comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fleccet᷑. Neq eĩ hõ est:
leg̃. Porro tͥumphator irł
non mentiet᷑. Triũphator is¬
te est deus. Non mentiet᷑: qr
ea que ꝑmitcit sibi famu¬
lantib largit᷑. Penitudĩe
nõ fleccit᷑: qr non peuitet
cũ de bonis que largitꝰ est.
ed nĩc honora
me corã senib ppłi mi.
⁊ corã isrł. Honora me sicui
regem. ut ego p̾cedam sic̃
rex. ⁊ tu me sequaris: ut
adorem dũm deum tuũ. ce¬
nes aũt ppłi sui: suam tri¬
bũ. et coram isrł: cetas tri¬
bus isrł dicit.
t respondens unꝰ de pue
er iste docch ydumeꝰ fuisse
ꝑhibet᷑: inimicus dauid. Ee
onĩa que de do̾ in laudem di¬
xisse uidet᷑: in odiũ eius di¬
xisse dicit᷑. quia uolebt᷑ im¬
micitie causa ⁊ inuidie luio¬
re. ut ad saul ueniret: qua¬
lit̾ ibi qualibet ocrasione
necaret᷑.
t directus est spc̃ dñi in¬
dauid: a die illa ⁊ in re

Expanded text:
st, legitur, porro triumphator Israel non mentietur. Triumphator iste Deus est. Non mentietur, quia ea quae promittit sibi famulantibus, largitur. Poenitudine non flectetur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus est. Sed nunc honora me coram senioribus populi mei, et coram Israel. Honora me sicut regem, ut ego praecedam sicut rex, et tu subsequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum: et coram Israel, caeteras tribus Israel dicit. Et respondens unus de puee Doech Idumaeus fuisse perhibetur, inimicus David: et omnia quae de David in laudem dixisse videtur, in odium ejus dixisse dicitur: quia volebat inimicitiae causa et invidiae livore ut ad Saul veniret, quatenus ibi qualibet occasione necaretur. Et directus est spiDavid a die illa et in re
Abbreviated transcription (Latin):
tus in regem.
O er. locus in quo ꝑcussit
iheu rex isrł ocboriam ir¬
gem iude iuiͣx ieblaam.
Teththachofer. unde ionaᷤ¬
ꝑcussit azael rex damasci.
posita est ⁊ supra gadda.
Gemela. regio ydumcoꝵ.
pro qua aquila ⁊ symachis
int̾pretant᷑ uallem salis.
Gebii. menuit huiꝰ ysaia.
Et est uilla gebam qͥnto mi¬
liario a gufnis euntib nea
ne emath. ⁊ huius menũt
ysaias. Est autem in finibus
damasci.
Gareb. collic iuxta ih̾rlm.
sicut scribit lheremnias.
abarth. pro quo aquila
int̾pretat᷑ in seꝑib. syma¬
chus uero in colonus. Lege¬
regionis. ut in ysaia scrip¬
gamon. regio moabitarũ
iuxta ysaiam.
de euãgeliis.

Expanded text:
tus in regem. tus in regem. Ger, locus in quo percussit Jeu rex Israel Ochoziam regem Judaeae, juxta Jeblaam. Gettha - Chopher, unde Jonacussit Azael rex Damasci. Posita est et supra Gadda. Gemala, regio Idumaeorum, pro qua Aquila et Symmachus interpretantur, vallem salis. Gebin, meminit hujus Isaias. Et est villa Geba, in quinto milliario a Guphnis euntibus Neane Emath: et hujus meminit Isaias. Est autem in finibus Damasci. Gareb, collis juxta Jerusalem, sicut scribit Jeremias. Gebarth: pro quo Aquila interpretatur, in sepibus: Symmachus vero, in coloniis. Geregionis, ut in Isaia scripGamon, regio Moabitarum, juxta Isaiam. DE EVANGELIIS.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem locum tnͣs¬
tulluit archaz testa¬
menti de azoto. nũc uicus grau¬
int̾ ancipatridẽ et iamniam.
sed ⁊ alia uilla appellat̾ geth
G allim. unde futhim.¬
it phalti. qui post fugam da¬
uid michol uyorem eius ac¬
ceꝑat. Meminit huius loci
⁊ ysaias. Dicit᷑ autem esse ⁊¬
quidã accaron uicus qui uo¬
cet᷑ gallaa.
Gelam sur. regio allo phi
Ielbue. moutes alienige¬
naꝵ in sexto lapide a scytho¬
poli. in quibus ⁊ uicꝰ est gnͣ¬
dis qui appellat᷑ gelbus.
Gedud. ad quem descendit
dauid. pro quo aquila. toner
accinctũ. symachꝰ latronũ¬
cuneũ transtułunt.
Gazera. ubi ꝑcussit dauid
Oilon. unde fuit achitofel.
Gob. ubi ꝯmissũ preliũ.
Salylea. duc sũt galylee.
e quib una galylea genti¬
um uocat᷑ ucina ẜiibus
tyrioꝵ. ubi ⁊ salomõ iugm¬
ti ciuitates donauit hiram
regi tyri. in sorte tribꝰ neꝑ¬
talim. Alta galylea dicit᷑ cir¬
ca tyleriadem ⁊ stagnu ge¬
nesareth. ĩ tribu zabulon.
Gion. ubi salomon ẽ unc¬

Expanded text:
ad quem locum transtulerunt arcam testamenti de Azoto, nunc vicus graninter Antipatridem et Jamniam. Sed et alia villa appellatur Geththim. Gallim, unde fuit Phalthi, qui post fugam David, Michol uxorem ejus acceperat. Meminit hujus loci et Isaias. Dicitur autem esse quidam juxta Accaron vicus, qui vocetur Gallaa. Gelamsur, regio Allophylorum. Gelboe, montes alienigenarum, in sexto lapide a Scythopoli, in quibus et vicus est grandis, qui vocatur Gelbus. Gedud, ad quam descendit David: pro quo Aquila, τὸν accinctum; Symmachus, latronucuneum, transtulerunt. Gazera, ubi percussit David ria. Gilon, unde fuit Achitophel. Gob, ubi commissum est praelium . Galilaea: duae sunt Galilaeae, e quibus una Galilaea gentium vocatur, vicina finibus Tyriorum, ubi et Salomon viginti civitates donavit Chiram regi Tyri, in sorte tribus Nephthali: altera vero Galilaea dicitur circa Tyberiadem et stagnum Genezareth, in tribu Zabulon. Gion, ubi Salomon est unc
Abbreviated transcription (Latin):
q int̾fecit uirũ egiptiu:
uirũ dignũ specracło. uir
iste egiptius: semei filius
iera fuit. qui maledixit do.
egiptiꝰ dicit᷑: quia oꝑa illiᷤ
egiptii deũ blasphemãtis
quẽ moyses iubente dño ĩ¬
t̾fecit in heremo: imitatꝰ
fuit. Ille enĩ blasphemaũ
deũ: ⁊ iste maledix̃ ꝓph̾am
⁊ regem. Dignũ expecra¬
culo: id est dignũ morte.⁊
Expecrabat᷑ etiã.ut si egre¬
dem in manu hastã: id est
legẽ dei. quã si meditatꝰ fu¬
iss ꝑmanendo in irsm: nõ
ꝑim̾et᷑. Quia ergo p̾ceptũ
fecit exeundo foras irłm: id¬
ciido in eũ a banaia in uir¬
ga. id est reccitudĩe iusticie
descensũ est.⁊ hasta qmͣ ñ
rectã tenebat: ui ab eo ex¬
torta est. Et int̾fecit eũ ha¬
sta sua. Hasta enĩ sua int̾¬
emptꝰ est: quia non custo¬
diendo legez. legis censura
ꝑempcꝰ est. In lege eñ ita
scriptũ est. Diis non detra¬
hes: ⁊ pͥncipẽ ppłi tui non

Expanded text:
que interfecit virum Aegyptium, que interfecit virum Aegyptium, virum dignum spectaculo. Vir iste Aegyptius Semei filius Jera fuit, qui maledixit DaviAegyptius dicitur: quia opera illius Aegyptii Deum blasphemantis, quem Moyses jubente Domino interfecit in eremo, imitatus fuit . Ille enim blasphemavit Deum, et iste maledixit prophetam et regem. Dignum spectaculo: id est, dignum morte. Exspectabatur enim, ut si egretem in manu hastam, id est, legem Dei: quam si meditatus fuisset, permanendo in Jerusalem, non perimeretur. Quia ergo praeceptum fecit, exeundo foras Jerusalem: idcirco in eum a Banaia in virga, id est, rectitudine justitiae descensum est: et hasta quam non rectam tenebat, vi ab eo extorta est. Et interfecit eum hasta sua. Hasta enim sua interemptus est, quia non custodiendo legem, legis censura peremptus est. In lege enim ita scriptum est: Diis non detrahes, et principem populi tui non
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ oꝑm: sed magist̾ oꝑm.
capseel enĩ int̾pretat᷑ cong̾¬
gatõ dei. Magist̾ em̃ erat de
congregatõne dei. id est cere
chi ⁊ felethi: qui int̾pretãt᷑
occidentes ⁊ uiuificãte . Ip̃e
ꝑcussit duos leones moabad
est duos fortissimos uiros ⁊¬
moab. Qñ enĩ dd̾ eosdẽ moa¬
bitas bello agossus. ⁊ fecit
tres fumncłos. duos ad morti¬
ficand. ⁊ unũ ad uiuificãd̾.
isti potentes moabitas tue¬
bant᷑. Et ip̃e descendit et ꝑ¬
cussit leonẽ in media cister¬
na: dieb niuis. Leo iste io¬
ab fuit. In media cisterna:
id est in domo dni. ubi cor¬
nu altaris tenebat. esterm̃
idõ dicit᷑. quia sic̃ aqua cist᷑¬
ne mũditiã affert: ita etiã
nch̾ommnꝰ hec cist̾na io est
scũariũ dnĩ: pcc̃a expiabt᷑.
In dieb muis. quia ꝑ mor¬
tẽ exꝑiauit pcc̃m. iuxta ilid̾
psalmiste. Lauabis me. Qd̾
impletũ est in media cyst̾¬
na. Et suꝑ muẽ dealbabor.
auod impletũ est in eo qd̾
ait. In dieb niuis. Ip̃e quo¬

Expanded text:
operum, sed magister operum. Capseel enim interpretatur congregatio Dei: magister enim erat de congregatthi et Phelethi, qui interpretantur, occidentes et vivificantes. Ipse percussit duos leones Moab, id est, duos fortissimos viros Moab. Quando enim David eosdem Moabitas bello aggressus est, et fecit tres funiculos, duos ad mortificandum, et unum ad vivificandum: isti potentes, Moabitas tuebantur. Et ipse descendit et percussit leonem in media cisterna, in diebus nivis. Leo iste, Joab fuit. In media cisterna, id est, in domo Domini, ubi cornu altaris tenebat. Cisterna ideo dicitur, quia sicut aqua cisternae munditiam affert: ita etiam nihilominus haec cisterna, id est, sanctuarium Domini, peccata expiabat. In diebus nivis: Quia per mortem expiavit peccatum: juxta illud Psalmistae: Lavabis me : quod impletum est in media cisterna, et super nivem dealbabor: quod impletum est in eo quod ait, in diebus nivis. Ipse quo
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra sapientissimꝰ. Ipse
est qiͣ tenerrimꝰ ligni u̾mi¬
inc̾fecit impetu uno. ecce for¬
titudo. Ad has tres uͥtutes:
nemo fortiũ do̾ ꝑuenic. Idcͥ¬
co aũt eleazar int̾ tres forteᷤ
qui erant cũ dd̾ fuisse dicit᷑
quia in eo prelio in quo dd̾ ĩ
philisteos donec defic̾et ma¬
nuseiꝰ. ⁊ obrigesce̾t cu gla
t banaias filiꝰdio.
ioiade uiri fortissĩ. mag

Expanded text:
e sapientia. Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiinterfecit impetu uno: Ecce fortitudo. Ad has tres virtutes nemo fortium David pervenit. Idcirco autem Eleazar inter tres fortes, qui erant cum David fuisse dicitur: quia in eo praelio, in quo David Philistaeos, donec deficeret manus ejus, et obrigesceret cum gladio. Et Banaias filius Joiade, fili
Abbreviated transcription (Latin):
erpectauit eos tribus iuda:
ad reducend̾ regẽ. Nõne ser¬
mo mens prior fuit. ut redͣn¬
c̾em regem meũ : Mermo e¬
iIIC prior fuit ad reducend̾
regẽ: sic̃ in p̾cedentibꝰ demõ¬
strat᷑. in eo loco ubi d. Ger
regẽ in domo eius. waudit᷑
ut eũ reducent. Quod et ma¬
iorib natu iuda: mandasse
d ꝑ sadoch ⁊ abyathar sacer¬
dotes legit᷑ hoc modo dicens.
Aoquinũ ad maiores natut
iuda: dicentes. Curuenitis
nouissimi: Hebreus. Cures¬
tis nouissimi ad reducend̾ re¬
gẽ in domũ suã : Et ħͥ sb̾um¬
gend̾ est. Frẽs mei uos os me¬
um ⁊ caro mea uos. Cur no¬
iussimi reducitis regẽ: Et
postea intlłigend est man¬
ad regẽ: in domo eiꝰ. Duriꝰ
aũt respond̾unt uiri iuda:
uiris isrl. Et hic defectuᷤs est.
iicũt᷑ eiuĩ respondisse uiti ⁊¬
inda ad uiros isrł: eo ꝙ mẽ¬
tirent᷑. ⁊ nõ fac̾ent ħob amo¬

Expanded text:
ectaverit eos tribus Juda ad reducendum regem. Nonne sermo meus prior fuit, ut reducerem regem meum? Sermo ejus prior fuit ad reducendum regem: sicut in praecedentibus demonstratur in eo loco, ubi dicitur: regem in domo ejus; subauditur, ut eum reducerent: quod et majoribus natu Juda mandasse David per Sadoc et Abiathar sacerdotes legitur, hoc modo, dicens: Loquimini ad majores natu Juda, dicentes: Cur venitis novissimi? Hebraeus: Cur estis novissimi ad reducendum regem in domum suam? Et hic subjungendum est, fratres mei vos, os meum et caro mea vos, cur novissimi reducitis regem? Et per ea intelligendum est, manad regem in domo ejus. Durius autem responderunt viri Juda viris Israel. Et hic defectus est. Dicuntur enim respondisse viri Juda ad viros Israel: eo quod mentirentur, et non facerent ho
Abbreviated transcription (Latin):
Incellig̾ quia ip̃e nomĩari
digns ess int̾ tres robus¬
tos. id est abysai. ⁊ siboch.al.
⁊ ionathan. quippe qui in¬
uirib eis equippari poss.
Hu etiã tres erant si .xxx.
modo. Weptẽ uidelic ⁊ for¬
tiores hu sunt. Dauid: qui
appellat̾ a deo datꝰ. abysai.
sibochai. ionathan. eleazar.
senina fitius agge. de arari.
⁊ banaias. Ecce septẽ. Tri¬
ginta aũt hii sunt. A sael.
licha. eles.ira. abiezer. mo¬
bunuai. selmon. maarai.e¬
lep. itai. banaui eufratoni¬
tes. eldai. albialbon. axma¬
uet. eliaba. senima de ara¬
ri. aiam. eliphelet. eliam.
esrai. farai. gigaal. bani.
selech. naarai .ira. iarep .u¬
rias etheus. Ideo ergo uria ᷤ¬
et heus ultinꝰ ponit᷑: ꝓpt̾
id quod sequit᷑.
t addidit furor dm̃i iras¬
ci contͣ isrł. Iam enim
in ꝑimendo uria etheo: nec¬
dũ ultio diuina facra fu̾at.
Idcuto hic ultimꝰ ponit̾. ut
ultio mortis euis in populo
monstraret᷑. Pro quo ppło le¬

Expanded text:
Intelligitur, quia ipse nominari dignus esset inter tres robustos, id est, Abisai et Sibachai et Jonathan, quippe qui viribus eis aequiparari posset. Hi etiam tres erant super trimodo. Septem videlicet fortiores hi sunt: David, qui appellatur Adeodatus, Abisai, Sibachai, Jonathan, Eleazar, Semma filius Age de Arari, et Banaias. Ecce septem. Triginta autem hi sunt: Asael lichaeles, Ira, Abiezer, Mobonnai, Selmon, Maarai, Eled, Itai, Banaian, Eufronites, Abdas, Abialbon, Azmavet, Eliaba, Semma de Arari, Aiam, Elipheleth, Eliam, Esrai, Farai, Giga, Albani, Seleth, Naarai, Ira, Iareb, Uria Ethaeus. Ideo ergo Uria Ethaeus ultimus ponitur propter id quod sequitur. Et addidit furor Domini irasci contra Israel. Jam enim in perimendo Uria Ethaeo, necdum ultio divina facta fuerat. Idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio mortis ejus in populo monstraretur. Pro quo populo le
Abbreviated transcription (Latin):
det ad deum. eo ꝙ scilic con¬
fessus fuit se peccasse dño in
ꝑ hanc scalã conscendĩt ad de¬
dauid. Nouissima st̃. quia pꝰt
psalt̾iũ ⁊ cet̾a metra: hoc cõ¬
posuisse metrũ dicit᷑. in quo
ait. Dixit dd̾ filius ysai: dix̃
uir cui ꝯsticuta est scala xp̃o
dei iacob. Et descendũt tres
isti fuerũt abysai filius sar¬
uie. ⁊ sibachai usathites.⁊
ionathan filiꝰ sẽmaa fratris
do. Hui ⁊̃ tres irruꝑunt cast̾
de cysterna bethleem. Et de
trib istis abysai p̾mꝰ erat.
qd̾ in seqñtib declarat᷑. Abi¬
sai quoq frat̾ ioab. filiꝰ sar¬
uie: p̾nceps erat de tribu s is¬
tis. noĩatus in ulic trib. et
int̾ tres nobilior. Eratq eoꝵ

Expanded text:
et ad Deum: eo quod idem scilicet confessus fuerit se peccasse Domino in ad Dema. Novissima sunt, quia post psalterium, et caetera metra, hoc composuisse metrum dicitur, in quo ait: Dixit David filius Isai. Dixit vir, cui constituta est scala christo Dei Jacob. Et descenderunt treisti fuerunt, Abisai filius Sarviae, et Sibbachai Usathites, et Jonathan filius Semmaa fratris David. Hi etiam tres irruperunt castra de cisterna Bethleem. Et de tribus istis Abisai primus erat, quod in sequentibus declaratur. Abisai quoque frater Joab, filius Sarviae, princeps erat de tribus istis, nominatus in illis tribus: et inter tres
Abbreviated transcription (Latin):
cula sua: hii intlłigẽdi st̃
qui cum absalon ꝑduelli
occursũ regis: illotis pedibꝰ.
Et notand̾ ꝙ in hebreo nõ
illotis sed infectis pedib le¬
git᷑. Recat namq sibi idem
quib uti qiͣ ꝓ naturalib so¬
lebat.siẽ solent face̾ claudi:
uid ultra loq̃ris : fixũ
est qd̾ locutꝰ sum. Gu ⁊
syba diuidite posẜones. In
hebreo ita leg̃.dixi. Gu ⁊ sy¬
ba diuidite agrũ. Pro eo ꝙ
in hoc loco do̾ ĩmemor fuit
amicitie ⁊ fedĩs ymo iura¬
m̃ti qd̃ hũit cũ ionathan.
⁊ tam crudele dedit iudici¬
um dicens. tu ⁊ syba duudi¬
te agrũ: idcuto roboam ⁊
Ieroboam diuiserunt eius
regnũ. Mphibosech enĩ in

Expanded text:
cula sua, » hi intelligendi sunt cula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduelloccursum regis illotis pedibus. » Et notandum quod in Hebraeo non illotis, sed, inflexis legitur pedibus Fecerat namque sibi idem quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, Quid ultra loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Siba dividite possessiones. In Hebraeo ita legitur, Dixi, tu et Siba dividite agrum. Pro eo quod in hoc loco David immemor fuit amicitiae et foederis, immo juramenti, quod habuit cum Jonathan: et tam crudele dedit judicium, dicens: Tu et Siba dividite agrum: idcirco Roboam et Jeroboam diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in
Abbreviated transcription (Latin):
am grandẽ.⁊ cõportauerũt
suꝑ eum aceruum lapidũ
magnũ ninis: piectũ in
saltũ eum hebrẽi dicunt. eo
ꝙ gladio ꝑemptus lapidibꝰ
obrui deł̾et. quippe qr sceł̾a¬
tissimꝰ erat: ⁊ gemine ne¬
ci obnoxiꝰ. scilic qui et pa¬
trem contͣ legis preceptu
ualde dehonorarit: ⁊ turpi¬
cudinẽ eiꝰ reuelarit.
dixit. Non eris ñcuis in hac
die: sed nũciabis in alla. Ho¬
die nolo te nũciare: filiꝰ em̃
regis est mortuꝰ. Ac si dice̾t.
Nolo ut talic uir quał tu es:
nũtiũ feras regi ꝙ eius fi
lius mortuꝰ sit. Nec enĩ de¬
cet ut tale nũtiũ portes. Id¬
cuto dixit chusi. Uade ⁊ nũ¬
tia regi que uidisti. Notãd̾
ꝙ in hoc loco chusi nõ ꝓpͥũ
s appellatiuũ nomĩ sĩt. Ac
si dic̾et. Tu es dignꝰ ut nũ¬
tiũ flebile ñ annaas portes.
enitq uniũsus
ppłs corã rege: isrł au¬
tẽ fugit in tab̾nacula sua.
Unũsus ppłs qui coram re¬
ge uenisse dicit᷑: hii sunc
u̾o ait. isrł fugit in tab̾ñ¬

Expanded text:
ortaverunt super eum acervum lapidum magnum nimis: projectum eum in saltum Hebraei dicunt, eo quod gladio peremptus, lapidibus obrui deberet: quippe quia sceleratissimus erat, et geminae neci obnoxius, scilicet qui et patrem contra legis praeceptum valde dehonorarit, et turpitudinem ejus revelarit. dixit: Non eris nuntius in hac die, sed nudie nolo te nunciare, filius enim regis est mortuus. Et ait Nolo ut vir talis, qualis tu es, nuntium feras regi, quod filius ejus mortuus sit. Nec enim decet, ut tale nuntium portes. Idcirco dixit Chusi: Vade, et nuntia regi quae vidisti. Notandum quod in hoc loco Chusi, non proprium, sed appellativum sit nomen. Ac si diceret: Tu es dignus ut nuntium flebile non Achimaas portes. Venitque universus populus coram rege: Israel autem fugit in taulus, qui coram rege venisse legitur, hi sunt vero ait: « Israel fugit in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
titulũ qui est in ualle reg¬
is. et cet̾a que seqũt᷑. Tra¬
dunt hebrei. ꝙ depositu s de
quercu petierit sibi induci
bi titulũ ob memoria sui:
eo ꝙ nõ hab̾e̾t filiũ talẽ qͥ
regno dignꝰ esset. Putabtͣ
eñ filios suos nõ solũ reg¬
no indignos: uerũ etiam
ob ꝑctm̃ suũ qd̾ in patre
gesẜ̾at. p̾senti uita indig¬
nos. In quo ticulo manũ
dr̃ defixisse: ⁊ figurã man
sue exp̃ssisse. ⁊ ob ħ titulũ
ħ modo uocari. uocauitq
titulũ noĩe suo: ⁊ appłłat᷑¬

Expanded text:
titulum qui est in valle regtitulum qui est in valle regis, et caetera quae sequuntur. Tradunt Hebraei quod depositus de quercu petierit sibi induciabi titulum ob memoriam sui, eo quod non haberet filium talem, qui regno dignus esset. Putabat enim filios suos non solum regno indignos, verum etiam ob peccatum suum quod in patrem gesserat, praesenti vita indignos. In quo titulo manum dicitur defixisse, et figuram manus suae expressisse, et ob hoc titulum hoc modo vocari: Vocavitque titulum nomine suo, et app
Abbreviated transcription (Latin):
miuriã fec̾at: ꝯstitutꝰ ẽ ab
eodẽ do in loco frĩs iste sobi.
qui ad dd̾ legit̾ cũ cet̾is ue¬
nisse. ⁊ stratoria. ⁊ tapetia.⁊
uasa fictilia. ⁊ cetã que seqũ¬
tur ei obtulisse.
uit aũt ibi preliũ dis¬
ꝑsum suꝑ faciem omĩs
erre. ⁊ multo plures erant
quos saltus consumpẜat de
ppło: ꝙͣ hui quos uorau̾at ⁊¬
gladius in bello. Waltꝰ hic¬
ferocissimas que in saltu e¬
rant hebrei autumant. a
quib płes ꝯsumpti ꝙͣ a gla¬
dio uorati fueruit.
orro ab salon erey̾at sibi
cũ adhuc uue̾t titulũ:
qui est in ualle regis. Dixe¬
rat enĩ. Nõ habeo filiũ: et
hoc erit momm̃tũ nomĩs
mei. Uocauit q ticulu no¬
mĩe suo. ⁊ appellat̾ manus
absalon usq in diẽ hanc.
Locus hic suꝑiori loco copu¬
landus est: ubi dicit᷑. Gulit
io.ab trec lanceas in manu
sua. ⁊ infixit eas in corde ab¬
salon: cum adhuc palpita
iũgend̾ est. Porro absalõ
erexat sibi cũ adh uu̾ec

Expanded text:
injuriam feceratinjuriam fecerati, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequuntur ei obtulisse. Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae. Et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. Saltas ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam gladio vorati fuerunt. orro Absalom erexerat sibi, cum adhuc viveret, titulum, qui est in valle regis. Dixerat enim: Non habeo filium, et hoc erit monimentum nominis mei: vocavitque titulum nomine suo, et appellatur manus Absalom, usque in hunc diem. Hic locus superiori loco copulandus est, ubi dicitur : Tulit Joab tres lanceas in manu sua, et infixit eas in corde Absalom, cum adhuc palpitarjungendum est: Porro Absalom erexerat sibi, cum adhuc viveret,
Abbreviated transcription (Latin):
lices. Ysmnahelites em̃ ide
iecher nocat᷑. quia filiꝰ eiꝰ
amasa oꝑa ysmahe licis i¬
mitatꝰ: dauid fugientẽ ne¬
quaꝙͣ ẽ comitatꝰ. cui dix̾at.
T̃ui sumꝰ o dauid: et tecũ
fili ysai. In libro uo samueł
idcirco iethra isrlites uocat᷑.
quia pccm̃ amase filii eius
id est amasã ꝑcutiente dele¬
cũ est. Qui mngressus est ad
abigau filiã naas:sorore
saruie. Naas: int̾pretat᷑ co¬
niber. Idcurto coluber. qr nul¬
lum admisisse mortiferũ ꝑ
Est etiã naas. qui ⁊ ysai pa¬
ter dd̾. sic̃ in ꝑ alipomenon
demõstrat᷑. ubi enu̾atis fi¬
liis ysai legit᷑. Quorũ soro¬
res fumͣt saruia ⁊ abigail.
umq uenisset do
in castra. id est in ma¬
naim: sobi filius naas dei
ralbath filioꝵ ammon. Et¬
reliqͣ. Iste sobi filiꝰ fuit na¬
as regis. cũ quo pugnauit
saul. Iste ⁊̃ naas fecit mĩa
saul. Quo mortuo dixit doꝰ
fecit pat̾ eus naac mecu.
Int̾empto uo̾ a dd̾ anon. qͥ
ei in decaluandis seruiꝰ suis

Expanded text:
lites. Ismaelites enim idem Jether vocatur, quia filius ejus Amasa opera Ismaelis imitatus, David fugientem nequaquam est comitatus, cui dixerat: Tui sumus, o David, et tecum filii Isai. In libro vero Samuelis idcirco Jethra Jezraelites vocatur, quia peccatum Amasae filii ejus, id est, Amasam percutiente deletum est. Qui ingressus est ad Abigail filiam Naas sororem Sarviae. Naas interpretatur coluber. Idcirco coluber, quia nullum admisisse mortiferum peEst etiam Naas qui et Isai pater David, sicut in Paralipomenon demonstratur: ubi enumeratis filiis Isai, legitur, quorum sorores fuerunt, Sarvia, et Abigail. Cumque venisset David in castra, id est, in Manaim: Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, etc. Iste Sobi filius fuit Naas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit miseriSaul: quo mortuo dixit Davifecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis
Abbreviated transcription (Latin):
archã dei de posuisse dicunt᷑.
ut dñs ab abyathar sac̾dote
ꝯsułet᷑ quo uersus dauid ire
debet. Ascendisse autẽ abya¬
thar dicit̾: id est orasse. Et qr
oracłm diuinũ non ei respon¬
sũ est: idcuto in sb̃seqñtib
dixit d̾ ut reportaret᷑ archa
i in urbem.
uid mͥ ⁊ uobis filii sar¬
uie: Dimicrite ut ma¬
ledicat. Hebreus non ht ut
dã ⁊ amputabo capud eiꝰ ⁊
dd̾ ad abysai ⁊ ad ioab respõ¬
dit dicens. Quid mͥ ⁊ nob̾ fi¬
lu saruie : Ac si dice̾t. Num¬
quid uultis int̾fice̾ istũ. sic̃
int̾ fecistis ab ner: Dñs enĩ
p̾cepit ei: ut maledic̾et dd̾.
Et quis est qui dicat quare
sic fecit: Gubaudit᷑. Qua¬
re sic fec̾it. nõ dñs s semei.
in zelo domꝰ saul maledice
mim fuit. ⁊ ip̃e semei: ex
tribu effraim filii ioseph
m hodie de oĩ tͥbu ioseph.¬

Expanded text:
uisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est, orasse. Et quia oraculo divino non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dicit David, ut reportaretur arca Dei in urbem. Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite ut maledicat. Hebraeus non habet, ut do, et amputabo caput ejus: et David ad Abisai, et Joab respondit dicens: Quid mihi et lii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui dicat, quare sic fecerit? Subauditur: Quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. in zelo domus Saul maledicit mini fuit. Ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph i hodie de o
Abbreviated transcription (Latin):
ermo dicit̾ in uet̾i ꝓuer¬
sermo legis est. in qua uibet̾
suri essent t̾rã chanaan. et
Gentes deleturi: pͥmũ pacer¬
offerrent. ⁊ si pax ab eis recipe¬
t᷑: pacẽ recipientes tͥbutaru
eoꝵ effic̾e̾nt᷑. ⁊ si pace nõ re¬
cipent: tunc a filus isrł de le¬
rent᷑. Iocito exclamasse mu¬
lier sapiens de ciitate fert᷑.
Nõne ego sum que respõdeo
uĩtatẽ in isrł.⁊ tu queris sb̾¬
u̾te̾ ciuitatẽ. Quare p̾cipi

Expanded text:
icitur in veteri proversermo, sermo legis est in qua jubetur suri essent terram Chanaan et gentes deleturi, primum paceofferrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur: et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum quae respondebo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius dcm̃ est. cessauit do
rer exire post absalon: id ẽ
cessauit ut nõ exiret᷑ ab ali¬
quo. ⁊ reducet᷑ ab salon. Inde
ait mlier. Et locutus ẽ rex
u̾bũ istud ut peccet. ⁊ nõ re¬
ducat eiectũ suũ: Quod ue¬
ro ait. quare cogitasti istius¬
modi rem contra ppłm dei:
ppłm dei uocat eund̾ absa¬
ion. siue eos qui cum illo e¬
rant. qui quasi captiui ⁊ e¬
iecti erant. eo ꝙ nõ reduce̾n¬
t̾ ad heditatẽ dei: ne forte
coacti dus alienis in cerra
aliena ẜ̃uirent. Nec uult
pire deus aĩam: sed retrac¬
tat cogitans ne ꝑeat penit᷑
qui abiectus est. Ac si dicet.
Deus pcc̃ores qui a dyabolo
captiui detinent᷑: ut ad se
nitari debes. cur non eo
t qũ tondebat᷑ capillus
semel aũt in anno tõ¬
debat᷑. In hebreo ita leg̃. Et
qñ tondebat᷑ capud ciꝰ. sta¬
tuto aũt tp̃r tondebat᷑ qr

Expanded text:
d rex exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? » Populum Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo erant: qui quasi captivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. « Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans ne pereat penitus qui abjectus est. » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se imitari debes, cur non eo Et quando tondebatur capillus, semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus. Statuto autem tempore tondebat
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uõ idẽ impbibo sech me¬
ribaal legit᷑.⁊ int̾pretat᷑ li¬
tioanc cũ altissimo. Litiga¬
cus enĩ cũ altissimo. id ẽ cũ
deo fuisse dicit᷑: eo ꝙ dauid
reduxiss cũ pace. Et qd ait
idẽ imphibosech regi. etiã
cũcta accipiat postꝙͣ reũsꝰ
suã pacifice: nõ hoc dixisse
suspicat᷑ gͣtulanti aĩo. sed ĩ¬
sultanti. ⁊ qiͣ contͣ d̾m mur¬
mnuranti: eo ꝙ do̾ dominꝰ
in pace reduxisset.

Expanded text:
non vero idem Miphiboseth, Meribaal legitur, et interpretatur, litigans cum altissimo. Litigasse enim cum altissimo, id est, cum Deo, dicitur: eo quod David reduxisset cum pace. Et quod ait idem Miphiboseth regi, etiam cuncta accipiat: postquam reversus suam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod Dominus David in pace reduxisset.
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ suũ int̾fecit. usq ad illdꝰ
tempꝰ quo pr̃i dixit. uadã ⁊
reddam uota mea que noui
dũo in hebron: ꝑspicue se
errare s̃ diligent᷑ ꝑscrutat᷑
fuĩt inueniet. cũ utiq absa¬
lon int̾fecto amon. in ges¬
sur apud tholmai reg̾e tri¬
uocatus nõ iuso pr̃e duobꝰ
moratꝰ fii̾t annis. et sexto
anno faciem prĩs uid̾it: et
uotũ namq se uouisse mñ¬
tiendo dixit. id est orationẽ
facturũ: in loco quo reqͥes¬
cũt abrahã ysaac. ⁊ iacob.
c deposunt archã dei: et
ascendit abyathar don ͤ
expͣletꝰ esset omĩs ppłs qui e

Expanded text:
um interfecit, usque ad illud tempus quo patri dixit: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron: perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet: cum utique Absalom, interfecto Amnon, in Gessur apud Tholmai regem trivocatus, non viso patre, duobus moratus fuerit annis, et sexto anno faciem patris viderit, et Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est, orationem facturum in loco quo requiescunt Abraham, Isaac et Jacob. Et deposuerunt arcam Dei. Et ascendit Abiathar, donec expletus esset
Abbreviated transcription (Latin):
um ad ꝓpͥa renocaret. Quod
dũ est. qr postꝙͣ noluit exi¬
re post absalon ut reducẽt
cũ ⁊ uid̾e̾t᷑ ab eo: cepit conso¬
lari ⁊ suꝑ morte amõ. Quã¬
diu enĩ putabat᷑ idem absa¬
lon reduci ut ide̾tur ab eo:
semꝑ morc amon filu sui a¬
nimo eiꝰ occurrebat. cie
alit̾. Consolatꝰ fuisse suꝑ a
mon int̾itu dicit᷑. eo ꝙ noue¬

Expanded text:
a revocaret. Quod dum est quia postquam voluit exire post Absalon ut reduceret eum, et videretur ab eo, coepit consolari super mortem Ammon. Quandiu enim putabatur idem Absalon reduci, ut videretur ab eo, semper mors Ammon filii sui animo ejus occurrebat. Sive aliter consolatus fuisse super Ammon interitu dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dd̾. In me dũe mi rex iniqͥ¬
tas ⁊ in domũ patris mei.
rex aũc ⁊ tronꝰ eius sit ĩno¬
cens. Ac si dice̾t. poro eo ꝙ al¬
ter filius meus consurrexit
adũstis alt̾m: in me sit mi¬
quitas si tñ aliqua eẽ deb.
in te aũt o rex do nulla sit
iniquitas : qr absq culpa es:
eo ꝙ absalon dignũ morte
int̾fecit. Et sicut ego absq
culpa sum ꝓ eo ꝙ duo filu
mei ꝯsurre̾x̾unt adu̾su se.
⁊ int̾fectus est alt̾ ab altero:
ita ⁊ tu absq culpa es. ꝓ eoq
absalon amon dignũ mor¬
te int̾fecit. Que aĩt. Recor¬
det̾ rex dnĩ dei sui: ut ñ mł

Expanded text:
d. In me, Domine mi rex, iniquitas: et in domo patris mei: rex autem, et thronus ejus sit innocens. Ac si diceret, pro eo quod alter filius meus consurrexit adversus alterum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse debet. In te autem, o rex David, nulla sit iniquitas: quia absque culpa es, eo quod Absalom Amnon dignum morte interfecit. Et sicut ego absque culpa sum pro eo quod duo filii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero: ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom et Amnon dignum morte interfecit. Quae ait: Recordetur rex Domini D
Abbreviated transcription (Latin):
suspirasse. ⁊ eo intellex̃ ꝙ cor
eius u̾sum ess ad absalõ. Ni¬
sit thecuã. ⁊ tulit inde sapien¬
tem mnłierem. Ghecua cui¬
tas est: de qua fuit amos pro
mulier uidua ego sũ. Mor¬
tuus est aũt uir meus. ⁊ an¬
cille tue erant duo filii. qui
rixati sunt adu̾sus se ĩ agro.
nullusq erat qui eos prohi¬
le posset: ⁊ ꝑcussit alt̾ alt̾m.
⁊ in t̾fecit eum. Et ecce con¬
ũsuc ancillã tuã dicit. Grra¬
de cum qui ꝑcussit frem su¬
um. In u̾itate autẽ ut he

Expanded text:
ellexit, quod cor ejus versum esset ad Absalon. « Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem. » Thecua civitas est, de qua fuit Amos propmulier vidua ego sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo filii qui rixati sunt adversus se in agro, nullusque erat qui eos prohibere posset, et percussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce versus ancillam tuam, dicit: Trade eum, qui percussit fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
sed negando ꝓnĩtiand̾ est.
Fortissimꝰ iste dd̾ intlłigen¬
dus est: qd̾ ⁊ seqñtia decla¬
rant. ecit enĩ omĩs israel
fortẽ esse pr̃em tuũ: et ro¬
bustosõs qui cũ eo st̃.
biit ancilla ⁊ nũciauit
eis : ⁊ illi ꝓfecti st̃. Hec
ancilla qiͣ lauandi gr̃a cum
pãnis ad fontẽ rogel ierat:
ut peiitꝰ res non dep̾hend̾e̾¬
tur. Puer aũt qui rem ĩdi¬
cauit ab salon: filius eiꝰdẽ

Expanded text:
ando pronuntiandum est. Fortissimus iste David intelligendus est: quod et sequentia declarant. Scit enim omnis Israel fortem esse patrem tuum, et robustos omnes qui cum eo sunt. Abiit ancilla, et nuntiavit eis. Et illi profecti sunt. Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur. Puer autem, qui rem indicavit Absalom, filius ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
aurib nrĩs. Non est inquit
deus siłis tui: qui fec̾it mag¬
nalia ħ que audiuimꝰ aur
b urĩs. A facie ppłi tui quẽ
rede misti ex egipto: gentẽ
⁊ deũ eius. Hebreus hc̃. Gen¬
tib ⁊ dus eaꝵ. Et est sensus.
A facie ppłi tui quẽ redemis¬
ti tibi ex egipto. de ẜuitute
scilic egiptioꝵ quos in ma
a tu dũe ex̾cituũ deus isrł
reuelasti aurẽ serui tui di¬
cens. domũ edificabo tͥ. Prop¬
t̃ hoc inuenit seruus tuꝰ cor
uiũ: ut oraret te orõne hac.
Aurẽ eius. Dñs ꝑ ꝓphetã re¬
uelau̾at: se illi domũ edifi¬
caturũ. Idcuto dd̾ inuenisse
se dicit cor suũ. id est ĩuenit
audatiã in corde suo: ut ora¬
ret eũ orone hac.
actũ est aũt post ħ ꝑcus¬
sit dd̾ philistum: ⁊ huũ¬
tiauit eos. Et tulit do̾ fremĩ¬

Expanded text:
auribus nostris. » Non est, inquit, auribus nostris. » Non est, inquit, Deus similis tui, qui fecerit magnalia quae audivimus auribus nostris. « A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et Deum ejus. » Hebraeus habet: Gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mara tu, Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione hac. Aurem ejus Dominus per Prophetam revelaverat, se illi domum aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit David fre
Abbreviated transcription (Latin):
pus salomonis sermo descri¬
bit diuinus. quo filii israel
pacem eeñt habituri per cir¬
cuitũ. ⁊ non eent affligẽdi
⁊ oppͥmendi: sicut priori tẽ¬
pore funͣt oppressi ⁊ afflicti.
Qui si iiq aliquid gesẜ̾it:
arguã eum in uirga iuroꝵ.
⁊ in plagis filioꝵ hoĩi. uir¬
gam uiroꝵ: ꝙ ladiũ uocat
inimicoꝵ. polage u̾o̾ filioꝵ
hominũ: sunt ĩcomodita¬
tes corpoꝵ humanoꝵ. quibꝰ
pro peccatis suis: a dũo me¬
rito hoĩes flagellant᷑. Ista
est enim lex adam dũe deu
Hoc est. Lex hoĩs est dũe de¬
us: ut tibi in simplicitate
cordis ⁊ puritate seruiat. et
tuo. Propt̾ u̾bũ tuũ. ⁊ scd̃m
cor tuũ: fecisti onũa mas¬
ualia ħ. Propt̾ uerbũ tuũ qd̃¬
pmisisti abrahã. ysaac.et ia¬
cob. fecisti omĩa hec: mͥ ser¬
uo tuo. Quod dicit scd̾m cor
tuũ: incelligit᷑ scd̾m miẜi¬
cordiã tuã. Quia nõ est siłis
tui. Neq enĩ est deus extͣ te.
in omĩb que audiuimꝰ in

Expanded text:
pus Salomonis sermo descripus Salomonis sermo describit divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi sicut tempore Judicum fuerunt oppressi et afflicti. Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum. Virgam virorum, gladium vocat inimicorum. Plagae vero filiorum hominum sunt incommoditates corporum humanorum, quibus pro peccatis suis a Domino merito homines flagellantur. Ista est enim lex Adam, Domine Deus. Hoc est, lex hominis est, Domine Deus, ut tibi in simplicitate cordis et puritate serviat. Et tuo propter verbum tuum: et secundum cor tuum fecisti omnia magnalia haec: propter verbum tuum, qpromisisti Abraham, Isaac et Jacob, fecisti omnia haec mihi servo tuo. Quod dicit, « secundum cor tuum » intelligitur, secundum misericordiam tuam. « Quia non est similis tui, neque enim est Deus extra te in omnibus quae audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
nã: Hec loca ꝑ que se tran¬
sisse dñs dicit: intelligenda
sunt sylo. ⁊ galgala. et nobe.
arcba diũ collocata sunt. Nũ¬
quid loquens locutꝰ sũ alicui
iudici de tribub isrł. cui pre¬
cepi ut pasce̾t ppłm meũ is¬
rael. quare nõ edificasti mͥ
domũ cedrinã: Idcuto a nł¬
lo iudicũ sibi edificari dom̃
cedrinã iussit: quia ab omĩ¬
b contͣ hostes pugnatũ fu¬
it.⁊ om̃s effusores funͣt san¬
guinũ. Filius tñ tuus cͥ nõ
instabunt bella hostiũ. et qͥ
nõ erit uir sanguinũ: ip̃e
edificabit mͥ domũ. Et mĩc
hec dices seruo meo dd̾. Ego¬
te tuli de pasciuis seqñtẽ gre¬
gem. Et post pauca. Feciq tͥ
nom̃ grande: iuxͣ nom̃ mag¬
noꝵ qui sunt in t̾ra. Feci in¬
quit tibi dñs nomẽ grande.
sicut feci abrahã.⁊ ysaac. et
iacob. ⁊ moysi. ⁊ iosue: quo¬
tũ nomĩa famosissima sũt¬
in terra. Et ponam locũ ppło
meo isrł: ⁊ plantabo eum. ⁊
hĩtabit sub eo. Hoc in loco tẽ¬

Expanded text:
aec loca, per quae se transisse Dominus dicit, intelligenda sunt Sylo, Galgalo et Nobe, arca Domini collocata sunt. « Nunquid loquens locutus sum alicui judici de tribubus Israel, cui praecepi ut pasceret populum meum Israel: Quare non aedificasti mihi domum cedrinam? Idcirco a nullo Judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores fuerunt sanguinum. Filius autem tuus, cui non instabunt bella hostium, et qui non erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum. Et nunc haec dices servo meo Dtuli te de pascuis sequentem gregem. Et post pauca: Fecique tibi nomen grande juxta nomen magnorum qui sunt in terra. Feci, inquit Dominus, tibi nomen grande, sicut feci Abraham Isaac, et Jacob, et Moysi et Josue: quorum nomina sunt famosissima in terra. Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. Hoc in loco tem
Abbreviated transcription (Latin):
uitates philistinoꝵ. que fre¬
quent̾ urł sibi tributriũ
faciebant. quas eis tulit dd̾
⁊ huĩliauit eos. fecitq sibi
tributarios. Unde ⁊ in pali¬
pomenõ legit᷑. ꝑcussĩt dd̾ ⁊
philistum ⁊ hũiliauit eos:
⁊ tulit geth et filias eius de
ananu eoꝵ.
reu̾teret̾ capta siria. Fẽ¬
isse sibi nom̃ dicit᷑. quia m̃
ualle salinaꝵ cesis .xuiii. mi¬

Expanded text:
quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas ab eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: Percussit David Philistiim et humiliavit eos, et tulit Geth et filias ejus de manu eorum . reverteretur, capta Syria. Fecisse sibi nomen dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ ꝑcussisset dominꝰ
cuus apparuit. Et noluit ⁊¬
dauid ad se diu̾tere archã
diĩ in ciuitatẽ dauid: sed
diu̾tit eam in domũ obeche¬
dom gethei. Qui getheus
ideo uocat᷑: eo ꝙ in geth pa¬
ter eius hĩtauĩt. Et benedi¬
xit dñs obethedom: et om¬
nẽ domũ eius. Bñdixisse do¬
mũ eius dnm hebrei dicũt:
eo ꝙ om̃e uyores eius ⁊ con¬
cubine. ⁊ nurꝰ ⁊ aucille: ma̾¬
culos peperint filios. necnõ
⁊ femiẽ quadrupedes: ge¬
minos ei edid̾int fetus. De
quo ita in libro paliponie¬
non scrib̾r. Mansit ergo ar¬
cha dei in domo olethedom
trib mensib. ⁊ bñdixit dñs
dommi eius: ⁊ omĩb que ha¬
lebat. Et alibi in eodẽ libro
obethedom: semeras pͥmoge¬
nitus. iorabad scd̃s. iohaa t̾¬
cius. sachar quartꝰ. nathanͣ¬
bel qͥntus. amihel sextu. y¬
sachar septimꝰ. palluthi oc¬
tauus. quia bñdixit illi deꝰ¬

Expanded text:
eo quod percussisset Dominuseo quod percussisset Dominuscuus apparuit. Et noluit David ad se divertere arcam Domini in civitatem David; sed divertit eam in domum Obed Edom Gethaei, qui Gethaeus ideo vocatur, eo quod in Geth pater ejus habitaverit. Et benedixit Dominus Obed-Edom, et omnem domum ejus. Benedixisse domum ejus Dominum, Hebraei dicunt, eo quod omnes uxores ejus et concubinae, et nurus, et ancillae, masculos pepererint filios, necnon et feminae quadrupedes geminos ei ediderint foetus. De quo ita in libro Paralipomenon scribitur: Mansit ergo arca Dei in domo Obed-Edom tribus mensibus, et benedixit Dominus domui ejus et omnibus quae habebat . Et alibi in eodem libro Obededom Semeias primogenitus Iozabad secundus Iohaa tertius Sachar quartus Nathanahel quintus Amihel sextus Isachar septimus Phollathi octavus quia benedixit illi D
Abbreviated transcription (Latin):
princepserit.
t reliquerũt ibi sculpti¬
lia sua: que tulit dd̾ ⁊
iuiꝰ eius. Gulit ea dauid: ⁊
igni iussit exuri. sicut liber
palipomenõ declarat ita di¬
cens. De liquerũtq ibudeos
suos: quos dd̾ iussit exuri.
onsuluit aũt do̾
dum. Qui respõdit. Nõ
illoꝵ: ⁊ uenies ad eos exad¬
u̾so piroꝵ. In hebreo nõ pi¬
roꝵ: sed flentiũ legit᷑. Ex¬
nire iubet. hoc est ex adu̾so
ỹdoloꝵ suoꝵ. ubi scilicet ydo¬
la eoꝵ erant: in quib cõfi¬
debant. Que ydola idcirco ⁊¬
flentiũ uocant᷑. quia fletu
digna sunt: ⁊ eos qui ea co¬
lunt. ad fletũ miseriaꝵ ꝑ
ducunt. Flentiũ itaq eorũ
ỹdola ⁊ blaspheniã h ẜmo
diuimis uocat. sicut alibi
uocat᷑ ydolũ moab: conta¬
minatõm moab. Et cũ au
dieris sonitũ gradientis ĩ
cacumĩe flentiũ. Hoc est.
Cun audieris potestatibꝰ
dũs ante faciem tuam: ut
ꝑcutiat castra philistum.
In eoꝵ namq ydolis dñs in¬
dicia fecit: sicut et in dus
ontristatꝰ est aũt dauid.

Expanded text:
rinceps erit. Et reliquerunt ibi sculptilia sua quae tulit David et viri ejus. Tulit ea David, et igni jussit exuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Noillorum, et venies ad eos ex adverso pirorum. » In Hebraeo non pirorum, sed flentium legitur. Exnire jubet, hoc est, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola eorum erant, in quibus confidebant. Quae idola idcirco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat, sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminadieris sonitum gradientis in cacumine flentium: hoc est, cum audieris a potestatibus Dominus ante faciem tuam, ut percutiat castra Philistiim. In eorum namque idolis Dominus judicia fecit, sicut et in diis Contristatus est autem David,
Abbreviated transcription (Latin):
inͥ domũ ad hĩtand̾ : Ac si di¬
c̾ec. Non pot̾is mnͥ donũ edifi¬
care. quia uir sangͥnũ es:
⁊ multũ sangiũem effudi¬
sti. Neq enĩ hĩtaui ĩ domo.
ex die qua eduxi filios ñrł
de terra egipti usq ad die
hanc: sed ambłabam in tab̾¬
nacło ⁊ in tentorio. Ambłas¬
se se dñs dicit in tab̾naculo
⁊ in tentorio. quia nec moy¬
ses nec iosue potuerũt edifi¬
care domũ: eo ꝙ uiri funͣt
sanguinũ. sicut ⁊ dd̾. ꝑ cũc¬
ta loca que transiui: cũ om¬
nib filiis isrł. Nũquid loqũs

Expanded text:
itandum? Ac si diceret: Non poteris mihi domum aedificare, quia vir sanguinum es, et multum sanguinem effudisti. Neque enim habitavi in domo ex dic qua eduxi filios Israel de terra Aegypti usque ad diem hanc: sed ambulabam in tabernaculo, et in tentorio. Ambulasse se Dominus dicit in tabernaculo et in tentorio: quia nec Moyses, nec Josue potuerunt ei aedificare domum, eo quod viri fuerint sanguinum, sicut et David. Per cuncta loca quae transivi cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ deus. filios uida archu.
reges uidelic iuda: docer
fortitudĩem. scilicet ut for¬
tes ⁊ intenti eeñt in timore
drũ : et in p̾ceptis dei. ne ꝑ
moledĩam reges iuda a for¬
titudie ⁊ timore diĩ sicut sa¬
ul recede̾nt : ⁊ eo modo quo
ille pierat ꝑirent. Quod at̾
ait. ecce scriptũ est in libro
iustoꝵ: liber iustoꝵ liber sa¬
inuelis est. ubi continent᷑
ꝓpħe iusti. samuel iuidelic.
gad. ⁊ nathan. In quoꝵ libͤ
scriptũ esse ꝑhibet᷑. qualit̾
saul recedent a tiõre dinĩ: ꝑ ĩ¬
obediam suam periit.
Ncliti tui isrł: suꝑ mon¬
tes tuos int̾fecti sunt. In
hebreo habet᷑ suꝑ excelsa tu¬
a. et est sensus. O saul. glori.¬
osi isrł suꝑ excelsa tua inter¬
fecti sunt: quia in pcc̃o mo¬
bedientie tue una tecũ ꝑie¬
runt. In obedĩa namq tua:
pro ydolis id est excelsi ᷤ repu¬
tata est. Eicut est illd̾ in li¬
bro samuelis. Me lior est eĩ
obedia ꝙͣ iuctime: et ascul¬
tare mag̃ ꝙͣ offerre adipe

Expanded text:
ditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam reges Juda a fortitudine et timore Domini, sicut Saul, recederent et eo modo, quo ipse perierat, perirent. Quod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Mathan: in quorum libro scriptum esse perhibetur, qualiter Saul recedens a timore Domini, per inobedientiam suam periit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfecti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem
Abbreviated transcription (Latin):
uinã ultõm suscitari sr̃ da¬
uid. eo ꝙ ac himelech sacer¬
sacerdotũ cedes fãcta fuerit.
Caue lecror plerosq m̃dosos
dicib ⁊ in hebraica mĩtate:

Expanded text:
am ultionem suscitari super David, eo quod Abimelech sacersacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos dicibus, et in Hebraica veritate,
Abbreviated transcription (Latin):
fiuirauant eis. Et uoluit saul ꝑ¬
cut̾e eos zelo. zelo quasi ꝓ filiis
isrł ⁊ iuda dicens. Iosue gͣtis
eosdẽ gabaonitas uiu̾e ꝑ̃mi¬
sisse: ⁊ filus isrł ⁊ iuda predã
eoꝵ inuste abstulisse. Idcirco
eos ꝑime̾ iubet: quasi pro ze¬
lo isrł ⁊ iuda. Huiꝰ ultionie
causa in gabaonitas: ame¬
lech sacerdos extitit. ꝑdcussĩt

Expanded text:
raverant eis. Et voluit Saul praverant eis. Et voluit Saul percutere eos zelo. Zelo quasi pro filiis Israel et Juda, dicens: Josue gratis eosdem Gabaonitas vivere permisisse : et filiis Israel et Judaeorum injuste abstulisse ; idcirco eos perimere jubet, quasi pro zelo Israel et Juda. Hujus ultionis causa in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Hist
Abbreviated transcription (Latin):
uas. que in aliemgenis olĩ
seruata est : Hanc mulierẽ
iudei sarã filiã aser filii iacob
intlłigũt. ⁊ ꝙ se matrẽ dixe¬
rit ita dicens. Gu q̃ris euerte
matrẽ isrł. Idcirto matrẽ: qr
multoꝵ annor erat.
ra autẽ iairites: erat sa¬
cerdos dauid. Id est magis¬
ter. Sicut alibi scriptũ est.
ixitq dñs. Propt̾ saul ⁊
domũ sanguinũ: quia
occidit gabaonitas. Domus
sangumũ st̃ filii saul. qͥ cũ
doech ydumeo dũ adhuc pu¬
eri essent: sac̾dotes ⁊ gabao¬
nitas in nobe occidunt. Hu
sũt armoni et iniphibosech:
quos peꝑit ei resfa filia aia.
⁊ qͥnq filu michol filie sa¬
ul: quos genu̾at adrieli fili¬
o berzellai. qui fuit de mola¬
thi. Querit᷑ cur filu michol
dicant᷑. cũ nõ michol. s eiue
soror merab: uxor fui̾t adri¬
eli filio berzellai. Qd̾ ita sol¬
uit᷑. Merab quippe eos natu¬
talr genuit. ⁊ michol uxor
do: que ⁊ egla dicit᷑: eos in fi¬
lios adoptauit. Idcirto eius fi¬
lu dicunt᷑. Silu quippe israel

Expanded text:
enis olim servata est? Hanc mulierem Judaei, Zaram, filiam Aser, filii Jacob intelligunt: et quod se matrem dixerit, ita dicens: Tu quaeris evertere matrem Israel. Idcirco matrem, quia multorum annorum erat. Ira autem Jairites erat sacerdos David: id est, magister: sicut alibi scriptum est Dixitque Dominus, propter Saul et domum sanguinum; quia occidit Gabaonitas. Domus sanguinum sunt filii Saul: qui cum Doech Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt. Hi sunt Armon et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Aia, et quinque filii Michol, filiul, quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur, cur filii Michol dicantur, cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai? Quod ita solvitur: Merab quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Aegla dicitur, eos in lolios adoptavit: idcirco ejus filii dicuntur. Filii quippe Israel
Abbreviated transcription (Latin):
egit suꝑ eos ferrata carpenta.
diuisit q cultris: ⁊ transdup̃
in cypo laterũ. Serrauit eĩ
eos ferratis carpentis.⁊ diui¬
sit cultris: sicut latereᷤ diui¬
di solent. qui ex palei  ⁊ lu¬
to conficiunt᷑.
pat̾ maacha matͥs ab salõ.
quã dicũt hebrei a dauid ĩ
prelio captã.⁊ cesarie ⁊ un¬
guib p̾cisis scd̾m legem:
c̃am uxorẽ sibi dd̾ sociasse.
⁊ex ea gen̾asse thamar et
absalon. Cessauit itaq do̾⁊
rex: ꝑsequi absalon. In he¬
breo legit᷑. C̃essauit itaq rex
exire post ab salon. uoluisse
idem dd̾ exire ꝑbibet᷑. ut re¬
ducẽt ab salon. s ꝑtracrans
in corde suo ꝙ quociens eũ
uid̾e̾t. tociens dolore mortis

Expanded text:
egit super eos ferrata carpenta, divisitque cultris et transduxit in typo laterum. Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur.pater fuit Maacha matris Absalom, quam dicunt Hebraei a David in praelio captam , et caesarie et unguibus praecisis, secundum legemeam uxorem sibi David sociasse , et ex ea generasse Thamar et Absalon. « Cessavit itaque David rex persequi Absalon. » In Hebraeo legitur: « Cessavit itaque rex exire post Absalon. » Voluisse idem David exire perhibetur, ut reduceret Absalon; sed pertractans in corde suo quod quotiens eum videret, totiens