comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et uidei canonicos hñt. ut ostñdatur ad xp̃m ⁊ ȩccłiã¬
ꝑtiñe q̃ in eis eiꝰmodi reꝑitur oꝑosa disputatio neceᷤ¬
saria ẽ. quȩ nos ultͣ quam oportet si nc̃ adhibetur
extendit. Tanĩ q̃ in ꝓũbiis legit᷑ uiros impios dice.
abscondamus int̾ra uirum iustũ inuste ab sorbeamꝰ
u̾o eum tamqͣm infernus uiuentẽ. ⁊ auferamꝰ eiꝰ me¬
moriã de t̾ra possessionẽ eiꝰ p̃ciosã app̾hendamꝰ. ñ ita¬
obscurũ ẽ. ut de xp̃o ⁊ de possessione eiꝰ ȩccłia sine la¬
boriosa exepositione ñ possit intelligi. Tale quippe
ostñdit dixisse malos colonos̾. hic ẽ heres. uenite oc¬
cidamꝰ cum ⁊ nr̃a erit hereditas. Iteniq illd̃ in eodẽ
libro qͥ iam añ ꝑstruicimꝰ cum ag̾emꝰ de stili quȩ pe¬
ꝑit septem. ñ nisi de axp̃o ⁊ ȩccłia mox ut fu̾it ꝓnũ
tiatum osueuit intelligi ab eis qui xp̃m sapientiã dĩ
cẽ nouer. Sapĩa edificauit sͥ domũ.⁊ suffulsit colũnaᷤᷤ

Expanded text:
et Judaei canonicos habent, ut ostendatur ad Chritinere quod in eis eius modi reperitur, operosa disputatio necessaria est, quae nos ultra quam oportet, si nunc adhibetur, extendit. Tamen quod in prouerbiis legitur, uiros inpios dicere: Abscondamus in terra uirum iustum iniuste, absorbeamus uero eum tamquam infernus uiuentem et auferamus eius memoriam de terra, possessionem eius pretiosam adprehendamobscurum est, ut de Christo et possessione ejus Ecclesia sine laboriosa expositione non possit intelligi. Tale quippe ostendit dixisse malos colonos: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Itemque illud in eodem libro, quod jam ante perstrinximus, cum ageremus de sterili quae peperit septem , nonnisi deab eis, qui Christum sapientiam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas
Abbreviated transcription (Latin):
condemnemꝰ illũ. Erit enĩ respectꝰ ei ex sermonibꝰ
illiꝰ. ħ cogitauer̾ et eirauer̃. excecaũ enĩ illos malitia
illoꝵ. In eccłiastico aut̃ fides gentium fut᷑a p̃ dr̃ isto
tium suꝑ om̃s gẽ. Extolle manum tuam suꝑ gs̾ alie¬
nas.⁊ ut uideant potentiam tuã. Sic̃ corã illis scĩ¬
ficatꝰ es in nob̾. ita corã nob̾ magnificab̾is in illis. &ͦ¬

Expanded text:
respectus ex sermonibus illius. Haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia ipsorum. In ecclesiastico autem fides gentium futura praediciturtuum super omnes gentes; extolle manum tuam super gentes alienas et uideant potentiam tuam. Sicut coram illis sanctificatus es in nobis, ita cora
Abbreviated transcription (Latin):
tanta uen̾atio exhibebat᷑. Uñ ⁊ illd̃ q̃ ait sauli samu¬
heli. qm̃ ñ sernasti mandatum m̃m̃ qͣ mandauit tͥ dñs
quẽa dmodum nc̃ parau̾at dñs regnum tuũ usq in ȩt̾nũ
scãm cor suum. ⁊ mandauit ei dñs eẽ in pͥncipẽ suꝑ ppłm
suuĩ. qͥ ñ custodisti quẽ mandauit tͥ dñs. ñ sic accipiendũ
ẽ. ac si ipsum saulẽ ds̃ in ȩt̾nũ p̃parau̾it regnat᷑um.
et ħ pꝰea noluerit seruare peccanti. neq enĩ cũ peceat᷑ũ
ẽẽ nesciebat.s p̃paraũat regnũ eiꝰ in qͦ figura regni eẽt
et stabit q̃ m illo sig̾c̃atum ẽ. s non huic stabit. qr non¬
ꝑ postãs alt̾m alti succedentes. uid̾et᷑ impleri qd dictu ẽ
in et̾num. & queret inquit dñs sͥ hominẽ siue đd̃ fiue
etiam quo unctꝰ ẽ ipse dauid ⁊ ꝓgenies eiꝰ. Non aut̃
quasi nesciat uͥ sit ita sͥ hominẽ ds̃ querit. s ꝑ hominẽ

Expanded text:
tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum nus esse in principem super populum suum; quia non custodisti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praeparauerat regnum eius, in quo figura regni esset et stabit quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quper posteros alterum alteri succedentes uideretur inpleri quod dictum est: In aeternum. Et quaeret, inquit, Dominus sibi hominem; siue Dauid siue etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per homin
Abbreviated transcription (Latin):
micos eiꝰ. ⁊ ħ actum ẽẽ ꝑ eum qui ingdiebat᷑ it
uid̾ẽt et egdiebatur ut ꝓd̾et. Cui aut̃ hͥ ñ occiur¬
rat ex discipulo eiꝰ factꝰ traditor udas: quia gͥ
facturi erant. q̃ moliebant᷑ .i. occisuri erant eun
ostñdens illoᷤ uana malitia frust᷑ occisuros resur¬
recturum. sic adiec̃ hc̃ u̾sum ułut si dic̾et. qͥd agti

Expanded text:
icos eius. et hoc actum esse per eum, qui ingrediebatur ut uideret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ noliusti. corp aut̃ ꝑfecisti mͥ. quia ꝓ illis om̃ibꝰ
sacficis ⁊ obsonibꝰ corꝵpꝰ es offert᷑ et participantibꝰ im¬
mslrat᷑. Nam istum ȩccłiasten in hac sententia man¬
ducandi ⁊ bibendi qͣm sepe repetit płimũꝙ cõmdit
ñ saꝑe carnales epulas uoluptatis satis illo̾ ostñdr
ũ̾ ait. Meliꝰ ẽ ire indomiĩ lucłꝰ. qͣm ire in domũ pot
Y paulopꝰ. sor inqͥt sapientiũ in domo luctꝰ. ⁊ cor isipi¬
entiũ indomo epulaꝵ. S illd̾ mag̃ cõmemorandũ
existimo de ħ libro. qͣ ꝑtinet ad ciuitates duas unã¬

Expanded text:
fecisti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius offertur et participantibus ministratur. Nam istum ecclesiasten in hac sententia manducandi et bibendi, quam saepe repetit plurimumque commendat, non sapere carnalis epulas uoluptatis, satis illud ostendit, ubi ait: Melius est ire in domum luctus quam ire in domum potus; et paulo post: Cor, inquit, sapientium in domo luctus et cor insipientium in domo epularum. Sed illud magis commemorandum existimo de hoc libro, quod pertinet ad ciuitates duas, una
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ re.q.d. suscipiet me: Anforte quisqͣm ita desi¬
luisse ꝓpħam. qd dormierit ⁊ ex sureac̃. nͥ sompnꝰ
iste mors eẽt:⁊ euigilatio resurectio qͣm de cep̃o sie
oportuit ꝓpħari: Nam in q̃dragefimno multo mam¬
festiꝰ id ostenditur. uͭ ex ꝑsona eidẽ mediatoris mor
entia dĩ ułut facta erant. qr certa erant. Inimici

Expanded text:
m Dominus suscipiet me ? An forte quisquam ita desiluisse Prophetam, quod dormierit, et exsurrexerit, nisi somnus iste mors esset, et evigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more entia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici,
Abbreviated transcription (Latin):
eruditꝰ. qͥ armoniã musicã ñ uulgari uoluptate. s fi¬
deliuoluntate dilec̃it. eaq dõ suo qui uerꝰ ẽ ds̃ mistica
rei magne fig᷑atione seruierit. Diu̾soꝵ enĩ sonoꝵ ip̃¬
nab̾ił mod̾atꝰq concentꝰ. concordi uarietate copatabñ
ordinate ciuitatis insinuat unitatẽ. Deniq om̃is ex
eiꝰ nomine inscͥpti sunt. Sunt itẽ qui putant ñ ab es
dd. ab aliis factos ꝑsone ipsiꝰ fusse coaptatos. Quę
opimo uoce eũgłica saluatoris ipsius refutat᷑. uͥ at

Expanded text:
eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uarietate conpactam bene ordinatae ciuitatis insinuat unitatem. Denique omnis fere ejus nomine inscripti sunt. Sunt item qui putant non ab eo d, ab aliis factos, personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio voce evangelica Salvatoris ipsius refutatur, ubi ait,
Abbreviated transcription (Latin):
.h. tuo. Quis ñ hic xp̃m quẽ p̃dicamꝰ ⁊ in quẽ eredimꝰ
uisibili s sp̃ali atq intelligibili csmate: quis eñtã
rudis ẽ in hac religione uł tam sudꝰ adu̾sꝰ eiꝰ famã
longe lateq diffusã. ut xp̃m a cͥsmate ħ ẽ ab unctio¬
ne appellatum eẽ non nou̾it: Agnito aut̃ rege xp̃o iã
cet̾a quȩ hic tͦpice dicta sunt qmͦ sit speciosꝰ forma
p̃filus hominũ. qͣdã tanto magis amanda atq mirã¬
da qͣnto minus corꝑea pulcͥtudine. Quis gladiꝰ eiꝰ ꝙͣ

Expanded text:
 tuo. Quis non hic Christum, quem praedicamus et in quem credimus, uisibili, sed spiritali adque intellegibili chrismate? Quis enim tam rudis est in hac religione uel tam surdus aduersus eius famam longe lateque diffusam, ut Christum a chrismate, hoc est ab unctione appellatum esse non nouerit? Agnito autem rege Christo, iam cetera, quae hic tropice dicta sunt, quo modo sit speciosus forma prae filiis hominum, quadam tanto magis amanda adque miranda, quanto minus corporea pulchritudine, quis gladius eius,
Abbreviated transcription (Latin):
cis tegmninibꝰ inuolata ẽ. ut desid̾etur ardentiꝰ. mi¬
deturnio cundiꝰ. ⁊ appareat sponsꝰ cui dr̃ in eodẽunti¬
co. Equitas dilexit te. ⁊ sponsa quȩ ibi audit. Caritiᷤ
in delitiis tuis. T acita multa tͣnsimꝰ cͣa hꝰ oꝑis t̾mi¬
q̃ ad xp̃m ⁊ eccłiam ꝑtineat ꝓpħasse siue in iudia siue
in isrł. Sic enĩ appellate sunt illiꝰ ppłi partes. ex quo
ꝓpt̾ salomonis offensã tp̃r filii eiꝰ roboã qui patͥ sue¬
cessit in regnũ dõ iudicante diusꝰ ẽ. ꝓm̃ t̾bꝰ dat̃ ꝙͥs¬

Expanded text:
icis tegminibus inuoluta est, ut desideretur ardentius nudeturque iucundius, et appareat sponsus, cui dicitur in eodem cantico: Aequitas dilexit te, et sponsa, quae ibi audit: Caritas in deliciis tuis. Tacita multa transimus cura huius operis termi et ecclesiam pertineat. prophetasse, siue in Iuda siue in Israel. Sic enim appellatae sunt illius populi partes, ex quo propter Salomonis offensam tempore filii eius Roboam, qui patri successit in regnum, Deo uindicante diu
Abbreviated transcription (Latin):
tabat eẽ captiuũ. quid aliud qͣm xͥ omutationẽ. s sci¬
entibꝰ nesciens exꝓbabat: ꝙ iõ q̃ sequit᷑ uͥ psalmus
sstȩ concludit᷑ bñdictio dnĩ in ęt̾num fiat fiat. uniu̾so
ppło dĩ ad celestẽ iħtłm ꝑtinenti. siue inillis quila¬
tebant in testam̃to uet̾̃ añ qͣm reuelaret᷑ nouũ. siuȩ
uihis qui iam testam̃to nouo reuelato manifeste ꝑ¬
tiñe cernit᷑ ad xp̃m satis congruit. Bñdictio quippe
dnĩ in semine da. ñ ad aliqd̃ tp̃s quał sic̃ diebꝰ salo¬
monis apparuit s in ȩt̃num syanda ẽ in qua c̃tisfima
spe dr̃ fiat fiat. lilius enĩ spei ẽ confirmatio u̾bi hꝰ it̃a¬
tio. Hoc gͦ intelligens dd ait in scd̾o regnoꝵ libro uñ
ad istũ psalmum dig̾ssi sumus. Et locutꝰ es ꝓ domo ser¬
ui tui in longinquũ. Eõ aut̃ pꝰ paululum ait. Nẽ incipe
⁊ bñdic domum serui tui usq in ęt̾num ⁊ cet̾a. qr tẽ
geniturꝰ erat filiũ ex quo ꝓgemies eiꝰ duc̾e̾t᷑ ad xp̃m ꝑ¬

Expanded text:
scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento uetere, antequam reuelaretur nouum, siue in his, qui iam testamento nouo reuelato manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spei est confirmatio uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus erat filium, ex quo progenies eius duceretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
excellentissime diffamatũ. qͣ a rege salomone filio
xiss ds̃ q̃ ñ ab ipso dã sͥ edificaret᷑ donius. neq per
tantũ tp̃s se mandasse cuqͣm in ppło suo ut sͥ fieret
domꝰ cedrina. ⁊ nc̃ inquit ħ dices seruo mõ dđ̃. Hȩc dic̃¬

Expanded text:
 scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio  scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio xisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inquit, haec dices seruo meo Dauid: Haec dic
Abbreviated transcription (Latin):
genis ad pugnam ꝯtͣ ppłm dĩ. tonuit dñs suꝑ eos.⁊ cõ¬
fusi sunt.⁊ offender̃ corã isrł atq fuꝑati sunt assump¬
sit lapidẽ umĩ ⁊ statuit eum int̾ masephat nouã et
uetem ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ abennezer. qͣ ẽ satine lapis¬
Adnitoris. ⁊ dixit. Usq huc aduiuit nos dñs. Mase¬
phat int̾p̃tat᷑ intentio. Lapis ille adiutoris. medietas
ẽ saluatoris. ꝑ quẽ tͣnseundĩ ẽ a masephat uet̾ẽ ad
nouã .i. ab intentione qua ecepectabat᷑ a carnali regno
bitudo falsa carnał. ad intentionẽ qͣm ꝑ nouũ testa¬
intum expectat᷑ in regno celoꝵ bĩtudo u̾issima sp̃ał.¬
Qua qm̃ nicħ ẽ meliꝰ. huc usq adiuuat ds̃. Iam nc̃ indeo
eẽ monstrandum. qͥd ipsi dd̃ qui sauli fuccessit in re¬
gnum. cꝰ mutatione finał illa mutatio fig᷑ata ẽ ꝓpt̾
q̃m dinuntꝰ euncta dicta cuncta oscͥpta sunt. ds̃ ꝓmi¬
serit q̃ ad rem de qua agimꝰ ꝑtinet. Cum regi đd młta

Expanded text:
genis ad pugnam contra populum Dei, tonuit Dominus super eos, et confusi sunt, et offenderunt coram Israel, atque superati sunt: assumpsit lapidem unum, et statuit illum inter Massephat novam et veterem, et vocavit nomen ejus Abennezer, quod adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. per quem transeundum est a Massephat uetere ad nonam, id est ab intentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo uerissima sp. Iam nunc uideo esse monstrandum, quid ipsi Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid mu
Abbreviated transcription (Latin):
A flumine quippe dñ andi sumpsit exordium. uͥ bapti¬
zatus a ioħȩ eo demonstͣnte cepit agnosci a discipłis.
qui eum ñ solum magistrũ ueꝵ etiã dnm̃ appellauer̃.
Nec ob aluid uiuente adhuc patre suo dđ regnare sa¬
lomon cep̃. q̃ nulli regũ illoꝵ otig̾. nisi ut huic quoq
satis eluceat non eẽ ipsum quẽ ꝓpħia ista p̃signat.¬

Expanded text:
A flumine quippe dominandi sumpsit exordium, ubi baptiA flumine quippe dominandi sumpsit exordium, ubi baptizatus a Joanne, eodem monstrante coepit agnosci a discipulis, qui eum non solum Magistrum, verum etiam Dominum appellaverunt. Nec ob aliud vivente adhuc patre suo David regnare Salomon coepit, quod nulli regum illorum contigit, nisi ut hinc quoque satis eluceat non esse ipsum quem prophetia praesignat
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ sꝑare se dicant. Facta ẽ quidẽ ñ nulla imago rei
future ⁊̃ in salomone. in eo qͣ templum edificauit. ⁊ pa¬
cem huĩt scdm nñ suum. Salomon quippe pacificꝰ ẽ la¬
tine.⁊ in exordio regni sui mirabilit̾ laudabił fuit. s
ead̾sua ꝑsona. ꝑ umbrã fut᷑i p̾nuntiabat etiã ipsȩ xp̃m
sunt quasi de ipso ista p̃dicta sint. dum scͥpt᷑a sca ⁊̃ rebꝰ
Nam p̃t̃ libros diuine historie uͭ regnasse uairat᷑ psalmꝰ o
septuagesimus pͥmis titulo nõis eiꝰ inseͥptꝰ ẽ. in quo tam
multa dicunt᷑ quȩ omnino ei conuenire ñ poss dño aũ
xp̃o aptissima ꝑspicuitate oueniunt. ut euident̾ ap¬
pareat qd in illo figa qualc̃q ad umbͣta sit. in isto aut̃
ipsa u̾itas p̃sentata. Notũ ẽ enĩ quibꝰ t̾minis regnũ
dclusum fuerat salomonis. ⁊ tñ in eo psalmo legit᷑. ut
alia taceam. dñabit᷑ amari usq ad mare.⁊ a flumi¬

Expanded text:
alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificavit, et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe Pacificus est latine, et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit: sed eadem sua persona per umbram futuri praenuntiabat etiam ipse Christsunt, quasi de ipso ista praedicta sint, dum Scriptura sancta etiNam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narratur, Psalmus etiam septuagesimus primus titulmulta dicuntur quae omnino ei convenire non possunt, Domino autem Christo aptissima perspicuitate conveniunt: ut evidenter appareat quod in illo qualiscunque adumbrata sit: in isto autem ipsa veritas praesentata. Notum est enim quibus terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur ut alia taceam: « Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumi
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩt̾num corã me. ⁊ tromis eiꝰ erit erectꝰ usq in ęt̾num.
h anc tam grandẽ ꝓmissionẽ. qui putat in salomone fui
se complecã. multũ eirat. Attendit enĩ q̃ dictũ ẽ. hic edi
coram me. Attendat gͦ ⁊ aspiciat salomonis domum
plenam mulieribꝰ alienigenis colentibꝰ dõs falsos ⁊ ipsũ
ab eis regem aliq̃n sapientẽ in eadẽ idolatriam sedue¬
tum atq deiectum. ⁊ ñ audeat existimare dm̃ uł hoc
ꝓmisse m̃dacit̾ uł talẽ salomonẽ domũq eiꝰ fut᷑am
ñ potuisse p̃seire. Non hinc aũ deb̾emꝰ ambige̾. nec si
ñ in xp̃o dnõ nr̃o qui factꝰ ẽ ex semine dd̃ scd̾m carnẽ
iam uidemꝰ ista compleri. nec uane atq inanit̾ ħͥ alic̃
aliquem reqͥramꝰ. sic̃ carnales iudei. Nam et ipsi usq
adeo filium quẽ loco isto regi dd ꝓmissum legunt. in¬
telligunt non fuisse salomonẽ. ut eo qui ꝓmissꝰ ẽ tanta
iam manifestatione declarato ad huc mirabili cecitate

Expanded text:
in aeternum coram me: et thronus ejus erit erectus in aeternum. » Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse completam, multum errat. Attendit enim quod dictum est: « Hiccoram me. » Attendat ergo et aspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis colentibus deos falsos, et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eamdem idololatriam seductum atque dejectum et non audeat existimare Deum, vel hoc promisisse mendaciter, vel talem Salomonis domum eum futuram non potuisse praescire. Non hincino nostro, qui factus est ex semine David secundum carnem , jam videremus ista compleri; ne vane atque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Judaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi David promissum legunt, intelligunt non fuisse Salomonem, ut eo qui promissus est tanta jam manifestatione declarato adhuc mirabili caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
octogesimo ⁊ octauo. cꝰẽ titulus intellectꝰ ipsi ethan
isrłite. omemorant᷑ ꝓmissiones dĩ facte regi dđ.⁊
istis quȩ in libro regnoꝵ sunt posita quedã ibi simi¬
lia dicunt᷑ sic̃ ẽ. uiraui dd seruo meo usq in et̾num
p̃parabo sem̃ tium. S it̾um. T̃unc locutꝰ es in aspec¬
tu filiis tuis. ⁊ dixxisti posin aduitorium suꝑ poten¬
tem. ex altaui electum de plebe mea. Inueni dd ser¬
uum nĩm in oleo sc̃o mõ uncei eum. Manus enĩ mã¬

Expanded text:
n Israelitae. commemorantur promissiones Dei factae regi Dauid, et istis, quae in libro regnorum sunt posita, quaedam ibi similia dicuntur, sicut est: Iuraui Dauid seruo meo: Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et iterum: Tunc locutus es in adspectu filiis tuis et dixisti: Posui adiutorium super potentem, exaltaui electum de populo meo. Inueni Dauid seruum meum, in oleo sancto meo unxi eum. Manus enim m
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ omĩa de dño nr̃o iħii xp̃o intelligunt᷑ qñ recte
intelligunt᷑ sub noĩe dd ꝓpt̾ formam serui quẽ de
semine dđ idẽ mediator assumpsit ex uirgine. Con
inꝰ accipitur. Ibi nãq ħ ẽ in regnoꝵ libro. S si ue¬
ñit inquit iniquitas eiꝰ. redarguã illum in u̾ga
iumꝵ ⁊ intactibꝰ filioꝵ hominũ miscdiã aut̃ mã
ñ amoueã ab eo.t̃ actibꝰ sig̾cans plagas correptio¬
nis uñ illt̾. ne tetig̾itis xp̃os meos. Qd̃ quid ẽ alid̾
qͣm ne leseritis: In psalmo u̾o eum age̾t tamqͣm
de đđ ut qͥddam eiꝰmodi ⁊̃ ibi dic̾et. si deliq̃ruit
inquit filii eiꝰ legẽ meã.⁊ inuidicis m̃ĩs ñ ambu¬

Expanded text:
ino Jesu intelliguntur, quando recte intelliguntur, sub nomine David, propter formam servi, quam de semine David idem Mediator assumpsit ex virgine. Contvius accipitur. Ibi namque, hoc est in Regnorum libro, Et si venerit, inquit, iniquitas ejus, redarguam illum in virga virorum, et in tactibus filiorum hominum: misericordiam autem meam non amoveam ab eo : tactibus significans plagas correptionis. Unde illud est, Ne tetigeritis christos meos . Quod quid est aliud, quam, Ne laeseritis? In Psalmo vero cum ageret tanquam de David, ut quiddam ejusmodi etiam ibi diceret, Si dereliquerint, inquit, filii ejus legem meam, et in judiciis meis non ambu
Abbreviated transcription (Latin):
iam neget. qui uideos pꝰ passionẽ resiurectione
xp̃i de sedibꝰ sus bellica strage ⁊ excidio funditꝰ
eradicatos uidet : Secisꝰ enĩ ab eis resurrex̃ ⁊ red¬
didit eis int̾im tp̃rariã disciplinã. excepto q̃ ñ en
rectis seruat qñ uiuos ⁊ mortuos uidicabit. Nã
dñis ipse iłs istum ipsũ traditorẽ suũ ꝑ panẽ por¬
rectum ostñdens apłis. hc̃ etiã u̾sum psalmi hꝰ õ
memorauit ⁊ in se diaẽ impletũ. Qui edebat .ẜ
meos ampliauit fuꝑ me calcaneũ. Quid aut̃ at
inquẽ sꝑaui. ñ congruit capiti s corꝑi. Neq eñ
nesciebat eum ipse saluator. de qͦ añ iam dic̃at
unus ex uob̾ ãbłs ẽ. S sol inse membroꝵ su&
tͣnsfere ꝑsonam et sͥ tͥbuere. q ẽ illoꝵ. quia etp̃

Expanded text:
iam neget, qui Iudaeos post passionem resurrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et excidio funditus eradicatos uidet? Occisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psalmi huius commemorauit et in se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dir̾at suꝑiꝰ dedise se eibos domui a aron. de ic¬
timis uet̾is testam̃ti uͥ ait. dedi domui pai̾s tui oĩa
que s̃ ignis filiorum isrł inescham. Hȩc quippe fu̾ãt
sacͥficia iudeoꝵ. iõ dixit hic manducare panẽ. q̃ in
titudine p̾nuntiata sint qͣnta nc̃ manifestatione cla¬
rescant. ñ frustͣ tam̃ mou̾i quispiã pot̾ ac dice. Q mͦ
ofidimus uenire omĩa quȩ in libris illis p̾dicta sunt. si¬
ħ ipsũ q̃ ibi diuinitꝰ dictum ẽ domꝰ tua ⁊ domꝰ patͥs tui
tͣnsibunt corã me in ȩt̾nũ. effectũ hab̾e ñ potuit. qm̃
uidemꝰ illd̃ sac̾dotium fuisse mutatũ. ⁊ q̃ illi domui
ꝓmissumẽ nec sꝑari aliqño complendũ. qi illd̃ qd ei
repbato mutatoq succed. ħ potuis p̾dicat᷑ et̾nim : ħ
qͥ dic̃ nondum intellig̾ aut ñ recolit ⁊̃ ipsũ scđ̾m ordi¬

Expanded text:
enim dixerat superius, dedisse se cibos domui Aaron de uictimis ueteris testamenti, ubi ait: Dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam haec quippe fuerant sacrificia Iudaeorum: ititudine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant, non frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura tua et domus patris tui ministrabunt coram me in aeternum, effectum habere non potuit? Quoniam videmus illud sacerdotium fuisse mutatum, et quod illi domui promissum est, nec sperari aliquando complendum: quia illud quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intelligit, aut non recolit, etiam ipsum secund
Abbreviated transcription (Latin):
& conũtit samuhel faciẽ suam ut abiret. ⁊ tenuit saul
pinnulã disploydis eiꝰ ⁊ dirupit eam.⁊ dixẽ samuhel
ad eum. Dirumpet dñs regnũ isrł de manu tua ho¬
die. ⁊ dabit ꝓximo tuo bono suꝑ te et diuidet᷑ ifrł
isrł. tanto scł spatio tp̃ris qͣnto ⁊ ipse qdd. ⁊ audunt ħ
pͥmo tp̃r regni sui. ut intelligamꝰ ĩo dictũ qr nullꝰ
destirpe eiꝰ fu̾at regnaturꝰ. ⁊ respiciamꝰ ad stirpẽ qd
uñ excortꝰ ẽ. scđ̾m carnem mediator dĩ ⁊ hominũ hõ

Expanded text:
Et convertit Samuel faciem suam ut abiret: et tenuit Saul pinnam diploidis ejus, et dirupit eam. Et dixit ad eum Samuel. Dirumpet Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie, et dabit proximo tuo bono super te. Et dividetur Israel, tanto scilicet spatio temporis, quanto et ipse Dauid, et audiuit hoc primo tempore regni sui; ut intellegamus ideo dictum, quia nullus de stirpe eius fuerat regnaturus, et respiciamus ad stirpem Dauid, unde exortus e
Abbreviated transcription (Latin):
pet dñs regnũ ab ifrł de manu tua. ut ħ intelligat᷑
de manu tua. q̃ ẽ ab isrł. Popłi gͦ isrł ꝑsonam figate
gerebat homo iste. qui ppłs regnũ fuerat amissurꝰ
tuo. ad carnis cognationẽ id refert᷑. Ex isrł enĩ xep̃s
seđ̾m carnẽ uñ ⁊ saul. Qd̾ u̾o additũ ẽ bono suꝑ te
pot̾ quidẽ intelligi meliori te.⁊ quidã sic sunt int¬
p̃tati. S melius sic accipit᷑ bono suꝑ te. ut qr illebo¬
nis ẽ ĩõ sit suꝑ te uixta illd̾ aliud ꝓpħicum. Donee
ponam inimicos tuos om̃s sub pedibꝰ tuis. Inquibꝰ¬
ẽ ⁊ ifrł̃ cui suo ꝑsecutori regnum abstulit xp̃s. qͣmunꝰ
fu̾it illic ⁊ ifrł in quo dolꝰ ñ erat qdam qͣsi frum̃tũ
illaꝵ palearum. Nam utiq inde erant apłi. inde
tot mrẽs quoꝵ pͥor stephans. iñ tot eccłiȩ quas apłs
paulꝰ ꝯmemorat. in oũsione eiꝰ magnificantes dͥm̃
in ifrł ad ancillã. ⁊ isrł ad lib̾am ꝑtinentẽ. Nã ista duo

Expanded text:
 regnum ab Israel de manu tua: ut hoc intelligatur, de manu tua; quod est, ab Israel. Populi ergo Israel personam figurate gerebat homo iste, qui populus regnum fuerat amissurustuo, ad carnis cognationem id refertur: ex Israel enim Chrism carnem, unde et Saül. Quod vero additum est, bono super te, potest quidem intelligi, meliori te; nam et quidam sic sunt interpretati: sed melius sic accipitur, bono super te, ut quia ille bonus est, ideo sit super te, juxta illud aliud propheticum, Donec ponam est Israel, cui suo persecutori regnum abstulit Christus, quamvis fuerit illic et Israel, in quo dolus non erat, quoddam quasi frumentum illarum palearum. Naor Stephanus, inde tot Ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conversione ejus magnificantes Deum. in Israel ad ancillam, et Israel ad liberam pertinentem; nam i
Abbreviated transcription (Latin):
mansuri. Oleũ quippe quo unctꝰ ẽ ⁊ ab eo cͥsmate ap̃s
ẽ dictꝰ. misticȩ accipiendũ ⁊ magnũ sacram̃tũ intel¬
ligendũ ẽ. qͣi eo tantum uen̾aturꝰ ẽ ipse dđ. ut ꝑ¬
eusso corde pauitau̾it. qnõ in tenebroso occultatꝰ ant᷑
qͦ saul ⁊̃ urgente intͣu̾at necessitate nat᷑e exiguã par¬
ticłam da uestis eiꝰ retrorsum latent̾ abscid̾̃. ut hr̃et
hem̃t ꝑseq̃bat᷑ auferret. Ne itaq reꝰ eẽt tanti sacram̃ti
in saule uiolati. qr uł indimm̃tũ eiꝰ sic attrectaũ exti¬
muit. Ita enĩ scͥptĩ ẽ. & ꝑcussit cor ađ suꝑ eũ. qr abstu¬
lit pinulã olamidis eiꝰ. Uiris aut̃ qͥ eũ illo erant ⁊iuit
saulẽ in manꝰ suas traditum int̾im̾et suadebant. ñ mͥ
inqͥt contingat a dnõ. si fecõ ħ u̾bum dño m̃o ap̃o dni.¬

Expanded text:
 et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet ersequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum est: Et percussit cor Dauid super eum, quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum illo erant et, ut Saulem in manus suas traditum interimeret, suadebant: Non mihi, inquit, contingat a Domino, si fecero hoc uerbum domino meo
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ ex ipsa gente plurimi c̾dider̃. Neq nc̃ desunt.
qui lie rarissime tñ c̾dant: ⁊ implet᷑ in eo qͣ hic iste
homo dĩ continuo secutꝰ aduinx̃. Ueniet ad orare ei
adorarent. Quid ẽ aut̃ q̃ ait obolo argenti. nͥ bre¬
uitate ũbi fidei de quo ꝯmemorat apłs dictũ. u̾bũ
ꝯsũmans ⁊ b̾uians faciet dñs suꝑ t̾ram: Argentũ
aut ꝓ eloquio poni psalmus testis ẽ. uͥ eanit᷑. Elo¬
quia dñi eloqr casta. argentum igne examinatũ.
Qiid gͦ diẽ istȩ qui uenit adorare sac̾doti dĩ. ⁊ sac̾do¬
ti dõ: Iacta me in partẽ sacdotii tui. manducare
panẽ. Nolo in patrum meoꝵ collocari honore quia
nullꝰ ẽ. Iacta me in partẽ sac̾dotii tui. ẜlegi enĩ ab¬
iectꝰ cẽ in domo dñi. qualec̃q ⁊ qͣntulũcũq membrũ¬

Expanded text:
 ex ipsa gente plurimi crediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei continuo secutus adiunxit: Veniet adorare ei adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus est; iacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abiectus esse in domo Dei; qualec
Abbreviated transcription (Latin):
carnis abrahȩ. partĩ uͦ ad illud sem̃ eiꝰ in qͦ bñdi¬
quȩ seruit cum filiis suis. partim uͦ ad lib̾ã cun
mines scd̾m dm̃ uiuentẽ ꝑeg̾nant᷑ in t̾ris. s s̃ ĩ eis
q̃dam quȩ ad utrũq ꝑtin̾e intelligunt᷑ ad ancillã
expectantia. aliqͣ ad cęlestẽ. ñ nulla ad utͣmq.
E xemplis uideo ꝓbandũ eẽ q dico. Missꝰ ẽ nathan
ꝓpħa qui regem da argu̾et ꝙ̃ pec̃o gͣui. ⁊ ei quȩ
consecuta sunt mala fut᷑a p̾dic̾et. Hec atq hꝰ mo¬
di siue publicȩ idẽ ꝓsalute uł utilitate ppłi. siue
p̾uatĩ cũ suis ꝓ quisq rebꝰ diuina ꝓm̾eret᷑ eloq.¬
quibꝰ ꝓusu tp̃ał uite futuri aliquid nosc̾e̾tur
ad t̾renã ciuitatẽ ꝑtinuisse quis ambigat: uͥ at
testam̃tum q̃ disposui patͥbꝰ eoꝵ in die qͣ app̾hẽ¬
di manũ eoꝵ ut educ̃em eos de t̾ra egipti. qm̃

Expanded text:
carnis Abrahae, partim vero ad illud semen ejus, in quo benediquae seruit cum filiis suis, partim uero ad libe- . rmines secundum Deum uiuentes peregrinantur in terris; sed sunt in eis quaedam, quae ad utramque pertinere intelleguntur, ad ancillam spectantia, aliqua ad caelestem, nonnulla ad utramque. Exemplis uideo probandum esse quod dico. Missus est Nathan propheta, qui regem Dauid argueret de peccato graui et ei, quae consecuta sunt mala, futura praediceret. Haec adque huius modi siue publice, id est pro salute uel utilitate populi, siue priuatim, cum pro suis quisque rebus diuina promereretur eloquia, quad terrenam ciuitatem pertinuisse quis ambigat? Ubi autem testamentum, quod disposui patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut educerem e
Abbreviated transcription (Latin):
de quo usq ad aduentum iħu xp̃i homines peil¬
Ae quo gn̾e ĩ nunc usq ñ defunt. Nam de illa domo
Pheli iam sup̃ dictũ erat. ẜ om̃s qui suꝑau̾it̃ domꝰ¬
domus tuȩ. decident ingladio uiroꝵ. Quomͦ gͦ hic
uere dici potuit: ⁊ erit qui suꝑau̾it in domo tua ue¬
niet ad orare ei. si illud ẽ ueꝵ q̃ ultore gladio nemo
m̃ suparet. nisi qr illos intelligi uoluit qui ꝑtinent
Adstirpem. s illuis totius sac̾dotii scd̃m ordinem
aaron: bͦ si de illis ẽ p̃destinatis reliquiis de quibꝰ

Expanded text:
de quo usque ad adventum Jesu Christi homines remde quo genere etiam nunc usque non desunt. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum erat: Et omnis qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bit uiꝰ cuiꝰq fideł sui. sic̃ ista ipsa
pͥncipio hꝰ hẏmni ait. exaltatum ẽ
corni mm̃ in dõ mõ:. Om̃s quippe unctos eiꝰ cͥsmate
recte xp̃os possumꝰ dice̾. q̃ tam̃ totũ cum suo capite
uiri multumq laudati. in qͦ qͥdẽ tẽ fig᷑ata ẽ mutatio
uet̾is sac̾dotii ⁊ nc̃ inpleta qñ infirmata ẽ q̃ multa
erant infiliis. ut nouũ hr̃et in xp̃o sac̾dotium st̾ił¬

Expanded text:
bit uniuscuiusque fidelis sui, sicut ista ipsa in principio huius hymni ait: Exaltatum est cornu meum in Deo meo? Omnes quippe unctos eius chrismate recte christos possumus dicere; quod tamen totum cum suo capite uiri multumque laudati; in quo quidem tunc figurata est mutatio ueteris sacerdotii et nunc inpleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut nouum haberet in Christo sacerdotium st
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uideat ẽẽ completa. qno qͥd ẽ nullĩ tab̾nacłm. nullũ
templũ. nullũ altare. nullũ sacͥficiũ ⁊⁊ iõ nec ullꝰ sac̃
dos remansit uideis. quibꝰ ut de semine aãron ordi¬
naret᷑ in dĩ fu̾at lege mandatum: qͣihic omemo¬

Expanded text:
non uideat esse conpleta? Quando quidem nullum tabernaculum, nullum non uideat esse conpleta? Quando quidem nullum tabernaculum, nullum templum, nullum dos remansit Judaeis, quibus ut de semine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum, quod et hic commemo
Abbreviated transcription (Latin):
hos. ofiui ⁊ finees. una die morientur ambo. Et susei¬
in am̃a mea faciat.⁊ edificabo ei domum fidelem:i
ũit indomo tua ueniet ad orare ibi obolo argenti
dic̃s. Iacta me in uirã partẽ sac̾dotii tui mandu¬
care panẽ. Nõ ẽ ut dicat᷑ ista ꝓpħia. uͭ sac̾dotii uet̾iᷤ
tanta manifestatione p̾nuntiata mutatio ẽ. in sa¬
muhele fuisse cõpleta. Quamqͣm enĩ ñ eẽt de alia
tͥbu sanuhel. quã quȩ cõstituta fuerat adño ut ser¬
uiret altari. tam̃ ñ erat de filiis aãron. cꝰ ꝓgenies
fuerat adumbrata ẽ.⁊ ad uetꝰ testam̃tum ꝓpͥe. figã¬
tȩ u̾o ꝑtinebat ad nouũ. ꝓpħia facti ⁊̃
ipsa non u̾bi. id scł facto sig̾cans. q̃ u̾bo
sac̾dotes ex gen̾e aaron sic̃ sadoch ⁊ abiathar reg¬
nante dđ. ⁊ alii deinceps añqͣm tempꝰ ueniret q̃ ista
quȩ de sac̾dotio mutando tanto añ p̃dicta s̃ effici
ꝑ cep̃m oportebat. Quis aut̃ nc̃ fideli ocło ħ intuens

Expanded text:
is, Ophni et Phinees: in die una morientur ambo. Et suscianimam meam faciat, et aedificabo ei domum fidelem, verit in domo tua, veniet adorare ei obolo argenti, dicens: Jacta me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cuius progenies fuerat, adumbrata est, et ad uetus testamentum proprie, figurate uero pertinebat ad nouum prophetia facti etiam ipsa, non uerbi, id scilicet facto significans, quod uerbo runt postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista, quae de sacerdotio mutando tanto ante praedicta sunt, effici per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens
Abbreviated transcription (Latin):
ret ancillȩ. donec stił ꝑ xp̃i gr̃am fecundata elamart
E ice ancillã t fllium eiꝰ. Apt̃ pecẽm quidẽ salomonis.
regnante filio eiꝰ roboam scimꝰ ifrł in duo fuisse diuili.
atq ita ꝑseu̾asse hñtibꝰ singuł partibꝰ reges suos. dono
illa gens tota a chaldeis eẽt ingenti uastatione sib¬
u̾sa. atq tͣmslata. S ħ quid ad saulẽ : c̾ui si tale aliqͥ
cõminandũ eẽt ipsi dd fũat potiꝰ cõminandũ. cꝰ ertt
filiꝰ salomon. Postremo nẽ int̾ se gens hebrea dinsa
ñ ẽ. s indifferent̾ in eiꝰdẽ enoris societate dispsa ꝑta

Expanded text:
am fecundata clamaret: Ejice ancillam et filium ejus. Propter peccatum quidem Salomonis, regnante filio ejus Roboam, scimus Israel in duo fuisse divisum: atque ita perseverasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chaldeis esset ingenti vastatione subversa, atque translata. Sed hoc quid ad Saulem? si tale aliquid comminandum esset, ipsi David fuerat potius comminandum, cujus filius erat Salomon. Postremo nunc inter se gens Hebraea divisa non est, sed indifferenter in ejusdem erroris societate dispersa
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qui ⁊ descendit in inferiores partes t̾rȩ : qͥ descend̾.
ipse ẽ ⁊ qui ascend̾ suꝑ om̃s cęlos. ut impleret omĩa.
ꝑ nubes gͦ suas tonuit. quas scõ sp̃u cũ ascendiss imn¬
ñ iudicabit. qr om̃s homines ꝓculdubio iudicabit.
S meliꝰ intelligunt᷑ eactrema t̾rȩ. extrema hoĩs qm̃¬

Expanded text:
es partes terrae? Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes caelos, ut adinpleret omnia. Per nubes ergo suas tonuit, quas sancto Spiritu cum ascendisset innon iudicabit, qui omnes homines procul dubio iudicabit. Sed melius intelleguntur extrema terrae extrema hom
Abbreviated transcription (Latin):
ciendi qͣm dum eẽt in carne nõ fec̃. ⁊ sic diuinum
euadi posse uidiciũ. in medio t̾rȩ mͥ uidet᷑ dictum.
cũ quisq uiuit in corꝑe. In hac quippe uita. suã
t̾ram quisq cͥcumfert. qua moriente homine re¬
cipit t̾ra cõmunis. resurgenti utiq redditura. Pro
corꝑe faciendum ẽ uditium atq iusticia. qd nob̾ ꝓsit
in posterum qnõ recipiet quisq scđ̾m ea quȩ ꝑ corpꝰ
gessit. siue bonũ suie malũ. ꝑ eorpꝰ quippe ibi diaẽ
gna m̃te atq impia cogitatione blasphemet. noq
motu corꝑis gessit. cum ħ ꝑ illd̾ tp̃s gesserit qͦ gessit
⁊ corpꝰ. Isto mͦ ꝯgruent̾ intelligi pot̾ ⁊̃ illo̾. qͣ in psal

Expanded text:
fecit, et sic divinum evadi posse judicium; in medio terrae, mihi videtur dictum, cum quisque vivit in corpore. In hac quippe vita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proicorpore, faciendum est judicium et justitia, quod nobis prosit in posterum, quando recipiet quisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Per corpus quippe ibi dixit gna mente atque impia cogitatione blasphemet, nequemotu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus. Isto modo congruenter intelligi potest etiam il
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificauit. S. qr in ꝓpħ̃ia uox eiꝰ agnoseit᷑. non
delinques am̃am meã ininferno. eundẽ duõ ad in¬
feros ⁊ redux̃. hac eiꝰ pauꝑtate ditati sumꝰ. Dñs eni
pauꝑes fac̃ ⁊ ditat. Nam qͥd ħ ẽ ut sciamꝰ. q̃ seqͥt᷑¬
audiamꝰ. humiliat ⁊ exaltat. Utiq suꝑbos humi¬
liat. humiles exaltat. Qd̃ enĩ alibi legitur. ds suꝑb
resistit. humilibꝰ aut̃ dat gr̃am. ħ totꝰ ht̃ sermoh ᷤ¬

Expanded text:
uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid audiamus: Humiliat et exaltat. Utique superbos humiliat, et humiles exaltat: quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totum
Abbreviated transcription (Latin):
infirmata ẽ. Dñs mortificat ⁊ iuficat. Mortiti¬
cauit illam quę multa erat inf̾iliis. ⁊ uiuficauit
hanc stilẽ que peꝑit septẽ qͣmuis ꝯmodiꝰ possit
intelligi eosdẽ inuificare quos mortificau̾it. Id enĩ
ułut repetinit addendo. deduẽ ad inferos ⁊ reduc̃¬
utiq mortificant᷑ a dño. Quibꝰ adiung̾ quȩ sursũ
s̃ sapite ñ quȩ suꝑtram. ut ipsi sint illi. qui esuri¬
entes tͣnsier̃ t̾ram. Mortui enĩ estis inqͥt. Ecce qͦmͦ
salubrit̾ mortificat ds̃. Dem̃ sequit᷑. ⁊ uita ur̃a ab¬
scondita ẽ cum xͦ in dõ. Ecce qͦm᷑ eosdẽ ipsos uiuifi¬
cat ds̃. S numqͥd eosdẽ deduc̃ ad inferos ⁊ reduãꝰ
H utrũq sine ꝯtrou̾sia fideliũ in illo potiꝰ uidemꝰ im¬
pletum capite scł nr̃o. cum quo uitam nr̃am in dõ
apłs dix̃ absconditã. Nam qui ꝓpͥo filio ñ peꝑcit.
s ꝓ nob̾ omibꝰ tradidit eum. isto mͦ utiq mortifica¬
uit eũ .S qr resuscitauit a mortuis. eundẽ rursꝰ

Expanded text:
infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, quae peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et reduciutique mortificantur a Domino: quibus adiungit: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram; ut ipsi sint illi, qui esurientes transierunt terram. Mortui enim estis, inquit; ecce quo modo salubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem. de nullo meliꝰ qͣm illo intelligo. qui ꝑꝑnos
pauꝑ factꝰ ẽ. cum diues eẽt. ut eiꝰ pauꝑtate sic̃ puio
añ dictum ẽ. ditaremur. Ipsum enĩ de t̾ra suscitat
tam cito. ut caro eiꝰ ñ ind̾e̾t corruptionẽ. Nec illd̾ ab
illo alienabo q̃ ad ditum ẽ ⁊ de stẽore erigit inopẽ
In opsẽ quippe. idẽ ẽ qui pauꝑ. Stercꝰ uͦ uñ erectꝰ ẽ reti¬
sime intelligunt᷑ ꝑsecutores iudei. Inquoꝵ num̾o¬

Expanded text:
 illo intelligo, qui propter nos pauper factus est, cum dives esset: ut ejus paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur : ipsum enim de terra suscitavit, tam cito ut caro ejus non videret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo quod additum est, Et de stercore erigit inopem. Inops quippe, idem qui pauper, stercus vero, unde erectus est, rectissime intelliguntur Jud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunt t̾rena sapiunt. Gentes aut̃ qͥbꝰ lex illa ñ fu̾at
data pꝰea qͣm ꝑ nouum testam̃tũ ad eloq illa uener̃.
multum esuriendo tram tͣnsier̃ qr in eis ñ t̾rena s cȩ¬

Expanded text:
runt, terrena sapiunt. Gentes autem quibus lex illa non erat runt, terrena sapiunt. Gentes autem quibus lex illa non erat data, posteaquam per novum Testamentum ad eloquia illa venerunt, multum esuriendo terram transierunt; quia in eis non terrena, sed coe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iustꝰ atq iustificans.⁊ suã uolentes ostituere .i.
ułut a se sͥ paratã ñ ab illo imꝑtitam insticiȩ dĩ
ñ s̃ͥ subiecti. utiq quia suꝑbi. & suo putantes
ñ d di posse placẽ se dõ.qui ẽ ds̃ scientiaꝵ. atq
ĩõ ⁊ arbit̾ ꝯscientiaꝵ. ibi uidens cogitationes hoĩuĩ¬
nͥ ut suꝑbi cadant. ⁊ humiles surgant: Has qͥppe
adinuentiones exeqͥt᷑ dic̃s. Nicꝰ potentiũ in firmatꝰ
ẽ ⁊ infirmi p̾cincti s̃ uͥtute. Infirmatꝰ ẽ arcꝰ .i. inten
atq adiutorio humana sufficientia diuina possint
inqͥt minorati s̃. ⁊ esurientes tͣnsier̃ t̾ram. Qͥ s̾ intel¬
ligendi plem panibꝰ. nͥ idẽ ipsi qͣsi potentes .i. ifrłite
qͥbꝰ cdita s̃ eloqr dĩ: S ineo ppło ancille filii mino¬
rati sunt. quo u̾bo minꝰ qͥdẽ latino. bñ tñ excp̾ssum
ẽ. q̃ ex maioribꝰ minores facti s̃. qr in ipsis panibꝰ .i.
diuinis elo quiis quȩ isrłite soli tẽ ex om̃ibꝰ gĩbꝰ acce¬

Expanded text:
ficans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere se Deo, qui est Deus scientiarum adque ideo et arbiter conscientiarum, ibi uidens cogitationes hominisi ut superbi cadant, et humiles surgant? Has quippe adinventiones exequitur, dicens. Arcus potentium infirmatus est, et infirmi praecincti sunt virtute. Infirmatus est arcus, iei dono atque adjutorio humana sufficientia divina possint inquit, minorati sunt esurientes transierunt terram. Qui sunt intelligendi pleni panibus, nisi iidem ipsi quasi potentes, id edita sunt eloquia Dei ? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt: quo verbo minus quidem latino, bene tamen expressum est, quod ex majoribus minores facti sunt: quia et in ipsis panibus, id est divinis eloquiis, quae Israelitae soli tunc ex omnibus gentibus accepe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiȩ ex utͦq ułuti ꝯpactum atq cõmicetũ in lihs
uet̾ibꝰ canonicis quibꝰ reꝵ gestaꝵ nairationes conti¬
nentur ualet płimũ. multumq ex̾euit ⁊ exc̃cet in¬
genia serutantiũ litt̾as sacͣs. ut q̃ historicȩ p̾dicti
quibꝰdam uisum sit nicħ eẽ in eiꝰdẽ libris uł p̾ni¬
nuet aliquid ad suꝑnam eiuitatẽ dĩ eiꝰq filios in
hac uita ꝑ eg̾nos figurata significatione referen¬
dũ. Si si h ita ẽ. iam biꝑtita ñ tͥptita er̃ ȩloqr ꝓpłi
rum uł potius illaꝵ scͥpturaꝵ om̃iũ quȩ uet̾is inst¬
m̃ti appellatione censent᷑ : Nicħ enĩ erit illic q̃ ad
iħrłm t̾renã tantũ ꝑtineat. si qͥcqͥd ibi de illa ułit¬

Expanded text:
e ex utroque ueluti conpactum adque commixtum in libris ueteribus canonicis, quibus rerum gestarum narrationes continentur, ualet plurimum multumque exercuit et exercet ingenia scrutantium litteras sacras, ut, quod historice praedictuquibusdam uisum sit nihil esse in eisdem libris uel praenunuet aliquid ad supernam civitatem Dei ejusque filios in hac vita peregrinos figurata significatione referendum. Sed si hoc ita est, jam bipartita, non tripartita erunt eloquirum, uel potius illarum scripturarum omnium, quae ueteris instrumenti appellatione censentur. Nihil enim erit illic, quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi de illa u
Abbreviated transcription (Latin):
tatum ẽ suꝑ inimicos mos os m̃m. qr ⁊ in angustiis
p̃ssuraꝵ sermo dĩ ñ ẽ alligatꝰ. nec in p̾comibꝰ alliga¬
tis. Letata sũ inquit in salutari tuo. A p̃s ẽ iste iħs.
quẽ sẏmeon sic̃ in eũglio legit᷑ senere amplectens
pariũ agnosde̾ magiũ nc̃ dͥimntis inqͥt dñe seruũ tuũ
in pace. qm̃ uider̃ ocłi m̃ĩ salutare tuũ. Dicat itaq¬

Expanded text:
um est super inimicos meos os meum. Quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatis. Laetata sum, inquit, in salutari tuo. Christus est iste Jesus, quem Simeon, sicut in Evangelio legitur, senex amplectens parvulum, agnoscens magnum: Nunc dimittis, inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ pt̾ q̃ ⁊ ioħs apłs ad septẽ sebit eccłias eo m̃ se osten¬
dens ad uniꝰ plenitudinẽ scͥb̾e. & in ꝓu̾biis salo¬
monis ħ antea p̃figurans sapĩa edificaũ s̃ domũ.
⁊ sufulsit colũnas septẽ. Sterił enĩ erat in om̃ibꝰ gĩbꝰ
dĩ ciuitas. ante qͣm istȩ fetꝰ quẽ c̾minus oriretur.
Cernimꝰ ⁊̃ quȩ multa infiliis erat nc̃ infirmatã¬

Expanded text:
postolus ad septem scribit Ecclesias; eo modo se ostendens ad unius plenitudinem scribere; et in Proverbiis Salomonis hoc antea praefigurans, Sapientia aedificavit sibi domum, et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc infirmata
Abbreviated transcription (Latin):
res gesta sigͥcãs atq: p̃nuntians qs̃ ñ p̃teundũ silcs
de mitatione fut᷑aꝵ qs̃ attinet ad duo testam̃ta ue¬
aisinonum. uͥ sacdotiũ regnumq muitatũ ẽ ꝑ sa¬
nft̾ium samuel simul officio functͦ sac̾dotis ⁊ udi¬
eis. ⁊i saule ix̧pbato rex dd̾ fundatꝰ in regno. ħ quod
Aico fig̃auer. Mat̃ qͦ ip̃a sannueł anna. qͥ pͥꝰ fu̾it stił

Expanded text:
re gesta significans atque praenuntians, quod non es mutatione futurarum, quod adtinet ad duo testamenta. uetus et nouum, ubi sacerdotium regnumque mutatum est per sanisterium Samuel simul officio functus sacerdotis et iudicis, et Saule abiecto rex Dauid fundatus in regno hoc quod dico figurauerunt. Mater q
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe pollere sͥ aut̃ honorẽ illũ magnũ eẽ subt᷑¬
ctim. deficiunt ocłi eiꝰ. ⁊ defluit am̃a eiꝰ tabe me¬
roris. ꝓpͥe aut̃ adhꝰ domũ heli eui ħ dicebant᷑. i i¬
in gladio uiroꝵ. ꝟ ħ tͥ signum qͣ ueniet suꝑ duesi
tuos hos ofni ⁊ fineẽs. die uno morient᷑ ambo ħ
gͦ signuĩ factum ẽ mutandi sac̾dotii de domo hꝰ ᷤ
signo significatũ ẽ mutandũ sac̾dotiũ domꝰ a aros
Mors qͥppe filioꝵ hꝰ significaũ mortẽ ñ hominũ s ꝓpsi
sacdotii de filiis a aron. Qd̾ aut̃ sequit᷑ ad illum iam
ꝑtinet sac̾dotẽ. cꝰ figurã gessit huic succedendo samus¬
sac̃dote dicunt᷑. S suscitabo mͥ sac̾dotẽ fidelẽ. qui¬

Expanded text:
toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi eius et defluit anima eius tabe maeroris. Proprie autem ad huius domum Heli, cui haec dicebantur, in gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod veniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees; die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo hujus, quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit huic succedendo Samusacerdote dicuntur: Et suscitabo mihi sacerdote