comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no affici. ¶ Sicii fum̃s suicurã
testator mandauit. ⁊ ille accepta
pecuma fimus ñ duxent dedolo ac¬
tionem in eum dandam mela scpͥ
ns causa sũptus factus uidet is de¬
mum qui iofu̾it ut funꝰducatur
sine qͥuofunus duci ñ possit. ut
puta siquid impensumẽ melati¬
one mortui. S ⁊ siquid inlocum
suit erogatumĩquem mortũ infe¬
retur. sumis causa uideri ĩpensun.
ferretur. sumĩs ẽ. licet nõdum hõ
funẽtur. Itemq ⁊ si quid ad corpꝰ
custo diendum uł ⁊ ꝯmendandũ
facrum sic. uł siquid inmarmorł
uestẽ coslocandam. Donaũtopor¬
cet ornam̃ta cum corꝑib ali nec
quid aliud huimõi. quoo homi¬
nes simpliciores facuint. ¶Sec
accio que sunerana dicitur. ex bo¬
no. ⁊ equo q̾ntur. ꝯtinet aũt fu¬
cerorum suptuum. Equumi aũt
accipitur exdignitare eiꝰ qui fure¬
ratusẽ. excausa extempore. exboã
fide. ut neq plus ĩputetur sũp¬
tus noĩe quam fimẽ. neq tãtu
quantũ factum ẽ simmo dice fac¬

Expanded text:
 Si cui funeris sui curam testator mandauerit et ille accepta pecunia funus non duxerit, de dolo actionem in eum dandam Mela scripsiris causa sumptus factus uidetur is demum, qui ideo fuit ut funus ducatur, sine quo funus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus infer‹r›etur, funeris causa uideri impensum Lerfer‹r›etur, funeris est, licet nondum homo funeretur: idemque et si quid ad corpus custodiendum uel etiam commendandum factum sit, uel si quid in marmor uel uestem collocandam. Non autem oportet ornamenta cum corporibus condi, nec quid aliud huiusmodi, quod homines simpliciores faciunt. Haec actio quae funeraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet autem fuceterorum sumptuum. aequum autem accipitur ex dignitate eius qui funeratus est, ex causa, ex tempore et ex bona fide, ut neque plus imputetur sumptus nomine quam factum est neque tantum quantum factum est, si immodice fac
Abbreviated transcription (Latin):
tan. itatnnt uidex ⁊ ce oportum¬
tate loaꝓspiciat. neiicĩ ma¬
gnũ patiatur detrim̃tũ. ¶ Sena¬
tus ꝯsulto cauetur.ne usus sepl¬
corum ꝑmutatioĩb pouuatur
Id ẽ ne sepuoũ alie ꝯuersatioĩs
usum accipiat. ¶ Pretorait qd
funĩs causa suptus fis̃ erit. eiꝰ
recuꝑandi noĩe. ineum adque
ea ros ꝑtinet iuidiciũ dabo ħedic

Expanded text:
ta tamen, ut iudex etiam de oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur detrimentum. Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus polluatur, id est ne sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat. Praetor ait: 'Quod funeris causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res pertine
Abbreviated transcription (Latin):
eos diñs sus reddẽre siue an pu¬
gnam adrestias siũ post pugnã.
qm int̾dum aut pecuna int̾uer¬
sa. aut ꝯmisso aliquo maiefici
omaiore ad fugiedam inꝗsitiõẽ
liustitiamaiaduersionis iare

Expanded text:
eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis i
Abbreviated transcription (Latin):
Auł Equis cumeo aĩo cor¬
pus intulent quoo cogitarer in
alio postea transferte. mag̃q tem¬
porum is grã deponere quam qd̾
ibi sepeliret mortuum ⁊ qĩ et̾na
sede dare destinauĩt. manebit lot
prophanus.

Expanded text:
Si quis enim eo animo corpus intulerit, quod cogitaret inde alio postea transferre magisque temporis gratia deponere, quam quod ibi sepeliret mortuum et quasi aeterna sede dare destinauerit, manebit locus profanus.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit s quiius anus herede ul ces¬
sante uł ab senre uluerente ne
hr̃s eius existet. Si tuc locus religi¬
õsus fit cum defuncti fuit. n̾ałr ui
adeo ut ⁊̃ sunlegatũ locum sit illa¬
tus ab h̃rde.Illatione testatoris sit
religiosus locus. si modo ĩ aliũ loum
tã oportime inferrinon potuit.

Expanded text:
tulerit, sed quiuis alius herede uel cessante uel absente uel uerente ne heres eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturalitadeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ille fecit. nullam huĩ reipenam.
nisi aliquid ꝓhor emoium̃tum ei
relictumẽ. Tunc enĩ siñ panutc
uolũtati desucti. ab hrͥc repellitur.
Sinaũt de hac re desũctus nõca¬
uit. nec uili delegatum idmun̾
ẽ soiptos hĩdes eares ꝯtingit.
Si nemo sinptus ẽ. legitimos
uł cognatos quosq suo ordine qͦ
succedunt. ¶ Supcus sunĩs arbi

Expanded text:
m, nisi aliquid pro hoc emolumentum ei relictum est: tunc enim, si non paruerit uoluntati defuncti, ab hoc repellitur. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo s
Abbreviated transcription (Latin):
suram agri ages.⁊ tuidtitio dele¬
gauis. ⁊ille doio malo quidĩea
aduers singłos nsondũ agipote¬
nit. s altõ ꝯuento. si satisfecit in
medum renũtiatum non eẽ. hoc ẽ
uł emptori uł uẽdicori curenũtiati¬
o offuit. Nomp̃. tamenscͥbit. Si
ẽptor plus dedeñt uẽditori pꝑ re
nũtiationem. qr ꝯdicẽ pocest qd̾
cẽ. nisi soluẽdo uendĩtor ñ fuit. ec̃
eium m̃sor tenebitum. G siuẽditor c¬
maiorem modum t̃clidit fraudatus
am̃sore. ꝯsequent dicit pomp̃. non
ex uẽdito accio aduers emptorem
bitus m̃sor frandauĩt me inrenu¬
tiatione. tenĩeum. si ob hoc deiudi¬
ciomiñ tuli. Plane si auidice. idh¬
ubitus ꝯ̃ me renuntiauit dolo ma¬
lo dubitat anteramichidebeat qͣ
mag̃.admitrit. ¶ Hanc actione hs¬
rediꝰ siłibq ꝑsonis dãdam pomp̃
scribit .s irhrcem silesq ꝑsonas
denegãdam ait. ¶ Seriuaut nõe
mag̾ noxalẽ quam de peculio ꝯpetĩ
ait. q̃uis ciuuł actio de peculio ꝯpe¬

Expanded text:
suram agri ageres et tu id Titio delegaveris et ille dolo malo quid in eaduersus singulos in solidum agi poterit, sed altero conuento, si satisfecerit, modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiatio offuit.Pomponius tamen scribit, si emptor plus dederit uenditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod cere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur. Sed si uenditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomponius non esse actionem aduersus mensorem, bitus mensor fraudauerit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit.Hanc actionem heredi similibusque personis dandam Pomponius scribit: sed in heredem similesque personas denegandam ait.Serui autem nomine magis noxale quam de peculio competere ait, quamuis ciuilis actio de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
ius aitĩus rei m̃suram falsã renũ¬
tiauisse dicetur. Bactio ꝯpetit. S¬
inde simnedificuim̃sura fefellit.ł
ne. siue de yuitute ĩ admittẽdi ꝓ¬
ciẽdiq q̃ratur. siũ aream.łtignũ
bitur.⁊ sim̃sor machinan fefel¬
decretumẽ. Ego .⁊ aduers tãbulan¬
um puto. actiones dãdas quñcõ¬

Expanded text:
ius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit uene siue de seruitute ‹im›mittendi proiciendique quaeratur, siue aream uel tignum bitur.Et si mensor machinarius fefeldecreuit.Ego etiam aduersus tabularium puto actiones dandas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fundi exceꝑit locum sepulcͥ ut
dentem ut ei ꝑ sundum sepulte̾
cã ire liceret.
ci h lege uenient. nemeuinfer¬
retur quo sͥius ẽ infem.paccum
ꝗdem ad hoc non sufficit. s stipła¬
cione id cauerio portet.
habet. mam aut ad sepulchiu
nõ ht̃. ⁊ auicino ire ꝓhibeatur
imꝑator anconin cum patre sc̃¬
psit it̃ ad sepulchrum petipre¬

Expanded text:
fundi exceperit locum sepulchri adentem, ut ei per fundum sepulturae causa ire liceret.nti hac lege uenierit, ne in eum infer‹r›entur, quos ius est inferri, pactum quidem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id caueri oportet. habeat, uiam autem ad sepulchrum non habeat et uicino ire prohibeatur, imperator Antoninus cum patre rescripsit iter ad sepulchrum peti pre
Abbreviated transcription (Latin):
Tb reb eqͥexiege ti¬
tia ⁊ publicia. ⁊ cornelia ⁊ sponsioẽ
facẽ licet. s exalus ubi ꝓuntute cõ¬
causa ponitur.i camrẽ familiã lu
mam̃. dabitur ĩ dño de peculio acti

Expanded text:
rebus ex lege Titia et Publicia et Cornelia etiam sponsionem facere licet: sed ex aliis, ubi pro uirtute cercausa ponitur, in eam rem familia ludeniam, dabitur in dominum de peculio acti
Abbreviated transcription (Latin):
Lẜ laz. ECsi ¶ cile exigi possit.
intuenire oportet. tueriq huius¬
moĩ fõn siquid impediat quo
min̾ eires uedite tradantur. ¶Si
colonus ułinquilĩ sit isquimõ¬
tuus ẽ. nec sit uñ funeretur. exin¬
ueccis illatis eum funerãdum põ¬
remanserit. Hoe ꝓdebita pensio
a testatore de ciĩ funere agitur.
n. quamaliquos legata ꝯseq
S si adita fuit posdea hiditas.
res emptori auserendanẽ. quia

Expanded text:
bus si facile exigi possit. interuenire oportere tuerique huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res uenditae tradantur.Si colonus uel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomremanserit, hoc pro debita pensioa testatore de cuius funere agitur nri, quam aliquos legata consequi. sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› non est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
respontent. mox falsum ł iofficio¬
sumtutum testam̃tum suĩt pro¬
nutiatu. Nonem̃ imꝑbe respondit.
s scriptura ductus. ¶ Qui int̾rorat᷑
adusano intregatur. Sinuo ap̃to¬
re intregatur. nicħ faat p̾torisau¬
ctoritas s ip̃ius responsũ siie m̃¬
datium. ¶ Qui iusto enore ductꝰ
negauĩt sehrdem. uenia dignus ẽ.¬

Expanded text:
sponderit, mox falsum uel inofficiosum uel irritum testamentum fuerit pronuntiatum: non enim improbe respondit, sed scriptura ductus.Qui interrogatus aduersario interrogatur: sed et interrogatus, nihil facit praetoris auctoritas, sed ipsius responsum siue mendacium.Qui iusto errore ductus negauerit se heredem, uenia dignus
Abbreviated transcription (Latin):
id qexeare inpeculio sit. ¶ Aduesus
paretes ⁊ patronos.repetitio cĩ qd̃
maiealusumẽ. utilis accio ex ħedic¬
co danda ẽ. Sim̃sor falsumm modum
onẽ. si fortede finib ꝯtentio sit uel
ẽptorscire uent ruenditor au̾moĩ
⁊id qd̾ catur ei. adremimandrm
dari. ⁊ iñtonoranũ appellan. Siãt
exld̾ato ⁊ ꝯducco fui̾t actum. dicen¬
dumeĩt nec tenere ĩtentionẽ.¶S
actiodolum malũ dumtaxat exi¬
git. Uisumẽ enimsatis habũdeq
cohencen m̃sorem. si dolus malus

Expanded text:
d ex ea re in peculio sit.Aduersus parentes et patronos repetitio eius quod in alea lusum est utilis ex hoc edicto danda est. SI MENSOR FALSUM MODUM Datione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem.Haec actio dolum malum dumtaxat exigit: uisum est enim satis abundeque coerceri mensorem, si
Abbreviated transcription (Latin):
Ssa que abauoilla
unt uł corpꝰ. anuccat dño loci
effodẽ uł eruere sine decreto ponti¬
ficum. seuiussu pͥncipis. qõnis
ẽ. ⁊ ait labeo. expectandum uł per¬
missum pontisicalẽ. seuĩsione pͥn¬
cipis. auoquinimuriarũ forte acti¬
o adueis eum qui ͤiecit. ¶Succus
religiosus ꝓpuro uenisse dicetur.
p̃tor infrm actionẽ ineumdat ei
ad quẽ eares ꝑtinet. que accio ⁊ ĩ
hr̃dem ꝯpetit. cumqĩ exempto ac¬
tione ꝯtineatur. ¶ Simiccũ pu¬
blicis usib destinatum ĩtulit ꝗs

Expanded text:
ssa quae ab alio illata sunt uel corpus an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat.Si in locum publ
Abbreviated transcription (Latin):
uđr. Sepulchiumẽ ubi corpus
ossaue homis glita sũt. Cels ãt
ait. ñ totus qui sepult̾e destinat᷑
ẽ. iaus religios sit. s qͣteniscorp̾
humatu ẽ. ¶ Monum̃tumẽ qd̾
memorie ẜuande grã existat. ¶si
usũfrictum quis hãt. religiosum
locum ñ facit. S si alius ꝓpͥctatem
alius usũmictũ hãt. non faciet lo

Expanded text:
ur.Sepulchrum est, ubi corpus ossaue hominis condita sunt.Celsus autem ait: non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est. Monumentum est, quod memoriae seruandae gratia existat. Si usum fructum quis habeat, religiosum locum non facit. sed et si alius proprietatem, alius usum fructum habuit, non faciet lo
Abbreviated transcription (Latin):
bͥ ẜmodno datactionẽ. nõ bonefi¬
cei possori. Bancumdicat ĩlocum
altius apparet de dño ꝯsentire. id
ẽ de eo cuius locus ẽ. S ⁊ fructuarꝰ
ĩferendo. tenebitur dnd ꝓprietatis.
an⁊ scͥcius teneatur. sugnorãte so¬
cio intułit tractan põt. Est tñ uen̾¬

Expanded text:
dat actionem, non bonae fidei possessori: nam cum dicat 'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari potest: est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sane siquis hac admiẜit. euemet
ut duob acuo ẜui corupti ꝯpera.
Qd e absudum. S nec eũcui boã
suscepit ẜuum alienũ adse. ⁊ ẽ ꝓpͥe
recipe resugium abscondedi eausa
ẜno p̃stare. uł in suo agro ułmali
dando põt. suadere ⁊ malũ. ⁊iõ pre¬
tor ad iecit. dolo malo quo en detĩ¬
orem facẽr. Neq eñ delinquit nꝗ
tale aliquid suo ꝑsuadet ex quo eũ
faciat detĩorem. Quugitur ẜuu
solictat. ad aliquid uł faciẽdum
ł copitãdumꝰ iꝓbe. hͥuideturhx e

Expanded text:
sane, si quis hoc admiserit, eueniet, ut duobus actio serui corrupti competat, quod est absurdum. sed nec eum, cui bona susceperit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa seruo praestare uel in suo agro uel in dando potest suadere et malum: et ideo praetor adiecit 'dolo malo, quo eum deteriorem faceret': neque enim delinquit, nisi qui tale aliquid seruo persuadet, ex quo eum faciat deteriorem. qui igitur seruum sollicitat ad aliquid uel faciendum uel cogitandum improbe, hic uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
resstitutioe homimis dr̃ tunc locũ
habet cum hoĩe uiuo agitur. Quid
aũt si demanumisso agitur. ñ faci¬
le apd̾iudicem audierur dicendo.
I deo se manumisisse qm̃ hr̃ẽ uo¬
lu̾at domi. ut p̃tium uãt ⁊ libtũ.

Expanded text:
restitutione hominis dicitur, tunc locum habet, cum homine uiuo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? non facile apud iudicem audietur dicendo ideo se manumississe, quoniam habere noluerat domi, ut et pretium habeat et libertum.
Abbreviated transcription (Latin):
pud pomponiũ solũmõ penalẽ
actionẽ cenegatã. Qd̾ non puro
quid sub t̃ctum eĩt iudicium nõ
dabo. ¶Ineum inquit qui aloe
iudẽde cansa umintusit. utiq¬
que res eit. aĩaduertam. ħ̾clau¬
sula ptinet adaiaduensionẽ eia¬

Expanded text:
pud Pomponium solummodo poenalem actionem denegatam, quod non puto quid subtractum erit, iudicium non dabo.' 'In eum', inquit, 'qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduertam.' haec clausula pertinet ad animaduersionem ei
Abbreviated transcription (Latin):
ĩid qd titio p̃stituns sim. Item no
solũ simichi dãpnum dedeĩt ꝯsili¬
o tuo. s ⁊ siextraneo eo quoq nõe
mͥ teneris. Ad ego lege. aqlia ob¬
noxi̾sim. aut si exaducco teneor
or scũs sit. qͥ officio iudicis expe¬
dietur. ĩterdum tñ ⁊ sinuicilis sit
ut ñ expediat talem ynũ hr̃e. utrũ
ergo p̃tium oogitur dare sollicita¬
cozi cebet dnĩs restituere suũ ⁊ p̃tiũ
serui accpe. ⁊ ueñ electionẽ dño

Expanded text:
sim.Item non solum si mihi damnum dederit consilio tuo, sed etiam si extraneo, eo quoque nomine mihi teneris, quod ego lege Aquilia obnoxius sim: aut si ex conducto teneor or factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat talem seruum habere. utrum ergo et pretium cogitur dare sollicitacogi debet dominus restituere seruum et pretium serui accipere?
Abbreviated transcription (Latin):
potit quis ħ ⁊ uendere ⁊ donare si
cenocap̃biũ sit posse ꝯuenĩ dicẽ¬
tuum malienumiocumaut tol¬
łere id quos ĩtulit. aut locip̃tuz
p̃stare cogitur pinfcm actiones
que tam hr̃di quamiihrcem ope¬

Expanded text:
poterit quis hoc et uendere et donare. si cenotaphium fit, posse hoc uenire dicentuum in alienum locum, aut tollere id quod intulit aut loci pretium praestare cogitur per in factum actionem, quae tam heredi quam in heredem compe
Abbreviated transcription (Latin):
O Oẜ. Sint plures fami¬
duidũndo aut simũ regundorũ
eũdem iudicem sumẽdum. Pĩete¬
rea quo facili coire br̃des uł sccu pꝰ¬
sint. ĩ eundem locum oĩum p̃sentia

Expanded text:
 inter plures famidiuidundo aut finium regundorum, eundem iudicem sumendum: praeterea, quo facilius coire coheredes uel socii possunt, in eundem locum omnium praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
undo ⁊ ꝓ socio sisoci sunt tenĩ
ut uiuan̾ ait. S cur detĩorem fa¬
cit iulian̾ait. ꝯditionẽ socu. si
cũ socioagat. quã sicum ex̃ neo
agit. ramquicũ extraneo agit.
siũ recipit siue corruꝑit. agẽ põt.
quicũ socio sine alt̾catione. ⁊dẽ¬

Expanded text:
undo et pro socio, si socii sint, teneri, ut Iulianus ait. sed cur deteriorem facit Iulianus condicionem socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id
Abbreviated transcription (Latin):
pondetes ita obligatur. si eius noĩe
de quo quis introgatus sit cũ aliquo
sit accio. qr que cũ alio actio eẽt. si
dũs eẽt. ĩ nos exofessione nrãꝯfe¬
niniꝰ. ⁊ si eum qui inpotestate pñs
eẽt respondissẽ filium meũ ẽe ita
me obligan sietas eĩ pateretur. ut
at ut patriffamilias noiẽ respõden¬
do nõ obligan. ¶Eumqui patre
familias suũ eẽ respondit ẜuũ. nõ

Expanded text:
pondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, quia quae cum alio actio esset, si dominus esset, in nosmet confessione n. et si eum, qui in potestate patris esset, respondissem filium meum esse, ita me obligari, si aetas eius pateretur, ut at, ut patris familias nomine respondendo non obliger. Eum, qui patrem familias suum esse responderit seruum, non
Abbreviated transcription (Latin):
egisse qr altã alt̾am nonminu¬
pit ⁊ c̾elauit. ⁊ det̾iorem fecit. Iuli¬
anus scribit. Sũt enimmalefici
a diu̾sa furis ⁊ eĩ quidet̾iorem ser¬
uũ facit. hoc amplĩ ⁊ olitiois nõe
tenebr̃. quaus emĩ oditione hoie.

Expanded text:
egisse, quia altera alteram non minpit et celauit et deteriorem fecit, Iulianus scribit: sunt enim diuersa maleficia furis et eius qui deteriorem seruum facit: hoc amplius et condictionis nomine tenebitur. quamuis enim condictione hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. michiuidetur tenen cũ oportẽ.
Dag̃ enindelĩquit quiliberum
putat corrũpi. ⁊ ideo si seni fuerͣe.
tenebitur. Hactio ⁊̃ aduersus fatẽ¬
tem induplume. quannus aꝗli¬
a ĩficiantẽ dumtaxat cohercer. Si
ẜuus seruaue fecisse dicetur iudi¬
cium ãnoxe deditione redoitur.¬
ħ̾ actio refertur. adtempꝰ serm cor¬

Expanded text:
oportere: maius enim delinquit, qui liberum putans corrumpit: et ideo, si seruus fuerit, tenebitur.Haec actio etiam aduersus fatentem in duplum est, quamuis Aquilia infitiantem dumtaxat coerceat.Si seruus seruaue fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redditur.Haec actio refertur ad tempus serui cor
Abbreviated transcription (Latin):
lo die ex bibituri. ¶Heres n qĩ
hr̃s s suo noĩe hac actione utip̃t.
Item hr̃s possoris suo noie tene¬
tur. Igitur ñ ꝓcedit querẽ auhere¬
di ⁊ inh̾rdemdanda sit. ¶Plane
exdolo desuncci danda ẽ in hrdem
h acuło. silocupletior hr̃ditas eo
noĩe facrasit. ułuti quod p̃tium

Expanded text:
lo die exhibiturum.Heres non quasi heres, sed suo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetur: igitur non procedit quaerere, an heredi et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine facta sit, ueluti quod pretium
Abbreviated transcription (Latin):
patna hrditate iniure introgatꝰ res¬
pondit se h̃rdem ẽẽ. tenebitur. Nam
ita respondẽdo. ꝓhr̃de gessisse iudet.
Sinaũt filius quise abstinuiͣt in¬
t̾rogatus tacui̾t. succurẽdũmẽ ei.¬

Expanded text:
paterna hereditate, in iure interrogatus responderit se heredem esse, tenebitur: nam ita respondendo pro herede gessisse uidetur. sin autem filius, qui se abstinuit, interrogatus tacuerit, succurrendum e
Abbreviated transcription (Latin):
tem ẜuum hr̃ditanũ meum eẽ
respp̃deam teneor. qr dñi loco hr̃
hrditas. ¶Mortuo suo q̃ inuiẽ
introgatus suũ eẽ ꝯfessus sit nõ
tenetur is qui resp̃odit q̃ admosᷤ
sipͥus eius fuiss. post mortẽem᷑¬

Expanded text:
tem seruum hereditarium meum esse respondeam, teneor, quia domini loco habetur hereditas.Mortuo seruo, quem in iure interrogatus suum esse confessus sit, non tenetur is qui respondit, quemadmodum, si proprius eius fuisset, post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tiores sic accepunt. ut oĩo non respo¬
disse uideatur. qui ad introgatum
gatus quis an exasse hrs eẽt respõ¬
at introgat̾. anobscie respõceat.
ut inc̾cum dimittat int̾rogatorẽ¬
Excausa succureiqui intraratus
respondit ñdubitamꝰ. Nam ⁊ siq̾

Expanded text:
iores sic exceperunt, ut omnino non respondisse uideatur, qui ad interrogatui interrogatus quis, an ex asse heres esset, responat interrogatus an obscure respondeat, ut incertum dimittat interrogatorem.Ex causa succurri ei, qui interrogatus resp
Abbreviated transcription (Latin):
L. ¶Dhac iudicio ⁊ renm
extimatiouenit quas secũsenĩ
abstunt. qr om̃e danpnu dupli¬
catur. neꝙ int̾e̾rit anad eumꝑ
late fuint res. anadaliũ siue q̃ꝯ
tenen qui prinoeps fuĩt delicti
ra fc̃a in extimationẽ non ueĩre.
q̃ siam ueram pudo. Nam⁊ u̾
ua eclicti q̃nti eares erit. om̃e decri¬
m̃tum recipuit. ¶ Seno ꝑsuasi
ut cirographum debitorũcorũ¬
pat. iudeł tenebor. S si ꝯsuerudi¬
ne peocandi postea ⁊ rõnes ⁊ cetãsi
milia istiumenta subtraxerit uel
intleuent deleuert. dicẽdumeĩt

Expanded text:
 hoc iudicium etiam rerum aestimatio uenit, quas secum seruus abstulit, quia omne damnum duplatur, neque intererit, ad eum perlatae fuerint res an ad alium siue etiam teneri, qui princeps fuerit delicti,ta facta in aestimationem non uenire. quam sententiam ueram puto: nam et uerba edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt.Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea et rationes ceteraque similia instrumenta subtraxerit uel interleuerit deleuerit, dicendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
torumii denegabituractio. S̾ cep¬
torem cĩ dumtaxat. ꝓbibuit nĩ¬
dican. n ⁊ collusores. quis ⁊ biun¬
digniuideãtur. ¶ Itemnotandũ
quod susceptorẽ uerbatumꝗd ꝯdã
⁊ eo t̃ꝑpe quo alea uidebatur. licet lu
ẽ. Quod aũt preror negat sun acci

Expanded text:
torum non denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur. Item notandum, quod susceptorem uerberatum quideet eo tempore quo alea ludebatur, licet lusest. Quod autem praetor negat se furti
Abbreviated transcription (Latin):
q ht cefutorumint est. ut hãnt suc¬
cessores. int̾̃ ẽ ⁊ uiuetiumne pcipi¬
tent᷑ quamdm ĩte deubant. ¶ int¬
dum int̾rogatus ꝗs anheres sit. nõ
coget᷑ iꝑndere. ut puta si ꝯtrou̾sia
hrditatis ab alio patitur. Ntadiu̾¬

Expanded text:
t habeant successores, interest et uiuentium, ne praecipitentur, quamdiu iuste deliberant.Interdum interrogatus quis, an heres sit, non cogitur respondere, ut puta si controuersiam hereditatis ab alio patiatur: et i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtingatur. ¶ nusꝗsq eoꝵ qui
sugituui apreheridit ĩpublicũde¬
ducẽ debet. ⁊ rũto monẽtur ma¬
grãtus eos diligũtercustodire. ne
euadant. ¶Eugituũ accipe. ⁊siꝗs
erro sit. ¶ Fugituu aũt appellati¬
one exfugitiua natũ nonꝯtineri.
ũtur. quam diu adp̃fectum iugi¬
lum uł ad p̃sidem deducãtur. Eoꝵ
agnosci ⁊ ꝑcipi fugitiũ possit. Po¬
ce aut uerbo. ⁊ cicatrices ꝯtinentur.
Idẽ iuns ẽ si ħ inscriptis publice
Eint grauius cohercen solent.

Expanded text:
tingantur.Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in publicum deducere debet.Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant.Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natum non contineri tur, quamdiu ad praefectum uigilum uel ad praesidem deducantur.Eorumadgnosci et percipi fugitiui possint notae autem uerbo etiam cicatrices continentur: idem iuris est, si haec in scriptis publice  se gesserint, grauius coerceri solent.
Abbreviated transcription (Latin):
bit possorem sundi cogi deb̾e res¬
ponde quota ex parte fũdum põ¬
sideat. ut siminorẽ exparce possi¬
d̾e se dicat. ĩ auam partẽ que nõ
desendetur in possonem actor c¬

Expanded text:
bit possessorem fundi cogi debere respondere, quota ex parte fundum possideat, ut si minore ex parte possidere se dicat, in aliam partem, quae non defenderetur, in possessionem actor
Abbreviated transcription (Latin):
tn iustarone pot opinan hrdem
eẽ cxminore parte. Quid eñi sine¬
scit nbi partem accreuisse. ł ex incer¬
ta parte fuit mnĩtitut᷑ cur ei responsu
nocrat. ¶Quita cũit quoq apud
p̃rorem inea cã ut instituta accicẽ
in solubum oueĩatur qĩnegauĩt se
hĩdemͣ ee ͫ. ¶amquioio non respon¬
dit. ꝯtumax est. ꝯtumacieat pe¬

Expanded text:
ta ratione potest opinari esse heredem ex minore parte: quid enim, si nescit sibi partem adcreuisse uel ex incerta parte fuit institutus? cur ei responsum noceat?Qui tacuit quoque apud praetorem, in ea causa est, ut instituta actione in solidum conueniatur, quasi negauerit se heredem esse. nam qui omnino non respondit
Abbreviated transcription (Latin):
gato hr̃. Introgatum nsolum ap̃¬
tore accipe cebem̃. s. abaduẽsaño.¬
S ũ ẜuus int̾riogetur. nulla eĩt ĩ¬
t̃ngatio nõ mag̃ quam siẜuus
int̾roget. ¶ Alius ꝓalio ñdebet reͦ¬
pondere oogi an heres sit.debet em̃
ce se quis inuidicio int̾rogan. h
ẽ cum ipse ꝯuematur
3. Si defensor iiudicio
introgatus anisquẽ defendit
his uł quota exparte sit. falsorẽ¬
põdent. ip̃e quidẽ defensor. aduer
ramitaq eẽ celsi snadubiũ non¬

Expanded text:
gato habetur.Interrogatum non solum a praetore accipere debemus, sed et ab aduersario.Sed si seruus interrogetur, nulla erit interrogatio, non magis quam si seruus interroget.Alius pro alio non debet respondere cogi, an heres sit: de se enim debet quis in iudicio interrogari, hoc est cum ipse conuenitur si defensor in iudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel quota ex parte sit, falso responderit, ipse quidem defensor aduersaram itaque esse Celsi sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
suo noie ei quesita sit ħrditas.
anpeos quos suo iunsubiectos
ht. uł ꝑ eumcui his exstitit. Sñ¬
matiigitur p̃tor cognoscẽ debebit
cum q̃raturan quis respoderedebe¬
at quo iure hr̃s sit. ut siualde in

Expanded text:
ditas an per eos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde in
Abbreviated transcription (Latin):
on auenũ est euma
quo dãpni infecti stipłati uelimiꝰ
int̾rogare iniure anedes eius uł
loc̃ sit ex quo dãpnum timeat᷑ ⁊ ꝓ
qua parte. ut sineget suũ prediũ
eẽ nec caueat dãpm infecti aut ce¬
dere aut resistẽdum putaĩt. q̃si
dolou̾satus tradere ꝯpellatur.
atus respondẽ debebit. ¶Siquis
cum hr̃s noneẽt. int̾rogatus res¬
poncit exparte hrdem eẽ ncꝯueĩ¬
etur atq siexea pare hr̃s eẽt. fide
emeiꝯtrase hebitur. ¶ Qmi exã¬
drante hr̃s eẽt uł oĩo cum heres¬

Expanded text:
on alienum est eum, a quo damni infecti stipulari uelimus, interrogare in iure, an aedes eius uel locus sit, ex quo damnum timeatur, et pro qua parte, ut, si neget suum praedium esse nec caueat damni infecti, aut cedere aut, resistendum putauerit, quasi dolo uersatus tradere compellatur.atus respondere debebit.Si quis, cum heres non esset, interrogatus responderit ex parte heredem esse, sic conuenietur, atque si ex ea parte heres esset: fides enim ei contra se habebitur.Qui ex quadrante h
Abbreviated transcription (Latin):
ominẽ ceuuitatum exhibeat łeluꝰ¬
catum. ad exhibẽdum qd absoluide¬
ret. exhibiit em̃. ⁊ meħ impedit
dirara actionẽ talis ex hibitio. Po¬
tit. tñ agere actor ex lege aquilia de¬
S ꝗdam ꝯsuluit anpossit efficẽ e
dictio. ut rõnes aduersani sͥ exhibe¬
rentur. qĩ exhiberi magniei int̃ eẽt.

Expanded text:
m exhibeat vel eluscatum, ad exhibendum quidem absolvi debet: exhibuit enim et nihil impedit directam actionem talis exhibitio, poterit tamen agere actor ex lege Aquilia desed quidam consuluit, an possit efficere haec actio, ut rationes aduersarii sibi exhiberentur, quas exhiberi magni eius interesset.
Abbreviated transcription (Latin):
id dicetur. aĩaduertẽ ouenire. Na
illa rõne ⁊̃ studiosum alicuĩ doctͥ¬
ne posse dicẽ sua int̃ ẽẽ illos aut il¬
los liberos sibi exhiben.qz si cent
ex hibiti. ann eos iegiss dactior et
melior futurus ẽẽt.
sa ad exhirendum agͣitur. exdelic¬
tis ẜuorum adindicados osocios

Expanded text:
d diceretur, animaduertere conuenire. nam illa ratione etiam studiosum alicuius doctrinae posse dicere sua interesse illos aut illos libros sibi exhiberi, quia, si essent exhibiti, cum eos legisset, doctior et melior futurus esset. sa ad exhibendum agitur ex delictis seruorum ad uindicandos conscios
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ⁊ ad exhibẽdum eonoie a¬
gere recce me nõposse labeo ait
Qr neq possides eum. neq dolo
fecis quoinus possides. ut pote
cum fien possit ut nescias eũ tesa¬
urum ̃ tuo spndo ẽẽ. Noneẽ aut̃
inquũ unranti mͥ non cauũpnie
cauia id postulare. ł intdictumuł¬
scetit quoinus danpm ĩfecti tͥoꝑis
noie caueatur. ne uim facias mquo
min̾ euithesauꝵ effodiã. tollam
exportẽ. Qr etiam furtiũ ute tesautꝰ
ẽ. etiam fuiti agi põt.¬

Expanded text:
eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri possit, ut nescias eum thensaurum in tuo fundo esse. non esse autem iniquum iuranti mihi non calumniae causa id postulare uel interdictum ustetit, quo minus damni infecti tibi operis nomine caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportem. quod si etiam furtiuus iste thensaurus est, etiam furti agi pot
Abbreviated transcription (Latin):
oniiio fugitiuus. uł fuitu factur̾.
ħͥ uero laudator hiũ ꝓponti exsticit.
tenet non eñ oportet laudãdo au¬
tio ut rõnes diĩcas intcideret. ad¬
uditatem notat p̃toreĩ qui ꝑsua¬
uł inpuceũ descendẽ ⁊ ille parẽs as¬
cendit uł descendit. ⁊cecidit. qu̾q
uł quid. aliud fregit. uł pient an
teneatur.⁊ si quidẽ sine dolo malo
fecĩt. nontꝑnetur. sidolo malo. te
cepit. uł humanitate ul mĩaduc

Expanded text:
o fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius propositi extitit, tenetur: non enim oportet laudando auetio, ut rationes dominicas intercideret adliditatem notat praetor eius qui persuauel in puteum descendere et ille parens ascenderit uel descenderit et ceciderit crusque uel quid aliud fregerit uel perierit, an teneatur: et si quidem sine dolo malo fecerit, non tenetur, si dolo malo, tecepit uel humanitate uel miseric
Abbreviated transcription (Latin):
o̾ p̃ortẽ. si sorte ipẽ ẜuus exoꝑis uł
artificio suo solebat. se exbibe. nuc̃
uõ cogitur uacare. ꝓĩ si apd̾ offia¬
um suit cepositus exhirend̾. ꝙban¬
a debebit agnoscẽ qui exhibi desid̾¬
rauit. si solebat p̾sor suum pascere
Namsi solerat sicuti pascit. ita cy
baria põt nomecusare. Int̃dum tñ
eo loci ex hibe cebet suis sũptibus

Expanded text:
oportere, si forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus
Abbreviated transcription (Latin):
catẽ rei exhibẽde habet. ¶ Sepius
ad exhiredum agͣeti. si exeademẽa
siis quinẽ dͣicãdi grã egiss. Puit
acceptum udiciũ eam abaliquo
accepit. ⁊ io exceptione emonof¬

Expanded text:
atem rei exhibendae habet.Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem casi is, qui uindicandi gratia egisset, post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
sit d̾niq siꝗsoptãdi gr̃a ad exhibẽ¬
dum egiss. postutem ꝯtestatam
altius testam̃to optiodata sit ad
ex hirenadum agere pot. ¶ Siquis
exuitis meis mustũ fecent. uł exoli
ret hauena eẽ. utusq noĩe ad exhi

Expanded text:
sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem contestatam alterius testamento optio data sit, ad exhibendum agere potest. Si quis ex uvis meis mustum fecerit vel ret h
Abbreviated transcription (Latin):
A S ł. Sioption̾e in t̾certum
tempus datauidiciũ midcẽpus
extitum ẽ quo snistr̾a exhibetur. ut¬
litas petitoris ꝯseruet᷑. Or siꝑheredẽ nõ
stenit quoinus ex hibet tempore in¬
dicu accipiẽdi absouiend est heres

Expanded text:
um.Si optione intra certum tempus data iudicium in id tempus extractum est, quo frustra exhibetur, utilitas petitoris conseruetur: quod si per heredem non stetit quo minus exhiberet tempore iudicii accipiendi, absoluendus est here
Abbreviated transcription (Latin):
licrat ei quitali ꝯuentione rene¬
tur non ẽdubium. qr̃ emptore
quoꝵ coidundũdo agendo. eadẽ
exceptione submouebitur qua
actor eius submouẽtur. ¶ Si pa¬
ascatur socius ne parcẽ suam pe¬
tat᷑ etfeciuppllitur societas.

Expanded text:
liceat ei, qui tali conventione tenetur, non est dubium: quare emptor quoque communi dividundo agendo eadem exceptione summovebitur, qua auctor eius summoveretur. Si paciscatur socius, ne partem suam petat, effectu tollitur societas.
Abbreviated transcription (Latin):
culo aptamĩs. tenebis ad exhiben¬
dum. ⁊ ita pomp̃. scribit. q̃ius tũc
aiuilit̾ nonpossidẽam. Idem⁊ si ar¬
mano uł nau tablam meam uel
ansam ciffo uinxĩs uel emblema¬
ta phiale. uł purpurã uestim̃to ĩ¬
texens. aut brachiũ statue coadu

Expanded text:
ad exhibendum et ita Pomponius scribit, quamuis tunc ciuiliter non possideas.Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadu
Abbreviated transcription (Latin):
Ed sibereditas amissa
fit. ob hoe quod ẜuus ñ exhibeatur.
quissimum ẽ extimari. officio iu¬
dics dapnum hrditatis. ¶Quo a¬
utẽ loco ex hiben remoporteat laũ
sũptibs uideamns.⁊ labo ait.ibi

Expanded text:
et si hereditas amissa sit ob hoc, quod seruus non exhibeatur, aequissimum est aestimari officio iudicis damnum hereditatis.Quo autem loco exhiberi rem oporteat uel cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi
Abbreviated transcription (Latin):
indicis ent ut debirori totum hoĩe
adiudicaũt. panis extimatione
iuspignoris. Qd si adiudicane¬
rt uidexmͥ. tanti dintitaxat me
ꝯdempñẽt. quãto pluns pignu̾
sit. quam peciuã credita. ⁊ debito

Expanded text:
iudicis erit, ut, cum debitori totum hominem adiudicauerit, partis aestimatione ius pignoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et d
Abbreviated transcription (Latin):
lo fecit quoinns possidẽt. Solus
aut ineo ẽ quod cautionẽ exigere
supsedit a fructuario. effectũq
ut legatũ tuum euanescẽt. cum
iam numos uẽdicare ñ põssis. I

Expanded text:
lo fecerit quo minus possideret: dolus autem in eo est, quod cautionem exigere supersedit a fructuario effectumque, ut legatum tuum euanescere‹t›, cum iam nummos uindicare non possis. i
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ secum utem ꝯtestan. Idẽ
scribit. Si quis uts ꝯtestate tp̃r
possedit. de in desierit possidẽ mox
ceꝑit siue exeadem eã: siue exalia.
ꝯdenpnar eũ oporte̾. isi restitu¬
it. ¶ Wbidẽ nõ male pomponiu

Expanded text:
ecum litem contestari.Idem scribit, si quis litis contestatae tempore possederit, deinde desierit possidere, mox coeperit siue ex eadem causa siue ex alia, condemnari eum oportere, nisi restituat.Ibidem non male Pomponiu
Abbreviated transcription (Latin):
possidebat occid̾it. siue ad aliũ trãs¬
tułit possõnem. siũ ita remcorru
retua ĩsundũ meum decidit. eam
ego ĩmisso pecore depasco. q̃ accicẽ
possum ceñ. pomp̃. scribit. ꝯpetẽ
accionẽ ad exhibendum. sidoloma¬
lo pecus ĩmisi.ut glandẽ ꝯmederes.
Nam ⁊ siglans exstaret. nec paͬtieis
me tolle ad exhibendũ teneberis.

Expanded text:
possidebat occiderit siue ad alium transtulerit possessionem siue ita rem corrure tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri?Pomponius scribit competere actionem ad exhibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
tionememit. ⁊Sam ꝯsi paitem uẽ¬
didens rẽĩ. ⁊ prĩquam t̃deres ẽptoĩ
altãq pars tibi adindicata sit ꝯse¬
quent dicitur exẽpto agino posse.
nisi totã rem suscipe fuit patus. qr¬

Expanded text:
si partem uendideris rei et prius, quam traderes emptori, aliaque pars tibi adiudicata sit, consequenter dicitur ex empto agi non posse, nisi totam rem suscipere fuerit paratus, q
Abbreviated transcription (Latin):
malo fecit quoinus posside̾at. Itẽ
posse eũ ꝯuem̃ ad exhibendũ ne¬
rati scnib̾it. uñ quent neratiꝰ u¬
trum de futõ dumtaxat dãpno
an de pretĩto dño agi cauẽdum

Expanded text:
lo fecit quo minus possideat.Item posse eum conueniri ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat damno an et de praeterito domino agri cauendum
Abbreviated transcription (Latin):
fit. S ꝯ isqui ususfructus noie
rẽ ceneat. quãuisͥ nec utiq pos¬
fideat. Iñ iuliañ quent. Quaten̾
hos oporteat exhilere. ait pͥorem
qdem sic ut actor possõnem habea:

Expanded text:
 eum, qui usus fructus nomine rem teneat, quamuis nec hic utique possideat. inde Iulianus quaerit, quatenus hos oporteat exhibere: et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quauis ad exhibedũ agiñ possit
infaccum tñ accio detur. ut iulla¬
nus tc̃tat. ẜuus ĩquit uxonᷤ moe
iõnes meas ꝯscripsit. he iones
ate possidetur. desidero eas exhibe¬
ri. aut uilianus siquidẽ in mea cã¬
ta senpra sit. locũ eẽ hiuic actioni
qi ⁊ uedicare eas possũ. Nam cũ
carca mea sit. ⁊ qd scriptũẽ me

Expanded text:
ut, quamuis ad exhibendum agi non possit, in factum tamen actio detur, ut Iulianus tractat. seruus, inquit, uxoris meae rationes meas conscripsit: hae rationes a te possidentur: desidero eas exhiberi. ait Iulianus, si quidem mea charta scriptae sint, locum esse huic actioni, quia et uindicare eas possum: nam cum charta mea sit, et quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
Quid em̃ si oñs quidem ꝑatus sit
defendẽ. accor uõ destinare nõ
possit nisi exp̃sentibs. qiaut sẽ¬
num ñ recognoscit. aut nom̃
ñ ten. nõ ne equumẽ ei famili¬
am ex biben. ut noxiũ ẜuũ agno¬
scat. Ꝙ excã debet fien ad designiã¬
dum eũ cuĩ noĩe noxali quisagit
recensioe seruorum frã. ¶ Siquis
ex̾tra heredem tabłas testam̃ti uel
codicillos ułqdaliud adtestam̃¬
tum ꝑtines ex hiren uelit. dicẽ¬
dume ꝑhanc accionẽ agendũ nõ

Expanded text:
quid enim si dominus quidem paratus sit defendere, actor uero destinare non possit nisi ex praesentibus, quia aut seruum non recognoscit aut nomen non tenet? nonne aequum est ei familiam exhiberi, ut noxium seruum adgnoscat? quod ex causa debet fieri ad designandum eum, cuius nomine noxali quis agit, recensitione seruorum facta.Si quis extra heredem tabulas testamenti uel codicillos uel quid aliud ad testamentum pertinens exhiberi uelit, dicendum est per hanc action
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit quẽ titius optasset. Agã
em̃ ad ex hibendũ. qr meaiit᷑ ẽ
ex biben. ut titĩ oportet. ⁊ sicuẽ¬
dicem. quis ex hibitũ ego opta¬
re ñ possum. ¶ Simecũ fuĩt
accũ ad exhibẽdum. ego ob hoc
qdem̃ ꝯuetus sum ꝑad ex hibedũ
accionẽ. ad ex hibedum age̾ non
possum. q̃ius uideat᷑ int̾er ẽẽ mea¬

Expanded text:
itius optasset: agam enim ad exhibendum, quia mea interest exhiberi, ut Titius optet et sic uindicem, quamuis ex hibitum ego optare non possim. Si mecum fuerit actum ad exhibendum, ego ob hoc, quod conuentus sum ad exhibendum actione, agere ad exhibendum non possum, quamuis uideatur intere
Abbreviated transcription (Latin):
clitatem id fecit. ꝯsequent dicem̃
familihascũde iudicio ꝯseq eũ posse
sũptum quem fecit infunus.
cipato studiorũ causa ꝑegre agẽn
sub ministuit. si ñ credẽdi aio pat̃

Expanded text:
ditatem id fecit, consequenter dicemus familiae erciscundae iudicio consequi eum posse sumptum quem fecit in funus.cipato studiorum causa peregre agenti subministrauit, si non credendi animo pater
Abbreviated transcription (Latin):
quo fundum coẽm hnñs ad edic¬
tum ñ respondit. ⁊ obid motuiu¬
dicis uilla diruta ẽ. aut arbusta
cesa sunt. p̃stabitur tibi detrim̃¬
tum iudicio coĩdiudũdo. Quie¬
quid em̃culpa socu amissumest.
eo inlicio continebitur.

Expanded text:
quo fundum communem habes, ad delictum non respondit et ob id motu iudicis uilla diruta est aut arbusta succisa sunt, praestabitur tibi detrimentum iudicio communi diuidundo: quidquid enim culpa socii amissum est, eo iudicio continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
munis ẽ. ⁊ si aliquid expͥma specie
sepatum maneat. ita arbor ⁊ lapis
sepatus a fundo. ꝯ fundit ius dru.¬
¶euestibulo coĩbinanũ edum
arbit coĩdiuidũdo inuito utroli¬
ber dan nõ cebeat. qr qui de uestibr¬
lolicen cogatur. necẽe haber inter¬
dum totarũ edimp̃tium facere.
sialias aditum ñ habeat. ¶Si per
eudem lacum uia nob debeat᷑. ⁊icũ
locum a nob̾ impensa fcasit duri.
ait pomponĩ coĩ diuidundo ⁊ ꝓso

Expanded text:
munis est, etiamsi aliquid ex prima specie separatum maneat: ita arbor et lapis separatus a fundo confundit ius dominii.De uestibulo communi binarum aedium arbiter communi diuidundo inuito utrolibet dari non debet, quia qui de uestibulo liceri cogatur, necesse habeat interdum totarum aedium pretium facere, si alias aditum non habeat.Si per eundem locum uia nobis debeatur et in eam impensa facta sit, durius ait Pomponius communi diuidundo
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpriãm rẽ tueor. ⁊ mag exre in
qua ĩpenditur ꝗ̃ exꝑsona seciias¬
tio nascit᷑. Semq ea acciõe pupil¬
lum terũ dñs ut impẽdia resti¬
tuat o fficio iudicis. diuersacan¬
nec utile dandumẽ. Iue enĩqui

Expanded text:
propriam rem tueor et magis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actio nascitur. denique ea actione pupillum teneri dicimus, ut impendia restituat officio iudicis. diversa caunec utile dandum est. ille enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ comuni noĩe accumẽ. aut agi
debͥuit abeo qui sait se socũ habe.¬
Impendia aũt quedum ꝓpͥum
meu̾ fundum existimo feci. que
scł si uendicaret᷑ pars sundi pex¬

Expanded text:
d communi nomine actum est aut agi debuit ab eo, qui scit se socium habere.Impendia autem, quae dum proprium meum fundum existimo feci, quae scilicet, si uindicaretur fundi p
Abbreviated transcription (Latin):
da ut mͥ tertio quoq die legẽde głan¬
dis facultas eẽt. uti potõ. si dãp̾ni
ĩfecti cauero. ¶Siquis rẽ facit
adaliũ ꝑuenire. iudr̃ dolo fecisse
quoĩnus possideat. si mõ hoc dolo¬
se fecit. ¶ S siquis rẽ detĩorem
exhibuĩt. eque id ex hirendũ eũ
cem̃ sabinus ait. S ibiutiq ue¬
numẽ si dolomalo ĩ aliud corp̃ res
sit translata. uluti si exciffo massa
facra sit. Quãquã en un massam ex¬
hibeat ad exbibẽdum denebr.Nam¬

Expanded text:
da, ut mihi tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero.Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo fecisse quo minus possideat, si modo hoc dolose fecerit.Sed si quis rem deteriorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum teneri Sabinus ait. sed hoc ibi utique uerum est, si dolo malo in aliud corpus res sit translata, ueluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum teneb
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝓaltõ filio in patna magrãtu
fuincrus decessit. ¶ Duõs filios sc̃¬
ꝑ sit heredes. ⁊ c̾tos homines unicu¬
iq eorum p̃legauit. ĩ quib umi
scephanum cũ peculio is uiuo tẽsta¬
tore manumissus decessit. de inde
pͣat. Qsitum ẽ anio qued in peculio
huĩt scephanus pͥusq̃ manuntre¬
cur ad uͭtrosq fuios ꝑtineat. an

Expanded text:
tero filio in patria magistratu functus decessit. Duos filios scripsit heredes et certos homines unicuique eorum praelegavit, in quibus uni Stephanum cum peculio: is vivo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque fi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo iurare cebent ñ calupnie cã
ad insiciatices ire. ¶ Qd ex fc̃o suo
unus excobrdib exscipłatioe hĩdi¬
tana p̾stat acohĩde non peter. ue¬
lud siase heredeꝙ suo dolum malu
apfutinum defũctus spopõdit. uel

Expanded text:
et ideo iurare debent non calumniae causa ad infitias ire.Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si a se heredeque suo dolum malum afuturum defunctus spopondit uel
Abbreviated transcription (Latin):
cessana̾ ad exhiredumactio. Sitñ
ignͣaͣrus legatitu afnictuaio satis
nõ exegit. dicit marcellus cessare
ad exhibendum. scł qr nullus co¬
lus ẽ. Succuirẽdum tñ legatano
in fcm aduers fruccuanũ actione
ait. ¶Quãtum ad bane actionẽ at¬
tinet. exhibere ẽ meadẽ causa pre¬
stare inqua funt cum iudiciũ acc¬
ꝑetur. ut quis copiã iei hsis. pos¬
sit exeq̃i accione qͥ destinauit in
nullo caũ quam ĩtendit lesa. q̃ni
ñ derestituẽdo s ad exhibẽdum aga¬
tur. P io iñsi post litẽ ꝯtestatã usu¬
nͥ patus sit repetita die ĩtentionẽ¬

Expanded text:
cessaria ad exhibendum actio. si tamen ignarus legati tui a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare ad exhibendum, scilicet quia nullus dolus est: succurrendum tamen legatario in factum aduersus fructuarium actione ait.Quantum autem ad hanc actionem attinet, exhibere est in eadem causa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit exsequi actione quam destinauit in nullo casu quam intendit laesa, quamuis non de restituendo, sed de exhibendo agatur.Proinde si post litem contestatam usunisi paratus sit repetita die intentione
Abbreviated transcription (Latin):
uecrigalis ager anregioib diui¬
cliposiit uidendũ magis aũt de¬
ber uidex ab itinc̃ huiusmõi diuisi¬
one. alioum ꝓ̃statio uectigał ꝯ fũ¬
decur. ¶ Peratiꝰ scribit. arbitrum
siregioibs fundũ non uenigaiẽ
dones aut hec indiqum iocũ no ha¬
bet. nec si precaĩo possideam lacũ
hebit. nec siui aut siclam. quia
rem. ¶ Inuanus scribit. si alt pos¬
sessor ꝓuocarer. alt̃ dicat cũ in pos¬
side̾. non debe hor indiciũ dari. nec
ipͣddi. ꝯ siprecano ĩ quit dicat eum
possidẽ ad huc cessabit ħ udiciũ.
siclamdicat᷑ possidẽ qui ꝓuoeat. di¬
cedum eẽ ait cessare hoc iudiciũ. sã
declãdestina possessidẽ ꝯpetẽ. int̾er

Expanded text:
an regionibus diuidi possit, uidendum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi diuisione: alioquin praestatio uectigalis confundetur.Neratius scribit arbitrum, si regionibus fundum non uectigalem dones autem hoc iudicium locum non habet, nec si precario possideant locum habebit nec si clam, quia rem.Iulianus scribit, si alter possessor prouocet, alter dicat eum ui possidere, non debere hoc iudicium dari nec ddi. et si precario, inquit, dicat eum possidere, adhuc cessabit hoc iudiciusi clam dicatur possidere qui prouocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere inter
Abbreviated transcription (Latin):
his diuidere desidat. ħ uidiciũ int̾
eõs accipi pot. ¶ Sunc̾tum sit an
lex faladia locum hãt. int̾ legatan¬
aũ certe partis uedicatio datur. Siłr
sit ⁊ il peculrũ legatum sit᷑. qr ĩ quan¬
tum ros peculiares diminuit. id qd̾
dnõ debetur inc̾umẽ. ¶Cemt in
coi diuidũdo indiciũ ⁊̃ siquis rem

Expanded text:
his diuidere desiderant, hoc iudicium inter eos accipi potest. si incertum sit, an lex Falcidia locum habeat inter legataraut incertae partis uindicatio datur. similiter fit et si peculium legatum sit, quia in quantum res peculiares deminuit id quod domino debetur, incertum est.Uenit in communi diuidundo iudicium etiam si quis rem