comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itineris sur ad propriĩ reuertitur coenobii
habitacula.
UUD quoq miraculum quod in fraxiindo ulla
quae sita est in pago bello acensi ꝑ euudem axp̃is
famulum gestum ẽ. placuit conscriptionie
stilo tradere. Cumq ad eandem ullam eiues
scm̃ delatum e&e corpus. illuc quȩdam mulier
a ꝓpinquis catenata quae spu uexabat᷑ ininun¬
do ꝑducta est. ¶lamabatq ꝑ obsessam muli¬
ereulam spiritus inmundus. Cur inquit intro¬
duxistis in hanc ꝓuintiam Ansbertum seruũ
illũ xxp̃i dñi. qui mẽ ãproprus expellit sedib.
Cumq appropinquass& eadem mulier & tetigiss&
pallium quo tegebatur gestatorium. elamane
uoce magna: meritis scĩ Anfberti pontificie
statim euomuit cum cruore sanguinis inimicum
humani generis. Pactumq ẽ. ibi grande miracu¬
lum. At illa gr̃ãs agens omĩpotenti dõ & scõ
Anfberto ꝑ quãe fuerat a pestifero spiritu curata.
sanitati reddita. reuensa ẽ ad sua. Benedictus

Expanded text:
itineris sui ad propria revertitur coenobii itineris sui ad propria revertitur coenobii habitacula. 32. Illud quoque miraculum, quod in Fraxinido villa, quae sita est in pago Belloacense, per eundem Christi famulum gestum est, placuit conscriptionis stilo tradere. Cumque ad eandem villam eius sanctum delatum esset corpus, illuc quaedam mulier a propinquis catenata, quae spiritu vexabatur inmundo, perducta est. Clamabatque per obsessam mulierculam spiritus inmundus: 'Cur', inquid, 'introduxistis in hanc provintiam Ansbertum, servum Iesu Christi domini, qui me a propriis expellit sedibus?' Cumque appropinquasset eadem mulier et tetigisset pallium quo tegebatur gestatorium, clamans voce magna, meritis sancti Ansberti pontificis statim evomuit cum cruore sanguinis inimicum humani generis, factumque est ibi grande miraculum. At illa gratias agens omnipotenti Deo et sancto Ansberto, per quem fuerat a pestifero spiritu curata, sanitati reddita, reversa est ad sua. Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
ad quandã accedentes uillã optante
in ea requiescendo uenturam transigere noctẽ.
Sed cum ad eam diuercere uellent. scissimi p̾sulis
uenerabile corpus ueluti onus ingens inter
manus ferentium immobile mansit. Dein ad.¬
dentes maiora hominũ solatia. sed nichilominꝰ
ut prius immobile erat. Cumq diumitue.
hoc intellexissent actitari. aliamq itinerie
sẽ conuertissent in partem: ilico motu cęleri
comitante uirtute diuina ꝑuenerunt ad locum
aptum. & ut creditur dõ scõq antistiti dignum
ad manendum. Ac sic deinceps per cuncta
pu itineris loca tribuit omip̃s congrua seruis
sius amminicula: ad famuli sui mẽbra deferenda.
urbis rotomagensis. ep̃i uidelic&. & scõꝵ cęno¬
biorum patres. cum uenerabili dñi cdero. ꝓpin¬
quiq euisdem sc̃i pontificis. ac uulgus innume¬
rabile utriusq sexus cum deuotione magna.
ceperuntq ante illud ire psallendo. Andeq
Aldulfus uenerabilis abba. cum comitibue

Expanded text:
ad quandam accedentes villam, optabant ad quandam accedentes villam, optabant in ea requiescendo venturam transigere noctem. Sed cum ad eam devertere vellent, sanctissimi praesulis venerabile corpus veluti onus ingens inter manus ferentium immobile mansit. Dein addentes maiora hominum solatia, sed nihilhominus ut prius immobile erat. Cumque divinitus hoc intellexissent actitari aliamque itineris se convertissent in partem, ilico motu celeri, comitante virtute divina, pervenerunt ad locum aptum et, ut creditur, Deo sanctoque antistiti dignum ad manendum, ac sic deinceps per cuncta pii itineris loca tribuit omnipotens congrua servis suis amminicula ad famuli sui membra deferenda. urbis Rotomagensis, episcopi videlicet et sanctorum coenobiorum patres cum venerabili Domini clero propinquique eiusdem sancti pontificis ac vulgus innumerabile utriusque sexus cum devotione magna, coeperuntque ante illud ire psallendo. Indeque Aldulfus venerabilis abba cum comitibus
Abbreviated transcription (Latin):
posita suꝑ fluuium saue in territorio hagnau
causa hospici ob ꝓlixi itineris fatigationem &
refocillationem sui diuertissent. ibi accurrit
quidam homo filiam portans ꝓpriam paralytico
morbo membris dissolutam. quae nec pedibus
incedere ualebat. sed quasi mortua uidebatur.
clamans magnisq p̾cibus flendo merita sc̃i prȩ¬
sulis imploraus Anfberti. ut unicam eius sanar&
filiam. uinq ã ministris ac custodib scissim
corporis secus feretrum ipsius ea ꝑmissa fuiss&
nocte morari. totaq nocte illa uigilus ac hym¬
nis insisterent diuinis. mane facto inuenit ea
pater eius sanam. Ptq ita gaudens. gratesq
omimodas dõ. ac scõ ꝑsoluens prȩsuli ansberto
cum filia propria ouans reduit in sua. Quam
mirabilis ds in scĩs suis. qui ꝑ famuli sui Anfb̃ti
gloriosa merita. huiuscemodi fecit miraculum.
¶ Nergo haberent loca de nominata
ad quae manendi grã declinare debiussent.

Expanded text:
posita super fluvium Save in territorio Hagnau, posita super fluvium Save in territorio Hagnau, causa hospitii ob prolixi itineris fatigationem et refocilationem sui divertissent, ibi accurrit quidam homo, filiam portans propriam paralytico morbo membris dissolutam, quae nec pedibus incedere valebat, sed quasi mortua videbatur, clamans magnisque precibus flendo merita sancti praesulis implorans Ansberti, ut unicam eius sanaret filiam. Cumque a ministris ac custodibus sanctissimi corporis secus feretrum ipsius ea permissa fuisset nocte morari, totaque nocte illa vigiliis ac hymnis insisterent divinis, mane facto invenit eam pater eius sanam. Atque ita gaudens gratesque omnimodas Deo ac sancto persolvens praesuli Ansberto, cum filia propria ovans rediit in sua. Quam mirabilis Deus in sanctis suis, qui per famuli sui Ansberti gloriosa merita huiuscemodi fecit miraculum! 30. Cum ergo haberent loca denominata, ad quae manendi gratia declinare debuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
innumera utriusq seocus. cum sc̃ę crucis uex illis
diuersis cȩreisq ac lamꝑadib. hymnoꝵ nichilo¬
minus canticoꝵq diuinorum carmina in eiꝰ laude
dulci modulatione canentes. & in dissonis diuer¬
sarum linguarum choris amorẽ consonũ haben¬
tes: Quia ut ualde lactum erat talem habiusse
pastorem. ita suaue talem recepisse patronẽ. Et
cuiꝰ ossa scã uenerabiliter gestabant in terris. in
celestib eiꝰ sibi patrocinia confidebant adesse. His
fidelium turmis populoꝵ pręciosi confessoris uene¬
rabile corpus stipatum. & canticis honoratum. usq
ad fontanellense ꝑlatum ẽ. coenobium: Aldulfus
tamen uenerabilis abba unã cum comitib sc̃i
itineris qui sibi famulabantur usq uenit tam
uillam regiam quae sita est in pago belloacensi
secus fluuium iseram. cum ingenti reuerentia
prosecutus est.
Mautem iter coeptum carpentes in
uillam quae dicitur solemnium quae est

