comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset. se tacente. ipse ad ea quȩ dixerat
responder&. Cumq mulier ea quȩ edocta
fuerat porasset. ty motheus conu̾sꝰ ad eam.
uere inqͥt mulier ego mansi apud te ali¬
quando. & uim tͥ ut asseris feci:ᷤ Tune
illa ut mulierũ se taliũ ꝓcacitas habet.
obuirgans tymotheum. tu inqͥt mͥ uim
fecisti: tu in illo loco cõmac ulasti castitatẽ
ineã. Simul & conu̾sa ad iudices: obtes¬
tari fidem dĩ cȩpit. uera se dicere. Cum
om̃s ridiculos pudor habere cȩpit: quod
tam facile tacente eo. factio compositi c̃¬
minis patuisset. Nec tam̃ ꝑmissi st̃ iudi¬
ces habere de muliere questionẽ: unde
hȩc uł ꝑqͦs. aut quomͦ suisset aptata ca¬
lumpnia: q̃m iudicandi lib̾tas penes
accusatores erat. Hinc transit᷑ ad aliud
erim̃: ꝓfert᷑ facinꝰ scłis inauditũ. Hoc
est inquiunt uͥ nemo possit u̾boꝵ p̾stigi¬
is decipi: res ocłis agit᷑ u̾bis cessantib.

Expanded text:
fecisset, se tacente, ipse ad ea quae dixerat fecisset, se tacente, ipse ad ea quae dixerat responderet. Cumque mulier ea quae edocta fuerat, perorasset, Timotheus conversus 245 ad eam: Vere, inquit, mulier, ego mansi apud te aliquando, aut vim tibi, ut asseris, feci? Tunc illa ut mulierum se talium procacitas habet objurgans Timotheum: Tu tu, inquit, mihi vim fecisti, tu in illo loco commaculasti castitatem meam. Simul et conversa ad judices, obtestari fidem Dei coepit, vera se dicere. Tum omnes ridiculosus pudor habere caepit, quod tam facile, tacente Al. docente eo, factio compositi criminis patuisset. Nec tamen permissi sunt judices habere de muliere quaestionem, unde haec, vel per quos, aut quomodo fuisset aptata calumnia, quoniam judicandi libertas penes accusatores erat. Hinc transitur ad aliud crimen. Profertur facinus seculis inauditum. Hoc est, inquiunt, ubi nemo possit verborum praestigiis decipi, res oculis agitur, verbis cessantibus:
Abbreviated transcription (Latin):
Is cum uidisset maximũ ierosolimorum
ep̃m. qͥ una secum effosso oculo. ⁊ poplite
succiso confessor extiterat. uerũ ꝓ minia
simplicitate nichil de sacerdotũ scelere
suspicatũ. consedisse cum oet̾is. qͦs factio¬
nis macula sociauerat: mediũ consessũ
adire ñ ueritꝰ. te inqͥt o maxime cũ qͦ mͥ
unũ atq idem ꝯfessionis insigne ẽ. cũ qͦ
mͥ parit mor tale lum̃ effossum. clariorẽ
diuiini luminis conciliauit aspectũ: te in¬
quã ñ patiar sedere in concilio malignan¬
tium. & cum iuiqua gerentib int̾ire. In¬
iectaq manu eleuans eũ de medio eoꝑ. ac
de singłis instruens: ꝑpetua de hinc atha¬
nasio commuinone sociauit. Sed int̾im
causa dr. Puima introducitur accusatio
mulieris cuiꝰdam. quȩ se diceret aliqͣndo
nichil suspicantẽ. uim corrruptionis esse
ꝑpessam. Introduci adhȩc iubet̾ athanase.
Ingredit᷑ cum timotheo prb̃ro suo: eumq
monet. ut postea quã mulier dicendi finẽ

Expanded text:
Is cum vidisset Maximum Jerosolymorum Is cum vidisset Maximum Jerosolymorum Episcopum, qui una secum effosso oculo, et poplite succiso, confessor extiterat, verum pro nimia simplicitate nihil de sacerdotum scelere suspicantem, consedisse cum caeteris quos factionis macula sociaverat, medium consessum adire non veritus: Te, inquit, o Maxime, cum quo mihi unum atque idem confessionis insigne est, cum quo mihi pariter mortale lumen effossum, clariorem divini luminis conciliavit aspectum: te, inquam, non patiar sedere in concilio malignantium, et cum iniqua gerentibus introire. Injectaque manu elevans eum de medio eorum, ac de singulis instruens, perpetua dehinc Athanasio communione sociavit. Sed interim caussa dicitur. Prima introducitur accusatio mulieris cujusdam, quae se diceret aliquando nihil suspicantem, vim corruptionis esse perpessam. Introduci ad haec jubetur Athanasius: ingreditur cum Timotheo presbytero suo, eumque monet, ut posteaquam mulier dicendi finem
Abbreviated transcription (Latin):
athanasii fuerat: & ob culpã correptionis
ueritꝰ. frequentiȩ sese subtraxerat. Cuius
latebras. oportunas sͥ ad hurbemodi com¬
mentũ Flagitiosi homines rati: mnitio cõ
positi cͥminis occultatũ eum apud quendã.
positũ. qͥd suo nomine cͥminis intentare¬
tur athanasio: & siue eum humanitatis
ipsa ꝯtemplatio. siue diuina ꝑpulit ꝓui¬
dentia. clam ꝑ noctis silentia euadens
claustris. enauigauit tẏrum: & pridiȩ ꝙͣ
cause dicendȩ adesset ultimꝰ dies. athana¬
sio sese arsenius obtulit: ut ꝙ se rerũ ges¬
taꝵ series haber& edocuit. Ille domi ẽẽ ho¬
minẽ: nec innotescere cuiquã de erꝰ p̃sen¬
tia iubet. Interea conciliũ cogit᷑. in quod
aliqͣnti concinnatȩ calumpniȩ conscii.
om̃s pene infenso animo adu̾sum atha¬
nasiũ p̃nudicatoq conueniunt. ꝑ idem
tempꝰ pafnutiꝰ confessor. de qͦ supͣmemora¬
uimꝰ aderat: athanasii innocentiȩ ꝯscius.

Expanded text:
Athanasii fuerat, et ob culpam correptionem Athanasii fuerat, et ob culpam correptionem veritus, frequentiae sese subtraxerat. Cujus latebras opportunas sibi ad hujuscemodi commentum flagitiosi hominem rati, initio compositi criminis occultatum eum apud quemdam, positum quid suo nomine criminis in intentaretur Athanasio. Et sive eum ipsa humanitatis contemplatio, sivi divina perpulit providentia, clam per noctis silentia evadens claustris, enavigavit Tyrum, et pridie quam caussae dicendae adesset ultimus dies, Athanasio sese Arsenius obtulit, utque se rerum gestarum series haberet, edocuit. Ille domi esse hominem, nec innotescere cuiquam de ejus praesentia, jubet. Interea Concilium cogitur, in quod aliquanti concinnatae calumniae conscii, omnes pene infenso animo adversum Athanasium praejudicatoque conveniunt. Per idem tempus Paphnutius confessor, de quo supra memoravimus, aderat, Athanasii innocentiae conscius.
Abbreviated transcription (Latin):
intento satis studio. prauis eoꝵ ꝯtentionib
obsecundat. S illi uerentes ne forte ade¬
undi regis copia qͣndoq fieret athanasio.
& ꝑ eum de ueritate fidi quã ꝑu̾tebant.
scd̃m scͥpturas edoceret᷑ : om̃imodis insimu¬
lare eum apud pͥncipem. & uelut re um
om̃iũ scelerũ ac flagitioꝵ aggrediuntur
ex ponere: usq qͦ humani corꝑis brachiũ
loculo delatũ imꝑatori ostendunt: qd̃ ab
athanasio excisum magicȩ artis gr̃a de ar¬
senii cuiꝰdam corꝑe ꝯfirmabant. S & alia
quã plurima cͥminosa simul & flagitiosa
conuocato concilio athanasiũ condempnari:¬
idq apud tẏrum. misso elatere suo uno
ex comitib. ad nitente qͦꝙ archelao tunc co¬
mite orientis. nec ñ ⁊ eo qͥ fenicem ꝓuintiã
gub̾nabat congregari iubet. Eo deducitur
athanasi: loculꝰ cum humano brachio
circũfert᷑: inuidiȩ horror ñ solũ religiosaᷤs
brachiũ dicebat᷑ excisum. lector aliqñdo

