comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dño om̃s serui dñm. qͥ statis in domo dñi
in atriis domꝰ dĩ nr̃i. In his porticib iere
docens. qnͣdo ab interp̾tantib pharisȩis
mulier illa adultera iudicanda oblata ẽ
In his inuenit uendentes & ementes oues¬
& boues & columbas. hosq cũ suis merci¬
moniis eliminauit ex tẽplo. Et his łetrꝰ
& ioħs claudũ inuenientes sanarunt. ac
secũ ingredientes interiꝰ ad orandũ duxert̃.
In his orabat om̃is multitudo ppłi qnͣdo
incensũ ponenti ⁊ achariȩ angłs ad altare
thimiamatis apparuit. quẽq de p̾curso¬
ris dñi natiuitate ꝑdocuit. Non autem
hec cũ porticib suis aspectũ tẽpli delonge
aspectantib abscondere potuert̾. quia
locꝰ in qͦ templũ erat sitũ multũ sublimi¬
or erat ꝗͣ ubi fundatȩ porticus fuere.
Nam sicut iosephꝰ scribit. extremȩ atrioꝵ¬
fabricȩ cũ in qͣdringentis cubitis essent
erectȩ. tantũ ad uerticẽ usq montis in

Expanded text:
Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . » In his porticibus Jeredocens , quando eum tentantibus Pharisaeis mulier illi adultera judicanda oblata est; in his invenit vendentes et ementes oves, boves et columbas, hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate docuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm multo sublimior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephfabricae, cum in quadringentis cubitis essent erectae, tantum usque ad verticem montis, in
Abbreviated transcription (Latin):
graduũ ẽẽt uarietate rationabilit̾ di¬
stincta. Namq in scãscõꝵ ingrediebat᷑
pontifex. in ipsũ templũ sacerdotes pu-¬
rificati. in atriũ sacerdotũ sacerdotes
purificati & ñ purificati. una cũ leuitis
& cantorib in intimũ atriũ basilicȩ
maioris uiri udȩi purificati stantes &
orantes sub diuo si serenũ eẽt. si tempe¬
stas in porticꝰ ꝓximas sese recipientes.
in exteriꝰ atriũ mulieres uiduȩ purifi-¬
eatȩ. in extremũ atriũ gentiles & iudei
qͥ nuꝑ uenerant ex gentib usq ad sextũ
purificationis diẽ. Nȩc ut in pictura
casiodori distincta reperimꝰ breuiter
annotare curauimꝰ rati eũ ab antiqͥs
hec iudȩis didicisse. neq: uirũ tã erudi¬
tũ uoluisse in exemplũ legendi ꝓponere.
quȩ ñ ipse priꝰ uera eẽ cognouisset. Hȩc
st̃ loca. quoꝵ meminit supremꝰ graduũ
psalmꝰ. qͥ ita incipit: ecce nunc benedicite.

Expanded text:
graduum esset varietatem rationabiliter digraduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipieIn exterius mulieres Judaeae purificatae; in extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificationis diem. Haec ut in pictura Cassiodori distincta reperimus, breviter annotare curavimus, rati eum ab antiquis haec Judaeis didicisse: neque virum tam erudtum voluisse in exemplum legendi proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca, quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: « Ecce nunc benedicite
Abbreviated transcription (Latin):
ens. quarũ singulȩ ad unũ quẽꝙ uans
quattuor angulis attendelbunt ubi al¬
reas ianuas collocauit. Et paulopol
In hoc gͦ sacrariũ om̃s ppłi qͥb purgatio
& obseruatio legitimoꝵ inerat introi¬
unt: has uͦ porticus cassiodorꝰ senator
ipictara tẽpli quã in pandecte posu.¬
i ut ipse in psalmoꝵ expositione cõ¬
memorat. triplici ordine distixit.
primnũ uidelicet ordinẽ ponensextra
ariũ sacerdotũ ex om̃i parte ꝑ quadrũ.
sd̃m eodẽ mͦ extra intimas porticus
undiq uersũ in gyro. extremũ similit̃
g omi latere prioꝵ porticuũ in circũitu.
scꝙ templũ triformi edificioꝵ p̾sidio
ab om̃i erat parte munitũ. Facto paui¬
mento sub diuo int̾ edificia singula de
marmore & parietib domoꝵ int̾iorib.
hoc est cis qͥ ad templũ respiciebant
factis in colũms exteriorib uͦ solidis
sic fiebant. ut om̃is structura templi ꝓ

Expanded text:
ens, quarum singulae ad unumquemque ventum ens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant. Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per
Abbreviated transcription (Latin):
erat ingressꝰ multo longiꝰ a tẽplo qͣ
a cetĩs trib plagis secretũ. qͥa nmirũ
in ea plaga idest in facie tẽpli fiebant
ministeria scõꝵ. Ibi altare eneũ ad ho¬
stias dño offerendas. ibi decẽ luteres
ad lauandas casdẽ hostias. ibi mare eneũ
erat positũ ad lauandas manꝰ pedesq
sacerdotũ. Habebat autẽ hoc atrium
tres cubitos altitudims ut iosephus
narrat. quatinꝰ ab ingressu tẽpli cȩt̾rs
ꝓhiberet. & solis sacerdotib hoc licere
significaret. Eratq ei ianua ad orien¬
talẽ plagã. ad quã usq ppłs hostias
suas & sacrificia inferebat. inde susci¬
pienda a sacerdotib atq ad altart
ꝑferenda. De exteriori uͦ atrio qd uerbi
dierũ basilicã grandẽ uocant. ita scribit
iosephꝰ: extrinsecꝰ antẽ huiꝰ tẽpli abiam
edificauit aulã qͣdranguli scemate
factã. erigens maximas porticꝰ atꝙ
latas. & portas excelsas & amplasꝑ
quattuor mundi partes in eo constii¬

Expanded text:
erat ingressus multo longius a templo, quam erat ingressus multo longius a templo, quam a caeteris tribus plagis secretus: quia nimirum in ea plaga, id est in facie templi, fiebant ministeria sanctorum, ibi altare aeneum ad ostias Domino offerendas, ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias, ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum. Habebat autem hoc atrium trecentos cubitos altitudinis ut Josephus narrat quatenus ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare proferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus templi, aliam aedificavit aulam quadranguli schemate factam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo contin
Abbreviated transcription (Latin):
tes. oꝑuitq om̃ia lãminis aureis oꝑe qͣdro¬
ad regulã. qͥa nimirũ eadem archana
fidĩ spei & caritatis. quȩ sublimes quiq
ac ꝑfecti sublimit᷑ capiunt. quȩq om̃s
electi plene diuina uisione ꝑcipiunt.
etiã cathecizandis rudib ꝓ suo cuiq ca¬
ptu discenda & confitenda tradunt᷑. qua¬
tinꝰ sacris iniciati mysteriis. qnͣdoq etiã
ad capienda ea quȩ pie credidere ꝑuenians.
atriũ interiꝰ trib ordinib lapidũ po-¬
litoꝵ. & uno ordine lignoꝵ cedri.
De interiori atrio breuit᷑ loquit᷑. de
exteriori ꝓrsus tacere uidet᷑. uerũm
uerbis dierũ utriꝰq fit mentio. ubi ita
scriptũ ẽ. Fecit etiã atriũ sacerdorũ &
basilicã grandẽ. & ostia in basiliea. que
texit ȩre. Atriũ uͦ interiꝰ qđ uocatur si
cerdotũ eo qđ sacerdotes & leuitȩ ineo
ministrarent. ex om̃i parte erat tẽplo
eircundatũ. s ab oriente esꝰdem tempi

Expanded text:
tes, operuitque omnia laminis aureis, opetes, operuitque omnia laminis aureis, opead regulam: » quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene divina visione percipiunt, etiam catechizandis rudibus pro suo cuique captu discenda et confitenda traduntur: quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveniant. atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus tacere videtur. Verum in Verbis dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est: Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere. Atcerdotum, eo quod sacerdotes et levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum. Sed ab oriente ejusdem templi,
Abbreviated transcription (Latin):
&enĩ erat parietes domꝰ quȩ centũ xͣx. cubitoᷤᷤ
habebant in altitudine. ñ nullos etiã gros¬
situdinis cubitos habere. Incuiꝰmmirũ
grossitudinis extrema parte ostia erant
affixa. ita ut ȩquale parieti esset ostium
utrũq & siue intꝰ siue foris tẽplum qͥsq
positꝰ ostiũ inspiceret. unꝰ ei ꝑ omĩa paries
uicenoꝵ in longitudine & altitudine eẽt
cubitoꝵ ñ paruã & ipse debuit habere gros¬
situdinẽ. Quaxpt̃ & in huiꝰ ingressu duo
facta st̃ ostia. ut uidelicet ab utroq late¬
re hoc est & intꝰ & foris ȩqͣle parieti ostiũ
pareret. & qm̃ easdẽ picturas ostiũ qua &
paries habebat. ueracit᷑ unꝰ ꝑ omĩa &
continuatĩ extentꝰ paries uideret᷑. unũ
decoris grãm p̾tendens. aliud mysterii
dispensationẽ p̾figurans. Qđ uͦ descri¬
ptis tẽpli ostiis. sequit᷑. & sculpsit cheru¬
bym & palmas & celaturas ualde eminen¬

Expanded text:
etenim erat parietes domus, quae centum viginti cubitos etenim erat parietes domus, quae centum viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullos etiam grossitudinis cubitos habere, in cujus nimirum grossitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset ostium utrumque, et sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei per omnia paries vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere grossitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, intus et foris, aequale parieti ostium pateret; et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratiam praetendens, aliud mysterii dispensationem praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: Et sculpsit cherubin et palmas, et caelaturas valde eminen
Abbreviated transcription (Latin):
di ac ducere uitã necesse ẽ. in qͣ dilectionẽ
& benignitatẽ seruemꝰ in fut᷑a autẽ uita
ubi dm̃ & ꝓximos in luce ȩt̾nȩ beatitudi¬
nis uidebimꝰ. eadẽ utiq dilectione gemina
absq ullo ꝓrsus labore. ĩmo in magna mul¬
titudine diuinȩ dulcedinis fruem᷑: Unde
apte introitꝰ interioris domꝰ. duo quidem
ostia s hȩc simplicia habebat. Nori enĩ ibi
fides necessaria ẽ. ubi ea quȩ nunc credimꝰ
ac sꝑamꝰ. om̃ia manifesta luce uidebimꝰ:
non labor oꝑum necessariꝰ. ubi mercede
ꝑpetua eoꝵ quȩ hic laboramꝰ donabimur.
ñ necessaria patientia. ubi nemo aduersi
aliqͥd irrogat. non munificentia benigni¬
tatis. ubi nemo indiget opꝰ ẽ. Hȩc de ostioꝵ
figura ꝓmodulo nr̃o sequentes patrum
uestigia. disseruimꝰ. Uerũ iurta formã
ipsiꝰ opis decoris gr̃a ꝓuisũ est. ut in uno
eodẽq tẽpli ingressu duo eẽnt ostia. Necesse

Expanded text:
di ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem di ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem et benignitatem servemus. In futura autem vita ubi Deum et proximos in lucae aeternae beatitudinis videbimus, eamdem utique dilectionem gemina, absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus, duo quidem ostia: sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irroget. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes patrum vestigia disseruimus. Verum juxta formam ipsius operis, decori gratia provisum est, ut in uno eodemque templi ingressu, duo essent ostia. Necesse
Abbreviated transcription (Latin):
scquit᷑. Duo ostia quȩ in hoc ingressu
facta st̃. dilectio di est & ꝓximi. Quȩ
bene altrinsecꝰ facta eẽ dicunt᷑. qͥa ad
inuicẽ respiciunt. adeo ut una sine¬
altera nequaꝗͣ possit haberi. Om̃ĩs enun
om̃is qͥ diligit eũ qui genuit. diligit eũ qͥ
natꝰ est ex eo. Et sicut iterũ dicit᷑. qͥ ñ dili¬
git frẽm suũ quẽ uidet. dm̃ quẽ ñ uidet
quomͦ potest diligere: Unde recte ostiũ
exteriꝰ dilectio frat̾na. interiꝰ ẽ dilectio
intelligenda diuina. qͥa illa pͥor tẽpore.
hec diuina sublimior: Et ꝑ illã ad hanc¬
intrat᷑. qͥa in amore ꝓrimi discit᷑. qualiter
amari conditor debeat. Notandũ sane.
qđ in ingressu oraculi duo quidẽ fuisse
ostia dicunt᷑. s hȩc duplicia fuisse ñ dicun¬
tur. in tẽpli uͦ idest domꝰ pͥoris introitu.
ita erant duo ostia ut duplex eẽt utrũq.
qͥa nimirũ in p̃senti ȩccłia ꝑtalẽ nos ingre¬

Expanded text:
sequitur. Duo ostia quae in hoc ingressu sequitur. Duo ostia quae in hoc ingressu facta sunt, dilectio est Dei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicitur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sinealtera nequaquam possit haberi. « Omnis enim omnis qui diligit eum qui genuit, diligit eum qui natus est ex eo. Et sicut iterum dicitur: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? Unde recte ostium exterius dilectio fraterna, interius est dilectio intelligenda divina: quia illa prior tempore, haec diintratur, quia in amore proximi dicitur, qualiter amari Conditor debeat. Notandum sane quod in ingressu oraculi, duo quidem fuisse ostia dicuntur; sed haec duplicia fuisse non dicuntur. In templi vero, id est domus prioris introitu, ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque. Quia nimirum in praesenti Ecclesia, talem nos ingre
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat. Iste ingressũ nr̃m ad fidem.
ile designat ad speciẽ: Unde apte posteᷤ
hui introitꝰ qͣdrangulati st̃ facti. siue¬
ptꝰ quattuor sc̃ĩ eugłi libros. quoꝵ do¬
arina in fide ueritatis erudim᷑. seu ꝓpt̾
firtitudinẽ. temꝑantiã. iusticiã quaꝵ
ueluti fundamine qͦdam fortissimo. oĩs
honoꝵ actuũ structura innitit᷑. Pru-¬
dentia nãq est. qua discimꝰ qͥd nos agere.¬
qualit̾ uiuere deceat. Fortitudo. ꝑ qu̾ã
ca quȩ agenda didicimꝰ implemꝰ. Quas¬
complectit᷑ dicens: dñs illuminatio mea.
& salus mea. Illuminatio uidelicet ut
que agere debeamꝰ doceat. salus uͦ ut
ad hȩc nos ꝑagenda confirmet. Tempe¬
rantia ẽ. qͣ discernimꝰ ne plus aut mi-¬
nus iusto prudentiȩ siue fortitudini
oꝑam dare inueniam᷑. Et quia quisqͥs
prudentia ac fortitudine tempanter
utit᷑ absq ulla contͣlictione iustꝰ esse
ꝓbatur. uirtꝰ quarta post prudentiã.
fortitudinẽ. & temꝑantiam. iusticia

Expanded text:
monstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte postes hujus introitus quadrangulati sunt facti, propter quatuor sancti Evangelii libros, quorum doctrina in fide veritatis erudimur, seu propfortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam firmissimo, omnis bonorum actuum structura innititur. Prudentia namque est qua discimus qqualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus, implemus. Quascomplectitur dicens: Dominus illuminatio mea, et salus mea . Illuminatio scilicet, ut quae agere debeamus, edoceat. Salus vero, ut haec agenda confirmet. Temperantia est qua discernimus, ne plus aut minus justo prudentiae vel fooperam dare inveniamur; et quia quisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentiam, fortitudinem, et temperantiam, justitia
Abbreviated transcription (Latin):
meo una sententia designat᷑. cum esse
decẽ cubitoꝵ a labio usq ad labium
phibet᷑. Decẽ namq p̾ceptis in lege
dñs om̃ia quȩ facere debeamꝰ ex pressit.
denario mercedẽ benefactoꝵ signauit.
cũ hunc in uinea laborantib dandũ
sse p̃dixit. Erat gͦ mare decẽ cubitoꝵ

Expanded text:
e in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse praedixit. Erat ergo mare
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ tẏpũ tenere. Centenariꝰ uero
numerꝰ qͥ ad dexterã manũ primꝰ ꝑue¬
nit. ñ nunqu̾a in et̾nȩ beatitudinis
figura poni consueuit. Duplicatur
autẽ hic numerꝰ malogranatoꝵ in
circũ itu capitelli scđi. ut insinuetur
mystice qđ utriꝰq testamenti ppłs ad¬
umandus in xp̃o. atq ad ȩt̾nȩ uite sit
introducendus coronam.
t statuit duas columnas in porticu¬
tẽpli. Cumꝙ statuis et columiã agtos̃
uocauit eã nomine iachim que intos¬
tatur firmitas. Similit̃ erexit colim
in robore. Dextera columna ut sus

Expanded text:
fidelium typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice, quod utriusque testamenti populus adunandus in Christo, atque ad aeternae vitae sit introducendus coronam. « Et statuit duas columnas in portictempli. Cumque statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Joachim, » quae interpretatur firmitas. « Similiter erexit columnam in robore. Dextra columna, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
ctores scõs necesse ẽ prioꝵ uitã fideliũ
ad memoriã reuocare. eoꝵq semꝑ exem¬
plis actus suos ac sermones om̃i ex parte
comunire.ne si forte alit̾ quã illoꝵ
habet regula uixeriit aut docuerint.
orent. Cum uͦ dictũ sit de retiaculis
ut tegerent capitella quȩ erant suꝑ
sumitatẽ malogranatoꝵ uidet᷑ iuxta
ordinẽ opis ipsiꝰ qͥa malogranata fue¬
rint facta in circũitu capitelloꝵ a par-¬
ie inferiori. atq ex eisdẽ malo granatiᷤ
enrent᷑ retiacula quib capitella ex
parte aliqͣ tegerent᷑. Patetq figura
mysterii qͣre retiacula suꝑ sũmitatẽ fuerins
malo granatoꝵ annera. quȩ ad unã pene
significationẽ siue ꝑsonarũ seu uirtu

Expanded text:
ctores sanctos necesse est priorum vitam fidelium ctores sanctos necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque semper exemplis actus suos ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videturjuxta ordinem operis ipsius, quod malogranata fuerunt facta in circuitu capitellorum a parte inferiore, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, quare retiacula super summitatem fuerint malogranatorum annexa, quae ad unam pene significationem sive
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis sonat ac pacis. Capitella
enĩ uolumina diuinoꝵ eloquioꝵ
retiacula st̃ uincula mutuȩ dileclio¬
nis. Et retiaculis tegunt᷑ capitella
cũ sacra eloqͥa ut ita dixerĩ dono car¬
quȩ in scͥpͥturis ñ intelligimꝰ carliã
int.& in eis quȩ intelligunꝰ caritas
litt patet. Bene autẽ de eisdem retia¬
alis siue capitellis adiungit᷑ quȩ erant
sup sũmitatẽ malogranatoꝵ. Malogra¬
nata nãq quoꝵ natura est uno foris
eortice multa interiꝰ grana circũdare
ipte in figura scẽ ponunt᷑ ȩccłie. quȩ
catholico uniꝰ fid̃i munimine innu¬
mera electoꝵ agmina solet includere
Potost autẽ & uniꝰcuiꝰq iusti uitã morẽ ꝙ
designare. qͥ uelut plurima grana uno¬
urtice circũplectens. multa cogitatio¬
nũ uirtutũq spualium insignia ne
forte defluant firma fidĩ & humilitatiᷤᷤ
curat uallare custodia:. Et apto ꝓrsus
mysterio capita columnarũ malogra¬
natis erant in grro circundata. qͥa do¬

Expanded text:
aritatis sonat ac pacis. Capitella enim volumina divinorum eloquiorum retiacula sunt vincula mutuae dilectionis; et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia ut ita dixerim dono charquae in Scripturis nt in eis quae intelligimus charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: « Quae erant super summitatem malogranatorum. » Malogranata namque quorum natura est uno foris cortice multa interius grana circumdare apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et unusquisque justi vitam moresque designare, qui, velut plurima uno cortice grana, circumplectens multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis curat vallare custodia. Et apto prorsus mysterio capita columnarum malogranatis erant in gyro circumdata, quia do
Abbreviated transcription (Latin):
cherubỹm intexti ẽẽ memorant᷑. lacinctꝰ
qͥppe qͥ cęli colorẽ imitat᷑. suꝑnoꝵ desideriis
apte comparat᷑. Purpura quȩ sanguine
conchilioꝵ conficit᷑. & sanguineã ipsam
p̃fert speciẽ. ñ immerito sacramentum
portando debemꝰ. Coccino qd̾ rubeo colo¬
amoris. De qͦ mirantes dixere qͥ cũ ano
ambulauerant discipłi nonne corun
ardenserat in nob dũ loqueret᷑ in ua
& apiret nobꝰ scripturas: Bys qͥ dct̾ra¬
uirenti germine nascit᷑. & longo artisicã
albentẽ ꝑducit᷑ speciẽ. congrue castigi¬
tionẽ carnis nr̃e insinuat. Cuiꝰ quasi
humorẽ ingentẽ exsiccari iubet apłs
dicens: mortificate menbra ur̃a que st̾
suꝑ terrã. fornicationẽ. immundiciã.

Expanded text:
cherubin intexti esse, memorantur. Hyacinthus quippe, qui coeli colorem imitatur, supernorum desideriis apte comparatur; purpura quae sanguine conchyliorum conficitur, et sanguineam ipsam profert speciem, non immerito sacramentum portando, debemus. Coccino, qui rubeo coloamoris, de quo mirantes dixere, qui cum Domino ambulaverunt, discipuli: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret no de terra virenti germine nascitur, et longo artificum albentem per ducitur speciem, congrue castigationem carnis nostrae insinuat: cujus quasi humorem ingenitum exsiccari jubet Apostolus, dicens: « Mortificate membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem,
Abbreviated transcription (Latin):
cũitum retiaculoꝵ singuloꝵ ut tegerant
capitella. Quo quidẽ ordines erant
retiaculoꝵ in gr̃ro capitelli. s uterꝙ
ordo septẽplici uersuũ numero curre¬
bat. donec circũacto capitello rursũ m
scipsũ qͣsi circulo facto rediret. Ncc
figura sacram̃ti in abscondito ẽ. quart
duo ordines sint retiaculoꝵ cũ constet
geminȩ discretionis eẽ uirtutẽ dilecli¬
onis. qđ uidelicet dm̃ ex toto corde. toti

Expanded text:
cuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. » Duo quidem ordines erant retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in se ipsum, quasi circulo facto, rediret. Nec figura sacramenti in abscondito est, quare duo ordines sint retiaculorum, cum constet geminae discretionis esse virtutem dilectionis, quando videlicet Deum ex toto corde, tot
Abbreviated transcription (Latin):
Capita & enĩ columnarũ hoc est suꝑna
pars earũ. p̾cordia st̃ fideliũ doctoꝵ. ꝗͣ
do deuotis cogitationib sicut capite men¬
bra ita ipsoꝵ om̃ia & oꝑa dirigunt᷑ & uer-¬
ba. Duo autẽ capitella quȩ his capitib
erant supposita. duo st̃ testam̃ta. quoꝵ
meditationi atq obseruantiȩ doctores
sci toto & animo subdunt᷑ & corpore. Unde
bene utrũq capitellũ qͥnq cubitos ha-¬
bebat altitudinis. qͥa nimirũ qnq libriᷤᷤ
scͥptura moysaicȩ legis comp̾hensa est. &¬
qnq etiã scłi ȩtatib tota uet̾is instrum᷑ti
series cõplexa est. Nouum uͦ testamentũ
ñ alia nob̾ aliqua p̾dicat. ꝗͣ quȩ moyses
p̾dicanda ꝑ hoc eẽ p̾dixerat & ꝓphetȩ

Expanded text:
oc est, suprema pars earum praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae his capitibus erant superposita, duo sunt testamenta: quorum meditatione atque observantia doctores sancti toto animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis: quia nimirum quinque libris scriptura Mosaicae legis comprehensa est. Quinque etiam saeculi aetates tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Moyses praedicanda per hoc esse p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sex multiplicant᷑. cũ iustꝰ exfide uiuit.
cognitionẽq piȩ credulitatis executione
bonȩ actionis accumulat. Columnaq
ante fores tẽpli decẽ &octo cubitis alta ẽ.:
norma est apłicȩ institutionis Quȩ ni¬
mirũ linea ambit columnam utrãq cũ
qͥsq doctor siue iudeis siue gentilibus
p̃dicare missꝰ. ea tantũ facere curat ac
docere quȩ papłos accepit ac didicit ȩccl̃a
Nam siqͥs alit̾ uiuere siue p̾dicare uoluerit.
& uł apłica decreta spernere uł ꝓsuo libi¬
tu noua quelibet statuere maluerit. ñ est
talis columna tẽplo d̃ĩ apta. qͥa dũ apłica
statuta sequi contemnit. qͣsi uł exilitate
merciȩ suȩ uł elationis tumidȩ grossitu¬
dine .xͦii. cubitoꝵ lincȩ non conuenit
Duo qͦ capitella fecit. quȩ ponerentur
suꝑ capita columnarũ fusilia ere Quinq

Expanded text:
ex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, cognitionemque piae credulitatis in exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est:  cubitorum norma est apostolicae institutionis: quae nimirum linea ambit columnam utramque, cum quisque doctor, sive Judaeis seu gentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos accepit ac didicit Ecclesia. Nam si quis aliter vivere, sive praedicare voluerit, et vel apostolica decreta spernere, vel pro suo libito nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta: quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitella fecit, qua ponerentur super capita colum
Abbreviated transcription (Latin):
ata: ita dispositȩ. ut nobis & in ꝓsperiᷤᷤ
& in aduersis ingressũ patriȩ cȩlestis
ante oculos m̃tis habendũ eẽ doceant.¬
Notandũ sane in hac sententia parali-¬
pomenon ꝗͣ posui. qđ ea porticꝰ tẽpli
etia uestibulũ tẽpli uocabat᷑. & qđ in
ppoħis legimꝰ. qͥa int̾ uestibulũ & alta¬
It plorabant sacerdotes. int̾ porticũ
& altare debet intelligi. Bene autem
utraq columna decẽ & octo cubitos
altitudinis habere memorat᷑. Ter &enĩ
seni. decẽ & octo faciunt. Tria uͦ ad fi¬
aem prinent ꝓpt̾ scãm trinitatẽ. sex

Expanded text:
et ita dispositae, ut nobis in prosperis et in adversis ingressum regni coelestis ante oculos Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod ea porticus templi, etiam vestigium templi vocabatur. Et quod in prophetis legimus, quia inter vestibulum et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna decem et octo cubitos altitudinis habere memoratur, ter etenim seni, decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinere propter sanctam Trinitatem, se
Abbreviated transcription (Latin):
purpura. coccino. & bisso. & intexuit ei
cherubym. Qđd̃ decoris quidẽ gr̃a factũ
est. ut int̾ parietes deauratos etiã oloseri-¬
cum fulgeret. s in eiꝰdem mysterii cuiꝰ
& ostiola congruã significationẽ ante
archã atq ingressũ oraculi appensũ. ut
sicut ostiola congruis horis apiebantur.
sic & uelũ reuelaret᷑ quotiens aduenireNs¬

Expanded text:
purpura, cocco et bysso, et intexuit ei cherubim , » quod decoris quidem gratia factum est, ut inter parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem mysterii, cujus et ostiola, congrua significatione, ante arcam atque ingressum oraculi appensum, ut sicut ostiola congruis horis aperiebantur, licet velum revelaretur quoties adveniren
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & baptizato eo celi aꝑti st̃. ut osten¬
deret᷑ qͥa ꝑ baptisma qđ nob̾ ipse conse¬
ingredi. Et moriente eo in cruce idem
uelũ scissũ est mediũ. a sũmo usq deorsũ.
ut aꝑte doceret᷑ qͥa figurȩ legales iã tunc
ad finẽ uenissent. acueritas eugłii archa¬
naq cȩlestia & ipse cęli ingressꝰ ñ adhuc
ꝓphetandꝰ ac siguralit᷑ significandus. s

Expanded text:
i sunt, ut ostenderetur quia per baptisma quod nobis ipse conseingredi; et moriente illo in cruce, idem velum scissum est medium a summo usque deorsum, ut aperte doceret quia figurae legales jam tunc ad finem venissent, ac veritas Evangelii arcanaque coelestia, et ipse coeli ingressus, non adhuc prophetandus ac fig
Abbreviated transcription (Latin):
exponere indet᷑ mysteriũ columnaru
materialiũ. & qͥd uidelicet figurauetis
Ee en tumcisionẽ p̾dicando in ȩccłiam
qtoo ducant: Stabant in portieu ante
eris tẽpli. & ingressũ illiꝰ suo decore ac
puilcdhritudme ex utraq parte mirabi¬
utir ornabant. Ostiũ autẽ tẽpli dñs ẽ:
q nemo uenit ad patrẽ nͥ pupsũ sicut
unt saluabit᷑ Qd̃ uidelicet ostiũ colũ¬
ns abutroꝙ latere corã positȩ circũstans.
cũ ministri sermonis utriq ppło intro.¬
ium regni cȩlestis ostendunt ut siue
a luce scientiȩ legalis qͥsq siue ex rigore
gentilitatis ad fidẽ eugłii uenerit. ha¬
beit paratos eos qͥ sibi iter salutis & u̾bo
demonstrent & exemplo. Uel certe qͥa
decisdẽ colũns in libro paralipomenon

Expanded text:
sterium columnarum materialium, et quid videlicet figuraverint, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem nisi per ipsum ierit, salvabitur . » Cui videlicet ostio columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis, utrique populo introitum regni coelestis ostendunt, ut sive a luce scientiae legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habent paratos eos qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo: vel certe quia de eisdem columnis in libro Paralipo
Abbreviated transcription (Latin):
in sacerotis dñi nr̃i uiu xp̃i. Et recte
quie uasi scͥptura maris nom̃ indidit.
ninemoriã inidelicet maris rubri. in
qͥois ꝑ eetinctionẽ egyptioꝵ & poli di
uberationẽ baptismi forma p̃cessit.
monente apło ac dicente: qm patres
nti om̃s sub nube fuert̾ & om̃s mare.

Expanded text:
i sacerdotis Domini Jesu Christi. Et recte i sacerdotis Domini Jesu Christi. Et recte huic vasi Scriptura maris nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem, baptismi forma praecessit; exponente Apostolo ac dicente, Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare
Abbreviated transcription (Latin):
na eos significat qͥ uenturũ in came
dñm ꝓphetando p̃dixerunt. scdã ilos
qͥ hunc iã uenisse. & mundũ suo san¬
guine redemisse testant᷑. Et apte si¬
mili uocabulo ambȩ censebant᷑ coliũne
cũ una firmitas. altera in robore di-¬
cta ẽ. ut una fid̾i & oꝑis fortitudo cum¬
nulli doctores sacerdotes & columnus
domꝰ dĩ uideri atq appellari uolunt.
cũ nichil in se ꝓrsus firmȩ fidi & ad
contemnendas scłi pompas ac desido¬
randa bona inuisibilia. nichil habeas
roboris ad corrigendos. nil industriş
saltem ad intelligendos eoꝵ quib
prȩlati sunt errores .xXIiil.¬
ecit qͦ mare fusile. decẽ cubitoꝵ
a labio usq ad labiũ rotundum
in cireũitu. Mare hoc fusile infigi¬
rã lauachri salutaris qͦ in remissions
peccatoꝵ emundamur. factum est
Namq sacerdotes in ea lauabant᷑ i
uerba dierũ apte testant᷑ Sacerdois
autẽ constat om̃s electos typice in
eapturis uocari. eo qđ sut menbra sũ.¬

Expanded text:
enturum in carne Dominum prophetando praedixerant: secunda illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, firmitas; altera, in robore, dicta est: ut una fidei et operis fortitudo cunnulli doctores sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelpraelati sunt, errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu. » Mare hoc fusile in figuram lavacri salutaris quo in remissionem peccatorum emundamur factum est. Namque sacerdotes in ea lavabantur, ut Verba dierum aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in cripturis vocari, eo quod sint membra summ
Abbreviated transcription (Latin):
consequent̾ habebat tͥginta cubitos in
grro. Uerũ qͥa dicit᷑ opꝰ lilii quattuor
fuisse cubitoꝵ. siue latitudinem seu
designet altitudinẽ nichilominꝰ ratio
tatissima illa mundo uox insonuit: peni-¬
tentiã agite. appropinqͣbit eñ regnũ cȩ-¬
loꝵ. Qd̃ uͦ sequit᷑. & rursũ alia capitel¬
la in sũmitate columnarũ desuꝑ iuxta
mensura colũnȩ contͣ retiacula. iuxta
mensurã colũnȩ dicit tantȩ altitudi¬
nis qnͣtȩ erat & colũna. cuiꝰ tam̃ altitudo
qnͣta fuerit minime narrat᷑. Hȩc aut̃
capitella qͣliacũq uł qnͣtacũq fuerint
ñ enĩ mensurã eoꝵ apte scͥptura desi¬
gnat. more lilioꝵ uident᷑ eẽ apposita.
De quoꝵ factura si qͥd mysticũ inquirere
delectat. illã regni phennis sublimitatẽ
potest ñ incongrue designare. qua nec
oculꝰ uidit nec auris audiuit nec in
cor hoĩs ascendit. quȩ p̃parauit ds dili

Expanded text:
consequentconsequentgyro. Verum quia dicitur, opus lilii quatuor fuisse cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitudinem, nihilominus ratiotatissima illa mundo vox insonuit: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum cpitella in summitatibus columnarum desuper, juxta mensuram columnae, contra retiacula; juxta mensuram columnae dicit, tantae altitudinis quantae erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narratur. Haec autem capitella qualiacunque et quantacunque fuerint non enim mensuram eorum aperte Scgnat more liliorum videntur esse apposita. De quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illa regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam « nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascend
Abbreviated transcription (Latin):
apitella autẽ quȩ erant suꝑ capita co¬
lumnarũ qͣsi oꝑe lilii fabricata erant
in porticu quattuor cubitoꝵ
Quid enĩ ꝑlilia nͥ suꝑnȩ claritas patriȩ.
ato immortalitatis florib redolens
paradỹsi designat᷑ amenitas: Quid per
quattuor cubitos nͥ eugłicus sermo. qui
tit. & iter quo ad hanc pueniat᷑ ostendit:
Cum gͦ scĩ doctores ꝓmissa nob̾ limina re¬
gni cęlestis in quattuor ȩugłii libris osten¬
dunt. qͣsi capita columnarũ opꝰ in se lilii
quattuor cubitoꝵ exhibent. Ubi notan¬
dũ uixta litt̾a̾m qͥa cũ opꝰ lilii in capitel
utrũ in altitudine an in latitudine in¬
telligi debeat. relictũ est. Constat aut̃
absq ulla ꝓrsꝰ dubietate. qͥa columna
ꝗͣ duodecĩ cubitoꝵ restis ambiebat.
quattuor cubitos habebat grossitudi¬
nis. Omĩs enĩ circulꝰ qnͣtũ habet spacii
in diametro tantũ habet ter in gr̃ro.
Deniq mare ȩneũ qͥa diametrũ habebat
decẽ cubitoꝵ ut in sequentib legitur.

Expanded text:
apitella autem quae erant super capita columnarum, quasi opera lilii fabricata erant, in porticu quatuor cubitorum. Quid per lilia, nisi supernae claritatis patria, atque immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui omittit, et iter quo ad hanc perveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum opus in se lilii quatuor cubitos exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellutrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem, absque ulla prorsus dubietate, quia columna quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat crassitudinis: omnis etenim circulus quantum habet spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum, quod in diametro erat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
retiaculo. & suꝑposuit eas capitib colum¬
narũ.: Species namq cathenarũ & simili-¬
tudo retis. in capitellis uarietas ẽ uirtu¬
tum sꝑualium in scĩs. de qͣ dño cantat᷑ in
psalmis: astitit regina. a dextris tuis in
uestitu deaurato circũdata uarietate.
hoc ẽ in uestitu fulgidȩ dilectionis cir-¬
cũamicta uarietate diuersoꝵ carismatũ.
Uel certe multiplex contextio cathenarũ
& retis expansio. multifarias electoꝵ ꝑso¬
nas insinuat. Quȩ cũ uerbis scõꝵ p̾dica¬
toꝵ fidelit̾ auscultando atq obediendo
adherent. qͣsi columnarũ capitib suppo
cunctis aspectantib prȩbent.
Septena uersuũ retiacula in capitello uno.
& septena retiacula in capitello altero.
Septenario nãq numero sp̃s sc̃i solet
grã designari. ioħe attestante in apoca¬
lipsi: qui cũ uidisse se diceret agnũ ha¬
bentẽ cornua septẽ & oculos septẽ. mox
exponendo subiunxit. qͥ st̾ septẽ sp̃s dĩ

Expanded text:
in oraculo, et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis, varietas est virtutum spiritualium in sanctis: de qua Domino cantatur in Psalmis: « Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumamicta varietate : » hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis, circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus supercunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello altero. » Septenario namque numero Spiritus sancti solet gratia designari, Joanne attestante in Apocalypsi , qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem et oculos septem, mox exponendo subjunxit, qui sunt septem spiritus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ochot. prima mansio filioꝵ isrł in deser¬
to. postquã de egypto st̃ ꝓfecti. anteꝗͣ mare
rubrũ transirent: Sin. desertũ inter mare
rubrũ & solitudinẽ syna. Nam de deserto¬
sin filii isrł uenert̃ in rafidim. & a rafidim
in desertũ sin iuxta montẽ syna ubi moyses
legis tabulas accepit. Desertũ autẽ sin idem
dicit ẽẽ scriptura qd̾ & cades. s hoc iuxta he¬

Expanded text:
Soccoth, prima mansio filiorum Israel in deserSoccoth, prima mansio filiorum Israel in deserto, postquam de Aegypto sunt profecti, antequam mare transiret Rubrum. Sin, desertum inter mare Rubrum et solitudinem Sina. Nam de hoc deserto filii Israel venerunt in Raphidim, et a Raphidim in desertum Sina, juxta montem Sina, ubi Moyses tabulas legis accepit. Desertum autem Sin idem dicit esse Scriptura quod et Cades, sed et hoc juxta He
Abbreviated transcription (Latin):
ditur usq in prȩsentẽ diẽ iuxta heliam contͣ
occidentalẽ plagã hoc nomine. In .uiii. qͦ
lapide a scitopoli in campo uicus salumias
appellat᷑. Iosephus uͦ salem eẽ affirmat. in qͣ
regnauit melchi sedech. quȩ post ea uocata
est solima. & ad extremũ ierosolimȩ nom̃
accepit. Sur. ubi inuenit angłs ancillã sarȩ
agar. int̾ cades & barad. Extenditur autẽ de¬
sertũ sur. usq ad mare rubrũ. qd̾ egỹpti
confinia puenit. Porro cades solitudo ẽ suꝑ
urbẽ petrã. S & scͥptura desertũ cades contͣ
faciem egypu extendi memorat. ad qd̾ primũ
uenere hebrei rubro mari transuadato Se
gor. quȩ & bala & ⁊oara. una de.u. ciuitatib
sodomoꝵ ad p̾ces loth de incendio reseruata.
quȩ usq nc̃ ostendit᷑. Memiit huiꝰ ysaiã
in uisione contͣ moab. de qua & supͣ diximꝰ.
Scene. id÷ tabernacula. locus in qͦ habitauit
iacob regressus de mesopotamia. qͥ lingua
hebraica appellatur sochot. De exodo

Expanded text:
 in praesentem diem Juxta Aeliam contra occidentalem plagam hoc nomine; in octavo quoque lapide a Scythopoli in campo vicus Salumias appellatur: Josephus vero Salem esse affirmat , in qua regnavit Melchisedec, quae postea dicta est Solyma, et ad extremum, Jerosolymae nomen accepit. Sur, ubi invenit Angelus ancillam Sarae Agar, inter Cades et Barad. Extenditur autem desertum Sur usque ad mare Rubrum, quod ad Aegypti confinia pervenit. Porro Cades, solitudo est super urbem Petram: sed et Scriptura desertum Cades contra faciem Aegypti extendi memorat, ad quod primum venere Hebraei, Rubro mari transvadato. 270 Segor, quae et Bala et Zoara, una de quinque civitatibus Sodomorum ad preces Lot de incendio reservata, quae usque nunc ostenditur. Meminit hujus et Isaias in visione contra Moab, de qua et supra diximus. Sene, id est, tabernacula, locus in quo habitavit Jacob regressus de Mesopotamia qui lingua Hebraica appellatur Soccoth . DE EXODO.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ acceꝑat. fu̾it autẽ & altera sichem in
monte effraim.ciuitas fugitiuoꝵ Sennaar.¬
unde fuit amrafel. qͥ aduersꝰ reges sodomoꝵ
bellũ gessit. Sodoma. ciuitas impioꝵ. diuino
igne consũpta. iuxta mare mortuũ. Seboim.
& hȩc ciuitas impioꝵ in ȩternos cineres dis¬
soluta. iuxta urbem quondã sodomam.
Sofera. mons orientis in india iuxta que ha¬
bitauerunt filii iectan. filii eber. qͦs iosephꝰ
refert a cofene flumine & indiȩ regionib
usq ad id locoꝵ ꝑuenisse. ubi appellat᷑ regio
ieria: S & classis salomonis ꝑtrienniũ hinc
quȩdã cõmertia cõportabat. Soora. urbs iu¬
xta sodomã quȩ & segor & ⁊oara. dequa supͣ
diximꝰ. Saue. ciuitas antiqua. in qͣ habita¬
mons in t̾ra edom. in quo habitauit esau in
regione gebalena. quȩ ex eo qd̾ esau pilosꝰ ẽẽt¬
& hispidus. seir hoc ẽ pilosi nom̃ accepit. in
quib locis ante habitauit chorreus. quem

Expanded text:
nomen accepit. Fuit autem et falia Sichem in nomen accepit. Fuit autem et falia Sichem in monte Effraim, civitas fugitivounde fuit Amarfal, qui adversus reges Sodomorum bellum gessit. Sodoma, civitas impiorum divino igne consumpta, juxta mare Mortuum. 267 Seboim, et haec civitas impiorum in aeternos cineres dissoluta, juxta urbem quondam Sodomam. Sophera, mons orientis in India, juxta quem habitaverunt filii Jectan, filii Heber. Quos Josephus refert a Cophene flumine et Indiae regionibus usque ad id locorum pervenisse, ubi appellatur regio Hieria: sed et classis Salomonis per triennium hinc quaedam commercia deportabat. Soora, urbs juxta Sodomam, quae et Segor et Zoara de qua et supra diximus. Save, civitas antiqua in qua habitamons in terra Edom, in quo habitavit Esau in regione Gebalena, quae, ex eo quod Esau pilosus esset et hispidus, Seir, hoc est pilosi, nomen accepit. In quibus locis ante habitavit Chorreus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
insignis olim terminꝰ chananeoꝵ ad
aquilonẽ respiciens. & postea regionis iudeȩ.
Cecidit autẽ in sortẽ tribꝰ aser .s eã ñ posseoit
qͥa hostes nequaꝗͣ ualuit expellere.Sennaar.¬
campꝰ babylonis. in quoturris extructa est.
unde egressꝰ assur edificauit niniuen. Me¬
minit huiꝰ loci iosephꝰ in pͥmo antiquitatũ
libro. ita scribens. De campo qͥm babylonia
regione appellat᷑ sennaar. narrat estieus
hỹstoricꝰ dicens. Quidã sacerdotũ ꝓfugi de
tẽplo eniali iouis sacra rapientes. in sennaar
campũ babyloniȩ ꝑuenere. Sichem & salẽ
quȩ & latine & grece sicima uocata ẽ. ciui¬
tas iacob. nc̃ deserta. Ostendit᷑ autẽ locus in
suburbanis neapoleos iuxta sepulchrũ io-¬
seph. quã subuertit abimelech. & seminauit
in ea salem sicut in libro iudicũ scriptũ est
Post ea uͦ instaurata ẽ ab ieroboam ut regnoꝵ
narrat hẏstoria. & sita ẽ infinib tribꝰ effraim.
S & filiꝰ emor appellatꝰ ẽ sichem. a qͦ & locus¬

Expanded text:
insignis, olim terminus Chananaeorum ad aquilonem respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser: sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellere. Hatructa est. Unde egressus Assur aedificavit Ninevem. Meminit hujus loci Josephus in primo Antiquitatum libro, ita scribens: « De campo qui in Babylonia regione vocatur Sennaar, narrat Hestiaeus historicus, dicens: Quidam sacerdotum profugi de templo Enyalii Jovis sacra rapientes, in Sennaar campum Babyloniae pervenere. Sichem et Salem, quae Latine et Graece Sicima vocata est, civitas Jacob, nunc deserta. Ostenditur autem locus in suburbanis Neapoleos juxta sepulcrum Joseph; quam subvertit Abimelec, et seminavit in ea salem, sicut in libro Judicum scriptum est. Postea vero instaurata est a Jeroboam, ut Regnorum narrat historia , et sita est in finibus tribus Ephraim. Sed et fili
Abbreviated transcription (Latin):
nile colli. Aod. gloriosꝰ. Amram. ppłs excelsus:
Aminadab. ppłs m̃s spontaneus. Abiu. pat̾ m̃s
est. siue pat̾ ipse. Asir. iunctꝰ. Abiasar. patris
mei collectio. Amalech. ppłs brutꝰ. siue ppłs
lingens. Abiud. patris robur. siue pater eoꝵ
Accherubim. cognosce & intellige. siue scientiȩ
multitudo. Achisamech. frẽm meũ roborans.
habens speculam. de .c.¬
lans. aut cõponens. Cades. sc̃ã. Chana¬
ni. negotiatoreᷤ.siue hic pauꝑculus. aut
p̃parati. ł humilitas. Carmmi. uinea mea. uł
tudo. aut scientia & intellectus.

Expanded text:
nile colli. Aod  , gloriosus. , populus excelsus. Aminadab, populus meus spontaneus. Abiu, pater meus est, sive pater ipse. Asir,   vinctus. , patris mei collectio. , populus bruchus, sive populus lingens. Abiud  , patris robur, sive pater eorum. Accherubim  , cognosce et intellige, sive scientiae multitudo. Achisamech, fratrem meum roborans. habens speculam. dlans, aut componens. Cades, sancta. Chanani, negotiatores, sive hic pauperculus, aut praeparati, vel humilitas. , vinea mea, vel tudo, aut scientia, et intellectus.
Abbreviated transcription (Latin):
de libano.& serui mei sint cũ seruis tuis.
erui qͥppe yram qͥ p̾cidebant salomo¬
in cedros de libano. doctores st̃ electi de
gentib. quoꝵ officii est eos qͥ in hoc mun-¬
doreb & gła lȩtabant᷑. a suꝑbiȩ fastu
corrigendo sternere. atq ad obsequiũ
sui redẽptoris eoꝵ uota tñsferre. Cum
quib uidelicet seruis erant & serui salo-¬
monis. ac parit᷑ memorato instabant
opi. qͥa pͥmi doctores ex gentib necesse
rant eruditione in uerbo fidi institui.
ne si absq magistris docere inciperent.
magistri existerent erroris. Iccirco &¬
enĩ salomon seruos yram cȩdere sibi
uoluit ligna de libano. qͥa doctiores
qant seruis suis ad cȩdendũ: S iccirco
cua seruos suos simul adesse uoluit. ut
ere nouert̾. s gentiles ab errore conuersi
atq ad ueritatẽ eugłii tñsformati. meliꝰ
ipsos gentiũ errores nouerant. & qͦ certiꝰ
nouert̾. eo artificiꝰ hos expugnare atq
euacuare didicerant.

Expanded text:
de Libano, et servi mei sint cum servis tuis. » Servi quippe Hiram qui praecidebant Salomoni cedros de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officii est eos qui in hoc mundo rebus et gloria laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad obsequium sui Redemptoris eorum vota transferre, cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi; quia primi doctores ex gentibus necesse rant eruditionem, verbo fidei institui, ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris. Idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doctiores erant servis suis ad caedendum; sed idcirco etiam servos suos simul adesse voluit, ut re noverunt, sed gentiles ab errore conversi, atque ad veritatem Evangelii transformati, melius ipsos gentium errores noverant; et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque evacuare didicerunt.