comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. et in mẽbris xp̃i reto
numerant᷑. ꝑ malos maliꝰ: si e
qͥ baptizant mali sũt: ⁊ qͥ bay¬
ti ant᷑ duplici corde accedĩ
ad dm̃: et ñ tenent eos mores
qͦs audiunt in eccła:. ut ñibi
sint palea sed frum̃tũ. Quam
enĩ multi sint: nouit caritas
ur̃a. Per malos boni. Aliqͣndo
baptizat adulter: ⁊ qͥ baptiza¬
tur iustificat᷑. Per bonos mali.
Aiquando qͥ baptizant scĩ sũt:
inpͥoribꝰ nr̃is patribꝰ ea conside¬
remꝰ: qͥa habuer̃t ⁊ illi ista qͣ-¬
tuor genera. ꝑbonos bomiꝰ. a-¬
nanas paulũ baptizauit. ¶d
are solere euangłm:. qͦs tolerat
in societate. xp̃iana. ⁊ dicit. Ed
enĩ: dũ omĩmodo siue occasi¬
one suie ueritate xp̃s annun-¬

Expanded text:
credunt, et in membris Christi recte credunt, et in membris Christi recte numerantur. Per malos mali: si et qui baptizant, mali sunt; et qui baptizantur, duplici corde ac edunt ad Deum, et non tenent eos mores quos audiunt in Ecclesia, ut non ibi sint palea, sed frumentum. Quam enim multi sint, novit Charitas vestra. Per malos boni: aliquando baptizat adulter, et qui baptizatur justificatur. Per bonos mali: aliquando qui baptizant, sancti sunt; in prioribus nostris patribus ea consideremus, quia habuerunt et illi ista quatuor genera. Per bonos boni: Ananias Paulum baptizavit . Quid are solere Evangelium, quos tolerat in societate christiana, et dicit, Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annun
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ testam̃tũ ꝑtinẽt dilecꝰtores
tẽporaliũ. dilectores scłi. Ad no¬
uũ testam̃tũ. dilectores iute et̾ne.
Ideo illa ierłm in t̾ra. umbra erat
peregrinam᷑ multa nostis:. mul¬
ta iã audistis. Inuenimꝰ aũt rẽ
mirã in istis partͥbꝰ id ẽ inistis
fetibꝰ. in istis generationibꝰ liber¬
arũ ⁊ ancillaꝵ:. quatuor scili¬
cet genera hominũ. In qͥbꝰ qͣtu¬
or generibꝰ complet᷑ figura tocꝰ¬
futuri ipłi. xp̃iani: ut ñ sit mi¬
rũ qͦd in illis tͥbꝑs dictũ ẽ. Ego
iacob. In omĩbꝰ enĩ xp̃ianis frĩs
intendite. aut ꝑ malos nascunt
bomi: aut ꝑ bonos nascunt᷑ ma¬
li. aut ꝑ bonos boni aut ꝑ ma
los mali. Ampliꝰ istis qͣtuor gene¬
ribꝰ ñ potes inuenire. Que iterũ
repetã aduertite. retinẽte. es¬
cutite corda ur̃a:. nolite prign
eẽ. capite ne capiamini. Quo
malos bomi. Puto qͥa planũ est.
Per bonos bomi: si et qͥ baptiza
boni sũt. ⁊ qͥbaptizant᷑ recte

Expanded text:
res temporalium, dilectores saeculi: ad Novum Testamentum dilectores vitae aeternae. Ideo illa Jerusalem in terra, umbra erat peregrinamur, multa nostis, multa jam audistis. Invenimus autem rem miram in istis partubus, id est in istis fetibus, in istis generationibus liberarum et ancillarum, quatuor scilicet genera hominum: in quibus quatuor generibus, completur figura futuri populi christiani, ut non sit mirum quod inJacob. In omnibus enim Christianis fratres intendite aut per malos nascuntur boni, aut per bonos nascuntur mali, aut per bonos boni, aut los mali: amplius istis quatuor generibus non potestis invenire. Quae iterum repetam, advertite, retinete; excutite corda vestra, nolite pigri esse: capite, ne capiamini, quomper malos boni. Puto quia planum est. Per bonos boni: si et qui baptizant, boni sunt: et qui baptizantur, recte
Abbreviated transcription (Latin):
potest iterũ generare xp̃s. Quo¬
mͦ ut̾us ñ potest reppetiꝰ. sic nec
baptismꝰ. Qui nascitur de eccła
catholica. tanqͣm de sara nas¬
cit᷑: de libera nascit᷑. Qui nascit᷑
de heresi. tanquã de ancilla
Nascit᷑: sed ex semine abrahe.
Aouertat caritas ur̃a. quam
magnũ sacram̃tũ testat᷑ deus:
et dicit. Ego sũ ds abrahã. ⁊
ds̃ ysaac. ⁊ ds̃ iacob. Non erãt
alii patriarche. Non erat an¬
te istos sc̃s noe. qͥ solus in toto
genere humano cũ tota domo
sua meruit de diluuio libera¬
riᷤ In qͦ ⁊ in filiis eiꝰ figurata ẽ
eccła. qͣ ligno portante eua¬
dunt diliiuũ. Deinde postea
tura cõmendat: siẽ moyses
fidelis in tota domo eiꝰ. Et illi
tres nominant᷑ ͥ qͣsi eũ soli ꝓ¬
meruerint᷑. Ego sum inqͥt ds̃
Hoc mͥ nom̃ ẽ in et̾m̃. Sacra¬
m̃tũ grande. Potens ẽ dñs et
ora nr̃a aꝑire ⁊ corda ur̃a. ut
dicere possimꝰ sic̃ reuelare dig¬
natꝰ ẽ.⁊ capere possitis sic̃ ex¬

Expanded text:
potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine Abraham. Advertat Charitas vestra quam magnum sacramentum. Testatur Deus, et dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Non erant alii patriarchae? non erat ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere humano cum tota domo sua meruit de diluvio liberari, in quo et in filiis ejus figurata est Ecclesia? Ligno portante evadunt diluvium . Deinde postea tura commendat, Moyses fidelis in tota domo ejus . Et illi tres nominantur, quasi eum soli promeruerint, Ego sum Deus hoc mihi nomen est in aeternum . Sacramentum grande! Potens est Dominus et ora nostra aperire, et corda vestra, ut dicere possimus sicut revelare dignatus est, et capere possitis sicut ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͥd dicit scripturaᷤ. Gice
ancillã. et filiũ eiꝰ. Nõ enĩ he¬
res erit filiꝰ ancille: cũ filio
meo ysaac. Quermꝰ ubi hoc
dicat scriptura. ut uideamꝰ
utrũ aliqua ꝑsecutio preces¬
serit hismaelis in p̾saae. et
inuenimꝰ hoc dictũ ẽẽ a sara.
qͣndo uidit pueros ludentes
simul. Quã lusionẽ dicit scrip¬
tura iidisse sarã: hanc ꝑsecu-¬
tionẽ ait apłs. Plus gͦ uos ꝑ¬
secunt᷑. qͥ uos illudendo sedii¬
cunt. Ueni ueni baptiza¬
re hic. hic habes uerũ bap¬
tismũ. Noli ludere. unꝰ ẽ u̾us.
Ille lusus ẽ seduceris.: ⁊ ista
ꝑsecutio grauis tibi erit. Me
lnis erat ut hismaelẽ tu lu-¬
crareris: ad regnũ. quã tit
uult hismael. qͥa ludere uult.
Tene tu hereditatẽ patͥs
et audi: eice ancillãi filium
eiꝰ. Nõ enĩ heres erit filiꝰ an¬
cille. cũ filio meo ẏsaac. Isti

Expanded text:
ura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicit Scriptura vidisse Saram, hanc persecutionem dicit Apostolus. Plus ergo vos persequuntur qui vos illudendo seducunt: Veni, veni; baptizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus est verus; ille lusus est: seduceris, et ista persecutio gravis tibi erit. Melius tibi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non mael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum fil
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cũ fr̃ibꝰ tenuert̃. Quomꝰ¬
gͦ in filiis iacob ñ obfuit illis
qui nati sũt de ancillis. quo¬
minꝰ tenerent regnũ:⁊ t̾ram
ꝓmissionis cũ fr̃ibꝰ ex equo ac¬
cipent. ñ illis obfuert̃ natale
ançillaꝵ. sed p̃ualuit sem̃¬

Expanded text:
regnum cum fratribus tenuerunt. Quomregnum cum fratribus tenuerunt. Quom in filiis Iacob non obfuit illis qui nati sunt de ancillis, quominus tenerent regnum et terram repromissionis cum fratribus ex aequo acciperent; non illis obfuerunt natales ancillarum, sed praevaluit
Abbreviated transcription (Latin):
uterꝰ portat. donec in fine dis-¬
cernãt᷑. Et boni adu̾sus maloᷤ
clamant᷑. et mali adu̾sus bo¬
nos reclamant. et munis uis¬
ceribꝰ utriq luctant᷑. Hunqͥd
semꝑ simul erunt. In fine exi¬
tur ad lucẽ: declarat᷑ natiuitaᷤᷤ
que hic in sacram̃to figuratur:
et tunc apparebit. iacob dilexi.
de libera ysaac. et de malis
malos. de ancilla hismael.
et de bonis malos. esaii de re¬
becca. De malis bonos ubi in¬
uenimꝰ : Restat iacob: ut in tsꝰ
patriarchis qͣtuor generũ stoꝵ
perfectio conclud atur. Habu¬
it uxores iacob: habuit ⁊ an¬
cillas. Pariunt libere. þarñt
et ancille: ⁊ fiunt duodeem
Sed tam̃ om̃s ex uno semine
sũt de ancillis ñ simul posseder̃
t̾rã ꝓmissionis cũ frĩbꝰ suis. In¬
uenis ibi bonos filios iacob na¬
tos de ancillis: ⁊ bonos filios
iacob natos de liberis. Nichil
illis obfuit natiuitas de uteri
ancillaꝵ. qͣndo in patre cog¬
nouert̃ sem̃ suũ. ⁊ consequent

Expanded text:
uterus portat, donec in fine disuterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declaratur nativitas quae hic in sacramento figuratur: et tunc apparebit, Jacob dilexi, de libera Isaac: et de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus patriarchis quatuor generum istorum perfectio concludatur. Habuit uxores Jacob liberas, habuit et ancillas: pariunt liberae, pariunt et ancillae, et fiunt duodecimsed tamen omnes ex uno semine. sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus suis? Invenimus ibi bonos filios Jacob natos de ancillis, et bonos filios Jacob natos de liberis. Nihil illis obfuit nativitas de uteris ancillarum, quando in patre cognoverunt semen suum, et consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
cille malos. agar peꝑit hisma-¬
el. Habemꝰ in uno abrahã. et il¬
lud genꝰ cũ ꝑbonos boniꝰ. ⁊ illud
genꝰ eũ ꝑ malos mali. Per bonos
mali ubi figurati sũt. Labera
erat rebecca uxor ysaac. Legite.
Peperit geminos: uenꝰ erat boñ.
alter malus. Habes apte serip¬
turã dicentẽ deiuoce. Iacob
dilexi. esaii aut̃ odio habui.
Istos duos genuit rebecca. iacob
et esai  nus in de eligit᷑. altͥ
impbat᷑. E nꝰ succedit in here¬
ditatẽ: alter exheredat᷑. Nõ
facit ppłm suũ ds̃ de esaii. sed
facit de iacob Sem̃ unũ. diu̾si
qͥ concepti sũt. Aterꝰ unꝰ. diu̾si
qͥ nati sũt. Nunqͥd ñ libera pẽp¬
it iacob. que libera peꝑit esauͤ
luctabant᷑ in uentre matris
sue. et dicꝰtũ ẽ rebecce cũ ibi
luctarent᷑. Duo ppłi sũt in ut̾o
tuo. Duo homines. duo ppłiͥ
bonꝰ ppłs. malus ppłs: sed tam̃
muno uentre luc̃tant᷑. Quanti
mali sũt in eccła. et unus eos¬

Expanded text:
cillae malos; Agar peperit Ismacillae malos; Agar peperit Ismael . Habemus in uno Abraham et illud genus cum per bonos boni, et illud genus cum per malos mali. Per bonos mali ubi figurati sunt? Libera erat Rebecca uxor Isaac: legite, peperit geminos, unus erat bonus, alter malus. Habes aperte Scripturam dicentem Dei voce, Jacob dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum suum Deus de Esau; sed facit de Jacob. Semen unum, diversi qui concepti sunt: uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
isti sui similes baptizabant. ma¬
limalos baptizabant. Si quos
sti baptizabant tales quales
admonet dñs cũ dicit. que di¬
cunt facite. que aut faciunt
facere nolite. mali bonos ba¬
ptizabant. Boni malos bapti-¬
zabant: quomͣ a philippo sco
sy mon magus baptizatꝰ ẽ. No¬
ta sũt gͦ ista quatuor genera
fr̃s mei. Ecce iterũ ea repeto:
tenete illa. numerate illa.: ad¬
u̾tite illa. Cauete que mala
sũt. tenete que bona sũt. Per
bonos boni nascunt᷑: cũ ꝓ scõs
scĩ baptizant᷑. Per malos ma¬
li. cũ ⁊ qͥ baptizant ⁊ qͥ baptizã¬
tur mique ⁊ impie uiuunt. ꝓ
malos bomꝰ. cũ mali sũt qͥbap¬
tizant. ⁊ bom qͥ baptizant᷑. Per
bonos mali: cũ boni sũt qͥ bap¬
tizant. ⁊ mali qͥ baptizant᷑. Quo¬
mͦ inuenimꝰ ista in tribꝰ istis ho¬
minibꝰ : ego sũ ds̃ abrahã. ⁊ d̃s
ysaac. ⁊ ds̃ iacobͤ. Ancillas ac¬
cipimꝰ in malis. liberas accipi¬
mꝰ in bonis. Pariunt libere bonoᷤ:
sara peperit ysaac. Pariũt an¬

Expanded text:
isti sui similes baptizabant, mali malos baptizabant: si quos isti baptizabant tales, quales admonet Dominus cum dicit, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni malos baptizabant, quomodo a Philippo sancto Simon magus baptizatus est . Nota sunt ergo ista quatuor genera, fratres mei. Ecce iterum ea repeto, tenete illa, numerate illa, advertite illa; cavete quae mala sunt, tenete quae bona sunt. Per bonos boni nascuntur, cum per sanctos sancti baptizantur: per malos mali, cum et qui baptizant et qui baptizantur, inique et impie vivunt: per malos boni, cum mali sunt qui baptizant; et boni qui baptizantur: per bonos mali, cum boni sunt qui baptizant, et mali qui baptizantur. 10. Quomodo invenimus ista in tribus istis nominibus, Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob? Ancillas accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: pariunt liberae bonos; Sara peperit Isaac : pariunt an
Abbreviated transcription (Latin):
tyant᷑. tanquã de ancillis iu-¬
dent᷑ nasciͭ ͥ sed tam̃ qͥa ex semi¬
ne u̾bi dei qͦd figurat᷑ in iacob.
ñ contristent᷑. simul heredita¬
tẽ cũ fratͥbꝰ possidebunt. Secu¬
rus gͦ sit qͥde semine bono nas¬
cit᷑. tantũ ñ unitet᷑ ancillã. si
de ancilla nascit᷑. Ancillã malã.
suꝑbientẽ. ñ imiteris Ande enĩ
flin iacob de ancillis nati posse¬
dert̃ t̾ram ꝓmissionis cũ fratͥbꝰ
bismael aũt̃ de ancilla natꝰ ex¬
pulsus ẽ ab hereditateᷤ. Unde
nnsi qͥa ille suꝑbꝰ erat:. illi humi¬
les: Erexit ille ceruicẽ: ⁊ uo¬
luit seducere frẽm suũ ludenᷤ
cũ illo. Magnũ ibi sacram̃tũ.
Ludebant simul hismael ⁊ ysaac.
Uidit illos sara ludentes: ⁊ ait
abrahe. Eice ancillã: ⁊ filiũ eiꝰ.
Non enĩ heres erit filiꝰ ancille.
cũ filio meo ysaac. Et cũ con¬
tristatꝰ eẽt abrahã. confirma¬
uit ei dñs dictũ uxoris eiꝰ. Iam
hic manifestũ ẽ sacram̃tũ. qͥa
uescio qͥd futurũ parturiebat

Expanded text:
ncillis videntur nati, sed tamen, quia ex semine verbi Dei, quod figuratur in Jacob, non contristentur, simul hereditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imitetur ancillam. Si de ancilla nascitur, ancillam malam superbientem non imitetur. Unde enim filii Jacob de ancillis nati possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus expulsus est de hereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid futurum parturiebat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m nati sũt. Qui sũt scđdm car¬
nẽ nati᷑. Dilectores mundi. ama¬
tores scłi. Qui sũt scd̃m sp̃m na¬
ti᷑. Amatores regniceloꝵ:: dile¬
ctores xp̃i: desiderantes uitã
et̾nã. gratis colentes dm̃. Laidũt.
et dicit apłs ꝑsecutionẽ. Nã
postea quã dixit apłs hec u̾ba

Expanded text:
itum nati sunt. Qui sunt secundum carnem nati? Dilectores mundi, amatores saeculi. Qui sunt secundum spiritum nati? Amatores regni coelorum, dilectores Christi, desiderantes vitam aeternam, gratis colentes Deum. Ludunt, et dicit Apostolus persecutionem. Nam posteaquam dixit haec verba
Abbreviated transcription (Latin):
intellexit nchodemꝰ: sed na-¬
ciuitatẽ carnis. Sie ⁊ tu intel¬
lige natiuitatẽ sp̃s:. quomodo
intellexit ichodemꝰ natiuita¬
tẽ carnis. Quid nichodemꝰ in¬
cellexit᷑. Hunqͥd potest homo
denuo in uentrẽ matͥs sue in¬
troire ⁊ nasci . Sic qͥcũq tͥ
dixerit ut sp̃alit̾ iterũ nasca-¬
ris. responde qͦd dixit ncho-¬
demꝰ. Nunqͥ  potest homo st̾ũ
in uentrẽ matͥs sue intrare
et nasciᷤ.Iã natꝰ sum de adã:

Expanded text:
intellexit Nicodemus naintellexit Nicodemus nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo iterum in ventrem matris suae intrare, et nasci? Jam n
Abbreviated transcription (Latin):
et hanc uitã ñ sapiebat iste m¬
chodemꝰ: qͥ nocꝰte uen̾at ad iłm
Ait ei iħs. Hisi qͥs natꝰ fuerit de¬
nuo: ñ uidebit regnũ dei. Et
ille carnẽ suã sapiens in cuiꝰ ore
nondũ sapiebat caro xp̃i. quo¬
modo inqͥt potest homo cum
sit senex iterũ nasciᷤ. Nunqͥd po¬
test in uentrẽ matris sue iterũ
introire ⁊ renasciᷤ. Non nou̾at
iste nisi unã natiuitatẽ. Ex adã
et eua nouerat: ex deo et eceli
nondũ nouerat. Non nou̾at ii¬
si eos parentes qͥ generant ad
mortẽ:. ñdũ nou̾at eos parentł̃
qͥ generant ad uitã. Non non̾at
insi eos parentes qͥ generant
successuros: nondũ nou̾at eos
qͥ semꝑ uiuentes generant puã¬
suros. Cum gͦ sint due natuusa¬
tes: ille unã intelligebat. us
de tra. alia de celo. Mna ẽ de
carne: alia de spũ. Ana ẽ de
mortalitate: alia de et̾nitate.
Una ẽ de masculo ⁊ femina:
alia ẽ de deo ⁊ eccła. Sed ip¬
se dueꝰ. singule sũt. Nec illa
potest reppetitnec illa. Recte

Expanded text:
iste Nicodemus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo, cum sit senex, iterum nasci? Numquid potest in ventrem matris suae iterum introire, et nasci? Non noverat iste nisiet Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in figura contingebant illiᷤ.
Uox ẽ apłi. Scripta sũt in qͥt
ꝓpter nos: in qͦs finis seculoꝵ.
obuenit. Recurrat nunc am
mꝰ ur̃ ad abrahã. ysaac. ⁊ iacob.
In istis tͥbus inuenimꝰ parere li¬
beras:. parere ⁊ ancillas. Inue-¬
nimꝰ ibi partꝰ liberarũ. inueni¬
mꝰ ibi ⁊ partꝰ ancillaꝵ. Ancilla
nichil bomi significat. Eice an

Expanded text:
in figura contingebant illis. Vox est Apostoli: Scripta sunt, inquit, propter nos, in quos finis saeculorum obvenit . Recurrat nunc animus vester ad Abraham, Isaac, et Jacob. In istis tribus invenimus parere liberas, parere et ancillas: invenimus ibi partus liberarum, invenimus ibi et partus ancillarum. Ancilla nihil boni
Abbreviated transcription (Latin):
credamꝰ. ¶d mirũ si fecert ill
qͦd solent : Nã potestates roma¬
ne nunquã talibꝰ suppliciis use
sũt. Non enĩ ñ poterant occide¬
re apte. Sed illi qͥ se mortuos
coli uoluert. famosiorẽ mortẽ
ñ inuenert. Postremo qͥcqͥd ilid
ẽ ñ noui. Et si passa es o pars
donati corporalẽ afflictionẽ
ab eccłia catholica. a sara pa¬
sa es agar. Redi ad dñam tuã
Locꝰ qͥd ẽ necessariꝰ aliqͣnto di¬
utiꝰ nos tenut. ut totũ tertũ
euglice lec̾tionis exponere nl¬
nre ualeremꝰ. fr̃s sufficiat iifi¬
cantati ur̃e:. ne hec que dicta
sũt. dicendo alia excludantur
e cordibꝰ ur̃is. Hec tenete:
talia diçite: Nlãmantes illiic
ꝓcedite. accendite frĩgidos :
ẽ. qͦd natũ ẽ de carne caro ẽ.

Expanded text:
credamus: quid mirum, si fecerunt illi credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donati, corporalem afflictionem ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeremus. Fratres, sufficiat initati vestrae, ne haec quae dicta sunt, dicendo alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite, accendite frigidos. co, Quod natum est de carne, caro est,
Abbreviated transcription (Latin):
atos de gehenna. qͣndo uidẽt
xp̃m a quo lib̾ati sũt exsuffla-¬
ri in xp̃ianis: qͣndo audiunt
Talia facere uolunt. ͥ et saltẽ
talia pati nolunt᷑. Nã uidete qͣ¬
lia faciunt. ⁊ qͣlia patiuntur.
Occidunt animas. affligunt᷑
in corpore. Sẽpit̾nas mortes
faciunt. ⁊ tẽporales se ꝑpeti
conquerunt᷑. Et tam̃ qͥ eas pa-¬
tunt᷑ ꝓfert̃ nob̃ nescio qͦs in
ꝑsecutione suos martires. Ecee¬
aiunt marculus de petra p̾ci¬
pitatꝰ ẽ: ecce donatꝰ bagagen¬
sis in puteũ missus ẽ. Quando
potestates romane talia suppli¬
cia decreuert̃. ut p̃cipitarent᷑
homines. Ed aut̃ respondent
nr̃i. Ed sit gestũ nescio. Cam̃
qͥd tradunt nr̃i. ¶a ipsi se p̃cipi¬
tauert: ⁊ potestates infamauẽr
Recordem᷑ consuetudinẽ pote¬
statũ romanaꝵ: ⁊ uideamus
cui credendũ sit. Dicunt nr̃i
illos se p̃cipitasse. Si ñ sũt ip̃si
discipłi ipsoꝵ qͥ se mͦ de saxis
nullo ꝑsequente p̃cipitant. ñ

Expanded text:
atos de gehenna, quando vident atos de gehenna, quando vident Christum, a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis, quando audiunt Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quomͦ seuit rex alienige
potuit tres pueros de igne libe
rare: et nolunt ut seuiant re-
cũ ipsis regibꝰ a gehennaꝵ. igne
liberat᷑: Nam tres illi pueri fr̃s
mei lib̾ati sũt ab igne tẽporali.
Nunqͥd ñ ipse ẽ ds̃ machabeoꝵ.¬
maruꝵ. qͥ ⁊ triũ pueroꝵ. Illo ᷤᷤ
ab igne liberauit. illi in tor¬
m̃tis igneis corpore defecerũt:
sed in legitimis mandatis am¬
mo ꝑmans er̃t. Illi apte lib̾ati
sũt. illi occulte coronati sũt. Pluᷤ
ẽ liberari de flãma gehennaꝵ.
quã de fornace potestatis hu¬
mane. Si gͦ nabuchodonosor.
laudauit ⁊ p̃dicauit ⁊ głiam
dedit deo. qͥa lib̾auit de igne treᷤ
pueros. et tantã głam dedit ut
decretũ mitteret ꝑ regnũ suũ.
qͥcũq dixerint blaspħemiã in
dm̃ sẏdrac mysac ⁊ abdenago.
in int̾itũ ert̃ ⁊ domꝰ eoꝵ in ꝑditi-¬
onẽ: quomͦ isti reges ñ mouean-¬
t᷑ qͥ ñ tres pueros attendunt
lib̾atos de flãmꝰ. sed se ipsos lib̃¬

Expanded text:
Ecce quomodo rex alienigena Ecce quomodo rex alienigena potuit tres puerare: et nolunt ut saeviant regcum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem: quomodo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de flamma, sed seipsos liber
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouent᷑ potestates xp̃iane
adu̾sus detestandos dissipato
modo redderent rationẽ de
imꝑio suo deoͦ. Intendat cari¬
ias ur̃a qͥd dicã. qͥa ꝑtinet hoc
ad reges scłi xp̃ianos. ut tp̃ribꝰ
sus pacatã uelint matrem
siã eccłiam unde sp̃italit̾ na¬
ti sũt. Legimꝰ danhelis uisio¬
nes. ⁊ gesta ꝓphetca. Cres pu-¬
eri in igne laudauert dm̃. Mi
ratꝰ ẽ nabuchodonosor rex lau¬
dantes dm̃ piieros. ⁊ circa eos
ignẽ innocentẽ. Et cũ admi¬
ratꝰ ẽẽt qͥd ait nabuchodono¬
sor rex. ñ uel ideus uel circũ¬
cisus ille qͥ statuã suã erexerat.
et ad eã adorandã om̃s coege¬
rat᷑. tam̃ laudibꝰ triũ pueroꝵ.
cõmotꝰ. ubi uidit maiestatem
dei presentis in igne. qͥd ait ͤ
Et ego ꝓpono decretũ omnibꝰ
tribubꝰ ⁊ linguis in omni t̾ra.
Quale decretũ. Quicũq dixe¬
rint blasphenniã in dm̃ sy drac.
mysac. ⁊ abdenago. in int̾itũ
erunt: ⁊ domꝰ eoꝵ in ꝑditionẽ.

Expanded text:
commoventur potestates christianae commoventur potestates christianae adversus detestandos dissipator Et quomodo redderent rationem de imperio suo Deo? Intendat Charitas vestra quid dicam, quia pertinet hoc ad reges saeculi christianos, ut temporibus suis pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritualiter nati sunt. Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omnes coegerat; tamen laudibus trium puerorum commotus, ubi vidit majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? « Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. » Quale decretum? « Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eo
Abbreviated transcription (Latin):
di tenebat᷑. sed officio generai¬
di. qm̃ sara ei dederat unde
ꝓlem susciꝑet. ait ei. Ecce an¬
cilla tuaͥ utere ea siẽ uis. Et
afflixit eã grauit̾ sara: ⁊ fugit
lusio illa uocat᷑ ꝑsecutio. Qd
nob̾ uidet᷑ fratres: Nonne in¬
tesligitis qͥd significatũ sit. Si
aiqͣndo gͦ uult ds̃ concitare po¬
testates adu̾sus hereticos: ad¬
u̾sus scismaticos: adu̾sus dissi¬
patores eccl̃e: adu̾sus exsuffla¬
tores xp̃i: adu̾sus balsphema¬
tores baptismi. ñ mirent᷑. qͥa
d̃s concitat ut a sara uerbere¬
tur agar. Cognoscat se agar.
ponat reruicẽ. Quia cũ humi¬
liata discederet a dña sua. oc
currit ei angls. ⁊ dixit er. ¶d
ẽ agar ancilla sareᷤ. Que cum
questa ẽẽt de dña. qͥd audiuit
ab angło. Reu̾tere ad dñam tuã.
Ad hoc gͦ affugit᷑. ut reu̾tatur.
Atq utinã reuertat᷑. qͥa ꝓles eiꝰ
sic̃ filii iacob cũ fratribꝰ heredi¬
satem tenebit. Mirant᷑ aũt qͥa

Expanded text:
di tenebatur, sed officio generandi tenebatur, sed officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a dcurrit ei angelus, et dixit: Quid est, Agar ancilla Sarae? Quae cum questa esset de domina, quid audivit ab angelo? « Revertere ad dominam tuam . » Ad hoc ergo affligitur ut revertatur. Atque utinam revertatur; quia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus haereditatem tenebit. 14. Mirantur autem quia
Abbreviated transcription (Latin):
heis pͥncipibꝰ: quã ꝑsecutionẽ
tolerant ꝑ afflictionẽ corpori.
Si tam̃ aliqͣndo passi sũt.
quomͦ passi sũt ipsi sciant: et
conueniant conscientias suas.
tam̃ afflictionẽ corporis passi
sũt. ꝑsecutio quã illi faciunt
grauior ẽ. Caue qͣndo uult
ludere hismael cũ y saac. QEnͥ¬
do tͥ blaudit᷑. qͣndo offert
alterũ baptismũ. responde.
iã habeo baptismũ. Si emip
alterũ. illudere te uult. Caue
anime ꝑsecutorẽ. Nã si a pͥnci¬
ƿibꝰ catholicis aliqͥd passa ẽ pars
donati aliqͣndo: scđ̃m corpus
passa ẽ. ñ scdđm illusionẽ sp̃s.
Audite ⁊ uidete in ipsis uet̾bꝰ
factis omĩa futuraꝵ rerũ signa
et iudicia. Inuenit᷑ sara affli¬
xisse agar ancillã. Sara lib̾a
ẽ. Postea quã suꝑbire cepit an¬
cilla: questa ẽ abrahe sara:
dixit. Eice ancillã. Erexit ad¬
uersũ me cerucẽ suã. Et qͣl
ab abrahã fieret. de abrahã
questa ẽ mulier. Abrahã uero
qͥñ in ancilla libidine abuten¬

Expanded text:
licis principibus. Quam persecutionem tolerant? Afflictionem corporis: si tamen aliquando passi sunt, aut quomodo passi sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est pars Donati aliquando, secundum corpus passa est, non secundum illusionem spiritus. Audite et videte in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abuten
Abbreviated transcription (Latin):
ante mundi cõstitutionẽ:
cur abhorrere putat᷑ a uero
si cunc pat̾ caput nr̃m głifi¬
cauit. qͣndo nos in ipso ut
lecti. qͦmͦ ipse clarificatꝰ Qura
pͥusqͣm mundus ẽẽt nec nos
eramꝰ: nec ipse mediator dei
et hominũ homo xp̃c iħs.¬

Expanded text:
ante mundi constitutionem , ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, utlecti, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediator Dei et hominum, homo Chris
Abbreviated transcription (Latin):
putarũt. tanqͣm nat᷑a huma¬
na que suscepta ẽ a u̾bo cõ-¬
uerteret᷑ inuerbũ: ⁊ homo
mutaret᷑ in dm̃ꝰ. immo si di¬
ligentiꝰ qͦd opinati sũt cogi¬
temꝰ. homo ꝑiret indeo. Non
enĩ qͥsquã ex ista mutatione
hominis uel duplicari deiuer¬
bũ dicturꝰ ẽ uel augeri. ut
aut duo sĩt qͦd unũ fuit. aut
ampliꝰ qͦd minꝰ fuit. Porro si
nat᷑a humana in uerbum
mutata atq cõuersa. u̾bũ
dei qͣntũ erat ⁊ qͦd erat hoc
erit: ubi ẽ homo siñ ꝑit. Sed
adhãc opinionẽ quã uerita
t ꝓrsus ñ uideo comienire¬
nichil nos urget: si filio dicẽ¬
te. ⁊ nunc clarifica me tu pa-¬
ter apud temet ipsũ clarita¬
te quã habui pͥusqͣm munduꝰ
ẽẽt apud te. intelligamꝰ p̃de¬
stinationẽ claritatis humane
que in illo ẽ nat᷑e ex mortali
inmortalis apud patrẽ sut᷑e
et hoc iam p̃destinando fa¬
ctũ fuisse ante qͣm mundus
fierecði enim de nob̾ dixit
apłs. sic̃ elegit nos in ipso

Expanded text:
putaverunt tanquam natura humaputaverunt tanquam natura humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenirenihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse quippe patrẽ clarifica¬
uit suꝑ terrã. eñ gentibus
p̃dicando: pat̾ uͦ ipsũ apud
semet ipsũ. ad sitã dexterã
collocando. Sed ideo postea
de clarificando patre ubi a¬
it ego te clarificaui. u̾bum
p̃teriti tp̃ris ponere maluit:.
ut mõstraret in p̃destinati¬
one iã factũ. ⁊ꝓ rã facto ha¬
bendũ. qͦd certissime fuerat
futurũ: id ẽ ut apatre apud
patrẽ glificatꝰ. patrẽ super
terrã głificaret ⁊ filiꝰ. Sed
hãc p̃destinationẽ in sua
clarificatione manifestiꝰ aꝑ-¬
uit. qua eũ clarificauit pat̃.
in eo qͦd adiunxit: claritate
qͣm habui pͥusquã mundus
eẽt apud ce. Ordo uerboꝵ.
ẽ. quã habui apud re pͥus¬
qͣm mundus ẽẽt. Ad hoc ua¬
let qͦd ait. ⁊ nc̃ clarifica me:
hoc ẽ sic̃ tunc. ita ⁊ nunc.
Sic̃ tunc p̃destinatione. ita
et nc̃ ꝑfectione. fac in mun¬
do. qͦd apud te iã fuerat an¬
te mundũ. fac in suo tp̃re.
qͦd ante omĩa tp̃ra statuisti.
Hoc qͥdã sic intelligendum

Expanded text:
arificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
uit cõformes fieri imaginis
filii eiꝰ. ut sit pͥmogenitꝰ in
multis fr̃ibꝰ. Quos aũt p̃de¬
stinauit allos ⁊ uocauit. Nisi
forte ipsũ p̃destinatũ dice¬
re formidabimꝰ. qͥa de nob̃
tantũ ut efficiam᷑ cõformes
imaginis eiꝰ. hoc dixisse uide¬
tur apłs. Quasi uͦ quisquam
regulã fidei fidelit̾ intuẽs.
filiũ dei negaturꝰ ẽ p̃destina¬
cũ. qͥ eũ negare hominẽ nõ
potest. Recte qͥppe dicit᷑ non
p̃destinatꝰ: scłm id qͦd ẽ uer¬
bũ dei ds̃ apud dm̃ a tqͥd enĩ
p̃destinaret᷑: cũ iã ẽẽt qͦd
erat. sine initio. sine t̾mino
sẽpiternꝰ. Illud aũt p̃desti¬
nandũ erat qͦd nondũ erat.
ut sic suo tp̃re fieret. quẽad¬
modũ ante omĩa tp̃ra p̃de¬
stinatũ erat ut fieret. Cuis¬
qͥs gͥ dei filiũ p̃destinatum
negat: hunc eundẽ filium
hominis negat. Sed ꝓpter
contentiosos etiã hinc au
pͥncipiũ ẽ ubi legitur. Pau¬
lus seruus xp̃i iħu. uocatus
apłs. segregatꝰ in eugłium

Expanded text:
maginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit » . 8. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cerat, sine initio, sine termino, sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam principium est, ubi legitur: Paulus servus Jesu Christi, vocatus Apostolus, segregatus in Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re futuro posuit ipse pre¬
teritũ: nulla sententie re¬
manebit obscuritas. Uelut
si dixisset. ego te clarifica¬
bo suꝑ t̾rã. sopꝰ cõsũmabo
qͦd dedistim̾ ut faciã. et nc̃
clarifica me tu pat̾ apud te¬
met ipsũ. Nempe ita planũ
ẽ: sic̃ illud ubi ait. Ciarifica
filiũ tuũ. ut filiꝰ uius cla-¬
rificet te. Et ipsa ẽ omino
sẽtentia: ł nisi qͥa ⁊ hic dictꝰ
ẽ eiꝰdẽ clarificationis modꝰ.
ibi aũt tacitꝰ. tanqͣm illud

Expanded text:
tempore futuro posuit ipse praetempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanq
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦd dedisti mͥut faciã. et
nunc clarifica me: tanqͣm
pͥor ipse patrẽ clarificaue¬
rit. a qͦ demde ut clarificet᷑
exposcit. Ergo intelligen¬
dũ ẽ utroq uerbo suꝑius
usũ scd̾m id qͦd futurũ erat.
eoq ordine quo futurũ erat.
clarifica filiũ ut te clarisi¬
cet filiꝰ. mͦ uͦ usũ fuisse u̾bo
p̃teriti tp̃ris de re futura.
ubi ait. Ego te clarifica¬
qͦd dedisti mͥ ut faciã. De¬
inde dicendo.⁊ ñc clarifi
ca me tu ƿater apud temet¬
ipsũ. qͣsi posteriꝰ eẽt clari¬
ficandus a patre quẽ pͥus
ipse clarificauerat: quid
ostendit. nisi suꝑiꝰ ubi ait
ego te clarificaui suꝑ t̾rã
ita locutũ fuisse. canqͣm
fecisset qͦd facturꝰ eẽt:ͥ hic
aũt popocisse ut pat̾ face¬
eẽt: id ẽ ut pat̾ clarificet
filiũ. ꝑ quã filii clarifica¬
tionẽ etiã filiꝰ ẽẽt clarifi¬
caturꝰ patrẽͦ Deniq si de
re que fut᷑a erat ponamꝰ
etiã fut᷑ t̃ris uerbũ. ubi ꝓ

Expanded text:
vi quod dedisti mihi ut faciam: et vi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificaquod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc claca me, tu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostendit, nisi superius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceesset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ exemplũ ut sequam᷑ͣ
uestigia eiꝰ. Nisi qͥa cõsum¬
masse se dicit. qͦd se cõsũ¬
maturũ ẽẽ certissime no¬
uit:  sic̃ longe ante in pro¬
phetia p̃teriti tp̃ris usus ẽ
u̾bis. quando post annos
pluimos futurũ fuerat qͦd
dicebat. Foderunt in qͥt
manꝰ meas ⁊ pedes: dinu¬
merauer̃t omĩa ossa mea.
Nõ ait fodient ⁊ dinume¬
rab̃t. Et in hoc ipso eugłio.
Omĩa in qͥt que audun a
patre meo. nota feci uobis.
Quibꝰ ait postea. Adhuc mul¬
ta habeo uobis dicere: sed
ñ potestis illa portare mͦ.
Qui enĩ certis et immutabi
libꝰ causis omĩa futura p̃de
clarifica me tu pat̾ apud
temẽt ipsum. claritate quã
habun pͥus qͣm mundus ẽẽt
apud te. Nã supͣ dixerat.
Pat̾. uenit horaͥ  clarifica
filiũ tuũ. ut filiꝰ tuus clari¬
ficet te. In quo u̾boꝵ ordi¬
ne ostenderat pͥus a yatre
clarificandũ filiũ. ut pa¬
trẽ clarificaret ⁊ filiꝰ. Mo¬
do aut̃ dixit. ego te clarifi¬
caui suꝑ t̾rã: opuscõsũma¬

Expanded text:
nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed n potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedclarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Nam supra dixerat, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te: in quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret Filius. Modo autem dixit, Ego te clarificavi super terram, opus consumma
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ ds̃ laudabit᷑ qͣndo ipse
B̾eati qͥ habitant in domo
tua. in scła scłoꝵ. laudabũt
te. Ibi erit dei sine fine lau¬
datio. ubi erit dei plena cog¬
nitio. Et qͥa plena cognitio
ideo sũma clarificatio uel
glificatio. Sed pͥus hic cla¬
rificat᷑ ds̃. dũ annunciatur
hominibꝰ innotescit: ⁊ per
fidẽ credentiũ p̃dicatur.
ꝓpt̾ qͦd dicit. Ego te clari¬
ficaui suꝑ t̾rã: opus cõsum¬
maui qͦd dedistim̾ut faci¬
am. Nõ ait iussisti. sed de¬
disti:. ubi cõsũmat᷑ euidẽs
grã. Quid enĩ habet quod
nõ accepit etiã in unige.¬
nito humana nat᷑a . an nõ
accepit ut nichil mali sed
bona faceret omĩaͤ.ͥ qͣndo
in unitatẽ ꝑsone suscepta
ẽ a uerbo ꝑ qͦd facta sunt
omĩa. Sed quomͦ cõsũma¬
uit opus qͦd accepit ut fa

Expanded text:
 quando ipse Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã caritas substanti¬
alis et cõsubstantialis am¬
et filiꝰ. nec tres dii pat̾ et
tas unus solus uerꝰ ds. Nec
idẽ tam̃ pat̾. qͥ filiꝰ: nec idẽ
qͥ pater aut filiꝰ qm̃ tres st̃
pat̾ ⁊ filiꝰ et sp̃s sc̃s: sed ipsa
te głificat filiꝰ sic̃ dedisti ei
potestatẽ omĩs carnis. et
sic dedisti ut om̃e qͦd dedi¬
sti ei det eis uitã et̾nã : et
hec ẽ uita et̾na ut cognos¬
cant te: sic te gͥ filiꝰ glificat.
ut omnibꝰ qͦs dedisti ei te
cognitũ faciat. Porro si
cognitio dei ẽ uita eterna.
tantomagis uiuere cendi¬
mꝰ. qͣntomagis in hac cog¬
nitione ꝓficimus. Nõ aut
moriem᷑ in uita et̾na. Tẽ gͦ
dei cognitio ꝑfecta erit:
qͣndo nulla mors erit. Sũ¬
ma tũc dei clarificatio: qͥa

Expanded text:
tanquam charitas substantialis et consubstantialis amet Filius; nec tres dii Pater ettas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater qui Filius, nec idem qui Pater auts, sed ipsa te glorificat Filius, sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam, et haec est vita aeterna, ut cognoscant te: sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna. Tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iã factũ. orauit dicẽs. Et nc̃
clarifica me tu pat̾ apud te¬
met ipsũ. claritate quã ha¬
bui pͥusqͣm mundꝰ eẽt apud
te. Tanquã diceret. Clarita¬
tẽ quã habui apud re. id ẽ
illã claritatẽ quã habui a¬
pud te in p̃destinatione: iã
tẽpus ẽ ut apud te habeã
etiã uiuens in dextera tua.
Sed qm̃ diu nos tenuit huiꝰ
discussio questionis: alioque
secuutur. sermone tractan¬
da sũt :

Expanded text:
oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ẽ etiã que sut᷑a sũt fecit.
et uocat ea que ñ sũt tan¬
qͣm sint. ꝓfecto scłm id qͦd
mediator dei ⁊ hominum
homo ẽ. ante mundi cõstitu¬
tionẽ ꝓ nob̾ ds̃ pat̾ glificauit
ipsũ: si tunc elegit etiã nos
ĩ ipso. Quid enĩ dicit apłsͤ.¬

Expanded text:
iam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto secundum id, quod Mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ dixit pat̾ clarifica
filiũ tiũ. sed addidit etiã
ut filiꝰ tuus claxificet te.
merito querit᷑ qͦmͦ patrẽ
clarificauerit filiꝰ: cũ sẽpi¬
t̾na claritas patͥs nec di mi-¬
nuta fuerit in forma huma¬
na. nec augeri potuerit in
sua ꝑfectione diuina. Sed
in se ipsa claritas patrisnec minu
nec augeri potest. Apud hoĩes
aut ꝓculdubio minor eratꝰ.
qͣndo in uidea tantũmͦ d̃s
notꝰ erat. Nõdũ enĩ a solis

Expanded text:
tantum dixit: Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam ut Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝰ. ꝓfec̾to patrẽ clari-¬
sicauit ⁊ filiꝰ. Si aũt tantũ¬
modo mortuus fuisset filiu
nec resurrexisset: ꝓculdubio
nec a patre clarificatꝰ ẽẽt. nec
patrẽ clarificasset. Nunc aũt
resurrectione clarificatꝰ a pa¬
tre. resurrectionis sue ỹdica¬
tione clarificat patrẽ. Hoc
qͥipe aꝑit ordo ipse u̾boꝵ.
Clarifica in qͥt filiũ tuũ. ut
filiꝰ tuus clarificet te: Tan¬
quã diceret. Resuscita me
ut innotescas toto orbe per¬
me. Deinde magis magisq
pandẽs qͦmͦ clarificet patrẽ
filiꝰ. sic̃ dedisti inqͥt ei pote¬
tatẽ omĩs carnis. ut omne

Expanded text:
to Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne
Abbreviated transcription (Latin):
nificatꝰ ẽ homo totꝰ. ubi ait
apł. Omĩs aĩa potestatibus
sublimoribꝰ subdita sit. Ed
enĩ dixit omis aĩa   nisi om¬
nis homo ͦ. Et hoc aũt qͦd
potestas xp̃o apatre data
ẽ om̃is carnis. scđm hominẽ
intelligendũ ẽ. Nã scłm
dm̃ omĩa ꝑ ipsũ facta sunt.
et in ipso cõdita sũt omnia
in celo ⁊ in t̾ra. uisibilia et
inuisibilia. Sic̃ gͦ dedisti
ei potestatẽ in qͥd omnis
carnis. ita te głificet filius:
id ẽ. notũ te faciat omni
carni quã dedisti ei. Sic
enĩ dedisti. ut om̃e qͦd de¬
distiei. det eis uitã et̾nam.
Hec ẽ aũt uita et̾na inqͥt:
ut cognoscant te solũ dm̃

Expanded text:
 est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit, Omnis anima, nisi, omnis homo? Et hoc autem quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est: nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt , et in ipso cin coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognos