comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum. na ⁊ si nur mrando deus non muoce¬
cur. ⁊ non in uocauti testis. tamen nõ trinse¬
as mtatem ne iustieie transeas legem. ꝙ
et si aliquando. cohercei̾s uti mendano: ute
re non adsals s ad ueri eustodiam. ¶ Qͥ
se contingei̾t fidelitatem mendatio redimi
non mentie̾is sed postĩꝯ excusabeis. quia.
ubi honesta ei̾ est nistus seereta non ꝓdit

Expanded text:
tur. Nam etsi iureiurando Deus non invocatur et invocantis non est testis, tamen ne transeas veritatem, ne iustitie transilias legem. 15 Quod si aliquando cohercere non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non prodit,
Abbreviated transcription (Latin):
molestum six ¶ Onis cibi pares facias ¶ In¬
feriores suꝑbiendo non ꝯtempnas suyiores
reete unendo non cimeas. ¶In reddenda
appareas ¶Euncis esto beraguꝯ uenur blan¬
dus panieis famlia is omiłr equus. ¶ teuei̾or

Expanded text:
mnes, ait, tibi pares facias; sed inferiores superbiendo non contemnas: superiores recte vivende non timeas. In reddenda appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequu
Abbreviated transcription (Latin):
te nec tua dãpnia fleas. nee aliena luera mireis¬
¶ Si contiueneiam diligis curpia fugito auceꝙͣ
trepidis abstineto. quia eox licencia iprudencia
nuicct ¶Rermones uti les magꝙͣ fa leratos ama¬
¶Reyrehensibilis risus est si iiodica. si pucr̾łr
effuisꝯ. si mulie briter factus. ¶ Odibilem hoĩem
es adulatões deui̾eas. sito tibi cam cup̾e laudai.
aturpib ꝙͣ si laudeis acurpia let letio esto ꝙi
displices malis. ⁊ maloꝵ diun te extimatoes ma

Expanded text:
tae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante ququoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displ
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cum cibi alludit huiꝰ modi ꝓpͥe prosperi¬
brico ce recincas nec tibi dabis iiupeta libe
quo usque.
Uisquis prudeneiam sequi desiderat
tu̾e ꝑ ratoem reete uniet. Si om̃ia
p̾us ereuriet et ppenset. Ut dignitatem
rebꝰ non exopimone multox sed ex rex
eadem ͤ m palina etendit̾ et inpugillum
ꝯstringicur. ¶Prudenͣs ꝓpͥum est exã¬
mina consilia ⁊ facili cito eredulitate ad.
falsa ꝓlabi. De duob non diffinias. sed
suspensam cene senteneiam. ¶ Nichil.
est statim uerũ est. sicut et sepe quod nõ¬

Expanded text:
 cum tibi alludit vitae prosperibis, ac sistes, nec tibi dabis impetus liberquousque. uisquis prudentiam sequi desideras, tunc per rationem recte vives, si omnia prius existimes et perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensam teneas sententiam. Nihil e statim verum est; sicut et saepius quod
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ loq̃le ⁊ẽ tacens sciens tẽpa apai tpr̃is hõ sapiẽs dicebit usq tẽpꝰ lasciua
at᷑ ⁊ ĩprilaẽs nõ ẜ̾uabit tẽpa. Qui mustis utit᷑ u̾bis ledit aĩam suam et qui
potestatẽ sibi assutit ĩiuste odietur
Est perssio ĩ malis uiro ĩdisciplinato et ẽ muentio ĩ detrimentũ
¶Est datũ ꝙ nõ ẽ utile ⁊ ẽ datũ eꝯ retributõ dupłx¬
¶ Sapiens in uerb̾ se ip̃m amabilẽ fac̃ gratie at fatuoꝵ effundetut
¶Datꝰ isipienas nõ erit utile tͥ ocłi eĩ illiꝰ septẽplices sut̃ exigua dabit et

Expanded text:
s tacebit usque ad tempus, lascivus autem et imprudens non servabit tempus. Qui multis utitur verbis laedit animam suam, et qui potestatem sibi assumit injuste odietur. Est processio in malis viro indisciplinato, et est inventio in detrimentum. Est datum quod non est utile, et est datum, cujus retributio dup Sapiens in verbis seipsum amabilem facit, gratiae autem fatuorum effundentur, datum insipientis non erit utile tibi. Oculi enim illius septemplices sunt. Exigua dabit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Seruo sẽsato liberi seruiunt et uir pudens ⁊ disciplinatꝰ non murmurauit ¶de¬
correptus et inseius nõ honorabitur
iosi eꝑ axtossere in faciendo oꝑatua et noli euẽtari ĩ tpĩe angustie
Coellor ẽ qͥ oꝑat᷑ ⁊ habũtat ĩ oĩb qͣm qui głiatur et eget pane
¶nos landes barũ m spe sua neq sꝑ nas hoĩem ĩ inisu suo bieuis ĩ uolatilibꝰ c̃
apis ⁊ mitiũ dulcoris habet fructi eiꝯ
Inueftitu tus ne głieris unquã uec ĩ die honoris tui extollaris

Expanded text:
Servo sensato liberi serviunt, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus quam qui gloriatur et eget pane laudes virum in specie sua, neque spernas hominem in visu suo. Brevis in volatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. In vestitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris
Abbreviated transcription (Latin):
liberos ht̃ si se ad rogandum ded̾it. non
solum ip̃e in potestate arogantis subicit̃.
s ⁊̃ liben eiꝰ in eius dẽ s unt potestate.
tamqͣm nepotes ¶Sic em̃ climis augustꝰ
non ante tybenum adoptauit. q̃m̃ is gẽ¬
manicom adoptait. ut ꝓtinus adõptice
facta incipiat gẽmanicus augusti nepo
ẽẽ. ¶ Aput catonẽ bñ scͥptum refert ã¬
tiquitas. Sẽm si adño adopt̃ati sunt. ex
hec ip̃o posseliberari. Cñ ⁊ nos eruliti ĩ
nr̃a constitutione ⁊̃ eum sẽnum quem
dñs acti it̃uenientib filium suum no

Expanded text:
habet, si se adrogandum dederit, non habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam nepotes. sic enim et divus Augustus non ante Tiberium adoptavit, quam is Germanicum adoptavit: ut protinus adoptione facta incipiat Germanicus Augusti nepos esse. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos eruditi in nostra constitutione etiam eum servum quem dominus actis intervenientibus filium suu
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ iam adoptal iuruł qiͣ ex illo quem na¬
turale in sua potestate ht̃. in eo casu ⁊ sl¬
liꝰ consentire debet. ne ei muito suus hes:
agnoscatur. ¶Sed c contrano si auus
ex filio nepotem dat in adopticẽm. non
est necc̃e filium cõmentire. ¶ Inpłi¬
mis autem causis assumlatur his qui ad¬
optatus uł arogatus est. ei qui ex legitĩo
mat᷑monio natus est. Et idõ siquis per
imꝑatorem siue apud pretorẽ ł aput ꝑ̃¬
sidem ꝓuintie. non extraneũ adoptaĩt:
põt euntem alii in adoptioem̃ date. ¶ S
⁊ illud utriusq adoptioĩs cõmune ẽ. q̃d
⁊ hii qui genetate non possunt. q̃les sũt
spatones. adoptare possunt. scastrati aũt
ñ possunt. ¶ femine qq̃ adoptare ñ
possunt. qr nec naturales liberos in po¬
testate sua hñt. ¶ S ex inclulgñtia
pͥntipis ad solatium liberorum am̃issoꝵ¬
ĩ acie adoptare possunt. ¶ Illud ꝓͥmri
est illuis adoptionis que ꝑ sacium orãc¬
ulum fit. ¶ Quod is qui in potestate

Expanded text:
t iam adoptatum, vel quasi ex illo quem naturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnascatur. sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo matrimonio natus est. et ideo si quis per imperatorem sive apud praetorem vel apud praesidem provinciae non extraneum adoptaverit, potest eundem alii in adoptionem dare. Sed et illud utriusque adoptionis commune est, quod et hi, qui generare non possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt, castrati autem non possunt. Feminae quoque adoptare non possunt, quia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adoptionis, quae per sacrum oraculum fit, quod is qui liberos in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
constitũtioes sr hns hĩtas in adoptioe .
c̃o petentem iuclicem marafestauit. p̃¬
sente eo qui adoptatur ⁊ nonconttlicen¬
tr: nor non eo qui adoptat solnit quites o¬
ras potestatis patris naturalis tͥnsio antẽ¬

Expanded text:
s in adoptionem competentem iudicem manifestavit, praesente eo qui adoptatur, et non contradicente nec non eo qui adoptat, solvitur quidem ius potestatis patris naturalis, transit aute
Abbreviated transcription (Latin):
eit ñtiꝰ fila sũ infenorem. qualis ẽ ne¬
pos nepts. ꝓuepo: ꝓneptis.¶ S⁊ hodi¬
e ex nr̃a constit̾ntione cum filiꝰ familia
apatie natinali ertranee ꝑ sõe ĩ adopti¬
cem̃ datur. uira potestatis naturalis

Expanded text:
est filius filia, sive inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis. Sed hodie ex nostra constitutione, cum filiusfamilias a patre naturali extraneae personae in adoptionem datur, iura potestatis naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
ł consul fui̾t factus. man in patris pote¬
state. Militia enim ł consularis dignitas
patus pot̾state filiũ non liberat. ¶ s
cõn̾stitutione nr̃a sũma patrttiat᷑ꝰ digni¬
tas. slico imꝑialib coticillis p̃stitis apat̾a
potestatẽ liberati. Quis enim patiat᷑ patiẽ:
quidem posse ꝑ emintipationis modum:
sue potestatis nexib filiũ relaxare Imꝑa¬
tonam aut̃e celsituclinem non ualere.
cum quem sibi patrem̃ elegit. ab aliena
eximere potestate. ¶ Si ab hostib cap¬
tus fiñt parens. ꝙͣ uis sẽnus hostiumfi¬
at. tñ pendet uis liberorum. ꝑꝑ ins post¬
liminii. ꝙ hii qui ab hostib capti sunt.
si reu̾si fum̃t. omĩa pͥstina uita retipiũt.
Id cn̾to reñsus ⁊ liberos habebit in pote¬
state q post liminum fingit eum qui
cip̃tus est. semꝑ in ciuitate fuisse. ¶ Si
uõ ibi decessent erm̃ ex quo captꝰ est pat̃.
limmniũ alimine ⁊ post ut eum qui ab
liimo resisum recte dm̃s. Nam limĩa

Expanded text:
vel consul fuerit factus, manet in patris potestate. militia enim vel consularia dignitas patris potestate filium non liberat. sed ex constitutione nostra summa patriciatus dignitas illico ab imperialibus codicillis praestitis a patria potestate liberat. quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si ab hostibus captus fuerit parens, quamvis servus hostium fiat, tamen pendet, ius liberorum propter ius postliminii: quia hi qui ab hostibus capti sunt si reversi fuerint, omnia pristina iura recipiunt. idcirco reversus et liberos habebit in potestate, quia postliminium fingit eum qui captus est semper in civitate fuisse: si vero ibi decesserit, exinde, ex quo captus est pater, liminium a limine et post, et eum qui ab liminio reversum recte dicimus. nam limina
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate patris suiest. tune post ob¬
itum aui. in ꝑatris sui potestate funt.
Si uõ is quo tp̃r auus morit᷑. aut ĩa mor¬
tuus est. aut exiit de potestate ꝑatris.¬
tunc hn qui in potestatem eiꝰ cadere non
possunt sin iuns fiunt. ¶ Cum aũtem
is qui obaliquod malefitium minsulã
dẽportatur. ciuitatem amittit. Seq̃r. ut qui¬
a eo modo numero ciuuum romanonum t¬
litur. ꝑmde. acsimoituo eo desmant lbibĩĩ¬
gñtia pͥntipali restituti fuernt. ꝑ omĩa pͥ¬
sfinũ statũ recipiunt. ¶ Relegati aũt
patres minsulam. in potestate sua liberos
rẽtient. ⁊ tyͣno liben relegati in potese¬
ate parentum remanent. ¶ Pene ser¬
nus effect᷑ filios in potestate hr̃e desinit.

Expanded text:
in potestate patris fuerit, tunc post obitum aui in patris sui potestate fiunt; si uero is, quo tempore auus moritur, aut iam mortuus est aut exiit de potestate tunc hi, quia in potestatem eius cadere non possunt, sui iuris fiunt. Cum autem is, qui ob aliquod maleficium in insulam deportatur, civitatem amittit, sequitur ut, quia eo modo ex numero civium Romanorum tollitur, perinde acsi mortuo eo desinant libgentia principali restituti fuerint, per omnia pristinum statum recipiunt. Relegati autem patres in insulam in potestate sua liberos retinent: et e contario liberi relegate in postestate parentum remanent. Poenae servus effectus filios in pote
Abbreviated transcription (Latin):
mili modo pat̾no ł mat̾no filiũ suum
ded̾it in ad oꝑticem. in hoc casuq ĩ unã
ꝑ soãm concũnint. ⁊ natutalia ⁊ adop¬
tiois ata manet stabu̾e ins patus ad¬
optiui ⁊ naturndi tuntulo copłatum. ⁊
legitimo ad oꝑtiõis modo constuctum.
oꝑtim sit. ¶ Cum antem impabes ꝑ
pͣnipale rescͥptum anõg̾atur. cãsaco¬
gnta arrogatio ꝑmittitim ⁊ exquint
C atrogationis an hoñesta sit. exꝑe¬
cliatiy pupino. ⁊ cum quibusd̾a coneliti¬
onb arrogatio fit .i. ut caueat arogatõ
ꝑsde publite. hoc est tabeilario si intra
pubetatem pupilus dece ssit. restitutur
se uõa illis qui si adoꝑtio fca t̃ĩ eẽt. ad fu¬
ccessicem eiꝰ intncieent. ¶ Itẽ non
Alit emantipare. eos põt arrogatõ in
sic̃a cõgnita aligni emanciꝑatione fur̃t.
⁊ tanc bẽa sua eis reodat. S⁊ ex si decedens
pat̃ eum ex hecedanit ł nus siñ iusta cã
eum mant ꝑãt. iubetur qͣttam patem
eistioꝵ bõnoꝵ relinqnͣe. indelicet p̃te¬

Expanded text:
mili modo paterno vel materno, filium suum dederit in adoptionem: in hoc casu quia in unam personam concurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adoptivi, et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, um autem impubes per principale rescriptum adrogatur, causa cognita adrogatio permittitur et exquiritur causa adrogationis, an honesta sit expediatque pupillo, et cum quibusdam condicionibus adrogatio fit, id est ut caveat adrogator personae publicae, hoc est tabulario, si intra pubertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint et tunc sua bona eis reddat. sed et si decedens pater eum exheredaverit vel vivus sine insta causa eum emancipaverit, iubetur quartam partem ei suorum bonoram relinq
Abbreviated transcription (Latin):
se uolint. Dicentium esto tacitꝰ auditor audiẽ¬
eium ꝓmptꝰ recepto. Requirenti faeile responde.
Contempnenti facile cede nec in nirgia exetratõ¬
sie alii uicioꝵ. Uaneglie contemptor et bonoꝵ.
pͥus predito es. ⁊ lec acerbus exactor. ⁊ lulłiꝰ
inprudenciam despieias. Rari ẜmõis ipe sed lo¬
asꝑuas. d apĩe eupidus ac doeilis. Que nosti sine
arroganeia postulanci imꝑtire. Que nescis sine
occultatõne ignoraneie cibi postula imꝑtiri. Qnͣ¬

Expanded text:
ejicias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecratio alii vitiorum. Vanae gloriae contemptor, et bonorum quibus praeditus es, non acerbus exactor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed loaequus. Sapientia cupido et docili quae nosti sine arrogantia postulanti imperties, quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula impertiri.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sie utrosqz reprehendit et cot qui semꝑ
in quiete sunt et eos qui semp quieseũt
¶lan illa cumulta gandere non est ni¬
dustria sed eragitare mentis ꝯuersãtõ
et hee non est quies que oñem modũ
molestian indieat sed dissoluco et lau¬
gor.

Expanded text:
 sic utrosque reprehendas, et eos qui semper inquieti sunt, et eos qui semper quiescunt. Nam illa tumultu gaudens non est industria, sed exagitatae mentis concursatio. Et haec non est quies, quae motum omnem molestiam iudicat, sed dissolutio et languor.
Abbreviated transcription (Latin):
¶et spes p̃nni solatium fit la bone.
¶Que est mareĩa gestas auaĩtia.¬
¶ Pec̃me impurr oportet non ẜuire.
¶ Quiꝰ est pauꝑ qui sib imudetur. qui amł̃a ᷤ
cuuetur multos timet
¶Mala consciencia est sepe tuta. secura nũꝙͣ¬
¶ Beneficii accepti. miñꝙͣ oportet obluusti dati
piotinus.
¶Inhonesta uiecoria est suos uincere.¬
¶ Satit penaꝵ est potinsse puiuii.
Iniiieias carde susciye.¬
de pone.
¶ymago annni ẜ̾mo est. Qualis iii talis
oratio.
¶Magna res est uoais et filentii cemꝑamẽtũ¬
¶ Qui equo ammo malis miscetur malus est
¶Neminem cito laudaius. ⁊ lemuem cito accu¬
¶ Semp puca cum hiis testimonim dicere.
¶uitium est oñna credere.¬

Expanded text:
Et spes praemii solatium sit laboris. Quae est maxima egestas? Avaritia. Pecuniae imperare oportet, non servire. m. Quis est pauper? Qui sibi videtur. Qui a multis timetur, multos timet.Mala conscientia saepe tuta est, secura qu Beneficii accepti nunquam oportet oblivisci; dati, protinus. IV. Inhonesta victoria est, suos vincere. Satis est poenarum, potuisse punire. Inimicitias tarde suscipe,depone. Imago animi, sermo est. Qualis vir, talis oratio. Magna res est vocis et silentii temperamentum. Qui aequo animo malis immiscetur, malus est. Neminem laudaveris, neminem cito accu: semper puta te cum diis testimonium dicere. Vitium est o
Abbreviated transcription (Latin):
gignit mentis furorem cordis flanmaz
lib̾idinis. Ebrietas ita mentem asienat ut
ubi sit neseiat. Uude eciã malum nõsentit᷑
quod eꝑ ebriecace̾ cõniecit᷑. Plerisq.
laus est mulcum bibere. sed non iebriare¬

Expanded text:
gignit mentis furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas autem ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriar
Abbreviated transcription (Latin):
es et auimi cui et corpoiͣs obẜua mota ne in decori
suit. Nec ideo ꝯtempnas qma lacent.⁊ lam nchil
differt si uenio indeat cũm ip̾e illos uideas. mobi¬
lis esto et leuis cõstans non ꝑcinax. Ouĩs obi pa¬
res facies si inferiores sup biendo nõ ꝯtempnas. Su¬
ꝑiores recte iuendo non metuas. In reddenida ef¬

Expanded text:
es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alires facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda of
Abbreviated transcription (Latin):
agitur si aliquo coareaĩs ut mendato ut̾e
nõ ad falsi sed ad ueri eustodiam. Si contingĩt fide¬
litatem mendatio redum nõ me̾tieis. sed pociꝰ ex¬
eusaberis. quia ubi honesta causa est iista secreta
non prodit. Gacenda em̾ cacet loquenda laquitur
Hoesi studere euraueiͣs lecꝰ et increpidus eursꝯ cai.
finem expectabis. Prospieiens tͥstieia huiꝰ modi yla¬
ris cumultuosa quietꝰ extrema securꝰ. Iusticia

Expanded text:
 si aliquando coarcteris uti mendacio, utere non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non prodit, tacenda enim tacet, loquenda loquituro si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec tristia hujus mundi hilaris, tumultuosa quietus, extrema securus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
terdum iocos fuis.sed temꝑatos. et sine de tͥmento
dignatioriis. ac uereeundie. Rep̃hensibłs est risꝯ
siͬ modicus: Si pueilicer effusg. Si tauliebriter feu̾s¬
Non eiͣt cibisimiłis sed grata urbanitas. sales cui
more icessus sine cumultu. Si tenens es adula
cõem euta.Sic tibi tam triste laudari a crapibus¬

Expanded text:
terdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fNon erit tibi scurrilis, sed grata urbanitas. Sales tui more; incessus sine tumultu; quies sine desidia. Sit tibi tam triste laudari a turpibu
Abbreviated transcription (Latin):
et diguicatem rebus nõ opnnone multoꝵ sed ex
eax natura cõstituaẜ. ⁊ lam seire debes quia sunt
riis possides non mureiͣs nec magni exfames.
quod cadueum est. ⁊ lec apud te qͥ habeas cam¬
et utaiͣs. Si pͣdenciam amplecteris ubiq idez
tempori. nec te in aliquib inutes sed potus¬
aptes. Sieut manꝰ que eadem est et eum in
ꝑalimi extendit᷑ et eũ in pngilłum astringr¬

Expanded text:
et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam scire debes quia sunt riis possides, non mireris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanet utaris.tempori, nec te in aliquibus immutes, sed aptes, sicut manus quae eadem est, et cum in palmum extenditur, et cum in pug
Abbreviated transcription (Latin):
sed facimꝰ. Sculcissimun est qui bonem ex
neste aut ea cõdisione qͥ uestis in nobis eireum¬
data est extimant ¶Serinis est sed fortasse
liber amnio. Seruus et hoc illi nocebit osten¬
de quis non sit. Alius bibidim ẜinit. alius auaiͣ¬

Expanded text:
issimus est, qui hominem aut ex veste aut ex condicione, quae vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. "Servus est." Hoc illi nocebit? Ostende, quis non sit; alius libidini servit, alius avari
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Q uid dulenis ꝙͣ ħre amicum cun quo
audeas ut decum omna sie loqui. Mag¬
nax uirium est negligere ledencem.¬
¶ Q uidsis interest non quid habeaiͣt.
deriẜit. Si ius beatꝰ esse cogita hoc pͥ¬
mum ꝯtempnere ꝙͣ ꝯtempui. Pusqͣm
ꝓmietas delileres et enuii ꝓmiẜis facia ᷤ
Id facias ne quit iũito tũo te ode̾i̾t. et¬
si mulos nimicos faciet tib in iuria.
iłtos tãm faciet inuidiã.¬
¶ Solicitudiem querit qui iłt cum in
¶ab̾stmebiꝰ ab alieno mat᷑imonio.
Nerseu erabis parentib pietate cogua¬
qͣetem. deiabis eredulicatem et mi¬
iustrum c̃delicatis nam. N lon uiues ałi¬
cer in solicudiem alicer in foro.
¶hoc habet om̃it affectꝰ ut in id in quod
ip̃e insanit ĩ id cciã putet cetos furere¬
¶MMaximum In eo nicium est qui nõ
melioribꝰ ut placere sed plibꝰ.
Cuis oĩbꝰ esse notus pͥus effice ut tu noue¬
¶Romnni est non laudari sedesse laudabi¬
lemi.¬
¶ Moueris stulcum est fugere quod nnicare
non potes.

Expanded text:
 Quid dulcius quam habere amicum cum quo audeas ut tecum omnia loqui? Magnarum virium est negligere laedentem. Quid sis interest, non quid habeas. deriserit. Si vis beatus esse, cogita hoc primum, contemnere et contemni. Prius quam promittas deliberes; et cum promiseris, facias. Id agas, ne quis si nullos inimicos tibi faciet injuria, multos facit invidia. Solitudinem quaeret, qui vult cum innAbstinebis ab alieno matrimonio. Praestabis parentibus pietatem, cognatatem. Devitabis crudelitatem, et ministram crudelitatis iram. Non aliter vivas in solitudine, aliter in foro. lum. Hoc habet omnis affectus, ut in quod ipse insanit, in id putet etiam caeteros furere. Maximum in eo vitium est, qui non melioribus vult placere, sed pluribus. Vis omnibus esse notus? prius effice ut nemineBonum est non laudari, et esse laudabilem. Stultum est timere quod vitare non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
petat eligat ꝓfucuros. ab hus quos pera¬
nit recedat non inde cito relinquat et ipso
desꝑacone extrema remedia temꝑet.
missio/. Ne desꝑarñs etiam diurnos egros
posse fanani. Si contra intempangainste¬
teris si multa urates facere coge̾ et pati. pa¬

Expanded text:
petat, eligat profecturos, ab is, quos desperavit, recedat, non tamen cito relinquat et in ipsa desperatione extrema remedia temptet. sse. Nec desperaveris etiam diutinos aegros posse sanari, si contra intemperantiam steteris, si multa invitos et facere coegeris et pati.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mltum est nõ rõrumpi dnucax contu¬
bernio.¬
¶ Magnꝯ est ille qui tudiuiait paupez est¬
¶i lemo nascicur diues. Quis quis exit in
lucem iussut est pãnio et lacce oẽ ꝯceptꝰ
cõiuiete coram iniunco cuo possis. ded qr
interuẽrunt quedam que consuetudo facͥ
archana. Cum amico cuo om̃s curas õs
cogitatões tuas misce fidelem si putaiuis
facies elam quidam fallere doeuerũt dũ¬

Expanded text:
ltum est, non corrumpi divitiarum contubernio. Magnus ille est, qui in divitiis pauper est. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in lucem, iussus est pane, et lacte esse committere etiam inimico tuo possis; sed quia interveniunt quaedam, quae consuetudo fecit arcana, cum amico omnes curas, omnes cogitationes tuas misce. Fidelem si putaveris, facies. Nam quidam fallere docuerunt, du
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si enim aliquem amicum existimas eui
non cantum eredis ꝙͣ tibi nehementer er¬
¶ Post ameitiam credendum est. ante
annatias udicandum. Nulła uerba¬
rant et in quaslib aureꝵ quiauid illoᷤ
urit exoneunt. Quidam rursy carissi¬
moꝵ conscientias reformidant.

Expanded text:
 Sed si aliquem amicum existimas, cui non tantundem credis quantum tibi, vehementer er. Post amicitiam credendum est, ante amicitiam iudicandum. Isti rant et in quaslibet aures, quicquid illos urserit, exonerant. Quidam rursus etiam carissimorum conscientiam reformidant,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui pauptatem cimet ꝙͣ timend est.
Cuires cuas mag̃s senciant lenesseiis magis
¶Pecma nõ satiat auaiͣciam sed irritat. ideo
¶Aurilꝰ freqñcius ꝙͣ linga utere.
¶Nichil interest incer iracum et in sanum

Expanded text:
imet, timendus est. Vires tuas amici magis sentiant beneficiis quam Pecunia non satiat avaritiam, sed irritat. Homo Auribus frequentius quam lingua utere. Nihil interest inter iratum et insanum,
Abbreviated transcription (Latin):
diete geuꝰ iguoscers. Neminem susurrit ax¬
yetas. ⁊ leunnem suffodias. palam egredere.
des et doli in becilses decent. Eris magnam¬
mꝰ si ꝑieula nõ appetas ut temerariꝰ neq
fornndes ut timdus. Nlam damndus nõ facit
eem inflatum curbidum inquiecum et in
quaseũq excelleueias dietoꝵ atq factoru
negleeta honestatefestrim. Ꝙ moinecis oĩ¬
bus suꝑeilia surrigens et bestiaꝵ eciã quieca
exeitat alium ferit alium fugit. Mensura

Expanded text:
dictae esse ignoscere. Neminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. des et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit cem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, festinum; qui momentis omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
¶Multi sunt oblgandi panei offendi.
¶Nam memoria benefficiox fragilis ẽ
cilius emin peuetiant uerba que molli¬
¶uia uadunt ꝙͣ que asꝑa. ⁊ lemo enim
se mucat qui mutari deꝑat. Quoseiẽs
seribens aliquid dieturꝰ et seito moꝵ
cuoꝵ te om̃ibꝰ cyrogrophum dare.
¶Qui in seruos miscitur cͥdelis est satiᷤ
ostendit pocestatem ad uersꝯ alienos
¶Qui nescit tacere neseit et loqui.

Expanded text:
Multi sunt obligandi, pauci offendendi; nam memoria beneficiorum facilis estcilius enim penetrant verba quae molli vadunt via, quam aspera; nemo enim se mutat, quia mutari se desperet. Quoties scribens aliquid dicturus es, scito morum tuorum te hominibus chirographum dare. Qui in servos irascitur et crudelis est, satis ostendit potestatem adversus alienos Qui nescit tacere, nescit loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
ad seneccutem. Uiridis herba ppe aquã nascens
et itiũ libiduus in insitatõne mulieꝵ. Magis
approxima igni ardenti ꝙͣ uulieri iuueĩ eum ipe
sis iiuenis. Nichil em̾ ualet eũ un̾idũ eẽ cor¬
pe qui poluta est mente.

Expanded text:
entiae. Viridis herba prope aquam nascens, et vitium libidinis in visitationibus mulierum. Magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Nihil enim valet eum mundum esse corpore, qui pollutus est ment
Abbreviated transcription (Latin):
cunt pueros ideo baptizari ut regñatõ¬
tone adoptati ad mietãtur ad regnun
dei: de louo iii melius translati non ista re¬
uonatõe ab aliquo malo obligatõis neteris
absoluci

Expanded text:
 propterea baptizari ut, regeneratione adoptati, admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista regeneratione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tacitꝰ uelis nemini dixeris¬
¶ Si tibi ip̃i no¬
tim speras
¶Ridieulum est aliquẽ norentis odio
moceciam suam ꝑdere.
¶ Monstro si miłis est auaricia semilis.

Expanded text:
Quod tacitum esse velis, nemini dixeris Si tibi notium speras? Ridiculum est aliquem odio nocentiam perdere. II. Monstro similis est avariti
Abbreviated transcription (Latin):
assiduo studio laborandumi donee bona
mens sit quod bona uolum cas est.¬
¶Sapiencia animuni format et fabeat
uitam disponit. aetiones regit. agenda
et onnetenda demõstint. Sapia nos tu¬

Expanded text:
assiduo studio robur addendum, donec bona mens sit, quod bona uoluntas estsia. Animum format et fabricat, vitam disponit, actiones regit, agenda et omittenda demonstrat, s
Abbreviated transcription (Latin):
ensatõnes nemo peccat inuitus.¬
¶ Edueatio et diseipłma moras faeit. et id
uiuit imꝰquisq quod didicit. Ita q bona cõ¬
suetudo excutere debet quod mala instrugͣ¬
facias quod fecisse meiosum est. quia fc̃a
fac̃e. quod facẽ non possis.
¶Quid est homini mimcissimim alter homo.¬
¶ Li benter feras quod necce est. dolo paciẽtia
uicitur.¬
¶ Expecta quod te m̃iꝙͣ peniceat.
¶Nunꝙͣ multis placeas. set qual stude.¬
¶ In hoc tamen in eube ut libenciꝰ audias ꝙͣ
loquaris.
¶Multos intam differentes mors moerta.
peruemit. Icaq om̃s dies ueluc ultĩꝙ. est¬
¶uristiciam si potes nõ admiseris. et iiserũ¬
non ce ostenderis. anncos secieto ãmone
palamz aũc lauda.
Cueiba rebus non ysoius extimanda sũc.

Expanded text:
cusationem; nemo peccat invitus. Educatio et disciplina mores faciunt; et id unusquisque sapit, quod didicit. Itaque bona consuetudo excutere debet quod mala instrfacias quod fecisse vitiosum est, quia facta facere quod facere non possis. Quid homini est inimicissimum? Homo. Libenter feras quod necesse est; dolor patientia vincitur. Exspecta quo nunquam poeniteas. Non quam multis placeas, sed qualibus stude. In hoc tantum incumbe, ut libentius audias quam loquaris. Multos vitam differentes mors juncta praevenit. Itaque omnis dies velut ultimus jTristitiam, si potes, ne admiseris; sin minus, ne ostenderis. Amicos secreto admone, palam autem lauda. Verba rebus, non personis aestimanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
despicies que sunt marue dimeie nõ
desiderare duncias.
¶Duis płimum h̃t is qui mininiũ cupit.
quid est dare benefficnm deo deuin
inicari. honestius est cum iudicauit
amare. ꝙͣ cum amains nidicare.¬
¶ Discentio abalio merpit. A ce añt re¬
conciliatio. S uecurre pauꝑtati amicoꝵ¬
¶Annoos secunde opcuneq res parant
aduerse certissime ꝓbant. peiorasunc

Expanded text:
despicias. Quae sunt maximae divitiae? Non desiderare divitias. Quis plurimum habet? Is qui minimum cupit. Quid est dare beneficium? Deum imitari. Honestius est cum judicaveris amare, quam cum amaveris judicare. Dissensio ab alio incipiat, a te autem reconciliatio. Succurre paupertati amicorAmicos secundae res parant, adversae certissim
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ⁊ pupilli curatores accipiinit. ut
puta si legitimus tutor non sit ydõe.
qr hñti tutorem tutor dari non p̃õt.
Item si tam̃to datus tutor. ł apretore
ł apreside. ydoneus nonsit ad ad mi¬
instrationem. nec tam̃ frauclulenta
negotia administret solet ei curator
adiungi. ¶ Item in locum tutoꝵ
qui non imꝑpetuum. sed ad tp̃e tute¬
la ertusantur. solent curatores dati.
quod si tutor ad nͥsa ualituctine uł a¬
lia neccͣitate impeciat᷑. quo minus
negotia pupiu administrare possit.
⁊ pupillus ł ab̾sit ł infans sit. quem
uent ancrorem ꝑiculo ip̃ius tutons¬
pretor ł qui prouitie preest decre¬
to constituet
De satisclatione tutoꝵ

Expanded text:
um autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit actorem periculo ipsius praetor, vel qui provinciae praeerit, decreto constituet. TIT. 24 DE SATISDATIONE TUTO
Abbreviated transcription (Latin):
ascali puberes ⁊ femine uipotentes
usꝙ ad iicesimũ qͥntum annum cõ¬
pletum curatores acupiunt qui litee
ꝑuberes fint. ad buc tñ hꝰ etatis sunt.
tor testam̃to non dãtur. s datus con¬
fĩmatur decreto p̃tons uł p̃sicłis. E¬
Item inuiti adolescentes. curatores ñ
acc̃piunt. pret̃qm̃ m̃nlite.Curatore¬
nim ad cẽtam cãm dan potest. ¶¬
riosi q̃q ⁊ ꝓcligi licet maiores.xex.

Expanded text:
asculi puberes et feminae viripotentes usque ad vicesimum quintum annum completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, tor testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi, licet maiores
Abbreviated transcription (Latin):
ad hospiciũ. hc responsũ accepit
ab ea nõ potãs o ħo dĩ cũ nr̃o sỹme¬
oue hane urbẽ saluare ne sb̾ũtẽtur
Et hoc dc̃o sudariũ ꝙ manu deue¬
Gat excussit sr̃ unã medietaten
urb̃. Statimq ip̃a medietas cus

Expanded text:
ium, hoc responsum accepit ab eo: Non poteras, o homo Dei, cum vestro Symeone hanc urbem salvare, ne subverteretur? Et hoc dicto, sudarium, quod in manu tenebat, excussit super unam medietatem urbis; statimque ipsa medietas cum
Abbreviated transcription (Latin):
sam suã mese titi oppoĩtã locaũ ⁊ seruũ¬
suũ a dextͥs suis sedere fec᷑. Que titꝰ res¬
piti ens cũ molestia ꝯturbatꝰ ĩfremuit
et qui priꝯ gaudio ĩfrigidatꝰ fuerat
accẽsione faroris ĩcaluit. Neruosq
distendẽs cuinta fuit pꝯ h titꝰ ⁊ ẜuꝰ ĩ

Expanded text:
sam suam mense Tyti oppositam locavit et servum a dextris suis sedere fecit. Quem Tytus respiciens, molestia conturbatus infremuit, et qui prius gaudio infrigidatus fuerat, accessione furoris incaluit, nervosque distendens curatus fuit. Post
Abbreviated transcription (Latin):
ad iacẽda iacła ĩfirmior reddẽt᷑. Et
apłs ad hoc. sic ⁊ humana fragilitas
ad ꝯtẽplatõ minꝯ ualida fierẽt si sẽꝑ
ĩ suo oigore ꝑsistes fragilitati sue nĩ¬
cerdũ ꝯdesçendẽ recusaret. Nã aqͥsa
eũctis anib ealsiꝯ uolat et solem¬

Expanded text:
ad iacienda iacula infirmior redderetur». Et apostolus ad hec: «Sic et humana fragilitas ad contemplationem minus valida fieret, si semper in suo rigore persistens fragilitati sue interdum condescendere recusaret. Nam et aquila cunctis a
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma buedis timĩtib marinã masti¬
bat haurue uaporã ã creiꝰ fornaci
ĩcubans uehem̃ter aceẽse mieates
scintillas hyantili excipe faucibus
lecabatur. Quarda supia pĩnełm
dẽpli residẽs lemoris aure spm̃ at

Expanded text:
m buccis tumentibus marinam mastibat haurire vaporem. Porro tertius fornaci incubans vehementer accensae, micantes scintillas hiantibus excipere faucibus laetabatur. Quartus supra pinnaculum templi residens, lenioris aurae spirit
Abbreviated transcription (Latin):
recetẽtibꝰ itm̃ ad ałbissa reũsa sũ. Et qͦ¬
ciẽs redii.tociẽs cũ lnũie me fet̃ q̃ri. ⁊ sic
hac nocte nõ reqͥeur⁊ uix effugi¶ Febs
at̃ dix̃. Et ego hospitata sũ ĩ domo eꝯdã¬
młris pauꝑis ꝙͣ cũ arripuissẽ statĩ sur¬
rex ⁊ scã lexmia pãnos fortit ꝑcuciẽdo
abluebat ⁊ sr̃ hum̃os ad fluniũ poita¬
bat itaq fere afflieta a frigore ĩ flumo
fui suffocata. Tũc pullex ait. mutemꝰ
hac nocte hospicia nr̃a. Qͥb niutatis
mane rediẽs pullex ait. Optimũ hos¬
pitiũ hac nocte hui. nã uilierẽ illa
ꝗ hospita cua fuãt ita fatigatã ⁊ dor¬
uolui comedi. Cui febris. respõdit. Opti¬
mũ ꝯsiliũ dedisti mͥ. Nã albissa illa sb̃
grisao ecoꝑtorio ⁊ lĩteaĩbꝰ delicatiᷤᷤ cotͣ¬
eã tñ ĩ leto molli abscodita nũꝙͣ me
turbabat. uñ ab eiꝰ hospitõ ꝙͣ diu me
ita amieabłr tractabit nolo redire
mant᷑ ⁊ peia quiescũt. pauꝑes at sũt
saniores et melius quiescunt

Expanded text:
recedentibus, iterum ad abbatissam reuersa et quocies redii, tocies cum lumine me fecit queri. sic hac nocte non quieui. et vix eufugii. Febris autem dixit: Ego hospitata sum in domo ris pauperis, quam cum arripuissem, statim surrexit et facta lisciuia pannos fortiter percuciendo abluebat, et super humeros ad fluuium portabat. Itaque febris afflicta frigore in fluuio diu suffocata. Tunc pulex ait: comutemus in hac nocte hospicia nostra. Quibus mutatis mane rediens pulex ait: Optimum hospicium hac nocte habui. Nam mulierem illam, que hospita tua fuerat, ita fatigatam et dorvolui commedi. Cui febris respondit: optimum conscilium dedisti mihi. Nam abbatissa illa cum griseo coopertorio et lintheaminibus delicatis eam, ipsa cum in lecto moli abscondita nunquam me turbauit. Vnde ab eius hospicio quamdiu me ita amicabiliter tractabit nolo recederuantur, et peius quiescunt. pauperes autem sunt saniores, et melius quiescunt
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ filio flagitõse ꝯcepto ĩꝑat.ex¬
posito ĩcestu ꝯgrito pͥuatã ignominiã
publico.scelere obtex̃ p̃eepit eĩ. ut
nĩt parentes ⁊ filios nulla delata re¬
uerentia nic̃ de ꝯiugiis appetẽdis sͥ

Expanded text:
tandem filio flagitiose concepto: impie exposito, inceste cognito, privatam ignominiam publico scelere obtexit. Praecepit enim, ut inter parentes ac filios nulla delata reverentia naturae, de conjugiis appetendis ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus hiber qdeiꝰ legitami sunt iutores.
qm fllius quitem defimcti si non eẽe
anitio patre emantipatus. post obitũ
utem si seuus mansisset. ntiq eodemin¬
re aput liberes ddm̃ post moitẽ eius fu¬
tenxus eẽt tatũ hii ad tutelã uocantur.
si ꝑfecte etatis fint. quod nm̃ constituti¬
o gñalr̃ in om̃ib tutelis ⁊ curatiorab
obseuati prẽcepit. De

Expanded text:
tuo, liberi quoque eius legitimi sunt tutores: quoniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum utem si servus mansisset, utique eodem iure apud liberos domini post mortem eius futurus esset. ita tamen ii ad tutelam vocantur, si perfectae aetatis sint. quod nostra constitutio generaliter in omnibus tutelis et curationibus o
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊ ina tutela que ficlimania appͥłlait᷑.
¶am si parẽs filium ł filiã nepotem ł
ueptem ł temceꝑs inpuberes manu¬
misent. legiimã nascit eoꝵ tntelam.
qus de fiͣncto si liberi intilis sexꝰ eex¬
tant. ficlutiaru tutores filionim̃ suoꝵ¬

Expanded text:
alia tutela, quae fiduciaria appellatur. nam si parens filium vel filiam, nepotem vel neptem, et deinceps, impuberes manumiserit, legitimam nanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ custos castitatis ẽ nec̃icas.⁊ illa uõ
pudiea dñda eiu lieuit pͦecare. si no¬
luit. pulchra facile adama.feda fa¬
cile ꝯeupiscit. diffieile ẽ custodire
ꝙ płes amãt. molestũ ẽ possidẽ ꝙ

Expanded text:
enim custos est castitatis, necessitas. Illa vero pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, feda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃m̃tu mm s copulare. scd̾m datim ex
nr̃a  stitutiõe mo̾dum. ¶ Eego ñ
om̃s nob utores cliicere licet Nam qua¬
tuadam nuptins ibstinend̾ esẜ nt̃ eas
enim ꝑsoãs que parentũ liberoꝵ ue lo¬
cum int̃ se optinent: iptie contrahiñ

Expanded text:
m sibi copulare secundum datum ex constitutione modum. Ergo non omnes nobis uxores ducere licet: nam quarundam nuptiis abstinendum est: inter eas enim personas quae parentum liberorumve locum inter se optinent nuptiae contrahi non
Abbreviated transcription (Latin):
stas ant
iuptias it se tĩes romani contin¬
mit qui sccłm p̃cepta legum colen
Masculi quidem puberes. femunte
autẽ iui põtentes. siũ pĩes lanalias
¶Nam hoc fieͣi deberẽ. ⁊ curilisatalis
tatis siridet in tñ: ut iissunt¬

Expanded text:
stas autem nuptias inter se cives Romani contrahunt, qui secundum praecepta legum coeunt, masculi quidem puberes, feminae autem viripotentes, sive patresfamilias nam hoc fieri debere et civilis et naturalis ratio suadet in tantum ut iussu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mat̾terã mãgnã phiben uxorem du¬
cere.  affinitatis qq̃ neneratiẽe qua¬
mnndam naꝑtus ab stinert neccesse est.
ut ecce pͥuignã aut mirum urorem
cincere non licet quia utreꝙ filie locꝯͣs̃.
Qs silicet ia accipi debet. si fuit ñius
i. si adhue nupta est filio anã ratione eã¬
uxorem ducere non possis. qr eadem d¬
ob nuppta eẽ non pẽt. ¶ Iiem si adħ¬
ue pͥuigna tua est .i. si mat̾ eiꝰ tibi nu¬
pea est. idõ eam uxorem clncete ñ pote¬
tis qr cluas urones eodem tp̃t hrͣ non
licet. Soctũ qꝗ ⁊ nõuecam ꝓhibi¬
tũmest urciem clucere q matiis lo¬
co sunt ꝙ ⁊ ipm̃ clissoluta temuni affi¬
ea est .i. si ad huc patr tuo nupta est
cõmuni uire impeditur tibi nubere.
qr eadem luob tuupta ẽẽ nõn põt.
Item si adhue soctus est .i. si adhue fi¬
la eius tibi nupta est. ido impediut̃
Oanti tñ filiꝰ ex aba urore ⁊ uroris fili
atͥmomo poslea contc̃to natos. ¶Si
uxor tua post diuoitium ex alio filiam

Expanded text:
 materteram magnam prohiberi uxorem ducere. Adfinitatis quoque veneratione quarundam nuptiis abstinere necesse est. ut ecce privignam aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. quod scilicet ita accipi debet, si fuit nurus id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere non poteris, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc privigna tua est, id est si mater eius tibi nupta est, ideo eam uxorem ducere non poteris, quia duas uxores eodem tempore habere non licet. Socrum quoque et novercam prohibitum est uxorem ducere, quia matris loco sunt. quod et ipsum dissoluta demum adfirca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adhuc filia eius tibi nupta est, ideo impediuntur Mariti tamen filius ex alia uxore et uxoris filiaatrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam
Abbreviated transcription (Latin):
dẽmplo patrononim recep tutela.¬
tã est. : alia tutela. que ⁊ ip̃a legitima
nocat Nam siquis filium aut filiam.
nepotem aut neptẽ ex f̾lio ⁊ deinceps
inpuberes emantipanĩt. legitimꝰ eoñ
tuto ẽtit.
De fcentiama tutela

Expanded text:
emplo patronorum recepta est et alia tutela, quae et ipsa legitima vocatur. nam si quis filium aut filiam, nepotem aut neptem ex filio, et deinceps, impuberes emancipaverit, legitimus eorum tutor erit. DE FIDUCIARIA TUTELA
Abbreviated transcription (Latin):
¶pro iustieia agonzare ꝓ aĩa tua et usqr ad mortẽ certa ꝓ iusticia. ⁊ ds̃ ex¬
pugnabit ꝓ te mimicos tuos¬
¶ Noli cieata ẽẽ ĩ lingͣ tua et mutilis et remissus in oꝑibatuis
Cñoli ẽẽ sic̃ leo ĩ domo tua euertens domesticos tuos et oppͥmens soieetos tͥ¬
Ilonsit porrecta maua tua ad accipiend et ad dandũ cosleta

Expanded text:
d mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sema sensata sit cibi diłeta qͣi aĩa tua nõ fiudas illũ lib̾tate neq n¬
opem derelinquas illum
corps illar ⁊ nõ ostẽdas ũlarẽ façiẽ tuã ad illas trade filiã tuã ⁊ grande oriĩ¬
opa fec̃is et homini sensato da illam
¶ouilier si ẽ tͥ sedm̃ aĩam tuã ne ꝓicias illã et odibili nõ crodas te ĩ coto eo E¬

Expanded text:
servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum corpus illarum et non ostendas hilarem faciem tuapus feceris; et homini sensato da illam. Mulier si est tibi secundum animam tuam, non projicias illam; et odibili non credas te in toto co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hylia ab ylo rege est dicta cuiꝰ menia
ubi fuit hermes fluuiꝰ ꝯureis arenis fa¬
mosus Inde ẽ lidia a lido rege fr̃e nerei
apellata. ĩ hac ẽ ciuitas nachia. de indeẽ¬
⁊ sauria ab aura qͥ undi qr ꝑflat᷑ dicta.
Połt hanc cilicã a cutate eł is dẽ nõĩt uo¬

Expanded text:
b Ilo rege est dicta; hujus moenia ubi fluit Hirnus fluvius, aureis arenis famosus. Inde est Lydia a Lydo rege, fratre Tyrrheni appellata. In hac etiam Thyatira. Deinde est Isauria, ab aura qua undique perflatur, dicta. Post hanc est Cilicia, a civitate ejusdem nomi
Abbreviated transcription (Latin):
timiria a tesio rege constͣcͥca. huit iũgit᷑
gallacia a gallis dicta quos bitimiꝰ rex
ĩ auxiliũ ĩuocauit ⁊ post uictoͣm eis t̾rã
diuisit. hanc sequit᷑ afilia afilia eu rope
frigia nõĩata. hec ⁊ dardana a darda¬
no filio iouis dicta est In ea ẽ ciuitas eiꝰdẽ¬

Expanded text:
Smyrna, a Theseo rege constructa. Huic jungitur Galatia, a Gallis dicta, quos Bithynus rex in auxilium evocavit et post victoriam eis terram divisit. Hanc sequitur Phrygia, a filia Europae Phrygia sic nominata. Haec et Dardania a Dardano, Jovis filio dicta. Et in ea
Abbreviated transcription (Latin):
Ncus ĩ aere est qͣdricolor ex sole ⁊ nulil
missus repulsa acie ĩ sole restͥng̾. sic dũ
solĩ uas aqͣ plem̃ fulget splendor ĩ tolo
reddit᷑. de celo igngũ de aqua p̃pureũd
aere ia cĩthinũ de t̾ra tͣhit colorẽ gͥm¬
neũ ymb ex mibib descẽdit. dñ eĩ ẽte
ampliꝰ nat᷑a uõ ferente ñc̃ iꝰ impelsẽte
rit sit hausta de solis igne maere de coa dũ¬
cit fit sit maria aqua humo infusa dulẽ si¬

Expanded text:
cus in aere quadricolor ex sole et nubibus missus repulsa acie in solem refringitur. Sicut dum sol in vas aqua plenum fulget, splendor in tecto redditur. De coelo igneum, de aqua purpureum, de aere hyacinthinum, de terra colorem gramineuamplius natura non ferente, non vento impellente, ris sit hausta, de solis igne in aere decocta dulcescit, ut marina aqua humo infusa dulcem sa
Abbreviated transcription (Latin):
uult̾mis qui ⁊ caltãns cũcta desicat. Eiussi¬
nist̾ eurus nubes genetãs. ẽ ertiꝰ Cardinalis
aust̾ ꝙ ⁊ nothꝰ humorẽ ⁊ calorẽ atq fulmina
gĩgnans. hꝰ dest̾ auro. aus̃ calidꝰ eiꝰ sing
tempest ates ĩ mari qr ex hũili flãt. Qͣ nꝰ¬

Expanded text:
Vulturnus, qui et Calcias, cuncta desiccans. Ejus sinister Eurus, nubes generans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humorem, calorem, atque fulmina gignens. Hujus dexter Euroauster, calidus. temperatus
Abbreviated transcription (Latin):
pu̾o cretensi nanfͣgo ẽ dc̃a a qͦ ⁊ pcariũ mare
ẽ dcã. Na son insula dionifu q ⁊ bachus
melos q ad histoͣm rotũta ĩsila. Paror
a ciui ͭ ͤ eiꝰdẽ nõis dictaa paro lasonis f clio
constructa. hic gingnit marmor candi
pnit sibilia ⁊ pictagoras. In hac fictilia ua¬

Expanded text:
puero Cretensi naufrago est dicta, a qua Icarium mare dicitur. Naxon insula Dionysii, qui et Bacchus. Melos, quae et Storia, rotunda insula. Paron a civitate ejusdem nominis dicta, a Paro Jasonis nepote constructa. Haec gignit marmor candidfuit Sibylla, et Phythagoras. In hac fictilia va
Abbreviated transcription (Latin):
dułcior ẽ unda ꝑfũda amarior. Lunale
t̾ra tͣhit q̃ tota sãg̾neo colore rubeo ac bitina
lirora ĩficit. mare dr̃ eo ꝙ fit amaꝵ. hoc ꝑ
uenas t̾re occulto meatu disc̾rit u amarituͤ
ĩt̾rã deponit. dulce ĩ fontib erũpit ĩ seip̃m
it̾m defluit. ut sc̾bit᷑ ad locũ unde exeũt
flũia reu̾tũt᷑ ut it̾m fluant. It̃ oĩa fluĩa

Expanded text:
dulcior, profunda amarior; lunae vero terra trahit, quae tota sanguineo colore rubet, ac vicina littora inficit. Mare dicitur, quod sit amarum. Hoc per venas terrae occulto meatu discurrit, amaritudinem in terra deponit, dulce in fontibus erumpit. In seipsum tandem refluit, ut scribitur: Ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Omnia flumina