comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ forme. E uod incellego eciã ex ipsis oratorib
potest qui tantũ uiter st distant genere dicendi: ut nemo
su alteri similis: quãius plurumi it ad eoꝵ quos probãt iiuui¬
tatione composuerint/ Utile deinde plerisq uisum est: ita
quenqz instimuere ut ꝓpria nature bona doctrina fouerent
et inid potissimũ ingema quo tenderent adiuuarentur
ur si quis palestre peritus quonz in aliquid plerin puerie
gynanũ uenerit: expertus eoꝵ onuodo corpus anmũq
diicernat: quoiquisq certanum pparandus fit. Ita paptor
eloquec̃ie: quom sagacter fuerit intintus quoius ingeniũ
pͥsso iinato q genere dicendi. quoius acui: graui dula.
a spero: intido uibano maxunt gaudeat: ia It cõmodaruꝵ
singulis : ut in quo quisq emier prouehanui/ Quod et
adiura ciria: natina magis eualescat: et si in diueria du¬
carui neq in hie quib nmꝰ aptus est saris possit efficere:
et ca in que natus uidet᷑ deserendo faciat infrrora. quod

Expanded text:
corporum formae. quod intelligi etiam ex ipsis oratoribus potest, qui tantum inter se distant genere dicendi, ut nemo sit alteri similis, quamvis plurimi se ad eorum quos probabant imitationem composuerint. utile deinde plerisque visum est ita quemque instituere, ut propria naturae bona doctrina foverent et in id potissimum ingenia, quo tenderent, adiuvarentur; ut si quis palaestrae peritus, cum in aliquod plenum pueris gymnasium venerit, expertus eorum omni modo corpus animumque discernat, cui quisque certamini praeparandus sit, ita praeceptorem eloquentiae, cum sagaciter fuerit ingenere dicendi, cuius acri, gravi, dulci, aspero, nitido, urbano maxime gaudeat, ita se commodaturum singulis, ut in eo, quo quisque eminet, provehatur; quod et adiuta cura natura magis evalescat, et qui in diversa ducatur neque in iis, quibus minus aptus est, satis possit efficere et ea, in quae natus videtur, deserendo faciat infirmiora. quod
Abbreviated transcription (Latin):
urbes eucrie sunt. quid fieri adultero par est. Libicines
quom ab urbe diicessissent publice reuocati sunt quãto
magis principes ciuitanis uiri et uene de re.p. meriti
quom uudiat cesserut ab exilio reducẽdi. ad exhortacoem
uero precipue ualeut imparia adiuiabilior in femina
ꝙͣ in uiro utus: quare si ad fortiter faciendũ accendatiri
aliquis̾ nõ tantũ affereut momẽti. horaciuis et torquatꝰ
quãtũ illa mulier quoius manu pyrrhus est ini̾fertus.
et ad moriendũ nõ tã caro et sapio quã lucrecia qd ip̃m
est ex maiorib ad iniora. Singula igit᷑ hoꝵ geneꝵ ex c¬
cerone. nã unde pocis exempla põuamꝰ. sule est hoc
pro murena. et cũm nirhi ipsi acadit. ut quom in duob
parricus alcero improbissimo: alcero modestissimo arq op¬

Expanded text:
nia eversae sunt; quid fieri adultero par est? tibicines nia eversae sunt; quid fieri adultero par est? tibicines , cum ab urbe discessissent, publice revocati sunt; quanto magis principes civitatis viri et bene de republica meriti, cum invidiae cesserint, ab exilio reducendi? ad exhortationem vero praecipue valent imparia. admirabilior in femina quam in viro virtus. Quare , si ad fortiter faciendum accendatur aliquis, non tantum adferent momenti Horatius et Torquatus quantum illa mulier cuius manu Pyrrhus est interfectus, et ad moriendum non tam Cato et Scipio quam Lucretia; quod ipsum est ex maioribus ad minora. singula igitur horum generum ex Cicerone nam unde potius? exempla ponamus. simile est hoc pro Murena, etenim mihi ipsi accidit, it cum duobus patriciis, altero improbissimo et audacissimo a
Abbreviated transcription (Latin):
propric uocamꝰ exemplũ idest rei geste aut ut geste utilis
ad persuadendum id qd iienderis cõmemoracio. Ituẽdũ
igitur cotũ suuile esit. an exx parte. aut ut onña ex eo
sũmami. auct que utilia erũt. simile est une occisus est
sarirum Isicut gracchi dissiłe brurꝰ ocaidit liberos pro¬
dicione molientes. Maulius u̾tutẽ filii morte mulcta¬
ii concrariũ marcellus oruamẽta syracusans hostib
restieii uerres eisdem socus abstulit. Et probandoꝵ et
culpandoꝵ ex his cõfirmacio eosdẽ gradus habet eciam ĩ
his que futura dicemius uerlis similiũ admonicio est
Ut si quis dicens. dyonisiũ idcirco petere custodes saluns
sue: ut eoꝵ adintꝰ armis tyrãmdẽ occupet. hoc referat ex¬
emplum eadem racio. ne phisieratũ ad dominacõtm per¬
uenisse. Sed ut sunt exempla inrerim tota similia ut
hoc proxinuũ. Iic mtrrim ex maioribus ad iiõra ex iõ¬

Expanded text:
proprie vocamus exemplum, id est rei gestae aut ut gestae utilis proprie vocamus exemplum, id est rei gestae aut ut gestae utilis ad persuadendum id quod intenderis commemoratio. intuendum igitur est, totum simile sit an ex parte, ut aut omnia ex eo sumamus aut quae utilia sunt. simile est, iure occisus est Saturninus sicut Gracchi. dissimile , Brutus occidit liberos proditionem molientes; Manlius virtutem filii morte multavit. contrarium , Marcellus ornamenta Syracusanis hostibus restituit; Verres eadem sociis abstulit. et probandorum et culpandorum ex iis confirmatio eosdem gradus habet. etiam in iis, quae futura dicemus, utilis similium admonitio est, ut si quis dicens, Dionysium idcirco petere custodes salutis suae, ut eorum adiutus armis tyrannidem occupet, hoc referat exemplum, eadem ratione Pisistratum ad dominationem pervenisse. Sed ut sunt exempla interim tota similia ut hoc proximum, sic interim ex maioribus ad minora, ex mino
Abbreviated transcription (Latin):
niũ est sociates nius hanc habuit uiam quom plura in¬
terrogasset que faceri aduersario neccesse esset nouissiẽ
id de quo querebat᷑ inferebat ut fiuule cõcessisser idest
inductio hoc in orõne fieri nõ potest. Sed quod illhic u¬
interrogat᷑ hic fere sumit᷑. Sit igit᷑ illa interrogacis
talis quod est poniũ generosissimũ: nõne qd optimũ
concederer᷑. quid equus generosissimꝰ. nõne qui optimꝰ.
et plura in eũdẽ modũ. deinde quoius rer gracia roga¬
tum est: quid homo nõue is generosissimꝰ qui optimis
faceudũ erit hoc in testiũ int̾rogatone ualee plierimui.
qui uelocissimꝰ. ita hom̃ũ nõ qui claritate nascendi sed qui
u̾tute maxue exceller. omia igit᷑ ex hoc genere sumpta
neccesse est aur sumlia esse. aux dissumlia aut contraria.
Dissimilitudo assunt᷑ interĩ et ad orõius oruatũ. sed illa
quom res exiget mĩc ea que ad probacõem ꝑtiner ex equar
Potentissimũ autẽ est incer ea que sunt hĩiꝰ generis qd

