comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris. quenam finstra erit:
Profecto factio istorum ñ iusti¬
ciam exequit᷑ s illudit. ꝙ non
implet s euacuat legem. licet
non nulli seua p̃rogatiua uer¬
borum adu̾sus mentẽ legis su¬
um fraudulenter tueantur
errorem. Sapientes enĩsut fa
ciant mala. Cum uͦ ꝓuincra¬
lib sit hec pestis ꝑniciosa. nul¬
li ꝑmciosior potest eẽ qũa pͥn¬
ciꝑi. Bona siqͥdem ꝓninciali¬
um: pͥncipis sunt. Ad necessi¬
tatẽ ꝙ usum pͥncipis. omnia
que ꝓuincialiũ sunt. de iure
exponuntur. Prouincia tota
quasi area pͥncipis est: quã quis¬
quis exhaurit. grauissime de¬
linquit inpͥncipem. cuius ex¬
tenuat facultates. Nam ꝓuin¬
ciales quasi qͥdam suꝑficiarii
st̃. ꝙ quociens usus exigit po¬
testatis: rerũ suarũ non tam
dñi sunt quã custodes. Si uͦ
necessitatis ñ incumbit arti-¬
ticłs. sua sint ꝓuincialium
bona sua. qͥb nec ipse pͥnceps
licenter abutitur. Si eñ expe.¬
dit rei publice ne quis resua

Expanded text:
Caesaris, quaenam sinistra erit? Caesaris, quaenam sinistra erit? Profecto factio istorum, non justitiam exsequitur, sed illudit, et non implet, sed evacuat legem: licet nonnulli saeva praerogativa verborum, adversus mentem legis suum fraudulenter tueantur errorem. Sapientes enim sunt, ut faciant mala. Cum vero provincialibus sit haec pestis perniciosa, nulli perniciosior potest esse quam principi. Bona siquidem provincialium principis sunt. Ad necessitatem et usum principis, omnia quae provincialium sunt, de jure exponuntur. Provincia tota quasi arca principis est, quam quisquis exhaurit, gravissime delinquit in principem, cujus extenuat facultates. Nam provinciales quasi quidam superficiarii sunt, et quoties usus exigit potestatis, rerum suarum non tam domini sunt, quam custodes. Si vero necessitatis non incumbit articulus, sua sint provincialium bona sua, quibus nec ipse princeps licenter abutitur. Si enim expedit reipublicae ne quis re sua
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cdicant qr pax est nonẽ utiq
pax. aut illa pax sola ⁊ inqua ẽ
amaritudo amarissima. Nam
cum alias habita mod̾atione
inculpate tutele. ium ui. repel¬
lere liceat. ꝯcutiẽtibꝰ spoliantibꝰ. torq̃n¬
tibus his : mutire ñ licet. Iuxis
etenĩ uident᷑ eẽ ministri. Ex¬
cusatur qͥ aliquid obtutelam
ꝓprii corꝑis fecerit. si tñ qua¬
uis inuiria trahentib his res¬
tit̾it.: dignus pena qualibet
nidicatur.Si crinem turbatũ
ꝙ turpatum ꝓtrahit. si barbã
uellit. si aures quasi nimiũ
breues ꝓducit. si dat alaꝑam
aut ꝑcutit pugno impie. si
alt̾m eruit ocłm. sustine paci
factum iactitant. Si telum ma-¬
mi gestas. si spontaneam detre-¬
ctas p̃bere ceruicem: uentrem
nudat. ostentat ingulum. cer¬
incem extendit. ꝙ te ꝓuocat:
ut si audes cesaris intestina te¬
lo rumeris. ꝙ quolibuerit mͦ
manum mittas in cesarem.¬
Se enim ꝑsonam cesaris gere¬
re głatur. At fihec ẽ dextera

Expanded text:
omnes dicant quia pax est, non est utique omnes dicant quia pax est, non est utique pax, aut illa pax sola est, in qua est amaritudo amarissima. Nam cum alias habita moderatione inculpatae tutelae, vim vi repellere liceat, concutientibus, spoliantibus, torquentibus his, mutire non licet. Juris etenim videntur esse ministri. Excusatur qui aliquid ob tutelam proprii corporis fecerit, si tamen quavis injuria trahentibus his restiterit, dignus poena qualibet judicatur. Si crinem turbatum et turpatum protrahit, si barbam vellit, si aures quasi nimium breves producit, si dat alapam, aut percutit pugno impie, si alterum eruit oculum, sustine patiefactum jactitant. Si telum manu gestas, si spontaneam detractas praebere cervicem, ventrem nudat, ostentat jugulum, cervicem extendit, et te provocat, ut si audes, Caesaris intestina telo rimeris, et quo libuerit modo, manum mittas in CaesaremSe enim personam Caesaris gerere gloriantur. At si haec est dextera
Abbreviated transcription (Latin):
continuo uociferantes intonabt̃.
quid amplius desidatis testes:
Ecce nos ipsi audistis blasphe¬
miam. Quisquis asserit talia.
contradicit cesari. Siuͦ nidex in¬
nocentiam uidens nisticiamq
reu̾itus dissimulau̾rt. undiq
conclamabunt. si ħ̾c dimittis.
ñ es amicus cesaris. Ut unius
penaliberacio sit multoꝵ.: tolle
ꝙ dele hunc ut uiriat ꝙ uale¬
at barrabas. Om̃s enĩ sunt qua¬
si corpus inũ. qd̾ sicut manifes¬
ta conuincunt oꝑa: ex patre
diabolo ẽ. cuius isti st̃ menbra
Egregie qͥdem de istis beatus
iobait. Corpus illuis quasi scu¬
ta fusilia. & cõpactum squamis
eas. Una alteri coherebat. ꝙ te¬
nentes se nequaqũa se ꝑabunt᷑.
Assistunt sͥ qr conuenerunt
in unũ adu̾sus dñm. & aduer¬
auctoritate. ut qͥcqͥd dixerint
ita obtineat. ac si inueniat᷑ mac¬
tis. Atestacio eoꝵ. ueritati p̃ui¬
dicat. Nonẽ p̃ter pͥncipẽ cui
liceat obuare eorum sentenciis.
Nisi eos pͥnceps coherceat. licet

Expanded text:
continuo vociferantes intonabunt: continuo vociferantes intonabunt: Quid amplius desideratis testes? Ecce vos ipsi audistis blasphemiam. Quisquis asserit talia contradicit Caesari . Si vero judex innocentiam videns, justitiamque reveritus dissimulaverit, undique conclamabunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Ut unius poena liberatio sit multorum, tolle et dele hunc, ut vivat et valeat Barrabas. Omnes enim sunt quasi corpus unum, quod sicut manifesta convincunt opera, ex patre diabolo est, cujus isti sunt membra. Egregie quidem de istis beatus Job ait: Corpus illius quasi scuta fusilia et compactum squamis eas. Una alteri cohaerebit et tenentes se, nequaquam separabuntur . Assistunt sibi, quia convenerunt in unum adversus Dominum, et adverauctoritate, ut quidquid dixerint ita obtineat, ac si inveniatur in actis. Attestatio eorum veritati praejudicat. Non est praeter principem, cui liceat obviare eorum sententiis. Nisi eos princeps coerceat, licet
Abbreviated transcription (Latin):
si obmutire audes ut ad singła
que dicunt aut faciunt non
dixeris euge euge: accusantibꝰ
herodianis lese maiestatis red¬
des coram p̃side rationẽ. Cui nͥ
inom̃ib adqirieueris: cesari
contradices. ꝙ quicquid dictet.
nͥ sic eat ꝙ nͥ sic stet: est inꝑsonã
regis contraq coronam. Consur-¬
get. ingeminabit᷑. ꝙ usq ad nu¬
bes inualescet officialiũ cla-¬
mor replicantiũ uoce magna.
hinic inuenimꝰ subuertentem
popłm & ꝓhibentẽ tributa da¬
ri cesari. negantẽq cesarẽ regẽ
ẽẽ. & ministris eius unuersa
de iure licere. hunc inue¬
mimus euacuantẽ pat̾nas le¬
ges. nouas introducentẽ ꝙ uetus¬
tisfime consuetudims contem¬
ptorem. huius rei testessumꝰ.
Qd̾ si tuam purgare uolueris
innocenciam. aut ꝓ iusticia
quicquã astruere. si xp̃m
dixeris regem eẽ. cui magis
oporteat qͣm hominib obediri.
si eccłie eius qm̃ hoc ocdiosissi¬
mũ ÷ aliquod ꝓtuleris pͥnilegiñ.

Expanded text:
si obmutire audes, ut ad singula si obmutire audes, ut ad singula quae dicunt, aut faciunt, non dixeris euge, euge, accusantibus Herodianis, laesae majestatis reddes coram praeside rationem. Cui nisi in omnibus acquieveris, Caesari contradices, et quidquid dictet, nisi sic eat, et nisi sic stet, est in personam regis contraque coronam. Consurget, ingeminabitur, et usque ad nubes invalescet officialium clamor, replicantium voce magna: Hunc invenimus subvertentem populum, et prohibentem tributa dari Caesari, negantemque Caesarem regem esse, et ministris ejus universa de jure licere. Hunc invenimus evacuantem paternas leges, novas introducentem, et vetustissimae consuetudinis contemptorem. Hujus rei testes sumus . Quod si tuam purgare volueris innocentiam, aut pro justitia quidquam astruere, si Christum dixeris regem esse , cui magis oporteat quam hominibus obediri , si Ecclesiae ejus, quoniam hoc odiosissimum est, aliquod protuleris privilegium,
Abbreviated transcription (Latin):
at. At inofficialib eundem
brucum athelebum inuenies
& locustam. qui ꝓpinquis no¬
ceat ꝙ remotis. & illus cui se¬
mel insederit fortunã deuoret.
nec ante abcedat: qũa omnes
eius auferat facultates. Quis
mimerare potest quot pupillos
officiosissime circũscͥpserit. &
quot uenales in iuria fecerit
agros. ꝙ quot apud nos licencia
istoꝵ suis nudatos bonis sub una¬
gine religionis alioue p̃textu
non tam romipetas ꝙ peregri¬
nos quam exules fecerit: Ntiq
iam fuint ista palam. nec eos
p̃sides aut ꝓconsules cohibent.
qr ut dici solet: oꝑib lupi con¬
gratulat᷑ coruus. & ministro
iniquitatis. impius iudex ap¬
plaudite ħ oc autẽ om̃ib his
usu in notuit. pͥncipes quoꝵ.
infideles st̃ socii furum. qͦs cũ
in maleficio uiderint: currut̃
cũ eis. adicientes iniqͥtatis par¬
tẽ. ut lucri quãcũq recipiant
porcionẽ. Si misertus fueris
panꝑis. si occasum iusticie fle¬
ueris. si decreueris subuenire.

Expanded text:
at. At in officialibus eumdem at. At in officialibus eumdem bruchum, athelebum invenies, et locustam, qui propinquis noceat et remotis, et illius cui semel insederit, fortunam devoret, nec ante abscedat, quam omnes ejus auferat facultates. Quis numerare potest quot pupillos officiosissime circumscripserit, et quot venales injuria fecerit agros, et quot apud nos licentia istorum suis nudatos bonis, sub imagine religionis aliove praetextu, non tam Romipetas et peregrinos, quam exsules fecerit? Utique jam fiunt ista palam, nec eos praesides aut proconsules cohibent, quia ut dici solet operibus lupi congratulatur corvus, et ministro iniquitatis impius judex applaudit. Hoc autem omnibus his usu innotuit, principes quorum infideles sunt socii furum, quos cum in maleficio viderint, currunt cum eis, adjicientes iniquitatis partem, ut lucri quamcunque recipiant portionem. Si misertus fueris pauperis, si occasum justitiae fleveris, si decreveris subvenire,
Abbreviated transcription (Latin):
licanoꝵ omniũ a maximo usq
adminimũ cet᷑ ꝯcussiom nunc po¬
cius qũa iusticie uacat. ꝙ ita
in popłm debaccantur ut qd̾
reliquit unus. alii ñ morent᷑
anferre. ac si uixta conquestio¬
nẽ ꝓpħicam ad hoc instituti
sidut residium locuste come¬
dat brucus. Et ut eis sit ma¬
ior licencia nocendi. umis in
se pła coaceruat offã̾. ut quod
ab uno ñ accepit officio. tollat
ab alio. Tradunt phisiologi
qd̃ ex locusta nascitur brucus.
qui ita uocatur quousq alas
habeat. Exinde succrescentib
alis cum ceꝑit uolitare. uocat᷑
athelebus. Cum enim plenissi¬
me uolare poterrt: efficitur lo¬
custa tt̾m. & multo grauior ÷
brucus qͣm locusta ꝙ atheleb.
quia ei desunt ale nec cito po¬
test ab cedere. ideoq quocũq
uen̾it. fruges omnino consumit.
locusta tñ ꝙ atheleb quocũꝙ
uen̾int nocent. & forte in locis
plurib. s tñ minus bruco. qͥ
cum insed̾it non mouet᷑. donee
labores hominũ omĩo ex hauri¬

Expanded text:
aximo usque ad minimum coetus, concussioni nunc potius, quam justitiae vacat, et ita in populum debacchatur, ut quod reliquit unus, alii non morentur auferre, ac si juxta conquestionem propheticam ad hoc constituti sint, ut residuum locustae comedat bruchus. Et ut eis sit major licentia nocendi, unus in se plura coacervat officia, ut quod ab uno non accepit officio, tollat ab alio. Tradunt physiologi quod ex locusta nascitur bruchus, qui ita vocatur quousque alas habeat. Exinde sucrescentibus alis, cum coeperit volitare, vocatur athelebus. Cum enim plenissime volare poterit, efficitur locusta. Iterum et multo gravior est bruchus, quam locusta, et athelebus, quia ei desunt alae, nec cito potest abscedere. Ideoque quocunque venerit, fruges omnino consumit. Locusta tamen et athelebus quocunque venerint nocent, et forte in locis pluribus, sed tamen minus brucho, qui cum insederit non movetur, donec labores hominum omnino exhauri
Abbreviated transcription (Latin):
sicut p̃tor eciam cũ inique dec̾¬
nit ius dicit. habito tñ respec¬
tii ñ ad id qd̃ facit. s ad id qd̾ fac̾e
debet. sic ꝙ publicanus etiam
cũ delinquit uis uidet᷑ imple¬
re. habrta tñ officii ñ malicie
ratione. S qd̾ est officiũ publi¬
cani: Luca referente didicimꝰ
qr publicam uenert̃ ad ioħem
ut baptizarent᷑ ab eo. ꝙ dixert̃.
Magister quid faciemꝰ : Respo¬
dens autẽ dicebat illis. Nichil
amplius qm qd̾ constitutum
ẽ uobis. exigatis. Ecce officium
publicam. exigere ꝙ reciꝑe qd̾
statutũ ẽ. Quicqͥd autẽ ampliꝰ
ẽ: amalo ẽ exigentis ꝙ accipien¬
tis. non p̾bentis. hoc autẽ ad
omniũ magistratu ũ officia¬
les porrigitur. ut ab eis nichil
amplius exigatur. Apparitores
itaq licenter exigunt qd̾ eis
debetur exsportulis. ꝙ omĩum
stratilatũ ordines salariũ con¬
stitutũ iuste acciprtint. Con¬
cutere tñ ꝙ uexare ñ licet. nt
extorq̃atur ꝙ mun̾a. Ignis i

Expanded text:
sicut praetor, etiam cum inique decesicut praetor, etiam cum inique deceruit, jus dicit, habito tamen respectu non ad id quod facit, sed ad id quod facere debet: sic et publicanus etiam, cum delinquit, jus videtur implere, habita tamen officii, non malitiae ratione. Sed quid est officium publicani? Luca referente didicimus quia publicani venerunt ad Joannem, ut baptizarentur ab eo: et dixerunt: Magister, quid faciemus? Respondens autem dicebat illis: Nihil amplius quam quod constitutum est vobis exigatis . Ecce officium publicani exigere et recipere quod statutum est. Quidquid autem amplius est, a malo exigentis est et accipientis, non praebentis. Hoc autem ad omnium magistratuum officiales porrigitur, ut ab eis nihil amplius exigatur. Apparitores itaque licenter exigunt quod eis debetur ex sportulis, et omnium stratilatum ordines, salarium constitutum juste accipiunt. Concutere tamen et vexare non licet, ut extorqueantur et munera. Ignis, i
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim qͥcqͥd sit. ex actionis
nom̃ non recipit. neq cadit
inmun̾is rationẽ. qd̾ officia¬
les acciꝑe ꝓhibent᷑s Qura uͦ
officialium licencia maior ẽ.
dum sub p̃cextu officii spoli¬
are possunt aut uexare p̾ua¬
tos. qd̾ contra officiũ p̃sumũt.
pena feriendum ÷ grauiori.
Ait enĩ beatus laurenciꝰ me¬
diolanensis ep̃c. Quid ẽ pub¬
licanus: Nonne caput rapͥi¬
ne ꝙ lex iuolencie: Quid ẽ
publicanus: Predo sine pu¬
dore. medicus ext̾minii. Non¬
ne in maͥior ẽ furib publica¬
nus: fur ramq uł timens
furatur. hic autẽ delinquit
considenter. fur laqueos legis
timet. hic qͥ cqͥd fecerit: legẽ
putat. lex furem de terrer
ab illicitis. hic ad inquum
malicie sue cõpendium legẽ
trahit ¶uis eo imquior qui
uerbis iusticie iusticiam dãp¬
nat. ꝙ armis in nocencie spo¬
liat. uuln̾at. occidit in nocentes e
lege utiq legem ꝑunit. ꝙ dum
alios urget ad legẽ: exlex ẽ. Nam

Expanded text:
Hoc enim quidquid sit, exactionis Hoc enim quidquid sit, exactionis nomen non recipit; neque cadit in muneris rationem, quod officiales accipere prohibentur. Quia vero officialium licentia major est, dum sub praetextu officii, spoliare possunt, aut vexare privatos, quod contra officium praesumunt, poena feriendum est graviori. Ait enim beatus Laurentius, Mediolanensis episcopus: Quid est publicanus? Nonne caput rapinae, et lex violentiae? Quid est publicanus? Praedo sine pudore, medicus exterminii. Nonne immanior est furibus publicanus? Fur namque vel timens furatur: hic autem delinquit confidenter. Fur laqueos legis timet, hic quidquid fecerit, legem putat. Lex furem deterret ab illicitis; hic ad iniquum malitiae suae compendium, legem trahit. Quis eo iniquior, qui verbis justitiae justitiam damnat, et armis innocentiae, spoliat, vulnerat, occidit innocentes? Lege utique legem perimit, et dum alios urget ad legem, exlex est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
alia sunt officia pacis. alia bel¬
li: ita eadem necesse ẽ ꝑ alios
ꝙ alios expediriarmata itaq
manus in hostem dum taxat
exercetur. at in hermis exten¬
ditur ꝙ inciuem. Porro utͥus
solet insignis ẽẽ malicia. Usus
qͦ manuũ caꝑitis sui ꝓtestat᷑
imaginẽ. qi ut ait sapientia:
rex iniquus omnes ministros
impios habet. ꝙ qualis rector
÷ ciuitatis: tales sunt ꝙ in habi¬
tantes mea. Oportet inquit ꝑi¬
des collegam sophoclem argu¬
ens. p̃torem ñ mͦ manꝰ s & ocu¬
los habere continentes. Est
autẽ p̾sidenciũ continentia
illa laudabilis. cũ ab exactiom¬
b & inuriis continent manus
suas. ꝙ cohibent alienas ¶ Manꝰ
tñ utͥusq milicie armate in¬
delicet & in ermis: manus pͥnci¬
pis ẽ. ꝙ nͥ utͣmiq cohibeat: pa¬
rũ continens ẽ. Et qͥdem artiꝰ¬
÷ compescenda inermis. eo
cetur. Si tñ pena alicui irro
aut accipitur qd̾ uire statutũ
ẽ uł concessum: nequa qũã
punitur aut rep̃henditur.

Expanded text:
alia sunt officia pacis, alia belli, ita eadem necesse est per alios et alios expediri. Armata itaque manus in hostem duntaxat exercetur, at inermis extenditur et in civem. Porro utriussolet insignis esse malitia. Usus quoque manuum capitis sui protestatur imaginem, quia, ut ait Sapientia: Rex iniquus omnes ministros impios habet; et qualis rector est civitatis, tales sunt et inhabitantes in ea . « Oportet, inquit Pericles, collegam Sophoclem arguens, praetorem non modo manus, sed oculos habere continentes. » Est autem praesidentium continentia illa laudabilis, cum ab actionibus et injuriis continent manus suas, et cohibent alienas. Manus tamen utriusque militiae, armatae videlicet et inermis; manus est principis; et nisi utramque cohibeat, parum continens est. Et quidem arctius compescenda est inermis, eo ceatur. Si tamen poena alicui irroaut accipitur quod jure statutum est vel concessum, nequaquam punitur aut reprehenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝑtineant ad religionẽ ꝓconsu¬
lum psidũ. ⁊ ordinarioꝵ iudicũ. ⁊
qͣtenꝰ exenia ꝓtendi liceat. ⁊ de cice¬
rone. bernardo. martino. Gaufri¬
do carnotensi.
escͥminerepetundar᷑ qͥ tenent᷑ ⁊
p̾sides ⁊ iudices qͥ aliquid om̃ino acci¬
piunt ꝓpter eas res res q̃ sͥ st̾ ex officio
faciende. ⁊ de samuele qͥ docet iuge
sacͥficiũ eẽ deb̾e ĩ domo iudicis. que se
ip̃am oblatiõe iꝰticie ⁊ bonoꝵ oꝑĩ exhi

Expanded text:
ertineant ad religionem proconsulum, praesidum, et ordinariorum judicum, et quatenus xenia protendi liceat; et de Cicerone, Bernardo, Martino, Gaufrido Carnotensi.e crimine repetundarum, quo tenentur et praesides et judices, qui aliquid omnino accipiunt propter eas res quae sibi sunt ex officio faciendae: et de Samuele, qui docet juge sacrificium esse debere in domo judicis, quae se ipsam oblatione justitiae, et bonorum operum exh
Abbreviated transcription (Latin):
dam ab alioꝵ opinione ħnt
p̃cii dignitatẽ. Panis siqͥdem
aut uictualia q̃ malimentis
aut indum̃tis nec̾iis constant:
dictante nat᷑a sunt ubiq
terrarũ mnp̃cio. Que sensus
oblectant. nat᷑aliter omnibꝰ
grata sunt. Quid multaͦ
Que nat᷑e sunt. ñ mͦ eadenis
uigent apud om̃s. Que oꝑi¬
niomis arbitriũ sequuntur.
inc̾ta funt. ꝙ sicut ad placitũ
st̃: ita & ad placitum euanes¬
cunt. Non fuerat gͦ tͥmendũ
imꝑatori ne mat̾ia cõmerci¬
oꝵ defic̾et. cũ etiã adhuc ap̃
illos uenaliciũ freq̃ns sit. qui
pecuniã ñ nouert. Scio eqͥdẽ
tante sapientie fuisse salo¬
monẽut nũqũã timuerit
ne aurum & argentũ uilesce¬
ret posteris. quorum nat᷑am
uidebat eẽ famelicam. & ꝓ par¬
te maxima nicħ aliud quam
pecuniam esurire. Unde ꝑ
inspiratã sapientiã hancru¬
biginẽ rex contempsit egre¬
gius. ut ad contemptũ pecu¬
nie sui ipsius exemplo poste¬
ros murtaret. Pret̾ea ẽẽ regẽ

Expanded text:
dam ab aliorum opinione habent dam ab aliorum opinione habent pretii dignitatem. Panis siquidem, aut victualia, quae in alimentis, aut indumentis necessariis constant, dictante natura, sunt ubique terrarum in pretio. Quae sensus oblectant, naturaliter omnibus grata sunt. Quid multa? Quae naturae sunt, non modo eadem; sed vigent apud omnes. Quae opinionis arbitrium sequuntur, incerta sunt: et sicut ad placitum sunt, ita et ad placitum evanescunt. Non fuerat ergo timendum imperatori, ne materia commerciorum deficeret, cum etiam adhuc apud illos venalitium frequens sit, qui pecuniam non noverunt. Scio equidem tantae sapientiae fuisse Salomonem, ut nunquam timuerit ne aurum et argentum vilesceret posteris, quorum naturam videbat esse famelicam, et pro parte maxima nihil aliud quam pecuniam esurire. Unde per inspiratam sapientiam, hanc rubiginem rex contempsit egregius, ut ad contemptum pecuniae sui ipsius exemplo posteros invitaret. Praeterea regem esse
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ p̃liorũq causa peciuia.
pecuniaeq mat̾ia seruaret᷑ in
p̃cio. qd̾ sine diligentia homĩs
fuerat habitura: cũ sine se ẽẽ
non possit. que rerũ p̃cium ẽ.
Utiq inp̃cio p̃cium nũc ÷ dat
census honores. Census amicici¬
as: pauꝑ ubiq iacet. longe uti¬
lius qͥdam omnẽ mat̾iam iur¬
gioꝵ ꝙ causam odii asus rebꝰ
publicis ext̾iminare studuert̃.
ut causa deficiente effectus
malicie euanescer. quale ⁊ de¬
cretũ ligurgi apud lacelemo¬
mos. & inantiqua grecia que
nunc pars italie ẽ. samii doctͥ¬
na pictagore. qui constitutio¬
nũ suarũ robore ꝙ uirtute
tradit᷑ totã seruasse italiam.
Utinam aurũ cũ argento
uilescat dũ sit sola uirtus in
p̃cio. & illa. quoꝵ usum opti¬
ma dux iuuendi nat᷑a cõmen¬
dat. Pauꝑ itaq nõ iacebit. nec
diues solins pecunie bñficio
honorabitur: dum unꝰqͥsq
sui ipsrus dote erit ĩp̃cio uł
uilescet. Porro q̃dam ase que¬

Expanded text:
tionum praeliorumque causa pecunia, tionum praeliorumque causa pecunia, pecuniaeque materia servaretur in pretio, quod sine diligentia hominis fuerat habitura, cum sine se esse non possit, quae rerum pretium est. Utique In pretio pretium nunc est, dat census honores, Census amicitias: pauper ubique jacet. Longe utilius quidam omnem materiam jurgiorum, et causam odii, a suis rebus publicis exterminare studuerunt ut, causa deficiente, effectus malitiae evanesceret: quale est decretum Lycurgi apud Lacedaemones, et in antiqua Graecia, quae nunc pars Italiae est, Samii doctrina Pythagorae, qui constitutionum suarum robore et virtute, totam traditur servasse Italiam. Utinam aurum cum argento vilescat, dum sit sola virtus in pretio, et illa quorum usum optima dux vivendi natura, commendat! Pauper itaque non jacebit, nec dives solius pecuniae beneficio honorabitur, dum unusquisque sui ipsius dote erit in pretio, vel vilescet. Porro quaedam a se, quae
Abbreviated transcription (Latin):
non magis stupuit quã ex pauit.
At ille de terra sustulit fialam.
que qͥdem ñ fracta erat s collisa:
isset. Dem̃ marciolũ de sinu ꝓ¬
ferens uiciũ correxit aptissime.
& tanqͣm collisum uas eneum
crebris ictib reparauit. Quo fac¬
to. se celum iouis tenere arbitratꝰ
ẽ. qd̃ familiaritatẽ cesaris. & ad¬
mirationẽ omniũ se ꝓmeruis¬
se crecdebat. S secus accidit. Que¬
siuit enĩ cesar aualius sciret
hanc conditurã uitreoꝵ. Qd̾ cũ
negaret: eũ decollari p̃cepit
imꝑator dicens ꝙ si hoc artificiũ
innotescẽt: aurũ ꝙ argentũ ui¬
lesc̾ent quasi lutũ. An uera sit
relatio & fidelis incertũ est: &
de facto cesaris diu̾si diuersa
sentiunt. Ego uͦ sapientioꝵ nõ
p̃uidicans intellectui. deuoti¬
onẽ potentis artificis male re¬
munatã arbitror. ꝙ mutiliter
humano gen̾i ꝓspectũ. cum
ars egregia delera sit: ut fomes
auaricie. pabulũ mortis. conten¬

Expanded text:
non magis stupuit quam expavit. non magis stupuit quam expavit. At ille de terra sustulit phialam, quae quidem non fracta erat, sed collisa, isset. Deinde martiolum de sinu proferens, vitium correxit aptissime, et tanquam collisum vas aeneum crebris ictibus reparavit. Quo facto se coelum Jovis tenere arbitratus est, eo quod familiaritatem Caesaris, et admirationem omnium se promeruisse credebat. Sed secus accidit. Quaesivit enim Caesar an alius sciret hanc condituram vitreorum. Quod cum negaret, eum decollari praecepit imperator, dicens: « Quia si hoc artificium innotesceret, aurum et argentum vilescerent, quasi lutum. » An vera sit relatio et fidelis, incertum est, et de facto Caesaris diversi diversa sentiunt. Ego vero sapientiorum non praejudicans intellectui, devotionem potentis artificis male remuneratam arbitror, et inutiliter humano generi prospectum, cum ars egregia delata sit, ut fomes avaritiae, pabulum mortis, conten
Abbreviated transcription (Latin):
pem locupletẽ fieri ñ phibeo
s auarũ. Nõne aurũ ꝙ argen¬
tũ salomonis tẽpore uluerũt:
son utiq uiluissent. si eoꝵ in¬
mensa poncła & q̃ usũ excede¬
rent. sibi rex cupidus conges¬
sisset. Potuerat ea interrã defo¬
diens quo cariora fierent. hu¬
manis usib subtraxisse. Apd̾
petroniũ trimalchio refert
fabrũ fuisse qͥ uitrea uasa fac̾e̾t
tenacitatis tante. ut ñ magis
qͣ aurea ł argentea frang̾entur.
Cũ gͦ fialam huiꝰmodi de urtͦ
purissimo ꝙ solo ut putabat
dignã cesare fabricasset: cũ mu¬
nere suo cesarem adiens ad mis¬
sus ẽ. laudata ẽ sp̃es mun̾is. cõ¬
mendata manꝰ artificis. accepta¬
ta ẽ deuocio donantis. faber
uͦ ut ad mirationẽ intuentiũ uer¬
teret instuporẽ. ꝙ sͥ plemꝰ grãm
conciliaret imꝑatorif. petitã de
manu cesaris fiolam recepit. eãq
ualidius ꝓiecit in pauim̃tum
tanto impeti ut nec solidissima
ꝙ constantissima eris mat̾ia
man̾et illesa. Cesar autẽ ad hec

Expanded text:
ocupletem fieri non prohibeo, sed avarum. Nonne aurum et argentum Salomonis tempore viluerunt? Non utique viluissent, si eorum immensa pondera, et quae usum excederent, sibi rex cupidus congessisset. Potuerat ea in terram defodiens, quo cariora fierent, humanis usibus subtraxisse. Apud Petronium Trimalchio refert, fabrum fuisse, qui vitrea vasa faceret tenacitatis tantae, ut non magis quam aurea vel argentea frangerentur. ergo phialam hujusmodi de vitro purissimo, et solo, ut putabat, dignam Caesare, fabricasset, cum munere suo Caesarem adiens, admissus est. Laudata est species muneris, commendata manus artificis, acceptata est devotio donantis. Faber vero ut admirationem intuentium verteret in stuporem, et sibi plenius gratiam conciliaret imperatoris, petitam de manu Caesaris phialam recepit, eamque validius projecit in pavimentum tanto impetu, ut nec solidissima et constantissima aeris materia maneret illaesa. Caesar autem ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. habes itaq regẽ
cum regib delinq̃ntem. &
utinã cũ penitente peniteãt.
ꝙ fateant᷑ cũ confitente cul-¬
ꝑam. & satisfacientes cũ satis¬
faciente reu̾tant᷑ ad uitã. Ipsã
qͦ sap̃iam salomonis mulie¬
rũ infatuauit amor. Sequit᷑.
sͥ ꝙ aurũ thesaurizent. facien¬
tes ex calũpnia questũ. de pau¬
ꝑtatib alioꝵ habundantiam
q̃rant. de rapinis diuicias. ꝙ
singłarẽ sͥ beatitudinẽ statuãt

Expanded text:
respondit. Habes itaque regem, respondit. Habes itaque regem, cum regibus delinquentem; et utinam cum poenitente poeniteant, et fateantur cum confitente culpam, et satisfacientes cum satisfaciente revertantur ad vitam! Ipsam quoque sapientiam Salomonis mulierum infatuavit amor. Sequitur:sibi et aurum thesaurizent, facientes ex calumnia quaestum, de paupertatibus aliorum abundantiam quaerant, de rapinis divitias, et singularem sibi beat
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiens filium isinaelem.
Iacob qͦ soroꝵ sͥ dupplicato
coniugio. fecundas earũdem
ancillas asciuit. At qͥ reges ꝑ¬
petue ꝓhibitionis laq̃us tenet.
ꝙ aplurium uxoꝵ amplexibꝰ
arcet. ꝙ cũ maliis płe̾ uniꝰ eẽ. li¬
citũ fu̾it: in regib ꝑpetuo op¬
tinet. ut una unius sit. Nun¬
qͥd fornicari uł adulti ͤ stuprũ¬
ue comitt̾e licet cũ plurib.
cum nec etiam gen̾is multi¬
plicandi cansa. ant ꝓcreandi
heredis. liceat uxorib ad mis¬
ceri: Quomͦ stupra. ad ult̾ia.
aut quaslibet fornicationeᷤ
puniet potestas eisdem sub¬
iecta cͥminib: Nec uxores
clauid qͥsquã obiciat qͥ forte
in hoc sicut ꝙ in multis aliis
speciali pͥuilegiꝰ gaudet. liez
facile concesserim: qd̃ & ipse
in hac parte deliquerit. Sa¬
ne eũ affectꝰ ille uxorius ꝓdi¬
cione ꝙ homicidio madul¬
t̾ium inpegit. nec in illius
excusatione laboro qͥ ꝓpħica
conuentꝰ ꝙ conuictus para¬
bola se ip̃m uirũ mortis esse

Expanded text:
suscipiens filium, Ismaelem. Jacob quoque sororum sibi duplicato conjugio, fecundas earumdem ancillas ascivit. Atqui reges perpetuae prohibitionis laqueus tenet, et a plurium uxorum amplexibus arcet, et cum in aliis plures unius esse licitum fuerit, in regibus perpetuo obtinet, ut una unius sit. Nunquid fornicari vel adulterari, stuprumve committere licet cum pluribus, cum nec etiam generis multiplicandi causa, aut procreandi haeredes, liceat uxoribus admisceri? Quomodo stupra, adulteria, aut quaslibet fornicationes puniet potestas eisdem subjecta criminibus? Nec uxores David quisquam objiciat, qui forte in hoc, sicut et in multis aliis, speciali privilegio gaudet. Licet facile concesserim, quod et ipse in hac parte deliquerit. Sane eum affectus ille uxorius, proditione et homicidio, in adulterium impegit, nec in illius excusatione laboro, qui prophetica conventus et convictus parabola, se ipsum virum mortis esse
Abbreviated transcription (Latin):
mutuet᷑ assens c̃ eis uen̾ẽ tc̃ ineclip¬
ticalinea soli fuisse oppoitã. q̃ q mag
nͨ rõ hat. nͨ autoritaᷤ aũ fides appat: re¬
pudiat᷑ ii fitile. Si n adeo luminosũ ÷
unis corpꝰ. qͦmͦ tãtaᷤᷤ parit tenebͣs: Dioni¬
siꝰ ariopagita ĩ epła ad policarpũ sebit

Expanded text:
mutuetur; asserens cum eis Venerem tunc in eclipmutuetur; asserens cum eis Venerem tunc in ecliptica linea soli fuisse oppositam, quae quirobat, nec auctoritas, aut fides approbat, repudiatur ut futile. Si enim adeo luminosum est Veneris corpus, quomodo tantas parit tenebras? Dionysius Areopagita in Epistola ad Polycarpum scribit,
Abbreviated transcription (Latin):
lis sedentem ꝓt̾bunali pariter
adierunt. oranteᷤ opẽ ualitudini.
eo qd̾ sͥ foret inquiete monitia¬
tum: ocłos restituendos. si eos il¬
le inspiceret. & crus debili robo¬
randũ si illud dignaret᷑ calce
contingere. Orantib amncis in¬
uitꝰ licet utrũq tẽptauit. nec
defuit euentꝰ. Imꝑium qͦ eius.
ꝙ int̾itus uitellii ꝙ ottonis qui
fedo nerom successerant pluribꝰ
na in his contingunt: ple¬
rũq signa eẽ non ambigit qͥsqͥs
euangłice ꝓmissionis fidelit̾ me¬
minit. cũ scͥptum sit. erunt sig¬
na insole & luna. ꝙ stellis. ꝙ cet̾a.
Eatũ que hic p̃nuntiant᷑. sine
p̃iudicio sententie melioris ea
intelligenda arbitror. que in
his contͣ nat᷑am fiunt. quale ẽ
ꝙ inpassione dñi sol obscuratꝰ
Nat᷑alis ꝙ enim eclipsis ẽẽ non
potuit: que lunaris corꝑis ob¬
iectu contingit. cũ constet p̾die
lunã xii. extitisse. nͥ forte ¶de uidai¬
ca ꝑfidia inedulitatissue solatiũ

Expanded text:
lis, sedentem pro tribunali pariter adierunt, orantes opem valetudini, eo quod sibi foret in quiete monstratum, oculos restituendos, si eos ille inspiceret, et crus debili roborandum, si illud dignaretur calce contingere. Orantibus amicis, invitus licet, utrumque tentavit; nec defuit eventus. Imperium quoque ejus et interitus Vitellii et Othonis, qui foedo Neroni successerant, pluribuna in his contingunt, plerumque signa esse non ambigit, quisquis evangelicae promissionis fideliter meminit, cum scriptum sit: Erunt signa in sole, et luna, et stellis, etc. . Ea tamen quae hic praenuntiantur, sine praejudicio sententiae melioris, ea intelligenda arbitror, quae in his contra naturam fiunt; quale est quod in passione Domini sol obscuratus Naturalis etenim eclipsis esse non potuit, quae lunaris corporis objectu contingit, cum constet pridie lunam XIV exstitisse, nisi forte quis de Judaica perfidia incredulitatis suae solatium
Abbreviated transcription (Latin):
inmente illius qͥ fecit celos in in¬
tellectu. ab et̾no constiterunt: suo
pͥuat effectu. Insunt itaq reb
seminales euentinum cause & or¬
ginarie rõnes que p̃ordinato
tempore in suos ꝓcedunt effec¬
tus. ex eo qͥdem mirabiles non
qd̃ nullas s qd occultissimas

Expanded text:
in mente illius, qui fecit coelos inin mente illius, qui fecit coelos intellectu, ab aeterno constiterunt, suo privat effectu. Insunt itaque rebus seminales eventuum causae et originariae rationes, quae praeordinato tempore in suos procedunt effectus, ex eo quidem mirabiles, non quod nullas, sed quod occultissimas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dies .xu. si tñfut᷑a sunt. qm̃ de
scͥptura canonica firmam̃tum
non hñt. nature legib minime
subiacebunt. dum tñ nat᷑am
hic ut in locis qͣm płibus dicamꝰ
solitum cursum rerum. aut¬
causas occultas euentuum: qua¬
rum rõ reddi potest.
i uͦ platonẽ sequimur qui
asserit nat᷑am eẽ dei uolun¬
tatẽ. ꝓfecto nicħ istorum euenit
contra nat᷑am. cũ ille omĩa que¬
cũq uoluit fec̾it. Ille qͥdem dum
rerũ causas exeqͥtur: finem om̃iũ
diuinã astruit bonitatẽ. Optimꝰ
ẽ inquit. Porro ab optimo longe
relegata ẽ om̃is inuidia.Itaq
consequent̾ cuncta sui similia
ꝓ ut nat᷑a cuiꝰq beatitudinis ca¬
pax ẽẽ pot̾at: effici uoluit. qͣm
qͥdem dei uoluntatẽ c̃tissimam
ierum originem ẽẽ siqͥs ponat:
recte eũ putare consentiam. Et
qͥdem sapĩa dei &bonitas que re¬
bus om̃ib originem p̃bet nat᷑a
rectissime appellat᷑. contͣ qͣm utiq
nicħ fit. quia dispositionẽ dei
nichil euacuat. ant causas que

Expanded text:
 dies XV, si tamen futura sunt, quoniam de Scriptura Canonica firmamentum non habent, naturae legibus minime subjacebunt, dum tamen naturam hic, ut in locis quam pluribus, dicamus solitum cursum rerum, autcausas occultas eventuum quarum ratio reddi potest. Platonem sequimur qui asserit naturam esse Dei voluntatem, profecto nihil istorum evenit contra naturam, cum ille omnia quaecunque voluit fecerit. Ille quidem dum rerum causas exsequitur, finem omnium divinam astruit bonitatem. « Optimus est, » inquit. Porro ab optimo longe relegata est omnis invidia. Itaque consequenter cuncta sui similia, prout natura cujusque beatitudinis capax esse poterat, effici voluit, quam quidem Dei voluntatem, certissimam rerum originem esse, si quis ponat, recte eum putare consentiam. Et quidem sapientia Dei et bonitas, quae rebus omnibus originem praebet, natura rectissime appellatur: contra quam utique nihil fit, quia dispositionem Dei nihil evacuat, aut causas quae
Abbreviated transcription (Latin):
uod nullũ uiciũ peiꝰ auaricia.
nec amari posse qͥ suspectꝰ: auari¬
cie. ⁊ de duplici fonte lib̾alitatis.
⁊ ut̾ sit potior. ⁊ de ꝯsidio ⁊ gillia.
De duob nat᷑alib affectib .s. amore
iusti. ⁊ amore cõmodi. ⁊ de sequela
di. ⁊ de cõꝑatione cesaris ⁊ catonis.
de alexandro. anistotile. angusto.
⁊ platone. ⁊ his qͥ uia deuia ad glo¬
riam ꝑgunt.¬

Expanded text:
uod nullum vitium pejus avaritia, nec amari posse qui suspectus est avaritiae: et de duplici fonte liberalitatis: et uter sit potior: et de Considio et Gillia.De duobus naturalibus affectibus, scilicet amore justi, et amore commodi: et de sequela di: et de comparatione Caesaris et Catonis: de Alexandro, Aristotele, Augusto et Platone: et de his qui via devia ad gloriam pergunt.
Abbreviated transcription (Latin):
De cibariis ⁊ sũptuariis legib
uet̾um. ad intẽꝑantiã coħ̾cendã.
⁊ differentia ear̾. ẜ portunianũ ⁊
de intẽꝑantia antonii ⁊ frugali¬
tate Iulii cesaris. de augusto ⁊ ne¬
rone. ⁊ .G. caligła. ⁊ uitellio ⁊̃
metello.

Expanded text:
De cibariis et sumptuariis legibus veterum, ad intemperantiam coercendam: et differentia earum secundum Portunianum: et de intemperantia Antonii, et frugalitate Julii Caesaris: de Augusto, et Nerone, et C. Caligula, et Vitellio et Metello.
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit qd̾ uita eiꝰ ñ fu̾at ult̾i¬
us ꝓtendenda. Et ut łr qͦs lon¬
ga afflixerunt inedia. iam mor¬
tuuis sorbiciuncłas faciunt. et
utiles q delicatos p̃parant cibos.
Expectas forte ut dicam quod
dicit popłs. qr hii sunt qui
homines officiosissime occidt̃.
S frustra. Absit enim ut hãc
contumeliã ꝓferam. qmͣ si
forte audire uolueris: Sene¬
cam plinium adeas & sidoni¬
um. qui hoc maurib tuis
clamore ualido replicabunt.¬

Expanded text:
apparebit, quod vita ejus non fuerat ulteriapparebit, quod vita ejus non fuerat ulterius protendenda. Et ut dicitur, quos longa afflixerunt inedia, jam mortuis sorbitiunculas faciunt et inutiles, et delicatos praeparant cibos. Exspectas forte, ut dicam, quod dicit populus, quia hi sunt qui homines officiosissime occidunt. Sed frustra. Absit enim, ut hanc contumeliam proferam, quam si forte audire volueris, Senecam, Plinium adeas, et Sidonium, qui hoc in auribus tuis clamore valido replicabuntceps donat, iste oeconomus et minis
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃ius ẽ. aut utilior medico.
dum mͦ sit sidelis & prudens.
Quisenim p̃conia illius decla¬
mare sufficiat. qui salutis artisex.
ꝓcurator uite. ineo dñm mmuita¬
tur. ꝙ uices eiꝰ agit. qd̃ salutem
qͣm ille oꝑat᷑ ꝙ quasi dñs &pͥn¬
ceps donat. iste ⁊ conomꝰ ꝙ minus¬
ter ꝓcurat ꝙ dispensat: Nec ad
rem attinet si qui pseudo grãm
uendunt. & qui iustiores uidĩ
uolunt dum nicħ accipiant
añqͣm eger conualescat. meo
iniquiores st̃ qd̾ bñficium tem¬
poris ĩmo munus d̃i manib
suns ascribunt. cum ille qmͣ ds
erigit ꝙ iugor nat᷑e conualescen¬
tis citra oꝑam eius fuerat erigen¬
duis. Quamius istudiam pancoꝵ.
sit. sͥ inuicem suadentib & repli¬
cantib medicis. Dum dolet ac¬
cipe. Nec moueor si oꝑa eoꝵ in
se compugnent. cũ sciã contra¬
rioꝵ plerumq ẽẽ eundem ef¬
fectum.S cum inter manus
eoꝵ quis infata collapsus ẽ. tunc
neccĩas ꝓducent rationes. quibꝰ

Expanded text:
necessarius est aut utilior medico, necessarius est aut utilior medico, dummodo sit fidelis et prudens. Quis enim praeconia illius declamare sufficiat, qui salutis artifex, et procreator vitae, in eo Dominum imitatur, et vices ejus agit, quod salutem, quam ille operatur, et quasi Dceps donat, iste oeconomus et minister procurat et dispensat? Nec ad rem attinet, si qui pseudogratiam vendunt, et qui justiores videri volunt, dum nihil accipiant, antequam aeger convalescat, in eo iniquiores sunt, quod beneficium temporis, imo munus Dei, manibus suis ascribunt, cum ille quem Deus erigit et vigor naturae convalescentis, citra operam ejus fuerat erigendus. Quamvis istud jam paucorum sit, sibi invicem suadentibus et replicantibus medicis: « Dum dolet, accipe. » Nec moveor si opera eorum in se compugnent, cum sciam contrariorum plerumque esse eumdem effectum. Sed cum inter manus eorum quis in fata collapsus est, tunc necessarias producent rationes, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Bant sanitatem u̾bote¬
nus: ꝙ conseruant. Neut᷑litate.
iubent istuc diu̾tere. Egrituoi¬
nis p̃uident ꝙ docent causas.
indicunt eiinicium. augm̃tiũ.
statum. ꝙ declinationẽ. Quid
multa: Cum eos audio. iuden¬
tur mͥ posse mortuos suscitare
nec esculapio mercurio ue cre¬
duntur infi̾ores. Uerumtñ n
eo magna m̃tis admiratione
distrahor & ꝑturbor. qd̾ ase ip̃is
tanto uerbornm conflictu ꝙ
collisione rõnum dissiluint ꝙ
discordant. Unum ꝓfecto scio.
contraria simul uera ẽẽ nõ pos¬
se. Quid de medicis ł racticis di¬
cam: Absit ut de eis quicqͣm ꝑ¬
u̾sum loquar. In manus em̃ eoꝵ
exigentib peccatis meis nimis
frequenter mcido. Non st̃ ex asꝑã¬
di uerbis: s pocius de mulcendi
obsequio. Nolo me tract ent du¬
rius. nec etiam sentire audeo qd̾
omnesclamant. Dicam gͦ cum
scõ salomone. quia medicina a
dño dꝰ ẽ. ꝙ uir sapiens ñ contẽ¬
net eam. Nemo siqͥdem magis

Expanded text:
sunt. Dant sanitatem verbo tesunt. Dant sanitatem verbo tenus, et conservant. Neutralitatem jubent istuc divertere. Aegritudinis praevident et docent causas, indicunt ei initium, augmentum, statum, et declinationem. Quid multa? Cum eos audio, videntur mihi posse mortuos suscitare, nec Aesculapio Mercuriove creduntur inferiores. Verumtamen in eo magna mentis admiratione distrahor et perturbor, quod a se ipsis tanto verborum conflictu, et collisione rationum dissiliunt, et discordant. Unum profecto scio, contraria simul vera esse non posse. Quid de medicis practicis dicam? Absit ut de his quidquam perversum loquar. In manus enim eorum exigentibus peccatis meis, nimis frequenter incido. Non sunt exasperandi verbis, sed potius demulcendi obsequio. Nolo me tractent durius, nec etiam sentire audeo, quod omnes clamant. Dicam ergo cum sancto Salomone: Quia medicina a Domino Deo est; et vir sapiens non contemnet eam. Nemo siquidem magis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s erroris arguo: licet płimos
audierim de anima. de uirtu¬
tib & oꝑib eius. de augm̃to cor¬
poris ꝙ diminutione. de resur¬
rectione eiꝰdem. de creatione
rerum aliter qͣm fides habeat
disputantes. De ip̃o qͦ do int̾¬
dum ita loquuntur: ut si ter¬
rigene temptarent astra gi¬
gantes. & mani conatu cum
enchelado ut eis echne onus
ignifluum imponat᷑: cupiãt
ꝓmeri.S in his facile labi pos¬
sunt: qi qͣnticumq ingenii
uires citra ꝓfunditatẽ difficul¬
tatis que in his uertitur subsis¬
tunt. Ubi uͦ deficit intellettus.
fidei ratione deducta q̃ media
ẽ. restat sola opinio. Cum uͦ de
inferiorib qr. puta de complex¬
ione animalis. de causa & cura
egritudinis eis omĩo nicħ deẽ.
p̃ter effectum oꝑissi is desid̾at᷑.
Et quidem theorici quicqͥd suũ
ẽ faciunt. ꝙ forte ꝓ amore tuo
amplius erogabat. ab eis sin¬
głarum rerum causas ꝙ natu¬
ras accipies. Sanitatis. Egritu¬
dinis. ꝙ N eutͣlitatis censores

Expanded text:
omnes erroris arguo, licet plurimos audierim, de anima, de virtutibus et operibus ejus, de augmento corporis et diminutione, de resurrectione ejusdem, de creatione rerum, aliter quam fides habeat, disputantes. De ipso quoque Deo interdum ita loquuntur, Ut si terrigenae tentarent astra gigantes, et inani conatu cum Encelado, ut eis Aetnae onus ignifluum imponatur, cupiant promereri. Sed in his facile labi possunt, quia quanticunque ingenii vires, citra profunditatem difficultatis, quae in his vertitur, subsistunt. Ubi vero deficit intellectus, fidei ratione deducta, quae media est, restat sola opinio. Cum vero de inferioribus quaeritur, puta de complexione animalis, de causa et cura aegritudinis, eis omnino nihil deest, praeter effectum operis, si is desideratur. Et quidem theorici, quidquid suum est, faciunt, et forte pro amore tuo amplius erogabunt, et ab eis singularum rerum causas et naturas accipies; sanitatis, aegritudinis, et neutralitatis, censores
Abbreviated transcription (Latin):
suffragari. ꝙ omniũ hominũ
subicere obehientiam. eo qd̾
lex om̃is inuentio qͥdem ẽ. ꝙ
donum dei dogina sapientũ.
correctio uoluntarioꝵ. exces¬
suũ. ciuitatis cõpositio. ꝙ tociꝰ
eͥminis fuga. Scd̾m quam de¬
cet uiuere om̃s qui in politi¬
ce rei uniu̾sitate u̾santur. Om̃s
itaq necessitate legis seruande
sit cui iniqͥtatis licencia uide¬
atur indulta. Priiceps tñ legis
nexib dr absolutus. ñ qr ei mi¬
qua liceant. s qi is eẽ debet qͥ
ñ timore pene s amore iusticie
eqͥtatẽ colat. rei publice ꝓcuret
utilitatẽ. ꝙ in om̃ib alioꝵ co¬
moda pͥuate p̃ferat uolutati.
S qͥs innegociis publicis loquet᷑
de pͥncipis uoluntate. cũ in eis
nil sͥ uelle liceat nͥ qd̾ lex aut
equitas ꝑsuadet. aut ratio com¬
munis utilitatis inducit: Cius
nãq uoluntas in his nim deber
habere iudicii. & rectissime qd̃
ei placet in talib legis ħt uigo¬
rem. eo qd̾ ab eqͥtatis mente enuis
sententia ñ discordet. De uultu

Expanded text:
suffragari, et omnium hominum subjicere obedientiam, eo quod lex omnis inventio quidem est, et donum Dei, dogma sapientum, correctio voluntariorum excessuum, civitatis compositio, et totius criminis fuga; secundum quam decet vivere omnes, qui in politicae rei universitate versantur. Omnes itaque necessitate legis servandaesit, cui iniquitatis licentia videatur indulta. Princeps tamen legis nexibus dicitur absolutus, non quia ei iniqua liceant, sed quia is esse debet, qui non timore poenae, sed amore justitiae aequitatem colat, reipublicae procuret utilitatem, et in omnibus aliorum commoda privatae praeferat voluntati. Sed quis in negotiis publicis loquetur de principis voluntate, cum in eis nil sibi velle liceat, nisi quod lex aut aequitas persuadet, aut ratio communis utilitatis inducit? Ejus namque voluntas in his vim debet habere judicii; et rectissime quod ei placet in talibus legis habet vigorem, eo quod ab aequitatis mente ejus sententia non discordet. De vultu
Abbreviated transcription (Latin):
rias sectas erroris. ꝙ insanias
falsas. Et eo qͥdem miseriores
effecti st̃. qd̾ in his defectũ su¬
uni minime agnoscebãt. hĩc ÷ qͥd
omĩa necessitatis lege constrin¬
git. Epicurus econtra. dũ rerũ
tuetur lib̾tatem dispositionẽ
enacriat: ꝙ oĩa casib fluctuare
contendit. E regione consistunt
utͥusq cultores. ꝙ de singłis
fere rerũ articłis dimicant. ꝙ
modestiores st̃: qd̾ defectũ suũ
minime diffitent᷑. & in rerũ
ignorantia positi. fere de sin¬
głis dubitant. Qd̃ qͥdem lon¬
ge tucius ẽ.ꝙͣ in c̾ta temere
diffinire. Achademicoꝵ qͦ uu
uat opinionẽ. qd̾ ñ mͦ eracli¬
des ponticus ꝙ cic̾o nost̾ insũ¬
ma ingeniosoꝵ niroꝵ laude
recepti tandem adeos tͣnsiert̃.
s ꝙ alii płes qͦs ꝑcurrere longũ
est. Nonne gͦ p̃fẽndi ft̃ aliis quos
ꝙ asserendi modestia & tan¬
toꝵ uiroꝵ cõmendat auctoritase¬

Expanded text:
rgerentur in varias sectas erroris, et insanias rgerentur in varias sectas erroris, et insanias falsas. Et eo quidem miseriores effecti sunt, quod in his defectum suum minime agnoscebant. Hinc est, qomnia necessitatis lege constringit. Epicurus econtra, dum rerum tuetur libertatem, dispositionem evacuat, et omnia casibus fluctuare contendit. E regione consistunt utriusque cultores, et de singulis fere rerum articulis dimicant; et modestiores sunt, defectum suum minime diffitentur, et in rerum ignorantia positi, fere de singulis dubitant. Quod quidem longe tutius est, quam incerta temere definire. Academicorum quoque juvat opinionem, quod non modo Heraclides Ponticus, et Cicero noster, in summa ingeniosorum virorum laude recepti, tandem ad eos transierunt; sed et alii plures, quos percurrere longum est. Nonne ergo praeferendi sunt aliis, quos et asserendi modestia, et tantorum virorum commendat auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
opiionib: etiam minima igno¬
rarent. Sicui uͦ fabularũ instru¬
mĩta uilescunt. licet ꝙ ab hoste
doceri sapientis animus ñ de¬
trectet. cum peculiaris popłs dĩ.
auro. argento. uestib. ꝙ toto egip¬
tioꝵ ornatu resplendeat. si genti¬
liũ inquã figm̃ta uilescunt. sic
dũ incampo sennaar fundam̃ta
babilonis iacit impietas. dũ tur¬
ris elacionis ꝙ contͣdictionis ma¬
china incebũ erigit᷑: de alto p̃ci¬
picii adeo facta ẽ linguarũ diui¬
sio. subtractoq impiis. uerbi com¬
m̾cio. ex necessitate secuta ẽ seces¬
sio popłoꝵ. Sic & philosophi
aũ ingenii sui machinas suo
qͥdam teomachie gen̾e in altum
erexerunt: eisue ĩ cõmittabilis
ꝙ indeficientis u̾itatis subtracta
ẽ unitas. ꝙ ignorantie nebulis
obuoluti. eoꝵ q̃ ab una & singłari
u̾itate uera sunt: maximã no¬
ticiã ꝑdidert̃. ut in sensũ rep-¬
bũ. dati eẽ conuinc̾ent᷑ ab oꝑib
sus. & tanqũa recedente duce

Expanded text:
opinionibus, etiam numina ignoopinionibus, etiam numina ignorarent. Si cui vero fabularum instrumenta vilescunt licet et ab hoste doceri sapientis animus non detrectet, cum peculiaris populus Dei auro, argento, vestibus, et toto Aegyptiorum ornatu resplendeat; si gentilium, inquam, figmenta vilescunt, sic dum in campo Sennaar fundamenta Babylonis jacit impietas, dum turris elationis, et contradictionis machina in coelum erigitur, de alto praecipitii a Deo facta est linguarum divisio, subtractoque impiis verbi commercio, ex necessitate secuta est secessio populorum. Sic et philosophi, dum ingenii sui machinas, suo quodam theomachiae genere in altum erexerunt, vere eis incommutabilis et indeficientis veritatis subtracta est unitas; et ignorantiae nebulis obvoluti, eorum quae ab una et singulari veritate vera sunt, maximam notitiam perdiderunt, uti in sensum reprobum dati esse convincerentur ab operibus suis, et tanquam recedente duce,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem pħos floruissem
geniis & studio ꝓfecisse. lam ñ
celebris opimo ẽ. s om̃ib incõ¬
mune ꝑsuasa sententia. Ad res
enĩ ex natura fere inconp̾hen¬
sibiles studio & ex̾citatione uiã
⁊ fecit ingeniũ. & illoꝵ bñficio
płima publicata st̃ post̾is: qͥb
gaudemꝰ ꝙ miram᷑ inuentis.
Mundũ dim̾si st̃. celũ suis re¬
gulis subiecerũt. hature uarias
scrutati st̃ causas. ꝙ uniu̾sita¬
tiᷤ opificẽ defecatis quodam mͦ
st̃ ocłis contẽplati. Quasi gͦ mo¬
le gͥgantea subuecti ꝙ iam non
humanis uirib roborati intu¬
muert᷑. indixeruntq bellũ
grẽ dei. duigore rõnis & lib̾o
confisi arbitrio. ac si scłm fa¬
bulas ẽẽnt celo captiuo uirmu¬
tũ qͥb efferebant᷑ brachia iniec¬
turi. Deiectift̃ itaq dũ alleua¬
rentur: ꝙ dicentes se ẽẽ sapientes.
stulti facti fc̃. ꝙ obscuratũ est cor¬
insipiens eoꝵ. ut qui omĩa fere
ꝑnou̾ant ꝑniciosissime er rarẽt
mmaximis. ꝙ uariis distracti

Expanded text:
phos floruisse ingeniis, et studio profecisse, jam non celebris opinio est, sed omnibus in commune persuasa sententia. Ad res enim ex natura fere incomprehensibiles, studio et exercitatione viam sibi fecit ingenium, et illorum beneficio plurima publicata sunt posteris, quibus gaudemus et miramur inventis. Mundum dimensi sunt, coelum suis regulis subjecerunt, naturae varias scrutati sunt causas, et universitatis opificem, defaecatis quodam modo sunt oculis contemplati. Quasi ergo mole Gigantea subvecti, et jam non humanis viribus roborati, intumuerunt, indixeruntque bellum gratiae Dei, de vigore rationis libero confisi arbitrio, ac si secundum fabulas, essent coelo captivo virtutum, quibus efferebantur, brachia injecturi. Dejecti sunt itaqe sapientes, stulti facti sunt; et obscuratum est insipiens cor eorum, ut qui omnia fere pernoverant, perniciosissime errarent in maximis; et variis distracti