comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trãferiet᷑ ad sp̃nalem celestemq uitam: certum aliqͥd sc̃ptã
Nion tradit: & ideo ambiguum: utr̃ parentes filiis genitis per¬
fectaq humani offici usticia ad meliorẽ statum tranfferrent᷑
non ꝓmortem s ꝑ aliq̃ mutationem: an patres in aliqͦ statu
iuite mranerent ligno uite utentes donec filii ad eund̾ statum
puenireut. et sic impleto num̃o onĩs simł ad meliora tranfferrẽ¬
credamꝰ pͥmos homines ante pecc̾m genitalib menibs ad ꝓere¬
ationem imꝑare potriisse. sicut cec̾is inqͦlibet oꝑe sine uolup¬
catis pruritu utiuitur: In credibile enim non ⁊ dm̃ calia fecis¬
se illa corpora ut si non pecassent: illis menbs sic̃ pedib iꝑaret
nes cum ardore seminarent: uel cum dolore parerent s p perca¬
cum motitm illum meruerũt quem nuptie ordinãt: ꝯtiue¬
au eohibet. Infirmitas enim ꝓna inruma t̾pitudinis. excipit᷑
honeste nuptiali. & qd̾ sanis ess officium: egͣtis: ĩremedium
missi qd̾ deparadiso

Expanded text:
transferrentur ad spiritualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit, et ideo ambiguum est, utrum parentes, filiis genitis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae manerent ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent; et sic, impleto numero, omnes simul ad meliora transferrencredamus primos homines ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ potuit peccare dampuari. si potuit dãpnari: potuio nõ
utr̃ de ꝑsona an de natura agatur. Si enĩ de ꝑsona agitur mani¬
fostũ ÷ qm̃ peccare nõ potuit. nec deus nõ ẽẽ : potuit. Si uero de
natura: discuciend̾ ẽ. utr̃ agat de ea ut u̾bo unita ande ea tãqͣ
nõ unita u̾bo. et tñ enti .i. nõ ande ea scd̾m qd̾ fuit unita u̾bo. an
de ea sed̃m qd̾ eẽ potuit. ec nõ unita u̾bo. hõ est enuĩ ambiguũ
animã illã entẽ unitã u̾bo. peccare nõ posse et est sine ambiguo

Expanded text:
et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tanquam non unita Verbo, et tamen enti; id est, an de ea secundum quod fuit unita Verbo, an de ea secundum quod esse potuit, et non unita Verbo. Non est enim ambiguum animam illam entem unitam Verbo p
Abbreviated transcription (Latin):
care nequeant. quantomag̃ gͦ ille homo cui sp̃c .s. est datus non¬
ad m̃suram. In ducunt quoq auctoritatẽ ad ꝓbandũ idẽ. Scriptũ
est enĩ in libro sapientie. quod potuit tͣnsgredi.⁊ nõ est t̾nsgressus
facere malũ et nõ fec̃. S hoc accipiendũ scd̃m menbra. uł partĩde
capite partĩ de menbris. de capite nõ ẽ. tñs gressus et non feoit
malũ. de m̃bris potuit transgredi ⁊ facere malũ:

Expanded text:
care nequeant; quanto magis ergo ille homo, cui Spiritus est datus sine mensura. Inducunt quoque auctoritatem ad probandum idem. Scriptum est enim in libro Sapien.: Qui potuit transgredi, et non est transgressus; facere malum, et non fecit. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectꝰ. s ipse mitium: quia precepit antiquitate et pͥntipatii mralitie. hec autem
los et homines malos. ut nonqitantũ nitunt᷑ s quantũ sinunt᷑ : possint. E cce aꝑte
ostendit: qualiter predicta uerba iob intelligenta sint. et angelicam iraturam:

Expanded text:
profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem los et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum sinuntur, possint nocere. Ecce aperte ostendit qualiter praedicta verba Job in
Abbreviated transcription (Latin):
deoq atigustnuis exterminans opinionem eorum qui angelos creatos fuisse ma¬
los pritant: auctoritate et ratione ꝓbat bonos fuisse creatos. et uerba pͥnusfa ueati
iob que illi ꝓse inclucebant quomͦ intelligenda fint: aperit. ita dicens: fuꝑ gene¬
sim. Omĩta inquit fecit ds: ualde bona. Naturam gͥ angelorim: uonam fecit.
natãm s uolintatem malam pumendũ esse credendum est nec euis nat᷑am significa
uel ipsuis tingeli satam. quia q si presciuit ds uoluntatem futurum malum: fecit
tamen. cum ꝓuidens: quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentũ quoq
deidicitur quia cum sciret ads eum uoluntate malum fut᷑um ut bonis noceret: creauit
tamen illum ut de illo bonis ꝓdesset. hoc autem fecit: ut illudat᷑ ei. Iiludit᷑ enim: cũ
fanctis ꝓficit temptatio eus. sicut et mrali homines quos ds uralos futuros p̾uidens
creauit tamen ad scorum utilitatẽ ludunt᷑: cum p̾statur scis: eorum temptatione

Expanded text:
eram cap. 1, exterminans opinionem eorum qui angelos creatos fuisse malos putant, auctoritate et ratione probat bonos fuisse creatos, et verba praemissa beati Job quae illi pro se inducebant, quomodo sint intelligenda aperit, dicens, super Genes.: Omnia fecit Deus valde bona, Naturam ergo angelorum bonam fecit. naturam, sed voluntatem malam puniendam esse credendum est; nec ejus naturam significavel ipsius angeli factura, quia licet praesciret Deus eum futurum maltamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt electis tantum aliquod ꝓuenit bonum: duim bona mragis placet
et lauctabiliora existunt. Ipsis etram fatientibꝰ ex mralis que fatiunt interddum
bona ꝓ ueniunt: si sccłm ꝓpositum uocati sunt sci. Talibꝰ enum ut ait aug̾
deutant et exorbitant: hoc ip̃m eis fatrat ꝓficere iubonum. qura humili¬
ores tedeunt: atq doctiores: ut petrus. Illa eciam mala que ab uriquis fide¬
les pie ꝑferunt: ut ait aug in libͦ detͥnitate ipsis utiq ꝓfunt. uel ad dem̃¬
cta peccata: uel ad ex ercenctam ꝓbandamq iusticram. uel ad demostrandam
huius uite miserram. ldeoq et iob dei manum: et apłs sathane stimulum
sensit: et uterq profecit. quta malitm bene portauit.
¶ Exp̃dictis ꝯcludit

