comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uat̃o sathane .s. si drabolꝰ in altitudinẽ se no¬
b̾ ostendat. subornatꝰ fallaciis pr̃is sui ad
ꝓͥsꝑa n aduersa. Uñ salomon ait. Diuitias
y pauꝑtates ne decłis mͥ. ne repletꝰ m̃dax fiã.
ł pauꝑ rapiam. & ꝑuirẽ nom li mei. Multi
enĩ peccant altitudĩe. mlti netessitate. contͣħ
s̃ponit᷑ achar in ysaia qͥ nolebat pet̾e a dño sig¬
nñ. n in alto n in ꝑfundo remediũ de xͦ. qͥn¬

Expanded text:
us scilicet si diabolus in altitudinem se nobis ostendat subornatus fallaciis patris sui, adomon ait: Divitias et paupertates ne dederis mihi, ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi enim peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Domino signum, neque in alto, neque in profundo , remedium de Ch
Abbreviated transcription (Latin):
te .i. ignorantiȩ pc̃oꝵ ꝙ. domonũ qͥ uere
uauerasit pdestinatos ad dei głam a redẽp¬
tore aũ nr̃o forag missi: qͥ dnari infidelib
meũ ñ ẽ de hoc m̃do. si ait ñ ẽ hio: s ñ ẽ hinc.
qr ꝑegͥnat᷑ qͣdem in iũdo s ñ ẽ de mundo
Rẽgno eĩ suo dic̃ de m̃do ũ estis. s ego elo¬
gi uos de mundo. Erant de mundo qͣn ad
in celui cũ uo filio suo. Iam eĩ credentes qui
fixa snte deuoti st̃ exeuntes de scło. duce dexͤ
pr̃is angło: inducunt᷑ in celum. filii dicodi¬
lectõis sue. quẽ .s. dsligit. ita ꝙ nos ꝑ eũ cdi¬
lig̃. sñ eo odiosi erunꝰ. Attende diligent̾ qd̾
dic̃ filii caritatis sue. si caritas qđ pt̃ dilig̃
filiũ ꝙ prẽm lilig̃ filius ieffabiłr cõionẽ

Expanded text:
 ignorantiae peccatorum, daemonum qui vere vaverant praedestinatos ad Dei gloriam, a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibusmeum non est de hoc mundo; non ait: Non est hic, sed, non est hinc, quia peregrinatur quidem in mundo, sed non est de mundo. Regno enim suo dicit, De mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo. Erant de mundo, quando ad in coelum cum vero Filio suo. Jam enim credentes qui fixa mente devoti sunt exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris angelo, inducuntur in coelum. Filii, dico, dilectionis suae, quos scilicet diligit. Ita et nos per eum diliget; sine eo odiosi erimus. Attende diligenter quod dicit, filii charitatis suae. Si charitas qua Pater diligit Filium, et Patrem dilig
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ inuoco q̃m mallem ꝑ singłos clies certis horis
aliꝙͥ manib oꝑari ꝙ ceteras horas hre liberas
ad legend̾ ꝙ. orand̾. ł ad agend̾ aliqd de diuimiꝰ
litt̾is ꝙͣ tumłtuosissimas pplexiones causaꝵ pa¬
ti. de negotiis scłarib ł uidicando dirim̃dis.
examinent qͥ ext̾ioꝵ rerũ sap̃iam ꝑcepett. Qͥ aũ
ciis ĩplicari. ut dũ ñ cogunt᷑ infi̾ora bona dispo

Expanded text:
tem invoco, quoniam mallem per singulos dies certis horis aliquid manibus operari, et caeteras horas habere liberas ad legendum, orandum, vel ad agendum aliquid de divinis litteris, quam tumultuosissimas perplexitates causarum pati de negotiis saecularibus, vel judicando dirimendis, vel examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt. Qui autem tiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona dispon
Abbreviated transcription (Latin):
intelligibili m̃tis. Sic̃ eĩ post lapsũ peccati
ħo in agnitõe dei renouat ᷑ ẜ imaginẽ eius
qͥ creauit eñ: ita in ip̃a agnitõe creatꝰ est
añꝙͣ delicto uet̾asc̾et unde rursus in eadem
agnitõe renouat᷑. Uñ supͣ. Renouamini¬

Expanded text:
ne perfecta est. sicut enim post lapsum peccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui creauit eum, ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto ueterasceret, unde rursus in eadem agnitione renouaretur. quae autem non in
Abbreviated transcription (Latin):
le uires ꝙ cursus celerrimꝰ p̃ter uiam. Nemo
g coputet u̾e bona oꝑa añ tidem ubi fides ñ
euit bonũ opus ñ erat. Bonũ ei opꝰ intentie
fat᷑ intentõem fides dirigit. ñ ualde auten¬
das qͥd h̃o faciat s ꝙͥ cũ fac̃ attendat. qͦ iac̾¬
tos optime gubuatõis dirigat. Sequitut.

Expanded text:
e vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat.
Abbreviated transcription (Latin):
ilł ꝙ c̃. Qͥa d̾s cliabłm ista fac̾e ꝑmittet ius¬
to ip̃e uidicio qͣ ius faciat ille iniqͦ maligno
q ꝯsilio pude iulicati secducent᷑ ꝙ seducti
iudicabunt᷑ s iudicati iudicio dei occłte
iusto. & uiste occłto seducent᷑. seducti aũ
uidicabunt᷑ nouissimo manifestoq iudi¬

Expanded text:
 etc. Quia Deus diabolum ista facere permittit, justo ipse judicio, quamvis faciat ille iniquo et maligno consilio, proinde judicati seducentur, et seducti judicabuntur; sed judicati judicio Dei occulte justo et juste occulto, seducentur. Seducti autem judicabuntur novissimo manifestoque judi
Abbreviated transcription (Latin):
tangis qr̃tãc. ut houorẽ parentib deferus: ꝙ¬
cetudit bestra impietatis. Non mechab̾is. tan
citatis. Non falsũ cessimoniũ dices. tang̃.uiii.
c. ꝙ cerilit bestia falsitatis. Non concupisces.
uxorem ꝓximi tui. ranigis nonãt. ꝙ cecidit
bestia adult̾ine cogitatõis. Aliud eĩ ẽ ñ facẽ aliqͥd
tale p̃ter uxorem. alisid ñ appet̾e alienã uxorem.
bestip secutꝰ ꝙ innocens in dei cdiłc̃oe ꝙ h̃uana

Expanded text:
tam chordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatis. non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinae cogitationis. aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem; bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ ho cũ tota uita sua ꝑgit in incõmutabiłe
uitã ꝙ toto affcu inheret illi. Si ã se pp̃ se di¬
lig̃ ñ se refert ad deũ s ad se ip̃m ꝯu̾sus. ñ ad
uicõmutabile aliqͥ conuertit᷑ & ideo iã cũ de¬
fectu aliqͦ se fruit. Sigͦ te ip̃m ñ pp̃ te debes¬
dilig̾e s ꝓpt̾ illũ uͥ dilcõis tue rectissimꝰ fuus ẽ
deũ uͦ ex toto corde. ex tota aĩa. ex tota iñte. ut

Expanded text:
timus homo, cum tota uita sua pergit in incommutabilem uitam et toto affectu inhaeret illi. si autem se propter se diligit, non se refert ad deum, sed ad se ipsum conuersus non ad incommutabile aliquid conuertitur et propterea iam cum defectu aliqdiligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, Deum vero ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nemini qͥcꝙͣ debeatis.: nͥ utinuicẽ diligatis.
.i. cet̾a tta solurte ut ñ debeatis aliqͥd. Caritatẽ
uͦ ita soluite: ut semꝑ debeatis. Sola enĩ caritas
ẽ q̃ ꝙ̃ reddita semꝑ detinet debitorẽ. Beddit᷑ enĩ
cũ ĩpendit᷑. debetur ã ꝙ̃ si reddita fu̾it. qr nlłm
ẽ tempꝰ in quo impendenda ñ sit. nͥ cũ redditur
amntit᷑. s potiꝰ reddendo młtiplicat᷑. ħ̃ndo enĩ
reddi᷑ ñ carendo ut pecunia q̃ reddi ñ pͭ nͥ ha¬

Expanded text:
Nemini quidquam debeatis nisi ut invicem diligatis, id est caetera ita solvite ut non debeatis aliquid. Charitatem vero ita solvite ut semper debeatis. Sola enim charitas est quae etiam reddita semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debetur autem etiam si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo impendenda non sit. Nec cum redditur, amittitur, sed potius reddendo multiplicatur; habendo enim redditur, non carendo, ut pecunia quae reddi non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineant ad deũ .uii. ꝑtineaut ad ħoiem. Est
malas ꝙ frenans auariciã. elidens suꝑbiã suf¬
focaus ambitõem. trucidans libidiuẽ. has pu¬
gnas fac in occłto. & ñ uinceris in aꝑto. Ad ħ
doctent᷑ manꝰ nr̃e ad p̃lium. ñ ẽ hoo in spectatłis
ur̃is: uenator q citharista. aliud ag̃ uenator
aliud citharista. In spectacło dei unũ ẽ. Tan¬
gis easdẽ detẽ cordas: o feras occidis. utrũq si¬
mul facis. Tangis pͥmã cordã qͣ unꝰ colit᷑ deus
cet̾is bestiis amor scłi huiꝰ. pp̃ amorẽ huiꝰ scli¬

Expanded text:
pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem enim s
Abbreviated transcription (Latin):
uasa ire. cui debita erat dãpnato. Tota qͥppe
ista massa iuste dãpnatõis rectꝑet debetũ nisi
subuenit qͦꝵ nulla m̾ita dici posst̃. & maiores
p̃uenit ut aliqͣ m̾ita bona ħre possint qr de stir¬
pe inobedientie ducit᷑ ꝑpago poci atq suplicii ñ
ꝯditõe diuina s uoluntatis iniqͥtate uiciata nata᷑
de suo ẽ ł qd̾ originałr tͣxer̃t ł ꝙ insr̃ addidert̃.
ideo ñ se excusent ħoies qͥ nolt recte uiu̾e̾ dicenteᷤ.
Q̾ nos fecimꝰ: qͥ male uiuimꝰ: cũ grãm unde be¬
ne uiu̾emꝰ ñ accepimꝰ : ñ ueracit̾ se possunt excu¬
sare. Si enĩ uasa ire st̃ qͥb debita ꝑditõ reddit᷑
hoc sibi inputent qr ex massa st̃ qͣm m̾ito pcci

Expanded text:
asa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura de suo est, vel quod originaliterideo non se excusent homines, qui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merito peccati
Abbreviated transcription (Latin):
isse et̾nas & fr aliqͥ muisse uixͣ errorem
illoꝵ qͥ añ ħ uisibilia dnt fuisse qͣsclam
aĩas scãs. ꝙ ĩo tc̃ fuisse electas s aꝑte ostẽ¬
uit hoc falsũ ẽẽ dicens. eleg̃n.a.in. ꝯstit᷑.¬
Qmͦ aũ elig̾et eos qͥ ñdũ erant nͥ p̃destinã¬
s potiꝰ eleg̃ nos ad ħ ut in tẽꝑe gr̃e essemꝰ sc̃i¬
ꝑbona oꝑa. Nongͦ qr futi eramꝰ eleg̃ s ut
essemꝰ sc̃i. ĩo quippe tales futi᷑ eramꝰ qr elegit
ip̃e p̾destinans ut tales ꝑ grãm eiꝰ essemus.
S pelagianꝰ uĩtati rȩsultans ait. Prescie
qͣles futos eẽ p̃stiuit: ẜelegit. eleg̃ in qͥt añꝙͣ
essent p̃destinans filios qͦs fut᷑os sc̃os p̃sciuit¬
uͦ fec̃ eos scõs nec se fc̃urũ s ip̃os fuctos esse
p̃uidit. quẽ ꝯfutat apłs dicens. ut essemꝰ

Expanded text:
nc aliquid meruisse, juxta errorem illorum qui ante haec visibilia dicunt fuisse quasdam animas sanctas, et ideo tunc fuisse electas; sed aperte ostendit hoc falsum esse dicens: Elegitm eligeret eos qui nondum erant nisi praedestinanSed potius elegit nos ad hoc, ut in tempore gratiae essemusbona opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciequales futuros esse praescivit elegit. Elegit, inquit, antequam essent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit. Quem confuta
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ꝙ lib̾atur a malo. qr cũ eis qͦdam᷑ redit ĩ
gram pͦt inimicicias qͦs uit hõies ꝙ sc̃os
angłos ꝑcc̃a fecert. ꝙ ex ip̃a ħoim redẽpti¬
one ruine illiꝰ angłice dãpus̃ reꝑat᷑. et
staurant᷑ aũ q̃ in t̾ris st̃. cũ ip̃i hõies qͥ p̃de¬
stinati st̃ in etnã uitam a corrupt̃ois uetꝰ¬

Expanded text:
do reditur in gratiam post inimicitias quas inter homines et sanctos angelos peccata fecerunt; et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae damnum reparatur; et staurantur etiam quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt in aet
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. qͣnta ħuilitas. Humiliauit se xͦ
usq ad incarnatõem. usq ad mortalita¬
tis hũane participatõitem. usq ad diabo¬
li temptatõem. usq ad ppͥ irrisionẽ. usq
ad sputa. iuncła. alapas & flagella. usq
ad mortẽ. ꝙ si parũ sit hoc : aliꝙ de gu̾e
morte addend̾ ẽ. mortẽ aũ ñ qͣmlibet
s crutis. q̃ ignomuniosior ẽ. Ecce ħms
huilitatis ex ͫ. suꝑbie medicasittũ. Qͥ d
gͦ intumestis ħo: O pellis morticina qͥd
tenderis: O sanies fetula ꝙͥ inflaris: Pn¬
ceps tuus ħuilis ẽ: ꝙ tu suꝑb: Caput hu
mile ẽ ꝙ m̃brũ
suꝑbum: Absit. Propter qd̃ et¬

Expanded text:
ilitas! humiliavit se Christus usque ad incarnationem, usque ad mortalitatis humanae participationem, usque ad diaboli tentationem, usque ad populi irrisionem, usque ad sputa et vincula, et alapas, flagella, usque ad mortem. Et si parum est hoc, aliquid de genere mortis addendum est. Mortem autem, non quamlibet, sed crucis, humilitatis exemplum, superbiae medicamentum. Quid ergo intumescis, homo? O pellis morticina, quid tenderis? O sanies fetida, quid inflaris? Princeps tuus humilis, et tu superbus? Caput est humile, et membrum superbum? Absit! Propter q
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ bonos. ꝙ io᷑ in cło głand̾ ẽ ñ in eis. Auustri
st̃ dico. ꝙ ħ ñ faciunt uno eodẽq mͦ. s sic̃ dñs de¬
dit unicuiq .i. sic̃ cliuisit officia singłis. Nã
ego paulus plantaui .i. p̃dicatõe ad fidẽ ꝯl̾iti. a
Itaq neq qͥ plantat ẽ aliqͥd neq qͥ¬

Expanded text:
minus bonos. Et ideo in Deo gloriandum est, non in eis. Ministri sunt, dico, et hoc non faciunt uno eodemque modo, sed sicut Dominus dedit unicuique, id est sicut divisit officia singulis. Nam ego Paulus plantavi, id est praedicatione ad fidem converti; Apitaque neque qui plantat est aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
plũ ꝙͣ ipe mecliator. Qͥtͥs gͦ fides uult eam be¬
nigne intellig̾e attendat ip̃m atq in alo inue¬
niat. ꝙ seip̃m q̃ u eo uerã ħuam nafam credit
suscipiente deo ubo ita sullimatã. ut qͥ susceẜ ꝙ ꝙ.
suscepit. una esse in tͥnitate ꝑsona. Neq eiũ ħoie
assũpto qͣtnitas frã ẽ: s tͥnitas mausit. Assũptõe
illa i neffabił̾r fatiente ꝑsone uniꝰ in deo ꝙ hõĩe

Expanded text:
s vult eam bene intelligere, attendat Christum atque in illo inveniet, et se ipsum qui in eo veram humanam naturam credit suscipiente Deo Verbo ita sublimatam, ut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate persona. Neque enim in homine assumpto Trinitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa
Abbreviated transcription (Latin):
niti dei. ut quẽ pr genuit ex et̾ninate. ip̃m uͥgo
mã serui accipiens. Non enĩ sic accepit formã
serui. ut abicet formã cłi. in qͭ eqͣlis pr̃i ut in for-¬
ma tłi ꝙ in forma serui idem ipe sit unigenitꝰ filꝰ.
dei u̾bum: in forma serui fc̃s ẽ ex młre. In forma
dei ẜoiem fes̃. in forma serui: sc̃s est ho. Eigo qi for¬
ma dei accepit formã serui. iitrũq d̾s. utrũt ħo.

Expanded text:
niti Dei; ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum virgo ccipiens, non enim sic accepit formam servi, ut abjiceret formam Dei, in qua aequalis Patri, ut in forma servi, et in forma Dei idem ipse sit unigenitus Filiu In forma Dei, Verbum: in forma servi, factus est ex muliere. In forma Dei, hominem fecit; in forma servi, factus est homo. Ergo, quia forma Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tem eiꝰ. Et si ñ penitet: tñ noliuinci a malo set
uince malũ in bono .i. in patiendo. qr si reꝑcu¬
tis: siłis ei neqͣm fis. Boñitate gͦ contende contͣ
illũ ꝙ ẽ ueta ꝯtentio ꝙ salubre certam. ut sit
bonꝰ contͣ malũ ñ ut suit duo mali. Situ iã ñ
es malꝰ oꝑta malo ut sit bonꝰ. displiceat ⁊ qd̃
malꝰ ẽ. placeat ut fiat bonꝰ ne sint duo mali

Expanded text:
tem ejus. Et si non poenitet, tamen, noli vinci a malo, sed vince malum in bono, id est in patiendo, quia si repercutis, similis ei nequam fies. Bonitate ergo contende contra illum. Et est vera contentio et salubre certamen, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali; si tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus, displiceat tibi quod malus est, placeat ut fiat bonus, ne sint duo mali.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ peior ydolo. ꝙ qr ab ydolatͥa ꝓhrbebat uñ
locꝰ iste sũpsit exordium. ne putarent io ñ no¬
ista io̾ ꝙ ydolũ aliqͥd sit. s qr demoniis ꝙ ñ
deo ĩmolant᷑. Noͣngͦ se excusent qr ydolis in¬
sensatis dediti. ñ st̃ demoniis mag̃ dediti ꝙ

Expanded text:
qui est pejor idolo. Et quia ab idololatria prohibebat, unde locus iste sumpsit exordium, ne putarent ideo non noista, ideo quod idolum aliquid sit, sed quia daemoniis, et non Deo immolantur. Non ergo se excusent quia idolis insensatis dediti non sunt, daemoniis magis dediti s
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ꝙ a carnali sensu abstrahebat. sdeo sui p̃sen
titis. Id̾o gͦ desid̾at eos uidere ut p̃sens doctoi¬
nam eñgłicã seusu qͦ scribit eis tͣlat. ne sub au¬
ctoritate littaꝵ eiꝰ ñ aufe̾rret᷑. s ꝯfirmatet᷑ er¬
ror. ꝙ ideo ꝙͣ ut que uerbis suadere ñ pot̾at.
p̃sens suaderet uirtute mracłoꝵ. S deinde
desid̾ii sui cam exponens addit. ut aliqͥd . q. d.¬

Expanded text:
strahebat, ideo sui praesereticis. Ideo ergo desiderat eos videre, ut praesens doctrinam evangelicam sensu quo scribit eis tradat, ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur, sed confirmaretur error, et etiam ideo, ut quae verbis suadere non poterat, praesens suaderet virtute miraculorum. Sed deinde desiderii sui causam exponens, addit: Ut aliquid, q
Abbreviated transcription (Latin):
munclo. meo. Premissa salutatõe an
nit eos qͥb scribit. post gͣuit᷑ eosdẽ increpars.
Congaudet enĩ hic de bono incepto eoꝵ. ꝙ p̃
cipue in hoc gaud̾e se dic̃ qr fides illoꝵ in õi
loco currebat. Oguis enĩ fidem si accepissẽt
ẜ regłam ab auctorib tͣditam u̾itatis. tñ
tendit. ꝙ hortat᷑ ad ꝓfectũ ita dicens. Prmiũ
om̃ib qd̾ ꝙ uos ip̃i faciatis. Hec aũ oĩa se ag̾e
dic̾ qr fides illoꝵ młtis ꝓfici. Nam ꝙ ip̃i qui
crediderant roborati sunit uidentes pͥncipes su¬
os fr̃s sibi facbos in fide. ꝙ qͥ ñ credieᷤ ant faci¬
le poterant credere eoꝵ exemplo. Hoc ꝓmp¬
te enĩ fac̃ infĩor: qd̾ id̾it fĩ a potiore. Uel¬

Expanded text:
. » Praemissa salutatione, ante nit eos quibus scribit, post graviter eosdem increpaturus. Congaudet enim hic de bono incoepto eorum, et praecipue in hoc gaudere se dicit, quia fides illorum in omni loco currebat, quamvis enim fidem non accepissent regulam ab auctoribus traditam veritatis, tamen, tendit, et hortatur ad profectum, ita dicens: Primum obis, quod et vos ipsi faciatis. Haec ante omnia se agere dicit, quia fides illorum multis proficit. Nam et illi qui crediderant roborati sunt, videntes principes suos fratres sibi factos in fide, et qui non crediderant, facile poterant credere eorum exemplo, prompte enim facit inferior quod viderit fieri a potiore.
Abbreviated transcription (Latin):
qr ip̃e ẽ minist̾ beneficioꝵ dei. Deinde qͣre pro
eis p̃cipue. uel añ om̃ia grãs agat ostendĩt
plina mirabiles. ꝙ boni oꝑis cupili. studio¬
siq mag̃ agendi bñ ꝙͣ loqñdi. In hoc tñ p̃¬
cipue gras ago. qr fides ur̃a. & si ñ ꝑfc̃a. an¬

Expanded text:
ister 5 omnium beneficiorum Dei. Deinde quare pro eis praecipue vel ante omnia gratias agat, ostendit plina mirabiles, et boni operis cupidi, studiosique magis agendi bene quam loquendi in hoc tamen praecipue gratias ago, q
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. habits ui horis constitutis ad orandũ.
fatio memoriã .i. deũ memorẽ. Memor tłr d̾s
esse cũ dat. oblitus tũ cessat. ꝙ hoc sñ int̾missõe
ut dico. enim .i. qr testis ẽ cls mͥ. indẽ q ideo
non tutũ est m̃tiri. c̃ nicħ eũ lateat cui ser¬

Expanded text:
semper habitis in horis constitutis ad orandum. Facio memoriam, id est Deum memorem. Memor dicitur Deus esse cum dat, oblitus cum cessat. Et hoc, sine intermissione. ut dico. Enim id est quia testis est mihi Deus, et ideo non est tutum mentiri, cum nihil eum lateat. Cui ser
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam ur̃i facio semꝑ. Dix̃ se ꝓ illis
gr̃as age̾. ñc dic̃ se ꝓ eisdẽ orare. in qͦ ꝙ̃ af
fectũ suũ circa illos ostendit. ut suadeat ilł
caritatem. Ad hoc aũ deũ testem dat cui suit
dicens. Testis eiũ mͥ ẽds̃. Ut meliꝰ sibi credat᷑¬

Expanded text:
etc. Dixit se pro illis gratias agere, nunc dicit se pro eisdem orare, in quo etiam affectum suum circa illos ostendit, ut suadeat illis charitatem. Ad hoc autem Deum testem dat cui servit, dicens: Testis est enim Deus ut melius sibi credat
Abbreviated transcription (Latin):
de młre fluxũ sanguinis patiente. tenig̃
me aliqͥs. ego eĩ sensi uirtutẽ de me exisse.
Nam uͥtutis nõie appellari sp̃m scm ex eo
clarũ ẽ. ꝙ marie angłs dix̃. Sp̃s sc̃s suꝑue.¬
cliscipłis: ait. Sedete in cuu̾tate qͦusq in¬
duamini uirtute ex alto. Hic ẽ uirtꝰ de qͦ¬

Expanded text:
de muliere fluxum sanguinis patiente: Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse , nam virtutis nomine appellari Spiritum sanctum, ex eo clarum est quod Mariae angelus dixit: Spiritus sdiscipulis, ait: Sedete in civitate, quousque induamini virtute ex alto . Haec est e
Abbreviated transcription (Latin):
satenꝰ. illi nũqͣ credo nec scruio. uelut
siqͥs p᷑purã ł dyadenra regale iacens in¬
ueniat nũqͥ. ea conabitur adorare:. Cũ
uͦ ea rex fu̾it indutꝰ ꝑicłm mortis incurrit
si ea cũ rege qͥs adorare contẽpł̾t. ita ꝙ̃ in¬

Expanded text:
satenus, illi nunquam servio nec credo, velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, nunquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita eti
Abbreviated transcription (Latin):
Notand̾ ꝙ̃ qr clamor un stͥptis ñ mag¬
ne uocis emissio s scĩe intelligat᷑: ꝙ in¬
tentõis magnitudo. Nos gͦ ñ clamamꝰ s
ille clamare dẽs ẽ qͥ effic̃ ut clamemus.
nota sp̃m ẽẽ etiam filii: & nota hic tͥuitatẽ.
S̃ aliquis forsitan q̃rat. utrũ & a filio ꝓce¬

Expanded text:
Notandum quia clamor in Scripturis non magnae vocis emissio, sed scientiae intelligatur et intentionis magnitudo. Nos ergo clamamus; sed ille clamare dictus est qui efficit ut clamemus. nota Spiritum etiam esse Filii, et nota hic Trinitatem. Sed aliquis forsan quaerit utrum
Abbreviated transcription (Latin):
eis mala uoluntas nͥ bontĩ opꝰdei ꝙ bona et
laudanda nata. Ergo ex bono orit᷑ malũ. nͥ
fuit hor unde oriri poss nͥ ex bono. Dico gͦ qi
mialaĩ uoluntatẽ nlłi malũ p̃cessit. It dic̃ si ĩl
opꝰ dei ẽ. ꝑ opꝰ dei: opꝰ diabłi tͣnsire ñ sinit᷑. set

Expanded text:
ur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona, et laudanda natura? Ergo ex bono oritur malum, nec fuit homini, unde oriri posset, nisi ex bono. Dico ergo quia malam voluntatem nullum malum praecessit. Item dicit: Si natura opus Dei est, per opus Dei opus diaboli t
Abbreviated transcription (Latin):
ti in uno corꝑe eccłie. Pax eĩ ẽ netͣia ad u¬
nitatẽ corꝑis qͣm fac̃ caritas. ꝙ de hiis oĩbꝰ
ctina fiat slł q̃ nesciuint ꝙ cõmonitõ ilł
qͥsciunt s pig st̃. Docentes dico ꝙ cõmo¬
uentes de hiis q̃ ꝯtinent᷑ in ꝑsalmis qͥ de mo

Expanded text:
uno corpore Ecclesiae. Pax enim necessaria est ad unitatem corporis quam facit charitas. Et de his omnibus ctrina fiat illis qui nesciunt, et commonitio illis qui sciunt, sed pigri sunt. Docentes, dico, et commonentes de h
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris. ut in actib ł in conu̾safre ut̃a
laudet᷑ cłs. Sieñ h̃ recte fumnt laudes dei sunt.
Non solũ gͥ uex tua sonet laudes dei. s ꝙ̃ oꝑa¬
lebis aliq̃n uita. sic canta: ut nũꝗͣ sileas.
Si enĩ ore clamas ꝙ fraudẽ cogitas: siluisti
a laude dei. ꝙ ꝙ gͣuiꝰ est in blasphemiam
ꝑrexisti. Cũ enĩ laudat᷑ d̾s̃ de bono oꝑe tuo
laudas deũ.ꝙ. cũ blasphemat᷑ ds̃ de malo
oꝑetuo blasphomas deũ. Si gͦ q manclutas
ꝙ bibis ad refectõem corꝑis tui sumis ꝙ re

Expanded text:
Creatoris, ut in actibus conversatione vestra laudetur Deus. Si enim haec recte fiunt, laudes Dei sunt. Non solum igitulebis aliquando vita. Sed sic canta, ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est, in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, re
Abbreviated transcription (Latin):
it mortali ꝙ. fragili ista supplem̃toꝵ solacia
tib tuꝰ ꝙ potꝰ laudat deũ. Si uͦ modũ nate᷑
debitũ ĩmod̾atõe uoratitatis excedas. ꝙ ui¬
nolentia te ingurgites qͣntaslibet laude
dei lingua tua sonet: uita blasphemat. Seq̃¬

Expanded text:
olatia, cibus tuus et potus laudat Deum. Si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. VE
Abbreviated transcription (Latin):
Duia hoc est testam̃tũ qid̃ dis¬
ponam domui ifrł post clies illes
oit dũs. dando leges meas in
mentẽ eoꝵ. ꝙ in corda eoꝵ suꝑ¬
scribam eas ꝙ ero eis in deum.

Expanded text:
Quia hoc est testamentum quod disponam domui Israel post dies illos dicit Dominus, dando leges meas in mente eorum, et in corde eorum superscribam eas, et ero eis in Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ele. in. qͣi ãmonens ñ qͣlescũq adoratores si¬
mulachroꝵ s qͦi doctiores int̾ptatores signoꝵ
cauendos eẽ. Uel fallaciam appellat ꝙ de lege
dit̃ ꝑseudo p̃cdicatores ꝙ illa łr inanis. q in
hac faisitate nlła ẽ uiditas. ꝙ solet ẽẽ aliqudo¬

Expanded text:
 mundi, quasi admonens non qualescunque adoratores simulacrorum, sed quasi doctiores interpretatores signorum, cavendos esse. Vel fallaciam appellat quod de lege dicunt pseudopraedicatores, et illa dicitur inanis, quia in hac falsitate nulla est utilitas; quo
Abbreviated transcription (Latin):
te .i. nõnẽ a deo ordinata s ab hõib tradita
Tuaclidert enĩ ꝓhilosophi qͦs ħoies uocat. deũ
ñ posse fi̾ creatam. ħoiem ñ posse nasci de uͥgi¬
creatas uisibiles in qͥb ex cõmixtione semi¬
nis aĩalia gn̾ant᷑. & ꝙ morit᷑ non it̾m uiuit

Expanded text:
 sed ab omnibus tradita. Tradiderunt enim philosophi, quos homines vocat, Deum non posse fieri creaturam, hominem non posse nasci de Virgicreaturas visibiles, in quibus ex commistione seminis animalia generantur, et quod moritur non iterum vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut adhuc ꝑmitt̾e fidẽ s cessando iã appare¬
ant signa futi᷑ fuisse q̃ cũ honore paulatim
deserendo erant sepelienda ñ ut sacͥlegia gẽ¬
siue in eis spes ponat᷑ siue si: obseruantibꝰ
noxia eẽ dit̃. nͥ dispensatorie custodiant᷑. &
ẜ hoc: ita hic locꝰ exponit᷑. Si cir. xͦ ni .uo. ꝓ.¬
addita circũcisio set oberit. maius eñ ma¬
lũ ẽ ex libero fieri seruũ quam nasci.

Expanded text:
aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gensive in eis spes ponatur sive non, observantibus noxia esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et secundum hoc ita hic locus exponitur. Si circuaddita circumcisio, sed oberit; majus enim malum est ex libero fieri servum quam nasci.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qͦusq debeant ꝑdurare. Illa eĩ que sigcati¬
onis cã p̃cepta st̃: q̃ gr̃e reuelatõe latiꝰ inno¬
tescente necẽe fu̾at abolere: iustificare cnũ¬
neminẽ pot̾ant ñ io tñ fu̾ant tanꝗͣ diaboli¬
ca gentiũ sacͥlegia fugienda. & cũ ip̃a gr̃a
iã ceꝑat releuari q̃ umbris talib fu̾at pre¬
denti. Cucũcisio eĩ & cet̾a legalia ita natis
ꝙ iunstitutis ñ erant noxta licet iã ñ eẽnt sig¬
durare debuer̃t. Gentiles uͦ ex diu̾so ueluti
pariete ad eundẽ lapidem angłarem ueni¬
entes ñ erant ad talia cogentli. Siqͥ uͦ his
qͥ ex circũcisione uen̾ant. talibq sacͣm̃tis
adhuc dediti erant ultro uellent sic̃ timoths
ꝯferre ꝯgruentiã ñ erant ꝓhibendi. s si in
his confidebant: erant ꝑditi. sic̃ & udei.

Expanded text:
quousque debeant perdurare. Illa enim quae significationis causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, justificare neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praedenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, licet jam sigdurare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, erant perditi sicut et Judaei.
Abbreviated transcription (Latin):
sint om̃iũ. nicħ ꝑ ꝯtentionẽ agentes
ut aliꝰ alii ꝯtendat p̃poni. Nota cͦssdam
ꝯtentiosos fuisse int̾ eos. Uel nicħ ꝑ ꝯtẽ.¬
famã scłi q̃ manis ẽ sĩt eos ꝯstring̃ ut
si ħ ñ custodierunt. nͨ in p̃dictis ꝓbati
uideant᷑ ut qr in ilł nolt̃ se imꝑbatos
uideri ista qͦ seruent ut ꝑfecti suit. Si¬
ne dubis eĩ enit aliqͥ int̾ eos dissen¬
tientes inqͥeti. inanis głe cã ꝯtendenteᷤᷤ
patẽ eccłie rũpentẽs. Deꝗͣ s in huilita¬

Expanded text:
sint omnium, nihil per contentionem agentes, ut alius alii contendant praeponi. Nota quosdam contentiosos fuisse inter eos. Vel, nihil peeos constringit, ut si haec non custodiant, nec in praedictis probati videantur, quia in illis nolent se improbatos videri, ista quoque servent ut perfecti sint. Sine dubio enim aliqui erant inter eos dissentientes, inquieti, inanis gloriae causa contendentes, pacem Ecclesiae rumpentes. Sed in humilita
Abbreviated transcription (Latin):
res: officiosũ istud obseqͥum facit libent᷑
impendi nͥ cũ cogitamꝰ qͣnta ꝓ nobis
ꝑtułit dns. Unde ammonẽs iubdit.
oc enim sentite in uobis:

Expanded text:
res officiosum istud obsequium facit libenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis tulerit Dominus. Unde admonens subdit: Hoc enim sentite in vob
Abbreviated transcription (Latin):
gabiles st̃ fidelib. Mist̾ii dico absconditi a se¬
culis .i. celati ab om̃iũ scłoꝵ creatiͣs. q existen¬
tis in ło .i. in sola noticia dei qͥ om̃ia creauit.
aliqͥ. angłis ꝙ młta secreta in his didicert.
ꝙ hoc ẽ ꝙ ait. euuigłirare dico ita ut młtifor¬
mis sap̃ia dei de reꝑatõe hoĩm innotescat ꝑ

Expanded text:
sunt fidelibus. Mysterii dico, absconditi a saeculis, id est celati ab omnium saeculorum creaturis, et existentis in Deo, id est in sola notitia Dei. Qui omnia creavit  angelis qui multa secreta in his didicerunt. Et hoc est quod ait: Evangelizare, dico, ita ut multiformis sapientia Dei, de reparatione hominum innotescat per
Abbreviated transcription (Latin):
adorant. ignorant pħisei: s stella demonstrat
baptirat᷑ a seruo: s uox pr̃is tonantis audit᷑.
timet pati: s sponte ad passionẽ ueñ. uult
tͣnsferri calitẽ. s petrũ qͥ calitẽ timebat: a teu¬
sat. Qͥ hac uaritate distinctiꝰ. Multiformis
gͦ łr cłi sap̃ia qr młtiplex młtas sp̃es ꝙ for

Expanded text:
adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusat. Quid hac veritate districtius? Multiformadorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur;
Abbreviated transcription (Latin):
patĩam qͣ tm̃ sustinuit. & in posterũ nullam
reseruat iram. sic̃ impiis qͦs dui patit᷑. os¬
tend̾et dico ad informatõem eoꝵ qͥ creditiꝰ st̃
slli .i. ut mei exempli forma p̃bita nullꝰ des¬
ꝑet de ĩmanitate scełis qͥ credat illi. Qͥ enĩ fa¬
ciet amico qͥ hoc fec̃ inumico: Credit᷑ st̃ dito

Expanded text:
tiam, qua sustinuit tantum, et in posterum nullam reservat iram, sicut impiis quos diu patitur. Ostenderet, dico, ad informationem eorum qui credituri sunt illi, id est ut mei exempli forma praebita, nullus desperet de immanitate sceleris qui credit illi. Quid enim faciet amico, qui hoc fecit inimico? Credituri sunt dico,
Abbreviated transcription (Latin):
uuli: ꝑtinent plaue. sic credire cũ ista fide par¬
uilos ad grãm xͥ portare. Qͥ mͥ dicis sanꝰ ẽ:
ñ ht uitiũ: Qͣre cũ illo curris ad medicũ si
ũ ħt uiriũ: Si sanus ess ñ clamaret sħc.
Sinite paruulos uenire ad me qui uenit ꝓec.¬

Expanded text:
vuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portare. Quid mihi dicis: sanus est; non habet vitium; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non clamaret Jesus: Sinite parvulos venire ad me , qui venit pec
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ꝑ ꝙ ħo erat. nã ꝑ qd̾ deus erat. semꝑ
hic erat. qͥ dix̃. Celũ & t̾ram ego ĩpleo. gͦ ꝙ
in mundo erat ꝙ uenit. Hic erat ꝑ diuinã
maiestatẽ. uenit ꝑ hũam infirmitatẽ. qͣte
uenit: pocores sal. fa. Non eũ de celo ad t̾rã

Expanded text:
uod homo erat. Nam per quod Deus erat semper hic erat, qui dixit: Coelum et terram ego impleo . Ergo et in mundo erat et venit. Hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quare venit? peccatores salvos facere. Non eum de coelo a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutũ ꝙ honore ne inhonoret᷑ aliqͣ t̾pitudĩe.
s sic̃ studet offo̾ꝵ fuoꝵ uasa m̃da suare ita
m̃broꝵ suoꝵ officinas stuocat ꝑ ꝯtiuientias
ab illicito abstinere ut nͨ licito abutamini.
dico ꝙ si in passione desid̾ii. ut nͦ salt̃ desid̾i¬
ũ sit ꝙ ẽ passic ꝙ lesio aĩe. sic̃ ꝙ g̃s̃ faciunt qͥ

Expanded text:
honore, ne inhonoretur aliqua turpitudine; sed sicut studet officiorum suorum vasa munda servare, ita membrorum suorum officinas studeat per continentiam ab illicito abstinete, ut nec licito abutamini; dico, et non in passione desiderii, ut nec saltem desiderium sit quod est passio et laesio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mens. Mens ł ro ł intelligentia ł si quo
alio uocabulo cõmodiꝰ appellatꝰ imago dĩ ẽ
qͣ pest ho cet̾is aĩalib q̃ creata in agnitoe
dei p̾tcͣs pcco desipuit. in eadẽ renouat᷑ ut
incipiat illa imago ab illo reformari. a
qͦ formata ẽ. ñ eĩ reformare seipsam pͥ: sic̃¬

Expanded text:
intelligentia, vel si quo alio vocabulo commodius appellatur. Imago Dei est qua praeest homo caeteris animalibus, quae creata in agnitione Dei, postquam peccato desipuit in eadem renovatur, ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare seipsam potes
Abbreviated transcription (Latin):
sare de cethura q̃ iuuenis erat potuit gn̾are.
qr uiuidã inuenit eiꝰ etatẽ. Ad ħ gͦ dit abrahe
fuisse iã corpꝰ emortuũ: qm ñ ex ol femina cui
adhuc eẽt pariendi tempꝰ gn̾are sp̃e in illa eta¬
te adhuc poss. Ad aliqͥd gͦ erat emortitũ corpꝰ
eiꝰ. ñ ad oĩa. Ab uno inqͣ tot ortist̃ qͥst̃ ranq

Expanded text:
it generare, quia vividam invenit ejus aetatem. Ad hoc ergo dicit Abrahae fuisse jam corpus emortuum, quia non ex omni femina cui adhuc esset tempus pariendi generare ipsum in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid ergo erat emortuum corpus ejus, et non ad omnia. Ab uno, inquam, tot orti sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
qr erat stabilis n robustꝰ. Est enĩ macerta
cong̾ies lapidũ sũ cem̃to. ut fit circa hortos¬
ꝙ uineas. Paries uͭ matie ẽ qͥ fatile destru¬
eret᷑ ueniente gr̃a q̃ & legem amouit ꝙ cor¬
dagentiũ ab ydolatͥa ꝯu̾tit. Mediꝰ uͦ erat ut
neut̾ ppꝰ alt̾i ꝯcordaret. Stante ã hoc pariete
erant inimicitie ira inuidiaq int̾ eos q̃ abo¬
hit exponit parietẽ qͣnt̃ ad parte uideoꝵ .q.¬

Expanded text:
 erat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur veniente gratia, quae et legem amovit, et corda gentium ab idololatria convertit. Medius autem erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae aboHic exponit parietem quantum ad partem Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
bis dico qͥ longe fustis a deo qꝑ ydolatre &
sñ lege erant. Non eĩ regione a dec longe est
tͥsq s affectu. amas deũ ꝓpe es. odisti deum:
longe es. & eandem ꝑacẽ anũtiauit his qͥ
ꝑpe erant .i. uideis qͥ unũ deũ colebant. & le¬
gem a deo acceperant.

Expanded text:
bis dico, qui longe fuistis a Deo, quia idololatrae et sine lege erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu. Amas Deum, prope es. Odisti Deum, longe es. Et eamdem pacem annuntiavit his qui prope erant, id est Judaeis qui unum Deum colebant, et legem a Deo acceperant.
Abbreviated transcription (Latin):
ñc edificat p̃uaricatoem se ꝯstituat. s illã
ñ descrux̃ qr destirui ñ pͭ. Hanc aũ s̾rbiam
uere destrux̃ ꝙ destruebat. ꝙ ĩo si reedificaret.
edificat. Ille uͦ ñ est qͥ rem uerã cũ conaret᷑
destruere & postea uerã ẽẽ ꝙ destrui ñ posse

Expanded text:
nc aedificet, praevaricatorem se constituat, sed illam non destruxit, quia destrui non potest. Hanc autem superbiam vere destruxerat, et destruebat, et ideo, si reaedificaret, aedificat. Ille vero non est, qui rem veram cum conaretur destruere, et postea vera
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ undeserto uͥ mag̃ eguer̾t auxilio. ita ꝙ nos
in desto hꝰ mundi cauete ne tẽptetis deũ. ne ꝑe¬
atis sic̃ illi in deserto qͥ deũ tẽptauer̃t. Reco
timo sessore frenis legũ ꝙ p̃ceptoꝵ ũ desisten¬
te q̃ em̃idatõis uirga qͣ ꝑcussi st̃ ꝓ amarica¬
toe. Historia eĩ satts nota ẽ de eõ ꝙ miser̃t

Expanded text:
 vos in deserto hujus mundi cavete ne tentetis Deum, ne pereatis, sicut ibi in deserto qui Deum tentaverunt. Recoltimo sessore frenis legum et praeceptorum, non desistente etiam emendationis virga qua percussi sunt pro amaricatione. Historia est satis n
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ẽ ubi tenent. Ueriratẽ enĩ tenent. s
in unqͥtate. Inuenisti enĩ deũ o tugentilis.
o ruphilosophe. & colis ydolũ. inuenisti u̾ita¬
tem & ipsam detines in iniusticia. ꝙ qd̾ ꝑ dei
ꝓdolo sit lecdit fig̾am claret c tor: ab ĩpo ydo¬

Expanded text:
malum est ubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilis, o philosophe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in injustitia; et quod per idolo sicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso ido
Abbreviated transcription (Latin):
inlicauit eis creatorẽ ꝙ saluatorẽ. Ex ipsacĩ
celi fabrica iratꝰ uł d̾s ostendr̃. qͥ ideo tã pril¬
chra astra ꝯdicłit. ut ex hiis qͣntꝰ ꝙ ꝙͣ admi¬
rabił creator eoꝵ est possit agnosti. & solut
testificante auctorẽ leũ solum diligend̾. s u
iusticia ꝙ impietas in eis apparet dũ hec ui¬
dentes lissimulant a u̾itare ñ fatentes unĩ
deũ. Uñ subdit. eoꝵ qͥ uitatem cłi in iniust¬
cia detinent. Qͣs qͥs dic̾e̾t. Cũr ẽ eis ira de

Expanded text:
indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subdit: Eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent, quasi quis diceret: Cur est eis ira De
Abbreviated transcription (Latin):
credat. Ex fide pͥme resuitõis q̃ ẽ in aĩa infi¬
dem scd̾e q̃ erit in corꝑib. Ex fide ꝓmissionis
in fidẽ redditõis. ut credat deũ ꝑmisisse ac
reddidisse ł redditm fore. Ex fide p̃diatoꝵ
u fidẽ ppł̃oꝵ. ut credat qd̾ credt̃ maiores ꝙ
spei. in fidẽ rerũ ꝙ speciei. Est enĩ fides qͣ cre¬

Expanded text:
rectionis, quae est in anima, in fidem secundae quae erit in corporibus; ex fide promissionis, in fidem redditionis, ut credat Deum promisisse ac reddidisse, vel redditurum fore; ex fide praedicatorum in fidem populorum, ut credat quod credunt majores et spei in fidem rerum et speciei. Haimo Est enim fides qua cre
Abbreviated transcription (Latin):
nũa qͥb nlła ꝓmissio fc̃a erat. Impleta gͦ ẽ
iu̾tas dei in isrłits qͥ credider̃t. Uenit unꝰ pari¬
es ex circũcifiõe applicans se ad lapidẽ angu¬
larẽ. s ille lapis angulũ ñ fac̾et nͥ in se parie¬
tẽ aliũ susciꝑet. Ille itaq paries tanꝙͣ ꝓpͥe ꝑu¬

Expanded text:
quibus nulla promissio facta erat. Impleta ergo est veritas Dei in Israelitis qui crediderunt. Venit unus paries ex circumcisione applicans se ad lapidem angularem, sed ille lapis angulum non faceret, nisi in se parietem alium susciperet. Ille itaque paries, tanquam perti
Abbreviated transcription (Latin):
.i. certo ꝯͣ ꝑfidos adiuualitib me signis
uirtutũ ꝑ que uita infidelitatis cõpͥmit᷑.
ut qͥ uerbis contradicunt uirtuti cedant qͣsi
dret. labori meo adiunigit deus miracula
ad confirmat᷑ꝯeiem.

Expanded text:
idos adjuvantibus me signis virtutum, per quae vita infidelitatis comprimitur, ut qui verbis contradicunt, virtuti cedant. Quasi dicat: Labori meo adjungit Deus miracula ad confirmationem.
Abbreviated transcription (Latin):
uersos uidi. ꝙ ibi legi ñ qͥdẽ his u̾bis s hoc
qͥdem om̃ino: młtis & młtiplicib suaderi ra¬
tionib ꝙ in pͥncipio erat u̾bũ ix u̾bũ erat a¬
put deũ. S ꝙ u̾bũ caro fc̃m ẽ ñ legi. Inda¬
gaui qͥipe in libris: uarie cłcm ꝙ filiꝰ sit in

Expanded text:
versos vidi, et ibi legi, non quidem his verbis, sed haec quidem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; sed quod Verbum caro factum est, non legi. Indagavi quippe in libris varie dictum, quod Filius sit in
Abbreviated transcription (Latin):
illd̃ sacram̃tũ ẽ xͥ incarnato ꝑ qͣm saluan¬
g̃s̃ nos dico corripientes .i. arguentes ñ
ꝙ obeclientos docemꝰ. docentes dico in om̃i
xͦ agnostit᷑. ꝙ apłs mag̃ cũ diligentia age̾
testat᷑ ut erudiens oẽm hoiem in hac sap̃ca
ꝯsũmatũ exhibeat eũ deo. Uñ subd̾. Ut ex¬
hibeamꝰ .i. ut offamꝰ deo in sacͥficiũ oẽm ho.¬

Expanded text:
illud sacramentum est Christi incarnatio per quam salvangentes. Nos dico, corripientes, id est arguentes, noet obedientes docemus. Docentes dico, in omni Apostolus magna cum diligentia agere testatur, ut erudiens hominem in hac sapientia, consummatum exhibeat eum Deo. Unde subdit: Ut exhibeamus, id est offeramus Deo in sacrificium, omnem ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͦ apparet ꝙ sap̃ia dei .i. u̾bum ñ sic assũꝑ¬
sit illũ hõĩen ut cet̾os s młto excellentiꝰ mł¬
toq sublimiꝰ qͦmͦ ip̃m solũ assumi oportuit
in qͦ sap̃ia ħoib appareret sic̃ eam uisibilit̾
decebat ostendi. De cet̾is enĩ sapieltib: rec¬
te dici pͭ ꝙ hant in se ubum dei ꝑ ꝙ fc̃a sunt
om̃ia s de nullo eoꝵ recte dici pͭ uerbũ caro fa

Expanded text:
bum non sic assumpsit illum hominem ut caeteros, sed multo excellentius, multoque sublimius, quomodo ipsum solum assumi oportuit, in quo Sapientia hominibus appareret, sicut eam visibiliter decebat ostendi. De caeteris enim sapientibus recte dici, quod habeant in se Verbum Dei per quod facta sunt omnia; sed de nullo eor
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ẜ mansuetudĩem & innocenitã. hẏrcꝰ.
ꝑ siłitudĩe cͣnis pcc̃i qr caro eiꝰ passibił et
mortat. aries: qr uitia ꝓpulit gemino cor¬
nu caritatis. tautꝰ. fortitudĩe resurtõis.
Or cremat᷑ cinis esficit᷑. ꝑ ci̾em memoria
rei p̃t̾ite accipit᷑. extͣ castra ẽẽ uoluptates
corꝑis exire hiis gͦ qͥ sunt extͣ cast᷑ .i. extra
corꝑis delicias creman. cor i. memoriale effi

Expanded text:
em et innocentiam; hircus, pro similitudine carnis peccati, quia caro ejus passibilis et mortalis; aries, qui vitia propulit, gemino cornu charitatis; taurus, fortitudine resurrectionis: quod crematur, cinis efficitur. Per cinerem, memoria rei praeteritae accipitur; extra castra esse est voluptates carnis exire. His ergo qui sunt extra castra, id est extra cor
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝙ iõ ñ ei seruend̾ in desidii. Refert
aũ hic apss legis ꝯsuetudinẽ amiss̾ium¬
spiritalemq sensĩ. Legis suͥdẽ reptũ
fuit ut decima dee m̃sis septimi⁊ festiui¬
rate paschali in festiuitate uidłe ꝓitiati¬
onis accipent uitulũ ꝙ hẏrcũ dĩmo¬
comedẽ. Opiretałt itł illa duo aĩalia uitu

Expanded text:
 Refert autem hic Apostolus legis consuetudinem ac mysteriuspiritualemque sensum. Legis siquidem praeceptum fuit ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, in festivitate videlicet propitiationis acciperent vitulum et hircum, et immocomedere. Spiritualiter autem illa duo animalia, vitu
Abbreviated transcription (Latin):
fu. ab ydo. cul .i. abstiuete ab oĩ societate y¬
dolatrie. ne ꝑ hoc nascat᷑ in deũ tẽptõ. Nemo gͦ
sit assiduꝰ in ydolio nil speret de eo. De co eĩ sꝑa¬
re ẽ de deo clubitare ut ꝙ saul relicto deo qͥ ei
fu̾at ꝓ delicto uratꝰ ad ydolatͥam rediit sꝑans
alitͥd de ca cui & in p̃senti obfuit ꝙ in futo᷑
gehennã ultricẽ gn̾auit. ĩo apłs istos horta¬
tur fug̾e ab ydolat̾e suꝑstitõe. s. ł ne cõedant
sapientes ydolochita cũ offendicło infirmoꝵ
qͥb ycolatre uid̾ent᷑. uel ne ip̃i infirmi ydola¬
tre sint edendo sub ydoli uen̾atõe ꝙ putando
ydolum aliquid esse: & ut fugiatis.¬

Expanded text:
 abstinete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus istos hortatur fugere ab idololatriae superstitione, scilicet ne comedant sapientes idolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis
Abbreviated transcription (Latin):
cõprehend̾. Nisi eĩ ep̃os ꝓ pb̾ris acciꝑet ñ de
eis dimitt̾et descendens ad diaconos. de qͥb
ait. Biaconos opͣ ẽẽ ꝑuditos ñ bilingues
ut qͥ seminant discordias. ñ młto uino de¬
ditos .i. ebriosos. ñ turpe lucrũ sectantes

Expanded text:
ris acciperet, non de eis dimitteret, descendens ad diacones, de quibus ait: Diacones oportet esse pudicos, non bilingues, ut qui seminant discordias, non multo vino deid est ebriosos, non turpe lucrum sectantes,
Abbreviated transcription (Latin):
i. secreta intͣnatões & passionis. ne p̃ssura
tͥbulatonũ ip̃a formioĩe acum̃ doctrine
obtundat. ita ut cũ fiducia .s. sib̾e absq
impedim̃to possim uotũ far̾e illd mistiũ
euugeli. ꝑ qͦ mist̾io euugelii fungor
qr nec ꝑ catenis cesso a legatõe. Dico pos¬
sim cum fiducta notũ fałe̾ euugłm .ꝙ.
ira cũ fiducia ut in ip̃o euugłio p̃clican-¬

Expanded text:
id est secreta incarnationis et passionis, ne pressura tribulationum ipsa formidine acumen doctrinae obtundat, ita, ut cum fiducia, scilicet libere absque impedimento possim notum facere illud mysterium Evangelii, pro quo mysterio Evangelii, fungor itus, quia non pro catenis cesso a legatione. Dico possim cum fiducia notum facere Evangelium, et cum fiducia, ut in ipso Evangelio praedican
Abbreviated transcription (Latin):
secutorib negauer̃t ꝙ de illo credebant corde
uitꝰ u̾itatẽ tenebat ix foris m̃datiũ ꝑferebat.
Cur enĩ lacrimis diltut qd̾ ore negau̾ãt si sa¬
luti faciebat qd corde tenebat: Querens gͥ pa
cem a deo si aliud ħeat in ꝑfessione oris aliud
in archauo cordis. nil enĩ ꝑdest hoc esse in cor
cred̾e ã. ñ nͥ uolens. Intrare eccłiam & acced̾e
ad altare pͥ nolens: s ñ crede. Ideoq congrue
ait. Corde credit᷑. De hac aũ radice cordis surgit
confessio. Confit̾i eñ ẽ łre qͥd sit in corde. Si
eĩ alusd ẽ in corde aliud in ore loqͥ ẽ ñ ꝯfiteri.
Q gͦ ẽ in corde debet ẽẽ in ore qͣr ñ sũ causa sig¬
nũ crucis fit in fronte .i. in sede pudoris ne
ore negare c̃ cred̾et corde. Discedat gͦ mala uere¬
cundia accedat salubris confessio. ñ erubesca
illo occisũ ẽ qd̾ sumpsit de me ñ quo fecit me.
Dicit enĩscript᷑a.

Expanded text:
secutoribus negauerunt, quod de illo credebant, cordeintus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat. cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat, si saluti sufficiebat, quod coDeo pacem non aliud habeat in professione oris, aliud in arcano cordis. Nil enim prodest hoc esse in cordcredere non nisi volens, intrare ecclesiam, et accedere ad altare potest nolens, sed non credere, ideoque congrue ait, corde creditur. De hac autem radice cordis surgat confessio. Confiteri enim est dicere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo est in corde debet esse in ore, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, id est in sede pudoris, neore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescaillo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me. Dicit enim Scriptura.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ate erat mori ł ñ mori ꝙ sic ł sit mori ñ
frust᷑ crutẽ eleg̃ uͥ te huic mundo crucifig̾et.¬
Nam lariticco ẽ in crute tnsuersũ lignũ ubi
figunt᷑ manꝰ ꝙ ad bona oꝑa ꝑtiuet. qr ibi
extendunt᷑ manꝰ. Longitudo ẽ in ea parte
ligni q̃ ab ip̃o tͦnsu̾so ad terram tendit. ꝙ
ab ip̃o ligno usq ad t̾rã conspicua ẽ. ibi
corpꝰ crucifigit᷑ & qͦdãm stat. ꝙ ip̃a statio

Expanded text:
ate erat mori, vel non mori, et sic vel sic mori, crucem non frustra elegit, ut nos huic mundo crucifigeNam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus, quod ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram tendit, et ab ipso ligno usque ad terram conspicua est: ibi corpus crucifigitur, et quodammodo stat, et ipsa statio