu̾biũ. et hec affectuositas. tis. ẜ in ug̃. pa¬

Expanded text:
ad effectum et voluntatem nostram dare non proprie dicitur affectare quod careat effectu . Et ab affectus affectuosus -a -um, plenus affectu, et comparatur, unde affectuose -sius -sime adverbium, et hec affectuositas -tis. Item compo
Abbreviated transcription (Latin):
Agareni penult᷑ ꝓo. dci sunit proselti et
aduene ab agar q̃ interp̃r conuersa uł ad¬
uena. fuit enim egiptia aduena cõplexiu
abrae causa generandi data que post cc̃cep¬
tum angelo increpante cõuersa ẽ ad saram.

Expanded text:
AGARENI dicti sunt proseliti et advene ab Agar, quod interpretatur conversa vel advena; fuit enim egiptia complexui Habrae advena causa generandi data, que post contemptum, increpante angelo, conversa est ad Saram.
Abbreviated transcription (Latin):
ter. unus fuit ex posteris abrae de cetu¬
ra a quo africa dc̃a est qui gentem illã dem¬
cit et hĩtauit. uel dr̃ atrica quasi aprica qr
fit aperta et expõita celo uel soli. uel dĩ sic qiͣ
sine fugore. unde afer africus. africarius. s

Expanded text:
ER, unus ex posteris Habrae, a quo Affrica dicta est, qui gentem illam devicit et habitavit; vel dicitur Affrica quasi aprica, quia sit aperta et exposita celo vel soli; vel dicitur sic quasi sine frigore. Unde affer, affricus, affricanus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iᵈ Mͭ. uͦ. caͦ. oĩs qui ira scitur frĩ suo reus ert
iudicio. qui dix̃it frĩ suo racha reus erit con¬
cilio. qui dixĩt fatue reus ent gehẽne ignis¬
sit̾ dic̃. Racha quippe in ebreo eloqͥo uox ĩter
plenũ u̾bũ iracũdie expͥunt. p̾us gͦ ira rep̃¬
tue ira redarguit᷑ que cũ uocis excessu expletur
⁊ perfectione ẜmonus. Et nouͣd̾ ꝙ ĩ ira pethib
reũ eẽ sñ uoce iuditio ĩ uoce ire ꝙ ẽracha reũ
cõcilio. ĩ u̾bo uocis ꝙ ẽ fatue reũ gehẽne ignis.
cio adhuc cã discutit᷑. In ꝯcilio a iã cẽ suĩa dis

Expanded text:
im dicit: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Qui dixerit fatue, reus erit gehennae ignis . Racha quippe in Hebraeo eloquio vox interplenum verbum iracundiae exprimit. Prius ergo ira reprtue, ira redarguitur, quae cum excessu vocis expletur etiam perfectione sermonis. Et notandum quod in ira perhibet reum esse judicio; in voce irae, quod est racha, reum concilio; in verbo vocis quod est fatue, reum gehennae ignis. cio adhuc causa discutitur, in concilio autem jam caus
Abbreviated transcription (Latin):
oris cõtacta fruges nõ g̾mmãt acescũt inu¬
sta. moriũt᷑ herbe. amittũt arbores fetꝰ ferrũ
rubigo corrũpit. ingrescũt grana si qui canes
pollutũ spõte disꝑgit᷑. unde hic et hec mẽstru¬
alis et ħ .le. ꝙ patitur mẽstruũ uł pertinẽs ad¬

Expanded text:
oris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbe, amittunt arbores fetus, ferrum robigo corrumpit, nigrescunt era; si qui canes pollutum sponte dispergitur. Unde hic et hec menstrualis -le, quod patitur menstruum vel pertine
Abbreviated transcription (Latin):
ga crassi ĩ foro proiecit matĩas ut eẽnt loca ĩ qͥb
spectatẽs ĩ sisterẽt q̃ ex noĩe eiꝰ menia appellata st̃
ħ̾ et solaria dñr qr patẽt soli. et iñ ĩoleuit postea¬
ut cõsuetudo ut memana domtib adiacẽt uñ me¬
nianatꝰ .ta. tũ. menianis ornatꝰ uł p̾paratꝰ o¬

Expanded text:
oiecit materias ut essent loca in quibus spectantes insisterent, que ex nomine eius meniana appellata sunt: hec et solaria dicuntur quia patent soli; et inde inolevit postea consuetudo ut meniana domibus adicerent; unde menianatus -a -um, idest menianis ornatus et preparat
Abbreviated transcription (Latin):
uatur suinus a sue. nam ouilla et su¬
illa d̾matĩa sũt . In.nis. eĩ desmentia
ullus. una blla unũ ullũ. bonus belluᷤ
bona hella. bonũ bellũ. geĩnus gemesꝰ
gẽma gemella gemũ gemellũ uinũ uil¬
lũ. sic ergo suma suilla ouina ouilla. I

Expanded text:
et suinus a sue. nam ouilla et suilla diminutiua sunt. in nus enim desinentia ullus, una ulla, unum ullum, bonus bellus, bona bella, bonum bellum, geminus gemellus, gemina gemella, geminum gemellum, uinum uillum, sic ergo suina suilla, ouina ouilla. i