comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentione hereticũ fiat. Sufficit
enĩ in eccłia lege carnis resurre¬
ctionẽ credere futurã de morte.
Qͦd autẽ dicimꝰ in sẏmbolo in ad¬
uentu dñi uiuos ac mortuos nidi¬
candos ñ iustos oe peccatore sIuda¬
care sic̃ diodorus significar e pu¬
tat s uiuos. eos qͥ in carne inueni¬
endi st̃ dicit: qͥ adhuc morituri ere¬
dunt᷑. uł immutandi sicut alii uolt.
ut suscitati nel reformati continno¬
cũ ante mortuis iudicentur.
ost resurrectionẽ os iudiciũ ñ
credamus resurrectionẽ futu¬
rã quã origenes delirat. ut demoneᷤ
uł impii homines pꝰt torm̃ta qͣsi
suppliciis ex purgati. uł illi in an¬
głicam redeant qua creati st̃ dig¬
nitatẽ. uł isti iustors societate do¬
nent᷑. eo qͦd hoc diumȩ conueniat
pietati ne qͥd de rationabilib crea
turis ꝑeat. s qͦlibet modo saluen¬
t᷑: s nos credamus ip̃i iudici om¬
mũ & retͥbutori iusto qui dixit.
Ibunt impii in suppliciũ eternũ.

Expanded text:
tentione haereticus fiat. Sufficit tentione haereticus fiat. Sufficit enim in Eccctionem credere futuram de morte. Quod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur. Post resurrectionem et judicium non credamus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam redeant, qua creati sunt, dignitatem; vel isti justorum societate donentur, eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salventur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
angłis os ab om̃i creatura. Non homo
phemat: s homo in dõ os in hoĩe d̾s.
rit resurrectio mortuoꝵ hominũ
s una ce semel: ñ pͥma iustors &
scđa peccatoꝵs ut fabula sominat᷑: s
una omniũ. Et si id resurgere dicit᷑
qͦd cadit. caro nr̃a gͦ in ueritate resur¬
get sic̃ in u̾itate eadit. Et ñ sc̃m ori¬
genẽ immutatio corpors erit. id est
aliud nouũ corpus ꝓ carne: s eade
caro corruptibilis que cadit resur¬
imustoꝵ caro incorruptibilis resur
moriunt᷑: ut mors in adam data om̃i¬
b filiis eiꝰ dñetur: ut maneat illud
priuilegiũ in dño. qͦd dei eo specialit̾
dicit᷑. ñ dabis scm̃ tuũ uidere corrup¬
ba tradente suscepimꝰ. Serũ qͥa st̃ os
alii ad eque catholici &e eruditi uiri.
qui credunt anima in corpore ma¬
nente. immutandos ad incorrupti¬
onẽ o immortalitatẽ. eos qui in ad
deponant ñ morte quolibet modo¬
qͥs adqͥescat mͦ ñ est hereticũ nͥ con¬

Expanded text:
angelis et ab omni creatura: non homo angelis et ab omni creatura: non homo et in homine Deus. Erit resurrectio mortuorum hominum, sed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somniatur: sed una omnium: et si id resurgere dicitur, quod cadit: caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit: et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne: sed eadem caro corruptibilis quae cadit tam jinjustorum incorruptibilis resurgmoriuntur, ut mors ab Adam ducta omnibus filiis ejus dominetur; et maneat illud privilegium in Domino, quod de eo specialiter dicitur. Non dabis sanctum tuum videre corrupba tradente suscepimus. Verum quia sunt et alii aeque catholici et eruditi viri qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad incorruptionem et immortalitatem eos qui in advdeponant, non morte: quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi ex con
Abbreviated transcription (Latin):
ue aut minus ut arriꝰ ncħ extͣne¬
um aut officiale alteri ut machedo¬
niꝰ nicħ ꝑsuasione aut subreptione
insertũ ut manicheus. nich corpore¬
ũ ut melito ce t̾tullianꝰ. nicħ corpo¬
ralit̾ effigiatũ ut antropomor phuᷤ
&e uadianus. nicħ sibi ininsibile ut
origenes. nch creaturis insibile ut
fortunatꝰ. nicħ morib uł uoluntare
diuersũ ut marcion. nicħ tͥntatis eᷤ.¬
sentia ad creaturar ũ naturã deductu
ut plato ce tertullianꝰ. ncħ officio
singłare nec alteri cõmunicabile
ut origenes: nicħ̾ conflisũ ut sabelliꝰ.
s totũ ꝑfectũ qͥa totũ ex uno. & unũ
ñ tñ solitariũ ut p̾sumunt siluanꝰ
& pͣceas : pentapolitana dãnabilis il¬
la doctͥna. Omousyon gͦ ict est indi¬
uinitate patͥ filius. omousion patͥ
&e filio sp̃s sc̃s. omousion dõ cs hommi
unus filius manens ds̃ in hoĩe suo:
in gła patris desiderabilis uideri ab
angłis: sic̃ pater os sp̃s sc̃s adorat᷑ ab

Expanded text:
ue aut minus, ut ait Arius; nihil extraneue aut minus, ut ait Arius; nihil extraneum aut officiale alterius, ut Macedonius; nihil persuasione aut subreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus; nihil corporaliter effigiatum ut Antropomorfus et Vadianus; nihil sibi invisibile, ut Origenes; nihil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil Trinitatis essentia aut creaturarum natura deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare aut alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut Sabellius, sed unum perfectum, quia totum ex uno, et unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Sylvanus et praxetos penthapolitana damnabilis illa doctrina. Omousion ergo est in divinitate Patris Filius. Omousion Patri et Filio Spiritus sanctus. Omousion Deo et homini, unus filius manens Deus in homine suo in gloria patris, desiderabilis videri ab angelis, sicut Pater et Spiritus sanctus adoratur ab
Abbreviated transcription (Latin):
os ñ de cęlo secũ afferens. ut mar¬
tion. origenes. & enthices affirmãt:
putatiue imaginatũ s corpus ue¬
rũ: ñ tantũ carnẽ ex carne. sic̃ mar¬
tianus. s uerus ds ex diuinitate.
& uerus homo ex carne: unus fi¬
lius in diumitate uerbũ patris:
os ds̃ in hoĩne amina os caro. Am¬
ma ñ absq sensu ce ratione ut apol¬
linaris: neq caro absq anima ut
ennonꝰ s animã cũ ratione sua ce
carnẽ cũ sensib sus: ꝑ quos sen¬
sus ueros. in passione de ante pas¬
sionẽ carnis sue dolores sustinint.
Neq sic ẽ natꝰ ex uirgine. ut d̾ita¬
tis mitiũ homo nascendo accipe¬
ret: quasi anteqͣm ex uirgine nas¬
ceret᷑ ds̃ ñ fuerit. sic̃ artemon ce be¬
rillus &s marcellus docuer̃t. s eter-¬
nus d̃s̃ homo ex uirgine natus.
Nichil creatum aut seruiens in
trinitate credendũ. ut uult diom¬
sius fons arrii: mchil inequale ut
uult euticius: nichil anteriꝰ pꝰteriꝰ¬

