comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hãc eccliastice ĩstitutionis auctoritatẽ uocabo.
q̃ genaliter cõtempnit oẽm luci turpis appe¬
tentiã. breuiq si monis cõpendio excludit le¬
nitatẽ ac u̾sutiã. Nã de illo quid loquar. qui
de eo testamẽto qd̾ ab aliis licet factũ. falsũ
tamẽ cogno uit. hereditatẽ sibi a ut legatũ
uendicet¬
uendicet. ⁊ lucrũ q̃tat alieno c̾mine. cũ etiã
leges priblice. eũ qui scieno falso utitur. tãꝙͣ
reũ facinonis astrĩgant: Regula aũt usti¬
tie manifesta ẽ. qd̾ a uo̾ declinare uirũ non de¬
crat bonũ. nec dãpno ĩiusto affice̾ quẽꝙͣ. nec
dole aliquid adnectere fraudisue cõponere. Od
eiudẽtiꝰ co qd̾ ananias. quia fraudanit de p̃¬
tio agri sui quẽ ip̃e uendid̾at. ⁊ portionẽ p̃tii
tãꝙͣ sũme totiꝰ numerũ ante pedes posint
apłorũ. sicut reus frandis int̾yte licuit utiq
illi nichil offerre.  hoc sine fraude fecisset. G

Expanded text:
hanc Ecclesiasticae censionis auctoritatem vocabo, hanc Ecclesiasticae censionis auctoritatem vocabo, quae generaliter condemnat omnem lucri turpis appetentiam, brevique sermonis compendio excludit levitatem ac versutiam. 73. Nam de illo quid loquar, qui de eo testamento quod ab aliis licet factum, falsum tamen cognoverit, haereditatem sibi aut legatum vindicet, et lucrum quaerat alieno crimine: cum etiam leges publicae eum qui sciens falso utitur, tamquam reum facinoris astringant? Regula autem justitiae manifesta est, quod a vero declinare virum non deceat bonum, nec damno injusto afficere quemquam, nec doli aliquid annectere fraudisve componere. 74. Quid evidentius eo quod Ananias , qui fraudavit de pretio agri sui, quem ipse vendiderat, et portionem pretii tamquam summae totius numerum ante pedes posuit apostolorum, sicut reus fraudis interiit? Licuit utique illi nihil offerre, et hoc sine fraude fecisset. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
catores. ubi nũꝙͣ ante iacebãt retia. Unꝰquisꝙ
qd̾ ceꝑat. certatun offe̾bat. E pulãtibꝰ supta
mensã pisces ĩgerebãtur. oculos decũbentiũ
resilientes u̾berabãt. Mitati hospes tantã copiã
pisciũ: tantũq inimerũ cymbarũ. Responsũ tibor¬
q̃renti. aquationẽ illic ẽẽ dulcis aque grã. ĩmi¬
merabiles eo piscco cõuenire. Quid multne
Uellexit hospitẽ ut sibi extorq̃ret ortos uendeᷤᷤ.
uolẽs cogitur. p̃tiũ grauatꝰ suscipit. Seꝙͣti
die ad ortos emptor cũ amicis uenit. nauigiũ
nullũ ĩuenit. Percũctatur nũ aliqua pistato¬
ribꝰ eo eẽt die feriaꝵ solẽnitas. Rerspõdetuu
nuilla. necumꝙͣ illic p̃ter hest̾nũ diẽ piscari
solitos. Quã hic redarguẽdi habe̾t auctonitaten
doli. qui tã curpe captaret ancupiũ delitiaꝵi
Qui eni alterũ peccati arguit. ipe a pcto
debet alienꝰ ẽẽ. Nõ huinnodi nugas. ego ii

Expanded text:
catores, ubi numquam ante jaciebant retia: unusquisque catores, ubi numquam ante jaciebant retia: unusquisque quod ceperat, certatim offerebat epulantibus: supra mensam pisces ingerebantur, oculos recumbentium resilientes verberabant. Mirari hospes tantam copiam piscium, tantumque numerum cymbarum. Responsum quaerenti, aquationem illic esse, dulcis aquae gratia innumerabiles eo pisces convenire. Quid multa? Pellexit hospitem, ut sibi extorqueret hortos: vendere volens cogitur, pretium gravatus suscipit. 72. Sequenti die ad hortos emptor cum amicis venit, navigium nullum invenit. Percontanti num aliqua piscatoribus eo esset die feriarum solemnitas, respondetur nulla, nec umquam illic 126 praeter hesternum diem piscari solitos. Quam hic redarguendi haberet auctoritatem doli, qui tam turpe captarit aucupium deliciarum? Qui enim alterum peccati arguit, ipse a peccato debet alienus esse. Non ergo hujusmodi nugas ego in
Abbreviated transcription (Latin):
simulauerãt circũscriptũ se popłs prũ ĩdigna¬
ri cepit. Iesus tamẽ pacẽ quã ded̾at renocan¬
dã nõ censuit. quia firmata erat sacramẽti
quio ministerii. Qlemẽtior sentẽtia. s diut᷑¬
Nõ ego in hereditatibꝰ adeũdis digitorũ ꝑcus¬
siones ⁊ nudi successonõ saltationes nõ tabo al saluta
Nã hec etiã uulgo notabilia. Nlõ simulate pisca¬
tionis cõpositas copias. ut ẽꝑtoris illiceretur
affectus. Cur emĩ tã scudiosno luxurie ac de¬
litiaꝵ reꝑtus ẽ. ut huiꝰ modi fraudi pateret.
Quid nchi tractare de siracusano illo ameno.
secretoq secessu. ⁊ de siculi hoĩs calliditate e
Qui tũ pegrinũ aliquẽ reppisset. cognito
qd̾ cupidus eẽt hortoꝵ uenãliũ. ad cenã nn
ortos rogauit. promisisse ĩuitatũ post t̾die
uenisse offendisse illic magnã piscatorũ młti¬
tudinẽ exquisitis copiis adornatũ cõniuiũ in
prospectu cenãtiũ. ante ortulos cõpositos pis¬