Expanded text:
uae fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocatdeviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie nda peccata, vel ad exercendam, probandamve justitiam, aut etiam demohujus vitae miseriam. Ideoque et Job Dei manum, et Apostolus Satanae stimulum sensit; et uterque bene profecit, quia malum bene portavit. 10. Ex praedictis concludit
Abbreviated transcription (Latin):
tamen incellizi queunt. prumq in cellectoꝵe: plurimũ efflagitant. In quoꝵ ex plananio¬
ne malle ulens alios audire: qũta loquendo malinoł dethendi occasionẽ p̃rare. Uidet᷑
m̃ m̃ ita posse accipi. Cum ait substantia ẽ. cõmime. et ẏpostafis ẽ particulare. non ita
ħ accipit cũ de deo dicunt᷑: ut accipunt᷑ in ꝓpħica disciplinta. s ꝑsimilitudine eoꝵ q̃
apphis dicunt᷑: iocutꝰ ẽ. ut sic̃ ibi cõmune uł uniu̾fale dr̃ qd̾ p̃dicat᷑ depluribꝰ par

Expanded text:
e lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a phi
Abbreviated transcription (Latin):
quam homitus sapientis. Iuo autem auctore crm dicit᷑: illo uolente di¬
atur est gͦ uitium uoluntatis: quo est homo deterio quod uitium si longe ab¬
est adei uoluntate: ut ratio docet aquo fit: querendum est. Ecce aꝑte dicit
hic aug̃ deo atictore uł uolente homuiẽ nõ fieri deceriorẽ: s uitio uoluntatis sue.¬
Non gͦ deo auctore malum sit abaliquo: et ita deo uolente mata non fiunt

Expanded text:
quam hominis sapientis est. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei vol Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volente mala non fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gustat : cum ita cogitationis delectatione peccatum tenet᷑ ut
fatiendum non discernat᷑. uel cum quidam cerminꝰ ꝙ mensura pec¬
cato ad hibet᷑ a uiro: ut non licerat mulieri effrenata lib̾cate inpec¬
catum ꝓgredit᷑. Si uͦ peccatum non dui teneat᷑ delectatione cogi¬
tationis᷑ s stacim ut mulierem tetigit uiri auccoritate repellit᷑: uen̾i¬
ale est. Si uͦ dui indelectatione cogitationis teneat᷑ ꝙ si uoluntas ꝑ¬
ficiendi desit: mortale est. ꝓ eo dampnabit᷑ simul: uir & mulier .ĩ.
cotꝰ homo. quia ꝙ timc uir non sic̃ debint: mulierem cohibuit

Expanded text:
gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damnabitur simul vir et mulier, id est, totus homo, quia et tunc vir sicut debuit, mulie
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq recte diccum eẽ intelligͥ: si gn̾a pecc̃oꝵ onĩa singłoꝵ non
sngła gn̾um utq locõne includi intelligant᷑. Nullum quippe genꝯ per¬
cati ẽ: qd̾ interdum ex suꝑbia nõ ꝓueniat. nullum etiam: qd̾ ex cupiti¬
tate aliq̃n non descendat. Sunt enim non nuilli hominum: qui ex cupi¬
ditate s̃ suꝑbi. ⁊ aliqui: ex suꝑbia s̃ cupidi. Est enim ut ait aus homo qui
non eec amator pecunie: nͥ ꝑ ħ putaret se excellentiorem eẽ. Ideoq ut excel-¬
lat: diuitias cupit. Tali ex suꝑbia : oborit᷑ cupiditas. ⁊ ẽ aliquis qui uon
amaret excelle: nisi putar& ꝑ ħ maiores diuitias hr̃e. lõ gͦ excelłe laborat:
dicate. Patet gͦ qd̃ ex suꝑbia: aliq̃n cupiditas: ⁊ excupiditate aliqͣn suꝑbia

Expanded text:
utrumque recte dictum esse intelligitur, si genera peccatorum singulorum, non singula generum utraque locutione includi intelligantur; nullum quippe genus peccati est, quod interdum ex superbia non proveniat; nullum etiam, quod ex cupiditate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, divitias cupit; tali homini ex superbia oboritur cupiditas. Et est aliquis qui non amaret excellditate. Patet ergo quod ex superbia aliquando cup
Abbreviated transcription (Latin):
xpremissis apparet rationalem creat᷑am: in angelicam et humandem
fusse distinctã. Quarũ altera: tota ẽ sp̾uił .i. angelica: altera: ex parte
sp̃ũł ex parte corporał .i. humana. Cũ itaq de his tͣctandii sit scł desprralr⁊ cor
porali creat᷑a. de rationali et de non rationali: pͥmo derationali et spĩtali .i.
de angelis agend̾ uidet᷑: ut acontuitu creatoris: ad cognitionem creature di¬
gnioris. ratio nr̃a intendat: deinde aid ꝯsid̾ationem corporee tam illiuis que
ẽ ratiot ꝗͣ illiꝰ que nõ ÷ tatiolis: descendat. ut tͥnitatis in create. sacramentũ