Expanded text:
innumera utriusque sexus, cum sanctae crucis vexillis innumera utriusque sexus, cum sanctae crucis vexillis diversis cereisque ac lampadibus, hymnorum nihilhominus canticorumque divinorum carmina in eius laude dulci modulatione canentes et in dissonis diversarum linguarum choris amorem consonum habentes, quia ut valde laetum erat talem habuisse pastorem, ita suave talem recepisse patronem, et cuius ossa sancta venerabiliter gestabant in terris, in caelestibus eius sibi patrocinia confidebant adesse. His fidelium turmis populorum pretiosi confessoris venerabile corpus stipatum et canticis honoratum usque ad Fontanellense perlatum est coenobium. Aldulfus tamen venerabilis abba una cum comitibus sui itineris qui sibi famulabantur usque Venittam illam regiam, quae sita est in pago Belloacensi secus fluvium Iseram, cum ingenti reverentia prosecutus est. 29. Cum autem iter coeptum carpentes in villam quae dicitur Solemnium, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
repleretur aeccła. Et cum fr̃s qui ad eum uisen¬
dum ex propria ꝓuincia aduenerant. eum his
quos secum in exilio habuerat. ablatis ab eo
uestib cum quib insepulchro reconditus fuerat
mutare eas uellent. noua eum indumenta indiu
cupientes ueluti fecerunt: inuenerunt in brachus
eius signum dominicę crucis. rosei coloris similitu¬
dinem gerens: Uest patenter cunctis fidelibue
darteur intelligi. quia cuius arina portauerat¬
uiens in corde: eius stiginata de functi monstra.¬
rentur in corpore. Andutum deide ueste pon¬
tificali positumq in lectica. pręlatis ante ipsã
aromatibus &
incenso. susceperunt
illud uenerabilecorpus ciues qui ad¬
uenerant potomagenses. monachiq coenobu
fontanellensis. sicq pręciosum gestantes oruero
ouantes flentesq arripiunt iter. Momitabat᷑
&iam praedictus uenerabilis aldulfus abba
cum plurima suorum cohorte monachoꝵ. ac plebe

Expanded text:
repleretur ecclesia. Et cum fratres, qui ad eum visenrepleretur ecclesia. Et cum fratres, qui ad eum visendum ex propria provintia advenerant, cum his quos secum in exilio habuerat, ablatis ab eo vestibus, cum quibus in sepulchro reconditus fuerat, mutare eas vellent, nova eum indumenta indui cupientes, veluti fecerunt, invenerunt in brachiis eius signum dominicae crucis, rosei coloris similitudinem gerens, ut patenter cunctis fidelibus daretur intellegi, quia, cuius arma vivens portaverat in corde, eius stigmata defuncti monstrarentur in corpore. 28. Indutum deinde veste pontificali positumque in lectica, praelatis ante ipsam aromatibus et incenso, susceperunt illud venerabile corpus cives qui advenerant Rotomagenses monachique coenobii Fontanellensis, sicque pretiosum gestantes onus, ovantes flentesque arripiunt iter. Comitabatur etiam praedictus venerabilis Aldulfus abba cum plurima suorum cohorte monachorum ac plebe
Abbreviated transcription (Latin):
solum arder& sed &iam redundar&: & hoc fac¬
tum fr̃s mirarentur. ac diuinę deputarent glãe.
posuerunt aliud uas. in quo distillantia eidẽ olei
diuinitus dati refunderentur. O magna & incly¬
ta pastor Ansberte clarissime tua glã felia. Non
enim indigebat meritum tuum signis probari. qͥa
ad mirabilis & gloriosa tuae conuersationis operatio
plena urtutib. ꝑpetuum sca̾rum uirtutũ signum
ministrauit. Sed quid plura : Mdulta quidẽ signoꝵ
UMA uero septem decemq dierum orbita
finiretur. legati qui ad p̾fatum principem
directi fuerant reuersi sunt. licentia ab eo
accepta. ut licitum eis foret eum transferri. qͦ ipsius
decreuerat uoluntas. nullo eiꝰ scãe ordinationi resis¬
tente. Uumq sepulchrum illius aperuissent. &
putarent uenerabile illius corpus obtam proliaxi
temporis interuallum iam fecere: tanta suauissimi
odoris fraglantia inde manauit. quasi diuersies
aromatum floribus. ac balsami guttulis om̃ĩe

Expanded text:
solum arderet, sed etiam redundaret et hoc facsolum arderet, sed etiam redundaret et hoc factum fratres mirarentur ac divinae deputarent gloriae, posuerunt aliud vas, in quo distillantia eiusdem olei divinitus dati refunderentur. O magna et inclita, pastor Ansberte clarissime, tua gloria felix! Non enim indigebat meritum tuum signis probari, quia admirabilis et gloriosa tuae conversationis operatio, plena virtutibus, perpetuum sanctarum virtutum signum ministravit. Sed quid plura? Multa quidem signorum ominus. 27. Cum vero septem decemque dierum orbita finiretur, legati qui ad praefatum principem directi fuerant reversi sunt, licentia ab eo accepta, ut licitum eis foret eum transferri, quo ipsius decreverat voluntas, nullo eius sanctae ordinationi resistente. Cumque sepulchrum illius aperuissent et putarent venerabile illius corpus ob tam prolixi temporis intervallum iam fetere, tanta suavissimi odoris fraglantia inde manavit, quasi diversis aromatum floribus ac balsami guttulis omnis
Abbreviated transcription (Latin):
illud corpus magna fidei ambitionẽ uestitum ẽ.
ac desuꝑ linteis cęratis obuolutum. quia ipse
prȩdixerat hoc sibi adño impetratum fore.
ut ossa sua in praedictum fontanellense coe.¬
nobium tumulanda deferrentur: N ieut enuim
seĩs altarib xpi adsistere consueuerat: ita in¬
dui eum ft̃s curarunt. ed cum sudarium cȩ̨ra
litum capiti eius imponere uellent. uisus est
aperuisse oculos. effigiem praeferens uiuentis.
ita ut aliqui dicerent eum reduiuun fure.
Nam aspectus faciei illius. magno erateroseo
ꝑfusus colgre. Quidam enim dicebant pro
sudario cęra induto. quasi indignatum. efsenti
suo triumphantem. Nam & illa exequiarum
religio: fidei deuotio erat. Et tam laetũ erat.¬
ir talem habusse patronum: quam graue talem
namisisse. Postea sepelierunt eum cum decore. &
honorificentia summa. Cum uero lampas liquo¬
reiolei plenus ante eius sepulchrum ã fidelibus
accensus fuiss&. & die noctuue indesinenter non

Expanded text:
illud corpus magna fidei ambitione vestitum est illud corpus magna fidei ambitione vestitum est ac desuper linteis ceratis obvolutum, quia ipse praedixerat, hoc sibi a Domino impetratum fore, ut ossa sua in praedictum Fontanellense coenobium tumulanda deferrentur. Sicut enim sanctis altaribus Christi adsistere consueverat, ita indui eum fratres curarunt. Sed cum sudarium cera litum capiti eius imponere vellent, visus est aperuisse oculos, effigiem praeferens viventis, ita ut aliqui dicerent eum redivivum fore; nam aspectus faciei illius magno erat roseo perfusus colore. Quidam enim dicebant, pro sudario cera induto quasi indignatum esse. suo triumphantem. Nam et illa exequiarum religio fidei devotio erat. Et tam laetum erat talem habuisse patronum, quam grave talem amisisse. Postea sepelierunt eum cum decore et honorificentia summa. 26. Cum vero lampas liquore olei plenus ante eius sepulchrum a fidelibus accensus fuisset et die noctuve indesinenter non
Abbreviated transcription (Latin):
a dño: quia ualde minus indigebat isdem pater
humano solatio. qui fruebatur angłico obsequio.
Die enim quinto iduum februariarum iniminen¬
te uocationis suae hora conuocans fr̃m cohortẽ
celebrari sibi sacra fecit missarum sollempnia.
Deinde ꝑceptione corporis & sanguinis dñi sẽ
muniens ac scãe erucis uexillo sẽ cunctosq
circum astantes signans. somito ultimo exceptꝰ.
in mortis quiete dormiens. transut feliciter ẽ
mundo. Et ab angłicis choris anima eius scã
generosa. sincera. & ab omi contactu mundi
tincontaminata. in consortio scoͬrum & felicita.¬
tis ꝑpetuae in ꝑpetuum collocanda suscepta ẽs
I M autem post lauationẽ corporie
ad induendum illud uentum e&̃ inuenerũnt
n poplitib genium & brachiorum cubities
ob ꝓlioam p̾cum instantiam obduratam eutem
Sicq quod egerat uiuens. mortificans membra
sua quęrentia. caro pandebat functa. Atãq scm̃

Expanded text:
a Domino, quia valde minus indigebat isdem pater a Domino, quia valde minus indigebat isdem pater humano solatio, qui fruebatur angelico obsequio. Die enim quinto Iduum Februarium, inminente vocationis suae hora, convocans fratrum cohortem, celebrare sibi sacra fecit missarum sollemnia. Deinde perceptione corporis et sanguinis Domini se muniens ac sanctae crucis vexillo se cunctosque circumadstantes signans, somno ultimo exceptus, in mortis quiete dormiens, transiit feliciter e mundo, et ab angelicis choris anima eius sancta, generosa, sincera et ab omni contactu mundi incontaminata in consortio sanctorum et felicitatis perpetuae in perpetuum collocanda suscepta est. 25. Cum autem post lavationem corporis ad induendum illud ventum esset, invenerunt in poplitibus genuum et brachiorum cubitis ob prolixam precum instantiam obduratam cutem, sicque, quod egerat vivens, mortificans membra sua querentia, caro pandebat functa. Itaque sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
quia magnu turi multa patiuntur. & ut alios
patiadoceant nati suit in exemplum. sem& ipa¬
siuit im spũ humiliato & animo contrito inces¬
santer assligere non cessabat: offerens altissimo
cotidianae laudis holo causta dignissuta. Nam
si tempore ꝑsecutionis neronianae aut deciane
inter fuiss& nulli dubium qmͣ pro confessione
xp̃i dñi. nec uim ignium. nec laniatũ bestiarũ.
nec eculei suspendium. postremo nec gladium.
ꝑtimescer& ꝑsecutorum.
IENTI INS uero ex reuelatione diuina
diem suae uocationis uminere. nam &
angłicam suꝑ hoc meruit iusitationen.
misit iterum ad praedictum religiosũ principẽ
humilem petitionẽ. ut licitum for& eiꝰ corporis
membra ad codiobium referri fontauellense.
ub&luduni regulari ordine dũo militauerat.
Qui cius annuens petitioni utlata libere fier&.
ex timplo concessit. Et licet pauer cum eo inter¬
essent e suis. plurimum tamen confortabantur

Expanded text:
quia magni viri multa patiuntur et, ut alios quia magni viri multa patiuntur et, ut alios pati doceant, nati sunt in exemplum, semet ipsum in spiritu humiliato et animo contrito incessanter affligere non cessabat, offerens altissimo cotidianae laudis holocausta dignissima. Nam si tempore persecutionis Neronianae aut Decianae interfuisset, nulli dubium, quin pro confessione Christi domini nec vim ignium nec laniatum bestiarum nec eculei suspendium, postremo nec gladium pertimesceret persecutorum. 24. Sentiens vero ex revelatione divina diem suae vocationis inminere, – nam et angelicam super hoc meruit visitationem, – misit iterum ad praedictum religiosum principem humilem petitionem, ut licitum foret eius corporis membra ad coenobium referri Fontanellense, ubi dudum regulari ordine Domino militaverat. Qui eius annuens petitioni, ut ita libere fieret, extimplo concessit. Et licet pauci cum eo interessent e suis, plurimum tamen confortabantur
Abbreviated transcription (Latin):
liter suscepisse illud ministerium. Qua propt᷑
ꝑgens praedictus coenobii pater ad eundem
inclẏtum principem. suꝑno iuuamine fretus
petita concite impetrare meruit. Nemiinisceus
&iam isdem princeps propinqui sui seĩ patris
OSuandregisili sub cuius scã disciplina prȩfatꝰ
sc̃s pontifea Ansbertus olim regulari ordine
altus fuerat. quȩcumq p̃peram gesta fuerant
clementer indulsit : insuꝑ & ad sedem ꝓpriae
urbis reuertendi licentiam tribuit. Sed ne
hoe fien& diuina uocatione praeuentus est.
ut in sequentib dicemus.
E oIEAS autem praefatus uenerandus
abba aldulfus. mandata pͥncipis pandit.
Adhaec isdem pontifea sẽe.
Grãs tibi bone illũ. qui disrupisti uineula
serui tui. & tribiusti uerba placentiaN
conspectu principis. & liberasti me de manũ
insurgentium contra mẽ. & iniecisti michi
&iam in hac exilii aerumpna uincula amo¬
ris tiu. demorans uero quod alicubi legerat

