comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta uos fallũt. nec cessat uos ĩ flam¬
mae uẽtura corrũpẽ nemiẽtia torq̃¬
re trãsentia. sõne ip̃a sut que con¬
cupita in ardescut adepta iilescut
amissa uanescunt. Utunũ eis et
nos ẜ ꝑegrinationis nr̃e necessita¬
te. s non meis gaudia nr̃a figiꝰ
ne illis labẽtib sb̾ruamur. Utimu̾
ei hoc mũdo taꝙͣnõ utẽtes ut ne¬
niamus ad deum a fec̃ hunc mun¬
du et in eo maneamus eius eter¬
ueĩt et qd apud inferos gerat ꝗs
hoĩb indicauit. et hĩc nobis os cla¬
usit qui mortuu die quarto re
suscitauit. et ultro moriturus die
t̾tio reẜrecit et ante qͣ moreretur
qͣlis uita morietes excipiat. ta ꝙͣ
ille ꝙ inchillatebat. et in paure
quiescẽte et indiuite ardete nar¬
iauit s illi ista no credunt quidi¬
cunt quis hue in reu̾sus ẽ creditũeᷤᷤ
so uolunt inte̾i siquis parẽtu suor

Expanded text:
unt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc mundum, et in eo maneamus, ejus aetervenit, et quid apud inferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, qualis vita morientes excipiat, tanquam ille quem nihil lateret, et in paupere quiescente et in divite ardente narravit . Sed illi ista non credunt, qui dicunt, Quis huc inde reversus est? Credituros se volunt videri, si quis parentum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nõ uidemus sꝑamus. et ꝑpatiẽtia
expectamus et insultar audẽt cum
iitan deberẽt. Ubi sunt delitie ute
sitett. s modo ubi sunt cum bestre¬
nũ die hodiemus abstuleĩt et ho¬
diernu crastins ablacturus sit qo
eoꝵ que diligitis nõ trascunt et trãs¬
uolat. ꝗd non fugit pene ante q̃ capi¬
atur. cum exipo hodiẽno die nulla i

Expanded text:
od non videmus sperantes, per patientiam exspectamus etiam insultare audent, cum imitari deberent: Ubi sunt deliciae vesnsierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiernus abstulerit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum ex ipso hodierno die nulla po
Abbreviated transcription (Latin):
uasunt. ꝑꝑ quid hõ peccat si nõ exce¬
catur cum peccat.ul cum peccaret at¬
tẽdẽ poterat. uidẽ que uosuptas tra¬
situra sino prudentia desiderat. u el
Nos inidetis qr speramus etra q̃ nõ
uidemus. cumuos eis que iudet tp̈ra¬
lib sb̃diti nesciatis. qualis dies erer¬
tinus illucescat ꝗ sepe bonũ sperãtes
malũ inuenitis. nec si bonus fueĩt
eum ne fugiat tenẽ poteritis nos ir¬
ridetis qr speramus et̾na que nõ ui¬
demus que cum ueneint nõ trãsi¬
bunt. qr nec ip̃a uenrũt s ꝓmanẽt

Expanded text:
ter quid peccat homo, si non excaecatus est cum peccat, vel cum peccaret attendat. Poterat videre quia voluptas transitura sine prudentia desideratur; velNos irridetis, quia speramus aeterna, quae non videmus; cum vos eis quae videntur temporalibus subditi, nesciatis qualis vobis dies crastinus illucescat: quem saepe bonum sperantes, malum invenitis; nec, si bonus fuerit, eum ne fugiat tenere poteritis. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
scismate dare nec eis quos indẽtũ bap¬
ticatim dicimꝰ. nolite acciꝑe. s nolite
ĩscismate acciꝑe. nã siꝙ̃ forte coegert
extrema netͣciras. u catholicũ ꝑ quem
accipiat nõ ĩuen̾ĩt. ⁊ ĩaĩo pacem ca
tholicam custodiat. ꝑ aliquẽ ex̃ um¬
tate̾ carholicã põitũ acceꝑit ꝙ era in
ip̃a catholica unitate acceptutus.
si statim ⁊̃ de hac uita emigrau̾it. ñ
eũ nisi catholicũ deputamꝰ. Si autẽ
fuĩt acorporali morte lib̾atꝰ. eũ se a
catholice congregationi q̃ p̃sentia cõ¬
pora li reditennt.Unde nũquam cord̾
discesẜat. nõ solũ nõ ĩprobamus qd̃
fecit. s q̃ secunssime uissimeq lauda¬
mus. qr p̃sentẽ dm̃ credidit cordi suo.
ubi unitatem semabat ⁊ sine sc̃ baptis¬
mi sacram̃to quod ubicũq ĩueĩt non
hõiũ s dĩ ẽẽ cognonit noluit cehacui¬
ta emigrare. Siquis aũt cũ possit in

Expanded text:
schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholicam custodiat, per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholica unitate accepturus, si statim etiam de hac vita emigraverit, non eum nisi catholicum deputamus. Si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum catholicae congregationi etiam praesentia corporali redierit, unde nunquam corde discesserat, non solum non improbamus quod fecit, sed etiam securissime verissimeque laudamus, quia presentem Deum crediderit cordi suo, ubi unitatem servabat, et sine sancti baptismi sacramento, quod, ubicumque invenit, non hominum, sed Dei cognovit, noluit ex hac vita migrare. Si quis autem, cum possit in
Abbreviated transcription (Latin):
dubio tñ pat̾ne fidei et obĩe erãt
dicat deus huic se façẽ bona q̃
tiplica bo sem̃ tium ꝑꝑ abrahã
pr̃e tuum. ut intelligam᷑ qm̃
caste abraba fecent ꝙͣ hoĩb in¬
pudicis et nequitie sue descrip¬
turs scĩs patrocĩa requirẽtibu
urcet᷑ fecisse libidine. De inte
ut etia hoe nouenimus nõ exo¬
nis singulis int̾se hoĩes ꝯpare
s in uno quoq cõ sideremus u¬
inuita et morib quispia/ quo
supet alium id q fit lõge p̃sta¬
bisius ꝙͣ ẽ illud unde abalio su¬
patur ac ꝑhoc sano uero qr iudi¬
tio cum continẽtia ꝯiugio p̾fe¬
ratur melior ẽ tñ hõ fidelis cõ¬
iugatus q̃ continẽs infidelis
S in fidelis hõ nõ solum ini. nu
landãdus. u̾m etia macime
detestandus est. Costituamus
ambos bonos et etiar sie ꝓfecto
melior ẽ ꝯiugatus fidelissimu
et obediẽtissimus deo ꝙͣ cõtines
minoris fidei maioris q obĩe

