comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. nec essoc ullus qͥ pauperib
ialimoniã largiret᷑. Ecdicius qͥdã
ex senatorib huiꝰ ep̃i ꝓpinquus. magnã
tunc rẽ indõ confisus fecisse ꝑhibetus:
Nã in ualescente fame. misit pueros
suos cũ equitib & plaustris ꝑuicinas
ciuitates. ut eos qui harĩqpia uexa¬
bant᷑ sibi adducerent. At illi
runtes cunctos pauperis quot qt
sterilitatis pascens. ab intei tu
famis exemit. fuert̃q ut multi dams
ã plius quã quat tuor milia ꝓmiscui
sexus. Adueniente autẽ hubtate.
ordinata iterũ euectione. unum¬
quẽq ĩ loco suo restituit. Post
quo discessũ. uox ad eum ecaelis
elapsa ꝑuenit dicens. Ecdici. ecdici
qͥa fecisti rẽ hanc. tibi & semini tuo
panis non deerit. iisempiternum.
eo qđ ob audieris uerbis meis. &
famem meã refectione pauperum
satiaueris. Quẽ ecdiciũ. mirae
uelocitatis fuisse multi cõmemorar
Nã quadã uice. multitudinẽ go¬
thorũ cũ decẽ uiris fugasse per¬
scribitur. Sed & sc̃s paciens lugdu¬

Expanded text:
rentur, nec esset ullus qui pauperibus alimoniam largiretur, Ecdicius quidam ex senatoribus, hujus propinquus, magnam tunc rem in Deo confisus fecisse perhibetur. Nam invalescente fame, misit pueros suos cum equis et plaustris per vicinas sibi civitates, ut eos qui hac inopia vexabantur sibi adducerent. At illi euntes, cunctos pauperes quotquotempus sterili tatis pascens, ab interitu famis exemit. Fuereque, ut multi aiunt, amplius quam quatuor millia promiscui sexus. Adveniente autem ubertate, ordinata iterum evectione, unumquemque in locum suum restituit. Post quorum discessum, vox ad eum e coelis lapsa pervenit, dicens: Ecdici, Ecdici, quia fecisti rem hanc, tibi et semini tuo panis non deerit in sempiternum: eo quod obedieris verbis meis et famem meam refectione pauperum satiaveris. Quem Ecdicium mirae velocitatis fuNam quadam vice multitudinem Gothorum cum decim viris fugasse perscribitur. Sed et sanctos Patiens Lugdu
Abbreviated transcription (Latin):
per T NieNt ibus
Septima Niiam cum marchis suis et pro uiNi¬
tiam habuit
Quosuperiorem pocius eligerute.
Imperator karolo filio suo inferiorem
coni tu lit
Ea conditiorie. ut uiueniti
fideliter obsequerites eo
decente me moratis porti¬
onibus potirentur
Sacrament is que
multi fariam alo¬
thario suscep¬
tis. eum IN
taliam re

Expanded text:
pertinentibus, Septimaniam cum marchis suis, et Provinciam habuit. Quo superiorem potius eligente, imperator Carolo filio suo inferiorem contulit, ea conditione, ut viventi fideliter obsequentes, eo decedente memoratis portionibus potirentur. Sacramentisque multifariam a Lothario susceptis, eum in Italiam re
Abbreviated transcription (Latin):
noster cum exercitu huc
ueniens. omnem hanc regionem
gladio incendioq uastabit
Quia manifestum est haNc
interfecisse gladio episcopum.
qui maleficus francum iussit
interimi. Et his dictis
discesserunt. Nullũ rationabile
responsum accipiertes
obtestantes omnino. ut Num¬
quam in ecclesia illa melantius
qui prius in loco praetextati
subrogatus fuerat. sacerdotis
fungeretur officium
Post haec childeberto regi
filius natus est. qui amagna¬
rico treuerorum episcopo de
sacro fonte susceptus. theo do¬
bertus est uocitatus. De quo
tantũ gaudium gunt chramnus
rex habuit. ut statim legatos
dirigens. multa ei munera
transmit ter& diceris
Per hunc enim ds̃ erigere fran¬
corum regnum propria maies¬
tatis suae pietate dignabitur.
si huic pater. aut ipse uiuer&
patri

Expanded text:
noster cum exercitu hic noster cum exercitu hic veniens, omnem hanc regionem gladio incendioque vastavit , quia manifestum est, hanc interfecisse gladio episcopum, qui maleficiis Francum iussit interemi'. Et his dictis, discesserunt, nullum rationabilem responsum accipientes, obtestantes omnino, ut numquam in aeclesia illa Melantius , qui prius in loco Praetextati subrogatus fuerat , sacerdotes fungeretur officiumPosthaec Childeberto regi filius natus est, qui a Magnerico Treverorum episcopo de sacro fonte susceptus, Theodobertus est vocitatus : de quo tantum gaudium Guntchramnus rex habuit, ut statim legatos dirigens, multa ei munera transmitteret, dicens : Per hunc enim Deus erigere Francorum regnum propria majestatis suae pietate dignabitur, si huic pater, aut ipse vixerit patri.
Abbreviated transcription (Latin):
pro eo quod haec inquire ł sagaci¬
ter aestinar&. sed custodia ualla¬
tis suorum Nhilei nocere potue¬
runt. Itaq cum haec adgunt chr̃a¬
num regen perlata fuissent. &¬
crimen super mulierem iaceretur.
misit tres episcopos ad filium qui
esse dicitur chilperici. quem su¬
perius chlotharium scripsimus uo
citatum. id est artenuum synonicũ.
ueneranum cauellionensim. &
agricium tricassinum. ut scilic&
cum his qui paruulum nutriebant
per quirerent huius sceleris per¬
sonam. & in conspectu eius exhibe¬
rent. Quod cum sacerdotes lo¬
cuti fuissent. responderurt
seniores Nobis prorsus haec
facta displicent. & magis ac magis
ea cupimus ulciscere. Nam non
potest fieri. ut siquis interNos
culpabilis inuerutur. in conspet¬
tum regis uestri deducatur. cum
Nos possimus nostrorũ facinora
regali sanctione comprimere
Iunc sacerdotes dixerunt. No¬
ueritis enim. quia si persoria
quae haec per petrauit in medio
posita nori fuerit. rex

Expanded text:
pro eo quod haec inquirere sagacipro eo quod haec inquirere sagaciter distinaret; sed costodia vallatus suorum, nihil ei nocere potuerunt. Itaque cum haec ad Gunthchramnum regem perlata fuissent et crimen super mulierem iaceretur, misit tres episcopus ad filium, qui esse dicitur Chilperici, quem superius Chlotcitatum , id est Artemium Synonicum, Veranum Cavellionensim et Agricium Tricassinum, ut scilicet cum his, qui parvolum nutriebant, perquirerint huius sceleris personam et in conspectu eius exhiberent . Quod cum sacerdotes locuti fuissent, responderunt seniores: 'Nobis prorsus haec facta displicent, et magis ac magis ea cupimus ulciscere. Nam non potest fieri , ut, si quis inter nos culpabilis invenitur, in conspectu regis vestri deducatur, cum nos possimus nostrorum facinora regale sanctione conpraemere'. Tunc sacerdotes dixerunt: 'Noveritis enim, quia , si persona, quae haec perpetravit, in medio posita non fuerit, rex
Abbreviated transcription (Latin):
pe ieiunus a regali domo discedat
Quo expectante. accepto poculo
bibit absinthium cum uino & mel
mixtum. ut mos barbarorum
hab&. sed hoc potum uerieno
irlitum erat. Statim autem
ut bibit. sensit pectori suo dolo¬
rem ualidum imminere. & quasi
si incideretur intrinsecus ex cla¬
mat suis dicens. Fugite omiseri
fugite malum hoc: ne mecum
pariter pereatis. Illis quoque
Non bibentibus sed festinantibris
abire. hic protinus excecatus.
ascensoque equo intertio ab hoc
loco stadio cecidit: & mortuus est
Posthaec leudo uualdus episcopus
epistolas per omnes sacerdotes
direxit. & accepto consilio ecde¬
sias rhotomagenses clausit. ut iri
his populus sollemnia diuiria
non expectar&. donec indaga¬
tione communi repperiretus
huius auctor sceleris. Sed &
aliquos apprehendit. quibus sup¬
plicio subditos ueritatẽ extorsit.
qualiter per consilium fredegundis
haec acta fuerant. sedea defenden¬
te ulciscere non potuit. Perebant
&iam ad ipsim percussores unisse

Expanded text:
ne jejunus a regali domo discedat. ne jejunus a regali domo discedat. Quo exspectante, accepto poculo, bibit absynthium cum vino et melle mixtum, ut mos barbarorum habet: sed hic potus veneno imbutus erat. Statim autem ut bibit, sensit pectori suo dolorem validum imminere, et quasi si incideretur intrinsecus, exclamat suis, dicens: Fugite, o miseri, fugite malum hoc, ne mecum pariter perimamini. Illis quoque non bibentibus, sed festinantibus abire, ille protinus excaecatus, ascensoque equo, in tertio ab hoc loco stadio cecidit, et mortuus est. Posthaec Leudovaldus episcopus epistolas per omnes sacerdotes direxit, et accepto consilio ecclesias Rothomagenses clausit, ut in his populus solemnia divina non spectaret, donec indagatione huius auctur sceleris. Sed et aliquos adpraehendit, quibus supplicio subditus veritatem extorsit, qualiter per consilium Fredegundis haec acta fuerat ; sed et , ea defensante, ulciscere non potuit. Ferebant etiam, ad ipsum percussores venisse,
Abbreviated transcription (Latin):
beppolendo duce & ansouualdo
ad fuit dicens. Nonoportue¬
rat haec nobis ac reliquȩ plebi
tuae oscẽ sacerdos. ut ista tuo
cultui euenirerit. Sed utinã
indica retur qui talia ausus est
pespetrare. ut digna pro hoc
scelese supplicia sustiner&.
Sciens autẽ sacerdos eam hacc
dolose proferre. ait
Et quis haec fecit. nisi is qui
reges interemit. qui sȩpius
sanguinẽ in nocentẽ effudit.
qui diuessa in hoc regno mala
cõmisitͦ Respondit mulies
Sunt apud nos peritissim i medici
qui huic uulneri medere possint.
permitte ut accedant ad te.
perpetrasti. sed adhuc peius
Non feceras. quam ut sacer¬
dotem dĩ iuberes interfici
Sit ds̃ ultor sanguinis in nocentis
uelociter : Nam & omNes
erimus inquisitores malihuius.
ut tibi diutius Nionliceat
tam crudelia exercere
Cum autem haec dicens discede¬
r& a conspectu reginae. misit
illa qui eum ad conuiuium
prouocar&. Quo rennuente.
rogat ut si conuiuiam cius uti non
uell&. saltem uel pocillm hauriat.

Expanded text:
Beppoleno duce et Ansoualdo Beppoleno duce et Ansoualdo adfuit, dicens: Non oportuerat haec nobis ac reliquae plebi tuae, o sancte sacerdos, ut ista tuo cultui evenirent. Sed utinam indicaretur qui talia ausus est perpetrare, ut digna pro hoc scelere supplicia sustineret. Sciens autem eam sacerdos haec dolose proferre, ait: Et quis haec fecit, nisi is qui reges interemit, qui saepius sanguinem innocentem effudit, qui diversa in hoc regno mala commisit? Respondit mulier: Sunt apud nos peritissimi medici, qui huic vulneri mederi possunt. Permitte ut accedant ad te. perpetrasti, sed adhuc peius non feceras , quam ut sacerdotem Dei iuberis interfici. Sit Deus ultur sanguinis innocentes velociter. Nam et omnes nos erimus inquisitores mali huius, ut tibi diutius non liceat tam crudelia exercere'. Cum autem haec dicens discederet a consilla qui eum ad convivium provocaret. Quo renuente, rogat ut si convivio ejus uti non velit, saltem vel poculum hauriat,
Abbreviated transcription (Latin):
Rectius enim erat tibi. ut relicta
stultitia atque malitia. iamte
ad meliora conuerteres. & abhac
iactantia qua semꝑ ferues te ab¬
straheres. ut & tu uitã adipisceres
aeternam. & paruulũ quẽ genu¬
isti perducere adlegitimã posses
actatem. Haec effatus. cũ uerba
illius mulier grauiter acciper&.
se a conspectu eius felle feruens
abstraxit. Adueniente autem
dominicae resurrectionis die.
iuxta consuetudinẽ incipere pes
ordinem coepit. Cumq inter
psallendum formulae decũber&.
crudelis ad fuit homicida. qui
episcopũ super formulã quiescen¬
tem extracto baltei cultro sub
ascella percutit. Ille uero
uocem emittens. ut clerici qui
aderant adiuuarent. nullius
ope de tantis ad stantibus est
adiutus. At ille plenas sangui¬
ne manus supes altariũ exten¬
dens. orationem fundens & dõ
gratias agens. incubiculũ suũ
inter manus fideliũ deportatus
& in suo lectulo collocatus est
Statimque fredegundis. cum

Expanded text:
Rectius enim erat tibi, ut, relecta Rectius enim erat tibi, ut, relecta stultitia adque malitia, iam te ad meliora converteris et ab hac iactantia, qua semper ferves, abstraheris, ut et tu vitam adipisceris aeternam et parvolum, quem genuisti, perducere ad legitimam possis aetatem'. Haec effatus, cum veillius mulier graviter acciperet, se a conspectu ejus felle fervens abstraxit. Adveniente autem Dominicae Resurrectionis die, juxta consuetudinem incipere per ordinem coepit: cumque inter psallendum formulae decumberet, crudelis adfuit homicida, qui episcopum super formulam quiescentem, extracto baltei cultro, sub ascella percutit. Ille vero vocem emittens, ut clerici qui aderant adjuvarent, nullius auxilio de tantis adstantibus est adjutus. At ille plenas sanguine manus super altarium extendens, orationem fundens, et Deo gratias agens, in cubiculum suum inter manus fidelium deportatus, et in suum lectulum collocatus est. Statimque Fredegundis cum
Abbreviated transcription (Latin):
pago tholosano maximã pastẽ de¬
populatus est. hominesq captiuos
abduxit. ugernũ arelatense castrũ
in rupit. resq cunctas cũ hominib
abstulit. & sic se inframuros nemau¬
sensis urbis inclusit. Haec audiens
rex. leude gisilũ in loco calũ niosi
cognomento aegrlanis ducẽ delegers
omnẽ ei ꝓuinciã arelatensim com¬
misit. custodesq ꝑ terminos super
quattuor uirorũ milia collo cauit
Sed & nicetius aruernorũ dux similit̃
cũ custodib ꝑ rexit. & fines regi¬
onis ambiuit
umnaec agerentur. & frede¬
gundis apud rhotomagensin
urbem cõmoraretur uerba mari¬
tudinis um prartextato pontifice
habat dicens: uenturũ esse tẽpus
uando exilia inqua detentus fuerat
reuiser&. Et ille . ego inquit
semp & inexilio & extra exilium
episcopus fui sum & ero : Namtu
non semper regalem potentiam per¬
frucris Nos ab exilio prohibemus
tribuente dño in regnũ. tu uero
ab hoc regno dimergeris in abyssũ.

Expanded text:
pago Tholosano maximam partem depago Tholosano maximam partem depopulatus est hominesque captivos abduxit. Ugernum Arelatense castrum inrupit resque cunctas cum hominibus abstullit et sic se infra murus Nemausensis urbis inclusit'. Haec audiens rex, Leudeghyselum in loco Calomniosi cognomento Aegylanis ducem delegens , omnem ei provintiam Arelatensim commisit , costodisque per terminus super quattuor virorum milia collocavit. Sed et Nicetius Arvernorum dux similiter cum costodibus perrexit et finis regiones ambivit. Dum haec agerentur et Fredegundis apud Rothomagensim urbem commoraretur, verba amaritudinis cum Praetextato pontifice habuit, dicens, venturum esse tempus, quando exilia , in qua detentus fuerat, reviseret . Et ille: 'Ego semper et in exilio et extra exilium episcopus fui, sum et ero; nam tu non semper regalem potentiam perfrueres. Nos ab exilio provehimur, tribuente Deo, in regnum; tu vero ab hoc regno demergeris in abyssum .
Abbreviated transcription (Latin):
sit : qui amor in ecclesus. quȩfeue¬
rentia in sacerdotib. quȩ pictas
in pauperib. quaeue dispensatio
inaegenis. Sed quia omĩa quae
gloria uestra ꝓfert recta ueraq
esse censentur . quid faciemus qđ
populus om̃is inuitiũ est dilapsus.
omniq homini agere quȩ sunt ini¬
qua delectat. Nullus regem
metuit. nullus ducẽ. nullus comitem
reueretur. Et si fortassis alicui ista
displicent. & ea ꝓlongentate uitae
uestrae emendare conatus . satim
seditio in populo. statĩ tumultus exori¬
tur. & intantũ unus quisq conti
seniorẽ seua intentione crassatus.
ut uix credat euadere. si tardius silere
ne quiuerit: Adhȩc rex ait
Siquis sequi tur iustitiã uiuat. siquis
legẽ mandatũq nostrũ respuit iam
pereat. ne nos diutius hoc blasphemiũ
ꝓsequatur . Haec eo dicente. ad¬
uenit nuntius dicens: Ri charedus
filius leuuichildi de hispaniis egressus
caput arietis castrũ optinuit. &ex

Expanded text:
sit, qui amor in aeclesiis, quae revesit, qui amor in aeclesiis, quae reverentia in sacerdotibus, quae pietas in pauperibus, quaeve dispensatio in egenis. Sed quia omnia, quae gloria vestra profert , recta veraquae esse censentur, quid faciemus, quod populus omnes in vitio est dilapsus omnique homine agere quae sunt iniqua delectat? Nullus regem metuit, nullus ducem, nullus comitem reveritur; et si fortassis alicui ista displicent et ea pro longaevitate vitae vestrae emendare conatur, statim seditio in populo, statim tumultus exoritur. Et in tantum unusquisque contra seniorem saeva intentione crassatur, ut vix credat evadere, si tardius silire nequiverit'. Ad haec rex ait: 'Si quis sequitur iustitiam , vivat; si quis legem mandatumque nostrum respuit, iam pereat, ne nus diutius hoc blasphemeum prosequatur'. Haec eo dicente, advenit nuntius, dicens: 'Richaredus, filius Leuvichildi , de Hispaniis egressus, Caput Arietis castrum obtenuit et ex
Abbreviated transcription (Latin):
uastamus. ministros interficimus
ipsa quoq. scõꝵ pignora in ridiculo
discerpimus ac uastamus: Non
enĩ potest optineri uictoria. ubi
talia ꝑ petrantur. Ideo marius
nostrae sunt inualidae. ensis tepescit.
nec clipeus nos ut erat solitus defen¬
dit ac protegit. E rgo si hoc meȩ
culpȩ ascribitur. iam ea ds̃ capiti
meo restituat. Certe siuos re¬
galia iussa contẽpnitis. ut ea quae
p̃cipio implere differtis. iã deb&
securis capiti uestro submergi
Erit enĩ documentũ omniexercitui.
cũ unus depriosib fuerit interfec¬
tus. Uesũtamen iã experire
debemus. quid agi oporteat.
Siquis iustitiã sequi destinat. iam
sequatur. Siquis contẽpnit. iam
ultio puplica ceruicieius immineat.
Satius .ẽ. enĩ ut parui contumaces
pereant. quã iradĩ super omnen
regionẽ dependat in noxiam
Haec rege dicente. responderunt
duces: Bonitatis tuȩ magnani¬
mitas rex optime enasrari facile
non potest. qui timor tibi indñmdm̃

Expanded text:
vastamus, ministros interficimus, vastamus, ministros interficimus, ipsa quoque sanctorum pignora in ridiculo discerpimus ac vastamus. Non enim potest obtineri victoria, ubi talia perpetrantur. Ideo manus nostrae sunt invalidae, ensis tepescit, nec clypeus nos, ut erat solitus, defendit ac protegit. Ergo si hoc meae culpae ascribitur, jam id Deus capiti meo restituat. Certe sigalia iussa contemnetis et ea quae praecipio implere differtis, iam debet securis capiti vestro submergi. Erit enim documentum omni exercitu , cum unus de prioribus fuerit interfectus. Verumtamen iam experire debemus, quid agi oporteat. Si quis iustitiam sequi destinat, iam sequatur; si quis contemnit, iam ultio publica cervice eius inmineat. Satius est enim, ut parvi contumaces pereant, quam ira Dei super omnem regionem dependat innoxiam.' Haec rege dicente, responderunt duces: 'Bonitatis tuae magnanimitas, rex optime, enarrare facile non potest: qui timor tibi in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
aeclesiae quȩ uiae puplicȩ propinquȩ
fuerant aministeriis denuda tȩ sant
nec fuit terminus male faciendi.
nisi cũ ad ꝓpria singuli ꝑuene runt
Quib reuersis. magna gunt chrãno
regi amaritudo cordis obsedit.
Duces uero supradicti exercitus. ad
basilicã scĩ simphoriani mastrris
ex petierunt. Ueniente itaque
rege ad eiussollẽnitatẽ. rep̃sentat
sunt sub conditione audientiae in
postmodũ future. Post dies uero
quattuor. coniunctis epis nec non
& maiorib: natu laicorũ. duces dis¬
cutere coepit dicens. Qualites
nos hoc tẽpore uictoriã optinere
possumus. qui ea quȩ patres nostri
secuti sunt non custodimus: Illi
uero aecclesias ȩdificantes. in dm̃ sẽꝑ
omnipotentẽ credentes. martyres
honorantes. sacer dotes uenerantes
uictorias optinuerunt. gentesq
aduersas diuino opitulante ad iuto¬
rio mensȩ & parma sepius subdi¬
derunt. Nosuero non solũ dm̃
non metuimus. uerũ &iã sacra eiꝰ

Expanded text:
ecclesiae, quae viae publicae propinquae ecclesiae, quae viae publicae propinquae erant, a ministeriis denudatae sunt. Nec fuit terminus male faciendi, nisi cum ad propria singuli pervenerunt. Quibus reversis, magna Guntchramnum regem amaritudo cordis obsedit. Duces vero supradicti exercitus ad basilicam sancti Symphoriani martyris expetierunt. Veniente itaque rege ad ejus solemnitatem, repraesentati sunt sub conditione audientiae in postmodum futurae. Postea vero quatuor convocatis episcopis, necnon et majoribus natu laicorum, duces discutere coepit, dicens: Qualiter nos hoc tempore victoriam obtinere possumus, qui ea quae patres nostri consecuti sunt, non custodimus? 401 Illi vero ecclesias aedificantes, in Deum spem omnem ponentes, martyres honorantes, sacerdotes venerantes, victorias obtinuerunt, gentesque adversas, divino opitulante adjutorio, in ense et parma saepius subdiderunt. Nos vero non solum Deum non metuimus, verum etiam sacra ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mins in rũpere ualuerunt. Iunc &
naetius dux. cũ aruernis in hac expedi¬
tione cõmotuscũ reliquis urbis ad sedit
Sedcũ minus ualer&. ad castrũ quoddã
ꝑuenit. Dataq fide. sponte inclusi
reserantes portas: credulitate quasi pa
cificos susceperunt. Illi uero ingressi
post posito sacram̃to praesidia cuncta
diripiunt. animas incaptiuitatẽ sub¬
dentes. Iunc accepto consilio. unus¬
quisq ad ꝓpria .ẽ. regressus : Tantaq
ꝑ uiã scelera homicidia p̃das direp¬
tiones ꝑ regionẽ ꝓpriã gesserunt.
ut ea usque quaq memorari ꝑ longũ
sit Uerũ tamen quia segetes pro¬
uintiae igni abhisdẽ succensas diximꝰ
fame atq inȩdia pereuntes ꝑ uiam
relinquebantus exanimes. nonnulli
in fluminib: inmersi pleriq insedi¬
tionib interẽpti sunt. Ferebatur
enĩ amplius quã quinq milia inhis
stragib fuisse ꝑemptos sed noncos
qui remanserant coercebat aliorũ
interitus. Iunc & aruernae regionis

Expanded text:
minus irrumpere valuerunt. Tunc et minus irrumpere valuerunt. Tunc et Nicetius dux cum Arvernis in hac expeditione commotus, cum reliquis urbes assedit. Sed cum minus valeret, ad castrum quoddam pervenit, dataque fide, sponte inclusi reserantes portas, eos creduli tanquam pcificos susciperunt. Ille vero ingressi, postposito sacramento, praesidia cuncta diripiunt, animas in captivitate subdentes. Tunc, accepto consilio, unusquisque ad propria est regressus. Tantaque per viam scelera, homicidia, ptiones per regionem propriam gesserunt, ut ea usquequaque memorari perlongum sit. Verumtamen quia segetes Provinciae igni ab hisdem succensas dicimus, fame atque inedia pereuntes, per viam relinquebantur exanimes; nonnulli in fluminibus demersi, plerique in seditionibus interempti sunt. Ferebant enim amplius quam quinque millia in his stragibus fuisse peremptos. Sed non eos qui remanserant, coercebat aliorum interitus. Tunc et Arvernae regionis
Abbreviated transcription (Latin):
gressi. nescio quo cũ carcassanensib:
scandalo cõmoto urbẽ egressi sunt
Tunc terentiolus comes quondã urbis
lemouicinȩ. lapide de muro ꝓiecto
ꝑcussus occubuit. cuius caput trun¬
catũ aduindictã aduessariorũ urbi
delatũ est. Ex hoc om̃is populus
timore ꝑ territus. ad ꝓpria regredi
destinans. uniuessa reliquit quae
uel ꝑuiã cȩperat. uł quȩ secũ adduxerit
Sed & gothi ꝑ occultas insidias. multos
dehis spoliatos interemer̃. Ex in
intholosanorũ manus incidentes. quib
dũ ꝑgerent multa intulerant mala
spoliati ac cȩsi uix ꝓpria contingere
potuerunt. Hi uero qui ne mausũ
ad gressi fuerant. deuastantes uni¬
uersas regiones. succensis domib
incensis segetib. decisis oliuetis.
uinetisq concisis. nihil indusis nocere
potuerunt. ad alia surbes ꝓgressi sunt
Erant enĩ ualde munitae. & de cibis ac
reliquis necessarus ad plenȩ r erte
& horũ bana de populantes. urbesq

Expanded text:
gressi , nescio quo cum Carcasonensibus gressi , nescio quo cum Carcasonensibus scandalo commote , urbem egressi sunt. Tunc Terentiolus comes quondam urbis Lemovicinae , lapide de muro proiecto percussus, occubuit. Cuius caput truncatum ad vindictam adversariorum urbi delatum timore perterritus, ad propria regredi destinans, universa reliquit, quae vel per viam ceperat, vel quae secum adduxerat. Sed et Gotthi per occultas insidias multos de his spoliatos interemerunt; exinde in Tolosanorum manus incidentes, quibus dum pergerent, multa intulerant mala, spoliati ac caesi vix propria contingere potuerunt. Hi vero qui Nemausum 400 aggressi fuerant, devastantes universa regionis, succensis domibus, incensis segetibus, discissis olivetis, vinetisque succisis, nihil inclusis nocere potentes, ad alias urbes progressi sunt. Erant enim valde munitae, et de cibis ac reliquis necessariis adplene refertae, et horum urbana depopulantes, urbes
Abbreviated transcription (Latin):
GITUR gunt chr̃anus rex cõmo¬
ueri exercitũ in hispaniis p̃cepit
dicens: Prius septimaniã ꝓuin¬
ciã dicioni nostrȩ subdite quae
gallus. ẽ. ꝓpinqua. quia indignũ
est ut horrendoꝵ gothorũ termi¬
nus usq ingallias sit extensus
unc cõmoto omni exercitu regni
sui. illuc dirigit. Centes uero
quȩ ultra ararim rhodanũq &
sequanã commanebant cũ burgun¬
dionib: iunctae. ararica rhodaniti¬
pecorib ualde depopulati sunt.
multa homicidia incendia p̃dasq
in regione ꝓpria facientes. sed &
ecclesias denudantes. clericos ipsos
cũ sacerdotib ac reliquo populo
adipsas sacratas dõ aras interimentes.
usq adurbẽ nemausũ ꝓcesserunt
Similiter & biturigi santonici cum
petrogoricis ecolesenensib uł reli¬
quarũ urbiũ populũ qui tunc. dante¬
dicti regis imperiũ ꝑtinebant. uss.
ad carcassonã urbẽ deuecti similia
mala gesserunt. Sed cũ adurbem
accessissent. reseratis sponte ab habi¬
tatorib portis. nullo resistente in¬

Expanded text:
gitur Guntchramnus rex commoveri exercitum in Hispanias praecepit, dicens: Prius Septimaniam provinciam ditioni nostrae subdite, quae Galliis est propinqua. Indignum est, ut horrendorum Gotthorum terminus usque in Gallias sit extensus. Tunc commoto omni exercitu regni sui, illuc dirigit. Gentes vero quae ultra Ararim, Rhodanumque et Sequanam commanebant, cum Burgundionibus junctae, Ararica Rhodanitipecoribus valde depopulati sunt. Multa homicidia, incendia praedasquae in regione propria facientes, sed et aeclesias denudantes, clericos ipsos cum sacerdotibus ac reliquo populo ad ipsas sacratas Deo aras interementes , usque ad urbem Nemausus processerunt. Similiter et Byturigi , Sanctonici cum Petrocoricis , Ecolesenensibus vel reliquarum urbium populum, qui tunc ad antedicti regis imperio pertenebant , usque ad Carcasonam urbem devecti, similia mala gesserunt. Sed cum ad urbem accessissent , reseratis sponte ab habitatoribus portis, nullo resistente , in
Abbreviated transcription (Latin):
scam basilicã preterir&. uoce
magna ait. Heu heu. ꝑcussit
ds̃ chilpericum & omnes filios esla
nec superabit dehis qui proces¬
serunt ex lumbis eius: qui regat
regnũ illius in aeternũ. Erant¬
enim ei eodem tẽpore de diuersis
uxoribus filii quattuor. exceptis
filiabus. Cum autẽ haec inposterũ
impleta fuissent. tunc adliquidũ
cognoui falsa esse quae ꝓmiserant
arioli. Igitur cõmorantib: his
apud basilicã scĩ Martini. misit
ad guntchrãnũ bosonẽ fredegun¬
dis regina quȩ ei iam ꝓ morte
theodebesti patrocinabatus
occulte dicens. Si mero uechũ
eicere potueris de basilica ut
interficiatus. magnũ deme
munus accipies: At ille presto
putans esse inter fectores. ait ad
merouechũ. Ut quidhic quasi
segnes & timidi residemus. & ut
hebetes circa basilicã occulimur
Ueniant enĩ equi nostri. & accep¬
tis accipitribus cũ canibus exer¬
ceamur uenatione. specta culisq
patulis iocundemur. Hoc enim

Expanded text:
sanctam basilicam praeteriret, voce sanctam basilicam praeteriret, voce magna ait: Heu heu! percussit Deus Chilpericum, et omnes filios ejus; nec superabit de his qui processerunt ex lumbis ejus, qui regat regnum illius in aeternum. Erant ei eo tempore de diversis uxoribus filii quatuor, exceptis filiabus. Cum autem haec in posterum impleta fuissent, tunc ad liquidum cognovi falsa esse quae promiserant harioli. Igitur commorantibus his apud basilicam sancti Martini, misit ad Guntchramnum Bosonem Fredegundis regina, quaeque ei jam pro morte Theodoberti patrocinabatur occulte, dicens; Si Merovechum ejicere potueris de basilica ut interficiatur, magnum de me munus accipies. At ille praesto putans esse interfectores, ait ad Merovechum: Ut quid hic quasi segnes et timidi residemus, et ut hebetes circa basilicam hanc occulimur? Veniant enim equi nostri, et acceptis accipitribus, cum canibus exerceamur venatione, spectaculisque patulis jocundemur. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Fi uturũ est enĩ. ut rex chilpericus
hoc anno deficiat. & merouetius
exclusis fratrib omne capiat
regnum. Tu uero ducatũ totius
regni eius: annis quinq tenebis.
Sexto uero anno. in una ciuitatũ
que suꝑ ligeris alueum sita est.
in dextra cius parte fauente popi¬
lo episcopatus gratiam adipisceris
ac senex & plenus dierũ ab hoc
mundo migrabis. Cumq hacc
puesi redeuntes domino nunti¬
assent. statim ille uanitate elatis
tamquã si iam incathedra turoni
ecclesiae resider&. ad me haec
detulit uerba. Cuius ego in ri¬
dens stultitiã. dixi. Adõ haec
poscenda sunt. Nam credi Non
debent quȩ diabolus repromitiu
Ille autẽ ab initio mendax est. &
inueritate non stetit. Illo quoq
cum confusione discedente. ualde
in ridebam hominẽ qui talia creo
putabat. Deniq quadã nocte
uigilias inbasilica scĩ antestitis
celebratas. dumlectulo decubans
ob dormissem. uidi angelũ per
aera uolantem. Cumq supes

Expanded text:
Futurum est enim ut rex Chilpericus Futurum est enim ut rex Chilpericus hoc anno deficiat, et Merovechus rex exclusis fratribus omne capiat regnum. Tu vero ducatum totius regni ejus annis quinque tenebis. Sexto vero anno in una civitatum , quae super Ligeris alveum sita est in dextra ejus parte, favente populo, episcopatus gratiam adipisceris, ac senex et plenus dierum ab hoc mundo migrabis. Cumque haec pueri redeuntes domino nuntiassent, statim ille vanitate elatus, tanquam 217 si jam in cathedra Turonicae ecclesiae resideret, ad me haec detulit verba. Cujus ego irridens stultitiam, dixi: A Deo haec poscenda sunt; nam credi non debent quae diabolus repromittit. Ille autem ab initio mendax est, et in veritate nunquam stetit . Illo quoque cum confusione discedente, valde irridebam hominem, qui talia credi putabat. Denique quadam nocte vigiliis in basilica sancti antistitis celebratis, dum lectulo decubans obdormissem, vidi angelum per aera volantem. Cumque super
Abbreviated transcription (Latin):
pic tauis remittimus . Merouedus
uero. de patre atq nouerca multa
crimina ioquebatur. Quae cum
ex pirte uera essent. credo acceptũ
noi fuisse dõ. ut haec ꝑ filium uul¬
garentur: sicut insequentib cog¬
noui. Quadã enĩ die cũ ad con¬
uiuiũ eius accedens pariter sede¬
remus. suppliciter petut aliqua
adinstructionẽ animȩ legi
Ego uero reserato salomonis libro.
uersiculũ qui primus occurrit
arripui. qui hȩc continebat.
Oculum qui auersus aspexerit
patrẽ. effodiant eũ corui detor¬
uallibus. Illo quoq non intelle¬
gente. consideraui hunc uersiculũ
adrĩo preparatũ. Tunc direxit
gunt chramnus puerũ ad mulierẽ
quandã sibi iam cognitã atẽpore
chariberti regis. habentem spm
phitonis. ut ei quae. eratͥ euen¬
tura narrar&: Asferebat
preterea. ipsam sibi ante hoc
tempus non solũ annũ sed & diem
& horã in qua rex chapibertus
obir& denutiasse. Quae haec
ciꝑ pueros mandata remisit

Expanded text:
Pictavum remisimus. Merovechus Pictavum remisimus. Merovechus vero de patre atque noverca multa crimina loquebatur: quae cum ex parte vera essent, credo acceptum non fuisse Deo, ut haec per filium vulgarentur, sicut in sequentibus cognovi. Quadam enim die ad convivium ejus ascitus, dum pariter sederemus, suppliciter petiit aliqua ad instructionem animae legi. Ego vero reserato Salomonis libro, versiculum qui primus occurrit arripui, qui haec continebat: Oculum qui adversus aspexerit patrem, effodiant eum corvi de convallibus . Illo quoque non intelligente, consideravi hunc versiculum a Domino praeparatum. Tunc direxit Guntchramnus puerum ad mulierem quamdam, sibi jam cognitam a tempore Chariberti regis, habentem spiritum pythonis, ut ei quae erant eventura narraret. Asserebat praeterea ipsam sibi ante hoc tempus, non solum annum, sed et diem et horam, in qua rex Charibertus obiret denuntiasse. Quae haec ei per pueros mandata remisit:
Abbreviated transcription (Latin):
i duce ad urunichi at̃ ꝑge̾re cogi¬
tat dicens: Absit ut propter
meã pessonã. basilicadomni
martini uiolentiã ꝑferat: ut
regio eius ꝑme captiuitati subdat᷑.
Et in gressus basilicã dũ uigilias
ager&. res quas secũ habebat
ad sepulchrũ beati mn artini
regnũ acciper& poscit.
Leuclastis tunc comes cũ multas
ei in amore fredegundis insidias
tender&. ad extremũ pueros
eius qui in pago e gressi fuerant
circũuentos dolis gladio trucida¬
uit. ipsumq interimere cupiens.
si repperire loco oportuno potu¬
iss&. Sed ille consilio usus gunt¬
chramni. & seipsum uleisci deside¬
rans. redeunte mareleifo archiego
dep̃sentia regis comp̃hendi p̃cepit
Caesumq grauissime. ablato auso¬
atq. argento eius uel religre srebi
quas secũ exhibebat. nuduĩ reliquit
& inter fecisso utiq sinonleter
manus cedentiũ dapsus ecelesiã
ex putissa quẽ nos postea unt
dutũ uestimentis. obtenta uita

Expanded text:
 duce ad Brunichildem pergere cogi duce ad Brunichildem pergere cogitat, dicens; Absit ut propter meam personam basilica domni Martini violentiam perferat aut regio eius per me captivitate subdatur'. Et ingressus basilicam, dum vigilias ageret, res quas secum habebat ad sepulchrum beati Martini regnum accepere possit. Leudastis tunc comis, cum multas ei in amore Fredegundis insidias tenderit, ad extremum pueros eius, qui in pago egressi fuerant, circumventus dolis gladio trucidavit, ipsumque interimere cupiens, si repperire loco oportuno potuisset. Sed illi consilio usus Gunthchramni et se ulcisci desiderans, redeunte Marileifo archietro de praesentia regis, conpraehendi praecepit; caesumque gravissime, ablato auro argentoque eius vel reliquis rebus, quas secum exhibebat, nudum reliquit; et interfecisset utique, si non inter manu caedentium elapsus eclesiam expetisset. Quem nos dutum vestimentis, obtenta vita
Abbreviated transcription (Latin):
interficere. si cõmunionẽ nrãm
non meruiss&. Multas tameri
ꝓ hac causa. turonica regio susti¬
nuit clades. His diebus nicetius
uir neptis meae ꝓpriam habens
causam. ad chilpericũ regẽ abiit
cũ diacono nostro. qui regi fugã
mero uechi narrar&. Quib uisis
fredegundis regina. ait. Ex¬
ploratores sunt. & ad sciscitan¬
dum quid agat rex aduener̃.
ut sciant quid merouecho
renuntient. Et statim ex¬
poliatis . in exilio retrudi pre¬
cepit. de quo mense septimo
relaxati sunt. Igitur chilpe¬
ricus. nuntios ad nos direxit
dicens. Eicite apostatã illũ
debasilica. sin autẽ totam regi¬
onem illã igne succendã. Cumq
nos rescripsissemus inpossibile
esse qđ temporib hereticorũ
non fuerat. xp̃ianis nunc tem¬
porib fieri. ipse exercitum
cõmou&. & illuc dirigit
Anno autẽ secundo childeberti
regis. cũ uider& merouechus
patrẽ in hac deliberatione ir¬
tentũ. assũpto secũ guntehrãno¬

Expanded text:
interficere, si communionem nostram interficere, si communionem nostram non meruisset. Multas tamen pro hac causa Turonica regio sustinuit clades. His diebus Nicetius vir neptis meae, propriam habens causam, ad Chilpericum regem abiit cum diacono nostro, qui regi fugam Merovechi narraret. Quibus visis, Fredegundis regina ait: Exploratores sunt, et ad sciscitandum quid agat rex advenerunt, ut sciant quid Merovecho renuntient. Et statim exspoliatos in exsilium retrudi praecepit, de quo mense septimo expleto relaxati sunt. Igitur Chilpericus nuntios ad nos direxit, dicens: Ejicite apostatam illum de basilica: sin autem aliud, totam regionem illam igni succendam. Cumque nos rescripsissemus, Impossibile esse quod temporibus haereticorum non fuerat, Christianorum nunc temporibus fieri, ipse exercitum commovet, et illuc dirigit. Anno autem secundo Childeberti regis, cum videret Merovechus patrem suum in hac deliberatione intentum, assumpto secum Guntchramno
Abbreviated transcription (Latin):
num ut ei consiliũ occulte pre¬
ber& expetenti basilicã scĩ Mar¬
tini. Qui cũ abiss&. ab alia
parte galienus puer eius ad uen
Cumq paruu solaciũ qui eũ diue¬
bant haberent. ab ipso galieni
in itinere excussus est. Opes¬
toq capite. indutusq ueste re¬
gulari. beati martini tẽplum
expetut. N obis autẽ missas
celebrantibus in scãm basilicam
aperta sepperiens ostia ingri¬
sus est. Post missas autẽ peui
ut ei eulogias dare deberemi
Erat autẽ tunc nobiscũ ragna¬
modus parisiacȩ sedis ep̃s. quisa
gesmano successerat. Quod cu
refutaremus. ipse clamare cept
& dicere. qđ non recte eum
a cõmunione sine fratrũ conibe¬
tia suspenderemus. Illo autꝰ
haec dicente. cũ consensu frats
qui p̃sens erat contestatã causa
canonicã. eulogias a nobis accept
Ueritus autẽ sum. nedũ unum
a cõmunione suspenderẽ. in mul¬
tos ex isterẽ homicida. Mina¬
batur enĩ aliquos depopulo nr̃o

Expanded text:
num, ut ei consilium occulte praenum, ut ei consilium occulte praeberet expetendi basilicam sancti Martini. Qui cum abiisset, ab alia parte Gailenus puer ejus advenit. Cumque parvum solatium qui eum ducebant haberent, ab ipso Gaileno in itinere excussus est, opertoque capite, indutusque veste saeculari, beati Martini templum expetiit. Nobis autem Missas celebrantibus, in sanctam basilicam, aperta reperiens ostia, ingressus est. Post Missas autem petiit, ut ei eulogias dare deberemus. Erat autem tunc nobiscum Ragnemodus Parisiacae sedis episcopus, qui sancto Germano successerat. Quod cum refutaremus, 215 ipse clamare coepit et dicere, quod non recte eum a communione sine fratrum conniventia suspenderemus. Illo autem haec dicente, cum consensu fratris qui praesens erat, contestata causa canonica, eulogias nobis accepit. Veritus autem sum, ne dum unum a communione suspendebam, in multos existerem homicida. Minabatur enim aliquos de populo nostro
Abbreviated transcription (Latin):
corpore fecit sollient uultir¬
quirere. librũ ute illius qͥus:
a fortunato pres bitero cõpositus
est legens cuncta repperi&.
IRGO ut ad propositum
reuertamur. chilpericus rex
chlodouachũ filium turonis trans¬
mist. Qui congregato exer¬
citu. inter terminũ turonicũ
& andegauũ usq sanctonas
cius guntchrama regis cũ mag¬
no exercitu usq lemo uicinũ
transiit. & contra desideriũ
chilperici regis bellũ gessit
Inquo p̃lio. ceciderunt de exer¬
citu eius quinq milia. Desideru
uero. uiginti quattuor milia.
Ipse quoq desiderius fugiens. uix
euasit. Mum molus uero patrici¬
us per aruernũ redut. eamq.¬
in burgundiã peraccessit
custodia a patre retineretur
tonsoratus est. Mutataq ueste
qua clericis uti mos ẽ : presbiter
ordinatur & ad monasterium
cinomannicũ qđ uocatur aninsula
dirigitur. ut ibi sacerdotali eru¬
diretur regula. Haec audiens
gunt chrãnũs boso qui tunc in
basilica scĩ martini ut diximus

Expanded text:
corpore fecit, sollicite vult incorpore fecit, sollicite vult inquirere, librum Vitae illius, qui a Fortunato presbytero compositus est, legens cuncta reperiet. rgo ut ad propositum revertamur, Chilpericus rex Chlodovechum filium suum Toronus transmisit. Qui, congregato exercitu, inter terminum Toronicum et Andecavum usque Sanctonas cius Gunthchramni regis cum magno exercitu usque Lemovicinum transiit et contra Desiderium ducem Chilperici regis bellum gessit. In quo proelio ceciderunt de exercitu eius quinque milia, de Desiderii vero viginti quattuor milia. Ipse quoque Desiderius fugiens vix evasit. Mummolus vero patricius per Arvernum rediit eamqin Burgundiam peraccessit. custodia a patre retineretur, tonsuratus est, mutataque veste, qua clericis uti mos est, presbyter ordinatur, et ad monasterium Cenomannicum, quod vocatur Aninsula, dirigitur, ut ibi sacerdotali erudiretur regula. Haec audiens Gunthchramnus Boso, qui tunc in basilica sancti Martini, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ communicatio xp̃i cũ belialꝰ
Aut quȩ pars fidelicũ infidele:
Qui autẽ consensus tẽplo dĩ cũ idolis.
Uos enĩ estis templũ dĩ uiui. prop¬
terea exite demedio eorũ. &
separamini abhis ait dñs ds̃
Ideo doceat unũ quemq xp̃i anũ
haec causa. ut quando celestem
accipese meruerit medicinam.
tesrena non requirat studia.
O ANno & beatus germanus
parisiorũ ep̃s transiit. incunis
ex equiis multis uirtutib quas
in corpore gesserat hoc mira¬
culũ confirmationẽ fecit
Nam carcerariis ad clamantibus.
corpus inplatea ad grauatum
est. Solutisq eisdem rursũ
sine labore leuatur. Ipsi quoq
qui soluti fuerant. in obsequiũ
funeris usq ad basilicã iriqua
sepultus est . liberi ꝑuenerunt
Ad sepulchrũ autẽ eius. multas
uirtutes dño tribuente creden¬
tes experitar. ita quisque
iuxta qđ petierit uelociter
exoptata seportat: Quisamen¬
ran strenuas uirtutes illius quas ir

Expanded text:
autem communicatio Christi cum Belial ? autem communicatio Christi cum Belial ? Aut quae pars fideli cum infidele ? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Vos estis enim templum Dei vivi. Propterea exite de medio eorum et separamini ab his, ait Dominus. Ideo doceat unumquemque christianum haec causa , ut, quando caelestem accipere meruerit medicinam, terrena non requirat studia.Eo anno et beatus Germanus Parisiorum episcopus transiit: in cujus exsequiis, multis virtutibus quas in corpore gesserat, hoc miraculum confirmationem fecit. Nam carcerariis acclamantibus, corpus in platea aggravatum est, solutisque eisdem, rursum sine labore levatur: ipsi quoque qui soluti fuerant, in obsequium funeris usque ad basilicam in qua sepultus est, liberi pervenerunt. Ad sepulcrum autem ejus multas virtutes, Domino tribuente, credentes experiuntur: ita ut quisque, si justa petierit, velociter exoptata reportet. Si quis tamen strenuus virtutes illius, quas in
Abbreviated transcription (Latin):
& ieiunans assidue. lumen ut
recipes& flagitabat. Adue¬
niente autẽ festiuitate.
darificatis oculis cernere cepit:
Regressus quoq domũ. uocato que¬
dam iudeo. uentosas quorũ bene¬
ficio oculis lumen auger&. hu¬
meris suꝑ ponit. Decidente quoq
sanguine. russus inrediuiua ceci¬
tate redigitur: Quod cũ factũ
fuiss&. rursũ ad scm̃ templũ re¬
gressus est Ibiq iterũ longo
spatio cõmoratus. lumen recipere
non meruit. Quod hoc peccatũ
non prestitũ reor. iuxta illud
dominicũ oraculũ. Qui hab&
dabitur ei. & habundabit. &
qui non hab&. ipsũ quod hab&
auferet᷑ abeo. Et illud. ecce
sanus factus es iam noli peccare.
ne quid tibi deterius eueniat.
am ꝑ sister& hic insanitate. si
iudęũ non induxiss& suꝑ diuinã
uirtutẽ. Iales enĩ & mon& &
arguit apostolus dicens.
olite iterũ iugũ ducere cũ infi¬
delibus. Quȩ enĩ participatio
iustitiae cũ iniquitate : Aut quȩ
societas luci cũ tenebris. Quae

Expanded text:
et ieiunans assiduae, lumen ut et ieiunans assiduae, lumen ut reciperet flagitabat. Adveniente autem festivitate, clarificatis oculis cernere coepit; regressus quoque domum, vocato quodam Iudaeo, ventosas, quorum beneficio oculis lumen augeret, humeris superponit. Decedente quoque sanguine, rursus in redeviva caecitate redigitur. Quod cum factum fuisset, rursum ad sanctum templum regressus est. Ibique iterum longo spatio commoratus, lumen recipere non meruit. Quod ei ob peccatum non praestitum reor iuxta illud dominicum oraculum: Qui habet, dabitur ei et habundavit; et qui non habet, ipsum quod habet aufersanus factus es, jam noli peccare, ne quid tibi deterius evenias . Nam perstitisset hic in sanitate, si Judaeum non induxisset super divinam virtutem. Tales enim admonet et arguit Apostolus, dicens: Nolite enim jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio iustitiae cum iniquitate ? Aut quae societas luci cumtenebris? Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Dispositis uero actionib quib in
keł martiis ciues pictauos uel
affliger& uel dapnar&. pridie
animã recididit. & sic suꝑbia
tumorq quieuit
nnouero quo supra. idẽ. quo
mortuo sigeberto childebertus
filius eius regnare cȩpit. multae
uirtutes ad sepulchrũ beati mar¬
tini apparuerunt. Quas in illis
libellis scripsi. quos de ipsis mira¬
culis componere tẽptaui. Et
lic& sermone sustico. tamen
celare passus non sum quȩ aut
ipse uidi. aut a fidelib relata
cognoui. Hic tantũ quid nege¬
gentib: euenerit. qui post uir¬
tutem cęlestẽ terrena medica¬
menta quesi erunt ex soluam
quia sicut ꝑ gratiã sanitatum
ita & incastigatione stultorum
uirtus eius ostenditur. Leonast
biturigus archidia conus. decide¬
tibus cataractis lumine caruit
oculorũ. Qui cũ ꝑ multos medis
ambulans. nihil omnino uisioNis
recipere poss&. accessit adba¬
silicam beati MaRTIN. Vbipes
duos aut tres menses consistens.

Expanded text:
Dispositis vero actionibus, quibus in Dispositis vero actionibus, quibus in kalendis Martiis cives Pictavos vel affligeret, vel damnaret, 206 pridie animam reddidit: et sic superbia, tumorque quievitnno vero quo supra, id est quo mortuo Sigiberto Childebertus filius ejus regnare coepit, multae virtutes ad sepulcrum beati Martini apparuerlibellis scripsi, quos de ipsis miraculis conponere temptavi. Et licet sermone rustico, tamen celare passus non sum, quae aut ipse vidi aut a fidelibus relata cognovi. Hic tantum, quid neglegentibus evenerit, qui post virtutem caelestem terrena medicamenta quaesierunt, exsolvam, quia, sicut per gratiam sanitatum, ita et in castigationem stultorum virtus eius ostenditur. Leonastis Biturigus archidiaconus, decedentibus cataractis, lumen caruit oculorum. Qui cum, per multos medicos ambulans, nihil omnino visionis recipere possit, accessit ad basilicam beati Martini; ubi per duos aut tres menses consistens
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiȩ ultra ligerim resider&
domũ ipsam quȩ clauis affixa
erat diriteit. ip̃sos quoq clauos
nomanici qui tunc cũ eodem
aduenerint impletis folib postart
annorias euertunt & cuncta de¬
uastant. Sed dũ hȩc rucculenꝰ
agit. adõ ꝑcutitur. Morboq
regio croccus effectus mandata
aspera remittit dicens: Nisi hodie
ꝓ ieceritis guntchrãnũ ducẽ deba¬
silica. ita cuncta uisentia quȩ surł
circa urbẽ atterã. ut dignus fiat
aratro locus ille. Interim adue¬
nit diessc̃s epiphaniae. & hic magis
ac magis tosqueri caepit. Tunc
accepto & suis consilio. amne
transacto adciuitatẽ accedit
Deniq. cũ psallentes de ecclesia
egressi ad scãm basilicã ꝓperasenł.
hic post crucẽ prȩcedentib signis
equo suꝑposito ferebatur
Uerũ ubi basilicã scãm introut
Exinde cũ ualde anhelus ess&.
pictauo abiit. Erant enĩ dies
scãe quad ragesimȩ. inquib: fȩtos
cuniculorũ sepe comedit

Expanded text:
ecclesiae ultra Ligerim resideret, ecclesiae ultra Ligerim resideret, domum ipsam, quae clavis affixa erat, disfixit. Ipsos quoque clavos Cenomannici, qui tunc cum eodem advenerant, impletis follibus portant, annonas evertunt, et cuncta devastant. Sed dum haec Roccolenus agit, a Deo percutitur, morboque regio croceus effectus, mandata aspera remittit, dicens: Nisi hodie projeceritis Guntchramnum ducem de basilica, ita cuncta virentia quae sunt circa urbem atteram, ut dignus fiat aratro locus ille. Interim advenit dies sanctus Epiphaniae, et hic magis ac magis torqueri coepit. Tunc accepto a suis consilio, amne transacto, ad civitatem accedit. Denique cum psallentes de ecclesia egressi ad sanctam basilicam properarent, hic post crucem praecedentibus signis, equo superpositus ferebatur. Verum ubi basilicam sanctam introiit, Exinde cum valde anhelus esset, Pictavis abiit. Erant enim dies sanctae Quadragesimae, in qua fetus cuniculorum saepe comedit.
Abbreviated transcription (Latin):
sigeberti filiũ relicto chilperico
transiuit .: resq eius quas in
suessonico habuerat ansouualdus
ad chilpericũ tradideran reces¬
serunt. uxor quoq siggonis no
post multũ temporis spatiun
obut. sed ille aliam rursus accepte
Is diesus rucculenus
ab chilperico missus turonos ad¬
uenit cũ magna iactantia. &
ultra ligerẽ castraponens. nun¬
tios adnos direxit. ut scilic&
gunt chrãnũ qui tunc de morte
theudeberti inpetebatur abasilica
scã deberemus extrahere
Quod si non faceremꝰ: & ciuitatẽ &
omĩa subusbana eius iuber& in¬
cendio concremari. Quo audito.
mittimus ad eũ legationẽ dicentes.
haec ab antiquo facta non fuisse.
quȩ hic fieri deposcebat: sed nec
modo ꝑmitti posse. ut basilica scã
uiolaretur. Quod si fier& nec
sibi fore ꝓsperũ neo regi quiꝰ hȩc
iussa mandass& : metuer& snagis
scĩtatem antestitis. cuius uirtus
hesterna die paralitica direxiss&
Nihil his ille formidans cũ indamo

Expanded text:
Sigyberthi filium, relicto Chilperico, Sigyberthi filium, relicto Chilperico, transivit resque eius, quas in Sessionico habuerat, Ansovaldus ad Chilpericum tradiderant, recesserunt. Uxor quoque Siggonis non post multum temporis spatio obiit; sed ille aliam rursus accepit. His diebus Roccolenus, ab Chilperico missus, Toronus advenit cum magna iactantia, et ultra Legerem castra ponens, nuntios ad nos dirixit, ut scilicit Gunthchramnum, qui tunc de morte Theudoberthi inpsancta deberemus extrahere. Quod si non faceremus, et civitatem, et omnia suburbana ejus juberet incendio concremari. Quo audito mittimus ad eum legationem, dicentes: Haec ab antiquo facta non fuisse, quae hic fieri deposcebat; sed nec modo permitti posse, ut basilica sancta violaretur. Quod si fieret, nec sibi fore prosperum, nec regi qui haec jussa mandasset; metueretque magis sanctitatem antistitis, cujus virtus hesterna die paralyticam direxisset. Nihil ex his ille formidans, cum in domo