Expanded text:
et non de coelo secum afferens sicut Maret non de coelo secum afferens sicut Marcaon, Origenes, et Eutyches affirmant, putative imaginatum: sed corpus verum, non tantum carnem ex carne sicut Marcianus sed verus Deus ex divinitate, et verus homo ex carne: unus filius in divinitate, Verbum Patris, et Deus in homine, anima et caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris; neque caro absque anima, ut Anomocus: sed anima cum ratione sua: et caro cum sensibus suis: per quos sensus s suae dolores sustinuit. Neque sic est natus ex virgine, ut deitatis initium homo nascendo acceperit: quasi, antequam ex virgine nasceretur, Deus non fuerit, sicut Artemon et Berillus et Marcellus docuerunt: sed aeternus Deus homo ex virgine natus est. Nihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut vult Ethius: nihil anterius posteri
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃m u̾itatem naturȩ eoc homine
tione ñ appellatione. s in utraq na¬
truitate filii nomen haberet nascen¬
do. & eẽt uerus d̃s̃ & uerus homo u¬
os filios: s deũ & hominẽ unũ fili¬
ũ. Qm ꝓpt̾ea oe unigenitũ dicimus
manentẽ in duab substantiis. sic̃
ei naturȩ u̾itas contulit. ñ confu¬
sis naturis neq immixetis. sic̃ timo¬
thiniani uolunt. s sorietate uni-¬
tis. D̾s gͦ hominẽ assũpsit̾. homo
in deũ tͣnͣsiuit.ñ nature uersibi¬
riste dicunt. s dĩ dignatione.nt
nec deus mutaret᷑ in humanã sub¬
stantiã assumendo hominẽ: nec ho¬
mo in diuinã głificatꝰ in deũ. qͥ a
mutatio uł uersibilitas natureꝰ &
diminutionẽ & abolitionẽ facit¬
substantie. Credit᷑ a nobis sine con¬
fusione comuncta trinitas. sine
separatione distincta. Natus ẽ gͦ
dĩ filius ex homine ce ñ ꝑ hominẽ:
id ẽ ñ ex uiri coitu sic̃ ebion dicit.
s carnẽ ex uirginis corpore tͣhenᷤ:

Expanded text:
ex homine tio ne vel appellatione, sed vere in utraque nativitate filii nomen haberet nascendo, et esset verus Deus et verus homo, uos filios, sed Deum et hominem unum Filium; quem propterea et unigenitum dicimus manentem in duabus substantiis, sicut creaturae veritas contulit, non confusis naturis, neque immistis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit; non naturae versibiristae dicunt: sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam, assumendo hominem: nec homo in divinam, glorificatus in Deum: quia mutatio vel versibilitas naturae et diminutionem et abolitionem substantiae facit. Creditur a nobis sine confusione conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Natus est ergo Dei filius ex homine, et non per homines, id est, non ex viri coitu sicut Hebion dicit: sed carnem ex virginis corpore trahens
Abbreviated transcription (Latin):
ti iã fidi integritate confirment᷑
manus impositione. Si uͦ parunli st̃
uł hebetes qͥ doctrinã ñ capiunt:
respondeant ꝓ illis qui illos offert̃.
iuxa morẽ baptirandi. &e sic manuᷤ
impositione & crismate cõmunĩti.
eucharistiȩ mysteriis admittant᷑
Ios autẽ qͥ ñ in scẽ trinitatis inuo¬
catione apd̃ hereticos baptirati st̃
& ueniunt ad nos. baptirari debere
ꝓnuntiamꝰ. ñ rebaptirari. Neq enĩ
credendũ ẽ eos fuisse baptiratos. qͥ
ñ in nomine patris os filii ce sp̃s seĩ
iuxcta regłam a dño positã tincti st̃.
ut st̃ paulioniste. ꝓcliam. borite. si fo

Expanded text:
confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi: et manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non in sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est, eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti juxta regulam a Domino positam tincti sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd sit patri oe filio eoeternus. Noy
confusa in una ꝑsona trutas ut sa¬
belliꝰ. neq separata aut diuisa in nat᷑a
diuiitas. ut arrius blasphemat: s
alt̾ in ꝑsona pater alter in ꝑsona fi
se fieret in homine hominis filiu:
ne filii nomen ad alterum transiret.
qui non esset natuntate filius. Uĩ¬

Expanded text:
eo quod sit Patri et Filio coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura divinitas, ut Arius blasphemat, sed alter in persona Pater, alter in persona Filse fieret in homine hominis filius, neque Filii nomen ad alterum transiret, qui non esset nativitate Filius. D
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ. Prouidemꝰ enĩ bona ñ solũ corã deo.
s etiã corã hõinib. Et iterũ. Placete om̃ibꝰ
ꝑ om̃ia sic̃ ce ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo. Uide¬
te rursus qͣm attendat ne faciat iusticiã
suã corã hõiib ut uideat᷑ ab eis. Opus aũ

Expanded text:
Deo, sed etiam coram hominibus : et iterum, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Videte rursus quemadmodum attendat, ne faciat justitiam suam coram hominibus, ut videatur ab eis. Opus aute
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥscim eors qͥ de p̃ceptis quasi repug¬
tomagis apło eiꝰ ingerit qͦstionõ & dicat.
Q uomͦ tu dicis placete om̃ib ꝑ om̃ia siẽ or
ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo. & tu idem dicis.
si adhuc hõmib placerẽ. xp̃i seruus ñ es¬
sẽ. ᷤᷤ Adsit ip̃e dñs qͥ etiã in suo seruo ce
apło loquebat᷑ oe aꝑiat nobis uolunta¬
tẽ suã & tͥbuat obediendi facultatẽ. Ip
sitiones suas. niec int̾eludunt ora esurien

Expanded text:
ne quisquam eorum qui de praeceptis quasi repugto magis Apostolo ejus ingerat quaestionem, et dicat, Quomodo tu dicis, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo: et tu idem dicis, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem? Adsit ipse Dominus, qui etiam in servo suo et Apostolo loquebatur, et aperiat nobis voluntatem suam, et tribuat obediendi facultatem. 3. sitiones suas; nec intercludunt ora esurien
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlis ẽ. p̾tea dixit. Attendite ne iusti¬
ciã urãm faciatis corã hominib ut
uideamini ab eis: Turbat᷑ enĩ menspa¬
rũ intelligentis &e p̃cepto utriq obaudi¬
re cup ientis ꝑ diu̾sa ce adu̾sa distendit᷑
Tã nemo enĩ potest qͣmuis uni dñ obtẽ¬
pare repugnantia iubenti qͣm nemo¬

Expanded text:
in coelis est, postea dixit, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Turbatur enim mens parum intelligentis, et praecepto utique obaudire cupientis, et per diversa et adversa distenditur. Tam enim nemo potest quamvis uni domino obtemperare repugnantia
Abbreviated transcription (Latin):
sermone saluator ip̃e testatꝰ ẽ. Qͥd gͦ faci-¬
et animꝰ nutans. cũ se obtẽꝑare ñ posse
existimat c ñ optẽꝑare formidat.  Si en¬
nĩ bona oꝑa sua in luce posuerit hõmibꝰ
intuenda ut faciat qͦd p̃ceptũ ẽ: sic lure¬
at lum̃ ur̃m corã hõmib ut uideant bona
oꝑa ur̃a ce gl̾ificent patrẽ ur̃m qͥ in cęlis ẽ
reũ se teneri arbitrabit᷑ qͥa cont᷑ p̃ceptũ
fecit ubi d̾r. Attendite ne iusticiã ur̃am
faciatis corã hõimb ut uideamim ab eis
R ursusq si hoc timens ce cauens ea qͦ bñ fa-¬
cit absconderit ñ se putabit seruire im¬
ꝑanti os dicenti. Luceat lumen ur̃m corã
recte intelligit utrũq implet ce seruie¬
et uiniu̾sissimo dño qͥ seruũ pigrũ ñ d̾ana¬
ret si ea qͦ fieri nullomͦ poterãt imꝑaret.
Auili enĩ paulũ seruũ xp̃i ih̃u uocatũ apłm¬

Expanded text:
ipse testatus est . Quid ergo faciet animus nutans, cum se obtemperare non posse existimat, et non obtemperare formidat? Si enim bona opera sua in luce posuerit hominibus intuenda, ut faciat quod praeceptum est, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patr quia contra praeceptum fecit, ubi dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene facit absconderit, non se putabit servire imperanti et dicenti, Luceat lumen vestrum coram autem intelligit, utrumque implet, et serviet universissimo Domino, qui servum pigrum non damnaret, si ea quae fieri nullo modo poterant, imperaret. Audite enim Paulum servum Christi Jesu, vocatum Ap
Abbreviated transcription (Latin):
rũ eloquioꝵ clarissima auctoritas
eẽt᷑. si homo id sine dispendio ꝓmisse
salutis ignorare ñ posset. Habes ela¬
boratũ utinã tã cõmodũ quã ꝓlixũ
ꝓ meis uirib opus. Cuiꝰ ꝓlixitatem
fortasse defenderẽ. nͥ id uererer face-¬

Expanded text:
rum eloquiorum clarissima auctoritas rum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. Habes elaboratum, utinam tam commodum quam prolixum, pro meis viribus opus, cujus prolixitatem fortasse defenderem, nisi id vererer face
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius peccati remissione &s sua re-¬
dẽptione opus habeat. deo ꝑ suã p̃¬
scientiã iudicante qui parmili ab
isto reatu ñ mereant᷑ absolui. etiã qͥ
ñdũ nati nichil alicubi ꝓpria suami¬
ta egerunt uł bom uł mali. os quo¬
mͦ d̾s ettã si ñ de traduce animas ere¬
at. ñ sit tñ auctor reatꝰ eiusdẽ. ꝓpter
quẽ redeptio sacram̃ti necessaria
ẽ erũne parmuli. magna questio
ẽ. aliãꝙ disputationẽ desiderat: eo
t̃n qͣntũ arbitror moderamine tem¬
peratã. ut magis inqͥsitio cauta lau-¬
detur. quã p̃cipitata rep̃hendat᷑ as¬
sertio. Ubi enĩ de re obscurissima dis¬
putat᷑. ñ adiuuantib diuinarũ scrip¬
turarũ certis clarisq docum̃tis. cohi¬
bere se debet humana p̾sũptio. nich
faciens in partẽ alterã declinando.
Et si enĩ quodlibet hors quẽ admodũ
demonstrari os explicari possit igno¬
rẽ. illud tñ credo. qͦd etiã hinc drumo¬

Expanded text:
ipsius peccati remissione et sua reipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, Deo per summam praescientiam judicante, qui parvuli ab isto reatu non mereantur absolvi, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua vita egerunt vel boni vel mali: et quomodo Deus etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus ejusdem, propter quem redemptio Sacramenti necessaria est et animae parvuli: magna quaestio est, aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur, quam praecipitata reprehendatur assertio. Ubi enim de re obscurissima disputatur, non adjuvantibus divinarum Scripturarum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio, nihil faciens in partem alteram declinando. Et si enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem; illud tamen credo, quod etiam hinc divino
Abbreviated transcription (Latin):
paginarũ diumarũ auctoritati u̾i¬
tatiq cessert̃. qͥ o si noluert̃ lit
teris suis aꝑte expͥmere. paruu¬
lis remissionẽ necessariã peccato¬
rũ. rede̾ptionẽ tñ eis opus ẽẽ con¬
fessi st̃. Alio quippe uerbo etiã ip̃o
de xcp̃iana eruditione dez ꝓmpto:
niehil aliud omĩno dixer̃t. Nec du
ab illa carne que priꝰ uoluptate
peccati facta ẽ caro peccati deincepᷤ
ꝑ successionẽ tͣnsennte in om̃s ꝓ¬
scriptione inqͥtatis ce mortis. caro
sit ꝓpagata peccati. exxcepta una si
uͦ utrũ & ip̃a eode mͦ ꝓpagata. reatu
qui ei dimittat᷑ obstricta sit. neq e¬
nĩ possumus dicere sola carnẽ par-¬
uuli ñ etiã animã indigere saluato
rũ actione que in psalmis est. uͥ le¬
gims os dicimus. bñdic anima mea
dñm. os noli obliuisei om̃s retribu¬
tiones eiꝰ qui ꝓpitius fit om̃ib iniqͥ
tatib tuis. qui sanat om̃s languoreᷤ
carni peccati ad grauanda miscet᷑. iã

Expanded text:
scripturarum diuinarum auctoritati ueriscripturarum diuinarum auctoritati ueritatique cesserunt, qui, etsi noluerteris suis aperte exprimere paruulis remissionem necessariam peccatorum, redemtione tamen eis opus esse confessi sunt. alio quippe uerbo, etiam ipse de christiana eruditione depromto, nihil aliud omnino dixerunt. nec duab illa carne, quae prius uoluntate peccati facta est caro peccati,. deinceps per successionem transeunte in omnes transcriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati, excepta una simuero, utrum et ipsa eodem modo propagata reatu, qui ei dimittatur, obstricta sit — neque enim possumus dicere solam carnem paruuli, non etiam animam indigere saluatorrum actione, quae in psalmis est, ubi legimus et dicimus: benedic, anima mea, dominum, et noli obliuisci omnes retributiones eius, qui propitiuitatibus tuis, qui sanat omnes languores carni peccati aggravanda miscetur, jam
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec in dexterã nec in simstram
dicti st̃ declinasse. Non enĩ iginti
annors etas cõparanda ẽ innocen¬
tie paruulors: s insi fallor hic nu¬
merus misticũ aliqͥd adumbrat os
resonat. &etus eñ testamentũ in
qͥnq moysi libris excellit: nouum
autẽ quatuor euangłoꝵs auctorita¬
te p̾fulget. Qui numeri ꝑ se mul¬
tiplicati ad incenũ ꝑuenert̃. Quat̃
enĩ qͥni uł qͥnquies quat̾n iuginti
ditꝰ cȩloꝵs. ꝑ duo testam̃ta uetus os
nouũ. ñ declinans in dexterã suꝑba
p̾sũptione iusticiȩ. neq in simstrã
secura delectatione peccati. in ter
rã reꝓmissionis intrantꝰ. ubi iã pec¬
cata ulterius nec nobis donanda
optemꝰ. nec in nobis punienda ti-¬
meamus. ab illo redeptore liberat.
qui ñ uenimdatꝰ sub peccato rede¬
mit isrł ab om̃ib inquitatib enᷤ ͤ :¬
siue ꝓpria cuiꝰquã uita cõmissis. si¬
ue originalit̾ tͣctis. Non enĩ parũ

Expanded text:
qui nec in dexteram nec in sinistram qui nec in dexteram nec in sinistram dicti sunt declinasse. Non enim viginti annorum aetas comparanda est innocentiae parvulorum: sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et resonat. Vetus enim Testamentum in quinque Moysi libris excellit, Novum autem quatuor Evangeliorum auctoritate praefulget; qui numeri per se multiplicati ad vicenum perveniunt: quater enim quini, vel quinquies quaterni, viginti  caelorum per duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram superba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilectione peccati in terram illius promissionis intrabit, ubi iam peccata ulterius nec nobis donanda optemus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Non enim parum
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ. ut pietas hominis in illa hu¬
militate exerceret᷑ atq ꝓbaret᷑. Sic
& mortẽ corporis & ꝓpter peccatũ ds
homini infliaeit. & post peccatoꝵ re¬
missionẽ ꝓpter exercendã iusticiam
ñ ademit. Teneamꝰ gͦ in declinabiłe fidĩ
confessionẽ. Solus unus est. qui sine
peccato natꝰ est in similitudine carmᷤ
peccata. sine peccato mortuus ẽ ꝓpter
nr̃a peccata. Non decdinemus in dex¬
terã aut sustra. In dexterã enĩ de¬
clinare ẽ. se ipsũ deciperel dicendo se
eẽ sine peccato. in simstra autẽ. ꝑne ᷤᷤ¬
scio quã ꝑuersã os prauã securitatẽ.
se tanqͣm impue dare peccatisSi¬
as enĩ que a dextris st̃ nouit dñs
qui solus sine peccato est: & nr̃a po¬
test delere peccata. Deru̾se autẽ st̃
que a sinistris: amieite cũ peccatis.
Tales etiã illi inginti annors adoles¬
centuli fignrã nomi ppłi p̃miserunt᷑.
qui in terrã ꝓmissionis intrarunt:

Expanded text:
exemplum, ut pietas hominis in illa huexemplum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur. sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo fidei indeclinabilem confessionem. solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis ter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non dectram aut in sinistram. In dexteram enim declinare, est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato: in sinistram autem, per nescio quam perversam et pravam securitatem se tanquam impune dare peccatis. Vias enim quae a dextris sunt novit Dominus, qui solus sine peccato est, et nostra potest delere peccata; perversae autem sunt quae a sinistris , amicitiae cum peccatis. Tales etiam illi viginti annorum adolescentuli figuram novi populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sangumẽ ab exctremo supplicio
liberati: ñ tñ in illa inita meruer̃t
ad paradisũ renocari. sic os caro pec¬
rati. etiã si remissis peccatis homo
in ea iuste uixerit. ñ continuo me¬
ret᷑ eã mortẽ ñ ꝑpeti. quã traxit
de ꝓpagine peccati. Tale aliqͥd nob̾
insinuatũ ẽ de patriarcha dauid in
libro regnoꝵ. ad quẽ ꝓpħ̾a cũ missꝰ
eẽt. eiq ꝓpt̾ peccatũ qͦd admiserat
euentura mala ex iracundia dĩ com¬
minaret᷑. confessione peccati uenĩã
flagitiũ facimusq remissũ sit :
cet̃n consecuta st̃ que d̃s fuerat cõ¬
minatꝰ. ut sic humiliaret᷑ a filio. Qͣre
oe hic ñ dicit᷑. si d̾s̃ ꝓpt̾ peccatũ illud
fuerat cõminatus. eur dimisso pecca-¬
to qͦd cõminatꝰ erat impleuit: nisi qͥa
rectissime si dictũ fuerit responde¬
bit᷑. remissionẽ illa peceati factã. ne
homo a ꝑcipienda uita impediretur
ȩt̾na serutum uͦ illius cõminatiomiᷤ

Expanded text:
domini sanguinem ab extremo supplicio domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam flagitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filiet hic non dicitur: si deus propter peccatum illud fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus impleuit? nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita impediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis
Abbreviated transcription (Latin):
magnã ipsius fid̃i cõparat glam
iustãqs mercede. Unde mirandũ
ñ ẽ. &e mortẽ corporis ñ fuisse uenta¬
turã homini nͥ p̃cessisset peccatũ cu¬
ius etiã talis pena consequeret᷑: os
p̾t remissionẽ peccatoꝵ eam fide¬
lib euenire: ut in eius timore uin¬
cendo exerceret᷑ fortitudo insticiȩ.
Caro enĩ que primo facta est ñe¬
rat caro percati. in qua noluit ho¬
mo int̾ delicias paradisi seruare
iusticiã &nde staruit ds. ut p̾t eiꝰ
peccatũ ꝓpagata caro peccati. ad re¬
cipienda iusticiã laborib uł molesti¬
is remteret᷑. Propt̾ hoc etĩa de para¬
diso dimissus adam. cont᷑ eden habi¬
tauit. id ẽ cont᷑ sełe deliciarũ. ut
significaret qͦd in laborib qui st̃
deliciis contͣrii. erudienda eẽt pec
cati caro: que in deliriis obedientiã
ñ seruauit. ante ꝗͣ. eẽt caro peccati.
Siẽ gͦ illi primi homies pꝰtea iuste
unuendo. unde merito credunt᷑ per

Expanded text:
magnam ipsius fidei conparat gloriam magnam ipsius fidei conparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro peccati, in qua noluit homo inter delicias paradisi seruare iustitiam. unde statuit deus, ut post eius peccatum propagata caro peccati ad recipiendam iustitiam laboribus et molestiis niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam contra Edem habitauit, id est contra sedem deliciarum, ut significaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dest᷑. quẽadmodũ eis hac questio¬
ne ꝓposita respondemꝰ dicentes. an¬
te remissionẽ ẽe illa supplicia pec¬
cators. pͦt remissionẽ aut̃ certami¬
na exercitationesq iustors: ita os
illis quos de morte corporis similit̾
mouet respondere debemꝰ. ut eã c
peccato accidisse fateamies p̾t pecca¬
toꝵ remissionẽ ut magnꝰ timor eiꝰ
a ꝓficientib suꝑetur. ad certam̃ no¬
bis relictã ẽe ñ dedignem̃. Si enĩ par¬
ua uirtus eẽt fidĩ que ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. mortis metũ uincere ñ posset
tanta martyrũ gła. nec dñs diceret
maiorẽ hac caritatẽ nemo habet:
quã ut animã suã ponat ꝓ amicis
suis. Qd̾ in epła sua ioh̾es ita dicit.
sic & nos debemꝰ amimã ꝓ fr̃ib po¬
nere. Nequaqͣm gͥ in morte ꝓ iusti¬
cia subeunda uł contẽnenda lau¬
daret᷑ p̃cipua patientia. si mortis
ñ eẽt magna multũq dura mole¬
stia. Ciꝰ timorẽ qui uincit ex fide:

Expanded text:
non desunt, quemadmodum eis hac quaestionon desunt, quemadmodum eis hac quaestione proposita respondemus dicentes ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis, quos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua uirtus esset fidei, quae per dilectionem operatur, mortis metum uincere non esset tanta martyrum gloria nec dominus diceret: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis.sic et nos debemus animam pro fratribus ponere. nequaquam igitur in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dicunt si peccato mors ista corpo¬
ris accidisset ñ utiq p̾t remissionẽ
peccators quã redeptor nobis tribu¬
it moreremur: ñ intelligunt quo¬
mͦ res quarũ reatũ ne pꝰt hanc intã
obsint ds̃ soluit. tñ eis ad certam̃
sidi sinit manere. ut ꝑ illas erudi¬
ant᷑ &e exerceant᷑ ꝓficientes in ago¬
ne iusticiȩ. Posset enĩ os alius hoc
ñ intelligens dicere. Si ꝓpt̾ peccatũ
diit d̃s̃ homim. an sudore uultus
dura os asꝑa parit etĩa terra fideliũ:
Itẽ si ꝓpter peccatũ mulieri dictum
est. in gemitu paries. eͥur etiã post
peccators remissionẽ femie fide¬
les. eosdẽ dolores in pariendo patum¬
t᷑. Nc tñ constat ꝓpter peccatũ qͦd
a̾miserãt illos a deo primos hoĩes
hec audisse atq meruisse: nec re¬
sistit his uerbis duum libri que
posui de labore hominis.ce de par¬
turitione mulieris: nisi qui ꝓrsuᷤ
aliems a fide catholica. eisde lit¬
teris aduersat᷑ Uerũ qͥa ce tales

Expanded text:
tem dicunt: Si peccato mors ista corporis accidisset, non utique post remissionem peccatorum, quam Redemptor nobis tribuit, moreremur: non intelligunt quomodo res, quarum reatum, ne post hanc vitam obsint, Deus solvit, tamen eas ad certamen fidei sinit manere, ut per illas erudiantur et exerceantur proficientes in agone justitiae. Posset enim et alius hoc non intelligens dicere, Si propter peccatum dixit Deus homini, In sudore vultus t aspera parit etiam terra fidelium? item si propter peccatum mulieri dictum est: in gemitu paries, cur etiam post peccatorum remissionem feminae fideles eosdem dolores in parturiendo patiuntur?\' et tamen constat propter peccatum, quod admiserant, illos a deo primos homines haec audisse atque meruisse nec resistit his uerbis diuini libri, quae posui de labore hominis et de parturitione mulieris, nisi qui prorsus alienus a fide catholica eisdem litteris aduersatur. Verum quia et tales
Abbreviated transcription (Latin):
ctariit iustus exc fide inueretꝰ. in
tantũ ut nec ip̃e qui die tercio re¬
surrexit. int̾ homines ẽe uoluerit.
sed eis demonstrato in sua carne
resurrectionis exẽplo. quos huiꝰ
rei testes habere dignatꝰ est. in ce-¬
lũ ascenderit. illoꝵ quoq se ocłis
auferens. mcbilq tale cinꝰquã eo-¬
rũ carm iã tribuens. quale in car¬
ne ꝓpria demonstrauerat: ut ce ip¬
si exc fide uiuerent: eiusq iusticie in
etiã illud ẽẽ referendũ. qͦd ait de spu
sc̃o. Non potest ip̃e uenire. nͥ ego abi¬
ero. Hoc enĩ erat dicere. Non poteri¬
tis iuste iuere ex fide. qͦd de meo do¬
no id est de sp̃u sc̃o habebitis. nisi ue¬
stris oculis hoc qͦd intuemini abstu¬
lerotut sp̃ualiter cor ur̃m inuisibilia
credendo ꝓficiat. Hanc ex fide iusti¬
ciã identiđe loquens de sp̃u sc̃o.ita
cõmendat. Ille in qͥt arguet mundũ
de peccato: de iusticia de iudicio. De
peccato qͥdem: qͥa ñ credider̃t in me.

Expanded text:
ctari, ut iustus ex fide uiueret, in ctari, ut iustus ex fide uiueret, in tantum ut nec ipse qui die tertio resurrexit inter homines esse uoluerit, sed eis demonstrato in sua carne resurrectionis exemplo, quos huius rei testes habere dignatus est, in caelum ascenderit illorum quoque se oculis auferens nihilque tale cuiusquam eorum carni iam tribuens, quale in carne propria demonstrauerat, ut et ipsi ex fide uiuerent eiusque ustitiae, in etiam illud esse referendum, quod ait de sancto spiritu: non potest ipse uenire, nisi ego abiero. hoc enim erat dicere: \'non poteritis iuste uiuere ex fide, quod de meo dono, id est de sancto spiritu, habebitis, nisi a uestris oculis hoc quod intuemini abstulero, ut spiritaliter cor uestrum inuisibilia credendo proficiat\'. hanc ex fide iustitiam identidem loquens de spiritu sancto ita commendat: ille, inquit, arguet mundum de peccato, de iustitia, de iudicio: de peccato quidem, quia non crediderunt in me,
Abbreviated transcription (Latin):
moriebat᷑: dixit qͦd pauloante cõ¬
memoram. Eece uemet pͥnceps
mundi id est diabolus. qͥ potestatẽ
habebat mortis. oe in me nichilinue¬
met. id est peccati ꝓpt̾ qͦd homines
mori fecit. Et quasi diceret᷑ ei qua
re moreris. s ut sciant om̃s qͥa uo¬
luntatẽ patris mei facio. surgite
eamꝰ hinc. id ẽ ut moriar ñ haben ᷤ
mortis causam de peccato sub aucto¬
re peccati.s de obedientia os iusti-¬
eia factus obediens usq ad mortẽ.
Et hoc gͦ illo testimonio demonsttũ
est co qͦd timorẽ mortis fideles uin¬
re. Qan ꝓfecto de fuisset. si moxe eẽt
cretlentes immortalitas consecuta.
Quãins itaq multa dñs insibilia
miracła fecerit. unde ipsa fides ue¬
lut quibusd̾a pͥmordiis latescen¬
tib germinaret. os in suũ robur
ext illa teneritudine co alesceret:
tanto ẽ enĩ fortior. qͣntomagis ĩa
ista ñ querit: tñ illud qͦd ꝓmissũ
sꝑamus. inuisibilit̾ uoluit expe¬

Expanded text:
moriebatur, dixit, quod paulo ante commoriebatur, dixit, quod paulo ante commemoravi, Ecce veniet princeps mundi, id est, diabolus, qui potestatem habebat mortis, et in me nihil inveniet, id est, peccati, propter quod homines mori fecit. Et quasi diceretur ei, Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes, luntatem patris mei facio, surgite, eamus hinc, id est, \'ut moriar non habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de oboedientiae iustitia factus oboediens usque ad mortem\'. et hoc ergo illo testimonio demonstratum est et, quod timorem mortis fideles uinere, qui profecto defuisset, si mox esset credentes inmortalitas consecuta. Quamuis itaque multa dominus uisibilia miracula fecerit, unde ipsa fides uelut quibusdam primordiis lactescentibus germinaret et in suum robur ex illa teneritudine coalesceret — tanto est enim fortior, quanto magis iam ista non quaerit —, tamen illud, quod promissum speramus, inuisibiliter uoluit expe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrini st̃ suꝑ terr̃ã. Et paulopꝰt ean¬
dẽ fulei laudẽ ita conclusit. Et om̃s
inqͥt restimoniũ consecuti ꝑfide. ñ
tulert̃ ꝓmissiones dei. Pro nobis
enĩ meliora ꝓuidert̃. ne sine nobis
ꝑfecti ꝑficerent᷑. Hec laus fic̾̃i ñ eẽt.
nec om̃mo ut iam dixi fides eẽt. si
hõmes in credendo p̃mia uisibilia
seqͣrent᷑: hoc est si fidelib merces
immortalitatis in hoc scło reddere¬
t᷑. Hinc ce ip̃e dñs mori uoluit. ut
quẽadmodũ de illo scriptũ est. per
mortẽ enacuaret eũ qui potestatẽ
habebat mortis. id est diabolũ: o li¬
beraret eos qui timore mortis ꝑ to
tã uitã rei erant serintutis. Hoc te¬
stimonio satis etiã illud monstrat᷑.
o&s mortẽ istã corporis pͥncipe atq
auctore diabolo. hoc ẽ ex peccato
accidisse qͦd ille ꝑsuasit: neq ob
aliud potestatẽ habere mortis ue-¬
rissime diceret᷑. Unde ille qͥ sine
ullo peccato uł orignali uł ꝓprio

Expanded text:
peregrini sunt super terram. et paulo post eanperegrini sunt super terram. et paulo post eandem finquit, testimonium consecuti per fidem, non tulerunt promissiones Dei: pro nobis enim meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perficerentur. haec laus fidei non esset nec omnino, ut iam dixi, fides esset, si homines in eredendo praemia uisibilia sequerentur, hoc est, si fidelibus merces inmortalitatis in hoc saeculo redderetur. Hinc et ipse dominus mori uoluit, ut, quemadmodum de illo scriptum est, per mortem euacuaret eum qui potestatem habebat mortis, id est diabolum, et liberaret eos qui timore mortiervitutis . Hoc testimonio satis etiam illud monstratur, et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est, ex peccato accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis verissime diceretur: unde ille qui sine ullo peccato vel originali vel proprio
Abbreviated transcription (Latin):
mortis molestiã delicatius credere¬
t᷑ in xep̃m. Plus gͦ gr̃e p̃stitit plusᷤ
fidelib suis sine oubitatione do¬
naiit. Q.d enĩ magnũ erat indendo¬
ñ mori eos: qͥ crederent credere
se ñ morituros.  Qͣnto est mauiᷤ
qͣnto fortius qͣnto laudabilius ita
credere: ut se speret moriturus
sine fine uicturũ. Demq hoc quib¬
da in fine largiet᷑. ut mortẽ istam re
runt iã pꝰteri qͥ ꝓpter hoc credant:
ñ sperando qͦd ñ uident̾ s amando
qͦd uident. Que fides est eneruis &e
debilis: nec fides om̃mo dicenda qͣn¬
doqͥdem fides ita definita ẽ. Fides est
sperandors substantia conuictio rerũ
que ñ uident᷑. Unde etiã in eade uͥ
& hoc scriptũ est epła ad hebreoᷤ.¬
cũ consequent̾ enumerasset quosda
qui deo fide placuer̃t. scd̃m fide in¬
qͥt mortin st̃ hi om̃s. cũ ñ accepissẽt
ꝓmissionesisz longe eas uidentes ce sa¬
lutantes. es confitentes qͥa hospites ce

Expanded text:
mortis molestiam delicatius credercmortis molestiam delicatius crederctur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donauit. quid enim magnum erat uidendo non mori eos, qui crederent, credere se non moriturum? quanto est maius, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturus • sine fine uieturum ! denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam reprunt iam posteri, qui propter hoc credunt non sperando quod non uident, sed amando quod uident. quae fides est eneruis et debilis nec fides omnino dicenda, quando quidem fides ita definita est: fides est sperantium substantia, conuictio rerum quae non uidentur. unde etiam in eadem, ubi et hoc scriptum est, ad Hebreocum consequenter enumerasset quosdam, qui deo fide placuerunt: secundum fidem, inquit, mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas uidentes et salutantes et confitentes, quia hospites et
Abbreviated transcription (Latin):
ommũ corpons resurrectionẽ inui¬
misit. Quomͦ gͦ plus nobis nocuit
ille peccando. quã iste ꝓfuit redim̃¬
do: cũ ꝑ illius peccatũ tẽporaliter
moriamur. ꝑ istins autẽ rede̾ptionẽ.
ñ ad tẽporałe intã s ad ꝑpetuã re
ne culpa omniũ culparũ cyrogͦ¬
pha delerent᷑: qͥb debitores qͥ in eũ
eredunt a diabolo antea teneban¬
t᷑. Et ideo ait. hic ẽ sangins meus.
qui ꝓ multis effundet᷑ ii remissionẽ
peccatoꝵ. Poterat autẽ etiã hoc do¬
nare credentib: ut nec istiꝰ exꝑi¬
rent᷑ eorporis mortẽ. S si hoc feci ᷤ¬
set: carm quała felicitas ad deret᷑:
minueret᷑ autẽ fidi fortitudo. Sic
enĩ homines mortẽ istã timent:
ut ñ ob aliud felices dicerent ẽẽ
xp̃ianos. nisi qd̾ mori om̃mo ñ poᷤ¬
sent : ac ꝑ hoc ne mo ꝓpter illam
uitã que post istã mortẽ beata
futura ẽ ꝑ uirtutẽ etiã contem¬
nendȩ istius mortis ad xp̃i grãm
festinaret: s ꝓpter remouenda¬

Expanded text:
omnium corporis resurrectionem in uiromisit. quomodo ergo \'plus nobis nocuit ille peccando, quam iste profuit redimendo\', cum per illius peccatum temporaliter moriamur, per istius autem redemptionem non ad temporalem uitam, sed ad perpetuam resne culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent, ac per hoc nemo propter illam uitam, quae post istam mortem beata futura est, per uirtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed propter remouend
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris. Cur ñ potiꝰ hoc attenduit.
hoc audiunt. hoc sine disceptatione
credunt. qͦd apłs sine ambiguitare
locutꝰ est. qͥa ꝓ hominẽ mors. os ꝑ h̾oi¬
nẽ resurrectio mortuoꝵ: ᷤᷤ Sic̃ enĩ

Expanded text:
saluatoris, cur non potius hoc adtendunt, saluatoris, cur non potius hoc adtendunt, hoc audiunt, hoc sine disceptatione credunt, quod apostolus sine ambiguitate locutus est: quia per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. si
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiente cõprimit᷑. S qͥa erat in eo
similitudo carnis peccati: mutatio¬
nes etatũ ꝑpeti uoluit ab ip̃a exor-¬
sus infantia: ut ad mortem etiam¬
uideatur senescendo illa caro ꝑueni¬
re potinsse: nͥ iuuenis fuisset occisus.
Que tñ mors in carne peccati ñe in¬
obedientiȩ debita reddit᷑ in simili¬
tudine autẽ carnis peccati obedien¬
tiȩ uoluntate suscepta est. Ad eã
quippe iturus eãq passurus: hoc
ait. Ecce uenit pͥnceps mundi huiꝰ.
&s in me nichil muemet. S nt sciãt
om̃s qͥa uoluntatẽ patris mei facio:
surgite eamꝰ hinc. His dictis ꝑrexcit
ad indebitã mortẽ: factus obediens
usq ad mortẽ. Qua ꝓpt̾ illi qͥ dicũt.
si pͥmi hõmis peccato factũ ẽ ut mo¬
rerem᷑. xp̃i aduentu fieret ut creden¬
tes in eũ ñ morerem: addunt quasi
rationẽ dicentes. Neq enĩ p̃uarica¬
toris tͣnsgressio plus nobis nocinit:
quã in carnatio uł redẽptio ꝓfint

Expanded text:
praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne peccati inoboedientiae debita redditur, in similitudine autem carnis peccati oboedientiae uoluntate suscepta est. ad eam quippe iturus eamque passurus hoc ait: ecce ucnit princeps mundi huius et in me nihil inueniet; sed ut sciant omnes, quia uoluntatem patris mei facio. surgite, eamus hinc. his dictis perrexit ad indebitam mortem factus oboediens usque ad mortem. Quapropter illi qui dicunt: si primi hominis peccato factum est, ut moreremur, Christi aduentu fieret, ut credentes in eum non moreremur, et addunt quasi rationem dicentes: neque enim praeuaricatoris transgressio plus nobis nocuit, quam incarnatio uel redemptio profuit
Abbreviated transcription (Latin):
am paruulis ẽẽ ih̃m. qui uenit in si¬
militudinẽ carins peccati. ut euacu¬
aret corpus peccatiꝰ: in quo infirmisᷤ¬
simo nulli usi congruis uł idones
infantilib membris. anima rationa¬
lis miserabili ignorantia p̃grauat᷑. ͦ
Quã plane ignozantĩa nullomͦ crecdi¬
derĩ fuisse in infante illo. in quo u̾¬
bñ caro factũ ẽ ut habitaret in no¬
bis: ne illa ipsius animi infirmita¬
tẽ in xp̃o paruulo fuerĩ suspicatus.
quã uidemus in parmilis. Per hanc
enĩ etiã cũ motib irrationabilibus
ꝑturbant᷑. nulla ratione nullo impe-¬
rio. s dolore aliqͣndo uł doloris terro¬
re cohibent᷑: ut om̃ino uideas illus
mobedientiȩ filios. que mouet᷑ in mẽ¬
bris repugnans legi mentis: nec eñ
uult ratio conqͥestit. Werũ ce ip̃a sepe
uł dolore corporis tanquã uapulan-¬
do cõpescit᷑: uł pauescendo. uł tali a¬
liquo ammi motu. ñ tñ uoluntate

Expanded text:
am paruulis esse Iesum? qui uenit in siam paruulis esse Iesum? qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuaret corpus peccati, in quo infirmissimo nulli usui congruis uel idoneis infantilibus membris anima rationalis miserabili ignorantia praegrauatur. quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo, in quo uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo paruulo fuerim suspicatus, quam uidemus in paruulis. per hanc enim etiam, cum motibus inrationabilibus perturbantur, nulla ratione, nullo imperio, sed dolore aliquando uel doloris terrore cohibentur, ut omnino uideas illius inoboedientiae filios, quae mouetur in membris repugnans legi mentis nec. cum uult ratio, conquiescit; uerum et ipsa saepe uel dolore corporis tamquam uapulando conpescitur uel pauescendo uel tali aliquo animi motu non tamen uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
mabat ad hereditatẽ salutis ȩt̾nȩ
quarũ rerũ p̃sentiũ fide informa-¬
int eos. qͥ cũ gererent᷑ aderant arq
impleri p̃dicta cernebant: quarũ
etiã p̃teritarũ fide qͥ pꝰtea fuert̃.
& nos ipsos ce qui deinde futuri
st̾ informare ñ cessat. &na gͦ fide ᷤᷤ
est que om̃s saluos facit. qui ex
carnali generatione sp̃ualit̾ re
ꝓ nobis iudicari oe moni. iudec in¬
uorũ ee mortuors. S huiꝰ uniꝰ fid̾i:
ꝓ significationis oportunitate ꝑ ua
ria tẽpora sacram̃ta uariata st̃. Idem
ip̃e itaq saluator ẽ paruuloꝵ atq
maioꝵ. de quo dixerunt angłi. natꝰ
est uobis hodie saluator de quo dictũ
eius ihm̃: ip̃e enĩ saluũ faciet popłm
suũ a peccatis eoꝵ. Ubi apte demon¬
stratũ ẽt eũ hoc nomine quo appella¬
tus ẽ iħ̾e ꝓpt̾ salutẽ quã nobis tribu¬
it nominari. Ih̃e quippe: latine sal¬
uator ẽ. Quis ẽ quippe qui audeat
dicere. dñm xp̃m tantũ maiorib ñ eti¬

Expanded text:
lutis aeternae, quarum rerum praesentium fide informauit eos, qui cum gererentur aderant atque inpleri praedicta cernebant, quarum etiam praeteritarum fide qui postea fuerunt et nos ipsos et qui deinde futuri sunt informare non cessat. una ergo fides est, quae omnes saluos facit, qui ex carnali generatione in spiritalempro nobis iudicari et mori, iudex uiuorum et mortuorum. sed huius unius fidei ro significationis oporia tempora sacramenta variata sunt. 48. Idem ipse itaque Salvator est parvulorum atque majorum, de quo dixerunt Angeli, Natus est vobis hodie salvator : et de quo dictum eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum, ubi aperte demonstratum est eum hoc nomine, quo appellatus est Iesus, propter salutem quam nobis tribuit nominari; Iesus quippe latine saluator est. quis est igitur qui audeat dicere dominum Christum tantum maioribus. non eti
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ce sanctiꝰ quã eibi quib alimur.
q̃m sacramentũ ẽ uerũ: oe ipsos
idem apłs dixit. ꝑ uerbũ dĩ os ora-¬
cionẽ qua oramus. utiq nr̃a corpꝰ¬
uerit ñ in uentrẽ uadat. & in seces¬
sũ emittat᷑ ꝑ corrruptionẽ. qͥa oĩa
terrena soluunt᷑. unde ce ad aliã
escã quȩ ñ corrũpi tur dñs nos
ex hortat᷑. ita scĩficatio caterumi¬
i si ñ fuerit baptiratꝰ. ñ ei ualet
ad intrandũ in regnũ cȩlors. aut ad
peccatoꝵ remissionẽ: ac ꝑ hoc ce il¬
la sc̃ificatio cinꝰcũq modi sit. quã
in filiis fideliũ ẽẽ dixxit apl̃s. ad istã
de baptismo os de peccati onigine
uł remissione questionẽ. om̃ino ñ ꝑ¬
tinet. N̾a &e conuges infideles in
connigib fidelib scĩficari dicit. eo
loco ip̃so ita dicens. Sc̃ificatur enĩ
uir infidelis in uicore: &e sc̃ificatur
mulier infidelis in fr̃e. Alioqͥn filii
ur̃i immundi eeñt. nc autẽ sc̃ĩ st̃.
Non opinor qͥsqͣm tã infidelit̾ intel¬

Expanded text:
tamen et sanctius quam cibi quibus alimur, quoniam sacramentum est. uerum et ipsos idem apostolus dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpusuerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis in uxore et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intel
Abbreviated transcription (Latin):
net in uetustate carnis tanqͣm su¬
ꝑatũ ce ꝑemptũ si ñ illicitis consen
missũ. usq adeo sp̃s inta discerint᷑.
in cuiꝰ nouitatẽ baptizati ꝑ dei gra¬
tiã renascunt᷑: ut parũ fuerit apło̾
dicere tales ñ ẽẽ in peccato: nnsi etiã
diceret in ip̃a carne illos ñ eẽ: an¬
teqͣm ex hac mortali uita migrarẽt.

Expanded text:
net in uetustate carnis tamquam sunet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensmissum, usque adeo spiritus uita discernitur, in cuius nouitate baptizati per dei gratiam renascuntur, ut parum fuerit apostolo dicere tales non esse in peccato, nisi etiam diceret in ipsa carne illos non esse, antequam ex hac mortali uita emigrarent;