Expanded text:
dubio paternae fidei et obedientiae ter illum dicat Deus, huic se facere bona quae tiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum . Ut intelligamus quam caste Abraham fecerit, quod hominibus impudicis et nequitiae suae de Scripturis sanctis patrocinia requirentibus videtur fecisse libidine: deinde ut etiam hoc nouerimus, non ex bonis singulis inter se homines conparare, sed in uno quoque consideremus uin uita et moribus quispiam, quo superat alium, idque sit longe praestabilius, quam est illud, unde ab alio superatur. Ac per hoc sano ueroque iudicio, cum continentia coniugio praeferatur, melior est tamen homo fidelis coniugatus quam continens infidelis. Sed infidelis homo non solum minus laudandus, uerum etiam maxime detestandus est. Constituamus ambos bonos; etiam sic profecto melior est coniugatus fidelissimus et oboedientissimus Deo quam continens minoris fidei minorisque oboe
Abbreviated transcription (Latin):
molesţie tribulatioes plerq prosũt
uł ad sanandum tumorer suꝑbie uł
ad ꝓbanda excenda q patientiam
cui probate et ex̾citate elanor mer¬
çes ubenor q fuatur ul ad quecũq̃
flagellanda et aboleda pecca. linde¬

Expanded text:
onesque temporales plerumque prosunt uel ad sanandum tumorem superbiae uel ad probandam exercendamue patientiam, cui probatae et exercitatae clarior merces uberiorque seruatur, uel ad quaecumque flagellanda et abolenda pecca
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ significat btĩtudine futute inte.
inpͥnti ergo laboremus. ĩ futuro spe¬
remus. Moto tp̃c ẽ oꝑis tẽ mercedis
ꝗ piger ẽ ĩ exibendo ope. ĩ pudens est
inexpͤtãda m̾cete.

Expanded text:
stendit beatitudinem futurae vitae. In praesenti laboremus: in futura speremus. Modo tempus est operis: tunc mercedis. Qui piger est in exhibendo opere, impudens est in exigenda mercede.
Abbreviated transcription (Latin):
pro nonune xp̃i passus nõ defeceis
afide nec abona uita deuianeĩs ma¬
iore mercede accepturus es. qui ãt
inhiis dyabolo cesserint. etiar mino¬
re ꝑdunt. S humilis esto deo ut nõ
ꝑmictat te tẽptan ult uires tuas⁊¬

Expanded text:
pro nomine Christi passus non defeceris a fide, nec a bona via deviaveris, majorem mercedem accepturus es: qui autem in his diabolo cesserint, etiam minorem perdunt. Sed humilis esto Deo, ut non te permittat tentari ultra vires tuas
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ciuçifixus p̾dicaretur. cla¬
udi ambulabãt. muti loq̃bant
ẜdi audiebant ceci uidebant¬
et mortui reẜgebant. Sie tandẽ
aĩadu̾tit t̾rena suꝑbia. nichilĩ
t̾tenis ẽẽ potentius huilitate di

Expanded text:
s crucifixus praedicaretur, claudi ambulabant, muti loquebantur, surdi audiebant, caeci uidebant, mortui resurgebant. sic tandem animaduertit terrena superbia nihil in ipsis terris esse potentius humilita
Abbreviated transcription (Latin):
gñ. ei. zi. Dei prouidẽtia regens
atq ad ministrans uniu̾sa crea¬
tura et naturas et nolũ tates⁊
uolũtates aũt ut nec in fructuo¬
se sĩt bone nec inpunite male. sbs¬
dit aũt primitus oĩa sibi de inde
creatura corporale creature spñ¬
tem ualentiori et indigẽtiorẽ
copiosiori. innoluntatib aũt bo¬
nas sibi. ceteras uõ ip̃is ẜuiẽti

Expanded text:
. Ergo Dei providentia regens atque administrans universam creaturam, et naturas et voluntates, voluntates autem ut nec infructuosae bonae, nec impunitae malae sint; subdit primitus omnia sibi, deinde creaturam corporalem creaturae sptem ualentiori, indigentiorem copiosieri; in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruienti
Abbreviated transcription (Latin):
deo loquitur. qui aute loquitur
mẽdatium. de suo loquit᷑ nẽitatẽ
loqui est rationalit loqui uanita
uanitatis loquitur añt ueitas sed¬
strepit uanitas. huic ẜo p̾cepto cõtͣ¬

Expanded text:
dei loquitur — qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur - ueritatem loqui est rationabiliter loqui, uanitauanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
Si uidẽtũ
debet aut fides aut caritas ma
simus. ut cum cepei̾t fiumtum
dnĩcis horreis cõdi fiuctu pro
ope nr̃o et labore capiamus. ⁊¬

Expanded text:
si videntur debet aut fides aut charitas noesse possimus, ut, cum coeperit frumentum Dominicis horreis condi, fructum pro opere nostro et labore capiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Tuipe ut uos fallã. si
ds̃ me nõ fallit. dñs mortẽ minatur
impiis nequissimis fraudatoribus
sceleratis adultens uoluptatum ĩ¬
quisirorib suis ꝯtẽptorib. detracto¬
rib murmnurãtib ⁊ mores suos non
murãtib. dñs illis mortẽ minatur
promittit. ecce dat tibi seamratẽ. pro¬
curator quid tͥ prodest si par̃ famił.
nõ acceptet. procurator sum. ẜuns
sum. yis dicam tibi. Uine quo uis
dedit. nchil ualet secinras ꝓcura¬
toris. Utinã dñs ribi securtatẽ da¬
ret. ego tesollicitũfacem. dñi eͥ seciũ¬
ras ualet.⁊̃ ĩa si nołi mã nõ nichil
ualet sulle noluĩt. que ẽ secuntas¬

Expanded text:
t, ut vos fallam, si Deus me non fallit. Dominus minatur mortem impiis, nequissimis, fraudatoribus, sceleratis, adulteris, voluptatum inquisitoribus, suis contemptoribus, de temporibus murmurantibus, et mores suos non mutantibus; Dominus illis mortem minatur,promittit? Ecce dabit tibi securitatem procurator; quid tibi prodest, si Paterfamilias non acceptet? Procurator sum, servus sum. Vis dicam tibi: Vive quomodo dedit; nihil valet securitas Procuratoris. Utinam Dominus tibi daret, et ego te sollicitum facerem! Domini enim securitas valet, etiamsi nolim; mea vero nihil valet, si ille noluerit. Quae e
Abbreviated transcription (Latin):
malefcis inuentos timet neta¬
les sint cẽs et quos putabat bono
etia ueniũt in suspictioẽ mala ꝓ¬
pe oẽs boni. qualis uir. quo extr̾oit
putas nõ tales sunt oẽs. ħ ẽ timõ
notis meis. ut exip̃is quib noti
sumus. płmq indubiu ueniamꝰ.
etnisi te cõsoletur ꝙ es. sia liqde
nõ credis alt̾ru eẽ tale cõsolatu
hoĩe qualiscũq cõscĩa. ut oicat
sibi hõ qui bñ uiuit. otuqui mo
uerenis ne tales sint oẽs. Eutalis
es. respõ det cõscia nõ fum. ergo si
tutalis nõ es solus es. uide ne pe¬
ior sit ista suꝑbia ꝙ illa nequisa

