comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sor. & elam: & ad extremũ contra babilonẽ terrãq
chaldeã. Quia sic ait dñs exercituũ ds̃ isrł ad me.
Sume calicr̾ uini furoris siue meri huius de ma¬
nu mea. & ꝓpinabis de illo cunctis gentib ad quas
ego mittã te. & bibent & mebriabuntur siue uo¬
ment & insanient a facie gladii que ego mittã
inter uos. & accepi calicẽ de manu dnĩ: & ꝓpina¬
ui eutietis gentib ad quas misit me dñs. Propinatio
calicis & calicis meri siue non mixti que grece dr̃
contra dĩ popłm militarunt. bibant de calicȩ furo¬
ris dñ. De quo seribit isaias contra ierłm. Sciphũ
furoris calicẽ łnȩ bibisti & euacuasti: ꝓpterea consur¬
ge. Iste autẽ calre iccireo bibitur a cunctis gentib
ut uomant & insaniant. Quod quidem prauus in¬
terpres in bonam partẽ accipit: ut instar cathar¬
ticȩ potionis qͥoquid colerũ & pituttȩ & noxii
humoris in pectore ẽ. foris exire compellat. & resti¬

Expanded text:
sor et Aelam et ad extremum contra Babylonem terramque sor et Aelam et ad extremum contra Babylonem terramque Cbaldeam. Quia sic ait dominus deus Israhel ad me: sume calicem uini furoris — siue meri — huius de manu mea et propinabis de illo cunctis gentibus, ad quas ego mittam te; et bibent et inebriabuntur — siue uoment - et insanient a facie gladii. quem ego mittam inter eos. et accepi calicem de manu domini et propinauicunctis gentibus, ad quas misit me dominus. Propinatio calicis, et calicis \'meri\' siue \'non mixti\', quae Graececontra dei populum militarunt, bibant de calice furoris domini, de quo scribit et Isaias contra Hierusalem: scyphum furoris, calicem ruinae ebibisti et euacuasti; propterea consurge! iste autem calix idcirco bibitur a cunctis gentibus, ut uomant et insaniant. quod quidem prauus interpres in bonam partem accipit, ut instar catharticae potionis?, quidquid cholerum et pituitae et noxii umoris in pectore est. foras exire conpellat et resti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã illã omĩa uerba mea quȩ loquutus sũ cont
eã : omẽ qđ scriptũ ẽ. in libro isto quȩcũq ꝓpħauit
ieremias aduersus om̃s gentes. Sicut ierłm pꝰ
septuaginta annos recepit pͥstinos habitatores.
& expletis suppliciis qͥa obedit sententię dĩ fe¬
uit in gentib & non dñi uoluntati medis ꝑsisq
uenientib destruetur. Deniq usq hodie : urbis
babilonis reliquiae manens. Et posuit illã dñs
in solitudinẽ sempiternã. & impleuit omĩa uerba
que in istius ipsus ꝓpħȩ uolumine continentur.
Nã in consequentib que mala passura sit babilon
ieremie sermo describit. Quia seruierunt eis cum
in lac&e. non habetur. Significat autẽ qđ non so¬
lũ contra babilonẽ ꝓpħauerit ieremias. s contͣ
ceteras gentes quȩ mbabilonio fuerant exercitu
& contra dm̃ popłm dimicarunt. Deniq insẽquen¬
tib dicitur contra egiptũ philistiim & moab & ã¬
mon. & idumeã. & damascũ. & cedar. & regna a¬

Expanded text:
omnia uerba mea, quae locutus sum contra eam, omne. quod scriptum est in libro isto, quaecumque prophetauit Hieremias aduersum omnes gentes. Sicut Hierusalem post septuaginta annos recipit pristinos habitatores et expletis suppliciis, quia oboediuit sententiae dei, feuit in gentibus, et non domini uoluntatis, Medis Persisque uenientibus destruetur. denique usque hodie urbis Babylonis reliquiae tantum manent et posuit illam dominus in solitudinem sempiternam et impleuit omnia uerbaquae in istius ipsius Prophetae volumine continentur. Nam in consequentibus, quae mala passura sit Babylon, Jeremiae sermo describit. Quia servierunt eis cum in Septuaginta non habetur. Significat autem quod non solum contra Babylonem prophetaverit Jeremias, sed contra caeteras gentes, quae in Babylonio fuerant exercitu, et contra Domini populum dimicarunt. Denique in sequentibus dicitur contra Aegyptum et Philistiim et Moab et Ammon et Idumeam. et Damascum et Cedar et regna A
Abbreviated transcription (Latin):
dux in captiuitatẽ : qͥ tribꝰ tantũ pꝰ intfectionẽ pa¬
tris ioachim regnarat mensib. Int̾fectꝰ ẽ. autem¬
ioachim undecimo anno regni sui in ierlaꝗ Ater¬
cio decimo anno iosiȩ filii amon regis usq̃ ad diẽ
hanc. iste ẽ. tcius & uicesinus annus: factũ ẽ.¬

Expanded text:
duxit in captiuitatem, qui tribus tantum post interfectionem paduxit in captiuitatem, qui tribus tantum post interfectionem patris IoiacJoacim undecimo anno regni sui in Jerusalem . A tertio decimo anno Josiae filii Ammon regis Juda usque ad diem hanc, iste e
Abbreviated transcription (Latin):
siue suꝑomẽm popłm iuda: in anno quarto ioachĩ
filii iosiȩ regis iuda. Hec pͥora sunt p̃terita uisio¬
ne. Iua enim sub sedechia facta ẽ. pꝰ quã iechoniaᷤᷤ
translatus ẽ. babilonẽ. Hec autẽ sub ioachim
filio iosie & patre iechoniȩ. Nlon enĩ curȩ erat
ut aute iã dixi ꝓpħie tempora conseruare. que
historie leges desiderant: s seribere ut cunq au¬
dientib atq lecturis utile nouerant. Unde & in
psalterio male quida uixta textũ historię psai¬
morũ reqͥrunt ordinẽ : qđ in lirico carmne non
obseruatur. Ipse ẽ. annus pͥmus regis babilonis.¬
remias ꝓpħa ad omẽm popłm iuda & adiiuersos
habitatores ierłm dicens. Quarto anno regis ioa¬
chim filii iosie patris iechoniȩ nabuchodonosor
in babilone suscepit imꝑiũ. Atq ita factũ ẽ: ut
annus qͥ pͥmus erat nabuchodonosor in babilone
quartus eẽt. in ierłm regni ⁊ oachim. Deniq octa¬
no anno regni sui iechomã cũ matre & principibꝰ

