comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pauꝑtas meũ lunen obsidet Rõ
Non obsidet s custodit. neq hoc illi
nouũ aut insolitũ ut q̃ urbem roma
multis olum seculis custodiuit. Int̾ ten¬
tona equidẽ pauꝑatis sobrie atq sol¬
licite luxꝰ mers sopor marcidꝰ ac ui¬
cia languida et eneruata nõ subeunt.¬
D Dxmũ meã pauꝑtas ĩuasit Rõul¬
tro illi ut occͣras ꝯsulo ueĩentẽ leto a¬
mino bypatẽtibꝰ ualuis excipiens atz
ãplectens pͥma eiũ fronte rigidula ac̃
subtristis nec ĩme̾i̾to uiatori ac uiro
armato exequata eo ꝙ celer minax¬
q sit aduẽtꝰ eius Ac cũ in famibari ͭ ͤ
admissa fuenit et mĩne sũptuosa et
secura ac facilis hospes erit D ffoi¬
bus meis pauꝑtas ĩsultat Rõ Aperi
citiꝰ añꝙͣ uectes subita ui ꝯfrĩgat atq
hostiis uulsis a cardine uictrix ĩtroeat
ut enĩ resistẽtibus ꝑ molesta sic credẽ¬
tibꝰ ꝑiocũda est. T Domũ meã pau¬
ꝑtas irrupit kõ adu̾sis fures et peio¬

Expanded text:
Paupertas meum limen obsidet. Non obsidet sed custodit, neque hoc illi novum aut insolitum, ut que urbem Romam multis olim seculis custodivit. Inter tentoria equidem paupertatis sobrie atque sollicite, luxus iners, sopor marcidus, ac vitia languida et enervata, non subeunt. Domum meam paupertas invasit. Ultro illi ut occurras consulo, venientem leto animo bipatentibus valvis excipiens atque amplectens. Prima enim fronte rigidula ac subtristis nec immerito viatori ac viro armato exequata, eo quod celer minaxque sit adventus eius, at cum in familiaritatem admissa fuerit, et minime sumptuosa et secura ac facilis hospes erit. Foribus meis paupertas insultat. Aperi ocius antequam vectes subita vi confringat atque, ostiis vulsis a cardine, victrix introeat: ut enim resistentibus permolesta, sic cedentibus periucunda est. Domum meam paupertas irrupit. Adversus fures et peio
Abbreviated transcription (Latin):
at. Que nec aduẽticia studia nec ex
eruditus eo maior ĩdocto dño qͦ fortuã
qualz maior ẽ aĩꝰ et ĩlibero corpoe ser¬
ua mens hĩtat et ĩẜuo libeã Obstare
uirtus non ĩdustͬa non fides. Tyton cice¬
ronis ẜuus fuit s hiis artibꝰ libertatẽ
adeptꝰ el angãtem de patroni iocis libe¬
mõ et ĩpiũ ab hoc gͣdu ꝑueĩsse aliquos
n ouim ꝯ s ad celũ ip̃m non põt ẜuami¬
litare hoĩ deo põt eiusq milicie stipẽdiũ
ẽ rgnae dei ẜuꝰ rex ẽ hom̃ sociꝰ an¬
quod qñ nõ fueris. D Seruꝯsum¬
Rõ Ei speras mali finẽ minuat spes
dolorẽ si desperas paciã neq malũma¬
lo cumules, neq te angas suꝑuacue
sciens uolensq que tociꝰ huãne demẽ¬
cie sũma est s c̾te nichil est desꝑanduz.
si cuc̃ta de fuerĩt mors aderit que te
ĩuito dnõ dissoluat atq libet De

Expanded text:
et, que nec adventitia studia, nec exet, que nec adventitia studia, nec exeruditus eo maior indocto domino, quo fortuna qualibet maior est animus. Et in libero corpore serva mens habitat, et in servo libera. Obstare irtus, non industria, non fides. Tyro Ciceronis servus fuit, sed his artibus libertatem adeptus: elegantem de patroni iocis libmodo et imperium ab hoc gradu pervenisse aliquos novimus, sed ad celum ipsum. Non potest servus militare homini? Deo potest, eiusque militie stipendium est regnare. Dei servus rex est hominum, socius anquod quandoque non fueris. Servus sum. Si speras mali finem, minuat spes dolorem; si desperas, patientia, neque malum malo cumules, neque te angas supervacue sciens volensque que totius humane dementie summa est. Sed certe nichil est desperandum: si cuncta defuerint, mors aderit, que te, invito domino, dissolvat ac liberet. 8 DE
Abbreviated transcription (Latin):
quã quidã sponte et̃ subie̾ utq alios
ẜuicio liberarẽt sibi ẜ̾uitutẽ delege̾ in
quibꝰ ẽ clarissimũ paulini nomẽ nola¬
ni p̃sulis cui ꝯspontanee ẜuitutis exitꝰ
cati uĩtulis absoluerent atq ad uerã
reduce̾nt lib̾tatem. In qͥbus seraphiõ
quidã egypcius hemicola nobilitatꝰ ẽ
he tibi magis exempla ꝓfuerũt ꝙͣ lam̃¬
ta exꝑie et cu tale aliquid quo uel uti¬
lis alteri ł faceilis tibi saltꝭ ẜuitꝯ tua sit
nõ id quidẽ qd̾ nõ hẽas optare s eo ꝙ
habeas bñ uti sapiẽtis est. Illud õmbꝰ
ꝯtĩgit hoc pauçis. D. Mortali dño
pe Ine tibi et lib̾tatẽ spondet et r̾gnã
ꝙͣuis et ĩ hoc statu nec honestis artibꝰ
oꝑa dae nec sꝑare meliora sit uetitũ
Et terencius ẜuꝯ fuit et didicit haud
ẜuili quid ĩgenio et comedias sc̃psit
haud ẜuili stilo quo et lib̾tatem et int̾
poetaꝵ duces meruit locuz. Quõ gͦ
u̾tutẽ solidũ amimi bonũ ẜuitus ĩpedi¬

Expanded text:
iam sponte subiere, utque alios servitio liberarent, sibi servitium delegere; in quibus est clarissimum Paulini nomen Nolani presulis, cuius spontanee servitutis exitusccati vinculis absolverent, atque ad veram reducerent libertatem; in quibus Serapion quidam Egyptius, heremicola nobilitatus est. Hec tibi magis exempla profuerint quam lamenta. Experire et tu tale aliquid, quo vel utilis alteri, vel facilis tibi saltem servitus tua sit. Non id quidem quod non habeas optare, sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud omnibus contingit, hoc paucis. Mortali domino pe: ille tibi et libertatem spondet et regnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec sperare meliora sit vetitum. Et Terentius servus fuit et didicit, haud servili quidem ingenio, et Comedias scripsit, haud servili stilo, quo et libertatem et inter Poetarum duces meruit locum. Quomodo ergo virtutem, solidum anime bonum, servitus impedi
Abbreviated transcription (Latin):
sterilitas aͥ ãnone caritas te torque¬
bit has molestias dnõ tuo linquẽs se¬
pe illo dormies unggilãtẽ Do Difficil
et ĩꝑiosus est dñs. Rõ Non fũ cã illi ĩ
sortẽ obuenisse te ĩ aĩo tuo pone ꝙꝙ i᷑
iustũ uib deũ ip̃m iube credito. Sin
timore dñs p̃cipit illud adiciens uthͦ
nõ tm̃ bonis et modescis exhibeãt sed
eciã discolis.¶ Neq enĩ de dnõ iudi¬
care ẜuũ decet. S mores eius qua¬
lescũq ꝑfre Quo enĩ nutior dñs eo
clarior pacĩa ẜui est et hec est grã cuiꝰ
apud horũ alterũ fit mẽtio Nec tatĩ
ut mores pati sic et ĩꝑia semꝑ exsequi
oportet Sũt enĩ que iustissiẽ recusẽt᷑¬

