comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ illams in pͥmis pabolam salua quam
fortassir ideo despitis qr lucas solaz eã posu ͭ
sen tarrim erecturi seu ad bellũ profecturi
atq añꝙͣ opus aggrediat᷑. sũptus operis
aut niliciã cõxutantis que negligentia q̃
ue p̃cipitatio nõ rogantẽ ea que pacis sũt

Expanded text:
salutem! illam in primis parabolam Salvatoris, quam fortassis ideo despicis quia Lucas solus eam posuit, seu “turrim” erecturi seu ad “bellum” profecturi atque antequam opus aggrediatur, “sumptus” operis aut militiam “computantis”. 29 Que negligentia que ve precipitatio non rogantem ea que pa
Abbreviated transcription (Latin):
unsiarũ que iam uicina sũt ultinã ꝑnici¬
em nupellas uĩe ne qd̾ tibi si saꝑes sũmo¬
oꝑe ꝓuidendũ erat honestissimũ ordine
quẽ professus es supͣ głio sũ augustini no¬
me. et sacras hemitice ite de licias mul¬
torũ ueligiosoꝵ hõm deuotõe hũili fudatũ
tua tirãnica et urbana suꝑbia uł ꝯtutias
uel nifames Eed memor sub rodẽ tecto
Uenerabiles ip̃ius augustim reliquias tetũ
ẽẽ eñq sollicitũ sui ordinis et amantem
fingens tibi semꝑ ymaginariũ ut dicit᷑
testẽ Atq om̃ibus que dix̾is aut gesseris
aut demũ cogitauis int̾esse tm̃ tandẽ ti¬
i mẽas tanto sub teste peccare atq encõ¬
mitte quibꝰ et tuus ille dñs xp̃us offendi᷑.¬

Expanded text:
miseriarum, que iam vicina sunt, ultimamque pernicimiseriarum, que iam vicina sunt, ultimamque perniciem impellas; neve, quod tibi, si saperes, summopere providendum erat, honestissimum ordinem quem professus es, supra gloriosum Augustini nomen et sacras heremitice vite delitias multorum religiosorum hominum devotione humili fundatum, tua tyrannica et urbana superbia vel concutias vel infames; 44 sed memor sub eodem tecto venerabiles ipsius Augustini reliquias tecum esse eumque solicitum sui ordinis et amantem; fingens tibi semper imaginarium, ut dicitur, testem atque omnibus que gesseris aut dixeris aut demum cogitaveris interesse, tandem timeas tanto sub teste peccare atque ea committere quibus et tuus ille dominus ac magi
Abbreviated transcription (Latin):
auge̾ poteus est et dissipata collig̾e et
exanguia refoue̾ dñare s integͣ in urbe
sure id iam qm̃ fieri p̃t nequit. hiis ip̃is ĩ
pruden᷑ et facundia tua intende prospe
ꝓcede/ et q̃n itu uis ciuesq tui uolunt
sũt sorores deducet te mirabilit̾ dext̾a
tua Menento ut gedeon cũ audiss a dño
pax tetũ nr timias. erexit altare dño
et dñice uarcis nomẽ imposunt Moli tn
de tuis bellis qd̾ sup̃mo inte tp̃re iulus ee¬
sar meditatus fert᷑ marti temx lũ extrue
Aluid namq bellicosũ pͥueipem aliud pati¬
sicũ fr̃em decet in fuuẽ si exemplo cesareo
delettaris et dñs nauis ẽẽ ꝙͣ frater et si
nichil monstrosius a scłis auditũ sit si tñ
astra cõsencĩt ymo si uatit᷑ deus estodo¬
minꝰ s clemens ⁊ mitis et amator pacis
ꝙͣ ut alne male ex cauene odiorũ ã ĩi¬
die stimłis pp̃łm tibi subiectũ in extrema

Expanded text:
augere potens est et dissipata colligere et augere potens est et dissipata colligere et exsanguia refovere; dominare, sed integra in urbe, sive, id iam quoniam fieri nequit, his ipsis in prudentia et facundia tua “intende prospere, procede et” quando ita vis civesque volunt tui, sunt sorores, «deducet te mirabiliter dextera tua». Memento ut Gedeon, cum audisset a Domino: «Pax tecum, ne timeas», erexit “altare Domino” et “dominice pacis” nomen imposuit. 42 Noli tu de tuis bellis, quod supremo vite tempore Iulius Cesar meditatus fertur, Marti templum “extruere”; aliud namque bellicosum principem, aliud pacificum fratrem decet. In finem, si exemplo cesareo delectaris et dominus mavis esse quam frater, etsi nichil monstruosius a seculis auditum sit, si tamen astra consentiunt, imo si patitur Deus, esto dominus, sed clemens et mitis et amator pacis,quam ut aliis male, et cave ne odiorum aut invidie stimulis populum tibi subiectum in extrema
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ te fec̾it natura quẽ fortuua ꝙ̃ ꝓfessio
quẽ iute series anteacte intelliges n fallor
Nullũ inter h ͨ ambitõm ac iactantie nͫ
mexte et indigne tyrannndi lotũ esse G ͦ
ciens ista tua dãpnandi cupiditas mardes¬
cit non dico celũ aspice qd quidẽ bñ institu¬
ti et docti hoĩes faciũt dũ temptationibꝰ
purgent᷑ s in teip̃m u̾te oculos ac uicissĩ
calceos zonã amictũq tuũ ꝯtemplare a¬
.criter uidebis nil tibi purpureũ et sub xͦ
famulatũ redolere omia nõ suꝑ hoĩes pͥn¬
cipatũ Ad sũmã si nullus ad hoc seu iur¬
giis seu monitis seu p̃cibus flecti potes
Ut ridiculũ tirãnidis appetitũ exuas at
saltẽ pacis amorẽ indue ne uel a cõsorto
exul hõm bone uolũtatis quibꝰ pace au¬
gelicus p̾co demĩtiat uł in testamẽto quo
xp̃us pacẽ suis legat exheredatus aut
p̃teritus iudeare Cura si sapis ut quod

Expanded text:
quem te fecerit natura, quem fortuna, quem professio, quem te fecerit natura, quem fortuna, quem professio, quem vite series anteacte; intelliges, nisi fallor, nullum inter hec ambitioni ac iactantie, nullum inepte et indigne tyrannidi locum esse. 38 Quotiens ista tua dominandi cupiditas inardescet, non dico celum aspice, quod quidam bene instituti et modesti homines faciunt dum tentationibus perurgentur, sed in te ipsum verte oculos ac vicissim calceos zonam amictumque tuum contemplare acriter: videbis nil tibi purpureum et sub Cristo famulatum redolere omnia, non super homines principatum. 39 Ad summam, si nullis ad hoc seu iurgiis seu monitis seu precibus flecti potes ut ridiculum tyrannidis appetitum exuas, at saltem pacis amorem indue, ne vel a consortio exul “hominum bone voluntatis”, quibus “pacem” angelicus preco denuntiat, vel in testamento quo Cristus pacem suis legat, exheredatus aut preteritus videare. 40 Cura, si sapis, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
stũ ppłm qui tłrm dñm ferre queat bellicꝰ
quoq successibus tuis lator et ip gigan¬
termm illũ exulez triũphis ac uictoriis cla¬
rũ ꝓindentissimi cines tuo freti cõsilio
receꝑunt qui uelut alter altides nõ duo¬
denos tm̃ s mille uos obrat laberes ⁊ he¬
roitis actibꝰ cũcta t̾rarũ mensera ꝯtult¬
et c̾ca nãzam castrũ u̾ maxĩe ferinda i
uis auĩ et ille tuus accerrĩꝰ conatus exarsat
saltẽ semel egit ut debuit fortuna uideto. ĩt
Ut ex artis illius execictã custodĩã et xiam
captiuorũ curã hãs hoc mag̾tudinẽ tuam
decet ne ꝑ inseo ⁊ insolentiã attollat᷑ sed
inter uictos2. tuos quos añ triũpha¬
lem currũ es acturus sumũ et p̃cipuũ sit
in signis clamentia puide ut omittã iocos
et finiã qd̵ incepi oro te amice et obtestor
Ut ad te rensꝰ. examines nõ qͥd nuiet s
qͥd deceat neq quid ẽẽ cupes s quid es

Expanded text:
stum populum qui talem dominum ferre queat! 35 Bellicis stum populum qui talem dominum ferre queat! 35 Bellicis quoque successibus tuis letor et quod giganteum illum exulem, triumphis ac victoriis clarum, providentissimi cives tuo freti consilio receperunt, qui velut alter Alcides non duodenos tantum sed millenos obeat labores et heroycis actibus cunta terrarum monstra  circa Nançani castrum, ubi maxime fervida illa vis animi et ille tuus acerrimus conatus exarserat, saltem semel egit ut debuit fortuna. 36 Videto autem ut et arcis illius exactam custodiam et piam captivorum curam habeas. Hoc magnitudinem tuam decet, ne per insolentiam attollatur, sed inter vinctos tuos, quos ante triumphalem currum es acturus, summum et precipuum sit insigne clementia. 37 Proinde ut omittam iocos et finiam quod incepi, oro te, amice, et obtestor ut ad te reversus examines non quid iuvet sed quid deceat, neque quid esse cuperes, sed quid es;
Abbreviated transcription (Latin):
quoq diu̾sitas młta est Ile enĩ magnuis
pͥncipiis nulla religiose suitutis compede
obstrictꝰ. tu e radice hĩili ueniens et pauꝑ¬
tatez et obediam ꝓfessus qui subesse pauꝑi¬
bus uonisti diuitibꝰ uis pesse Et ut uoti
huiꝰ inquissitu cõpos sis p̃stat tibi non tã
tuus lepos ne huic tibi ualde cõplateas ꝙͣ
tnorũ cunũ mira simplicitas quos ex ore
tuo pr̃dentibꝰ hamis captos eo trahis unde
inͥ crede nõ retrahes Quid hic dicam utinã
tam fidei tus possem ꝙͣ ingemo gͣtulan pro¬
fecto si prĩam amares mr̃em ⁊ alt̾cem tuã
illi potius te ꝙͣ illam tibi subite̾s nũt ut
contriũ uelle dampnãbile sit tũi posse mi¬
rabile est Gande it̾um unus tu e cunctis
t̾ris nc scłis incomitatꝰ nudus pauper ig¬
nobilis nouis ⁊ manditis artibꝰ tiraindẽ
occupasti et q̃ longobardorũ regũ quondã
Regia fu̾at mĩc tui imꝑii sedes est robu¬

Expanded text:
quoque diversitas multa est; ille enim magnis quoque diversitas multa est; ille enim magnis principiis, nulla religiose servitutis compede obstrictus; tu e radice humili veniens et paupertatem et obedientiam professus, qui subesse pauperibus novisti, divitibus vis preesse, et ut voti huius iniquissimi compos sis, prestat tibi non tam tuus lepos — ne hinc tibi valde complaceas — quam tuorum civium mira simplicitas, quos ex ore tuo pendentibus hamis captos, eo trahis unde, michi crede, non retrahes. 34 Quid hic dicam? utinam tam fidei tue possem quam ingenio gratulari! profecto si patriam amares, matrem et altricem tuam, illi potius te quam illam tibi subiceres; nunc ut contrarium velle damnabile, sic tantum posse mirabile est. Gaude iterum; unus tu e cuntis terris ac seculis incomitatus nudus pauper ignobilis novis et inauditis artibus tyrannidem occupasti, et que Longobardorum regum quondam regia fuerat, nunc tui imperii sedes est. Robu
Abbreviated transcription (Latin):
appeas. et uinꝰ lingne fłam głiam tot mor
hanc frmolis et manibꝰ cõrecturis malorũ
p̃ntiũ cãm quero que si ua ess hand dubre
plus sit uanitatis hĩtura ꝙͣ crinĩs Alia
quid̾ et uerior et guior cã est aliꝙͣtoq al¬
tius ꝙͣ ad solam eloꝙ̃cie famã tendis atq
rõnos duces ext̾uosq considera nullũ apᵈ
tłe nũꝙͣ aliquid aggressus ẽ nͥ siceronem
inͥ forsan obitias qui licet ut scuna oĩpotẽti
facundia t̾ruerit atq urbe ꝓpulerit catiliuã
tñ et cõsulatus illũ sins et senatus ac ciiũ
consẜus armabat nec pͥuati ip̃e sibi ĩꝑium
tũ atheniensiũ tyramiũ quẽ licet eloq̃ntissi¬
mũ nõ ignorẽ/ Ille tñ in lingna armatus
et gladio seire sibi pr̃ia coegit unus ex
om̃ibus ꝑicles qui postea locũ eiꝰ arripuit
tibi magna ex ꝑte siłis uidet᷑. Siquidẽ tm̃
mermi facũdia ualuit ꝙͣtũ ille ualuerat ar¬
mata / Ituq florentissimã urbem sumum
grecie decus fando pessudedit Set et hic

Expanded text:
appareas et unius lingue falsam gloriam tot morthanc frivolis et inanibus coniecturis malorum presentium causam quero? que si vera esset, hauddubie plus sit vanitatis habitura quam criminis; alia quidem et verior et gravior causa est; aliquantoque altius quam ad solam eloquentie famam tendis. Atqui romanos duces externosque considera: nullum apud tale unquam aliquid aggressus est? nisi Ciceronem michi forsan obicias, qui licet, ut scimus, omnipotenti facundia terruerit atque urbe propulerit Catilinam, tamen et consulatus illum suus et senatus ac civium consensus armabat, nec privatim ipse sibi imperium tum, Atheniensium tyrannum, quem licet eloquentissimum non ignorem, ille tamen et lingua armatus et gladio, servire sibi patriam coegit. Unus ex omnibus Pericles, qui postea locum eius arripuit, tibi magna ex parte similis videtur; siquidem tantum inermi facundia valuit quantum ille valuerat armata; itaque florentissimam urbem, summum Grecie decus, fando pessumdedit. 33 Sed et hic
Abbreviated transcription (Latin):
penelitus ip̃m remigio tangẽtes int̾ tot
milia missantiũ amitoꝵ ꝑiere hͦ ego nõ
legi non audiui s oculis meis auedint¬
uidi Itaq desine iam tandẽ. et in hͦ sal-¬
tem pauori mes pudor tuus ignostat.
Scio quid adu̾sus hec a doctioribꝰ dispu¬
tet ubiq par ꝑitulum et si in mari
clariꝰ appeat. sit ita. tu cũ ingenue fe¬
ceris. si in tris ortũ in t̾ris mori ꝑmissis.
uix nullum int̾ nos mare est cuius nõ
sepe nau fragus fuerim. cũ tũ int̾ lauda¬
tas publii sũas illa sit imꝓbe neptunũ
grassatorum apud neapolim
necnõ ⁊ iudi tenrẽtissum qui
ibidrm celẽ br̃antur

Expanded text:
pene litus ipsum remigio tangentes, inter tot pene litus ipsum remigio tangentes, inter tot milia miserantium amicorum, periere. Hec ego non legi, non audivi, sed oculis meis vidi. Itaque desine iantandem; et in hoc saltem pavori meo pudor tuus ignoscat. 21 Scio quid adversus hec a doctioribus disputetur: ubique par periculum, etsi in mari clarius appareat. Sit ita; tu tamen ingenue feceris, si in terris ortum in terris mori permiseris. Vix ullum inter nos mare est, cuius non sepe naufragus fuerim; cum tamen inter laudatas Publii sententias illa sit: «Improbe Neptunum grassatorum apud Neapolim necnon et ludi cruentissimi, qui ibidem celebratur
Abbreviated transcription (Latin):
pro rei qualitate pauca semꝑ a sa pien¬
tibus dici solent h̃ unũ in cẽrte p̃stit̾it
Ut te obsenciẽ ne ne unꝙͣ ampliꝰ uitam
uentis ac fluctibꝰ credere iubeas hͦ eñ
est in quo neq tibi neq Romano põtificti
neq pr̃i meo si ad lucem redeat parẽ
uelim Aerem uolutribꝰ mare pistibus
relinquo trenũ am̃al t̾restre iter eligor
Dum pes meus t̾ram calcet nec pharet᷑¬
cũ sarinatã nec ludentem in hespitibus
maurũ adire renuo mitte me quo uis
ne in dos quid excipio Alioquĩ ꝑte ꝯcessa
non decembribus tũi sat̾nalibus s toto
anno lib̾tate utar Guid enĩ oro inͥ am¬
plics suadeas aut quibꝰ me unꝙͣ u̾bis
aggrediaris ut nauigem fmã puppim
doctos nautas elige/ ac hiis utrũq ꝯti¬
gerat/. Cun sole portũ pete noctu antho/¬
ram demitte hostis occursum caue lege
lictoris oram / at .ii. diurnis horis ĩ portu
anchora harenis tenacibꝰ affixa et

Expanded text:
pro rei qualitate pauca semper a sapienpro rei qualitate pauca semper a sapientibus dici solent —, hoc unum michi certe prestiterit, ut te obsecrem ne me unquam amplius vitam ventis ac fluctibus credere iubeas. Hoc enim est in quo neque tibi neque Romano Pontifici neque patri meo, si ad lucem redeat, parere velim. Aerem volucribus, mare piscibus relinquo; terrenum animal, terrestre iter eligo. Dum pes meus terram calcet, nec pharetratum Sarmatam, nec ludentem in hospitibus Maurum adire renuo; mitte me quo vis, ne Indos quidem excipio; alioquin — panon decembribus tantum Saturnalibus, sed toto anno libertate utar. 20 Quid enim, oro, michi amplius suadeas, aut quibus me unquam verbis aggrediaris, ut navigem? ‘Firmam puppim, doctos nautas elige’? At his utrunque contigerat. ‘Cum sole portum pete, noctu anchoram demitte, hostis occursum cave, lege litoris oram’? At hi, diurnis horis, in portu anchora arenis tenacibus affixa, et
Abbreviated transcription (Latin):
dom et ip̃a unici cepat Illi uõ undiq fatis¬
centi carme sup̃mis urgentibꝰ periculis
occurrũt erant em̃ ut auit quadringenti
mĩo turba classi ne dũ nauigio sufficiens
et erant uiribus polentes et qui a morte
liberati niliam guiꝰ formidarent Itaq¬
Dum dr̃nt sensimq mergunt᷑ usq ad
ꝓxime noctis ꝑtem nau fragiũ traxere
cũ uicti desertis armis in suꝑioraenauis
erũperant cum ecce p̃ter spem et celi uul¬
tus serenari et fessi moris ira lentescẽ
cexit ita cunctis ꝑeuntibus pessumi onn
enasere sue qr seruat multos fortuna
nocentes ut lucanus siue quia duo alit̾
uisum est ut uirgiliꝰ ait siue ut intel¬
ligi detit illos inter mortis ꝑicula tutio¬
res quibus uilior uita est bec hesterne
hystorie sũma est que ne frustra digi¬
tot meos auresq tuas detinuerit ꝙͣuis
hũanorũ discriminũ amplã preferat
mat̾iam de quibꝰ multa quidẽ fepe sed

Expanded text:
dem et ipsa vinci ceperat; illi vero undique fatisdem et ipsa vinci ceperat; illi vero undique fatiscenti carine, supremis urgentibus periculis, occurrunt; erant enim, ut aiunt, quadringenti numero, turba classi, nedum navigio, sufficiens; et erant viribus pollentes et qui, a morte liberati, nil iam gravius formidarent eoqdifferunt sesimque merguntur, usque ad proxime noctis partem naufragium traxere; tum victi, desertis armis, in superiora navis eruperant; dum ecce preter spem et celi vultus serenari et fessi maris ira lentescere cepit. Ita, cuntis pereuntibus, pessimi omnium evasere; sive quia servat multos fortuna nocentes, ut Lucanus, sive quia Diis aliter visum est, ut Virgilius ait; sive ut intelligi detur, illos inter mortis pericula tutiores, quibus vilior vita est. 19 Hec hesterne historie summa est, que ne frustra digitos meos auresque tuas detinuerit — quamvis humanorum discriminum amplam preferat materiam, de quibus multa quidem sepe, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Regine uirginis templa festinãt orãtes
ueniã et rebus extremis S iã tanti
pauoris exitũ pauide inisi fallor expec¬
ta egrenos in t̾ris mãsuꝰ in alta na¬
nis nulla par fluctibus iuẽta ne ĩ por¬
tu quidẽ Tres massilieñ longas naues
quas galeas uocat que cipro reduces et
tot maria emerse mane nanigature in
anchoris stabant illacͥmantibꝰ uniu̾sis
nere añt ferre auxiliũ ualente fluctibꝰ
ingi nantarã atq uectoꝵ ne uno quidẽ
faluo uidimꝰ alie quoqz maiores ⁊ oĩs
gu̾is nanes que in portũ uelut in arcẽ
tutissinã ꝯfugerant pari fine ꝯsũpte
sunt una de tam multis sola suꝑfuit oue¬
rata lat̾ibꝰ quibꝰ iustũ suppliciũ u̾mis¬
sum erat ut in expeditõem sicula mit¬
terent᷑ et huic gladio erepti in illos ĩ¬
nide̾nt horum ingens quedã ⁊ fortissiã
et taurinis coriis armata nauis cũ usq
sub octasum solis uim pelagi ꝑtuliss tã¬

Expanded text:
Regine Virginis templa festinant, orantes Regine Virginis templa festinant, orantes veniam rebus extremis. 16 Sed iam tanti pavoris exitum, pavide, nisi fallor, expectas. Egre nos in terris evasimus; in alto, navis nulla par fluctibus inventa, ne in portu quidem. Tres Massiliensium longas naves, quas galeas vocant, que Cypro reduces et tot maria emense, mane navigature in anchoris stabant, illacrimantibus universis, nemine autem ferre auxilium valente, fluctibus mergi, nautarum atque vectorum ne uno quidem salvo, vidimus; alie quoque maiores et omnis generis naves, que in portum velut in arcem tutissimam confugerant, pari fine consumpte sunt. 17 Una de tam multis sola superfuit, onerata latronibus; quibus iustum supplicium remissum erat, ut in expeditionem siculam mitterentur, et huic gladio erepti, in illos inciderent. Horum ingens quedam et fortissima et taurinis coriis armata navis, cum usque sub occasum solis vim pelagi pertulisset, tan
Abbreviated transcription (Latin):
hom aggesta que obiectu laterũ ⁊ ut ait
maro portũ efficit ꝙͣ onũs uicina mari
regio undis obruta/ et ubi planũ siccis
pedibus iter fuat ꝑiculosa naiugatõ ftã
erat mille illic uel es amplius neapoli¬
tam equites uelut ad exeqͥas pr̃ie ꝯuene¬
rant et ego turbe ĩnuxtus iam ꝑcius
tune̾ ceꝑam tanta cũ acie ꝑiturus dum
nouus repenteclamor tollit᷑ locus ixse
in quo stabamꝰ fluctu subter penet᷑nte
domicꝰ ruebat eripuimꝰ nos in editõem
locũ non erat oculos in altũ mitte iratã
Iouis ac neptiũ faciem mortaliũ acies nõ
ferebat Mille int̾ capreas atq ne apolĩ
fluitabant undarũ montes nõ ceruleũ
aut qd̾ in magnis tempestatibꝰ solet
nigrũ s canũ horrifico spuniaꝵ candore
fretũ c̾nebat᷑ Regina int̾im minor nn¬
da pedes et inculta comas et cũea fe-¬
mineũ ingens aguren ꝓpugnata peri¬
culis u̾ecundia regia egrediũturi ⁊ad

Expanded text:
hominum aggesta, que “obiectu laterum”, ut ait hominum aggesta, que “obiectu laterum”, ut ait Maro, “portum efficit”, quam omnis vicina mari regio undis obruta; et ubi planum siccis pedibus iter fuerat, periculosa navigatio facta erat. 14 Mille illic, vel eo amplius, neapolitani equites, velut ad exequias patrie, convenerant; et ego turbe immixtus, iam parcius timere ceperam, tanta cum acie periturus, dum novus repente clamor tollitur. Locus ipse in quo stabamus, fluctu subter penetrante domitus, ruebat; eripuimus nos in editiorem locum. 15 Non erat oculos in altum mittere; iratam Iovis ac Neptuni faciem mortalis acies non ferebat. Mille inter Capreas atque Neapolim fluitabant undarum montes; non ceruleum, aut, quod in magnis tempestatibus solet, nigrum, sed canum horrifico spumarum candore fretum cernebatur. Regina interim iunior, nuda pedes et inculta comas, et cum ea femineum ingens agmen, expugnata periculis verecundia, regia egrediuntur; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
dubia licet nocti smulluna dies esset et
om̃is repente clamor hom suꝑiore urbis
ꝑte siluiss s delito e regione mag̾
magisq crebrescẽt neq ꝑcunctando qs
reiez apparet desꝑatione ut fit in auda¬
tiam uersa equos ascendimꝰ et ad portũ
nante rem sine exemplo assunt in ip̃o
portus medis fedum ac triste naufgiũ.
sparsos equore miseros et uicinã t̾ra
manibꝰ prende molientes undus saxis
impegerat ⁊ ceu totidem tenera oua de¬
sieractotũ elesis ad huc palpitantibus
restũ cadau̾i̾bus litus erat huit terebrũ
Ilic p̾cordia fluebant hec int̾ tantꝰ uiro¬
rum strepitus, tantan muliex eiulatio
Ut maris celiq fragore uintent accede¬
bat edum ruina quarũ multas funditꝰ
Uiolentior fluctus euertit cui nullus de i
lunes nulla uel huãne manꝰ reuentia
uel nat᷑a statutos fines et lutora ꝯ sueta tͣn¬
scenderat ⁊ tam moles illa ñgens studio

Expanded text:
dubia, licet nocti simillima, dies esset, et dubia, licet nocti simillima, dies esset, et omnis repente clamor hominum superiore urbis parte siluisset, sed de litorea regione magis magisque crebresceret, neque percontando quid rei esset appareret, desperatione, ut fit, in audaciam versa, equos ascendimus et ad portum naute rem sine exemplo asserunt. In ipso portus medio, fedum ac triste naufragium; sparsos equore miseros et vicinam terram manibus prehendere molientes, unda saxis impegerat et, ceu totidem tenera ova, disiecerat. Totum elisis et adhuc palpitantibus refertum cadaveribus litus erat; huic cerebrum, illi precordia fluebant. Hec inter, tantus virorum strepitus tantaque mulierum eiulatio, ut maris celique fragorem vincerent. 13 Accedebat edium ruina, quarum multas funditus violentior fluctus evertit; cui nullus, die illo, limes, nulla vel humane manus reverentia vel nature: statutos fines et litora consueta transcenderat; et tam moles illa ingens studio
Abbreviated transcription (Latin):
in edibus habitamus et sc̃issimꝰ eorũ pͥor
quẽ honoris causa nom̃o dauit qui ex
more ad noct᷑nas xp̃i laudes surgebant
repentino malo t̾riti crucibusq ac scõꝵ
reliquiis armati et alta uoce dei mĩaz
implorantes thalamũ ubi ego erãt pͥla¬
tis fautibus irrũpunt. Renixi tãtisꝑ om̃is
inde ad ecc̃iam ꝑgimꝰ ibiq effusi multis
cum gemitibus ꝑnoctans cũ iam ad fu¬
turã fine et rnitura circũ omĩa crede̾mꝰ.
uerũ sistas ueri tũ fidem transcendet or̃o.
quis imber qui uenti que fulmina quis
celi fragor quis t̾rarũ tremor qͥs nugi¬
tus pelagi qͥs hõm ululatus Cũ i hoc
statu qͣi magitis cantaminibꝰ gemĩato
noctis spacio ad autorã iux tãndẽ uenis¬
semo et dei uicinitas mag ꝯiectura ami
ꝙͣ lucis indicio apperet amicti sacerdotes
satͣ altaribus instaurarent. et nos celum
nondũ intueri ausi ĩmuda ⁊ mida circũ

Expanded text:
in edibus habitamus, et sanctissimus eorum prior, in edibus habitamus, et sanctissimus eorum prior, quem honoris causa nomino, David, qui ex more ad nocturnas Cristi laudes surgebant, repentino malo territi crucibusque ac sanctorum reliquiis armati et alta voce Dei misericordiam implorantes, thalamum ubi ego eram, prelatis facibus irrumpunt. 9 Revixi tantisper. Omnes inde ad ecclesiam pergimus, ibique affusi multis cum gemitibus pernoctamus, cum iamiam adfuturum finem et ruitura circum omnia crederemus. verum sistat, veri tamen fidem transcendet oratio. Quis imber, qui venti, que fulmina, quis celi fragor, quis terrarum tremor, quis mugitus pelagi, quis hominum ululatus! Cum in hoc statu, quasi magicis cantaminibus geminato noctis spatio, ad auroram vix tandem venissemus, et diei vicinitas magis coniectura animi quam lucis inditio appareret, amicti sacerdotes sacra altaribus instaurant, et nos, celum nondum intueri ausi, in uda et nuda circum
Abbreviated transcription (Latin):
Trepidula femĩarum turba ꝑiculi pocrꝰ
ip pudoris menior ꝑ uicos plateasq
disturrẽ atq ad ubera p̃ssis infantibꝰ
supplex ⁊ lacͥmosa temploꝵ iuñbꝰ obsi¬
uesꝑa domũ redii Colite quid t̾nquillius
celum erat q̃ fidutia qui mecũ sunt mã
cumberet / erat aũt nisi fallor septima
institi igi᷑ ad occasũ spectantibꝰ fenests
donec eam obuoluta iniubꝰ ⁊ mesta fa¬
ne aute mediũ noctis ꝓximꝰ mons ab¬
scondit lum demũ et ego lectulũ meũ
uilatũ soporem excepturꝰ ingredior
uix dum totus obdormieram cũ repente
horribili fragore non tnñ fenestre sed¬
murus ip̃e saxea textudine ab nus soli¬
Dus fundamẽtis impulsis treuut ⁊ noc¬
turna luna sopeto in uigilare solita ex¬
tingunt᷑ excutim᷑ stratis et in locũ sc̃m
uicine metꝰ mortis ingredit. Ece aũt
ficio dire lucis ostenso trepidis muitẽ
nos uocibꝰ cohortam᷑. religiosi uiri qͦrũ

Expanded text:
trepidula feminarum turba, periculi potius trepidula feminarum turba, periculi potius quam pudoris memor, per vicos plateasque discurrere atque, ad ubera pressis infantimosa templorum liminibus obvevespera domum redii. Solito quidem tranquillius celum erat: qua fiducia qui mecum sunt, matcumberet; erat autem, nisi fallor, septima. Institi igitur ad occasum spectantibus fenestris, donec eam obvolutam nimbis et mesta facie, ante medium noctis, proximus mons abscondit; tum demum et ego lectulum meum, dilatum soporem excepturus, ingredior. 7 Vixdum totus obdormieram, cum repente horribili fragore non tantum fenestre, sedmurus ipse saxea testudine solidus ab imis fundamentis impulsus tremit, et nocturnum lumen, sopito michi vigilare solitum, extinguitur. Excutimur stratis, et in locum somni vicine metus mortis ingreditur. 8 Eccficio dire lucis ostensos trepidis invicem nos vocibus cohortamur, religiosi viri, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
concitatis uisũ ẽe p̃uen̾at qd̾ mirꝰ dictũ
in stantis mali fama religioso quod ep̃s
astrorũq studioso e uiciua quadã ĩsula
aliqͦt añ diebus ꝑiculũ mĩciante sed ut
fere ninꝙͣ ꝯiecturis ad u ͫ penetrant
nõ maritimũ ẜ t̾restrem motũ p̃dix̾at
adeo miris cuncta t̾roribꝰ impleuerat᷑
ut magna ꝑs ppłi pccõrum penitentie ⁊
sub mortẽ mittendo uite statiu intenta
om̃e aliud negotii genꝰ abicet multis
ꝯtra uanos motus irridentibꝰ/ eoqz ma¬
gis ꝙ ꝑ eos dies non ꝑuis quibusdã tem¬
pestatibꝰ in die erratũ et tota uaticimi
fides assumpta uidebat᷑. Ego nec spei
et fere hoc in rebus est ut segniꝰ spata
ꝙ formidata ꝓueniant et multas eo tẽ¬
pore celi minas audierã ac uiderã que
gelidis in regionibꝰ hĩtare solito more
instar hiemali frigore in metũ ac pecie
in religionem u̾terent, Quid plura
nox aderat quã lux suspecta sequebat:

Expanded text:
concitatius visum esse. Prevenerat quidem, mirum dictu, concitatius visum esse. Prevenerat quidem, mirum dictu, instantis mali fama, religioso quodam epyscopo astrorumque curioso e vicina quadam insula aliquot ante diebus periculum nuntiante; sed, ut fere nunquam coniecturis ad verum penetrant, non maritimum sed terrestrem motum predixerat, adeo miris cunta terroribus impleverat, ut magna pars populi, peccatorum penitentie et sub mortem mutando vite statui intenta, omne aliud negotii genus abiceret, multis contra vanos metus irridentibus, eoque magis quod, per eos dies non parvis quibusdam tempestatibus, in die erratum et tota vaticinii fides absumpta videbatur. Ego nec spei et fere hoc in rebus est, ut segnius sperata quam formidata proveniant; et multas eo tempore celi minas audieram ac videram, que, gelidis in regionibus habitare solito, monstri instar hiemali frigore, in metum ac pene in religionem verterant. 5 Quid plura? nox aderat, quam lux suspecta sequebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
Isignẽ tempestatem describens sa¬
tirico ut multa paucis clauderet poe¬
ticã tempestatẽ surrexisse ait qͥd
enĩ bremꝰ quid exp̃ssus nichil iratum
celum aut pelagus pt qd non equet u̾¬
bis ac suꝑet poetaꝵ stilus et ne mani¬
festa in r̃e suꝑuacius utar homeritã teni¬
pestatem nosti et allisũ scopulo ducẽ atq
omnẽ calpharei montis insultũ. quem
mtati nr̃i poete quarũ montes ad syde¬
ra sustulerũt nichil sane uel piugi elo¬
pleuerit/ impleuĩt ymo ꝓcul excesserit
singłare quoddã et om̃ibꝰ scłis mauditũ
ma᷑ Itaq homerus grayam Coliam
maro lucunꝰ epyresen alias tẽpestates
canant michi si amꝙ uacuũ tempa erit
neapolitana tempestas carns matiam
hũnde tribuet tanꝙͣ nõ neapolitana tantũ
pestas ut oppinant᷑ fuit in neapoli
est qr me neapolim gͣues moras agentẽ
stias et festinatõem nũcy loqui datũ hoc
tibi ꝑsuade nichil unꝙͣ hocribilius inicħ

Expanded text:
signem tempestatem describens Satyricus, ut multa paucis concluderet, “poeticam tempestatem surrexisse” ait. Quid enim brevius, quid expressius? Nichil iratum celum aut pelagus potest quod non equet verbis ac superet poetarum stilus; et, ne manifesta in re supervacuis utar, homericam tempestatem nosti et allisum scopulo ducem atque omnem Capharei montis insultum; quem imitati, nostri poete “aquarum montes ad sidera sustulerunt”. 2 Nichil sane vel pingi eloa dies impleverit, imo procul excesserit; singulare quoddam et omnibus seculis inauditum malum. Itaque Homerus graiam, eoliam Maro, Lucanus epyrensem, alii alias tempestates canant; michi, si unquam vacuum tempus erit, neapolitana tempestas carminis materiam abunde tribuet; quanquam non neapolitana tantum,pestas, ut opinantur, fuerit; michi neapolitana est, quia me Neapoli graves moras agentem stias et festinationem nuntii loqui datum, hoc tibi persuade, nichil unquam horribilius, nichil
Abbreviated transcription (Latin):
reati cognomen refres qd gansuro tibi ueꝰ¬
cunde nũciatum uelins hodierno die qd t̾ ad
gandio queq significo ductu ⁊ auspiciis ami¬
corũ tuorũ de corigia paruiã unde ut stis
acerbant᷑ ingressus sũ hoc eodem die sibupi
restitutã urbem pulso huic p̃sidio tirãnoꝵ
in quã repente mutata rerũ atq incredi¬
bili gandio libate plebis pax libertas et
infantia rediere luic ergo p̃cibus eorum
uictus quibꝰ ueniã tuã accessurãt ip̃i sꝑant
et ego non dubito estatẽ agere in am̃i in¬
iuxi Iurant enĩ se pñtia mea ad modum
egere qd̾ indulgentie non nccitatis ẽẽ c̾tum
est cui enũ nsui in hoc statu rerũ si non
ego uibanis screpitibus s silu estribus
silenciis de lector non legum aut armorã
curis s solitudini et ocio natus sum Ĩ psi
quidẽ noti mei conscii nrram michi qetem
pollicẽtun Cum fragor hie et ardor leticie
gestrentis assiduitate tepuerit quidꝙ erit

Expanded text:
reati cognomen referens, quod gavisuro tibi verreati cognomen referens, quod gavisuro tibi verecunde nuntiatum velim, hodierno die, quod tibi ad gaudium quoque significo, ductu et auspiciis amicorum tuorum de Corrigia, Parmam — unde, ut scis, arcebamur — ingressus sum, hoc eodem die sibi ipsi restitutam urbem, pulso hinc presidio tyrannorum; in quam, repente mutata rerum facie atque incredibili gaudio liberate plebis, pax libertas et iustitia rediere. 2 Hic ergo precibus eorum victus, quibus veniam tuam accessuram ipsi sperant et ego non dubito, estatem agere in animum induxi; iurant enim se presentia mea admodum egere; quod indulgentie, non necessitatis esse certum est. Cui enim usui in hoc statu rerum sim? Non ego urbanis strepitibus sed silvestribus silentiis delector; non legum aut armorum curis sed solitudini et otio natus sum. 3 Ipsi quidem, voti mei conscii, miram michi quietem pollicentur, cum fragor hic et ardor letitie gestientis assiduitate tepuerit. Quicquid erit,
Abbreviated transcription (Latin):
res aniꝰ euĩ assidue mecũ est defuit mag¬
nanimꝰ Ioħes ꝙ̃ a rege tͥnsmissũ et niro
studis festinantẽ p̃ter ananã excepere
mimitorũ insidie quas eũ euasisse gandeo
licz expectatus in tp̃re non adess/ Cetera
supͣ sup᷑ spem et supͣ fidẽ successisse nomis
ac ut recenti exꝑimento cognoscem ꝙͣ
suꝑ lectis mucta suat tristia ux menia
urbis egressi. Ego cũ illis qui me tra et
pelago secuti fuerant in lat̾me armatas
manus incidumꝰ e quibus ut liberati et
Romã redire ꝯpulsi fuimꝰ qͣntusq ibi ob
hant cam ppłi motus et ut die postero cer¬
tiori armatorũ fulti p̃sidio discessimꝰ at
cet̾os me casus si explicare temptauers
longa erit hystoria Cuncta igit ex latore
p̃sentiũ cognosces/ uale pisis .℥. el maias.
¶Ad Iohrm de coliyna tardinalez de
libatione ciuitatis parme
Ora rediens diucus exoptate lau¬
ree mer compos et uelut uictor lau¬

Expanded text:
res; animus enim assidue mecum est. Defuit magres; animus enim assidue mecum est. Defuit magnanimus Iohannes, quem a rege transmissum et miro studio festinantem, preter Ananiam excepere Hernicorum insidie, quas eum evasisse gaudeo, licet expectatus in tempore non adesset. Cetera supra spem et supra fidem successisse noveris. 3 At ut recenti experimento cognoscerem quam semper letis iuncta sunt tristia, vix menia Urbis egressi, ego cum his qui me terra et pelago secuti erant, in latronum armatas manus incidimus; e quibus ut liberati et Romam redire compulsi fuimus quantusque ibi ob hanc causam populi motus, et ut die postero certiori armatorum fulti presidio discessimus ac ceteros vie casus si explicare tentavero, longa erit historia. Cunta igitur ex latore presentium cognosces. Vale. Pisis, II Kal. Maias. 9 Ad Iohannem de Columna cardinalem, de liberatione civitatis Parme. 1 Roma rediens, diutius exoptate lauree mee compos et velut victor lau
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna neq hic ut dixi substitiss regia
Dignatio si aut remotior senectus a rõi
ꝓpinquior fuiss umi his marestatis tue nũ¬
cius qui pro te omĩbꝰ int̾fuit qd̾ nobis uel
Rome ul inde digressis sen gaudii fer ꝑiculi
int̾missione meminero testor deum nõ tam
aule regie splendore captus ꝙ iugenii ali¬
as quidẽ ꝙͣ que sꝑari a regibꝰ solent ex te
diuicias expecto põcor aũt ut annos ui te
tue progẽt ⁊ demũ ab hoc solio te mortali
ad et̾nũ tͥnsferat is apud quẽ fons inte est
Rex regũ ⁊ dñs dñantiũ pisis. ⁊.ll maras
secretariũ regiũ de eadem laurea
Dibus aprilis iuno etatis huis ultime
Rono magna ppłi freꝙ̃tia et ingenti
guillarie comes ac senator p̃lati uir nge¬
mi regio iudicio ꝓbatũ laureis frondibus
infignũt manus regia defuit s non ant¬
toritas orec marestas illa nõ mithi solis
om̃ibꝰ pñs fui Defuerũt oculi tui atii nũ¬

Expanded text:
fortuna; neque hic, ut dixi, substitisset regia fortuna; neque hic, ut dixi, substitisset regia dignatio, si aut remotior senectus aut Roma propinquior fuisset. Verum hic maiestatis tue nuntius, qui pro te omnibus interfuit, quid nobis vel Rome vel inde digressis seu gaudii seu periculi intermissione meminero; testor Deum, non tam aule regie splendore captus quam ingenii. Alias quidem quam que sperari a regibus solent, ex te divitias expecto. Precor autem ut annos vite tue proroget et te demum ab hoc solio mortali ad eternum transferat, Is apud quem fons vite est, rex regum et dominus dominantium. Pisis, II Kal. Maias. secretarium regium, de eadem laurea. 1 Idibus Aprilis, anno etatis huius ultime agna populi frequentia et ingenti guillarie, comes ac senator, prealti vir ingenii, regio iudicio probatum laureis frondibus insignivit. 2 Manus regia defuit, sed non autoritas nec maiestas; illa non michi soli sed omnibus presens fuit. Defuerunt oculi tui atque au
Abbreviated transcription (Latin):
pancierũt s nlli euitam᷑ sꝑemꝰ dabit᷑
forsan ad ista ꝑtingẽ Maro ip̃e ait possũt
q̃ posse uident᷑᷑ ⁊ nos iun posse crede poteri¬
plantus ecce suã deflet etatẽ Enmii forte
seu Renii mortẽ dolens ip̃oꝵ qͦ maronis
aut flacti etas nõ equa tantis ingeniis
rum oꝑum deflorator carpit᷑ alt̾i uicio dat᷑
ex te didici Illud eiusdẽ pͥncipis altius in¬
sedit qd̾ tͣnquillus ait seculi sui omibꝰ mo¬
dis fouit et tu omũbus modis seculi tui
foues ingema eisq huãnitate ⁊ clemẽtia
tua foues exꝑtis loquor quod sequit᷑ quo
recitantes ⁊ benigne ⁊ pacrent̾ audis n ͭ
dñ carmĩa ⁊ historias sz et or̃ones ⁊ dya¬
logos cõponĩ tũ aliquid de te uͥ et seris ⁊
a p̃stantissimis offendĩs in hỹs om̃ibꝰ au¬
gustum nuitatus adu̾satũs aũt illos qui
facultate am̃ cum multi sepe tũ ego ñuꝑ
ornatus sum singulati quadã ⁊ sñ meritis

Expanded text:
pauci erunt, sed nulli. Enitamur, speremus, dabitur pauci erunt, sed nulli. Enitamur, speremus, dabitur forsan ad ista pertingere; Maro ipse ait: possunt quia posse videntur; et nos, michi crede, poteriim putas? Plautus ecce suam deflet etatem, Ennii forte seu Nevii mortem dolens; ipsorum quoque Maronis ac Flacci etas non equa tantis ingeniis rum operum deflorator carpitur; alteri vitio datur, ex te didici, illud eiusdem principis altius insedit, quod Tranquillus aitdis fovit». Et tu modis omnibus seculi tui foves ingenia eisque humanitate et clementia tua faves. Expertus loquor quod sequitur quoque: «Recitantes et benigne et patienter audis, nec tantum carmina et historias sed et orationes et dyalogos; componi tamen aliquid de te, nisi et serio et a prestantissimis, offenderis»; in his omnibus Augustum imitatus, aversatus autem illos qui facilitate animi, cum multi sepe, tum ego nuper ornatus sum, singulari quadam et sine meritis
Abbreviated transcription (Latin):
hõmi maronez ⁊ flaccũ sepultos ẽẽ nequaꝙͣ
mõ de hiis magnificꝰ u̾ba iactari excel¬
lentes olim uiros ꝑiisse tollabiles iꝑ et
Ut fit in mio fecem substitisse Quid dicãt
et qͥd cogitant noui neq passim obluctor.
uidet᷑. eiũ mͥ unũ plancti dictũ nõ tam illi
etati que uix eius rei gustũ ceꝑat ꝯueire
ꝙͣ huis nr̃e. ea inquit tempestate flos poe¬
carũ fuit qui huic abierant in hẽm locum
ut intitũ sc̃ĩarum defleant qͣs extuictas
et sepultas cupĩit s ut coetaneos suos
quos mutari neq̃unt desꝑatõe detreant
Sane illos desꝑatio sua retͣhat nos ĩpellat
et unde illis frenũ ac uinicula nõb ĩpetus
ac scimuli accessunt, ut ftudeamꝰ fieri qͣlez
illi nullũ opm̃ant᷑ in si quẽ antiquitus
illustranit Rari sũt fateor panti sunt Ez
aliqui sunt ꝙ aũt uetat ex pautis fieri
si oñis raritas ip̃a t̾ruerit breui quidẽ nõ

Expanded text:
hominum: ‘Maronem et Flaccum sepultos esse; nequicquam hominum: ‘Maronem et Flaccum sepultos esse; nequicquam modo de his magnifica verba iactari; excellentes olim viros periisse; tolerabiles nuper; et, ut fit, in imo fecem substitisse’. 7 Quid dicant et quid cogitent, novi; neque passim obluctor; videtur enim michi unum Plauti dictum non tam illi etati, que vix eius rei gustum ceperat, convenire quam huic nostre: ea inquit tempestate flos poetarum fuit Qui hinc abierunt in comunem locum. ut interitum scientiarum defleant, quas extinctas ac sepultas cupiunt, sed ut coetaneos suos, quos imitari nequeunt, desperatione deterreant. 8 Sane illos desperatio sua retrahat, nos impellat, et unde illis frenum ac vincula, nobis impetus ac stimuli accesserint, ut studeamus fieri qualem illi nullum opinantur, nisi quem antiquitas illustravit. Rari sunt, fateor, pauci sunt, sed aliqui sunt; quid autem vetat ex paucis fieri? si omnes raritas ipsa terruerit, brevi quidem non
Abbreviated transcription (Latin):
ultimũ nõ ingloriũ reor ego quid nõ infici¬
or tanto impar oueri fuerã nͥ michi fauor
tuus nires atq am̃os addidiss atq ut
diem festũ oruare serenissime frontis tue
pñtia potuisses quod ꝓfecto ut ip̃e dicere
solebas nisi etas nõ siueret nequaꝙͣ ma¬
iestas regia ueniss s ensi quidẽ multis in¬
diciis augusti cesaris quosdã mores tibr ad¬
modũ ꝓbam atq illã in p̾mis ꝙ flacto libꝰ¬
tino hom̃i et q̃ prius aduersarũ ꝑtiũ fuisse
tam nõ placatũ mõ s beniuolũ familiarẽ¬
q se p̃buit et maronis sui ingemo delecta¬
tis pleberã orignnẽ non despexit p̃clare.
Quid enĩ minꝰ regiũ ꝙͣ in hñs quos aut
uirtus aut ingeniũ ꝯmendat dũ ⁊ uera no¬
bilitas non desit et nobilitare ip̃e possis suf¬
fragia aduẽticie nobilitatis exquirẽ. nec
sum nescius quid aduersus hoc litrãtores¬
nr̃i tpris rñdeant suꝑbam ⁊ segne genus

Expanded text:
ultimum non inglorium reor. Ego quidem, non inficiultimum non inglorium reor. Ego quidem, non inficior, tanto impar honeri fueram, nisi michi favor tuus vires atque animos addidisset. Atque utinam diem festum ornare serenissime frontis tue presentia potuisses, quod profecto, ut ipse dicere solebas, nisi etas non sineret, nequaquam maiestas regia vetuisset. 5 Sensi quidem multis indiciis Augusti Cesaris quosdam mores tibi admodum probari, atque illum in primis quod Flacco, libertino homini et qui prius adversarum partium fuisset, tam non placatum modo sed benivolum familiaremque se prebuit, et Maronis sui ingenio delectatus plebeiam originem non despexit. Preclare; quid enim minus regium quam in his quos aut virtus aut ingenium commendat, dum et vera nobilitas non desit et nobilitare ipse possis, suffragia adventitie nobilitatis exquirere? 6 Nec sum nescius quid adversus hoc literatoresoris respondeant, superbum et segne genus
Abbreviated transcription (Latin):
Wantũ tibi lib̾aliũ ⁊ honestarum
artiũ studia deberent regum decꝰ
i te quoq regem industria fecisti ali¬
qͣnto nnsi fallor ꝙͣ tp̃ralis regui dyade ͭe
clariorez olim mundo notũ erat nouo imꝑ
bũficio deẜtas pyerides obligasti quibꝰ
hoc meũ ꝙtulũcumq est ingemũ solẽpuitꝰ
ꝯsecͣsti Ad hec et urbem romã ⁊ ab soletũ
dixit qui spiã s ꝓfecto nouitate ꝯspicua
et ppłi r plausu ac iocunditate ꝑcelebs
lauree morem nõ int̾missum mõ tot scłis
s ibai iam prorsus obliuioni tradit᷑ aliis
multũ diu̾sis curis ac studiis in re pub ͭͣ
iugentibꝰ nr̃a etate renonatũ teduce
ab hoc ꝓposito nisi ꝯsuetudo longior ⁊ semꝑ
suspecta rerũ nouitas ac̾bat ea deiiceps
postꝙͣ in mes capite ꝑiculũ fecere breui cõ¬
secutura et rõnas lauros certantibꝰ stu¬
Diis deçerptura ꝯfido Muid enĩ metuat is¬
berto Auspice cunctantis aui sigͣ auellere
iuuabit in hac acie pͥmũ esse in qua ẽẽ uł

Expanded text:
antum tibi liberalium et honestarum artium studia deberent, regum decus, quarum te quoque regem industria fecisti aliquanto, nisi fallor, quam temporalis regni dyademate clariorem, olim mundo notum erat. Novo nuper beneficio desertas Pyerides obligasti, quibus hoc meum quantulumcunque est ingenium solemniter consecrasti; ad hec et urbem Romam et obsoletum dixerit quispiam; sed profecto novitate conspicua et Populi Romani plausu ac iocunditate percelebris; lauree morem non intermissum modo tot seculis, sed ibi iam prorsus oblivioni traditum, aliis multum diversis curis ac studiis in republica vigentibus, nostra etate renovatum te duce,ab hoc proposito nisi desuetudo longior et semper suspecta rerum novitas arcebat; ea deinceps, postquam in meo capite periculum fecere, brevi consecutura et romanas lauros certantibus studiis decerptura, confido. 4 Quis enim metuat, Roberto auspice, cuntantis animi signa convellere? Iuvabit in hac acie primum esse, in qua esse vel
Abbreviated transcription (Latin):
En quid hos est qͥd andio/ o spes mor¬
taliũ fallax o cure suꝑuacue o labi¬
lis status nichel boui triquillũ nichil sta¬
bile nichil tutũ huic fortune uis huc
mortis insidie. huic fugatis ñdi blandi¬
cie undiq circũuallam misrri et int̾ tot
laq̃os spondeᷤ nob̃ iocundũ aliqͥd audemꝰ.

Expanded text:
 quid hoc est? quid audio? O spes mortalium fallax, o cure supervacue, o labilis status! nichil homini tranquillum, nichil stabile, nichil tutum; hinc fortune vis, hinc mortis insidie, hinc fugacis mundi blanditie: undique circumvallamur miseri. Et inter tot laqueos spondere nobis iocundum
Abbreviated transcription (Latin):
to Sed ecce nũt exꝑior qd apud statiũ
legi dulce loqui missis/ porofecto sic ẽ. ꝙͣ
multa eiũ non senciẽs impetu magꝭ ꝙͣ
ami iudicio dolent᷑ effudi nec loq̃do san¬
or sed acceudor nec desine̾ quidẽ scio albrũ¬
pam igitur.
Ad Ioħem de co lumpna cardinalez
consolatoria super fratrũ ac nepo

Expanded text:
25 Sed ecce nunc experior quod apud Statium 25 Sed ecce nunc experior quod apud Statium legi: Dulce loqui miseris. Profecto sic est; quam multa enim non sentiens, impetu magis quam animi iudicio dolenter effudi! nec loquendo satior sed accendor, nec desinere quidem scio: abrumpam igitur. 13 Ad Iohannem de Columna cardinalem, consolatoria super fratrum ac nepo
Abbreviated transcription (Latin):
ueni licet fesso cũ iam cũrarã ꝯtigit itali¬
ei saltem requies sepulcri, leus solamen st
mltis iam uiris illustribus optatũ. Te mͥ
mirũ hactenꝰ ut cupide uidem ip̃e t̾rarũ
situs amenitasq ũstabant deinceps ca
dulcedine młto libentiꝰ uidebo Si enim
amãtissĩe olim suigi pompen sui mors ⁊
truncũ impie cadauer arenas niliacas cõ¬
mendabat usq adeo ut inde nollet auelli
cur nõ ego dilecti mei ppetuã sedẽ litus
italicũ amabo Salne tellus egregia fra¬
t̾narũ reliquiarũ custos fidelissima. tu
me largiis flere, tu parcis sprrars docu¬
sti Tu auñt añ tempus rapte inͥ frater
qui hec me in lamenta p̃cipitas et̾ñ ua¬
le Ego quidẽ ex te gandiũ ac solamen
qd̾ in hiis quib ꝯ assidue morime᷑ tris ex¬
pectabam/ abi neqz gauda neq solaci lo¬
cus est młto cercio prestante deo multoq
cumulaciꝰ deniceps in t̾ra uiuenciũ expec

Expanded text:
eni licet, fesso tamen iam curarum, contigit italieni licet, fesso tamen iam curarum, contigit italici saltem requies sepulcri; leve solamen, sed multis iam viris illustribus optatum. 23 Te nimirum hactenus ut cupide viderem, ipse terrarum situs amenitasque prestabant; deinceps cardulcedine multo libentius videbo. Si enim amantissime olim coniugi, Pompeii sui mors et truncum impie cadaver arenas niliacas commendabat, usque adeo ut inde nollet avelli, cur non ego dilecti mei perpetuam sedem, litus italicum, amabo? Salve, tellus egregia, fraternarum reliquiarum custos fidelissima, tu me largius flere, tu parcius sperare docuisti. 24 Tu autem, ante tempus erepte michi frater, qui hec me in lamenta precipitas, eternum vale; ego quidem ex te gaudium ac solamen, quod in his quibus assidue morimur terris expectabam, ubi neque gaudii neque solatii locus est, multo certius, prestante Deo, multoque cumulatius deinceps in terra viventium expecto.
Abbreviated transcription (Latin):
Refrigeret᷑ ethiopia uacuet: serprutibꝰ
suis affriea ligribus hirtama quid qͦd
nebule In te latices funesti ⁊ melem̃tes
aure In te frigora estusqz desriãt De¬
inq cũ sũma hũan gn̾i̾s salute tu sola de¬
pras tu locis mortis tu formidis ac
ferarũ regio tu luctꝰ ac missie donus
esto te ꝑegrinus te mercator postremo¬
te ciues tui fugiant, te uiator pallidus
e sumis monciũ despiciat iugis te nau¬
ta trepidus ex alto ꝓspectet ⁊ infamẽ
scopulum declinans op enꝰ uelox remis
loquor aut ubi sũ mortalia mortalis
tam gͣuiter flro et insontẽ t̾ram q̃ sũ
iis recepit exetror incertus ubi nam
ipe moriturus atq hũt puluem tre
redditurus sim i̾taq̃z iam suꝑ lamentis
uiros decet Tibi uo ciuitas pulc̾rima
q̃ depositũ meũ suas ad me tandẽ reuꝰ¬
sus gr̃am hẽo ꝙ in t̾ra forsan barbarica
iaciturũ ip̃a ꝯ̃plecteris uite quidẽ breui¬
tas fatalis fu̾it tuũ est ꝙ amito meo iu-¬

Expanded text:
refrigeretur Ethiopia, vacuetur serpentibus refrigeretur Ethiopia, vacuetur serpentibus suis Africa, tigribus Hyrcania, quicquid nebule, in te latices funesti et inclementes aure, in te frigora estusque deseviant; denique cum summa humani generis salute tu sola depereas; tu locus mortis, tu formidinis ac terrorum regio, tu luctus et miserie domus esto. Te peregrinus, te mercator, te denique cives tui fugiant, te viator pallidus e summis Alpium despiciat iugis, te nauta trepidus ex alto prospectet et infamem scopulum declinans, opem remorum velis loquor? aut ubi sum? mortalia mortalis tam graviter fleo, et insontem terram, que suum ius recepit, execror, incertus ubinam ipse moriturus atque hanc terram terre redditurus sim. Itaque iam, frater, lamentis viros decet. 22 Tibi vero, civitas pulcerrima, que depositum meum servas, ad me tandem reversus, gratiam habeo quod in terra forsan barbarica iaciturum ipsa complecteris. Vite quidem brevitas fatalis fuerit; tuum est quod amico meo, iuv