comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando nonnisi indiȩ dñi uas alitnea diuin a ardoris incendio concrementur
et fictilu ab eo cuidata est ferrea uirga frantantur. autsisec ardis & renisscrita¬
torẽ constitut & iudicẽ equa ꝑom̃aȩ qualiter iudic& : & cũsciat scrptũ ẽe ec ce¬
sanus factus est ĩ noli peccare : Nequid tibi deterius fiat frauditores & moecos
a latere aqua cõmitatũsuo separ& quando multa & grauior peiorsit moec ha
qua libellatici caiusa cũ hicnecessetate ille uoluntate peccauerit hicex istimat
sibisatis eõ qđ non sacrificar& errore deceptur sit. ille matremoni expunatus
Aliem uellapinar ingressis ad eluacam&cendũ uora ne uulgis sc̃i ficatum
corp̃& di teplũ detestabili conluuione uiolauerit: sicut ipostolus dieit Omne
reccitũ qł c uq fecerit homo extracorpur est.: Quiaute fornicat᷑ in corpsuũ peccat:
Qiubustamen ex ipsipoenitentiã concedit᷑ : & lamentandi ac satis fatiendispes

Expanded text:
quando non nisi die Domini vasa lignea divini ardoris incendquando non nisi die Domini vasa lignea divini ardoris incendet fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. Aut si se cordis et renis scmtatorem constituit et iudicem, per omnia aequaliter iudicet et cum sciat scriptum esse: eccesanus factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat, fraudatores et moechos a latere adque a comitatu suo separet, quando multo et grauior et peior sit moechi quam libellatici causa, cum hic necessitate, ille uoluntate peccauerit, hic existimans sibi satis esse quod non sacrificarit errore deceptus sit, ille matrimonii expugnator alieni uel lupanar ingressus ad cloacam et caenosam uoraginem uulgi sanctificatum corpus et Dei templum detestabili conluuione uiolauerit, sicut apostolus dicit: omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est: qui autem moechatur, in corpus suum peccat. quibus tamen et ipsis paenitentia conceditur et lamentandi ac satisfaciendi spes
Abbreviated transcription (Latin):
u ec autere quod inlicite coeperint sed stati cũprauas uaemulatione
deficese: Epis copatũ autẽ tenere non posse : Etiã si epis copus prius factus
aco epis coporum suorũ corpore & ab ecclȩ sieunitate discesserit quanto apł
moneat ut inuicẽ nos m& ipsos sustineamus neabunitate quã ds constituit
recedamus & dicat: Sustinentes inuicẽ indilectione satis atentes seruare
sacerdotũ colletio separat: Epis copis neo potestatẽ potest habere nec honorẽ
quiepis copatꝰ nec unitatẽ uoluit tenere nec pacem : Tuncde in dequantꝰ
adrogantiae tumorẽ quantahumilitatis & lenitatis obliuio ad rogantiȩ
suae quantaiactatio ut quis aut audeat aufacereposse secredat quod
nec apostolis concessit dñs ut zitionia afrumento put& sepossediscernere
aut quasi ipsipa lã ferre & areã purgare concessum est : Paleas coneturatritico
separare : Cumque apostolus dicat. indomo autẽ magna non solumuas aaurea

Expanded text:
ec augere quod illicite coeperint, sed statim cum prava sua aemulatione deficere, episcopatum autem tenere non posset, etiam si episcopus prius factus a coepiscoporum suorum corpore et ab Ecclesiae unitate descisceret, quando Apostolus admoneat ut invicem nosmetipsos sustineamus, ne ab unitate quam Deus constituit recedamus, et dicat: Sustinentes invicem in dilectione, satis agentes servare a sacerdotum collegio separat, episcopi nec potestatem potest habere nec honorem qui episcopatus nec unitatem voluit tenere nec pacem. XXV. Tum deinde quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis oblivio, arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis aut audeat aut facere se posse credat quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere , aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare, cumque Apostolus dicat; In domo autem magnanon solum vasa aurea
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam post modum secuturam ȩqualiter omnibus diuidit si nesexus uari¬
e tate sine annorum discrimine si ne acceptionepersone superomnem di
populum spiritalis gratiam munus infundi. plane eadem gratia spiritalis
que ȩqualiter in baptismo a credentibus sumitur in conuersatione atque
actunos tropost modũ uel minuetur. uel augetur: Vtin euuangeliodominc̃a
semen equaliter seminatur sed prouarietate terrȩ : aliud absumitur:
aliudin multis ormem copiam uel tricesimi uel sexatesimi uelcente siminumeri
fructu ex abertate comulatur : Ad huc uero cũ singuli ad denarium uocentur