Expanded text:
sterilitas, aut annone caritas te torquesterilitas, aut annone caritas te torquebit. Has molestias domino tuo linquens, sepe illo dormies vigilante. Difficilis et imperiosus est dominus. Non sine causa illi in sortem obvenisse, in animo iustum iubet, Deum ipsum iubere credito. Sin timore dominis precipit, illud adiciens ut hoc “non tantum bonis et modestis” exhibeant, “sed etiam discolis”. Neque enim de domino iudicare servum decet, sed mores eius qualescunque perferre. Quo enim immitior dominus, eo clarior patientia servi est, et hec est gratia, cuius apud horum alterum sit mentio. Nec tamen ut mores pati, sic et imperia exequi semper oportet. Sunt enim que iustissime recusent
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mor gͣui Rõ Iugu qui fert uolens
leue efficit ostendã tibi leminẽ uni¬
cũ ac peculiũ ĩmõtͣle dnĩq tui ꝙͣuis
potentis arbitrio exemptũ qd̾ te libeꝵ
atq ip̃o duõ diciorẽ faciet. Sapĩe
scudio ĩcũbe Illa te in libertatẽ affret
dictũ cathonis est a cycerone ꝯfirͣtũ
dm̃s uitã traho Nõ Nulla re meliꝰ.
ꝙͣ fide et obsequio mollient᷑ Et for¬
tasẜ adeo ut qd multis accidit Inde
tibi uentura sit libertas. uñ te ẜuu
luges forsan et aliũde liber eris hũc
siquidẽ tꝑalis dñs liberat huc etnꝰ
Scis ꝙͣto ꝑiculo mõchꝰ minas heri
rem de dño sic cogita ħ te nutrit tui¬
q curã õne ĩ se tñstulit cũ lib̾tate sol¬
licitudĩe õne amisisse Ꝙ nͥ tale dãp¬
illud ferat equa minꝰ huic tu ẜuis
bis honores equidẽ nec labores pub¬
licos nõ si mulatũ studiis non forẽsi¬
bus prosellis ꝯsilioꝵ uolubilitate ro¬
taberis non nauigi tarditas nõ agͥ

Expanded text:
premor gravi. Iugum qui fert volens, leve efficit. Ostendam tibi lenimen unicum ac peculium immortale, dominique tui quamvis potentis arbitrio exemptum, quod te liberum atque ipso domino ditiorem faciet. Sapientie studio incumbe: illa te in libertatem asseret. Dictum Catonis est, a Cicerone firmatum: dominis vitam traho. Nulla re melius quam fide et obsequio mollientur, et fortassis adeo, ut quod multis accidit inde tibi ventura sit libertas, unde te servum luges, forsan et aliunde. Hunc si quidem temporalis dominus liberat, hunc eternus. Scis quanto periculo Malchus minas heri rim de domino sic cogita: hic te nutrit tuique curam omnem in se transtulit. Cum libertate sollicitudinem amisisse, quid nisi utile damillud ferat equanimis. Huic tu servis, bis honores equidem nec labores publicos; non simultatum studiis, non forensibus procellis et consiliorum volubilitate rotaberis; non navigii tarditas, non agri
Abbreviated transcription (Latin):
bebit᷑. Sic ergo ꝑ oĩa dnĩs obediãt ẜ¬
ui si iusta p̃cipiant. non difficultas re¬
ta supplicia ĩ oĩbꝰ obediant dũmõ ĩnisti¬
cia atq ĩhonestas abfuit. Alio qͦn ꝯtuã¬
cia et lib̾tas atq ip̃m pectus et iugulus
ĩiquis p̃ceptis ac turpibꝰ opponẽdus
est. Seruãdq mẽorit᷑ quod p̃missorũ
alterͦ ut qui cu ẜuos obedĩe ꝑ oĩa dñs¬
placẽtes hoĩbꝰ s ĩ sĩplicitate cordis tmĩ¬
tes dñm Ex hiis uides statꝰ ꝯdicionẽ
No Quid scis an ille suꝑbioi suo dũo
ẜuiat forsan uxol forsan metricule for¬

Expanded text:
bebitur. Sic ergo per omnia dominis obediant servi, si iusta precipiunt: non difficultas reta supplicia. In omnibus obediant modo iniustitia atque inhonestas abfuerit; alioquin contumacia et libertas, atque ipsum pectus et iugulus iniquis preceptis ac turpibus opponendus est, servandumque memoriter quod premissorum alter ait qui, cum placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum”. Ex his vides status tui conditio domino servio. Quid scis an ille superiori suo domino serviat? Forsan uxori, forsan meretricule, for
Abbreviated transcription (Latin):
ẽoĩm ẜitꝰ forsan et ip̃e sibi h ͦ est uiais
et passi oĩbus ac uiolent᷑ affectibꝰ suꝰ
ẜuit. Quid uis dicã pauti in ue̾i̾tate
sũt liberi Et si qui sunt eo ipis labor¬
osior uita est quo altior ¶ Multoq eĩz
tuaus multoq facilius fidelis ẜuo ꝙͣ.
uisti r̾gis ĩplent᷑ officia dyoclesiam iã
p̾nati et de p̃terito iudicant et exꝑiẽ¬
cia edocti dictũ memoraᷝ ͤ est nichil dif¬

Expanded text:
hoc est vitiis et passionibus ac violentis affectibus suis servit. Quid vis dicam? Pauci in veritate sunt liberi; et, si qui sunt, eo illis laboriosior vita est, quo altior. Multo enim citius multoque facilius fidelis servi, quam iusti regis implentur officia. Diocletiani iam privati, et de preterito iudicantis, et experientia edocti, dictum memorabile est: “nichil dif
Abbreviated transcription (Latin):
sortẽ tuã letus ãplecte̾ fuscã fateor atq
huile s facilẽ ac tnͣquillã nͥ forte feli¬
tiore reris ĩ spectaculo anhelãte ꝙͣ ĩ
cubiculo quiescenteꝵ T In ẜuiciũ me
a sors me ĩpulit Rolibens facito ꝙ o
portet est et illud quoq notissi ͫ ac ne¬
cessitatibꝰ hũanis aptissi ͫ ꝯsiliũ cupi¬
as qd̾cũq ncc̃e est. Sic uim ip̃a nccͣitꝭ