Expanded text:
malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidputas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nisi te consoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu. ut eauã eẽ nõuerimus. E
ar̃t ꝑ corpus uident᷑. nisi mes ad¬
sit q̃ talia nũtiata suscipiat. nulla
possunt scĩa cõtinẽi. Et qd̾ nũtia¬
ta qͣi su scipẽ prohibẽtur foris ear
reliquit. s eoꝵ ymagines .i. corpo¬
reas similitiroines corpoꝵ in copo¬
ralit̾ cõmedat memorie. uñ cur
uolueĩt et potueiͣt uelud de custo¬
dia productas. atqr in cõspectu co¬
etiam duo ista disce̾nit. uidelicet¬
quid in sẏe corporali foris reli que¬
rit. et quid eius simile intus cõsyi¬
ciat. et ilbo absens hoe p̃sens eẽ di¬
gnoscitur. Siẽ me ab sente faciẽ mã
cogitas. et illa tibi est ymago p̾sen
ab sens ante facies eius ymago est
Et ħ corpus. illa uõ incorporea corpo¬
ris similitudo ẽ.¬

Expanded text:
sensu, ut ea uera esse nouerimus; quae autem per corpus uidentur, nisi mens adsit, quae talia nuntiata suscipiat, nulla possunt scientia contineri. et quod nuntiata quasi suscipere perhibetur, foris ea relinquit; sed eorum imagines, id est incorporeas similitudines corporum incorporaliter commendat memoriae, unde, cum uoluerit et potuerit, uelut de custodia productas atque in conspectum coetiam duo ista discernit, quid in specie corporali foris reliquerit, quid eius simile intus aspiciat, et illud absens, hoc praesens esse dinoscit, sicut me absente faciem mei corporis cogitas et illa tibi est imago praesens, absens autem facies, cuius imago est; et haec corpus, illa uero incorporea corporis similitudo e
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbo efficitur humilis patiẽs exi¬
racundo. castus exluxinoso largus
excupito begnus exin uido placiou
guntur atq pecca q̃ nob̾cũ quodãm
ex patre nascuntur et ab infãciã mał
actib adiscuntur ac nutriuntur dei

Expanded text:
ficitur humilis, patiens ex iracundo, castus ex luxurioso, largus ex cupido, benignus ex inuido, placidus guntur atque peccata, quae nobiscum quodam modo ex parte nascuntur, et ab infantia malis actibus adduntur ac nutriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius adiutorio laboremus. ne ad cõ¬
sortium uł amicitias dyaboli aut ad ui¬
tia uł ad camales cõcupisçẽtias redea¬
miuis ꝑꝑ illud qd̾ scriptu ẽ. ecce iam sa¬
nus fc̃s es noli amplius peccare .n. de

Expanded text:
ipsius adjutorio laboremus, ne ad consortium vel ad amicitias diaboli, aut ad vitia vel ad carnales concupiscentias redeamus; propter illud quod scriptum est, Jam sanus factus es; amplius noli peccare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. in hoc eͥ fit remissio pecͣcorum
ne pͥnceps pecc̃i spũs qui in se ip̃m
diuisus ẽ regnet in nob̾. ut eruti
apotãte spũs in mũdi. templũ deĩ¬
damur accipiendo ĩdulgentiam.
ip̃m accipiamꝰ bĩratorẽ ad faciẽt̃a
augendam. ꝑficiendamq institiã.

Expanded text:
Hoc enim fit remissione peccatorum, ne princeps peccati, spiritus qui in se ipsum divisus est, regnet in nobis, ut eruti a potestate spiritus immundi, templum deinuo mundamur accipiendo indulgentiam, ipsum accipiamus habitatorem ad faciendam, augendam, perficiendamque justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
qui audici s futuris et nccͣio ueni¬
ẽtib teptationib quas proprie opõ¬
ter uenire xp̃iano quas nemo sen
claudicat affert ergo cõsolationis i¬
alligam̃tum et alsiga qd̾ fractumẽ
dic ne timeas nõ deẜit intẽptatioĩ¬
b ille inquẽ credidisti fidelis deus
qui nõsinet tẽptan sup̈ ꝙ̃ potes fer

Expanded text:
qui auditis futuris et necessario venientibus tentationibus, quas proprie oportet venire christiano; quas nemo sentclaudicant. Affer consolationis alligamentum, alliga quod fractum est: dic, Ne timeas, non deserit in tentationibus ille in quem credidisti; fidelis Deus, qui te non sinit tentari supra quam potes fer
Abbreviated transcription (Latin):
O regnum uere beatumi. carens mo¬
re. uacans fine. cui nulla tempora
succedunt ꝑ euũ. Ubi contimius si
ynnicis angelorum soniatuꝰ choris.
cantat deo sine cessatione canticũ
de canticis syon nobile. ppetua capd̃
amplectente corona. Outinam con¬
cessa michi petroꝵ uenia. mox q ac
cams sarcina deposita. intua gaudiꝰ
uãm requiem hĩtimus ĩtrarem. ⁊ tue
cutatis pre clara ⁊ spetiosa menia.
nt illis scissimis choris interm. et
cum beatissimis spĩtib głie condito¬
ris assisterem. ur p̃sentem xͥ nultu
cemerem. ⁊ illud scĩssim̃ ⁊ in effabile
⁊ ĩciramiscriptum lum̃ semꝑ aspicẽm.¬

Expanded text:
o regnum vere beatum, carens morte, vacans fine, cui nulla tempora succedunt per aevum; ubi continuus sinhymnidicis Angelorum sociatus choris, cantat Deo sine cessatione canticum de canticis Sion, Nobile perpetua caput amplectente corona. Utinam concessa mihi peccatorum venia, moxque hac carnis sarcina deposita, utinam, utinam in tua gaudia veram requiem habiturus intrarem, et in tuae civitatis praeclara atque spatiosa moenia, ut illis sanctissimis choris interessem, ut cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris assisterem, ut praesentem Christi vultum cernerem, ut illud summum et ineffabile et incircumscriptum lumen semper aspice
Abbreviated transcription (Latin):
suum oriri facit suꝑ bo. et ma. et
pluit suꝑ iustos et in uistos. Nun¬
nõ em̃idat.uł ꝑtinaci t duros ĩ fi¬
ne nõ dãpnat. Sie ergo inimicu
diligatur ut nõ displiceat dñi iu¬
stĩa qua pugniatur. Et sie placeat
iustĩa q̃ punitur. ut nõ de malo eiꝰ
s de bono indice gaudeatur. Mali¬
ut nõ institia dei ꝙͣ nõ dilig̾it s illi
ꝙ̃ odit miẜia delectet᷑. et cum deo
dimittit inditiu. ut plus noceat
deus ꝙͣ ip̃e noce posset exoptat.⁊¬

Expanded text:
suum oriri super bonos et malos, et suum oriri super bonos et malos, et pluit sunon emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Maleut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat
Abbreviated transcription (Latin):
Cum et hõ instus ethõ
malus de inimicis suis uelinit a
dũo undican unde discẽnũtur nͥ
qr et instus mag̾ cupit inimicu
suum corrigi ꝙͣ p̾muri et cumĩ eu
uiret adño uindicaiͣ non eius de¬
lectatur pena. qr nõ eum odit. s di¬
uiua iustĩa. qrdeum diligit. Dem¬
q si in hoc scło in eum uindicatur
uł proillo etiam lectatur si cornigi¬
tur uł certe pro aliis ut enm tim̾e¬
ant uni tan ip̃e qͦq fit melior nõ
suplitio ip̃ius odia sua pascẽdo. set
cit insangine. hoc ẽ. in ex̾itio pecca¬
toris sum̾es in nõ mali alieni gar¬
dium s diuine ad monitionis exẽ¬
plum. Si aut infrituto scło ultimo
dei uiditio uindicatur. Hoc ei pla¬
cet qd̾ deo ne bñ fit malis. ne pior
p̃miis etia im pii ꝑ fruantur qd̃
ntiq in iustum ẽ. et ategula neĩ¬
tatis ꝙͣ in stus diligit alienu. Cũ
eũm noaddiligendos inimicos do¬
minus hortarẽtur exẽplum ꝓposu¬
it prĩs nñ qui inçelis ẽ. qui soler

Expanded text:
cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed cit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gadivinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem
Abbreviated transcription (Latin):
Ex prima trans gressione primi hoĩs
uniusũ genus humanũ natũ sub ob¬
ligatione peccati. uictor dyabolus possi¬
debat. Si enĩ sub captuu tate nõ tene¬
remur. redemptore nõ indigemus. ⁊¬
uenit ad captiuos non captus. Uenit

Expanded text:
ransgressione primi hominis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s̃. ieG. Misit deus ad captutatem
nostram redẽp torem filiũ suũ. porta in¬
quid tecum saccum. ferto ibi pretium
captiuorum. Induit se ille mortalitatẽ
carnis. ⁊ ibi erat sanguis quo fuso re

Expanded text:
st.» Misit ergo ad captivitatem nostram redemptorem Filium suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso re
Abbreviated transcription (Latin):
accepent głiati. ita eñ tanqũa diem
sabbati. hoc ẽ dince cessationis insepł¬
tura suscipiẽs. atq intelligẽs baptismi
sacram̃tũ quiescit apristims oꝑib suis.
oꝑari agnoscat. ꝗ simul ⁊ opatur ꝯ⁊qes¬

Expanded text:
acceperit, gloriatur: ita enim tanquam diem sabbati, hoc est Dominicae cessationis in sepultura, suscipiens atque intelligens Baptismi sacramentum, quiescit a pristinis operibus suis; operari cognoscat, qui simul et operatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
quienisse quia ex quo ĩ stitute sũt
creature / nicħ amplins addictũ est.
S tñ nisiille qui fecit mĩidum. te¬
geret. caderet quod factum ẽ. non
cessat. recre dix̃ent. dñs. pat̾ m̾s

Expanded text:
 ex quo institutae sunt creaturae, nihil amplius additum est. Sed tamen, nisi ille qui fecit, mundum regeret, caderet quod factum est; non cessat, recte dixit Dominus, Pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ aomodũ
cũ memoria in ea et ĩtellectũ et
uolũtate nomino singula quidẽ
noĩa ad res singulas referunt᷑. s tñ
ab oĩb trib singula fcã sunt. nully
mona et ĩteslectus et uolũtas mã

Expanded text:
quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum memoria et int
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi uult ista distĩctio apłi
mortuire surgemĩcorrupti a nos
ĩmutabimut. nͥ quia om̃s ĩcormup¬
ti resurgent. s ex hiis iusti q̃ ĩumi¬
tabũtur ĩ illam ĩcor tuꝑtelã. cui om̃i¬
no nulla possit nocere cormptio. ac
p hoc qui ĩ eam ñ mutabũtur. ĩ cor¬
rupti quidẽ resurgẽn ĩtegritate m̃¬
brorum. s ram̃ corrũpendi dolore
penam̃. cũ audient ite ĩ ignẽ etiui.¬
auisti cũ ralia patiũtur. nõ solũ equo
aĩo tollerare. s ⁊ ĩd̃i cartate głiari.
quid cogitandum ẽ de illa uita que
nob̾ p̃mittitur. uͥ de corpore nullam¬
molestiam sustinebimus. qm nõ
ad boc resurgit corꝰ uistor ad quod re
Et ne quisquã putet nõ instis ĩmuta¬
tione istam promitri. s potius ĩ insti
⁊ eam existimet ẽẽ penalem. sequitur
adicit. Et morti resurgent ĩ cormpli
⁊ nos ĩmurabim̾.¬

Expanded text:
Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternuiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? quoniam non ad hoc resurgit corpus iustorum, ad quod reset ne quisquam putet non iustis inmutationem istam promitti, sed potius iniustis, et eam existimet esse poenalem, sequitur et dicit: et mortui resurgunt incorrupti, et nos inmutabim
Abbreviated transcription (Latin):
disscursus quas aiterias uocãt atq spi¬
ram̃ta pulmoms ĩplent̃. ⁊ humor nisi
eẽt. nulla spuram̃ra ꝯfluerẽt. uitãq cõ¬
sum̃et sicciras. nam ⁊ ip̃e sanguis huĩdo
lapsu alias uenas replẽs. q nus a⁊ flu
cature genus ꝙ nõ ĩ hoĩe possit agnos¬

Expanded text:
discursus, quas arterias vocant, atque spiramenta pulmonis implentur; et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent, vitamque absumeret siccitas. Nam et ipse sanguis humido lapsu alias venas replens, quasi rivis ecreaturae genus, quod non in homine possit agnos
Abbreviated transcription (Latin):
stro qua fuit corꝑis ĩ crem̃ta. ⁊ capilli nͣ
cũ p̃cidũtur sentuĩt. ⁊ tñ crescũt. Iã nõ
ip̃a corporał creatura eidẽtius apparet
tñ illic ex omĩb huiꝰ corporei mũdi ele¬
m̃tis q̃dam ꝑticule ad tẽꝑiem uali tiroi¬
nis ⁊ nã ⁊ calore m̃bra uegetãt᷑ ꝗ ẽ ab

Expanded text:
ta et capilli nec cum praeciduntur sentiunt, et tamen crescunt. iam uero ipsa corporalis creatura euidentius apparet ormata sit, tamen illic ex omnibus huius corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem ualetudinis. nam et calore membra
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. cum peccatores iustus in¬
uenit. ꝑstratum quodãmodo i¬
humilitatis nr̃e. s nõ cum mor¬
bo inquitatis nr̃e. Nã ꝑaĩale ⁊¬
nob hoe ẽ ꝑmortale corpus apꝑa¬
ruit. ꝗutiq si uoluiss cũ corpoe
inmortali primitus adueniss
S qr nos humilitate filii dei sa¬
nare oportebat usqad nr̃az in fi¬
mitacez desçendit et fider nr̃e
meritu ac p̾mium uirtute sue
restectionis ostẽdit. In epła ad¬

Expanded text:
uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum uia ueritas et uita am¬
bulare uis. ego sum uia. Fali ñ
uis. ego sum ueĩtas. Mori ño ui
ego sum uita hec tibi dicit salua¬
tor tuns nõ ẽ quo eas nisi ad i¬

Expanded text:
 via, veritas et vita . Ambulare vis? ego sum via. Falli non vis? ego sum veritas. Mori non vis? ego sum vita. Hoc dicit tibi Salvator tuus: Non est quo eas, nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ad aliqd
dc̃a uł relatina dicũtur q̃ aliquato
eade sũt aliqñ diuersa. Eadem .s. cũ
ft̃ refertur ad frẽm. amicus ad amicũ.
uicinus adiucinum. cognatus ad co¬
gnatũ. ⁊ siq̃ similia. que ĩfimñ est
ad aliũ hoc ẽ ⁊ ille adistum. Diu̾sa st̃
aut sic̃ pat̃ adfiliũ. filius ad ꝑatrem.
soc̃ ad generum. gener ad soctum. dñs
ad seru̾um. ẜuus ad dñm. nõ ẽ quidẽ

Expanded text:
ad aliquid dicta uel relatiua dicuntur, quae aliquando eadem sunt aliquando diuersa. eadem scilicet cum frater refertur ad fratrem, amicus ad amicum, uicinus ad uicinum, cognatus ad cognatum et si qua similia, quae infinitum ad illum, hoc est ille ad istum. Diversa sunt autem, sicut pater ad filium, filius ad patrem, socer ad generum, gener ad socerum, dominus ad servum, servus ad dominum. Non est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ille serus. Si aũt atcendas qͥd quisq
sit ad se ip̃m uł inscip̃o. hoc ẽ ille qd̾
iste. quia ille hõ ẽ sicut iste. Unde ĩtel¬
ligat prudentia tua nõ abeis rationa
ideo patr̃e non genuisse id ꝙ ẽ ip̃e qr
nõ genuit parrem filii sm. ꝙ ẽ adillu
ip̃e. Quis nõ uideat ista uocabula nõ
ĩ se ipis diu̾sas demostrare naturas.
s alterius ad altenm significare pẽ¬
sonas

Expanded text:
us; si autem adtendas, quid quisque sit ad se ipsum uel in se ipso, hoc est iste, quod ille, quia et ille homo est sicut iste. unde intellegit prudentia tua non ab eis rationaet ideo patrem non genuisse id, quod est ipse, quia non genuit patrem filii sui, quod est ad illum ipse. quis enim non uideat ista uocabula non in se ipsis demonstrare naturas, sed alterius ad alterum significare personas
Abbreviated transcription (Latin):
ras licteram̃i. ut ĩ eis cotidie profice¬
rem sieas solas ab ĩeu̾te ꝑuentia usq
ad detreꝑirã senectutẽ. maximo otõ sũ¬
mo studio. meliori ĩgenio conareradi¬
scere. nõ quodadea que neccia sũt salu¬
ti.ad tantã ĩ eis ꝑuẽia tur. difficulratẽ.
s quisq ibi fidem tenĩt. sine qua pie
recteq nõ uiuitũ. tã multa tãq multipli¬
cib mistenoꝵ umbratiis opacata infine¬
anda proficiẽtib restat. tã q nõ solu ĩ u̾b¬
de sunt. larer altituto sapie. ut ãnosissi¬
mis acutissimis flagnͣtissimis cupi dita¬
te discendi hoc cõtingat. ꝙ eadẽ scriptu¬
ra quodã locoht. Cum cõ sumau̾it hõ it̃
incipit.¬

Expanded text:
tas literarum, ut in eis quotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia, usque ad decrepitam senectutem maximo ocio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere. Non quod ad ea quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perveniatur difficultate: sed cum quisque ibi fidem tenrecteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in udae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem Scriptura quodam loco habet, Cum consummaverit homo, tunc incipit
Abbreviated transcription (Latin):
tant istum mũdu. alii se optant
abisto mũdo liberaiͣ quis no uideat
inimicos ẽẽ illos istis.nã si possint
eos ad penã trahunt et magnũ dei¬
nõ recede̾ de itune̾ p̃ceptor dei. Sepe
ip̃o itine̾ trepidat et plexq ppea nõ
implet bonu propositu ne offerat
eos cum quib niuit alia bona ꝑi¬
tura et t̾ra seuitia diligẽtes atq sec¬
tantes. Ab hiis seꝑatus ẽ oĩs sanus
nõ loco s aĩo. Nã locis corpora cõtinẽt
ũ autẽ locus ẽ affectio sua. Quia nt

Expanded text:
tunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari: quis non videat inimicos esse illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum non excedere de itinere praeceptorum Dei. Saepe ipso itinere trepidat: et plerumque propterea non implet bonum propositum, ne offendat eos cum quibus vivit, alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo; nam locis corpora continentur, animo autem locus est affectio
Abbreviated transcription (Latin):
due uoluntates sunt¬
tua et dei s uoluntas tua corri¬
gatur ad uoluntate dei nõ uo¬
luntas dei detorq̃ atur ad tuam
praua est eĩm tua. regła ẽ illa i
stet regula. ut qd̾ prauum ẽ ad
regula corrigatur. quomodo⁊

Expanded text:
duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, regula est illa: stet regula, ut quod pravum est, ad regulam corrigatur. Videte quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Imperat aĩmus cor̃pori et
paretur sꝑati. imꝑat aĩmus sibi
et resistitur. Imyat aĩmus ut ⁊¬
moneatur manus. et tanta est
aĩmurs nec alt̾ẽ nec fac̾ tñ. uñb̃

Expanded text:
imperat animus corpori, et paretur statim: imperat animus sibi, et resistitur. imperat animus, ut moueatur manus, et tanta est animus, nec alter est nec facit tamen. unde
Abbreviated transcription (Latin):
Nos sacram̃ta nom testa¬
m̃ti apud quoll hẽticos uł scismati¬
cos ĩuenientes nõ debemus ipĩs tribu¬
ere nec qͣĩ nõ agnita reprobare. s qi a¬
pud fornicariam mulierẽ donanin legi¬
timi agnoscere. ⁊ u̾bo iũtatis illam for¬
nicationẽ emĩdare. que propria ẽ ĩ pudi¬
ce mulieris. nõ illa dona culpare q̃ ꝓpͥa
sunt dñi miserantis.¬

Expanded text:
nos Sacramenta novi Testamenti, apud quoslibet haereticos vel schismaticos invenientes, non debemus ipsis tribuere, nec quasi non agnita reprobare; sed quamvis apud fornicariam mulierem dona viri legitimi agnoscere, et verbo veritatis illam fornicationem emendare, quae propria est impudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt Domini miserantis
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpi nõ põt. nec plinia. nec dilu¬
uiis. nec põt alattonib obsideĩ. A¬
bula secuns inxp̃o anbula ne of¬
fendas ne cadas ne retro respitia
ne inuia remaneas. ne auia rece
nõ laudat. s se adeo alienat. quo
qui uult recede alumine si receẜit
lum in se laua̾dus remanet. s ille
tenebratur. nõ recedamus acaloe̾
sp̃s et alumine uẽitatis. ħi. de

Expanded text:
corrumpi non potest, nec pluvia, nec diluviis, nec a latronibus obsideri. Ambula securus in Christo, ambula; ne offendas, ne cadas, ne retro respicias, ne in via remaneas, ne a via recednon laudat; sed se a Deo avertit: quomodo qui vult recedlumen in se lucidum remanet, sed ille tenebratur. Non recedamus a calore Spiritus, a lumine veritatis. Voce
Abbreviated transcription (Latin):
et suffertis. siaũt sb̾stines qr mã¬
stines. et merces tua manet ĩ et̾
nos sb̃stine disceremus. et si ille
qui non hẽbat qd̾ illi obiciebatur
qto magis nos qui et sino hemy
pccm qd̾ nob̾ obicit mnimicus. hẽm
tũ alterum qd̾ digne in nob̾ flagel¬
letur. nescio quis fure tedicit et
non es fur. audis obybrium. non
tũ sic.non es fur.ut nõ sis aliꝗo
qd̾ deo displiceat. porro si ille qui oĩo
nichil rapuerat. qui uerissime di
lis meritis suis. ille uenit ut tibi
p̃beret exẽplum ꝙͣ gratis hoc fecent
si tu nõ ꝓficis. qͣte eiz ille aidiuit
nisi tu cum airoires nõ defice̾s. ecce
tu aurois et deficis frustra eigo ille

Expanded text:
et suffertis ? Si autem sustines quia mansustines; et merces tua manet in aetenos sustinere disceremus. Et si ille, qui non habebat quod illi objiciebatur; quanto magis nos qui, etsi non habemus peccatum quod nobis objicit inimicus, habemus tamen alterum quod digne in nobis flagelletur? Nescio quis te furem dicit, et non es fur: audis opprobrium; non tamen sic non es fur, ut non sis aliquid quod Deo displicet. Porro si ille qui omnino nihil rapuerat, qui verissime dixlis meritis suis? Ille venit ut tibi praeberet exemplum. Quasi gratis hoc fecerit, sic tu non proficis. Quare enim ille audivit, nisi ut tu cum audires non deficeres? Ecce tu audis, et deficis: frustra ergo ille
Abbreviated transcription (Latin):
et libẽ. Esto ẜuus huilit obediẽdo. esto
et noli eẽ ẜus pecci. Cum ẜuieĩs hoĩ¬
dei uolũtati seꝑ obtẽpera adeomẽçedẽ
bone ẜ uitutis expecta. Custodi sidez
tia co tẽptore.no senitia neglige¬
ter. Ita fiet ut di bonã exibes
ẜuitute adeo reciꝑias ꝑpetuã liber¬

Expanded text:
et liber. Esto servus humiliter obediendo, esto et noli esse servus peccati. Cum servieris homDei voluntati semper obtempera, a Deo mercedem bonae servitutis expecta: custodi fidem, tia contemptorem, non segnitia negligentem. Ista fiet, ut dum bonam exhibes servitutem, a Deo recipies perpetuam liber
Abbreviated transcription (Latin):
iu igit᷑ quib int̾se hoĩes sua señ sata
coicãt. queda ꝑtinẽt ad oculoꝵ sẽsu̾
plera q ad aunu pançissima ad ce¬
teros sensus. Na cum ĩnuimus non
damus signũ nnsi oculis eius ꝙ̃ uo¬
lumus ꝑ hoc signu uolũtatis nr̃e pã¬
ticipe facere. Et quida motus ma¬
nuu pleraq significãt. Et hystrio¬
nes õium inẽbroꝵ motib dãt signa
q̃dam sciẽtib. et cum oculis eoꝵ qͣi
fabulãt᷑. Et uexilla dracoes q mili¬
tares ꝑ oculos in sinnũt uolutatem

Expanded text:
rum igitur quibus inter se homines sua sensa communicant, quaedam pertinent ad oculorum sensum, pleraque ad aurium, paucissima ad caeteros sensus. Nam cum innuimus, non damus signum nisi oculis ejus quem volumus per hoc signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrsus int̾ boĩes obtinuerunt prĩcipa¬
tu significadi quecũq aĩo ꝯcipiũt᷑
si ea asq ꝓdere nelit. sa et odore i¬
ungueti dominus quo ꝑfusi sũt pe¬
des eius. signũ aliqd̾ dedit. Et sacra
significanit ꝙ uoluit. Et cuĩ muliẽ
rangẽto simbriai nẽstmti eius sal¬
ua feã e. Nõ nichil significat. Set in¬
mirabilis multitudo signoꝵ ab sua
cogitatioẽs hoĩes heser̃t ĩ u̾bis costitu¬
ta ẽ. Nam illa signa oia quoꝵ genẽa
breuit attingi potiu u̾bis nũtiare ⁊¬
u̾ba uõ illis signis nullo modo pos¬
se. S qr u̾bẽãto aere statĩ trãseunt.
nec diutius manẽt ꝙͣ sonant ĩstitu¬
ta sunt ꝑlicteãs signa u̾boꝵ. Et ita
ueces oculis ostẽdunt. ño ꝑ se ip̃as
s ꝑ signa quedar sua

Expanded text:
uerunt principatum significandi quaecunque animo concipiuntur, si ea quisque prodere velit. Nam et odore unguenti Dominus quo perfusi sunt pedes ejus, signum aliquod dedit, et sacramsignificavit quod voluit, et cum mulier tangendo fimbriam vestimenti ejus salva facta est, nonnihil significat. Sed innumerabilis multitudo signorum, quibus suas cogitationes homines exerunt, in verbis constituta est: nam illa signa omnia, quorum genera breviter attigi, potui verbis enuntiare, verba vero illis signis nullo modo possem: sed quia verberato aere statim transeunt, nec diutius manent quam sonant, instituta sunt per litteras signa verborum. Ita voces oculis ostenduntur, non per seipsas, sed per signa quaedam sua.
Abbreviated transcription (Latin):
geĩt sensib. aliud aliꝙ ex se faciens
ĩ cogitatice uenire. Siẽ nestigio
niso trãssisse aĩal cuiꝰ uestigiu ẽ
cogitamus. Et fumo uiso ignẽ st̾eẽ
cõgno scimus/ et uoce aĩantis data.
affectioe aĩ eius adnͥtimus. Et tu
uerũt. Signoꝵ igit᷑ alia st̃ ñalia
alia data. Natuta lia st̃ q̃ sine uolũ¬
tate atq ullo appetitu significa̾di
p̃t̾ se aliꝗd aliud ex se cõgnosci faci¬
unt sicuti fumus ẽ.si gnificais igne
Nõ emi ꝗs hõ uolens significaẽ io
solus appareat. S et nestigiu trã¬
seuntis aĩantis. ad hoe genus ꝑtinet
Et nultus irati siue rnstis affectio¬
nẽ animi significat. Etiã nulla
eius uolũtate qui aũt iratus. Ant
tristis ẽ. Aut siꝗs alius motus
aĩ nultu irdice prodit᷑. q̃ nob̾ non

Expanded text:
ud aliquid ex se faciens in cogitationem venire, sicut vestigio viso, transisse animal cujus vestigium est, cogitamus; et fumo viso, ignem subesse cognoscimus: et voce animantis audita, affectionem animi ejus advertimus: et tubverunt. Signorum igitur alia sunt naturalia, alia data: naturalia sunt, quae sine voluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt: sicuti est fumus, significans ignem; non enim volens significari id solus appareat: sed et vestigium transeuntis animantis ad hoc genus pertinet, et vultus irati seu tristis affectionem animi significat, etiam nulla ejus voluntate qui aut iratus aut tristis est; aut si quis alius motus animi vultu indice proditur, etiam nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
suffeceit. Data uõ signa sunt. q̃ sibi q̃¬
q uiuẽtia inuice dant. ad demostã¬
dos quãtum possunt motus ãuni sui
uł sẽsata aut intellecta q̃ libet. Nec
ulla cã ẽ nob̾ significadi.i. signi dã¬
di. nisi ad deponẽdum et trahiciẽdũ
ĩ altẽius aĩnũ id qd̾ aĩo gent. qui
signum dat. Hoꝵ igitur signoꝵ gen
ꝙͣtum ad hoĩes actinet cõsiderare ⁊¬
atq tͣctare statuimus qr et signa di¬
uinitus data. que scriptiũs scis cõti¬
nẽtũ ꝑ hoĩes nob indicata sunt. qui
ea cõscripserunt. hñt etia bestie q̃dã
infse signa quib ꝓdunt appetitũ aĩ¬
mi sui. sam et gallus gallinatius
repto cibo dat signu nocis galline i
ut accuirat. Et colũbus gemitu co¬
lũba uocat uł ab ea uicissi uocat᷑.
et multa huius aĩaduti solẽt. Que
uttu sic̃ uultus. aut dolẽtis clamor

Expanded text:
um. 3. Data vero signa sunt, quae sibi quaeque viventia invicem dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui, vel sensa, aut intellecta quaelibet. Nec ulla causa est nobis significandi, id est signi dandi, nisi ad depromendum et trajiciendum in alterius animum id quod animo gerit is qui signum dat. Horum igitur signorum genus, quantum ad homines attinet, considerare atque tractare statuimus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vultus aut
Abbreviated transcription (Latin):
Hec eũm uei dei mune¬
ra sunt. nõ funt dee. Uerũ tñ ubiẽ
nirtus et felicitas. quid aliud q̃¬
ritur. Quid ei sufficit cui untus.
felicitas q non sufficit. Omĩa a
genda cõplectitur uirtus. omĩa
optanda felicitas.¬

Expanded text:
ec enim ueri Dei munera sunt, non ipsae sunt deae. Verum tamen ubi est uirtus et felicitas, quid aliud quaeritur? Quid ei sufficit, cui uirtus felicitasque non sufficit? Omnia quippe agenda conplectitur uirtus, omnia optanda felicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ii. que illa exultatio que secunta
eĩt cantabit cai̾tas. nõ ꝯpugnetũ
infirmitas. cum obstẽdet se ĩp̃m ⁊¬
nob̾ qui nos dilex̃ et tradidit seme
sine murmmuratioe ertaꝙͣ lapides
iuui cohedificamini ĩ tẽplo dei ⁊ tã¬
ꝙͣ ligna inputribilia deuob ipis fa¬
cite domũ dei . ꝯquadramini et do¬
⁊ lanini in laborib et necessitatib
inuigiliis Inieuiniis ad or opus
bonum ꝑamini. ut in ef̾na uita uelõ
ꝯpage insotietate angłoꝵ requiescẽ¬

Expanded text:
i ; quae illa exsultatio, quae securitas erit? Cantabit claritas, nec compungetur infirmitas. Cum ostendet se ipsum nobis qui nos dilexit, et tradidit se sine murmuratione . Et tanquam lapides vivi coaedificamini in templum Dei : et tanquam ligna imputribilia de vobis ipsis facite domum Dei. Conquadramini, dolamini, in laboribus, in necessitatibus, in vigiliis, in negotiis, ad omne opus bonum paramini: ut in aeterna vita velut compage
Abbreviated transcription (Latin):
tam ylant̾ tam deuote ista opan¬
tib ut eos quoq ip̃os in sue fãbri¬
ce cõstructione ꝯportat quib occũ¬
nant lapides nui fide formati spe
soli dati cantate cõpacti. ut sapie
scriptura ꝯmemorat ab hoĩb quide
repro batum adeo electum et honoi¬
ris qr ip̃e cõuingit ip̃e ei ẽ petra sup̃
quã uir sapies hedificans domra
suam contra oẽs huuis scł̃i tẽptati

Expanded text:
ista operantibus, ut eos quoque ipsos in suae fabricae constructione componat, quo currunt lapides vivi, fide formati, spe solidati, charitate compacti. Ubi sapiens Scriptura commemorat, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum et honoriris, quia ipse conjungit. Ipsa est petra, super quam vir sapiens aedificans domum suam, contra omnes hujus
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile fc̃m ẽ nob̾ corporałr cõgegã¬
dis ita illuo hedifitium ꝙ nos ip̃i
sumus deo syualit̾ ĩ habitatoi̾ cõstru¬
laborẽ. indedicatiõe leticia ẽ. dum
çedunt᷑ demõtib lapides et ligna d̾
siluis dum formãtur dolãt᷑. coaptã¬
turlaborẽ et cura ẽ cum aut ꝑfecti
hedifitii dedicatio celebratur gau¬
dium et securitas laborib cunsq ⁊
bonum atq ꝑusum ẽ amputatur

Expanded text:
visibile factum est nobis corporaliter congregandis; ita illud aedificium, quod nos ipsi sumus, Deo spiritualiter habitaturo construlabor est, in dedicatione laetitia. Dum caeduntur de montibus lapides, et ligna de silvis, dum formantur, dolantur, coaptantur; labor et cura est: cum autem perfecti aedificii dedicatio celebratur, gaudium et securitas laboribus curisquebonum atque perversum est, amputatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod feꝯ sunt omĩa. sine quo
fem est nichil. ubum qd̃ es ante
om̃a sine quo nichil oĩa. u̾bum
regens oĩa. sine quo nõ sunt oĩa
ẽlux. die mine fiat lux et factaẽ

Expanded text:
d facta sunt omnia, sine quo factum est nihil; Verbum quod es ante omnia, sine quo nihil omnia ; Verbum regens omnia, sine quo non sunt omnia; ipio, Fiat lux, et facta est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ in palpebris claudẽdis et apien¬
dis. nam hoc tardius agitur ꝙͣ uid̾ tͣ
tatoius palpebra leuas. ꝙdirigis
radiu eculi citius radius ꝑuenit ad
celum ꝙͣ palpebra leuata ad suꝑcili¬
erit celeritas monẽdi. si tãta potuit
ẽẽ reẜgẽdi. laniata sunt corpora a se¬
uiẽtib. toto licet mũdo discipẽt᷑ mẽ¬
bia mortuoꝵ ꝑ tota t̾ra cinẽs disꝑ¬
gantur. de toto tã grandi sinu m̃di¬
totum qd̾ spãsum ẽ. inictu oculi reꝑat᷑.
miramur radioꝵ nr̃oꝵ qui funduntũ
ex oculis nimia. q̃ dam et uisi expe¬
riremũ in credibile celentate mira¬
biliore incorpore. ꝙ futurrũ ẽ spũale
facilitas inictu quide rebget. s dñs

Expanded text:
est, non in palpebris claudendis et aperiendis: nam hoc tardius agitur, quam videtur. Tardius palpebram levas, quam dirigis radium. Citius radius tuus pervenit ad coelum, quam palpebra levata ad supercilierit celeritas movendi, si tanta potuit esse resurgendi? Laniata sunt corpora a saevientibus: toto licet mundo dissipentur membra mortuorum, per totam terram cineres dispergantur; de toto tam grandi sinu totum quod sparsum est in ictu oculi reparatur. Miramur radiorum nostrorum, qui funduntur ex oculis, nimiam quamdam, et nisi experiremur, incredibilem celeritatem: mirabilior est in corpore, quod futurum est, spirituali facilitas. In ictu quidem oculi res
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ẽ ergo sanitas ip̃a ꝙͣ recte mã¬
tyres cõtẽpxetũt. qr in ipa came ⁊¬
aliam sperauerũt. tñ qr illa nõ dũ
exꝑti sumus ex ista q̃ nouimus ⁊
illam ut cumq ꝯuĩtiamꝰ. Quid est
ꝙͥad corpus attinet respõdebo tibi
formas colores qr sentire. Srdicas ⁊¬
michi ꝗd ẽ audire. respõdebo son o
sentire. si dicas quid est olface̾. te¬
põdebo odores sentire. ꝗd ẽ tangere
dura uł mollia. calida uł frigidar
uides. acutius te forsitan aquila ⁊
acute audis. sunt bestiole que acu¬
tius audiũt acute olfacis. canem
sagace nõ uincis. acute sapores gu¬
stando diiudicas. sunt aĩalia que i¬
disceras cibum. inprudẽs irtuis ĩ
uenenu.acute sentis tangendo ꝙͣ
multe aues estater futura presẽtĩt
et locum demutant. hyemẽ iminẽ
p̃sentiunt ad loca calidiora demug̃

Expanded text:
Quid ergo sanitas haec ipsa, quam recte martyres contempserunt, quia in ipsa carne aliam speraverunt? Tamen quia illam nondum experti sumus, ex ista quam novimus, illam utcumque conjiciamus. Quid est re? quantum ad corpus attinet, respondebo tibi fortasse, formas coloresque sentire. Si dicas mihi, Quid est audire? respondebo, sonos sentire. Si dicas, Quid est olfacere? respondebo, odores sentire. Quid est tangere? Dura vel mollia, calida vel frigida, vides: acutius te forsitan aquila. Acute audis: sunt bestiolae quae audiunt acutius. Acute olfacis: canem sagacem non vincis. Acute sapores gustando dijudicas: sunt animalia quae idiscernas cibum, imprudens irruis in venenum. Acute sentis tangendo: quam multae aves aestatem futuram praesentiunt, et loca demutant; hiemem imminere praesentiunt, ad loca cali
Abbreviated transcription (Latin):
nõ calor sppat et uiget algorez
nõ copia frigoris fenior extingiu¬
tur qui dũ luctatur affligit. non
humore siccitatis sorbet . no in ñ¬
dat humor et pͥmit. s oĩa quib cõ¬
stat cõcorois se lũctura librate sũt
sa nitas dicitur. Est ãtut breuit
dica sanitas corporis eoꝵ qui buꝰ¬
ĩre egena et infirma. ĩre que ad¬
huc esuire et sitire põt stando ⁊
et cortuptibili corpore quid ẽ eĩm
ip̃a sanitas qualiscũq. nullo mõ¬

Expanded text:
non calor superat et urget algorem, non copia frigoris fervor exstinguitur, et dum luctatur affligit; non humorem siccitas sorbet, non inundat humor et premit; sed omnia quibus constat concordi inter se junctura librata sunt, quae sanitas dicitur. Est autem, ut breviter dicam, sanitas corporis, eorum in re egena et infirma, in re quae adhuc esurire et sitire potest, standoet corruptibili corpore, quid est ipsa sanitas qualiscumque?
Abbreviated transcription (Latin):
qñ illa nõ sentimus. qr tẽ sani sumꝰ
dicis alicui.obẜua stomacui.respõde¬
bit tͥ. quid ẽ stomacus felix hec ignorã¬
tia nescit ubi habebat ꝙ senꝑ añ sa¬
nu ht. si sanum nõ hret sentiret et

Expanded text:
 illa non sentimus, tunc sani sumus. Dicis alicui, Observa stomachum. Respondet tibi, Quid est stomachus? Felix ignorantia: nescit ubi habeat, quod semper sanum habet. Si sanum non haberet, sentiret: si