Expanded text:
liter suscepisse illud ministerium. Quapropter liter suscepisse illud ministerium. Quapropter pergens praedictus coenobii pater ad eundem inclitum principem, superno iuvamine fultus, petita concite impetrare meruit. Reminiscens etiam isdem princeps propinqui sui sancti patris Wandregisili, sub cuius sancta disciplina praefatus sanctus pontifex Ansbertus olim regulari ordine altus fuerat, quaecumque perperam gesta fuerant, clementer indulsit, insuper et ad sedem propriae urbis revertendi licentiam tribuit. Sed ne hoc fieret, divina vocatione praeventus est, ut in sequentibus dicemus. 23. Rediens autem praefatus venerandus abba Aldulfus, mandata principis pandit. Ad haec isdem pontifex sanctus: 'Gratias tibi, bone Iesu, qui disrupisti vincula servi tui et tribuisti verba placentia in conspectu principis et liberasti me de manu insurgentium contra me et iniecisti mihi etiam in hac exilii aerumna vincula amoris tui'. Memorans vero, quod alicubi legerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnostatione indesiuenter sẽ affligebat. orati¬
onum ac lacrinarum assidue rigabatur. Oui
omĩps hanc contulit gram. ut uniuersi loci
habitatores cernentes uiu in xep̃o imitabilẽ¬
euis deuotionẽ. ee timplo eum unico diligereq
affectu. nulloq temporis interuallo oportuni
cius ab esse uellent colloquio. Nam & infra
ipsius ambitum coenobii plurima habitatorũ
utilitatisdictauit opera. quae hodieq eorum
necessitati manent utilia. Sed uersutia hostis
antiqui instigante. malignorum aduersueo¬
III. eundem uirum dĩ accendit inuidiam: qui p̾dictoᷤ
principi iterum moliebautur suggerere. ut ma¬
siens isdem praeclarus pastor. ad praedictum
excellentissimum principem unã eum alues il¬
uiris uenerandis direxit: satis faciens humilit̾
eius animi uoluntati .⁊ Adiciens & iam sẽ non
sua sponte episcopatus suscepisse gradum. seđ
iussione principum & electione ciuium bumi¬

Expanded text:
pernoctatione indesinenter se affligebat, oratipernoctatione indesinenter se affligebat, orationum ac lacrimarum imbre assidue rigabatur. Cui omnipotens hanc contulit gratiam, ut universi loci habitatores, cernentes eius in Christo imitabilem devotionem, extimplo eum unico diligerent affectu nulloque temporis intervallo oportuni eius abesse vellent colloquio. Nam et infra ipsius ambitum coenobii plurima habitatorum utilitati dictavit opera, quae hodieque eorum necessitati manent utilia. Sed versutia hostis antiqui instigante, malignorum adversus eundem virum Dei accendit invidiam, qui praedicto principi iterum moliebantur suggerere, ut masiens isdem praeclarus pastor ad praedictum excellentissimum principem una cum aliis viris venerandis direxit, satisfaciens humiliter eius animi voluntati, adiciens etiam se non sua sponte episcopatus suscepisse gradum, sed iussione principum et electione civium humi
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulenter suggererent. p̃fatum uirum scm
aduersus eum contraria tractasse consilia.
Decedente enim de ordine principatus Uuarat.¬
tone illustri. & eius filio ac supplantatori ne-¬
fando gislemaro. pippinus prefectoriam ad¬
ministrationen dño largiente adeptus est. Quo
tempore incusatus apud ipsum principem prȩ¬
fatus pontifex sc̃s. iussu eiusdem exilio depor¬
tatur in altum montem monasterium. quod
est situm in territorio fanomartinse hagnanuo
supra sambrae fluuio. Qui tempore illo p̾erat
abba. N ullo
enim eoctante crimine. humiliter ex ilii
subiit aerumpnam. Peruenieus uero ad p̾fatũ
coenobium. cępit assuetis scãe conuersationis
ac pię religionis operib cunctis eiusdem loci
habitatorib monstrare lucis exempla. Quos
in diuina religione feruentes inuenit. sed in¬
fra parui temporis spacium exemplo & doc¬
trina sua feruentiores reddidit. Et enim ie¬
iuniorum instantia. ac uigili. Larum prolixa

Expanded text:
fraudulenter suggererent, praefatum virum sanctum fraudulenter suggererent, praefatum virum sanctum adversus eum contraria tractasse consilia. Decedente enim de ordine principatus Warattone inlustri et eius filio ac supplantatori nefando Gislemaro, Pipinus praefectoriam administrationem, Domino largiente, adeptus est. Quo tempore incusatus apud ipsum principem, praefatus pontifex sanctus iussu eiusdem exilio deportatur in Altummontem monasterium , quod est situm in territorio Fanomartinsae Hagnauvo supra Sambrae fluvio. Cui tempore illo praeerat abba. Nullo enim extante crimine, humiliter exilii aerumnam. 22. Perveniens vero ad praefatum coenobium, coepit assuetis sanctae conversationis ac piae religionis operibus cunctis eiusdem loci habitatoribus monstrare lucis exempla. Quos in divina religione ferventes invenit, sed infra parvi temporis spatium exemplo et doctrina sua ferventiores reddidit. Etenim ieiuniorum instantia ac vigiliarum prolixa
Abbreviated transcription (Latin):
uersationis pontifea semper reminiscense plebis
sibi a dño cõmissae. frequenter iuxta ministe¬
rium sibi inditum parro echias circumibat
proprias. praedicationis scãẽ rorem & piae con¬
uersationis dulcedinem in desinenter eorum
delibando mentib. Qui &iam adhoc diuini
ministerii opus ꝓbatae conuersationis uiro
semꝑ secum retinebat. quorum iuuamine fultus.
populum sibi creditum aeternae uisionis deducer&
ad regnum. Sic unius prȩdicatoris grã. dispen¬
satores multos habebat.
bonorum. cuius inuidia mors ꝓpinata est
homini egit callidissima arte. ut uir splendidus
mundo splendidior in xp̃o. ꝓpria priuaretur
pontificali sede: essetq detrimentum plebie
ablatio tanti pastoris. Nam cum inter pͥncipes
francorum seua ex orta ess& discordia. ob multi¬
formem regni diuisionem. callidus humani ge¬
neris hostis malignorum contra dĩ famulum
seuire fecit inuidiam: quĩ pippino principi

Expanded text:
versationis pontifex, semper reminiscens plebis versationis pontifex, semper reminiscens plebis sibi a Domino commissae, frequenter iuxta ministerium sibi inditum parroechias circumibat proprias, praedicationis sanctae rorem et piae conversationis dulcedinem indesinenter eorum delibando mentibus. Qui etiam ad hoc divini ministerii opus probatae conversationis viros semper secum retinebat, quorum iuvamine fultus, populum sibi creditum aeternae visionis deduceret ad regnum. Sic unius praedicatoris gratia dispensatores multos habebat. bonorum, cuius invidia mors propinata est homini, egit callidissima arte, ut vir splendidus mundo, splendidior in Christo, propria privaretur pontificali sede essetque detrimentum plebis ablatio tanti pastoris. Nam cum inter principes Francorum seva exorta esset discordia ob multiformem regni divisionem, callidus humani generis hostis malignorum contra Dei famulum sevire fecit invidiam, qui Pipino principi
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis regionib diuersarum ꝑsonarum frequenᷤꝰ
ad eum concursus aduenerat quos ꝑse & per
ꝓbatos uiros & munere exhortationis. & bene¬
dictione pontificali dõq digna ditabat. & subsi¬
dia corporeȩ necessitatis hilariter & sine defectu
tribuebat. ¶Mirabantur enim plurima unde tã
proflua ꝓdir&e pii dispensatoris substantia. Nã
& si aliquando contigiss& ex hauriri dispensa¬
tionis substantiam. fides tamen semꝑ mansit soli¬
da. An praedicta uero sci praesulis. Audoeni trans¬
latione ueneranda. om̃s ciues proprie urbie
potomagensis. nec non & habitatores monasteri.¬
orum circum adiacentium. elerici uidelic& ac
scĩmoniales de dato ipsius praesulis: uenerando
refici meruerunt ubertim. Pastaq ẽ deuiceps
ꝑ succedentia tempora in cõmemoratione beati
pontificis Audo eni illius urbis ciuib. haec dies
sollempniter caelebris. Ipse autem egregie con¬

Expanded text:
diversis regionibus diversarum personarum frequens diversis regionibus diversarum personarum frequens ad eum concursus advenerat, quos per se et per probatos viros et munere exortationis et benedictione pontificali Deoque digna ditabat et subsidia corporeae necessitatis hilariter et sine defectu tribuebat. Mirabantur enim plurimi, unde tam proflua prodiret pii dispensatoris substantia. Nam etsi aliquando contigisset exhauriri dispensationis substantiam, fides tamen semper mansit solida. In praedicta vero sancti praesulis Audoini translatione veneranda omnes cives propriae urbis Rotomagensis necnon et habitatores monasteriorum circumadiacentium, clerici videlicet ac sanctimoniales, de dato ipsius praesulis venerando refici meruerunt ubertim. Factaque est deinceps per succedentia tempora in commemoratione beati pontificis Audoini illius urbis civibus haec dies sollemniter celebris. Ipse autem egregiae con
Abbreviated transcription (Latin):
uice dominus. Qui magna praeparari fecit
conuiuia. quia plebs in numera ad tam uene¬
randi prȩsulis translationẽ scãm undiq conue¬
nerat. ¶ompletis autem missarum sollempnus.
praefatus genardus cum uiris nobilibus iussu scĩ
pontificis ad conuiuandum resedit. Pontifea
uero clarus Ansb̾tus more solito cum peregrinis
& pauperib discumbens: cum ipsis epulari gau¬
debat. Nam ipsa die ministri officium gerens.
pauperib & egenis obsequim in eoꝵ refectione
humiliter exehbebat. Erat enim iocunda fa¬
cie. hilarisq uultu. quia ministerdesse meruerat
pauperum immo xp̃i dñi. qui largitorib eorun¬
dem egenorum pręmia se largiturum esse ꝓmisit
acterna. Magna illi uiter haec in aduenas &
hospites. cura. Aderat praeterea munificentiae
animo par substantia. pari fide ministrata. Et
non solum indigentib alimoniam tribuebat
sufficienter. uerum &iam tegumenta corporum
& nũmismata largiter tribuebat. P ine iam ex

Expanded text:
vicedominus, qui magna praeparari fecit vicedominus, qui magna praeparari fecit convivia, quia plebs innumera ad tam venerandi praesulis translationem sanctam undique convenerat. Completis autem missarum sollemniis, praefatus Genardus cum viris nobilibus iussu sancti pontificis ad convivandum resedit; pontifex vero clarus Ansbertus more solito cum peregrinis et pauperibus discumbens, cum ipsis aepulari gaudebat. Nam ipsa die ministri officium gerens, pauperibus et egenis obsequium in eorum refectione humiliter exhibebat. Erat enim iocunda facie hilarisque vultu, quia minister esse meruerat pauperum, immo Christi domini, qui largitoribus eorundem egenorum praemia se largiturum esse promisit aeterna, Magna illi inter haec in advenas et hospites cura; aderat praeterea munificentiae animo par substantia, pari fide ministrata. Et non solum indigentibus alimoniam tribuebat sufficienter, verum etiam tegumenta corporum et nomismata largiter tribuebat. Hinc iam ex
Abbreviated transcription (Latin):
IA reliqua autem bonitatis suae opera
quae in episcopatu gessit. qualiter &iam ue¬
nerabile sci antistitis Audoeni corpus xp̃o
ꝓpitio in eminentiorem locum aeccłe seĩ Pecri
quae sita est in sub urbano urbis rotomagensis.
transtulerit. narrare aggredimur. ¶um itaq
de diuersis ꝓuintus plures congregass& artifi¬
ces condidit suꝑ eius sepulchrum repam mire
magnitudinis. prȩciosis metallis auri argentiq
decoritam genmnisq p̾ciosis adornatam. sicut
usq in presens humano uisui appar&. Monsti¬
tuta ergo die in sollempnitate ascensionis dñi
xp̃i. sacerdotum ac monachorum. reliquorũq
dericorum adunata multitudine: ipsum saerũ
corpis leuari fecit cum reuerentia magna. &
hẏmnorum laudib clero ꝑsonante. atq iN
absida prefati scĩ Petri apłi aeccłę recondidit
feliciter. cum gaudio & honorificentia magna.
Inter erat autem in hoc sc̃o conuentu inter alios
uiros uenerandos. & iam clarissimus genardus

Expanded text:
Inter reliqua autem bonitatis suae opera, Inter reliqua autem bonitatis suae opera, quae in episcopatu gessit, qualiter etiam venerabilem sancti antistitis Audoeni corpus Christo propitio in eminentiorem locum ecclesiae sancti Petri, quae sita est in suburbano urbis Rotomagensis, transtulerit, narrare adgredimur. Cum itaque de diversis provintiis plures congregasset artifices, condidit super eius sepulchrum repammirae magnitudinis, pretiosis metallis auri argentique decoratam gemmisque pretiosis adornatam, sicut usque in praesens humano visui apparet. Constituta ergo die, in sollemnitate ascensionis domini Christi, sacerdotum ac monachorum reliquorumque clericorum adunata multitudine, ipsum sacrum corpus levari fecit cum reverentia magna et hymnorum laudibus, clero personante, atque in absida praefati sancti Petri apostoli ecclesiae recondidit feliciter cum gaudio et honorificentia magna. Intererat autem in hoc sancto conventu inter alios viros venerandos etiam clarissimus Genardus
Abbreviated transcription (Latin):
Anso aldus ep̃s pictauensis urbis. Aquilinus ep̃s
ebroicinae urbis. Q hadoenus ep̃s. Prnoniues
ep̃s baio cassinae urbis. Uaurinus ep̃s. Aunob̾tꝰ
¶ elsus abba. Scladio abba. Bosochindus abba.
¶ enardus gloriosus uice dominus. ante fati mag¬
ni pontificis. Ermentrãnus. Perro cinstue.
Nortianus archidiaroni uenerandi.
derat quoq presbiterorum residentium &
dia conorum ciroum adstantium magnꝰ numerꝰ.
Ragnomirus lector huius scĩ concilu gesta &
hanc priuilegu auctoritatem ipso sc̃õ pontifice
iubente recognouit. & subscripsit.
IONEISEITIBUI autem ad sẽ potesta.¬
tibus. feruentia aep̾i mandata animo
seruari semꝑ hortabatur isdem p̾sul uene¬
randus. Magnasq dep̃o grãs semꝑ agendo cõ¬
monebat. qui morte & resurrectione propria
mortem nram sp̃e resurrectionis animauit
aecernam uitam offerens. discusso aeternae
mortis horrore. Sicq uitam suadebat tenendã.
ne uitaeꝰ ex trema timerentur.

Expanded text:
Ansoaldus episcopus Pictavensis urbis. Aquilinus episcopus Ansoaldus episcopus Pictavensis urbis. Aquilinus episcopus Ebroicinae urbis. Chadoenus episcopus. Armonepiscopus Baiocassinae urbis. Taurinus episcopus. AunoAudomarus abba. Scladio abba. Bosochindus abba. Genardus gloriosus vicedominus antefati magni pontificis. Ermentramnus, Perrocinctus et Forcianus archidiaconi venerandi. Aderat quoque presbiterorum residentium et diaconorum circumadstantium magnus numerus. Ragnomirus lector huius sancti concilii gesta et hanc privilegii auctoritatem, ipso sancto pontifice iubente, recognovit et subscripsit. 19 Confluentibus autem ad se potestatibus, ferventia Christi mandata devoto animo servari semper hortabatur isdem praesul venerandus magnasque Christo gratias semper agendas commonebat, qui morte et resurrectione propria mortem nostram spe resurrectionis animavit, aeternam vitam offerens, discusso aeternae mortis horrore. Sicque vitam suadebat tenendam, ne vitae extrema timerentur. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
sci Benedicti. in futuro deuare conarentur aut
cogerentur. tunc conuocatio sc̃oꝵ sacerdotum.
reliquorumq militum op̃i unanimiter fier&.
eorumq ꝑ consilium in pristinum reduceret᷑ statũ.
Si uero hac pontificali auctoritate post posita qua¬
libet cauillatione sinistram elegissent uitam ac
conuersationem tenere. sub iuinculo anathematis
aeternaliter sc̃ dampnandos scirent. Facta est
autem haec priuilegii austoritas sub anno do¬
praefati gloriosi regis teoderici seatus decimus¬
& pracfati uenerandi praesulis pontificatus annus
quintus. in sẏnodo generali iotomago urbe. ubi
plurima dõ accepta & scę aeccłȩ utilitatibue
ꝓfutura disputata sunt. Aad fuerunt quoq &
scĩ pontifices aliiq uenerabiles uire ab ipso prę¬
cipuo presule euocati. quorum subter tenentur¬
nomina asscripta.
ANITATIS archi ep̃s urbis rotomagensie
huic concilio pręfui. & subscripsi. Ratbertus

Expanded text:
sancti Benedicti in futuro deviare conarentur aut sancti Benedicti in futuro deviare conarentur aut cogerentur, tunc convocatio sanctorum sacerdotum reliquorumque militum Christi unanimiter fieret, eorumque per consilium in pristinum reducerentur statum. Si vero, hac pontificali auctoritate postposita, qualibet cavillatione sinistram elegissent vitam ac conversationem tenere, sub vinculo anathematis aeternaliter se damnandos scirent. Pacta est autem haec privilegii auctoritas sub anno dopraefati gloriosi regis Theoderici XVI. et praefati venerandi praesulis pontificatus annus quintus, in sinodo generali, Rotomago urbe, ubi plurima Deo accepta et sanctae ecclesiae utilitatibus profutura disputata sunt. Adfuerunt quoque et sancti pontifices aliique venerabiles viri ab ipso praecipuo praesule evocati, quorum subter tenenturnomina asscripta: Ansbertus archiepiscopus urbis Rotomagensis huic concilio praefui et subscripsi. Ratbertus
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione edidit Deniq cum scõrum sacerdotũ
& omium ciuium rotomagensis electione. & gloriosi
teo derici regis consensu in pontificem conseeratꝰ
fuisset: nimio dilectionis feruore quem erga prae.¬
distum uenerabile coenobium semꝑ habuerit. pri¬
uilegii sui austoritatem eidem edidit. ut ꝑ succe¬
dentia tempora. scđm scĩ patris Benedicti regulam.
& ut precedentium regum hludouit uidelic& &
hlotharii: simulq hilderici. nec non teoderici pri¬
uilegiorum auctoritates docent. ex semecipsi es
sibi perhennis temporib abbatem eligerent.
In qua &iam iustae alligationis uerbo. prȩsentes
futurosq qui ibidem dño militaturi erant con¬
stringit. ut sicuti sub eius regimonio. ita in antea
& ipsi & posteri eorum scdm̃ regulam sci patris
Benedicti fideliter xp̃o deserurent. Quod si
aliquando peccatis exigentib aut negligentia
pastorali a uia rectitudinis & obseruatione regul

Expanded text:
devotione edidit. Denique cum sanctorum sacerdotum devotione edidit. Denique cum sanctorum sacerdotum et omnium civium Rotomagensis electione et gloriosi regis Theoderici consensu in pontificem consecratus fuisset, nimio dilectionis fervore, quem erga praedictum venerabile coenobium semper habuerat, privilegii sui auctoritatem eidem edidit, ut per succedentia tempora secundum sancti patris Benedicti regulam et, ut praecedentium regum, Hlodovii videlicet et Hlotharii simulque Hilderici necnon et Theoderici privilegiorum auctoritates docent, ex semet ipsis sibi perhennis temporibus abbatem eligerent. In qua etiam iustae alligationis verbo praesentes futurosque, qui ibidem Domino militaturi erant, constringit, ut, sicuti sub eius regimonio, ita in antea et ipsi et posteri eorum secundum regulam sancti patris Benedicti fideliter Christo deservirent. Quod si aliquando peccatis exigentibus aut neglegentia pastorali a via rectitudinis et observatione regulae
Abbreviated transcription (Latin):
tione & honore. maximam gerere curã sedule
cõmonebat.  ensus &iam qui de uicis publicis
canonico ordite ad partem pontificis ꝑsolui con.¬
sueuerant atratiuta. benignitate in restaurationibus
aecclesiarum. heiignissime prb̾is indulsit. earundẽ
dĩ aedium. tudebat &iam amore potius regere.
quam terrore dominari. Deniq ut primũ ponti¬
ficali potitus est gradu. prima ei cura concordiae
fuit i & praccipuus labor fraternã dilestionẽ inui.¬
olabilem elistodiri. Iam uero illam suam ꝓfluam
in om̃s earitatem. nulla umnqua̾ ad plene ualet
effari lingua
NI II IA dum multi modam eius in om̃s gram
memoro. &iam suꝑ fontanellensis coenobii sc̃ã
monachorum congregationẽ quantã sollicitudinẽ
& puigilem curam indesinenter habuerit testat᷑
inter reliqua praerogatiue eius gesta & iam priui¬
legi sui auctoritas. quã praedicti coenobii habite¬
toribus. ob dĩ amorem & scoꝵ reuerentiam sũma

Expanded text:
tione et honore maximam gerere curam sedule tione et honore maximam gerere curam sedule commonebat. Census etiam, qui de vicis publicis canonico ordine ad partem pontificis persolvi consueverant, gratuita benignitate in restaurationibus ecclesiarum benignissime presbyteris indulsit earundem Dei aedium. Studebat etiam amore potius regere quam terrore dominari. Denique ut primum pontificali potitus est gradu, prima ei cura concordiae fuit et praecipuus labor, fraternam dilectionem inviolabilem custodiri. Iam vero illam suam profluam in omnes caritatem nulla umquam adplene valet effari lingua. 18. Interea dum multimodam eius in omnes gratiam memoro, etiam super Pontanellensis coenobii sancta monachorum congregatione quantam sollicitudinem et pervigilem curam indesinenter habuerit, testatur inter reliqua praerogativae eius gesta etiam privilegii sui auctoritas, quam praedicti coenobii habitatoribus ob Dei amorem et sanctorum reverentiam summa
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ corporali uisu. amiserant pastorem. Et qͥa
cuncta gaudebat aeccła suꝑ pio pastore. urbes
gratulabatur egregio praedicatori. & patria om̃is
exultabat magnifice intam sapiente ac prudente
consiliario. Ex pletis autem nũssarum sollẽpnus.
cunctos ciues. nobiles uidelic& & ignobile
introduci iussit ad praeparata conuiuia. Sbi
cum ordinate & dispositae om̃s fecisset discũbere.
ipse ad mensam pauperum resedit. imitans illũ
qui cum e&̾ diues propter nos pauꝑ factus est.
qui &iam in retributione iustorum dicturum se
promisit di cens. Quamdiu fecistis uni de hies
minimis meis. mͥ fecistis. O quam p̾llarum pon¬
tificem. qui suae familiae duplicem dabat alimo.¬
niam cotidie. cum & corpora replebat cibo terre¬
no. animasq reficiebat uerbo diuino.
Qo es uero ꝓ salute animarum attentissime
Auigilar&: &iam archidiaconos conuoeane
dep̃dicatione populoꝵ & aecclesiarum restaura¬

Expanded text:
nuper corporali visu amiserant pastorem. Et quia nuper corporali visu amiserant pastorem. Et quia cuncta gaudebat ecclesia super pio pastore, urbs congratulabatur egregio praedicatori, et patria omnis exultabat magnifice in tam sapiente ac prudente consiliario. Expletis autem missarum sollemnia, cunctos cives, nobiles videlicet et ignobiles, introduci iussit ad praeparata convivia. Ubi cum ordinate et disposite omnes fecisset discumbere, ipse ad mensam pauperum resedit, imitans illum, qui, cum esset dives, propter nos pauper factus est, qui etiam in retributione iustorum dicturum se promisit, dicens: Quamdiu fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis. O quam praeclarum pontificem, qui suae familiae duplicem dabat alimoniam cotidie, cum et corpora replebat cibo terreno animasque reficiebat verbo divino! 17. Cum vero pro salute animarum attentissime vigilaret, etiam archidiaconos convocans, de praedicatione populorum et ecclesiarum restaura
Abbreviated transcription (Latin):
tes redire fecit ad ꝓpria. Sicq postmodum cum
in sede urbis suae missarum sollempnia sollẽpniter
caelebrar&. populi diocesis suae undiq ad eum
confluxerant. uirorum ac mulierum multitudo
maxxima. Necta autem scĩ euuangelii lectione.
conuersus ad populum multa cępit eis uentura
praedicere Pauersa simul & ꝓspera esse ca¬
uenda. & ut̃ nec unum franger&: nec alterum
ex toller&. Aeternac felicitatis pręmia. auida
intentione esse quaerenda cõmonuit. Et cum
multa eis p̾sentia ac futura ꝑ illustrationem scĩ
sp̃s praenuntiar&. ex tam exxcellenti p̃dicationis
grã sibi data om̃s compuneti & igne diuini ti¬
moris succensi ad pęnitentiam agendam. & cȩtera
bonorum operum exercitia ꝑagenda. accensi
sunt grates omĩmodas agentes summo omĩum
bonorum largitori. qui talem eis non sui merito
ꝓpria pietate concesserat doctorem. ut eorum
temperar& multi formiter memorem. de eo quẽ

Expanded text:
tes redire fecit ad propria. Sicque postmodum, cum tes redire fecit ad propria. Sicque postmodum, cum in sede urbis suae missarum sollemnia sollemniter celebraret, populi diocesis suae undique ad eum confluxerant, virorum ac mulierum multitudo maxima. Lecta autem sancti euangelii lectione, conversus ad populum, multa coepit eis Ventura praedicere, adversa simul et prospera esse cavenda, et ut nec unum frangeret nec alterum extolleret , aeternae felicitatis praemia avida intentione esse quaerenda commonuit. Et cum multa eis praesentia ac futura per inlustrationem sancti Spiritus praenuntiaret, ex tam excellenti praedicationis gratia sibi data omnes conpuncti et igne divini timoris succensi, ad paenitentiam agendam et cetera bonorum operum exercitia peragenda accensi sunt, grates omnimodas agentes summo omnium bonorum largitori, qui talem eis non sui merito, propria pietate concesserat doctorem, ut eorum temperaret multiformiter merorem de eo quem
Abbreviated transcription (Latin):
indesinenter festinauit monstrare. Ploruit enĩ
sub illo xxp̃i aeccłã. sicut monasterium ante flo¬
ruerat. Qreuit gratus: decreuit metallie.
Aliquando enim ingrediens locum ubi aeccłę
thesauri reconditi erant. ipsos sibi iussit p̾sen¬
tari. & aliqua describi. plurima reseruane
ut elemosynat pia largitio e sinu scãe matrie
aeccłȩ cum pietatis fructu benigne proceder&.
Nam quae otiose diu congesta fuerant. ad repri¬
mendam ualidae famis penuriam quae tunc po¬
pulos undiq grauiter premebat. dignis tandem
indigentium usib deputauit. Et dudũ defunctis.
thesauros suos misit. Alieni temporis uota: dis¬
pensationem fecit suam. Contigit enim tunc pau¬
perum turbam ꝓforib conclamare. elemosynam
petendo. Quib ille auditis ac reminiscens diumae
sententiae dicentis qui obturat aurem suam ad cla¬
morem pauperis. & ipse clamabit & non exaudietur.
largiter eis elemosynam tribuit: cunctosq gauden¬

Expanded text:
indesinenter festinavit monstrare. Floruit enim indesinenter festinavit monstrare. Floruit enim sub illo Christi ecclesia, sicut monasterium ante floruerat. Crevit gratiis, decrevit metallis. Aliquando enim ingrediens locum, ubi ecclesiae thesauri reconditi erant, ipsos sibi iussit praesentari et aliqua describi, plurima reservans, ut elemosinae pia largitio e sinu sanctae matris ecclesiae cum pietatis fructu benigne procederet. Nam quae otiose diu congesta fuerant, ad reprimendam validae famis penuriam, quae tunc populos undique graviter premebat, dignis tandem indigentium usibus deputavit et dudum defunctis thesauros suos misit. Alieni temporis vota dispensationem fecit suam. Contigit enim tunc pauperum turbam prae foribus conclamare elemosinam petendo. Quibus ille auditis ac reminiscens divinae sententiae dicentis: Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse damabit et non exaudietur, largiter eis elemosinam tribuit cunctosque gauden
Abbreviated transcription (Latin):
uoto scõrum sacerdotum. regis. & principum
eligitur. trahitur. atq in eodem palatio a sc̃o
lantberto archi ep̃o sedis lugdunensis. aliisq scĩs
praesulib qui ad hoc generale placitũ conuene¬
rant. in pontificẽ consecratur a eccłę rotoma¬
gensis. Diuna utiq ꝓuidente ordinatione.
ut qui in pauca fidelis extiterat: supra multa
a dño constitutus. abundanter dar& suae iN
tempore familiae tritici mensuram.
El¶ UE in pontificatus honore & õnere
sublimatus. cepit opere sc̃itatis amplius
clarescere. p̃dicationis lumine ubiq radiare.
& uelut lucerna accensa non iam sub modio sed
suꝑ candelabrum posita. erroꝵ tenebris depulsis
uiam ueritatis cunctis monstrare. pietatis &
miscdĩae operam om̃ib dare. Pauperum indesi.¬
nenter curam agere. uiduarum & pupilloꝵ
causas defendere: peregrinorum & hospitum sus¬
ceptiones magnopere studere. elemosynarum
Haec & his similia exempla subiectae sibi plebi.

Expanded text:
voto sanctorum sacerdotum, regis et principum voto sanctorum sacerdotum, regis et principum eligitur, trahitur atque in eodem palatio a sancto Lantberto archiepiscopo sedis Lugdunensis aliisque sanctis praesulibus, qui ad hoc generale placitum convenerant, in pontificem consecratur ecclesiae Rotomagensis, divina utique providente ordinatione, ut, qui in pauca fidelis extiterat, supra multa a Domino constitutus, abundantem daret suae in tempore familiae tritici mensuram. 16. Deinde, in pontificatus honore et onere sublimatus, coepit opere sanctitatis amplius clarescere, praedicationis lumine ubique radiare et velut lucerna accensa non iam sub modio, sed super candelabrum posita, errorum tenebris depulsis, viam veritatis cunctis monstrare, pietatis et misericordiae operam omnibus dare, pauperum indesinenter curam agere, viduarum et pupillorum causas defendere, peregrinorum et hospitum susceptiones magnopere studere, elemosinarum Haec et his similia exempla subiectae sibi plebi
Abbreviated transcription (Latin):
in uilla clippiaco. quae sita est in parisiaco
territorio ubi conuentum magnum populoꝵ
habetis de utilitate ac cutela regni trastabat.
ut ad eius consultum ueluti agere consueuerat.
nam confessor illius erat. de regni negotue
tractar&. Sed cum supra dictus uir dĩ hoc audissec
ilico agnouit non aliud ista euocatione fieri. nisi
electionẽ ciuium rotomagensium in ipso regi
assensum preberi uelle. Pertur & iam legatarus
regis respondisse causa ex imiȩ̨ humilitatie.
indignum se fore officio curae pastoralie
Qui festinanter reculerunt regi nuntiando. qua¬
le responsum acceperant. Secundo quoq ad
eum mittens rex. callide intulit nullomodo
contra suam uoluntatẽ postquã unã loquerent᷑
suꝑ ordine pontificatus agere se uelle. At ille
ut erat scãe simplicitatis sapientia plenus. ad
eundem regem ire deliberauit. Uunc eligentib
ciuib praefatae urbis metropoleos. cũ unanimo

Expanded text:
in villa Clippiaco, quae sita est in Parisiaco in villa Clippiaco, quae sita est in Parisiaco territorio, ubi, conventum magnum populorum habens, de utilitate ac tutela regni tractabat, – ut ad eius consultum, veluti agere consueverat, – nam confessor illius erat, – de regni negotiis tractaret. Sed cum supradictus vir Dei hoc audisset, ilico agnovit, non aliud ista evocatione fieri, nisi electione civium Rotomagensium in ipso regi adsensum praeberi velle. Fertur etiam legatariis regis respondisse causa eximiae humilitatis, indignum se fore officii curae pastoralis. Qui festinanter retulerunt regi, nuntiando, quale responsum acceperant. Secundo quoque ad eum mittens rex, callide intulit, nullo modo contra suam voluntatem, postquam una loquerentur, super ordine pontificatus agere se velle. At ille, ut erat sanctae simplicitatis sapientia plenus, ad eundem regem ire deliberavit. Tunc, eligentibus civibus praefatae urbis metropoleos, cum unanimo