Expanded text:
letus amplectere, fuscam fateor atque humilem, sed facilem ac tranquillam, nisi forte feliciorem reris in spectaculo anhelantem, quam in cubiculo quiescentem. In servitium mea me sors impulit. Libens facito quod oportet. Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus humanis aptissimum consilium: cupias quodcunque necesse est. Sic vi
Abbreviated transcription (Latin):
Alestricis delector ludis. R Si
spectator uanus si luctator in¬
sanꝯ. ¶ Palestritis ex̾ciciis uaca. R¬
In singalis uerbis cuiꝯ dñi mãcipiu
sis apparet Nempe hec ut suꝑiora corᷤ
seruuit quod ut paulo ante cõmemĩ
Et aliquãto honestius sñ ĩpetu et stre¬
pitu fie̾i̾ pot̃ et est agitacio quedã aĩ
nobilior quã si nosses hos corporeor
conatus etsꝑneres et odisses Sed
uos am̃i quasi hospitem de generem
atq ĩuisũ corpus ut dñm guosũ ac
dilectũ colitis Illi seritis ilłi metitis
illi aratis. Iure id quidẽ illud ĩiusti ꝰ
ꝙ eo oĩa refertis curaq aĩ po habita
noctes illi ĩsõpnes agitis illi suspia¬
tis uota illi facitis/ ĩgenuas ꝙ artes
illi discitis. Illi demũ obseqͥuum ac s̾¬
nec si qͥd aliqñ defuit ulla uniꝙͣ m eõ¬
ria sit accepti. Huic tamẽ tali dnõ
suo egimꝰ loco sed que ad ludos etiã
bariamq libidine non uidẽtes ꝙͣ ue¬
stris adu̾sa consiliis ipa sit ueritas

Expanded text:
alestricis delector ludis. Si spectator vanus, si luctator insanus. Palestricis exercitiis vaco. In singulis verbis cuius domini mancipium sis apparet: nempe hec ut superiora corpori serviunt, quod, ut paulo ante commemini, et aliquanto honestius sine impetu et sine strepitu fieri potest. Et est agitatio quedam animi nobilior, quam si nosses hos corporeos conatus et sperneres et odisses; sed vos animum quasi hospitem degenerem atque invisum, corpus ut dominum generosum ac dilectum colitis: illi seritis, illi metitis, illi aratis. Iure id quidem: illud iniustius, quod eo omnia refertis curaque animi posthabita noctes illi insomnes agitis, illi suspiratis, vota illi facitis ingenuasque artes illi discitis, illi demum obsequimini ac senec, si quid aliquando defuerit, ulla umquam memoria sit accepti: huic tamen tali dominsuo egimus loco, sed que ad ludos etiam variamque libidinem, non videntes quam vestris adversa consiliis ipsa sit veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã ꝯiugem destinabat que sibi cã
non ultima esse potuit maturãde cala¬
mitatis ꝙͣuis hic aristotili notꝰ ẽẽ ne¬
qͥuerit qui etati floruit alexandri n
tam longeu ꝯ fuit. ut ad huiꝰ etatem
ꝑ ueĩre potuisse uideatur. cũ tñ eisdẽ in
libris non sine admiracõe quad̾ hiero¬
nis ac gelonis noĩa ĩema qui q̃litͤ
sibi noti esse potuerũt. attenta rõe tẽ¬
poruz non satis expedio. O Nec ego
alienis ĩiuriosus uxdibꝰ nec mea uror
alicui tyrãnde. tñ excioi. Rõ Sepe
se nocẽtissiẽ ĩnocentes putãt. sat tñ
et alie non mĩores cause p̃cipitande
apud hystoi̾cos obicit᷑. Illa p̃ẜtiz ꝙ se¬
natui se hono rificẽtissĩe addeñti nõ as¬
surrexit que hodie nec quidẽ causa ul¬

Expanded text:
mam suam coniugem destinabat, que sibi causa mam suam coniugem destinabat, que sibi causa non ultima esse potuit maturande calamitatis; quamvis hic Aristoteli notus esse nequiverit, qui etate floruit Alexandri, neque tam longevus fuit, ut ad huius etatem pervenire potuisse videatur, cum tamen eisdem in libris, non sine admiratione quadam, Hieronis ac Gelonis nomen inveniam, qui qualiter sibi noti esse potuerint, attenta ratione temporum, non satis expedio. Nec ego alienis iniuriosus uxoribus, nec mea uxor alicui: tyrannide tamen excidi. Sepe se nocentissimi innocentes putant. Sunt tamen et alie non minores cause precipitande apud Historicos obicitur, illa presertim, quod senatui se honorificentissime adeunti non assurrexerit, que hodie nec causa quidem ul
Abbreviated transcription (Latin):
qui prĩa pulsus ĩ ex ilio pueriliũ lr̃aꝵ
scolas tenuisse dicit᷑ ut quã ĩ ciues ñ
poterat ĩ pueros tyrãmde ex̾c̾e. Trux
ingemu affixuz propositz honesti¬
q insciũ iusti atq equi nris ĩpaciẽs
Cyrãnidez amissaz ualde doleo.
No Qͣtu dole̾s iuste possessionis a¬
missionez qui tam doleas ĩuiste. Exͫ
doleres re ꝓpͥa spoliari quisic dole¬
as aliena. M Cyramde me deiectũ
guiter fero. Rõ feres leuiꝯ si cãz
libres. Multi quide tyrãnoꝵ solo n¬
nõis odio ceciderũt plures tñ ceitas
cadendi causas habuisse notissimũ ẽ et
cotidie fit nocius apud aristotilẽ qͥdẽ
legis ĩ politicis ꝙ propter uxorũ ĩiu¬
rias multe tyrãndes perierũt. Is ꝙ¬
quoqͦ mõ seu actiue seu passiue accep¬
tuz fuit. uerũ erit hoc est seu propter
ĩiurias a tyranis illatas uxoĩbꝰ alieĩs
seu aliis illatas ab uxonbꝯ tyrãnorũ
ad spoliandas eoru uxores. auarissi¬

Expanded text:
qui patria pulsus, in exilio puerilium literarum qui patria pulsus, in exilio puerilium literarum scholas tenuisse dicitur, ut quam in cives non poterat, in pueros tyrannidem exerceret: Trux ingenium affixumque proposito, honestique inscium atque equi iuris impatiens. TyraQuantum doleres iuste possessionis amissionem, qui tam doleas iniuste? Quantum doleres re propria expoliari qui sic doleas aliena? Tyrannide me deiectum graviter fero. Feres levius, si causam libres; multi quidem tyrannorum, solo nominis odio ceciderunt; plures tamen certas cadendi causas habuisse notissimum est et quotidie fit notius. Apud Aristotelem quidem legis, in Politicis, quod propter uxorum iniurias multe tyrannides perierunt; id quoquo modo, seu active seu passive acceptum fuerit, verum erit. Hoc est seu propter iniurias a tyrannis illatas uxoribus alienis, seu aliis illatas ab uxoribus tyrannoruad spoliandas eorum uxores avarissi
Abbreviated transcription (Latin):
esse desinite et optandi ꝙ iam asseqͥ
non potestis finẽ facito. Et si nõ iusti ͤ
saltẽ uetũdie hoc prestate. ut mittatis
moibꝰ et nouo habitu mentꝭ assũp̃to
amissione diuiciaru ditiores facti ꝙͣͫͫ
fortuẽ detrahitur tantũ aĩmis addidis¬
se uideanũ. Nũquid ne igit᷑ adu̾tistis
ut non soluz ille rex reguz et dñs duco¬
tiuĩ q oĩpotens a quo õnis potestas
est ĩ celo et in t̾ra: mansi muneribus
sus plenã et excendit extrahit occł¬
te sepe iustis semꝑ ex causis Ez tẽ
poralis ꝙͦ rex rege t̾yrãnꝯ tyrãnu
et gens et gentez deicit atq pessũdat
An neo nec prophetã illã querulũ a¬
audiuistis et congregabit ĩquit qiͣ
arenã captinitate et ipẽ de regibus
tũphabit et tyrãm ridiculi eius erũt.
Coaptate aĩm fortuẽ s dĩne pociꝰ uo¬
lũtati Et cauete ridiculũ fedũq illd̃
exemplũ dyonisii tyrãnoru pessimi