Expanded text:
gratiam postmodum secuturam aequaliter omnibus diuidi sine sexus uarigratiam postmodum secuturam aequaliter omnibus diuidi sine sexus uarietate, sine annorum discrimine, sine acceptione personae, super omnem Dei populum spiritalis gratiae munus infundi. plane eadem gratia spiritalis quae aequaliter in baptismo a credentibus sumitur in conuersatione adque actu nostro postmodum uel minuitur uel augetur, ut in euangelio dominicum semen aequaliter seminatur, sed pro uarietate terrae aliud absumitur, aliud in multiformem copiam uel tricesimi uel sexagesimi uel centesimi numeri fructu exuberante cumulatur. adhuc uero . cum singuli ad denarium uocentur
Abbreviated transcription (Latin):
Autsi aliquis existimat cosm hil consecutus eos qđ aliqua salutari tantũ ꝑfusisint : sunanes
& uicusunt non dec ipiant᷑ uisii cõmodũ languoris euaserint & conualuerinduptitent᷑
Sinutẽ baptitari non possunt quiiam luptis moec clȩsiasti cosc̃ĩ ficati sunt : curinsi desua
asdñi indulgentia scandali tantur. Anconsecutisunt quidã gratiam dominieam
nascitur : & si solsupom̃s paria : equali diffunditur. Quantomagis xp̃isolexdi ces
uerus iecdes iasua lumen uite ȩterne pari equalitate largitur : cuius aequa¬
litateis sacramentũ uidemus. In ex odo eẽcȩlebratũ Cumde cȩlomanna dexli¬
er& : & futurorum prefiguratione alimentum paniscȩlestis : & cibum xp̃i
uenientis exprimera : illic enĩ sine discrimine uel sexus uele tatis gomor¬
a singulis equaliter colligebatur : Vnde appar& xp̃i indulgentiam & celestem

Expanded text:
aut si aliquis existimat eos nihil consecutos eo quod ab aqua salutari tantum perfusi sint, si inanes aut si aliquis existimat eos nihil consecutos eo quod ab aqua salutari tantum perfusi sint, si inanes et uacui sunt, non decipiantur, ut si incommodum languoris euaserint et conualuerint, baptizentur. si autem baptizari non possunt qui iam baptismo ecclesiastico sanctificati sunt, cur in fide sua et Domini indulgentia scandalizentur? an consecuti sunt quidem gratiam dominicam, nascitur et si sol super omnes pari et aequali luce diffunditur, quanto magis Christus sol et dies uerus in ecclesia sua lumen uitae aeternae pari aequalitate largitur? cuius aequalitatis sacramentum uidemus in Exodo esse celebratum, cum de caelo manna deflueret et futurorum praefiguratione alimentum panis caelestis et cibum Christi uenientis ostenderet. illic enim sine discrimine uel sexus uel aetatis gomor singulis aequaliter colligebatur. unde apparebat Christi indulgentiam et caelestem
Abbreviated transcription (Latin):
porro aute qđ quidã eos salutariaqua & sidelggitimta xp̃igratiã consequtus : Nos xp̃iam os sedeliniẽ
uocant : Non inuenio unde hoo nomen ad sumant nisi furte quiplura & secretior a legerunt:
apud y pocratẽ uel sorarum clinicosistos de prehenderunt : Ego eñ quicd inioũ deeuuantelio
nouiscio paralitico illi & debili ꝑlonga ae tatiscurricula in lectoiacenti nihi linfirmitatẽ
suã obfuisse: Quominus ad infirmitatẽ cȩlestẽ plenissime ꝓuenir& : Nec tantum
indulgentiã dominicã excitatã degrauato ẽe sed ipsũ grauatũ suũ reparatis & uege tatis
uiribus substulisso: Etido ircoquantũ fides concipere & sentire nobis dit᷑ measententia hȩcẽ
utãp̃anusiudice t legitimus quisq fuerit in ecdesia loge &iure fide diuinã gratiã consecutꝰ