Expanded text:
um est Socrates usus, hanc habuit viam, ut cum plura interrogasset, quae fateri adversario necesse esset, novissime id, de quo quaerebatur, inferret, ut simile concessis. Id est inductio. hoc in oratione fieri non potest; sed, quod illic interrogatur, hic fere sumitur. sit igitur illa interrogatio talis: quod est pomum generosissimum? nonne quod optimum? concedetur. quid equus? qui generosissimus? nonne qui optimus? et plura in eundem modum. deinde , cuius rei gratia rogatum est, quid homo? nonne is generosissimus, qui optimus? fatendum erit. hoc in testium interrogatione valet plurimum, qui velocissimus: ita hominum, non qui claritate nascendi sed qui uirtute maxime excellet. omnia igitur ex hoc genere sumpta necesse est aut similia esse aut dissimilia aut contraria. similitudo adsumitur interim et ad orationis ornatum; sed illa, cum res exiget, nunc ea, quae ad probationem pertinent, exsequar. potentissimum autem est inter ea quae sunt huius generis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in manũ nõ cõuenerit specie. quomã due forme sĩt
mar̾ionioꝵ diuisione aur adiunari fucõam docet
eã ꝙ differe a parricõne: quod hec sic tocius in ꝑtes
illa gencris in formas partes incertas esse: Ut qͥb
conster ree .P. formas certas. ut quot sun species rep
publicaꝵ quos tres accepimꝰ que populi que pau¬
corũ. que uniue potestate regerent᷑. et ille quide non
his exemplis untur quia strbens ad trebatũ ex un
ducro ea maliue/ Ego aperciora posin propña uro
at colecine quoq pertiũt partẽ: nt quia propriũ

Expanded text:
in manum non convenerit, specie; quoniam duae formae sint in manum non convenerit, specie; quoniam duae formae sint matrimoniorum. division autem adiuvari finitionem docet, eamque differre a partitione, quod haec sit totius in partes, illa generis in formas; partes incertas esse, ut Quibus constet respublica; formas certas, ut Quot sint species rerum publicarum, quas tris accepimus, quae populi, quae paucorum, quae unius potestate regerentur. et ille quidem non iis exemplis utitur, quia scribens ad Trebatium ex iure ducere ea maluit; ego apertiora posui. propria vero ad coniecturae quoque pertinent partem: ut, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nenemus nõ cũm si traditũ est sibi cariusee ocaderit
tyrãmada dicar᷑. Nbec si imprudeus uel mutus qd̾ antẽ
propriũ non erir differcus eut ut aliud est seruũ essẽ
aliud seruire. qualis esse in addictis questio solet: qui
seruꝰ est si maĩuittat᷑ fit libertmꝰ. nõ idẽ abdictus. et
plina de quib alio loco. Illud quoq differeus uocant
cum genere in speciẽ dedineo. species ip̃a disceruitur
Animal genus mortale specios terreni ueil uipee.
differeus. nõdum cnm̃ propriũ est. sed iam differt a
marino uel quadiupede. quod nõ tã ad argumẽtum
ꝑtinet qua ad diligentẽ funcionis comprẽsionem.
Cicero genus. et spc̃m quã cãdẽ formã uocat a fun¬
cione deducit. et his que ad aliquid sunt subricit. ue
si is quoi argentũ om̃e legatũ est. perat signarũ
quoq utatur genere. At si quis iuom legatũ fit ei
que uno marẽt familias esset neget deberi. ei que

Expanded text:
negemus; non enim, si traditum sibi eum carnifex occiderit, negemus; non enim, si traditum sibi eum carnifex occiderit, tyrannicida dicatur, nec si imprudens vel invitus. quod autem proprium non erit, differens erit, ut aliud est servum esse aliud seruire; qualis esse in addictis quaestio solet: qui servus est, si manu mittatur, fit libertinus, non item addictus; et plura, de quibus alio loco. illud quoque differens vocant, cum, genere in species diducto, species ipsa discernitur. animal genus, morale species, terrenum vel bipes differens; nondum enim proprium est sed iam differt a marino vel quadripede; quod non tam ad argumentum pertinet quam ad diligentem finitionis comprehensionem. Cicero genus et speciem, quam eandem formam vocat, a finitione deducit et iis, quae ad aliquid sunt, subiicit: ut, si is, cui argentum omne legatum est, petat signatum quoque, utatur genere; at si quis, cum legatum sit ei, quae viro materfamilias esset, neget deberi ei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uis unq nõ potest esse insticia. Itaq genere puemẽdũ¬
est ad ulruã speaẽ. ut hõ est añual nõ est. satis id cũm
genus est morrale eciã si est species. quom alut raritir
coniuĩs finicio. rõuale irhil suꝑerit: ad demõstrandĩ
id quod uelis contra species firmã probatõcm haber gu̾is
infirmã resutacõem. Nã qd̾ iusticia est. unq uritus est
quod nõ est insticia potest esse utus. si est fortiendo. cõstãtia.
species que sũt generi subiecte remonẽant᷑. hoc modo qd̾
neq inmortale est. neq mortale anmal nõ est. His adu¬
cĩt propria et differẽcia proprus cõfiriatur funcio dif¬
fercimbus soluit̾. Propriũ autẽ est aur qd̾ soli accidit
Ut igiu calefaçere et sunt ciusdem ⁊ci ꝑlura propria. ut
ehur igus incere calere. Itaq qd̾cũq propriũ deerit
sone ance  quid sit propriũ qoiisq hrit᷑. ut si per et.
Aedolie dicat tyrãurade propriũ est tyrãnũ ocadere

Expanded text:
ue non potest esse iustitia. Itaque a genere perveniendum ad ultimam species: ut homo est animal non est satis, id enim genus est; mortale, etiamsi est species, cum aliis tamen communis finitio; rationale, nihil supererit ad demonstrandum id quod velis. contra species firmam probationem habet generis, infirmam refutationem. nam , quod iustitia est, utique virtus est; quod non especies, quae sunt generi subiectae, removeantur hoc modo: 'quod neque immortale est neque mortale, animal non est'. His adiciunt propria et differentia. Propriis confirmatur finitio, differentibus solvitur. Proprium est autem quod soli accidit, ut igni calfacere. et sunt eiusdem rei plura propria, ut ipsius ignis lucere, calere. itaque , quodcunque proprium deerit, sime autem, quidμολογίαν dicatur, tyrannicidae proprium est tyrannum, occidere,
Abbreviated transcription (Latin):
nibeciliores a ingilantibz dormiẽtes. a preparans ĩopi¬
nanres quoꝵ contraria in diuersũ ualent. Hec et inde li¬
berando intuen. et in indicus ad duas rec solemꝰ ieferre.
an uoluerit quis an potuerit. nã et uolutatẽ spes facit.
hmic illa apud ciceronẽ comectina insidiatus est clodius
miloni. nõ milo clodio ille cũ serius robustis. hic cum
mulreꝵ comitatu. Ille equis. hic in reda. Ille expeditus:
hie penula metitus. facultati amcẽ l̾icet instriientũ
cõiugere. sunt mm in parte facultatis et copie. Ex in
instruẽto eciã aliqñ sigua nasait᷑ ut spiculũ ĩ corpore
quẽadinodum quid sit factũ idqr turi ad qualitare . Rapti
Licusset dcndere sed uel oportuisse. Ium ad cõncturae qͣq

