comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tancum honori p̃rum. s ⁊ ma¬
iestati di indulgetur. quĩ sacris
nacare sac̾dotes oportet. Cetm̃ si
si de negotio transactum ẽ. ułhono
mortuus ẽ. de quo erat ꝯpmi̾sũ.
nisi postĩore cau aliquid utig̃an¬
cium intsit. ¶ Iuuanus ĩdiscicte

Expanded text:
non tantum honori personarum, sed et maiestati dei indulgetur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. ceterum ssi de negotio transactum est, uel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquid litigantiu
Abbreviated transcription (Latin):
trahere eos in cius snia.¬
ga p. S icuti trbudicib.
datio qͣduo exosensu absente tei¬
controu̾siam ꝑtinet. arbit esse
desierat. ¶ Si arbit ita ꝓnũtiass.
nicħ uidititium debere seio. tã¬
⁊ si seium nõ uetiuss petere. tñsi
pe. item si arpit̃ exꝯꝓmsso penam

Expanded text:
trahere eos in eius sententiam. Sicut tribus iudicibus datis, quod duo ex consensu absente tecontrouersiam pertinet, arbiter esse desierat. Si arbiter ita pronuntiasset nihil uideri Titium debere Seio: tametsi Seium non uetuisset petere, tamen si pe'. Item si arbiter poenam
Abbreviated transcription (Latin):
scluo rei sũt aut cre¬
tatur. uidẽdumẽ ansialĩpetat. ul
abalio petatpenaꝯmittanir. Idem
ĩ duob argentanis quorũ noĩa si¬
mul enĩt ⁊ sortasse potĩmus istos
fideuissorib ꝯuingẽ. sisctu sunt.
auas. nec ate petitur. nec ego peto.
nec meo noie petitur. ucet ate pe¬
tatur. ¶Semel omissa pena sol

Expanded text:
uo rei sunt aut ‹c›retatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur. Semel commissa poena sol
Abbreviated transcription (Latin):
doli maliexceptionẽ in pene peti¬
nonẽ obstaniram ꝑ hancergo er¬
ceptione quetum appellandi spes
sic cautũ ẽ. Non ergo ꝙlib statu¬
ere arbit potĩt. nec inre q̃libet. s¬
nͥ de quare ꝯpmissumẽ ¶Que

Expanded text:
doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam. per hanc ‹er›go exceptionem quaedam appellandi species sit cautum est: non ergo quod libet statuere arbiter poterit nec in qua re libet nisi de qua re compromissum e
Abbreviated transcription (Latin):
racũ io apretore ñ h̃ñoum. neq
pene eo noĩe ꝯmisse: peritio dabit᷑.
Cani ⁊ si nemine pretor cegat arbi
posita. at tñ ubi semel quis ĩse
recipit arbitriũ. ad curã ⁊ sollici¬
tudinẽ suam hanc rem ꝑtinere.
p̃tor putat. nontm qͥ studeret li
cipi quieũ quasi uunimronũ. di¬
sceptatorẽ int̾ se elegerãt. Ffinge
eñi post cãm iamsemel atq iterũ
tractatã. p̾t nuditautrĩq ĩtima.¬

Expanded text:
ratum id a praetore non habendum: neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. Tametsi neminem praetor cogat arbitposita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret litcipi, qui eum quasi uirum bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima
Abbreviated transcription (Latin):
dems ꝓmittẽ accionẽ denegan.
aut excepticẽ tutum foie. S hita
demumueruĩ erit. siarbit̾ recipere
inse arbitirũ fuit ꝑatus. Namin
puta ĩꝓuncia ad ee licigatores c̃¬
misso ineẽ. de quo accũm sit uł ꝓ¬
mtte̾rur. impune igitur em̃pare¬
bitur. si in alioloco eẽ iussent. Qid
ergo sinõ appareat de quo loco accũ
sit. melius dicetur eũ locũ ꝯtineĩ
loo qui sit cutauibem ad ce̾ uisse¬
nt pegas ãmitut uale iussũ. qͥpu¬
to itauerieẽ. si ⁊ eius sit auctorira¬
tis arbit. ut in secessib soleat agẽ
⁊ litigatores facie eo loco uenire p̾¬
sint. S simanquẽ locũ inhoestum

Expanded text:
compromittere, actionem denegari aut exceptione tutum fore. sed hoc ita demum uerum erit, si arbiter recipere in se arbiterium fuerit paratus: nam inputa in prouincia adesse litigatores, cmpromisso inesse, de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius diloco, qui sit circa urbem, adesse iusserit? Pegasus admittit ualere iussum. quod puto ita uerum esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci uenire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum
Abbreviated transcription (Latin):
sia uelit. S si de płibreb sitãbi¬
crium receptum. insi omĩs ꝯtroũ¬
possit. ⁊ auas ꝗdẽ ẽagitatũ. si ãbi¬
terisit dãr. moxueruit. utrũ eo
ꝙ ĩ sit. an eo ꝙuetuit sbandebeat.
⁊ sabinus ꝗdem putauit p̃is. Cas
que arbitnũ finiat. s ce p̃patione

Expanded text:
sia velit. sed si de pluribus rebus sit arbiterium receptum, nisi omnes controvepossit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum eo quod iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse. Casquae arbitrium finiat, sed de praeparatione
Abbreviated transcription (Latin):
snia sua ꝯtrouersus ĩpositurũ polli¬
cẽtur. O sunquit hacten̾intuent
nt expiretur. anocilio suo ulaugo¬
ritate discutilitẽ patẽtur. no uicet
arbitrum recẽpisse. ¶ Arbit erꝯ ꝑ
Pro iñ si forte urgeatura pretore e¬
ad sentũtiam. eꝗssimũ ent siuret
sͥ decausa nõ dumuq̃re. spaciũeidẽ
ad pronũtiandum.

Expanded text:
ia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium recepisse. Arbiter ex Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝓmissum factur sit de ea sola ex¬
obtemꝑare litigatores: si arbit
auquid nõ honestum ĩsent. ¶Si
intra diemꝯ ꝓmissi aditus arbit᷑.
p̾t diem ꝯꝓinissi adeẽ iussent. pe¬
na nõ ꝯmitittur ¶Siquis ex liti¬
gacoribꝰ io non affunit. qͥ uartudi¬

Expanded text:
compromissum facturus sit, de ea sola exobtemperare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arbiter post diem compromissi adesse iusserit, poena non committetur. Si quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod valetud
Abbreviated transcription (Latin):
se recipiat. S ipe quidẽ quipartẽ
auenauĩt. cõĩdiuidundo iudicio
si agere uelit: nõ audietur. Isuo
quiemit si cxpinuent. exilla ꝑte
edicti uerat᷑. qua cauenir nequa
auenatio iudicu mutãdiea fiat.

