comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N̾a qui subuemt: nichil hors duo¬
rũ habet. nͥ amare. In his duob
ipse cuius bonitate atq clem̃tia
fit om̃ino ut aliqͥd simus. duob
testam̃tis uetere os nouo. disciplinȩ
nobis reguła dedit. Quãqͣm enĩ
utrũq in utroq sit: ꝓͣualet tñ in
uetere timor. amor in nouo: quȩ
ibi seruitꝰ. hic libertas ab apło p̃
dicat᷑. De quors testam̃tors admi-¬
rabili quod̾a ordine diumoq con¬
centu. longissimũ est dicere: c̃e mul¬
ti religiosi doctiq dixert̃. & mul¬
tos libros res ista flagitat. ꝓ me
un gͦ diligit ꝓximũ. agit qͣntũ
potest. ut saluus corpore saluuᷤ¬
q anmo sit: s cura corporis ad sa¬
nitatẽ animi referenda est. Agit
gͦ his gradib. qͦd ad animũ ꝑtinet:
ut primo timeat. drinde diligat
dm̃. hi mores st̃ optimi ꝑ quos no¬
bis etiã ipsa ꝓuenit ad quã om̃i
studio rapimur agnitio ueritatiᷤ.
Atq in his duob conuenit mͥ cũ

Expanded text:
nam qui subvenit, nihil horum duonam qui subvenit, nihil horum duorum habet, nisi amare. In his duobus Deus ipse, cujus bonitate atque clementia fit omnino ut aliquid simus, duobus Testamentis, Vetere et Novo, disciplinae nobis regulam dedit. Quanquam enim utrumque in utroque sit, praevalet tamen in Vetere timor, amor in Novo: quae ibi servitus, hic libertas ab Apostolis praedicatur. De quorum Testamentorum admirabili quodam ordine divinoque concentu, longissimum est dicere, et multi religiosi doctique dixerunt. Multos libros res ista flagitat, ut prQui ergo diligit proximum, agit quantum potest ut salvus corpore salvusque animo sit: sed cura corporis ad sanitatem animi referenda est. Agit ergo his gradibus, quod ad animum pertinet, ut primo timeat, deinde diligat Deum. Hi mores sunt optimi, per quos nobis etiam ipsa provenit, ad quam omni studio rapimur, agnitio veritatis. 57. Atque in his duobus convenit mihi cum
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ qued̃a. in quib excellentia illa
& rara magrsteria ñ ad modũ desi¬
derant᷑: ut cũ hortam̃ & monemꝰ
ut hec ipsa indigentib exchibean¬
t᷑. quȩ corpori exchibenda diximus.
Cũ eñ hec facimꝰ. ope corporiceũ
antẽ docennis ut fiant. discipli-¬
na animo subuenimus. St̃ uͦ alia.
quib multimodi uariiq morbi
animors magna quada oe ꝓrsus
ineffabili ratione sanant᷑: quȩ me¬
dicina nisi diunitꝰ popłis mitte¬
ret᷑: nulla spes salutis eẽt. tã im¬
moderata ꝓgressione peccantib.
Quãquã &s illa corporis si altius
rerũ originẽ repetas. ñ inuenit᷑
unde ad homines manare potue¬
rit nͥ a deo: cui rerũ omniũ sta¬
tꝰ salusq tribuenda est. Bec tn
disciplina dei de qua nc̃ aginus.
que anu medicina est. qͣntum
seripturis ipsis diumis collgi po¬
test. in duo distribuit᷑: cohercitio¬
nẽ & instructionẽ. Cohercitio ti¬
more. instructio nͦ amore ꝑficit᷑:
eiꝰ dico cui ꝑ disciplinã subuenit᷑.

Expanded text:
 in quibus excellentia illa et rara magisteria non admodum desiderantur; ut cum hortamur et monemus, ut haec ipsa indigentibus exhibeantur quae corpori exhibenda esse diximus. Cum enim haec facimus, ope corpori; cum autem docemus ut fiant, disciplina animo subvenimus. Sunt vero alia, quibus multimodi variique morbi animorum, magna quadam et prorsus ineffabili ratione sanantur: quae medicina nisi divinitus populis mitteretur, nulla spes salutis esset, tam immoderata progressione peccantibus; quanquam et illa corporis, si altius rerum originem repetas, non invenitur unde ad homines manare potuerit, nisi a Deo, cui rerum omnium status salusque tribuenda est. 56. Haec tamen disciplina de qua nunc agimus, quae animi medicina est, quantum Scripturis ipsis divinis colligi licet, in duo distribuitur; coercitionem, et instructionem. Coercitio timore, instructio vero amore perficitur, ejus dico cui per disciplinam subvenitur:
Abbreviated transcription (Latin):
das putant. Itaq idem ipsi a qui¬
b salui tẽperant. si ratio ualitudi¬
nis cogat. egroti sine ulla formi¬
dine accipiunt. Multi umũ ñ bi¬
bunt: nec tñ eos comquinari arbi¬
languidiorib & ꝓrsus om̃ib qui
sine illo nequeunt salutẽ corpo¬
ris obtinere.humanissime ac mo¬
destissime p̃beri faciunt: & stulte
ñ nullos recusantes frat̾ne ad mo¬
nent. ne uana suꝑsticione debili¬
ores citiꝰ quã scĩores fiant. Begñt
eis apłm discipło p̃cipientẽ. ut
aliqͣntum uimi sumat. ꝓpt̾ uari

Expanded text:
erstitiose putant. Itaque iidem ipsi quierstitiose putant. Itaque iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbilanguidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admonent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolum discipulo praecipientem, ut aliquantum vini sumat propter
Abbreviated transcription (Latin):
nichil cõmune ꝑ ipsũ.nisi ei qui
existimat aliqͥd cõmue ẽe. illi cõ¬
mune est. Lotuit ne magis ostende¬
re ñ ipsis rebus quib uescimur
s in animo ẽẽ uim qͣnda que ad
eũ ualeat maculandũ: E ttn his e¬
tiã qui ad hec contẽnenda st̃ ido¬
nei. certoq sciunt ñ se pollui. siqͥd
cibors sine turpi cupiditate altiru¬
dine mentis assũpserint. caritatẽ
quit᷑. N̾a si ꝓpter escam frat tuuᷤ
contristat᷑. iam ñ scd̾m caritatẽ
ambulas. Lege cet̾a. nã longum
ẽ om̃ia int̾ponere: inuemes p̃cep¬
tũ his qui posst̃ ista contẽnere.
id ẽ firmiorib ce securiorib. ideo
tñ ẽẽ tẽperandũ ne offendant᷑ il¬
li. quib adhuc ꝓ sua imbecillitate
huiꝰscemodi opus ẽ tẽperantia.
Hec illi de quib agebam norunt
tici. In telligunt scripturas scdm
manducat. Multi tñ firmi ꝓpter
infirmos idem faciunt: multis ñ
est causa ista faciendi.s uliore ui¬
ctu inuere placet. minimeq sũptu¬

Expanded text:
nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Potuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem quatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de quibus agebam norunt tici; intelligunt Scripturas secunmanducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
difficillima om̃ino res est. Atq ut
in corpore dicebamus. alid ẽe mor¬
bos os uulnera curare. qͦd pauci ho¬
mines bñfacere posst̃̾:aliud autẽ
famẽ sitĩq sopire. ce cetera in qui¬
b subuenire hominẽ homini uul¬

Expanded text:
difficillima omnino res est. Atque ut difficillima omnino res est. Atque ut in corpore dicebamus aliud esse morbos et vulnera curare, quod pauci homines bene facere possunt; aliud autem famem sitimque sopire, et caetera in quibus subvenire hominem homini
Abbreviated transcription (Latin):
git mortuoꝵ: ᷤᷤ Etiam si id faciat
mente tͣnquilla. nullis acisleis
doloris instinctus. s adductus of¬
ficio bonitatis: misericors tñ uo¬
candus ẽ. Hinc enĩ nichil obest no¬
men: cũ absit miseria. Stulti uͦ
cũ miscd̃iam quasi uiciũ deui¬
tant. qͥa officio satis moueri ne¬
queunt. si nec ꝑtͣbatione cõmo¬
uent᷑: congelascunt potius rigo¬
re inhumanitatis: quã rationis
tͣnquillitate serenant᷑. Itaq mul¬
to prudentius etiã ds ipse mise¬
ricors dicit᷑. qͦd quẽ admodũ dicat᷑
restat intelligere. his qui sese ido¬
neos religione studioq p̾stiterint:
ne cũ uerbis doctoꝵ inepte utim:
indoctoꝵ animas prius durescere
uitando miscdiam. quã benignita¬
tẽ appetendo imitescere faciamus.
Qͥa ut miscdia iubet ista nos ab ho¬
mine pellere incõmoda. sic innocẽ¬
tia prohibet inferre.
t̃. que si absit. nichil ad depellendaᷤᷤ
miserias salus illa corporis ualet:

Expanded text:
git mortuorum? Etiamsi id faciat git mortuorum? Etiamsi id faciat mente tranquilla, nullis aculeis doloris instinctus, sed adductus officio bonitatis, misericors tamen vocandus est. Huic enim nihil obest nomen, cum absit miseria. 54. Stulti vero cum misericordiam quasi vitium devitant, quia officio satis moveri nqueunt, si nec perturbatione commoventur, congelascunt potius rigore inhumanitatis, quam rationis tranquillitate serenantur. Itaque multo prudentius Deus etiam ipse misericors dicitur: qui quemadmodum dicatur, restat intelligere iis qui sese idoneos religione studioque praestiterint; ne cum verbis doctorum inepte utimur, indoctorum animas prius durescere vitando misericordiam, quam benignitatem appetendo mitescere faciamus. Atque ut misericordia jubet, ista nos ab homine pellere incommoda, sic innocentia prohibet inferre. tur, quae si absit, nihil ad depellendas miserias salus illa corporis valet,
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ. Ad hanc itaq ꝑtinent. ñ
ea tantũ que ars eors exchibet
qͥ ꝓprie medici nominant᷑: s etiã
eẏb os potus. teginen es tectũ de¬
fensioq om̃is atq munitio. qua
nrm corpus aduersus etiã exct̾¬
nos ictus casusq seruat᷑. Nla fa
mes & sitis &e frigus ce estus: & qͥe¬
qͥd extrinsecus grauit̾ affligim̃.
salutẽ de qua nc̃ agit᷑ manere
ñ sinunt. Qre illa om̃ia quib
huiꝰcemodi malis incõmodis ue
resistit᷑. qͥ officiose atq humilit̾
p̃bent. misc̾es uocant᷑.: etiã si sa¬
pientes usq adeo sint. ut iã nul¬
lo ammi dolore turbent᷑. Na qͥs
tis alieno malo:  Et qͥs ñ conce¬
dat ab om̃i miseria liberũ ẽe de¬
bere sapientẽ. cũ subuenit mo¬
pi̾ cũ esurienti cybos p̃stat po¬
tũq sitienti: cũ uestit nudũ. cũ
ꝑegrinũ tecto recipit: cũ oppres¬
sum liberat. cũ deniq humanita¬
tẽ suã usq ad sepulturã porri¬

Expanded text:
lutem. Ad hanc itaque pertinent, non lutem. Ad hanc itaque pertinent, non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur; sed etiam cibus et porus, tegmen et tectum, defensio denique omnis atque munitio, qua nostrum corpus adversus etiam externos ictus casusque servatur: nam et fames, et sitis, et frigus, et aestus, et quidquid extrinsecus graviter infligitur, salutem, de qua nunc agitur, manere non sinunt. 53. Quare illa omnia, quibus hujuscemodi malis incommodisve resistitur, qui officiose atque humaniter praebent, misericordes vocantur, etiamsi sapientes usque adeo sint, ut jam nullo animi dolore turbentur. Nam quis tis alieno malo? et quis non concedat ab omni miseria liberum esse debere sapientem, cum subvenit inopi, cum esurienti cibum praestat potumque sitienti, cum vestit nudum, cum peregrinum tecto recipit, cum oppressum liberat, cum denique humanitatem suam usque ad sepulturam porri
Abbreviated transcription (Latin):
na caritas rapit. s facilius mino¬
ra ꝑficimꝰ. Quoquo mͦ autẽ sese
res habeat: illud maxcime tenen¬
dũ est: ne se quisqͣm credat con¬
tẽpto ꝓxcimo. ad beatitudinẽ &e ad
dm̃ quẽ diligit ẽẽ uenturũ. Atq
utinã ut facile est bñ instituto ꝙ
benigno diligere ꝓximos: ita fa¬
cile ẽẽt uł consulere uł nichil no¬
cere. Non enĩ ad hec satis ẽ uo¬
luntas bona. s opus est magna
quada ratione atq prudentia:
qua nemo uti potest: insi d̃s il¬
le fons ommũ bonoꝵ ei tribue¬
rit. De qua re qͣntum arbitror
pauca queda. spẽ totã constituen¬
tes in eo.cinꝰ solius ista dona st̃.
mal rationale ẽ mortali atq ter¬
reno utens corpore. Partĩ gͦ cor¬
pon. partĩ uͦ animȩ hominis bñ¬
facit. qͥ ꝓrcimũ diligit. Ad corpꝰ
qͦd ꝑtinet medicina nominata
ẽtad animã autẽ disciplina. Sed
medicinã nẽ uoco. qͥcqͥd om̃mo
corporis ułtuet᷑ uł instaurat sa¬

Expanded text:
na charitas rapit, sed facilius minona charitas rapit, sed facilius minora perficimus. Quoquo modo autem res se habeat, illud maxime tenendum est, ne se quisquam credat, contempto proximo, ad beatitudinem et ad Deum quem diligit esse venturum. Atque utinam, ut facile est bene instituto et benigno diligere proximum, ita facile esset vel consulere, vel nihil nocere. Non enim ad haec satis est voluntas bona, sed opus est magna quadam ratione atque prudentia, qua nemo uti potest, nisi Deus ille fons omnium bonorum id tribuerit. De qua re, quantum arbitror, pauca quaedam, spem totam constituentes in eo cujus solius ista dona sunt.ima rationalis est mortali atque terreno utens corpore. Partim ergo corpori, partim vero animae hominis benefacit qui proximum diligit. Ad corpus quod pertinet, medicina nominata est; ad animam autem, disciplina. Sed medicinam nunc voco, quidquid omnino corporis vel tuetur vel instaurat sa
Abbreviated transcription (Latin):
quib susceptȩ rei satis fiat. Na
quis ignorat: quã mulra ce qͣnti
ponderis uerba. in illis libris de
caritate ꝓdenni usq quaq diffu¬
sa sunt. ᷤᷤ S cũ duob modis pec¬
cet᷑ in homine: uno si ledat᷑. alio
si cũ potest ñ adiuuet᷑: ẽaq ipsa
sint quib homines mali ẽe di¬
cant᷑: quors neutrũ qͥ diligit fa¬
cit: satis opinor qͦd uolumus de¬
monstrat ista sententia. dilectio
ꝓximi malũ ñ oꝑatur. Et si ad
bona ꝑuenire ñ possumꝰ. nͥ mala
oꝑari destiterimus: ista st̃ quasi
cunabula caritatis dĩ. quib diligi¬
mꝰ ꝓrimũ: ut q̃m dilectio ꝓcimi
malũ ñ oꝑatur: hinc ad illud ascẽ¬
damꝰ qͦd dictũ est. Scimꝰ qm̃ dilign¬
tib dm̃: om̃ia ꝓcedunt in bonũ.
S nescio quomͦ aut parit̾ ista in
plenitudinẽ ꝑfectionẽq consur¬
gunt: aut inchoat᷑ prius dĩ amor:
&e priꝰ ꝑficit᷑ ꝓximi. Ad ieipiendũ
enĩ citius nos fortasse in se diui¬

Expanded text:
quibus susceptae rei satis fiat: nam quibus susceptae rei satis fiat: nam quis ignorat quam multa, et quanti ponderis, verba in illis Libris de charitate proximi usquequaque diffusa sint? Sed cum duobus modis peccetur in homine, uno si laedatur, alio si cum potest non adjuvetur; eaque ipsa sint quibus mali homines esse dicantur, quorum neutrum, qui diligit, facit: satis, opinor, quod volumus demonstrat ista sententia, Dilectio proximi malum non operatur. Et si ad bona pervenire non possumus, nisi mala operari destiterimus, ista sunt quasi cunabula charitatis Dei, quibus diligimus proximum; ut quoniam dilectio proximi malum non operatur, hinc ad illud ascendamus quod dictum est, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia procedunt in bonum . 51. Sed nescio quomodo aut pariter ista in plenitudinem perfectionemque consurgunt, aut inchoatur prius Dei amor, et prius perficitur proximi. Ad incipiendum enim citius nos fortasse in se divi
Abbreviated transcription (Latin):
sciret aliud dm̃ aliud hominẽ ẽe:
atq int̾ẽẽ tantũ. qͣntum int̾ eũ
qͥ creauit. & id qͦd ad creatoris si¬
militudinẽ ereatũ est. Dicit gͦ
scd̃m p̃ceptum ẽẽ. diliges ꝓximũ
tuũ tanquã te ipsũ. Te autẽ ip̃m
salubrit̾ diligis: si plusquã te di¬
ligis dm̃. Qd gͥ agis tecũ: id agen¬
se ꝑfecto amore dm̃ diligat. Non
enĩ eũ diligis tanqͣm te ipsũ. si
ñ ad id bonũ ad qͣd ipse tendis
ad diicis. Illud enĩ ẽ unũ bonũ:
qͦd om̃ib tecũ tendentib ñ sit
angustũ. Gic hoc p̃cepto nascun¬
t᷑ officia societatis humanȩ: in qͥ¬
b ñ errare difficile ẽ. Agendum
autẽ in primis ẽ. ut beniuoli si¬
mus: id ẽ ut nulla malicia. nullo
malo dolo aduersus hominẽ uta¬
mur. Qͥd enĩ homini homine ꝓ¬
pinquiꝰ: ᷤ Accipe etiã. qͥd paulus
dicat. Dilectio in qͥt ꝓdeini. malũ
ñ oꝑatur. Bͥreuissimis utor testi¬
moniis. sed nisi fallor idoneis. &

Expanded text:
sciret aliud Deum esse, aliud hominem; sciret aliud Deum esse, aliud hominem; atque interesse tantum, quantum inter eum qui creavit, et id quod ad Creatoris similitudinem creatum est. Dicit ergo secundum praeceptum esse: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Te autem ipsum salubriter diligis, si plus quam te diligis Deum. Quod ergo agis tecum, id agenerfecto amore diligat Deum. Non enim eum diligis tanquam teipsum, si non ad id bonum ad quod ipse tendisagis. Illud est enim unum bonum, quod omnibus tecum tendentibus non fit angustum. Ex hoc praecepto nascuntur officia societatis humanae, in quibus non errare difficile est. Agendum autem in primis est, ut benevoli simus, id est, ut nulla malitia, nullo dolo malo adversus hominem utamur. Quid enim homini homine propinquius? 50. Accipe etiam quid Paulus dicat: Dilectio, inquit, proximi, malum non operatur . Brevissimis utor testimoniis, sed, nisi fallor, idoneis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipsa cognitio u̾itatis.Q. uãobrẽ
uidete. quã sint ꝑuersi atq p̃po¬
steri. qui sese arbitrant᷑ dei cogni¬
tionẽ tradere ut ꝑfecti simus: cũ
ꝑfectors ipsa sit p̾mium.
uid gͦ agendũ est. ᷤ Qͥd queso:
nͥ ut eũ ipsũ quẽ cognoscere
uolumꝰ. prius plena caritate diliga
mus. ᷤᷤ S cet̾a uideamꝰ. Uidet᷑ enĩ
de homine ipso id ẽ de amatore¬
ipso nichil actũ: s parũ dilucide qͥ
hoc arbitrat᷑ intelligit. Non enĩ fi¬
satis diligit: qui sedulo agit. ut sũ¬
mo & uero ꝑfruat᷑ bono. Qd sini¬
chil est aliud quã d̃s. ut ea que di¬
cta st̃ docuert̃: qͥs cunctari potest.
qͥn sese amet qͥ amator est dei : Qd
int̃ ipsos homines : ᷤ Nullũ ne eẽ
amoris uinculũ debet : ᷤᷤ Immo uͦ
ita debet. ut nullus cercior gradꝰ
ad amorẽ dei fieri posse credat᷑.
quã hominis erga hommes caritaᷤ.
Promat nobis gͦ alterũ p̃ceptũ ip¬
se dñs. de uitȩ p̃ceptis int̾rogat᷑.
Non enĩ contentus fuit hoc qui

Expanded text:
est ipsa cognitio veritatis. Quamobrem videte quam sint perversi atque praeposteri, qui sese arbitrantur Dei cognitionem tradere, ut perfecti simus, cum perfectorum ipsa sit praemium. Quid ergo agendum est, quid quaeso, nisi ut eum ipsum quem cognoscere volumi. 48. Sed caetera videamus: videtur enim de homine ipso, id est, de amatoripso nihil actum; sed parum dilucide qui hoc arbitratur intelligit. Non enim fisatis diligit, qui sedulo agit, ut summo et vero perfruatur bono: quod si nihil est aliud quam Deus, sicut ea quae dicta sunt docuerunt, quis cunctari potest, quin sese amet, qui amator est Dei? Quid inter ipsos homines nullumne esse amoris vinculum debet? Imo vero ita debet, ut nullus certior gradus ad amorem Dei fieri posse credatur, quam hominis erga hominem charitas. 49. Promat nobis ergo alterum praeceptum ipse Dominus, de vitae praeceptis interrogatus: non enim contentus fuit uno, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mosq cognoui: quã multos prb̃roᷤ.
quã multos diaconos. & eiuscemo¬
di ministros diuinoꝵ sacram̃tors:
quoꝵ uirtus eo mͥ mirabilior. &
maiore p̃dicatione dignior uide¬
t᷑. quo difficiliꝰ ẽ eã in multiplici
hominũ genere. & in ista uita tͦ-¬
bulentiore seruare. Non enĩ sana¬
tis magis quã sanandis hominib
titudinis ut curent᷑. de prius tole¬
randa quȩ sedanda est pestilentia.
Difficillimũ est hic tenere optimũ
intȩ modũ: &s animũ paccatũ atq
tͣnquillũ. Quippe ut breui expli¬
cẽ. hi agunt uͥ inuere discit᷑. illi uͥ

Expanded text:
mosque cognovi, quam multos presbyteros, mosque cognovi, quam multos presbyteros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum Sacramentorum, quorum virtus eo mihi mirabilior et majore praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista vita turbulentiore servare! Non enim sanatis magis quam sanandis hominibus titudinis ut curentur, et prius toleranda quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atque tranquillum. Quippe, ut breviter explicem, hi agunt ubi vivere discitur, illi ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ac remote a uiris quã longissime
decet. pia tantũ illis caritate iun¬
gunt᷑ & imitatione uirtutis.: ad qͣs
iuuenũ nullus accessus ẽ. neq ip¬
soꝵ quãuis grauissimoꝵ &e ꝓbatis¬
simoꝵ senũ. nisi usq ad uestibulũ:
necessaria p̃bendi quib indigent
gr̃a. Banificio nãq corpus exercert
atq sustentant: uestesq ipsas fra¬
trib tradunt: ab his inuicẽ qͦd ui¬
ctui opus ẽ p̃sumentes. Hos moreᷤ
dinẽ si laudare ueli:. neq digne
ualeo. & uereor ne iudicare uide ar
ꝑ se se idipsũ tantũmͦ expositũ pla¬
cere ñ posse. si suꝑ narratoris sim¬
plicitatẽ coturnum etiã laudato¬
ris addenłu putauero. Hec mani¬
chei rep̃hendite si potestis. nolite
cecis hominib os discernere in¬
Neq tñ ita sese anguste habent
eccłie catholicȩ mores optimiut
eoꝵ tantũ uita qͦs cõmemoraui ar¬
bitrer ẽe laudandos. Quã mul¬
tos enĩ ep̃os optimos uiros scĩssi¬

Expanded text:
ac remotae a viris quam longissime ac remotae a viris quam longissime decet, pia tantum illis charitate junguntur et imitatione virtutis: ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi quibus indigent gratia. Lanificio namque corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, e velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis hominibus et discernere inen ita sese anguste habent Ecclesiae catholicae mores optimi, ut eorum tantum vita, quos commemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissi
Abbreviated transcription (Latin):
nificantes. Corpus deinde reficit᷑.
qͣntum saluti & salubritati satis
ẽ. cohercente uno. quoq concupis¬
centiã. ne ꝓfundat uł in ea ipsa
domandarũ libidinum: s ab his
etiã que tanto concitatiꝰ uentri ᷤᷤ
os gutturis ꝓuocant appetitũ. qͣn¬
to quasi mundiora ĩmullis uiden¬
t᷑. quo nomine solet turpe deside¬
riũ eocqͥsitoꝵ cyboꝵ qͦd a carnib
alienũ ẽ. ridicule turpit̃q defen-¬
di. Sane quicqͥd necessario uictui
redundat: nã redundat plurimũ
ex oꝑib manuũ os epularũ restͥ¬
ctione. tanta cura egentib distͥ¬
buit᷑. qͣnta ñ ab ipsis qͥ distribu¬
unt cõparatũ est. Nullomͦ nãq
satagunt ut hec sibi abundent:
s om̃imꝰ agͥant ut ñ apd̾ se re¬
maneant que abundauerint. us¬
q ad eo u oneratas etiã naues in
ea loca mittant. quȩ inopes inco¬
lunt. Non opus ẽ plura de re no¬
narũ deo sollicite caster serui¬
entiũ: que habitacłis segregate

Expanded text:
nificantes. Corpus deinde reficitur, nificantes. Corpus deinde reficitur, quantum saluti et salubritati satis est, coercente unoquoque concupiscentiam, ne se profundat vel in ea ipsa domandarum libidinum, sed ab iis etiam quae tanto concitatius ventris et gutturis provocant appetitum, quanto quasi mundiora nonnullis videntur: quo nomine solet turpe desiderium exquisitorum ciborum, quod a carnibus alienum est, ridicule turpiterque defendi. Sane quidquid necessario victui redundat nam redundat plurimum ex operibus manuum, et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, quanta non ab ipsis qui distribuunt comparatum est. Nullo modo namque satagunt, ut haec sibi abundent, sed omni modo agunt ut non apud se remaneat quod abundaverit, usque adeo ut oneratas etiam naves in ea loca mittant, quae inopes incolunt. Non opus est plura de re nonarum Deo sollicite casteque servientium, quae habitaculis segregatae
Abbreviated transcription (Latin):
mutate ut ad solet ualitudmi. Il¬
li autẽ decani cũ magna sollicitu¬
dine om̃ia disponentes. & p̃sto fa¬
cientes qͥcqͥd illa uita ꝓpter imbe¬
cillitatẽ corporis postulat: traditi¬
onẽ tñ etiã ipsi reddunt uni. quẽ
patrẽ uocant. Hi uͦ patres ñ solũ
scĩssim morib. s etiã dixina do¬
ctrina eccellentissimi. om̃ib reb
excelsi. nulla suꝑbia consulunt
his quos filios appellant. magna
sua in iubendo auctoritate: mag¬
na illoꝵ in obtẽperando uolunta¬
te. Conuenunt autẽ diei tẽpore
etremo. de sins habrtaculis qͥsq.
dũ adhuc ienim st̃: ad audiendũ
illũ patrẽ. Et conueniunt ad sin¬
głos patrest̾na ut mimmũ hõmũ
milia. Na etiã multo numerosio¬
res sub uno agunt. Audiunt aũ
meredibili studio sũmo silentio
affectiones animorũ suoꝵ. ꝓut
eos pepulerit disserentis oratio.
uł gemitu uł fletu. uł modesto
& om̃i clamore uacno gaudio sig¬

Expanded text:
mutatae, ut assolet, valetudini. Ilmutatae, ut assolet, valetudini. Illi autem decani cum magna sollicitudine omnia disponentes, et praesto facientes quidquid illa vita propter imbecillitatem corporis postulat, rationem tamen etiam ipsi reddunt uni, quem patrem appellant. Hi vero patres non solum sanctissimi moribus, sed etiam divina doctrina excellentissimi, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt iis quos filios vocant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obtemperando voluntate. Conveniunt autem diei tempore extremo de suis quisque habitaculis, dum adhuc jejuni sunt, ad audiendum illum patrem, et conveniunt ad singulos patres terna, ut minimum, hominum millia: nam etiam multo numerosiores sub uno agunt. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio; affectiones animorum suorum, prout eos pepulerit disserentis oratio, vel gemitu, vel fletu, vel modesto et omni clamore vacuo gaudio sig
Abbreviated transcription (Latin):
homines illoꝵ animos euasis¬
ser ab his etiã quib id displicet
iudicat᷑. S si hoc exccedit nr̃am
tolerantiã:. quis ñ illos miret᷑ ac
p̃dicet. qui contẽptis atq deser¬
tis mundi huiꝰ illecebris. in com¬
munẽ uitã scĩssimã ce castissimã
congregati simul etatẽ agunt: ui¬
uentes in orationib. in lectionib.
in disputationib. nulla suꝑbia tu¬
midi. nulla ꝑuicatia turbulenti.
nulla inuidentia liindi. s mode¬
sti. uerecundi. pacati. concordissi¬
mã uitã os intentissimã in deũ
gratissimũ munus ipsi offerunt:
a quo ista posse meruer̃t: Ne¬
mo quic qͣm possider ꝓpriũ: nemo
cuiquã onerosus ẽ: oꝑantur ma¬
nib ea quib es corpus pasci pos¬
sit. ce a deo mens impediri ñ pos¬
sit. Opus autẽ suũ tradunt eis qͦs
decanos uocant. eo quod sint de¬
nis p̃positi: ut neminẽ illorũ cura
sui corporis tangat: neq in cibo.
neq in uestim̃to. neq siqͥd aliud
opus ẽ uł cotidianȩ necessitati. uł

Expanded text:
homines illorum animos evasisse, ab iis etiam quibus id displicet, judicatur. 67. Sed si hoc excedit nostram tolerantiam, quis non illos miretur et praedicet, qui contemptis atque desertis mundi hujus illecebris, in communem vitam castissimam sanctissimamque congregati, simul aetatem agunt, viventes in orationibus, in lectionibus, in disputationibus; nulla superbia tumidi, nulla pervicacia turbulenti, nulla invidentia lividi: sed modesti, verecundi, pacati, concordissimam vitam et intentissimam in Deum, gratissimum munus ipsi offerunt, a quo ista posse meruerunt? Nemo quidquam possidet proprium, nemo cuiquam onerosus est. Operantur manibus ea quibus et corpus pasci possit, et a Deo mens impediri non possit. Opus autem suum tradunt eis quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis tangat, neque in cibo, neque in vestimento, neque si quid aliud opus est, vel quotidianae necessitati, vel
Abbreviated transcription (Latin):
is de singłis uirtutibus. qͥnã
uiuendi modus ducatur pau¬
cis explicabo: si prius testimoniiᷤᷤ
nom testam̃ti quib utor ĩã diu.
etiã de uetere paria ut pollicitꝰ
sũ cõparauero. Non enĩ paulus
tm̃ dicit deo nos ẽe debere sub:¬
iectos: ita ut in medio qͦd separet
nichil sit. Nonne &e ꝓpħa com¬
modissime hoc ce breuissime
significat. cũ dicit: m autẽ ad he¬
rere dõ bonũ est:  Nonne qͦd la
tissime ibi de caritate dictũ ẽ.
hic uno uerbo continet᷑. qͦd ait
inherere:ᷤ Itẽ qͦd addidit bonũ
est. ñne ad illud respieit qͦd ibi
positũ ẽ. diligentib dm̃ om̃a ꝓce-¬
dunt in bonũ.: ita ut una senten¬
tiola. duobq uerbis ꝓpħa oe uĩ
&s fructũ caritatis ostendat᷑. Cũ¬
q ibi dictũ sit dei filiũ dĩ uirtu

Expanded text:
is de singulis virtutibus quinam vivendi modus ducatur, paucis explicabo, si prius testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam diu, de Veteri etiam paria, ut pollicitus sum, comparavero. Num enim Paulus tantum dicit, Deo nos esse debere subjunctos, ita ut in medio quod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et brevissime significat, cum dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum est? Nonne quod ibi latissime de charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibus Deum omnia procedunt in bonum ? ita ut una sententiola duobusque verbis propheta et vim et fructum charitatis ostendat. 27. Cumque ibi dictum sit, Dei Filium, Dei Virtu
Abbreviated transcription (Latin):
atq naturȩ. cõmutationẽ uł con-¬
ũsionẽ quolibet modo pati pos¬
se siquis opinet᷑. mire dementiȩ
impietatisq dãnabit᷑. Ita fit. ut
apud nos inuemant᷑ pueri qui-¬
d̃a. qui humana forma dm̃ cogitẽt:
atq ita se habere suspicent᷑.
Qua opmione:. nicħ est abiectiꝰ.
S inuemunt᷑ itẽ multi senes. qͥ
eiꝰ maiestatẽ ñ solũ suꝑ humanũ
corpus. s etiã suꝑ ipsam mentẽ
manere inuiolabiłe atq incõ¬
mutabiłe. eade ipsa mente con¬
spiciant. Quas etates: ñ tẽpore
s uirtute atq prudentia discer¬
nendas ẽẽ iam dixcimus. Apud
uos autẽ nemo repperit᷑ qͥdem qͥ¬
dei substantiã humam corporis
figuratione describat: s rursuᷤ
nemo. qͥ ab humam corporis la
stentant. si ab heretieis ñ fuerĩt
depͣuati. ꝓ suo qͥsq captu uirib¬
q nutriunt᷑ ꝑducunt᷑q. alius
sic alius autẽ sic: primũ in ui-

Expanded text:
atque naturae commutationem vel convatque naturae commutationem vel conversionem quolibet modo pati posse si quis opinetur, mirae dementiae impietatisque damnabitur: ita fit ut apud nos inveniantur pueri quidam, qui humana forma Deum cogitent, atque ita se habere suspicentur; qua opinione nihil est abjectius: sed inveniantur item multi senes, qui ejus majestatem, non solum super humanum corpus, sed etiam super ipsam mentem manere inviolabilem atque incommutabilem, eadem ipsa mente conspiciant. Quas aetates, non tempore, sed virtute atque prudentia discernendas esse jam dictum est. Apud vos autem nemo quidem reperitur qui Dei substantiam humani corporis figuratione describat: sed rursus, nemo qui ab humani erroris labstentant, si ab haereticis non fuerint depraedati, pro suo quisque captu viribusque nutriuntur, perducunturque alius sic, alius
Abbreviated transcription (Latin):
eo ineptiore quo uehem̃tiore
oratione ꝓponitis. Qͦ qͥsqͥs moue¬
disciplinã: s eã se ignorare demon
uos met ip̃si estis: querite potiꝰ
diligent̃ & pie: quomͦ illa dicant᷑.¬
Querite miseri. N̾a tale fidem¬
.r. qua deo inconueniens aliqͥd credi¬
tur: nos uehem̃tius os uberiꝰ accu¬
samus. Na os in illis que dicta
st̃ cũ sic intelligunt᷑ ut littera
sonat: o simplicitatẽ corrigimus:
os ꝑtinatiã deridemꝰ. Et alia mul¬
ta que uos intelligere ñ potestiᷤ.
uetat eos credere catholica dis¬
ciplina. qui ñ annis s studio atos
intellectu excedentes qͣnd̾a men-¬
tis pueritiã. in cano sapientie ꝓ¬
mouent᷑. Na es credere dm̃ loco
aliquo quãuis infinito. ꝑ qͣntita¬
tis quȩcũq spacia contineri. quã
sit stultũ docet᷑. o de loco in lo¬
cũ uł ipsũ uł aliquã eiꝰ partẽ mo¬
ueri atq tͣnsire arbitrari. nefas
habet᷑. ła uͦ aliqͥd enus substantiȩ

Expanded text:
eo ineptiore, quo vehementiore eo ineptiore, quo vehementiore oratione pervellitis. Qua quisquis movedisciplinam, sed eam se ignorare demonsvosmetipsi estis, quaerite potius diligenter et pie quomodo illa dicantQuaerite, miseri: nam talem fidem, qua Deo inconveniens aliquid creditur, nos vehementius et uberius accusamus; nam et in illis quae dicta sunt, cum sic intelliguntur ut littera sonat, et simplicitatem corrigimus, et pertinaciam deridemus. Et alia multa, quae vos intelligere non potestis, vetat eos credere catholica disciplina, qui non annis, sed studio atque intellectu excedentes quamdam mentis pueritiam, in canos sapientiae promoventur. Nam et credere Deum loco aliquo quamvis infinito, per quantitatis quaecumque spatia contineri, quam sit stultum docetur: et de loco in locum, vel ipsum, vel aliquam ejus partem moveri atque transire, arbitrari nefas habetur. Jam vero aliquid ejus substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
tis colere uos. & colendũ arbit᷑¬
ri dm̃. a quo factus est mundus.
ñ tñ eũ eẽ quẽ ueteris testam̃¬
ti cõmendat auctoritas: impu¬
dent̃ facitis: qͥ alienũ animũ at¬
q sententiã. quã bn atq utilit̃
acceperimꝰ. male int̾pretari co-¬
nammi. Frustra om̃ino. Neq
enĩ ur̃ȩ stulte atq impie dispu¬
tationes: ullomͦ cũ pioꝵ doctis¬
simoꝵq hominũ sermonib ꝓ
quos in eccłia catholica scrip¬
ture illȩ uolentib dignisq aꝑi¬
unt᷑ cõparari queunt. bonge
ꝓrsus aliter longe quã putats.
lex c ꝓpħe intelliguntur a no¬
bis. Desinite errare.ñ colimus
penitentẽ dm̃. ñ inuidũ. ñ im-
tẽ de hominũ pecorsq sangui¬
ne uoluptatẽ. ñ eui flagitia o
scelera placeant: ñ possessionẽ
suã terre quacda particula ter¬
minantẽ. In has enĩ atq huiꝰ¬
modi nugas. grauit̃ copioseq
inuehi soletis. Quare nos in¬
uectio ur̃a ñ tangit: s aniles qͣs¬
dã uł etiã pueriles opiniones.

Expanded text:
lendum arbitrari Deum a quo factus est mundus, non tamen eum esse quem Veteris Testamenti commendat auctoritas; impudenter facitis, qui alienum animum atque sententiam quam bene atque utiliter acceperimus, male interpretari conamini, frustra omnino. Neque enim vestrae stultae atque impiae disputationes ullo modo cum piorum doctissimorumque hominum sermonibus, per quos in Ecclesia catholica Scripturae illae volentibus dignisque aperiuntur, comparari queunt. Longe prorsus aliter quam putatis Lex et Prophetae intelliguntur a nobis. Desinite errare; non colimus poenitentem Deum, non invidum, non tem de hominum vel pecorum sanguine voluptatem, non cui flagitia et scelera placeant, non possessionem suam terrae quadam particula terminantem. In has enim atque hujusmodi nugas graviter copioseque invehi soletis. Quare nos invectio vestra non tangit; sed aniles quasdam, vel etiam pueriles opiniones,
Abbreviated transcription (Latin):
mo sine homine uiuere.
pescenda uisa est.mores & conti¬
nentiã singłarẽ: ne uos impu¬
dent̃ iactare apud animos un¬
ꝑitoꝵ. quasi de difficillima rerũ
abstinentia. siqͥd in uobis pudoriᷤ
ẽ audeatis. Nec ea dicã quȩ uos
ignoratis. s quȩ nobis occultatiᷤ.
Qans enĩ nesciat. sũme continen¬
tiũ hominũ xp̃ianoꝵs multitudi¬

Expanded text:
mo sine homine vivere. pessenda visa est, mores et continentiam singularem; ne vos impudenter jactare apud animos imperitorum, quasi difficillima rerum abstinentia, si quid in vobis pudoris est, audeatis. Nec ea dicam quae vos ignoratis, sed quae nobis occultatis. Quis enim nescit summae continentiae hominum
Abbreviated transcription (Latin):
queunt qͥ rep̃hendt̃.  Non enĩ eoᷤ
aut ullus ininneus cognoscere si¬
nit᷑: aut ẽe nͥ amicus cognitis pot̃.
iligamꝰ igit᷑ dm̃ ex toto corde.
ex tota anima. ex tota mente:
qͥcũq ad uitã eternã ꝑuenire ꝓpo¬
suimꝰ. U ita enĩ et̾̃na. est totũ p̃mi¬
ũ. cuiꝰ ꝓmissione gaudemꝰ. Nec pre¬
miũ potest p̃cedere merita. priuᷤ¬
q homim dari qͣm dignus est.
Qͥd enĩ hoc inustius: ᷤᷤ E t qͥd iustiꝰ
dõ: ᷤ Non gͦ debemus poscere p̃mi¬
ũ: anteqͣm meream accipere. Hic
fortasse ñ incongrue querit᷑ ȩt̃na
uita ip̃sa qͥd sit: s eiꝰ largitorẽ po¬
tius audiamꝰ. Hec ẽ uita ẽt̾na inqͥt.¬

Expanded text:
queunt qui reprehendunt? Non enim eos queunt qui reprehendunt? Non enim eos aut ullus inimicus cognoscere sinitur, aut esse nisi amicus cognitis potest. 47. Diligamus igitur Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, quicumque ad vitam aeternam pervenire proposuimus. Vita enim aeterna est totum praemium, cujus promissione gaudemus: nec praemium potest praecedere merita, priusque homini dari quam dignus est. Quid enim hoc injustius, et quid justius Deo? Non ergo debemus poscere praemium antequam mereamur accipere. Hic fortasse non incongrue quaeritur, aeterna ipsa vita quid sit. Sed ejus largitorem potius audiamus: Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
magno lapsu p̃cipites eunt. Q̾d¬
ampliꝰ de morib disputẽ: ᷤ Si enĩ
d̃s̃ ẽ summũ hominis bonũ qͦd
negari ñ potest: sequit᷑ ꝓfecto.¬
q̃m summũ bonũ appetere est
bñ uiuere. ut nichil aliud sit
bñ inuere. quã toto corde tota
anima tota mente diligere deũ.
a quo ecistit. ut incorruptus in eo
amor atq integer custodiat᷑. qͦd ẽ¬
rẽperantiȩ: ut nullis frangatur
in cõmodis. qͦd est fortitudinis. nul¬
li alii seruiat. qͦd est insticie: uigi¬
let in discernendis reb. ne fallatia
paulatĩ dolusq subrepat. qͦd est
prudentiȩ. Hec est hominis una
ꝑfectio. qua sola impetrat. ut ue¬
ritatis sinceritate ꝑfruat᷑. Hec no¬
bis testam̃to utroq concinit᷑. hec
nobis hinc inde suadet᷑. Qͥd adhuc
scripturis quas ignoratis calunã¬
innectitis. qͣnta imꝑitia laressitis li-¬
bros. quos os soli rep̃hendunt qͥ
ñ intelligunt: cs soli intelligere ne¬

Expanded text:
magno lapsu praecipites eunt. magno lapsu praecipites eunt. utem? si enim deus est summum hominis bonum, quod negari non potest, sequitur, quoniam summum bonum appetere est bene uiuere, ut nihil sit aliud bene uiuere quam toto corde, tota anima, tota mente diligere deum; a quo existit, ut incorruptus in eo amor atqtemperantiae; et nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis; nulli alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusve subrepat, quod est prudentiae. Haec est hominis una perfectio, qua sola impetrat ut veritatis sinceritate perfruatur: haec nobis Testamento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur. Quid adhuc Scripturis, quas ignoratis, calumniamini? Nescitis quanta imperitia lacessatis Libros, quos et soli reprehendunt qui non intelligunt, et soli intelligere ne
Abbreviated transcription (Latin):
tia dͥutius disserendũ est: ad quã
uitandoꝵ Quȩ si desit. nichil eo¬
rũ de quib iam dictũ ẽ effici pot̃.
Huiꝰ autẽ sunt excubiȩ. atq dili¬
gentissima uigilantia. ne subrepen¬
te paulatĩ mala suasione fallam.
Unde sepe dñs uigilate clamat.
Et. Ambulate inquit: ne uos tene
bre cõprehendãt. Itaq dicit᷑. Nesci¬
tis. qͥa modicũ fermenti totã mas¬
sã corrũpit: ᷤ Qͥd autẽ ꝓferri ma¬
nifestius de uetere testam̃to contͣ
istã dormitationẽ animi potest.
ꝑ quã fit ut ñ sentiamus quasi
minutatĩ serpentẽ ꝑniciẽ. quã il¬
lud qͦd a ꝓpħa dictũ est. qui sꝑnit
modica paulatĩ decidet᷑. De qua
sententia si oportunũ eẽt festinan¬
tib copiosissime disputare. atq
ID̾a nobis nc̃ susceptũ munus fla¬
gitaret: fortasse demonstraremꝰ qͣm
sint alta mẏsteria. quȩ imꝑitissi¬
mi ce sacͥlegi homines deridendo
ñ qͥdem paulatĩ iã decidunt: sed

Expanded text:
tia diutius disserendum est, ad quam tia diutius disserendum est, ad quam vitandorum. Quae si desit, nihil eorum de quibus jam dictum est, effici potest. Hujus autem sunt excubiae atque diligentissima vigilantia, ne subrepente paulatim mala suasione fallamur: unde saepe Dominus, Vigilate , clamat; et, Ambulate, inquit, dum lumecomprehendant . Itemque dicitur: Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Quid autem proferri manifestius de Veteri Testamento contra istam dormitationem animi potest, per quam fit ut non sentiamus quasi minutatim serpentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum est: Qui spernit modica, paulatim decidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homines deridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sa figuli ꝓbat fornare. os homines
iustos tẽptatio tribulationis S Im
mo uͦ cs hec & alia plura ꝑceperat:
quȩ uno sp̃u dĩ scõ. ut in istis no¬
ui testam̃ti sic in illis qui soli ad¬
huc erant libris. diuina fortitudi¬
uid de iusticia quȩ ad dm̃ ꝑ¬
tinet: ᷤ Nonne cũ o dñs di¬
cat. ñ potestis duob dñis serm¬
re. &e apl̃s redarguat eos qui cre¬
aturȩ potius quã creatori serm¬
unt: in uetere testam̃to prius
dictũ est. dñm dm̃ tuũ ad orabi ᷤ.
& illi soli sermes: ͤᷤ S qͥd opus
ẽ hinc plura dicere: cũ sententiiᷤ
talib ibi plena sint om̃ ia. ᷤ Hãc
gͦ iusticia uitȩ regłam dabit hu¬
ie amatori de qͦ sermo est. ut dõ
quẽ diligit id est sũmo bono. sũ¬
bentissime seruiat: ceteraq om̃ia
partĩ subiecta sibi regat. partĩ sub-¬
icienda p̃sumat: quȩ norma uiuen¬
di ut docuimus. utriusq testam̃ti
autoritate roborat᷑. Nec de pruden¬

Expanded text:
sa figuli probat fornax, et homines sa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis? Imo vero et haec, et alia plura perceperat, quae uno sancto Dei Spiritu, ut in istis Novi Testamenti, sic in illis, qui soli adhuc erant, Libris divina pruid de justitia quae ad Deum pertinet? Nonne, cum et Dominus dicat, Non potestis duobus dominis servire , et Apostolus redarguat eos qui creaturae potius quam Creatori serviunt ; in Veteri Testamento prius dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies? Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, sumbentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de pruden
Abbreviated transcription (Latin):
b corporis tolerandis nẽ agit᷑:
relinquo istũ uirũ licet magnum:
turȩ ille stupendȩ fortitudinis fe-¬
minã: &e ad eam iã me transire cõ-¬
pellunt. Que cũ septẽ liberis. ty¬
ranno atq carnifici priꝰ uiscera oĩa
quã unũ uerbũ sacrilegũ impen-¬
dit: cũ eiꝰ exhortatione filii robora-¬
rent᷑. in quors mẽbris ipsa torqͣba¬
t᷑. latura t̾n etiã ꝓprio munere. qͦd e¬
os facere p̃ceperat. Qͥd ad tantã
patientiã qͦso addi pot̾it. Qd t̃n mi¬
rũ: si oĩb medullis conceptꝰ dĩ amor .a
tiranno & carmfici. ce dolori os cor¬
pori. & seccui & affectui resistebat:. ᷤᷤ
Anñ audierat: p̃ciosa in conspectu
dñi mors scõrs eius. Non audierat:
melior uir patiens uiro fortissimo. ͤᷤ
Non audierat: omne qͦd tibi appli¬
citũ fuerit accipe. os in dolore su¬
stine: os in humilitate tua habe
patientiã. q̃m in igne ꝓbatur au-¬
rũ & argentũ:ᵈ Non audierat: ua¬

Expanded text:
bus corporis tolerandis nunc agitur, bus corporis tolerandis nunc agitur, relinquo istum virum, licet magnum, turae illae stupendae fortitudinis feminam, et ad eam jam me transire compellunt. Quae cum septem liberis tyranno atque carnifici prius viscera omnia, quam unum verbum sacrilegum impendit: cum ejus hortatione filii roborarentur, in quorum membris ipsa torquebatur, latura tamen etiam proprio munere, quod eos ferre praeceperat . Quid ad tantam patientiam, quaeso, addi potest? Quid tamen mirum si omnibus medullis conceptus Dei amor, et tyranno, et carnifici, et dolori, et corpori, et sexui, et affectui resistebat? An non audierat: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ? non audierat: Melior vir patiens fortissimo ? non audierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua habe patientiam: quoniam in igne probatur aurum et argentum ? non audierat: Va
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ꝓbatio spẽ. os ñ solũ dictũ. s e¬
tiã exemplis eors qui dixerunt
ꝓbatũ atq firmatũ:  De uetere po¬
tius testam̃to in qͦd illi rabide semi¬
unt excitabo exemplũ patientiȩ:
neq illũ memorabor uirũ a quo in
magnis cruciatib corporis & hor¬
denda st̃ ista:. que dũ uolunt hõi¬
nes ꝑ dñationem tenere: ab his ip¬
sis potius ꝑ cupiditatẽ tenent᷑. &
rerũ mortaliũ serui fiunt: cũ im¬
ꝑite dñi ẽẽ desiderant. Amisit nãq
ille om̃s diuitias: & factus est re¬
pente pauꝑrimus. & tã inconcus¬
sũ animũ tenuit os inficũ dõ: ut
satis demonstͣrͣet. ñ illas sibi fuis¬
se magnas. s se illis:. sibi autẽ dm̃.
Quo animo si ẽẽ possent nr̃i tẽpo¬
ris hommes. ñ magnoꝑe in nouo
testam̃to ab istoꝵs possessione ꝓhi¬
b̾em: ut ꝑfecti ẽe possemus. M̾ ul¬
to enĩ mirabilius ẽ. ñ inherere istiᷤᷤ
quãuis possideas qͣm omnino ea ñ
ed q̃m de dolore atq cruciati¬

Expanded text:
tio spem ; et non solum dictum, sed etiam exemplis eorum qui dixerunt, probatum atque firmatum, de Veteri potius Testamento, in quod illi rabide saeviunt, excitabo exemplum patientiae. Neque illum memorabo virum, a quo in magnis cruciatibus corporis et hordenda sint ista, quae cum volunt homines per dominationem tenere, ab his ipsis potius per cupiditatem tenentur, et rerum mortalium servi fiunt, dum imperite domini esse desiderant. Amisit namque ille omnes divitias, et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se illis, sibi autem Deum . Quo animo si esse possent nostri temporis homines, non magnopere in Novo Testamento ab istorum possessione prohiberemur, ut perfecti esse possemus. Multo enim mirabilius est non inhaerere istis, quamvis possideas, quam omnino ea non am de dolore atque cruciati
Abbreviated transcription (Latin):
tores auri. amatores laudis. ama¬
tores feminarũ amatorib suis
ds̃ sinet ẽẽ fortiores : cũ ille ñ a¬
mor. s congruentius cupiditaᷤᷤ
uł libido nominet᷑. In qua tñ ap¬
paret. qͣntus sit impetꝰ animi
ad ea que diligunt᷑. deflexo eur¬
su ꝑ mania queq tendentis. ar¬
gumentoq nobis est quã sint
om̃ia ꝑferenda ne deseramꝰ dm̃:
si tanta illi ut deserant ꝑfer̃t.¬

Expanded text:
tores auri, amatores laudis, amatores auri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libido nominetur. In qua tamen apparet quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumentoque nobis est, quam sint omnia perferenda, ne deseramus Deum, si tanta illi ut deserant, per
Abbreviated transcription (Latin):
que in hac uita possident᷑. corpꝰ
homini grauissimũ uinculũ iustiͤ¬
siis dei legib ꝓpter antiquũ pec¬
catũ. quo nichil ẽ ad p̾dicandũ
notiꝰ nichil ad intelligendũ secre¬
tius. hoc gͦ uincłm ne concutiat᷑
atq uexcet᷑. laboris & doloris. ne
auferat᷑ autẽ atq ꝑimat᷑. mortis
terrore animã quatit. Amat enĩ
illud ui consuetudinismñ intellignˢ
si eo bñ atq scient̃ utat᷑: resurre¬
ctione ac reformatione. eius ope
ac lege diuina.sine ulla molestia
iuri suo subditũ fore. S cũ hunc
amorẽ totũ in deũ conũtit: his
cognitis mortẽ ñ mͦ contẽnet: ue¬
rũetiã desiderabit. S restat cum
dolore magna conflictio. Nich̾ ẽ
tñ tã durũ atq ferreũ. qͦd ñ amo¬
ris igne uincat᷑. Quo cũ se anima
rapiet in dm̃: suꝑ omnẽ carnifi¬
cinã liberã & admiranda uolita-¬
bit pennis pulcherrimis &s in te¬
gerrimis. quib ad dei amplexũ
amor castus innitit᷑. Nisi uͦ ama¬

Expanded text:
quae in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum vinculum est, justissimis Dei legibus, propter antiquum pecatum, quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, resurrectionem reformationemque ejus ope ac lege divina sine ulla molestia juri suo subditam fore: sed cum se hoc amore tota in Deum converterit, his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam desiderabit. 41. Sed restat cum dolore magna conflictio. Nihil est tamen tam durum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero ama
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicta st̃ de tẽꝑantia ꝓ rerũ qui-¬
dẽ magnitudine breuit̾. ꝓ institu¬
to tñ oꝑe fortasse copiosius quã
ta dicenda st̃. Amor namq ille
de quo loquim. quẽ tota scĩtate
infł̾amatũ ẽẽ oportet in dm̃i: in

Expanded text:
Haec dicta sint de temperantia, pro reHaec dicta sint de temperantia, pro rerum magnitudine breviter; pro instituto tamen opere fortasse copiosius quam ta dicenda sunt. Amor namque ille de quo loquimur, quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in