Expanded text:
intento satis studio, pravis eorum contentionibus intento satis studio, pravis eorum contentionibus obsecundat. Sed illi verentes, ne forte adeundi regis copia quandoque fieret Athanasio, et per eum de veritate fidei quam pervertebant, secundum Scripturas edoceretur, omnimodis insimulare eum apud principem, et velut si reum omnium scelerum ac flagitiorum adgrediuntur exponere, usquequo humani corporis brachium loculo delatum Imperatori ostendunt: quod ab Athanasio excisum magicae artis gratia de Arsenii cujusdam corpore confirmabant. Sed et alia quam plurima criminosa simul et flagitiosa conIdque apud Tyrum misso e latere suo uno ex Comitibus, adnitente quoque Archelao tunc Comite Orientis, nec non et eo qui Phoenicem provinciam gubernabat congregari jubet. Eo deducitur Athanasius: loculus cum humano brachio circumfertur: invidia et horror non solum religiosas, brachium dicebatur excisum, Lector aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
pati oporteat ꝓ nomine meo. In huiꝰ & eni
illud ꝯseruabat eloquiũ. dicens. S ꝯsistãt
adu̾sum me castra. ñ timebit cormeũ: & si
qm tanta ac talra eiꝰ gesta sunt. ut mag¬
nitudo quidẽ rerũ nichil me p̾terire pa¬
tiat᷑. multitudo uͦ gestoꝵ quã plurima
cogat omittere: incerto estuat animꝰ. dum
delib̾are ñ ualet qͥd teneat. quid omittat.
&& id̃o pauca nos quȩ ad rem ꝑtinent memora¬
bimꝰ: reliqua eiꝰ fama narrabit. sine dubio
minora uere mntiatura. Nam nichil qoͦ
addere possit inuemet:¬
bit᷑ ubi ꝯstantiꝰ orientis regnũ solus obtini¬
it. constantino fr̃e ñ longe ab aquileia. ap̃
alsam fluuiũ a militib int̾fecto: ꝯstans
utriꝰq germanꝰ. occidentẽ satis industriȩ
gub̾nabat. Nam constantiꝰ natura ⁊ ani¬
mo regio regio dum pͥmis illis regni sui
fautorib satis indulget. ꝑ eunuchos arte
in ꝑfidiam decipit᷑ aꝑu̾sis sacerdotib: &

Expanded text:
pati oporteat pro nomine meo . In hujus etenpati oporteat pro nomine meo . In hujus etenillud conservabat eloquium, dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: si  . Verum quoniam tanta ac talia ejus gesta sunt, ut magnitudo quidem rerum nihil me praeterire patiatur: multitudo vero gestorum quam plurima cogat omittere, incertus aestuat animus, dum deliberare non valet quid teneat, quid omittat. Et ideo pauca nos quae ad rem pertinent memorabimus, reliqua ejus fama narrabit sine dubio minora vero nuntiatura. Nam nihil quod addere possit, invenietitur ubi Constantius Orientis regnum solus obtinuit, Constantino fratre non longe ab Aquileia apud Alsam fluvium a militibus interfecto, Constans utriusque germanus, Occidentem satis industrie gubernabat. Nam 243 Constantius natura et animo regio, dum primis illis regni sui fautoribus satis indulget, per eunuchos arte in perfidiam decipitur a perversis sacerdotibus; et
Abbreviated transcription (Latin):
re ÷ collocittꝰ cũ concilio clericoꝵ. statuisse
tradit᷑ illis. quib integris int̾rogationib
& responsionib aqua fuerat infusa. ite¬
rari baptismũ ñ debere: s adimpleri eaq̃
a sacerdotib mos ẽ. Athanasiũ uͦ atq
eos qͦs ludꝰ ille uł prb̃os habere uisus sue-¬
rat. uł ministros: conuocatis parentibus.
sub dĩ ob testatione tradit eccłiȩ nutr ien¬
dos. Paruo aũ temꝑe exacto. cuma nota¬
rio integre & a graminatico sufficienter
athanasiꝰ fuisset instructꝰ: continuo tam¬
quã fidele dñi cõmendatũ a parentib res-¬
titiut᷑ sacerdoti. ac uelut samuhel qͥdam
in templo dñi nutrit᷑: & ab eo. ꝑgente ad
patres in senectute bona ad portandum
pt se ephod sac̃dotale deligit᷑. S huiꝰ tanti
inȩccłia ꝓ fidi integritate agones fuert̃:
ut etiã de hoc uideat᷑ dictũ ẽẽ. illud qd̾ scͥp¬
tum ẽ. ego enĩ ostendam ei. quanta eum

Expanded text:
re, collocutus cum concilio clericorum, statuisse re, collocutus cum concilio clericorum, statuisse traditur illis, quibus, integris interrogationibus, et responsionibus, aqua fuerat infusa, iterari baptismum non debere, sed adimpleri ea quae a sacerdotibus mos est; Athanasium vero atque eos quos ludus iste vel presbyteros visus fuerat vel ministros, convocatis parentibus, sub Dei obtestatione eos tradit Ecclesiae nutriendos. Parvo autem exacto tempore, cum a notario integre, et a grammatico sufficienter Athanasius fuisset instructus, continuo tanquam fidele Domini commendatum a parentibus, restituitur sacerdoti, ac velut Samuel quidam in templo Domini nutritur, et ab eo pergente ad patres in senectute bona, ad portandum post se ephod sacerdotale deligitur. Sed hujus tanti in Ecclesia pro fidei integritate agones fuerunt, ut etiam de hoc videatur dictum esse illud quod scriptum est: Ego enim ostendam ei, quanta eum
Abbreviated transcription (Latin):
bat: cũ post ex pleta sollempnia ꝯuentu¬
ros ad ꝯuiuiũ suũ clericos ex pectaret in
loco mari uicino: uidet eininꝰ puerorum
suꝑ oram maris ludũ. imitantiũ ut fieri so¬
let ep̃m: atq eaquȩ in ȩccłiis geri mos est.
S cum intentꝰ diutino pueros inspectaret:
uidet ab his geri quȩdã etiã secretiora &
mystica. ꝑturbatꝰ ilico. uocari ad se clericos
iubet: atq eis quid eminꝰ ipse uider& osten¬
dit. Tum abire eos: & comp̃hensos ad se ꝑ¬
ducere om̃s pueros imꝑat. Cumq adessent:
qͥs eis ludꝰ. & quid egissent. uł quomͦ ꝑcun¬
ctat᷑. Illi ut talis ȩtas habet. pauidi nega
re pͥmo: de hinc rem gestã ꝑ ordinẽ pandt̃:
& baptizatos a se ẽẽ quosõa cathecuminos¬
inquirens ab his qͥ baptizati dicebant᷑. qͥd
int̾rogati fuerint. quid ue respondint. si¬
mul & ab eo qͥ int̾rogauerat: ubi uidet se¬
cundũ religionis nr̃ȩ ritũ cuncta consta¬

Expanded text:
bat, cum post expleta solemnia conventubat, cum post expleta solemnia conventurus ad convivium suum clericos exspectaret, in loco mari vicino, videt eminus puerorum supra oram maris ludum imitantium, ut fieri solet, Episcopum atque ea quae in Ecclesiis geri mos est. Sed cum intentius diutine pueros inspectaret, videt ab his geri quaedam etiam secretiora et mystica. Perturbatus illico, vocari ad se clericos jubet, atque eis quid eminus ipse videret, ostendit. Tum abire eos, et comprehensos ad se perducere omnes pueros imperat. Cumque adessent, quis eis ludus, et quid egissent, vel quomodo percunctatur. re primo, dehinc rem gestam per ordinem pandunt, et baptizatos a se esse quosdam catechumenosinquirens ab his qui baptizati dicebantur, quid interrogati fuerint, quidve responderint, simul et ab eo, qui interrogaverat; ubi videt secundum religionis nostrae ritum cuncta consta
Abbreviated transcription (Latin):
deret. uerũ & in auctores deceptionis suȩ
seueriꝰ aliquid ex regia auctoritate decer̃
ꝑfidia deceptos tenebant. ut de arrii mor¬
te imꝑatde quã fieri posset cõpositȩ &
cõmunit̃ noscera: neq aliqͥd qd̃ dĩ uin¬
dictã indicare uideret᷑ audiret. Qͥb ita
alexandro: athanasius susceꝑat sedẽ. Qͦd
uͦ eẽt idem uir acris ingenii. & in eccłias¬
ticis negotiis adpͥme uigilans. satis iam
tunc hereticis innotuerat: cũ ad concilis̃
niceam cũ ep̃o suo sene alexandro uene¬
rat. cuiꝰ suggestionib. hereticoꝵ doli ac
dinẽ ñ facile ꝓcessura: om̃ib modis que¬
rere adu̾sum eum machinas deceptionũ
parabant. Uerũ ñ mͥ absq ordine uidet᷑
pauca de huiꝰ uiri origine supͣ repetere: &
cuiꝰ a puero institunionis fuerit. sicuti
ab his qͥ cum ipso uitã diixerant. accepi-¬
mus memorare. Temꝑe quo ap̃ alexan¬
driam. Petͥ mr̃is diem alexand̾ ep̃c age¬

Expanded text:
deret: verum et in auctores deceptionis suae deret: verum et in auctores deceptionis suae severius aliquid ex regia auctoritate decernes quos jam perfidia deceptos tenebant, uti de Arii morte Imperator quam fieri posset composite et communiter nosceret, neque aliquid quod Dei vindictam indicare videretur, audiret. Quibus ita Alexandro, Athanasius susceperat sedem. Quod vero esset idem vir acris ingenii, et in ecclesiasticis negotiis apprime vigilans, satis jam tunc haereticis 241 innotuerat, cum ad Concilium Nicaenum cum Episcopo suo sene Alexandro venerat, cujus suggestionibus haereticorum doli ac dinem non facile processura, omnibus modis quaerere adversus eum machinas deceptionum parabant. Verum non mihi absque ordine videtur, pauca de hujus viri origine supra repetere, et cujus a puero institutionis fuerit, sicuti ab his qui cum ipso vitam duxerant, accepimus, memorare. Tempore quo apud Alexandriam Petri martyris diem Alexander Episcopus age
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq cunctoꝵ animi eẽnt ut in tali re¬
solet. expectatione suspensi: arriꝰ ad ec¬
cłiam ꝑgens. ep̃orum & ppłorum frequentia
ostipatꝰ. humanȩ necesfitatis causa ad pub¬
licum locũ declinat. Uui cum sederet:
intestina er atq omĩa uiscera in secessus
cunicłm defluxere. Ita tali in loco dignã
mortẽ blasphemie ⁊ fetidȩ m̃tis exsoluit.
Qd̾ postea quã in ęccłia nuntiatũ ẽ eusebio
atq his qͥ una secũ scm̃ uirũ ⁊ in nocentẽ
alexandrũ de arrio rcipiendo fatigabant:
suꝑati pudore. ⁊ adoꝑti ꝯfusione. disce¬
dunt. Tunc cõpletꝰ est sermo ad głam
eusebii minas: atq arrii uim. S hȩc ad p̃-¬
sens qͥdem paululũ pudoris habuere. Con¬
uenientes uͭ int̾ se heretici. ueriti ne for¬
te si ut res gesta ẽ. integre ad imꝑatorem
constantiũ ꝑuenisser ÷ ñ solũ a ꝑfidia
eoꝵ inqua callide irretitꝰ tenebat᷑ ab cẽ¬

Expanded text:
Cumque cunctorum animi essent, ut in tali rCumque cunctorum animi essent, ut in tali re, expectatione suspensi, Arius ad Ecclesiam pergens, episcoporum et populorum frequentia constipatus, 240 humanae necessitatis caussa ad publicum locum declinat. Ubi Al. Ibi cum sederet, intestina ejus atque omnia viscera in secessus cuniculum defluxere: ita tali in loco dignam mortem blasphemae ac foetidae mentis exsolvit. Quod postea quam in Ecclesia nuntiatum est Eusebio, atque his qui una secum sanctum et innocentem virum Alexandrum de Ario recipiendo fatigabant, superati pudore, et adoperti confusione discedunt. Tunc completus est sermo ad gloriam Eusebii minas atque Arii vim. Sed haec ad praesens quidem paululum pudoris habuere. Convenientes vero inter se haeretici, veriti ne forte si, sicut res gesta est, integre ad Imperatorem Constantium pervenisset, non solum a perfidia eorum, in qua callide irretitus tenebatur, absce
Abbreviated transcription (Latin):
& imꝑialib edictis conciliũ denuo ꝯstan¬
tinopolim conuocari: qͦ ꝯuenere illi maxi¬
me qͥ arriũ atq eusebiũ sectabant᷑. Quiq
sepe cũ alexandro congressi ut arriũ susci¬
per&. nec tam̃ aliqͥd ꝑfligantes. ne ab in¬
iuriis quidem eiꝰ temꝑabant: ad ultimũ.
certam ei diem statuentes. denuntiant.
ut aut ipse arriũ susciꝑet: aut si renite¬
ret᷑. se ęccłia pulso & in exiliũ truso. ab
alio eum suscipiendũ scir&. Tum ille
tari iacens. atq moratione ⁊ lacrimus to¬
tam ꝑuigilem ducens: ȩccłiȩ causam dño
cõmendabat. Cumq lux fuisset exorta.
eusebiꝰ cũ suis om̃ib uelut heretici belli
signifer. domũ arrii matutinꝰ ascendit:
eumq ꝓpere se sequi ad ȩccłiam iuber:
ꝓtestatꝰ qd̾ alexander nͥ p̃sens acqͥesceret.
expulsꝰ cederet loco. Igit᷑ om̃ium sumia.
expectatio: qͦ uł alexandri ꝑseuerantia.
ut eusebii arriiq instantia declinaret.

Expanded text:
et Imperialibus edictis concilium denuo Constanet Imperialibus edictis concilium denuo Constantinopolim convocari. Quo convenere illi maxime, qui Arium atque Eusebium sectabantur, quique saepe cum Alexandro congressi, ut Arium susciperet, nec tamen aliquid profligantes, ab injuriis quidem ejus temperabant. Ad ultimum certam ei diem statuentes denuntiant, ut aut ipse Arium susciperet, aut si reniteretur, se Ecclesia pulso et in exilium truso, ab alio eum suscipiendum sciret. Tum ille tari jacens, atque in oratione et lacrymis totam pervigilem ducens, Ecclesiae caussam Domino commendabat. Cumque lux fuisset exorta, Eusebius cum suis omnibus velut haeretici belli signifer, domum Arii matutinus ascendit, eumque propere sequi ad Ecclesiam jubet, protestatus quod Alexander, nisi praesens adquiesceret, expulsus cederet loco. CAPUT XIII.expectatio, quo vel Alexandri perseverantia, vel Eusebii Ariique instantia declinaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Cui etiã qđ euniichi qͥ erant in
palatio fauebant. arte inditio de imꝑa¬
toris morte subp̃sso: usq ad constantii p¬
sentiam multis noua temptantib opp̃s¬
sis restitutȩ integrȩq mansere. Cum uͦ
ꝯstantiꝰ affuisset: depositũ prb̃r resti¬
tuit: Curꝰ beneficii gr̃a imꝑator regni
cupidus ita ei deuinctꝰ est: ut qͥ imꝑare
cunctis ambierit. ab illo sibi imꝑari
ȩquanumit̃ pateret᷑. Ex qͦ deuincto sͥ im¬
ꝑatori. cepit de arrii restititutiõe. sugge¬
re: & nolentes acqͥescere. sacerdotes.
ander. in ierosolimis maximꝰ ꝯfessor.
apud ꝯstantinopolim equȩ alexander:
ut ex athanasii scͥptis cõꝑimꝰ sac̾ootio
fungebant᷑. S eusebius qͥ ap̃ nicome¬
diam erat. de cuiꝰ simulatione in sub¬
scribendo supͣdiximꝰ. ampłã occasionem
reuocare concilii gesta molit᷑: arriũ neqͥꝙͣ.
ap̃ alexandriam cõmorantẽ uenire facit.

Expanded text:
ret. Cui etiam quod eunuchi qui erant in ret. Cui etiam quod eunuchi qui erant in Palatio favebant, arte indicio de Imperatoris morte suppresso usque ad Constantii praesentiam, multis nova tentantibus oppressis, res tutae integraeque remansere. Cum vero Constantius affuisset, depositum presbyter restituit. Cujus beneficii gratia Imperator regni cupidus, ita ei devinctus est, ut qui imperare cunctis ambierit, ab illo sibi imperari aequanimiter pateretur. Ex quo, devincto sibi Imperatore, coepit de Arii restitutione suggerere, et nolentes adquiescere sacerdotes, ander, in Jerosolymis Maximus confessor, apud Constantinopolim aeque Alexander, ut ex Athanasii scriptis comperimus, sacerdotio fungebantur. Sed Eusebius qui apud Nicomediam erat, de cujus simulatione 239 in subscribendo supra diximus, amplam temrevocare Concilii gesta molitur. Arium nequicquam apud Alexandriam commorantem venire facit,
Abbreviated transcription (Latin):
andri cõmodaret᷑ assensꝰ. S ab his qui¬
deni qͥ pͥmo ceptis eiꝰ fauentes cũ simu¬
latione subscͥpserant. facile receptꝰ est:
cum u̾ alexandriam ꝑrexisset. ibi om̃e
eiꝰ frustrat᷑ inceptũ: q̃in quidẽ dolis &¬
apud ignorantes locus ẽ: scientib uero
dolum intendere. ñ aliud est quã risimi
mouere. Interea dum hȩc apuo alexaron¬
am frustra agitant᷑: uenerabilis augustꝰ
ꝯstantinꝰ in suburbana uilla nicomedis
tricesimio ⁊ pͥmo imꝑii sui anno. diem
defunctꝰ est: lib̃is de successione roma¬
ni orbis testam̃to hȩredib sc̃ptis. Quo
in temꝑe q̃iquidem ꝯstantius eui ori¬
entis regnũ decreuerat p̃sens ñ erat: q̃r
secreto accersiens prbͣm quẽ a sordre com¬
nendatũ sup̃dix imꝰ. & exinde familiari¬
ter habitũ. tradidisse ei testam̃tũ qđ scͥpse¬
rat : & obtestatꝰ sub sacram̃to ne ulli nͥ
constantio cũ uenisset in manꝰ trade¬

Expanded text:
andri accommodaretur assensus. Sed et ab his quiandri accommodaretur assensus. Sed et ab his quidem qui primo coeptis ejus faventes, cum simulatione subscripserant, facile receptus est. Cum vero Alexandriam perrexisset, ibi omne ejus frustratur inceptum: quoniam quidem dolis apud ignorantes locus est, scientibus vero, dolum intendere, non aliud est quam risum movere. Interea dum haec apud Alexandriam frustra agitantur, venerabilis Augustus Constantinus 238 in suburbana villa Nicomediae trigesimo et primo imperii sui anno diem functus est, liberis de successione Romani orbis testamento haeredibus scriptis. Quo in tempore quoniam quidem Constantius, cui Orientis regnum decreverat, praesens non erat, dicitur secreto accersiens presbyterum, quem a sorore commendatum supra diximus, et exinde familiariter habitum, tradidisse ei testamentum quod scripserat, et obtestatus sub sacramento, ne ulli nisi Constantio cum venisset, in manus trade
Abbreviated transcription (Latin):
delem ꝓ se germanȩ sollicitudinẽ credens:
accõmodauit aurẽ prb̃o: & interim de¬
modum de fide sentiret exponer&. Tum
ille fidẽ ꝯscripsit: quȩ ñ quidem sensum
nr̃m. tam̃ u̾ba nr̃a continere ꝓfessionẽq
uideret᷑. Airatꝰ quidem ẽ imꝑator: &
putauit unã eandemq in ipsiꝰ ⁊ concilii
dudiun gesti ex positione sententiã conti¬
neri. Tam̃ in nullo relaxat animi uigo¬
rem. s rursꝰ eũ ad concilii remitat exa¬
men: qĩnquidẽ ad dedicationẽ ierosoli¬
moꝵ ex om̃i orbe coire sacerdotes inuita¬
bant᷑. hȩc ad eos de nomine erꝰ scribens:
ut si expositionẽ fidi eiꝰ ꝓbarent. & eum
uł ꝑ iniuidiam ut asserebat tc circumuen¬
tum dinoscerent. uł nc̃ aberrore correctũ
dem̃ti erga ipsũ iudicio uterent᷑: qndoqͥ¬
dem tanta fuerit concilii moderatio. ut
ñ inꝑsonam eiꝰ. s in dogmatũ prauitatẽ
fuerit lata sententia: si tam̃ ⁊ eꝑi eiꝰ alex¬