Expanded text:
praemissis apparet rationalem creaturam in angelicam et humanam fuisse distinctam, quarum altera est tota spiritualis, id est, angelica; altera ex parte spiritualis et ex parte corporalis, id est humana. Cum itaque de his tractandum sit, scilicet porali creatura, de rationali et de non rationali, primo de rationali et spirituali, id est, de angelis agendum videtur, ut a contuitu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descenda
Abbreviated transcription (Latin):
filsum eẽ. et iurat tanqͣm ner̃ sit. et forte uer̃ ẽ. U̾bi gr̃a ut intelligatis. Qluit millo
leo snt̾ogas hominẽ et dic̃ pluisse et tunc pluit ibi. s putat nõ pluisse ꝑnuitꝰ ẽ. Intẽ.
quemadinodũ ũbũ ꝓcedat ex animo. ream linguã nõ fac̃ nisi reamens. his euident̾ tͣ
sum quod uer̃ ẽ. uirat uł existimans uer̃ quod falsum est uirat. Si hoc extremum
ris qui sio uirat. quia non ẽ. euis mens rea. et iõ nec lingua. Inmo eiꝰ mens rea est.
dum urare p̃sum̃. quod ꝑspicue uer̃ nõ de p̃hendit. uon gͥ omne m̃datiũ ꝑuiriũ est. nͦ
omnis qui peierat m̃titur. s omins m̃tiendo uirans peierat. et omnis qui falsum uirat

Expanded text:
sum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco; interrogas hominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His evidentsum quod verum est jurat, vel aestimans verum quod falsum est jurat. Sed hoc extremum jurii qui sic jurat, quia non est mens ejus rea, et ideo nec lingua. Imo ejus mens rea est, dum jurare praesumit quod perspicue verum non deprehendit. Non ergo omne perjurium mendacium est, nec omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ostendat᷑ dicens. In similitudinem p̃uaricationis ade: s
ductum inde negat ubi ait. adam non: seduct: s musier n
de & introgatꝰ non ait mulier seduxit me: s dedit mͥ et come¬
di. Mulier uͦ inquit. Serpens seduxit me

Expanded text:
fuisse ostendat, dicens: In similitudinem praevaricationis Adae , seductum tamen negat, ubi ait: Adam non est seductus, sed mulier . Unde et interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi, et comedi. Mulier vero inquit: Serpens seduxit me.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrabile est: corpus lucidum fuisse intelligit᷑. uelud lucicta iibes. qd
non denichilo s depreracenti matta formalit̾ factum ẽ: ut lux eisset. Et
uni lucendi haberet. Cuni qua: dies pͥruia exorta est. quia anie diẽ.
nec dies fuit nec nox. licet tempꝰ fuerit

Expanded text:
ut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
oc autem fides cãholica. respuit et tanquam ueritati osteneł¬
aduersum dampnat: que non animas s carnen iolam sic̃
carnem solam: peccatum originale trahit᷑ aparentib. Est enim pec¬
catum originale ut supͣ dixim. scilicet ꝯcupiscentia non quidem
actus: s incium. Unde aug̾: ad ualerium. Concupiscentia ẽ lex
membroꝵ: uel carnis. que ẽ morbidꝰ quidam affectꝰ: uel langor
qui cominouet illicitum desidium. idẽ carnalem concupiscentiam
que lex peccati dicit᷑.¬

Expanded text:
oc autem fides catholica respuit, et tanquam veritati adversum damnat; quae non animas, sed carnem solam, sicut sed secundum carnem solam, peccatum originale trahitur a parentibus. Est enim peccatum originale, ut supra diximus, concupiscentia, non quidem actus, sed vitium; unde Aug.: Ipsa concupiscentia est lex membrorum vel carnis, quae est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est, carnalem concupiscentiam, quae lex peccati dicit
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigatione dignum uidet᷑. quod aplitribꝰ queri solet. utrum boni an mali uisti
uel mitisti: creati sunt angeli & an aliqua mora fuerit int̾ creationẽ et lapsunt uel si¬
ne mora: inpso creationis exordio cecidunt. ¶Opinio quorundã dicei¬
tauerunt enim angłos in malicra c̾atos. et sine omni mora ruisse

Expanded text:
i vel mali, justi vel injusti creati sint angeli; et an aliqua mora fuerit inter creationem et lapsum, vel sine mora in ipso creationis exordio ceciderint. 5. Opinio quorumdam diceangelos in malitia creatos, et sine omni mora ruisse
Abbreviated transcription (Latin):
on aũ sacerdotib hoc concessit quibus tñ tribuit potestatẽ ligandi ⁊ soluẽdi.
ii. ostendendi homines ligatos uł solutos. Unde ⁊ dñs leprosum saitati prius
ꝑ se restituit deinde ad sac̾dotes misit quorum inditio ostendetur mundatus. Ita etiã
lazarũs iam uuificat̃ obtulit discipłis soluendum. quia ⁊ si aliquis apud dm̃ sit solu¬
tus non tũ in facie eccłie solutus abitur. nisi ꝑ uiditiũ sac̾docis. In soluendis gͥ culpis
uł retinendis ita oꝑatur sacerdos euangłicus ⁊ uidicat sic̃ olim legał in illis qui cõta¬
hunc inquit locum quidam nõ intelligentes aliquid siunt de suꝑcilio pharisco¬
rum. ut dampnare uuarios uł soluere se putent noxios cum apd̾ dĩ nõ sententia

Expanded text:
oc autem sacerdotibus concessit, quibus tamen tribuit potestatem ligandi et solvendi, id est ostendendi homines ligatos vel solutos. Unde et Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus . Ita etiam jam Lazarum vivificatum obtulit discipulis solvendum , quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus est, nisi per sacerdotis judicium. In solvendis igitur culpis vel retinendis ita operatur sacerdos evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaHunc, inquit, locum quidam non intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putent noxios, cum apud Deum non sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ilis̃ pͥeccatum dr̃ eẽ muicdentia giẽ: obpugnans frincatem. Qui enim post
ai. bonicati. et grẽ dei minde: nõ dubitat᷑. Non itaq distinctio illa uerboꝵs
sc accipienda ẽ. qĩi cͥum ꝑsonarum diuise sint offense. s ibi gn̾a peccatorũ
aistincta s. Peceatum enim inpatiem id intelligͥ qd̃ fit ꝑ infirmitatẽ: quia
pat̾: scͥptã freqͥnt̃ attbuit potentiam. peccatum in filium: quod fit
ꝑ ignorantiam. ꝙ sap̾ia: filio attͥbuit᷑. Tercium ex positum ẽ. Qui gͦ pec
eas infirmitatem. uel ꝑ ignorantiam: facile ueniam ad ipiscit᷑. s nõ ille:
qui pecctit in sp̃m .s. Cum autem una sit potentia. sapientia. bonitas. triuĩ
q̃re patͥ potentia. filio sapĩa. sp̃ui sco bonitas. sepiꝰ assignet᷑: suꝑio diccum ẽ.

Expanded text:
icitur esse invidentia gratiae oppugnans fraternitatem. Qui enim post ti, bonitati et gratiae Dei invidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium personarum divisae sint offensae, sed ibi peccatorum genera distincta sunt. Peccatum enim in Patrem id intelligitur, quod fit per infirmitatem, quia Patri Scriptura frequenter attribuit potentiam; peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur, sed non ille qui peccat in Spiritum sanctum. Cum autem una sit potentia, sapientia, bonitas trium, quare Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas sae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃centor ⁊ surcentoꝵs p̃centor qui uocẽ p̃ittit in cantu. Succentor qui subseq̃nt̃ canendons¬
pondet. Concentor aũ dr: quia consonat. qui ã nec ꝯsorat nec cõtunt: cõcẽtor nõ ent.
is fuiter ꝑtractais anmonendi funt xͥ munstri quatimis sic̃ excellũt aminouits
cordinis diguitas ita p̃cellant: scĩtate inte ut plebs eis commissa eoꝵq disciplins edocta:
gratant᷑ eis chediat ⁊ eorũ imitatione de die in diẽ ꝓfriat. aquibus diuna sacram̃ta ꝑcipũ
⁊ missar̃ sollempna andiũt

Expanded text:
centor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ntti odnesa mđt. qui suos fiantines : alios simpłr flamines aios archifsamines. alios pro coro¬
stamines appellant. S̾ac̾doces enũ gentiliũ slamines dicebant᷑ qui habebant in capite pileũ.
captie ligare ceꝑuunt. Nudis eñ capitibus eis iucede nefas erat. Unde ⁊ a filo quo utebantur
famines dicti sunt quasi filamines. s festis hiebus filo deposito pilleũ imponchant ꝓsaddo¬
tũ enimẽtia ⁊ ates a iu ñtis appellatut. Cuuiꝰ significatõ mnłaiplex ẽ. Medo em̃ sac̾docẽ mab

Expanded text:
introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, um tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multi
Abbreviated transcription (Latin):
sut: bonos eẽ. in eino tractacu quedam interseruimus: que ñ excoꝵ
tatione tenent᷑. atq auccoritatum testimoniis ec rõnib: eorumd̾ tradi¬
tionem muniuimꝰ. qui dicunt homs accꝰ eẽntia sui .i. in quantum s̃:
ee bonos. quostam uͦ inqͣntum in ordinate fumt: peccata eẽ. Addunt
bona uoluntate ꝓueniunt: ⁊ bonun finem mentunt᷑¬

Expanded text:
sunt bonos esse. In quo tractatu quaedam interseruimus, quae non ex etatione tenentur; atque auctoritatum testimoniis et rationibus eorumdem traditionem munivimus, qui dicunt omnes actus essentia sui, id est, in quantum sunt, esse bonos, quosdam vero in quantum inordinate fiunt, peccata esse. Addunt bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uum autem pͥntipium sunt pater et filiꝰ. non tantum creaturarum ut dic¬
tum est supͣ: s etiam sp̃s sc̃ĩ. lleo queri solet utrum eadem notione pater fit
printipium sp̃s. sei et filiꝰ: an sit alra notio qͣ pater dicatur pͥntipitiui. sps. sc̃ĩ: rali¬
ꝓcedit. uł cdatuii. ab utroq nec aliter ꝓcedit ueldatur apatre. quam afilio: sine
intelligi potest patrem et filium eadem relatione uł notione dici pͥntipium sp̃s¬
icĩ. Si uͦ gueritur que sit illa notio qiram ibi notat pͥntipu: nomen eiꝰ nõ ha¬
bemus. s non ẽ ipfa paternitas: uel filiatio. lmino notio: quedtam que patͥs

Expanded text:
um autem principium sunt Pater et Filius, non tantum creaturarum, ut dictum est supra, sed etiam Spiritus sancti; ideo quaeri solet utrum eadem notione Pater sit principium Spiritus sancti, et Filius, an sit alia notio qua Pater dicatur principium Spsanctus procedit ab utroque. Nec aliter procedit a Patre quam a Filio. Sane intelligi potest, Patrem et Filium eadem relatione sempiterna dici principium Spncti. Si vero quaeritur quae sit illa notio quam ibi notat principium, nomen ejus non habemus; sed non est ipsa paternitas vel filiatio: imo notio quaedam quae Patris
Abbreviated transcription (Latin):
posse pluta scire: quam scrat. quia potest scire omĩra que scit. et potest ali¬
qrita facere que numꝗͣ. erunt: et illa potest scire. Non eñi aliqua in cog¬
nita: facere potest. Si uͦ om̃ia essent: que modo sunt: et quedam alia face-¬
ret. que non sunt nec erunt. et ilta om̃ta sciret: ꝓfecto plura sciret quam mͦ
sctat. nec tam̃ eius scientia: augeri potest. quia hoc totũ fieri posset: sine muta¬
bilitate scientie. Costat gͦ scientiam omnino esse immutabilem nec augeri pos¬
se uel minui: set ei subiecta:
¶ Qd̾ uideat᷑ aduersũ illi scientie qͣ suꝑdic

Expanded text:
posse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subjecta. 4. Quod videtur adversum illi sententiae, qua su
Abbreviated transcription (Latin):
suie p̃sentra: sunt omnra scilicet bona et maba. s non omni mͦ.
sunt ibi itala: quo bonta. et quod in deo bona tantum sunt sicut
ex ipso: et ꝑ ipsum: non utala. et ex quo sensu. hec accipienda sunt.
assignatum est. e quod de ipso non dicitur esse ꝓprie: quod aliud
Et ab ipso. ex ipso antem esse dicintur onura: que eo auetore funt.

Expanded text:
scientia sunt, omnia scilicet bona et mala; sed non omni modo sunt ibi mala, quo bona; et quod in Deo bona tantum sunt, sicut ex ipso, et per ipsum, non mala. Et ex quo sensu haec accipienda sint assignatum est. Et quod de ipso non dicitur esse proprie, quod aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
potius de deo respondendum existiment: uel quod nuisꝙͣ. per essen¬
tiam sit: uel quod ubiq uel falicubi: ita quod non ubiq. Siquis aude¬
at dicere quod urisqitam diuina essentra sit. quot alicubi. ⁊ non ubiq:
Si enm ita est alicubi quod non ubiq ergo localis est. est s ubiꝙy cota
que continet totum. et penetrat totum que nec ꝑ sui simplicitadi ohen

Expanded text:
potius de Deo respondendum existiment, vel quod nusquam per essentiam sit, vel quod ubique, vel quod alicubi, ita quod non ubique? Sed quis audeat dicere quod nusquam divina essentia sit, vel quod alicubi, et non ubique sit? Si enim ita est alicubi, quod non ubique, ergo localis est. Est ergo ubique tota quae cont
Abbreviated transcription (Latin):
defectus fuit in xͥ carne. anima qͦq eiꝰ eũ passibilis ercit̾it. añ mortẽ. Nũquid
necessitatẽ patiendi hũit: Si enĩ necessitas patiedi uł moriendi fuit. in xp̃o. sola ũ
ammã simł aũ patiendi ⁊ moriendi in carne. Uer̃ hanc necessteatẽ nõ hu̾it ex
necessitate sue ꝯditionis. qr a pecc̃o ĩmnis. s ex sola uolũtate: accep̃ de nr̃a
infirmitate ponẽs tab̾nacłm suũ in sole .s. sub temporali mutabilitate ⁊ labore.

Expanded text:
passibilis extiterit ante mortem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non vianima, simul autem patiendi et moriendi in carne. Verum hanc necessitatem non habuit ex necessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola voluntate accipit, de nostra infirmitate ponens tabernaculum suum in sole, scilicet, sub temporali mutabilitate et labore.
Abbreviated transcription (Latin):
aa peraliter trahi: ec leuisintis suspendi guttis. sicut aer iste nebulos. ex alaciõe
dibr aiqutas uraporalit᷑ trahit. et subtiles minutras: suspendit. et pꝰ corpulentius
conglobatas: pliuitaliter refundit. Si gͦ post aciita ficut uidemꝰ ad tantas mi¬
neicras ꝑ uenire nt feratur uaporalit suꝑ aerem aqͥs nat᷑alit leuiorem. cur non
creatamꝰ etram suꝑ ilina leuius celiũ mimitioribꝰ guttis et leuioribꝰ nmanare ita¬
yoribꝰ. s qnomodo ibi sint: ibi esse nondubitamꝰ
¶Que sit figura firmamenti

Expanded text:
unt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus; sed quoque modo ibi sint, ibi esse non dubitamus. 3. Quae sit figura firmamenti
Abbreviated transcription (Latin):
quo peccatores nascunt᷑ om̃i ꝯcupiscentialit̾ geniti. Quod
ex adam sine ex euis mobedientia emanauit: ⁊m om̃s posteros
multos dicit ꝯstitutos eẽ peccatores que ÷ actuale peccatum: cum
ante dixit ꝑ unum hominem peccatum intrasse in mundum
et in eo om̃s peccasse. qd̃ deoriginali dictum eẽ oportet accipi

Expanded text:
quo peccatores nascuntur omnes concupiscentialiter geniti; quod ex Adam, sive ex ejus inobedientia emanavit, et in posteros multos dicit constitutos esse peccatores, quae est actuale peccatum. Cum autem dixerit per unum hominem peccatum intrasse in mundum, et in eo omnes peccasse, de originali dictum esse oportet accipi
Abbreviated transcription (Latin):
are legr̃. s in aqua non in spu. sic̃ ip̃e in matheo. Ego baptizo uos in aqua et spũ¬
in penitentiã. sola enim corꝑa abluat. a pecc̃is uero non mundabat. Baptisius
iohes baptizans homines ad penitentiã uocabat et quos baptizabat penitere doce¬
bat. scd̃m̃ illud. Ueniebant ad iob̃ẽ in iordanẽ confitentes pecc̃a sua. S in ioh̃n bap¬
quare dictus est baptismus iołns sic̃ ueritas dic̃. baptisinus ioħis unde ẽ: quia ibi
S tũ et illa ioh̃is oꝑatio adeo erat. et baptismus ille adeo erat non ab homine.
an sacram̃tũ fu̾it. p̾ satis concedi ex eo sensu quo legalia signa dnr̃ sacram̃ta.

Expanded text:
zasse legitur, sed in aqua, non in Spiritu, sicut ipse ait: Ego baptizo vos in aqua, in poenitentiam. Sola enim corpora abluebat, a peccatis vero non mundabat. Baptismus . Quia Joannes baptizans homines, ad poenitentiam vocabat; et quos baptizabat, poenitere docebat; secundum illud: Veniebant ad Joannem in Jordanem, confitentes peccata sua. Sed in bapquare dictus est baptismus Joannis; sicut Veritas dicit, Matth. 21: Baptismus Joannitamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et baptismus ille a Deo erat, non ab homine an sacramentum fuerit, satis potest concedi, ex eo sensu quo legalia signa dicuntur sacramenta.
Abbreviated transcription (Latin):
aoqͥ ꝓcecait pͥncipałr̃ sp̃e .s. nͥ ds pat᷑. Ecce auchistis ꝙi sp̃c.s. pͥncipalit̾ ꝓcedit apat᷑. s ne
teh cħaret ip̃e ꝯtinuo ex qͦ sensu dix̾it. aꝑit subdens. Io addidi pͥncipalit̾. qr et de filio
nito aedit u̾bo: gignendo dedit. sic gͦ eũ genuit. ut ⁊ĩ de illo dom̃i ꝯmime. ꝓced̾ et. et

Expanded text:
 Patre. Sed ne te hoc turbaret, ipse continuo ex quo sensu hoc dixerit aperit dicens: Ideo addidi principaliter, quia et de Filio nito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ħt in potestate aliqͥd quͣa pater: non sũt eitis om̃ia que ħec pater
S euis sũt omia: que habet pater. Tantam gͥ potestatẽ ħet filiꝰ: quautam pater.
c qualis gͦ patri. non eñi potest qͥ accepit. in equalis ei eẽ qui dedit. Tu autẽ ħ de po¬
tentia sapis quod potens sit filiꝰ: s potentior pater. ut scđ̃m doct̾itam uram potens
ꝑat̾ om̃ipotentiã: q̃. ño habet filiꝰ. et si h ẽ. falsũ ẽ. qd̾ ait filiꝰ. ot̾a q̃ ħet pat̾ nr̃a it̃.¬

Expanded text:
minus habet in potestate aliquid quam Pater, non sunt ejus omnia quae habet Pater. Sed ejus sunt omnia quae habet Pater; tantam ergo habet potestatem Filius, quantam Pater; aequalis ergo est Patri. Non enim potest qui accepit, inaequalis esse ei qui dedit. Tu autem hoc de potentia sapis, quod potens sit Filius, sed potentior Pater; ut secundum doctrinam vestram potens Pater omnipotentiam quam non habet Filius; et si hoc est, falsum est quod ait Filius: Omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ncle si diligent̃ inspitiat᷑: liberum idetur dici arbitrium qx
fine coaccione et necessitate ualet appetere uel eligere: qd̃ ex
ratione decernit.
De libcatis arbitrn disrra s oiiła teꝑa

Expanded text:
nde si diligenter inspiciatur, liberum videtur dici arbitrium, quia sine coactione et necessitate valet appetere vel eligere quod ex ratione decreverit. 6. De libertatis arbitrii differentia se
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi diffinientes dixerunt: lib̾um de uoluntate uidiciũ.
quia potestas ipsa & habilitas uoluntatis & rationis quam supra
diximꝰ eẽ libum arbitum: libera ad utrum liba. quia libere pocest
moueri: ad hoc uel ad illud. Liberum gͦ dr arbit̾um: quantum
ad uoluntatem. quia uoluntarie moueri & spontaneo appecitu ferri
potest adea: que bona ł mala iudicat uel iudicare ualet.
Qd lib̾m arbitrium ñ ꝑciuet iusi ad futur̃ uec ad om̃e

Expanded text:
finientes dixerunt liberum de voluntante judicium, quia potestas ipsa et habilitas voluntatis et rationis, quam supra diximus esse liberum arbitrium, libera est ad utrumlibet, quia libere potest moveri ad hoc, vel ad illud. Liberum ergo dicitur arbitrium, quantum ad voluntatem, quia voluntarie moveri, et spontaneo appetitu ferri potest ad ea quae bona vel mala judicat, vel judicare valet. 2. Quod liberum arbitrium non pertinet nisi ad futurum, nec ad omne
Abbreviated transcription (Latin):
et quomͦ uittus est ea: quia in eo nil dignũ morte inueniẽs occidit
eum. nõ utiq iustũ est. ut debitores quos tenebat libidi mutant in eũ
credentes: quẽ sine ullo de luto occidit. Iõ aũ potentia iunc̾e uoluit quia
diabolus initio ꝑu̾sitatis sue amator est. potẽtie ⁊ deseitor oppugnator¬
q iusticie. in quo homines magis eum inutantur. qui neglecta uł etiã ꝑofa
tꝰcitia potentie mag̾ studẽt eiꝰq uł adoptione letant᷑. uł cupiditate infsãmã¬
tur. Ideoq placuit deo ut nõ potentia sed insticia uinoẽs hominẽ erueret. ĩ
qͦ homo eum imitari deb̾et. Post uero in resurrectione fecuta ÷ potentia.

Expanded text:
Et quomodo victus est ea? Quia in eo nihil dignum morte inveniens, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines magis eum imitantur, qui neglecta vel etiam perosa titia, potentiae magis student, ejusque vel adeptione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justitia vincens, hominem erueret, in quo homo eum imitari disceret. Postea vero in resurrectione secuta est potentia.
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝙ̃ electis tm̃ qͣntũ ad efficientiã quia pre destinatis cm̃ salutẽ effec̃. de qͦ
eciã leg̾r qd̾ traditus sit a patre. et quod seipm̃ tradidit et q̃iuidas eum
cradidit et uidei. Ip̃e se tͣdidit quia sponte ad passionẽ accessit. et pat̾ eum
tͣdidit quia uolũtate patris immo totius trintatis passus est. Iudas cͣdidit
ꝓdẽdo. ec uid̃i innestigando. et fuit actus inde et iudeoꝵ. malus et actus
xp̃i ut patris. bonis opus xp̃i et patris bonũ quia bona patris et fili uolu̾tas
guut. Respntientes enĩ ad passionẽ unũ opus illoꝵ dñt. attendentes ieentio¬
nes et actus facta diu̾sa discernũt. Uñ aug̾̃. facta est inquid traditio
int̾ eos quia hoc fecit pat̃ et filus in cantate. Iudas uero in ꝓditione qpis¬

