comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur ergo nobis ut consideremus
quae retro passi fuerimꝰ. ante quam in
nobis adificaremꝰ tẽplum dĩ. Qu acce¬
dergis inquit ad aceruum uiginti mo¬
diorum & fierent decem. Quicquit eni
sp̃e & uota nr̃a quae de isa ac legimꝰ cente¬
nas fruges dabant. sed uix mediã paris
laboris nr̃i ex eo inuenire poteramꝰ. &dier¬
lat᷑ ad nos tanta passi estis sine causa
Sed cum intraremus ad torcular & quinqua¬
ginta uineam supputaremꝰ foras. quem
numerum completis sept̾e ebdomadibꝰ.
umo diumitatis includit. & putaremꝰ
nos habere uinum qđ letificat cor homi¬
nis. sub trahebatur nobis sc̃s numerus
tricenarius. in quo baptixatur dñs. &
ie zechiel uisionem cernit in exordio ꝓ
tes accedunt ad minsteriũ di. & relin¬
quebantur uiginti. qu̾e numerii amat
esau. Unde & iacob sciens eum hoc nu¬
mero delectari. mittit quedã anima¬
moueat quẽpiã. sidicamꝰ aliquos ante fidẽ
xpͣi & extructionẽ templi eius mediam par¬

Expanded text:
Dicitur ergo nobis ut consideremus quae retro passi fuerimus antequam in nobis aedificaremus templum Dei. Cum accederetis, inquit, ad acervum viginti modiorum, et fierent decem: sive spem et vota nostra, quod de Isaac legimus, centenas fruges dabat , sed vix mediam partem laboris nostri ex eo invenire poteramus, et dicebatur ad nos: Tanta passi estis sine causa ? Sed et cum intraremus ad torcular, et quinquaginta vini amphoras supputaremus quem numerum, completis septem hebdomadibus, unio divinitatis includit, et putaremus nos habere vinum, quod laetificat cor hominis, subtrahebatur nobis sanctus numerus tricenarius in quo baptizatur Dominus, et Ezechiel visionem cernit in prophetiaetes accedebant ad ministerium Dei, et relinquebantur viginti. Quem numerum amat Esau, unde et Jacob sciens eum hoc numero delectari, mittit quaedam animamoveat 768 quempiam, si dicamus aliquos ante fidem Christi et exstructionem templi ejus, mediam par
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta qu̾e sensum breuiter possuniᷤ
dicere. frustra aliquos offere munera:
dm posse placari cum ipsi non extrus
runtur in altari. cum serpsum quis
aedificauerit tempłu dĩ. & post adl¬
ficationem tepli dona obtulerit in
altari. Porro scđm tropologiam &
ad nos dicitur qui nunc in iesũ xp̃m
credimꝰ sitamen credimꝰ & opere fida
ostendimꝰ ueritatem. ut reuertantur
mente ad illud tempꝰ quando genti¬
les eramꝰ cotidie uitiis seruientes.
nec extrureramꝰ in nobis tempłudõ.
Quomodo aute arohitectus & scien¬
tissimus cem̃tarius lapide iungit
lapidi. & inferiorem superiori calee
architectꝰ fundamentũ posur & que
de hierusalem ablaturum se dñs comintꝰ
nouit quomodo opera operibus iungit.¬
& paulatim extruat tempłu di Fun¬
cdam̃tum autem huius templi iħs. suꝑ¬

Expanded text:
Juxta quem sensum breviter possumus dicere, frustra aliquos munera offerre Deum posse placari, cum ipsi non exstruxra quae offeruntur in altari, cum seipsum quis aedificaverit templum Dei, et post aedificationem templi dona obtulerit in altari. Porro secundum tropologiam, et ad nos dicitur qui nunc in Jesum Christum credimus, si tamen credimus et opere fidei ostendimus veritatem, ut revertamur mente ad illud tempus quando gentiles eramus, quotidie vitiis servientes, nec exstruxeramus in nobis templum Deo. Quomodo autem architectus et scientissimus caementarius lapidem jungit lapidi, et inferiorem superiori calce architectus fundamentum posui : et quem de Jerusalem ablaturum se Dominus comminatur novit quomodo opera jungat operibus, et paulatim exstruat templum Dei. Fundamentum autem hujus templi ponitu
Abbreviated transcription (Latin):
diderit credentiu̾ poplis labiũ electũ. & inuo¬
cauerit om̃s nomen iesu & portauerint
ugu̾ eius. tunc &iam ultra flumina & hio¬
piȩ unde uenit regina saba audire sapi¬
entiã salomonis deferent uictimas dño. &
ethipia pͣueni&. manꝰ eius deo ueroq legife¬
ro qui decem plagis ꝑcussit egiptũ nub&
uictimȩ deferentur. id est de gentilium
populo. Indie illa id est quando gentium
crediderit multitudo. &iam cu non pe¬
nitus confunderis super cunctis errori¬
bustuis quibus prȩuarieata es in me:
eligendo barraban & dei filium eruei-¬
figendo. Tunc auferam de medio tui
seribas & sacerdotes & phariseosmag.¬
iuloquos suꝑbie tuȩ. & nequa quam
inmonte sancto meo te ultra iactabis:
sed habebis popłm paperem.nthomines mlito¬
ratos & piscatores. qui sperabunt in nomine
dñi. Reliquiȩ isrł non multitudo quȩ clama¬
uit crueifige crucifige eum non pontifices
& optimates. sed reliquiȩ nequa quã facient
iniquitatem. nec loquentur mendacium

Expanded text:
 credentium populis labium electum, et invocaverint omnes nomen Domini, et portaverint jugum ejus tunc etiam ultra flumina Aethiopiae unde venit regina Saba audire sapientiam Salomonis deferent victimas Domino: Et Aethiopia praeveniet manus ejus Deo : veroque legifero, qui decem plagis percussit Aegyptum , nubet victimae deferentur, id est, de gentilium populo. In die illa, id est, quando gentium crediderit multitudo, etiam tu non penitus confunderis super cunctis erroribus tuis, quibus praevaricata es in me, eligendo Barabbam, et Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra jactabis; sed habebis populum pauperem, homines illitteratos, et piscatores, qui sperabunt in nomine Domini. Reliquiae Israel, non multitudo quae clamavit: Crucifige, crucifige eum : non pontifices et optimates; sed reliquiae nequaquam facient iniquitatem, nec loquentur mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ & asinȩ nouellũ. & disꝑdet quadn¬
gas exephrem. & equum de hierusalẽ
ut fiat unꝰ grex & unꝰ pastor. & utriiq
agmen tam degentib qua de uidȩis sub
pacifico pastore teneatur. Ut autẽ
in gladio que ego puto sermonẽ esse dos¬
trine acutissimũ & ꝑuersa quȩq rese¬
cante consurget ad uersus fratr᷑e sui.
amputans om̃e contrariũ. Sed horũ
uniuersorũ finis ẽ optimꝰ. Post deftru¬
nantiũ & quadrigarii & equoꝵ & equiui
robabel fili salathiel serue m̃s. Seruis
aut᷑e dicit᷑ ꝓpter corpus humanũ. qua
tunc & ille filius subicietur ei qui sibi
subiecit om̃ia. & insubiectis om̃ib iude¬
bitur & ipse subiectus. Sed cũ hoc fue¬
rit impletũ. ponet eũ ds quasi signacu¬
lũ inmanu sua. Hunc en̾i signauit as
pater. & hic est imago dĩ iinsibilis & for
ma substantie eiꝰ. ut quicũq crediderit
in dm̃. hoc quasi anulo consignetur.

Expanded text:
ellum, et disperdat quadrigas ex Ephraim , et equum de Jerusalem, ut fiat unus grex et unus pastor, et utrumque agmen tam de gentibus quam de Judaeis, sub pacifico pastore teneatur. Ut autem in gladio quem ego puto sermonem esse doctrinae acutissimum, et perversa quaeque resecantem consurget adversus fratrem suum, amputans omne contrarium. Sed horum universorum finis est optimus. Post destrunantium, et quadrigarum, et equorum, et equitum, robabel filium Salathiel servum meum. » Servus autem dicitur propter corpus humanum, quia tunc et ipse filius subjicietur ei, qui sibi subjecit omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus; sed cum hoc fuerit impletum, ponet eum Deus quasi signaculum in manu sua. Hunc enim signat Deus Pater, et hic est imago Dei invisibilis, et forma et substantia ejus, ut quicunque crediderit in Deum, hoc quasi annulo consignetur.
Abbreviated transcription (Latin):
portauit &comedit non insatietat᷑e.
& bibit nonꝰ ebrietat̾e. sic operietur
quidẽ sensuũ operumq suorum.
pallio. sed non calefiet. Qui autem
ꝑꝑter nimiam anime pauꝑtat̾e non
habet pallium. ideo non habet qui a
multiplicata iniquitate caritas refri:¬
cedes in ꝑtusum sacculũ congrega¬
rent. Siquis enobis bona oꝑatur. &
dignam mercedem qua nobis redaitu¬
rus est dñs de quo dicttur ecce dñs
& merces eius in manu illius red
dere unicuiq scđm oꝑa sua. & illud
apłi sicuius opus manserit qđ suꝑ¬
&dificauit mercede̾ accipiet. hicꝰ
congregat conseruandas mansurasq
mercedes. & uirtutib uirtutes seͣ¬
ꝑ ad iungens. coaceruat pecuni as
in sacculũ ꝑtusum. Qui aut̃e pos
bona oꝑa non semel &bis sed frequ¬
ter peceat & p̾terita claritat᷑e sequen¬
tibus uitiis obscurat & sordidat. iste in
ꝑtusum sacculũ pecuniã congregat

Expanded text:
portavit, et comedit, et non in satietatem, portavit, et comedit, et non in satietatem, et bibit, et non in ebrietatem: sic operietur quidem sensuum operumque suorum pallio, sed non calefiet. Qui autem propter nimiam animae paupertatem non habet pallium: ideo non habet, quia, multiplicata iniquitate, charitas refricedes in pertusum sacculum congregarent . Si quis e nobis bona operatur, et digna mercede quam nobis redditurus est Dominus, de quo dicitur: Ecce Dominus, et merces ejus in dere unicuique secundum opera sua . Et aliud Apostoli: Si cujus opus manserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet , hic congregat conservandas mansurasque mercedes, et virtutibus virtutes semper adjungens, coacervat pecunias in sacculum non pertusum. Qui autem post bona opera non semel et bis, sed frequenter peccat, et praeteritam charitatem sequentibus vitiis obscurat et sordidat, iste in pertusum sacculum pecuniam congregat.
Abbreviated transcription (Latin):
multa oꝑa peccatoꝵ. facere quepiam
non nulla quae iusta st̃. non ẽ ta iniustꝰ
ds ut propt̾ multa mala paucorum
obliuiscat᷑ bonorũ. sed faciet eũ illa
tantum metere qua in bona terra
seminauitꝰ. in sua horrea congregare.
Qui aute penitꝰ at iotiac est. ist̾e om̃ino
non comedet sed fame peribit. Porro
qui seminat multa & infert parua. eo¬
natur. comedetis & non saturabimini.
Qui uero sẽs ẽ. usq ad satietat᷑e comed&.
Et explebitur in illo qd̾ scriptũ est.
iustꝰ comedens replet animã suã. Si¬
militer qui penitꝰ non bibit. siti peri¬
bit. Sicut ain iudith siquis tamͣ uult
librũ recipere. mulieres & paruuli
estis calefacti. Palliũ de multiplicis
sapientia sensibus uerbisq contertũ
non sinit feruentes sp̃s refrigerare.
nec dilectionis calore borea flante
frigescere. Qui uero medius ẽ & ha¬
bet quidẽ palliũ sed quo non totus
operiatur. quomͦ parũ in horrea cõ¬

Expanded text:
multa opera peccatorum facere quempiam multa opera peccatorum facere quempiam nonnulla quae justa sunt, non est tam injustus Deus, ut propter multa mala, paucorum obliviscatur bonorum; sed faciet eum illa tantum metere, quae in bonam terram seminaverit, et in sua horrea congregare. Qui autem penitus ἀποστάτης est, iste omnino non comedet, sed fame peribit. Porro qui seminat multa, et infert pauca, conatur: Et comedetis et non saturabimini . Qui vero sanctus est, usque ad satietatem comedet, et explebitur in illo quod scriptum est: Justus comedens replet animam suam . Similiter qui penitus non bibit, siti peribit: sicut 745 et in Judith si quis tamen vult librum recipere mulieris: Et parvuli i . Hoc pallium de multiplicis sapientiae sensibus verbisque contextum, non sinit ferventes spiritu refrigerari, nec dilectionis calorem, Borea flante, frigescere: Qui vero medius est, et habet quidem pallium, sed quo non totus operiatur: quomodo parum in horrea com
Abbreviated transcription (Latin):
ditio & consideratione faciatis. sed sẽ¬
ꝑ ante pedes ur̃os legalis lucerna p̾ce¬
& quae passi sitis. Seminastis multũ
&intulistis parum: comedistis & non
estis saturati. bibistis & non estis in he¬
briati. operustis uos & nos estis cale¬
facti. Et qui mercedes congregiuit.
misit eas in saculũ ꝑtusum. Om̃is
labor ur qui aedificastis domos ur̃as
& neglexistis domũ dĩ . non habuit euen-¬
tuͣ. Seminastis enuim plura. multonimꝰ¬
Squam satu fuerat congregastis. Nec
Ipotestis dicere ideo fam̾e secutã. quod
in exercenda terra agricolȩ cessauert.
Iurta intelligentiã sp̃ualem. hi quide
babylone reuersi sunt & necdũi aedifica-¬
uerͣt tempłu dĩ. sed adificationẽ eiꝰ
cotidie differentes dixer̃t nondũ ue-¬
nit tempꝰ domꝰ dĩ aedificandȩ. nec cap¬
tiui sunt. nec ad huc plena libertate
donati. Ueru quasi in quodã me ditui
lio positi. seminauerunt multuͣ &̾ in¬

Expanded text:
dicio et consideratione faciatis; sed semdicio et consideratione faciatis; sed semper ante pedes vestros legalis lucerna p super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum: comedistis, et non estis satiati: bibistis, et non estis inebriati: operuistis vos, et non estis calefacti. Et qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum. Omnis labor vester qui aedificastis domus vestras et neglexistis domum Dei, non habuit eventum. Seminastis enim plura, et multo minus quam satum fuerat, congregastis: nec potestis dicere ideo famem secutam, quod in exercenda terra agricola cessaverit.juxta intelligentiam spiritualem hi qui de Babylone reversi sunt, et necdum aedificaverunt templum Dei, sed aedificationem ejus quotidie differentes, dixerunt: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae: nec captivi sunt, nec adhuc plena libertate donati: verum quasi in meditullio quodam positi, seminaverunt multum et in
Abbreviated transcription (Latin):
serta e In eadẽ die qua supra rur¬
sum uidetur hec uisio. & ꝓfitientib
ꝓphete operibus ꝓphetie quoq dona
succrescunt. & habito paulisꝑ si len¬
tio adid qd̃ dixerat popłs. nondũ
ꝓfertur dñ quasi cogitata respon-¬
sio. & dicitur ad eos. Ergone tẽpꝰ
est ut uos habitetis in domibus la¬
queatis. id est ornaris atq composi¬
tis. quae non tam ad usum surt quam
ad delitias & habitaculum meum. in
quo fuerunt sc̃a sc̃orũ & cherubim.
& mensa ꝓpositionis. pluuiis irriganti¬
b sualebit solitudine sola terrebitur
& luxuria sȩculari suam contignat
domũ. iste tepłu di non aedificat. nec
habet dñs ubi in eocaput suum recli¬
net. & cum uulpibus dedificat domum.
habitaculũ quondã dĩ patitur c̃e deser¬
tũ. Et nunc hec dicit dñs exercituũ.
Ponite corda ur̃a suꝑ uias ur̃as. Non
sit aliud loquentis tempus. & aliud
facientis. Praecepta mea stat᷑i in opꝰ
netis in se caritat᷑e. & ponatis corda-

Expanded text:
s. In eadem die qua supra, rursum videtur haec visio. Et proficientibus prophetae operibus, prophetiae quoque dona succrescunt, et habito paulisper silentio, ad id quod dixerat populus: nondum profertur Domini quasi cogitata responsio, et dicitur ad eos: Ergo ne tempus est, ut vos habitetis in domibus queatis id est, ornatis atque compositis, et quae non tam ad usum sunt quam ad delicias, et habitaculum meum in quo fuerunt sancta sanctorum, et cherubim, et mensa propositionis, pluviis rigabitur, squalebit solitudine, sole torrebitur? et luxuria saeculari suam contignat domum, iste templum Deo non aedificat, nec habet Dominus in eo ubi caput suum reclinet: et cum vulpibus aedificet domum, habitaculum quondam Dei patitur esse desertum. Et nunc haec dicit Dominus exercituum: ponite corda vestra super vias vestras. Non sit aliud loquentis tempus, et aliud facientis: praecepta mea statim in opus netis in se charitatem, et ponatis corda
Abbreviated transcription (Latin):
docete om̃s gentes. Uere enim postqu̾a
ista melior est cui prae est dñs adomo
priore cui pͣfuit seruus. Qđ aut̾e ait
meu̾ est argentũ & meum ẽ aurũ dicit
dns exereituum. non puto quẽ quam
astimare qđ de argento loquatur & auro.
quȩ adiuitib & regib possudentur. Noc
enim modo non solum argentum & aurũ
dĩ est quasi treatoris. sed & cętera metal¬
la aes. stagnũ. plumbũ. & qđ domat om̃ĩa
ferrum. Sed ego argentũ quo domꝰ
di ornanda est aestimo eloquia scriptu¬
rarum: De quib dicitur. eloquia dñi
e loquia casta. argentu igne examinatũ.
ꝓbatum terre purgatu septuplum.
tum lapides p̾ciosos. ut in auro sen¬
sus occultus sit. in argento sermo
docens. in lapide p̾cioso oꝑa dĩ placen¬
tia. His metallis illustrior sit eccli
saluatoris. quae quondã synagoga
fuerat. His lapidib uiuis adificat᷑
domꝰ x p̃i. & pax ei pͣbetur aterna.

Expanded text:
cunctis gentibus. Vere enim postquam ini melior est, cui praeest Dominus, a domo priore cui praefuit servus. Quod autem ait: Meum est argentum, et meum est aurum, dicit Dominus exercituum, non puto quemquam existimare quod de argento loquatur et auro, quae a divitibus et regibus possidentur. Hoc enim modo, non solum argentum et aurum Dei est quasi Creatoris; sed et caetera metalla, aes, stannum, plumbum, et quod domat 758 omnia ferrum. Sed ego argentum, quo domus Dei ornatur, existimo eloquia Scripturarum, de quibus dicitur: Eloquia Domini eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum ;ntum, lapides pretiosos ; ut in auro sensus occultus sit, in argento sermo decens, in lapide pretioso, opera Deo placentia. His metallis illustrior fit Ecclesia Salvatoris, quam quondam synagoga fuerat; his lapidibus vivis aedificatur domus Christi, et pax ei praebetur aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
ultor & ipse suggerit. & postea in peccatisco-¬
arguit peccatores. id circo eyoyncn uo-¬
cat᷑. Hunc gͦ ẽẽ reor pͥncipẽ assyrioꝵ qͥhabi¬
tat ad aqͥlone & metͦpolĩ hab & iuniuen. &
dicit inisaia. fortitudinẽ faciã. & sapien¬
tiã intellectꝰ aufera. tͣminos gentiũ & ui¬
res earu de pascar. Porro qđ seqͥt᷑ de nini-¬
ue & uastitate eiꝰ pascent᷑ in ea greges &

Expanded text:
cata suggerit, et postea in peccatis coarguit peccatores, idcirco εὐθύνων vocatur. Hunc ego esse reor principem Assyriorum, qui habitat ad Aquilonem, et metropolim habet Niniven, et dicit in Isaia: Fortitudine faciam, et sapientia intellectus auferam terminos gentium, et vires earum depascar . Porro quod sequitur de Ninive vastata: Et pascentur in ea greges, et
Abbreviated transcription (Latin):
matutinum atq nocturnum. ut a¬
rentes agri saltem humore modico
tẽ perarentur. Terra quoq deuo-¬
rauit agricolas non redditura semͣ-¬
tem. & quae sponte solet gignere a¬
uaro sinu tenuit. Ego hunc arbi¬
t᷑or esse rorem. dequo in benedictio¬
ne dicitur ad iacob. det tibi ds de
rore caeli: Nore hermon qui descen-¬
dit in montem syon. & descendit
non de aere in quo uolitat multi¬
pler aquilarum. & accipitrii & uul¬
turũ numerꝰ. sed de celo. ut sicut
anima ardet ꝑturbationibus &ia-¬
culo di aboli uulnerata est refrige¬
retur hoc rore. & aestus suos tẽpe¬

Expanded text:
matutinum, atque nocturnum, ut amatutinum, atque nocturnum, ut arentes agri, saltem humore modico temperarentur. Terra quoque devoravit, et agricolis non redditura sementem, et quae sponte solet gignere, avaro sinu tenuit. Ego hunc arbitror esse rorem, de quo in benedictione dicitur ad Jacob: Det tibi Deus de rore coeli , et rorem Hermon qui descendit super montem Sion , et descendit, non de aere in quo multiplex volitat aquilarum et accipitrum et vulturum numerus; sed de coelo, ut si cujus anima ardet perturbationibus, et jaculo diaboli vulnerata est, refrigeretur hoc rore, et aestus suos tempe
Abbreviated transcription (Latin):
cetis domu̾ meam. Plenȩ erant areae.
spes in oculis. luctus in manib. Sed &¬
hoc quoq ipsũ quod uxta multa seget
& infinitis aceruis fuerat electũ intu¬
listis indomũ. & mea uirtute dispsũẽ.
Ex sufflaui illuo & redegi ad nichilũ.
quia frumentum emortuũ & uacui
folliculi
quoq parua quȩ in domũ & horreum
mentis condiderant. ex sufflantur a
sermone dĩ. qsi indigna eiꝰ custodia atq
tutela. Quociens ego uidi t᷑a in doctri¬
na quam inconuersatione dequibusdã
sperata plurima. & post quam uentũe
ut haberent t̾epꝰ messium id ẽ t̾epus do¬
cendi uitamq suam in exemplum p̾be¬
re popłoꝵ de excelso p̾cipitatos. & minu
inuentum in eis. quam opinio sibi om̃i¬
um promittebat. Unde accidit ut pau¬
latim negligentia subripiente parũ
quoq ipsum qđ uidebantur habere ꝑ-¬
hoc suꝑ uos prohibiti sunt cęli neda¬
rent rorem. & terra continuit germ̃
non dederunt. quibus irrigata humꝰ
fruges parit. sed ne rorem quidẽ

Expanded text:
tis. Plenae erant areae: spes in oculis, luctus in manibus. Sed hoc quoque ipsum quod vix de multa segete et infinitis acervis fuerat electum, intulistis in domum, et mea virtute dispersum est. Exsufflavi enim illud, et redegi ad nihilum; quia frumentum emortuum et vacui folliculi,quoque parva, quae 748 in domum et horreum mentis condiderant, exsufflantur a sermone Dei, quasi indigna ejus custodia atque tutela. Quoties vidi ego tam in doctrina quam in conversatione de quibusdam sperata plurima: et postquam ventum est ut haberent tempus messium, id est, tempus docendi, vitamque suam in exemplum praebere populorum, de excelso praecipitatos, et minus inventum in eis, quam opinio sibi omnium promittebat. Unde accidit ut paulatim, negligentia subrepente, parvum quoque ipsum quod videbantur habere, pevos prohibiti sunt coeli ne darent rorem, et terra continuit Vulg.non dederunt, quibus irrigata humus fruges facit; sed ne rorem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Nuntium dñi id est angłm qui he¬
braice dttur malocħ simpliciter ꝓphet̾a
dictum acoipiamꝰ. ab eo quod dm̃ uolun¬
tatem popło nuntiarit. Siue quia in-
multis locis dñs nͣr atq saluator angłs
dĩ dicitur. sicut ibi. magni consilii angłs.
Tipum saluatoris. dicemus in aggeo pͣ¬
cucurrisse. Porro quod ait nuntius
dñi denuntiis dñi. tale est quasi dix¬
isset ꝓpheta depphetis. Quid ait nunti¬
us dñi de popło dicens : Ego uobiscũ
sum dicit dñs. Nlon loquitur adzoro

Expanded text:
ni, id est, angelum, qui Hebraice dicitur MALACH  , simpliciter prophetam dictum recipiamus ab eo, quod Domini voluntatem populo nuntiaverit, sive quia in multis locis Dominus noster atque Salvator angelus Dei dicitur, sicut ibi; Magni consilii Angelus , typum Salvatoris dicimus in Aggaeo praecurrisse. Porro quod ait, nuntius Domini, de nuntiis Domini, tale est quasi dixisset, propheta de prophetis. Quod ait, nuntius Domini populo dicens: Ego vobiscum sum, dicit Dominus, non
Abbreviated transcription (Latin):
tamini. & facite opus in domo mea. Eigo
enim sum uobiscum. & sermo mͣs quem
terra aegypti. & sp̃s m̃s non recedit auo-¬
bis. Holite timere. ego sum qui iubeo
dñs om̃ps. cuius dixisse fecisse est.
Quando primũ testamentũ dabam.&
in sỹna monte sum uisus. cõmoui cebũ
& terram. & mare rubrum. & desertũ.
ut uobiscũ ponerem testam̃tũ. Nẽ
autem polliceor uobis me ad huc se-¬
mel cęlum & terram & mare & aridã
commoturũ. ut illis commnotis moue¬
antur om̃s gentes & ueniant iuxta
tis gentibus. iuxta hebraicum uero

Expanded text:
tamini, et facite opus in domo mea: Ego tamini, et facite opus in domo mea: Ego enim sum vobiscum, et sermo meus quem terra Aegypti. Et spiritus meus non recedet a vobis: nolite timere, ego sum qui jubeo Dominus omnipotens, cujus dixisse, fecisse est. Quando primum testamentum 755 dabam, et in Sina monte sum visus, commovi coelum et terram, et mare Rubrum, et desertum, ut vobiscum ponerem Testamentum; nunc autem polliceor vobis me adhuc semel coelum et terram, et mare et aridam commoturum, ut illis commotis, moveantur omnes gentes, et veniant juxta tis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
& mouebo om̃s gentes. & ueni& deside¬
Iratus cunctis gentibus. & implebo¬
S domũ istam gła dicit dñs exercitui
Meum est argentũ & meum est aurũ
Sdicit dñs exercituum. Magna erit
gła domꝰ istius. nouissimȩ plus quam
Iprimae dicit dñs exercituum. Et
in loco isto dabo pacem. dieit dñs er¬
ercituum. Eodem anno sed mense
completis tribus ebdomadibus & ꝑ
fecta in ministerio trinitatis requie
tertio factum est uerbũ dñi in ma¬
nu aggei ꝓphetae. Qui continuo labore
sudabat. ut semꝑ in eo sermo dĩ ha-¬
beret ascensum. Prateritorũ enim.
obliuiscens & in futurum se erten¬
dens. ita cotidie laborabat quas i
p̾cedentiũ op̃rm nil haberet᷑. Dicit
ergo ei. Loquere ad zorobabel &
ad hiesum. & ad reliquum popłm
ter sunt instaurationi eiꝰ. Numqͥd
ad comparationẽ prioris non talis ẽ
ista qua cernitur ut quodãmodo non
eẽ uideatur: Uerum nolite . sperare
nec lassas manus dimittere. sed & tu xo¬
robabel & tu hiesu & om̃s popłi confor¬

Expanded text:
s gentes: Et veniet desideratus cunctis gentibus; et implebo domum istam gloria, dicit Dominus exercituum. Meum est argentum, et meum est aurum, dicit Dominus exercituum. Magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae, dicit Dominus exein loco isto dabo pacem, dicit Dominus exercituum. Eodem anno, sed mense completis tribus hebdomadibus, et perfecta in mysterio Trinitatis requie, tertio factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, qui continuo labore sudabat, ut semper in eo sermo Dei haberet accessum. Praeteritorum enim obliviscens, et in futurum se extendens , ita quotidie laborabat, quasi praecedentium operum nihil haberet. Dicitur ergo ei: Loquere ad Zorobabel, et ad Jesum, et reliquum populutersunt instaurationi ejus, numquid ad comparationem prioris, non talis est ista quae cernitur, ut quodam modo non esse videatur? Verum nolite desperare, nec lassas manus dimittite, sed et tu, Zorobabel et tu, Jesu, et omnis popule, confor
Abbreviated transcription (Latin):
cionem di. & erit detribu iuda
regina scilicet & confitente uel
laudante dm̃. quia iudas utruq
Porro ortus in babylone scđm histo¬
riam quidem uere de⁊orobabel
dicitur. qui a ibi natus est Sed ur
ta altiorẽ intelligentiã dñm nrͣm

Expanded text:
tionem Dei, et erit de tribu Juda, tionem Dei, et erit de tribu Juda, regia scilicet, et confitente vel laudante Deum, quia Judas utrumque sonat. Porro ortus in Babylone, secundum historiam quidem vere de Zorobabel dicitur, quia ibi natus est. Sed et juxta altiorem intelligentiam Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
degentiliũ multitudine dõ patri
ext̾rupit habitaculũ. Interpͥtatur
aut᷑e scđm multiplices hebraici ser¬
cens siue expositus uel ortus inba¬
brlone uł princeps de babylone.
Prinrae interpͣtationi ille fluxuᷤ
contrarius. qui significatur inuo¬
cabulo hie ⁊ abel. id est fluru ua¬
no uel fluxi menstruate qui utia
manifeste immunditiã sonat. S
& ⁊ abulon fluxus noctis expͥimit᷑.
Relinquentes ergo huius mndi ua¬
nu & sordidũ fluxũ atq tenebro¬
sum. sequam̃ fluxũ hiesũ qui nod̃
ex positus est ad bibendum. & lar¬
gissimo fonte seprabet. iuxta i¬
lud quod dicitur in eugło. Stabat
sħs int̾eplo & clamabat dicens. siqu
sitit ueniat ad me & bibat. Et
hunc ipsum tune poterimꝰ bibere
cũ petierimꝰ adopatre. urta qa
legimꝰ. petite ꝙdabitur uobis.
Salathiel quippe int̾pͣtatur peritio
dĩ. Eit nemo uenit ad iħm. nisi eũ
adduxerit pat᷑. Nascetur ergo
nobis fluxus expositus ꝑ obsecra¬

Expanded text:
et de gentium multitudine, Deo Patri et de gentium multitudine, Deo Patri exstruxit tabernaculum. Interpretatur autem secundum multiplices Hebraici sercens, expositus, vel ortus in Babylone, vel princeps de Babylone. Primae interpretationi ille fluxus contrarius est, qui significatur in vocabulo Jezabel, id est, fluxus vanus, vel fluxus menstruatae, qui utique manifeste immunditiam sonat. Sed et Zabulon, fluxus noctis exprimitur. Relinquentes ergo hujus mundi vanum et sordidum fluxum atque tenebrosum, sequamur fluxum Jesu, qui nobis expositus est ad bibendum, et largissimo fonte se praebet, juxta illud quod dicitur in Evangelio: Stabat Jesus in templo, et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat adhuc ipsum tunc poterimus bibere, cum petierimus a Deo Patre, juxta quod legimus: Petite, et dabitur vobis . Salathiel quippe interpretatur, petitio Dei. Et nemo venit ad Jesum, nisi eum adduxerit Pater . Nascetur ergo nobis fluxus, expositus 741 per obsecra
Abbreviated transcription (Latin):
tis & ueritatis: potest dĩ sermone
tionem anni id est usq ad exitũ
de scło isto celebremꝰ festa in ope¬
ribus nrͣis quae nobis orta sunt de
agro nr̃o. Multa sunt & nͣ huiꝰ t̾e¬
poris quae de sollemnitate dicant᷑.
quibus potest de om̃i scriptura lec¬
tor diligens coaptare intelligentiã
spͣuale Ad zorobabel filium sa¬
lat hiel ducem iuda & ad hiesum
io se dech sacerdotem magnũ dicenᷤ.
Legimꝰ in par̾a lipomenon hieconiae
qui babylonẽ ductus est filiũ fuisse
salat hiel. de quo natus est xoroba¬
bel. Quod quidem & matheus gene¬
rationem saluatoris enumerans ait
Post transmigrationem autem baby¬
lonis. hie conias genuit salathied.
salat hiel aute genuit ⁊ orobabel.
⁊orobabel autem genuit abiud.
Hic Torobabel detribu iuda hoc est
decaptiuitate. & tam de ueteris tẽ¬
pli lapidibus. qua de nouis qui pruuꝰ
fuerant impoliti aedificauit eccłam.
id ẽ & dereliquiis populi iudaici&

Expanded text:
tis et veritatis , potest Dei tis et veritatis , potest Dei tionem anni, id est, usque ad exitum 740 de saeculo isto, celebremus festa in operibus nostris, quae nobis orta sunt in agro nostro. Multa sunt, et non hujus temporis, quae de solemnitate dicantur, quibus potest de omni Scriptura lector diligens coaptare intelligentiam spiritualem. Ad Zorobabel, filium Salathiel, ducem Juda: et ad Jesum filium Josedec, sacerdotem magnum, dicens. Legimus in Paralipomenon, Jeconiae qui in Babylonem ductus est, filium fuisse Salathiel, de quo natus est Zorobabel . Quod quidem et Matthaeus generationem Salvatoris enumerans, ait: Post transmigrationem autem Babylonis, Jeconias genuit Salathiel: Salathiel autem genuit Zorobabel: Zorobabel autem genuit Abiud . Hic Zorobabel de tribu Juda, hoc est de captivitate. Et tam de veteris templi lapidibus, quam de novis, qui prius fuerant impoliti, aedificavit Ecclesiam, id est, et de reliquiis populi Judaici,
Abbreviated transcription (Latin):
comꝓbari. Mensis quoq sextus asscri¬
bitur. qui non habet sollemnitates
dĩ sicut mensis septimus. sed uicinꝰ
ẽ sex dierũ in quib factꝰ est̃ mundu.
In quo laboratur & insudore faciei
comeditur panis. & terra generat nob̾
tribulos & spinas. & cum sẽmente᷑ ac¬
ceperit tritici lolo magis auenisq
fecunda ẽ Sed quia ĩa altare adi¬
ficatum fuerat & ad uersum repugnan¬
tes hostes templum uoluerant ex¬
truere nec extruxerant. In uno die
mensis sexti factũ est uerbũ dñi
innianu aggei ꝓphetę ut deseren
popłs scd̾m annum darii regis &
nionem reuerteretur dĩ & impare
numerũ solũq sequeretur. Qu̾e
numeru ẽe gentilis quoq poeta
doceat in manu aggei ꝓphete. qͥ
bona habebat oꝑã. & in euius fac¬
tis poterat dĩ sermo requiescere
geus interpͣtatur sollemnitasꝰ .¬
om̃is qui potest festa celebrare
nͣ infermento ueteri malicie &. ne¬
quitiae. sed in azimis sincertta¬

Expanded text:
comprobari. Mensis quoque sextus ascricomprobari. Mensis quoque sextus ascribitur, qui non habet solemnitates Dei, sicut mensis septimus; sed vicinus est dierum sex, in quibus factus est mundus . In quo laboratur, et in sudore faciei comeditur panis: et terra generat nobis tribulos et spinas, et cum sementem acceperit tritici, lolio magis avenisque fecunda est. Sed quia jam altare aedificatum fuerat, et adversum repugnantes hostes templum voluerant exstruere, nec exstruxerant: in uno die mensis sexti factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, ut deserens populus secundum annum Darii regis, qnionem reverteretur Dei, et imparem numerum solumque sequeretur: quem mundum esse gentilis quoque poeta doceat, in manu Aggaei prophetae, qui bona habebat 739 opera, et in cujus factis poterat Dei sermo requiesceregaeus interpretatur festivus, omnis qui potest festa celebrare, non in fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sincerita
Abbreviated transcription (Latin):
rius aute in lingua nr̃a sonat ge¬
nerationes facte siue que fueriñ.
quod grece dicitur feneai fefo¬
nitani nec merebatur absq teplo
popłs & de orsum habitans alium
habere regem. nisi qui ingeuera¬
tionibus seruiebat. & amabat car¬
ne & primam sententiã in eru¬
diti ad huc hominis ciecti depa¬
radiso custodiebat. crescite & mul¬
tiplicamini & replete terram
Ergo quia darius amator erat
cortus & socius draconis. cuius om̃is
uirtus in lumbo est. iccireo in scđo
anno uisio popło cernitur im mun-¬
do numero & post unione uirgi¬
nitatis & paradisi nuditatẽ tu-¬
nicas significante pellicias. Deniq
ingenesi cum in primo die dictũ
sit᷑ &intertio. & in quarto. & in quin-¬
to & in sexto. post comsũmationẽ
operum sigulorũ & uidit ds quia
bonum est. In sedo iuixta hebrai cũ
& aquilã & siminacu. & theodotione
non habetur. Neq enim poterat scd̾s
dies qui numerũ facit qui ab unione
diuidit quod bonus eẽt. dĩ sententia

Expanded text:
tem in lingua nostra sonat, generationes factae, sive, quae fuerunt: quod Graece dicitur γενεαὶ γενόμεναι: nec merebatur absque templo populus et deorsum habitans alium habere regem, nisi qui generationibus serviebat, et amabat carnem, et primam sententiam ineruditi adhuc hominis, et ejecti de paradiso custodiebat: Crescite et multiplicamini, et implete terram . Ergo quia Darius amator erat coitus, et socius draconis, cujus omnis virtus in lumbo est : idcirco in secundo anno visio populo cernitur, in immundo numero, et post unionem virginitatis et paradisi nuditatem, tunicas significante pelliceas. Denique in Genesi cum in primo die dictum sit, et in tertio, et in quarto, 738 et in quinto, et in sexto, post consummationem operum singulorum: Et vidit Deus quia bonum est: in secundo, juxta Hebraicum, et Aquilam, et Symmachum, et Theodotionem non habetur. Neque enim poterat secundus dies, qui numerum facit qui ab unione dividit, quod bonus esset, Dei sententia
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ montes eleuantes se ad uersum
scientiam dĩ & suꝑ frumentũ & ui-¬
num & oleum. quibus quasi cibis
& potu & refectione hereticorum con-¬
ciliabula. de ceptis popłis blandiunt᷑.
congrue quis diceret panem illorp
esse luctus. & furorẽ draconum esse
uinũ eorum. furorẽ aspidum insana¬
bilem. Oleum quoq reꝓmissionẽ de
cęlestibus. qua quas uingant discipulos
&laborum pͣmia pollicentur. Que de¬
testatur ꝓpheta dicens. oleũ peccatoriᷤ
non impinguet caput meum. Sed &
alia qua absq auctoritate & testimoniis
scripturarũ quasi traditionem apos-¬
tolica sponte reperiunt atq confin-¬
gunt. ꝑcutit gladius dĩ. Homines au¬
id est cogitationes & sensus eorũ acci-¬
piamꝰ. uel certe rationabiles in eis &
in rationabiles. id est & doctos parit᷑¬

Expanded text:
super montes elevantes se adversus scientiam Dei, et super frumentum, et vinum, et oleum, quibus quasi cibis et potu et refectione, haereticorum conciliabula deceptis populis blandiuntur: Congrue quis dixerit panem illorum esse panem luctus, et furorem draconum esse vinum eorum, et furorem aspidum insanabilem: Oleum quoque, repromissionem de coelestibus, quo quasi ungunt discipulos, et laborum praemia pollicentur, quae detestatur propheta, dicens: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum , Sed et alia quae absque auctoritate et testimoniis Scripturarum quasi traditione apostolica sponte reperiunt atque confingunt, percutit gladius Dei; homines auid est, cogitationes et sensus eorum accipiamus. Vel certe rationabiles in eis, et irrationabiles, id est, doctos et
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiȩ uocem dĩ sui. & uerba aggei
ꝓphete. sicut misit eum dñs ds eorũ
ad ipsos & timuit popłs a facie dñi.
Diligenter ad tende propt᷑ duas intelli¬
gentias saluatoris. &z orobabel ducẽ.¬
& mesum sacerdotem. Ipse enimꝰ rex ẽ
&sacerdos. Quod non dixerit ⁊oro¬
ꝓphete quae uera sunt. solus popłs ti¬
muit a facie dñi. &d ẽ sola multitudo
quȩ nec dum in unum & ꝑfectũ uirum
uenerat. nec sp̃ui copulatus id ẽẽ qđ
ens quia facies dm̃ suꝑ facientes mala.
ut ꝑdat de terra memoriã eorum
Et dixit aggeus nuntius dñi denuntiis

Expanded text:
rba Aggaei prophetae, sicut misit eum Dominus Deus eorum ad eos, et timuit populus a facie Domini. Diligenter attende, propter duas intelligentias Salvatoris in Zorobabel duce et Jesu sacerdote ipse enim et rex est et sacerdos, quod non dixerit, Zoroe, quae verba sunt Domini, solus populus timuit a facie Domini, id est, sola multitudo, quae necdum in unum et perfectum virum venerat, nec spiritui copulatus id esse merens quod facies Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Et dixit Aggaeus nuntius Domini, de nuntiis
Abbreviated transcription (Latin):
detatiani radice crescentes. suꝑ hu-¬
iuscemodi laboribus audiunt. tanta
passi estis sine causa. Haec aut̾e uniuer¬
sa quȩ dixi. possunt de eccłae rectorib
intelligi. Qui aedificantes carnalẽ domũ
liberisq suis exposessionibus ꝓuiden¬
tes. non curant uel inse ipsis extruere
tempłu dĩ. uel aecołam dñi qua in tecta

Expanded text:
de Tatiani radice crescentes, super hujuscemodi laboribus audiunt: Tanta passi estis sine causa. Haec autem universa quae dixi, possunt de Ecclesiae rectoribus intelligi, qui aedificantes carnalem domum, liberisque suis et possessionibus providentes, non curant, vel in seipsis exstruere templum Dei, vel Ecclesiam Domini, quae intecta
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs. Igitur mandata sunt ut po¬
namꝰ corda nr̃a in uiis nr̃is. ascendamus
in mont̾e rationabilem. & ad singula ꝓ¬
blemata congrua de testimoniis seriptis¬
rarum ligna quęrentes p̾cidamꝰ ea &ꝑ
dificemꝰ domũ sapientie in nobis. Postqui
enim haec fuerit extructa. finis aasi¬
cationis eius erit. ut dñs glorificetur
in nobis. Pespeistis ad amplius. & erc
factum est minꝰ. Et in tulistis in domis

Expanded text:
mandata sunt nobis ut ponamus corda nostra in viis nostris, ascendamus in montem rationabilem, et ad singula problemata, congrua de testimoniis Scripturarum ligna quaerentes, praecidamus ea, et aedificemus domum sapientiae in nobis: postquam enim haec fuerit exstructa, finis aedificationis ejus erit, ut Dominus glorificetur in nobis. Respexistis ad amplius, et ecce factum est mi
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾. Iudiciũ mou̾ ait in cͣgregationes gentiũ.
tes & gentiũ multitudo cͥgregat᷑ ad iudiciũ. Reges
aut̃e id ẽ pͥncipes dogmatũ ꝑu̾soꝵ ad ducunt᷑ in pe¬
ña ut effundat᷑ suꝑ eos omis ira furoris dñi Et
in igne telimei ẽsumet᷑ om̃is tͣra. Gentib qͥppe
iniudiciũ ẽgregatis. & regib ad suppliciũ: ut ef

Expanded text:
ia judicium, ait, meum in congregationes gentium, tes et gentium multitudo congregatur ad judicium; reges autem, id est, principes dogmatum perversorum adducentur in poenam, ut effundatur super eos omnis ira furoris Domini. Et In igne enim zeli mei consumetur omnis terra. Gentibus quippe ad judicium congregatis, et regibus ad sup
Abbreviated transcription (Latin):
eotidie magnificatur nomen eoꝵ
non quo ipsis prosit a nobis in ȩcele¬
sia nominari. sed quo nos magnific¬
tes nomen eorum & quae scripserunt
lectitantes consequamur salutem
In tempore inquit illo quo adduca¬
tem eorum per quam in hoc seculo
duro fuerant imperio subiugaci.
reduei in cȩlestem hierusalem seq
resurgere in obprobrium & con¬
fusionem aeternam.
EC UNDO
anno darii re.¬
gis ꝑsarum fi¬
lii hẏstapis.
septuagesimũ
annũ desola¬
tionis tem¬
pli fuisse cõ¬
pletũ. quem
hieremias ua¬
ticinatꝰ est. ⁊acha
regis unde cimo mense sabat
uicesima quart die prxposuis¬
set. ad iecit dicens. Dñe exerci¬
tuũ usq quo non misereberis
hierusalẽ & urbiũ iuda quib
iratꝰ es : Iste septuagesimꝰ annꝰ ẽ.¬
Sciendũq interim iuxta litterã
magni sp̃s. & aggeũ fuisse & ⁊ acha¬
riam ꝓphetas. ut ad uersum ar¬
tarxersis regis edictum & sama¬
ritanos gentesq cunctas ꝑcircu¬
ccum edificationem templi in¬

Expanded text:
otidie magnificatur nomen eorum: non quod ipsis prosit a nobis in Ecclesia nominari: sed quod nos magnificantes nomen eorum, et quae scripserunt lectitantes, consequamur salutem. In tempore, inquit, illo, quandtem eorum per quam in hoc saeculo duro fuerant imperio subjugati, reduci in coelestem Jerusalem: seque resurgere in opprobrium et in confusionem aeternam.ecundo anno Darii, regis Persarum filii Hystaspis, septuagesimum annum desolationis templi fuisse completum quem Jeremias vaticinatus est Zacharregis undecimo mense Sabath, vicesima quarta die praeposuisset, adjecit, dicens: Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus eSciendumque est interim, juxta litteram, magni spiritus et Aggaeum fuisse et Zachariam prophetas: ut adversum Artaxerxis regis edictum, et Samaritanos gentesque cunctas per circuitum, aedificationem templi im
Abbreviated transcription (Latin):
& saluabo claudicantem. & eam
quȩ eiecta fuerat congregabo. & po¬
naneos in lauelem & in nomen inom¬
niterra confusionis eorum. in tem¬
pore illo quo adducam uos. intem¬
pore quo congregabo uos. Dabo eni
uos innomen & in laudem omnibus
populis derrȩ. cum conuertero cap¬
tiuitatem ur̃ãm coram oculis uestris
dicit dominus. Hoc synagoga quȩ non¬
claudicat sed utroq trunca est pe¬
de pollicetur sibi in aduentu xꝑi
sui quem sperat esse uenturum & pu¬
tant om̃s gentes interficiendas a do¬
mino quȩ afflirerunt isrł. & saluan¬
dam synagogam. & eam quȩ acee¬
perat libellum repudii colligendã.
& ponendos eos in laudem. Quia
cassa sunt uota. Sedm superiore̾
intelligentiam. texamus prȩsens
ercremumq capitulum. Pro in
dicit ad filiam syon. Ecce ego in¬
id est faciam ultionem tuam.
Et saluabo afflictam. & eam quȩ eiec¬

Expanded text:
et salvabo claudicantem et eam et salvabo claudicantem et eam quae eiecta fuerat congregabo et ponam eos in laudem et in nomen in omni terra confusionis eorum in tempore illo quo adducam vos et in tempore quo congregabo vos dabo enim vos in nomen et in laudem omnibus populis terrae cum convertero captivitatem vestram coram oculis vestris dicit Dominusclaudicat, sed utroque truncata est pede, pollicetur sibi in adventu Christi sui, quem sperat esse venturum: et putat, omnes gentes interficiendas a Domino, quae afflixerunt Israel, et salvandam synagogam, et eam quae acceperat libellum repudii colligendam, et ponendos eos in laudem, et cassa sunt vota, secundum priorem intelligentiam jam texamus praesens extremumque capitulum, et de dicet ad Sion: Ecce ego id est, faciam ultionem tuam, et salvabo afflictam, sive ut i
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam ultra tua oꝑa dissoluen¬
tur. nec facies quod te fecisse lugebis.
Dñs deus tuus qui saluabit te fortis
& potens. ipse habitabit in medio
tui. Gaudebit super te in erultati¬
one atq lȩticia. & silebit pecca-¬
ta tua in caritate qua te dileyit.
& erultabit super te in laude uel
quod laudalis sis. uel quod eum
tius laudibus eanas. Nugas siue
ut aquila interprȩtatus est trans¬
latos qui a de recesserant congre¬
gabo. quia ex te erant. Hoc est
qui per uitia atq peccata de tuo
sinu fugerant & factierant sub doemonũ
potestate redintegrato statu om̃ium
uenient ad te.&. nequaquam ultra
super perditis filiis cuis patieris ob pbria.
Ial quod dirinugas. sciamus in hebreo
ipsum latinum esse sermonem. & ꝓp¬
terea a nobisita ut hebreo erat posi¬
tum. ut possemus scire linguam hebrã¬
icam omnium linguarum esse matri.¬
cem. Quod non est huius temporis
disserere. Eece ego incerficiam om̃s
qui afflixerunt te in tempore illo.

Expanded text:
quaquam tua opera dissolvenquaquam tua opera dissolventur: nec facies quae te fecisse lugebis . Dominus Deus tuus, qui salvabit te, fortis et potens, ipse habitabit in medio tui, gaudebit super te in exsultatione et laetitia, et silebit peccata tua in charitate , qua te dilexit: et exsultabit super te in laude, vel quia laudabilis sis, vel quia cum tuis laudibus canas. Nugas, sive, ut Aquila interpretatus est, translatos, qui a te recesserunt, congregabo, quia ex te erant, hoc est, hi qui per vitia atque peccata de tuo sinu fugerant, et facti erant sub daemonum potestate, redintegrato omnium statu, venient ad te, et nequaquam ultra super perditis filiis tuis patieris opprobria. Id quod diximus nugas  , sciamus in Hebraeo ipsum Latinum esse sermonem, et propterea a nobis ita ut in Hebraeo erat, positum: ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matricem, quod non est hujus temporis obrium ecce ego interficiam omnes qui adflixerunt te in tempore illo
Abbreviated transcription (Latin):
lȩciciam cohortatur syon & ierłm. & hanc
ipsam ꝓphetiam mattheusdicit in pͥmo
aduentu xpͣi esse completam. ⁊ necessitate
compellimur immo ipso ordiane dicim᷑
ueritatis. quod insophoniam dicitur
non futurum sperare sed factum. Scriptũ
est enim in tacharia. Gaude uehementer
filia syon. prȩdiea filia hierusalem. ecce
rer tuus ueniet tibiustus & saluator.
cum laucdare iubetur ȩccłia & iubilare
isrł sensus uidens deum. Et exultare
atq lȩtari in omni corde locus pacis
ad quem dictum est. pacem meam
do uobis. pacem meam relinquo uo-¬
bis. Abstulit enim infine & in consũ.¬
matione mundi iudicium eius. ne-¬
quaqu̾a eam iudicans atq corri¬
piens sed saluans. & auertit inimi-¬
cos eius doemonum turbas. Rer
isrł dñs in medio eiuserit. nonci.¬
mebit ultra malum. In illa die di¬
cetur ad hierusalem liberam
filiis suis. sed quȩ est mater sanc¬
torum. Nolitimere syon psa
quippe est & hierusalem. He¬

Expanded text:
laetitiam cohortatur Sion et Jerusalem, et hanc laetitiam cohortatur Sion et Jerusalem, et hanc ipsam prophetiam Matthaeus dicit in primo adventu Christi esse completam , necessitate compellimur, immo ordine ipso ducimur veritatis, quod in Sophonia dicitur, non futurum sperare, sed factum. Scriptum est enim in Zacharia: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: ecce rex tuus venit tibi justus et salvator: cum, laudare jubetur Ecclesia et jubilare Israel, sensu videns Deum, et exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit inimicos ejus, daemonum turbas. Rex Israel Dominus in medio ejus erit: non timebit ultra malum. In die illa dicetur ad Jerusalem liberam: filiis suis, sed quae est mater sanctorum : Noli timere, Sion ipsa 730 quippe est et Jerusalem, ne
Abbreviated transcription (Latin):
locum ubi ait & nonerit qui exterreat
matione prȩdicans loquitur. Et rede-¬
mit nos rer isrł quihabitat in medio
nrͣi dicens. ego & pater meus uenie¬
mus & mansionem apuc eum faciemꝰ.
& habitabo & in ambulabo in eis. Et
ultra non uidebimus mala. solasuir.¬
tutes cogitantes atq facientes. In il.¬
la die dicit dñs uidentib nobis pacem &
in sulmi positis. ne dissoluantur manꝰ
dissolutȩ. & oꝑa tua robusta sint.
Dn̾s enim fortis cuinemo pocest resiste¬
re saluator cuus ipse cibi reddet lȩtici¬
am quam ꝑdidisti & ueterihomine
ꝓiecto in nouo ambulare ce faciet. Et
hoc faciet in lilectione sua. non tuo
merito. sed miscłia sua. & lȩtabitur
inte & delectabitur. quasi pinguissi¬
mam sollemmitatis suȩ hostiam sus¬
cipiens salutem tuam. Et ipse tibi
quippe contritum & humiliat᷑u non
despicit deus. Ec calamum concri¬
tum non confringet. Hoc interim si uolueri.¬
mus de scđo aduentu acciꝑe saluatoris.
porro quia ꝓpheta ⁊ acharias ad similem

Expanded text:
Israel, et non erit qui exterreat matione praedicans loquitur: mit nos rex Israel, qui habitat in medio nostri, dicens: Ego et Pater meus veniemus, et mansionem apud eum faciemus ; et habitabo et inambulabo in eis : 729 et ultra non videbimus mala, solas virtutes cogitantes atque facientes. In illa die, dicit Dominus, videntibus nobis pacem, et in sublimi positis, ne dissolvantur manusdissolutae, et opera tua robusta sint . Dominus enim fortis, cui nemo potest resistere: salvator tuus, ipse tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri homine projecto, in novo ambulare te faciet, et haec faciet in dilectione sua: non tuo merito, sed misericordia sua. Et laetabitur in te, et delectabitur, quasi pinguissimam solemnitatis tuae hostiam suscipiens salutem tuam: et ipse tibi quippe, contritum et humiliatum Deus non despiciet ; et, Calamum contritum non confringet . Haec interim si voluerimus de secundo adventu accipere Salvatoris. Porro quia propheta Zacharias ad similem
Abbreviated transcription (Latin):
iħs filius naue qui & ipse intipo sal¬
uatoris fuit & de solitudine popłn
in terram reꝓmissionis induxit. sic
& iste. propterea ortus inbabylone
ut eos qui erant ibdbylone reduce¬
ret interram reꝓmissionis. dequa
captiui abducti fuerant. & his qui
erant inuinculis diceret exite. & qͥ
sedebant intenebris illuminamini.
Sermo uero dm̃ qui factus ẽ in ma¬
nu aggei non solũ ad zorobabel di¬
rigitur filiũ salathiel dequo iam
diximꝰ. sed & ad iħm filiũ iosedechsa¬
cerdot᷑e in agnum. Quantũ ad isto¬
riam ꝑtinet alter est zorobabel de
tribu regia. & alter iħs detribu sa¬
cerdotali. Quantũ uero ad intelli¬
gentiam sp̃ualẽ. unꝰ atq idẽ est dñs
nr atq saluator rex & magnꝰ sacerdoᷤᷤ.
Cuius tipũ scđm id qđ rex erat por¬

Expanded text:
Jesus filius Nave, qui et ipse in typo Salvatoris fuit, de solitudine populum in terra repromissionis induxit: sic et iste propterea ortus in Babylone sit, ut eos qui erant in Babylone, reduceret in terram repromissionis, de qua captivi abducti fuerant, et his qui erant in vinculis diceret: Exite. Et qui sedebant in tenebris: Illuminamini . Sermo vero Domini, qui factus est in manu Aggaei, non solum ad Zorobabel dirigitur filium Salathiel, de quo jam diximus; sed et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum. Quantum ad historiam pertinet, alter est Zorobabel de tribu regia, et alter Jesus de tribu sacerdotali. Quantum vero ad intelligentiam spiritualem unus atque idem est Dominus noster atque Salvator, rex et magnus sacerdos, cujus typum s