Expanded text:
delem pro se germanae sollicitudinem credens, delem pro se germanae sollicitudinem credens, accommodavit aurem presbytero: et interim accemodum de fide sentiret, exponeret. Tum ille fidem conscripsit, quae non quidem sensum nostrum, tamen verba nostra continere professionemque videretur. Miratus quidem est Imperator, et putavit unam eandemque in ipsius et Concilii dudum gesti expositione sententiam contineri: tamen in nullo relaxat animi vigorem, sed rursus eum ad concilii remittit examen: quoniam quidem ad dedicationem Jerosolymorum ex omni orbe coire sacerdotes invitabantur, haec ad eos de nomine ejus scribens, ut si expositionem fidei ejus probarent, et eum vel per invidiam, ut asserebat, tunc circumventum dinoscerent, vel nunc ab errore correctum, clementi erga ipsum judicio uterentur quandoquidem tanta fuerit Concilii moderatio, ut non in personam ejus, sed in dogmatum pravitatem fuerit lata sententia si tamen et E
Abbreviated transcription (Latin):
ostea quã religiosi pͥncipis mat̾ hele¬
na. sũmis romani regni honoribus
affecta. ex hac luce discessit: ꝯstantia tẽ
licinii derelicta frĩs augusti solatiis ute¬
batur. Huic accidit prb̃m quendã uenire
innoticiã: latent̾ partib arrii fauentẽ.
S: is pͥmo nichil omĩno de his ap̃sororem
pͥncipis aꝑire: ubi u multa familiaritas
copiam tribuit. paulatĩ sermonẽ cȩpit
tam: & ꝓsimultatib pͥuatis ep̃m suum
rem contentiose exagitauisse: emulatio¬
nns stimulo confixum. qd̃ arriꝰ apud
plebẽ satis carus haberet᷑. Hȩc atꝙ alia
huiꝰmodi frequentiꝰ suggerens. animos
ꝯstantiȩ. suos effecit. Quȩ cum diem obi¬
tura uisitaret᷑ a frẽ. atq ab eo blande
religiosȩq cõpellaret᷑: ex tremã dr̃ ab
eo grãm poposcisse. ut prb̃m infami¬
liaritatẽ reciꝑet. & qͦ sibi ab eo ꝓ spe &
salute suggerent᷑ audiret: se quidẽ iam
tium pęnis. regni sui pateret᷑ excidium
Quib ille monitis a sorore susceptis. & fi¬

Expanded text:
osteaquam religiosi Principis mater Helena summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce discessit, Constantia tunc Licinii relicta, fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quendam venire in notitiam, latenter partibus Arii faventem. Sed is primo nihil omnino de his apud sororem Principis aperire: ubi vero multa familiaritas copiam tribuit, paulatim sermonem coepit tam, et. pro simultatibus privatis Episcopum suum rem contentiose exagitavisse, aemulationis stimulo confixum, quod Arius apud plebem satis carus haberetur. Haec atque hujusmodi alia frequentius suggerens, animos Constantiae suos effecit. Quae cum diem obitura, visitaretur a fratre, atque ab eo blande religioseque compellaretur, extremam dicitur ab eo gratiam poposcisse, ut presbyterum in familiaritatem reciperet, et quae sibi ab eo pro spe et salute suggererentur, audiret: se quidem jam tium poenis, regni sui pateretur excidium. Quibus ille monitis a sorore susceptis, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
uentia maculat᷑. Ierosolimis uͦ cyrillus
post maximũ sacerdotio confusa iam
ordinatione suscepto: aliqñdo in fide. sepiꝰ
in cõmunione uariabat. Apud alexandri¬
am uͦ georgius satis ꝓcacit̃ ui raptum
ȩp̃atum gerebat: ita ut magis sͥ iuris dicen¬
di creditos fasces. ꝙͣ sac̃dotiũ ministran¬
admodũ confuse gesta st̃. Nam defunc̾¬
to eudorio. cum multi diu̾sarũ urbiũ
ep̃i ad illam sedẽ sumina ambitione ni¬
terent᷑: ad ultimũ. meletiũ de sebastia
armeniȩ ciuitate. contͥ decreta concilii
illuc transferunt. Qui tam̃ ab ipsis rur-¬
sum inexiliũ triidit᷑: qd̃ contͣ opinionẽ
ipsoꝵ ñ arrii. s nram fidem cepit in
ȩccłia p̃dicare: quẽ magna plebs ȩccłiȩ¬

Expanded text:
Episcopis. Jerosolymis vero Cyrillus post Maximum, sacerdotio confusa jam ordinatione suscepto, aliquando in fide, saepius in communione variabat. Apud Alexandriam vero Georgius satis procaciter vi raptum episcopatum gerebat, ita ut magis sibi juris dicendi creditos fasces, quam sacerdotium ministranadmodum confuse gesta sunt. Nam defuncto Eudoxio, cum multi diversarum urbium Episcopi ad illam sedem summa ambitione niterentur, ad ultimam Meletium de Sebastia Armeniae civitate, contra decreta concilii illuc transferunt. Qui tamen ab ipsis rursum in 252 exilium truditur, quod contra opinionem ipsorum non Arii, sed nostram fidem caepit in Ecclesia praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
tium. mare ingredit᷑: cũ qͥb om̃ib ibi dẽ
subfocat᷑. Qui in litꝰ ꝓiecti. aerem sua pu
mano generi intulert̃. Sagutȩ namq celitꝰ
uenire conspiciebaut᷑: de quib inguina ho¬
minũ tacta. sine mora mociebant᷑. Primitꝰ
papa pelazius morit᷑: deinde ppłs roman
ces portare. hortat᷑. Qͦd dum deuotȩ ꝑagr̾:
plaga cessat: & ppłs pace clĩ exultat. Unde
statutũ ẽ. ut eadem dies annuatim in ex¬
clesia agat᷑. cũ ieiunioꝵ & letaniaꝵ cęlebia¬
tione: quatinꝰ nos d̾s. ⁊ animalia nr̃a cus¬
todiat a mortalitate. & qͥa sepe hoc tp̃t
ex inclementia aeris solet uenire. quod
iacta semina usib nrĩs possunt deꝑire:
decretũ est. ut isti dies eodem ritu. scili¬
cet cũ ieiuniis & letaniis ꝑagant᷑ : ut to¬
tius anui fructꝰ. nob̃ ab om̃i infortumo

Expanded text:
tium mare ingreditur, cum quibus omnibus ibidem tium mare ingreditur, cum quibus omnibus ibidem suffocatur. Qui in litus projecti aerem sua putatem humano generi intulerunt. Sagittae namque coelitus venire conspiciebantur, de quibus inguina hominum tacta, sine mora moriebantur; primitus papa Pelagius moritur, deinde populus Romanus et orare hortatur. Quod dum devote peragunt, plaga cessat et populus pace Dei exultat. Unde statutum est ut eadem dies annuatim in Ecclesia agatur cum jejuniorum et letaniarum celebratione, quatenus nos Deus et animalia nostra custodiat a mortalitate. Et quia saepe hoc tempore ex inclementia aeris solet evenire quod jacta semina usibus nostris possunt deperire, decretum est ut isti dies eodem ritu, scilicet cum jejuniis et letaniis, peragantur ut totius anni fructus nobis ab omni infortu
Abbreviated transcription (Latin):
UNc kiñi debetis breuit̃
auscultare: unde decretũ sit istis
dieb cruces portare. Fert᷑ qd̾ t̾ra siccitate:
homines uͦ ⁊animantia tabuerĩt morta¬
litate. Insuꝑ feritas ursoꝵ. lupoꝵ. ⁊ aliaꝵ
bestiaꝵ plurimos deuastauit: qͣꝵ multi¬
tudo. passim ciuitates. uillas angrediens.
paruulos incunis etiã dilacerauit. Co tp̃r
Mamertꝰ ep̃c uienensem ȩccłiam regebat:
q̃ ꝯuocato ppło. triduo ieiunare. orare.
cruces portare monebat: ut miscdia dĩ
quȩ niniuitas ꝑtriduũ ieiuniũ lib̾asset
a subu̾sione: ppło suo subuenir& in p̾sentẽ
afflictionẽ. Q facto. plaga sedat᷑: gaudiũ &
abundantia rerũ. afflictis donat᷑. Porro
ille dies. qͥ maior lȩtania dicit᷑. ea de causa
institutꝰ legit᷑. Tyberis płꝰ solito inunda¬
uit: romã ing̃diens. maximas regiones ĩ
ea occupauitꝰ ÷ eccłias diruit: multa ȩdi¬
ficia cũ ppło subu̾tit. Post cuiꝰ alueũ in¬
gens draco cũ magna multitudine serpen¬

Expanded text:
i, debetis breviter auscultare unde decretum sit istis diebus cruces portare. Fertur quod terra siccitate, homines vero et animantia tabuerunt mortalitate; insuper feritas ursorum, luporum et aliarum bestiarum plurimos devastavit: quarum multitudo, passim civitates et villas ingrediens, parvulos in cunis etiam dilaceravit. Eo tempore, Mamertus episcopus Viennensem Ecclesiam regebat. Qui convocato populo triduo jejunare, orare, cruces portare monebat, ut misericordia Dei, quae Ninivitas per triduanum jejunium liberasset a subversione, populo suo subveniret in praesenti afflictione. Quo facto plaga sedatur, gaudium et habundantia rerum afflictis donatur. Porro ille dies qui Major Letania dicitur ea de causa institutus legitur: Tyberis plus solito inundavit, Romam ingrediens maximas regiones in ea occupavit, ecclesias diruit, multa aedificia cum populo subvertit; per cujus alveum ingens draco cum magna multitudine serpen
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾osq discipulos dñl. qͥ ad illud tempus
reliqͥ erant in unũ e locis omnib ꝯuenisse.
simul cũ his qͥ ꝓpinqui scd̾m carnẽ dñi
dicebant᷑ ÷ plurimi namq & ex his ꝑ illud
tempꝰ suꝑerant: & habusse in commune.
onsiliũ quẽ oporteret dignũ successione

Expanded text:
e Domini discipulos, qui ad illud tempus reliqui erant, in unum e locis omnibus convenisse, simul cum his qui propinqui secundum carnem Domini dicebantur, plurimi namque ex his per illud tempus supererant, et habuisse commune consilium, quem oporteret dignum successione
Abbreviated transcription (Latin):
restituet unicuiq ꝓfactis ac meritis siuis.
Adhȩc domitianꝰ. cum neq in eis qͥcquam
c̃minis inueniret. & uilitatẽ eoꝵ quam
maxime contẽpnera: abire eos lib̾os iubet.
S ce ꝑsecutionẽ quã adu̾sum ȩccłias agitari
iusserat: datis rursũ cõpesert edictis. Illi uͦ
dimissi ab eo uł martyrii merito. uł tante
ꝑmansert. Hȩc quidẽ ȩgesyppꝰ. S ce tertul¬
lianꝰ de domitiano similia refert. dicens.
Temptauit aliqͣndo & domitianꝰ sinule
aliquid. portio neronis de crudelitate:
s quasi homo cito destitit: ita ut etiam
eos qͦs in exiliũ miserat reuocaret.
sub quo om̃s qͥdem honorũ tituli qui in
domatianũ collan fuerant detrahuntur.
Reuocari aũ qͥcũq ab eo mexiliũ trusi st̃:
ac reciꝑe facultates ex senatꝰ consulto iu¬
bẽtur. De quib singłis testimoniũ ꝑhi¬
uent: qͥ gesta illoꝵ tempoꝵ ꝯscͥpserunt. T c̃¬

Expanded text:
rtuis judicabit, et restituet unicuique pro factis ac meritis suis. rtuis judicabit, et restituet unicuique pro factis ac meritis suis. Ad haec Domitianus, cum neque in eis quidquam criminis inveniret, et vilitatem eorum quam maxime contemneret, abire eos liberos jubet, sed et persecutionem quam adversus Ecclesias agitari jusserat, datis rursum compescit edictis. Illi vero dimissi ab eo, vel martyrii merito, vel tantapermanserunt. Haec quidem Egesippus, sed et Tertullianus de Domitiano similia refert, dicens: Tentavit aliquando et Domitianus simile aliquid, portio Neronis de crudelitate, sed quasi homo destitit cito, ut etiam eos quos in exsilium miserat revocaret. sub quo omnes quidem honorum tituli qui in Domitianum collati fuerant detrahuntur. Revocari autem quicunque ab eo in exsilium trusi sunt ac recipere facultates ex senatusconsulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum conscripserunt. T
Abbreviated transcription (Latin):
frat᷑ dñi dicebat᷑. Qͦs qͥdam detulerunt.
tamqua ex dauid styrpe uenientes. Hos
reuocatꝰ qͥdam nomine. qͥ in hoc missus
fuerat. ꝑducit ad domitianũ cesarẽ: & pp
se enĩ formidabat de aduentu xp̃i. sicut ⁊¬
in initio herodes. Int̾rogatigͦ adomitiano
si essent ex familia dauid: confessi sunt.
responderunt. qͦd utrisq ñ ampliꝰ eẽt¬
quã nouẽ milib denariis: ex quib sin¬
gulis pars media ꝓportione deberetur:
nec hȩc sͥ inpecunia subsisteret.s mes¬
timatione t̾rȩ. quȩ eis esset in qͣdraginta
minꝰ uno iugeris constitiita. quã suis
manib excolentes. uł ipsi alerent᷑ uł tri¬
biita dependerent. Simul & testes rura¬
lis & diurni oꝑis manꝰ labore rigidas.
& callis obduratas p̾ferebant.
Ntrogati uͦ de xp̃o quale sit regnum eiꝰ.
uł quis ipse aut unde. uł qͣndo uenturꝰ:
respondert̃. qł ñ huiꝰ mundi regnũ. neq
huiꝰ t̾rȩ ei designet᷑ imꝑiũ: s qͥa cȩleste

Expanded text:
ni dicitur, quos quidem detulerunt, tanquam ex David stirpe venientes. Hos quidam, Revocatus nomine, qui in hoc missus fuerat, perducit ad Domitianum Caesarem. Nam et ipse formidabat de adventu Christi, sicut et in initio Herodes. Interrogati ergo a Domitiano si essent ex familia David, confessi sunt. responderunt, quod utrisque non amplius ea novem millibus denariis. Ex quibus singulis pars media proportione deberetur, nec hoc sibi in pecuniis subsistere, sed in aestimatione terrae, quae eis esset in quadraginta minus uno jugeribus constituta, quam suis manibus excolentes, vel ipsi alerentur, vel tributa dependerent; simul et testes ruralis et diurni operis manus labore rigidas et callis obduratas praeferebant. Interrogati vero de Christo quale sit regnum ejus, vel qui ipse, aut unde, aut quando venturus, responderunt quod non hujus mundi regnum, neque hujus terrae ei designetur imperium, sed quia coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã cultꝰ sabb̃i ꝑtinebat. negandꝰ esse
ꝑhibet᷑: dũ dies iste .i. dies septimꝰ. cȩlestis
panis fraude mutilat᷑. De qͦ pane uetus
narrat hẏstoria. nec qͥ plꝰ collegerat. habute
ampliꝰ: nec qͥ minꝰ parau̾ar repꝑie minꝰ :
eo qd̾ eucharistiȩ sacra ꝑceptio. ñ in qͣnti

Expanded text:
ad quam cultus sabbati pertinebat, negandus esse ad quam cultus sabbati pertinebat, negandus esse praedicatur, dum dies iste, id est dies septimus coelestis panis fraude mutilatur. De quo pane vetus narrat historia, nec qui plus collegerat habuit amplius, nec qui minus paraverat reperit minus, eo quod Eucharistiae sacra pe
Abbreviated transcription (Latin):
saporib reficiebat. mellifluũ pluinȩ illiꝰ
donũ: & multiplex sicci imbris obseqͥum.
Quȩ cũ ita sint: qͦd illic auiditas faciebat.
hic fides fac̃. Ee si in corꝑe cibꝰ sapiat: in
pectore credulitati ꝓficiat: sicut legimiꝰ¬
in psalmo. Accedat hõ ad cor altũ: & exal¬
cabit᷑ ds̃. Id̾o qͦd ibi delectatio optinebat
infaucibꝰ: hic bñdictio oꝑat᷑ in sensib. Ad
cognoscendũ ⁊ ꝑcipiendũ sacͥficiũ ueri
corꝑis: ipsũ te robur ⁊ potentia ꝯsecran
etiã ꝓpħa euident̃ ostendit dicens. Panẽ
cȩli dedit eis: panẽ angłoꝵ manducauit
hõ. Et qͥs panis est angłoꝵ. nͥ x p̃c: qui eos¬
te ꝓpħ̃a. sexta die duplũ colliges. sabbato aũ
ũ colliges. dũ a pͥmo die .i. a dñico die in le¬
ge tͥbuit᷑. & in solo sabbato denegat᷑: iã tẽ¬
xp̃c ab ȩccłia. cui dñicum corpꝰ resurrectio
ꝯsecrauit. recipiendꝰ ostendit᷑. E synagoge.

Expanded text:
saporibus reficiebat mellifluum pluviae illius saporibus reficiebat mellifluum pluviae illius donum, et multiplex sicci imbris obsequium. Quae cum ita sint, quod illic aviditas faciebat, hic fides faciat. Quod si in corpore cibus sapiat, in pectore Deus credulitate proficiat, sicut legimus: Accedat homo ad cor altum, et exaltabitur Deus . Ideo quod ibi delectatio obtinebat in faucibus, hic benedictio operetur in sensibus. Ad cognoscendum et percipiendum sacrificium veri corporis, ipse te roboret, et potentia consecrantetiam Propheta evidenter ostendit, dicens: Panem coeli dedit eis: panem angelorum manducavit homo . Et quis panis est angelorum nisi Cte propheta: Sexta die duplum colliges, sabbato autem non colliges , dum a primo, id est a dominico in lege tribuitur, et in solo sabbato denegatur, jam ta, cui dominicum corpus resurrectio consecravit, recipiendus ostenditur, et synagogae,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita uilitate deposita. nouã indutꝰ es
dignitatẽ: & sic̃ hoc q̃d inte d̾s lesa curauit
infecta cdiluit. macłata det̾sit. ñ ocłis. sed
sensib st̃ credita: ita & cũ reuerendu al¬
tare cibis saciandꝰ ascendis. sacrũ dĩ tii
m̃te ꝯtinge. cordis manu suscipe: ⁊ maxi¬
me haustu int̾iori assume. Qͦd si illiꝰ legiꝰ
manna de qͦ legit᷑. pluit illis manna ur
eddent. hoc unicuiq sapiebat. qͦd desidiis
concupisset: aliud erat qd̃ sumebat᷑. ali¬
ud qͦd uidebat᷑: inuisibilit̾ sapce ille in
singłoꝵ faueib formabat᷑. At gͦ aliud legis
mamia cęl̾itꝰ illapsũ. ꝑ multimodas suaui¬
tates. nature suȩ m̃itũ. ⁊ gen̾is sui excede¬
bat intintũ. Et cũ creat᷑am suam dispen¬
satio largitoris. multiplici diu̾sitate ꝯdiret.
p̃bebat sustꝰ qͦd ignorabat aspectꝰ: & iuxta
ꝑcipientis desid̾ium. escȩ illi nouitas ⁊ dig¬
nitas nascebat᷑. Unũquẽq uariis ⁊ alieniꝰ

Expanded text:
indutus es dignitatem, et sicut hoc quod in te Deus laesa curavit, infecta diluit, maculata detersit, non oculis sed sensibus tuis sunt credita, et ita cum reverendum altare cibis satiandus ascendis, sacrum Dei tui irare, mente continge, cordis manu suscipe, et maxime haustu interiori assume. Quod si illud legis manna, de quo legitur, pluit illis manna, ut ederent , hoc unicuique sapiebat quod desiderium concupisceret; aliud erat quod sumebatur, aliud quod videbatur, invisibiliter sapor ille in singulorum sensibus formabatur. At vero illud legis manna coelitus illapsum, per multimodas suavitates, naturae meritum et generis sui excedebat intuitum. Et cum creaturam suam dispensatio largitoris multiplici diversitate condiret, praebebat gustus quod ignorabat aspectus. Juxta percipientis desiderium escae illius novitas et dignitas nascebatur. Unumquemque variis et alienis
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ cołu̾pnas septẽ: qr illũ b̾ndictio sp̃c scĩ.¬
gr̃a septiformi impleuit. Mactauit hosti¬
as suas: miscuit incratera uinũ suum:
& parauit m̃sam suã. Et inseq̃nti. Uenite
& edite de meis panibꝰ: & bibite uinum
qͦd miscui uob̃. Ammixtam gͦ aqͣm in¬
uinũ legimꝰ: n̾e causam q̃re utrũq dñs¬
misceri uoluit inqͥramꝰ. Qnͣdo in udõꝵ
ꝯuiuio nuptiale uinũ .i. fides in eis defi
expectaui ut face̾t fructũ. fecit aũ spinaᷤᷤ:
unde ⁊ sertũ spineũ capiti redẽptoris im¬
qñ sponsꝰ eccłiȩ suę paschali exultatione
iungendꝰ. aq̃s in uina conu̾tit. manifeste
p̃figurabat. multitudines gentiũ de san¬
guinis sui grã ẽẽ uenturas. ꝑ aq̃s autẽ
ppłos significari. sacris aꝑitur eloqdͥis:
sic̾ legimꝰ. Aquȩ istȩ quas uidisti. ppłi
st̃: & gentes ⁊ linguȩ. Adu̾timꝰ in aqͥs.

Expanded text:
 columnas septem: quia illum benedictio gratiae septiformis implevit, mactavit hostias suas: miscuit in cratere vinum suum: et paravit mensam suam. Et in sequenti: Venite, et edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis. Admixtum ergo aqua vinum legimus. IX. Nunc causam, quare utramqmisceri voluerit, inquiramus. Quando in Judaeorum convivio nuptiale vinum, id est fides in eis deficExspectavi ut faceret uvas, fecit autem spinas . Unde et sertum spineum capiti Redemptoris im sponsus Ecclesiae suae paschali exsultatione jungendus aquas in vina convertit: manifeste praefigurabat multitudines gentium de sanguine sui gratia esse venturas. Per aquas enim populos significari sacris aperitur eloquiis, sicut legimus, Aquas istas quas vidisti, populi sunt, et gens et linguae . Advertimus in
Abbreviated transcription (Latin):
uem multo ante demonstnͣtis: ita inqͥas
Lauabit in uino stolam suã: ⁊ in sangune
uuȩ palliũ suũ. Alu̾te ꝙͣ euident̃ constec
uini creat᷑am. xp̃i sangͥnem nuncupand̃a.
Qͥd adhuc de hac duplici spẽcie inqͥrere de¬
beas: ipso dño actestante cognosce. Nisi
inqͥt manducau̾itis carnẽ filii hominis.¬
uitã in uob̃. Qd̃ testimoniũ contͣ pelagii
blasphemias. euidentissimũ atq ualidifi¬
mũ est: qͥ asserere arrepta impietate p̾su¬
mũ paruulis ꝯferendũ. Subhis enĩ dei

Expanded text:
nem multo ante demonstrans, ita inquiens: nem multo ante demonstrans, ita inquiens: Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae pallium suum . Adverte quam evidenter constet vini creaturam Christi sanguinem nuncupandam. 11. Quiquid adhuc de hac duplici specie inquirere debeas, ipso Domino attestante, agnosce. Nisi, inquit, manducaveritis carnem Filii hominis,vitam in vobis . Quod testimonium contra Pelagii blasphemias evidentissimum atque validissimum est, qui asserere arrepta impietate praesumum parvulis conferendum. Sub his enim Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tur in singłis. De qͦ sensu apłica senten¬
tia diriuata ẽ. dicens. qͥ multũ habet. ñ
ñ ex toto ꝑueniret ad singlos: qͥa parti¬
culatĩ atq minutatĩ ꝓ portione sua unꝰ¬
qͥsq p̾sum̾et. De hoc uͦ pane cũ assumit᷑
totũ duo. totũ plures. sine diminutione
ꝑcipiunt: qi bñdictio huiꝰ sacramti scit
distribui. nescit distributione consumi.
dech in genesi legimꝰ. E melchisedech
rex salem. ꝓtulit panẽ ⁊ uinũ: & bñdixit
abrahȩ. Melchisedech aũ fuit sac̾dos di
sũm. Dũ a p̾piicio idẽ agentili circu̾cisio
goge infideli plebs ex gentib exqͥsita
p̾ponit᷑. Hic gͦ melchisedech. euiꝰ genea-¬
latione panis ⁊ uiui. hoc xp̃i sacͥficiũ p̃sig¬
nauit. de qͦ ꝓpħ̃a ꝓnuntiat. Cu es sac̃dos in
ȩt̾num: scd̃m ordinẽ melchisedech. slam
& beatꝰ moyses de eo myst̾io loqͤns. uniũ
⁊ sangͥnem sub una appellatione signisi¬
cat in bñdictione patͥarchȩ. dñcã passio¬

Expanded text:
tur in singulis. De quo sensu apostolica sententia derivata est dicens: Qui multa habet non anon ex toto perveniret ad singulos; quia particulatim et minutatim pro portione sua unusquisque praesumeret. De hoc vero pane cum assumitur, totum percipiunt: quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. dech in Genesi legimus, et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, et benedixit Abrahae . Melchisedech autem fuit sacerdos Dei summi. Dum a praeputio, id est a gentili, circumcisio gogae infideli plebs ex gentibus acquisita praeponitur. Hic ergo in Melchisedech, cujus geneasignavit. De quo Propheta pronuntiat: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Nam et beatus Moyses, de eo mysterio loquens, vinum et sanguinem sub una appellatione significat in benedictione patriarchae dominicam passio
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo cȩlestiũ bñficioꝵ angustras
humanȩ m̾tis excedit: ⁊ ꝓpt̾ea ita
ordinauit diuina ꝓuidentia. ut qͦd capere
in nob̾ ratio. rerũ mole uicta ñ pot̾at. fi¬
des deuota conciꝑet: & intellectũ crediili¬
tas robusta nutriret. Cum gͦ ꝑ pͥmã tnͣs¬
gressionẽ ꝑ adam origini ⁊ morti tenerem᷑
te offerret indebitã : qͥa nec nos habebamꝰ
unde iuueremꝰ: nec ille uñ maxeretur.
Materiã de nr̃a mortalitate suscepit: ut de
sua ĩmortalitate collata mori possit uita
ꝓ mortius. E ido qͥa corpꝰ assumptũ abla¬
turꝰ erat ex ocłis nr̃is. & sẏderib illaturꝰ:
necessariũ erat. ut nob̃ in hac die sacram̃
bat ꝓ hominũ salute redẽptio. ꝑpetua
esset etiã recdẽptionis oblatio: & ꝑhenns
illa uictuna uiu̾et in meraoria. ⁊ semꝑ
hostia. fide ęstimanda ñ spetie: nec ext̾i¬
ori censenda uisu. s int̾iori affectu. Un¬
de m̾ito cęlestis ꝯfirmat auctoritas quia

Expanded text:
agnitudo coelestium beneficiorum angustias humanae mentis excedit. Et propterea ita ordinavit divina Providentia, ut quod capere in nobis ratio, rerum mole victa, non poterat, fides devota conciperet, et intellectum credulitas robusta nutriret. Cum ergo per primam transgressionem per Adam origini et morti teneremur te offerret indebitam, quia nec nos habebamus unde viveremus, nec ille unde moreretur. 2. Materiam de nostra mortalitate suscepit, ut de suo immortalitate collata mori posset vita pro mortuis. Et ideo quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat, ut nobis in hac die sacramenbat pro hominum salute redemptio, perpetua esset etiam redemptionis oblatio, et perennis illa victima, viveret in memoria, et hostia fide aestimanda non specie, nec exteriori censenda visu, sed interiori aspectu. Unde merito coelestis confirmat auctoritas quia
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ etiã inuet̾i lege nouimꝰ ꝯsecratũ.
Celebre a scłis ẽ. cũ moyses ppłm dm̃ de tr̃a¬
egypti. ⁊ de iugo indigne seruitutis edu¬
ceret: celebre ẽ. ad plebis transitũ. rubri
maris ꝓfundũ. natura rerũ obstupescen¬
te. patiusse. Hic pͥmo loco diligentiꝰ inspi¬
tiamꝰ. quid talis seruitꝰ. ł qͥd talis transit᷑.
ȩclificationis possit afferre: qr & beatꝰ apls
cdicit. Hec omĩa in figura facta st̃ nr̃i. Cȩ¬
lesti auctoritate ꝯfirmat. illiꝰ temꝑis signa
atq miracła. ad futurȩ redẽptionis ꝑtinu¬
isse mysteria. Sic enĩ ait. Patres nr̃i. om̃s
st̃ in nube ⁊ in mari. Nrĩs gͥ iamtẽ sub il¬
lius ppłi ducatu. nr̃is cõmodis militabat
diuina uirtꝰ: p̾diues in beneficiis. s semꝑ¬
in pͥmis. qd̾ plebs quȩ p̾positos suos studer
audire. dm sequit᷑: & ꝑ di hominẽ ꝑuenit
ad salutẽ. Ergo filii isrł ad lib̾tatis ⁊ qͥetis

Expanded text:
ege novimus consecratum. Celebre a saeculis est, cum B. Moyses populum Domini de Aegypto et de jugo indignae servitutis educeret , celebre est facere plebi transitum maris Rubri profundum natura rerum obstupescente potuisse. Hic primo loco diligentius inspiciamus, quid talis servitus, vel quid talis transitus aedificationis possit afferre: quia et B. Apostolus dicens haec omnia in figura facta sunt illis, in coelesti auctoritate confirmat illius temporis signa atque miracula ad futurae redemptionis pertinuisse mysteria. Sic enim ait: Patres nostri omnes sunt in nube et in mari. Nostris ergo jam tunc sub illius populi ducatu nostris commodis militabat divina virtus, praedives in beneficiis, sed semimprimis quod plebs quae praepositos suos studet audire, Deum sequitur, et per Deum hominem pervenit ad salutem. Ergo filii Israel ad libertatis et quietis
Abbreviated transcription (Latin):
rit: qͥs ñ ad ipsũ ꝯtremiscat auditũ ⁊ S qͥs
uł cogitare istud auder&. ñ ipse mysterii
serpentis aspectꝰ. Serpens ab initio male-¬
dictꝰ erat: & qͥ suspendendꝰ fuisset in ligno
sicut ⁊ saluator. maledictionib replebat᷑.¬

Expanded text:
rit, quis non ad ipsum contremiscat auditum? Sed quis rit, quis non ad ipsum contremiscat auditum? Sed quis vel cogitare istud auderet, nisi ipse mysterii serpentis aspectus. Serpens ab initio maledictus erat. Et qui suspendendus fuisset in ligno sicut et Salvator, maledictionibus replebat