Expanded text:
erant, circumscriptum se populus patrum indignari coepit. Josue tamen pacem, quam dederat, revocandam non censuit, quia firmata erat sacramenti quio ministerii. Clementior sententia, sed diutuNon ego in haereditatibus adeundis digitorum percussiones, et nudi successoris saltationes notabo; nam haec etiam vulgo notabilia: non simulatae piscationis compositas copias, ut emptoris illiceretur affectus. Cur enim tam studiosus luxuriae ac deliciarum repertus est, ut hujusmodi fraudem pateretur? 71. Quid mihi tractare de Syracusano illo amoeno secretoque secessu, et de Siculi hominis ealliditate: qui cum peregrinum aliquem reperisset, cognito quod cupidus esset hortorum venalium, ad coenam in hortos rogaverit: promisisse invitatum, postridie venisse: offendisse illic magnam piscatorum multitudinem, exquisitis copiis adornatum convivium, in prospectu coenantium ante hortulos compositos pis
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ. atq ĩcolatũ ĩsciꝰ. nõ cognouit fraudes.
coꝵ. neq deũ int̾rogauit. s cito credidit coo.
Sc̃a erat illis tẽporibꝰ fides. ut falle̾ aliquos
posse nõ crede̾tur. Quis hoc rep̃hendat in
scĩs. qui cet̾os desuo affectu estimãt. ⁊ quia
ipĩs amica ẽ ueritas. mẽtiri neminẽ pu¬
tant. fallere quid sit ignorãt. libẽter credũt
qd̾ ip̃i sũt: nec possũt suspectũ habere qd̾
nõ sũt e hine salomõ ait. In nocẽo t̾dit
oĩ u̾bo. Nõ uituꝑanda facilitas. s laudanda.
bonitas. Boc ẽ ĩ nocentẽ cẽ. ignorare qd̾ nocrat
Et si cirtũscribitur ab aliquo. de oĩbus tamẽ
bene iudicat. qui fidẽ eẽ in oĩbꝰ arbitrat᷑. Gat

Expanded text:
tque incolarum inscius, non cognovit fraudes eorum, neque Deum interrogavit: sed cito credidit. 68. Adeo sancta erat illis temporibus fides eorum, ut fallere aliquos posse non crederetur. Quis hoc reprehendat in sanctis, qui caeteros de suo affectu aestimant; et quia ipsis amica est veritas, mentiri neminem putant, fallere quid sit 125 ignorant: libenter credunt quod ipsi sunt, nec possunt suspectum habere quod non sunt. Hinc Salomon ait: Innocens credit omni verbo . Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si circumscribitur ab aliquo; de omnibus tamen bene judicat, qui fidem esse in omnibus arbitratur. 69.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ expellũt feras. ⁊ homo excludit homineni.
Fere ac bestie cõmunẽ putãt oĩbus uictũ.quẽ
t̾re ministrãt. ille etiã cõformẽ gen̾is sui adiu¬
uãt. homo ĩpugnat. qui nichil a se alienũ
debet crede̾. quicquid hũam ẽ. Eto ille rectiꝰ.
qui cũ iã prouecta processisses etate ⁊ famẽ
toleraret ciuitas. atq ut in talibꝰ solet petent
uulgo ut ꝑegrini urbe prohiberẽtur. p̃fecture ur¬
bane curã cet̾is maiorẽ sustinẽs. cõnocauit ho¬
noratos ⁊ locupletiores uiros. poposcit. ut ĩ me

Expanded text:
non expellunt feras, et homo excludit hominem. non expellunt feras, et homo excludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil a se alienum debet credere quidquid humani est. 46. Quanto ille rectius, qui cum jam provecta processisset aetate, et famen toleraret civitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores
Abbreviated transcription (Latin):
horrea mea ⁊ maiora faciã. cũscire nõ posset
utrũ sequẽti nocte aĩa sua ab rodẽ reposte̾tur.
Nesciebat quid facc̾t. quasi ei alimẽta deeẽnt
ille se egere credebat. Recte igitur salomõ. Qui
cõtinet inquit frumẽtũ. relinquet illud na¬
tionibꝰ. nõ heredibꝰ. quĩ auaritie emoliunen¬
tũ. ad successoꝵ nura nõ ꝑuenit. Qd̾ nõ legit:¬
time adquiritur. quasi uentis quibusdã. ita
extraneis ditipiẽtibꝰ dissipatur. Et addidit.
Captãs ãnonã maledictꝰ in plebe ẽ. benedictio
aũt in capite eiꝰ qui ꝑticipat. Uides ergo quod
largitorẽ frumẽti eẽ deceat. nõ p̃tii captatotẽ.
illi qui ꝑegrinos urbe prohibẽt. nequaꝙͣ probã¬
di. expellere cupiẽtes eͣ tẽpore quo debe̾nt iuuare.
seꝑare a cõmertiis cõmunes pentis. fusos oĩbꝰ
ꝑtrs negare. iuita iã cõsortia uiuẽdi auerrũ¬
care. cũ quibꝰ fuerĩt cõnunia iura. cũ hiis
nolle in tẽpore necessitatis subsidia ꝑtiri. Fere

Expanded text:
ea, et majora faciam ; 119 cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nesciebat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, inquit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haeredibus, quoniam avaritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. illi qui peregrinos urbe prohibent, nequaquam probandi: expellere eo tempore quo debent juvare, separare a commerciis communis parentis, fusos omnibus partus negare, inita jam consortia vivendi averruncare: cum quibus fuerint communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis subsidia partiri. Ferae
Abbreviated transcription (Latin):
lius metit. Si sincerũ tritici granũ seuerit.
puriorẽ ac sincerã messẽ colligit. Fecũda ẽ t̾ra.
multiplicatũ reddit qd̾ acceꝑit. Fidelis ẽ ager
fenatos solet restituere prouẽtus. De reditibꝰ
igitur uberis glebe. ex pectare debes tui merce¬
dem laboris. de fertilitate piiguio soli. iusta sꝑa¬
re cõpendia. Cur ad fraudẽ cõu̾tis nature in¬
dulgentiã: Cur ĩuides usibꝰ hom̃ publicos ꝑ¬
tus: Tur populis minuis habũdantiã. Cur
affectas ĩopiãe Cur oꝑtari facio a pauꝑibus
sterilitatẽe Cur enĩ nõ sentiũt beneficia fe¬
cũditatis Te auctionãte p̃tiũ. te cõdente fru¬
muentũ. oꝑtãt nichil potiꝰ nasci. ꝙͣ te de fame
publica negotiari. Ambis frumẽtoꝵ ĩdigẽtiaui.
alimẽtoꝵ penuriã. Uberes soli ꝑtris ĩgemiscil
fles piiblicã fertilitatẽ. Morrea frugũ plenor
des arrisisse maledictũ. ut nichil cuiꝙ̃ nascere¬

Expanded text:
lius metet: si sincerum tritici granum severit, lius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere proventus. 41. De reditibus igitur uberis glebae exspectare debes tui mercedem laboris, de fertilitate pinguis soli justa sperare compendia. Cur ad fraudem convertis naturae industriam? Cur invides usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? affectas inopiam? cur optari facis a pauperibus sterilitatem. Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena des arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nascere
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis. prouide custodiui.m̃c in tẽpore fa¬
mis uendo. subuenio esuriẽtibꝰ. uendo frumẽ¬
tũ. nõ alienũ s ineũ. nõ pluris ꝙͣ ceteri. p̃¬
mo etiã minore p̃tio. Quid hic fraudis est.
cũ młti possẽt ꝑicditari. si nõ habe̾nt qd̾ eme¬
rent d̾ Mũ indristria in crimẽ uocature Auni
diligẽtia rep̃henditur: Nũ prouidẽtia uituꝑat᷑᷑
fortasse dicat. Et ioseph frumẽta ui habũdantia
collegit. ni caritate uendidit. Nũ cariꝰ emere ali¬
quis cõpellitur: Nũ uis adhibetur ẽptoriꝰ Oĩbus
defertur eniẽdi copia. nulli irrogatur ĩiudia.hii ᷤ
igitur. ꝙͣtũcuitũq fert ingeniũ disputantis.
exurgit alius dicens. Bona ẽ quidẽ agricultura
q̃ fructus mĩstrat. oĩbusq simplici ĩdustria.
accumulat t̾raꝵ fecũditatẽ. inchil doli. nichil frau¬
dis int̾serens. Deniq si quid uitii fuerit plꝰ
dispendii ẽ. Si bene aliquis semũauerit. me¬

Expanded text:
fideliter, provide custodivi, nunc in tempore fafideliter, provide custodivi, nunc in tempore famis vendo, subvenio esurientibus, vendo frumentum, non alienum, sed meum, non pluris quam caeteri, imo etiam minori pretio. Quid hic fraudis est, cum multi etiam possent periclitari, si non haberent quod emerent? Num industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118 frumenta in abundantia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Omnibus defertur emendi copia, nulli irrogatur injuria. 40. His igitur quantum cujusque fert ingenium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, me
Abbreviated transcription (Latin):
ergo simili mõ abscõdamꝰ uitã nrãm xpĩ exẽ¬
plo. fugiamꝰ iactãtiã. p̃dicari nõ eepetaniꝰ
arelius ẽ hic eẽ in hũilitate. ibi ĩgła. Cũ xp̃o
ꝑebitis iii gła. Nõ uincat igitur honestatẽ utili¬
tas. s honestas utilitatẽ.Hanc dico utilitatẽ. q̃
estimatur scd̃m uulgi opiniones. Mortificetuu
auaritia. moriatur concupiscentia.
Auctꝰ in negotia¬
tione iutroissese
negat. quia p̃tioꝵ captare incremẽta. nõ sini¬
plicitatis. s u̾sutie ẽ. Et alius ait. Captãs p̃¬
tia frumẽti. maledictus in plebe ẽ. Diffiuita
alloͣgat agri culturã laudabilẽ. apud om̃o ha¬
beri. fructus t̾re simplices ẽẽ. Quo plus qui
seminau̾it. eo probatiorẽ fore. uberiores reditꝰ
iidustrie nõ fraudi dari. negligẽtiã magis. et
ĩcuriã tiras ĩculti rep̃hendi solere. Mraui ĩquit
scudiosiꝰ. uberiꝰ seminaui.diligẽtiꝰ excolini.

Expanded text:
ergo simili modo abscondamus vitam nostram Christi exemergo simili modo abscondamus vitam nostram Christi exemplo, fugiamus jactantiam, praedicari non exspectemus. Melius est hic onuntur. 37. Non vincat igitur honestatem utilitas, sed honestas utilitatem: hanc dico utilitatem, quae aestimatur secundum vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentia. Sanctus in negotiationem introisse se negat; quia pretioplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti maledictus in plebe est . Diffinita alleget agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse triplos, plus qui seminaverit eum probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui,
Abbreviated transcription (Latin):
it silentiũ suũ. ut ⁊ uide̾tur ⁊ nõ ocade̾tur
Sed quia nõ solũ pcare. s proptꝰ salutis defr̃¬
sionẽ passus nõ ẽ silere. s ne alienũ quidem
pectatũ ferre ac ꝑpeti potuit. ideo in se causã
netis excitanit. Terte hoc negare nõ possunt
potuisse fieri ut tace̾t. qui de illo gyge negãt
potiusse fieri. ut amili bñficio abscõderetuu
S fabula. ⁊ si uiui nõ habet uitatis. hana
tamẽ rationẽ habet. ut si possit celare se uir
iustus. tamẽ ita peccatũ delinet quasi ce¬
lari nõ possit. nec ꝑsonã suã ĩdutꝰ amilĩ.
s uitã suã xp̃m indutꝰ abscõdat. sicut apłs
ait. Quia uita nrã abscondita ẽ cũ xp̃o ĩ deo.
Uemo ergo hic fulge q̃rat. nemo sibi arroget
ueiuo se iactet. Molebat se xp̃s hic cognosci
nolebat p̃dicari ĩ euãgłio nomẽ suũ. tũ ĩ t̾ris
uersaretur. Uenit ut latet secłm hoc. Et nos

Expanded text:
it silentium suum, ut et videretur et non occideretur: it silentium suum, ut et videretur et non occideretur: sed quia non solum 117 peccare se propter salutis defensionem passus non est, sed ne alienum quidem peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se causam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potuisse fieri ut taceret, qui de illo Gyge negant potuisse fieri ut annuli beneficio absconderetur. 36. Sed fabula, etsi vim non habet veritatis, hanc tamen rationem habet, ut si possit celare se vir justus; tamen ita peccatum declinet, quasi celare non possit: nec personam suam indutus annulum, sed vitam suam Christum indutus abscondat, sicut Apostolus ait: Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Nemo ergo hic fulgere quaerat, nemo sibi arroget, nemo se jactet . Nolebat se Christus hic cognosci, nolebat praedicari in Evangelio nomen suum, cum in terris versaretur: venit ut lateret saeculum hoc. Et nos
Abbreviated transcription (Latin):
necari eñ. s solã lanceã q̃ erat ad capiit eiꝰ ⁊ lẽ¬
ticulã sustulit aq̃. Dormiẽtibusq cñctis egressꝰ
e castiis trãsiuit ĩ cacumẽ mõtio. ⁊ coargueꝰ
cepit stipatores regios. ⁊ p̾cipue pͥncipẽ nuli¬
tie abner qd̾ nequaꝙͣ fidã adhibe̾t custodiã regi
uel lenticula q̃ erat ad caput enis. ⁊ appellat s
a rege lãceã reddidit ei. Dñs inquit restituat
unicuiq insticias suas ⁊ fidẽ suã. sicut tradi¬
dit te dñs in manꝰ meas. ⁊ nolui ĩduce ma¬
nũ meã in xp̃m dñi. Et cũ hec dicet. time¬
bat tamẽ insidias eius. ⁊ fugit. sedẽ exilio
niutãs. nec tainẽ salutẽ p̃tulit ĩ nocẽtie cum
iã scd̾o facultate sibi tabuta regis necandi. po¬
tnisset uti occasionis bñficio. ꝙͣ ⁊ securitatẽ s¬
lntis metuẽti. ⁊ regnũ offerrebat eȩuhe ubio
opus funit iolãm gygeo anulo. qui si tacusset
nõ eẽt occisus ab herode: Prestare hoc illi potu¬

Expanded text:
necari eum, sed solam lanceam quae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit. Itaque dormientibus cunctis, egressus de castris transivit in cacumen montis, et coarguere coepit stipatores regios, et praecipue principem militiae Abner, quod nequaquam fidam custodiam regi vel lenticula quae erat ad caput ejus. Et appellatus a rege lanceam reddidit: Et Dominus, inquit, restituat unicuique justitias suas, et fidem suam: sicut tradidit te Dominus in manus meas, et nolui vindicare manu mea in christum Domini. Et cum haec diceret, timebat tamen insidias ejus, et fugit, sedem exsilio mutans. Nec tamen salutem praetulit innocentiae, cum jam secundo facultate sibi tributa regis necandi, noluisset uti occasionis beneficio: quae et securitatem salutis metuenti, et regnum offerebat exsuli. 35. Ubi opus fuit Joanni Gygeo annulo, qui si tacuisset, non esset occisus ab Herode ? Praestare hoc illi potu
Abbreviated transcription (Latin):
Mã cũ exisset fama ꝑ populos siccatũ esse
mare in hebreoꝵ trãsitu. fluxisse aquã de
petra. de celo diurnã ministrari alimoniam¬
ĩ tot populi milibꝰ habũdantẽ. coruisse mu¬
roiherico. sacio tubaꝵ sono ictos. ⁊ ululatu ple¬
bis arietatos. grthi quoq regẽ uictũ ⁊⁊ suspẽ¬
sũ in ligno usq ad uesꝑam. gabaonite me¬
tuẽtes ualidã manũ. uenerũt cũ uersutia
simulãtes se de t̾ra lõginqua eẽ. dinq pegri¬
natos dimupisse caltiamẽta. detriuisse amie¬
tus uestiũ. quaꝵ uet̾ascentiũ ĩdicia mõstia¬
rent. causã aũt tãti laboris. emende pacis

Expanded text:
Nam cum exisset fama per populos, siccatum esse Nam cum exisset fama per populos, siccatum esse mare in Hebraeorum transitu, fluxisse aquam de petra, de coelo diurnam ministrari alimoniam tot populi millibus abundantem; corruisse muros Hierico sacro tubarum sono, ictu et ululatu plebis arietatos; Hethaeorum quoque regem victum, et suspensum in ligno usque ad vesperam: Gabaonitae metuentes validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua esse, diuque peregrinatos dirupisse calceamenta, detrivisse amictus vestium, quarum veterascentium indicia monstrarent; causam
Abbreviated transcription (Latin):
mẽsure duplices. ĩmũda sũt corã deo. Supͣ
quoq ait. Etatera adultera abhoĩnatio diĩo.
pondꝰ aũt equũ acceptabile ẽ illi. In oĩbꝰ igr̃
dolũ malũ abcẽ. eñq cuiꝰ dolꝰ fuerit de p̃heu¬
sus. duplici pene obnoxiũ fore e̾ Ubiq igitur
honestatis p̃pondat cõsidatio. q̃ dolũ exdu¬
dit. frandẽ eicit. Unde recte genalẽ dauid pro¬
pha p̾misit sentẽtiã dicẽs. Nec fecit proximo
suo malũ. Nõ solũ itaq ĩcõtractibꝰ in quibus
etiã uitia eoꝵ q̃ ueneãt prodi iubẽtur.ac nͥ
ĩtimau̾it uendicor ꝙͣuis ĩ ius ẽꝑtoris trãsc̾p¬
serit. doli actione uatuãtur. s etiã genaliter
ĩ oĩbus dolus abeẽ debet. apienda simplicitas
ĩtimanda uitas ẽ. Ueterẽ aũt istã de dolo nori
iurisꝑitorũ formulã. s prĩarchaꝵ sentẽtiani
scriptura diuina euidẽter exp̃ssit. in libro
testamẽti ueteris. qui iesus naue inscribit᷑

Expanded text:
mensurae duplices immundae sunt coram Domino . Supra mensurae duplices immundae sunt coram Domino . Supra quoque ait: Statera adultera, abominatio est Domino, pondus autem aequum acceptaur decora est fides, justitia grata, mensura aequilici poenae obnoxium fore? Ubique igitur honestatis praeponderat consideratio, quae dolum excludit, fraudem ejicit? Unde recte generalem David propheta prompsit sententiam dicens: Nec fecit proximo suo malum . Non solum itaque in contractibus in quibus etiam vitia eorum quae veneant, prodi jubentur, ac nisi intimaverit venditor, quamvis in jus emptoris transcripserit, doli actione vacuantur, sed etiam generaliter in omnibus dolus abesse debet: aperienda simplicitas, intimanda veritas est. 67. Veterem autem istam de dolo non jurisperitorum formulam, sed patriarcharum sententiam Scriptura divina evidenter expressit in libro Testamenti veteris, qui Jesu Nave inscribitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. tantũ inͥ opprobriũ nõ fiat. nõ ꝑ mittat d̾s
tantũ extorq̃n flagitiũ. Nõ utiq de uitibꝰ dicit.
Neq enĩ de uitibꝰ cura ẽ deo. neq de t̾reno spatio.
si de urre loquitur prm̃. potuit utiq ⁊ alterã ui¬
S quod turpe erat. iudicauit nõ uideri utile.
maluitq ꝑiculũ cũ honestate᷑ ͥ q utilitatẽ cũ
qua etiã honestatis grã ẽ. Deniq i ipẽ rex
potuit extorq̃re. s ĩpudenõ arbitrabatur. st
occisũ doluit. d̾o. M nliebris quoq ausus ĩma¬
nitatẽ. q̃ honestatis ĩmemor. turꝑe ãte tulit
luciũ. cõgruo supplicio plectendã ãmĩtiauit.
Uipis itaq onũs ẽ fraus. Deniq etiani
ĩ rebus uilibꝰ execrabilis ẽ. state̾ fallatia
⁊ frandeilẽta mẽsura. Si in foro ⁊erũ uenaliũ
in usũ cõmertioꝵ fraus plectitur. potest ne
irrep̃hensibilis uideri inter officia u̾tutũe Ma¬
mabat salomõ. Pondũ magnũ ⁊ exigiũ. ⁊

Expanded text:
s tantum extorqueri flagitium. Non utique pro vitibus hoc dicit: neque enim de vitibus cura est Deo, neque de terreno spatio, sed de jure loquitur Patrum. Potuit utique et alteram vied quod turpe erat judicavit non videri utile, maluitque periculum cum honestate subire, quam utilitatem cum quabatur, sed occisum doluit. Dominus quoque mulieris immanitatem, quae honestatis immemor turpe antetulit lucrum, congruo supplicio plectendam annuntiavit. Turpis est itaque omnis fraus. Denique etiam in rebus vilibus exsecrabilis est staterae fallacia, et fraudulenta mensura. Si in foro rerum venalium, in usu commerciorum fraus plectitur, potestne irreprehensibilis videri inter officia 124 virtutum? Clamabat Salomon: Pondus magnum et exiguum, et
Abbreviated transcription (Latin):
maniꝰ. reparenius auro. Nũquid hiis deficiẽ¬
tibꝰ. nõ alii nobis redimẽdi cultores uidẽtur
Eto uiliꝰ ẽ pascere. ꝙͣ emere tultorẽ. Ubi etiã
repares. ubi ĩuenias. quẽ reformes: Adde si m̃e¬
mas. qdͥ ignarũ. ⁊ aliem usus nuipo possis
substituere. nõ cultin. Quid plura . Collato au¬
to. coacta frumẽta sũt. ita nec habũdantiã ur¬
bis minuit. ⁊⁊ ꝑegrinis alimoniã subminist¬
uit. Qͣte hoc cõmendationis apud deũ fiuit
scissimo seni. ꝙͣte apud hoĩes głe. H inc mag¬
nuo uere probatur. qui uere potuit ĩꝑatori
dicere de mõstrans prouĩtie totiꝰ popłos. Rios t̾ͥ
onĩs ressuani. hi uiuũs benefitio tui senatꝰ
hos tua curia morti abstulit. Qͣto hoc utilius
ꝙ illud qd̾ proxime toine factũ ẽ. ciectos cẽ
Urbe ãplissima. qui iã plirumã illic etatẽ tnͣ

Expanded text:
mamus, reparemus auro. Numquid his deficienmamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redimendi cultores videntur? Quanto vilius est pascere, quam emere cultorem! Ubi etiam repares, ubi invenias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et peregrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni, quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere probatus, qui vere potuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totius populos: Hos tibi omnes reservavi, hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse urbe amplissima, qui jam plu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ hominẽ eȩ homine cęueͣrit. qui cibũ moriẽti
negaret. Canes ãte mẽsan ĩpastos ẽẽ nõ pati¬
mut. hoĩem extrudimꝰ. Qͣ ĩutile quoq tot po¬
pulos mũdo ꝑire. quos dira cõficet tabes. ꝙͣtos
urbi sue ꝑire. qui soliti fuerãt adiumnẽto esse.
uel in cõferendis subsidiis. uel ĩ celebrãdis cõmer¬
tiis. nominẽ fame aliena iuuari. protrahere
ad plurimũ diẽ posse. nõ ĩopiã repellere ỹmo
tot cultoribꝰ extinctis. tot agricolis occidẽtibꝰ octa¬
sura in ꝑpetinĩ subsidia frumẽtaria. hos igr̃
exdudiuiꝰ. qui uictũ nobis inferre cõsueuerãt
hos nolumꝰ in tẽpore necessitatis pascere. qui
nos oĩ etate panerũte quãta sũt q̃ ab ipsio
nobrs hoc ip̃o tẽpore ministrãtur Nõ ini solo
pane uiuit homo. Nrã illic familia pleriq etiã
ne crmulensꝰ iopiã. primũ oĩm misicordia
nũꝙͣ destituitur. s adiunatur. deinde subsi¬
dia ãnone q̃ hiis ĩꝑtienda sũt. collatione redi¬

Expanded text:
 hominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis: neminem famem alienam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui nos omni aetate paverunt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore ministrantur! Non in solo panene cumulemus inopiam. Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Deinde subsidia annonae, quae his impartienda sunt, collatione redi
Abbreviated transcription (Latin):
oppinerẽtur. eꝰ no possent resistere. Id ĩcogni¬
tũ samarie erat. qm̃ uicti metu. ⁊ fame tabi¬
di. nec p̾tendere audebãt. E tãt aũt leꝑsi
quatuor ad portã ciuitatis. quibꝰ uita erat
suppliciũ ⁊ mori luctũ. Et dixerũt ad seĩ¬
uitẽ. Ecte nos sedeniꝰ ⁊ morimur. Si ingre¬
diamnr urbẽ moniemi᷑ut si mancamus hic
nullũ subsidiũ uiuẽdi suppetit. Eanius in

Expanded text:
iribus non possent resistere. Id incognitum Samariae erat, quoniam victi metu, et fame tabidi, nec praetendere audebant . 121. Erant autem leprosi quatuor ad portam civitatis, quibus vita erat supplicium, et mori lucrum; et dixerunt ad se invicem: Ecce nos hic sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem, moriemur fame; si manemus hic, nullum subsidium vivendi suppetit nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uocas. qd̾ ẽ cõmentũ nequitie. Latrociniuus
hoc. an fatinuo axpellẽ : Captãtur tãꝙͣ latro¬
ciuii tẽpora. quibꝰ in uiscera hoĩ durꝰ ĩfidiator
obrepas. Augetur p̃tiũ tuũ. cũ sorte cumulatũ
fenorisq piculũ captas. acernãtur tibi cõdite
sruges. mnultiplicatuoo usura. Tn frumentũ
quasi fenerator occultas. quasi uenditor anctio¬
naris. Quid ĩprecaris male oĩbus. quia maior
futura sit fames. quia nichil frugũ suꝑsit. qr
infecũdior ãnꝰ sequatur: Luciũ tuũ dãpnũ
publicũ ẽ. Ioseph sc̃s oĩbus aꝑuit horrea. nõ
cdlausit. nõ p̾tia captauit. ãnone. s ꝑhẽne
subsidiũ collocauit. Nichil sibi adquisiuit. s

Expanded text:
nium hoc, an foenus appellem? Captantur tanquam latrocinii tempora, quibus in viscera omnium durus insidiator obrepas; augetur pretium tanquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum supersit, quasi infecundior annus sequatur? Lucrum tuum damnum publicum est. 42. Joseph sanctus omnibus aperuit horrea, non clausit: nec pretia captavit annonae, sed perenne subsidium collocavit: nihil sibi acquisivit, s
Abbreviated transcription (Latin):
salutis ꝑiculũ ut care̾t flagitio. ꝙͣ flagitiũ
a facie regis sañl quod eũ rex cũ tribꝰ milibꝰ
uiroꝵ electoꝵ ad infendã necẽ in desito q̃reret
ingressꝰ in castra regis cũ dormuentẽ offendis¬
set. nõ solũ ip̃e nõ ꝑcussit. sed etiã protexit.
ne ab aliquo qui simul igressus fuerat pimere¬
tur. Iã cũ diceret ei abisap cõclusit dñs hodie in¬
micũ tuũ in manibꝰ tiis. ⁊ mĩc ocadã euni.
Respõdit. Nõ cõsumas illũ. quĩ quis initiet

Expanded text:
salutis periculum, ut vacaret flagitio, quam flagitium salutis periculum, ut vacaret flagitio, quam flagitium a facie regis Saul, quod eum rex cum tribus millibus virorum electorum ad inferendam necem in deserto quaereret, ingressus in castra regis, cum dormientem offendisset, non solum ipse non percussit, sed etiam protexit; ne ab aliquo qui simul ingressus fuerat, perimeretur. Nam cum diceret ei Abessa: Conclusit hodie Dominus inimicum tuum in manibus tuis, et nunc occidam eum? respondit: Non consuma
Abbreviated transcription (Latin):
fabulosis exẽpla proferã. Quid enĩ nͥi opus ẽ
fingere hpatũ t̾re. equũ ereñ. anułũq aute¬
ũ in digito defũcti reꝑtũ cruiꝰ amili tantasit
uis ut pro arbitro suo. hͫͫ cũ sit ĩdutus a¬
nulũ. apꝑeat cũ uelit. cũ aũt nolre e con¬
spectuse p̾sentiũ subtrahat. ut p̃sens nõ pos¬
sit uideri: Nẽpe eo tendit istud. Utrũ sapiens
etiã si isto utatur anulo. quo possit propria
Flagitia celare. ⁊ regnũ assequi. nolit. ue pᶜ
cet. grauiꝰ ꝙ ducat scelenõ cõtagiũ. penarũ
doloribꝰ. an uo̾ spe ĩpunitatis utatur ad ꝑpe¬
trandũ scelus. Quid inꝙͣ modo opus est fi¬
gniẽtũ anuli. cũ possim docere ex rebus ge¬
stis. quod uir sapiens cũ sibi in pc̃to nõ so¬
Lũ latendũ s etiã regnandũ uide̾t si pct̃i
admittet. cõtia aũt ꝑiculũ salutis cernet
si declinaret flagitiũ. elegerit tamẽ magis

Expanded text:
fabulosis exempla proferam. Quid enim mihi opus est fabulosis exempla proferam. Quid enim mihi opus est fingere hiatum terrae, equum aeneum, annulumque aureum in digito defuncti repertum; cujus annuli tanta sit vis, ut pro arbitrio suo qui eum sit indutus annulum, 116 appareat, cum velit: cum autem nolit, e conspectu se praesentium subtrahat, ut praesens non possit videri? Nempe eo tendit istud, utrum sapiens etiam si isto utatur annulo, quo possit propria flagitia celare, et regnum assequi; nolitne peccare, et gravius ducat sceleris contagium poenarum doloribus: an vero spe impunitatis utatur ad perpetrandum scelus? Quid, inquam, mihi opus est figmento annuli, cum possim docere ex rebus gestis quod vir sapiens cum sibi in peccato non solum latendum, sed etiam regnandum videret, si peccatum admitteret; contra autem periculum salutis cerneret, si declinaret flagitium; elegerit tamen magis
Abbreviated transcription (Latin):
os. de quoꝵ ipẽ numio foret. casi quodã. qͦ. algͦs
pilã eius anuli ad palmã cõu̾terat. ip̃e õs
uidebat. atq a nullo uidebatirr. Deinde cũ
nn locũ suũ reuocasset anulũ uidebatur ab
oĩbus. Quiꝰ sollers factꝰ miraculi ꝑ amili o¬
portunitatẽ. regine stupro potitũs. necẽ regi
intulit. Cetiͦsq int̾emptis quod necandos
putau̾at. ne sibi ĩpedimẽto forẽt. quĩqua¬
hũc amilũ sapiẽti. ut beneficio eiꝰ possit
latere cũ deliq̃nit. nõ miniꝰ fugiet pc̃t̃oꝵ cõta¬
gui. pͣ si nõ possit latere. Non enĩ latebra sa:¬
pientis spes ĩpunitatis. s ĩnocẽtia ẽ. Deniq
lex nõ insto. s ĩiusto posita ẽ. quia iustrs
letrẽ habet mẽtis sue. si equitatis ac iusticie
sue normã. Ideoq nõ t̾core pene reuocatur a
culpa. s honestatis regula. Ergo ut ad propo¬
sita redeansi. nõ fabulosa pro ueris.s uera pro

Expanded text:
os de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod os de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod palam ejus annuli ad palmam converterat, ipse omnes videbat, atque a nullo videbatur: deinde cum in locum suum revocasset annulum, videbatur ab omnibus. Cujus solers factus miraculi, per annuli opportunitatem reginae stupro potitus, necem regi intulit, caeterisque interemptis, quos necandos putaverat, ne sibi impedimento forent, Lydiahunc annulum sapienti, ut beneficio ejus possit latere, cum deliquerit: non enim minus fugiet peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunitatis, sed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posita est ; quia justus legem habet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non terrore poenae revocatur a culpa, sed honestatis regula. 32. Ergo ut ad propositum redeamus, non fabulosa pro veris, sed vera pro
Abbreviated transcription (Latin):
ediã ut etiã
ini hoc libro ponã fastignĩ. in qͦ uelut
in finẽ disputatoĩs nre drrigamiꝰ sentẽtiã.
ut inchil cepetendũ sit nisi quod honestũ. in¬
chil agat sapieno quod cũ sincitate sine frande
sit. Neq qnicꝙͣ faciat ĩ quo se t̾mine quoq
oblinat. etiã si latere possit. Sibi enĩ ẽ reus
pͥusꝙͣ cet̾is. Nec tã pudenda apud eũ publi¬
catio flagitii ꝙͣ ꝯscientia ẽ. Quod nõ fictis
fabulis ut philosophi disputãt. s uerissimis
iustoꝵ uiroꝵ exẽplis docere possuniꝰ. Nõ igitur
ego simlabo t̾re hyatũ q̃ magnis quibꝰdã
dissiluerit soluta ymbribꝰ. in quẽ descendisse
giges. atq ibr fabulaꝵ illũ equũ eneũ offen¬
disse a platone inducitur. qui in latibꝰ sino
fores habe̾t. quas ubi aꝑuir aĩadutisse ami¬
lũ aureũ ĩdigito mor̃tui hoĩs. cuiꝰ illic exa¬
nimũ corpꝰ iace̾t. auriq auarũ sustulisse
anuluĩ. Sed cũ se ad pastores recepisset regi¬

Expanded text:
jam ut etiam in hoc libro ponamus fastigium, in quo velut in fine disputationis nostrae dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sapiens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum publicatio flagitii, quam conscientia est. Quod non fictis fabulis, ut philosophi disputabant, sed verissimis justorum virorum exemplis docere possumus. 30. Non igitur ego simulabo terrae hiatum, quae magnis quibusdam dissiluerit soluta imbribus, in quem descendisse Gyges, atque ibi fabularum illum equum aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: quas ubi aperuit, animadvertit annulum aureum in digito mortui hominis, cujus illic exanimum corpus jaceret, aurique avarum sustulisse annulum. Sed cum se ad pastores recepisset regi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ꝙͣ alienũ cõmodũ ditiꝑe assuescas: Od
tã adu̾sus naturã. ꝙͣ nõ ẽẽ cõtentũ eo quod
habeas aliena q̃rere. abire turpiter: Nã si hoẽstas
pitudo ita cõtraria ẽ. Nõ potest ei honestati¬

Expanded text:
dum, quam alienum commodum diripere assuescas? Quid dum, quam alienum commodum diripere assuescas? Quid tam adversus naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire turpiter? Nam si honestas pitudo
Abbreviated transcription (Latin):
gio positꝰ ĩsipienti naufrago tabulã extorq̃¬
re possit. Uutrũ debeat. michi quidẽ ⁊ si p̾stabi¬
lius cõmuni uideatur usuni. sapientẽ de nau¬
fragio ꝙͣ ĩsipientẽ euadere. tamẽ nõ uidetur
aliena morte debeat. ut pote qui etiã si latronẽ:
armatũ ĩcidat ferientẽ referire nõ possit. ne
dũ salutẽ defendit. pictatẽ cõtaminet. De
quo in enuãglii libris. aꝑtas euidẽs sentẽ¬
tia ẽ. Reconde gladiũ tuũ. Onũs enĩ qͥ gladio
opatus erit. gladio pibit. Quis latro detesta¬
bilior. ꝙͣ ꝑsecutor qui uenerat ut xp̃m occi¬
deret: Sed noluit se xp̃s ꝑsecutorũ defendi uul¬
nere. qui uoluit suo uulnere om̃s sanare. Qur
enĩ sepotiorẽ alt̾o iudicet. cũ uiri sit xp̃ĩani
p̃ferre si  alterũ. nichil sib arrogare. nullũ sibi
honorẽ assumere. nõ uendicare meriti sui p̃¬
tiũ: Deinde cur nõ tuũ potiꝰ tołare ĩcõmo¬

Expanded text:
gio positus insipienti naufrago tabulam extorqugio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de naufragio quam insipientem evadere; tamen non videtur e sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusserit gladio ferietur . Quis latro detestabilior, quam persecutor qui venerat ut Christum occideret? Sed noluit se Christus persecutorum defendi vulnere, qui voluit suo vulnere omnes sanare. 28. Cur enim te potiorem altero judices, cum viri sit christiani praeferre sibi alterum, nihil sibi arrogare, nullum sibi honorem assumere, non vindicare meriti sui pretium? Deinde cur non tuum tolerare potius incommo
Abbreviated transcription (Latin):
pra. exiliũ debilitas dolor: Quio enĩ uitiũ cor¬
poris. aut patrimonii dãpnũ nõ leuiꝰ ducat
igitur id spectandũ ⁊ tenendũ oĩbꝰ qd eadẽ
singuloꝵ sit utilitas. q̃ sir uniu̾soꝵ. nichilq
indicandũ utile. nisi qd̾ in cõmune prosit.
Quomõ enĩ potest uni prodesse. qd̾ oĩbus no
buo. sibi utilis eẽ possit Etenĩ si una lex nat᷑e
oĩbus. una utiq utilitas uniu̾soꝵ. Ad cõsulen¬
dũ utiq oĩbus. nature. lege cõstringimur.
Nõ ẽ ergo enis. qui cõsultũ uelit alteri scd̾m
naturã. nocere ei adu̾sus legẽ nature. Eteiiĩ
si hii qui in stadio currũt. ita ferũtur p̾ceptis
informari atq ĩstrui. ut unisqͥsq celeritate
nõ fainde cõtondat. cursuq ꝙͣtũ potest. ad
uictoriã proꝑet. supplãtare aũt alterũ. aut
manu deicere nõ ansus sit. ꝙͣ tomagis nni hoc
cursu uite istius. sine fraude alteriꝰ ⁊ circũ¬
scͥptione querẽda nobis uictoria est
Berũt aliqui si
sapiẽs ĩ naufra¬

Expanded text:
 quam debilitatis dolor? Quis enim vitium corporis, aut patrimonii damnum non levius ducat igitur id spectandum et tenendum omnibus, quod eadem singulorum sit utilitas, quae sit universorum: nihilque judicandum utile, nisi quod in commune prosit. Quomodo enim potest uni prodesse? Quod inutile silis est omnibus, sibi utilis esse posse. Etenim si una lex naturae omnibus, una utique utilitas universorum, ad consulendum utique omnibus naturae lege constringimur. Non est ergo ejus qui consultum velit alteri secundum naturam, nocere ei adversus legem naturae. 26. Etenim si hi qui in stadio currunt, ita feruntur praeceptis informari atque instrui, ut unusquisque celeritate non fraude contendat, cursuque, quantum potest, ad victoriam properet; supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufra
Abbreviated transcription (Latin):
Hine ergo colligitur qd homo qui scdm na¬
ture formatus ẽ directionẽ. ut obediat ei. no¬
cere nõ possit alteri. Quod si qui noceat. na¬
turã uiolet. Neq tantũ cẽ cõmodi. qd̾ adipi¬
sci sese putet. quãtũ ĩcõmodi. qd̾ ex eo sibi ac¬
cidat. Que enĩ pena granior. ꝙͣ int̾ioris uul¬
nꝰ ꝯsciẽtie: Quod seueriꝰ iudiciũ. ꝙͣ domesti¬
cũ. quo un huisq sibi ẽ ieus. seq ip̃e argniti sapiose

Expanded text:
Hinc ergo colligitur quod homo, qui secundum naturae formatus est directionem, ut obediat ei, nocere non possit alteri: quod si cui noceat, naturam violet: neque tantum esse commodi quod adipisci sese putet, quantum incommodi, quod ex eo sibi accidat. Quae enim poena gravior, quam interioris vulnus conscientiae? Quod severius judicium, quam domesticu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s qui pro uniu̾sis mortuꝰ ẽ./mercẽ. sãgui¬
nio sui enacuatã dolebit Quid qd̾ etiã ipã
legdiũ hãc formã tenendã edocet. ut nichł
alteri detrahas tui cõmodi ẜuandi gratia.
cũ dicit nõ trãfferas terminos quos scatu¬
erũt pͥores tui. cũ uitulũ eirantẽ frĩs tui
redricendũ p̾cepit. cũ furẽ mori iubet. cũ
uetet mnercẽnariũ debita mercede fraudari.
cũ pecuniã sine usutis reddendã censint:
Subuenire enĩ nõ habẽti humanitatis est
duritie aũt. plus extorq̃re ꝙͣͣ dederis. Et enĩ
si ideo augilio tuo egnir. quia nõ habuit
unde de sio reddet. nõne ĩpiũ ẽ. ut sub hũa¬
nitatis simulatione ãpliuo ab co poscas. qͥ
nõ habebat unde minꝰ soluet: Absoluis itĩ
alteri debitorẽ. ut cõdẽpnes tibi ⁊ hãc hũani¬
tatẽ uocas. ubi ẽ iniquitatis actioe Roc p̃sta¬
mꝰ cetis aĩantibꝰ. qd alia gena aĩantiun¬

Expanded text:
ortuus est, mercedem sanguinis sui evacuatam dolebit. 20. Quid! quod etiam ipsa lex Domini hanc formam tenendam edocet, ut nihil alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicit: Non transferas terminos, quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanitatem vocas, ubi est iniquitatis auctio? 21. Hoc praestamus caeteris a
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis possit aut penã nõ timere. aut¬
ał multe
multam ludere. Nñquid dignũ ẽ. ut aliqͥd
alter detrahat. Serinle hoc uitiũ. ⁊ famili¬
are ultime cõditioni. adco cõtra naturã ut ĩo¬
pia magis hoc extorq̃de uideatur. ꝙͣ natura
suadere. Geruoꝵ tamẽ occulta furta. diuitũ
rapine publice. Quid aũt tã contra natirã
ꝙͣ uiolare alterũ tui cõmodi cansa. cũ pro oĩ¬
bus excubandũ. subeũdas molestias. suscipiẽ¬
dũ laborẽ. naturalis affectus ꝑ suadeat ⁊ gło¬
sũ uincuiq ducatur. si ꝑiculis prop̾is querat

Expanded text:
re, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; cum pro omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicuique duca
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩcs tribuũt. Unde ⁊ ꝑsalmista ait. Iustꝰ
mise̾tur ⁊ tribuet. Sũt tamẽ quibus ⁊
fere cõferãt iquidẽ collatione. sobolẽ sirã mi¬
triũt. ⁊⁊ anes cibo suo pullos satiãt suos.
Hoĩ añt soli tributũ ẽ. ut om̃s tãꝙͣ suos
pascant. Debet istud ip̃o nature iure. Qd̾
si nõ licet nõ dare. quomõ detrahere licet e
Nec ip̃e leges nos docent. q̃ ea q̃ detracta st̾

Expanded text:
unt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea
Abbreviated transcription (Latin):
recurrat. aut in carmelo. resoluta difficultate ⁊¬
genandi iõpia. strrilẽ cõceptione fecũdat. auit
resuscitat mortuos. aut tiboꝵ tẽꝑat amaritudi¬
nesi ⁊⁊ facit fariue aduuetione dulcescere. aut
decẽ panibꝰ distributis. zeliquias colligit. ple¬
be saturata. Aut ferrũ securis excissũ.⁊ ĩ fluĩe
iordanis mersũ profũdo. misso in aqua ligno
facit suꝑnatare. aut eniũdat leprosũ. aut sic¬
citatẽ ynibribꝰ. aut famẽ mutat frcũditate. Edo
ergo uistꝰ solus ẽ. qui cũ deo semꝑ ẽ: Quãdo so¬

Expanded text:
recurrat: aut in Carmelo resoluta difficultate recurrat: aut in Carmelo resoluta difficultate generandi, inopina sterilem conceptione fecundat: aut resuscitat mortuos: aut ciborum temperat amaritudines, et facit farinae admixtione dulcescere: aut decem panibus distributis, reliquias colligit, plebe saturata: aut ferrum securis excussum, et in fluvii Jordanis mersum profundum, misso in aquas ligno, facit supernatare: aut emundatione leprosum, aut siccitatem imbribus, aut famem mutat fecunditate 7. Quando ergo justus solus e
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ñ diu̾sisq cõsilioꝵ acernabat fraudibꝰisi cii¬
cũnentre inisidiis moliebatur. s oñĩs eiꝰ apꝑa¬
tus propħa dep̃hendebat. ⁊ uigore mẽtis ꝑ grãui
dei ubiq p̾sens. cogitationes hosciũ suis admĩti¬
abat. ⁊ monebat quibꝰ caue̾nt locis. Qd̾ ubi regi
syrie manifestatũ ẽ. misso ex̾citu clansit propħa
Dranit heliseꝰ. ⁊ om̃s eos cecitate ꝑcuti frcit.
⁊ captiuos intrare in samariã. quĩ uenerant
obsidere eũ. Cõferamꝰ hoc otiũ cũ ahioꝵ otio.
Aln enĩ requiescendi causa abducere añn a ne¬
gotiis solent. ⁊ a cõuentu cetuq homi substra¬
here sese. ⁊i aut ruris pete̾ secretũ. captare agro¬
rũ solitudines. aut intͣ urbẽ uacare animo.
indulgere quieti ⁊ trãquillitati.Helisens aũt
aut in solitudine iordanẽ trãsitu suo diuidit
ut pars defluat posterior. suꝑior añt ĩ fontẽ

Expanded text:
patrum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et cirpatrum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et circumvenire insidiis moliebatur: sed omnes ejus apparatus propheta deprehendebat, et vigore mentis per gratiam Dei ubique praesens, cogitationes hostium suis annuntiabat, et monebat quibus 109 caverent locis. Quod ubi regi Syriae manifestatum est, misso exercitu, clausit prophetam. Oravit Elisaeus, et omnes illos caecitate percuti fecit, et captivos intrare in Samariam, qui venerant obsidere eum . 6. Conferamus hoc otium cum aliorum otio. Alii enim requiescendi causa abducere animum a negotiis solent, et a conventu coetuque hominum subtrahere sese; et aut ruris petere secretum, captare agrorum solitudines, aut intra urbem vacare animo, indulgere quieti et tranquillitati: Elisaeus autem aut in solitudine Jordanem transitu suo dividit ; ut pars defluat posterior, superior autem in fontem
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo moyses ⁊ in silẽtio loq̃batuu. ⁊ ĩotio o¬
otia qui quadragĩta diebꝰ positꝰ in montẽ. to¬
tã legẽ cõplexꝰ ẽ. ⁊ in illa solitudine. qui cũ
co loq̃ detur nõ defuit: Pnde ⁊ dauid ait.
Audiã quid loquatur in me dñs deus. Et
ꝙͣto plis ẽ. si cũ aliquo d̾s loquatur ꝙͣ ipse
secũ e Arãsibãt apłi. ⁊ umibra eoꝵ curabat ĩfirmos.
Dãgebãtur uestimẽta eoꝵ.⁊ sanitas deferebatiir.
Bermonẽ locutꝰ ẽ helyas. ⁊ pluuia stetit. nec
cecidit suꝑ t̾rã tribꝰ ãnis ⁊ seȩ mẽsibꝰ. Iterũ
locutꝰ ẽ. ⁊ ydria farine nõ defecit. ⁊ uas olei
toto fainis diuturno tẽpore. nõ ẽ exinanitũ.
Et quĩ plerosq delectas bellita. Qind ẽ pres¬
tãtius. excitus magni lacertis. an solis meri¬
tis cõfecisse p̃liũ: Gedebat helisens ⁊̃ uno loco
⁊ rex syrie magnã belli molẽ infe̾bat popło

Expanded text:
Ergo Moyses et in silentio loquebatur, et in otio oErgo Moyses et in silentio loquebatur, et in otio ootia, qui quadringinta diebus positus in monte, totam Legem complexus est, et in illa solitudine qui cum eo loqueretur, non defuit ? Unde et David ait: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Et quanto plus est si cum aliquo Deus loquatur, quam ipse secum! 3. Transibant apostoli, et umbra eorum curabat infirmos. Tangebantur vestimenta eorum, et sanitas deferebatur . 4. Sermonem locutus est Elias, et pluvia stetit nec cecidit super terram tribus annis et sex mensibus. Iterum locutus est, et hydria farinae non defecit, et vas olei toto famis diurnae tempore non est exinanitum . 5. Et quoniam plerosque delectant bellica; quid est praestantiust Elisaeus in uno loco, et rex Syriae magnam belli molem inferebat populo