comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rupe munitam consꝑicit. & idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam
inaniter qͣm ab imo reluctantes deridet ac desꝑicit. Nnile fit: ut eum host
sui sua impugnatione non tam uexent. qͣm triumphandi assidue mat̾iam
ministrent. Hinc est ud̃ spretis sus impuigna torib mundanis uidelicet
aduersitatib. in fratris sui persecutores. carnales scilicet delectationes
totus effert᷑. et eos magna animaduersione persequit᷑. Tantꝰ autẽ terror
impugnatores Gad subito inuadit. cumei se aser in prelii sui certamine
adiungit. ut omnes absq mora infugam se conuertant. cum nͨ ad horam
quidem uicissim sibi fratrib auxilium ferentib resistere audeant. ueri
utiq anime hostes: carnales sunt delectationes.S quis queso locus praue
delectatõni inter tormenta relinquit᷑. que iste noster aser. proꝑter deum ñ
solum patienter ferre. s etiam arcdenter appetere comꝑrobat᷑: O qͣm recte

Expanded text:
rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis suis impugnatoribus mundanis videlicet adversitatibus, in fratris sui persecutores carnales scilicet delectationes totus effertur, et eos magna animadversione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito invadit, cum ei se Aser in praelii sui certamine adjungit, ut omnes absque mora ad fugam se convertant, cum nec ad horam quidem, vicissim sibi fratribus auxilium ferentibus, resistere audeant. Veri utique animae hostes carnales sunt delectationes. Sed quis, quaeso, locus pravae delectationi inter tormenta relinquitur, quae iste noster Aser propter Deum non solum patienter ferre, sed etiam ardenter appetere comprobatur? O quam recte
Abbreviated transcription (Latin):
sui non segnes quidem: ad auxilia ferenda. Neꝑtalim intꝰ cũ dan.
in cuuum pace componenda aser exteriꝰ cum Gad inuiolentia hostiũ
expugnanda. Gacd & aser itat iugilant contra hostes. Dan & neptalim solliaiti
sunt cura ciues. hinc gͦ dan minat᷑. illinc neptalim blandit᷑. Dan terret nimis
neptalim fouet promissis. Iue punit malos. iste renumerat bonos. Unꝰ t̾rore
gehenne corda pert̾ret alter sꝑe felicitatis eterne animos demulcet. Qnͣtum
g putas. neptalim iste dans eloquia pulchritudinis frẽm suum in tali negotis
adiuuat qui amimos auditoꝵ dulcedine sui eloquii pene absq mora quo
uult inclinat: Adiuiuat & aser exteriꝰ nichilominus frẽm suum. muniuintg
ambo ciuitatem contra hostium incursum. hic latus unum protegit. ille
alterum defendit. Gad: certat in dextro. aser: dimicat in sinistro. Gatl si¬
diat᷑ mundi huiꝰ prosperitas. aser uero prosequit᷑ mundana aduersitas
S aser hosti suo facile illudit: dum partem quam tuetur. alta patientie

Expanded text:
sui, non segnes quidem ad auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vigilant contra hostes; Dan et Nephtalim solliciti sunt circa cives. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, iste remunerat bonos. Unus gehennae terrore corda perterret, alter spe felicitatis aeternae animos demulcet. Quantum ergo putas Nephtalim iste, dans eloquia pulchritudinis, fratrem suum in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser exterius nihilominus fratrem suum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat in sinistro. Gad insidiatur, mundi hujus prosperitas; Aser vero persequitur, mundana adversitas. Sed Aser hosti suo facile illudit, dum partem tuetur, alta patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ ꝓfunda. sententiaꝵq sublimia. cͣiosa ociositate & ociosa ciosita
te: ꝑlustrans simul & admirans. quis enĩ merito ñ miret᷑ uetustatis nrẽ
statum sub tam cõpendiosa uerboꝵ breuitate plene comprehensum esse
Perpendite obsetro qͣm congruo ordine. qͣm miranda ratione. priꝰ uitia pst¬
ea peccata mistice describant᷑. uͥ ⁊ remedioꝵ contemptꝰ annectit᷑ in quib tͥb
totius sp̃ualis corruptõnis sumina comprehendit᷑. Triplex uitiũ. triplex
peccatũ. triplex remediũ. Impotentia. Ignorantia. concupiscentia. Tria hec¬
interioris hominis sunt uitia. que cum consensũ alliciunt: tͣnseunt in pe-¬

Expanded text:
verborum profunda, sententiarumque sublimia curiosa otiositate, et otiosa curiositate verborum profunda, sententiarumque sublimia curiosa otiositate, et otiosa curiositate per lustrans simul et admirans. Quis enim merito non miretur vetustatis nostrae statum, sub tam compendiosa verborum brevitate plene comprehensum? Perpendite, obsecro, quam congruo ordine, quam miranda ratione prius vitia, postea peccata mystice describantur, ubi et remediorum contemptus adnectitur, in quibus tribus totius spiritualis corrutionis summa comprehenditur. Triplex vitium, triplex peccatum, triplex remedium: Impotentia, ignorantia, concupiscentia; tria virtute hominis interioris vitia, dum consensum alliciunt, transeunt in pe
Abbreviated transcription (Latin):
ero quidem misi qͦd petenti ꝓmisi. s necessitatis non uoluntats
uir amaniissime fuit. qũ priꝰ ñ feci. quia priꝰ quidẽ uolui. s multis
occasionib intertͣrentib ꝓpositũq impetientib: iussionem tuã etde¬
re ñ potui. Unũ qd̃ mͥ post tam multam ꝓmissionis mee ꝓcrastinationem ii¬
debat᷑ superesse: statui duitͣne ililatõnis dispencłia. Saltem uberiore debiti
fenore recompensare. Inter hec amice amici animũ libeat perpendere. cui dlia¬
ce fuit. dulcis amii obsegiuis diutiꝰ inherere. & ut suus labor illiꝰ uolunat.
non audeo dicere utilitati. diutiꝰ militaret compendiosũ oꝑus ex industria
in lũgũ ꝓtrahere. Sumpta gͥ axasione scribendi seu etiam regła discenei
ex illis ysaie uerbis que meo tͥ munere exponi postulasti. quedã de inte¬
rioris hominis statu diffusiꝰ digessi. Deambulantis itaq ñ itinerantiꝰ mor
breuis itineris cõpendia młtiplici euagatione protraxi. ñ locoꝵ amena: s

Expanded text:
ero quidem misi quod petenti promisi. Sed necessitatis, non voluntatis, vir amantissime, fuit quod prius non feci quod prius quidem volui, sed multis occasionibus intercurrentibus, propositumque praepedientibus jussionem tuam explere non potui. Unum quod mihi post tam multam promissionis meae procrastinationem videbatur superesse, statui diuturnae dilationis dispendia, saltem uberiore debiti fenore recompensare. Inter haec, amice, amici animum libeat perpendere: cui dulce fuit dulcis amici obsequiis diutius inhaerere, et, ut suus labor illius voluntati non audeo dicere utilitati diutius militaret, compendiosum opus ex industria in longum protrahere. Sumpta igitur occasione scribendi, seu etiam regula dicendi ex illis Isaiae verbis, quae meo tibi munere exponi postulasti, quaedam de interioris hominis statu diffusius digessi. Deambulantis itaque, non itinerantis more brevis itineris compendia multiplici evagatione protraxi, non locorum amoena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ex sola ꝑuersa uoluntate ultro cõmittimꝰ Triplex remediũ intlłigimꝰ in diu¬
nis insfitutionib. in diuinis cõminatõnib. in diuinis ꝓmissionib. Hec itat
nouem. in paucis ysaie uerbis. hoc eodem ordine sub sũma breuitate cõ¬
prehendunt᷑. & miranda ratione. ex mistica descriptõne designant᷑. que
suis in locis plemiꝰ ex ponunt᷑. Here aliquia magnũ. aliqͥd ꝓtundũ. & sa¬
iub̃rimum eẽ debuit. qͦd ex ore dei sonuit. qͦd ex diuino oraculo emanant
Si contempnit᷑ humana. numquid pariupendenda ẽ loctrina diuina:
Cũ uͦ in ea legeris: multaq reprehendenda inueneris: facile mͥ aptid
te ueniam imꝑetrabis. Nam si insipiens fc̃s sum: tu coegisti. Ta uenian
lector ñ ego alecere presumpsi. s petenti amico satsfacere uolu.

Expanded text:
ntelligimus in divinis institutionibus, in divinis comminationibus, in divinis promissionibus. Haec itaque novem in paucis Isaiae verbis hoc eodem ordine, sub summa brevitate comprehenduntur, et miranda ratione ex mystica descriptione designantur, quae suis in locis plenius exponentur. Vere aliquid magnum, vere aliquid  divino oraculo manavit. Si contemnitur humana, nunquid saltem parvipendenda est doctrina divina? Cum vero mea legeris, multaque reprehendenda inveneris, facile mihi apud te veniam impetrabis. Nam, si insipiens factus sum, tu me coegisti. Da veniam, lector; non ego docere praesumpsi, sed petenti amico satisfacere volui.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. cde quo ab ore ueritatis dc̃m est. Ne uobis qui minc ridetis quia
Sisrabitis. Quicd gͦ ẽ inferiores aquas in mare deturrere atq deficere nisi
brnales & infimas clectationes in aolorem trahere. & penitentlo extinguere:
di enim de perpetrata delectatione plangit & gemit. qui suꝑuenientem
horret & resꝑuit. qui fut᷑am timet & leclinare satagit. quid alud̃ quam
auicem sibi in amaram uertit: Hoc itaq hoc in qͣm ẽ qͦd superiꝰ miraba¬
mur. qͦd adhuc usq miramur dulcem in amaram uertere. gaudiũ deflere.
delectationẽ olere. in hunc moctum alulcem in mari deficere. Ergo ne aq̃
arca sartan intumescunt. ergo ne aque in mari deficiunt: Siccine homo
de tribulatione letaris. siccine homo de tdelectatione turbaris. Omirũ
ostupendum. In uoluntaria tribulatõe gauilia cumulant᷑. occͦsanteᷤ dele¬
ctationes dolore spontaneo ext̾minantur.

Expanded text:
potest de quo ab ore veritatis dictum est: Vae vobis qui nunc ridetis, quia potest de quo ab ore veritatis dictum est: Vae vobis qui nunc ridetis, quia plorabitis. Quid ergo est inferiores aquas in mare decurrere atque deficere, nisi carnales et infimas delectationes in dolorem trahere, et poenitendo exstinguere? Qui enim de perpetrata delectatione plangit et gemit, qui supervenientem horret et respuit, qui futuram timet et declinare satagit, quid aliud quam dulcem sibi in amaram vertit? Hoc itaque, hoc, inquam, est quod superius mirabamur, quod adhuc usque miramur, dulcem in amaram vertere, gaudium deflere, delectationem dolere, et in hunc modum dulcem in mari deficere. Ergone aquae circa Sartan intumescunt, ergone aquae in mari deficiunt? Siccine, homo, de tribulatione laetaris? Siccine, homo, de delectatione turbaris? O mirum, o stupendum! In voluntaria tribulatione gaudia cumulantur, occursantes delectationes dolore spontaneo exterminantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stupesce uehementer. Elige inhis tam magnis tamꝙ miranlis qinã prius
quid̃ ampliꝰ mireris. an aquas in montanis ñ deflurere s intumescere. an ãs
ex aquis non intumescere s defic̾e̾ Aque autẽ inquit scciptura que infeno¬
tes erant in mare solituãmis qͦd nunc uocat᷑ mortuũ tlescender̃. uisꝙ quo
omnino deficerent. Que gͦ inferiores sunt necesse ẽ in mare tlescencsere a. in
mari deficere. Scimꝰ autẽ quia aque qͣm libet dulces sint. qm̃ cum in mare per¬
uenerint Aulcedinẽ suam seruare ñ possunt. Que gͦ inmare clescenaunt etto
& gaud̃ium in merorem. hoc ẽ dulaem aqͣm in mare descendere. ⁊ dulcednẽ
amitere. & dulcem in amaram uertere. Risus sane & gaulium dulcem aqͣm
uolunt. Quotiens risus in luctũ conuerat᷑: tociens aqua inferior in mare
labitur & mamaram muttat᷑. Nee enim risus ad superiores aquas pertin̾e

Expanded text:
bstupesce vehementer. Elige in his tam magnis tamque mirandis quid prius, bstupesce vehementer. Elige in his tam magnis tamque mirandis quid prius, quid amplius mireris an aquas in montanis non defluere sed intumescere, an aquas ex aquis non intumescere sed deficere. Aquae autem, inquit Scriptura, quae inferiores erant in mare solitudinis, quod nunc vocatur mortuum, descenderunt usquequo omnino deficerent . Quae ergo inferiores sunt, necesse est in mare descendere, et in mari deficere. Scimus autem quia aquae quantumlibet dulces sint, quoniam, cum in mare perveniunt, dulcedinem suam servare non possunt. Quae ergo in mare descendunt, cito et gaudium in moerorem , hoc est dulcem aquam in mare descendere et dulcedinem amittere et dulcem in amaram vertere. Risus sane et gaudium dulcem aquam es facile volunt. Quoties risus in luctum vertitur, toties aqua inferior in mare labitur et in amaram mutatur. Neque enim risus ad superiores aquas pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ tumuerant: que sẽ & usꝙ al sartan extenderant. e fortis ut mors
d̾ilectio que te usq ad sartan extendis. & usq ad uoluntariam tribiu¬
tribulationem. usꝙ ad spontaneam ꝑassionem. uste acd uotiuam moaẽ
Ne dubites gͦ se in ul loci extendisse aquas superiores. quotiens uicies inci¬
bulatione gaudentes & suam ꝑꝑter dñm tribulationẽ amantes. sicut ibant
apłli gaulentes a conspectu concilii. qm̃ dligni habiti sunt ꝓ nomine iħ̃u am¬
tumeliam pati¬
&go alꝑ superiores usq ad sartan ascendunt. & aque inferiores usꝙ
at̃ mare adescenadunt. Ille ascendlunt & crestunt. iste cdescentlunt & de¬
crescunt. Iile crescunt & intumescunt. iste decrescunt & dlefiaunt. Pulchtun
spectatulum aquas superiores arta sartan intumescere.& aquas inferiors
in mari deficere. hic intende & obftupesce. Hic intende diligenter &. o¬

Expanded text:
quantum tumuerant, quae se et usque ad Sartan extenderant. O fortis ut mors quantum tumuerant, quae se et usque ad Sartan extenderant. O fortis ut mors dilectio, quae et te usque ad Sartan extendis, et usque ad voluntariam tribultribulationem, usque ad spontaneam passionem, usque ad votivam mortem? Ne dubites ergo se in id loci extendisse aquas superiores, quoties vides in tribulatione gaudentes, et suam propter Dominum tribulationem amantes, sicut ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam patiErgo aquae superiores usque ad Sartan ascendunt, et aquae inferiores usque ad mare descendunt. Illae ascendunt et crescunt, istae descendunt et decrescunt. Illae crescunt et intumescunt, istae decrescunt et deficiunt. Pulchrum spectaculum aquas superiores circa Sartan intumescere et aquas inferiores in mari deficere. Hic intende et obstupesce. Hic intende diligenter, et o
Abbreviated transcription (Latin):
intumescere clebere cognoscat qui eas procul apparere & dñicũ preceptũ
implere desilerat. Hoc ẽ preceptum meum ut diligatis inuicem sicut
dilexi uos. Audi similitudurem & adhibe unitationem. Sicut dilexiuo ᷤ
inquit. Similituao cilectionis est instar montis. Qnͣtum amauit nos qͥ
mortuus ẽ ꝓpt̾ nos: Num quid nam hurus montis similitudinẽ in sua di-¬
lectione non tenuerunt qui pro xp̃o lapidati sunt. secti sunt. temꝑtati
sunt. in occisione gladii mortui sunt. Ilcirco ut arbitror: i omẽm ter-¬
aque que situt scriptum ẽ ustꝑ ac sartan intumuerunt: Sartau intpietẽ
tribulatio eoꝵ. Tribulatio autẽ eoꝵ qui ẽ aluiã scãm qd̃ ae ior ilane ian
diximus nis tribulatio tribulatoꝵ: eribulatio autẽ uoluntaria. auepoe
causa. Qm enim qiis patienter seu etiam licenter susaipit suã ẽs fapt
lationem amant. Illa utiꝙ tribulatio ẽ tribulatoꝵ: que tribulatis im¬
putat᷑ ad meritũ. Nide gͦ aque ille que superiores erant qͣntũ creueiar

Expanded text:
et Dominicum praeceptum implere desiderat: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut ego dilexi vos . Audi similitudinem et adhibe imitationem. Sicut dilexi vos, inquit. Similitudo dilectionis est instar montis. Quantum amavit nos, qui mortuus est propter nos? Nunquidnam hujus montis similitudinem in sua dilectione non tenuerunt qui pro Christo lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt? Idcirco, ut arbitror, in omnem terunt? Sartan interpretatur tribulatio eorum. Tribulatio autem eorum quid est aliud, secundum quod de Jordane jam diximus, nisi tribulatio tribulatorum? Tribulatio autem voluntaria cuique est sua. Quam enim quisque patienter seu etiam libenter suscipit, suam esse facit; mino tribulationem amant. Illa itaque tribulatio est tribulatorum, quae tribulatis imputatur ad meritum. Vide ergo aquae illae quae superiores erant, quantum creverant,
Abbreviated transcription (Latin):
tumuerant: uultis nosse qͣm procul appareat illius ililectionis mnunila¬
tio que tm̃ estuabat. que se & usq add petlum cleosculationem uncti-¬
onemꝙ inclinabat: Amen dico uobis ubi cumq prelicatũ fuerit
eangłium hoc in toto mundo tlicet᷑ ⁊ qcd hec fecit in memoriam eiꝰ.
Nultis adhucaꝑtiꝰ nosse qͣm procul apparere possint. si tñ aclinstar montiᷤᷤ
intumuerint. In hoc cognoscent omnes quia mei estis cliscipuli si dilecti¬
onem habueritis ad inuicem. Qmͣ longe obsecro apparet qđ om̃s cogno¬
scere oportet. S necesse ẽ uti lam iliximus uere caritatis fluenta ad
instar montis intumescere que uolunt tam ꝓdꝰ apparere. S forte afl¬
huc montem queris a cuiꝰ similitudinem aquas intumescere legis.
uide ne forte sit ille mons coagulatꝰ mons pinguis. mons domꝰ dñi
preparatus in uertice montium eo qđ dñs exaltauerit illum. & clonaui̾t

Expanded text:
tumuerant? Vultis nosse quam procul appareat illius dilectionis inundatumuerant? Vultis nosse quam procul appareat illius dilectionis inundatio quae tantum aestuabat, quae se et usque ad pedum deosculationem unctionemque inclinabat: Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur, quod et haec fecit in memoriautem adhuc apertius nosse quam procul apparere possint, si tamen ad instar montis intumuerint? In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . Quam longe, obsecro, apparet quod omnes cognoscere oportet? Sed necesse est, uti jam diximus, verae charitatis fluenta ad instar montis intumescere quae volunt tam procul apparere. Sed forte adhuc montem quaeris, ad cujus similitudinem aquas intumescere legis. Vide ne forte sit ille mons coagulatus, mons pinguis, mons domus Domini praeparatus in vertice montium, eo quod Dominus exaltaverit illum, et donavit
Abbreviated transcription (Latin):
& uidebis fixas stare in ãinoloco. Diligas dũm ilm cuũ extoto corde
tuo & ex tota anima tua & ex tota mente tua & uitlebis aquas ue¬
bementer iniumescere. & in magnam nec mirum molem consugfe
Puto te ñ inuienire quo eas lacius exꝑandas qͣm ut toto corde iliffun¬
ilas. & ꝑ totam animam extenlas & ex eis totam mentẽ repleas. O
qͣm uehem̃ter hec salutaris undã intumuerat in eiꝰ pectore qui qlielit
s qualis queso erat illa aquaꝵ inundatio. ubi pater exclamare cogit᷑
ꝓ patriula filio: Absalon fili mi. fili mi absalon. qui michi det ut ego
moriar. ꝓ te fili mi absalon: Puto locum reꝑperiri non posse quo se pos¬
sent latius expanlere. Maiorẽ siͥdem caritatẽ uetuo ħt qͣm aĩam suam
ponat quis ꝓ amicis suis. Sic & illa mundatio intumuit ñ moditum
de qua habemꝰ dñicum testimonium. Dimissa sutn ei pecata multa
qͣm dilexit multũ. Quid̃ mirum queso si procus apparebant q̃ mł̃tum

Expanded text:
toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et videbis aquas vehementer intumescere, et in magnam, nec mirum, molem consurgere. Puto te non invenire quo eas latius expandas, quam ut toto corde diffundas, et per totam animam extendas, et ex eis totam mentem repleas. O quam vehementer haec salutaris unda intumuerat in ejus pectore qui dicebatum anima mea . Sed qualis, quaeso, erat illa aquarum inundatio ubi pater exclamare cogitur pro parricida filio? Absalon fili mi, fili mi Absalon: quis mihi det ut ego moriar pro te, fili mi Absalon? Puto locum reperiri non posse, quo se possent latius expandere. Majorem siquidem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Sic et illa inundatio intumuit non modicum, de qua habemus Dominicum testimonium: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quid mirum, quaeso, si procul apparebant quae multum
Abbreviated transcription (Latin):
& in uno loco stare: Michi autẽ inquit aisgerere deo lonum est
ponere in dno deo sꝑem meam. Nis uidere aquas inferiores clecurrere
art ileficere. Renuit consolari anima mea. Uis uiflere aquas superiore
intumescere & sursum cutere: Quemadmodum desiclerat ceruus all font̃
anuaꝵ ita clesiderat aĩa mea ad te dls̃ Deniq a tu ñ eas ꝑ contupiscencia

Expanded text:
 in uno loco stare? Mihi autem, inquit, adhaerere Deo bonum est; ponere in Domino Deo spem meam . Vis videre aquas inferiores decurrere atque deficere? Renuit consolari anima mea . Vis videre aquas superiores intumescere et sursum currere? Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat a
Abbreviated transcription (Latin):
inguit pelis usq al uerticem caꝑitis ñ est in eo sauitas. Si solum hoc ad
sanitatẽ ꝑtinet qͦtl ael meritũ ualet totũ qͦd hominis ẽ infirmitati subiacet.
quia nͨ merito pollet qͥd ẽ in potestate. nͨ uicio caret qͦd est in necessitate et
utriq in cõmodo subiacet. ⁊ qͦd ẽ in uoluntate & qͦd est in libertate. Aplan-¬
ta gͦ pedis usq ad uerticem capitis ñ est in eo sanitas. Quomͦ ad bonam ua¬
litudinem ꝑtinet qͦd ã meritum ñ ualet. qͦd in retributionis iudicio ni-¬
chil est & acsuerum bonũ adiuuare non ꝑotest. imnino magis uero malo ob¬
noxium redadit & reum constituit. Aplanta gͦ pedis usq ad uerticem capi-¬
tis ñ est in eo sauitas. Totũ infirmitas occupat a pede usq ad uerticem.
quia potestas nͦ expellit necessitatẽ nͨ implet uoluntatẽ. nͨ ex ꝑlicat seil
implicat ampliꝰ libertatẽ. Quo enim plura ualet: eo ⁊ plura sunt. unde

Expanded text:
inquit, pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Si solum hoc ad inquit, pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Si solum hoc ad sanitatem pertinet quod ad meritum valet, totum quod hominis est infirmitati subjacet, quia nec merito pollet quod est in potestate, nec vitio caret, quod est in necessitate, et utrique incommodo subjacet, et quod est in voluntate, et quod est in libertate. A planta ergo pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Quomodo enim ad bonam valetudinem pertinet quod ad meritum non valet, quod in retributionis judicio nihili est, et ad verum bonum adjuvare non potest, imo magis vero malo obnoxium reddit, et reum constituit? A planta ergo usque ad verticem non est in eo sanitas. Totum infirmitas occupat a capite usque ad verticem, quia potestas nec expellit necessitatem, nec explet voluntatem, nec explicat, sed implicat amplius libertatem. Quo enim plura valet, eo et plura sunt unde
Abbreviated transcription (Latin):
reatum: legitur. Quod enim nolo: malum ud ago. Ex hiis itaq trib rerum
generib que distinguimꝰ : alia potes hr̃e in potestate. alia in libertate. alia
in uoluntate. alia in necessitate. Illud in potestate est qͦti ꝓ arbitrio uolun¬
tatis fieri uel pretermitu potest. Illud in libertate habemus ad qͦd aliena
uolentia cogi non possumꝰ. In uoluntate autẽ ẽ qͦd fieri uelis etiamsi iã
efficere ñ possis. In necessitate uͦ habes cui etiam cum uolueris resistere: nõ
uales. Possemꝰ adhuc hos quatuor differentiaꝵ gradus adinuicem confer-¬
re alt̾natimq comungere. ⁊ illud interioris hominis nr̃i corpꝰ. per mułaa
membra distinguere. ⁊ ab imo pedis sursum uł a summo capitis deorsum
consiclerationis nr̃e modum ordinare. S ne in hiis nuis immorem᷑: illua
qͥa hic de huiꝰmocdi corpore dicit᷑ a qͦd preteriri nec debet intueam᷑. A planta

Expanded text:
reatum legitur: Quod enim nolo malum id ago . Ex his itaque tribus rerum reatum legitur: Quod enim nolo malum id ago . Ex his itaque tribus rerum generibus quae distinximus, alia potes habere in potestate, alia in libertate, alia in voluntate, alia in necessitate. Illud in potestate est, quod pro arbitrio voluntatis fieri vel praetermitti potest. Illud in libertate habemus ad quod aliena violentia cogi non possumus. In voluntate autem est quod fieri velis, etiamsi id efficere non possis, in necessitate vero habes cui etiam cum volueris resistere non vales. Possemus adhuc hos quatuor differentiarum gradus ad invicem conferre, alternatimque conjungere, et illud interioris hominis nostri corpus per multa membra distinguere, et ab imo pedis sursum, vel a summo capitis deorsum considerationis nostrae modum ordinare. Sed, ne in his nimis immoremur, illud quod hic de hujusmodi corpore dicitur, et quod praeteriri non debet intueamur: A planta,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ qͣdilam qͦd ẽ acd reatum. & ẽ qͦddam qͦd neq ẽ ad meritum neꝙ
ais reatum. S illud̃ qͦd ẽ ad reatum rectius dicitur malum qͣm bonũ. qͣmiuis
ab hiis quilibent̾ cõmitunt malum: dicat᷑ & diligat᷑ quasi bonũ bonum
autẽ qͦd ñ ẽ ad meritum ficit nec ad̃ reatum meliꝰ dicimꝰ cõmodũ hmodi
autẽ multa habet homo ñ solum in libertate : uerum etiam multociens in pote¬
sate. sicut & eoꝵ que sunt ad reatum. multa h̃t seꝑe non solum in uoluntate-
s etiam in necessitate. Poꝵ autem que sunt ad meritum nichil h̃t in libero ar¬
brnio nisi ex aiumo adutorio. De difficultate illiꝰ qͦd ẽ ad meritum dicit᷑. Sme
me nichil potestis facere. De fatultate illiꝰ qͦd ñ ẽ ad meritum nec tñ ail reatũ.
dicit᷑. Si enim uos cum sitis mali nostis dona data dare filiis ur̃is. qͣsito magis
pater ur̃ celestis alabit sp̃m bonum petentib se: De necessitate qliꝰ qͦd ẽ ad̃

Expanded text:
est quoddam quod est ad reatum, et est quoddam quod neque est ad meritum, neque ad reatum. Sed illud quod est ad reatum, rectius dicitur malum quam bonum, quamvis ab his qui libenter committunt malum dicatur, et diligatur quasi bonum. Bonum autem quod non est ad meritum, sicut nec ad reatum, melius dicimus commodum. Hujusmodi autem multa habet homo, non solum in libertate, verum etiam multoties in potestate, sicut, et eorum quae sunt ad reatum multa habet saepe non solum in voluntate, sed etiam in necessitate. Eorum autem quae sunt ad meritum, nihil habet in libero arbitrio nisi ex divino adjutorio. De difficultate illius quod est ad meritum, dicitur: Sine me nihil potestis facere , de facultate illius quod non est ad meritum, nec tamen ad reatum dicitur: Si enim vos cum sitis mali nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester coelestis dabit spiritum bonum petentibus se? De necessitate illius quod est ad
Abbreviated transcription (Latin):
Studeat. gͦ eiusmod facilitatem sen facultatem compunctioĩs et. de¬
uotionis habere. qͥ ad eam qm suꝑiꝰ assignauimꝰ sine dilatione cu¬
pit attinge̾. Priꝰ est enĩ ut damel ꝑ arioch et cũ festinatione intͦ¬
eat. qm regi sermo desideratꝰ innotescat.xuii. Quod ille suminum
Deuotonis culmen attingit. qui quicquid sibi molestie etiã p̃ter meritum
accidit suis meritis ascribit.

Expanded text:
Studeat ergo ejusmodi facultatem, seu facilitatem compunctionis et deStudeat ergo ejusmodi facultatem, seu facilitatem compunctionis et devotionis habere, qui ad eam quam superius assignavimus scientiae dilatationem cupit attingere. Prius est enim ut Daniel per Arioch, et cum festinatione introeat, quam regi sermo desideratus innotescat. CAPUT XVII. Quod ille summum devotionis culmen attingit, qui quidquid sibi molestiae etiam praeter meritum accidit, suis meritis ascribit.
Abbreviated transcription (Latin):
iude: qͥ solutionem regi annuntiet. Etee ut audis accepta ꝓmis¬
sione solutionis illius qmͣ rex multũ desid̾auit. danielem arioch
ad regẽ introduxit. Ut suꝑiꝰ dictum ẽ. daniel ab arioch manudu¬
citur. qnͣto ex respectu districte eqͥtatis feruor deuotionis inflam¬
matur. Multis autẽ modis atq respectib humanꝰ compungitur
animꝰ. Optimꝰ autẽ pene modis cõpunctionis: qui surgit ex con¬
sideratione districti examinis. Daniel itaꝙ non aquo uis: sed qua¬
si ab arioch tunc introducit᷑. quando ex consid̾atione uere iusticie
miniꝰq seruate animꝰ intime compungit᷑. Eto regẽ introduertur.
et quasi regie potestati assistit᷑. qͣndo uera deuoto ex uixtute possidet᷑.
et ea aninꝰ ꝓ arbitrio utitur. festine intrõduct᷑. qnͣdo faculiate
et absq mora cum oportuerit ad tordis contͥtionem animꝰ emollitur.

Expanded text:
Judae qui solutionem regi significet. Ecce, ut audis, accepta promisJudae qui solutionem regi significet. Ecce, ut audis, accepta promissione solutionis illius quam rex multum desideravit, Danielem Arioch ad regem introduxit. Ut superius dictum est, Daniel ad Arioch manuducitur, quando ex conspectu districtae aequitatis fervor devotionis inflammatur. Multis autem modis atque respectibus humanus compungitur animus. Optimus autem pene modus compunctionis qui surgit ex consideratione districti examinis. Daniel itaque non a quovis, sed quasi ab Arioch tunc introducitur, quando ex consideratione verae justitiae minus servatae, animus intime compungitur. Ad regem introducitur, et quasi regiae potestati assistitur, quando vera devotio ex virtute possidetur, et ea animus pro arbitrio utitur. Festine introducitur, quando facile, et absque mora cum oportuerit, ad cordis contritionem animus emollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
et quasiad manum habere. ut ꝓ arbitrio & uoluntate. possit.
cũ placuerit ad quelibet. discutienda. astruenda. defendenda.
sub om̃i pene hora sufficere. iam occultoꝵ enodatio incipit. se
usq ad regiam noticiam dilatare. Nonne regio quodã nire et fa¬
cultate ꝓfundoꝵ scientia uł eruditio possidetur. quando ꝓ uolun¬
tatis arbitrio de qͥb libet misticis ⁊ ꝓfimidis facłe et absꝙ ulla dif¬
ficultate discernit᷑. Ecce ad quantã scientie ꝑsecutionem sepe am¬
mus merito deuotionis ꝑducit᷑. ecce quał fructus sepe uerã deuo¬
tionem seqͥtur. hunc deuotionis fructũ ꝓuida mens anteqm opti-¬
neat sepe et prudenter p̃uidet et fidenter expectat. unde fit maxi¬
me. ut deuotionis studiis uehem̃tius incumbat. Solutionẽ inqͥe.
regi narrabo. Et additur. Tunc arioch festinꝰ introduxit. dame¬
lem ad regem. ⁊ dixit ei. Inueni hominẽ de filiis transinigratioĩs

Expanded text:
et quasi ad manum habere, ut pro arbitrio et voluntate possit, et quasi ad manum habere, ut pro arbitrio et voluntate possit, cum placuerit, ad quaelibet discutienda, astruenda, defendenda sub omni pene hora sufficere, jam occultorum enodatio incipit se usque ad regiam notitiam dilatare. Nonne regio quodam jure in facultate profundiorum scientia, vel eruditio possidetur, quando pro voluntatis arbitrio de quibuslibet mysticis et profundis, facile et absque ulla difficultate disseritur? Ecce ad quantam scientiae perfectionem saepe animus merito devotionis perducitur, ecce qualis fructus saepe veram devotionem sequitur. Hunc devotionis suae fructum provida mens antequam obtineat saepe et prudenter praevidet, et fidenter exspectat. Unde fit maxime, ut devotionis studiis vehementius incumbat. Solutionem, inquit, regi narrabo. Et additur: Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis
Abbreviated transcription (Latin):
exardescte. quando ex ꝓpria inqͥsitione ad ueritatis cognitionẽ
et amorem animꝰ incandescit. Quosdam autẽ constat ad tantã
exuditionem ꝓfecisse. ut possint om̃i hora de subtilib quib q
subtiliter disserẽ. et ad quelibet int̾rogata sine p̃meditatione
aliqua pene semꝑ sufficienter respondere. ꝑati semꝑ quẽadmo¬
dum scͥptum ẽ. ad satisfactionẽ om̃i possenti rationem de ea que
in nobis ẽ fide et spe. Quidã autẽ ex eis qui enismodi ft̃ diui¬
ne reuelationis lucẽ tam familiarem habent: ut multa eis.
Qͣmdui gͥ ꝑ solam cordis compunctionẽ diuinam reuelationem
animꝰ optinet. qͣi solꝰ daniel usq adhuc mysterioꝵ noticiam habet.
Quando aũ mẽditationib etrã nrĩs diuina reuelatio occurrit:
iam mystice uisionis agnitio usq ad danielis socios ꝑuenit.
Cum aũ iam ceꝑie mens illustrantem grãm tam familiarem.

Expanded text:
exardescit, quando ex propria inquisitione ad veritatis cognitionem, exardescit, quando ex propria inquisitione ad veritatis cognitionem, et amorem animus incandescit. Quosdam autem constat ad tantam eruditionem profecisse, ut possint omni hora de subtilibus quibusque subtiliter disserere, et ad quaelibet interrogata sine praemeditatione aliqua pene semper sufficienter respondere, parati semper, quemadmodum scriptum est, ad satisfactionem omni poscenti rationem et ea quae in nobis est fide, et spe . Quidam autem ex eis qui ejusmodi sunt divinae revelationis, lucem tam familiarem habent, ut multa eis t. Quandiu igitur per solam cordis compunctionem divinam revelationem animus obtinet, quasi solus Daniel usque adhuc mysteriorum notitiam habet. Quando autem meditationibus nostris tam divina revelatio occurrit, jam mysticae visionis agnitio usque ad Danielis socios pervenit. Cum autem jam coeperit mens illustrantem gratiam tam familiarem,
Abbreviated transcription (Latin):
tranda ascendere possunt: qualiũ ꝑsonam iob. insemetipso ex¬
pressit. cũ dicit. Anteqmͣ comedam suspiro. et tanqmͣ inundan¬
tes aque sic rugitus ms̃. Anteqmͣ comedat suspitare habet ne¬
cesse. qͥa nisi ꝑcompunctioĩs gr̃ãm et post lacrimaꝵ effusionẽ
ad intimã aĩe refectionem ueritatisq pabula nullom potest
ꝓtingere. Alii in suis meditationib diuinis reuelationib copi¬
ose affluunt. et forte adhuc tales sunt qͥ sine meditatione. uł sub¬
tilia penetrare. uł subtiliter discere om̃ino non possunt. Priores
itaq ill sius orationib isti autẽ suis meditationib: ignem sibi
diuine reuelationis accendunt. Et in meditatione mea exardescet
ignis: ait psalmista. Ignis in meditatione exardescit exardesett.
quando anmꝰ ex ꝓpriis in uestigationib ad diuine reuelatioĩs
lucem archanoꝵq manifestationem ꝓficit. Ignis in meditatione

Expanded text:
tranda ascendere possunt, qualium personam Job in seipso extranda ascendere possunt, qualium personam Job in seipso expressit, cum dicit: Antequam comedam suspiro, et tanquam inundantes aquae sic rugitus meus . Antequam comedat suspirare habet necesse, qui nisi per compunctionis gratiam, et post lacrymarum effusionem, ad intimam animae refectionem, veritatisque pabula nullo modo potest pertingere. Alii in suis meditationibus divinis revelationibus copiose affluunt, et forte adhuc tales sunt, qui sine praemeditatione, vel subtilia penetrare, vel subtiliter disserere omnino non possunt. Priores itaque illi suis orationibus, isti autem suis meditationibus ignem sibi divinae revelationis accendunt: Et in meditatione mea exardescet ignis, ait Psalmista . Ignis in meditatione exardescit, quando animus et propriis investigationibus ad divinae revelationis lucem, arcanorumque manifestationem proficit. Ignis in meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
dem innotuit. tandem aũ erꝰdem rei scientia. usꝙ ad regis nosie¬
am ꝑuenit. De pͥmo dicit᷑. Tunc daneli ꝑ uisionem nocte iyste¬
rium reuelatum est. post modũ autẽ tam ꝓse. quam ꝓ sociis suis¬
daniel ꝓfitetur. Quia sermonem inqͥt regis aꝑusti nobis. Et nũc
de ꝓpalanda regi eiusdẽ rei noticia: idem ipse pollicet᷑. Introduc me
in conspectu regis. ⁊ solutionẽ regi narrabo. Et ut breuit̾ absoluã
quid suꝑ his sentiam. alii insua meditatione. alii autẽ in ipsa sia
da ex diuina inspiratione cognoscunt. Ueriiitam̃ non solum
illud quod orando. s et illud etiam quod meditando uł loquen¬
do subtiliter penetramꝰ. tunc etiã recte danieli attribuimꝰ: qnͣ¬
do hoꝵ quodlibet merito deuotionis acquirimꝰ quidã itaq di¬
cunt sunt qui nunqmͣ nͥ post intimã compunctionẽ et quasi
post cordis emundationem ad sublimia contemplanda uł pene¬

Expanded text:
dem innotuit, tandem autem ejusdem rei scientia usque ad regis notitdem innotuit, tandem autem ejusdem rei scientia usque ad regis notitiam pervenit. De primo dicitur: Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Postmodum autem tam pro se, quam pro sociis suprofitetur: Quia sermonem, inquit, regis aperuisti nobis. Et nunc de propalanda regi ejusdem rei notitia idem ipse pollicetur. Introduc me in conspectum regis, et solutionem regi narrabo. Et ut breviter absolvam quid super his sentiam, alii in sua oratione, alii in sua meditatione. alii autem in ipsa sua da ex divina inspiratione cognoscunt. Verumtamen non solum illud quod orando, sed et illud etiam quod meditando vel loquendo subtiliter penetramus, tunc etiam recte Danieli attribuimus, quando horum quodlibet merito devotionis acquirimus. Quidam ita que sunt qui nunquam nisi post intimam compunctionem, et quasi post cordis emundationem ad sublimia contemplanda vel pene
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt regi narrabo. Que ẽ ista mystice uisionis solutio:
nisi sacram̃toꝵ mysterioꝵq diuinoꝵ facilis enodatio.
et prompta explicatio: Si autẽ ꝑ regem recte lib̾i ar¬
bitrii potestatem oportet intelligere. Quid aliud erte. eiꝰmodi so¬
lutionẽ ad regram noticiam ꝓuenire: qmͣ mysterioꝵ diuinoꝵ
rationẽ palam et in promptu habere. Si gͥ liberũ et promptũ.
et in potestate nr̃a habemꝰ. occułtoꝵ enodationẽ incõmune ꝓfer¬
re cũ uolumꝰ. causa mysterioꝵ diumoꝵ scientiam et enodationẽ
in nr̃o arbitrio eẽ. et qͣsi ad regiam potestatẽ iam ꝑuenisse ñ du¬
bitamꝰ. hec autẽ tanta scientie uł doctrine dilatatio. dameltũt
rette ascribit᷑. quando eiꝰmodi gr̃a merito deuotionis acquiritur.
et possidetur. Uideamꝰ ergo quib ꝓmotionis gradib diumoꝵ cog¬
nicitio idilatatur. Primo om̃ium᷑ damel mystice uisionis noticiã
ex diuina reuelatione accepit. postea etiã eius utiq sociis res ea¬

Expanded text:
inquit, regi narrabo. Quae est ista mysticae visionis solutio, nisi sacramentorum mysteriorumque divinorum facilis enodatio, et prompta explicatio? Si autem per regem liberi arbitrii potestatem oportet intelligere, quid aliud erit ejusmodi solutionem ad regiam notitiam pervenire, quam mysteriorum divinorum rationem palam et in promptu habere? Si igitur liberum, et promptum, et in potestate nostra habemus occultorum enodationem in commune proferre cum voluimus, jam mysteriorum divinorum scientiam, et enodationem in nostro arbitrio esse, et quasi ad regiam potestatem jam pervenisse non dubitamus. Haec autem tanta scientiae vel doctrinae dilatatio Danieli tunc recte ascribitur, quando ejusmodi gratia merito devotionis acquiritur et possidetur. Videamus ergo quibus promotionis gradibus divinorum cognitio dilatatur. Primo omnium Daniel mysticae visionis notitiam ex divina revelatione accepit. Postea etiam ejus utique sociis res ea
Abbreviated transcription (Latin):
oum diusa uitia hominẽ ꝑ diu̾sa rapiunt. uł ad contͣria impel¬
lunt. miserabiliter affligunt. nec die nec nocte quiescere sinunt.
et mͦ mirabili atq miserabili qͥ eiꝰmodi ft̃ dampnationis sue tem¬
pora p̃ueniunt. dum int̾na animi anxietate uł ext̾iori afflictione
erga semetipsos deseuunt. et nͥ suꝑna eos clementia respiciat. ꝑ
homo quandoq de profinrlo iniquitatis ad sumniũ fastigiũ caritatis. xxxiiii.¬
ed diuina miseratio sepe uertit in adiutorium salutis.

Expanded text:
dum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impeldum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellunt miserabiliter affligunt, nec die nec nocte quiescere sinunt, et modo mirabili atque miserabili qui ejusmodi sunt damnationis suae tempora praeveniunt, dum interna animi anxietate, vel exteriori afflictione erga semetipsos desaeviunt, et nisi superna eos clementia respiciat, pehomo quandoque de profundo iniquitatis ad summum fastigium charitatis. Sed divina miseratio saepe venit
Abbreviated transcription (Latin):
libenter tunc satisfacere. cũ hoc possunt sine dispendio pecunie.
cũ autẽ sine luc dampno non possunt. uehem̃ter contrãhire. nõ¬
ne tͥ uident᷑ isti ferrum ⁊ testã ex luto parit̾ cõmiscere: Quia
autẽ uidisti inqͥt ferrũ mixtũ teste ex luto parit̾ cõmiscebunt᷑
qͥdẽ humano semine s ñ adherebt̃ sibi. sicut ferrũ ñ potest misceri
teste. Que sunt humana semina: nisi carnalis prudentie consi¬
lia. Docet nos prudentia carnalis ꝓpter usui necessaria pecuniã
querere. Docet nos eadẽ multa de ute uecessariis de trahere et
pecuniis partere. ne uideatur in necessarios usus deficere. Ecce quo¬
modo adherent humano semine. cũ uideatur unũ quasi ex consi¬
lio alterum reqͥrere. non tam̃ ꝓmiscentur. qͥa unũ alteri uidet᷑ sepe
contͣdicere. Aliud impat amor diuitiaꝵ. atq aluso amor delicraꝵ.
Alud estus uoluptatis. aliud questꝰ cupiditatis. S cum in hunc mo¬

Expanded text:
libenter tunc satisfacere, cum hoc possunt sine dispendio pecuniae, libenter tunc satisfacere, cum hoc possunt sine dispendio pecuniae, cum autem sine lucri damno non possunt, vehementer contraire. Nonne tibi videntur isvidisti, inquit, ferrum mistum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semini, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, non tamen permiscentur, quia unum alteri videtur saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque aliud amor deliciarum; aliud aestus voluptatis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
scłaris pompe uł gle pacienter sustuie̾nt ꝓ amore iusticie. Sed
qui tot molestias. tot iniurias. tot contumelias sepe tam pacient̃
tolerant. ꝓ lucro cupiditatis. nec unũ uł leue correptionis uerbum
equanimit̾ audiunt ꝓamore uirtutes. hoc ẽẽ puto qͦd sequitur.
cũ statim subinfertur. Scd̾m quod uidisti ferrũ mixtũ teste ex
luto. ⁊ digitus ex parte ferreos et ex parte fictiles. regnum ex
parte erit solidum. et ex parte erit ꝯtritum. Fortes enĩ et paci¬
entes ut dictum ẽ eiꝰmodi homines ft̃. in ea parte qua eoꝵ labor
nͥ feda consuetudo: Quasi enĩ lutum in testam duratur. qndo fe¬
da actio inconsuetudinem ducit᷑. sed ex fide consuetudinis ob¬
ouratione homo ad impatientiam deicit᷑. et teste more leuiter
nunc ꝑ iracundiam frangitur. nc̃ in concupiscentiam resoluit᷑.
Sẽd sicut de auaris ostendimꝰ. uidentur multi suis uoluptatib

Expanded text:
saecularis pompae vel gloriae, patienter sustinerent pro amore justitiae! Sed saecularis pompae vel gloriae, patienter sustinerent pro amore justitiae! Sed qui tot molestias, tot injurias, tot contumelias, saepe tam patienter tolerant pro lucro cupiditatis, nec unum vel leve correctionis verbum aequanimiter audiunt pro amore virtutis. Hoc esse puto quod sequitur, cum statim subinfertur: Secundum quod vidisti ferrum mistum testae ex luto, et digitos ex parte ferreos, et ex parte fictiles, ex parte erit solidum, et ex parte erit contritum. Fortes enim et patientes, ut dictum est, ejusmodi homines sunt in ea parte qua eorum labor nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more leviter nunc per iracundiam frangitur, nunc in concupiscentiam resolvitur. Sed, sicut de avaris ostendimus, videntur multi suis voluptatibus
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis blandim̃ta ꝑtingant. Nonne huiꝰmodi om̃s pedum uł
digitoꝵ partem testeam. partẽ ferreã habent. qui in uuo tam
modi fuerit. Nam ut aliquod unũ ex plurib exempli causa po¬
namꝰ. cum unꝰ idemq sepe sit auarus ⁊gulosus. qͣnta queso rixa
uł contẽptio fit frequenter incorde illiꝰ. cum unũ eundẽq nũmũ
modũ multociens lei ex cansa regnũ in seipsum diuidit᷑. ꝑtur
batur. confunditur. donec funditus desoletur. Om̃e enĩ regnum
in seipsum diuisum desolabitur. et domꝰ supͣ domum cadet. No¬
tandum sane qͦd dehoc regno dictt᷑. quod tam̃ inqͥt de plantari¬
o ferriorietur. Cum enĩ p̃uaricatrix mens pͥmo ad scl̃aria desi¬
deria reu̾titur: ad tolerandos mundi labores animꝰ obdurat᷑. ⁊ tec̃
ad desiderioꝵ suoꝵ finem qualicũq mͦ ꝑtinguat. O qm felices
eẽnt. si ea que sustinent ꝓ amore pecunie uł alicuiꝰ adipiscende

Expanded text:
luptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel luptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel digitorum partem testeam, partem ferream habent, qui in uno tam t quod hujusmodi fuerit. Nam ut aliqua in unum ex pluribus exempli causa ponamus, cum unus idemque saepe sit avarus, et gulosus; quanta, quaeso, rixa vel contentio sit frequenter in corde illius, cum unum eumdemque nummum modum multoties levi ex causa regnum in seipsum dividitur, perturbatur atque confunditur, donec funditus desoletur. Omne enim regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Notandum sane quod de hoc regno dicitur, quod tamen, inquit, de plantario ferri orietur. Cum enim praevaricatrix mens primo ad saecularia desideria revertitur, ad tolerandos mundi labores animus obduratur, et tuad desideriorum suorum finem qualicunque modo pertingat. O quam felices essent, si ea quae sustinent pro amore pecuniae, vel alicujus adipiscendae
Abbreviated transcription (Latin):
parte ferreis. et ex parte testeis incedere. cũ uideas unũ eundem¬
ꝙ insins partũ. tam malienis tam ꝓdigum eẽ. mͦ austeritati
mͦ luxui deseruire: Porro inqͥt quia uidisti pedum et digitoꝵ par¬
tem teste figuli.⁊ partem ferream. regnum dinisum erte. quod
tam̃ de plantario ferriorietur. Pes in quinq digitos diuiditur.
et necessitatis conditio ꝓculdubio qͥnqͥ ꝑtitur. cũ ad om̃s corpis
sensus dilatetur. Sed cum sensuũ oblectam̃ta studiose querimꝰ.
uł caute declinamꝰ: quid aliud qmͣ duob pedib hinc inde adex¬
indulgere. ⁊ ꝓpter uniꝰ alicuiꝰ sensus delicias alioꝵ sensiĩ mole¬
stias libenter sustinere. Qmͣ multi multo temꝑe magnoq labo-¬
re acquirunt: qͦd sub uniꝰ diei uł hore spatio cͣpula sub ebrietate ex¬
pendunt. Quot timores quot orrores. quot angores. hostis no¬
ctis et frigoris adulteri sponte tolerant. ut ad mom̃tania fede uo¬

Expanded text:
parte ferreis et ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemparte ferreis et ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemque in suis tam parcum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidisti pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur. Pes in quinque digitos dividitur, et necessitatis conditio procul dubio in quinque partitur, cum ad omnes corporis sensus dilatatur. Sed cum sensuum oblectamenta studiose quaerimus vel caute declinamus, quid aliud quam duobus pedibus hinc inde, a dexindulgere, et propter unius alicujus sensus delicias, aliorum sensuum molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot honores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae vo
Abbreviated transcription (Latin):
iam obduratus ẽ erga usus ꝓprios. Qui sibi neqmͣ est cuibonus
erit. Notate tam̃ quod qͥ eiismodi ẽ. pͥus in tybiis ferreis pedil¬
obduratur erga ꝓpcimum suũ. postmodũ etiam in ferreis pedi¬
b obdurat᷑ erga semetipsum. Uide ergo quisqͥs hec legis. ne for¬
te post amorem studiumq sapientie reu̾taris ad amorem lucru¬
q pecunie. hoc est aureũ caput inferreos pedes deflectere iuscera
auari crudelia. Pone nc̃ autẽ ocłos tuos. et consid̾a quossibet ana¬
ros. Hide queso qm sint solliciti. quam laboriosi. quã parci. qm̃
austeri sibi. Quid tam̃ sepe id facere consueuerunt. uł adhuc qͦos
facturi sunt. siabalio gratis. nittͥantur. uestiantur. ꝓtegantur.
Nidebis utiq eos mollib uestiri uelle. crapula ⁊ ebrietate macule.
sompno ⁊ otio torpere. irasci et indignari eũ sibi uideant aliqͥd
de assuetis deesse. Nunqͥd nam tͥ non uidet᷑ enismodi pedib ex

Expanded text:
jam obduratus est erga usus proprios? Qui sibi nequam est, cui bonus jam obduratus est erga usus proprios? Qui sibi nequam est, cui bonus erit? Notate tamen quod qui ejusmodi est, prius in tibiis ferreis obduratur erga proximum suum. Postmodum etiam in ferreis pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno gratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique eos mollibus vestiri velle, crapula et ebrietate madere, somno et otio torpore, irasci et indignari cum sibi videant aliquid de assuetis deesse. Nunquidnam tibi non videtur ejusmodi pedibus ex