comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pacificantes. quaqua u̾sum trahant᷑. ⁊ rebꝰ quibꝰ cumq
uingant᷑. ⁊ in res quaslib conu̾tant᷑ ⁊ omutent᷑ inue¬
niunt. Pax itaq corporis ẽ ordinata temꝑat᷑a par
tium pax am̃ȩ rationał ordinata requies appeticionũ.
pax am̃ȩ rõnał ordinata cognitionis actionisq ssen-¬
sio. Paxx corꝑis ⁊ am̾ȩ. ordinata uita ⁊ salus am̾antis.
Pax hominis mortał ⁊ dĩ. ordinata infide sub ȩt̾nalege
obedientia. Pax hominũ ordinata concordia. Pax
domus. ordinata imꝑandi obediendiq ꝯcordia coha¬
bitantium. Pax ciuitatis. ordinata imꝑandi atq
obediendi concordia ciuium. Pax celestis eiuitatis
ordinatissima ⁊ concordissima societas fruendi dõ et
inuicẽ in dõ. Pax om̃iũ reꝵ. tͣnquillitas ordinis. Drdo
ẽ. parium dispariumq reꝵ sua cuiq loca tͥbuens diˢ¬
positio. ꝓ iñ miseri quia in qͣntũ miseri sunt. utiq

Expanded text:
pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque iungantur et in res quaslibet conuertantur et commutentur, inuenitium. Pax anime irrationalis, ordinata requies appetitionum. Pax anime rationalis, ordinata cognitionis actionisque consensio, pax corporis et animae ordinata uita et salus animantis, pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia, pax hominum ordinata concordia, pax domus ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium, pax ciuitatis ordinata imperandi adque oboediendi concordia ciuium, pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo, pax omnium rerum tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio. Proinde miseri, quia, in quantum miseri sunt, utique
Abbreviated transcription (Latin):
uł cum tenet eam uł cum fertur ad eam. Si enĩ ad¬
hibeant᷑ medicam̃ta atq curatio quȩ formã cadam̾ᷤᷤ
dissolui dilabiq ñ sinat. adhuc paxx quedã partes
partibꝰ uing̾ totãq molẽ applicat t̾reno ⁊ conuenic̃ti.
ac ꝑħ pacato loco. Si aut̃ nulla adhibeat᷑ cura ẽden¬
di. s nat᷑ali cursu relinquat᷑. tamdui quasi tumul¬
tuat᷑ dissidentibꝰ exalationibꝰ ⁊ nr̃o inconuenientibꝰ
sensui. ido enĩ ẽẽ inputore sentit᷑. donec mundi conue¬
niat elem̃tis.⁊ in eoꝵ pacẽ paulatim particulatim&
dicedat. Nullom̃ tĩ inde aliqͥd de legibꝰ sũmi illius
c̃atoris ordinatorisq subtͣhit᷑. a quo pare uniũsitatis
adminustrat᷑. quia ⁊ si de cadau̾e maioris am̃antis aĩa¬
ha minuta nascant᷑ eadem lege c̾atoris. queq corpus¬
cdła insalutis pace sui aĩał seruiunt: ⁊ si mortuoꝵ car
fusas ad salutem gen̾is euiꝰq mortalium congrua ogriiᷤᷤ

Expanded text:
uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim aduel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnfusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis
Abbreviated transcription (Latin):
eoetrema uestigia. Itaq pacẽ iniquoꝵ in pacis com¬
ꝑatione iustoꝵ ille uidet nec pacẽ eẽ dic̃dã. qͥ nouit
p̾pon̾e recta pͣuis ⁊ ordinata ꝑu̾sis. Qd̃ aut̃ ꝑu̾sum ẽ.¬
⁊̃ ħ necẽe ẽ. ut in aliqua ⁊ ex aliqͣ ⁊ eum aliqͣ reꝵ par¬
nat᷑a postulat subt̾ ẽ ⁊ q illa subt̾ uult eẽ. desuꝑ factũ
ẽ. Conturbauit carnis pacẽ ista ꝑu̾sitas:⁊ ĩo molesta
ẽ. Uerũptñ aĩa corꝑi suo pacata ẽ et ꝓ eiꝰ salute sa¬
tagit. ⁊ iõ ẽ qui doleat. quȩ si molestiis eiꝰ exelusa dis¬
cesserit. qͣmdu compago m̃broꝵ manet. ñ ẽ sine qͣdã
parcium pace qd remanet.⁊ io ẽ adhuc qui pendeat.
& q̃ t̾renum corpꝰ int̾ram initit᷑. ⁊ uncło quo fuspensũ ẽ
renitit᷑. in suȩ pacis ordinem tendit: ⁊ locũ quo reqͥes¬
cat quodãm uoce ponđis poscit. Iamq ex am̃ȩ atq
sine ullo sensu. a pace tam̃ nat᷑ał sui ordinis ñ reced̾.

Expanded text:
extrema uestigia. Itaque pacem iniquorum in pacis conextrema uestigia. Itaque pacem iniquorum in pacis conparatione iustorum ille uidet nec pacem esse dicendam, qui nouit praeponere recta prauis et ordinata peruersis. Quod autem peruersum e necesse est ut in aliqua et ex aliqua et cum aliqua rerum parnatura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensum est renititur, in suae pacis ordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis miliuꝰ qͣntumlib solitariꝰ rapinis cirrũmuolet nos¬
ñ cõiigium copulat. nidũ ꝯgerit. oua ofouet. pulloᷤᷤ
alit.⁊ quasi cum sua matre familias societatẽ domesticã
qͣnta pot̾ pace conseruat: Quanto mag̾ homo fert᷑
quodãm᷑ nature suȩ legibꝰ ad ineundã societatẽ pacã
cum hominibꝰ qͣnto impso ẽ omibꝰ obtinendã eum etiã
mali ꝓsuoꝵ pace bellig̾e̾nt. om̃sq si possint suos fac̾e
uelint. ut uni cuncti ⁊ cuncta uni deseruiant. quo
pacto. nisi in eiꝰ pacem uł amando. uł tim̃do osentiant:
sic enĩ suꝑbia ꝑu̾sȩ initat᷑ dm̃. Odit namq eũ sociis
equalitatẽ sub illo. s impon̾e uult sociis dominatiõe
suam ꝓillo. Odit gͦ ustam pacẽ dĩ :⁊ amat iniqͣm paci
suã. Non amare tam̃ qualecq pacẽ nullomꝰ pot̾. Nili
quippe uitium ita cont᷑ nat᷑a ẽ. ne nat᷑e redoleat etiã

