comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet bona nr̃a⁊ ĩtẽpestiue manifestata de ꝑeunt:⁊ dnitiꝰ occultata solidant
Ca humane oecupationie manꝰ eũ ĩ cipientẽ conu̾satiõis nrȩ uitã ẽtigerit. quasut
centẽ parietẽ impellit: eãq facile destrint. qͥa ad hue humore i firmitati. ꝓͥx non
amisit. Cũ uͦ in longa qͥetis suȩ abiechone se anmꝰ cõprimit. qͥsi more exbeatiop¬
rietis etra ictꝰ obdureseit:⁊ c̃fractũ ꝓtinꝰ resilit omẽ qͥd solidatũ ferit: ħine ẽqͥs in

Expanded text:
videlicet bona nostra et intempestive manifestata depereunt, et diutius occultata solidantur, videlicet bona nostra et intempestive manifestata depereunt, et diutius occultata solidantur, quia humanae occupationis manus cum incipientem conversationis nostrae vitam contigerit, quasi recentem parietem impellit, eamque facile destruit, quia adhuc humorem infirmitatis propriae non amisit. Cum vero in longa quietis suae abjectione se animus comprimit, quasi more exsiccati parietis contra ictus obdur
Abbreviated transcription (Latin):
hominib antẽ tempus innotescunt. Qa ⁊ arbusta plantata pͥusquã fixa
radice coalescant:si manꝰ concutiens tangit. arefacit. At si ĩ altũ radix figit. ⁊
t̃re humorib ẽsꝑsa solidat̃. hec ⁊ manꝰ impellit. s ñ ledit. ħ eo ⁊ uentoꝵ Pltꝰ in¬
flectendo c̃cutiunt. s ñ eu̾tunt. Ne gͦ eruatur uita cepti oꝑis. dui ac robuste in
alto humilitatis figenda ẽ radix cordis: ut cũ abhumano ore detraetͥonis aur.
uel fauoris flauerit. ⁊ si ĩ quãlibet partẽ ut cũq incuruat. animũ funditus.
ñ euellat.  ad statũ suum ꝓtinꝰ post inflexionẽ redeat: si apud se fortie in ra¬
dice ꝑdurat. Q. s ĩ reb excrescentib pariete surgente robustiꝰ: Qͥ tam si dum
construit᷑ impellat̃. statim sine labore destruit. Si aut̃ ꝑspaciũ temporis
ab humore suo exsiccare ꝑmittit: sepe & arietũ ictib minime cassat᷑.Sie sie

Expanded text:
hominibus ante tempus innotescunt, quia et arbusta plantata prius quam fixa hominibus ante tempus innotescunt, quia et arbusta plantata prius quam fixa radice coalescant, si manus concutiens tangit, arefacit. At si in altum radix figitur, et terrae humoribus conspersa solidatur, 280 haec et manus impellit, sed non laedit; haec et ventorum flatus inflectendo concutiunt, sed non evertunt. Ne ergo eruatur vita coepti operis, diu ac robuste in alto humilitatis figenda est radix cordis, ut cum ab humano ore detractionis aura vel favoris flaverit, etsi in quamlibet partem utcunque incurvat, animum funditus non evellat; sed ad statum suum protinus post inflexionem redeat, si apud se fortis in radice perdurat. Quid in rebus excrescentibus pariete surgente robustius? Qui tamen si, dum construitur, impellatur, statim sine labore destruitur; si autem per spatium temporis ab humore suo exsiccari permittitur, saepe et arietum ictibus minime quassatur. Sic sic
Abbreviated transcription (Latin):
surgit.:qͥa ꝓtinꝰ uidex dicit. Domꝰ gͦ hypochritȩ surgere ñ ualet: qͥa ꝑomẽ qͦd
iuxta p̃cepta celestia agere potuit: aterra animũ numquã leuauit. Iure gͥ tuno
nequaquã ad p̃miũ retributionis erigit: qͥa ꝑhoe qͦd nunc exhibet in appetitu¬
UE Pe nãq ñ nulli aꝑte p̃uitatis uia deserunt.
sc̃ĩtatis habitum sumunt. moxq ut pͥma lumina bene uiuendi eonti¬
gerint: obliti qͥfuerint affligł iã ꝑpenitentiã de consummatis nequieiie
nolunt. Laudari aut̃ de inchoata iusticia appetunt: p̃esse cet̾ie etiã meliorib
c̃cupiscunt. Qͦ ⁊ pleꝵq si iuxta uotũ p̾sens ꝓsꝑitas sequit᷑: multo quã priꝰ
fuerant de scĩtatis habitu peiores fiunt. Nã reb multiplicib occupati atq ipsa
occupatione confusi. ñ solũ ꝑpet̾ta minime de płorant .s ad ͥ qͣuȩ de plorantur
militatẽ diutiꝰ ĩeiꝰdẽ mundi contep̾tu solident. Ciciꝰ nãq bona oꝑa deꝑeunt. quȩ

Expanded text:
superiora se erigit. Domus ergo hypocritae surgere non valet, quia per omne quod juxta praecepta coelestia agere potuit, a terra animum nunquam levavit. Jure igitur tunc nequaquam ad praemium retributionis erigitur, qui per hoc quod nunc exhibet in appetituSaepe namque nonnulli apertae pravitatis vias deserunt, sanctitatis habitum sumunt; moxque ut prima limina bene vivendi contigerint, obliti qui fuerint, affligi jam per poenitentiam de consummatis nequitiis nolunt; laudari autem de inchoata justitia appetunt, praeesse caeteris etiam melioribus concupiscunt. Quos plerumque dum juxta votum praesens prosperitas sequitur, multo quam prius fuerant de sanctitatis habitu pejores fiunt. Nam rebus multiplicibus occupati, atque ipsa occupatione confusi, non solum perpetrata minime deplorant, sed adhuc quae deplorentur humilitatem diutius in ejusdem mundi contemptu solidentur. Citius namque bona depereunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
plus quã necese ẽ int̾ elaustra silentũ coar tam̃. X dũ linguȩ uicia in eaute fugimꝰ.
occulte detiorib imphcam̃. Nlã sepe dũ ab elo quio immod̾ate cõpeserm̃. graue multi¬
loquiũ in corde toleramꝰ. ut eo plus cogitaciones inm̃te ferueantꝰ. quo illas uiolen¬
ta custodia in disereti silentii angustat. Et pleꝵq tanto latius defluunt. quanto
p̃mit: cogitacionẽ erigit. &cũ se ꝑnegligentiã minime consid̾at: tanto apud se eune
eo macriorẽ dolorẽ ꝓdeunt. quo ea quȩ sustinent non loquunt᷑. ã si illatas mo¬
lestias lingua tranquille dicͥet: aconscientia dolor emanaret. Uulnera enĩ clausa plus
cruciant: quia eum putredo quȩ intrinsecus feruet eicit. ad salutẽ dolor aꝑit̾. Pleꝵ
nimis taciti dum quoꝵdã mala respiciunt & tam̃ in silentio linguã p̃munt: quasi
conspectis uulnerib usum medicaminis subtrabunt. Et eo mortis auetores fiunt.