Expanded text:
siue super omnem populum Iuda — in anno quar to Ioiacim, filii Iosiae, regis Iuda da. Haec priora sunt praeterita uisione; illa enim sub Sedecia facta est, postquam Iechonias translatus est Babylonem, haec autem sub Ioiacim. filio Iosiae et patre Iechoniae. non enim curae erat, ut ante iam dixi, prophetiae tempora conseruare, quae historiae leges desiderant, sed scribere, utcumque audientibus atque lecturis utile nouerant; unde et in Psalterio male quidam iuxta textum historiae psalmorum requirunt ordinem, quod in lyrico carmine non obseruatur. Ipse est annus primus Nabuchodonosremias propheta ad omnem populum Iuda da et ad uniuersos habitatores Hierusalem dicens. Quarto anno regis Ioiacim, filii Iosiae, patris Iechoniae, Nabuchodonosor in Babylone suscepit imperium atque ita factum est. ut annus, qui primus erat Nabuchodonosor in Babylone, quartus esset in Hierusalem regis Ioiacim. denique octauo anno regni sui Iechoniam cum matre et principibus
Abbreviated transcription (Latin):
gnificat uia mala. quã pessimarũ cogitationum
que & ipse absq oꝑe. reputantur in percatũ. Et ꝓ¬
mittit p̾miũ si fecerint quod preceptũ ẽ: ut
habitent in terra quę data sit patrib. & ꝓpt̾ fili¬
orũ uicia sublata. Quodq ait a scło & usq in sełm
siue abet̾no usq in et̾num : ostendit dona dĩ ꝑpe¬
tua si digni extiterint hi quib data sunt. Noli¬
te ire post deos alienos ut seruiatis eis adoretisq
eos. Neq me ad iracundiã ꝓuocetis in oꝑib urĩs
& non affligam uos: & non audistis me. Et hoc
inquit monebã cũ supiorib ne alienis diis ser¬
uiretis & adoraretis eos. & ne ista faciendo me
ꝓuocaretis ad iracundiã ꝓpt̾ oꝑa manuũ urãrũ
ut facerẽ quod nolebã. & affligerẽ uos. & non

Expanded text:
gnificat uia mala, quam pessimarum cogitationum, gnificat uia mala, quam pessimarum cogitationum, quae et ipsae absque opere reputantur in peccatum! et promittit praemium. si fecerint, quod praeceptum est, ut habitent in terra, quae data sit patribus et propter filiorum uitia sublata. quodque ait: a saeculo et usque in saeculum siue: ab aeterno usque in aeternum, ostendit dei dona perpetua, si digni exstiterint hi, quibus data sunt. Et nolite ire post deos alienos, ut seruiatis eis adoretisque eos, neque me ad iracundiam  non affligam uos; et non audistis me. Et haec\', inquit, \'monebam cum superioribus, ne alienis dis seruiretis et adoraretis eos et ne ista faciendo me prouocaretis ad iracundiam propter opera manuum uestrarum, ut facerem, quod nolebam, et affli- gerem uos; et non
Abbreviated transcription (Latin):
ficere quod semes datũ ẽ. nisi quotidie dñi admo¬
nitione renouetur: Et misit dñs aduos om̃s ser-¬
uos suos ꝓpħas. consurgens diluculo mittensq et
deus sẽꝑ amonuit: & quasi ipse in uigiliis atq ex¬
cubiis constitutis furrexit diluculo. ut suũ popu¬
lũ commoner&. Q& non inquit audistis. Ut quanto
crebrior admonitio: tanto conteninentiũ fuerint
peccata maiora. Neq inclinastis aures urãs ut audi¬
retis: cum dicerẽ reuertimini unusquisq a uia sua
mala & apessimis cogitationib urĩs: & habitabi¬
tis in terra quã dedi patrib urĩs a scło & usq¬
in scłm. Tanta fuit duricia populi: ut ne habi¬
tũ quidẽ audientis assumer&  indinar& aurẽ
suã p̃cipue dño cõmonente ut reuerteret᷑ unus-¬
quisq auia sua mala & apessimis cogitationib suis.
& infinita clementia non suppliciũ inferre ꝓscelere.
s ad penitentiã ꝓuocare : tã maloꝵ oꝑmn quę si¬

Expanded text:
ficere, quod semel datum est, nisi quotidie Domini admoficere, quod semel datum est, nisi quotidie Domini admonitione renovetur? Et misit Dominus ad vos omnes servos suos Prophetas, consurgens diluculo, mittensque: et deus semper ammonuit et quasi ipse in uigiliis atque excubiis constitutus surrexit diluculo, ut suum populum commoneret. et non, inquit, audistis, ut, quanto crebrior admonitio, tanto contemnentium fuerint peccata maiora. Neque inclinastis aures uestras, ut audiretis, cum dicerem: reuertimini unusquisque a uia sua mala et a pessimis cogitationibus uestris, et habitabitis in terra, quam dedit in saeculum. Tanta fuit duritia populi. ut ne habitum quidem audientis assumeret et inclinaret aurem suam praecipue domino commonente, ut reuerteretur unusquisque a uia sua mala et a pessimis cogitationibus suis. et o infinita clementia, non supplicium inferre pro scelere, sed ad paenitentiam prouocare tam malorum operum, quae si
Abbreviated transcription (Latin):
mno anno regis iosiȩ qͥ regnauit in ierłm amos
triginta & uno ieremias ꝓpħare exorsus ẽ.: & ꝓpb̃a¬
uit subeo anis decẽ & noue̾. Cui successit in
regno feli eius ioachar. Quo statiꝰ aucto in capti¬
uitatẽ a nechao rege egiptiorũ: regnũ obtinuit
ioachim fr eius. In cuius regni quarto anno. iste
adieremiã sermo fit dni. Ac ꝑ hoc uicesimus t̾ciꝰ
annus erat ieremiȩ ꝓpħe. ex quo loqͥ çȩpit ad popłm
& ñ quã pͥdicare cessaait: s singulisꝰ diluculo dieb
& de noeto consurgens loquebatur ad popłm. Et
ñ inqͥt audistis Smn autẽ ut noui ex ueterib here¬
tici uolunt lex semel in aduitoriũ data ẽ & conste¬
tuta
p̾cepta quȩ nr̃i arbitrii uoluntate uł facimꝰ uł non
facimus. Quomͦ ꝓpħa se semꝑ ingerit & quotidie re¬
plicat mandata dĩ quȩ utiq accepta semel suffece¬
rant eis quib data fuerant: nisi ut hoc ostendat
dĩ nos semꝑ indigere auxilio & nunquã posse suf¬

Expanded text:
mo auno regni Iosiae, qui regnauit in Hierusalem annis triginta et uno, Hieremias prophetare exorsus est et prophetauit sub eo annis decem et nouem, cui successit in regnum filius eius Ioachaz; quo statim ducto in captiuitatem a Nechao, rege Aegyptio, regnum optinuit Ioiacim, frater eius, in cuius regni quarto anno iste ad Hieremiam sermo fit domini. ac per hoc uicesimus tertius annus erat Hieremiae prophetae, ex quo loqui coepit ad populum et numquam praedicare cessauit, sed singulit de nocte consurgens, loquebatur ad populum. Et non, inquit, audistis. Sin autem, ut novi ex veteribus 1014 haeretici volunt, lex semel in adjutorium data est, et constituta praecepta quae nostri arbitrii voluntate vel facimus, vel non facimus; quomodo Propheta se semper ingerit, et quotidie replicat mandata Dei, quae utique semel accepta, suffecerant eis quibus data fuerant; nisi ut hoc ostendat, Dei nos semper indigere auxilio; et numquam posse suf
Abbreviated transcription (Latin):
concinetur aduersũ om̃s habitatores terre. Perue¬
terrȩ : quia iudiciũ dño cũ gentib iudicatur. Ipse
cũ om̃i carne impios tradidit gladio. dic̃ dñs. Pri¬
nũ dicamus ut se int̾pretationis ueritas hab&.
Cunctis inquit gentib ꝓpħabis: & dices quod dñs
de excelso rugi&. hoc ẽ. de sui furoris indicio uix¬
ta illuã qdđ scriptũ ẽ. Leo rugi& : quis non tomebit:
Dñs loquutus ẽ. & quis non ꝓpħabit: & de habita¬
culo scõ suo dabit uocẽ suã : ut cunctos terreat
audientes. Rugi& autẽ suꝑ decorẽ suũ : hoc ẽ.
suꝑ tẽplũ. Cumq ille rugierit instar calcantiũ
in torcularib celeuma cantabitur. & in effusione
sangumis mutui carmen lugubre concinetur. Qa
Cuius celeumatis & carminis sonitus usq ad extre¬
ma terre ꝑueni&: quia iudiciũ dni cũ gentib.
Si autẽ iudiciũ dni cũ gentib ẽ. sunt & gentiũ

Expanded text:
concinetur aduersum omnes habitatores terrae. perueconcinetur aduersum omnes habitatores terrae. perueterrae, quia iudicium domino cum gentibus; iudicatur ipse cum omni carne; impios tradidit gladio, dicit dominus. Primum dicamus, ut se interpretationis ueritas habet. \'cunctis\', inquit, \'gentibus prophetabis et dices, quod dominus de excelso rugiat, hoc est: det sui furoris indicium iuxta illud, quod scriptum est: leo rugiet, et quis non timebit? dominus locutus est, et quis non culo sancto suo dabit vocem suam, ut cunctos terreat audientes: rugiet autem super decorem suum, hoc est, super templum. Cumque ille rugierit instar calcantium in torcularibus celeuma cantabitur, et in effusione sanguinis mutui carmen lugubre concinetur, quod Cujus celeumatis et carminis sonitus usque ad terrae extrema perveniet, quia judicium Domini cum gentibus. Si autem judicium Domini cum gentibus est, su
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dĩ qui uoluntate facere uoluerint suscepturos
necessitate : & audituros bibentes bibeas. Ueltas
inquit uolitis: dĩ complenda sententia ẽ. Si enim
ciuitas ierłm in qua notũ fuit nomen dĩ dicente
eritis mundi qui ꝓdei nomine idola colitis: Gladi¬
ũ enĩ ego uoco suꝑ om̃s habitator es terrę dicͥ dñs
exercituũ. Ista ẽ. potio meracissima iste calix furo¬
tur terrã. & cunctas in circuitu nationes de quo
supra dixerat. & mittã ad nabuchodonosor rarẽ
babilonis seruum meũ: & adducã eos siꝑ terra istã¬
& suꝑ habitatores eius. & suꝑ omĩs nationes quȩ in
cireuitu illius sunt. Et tu ꝓpħabis ad eos omĩa
uerba hec : & dices ad eos. Dñs de excelso rugiet.
suie responsum dabit: & de habitaculo sco suo dabit
uocẽ suã. Rugiens rugi& suꝑ decorẽ suũ. siue res¬
pondebit suꝑ locũ suum: celeuma quasi calcanciũ

Expanded text:
tum Dei, qui voluntate facere noluerint, suscepturos tum Dei, qui voluntate facere noluerint, suscepturos necessitate, et audituros: Bibentes, bibetis. Velitis, inquit, nolitis, Dei sententia complenda est. Si enim civitas Jerusalem, in qua notum fuit nomen Dei, dicenteeritis mundi, qui pro Dei nomine idola colitis! Gladium enim ego voco super omnes habitatores terrae, dicit Dominus exercituum. Ista est potio meracissima, iste calix furomnem vocatur terram, et cunctas in circuitu nationes. De quo supra dixerat: Et mittam ad Nabuchodonosor regem Babylonis servum meum, et adducam eum super terram istaet super habitatores ejus, et super omnes nationes, quae in circuitu illius sunt. « Et tu prophetabis ad eos omnia verba haec, et dices ad illos: Dominus de excelso rugiet  sive responsum dabit, et de habitaculo sancto suo dabit uocem suam; rugiens rugiet super decorem suum — siue respondebit super locum suum —, celeuma quasi calcantium
Abbreviated transcription (Latin):
suis & singła uicia singłis nominib coaptare.
Et dices ad eos. Hec dic̃ dñs exercituũ ds̃ isrł. Bi¬
bite & inebriamini & uomite & cadite : & nolite
confurgere a facie gladii quẽ ego mittã inter uoᷤ.
Post quã ego inquit cunctis gentib ꝓpinatis & imple¬
ueris p̾ceptũ dni. rursum hec uerbis dni impera¬
bis & dices. Bibite & inebrieamini Quomite & ca¬
dite: & nolite consurgere. Si bibere & in ebriare.
uomere & cadere salutis indiciũ ut instar cathar¬
tice potionis noxia quęq pellantur. quomͦ seqͥtur
& nolite consurgere. Quȩ sit autẽ potio que eoᷤᷤ
cadere faciat inet̾nũ. ponit manifestius a facie
gladii quẽ ego mittã inter uos. Cumq uoluerirs
acciꝑe calicẽ de manu tua ut bibant. dices ad eos.
Hec dicit dñs exercituũ. Bibentes bibetis. quia ecce
siue & uos mundicia mundi eritis. ñ eritis immu¬
nes. siue non eritis mundi. Latenter ostendit p̾cep¬

Expanded text:
suis et singula uitia singulis nominibus coaptare. suis et singula uitia singulis nominibus coaptare. Et dices ad eos: haec dicit dominus exercituum deus Israhel: bibite et inebriamini et uomite et cadite et nolite consurgere a facie gladii, quem ego mittam in uos! \'Postquam\', inquit, \'cunctis gentibus propinaris et impleueris praeceptum domini, rursum haec uerbis domini imperabis et dices: bibite et inebriamini et uomite et cadite et nolite consurgere!\' si \'bibere. inebriari, uomere et cadere\' salutis indicium est, ut instar catharticae potionis noxia quaeque pellantur, quomodo sequitur: et nolite consurgere? quae sit autem potio, quae eos cadere faciat in aeternum, ponit manifesmque noluerint accipere calicem de manu tua ut bibant, dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Bibentes bibetis: quia ecce sive et vos munditia mundi eritis? non eritis immunes sive non eritis mundi . Latenter ostendit, praecep
Abbreviated transcription (Latin):
& destru& illuminatione aduentus sut. Eũ qui
den&: romanũ oftendit imꝑiũ. Nisi enĩ hoc de¬
structũ fuerit sublatũq de medio iuxta ꝓpħiam
danelis: antixpc̃ ante non ueni&. Quod si aꝑte
dicere uoluiss&: stulte ꝑsequutiones aduerstĩ xep̃ĩ¬
concitass&. Longius quã comnientarioꝵ breuitas
patitur de hoc capło diximꝰ: quod greci forsitan la¬
tiniq fastidient. qr in suis codicib non habet᷑. S
quid ꝓderit quod in consequentib hic ipse ꝓpħa
dieat quomͦ capta est sesac. & comp̃hensa ẽ. meli¬
ta uniuerse terrȩ qͦmͦ facta ẽ. in stuporẽ babilon
int̾ gentes: Allegorici int̾pretes istũ omem locũ
ad eunetas referunt nationes : quas in ebriauerit
diabolus calice peccatoꝵ meracissimo. & nouissimũ
etiã ipsũ bibiturũ supplicia atq cruciatus de quo
etur mors. Qđ̃ magnarũ uiriũ ẽ: posse diuersa-¬
rũ uocabula nationũ tranfferre sub e iMo a zieie.

Expanded text:
t destruet inluminatione aduentus sui. eum, \'qui t destruet inluminatione aduentus sui. eum, \'qui tenet\'. Romanum ostendit imperium; nisi enim hoc destructum fuerit sublatumque de medio, iuxta prophetiam Danihelis Antichristus ante non ueniet. quod si aperte dicere uoluisset, stulte persecutionis aduersum Christiconcitasset. longius, quam commentariorum breuitas patitur, de hoc capitulo diximus, quod Graeci forsitan Latinique fastidient, quia in suis codicibus non habetur. sed quid proderit, cum in consequentibus hic ipse propheta dicat: quomodo capta est Sesach et conprehensa est inclyta uniuersae terrae, quomodo facta est in stuporem Babylon inter gentes? allegorici interpretes istum omnem locum ad cunctas referunt nationes, quas inebriauerit diabolus calice peccatorum meracissimo; nouissimum enim etiam ipsum bibiturum supplicia atque cruciatus, de quoetur mors. quod magnarum uirium est posse diuersarum uocabula nationum transferre sub ἐτυμολογίαις
Abbreviated transcription (Latin):
ad nouissimam litterã ꝑ ordinẽ legit᷑. hoc ẽ. alphabe¬
tũ & cet̾a usq ad m. rursumnq ꝓpt̾ memoriã paruu¬
lorũ solemus lectionis ordinẽ uertere & pͥmis extre¬
gimel. usq ad uicesimã scdam & extremã litterã
thau. cui penultima ẽ. sin. Legimus itaq alepħ. thau.
beth. sin. Cuniq uenerimus ad medium lameth litte¬
re: occurrit caph. &ut sic recte legatur: legimus
autẽ littere int̾ beth. & beth. lameth. & caph. urx¬
ta idioma lingue hebree: in hoc nomine non po¬
nuntur. Arbitrorq ascõ ꝓpħa prudenter fuisse ce¬
latũ : ne aꝑte eorũ contra se insantã commouer&
qui obsidebant ierłm. & iam iãq eiꝰ potituri erant.
scribentẽ de antixp̃o. Non meministis quod cũ apđ
uos eẽm adhuc hȩc dicebam uobis:& nunc quid de¬
tineat scitis: ut reuelet̾ in suo tẽpre. Subauditur
antix pc̃. Iã enĩ mysteriũ iniqͥtatis oꝑatur. Tantũ
qͥ ten& modo teneat. donec demedio fiat: & tunc

Expanded text:
tteram per ordinem legitur. hoc est \'alfa, beta\' et cetera usque ad \'o\', rursumque propter memoriam paruulorum solemus lectionis ordinem uertere et primis extre\'gimel\' usque ad uicesimam secundam et extremam litteram \'thau\', cui paenultima est \'sin\'. legimus itaque \'aleph thau, beth sin\', cumque uenerimus ad medium. \'lamed\' litterae occurrit \'chaph\'; et ut, si recte legatur. legimus autem litterae inter BETH et BETH, et LAMED, juxta idioma linguae Hebraeae in hoc nomine non ponuntur. Arbitrorque a sancto Propheta prudenter fuisse celatum, ne aperte eorum contra se insaniam commoveret, qui obsidebant Jerusalem, et jam jamque ejus potituri erant 1scribentem de Antichristo: Non meministis quod cum apud vos essem adhuc, haec dicebam vobis? Et nunc quid detineat scitis, ut reveletur in Antichristus. Jam enim mysterium iniquitatis operatur, tantum ut qui tenet modo, teneat, donec de medio fiat; et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ erit instuporẽ & in solitudinẽ cũ no¬
uissimũ eius insipiens fuerit demonstratũ. Ei
seruient om̃s gentes iste regi babilonis septua¬
ginta aiis. Cumq impleti fuerit anni.lxx:

Expanded text:
hereticorum erit in solitudinem et in stuporem. cum nohereticorum erit in solitudinem et in stuporem. cum nouissimum eius insipiens fuerit demonstratum\'. Et sentient omnes gentes istae regi Babylonis septuaginta annis. cumque impleti fueri
Abbreviated transcription (Latin):
tudo sempit̾na in his dep̾henditur: qui p̃sidem
non habent deũ. Edatq ex eis uocẽ gaudii &uo.¬
cẽ leticiȩ. uocẽ sponsi & uoce̾ sponse uocẽ mole
&̾ lumen lucerne : & erit uniuersa terra eius
in solitudinẽ & stuporẽ. Hoc inconciliabulo mali¬
gnantiũ. & hodie comꝓbatur : ut magistri eorũ
non doceant uerbũ dĩ. s uistar colubri sibilent.
Pertͣtq in eis uox gaudii uoxq leticiȩ : ut nunꝗͣ
audiant illud apłi. Gaudete iterũ dico gaude¬
te. Uox quoq sponse eccłiastice fidei : & uox
sponsi dñi saluatoris. Qui enim hab& sponsam sponsꝰ ẽ.
Uox mole ut non conterant᷑ in ea frumenta & popu¬
lis uescenda tribuantur : Clumen lucerne doctri¬
na uidelic& ⁊ scientia ꝓpħarũ. Deniq & de iohan¬
ne baptista dicitur. Ille erat lucerna lucens. Et
alius ꝓpħa. Lucerna inquit pedib meis uerbũ tu¬
um dñe. lux semitis meis. Uniuersa in qͥt terra

Expanded text:
tudo sempiterna in his deprehenditur, qui praesidem tudo sempiterna in his deprehenditur, qui praesidem non habent Deum. « Perdamque ex eis vocem gaudii, et vcem laetitiae, uocem sponsae et uocem sponsi, uocem molae et lumen lucernae. et erit uniuersa terra eius in solitudinem et in stuporem. Hoc in conciliabulo malignantium et hodie conprobatur, ut magistri eorum non doceant uerbum dei, sed instar colubri sibilent. peritque in eis uox gaudii uoxque laetitiae, ut numquam audiant illud apostoli: gaudete, iterum dico gaudete! uox quoque sponsae: ecclesiasticae fidei, et uox sponsi: domini saluatoris; qui enim habet sponsam, sponsus est; uox molae, ut non conterantur in ea frumenta et populis uescenda tribuantur, et lumen lucernae, doctrina uidelicet et scientia prophetarum; denique et de Iohanne Baptista dicitur: ille erat lucerna lucens, et alius propheta: lucerna, inquit, pedibus meis uerbum tuum, domine, et lux semitis meis. \'uniuersa\', inquit, \'terra
Abbreviated transcription (Latin):
cognationes aqͥlonis & adducã pͥncipẽ earũ na¬
buchodonosor rege babilonis seruĩi meũ. Mitit
aute dñs uł anglos ut concitent gentes: uel
certe huiuscemodi mou& cogitationes ut faciars
dni uoluntatẽ. Quodq uocat seruimi suũ nabu¬
phemare. In aquilonis autẽ parte eẽ. chaldeos uix¬
ta sitũ ierłm nulli dubiũ ẽ. & adducã eos suꝑ
terrã istã. & suꝑ habitatores eiꝰ. & suꝑ om̃s natio
nes quȩ incircuitu illius sunt: & int̾ficiã eos. & po¬
nã eos in stuporẽ & in sibilũ & in solitudines sem¬
piternas. Ista sunt p̾mia contẽptoꝵ & dĩ uerba
audire nolentiũ. Quicquid igitur suꝑ nos mali ad¬
ducitur : nr̃a peccata fecerunt. Om̃sq gentes ut
tunc adducte sunt contra ierłm: sic hodie addu-¬
cuntur contra eccłiã negligentẽ ut int̾ficiant eof
& ponat in stuporẽ & in sibilũ. & in solitudines sem¬
piternas. ut in exemplo sit onũum atq miraculo.
Sibilus autẽ miraculi & stuporis indiciũ ẽ. Et soli¬

Expanded text:
lonis et adducam principem earum Nabuchodonosor, regem Babylonis, seruum meum\'. mittit autem dominus uel angelos, ut concitent gentes, uel certe huiuscemodi mouet cogitationes, ut faciant domini uoluntatem. quodque uocat \'seruam suum\' Nabunt non blasphemare. in aquilonis autem parte esse Chaldeos iuxta situm Hierusalem nulli dubium est. Et adducam eos super terram istam et super habcircuitu illius sunt: et interficiam eos, et ponam eos in stuporem, et in sibilum, et in solitudines « sempiternas. » Ista sunt praemia contemptorum, et Dei verba audire nolentium. Quidquid igitur super nos mali adducitur, nostra peccata fecerunt. Omnesque gentes, ut tunc adductae sunt contra Jerusalem, sic hodie adducuntur contra Ecclesiam negligentem, ut interficiat eos, et ponat in stuporem et in sibilum, et in solitudines sempiternas ut in exemplo sint omnium atque miraculo. Sibilus autem, miraculi, et stuporis indicium est: et soli
Abbreviated transcription (Latin):
itur. aut certe in sedõ complenda credimꝰ qͣndo
in sua maiestate dñs apparebit. & subintrauerit
plenitudo gentiũ ut omĩs isrł saliuis fiat &
nequaquã ex parte ꝑsingulos. s sit dĩ omĩa in

Expanded text:
etur — aut certe in secundo complenda credimus aduentu, quando etur — aut certe in secundo complenda credimus aduentu, quando in sua maiestate dominus apparebit et subintrauerit plenitudo gentium. ut omnis Israhel saluus fiat et nequaquam ex
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Quodq intulit semine hominũ & semine iu¬
mentoꝵ ad rationales & simplices referre debemꝰ.
& sic̃ in pͥneipio ieremie dictũ ẽ. ad eũ. ecce constitui
te hodic suꝑ gentes & suꝑ regna ut euellas et
destruas & disꝑdas. & dissipes. & edifices & plan-¬
tes. Et uigilaui suꝑ eos ut facerẽ quod minatus
sũ: sic inquit nunc uigilabo suꝑ eos ut edificem
& plantẽ. di enĩ agricultura dei edificatio e . Om̃s
huuiscemodi reꝓmissiones iuxta uideos & nrõs
udaizantes in mille annoꝵ regno putantur eẽ.
complende. Nos autẽ dicente apło ego plantaui
apollo rigauit. s as incrementũ dedit. & isaia
ꝓpħa qd saluator ȩdificator sepiũ & domoꝵ ẽẽ.
memoretur: in pͥmo aduentu xpĩ sp̃alit̾ imple¬
ta defendimus: & impleta ex parte non ex toto:
quia nunc ex speculo uidemꝰ & in enigmate.
& nescimus sic̃ oportet nos scire. Cũ autẽ uene¬
rit quod ꝑfectũ ẽ: tunc quod exparte ẽ. destru¬

Expanded text:
ludam. quodque intulit: semine hominum et semine iumentorum, ad rationales et simplices referre debemus. et sicut in principio Hieremiae dictum est ad eum: ecce constitui te hodie super gentes et super regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes et aedifices et plantes, et uigilaui super eos, ut facerem, quod minatus sum, sic\', inquit, \'nunc uigilabo super eos, ut aedificem et plantem; dei enim agricultura, dei aedificatio estis.\' omnes huiuscemodi repromissiones iuxta Iudaeos et nostros iudaizantes in mille annorum regno putantur esse complendae. nos autem dicente apostolo: ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit et Isaia propheta, quod saluator aedificator saepium et domorum esse memoretur, in primo aduentu Christi spiritaliter impleta defendimus - et impleta ex parte, non ex toto, quia nunc in speculo uidemus et in aenigmate et nescimus, sicut oportet nos scire; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc, quod ex parte est, destru
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quę fecerunt. Quod si ita ẽ: repbabitur sem̃ uł¬
genus isrł. Quomͦ enim celũ non potest eo qd ẽ. eẽ.s
sublimius. nec terra humilior eẽ. eo quod ẽ. sic
genus urł nequaquã poterit coͣꝑbari. Si uiderimꝰ
udeos iuxta hebraicũ hoc testimonio głiari. ad¬
sentiamus eis quod non sit abiectũ uniuersum
semen isrł. Neq enĩ om̃s abiecti sunt: s hi tantũ
qͥ fuerunt in creduli. Ecce dies ueniunt diẽ dñs.
& edificabitur ciuitas dño. a turre ananeel usq
ad portã anguli & exibit ultra norma siue uixta
simmachũ funiculus monsure eius contra eã suꝑ
collẽ gareb & cireuibit goatha. siue uixta lxx.
de electis lapidib. & om̃ẽm uallẽ rumnarũ ꝓqͥb
theodotio ipsũ uerbũ hebraicũ posuit phagarĩ.
& cineris. & omem̃ as aResmo. quod melius le¬
gimus asademoth. ꝓ quo aqͥla suburbana int̾p̾tatꝰ

Expanded text:
omnia, quae fecerunt. quod si ita est, reprobabitur omnia, quae fecerunt. quod si ita est, reprobabitur gens Israhel: quomodo enim caelum non potest eo. quod est, esse sublimius nec terra humilior esse eo, quod est, sic et genus Israhel nequaquam poterit conprobari. si uiderimus Iudaeos iuxta Hebraicum hoc testimonio gloriari. adsentiamur eis, quod non sit abiectum uniuersum semen Israhel; neque enim omnes abiecti sunt, sed hi tantum, qui fuerunt increduli. Ecce dies ueniunt, dicit dominus, et aedificabitur ciuitas domino a turre Ananehel usque ad portam anguli. et exibit uSymmachum funiculus mensurae ejus contra eam super collem Gareb, et circuibit Goatha sive juxta Septuaginta, de electis lapidibus. Et omnem vallem ruinarum pro quibus Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHAGARIM  , et cineres et omnem Asaremoth quod melius legimus ASADEMOTH  , pro quo Aquila suburbana interpretatus
Abbreviated transcription (Latin):
damenta terrȩ & extrema eoꝵ ratione comp̾ben¬
impossibile ẽ. ut cȩlorũ suminitas & terrę funda¬
menta noscamus. sic & hoc impossibile erie ut
abiciã uniuersũ sem̃ isrł. Ergo mensurabit᷑ celoꝵ
summitas. & extrema terrarũ. Hic sillogismus
& in euanglio texitur. quando impossibile possibili
comparatur. Faciliꝰ camelus intrabit ꝑ foram̃ acꝰ.
quã diues in regnũ cęlorũ. Quomͦ enĩ illud fieri
non potest sic nec hoc fieri poterit. Qđ si hoc fa¬
ctũ fuerit : gͦ fi& et illud quod inpossibile pu¬
tatur. Errant gͦ qͥ hunc locũ alit̾ edisserunt.
ponentes & illud testimoniũ qđ potuerit petere
patrẽ filius & de duodecĩ legiones angłoꝵ addu¬
cere in suũ auxiliũ. Huie sensui laoͣe. contrartũ
transtulerunt dicentes. si exaltatũ fuerit celũ
sublimius & humiliatũ pauĩtũ terrę deor sũ:
& ego inquit non reꝓbabo semen ifrł dic̃ dñs ꝓpt̃¬

Expanded text:
damenta terrae, et extrema eorum ratione comprehendamenta terrae, et extrema eorum ratione comprehenimpossibile est, ut coelorum summitatem et terrae fundamenta noscamus, sic et hoc impossibile erit, ut abjiciam universum semen Israesummitas, et extrema terrarum. Hic syllogismus et in Evangelio texitur: quando impossibile impossibili comquam diues in regna caelorum. quomodo enim illud fieri non potest. sic nec hoc fieri poterit; quodsi hoc factum fuerit, ergo fiet et illud, quod inpossibile putabatur. errant ergo, qui hunc locum aliter edisserunt ponentes et illud testimonium, quod potuerit petere patrem filius et duodecim legiones angelorum adducere in suum auxilium. huic sensui LXX contrarium transtulerunt dicentes: si exaltatum fuerit caelum sublimius et humiliatum pauimentum terrae deorsum, et ego. inquit, non reprobabo semen Israhel, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Aut enĩ ꝑeuntib celis ꝑibit & sem̃ isrł. Aut si se¬
men isrł fuerit ꝑpetuũ : ergo nec cęli ꝑibunt.
loquatur ad filios. Uenite & asnuntabo uobis¬
aduersum illos. Cȩterũ nr̃is mundũ istũ non eẽ.
ꝑpetuũ. etiã euangłiũ demonstrat dicens. Cęlũ
& terra transibunt: &ecce ego uobiscũ sum
om̃ib dieb usq ad consummationẽ seli. Dica¬
mus & aliter. Quandiu mundus iste fuerit
semen isrł & gentẽ uidaicã ꝑmansurã: ñ in
Hȩc dic̃ dñs. Si mensurari potuerint celi sursũ
& inuestigari fundam̃ta terre deorsũ. & ego¬
abiciã uniuersũ semen isri. ꝓpt̾ om̃a quȩ fece¬
runt dic̃ dñs. Lxoc. Hec dicit dñs. Si el euatum
fuerit cȩlũ sublimius. & si humiliatũ paiumen-¬
tũ terre deorsũ & ego non reꝓbabo genus isrł
distat hebraict̃ abeditione uulgata. Dicamꝰ pͥmũ
uxta hebraicũ. Si mensurari potuerint cȩli sur¬
sũ. & corũ altitudo cognosci uł inuestigari fun-

Expanded text:
aut enim pereuntibus caelis peribit et semen Israhel aut, si fuerit perpetuum, ergo nec caeli peribunt. loquatur ad filios: uenite, et annuntiabo uobiaduersum illos. ceterum nostris mundum istum non esse perpetuum etiam euangelium demonstrat dicens: caelum et terra pertransibuomnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Dicamus et aliter: Quamdiu mundus iste fuerit, semen Israel et gentem Judaicam permansuram, non in . Haec dicit Dominus: Si mensurari potuerint coeli sursum, et investigari fundamenta terrabiciam uniuersum semen Israhel propter omnia quae fecerunt, dicit dominus. LXX: haec dicit dominus: si eleuatum fuerit caelum sublimius et si humiliatum pauimentum terrae deorsum, et ego non reprobabo genus Israhdistat Hebraicum ab editione uulgata. dicamus primum iuxta Hebraicum: <si mensurari potuerint caeli sursum et eorum altitudo cognosci uel inuesti
Abbreviated transcription (Latin):
ue disponã domum ifrł & domum uida pactũ
siue testam̃tũ nouum ñ scđ̾m pactũ siue testa
mentũ quod pepigi cũ patrib uris in die qͣn¬
do apprehendi manũ eorũ ut educerẽ eos de
terra egipti pactũ siue destamentũ quod irri¬
tũ fecerunt & ego dominatꝰ sũ eorũ siue ego
neglexi eos dic̃ dñs. Et hoc erit pactũ siue te¬
stamentũ quod feriã cũ domo isrł pꝰ dies illos

Expanded text:
ue disponam — domui Israhel et domui Iuda pactum — ue disponam — domui Israhel et domui Iuda pactum — siue testamentum — nouum ris in die, quando adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti, pactum — siue testamentum —, quod irritum fecerunt; et ego dominatus sum eorum — siue ego neglexi eos —, dicit dominus. et hoc erit pactum — siue testamentum —, quod feriam cum domo Israhel postdiesillos
Abbreviated transcription (Latin):
parabole isti int̾ filios isrł dicentiũ patref
comederunt uuã acerbã & dentes filiorũ ob¬
stupuerunt : iuuo ego dic̃ dñs si fuerit adhuc
hec parabol in isrł qr om̃s aminȩ mee sunt.
sic̾ anima patris sic & anima filii. Anima
quȩ peccauerit ipsa morietur. ꝑ quȩ discimꝰ
mortẽ non facere dñm: s peceatũ. Anima enĩ
quȩ peccauerit: ipsa moriet᷑. Hocq in p̃senti
loco dr̃ qđ neqͣquã peccatis patrũ inętñũ of¬
fenderit isrł. s ꝓpriis meritis & fide inaxp̃m
post tẽpora multa saluetur. Et obseruandũ qđ
uitia atq peccata uua acerba dicatur. ut come¬
dentiũ dentes obstupescaut. & non possuit sua¬
uitatẽ eius sentire de quo dicit᷑ gustate & ui¬
dete qm̃ suauis ẽ. dñs. Qui cũq seripturas non
ita intelligit ut rei ueritas hab& uuã acerbã
comedit. Unde om̃s heretici ꝑuersa credentes
cent dentes eorũ non ciborũ austeritate s uitio
dentium. Ecce dies ueniunt dic̃ dñf & feriã si¬

Expanded text:
 dicentium: patres comederunt uuam acerbam et dentes filiorum obstupuerunt ? uiuo ego, dicit dominus, si fuerit adhuc haec parabola in Israhel! quia omnes animae meae sunt, sicut anima patris. sic et anima filii: anima quae peccauerit, ipsa morietur. per quae discimus mortem non facere dominum, sed peccatum: anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. hocque in praesenti loco dicitur, quod nequaquam peccatis patrum in aeternum offenderit Israhel, sed propriis meritis et fide in Christum post tempora multa saluetur. et obseruandum, quod uitia atque peccata uua acerba\' dicatur, ut comedentium dentes obstupescant et non possint suauitatem eius sentire, de quo dicitur: gustate et uidete, quia suauis est dominus! qUicumque scripturas non ita intellegit, ut rei ueritas habet, uuam acerbam comedit; unde et omnes heretici peruersa credentes t, sed obstupescunt dentes eorum non ciborum austeritate, sed uitio dentium. Ecce dies ueniunt, dicit dominus, et feriam — si
Abbreviated transcription (Latin):
centiũ terribilis auditur. nec potest ultro cede
quã dĩ iussione p̾ceptũ ẽ. iuxta illud. Terminũ
posusti quẽ non transibunt. neq conuertent᷑
Leges autẽ hic non moysaicȩ intelligende sunt.
s constitutio & ordo nature. Interrogemꝰ iudeos
si celi ꝑibunt. & om̃s quasi uestim̃tũ ueteresceñ.¬

Expanded text:
centium terribilis auditur. Nec potest ultra procedere, centium terribilis auditur. Nec potest ultra procedere, quam Dei jussione praeceptum est, juxta illud: « Terminum posuisti quem non transibunt neque convertentur Leges autem hic non Mosaicae intelligendae sunt, sed constitutio et ordo naturae. Interrogemus Judaeos: Si coeli
Abbreviated transcription (Latin):
stis illud & indignos uos iudicastis ęternę uite
ecce conuertimur ad gentes. Non enĩ oportebat
panẽ filioꝵ dare canib. s quia filii patrẽ insua
uenientẽ susciꝑe noluerunt dedit omĩb pote-¬
statẽ ut qͥ receꝑint eũ. fiant filii dĩ. Hec dicit
diĩs qͥ dat solem in lumine diei ordinẽ lune et
stellarũ in lumine noctis. qͥ turbat mare & sonans
fluctꝰ eius dñs exercititũ nom̃ illi. Si cessauerins
leges iste siue statuta hec corã me dic̃ dñs. tunc
& semen isrł defici& ut non sit gens corã me. cun¬
ctis dieb. & ingenesis pͥncipio legimus. solem
in celo positũ in lumine diei. Lunã quoq & stei¬
las in noctis lumine. Ꝙ in psalmo. Dies diei an¬
nuntiat uerbũ : & nox nocti indicat scientiã.
Quodq inuicẽ sibi dies noxq succedant : qͦmͦ in qͥt
rerũ & maxime cȩlestiũ astrorũ non potest or-¬
do mutari. & sonantis maris fluctꝰ uoluantur
ad littora. fragorq gurgitũ. & undarũ intumes¬

Expanded text:
tis illud et indignos uos iudicatis aeterna uita, ecce conuertimur ad gentes. non enim oportebat panem filiorum dare canibus, sed quia filii patrem in sua uenientem suscipere noluerunt, dedit omnibus potestatem, ut, qui receperint eum, fiant filii dei. Haec dicit dominus, qui dat solem in lumine diei, ordinem lunae et stellarum in lumine noctis, qui turbat mare et sonant fluctus eius; dominus exercleges istae  sive statuta haec coram me, dicit Dominus: tunc et semen Israel deficiet, ut non sit gens coram me cunctis diebus. » Et in Genesis principio legimus, solem in coelo positum in lumine diei: lunam quoque et stellas in noctis lumine: et in psalmo: « Dies diei annuntiat verbum, et nox nocti indicat scientiam , » quod invicem sibi dies noxque succedant. Quomodo, inquit, rerum et maxime coelestium astrorum non potest ordo mutari, et sonantis maris fluctus volvuntur ad littora, fragorque gurgitum et undarum intumes
Abbreviated transcription (Latin):
in mente credentiũ ipsũ eẽ. eis in dm̃. & illos
eẽ. in popłm ut nequaquã iudaicos qua erant
magistros & traditiones & mandata hominũ
s doceantur sp̃ũ seõ. si tamen audire mereant᷑.
Templũ dĩ estis & sp̃s dĩ habitat in uobis. Sp̃s
auttẽ insptrat tibi ubi uult. & diuersas hab&
grãs. Noticiaq unius dĩ: omĩum uirtutũ possefsio

Expanded text:
in mente credentium, ipsum esse eis in deum et illos in mente credentium, ipsum esse eis in deum et illos esse ei in populum, ut nequaquam Iudaicos quaerant magistros et traditiones et mandata hominum, sed doceantur a spiritu sancto, si tamen audire mereantur: templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis. spiritus autem spirat, ubi uult, et diuersas habet gratias notitiaque unius dei omnium uirtutum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
& peccati eoꝵ non ero memor amplius. Hoc te¬
stionio apłs paulus siue quis alius scripsit
uiri in pͥmo aduentu saluatoris dicunt uniuer¬
sa completa : & nouum testamentũ hoc ẽ. euan¬
głiũ successisse ueteri testam̃to aqͦ legẽ litt̾e
legi sp̃s commutatã ut omĩa quoq sacrificia &
circucisio & sabbatũ spaliter complerent᷑. Qd̃
autẽ pactũ ꝓ testam̃to ponimꝰ hebraiee uerita¬
tis ẽ : lie& testam̃tũ recte pactũ appelletur. qr
uoluntas in eo atq contestatio eoꝵ qui pactũ in¬
eunt continetur. Quando eductus ẽ. ifrł de
terra egipti tanta dĩ inpopło illo familiaritas
fuit ut manu eũ app̾hendisse dicat: & dedisse
pactũ quod illi fecerunt irritũ & ꝓpterea dt̃
neglex̃ eos. Nlunc autẽ in euangłio post cru¬
cẽ resurrectionẽ & ascensionẽ dare se paccũ non
intabulis lapideis. s in tabulis cordis carnalib
pollicetur. Etinq scriptũ fuerit dñi testanĩtũ

Expanded text:
et peccati eorum non ero memor amplius. Hoc testimonio apostolus Paulus — siue quis alius scripsit uiri in primo saluatoris aduentu dicunt uniuersa completa et Nouum Testamentum, hoc est euangelium, successisse Ueteri Testamento, a quo legem litterae lege spiritus commutatam, ut omnia quoque sacrificia et circumcisio et sabbatum spiritaliter complerentur. quod autem pactum pro \'testamento\' ponimus, Hebraicae ueritatis est, licet et testamentum recte pactum appellatur, quia uoluntas in eo atque testatio eorum, qui pactum ineunt, continetur. quando eductus est Israhel de terra Aegypti, tanta dei in populo illo familiaritas fuit, ut manu eum adprehendisse dicat et dedisse pactum. quod illi fecerunt irritum; et propterea dominus neglexit eos. nunc autem in euangelio post crucem, reanrrectionem et ascensionem dare se pactum non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus pollicetur, cumque scriptum fuerit domini testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝓspicuũ ẽ. scđm huius neΡiliontiN. intelli¬
gentia suꝑiora. in pͥmo intelligentia de saluatoris
scrupulũ facit quare dixerit disponã domũ tfrł̃
& domii uda pactũ siue testam̃tũ nouum non
scđmn pactũ quod pepigi cũ patrib urĩs intelligat

Expanded text:
spicuum est secundum hujus περικοπῆς intelligentiam, superiora in primo intelligenda Salvatoris acit, quare dixerit: Disponam domui Israel et domui Juda pactum, sive Testamentum novum, non secundum pactum, quod pepigi cum patribu
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia illud dixerunt de euangłio. Anima
habes multa bona posita in anuos p̾lurimos:
reqͥesce. comede. bibe. epulare. Preterierunt au-¬
tẽ inmalũ sui: cunctosq homines despicientes:
ñ posuerunt dĩ iudiciũ ante odos suos. Pupil
uiduas. quod in hebreo non habetur. Hebionẽ
autẽ seqr̃ mĩquia suꝑ his non iusttabo dic̃ dñs
aut suꝑ gentẽ huiscemodi non ulciscetur am¬
ma

Expanded text:
conscientia illud dixerunt de euangelio: anima, conscientia illud dixerunt de euangelio: anima, habes multa bona posita in annos plurimos; requiesce, comede, bibe, epulare! praeterierunt autem in malum sui cunctosque homines despicientes non posuerunt dei indicium ante oculos suos. pupill\'uiduas\', quod in Hebraico non habetur; \'hebioniautem sequitur: numquid super his non uisitabo? dicit dominus. aut super gentem huiuscemodi non ulciscetur anima
Abbreviated transcription (Latin):
& quos dñs iudicat: & ñ in nr̃is conuenticulis
ĩpleant᷑
quos possid& radix om̃ium malorũ auaricia.
ut uenientiũ ad nos ñ ora comtẽplem̾ s manꝰ.
Ideo magnificati sunt & ditati. in erassati st̃
& inpinguati : & p̃terierunt sermones meos pes¬
sime. Causam ñ uidicauerunt. causã siue uidi¬
crũ pupilli non dixerunt : iudiciũ pauperum
fiue uidue non iudicauerunt. Nĩquid suꝑ his
non uisitabo dicit dñs. aut suꝑ gentẽ huiusce¬
modi ñ ulciscetur anima mea : Si uoluero anno¬
tare ꝑ singula. quȩ in laa ͤ. editione preterinis.¬
sa sunit : longũ fient qͥ tendunt ait insidiaf.
&̾ alioꝵ nuditate letantur. Ideo magnificati st̃¬
& ditati. quia suꝑiora fecerunt : inerassati surq̃
& in pinguati. Iuxta illud quod scriptũ ẽ. Incras¬
satus ẽ. & mpinguatꝰ & recaleitrauit dilectꝰ.
& p̃terierunt sermones meos. qͥa diuitiarũ

Expanded text:
et quos dominus iudicat, et non in nostris conuenticulis et quos dominus iudicat, et non in nostris conuenticulis impleantur, quos possidet radix omnium malorum auaritia, ita ut uenientium ad nos non ora contemplemur. sed manIdeo magnificati sunt et ditati. incrassati sunt et inpinguatiet praeterierunt sermones meos pessime. causam non iudicauerunt, causam — siue indicium — pupilli non direxerunt --et indicium pauperum — siue iudicium - non iudicauerunt. numquid super his non uisitabo? dicit dominus, aut super gentem huiuscemodi non ulciscetur anima mea? Si uoluero annotare per siugula, quae in Septuaginta editione praetermissa sunt, longum fiet. \'qui tendunt,\' ait, \'insidias et aliorum nuditate laetantur, ideo magnificati sunt et ditati.\' quia superiora fecerunt, incrassati sunt et inpinguati iuxta illud, quod scriptum est: incrassatus est et inpinguatus et recalcitrauit dilectus. et praeterierunt sermones meos. quia diuitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia inuenti sunt inpopło meo impii insidiantes
quasi aucupes : laqueos ponentes & pedicas ad
capiendos uiros. Sic̃ decipula plena auibꝰ: sic
domus eorũ plene dolo. Et declinar& ab eis imber
tẽporaneus & serotinus: & om̃a bona ñ uenireN.
cause subiciuntur: qͥa inuenti sunt in popło eiꝰ¬
impii. Non dixit iniqͦs & peccatores ut noua
uult heresis. s impios. Impietas aꝑte negat
dm̃: inqͥtas atq peccatũ si confiteatur errorẽ
facile ad miscdiam flectit dm̃ Qđq nos dixi¬
mus insidiantes quasi aucupes. Q in .lxx. ñ
habetur. aqͥla & simmachus transtulerunt uer¬
bũ. Iasir: quasi rete aucupeͥs. qđ etiã qͥ bonus
inter eos uidetur & rectus instar aucupis ten¬
dat insidias. dũ iuicẽ se uenant᷑ ad mortem :¬
& alioꝵ damins atq dispendiis suas compleNs
domus. ut impleatur philosophoꝵ illa sentencia.
Omis diues aut inquus. aut heres iniqui atq
utinã abhis tantũ fiant qͥ uidentur foris eẽ.

Expanded text:
idiantes quasi aucupes, laqueos ponentes et pedi- cas ad capiendos uiros! sicut decipula plena auibus. sic domus eorum plenae dolo. Ut declinaret ab eis imber temporaneus et serotinus et bona omnia non uenirent. causae subiciuntur, quia inuenti sunt in populo eiimpii. Non dixit, iniquos et peccatores ut nova vult haeresis, sed impios. Impietas aperte negat Deum: iniquitas atque peccatum si confiteatur errorem, facile ad mismus: insidiantes quasi aucupes et in LXX non habetur, Aquila et Symmachus transtulerunt uerbum \'iasir\' quasi rete aucupis, quod etiam, qui bonus inter eos uidetur et rectus, instar aucupis tendat insidias, dum inuicem se uenantur ad mortem et aliorum damnis atque dispendiis suas conplent domos, ut impleatur philosophorum illa sententia: omnis diues aut iniquus aut heres iniqui. atque utinam ab his tantum fiant, qui uidentur foris esse
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. & dicati furorẽ meũ copleui feriendo po¬
płm peccatorẽ: & tam̃ retinuerit eũ. & ñ totũ
effuderit : ut reliqͥe salue fiant. Qđ̃ mͥ uidetur
sibi eẽ.contrariũ. Si enĩ cõpleuit furorẽ suũ. qͦmͦ
sustinuit ne cõplere: Effunde siue effundit suꝑ
paruul d̾m foris. & suꝑ consiliũ iuuenũ simul.
Uir enĩ cũ uxore capietur: senex cũ pleno dierum.
& transibunt domus eoꝵ ad alteros: agri & uxores
pariter. Uel ꝓpħa p̾cipit in spũ uenienti chaldeo ut
effundat furorẽ diĩ suꝑ paruulos: & innoxie qͦq
ñ parcat ȩtati. uł certe narrat quid factũ sit suꝑ
conciliũ iuuenũ simul: qͥ ad pugnandũ arma cor¬
ripuerant. Uir enim: cũ uxore capietur. Dulcissi-

Expanded text:
dominus et dicat: furorem meum conpleui feriendo podominus et dicat: furorem meum conpleui feriendo populum peccatorem, et tamen retinuerit illum et non totum effuderit, ut reliquiae saluae fiant. quod mihi uidetur sibi esse contrarium; si enim conpleuit furorem suum, quomodo sustinuit, ne conpleret? Effunde — siue effudit — super paruulum um foris et super concilium iuuenum simul; x i r enim cum uxore capietur, senex cum pleno dierum et transibunt domus eorum ad alteros, agri et uxores pariter. Uel propheta praecipit in spiritu uenienti Chaldaeo, ut effundat furorem domini super paruulos et innoxiae quoque non parcat aetati, uel certe narrat, quid factum sit super concilium iuuenum simul, qui ad repugnandum arma corripuerant. uir enim cum uxore capietur, dulcissi