Expanded text:
Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, noQuis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, non coniugium copulat, nidum congerit, oua confouet, pullos alit et quasi cum sua matre familias societatem domesticam quanta potest pace conseruat? Quanto magis homo fertur quodam modo naturae suae legibus ad ineundam societatem pacemque cum hominibus, quantum in ipso est, omnibus obtinendam, cum etiam mali pro suorum pace belligerent omnesque, si possint, suos facere uelint, ut uni cuncti et cuncta deseruiant; quo pacto, nisi in eius pacem uel amando uel timendo consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. Odit namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem suam. Non amare tamen qualemcumque pacem nullo modo potest. Nullius quippe uitium ita contra naturam est, ut naturae deleat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
citer consulebat. Ac ꝑhoc si pacẽ qͣm insua spelunca
atq in seipso hr̃e sata gebat. ⁊̃ cum aliis hr̃e uellet.
nec malus. nec monstrũ. nec semihomo uocaretur.
Aut sieius corꝑis forma et atroꝵ ignium uomitꝰ ab eo
de t̾rebat hominum societatẽ. forte ñ nocendi cupidi¬
tate sed uiuendi necessitate seinebat. Uerum istȩ ñ
fu̾it uł quod mag̾ e̾dendum ẽ talis non fu̾t. quał¬
cacꝰ. paꝵ hercules laudaret᷑. Tał gͥ homo siue semi¬
poetaꝵ. Ipse enĩ senissimȩ feire uñ ille partẽ hũit
feritatis. nam̾ semiferꝰ dictꝰ ẽ. genus ꝓprium qͣdam
pace eustodiunt. coeundo. gignendo. pariendo. fetꝰ
fouendo. atq nutriendo. cum sint plereq in sociabileᷤ
⁊ soliuage ñ scił. ut oues. cerui. columbȩ. sturni. ape̾.
sed ut leones. uulpes. aquilȩ. noctuȩ. Quȩ enĩ tigris
ñ filiis sus mitis ĩmͣm̾at. ⁊ pacata feritate blanditure

Expanded text:
citer consulebat; ac per hoc si pacem, quam in sua spelunca citer consulebat; ac per hoc si pacem, quam in sua spelunca adque in se ipso habere satis agebat, etiam cum aliis habere uellet, nec malus nec monstrum nec semihomo uocaretur. Aut si eius corporis forma et atrorum ignium uomitus ab eo deterrebat hominum societatem, forte non nocendi cupiditate, sed uiuendi necessitate saeuiebat. Verum iste non fuerit uel, quod magis credendum eCacus, parum Hercules laudaretur. Talis ergo homo, sive semipoetarum. Ipsae enim saeuissimae ferae, unde ille partem habuit feritatis nam et semiferus dictus est, genus proprium quadam pace custodiunt, coeundo gignendo pariendo, fetus fouendo adque nutriendo, cum sint pleraeque insociabiles et soliuagae; non scilicet ut oues cerui columbae sturni apes, sed ut leones uulpes aquilae noctuae. Quae enim tigris non filiis suis mitis inmurmurat et pacata feritate blanditur?
Abbreviated transcription (Latin):
luer̃. Quamuis gͦ hꝰ regnũ dire speluncȩ fu̾it solitudo
tãqͣm malitia singłaris. ut exe hac ei nom̃ inuentum
ei blandum feiret. refenetq sermonẽ ntillis filiis uł
alludẽt paruuł uł gͣnduscuł imꝑaret. nullo amici
collo quio frueretur. nec uulcani patris. quo uł hinc
tantum ñ par̃ felitior fuit. quia tale monstrũ ipse ñ
pacẽ uolebat. in qua illi nemo molestꝰ eẽt. nec illiuis
quietẽ ins ulliꝰ t̾roruȩ turbaret. Cum corꝑe deniq
suo pacẽ hr̃e cupiebat. ⁊ qͣntum habebat tantum illie
bñ erat. qño quidẽ m̃bris obtemꝑantibꝰ imꝑabat.⁊
nt suam mortalitatẽ adũsum se ex indigentia rebel¬
lantẽ ac seditionẽ famis ad dissociandã atq excluden¬
dam de corꝑe am̃ã concitantẽ. qͣnta posset festinatiõe
placaret. rapiebat. necabat. uorabat.⁊ qͣmuis ĩmanis
ac ferꝰ. paci tamen suȩ uite ac salutis ĩmanit̾ ac fero¬

Expanded text:
luerunt. Quamuis ergo huius regnum dirae speluncae fuerit solitudo luerunt. Quamuis ergo huius regnum dirae speluncae fuerit solitudo tamque malitia singularis, ut ex hac ei nomen inuentum ei blandum ferret referretque sermonem, nullis filiis uel adluderet paruulis uel grandiusculis imperaret, nullo amici conloquio frueretur, nec Vulcani patris, quo uel hinc tantum non parum felicior fuit, quia tale monstrum ipse nonpacem uolebat, in qua nemo illi molestus esset, nec eius quietem uis ullius ten\'orne turbaret. Cum corpore denique suo pacem habere cupiebat, et quantum habebat, tantum bene illi erat. Quando quidem membris obtemperantibus imperabat, et ut suam mortalitatem aduersum se ex indigentia rebellantem ac seditionem famis ad dissofciandam adque excludendam de corpore animam concitantem quanta posset festinatione pacaret, rapiebat necabat uorabat et quamuis inmanis ac ferus paci tamen suae uitae ac salutis inmaniter ac fero
Abbreviated transcription (Latin):
dubio delectat᷑. Nam si ñ fiat indignat᷑. corrip̃. uin
dicat. ⁊ domus suȩ pacẽ si ita necesse sit ⁊̃ seuiendo
componit. qͣm sentit eẽ ñ posse nisi cudã pͥncipio q̃
ipse suis ẽ. cet̾a in eadẽ domestica societate subiecta
sint. lõq si offeret᷑ ei seruitꝰ płimoꝵ uł gentis. uel
ciuitatis. ita  sic ei seruurent quẽ ad modiũ sͥ domi suȩ
seruire uolebat. ñ se iam latronẽ latebris c̃det. s regẽ
conspicuum sublimaret. cum eadẽ in eo cupiditas et
malitia ꝑman̾et. Pacem itaq cum sus omnes hr̃e en
piunt. quos arbrtͥum sinim uolunt uiu̾e. Nam ⁊ cũ
quibꝰ bellum ger̃. suos face̾ si possunt uolunt. eisq
subiectis lages suȩ pacis impoñe. s faciamꝰ aliquẽ qͣl ẽ
canit poetica ⁊ fabulosa narratio. quẽ fortasse ꝓpt̾ ipsã
insociabilẽ feritatẽ semihominẽ qͣm hominẽ dic̾e ma¬

Expanded text:
dubio delectatur. Nam si dubio delectatur. Nam si dicat; et domus sue pacem, si ita necesse sit, seviendo componit; quam sentit esse non posse, nisi cuidam principio, quod ipse est in domo, cetera in eadem domestica societate subiecta sint. Ideoque si offerretur ei servitus plurimorum, vel gentis, ita ut sic ei seruirent, quem ad modum sibi domi suae seruiri uolebat: non se iam latronem latebris conderet, sed regem conspicuum sublimaret, cum eadem in illo cupiditas et malitia permaneret. Pacem itaque cum suis omnes habere cupiunt, quos ad arbitrium suum uolunt uiuere. Nam et cum quibus bellum gerunt, suos facere, si possint, uolunt eisque subiectis leges suae pacis inponere. Sed faciamus aliquem, qualem canit poetica et fabulosa narratio, quem fortasse propter ipsam insociabilem feritatem semihominem quam hominem dicere ma
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ finẽ. Bm̃is enĩ homo ⁊̃ bellagerando pacẽ reqͥrit.
nemo aut̃ bellũ pacificando. Nã ulli qui pacẽ inqua
unt cõmutari. Non gͦ ut sit par nolunt. s ut ea sit
qͣm uolunt. Deniq ⁊ si ꝑditionẽ se ab aliis seꝑaũint.
cum eis ipsis o̾piratis uł ꝯuratis suis. nͥ qͣmcũq speciẽ
pacis teneant. ñ efficiunt qd intendunt. d m̃ latͦnes ipsi
ut uehem̃tiꝰ ⁊ tuciꝰ infesti sint paci cet̾oꝵ. pacẽ uolut̃
hr̃e socioꝵ. S ⁊ si unꝰ sit tam p̃pollens uiribꝰ. ⁊ ꝯsocios
ita cauens. ut nulli socio se cõmutat. sołq insidians
⁊ p̾ualens qͥbꝰ ualuerit opp̃ssis ⁊ extinctis p̾das agat.
eum eis c̃te quos occidẽ ñ pot̾.⁊ quos uult lat̾ȩ quod
facit qualẽcq umbrã pacis tenet. In domo ant̃ sua
cum uxore ⁊ cum filiis ⁊ si quos alios illie ht̃. studet
ꝓfecto ẽẽ placatꝰ. Eis quippe ad nutũ obtemꝑantibꝰ. sine

Expanded text:
bilem finem. Omnis enim homo etiam belligerando pacem requirit; bilem finem. Omnis enim homo etiam belligerando pacem requirit; nemo autem bellum pacificando. Nam et illi qui pacem, in qua unt commutari. Non ergo ut sit pax nolunt, sed ut ea sit quam uolunt. Denique etsi per seditionem se ab aliis separauerint, cum eis ipsis conspiratis uel coniuratis suis nisi qualemcumque speciem pacis teneant, non efficiunt quod intendunt. Proinde latrones ipsi, ut uehementius et tutius infesti sint paci ceterorum, pacem uolunt habere sociorum. Sed etsi unus sit tam praepollens uiribus et conscios ita cauens, ut nulli socio se committat solusque insidians et praeualens quibus potuerit obpressis et exstinctis praedas agat, cum eis certe, quos occidere non potest et quos uult latere quod facit, qualemcumque umbram pacis tenet. In domo autem sua cum uxore et cum filiis, et si quos. alios illic habet, studet profecto esse pacatus; eis quippe ad nutum obtemperantibus sine
Abbreviated transcription (Latin):
bebit bonum. uł pax inuita et̾na. uł uita ęt̾na ĩ pace
dicda ẽ. ut faciliꝰ ab om̃ibꝰ possit intelligi. T̃antũ ẽ enĩ
pacis bonũ. ut ⁊̃ in rebꝰ t̾renis atq mortalibꝰ nicħ gͣti
soleat audiri. nicħ desid̾abiliꝰ concupisei. nicħ postre¬
mo possit meliꝰ inueniri. Dequo si aliqño diutiꝰ loqui
uolũumꝰ. ñ erimus qͣntũ arbitior hon̾osi legentibꝰ. et
pacis quȩ om̃ibꝰ cara ẽ. Qd̃ enĩ mecũ quisqͥs res huma¬
nas nat᷑amq omunẽ utcũq intuet᷑ agnoscit. sic̃ nemo
ẽ qui gaud̾e nolit. ita nemo ẽ qui pacẽ hr̃ȩ nolit. qu̾
quidẽ ⁊ ipsi qui bella uolunt nicħ aliud qͣm iuncere
uolunt. Ad głosã gͦ pacẽ bellando cupiunt ꝑuenire.
Nam quid ẽ aliud uictoria nisi subiectio repugnantiũ :
q̃ cum factum fu̾it. pax erit. Pacis gͥ intentione ge¬
runt᷑ ⁊ bella abhis ⁊̃ qui uirtutẽ bellicã student exc̾e
imꝑando atq pugnando. uñ pacẽ ꝯstat belli eẽ obta¬

Expanded text:
bebit bonum, vel pax in vita aeterna, vel vita aeterna in pace dicendus est, ut facilius ab omnibus possit intelligi. Tantum est enim pacis bonum, ut etiam in rebus terrenis atque mortalibus nihil gratius soleat audiri, nihil desiderabilius concupisci, nihil postremo possit melius inveniri. De quo si aliquanto diutius loqui voluerimus, non erimus, quantum arbitror, onerosi legentibus, etpetitu nulla natura sit. Quod enim mecum quisquis res humanas naturamque communem utcumque intuetur agnoscit, sicut nemo est qui gaudere nolit, ita nemo est qui pacem habere nolit. Quando quidem et ipsi, qui bella uolunt, nihil aliud quam uincere uolunt; ad gloriosam ergo pacem bellando cupiunt peruenire. Nam quid est aliud uictoria nisi subiectio repugnantium ? quod cum factum fuerit, pax erit. Pacis igitur intentione geruntur et bella, ab his etiam, qui uirtutem bellicam student exercere imperando adque pugnando. Unde pacem constat belli esse opta
Abbreviated transcription (Latin):
ecesurgant. Quoꝵ maloꝵ multas ⁊ multiplices eladeᷤᷤ
duras ⁊ diras necessitates. si ut dignũ ẽ eloqͥ uelim.
qͣmqͣm neq̃quã. sic̃ res postulat possim. quis erit diᷤ
putationis modꝰ ꝓlixe : s sapiens in quiunt iusta bel¬
la gesturꝰ ẽ. quasi ñ sise hominẽ memiit multomag̾
dolebit iustoꝵ necessitatẽ sͥ extitisse belloꝵ. qr isi
usta ẽẽnt. ei g̾enda non eẽnt. ac ꝑħ sapienti nulla
bella eẽnt. Inquitas enĩ partis adu̾sȩ iusta bella in¬
gerit g̾enda sapienti. quȩ iniquitas utiq hoĩ ẽ dolen¬
da. quia homĩũ ẽ ⁊ si nulla ex ea bellandi necessitas
nascẽt᷑. ħ itaq mala tã magna. tã onenda. tã seua.
quis qͥs cũ dolore consid̾at. miseriã fatetur. Quisqͥs
aut̃ uł patitur ea sine amĩ dolore. uł cogitat multo
utiq miserus iõ se putat bm̃ quia et humanum
simił dem̃tiȩ quȩ tam̃ in hꝰ uitȩ misera conditione sepe

Expanded text:
exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, duras et diras necessitates si ut dignum est eloqui uelim, quamquam nequaquam sicut res postulat possim: quis erit prolixae disputationis modus? Sed sapiens, inquiunt, iusta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas utique homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea bellandi necessitas nasceretur. Haec itaque mala tam magna, tam horrenda, tam saeua quisquis cum dolore considerat, miseriam fateatur; quisquis autem uel patitur ea sine animi dolore uel cogitat, multo utique miserius ideo se putat beatum, quia et humanum similis dementiae, quae tamen in hujus vitae misera conditione saepe
Abbreviated transcription (Latin):
etiam du̾si gen̾̃is. qͣm illi cuni sit homines ambo
sociant᷑. Quando enĩ quȩ sentiunt uit̾ se cõmunicare
ñ possunt. ꝓpt̾ solam diu̾sitatẽ linguę. nicħ ꝓdest
ad consociandos homines tanta similitudo naturȩ.
ita ut libentiꝰ homo sit cum cane suo. quã cum hoĩe
alieno. At enim oꝑa data ẽ. ut imꝑiosa ciuitas ñ
solum uigũ. ueꝵ etiam lingͣm suam domitis gentibꝰ
ꝑ pacem societatis impoñet. ꝑ qͣm ñ deeẽt immo ⁊
sione humani sanguinis comꝑatũ ẽ : quibꝰ tͣnsactis.
ñ ẽ tñ eoꝵdẽ maloꝵ finita miseria. Quanus enĩ ñ
defi̾unt neq desint hostes extere nationis. contͣ qͦs
semꝑ bella gesta s̃ ⁊ gerunt᷑. ⁊ tam̃ ⁊̃ ipsa imꝑii la¬
titudo peꝑit peioris gen̾is bella. socialia scił ⁊ ciuilia.
quibꝰ miserabiliꝰ qͣtit᷑ humanũ genꝰ siue cum belli¬
g̾atur ut aliqũ conquiescant. siue cum timet᷑ ne rursꝰ

Expanded text:
etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando enim quae sentiunt inter se communicare non possunt propter solam diuersitatem linguae, ad consociandos homines tanta similitudo naturae: ita ut libentius homo sit cum cane suo, quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa civitas non solum jugum, verum etiam linguam suam domitis gentibus per pacem societatis imponeret; per quam non deesset, imo et sione humani sanguinis conparatum est? Quibus transactis, non est tamen eorundem malorum finita miseria. Quamuis enim non defuerint neque desint hostes exterae nationes, contra quas semper bella gesta sunt et geruntur: tamen etiam ipsa imperii latitudo peperit peioris generis bella, socialia scilicet et ciuilia, quibus miserabilius quatitur humanum genus, siue cum belligeratur, ut aliquando conquiescant, siue cum timetur, ne rursus
Abbreviated transcription (Latin):
societas necessitate ⁊̃ iudicandi. ħ ẽ gͦ qͣm dicimꝰ
miseria c̾te hominis.⁊ si ñ malitia sapientis. Anuͦ
necessitate nesciendi atq udicandi torquet insonteᷤ
punit insontes. ⁊ parũ ẽ illi qd̾ ñ ẽ reꝰ. si ñ sit insuꝑ
⁊ bs̃: Quanto ꝯsid̾atiꝰ ⁊ homine digniꝰ agnoseit in
ista necessitate miseriã. cãq odit in se.⁊ si pie sapit
clamat ad dm̃. De necessitatibꝰ m̃is erue me. Post cun¬
tatem uł urbẽ. sequit᷑ orb̾ t̾rȩ. in quo t̾enum gͣdum
ponunt societatis humane. incipientes a domo atq
iñ ad urbẽ. deĩ ad orbẽ t̾rȩ ꝓ grediendo uenientes.
Qui utiq sic̃ aquaꝵ congeries qͣnto maior ẽ. tanto ꝑicłis
plenior. in quo pͥmum linguaꝵ diu̾sitas hominẽ
alienat ab homine. Nam si duo sibunet inuicẽ fiant
obuiam. neq p̃tire s simul eẽ aliqͣ necessitate cogant᷑.
quoꝵ neut̃ linguã nouit alt̾iꝰ. faciliꝰ ͥ muta am̃alia

Expanded text:
societas, necessitate etiam iudicandi. Haec est ergo quam dicimus societas, necessitate etiam iudicandi. Haec est ergo quam dicimus miseria certe hominis, etsi non malitia sapientis. An uero necessitate nesciendi adque iudicandi torquet insontes, punit insontes, et parum est illi, quod non est reus, si non sit insuper et beatus? Quanto consideratius et homine dignius agnoscit in ista necessitate miseriam eamque odit in se et, si pie sapit, clamat ad Deum: De necessitatibus meis erue me! Ctatem uel urbem sequitur orbis terrae, in quo tertium gradum ponunt societatis humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
iudex ille sapiens. an ñ audebit: sedebit plane. Con¬
string̾̃ enim eũ ⁊ ad ħ offitium ꝑtrahit humana socie¬
tas. quã deserere nefas duc̃. ħ enĩ nefas ẽẽ ñ duẽ.
qͣ testes innocentes incausi ᷤᷤ torꝗ̃ntur alienis. q̃ hii
qui argnunt᷑ ui doloris pleꝵq suꝑati:. ⁊ de se falsa
confessi ⁊̃ ponunt᷑ innocentes. cũ iam torti fu̾int
innocentes : qd̾ ⁊ si ñ morte puniant᷑. in ipsis uł ex
ipsis torm̃tis plerq moruint᷑. qd̾ aliqñ ⁊ ipsi qui ar¬
guunt᷑ humana societate fortasse ne cͥmina ĩpunita
sint. ꝓdẽẽ cupientes ⁊ m̃tientibꝰ testibꝰ reoq ipso tͣ
torm̃ta durante ĩmanit̾ nec fatente. ꝓbare qͣ obiciũt
ñ ualentes. qͣmuis u̾a obiec̾int auidice nesciente dã¬
nant᷑. ħ tot ⁊ tanta mala. ñ deputant ẽẽ pece̾a.
Non enim ħ fac̃ sapiens udex nocendi uoluntate
s necessitate nesciendi. & tam̃ quia cogit humana

Expanded text:
iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Coniudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Constringit enim eum et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes in causis torquentur alienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque superati et de se falsa confessi etiam puniuntur innocentes, cum iam torti fuerint innocentes; quod, etsi non morte puniantur, in ipsis uel ex ipsis tormentis plerumque moriuntur; quod aliquando et ipsi, qui arguunt, humanae societati fortasse, ne crimina inpunita sint, prodesse cupientes et mentientibus testibus reoque ipso contra tormenta durante inmaniter nec fatente probare quod obiciunt non ualentes, quamuis uera obiecerint, a iudice nesciente damnantur. Haec tot et tanta mala non deputat esse peccata; non enim haec facit sapiens iudex nocendi uoluntate, sed necessitate nesciendi, et tamen, quia cogit humana
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatur:⁊ innocens luit ꝓmẽto scełe c̾tissima penaᷤᷤ.
ñ quia illd̾ cõmicisse detegitur. s quia ñ cõmisisse
noscit᷑. Ac ꝑħ ignorantia uidicis pleꝵq ẽ calamitas
innocentis.⁊ q̃ ẽ in tołabiliꝰ mag̾q plangendũ rigandũq
si fieri possit fontibꝰ lac̾maꝵ. cum ꝓpt̾ea udeae tor¬
queat accusatum. ne occidat nesciens innocentẽ.
fit ꝑignorantiȩ miseriam ut tortum ⁊ innocentẽ oc¬
cidat. quẽ ne innocentẽ occid̾et torserat. Si enĩ scđ̾m
istoꝵ sapiam dilig̾et eac hac uita fuge̾. qͣm duitiꝰ
illa sustiñe torm̃ta. q̃ ñ cõmisit cõmisisse se diẽ. quo
damnato occiso. utrum nocentẽ an innocentẽ uidex
occid̾it adhuc nescit. quẽ ne innocentẽ nesciens oc¬
cid̾et torsit. Acꝑhoc innocentẽ.⁊ ut sciret torsit ⁊i dũ
nesciret occid̾. In his tenebris uitȩ sociał sedebit

Expanded text:
cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis sedebit
Abbreviated transcription (Latin):
osilio caueat quȩ a dũsꝰ eum molit᷑ anmicitia simulata.
eoꝵ tam̃ hominum ꝑfidoꝵ malo quo eos ẽẽ pessimos
exꝑit᷑. si ipse bonus ẽ. gͣuit̾ excruciet᷑ necesse ẽ. siue
semꝑ mali fu̾nt ⁊⁊ sẽbonos fina̾int. sine in istã mali¬
ciam ex bonitate mutati sunt. Si gͦ domꝰ cõmune ꝑfu¬
giũ. in his mał humani gen̾is tuta ñ ẽ. quid euuitas
quȩ qͣnto maior ẽ. tanto foꝵ eiꝰ litibꝰ ⁊ ciuilibꝰ ⁊cͥmi¬
nalibꝰ pleniꝰ ̃ si quiescant ñ solũ t᷑bulente ueꝵ sepiꝰ
et cruentȩ seditiones ac bella cuulia a quoꝵ euen¬
tu sunt aliqnõ lib̾e ciuitates. a ꝑicuł nũqͣm. Quid¬
entias eoꝵ de quibꝰ udicant cern̾e neg̾unt : yñ
sepe cogunt᷑ torm̃tis innocentiũ testiũ. ad alienam
causam ꝑtinentẽ querere u̾itatẽ. Quid cum in sua
causa quisq torquet᷑ ⁊i cum querit᷑ utrũ sit nocenᷤ

Expanded text:
consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, quae quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus plenius, etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius et cruentae seditiones ac bella ciuilia, a quorum euentis sunt aliquando liberae ciuitates, a periculis numquamentias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit nocens,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se amitiores solent ẽẽ uł debent. qͣm qui una ⁊̃
continent᷑ domo : tñ quis m̃ securꝰ ẽ. cum tanta sepe
mala eac eoꝵ occultis insidiis extiter̃. tanto amariora
qͣnto pax dulcior fuit. quȩ uera putata ẽ. cũ astutiᷤ¬
sime fingẽt᷑ : ꝓpt̾ quod omĩũ pectora sic attingit.
ut cogat ingemitum q̃ ait tulliꝰ. Nulle sunt occultio¬
res insidiȩ qͣm hȩ quȩ latent insimulatione officii aut
in aliquo necessitudinis nomine. Nam eũ qͥ palã ẽ ad¬
u̾sarius. facile cauendo uitare possis. ħ uͦ occultũ in¬
testinum ac domesticum malũ ñ solũ excistit. uerũ ⁊̃
oppͥmit. añ qͣm ꝓspice atq explorare potueris. ꝓpt̾
q̃ ⁊̃ diuina uox illa.⁊ inunici hominis domestici eiꝰ.
cum magno dolore cordis audit᷑. qr et si quisq tam
fortis sit ut ȩquo am̃o ꝑferat. uł tã ugilanas ut ꝓuido

Expanded text:
inter se amiciores solent esse uel debent, quam qui una etiam inter se amiciores solent esse uel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\' Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido
Abbreviated transcription (Latin):
manibꝰ. uł inchoaret᷑ ex ortu. uł ꝓ gred̾et᷑ excursu
uł ap̃phendet debitos fines. si non eẽt sociał uita
scõꝵ .÷ S in hꝰ mortalitatis erumna. quot ⁊ qͣntis
habundet mał humana societas. quis enuim̾are
ualet: quis estimare sufficiat : Audiant ap̃ anarꝰ
suos hominem. cum sensu atq consensu omĩũ hoĩũ
dic̃e. Duxi uxorem. qͣm ibi miseriã uidi: Nati filii
alia cura. Quid itidẽ illa quȩ in amore uitia cõme¬
morat id ẽ terentius. iniurie. suspitiones. inimicitiȩ.
bellũ. pax. rursũ. nonne res humanas uͥq impleuer̃:
Nonne ħ in amicoꝵ honestis amoribꝰ pler̃q contin¬
gunt: Nonne his usq qͣ plenȩ sunt res humanȩ.
ubi inurias suspitiones umicitias. bellũ. mala
c̃ta sentimꝰ pacẽ u̾o inc̃tum bonum. qm̃ corda eoꝵ eum
quibꝰ eã teñe uolumus. ignoramꝰ : ⁊ si hodie nosse poꝰ¬
semus. qͣlia cras futura eẽnt utiq nesciremꝰ. Qͥ porro

Expanded text:
manibus, uel inchoaretur exortu uel progrederetur excursu uel adprehenderet debitos fines, si non esset socialis uita sanctorum? Sed in huius mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana societas, quis enumerare ualeat? quis aestimare sufficiat? Audiant aput comicos suos hominem cum sensu adque consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii. Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae, ubi iniurias suspiciones, inimicitias bellum mala certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique nesciremus. Qui porro
Abbreviated transcription (Latin):
luxe. uox. aura ⁊ sp̃ales atq potabiles.⁊ quieqͥd ad
alendũ. tegendum. circumornandũ corpꝰ congruit. e
pacto ȩquissimo ut qͥ mortał talibꝰ bonis paei mor¬
talium accomodatis rectȩ usꝰ fu̾it. accipiat ampliora
atq meliora. ipsam scił ĩmortalitatis pacẽ eiq oue¬
nentẽ głam ⁊ honorẽ in uita ȩt̾na. ad fruendũ dõ
⁊ ꝓxenno in dõ. Q aut̃ ꝑperam. nec illa accipiat et

Expanded text:
ae spirabiles, aquae potabiles, et quidquid ad alendum, tegendum, curandum ornandumque corpus congruit: eo pacto aequissimo, ut qui mortalis talibus bonis paci mortalium accommodatis recte usus fuerit, accipiat ampliora atque meliora, ipsam scilicet immortalitatis pacem, eique convenientem gloriam et honorem in vita aeterna ad fruendum Deo, et proximo in Deo: qui autem perperam, nec illa accipiat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cessat᷑as enĩ uictunas quas umbͣ futuri efferebant udĩ.
⁊ umĩ sacͥficium gs̃ a soł ortu usq ad occasũ. sic̃ iã fieri
cernimus oblat᷑as. ꝑ ꝓpħas hebreos oracła inerepuere
diuina. ex quibꝰ qͣntum satis uisũ ẽ. ñ nuilla ꝓtulimꝰ.
et huic iam oꝑi asꝑsimꝰ. Qua ꝓpt̾ ũbi eĩẽ ista iusticia.
ut scđ̃m suam gr̃am eiuitati obedienti ds̃ imꝑet unus.

Expanded text:
uas in umbra futuri offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis ortu usque ad occasum, sicut iam fieri cernimus, oblaturas per prophetas Hebraeos oracula increpuere diuina; ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla protulimus et huic iam . operi adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet u
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ mortalibꝰ qñ hẽmꝰ si recte uiuimus. bonis eiꝰ recte
⁊ ipsi cuntati dĩ d qͣ nob̾ ẽ ista oꝑosissima disputa¬
dm̃ tuũ sion. qm̃ confortauit seras portaꝵ tuaꝵ bñ¬
dix̃ filios tuos in te. qui posuit. f.t. pacẽ. Qñ enĩ cõ¬
firmante fu̾int sere portaꝵ eiꝰ. iam in illã nullꝰ intbit.
nec ab illa ullꝰ excibit. ac ꝑħ fines eiꝰ eã debemꝰ ħ intel¬
ligẽ pacẽ qͣm uolumꝰ demonstrare finalẽ. Nam ⁊

Expanded text:
rebus mortalibus quando habemus, si recte uiuimus, bonis eius recte  ipsi civitati Dei, de qua nobis est ista operosissima disputaDeum tuum, Sion. Quoniam confirmavit seras portarum tuarum, benedixit filios tuos in te, qui posuit fines tuos pacem . Quandofirmatae fuerint serae portarum eius, iam in illam nullus intrabit nec ab illa ullus exibit. Ac per hoc fines eius eam debemus hic intellegere pacem, quam uolumus demonstrare finalem. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
corpus corruptibile aggrauat am̃ã.⁊ depͥmit t̾rena
in habitatio sensum multa cogitantẽ: Impetꝰ porro
uł appetitus actionis. si ħ mͦ recte latine appellat᷑ ea
qͣm gei uocant orinen. quia ⁊ ipsam pͥmis nat᷑e de¬
putant bonis⁊ nonne ipse ẽ quo gerunt᷑ ⁊̃ insanoꝵ
illi miserabiles motꝰ et facta quȩ hoiremus qnõ ꝑu̾tit᷑
cum sͥ bonoꝵ culm̃ iundic humanoꝵ quid hic agit
nisi ꝑpetua bella cum uiciis. nec ext̾ioribꝰ s int̾ioribꝰ.
nec alienis s plane nr̃is ⁊ ꝓpriis. madcimȩ illa q̃ gc̃ȩ¬

Expanded text:
corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi miserabiles motus et facta, quae horremus, quando peruertitur cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed plane nostris et propriis, maxime illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ comp̃hensionẽ. ꝑceptionemq u̾itatis sensũ ⁊ in¬
tellectum : s qualis qͣntq remanet sensꝰ. si ut alia
taceã fiat homo surdꝰ ⁊ cecꝰ : rõ u̾o ⁊ intelligentia qͦ
recedet uͥ sopietur. si aliquo morbo efficiat᷑ insanus:
s renetici multa absurda cum dicunt uł faciunt. pler̃q
a bono ꝓposito suo ⁊ moribꝰ aliena. unmo subbono ꝓpo¬
sito moribꝰq contͣria. siue ulla cogitemꝰ siue uideamus
si digne ꝯsidemus. lacͥmas uix ten̾e possumus. aut for¬
te nec possumꝰ. Quid dicã dehis qui demonũ paciunt᷑
incurs : uͥ hñt absconditam uł obrutã intelligentiã
suã. qnõ scd̾m suam uoluntatẽ ⁊ am̃a eoꝵ ⁊ corpore ma¬
lignꝰ utitit᷑ sp̃s : et quis confit̾ ħ malũ inhac uita eue¬
nire ñ posse sapienti: Deinde ꝑceptio u̾tatis inhac car¬
ne quał aut qͣnta ẽ. qño sic̃ legimꝰ in ueraci libro sap̃iȩ.

Expanded text:
propter conprehensionem perceptionemque ueritatis sensum et inpropter conprehensionem perceptionemque ueritatis sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt uel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, immo suo bono proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore malignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienti? Deinde perceptio ueritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando. sicut legimus in ueraci libro sapientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uanȩ s̃. Quis enim suffic̃ qͣntous eloq̃ntie flu¬
mine. uitȩ hꝰ miserias explicare: Quam lam̃tat᷑
ẽ eẏcero inconsolatione de morte filie. sic̃ pocuit.
uoluptati. quȩ inquietudo contͣria quieti. in corpꝰ sapiẽ
tis cad̾e non pot̾. membroꝵ ẽte amputatio uł debilitaᷤᷤ
hominis. expugnat incolumitatẽ. deformitas pulcͥ¬
tudinem. inbecillitas sanitatem. uires lassitudo. mo¬
bilitatem torpor. aut tarditas. & quid hoꝵ ẽ quod
nequeat in carnẽ sapientis uruere: Statꝰ ꝙͦ corꝑis
atq motꝰ cum decentes ⁊ congruentes s̃. int̾ naturȩ
pͥma num̃ant᷑. Sed quid si aliqͣ mala ualitudo m̃b ͣ
tremore concutiat: quid siusq ad ponendas in t̾ra
manus dorsi spina curuetur. ⁊ hominẽ quodãmͦ qua¬
drupedẽ faciat : Nonne omnẽ statuendi corꝑis et mo¬
uendi spetiẽ. decusq ꝑuertet: quid ipsus amĩ pͥmo¬
genia quȩ appellantur bona. uͥ duo pͥma ponunt

Expanded text:
m uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis eloquentiae flumine uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; et quid horum est, quod nequeat in carnem sapientis inruere? Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina curuetur et hominem quodam modo quadrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
quippe sacͥs uł potiꝰ saclegiis quibꝰ eos colendos ⁊ eoc
ludis ĩmundissimis uͥ eoꝵ cͥmina celebrant᷑ quibꝰ eos
placandos putar̃. eisdẽ ipsis auctoribꝰ ⁊ exactoribꝰ ta¬
lium tantoꝵq dedecoꝵ. satis ab eis qui colant᷑ aꝑtũ¬
ẽ. S neq scĩ ⁊ fideles uniꝰ ueri dĩ siũniq cultores. ab
eoꝵ fallaciis. ⁊ multiformi temptatione sec᷑i sunt. In
ħ enim loco infirmitatis et diebꝰ malignis ⁊̃ ista solli¬
citudo ñ ẽ iutił ut illa securitas uͥ pax plenissima
atq c̾tissima ẽ desidĩo feruentiore q̃rat᷑. Ibi it er̃ nat᷑e¬

Expanded text:
quippe sacris uel potius sacrilegiis, quibus eos colendos, et ex quippe sacris uel potius sacrilegiis, quibus eos colendos, et ex ludis inmundissimis, ubi eorum crimina celebrantur, quibus eos placandos putarunt eisdem ipsis auctoribus et exactoribus talium tantorumque dedecorum, satis ab eis qui colantu. Sed neque sancti et fideles unius ueri Dei summique cultores ab eorum fallaciis et multiformi tentatione securi sunt. In hoc enim loco infirmitatis et diebus malignis etiam ista sollicitudo non est inutilis, ut illa securitas, ubi pax plenissima adque certissima est, desiderio feruentiore quaeratur. Ibi enim erunt
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi illi qui nob̾ dõs amicos ẽẽ uoluer̃. qͣrto
constituer̃ loco ułut ad mundũ uenientes ab orbe
t̃rarum. ut sic qͦdãmꝰ complectent᷑ ⁊ celũ. nullomͦ qͥdẽ
metuimꝰ ne tales amici uł morte nos sua uł depͣua¬
tione cont̾stent. S quia nob̾ ñ ea qua bomines fami¬
liaritate miscent᷑ qd etiam ipsum ad herumnas hꝰ
ꝑtinet uitȩ. ⁊ aliqnõ sathanas sic̃ leginiꝰ t̃nsfig̾at se
ułut angłm lucis. ad temptandos eos quos ita uł eru¬
diri opuis ẽ uł decipi iustũ ẽ. magna dĩ mic̃a necessa¬
ria ẽ. ne quisꝙͣ. cum bonos angłos anticos se hr̃e pu¬
tat. hãt malos deniones fictos amicos eosq tanto
nocentiores qͣnto astutiores ac fallatiores paciatur
ut facile istoꝵ simulatione fallat᷑.⁊ illos quidẽ philo¬
sophos ĩ impia ciuitate qui dõs sͥ amicos eẽ dixcer̃.
in demones malignos incidisse c̾tum ẽ. quibꝰ tota ipsa
ciuitas subdit᷑. et̾num cum eis habit᷑a suppliciũ. Ex eoꝵ

Expanded text:
philosophi illi, qui nobis deos amicos esse uoluerunt, quarto constitnerunt loco, uelut ad mundum uenientes ab orbe terrarum, ut sic quodam modo conplecterentur et caelum, nullo modo quidem metuimus, ne tales amici uel morte nos sua uel deprauatione contristent. Sed quia nobis non ea, qua homines, familiaritate miscentur quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, transfigurat se uelut angelum lucis ad tentandos eos, quos ita uel erudiri opus est uel decipi iustum est: magna Dei misericordia necessaria est, ne quisquam, cum bonos angelos amicos se habere putat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur ut facile istorum simulatione fallatur? Et illos quidem philosophos in inpia ciuitate, qui deos sibi amicos esse dixerunt, in daemones malignos incidisse certissimum est, quibus tota ipsa ciuitas subditur, aeternum cum eis habitura supplicium. Ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ reuocabit᷑. Ibi uͥtutes ñ contͣ ulla uitia
uł mala quec̃q c̾tantes s hñtes uictoriȩ p̃mium
ȩt̾nam pacẽ qͣm nullꝰ adu̾sariꝰ inquietet. Ipsa ẽ enĩ
bĩtudo finał ipse ꝑfectionis finis qui consumantẽ
ñ ht̃ finẽ. ħ aut̃ dicim᷑ quidẽ bĩ. qño pacẽ habemꝰ

Expanded text:
 ulla uitia uel mala quaecumque certantes, sed habentes uictoriae praemium aeternam pacem. quam nullus aduersarius inquietet. Ipsa est enim beatitudo finalis, ipse perfectionis finis, qui consumentem non habet finem. Hic autem dicimur quidem beati, quando pacem habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sꝑat: Si aut̃ q̃ ñ uidemus sꝑamus. ꝑpacientiam
expectamus. Sic gͦ spe salui. ita spe bĩ facti sumus.
⁊ sic̃ salutẽ itabĩtudinẽ ñ iam tenemus p̾sentẽ sed
bona. uͥ om̃ia s̃ quibꝰ ineffabilit̾ delectem᷑. nicħ erit
aut̃ q̃ iam tołare debeamꝰ. ⁊̾ał salꝰ quȩ in futuro ertt
scł̃o. ipsa erit etiam finał bĩtudo. Quã bĩtudinẽ isti
philosophi qm̃ ñ uidentes nolunt ẽcłe. ħ sͥ conantur
falsissimã fabricare. qͣnto suꝑbiore tanto m̃datiore

Expanded text:
perat? Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Sicut ergo spe salui, ita spe beati facti sumus, et sicut salutem, ita beatitudinem non iam tenemus praesentem, sed bona, ubi omnia erunt, quibus ineffabiliter delectemur, nihil erit autem, quod iam tolerare debeamus. Talis salus, quae in futuro erit saeculo, ipsa erit etiam finalis beatitudo. Quam beatitudinem isti philosophi, quoniam non uidentes nolunt credere, hic sibi conantur falsissimam fabricare, quanto superbiore, tanto mendaciore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ quo pacto fut᷑um ẽ. ut eiꝰ nob̾ amara mors ñ sit
officiose consolationes. Non enĩ ꝓpt̾ea ñ ẽ quod sanet᷑
uita mortalium. mortuos tam̃ eos quos diligimꝰ ꝙͣ
uł a fide uł a bonis moribꝰ lapsos. ħ ẽ in ipsa am̃a
mortuos audire seu uid̾e mallemꝰ qͣm ingenti mat̾i̾a
maloꝵ plena ẽ t̾ra. Apt̾ q̃ scͥptum ẽ. Numqͥd ñ tem¬
ptatio ẽ uita humana suꝑ t̾ram : & ꝓpt̾ q̃ ipse dñs
inquit miquitas. refrigescet caritas multoꝵ. Ex qͦ
fit. ut bonis amcis mortuis gͣtulem᷑. ⁊ cum mors eoꝵ

Expanded text:
test, etiam hoc quo pacto futurum est, ut eius nobis amara mors non sit, test, etiam hoc quo pacto futurum est, ut eius nobis amara mors non sit, officiosae consolationes. Non enim propterea non est quod sanetur, uita mortalium: mortuos tamen eos, quos diligimus, quam uel a fide uel a bonis moribus lapsos, hoc est in ipsa anima mortuos, audire seu uidere mallemus. Qua ingenti materia malorum plena est terra, propter quod scriptum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? etiniquitas, refrigescet caritas multorum. Ex quo fit, ut bonis amicis mortuis gratulemur et, cum mors eorum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio u̾oꝵ ⁊ bonoꝵ amicoꝵ: Quos qͣnto plures ⁊
in locis pluribꝰ hẽmꝰ. tanto longiꝰ latiꝰq metuimꝰ
neqͥd eis contingat mali. de tantis maloꝵ aggeribꝰ
hꝰ scłi. Non enĩ tantũmͦ solliciti sumus ne fame. ne
belł. ne morb̾. ne captiuitatibꝰ affligant᷑. ne in eadẽ
seruitute talia patiant᷑. qͣlia nec cogitare sufficimꝰ.
nequitiamq mutent᷑. & qñ ista contingunt tanto
talia sentit adu̾tẽ : Mortuos quippe audire mallemꝰ
qͣmius et ħ sine dolore ñ possimus audire. Quoꝵ enĩ
nos uita ꝓpt̾ amicitiȩ solatia delectabat. unde fieri
pot̾. ut eoꝵ mors nullã nob̾ ingerat mestitudinẽ:
Quam qui ꝓhib. ꝓhibeat si pot̾ amica colloqͥa. int̾¬
dicat amicalẽ uł int̾cidat affectum humanaꝵ om¬
nium necesfitudinum. uincła m̃tis ĩnitti stupore
difrũpat. Aut sic eis utendum censeat. ut nulla ex
eis am̃ũ dulcedo ꝑfundat. Qd̃ si fieri nullomͦ pot̾

Expanded text:
orum et bonorum amicorum? Quos quanto plures et in locis pluribus habemus, tanto longius latiusque metuimus, ne quid eis contingat mali de tantis malorum aggeribus hujus saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne fame, ne bellis, ne morbis, ne captivitatibus affligantur, ne in eadem servitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus:nequitiamque mutentur. Et quando ista contingunt tanto talia sentit, advertere? Mortuos quippe audire mallemus: quamvis et hoc sine dolore non possimus audire. Quorum enim nos vita propter amicitiae solatia depotest, ut eorum mors nullam nobis ingerat maestitudinem? Quam qui prohibet, prohibeat, si potest, amica conloquia, interdicat amicalem uel intercidat adfectum, humanarum omnium necessitudinum uincula mentis inmiti stupore disrumpat aut sic eis utendum censeat, ut nulla ex eis animum dulcedo perfundat. Quod si fieri nullo modo po
Abbreviated transcription (Latin):
aut subiacet casibꝰ. nullomͦ bã dicẽt᷑. si homines qui
ħ dicunt sicuti uicti mał ingͣuascentibꝰ. cum sͥ ingerꝰ
mortem cedunt infelicitati. ita uicti e̾tis rõnibꝰ qͣrt ci
bãm uitam dignarent᷑ cede u̾itati. ⁊ ñ sͥ putarent
in ista mortalitate fine sũmi boni ẽẽ gaudendum. aͥ
uirtutes ipse quibꝰ ħ c̃te nicħ meliꝰ. atq utiliꝰ in hoĩe
reꝑitur. qͣnto maiora sunt adiutoria contͣ ium ꝑi¬
cłoꝵ. laboꝵ. doloꝵ. tanto fideliora testimonia
miseriaꝵ.Si enim u̾e uirtutes s̃. quȩ nͥ in eis qulꝰ
u̾a in est pietas ẽẽ non possunt. ñ se ꝓfitent᷑ ħ posse
sera. spe futuri scłi sit bã. sic̃ ⁊ salua. Quomꝰ enim

Expanded text:
casibus, nullo modo beata diceretur, si homines, qui hoc dicunt, sicut uicti malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt mortem, cedunt infelicitati, ita uicti certis rationibus, cum quaerunt beatam uitam, dignarentur cedere ueritati et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudendum, ubi uirtutes ipsae, quibus hic certe nihil melius adque utilius in homine reperitur, quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculorum laborum dolorum, tanto fideliora testimonia miseriarum. Si enim uerae uirtutes sunt, quae nisi in eis, quibus uera inest pietas, esse non possunt: non se profitentur hoc posse, sera, spe futuri saeculi sit beata, sicut et salua. Quo modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe. siue in am̃o. siue inutͦq ponentes fũmi
bonum. atq ut id explicatiꝰ eloqͣr. siue in uolipta¬
te siue in uirtute. siuie in utͣq. siuie in quiete. siue
in uͥtute. siue inutrisq. siue in pͥmis nat᷑e. siue in

Expanded text:
in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete siue in uirtute siue in utraque; siue i
Abbreviated transcription (Latin):
uictu in his finibꝰ quos u̾os putant quisq philoso¬
phetur. Ex tͥbus porro illis uitȩ gen̾ibꝰ ocioso. actuoso
hȩc sensisse atq docuisse academiess uet̾es uano asse¬
rit. auctore anthioco magistro cyceronis ⁊ suo. Quẽ
sane cicõ in pluribꝰ fuisse stoicum qͣm uet̾em acha¬
demicum uult uidi. S quid ad nos qui potiꝰ de rebꝰ
ipsis udicare debemꝰ. qͣm ꝓ magno de hominibꝰ qͥd
nibꝰ bonoꝵ maloꝵq quid sentiat. respondebit ȩt̾nã
& pter illam ꝓm̃ adipiscendã istãq uitandã. recte nõ
eẽ uiuendum. Propt̃ q̃ scͥptum ẽ. Iustꝰ ex fide uuit.
qm̃ neq bonum nr̃m iam uidemꝰ. uñ oportet ut cden¬
do queramꝰ. neq ipsum rectȩ uiuere nob̾ ex nob̃ ẽ.
nisi c̃dentes adiuuet ⁊ orantes. qui ⁊ ipsam fidem
dedit. qua nos ab illo adiuuandos eẽ credamꝰ.: Illiat
qui in ista uita fines bonoꝵ ⁊ maloꝵ eẽ putauer sue

Expanded text:
uictu in his finibus, quos ueros putant, quisque philosouictu in his finibus, quos ueros putant, quisque philosophetur. Ex tribus porro illis uitae generibus, otioso, actuoso adseuerant. Haec sensisse adque docuisse Academicos ueteres Varro adserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis iudicare debemus, quam pro magno de hominibus quid nibus bonorum malorumque quid sentiat: respondebit aeternam propter illam proinde adipiscendaptum est: Iustus ex fide uiuit; quoniam neque bonum nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, qui in ista uita fines bonorum et malorum esse putauerunt, siue