Expanded text:
esse desinite, et optandi, quod iam assequi esse desinite, et optandi, quod iam assequi non potestis, finem facite; si non iustitie, saltem verecundie hoc prestate, ut mutatis moribus et novo habitu mentis assumpto, amissione divitiarum ditiores facti, quantum fortune detrahitur, tantum animis addidisse videamini. Nunquam ne igitur advertistis, ut non solus ille rex regum et dominus dominantium omnipotens, a quo omnis potestas est in celo et in terra, manum muneribus suis plenam et extendit et retrahit, occultis sepyrannus tyrannum, et gens gentem deicit et pessundat? An vero non Prophetam illum querulum audivistis: “Et congregabit, inquit, quasi arenam captivitatem. Et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi eius erunt?” Coaptate animum fortune, seu divine potius voluntati, et cavete ridiculum fedumque illud exemplum Dionysii tyrannorum pessimi,
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan te ẜutre digniꝰ fuit Rũc
ĩiuriã longi et ĩiusti ẜuicii finem
uocas/ cu iusticie prĩaipiu ĩiusticie
sit finis ut si multoru calamitates
populoru uniꝰ hoĩs panisse licen ͣ
turpe fuit pulchrũ sit pascere de¬
siisse deq hos conqueri demẽtie s
extreme. DOnga tyrãmde sũ
deiectus Rõ Sponte descendisse
melius. optimũ uero si nõ ascen¬
disses nũc quałrcũq descendisse bo¬
nu oĩno qr iustũ Meliorq coacta
iusticia ꝙͣ uolũtai̾a ĩiusticia est. Au¬
dite ĩpii tyrãnũ apud ĩferos excla¬
mãtem. discite iusticiã moniti. au¬
dite et me apud superos exhortã¬
tem. discite iusticiã uł toacti. Hec enĩ
tempestiua. hec utilisq respuit᷑. Illa
tibi admonitõ utiq sera est frustra eĩs
disaitur ꝙ fiei amplius non pot poĩ¬
te nũc tumẽtes aĩmos suꝑbũqz et fe¬
rox duãndi uotũ ponite et si non pͥus
saltem post tyrãnde amissaz tyrãni

Expanded text:
uit; nunc iniuriam longi et iniusti servitii finem vocas, cum iustitie principium iniustitie finis sit, ut si multorum calamitates populorum unius hominis pavisse licentiam turpe fuit, pulchrum sit pascere desiisse, deque hoc conqueri impudentie sit extreme. Longa tyrannide sum deiectus. Sponte descendisses melius optime vero non ascendisses. Nunc qualitercunque descendisse, bonum ideo, quia iustum, meliorque coacta iustitia, quam voluntaria iniustitia est. Audite, impii, tyrannum apud inferos exclamantem: Discite iustitiam moniti. Audite et me apud superos exhortantem: “Discite iustitiam vel coacti”. Hec enim tempestiva, hic utilisque ni respuitur, illa ibi admonitio utique sera est: frustra enim discitur,  iam tumentes animos, superbumque et ferox dominandi votum ponite, et, si non prius, saltem post tyrannidem amissam, tyranni
Abbreviated transcription (Latin):
quãdo oportunũ fuit uti ad bellicas opor
rem existẽtez non tyrãnuz et rursur¬
nõ oportet tyrãnicu. s yconomũ et re¬
galez uideri esse subditis et nõ suimet
curãtem sed procuratore et mediocris
uite prosequi non excellẽcias ab hiis
quidã harũq siłibus ut aristotili plac
lis sit similacio enĩ tot sub oculis hom̃
quos res tangit qualib arte uel ĩgeĩ¬
o longa esse non potest uide nũc igit᷑
an ĩ parte horu aliqua errauei̾s et q̃¬
ri desme et mirari. Neq tyrãmdez
hiis uiciis obnoxiã desine̾ s durare
mirabile est ad sũmã et reges tyrãni¬
etiã om̃es et quicũq in potentatu a¬
liquo sũt debet̃ si regnae̾ du uolũt
acriter excute memoi̾ter que dictu
cia et luxuria õma magna euertert̃¬
ĩꝑia. Aͤ Amissa tyrãmde pͥuate red¬
ditus sũ fortune. Nõ hostis cimũ eras
quã disce ciuilitatẽ et bñficiũ fortuẽ

Expanded text:
quando opportunum fuerit, uti ad bellicas opporquando opportunum fuerit, uti ad bellicas opporrem existentem non tyrannum.” Et rursus: “Oportet non tyrannum, sed economum et regalem videri esse subditis, et non suimet curantem, sed procuratorem, et, mediocris vite, persequi non excellentias.” His quidem horumque similibus ut Aristoteli placetlis sit. Simulatio enim, tot sub oculis hominum, quos res tangit, qualibet arte vel ingenio, longa esse non potest. Vide nunc igitur, an in parte horum aliqua erraveris, et queri desine et mirari; neque enim tyrannidem his vitiis obnoxiam desinere, sed durare mirabile est. Ad summam, et reges et tyranni omnes, quicunque in potentatu aliquo sunt, debent, si regnare diu volunt, acriter excutere memoriterque dictum tia et luxuria omnia magna imperia everterunt”. Amissa tyrannide private redditus sum fortune. Hostis civium eras, am disce civilitatem, et beneficium fortune
Abbreviated transcription (Latin):
magnammitas iusticie sese uelit tegie
hoc unũ uilitatem aĩ miseriãq nõ ex¬
uit et cõtra cõmunẽ humam moris er¬
auaricia est. Ideoq hoc uicõ laborãtes
ĩdignissimi honore et ĩperio iudicãtur
Indignãt᷑ hoiẽs illi subia qui auai̾cia sͭ
subiectus atq illũ alienũ in corpus ius
hab̾e̾ qui suũ non habeat in metallũ uel¬
le sibi licitu Aliorũ uitã ne dicã peciũa
ex torque suã tangẽ non audenti pͥma
quid igitur ad securitatem et quietem
uia est nõ mõ tyrãmdis appetitũ s omẽ
rgnandi cupidinez abiecisse Nam ꝙͥ stul¬
cius ꝙ laboriosius quid ue ꝑ iculosius ꝙͣ
lem forsitan suis ꝓp̾is ꝑferendis. Sin
elige meliora ꝯsuetudo ueri hostis et opi¬
monũ ꝑu̾sitas non ꝑmittit. Illud ẽ ꝓxi¬
mũ aristotilici dogniatis meĩnisse. ut
scil non tyrãnu quis se p̃beat.s rei puͭ ͤ
curatorẽ introitꝰ inquit et oblatioes o
uide̾ collige dispẽsacõnis grã. ut si ali

Expanded text:
t iustitie sese velo tegunt, hoc unum vilitatem animi miseriamque non exuit, et contra communem humani moris ervilius. Ideoque hoc vitio laborantes, indignissimi honore et imperio iudicantur. Indignantur homines illi subici, qui avaritie sit subiectus, atque illum alienum in corpus ius habere, quod suum non habeat in metallum, velle sibi licitum aliorum vitam, ne dicam pecuniam extorquere, suam tangere non audenti. Prima quidem igitur ad securitatem et quietem via est, non modo tyrannidis appetitum, sed omnem regnandi cupidinem abiecisse; nam quid stultius, quid laboriosius, quidve periculosius, quam lem forsitan suis propriis perferendis? Si vero eligere meliora, consuetudo, veri hostis, et opinionum perversitas non permittit, illud est proximum: Aristotelici dogmatis meminisse, ut scilicet non tyrannum quis se prebeat, sed Reipublice curatorem. “Introitus, inquit, et oblationes oportet videri, colligere dispensationis gratia et, si
Abbreviated transcription (Latin):
uiuitur INam tibi tnͣsqͥllior rerũ sta¬
tus iã securior uita erit sine metu sñ
suspicõibꝰ sñ excubiis sine ferro qͥbꝰ
ĩ malis que iã uite suauitas sꝑanda
sit nescio. D Tyrãnde ꝑdita pͥua¬
tus dego. Rd Elige an lamẽtis acc̾¬
bad fortunã malis an equali ͭ ͤ lem̾e̾
profecto enĩ si non uulgi strepitũ sed
aĩm ip̃e tuũ silentio p̃te̾itiq meõria
ĩt̾roges multis te explicitu atq elap¬
su malis ĩueĩas iam tutus unie secu¬
rusq iam moi pot̾is nec sanguiẽ ma¬
didus nec ueneno.
De ꝑditis artibꝰ¬
Alidis arcibꝰ spoliatus sũ. Ri

Expanded text:
ivatur. Iam tibi tranquillior rerum status, iam securior vita erit, sine metu, sine suspitionibus, sine excubiis, sine ferro; quibus in malis, quenam vite suavitas speranda sit nescio. Tyrannide perdita privatus dego. Elige an lamentis acerbare fortunam malis, an equabilitate lenire. Profecto enim si non vulgi strepitum, sed animum ipse tuum et in silentio preteritique memoriam interroges, multis te explicitum atque elapsum malis invenies. Iam tutus vivere, siccusque iam mori poteris, nec sanguine madidus nec veneno. 82 DE PERDITIS ARalidis arcibus spoliatus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
uero galigulã et neronẽ et domicia¬
nu ad supplicia traxit. Et ĩuidia qua
niais tormẽtuz non ĩuenisse siculos
tyrãnos flactꝰ ait neq nros hodie ma¬
ius ĩuenire res loqͥtur. Postremo u¬
nulla tyrãnoꝵ aut maior pestis aut
crebrior auaricia est. Itaq relique sĩ¬
guloruz hec est om̃ relique singulos
ciues afficiũt hec populũ unulsu. super¬
bia et ĩuidia ipos int̾ tyrãnos regnant
crudelitas int᷑ paucos seuit. Auaĩcia ĩtͣ
om̃s quiescit. Illa nõ nũꝙͣ dormit aci
minuit᷑ hec semꝑ crescit et uigilat. Qui
preesse igitur ĩ populis uolũt ĩtrae ĩ pͥ¬
mis hoc uiciu decet om̃eq uich huiꝰ
ĩfamiã õnemq suspicõne Nichil est¬

Expanded text:
ero Caligulam, et Neronem, et Domitianum ad supplicium traxit. Et invidia, qua maius tormentum non invenisse Siculos Tyrannos Flaccus ait, neque vestros hodie maius invenire res loquitur. Postremo nulla tyrannorum aut maior pestis aut crebior, avaritia est, itaque relique singulorum, hec est omnium; relique singulos cives afficiunt, hec populum universum. Superbia et invidia ipsos inter tyrannos regnant, crudelitas inter paucos sevit, avaritia inter omnes. Quiescit illa nonnunquam ac minuitur, hec semper crescit ac vigilat. Qui preesse igitur in populis volunt, vitare in primis hoc vitium decet, omnemque vitii huius infamiam omnemque suspitione
Abbreviated transcription (Latin):
yrãnidem amisi. Rõ Si .lxxx.¬
utile dampnu est amisisse r̾gͫ
ꝙ̃to est utilus tyrãnidez amifisse. Et¬
si enĩ ut diximꝰ cuz de rege sine filio
loqueremur pone oĩa regna tyrãm¬
des fuerũt tꝑe tñ quesierũt robur et
obliiõe hom uelã sibi iusticie texu¬
ere tyrãnidis ĩiusticia simul ac nõ¬
uitas odiosa est D Tyrãnidem de¬
posui Rõ Sarcinã rei pubͭ ͤ grauẽ
tib ꝑiculosa nulli bono utile dãp̃no¬
sam multis oĩbꝰ odiosam. D Cyrã¬
indem exui. Rõ Ne sis nudus in¬
due iusticia modestiã ꝑ cimoĩa hõesta
sola amimi uolũtate uestes ꝑatas boĩs
b̾tatem sibi debita r̾ceꝑunt uitam
ĩdebitam reliquerũt hanc ta ciubꝰ
tuis debes qui tibi pret̾ odiũ nł deb
Ita pro grãru actioẽ querimoma
ĩstituitis ut iam p̾dem mos procrebu¬
ic. ut qui fecit ĩiuriã q̃ratur qͥ passꝰ

Expanded text:
yrannidem amisi. Si utile damnum est amisisse regnum, quanto est utilius tyrannidem amisisse? Etsi enim, ut dixi, cum de rege sine filio loqueremur, pene omnia regna tyrannides fuerunt, tempore tamen quesierunt robur, et oblivione hominum velum sibi iustitie texuere; tyrannidis iniustitia simul ac novitas odiosa est. Tyrannidem deposui. Sarcinam Reipublice gravem, tibi periculosam, nulli bono utilem, damnosam multis, omnibus odiosam. Tyrannidem exui. Ne sis nudus, indue iustitiam, modestiam, parsimoniam, honestatsola animi voluntate; vestes paratas bonis bertatem sibi debitam receperunt, vitam tibi indebitam reliquerunt: hanc tu civibus tuis debes, qui tibi preter odium nichil debent; ita pro gratiarum actione querimoniam instituis, at iam pridem mos iste percrebruit, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
cõiugalis ĩ cõmodi rͥmediũ stei̾¬
litas obsequiosas facit atq huĩles Q̃
plimos parit iã non uxor credit esse
s dnã sterilis aũt flet et tacet ãnam
helcane mednsti. D. Uxor inͥ steri¬
lis obtigit. Nõ mõ de cõuigis ĩpudi¬
citia q̃ rebaris nuc de ste̾ilitate cõque¬
reris ac qui si ea q̃rimoĩa iusta fuit
hec ĩ iusta est ex pedit ĩpudico biro ut
scerilis uxor. sit non plas platet filios
alienos ꝙ ẽ ĩ õn uxoris ĩiuria et fe¬
ditate durissi ͫ Si iiẜu uxor adul¬
teã miẜimũ et fecũda est. D Uxor
rã eiulãtem audie et nutͥces litigã¬
tes et uagiẽtes ĩfantulos maluisses
sterilitas õma tedia hec sb̾moͭ D
Stellis uxor est. Rõ wide ne quod
młti faciũt uiciũ tuũ altei᷑ obicias mł¬
te uni uiro nupte in se steriles nupte¬
rilis est uxor Riõ Quud scis qualẽ
fecit optabilẽ non tuliss ĩꝑiũ roͣnu
portenta illa feralia Gaiuz caligulaz
neronẽ cõmod bassianũ si g̾manicus

Expanded text:
coniugalis incommodi remedium: sterilitas obsequiosas facit atque humiles. Que plurimos parit, iam non uxorem se credit esse sed dominam. Sterilis autem flet et tacet. Annam Helcane meministi. Uxor michi sterilis obtigit. Modo de coniugis impudicitia querebaris, nunc de sterilitate conquereris, atqui, si ea querimonia iusta fuit, hec iniusta est. Expedit impudico viro ut sterilis uxor sit: non pascet filios alienos, quod est in omni uxoris iniuria ac feditate durissimum, si miserum uxor adultera, miserrimum et fecunda. Uxor ram eiulantem audire, et nutrices litigantes, et vagientes infantulos maluisses? Sterilitas omnia tedia hec submovit. Sterilis uxor est. Vide ne, quod multi faciunt, vitium tuum alteri obicias. Multe uni viro nuper vise steriles, nuptrilis est uxor. Quid scis qualem fecit optabilem. Non tulisset imperium Romanum portenta illa feralia, Gaium Caligulam, Neronem, Commodum, Bassianum, si Germanicus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis amate non quod nati ẽẽ nolle¬
tis. Neq enĩ nãm uobis s uos illi ob¬
sequi par est D Pauorem mortis
abice̾ diu quid frustranitor Rõ Mi¬
ror quid tam diu frustra niteris qͦ te
debuit cogitacõ prona ꝑ duce̾ turpis
est enĩ tam breuis ꝑiculi si ꝑsculuz
non nã et ꝑiculoru finis est mori.
Turpius est inꝙͣ uiro. tam momẽtanei
disc̾mĩs tam longeua partor pauor. et
tot animi auxii atq suspensi sucsen¬

Expanded text:
ti estis amate, non quod nati non esse velleti estis amate, non quod nati non esse velletis: neque enim naturam vobis, sed vos illi obsequi fas est. Pavorem mortis abicere diu quidem frustra nitor. Miror quod tam diu frustra niteris, quo te debuit cogitatio prona perducere. Turpis est enim tam brevis periculi si periculum non natura et periculorum finis est mori, turpis est, inquam, viro tam momentanei discriminis, tam longevus pavor, et tot anni anxii atque suspensi
Abbreviated transcription (Latin):
õnibus fuit erit ue uel qui nati uel qͥ
nascituri sũt quibꝰ ut uite sic et mortis
inulta sũt gua ncc̃itas una moriendii
hanc tu cũpis extute quã neq patres
tui nec ulli umꝙͣ reges genciu ex cus¬
se ᷤᷤ nec excucient quid tergiu̾sanũ ut
libet Ita uobis eueniet ut hiis qͥ cõt᷑
hostilis ferri aciem oculos cl audũt qĩ
ꝑiculũ quod non uident nec sensuri stͥ
feriemĩ morienĩ sencietis anceci aut̃
an uidentes id in ur̃a manu est. ¶ Op¬
tate ergo bũ mori qd̾ ip̃m nisi bñ uixe¬
ritis frustra est optare inꝙͣ enitimĩ.
et quod in uobis est facite rliquũ illi
cõmittite qui quos inhanc uitã ultro
non uocatus ĩtulit egressuris non nͥ
uocatus et rogatus manũ dabit Non
mori uolite optare non mõ eñ ĩpu¬
dens arrogansq s ĩ efficax et eciã in¬
ane uotuz est Assuessite o mortales
nature legibꝰ et ĩenitabili iugo cosla¬
⁊ submittite et si uos ip̃os amatis ꝙ na¬

Expanded text:
omnibus fuit, eritve vel qui nati vel qui omnibus fuit, eritve vel qui nati vel qui nascituri sunt, quibus ut vite, sic et mortis, multa sunt genera, necessitas una moriendi? hanc tu cupis excutere, quam nec patres tui nec ulli unquam reges gentium excussere, nec excutient quidem. Tergiversamini ut libet: ita vobis eveniet, ut iis qui contra hostilis ferri aciem oculos claudunt, quasi periculum quod non vident nec sensuri sint. Feriemini, moriemini, sentietis. An ceci autem, an videntes, id in vestra manu est. Optate igitur bene mori, quod ipsum, nisi bene vixeritis frustra est. Optate, inquam, et enitimini, et quod in vobis est facite, reliquum illi committite, qui vos in hanc vitam ultro non vocatus intulit, egressuris non nisi vocatus et rogatus manum dabit. Non mori autem nolite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et inane votum est. Assuescite, o mortales, nature legibus, et ineluctabili iugo colla submittite, et si vos ipsos amatis, quod na
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam uel ĩuitis ingerie ¶recusatis
Etce mortem cogitare quã confestim et
cogitare oportebit et pati cui ꝯ passio fa¬
cilius seq̃retur si cogitacõ precessiss nũc
simul in angustiis alta altͥam grasperet
Omẽ enĩ mopinũ et subitũ aĩm quatit
eque stultũ est uel appet̾e̾ aliquid frustra. uł
uitare uelle ꝙ nequeas eoq sculcius utrũ¬
q quo dampnosius futurũ ĩplesse qd̾ cupi¬
as. Atqui nl dampnosius in hũanis malis.
⁊ ꝙͣ dei suiq ip̃ius et mortis obliuio que ta
nũo sic ꝯuex a sunt ut uix ualeant dissol¬
ui At uos dig urĩ memores uidei uultis.
et pucipii et finis ĩmemores obẜuasti
hos qui domui sue disponũt, uix est qui
dic̾e audeat cũ moriar. s si moriar et ĩ
dubio ponitur. quo nichil et cercius, ne¬
q idip̃m si moriar clare sonat s si qͥd
de me eẽt aliud. Quid non est hoc ad
queso ut non pocius idem ip̃m/ quodd̾

Expanded text:
memoriam, vel invitis, ingeret; recusatis memoriam, vel invitis, ingeret; recusatis ecce mortem cogitare, quam confestim et cogitare oportebit et pati, cuius passio facilius sequeretur, si cogitatio precessisset; nunc simul in angustiis altera alteram exasperat: omne enim inopinum ac subitum animam quatit. Eque stultum est, vel appetere aliquid frustra, vel vitare velle quod nequeas, eoque stultius utrunque, quo damnosius futurum implesse quod cupias: atque nil damnosius in humanis malis, quam Dei, suique ipsius et mortis oblivio, que tria numero sic connexa sunt, ut vix valeant dissolvi. At vos vestri memores videri vultis, et principii et finis immemores. Observasti hos qui domui sue disponunt: vix est qui dicere audiat, “cum moriar”, sed “si moriar”, quasi in dubio ponitur quo nichil est certius. Neque id ipsum “si moriar” clare sonat, sed “si quid de me esset aliud”; quidnam esset hoc “aliud” queso, et non potius idem ipsum, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
deo Rõ alte radicata et non facile diuellũ¬
tur scio ut dixi metũ mortis sensibꝰ insi
ciam numerãtes. que pro qualitate fru¬
enci nũc mala nũc bona fieri uolunt
quod ilłi et̃ ex nrĩs uideo probari qͥ pct̃o¬
ru pessimã p̃ciosam uero sanctorã mor¬
tem ait. M mortẽ metuo mortẽ odio¬
Nõ Equidem unde hic mõrlibus me¬
tus mortis uñ hoc odiũ miror nͥ molli¬
degeneres augetis alitis q pauores an
unũ uides ut magna pars morͣliã ipm
tus sis quo nichil inter homies stulaus
uel ingracius in deu. ꝙͣ multi aũt noͫ
illud egre audiũt quod semꝑ int̾u ã au¬
rem pulsare debuerat nempe smne quo ñ
est qui se ipm̃ cogitare possit. Quis nãz
se cogitet insi aial racionale mortale quo¬
ciens nise quisq reflectitur nõne sibi-
illico nomen mortis occurrit. s refugitꝭ
qiͣ per aurem mors irrũpit et auertitis
anm atq cogitatis obluusci ꝙ mox sui n¬

Expanded text:
reo. Alte radicata non facile divellunreo. Alte radicata non facile divelluntur. Scio, ut dixi, metum mortis sensibus insitia numerantes, que pro qualitate fruentium, nunc mala, nunc bona fieri volunt; quod illi etiam ex vestris video probari, qui peccatorum pessimam, pretiosam vero sanctorum mortem ait. Mortem metuo, mortem odi. Equidem unde hic mortalibus metus mortis, unde hoc odium mirer, nisi mollit aliosque degeneres augetis, atque alitis pavores. An non vides, ut magna pars mortalium ipsum tus sis, quo nichil inter homines stultius, nichil ingratius in Deum. Quam multi autem nomen illud egre audiunt, quod semper internam aurem pulsare debuerat, nempe sine quo non est, qui seipsum cogitare possit; quid namque se cogitet, nisi quod est animal mortale? quotiens in se quisque reflectitur, nonne sibi illico nomen mortis occurrit? sed refugitis, quasi per aurem mors irrumpat, et avertitis animum, atque id cogitis oblivisci, quod mox sui
Abbreviated transcription (Latin):
non licebit quod uiantibus cetis atq iᵈ
oblita ꝯmitte que ad suos proferant nec
r̾mandare nec subsist̾e̾ quidẽ ac diu̾tere
apud senecã hoc dux uobis nr̃ edicie.I.¬
taq cu oporteat ire nec liceat redire cũ
itieris sit certa ncc̃itas hora aũt metꝰ
inc̾ta unũ est remediu ut parati amino
sitis semꝑ et uocati rũde̾ et iussi obtẽpe¬
rare ꝯpositisq omĩbus ad p̾mu ducis
imꝑiũ ster illud alacriter age̾ quod uti¬
q uobis aut letis aut tristibꝰ ꝑagend ẽ
Ea ars maxime et metũ mortis ĩminu
et dolorem nec securos modo s cupidos
hinc abie non faciet alioquin in ꝓmisẜ
et in cautis eueniet quod bruto suoͥ epłis
uere olim baticinatus est ticero. Oppͥnie¬
mĩ inͥ crede brute inqͥt nͥ prouideitis sic
est inꝙͣ sic illi accidit sic oĩbus qui uen
ror un ꝯ sufficit ubicũq pes lapsus fu̾it
actu est. D Ualde nũc eciã mortẽ hor¬

Expanded text:
non licebit, quod viantibus ceteris, atquenon licebit, quod viantibus ceteris, atqueoblita committere, que ad suos perferant, nec remandare aliquid, nec subsistere quidem, nec divertere apud Senecam, hoc dux vobis vester edicit. Itaque cum oporteat ire nec liceat redire, cunque itineris sit certa necessitas, hora autem motus incerta, unum est remedium, ut parati animo sitis semper, et vocati respondere, et iussi obtemperare, compositisque omnibus ad primum ducis imperium, iter illud alacriter agere, quod utique vobis aut letis aut tristibus peragendum est. Ea res maxime et metum mortis imminuet et dolorem, nec securos modo sed cupidos hinc abire vos faciet; alioquin improvisis et incautis eveniet quod Bruto suo, in epystolis, vere olim vaticinatus est Cicero. “Opprimemini, michi crede Brute, inquit, nisi provideritis”; sic est, inquam, sic illi accidit, sic omnibus qui ventror unus sufficit: ubicunque pes lapsus fuerit, actum est. Valde nunc etiam mortem hor
Abbreviated transcription (Latin):
aut optare tuus hic amor inde oritur
ꝙͣuis enĩ formidat uulgo exitus multo
tardant᷑ cause om̃s taniẽ bite illiꝰ spe
proposita euanescũt D Mortẽ metuo¬
Nõmetũ hũc parit ĩp̃meditacõ max ͤ
et ĩopiuna ncc̃itas moriendi in uiro doc¬
to ac sapiẽte turpissima et p̃ẜtim sene
cui si rite doctus uereq est sapiens uita
õnis meditacõ mortis est quod si phie
uisũ fuit antique quid nũc noue pie¬
tati que sũma est phia et uera est sapi¬
encia uideat᷑ aspice ut qui alieno ĩꝑio.
parẽt subito longũ iter iussu age solli¬
citi ac tristes raptim ꝯplicãdo sarciũtu¬
lis inhiant ac queruli quod p̃dictũ eis
ante non fuit ĩdignãtesq abeut et se
nulla durior ut ꝑhibent infestiorq latrũ¬
culis nulla demiq obscurior suspectior ĩ
certior q et cũcta cessarent certe irreme¬
abilis uia est quo attencius prouidend¬
est ne quid obliuiscanũ qm̃ hinc digressꝰ

Expanded text:
aut optare: tuus hic timor inde oritur. aut optare: tuus hic timor inde oritur. Quamvis enim formidati vulgo exitus multe tradantur cause, omnes tamen, vite illius spe proposita, evanescunt. Mortem metuo. Metum hunc parit impremeditatio, maxime et inopina necessitas moriendi, in viro docto ac sapiente turpissima, et presertim sene, cuius si rite doctus vereque est sapiens, vita omnis meditatio mortis est, quod si Philosophie visum fuit antique, quid nunc nove pietati, que summa Philosophia et vera est sapientia, videatur? aspice ut qui alieno imperio parent subito longum iter iussi agere, solliciti et tristes, raptim complicandis sarcinulis inhiant, ut queruli quod predictum eis ante non fuerit, indignantesque abeunt, ut sepnulla durior, ut perhibent, infestiorque latrunculis, nulla denique obscurior, suspectior et incertior, que ut cuncta cessarent certe irremeabilis via est, quo attentius providendum, ne quid obliviscamini, quoniam, huic digressus
Abbreviated transcription (Latin):
bus inherendu tenẽduq pocius quod
mnꝯ mortem tumiet. Rõ Sdi sibi suꝑuacuꝰ
timor ĩmortalis est enĩ ip̃e. si corꝑis sui
hostis curã gere pietas indebitã sui dis¬
solui metuit nimis cartere et cõpedes
suos amat stultus amor. A Timore
mortis exagitor. Rõ Stulti om̃es moi̾
metuũt. nec id miror quibꝰ felicitas õ¬
nis in corpore est ꝙ extingui morte nõ
est dubiũ. Iure igitur boni sui finẽ paui¬
di cogitant mesti uident. Nã em̃ homĩs
hec est ut felix eẽ nolle ne queat uiruz
doctu cui non alia corꝑis ꝙͣ uilis man¬
cipii cura est cui mn cultu ãi ome fastidi¬
ũ semꝑ fuit õnis amor om̃e desideriũ
oĩs spes mortem corꝑis non ałr ꝙͣ di¬
gressu matutiuã e nocturiio quodã ĩ¬
ameno et ĩcõmodo prorsus hospicio sp¬
tare deçet D Mortem non tie nõ
possuz Rõ Posses huiꝰ uite exitũ non
timere si alt̾ius ingressꝯ sꝑare posses

Expanded text:
bus inherendum, tenendumque potius quod bus inherendum, tenendumque potius quod mus mortem timet. Si sibi, supervacuus timor: immortalis est enim ipse; si corpori, sui hostis curam gerere pietas indebita. Sin dissolvi metuit, nimis carcerem et compedes suas amat stultus amor. Timore mortis exagitor. Stulti omnes mori metuunt, neque id miror: quibus felicitas omnis in corpore est, quod extingui morte non est dubium. Iure igitur boni sui finem pavidi cogitant, mesti vident: natura enim hominis hec est, ut felix esse nolle nequeat; virum doctum, cui non alia corporis quam vilis mancipii cura est, cui in cultu animi omne studium semper fuit, omnis amor, omne desiderium, omnis spes mortem corporis non aliter quam digressum matutinum et nocturno quodam inameno et incommodo prorsus hospitio spectare decet. Mortem non timere non possum. Posses vite huius exitum non timere, si alterius ingressum sperare posses,
Abbreviated transcription (Latin):
tustis nouitas tanta lux fulgidis tãtis
formosis decor additur quod nõ hic
ideo dixerim qr alibi non possem. S
qr tu hic ma̾ obtulisti Nolo eñ q ig̃¬
nare suꝑbie mos est semel audita for
te nec ĩtellecta du repetũtur ꝙi tri¬
ta et uulgata fastidias D. Acquies¬
co recte quidẽ in hiis monitis te uer¬
satũ uideo et si ab ĩceptis procul adhuc
enĩ mortez nichilonimꝰ horreo Re
Sunt quid nonẽ et opĩone hom̃
maiora ꝙͣ re multa horrori eminus
fuerant que uicina sunt risui. Tenie
credit᷑ ĩ exꝑtis nemo ex hiis mortis
ĩ famatoi̾bꝰ comꝑtu aliꝙ loqui potest
nichil ẽẽ exꝑti. nichil ab exꝑto didic᷑
mortuũ quẽnis int̾roga silebit is
cui iam rei ue̾i̾tas nota est garrient
quibꝰ ĩcognita est et uariis auguri¬
is astruet᷑ quod ignorant hunc cõ¬
ꝑtissima hinc occultissima rerũanors
archanũ et cõiecturale negociũ sus¬
picionibus agitur in dubio bonis opiõi¬

Expanded text:
tustis novitas, tanta lux fulgidis, tantus tustis novitas, tanta lux fulgidis, tantus formosis decor additur, quod non hic ideo dixerim, quia alibi non possem, sed quia tu hic materiam obtulisti; nolo enim, qui ignare superbie mos est, semel audita, nec forte intellecta, dum repetuntur, quasi trita et vulgata fastidias. Acquiesco recte quidem: in his monitis te versatum video, etsi ab incepto procul: adhuc enim mortem nichilominus horreo. Sunt quedam nomine et opinione hominum maiora quam re; multa horrori eminus fuerant, que vicina sunt risui; temere creditur inexpertis; nemo ex his mortis infamatoribus, compti aliquid loqui potest, nichil ipse expertus, nichil ab experto didicit. Mortuum quemvis interroga: silebit, is cui iam rei veritas nota est, garrient quibus incognita, et vanis auguriis astruent quod ignorant, hinc apertissima, hinc occultissima rerum mors. Arcanum et coniecturale negotium, suspitionibus agitur; in dubio bonis opinioni
Abbreviated transcription (Latin):
uiroru. et qm̃ a pñtibus p̃ter meras.
nugas nichil est quod speras si ad p̾scas
reditũ ĩuentũq aliquid apud illos fuit
quod eg̾tudine tuã leuet noli spue et¬
ne a leone dice̾s et reuera ubi nã ue¬
nari piscariq insi ubi pisces fereq
habitant ĩ aquis atq nemoribꝰ. ubi
fodi auruz ubi gẽmas legi nisi ubi h ͦ
nascitur ille scatent in tre uenis ma¬
risq littoribꝰ unde nisi a m̾catoi̾bus
merces unde statuas et tabulas pictas
et si apud illos pro thesauris abdita
atq ab illis ĩuenta sint: eadem tamẽ
ab aliis ĩ apertũ erui et uel aceruatius
uel clarius atq expressins uel bremꝰ
Postremo uel ałi dici pai possũt audi¬
endi similia õnibus spem datura succes¬
suz pauais est uis or dinis ac iuĩctu̾e qd̾
et in poetias elegantissime flactus do¬
cet et sepe alr̾ atq aliter. et aliqũ po
tencius affectura aĩos tanta est grã¬
ut uel notissima renarrent tanta ue¬

Expanded text:
verorum. Et quoniam a presentibus preter meras verorum. Et quoniam a presentibus preter meras nugas nichil est quod speres, si ad priscos reditum, inventumque aliquid apud illos fuerit, quod egritudinem tuam levetne a lenonibus diceres”, et, re vera, ubinam piscari venarique, nisi ubi pisces fereque habitant in aquis atque nemoribus? ubi fodi aurum, ubi gemmas legi, nisi ubi hoc nascitur? ille scatent in terre venis, marisque litoribus. Unde, nisi a mercatoribus, merces? unde statuas ac tabulas pictas, etsi apud illos pro thesauris abdita atque ab illis inventa sint, eadem tamen ab aliis in apertum erui, et vel acervatius vel clarius atque expressius vel brevius, postremo vel aliter dici possunt, audendi similia omnibus spem datura, successum paucis. Ea est vis ordinis ac iuncture quod et in poeticis elegantissime Flaccus docet, et sepe aliter atque aliter, et aliquando potentius affectura animos; tanta est gratia vel notissima renarrantis, tanta ve
Abbreviated transcription (Latin):
ginez dixere neuo seu pootitus lepos
estimetur seu phicu acumẽ ipã uei̾tas.
amiti mortez sompuũ dixit. et semel fa¬
ceͬ metius quo cotidie delcaris. ĩ cõstan¬
ciam quid hanc docti mirant᷑ atq argu¬
unt  Tritahec apud pħos ac uiu̾¬
gata sunt. delectantq du resonãt ĩter¬
pone silenciuz timor redit. Nõ ymo eqͥ¬
dem manet nam si obiiss non rediẽt et
est non ĩficior uulgi p̃cordiis timor mor¬
tis ĩnoctus s eruditũ uirũ uulgada saꝑe
deforme est. quẽ decet ut modo dicebã
non turbe uestigia s paucoruz sequi
Nam qd et de phis phicis dicis muror
quid ita cũ a nautis nauigandi. ab a¬
gricolis ferendi a ducibus bellandi cõsi¬
tis pro cura aĩ phos non auditis quisi
ces sunt uiuendi. Nam si falsi. et solo
ph̾ie noĩe tumidi non mõ non cõsulẽdi
s uitandi sunt quibꝰ nichil est ĩportiũꝰ
nichil insulcius quorũ habũdãcior est
ꝙͣ uellem etas hec cũ egentissima sit

Expanded text:
maginem, dixere. Neve seu Poeticus lepos maginem, dixere. Neve seu Poeticus lepos extimetur, seu Philosophicum acumen, ipsa veritas amici mortem somnum dixit. Et semel facere metuis, quo quotidie delectaris. Inconstantiam quidem hanc docti mirantur atque arguunt. Trita hec apud Philosophos ac vulgata sunt, delectantque dum resonant. Interpone silentium: timor redit. Immo equidem manet. Nam si abiisset non rediret, et est, non inficior, vulgi precordiis timor mortis innatus; sed eruditum virum vulgaria sapere deforme est, quem deceat, ut modo dicebam, non turbe vestigia sed paucorum sequi. Nam quod de Philosophis dicis, miror: quid, ita, cum a nautis navigandi, ab agricolis serendi, a ducibus bellandi consitis, pro cura animi Philosophos non aditis? qui sces sunt vivendi; nam si falsi et solo philosophie nomine tumidi, non modo non consulendi sed vitandi sunt, quibus nichil est importunius, nichil insulsius, quorum abundantior est quam vellem etas hec, cum egentissima sit