comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de potestate macedonũ recedentes: diuer¬
sos sibi reges constituerunt. Ꝙ conforcabitur
rex austri. Ptolomeũ indicat lagi filiũ: qui
pͥmus regnauit in egipto. & uir prudentis¬
simus fortissimusq ac ditissimus fuit: & tan¬
te potentie ut pirrũ regẽ epirotarũ. ex¬
seleuco regni sui partẽ quę abantigono fue¬
rat ablata restituer&. cariã quoq obtiner&.
& multas insulas. urbesq ac regiones. de qͥ¬
b ñ ẽ. huius temporis seribere. Iccireo autẽ
cotera regna dimittens. macedome uidelic&
& asie. tanta de egipti & sirię narrat regi¬
bus: quia in medio uidea posita. nunc abistis.¬
nunc ab illis regib tenebatur. & scripturȩ
sc̃ẽ ꝓpositũ ẽ. nͥ externã absq uideis histo¬
riã texere. s eam que isrli popło copulata
ẽ. Et de pͥncipib eius p̾ualebit suꝑ eum. et
dominabitur ditione. Multa enim dnãtio eiꝰ
pse ẽ. ptolomeus filadelfus. scđs rex egipti.

Expanded text:
de potestate Macedonum recedentes, diverde potestate Macedonum recedentes, diversos sibi reges constituerunt. Et confortabitur rex Austri. Ptolemaeum indicat filium Lagi, qui primus regnavit in Aegypto, et vir prudentissimus fortissimusque ac ditissimus fuit, 704 et tantae potentiae, ut Pyrrhum regem Epirotarum exSeleuco regni sui partem, quae ab Antigono fuerat ablata, restituerit: Cariam quoque obtineret, et multas insulas urbesque et regiones, de quibus non est hujus temporis scribere. Idcirco autem caetera regna dimittens, Macedoniae videlicet et Asiae, tantum de Aegypti et Syriae narrat regibus: quia in medio Judaea posita, nunc ab illis, nunc ab istis regibus tenebatur. Et Scripturae sanctae propositum est, non externam absque Judaeis historiam texere, sed eam quae Israeli populo copulata est. Et de principibus ejus praevalebit super eum: et dominabitur ditione. Multa enim dominatio ejus. Iste est Ptolemaeus Philadelphus secundus rex Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
diuisum ẽ. In egipto enim pͥmus regnauit pto¬
lomeus lagi filius: ia ẽ. ad meridiẽ. In mace¬
donia philippus qͥ & arideus fr̾ alexandri: id ẽi
ad occidentẽ. Sirie & babilonis. & suꝑiorum¬
locorũ. seleucus qͥ & nichanor id ẽ. ad orientẽ.
Asie & pontice ceterarũq in ipsa plaga ꝓuintia¬
rũ antigonus : id ẽ. ad septemtrionẽ. Hoc sedin
totius orbis plagas dicimus. Ceterũ qͥ in iuidea
laceratũ sit. excepto frẽ philippo qͥ macedonas
tenuit. Neq scdm potentiã illius qua dnãtꝰ ẽ.
Diuisĩ enĩ in quattuor partes regnũ imbecillius
fuit: dum aduersum se dimicantes intestino
furore bacchantur. Lacerabitur enĩ regnũ eiꝰ
tuor macedoniȩ : asiȩ. siriȩ. & egipti : etiã in ali¬
os obscuriores & minores reges macedonũ re¬
gnũ laceratũ ẽ. Significat autẽ ꝑ dicã. & era¬
teron. & lisimacũ. Nam cappadocia. & armenia.¬
& bithinia. & heraclia. bosphorũq & aliȩ ꝓun¬
cie

Expanded text:
i. In Aegypto enim primus regnavit Ptolomaeus Lagi filius, id est ad meridiem. In Macedonia Philippus, qui et Arideus frater Alexandri, id est ad occidentem. In Syria et Babylone Seleulocorum, Seleucus Nicanor, id est, ad orientem. Asiae et Ponti caeterarumque in ipsa plaga provinciarum Antigonus, id est, ad septentrionem. Haec secundum totius orbis plagas dicimus. Caeterum qui in Judaelaceratum sit: excepto fratre Philippo, qui Macedonas tenuit. Neque secundum potentiam illius qua dominatus est. Divisum enim in quatuor partes regnum imbecillius fuit: dum adversus se dimicant, et intestino furore bacchantur. Lacerabitur Al. delebitur tuor, Macedoniae, Asiae, Syriae et Aegypti, etiam in alios obscuriores, et minores reges Macedonum regnum laceratum est. Significat autem Perdiccam, et Crateron, et Lysimachum. Nam Cappadocia, et Armenia, Bithynia, et Heraclia, Bosphorusque et aliae provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ corpus assumer& sꝑabant᷑: magis
quã tenebantur. Dicit autẽ ipse anglꝰ sep¬
tuaginta annoꝵ ebdomadas. id̃ ẽ. annos qua¬
dringentos nonaginta. abexitu sermonis ut
respondeatur & ut edificetur ierłm: uicesimũ
artaxersis regis ꝓsarũ annũ habere pͥncipiũ.

Expanded text:
humanum corpus assumeret, sperabantur magis quam tenebantur. Dicit autem ipse Angelus septuaginta annorum hebdomadas, id est, annos quadringentos nonaginta, ab exitu sermonis, ut respondeatur, et ut aedificetur Jerusalem, vicesimum Artaxerxis regis Persarum annum habere princ
Abbreviated transcription (Latin):
Tercius & ipse anthiochus qui uocabat᷑ teos
id ẽ. as̃. Iste aduersum ptolomeũ philadel phũ
qͥ scds imꝑabat egiptiis gessit bella quã plu
annos molestũ finire certamen: filia suã. no¬
mine ueronicẽ. antiocho uxorẽ dedio. Qui de
pͥore uxore nomine laodice. habebat duos
filios: sel euchũ qͥ cognominatus ẽ. callimeꝰ.
& alterũ antiochũ. Deduxitq ea pelusiũ: et
infinita auri & argenti milia dotis nomine

Expanded text:
e Antiochus, 705 qui vocabatur Θεὸς, id est, Deus. Iste adversus Ptolemaeum Philadelphum, qui secundus imperabat Aegyptiis, gessit bella quampluriannos molestum finire certamen, filiam suam nomine Berenicen, Antiocho uxorem dedit, qui de priore uxore nomine Laodice, habebat duos filios, Seleucum, qui cognominatus est Callinicus, et alterum Antiochum. Deduxitque eam usque Pelusium: et infinita auri, et argenti millia dotis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
in epła ad romanos facere legimus. Tibi dñe ui
lauit suꝑ nos maledictio. Nlon totã in nos effu¬
disti nrã quã ferre ñ poteramus: s stillã fu¬
roris tui ut correpti in plaga ad te reuertere¬
Alaledictio. & detestacio. quȩ scripta ẽ. in libro mo¬
Ysi serui dei. In deuterononio maledictiones &
benedictiones dei legimus. que postea dicte
sunt in monte garizin & hebal: suꝑ iustos &
peccatores. Om̃ẽ malũ hoc uenit suꝑ nos. et
teremur ab ini qͥtatib nr̃is. & cogitaremꝰ uerita¬
tẽ tuã. Grandis duricia : ut & in plagis po¬
tẽ abiniqͥtate ẽ. cogitare ueritatẽ dĩ. Et iugi¬
Quando ꝓpt̾ peccata corripim. iugilat suꝑ nos
ds̃. & iusitat nos. Quando uͦ a dõ deserim̃ et
non iudicam̃. in digniq sumꝰ correptione dni:
tunc dormire dr̃. Unde & in psalmis legimis.
Surrexit quasi dormiens dñs: & quasi crapu¬
latus a uino. Malitia eium nr̃a : in ebriat din.¬
Que quando in nobis corripitur. euigilare dr̃. &

Expanded text:
istola ad Romanos facere legimus. Tibi, Domine,llavit super nos. Non totam in nos effudisti iram, quam ferre non poteramus; sed stillam furoris tui, ut correpti in plaga, reverterete. Maledictio et detestatio quae scripta est in libro Moysi servi Dei, equae postea dictae sunt in monte Garizim, et Hebal, justos super et peccatores. Omne malum hoc venit super nos: et teremur ab iniquitatibus nostris, et cogitaremus veritatem tuam. Grandis duritia, ut in plagis potem ab iniquitate est cogitare veritatem Dei. Et vigiQuando propter peccata corripimur, vigilat super nos Deus, et visitat nos. Quando vero a Deo deserimur, et non judicamur, indignique sumus correptione Domini, tunc dormire dicitur. Unde et in Psalmis legimus: Surrexit quasi dormiens Dominus, et quasi crapulatus a quae, quando in nobis corripitur, evigilare dicitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ chaldeorũ. Hic ẽ. darius qͥ cũ eiro chal¬
deos babiloniosq suꝑauit : ne putemus illũ da¬
riũ euius scđo anno templũ edificatũ ẽ. qđ
porfiruis suspicat᷑ ut ainos danielis extendat.
uel eũ qͥ abalexandro. macedonũ rege suꝑatꝰ ẽ.
Addit gͦ nom̃ patris additq uictoriã. qr pͥmꝰ de
semine medorũ subuertit regnũ chaldeoꝵ : ut
auferat. ꝓpt̾ multitudinẽ nominũ lectionis er¬
Srorẽ. Ego daniel intellexi in libris numerũ an¬
Snorũ de qͦ factus ẽ. sermo dnĩ ad ieremiã ꝓ¬
Spb̃am: ut complerentur desolationis ierłm. lxx

Expanded text:
regni ejus. Hic est Darius, qui cum Cyro Chaldaeos Babyloniosque superavit, ne putemus illum Darium, cujus anno secundo templum aedificatum est quod Porphyrius suspicatur, ut annos Danielis extendat vel eum qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est. Addit ergo nomen patris, additque victoriam, quia primus de semine Medorum, subvertit regnum Chaldaeorum, ut auferat propter similitudinem nominis, lectionis errorem. Ego Daniel intellexi in libris numerum annorum de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam prophetam, ut complerent
Abbreviated transcription (Latin):
si seruient. Potestas eius potestas ȩterna que
ñ auferetur & regnũ eiꝰ qđ̃ ñ corrũpetur.
Hoc eui potest hominũ conuenire. respondeat
porfirus : aut quis iste tã potens sit qͥ cornu
paruum quẽ antiochũ int̾pretatur fregerit
atq contruerit. Si responderit antiocbi pͥnci
nubibus celi ueniat. quasi filus hominis.
& offeratur uetusto dierũ & detur ei pote¬

Expanded text:
si servient. Potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum ejus, quod non corrumpetur, etc. Hoc cui potest hominum convenire, respondeat Porphyrius: aut quis iste tam potens sit, qui cornu parvulum, quem Antiochum interpretatur, fregerit atque contriverit? Si responderit Antiochi princinubibus coeli veniat, quasi filius hominis, et offeratur vetusto dierum, et detur ei pote
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt in fortitudine eius. Nullus enĩ magnitu¬
dini alexandri potuit coequari. & pꝰ multa
temꝑa : syriȩ rex impudens facie & intelli¬
gens ꝓpositiones consurg&. Antiochus epifaneᷤᷤ
filius seleuci qͥ & philopatrẽ appellatꝰ ẽ. cũ
obses fuiss& rome. & nesciente senatu ꝑ dolum
cepiss& inꝑiũ : contra ptolomeũ philometorẽ
dimicauit. hoo ẽ. contra meridiẽ & contra egi¬
ptios. Rursũq ad orientẽ contra eos qͥ res no-¬
uas in ꝑside moliebantur. Ad extremũ contͣ
iudeos dimicans. capta uidea ingressus i erusoli¬
mã & in tẽplo dĩ. simulachrũ iouis olimpii sta¬
tuit. Rusq ad fortitudinẽ celi id ẽ. filios isrł
qͥ angłorũ uallabant᷑ auxilio. erexit magnifi¬
centiã suã: ita ut de scĩs plurimos idolatriȩ
subicer&. & uelut stellas cęli conculcare pe¬
dib suis. Atq ita factũ ẽ. ut & meridiẽ &¬

Expanded text:
inquit, in fortitudine ejus. Nullus enim magnituinquit, in fortitudine ejus. Nullus enim magnitudini Alexandri potuit coaequari. Et post multa tempora Syriae rex impudens facie, et intelligens propositiones consurget Antiochus ἑπιφανὴς filius Seleuci, qui et Philopator appellatus est. Qui cum obses fuisset Romae, et, nesciente senatu, per dolum cepisset imperium, contra Ptolomaeum Philometorem dimicavit, hoc est, contra Meridiem, et contra Aegyptios. Rursumque ad Orientem, et contra eos qui res novas in Perside moliebantur; ad extremum contra Judaeos dimicans, capta Judaea, ingressus est Jerosolymam; et in templo Dei simulacrum Jovis Olympii statuit: et usque ad fortitudinem coeli, id est, filios Israel, qui angelorum vallabantur auxilio, erexit magnificentiam suam, ita ut de sanctis plurimos idololatriae subjiceret; et velut stellas coeli conculcaret pedibus suis. Atque ita factum est, ut Meridie
Abbreviated transcription (Latin):
grande. Nle quis me put& ꝓpriũ sensũ ponere:
gabrielis exponentis insionẽ ꝓpħȩ uerba dicamꝰ.
Aries inqͥt quẽ uidisti habere cornua: rex me¬
dorũ ẽ. atq ꝑsarum. Darius uidelic& filius
arsã : in quo medoꝵ & ꝑsarũ regnũ destru¬
ctũ ẽ. Porro hircꝰ caprarũ qͥ uenerat ab ocei¬
dente & ꝓpt̾ nimiã uelocitatẽ derrã tange
non uidebatur. alexander rex ẽ. grecorũ : qͥ sub¬
uersis thebis in ꝑsas arma corripuit. & apud
graneũ fluuiũ uitto certamine darii duces
suꝑauit. & ad extremũ ipsũ ꝑcussit arietẽ:
& duo eiꝰ confregit cornua medos atq ꝑsas.
Misioq eum sub pedib suis : & utrũq cornu suo
subiugauit imꝑio. Cornu autẽ grande ipserẽ.
rex pͥmus alexander. Quo tricesimo sedõ ętatis
suȩ anno mortuo in babilone: surrexerunt ꝓ
eo quattuor duces eius qͥ sibi imꝑiũ diuisert᷑.
Egiptũ enim: ptolomeus largi filius tenuit. Mla¬
Nicanor asie regnauit: qͥ & antigonus. Sed non

Expanded text:
. Ne quis me putet proprium sensum ponere, Gabrielis exponentis visionem prophetae, verba dicamus: Aries, inquit, quem vidisti habere duo cornua, rex Medorum est, atque Persarum. Darius videlicet Arsami filius, in quo Medorum et Persarum regnum destructum est. Porro hircus caprarum, qui veniebat ab occidente, et propter nimiam velocitatem terram tangere non videbatur, Alexander est, rex Graecorum, qui, subversis Thebis, in Persas arma corripuit, et apud Granicum fluvium inito certamine, Darii duces superavit, et ad extremum ipsum 674 percussit arietem, et duo ejus confregit cornua, Medos, atque Persas: misitque eum sub pedibus suis, et utrumque cornu suo subjugavit imperio. Cornu autem grande, ipse est rex primus Alexander, quo tricesimo secundo aetatis suae anno mortuo in Babylone, surrexerunt pro eo quatuor duces ejus, qui sibi imperium diviserunt. Aegyptum enim Ptolomaeus Lagi filius tenuit: MaNicanor: Asiae regnavit Antigonus. Sed non,
Abbreviated transcription (Latin):
pit ut damelẽ faciat intelligere uisionẽ: iudei
miebael autumant. Consequent᷑ autẽ qͥa uisio
de p̃liis erat. regumq certaminib imino regnoꝵ
successionib: gabriel qͥ p̃positꝰ ẽ.p̾liis hinc officio
mancipatur. Gabriel enim : in linguã nrãm uer¬
titur fortitudo uł robustus dei. Unde eo tẽpore
quo erat dñs nasciturus & inducturus bellũ
demonib & triumphaturus de mundo: gabriel
uenit ad zachariã & ad mariam. Et postea in
psalmis de dño legius triumphante. Quis ẽ.
iste rex głie : Dñs fortis & potens. dñs potens
in p̃lio: ipse ẽ. rex głiȩ. Ubicumq autẽ medici¬
na & fanatio ẽ. necessaria raphael mittit᷑ : qͥ in¬
terp̾tat᷑ curatio uł medicma di. Sicui tam̃ pla¬
cuit tobie librũ reciꝑe. Porro ubi popło ꝓsꝑa
uł expiationẽ possumus dicere: necessaria ẽ.
michael dirigitur. qͥ int̾pretat᷑ quis ut ds̃. hoc
uidelic& nominis int̾pretatione signante quod

Expanded text:
pit, ut Danielem faciat intelligere visionem, Judaei Michael autumant. Consequenter autem, quia visio de praeliis erat regumque certaminibus, imo regnorum successionibus, Gabriel, qui praepositus est praeliis huic officio mancipatur. Gabriel enim in nostra lingua vertitur fortitudo vel robustus Dei. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus, et indicturus bellum daemonibus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Zachariam et ad Mariam , et postea in psalmis de Domino legimus triumphante: « Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus in praelio; ipse est rex gloriae . Ubicumque autem medicina, et sanatio necessaria est, Raphael mittitur, qui interpretatur curatio; vel medicina Dei: si cui tamen placet Tobiae librum recipere. Porro ubi populo prospera vel 677 expiationem possumus dicere, necessaria est, Michael, dirigitur, qui interpretatur quis sicut Deus? hoc videlicet nominis interpretatione significante, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iecerit. locũ scĩficationis eius. & hoc non sua
uirtute : s ꝓpt̾ peccata popłi. Atq ita fa¬
ctum ẽ. ut ueritas ꝓfterneret᷑ in terra : et
cultu idoloꝵ florente. dĩ religio conquiesce¬
re. Et audiui unũ de scĩs loquentẽ: & dix̃
uiius sc̃s alteri nescio cui loquentẽ.  alt̾o
Quẽ & nos secuti sumꝰ aqͥla. & theodotio. & .lxx.¬

Expanded text:
hoc non sua virtute, sed propter peccata populi. Atque ita factum est, ut veritas prosterneretur in terram, et, cultu idolorum florente, Dei religio conquiesceret. Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus alteri nescio, cui loquenti. Pro altero quem et nos secuti sumus, Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. se credant. admonent᷑ fragilitatis sue: & fi¬
lii hominum nuncupant᷑ ut homines eẽ. se noue¬
rint. & tetigit me: & statuit me in gradu meo.
P pħa qͥ pauore captꝰ. quadrupes & ꝓnus iacebat
in terra. Ad tactum angłi erigitur: ut possit
absq formidine audire & intelligere que dicim¬
tur. Tu gͦ signa uisionẽ: quia post dies multos
erit. Exposita angłs gabriel uisione quã supra
ut potumus disseruimus. ponit in fine tu gͦ si¬
gna uisionẽ qͥa pꝰ multos dies erit: ex uerbo
ostendens signaculi obscura ẽẽ. quę dicebantur.
& non patere multorũ auditib: nec posse an¬

Expanded text:
esse credant, admonentur fragilitatis suae, et filii hominum nuncupantur, ut homines se esse noverint. Et tetigit me; et statuit me in gradu meo.pheta qui pavore lapsus, quadrupes et pronus jacebat in terra: ad tactum angeli erigitur, ut possit absque formidine audire et intelligere quae dicuntur. Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Exposita Gabriel Angelus Visione, quam supra ut potuimus disseruimus, ponit in fine: Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Ex verbo ostendens signaculi, obscura esse quae dicebantur, et non patere multorum auditui, nec posse an
Abbreviated transcription (Latin):
deantur. Hunc locũ pleriq nr̃oꝵ ad antix pm¬
referunt: & qđ sub autiocho in tipo factũ ẽ.
sub illo in ueritate dicunt eẽ. complendũ. Qa
autẽ infert mundabitur scuarium. uide ma¬
chabei significat tempora: qͥ de uico modin fi¬
liis ac ꝓpinquis secũ annitentib & multis de
popło udeorũ antiochi duces suꝑauit. uixta
emmaus quȩ nc̃ icopolis dicitur. Qa audiens
anthiochus qͥ contra pͥncipẽ pͥncipũ surrexe
amisso exercitu sine manib contritus ẽ: id.ẽ.
tristicia & morbo ꝑiit. Uesꝑe autẽ & mane .: suc¬
cessionẽ diei noctisq significat. Factũ ẽ. autẽ
cum uiderẽ ego daniel uisionẽ & quererẽ in-¬
telligentiã. Uidebat uisionẽ ꝑpicturã & ima

Expanded text:
deantur. Hunc locum plerique nostrorum ad antideantur. Hunc locum plerique nostrorum ad antieferunt, et quod sub Antiocho in typo factum est, sub illo in veritate dicunt esse complendum. Quod autem infert: Mundabitur sanctuarium, Judae Machabaei significat tempora, qui de vico Modin fratribus ac propinquis secum annitentibus, et multis de populo Judaeorum, Antiochi duces superat juxta Emaus, quae nunc Nicopolis dicitur. Quod audiens Antiochus qui contra principem principum surrexeramisso exercitu, sine manibus contritus est, id est, tristitiae morbo periit. Vespere autem et mane, successionem diei noctisque significat. Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem intelligentiam. Videbat visionem per pictura
Abbreviated transcription (Latin):
de angłis indicauit. Usqueqͦ uisio. & iuge sacri¬
siciũ. & peceatũ desolationis quȩ facta ẽ in illo
& scũariũ & fortitudo conculeabitur : Unus
angłs int̾rogabat alterum angelũ: usque ad
qđ tempus dĩ uidicio sub antiocho rege syrię
templũ futurũ sit desolatũ. & simulacħrũ
uesperã & mane. Duo milia trecenti: & munda¬
bitur scũariũ. Legamus machabeoꝵ libros & io¬
sephi hẏstoriã: ibiq scriptũ repperiemꝰ centesi¬
mo quadragesimo t̾cio anno a seleueo qͥ pͥmus
regnauit in syria post alexandrũ. ingressum
antiochũ ierusolimã untuersa uastasse. reuersũq
anno tercio in tẽplo posuisse statuã iorus. &
usq ad uidã machabeũ id ẽ. usq ad annũ cente¬
tis ierłm sex. contaminationis autẽ tẽpli tres.
duo milia trecentos dies eẽ. &tres menses eẽ.
completos. Post quos : templũ expugnatũ ẽ. Q¬
dam ꝓ duob milib trecentis duo milta ducen¬
tos legunt: ne sex annis tres menses suꝑ ẽẽ. ui-¬

Expanded text:
juge sacrificium, et peccatum desolationis quae facta est, et sanctuarium et fortitudo conculcabitur. Unus angelus interrogat alterum angelum, usque ad quod tempus Dei judicio sub Antiocho rege Syriae templum futurum sit desolatum, et simulacrum vesperam et mane dies duo millia trecenti, et mundabitur sanctuarium. Legamus Machabaeorum libros, et Josephi historiam, ibique scriptum reperiemus, centesimo quadragesimo tertio anno a Seleuco, qui primus regnavit in Syria post Alexandrum, iAntiochum Ierosolimam universa vastasse reversumque anno tercio in templo posuisse statuam lovis et usque ad Iudam Machabeum, id est usque ad annum centetis Jerusalem sex, contaminationis autem templi tres, duo millia trecentos dies, et tres menses esse completos; post quos templum purgatum est. Quidam pro duobus millibus trecentis, duo millia ducentos legunt: ne sex anni, et tres menses superesse vi
Abbreviated transcription (Latin):
genesi legimus : qđ pꝰ quã dm̃ audierat loquentẽ
sibi. terrã & cinerẽ eẽ. se dixit. Ergo daniel ad
uisionis horrorẽ languisse & egrotasse se dicit.
& cũ surrexiss& fecisse oꝑa que sibi a rege fu¬
erant inꝑata. reddens omĩb omĩa: & euangli¬
cũ illud sciens. Reddite quę sunt cesaris cesa¬
ri : & que sunt dĩ deo. &stupebant adusionẽ
&̾ non erat qͥ interpretaretur. Si non erat qͥ int̾
re poterat stupebat ad uisionẽ: & dĩ cuncta
scientiȩ relinquebat.¬

Expanded text:
 legimus: quod postquam Dominum audierit loquentem sibi, terram et cinerem esse se dixerit . Ergo Daniel ad visionis horrorem languisse, et aegrotasse se dicit: et cum surrexisset, fecisse opera quae sibi a rege fuerant imperata, reddens omnibus omnia, et Evangelicum illud sciens: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Et stupebam ad visionem, et non erat qui interpretaretur. Si non erat qui intere poterat, stupebat ad visionem, et Dei scientiae cuncta relinquebat.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i. Aspiciebã donec throni postti sunt: & an¬
& in iohannis apocalipsi legimus. Post heo: sta¬
tim fui in spũ. Et ecce thronus positus erat
in celo: & suꝑ thronũ sedens. & qͥ sedebat: si¬
militudinẽ habebat lapidis fardini. Et yris in
uestib candidis. & suꝑ capita eoꝵ coronas aure¬
as. & de throno egrediebantur fulgura & uo
simile cristallo. Multi igitur throni quos ui¬
dit daniel hii mͥ uidentur eẽ: qͦs ioħs.xx.iiiiͬ.¬

Expanded text:
Deum. Aspiciebam donec throni positi sunt, et anDeum. Aspiciebam donec throni positi sunt, et ant in Joannis Apocalypsi legimus . Post haec statim sui in spiritu, et ecce thronus positus erat in coelo, et super thronum sedens, et qui sedebat, similitudinem habebat lapidis jaspidis et sardini,vestibus candidis, et super capita eorum corona aurea, et de throno egrediebantur fulgura, et vsimile chrystallo. Multi igitur throni quos vidit Daniel, hi mihi videntur esse, quos Joannes vigi
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt. Contra artasiã uͦ dimicasse qͦndã
antiochũ nouimus: s illũ in regno pͥstino ꝑ-¬
mansisse. Ergo dicamus quod om̃s scriptores
eccłiastici tradiderunt : in consummatione mun¬
di quando regnũ destruendũ ẽ. romanorũ. de¬
cẽ futuros reges qͥ orbẽ romanũ intra se diui¬
dant : & undecimũ surrecturũ eẽ. paruulũ
qͥ tres reges de decẽ regib suꝑaturus sit. id
est egiptiorũ regẽ. & affricȩ & ethiopie. sic̃
in consequentib manifestius discussimus. Quibꝰ
int̾fectis : etiã septẽ alii reges uictori colla
summittent. Et ecce ait ocłi quasi ocłi homi¬
nis erant in cornu isto : ne eũ putemus uixta
quorundã opimonẽ uel diabolũ eẽ.uł demo-¬
nẽ s unũ de hominib in qͦ totus sathanas ha¬
bitaturus ẽ. corporaliter. & os loquens ingen-¬
tia. Est enim homo peccati filius ꝑditionis.
ut in templo dĩ sedere audeat. faciens se qͣsi

Expanded text:
mortui sunt. Contra Artarxiam vero dimicasse quidem mortui sunt. Contra Artarxiam vero dimicasse quidem Antiochum novimus: sed illum in regno pristino permansisse. Ergo dicamus quod omnes scriptores ecclesiastici tradiderunt: in consummatione mundi, quando regnum destruendum est Romanorum, decem futuros reges, qui orbem Romanum inter se dividant, et undecimum surrecturum esse regem parvulum, qui tres reges de decem regibus superaturus sit, id est, Aegyptiorum regem, et Africae et Aethiopiae, sicut in consequentibus manifestius dicemus. Quibus interfectis, etiam septem alii reges victori colla submittent. Et ecce, ait, oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto. Ne eum putemus juxta quorumdam opinionem, vel diabolum esse, vel daemonem; sed unum de hominibus, in quo totus satanas habitaturus sit corporaliter. Et os loquens ingentia . Est enim homo peccati, filius 668 perditionis, ita ut in templo Dei sedere audeat, faciens se quasi
Abbreviated transcription (Latin):
bestiã autẽ dissinulẽ cȩteris bestiis quattuor
alexandri successores. Et deinde usq ad autio
chũ cognom̃to epiphanẽ decẽ reges enumerat :
qͥ fuerant seuissimi. Ipsosq reges ñ umꝰ ponit
regni. uerbi grã. macedonie. Fyriȩ. asie. & egi¬
pti. s de diuersis regnis unũ efficit regnũ ꝑor¬
dinẽ: ut uidelic& ea que scripta sunt os loqͦns
ingentia. ñ de antixp̾o s. de antiocho dicta ere¬
ẽ. in medio eorũ. & tria de cornib pͥmis euulsa
sunt a facie eius. Et ecce ocłi qͣsi ocłi hominis
erant in cornu isto: & os loquens ingentia. fru¬
stra porphirius cornu paruulũ qđ pꝰ decẽ cor¬
nua ortũ ẽ. epifanen antiochũ suspicant᷑: & de
decẽ cornb tria euulsa cornua. sextũ ptolomeũ
cognom̃to philometorẽ. & septimũ ptolomeum
eyeste⁊en. & artasiam regẽ armenȩ. Quoꝵ
priores: multo ante quam antiochus nasceret᷑

Expanded text:
bestiam autem dissimilem caeteris bestiis, quatuor bestiam autem dissimilem caeteris bestiis, quatuor Alexandri successores, chum cognomento Epiphanem, decem reges enumerant, qui fuerunt saevissimi: ipsosque reges non unius ponit regni, verbi gratia, Macedoniae, Syriae, Asiae, et Aegypti, sed de diversis regnis unum efficit regnum ordinem, ut videlicet ea quae scripta sunt: Os loquens ingentia, non de Antichristo, sed de Antiocho dicta creest de medio eorum, et tria de cornibus primis et vulsa sunt a facie ejus. Et ecce oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. Frustra Porphyrius cornu parvulum, quod post decem cornua ortum est, Epiphanen Antiochum suspicatur, et de decem cornibus tria evulsa cornua, sextum Ptolemaeum cognomento Philometorem, septimum Ptolemaeum Evergetem, et Artarxiam regem Armeniae, quorum priores multo antequam Antiochus nasceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
eius ferreos & magnos eẽ. contestans. Satisq
miror qđ cũ sup̃ leenã. & ursũ. & pardũ. in
trib regnis posuerit. romanũ regnũ nulli
bestiȩ comparauit: nisi forte ut formidolosa
facer& bestiã. uocabulũ tacuit: ut quicqͥd
ferocius cogitauerimꝰ in bestiis. hoc romanos in-¬
telligamus. Hebrei quod hic tacitũ ẽ. in psal¬
mis dictũ putant uastabit eã aꝑ de silua. et
singulis ferus. depastus ẽ. eã. ꝓ qͦ in hebreo ha-¬
b& om̃s bestiȩ lacerauerunt illã : dũ in uno in¬
ꝑio romanoꝵ omĩa simul regna cognoscimꝰ que
pͥus fuerant separata. Illud autẽ qđ seqr̃ co¬
medens atq comminuens & reliqͣ pedib suis
conculcans. significat om̃s nationes uł interfe-¬
ctas ab eis: uł tributo & seruituti subiugatas.
Dissimilis autẽ inquit erat ceteris bestiis quas
st̃. & habebat cornua decẽ. Porphiruis duas
dit: pardũ uolens intelligi ipsũ alexandrũ:

Expanded text:
ejus ferreos, et magnos esse contestans. Satisque ejus ferreos, et magnos esse contestans. Satisque miror, quod cum supra leaenam, et ursum, et pardum, in tribus regnis posuerit, Romanum regnum nulli bestiae compararit: nisi forte ut formidolosam faceret bestiam, vocabulum tacuit, ut quidquid ferocius cogitaverimus in bestiis, hoc Romanos intelligamus. Hoc quod hic tacitum est, Hebraei in Psalmis dictum putant; Devastavit eam aper de silva; et singularis ferus depastus est eam . Pro quo in Hebraeo habet: Omnes bestiae agri laceraverunt eam; dum in uno imperio Romanorum, omnia simul regna cognoscimus, quae prius fuerant separata. Illud autem quod sequitur: Comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans, significat omnes nationes, vel interfectas ab eis, vel tributo, et servituti subjugatas. Dissimulis autem erat caeteris bestiis quas sunt. 667 Et habebat cornua decem. Porphyrius duas dit: Pardum volens intelligi ipsum Alexandrum:
Abbreviated transcription (Latin):
ter & femora eius ex aere. pardo bestię uelo¬
cissime et. op an tilai. cõparat᷑: que p̾ceps
ruit ad sanguinẽ. & sattu in mortẽ ruit. Et
alas habebat quattuor. Nichi enĩ ab alexan¬
ari uictoria uelocius fuit : qͥ ab illirico & ad¬
riatico mari. usq ad indicũ oceanũ & gangen
fluuiũ. ñ tã pͣlis quã inetoriis ꝑcucurrit.
& sex annis europe partẽ. & omẽ̾m sibi asiam
subiugauit. Quat tuor autẽ capita. eosdẽ dic̃
duces eius qͥ postea successores regni extiterunt:
ptolomeũ. seleucũ. philippũ. antigonũ. Qđ̃q ad
ditur. & potestas data ẽ. ei: ostendit ñ alexan¬
dri fortitudinis. s dnĩ uoluntatis fuisse. Post
quarta terribilis atq mirabilis & fortis ni¬
mis. Dentes ferreos habebat magnos. comedens
atq comminuens: & reliqͣ pedib suis conculcans.
quedã pars ferrea: quedã fictilis. & tam en
ipsius ferri ex parte nunc meminit : dentes

Expanded text:
ter et femora ejus ex aere, pardo bestiae veloter et femora ejus ex aere, pardo bestiae velocissimae et ὁρμητικῇ comparatur, quae praeceps fertur ad sanguinem, et saltu in mortem ruit. Et alas habebat quatuor. Nihil enim Alexandri victoria velocius fuit, qui ab Illyrico, et Adrifluvium, non tam praeliis quam victoriis percurrit, et sex annis Europae partem, et omsubjugavit. 37. Quid per quatuor capita? Eosdem dicit duces ejus, qui postea successores regni exstiterunt, Ptolomeum, Seleucum, Philippum, Antigonum. 38. Quid Et potestas quae data est ei? Ostenditur non Alexandri fortitudinis, sed Domini voluntatis fuisse. 39. Qquarta terribilis atque mirabilis, et fortis nimis: dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans. quaedam pars ferrea, quaedam fictilis; et tamen ipsius ferri ex parte nunc meminit, dentes
Abbreviated transcription (Latin):
Duodecimũ aliũ artaxeraen. qͥ & ipse cognomi¬
natꝰ ẽ. ochus: terciũ decimũ arsen ochi filiũ.
quartũ decimũ dariũ arcen filiũ qͥ ab alexan¬
dro macedonũ rege suꝑatus ẽ. qͦmͦ tres ꝑsa¬
Ergo tres ordines in ore regni ꝑsarũ & in den¬
tib eius tria regna debemꝰ acciꝑe babi lonoꝵ¬
macedonũ atq ꝑsarũ : quȩ in unũ redacta
sunt regnũ. Qdq infertur & sic dicebant
ei. Surge comede carnes plurimas. illud tẽ¬
pus significat. qͣndo sub assuero quẽ.lxxcxͫ.
artaerxen uocant ad suggestionẽ aman
agagite una die om̃s uidei uissi funt truci¬
dari. & pulchre ñ ait deuorabat eos s sio di¬
cebant ei : ut conatus tantũ fuerit. & neqͣ¬
quã rei exitꝰ consequutꝰ. Post hoc aspicie¬
Sbã : & ecce alia quasi pardus & alas habebat
Sauis quattuor suꝑ se. Et quattuor capita
Serant in bestia: & potestas data ẽ. ei. Tercium
regnũ macedonũ de qͦ in statua legimus. uen¬

Expanded text:
duodecimum, alium Artaxerxem, qui et ipse cognominatus est Ochus: tertium decimum, Arsen, Ochi filium: quartum decimum, Darium Arsami filium, qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est: Quomodo tres regErgo tres ordines in ore regni Persarum, et in dentibus ejus, tria regna debemus accipere, Babyloniorum, Medorum, atque Persarum: quae in unum redacta sunt regnum. Quodque infertur. Et sic dicebant ei: comede carnes plurimas, illud tempus significat, quando sub Assuero, quem Septuaginta Artaxerxem vocant, ad suggestionem Aman Agagitae, una die omnes Judaei jussi sunt trucidari . Et pulchre non ait, devorabat eos; sed, sic dicebant ei: ut conatus tantum fuerit, et nequaquam rei exitus sit consecutus. Post hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus, et alas habebat avis quatuor 666 super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei. Tertium regnum Macedonum, de quo in statua legimus: Ven
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi dualẽ numerũ habent duos annos prefi¬
gurant. Dunidiũ autẽ temporis: sex menses.
Quib scĩ potestati antixpĩ ꝑmittendi sunt:
ut condemnentur uidei qͥ non credentes uerita¬
ti fusceperunt mendatiũ. De quo tempore &
saluator in euangłio loqͥtur. Ilisi adbreuiati ẽẽnt.
dies uii: nequaꝗͣ salua eẽt. ulla caro. Non con

Expanded text:
ipsi dualem numerum habent, duos annos praefiipsi dualem numerum habent, duos annos praefigurant. Dimidium autem temporis, sex menses: quibus sancti potestati Antichristi permittendi sunt, ut condemnentur Judaei, qui non credentes veritati, susceperunt mendacium. De quo tempore et Salvator in Evangelio loquitur. Nisi abbreviati essent dies illi, nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
tuor regna consurgent de terra. Suscipient
autẽ regnũ scĩ dĩ altissimi. Quattuor regna
de quib supra diximus: fuere terrena. Om̃e
enm qđ de terra ẽ: reuertetur in terrã. Scĩ
autẽ nequaquã habebunt terrenũ regnũ:
s celeste. Cesse autẽ mille annorũ fabulã.
lorũ. Si hoc de machabeis intelligitur: doce¬
at qui ista contendit quomͦ regnũ eorũ ppetu¬
um sit. & sermones contra excelsum loquetur.
as loquetur: ut qͥ dĩ assumit potentiã. uer¬
ba quoq diuine sibi uindic& maiestatis.
Et scõs attissĩmi conterae: & putabto qđ pos¬
sit mutare tempora & leges. Preliabitur enĩ
antixp̃e contra scõs: & suꝑabit eos. Intantãq
erigetur suꝑbiã ut leges dĩ & cerimonias mu¬
tare conetur. & eleuet᷑ suꝑ omẽ qđ dicitur
ds & religio. cuncta suę subiciens potestati.
& tradentur in manu eius usq ad tẽpus & tẽpora.
& dimidiũ temporis. Tempus annũ significat:¬
& tẽpora uxta hebraiei sermonis ꝓpͥetatẽ. qͥ &

Expanded text:
tuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi. Quatuor regna, de quibus supra diximus, fuere terrena. Omne enim quod de terra est, revertetur interram : sancti autem nequaquam habebunt terrenum regnum, sed coeleste. Cesset ergo mille annorum fabula. Elum saeculorum, etc. Si hoc de Machabaeis intelligitur, doceat qui ista contendit, quomodo regnum eorum perpetuum sit. Et sermones contra excelsum loquetur Deus loquitur, ut qui Dei assumit potentiam, verba quoque divinae sibi vendicet majestatis. Et sanctos altissimi conteret, et putabit quod possit mutare tempora et leges. Praeliabitur enim Antichristus contra sanctos, et superabit eos: in tantamque erigetur superbiam, ut leges Dei, et caeremonias mutare conetur, et elevetur supra omne quod dicitur Deus, religionem cunctam suae subjiciens potestati. Et tradentur in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. Tempus, annum significat. Tempora, juxta Hebraici sermonis proprietatem, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
s& ꝓpe arietẽ efferatꝰ ẽ. in eũ. & ꝑcussit ari¬
etẽ : & cõminuit duo cornua eius. Et ñ pote¬
rat aries resistere ei. Cũq eũ misiss& in terrã:
conculcauit. Et nenio qͥbat liberare arietem
de manu eius. Hircꝰ autẽ caprarũ : magnus
faccus ẽ. nums. Cũq creuiss&: factũ ẽ. comu
magnum . & orta funt cornua quattuor subt̾

Expanded text:
it arietem: Et comminuit duo cornua ejus, et non poterat aries resistere ei: Cumque eum misisset in terra, conculcavit, et nemo quibat liberare arietem de manu ejus. Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, fractum est cornu magnum, et or
Abbreviated transcription (Latin):
atq succrescens. Arietẽ uocat dariũ auunculũ
ciri : qͥ pꝰ astiagem patrẽ regnauit in medis.
Cornu autẽ unũ excelsius altero atq sucerescens
ipsum cirũ significat : qͥ pꝰ astiagẽ auum mater¬
nũ cũ auunculo dario quẽ greci eyanaren. uo¬
cant. medis imꝑauit & ꝑsis. Postea uidi arietẽ
cornib uentilantẽ. contra occidentẽ. & contra
cyrũ udelic& uł dariũ : s eiusdẽ regni arie¬
tẽ id ẽ. dariũ alterũ qͥ ultimꝰ potentie ꝑsice
rȩx fuit. & quẽ suꝑauit alexander philippi
fuius. rex macedonũ. Qđ autẽ darus iste
rex potentissimus & ditissimꝰ fuerit: tã grece
quã latine narrant hystorie. &ego inqͥt in¬

Expanded text:
atque succrescens. Arietem, Darium vocat avunculum atque succrescens. Arietem, Darium vocat avunculum Cyri, qui post Astyagen patrem regnavit in Medis. Cornu autem unum excelsius altero atque succrescens, ipsum Cyrum significat, qui post Astyagen avum maternum cum avunculo Dario, quem Graeci κυαξαρεν vocant, Medis imperavit et Persis. Postea vidi arietem cornibus ventilantem contra occidentem, et contra Cyrum videlicet vel Darium, sed ejusdem regni arietem, id est Darium alterum, qui ultimus potentiae Persicae rex fuit, et quem superavit Alexander Philippi filius rex Macedonum. Quod autem Darius iste rex potentissimus et ditissimus fuerit, tam Graecae quam Latinae narrant historiae. 51. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
medorũ atq ꝑsarũ condunt᷑ reliquie. & cu-¬
stos siue edituus ac sacerdos eiusdẽ loci: iude¬
us ẽ. Cum eẽm in susis castro. Non quo castrũ
sit urbs ut diximus metropolis & potentis¬
sima: s qͦ tanta firmitate ȩdificata. ut castrũ
eẽ. uideatur. Uidi autẽ in uisione : me ẽẽ. suꝑ
portã ulai. oł qͦ aquila transtulit suꝑ ubal
ulai. & theodotio suꝑ ubai. & fimmacꝰ suꝑ palu
ulai: lacxe. autẽ suꝑ portã ulai. Sciendũ ẽ. autẽ
ulai ẽẽ. nomen loci siue porte: ut introia. scea
porta. & apud romanos carm̃ talis dr̃. habentes
singule ex ꝓpriis causis origines nominũ. Et leua¬
in ocłos meos & uidi. Quamuis in somnis uiden¬
tur que uidentur in umbra uidelic& & imagi¬
ne: tamen ne ipsa quidẽ uidere possumus sine¬
ocłis eleuatis. Q ecce aries imus stabat ante
paludẽ siue ante portã qđ hebraice dicit᷑ ubai:
habens cornua. excelsa. & unũ excelsus altero

Expanded text:
Persarum atque Medorum conduntur reliquiae, et cuPersarum atque Medorum conduntur reliquiae, et custos sive aedituus, ac sacerdos ejudem loci Judaeus est. Cum essem in Susis castro. Non quo castrum ipsa sit urbs, ut diximus, metropolis et potentissima, sed quo tanta firmitate aedificata, ut castrum esse videatur. Vidi autem in visione me esse super portam Ulai. Pro quo Aquila transtulit, super Ubal Ulai: Theodotio, super Ubal; Symmachus, super paludem Ulai; Septuaginta, super portam Ulai. Sciendum est autem Ulai, nomen esse loci; sive portae, ut in Troja, σκαιὰ porta, 673 et apud Romanos, Carmentalis dicitur: habentes singulae ex propriis causis origines nominum. Et levavi oculos meos et vidi. Quamvis in somnis videantur, quae videntur in umbra, videlicet et imagine: tamen ne ipsa quidem videre possumus. Et ecce aries unus stabat ante paludem sive ante portam, quod Hebraice dicitur UBAL habens cornua excelsa, et unum excelsius altero
Abbreviated transcription (Latin):
finis uerbi. Istius finis uerbi atq sermonis:
quẽ michi in p̾senti uisione dñs reuelauit.
Ego damel multũ cogitationib meis contur¬
babar: & facies mea mutata ẽ. in me. Uerbum
autẽ in corde meo conseruaui. Hactenus liber
damelis chaldaieo sirioq sermone conscriptꝰ
est. Cetera quȩ sequunt᷑ usq in finẽ uolumi¬
nis : hebraice legimmus.
nno dercio regni
balthasar.. uisio apparuit michi. Post
duos annos suꝑioris reuelationis:
faeta ẽ. hȩc uisio. Illa enĩ pͥmo an-¬
no balthasar: hec in tercio decer¬
nitur. Unde infert. Post id qđ uiderã in pͥnci¬
pio : uidi in uisione mea cũ eem insusis castro
cepit. ut ababilone babilonii. & ab elã elami
te. oł quo. loca. elimaidẽ regionẽ int̾̃p̃tati st̃.
Susi autẽ: metropolis ẽ. regionis elimitarũ.
In qͣ danel scđm historiã iosephi turrẽ extru¬
xit excelsam. & quadro edificatã marmore:
tanteq magnitudinis ae pulchritudinis. ut

Expanded text:
s verbi atque sermonis, quem mihi in praesenti visione Dominus revelavit. Ego Daniel multum cogitationibus meis conturbabar, et facies mea mutata est in me verbum autem in corde meo conservavi. Hactenus liber Danielis Chaldaico Syriacoque sermone conscriptus est. Caetera quae sequuntur usque ad finem voluminis, Hebraice legimus. Anno tertio regni Balthasar regis, visio apparuit mihi. Ego Dhaec visio. Illa enim in primo anno Balthasar: haec in tertio cernitur. Unde infert: Post id quod videram in principio. Vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, cepit, ut a Babylone, Babylonii, et ab Elam, Elamituaginta Elimaidem regionem interpretati sunt. Susis autem metropolis est regionis Elamitarum, in qua Daniel secundum historiam Josephi, turrim exstruxit excelsam, et quadro aedificatam marmore, tantaeque magnitudinis et pulchritudinis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quarit utrũ hoc in isto mundo futurũ
sit. an in altero : uel certe post alios mun¬
dos. Que nos ꝓ deliram̃tis. & cassis ducen¬
tis fabulis hoc solũ dicimꝰ : idõ signa fieri
ꝑseruos suos apud barbaras nationes ut
unius dĩ cultus & religio p̾dicet᷑. Porro da¬
niel ꝑseuerauit usq ad regnũ darii. re¬
iegimus uisionis. fuit autẽ daniel usq ad
annũ pͥmũ eyri regis: ñ uite illius tẽpus

Expanded text:
ur utrum hoc in isto mundo futurum sit, an in altero, vel certe post alios mundos. Quae nos pro deliramentis, et cassis ducentes fabulis, hoc solum dicimus: ideo signa fieri per servos Dei apud barbaras nationes, ut unius Dei cultus, et religio praedicetur. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, reprimae visionis: Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cy
Abbreviated transcription (Latin):
sed magis ꝓuocat ad rogandũ. ut quod ãs ꝑ
suã ꝓmisit clementiã. ꝑ horũ impleat p̾ces ne
penitentie ante diluuiũ. Q qr tanto temprẽ
hoc ẽ. centũ annis uoluerunt agere peniten¬
tiã nequaquã expectat ut .xxxͥ. alii anni cõ¬
pleant᷑. s infert ante qđ postea fuerat cõ-¬
minatus. Et ieremie dicitur: ob duriciã cordi
popli iudeorũ. Ne ores ꝓpopło hoc : quia non
exaudiã te. & ad samuel. Usqueqͦ tu luges sa-
lat impleri qđ ꝓmiserat ds̃: ñ quo eẽt. incredu¬
lus futuroꝵ: s ne securitas negligentiã. & negli¬
gentia pariat offensã.

Expanded text:
sed magis provocat ad rogandum, ut quod Deus per suam promisit clementiam, per horum impleat preces, neconstitutos ante diluvium: qui quia tanto tempore, hoc est, centum annis, noluerunt agere poenitentiam, nequaquam exspectat ut et viginti alii compleantur: sed infert ante, quod postea fuerat comminatus. Unde et ad Jeremiam dicitur, ob duritiam cordis populi Judaeorum: Ne ores pro populo hoc: quia non exaudiam te . Et ad Samuel: Usquequo luges super lat impleri quod promiserat Deus: non quo esset incredulus futurorum; sed ne securitas negligentiam, et negligentia pareret offensam.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligebat ꝓppt inuidiã: sic & illi intellige¬
bant regis animũ qđ uell& danielẽ de p̃-¬
senti morte eruere. Unde iuxta legis medo¬
rũ atq ꝑsarũ : dicunt regis iussa ñ posse
colis semꝑ: ipse liberabit te. sedit multitu¬
dini : & consentientib aduersariis mortem
non potuit: dĩ tradit potentiȩ. Nlec ambigue
loquitur. ut dicat si potuerit liberare te: s
audacter & confidenter. ds inquit tuus quẽ
flaminas uicisse babilonias: & danieli my
steria reuelata. Unde & diligebat eũ: homi

Expanded text:
ter invidiam: sic et illi intelligebant regis animum, quod vellet Danielem de praesenti morte eruere. Unde juxta legem Medorum atque Persarum, dicunt regis jussa non posse colis semper, ipse liberabit te. Cedit multitudini, et consentientibus adversariis, mortem non potuit, Dei tradidit potentiae. Nec ambigue loquitur: ut dicat, si potuerit liberare te; sed audacter, et confidenter: Deus, inquit, tuus quemflammas vicisse Babylonias; et Danieli multa mysteria revelata, unde et diligebat eum, homi
Abbreviated transcription (Latin):
uersatio & aduentus filii dĩ triũphantis.
de quo dr̃ Ecce cũ nubibꝰ celi. qͣłi filius
hominis uemebat. Q in sominio nabuchodono¬
sor lapis seribitur abseisus sine manib a&cre¬
uisse in montẽ magnuĩ. & comminuisse testã. fer¬
rũ. aes. & argentũ & aurũ: nẽ sub ꝑsona fi¬
lii hominis introducitur : & assumptio carnis
hunane significetur in filio dei. uxxta illud
qd̃ in actib apłorũ legimus. Uiri galilei qͥã
statis aspicientes in celũ: Dic ib̾e qui assum

Expanded text:
versatio, et adventus Filii Dei triumphantis, de quo dicitur: Et ecce cum nubibus coeli quasi filius hominis veniebat. Qui in somno Nabuchodonosor, lapis scribitur abscissus sine manibus, et crevisse in montem magnum, et comminuisse testam, ferrum, aes, argentum, et aurum, nunc sub persona filii hominis introducitur, ut assumptio carnis humanae significetur in filio Dei, juxta illud quod in Actibus Apostolorum legimus: Viri Galilaei, quid stati
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝑsarũ autumant : & qͥ illi sint nomi¬
na reticent. Nos uͦ cum pꝰ cirũ qͥ regnauit
annis .xxͣa. sciamꝰ apud ꝑsas regnasse cambi¬
sen filiũ eius. & fr̃f magos. & deinceps dari¬
ierłm. qͥntũ xerxen fuiũ darii. sextũ artaba¬

Expanded text:
fuisse Persarum autumant, et quae illis sint nomifuisse Persarum autumant, et quae illis sint nomina reticent. Nos vero cum post Cyrum qui regnavit annis triginta, sciamus apud Persas regnasse Cambysen filium ejus, et fratres magos, et deinceps DariJerusalem. Quintum, Xerxem filium Darii: sextum, Artaba
Abbreviated transcription (Latin):
sar. medis ꝑsisq in imꝑiũ fuccedentib babi¬
lonii. homines & humiles fragilisq fragi¬
lisq naturȩ se eẽ. intellexerint. Nota ordinẽ¬
qđ qui in imagine eapirt aureũ. dicitur: hic
leena. appellatur. Et ecce bestia alia similis
urso in parte stetit: & tres ordines erant in
ore eiꝰ & indentib eiꝰ. Ꝙ sic dicebant ei. Sur¬
ge comede carnes plurimas. Bestia scda ur¬
ciã & ferocitatẽ urso comparat᷑. Rigidum
enĩ & parcioris uictus in morẽ lacedemonũ
ret᷑ & cardamo. Legamꝰ eẏri maioris infanciã.
tant᷑: nchil eos aduersũ hif uel crudele ges¬
sisse. Unde & in zacharia ꝓpħa eqͥ albi ap̃pel¬
lantur. Tres autẽ ordines siue uersus qͥ erans
in ore eiꝰ. & in dentibꝰ qͥdã sic int̾p̃tatꝰ ẽ.: ut
regnũ ꝑsarũ in tres pͥncipes dicer& fuisse
diuisũ sic in ꝑicopin baltasar & darii legi¬
mus. tres fuisse pͥncipes qͥ centũ uiginti fa¬
trapis p̃fuerint. Alii autẽ tres reges pꝰ cirũ

Expanded text:
sar, Medis Persisque in imperio succedentibus, Babylonii homines humilis fragilisqlisque naturae se esse intellexerint. Nota ordinem: qui in imagine caput aureum dicitur, hic leaena appellatur. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit, et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus; et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Bestia secunda urtiam, et ferocitatem urso comparatur. Rigidum enim et parcioris victus in morem Lacedaemonior et cardamo. Legamus Cyri majoris infantiam tantur, nihil eos adversum Israel crudele gessisse. Unde et in Zacharia Propheta, equi albi appellantur . Tres autem ordines, sive versus qui erant in ore ejus, et in dentibus, quidam sic interpretatus est, ut regnum Persarum in tres principes diceret fuisse divisum: sicut in περικοπῇ Balthasar et Darii legimus, tres fuisse principes, qui centum viginti satrapis praefuerint. Alii autem, tres reges post Cyrum
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Regnũ babiloniũ ꝓpt̃ seuitiã & crudelita¬
tatẽ siue ꝓpt̾ luxuriosã uitã libidini serui¬
entẽ : ñ leo s leena appellatur. Aiunt enĩ hi
qͥ de bestiarũ scripsere naturis. leenas eẽ. fe¬
rociores. maxime si catulos nutriant: & semꝑ
gestire ad coitũ. Qđ̃ autẽ habebat alas aqͥle
suꝑbiã significat regni potentissimi : cuiꝰ pͥn.¬
cȩs loqͥt ꝑ isaiã. Suꝑ sidera cęli ponã thronũ
meũ: & ero similis altissimo. Unde dicit᷑ ad
eũ. Si alte feraris ut aqͥla : inde te detrahã
Alioqͥn ut leo uit̾ bestias: ita aqͥla int̾ aues
regnũ tenet. Sed & hoc dicendũ aqͥlã multo
tempr̃e uiuere: & regnũ assirioꝵ muitis eta¬

Expanded text:
pter saevitiam, et crudelitatem, sive propter luxuriam, et vitam libidini servientem, non leo, sed leaena appellatur. Aiunt enim hi qui de bestiarum scripsere naturis, leaenas esse ferociores, maxime si catulos nutriant, et semper gestire ad coitum. Quod autem habebat alas aquilae, superbiam significat regni potentissimi, cujus princeps loquitur per Isaiam: Super sidera coeli ponam thronum meum: et ero similis Altissimo . Unde dicitur ad eum: Si alte feraris ut aquila, inde te detraham . Alioquin, ut leo inter bestias, ita aquila inter aves regnum tenet. Sed et hoc dicendum, aquilam multo tempore vivere, et regnum Assyrioru
Abbreviated transcription (Latin):
cob: funiculus hereditatis eiꝰ ifrł. Mare au¬
tẽ mundũ istũ scłmq significat. salsis ama¬
risq fluctib redundantẽ : sic̃ dñs in parabo¬
la sagene misse in mari int̾pretat᷑. Unde et
draco rex dicit᷑ omĩum quȩ in aqͥs sunt : et
cuiꝰ seđ̾m dauid in mari confringant᷑ capita.
& in amos legimꝰ. Si descenderit in ꝓfundum
maris : ibi mandabo draconi & mordebit eĩ.
Quattuor autẽ bestias quȩ ascendebant de
mari & erant diuerse init̾ se: angło disseren
in mari magno uenti cęli ẽẽ. dicunt᷑: qͥa unꝰ¬
qͥsq angłs facit ꝓ eo regno qd̃ sibi creditũ est.
& hoc notandũ : qđ regnoꝵ feritas atq crude¬
litas bestiarũ nomine demonstretur. Prima qͣ¬
si leena : & alas habebat aqͥle. Aspiciebã doneo
euulse sunt ale eiꝰ: & sublata ẽ. de terra.

Expanded text:
cob funiculus haereditatis ejus . Mare autem mundum istum, saeculumque significat, salsis amarisque fluctibus redundantem: sicut Dominus in parabola sagenae missae in mare interpretatur . Unde et draco rex dicitur omnium quae in aquis sunt, et cujus secundum David in mari confringuntur capita . Et in Amos legimus: Si descenderit in profundum maris, ibi mandabo draconi, et mordebit eum . Quatuor autem bestias, quae ascendebant de mari, et erant diversae inter se, angelo disserentin mari magno, ideo venti coeli esse dicuntur: quia unusquisque angelus facit pro eo regno quod sibi creditum est. Et hoc notandum, quod regnorum 664 feritas atque crudelitas bestiarum nomine demonstretur. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae. Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra,