comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amari uenerunt in insulam inilitenã ubi cum con¬
gregass sarm̃torum multitudinẽ ut se calefaceret
uiꝑa acalore ignis ꝓcedens inuasit manũ eius. Pre:¬
ter illa quȩ extrinsecus sunt .i. preter illa. ꝑicula
longum erat euarrare omnia ꝑicula et om̃s angusti¬
as etcribulationes quas exꝑtus fuerat conclusit di¬
cens. Preter illa quȩ extrinsecus in corpore sustineo
ꝑ seuerantia mea ẽ. semꝑ sollicitudinẽ habere
de omnib ȩccł̃us quib predicaui. Timebat eni
ne forte quib p̃dicauerat a falsis apłis deciperẽ¬
tur. ł etiam ꝓpter mninimas tribulationes quas
uidebant & audiebant apłm pati deficerent afi¬
de. Quis infirmatur & ego non infirmor: Prop¬
ter nimiã dilectionẽ in tantum conpaciebatur ĩ¬
firmis ut etiam ipse uideretur infirmari illoꝵ ĩ¬
firmitatem suam reputans more medici & ꝓcu¬
ratoris infirmi agens qui uidens ȩgrum tristari
& dolore participes sunt enis doloris merorisq.

Expanded text:
avi, venerunt in insulam Mitilenam ubi cum congregasset sarmentorum multitudinem ut se calefaceret, vipera a calore ignis procedens invasit manum ejus . Praeter illa quae extrinsecus sunt, id est praeter illa pericula . Quia longum erat enarrare omnia pericula, et omnes angustias et tribulationes quas passus fuerat, conclusit, dicens: Praeter illa quae extrinsecus in corpore sustineo, perseverantia mea est semper sollicitudinem habere de omnibus Ecclesiis quibus praedicavi. Timebat enim ne forte quibus praedicaverat a falsis apostolis deciperentur, vel etiam ne propter nimias tribulationes quas videbant et audiebant Apostolum pati, deficerent a fide. Quis infirmatur, et ego non infirmor. Propter nimiam dilectionem in tantum compatiebatur infirmis, ut etiam ipse videretur infirmari, illorum infirmitatem suam reputans, more medici et procuratoris infirmi agens, qui videns aegrum tristari et dolere, particeps est ejus doloris moerorisque.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃ non incongrue ꝑ sedem possumus in¬
telligere iudiciũ qd procedit a sede. Istud est
iudiciũ. de quo ipse filius dic̃. Pater ñ uidicat
quenꝗͣ: sed iudicium omne dedit filio. & de
tuum regi da.i. xp̃o. Thronus ergo dei IN
seculum seculi manebit: quia iudicium no¬
uissimũ qd dabit electis dicens eis: uenite¬
ite in ignem ȩ̨t̾nũ: ęc̾na discretione
stabit int̾ utrosq eo testante ac dicente in
eugłio: tunc ibunt hi ui suppliciũ ȩcerium:
iusti aut̃ in uitam ȩtñam: Quod sequitur
uirga ȩqͥtatis uirga regni tui: ꝑ uiam eqͥta
tis intelligit᷑ rectitudo sententię ⁊ iudicii
illiꝰ siue potestas regni iusta. quȩ uirga reg̃
iustos in iusticia. ⁊ ꝑcutit impios iuste et re¬
cte sine aliqͣ ꝑsonarũ acceptione cunctos guber¬
nans et reuidicans. Dilexisti iusticiam &e odisti
iniquitatem. Ista uirgaͬ recta: ut diligat᷑ uisti¬
cia. et odio habeat᷑ iniquitas. Nemo etum ꝑfecte

Expanded text:
Quapropter non incongrue per sedem possumus inQuapropter non incongrue per sedem possumus intelligere judicium quod procedit a sede. Istud est judicium, de quo ipse Filius dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , et de d est Christo. Thronus ergo Dei in saeculum saeculi manebit, quia judicium novissimum, quod dabit electis, dicens: VeniteIte in ignem aeternum: aeterna discretione stabit inter utrosque, testante Evangelio et dicente: Tunc ibunt hi in supplicium aeternum; justi autem in vitam aeternam. Quodque sequitur: Virga aequitatis, virga regni tutis intelligitur rectitudo sententiae et judicii illius, sive potestas regni justa, quae virga regit justos in justitia, et percutit impios juste et recte, sine aliqua personarum acceptione, cunctos gubernans et judicans. Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem. Ista est virga recta, ut diligatur justitia, et odio habeatur iniquitas. Nemo enim perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
Flamma uͦ ignis sunt. qͣndo terrorem ignis
gehennȩ suis audicorib minant᷑: dicentes. Om̃is
arbor non faciens fructum bonũ: excidet᷑ et irs
ignem mittetuꝵ. Ad filium autem sub: dic̃
psalmista. C hrõnus cuus deus in scłm scd̃i.
uirga ȩquitatis uirga regnitui. Intuere qͦmͦ.
et cum qͣnta claritate discernat creaturam angłi¬
autẽ uno modo possumꝰ intelligere regnum.
Pea sceptum autẽ qd̃ est uirga aurea: potestas
intelligit᷑ regum. Dicit gͦ psalmista. loquens
ad filium dei. O deus regnũ tuũ. et potesta⁊
imꝑii tui in scłm scłi manebit. Tale quid ce¬
gabriel ad mariam dicit: ipse regnabit in domo
ia cob inȩt̾nũ: et regni eius non erit finis. Istud
est regnũ. de quo turbȩ acclamabant benedi¬
ctum qd̃ uenit regnũ patris nr̃i dauid Et¬
de quo ipse dñs pilato regnum meum. ñ est de
hoc mundo. Alit̃. Thronus siue sedes. iudi¬
pitua. ut non detur iudicium nͥ sedendo.

Expanded text:
Flamma vero ignis sunt quando terrorem ignis Flamma vero ignis sunt quando terrorem ignis gehennae suis auditoribus minantur, dicentes: Omnis arbor non faciens fructum bonum excidetur et in ignem mittetur. Ad filium autem. Subaudis, dicit Psalmista. Thronus tuus Deus in saeculum saeculi: virga aequitatis, virga regni tui. Intuere quomodo et cum quanta claritate discernit creaturam angeliautem uno modo possumus intelligere regnum: per sceptrum autem, quod est virga aurea, potestas intelligitur regni. Dicit ergo Psalmista, loquens ad Filium Dei: O Deus, regnum tuum, et potestas imperii tui in saeculum saeculi manebit. Tale quid Gabriel dicit ad Mariam: Ipse regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Istud est regnum de quo turbae acclamabant: Benedictum, quod venit, regnum Patris David, de quo ipse Dominus ad Pilatum: Regnum meum non est de hoc mundo. Aliter: Thronum sicut sedem judipitur, ut non detur judicium nisi sedendo.
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dicitur: in quẽ desiderant angłi ꝓspic̾e̾.
Nam qd̃ dixit. qui facit angłos suos sp̃s. p̃poste¬
ro ordine ꝓtulit. Debuerat enim dicere: qͥ facit¬
sp̃s. sed nequaꝗͣ uire semꝑ uocant᷑ angłi. nisi
qͣndo mittunt᷑. Angłs & enim greco uocabulo:
latine dr̃ nuncius. Si quęris nomen naturȩ-
sp̃s est. si officiũ angls. Exeo qd̾ subsistit sp̃s.
est: ex eo qd̾ mittitua: anglus. Uerbi gratia sic̃
homo nomen est naturȩ. miles aucd̾ uomen offi¬
cii. Dicatur et alio mͦ. Angłi & ministri dei
omnipotentis.  sunt sacer doces et plati scȩ̃¬
eccłiȩ. uixta qd̃ malathias dic̃. Labia sacerdo¬
tis custo diunt scientiã. et legem requir᷑ ex ore eiꝰ:
quia angłs dñĩ exercituũ est. Sacerdotes ergo
eccłiȩ sp̃s sunt. qͣndo gaudia regni cȩlestis suis
auditorib annunciant: dicentes. Penitentiam
iusti sicut sol. et er unt sicut angłi dei in cęlo.

Expanded text:
alibi dicitur: In quem desiderant angeli prospicere. alibi dicitur: In quem desiderant angeli prospicere. Nam quod dixit: Qui facit angelos suos spiritus praepostero ordine protulit; debuerat enim dicere: Qui facitspiritus, sed nequaquam jure semper vocantur angeli, nisi quando mittuntur. Angelis etenim Graeco vocabulo, Latino dicitur nuntius. Si quaeris nomen naturae, spiritus est: si officii, angelus est. Ex eo quod subsistit, spiritus est, et ex eo quod mittitur, angelus. Verbi gratia, sicut homo nomen est naturae, miles autem nomen est officii. Dicatur et alio modo: Angeli et ministri Dei omnipotentis sunt sacerdotes et praelati Ecclesiae, juxta quod Malachias dicit : Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Sacerdotes ergo Ecclesiae spiritus sunt, quando gaudia patriae coelestis suis auditoribus annuntiant, dicentes: Poenitentiam justi sicut sol, et erunt sicut angeli Dei in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝓuinciȩ: quȩ utiq achaia uictna et coherenꝰ
est macedoniȩ: In quib locis degens cũ singula
quȩq peragrasset. euangilium predicanis in his
dũtaxat finibus. in quib xp̃s non dum fuerat
p̃dicatꝰ: et agnitione dei uniu̾sa replesset: designat
iam adesse tempuis quo desideriũ suum debeat
adimplere: uidendo scilicet eos qͥ romȩ morabant᷑:
Bene aut̃ ȩos quos ñdum scđm carnẽ uiderat.
et ad quos ñdũ in corpore aduenerat: p̃sentiã sui
& retardationẽ pollicetur moderatius: Desiderabi¬
lius enĩ suscipimꝰ bona quȩ cito metiumꝰ auferen¬
da: securius uͦ negligimus qd̃ nos diutiꝰ possidẽ
credimus: Frui est cũ delectione ⁊ gaudio aliqͥd
possidẽ: amplecti ⁊ uidẽ Nunc igitur sub
querant aut uendidant: et p̃cium illorũ ad pedes
apłorũ attulerant: uł illos qui dep̃dati fuerant

Expanded text:
ejusdem provinciae, quae utique Achaia vicina et cohaerens est Macedoniae, in quibus locis degens, eum singula quaeque peragrasset, Evangelium praedicans in his duntaxat finibus, in quibus Christus nondum fuerat praedicatus, in agnitione Dei in universa replesset; designat jam adesse tempus quo desiderium suum debeat adimplere, videndo videlicet eos qui Romae morabantur. Bene autem his quos nondum secundum carnem viderat, etet retardationem pollicetur. Desiderabilius enim suscipimus bona, quae cito meruimus auferenda, securius vero negligimus, quod nos diutius possidere credimus. Frui, est cum delectatione et gaudio aliquid possidere, vel amplecti et videre. Nunc igitur, subquerant, aut vendiderant, et pretium illorum ad pedes apostolorum attulerant
Abbreviated transcription (Latin):
suscepistis: De ipsis uͭ dicit isaias: Et qui recesser̃
a malo: eorũ praeda patuit: Isti om̃s qͥ ꝓpria reli¬
querant. uł qui expoliati fuerant. qͥ scientiam p̃di¬
candi ñ habebant. ut ad p̃dicandas gentes possent
ire: erant hirłm uacantes iugit̃ orationibus. ⁊
ieiuniis: quib apłi de singulis ꝓunciis ⁊ locis in
quib p̃dicabant: quicqͥd peccuniarũ. argenti. auri.
frum̃ti. uestĩtoꝵ accipiebant: eis mittere satage¬
bant: maxime tam̃ paulus qͥ pluribus gentibus
p̃dicabat Unde dicunt doctores qr aliquando
amplius quã .iiͭi. aut.u. modios argenti eis mitte¬

Expanded text:
suscepistis . De istis etiam dicit Isaias: Et qui secessit a malo, eorum praedae patuit . Isti omnes qui propria reliquerant, vel exspoliati fuerant, qui scientiam praedicandi non habebant, ut ad praedicandas genteire, erant in Ierusalem uacantes iugiter orationibus et ieiuniis. Quibus et apostoli de singulis prouinciis et locis, in quibus praedicabant, quidquid pecuniarum, argenti, auri, frumenti, uestimentorum accipiebant, eis mittere satagebant, maxime tamen Paulus qui pluribus gentibus praedicabat. Unde dicunt doctores quia aliquando amplius quam tres aut quinque modios argenti eis mitte
Abbreviated transcription (Latin):
uindictam de terrenis hostibus. istud prestat
lem.: eugłm concedit sine fine uitã mansurã.
uę sub salus cum accepisset inicium enar¬
rari ꝑ dominumab eis qui audierunt in
nobis confirmata est. S alus gͦ quȩ in eugłio
continet᷑ a dño accepit iniciũ enarrari. quia¬
et ipse pͥmũ annunciatut eam ꝑ semet ipsum
confirmata est. hoc ÷ credita est ab eis qͥ audier̃
eam. ab apłis uidelicet qͥ cum dño fuer̃. et succes¬
sorib eorũ: uł certe confirmata .i. conso lidata ẽ.
et ꝑfecta ab eis in nob̾ qͥ ab ipso dño eam ꝑceꝑunt:¬
qui audier̃. Ad hȩc poterat aliquis dicere.
quom̃ confirmata est ab eis: Cui ille. Conte

Expanded text:
raestabat vindictam de terrenis hostibus, istud praestat lem: Evangelium concedit vitam sine fine mansuram. Quae, subaudis salus, cum accepisset initium enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in nobis confirmata est. Salus ergo quae in Evangelio continetur, a Deo accepit initium enarrandi: qui ipse primum annuntiavit eam per semetipsum,o confirmata est, hoc est credita est ab eis qui audierunt eum: ab apostolis videlicet, qui cum eo fuerunt et successoribus eorum: vel, certe, confirmata, id est, consolidata est, et perfecta in nobis ab eis qui ab ipso Domino eam perceperunt:qui audierunt. Ad haec poterat aliquis dicere: Quomodo confirmata est ab eis? Cui ille: Conte
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi apłi: siue qui ꝓpħarũ dicta disser̃:
Doctores: qui paruulos erudiunt Uir¬
tute: qui demones eiciunt: aliaq mita¬
cula patrant: Gratias curationum: qui
infirmos sanitati restituunt: Opiculati¬
lationes: qui uerb̃ uł factis auxiliant᷑
aliss Gubnaciones: sicut in p̃latis: ⁊ regib
ep̃is ac cducibus: G enera linguarũ: sicut
in exordio fidei: Nunquid om̃s int̾pretant᷑
scripturas. ut hiẽronimus: E mulamini
karismata meliora: Quib uerbis ostendit