Expanded text:
imbecilliores, a vigilantibus dormientes, a praeparatis inopiimbecilliores, a vigilantibus dormientes, a praeparatis inopinantes; quorum contraria in diversum valent. haec et in deliberando intuemur, et in iudiciis ad duas res solemus referre, an voluerit quis, an potuerit; nam et voluntatem spes facit. hinc illa apud Ciceronem coniectura, insidiatus est Clodius Miloni, non Milo Clodio; ille cum servis robustis, hic cum mulierum comitatu, ille equis, hic in raeda, ille expeditus, hic paenula irretitus. facultati autem licet instrumentum coniungere; sunt enim in parte facultatis et copiae. Sed ex instrumento aliquando etiam signa nascuntur, ut spiculum in corpore quemadmodum quid sit factum. idque tum ad qualitatem scriptumque licu
Abbreviated transcription (Latin):
prosugisti: nuores et tumores apparutrũt: nsdem tempoꝵ
gradibus defensor uter᷑ ad detrahendã ei et qd̾ obutit fidem
in his om̃re factoꝵ dictoꝵq racio uersaretur. sed dupliciter.
nã fuit quedam quia aliud postra facturũ est. quedã quia
Nã et ille nõ quia emuit leuo est. sed quia leuo erat eunt nec
hic quia sic erar loquurꝰ ocadit. sed quia erar occisurꝰ sir lo-¬
quiitꝰ est. Casus autẽ qui et ipse prestar argumẽtis locũ.
sin dubio est. ex in sequẽtib. Sed quadã proprietate dii¬
tiigint᷑. ut si dicã melior dux scipio quã hãnbal. uicit ha¬
inbalẽ bonus guberuator nũꝙͣ feat nanfragiũ. bonus
agricola magnos sustulit fructꝰ et cõtra snptuosus fuit
pacrimoniũ exhausir. empirer uixir uel om̃ib inuisus
est. Incuẽde sunt precipueq in cõiecturis et facultaree.
Credibilius est eñn occasos a plurib pancõres a firimorib

Expanded text:
, profugisti, livores et tumores apparuerunt. iisdem temporum , profugisti, livores et tumores apparuerunt. iisdem temporum gradibus defensor utetur ad detrahendam ei quod obiicitur fidem. In his omnis factorum dictorumque ratio versatur, sed dupliciter. nam fiunt quaedam quia aliud postea futurum est, quaedam quia nam et ille non quia emit leno est, sed quia leno erat emit; nec hic, quia sic erat locutus, occidit, sed, quia erat occisurus, sic locutus est. casus autem, qui et ipse praestat argumentis locum, sine dubio est ex insequentibus, sed quadam proprietate distinguitur, ut si dicam: melior dux Scipio quam Hannibal; vicit Hannibalem. bonus gubernator; nunquam fecit naufragium. bonus agricola; magnos sustulit fructus. et contra: sumptuosus fuit; patrimonium exhausit. turpiter vixit; omnibus invisus est. intuendae sunt praecipueque in coniecturis et facultates; credibilius est enim occisos a pluribus pauciores, a firmioribus
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ utroꝵq racis et in confilus quidẽ et in illo de¬
mõstratiuo genere uersatur. sed in indicus frequẽtis¬
suna est. Nã et iuris qõnes facit et qualitatẽ dii¬
tinguir et ad cõiecturã pluiiũ cõfert ur quom ĩterĩ
probacõnes mex pugnabiles afferat: quales sunt si
dicatur ut suꝑra posui signatoi qui aute dic̃ tabulaꝵ deces¬
sit an cõmisisse aliquis uel quom infans esset uel quom ad¬
huc natus omino nõ esset precer id qd om̃ia facile argiuuẽ¬
ta aut ex his que aute rem facta sunt aut ex cõĩctis rei
auc in sequẽtibus ducunt᷑ ex ancecedẽtibus mortẽ iuinatꝰ
est: nocui existi proficiscẽtam aucecessisti cause qͦq faitoꝵ
precenti sunt temporis setũdũ tempns subtiliꝰ quidã quã
neccesse eiar diuiserur: it ex cõmc̃tis somt auditus. est ad¬
hereins cauior sublatue est et in sequẽti funt illa. lacrusti

Expanded text:
quorum utrorumque ratio et in consiliis quidem et in illo dequorum utrorumque ratio et in consiliis quidem et in illo demonstrativo genere versatur, sed in iudiciis frequentissima est. nam et iuris quaestiones facit et qualitatem distinguit et ad coniecturam plurimum confert: ut cum interim probationes inexpugnabiles adferat, quales sunt, si dicatur ut supra posui signator, qui ante diem tabularum decessit, aut commisisse aliquid, vel cum infans esset vel cum omnino natus non esset; praeter id, quod omnia facile argumenta aut ex iis, quae ante rem facta sunt, aut ex coniunctis rei aut insequentibus ducuntur. Ex antecedentibus: mortem minatus es, noctu existi, proficiscentem antecessisti; causae quoque factorum praeteriti sunt temporis. secundum tempus subtilius quidam, quam necesse erat, diviserunt, ut esset iuncti sonus auditus est; adhaerentis clamor sublatus est. insequentis sunt illa latuisti
Abbreviated transcription (Latin):
cuniõ sustulisti. uerũ quia de templo nõ furtũ. sed sa¬
ulegi᷑ octidisti aduluꝵ. qd lox ꝑmittit. sed quiaĩ
lupanari cedee est. imintiã fecisti. sed quia ingrãtur
maiestans accio est uel contia liciuit quia parer erã
quia ingiãtus. sed arca facti conirouersiã arguiueta
querat interest monbus et cñm et legibue distãt
ad comtndacõrm quoq et u̾udiã ualet. Nã et aiax
in momunẽtis ab eo maioꝵ suoꝵ esset occisus ad sua¬
dendi mometa idem ualet sicut tempꝰ quonie tractũ
subiũgam. enis ante in eo loco iam dixi duplex sigui¬
ficano est. Gentialiter emm̃ et specialiter. acapit
prine illud est. nũt olim sub aleyeandro quom apud
illum pugnatũ est. ddeniq pretentũ instans fuiu̾
hoc sequens habet et cõstituta disciuã estare hycme
noctu incerdiu et fortuita inpestilẽtia in bello in cõ¬
iiuo lacmoꝵ quidã satis significari pucauerũt si
Alud generale tempus. hoc speciale tẽpora uocarent

Expanded text:
cuniam sustulisti; uerum quia de templo, non furtum sed sacrilegium est. occidisti adulterum, quod lex permittit; sed quia in lupanari, caedes est. iniuriam fecisti; sed quia magistratui, maiestatis actio est. vel contra: licuit , quia pater eram, quia magistratus. Sed circa factquaeratur interest, moribus enim et legibus distant. ad commendationem quoque et invidiam valet. nam et Aiax in monumentis ab eo maiorum suorum esset occisus. ad suadendi momenta idem valet, sicut tempus, cuius tractatum subiungam. eius autem, ut alio loco iam dixi, duplex significatio est; generaliter enim et specialiter accipitur. prius illud est:—nunc, olim, sub Alexandro, cum apud Ilium pugnatum est, denique praeteritum, instans, futurum. hoc sequens habet et constituta discrimina:—aestate, hieme, noctu, interdiu; et fortuita:—in pestilentia, in bello, in convivio. Latinorum quidam satis significari putaverunt, si illud generale tempus, hoc speciale tempora vocarent.
Abbreviated transcription (Latin):
est: uet natus nte factus est. tir hoc ed nułm̃ pelox idiq est
falsum iodo id d̾ iclinquit᷑ ueruã totũ falsum ethoc
frodo paniia cedissẽ te dics que habiistent aut ab
aliquo accepiste aui iuenisti ant sumpisti si nꝙ
don habusti neq ab aliquo accepisti ut atia nõ
d rdidisti reliquũ fu ueꝵ. Ii hic ferund quẽ tila uedicae¬
aut uema tuus est aut emptus aur douarꝰ aui ecl¬
camoro relictur mr ee hoste captus aut aliriꝰ. Deide
remnotis prioribus suꝑent alienus peritulosã et cum
a itrãdũ᷑ gemus quia si in proponedo uiuĩ qd̾ lib¬

Expanded text:
est, nec natus nec factus est. fit hoc et multiplex, idque est falsum, modo id, quod relinquitur, verum. totum falsum est hoc modo, pecuniam credidisse te dicis; aut habuisti ipse aut ab aliquo accepisti aut invenisti aut surripuisti. si neque domi habuisti neque ah aliquo accepisti aut cetera, non credidisti. reliquum fit verum sic, hic servus, quem tibi vindicaaut vernn tuus est aut emptus aut donatus aut tetamento relictus aut ex hoste captus aut alienus; deinde remotis prioribus supererit alienus. periculosum et cum cura intuendum genus, quia, si in proponendo unum quodlib
Abbreviated transcription (Latin):
indiae an planꝰ. maritiu ꝰ an mediceraneꝰ tõsitꝰ
an itiur  frequr̃e an desertus propinquꝰ an icõtus
oponitu confilus anaducisus. quã ꝓtem uidenus
ehet ume pro milone tractasse aceront̃. Et hec
quidẽat simuilia ad cõiectiã frequẽtus ꝑtinet sed
iteum an locus quoq prinatus an publicus: saccr

Expanded text:
nus an planus, maritimus an mediterraneus, consitus nus an planus, maritimus an mediterraneus, consitus an incultus, frequens an desertus, propinquus an remotus, opportunus consiliis an adversus; quam partem videmus vehementissime pro Milone tractasse Ciceronem. et haec quidem ac similia ad coniecturam frequentius pertinent, sed interim ad ius quoq
Abbreviated transcription (Latin):
et in deliberando plurimũ ualent. sed has causas ha¬
bene. recta prana contra ex falsis opinionib uẽiũt
nõ est his mitiũ ex his que credũt bona aut mala
inde errores existunt. et pessuni affectus in quibus
sur ira et odiũ nundia cupiditas spes ambitios
audacia metus cetera generis. eiusdẽ accedũt aliqñ
fortuita: ebrictas ignorancia que inteũ ad ueniam
ualent. interim ad approbacõem c̾mis: ue si quis dumi
alii insidiat᷑. aliũ dicit᷑ inceremisse. cause porro nõ
ad cõuincẽdum modo quod obucit᷑. sed ad desfendẽdum
quoq ex excuti solent. quom quie se recte fecisse. Idem
honesta cansa cõtendit: qua de re lacius in tercio libro
dictum est. funcionis quoq qõnes ex carisis incerĩ
pendent an tyrãnicida qui tyrãnũ a quo deprehẽsue
in adulteno fuerat ocadit: An sacrilegus qui ui hostte¬
Uibe expelleret auna templo affixa de traxit ducũt
argumta et ex loco spectani qm ad fidẽ ebacõoe¬

Expanded text:
et in deliberando plurimum valent. Sed honestas causas habent recta, prava contra ex falsis opinionibus veniunt. nam est his initium ex iis, quae credunt bona aut mala; inde errores existunt et pessimi adfectus, in quibus sunt ira, odium, invidia, cupiditas, spes, ambitus, audacia, metus, cetera generis eiusdem. accedunt aliquando fortuita, ebrietas, ignorantia, quae interim ad veniam valent, interim ad probationem criminis, ut si quis, dum alii insidiatur, alium dicitur interemisse. causae porro non ad convincendum modo, quod obiicitur, sed ad defendendum quoque excuti solent, cum quis se recte fecisse, id est honesta causa, contendit; qua de re latius in tertio libro dictum est. finitionis quoque quaestiones ex causis interim pendent. An tyrannicida, qui tyrannum, a quo deprehensus in adulterio fuerat, occidit? An sacrilegus, qui, ut hosterbe expelleret, arma templo adfixa detraxit? ducuntur argumenta et ex loco. spectatur enim ad fidem pro
Abbreviated transcription (Latin):
a iitresse est. sed in aigumẽtũ raro cadit insi quoq aut
ex cansa datum est ut sapieus magnus plemis. aut
et ipsum aliquonis cogitacõine actulir causã ur lẽ¬
culo cõunacõnis quod libris sibillinis aruspatũq res¬
ponsis dominacio dari tribus coruelus dicebat᷑ seq
eum terciũ essẽ credebat post syllam cumõq quia et
ip̃e cornelius erat. Nam et illud apud enripedem
bugidũ sant qd nomẽ pollinicis ur arguiuẽtũ moꝵ
siaet intessit locoꝵ taimie ex eo ficquẽs matena
qua accro in ueriem nõ semel usus est nec fere curca
ꝑsonas sunt aut hie sumilia. neq eñm complecti omĩa
urhac in parte uel in ceteris possumꝰ cõteuu iacõtiu
plina quesituris ostendere. mĩc ad res trausseo in qͥb
maxime sunt ꝑsonis ĩctasq agimꝰ: ideoq prima
tractanda in om̃ib porro que fuĩt qrit᷑ aut qua de¬
re aut ubi aut quãdo aut quomodo. aut ꝑ que facta
sunt. duclũr igit᷑ argumẽta ex cansis facioꝵ uel fu¬

Expanded text:
 necesse est, sed in argumentum raro cadit, nisi cum aut ex causa datum est, ut Sapiens, Magnus, Pius; aut et ipsum alicuius cogitationis attulit causam, ut Lentulo coniurationis, quod libris Sibyllinis aruspicumque responsis dominatio dari tribus Corneliis dicebatur, seque eum tertium esse credebat post Sullam Cinnamque, quia et ipse Cornelius erat. nam et illud apud Euripidem frigidum sane, quod nomen Polynicis, ut argumentum morum, frater incessit. iocorum tamen ex eo frequens materia, qua Cicero in Verrem non semel usus est. haec fere circa personas sunt aut his similia. neque enim complecti omnia vel hac in parte vel in ceteris possumus, contenti rationem plura quaesituris ostendere. nunc ad res transeo, in quibus maxime sunt personis iuncta, quae agimus, ideoque prima tractanda. In omnibus porro, quae fiunt, quaeritur aut Quare? aut Ubi? aut Quando? aut Quomodo? aut Per quae facta sunt? ducuntur igitur argumenta ex causis factorum vel fu
Abbreviated transcription (Latin):
AA RI A S taiẽ parionis corca testĩonia
sudoi est: ea dicũt aui ꝑ iabulas aut a prese¬
ribus simplicior. Contra tabulas pugna
inõ et muin ꝰ obstuisse uider᷑ pudor intei paucos
Irgnaroris et pro diffidẽna premitui absencia. stre¬
prehensiõcm nõ capit ip̃a ꝓstã intamare signatoroe
lucet tatra pretrica quedã cogitacio refiagat᷑. his oĩb¬
quod nemo ꝑ tabulas dar testiõniũ iusi sua uolũtare
quo ipe nõ esse amcũ ei conera quẽ diar facctur. Noꝵ
tamẽ protinꝰ cesserit oraror quommꝰ et amtꝰ pro amico
et nuimicus cõtia inimiaĩ possit ueꝵ si meegra sit ei fides
dicere. sed lare locus uterq tractat᷑ cum p̾sentibus uero
nictens dimicacio est: Ideoq uelut duplia conira eos
pro que hus acce confligitur accionũ et int̾rogatonũ.

Expanded text:
aximus tamen patronis circa testimonia sudor est. ea dicuntur aut per tabulas aut a praesentibus. simplicior contra tabulas pugna. nam et minus obstitisse videtur pudor inter paucos signatores, et pro diffidentia premitur absentia. si reprehensionem non capit ipsa persona, infamare signatores licet. tacita praettimonium nisi sua voluntate; quo ipso non esse amicum ei se, contra quem dicit, fatetur. neque tamen protinus cesserit orator, quo minus et amicus pro amico et inimicus contra inimicum possit verum, si integra sit ei fides, dicere. Sed late locus uterque tractatur. cum praesentibus vero ingens dimicatio est, ideoque velut duplici contra eos proque iis ac
Abbreviated transcription (Latin):
sensu signãciũ tuetui. Sepe mier testes et arguiẽta
quisitũ est inde stiẽtiã in testib et religionẽ ingenia esso
in aiguinetie dicitur. Hinc teste gracia metu pecu¬
ma na: odio: amiacia ambitu ficri argumẽta ex na¬
tura dua in his indic̃e sibi in illis alii credere comina
hec pluribus caniis mltũq iactata suit. semp tamẽ
iaccabunt᷑ aliquãdo utrinq sunt testes. sed questio st

Expanded text:
sensa signantium tuetur. saepe inter testes et argumenta sensa signantium tuetur. saepe inter testes et argumenta quaesitum est. inde scientiam in testibus et religionem, ingenia esse in argumentis dicitur; hinc testem gratia, metu, pecunia, ira, odio, amicitia, ambitu fieri; argumenta ex natura duci, in his iudicem sibi, in illis alii credere. communia haec pluribus causis, multumque iactata sunt et semper tamen iactabuntur. aliquando utrinque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
erum ieo i quib aut dicant aliquid quod pros:
ant imeudano. uel cpiduate ledendi dexrehendam
da in piume incerrogacio debet esse circũsptita. quia
n ałia couria parronoe uenuste testis sipe rospondee
eiq preciput uuligo fanet᷑ tum u̾bis quã maxrire ex
modis sũptit: ut qui rogaru ie aurẽ est sepinis. et ĩpt¬
ritus muelligat aut ne intelligere se noget: quod imi̾¬
rogontis nõ lene frigus est. ille uero pessime artee testẽ
suboruarũ in subsellia aduerarii mutere ueinde exa¬
catus plus neceat uel dicendo contra cũ cũ quo sederit
uel cum audiuisse testimonio uidebit᷑: faciendo ex indu¬
stria multa ĩnodeste atq intẽperanter ꝑ que nõ a se
dicti tanrũ detrahat fidẽ sed ceteris quõq q prosugerãt
anferat utilitatẽ quoꝵ mẽcionẽ habui nõ fieret sed ut
unarent᷑ saepe inrer se collidi soler inde testacio: huiic
cistes: locus uranq hec cũm se pare unemrãdo illa cõ¬

Expanded text:
um reo, in quibus aut dicant aliquid quod prosit, aut in mendacio vel cupiditate laedendi deprehendantur. Sed in primis interrogatio cum debet esse circumspecta, quia multa contra patronos venuste testis saepe respondet, eique praecipue vulgo favetur; tum verbis quam maxime ex medio sumptis, ut qui rogatur is autem est saepius imperitus intelligat aut ne intelligere se neget, quod interrogantis non leve frigus est. illae vero pessimae artes, testem subornatum in subsellia adversarii mittere, ut inde excitatus plus noceat vel dicendo contra reum cum quo sederit, vel, cum adiuvisse testimonio videbitur, faciendo ex industria multa immodeste atque intemperanter, per quae non a se tantum dictis detrahat fidem, sed ceteris quoque, qui profuerant, auferat auctoritatem; quorum mentionem habui, non ut fierent, sed ut vitarentur. saepe inter se collidi solent inde testatio hinc testes; locus utrinque; haec enim se pars iureiurando, ilia con
Abbreviated transcription (Latin):
mumero pare diueria panaratẽ si habũdabit cõspnacões
Ii hininlos producer uilirte᷑. si porrĩte graciã oportrbit
incessere. plus tamẽ proderit causas ꝓpter quas reum
ledan expouere que suut uarit et pro cõdicõne quoiuse
lis: ari linitatous. nã conrra illa que iupradiximue
sumli ione rosponder loas cõibue soleue quia ut in pancie
an hũlibue accusaroi simplicitare gloriari potist rgd
minint᷑ preter eos qui possunt scue quefierit : et młtoe
arq honstos cõmendare aliqũ sit faciliꝰ. Uerũ mirũ
et fungulos: in ecoruare. ira destruere cõtingit autre¬
citans in accõne. ans testibus noĩans quod ne tp̃oribus
quib testis nõ post sumus accẽnce rogabatur faciliꝰ et fic¬
quẽtius finit. Quid aurẽ in quẽq testiũ dicendum sit
quim insi ex ip̃oꝵ psome nõ potest. Relique i̾iogãde
sũt ꝑtes q̃ua in re pͥmũ est nosse testem. Nã trundue
cerieri stultus decipi nacũdꝰ cõaitari. ambrciosus in¬

Expanded text:
ersa, paucitatem; si abundabit, conspirationem; si humiles producet, vilitatem; si potentes, gratiam oportebit incessere. plus tamen proderit causas, propter quas reum laedant, exponere; quae sunt variae et pro condicione cuiusque litis aut litigatoris. nam contra illa, quae supra diximus, simili ratione responderi locis communibus solet, quia ut in paucis atque humilibus accusator simplicitate gloriari potest, quod neminem praeter eos, qui possint scire, quaesierit et multos atque honestos commendare aliquanto est facilius. verum interim et singulos ut exornare, ita destruere contingit, aut recitatis in actionilius et frequentius fuit. quid autem in quemque testium dicendum sit, sumi nisi ex ipsorum personis non potest. reliquae interrogandi sunt partes. qua in re primum est nosse testem. nam timidus terreri, stultus decipi, iracundus concitari, ambitiosus in
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo cõtingat explicabinꝰ quom ad destinatũ huic
par locĩ uentumꝰ ea res sugeret mareniã nuĩrogacoĩ
et uelun tola ad manũ subuũstrabit eade̾ docebit adque
uel detra hi testibus fides oiõne ꝑpetua quia sie quisq
dictis nr̃ouer᷑. ut est ad credeudum uel nõ credendum
ante formatus. et quonia duo genera sunt testuĩ: aut
uolũtanioꝵ: aut eoꝵ quib iudex iudicũs publicie legt̃

Expanded text:
destinatum huic parti locum venerimus. ea res suggeret materiam interrogationi et veluti tela ad manum subministrabit; eadem docebit, ad qufieri vel detrahi testibus fides oratione perpetua, quia sic quisque dictis movetur, ut est ad credendum vel non credendum ante formatus. et quoniam duo genera sunt testium, aut voluntariorum aut eorum, quibus in iudiciis publicis lege
Abbreviated transcription (Latin):
miorem probacõem esse cõtendie quã qut sit hominũ
stiẽcia nix̃a. alcera ad decraliendã illis fidan onna per
que fieri soleant falsa testimonia enn̾ar seq̃uẽs racio est
quom specialiter quid est. Sed camit mutos inuadert̾
pariter parroni solent. Nã et gr̃ciũ sunul ui̾ineisaꝵ
elenata testimonia ab oraroribus samꝰ et tota genera
testimomoꝵ ut de audicõmbus nõ eum̃ ipoe esse testre.
sed munatoꝵ afferre uoces. ut in causis iepecuda rium
qui se reo imimerasse peciũas iurane ungator nõ testiũ
habendos locos inteum aduorisus sungulos dingir artio
quod insectatõis geuus et ꝑmixtũ dssensioũ leiuus
in oiõnibus pluriuus et separatim editum. ficut in ua¬
tuũ testem totum igitur. excciamꝰ locĩ quãdo uni¬
ueiiam institucõtm aggressi sumꝰ sufficrebãt a lioqͥn
libui duo adomicio a fro in hac̃ rem compositi qũ adu¬
lescentulus senem colui: ue nõ lecta niihi tantũ ea.
sed pleraq ex ipso coginita fuit is ueristunt preapit

Expanded text:
sse contendit, quam quae sit hominum scientia nixa; altera ad detrahendam illis fidem omnia, per quae fieri soleant falsa testimonia, enumerat. sequens ratio est cum specialiter quidem, sed tamen multos pariter invadere patroni solent. nam et gentium simul universarum elevata testimonia ab oratoribus scimus et tota genera testimoniorum: ut de auditionibus; non enim ipsos esse testes sed iniuratorum adferre voces; ut in causis repetundarum, qui se reo numerasse pecunias iurant, litigatorum non testium habendos loco. interim adversus singulos dirigitur actio; quod insectationis genus et permixtum defensioni legimus in o excutiamus locum, quando universam institutionem aggressi sumus. sufficiebant alioqui libri duo a Domitio Afro in hanc rem compositi, quem adolescentulus senem colui, ut non lecta mili tantum ea, sed pleraque ex ipso sint cognita. is verissime praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
alugno si cõnuget uibane dino rifrigerãdus est auise
qua in enus uira dia poterit intannã cͥminũ destrua
probos quosdã et uerecudos nb̾ aspere incessere prosui
Nai sepe qui aduersus insectanie pugnassent mo¬
descia mingant᷑ ¶ Oũe antẽ inrerroganio aut se
causa est : aut extra causam in cania sicut a ccisatou
precepmine pationus quoq alcuis et unde inhil sus¬
pecti sit repetita pen contacione priora sequentibut
applicando saepe eo perducit honuc̃e ur ĩuine qd prosit
exrorqueat. Que rer sirre dubro  ro doser hara uella m

Expanded text:
nget, urbane dicto refrigerandus aut, si quid in eius vitam dici poterit, infamia criminum destruendus. probos quosdam et verecundos non aspere incessere profuit; nam saepe, qui adversus insectantem pugnassent, modestia mitigantur. omnis autem interrogatio aut in causa est aut extra causam. In causa, sicut accusatori praecepimus, patronus quoque altius et unde nihil suspecti sit repetita percontatione, priora sequentibus applicando saepe eo perducit homines, ut invitis quod prosit extorqueat. eius rei sine dubio neque disciplina ulla in
Abbreviated transcription (Latin):
uolur̃atẽ ⁊ espondrant quo maiore fide diueisa postra
dicant. Est oratorie iuspectũ testem diĩ prodest dimuit̾e
¶Panoui in ꝑte expedicior in ꝑte difficilior ireno ratio

Expanded text:
voluntatem respondeant, quo maiore fide diversa postea voluntatem respondeant, quo maiore fide diversa postea dicanti est actoris suspectum testem, dum prodest, dimittere. patronorum in parte expeditior, in parte difficilior interrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
Ue in orõne prosa plerũq colligimꝰ arguiuẽta que ꝑse
inhil ieũ agrauare uideant᷑. congregacõne deinde eoꝵ
factũ cõiũgtimꝰ. ita huiꝰ modi testis młra de aute actis
mulra deinde sequinis loco tempore ꝑsona. ceterieq
est mi̾rogandꝰ. ue in aliquod responiũ madat. Post qd̾
illi uil faceri que uolumꝰ neccesse sit. uel ne᷑ que iã dixe¬
runt repugnare id si nõ cõtingit relictũ erit ut erm
nole dicere maifestũ sit protrahendꝰ q ut in aliquo
quod uel extra cansas sit deprehendarͤ tenendus eciã
diuciꝰ. ut̾ omia ac plura quã ros de fiderat pro reo di¬
cendo iuspectus iudia fiat. quo nõ minꝰ nocebit quã
si uera in reũ dixisser At si uero qd̾ secũdo loco diximꝰ
nestiet accor quid proposit testis actulerit: paulatim
et ut dr̃ pedetẽtim mnĩrogando experiet᷑ aminũ enie ad
id responsum qd eligendũ eui per gradus ducet. Sa
quia nõmmũy sunt hec quoq testiũ artes ut pͥmo ad

Expanded text:
ut in oratione sparsa plerumque colligimus argumenta, quae per se nihil reum aggravare videantur, congregatione deinde eorum factum convincimus, ita huiusmodi testis multa de anteactis, multa de insecutis, loco, tempore, persona, ceteris est interrogandus, ut in aliquod responsum incidat, post quod illi vel fateri quae volumus necesse sit vel iis quae iam dixerit repugnare. id si non contingit, reliquum erit, ut eum nolle dicere manifestum sit, protrahendusque, ut in aliquo, quod vel extra causam sit, deprehendatur; tenendus etiam diutius, ut omnia ac plura quam res desiderat pro reo dicendo suspectus iudici fiat; quo non minus nocebit, quam si vera in reum dixisset. At si quod secundo loco diximus nesciet actor, quid propositi testis attulerit, paulatim et, ut dicitur, pedetentim interrogando experietur animum eius et ad id responsum quod eliciendum erit per gradus ducet. Sed , quia nonnunquam sunt hae quoque testium artes, ut primo ad
Abbreviated transcription (Latin):
postir. proinidendũq ne trmdus ne nicõstans ne põmu¬
deus testie sir. Imbant᷑ eim̃ et a parronis diueise
parus inducũt᷑ in laqueũ᷑. sed et plus depreheusi nocãt
quã furmui et interiti profuissent: mulu᷑ igit domi
ante uersandi uanis percõtatõnibus quales haberi ab
adireisato possiir explorandi sunt. Sie fit ut aut cõstet
sibi. autsi quid t̾mibanerint oportuã rursus eiꝰ a quo
producti sunt me̾rogatõne uelut in gradũ reponant.
In hs quoq ad hũc qui constiterut᷑ sibi uitande ĩsidit
nam frcip̃ter subua ab aducisano solent et omria pro¬
futinos pollrati diueria respondence et aucrorirarẽ ha¬
uent nõ arguẽciũ illas sed confitẽtiũ. Explorandĩ
igie quae cauias ledendi aduersariũ a ferant nec id sat
est mimicos fuisse sed andesierint. an per hoc ipsum ie¬
conciliari ueliut. ne cormpti suit: ne penitencia pro¬
positum mutantrnt. Quod quom et in ne quoq¬

Expanded text:
stans, ne imprudens testis sit; turbantur enim et a patronis diversae partis inducuntur in laqueos et plus deprehensi nocent quam firmi et interriti profuissent. multum igitur domi ante versandi, variis percontationibus, quales haberi ab adversario possint, explorandi sunt. sic fit, ut aut constent sibi aut, si quid titubaverint, opportuna rursus eius a quo producti sunt interrogatione velut in gradum reponantur. In iis quoque adhuc, qui constiterint sibi, vitandae insidiae; nam frequenter subiici ab adversario solent et omnia profutura polliciti diversa respondent et auctoritatem habent non arguentium illa, sed confitentium. explorandum igitur, quas causas laedendi adversarium adferant; nec id sat est inimicos fuisse, sed an desierint, an per hoc ipsum reconciliari velint, ne corrupti sint, ne paenitentia propositum mutaverint. quod cum in
Abbreviated transcription (Latin):
emisse uel excepta ꝓuuloꝵ indicia. ques part ala
uhil funtere. alicia nohil iudicare dictura est : nee
tantũ prestare hoc genus poteriit. sed eciã ubi non
est deidcian solet. Pecimia dedisti. Quis nimrerarnt
ebi  unde/ Uenenũ argius: ubi enu: a quo quãn
perquẽ dedi: quo conscio. Que fere omĩa ꝑro auẽ¬
tio aicero in t̾iuue ueneficui excutit. hec ĩ artificia¬
libus quã breuissume potui

Expanded text:
emissae, vel excepta parvulorum indicia, quos pars altera nihil fingere, altera nihil iudicare dictura est. nec tantum praestari hoc genus potenter, sed etiam, ubi non est, desiderari solet: pecuniam dedisti; quis numeravit? ubi? unde? venenum arguis; ubi emi? a quo? quanti? per quem dedi? quo conscio? quae fere omnia pro Cluentio Cicero in crimine veneficii excutit. haec de inartificialibus quam brevi
Abbreviated transcription (Latin):
arcem earum rex esse que stiant᷑. Oratories ome acnõe
opiniont non stiencia cõmieri quia et apud eos dicat
qui nesciant et ipe dicat aliqñ qd uesciat. Cx his alceꝵ
idest an stiat index de quo dicat᷑. inhil ad oracoris arcẽ.
alceu respondendum. Ars eani Rerum est que scuitur
hecorice are est benrdicandi. bent ancẽ dicere scix oraror. Ied
nestit an uerũ sit qd̾ dicit ue hi quidẽ qui ignt̃ aur aquã
ant quatuor clemẽta ant corpora insecabilia esse: ex qͥb
res om̃es miciũ duxerint tradũt: nec qui ini̾ualla siderũ
et mensmã solis ac terre collignt: disciplinã tame suã
artem uocant quod si racio esticit in hec opiari: sed ꝓpter
uim probacionũ stire uideant᷑/ cadem oracio idẽ prestare
orarou potest/. sed an cauia uera sir nestit. Ie medicus
quidem an dolorem capitis habeat qui hoc se pati dicet
emabit tamt̃ tãꝙͣ id uerũ sit et eru ars medicina. Quid

Expanded text:
artem earum rerum esse, quae sciantur; oratoris omnem actionem artem earum rerum esse, quae sciantur; oratoris omnem actionem opinione, non scientia contineri, quia et apud eos dicat, qui nesciant, et ipse dicat aliquando, quod nesciat. ex his alterum, id est, an sciat index, de quo dicatur, nihil ad oratoris artem; alteri respondendum, Ars earum rerum est, quae sciuntur. rhetorice ars est bene dicendi, bene autem dicere scit orator. sed nescit, an verum sit quod dicit. ne hi quidem, qui ignem aut aquam aut quattuor elementa aut corpora insecabilia esse, ex quibus res omnes initium duxerint, tradunt, nec qui intervalla siderum et mensuras solis ac terrae colligunt; disciplinam tamen suam artem vocant. quodsi ratio efficit, ut hvim probationum scire videantur, eadem ratio idem praestare oratori potest. sed an causa vera sit, nescit. ne medicus quidem, an dolorem capitis habeat, qui hoc se pati dicet; curabit tamen, tamquam id verum sit, et erit ars medicina. quid
Abbreviated transcription (Latin):
erudici interst componũt᷑ nec guberãdi quia uauali¬
bus prelus guberuator est guberuatori aduersus. nec
imperaroria quia imparoi cum imꝑacore contẽdit. Item
nõ euertir opus ihetorice qd̾ efficit. neq cm positũ a se
argumẽtũ soluit orator. sed ne ⁊hecorice quidẽ quia apd̾
eos qui in persuadedo furẽ putant aut si quis casus ut
dixi duos incerse bonos uiros composuerit: uerisumlia
querent᷑ Non autẽ si quid est altero credibilius id ei con¬
crauũ est qd̾ fuit credibile: nã ut candido cãdidius, et
dula dulcuis non est aduersum: ira nec probabili preba¬
bilius: neq precipit unꝙͣ non dicenda nec dicẽdis cõtraria
sed que in quaq cauia dicenda sunt. Nlõ semper antẽ
eciam si frequẽtissune tureda ueritas erit: sed aliquãdo ox¬
exigit coninẽ utilitas: ut eciã falsa deffendat ponũt
hec quoq in scdõ ciccionis de oracore libro cõtradictiones

Expanded text:
eruditi inter se componuntur; nec gubernandi, quia navalieruditi inter se componuntur; nec gubernandi, quia navalibus proeliis gubernator est gubernatori adversus; nec imperatoria, quia imperator cum imperatore contendit. item non evertit opus rhetorice, quod efficit. neque enim positum a se argumentum solvit orator sed ne rhetorice quidem, quia apud eos, qui in persuadendo finem putant, aut si quis ut dixi casus duos inter se bonos viros composuerit, verisimilia quaerentur; non autem, si quid est altero credibilius, id ei contrarium est, quod fuit credibile. nam ut candido candidius et dulci dulcius non est adversum, ita nec probabili probabilius. neque praecipit unquam non dicenda nec dicendis contraria, sed quae in quaque causa dicenda sunt. non semper autem ei, etiamsi frequentissime, tuenda veritas erit; sed aliquando exigit communis utilitas, ut etiam falsa defendat. ponuntur hae quoque in secundo Ciceronis de Oratore libro contradictiones:
Abbreviated transcription (Latin):
tices operi/. Item nt mnda am docere: aut nõ dicẽda
Ita uel per hoc nõ esse artem qd̾ cum nõ dicenda p̾ceptrit¬
dic que si a bono uno arq ab ipsa uirtute seũcta: alio¬
qͥn ubi iusta cauia est abi ⁊ hetorice non est. adco ut ex
admnabili quodam casu possit accdere: ut ex utraq ꝑte
oracor idem un bonns dicat tamẽ quomodo hoc quoq
in rerũ nannã cadit. ur duos sapientes aliquãdo insee
canse in diuersum trahant Quãdo eciã pugnaturos
eos nuer se si ua Racio duxerit credĩt. ⁊ espondebo proposins.
acq ita quidem ut aꝑꝑcat hec aduersus eos quoq frustra
excogirata qui malis morib nomẽ oratoris indulgẽt.
Nam rhetorice nõ est ꝯtraria sibi: causa eñm cum cauia
nõ illa secum ipa componit᷑ nec si pugnet incerse qui
idem didiceruur: idcirco ars que utiq tradita est: nõ erit.
alioqͥn nec armoꝵ quia sepe gladiatores sub eodẽ magr̃o

Expanded text:
rices operi; item aut dicenda eam docere aut non dicenda; rices operi; item aut dicenda eam docere aut non dicenda; ita vel per hoc non esse artem, quod non dicenda praecidici, quae sit a bono viro atque ab ipsa virtute seiuncta; alioqui ubi iniusta causa est, ibi rhetorice non est, adeo ut vix admirabili quodam casu possit accidere, ut ex utraque parte orator, id est vir bonus, dicat. tamen quoniam hoc quoque in rerum naturam cadit, ut duos sapientes aliquando iustae causae in diversum trahant, quando etiam pugnaturos eos inter se, si ratio ita duxerit, credunt respondebo propositis, atque ita quidem, ut appareat, haec adversus eos quoque frustra excogitata, qui malis moribus nomen oratoris indulgent. nam rhetorice non est contraria sibi. causa enim cum causa, non illa secum ipsa componitur. nec , si pugnent inter se, qui idem didicerunt, idcirco ars, quae utrique tradita est, non erit; alioqui nec armorum, quia saepe gladiatores sub eodem magistro
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ nentrũ est curpe quom ex uona racione proficisae᷑.
Ideoq nec uiciũ. nam et mẽdaciũ dicere eciã sapituti ali¬
quando concessum est et affectus si alitei ad equirarem per¬
duci Indee non possit poterit: neccessario mouebit oraior
Imperiti cr̃m iudicant et qui frequenter in hoc ip̃m fallẽdi
suit ne crrent. nã si mihi sapientes iudices dent᷑ sapienũ
contiones atq omne cõsiliũ nnhil cuindia ualeat inhil
gracia inhil opiino presumpta. falsiq testes ꝑ quã sit
eeignus eloquẽtie locus. et prope insola delectacione
ponatur. sin et audienciũ mobiles aniii et tot malis
obnoxia ueritas arie pugnãdum est. et adhibenda que
prosunt. neq eñm qui recta uia depulsus est. redua ad cã
insi alio flexu potest, plurima uero ex eo contra rheroria
cauillacio est: quod ex itraq canie parte dicat᷑: Indehec
uullã esse artem ꝯrrariã sibi i hetoricen esst cõtianã sibi.¬
nullã artan desti me quos estetet accidere hoc ⁊ hero¬

Expanded text:
ona ratione proficiscitur, ideoque nec vitium. nam et mendacium dicere etiam sapienti aliquando concessum est, et adfectus, si aliter ad aequitatem perduci iudex non poterit, necessario movebit orator. imperiti enim iudicant et qui frequenter in hoc ipsum fallendi sint, ne errent. nam , si mihi sapientes iudices dentur, sapientium contiones atque omne consilium, nihil invidia valeat, nihil gratia, nihil opinio praesumpta falsique testes: perquam sit exiguus eloquentiae locus et prope in sola delectatione ponatur. sin et audientium mobiles animi et tot malis obnoxia veritas, arte pugnandum est et adhibenda quae prosunt. neque enim, qui recta via depulsus est, reduci ad eam nisi alio flexu potest. plurima vero ex eo contra rhetoricen cavillatio est, quod ex utraque causae parte dicatur. inde haec: nullam esse artem contrariam sibinullam artem destruere quod effecerit, accidere hoc rheto
Abbreviated transcription (Latin):
bernator. dicerq nocum illud dum clauũ rectũ teneam:
et medicus sauitatẽ egri petit. si tamẽ aut ualetudinis
ui aut intemꝑancia egri alione quo casũ sũma nõ con¬
tugit dum ipẽ omĩa secũdũ racionẽ fecerit medicine fuit
non exadit: Ita oratori benedixisse suns est. nam est ars
ea ur post paulũ clariue ostendemus in accu posita non
in effectu Itaq falium erit illud quoq qd̾ dicit᷑ arccestire
quando sunt fuiem conscquee rechorice ngore. nã se quisq¬

Expanded text:
bernator dicetque notum illud, dum clavum rectum teneam. bernator dicetque notum illud, dum clavum rectum teneam. et medicus sanitatem aegri petit; si tamen aut valetudinis vi aut intemperantia aegri aliove quo casu summa non contingit, dum ipse omnia secundum rationem fecerit, medicinae fine non excidet. ita oratori bene dixisse finis est. nam est ars ea, ut post paulum clarius ostendemus, in actu posita non in effectu. ita falsum erit illud quoque, quod dicitur, artes scire quando sint finem consecutae, rhetoricen nescire. na