comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo morienti puluere dicatur. Uade
retro sathanas: qđ int̾p̃tatur aduerse.¬
Aduersarius quipp e xep̃i ẽ antichristꝰ
cui p̃cepta displicent ap̃i. Oro te quid
tale un qu̾ã quale apłi fecimꝰ: ut meri¬
to scandaliaentur: Patrẽ senem cum
nauicula et rete dimittunt. Publicanꝰ
atheloneo surgit. et sequitur saluato¬
rem: uolens discipłs reuerti domum :¬
et suis ante renunciare. magistri uoce
ꝓhibetur. Sepultura ñ datur patri.
et pietatis genus ẽ. impiũ eẽ ꝓ dño. Nos
quia syͤrica ueste ñ utimur: monachi
iudicamur. Quia hebrii ñ sumꝰ. nec
cachinno ora dissoluimꝰ: continentes
uocamur et tristes. Si tunica ñ candue¬
rit : statim illo detriuio in postor et
grecus ẽ. cauillantur : uafriora licet &¬
p̾ingui aqualiculo farsos circũ ferant
homines. Blesilla nr̃a ridebit. nec dig¬
nabitur loquaciũ ranarũ audire con¬
uitia : cũ dñs eiꝰ dictus sit belzebub H̾s¬

Expanded text:
susuretro, satanas, quod interpretatur\'aduerse\';aduersarius quippe Christi est antichristus, cui praecepta displicent Christi. Oro te, quid tale umquam, quale apostoli, fecimus, ut merito scandalizentur? patrem senem cum nauicula et rete dimittunt; publicanus a teloneo surgit et sequitur saluatorem; uolens discipulus reuerti domum et suis ante renuntiare magistri uoce prohibetur; sepultura non datur patri et pietatis genus est inpium esse pro domino. nos, quia serica ueste non utimur, monachi iudicamur, quia ebrii non sumus nec cachinno ora dissoluimus, continentes uocamur et tristes. si tunica non canduerit, statim illud e triuio: \'inpostor et Graecus est\'. cauillentur uafriora licet et pingui aqualiculo farsos circumferant homines: Blesilla nostra ridebit nec dignabitur loquacium ranarum audire conuicia, cum dominus eius dictus sit Beelzebub.
Abbreviated transcription (Latin):
ingłam . quasi adñi sp̃u. Tunc crines
aneillȩ disponebant: et mittellis cris¬
pantib uertsx artabatur innoxius.
nunc neglectũ caput scit sibi tantũ
sufficere qđ uelatur. Illo tp̃r plu
in exstructis thoris iacere uix poterat.
nunc ad orandũ festina consurgit.
et modulata uoce ceteris. alł p̃ripiens
prior incipit laudare dñm suum.
Flectuntur genua suꝑ nudã humũ:
et crebris lacrimis facies psyrmitio
ante sordidata purgatur. Post ͦ ratio¬
nem psalmi concrepant: et lassa cer¬
uiae poplites uacillantes in somnũq
uergentes oculi nimio mentis ardore
uia impetrant ut quiescant: Pulla ẽ.
tunica: minus cũ huma iaeuerit sordi¬
datur. Soccus iulior auratorũ p̃tium
calceorũ egentib largietur: cingulũ
ñ auro gemmisq diffinctũ ẽ. sed lane-¬
um et tota simplicitate purissimum:
ec qđ possit ad stringere magis uestim̃.¬
ta quã scindere. Sihuic ꝓpofito inui-¬
det scorpus. et sermone blando de
illidatur ei ꝓ sola anathema. et in

Expanded text:
iam, quasi a domini spiritu. tunc crines ancillulae disponebant et mitellis crispantibus uertex artabatur innoxius; nunc neglectum caput scit sibi tantum sufficere, quod uelatur. illo tempore pin extructis toris iacere uix poterat; nunc ad orandum festina consurgit et modulata uoce ceteris \'alleluia\' praeripiens prior incipit laudare dominum suum. flectuntur genua super nudam humum et crebris lacrimis facies psimithio ante sordidata purgatur. post orationem psalmi concrepant et lassa ceruix, poplites uacillantes in somnumque uergentes oculi nimio mentis ardore uix inpetrant, ut quiescant. pulla est tunica: minus, cum humi iacuerit, sordidatur. soccus uilior: auratorum pretium calceorum egentibus largietur. cingulum non auro gemmisque distinctum est, sed laneum et tota simplicitate purissimum et quod possit adstringere magis uestimenta quam scindere. si huic proposito inuidet scorpius et sermone blando de illidatur ei pro solea anathema, et in
Abbreviated transcription (Latin):
pastorib. hic demonstratus ab stella.
hic ad oratus amagis. et puto sanctior
locus ẽ. rupȩ tarpiȩ que de cęlo sepius
fulminata ostenditur. Quid de eo dis¬
tropea apłorũ et martỹrũ. est xp̃i uera
confessio. et apłorũ p̃dicata fides. & genti-¬
litate calcata insublimi quotidie erigeͥs
uocabulũ xp̃ianũ. sed ambitio. potentia
magnitudo urbis uideri et uidere. salu¬
tari et salutare. laudare. detrahere. uel¬
audire ut ꝓloqui et tanta frequentia
hominũ saltim inuitũ uiđe a ꝓposito
monachorũ et a quiete aliena sunt.
Aut eñi uidemꝰ ad nos uenientes et silen¬
tiũ ꝑdimꝰ : aut si ñ uidemꝰ suꝑbi argui¬
rusticitas: extra psalmos silentium ẽ
quo cũq te uerteris. arator stibam re¬
tinens alleluia decantat. Sudans mes¬
sor psalmis se auocat: et curua atton¬
dens uite falcẽ uinitor aliquid dauiti¬
cũ canit. Hec sunt in hac ꝓuincia car-¬

Expanded text:
pastoribus, hic demonstratus ab stella, pastoribus, hic demonstratus ab stella, hic adoratus a magis. et, puto, sanctior locus est rupe Tarpeia, quae de caelo saepius fulminata ostendit, quid domino distropea apostolorum et martyrum, est Christi uera confessio et ab apostolis praedicata fides et gentilitate calcata in sublime se cotidie erigens uocabulum Christianum, sed ipsa ambitio, potentia, magnitudo urbis, uideri et uidere, salutari et salutare, laudare et detrahere, audire uel proloqui et tantam frequentiam hominum saltim inuitum pati a proposito monachorum et quiete aliena sunt. aut enim uidemus ad nos uenientes et silentium perdimus, aut non uidemus et superbiae arguirusticitas et extra psalmos silentium est. quocumque te uerteris, arator stiuam tenens alleluia decantat, sudans messor psalmis se auocat et curua adtondens uitem falce uinitor aliquid Dauiticum canit. haec sunt in hac prouincia car
Abbreviated transcription (Latin):
cidie matronarũ uisitetur senatus. Nob
adherere daĩo bonũ ẽ. ponere in deo
spem nrãm. Ut cũ pauꝑtatẽ istã cȩlorũ
regna mutauerint: erũpamꝰ in uocem.
suꝑ terram: Quo scilicet cũ tanta reppe¬
rimꝰ in cęlo: parua et caduca quȩsisse
nos doleam in terra. Uale. L. Uerũ¬
niamꝰ: plus laudat unꝰquisq qđ possi¬
det . quo sermone. qua uoce speluncã
tibi saluatoris exponam : Et illud prae-¬
sepe in quo infantulus uaguit silentio
magis qua infimo sermone honoran¬
dũ ẽ uibi sunt latę porticus. ubi aurata
laquearia. ubi domꝰ miseroꝵ. penis. et
damnatoꝵ labore uestitȩ. ubi ad instar
palatii priuatoꝵ exestructe basilicȩ. ut
uile corpꝰculũ hominis prȩtiosius inam¬
bulet. et quasi mundo quicquã possit
eẽ. ornatius. tecta sua magis uelit aspice¬
re qua cęlũ. Bethlem ecce in hoc par¬
uo terrȩ foramine cȩlorũ conditor na¬
tus ẽ. Hic inuolutus pannis. Hic uisus a

Expanded text:
ronarum cotidie uisitetur senatus: nobis ronarum cotidie uisitetur senatus: nobis adhaerere deo bonum est, ponere in domino spem nostram, ut, cum paupertatem istam caelorum regna mutauerint, erumpamus in uocem:  uolui super terram? quo scilicet, cum tanta reppererimus in caelo, parua et caduca quaesisse nos doleamus in terra. XLIV. AD MARniamus — plus enim laudat unusquisque, quod possidet —, quo sermone, qua uoce speluncam tibi possumus saluatoris exponere? et illud praesepe, in quo infantulus uagiit, silentio magis quam infirmo sermone honorandum est. ubi sunt latae porticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis et damnatorum labore uestitae? ubi ad instar palatii opibus priuatorum extructae basilicae, ut uile corpusculum hominis pretiosius inambulet et, quasi mundo quicquam possit esse ornatius, tecta sua magis uelit aspicere quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Tot habemꝰ peccatoꝵ simi¬
litudines. quot peccata. Qua propter
quia multa iam uitȩ spatia transiuimꝰ
fluctuando. et nauis nr̃a nunc ꝓcella¬
rũ concussa turbine. nuno scopuloꝵ
illisionib ꝑforata ẽ. quã primũ licet
quasi quȩdam portus secreta ruris intre¬
mus. in ibi cibarios panes et holus nr̃is
manib irrigatũ. lac deliciȩ rusticanę.
uiles quidem sed innocentes cybos pre¬
bent Itauiuentes ñ ab oratione somnꝰ.
nec saturitas a lectione reuocabit. Si
aestus . ẽ. secretũ arboris umbra p̃bebit.
Si autumnus. ipsa aeris temperies et
strata subt̃ folia quietis ostendit. Uere
ager florib depingitur: et int̃ queru¬
las aues psalmi dulcius cantabuntur.
Si frigus fuerit et brumalis nuus ligna
non emam: Calidius uigilabo uł dor¬
miam. certe quo sciam uilius non algebo.
Habeat sibi roma suos tumultus. hare¬
na seuiat. circus insaniet. theatra luxu¬
rient. Et quia de nr̃is dicendũ ẽ. quo¬

Expanded text:
mundo, tot habemus personarum simimundo, tot habemus personarum similitudines, quot peccata. Quapropter, quia multum iam uitae spatium transiuimus fluctuando et nauis nostra nunc procellarum concussa turbine, nunc scopulorum inlisionibus perforata est, quam primum licet, quasi quendam portum secreta ruris intremus. ibi cibarius panis et holus nostris manibus inrigatum, lac, deliciae rusticanae, uiles quidem, sed innocentes cibos praebeant. ita uiuentes non ab oratione somnus, non saturitas a lectione reuocabit. si aestas est, secretum arboris umbra praebebit; si autumnus, ipsa aeris temperies et strata subter folia locum quietis ostendit. uere ager floribus depingitur et inter querulas aues psalmi dulcius decantabuntur. si frigus fuerit et brumales niues, ligna non coemam: calidius uigilabo uel dormiam, certe, quod sciam, uilius non algebo. habeat sibi Roma suos tumultus, harena saeuiat, circus insaniat, theatra luxurient et, quia de nostris dicendum est, mat
Abbreviated transcription (Latin):
inducit: nunc cura suꝑ flua in an¬
nos plurimos duratura p̃ cogitat:
Nec recordamur euangelii dicentis.
Stulte hac nocte auferent animam
tuã ate. quȩ aũt p̃parasti cuiꝰ erunt:
Uestes ñ ad usũ tantũ sed ad delicias
conqueruntur. Ubicũq cõpendiũ
ẽ. uelotior pes.citus sermo. auris at¬
tentior. Sidamnũ ut sepe in re fami¬
liari accedere solet. fuerit nunciatũ:
uultus merore deprimimꝰ. leta mur
adnũmum. obolo contristam᷑. Unde
cũ in uno homine animoꝵ tam di-¬
uersa sit facies: ꝓpħa dñm dep̃catur
dicens. Dñe inciuitate tua imaginem
eorũ dissipa. Cũ eñĩ ad imaginem et
similitudinẽ dĩ conditi sumus. ex ui¬
tio nr̃o ꝑ ꝑsonas nob̃ plurimas suꝑ¬
inducimus. et quomodo intheatra¬
lib cȩnis unus atq idem strio nunc
herculem robustus ostendit. nunc mol¬
lib inuenerem frangitur. nunc tre¬
mulus in eybele: ita et nos. qui si¬
de mundo ñ eẽmus. odiremur a

Expanded text:
inponit, nunc cura superflua in aninponit, nunc cura superflua in annos multos duratura praecogitat, nec recordamur euangelii dicentis: stulte, hac nocte repetunt animam tuam a te; quae autem praeparasti, cuius erunt? uestes non ad usum tantum, sed ad delicias conquiruntur. ubicumque conpendium est, uelocior pes, citus sermo, auris adtentior; si damnum, ut saepe in re familiari accidere solet, fuerit nuntiatum, uultus maerore deprimitur., laetamur ad nummum, obolo contristamur. unde, cum in uno homine animorum tam diuersa sit facies, propheta dominum deprecatur dicens: domine, in ciuitate tua imaginem eorum dissipa. cum enim ad imaginem et similitudinem dei conditi sumus, ex uitio nostro personas nobis plurimas superinducimus. et quomodo in theatralibus scaenis unus atque idem histrio nunc Herculem robustus ostentat, nunc mollis in Uenerem frangitur, nunc tremulus in Cybelen, ita et nos, qui, si mundi non essemus, odiremur a
Abbreviated transcription (Latin):
mbrosius quo chartassump¬
tus notarios ministrante tam
innumerabiles libros uere ad aman
quadã epła quã ad eundem de athe¬
nis seripserat refert. nunquã se cybũ
origene p̃sente sine lectione sump¬
sisse: Nunqũa uenisse somniũ nisi
hoc dieb egisse uł noctib ut & lec¬
tio orationem susciꝑet. et oratio lec¬
tionem. Quid nos uentris anima¬
lia tale unquã fecimus: Quossi se¬
cunda hora legentes inuenerit. osci¬
tamus. manu faciem defricantes
continemus stomachũ: et quasi post
multũ laborem mutilamꝰ. Rursum
nego ciis occupamur. Pret̃mito pran¬
dia quib mens onerata p̃mitur.
sudet dicere frequentiã salutandi.
qui aut ipsi quotidie ad alios ꝑgimꝰ.
aut ad nos uenientes ceteros expecta¬
mus. Deinceps igit᷑ ad uerba sermo
teritur. lacerant᷑ absentes. uita aliena
describitur. et mordentes inuicem
consumimur ab inuicem: talis nos
cybus occupat & dimitcit. Cũ uero
amici recesserint: ratio cinia suppu.¬
tamus. Nunc ira ꝑsonã nob̵ leonis

Expanded text:
mbrosius, quo chartas, sumptus, notarios ministrante tam innumerabiles libros uere Adamantiquadam epistula, quam ad eundem de Athenis scripserat, refert numquam se cibos Origene praesente sine lectione sumpsisse, numquam uenisse somnum, nisi hoc diebus egisse uel noctibus, ut et lectio orationem susciperet et oratio lectionem. Quid nos, uentris animalia, tale umquam fecimus? quos si secunda hora legentes inuenerit, oscitamus, manu faciem defricantes continemus stomachum et quasi post multum laborem mundialibus rursum negotiis occupamur. praetermitto prandia, quibus onerata mens premitur. pudet dicere de frequentia salutandi, qua aut ipsi cotidie ad alios pergimus aut ad nos uenientes ceteros expectamus. deinceps itur in uerba, sermo teritur, lacerantur absentes, uita aliena describitur et mordentes inuicem consumimur ab inuicem. talis nos cibus et occupat et dimittit. cum uero amici recesserint, ratiocinia subputamus. nunc ira personam nobis leonis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ sit sale conditus. Quod si infatuatur.
foris ꝓicitur : in tantũq ꝑdit nominis
dignitatẽ ut ne insterquilinio quidem
utile sit. quo solent credentiũ arua con-¬
diri. & sterile animarũ solũ pinguescere.
Hec dicimꝰ : ut prima te ͦ fili rustice fron¬¬
te doceamꝰ magna cȩpisse : excelsa sectari:
et adolescentię inimo pub̾tatis incentiua
calcantẽ. ꝑfectȩ quidẽ ȩtatis gradũ scandẽ:
sed lubricũ iter eẽ ꝑ quod ingrederis:
Nec tantũ sequi głam post uictoriam

Expanded text:
t: sermo uester sit sale conditus —, quod, si infatuetur, t: sermo uester sit sale conditus —, quod, si infatuetur, foras proicitur in tantumque perdit nominis dignitatem, ut ne in sterquilinio quidem utile sit, quo solent credentium arua condiri et sterile animarum solum pinguescere. haec dicimus, ut prima te, fili Rustice, fronte doceamus magna coepisse, excelsa sectari et adulescentiae, immo pubertatis, incentiua calcantem perfectae quidem aetatis gradum scandere, sed lubricum iter esse, per quod ingrederis, nec tantam sequi gloriam post uictoriam
Abbreviated transcription (Latin):
ichil ẽ. xp̃iano felicius: cui ꝓmit¬
tunt᷑ regna cȩlorũ. Nichil laborio¬
sius. qui quotidie de uita ꝑiclitat᷑ nichil
fortius. qui uincit diabolum. Dichil
imbecillius: qui cͤarne suꝑatur. Utriꝰq
rei exempla sunt plurima. Latro cre¬
didit ineruce: et statim meruit audire.¬
Am̃ am̃ dico tibi: hodie mecũ eris inpara¬
dyso. ludas de aplatus fastigio in pditionis
tartarũ labitur: et nec familiaritate
conuiuii. nec in tinctione buccellȩ. nec
osculi grã frangitur: ne quasi hominẽ
tradat quẽ filiũ dĩ nouerat. Quid fa-¬
maritana uilius: Non solũ ipsa credidit:
sed post sex uiros unũ inuenit dñm.
Messiamq cognouit ad fontem: qu̾e in
templo iudȩorũ popłs ignorabat Sed au¬
ctor fit multoꝵ salutis: et apłis ementib
cibos esurientẽ reficit. lassumq sustentat.
Quis salomone sapientius: Attam̃ in¬
fatuat᷑ amorib feminarũ. Bonũ ẽ sal.
nullũq sacrificiũ absq huius asꝑsione

Expanded text:
ihil Christiano felicius, cui promittuntur regna caelorum; nihil laboriosius, qui cotidie de uita periclitatur. nihil fortius, qui uincit diabolum; nihil inbecillius, qui a carne superatur. utriusque rei exempla sunt plurima. latro credidit in cruce et statim meretur audire:amen, amen dico tibi: hodie mecum eris in paradiso. ludas de apostolatus fastigio in proditionis tartarum labitur et nec familiaritate conuiuii nec intinctione buccellae nec osculi gratia frangitur, ne quasi hominem tradat, quem filium dei nouerat. quid Samaritana uilius? non solum ipsa credidit et post sex uiros unum inuenit dominum Messiamque cognoscit ad fontem, quem in templo Iudaeorum populus ignorabat, sed auctor fit multorum salutis et apostolis ementibus cibos esurientem reficit lassumque sustentat. quid Salomone sapientius ? attamen infatuatur amoribus feminarum. bonum est sal nullumque sacrificium absque huius aspersione
Abbreviated transcription (Latin):
et uirũ post ea ñ raptorẽ rapta dimisit.
Legat libros moẏsi. & inueniet despon¬
satam uiro. si in eiuitate fuerit oppres¬
sa & ñ clamauerit: puniri quasi adul-¬
terã. Si aũt magro innoxiã eẽ. ab scele-¬
soror quȩ ut dicit uim passa ẽ. ut adultero
adultera reputari. agat pęnitentiam. ita
dũtaxat ut scdo uiro qui ñ appellatur
derelinquere. nec p̃ferre dnm uolupta-¬
ti: audiat apłm conclamantẽ: ñ potestis ca-¬
licẽ dñi bibe. & calicẽ dȩmonioꝵ: ñ pote-¬

Expanded text:
et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem in agro, innoxiam esse ab scelesoror, quae, ut dicit, uim passa est, ut alteri adulteram se putari, agat paenitentiam, ita dumtaxat, ut secundo uiro, qui non appellatur derelinquere nec praeferre dominum uoluptati, audiat apostolum conclamantem: non potestis calicem domini bibere et calicem daemoniorum; non pote
Abbreviated transcription (Latin):
auetoritate decernit: sed xep̃o in se loquen¬
te. xp̃i uerba sectatꝰ ẽ. qui ait in euangłio.
Qui dimittit uxorẽ suã exxcepta causa for-¬
acceꝑit: adult̃. ẽ. Siue ipsa dimiserit ui-¬
rũ. siue auiro dimissa sit: adult̃ ẽ. qui
eã acceꝑit. Unde & apłi grauẽ coniugn
sarcinã intelligentes: siita ẽ inquiunt.
ñ expedit homini uxorẽ acciꝑe. Ad qͦs
dñs. Iui potest inquit caꝑe capiat. Sta¬
timq sub exemplo triũ eunuchorum:
uirginitatis infert beatitudinẽ quae
nulla carnis lege retinetur. Neq satis inim-¬
aduertere potui. quid sit qđ dicere uo-¬
uidelicet multitudine nolentẽ rapuit :

Expanded text:
auctoritate decernit, sed Christo in se loquente, Christi verba secutus est, qui ait in Evangelio: « Qui dimittit uxorem suam, excepta causa foracceperit, adulter est; siue ipsa dimiserit uirum siue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam acceperit. unde et apostoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uouidelicet multitudine nolentem rapuit:
Abbreviated transcription (Latin):
tur: uidentur michi illi maledicto ꝓphe¬
tico subiacere. Uae eis qui dicunt bonũ¬
malũ. et malũ bonum : qui faciunt a ma-¬
rum dulce. & dulce amarũ. Nec enĩ ꝓpt̃
doctrinã eius praua suscipienda sunt do¬
gmata : nec ꝓpt̾ dogmatũ prauitatem. si
quos cõmentarios in scripturas scãs utiles
edidit: penitus respuendi sunt. Quod si
contentiosũ int̾ se amatores eiꝰ & obtrecta.¬
tores funẽ duxerint. ut nichil medium
appetant nec seruent modũ. sed totũ aut
ꝓbent. aut improbent. libentius piam
rusticitatem. quam doctam blasphemiam
eligam. Sc̃s frater tatianus t̾e resalutat

Expanded text:
tur, uidentur mihi illi maledicto prophetur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitucontentiosum inter se amatores ejus et obtrectatores funem duxerint: ut nihil medium appetant, nec servent modum: sed totum aut probent, aut improbent; libentius piam rusticitatem, quam doctam blasphemiam eligam. Sanctus frater Tatianus Diaconus t
Abbreviated transcription (Latin):
aiora sẽs uincula esse quam
corporum. si olim ambigebamꝰ:
nunc ꝓbauimꝰ dum et michi
scĩtas tua heret animo: et ego
tibi xp̃i amore coniungor. Uere enim et
si nplicit̃ candidissimo pectori tuo loquor.
Apsa scedula et multi apices litterartm in-¬
spirant innos tuȩ mentis affectum : quod
dicis origenis multos errore deceptos: et
scm̃ filiũ meũ oceanũ illorũ insania repu¬
gnare. Et doleo simul et gaudeo dũ aut
supplantati sunt simplices: aut ab erudi¬
to uiro errantib subuenitur: et quia
meȩ paruitatis quȩris sententiam. utrũ
scđm fr̃em faustinũ penitꝰ respuendus sit.
an scđ̾m quosdã legendus. Exx parte ego
origenem ꝓpt̃ eruditionẽ sic interdum
legendũ arbitror. quomodo tertullianũ.
et nouatũ arnobiũ. et apollinarem. et
non nullos eccłiasticos scriptores. grecos
parit̃ & latinos: ut bdna eorũ eligamus.
rum quia uel in amorem eius nimium.
uel in odiũ stomachi sui prauitate ducun¬

Expanded text:
aiora spiritus uincula esse quam corporum si olim ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apices litterarum spirant in nos tuae mentis affectum. Quod dicis Origenis multos errore deceptos et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus rum, qui uel in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducun
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ & infuturũ ȩt̃nũ sit. nullũq habu¬
rit auetorẽ. Et qđ trans latosacerdotio le-¬
gis quoq mutatio fiat. ut nequaquam
de agar & monte sẏna. sed de sarra liba
et arce syon egrediat᷑ uerbũ dñi. & lex
dĩ de hierłm. & difficultatẽ rei p̃mio
ex aggerat dicens: Suꝑ quo multus no-¬
bis sermo ẽ. & int̃p̃tabilis: Non quia apłs¬
id ñ potuerit int̃p̃tari. sed quia tẽporis
ñ fuit. hebreis enĩ id. ẽ uidȩis ꝑsuadebat.¬

Expanded text:
aeteritum + et in futurum aeternum sit nullumque habuaeteritum + et in futurum aeternum sit nullumque habuerit auctorem et quod translato sacerdotio legis quoque mutatio fiat, ut nequaquam de Agar ancilla et monte Sina, sed de Sarra libera et arce Sion egrediatur uerbum domini et lex dei de Hierusalem. et difficultatem rei prooemio exaggerat dicens: subis sermo est, et ininterpretabilis : non quia Apostolus non potuerit id interpretari, sed quia illius temporis non fuerit. Hebraeis enim, id est, Judaeis persuadeb
Abbreviated transcription (Latin):
uerũtam̃ siuas electionis stupet ad my¬
nsteriũ. et de quo disputat in effabile
confitet᷑. quanto magis nos uermiculi
foramine ostendẽ. ut dicant᷑ duo sacer¬
dot ia int̾se ab apło cõparata prioris
popłi et posterioris. Et hoc agi tota dis¬
putatione ut ante leui & aaron. sacer¬
dos fuerit melchi sedech exgentib. cuiꝰ
tantũ p̃dicabat meritũ ut futuris sacer¬
dotib iudȩoꝵ in lũbis benedixerit a¬
brahã: totũq qđ sequit᷑ in laudes mel¬
chisedech ad cep̃i tẏpũ referri cuiꝰ ꝓfe¬
etus eccłiȩ sacram̃ta sunt. Hȩc legi in
grecoꝵ uoluminib et quasi latissimos
terrarũ situs in breui tabella uolui de
monstrare. ñ extendens spacia sensuũ
atq tractatu sed quib dã punctis atq
cõpendiis infinita signaficans. ut it i¬
parua epła multoꝵ simul disceres uolun-¬
tates. Uerũ quia amant̃ int̾rogas. & uni¬
uersa quȩ didici fudis aurib stillanda
sunt. ponã & hebreoꝵ oppinionẽ: et

Expanded text:
 si uas electionis stupet ad mysterium et, de quo disputat, ineffabile confitetur, quanto magis nos uermiculi foramine ostendere, ut dicamus duo sacerdotia inter se ab apostolo conparata, prioris populi et posterioris, et hoc agi tota disputatione, ut ante Leui et Aaron sacerdos fuerit Melchisedech ex gentibus, cuius tantum praecedat meritum, ut futuris sacerdotibus Iudaeorum in lumbis benedixerit Abraham, totumque, quod sequitur in laudes Melchisedech, ad Christi typum referri, cuius profectus ecclesiae sacramenta sunt. Haec legi in Graecorum uoluminibus et quasi latissimos terrarum monstrare, non extendens spatia sensuum atque tractatuum, sed quibusdam punctis atque conpendiis infinita significans, ut in parua epistula multorum simul disceres uoluntates. uerum quia amanterinterrogas etuniuersa, quae didici, fidis auribus instillanda sunt, ponam et Hebraeorum opinionem et,
Abbreviated transcription (Latin):
rent uinũ dicentes. Manducemꝰ et biba¬
mus: cras enĩ moriemur. Post quas uo¬
ces & ꝑditȩ mentis audaciã. scriptura
cõmemorat dicens. Et reuelata sunt hȩc
in aurib dñi sabaoth. Non remutetur
uob̾ peccatũ hoc : donec moriamini. Si
enĩ peccato mortui fuerint: tunc eis re-¬
mittetur peccatũ. Qđ qũa diu in pecca¬
to uixerint: non dimittit᷑. Parce quȩso

Expanded text:
rent vinum, dicentes: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Post quas voces et perditae mentis audaciam, Scriptura commemorat, dicens. Et revelata sunt haec in auribus Domini sabaoth, non remittetur vobis hoc peccatum, donec moriamini . Si enim peccato mortui fuerint, tunc eis remittetur peccatum. Quod quamdiu in peccato vixerint, non dimittitur. 4. Parce quaeso
Abbreviated transcription (Latin):
non dicã ame qui nichil sum: sed aueterũ
grecorũ docerem int̃p̃ationib discrepare.
Uale michi amice hm̃e. ȩtate fili digni¬
tate parens. Et hoc ame rogatꝰ obserua
et quicquid michi scripseris ad me pͥmũ¬
O facias ꝑuenire. Coeplicit xxii

Expanded text:
non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi scripseris, ad me primum facias peruenire. LXXII
Abbreviated transcription (Latin):
in me qui responde cõpulsũs sũ. Addis
p̃t̾ea te paratũ eẽ. ut siquid me intuis
scriptis mouerit. aut corrigere uolue¬
ro frat̾ne accipias. et ñ solũ mea inte be-¬
niuolentiã gauisurũ: sed ut hoc ipsum
faciã dep̃cari. Rursũ dico qđ sentio. ꝓ¬
uocas senẽ: tacentẽ stimulas: uideris ia¬
ctare doctrinã. Non ẽ. aũt ȩtatis meȩ pu¬
tari maliuolum: erga eum cui magis
fauorẽ debeo. Et si in euangelus ac p̾ro-¬
phetis ꝑuersi homines inueniunt qđ
nitantur rep̃hende. miraris situis li¬
bris. et maxcime inscripturarũ expos¬
sitione quȩ uł obscurissimȩ sune quedã
arecti linea discrepare uideantur. Et
hoc dico non quod in oꝑib tuis quȩdã
rep̃hendenda iam censeam. Neq enim
lectioni eorũ quã oꝑam dedi. nec horum
exem plariorũ apud nos copia ẽ. prȩter
soliloquioꝵ tuoꝵ libris: et quosdã cõmen¬
tariolos in psalmos quos siuellẽ discutere

Expanded text:
in me, qui respondere compulsus sum. Addis in me, qui respondere compulsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, faciam, deprecaris. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliis ac prophetis peruersi homines inueniunt, quod nitantur reprehendere, miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur ? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere,
Abbreviated transcription (Latin):
sed mea cõminus dicta rep̃hendas. & ra¬
tionẽ scriptorũ exepe tas. & quȩ scripse
tur amicitia: in hoc necessitudinis uira
uiolantur: Neuidemur certare puerilit̃.
& fautorib inuicẽ uel detractorib nr̃is
tribuere materiã contendendi. Hȩc scri-
bo quia te pure & dep̃iane diligere cupio
nec quicquã in mea mente retinere qđ
distet alabiis. Non enĩ conuenit ut ab ad
olescentia usq ad hanc ȩtatẽ in monaste¬
rio locũ scĩs frĩb labore desudans aliqͥd
contra ep̃m cõmunionis meȩ scribere
audeam: et eum ep̃m quẽ ante cȩpi a-¬
mare quam nosse. Qui me primus ad
amicitias ꝓuocauit: quẽ post me:ori-¬
entẽ in scripturarũ eruditione lȩtatꝰ sũ.
lgitur aut tuũ negato librũ si forte non
tuus ẽ. & eo desine flagitare seriptum ad
ea quȩ ñ scripsisti. aut situus ẽ. ingenue
confitere. Vt si in defensione mei aliqua
scripsero. in te culpa sit qui ꝓuocasti. ñ

Expanded text:
Sed si mea cominus dicta reprehendas, et raSed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripsertur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec sbo, quia te pure et christiane diligere cupio, nec quidquam in mea mente retinere quod distet a labiis. Non enim coulescentia usque ad hanc aetatem in monasteriolo cum sanctis fratribus labore desudans aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam et eum episcopum, quem ante coepi amare quam nosse, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰ pacientia sua fregerit. Omĩa fert
ȩtas: animũ quoq sȩpe ego longos cantan¬
do puerũ meminime condere soles Nunc
oblita michi tot carmina uox quoq me¬
rimiam fugit Et ut magis de scripturis
scĩs loquar. berzellay galaditides regis
dauid beneficia om̃sq delicias iuueni
delegans filio. ostendit senectutẽ hec ap¬
petere ñ deb̾e. nec oblata suscipe Quod
aut̃ iuras te aduersũ me librũ ñ scripsisse.
neq romã misisse quẽ ñ scripseris. sed si
forte aliqua in tuis scriptis reppiantur
quȩ a meo sensu discrepent. non me ate
lesũ. sed ate scriptũ quod tibi rectũ uide¬
batur. queso ut me patient audias: Non
scripsisti librũ. & quo modo michi reprȩ¬
hensionis ate meȩ ꝑ alios scripta delata
sunt: Cur habet italia quod tũ ñ scripsisti:
Qua ratione poscis ut rescribam ad ea
quȩ scripsisse te denegas: Nec tã hebes
sum ut si diuersa senseris me lesũ putẽ:

Expanded text:
Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert aetas, animum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scripsisse neque Romam misisse, quem non scripseris, sed si forte aliqua in tuis scriptis reperiantur, quae a meo sensu discrepent. non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi rectum uidebatur, quaeso, ut me patienter audias. non scripsisti librum. et quo modo mihi reprehesunt? Cur habet Italia quod tu non scripsisti? Qua ratione poscis, ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Non tam hebes sum, ut si diversa senseris, me a te laesum putem.
Abbreviated transcription (Latin):
derer ꝓcacit̃ respondẽ: et aliqua irreprȩ¬
hendentis epła rep̃hendẽm p̃sertim cum
quȩdã in illa heretica iudicarem. Ad extre¬
mũ ne tuc ure expostulares et diceres:
Quid enĩ epłam meam uideras. et notȩ tͥ
manus in subscriptione signa dep̃hende¬
ras ut tam facile amicũ lederes. et alterius
maliciã in meã uerteres contumeliã: Igit᷑
ut ante iã scripsi aut mute eandẽ epłam
tua subscriptã manu: aut senẽ latitantẽ
incellula lacessere desine. Sin aũt tuam
uis uel exercere uel ostenđe doctrinam :
quȩre iuuenes. et disertos. & nobiles quo¬
rum romȩ dicuntur eẽ. quãplurimi qui
possint & audeant tecũ congredi. et in
disputatione scãrũ scripturarũ iugũ cũ
ep̃o ducere. Ego quondã miles nunc ue.¬
teranus: et tuas & aliorũ debeo laudare ui¬
ctorias: Non ipse rursus effecto corpore
impuleris. illius recorder historiȩ quod
annibalem iuuenilit̃ eacultantẽ. quintus

Expanded text:
derer procaciter respondere et aliqua in reprederer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa heretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa depras, ut tam facile amicum laederes, et alterius malitiam in meam verteres contumeliam? Igitur ut ante jam scripsi, aut mitte eamdem epistolam, tua subscriptam manu, aut senem latitantem in cellula lacessere desine. Sin autem tuam vis vel exercere, vel ostentare doctrinam, quaere juvenes et disertos et nobiles, quorum Romae dicuntur esse quamplurimi, qui possint et audeant tecum cdisputatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ipse rursus effeto corpore ter inpuleris, illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerit cui soli missa ẽ. Prȩsertim cũ
idem frat̃ sisinnuis int̃ cȩteros tractatꝰ
tuos dixerit eam se non in africa. non
apud te. sed in insula ad riȩ ante hoc
fere quinquenniũ repperisse. De ami¬
citia omis tollenda suspitio ẽ. et sic cũ
amico quasi cũ altero se. loquendum.
Nonnulli familiares mei et uasa xep̃i
quorũ hierosolimis et inscĩs locis per¬
magna copia. ẽ suggerebant ñsim¬
plici animo ate factum: sed laudem
atq rumu scula̾s. et głam popłi requi¬
rentẽ ut de noħ cresceres: Ut multi
cognoscerent te ꝓuocare. me timere.
te scribe ut doctũ. me tacere ut im¬
peritũ. et tandem reppisse qui gar¬
rulitati meȩ modũ imponeret. Ego
aũt ut simplicit̾ fatear dignationi
tuȩ. primũ idcirco responđe nolui:
quia tuã liquido epłam ñ credebam.
nec ut uulgi de quib dã ꝓuerbium ẽ.
linitũ melle gladium. Deinde illud
cauebam ne ep̃o cõmunionis meȩ ui-¬

Expanded text:
peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei et uasa Christi, quorum Hierosolymis et in sanctis locis permagna copia est, suggerebant non simplici a te animo factum, sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae ui
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥa am̃at obiurgator sanans quã
adulator unguens caput. Ego autem
difficillime bonus iudexe lego quod
scripserim: sed aut timidior reticeo.
aut cupidior uideo etiã int̾dũ uicia
mea. sed ea malo audire a senioribus.
ne cũ me recte fortasse rep̃hendero.
rursus michi blandiar. et meticulosã
mͥ uidear in me potius quã iustam tu¬
lisse sententiam: Ex piicit.¬
No uere scõ et beatissimo pape au¬¬
gustino hieronimꝰ. Crebras ad me
epłas dirigis. et sepe cõpellis ut respon¬
deam cuidã epłȩ tuȩ cuiꝰ ad me ut ante
iam scripsi ꝑ fr̃em sifinniũ diaconum
exemplaria ꝑuenerunt absq subscrip-¬
significas et interim ꝓfuturũ retractũ
de itinere. et ep̃m constitutum: ueloci
morte subtractũ. illũ cuiꝰ nom̃ retices.
maris timuisse discrimina: et nauiga.¬
tionis mutasse consilium. Quȩ cũ ita
sint. satis mirari nequeo quo modo
ipsa epła et romȩ et in italia haberi
a plerisq dicatur. et ad me solum non

Expanded text:
is amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput. ego autem difscripserim; sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed ea malo audire a melioribus: ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar: et meticulosam mihi videar in me potius, quam justam tulisse sententiam. » no uere sancto et beatissimo papae Augustino Hieronymus. ! Crebras ad me epistulas dirigis et saepe conpellis, ut re- i spondeam cuidam epistulae tuae, cuius ad me, ut ante iam scripsi, I per fratrem Sisinnium diaconum exemplaria peruenerunt absque subscripe misisse significas, et interim Profuturum retractum de itinere et episcopum constitutum ueloci morte subtractum, illum, cuius nomen retices, maris timuisse discrimina et nauigationis mutasse consilium. quae cum ita sint, satis mirari nequeo, quomodo ipsa epistula et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur et ad me solum non
Abbreviated transcription (Latin):
sti li partẽ meã legerem quȩ deleret
quã quȩ scrib̾et. Frustra gͦ aleocan dri
uerti commentarios: ne quiquã doctus ma
loicam: Et ut humana contemnã: sine
causa gregoriũ nazanzenũ. & didimum
in scripturis scĩs cathecistas habui. Ni¬
chil michi hebreorũ ꝓfuit eruditio: et
ab adolescentia usq adhane ętatẽ quo¬
tidiana in lege. ꝓpħis. euangeliis. apłisq
meditatio. Inuentus ẽ. homo absq prę-
tullium : argum̃tis aristotelem᷑ pru¬
dentia platonem: eruditione aristhar¬
cum: multitudine libroꝵ calcenterũ :¬

Expanded text:
stili partem eam legerim, quae deleret, stili partem eam legerim, quae deleret, quam quae scriberet. frustra ergo Alexandri uerti commentarios; nequiquam me doctus magxit ad logicam; et, ut humana contemnam, sine causa Gregorium Nazanzenum et Didymum in scripturis sanctis xa{bY7jtas habui; nihil mihi Hebraeorum profuit eruditio et ab adulescentia usque ad hanc aetatem cotidiana in lege, prophetis, euangeliis apostolisque meditatio. Inuentus est homo absque praecTullium, argumentis Aristotelen, prudentia Platonem, eruditione Aristarchum, multitudine librorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut heresẽos rediuiua plantaria ꝑ illius
studium longo tempore arefacta mori¬
itterȩ tuȩ et amorem sonant pari-¬
ter et querelam: Amorẽ tuũ quo sed ule
monens etiã quȩ tuta in nob̃ sunt perti¬
mescis. Quȩrelã eorũ qui ñ amant: et
quęrentes occafionẽ inpeccatis garri¬
unt aduersus frẽm suum: et contra fi¬
lium matris suȩ ponunt scandalum.
Seribis eos immo nescio quẽ de triuio.
de cõpetis. de plateis circũ foranũ mona¬
chum. rumigerulũ. rabulã. uafrũ tantũ
ad detrahendũ. qui ꝑ trabem oculi sui
festucã alterius nitatur eruere coneio-¬
nari aduersũ me : et libros quos contra
iouinianũ scripsi. canino dente rodẽ:
lacerare. conuellere. Hunc dialecticum
urbis ur̃ȩ. & palautinȩ familiȩ colum̃. ñ
legisse quidẽ k at nr opicẽ. aristotelis. Non
callida argumentatione dissoluere. Stul¬
tus ego qui me putauerim hȩc absq
philosophis scire ñ posse : qui meliorem

Expanded text:
ut hereseos rediuiua plantaria per illius ut hereseos rediuiua plantaria per illius studium longo tempore arefacta moriLitterae tuae et amorem sonant pariter et querellam: amorem tuum, quo sedulo monens etiam, quae tuta in nobis sunt, pertimescis; querellam eorum, qui non amant et quaerentes occasionem in peccatis garriunt aduersus fratrem suum et contra filium matris suae ponunt scandalum. scribis eos, immo nescio quem de triuio, de competis, de plateis circumforanum monachum rumigerulum, rabulam, uafrum tantum ad detrahendum, qui per trabem oculi sui festucam alterius nititur eruere, contionari aduersum me et libros, quos contra Iouinianum scripsi, canino dente rodere, lacerare, conuellere; hunc, dialecticum urbis uestrae et Plautinae familiae columen, non legisse quidem xanjifoptai; Aristotelis, non callida argumentatione dissoluere. stultus ego, qui me pntauerim haec absque philosophis scire non posse; qui meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
Inscđo & tertio loco apollinarem et
origenẽ iugulat. In quarto id ẽ eae¬
tremo hereticos ad penitentiã cohor¬
tatur. Siquid hic minus aduersum
origenẽ dictũ ẽ. et inp̃teriti anni epła
continetur : et hȩc qua mͦ uertimꝰ bre¬
uitati studens. dicere plura ñ debuit.
Porro contra apollinare suecineta fides
et pura ꝓfessio. ñ caret subtilitate dia-¬
lectica : quȩ aduersariũ suũ extorto
de manib eiꝰ pugione confodit. Orate
non displiceat: et qđ totus oriens mira¬
tur et p̃dicat. lȩto sinu roma suscipiat.
p̃dicationemq cathedrȩ marci euange.¬
listȩ cathedra apłi petri sua p̃dicatione con¬
firmet. Quãquã celebri sermone uulgatũ
sit. beatũ quoq papã anastasiũ eodem fer¬
uore quia eodẽ. ẽ. sp̃u. latitantes in foueis
suis hereticos ꝑsecutũ: eiusq litterȩ doce¬
ant damnatũ in occidente: qđ in oriente
damnatũ ẽ. Cui multos imp̃cam᷑ annos:

Expanded text:
in secundo et tertio loco Apollinarem et in secundo et tertio loco Apollinarem et Origenem iugulat, in quarto, id est extremo, hereticos ad paenitentiam cohortatur. si quid autem hic minus aduersum Origenem dictum est, et in praeteriti anni epistula continetur et haec, quam modo uertimus, breuitati studens dicere plura non debuit. porro contra Apollinarem succincta fides et pura professio non caret subtilitate dialectica, quae aduersarium suum extorto de manibus eius pugione confodit. Orate non displiceat et, quod totus oriens miratur et praedicat, laeto sinu Roma suscipiat praedicationemque cathedrae Marci euangelistae cathedra apostoli Petri sua praedicatione confirmet, quamquam celebri sermone uulgatum sit beatum quoque papam Anastasium eodem feruore, quia eodem est spiritu, latitantes in foueis suis hereticos persecutum eiusque litterae doceant damnatum in occidente, quod in oriente damnatum est. cui multos inprecamur annos,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽ. nec dicta defendunt aut finguit
ab hereticis immutata. Multoꝵq di-¬
cunt libros similit̃ deprauatos: ut illũ
ñ sua fide sed alioꝵ tueant᷑ erroribus.
Uerũ hȩc aduersũ hereticos dicta sint:
qui in iusto contra nos odio seuientes.
mente fatent᷑ archanum: et uenena
pectoris irremediabili dolore testant᷑.
Uos xp̃iani senatus lumina decet acci-¬
pere et grecã & latinã etiã hoc anno
epłam : ne rursũ. heretici. m̃tiantur
a nob̃ pleraq uł addita uł mutata. in
qua laborasse me fateor: ut uerborũ
elegantiã. pari int̃p̃tationis uenustate
seruarem: et intra definitas linias cur-¬
rens. nec inquoquã eaccedens loco. elo¬
quentiȩ eiꝰ fluenta ñ ꝑderem: easdẽq
res eodẽ sermone transferrem. Quod
utrũ necne consecutus sim: ur̃o udicio
derelinquo. Iũa sciatis in quattuor par¬
tes eẽ diuisam. & in pͥmo. credentes hor¬
catur addñicũ pascha celebrandum.

Expanded text:
cum esse: nec dicta defendunt aut fingunt cum esse: nec dicta defendunt aut fingunt ab hereticis inmutata multorumque dicunt libros similiter deprauatos, ut illum non sua fide, sed aliorum tueantur erroribus. uerum haec aduersum hereticos dicta sint, qui iniusto contra nos odio saeuientes mente fatentur arcanum et uenena pectoris inremediabili dolore testantur. Uos, Christiani senatus lumina, accipite et Graecam et Latinam etiam hoc anno epistulam — ne rursum heretici mentiantur a nobis pleraque uel addita uel mutata —, in qua laborasse me fateor, ut uerborum elegantiam pari interpretationis uenustate seruarem et intra definitas lineas currens nec in quoquam excedens loco eloquentiae eius fluenta non perderem easdemque res eodem sermone transferrem — quod utrum necne consecutus sim, uestro iudicio derelinquo -; quam sciatis in quattuor partes esse diuisam: et in prooemio credentes hortatur ad dominicum pascha celebrandum,
Abbreviated transcription (Latin):
contra se audientiũ circũ fremere.
tune simplicitate simulata dicunt
audisse se pͥmũ quȩ magistrũ dicere
haut nescierint. Cũq eorũ seripta te¬
neantur: uoce negant qđ litteris con-¬
fitent᷑. Quid necesse ẽ obsidere ꝓponti¬
dem. mutare loca. diuersas lustrare
regiones. & clarissimũ pontificẽ xp̃i
eiusq discipłos rabido ore discerpere:
Siuera loquimi: pristinũ erroris ardo¬
rem. ardore fidĩ cõmutate. Quid ma-¬
ledictoꝵ pannos hine inde consuitis.
et eorũ carpitis uitã. quoꝵ fidĩ resistere
ñ ualetis : Num id circo uos non estis
heretici: sinos quidã assertione ur̃a
crediderint peccatores : Et os impietate
fetidum ñ habebitis: sicicatricẽ potu-¬
eritis in nrr̃a aure monstrare quid u-¬
uat urãm ꝑfidiã uł ꝓdest̃ pellis aethio-¬
pica & pardi uarietas. sunnr̃o corpore
neuus apparuerit: En papa theophi-¬
lus tota origenẽ arguit lib̾tate hereti¬

Expanded text:
contra se audientiam circum fremere, contra se audientiam circum fremere, tunc simplicitate simulata dicunt audisse se primum, quae magistrum dicere haud nescierint. cumque eorum scripta teneantur, uoce negant quod litteris confitentur. quid necesse est obsidere Propontiaem, mutare loca, diuersas lustrare regiones et clarissimum pontificem Christi eiusque discipulos rabido ore discerpere ? si uera loquimini, pristinum erroris ardorem ardore fidei conmutate. quid maledictorum pannos hinc inde consuitis et eorum carpitis uitam, quorum fidei resistere non ualetis ? num idcirco uos non estis heretici, si nos quidam adsertione uestra crediderint peccatores, et os inpietate fetidum non habebitis, si cicatricem potueritis in nostra aure monstrare? quid iuuat uestram perfidiam uel prodest pellis Aethiopica et pardi uarietas, si in nostro corpore naeuus apparuerit ? en papa Theophilus tota Origenem arguit libertate hereti
Abbreviated transcription (Latin):
cendos simplices nrm mentiebat᷑ assen-¬
sum: Opprȩssa ẽ. eiꝰ auetoritate & elo-¬
quentia : et in morẽ dȩmonicoꝵ sp̃uũ
de t̾ra loquit᷑. Neseit enĩ eũ qui defur¬
sũ ueniens ea loquit᷑ quȩ sursũ sunt
Atq utinã serpentina generatio aut
simplicit̃ nr̃a fateatur : aut constant̃
defendat sua : ut scire ualeamꝰ qui nob̃
amandi sint. qui cauendi. Nunc autẽ
nouũ pęnitentiȩ genus. Oderunt nos
quasi hostes. quoꝵ fidẽ publice negare
ñ audent. Rogo quis ẽ iste dolor qui
nec tẽpore. nec ratione curatur. Inter
mieantes gladios. iacentia corpora.ri¬
uos sanguinis ꝓfluentes. iunguntur
sȩpe hostiles dexcterȩ: et belli rabiem
paxe repentina cõmutat. Soli sunt huiꝰ
hereseos sectatores. qui eũ eccłiasticis ñ
ualent federari. quia qđ sermone co-¬
guntur dicere. mente condemnant.
Et si quando aꝑta blasphemia publi¬
cis aurib fuerit reuelata. & uiderint

Expanded text:
cendos simplices nostrum mentiebatur adsencendos simplices nostrum mentiebatur adsensum ? oppressa est eius auctoritate et eloquentia et in morem daemonicorum spirituum de terra loquitur. nescit enim eum, qui desursum ueniens ea loquitur, quae sursum sunt. Atque utinam serpentina generatio aut simpliciter nostra fateatur aut constanter defendat sua, ut scire ualeamus, qui nobis amandi sint, qui cauendi! nunc autem - nouum paenitentiae genus - oderunt nos quasi hostes, quorum fidem publice negare non audent. rogo, qui est iste dolor, qui nec tempore nec ratione curatur ? inter micantes gladios, iacentia corpora, riuos sanguinis profluentes iunguntur saepe hostiles dexterae et belli rabiem pax repentina conmutat: soli sunt huius hereseos sectatores, qui cum ecclesiasticis non ualent foederari, quia, quod sermone coguntur dicere, mente condemnant. et si quando aperta blasphemia publicis auribus fuerit reuelata et uiderint