Expanded text:
sed pro electis tantum quantum ad efficaciam, quia praedestinatis tantum salutem effecit. De quo sed pro electis tantum quantum ad efficaciam, quia praedestinatis tantum salutem effecit. De quo et legitur quod sit traditus a Patre, et quod seipsum tradidit, et quod Judas eum tradidit, et Judaei. Ipse se tradidit, quia sponte ad passionem accessit; et Pater eum tradidit, quia voluntate Patris, imo totius Trinitatis passus est; Judas tradidit prodendo, et Judaei instigando, et fuit actus Judae et Judaeorum malus, et actus Christi vel Patris bonus, opus Christi et Patris bonum, quia bona Patris et Filii voluntas; gunt. Respicientes enim ad passionem, unum opus illorum dicunt; attendentes intentiones et actus, facta diversa discernunt. Unde August.: Facta est, inquit, traditio inter eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate, Judas vero in proditione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta eius cõtẽpsit ⁊ se alieno dũo mancipauit. de hominis etiã inuiria cõ¬
uinc̾etur diabolus quia et illũ priꝰ fallaci ꝓmissione decepit. et post mala
inferendo lesit. Ininste gͥ diabolus qͣntũ ad se: tenebat hominẽ. s homo
uiste tenebat᷑ quia diabolus nũqͣ̃m meuuit hr̃e potestatẽ. suꝑ hominẽ. s hõ
menit ꝑ culpam pati diaboli tyramnidẽ. Si gͥ deus qui utriq p̃erat potẽ¬
cu hominẽ libare uellet: sola uissionis irtute hominẽ poterat rectisime
lib̾are. s ob cansam p̃missam iusticia humilitatis uoluit qui dum in carne mor¬
tali crucifixus ẽ. iustificati sumus .i. ꝑ remissionẽ pec̾eoꝵ eruti de potestate
diaboli. et ita a xp̃o iustitia diabolis uictus ẽ. nõ potentia Quom᷑ aũ in eiꝰ
sangume nobis pecẽa sunt dimissa. supra expositum est.
bolo s deo truntati: obtulit ꝓ omiib qͣntũ ad p̃tii sufficientiam.

Expanded text:
praecepta ejus contempsit, et se alieno dominio mancipavit. De hominis injuria convinceretur diabolus, quia et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si ergo Deus, qui utrique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberare; sed ob causam praemissam justitiae humilitatis uti voluit. Qui dum in carne mortali crucifixus est, justificati sumus, id est, per remissionem peccatorum eruti de potestate diaboli; et ita a Christi justitia diabolus victus est, non potentia. Quomodo autem in ejus sanguine nobis peccata sint dimissa, supra expositum est. bolo, sed Trinitati obtulit pro omnibus, quantum ad pretii sufficientiam;
Abbreviated transcription (Latin):
iurationẽ młtum int̾est si nescit iuraturũ illũ falsum annõ. Si enĩ nescit et iõ dc̃
iura michi ut fides ei sit: non est pecẽm. tñ humana contẽpcio ẽ. Si uero scit eum
fecisse et cogit eum iurare homicida est. Idem qui prouocas hominẽ ad iurationẽ et¬
scit eũ falsum iurare: uncit homicidam. quia homicida corpus ẽ. occisurus. Ille an̾a
immo duas animas et eiꝰ quã uirare ꝓnocaiit et suam.
cã synodus decreuit non nisi pro pace fatienda ut onines fideles ieuini adse

Expanded text:
jurationem, multum interest si nescit illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei sit; non est peccatum, tamen humana tentatio est. Si vero scit eum fecisse et cogit eum jurare, homicida est. Idem, in serm. de sum iuraturum esse, vincit homicidam quia homicida corpus occisurus est, ille animam, immo duas animas et eius quem iurare provocaverit et suam.cta synodus decrevit, nisi pro pace facienda, ut omnes fideles jejuni ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur non filiꝰ. Relatiue autem negamꝰ: dicendo non filiꝰ. Relatiue gͥ negamꝰ:
dicendo non genitꝰ. Ingenitꝰ perro quid: nisi non genitꝰ: Non gͦ recedit᷑ arelatiuo
Qiramuis gͦ diuersum sit genitꝰ et in genitꝰ. non indicat diuersam sub̃am. qr sicut
filiꝰ ad patrem. et non filiꝰ. ad non patrem dicit᷑ refert᷑. ita genitꝰ ad genitorem. et nõ
genitꝰ. eͣ t non genitorem. referatur necesse est. E cce euidenter ostendit quod ingeni
tus rebatiue dicit᷑. et de solo patre accipitur. Altaq notio ẽ. qua dicit᷑ in genitus:
alia qͣ¬
alia qͣ pater. atq tantundem ualet cum dicit᷑ in genitꝰ. quantum non genitꝰ uel

Expanded text:
dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, Non filius: relative igitur negamus dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, Non filius: relative igitur negamus dicendo, Non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo iam: ita quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius genitus ad non genitorem referatur netus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, ve
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exemplis planũ fatiendum ẽ. Quod dicit᷑ in genitꝰ ħ ostendit᷑ qd̾ no sit
filiꝰ. s genitꝰ et in genitꝰ: cõmode dicunt᷑. filiꝰ autem̃: latine dr̃. S ut di¬
catur n filius: non ad mittit loquendi ꝯsuetudo.Nicħ tam̃ intellectui de¬
mit᷑ si dicatur non filius: quemadmodum eciam si dicatur non genitꝰ.
pro eo quod non dicitur in genitus: nichil aliud dicitur. Ideo non est in rebus
consid̾andum: quid uel sinat. uł non sinat dici usus. sermonis nr̃i. S quis
to particula non id efficit ut qt sine illa relatiue dicit᷑: eadem p̃posita sub stantiali¬
ter dicat᷑. s id tantũ negatur: quod sine illa aiebatur. sic̃ inaliis p̃dicamentis cũ
p̃dicamenti eninitrat. s tantum illud negat. Sicut gͦ scd̾m sub̃am aio homo est.
sic scdm sub̃am nego cum dico: non homo ẽ. At si tantum ualet qd̾ dr genitꝰ qnͣ¬

Expanded text:
Hoc exemHoc exem sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo nconsiderandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentpraedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio, Homo est: sic secundum substantiam nego, cum dico, Non homo est. Et cum quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
quod non tantum tres p̃dicte ꝓpͥetates siue notiones in ꝑsonis sunt:
uerum etiam ille que aliis notant᷑ nominibꝰ. Nam eciam ħ nomen ingenitꝰ
relatue dicitur tantũ de patre: et aliam significat notionem qua pater uł
genitoꝵ. Non ẽ enĩ idem ẽe̾ patrem: et ẽẽ ingenitum .i. nõ ea notione pater
tate gen̾ationis. diffeit etiam ꝓpͥetate in nascibilitatis : i qr in genitus. Uñ aug̾
detͥnitate sic ait. Non ẽ ħ dicere ingenitum: quod ẽ patr̃e dicere. qr et si
filiũ non genuisset: nicħ ꝓiberet cum ingenitum dicẽte. Et si gignat quisq
filiũ: non ex eo tempore est in genitꝰ: ꝙ geniti homines. gignũt alios. Ron
gͦ ideo dr̃ pater: qe in genitus. łdeoq cũ de deo patre utrumq dicatur: alia
notio ẽ qua intelligit᷑ genitoꝵ: alia qua ingenitꝰ. genitor enim dicit᷑ ad
genitum .i. filium. Cum uͦ ingenitꝰ dr̃. non quis sit s. quid non sit: dicitur

Expanded text:
quod non tantum tres praedictae proprietates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor. Non est enim idem esse Patrem et esse ingenitum, id est, non ea notione Pater tate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., 5 de Trin., c. 6, sic ait: Non est hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
nid.n.s. ⁊ .n.d.din. proculdubio uerba sponsionis huius unplentur si homo qui nondun
ita ꝓfecit ut etiam diligat inimicum. qn̾ rogatur ab homine qui peccauit in eumꝰ
ut ei dimitat: dinittit ex corde. qui etiam sͥ rogatu uult dimitti. cui orat ⁊ dia
sicut ⁊ nos dimiiitimus debitorib nr̃is. Quicumq uero rogat honunem in quen
peccauit. si pecc̾o suo mouetur ut roget. non est putandus iniinicus ut eum ali¬
gere sit difficile: sicut erat: quando muniticias exercebat. Quisq uero roganti ec
penitenti non dimutit non estunet a dño suo peccata dimitai. quia mentiri uertas
non potest. Quem cum docuisset oronem hanc ni eam positam sententiam com¬
qui nich mali uob̃ fecit. uel amicum. Quod siquis ꝯced̾e simpłr nolu̾it dicens in¬
gentiam. dicens ibi comparationem fact̾am inter dilectionem q̃ tantum diliguir¬

Expanded text:
ibus nostris, procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ibus nostris, procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex corde, qui etiam sibi roganti vult dimitti, cum orat et dicit, sicut et nos dimittimus debitoribus. Quicumque vero rogat hominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est gere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia mentiri Veritas non potest; quae cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam comqui nihil mali fecit nobis, vel amicum. Quod si quis concedere simpliciter noluerit, dicens: Inligentiam, dicens ibi comparationem factam inter dilectionem qua diligi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio implicita ẽ. Si enim conferatur dilectio amicoꝵ tm̃ dilectioni amqꝵ
⁊ inimic quid hoꝵ potius sit queratur: obscura ẽ. responsio quia de motu mentis an
de quo non ẽ. nob̾ facile uditium. an unus ⁊ id motus sit gͣ amic̃ ⁊ munic̃. s gͣ amicꝰ
nec in congrue putatur melioꝵ ille qui ẽ. feruentioꝵ. uel si minus idq ẽ: nid porie
enim sponsiõe dicit a multis: impłi qui nondum diligit mimicos. Ait enim sic auꝰ
Magna ẽ. gͣ eum qui tͥ nicħ mali fec̾it. eẽ beniuolum. ⁊ bnfitium. Isto multo grandus
⁊ si pͭ facit. tu semꝑ bonum uelis. fatiasq qd possis. audiens dicentem iħm. diligite ins¬
dĩ ẽ. illud quo quid se debet ominis fidelis extendere. ⁊ humanum amimum ad huinc
affect̾um orando dñm. Secumq agendo lucrandoq ꝑducere tñ quia ħ tam magnuim
bonum cante multitudiis non ẽ. quantam credimus exaudiri cum in orone dr̃ dunts

Expanded text:
os. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicoret inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et iniminec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior enim sponsionem dicit a multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sic: Magnum est, erga eum qui tibi nihil mali fecerit esse benevolum et benefiet si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite iniiliorum Dei quo se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum orando Deum et secum agendo luctandoque perducere; tamen quia hoc magnum bonum tantae multitudinis non est qua
Abbreviated transcription (Latin):
atlente sole arescere non potest. Nutritur calore solis non arescit. Item beda suꝑ
iohannem. Querendum ẽ. quomͦ sp̃uale dei fili fuerit agnoscendi signum. quod suꝑ
gestauerint parcim semper maneat. partim rediturus fecedebat. Manet enim ap̃
cos ut bonis insistant actib Recedit uͦ ad tempus ne sentper infirmos curtandi
moatii os susertanda. d emones eitianidi. uel cx̃ ꝓpbanci habeant facultatem. Manet¬
engo semper. ut possint habere iurtutes ut mirabiliter ipsi unuiant. Denit¬
autem ad tempus ut alis per miraculorum signa quales sint intus esful¬

Expanded text:
ardente sole arescere non potest; nutritur calore solis, non arescit. Item, Beda super ardente sole arescere non potest; nutritur calore solis, non arescit. Item, Beda super Joannem, c. 1: Quaerendum est quomodo speciale Filii Dei agnoscendi signum fuerit, qugestaverint, partim manet in aeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntamortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi habeant facultatem. Manet semper, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, efful