comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multi. Qm̃ circũdederũt me.
non pro ueritate sed ꝓ cõlue¬
tudine latrãtes multi: Cõ¬
ciliũ malignãciũ circũde¬
ciũ obsedit me: foderunt
manus meas et pedes meoᷤ.
rĩt ĩ ligno crucis extenta oĩa
ossa mea. Ipĩ uero cõsidera¬
uerũt et cõspexerũt me. Ipĩ
uero id est nõ mutati. cõsi¬
derauerunt et cõspexeriit me

Expanded text:
multi: quoniam circumdederunt me, multi: quoniam circumdederunt me, non pro veritate, sed pro consuetudine, latrantes multi. Concilium malignantium circudedit me. Foderunt manus meas et pedes: foderrunt in ligno crucis extenta omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me: ipsi vero, id est non mutati, consideraverunt et conspexerunt me.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. sed decupiditatib suiˢ.
Sicut leo rapiẽs et rugiẽs
sicut leo cuius rapinã est
qd̃ app̃hensus adductus sũ.
et rugitus. crucifige. cruci
sũ. ubi lapsi sunt ꝑsecuto¬
res mei: Et timore Disꝑsa st̃
ame firmamẽta corporis
hoc est ecclẽ. Discpli mei: Sa¬
ctũ est cor meũ tãquã cera li¬
quescens ĩ medio uẽtris mei
Sapiẽcia mea q̃ ĩ scĩs libris
deme cõscripta est. tãquã du¬
ra et clausa non ĩtelligebãt.
Scd postquã ignis mẽe passi¬
oius accessit: tãquã lique¬
facta manifesta est. et excep
mea: exaruit passione u̾tꝰ
mea nõ uelut fenũ sed ue¬
lut testa. q̃ igne fit firmior.
Et lingua mea adhesit fau¬
cib meis: et seruauerũt ap̃
se p̾cepta mea. illi per quos
locuturus erã: Et ĩpuluerẽ
mortis deduxisti me. et ĩ mi¬
pios morti destinatos. quo ᷤᷤ
tãquã puluerẽ ꝓicit uentꝰ
afacie terre. deduxisti me.
Qm̃ circũdederũt me canes

Expanded text:
tuis, sed de cupiditatibus suis. tuis, sed de cupiditatibus suis. Sicut leo rapiens et rugiens: sicut leo cujus rapina est, quod apprehensus adductus sum; et rugitus, Crucifige, Crucifsum, ubi lapsi sunt persecutores mei; et timore dispersa sunt a me firmamenta corporis, hoc est Ecclesiae, discipuli mei. Factum est cor meum sicut cera liquescens, in medio ventris mei: sapientia mea, quae in sanctis libris de me conscripta est, tanquam dura et clausa non intelligebatur; sed postquam ignis meae passionis accessit, tanquam liquefacta, manifestata est, et exceptmea: exaruit passione virtus mea; non velut fenum, sed velut testa, quae fit igne firmior. Et lingua mea adhaesit faucibus meis: et servaverunt apud se praecepta mea illi, per quos locuturus eram. Et in pulverem mortis deduxisti me: et in impios morti destinatos, quos tanquam pulverem projicit ventus a facie terrae, deduxisti me.m circumdederunt me canes
Abbreviated transcription (Latin):
me de uentre; Qñi tir es qͥ
eduxisti me. non solun
de illo uẽtre uirginali. Nam
oĩbus hoĩbz lex ista nascend
est ut de uẽtre extrahãtur.
sed etiã de uentre uidaice gẽ¬
tis. cuius tenebris obteqͣit
et nõdũ ilucẽ xp̃i natus ĩ.
quisquis ĩcarnali obserua¬
tione sabbati et circũcisio¬
nis ceterorũq taliũ. salutẽ
ponit: Spes mea ab uberibz
matris mee. Spes mea deꝰ
non ex quo uberib u̾guns
lactari coepi. nã et ante
ge sicut de uẽtre dixi extrã¬
xisti me. ne carnalem cõ-¬
suetudinẽ sugerem: In te
cõfirmatus sum exutero
nõ me ꝑtulit sed iactauit
me: Non autem cecidi. qͥa
cõtinuisti me: de uẽtre ma¬
tris mee d̾s m̃s es tu: non
effecit uẽter mrĩs mee ut
tãquã paruulus oblitus¬
m̃s gͦ es tu. ne discedas a
me qm̃ tribulatio iuxta
me est; na est ĩ corpore mes.
Qĩ non est qui adiuet. qs
eni adiuuat. si tu non adiu
titudo luxuriantis plebis.
Tauri pĩgues obsederũt me.
et principes eius de oppreslio¬

Expanded text:
me de ventre: quoniam tu es qui extraxisti me, non solum de illo ventre virginali, nam omnibus hominibus lex ista nascendi est ut de ventre extrahantur, sed etiam de ventre Judaicae gentis; cujus tenebris obtegitur, et nondum in lucem Christi natus est, quisquis in carnali observatione sabbati et circumcisionis caeterorumque talium salutem ponit. Spes mea ab uberibus matris meae: spes mea Deus, non ex quo uberibus virginis lactari coepi, nam et ante gae, sicut de ventre dixi extraxisti me, ne carnalem consuetudinem sugerem. 11. In te confirmatus sum ex uteronon pertulit, sed jactavit me. Non autem cecidi, quia constituisti me. De ventre matris meae, Deus meus es tu. Non effecit uterus matris meae, ut tanquam parmeus ergo es tu, ne discedas a me: quoniam tribulatio juxta me est; nam est in corpore meo. Quoniam non est qui adjuvet: quis enim adjuvat, si tu non adjuvedit me multitudo luxuriantis plebis. Tauri pingues obsederunt me: et principes ejus de oppressio
Abbreviated transcription (Latin):
aduiuet: Circundederunt
me uituli multi. tauri pĩ¬
gues obsederunt me. Po¬
pulus et principes. populuᷤᷤ
iutuli multi. pͥncipes fauri

Expanded text:
 Circumdederunt me vituli multi, tauri pingues obsederunt me: populus et principes; populus, vituli multi; principes, tauri
Abbreviated transcription (Latin):
mis. sed ille u̾nus et ñ ho¬
mo. Unde non homo:
Quia ũs. Quare gͦ sic se
abiecit. ut diceret mus:
An quia uerms. ħ de car¬
ne sme concubitu nasci¬
tur. sicut xpͣc de maria ui¬
gine: et uernus. et tam̃ nõ
homo. Quare uermus: Q
mortalis. quia sine sine co¬

Expanded text:
mis; sed ille, Vermis, et non homis; sed ille, Vermis, et non homo. Unde non homo? Quia Deus. Quare ergo sic se abjecit ut diceret, Vermis? An quia vermis de carne sine concubitu nascitur, sicut Christus de Maria virgine? Et vermis, et tamen non homo. Quare vermis? Quia mortalis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
aurosordes toilit: Inquibz
autem habitat d̾s: utiq i
tribulatione meliores fuĩt.
tãquã aurũ probati: et si for¬
te pecierit ĩunicus diaboluᷤ.
et concessũ illi fuerit. siue
aliquo dolore corporis. siuie
aliquo dãno. siue amissi¬
onum suorũ: fixũ corha¬
beat ĩ illo qui se nõ subtra¬
hit. et si quasi subtrahit
auren ploranti sed apponit
gat. qui nos fecit: noit etre¬
ficere nos: bonus est structor
Inte sperauerũt patres nri.
sperauerũt et eriusti eos. Et
nouimus et leginius. quã
multos patres nrõs spãtes
ĩse eruit ds: Eruit ip̃m po¬
pulũ isrl̃ de terra egypti. e¬
ruit tres pueros de camino.
eruit dauelẽ de lacu leonũ
eruit susannã de falso cri-¬
mine: Omẽs ĩuocauerũt
et eruisti eos; Nũquid defe¬
cit ad filiũ suũ. ut ĩcruce
pendẽtem no exaudiret: qͣre
autem ipse no eruit mo¬
do qui dixit. ĩte spauerũt
patres nrĩ et erusti eos:¬
Ego autem sum uerms.
et non honio: uerms et

Expanded text:
auro sordes tollit. In quibus auro sordes tollit. In quibus autem habitat Deus, utique in tribulatione meliores fiunt, tanquam aurum probati. Et si forte petierit inimicus diabolus, et concessum illi fuerit: sive aliquo dolore corporis, sive aliquo damno, sive amissione suorum, fixum cor habeat in illo qui se non subtrahit; et si quasi subtrahit aurem ploranti, sed apponit gat qui nos fecit, novit et reficere nos. Bonus est structor In te speraverunt patres nostri: speraverunt, et eruisti eos. Et novimus, et legimus quam multos patres nostros sperantes in se eruit Deus. Eruit ipsum populum Israel de terra Aegypti ; eruit tres pueros de camino ignis ; eruit Danielem de lacu leonum ; eruit Susannam de falso crimine . Omnes invocaverunt, et eruti sunt. Numquid defecit ad Filium suum, ut in cruce pendentem non exaudiret? Quare autem ipse non eruitur modo, qui dixit: In te speraverunt patres nostri, et eruisti eosEgo autem sum vermis, et non homo. Vermis, et
Abbreviated transcription (Latin):
et tribulationẽ medicamẽ¬
tũ eẽ ad salutẽ. nõ penã ad
danationẽ. Sub medicamẽ¬
to positus ureris. lecaris.
clamas. nõ audit medicꝰ
ad uolũtatẽ. sed audit ad
ĩtelligere quia ad utilitatẽ
quosdã non exaudis. et ad
damnationẽ quoldã exau-¬
dis: Adutilitatẽ nõ exau¬
ditus ẽ paulus. ad damna¬
tionẽ exauditus est diabo¬
lus. Petit iob tẽptãdũ. et
non cessũ ẽ. Demones pe¬
cierũt seire ĩporcos: exau
exauditur. Sed illi exaudi¬
unt ad dãnationẽ. apl̃s
exauditur ad salutẽ. quia
non ad insipienciam sibi.
Tu autem in scõ hĩtas lauᷤ
isral̃: quare non exaudis
et tuos. Quare dico ista:
Menĩtote semper dici dõ gͣ¬
cias: et magna ẽ hic multi
um suum: nam quãdo
bene est homini: desertus
est sibi xpĩanꝰ. Ignis ĩtrat
ĩ fornacẽ. et fornax aurificis
magni sacram̃ti res est: Ibi
est aurũ. ibi palea. ibi ignis
est diuersus. et diuersa agit:
Paleam in cinerem uertit.

Expanded text:
et tribulationem medicamenet tribulationem medicamentum esse ad salutem, non poenam ad damnationem. Sub medicamento positus ureris, secaris, clamas: non audit medicus ad voluntatem, sed audit ad intelligere quia ad utilitatem quosdam non exaudis, et ad damnationem quosdam exaudis. Ad utilitatem non est exauditus Paulus, ad damnationem exauditus est diabolus. Petiit Job ad tentandum, et concessum est . Daemones petierunt se ireexauditur: sed illi exaudiuntur ad damnationem, Apostolus non exauditur ad salutem: quia non ad insipientiam mihi. Tu autem in sancto habitas, laus Israel. Quare non exaudis et tuos? Quare dico ista? Mementote semper dici, Deo gratias. Et magna est hic multitum suum. Nam quando bene est homini, desertus est sibi christianus. Ignis intrat in fornacem, et fornax aurificis magni sacramenti res est. Ibi est aurum, ibi est palea, ibi ignis est diversus, et diversa agit; paleam in cinerem vertit,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. id ẽ eccl̃am: Nisi forte
putatis fr̃s. qͥa quãdo dixit
d̾s. pr̃ si fieri potest trãseat
ame calix ilte: mori tunebat
Non est forcior nules: quam
imꝑator. Sufficit seruo ut sit
sicut dñs eiꝰ. paulus dicit.
miles regis xp̃i. cõpellore
Ille optat mortẽ ut sit cũ xͦ¬
et ip̃e xp̃c timet mortem:.
ded quid nͥ ĩfirmitatem no¬
strã portabat. et ꝓ hiis qui ad¬
huc timent mortem incor¬
pore suo cõstitutis ista dice¬
bat: Inde erat illa uox. men¬
brorum ipsius uox erat nõ
capitis. Sic et hic. ꝑ diẽ et
noctem clamabo. et ñ exau¬
dies: Multi enĩ clamant ĩ
tribulatione et ñ exaudiũt.
sed ad salutẽ ñ ad ĩsipienciã.
Clamauit paulus ut aufer¬
rtur ab eo stimulus cariiᷤ
et non est exauditus ut au¬
ferretur. et dictũ ẽ ei: suffi¬
cit tibi grã mea: nã u̾tus
ĩ ifirmitate ꝑficit᷑: gͦ ñ ẽ
gxauditus. sed ñ ad ĩsipiẽ¬
tiã sed ad sapienciã. ut ĩtel¬
ligat homo medicũ eẽ dñ.

Expanded text:
isi forte putatis, fratres, quia quando dixit Dominus, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste , mori timebat. Non est fortior miles, quam imperator. Sufficit servo ut sit sicut dominus ejus . Paulus dicit, miles regis Christi: Compellor eIlle optat mortem, ut sit cum et ipse Christus timet mortem? Sed quid nisi infirmitatem nostram portabat, et pro his qui adhuc timent mortem in corpore suo constitutis, ista dicebat? Inde erat illa vox, membrorum ipsius vox erat, non capitis; sic et hic, Per diem et noctem clamavi, et non exaudies. Multi enim clamant in tribulatione, et non exaudiuntur: sed ad salutem, non ad insipientiam. Clamavit Paulus ut auferretur ab eo stimulus carnis, et non est exauditus ut auferretur; et dictum est ei: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Ergo non est exauditus; sed non ad insipientiam, sed ad sapientiam: ut intelligat homo medicum esse Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne longe facias auxiliũ
tuũ a me: Tu autẽ dnẽ
non ĩ fine sclĩ sicut ceteroᷤ
sed statim reluscita me: In
defensionẽ meã aspice; Aspi-¬
ce ne quid michi noceãt:
dissẽsioĩs. Et de manũ ca-¬
nis unicã meã: et de ptãte
pplĩ ex cõsuetudine latran
me fac de ore regni scl̃aris:
et acornibz unicorniũ huĩ¬
litatem meã: et a sublimi¬
tatibz suꝑborũ se sĩgulari¬
ter erigẽciũ. cõlortesq nõ
fieri uolentiũ. saluam fac
nomen tuũ frĩbz meis:
narrabo nomẽ tuũ huili¬
bz et se ĩuicem diligentib.
sicut ame dilecti lut. trĩb
meis. In medio eccle cãta¬
bo te: In medio eccl̃e gaudẽs
dnm̃. nolite q̃ rere laudẽ
uram sed ip̃m laudate:
Uniuersũ semẽ iacob ma¬
gnificate eũ: Uniuersũ ser
eiꝰ cui maior seruit. mar¬

Expanded text:
ne longe feceris auxilium tuum a me: tu autem, Domine, non in fine saeculi, sicut caeteros; sed statim resuscita me. In defensionem meam aspice: aspice, ne quid mihi noceant. dissensionis. Et de manu canis unicam meam: et de potestate populi ex consuetudine latrantme fac de ore regni saecularis. Et a cornibus unicornuorum humilitatem meam: et a sublimitatibus superborum se singulariter erigentium, consortesque non ferentium, salvam fac nomen tuum fratribus meis: narrabo nomen tuum humilibus, et se invicem diligentibus sicut a me dilecti sunt fratribus meis. In medio Ecclesiae cantabo te: in medio Ecclesiae gaudeDominum, nolite quaerere laudem vestram, sed ipsum laudate. Universum semen Jacob, magnificate eum: universum semen ejus cui major serviet, mag
Abbreviated transcription (Latin):
memorabunt et cõu̾tẽtur
ad dnm̃ uniuersi fines t̾re.
cõmemiorabũt᷑: exciderat
enim ds gẽtib mortalit
natis. et in exteriora tenden¬

Expanded text:
memorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae: commemorabuntur; exciderat enim Deus Gentibus mortaliter natis et in exteriora tenden
Abbreviated transcription (Latin):
bũ caro factũ ẽ. et hĩtauit
ĩnobis. Qm̃ tu extraxisti
me deuentre: Deꝰ mĩs ab u¬
berib matris mee.. Ante se¬
tu mͥ solus esses spes. iã tã¬
quã homo. iã tãquã ĩfirmꝰ.
iã u̾bũ caro factũ. Deuen¬
tre matris mee d̾̃s nĩs es tu.
Non de te d̾s m̃s: nã de te pa¬
ter mĩs sed de uentre matri

Expanded text:
tum est, et habitavit in nobis. Quoniam tu extraxisti me de ventre: Deus meus, ab uberibus matris meae: nam ante saemihi tu solus esses spes, jam tanquam homo, jam tanquam infirmus, jam Verbum caro factum. De ventre matris meae Deus meus es tu: non de te Deus meus; nam de te Pater meus: sed de ventre matris
Abbreviated transcription (Latin):
do patit᷑. et deĩde uidete quar
multi ĩuocauerũt. et statĩ
ad tẽpus ñ ad futurã uitã
sed cõtinuo liberati sũt: I
iob diabolo petenti conces¬
sus est: putrescens uermi¬
bus: Tamen adhanc uitã
reparauit lalutẽ. dupla
accepit que ꝑdiderat: Dñs
autem flagellabatur. et
bãt. Spinis coronabatur.
nemo subueniebat: leua¬
batur in lignũ. nemo erul
quid me dereliquisti. nõ lb̃

Expanded text:
et deinde videte quaremulti invocaverunt, et statim ad tempus, non in futura vita, sed continuo liberati sunt. Ipse Job diabolo petenti concessus est, putrescens vermibus: tamen in hac vita recuperavit salutem, duplo accepit quae perdiderat : Dominus autem flagellabatur, et bat; spinis coronabatur, nemo subveniebat; levabatur in ligno, nemo eruit; quid me dereliquisti? n
Abbreviated transcription (Latin):
cõfuli. Inte sꝑauerũt. nec
eos fefellit spes: Nõ enĩ ĩ se
tus sũ. ut essẽ ĩ hoiẽ ultra
hoiẽs. ut uel sic dignaret᷑
mutari huãna lupbia hu¬
militatẽ meã: Opprobrium
hominũ et abiectio plebis.
In qua factus lũ opprobriũ
hoim̃. ita ut ꝓcõuicioso
ciebant me subsãnabant
me. Om̃s qui cõspiciebãt
me.irridebant me: Et locu¬
ti sũt labiis. et mouerunt
caput: Et locuti st̃ nõ ĩ cor¬

Expanded text:
confusi: in te speraverunt, nec confusi: in te speraverunt, nec eos fefellit spes; non enim in se tus sum, ut essem in homine ultra homines; ut vel sic dignaretur imitari humana superbia humilitatem meam. Opprobrium hominum et abjectio plebis: in qua factus sum opprobrium hominum, ita ut pro convicioso s qui conspiciebant me, subsanabant me: omnes qui conspiciebant me, irridebant me, Et locuti sunt labiis, et moverunt caput: et locuti sunt non in cor
Abbreviated transcription (Latin):
apctõrib salus: Berba deli¬
ctorũ meorũ. Nã hec uerba
sũt nõ iusticie sed delictorũ
meorũ. Uetus enĩ homo cõ¬
fixus cruci loquitur. eciam
causã ignorans quare illũ
dereliq̃rit ds̃. Aut certe longe
Deus meus clamabo ad te in
rebus prosperis huius uite.
ut non mutãtur. nec exau¬
dies. qͥa uerbis delictorũ ad te
clamabo: Et nocte. et non ad
ĩsipiẽtiã mͥ. Et ĩ adu̾sis utiq
huiꝰ uite clamabo ut prospe¬
rent᷑. et similiter nõ exau¬
dies. Neq hoc facis ad ĩsipi¬
c̃tiã mͥ sed potius ut sapiã
quid me clamare uelis. Nõ
uerbis delictorũ ex desiderio
tẽporalis uite. sed u̾bis cõu̾¬
ĩmundũ delictorũ u̾ba non
exaudies. Laus uidentis te
non eius qui laudem sua
q̃sunt in gustãdo uetito ci¬
bo. ut aꝑtis corporeis oculis
abscondere se conaretur a
cet non querentes suã lau
clamauerũt. nõ u̾bis deli¬
ctorũ a quib longe est sa¬
lus. et ideo saliui fãcti sũt.
Inte spauerũt et non st̾

Expanded text:
a peccatoribus salus . Verba delictorum meorum: nam haec verba sunt non justitiae, sed delictorum meorum. Vetus enim homo confixus cruci loquitur; etiam causam ignorans quare eum dereliquerit Deus: aut certe, LongeDeus meus, clamabo ad te in rebus prosperis hujus vitae, ut non mutentur; nec exaudies, quia verbis delictorum meorum ad te clamabo. Et nocte, et non ad insipientiam mihi: et in adversis utique hujus vitae clamabo ut prosperentur, et similiter non exaudies. Neque hoc facis ad insipientiam mihi, sed potius ut sapiam quid clamare me velis; non verbis delictorum ex desiderio temporalis vitae, sed verbis conveimmunda delictorum verba non exaudies. Laus videntis te, non ejus qui laudem suam quaesivit in gustando vetito cibo, ut apertis corporeis oculis abscondere se conaretur a cet, non quaerentes suam laudclamaverunt, non verbis delictorum a quibus longe est salus, et ideo salvi facti sunt. In te speraverunt, et non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: edent pauperes et satu¬
rabutur: edent humiles
et cõtẽptores scl̃i. et muta¬
huntur. Ita enĩ copiã scli¬
huius ñ cõcupiscent. nec
timebũt inopiam: Et lau¬
dabunt dum qui reqͥrũt
ctacio saturitatis illius.

Expanded text:
 Edent pauperes, et saturabuntur: edent humiles et contemptores saeculi, et imitabuntur; ita enim nec copiam hujus saeculi concupiscent, nec timebunt inopiam. Et laudabunt Dominum qui requirunt ctatio saturitatis illius.
Abbreviated transcription (Latin):
Mãducauerũt et adoraue¬
runt oẽs diuites t̾re: mã¬
ducauerũt corpus huilita¬
tis dnĩ sui. etiã diuites t¬
re. Nec licut pauperes la¬
turati sunt usq ad mmuta¬
tionẽ sed tam̃ adorauerũt
In cõspectu eius procident
uniuersi qui descendunt
in terram. Solus eiũ u¬
det quomodo porro cadent
uniuersi: qui celestẽ conu̾¬
sationẽ deserentes ĩ terra eli¬
gũt beati apparere hoĩbus.
non uidentib ruinã corũ.¬

Expanded text:
oraverunt omnes divites terrae: manducaverunt corpus humilitatis Domini sui etiam divites terrae, nec sicut pauperes saturati sunt usque ad imitationem, sed tamen adoraverunt. In conspectu ejus procident universi qui descendunt in terram: solus enim videt quomodo procidant universi, qui coelestem conversationem deserentes, in terra eligunt beati apparere hominibus, non videntibus ruinam eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c loquit᷑. Matutina ciũ fuit
pima sabbati resurrectio eiꝰ
qua susceptꝰ est ĩet̾nã uitã.
qui mors ult̾ nõ duãbitur:
Dicũt autẽ ista exꝑsona cru¬
cifixi. Nam de capite psalmi
cũ ĩcruse penderet. ꝑsonant
etiã seruans ueteris honis
cuius mortalitatẽ portauit.

Expanded text:
atutina enim fuit prima sabbati resurrectio ejus, qua susceptus est in aeternam vitam: cui mors ultra non dominabitur . Dicuntur autem ista in persona crucifixi. Nam de capite psalmi cum in cruce penderet : personam etiam servans veteris hominis, cujus morta
Abbreviated transcription (Latin):
suorum necessitatib et aliis indi¬
gentib tribuebat. Tunc primum
ecclesiastice pecunie forma est in
stituta: ubi intelligeremus quod
precepit non cogitandum esse de
crastino non ad hoc fuisse precep¬
tum: ut nichil pecunie seruetur
a scĩs. s ne deo ꝓ ista seruiatur. et
ꝓpt̾ inopie timorem iusticia dese
ratur. Nam et apls inposterum ꝓ¬
uidens ait. Siquis fideles habet
uiduas sufficienter tribuat eis
ut non grauetur ecclesia. quo ue¬
ris uidius sufficere possit Cum
ergo accepisset buccellam exiit con¬
tinuo. erat autem nox. Et ipse qui
exiit erat nox. Oum ergo exisset nn
ait ih̾e. Nunc clarificatus est filiꝰ
hominis. Dies ergo diei eructaint
uerbum. idest xp̃c discipulis fide¬
lib ut audirent eum et amarent
sequendo: et nox nocti annuntia¬
uit scientiam. id est iuidas iudeis
infidelib ut uenirent ad eum et
apprehenderent persequendo. S
iam hinc in sermone dm̃ qui est
factus ad pios. anteqͣ teneret᷑ ab

Expanded text:
suorum necessitatibus et aliis indisuorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesstituta, ut intelligeremus, quod precepit non esse cogitandum de crastino non ad hoc fuisse preceptum, ut nichil peccunie servetur a sanctis, sed ne deo propter ista serviatur et propter inopie timorem iusticia dratur. Nam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hoverbum , id est, Christus discipulis fidelibus ut audirent eum, et amarent sequendo, et nox nocti annuntiavit scientiam , id est Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehejam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab
Abbreviated transcription (Latin):
tam penam exprimens proditoris:
quam mercetiem significans redẽp¬
toris. Mixit enim qd facis fac crti¬
us non tam in pnicuem perfidi seiu¬
eno. quam ail salurẽ fidelium fes¬
tinando: quia traditus est propt̾
delicta nr̃a. et dilexit ecclesiam et
seipsum tradidit pro ea. Tnde et
de seip̃o dicit apłs. qui me dilexit
et tradidit seipsum pro me. Nisier¬
go se traderet xp̃c. nemo traderet
xp̃m. Quid habet uidaᷤ nisi pecca¬
tum: Neq enum in tradendo xp̃o
luit. s nolenti est data quam meru
scipsum. Ille agebat negotium sue
uenditionis: iste nostre redemptio¬
nis. Qł facis fac citius. Non qͥa
tu potes. s quia hoc uult qui totũ
potest. Hoc autem nemo sciuit dis¬
cumbentium. ad quid dixerit ei.
Quidam enim putabant quia lo¬
culos habebat iudas. quia dicit ei
iħe: eme ea que opus sunt nob̾ ad
diem festum. aut egenis aliqͥd ila¬
ret. I abebat ergo et idñs loculos.
et a fidelib oblata conseruans. et

Expanded text:
tam poenam exprimens proditoris, tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et metipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderet Christus, nemo traderet Christum. Quid habet Judas, nisi peccatum? Neque enim in tradendo Chrisluit, sed nolenti est data quam meruiit Christus seipsum: ille agebat negotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum potest. 5. Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia loculos habebat Judas, quia dicit ei Jesus, Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum; aut egenis ut aliquid daret. Habebat ergo et Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et
Abbreviated transcription (Latin):
lix porrectam suũ expͥmit t̾ilitorẽ
fortassis per panis tinctionem illtꝰ
significans fictionem. Non eñ oĩa
que tingunt᷑ abluunt᷑. s ut infict¬
autur nonnulla tinguntur: Si aũ
bonum aliqͥd hic significat tinctio.
eidem bono ingratum non in me¬
rito est secuta lampnatio: Adhuc
tamen iule possesso non a dño s a
diabolo. cum homini ingrato intͣs¬
set panis in uentrem hostis in men¬
tem: adhuc inquam tanti mali ĩa
corde concepti plenus restabat effec-¬
tus. cuius iani precesserat damp¬
naiulus affectus. Itaq cũ dñs paniꝰ ui¬
uus panem mortuo tracdidisset et
panem tradendo panis traditorem
ostendisset. qdđ̃ facis inqͥt fac citius.
Non precepit facinus. s predixit ui¬
de malum: nobis bonum. Quil e¬
num iude peius: Et quid nob me¬
lius qũa traditus xp̃c: Ab illo ad¬
uersus illum. pro nobis preter illũ.
Qł facis fac citius. O uerbum liben¬
tius parati quam irati. o uerbũ nõ

Expanded text:
atque porrectam suum exprimit traditorem, atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non
Abbreviated transcription (Latin):
iti ui dñi traditorem. ut sibi iam
nadlitum plenius possideret. in qũe
ptius intrauerat ut deciperet. Neq
qum in illo non erat quando ad ui¬
ios perrexit et de pretio tradendi
sĩi pactus est: cum hec apertissime
icas ewangelista testetur et dicat
mletiu. et abiit et locutus est cum
principib sacerdotum. Ecce ubi os¬
mmditur qđ iam intrauerat satha¬
ius ui uidam. Prius ergo iutraue¬
nit in mutendo in cor eius cogutaui¬
mem qui traderet xp̃m. talis em̃i
ian uenerat ad cenandum: nunc
autem post panem intrauit in eũ.
non ut adhuc alienum temptaret.
hut pprium possideret. Non autẽ
lt putant quilam negligenter le¬
rentes tunc iulas xp̃i corpus acce¬
nit. Intelligendum est enim quod
lin omnib eis listribuerat dñs
saramentum corporis ⁊ sangui¬
lis sui ubi et ipse uidas erat sicut
sslucas euiclentissime narrat. ac
demnde ail hoc uentum est ubi se¬
aindum uarrationẽ iohannis aꝑ¬
isuine dñs per buccellam tincta

Expanded text:
in Domini traditorem, ut sibi jam in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius posprius intraverat ut deciperet. Neque enim cum illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est; cum apertissime Lucas evangelista testetur, et dicatodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur, quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem quo traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non adhuc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate perficit᷑. Eece per
malum factum est bonum. dum
bene accipitur malum. Quid ergo
miraris si latus est iude panis ͥ
per quem manciparetur diabolo.
cum uideas e contrario datũ pau¬
lo angłin iliaboli per queni perfi¬
ceretur in xp̃o: ᷤ Ita et malo bonũ
cordamini uude sit scriptum. qui¬
cumq manducauerit panem aut
biberit calicem dm̃i indigne. reus
erit corporis et sanguinis dm̃i. Et
de hiis erat sermo cum hoc apłs
diceret qui dñi corpus uelut al
um quemlibet cibũ indiscrete neg¬
ligenterq sumebant. Hic ergo si
corrripitur qui non diuiclicat hoc
est non discernit a ceteris cibis do¬
minicum corpus. quomodo clamp¬
natur qui ad eius mensam fing̃s
amicum accedit inimicus: Si re¬
prehensione tangitur negligen¬
tia conuiuantiᷤᷤ qua pena percutit᷑
uenditor inuitantisꝰ Quid erat
autem panis traditori datus nisi
demonstratio cui gr̃e fuisset ig̃tꝰ:
hirauit ergo post hunc sathanas pa

Expanded text:
in infirmitate perficitur » . Ecce per in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum cordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas
Abbreviated transcription (Latin):
posse nonullos.
stue pios ut reqͥ¬
rant. sie impios
ut reprehendant:
quł postea quam panem tinctum¬
suo traditori dñs dedit intraue¬
scriptum est. Et cum intuxisset
panem. dedit uule symonis scari¬
othis: et post panem tunc introi
porrectus le mensa xp̃i ut post il¬
lum intraret in eius discipulum
sathanas: Quib respondemus.
hinc nos potius doceri quam sit
cauendum male accipere bonui.
Multum quippe interest. non qͥil
accipiat s quis accipiat. nec qua¬
le sit qł clatur. s qualis sit ip̃e cui
latur. Nam et bona obsunt ⁊ ma¬
la prosunt sicut fuerint quibus
dantur. Peccatum inquit aposto¬
lus ut appareat peccatum. per bo¬
num michi operatum est mortẽ.
Ecce per bonum factum est malũ.
dum male accipitur bonum. ltẽq
ipse ait. In magnitudine reuelani¬
onum mearum ne extollar. datus
est michi stimulus caruis mec an¬
gelus sathane qui me colafiret.
Propter qł ter dñm rogaui ut au¬
ferret cum a me. et dixit mͥ. Sufsi¬
cit tibi gratia mea. nam uirtus

Expanded text:
posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intravedero. Et cum intiuxisset panem. dedit Judae Simoni Scariothe. Et post panem acceptum. porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus
Abbreviated transcription (Latin):
s tantummodo innuendo. Innu¬
it inquit et dicit. utiq innuen-¬
lo dicit. Si enun cogitando aliqͥd
dicitur sicut scriptura loquitur
lixerunt apud semetipsos. quan¬
tomagis iunuendo ubi iam foras
qualibuscumq signis promitur
qod fuerat corde conceptũ: Qͥa
ago dixit innuendo: Quid. nisi
qilł sequitur quis est de quo dic̃:
her uerba petrus inuuit. qͥa non
sino uocis s motu corporis dixit.
liaq cum recubuisset ille supra
petus ihu. Hic est utiq pectoris
siuus. sapientie secretum. Dicit ei.
Dñe quis est: Respondit iłis. Ille
est: cui tunctum panem porrexero.
Et cum tinxisset panem: dedit iude
symonis scariothis. Et post panẽ.
tune introuut in illum sathanas
Expressus est traditor. nudate sunt
latebre tenebrarum. Bonum ẽ qd̃
accepit. s malo suo accepit: quia ma¬
le bonum malus accepit. Terum
de isto pane tincto qui porrectus
est ficto et le hiis que sequuntur
multa dicenda sunt: quib necessa¬

Expanded text:
sed tantummodo innuendo: Innused tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessa
Abbreviated transcription (Latin):
tius quam miremur. Quid eñi
deperit ueritati. quando et res
ipsa dicitur. et modo quod am
dicendi iactantia deuitatur:
Hoc quippe narrabat qił ad euis
laudem maximam pertiunebat.
Quid est autem quem diligebat
ilie quasi alios non diligeret de
quib idem ipse iohannes superiꝰ
ait in finem dilexit eos: et ipse ilo¬
minus maiorem hac caritatem
nenio habet. quam ut animain
suam ponat ꝓ amitis suis: Et qͥs
gnumeret om̃ia diuinarum tes¬
umonia paginarum. quib dñs
ibis non illius neq eorum que t̃ẽ
trant tantum s etiam post futu¬
mum membroꝵ suoꝵ et totius
atsic sue dilector ostenditur: S
profecto latet hic aliqͥd. et perti¬
nt al sinum in quo recumbebat
qui ista dicebat. Per sinum qͥp¬
pe quul aliud significat᷑ qũa se¬
cretum: Seil alius est oportuni
alocus. ubi nobis ilñs aliquul
ainet de hoc secreto quantũ suf¬
sicit dicere. Innuit ergo symon
petrus. et dicit ei. Notanda locu¬
tio est dici aliquid non sonando.

Expanded text:
tius quam miremur. Quid enim tius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat, quod ad ejus laudem maximam pertinebat. Quid est autem quem diligebatJesus? Quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem dilexit eos . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus, non illius neque eorum quae tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando,
Abbreviated transcription (Latin):
quo eorum diuina narrabat᷑ histo¬
ria: cum ad seipsum uentret tan¬
quam de alio loqueretur: et sic se
insereret ordini narrationis sue.
tanquam rerum gestarum scrip¬
tor. uon tanꝗͣ sui ipsius predicator.
Nam hoc et sanctus matheus fecit.
Qui cum in textu narrationis sue
uenisset ad seipsum. uidit inquit
in theloneo sedentem quenclã pub¬
licanum nomine matheum et
ait illi. Sequere me. Non ait ui¬
dit me et dixit mͥ. Hoc fecit et be¬
atus oroyses: ita de seipso tanqͣ le
alio cuncta narrauit et ait. dixi
dũs ail moysen. liuisitatius aps
paulus non in hystoria ubi rerun
gestarum suscipitur explicauda
uarratio. s in epsa hoc fecit. Nam
utiq de seipso ait. Scio hominem
in xp̃o ante annos quatuordecin
siue in corpore siue extra corpus
nescio deus scit: raptum erusmo¬
qđ etiam hic beatus euuangelista
non ait eram recumbens in suu
iħu: s ait erat recumbens uuus
ex discipulis. nostrorum auctorũ
consuetudinem agnoscamus po¬

Expanded text:
quo eorum divina narrabatur histoquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum quod etiam hic beatus evangelista non ait: Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait: Erat recumbens unus ex discipulis, nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus po
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tlet me: Qa ⁊ ille qͥ ait si fuissent
ex nob̃ mansissẽt utiq nob̾cũ ĩa dixe¬
rat ex nob̃ exier̃t. ac per hoc utrũ¬
q uerum est et ex nobis ⁊ ñ ex no¬
bis. sedm aliud ex nob̃. scd̃m ali¬
uil non ex nob̃: scd̾m communo¬
nem sacramentoꝵ ex nob̾. sedm̃¬
suorum proprietatem criminum
non ex uobis. Aspiciebant ergo ail
inuicem discipuli. hesitantes ide qͦ
diceret. Sic quippe in eis erat er¬
ga magistrum suum pia caritas.
ut tamen eos humana altera de
altero stimularet infirmitas. No¬
ta quidem sibi erat cuiusq con¬
scientia: uerumptamen quia ꝓxi¬
mi erat ignota. ita sibi unusqͥsq
erat certus. ut incerti essent. et in
ceteris singuli. et in singulis cete
ri. Erat ergo recumbens unus ex
discipulis eius in sinu iħu: que¬
nu paulopost ait ubi dicit super
pectus ihesu. Ipse est iohannes cu¬
ius est hoc euuangelium. sicut post¬
ea manifestat. Erat enim hec eoꝵ
consuetudo qui sacras nobis lute
ras ministrant: ut quando ab ali¬

Expanded text:
tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis; secundum communionem Sacramentorum ex nobis, secunsuorum proprietatem criminum, non ex nobis. 3. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga Magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi unusquisque erat certus, ut incerti essent et in caeteriri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu nu, paulo post ait, super pectus, ijus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat . Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab ali
Abbreviated transcription (Latin):
scanlaus non peruersitate s cari¬
tate tutbantur. ne forte in separa¬
tione aliquoꝵ riranioꝵ simul ali¬
quod eradicet᷑ et triticum. Turba¬
quia unus ex uob̃ trailet me. Unꝰ
ex uob̾ numero nou merito. specie
non uirtute: comnuxtione corpora¬
li non unculo spiriuali. carnis
adiunctione non cordis socius uni¬
tate:. proinde non qui ex uobis ẽ:
s qui ex uob̾ exiturus est. Nam qͦ¬
modo erit uerum qd̃ protestatus
est dñs et dixit unus ex uobis:
si uerum est qd ait idem ipse ui
epistola sua cius est hoc ewan¬
gelium ex nobis exierunt s non
erant ex nobis. nani si fuissent ex
nobis permansissent utiq nobis¬

Expanded text:
scandalis non perversitate, sed chariscandalis non perversitate, sed charitate turbantur; ne forte in separatione aliquorum zizaniorum, simul aliquod eradicetur et triticum. 2. Turba Unus ex vobis tradet me , unus ex vobis numero non merito, specie non virtute, commixtione corporali, non vinculo spiritali, carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est Jesus et dixit, unus ex vobis? Si verum est quod ait idem ipse in Epistola sua cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis? nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobis
Abbreviated transcription (Latin):
oc enuangelii capi¬
tulum fr̃s ita nob̾
exponendum hac
lectione ꝓpositum
est: ut iam etiam
i traditore dñi per panem tinc¬
tun eiq porrectum satis euiden¬
ur expresso. aliquul dicere debe¬
amus. Et de illo quidlem qđ̃ eũ
um demonstraturus iħ̾c turba¬
ius est spũ preterito sermone dis¬
serui: s fortassis qđ ibi non dixi
etam hoc nobis dñs significare
sua perturbatione dignatus est:
ql scilicet falsos fr̃es et cdomuuci
agri illa rirania ita necesse est us¬
q: ad messis tempꝰ uiter frumen¬
ta tolerari. ut quando ex eis aliqͣ
separari etiam ante messem ur¬
gens causa compellit. fieri sine
celesie perturbatione non possit.
hanc perturbationem sc̃oꝵ suo¬
rum per scismaticos et hereticos
futuram quodammodo prenun¬
nans dñs prefigurauit in seip̃o.
cum exituro uida homine malo
it comnuxtionem frumenti in
qua dui fuerat toleratus separa¬
uone apertissima relicturo turba¬
tus est non carne sea spũ. Spiri¬
suales enim eius in huiusmodi

Expanded text:
oc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non possit. Hanc perturbationem sanctorum suorum per schismaticos et haereticos futuram, quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione apertissima relicturo, turbatus est non carne, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
spiciebant ergo ad inuicem¬
discipuli. hesitantes de quo
diceret. Erat ergo recumbens unꝰ
ex discipulis eius in suiu ihesu:
quem diligebat iħc. Innuit ergo
huic symon petrus. et dicit ei Es
est ile quo dicit: Itaq cum recu¬
buisset ille supra pectus ih̾u: dicit

Expanded text:
spiciebant autem ad invicem hesitantes de quo diceret. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu quem diligebat valde. Innuit ergo huic Simon Petrus: et dicit ei. Quis est de quo dicit? Itaque cum recubuisse
Abbreviated transcription (Latin):
posset quidem et hoc non incon-¬
uenienter intelligi. qm̃ gemine
est gygas substantie qui exultauit
al currendam uiam. Uerbum e¬
nm caro factum est: hoc est deus
homo factus est. Proinde ita dixis¬
se posse uideri. qui accipit siqũe
ista dicebat. non ab illo nature u¬
nitas. s in eo qui mutitur mit¬
tentis commendabatur auctori-¬
tas. Sic itaq unusquisq eũ qui
est missus accipiat. ut in illo eũ
qui misit adtendat. Si ergo atren¬
das xp̃m in petro inuenies disci¬
puli preceptorem. si autẽ atrendas
patrem in filio. inuenies unigeni¬
ti genitorem: ac sic in eo qui missꝰ
est sine ullo accipis errore mitten¬
tem. Ea que sequunt᷑ in ewange¬
lio non sunt temporis breuitate
coartanda. et ideo sermo iste carie¬
suni uelut ouium sanctarũ cib
si sufficit salubriter capiat᷑. si exi¬
guus est desiderabilit̾ ruminet᷑.¬

Expanded text:
Possit quidem et hoc non inconPossit quidem et hoc non inconvenienter intelligi, quoniam geminae est ille gigas substantiae, qui exsultavit ad currendam viam : Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse posset videri, Qui accipit si quem ista dicebat, non ab illo naturae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis commendabatur auctoritas. Sic itaque unusquisque eum qui est missus accqui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charissimi, velut ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminet
Abbreviated transcription (Latin):
ter filium et patrem maneat pari¬
bus interuallis ista diuisio. equal
tis. Ubi ergo eum posituri estis. si
quanta filium patri. tanta apliu
filio discretione subponitis: Cobs¬
bete itaq ur̃e presumptionis au¬
daciam. ⁊ in hiis u̾bis nolite qͥteit¬
quantam filii et apłi tanta patris
nuq distantiam. ipsum filium
icius audite dicentem ego ⁊ pa¬
⁊ unum sumus. ubi ueritas uo¬
is inter genitorẽ et unigenitum
ullam distantie suspitionem re¬
st ubi scalas uias petra confregit.
Seahereticoꝵ calĩpnia refutata.
quonam modo nos acceptiri su¬
mus hec uerba dñica. qui accipit
siqũe misero me accipit. qui autẽ
me accipit: accipit eum qui me
misit. Si enim uoluerimꝰ intelli¬
gere ideo dictum qui me accipit
nripit eum qui me misit. qđ uni¬
us nature sint pater et filius: cõ¬
sequens uidebit᷑ ex eoruindẽ uer¬
borum regula qua dictum est. qͥ
accipit siquem misero me accipit.
ut unius nature sit filius et apl̃s.

Expanded text:
ter Patrem et Filium maneat pariter Patrem et Filium maneat paribus intervallis ista distinctio, aeqtis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaequantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem res elisit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit emisit. Si enim voluerimus intelligere hoc ideo dictum: Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater, Filius, consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
telligi inter eum quem murit et
seipsum. quantum inter seipsũ
et patrem deum. Hoc si isto modo
acceperimꝰ. nescio quos grailus
qł absit arrianoꝵ more facienur
Iui qͥppe cum auidiunt hec eiran¬
gelica uerba seu legunt. statun ad
illos gradus sui dognatis eurrũt
quibz non ascendunt ad uitam s
precipitant᷑ in mortem: continuo
quippe dicunt. Quantũ apłs fis
distat a filio quamius dixerit qu
accipit siqũe misero me accipit m¬
tum et filius distat a patre. quan¬
ius dixerit qͥ autem me accipit
accipit eũ qui me misit. Secl si hor
dicis. oblitus es heretice gradus tu¬
os. Si enin tanto interuallo ꝓpter
hec dñi uerba filium a patre quan¬
tum apłm distingius a filio. ubi
positurus es sp̃m sc̃m: Extudit ne
tibi eum ponere solere post filum
Erit ergo ipse inter apłm et filium
et multo amplius distabit filius
ab apło. quam pater a filio. An for¬
te ut inter filium et apłm. atq in¬

Expanded text:
voluit inter eum quem mittit et voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio. An forte, ut inter Filium et apostolum, atque in