Expanded text:
se recipiat. Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cꝑe exclusit. putarẽ tuam p̾sedi
umno die minus statuto ĩusuca¬
piomibtpe. de iñ reipublice cã
ab eẽ cepi. restitutio aduersusn.
me unius diei faciẽda ẽ. ¶Itez
inquit precor. Si qua ala michi
iusta causa uidebitur.mĩtegnu
restituam. hec clausula ^ e doõ mẜ
tutionis auxiliũ nec singulatĩ
enuãr potuenint. Ut quoties
equitas restitutionẽ suggent
ad hanc clausulam ent descẽdẽ¬
dum ut puta legatione quis
ꝑ ciuitate funct̾  ẽ ꝗssimum ẽ
eun restiti. licet rei publice cã

Expanded text:
ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde rei publicae causa abesse coepi, restitutio aduersus me unius diei facienda est. 'Item', inquit praetor, 'si qua alia mihi iusta causa uidebitur, in integrum restituam.' haec clausula edicto insertutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei publicae cau
Abbreviated transcription (Latin):
us ait. eĩ quop tp̃is quo abiẽs
defens nonẽ. fructus eum prare
capiebat decesserit. ⁊ br̃s imple¬
uent usucapionẽ. equ̾ũ ẽ irsã¬
di qd̃ posteausucaptum ẽ. ⁊ ea¬
dem ĩhidib qui inusucapiõm
succedunt euanda sunt. qr possõ
desuncti qu unccm cescenditad

Expanded text:
us ait eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fructus eum praestare: capiebat decesserit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, seruanda sint: quia possessio defuncti quasi iniuncta descendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
sione cessit. nõtenebitur. ¶ Siqs
aut obuantudinẽ aut etate aut
occupatioe̾s necias. litem ĩ aliũ trãs¬
tulit mea causa nonẽ ut hedicco
ceneatur. cm in h̾ elicoo dolimali
ꝑꝓcuratores litigare. dm̃o inẽos e¬
plem̃q exiustacausa translato.
¶Ad uura ⁊̃ prediorum ħ ediccũm
mo ꝑtinet.sidolomalo fiat ali¬
enatio ¶Hec actio inid qͣit̃ est
ꝯpecit. Piñ sins ñ fui̾t peritoris. au
sus quiauenatus ẽ. sine culpa de¬
cessit. cessat iudiciũ. nisi siꝗd acto

Expanded text:
tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulerit, in ea causa non est ut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali per procuratores litigare dominio in eos plerumque ex iusta causa translato. Ad iura etiam praediorum hoc edictum pertinet, modo si dolo malo fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid acto
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiatum nõ sit. Exquibapparet.
rum pollicetur. ut hac actione offi¬
cͣiotm iudicis ꝯ sequaturacror.q̃tũ
eius int̾ sit alium aduersanũ ñ ha¬
buisse. forte siquas ĩpensas fecent.
aut siq̃ aliamĩ ꝯmodiratẽ passus e¬
rit. auo aduersano substituto. Oid
ergo ⁊ siis adueis quemtał actio ꝯ¬
pecit. patus sit utile iudiciui pati. ꝑ¬
I P las. Temsires fui̾nt usu¬
c̃apte abeo cui auenate sũt.nec peti
obħ̾ possunt. locum habet ħ edictũ.
Itemq fien põt. ut sine dolomalo qͥs
possidere cesient. um indicu mutan¬
dicansa id fiat. Sũt ⁊ alia cõplura
calia. ¶Pot aũt aliquis dolo malo
desinẽ possidere. nec cñiudici mutã¬
di causa fuisse. nec edicto tenen.sle
ne ꝑꝑ eam sepius litigaret. Heni
uerecunda cogitatio eius qui lites ex
um transferat. ut molestum adue̾¬

Expanded text:
Ex quibus apparet, rum se pollicetur, ut hac actione officio tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium aduersarium non habuisse: forte si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio aduersario substituto. Quid ergo est, si is, aduersus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati Item si res fuerint usucaptae ab eo cui alienatae sint nec peti ab hoc possint, locum habet hoc edictum. Itemque fieri potest, ut sine dolo malo quidem possidere ‹de›sierit, uerum iudicii mutandi causa id fiat. sunt et alia complura talia. potest autem aliquis dolo malo desinere possidere nec tamen iudicii mutandi causa fecisse nec hoc edicto teneri: neque ne propter eam sepius litigaret. Hec verecunda cogitatio eius qui lites exeum transferat, ut molestum adve
Abbreviated transcription (Latin):
nicł sibicõib ⁊ de una sñamdi¬
xent. de alus nõ dum. nũꝗd de¬
siit eẽ arbiter. S ideam̾ iguuran
mpuima otrouersia possit mutͥa¬
re snãm dequaiam dixerat.mil
tumint̃ẽ deom̃ib simulut di¬

Expanded text:
 de una sententiam dixit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? uideamus igitur, an in prima controuersia possit mutare sen‹ten›tiam, de qua iam dixerat. et multum interest, de omnibus simul ut
Abbreviated transcription (Latin):
recuꝑabit ꝑnsũ dm̃ acquisitioẽ
Item ei qui ꝑcaptiuitatẽ fundi
possonem. uł ususfruct qĩ posso¬
nemamisit. succurrẽdũmesse
papimanait. ⁊ frictus quoque
ceptos. deberecaptiuo restitui e¬
quum putat.hu planequi fu¬
erint in potestate captiuusurẽ¬

Expanded text:
rabit per usum dominii adquisitionem. Item ei, qui per captiuitatem fundi possessionem uel usus fructus quasi possessionem amisit, ‹suc›currendum esse Papinianus ait, et fructus quoque perceptos debere captiuo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu re
Abbreviated transcription (Latin):
Iulianus scͥbit ꝓculum respondisse
a ultra tca ꝯstitutionib ocessum
bñficio ꝑmisent. puto eũ rei .p. cã¬
abeẽ. Qd sinon eepmissu h̾ fecit.
ꝯsequent dicemus cum cͥmen ad

Expanded text:
iuianus scribit Proculum respondisse a ultra tempus a constitutionibus concessum beneficio permiserit, puto eum rei pabesse: quod si non ex permissu hoc fecerit, consequenter dicemus, cum crimen adm
Abbreviated transcription (Latin):
plentur reisue suꝑ eẽ non potuis¬
se. In uincuus aũt ⁊̃ eos accipimꝰ
qui ita auigati sunt. ut sñdede¬
core inpubuco parẽ non possũt.
ALSẽ. E quoque succur¬
ntur qui inẜuitute suent sĩbo¬
na side seruiat homo liber siuiede
inchoata ẽ. hec edicto nõ ꝯtinet̾.
Tamigitur inẜ̃uitute ẽẽ uiderur:
q̃ diunon ẽ ensmocli lis cepra.

Expanded text:
entur rei suae superesse non potuisse. in uinculis autem etiam eos accipimus, qui ita alligati sunt, ut sine dedecore in publico parere non possint.. Ei quoque succurritur, qui in seruitute fuerit, siue bona fide seruiat homo liber, siue deinchoata est hoc edicto non continetur: tamdiu igitur in seruitute esse uidetur, quamdiu non est eiusmodi l
Abbreviated transcription (Latin):
meatu accepto sundomo sua est.
rei publice cã abeẽ nõ incetur.
¶Omioꝑas in publico quecrigali¬
um causa lotumẽdat: reipubli¬
causa non abest.¬
ut legendi curarẽt. rei publicecã
ab sunt. Hii quoq ꝑmissi sunt
ad gnuandũ principi. Item ꝓcura¬
tor çesans. nõ solum cui reꝵꝓum

Expanded text:
meatu accepto si domo sua est, rei publicae causa abesse non uidetur. Qui operas in publico, quod uectigalium causa locatum est, dat, rei publicaut legendi curarent, rei publicae causa absunt. Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum principi. Item procurator Caesaris, non solum cui rerum
Abbreviated transcription (Latin):
nam sim stipłatus. iudẽdum nͣeͣ
nõ sit ꝯꝓmissum. Scurres mo¬
ueat nõ uideo. Nlam suideo qr de u¬
ni controu̾sus solũ ꝯꝓmissũ ẽ.
nulla rõ est. licet enim ⁊ de u̾na
duicaxat parte itipulatio ĩtere¬
nit ẽ rõ. quamq̃ si pentor fuit
qui stipłacus ẽ posse diciplenus¬

Expanded text:
nam sim stipulatus, uidendum ne non sit compromissum. sed cui rei moueatur, non uideo: nam si ideo, quia de unius controuersiis solum compromissum est, nulla ratio est: licet enim et de una dumtaxat parte stipulatio interuenit, est ‹ratio›. quamquam si petitor ‹fuit› qui stipulatus est, possit dici plenu
Abbreviated transcription (Latin):
restituit. ¶Ar precor. Quealie¬
natio iudicu mutandi cã factaer̃.
id ẽ sifut̾i iudicu mutãdi cã non
eĩ qiãmsit. ¶ Alienare ĩcelligitur
q̃ quialienã remuedidit. S hrcem
ĩ stituẽdo ł legando si ꝗs auenet. hu¬
ic edicto locus nõenit. ¶ Siꝗsalie¬

Expanded text:
t. Ait praetor: 'quaeue alienatio iudicii mutandi causa facta erit': id est ‹si› futuri iudicii causa, non eius quod iam sit. Alienare intellegitur etiam qui alienam rem uendidit. Sed heredem instituendo uel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit. Si quis alie
Abbreviated transcription (Latin):
nsucapionẽ ahenauĩt rem. ressi¬
tutio facienda ent. ⁊licer sine
dolo abfiñt ⁊ usucepit. iucro eiꝰ
occum oportet. Item exreliꝗsom¬
nib cãis restitutio faciẽda ent
pit rei puplice cansa absens pos¬
sessionen rei ab illo. usucapte
nactus sit. ⁊ si pea amiẜit. ñ ip̃ale¬
O S E s T. AB eẽ rei publice
cã intelligitur.⁊ ii qaburbe ꝓfeccus
ẽ liceen dum ꝓuincia ercessent. S
⁊ ad eos quiꝓuicus presunt ꝓcu¬
ratoresq prinapũqui in ꝓuinci¬
is tenẽtur ꝑtinet. ⁊ ad tribunos
militum ⁊ p̃fectos. ⁊ comites lega¬
torumꝗ ad erariũ delati. aut io
ĩntatium pͥncipis delati sim̃t.
nerali clausula adiuuatur. ⁊ fisci
patronus ꝯnu̾atur. Eos qui noti
saibunt accap̃sidum. reipublice¬

Expanded text:
nem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, pit rei publicae causa absens, possessionem suae rei ab illo usucaptae nanctus sit, etsi postea amiserit, non te. Abesse rei publicae causa intellegitur et is, qui ab urbe profectus est, licet nondum prouinciam excesserit: sed et ad eos, qui prouinciis praesunt, procuratoresue principum, qui in prouinciis tenentur, pertinet, et ad tribunos militum et praefectos et comites legatorum, qui ad aerarium delati aut in commentarium principis delati sunt. 3nerali clausula adiuuantur, et fisci patronus connumeratur. Eos, qui notis scribunt acta praesidum rei public
Abbreviated transcription (Latin):
ex causa ꝓbabili abfui̾t. celibare
debet pretor. anei subuenin de-¬
reat. pnta studiorũ cansa fõte
ꝓc̃atore suo desucto ne decipiat
ꝑiustissimã ab sentiecam. ¶Itẽ
siquis nec ictodia nec ĩuincu¬
lis sit. s sub fidenissorũ satisdati¬

Expanded text:
e causa probabili afuerit, deliberare debet praetor, an ei subueniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae causam. Item si quis nec in custodia nec in uinculis sit, sed sub fideiussorum satisdati
Abbreviated transcription (Latin):
torem debẽ eum excusare. scansa
ꝯñita. Icemait ꝯsispreta aucro¬
ntate eius adͣindicium
moxadeundem arbitrũ redieñt.
p̃torem ud cebere cogere int̾ eosdi¬
sceptare. qui eiotumeliã ranc fe¬
cerũt: ut eũ sꝑnerẽt ⁊adaliũ irẽt.
Arbitrum aut cogẽdum nõ ẽẽ sen¬
tẽtiamdr̃e. nisi ꝯꝓmissũ int̾uene

Expanded text:
torem debere eum excusare, sed causa cognita. Idem et si spreta auctoritate eius ad iudicium mox ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et ad alium irent. Arbitrum autem cogendum non esse sentent
Abbreviated transcription (Latin):
uult apud sequentem pretorem
agẽ. tempus frustratimiẽ. nec ei
sub ueniet᷑. G a sidum decrẽto ꝑ¬
toris nõ obtemꝑanat. mnsdicti¬
onẽ suam eidenegauĩt. non esse
eum restituẽdum labeo scibit. e¬
Idemq si exalia iusta cã nonsiũt
abeo auditus. ¶Si ferie extra or¬
dinem sint indicie. obres puta e¬
ꝓspe gestas. ułin honorẽ prinapi
⁊ ꝓpterea magrãtus ius nõdixit.
gaius cassius noiatim edicebat

Expanded text:
uult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subuenietur. sed et si, dum decreto praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit, Gaius Cassius nominatim edicebat
Abbreviated transcription (Latin):
nedolo malo ip̃iactio exemptaẽe
ones iuduis effectum sit ut actio
eximatur fiat restitutio. Set si
magr̃atus copia nõ fuit. lato ait
restitutionem faciẽdam. Pma
gm̃t̾a denegauit actionẽ restitu¬
tio cessat ꝯita ẜuio uider̃. Item
ꝑ magrãtus facrum iudetur. siper
grãm aut sordes. magrãtus iusñ

Expanded text:
ne dolo malo ipsius actio exempta esse ones iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per  si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per magistratus factum uidetur, si per gratiam aut sordes magistratus ius non
Abbreviated transcription (Latin):
Si quicem latitent. preror polli¬
cetur exedicto in bonaeoꝵ mittẽ.
ut sires exegẽnt. ⁊̃ listrahantur.
E mõ nonlatitẽnt. lici ñ defen¬
dant. inronatm mitti. defendi
aut non isudetur. cuĩ se defen¬
sor ingent. Ꝙ qui req̃uisit᷑ ab
accore non ẽ defensiom de futu¬
ns.plenaꝙ defensio accipiet᷑¬
siamiueĩ int̾rogati fuint an de¬
fendant. aũ sinemo sit quiint̾¬
rogan põt.Ita enĩ absens defen¬
dinõ iudetur. si accorultro inter¬
pellat. nec quisquã defensiomi se
offerat. eaq testatioẽ o plenoꝑ
cet. Sicut igitur dãpno eos affi¬
ci nõ uult. ita inqũ face̾ non pa¬
ciatur. Ꝙꝑ edictũm ⁊ ad sunosos
⁊ ĩfantes ⁊ cuutates ꝑtinẽ la beo¬

Expanded text:
si quidem latitent, praetor ex edicto pollicetur in bona eorum mittere, ut si res exegerit etiam distrahantur, si uero non latitent, licet non defendantur, in bona tantum mitti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietamici eius interrogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet. Sicut igitur damno eos adfici non uult, ita lucrum facere non patitur. Quod edictum etiam ad furiosos et infantes et c
Abbreviated transcription (Latin):
cies eẽ potest. ut ĩbonis latirãtis.
mitti nõ possint. aut nolatiter.
suig̃e emdum aduocatõ es postu¬
lat diẽ exisse. ułdum alia mora
iudicu ꝯtingit.

Expanded text:
cies esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum advocationes postulat, diem exisse, vel dum alia mora iudicii contingit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut restitutio laum ht. siue ꝑ se
siue ꝑ subiecras sͥ ꝑ sonas. usuac¬
quifienint. qui absentes ñ defen¬
cebantur. ⁊i ta si nemo eorũ erat
defensor. Namsi fuit ꝓcuratõ cũ
ħius quemꝯuemias. ñ debet inꝙ¬
etan. Cetm si non existebat defen¬
sor. eꝗssimument subueniri. co
ppͣtius qͥ eorum qui ñ defendunt̃.¬

Expanded text:
habet, siue per se siue per subiectas sibi personas usu adquisierunt, qui absentes non defendebantur, et ita, si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem conuenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum erat subueniri, eo potius, quod eorum qui non defendunt
Abbreviated transcription (Latin):
dumẽ quodu his caĩb restitu¬
tionis auxilium maiorib da
danpno auxilĩ sibu imꝑtiri desi
ret ab hostib captus sit. placer
int̾ruptã possonem postlimin¬
io ñ restitui. qr ħ sine possone

Expanded text:
est, quod in his casibus restitutionis auxilium maioribus dadamno auxilium sibi impertiri desiret, ab hostibus captus sit, placet interruptam possessionem postliminio non restitui, quia haec sine posse
Abbreviated transcription (Latin):
tur. tius ĩpensis idopus rolłe de¬
bes. m̃c uero cumincipiat m̾ad
uers alium accio eẽ quã qui fece¬
nt: ꝯpellor meis impensis id col¬
lere. Ꝙ qui abalio fim̾ possidet.
haccen̾ istis acroib tenetur. ut
patiatur io opus tolli. ¶Sp̃quo¬
q nouum sitibinũtiauim. tuq¬

Expanded text:
tur, tuis impensis id opus tollere deberes, nunc uero cum incipiat mihi aduersus alium actio esse quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli. Opus quoque nouum si tibi nuntiauerim tuq
Abbreviated transcription (Latin):
tis: post limlio reuersis succur¬
ritur. aut ibimortius.qr neq ꝓ¬
curatorẽ habere possit. cum aliis
pler̃q fit fuĩt bonis ꝯstitutus. a
minu̾s aũt ab hostibꝰ capto. q̃i
sum uidetur. ¶Si cũpni infecti
missus sit. ĩ edes militis. siꝗdem
p̃sente eo iussit pretor possidi. iõ
restitint. Sino ab senteeo. di cen¬
simplicit̾ preror edixͣit. postͣue.i
ta accipiẽdumẽ. ut sunc hoata sit.
bonesidi possoris detetatio. añ ab¬
sẽtiam fim̃t᷑a ant reuerso. restitu¬
tionis auxiliũ locum habet. Non
quͣꝙꝵ. s ita demũ simnt̃ modicum
tp̃s quam redit ħ ꝯtigit. Idẽdũ.¬

Expanded text:
tis postliminio reversis succurritur aut ibi mortuis, quia nec procuratorem habere possunt: cum aliis plerumque fuerit bonis constitutus, aminus autem ab hostibus capto quam rsum uidetur. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restituitur, sin uero absente eo, dicensimpliciter praetor ita accipiendum est, ut si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reverso, restitutionis auxilium locum habeat non quandoque, sed ita demum, si intra modicum tempus quam rediit hoc contigit, id
Abbreviated transcription (Latin):
os. D Ec utuem actione
ei tnbiu o portet. cumsit iniꝗssi¬
mũ auferre dñium qduͣsusñab¬
stuuit. neq eñ non intelligitur.
amissũ. doblatum altĩ nonẽ.¬

Expanded text:
. Nec utilem actionem ei tribui oportet, cum sit iniquissimum auferre domino, quod usus non abstulit: neque enim intellegitur amissum, quod ablatum alteri non
Abbreviated transcription (Latin):
lucro h̾affecrauituł qui mãtunꝰ
ꝓfecius ẽ uelliti̾s gr̃a cepit rei.e
publice cã abeẽ. S hec adiectio
lũs int̾redit. G qui sut rome
rei publice causa nõ ab sunt.¬

Expanded text:
lucro hoc affectauerit: uel qui maturius profectus est: uel litis gratia coepit rei publicae causa abesse. sed haec adiectio lus intercedit. Sed qui Romae rei publicae causa operam dant
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ nouissima ab sentia occupaũ.
indendũꝰ ÷ puto ãnum dandum:
Si cumin ꝓumqa comicilium
hr̃es. eẽs aut inu̾be. an mĩchi
anus cedat qĩ ex ꝑundipotesta¬

Expanded text:
tum nouissima eius absentia occupauit, uidendum: et puto annum dandum. Si cum in prouincia domicilium haberes, esses autem in urbe, an mihi annus cedat, quasi experiundi potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ude inius uocare nõ licet. ut cõ¬
siuem. pretorẽ. cetõsq qui im¬
pium potestate̾ ue qua habent
s nec ad cos ꝑtinet hoc edictum
quos precor ꝓ hiber sũi permissu
suo uocan. qm̃ aditus potuit ꝑ¬
mittere. patronos puca ⁊ prẽtes.
dein adiecit. neq de fendetur. O
ad om̃s supra smptos ꝑtiner pret

Expanded text:
et, ut consulem praetorem ceterosque, qui imperium potestatemve quam habent. sed nec ad eos pertinet hoc edictum, quos praetor prohibet sine permissu suo vocari, quoniam aditus potuit permittere: patronos puta et parentes. Deinde adicit "neque defenderetur": quod ad omnes supra scriptos pertinet praet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cquuent ex hacclansula p̃sẽtib
id ẽ qui nõ sunt incaptuntate.
subuenir. sic̾ non defedẽntur.
usucaptum qd sit. S ꝯsidies ac¬
tionis que aduersus captuiũ ꝯ¬

Expanded text:
quum erit ex hac clausula praesentibus, id est qui non sunt in captiuitate, subueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum com
Abbreviated transcription (Latin):
cansa abee uidenr. qui iusto tizo¬
re mortis uł quaatu corꝑis ꝯtri¬
tus ab ẽ. ⁊ hłoc exaffectu eiꝰ intel¬
ligitur. s nõ sufficit quolib̾ teno¬
it ab duccum timiusse. s huius
reidisꝗsitio. iudicis ẽ.¬

Expanded text:
causa abesse uidetur, qui iusto timore mortis uel cruciatus corporis conterritus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis e
Abbreviated transcription (Latin):
lamus. Sinc uberorum ꝓcreatõ.
Hinc edu̾catio. Si demus enĩ ce¬
teraquoq aĩalia feras etiamistĩ
uins ꝑitia censeri. Ius gentiũ
ẽ quo gentes numane utũtur.
Q anaturali recedẽ facile intelli¬
gere licet . qr uludoĩb aĩalibus
tur. ⁊cumint nos ꝯnationem

Expanded text:
lamus, hinc liberorum procreatio, hinc educatio: videmus etenim cetera quoque animalia, feras etiam istius iuris peritia censeri. Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omnibus animalibus,tur, et cum inter nos cognationem
Abbreviated transcription (Latin):
notitiã ꝑfitem̾ cquimi ãb
licito disceredes pouos nsolum
metupenaꝵ uerum ⁊̃ premiorũ
quoꝵ exhortatioe efficere cupiẽtes.
ueram nisi fauor philosophiã
ñ simulatã affectantes. ¶Huiꝰ
stũdu due sut positiones. publi¬
cũ ⁊ priuatum. Publicũ ius est.
qd ad statiłmiti romane spectat.
pnuatum qd ad singłoꝵ utiurat̃e

Expanded text:
notitiam profitemur, aequum ab licito discernentes, bonos non solum metu poenarum, uerum etiam praemiorum quoque exhortatione efficere cupientes, ueram nisi fallor philosophiam, non simulatam affectantes. Huius studii duae sunt positiones, publicum et priuatum. publicum ius est quod ad statum rei Romanae spectat, priuatum quod ad singulorum utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ex iegib plerescitis senat ꝯsultũ
decretis principum. aucroritate e
ppłi qui legib ⁊morib regũtur
toditur. uocatq̃ ius gentiũ. qĩ
quo iure om̃s gentes utũtur.

Expanded text:
 ex legibus, plebis scitis, senatus consultis, decretis principum, auctoritate pr qui legibus et moribus reguntur,toditur uocaturque 'ius gentium', quasi quo iure omnes gentes utuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
missus ub̾atur potestate. E̾ resa
urre gentiũ originẽ sumpsit. ut¬
pote cumiure nãli. omĩs uberina¬
seenͣtur. nec eẽt nota manumis¬
sio. cum seruitus eẽt inꝯgnita.
S postea quam iure gẽtium ẜui¬
tus inuasit ub̾tatem. secutum
ẽ beneficiũ manumissionis. et
cum uno nãli noĩe homines ap¬
pellarem̃.iure gentiũ tragña

Expanded text:
missus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria
Abbreviated transcription (Latin):
terumno. exꝓmissione ñ inder e¬
os sterisse cumalt̃ eoꝵ ñ sit exhibi¬
tus. Nlequis eñ quimius uocat᷑ͣur

Expanded text:
terum non, ex promissione non uidetur eos stetisse, cum alter eorum non sit exhibitus. NE QUIS EUM QUI IN IUS UOCABITUR
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽs iudicauit ł relegatiutiq
usq adeo ut cuitatẽ amittant.¬
Aunc respiciẽoũestq̃ capitis dizi¬
ntioẽ ꝑeant. ⁊ pͥmo de ea capitis
diminutioẽ. que sauia ciuitate
accidit. ꝑ ꝙ̃ pubu̾cauira ñ inter¬
uertio stat. Nam mane̾ magrã
cumt senatorẽ łuidicẽ cerumẽ.¬

Expanded text:
hostes iudicauit uel lege lata: utique usque eo, ut ciuitatem amittant.Nunc respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere magistratum uel senatorem uel iudicem certum
Abbreviated transcription (Latin):
fit capitis diminucio. ut ĩ aque
ꝯigmi incdictioẽ. ¶ Qm̃i deficuit.
capite minutur. deficẽ aũt dicũ¬
tur. quiab his quoꝵ subimꝑio
sunt desistunt. Nribostiũ num

Expanded text:
fit capitis diminutio, ut in aque et ignis interdictione. Qui deficiunt capite minuuntur. Deficere autem dicuntur, qui ab his quorum sub imperio sunt desistunt et in hostium num
Abbreviated transcription (Latin):
cium qĩ excausa iudicati.adole¬
sunt. nec quen potent ueditor.
si restitutus fuĩt ineam cãm inq̃
se ip̃e ꝯstituit. ⁊ quammutare ñ
potiuss. sumnor auxilium ñ im¬

Expanded text:
ium quasi ex causa iudicati adulesunt. nec queri poterit uenditor, si restitutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
nouandi aio int̾cessit ꝓeo ꝗ tẽ¬
porallactione tenebatur Tũc cũ
ad huc suꝑ erant decẽ dies.⁊ p̃ea.
nũtegnu restitut᷑ est. utiũ res¬
titutio q̃ credicor aduers priorẽ

Expanded text:
nouandi animo intercessit pro eo, qui temporali actione tenebatur, tunc cum adhuc supererant decem dies, et postea in integrum restitutus est: utrum restitutio, quae creditori ad
Abbreviated transcription (Latin):
indicati posse ꝯueniri. nec eĩque
defendit etatẽ adrestitutionẽ im¬
petrandã ei ꝓͣ dẽẽ. cum cãm udicati
recusare ñpossit. Ex quo apparet.
nec eũ cuius noĩe ꝯdẽpnatus est.
auxiliũ restitutionis ꝑꝑ eam sen¬
centiam implorare posse.
b rẽ pupillarẽ bona fide undidit.

Expanded text:
dicati posse conueniri nec eius quem defendit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxilium restitutionis propter eam sententiam implorare posse. rem pupillarem bona fide uendidit,
Abbreviated transcription (Latin):
cribas. rendit. Sĩne dubio ꝙͥ
de temꝑan accicẽ in qua int̃ces¬
sic minor sensitiputo ueriꝰ eẽ
ioq ⁊ pignus qͥ decerat prio de¬
bigor manet obligatum.D dr
Apitis dimipitis.
libr̾atis anniñcẽ ꝯtingat capi¬
tis diminutio. cessabit edictum.
neq possũt hĩpenit᷑ ꝯuenĩ. dabi¬
tur plane actio ĩeos ad quos tor̃̾
sit capitediminuti diminute
ue eẽ cdicentur. in eos easue pĩn
qĩ id factum nõ sit iudiciũ dãbo¬
¶Hu qui capite minuũtur. exhis
cais que capitis diminutionẽ

Expanded text:
cribas. respondit: sine dubio quod de temporali actione, in qua intercessit minor, sensisti, puto uerius esse: ideoque et pignus, quod dederat prior debitor, manet obligatum. DE CAPITE MINUTIS libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona sit, capit‹e› deminuti deminutae esse dicentur, in eos easue perinde, quasi id factum non sit, iudicium dabo'.Hi qui capite minuuntur ex his causis, quae capitis deminut
Abbreviated transcription (Latin):
indi. Hrdes ꝗdemcuratouis terȩ
rm insciũ ⁊ simphroniũ ꝓ
unte q̃ eorum sund̾ fuit. accices
cundas. utiq si ad eos accepta pe
restituẽdo. ieum principalẽ nõ li¬
berat. ¶Minor ancillam uẽdi¬
dit. si eam ẽptor manumiseritob

Expanded text:
des quidem curatoris teneri, uerum in Seium et Sempronium pro parte, qua eorum fundus fuit, actiones dandas: utique si ad eos accepta pecrestituendo reum principalem non liberat.Minor ancillam uedit: si eam emptor manumiserit, o
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ eidem cebitor qi ardice pecu¬
nie fec̾at. initegrum restitua põt.
Ni parta ex causa iudicati ꝑ secu¬
tionẽ. nouo ꝯtuadinitiũ altĩs
petitionis redegãt. ¶Precdia pa¬
ministrauit: in solutum ĩꝯ sil¬
usis peciĩe quam ꝯstitit extute¬
la debere reputatis.⁊cũ quanti¬
cate fructuum ꝑceptoꝵ ꝯpesatis.

Expanded text:
i creditae pecuniae fecerat. in integrum restitui potest, quia partam ex causa iudicati persecutionem novo contractu ad initium alterius petitionis redegerat. Praedia paministraverat, in solutum inconsulusuris pecuniae, quam constiterit ex tutela deberi, reputatis et cum quantitate fructuum perceptorum compensatis.
Abbreviated transcription (Latin):
aufferre põt restitutionẽ minoi̾.
siadiit hrditatẽ in quares erãt
antur mancpia. predia mant.
uł qͥ non cito distraxĩt ħ que mł¬
cis casib obnoxia sunt. ¶ Itẽ
qr̃ siminor adueis minorem
capti sunt. uerbigrã minormi

Expanded text:
adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erantantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt.Item quaeritur, si minor aduersus minorem capti sunt, uerbi gratia minor mi
Abbreviated transcription (Latin):
remintcessit. ad eos ꝑtincat. res¬
pondi. bni quidebita exsoluert̃.
libati uue ip̃o. non debẽt itm ꝯue¬
nin. Plane curatores qui scien¬
tes eum minorẽ ẽẽ ꝑ seuerauert̃
in eocẽ officio. s̃i debuenĩt eum pa¬
ti acciꝑe pecumas debitas. ⁊ debe¬
bunt h̃ noĩe ꝯuenin. Oꝑ si. up̃i
decreto p̃sidis crediderũt ⁊ aomi¬
nistrare cessauenit. uł ⁊ rõnem¬

Expanded text:
tem cessit, ad eos pertineat? respondi: hi, qui debita exsoluerunt, liberati iure ipso non debent iterum conueniri. plane curatores, qui scientes eum minorem esse perseuerauerunt in eodem officio, non de- buerunt eum pati accipere pecunias debitas et debebunt hoc nomine conueniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cessauerunt uel e
Abbreviated transcription (Latin):
etatem curatores łm ĩteslexissẽt
ẽẽ minorẽ ꝑ seuerauerũt in ad¬
ministratione. medio tp̃ẽ post
ꝓbatam etatẽ añt impletũ uice¬
simum qncum solute sut adole¬
seentipecuie debite. easq maleꝯsu

Expanded text:
etatem: curatores cum intellexissent esse minorem perseuerauerunt in administratione: m‹e›dio tempore post probatam aetatem ante impletum uicensimum quintum annum solutae sunt adulescenti pecuniae debitae easq
Abbreviated transcription (Latin):
sa iidican solutã. ei restitue̾da.
S si it ẽ ip̃ius corꝑa potĩ habere.
⁊ puto int̾dum ꝑmittẽdum. id
ẽ si grande danpnũ sit minoris.
Indotis quoq mo mulien subue¬
nit̃. si ultra uires patumonii uł
cotum patͥmomũ. cutũscripta in
dotemdedit. ¶Lũc uidendũ mi¬
norib utnum ĩ aͣrib captisdũ¬
caxat subuematur. an q̃ celinqñ¬
tib. ut putadolo aliquid muxꝰ
fecit in re depoĩta uł ꝯmodata. ł
alias in actu.anei sub ueniatur
sinicħ ad eum ꝑuenit. ⁊ plac⁊
indelictis minorib nõ subue¬
nin. nec hͥ itaq subueniet᷑. Nar
⁊ si furtum fecit. uł cãpnum in

Expanded text:
tuendam. sed interest ipsius corpora potius habere: et puto interdum permittendum, id est si grande damnum sit minoris. In dotis quoque modo mulieri subvenitur, si ultra vires patrimonii vel totum patrimonium circumscripta in dotem dedit. Nunc videndum minoribus utrum in contractibus captis dumtaxat subveniatur, an etiam delinqntibus: ut puta dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum in
Abbreviated transcription (Latin):
S inseraginta dieb pretĩtisin
quib iure manti sine calupm¬
Auir accusare mulierẽ aduster
pot tenegatur ei mitegni resti¬
niĩc repetere uult. q aliud quam
celicri ueniã idͤ cam̃pmnie de pre¬
catur: ⁊ cum neq indelictis re¬
q incalũpniatorib p̃torẽ suc

Expanded text:
 in sexaginta diebus praeteritis, in quibus iure mariti sine calumnia uir accusare mulierem adulterii potest, denegatur ei in integrum restinunc repetere uult, quid aliud quam delicti ueniam, id est calumniae deprecatur? et cum neque in delictis neque in calumniat
Abbreviated transcription (Latin):
nonis qonẽm legatum extesta¬
retur. elecoo uidicło desuncti. re¬
pudiacum bnsiciũ preporis exis¬
mulier p̾tquam hr̃s exscitit ꝓ
p̃t etatem abstinendicã mĩte¬
grum restituta fuit. ẜuos hrdi¬
tanos ex fideiomisso abearec¬
te manumissos. retinẽ lib̾tapẽ
os ꝓ lib̾tare rermẽda dependẽ. q̃
iure optimo ꝯ secutuudm̃ fli

Expanded text:
ionem, legatum ex testaretur, electo iudicio defuncti repudiatum beneficium praetoris exismulier, postquam heres extitit, propter aetatem abstinendi causa in integrum restituta fuerit, seruos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manumissos retinere libertatem os pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo conse
Abbreviated transcription (Latin):
ioribꝰ ubenĩsit ñ accipe sinolĩt
manumitte sic huic reccẽti le¬
gatũnecitas manumitrẽdi re
pecumã c̾didit. melior ẽ cã ꝯsu¬
mencis. nͥ iocupletior exħ̾ muer̃¬
atur litis ꝯ testate tꝑe isqui acce¬
pit. ¶Minores si imudice op
aduers talẽ obligatiom iur d̾¬

Expanded text:
ioribus liberum sit non accipere, si nolint manumittere, sic huic reddenti legatum necessitas manumittendi rempecuniam cmentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem aduersus talem obligationem iure d
Abbreviated transcription (Latin):
sus unum capi siũe restitui uole¬
bat. ⁊ qr uid̾r in cetĩs litis speceb
releuata fuisse.Atror maior etate
qui acqeuit tũc temporis inĩe di¬
cebat totam debe litem restauraẽ¬

Expanded text:
sus unum caput sententiae restitui volebat, et quia videtur in ceteris litis speciebus relevata fuisse, actor maior aetate, qui adquievit tunc temporis sententiae, dicebat totam debere litem restaura
Abbreviated transcription (Latin):
dicdus sit. ¶ Sĩ brclitate pa¬
tris etatis bñficio inĩtegrũ res¬
titutus abstinuuss. nemine decre¬
dicorib patrus presente uład a¬
gendum ap̃side euocato anȩarẽ¬
titutio recte fcauideatur qr. ꝯo¬

Expanded text:
diendus est.Si hereditate patris aetatis beneficio in integrum restitutus abstinuit se nemine de creditoribus paternis praesente uel ad agendum a prae‹si›de euocato, an ea restitutio recte facta uideatur,
Abbreviated transcription (Latin):
undidit. ⁊ uẜas q̃s exea pecuna
ꝑcepit aut ꝑcipe potunt reddat.
item ꝯ fruct̾ quib loupletior fa¬
cius ẽ iuuenis. recipiat. Itemex
diu̾so. siminore p̃tio q̃ õportue¬
rit undidit adolestens. eptõ ꝙͣ
iuben debebit. p̃dia cũ fnicub
restituere. Iuuenis ãt eateñ
exp̃tio reddere. qͣtenus exea pe¬
cuma loupletior ẽ. ¶Simino

Expanded text:
 usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior est.Si mino
Abbreviated transcription (Latin):
nouãdi cã transtulit obligatio¬
nem optere eumin porem debito¬
rem restitu. ¶ Aduers eos quoꝵ
restitutio pranda ẽ. quoꝵ de dolo a¬
gere nõ ꝑmͥtretur. mũ q̃dam per¬
sone speciauiege excepte sint.

Expanded text:
nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui.Aduersus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere non permittitur, nisi quaedam personae speciali lege exceptae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
mõ pr̃andam̃ restitutioᷤ est. licer
filius restitui nolͥit. qr patnis ꝑi¬
ulum agitur. qͥz de pecuuo tene¬
tur. Ex quo᷑ apparet. cetõs ꝯͣ tos
uł affines alterius ẽẽ ꝯclitionis.
nec aut̃ audin oportẽ. quã si e
nouitãte adolescẽtis p̾tusẽt. añ
eius uite sit iste adoiescẽs ũ me¬
accionẽ. Quid siegenti minore
ibosis q̃s habet aduers eu
cui ipẽ credidiss. ced̾e creclitorisu¬
o. Predium quoq si exẽa peciuĩa
pluris q̃ oporteat em̃nt. itatẽpan¬
da res entut iubeatur uẽclitor.
redlito p̃tio recupare p̃clium.ata
ut sin altũs danpno⁊ creditor
a iuiuene suũ ꝯsequatur. Exquo
uano porteat si fua pecuma płu

Expanded text:
modo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex voluntate adulescentis postulent aut eius vitae sit iste adulescens, ut meactionem. quod si egenti minor cnibus suis, quas habet adversus eum cui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur venditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuvene suum consequatur. ex quo ervari oporteat, si sua pecunia plu
Abbreviated transcription (Latin):
XIU S. I Luo nullã haberdu¬
bitatione. qmminor siñ debi¬
tum soluit. exeacausa eeq̃uire
ciuili repentio nõ e. danda sit ei
uemat inuenis cui pranda sit res¬
titutio. ip̃o p̃tuãnte p̃stan debet.
Aut ꝓcuratori ei ciud ip̃m noĩañ
mãdatum sit. Quiuõ gnaie man¬
datum de unuisis negotus gerẽ¬
dis aueget. nõ delet audm.¬

Expanded text:
ciale.Illud nullam habet dubitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non est danda, sit ei rueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis gerendis alleget, non debet aud
Abbreviated transcription (Latin):
norem ꝯtĩgẽs. esarire Ndõ semꝑ
aũt ea q̃ cũminorib genĩtur re¬
scidẽda sim̃t. s ad bõnu⁊ equũ re¬
digẽda sunt.ne magno ĩꝯmodo
hui etatis hoies afficentur. nemi
tam negligent in eacãuersati

Expanded text:
s resarcire.Non semper autem ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur neminetam neglegenter in ea causa uersati
Abbreviated transcription (Latin):
sanis. ui si ꝑ ꝯt̾umacia desit in
ĩtegr restitutioes ꝓpendende s̃.¬
Intlum aũt ꝓꝑstitutio inrem:
⁊ aui undidisti. Nõt cesidare in¬
t̃dum aduers possorem restir
nerẽ suam ꝑdat. ui re sua care¬
recissa auenatione. dato ĩrẽ iu¬
seques scit rẽ ita gestã. restitu¬
tionẽ aduers eum faciẽdam.
Si ignorauit. ⁊ pͥor emptor sol¬
uẽdõ eẽt. ñ faciendam. Sin uo

Expanded text:
sariis uel si per contumaciam desint in integrum restitutiones perpendendae sunt.Interdum autem restitutio et in rem det alii uendidisti: potest desiderare interdum aduersus possessorem restitui, ne rem suam perdat uel re sua carerescissa alienatione dato in rem iusequens scit rem ita gestam, restitutionem aduersus eum faciendam: si ignorauit et prior emptor soluendo esset, non esse faciendam: sin uer
Abbreviated transcription (Latin):
Succupleti hĩ des exstitit. ⁊ sub¬
ito hr̃ditas lapsa sit. puta p̃dia
fuerũt que chasinãte pienĩt. in¬
sule exuste sunt. ẜuifugenint.
apud iuuamũnotat. cessare min
cegiui nestitutione̾. Neqr em̃ eratis
luurico captus ẽ ad eñdo locuple

Expanded text:
Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aapud Iulianum notat cessare in integrum restitutionem: neque enim aetatis lubrico captus est adeun
Abbreviated transcription (Latin):
sprincipes intuenire ⁊ reducere c¬
hunc ad ammistrationẽ qui pperã
eẽt apretore excusatus. ¶Scien¬
dũmẽ aũt no passim minorib
subuenin. s ca gnita sicapti eẽ
ꝓbantur. Item nõ restituet qui
sobrie rẽ suam aministrãs. occasi
tus danyni restiutionẽ indulger¬

Expanded text:
principes interuenire et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus.Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur.Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasiotus damni restitutionem indulge
Abbreviated transcription (Latin):
adolescẽtiũ excusauat. ab sẽtib
eis. adolescẽtes adierãt p̃corẽ. desi¬
derantes mĩtegr aduers eum resti
susçeptam tutelam nõalu soleãt
de po̾nere q̃ qui transmare reipu¬
blice cã absint. uł hi qui circapͥn¬
apem sunt occupati. ut ĩꝯsiliani

Expanded text:
adulescentium excusauerat absentibus eis: adulescentes adierant praetorem desiderantes in integrum aduersus eum restitsusceptam tutelam non alii soleant deponere, quam qui trans mare rei publicae causa absunt uel hi qui circa principem sunt occupati, ut in consiliarii
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗ omĩa mintegro sint: oĩmoro
audiẽdus ẽ. si uõ distracra hndita¬
ce ⁊ negotus finitis ad ꝑatã pecum¬
am laborib substitutiuenat. repel¬
lesidus ẽ multoq partt̾ exhͣ causa
hrdem nmoris resticuẽou̾ cẽ. ¶si
ẜuus ł fuiusfamilias minorẽ ccũ¬
scupserit. pat̾ dñs ue qͥ ad eũ ꝑ ue¬
nent. restituere iubendus ẽq nõ ꝑ
neutro satisfiet. ⁊ dolus ẜm int̃uẽ¬
nent. aut u̾berib castigand̾. ant

Expanded text:
ia in integro sint, omnimodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse.Si seruus uel filius familias minorem circumscripserit, pater dominusue quod ad eum peruenerit restituere iubendus est, quod neutro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut
Abbreviated transcription (Latin):
nuecẽ meã subuenã. s potiꝰ ipi
deneganda eĩt mandati acͨcio. In
suma ꝑpendẽdum eĩt p̾tori ciipo¬
tiꝰ subueniat. utẜ credicorian
fideuissori. Nam minor capt̾.
neutritenebit. facilius ĩman¬
datore dicedum ẽĩt. nõ debe ei
subuenire. hͥ enimuelut af¬
finnator funt ⁊ suasor. ut cro
minore õ heretur.Un tctan põt.
minor untegr̃ resticutioem utr

Expanded text:
eam subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde tractari potest, minor in integrum restitutionem utr
Abbreviated transcription (Latin):
sare paites p̃toris. Idem ⁊ offilĩ ien
libens decessiss restituẽt eas ũrdi.
⁊ hec defunico hĩde. hrdienis ca¬
uiss. se restituturam. aristonẽ
putasse. mintegiũ rescituẽdam.
S ⁊ illud pomponi adicit q̃ potu¬
it incẽiti alici ħ cautio. ÷ amaiore.¬

Expanded text:
sare partes praetoris: idem et Ofilius respondliberis decessisset, restitueret eas heredi et haec defuncto herede heredi eius cauisset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam. sed et illud Pomponius adicit, quod potuit incerti condici haec cautio etiam a maiore
Abbreviated transcription (Latin):
quero cumsint ydonei curaco¬
res. an minor adueis titium
ep̃tores. mĩtegrũ restitui possit.
om̃s expensas quas bona fideẽp¬
cor fecisse apꝓbauit. ei p̃stare. ma¬
xime cum siceiꝑatum ꝓmptum
auxiuũ. curatorib eĩ ydoneis ꝯsti

Expanded text:
quaero, cum sint idonei curatores, an minor aduersus Titium emptorem in integrum restitui possit. omnes expensas, quas bona fide emptor fecisse adprobauerit, ei praestare, maxime cum sit ei paratum promptum auxilium curatoribus eius idoneis consti