comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃i serenis oculorũ radiis et auguste fro¬
tis leto ꝓbauit assensu itaq ꝑ oꝑtunũ
aggredi uisũ ẽ qd iam dudũ face̾ medita¬
bar Cũpta igit᷑ ex u̾bis occasione aliqiͦt
sͥ aureas argenteasq nr̃oꝵ pͥncipũ effi¬
gres mimitissinus ac ueteriba lr̃is in¬
scriptas quas in deliciis hẽbam dono dei
in quibꝰ et angusti cesaris uultꝰ erat
successisti Ecce qͦs iuitari studeas ⁊ mira̾e
ad quoꝵ formulã atq ymagine̾ te com¬
ponas quos p̃ter te unũ nulli hõm datu¬
rus xrã tua memouit aucͣtas licet eũ
horũ mores et nõia horũ ego res gestas
bant᷑ sub hoc singuloꝵ uta suma młta
breuitate pst̾ngens quos potui ad u̾ tẽ
ad imitandiq studiũ aculeos u̾bis ĩmis¬
cui quibꝰ ille uehement̾ ex hilaratꝰ nec
ullum gͣtiꝰ accepisse mumisculũ rñsi est
Quid te in singulis morer multa ibi
metũ ille que siles unũ qd̾ urxuto mi¬

Expanded text:
14 Quod dictum serenis oculorum radiis et auguste fro14 Quod dictum serenis oculorum radiis et auguste frontis leto probavit assensu. Itaque peroportunum aggredi visum est quod iandudum facere meditabar; sumpta igitur ex verbis occasione, aliquot sibi aureas argenteasque nostrorum principum effigies minutissimis ac veteribus literis inscriptas, quas in delitiis habebam, dono dedi, in quibus et Augusti Cesaris vultus erat successisti; ecce quos imitari studeas et mirari, ad quorum formulam atque imaginem te componas, quos preter te unum nulli hominum daturus eram. Tua me movit autoritas; licet enim horum mores et nomina, horum ego res gestas bantur». Sub hec singulorum vite summam multa brevitate perstringens, quos potui ad virtutem atque ad imitandi studium aculeos verbis immiscui; quibus ille vehementer exhilaratus, nec ullum gratius accepisse munusculum visus est. 16 Quid te in singulis morer? multa ibi mecum ille que sileo; unum quod ut puto mi
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝯ̃ hoc unũscito de religuis qm̃ ut ait sa¬
tirico fronti nulla fides ẽ nondũ diffini¬
tine ꝓ nũcio exprctabamꝰ qͣntusq sit
cesar non uerba nõ uultũ ne fallant᷑ sed
cesareus descendiss ut aliqͣ sibi de opuscłis
nreis exposce̾t atqt in pͥmis librũ cui de
uiris illustribꝰ nomen dedi. illũ inexple¬
tũ ẽẽ rñdi et tp̃ris atq ccñ egentẽm.
dñq ille patifici uellem in posterũ occurri
libtate illa mea qua cũ maioribꝰ magis
auxit u̾o uicina iam senectus ĩuensum
me inꝙͣ actinet tanto oꝑi iustũ in tespa¬
ciũ debet᷑ egre eiũ magͣ in angustiis
explicant᷑ Quod añt id te cesa ita demũ
hoc te mune̾ et eiis libri titulo dignũ
scito si non fulgore noĩs tñi et iam ĩ dya¬
demate s rebus gestis et u̾tute c̃ illustri¬
bus te uiris asscrixtis et sic uixeris ut
cũ uete̾s legeris tu legaris a posteris qd

Expanded text:
nius: hoc unum scito; de reliquis, quoniam, ut ait Sanius: hoc unum scito; de reliquis, quoniam, ut ait Satyricus, Fronti nulla fides est, nondum diffinitive pronuntio. Expectabimus, quantusque sit Cesar, non verba non vultum, ne fallamur, sed cesareus descendisset, ut aliqua sibi de opusculis meis exposceret atque in primis librum cui De viris illustribus nomen dedi, illum inexpletum esse respondi et temporis atque otii egentem; dumque ille pacisci vellet in posterum, occurri libertate illa mea qua cum maioribus magisauxit vero vicina iam senectus, in immenme» inquam, «attinet, tanto operi iustum vite spatium debetur; egre enim magna in angustiis explicantur. Quod autem ad te, Cesar, ita demum hoc te munere et eius libri titulo dignum scito, si non fulgore nominis tantum aut inani dyademate, sed rebus gestis et virtute animi illustribus te te viris ascripseris et sic vixeris ut cum veteres legeris, tu legaris a posteris».
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est et celo ĩmiti t̾rarũ uastitas accesse¬
rat et solitudo horrida qualẽ nõ nnisis et
apollua s morti ꝯuenire dice̾s ac bellone
stare possim domo hĩtator nuillus fumosaq
tecta uillarũ et dumosa noualia et huic
illi erũpentes e latebris armati ꝙꝙͣ sine
noxia ut qui nr̃i eeñt nõ tñ sine horrore
quodã pñtis adhuc belli uestigiã p̃fere¬
baut s uetꝰi fato meo mos gerendꝰ fuit
Interq difficultates ⁊ ꝑicula incedendũ.
Mediolano aũt digressꝰ qͣrta luce ymo u̾o̾
qͣrtis seu c̾te ꝯtimes tenebris mantuã
ueni nbi ab illo nr̃oꝵ cesarũ successore plꝰ¬
ꝙͣ familiari ͭ ͤ cesarea plusꝙͣ imꝑatoria
lenitate suspecto sũ Et ut cõia p̃mittã
Aligñ soli amnbo ab inicio pͥme facis ad̾
noctis silenciũ in tempestate celloquendo
et confabulando ꝑuenimꝰ in sũma nicha
illiꝯ pͥncipis marestate suaniꝰ nicħ huma¬

Expanded text:
non est, et celo immiti terrarum vastitas accessenon est, et celo immiti terrarum vastitas accesserat et solitudo horrida, qualem non Musis et Apollini sed Marti convenire diceres ac Bellone. Strate passim domus, habitator nullus fumosaque tecta villarum et dumosa novalia et hinc illinc erumpentes e latebris armati, quanquam sine noxa, ut qui nostri essent, non tamen sine horrore quodam, presentis adhuc belli vestigia preferebant. Sed veteri fato meo mos gerendus fuit interque difficultates et pericula incedendum. 11 Mediolano autem digressus, quarta luce, imo vero quartis seu certe continuis tenebris, Mantuam veni, ubi ab illo nostrorum cesarum successore plusquam familiaritate cesarea et plusquam imperatoria lenitate susceptus sum; et ut comunia pretermittam, aliquando soli ambo ab initio prime facis ad noctis silentium intempeste colloquendo et confabulando pervenimus; in summa nichil illius principis maiestate suavius, nichil huma
Abbreviated transcription (Latin):
incessit et ciuiꝰ am̃ mores ac studia noue¬
rat optauit et faciẽ uede̾. iam hyẽps miris
modis indum̾at misit tñ uec occupatõibꝰ
meis ꝑcens nec labori et misit nuntium
sobrmpnẽ quiq regibꝰ imꝑat me rogauł
Ut̃ ad se perge festinarez ei suꝑ p̃ces misit
cui nil negatũ me putabat nec errabat
Quid uis illo uocante at hoc urgente
ꝓficistor nec unꝙͣ alias enidencis intellexi
qd est qd ait angustinꝰ italicũ glaciale se
ad ii. Idus decenibi huit moui ne tã t̾reũ
ꝙͣ adamantiũ atq calibeũ iter erat ⁊ gla¬
ciei metꝰ non inisi uuis solacio lemabat᷑.
que ip̃a p̃ter morẽ noscio ꝙ horrificũ habe¬
bat. captabanꝰ tñ cũ studio uͥ ne quitꝙͣ
armati in glaciẽ equorũ pedes utrũq cõ¬
siste̾nt et ruine panor assidiuis me labo¬
rẽ fecerat nõ sentiri Ad hec et priine
et algori nebula qualis in mẽoria hõm

Expanded text:
incessit et cuius animum mores ac studia noveincessit et cuius animum mores ac studia noverat, optavit et faciem videre. 8 Iam hiems miris modis induruerat; misit tamen nec occupationibus meis parcens nec labori, et misit nuntium solemnem; quique regibus imperat me rogavit ut ad se pergere festinarem; ei insuper preces misit, cui nil negaturum me putabat, nec errabat. Quid vis? illo vocante atque hoc urgente proficiscor, nec unquam alias evidentius intellexi quid est quod ait Augustinus: «Italicum glaciale solum». 9 Ad. II° Idus Decembris hinc movi, neque tam terreum quam adamantinum atque chalybeum iter erat, et glaciei metus non nisi nivis solatio levabatur, que ipsa etiam preter morem nescio quid horrificum habebat. Captabamus tamen omni studio ubi nequicquam armati in glaciem equorum pedes utcunque consisterent, et ruine pavor assiduus vie laborem fecerat non sentiri. 10 Ad hec et brume et algori nebula, qualis in memoria hominum
Abbreviated transcription (Latin):
pua spe magno et ꝓcelso mari colchon
barbaricã peciere ubi regnabat ĩcognita
Rex oches isti mantuã quo iã cesar ꝑue-¬
nerat ꝑte notus magno et prsus incomi¬
pabili pmo illecti atq exigno ⁊ plano.
calle nõ petent iuxrũt Itaq qd̾ res docuͭ.
felicibꝰ ac letꝰ auspicꝰ Et ut gray magani
ueneficã famosissimãq Cic nr̃i dulce
bonũ prĩe reportarũt Buoꝵ tñ ex mĩo
nõ fui nemo tibi mendatio blandiat᷑.
Cenis aũt tanto negocio longe iupar
indicio cũ berugniore mittenciũ głiosũ
laborẽ effuge̾ neqͥuisse nisi publicis uotis
pͥuate queda obstitissent cẽ qͣs nũt siluisse
p̃stit̾it Ne u̾o forsan hiis dc̃is om̃is głie
ꝯtẽptorez putes s intelligas me ut fal¬
sam respue̾ sic uam głiam nõ horre̾ dicã
iͥd multis diebꝰ post ꝓfectõrus legatoꝵ nr̃o¬
rum ⁊ ppe iã om̃ibꝰ ibi quẽtis ac firmatis¬
ibi accidit. Cesari eñ int̾e̾a mei desideriũ

Expanded text:
parva spe magno et procelloso mari Colchon parva spe magno et procelloso mari Colchon barbaricam petiere, ubi regnabat incognitus rex Oethes; isti Mantuam, quo iam Cesar pervenerat late notus, magno et prorsus incomparabili premio illecti atque exiguo et plano calle non peterent? 6 Iverunt itaque, quod res docuit, felicibus ac letis auspiciis; et ut Graii magam veneficamque famosissimam, sic nostri dulce bonum patrie reportarunt. Quorum tamen ex numero non fui; nemo tibi mendacio blandiatur; quamvis autem tanto negotio longe impar, iudicio tamen benigniore mittentium gloriosum laborem effugere nequivissem, nisi publicis votis private quedam obstitissent cause, quas nunc siluisse prestiterit. 7 Ne vero forsan his dictis omnis glorie contemptorem putes, sed intelligas me ut falsam respuere sic veram gloriam non horrere, dicam quid multis diebus post profectionem legatorum nostrorum et prope iam omnibus ibi conventis ac firmatis, acciderit. Cesari enim interea mei desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis genuit miraris s te ẽt fallit ãor
credidisti ꝑfacile mi leli ꝙ de me tibi ab
obino quodã forte narratũ est nec qͣnta
ne dicã durus ur qd̾ miłtũ delectat libent
abiciat cũ p̃sertĩ delectatõ honesta sit et
amitice uelo nõ mõ error excusabilis sed
landandꝰ Credidisei igit nescio cui uix
eteiũ suspitari ausim famã et si sepissĩme
mendax sit id mĩc pu ͭ ͤ fuisse mentitã me
F id italicã patẽ nouo tũ cesare faciẽdã
singularit᷑ pelectũ felititꝰ rebꝰ actis. et
pace rei pulł quesita magͣ cũ glia reme¬
asse uolo erres aut ĩauẽ uoluptatẽ ex er¬
rore ꝑcipias Non ita ẽ amice neq enim
unũ capur res tanta poscebat primi ꝓce¬
rũ missi sũt s. eni arginos dilectos uiros
ad petendũ pellem auratã et forsã fabu¬
losar arietis olim missos legumꝰ nõne mł
tas delc̃ationes ytalos motti dignũ erat
ad u̾e anrẽa ꝓcurandã pacẽ illi equidem

Expanded text:
sterilis, genuit. Miraris? sed te etiam fallit amor; sterilis, genuit. Miraris? sed te etiam fallit amor; credidisti perfacile, mi Leli, quod de me tibi ab obvio quodam forte narratum est, nec quanta ne dicam durus, ut quod multum delectat libenter abiciat, cum presertim delectatio honesta sit et amicitie velo non modo error excusabilis sed laudandus? Credidisti igitur nescio cui — vix etenim suspicari ausim famam, etsi sepissime mendax sit, id  ad italicam pacem novo cum Cesare sanciendam singulariter preelectum, feliciter rebus actis et pace reipublice quesita, magna cum gloria remeasse. 5 Nolo erres aut inanem voluptatem ex errore percipias; non ita est, amice. Neque enim unum caput res tanta poscebat; primi procerum missi sunt. Si enim “Argivos delectos viros ad petendam pellem auratam” et forsitan fabulosam “arietis” olim missos legimus, non multo nunc delectiores Italos mitti dignum erat ad vere auream procurandam pacem? Illi equidem
Abbreviated transcription (Latin):
sic ueram gliam non sꝑuendam
Redulũ amorẽ eat naso n ͨ fallit᷑
utrãuis in ꝑtẽ expientia testis
idest ꝙͣ facilis enĩ et ꝙͣ ꝓua ẽ caritas a¬
micoꝵ ad amplissiãs spes opinionesa cla¬
rissimas aut qͥd tã magnificũ fingi p̃t
ꝙde amato nõ facile credat amor Tredo
ego labores herculeos nulli mag̾ credi¬
tos ꝙͣ philoteti Credo famã uicte carta¬
tius nulli ꝓfundius hesurũ fuisse ꝙͣ le¬
lio patule sũt aures amicoꝵ omña aute
om̃s excipũt magͣ fides amiticis omĩa
statĩ credat nec credidisse ꝯtenta ẽ inisi
comes amoris zelus ardens ꝙͣ p̾ceps ẽ
ad credendũ om̃e qd̾ displicet nõ rebus
tiñ s unbris ẽt t̾ret᷑ ꝯc sompniis E ed
ad pĩa illam aĩtitie credulitatẽ redeo.
assequor rome olim duo fuerũt lelii scipio¬
nibꝰ amicũ nomen ille am̃ coluit hic ne¬
potem Ille tributariã uidit carthagtinẽ
h enersaz cte et in leluis men est quem
tot sclis int̾iectis uibs radẽ fenex nondũ

Expanded text:
iam non spernendam. “Credulum amorem”, ait Naso, nec fallitur; utramvis in partem experientia testis adest. Quam facilis enim et quam prona est caritas amicorum ad amplissimas spes opinionesque clarissimas? aut quid tam magnificum fingi potest quod de amato non facile credat amans? Credo ego labores herculeos nulli magis creditos quam Philoteti; credo famam victe Carthaginis nulli profundius hesuram fuisse quam Lelio. 2 Patule sunt aures amicorum: omnia ante omnes excipiunt; magna fides amicitie: omnia statim credit nec credidisse contenta est nisntra autem comes amoris zelus ardens quam preceps est ad credendum omne quod displicet! non rebus tantum sed umbris etiam terretur ac somniis. Sed ad piam illam amicitie credulitatem redeo, assequor, Rome olim duo fuerunt Lelii, Scipionibus amicum nomen; ille avum coluit, hic nepotem; ille tributariam vidit Carthaginem, hic eversam. Certe et michi Lelius meus est, quem tot seculis interiectis urbs eadem, senex nondum
Abbreviated transcription (Latin):
subt̾fuge manꝰ tuas ingeniũq nõ posse
ꝓhiis tibi nõ mõtes aurino purpureas
togas nõ marmorea atq ebore ⁊ ebens.
trustata palatia s que tibi gͥciora quitio
uictũ nõ moxrm s modestũ et pħico nõ
audes parẽ̾ dice̾ s ꝑximũ¬
p̃terea
solitudinẽ lib̾tatenq polliceor mirũ quã
p̃stare mn ip̃e nõ possũ haut tͥ spondeo¬
T ed sexe pallens medicꝰ salutem alteri
tribuit quã non ht̃ Ego quidẽ imꝑtune
et mtilis ⁊ moleste fame cõpordibꝰ som¬
tu qr nõĩa et at fulgore suꝑuacuo uerũq
Ut ingenne fatrar indigne nec liber esse
possũ nec late̾ tibi in t̾ra aliena donec
uellem adde posse aliquã te forte dulce
uiñ tibi p̃terea qd̾ non in ultinus licet
in ultĩa xpołe ꝑte posuerĩ uinus erit am¬
brosius uale mediolaĩ kl. man ꝓpere

Expanded text:
subterfugere manus tuas ingeniumque non posse. 7 Pro his tibi non montes auri non purpureas togas non marmorea atque ebore et hebano crustata palatia, sed que tibi gratiora conicio, victum non inopem, sed modestum et philosophico, non audeo parem dicere, sed proximurea solitudinem, libertatemque polliceor. 8 Mirum, quam prestare michi ipse non possum, hanc tibi spondeo; sed sepe pallens medicus salutem alteri tribuit, quam non habet. Ego quidem importune et inutilis et moleste fame compedibus, sonituque nominis ac fulgore supervacuo, verumque ut ingenue fatear, indigno, nec liber esse possum nec latere; tibi in terra aliena, donec Vellem addere posse, aliquam te forte dulcedUnum tibi preterea, quod non in ultimis licet in ultima epystole parte posuerim: vicinus erit Ambrosius. Vale. Mediolani, Kal. Maias, propere.
Abbreviated transcription (Latin):
toni a siracusia forsitã arte ꝓspecto ꝙ
aliͣtulũ freti spaciũ uictatã nauẽ misit
obuiã Iste aũt gn̾esum ac militarem et
strẽniũ que dam uirũ aliqͣt dierũ spacio o¬
nustũ p̃cibus ad me misit Ille ultro ueni¬
entẽ excepit orauit hic ẽt ut uenirẽ. Cõ¬
fer mõ singula et armato militi uictatas
nauẽ et cesaree leuitati dyonisii quadri¬
gas postremo rõno pͥncipi siculũ tirãnã
credo fateberis merito plonez p̃cellere
me fortuna E ed iã satis głie ludendo
captauimꝰ ꝙ ip̃m leuitatis uicio non ca¬
reret nͥ ut ita tecũ loq̃rer ut mecã Epła
quã ad cesarẽ ip̃m tuis me de reb ꝯ scri¬
bere uoluisti qua comitatꝰ illũ fidencio
atq fanuliariꝰ adeas cũ hac suł accipi¬
es utraq tibi. pisis occurret ubi tu occ̃su¬
rus es pncipi Illa quidẽ ut spero sed
multo maxĩe tua u̾tus et nr̃oꝵ heroum
recordatio cesareũ tibi lumen aꝑiet uale.

Expanded text:
toni a siracusia forsitan arce prospecto per toni a siracusia forsitan arce prospecto per aliquantulum freti spatium vittatam navem misit obviam; iste autem generosum ac militarem et strenuum quendam virum aliquot dierum spatio honustum precibus ad me misit; ille ultro venientem excepit; oravit hic etiam ut venirem. Confer modo singula, et armato militi vittatam navem, et cesaree lenitati Dyonisii quadrigas, postremo romano principi siculum tyrannum: credo fateberis merito Platonem precellere me fortuna. 30 Sed iam satis glorie ludendo captavimus; quod ipsum levitatis vitio non careret, nisi ita tecum loquerer ut mecum. Epystolam quam ad Cesarem ipsum tuis me de rebus scribere voluisti, qua comitatus illum fidentius atque familiarius adeas, cum hac simul accipies; utraque tibi Pisis occurret, ubi tu occursurus es principi. Illa quidem, ut spero, sed multo maxime tua virtus et nostrorum heroum recordatio cesareum tibi limen aperiet. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
lauo .s. abeuntẽ ult̾ placentie muros
ad qͥutũ lapidẽ ꝓsequutꝰ uix ab ip̃o
tandẽ u̾borũ colluctatõe diuulsus sum
quo tp̃re tustr militis ex comitatu Ce¬
sareo graux uerbũ est libum insouuit
qui me manu tenens ocłis in illũ u̾sis
Ecce inquit imꝑator de quo tibi sepe
dix̾am qui si quid lande dignũ gesseris
nõmẽ tuũ tacitũ nõ sinet Alioqͥn et
loqui didicit et tace̾ Redro aũt ad in¬
fui neq petitor s hortator ⁊ lauda¬
tor neq pͥncipio xiꝰ int̾fui s finitũ
tis pacis firmitas fundaret int̾esse
me cesar et fortuna uoluerũt ꝓost̃o aũt
sripie antistiti ut pliuiꝰ ait dyonisius
tirans uctatã nauẽ misit obiuã ip̃e qua¬
drigis albis ygrediẽtẽ in litore excepit hᵒ
ut magnifica referũtur in gliam płonis.
millam oblate u̾e glie mat̾iam p̃termitta
Gud uonõ ausurus sim qui ploni me
ꝯfre non u̾rar Ged absit ut me illi ꝯfam
cui maxĩoꝵ hõm et in pͥmis tullii augustĩ

Expanded text:
ros ad quintum lapidem prosecutus, vix ab ipso tandem multa verborum colluctatione divulsus sum. 24 Quo tempore tusci militis ex comitatu cesareo grave verbum et liberum insonuit, qui me manu tenens oculis in illum versus, «Ecce» inquit, «imperator, de quo tibi sepe dixeram, qui siquid laude dignum gesseris, nomen tuum tacitum non sinet; alioquin et loqui didicit et tacere». 25 fui, neque petitor sed hortator et laudator, neque principio eius interfui sed fini; cum tis pacis firmitas fundaretur, interesse me Cesar et fortuna voluerunt. 27 Profecsapientie antistiti» ut Plinius ait, «Dyonisius tyrannus vittatam navem misit obviam; ipse quadrigis albis egredientem in litore excepit»; hec ut magnifica referuntur in gloriam Platonnullam oblate vere glorie materiam pretermittam. Quid vero non ausurus sim, qui Platoni me conferre non verear? sed absit ut me illi conferam cui maximorum hominum et in primis Tullii Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
Ita tñ ut actõis modus ex arbito tuo pen¬
dat An intipe quorsũ ne ꝓgredi libeat ne
te calcaribꝰ aut clamoribꝰ urgebit nemo
tibi frena substuget ip̃e nite tue cursum
requiẽq moderabe̾ hũc ix̃m adolescentẽ
si se suũ exhibuĩt meliorẽ ac doctiorẽ faci¬
es aut rnd ex te disces aut ex nemune
te ab infantia mirari didicit teq a̾ alios
amare multũ uo doctire confunt familia¬
ritas amor admiratio Ad hec et mgarũ
aliqͥd mearũ non nisi ꝙͣtũ libu̾it stribes

Expanded text:
ita tamen ut actionis modus ex arbitrio tuo penita tamen ut actionis modus ex arbitrio tuo pendeat. 5 An incipere quorsum ve progredi libeat, nemo te calcaribus aut clamoribus urgebit, nemo tibi frena substringet; ipse vite tue cursum, requiemque moderabere. Hunc ipsum adolescentem, si se dignum exhibuerit, meliorem ac doctiorem facies; aut enim ex te discet, aut ex nemine; te ab infantia mirari didicit, teque ante alios amare; multum vero doctrine conferunt, familiaritas, amor, admiratio. 6 Ad hec, et nugarum aliquid mearum non nisi quantum libuerit, et s
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a cũ pauꝑtate ꝙͣ cũ illoꝵ diciis si bñ
ãĩni tuũ noui dultior est xiũi honesta
pauxtas cũ amico ꝙͣ sub dño diuicie in¬
gentes p̃sertĩ lib̾tatis et quietis et fru-¬
galitatis auido qualez te si nat᷑a non fe¬
ciss ut anguror studiũ fecit nẽ ne x anꝑ¬
tatis nomen forte suspectũ sit scito uta
nichil hic sordidi nullũ meste indigẽtie
locũ esse sit felicitas et gͣues huit ab esse
hiis q̃rulis qui ꝑpetius sortẽ suã ĩntilibs
cõuiciis ac lamẽtis exagitãt annele illi
cesareo cõꝑatũ diuitẽ extimabis ꝙ̃lib
ex hiis bñĩs qui nõ suis bonis aur̃o pur¬
puraq suꝑbũt Ei marco crasso ille diui¬
ti aut lidorũ regi cresoadmoneas pauꝑo
erit Cane u̾ni diuitẽ non uulgaris ope¬
no s solus añnꝰ facit hue tu qualẽ af¬
fectas ipõr uidis hic tibi rerũ optima p̃s¬
co sũt medioctas et libertas Non ego te
ad suiciũ s ad amicitiã uoco aut nunꝙͣ

Expanded text:
tra cum paupertate, quam cum illorum divitiis, si bene animum tuum novi. Dulcior est enim honesta paupertas cum amico, quam sub domino divitie ingentes, presertim libertatis et quietis et frugalitatis avido, qualem te, si natura non fecisset, ut auguror studium fecit. 3 Neve paupertatis nomen forte suspectum sit, scito, ut nichil hic sordidi, nullum meste indigentie locum esse, sic solicitas et graves hinc abesse his querulis, qui perpetuis sortem suam inutilibusque convitiis, ac lamentis, exagitant, Amicle illi Cesareo comparatum, divitem extimabis; quemlibet ex his beatis, qui non suis bonis, auro purpuraque superbiunt, si Marco Crasso, illi diviti, aut Lidorum regi Creso admoveas, pauper erit. Sane verum divitem, non vulgaris opinio, sed solus animus facit; hunc tu qualem afferas, ipse videris. 4 Hic tibi rerum optima presto sunt, mediocritas et libertas; non ego te ad servitium sed ad amicitiam voco; aut nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Uale cesar uiue et uince et ĩꝑa nostri
menior myediolañ u kł marcias
¶ Ad modũ ꝑasieñ gramaticũ eno¬
catio in ptem studiorũ
Cripsit adolescens nñ tibi quid
irescio ĩmo u̾o nescro quibꝰ u̾bis
aut qualiter quid añt scio scripsit añt
non ut p̃cibꝰ te gͣuaret s ut añ explo
eras infinior et adaptata ꝯseq̃ndũ p̃tes
pariat ex me forsitan tupis audire aca¬
pe igit᷑ et ex pancis młta cõphendens
hoc uelut socialiũ pactorũ tyrograxhum

Expanded text:
 nostri memor. Mediolani, V Kal. Martias. 5 Ad Modium Parmensem grammaticum, evocatio in partem studiorum. 1 Scripsit adolescens noster tibi; quid nescio, imo vero nescio quibus verbis, aut qualiter; quid autem scio. Scripsit autem non ut precibus te gravaret, sed ut animum exploretas infirmior, et ad optata consequendum preceps pariat, ex me forsan cupis audire; accipe igitur, et ex paucis multa comprehendens, hoc velut sotialium pactorum cyrographum
Abbreviated transcription (Latin):
eñ rotat ad libitũ fortuna an forsũ tibi
ex pñti ocio securitatẽ in illo ardore uicto¬
rie partã speras / tu uo̾nõ qr uolueris s
tum ad fortuue mitũ atq ad uictoris ar¬
bitriũ cirtũuolui Ita misꝙ fauor undiq
ꝑiculũ memĩsse profuerit Mecu dułas
albanorũ qui quadrigis in du̾sũ actis
ab hostilio rõnorũ rege diserptus est ꝙ
int̾ armatas acies se mediũ p̃buiss Ex¬
ꝑgistere oro uelociter et dũ Ad hec tp̃us
est neglectũ hactena ad officiũ redi.
mũdo eiũ tremente dormire nescis qͥd
morti similius ꝙ sopori est ut ualeas
opto 4¬
ex eo screxitu ad altiorĩs inte silẽ¬
cuum aspirare.

Expanded text:
enim rotat ad libitum fortuna, an forsan tibi enim rotat ad libitum fortuna, an forsan tibi ex presenti otio securitatem in illo ardore victorie partam speras? tu vero non quia volueris, sed tum ad fortune nutum atque ad victoris arbitrium circumvolvi. Ita nusquam favor, undique periculum. Meminisse profuerit Metii ducis Albanorum, qui quadrigis in diversum actis ab Hostilio Romanorum rege discerptus est, quod inter armatas acies se medium prebuisset. Expergiscere, oro, velociter, et dum adhuc tempus est, neglectum hactenus ad officium redi. Mundo enim tremente dormire, nescio quid morti similius quam sopori est. Ut valeas opto. 1ex eo strepitu ad altioris vite silentium aspirare.
Abbreviated transcription (Latin):
progare p̃teritorũ om̃ ãnoꝵ decora corrũ¬
pens ꝙto erit obsteniꝰ metu mortis in de¬
corũ aliquid ag̾e nbi ne dicam ãni uniq sc̃d
tecũ cogitas Irem nisi mortis adire picu¬
lum timerẽ tũc uttũq dici poss si sine ꝑielo
maneres Nunc aũt nõne nł repentina
febricula uł pestis alia Est eni młtifor¬
mis hũanorũ casuũ et mira uarietas intã
tibi quã regi tuo negas fortassis eripiet
que tũ ita fuit hortor atq obsecro ut iam¬
tandẽ caput attollens circĩspicias uideb̾
ĩmensaz molẽ tantis regũ et ppłoꝵ appa¬
ratibus ruitantẽ ruiturãn quo et fortius
uis ĩpulerit non dissimlatiõi locus hostes
tui uigilant et regem ingi obseqͥo circun¬
stant cui si uictoria cesserit sompnũ tuĩ in
tanto nũt eius dist̾mĩe ꝯtemplanti ⁊ p̃ter
hoc ab olim tibi si nescis in festo ꝙ ilłũ aũi
habiturũ reris Smn alit̾ successerit oĩa

Expanded text:
prorogare, preteritorum omnium annorum decora corrumprorogare, preteritorum omnium annorum decora corrumpens? quanto erit obscenius metu mortis indecorum aliquit agere, ubi ne dicam anni unius sed m cogitas: ‘irem, nisi mortis adire periculum timerem’, tunc utcunque dici posset, si sine periculo maneres. Nunc autem, nonne vel repentina febricula vel pestis alia — est enim multiformis humanorum casuum et mira varietas — vitam tibi, quam regi tuo negas, fortassis eripiet? 19 Que cum ita sint, hortor atque obsecro ut iantandem caput attollens, circumspicias: videbis immensam molem tantis regum et populorum apparatibus nutantem, ruituramque quo eam fortune vis impulerit. Non est dissimulationi locus, hostes tui vigilant et regem iugi obsequio circumstant. 20 Cui si victoria cesserit, somnum tuum in tanto nunc eius discrimine contemplanti — et preter hoc ab olim tibi, si nescis, infesto —, quid illum animi habiturum reris? sin aliter successerit, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sument Non obliuio messalami Non plo¬
satis est in re p̃sitim non ambigna uides
igit᷑ ut longioris iite cupiditas ceca est
bona mors optanda est in qua falli ne
citura passim ⁊ in caput nr̃m recasura
ꝯcupistẽ licet optare cũ ppło un tñ ignanis
semita speras ad optatũ ꝓuehi large quid̃
falleris. Qxͣ multos sopor ĩmodicus opp̃ssit
qͦs labor ⁊ uigilie usuassent ꝙͣ multos uł
necauit crapula uł suffocauit ebrietas qͥ
ieinio salui forent ualgatũ est płes cenã
octidẽ ꝙͣ gladiũ quotũq ciborũ gnẽ mitri¬
tos quocũq t̾rarũ angulo latitãtes mors
tem non gferimꝰ illa nos sequit Cogita gͥ
⁊ fuge qd̵ euitare neq̃as an occurrẽ ueni¬
enti et offre qd debebas atqr ultro fortuã
sequi ne si restitis int̾haris Omissanda
enĩ breuissime suauitas more quisꝙͣ ne
usq adeo cupidus uiuendi ut nõ stati mori
malit ꝙ uniꝰ ãmi spacio uitã cũ dedecore

Expanded text:
sumerent, non oblivio Messalam, non Plosumerent, non oblivio Messalam, non Plosatis est, in re presertim non ambigua: vides igitur ut longioris vite cupiditas ceca est; bona mors optanda est, in qua falli nemcitura passim et in caput nostrum recasura concupiscere, liceat optare cum populo; an tamen ignavie semita speras ad optatum provehi? large quidem falleris. Quam multos sopor immodicus oppressit, quos labor et vigilie preservassent; quam multos vel necavit crapula vel suffocavit ebrietas, qui ieiunio salvi forent! Vulgatum est plures cenam occidere quam gladium. Quocunque ciborum genere nutritos, quocunque terrarum angulo latitantes, mols tem non ierimus, illa nos sequitur. 17 Coet fugere quod evitare nequeas, an occurrere venienti et offerre quod debeas atque ultro fortunam sequi, ne, si restiteris, vi traharis. O miseranda enim brevissime suavitas more! quisquam ne usque adeo vivendi cupidus, ut non statim mori malit quam unius anni spatio vitam cum dedecore
Abbreviated transcription (Latin):
lando ꝯtumatiã. laudo libertatẽ accersitã
morte desꝑatõem non laudo net autẽ me
forsai ex terua putes exempla colligere
clarior purus Clarior hãmbal moriturs
erat S. sepulcrũ ambobus italicũ conti¬
giss infaustus utriq in patriã reditus¬
fuit Clarior ẽt Cyrus si aute moreret᷑ ꝙ
mitridatis quid uarietatẽ altibiadis exd
chemistoclis exiliũ Cuid aristidis cathe¬
nas euid incendiũ cresi loquar Raro uita
longior coeq̃uã felicitate ht̃ que ubi ocad
non sufficit infelicẽ esse insi pñs calaĩtas
tnsacte felicitatis memoria retrudestat
Et si nichil nob̾ accidat iuendo tñ młta
spectare cogun᷑ in nr̃is q̃ nos btos ẽẽ nõ
siuant felix huic abiss pͥamuus felix pel¬
lenus felix nestor si filios p̃cessissent Et
ut altius guis exempla nõ desut Non so¬
cratem uenenatus calix Non erupedẽ ca¬
nes non demostenẽ ac ciceronẽ gladii cõ¬

Expanded text:
laudo contumaciam, laudo libertatem; accersitam laudo contumaciam, laudo libertatem; accersitam mortem desperationemque non laudo. 13 Ne autem me forsan externa putes exempla negligere, clarior Pyrrus, clarior Hanibal moriturus erat, si sepulcrum ambobus italicum contigisset: infaustus utrique reditus in patriam fuit; clarior etiam Cirus, si ante moreretur quam  venenum Mitridatis, quid varietatem Alcibiadis, quid Themistoclis exilium, quid Aristidis cathenas, quid incendium Cresi loquar? 14 Raro vita longior coequevam felicitatem habet, que ubi occidit, non sufficit infelicem esse, nisi presens calamitas transacte felicitatis memoria recrudescat; et si nichil nobis accidat vivendo, tamen multa spectare cogimur in nostris, que nos beatos esse non sinant. Felix hinc abiisset Priamus, felix Peleus, felix Nestor, si filios precessissent; et, ut alterius generis exempla non desint, non Socratem venenatus calix, non Euripidem canes, non Demosthenem ac Ciceronem gladii con
Abbreviated transcription (Latin):
ludis attulit Quid pompeio magno clariꝰ
nisi splendorem tanti nonũs inte diut̾ni¬
tas et que ad illam secuta est mortis in¬
dignntas obscurass Suid de duobꝰ affri¬
canis dicam ꝙͣto melius putas alt̾ ante
mema carthaginis altꝰ añ portas Numãcie
ꝓiisset Non pͥmꝰ in gͣtam pr̃iam exilio
indigno et famoso epy grãmate Scdũs
cesar angustũs quẽ ex oñbꝰ felicissinũ
iudicares qͣnto felicior moreret᷑ priusꝙͣ iã
filie senestentis adultia et quas ex trart
soluũ accepimꝰ uenucas suas inciperet
mr᷑a re Omitto regulũ ⁊ catonẽ et reliqͥs
qs nobilis mors illustrat ꝙͣuis in catone
dulsum a nr̃is sentire cogan de cicerone
loquor ⁊ seneca Nelo aute ciuile bellũ ob¬
ierit ne ꝯstancie sue testes fidedignissimi
detͣhant᷑ labor ac discͥmen miror intre¬
pidũ miror colluetantẽ angnibꝰ miror are¬
nis libicis oberrantẽ laudo robur animi

Expanded text:
ludis attulit. 11 Quid Pompeio Magno clarius, ludis attulit. 11 Quid Pompeio Magno clarius, nisi splendorem tanti nominis vite diuturnitas et, que ad illam secuta est, mortis indignitas obscurasset? Quid de duobus Africanis dicam? quanto melius putas alter ante menia Carthaginis, alter ante portas Numantie periisset? non primus “ingratam patriam” exilio indigno et famoso epygrammate, secundus Cesar Augustus, quem ex omnibus felicissimum iudicares, quanto felicior moreretur, priusquam filie iam senescentis adulteria et, quas execrari solitum accepimus, vomicas suas inciperet numerare? 12 Omitto Regulum et Catonem et reliquos, quos nobilis mors illustrat; quamvis in Catone diversum a nostris sentire cogar — de Cicerone loquor et Seneca —: nolo ante civile bellum obierit, ne constantie sue testes fidedignissimi detrahantur, labor ac discrimen; miror intrepidum, miror colluctantem anguibus, miror arenis lybicis oberrantem; laudo robur animi,
Abbreviated transcription (Latin):
gatissimũ aꝵ ᷝ ͥ ᷤ audiat᷑ morte ẽẽ ultimiũ
tribiliũ qui et ip̃e quoq ysulto nõ maxi ͫ
dice᷑ uoluit s ex tremũ sed esto sit maxͬ
putas ne illam ideo uitare qr bello abstiunes
aut mart Notũ et illud alt̾ius poete frustͣ
cruento mare carebimꝰ fractisqz raua
fluctibꝰ adrie frustra ꝑ autũ pnos nocẽ¬
tem corꝑibus inetuema austrũ Quãlibet
exactam curã nr̃i corꝑis hñtibꝰ morien dũ
est Sed placande mortis studiũ solz esse
mortalibꝰ fateor et excusatõem publice
nubetillitatis agnoste pͥmũ oro te ꝙ tula
ista dilatio est Denq quet ⁊ ꝙͣ duris ca¬
sibus exposita ꝙͣ multis uixisse nocuit ⁊
Uite gliam ĩnunuit mors dilata Cotidiãĩs
exemplis hũndas S reuenciꝰ antiq
Si paulominꝰ tullius hostiliꝯ uixisset ful
mine nõ fuiss p aucos amisos de trahe tor¬
quiꝰ rex mortuus erãt ille nõ exul Appio
claudio iita longior centatẽ/ mario carcem
et degenem fugam latibulũq liose pa¬

Expanded text:
diatur, “mortem” esse “ultimum terribilium”; qui et ipse quoque consulto non maximum dicere voluit sed extremum; sed, esto, sit maximum; putas ne illam ideo vitare, quia bello abstines aut mari? 8 Notum et illud alterius poete: Frustra cruento Marte carebimus, Fractisque rauci fluctibus Adrie; Frustra per autumnos nocentem Corporibus metuemus Austrum; quamlibet exactam curam nostri corporis habentibus, moriendum est. 9 ‘Sed prolatande mortis studium solet esse mortalibus’. Fateor, et excusationem publice imbecillitatis agnosco. Primum, oro te, quantula ista dilatio est! deinde, quot et quam duris casibus exposita! quam multis vixisse nocuit et vite gloriam imminuit mors dilata! 10 Quotidianis exemplis abundamus, sed reverentius antiqua Si paulo minus Tullus Hostilius vixisset, ictus fulmine non fuisset; paucos annos detrahe Tarquinio, rex mortuus erit ille, non exul; Appio Claudio vita longior cecitatem, Mario carcerem et degenerem fugam latibulumque limose pa
Abbreviated transcription (Latin):
rilis et gui pondere fanstẽtis uñ secreta
effluũt sexe cũ ꝓpria sexe cũ alieua ꝑiicie
q̃ multis mortis et ext̾me miserie tã fuit
luctũ p̃terea et mane gaudiũ ⁊ ꝯtentõnes
et iurgia et p̾cipitiũ et incautos ꝯgressus
meriiũ cũ armatis/ bec ut nota nõms inͣi
ꝙ ⁊ uulgata p̃tereo Est apulei madanẽ¬

Expanded text:
tilis et gravi pondere fatiscentis, unde secreta tilis et gravi pondere fatiscentis, unde secreta effluunt sepe cum propria, sepe cum aliena pernicie, que multis mortis et extreme miserie causa fuit; luctum preterea et inane gaudium et contentiones et iurgia et precipitium et incautos congressus inermium cum armatis: hec ut nota, inquam, et vulgata pretereo
Abbreviated transcription (Latin):
riũ et ꝓcax at tͥnquille iite ꝯtrariũ fuge
Ut qͣntũ posᷝ ͤ est breuissimũ hoc tempus
sue suꝑnacus et manbus curis agas Bic
em̃ hẽto donec suꝑsticionũ pondus abiet̾is
btãm uitas pot̾is optare non asseqͥ Contͣria
se uicissim tradunt nũꝙͣ metus et felicitas
egritudo est ꝙͣtusq furor screntꝰ obruere
atq enecare spinũaci dolio nõnem qd sin¬
gulare ac p̃cipuũ ht̃ hom̃is nata neq
pedes nec linguã neq ãm in p̃tate here
tremulũ caput in stabiles manus stillari¬
tes oculos guem corpis odorem et p̾dian
meri reliquias crastino insultãtes. taceo
libidinis regnũ u̾tutis exiliũ uulgi fabu¬
lam ac risum bonorũ odiũ atq ꝯtẽxtum
mutatõem repentinã sileo et quãlibet
doctorũ iusticiã ac cuiꝰlib etatis infamiã
oũn iocis ac fraudibꝰ oĩmq ludibrio ex¬
positam Rimiłas quoq mẽtis opp̃sse ac fu¬

Expanded text:
rium et procax ac tranquille vite contrarium fuge, rium et procax ac tranquille vite contrarium fuge, ut, quantum possibile est, brevissimum hoc tempus sine supervacuis et inanibus curis agas. Sic enim habeto: donec superstitionum pondus abieceris, beatam vitam poteris optare, non assequi. Contraria se vicissim trudunt: nunquam metus et felicitas egritudo est, quantusque furor scienter obruere atque enecare spumanti dolio rationem, quod singulare ac precipuum habet hominis natura; neque pedes, neque linguam, neque animum in potestate habere; tremulum caput, instabiles manus, stillantes oculos, gravem corporis odorem et pridiani meri reliquias crastino insultantes. 2 Taceo libidinis regnum, virtutis exilium, vulgi fabulam ac risum, bonorum odium atque contemptum; mutationem repentinam sileo et quamlibet doctorum inscitiam ac cuiuslibet etatis infantiam, omnium iocis ac fraudibus omniumque ludibrio expositam. 3 Rimulas quoque mentis oppresse ac fu
Abbreviated transcription (Latin):
quo in signi mendacio subeat mendatis in fa¬
mã hic ꝙͣuis med inendax una fortuita
ueritate ueridici famã q̃rit mirat᷑ hoc ac̾o
aliis licet u̾bis in eo libro quo exigno ĩ spacio
ma ͨ ͥ uolentes actus nostros corꝑibꝰ celesti¬
quia nõ tenẽt hõies memoria flitates erro¬
resq illorũ s nen intenti nisi in ea q̃ illor
nolunt tribue̾ dicant artificiose dĩnare mor¬
tuas mẽbranas scͥptas quaslib de quibus
plerũq pro uoluntate sors exiit E si nõ
arte de codicibus exit sepe uersus futura
poũcians quid murũ si et̃ ex amo lo q̃ntis
nõ arte s sorte exit aliqͣ p̃dicatio futuroꝵ
Ber ultima quidẽ aug̾ sunt q̃ hinc aucͣtas
hoĩs coedãt huic fides horũ uero fallaciis
om̃ibꝰ ꝙputas aliud uiam fecit isi uultra¬
ris iusticia et infinita cupiditas ne dicã ra¬
bies stiendi ea tũ que ne sciri pũt et stire nõ
expedit Tu ergo genus hoc hõm temera¬

Expanded text:
quo insigni mendacio subeat mendacis infaquo insigni mendacio subeat mendacis infamiam, hic quantumvis mendax, una fortuita veritate veridici famam querit. 8 Miratur hoc Cicero, aliis licet verbis, in eo libro quo exiguo in spatio matici, volentes actus nostros corporibus celestiquia non tenent homines memoria falsitates erroresque illorum, sed non intenti nisi in ea que illorie illorum volunt tribuere, dicant artificiose divinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerunque pro voluntate sors exit. Quod si non arte de codicibus exit sepe versus futura prenuntians, quid mirum si etiam ex animo loquentis, non arte sed sorte, exit aliqua predicatio futurorum?». Hec ultima quidem Augustini sunt, que hinc autoritas hominis commendat, hinc fides. 9 Horum vero fallaciis omnibus quid, putas, aliud viam fecit, nisi vulgaris inscitia et infinita cupiditas, ne dicam rabies, sciendi ea tantum que nec sciri possunt et scire non expedit? Tu ergo genus hoc hominum temera
Abbreviated transcription (Latin):
pst̃o ridiculaniq leticiã c̾tum est spei ꝑdite
ciudiendi ergo penitus nõ sunt ĩpossi . ͥuid̾
quisqz sibi dixisse xp̃m putet qd̵ amphitoni
Iupitꝰ apud plantũ bono m̃o es Adsiẽ amphe¬
trio auxilio tibi et tuis nichil est ꝙ tieas
ariolos aruspices mͬte om̃is que fcura et que
fcã eloqͣr multo a deo melius ꝙͣ illi nõ quidem
q sũ imꝑator ut aitille sed quia sũ deus iłe
sane multa nob̾ ad aurem cordis assidue
loquit᷑ quẽ si audire uoluerunꝰ facile potiꝰ¬
mus horũ tirculatorũ ꝓmissa ꝯtempne̾. mors
c̾ta est. hora mortis incta ut omnẽ horam
uelut ultimã expectemꝰ hec salutarit nos¬
ce satis est Que igit᷑ horũ impnden᷑ q̃ nr̃a
demẽtia ut multa caligine obsiti soliq deo
ꝯgniti uenturi tp̃ris demĩciatõe nos cruciẽt
Est uerũ fateor in hac tota uanita te nura ᷝ ͤ
ꝙ cũ in ueliguis ualde ueriditus ꝯuisq uno ali¬

Expanded text:
profecto ridiculamque letitiam certum est spei perdite profecto ridiculamque letitiam certum est spei perdite Audiendi ergo penitus non sunt impossibilia quidem quisque sibi dixisse Cristum putet, quod Amphytrioni Iupiter apud Plautum: Bono animo es; adsum, Amphytrio, auxilio tibi et tuis. Nichil est quod timeas; ariolos, aruspices Mitte omnes; que futura et que facta eloquar Multo adeo melius quam illi, non quidem quia sum Iupiter, ut ait ille, sed quia sum Deus. 6 Ille sane multa nobis ad aurem cordis assidue loquitur, quem si audire voluerimus, facile poterimus horum circulatorum promissa contemnere. Mors certa est; hora mortis incerta, ut omnem horam velut ultimam expectemus; hec salutariter nosse est. Que igitur horum impudentia, que nostra dementia, ut multa caligine obsiti solique Deo cogniti venturi temporis denuntiatione nos crucient? 7 Est unum, fateor, in hac tota vanitate mirabile, quod cum in reliquis valde veridicus quisque uno ali
Abbreviated transcription (Latin):
rum pħica p̃tereã ꝓmulgato maronis testi¬
monio ignaras uatũmentes qͥs ignorat Eci¬
tũ est illud accii nichil inquit credo auguribꝰ
q̃ aures u̾bis didant alienas suas ut auro
locupletent domos Ret maiꝰcᵈ patuni ue¬
tustissimi poete Nai si que uentura sunt
ꝓudeant equiꝑent᷑ ioui nec tu poetã a ꝓpħa
putes hac in re diu̾sum sic eiũ ait ysayas
Amũciate que uentura sũt in futurũ ⁊ sciemꝰ
qr dii estis nos fauoriau g doctissimi uiri Cic̃o¬
manũ magna ex ꝑte ꝯsiliũ quo nos ut̾q ab
hiis onũbus p̃stigiis ac fallaciis de hortat᷑
nõ adintẽdo mõ s ampliandũ censeo Aut
pleui̾nt aut u̾e et añ tp̃us miseros fecerint
Rursus aut leta uere auͣt duplex ẽ incõmo¬
dũ fatigatio expectatõis qua nestio an ulla
sit maier ⁊ delibatio gandii cum ueu̾i̾t suie
Ut ip̃e uocat p̃floratio/ quod quid̃ anteqͣm
uemat sperando ⁊ mẽte pocçupando ian¬
Sudũ uere ꝯsũptũ sit aũt fło et manem

Expanded text:
phica preteream, pervulgato Maronis testimonio “ignaras vatum mentes” quis ignorat? Scitum est illud Accii: Nichil inquit credo auguribus, qui aures verbis ditant Alienas, suas ut auro locupletent domos, nec minus illud Pacuvii vetustissimi poete: Nam si que ventura sunt provideant, equiparentur Iovi. Nec tu poetam a propheta putes hac in re diversum; sic enim ait Ysaias: «Annuntiate que ventura sunt in futurum, et sciemitur doctissimi viri ciceronianum magna ex parte consilium, quo nos uterque ab his omnibus prestigiis atque fallaciis dehortatur, non admittendum modo sed ampliandum censeo. Autpleverint; aut vere, et ante tempus miseros fecerint. 4 Rursus, aut leta vere, et duplex est incommodum: fatigatio expectationis, qua nescio an ulla sit maior, et delibatio gaudii, cum venerit, sive, ut ipse vocat, prefloratio; quod quidem, antequam veniat, sperando et mente preoccupando, iandudum fere consumptum sit; aut falso, et inanem
Abbreviated transcription (Latin):
ultnua pena est nec metuendauiris non
plus inꝙͣ mẽtuenda ꝙͣ sompnꝰ ã requies
Quid enĩ moͣrtis et origĩs diẽ refert ymo
U̾o largiter Ille nos huãne uite laboribꝰ in¬
uoluit hic lib̾at hinc ille mos ex intiris
phre penetrałibꝰ educatus in suorũ ortu
iugenciũ atq in morte gandentiũ Ez ne
ib opĩonibus unlgariũ recedamꝰ a quibꝰ
tñ si ad salute ꝑgunꝰ ꝙͣ longissime recedẽ

Expanded text:
ultima pena est, Nec metuenda viris; non ultima pena est, Nec metuenda viris; non plus, inquam, metuenda quam somnus aut requies. Quid enim inter mortis et originis diem refert? imo vero largiter: ille nos humane vite laboribus involvit, hic liberat. Hinc ille mos, ex intimis philosophie penetralibus eductus, in suorum ortu lugentium atque in morte gaudentium. 7 Sed, ne ab opinionibus vulgarium recedamus — a quibus tamen, si ad
Abbreviated transcription (Latin):
sub turbine rerũ dormis/ Ce quidẽ u̾gilia¬
na p̃mit intrepatio et tibi celo missꝰ miu¬
tius clamat potes hoc sub cãu duci sõpnes
si nichil aliud ꝙͣ pudor obstreꝑet debebas¬
scelerius exꝑgisti qua eiũ fronte quo amõ
cet̾i̾s ad estiũ solem sub galea ⁊ uibone
degentibꝰ tu procul abagnune uirorũ fe¬
mineaq circũscipatus acie ꝯquisitis pastꝰ
epulis et molli ueste ꝯtextus unb torpes
et ocio homo olim ut putabã auidus hono¬
ris et glie homo potens et nobilis homo ⁊
aas refugis labores ⁊ andi fortissimi
Uiri uerbũ a salustio relatũ mũdicias młie¬
ribus laborem uiris guenire Sitĩ metuis
et colles arenosos et serpentes sub leone
tribiles ẜ ⁊ alt̾ius est siminꝰ bellicost non
minꝰ fortis uiri dem̃ accipe Berpens sacis
ardor arene dulcia u̾tuti goudẽt patia du¬
ris at mortẽ gladiosq formides seds
ħic u̾bũ illud occurrat altius ueri fortis mors

Expanded text:
sub turbine rerum, dormis; te quidem virgiliasub turbine rerum, dormis; te quidem virgiliana premit increpatio et tibi celo missus nuntius exclamat: potes hoc sub casu ducere somnossi nichil aliud quam pudor obstreperet, debebas celerius expergisci. Qua enim fronte, quo animo, ceteris ad estivum solem sub galea et umbone degentibus, tu, procul ab agmine virorum femineaque circumstipatus acie, conquisitis pastus epulis et molli veste contectus, umbra torpes et otio, homo olim, ut putabam, avidus honoris et glorie, homo potens et nobilis, homo iamas? refugis labores? 5 Sed audi fortissimi viri verbum a Salustio relatum: «Munditias mulieribus, laborem viris convenire». Sitim metuis et calles arenosos et serpentes sub Leone terribiles? sed alterius, etsi minus bellicosi, non minus fortis viri dictum accipe: serpens, sitis, ardor, arene Dulcia virtuti: gaudet patientia duris. 6 At mortem gladiosque formidas? sed et hic verbum illud occurrat alterius viri fortis: mors
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ad amicũ tͣusalꝑiũ magnũ ꝙ̃ dam
uirum morte ignauia nõ diffri ⁊ nichil
turꝑe ideo faciendũ ut diusiꝯ uinat᷑.
Ides silenciũ int̾rũpit caritas lo¬
qui cogit testor xp̃m coactus ad
scribendũ uenio que si eodẽ aĩo lecta fue¬
rint quo scribunt᷑ pot̾unt et michi apud
te beniuolentiã angere et tͥ gloriã apud
gentes quonã enĩ mõ dissilare possum
si non fłm amititie nomen gero qͣndo te
magins ꝑiculis circũuentũ ul dormientẽ
excitem uel cõmonefatiã uigilantẽ ui-
des ꝙͣ gͣue bellũ int̾ gallũ britãnũq reges
orit᷑ Nulla ꝓculdubio tanta res ab auoꝵ
nr̃orum temꝑibus c̾te nec ab actanis ꝓa¬
uorũ in europe fimbus apparuit aut tam
latus glie campus fortibꝰ uiris oblatꝰ est
Cũ reges ac ppłi suspensi ad tante ꝯten-¬
tõis enentũ p̃cipus qui ab alpibꝰ ytalie ad
occeanũ incolunt quos ingens incim tumłtꝰ
excunt fragor marmus sũt Tu solus tanto

Expanded text:
Ad amicum transalpinum magnum quendam virum, mortem ignavia non differri et nichil turpe ideo faciendum ut diutius vivatur. 1 Fides silentium interrumpit, caritas loqui cogit; testor Cristum, coactus ad scribendum venio, que si eodem animo lecta fuerint quo scribuntur, poterunt et michi apud te benivolentiam augere et tibi gloriam apud gentes. Quonam enim modo dissimulare possum, si non falsum amicitie nomen gero, quin te, magnis periculis circumventum, vel dormientem excitem vel commonefaciam vigilantem? 2 Vides quam grave bellum inter Gallum Britannumque reges oritur; nulla proculdubio tanta res ab avorum nostrorum temporibus, certe nec ab atavis proavorum in Europe finibus apparuit, aut tam latus glorie campus fortibus viris oblatus est. 3 Cunti reges ac populi, suspensi ad tante contentionis eventum, precipue qui ab Alpibus Italie ad occeanum incolunt, quos ingens vicini tumultus excivit fragor, in armis sunt; tu solus, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
aruspicum aut ullis omino diui¬
natoribus fides detur
biciamus oro si possumꝰ et triste̾ pre¬
titrrũ memoriã ac anxia sollicitudi¬
nem futuroꝵ torq̃nt de nichilo et geminis
uelut acule aculeis uite nr̃e requie huit
inde pturbant quid hauelamꝰ quid affligi¬
mur nec tnsacta mutari pñt nec ueniẽtia
p̃mderi Suid mathema ͭ ͥ ᷤᷤ opus est adu̾sus

Expanded text:
aruspicum aut ullis omnino divinatoribus fides detur. 1 Abiciamus, oro, si possumus, et tristem preteritorum memoriam et anxiam solicitudinem futurorum; torquent de nichilo, et geminis velut aculeis vite nostre requiem hinc inde perturbant. Quid anhelamus, quid affligimur? nec transacta mutari possunt, nec venientia previderi. Quid mathematicis opus est, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Ut si quis urbis illiꝰ disciplinã moresq pro¬
spexerit ꝙͣtã ue rerũ mutatõem uniꝰ hõĩs
mors muret᷑ ꝙͣꝙͣ alii plures ut ꝓhibẽt com¬
plicũ ex nũo idem suppliciũ ꝑtuleriut ał ex¬
pectẽt uix maior in italiã tpribꝰ nr̃is emer¬
serit hic forte meũ indiciũ expectes ppłm
si fame credit᷑ absoluo ꝙͣuis et leniꝰ semre
et dolorẽ suũ micis uinditare potuerĩt Sed
nõ facile iusta simił atq ingens ira cõpri¬
mt᷑. magno p̃sitim in ppło ubi iracũdie stim¬
los rapidis inconsultisq clamoribꝰ p̃ceps
atq młtiuolũ uulgus exacuit infelicior
hõmi ut cõpatior et indignor qui honore
auctꝰ insolito quid sibi sub extremũ inte tẽ¬
pus uellet ignoro tuiꝰ illud quoq calami
nõ miser fuisse sed insamus ameusq uide¬
bitur et tot iam ꝑ annos sapiẽtie falsã fa¬
mẽ nanis artibus usurpasse ducibꝰ qui pro
tp̃re fu̾int edito positũ sibi p̃ ocłis speculũ

Expanded text:
urbis illius disciplinam moresque perspexerit quantam ve rerum mutationem unius hominis mors minetur, quanquam alii plures, ut perhibent, complicum ex numero idem supplicium vel pertulerint vel expectent — vix maior in Italia temporibus nostris emerserit. 27 Hic forte meum indicium expectes. Populum, si fame creditur, absolvo, quamvis et lenius sevire et dolorem suum mitius vindicare potuerint; sed non facile iusta simul atque ingens ira comprimitur, magno presertim in populo, ubi iracundie stimulos rapidis inconsultisque clamoribus preceps atque multivolum vulgus exacuit. 28 Infelici homini et compatior et indignor, qui honore auctus insolito, quid sibi sub extremum vite tempus vellet, ignoro; cuius illud quoque calamimodo miser fuisse sed insanus amensque videbitur et tot iam per annos sapientie falsam famam vanis artibus usurpasse. 29 Ducibus qui pro tempore fuerint edico: positum sibi pre oculis speculum
Abbreviated transcription (Latin):
illius optimi uiri cius et ducis ieliorẽ
nũc in pria uinẽtis quo digni utinã diucis
fuissemꝰ letũ me s nõ sine lacrinus ꝑr¬
legisse Ĩta in de sepultro ymo de celo rñ¬
dere uisus est ut multa in suspiria re-¬
nouaret s non ita ut non sibi qͦ młta¬

Expanded text:
illius optimi et viri et civis et ducis meliore illius optimi et viri et civis et ducis meliore nunc in patria viventis, quo digni utinam diutius fuissemus, letum me sed non sine lacrimis perlegisse. Ita michi de sepulcro, imo de celo respondere visus est, ut multa michi suspiria renovaret, sed non ita ut non sibi q