Expanded text:
ipsi apostoli, sive qui prophetarum dicta edisserunt; ipsi apostoli, sive qui prophetarum dicta edisserunt; doctores, qui parvulos erudiunt; virtutes, qui daemones ejiciunt, aliaque miracula faciunt; gratias curationum, qui infirmos sanitati restituunt; opitulationes, qui verbis aut factis auxiliantur aliis; gubernationes, sicut in praelatis et regibus, episcopis aut ducibus; genera linguarum, sicut in exordio fidei. Nunquid omnes interpretantur? Scripturas, ut Hieronymus. Aemulamini autem charismata meliora, quibus verbis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
nares. ⁊ cetera talia: nulliꝰ egent orna¬
menti: Sed deus temꝑ auit .i. fabricauit
corpus tribuendo honorẽ ei menbro cui
decus: ut ñ sit scisma .i. diuisio in corponre:
quibusdã meubris pulchris. quibusdã
manentibus inbonestis: sed est corpus
iam tocũ honestũ tam natura quã orna¬
toti corpori uidet. ⁊ pes toti corpori ambu¬
lat: ⁊ cetera: Uos autem estis corpus xp̃i:¬
Fce menbra de menbro: Sicut de humero
ꝓcedit cubitus : manus ⁊ digiti: de coxa
tibiȩ. pedes. ⁊ articuli: sic sunt subditi
menbra de menbro: id÷ pendentes ex sibi
p̃latis P rimum posuit deus apłos in ȩc¬
clesia. qui uice xp̃i positi sunt in eccłia:
sicut ait idem apłs: Obsecramus ꝑ eandẽ
uice subrogati sunt ep̃i: S ed apłi ex p̃ce¬
pto dñi compellebantur transire de re¬
gno in regnũ: ep̃i uero suis in eccłiis
auctoritate canonica residere iubentur:
ob utilitatẽ sibi commissorũ: P rophete
qui fucura predicant. sicut agabus et

Expanded text:
nares et caetera talia, nullius egent ornamenti: sed Deus temperavit, id est fabricavit, corpus, tribuendo honorem ei membro cui decus. Ut non sit schisma, id est divisio, in corpore, quibusdam membris pulchris, quibusdam manentibus inhonestis, sed sit corpus jam totum honestum, tam natura, quam ornatoti corpori videt, et pes toti corpori ambulat, etc. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Sicut de humero procedit cubitus, manus et digiti, et de coxa tibiae, pedes et articuli, sicut sunt sumpta membra de membro, id est pendentes ex sibi praelatis. Primum posuit Deus apostolos in Ecclesia, qui vice Christi positi sunt in Ecclesia, sicut ait Apostolus: Obsecramus per vice subrogati sunt episcopi. Sed apostoli ex praecepto Domini compellebantur transire de regno in regnum: episcopi vero suis in Ecclesiis auctoritate canonica residere jubentur ob utilitatem sibi commissorum; prophetas vocat qui futura praedicunt, sicut Agabus et
Abbreviated transcription (Latin):
tum dei demonstrat᷑ potentia: ꝑ cuiꝰ nominis
uirtutẽ ⁊ inuocationẽ fiunt: ꝑ hoc auitẽ:
.i. ꝑ caritatẽ. ficdem. ⁊ spem hominis iusticia
constat: G loriabant᷑ chorintii quasi suminã
iusticiȩ habent: eo qd̃ quidã illorũ demo¬
ma eicerent. gr̃am curationis infirmis
imꝑtirent: sed ostendit apłs meliora deee:
k arismata meliora: id÷ dona gr̃arum
meliora: Nam suꝑiꝰ p̃missa possunt habe
mali cum bonis. sicut iudas apłs fuit:
caiphas: sicut ⁊ balaam cum eẽt malus
ꝓpħauit: Multi in die udicii dicturi st̃:
Domine: nonne in nomine tuo ꝓpħauimꝰ.
& demonia eiecimus: sed audituri sunt:
A men dico uob: nescio uos Et adhuc excellen¬
tiorẽ uiam uob̃ demonstro: ꝑ quã intelligit᷑
triam cęlestẽm peruenitur: cuius magni¬
tudinem amodo incipit exponere: inqͥens¬

Expanded text:
 potentia, per cujus nominis virtutem et invocationem fiunt. Per haec autem, id est charitatem, fidem, et spem hominis justitia constat. Gloriabantur Corinthii quasi summam justitiae haberent, eo quod quidam illorum daemonia ejicerent, gratiam curationum infirmis impartirent; sed ostendit Apostolus meliora deessecharismata meliora, id est dona gratiarum meliora: nam superius praemissa possunt habere mali cum bonis, sicut Judas apostolus fuit: Caiphas, sicut et Balaam, cum esset malus, prophetavit. Multi in die judicii dicturi sunt: Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et daemonia ejecimus ? sed audituri sunt: Amen dico vobis, nescio vos . Et adhuc excellentiorem viam vobis demonstro. Per quam intelligitur triam coelestem pervenitur. Cujus magnitudinem amodo incipit exponere, inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ menbra quib habundantiorẽ honorẽ
circũdamꝰ: sunt manus ⁊ pedes quibus
ornam̃ta calciam̃toꝵ armillarũq adhibe¬
mus: & quȩ inhonesta sunt nr̃a habun¬
dautiorẽ houestatẽ habent. sic̃ uerenda Et

Expanded text:
ora membra quibus abundantiorem honorem circumdamus, sunt manus et pedes, quibus ornamenta calceamentorum armillarumque adhibemus; et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habe
Abbreviated transcription (Latin):
in peculiarẽ dĩ plebẽ st̃ electi. Illis etiam ẽ.
testamentũ uetus datũ: łsicut quidã codi¬
ces hñt testamenta: uetus scilicet & nouũ:
si uoluerint credere. Testamentũ enĩ nouũ
datũ ẽ. illis: ut aseruitute legis transirent
ad libertatẽ gratiȩ xp̃i. Et legis latio .i. legis
datio adeos ꝑtinet: quia lex ꝑ moxsen eis
data est. Et obsequiũ: cultus uidelicet diui¬
ne religionis: quiẽ. illis traditus. ꝓmissa qͦq¬
illis data sunt: ut quid quid ꝓmissũ ẽ. patrib
cõpleretur infiliis: Quorũ patres fuerunt
abraham isaac & iacob & ex quib patribus

Expanded text:
am est Testamentum Vetus datum: vel sicut quidam codices habent Testamenta, Vetus scilicet et Novum, si voluerint credere, Testamentum enim Novum datum est illis, ut a servitute legis transirent ad libertatem gratiae Christi. Et legislatio, id est datio ad eos pertinet, quia lex per Moysen eis data est. Et obsequium, cultus videlicet divinae religionis, qui est illis traditus. Promissa qillis data sunt, ut quidquid promissum est patribus, compleretur in filiis. Quorum patres, subaudis fuerunt Abraham, Isaac et Jacob, ex quibus patribus
Abbreviated transcription (Latin):
isaac patris nr̃i. Ordo uerborũ. ẽ. pa¬
ritq sensus. Non solũ illi duo filii abra¬
hȩ isaac ͤ is mael figurã tenuerunt du¬
orũ populorũ. fideliũ & infideliũ.
uerũ etiam rebecca typũ creden-¬
tiũ & reproborũ gessit induobus filis
suis iacob᷑ esau: habens illos exuno
concubitu patris nr̃i isaac nec ua¬
cat qđ ait ex uno concubitu: ne for
te dicere posset iacob quando me
genuit pat̾ m̃s boni animi & bonȩ
uoluntatis erat: quando uꝰ fratrẽ
meũ esau genuit male uoliuitatis
erat. Ideoq bonitas eiꝰ ꝑ sem̃ illius dif¬
fusa ẽ. in me: malicia aut̃ infrẽm me¬
ũ. Aut etiã ne aliquis hominũ hoc¬
ita dicere posset: ait apłs ex uno cõ¬
cubitu genitos ẽẽ illos duos: intendenᷤᷤ
ex uocationis dono unũ dilectũ: alte¬
rũ ex iusto iudicio. odio habitũ. Nam
om̃s ex adȩ descendentes ꝓsapia. filii
nascuntur peccati: & ideo dampnatio¬

Expanded text:
Isaac patris nostri. Ordo verborum est paIsaac patris nostri. Ordo verborum est pariterque sensuum: Non solum illi duo filii Abrahae Isaac et Ismael figuram tenuerunt duorum populorum, fidelium et infidelium, verumetiam Rebecca typum credentium et reproborum gessit in duobus filiis suis, Jacob et Esau, habens illos ex uno concubitu patris nostri Isaac. Nec vacat quod ait: Ex uno concubitu. Ne forte enim dicere posset Jacob: Quando me genuit pater meus, boni animi et bonae voluntatis erat, quando vero fratrem meum Esau genuit, malae voluntatis erat, ideoque bonitas ejus per semen illius diffusa est in me, malitia autem in fratrem meum. Aut etiam, ne aliquis hominum ita dicere posset, ait Apostolus, ex uno concubitu genitos esse illos duos: ostendens ex vocantis dono unum dilectum, alterum ex justo judicio odio habitum. Nam omnes ab Adae descendentes prosapia filii nascuntur peccati, ideoque damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
dine credentiũ. Gentiles uͦ qui sunt
filii promissionis reputantur in semi
aut̃ filii appellant᷑ gentiles. ꝓpt̃ ꝓmis¬
sionẽ scilicae que facta ẽ de eis ad abra¬
ham: qua dr̃ insemine tuo benedicen¬
tur om̃s gentes. Infigura igit᷑ gentilis
populi p̃cessit isaac. Qua propt̾ licet
non credant om̃s uidei: tamen uerũ
ẽ. qđ ꝓmissũ est. abrahȩ. in isaac uoca¬
bitur tibi semen: .i. inhis qui tibi ꝓmit¬
tuntur filii futuri. sicut ꝓmissus est.
isaac: Ponitq exemplũ. Promissionis
inquit uerbũ: hoc est. Scd̾m hoc tẽ
pus ueniã. ꝑ angelũ scilicet: uel ue
niam .i. apparebo: et erit sarae fili¬
us. Igitur sic̃ isaac ꝑ ꝓmissionẽ qua
dr̃ misaac uocabitur tibi sem̃: sic
gentilis populus sectando fidẽ & ues¬
tigia abrahȩ. ꝑ promissionẽ quȩ fac¬
ta ẽ. ad illũ. benedictionis gr̃am con-¬
sequi meretur Nonsolũ aut̃ illi.
sed rebeca ex uno concubitu habens

Expanded text:
dine credentium. Gentiles vero qui sunt dine credentium. Gentiles vero qui sunt filii promissionis, reputantur in seminautem filii appellantur gentiles, propter promissionem scilicet quae facta est de eis ad Abraham, cui dicitur: In semine tuo benedicentur omnes gentes. In figura igitur gentilis populi praecessit Isaac. Quapropter licet non credant omnes Judaei, tamen verum est quod promissum est Abrahae: In Isaac vocabitur tibi semen, id est in his qui tibi promittuntur filii futuri: sicut promissum est Isaac: ponitque exemplum. Promissionis, inquit, verbum hoc est. Secundum tempus hoc veniam: per angelum scilicet veniam, id est apparebo. Et erit Sarae filius. Igitur sicut Isaac per promissionem qua dicitur: in Isaac vocabitur tibi semen, sic gentilis populus sectando fidem et vestigia Abrahae, per promissionem quae facta est ad illum, benedictionis gratiam consequi meretur. Non solum autem illi, sed et Rebecca ex uno concubitu habens
Abbreviated transcription (Latin):
quia m̃te & fide dm̃ non cernunt. Itaq isra¬
el in sp̃italẽ. & carnalẽ diuiditur: Iudei cre¬
dentes filii sunt isrł. & abrahȩ scđm carnẽ¬
& scđm fidem: non credentes uͦ. & si sunt
dictũ ẽ. in isaac uocabitur tibi semen.
Ismael quidẽ ex semine abraham fuit:
& tamen ñ cõputatur eiꝰ filiꝰ e̾ẽ̾. Et si¬
cut ñ om̃s filii abrahȩ scđ̾m carnem
eiꝰ dicuntur filii: sed semen eiꝰ inisaac
stabilitur: ita modo non om̃s qui ex eiꝰ
stirpe ꝑ isaac descendunt eiꝰ filii re¬
putant᷑: sed qui habent fidẽ eiꝰ & crdus¬
sunt ꝓmissionis estimantur insemine.
Lic&e iudei in infidelitate ꝑmanentes
filii abrahȩ sint ꝑnaturã carnis: quia
de ꝓsapia illius descender̃: tamen ñ
sunt ideo filii dĩ: qm̃ degeneis sũt afide.
& oꝑib abrahȩ : neq ꝑtinet adeos ali¬
quid exdono benedictionis sp̃italis que
facta ẽ. ad abraham de xp̃o & multitu¬

Expanded text:
quia mente et fide Deum non cernunt. Itaque Israquia mente et fide Deum non cernunt. Itaque Israel in spiritalem et carnalem dividitur. Judaei credentes, filii sunt Israel et Abrahae secundum carnem fidem non credentes vero: etsi sunt dictum est: In Isaac vocabitur tibi semen. Ismael quidem ex semine Abrahae fuit, et tamen non computatur ejus filius esse. Et sicut non omnes filii Abrahae secundum carnem, ejus dicuntur filii, sed semen ejus in Isaac stabilitur: ita modo non omnes qui ex ejus stirpe per Isaac descenderunt, ejus filii reputantur, sed qui habent fidem ejussunt promissionis, aestimantur in semine. Licet Judaei in infidelitate permanentes, filii sunt Abrahae per naturam carnis, quia de prosapia illius descenderunt, tamen non sunt ideo filii Dei, quoniam degeneres sunt a fide et operibus Abrahae, neque pertinet ad eos aliquid ex dono benedictionis spiritalis, quae facta est ad Abraham de Christo et multitu
Abbreviated transcription (Latin):
qd ds̃ est. adõ patre: ante scła ẽ. genitus: &¬
ẽ. supra omĩa. potentia diuinitatis Notan¬
dũ autẽ quia cũ esset locutus de abiectione
parentũ suorũ ñ murmurando. neq rep̃¬
hendendo iudiciũ dĩ. talia ꝓsecutus. ẽ: s
pocius benedixit illũ: ꝓ certo sciens iusto ui¬
ditio cuncta ab illo moderari ac disponi. Un¬
de & subintulit. Non autẽ quod exciderit
uerbũ dĩ. Et ẽsensus. Quãuis multitudo iu¬
deorũ parentũ meorũ in infidelitatis errore
remansisset. nolens in xp̃m credere: non
tm̃ idõ dido qđ euanuerit aut ad nullata sit.
ꝓmissio dĩ que factaẽ. ad abraham: quod in
semine eius benedicerentur om̃s gentes: qm̃
in illis ẽ adimpleta qui crediderunt tã ex u¬
deis quã ex gentibus: & qui ad huc credituri
sunt. Non enĩ om̃s qui ex israel: hi sunt ifrae¬
lite: Ia cob et isrł: nomina uniꝰ hominis fuer̃.
Non autẽ om̃s qui ex stirpe illius descender̃
om̃s ueri israelite sunt .i. dm̃ uidentes m̃te :

Expanded text:
o Patre ante saecula genitus, est supra omnia potentia Divinitatis. Notandum autem, quia cum esset locutus de abjectione parentum suorum, non murmurando, neque reprehendendo judicium Dei talia prosecutus est, sed potius benedixit illum, pro certo sciens justo judicio cuncta ab illo moderari ac disponi, unde et subdit: Non autem quod exciderit verbum Dei; et est sensus: Quamvis multitudo Judaeorum parentum meorum infidelitatis errore remansisset, nolens in Christum credere, non tamen ideo dico quod evanuerit, aut annullata sit promissio Dei, quae facta est ad Abraham, quod in semine ejus benedicentur omnes gentes , quoniam in illis est adimpleta qui crediderunt, tam ex Judaeis qui ex gentibus, et qui adhuc credituri sunt. Non enim omnes qui ex Israel sunt hi sunt Israelitae, Jacob et Israel nomina unius hominis fuerunt. Non autem omnes qui ex stirpe illius descenderunt, omnes viri Israelitae sunt, id est videntes Deum mente,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit modica .i. parua tristicia mͥ
est. aut temporaneus dolor subi¬
to accidens: subitoq recedens :
sed testatur magnã tristiciam.
assiduum dolorẽ sibi inee̾. ꝓfr̃ib
suis qui filiũ dei ad se missum. nõ
solũ noluerunt suscipere: sed insuꝑ¬
ac clamauerunt eũ dignũ morte. di¬
centes ad pilatũ. crucifige. crucifige
illii: reus ẽ. mortis. Qđ dicit in sp̃u¬

Expanded text:
dicit modica et parva tristitia mihi est, aut temporaneus dolor subito accidens, subitoque recedens, sed testatur magnam tristitiam et assiduum dolorem sibi inesse pro fratribus suis, qui Filium Dei ad se missum, non solum noluerunt suscipere, sed insuper declamaverunt eum dignum morte, dicentes ad Pilatum: Crucifige, crucifige eum , reus est mortis. Quod dicit in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
rentis cursus: miserentis dei est miscđia:
cui uult miseret᷑ sicut israelitis. quos
Et quẽ uult indurat .i. indurari ꝑmit¬
tit. & in duricia sua deserit: sicut pharao¬
nem et exercitũ eiꝰ: Hoc quod ds miscdia
sua plagas suspendebiat a pharaone: indu¬
rabat cor eius: Dicis itaq michi: Quidad
gilitas. qd̵ ds cuiꝰ uult miseret᷑: et quẽ uult
indurat: Uoluntati enim eiꝰ qͥs resistit:
ostendit: qr om̃s sumꝰ filii irȩ anteꝙͣ. rena¬
scam᷑ ex aqua te sp̃u scõ: O homo: tu qͥs es qͥ
respondeas deo: hominẽ uocat humana tan¬
tũmꝰ sapientẽ: & dei iudiciũ rep̃hendere ni¬
tentẽ: Nunqͥd dicit figmñtũ .i. uas ex luto fi¬
ctũ. ei qͥ se finxit: qͥd me fecisti sic: i. ut qͥd
me fecisti in hanc paruitatẽ & ad hoc uile
ministeriũ: An ñ habet potestatẽ figulus lu

Expanded text:
rentis cursus, sed miserentis Dei est misericordia: rentis cursus, sed miserentis Dei est misericordia: cujus vult miseretur, sicut Israelitis, quos et quem vult indurat, id est indurari permittit, et in duritia sua deserit, sicut Pharaonem et exercitum ejus. Hoc quod Deus misericordia sua plagas suspendebat in Pharaone, indurabat cor ejus. Dicis itaque mihi: Quid adgilitas, quod Deus cujus vult miseretur, et quem vult indurat. Voluntati enim ejus quid resistit? ostendit, quia omnes sumus filii irae, antequam renascamur ex aqua et Spiritu sancto . O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Hominem vocat humana tantummodo sapientem et Dei judicium reprehendere nitentem. Nunquid dicit figmentum, id est vas ex luto fictum, ei qui se finxit. Quid me fecisti sic? id est quid me fecisti sic in hanc parvitatem, vel ad hoc vile min
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ qd̾ manifestauit ds̃ maliciã pha-¬
raonis cor illiꝰ ñ emolliendo: ñ in dm̃
reflectit᷑ qͥ malũ ñ oꝑat᷑. s ipsi phara¬
oni malũ suũ qd̾ fec̃ ꝓpͥe deputat᷑ Uer¬
bi gr̃a: Sic̃ si fuerint duo uasa unũ ple-¬
nũ balsamo alterũ stercore: si qͥs ea agita¬
uerit ⁊ uentilauerit. ñ ÷ auctor odori
uł fecoris: sic d̃s qͥ tetigit suis pharao plagis¬
nẽ. ñ ÷ auctor maliciş euꝰ. Ob duas autẽ
causas ꝑcussus est pharao cũ suo exer¬
citu. ⁊ in mare submersus: uidelicet ut
& eoꝵ malicia quȩ erat multiplicata¬
niretur: & hifraelitis terror incuteretur.
qͦ tirnerent peccare ne similia paterent᷑:
scientes iniqͥtatẽ. adeo dammari: Dic̃ enĩ:
Ut ostendã inte upitutẽ meam ascilicet
men meũ in uniuersa t̾ra: Ubiq enim
d̾s magnꝰ p̃dicat᷑: qui pharaonẽ cũ curri¬
bus &e equitib suis submersit in mare: Er¬
go sub̃ si uolentis ñ est uoluntas. neq cur¬

Expanded text:
eus manifestavit malitiam Pharaonis, cor illius non emolliendo, non in Deum reflectitur, qui malum non operatur, sed ipsi Pharaoni malum suum quod fecit, proprie deputatur. Verbi gratia, sicut si fuerint duo vasa, unum balsamo plenum, aliud stercore, si quis ea agitaverit vel ventilaverit, non est auctor odoris vel fetoris, sic Deus qui tetigit suis plagis Pharaonem, non est auctor malitiae ejus. Ob duas causas autem percussus est Pharaon cum suo exercitu, et in mari submersus, videlicet ut eorum malitia puniretur quae erat multiplicata, et Israeliticis terror incuteretur, quo timerent peccare, ne similia paterentur, scientes iniquitatem a Deo damnari. Dicit enim: ut ostendam in te virtutem meam, scilicemen meum in universa terra. Ubique enim Deus magnus praedicatur, qui Pharaonem cum curribus et equitibus suis submersit in mare. Ergo subaudis, si volentis non est voluntas: neque cur
Abbreviated transcription (Latin):
a deo eis datur: Cui respondendũ est. idcirco
electos dignos ẽe remuneratione: qr statĩ ut senti¬
unt se a dei gr̃a p̾ueniri: totis nisibus laborant
uoluntati illius obsecundando obȩdire: Dicit
enim scriptura: p̃haraoni: Non scriptura ꝑse lo¬
quit᷑. s alius ꝑ eam: sic̃ hic loquit᷑ ds̃ Quia
in hoc ipsũ excitaui te:i. duriciã cordis sui:¬

Expanded text:
a Deo eis datur? Cui respondendum est idcirco a Deo eis datur? Cui respondendum est idcirco electos dignos esse remuneratione, quia statim ut sentiunt se a Dei gratia praeveniri, totis nisibus laborant voluntati illius obsecundando obedire. Dicit enim Scriptura Pharaoni. Non Scriptura per se loquitur, sed alius per eam, sicut hic loquitur Deus: Quia in hoc ipsum excitavit te, id est duritia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ miscđiam suã dilex̃. ⁊ esau iusto suo iudicio
repbauit: et qͥ unũ dilexit alterũ odio habuite
Absit: ut ipse iniquus dicatur: Moisi enĩ dicit:
Misereor cuiꝰ misereor: et miscłiam p̾stabo
cuiꝰ miserebor: Ordo est: Cuiꝰ misereor uocan¬
do eũ ad fidẽ meam: miserebor fidem meã illi
dando ut credat in me Et cui fuero misertus
ut credat in me: miscđiam p̃stabo illi ut iuste
uiuat & misericors sit: ꝑseueretq in bonis oꝑib
ꝓ quib p̃miũ accipiat: Igit᷑ ñ uolentis subaud̃
est uoluntas neq currentis sub̃ est cursus: s
miserentis ÷ dei miscdia: ut det homini bonũ
uelle. facere. ꝑseuerare: Non sufficit sola bona
uoluntas homini. nͥ etiã p̃ueniat eũ miscdĩa dĩ:
adhoc ut det illi bonũ uelle. ⁊ bonũ id ipsũ ꝑfi¬
me &. miscđia eiꝰ subsequet᷑ me Sed hic fortasse
quęrit aliqͥs Cur remunerant᷑ electi uł quid
p̃mis merent᷑: si & uoluntas bona ⁊ ꝑfectio oꝑis

Expanded text:
iam suam dilexit, et Esau justo suo judicio reprobavit, et qui unum diligit, alterum odit. Absit ut ipse iniquus dicatur. Moysi enim dicit: Miserebor cui misereor, et misericordiam praestabo, cui miserebor. Ordo iste est: Cujus misereor, vocando eum ad fidem meam miserebor, fidem meam illi dando ut credat in me, et cujus fuero misertus, ut credat in me misericordiam praestabo illi, ut juste vivat, et misericors sit, perseveretque in bonis operibus pro quibus praemium accipiat. Igitur non volentis, subaudis est voluntas, neque currentis cursus, sed miserentis est Dei misericordia ut det homini bonum velle, facere, perseverare. Non sufficit sola bona voluntas hominis, nisi etiam perveniat cum misericordia Dei ad hoc, ut det illi bonum velle, et bonum idipsum perfirtasse quaerit aliquis: Ut quid remunerantur electi, vel quid praemii merentur, si et voluntas bona, et perfectio operis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino nullo modo optaret mentis affectu
separari a xp̃o. Quorum adoptionẽ filiorum
.i. electio illorũ electio filiorũ. ẽ. quia ex ipsis
adoptati sunt filii: & ipse populus uocabatur
filius dĩ. Uñ dr̃ in erodo ad faraonẽ. filius pͥ
mogenitus ms isrł. Et ꝑisaiã. filios genui &

Expanded text:
m nullo modo optaret mentis affectu m nullo modo optaret mentis affectu separari a Christo. Quorum adoptio et filiorum, id est electio illorum, electio filiorum est, quia ex ipsis adoptati sunt filii, et ipse populus vocabatur Filius Dei. Unde dicitur ad Pharaonem: Filius meus primogenitus Is
Abbreviated transcription (Latin):
sit. id. ẽ. maledictus. Ponitur ꝓ occisione cor¬
porali: ut hic. Qđ tale ẽ: ac si diceret. Obta¬
bam ego int̾fici a xp̃o: corpore. Et hocẽ. qđ
dicit scđ̾m carnẽ. Poterat aliquis dicere õ
beatȩ apłȩ quare obtares int̾fici scđm car¬
nẽ axp̃o: ad hec subintulit ipse. Ut fr̃s mei
qui sunt meĩ cognati scđm carnẽ salui fie¬
rent: et uiuerent m̃te deo. Dicendo uero
qui sunt cognati mei scđ̾m carnẽ: ostendit
non e̾ẽ illos sibi cognatos in tegritate fidei
ae deuotione mentis. Imitatusẽ aut̃ in hoc
ris. Cũ dixisset dñs descende. peccauit po¬
płs tuus: & dimitte me ut deleam eos. et
faciam te ingentẽ magnam: ait iuimia cari¬
tate ductus. Aut dimitae eis hanc noxã: aut
dele me de libro tuo. Uidens dñs eiꝰ caritatẽ
erga populũ: ait. Non delebote de libro meo:
sed dimisi uixta uerbũ tuum. Ita & apłs uo¬
lens magis xp̃o placere: hoc loquebatur ca¬
ritate cogente de occisione corporiᷤsui: cũ¬

Expanded text:
ma sit, id est maledictus. Ponitur pro occisione corporali, ut hic, quod tale est ac diceret: Optabam ego interfici a Christo corpore, et hoc est quod dicit secundum carnem. Poterat aliquis dicere: O beate Apostole, quare optabas interfici secundum carnem? Ad hoc subintulit ipse: Ut fratres mei, qui sunt cognati mei secundum carnem, salvi fierent, et viverent mente Deo. Dicendo vero, qui sunt cognati mei secundum carnem, ostendit non esse illos sibi cognatos integritate fidei, et devotione mentis. Imitatus est autem Aposris: cui cum dixisset Dominus: Descende, peccavit populus tuus, et dimitte me ut deleam eos, et faciam te in gentem magnam , ait, nimia charitate ductus: Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo . Vidensque Dominus ejus charitatem erga populum, ait: Non delebo te de libro meo, sed dimisi juxta verbum tuum . Ita et Apostolus volens magis Christo placere, hoc loquebatur charitate cogente de occisione corporis sui, cu
Abbreviated transcription (Latin):
deitatis meȩ in uniuersa t̾ra Ita mͦ fit: In uni¬
uersa enim terra & ꝑ quadrifidũ
orbem annunciat᷑ nom̃ deitatis eiꝰ: qr
pene ubiq liber exodus recitat᷑: Anteꝙ̃.
excitaret᷑ pharao decem plagis a deo:
qͣsi dormiebat: Sed excitat᷑ cuiꝰ maliciȩ
ẽet cor eiꝰ. hominib ignorantib manife¬
statũ ẽ Unde dicit d̃s Excitaui te decẽ

Expanded text:
itatis meae, in universa terra. Ita modo sit. In universa enim terra, et per quadrifidum orbem annuntiatur nomen divinitatis ejus, quia pene ubique liber Exodus recitatur: Antequam excitaretur Pharao decem plagis a Deo quasi dormiebat, et excitatus cujus malitiae esset cor ejus hominibus ignorantibus manifestatum est, u
Abbreviated transcription (Latin):
oritur. quare dicat odio habere esau: Q uȩ ita
soluitur: Quia ñ odit deus naturã quã fecit:
dicio: Et cũ ambo originali peccato maculati
ẽent: qd unũ dilex̃ eius miscdia fuit: qd uͦ¬

Expanded text:
oritur quare dicitur odio habere Esau. Quae ita oritur quare dicitur odio habere Esau. Quae ita solvitur, quia non odit naturam quam fecit: dicio: et cum ambo originali peccato maculati essent, quod unum dilexit: ejus misericordia fuit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
suũ impleuit: Nãcũ reberca iã haberet
conceptũ inut̃o. & iret dnm̃ consulere.
aut ꝑmelchisedech sacerdotẽ di sumi. aut
ꝑ alium quelibet. ꝑ quẽ as̃ tunc tẽporis
responsa dabat: dictũ ẽ. ei ex uocante deo.
duo filii in utero tuo sunt: & duo populi.
maiorq seruiet minori. Ergo sicut non
fuit ꝓpositũ dĩ. & p̃destinatio scd̃m elec¬
tionẽ boni meriti iacob. ita et electio gen¬
tiũ. non fuit scđm electionẽ meritorum:
sed scđ̾m gratiam & p̃destinationẽ dĩ. Qua¬
ꝓpt̃ quare iacob sine oꝑib bonis electus sit
e sau uero absq operib malis odio habitus
solideo notũ.ẽ. qui omĩa nouit añquã fiant:
cuiꝰ iuditia semꝑ sunt iusta. Sicut scriptũ
est. in malachia propħa. lacob dilexi: e sau¬
aut̾̃ odio habui Cũ dicat scriptura nichil
odisti eorum quȩ fecisti: et quia uidit deris
cuncta quȩ fecit et erant ualde bona: questio

Expanded text:
suum implsuum implinum consuleret, aut per Melchisedech sacerdotem Dei summi, aut per alium quemlibet, per quem Deus tunc temporis responsa dabat, dictum est ei ex vocante Deo: Duo filii in utero tuo sunt et duo populi, majorque serviet minori; ergo sicut non fuit propositum Deo: et praedestinatio secundum electionem boni meriti Jacob, ita et electio gentium non fuit secundum electionem meritorum, sed secundum gratiam et praedestinationem Dei. Quapropter quare Jacob sine operibus bonis electus sit, Esau vero abs malis operibus odio habitus, soli Deo notum est qui omnia novit antequam fiant: cujus judicia semper justa sunt Sicut scriptum est in Malachia propheta: Jacob dilexi, Esau odio habui. Cum dicit Scriptura: Nihil odisti eorum quae fecisti: et quia vidit Deus cuncta quae fecit, et erant valde bona, quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
boni aut mali: ut scđ̃m electionem
operũ illorũ. ꝓpositũ seu p̃ordinatio dĩ mane¬
ret: nõ ex oꝑib eorũ quȩ nulla erant sed ex
seruiet minori. Ex uocante dicit .i. ex do¬
no omip̃is dĩ qui illos uocauit. dictũ ẽ. rebec¬
cȩ: quod esau maior natu seruitutis obsequi¬
ũ minori eẽt redditurus. hoc ẽ. iacob & ita
postea euenit. Nã sicut in libro regũ legit᷑¬
edom tẽporibus dd̃. & salomonis. aliorũq re¬
gũ. seruiuit israeli: usq ad illud tẽpus quan¬
do sicut in eodẽ uolumine legitur p̾parauit
sẽ edom. ne eẽt sub iuda: quod utiq p̃dictũ
ei fuerat ab isaac patre suo. Ueniet inquit.
tempus: cũ excuties iugum illius de ceruice
tua. Quis hominũ potest enarrare. Quare
ds̃ omp̃s elegerit iacob antequã nasceretur
& reprobauerit esau: cũ nec ille nec iste
bonũ aliquid ł malũ poterat implere: ni¬
si quia misto .i. in iacob gratiã suã & mis¬
cđiam exhibuit: et mesau iustũ iudicium

Expanded text:
li, ut secundum electionem operum illorum propositum seu praeordinatio Dei maneret non ex operibus illorum quae nulla erant, sed ex serviet minori. Ex vocante dicit, id est ex dono omnipotentis Dei qui illos vocavit, dictum est Rebeccae, quod Esau major natu servitutis obsequium minori esset redditurus , hoc est Jacob. Et ita evenit. Nam sicut in libris Regum legitur: temporibus David et Salomonis aliorumque regum servivit Israeli usque ad illud tempus, quando sicut in eodem volumine legitur praeparavit se Edom ne esset sub Juda, quod utique praedictum ei fuerat ab Isaac patre suo. Veniet, inquit, tempus cum excuties jugum illius de cervice tua . Quis hominum potest enarrare quare Deus omnipotens elegerit Jacob antequam nasceretur, et reprobaverit Esau cum nec ille nec iste bonum aliquid vel malum poterat implere, nisi quia in isto, id est in Jacob, gratiam suam et misericordiam exhibuit, et in Esau justum judicium
Abbreviated transcription (Latin):
meis. qui sunt cognati mei scđm
carnẽ qui sunt israelite :i. de ꝓge¬
nie isrł. Unde uenit tam subita mu¬
tatio in animo apłi. ut optaret ana
suꝑiꝰ dixerit nullo modo se posse
a caritate xp̃i separari: consideran¬
dũ: quia anathema uarias habet
significationes Ponitur enĩ ꝓsepara¬
tione: sicut inedicto iustiniani imꝑatoris

Expanded text:
meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israelitae, id est de progenie Israel. Unde venit tam subi a mutatio in animo Apostoli ut optaret anatsuperius dixerit nullo modo se posse a charitate Christi separari? Considerandum est quia anathema varias habet significationes: ponitur enim pro separatione, sicut in edicto Justiniani imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dimittã: Et qr ꝓ sua malicia ignora¬
bat dm̃: inclurauit ds̃ cor illiꝰ .i. non
emolliuit: meritis eiꝰ hoc exigentibꝰ Sed
suo. aut sodomitas. aut eos qͥ in diluuio
dũ est. qr eoꝵ malicia iam erat consum¬
mata excedens modũ peccãdi: et ideo
iusto dei iudicio erat punienda: Sic unꝰ¬
qͥsq peccator diuinitꝰ punit᷑ mͦ. fine
peccatoꝵ cõpleto: de qͦ ait dñs ad abrahã:
Non st̃ cõpleta peccata aminorreoꝵ: Et

Expanded text:
ittam . Et quia pro sua malitia ignorabat Deum, induravit Deus cor illius , id est non emollivit, meritis ejus hoc exigentibus. Sedsuo, aut Sodomitas, aut eos qui in diluvio dum est, quia eorum malitia jam erat consummata excedens modum peccandi: et ideo justo Dei judicio erat punienda. Sic unusquisque peccator divinitus punitur modo, fine peccatorum completo; de quo ait Dominus ad Abraham: Non sunt c
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuendo. Et est sensus. Neq
alia creatura quã nos ipsi poterit
nos separare a caritate dĩ: Que ẽ
in xp̃o iħu. Nos cñ possumꝰ nos
separare abea: male iuuendo. Men¬
tes enĩ scõrũ itast̃ dõ qui sũmus
sp̃s ẽ. per caritatẽ coniunctȩ: ut
int̾ illas & dm̃ nulla creatura sit
media: quia qui adheret dño: u
cogente sepe iurabat apłs: nõ agens
contra dñi p̃ceptũ. Et quia dicturꝰ
erat rem pene incredibilẽ: ideo
iurauit necessitate cogente. Nam
int̾ romanos qui crediderant: erant
iudei credentes quibus ista scribe¬
bat. Et quia erant qui dicerent.
paulũ. non diligere gentem suam o¬

Expanded text:
male vivendo. Et est sensus-Neque male vivendo. Et est sensus-Neque alia creatura quam nos ipsi poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu; nos tum possumus nos separare ab ea male vivendo. Mentes enim sanctorum ita sunt Deo, qui summus spiritus est, per charitatem conjunctae, ut inter illas et Deum nulla creatura sit media: quia qui adhaeret Deo unucogente saepe jurabat Apostolus, non agens contra Domini praeceptum, et quia dicturus erat rem pene incredibilem, ideo juravit necessitate cogente. Nam inter Romanos qui crediderant erant Judaei credentes, quibus ista scribebat: et quia erant qui dicerent Paulum non diligere gentem suam
Abbreviated transcription (Latin):
nebrarũ harũ. Heq uirtutes contra¬
rie demonũ: que sub suis principi¬
bus consistunt. Neque instantia .i.
p̃sentia bona que ꝓmittuntur cre¬
dentibus: łmala quȩ minantur. Neq
q fortitudo .i. diabolus princeps de¬
monũ: de quo dr̃ Cũ fortis armatus
custodit atriũ suũ: Neq altitudo.i.
mantia. que inferiora inferni scru¬
tatur: ꝑ quȩ duo multi auerteban¬
tur a fide. Et ẽ. sensus. Etiã sionĩs.
astrologi. & mathematici. hoc ẽ. astro¬
rũ conspectores. quise fatentur
rationẽ siderũ penitrare ⁊ cursus.
uenerint contra nos: ł etiã illi qui
ꝑ nigromantiã .i. mortuorũ resusci¬
tationẽ animas ab inferis reuocant.
sicut mulier illa phitonissa reuo¬
cauit animam samuelis: nequaqũã
poterunt nos separare a caritate .xp̃i.
Neq creatura alia .i. si aliqua creat᷑a
ẽ. sursũ aut deorsũ p̃t̃ istas quas di-¬
xi: nec ipsa poterit nos in aliam
alia creatura intelligitur hic homo:
qui se potest acaritate dĩ separare.

Expanded text:
 contrariae daemonum, quae sub ipsis principibus consistunt. Neque instantia, id est praesentia bona quae promittuntur credentibus, vel mala quae minantur. Nequeque fortitudo, id est diabolus princeps daemonum de quo dicitur: Cum fortis armatus custodit atrium suum . Neque altitudo, id est mantia, quae inferiora inferni scrutatur, per quae duo multi avertebantur a fide. Et est sensus: Etiamsi omnes astrologi et mathematici, hoc est astrorum conspectores, qui se fatentur rationem siderum penetrare et cursus, venerint contra nos; vel etiam illi qui per necromantiam, id est mortuorum resuscitationem, animas ab inferis revocant, sicut mulier illa pythonissa revocavit animam Samuelis, nequaquam poterunt nos separare a charitate Christi; neque creatura alia, id est si aliqua creatura est sursum, aut deorsum, praeter istas quas dixi, nec ipsa poterit nos separare in aliam alia creatura intelligitur hic homo qui se potest a charitate Dei separare
Abbreviated transcription (Latin):
lus accusat electos dĩ: sicut accusauit
beatũ iob Sed meritũ auxit nõ minu¬
it : quia uir iustus. eiꝰ aduersa pacien¬
ter sustinuit. Notandũ: quia hȩc sen
cit ipse: ꝑcunctationi multa possunt
responderi: int̾rogationi aut̃ aut ad
ꝑ cunctationẽ qua dicimꝰ. Quis accusa¬
bit aduersus electos dĩ: Illud quod sequit᷑.
ds̃ qui iustificat. enuntietur sono int̾rogan-¬
tis: ut tacite respondeatur: ñ: Similit̾ illud
quod sequitur. quisẽ qui condẽpnet. ꝑcunc¬
tando legendũ est: ut sub inferatur. int̾¬
rogando xp̃s iħs qui mortuus ẽ. inimo qui
& resurrexit: sub intelligitur tacite non:
dempnabit nos non utiq: sed potius salua¬
bit. hoc uͦ quod sequitur qui ẽ. ad dex terã
patris qui etiã int̾pellat ꝓ nobis: non iam¬

Expanded text:
lus accusat electos Dei, sicut accusavit lus accusat electos Dei, sicut accusavit beatum Job, sed meritum auxit, non minuit, quia vir justus, ejus adversa patienter sustinuit. Notandum autem quia haecdicit, percontationi multa possunt responderi, interrogationi autem aut afper contentionem qua dicimus, quis accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur, Deus qui justificat, enuntietur sono interrogantis, ut tacite respondeatur, Non. Similiter illud quod sequitur, quis est qui condemnet? percontando legendum est, ut subinferatur interrogando Christus Jesus qui mortuus est, imo qui et resurrexit, et subintelligatur tacite, non. demnabit nos? Non utique, sed salvabit. Hoc vero quod sequitur, quis est ad dexteram Patris, qui etiam interpellat
Abbreviated transcription (Latin):
nobis om̃ib p̃destinatis ad uitã ȩt̾nã
tradidit illũ. Et ipse pat̾ tradidit fi¬
liũ: quia tradi ꝑmisit: multisq aliis
modis.ẽ. ipse filius ẽ. traditus. Hoc uer¬
bũ quod ẽ. parcere aliquando signifi¬
cat dimittere: ut illud in uirgilio: Par
parre uocantur .i. seruatrices: quia
seruant sua mella. Quomͦ etiam nõ¬
cũ illo om̃ia nobis donauit: hoc ma¬
xime ad apłos refertur: quibus ait ue¬
ritas. Cũ sederit filius hominis in se¬
de maiestatis sue: sedebitis & uos su
ꝑ x.ii. sedes. Potest referri & ad om̃s
p̃destinatos: qui incapite suo xp̃o omĩa
possident. que ipse possidet. Cũ enĩ
om̃is creatura longe in cõparabiliter
distet afilio dĩ ꝑquẽ facta sunt omĩa:
si ᷤ ds pater intantũ nos dilexit ut ꝓ
nobis traderet illũ: utiq poterit.
in nobis ista implere. Quis accusabit
aduersus electos dĩ .i. qui sumet ac¬
cusationẽ aduersus electos dĩ: diabo¬

Expanded text:
nobis omnibus praedestinatis ad vitam aeternam nobis omnibus praedestinatis ad vitam aeternam tradidit illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius traditus. Hoc verbum quod est parcere aliquando significat dimittere, ut illud in Virgilio: Parcparcae vocantur, id est servatrices, quia servant sua mella. Quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? Hoc maxime ad apostolos refertur, quibus ait Veritas: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes : potest referri et ad omnes praedestinatos, qui in capite suo Christo omnia possident, quae ipse possidet. Cum enim omnis creatura longe incomparabiliter distet a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , si Deus Pater in tantum nos dilexit, ut pro nobis traderet illum, utique poterit in nobis ista implere. Quis accusabit adversus electos Dei? id est: quis sumet accusationem adversus electos Dei? Diabo