Expanded text:
silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscretpremit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apud se cuncteo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias lingua tranquille diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicamini
Abbreviated transcription (Latin):
non deerit. Hine ysaias ait.Cultꝰ iusticie silentiu. Uideleet indieans qͥa m̃tis iusti¬
eia desolat: qͣndo ab immoderata loquntione ñ pareit᷑. Hinc iaeob dicit:iqͥs putat
se regiosum esse ñ refrenans linguã suã s seducens eor suii: huiꝰ uana ẽ religio. Hine
rursũ ait. Sit aũt om̃is homo uelox ad audiendũ. tardꝰ aut̃ ad loquuendũ. N me ĩtum
ad iuingit. Lingua in qͥetũ malum: plena ueneno mortifero. Hinc ꝑsemet ipsa ueritas¬

Expanded text:
it peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justiit peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam surursum ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . CAP. V.-- Ira eni
Abbreviated transcription (Latin):
fertis. Inuentum enĩ u̾ba ꝓferre ẽ: ociosa dicere. Nã sepe dũ ab ociosis u̾bis
nequaquã lingua cõpescit: ad temeritatẽ quoq stultȩ increpacionis effrenat᷑.
Dum enĩ ociosa cauere u̾ba negligimꝰ. ad nocua ꝑuenimꝰ. Ut prius loqui aliena
libeat: & post modũ de tractionib eoꝵ uitã dequib loquit᷑ lingua mordeat: quan¬
doq autẽ usq adaꝑtas contumelias erumpat. ħ inc seminant᷑ stimuli: oriuntur
rixȩ: accendunt᷑ facies odioꝵͥ pax tota extinguit cordium. Unde bene ꝑsalomonẽ
fluxum eloquii relaxare. Quo eont̾ & inbonã parten asserit dicens. Aqua ꝓfun¬
da u̾ba exore niri. Qͥ gͦ dimittit aquã caput ẽ uirgioꝵ: qͥa qͥ linguã non frenat
conoõrdia dissipat. Unde ⁊ edu̾so scͥptũ ẽ. Q imponit stulto silentiũ: iras mitigat.
Q a aut̃ multilo quio qͥsq seruiens rectitudinẽ iusticiȩ tenere non possit: testat᷑ ꝓpħa¬

Expanded text:
fertis, - in ventum enim proferre est verba otiosa dicere. Nam saepe dum ab otiosis verbis nequaquam lingua compescitur, ad temeritatem quoque stultae increpationis effrenatur. dum otiosa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, lingua mordeat, quandoque autem usque ad apertas contumelias erumpat. rixae, accenduntur faces odiorum, pax tota exstinguitur cordium. » Unde bene per Salomfluxum eloquii relaxare. Quo contra et in bonam partem asserit, dicens: « Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multiloquio quisque serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur P
Abbreviated transcription (Latin):
cio fauoris. Quã siquasi qͥetꝰ inhabitat. qͥa ꝑcuneta sua oꝑa adhanc se intri
animũ reclinat. stare domꝰ hec ñ ualet. quia laus cũ uita p̃terit. ⁊ human
fauor ĩmundo ñ subsistit. Frustra tunc hs pochrita in hac domo laudis inni¬
tit᷑. q nichil ei ĩudieio at testacio humana suffragat: qͥa eandẽ laudẽ quã p
ĩ testimonio exigit. pͥus inmunere recepit. Uel c̾te suꝑ domũ suã hẏpochrita
initit: cũ ianis fauorib deceptꝰ. quasi de fiducia sc̃itatis de ceptꝰ eleuat᷑. Multa
qͥppe hy pochritȩ ĩ oceulto mala faciunt: quedã uͦ bona in publieo. Cũq ex bonis
Unde fit pleꝵq ut ad suꝑnũ qͦq iudiciũ cũ fiducia ueniant: qͥa tales se apud
tȩ ñ ualet: qͥa interrore districti examinis oĩs ante ac ta fiducia scĩtatis cadit.¬

Expanded text:
tio favoris, quam quasi quietus inhabitat, quia per cuncta sua opera ad hanc se intra animum reclinat. Sed domus stare non valet, quia laus cum vita praeterit, et humanus ypocritae. --Sed frustra tunc hypocrita in hac domo laudis innititur, quia nihil ei in judicio attestatio humana suffragatur; quia eamdem laudem, quam post in testimonio exigit, prius in munere recepit. Vel certe super domum suam hypocrita innititur, cum, vanis favoribus deceptus, quasi de fiducia sanctitatis elevatur. Multa quippe hypocritae in occulto mala faciunt, quaedam vero bona in publico. Cumque ex bonisUnde fit plerumque ut ad supernum quoque judicem cum fiducia veniant, quia tales se apud um in terrore districti examinis omnis anteactae fiducia sanctitatis ceci
Abbreviated transcription (Latin):
fieando nerigit. scientia i flando ꝑu̾tit. Pleꝵq se hỹ pochiite mura abstientia asto¬
gunt.: omẽ robur corporit at terunt: & qͣsi carnie uitã fundit᷑ in carne uiuentes
extingunt.Sieq ꝑ abstinentiã morti apꝓpiant. ut pene cotidie morientecs inua

Expanded text:
ificando non erigit, scientia inflando pervertit. Plerumque se hypocritae mira abstinentia afflificando non erigit, scientia inflando pervertit. Plerumque se hypocritae mira abstinentia affligunt, omne robur corporis atterunt, et quasi carnis vitam funditus in carne viventes exstinguunt, sicque per abstinentiam mort
Abbreviated transcription (Latin):
euanescit. Sepe nãq nusq ad p̾sentis uitȩ t̾minũ hẏpochritaꝵ facta ꝑdurant.
Pleꝵq enĩ saerȩ legis erudicione fulciunt᷑.: doctrine u̾ba ꝓferunt: omẽ qͦd seneiunt
testimoniis accingunt. nec tam̃ ꝑhȩc uitã audientiũ s ꝓprioe fauores querunt.
qͥa nec ꝓferre alia nouerunt. nisi quȩ auditoꝵ corda ad rep̃hendendas laudes ex¬
eueiant: ñ aut̃ ad lacrimas accendant. Mens qͥppe concupiscentiis exteriorib
occupata igne diumni amoris non calet: ⁊ idcirco ad suꝑnũ desidium imflamare
auditores suos nequeunt uerba quȩ frigido corde ꝓferunt᷑. Neq enĩ res quȩ
inseipsa non arserit: aliud aecendit. Unde fit pleꝵq ut hypochritarũ dic ta
raudientes non cruduant: &eoꝵ dẽ ipso ⁊ qui se ꝓferunt elato laudib deteriores
reddant. At testante : enĩ paulo soientia ĩflat: caritas edificat. Cu uero seteituor ed¬

Expanded text:
evanescit. Saepe namque et usque ad praesentis vitae terminum hypocritarum facta perdurant, evanescit. Saepe namque et usque ad praesentis vitae terminum hypocritarum facta perdurant, praediximus, sacrae legis eruditione fulciuntur, doctrinae verba proferunt, omne quod sentiunt testimoniis accingunt, nec tamen per haec vitam audientium, sed proprios favores quaerunt, quia nec proferre alia noverunt, nisi quae auditorum corda ad rependendas laudes excutiant, non autem ad lacrymas accendant. 277  Vet. XXX.  Mens quippe concupiscentiis exterioribus occupata igne divini amoris non calet; et idcirco ad supernum desiderium inflammare auditores suos nequeunt verba quae frigido corde proferuntur. Neque enim res quae in se ipsa non arserit aliud accendit. Unde fit plerumque ut hypocritarum dicta et audientes non erudiant, et eosdem ipsos qui se proferunt elatos laudibus deteriores reddant. Attestante etenim Paulo, Scientia inflat, charitas aedificat . Cum ergo charitas aed
Abbreviated transcription (Latin):
cionis acceꝑit. ⁊ unc se uecordẽ fuisse consid̾at: eũ se ꝓtemporali quã ꝑcepit gła
ꝑpetua tormenta castigant. Tunc uerã seientiã supphcia aꝑuint: quia ꝑhec ꝓfe¬
to colligit᷑ nil fuisse omĩa quȩ transire potuerunt. Unde ꝯrec te subditur. & sic̃ tela¬
araneaꝵ fiducia eiꝰ. Bene hy pochritarũ fiducia araneaꝵ telis similie dr̃: qͥa om̃e
qͦd ado ꝑtinendã głiã exudan̾: Uentꝰ uitȩ mortalis dissipat. Nã głia et̾na non que¬
runt: bona temporalia cũ tẽpore amittunt. Pensandum qͦd fila araneȩ ꝑordinẽ
ducunt: quia sua hypochrite quasi subdiscrecione oꝑa disponunt. In araneaꝵ tela¬
qͦd studiose texit. subito flatu dissipat᷑: qͥa qͥeqͥd hẏpochrita eũ labore ꝑagit: aura hu¬
mani fauone tollit. Et dũ in appetitu laudis opue deficit: quasi inuentum labor

Expanded text:
tionis acceperit. Tunc se vecordem fuisse considerat, cum se pro temporali quam percepit gloria tionis acceperit. Tunc se vecordem fuisse considerat, cum se pro temporali quam percepit gloria perpetua tormenta castigant. Tunc veram scientiam supplicia aperiunt, quia per haec profecto colligitur nihil fuisse omnia quae transire potuerunt. Unde et recte subditur: CAPUT XLa inanis. --Bene hypocritarum fiducia aranearum telis similis dicitur, quia omne quod ad obtinendam gloriam exsudant ventus vitae mortalis dissipat. Nam quoniam aeterna non quaerunt, bona temporalia cum tempore amittunt. Pensandum quoque est quod fila araneae per ordinem ducunt, quia sua hypocritae quasi sub discretione opera disponunt. Aranearum tela studiose texitur, sed subito flatu dissipatur, quia quidquid hypocrita cum labore peragit aura humani favoris tollit; et dum in appetitu laudis opus deficit, quasi in ventum labor
Abbreviated transcription (Latin):
meriti: ur̾tutũ caret. Farinã culmꝰ ñ facit: cũ his qͥ inp̾senti scło ꝓficit. nil
subtilitatis intelligit᷑. nullũ bonũ oꝑũ fructũ reddit. ⁊ sepe & cireũ fecerit hanc¬
alien cõmedunt: quia : cũ bona oꝑa hẏpochrite ostendunt: de hie malignoꝵ spũ¬
am uota saerant. Qui enĩ ꝑhec placere dõ ñ appetunt: nequaquã agri dñm s alie¬
nor paseunt. Eecundo itaq sny pochrita y neglecto palmiti similis seruare frue¬
tũ ñ ualet: qͥa botrus boni oꝑie in t̾ra iacet. S tam̃ hac ipsa sua uecordia pascit᷑.
qͥa ꝓ bono oꝑe acunetie honorat᷑. Ceñs p̾minet: subiectas hominũ m̃tes tenet.
Maiorib locie attollit᷑: fauorib nutrit᷑. H ec uͦ ei sua uecordia placet interim s ñ
placebit: qa eũ retributionis tempus aduenerit. inpena displieet qͦd ueeore fuit

Expanded text:
meritis virtutum caret. Farinam culmus non facit cum is qui in praesenti saeculo proficit nil meritis virtutum caret. Farinam culmus non facit cum is qui in praesenti saeculo proficit nil subtilitatis intelligit, nullum boni operis fructum reddit. 71. Frualieni comedunt, quia et cum bona opera hypocritae ostendunt, de his malignorum spirituum vota satiantur. Qui enim per haec Deo placere non appetunt, nequaquam agri dominum, sed alienos pascunt. Fecundo itaque hypocrita et neglecto palmiti similis, servare fructum non valet, quia botrus boni operis in terra jacet. Sed tamen hac ipsa sua vecordia pascitur, quia pro bono opere a cunctis honoratur; caeteris praeeminet, subjectas hominum mentes tenet, majoribus locis attollitur, favoribus nutritur. Haec vero ei sua vecordia placet interim, sed non placebit, quia cum retributionis tempus advenerit, in poena displicet quod vecors fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerim qͥ ꝓuirtute quã agit humano ⁊ fauore desid̾at: rem magni meriti uili
p̃cio uenalẽ portat. Unde celi regnũ mereri potuit. in de nummũ transitorũ sermo¬
nie querit. Uili gͦ p̃cio opus uendit: quia magna impendit. s minima recipit.
Qͥb itaq hẏ pochrite similee nisi fecundi⁊ & neglectis uiruitib existunt. quȩ ꝑ
ubertatẽ fructum ꝓferunt. s nequaquã ꝑstudiũ aterra subleuant᷑: Qͦd pingues
palmites germinant.errantes bestie conouleant: quo hoc uberiꝰ aspieiunt. ꝓnee¬
tumꝰ auidiꝰ in infimi ⁊ consumunt. Qa nimirũ hypochritarũ oꝑu̾ni dum clara
monstrant᷑ quasi pinguia ꝓdeunt: s dum humanas laudee appetunt int̾ra
beseruiuint᷑. Q ue huiꝰ mundi bestiȩ maligni seilieet spt̃ cõmedunt: quia hȩc adusũ
Qd si & fecerint alien comedent eam. Culmue qͥppe germen ñ habet: cũ uita

Expanded text:
dixerim, qui pro virtute quam agit humanos favores desiderat rem magni meriti vili dixerim, qui pro virtute quam agit humanos favores desiderat rem magni meriti vili pretio venalem portat; unde coeli regnum mereri potuit, inde nummum transitorii sermonis quaerit. Vili ergo pretio opus vendit, 276 quia magna impendit, sed minima recipit.is vitibus existunt, quae per ubertatem fructum proferunt, sed nequaquam per studium a terra sublevantur? Quod pingues palmites germinant, errantes bestiae conculcant; et quo hoc uberius aspiciunt, projectum in infimis avidius consumunt, quia nimirum hypocritarum opera, dum clara monstrantur, quasi pinguia prodeunt, sed dum humanas laudes appetunt quasi in terra deseruntur. Quae hujus mundi bestiae, maligni scilicet spiritus comedunt, quia haec ad usum quod etsi fecerint, alieni comedent eam . Culmus quippe germen non habet cum vita
Abbreviated transcription (Latin):
cũ transitoriis fauorib inhiat: ꝑdit ꝑcipiendo qͦd laborat.: ueritate attestante qui ait
A ñ dico uobit receperunt mercedẽ suã.⁊ hec spes rccipiende mercedis teneri diu
ñ potest: qͥa ꝓostensie oꝑib honor tribuit᷑. s uita ad terminũ urget.: Laudes resonant:
s ad finẽ cũ laudib tempora festinant.Et qͥa nequaquã animꝰ inẽtnitatis amore radicit¬
cũ ipsiet ꝓfecto reb quae diligit labit᷑. siemo namq ualet mobihia diligere.⁊ ipse
imiobilie. stare. Q enĩ transeuntia amplectit᷑: eo ipso ad eursũ ducit᷑. quo decurren¬
tib implieat᷑. dicat gͦ & spes hẏpochrite peribit. Qa humana laue quã magnis
laborib appetit: im pulsa tempoꝵ momentie decurrit. Bene autẽ subdit̃. Hon ei pla
cebit uecordia sua. Magna qͥppe uecordia est laboriosa ag̾e. ⁊ aure laudie inhiare. ⁊ orti
oꝑe p̃ceptis celestib ĩ seruire.s terrenȩ retributionis p̃miũ querere. Ut enĩ ita

Expanded text:
Veritate attestante, quae ait: Amen dico vobis, quia receperunt mercedem suam. Sed haec merces teneri diu non potest, quia pro ostensis operibus honor tribuitur, sed vita ad terminum urgetur; laudes resonant, sed ad finem cum laudibus tempora festinant. Nequaquam quippe mentcum ipsis profecto rebus quas diligit labitur. Nemo namque valet mobilia diligere et ipse immobilis stare. Qui enim transeuntia amplectitur, eo ipso ad cursum ducitur, quo decurrentibus implicatur. Dicat ergo: Et spes hypocritae peribit, quia humana laus quam magnis laboribus appetit impulsa temporum momentis decurrit. Bene autem subditur: CAaurae laudis inhiare; forti opere praeceptis coelestibus inservire, sed terrenae retributionis praemium quaerere. Ut enim ita
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ enĩ m̃te abesse more longe eredit: etiã cum sentit᷑. Sicq carne anima soluit᷑: ut
erga p̃sentia immoderato amore se retinen ⁊ cũ adȩt̾num supplcium ducit᷑. hoc ipsum
quoq nesciat quo dueat᷑. & deserens quȩ amare eum t̾mino noluit repente sine t̾mino
iuenit. quȩ nunquã p̃iuidit. at cont̃ rectoꝵ mene ad et̃mitatis intentionẽ tendit᷑.
aiam cũ ꝓresens eĩ felicit᷑ cõmitat᷑ uita. Magna carmit salute utit. ace tam̃ eiꝰ fiducia
anam tardat. Nullũ adhuc mortis artieuloum erumpit : & quasi p̾sentẽ hane cotidie cons¬
preit. D a enũ uita in d esinent labit᷑: spes er iuuendi funditꝰ amputat᷑. Bene gͦ dedieb
ꝓtereuntib ꝑbeatum iob dr̃. Consumpti sunt absq ulla spe. Aesi aꝑte diceret᷑. Mlentis

Expanded text:
ra etenim mente abesse mors longe creditur, etiam cum sentitur. Sicque a carne anima solvitur, ut ra etenim mente abesse mors longe creditur, etiam cum sentitur. Sicque a carne anima solvitur, ut erga praesentia immoderato amore se retinens, dum ad aeternum supplicium ducitur, hoc ipsum quoque nesciat quo ducitur; et deserens quae amare cum termino noluit, repente sine termino invenit quae nunquam praevidit. At contra rectorum mens ad aeternitatis intentionem tenditur, etiam cum praesens eam feliciter vita comitatur. Magna carnis salute utitur, nec tamen ejus fiducia animus retardatur. Nullum adhuc mortis articulum erumpit, et quasi praesentem hanc quotidie conspicit. Quia enim vita indesinenter labitur, spes ei vivendi funditus amputatur. Bene ergo de diebus praetereuntibus dicitur: Consumpti sunt absque ulla spe. Ac si aperte d
Abbreviated transcription (Latin):
eꝓboꝵ mens erga dies uite presentis tanto
amore constringit᷑. ut sic semꝑ hic appetant uiuere: quatinus si ualeant uiui
eursũ de sid̾ent numꝗͣ finire. Cogitare quippe uentura despiciunt. spẽ totã in rebue
transeuntib ponunt: ħ ab̾e nulla nisi quȩ p̃tereunt concupiscunt. Cũq nimis tran¬
seuntia cogitant & mansura nullatenu ⁊ sperant: sic cecitate insensibili cordis oculi
claudit᷑. ut ȩtne luci nullatenꝰ intendat᷑. Unde fit ut sepe iam corpue molestia quaciat.
ꝯuicina more uirtutẽ uitalis spẽ in cidat: nec tamen curare quȩ mundi sunt desinantꝰ
Iãq eoe ultro adiudieiũ ꝑtrahit:⁊ tam̃ ipsi ordinatione sollicita reb transeuntib occu¬
pati.nil aliud eogitant. nisi in hoc mundo adhuc qualit̃ uiuant. Relinquenda om̃nia
quasi possidenda disponunt: quia spes uiuendi non frangit᷑ etiã eũ uita terminat᷑.
Iã adiudiciũ trahunt̃ ꝑsententiã ⁊ tam̃ adhuc habendis reb inherent ꝑcurani. Du¬

Expanded text:
um mens erga dies vitae praesentis tanto amore constringitur, ut sic semper hic appetant vivere, quatenus, si valeant, vivendi cursum desiderent nunquam finire. Cogitare quippe ventura despiciunt, spem totam in rebus transeuntibus ponunt, habere nulla nisi quae praetereunt concupiscunt. Cumque nimis transeuntia cogitant, et mansura nullatenus sperant, sic caecitate 254 insensibili cordis oculus clauditur, ut aeternae luci nullatenus intendatur. Unde fit ut saepe jam corpus molestia quatiat, et vicina mors virtutem vitalis spiritus incidat, nec tamen curare quae mundi sunt desinant. Jamque eos ultor ad judicium pertrahit; et tamen ipsi, ordinatione sollicita rebus transeuntibus occupati, nihil aliud cogitant nisi in hoc mundo adhuc qualiter vivant. Relinquendo omnia quasi possidendo disponunt, quia spes vivendi non frangitur, etiam cum vita terminatur. Jam ad judicium trahuntur per sententiam, et tamen adhuc habendis rebus inhaerent per curam. Du
Abbreviated transcription (Latin):
sa humanȩ breuitatis consid̾atio: auctori suo magne uirtutis oblatio ẽ. Unde recte
nune eũ de pͥcatione immolitio eius dẽ inrtutis offert̃ eũ dr̃. Memento quia uentus
est inta mea. Aesi aꝑte die̾et᷑. T̾ ranseuntẽ uelocit᷑ benignꝰ aspice: quia ⁊ tanto ate ui

Expanded text:
sa humanae brevitatis consideratio auctori nostro magnae virtutis oblatio est. Unde recte sa humanae brevitatis consideratio auctori nostro magnae virtutis oblatio est. Unde recte nunc cum deprecatione immolatio ejusdem virtutis offertur, cum dicitur: Memento quia ventus est vita mea. Ac si aperte diceretur: Transeuntem velociter benignus respi
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: qui quanta sit intȩ et̾nita t non intendunt. Cũq soliditatẽ ꝑ hennitati⁊ non
considant: exiliũ patriã. tenebras lucẽ. eursum stacionem putant. quia qui maiora
mesenuint iudicare deminimis nequaquã possunt. Ordo quippe iudicii exigit :ut
sd eraminare nitim̃ tͥnscendamu. eti enĩ pͥ esse reb animus nonualet:⁊ nequaquã
estimare ñ suficit: quia ãmirationi illiꝰ examore suecumbit. t eĩ autẽ uiri quo ad
etno dos deuant: quã breue sit quod fine oliudit᷑ pensant. Et eo eoꝵ sensib uilescit
^ qͥs p̃terit: quo in tellectu radiante int̾ lucet qͥs acceptũ numquã recedit. Cũq in fi¬
nitatẽ ꝑhennitaties aspiciunt: nequaquã iã ꝓmagno desid̾ant. quicquid fine an¬
gustat. E sub linata mens extͥ tepoꝵi tmmos ducĩt: etiã cũ carne intempore¬
diii tenet᷑. & tanto altiꝰ finienda despieit. quanto ueriꝰ infinita cognoseit. d hec uꝑ¬

Expanded text:
endunt; cumque soliditatem perennitatis non considerant, exsilium patriam, tenebras lumen, cursum stationem putant, quia qui majora nesciunt, judicare de minimis nequaquam possunt. Ordo quippe judicii exigit ut quod examinare nitimur transcendamus. Si enim praeesse rebus omnibus animus aestimare non sufficit, quia admirationi illius ex amore succumbit. Sancti autem viri, quo ad aeterna cor elevant, quam breve sit quod fine clauditur pensant; et eo eorum sensibus vilescit quod praeterit, quo intellectu radiante interlucet quod acceptum nunquam recedit; cumque infinitatem perennitatis aspiciunt, nequaquam jam pro magno desiderant quidquid finis angustat. Sed sublevata mens extra temporum terminos ducitur, etiam cum carne in tempore tenetur; et tanto altius finienda despicit, quanto verius infinita cognoscit. Sed haec ip
Abbreviated transcription (Latin):
traditꝰ. ad hoc ubi amore inheserat nullatenꝰ reuoeat. Potest &iã in ferm nomine
peccatoꝵ desꝑatio designari: de qua ꝑ psalmistã dr̃. In inferno autẽ qͥs confitebit᷑
tͥ: Unde rursũ scͥptũ ẽ.Impiꝰ eũ in ꝓfundũ uenerit peccatoꝵ ẽ tẽp̾net. Quis qͥs
autẽ impietati succu̾bit: uitã ꝓfecto iusticie moriendo derelinquid. Qui uͦ & iã
post peceatũ mole desꝑationis obruit. quid aliud quã post mortẽ inferni suppł
rorie obseura sunt. ⁊ peccatoꝵ multiplicitate condensa. S c̃sũpta ꝑtranseunt.
qͥa claritate extremi iudicii irradiata dissipant᷑. Unde ad huc subdit᷑. Neq eognos

Expanded text:
traditus, ad hoc jam ubi amore inhaeserat nullatenus revocatur. Potest etiam inferni nomine traditus, ad hoc jam ubi amore inhaeserat nullatenus revocatur. Potest etiam inferni nomine peccatoris desperatio designari, de qua per Psalmistam dicitur: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Unde rursum scriptum est: Impius cum in profunduis impietati succumbit, vitam profecto justitiae moriendo derelinquit . Qui vero etiam post peccatum mole desperationis obruitur, quid aliud quam post mortem in inferni suproris obscura sunt, et peccatorum multiplicitate condensa. Sed consumpta pertranseunt, quia claritate extremi judicii irradiata dissipantur. Sequitur: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
mat ⁊ ꝓficit. Qͥa scilicet misericors creator que expectando uult corrigere. as¬
piciendo ñ uult punire. Sic̃ srͥptũ est. Dissimulas peccata hominum ꝓpt̃ peni¬
tentiam. tunc peccator cũ respicit᷑. ñ subsistit: qͥa eũ distrietꝰ iudex merita sub¬
tilit̃ in quirit. reus ad torm̃ta ñ sufficit. ħ uniani &iã generis defectum uii sõ¬
expͥmens dicat. Sic̃ c̃sumit᷑ nube & ꝑt̾usit. sic qͥ descendit ad inferos non ascen¬
det. Acsi aꝑte loqueret᷑ dicens. In altũ currendo deficit: qͥ suꝑbiendo ad interitũ
tendit. Quẽ si semel culpa ad penã ꝑtrahit.: miscd̾ia ulteriꝰ ad ueniã ñ reducit.
bitaculum corporale. ita unicuiq menti hoc domus fit. qͦd exdesid̾io in habitare
consueuit. Ad domũ gͥ suam ult non reu̾tit᷑: quia semel qͥsq et̾nis supplieueꝰ

Expanded text:
mat et proficit, quia scilicet misericors Creator quem exspectando vult corrigere, asmat et proficit, quia scilicet misericors Creator quem exspectando vult corrigere, aspiciendo non vult punire, sicut scriptum est: Dissimulans peccata hominum propter poenitentiam . Sed tunc peccator cum respicitur non subsistit, quia cum districtus Judex merita subtiliter inquirit, reus ad tormenta non sufficit. Quamvis hoc etiam justorum voci coexprimens dicat: Sicut consumitur nubes, et pertransit, sic qui descendit ad inferos non ascendet. Ac si aperte loqueretur, dicens: In altum currendo 257 deficit, qui superbiendo ad interitum tendit; quem si semel culpa ad poenam pertrahit, misericordia ulterius ad veniam non reducit. bitaculum corporale, ita unicuique menti hoc domus fit quod ex desiderio inhabitare consuevit. Ad domum igitur suam ultra non revertitur, quia semel quisque, aeternis suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
eiet me uisue hommis Usus quippe hominis est misericordia redẽptoris.
qͣisensibilitatis nr̃ẽ duriciam cũ respicit emollit. Unde qͦq teste euuangħo dr̃¬
Exutam uͦ carne aĩam nequaquã iã uisus hominis aspicit: qͥa post mortẽ ñ libat
quẽ ante mortẽ grã ad ueniã ñ reformat. Hinc & eñĩ paulus dicit. Nune tempus
hinc psalomon ait. Quia lignũ in quocũq loco cecidit sine ad anstrũ. siue adaqui¬
lonẽ: ibi erit. Qa qͥcũ humani casus tempore siue sẽs seu malignꝰ sps̃ egredientẽ
aĩam claustra carnis acceꝑit. in ȩt̾num secũ sine ulla ꝑmutacione retinehit. uit nec
exaltata adiudiciũ ꝓruat. nec mersiͣ et̾nis supplieus ult̾ ad remediũ ereptionis
se fateret᷑: apte mox subdidit. Occuli tui in me: & non subsistã. Aesi aꝑte dic̾et. Distric
tus adiudicium ueniens ad saluandum non uides. & ad feriendum uides. Quia
quẽ in presenti uita dispensationis tuȩ miseratione non respicie: respiciendo post¬

Expanded text:
it Petrum . Visus quippe hominis est misericordia Redemptoris ae insensibilitatis nostrae duritiam cum respicit, emollit. Unde teste quoExutam vero carne animam nequaquam visus hominis aspicit, quia post mortem non liberat, quem ante mortem gratia ad veniam non reformat. Hinc etenim Paulus ait: « Ecce nunc tempus Hinc Salomon ait: Quia lignum in quocunque loco ceciderit, sive ad Austrum, sive ad Aquilonem, ibi erit , quia cum humani casus tempore, sive sanctus, sive malignus spiritus egredientem animam claustra carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla permutatione retinebit, ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec mersa aeternis suppliciis, ultra ad remedium ereptionis se fateretur, apte mox subdidit: Ctus ad judicium veniens, ad salvandum non vides, ad feriendum vides. Quia quem in praesenti vita dispensationis tuae miseratione non respicis, respiciendo post
Abbreviated transcription (Latin):
sub magni moderaminis libracione frenanda est. non solubilit obliguanda. ne aut laxata
sura silentii loquendo quȩ congruunt. inusum suȩ utilitatie impendat. Hinc salomon ait
Tempue loquendi :⁊ tẽpus tacendi. Districte quippe uicissitudinum pensanda sunt
tempora: ne aut cũ restringi lingua debet ꝑuerba se mutilit soluat: aut cum loqui utili¬
ter possit semet ipsam pigre restringat. Qͦd bene psalmista. considerans. breui pos¬
tulatione cõplexus est dicene. Pone dñẽ custodiam ori meo. ⁊ hostium eircumstantiȩ
labiie meie. Ostium namq aꝑit᷑ ꝯ claudit᷑. Q gͦ ori suo nequaquã poni obstaculum s
hostiũ pecut aꝑte edoeuit qͦd & ꝑ disciplinam retineri lingua debeat. & e xnecessitate laxa

Expanded text:
sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata sura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodialabiis meis. Ostium namque aperitur, et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam ponit obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxar
Abbreviated transcription (Latin):
denda bona extincti o ełs non redit.: quia ad hexibenda recta oꝑa exuta carne
amina mrecenerit. ⁊ olet namiq mestũ amimum spe⁊ falsa refouere s ut penã repbi grauiꝰ
onie. supplieio agnouit. l ic salomon ait. Qͦd cumq potest manꝰ tua face instant᷑¬
oꝑare: quia nec opue nec ratio nec sorientia nec sapientia erunt apud infero ⁊ quo
tu ꝙꝑas. Hequaquã gͦ ad inidenda bonaocłe reuertit᷑: quia retributionẽ suam
mens inueniene: adoꝑationie usum mullateñ reuocat᷑. Apte quoq unuisi hu

Expanded text:
denda bona exstinctus oculus non redit, quia ad exhibenda recta opera exuta carneentorum . Solet namque moestum animum spes vel falsa refovere, sed ut poenam suam reprobi gravius onis supplicio agnovit. Hinc Salomon ait: Quodcumque potest manus tua facenec sapientia, nec scientia erunt apud inferos, quo tu properas . » Nequaquam ergo ad videnda bona oculus revertitur, quia retributionem suam mens inveniens ad operationis usum nullatenus revocatur. Quia igitu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i rectitudinis statu deꝑeunt: q̃ ꝑnexia u̾ba dilabunt᷑. Humana ⁊ eni mens aquȩ
more ⁊ cireũ chusa ad suꝑiora colligit᷑: quia illud repetit unde descendit. ꝯ relaxata
de perit: quia se ꝑifima mutilit spargit. Quot enĩ suꝑ uacuis u̾bis asilentii sui
censura disipatur. quasi tot riuis extͣ seducit. Unde ⁊ redire interiꝰ ad sui cogniei¬
onẽ n sufficit: quia ꝑmultilo quiũ sparsa um intimȩ consid̾ationis amittit.

Expanded text:
ia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa
Abbreviated transcription (Latin):
qui ĩ eo qͦd semet ipsũ c̃sid̾at. imparẽ se alienis meritis pensat.
Nã quasi grandẽ se c̃spieit. qͥs qͥ se suꝑ aliena merita elatione
paruulo ⁊ uocat dicene.Siquis ẽ paruulus ueniat ad eam. Qͥ enĩ
necdũ semet ipsum despicit humilẽ: dĩ sapientiã ñ app̃hendit. Hinc
ĩ euuangelio dñs dicit. Confiteor tͥ dñe pat̾. celi ⁊ t̾re: quia abscondis¬
⁊i hec quia abscondisti hec asapientib ⁊ prudentib ⁊ reuelasti ea
paruulis. hinc rursũ psalmista ait. Custodiens paruulos dũs. hinc
magist᷑ gentiũ dic̃. F acti sumꝰ paruuli ĩ medio urm. hine discipulo s am¬
monens ait. uꝑiores uos ĩuicẽ aybitrantes. Nłaq ĩiquus quisq¬
inferiorẽ se omnẽ quẽ cogitat putat. ł diuerso iustꝰ studet. ut suꝑiorẽ quẽ¬
libet ꝓximũ attendat. Ac ne dũ se alii alt̾ humiliat. iret alt̾ in elationẽ:
bene utrãq partẽ ammonuit dicens. suꝑiores sibi ĩ uicẽ arbitrantes.

Expanded text:
qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad me . 1136 Qui enim necdum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteor tibi, Domine pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestri . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibiinferiorem se omnem quem cogitat putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne, dum se alii humiliat, iret alter in elationem, bene utramque partem admonet, dicens: Superiores sibi invicem arbi
Abbreviated transcription (Latin):
rectitudo aut̃ teneat᷑ in facto. beatꝰ iob ñ frustra ꝑcutit᷑. quia auget᷑ me¬
ritũ: & tam̃ frustra ꝑcutit᷑. quia nullũ punit᷑ admissum. Frustra enĩ ꝑcus¬
sus est. cui culpa nulla recidit᷑: & ñ frustra ꝑcussus est cui uirtutis meritũ
accendit᷑ ͥ ut in subditoꝵ suoꝵ cruciatꝰ instiget᷑: ois ħ de deo senserit: quȩ
recto etiã homini indigna ꝑpendit: S quia nos ferire nͥ cõmoti nescimꝰ:
ipsa diuina ꝑcussio cõmotio uocat᷑. Et ad irã uerba diuina uoce descendit᷑:
ut eiꝰ factũ ab homine ut cunq capiat᷑. Itaq ait. Commouistime aduersus

Expanded text:
rectitudo autem teneatur in facto, beatus Job et non frustra percutitur, quia augetur merectitudo autem teneatur in facto, beatus Job et non frustra percutitur, quia augetur meritum; et tamen frustra percutitur, quia nullum punitur 75 admissum. Frustra enim percussus est, cui culpa nulla reciditur; et non frustra percussus est, cui virtutis meritum accenditur, ut in subditorum suorum cruciatibus instigetur? Quis haec de Deo senserit, quae recto etiam homine indigna perpendit? Sed quia nos ferire nisi commoti nescimus, ipsa divina percussio commotio vocatur; et ad nostra verba divina voce descenditur, ut ejus factum ab h
Abbreviated transcription (Latin):
deus iustus & uerax: ualde querendũ est. quomͦ beatũ iob fruitra affu¬
isse se indicat. Quia enĩ iustus est. affugere iusta ñ potuit: S rursũ quia
uerax est alit̾ ñ potuit dixisse quam fecit. Ut gͦ iusto & ueraci utraq
ꝯueniant quatinꝰ & uera dicat & iniusta ñ faciat: oognoscamꝰ beatũ iob. & iutxta
aliquid frustra. & rursũ nista aliquid ñ frustra ꝑcussum. Quia enĩ iustus &e
uerax ħ de semet ipso asserit: ostendamꝰ & uerũ extistisse qđ dixit. & rectũ fu¬
isse qđ fecit. Necesse quippe erat. ut sanctus uir deo soli sibiq cognitꝰ. quanta
uirtute polleret. ad unitandũ cunctis innotesceret. Aꝑta nanq aliis uirtu¬
tis exempla ñ daret. si ipse sine temptatione remaneret. Actũ gͦ ẽ. ut uires
eiꝰ cunctis imitandas ipsa uis ꝑcussionis ostenderet: & flagella ꝓderent qͦd
in tranquillitate latuisser. S eisdẽ fiagellis creuit uirtꝰ patientiȩ: atq ex

Expanded text:
Deus justus et verax, valde quaerendum est quomodo beatum Job frustra afflixisse se indicat. Quia enim justus est, frustra affligere non potuit; sed rursum quia verax est, aliter non potuit dixisse quam fecit. Ut ergo justo et veraci utraque conveniant, quatenus et vera dicat, et injusta non faciat; cognoscamus beatum Job et juxta aliquid frustra, et rursum juxta aliquid non frustra percussum. Quia enim justus et verax haec de semetipso asserit, ostendamus et verum exstitisse quod dixit, et rectum fuisse quod fecit. Necesse quippe erat, ut sanctus vir Deo soli sibique cognitus, quanta virtute polleret, ad imitandum cunctis innotesceret. Aperte namque aliis virtutis exempla non daret, si ipse sine tentatione remaneret. Actum ergo est ut et vires ejus cunctis imitandas ipsa vis percussionis ostenderet, et flagella proderent quod in tranquillitate latuisset. Sed eisdem flagellis crevit virtus patientiae, atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
S cum ꝑ zelum animꝰ mouet᷑: curandũ sũmoꝑe est. ne hec eader quȩ insttu¬
mento uirturis assumit᷑ menti ira dominetur. Nec quasi dña p̃eat : s ue¬
lut anchilla ad obse quiũ patata a rationis tergo nunꝗͣ recedat. Tunc
enim robustius ꝯtra uicia erigitur. cum sudita rationi famulatur. Ham
quantũlibet ira ex zelo rectttudinis surgat. si ĩmodata mentẽ uceritꝰ
rationi ꝓtinꝰ seruire ꝯtẽpnit. & tantose impudentius dilatat. quanto
inpatientiȩ uitium uirtutẽ putat. Unde necesse est ut hoc ante oĩa
qͥ zelo rectitudinis moretur at tendat. ne ira extra mentis dñm̃ transe
subtilius retractando restringat: animositatẽ repͥmat: & motꝰ ferui¬
dos sub equitate disponat: ut eoꝰ fiat iustior ultor alienꝰ. qͦ priꝰ extitit
corrigit ꝑ patientiã crescat: ut feruorẽ suũ transcendendo duudicet

Expanded text:
 cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae instru cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae instrumento virtutis assumitur, menti ira dominetur: nec quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obsequium parata, a rationis tergo nunquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderata mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit. Et tanto se impudentius dilatat, quanto impatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transubtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat: ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exsticorrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet,
Abbreviated transcription (Latin):
ti emulatione ꝯcutiturꝰeo illa que nisi tranquillo corde ꝑcipi ñ potest.
contẽplatio dissipat᷑. Ipse nanq relus rectitudinis quia in quietitudi¬
ne mentẽ agitat. eiꝰ mox aciem obsourat: ut altiora in cõmotione ñ
uideat que bene pͥrius tranqͥlla cernebat. S in de subtilius ad alta re¬
dticit᷑. unde ad tẽpꝰ ne uideat reuerberat᷑. sicut infirmanti oculo cũ col
liriũ mittit᷑ lux penitꝰ negat᷑. s inde eam post paululũ ueracit᷑ reci¬
pit unde hanc ad tẽplis salubrit᷑ amittit. Nunꝗͣ.uͦ cõmotioni ꝯtẽplo¬
tio iungit᷑. nec ualet mens ꝑtͦbata ꝯspicere. ad qͦd uix tranqͥlla ualet
inhiare: quia nec solis radius cernit᷑. cũ cõmote nubes celi faciẽ obdu¬
cunt :ͥ nec turbatꝰ sons respieientis imaginẽ reddit. quã tranquillus
ꝓpͥe ostendit. Quia quo eius unda palpitat. in se spetiem similitudinis obsourat

Expanded text:
ti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest, ti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, 178 ut altiora in commotione non videat, quae pene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ilyrium immittitur, lux penitus negatur; sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Nunquam vero commotioni contemplatio jungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vix tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotae nubes coeli faciem obducunt, nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendit, quia quo ejus unda palpitat, eo in se speciem similitudinis obscurat
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute generatur. Si enĩ nulla ira ex uirtute surgeret: diuine ani¬
maduersionis impetũ finees ꝑ gladiũ ñ placasset. Hanc irã quia heli
ñ habuit: motũ ꝯtra se implacabilit̾. suꝑne ultionis excitauit. Nam qͦ
ꝯtra subditoꝵ uicia tepuit: eo ꝯtra illũ districtio et̃ni rectoris ex arsit
De hac ꝑ psalmistã. dr. Irascimini & nolite peccare. Quod nimirũ non
recte intelligunt: qui irasci nos nobis tantã modo. ñ etiã ꝓximis delin¬
quentib uolu̾nt. Si enĩ sic ꝓximosrut nos amare p̃cipiur: restat ait
sic eoꝵ erratib sicut nr̃is nuciis irascam᷑. De hac ꝑ salomonẽ d̾r. Meli¬
or ẽ ira risit: quia ꝑ tristiciã uultꝰ corrigit᷑ animꝰ delinquentis. De hac
iterũ psalmista ait.Turbatus ẽ.p̃ira oculus meus. Ita quippe ꝑuitiũ
oculũ mentis excecat᷑: ira aut̃ ꝑ zelum turbat. quia quo saltim res¬

Expanded text:
virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae anivirtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus deliterum Psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus . Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat; quia quo saltem rec
Abbreviated transcription (Latin):
Sollerter gͦ animꝰ ante actionis sue p̾mordia. cuncta debet adu̾sa meditariͥ ut
semꝑ hec cogitans. semꝑ contra hec torace patientiȩ munitꝰ᷑. & quicquid acces¬
serit ꝓuidꝰ suꝑer: & quicquid ñ accesserit lucrũ reportet. Secundꝰ autẽ
seruande mansuetudinis ẽ: ut cũ alienos excessus aspicimꝰ. nr̃a quib in
alios excessimꝰ delictã cogitemꝰ. Consid̾ata qͥppe infirmitas ꝓpͥa. mala no¬
b̾ excusat alienã. Pacient᷑ nãnq illatã in iuriã tolerat: qui pie memi¬
nit qđ fortasse adhuo habeat. in qͦ debeat ipse tolerari. & quasi aqua
ignis extinguit᷑: cũ surgente feruore animi sua cuiq ad mentẽ culpa
reuocat᷑. Quia erubescit peccata ñ parcere: qͥ uł deo uł ꝓximo sepe se
recolit parcenda peccasse. S int̾ ħ sollerter sciendũ est. qđ alia est ira
quã inpatientia excitat: alia quã relus format. Illa ex uidicio. illa ex

Expanded text:
Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quicquid non accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex
Abbreviated transcription (Latin):
& in malo scdm tercus suꝑat. S qͥd ꝓdest qd iracundiar qtiom̃ mentẽ
teneat dioimus. si ñ etiã qualit̃ compescidebeat expͥmamꝰ : Duob & nim modis
fracta possidere animũ ira desuescit. Primũ qͥppe ẽ ut mens solliotta anteqͣ
agere qđ libet incipiat. om̃s sͥ quas patipot̾e contumelias ꝓponat: quatinꝰ
redẽp̃tors sui ꝓbra cogitans ad aduersa se p̃paret. Que nimirũ uenientia
tanto fortior excipit. quanto se cautius ex prescientia amauit. Quienĩ m ꝑ¬
idꝰ ab aduer sitate dephendit᷑. quasi ab hoste dormiens inuenitur Fumq¬
iunietis cititus necat: quia ñ repugnantẽ ꝑforait. Nam qͥ mala imminen¬
tia ꝑ sollicitudinem p̾notat: hostiles incursus quasi in insidiis uigilans expec¬
tat. & inde ad uictoriam ualent̃ accingit᷑: unde nesciens dep̃hendi putabat᷑

Expanded text:
et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur.