comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium at que scorum no noninis inquit caro cadem caro alia quidem hominũ
alia autem peccorum alia uolucrum aliapiscium & corpora caelestia & corpo¬
tatorestria sed alia est calestiumgloria & aluterrestrium & alia gloria
solis & alia glorielunȩ & alia glorũ stellarum stella enim abstela differt
ingloria sic& resurrectio mortuorum in hisomnibus istesensus est sigenera artis
cum sint cuncta mortalia difforunt tamen interse prodiuersitatibus ani¬
mantium & si corpora cum sint omnia uisibilia differunt tamen interse¬
pro diuersi tatibus locorum unde alii est caelestium gloria alia terrestrium
& siin locis sublimibus cum sint cuncta cȩlesta differunt & iam ipsa
cdaritatibus iuminum non mirum est. quod in resurretione mortuorũ
distalat gloru meruorum inc iamuenit adiluud qiod communiter

Expanded text:
fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem hominum fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum alia uolucrum alia piscium. et corpora caelestia et corpora terrestria; sed alia est caelestium gloria et alia terrestrium. et alia gloria solis et alia gloria lunae et alia gloria stellarum; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitatibus animantium et si corpora, cum sint omnia uisibilia, differunt tamen pro diuersitatibus locorum, unde alia est caelestium gloria alia terrestrium, et si in locis sublimibus, cum sint cuncta caelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. Hine iam uenit ad illud, quod communiter
Abbreviated transcription (Latin):
relio mortuorum non est xp̃iresurrectione pramissi mex em elim urtera
e ta a qui ib. edistruit intuli sibi questionem atq ami seddirt aliquis quomode
resurgent mortui quo autem corporeuenient idest qualicorpore. demde ad¬
hibens documenta seminum stulte inquit tuquod seminis nemonuificatur nis
prus monatur Et quod seminas non corous quod futuramest seminas sednuda
granum feretritici aut alicuiuscettrorum ds autemili datcorpus quei¬
douoluerit & umcuiq seminum proprium corpus secundum hecergo doe
erat non corpus quod futurumest seminas neque enmnontrium entex
tritico sed quia ne moseminat herbam uelstipulam & multiplicia mpalca tes¬
menta granorũ cum quib: tamen semina exsurgunt ideo ait sed nudum
granum hinc uolons ostendere quia sids̃ potest ad dere quad nonerat in nu¬
dosemme multo magis potest reparare quod erat in hominis corpore : lamuero
quoda diungit ad dis ferentum ꝑtinet resurgentis propterdiuersasglorias

Expanded text:
rectio mortuorum non est, Christi resurrectione praemissa in exemplum, inter caetera quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis, Quomodo resurgent mortui? quo autem corpore venient? id est, quali corpore? Deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non vivificatur, nisi i moriatur; et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius ceterorum; deus autem illi dat corpus quomodo uoluerit et unicuique seminum propriuerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias
Abbreviated transcription (Latin):
adae quiest forma futuri. cuiur futuri nisixp̃i & qualis formanisi
est forma sed haec forma no n omni & paste conformis est. unde
luc apst secutur ad iunfit. sed non sicut delictum ita &donatio. sienĩ
obunus delictum multi mortiu sunt multo magis gratiadĩ & donũ
ingatia unius hominis ihnũ xp̃i inmultos abuondauit quid est multo magis
moriuntur propter ipsum autem xp̃m sine fine uicturi sunt : Eit pau¬
Io post Apostolus quod ait usque adlegem peccatum in mundo fluit
nonoriginale tantum sed omne peccatum intellegi uoluit. Nideo usq
quip etsitu  est ut Riam ipsam legem sententia ista conduder&
quo modo diction est heuangelio omnes ab abraham usqad la uid¬

Expanded text:
Adae, qui est forma futuri. cuius futuri nisi Christi? et qualis forma nisi Adae, qui est forma futuri. cuius futuri nisi Christi? et qualis forma nisi est forma, sed haec forma non omni ex parte conformis est. unde hic apostolus secutus adiunxit: sed non sicut delictum ita et donatio; si enim ob unius deliin gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundabimoriuntur, propter ipsum autem Christum sine fine victuri sunt? Et  dixerat, quia usque ad legem peccatum in mundo fuit, quod non originale tantum, sed omne peccatum intelligi voluit. Et ideo usque enim dictum est, ut etiam ipsam legem sententia ista concluderet, quomodo dictum est in Evangelio, omnes generationes ab A
Abbreviated transcription (Latin):
dicit & mori quianon erat iustum sine crimine transire supplicium.
quid aut̃ aliud indicant &iam sequentia uerba apostolica cum eni
hoc dixiss& aduixit. usque adlegẽ enim peccatum inmundo suit
id est quia neclex potuit auferrepeccatum. peccatum autem non
deputabatur cum lex non err& erat ego sed nonde puiabatur
quia non ostendebatur quod deputar&ur sicut enim alibi dicit
perlegem cognitio peccati. Sed regnauit inquit ab adam usq ad
morsen: hoc est quod supra dixerat usq ad legem non usq ad mo¬
ysen ut de inceps non ess& peccatum sed qui a neclex ꝑmorsendata
regnum potuit mortis auferre. quae non regnat unq nisi ꝑpeccatum. reg¬
num porro eius : ut hominem mortalẽ in secundam &iam quae sem¬
piterna est praecipit& mostem regnauit aut̃ inquibus. &iam hi
his inquit. qui non peccauerunt insimilitudinem praeuaricationis

Expanded text:
dicit emori? quia non erat justum sine crimine transire supplicium. dicit emori? quia non erat justum sine crimine transire supplicium. Quid autem aliud indicant etiam sequentia uerba apostolica? cum enim hoc dixisset, adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. peccatum autem, inquit, non deputabatur, cum lex non esset. erat ergo, sed non deputabatur,  quia non ostendebatur, quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen — hoc est, quod supra dixerat: usque ad legem — non ut a Moyse deinceps non esset peccatum, sed quia nec per Moyseu lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. regnum porro eius est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipitet mortem. regnauit autem in quibus? et in his, inquit, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis
Abbreviated transcription (Latin):
potius a postolun unum dixisse hominẽ pec catum intrauit inmun
dum quia non imrtationẽ sed generationem uolebat intellegi. sicut en
amuliere initium peccatum fuit sic in itium generationis auiro est.
prior enimuir seminat ut femina pariat. id eo ꝑ unum hominem
peccatum intrauit inmundum quia ꝑ semen generationis intrauit
quod a uiro excipiens concepit semina quomore nascinoluit quisola
sine peccato est natus exfemina Iteo ex eodeoi libro¬
per transiit. utrum peccatum anmors anutrumq in omnes
homines ꝑ transisse dictum sit ambiguum. sed quidhorum sit
res ipsa tam aꝑta demonstrat: Namsipeccatum non ꝑtransiss&
non omnis homo cum lege peccati quae in membris est nascere¬
tur. simors non ꝑtransisr& non omnes hominer quantum adistã
conditionẽ mostalium ꝑtin& morerentur quod aut̃ dicit ap̃st.
Inquo om̃s peccauerunt in quo intellegitur nisi inadam in quo eos

Expanded text:
potius Apostolum unum dixisse hominem, per quem peccatum intravpotius Apostolum unum dixisse hominem, per quem peccatum intravit in mundum, quia non imitationem, sed generationem volebat intelligi? Sicut enim a muliere initium peccati fuit, sic initium generationis a viro est: prior enim vir seminat, ut femina pariat: ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, quod a viro excipiens concepit femina: quo more nasci noluit, qui solus sine peccato est natus ex femina. LVII. JUL. Irrepertransiit; utrum peccatum, an mors, an utrumque per omnes homines pertransisse dictum sit, videtur ambiguum: sed quid horum sit, res ipsa tam aperta demonstrat. Nam si peccatum non pertransisset, non omnis homo cum lege peccati, quae in membris est, nasceretur: si mors non pertransisset, non omnes homines, quantum ad istam conditionem mortalium pertinet, morerentur. Quod autem dicit Apostolus, in quo omnes pecc
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis gratia dĩ & donum ingratia unius hominis ihũ xp̃i in mi¬
tos habundabit. ut intellegatur non inmagis multos sed cum iniqui
magis multisint quidamnabuntur sed magis habundabit quia in
his qui ꝑxp̃m redimuntur temporaliter ual& forma mostir &xadam
ficturi forma sit econtrario plus tamei pruestat xp̃s regeneratis quã
eis nocuerat ille generatis. ex libro Sẽc̃ conara tulia Nuor
exemplum imitationis diabolus inuenitur si contagium generationis
adam pro inde dicens apostolus. Per unum hominem peccatum
inirauit in mundum. peccatum generationis intellegi uoluit imita¬
tionis enim peccatum non ꝑ unum hominem sed ꝑdiabolum intraue
tantus peccantes aut peccatum generis humani non magis ex ipsa sun¬
sit initium amuliere in itium factum est peccati & ꝑ illam sicut scru¬
tumest morimur omnes. Cur ergo nonuis adtendere propterea

Expanded text:
multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in mumulto magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abun dauit, ut intellegatur non in magis multos\', cum iniqui magis multi sint, qui damnabuntur, sed magis abundauit\', quia in his, qui per Christum redimuntur, temporaliter ualet forma mortis ex Adam, futuri forma sit a 10 contrario, plus tamen praestat Christus regeneratis, quam eis nocuerat ille generatis. et non sicut per unum exemplum imitationis, diabolus invenitur; si contagium generationis, Adam. Proinde, dicens Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, peccatum generationis intelligi voluit. Imitationis enim peccatum, non per unum hominem, sed per diabolum intravit itantur peccantes, aut peccatum generis humani non magis ex ipsa sumpsit initium? A muliere initium factum est peccati, et propter illam, sicut scriptum est, morimur omnes . Cur ergo non vis attendere, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
inquo & martrres certauerunt. absumatur uero & ipsa hirenouatio¬
ne corporis quamre sur rectio pollic&ur ibi enim poenitus absor
bebitur mors inuictoriam cuimodo gratia xp̃i adimit regnum nesuorum
animas ad poenas tar tari ꝑ trahat. Quoduero adiirxit deadam:
Qui est forma futuri. neq hioc uno modo intellegitur aut enim forma
xp̃i econtrario est ut quem ad modum in illo omnes moriuntur sic
& inxp̃o omĩs uiuificentur & quomado ꝑ ipsius in oboedientiam pecco¬
tores constituti sunt multi sic ꝑxp̃i oboedientiam iusti constitu antur multi:
aut formam futuri eumdixit quod ipse inflixerit formam mostis posteris
sus ille tamei est melior intellectus ut e contrario formaeẽ credatur
quam multum commendat a postolus. deniq neomnino ex equo in hac
forma eadem contraria pensarentur adiungit & dicit: sed non sicut
delictum ita & donatio sienim obunius delictum multionortui sunt

Expanded text:
in quo et martyres certauerunt, absumatur uero et ipsa in renouatioin quo et martyres certauerunt, absumatur uero et ipsa in renouatione corporis, quam resubebitur mors in victoriam, cui modo gratia Christi adimit regnum, ne suorum animas ad poenas tartari pertrahat. Quod vero adjunxit de Adam, qui est foChristi a contrario est, ut, quem ad modum in illo omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificentur et, quo modo per 5 ipsius inoboedientiam peccatores constituti sunt multi, sic per Christi oboedientiam iusti constituantur multi, aut formam futuri eum dixit, quod ipse inflixerit formam mortis posteris suis. ille tamen est melior intellectus, ut a contrario forma esse credatur, quam multum commendat 10 apostolus. denique, ne omnino ex aequo in hac forma eadem contraria pensarentur, adiungit et dicit: Sed non sicut delictum ita et donatio; si enim ob unius delictum multi mortui sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudinẽ p̃uaricationis adae. id est quia inerat in horum mẽbris
similitudo praeuaricationis adae. potest & sic intellegi. regnauit mors ab
adam usq ad mosen & in eos quinon insimilitudinẽ prae uaricationis adae
peccauerunt quia iseipsis curiiam natiessent nec ratione adhuc uteren¬
tur quia ille utebatur quando peccauit nec praeceptum accepiss&ꝰ
quodille trans grersus est: sed solo originali umo tenerentur obstricti
ꝑ quod eos regnum mostis traher& ad condeminationẽ quod regnũ mor¬
tis ineirtantum non est quix p̃igratia renati ad eius ꝑtinent regnum
qm̃ mors temporalis. quamuis & ipsa deoriginali delicto ꝓpagata sit
corpus in eis interiit: animã uero ad poenas non trahit ubi uoluit
regnũ mortis intellegi: ut ania renouata ꝑgratiam iam nonmoria.¬
tur interim ad execitationem fidei & agonem praesentis luctaminis

Expanded text:
in similitudinem praevaricationis Adae, id est quia inerat in horum membris in similitudinem praevaricationis Adae, id est quia inerat in horum membris similitudo praevaricationis Adae. Potest et sic intelligi, « regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, et in eos qui non in similitudinem praevaricationis Adae peccaverunt: » quia in seipsis, cum jam nati essent, nec ratione adhuc uterentur, qua ille utebatur, quando peccavit; nec praeceptum accepissent, quod ille transgressus est sed solo originali vitio tenerentur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnationem, quod regnum mortis in eis tantum non est, qui Christi gratia renati ad ejus pertinent regnum, quoniam mors tempocorpus in eis interimit, animam uero ad poenas non trahit, ubi uoluit regnum mortis intellegi, ut anima renouata per gratiam iam non moriatur interim ad exercitationem fidei et agonem praesentis luctaminis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ab illo uno homine sic abeodem peccato infantes in muner ex
Vsque enim adlegem peccatim inmindo suit: non qui a de incepr
fuit hocdictum est sed quia non poterat ꝑ lit teram legis auferri
quad solo poterat spũ gratiae: nequis quã ergo sidens de uiribus
non dico uolantatis sed potius uanitatissuae putar& libero arbitru
putaibatur cumlex nonetsa. non dixit nonerat. sed non deputa batur quia lex
nonerat qua argꝰ cente demonstrar&ur siuelex rationis in par uulis si uelex
litterȩ inpopulo: Sed regnauit inquit mors ab adam usq: ad mosen. quia
nec lex ꝑmosen data potuit regnũ mortis auferre sed solaxp̃ĩ gratia abs¬
tulit in quos aut̃ regnauerit uide. & in eos inquit qui non peccauerunt¬
insimilitudinis prae uaricationis adae. iste enim melior intellectus horũ
uerborum ut cum dixirs& regiauit mors & in eor quinon pecca uerunt
quasi nos mouer& quare ineor rega uerit qui non peccauerunt adder&

Expanded text:
sicut ab illo uno homine sic ab eodem peccato infantes immunes esse usque enim ad legem peccatum in mundo fuit. non quia deinceps in nemine fuit, hoc dictum est, sed quia non poterat per litteram legis auferri, quod solo poterat spiritu gratiae. ne quisquam ergo fidens de uiribus non dico uoluntatis sed potius uanitputabatur, cum lex non esset, non dixit, non erat, sed non deputabatur, quia lex non erat, qua arguente demonstraretur, sive lex rationis in parvulis, sive lex litterae in populo. Sed regnavit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, quia nec lex per Moysen data potuit regnum mortis auferre, quod sola Christi gratia abstulit. In quos autem regnaverit vide: in similitudinem praevaricationis Adae. » Iste enim melior intellectus horum verborum, ut cum dixisset, regnavit mors et in eos qui non peccaverunt, quasi nos moveret quare in eos regnaverit qui non peccaverunt, adderet,
Abbreviated transcription (Latin):
ra destinatiodi quace inbono est gratiat̃ est prae paratio gratia uero est
ipniur praedestinationis effectus. quando ergo ꝓmnisit dr̃ abra hae
in semine eiur fidem gentium dicens patrt multarum posuite ii
unde dicit ap̃st ideo exside ut secandum gratiam firma sit promissio
om̃ni semini non de nr̃ae uoluntatir potestate sed desua praedestina¬
none ꝓmisit. ꝓmisit enim quodipse facturus fuerat non quod hominer
quiã & si faciunt homines bana quae ꝑtinent ad colendum dm̃ ipse
facit ut illi faciant quace praecepit nonilli faciunt ut ipse faciat quod
ꝓmisit. alio quin ut dĩ ꝓmirsa conpleantur non indised iñ hominum ẽ
põtestate & quod ad ño ꝓmissum est ab ipsis redditur abrahae inon
em sic credidit abraham: sed confirmatur est in fide dans gloria
dõ plȩnirsime sciens qm̃ quae ꝓmisit potes est & facere nonat
de ato. praescire sed ait potesest & facere ac perhoc factan
smon habeant sidem ergo ipse donat fidem: Sanȩ cum a postolur

Expanded text:
raedestinatio dei, quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio, gratia uero est ipsius praedestinationis effectus. quando ergo promisit deus Abrahae in semine eius fidem gentium diunde dicit Apostolus, Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini; non de nostrae voluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit: promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines, quia etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum, ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit; alioquin ut Dei promissa compleantur, non in Dei, sed in hominum est potestate: et quod a Deo promissum est, ab ipsis redditur Abrahae. Non em sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Non ait, dicere atque praescire, sed ait, Potens est et facere, ac per hoc facta si non habent fidem. ergo ipse donat et fidem. Sane cum apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑillum ac ꝑ hoc non generalitas unius pastis locum excludit ali¬
rius quia & his ipsis qui generaliter moriuntur in adam quos uis
uiuificat xp̃s qui propterea omi liberare dictus est & iamipse qm̃
non liberat quem quam nisi ipsi sicut dictus est in luminareomnen
hominem qui anemo quemquam inluminat si non ipse

Expanded text:
nisi per illum, ac per hoc non generalitas unius partis locum excludit altnisi per illum, ac per hoc non generalitas unius partis locum excludit alterius, quia ex his ipsis, qui generaliter moriuntur in Adam, quos vult vivificat Christus, qui propterea omnes liberare dictus est etiam ipse, quoniam non liberat quae, inquam, nisi ipse, sicut dictus est illuminare omnem hominem, quia nemo quemquam illuminat si non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ita & ꝑ uniur iustificationem in omner hominer adiustificationẽ
uutae ad hanc ꝑ maneant inuanitate mentis suae &dicant unũ
ominẽ non ꝓpaginem traiecisse sed eemplum prȩbuis sepeccat
Q uomodo ergo ꝑ uonius delictum inomnes homines ad condemnatio¬
nẽ di non potiur ꝑmulta sua delicta nisi qui a &iamsi illud anum sit
tintuon idontum est ꝑducere ad condem nationem &iam nullis additas
dierir. sicut ꝑducit paruulos morientes quiex adam nas cuntur sin
xp̃ononre nas cantur . In eo uero quod tibi uidetur duo ista interse eẽ con¬
traria ut om̃s eant incondemnationem ꝑadam & om̃s in
iustificationem ꝑxp̃m omnino errar. nullus enim hominum nisi pada
tralitur ad damnationem dequa ꝑ lauacrum regenerationis ho¬
mines liberantur & nullus hominum nisi ꝑxp̃m ab hac damnatione
libeatur ideoq ex utraque partedicti sunt om̃s quia nemo addam¬
nationem generationis nisi ꝑ istum. nemo aduitam regeneration

Expanded text:
 homines ad justificationem vitae adhuc permaneant in vanitate mentis suae, et dicant unum hominem non propaginem trajecisse, sed exemplum praebuisse peccati. Quomodo ergo per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, et non potius per multa sua delicta, nisi quia etiamsi illud unum sit, tamen idoneum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris, sicut perducit parvulos morientes, qui ex Adam nascuntur si in Christo non renascantur. In eo vero quod tibi videtur duo ista inter se esse contraria, ut omnes eant in condemnationem per Adam, et omnes in justificationem per Christum, omnino erras: nullus enim hominum nisi per Adam trahitur ad damnationem, de qua per lavacrum regenerationis homines liberantur. Et nullus hominum nisi per Christum ab hac damnatione liberatur. Ideoque ex utraque parte dicti sunt omnes, quia nemo ad damnationem generationis nisi per istum, nemo ad vitam regenerationis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim obunius delictum mors regnauit ꝑunum a quo delicto
paruuli ꝑ baptismum ex piantur. multo magis qui abundontiã
gratiae & iustitiat accipiunt inuitaregnabioit ꝑ ionum ilm̃xpm
multomagis utiq: in uita regnabunt quia u&ernae uitȩ regiũ
erit mors aut̃ in eis temporaliter transit non in a&ernum transi

Expanded text:
Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, a quo delicto paruuli per baptismum expiantur, multo magis qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt, in uita regnabunt per unum Iesummulto magis utique in vita regnabunt, quia aeternae vitae regnum erit, mors autem in eis temporaliter transit, non in aeternum transi
Abbreviated transcription (Latin):
numerus iste compl&ur sic lex non est extra ꝑmansionem peccati
quod fuisse dictum est usque adipsam acꝑhoc nemo tollit peccatur
quod nee lex quam ius scã & icista &i bona potuit auserre nisi ille dego
dictum est ecceagnus di eccequitollit peccata mundi t ollit aut & din
nefiant & perducendo aduitam ubi fieri omnino non possint:¬

Expanded text:
ue ad ipsum; sic lex non est extra permansionem peccati, quod fuisse dictum est usque ad ipsam. Ac per hoc, nemo tollit peccatum, quod nec lex, quamvis sancta et justa et bona, potuit auferre, nisi ille de quo dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata muet perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
plures sint eiudenter appar& ut & ur̃a falsitate uincamini.
& nonsicut ꝑioium ita est & donum. nam iudicium quidem ex uno
Urcatia auten exmultir elelictis in iustificationẽ. Dicant isti quo¬
inodo ecuno delicto in condemnationẽ nisi qui a sufficit ad condem¬
nationem &iam unum orignale peccatum quod inomnes homi¬
mines ꝑtransii. gratiauero ideo & multis delictis in iustisicationẽ.
quia nonsolum unum illud soluit quodorignaliter tralitur sed
&liam c& era quȩ inuno quoq homine motu pro priae uoluntatis
adduntur. Sienim obunius delictum mors regnauit per unum
multomagis qui abundantiam gratiae & iustitiae accipiunt in

Expanded text:
plures sint evidenter apparet, ut et vestra falsitate vincamini.plures sint evidenter apparet, ut et vestra falsitate vincamini.ntem, ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno gratia autem ex multis delictis. dicant isti, quomodo ex uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit. gratia uero ideo ex multis delictis in iustificationem, quia non solum illud unum soluit, quod originaliter trahitur, sed etiam cetera, quae in unoquoque homine motu propriae uoluntatis adduntur; si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
tolum multomagis gratiadĩ & donum unius hominis ihũxp̃i h
plurer ab undauit: Volens intellegi ideo plures dictor qui a ꝑuent
gratiaeius ad paruulos ad quor imitatio primi hominis non ꝑtina
aut mendosus codex tibimentitur est aut ipsimentiris aut ab aliqua
falso siue fallente aut abliuione deceptures. nonenim ait a poꝰ
plures sed multos grecum adtende codicem & inuenies pollus
non plistus. dixitergomulto magis abundasse gratiam in mu¬
tos non inmagis multor hoc est non in plures sicut iam ostendimus
qm̃ si plures dixiss& propter par uulos quos ten& gratia cump¬
mi hominis nonteneat imitatio falsum dixiss& & ess& similis uobi
sienim omnes imitatores xp̃i posteius in carnationẽ regenerati
paruulis additis conserantur cumpec catoribus quos omnes uul
prapter arbitrium libertutis adimitationem primiliaminis pertinere
ibipso adam usq infinẽ scđi ualuntate peccantes quieorum multo

Expanded text:
tolum, Multo magis gratia Dei et donum unius hominis Jesu Christi in plures abundavit » ; volens intelligi, ideo plures dictos, quia pervenit gratia ejus ad parvulos, ad quos imitatio primi hominis non pertinet: aut mendosus codex tibi mentitus est, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivione deceptus es. Non enim ait Apostolus plures, sed multos. Graecum attende codicem, et invenies πολλούς, non πλείστους. Dixit ergo, multo magis abundasse gratiam in multos, non in magis multos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes imitatores Christi post ejus incarnationem, regeneratis parvulis additis, conferantur cum peccatoribus, quos omnes vultis propter arbitrium libertatis ad imitationem primi hominis pertinere, ab ipso Adam usque in finem saeculi voluntate peccantes; qui eorum multo
Abbreviated transcription (Latin):
plixius deduobus hominibus disputat eodemq. primo adim ꝑ cuius
peccatuon & mortem tamquam hereditariis malis posterieius obliga¬
tisumus altord aut̃ secundo adaon qui non homotantũ sed &iam dr̃ est
quo pnobis soluente quod non debebat ad ebitis & patenis & ꝓprus
liberatisumus pro inde qm̃ propt̃ unũ illum tenebat diabolus om̃s
ꝑeius uitiatam carnalẽ concupiscentiam generatos. iustum est ut
propte hunc unum dimittat am̃r ꝑ ipsius inmaculatan gratiã
ne hoc intellegi uoluisr& ꝑdiabolum patius pexcatum inmundum
intrare dixirs&. de diabolo quippe scriptu est inutantur elim
qui sunt & paste ipsiur sedideo ꝑ unum hominẽ dixit aquo gene¬
ratio hominum coepit ut ꝑ generationem docer& esse originale
peccatum: Propter hoc sicut ꝑ unum horiinẽ. In hunc mundion
peccatum in trauit & ꝑpec catum mors & ita in omnes homines

Expanded text:
lixius de duobus hominibus disputat uno eodemque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus. Altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Proinde quos propter unum illum tenebat diabolus omnes per ejus vitiatam carnalem concupiscentiam generatos justum est, ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius immaculatam gratiam ne hoc intelligi voluisset per diabolum potius peccatum in mundum intrare dixisset: de diabolo quippe scriptum est: Imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius. Sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio hominum coepit, ut per generationem doceret esse originale peccatum, propter hoc sicut per unum hominem in hunc mundum peccatum intravit.
Abbreviated transcription (Latin):
rem reconciliamurdõ & accipimus spinsc̃m ut & inimicis efficia¬
murfilii. quot quot enum spũdĩ aguntur hi filii sunt dĩ. hec est

Expanded text:
rem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiarem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est
Abbreviated transcription (Latin):
tus inuita dr iustus quando neperir& mostedĩ quue situs est impi¬
us. in uita enim dĩ saliuuerimus quia inuita nr̃a perieramus sed cũ
audimus & iuitton dĩ & mortem dĩ discernamus. quid unde sit uitam
quippe adtulit nobis mostem uerd accepit. a nobis. nec tamen pro
uimus inquit &nos natura silu irae sicut & c&eri. in hac ira cũ
errait hominer ꝑ originale pec catum tanto grauius & ꝑniciosius
quanto maiora uel plura hisuꝑ ad diderunt necessarius erat medi¬
ator hoc est reconciliattr qui hanc iram sacrificii singularis cuius
erant umbrae ominia sacrificialegis & proph& arum oblatione
atisumus dõ ꝑ mostem filu eius multo magis reconciliati nunc in san¬
gume eius sal uierimus ab ira ꝑ ipsum. cum aũt ds̃ irascidicitur
non eiur significatur ꝑturbatio qualis est in aninio irarcentis
liominis. sed e humaiis motibus trans lato uocabulo uindicta eius
quae non nisi iusta est irae nomen accepit : quod ergo ꝑmedia to¬

Expanded text:
a Dei justus, quando ne periret morte Dei quaesitus est impius? in vita enim Dei salvi erimus, quia in vita nostra perieramus. Sed cum audimus, et vitam Dei et mortem Dei, discernamus quid unde sit: vitam quippe attulit nobis, mortem vero accepit a nobis, nec tamen pro uit, et nos natura filii irae, sicut et caeteri , in hac ira, cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius quanto majora vel plura insuper addiderunt, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis cujus erant umbrae omnia sacrificia legis et prophetarum, oblatione ati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediato
Abbreviated transcription (Latin):
conciliati sumus dõ ꝑmortem silii eius. ꝑ quam facta est illa remis¬
sio peccatorum, Multomagis reconciliati saluierimur in uita ipsi¬
us: Inuita salui quiꝑ mostem reconciliati quis enim dubit& daturũ
amicis uitonsuam ꝓ quibur inimicis dedit mostemsuam: exsernore

Expanded text:
conciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, per quam facta est illa remisconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, per quam facta est illa remissio peccatorum; multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. In vita salvi, qui per mortem recamicis vitam suam pro quibus inimicis dedit mortem suam. Per que
Abbreviated transcription (Latin):
sustificitiinquit in sanguine psius iustificati plane ineo quodape¬
uatis omnibus liberati . liberati autem apeccatis omnibus qm̃ ꝓ
nolns est disilius quinullum habebat occisus: salius goerimus
nonenim sicut hominis anmi ꝑturbatio est aradi sedilluas ira dst
cuidicit alio loco sca scriptura: T uautem dñ uirtutum cum trani¬
quilitate iudicas. Siergo iusta diuma uindicta tale nomen a cis¬
pi : atium reconcibatio dĩ quicerecte htellegitur nisi cunta
ora finitur nec inimicieramus dõ nisi quem ad modum iustras
soit imimica peccata quibus remis srtales inmmicitiae sin¬
uuntur & reconciliantur iusto quos ipse iustficat quosto
ałium inimicos utiq dilexit. quando quidem filio propriones
pepercit sed ꝓ nobis omnibus cum ad liuc in imicies semus. tradidit eũ
Recteergo apostolus secutus adiunxit: Si enu ͦ inimici essenius re¬

Expanded text:
Justificati, inquit, in sanguine ipsius: justificati plane in eo quod a peJustificati, inquit, in sanguine ipsius: justificati plane in eo quod a peccatis omnibus liberati; liberati autem a peccatis omnibus, quoniam pro nobis est Dei Filius, qui nullum habebat, occisus. Salvi ergo erimus Non enim sicut hominis, animi perturbatio est ira Dei: sed illius ira est, cui dicit alio loco sancta Scriptura, Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, etiam reconciliatio Dei quae recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remis sis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo quos ipse justificat. Quos tamen etiam inimicos utique dilexit: quandoquidem proprio Filio pepercit, sed pro nobis omnibus, cum adhuc inimici essemus, tradidit eum. Recte ergo Apostolus secutus adjunxit, Si enim cum inimici essemus, re
Abbreviated transcription (Latin):
Traditus est propter delicta nr̃a & resurrexit propter iustisicationem
nr̃t. si cut moste ipsius sominamur sic inre surrectione ipsius germina¬
mus & enim mors ipsius signifscat interitum u&eris uitae nr̃ae are¬
sur fectio ipsiur signi ficait nouitatem uitae nostra. dehac rtapostolus
consepulti inqui sumus xp̃o ꝑbaptisinum in mortem ut quem ad¬
modum resur rexit xp̃s amostius sic & nos innouitate uitae ambu¬
lemus Nondixit traditus est propte iustificationẽ nram & resurrex
proptr delictam̃a. ineius dilectione traditione delictum sonat. in elus
resur rectone iustitia sonat ergo moriatur delictum & resurgat iustina
Commendat autem suam caritatem dr̃ in nobis & ct̃:
Sor sua dendionaret homini quantum nos dilexerit d & quales dle¬
xerit quantuniꝰ desperaremus qua ler nosu pliremus. hune locior
apst ꝑ mneces sarium sic & plicat Commondit autem inquid suam can¬
tise muds innolis. qm̃ cum adhuc peco atorer essomur xp̃ĩ ꝓmobi¬

Expanded text:
Traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Sicut morte ipsius seminamur, sic in resurrectione ipsius germinamur; etenim mors ipsius significat interitum veteris vitae nostrae, et resurrectio ipsius significat novitatem vitae nostrae. De hac re Apostolus: Consepulti, inquit, sumus Christo per baptismum in morte, ut quemadmodum resurrexit Christus a mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Non dixit: Traditus est propter justificationem nostram, et resurrexit propter delicta nostra. In ejus traditione delictum sonat, in ejus resurrectione justitia sonat; ergo moriatur delictum, et resurgat justitia. Commendat autem suam charitatem Deus in nobis: Persuadendum ergo erat homini quantum nos dilexerit Deus, et quales dilexerit: quantum, ne desperaremus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus pernecessarium sic explicat: Commendat autem, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmoy senquia nec potuit ipsauiuificare & liberare alege peccati & mor¬
tis quae tractaest ab adam sed magis addidit praeuaricationir augmenta.
ubienim non estlex nec praeuaricatio. prae uaricata ergo lege quae inpa¬
radis odata est nascitur homo & adam cum lege peccati & mortis dequa
dicitur. Video aliam legem in membris meis repugnantem legimentis
meae & cẽ quue tamen nisi mala postea consu&udine robor& ur
facilius uincitur non tamen sine gratiadĩ legeautem alia praeuaricata
quae ost in usurationis animerationalis inaate hominis iamratione
utentis praeuari catorer fiunt omĩs peccatorer terrae. prȩuaricata

Expanded text:
per Moysen, quia nec potuit ipsa vivificare et liberare a lege peccati et morper Moysen, quia nec potuit ipsa vivificare et liberare a lege peccati et mortis quae tractata est ex Adam, sed magis addidit praevaricationis augmenta: ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Praevaricata ergo lege quae in paradiso data est, nascitur homo ex Adam cum lege peccati et mortis, de qua dicitur: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et caetera ; quae tamen nisi mala postea consuetudine roboretur, facilius vincitur, non tamen sine gratia Dei. Lege autem alia praevaricata, quae est in usu rationis animae rationalis, in aetate hominis jam ratione utentis, praevaricatores fiunt omnes peccatores terrae. Praevaricata
Abbreviated transcription (Latin):
Cosdem autemomĩs &iam multos posteadicit adiungens: sicut
enim ꝑ in oboedientiam unius hominis peccatorer consticutis unt
multi. sic & ꝑunius hominis oboedientiam iustitiã iusti consti
idest adam & xp̃m illum ad condem nationem hunc aditstifia¬
tionem cum tanto postadam uenerit xp̃s incarne ut sciamus¬
&iam antiquos iustos quicumq eẽ potuerunt non nisi ꝑ eãdem
fidem liberatos ꝑquam liberamur & nos fidem scilic& in carnati¬
nis xp̃i quae illis praenuntiabatur sicut & nobis ad nuntiabatur
ideo hic xp̃m hominem dicit cum sit & ds̃ nequis ex istim& antiquos
iustor ꝑdm̃ tantum modo xp̃m id est ꝑ uerbum quoderat in prin¬
cipio non &iam ꝑfidem incarnationis eius qua & homo xp̃s dici¬
ut abundar& delictum lam non ꝑtin& adillud delictum quodir¬
hitur ec adam dequo superius dicebat mors regnauit ꝑ unum
legem quippe siue natura lem intellegamus quae ineorum ap¬
ur& ȩ tatibur qui lamratione uti possunt siue conscriptam quaeclata ẽ

Expanded text:
osdem autem omnes etiam multos postea dicit adiungens: sicut per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic et per unius hominis oboedientiam iusti constituentur mulid est Adam et Christum, illum ad condemnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fidem scilicet incarnationis Chris.ti, quae illis praenuntiabatur, sicut et nobis annuntiabatur. ideo hic Christum hominem dicit, cum sit et deus, ne quis existimet antiquos iustos per deum tantummodo Christum, id est per uerbum, quod erat in principio, non etiam ut abundaret delictum, jam non pertinet ad illud delictum quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat, mors regnavit per unum. Legem quippe sive naturalem intelligamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui jam ratione uti possunt, sive conscriptam, quae data est
Abbreviated transcription (Latin):
extractu palori cxuiii Etueniat suꝑme misericordia
tua dñe: siergo quaerimur quȩ estista misericordia audiamus
quod sequitur. salutare tuũ secundion eloquium tuum̃ : ab eo
quippe hoc ꝓmissum est qui uocatea quae non suit tamquam
sint a nondum enim erant quibus ꝓmitter&ur nequis quam de
merus glori&ur & quibus ꝓmirsum est &iam ipsi ꝓmissi sunt
uit tatim corpus xp̃i dicat gratia disum quodsum¬

Expanded text:
eret ubi ait, «Et veniat super me misericordia tua, Domine.» Si ergo quaerimus quae sit ista misericordia, audiamus quod sequitur: «Salutare tuum secundum eloquium tuum.» Ab eo quippe hoc promissum est, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam sint» . Nondum enim erant quibus promitteretur, ne quisquam de meritis gloriaretur. Et quibus promissum est, etiam ipsi promissi sunt; ut totum corpus Christi dicat, «gratia Dei sum
Abbreviated transcription (Latin):
gratisditur quia meritatua non praeces serunt sed beneficia dĩte preue¬
nerunt illiergo gloria quinos liberat. om̃s enim pec cauerunt¬
& quialex factorum sub intrauit ut habundar& delictum sequitur & dicit
& delege tua miserere mei qu. a lege nisi legefidei. audia postolum
ubi estergo gloriatio & clusaest ꝑ quam legem factorum nom. sed ꝑlegẽ
fidei huet est lexfidi quia credimꝵ &oramus ꝑ gratiam nolis donari
ut faciamus qđ ꝑnas m& ipsos implere non possumus ne ignorantes
dĩ iustitiam & nr̃am uolentes constituere iustitiaedĩ nonsimus subiett.
In lege itaq factorum est cdi iubentis iustitia. in legeaũt fidei subueni entis

Expanded text:
gratis datur? quia merita tua non praecesserunt, sed beneficia Dei te praevegratis datur? quia merita tua non praecesserunt, sed beneficia Dei te praevenerunt. Illi ergo gloria qui nos liberat. Justificat; et quia lex factorum subintravit, ut abundaret delictum, sequitur, et dicit: Et de lege tua miserere mei. Qua lege nisi lege fidei? Audi Apostolum: Ubi est gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? Factorum? Non: sed per legem fidei» . Haec est lex fidei, qua credimus et oramus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia; in lege autem fidei, subvenientis
Abbreviated transcription (Latin):
data siue nature liter insita siue in lit teris ꝓmulgata prȩuarican¬
ter fecit oms̃ peccatores terrat propterea dilexi testimonia tua
quue sunt in lege tua degratiatua ut non sit in me iustitiam ea
sedtua lex enimꝰ ad hoc prodest ut mittat ad gratiam non solũ
onim quod ad testatur manifestandae iustitiae dĩ quae si ne lege
est ueũ &iam hoc ipso quod praeuaricantes facit ita ut &iam lit¬
tera occidat aduiuificantẽ sp̃m confugere timorẽ compellit
ꝑquem peccatorũ deleatur uniuesitas & recte factorum caritas
solur sine peccato uenit quinos peccatores inuenit hoc a postolus
oms peccauerunt & egent gloriamdĩ ut ipse liber& nontu quia
tute liberare nom poter indiges laberatore : quid quodte ictas
quid est quod delego & deiis utia praesamis uide ergo adtende euom qui
dcit condelector aum legidĩ secundum secu ius: interiorem homi¬

Expanded text:
data, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, praevaricandata, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, praevaricanores fecit omnes peccatores terrae; «Propterea dilexi testimonia tua,» quae sunt in lege tua, de gratia tua; ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim ad hoc prodest, ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestandae justitiae Dei, quae sine lege est; verum etiam hoc ipso quod praevaricantes facit, ita ut etiam littera occidat; ad vivificantem Spiritum confugere timore compellit, per quem peccatorum deleatur universitas, et recte factorum charitas solus sine peccato venit qui nos peccatores invenit. Hoc Apostolus: Omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei, ut ipse liberet, non tu, quia tu te liberare non potes; indiges liberatore, quid est quod te jactas? quid est quod de lege et de justitia praesumis? Vide ergo, attende eum qui dicit: Condelector enim lege Dei, secundum interiorem homi
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusit scriptura omnia subpeccato ut promissio exfide ihũ xp̃i
darecur credentibus ita dñe itafac misericfos chẽ impera quod nonpos¬
sit inpleri immo impera quod nonnisi ꝓtuam gratiam possit imple¬
ri utcũ homines ꝑsuas uirer idimplere ne quiuerint omne os obs¬
etuatur & nemo sibi mugnus uideatur sint om̃s par uuli & reus fiat
eminis mundustibi quia noniustificabitur & lige ommnis caro coramitẽ¬
Imĩ prȩuaricantes gratia saluatoris inuenit alior maiur alios
minus quanto eium legis maior in quoq cognitio tantominor
peccatex cusatio tanto manifestior praeuaricatio Restabat ego
ut hominib non sua sed dĩ id est ado dta iustitia sub uenir&
unde ait apostolus ꝑ legẽ cognitio peccati noner goablatio sedeogni¬
tio Nunc aut̃ sine lege inquit iustitadi manifestataest testi fi¬
cata ꝑlegem & proph&as proinde&iam iste sub iunxit propterea
dilexitestimoniatua Tamquã dicer& qm̃ lex siue inparadiso

Expanded text:
Conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus: ita, Domine, ita fac, misericors Domine, impera quod non possit impleri; imo impera, quod non nisi per tuam gratiam possit impleri: ut cum homines per suas vires adimplere nequiverunt, omne os obstruatur, et nemo sibi magnus videatur, sint omnes parvuli, et reus fiat omnis mundus tibi, quia non justificabitur ex lege omnis caro coram teevaricantes gratia Salvatoris invenit, alios majus, alios minus: quanto enim legis major in quoquo cognitio, tanto minor peccati excusatio, tanto manifestior praevaricatio. Restabat ergo ut hominibus non sua, sed Dei, id est, a Deo donata justitia subveniret. Unde ait Apostolus: Per legem cognitio peccati: non ergo oblatio, sed cognitio. Nunc autem sine lege, inquit, justitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas. Proinde etiam iste subjunxit, propterea dilexi testimonia, tanquam diceret: Quoniam lex, sive in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
rem: Er gode dit tibi dr ista omnia ama illum qui fecit plus est quod tibi
uuł dare idest seipsum qui ista fecit propte rea tradidiat ilhos
uerbiis salomonis sicut imp&us aquȩ siccorregis in manudĩ
quocumq uoluerit declinabit illud & in episttala pauli a postoli
adromanos: propterea tradidit illos ds̃ indesideria cordis eorum
rum satis quantum &xistimo manifestatur operaridm̃ in cordib.
hainũ ad inclinandus eorum uoluntates quocũq uoluerit
qͥ ue adbona ꝓsua miseri cordia siue ad mala ꝓmeritis eoriom iu¬
dicio utq suo aliquando aꝑto aliquando ocoulto semꝑ autẽ iusto
fixum enimideb& esse & in mobile incorde ur̃o quia non est iniquitas apud
dm̃ hao ꝑ hoc qualitas legeis in litteris ueruatis adõ seduci hominer
aut obtundi aut obdurari cor daeorum nolite dubitare prȩcessisse ma¬
li merita eorum ut iuste paterentur ne incurratis in illud ꝓuerbiũ

Expanded text:
rem; ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum, qui fecit, plus est quod tibi rem; ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum, qui fecit, plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecit. Propterea tradidit illos verbiis Salomonis: Sicut impetus aquae sic cor regis in manu Dei: quocunque voluerit, inclinabit illud. Et in Epistola Pauli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desideria, etc.  satis, quantum existimo, manifestatur operari deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates quocumque uoluerit, siue ad bona pro sua misericordia siue ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, iusto. fixum enim debet esse et immobile in corde uestro, quia non est iniquitas apud deum. ac per hoc, quando legitis in litteris ueritatis a deo seduci homines aut obtundi uel indurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut iuste ista paterentur, ne incurratis in illud prouerbium
Abbreviated transcription (Latin):
nus aut̃ mendacium factum ab homine conuersa ueritate di inmendaciũ :
quia dr̃ fecit mare homo aut̃ simulacrum neptuni sic ds̃ fecit & solim¬
homo aut simulacrum salis facuendo conuertit ueritatẽ diinmendaciũ
sed nedicant non colo simulacrum sedsolem colo ideodixit coluerunt poti¬
g eociada Seduae tibi si a maueris condita & deserueris conditorẽ
pulchratibi sunt sed quanit estille puldirior quusta formauit
intondat caritas ur̃a nesubrepatuos fatanas dicens quõ sol& dicere
bene nobis sit increatura dĩ quare illa fecit nisi utbenenobis sit & in¬
obriantur & pereunt & obluuscuntur creatorem suum: dum nontem¬
peranter sed cupide utuntur creatis creator contemnitur detalibus
dicit a postolus coluerunt & seruierunt creaturȩ potius quam
creatori qui estbenedictur in saecula: nonte ꝓhub& dẽ amare ista sed
non diligere adbeatitudinẽ sed ad ꝓbare & laudire ut a mes ereato¬

Expanded text:
nus autem, mendacium factum ab homine, conversa veritate Dei in mendacium: nus autem, mendacium factum ab homine, conversa veritate Dei in mendacium: quia Deus fecit mare; homo authomo autem simulacrum solis faciendo convertit veritatem Dei in mendacium. Sed ne dicant, non colo simulacrum, sed solem colo, ideo dixit: Coluerunt potied vae tibi, si amaveris condita, et deserueris Creatorem: pulchra tibi sunt, sed quanto ille est pulchrior, qui ista formavit? Intendat Charitas vestra, ne subrepat vobis Satanas dicens, quod solet dicere, Bene nobis sit in creatura Dei, quare illam fecit, nisi ut bene sit nobis, et inebriantur, et pereunt et obliviscuntur Creatorem suum, dum non temperant, sed cupide utuntur creatis, Creator contemnitur, de talibus dicit Apostolus, Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula. Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem, sed approbare et laudare, ut ames Creato