comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ: quando in pͥncipio crea-¬
uit ds celum &e t̾ram. De aliqͦ pluᷤ.
quando de costa uiri facta est mu¬
lier: &e quando de quinq panibus
saciati sunt quinq milia hominũ.
Nonne in sacram̃to corporis &e san¬
guinis xp̃i cotidie plures eẽntiȩ
uniunt᷑. cum substantia panis &
uini quȩ ante benedictionis u̾ba
ab eẽntia corporis xp̃i ueracit̾ aliud
sunt. ꝑ ipsam benedictionẽ sp̃u
scõ mirabiliter oꝑante. in ipsam
corporis xp̃i substantiã conuer¬
tunt᷑ ita ut post scĩficationẽ solũ
corpus xp̃i sit. quod ante ueracit᷑
panis &e umi substantia fuit: Ne¬
q hȩc corpori xp̃i extrinsecus in au¬
gnentum accedunt: aut incorpo¬
rantur ut eẽntialit̾ diu̾sa ꝑmane-¬
ant: s in id ipsum commutantur.
ut eentialit̾ prorsus unum fiant.
Hoc tamen opus diuinȩ potentiȩ.
utrum alias in natura alicubi mo¬
do occulto. & incognito agatur. si¬
cut asserendum non ẽita nec ꝑti¬

Expanded text:
factum est, quando in principio creafactum est, quando in principio creavit Deus coelum et terram . De aliquo plus, quando de costa viri facta est mulier, et quando de quinque panibus satiata sunt quinque millia hominum. Nonne in sacramento corporis et sanguinis Christi quotidie plures essentiae uniuntur cum substantia panis et vini, quae ante benedictionis verba ab essentia corporis Christi veraciter aliud sunt, per ipsam benedictionem, Spiritu sancto mirabiliter operante, in ipsam corporis Christi substantiam convertuntur, ita ut post sanctificationem solum corpus Christi sit quod ante veraciter panis et vini substantia fuit? Neque haec corpori Christi extrinsecus in augmentum accedunt, aut incorporantur, ut essentialiter diversa permaneant, sed in ipsum commutantur, ut essentialiter prorsus unum fiant. Hoc tamen opus divinae potentiae, utrum alias in natura alicubi modo occulto et incognito agatur, sicut asserendum non est, ita nec perti
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s facere potest. Sunt qui negant
aliquid crescere posse. nisi ei aliquid
uł aliunde extrinsecuᷤ addatur: uł
nouum concreet᷑. S ñ attendunt
hi hic uere increm̃tum ñ eẽ: in quo
neq id quod additur. neq id cui ad¬
ditur. crescere ꝓbatur. Neq enim
aliud coniuncta sunt: quã disiun¬
cta fuerunt. S forte impossibile ui¬
deatur: ut de una simplici eẽntia plu¬
res eentiȩ ꝑ increm̃tum ꝓdeant: qͥa
quod simplex est nec minus eẽ quã
ẽ. nec plus posse putant. Quid gͦ di¬
cimus plus eẽ inter nichil & aliquid:
quã int̾ aliquid & amplius: Quẽ
gͦ confitemur creando de nichilo
aliquid fecisse: cur negemus ipsum
aliqͥd uł ad ãpliꝰ extendere ꝓpagan¬
do: Sic est in opere umionis: cũ plu¬
res essentie una fiunt. Quod licet
a sensib remotum sit: tam̃ in occul-¬
to naturȩ sinuin elem̃tis aliqͣndo fi¬
eri quam temerariũ ẽ asserere. tam
stultum negare. De nichilo aliqͥd

Expanded text:
Deus facere potest. Sunt qui negant Deus facere potest. Sunt qui negant aliquid crescere posse, nisi ei aliquid vel aliunde extrinsecus addatur, vel novum concreetur, sed non attendunt hi hoc vere incrementum non esse, in quo neque id quod additur, neque id cui additur, crescere probatur. Neque enim aliud conjuncta sunt, quam disjuncta fuerunt, sed forte impossibile videatur, ut de una simplici essentia plures essentiae per incrementum prodeant, quia quod simplex est, nec minus esse quam est, nec plus esse putant. Quid ergo dicimus plus esse inter nihil et aliquid, quam inter aliquid et amplius? Quem ergo confitemur creando de nihilo aliquid fecisse, cur negemus ipsum aliquid ad amplius extendere propagando? Sic est in opere unionis, cum plures essentiae una fiunt. Quod licet a sensibus remotum sit, tamen in occulto naturae sinu in elementis aliquando fieri, quam temerarium est asserere tam stultum negare. De nihilo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Facere. Scđd̾m opus est. de aliquo face̾
aliqua scdm essentiam in maius. Ter¬
cium opus ẽ. de aliquib facere aliqͥd
scd̾m essentiam in minus. Quartum
opus est. de aliquo facere aliqua ñ
in maius. Quintum opus ẽ. de ali¬
quib facere aliquid non in minus.
Sextum opus ẽ. de aliquo facere ni¬
chil. Primum opus est creationis.::
Scđm opus ẽ. ꝓpagationis: Terciũ
opus est. unionis: Quartum opus
est separationis: Quintum opus ẽ
coniunctionis: Sextum opus ẽ de¬
structionis. Primum opus & scdmn
& tercium: tantũ bona sunt. Quar¬
tum & quintũ aliquando bona. ali¬
quando mala. Sextum tantummͦ
quintũ. communia sunt deo cũ cre¬
atura. Sextum soli creaturȩ compe¬
tit. De nichilo enim aliquid facere:
solus ds̃ potest. Item de aliquo plus
scd̾m essentiam. id est ut una essen¬
tia in plures excrescat: solus ds fac̾e
potest. Item de aliquib aliquid iN
minus scd̾m centiam. id est ut plu-¬
res essentiȩ in unam redeant: solus

Expanded text:
aliquo facere aliqua secundum essentiam in majus. Tertium opus est de aliquibus facere aliquid secundum essentiam in minus. Quartum opus est de aliquo facere aliqua non in majus. Quintum opus est de aliquibus facere aliquid non in minus. Sextum opus est de aliquo facere nihil. Primum opus est creationis. Secundum opus est propagationis. Tertium opus est unionis. Quartum opus est separationis. Quintum opus est conjunctionis. Sextum opus est destructionis. Primum opus et secundum, et tertium tantum bona sunt. Quartum et quintum aliquando bona, aliquando mala. Sextum tantummodquintum communia sunt Deo cum creatura. Sextum soli creaturae Creatori competit. De nihilo enim aliquid facere solus Deus potest. Item de aliquo plus secundum essentiam, id est ut una essentia in plures excrescat, solus Deus facere potest. Item de aliquibus aliquid in minus secundum essentiam, id est ut plres essentiae in unam redeant, solus
Abbreviated transcription (Latin):
Debitores enim sumꝰ carni. ut eam
cohibeamus ab iniquitate. & exer¬
ceamus in uirtute. &e sustentemus in
infirmitate: s debitores ñ sumus
eiut scđm illam uiuamus. Hoc est
enim scđ̃m illam iuiuere. uidelicet
scđm concupiscentias &e desideria
illiꝰ: ut quod illa horret fugiamus:
&e quod illa diligit appetamus. Qd̃
si fac̾emus: nec a malo declinaremꝰ:
nec bonum faceremus:¬

Expanded text:
Debitores enim sumus carni, ut eam Debitores enim sumus carni, ut eam cohibeamus ab iniquitate, et exerceamus in virtute, et sustentemus in infirmitate, sed debitores non sumus ei, ut secundum illam vivamus. Hoc est enim secundum illam vivere, videlicet secundum concupiscentias et desideria illius, ut quod illa horret fugiamus, et quod diligit appetamus. Quod si faceremus, nec a malo declinaremus, nec bonum faceremus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis: demonstrans alacriter toleran¬
dum laborem oꝑis: ꝓ recompensati¬
one tantȩ retributionis. Nam quod
facimus transitorium ẽ. & finem ha¬
bet: quod autẽ expectamꝰ eternum ẽ.
& finem ñ habet. Merces ẽ uita sine
morte: gaudium sine merore: iocun¬
ditas sine dolore. Si gͦ hȩc uita qͣ mor¬
te finit᷑. tantum diligitur. ut ꝓ eius
amore quicquid pro ipsa desidari
potest. libenter despiciatur. ne sola ip¬
sa amittat᷑: quo desidĩo illuc festina¬
re debemus. ubi nec uita morte t̾mi-¬
natur. nec gaudium ullo merore cor¬
rumpitur. nec iocunditas dolore af¬
ficitur: Hȩc itaq consideratio. ani¬
mum ꝑ desid̾ium amoris. alacriter
currere facitad tolerantiam passioniᷤᷤ:
ut grauia ñ sint quecunq finiri poᷤ¬
sunt in tempore: cum post ipsa se¬
cutura sint quȩ plena consistent. &
ꝑfecta bona in ȩternitate. Hoc ẽ gͦ qͦd
dicitur. fratres debitores sumꝰ ñ carni.

Expanded text:
operis, demonstrans alacriter toleranoperis, demonstrans alacriter tolerandum laborem operis, pro recompensatione tantae retributionis. Nam quod facimus transitorium est et finem habet; quod autem exspectamus, aeternum est et finem non habet. Merces est vita sine morte, gaudium sine moerore, jucunditas sine dolore. Si ergo haec vita quae morte finitur, tantum diligitur, ut pro ejus amore quidquid pro ipsa desiderari potest libenter despiciatur, ne sola ipsa amittatur, quo desiderio illuc festinare debemus, ubi nec vita morte terminatur, nec gaudium ullo moerore corrumpitur, nec jucunditas dolore afficitur? Haec itaque consideratio animum per desiderium amoris alacriter currere facit ad tolerantiam passionis, ut gravia non sint quaecunque finiri possunt in tempore, cum post ipsa secutura sunt quae plena consistent, et perfecta bona in aeternitate. Hoc est ergo quod dicitur: Fratres, debitores sumus non carni.
Abbreviated transcription (Latin):
sor ẽ. & caro uimentum. frenum ei
debet. ut precipitem a malo cohibe¬
at: &e calcaria. ut pigram ad bonum
excitando exerceat: & pabulum. ut
eius infirmitatẽ sustentet ne defici¬
at. In stabulo pabulum: in uia calca¬
ria & frenum. Hoc ẽ in quiete nutrim̾¬
tum: in exercitatione cohibitionem
& incitamentũ. frenum ẽ timor: cal¬
caria amor. Cum enim ad delectati¬
onem p̾cipitem impellit desid̾ium
culpe. cohibet a delectatione tim̃tẽ
ꝓuidentia penȩ. In hoc enim quod cer¬
nit. quia post culpam pena sequit᷑.
siue in correptione siuie in dampnati¬
one: refrenatur a culpa suie in ope¬
siue in delectatione. Timor gͦ frenum¬
ẽ: & ipse timor cohibet & stringit ef¬
fluentem animum. & sistit eum ad
tolerantiam: ostendens facilius ma¬
lam concupiscentiã uincere: quam
malam conscientiam tolerare. Et
eligit durum: ut durius euadat.
Deinde uenit amor &stimulat. exci¬
tando pigram ad exercitium boni

Expanded text:
sor est, et caro jumentum, frenum ei sor est, et caro jumentum, frenum ei debet, ut praecipitem a malo cohibeat, et calcaria, ut pigram ad bonum excitando exerceat, et pabulum ut ejus infirmitatem sustentet ne deficiat. In stabulo pabulum, in via calcaria et frenum, hoc est in quiete nutrimentum, in exercitatione cohibitionem et incitamentum. Frena est timor, calcaria amor. Cum enim ad delectationem praecipitem impellit desiderium culpae, cohibet a delectatione timentem providentia poenae. In hoc enim quod cernit quod post culpam poena sequitur, sive in correctione, sive damnatione: refrenatur a culpa sive in opesive in delectatione. Timor ergo frenum, ipse timor cohibet et stringit effluentem animum, et sistit eum ad tolerantiam, ostendens facilius malam concupiscentiam vincere quam malam conscientiam tolerare; et eligit durum ut durius evadat. Deinde venit amor, et stimulat excitando pigram ad exercitium boni
Abbreviated transcription (Latin):
Ratres debitores sumus non
carni: ut scđ̾m carnem uiua¬
mus.Sp̃c hominis medio quodam
loco constitutus. supra se creatorem
suũ habet. cui subiectus eẽ debet: sub
se carnem suam cui debet eẽ p̾latus.
Aliud gͦ debet creatori ꝓpter subie¬
ctionem: aliud carni ꝓpter p̾lationẽ.
Creatori ꝓpter subiectionẽ debet. ut
nunquã pret̾ uoluntatẽ eius se mo¬
ueat. cariui ꝓpter p̾lationem debet.
ut eam scđm arbitrium rationis di¬
uinitus illuminatȩ disponat. Iusti¬
cia enim uoluntatis humanȩ est. uo¬
luntati diuinȩ ꝑ omĩa conformari:
& quod illa stando habet. motu &e ap¬
petitu boni desiderii adipisci: ut nec
extra illam effluat. p̾sumens ea quȩ ñ
debet: nec infra illam subsistat. torpenᷤᷤ
ab his quȩ debet. hoc est gͦ debitum
spc̃ad creatorem. ut ꝑ omĩa scdm ipsiꝰ
uoluntatẽ moueat᷑ debitum autẽ ad
carnemait illius appetitum nec extra
suũ iudicium effluere. nec infra sub¬
sistere patiatur. Quia enim sp̃c ses¬

Expanded text:
ratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus . Spiritus hominis medio quodam loco constitutus, supra se Creatorem suum habet, cui subjectus esse debet; sub se carnem suam, cui debet esse praelatus. Aliud ergo debet Creatori propter subjectionem, aliud carni propter praelationem. Creatori propter subjectionem debet, ut nunquam praeter voluntatem ejus se moveat. Carni propter praelationem debet, ut eam secundum arbitrium rationis divinitus illuminare disponat. Justitia enim voluntatis humanae est voluntati divinae per omnia conformari, et quod illa stando habet, motu et appetitu boni desiderii adipisci, ut nec extra illam effluat praesumens ea quae non debet; nec infra illam subsistat, torpens ab iis quae debet. Hoc est ergo debitum spiritus ad Creatorem, ut per omnia secundum ipsius voluntatem moveatur. Debitum autem ad carnem, ut illius appetitum, nec extra suum judicium effluere, nec infra subsistere patiatur. Quia enim spiritus ses
Abbreviated transcription (Latin):
er caritatẽ seruite inuicẽ. Nota
utrumq in caritate: & seruitu¬
tẽ & libertatẽ. Tunc quasi libera ẽ
caritas: cum sine acceptione manda¬
ti sponte se exercet. in pͥuatis qͥbdã
oꝑib caritatiᷤ. Tunc autẽ quasi
seruilis: cum ꝓpriis uoluntatib pꝰt¬
positis. omĩno se accommodat uo¬
luntatib ꝑximoꝵ implendis: et
cohibens se circa ꝓpͥa. dilatat &e ex¬
ercet se circa aliena. S multoma¬
gis hȩc libera ẽ: quia hoc ipsum
facit eam liberam: quod se libere

Expanded text:
em Spiritus servite invicem . Nota utrumque in charitate, et servitutem et libertatem, Tunc quasi libera est charitas, cum sine acceptione mandati sponte se exercet in privatis quibusdam operibus charitatis; tunc autem quasi servilis, cum, propriis voluntatibus postpositis, omnimodo se accommodat voluntatibus proximorum implendis, et, cohibens se circa propria, dilatat et exercet se circa aliena. Sed multo magis haec libera est, quia hoc ipsum facit eam liberam, quod se libere
Abbreviated transcription (Latin):
alia dicit᷑ scd̾m contemplatio¬
nem: alia scdm insinuationẽ. Simi¬
liter cura di alia scđm ꝓuidentiã:
alia scđm p̾ceptionẽ. Scd̾m contẽ¬
plationem scit numerũ omniũ re¬
rum: scdm insinuationẽ nescire di¬
citur: quia scientiam ñ tribuit. Si¬
militer scdm ꝓuidentiã cura est
ei de om̃ib: scdm scͥpturam & pre¬
ceptionem. non est illi cura de bu¬
bus:¬

Expanded text:
alia dicitur secundum contemplationem, alia secundum insinuationem. Similiter cura Dei, alia secundum providentiam, alia secundum praeceptionem. Secundum contemplationem scit numerum omnium rerum; secundum insinuationem nescire dicitur, quia scientiam non tribuit. Similiter secundum providentiam cura est ei de omnibus; secundum Scripturam et praeceptionem non est cura illi de bobus
Abbreviated transcription (Latin):
cat & germinat &e fructum facit:
&e fit ortus uoluptatis: ꝓferens
om̃e lignum pulchrum uisu: &
aduescendum suaue: ce spirans
aromata redolentia. Ad hunc ue¬
niens diab olus rex aquilonis. ple¬
num amenitate inuenit: ingre¬
diens autẽ ce ext̾minans & uastãs.
&e deinde discedens horrendum
solitudine relinquit

Expanded text:
cat, et germinat, et fructum facit, cat, et germinat, et fructum facit, et fit hortus voluptatis proferens omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave, et spirans aromata redolentia. Ad hunc veniens diabolus rex aquilonis plenum amoenitate invenit, ingrediens autem et exterminans, et vastans, et deinde discedens horrendum solitudine relinquit
Abbreviated transcription (Latin):
uasi ortus uoluptatis terra co
serti. Rex aquilonis diabolus: or¬
tus uoluptatis rationalis & bonuᷤ
animus. Huius orti cultor &e cu¬
stos est ds̃: uastator &e desertor dia¬
bolus. Suꝑ hanc quippe rationa¬
lem terram cadens semen uerbi
dei. ꝑ intelligentiam accipitur:
dehinc tegitur ad fomentum: ad
consilium contra periculum. Ad
fomentum ut prius radicet quã
germinet᷑ prius deorsum ꝑgat
ad confirmationẽ. quã sursum
ad ostentationem: prius radicet
ꝑ occultum ꝓpositum. post ger¬
minet ꝑ manifestũ exemplum
Germinet sursum ꝑgens ad fru¬
ctum: radicet deorsum. ꝑgens
ad stabilimentum. Sursum ca¬
ritate: deorsum humilitate. Ad
consilium tegitur: ut non prius
ꝓferatur ad actionem: quam di¬
rigatur ꝑ circum spectionem.
Prius concipis quod faciendum
est: postea foues meditans quali¬
ter faciendum ẽ. Contra ꝑiculũ
tegitur: ut tunc etiam ñ pateat
ad ostentationẽ: cum exierit ad
oꝑationem. Sic itaq u̾bum dei
suꝑ bonam terram cadens. radi¬

Expanded text:
uasi hortus voluptatis terra corserti Joel, II. Rex aquilonis diabolus, hortus voluptatis, rationalis et bonus animus. Hujus horti cultor et custos est Deus, vastator et desertor diabolus. Super hanc quippe rationalem terram cadens semen verbi Dei, per intelligentiam accipitur; dehinc tegitur ad fomentum, et ad consilium contra periculum. Ad fomentum, ut prius radicet quam germinet, prius deorsum pergat ad confirmationem quam sursum ad ostentationem, prius radicet per occultum propositum, post germinet per manifestum exemplum. Germinet sursum, pergens ad fructum; radicet deorsum, pergens ad stabilimentum. Sursum charitate, deorsum humilitate. Ad consilium tegitur, ut non prius proferatur ad actionem quam dirigatur per circumspectionem. Prius concipis quod faciendum est, postea foves meditans qualiter faciendum est. Contra periculum tegitur, ut tunc etiam non pateat ad ostentationem, cum exierit ad operationem. Sic itaque verbum Dei, super bonam terram cadens, radi
Abbreviated transcription (Latin):
ue legatione di ad ppłm ut iubeart.
Aliud est enim officium prelati in¬
qͣntum ẽ legatꝰ ppłi ad d̾m: & aliud
ẽ in quantũ legatus di ad ppłm. In
illo officio quo ẽ legatus ppłi.erga de¬
um deuotionẽ exhibere debet. ut eũ
oblationib & sacrificio sp̃uali p̾cib¬
ꝙ placatũ reddat: in eo officio quo ẽ
legatus di ad ppłm. ad illum ꝑtinet
ignorantes docere. peccantes corriꝑe.
De illo officio in quo ẽ legatus ppłi
ad dm dictum ẽ: ut offerat sacͥficia
& oblationes ꝓ peccatis. De illo of¬
ficio in quo ẽ legatus di ad ppłm di¬
ctum ẽ: ut sciat compati his qui ig¬
norant & errant. Qm̃ ce ipse circũ¬
datus ẽ infirmitate. Quidam sunt
qͥse in infirmitate eẽ cognoscunt:
s circuindatos infirmitate ñ putaił:
hiuidelicet qui in quibdam acti¬
onib siuis fortes se ẽẽ considerant.
Qui uͦ momnib suis se infirmari¬
conspiciunt: hi qͣntum ad reputatio-¬

Expanded text:
ve legatione Dei ad populum ut jubeant. ve legatione Dei ad populum ut jubeant. Aliud est enim officium praelati, inquantum est legatus populi ad Deum, et aliud est in quantum legatus Dei ad populum. In illo officio, quo est legatus populi erga Deum, devotionem exhibere debet, ut eum oblationibus et sacrificio spirituali precibusque placatum reddat. In eo officio quo est legatus Dei ad populum, ad ipsum pertinet ignorantes docere, peccantes corrigere. De illo officio in quo est legatus populi ad Deum dictum est, ut offerat sacrificia et oblationes pro peccatis. De illo officio in quo est legatus Dei ad populum, dictum est, ut sciat compati iis qui ignorant et errant. Quoniam et ipse circumdatus est infirmitate . Quidam sunt qui se in infirmitate esse cognoscunt, sed circumdatos infirmitate non putant, hi videlicet qui in quibusdam actionibus suis fortes se esse considerant. Qui vero in omnibus suis se infirmarconspiciunt, in quantum ad existimatio
Abbreviated transcription (Latin):
sumptio eoꝵ qui p̾ficiunt᷑ : scilicet
ut pͥmum intus ꝑ grãm assumant᷑
ad excellentiã uirtutis: postmodũ
foris ꝑ obedientiã uocent᷑ ad excel¬
lentiam dignitatis. Alii assumunt᷑
intꝰ & non foris. sicut boni subie¬
cti: alii assumunt᷑ foris & non int̾ꝰ
sicut mali prelati: alii foris & intꝰ
sicut boni prelati: alii nec foris
nec intus sicut mali subdi Eti. Se¬
quitur. Pro hominib co nstitui¬
tur: in his quȩ sunt ad dm. Di¬
cit᷑ in ȩuangłio. Qeddite quȩ sunt
cesaris cesari: &e quȩ sunt di do. Sic̃
cesar habet p̾fectos suos ad ppłm qͥ
exigant ea quȩ cesaris sunt: sic &e ds̃
habet p̾fectos suos ad populum suũ.
qui ea que di sunt requirant. Et sic̃
p̾fecti cesaris legatione ppłi fungunt᷑
ad int̾cedendum. & legatione cesa¬
ris ad ppłm ad imꝑanddui: sic &e p̾fe¬
cti di. id est p̾lati in eccłia. legatione.
ppłi fungunt᷑ ad dm ut obsecrent: si¬

Expanded text:
sumptio eorum qui praeficiuntur, scilicet sumptio eorum qui praeficiuntur, scilicet ut primum intus per gratiam assumantur ad excellentiam virtutis, postmodum foris per obedientiam vocentur ad excellentiam dignitatis. Alii assumuntur intus, et non foris sicut boni subjecti. Alii assumuntur foris et non intus sicut mali praelati, alii foris et intus sicut boni praelati, alii nec foris nec intus sicut mali subjecti. Sequitur: Pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum . Dicitur in Evangelio: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Sicut Caesar habet praefectos suos ad populum qui exigant ea quae Caesaris sunt, sic et Deus habet praefectos suos ad populum suum, qui ea quae Dei sunt requirant. Et sicut praefecti Caesaris legatione populi funguntur ad intercedendum, et legatione Caesaris ad populum ad imperandum, sic et praefecti Dei, id est praelati in Ecclesia legatione populi funguntur ad Deum ut obsecrent, si
Abbreviated transcription (Latin):
quia & ipse ꝓpter nos infirmitatib
circumdatus ẽ. Constitutus ẽ qͥa
a. dõ. Non enim ipse se constituit. s
ds̃ illum głificauit. qui dixit filius
meus es tu. ego hodie genui te. Qnͣ¬
do in baptismo hoc dictum est suꝑ
xp̃m: tunc quasi ad pontificatũ ele¬
ctus ẽ. Quando in monte dictum ẽ.
tunc quasi ẽ. pontifex ordinatus: &
ueste indutus głe. Postea in tercia
uoce quȩ ad eum uenit de cȩlo di¬
cens. & clarificaui &e iterum clarifi¬
cabo. approbatus & confirmatuᷤ
ẽ in dignitate sua: sicut aaron pꝰt
ordinationem qͥa quosdam enu¬
los. & suo sacerdotio derogantes ha¬
buit. a dõ ꝓbatus ẽ & confirmatus.
In monte uestẽ głe in ordinatione
accepit: in resurrectione ad offeren¬
das ꝓ nobis preces do induit. Omĩs
namq pontifex ex hominib assũptꝰ.
pro hominibꝰ constituit᷑ in his quȩ st̃
ad dm̃: ut offerat oblationes & sacri¬
ficia ꝓ peccatis. Duplex ẽẽ debet as¬

Expanded text:
quia et ipse propter nos infirmitatibus quia et ipse propter nos infirmitatibus circumdatus est. Constitutus est, quia a Deo. Non enim ipse se constituit, sed Deus illum glorificavit, qui dixit: Filius meus es tu: ego hodie genui te . Quando in baptismo hoc dictum est super Christum, tunc quasi ad pontificatum electus est. Quando in monte dictum est, tunc quasi pontifex est ordinatus, et veste indutus gloriae. Postea in tertia voce quae ad eum venit de coelo, dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo , approbatus et confirmatus est in dignitate sua, sicut Aaron post ordinationem, quia quosdam aemulos et suo sacerdotio derogantes habuit, a Deo probatus est et confirmatus. In monte vestem gloriae in ordinationem accepit; in resurrectione ad offerendas pro nobis preces Deo induit. Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat oblationes et sacrificia pro peccatis . Duplex esse debet as
Abbreviated transcription (Latin):
res xp̃i. sicut filii km̃i: & si scripti ñ
sunt. saltem corrigendi sunt. Confe¬
ramꝰ itaq libros nrõs cum hoc libro:
ut siquid alit̾ habuerint corrigant᷑:
ne in illa ultima collatione. si qͥppiã
alit̾ inuenti fuerint habentes abici¬
antur. Sic intelligi potest: ad quem
id est sermonem ẽ nobis sermõ. uel
aliter: ad quem nobis sermo. Loqͣ¬
mur ad xp̃m de nobis.ut ipse ad
patrem loquat᷑ ꝓ nobis: quia pon¬
tifex ẽ. ut offerat dõ uota ppłi. et
magnus. Magnus scd̾m diuinita¬
tem. quia filius dĩ: magnus scđm
humanitatẽ. quia penetrat cȩlos.
Accedamꝰ gͦ cum fiducia ad thronũ
grẽ eius: id est ad ipsum. in quo re
nec in eo malicia ẽ. quȩ effectum gr̃ȩ
impediat quin uelit: nec in nobis
miseria quin possit. Accedamꝰ cum
fiducia: qm̃ &e officium eiꝰ est. ut ꝑ
nobis oret. quia pontifex constitutꝰ:
& meritũ ipsius ut impetret. quia
iustus. Deniq libent̾ compatiet᷑:

Expanded text:
res Christi sicut filii charissimi . Etsi scripti non res Christi sicut filii charissimi . Etsi scripti non sunt, saltem corrigendi sunt. Conferamus itaque libros nostros cum hoc libro, ut si quid aliter habuerint, corrigantur, ne in illa ultima collatione, si quidpiam aliter inventi fuerint habentes, abjiciantur. Sic intelligi potest, ad quem, id est sermonem est nobis sermo. Vel aliter, ad quem est nobis sermo. Loquamur ad Christum de nobis, ut ipse ad Patrem loquatur pro nobis, quia pontifex est, ut conferat Deo vota populi, et magnus. Magnus secundum divinitatem, quia Filius Dei; magnus secundum humanitatem, quia penetrat coelos. Accedamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae ejus, id est ad ipsum in quo regnec in eo malitia est, quae affectum gratiae impediat quin velit, nec in nobis miseria quin possit. Accedamus ergo cum fiducia, quoniam et officium ejus est ut pro nobis oret, quia pontifex constitutus; et meritum ipsius ut impetret, quia justus. Denique libenter compatietur,
Abbreviated transcription (Latin):
mo ad ipsum: uł consulendo rationẽ.
uł reddendo rationem. Simͦ rationẽ
ex uoluntate consulere ad faciendu
nolumus. tunc ex necessitate de fac¬
tis rationẽ reddemiis: sicut in apoca¬
lipsi dicunt᷑ libri aꝑti & deinde aliꝰ
liber aꝑtus qui ẽ uitȩ. postea uidica¬
tos mortuos ex his que scripta erant
in libris. Libri sunt corda hominũ:
liber uitȩ ẽ sapientia di. Libri aꝑi¬
unt᷑: quando manifesta funt secre¬
ta cordium. Liber uitȩ aꝑiet᷑ qͣndo u¬
nicuiq luce int̾iori manifeste patescet
om̃e quod faciendu ẽ: &e mortui ex
his quȩ in libris sunt. non que in l¬
bro udicant᷑: quia peccatores ex suiᷤ
oꝑib iudicabunt᷑. Libri nr̃i ad librũ
dei scͥpti sunt: qͥa corda nr̃a ad simi¬
litudinẽ sapientiȩ d̃i condita sunt.
sicut dicit᷑. Signatũ ẽ suꝑ nos lum̃
uultus tui dñẽ. Adhuc scribi de¬
bent libri nr̃i scdm exemplar libri
uitȩ. sicut dixit apłs. estote imitato¬

Expanded text:
mo ad ipsum, vel consulendo rationem, mo ad ipsum, vel consulendo rationem, vel reddendo rationem. Si modo rationem ex voluntate consulere ad faciendum nolumus, tunc ex necessitate de factis rationem reddemus: sicut in Apocalypsi dicuntur libri aperti, et deinde liber alius apertus qui est vitae, postea judicatos mortuos ex iis quae scripta erant in libris . Libri sunt corda hominum. Liber vitae est sapientia. Dei libri aperiuntur, quando manifesta sunt secreta cordium. Liber vitae aperietur, quando unicuique luce interiori manifeste patescet omne quod faciendum est. Et mortui ex his quae in libris sunt, non quae in libro, judicantur, quia peccatores ex suis operibus judicabuntur. Libri nostri ad librum Dei scripti sunt, quia corda nostra ad similitudinem sapientiae Dei condita sunt sicut dicitur: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Adhuc scribi debent libri nostri secundum exemplar libri vitae, sicut dicit Apostolus: Estote imitato
Abbreviated transcription (Latin):
sint: multis tam̃ modis tegunt᷑ ab
ocłis nrĩs ne uideant᷑. Intentio autẽ
uideri non potest: etiam si ipsa actio
uideat᷑. Igitur ocłis di omĩa sunt nu¬
da. quia ipse om̃s actiones hominũ
uidet. ubicũq fiant: quia ñ sunt te¬
nebre & ñ ẽ umbra mortis ut ibi ab¬
scondant᷑ qui oꝑantur malum: nec
oꝑimentũ tegit nec uelam̃ ꝓtegit. nͥ
paries int̾cludit: nec caligo abscon¬
dit nos ab oculis eiꝰ. Ergo omĩa st̃
nuda: quia ipse uidet om̃e qͦd agit᷑.
Omĩa aꝑta: quia ipse uidet qua
intentione agat᷑. Sequit᷑. Ad ꝗͦ
debet sermo. Primũ fit sermo dĩ ad
Dis fit se. rmodi ad nos: uit̾iꝰ &e ext̾iꝰ.
Intͥiꝰ ꝑ aspirationẽ ext̾iꝰ ꝑ pͥdicationẽ. Itẽ
ꝑ aspirationẽ duob modis ꝑ naturã
& ꝑ grãm. ꝑ naturam. qͣndo condi¬
tis aspirat cognitionẽ boni: ꝑ gram.
quando reparatis suggerit amorẽ
boni. Duob etiam modis fit nr̃ ser¬

Expanded text:
sint, multis tamen modis teguntur ab sint, multis tamen modis teguntur ab oculis nostris, ne videantur. Intentio autem videri non potest, etiamsi ipsa actio videatur. Igitur oculis Dei omnia sunt nuda, quia ipse omnes actiones hominum videt ubicunque fiant, quia non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ubi abscondantur qui operantur malum; nec operimentum tegit, nec velamen protegit, nec paries intercludit, nec caligo abscondit nos ab oculis ejus. Ergo omnia sunt nuda, quia ipse videt omne quod agitur; omnia aperta quia ipse videt qua intentione agatur. Sequitur: Ad quem debet sermo. Primum fit sermo Dei ad dis fit sermo Dei ad nos, interius et exterius. Interius per inspirationem, exterius per praedicationem. Item per inspirationem duobus modis, per naturam et per gratiam. Per naturam, quando conditis inspirat cognitionem boni; per gratiam, quando reparatis suggerit amorem boni. Duobus etiam modis fit noster ser
Abbreviated transcription (Latin):
foris. ut ocłs cordis: & quidam ocłs
qui intus ẽ tantũ & ñ foris. ut ocłs
dei. Ocłs carnis uidet tantum exti¬
ma corpoꝵ: & ocłs mentis extima
cordium. Ocłs dĩ intima uidet: ocłs
cordis ad ocłm carnis intꝰ est. ad ocu¬
lum di foris. Et sicut ocłs carnis ñ
capit quȩ capit oculus cordis. sed¬
nis: sic oculus cordis ñ capit quȩ ca¬
pit ocłs di: s ocłs di capit quȩ capit
ocłs cordis. Igitur ocłs carnis. tantũ
capit extima corpoꝵ. Oculus cor¬
dis &e extima &e intima corporũ:s
tantum extima cordiũ. Ocłs uͦ di
extima simul & intima ñ solũ cor¬
porum: s etiam cordium capit. Igit᷑
ñ ẽ ulla creatura inuisibilis coram eo.
Omĩa autẽ sunt nuda & aꝑta coram
eo. Ab ocłis nr̃is teguntur sepe etiam¬
ea quȩ uisibilia sunt: quȩ inuisibi¬
lia sunt claudunt᷑. Actio uisibilis ẽ.
intentio inuisibilis ẽ. S actiones ho¬
minum licet in sua natura uisibiles

Expanded text:
foris, ut oculus cordis; et quidam oculus, foris, ut oculus cordis; et quidam oculus, qui intus est tantum et non foris, ut oculus Dei. Oculus carnis videt tantum extima corporum, et oculus mentis extima cordium. Oculus Dei intima videt. Oculus cordis ad oculum carnis intus est, ad oculum Dei foris. Et sicut oculus carnis non capit quae capit oculus cordis, sic oculus cordis non capit quae capit oculus Dei; sed oculus Dei capit quae capit oculus cordis. Igitur oculus carnis tantum capit extima corporum. Oculus cordis et extima et intima corporum sed tantum extima cordium. Oculus vero Dei extima simul et intima non solum corporum, sed etiam cordium capit. Ergo non est ulla creatura invisibilis coram eo. Omnia autem sunt nuda et aperta coram eo. Ab oculis nostris teguntur saepe etiam quae visibilia sunt; quae invisibilia sunt clauduntur. Actio visibilis est, intentio invisibilis est. Sed actiones hominum licet in sua natura visibiles
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ nos illuminando. eadem intelli¬
gere facit. Quia gͥ uiuus ẽ sermo dĩ.
credamꝰ eum uera ꝓmittere: qͥa ef¬
ficax est. speremꝰ eum ꝓmissa ꝑfice̾:
quia penetrabilis ẽ. & falli ñ potest.
offendisse eum peniteamꝰ. & dexeli¬
quo timeamꝰ offendere. Ipse enim
&e uoluntates nr̃as intelligit: & cogi¬
tationes uidet &e intentiones comp̾¬
hendit. Sequit᷑. Non est ulla crea-¬
tura inuisibilis coram ipso. Ocłs di
& longinqua capit. quia ubiq pre¬
sens est:& intima. quia in omĩb est
&e subtilia quia ꝑspicax ẽ. & maxi¬
ma comp̾hendit. quia omĩa in ip̃o
sunt. Hoc sequit᷑ dicens. Omĩa sunt
in conspectu eiꝰ nuda. quia in ipsost̃
omĩa: & aꝑta. quia ipse ẽ in om̃ib.
Uel nulla creatura dicit: nulla ac¬
tio. uł cogitatio. uł intentio huma¬
na. Quidam ẽ ocłs qui foris ẽ & non
intus. sicut ocłs carnis: qͥdam ocłs¬
qui intus ẽ. ad aliquid. & ad aliqͥd

Expanded text:
liter nos illuminando eadem intelliliter nos illuminando eadem intelligere facit. Quia igitur vivus est sermo Dei, credamus eum vera promittere; quia efficax est, speremus eum promissa perficere; quia penetrabilis est, et falli non potest, offendisse eum poeniteamus, et de reliquo timeamus offendere. Ipse enim et voluntates nostras intelligit, et cogitationes videt, et intentiones comprehendit. Sequitur: Non est ulla creatura invisibilis coram ipso . Oculus Dei et longinqua capit, quia ubique praesens est, et intima, quia in omnibus est, et subtilia, quia perspicax est, et maxima comprehendit, quia omnia in ipso sunt. Hoc prosequitur dicens: Omnia sunt in consomnia et aperta , quia ipse est in omnibus, vel nuda creatura dicitur, nuda actio vel cogitatio, vel intentio humana. Quidam est oculus, qui foris est et non intus, sicut oculus carnis; quidam intus est ad aliquid, et ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñnunquã pollutionẽ carnis ab¬
hominando. turpitudinẽ carnaliᷤᷤ
concupiscentiȩ cogitare incipimꝰ.
& exipsa nr̃a cogitatione ad delecta¬
tionem illicitam inflammam᷑. &
quasi de puro fonte a qua manare
inceperat: s paulatim defluens in
sentinam turpitudinis ibat. Ali¬
quando autẽ cogitationes ce exbo¬
nis desidiis ꝓdeunt. &e bona deside¬
ria gignunt: uł ex malis orte simi¬
lit̾ mala ꝓferunt. In qua ambigui¬
tate. quia difficilius ueritas discer¬
ni potest: bene post diuisionẽ ani¬
mȩ ac spc̃. id est carnalium & sp̾ua¬
lium uoluntatũ. diuisio compagũ
or. P ostremo quia discretio intenti¬
onum his om̃ĩb secretior ẽẽ cognoᷤ¬
citur: merito in extremo medullaꝵ
qͦq diuisio subdit᷑. Hȩc autẽ omĩa
sermo di diiudicando penetrat: qͥa
ille qui ꝑ sapientiam suam intus
secreta nr̃a subtilit̾ intelligendo
discernit: foris ꝑ doctͥnam suam uti¬

Expanded text:
ut nonnunquam pollutionem carnis abut nonnunquam pollutionem carnis abominando, turpitudinem carnalis concupiscentiae cogitare incipimus, et ex ipsa nostra cogitatione ad delectationem illicitam inflammamur, quasi de puro fonte aqua manare incoeperat, sed paulatim defuens in sentinam turpitudinis ibat. Aliquando autem cogitationes et ex bonis desideriis prodeunt, et bona desideria gignunt, vel ex malis ortae similiter mala proferunt. In qua ambiguitate quia difficilius veritas discerni potest, bene post divisionem animae ac spiritus, id est carnalium et spiritualium voluntatum, divisio compagum, posita. Postremo, quia discretio intentionum iis omnibus secretior esse cognoscitur, merito in extremo medullarum quoque divisio subditur. Haec autem omnia sermo Dei dijudicando penetrat, quia ille qui per sapientiam suam intus secreta nostra subtiliter intelligendo discernit, foris per doctrinam suam uti
Abbreviated transcription (Latin):
magis ẽ occulta. & difficiliꝰ comp̾¬
hendit᷑. Quia enim ex prauis desi¬
deriis bonȩ ñnunquã cogitatioẽs
oriunt᷑: & rursus ex bonis desicłiis
prauȩ cogitationes ꝓdeunt :non
facile ẽ cogitationũ qualitatẽ dis¬
cernere uł discutere: cũ ñ solum. ex
p̾cedentib desidiis de quib oriunt᷑.
s etiam ex subsequentib quȩ ipsȩ
gignunt. eas oporteat iudicare. S
ut aꝑtius uideat᷑ qualit̾ ex praius
desidiis bonȩ. & ex bonis desidiis pͣ¬
uȩ cogitation es nascunt᷑: exemplo
monstret᷑. Nemo ẽ qui desidium
rapinȩ nesciat malum eẽ: s aliqͣndo
ex desid̾io rapiendi. nascit᷑ desidiũ
occidendi. Et sepe ex desictio occi¬
dendi: nascit᷑ horror homicidii. Dũ
gͦ ex malo desid̾io cogitatio bonũ
gignens affectum ꝓdit: qͣsi in radi¬
ce mala surculus bonus dulcẽ fru¬
ctum facit. Similit̾ aliqͣndo ex bo¬
no desidio mala cogitatio nascitur:

Expanded text:
magis est occulta, et difficilius comprmagis est occulta, et difficilius comprehenditur. Quia enim ex pravis desideriis bonae nonnunquam cogitationes oriuntur, et rursus ex bonis desideriis pravae cogitationes prodeunt: non facile est cogitationum qualitatem discernere vel discutere, cum non solum ex praecedentibus desideriis, de quibus oriuntur, sed etiam ex subsequentibus quae ipsae gignunt, eas oporteat judicare. Sed ut apertius videatur qualiter ex pravis desideriis bonae, et ex bonis desideriis pravae cogitationes nascantur, exemplo monstretur. Nemo est qui desiderium rapinae nesciat malum esse, sed aliquando ex desiderio rapiendi nascitur desiderium occidendi, et saepe ex desiderio occidendi nascitur horror homicidii. Dum ergo ex malo desiderio cogitatio bonorum gignens affectum prodit, quasi in radice mala surculus bonus dulcem fructum facit. Similiter aliquando ex bono desiderio mala cogitatio nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. illiꝰ amor acrius in corde exardes¬
cit. Conuenient̾ gͥ ꝑ medullas quȩ
in corpore magis secretȩ sunt &e re¬
conditȩ. intentiones accipimꝰ quȩ
qͣsi cogitationũ nr̃arum medulle
sunt: quia in cogitatione cordis. latet
intentio cogitationis. Quam dum
subtilit̾ disciitimꝰ: quasi ad int̾iora
ossium penetramꝰ. Liquet gͦ quod
recte compages cogitationes. &e me¬
dulle dicant᷑ intentiones. Suꝑ ẽ in¬
quirere: quomͦ sermo di usq ad di¬
uisionẽ eoꝵ ꝑtingat. Prima diui¬
sio ẽ. int̾ animam &e sp̃m: hoc ẽ int̾
uoluptates carnales & sp̃uales. Se¬
cunda diuisio ẽ. int̾ compages: id est
cogitationes carnales & spũales. Pri¬
mum enim discernunt᷑ uoluntateᷤᷤ.¬
id est utrũ bono uł malo desidio af¬
fectus sit animꝰ. Quȩ discretio ideo
pͥma ẽ quia facilius quisq sua de¬
sidĩa diiudicare potest. Deinde se¬
quit᷑ discretio cogitationũ: quȩ

Expanded text:
rit, illius amor acrior in corde exardesrit, illius amor acrior in corde exardescit. Convenienter igitur per medullas, quae in corpore magis secretae sunt et reconditae, intentiones accipimus, quae quasi cogitationum nostrarum medullae sunt, quia in cogitatione cordis latet intentio cogitationis. Quam dum subtiliter discutimus, quasi ad interiora ossium penetramus. Liquet ergo quod recte compages, cogitationes, et medullae dicantur intentiones. Superest inquirere quomodo sermo Dei usque ad divisionem eorum pertingat. Prima divisio est inter animam et spiritum, hoc est inter voluptates carnales et spirituales. Secunda divisio est inter compages, id est cogitationes carnales et spirituales. Primum enim discernuntur voluptates, et utrum bono an malo desiderio affectus sit animus. Quae discretio ideo prima est, quia facilius quisque sua desideria dijudicare potest; deinde sequitur discretio cogitationum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
compages uocant᷑: quia qͦdammͦ
ita desidia ad inuicẽ copulant: sic̃
compages membroꝵ artus ligant.
Compago enim uincłm ẽ: quod
medium extrema coniungit. Et
similit̾ cogitationes. quia & ex de¬
sicdiis nascunt᷑ & desidia generant:
quodamm & hȩc nutͥendo. & illa
gignendo. utraq ad inuicẽ ligant.
Quasi enim p̾cedentib sequentia
illȩ de ipsis ꝓdeunt. Quod uͦ desi¬
d̾ia cogitationes gignere diximuᷤ.
nemini qui seipsũ cognoscit ig¬
notũ eẽ potest: quia illud ꝓfecto se¬
pius in cogitatione uoluimꝰ: cuius
amore plꝰ affecti sumꝰ Vnde etiam
dñs in euangłio dicit. Ubi est thes¬
aurus tuus: ibi ẽ & cor tuum. Acsi
diceret. Ubi est desidrum tuũ. ibi
ẽ &e cortuum: id est uͥ est affectio tu¬
a. ibi ẽ &e cogitatio tua. Rursus qͦd
cogitationes desidia generent: psal¬
mista ostendit dicens. In meditati¬
one mea exardescet ignis: quia cuiꝰ
rei cogitatio animo frequent̾ insede¬

Expanded text:
compages vocantur, quia quodammodo compages vocantur, quia quodammodo ita desideria adinvicem copulant, sicut compages membrorum artus ligant. Compago enim vinculum est quod medium est, et extrema conjungit. Et similiter cogitationes, quia et ex desideriis nascuntur, et desideria generant quodammodo, et haec nutriendo, et illa gignendo utraque ad invicem ligant. Quasi enim praecedentibus sequentia illae de ipsis prodeunt. Quod vero desideria cogitationes gignere diximus, nemini qui seipsum cognoscit, ignotum esse potest, quia illius profecto saepius in cogitatione volvimur, cujus amore plus affecti sumus. Unde etiam Dominus in Evangelio dicit: Ubi est thesaurus tuus, ibi est cor tuum . Ac si diceret: Ubi est desiderium tuum, ibi est et cor tuum, id est ubi est affectio tua, ibi est et cogitatio tua. Rursus quod cogitationes desideria generent, Psalmista ostendit dicens: In meditatione mea exardescet ignis . Quia cujus rei cogitatio animo frequenter insede
Abbreviated transcription (Latin):
sio ẽ inter euam &e adam. int̾ cogi¬
tationẽ & intentionẽ uł discreti¬
onem: int̾ prudentiã carnis. & sen¬
tentiam ueritatis. Sermo etiam
d̃i quasi int̾ animã & sp̃m diuidit.
quando sacrum eloquiũ. nobis ꝗͤ
int̾ carnalia & sp̾ualia desidia re-¬
pugnantia habeat᷑ ostendit. Seqͥ-¬
tur. Compagum quoq & medul¬
larum: id est etiam usq ad diuisi¬
onem compagũ & medullarũ ꝑ¬
tingit ipse sermodi. Quid uͦ ꝑcõ¬
pages &e medullas accipe debea¬
mus: explanat᷑ cum subdit᷑. Cogi¬
tationũ & intentionũ. Compageᷤᷤ
sunt cogitationes: medullȩ inten¬
tiones. Primum foris sunt oꝑa qͣ¬
si cutis: deinde delectatio qͣsi caro:
deinde cogitationes quasi ossa: de¬
inde intentio qͣsi medulla. Sicut
cutis carnem tegit. sic oꝑa delectati¬
onem: & sicut ossa carnem fulci¬
unt. sic cogitationes defidia pas¬
cunt: & sicut medullȩ ossib int̾i¬
ores sunt. sic in cogitationib inten¬
tiones latent. Cogitationes etiam

Expanded text:
Adam, inter cogitationem et intentionem, vel discretio inter prudentiam carnis et sententiam veritatis. Sermo etiam Dei quasi inter animam et spiritum dividit, quando sacrum eloquium nobis, quae inter carnalia et spiritualia desideria repugnantia habeatur ostendit. Sequitur: Compagum quoque et medullarum , id est etiam usque ad divisionem compagum et medullarum pertingit ipse sermo Dei. Quid vero per compages et medullas accipere debeamus, explanatur cum subditur: Cogitationum et intentionum . Compages sunt cogitationes, medullae intentiones. Primum foris sunt opera quasi cutis, deinde delectatio quasi caro, deinde cogitationes quasi ossa, deinde intentio quasi medulla. Sicut cutis carnem tegit, sic opera delectationem, et sicut ossa carnem fulciunt, sic cogitationes desideria pascunt; et sicut medullae ossibus interiores sunt, sic in cogitationibus intentiones latent. Cogitationes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bes amittas. Porro in his trib. trini
tati in te oꝑanti cooꝑaris. Sapientia
enim te ad agnitionẽ ueritatis illu¬
minat: caritas te ad desidium bo¬
nitatis inflaminat: pat̾nitas in te
custodit quod creauit ne pereat. P
illuminantẽ gͦ sapientiã &e cum lu¬
cente rectum discernis: ꝑ infłaman¬
tem caritatẽ & cum ardente mise¬
cũ tuente temetipsum custodis. ꝑ
tͥnitatem itaq cooꝑando tͥnitati. tu¬
nitatis imago efficeris: uerũq tunc
sacrificiũ teipsum d̾o offers. cũ ad
eiꝰ similitudinẽ reformaris. ameri.

Expanded text:
bes amittas. Porro in his tribus trbes amittas. Porro in his tribus trtati in te operanti cooperaris. Sapientia enim te ad agnitionem veritatis illuminat; charitas te ad desiderium bonitatis inflammat; paternitas in te custodit quod creavit, ne pereat. Per illuminantem ergo sapientiam et cum lucente rectum discernis; per inflammantem charitatem et cum ardente misecum tuente temetipsum custodis; per Trinitatem cooperanti Trinitati Trinitatis imago efficeris, verumque sacrificium tunc te ipsum Deo offers, cum ad ejus similitudinem reformaris. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
debes. Uide quid facit̾. si certũ bonũ.
sidubium bonum: si certũ malum.
si dubium malum. Si certũ bonũ
ẽ. paruum magnũ: magnũ maius
existima. Si dubium bonum ẽ: ue¬
rum puta. Si certum malũ ẽ: ma¬
gnum paruũ. paruũ minꝰ uidica.
Si dubiũ malum ẽ: bonum puta.
Hoc ẽ iudiciũ uerũ: iudiciũ bonũ:
iudicium do placitum. Quod si tu
illi ñ solum discernendo. s etiã faci¬
endo in sacrificiũ obtuleris: placabiᷤᷤ
iram &e grãm consequeris. Deinde se¬
quit᷑ diligere miscłiam. Non solũ
facere s diligere: quia magis facit qͥ
affectu pietatis compatit᷑. quam qui
ex debito p̾ceptionis miseret᷑. O por¬
tet gͦte pͥmũ facere iudiciũ: ut qͦd
recte discernis. oꝑe compleas. Deinde
diligere miscd̃iam: ut bonum quod
agis. ñ extimore sed ex amore facias.
Postremo sollicitum incedere. ne uel
bonum qͦd necdum habes non me¬
rearis accipere:uł bonum quod ha¬

Expanded text:
debes. Vide quid facit. Si certum bonum, debes. Vide quid facit. Si certum bonum, si dubium bonum; si certum malum, si duest, parvum magnum, magnum majus existimes. Si dubium bonum est, verum puta. Si certum malum est, magnum parvum, parvum minus judica. Si dubium malum est, bonum puta. Hoc est judicium verum, judicium bonum, judicium Deo placitum. Quod si tu illi non solum discernendo, sed etiam faciendo in sacrificium obtuleris, placabis iram, et gratiam consequeris. Deinde sequitur diligere misericordiam. Non solum facere, sed etiam diligere, quia magis facit qui affectu pietatis compatitur, quam qui ex debito praeceptionis miseretur. Oportet ergo te primum facere judicium ut quod recte discernis, opere compleas; deinde diligere misericordiam, ut bonum quod agis non ex timore, sed ex amore facias. Postremo sollicitum incedere, ne vel bonum, quod necdum habes, non merearis accipere, vel bonum quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
strictus. In eo iudicio quo uidicas in¬
ter te & ꝑximum tuũ: debes eẽ iustꝰ.
In eo uidicio quo iudicas ꝓximũ tu¬
um: debes eẽ pius. Teipsum iudica¬
re debes. hoc modo. Considera dili-¬
gent̾ quid facis. & quid ñ facis: qͥd fa¬
cere debes. & quid facere ñ debes:
postea hȩc ad inuicem conferendo ꝑ¬
pende siidem ẽ. quod facis &e quod
debes: &e sudem. quod ñ facis & quod
ñ debes. Quod siita inueneris gau¬
de. Si autem idem ẽẽ ꝑspexeris quod
facis & quod non debes:aut qͦd ñ fa¬
cis & quod debes: time. Int̾ te & ꝓxi¬
mum tuũ. hoc modo iudicare debes.
Uide quid facis ꝓximo tuo: & quid tͥ
faciat ꝓximus tuus. Si ille tͥ bonũ
facit & tu illi bonum reddis: malꝰ
non es. Si ille tͥ malum facit. & tu
illi malum reddis: bonus ñ es. Si
ille tͥ bonum facit. & tu illi malũ
reddis: malus es. Si illetͥ malum
facit. & tu illi bonũ reddis. bonus es.
De ꝓrimo tuo hoc modo iudicare

Expanded text:
strictus. In eo judicio quo judicas instrictus. In eo judicio quo judicas inter te et proximum tuum, debes esse justus. In eo judicio quo judicas proximum tuum, debes esse pius. Teipsum judicare debes hoc modo. Considera diligenter quid facis et quid non facis; quid facere debes, quid facere Postea, haec ad invicem conferendo, perpende si idem est quod facis et quod debes, quod non facis et quod non debes. Quod si ita inveneris, gaude. Si autem idem perspexeris quod facis et quod non debes, aut quod non facis et debes, time. Inter te et proximum tuum hoc modo judicare debes. Vide quid facis proximo tuo, et quid tibi facit proximus tuus. Si ille tibi bonum facit, et tu illi bonum reddis, malus non es. Si ille tibi malum facit, et tu illi malum reddis, bonus non es. Si ille tibi bonum facit, et tu illi malum reddis, malus es. Si ille tibi malum facit, et tu illi bonum reddis, bonus es. De proximo tuo hoc modo judicare
Abbreviated transcription (Latin):
&e ds qui trinitas ẽ. ñ nͥ trino sacrifi¬
cio digne placari potest. Offer gͦ iu¬
dicium filio udici.: offer miscdđiam
sp̃ui scõ caritati: offer sollicitu dinẽ
pat̾nitati. Ad sapientiam ꝑtinet dis¬
cretio: ad caritatẽ pietas: ad pat̾nita¬
tem sollicitudo. Sic tñ offer. ut neq ĩ
discretione munerũ unitatẽ tͥnitatis
diuidas: neq in participatione donoꝵ
trinitatẽ unitatis confundas: s sin¬
gulis sua. & simul uni singula exhi¬
beas. Si iuste iudicas:. iustum iudicẽ
honoras. Si miscdiam diligis: eum
qui pius ẽ acceptabili sacrificio ue¬
neraris. Si sollicitꝰ in timore di sem¬
ꝑ ambulas: placas tͥ celestem patrem. ꝗͦ
ꝓ peccatis tius offensum habebas. Nc̃
gͦ ausculta quale sit udiciũ. qͦd face̾
iuberis. Primũ ẽ tͥ iudiciũ faciendu
de teipso: deinde int̾ te &r ꝓximũ tuũ:
postremo de ꝓrimo tuo. In eo udicio
quo uidicas temetipsum: eẽ debes di¬

Expanded text:
et Deus, qui Trinitas est, non nisi trino sacrifiet Deus, qui Trinitas est, non nisi trino sacrificio digne placari potest. Offer ergo judicium Filio judici. Offer misericordiam Spiritui sancto charitati. Offer sollicitudinem paternitati. Ad sapientiam pertinet discretio, ad charitatem pietas, ad paternitatem sollicitudo. Sic tamen offer, ut neque in discretione munerum unitatem trinitatis dividas, neque in participatione donorum, trinitatem unitatis confundas, sed singulis sua, et simul uni singula exhibeas. Si juste judicas, justum judicem honoras. Si misericordiam diligis, eum qui pius est acceptabili sacrificio veneraris. Si sollicitus in timore Dei semper ambulas, placas tibi coelestem Patrem, quem pro peccatis tuis offensum habebas. Nunc ergo asculta quale sit judicium quod facere juberis. Primum est tibi judicium faciendum de teipso, deinde inter te et proximum tuum, postremo de proximo tuo. In eo judicio quo judicas temetipsum, esse debes di