Expanded text:
Porro autem quod quidam eos salutari aqua et fide legitima Christi gratiam consecutos non christianos sed clinicos Porro autem quod quidam eos salutari aqua et fide legitima Christi gratiam consecutos non christianos sed clinicos uocant, non inuenio unde hoc nomen adsumant: nisi forte qui plura et secretiora legerunt, apud Hippocratem uel Soranum clinicos istos deprehenderunt. ego enim qui clinicum de euangelio noui scio paralytico illi et debili per longa aetatis curricula in lecto iacenti nihil infirmitatem suam obfuisse quo minus ad firmitatem caelestem plenissime perueniret, nec tantum indulgentia dominica excitatum de grabato esse, sed ipsum grabatum suum reparatis et uegetatis uiribus sustulisse. et idcirco quantum fide concipere et sentire nobis datur, mea sententia haec est, ut christianus iudicetur legitimus quisque fuerit in ecclesia lege et iure fidei diuinam gratiam consecutus.
Abbreviated transcription (Latin):
& onib: simula crisut̃is & mund ab ouos & dabo uob cornouũ & sp̃mnouũ dabo inuos
Itẽ innumeris & homo quifuerit in munđusq ad uesperã hicpuri ficabit᷑ dietertio & die
septimo & munduserit : Siautẽ non fuerit purificat᷑ die tertio & dieseptimo non eritmnunđ
& ex terminabit᷑ animmailla deirł : quõ aqua asꝑsionis non est supeũ asparsi : Etiterũ. Et locutus est
dñs ad morsendicens: Accipeleuitas demedio filiorũ irł & purisicabis eos. & ita facies eispurificatio¬
nẽ eorũ circũ sparges eos aquã purificationis : Etiterũ A quã sparsionis purificatio est : unde appar&
asparsionis quoq aquȩ instar lauacris alutaris obtiner& : Et quando hȩc in ec clȩsi afiunt ubisit & acci¬
pientira dantis fides inte grastare om̃a & consũ mari acꝑficiposse maiestate dñi fideiueritate

Expanded text:
dabo uobis cor nouum, et spiritum nouum dabo in uobis. dabo uobis cor nouum, et spiritum nouum dabo in uobis. item in Numeris: et homo qui fuerit inmundus usque ad uesperam, hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. si autem non fuerit purificatus die tertio et die septimo, non erit mundus, et exterminabitur anima illa de Israel, quoniam aqua asparsionis non est super eum sparsa. et iterum: et locutus est Dominus ad Moysen dicens: accipe Leuitas de medio filiorum Israel, et purificabis eos. et ita facies eis purificationem eorum. circumsparges eos aquam purificationis. et iterum: aqua asparsionis purificatio est. unde apparet asparsionem quoque aquae instar salutaris lauacri optinere et quando haec in ecclesia fiunt, ubi sit et accipientis et dantis fides integra, stare omnia et consummari ac perfici posse maiestate Domini et fidei ueritate.
Abbreviated transcription (Latin):
&tus li sim̃i quidmih deilisiudentur quimin firmitate & lantiore gratiã dhiconsequrtur : an halert
sint legetim ix pĩ ani eo qđ aquas duc tari nonlotisunt setiꝑfus:: Quam partenemim uerecundiam
& mod estiãn tãm preiudicat: Quominus unuis quisq qđ pntauerit sentiat &e qđ semserit fatiat
Nosquantũ conspicit nr̃a mediocritas estimam us in nullo mutdari possebenefio iadiuinanetminus
Nequo em̃ sit in sacramento salutaridelictorũ contaria ut in lauacro carnali& secular
serdescutis & corporis abluuntur ut & ad fonitris a& ceteris quoq a diumentis & solio & piscina
opus sit quib ablui & mundari corpusculi possit : Aliter pectꝰ credenti s abluit᷑ alitermens homines
ꝑfideimeri tapurgat In sacramentis salutarib: nec essitate corente & dõindulgentiam sucm
largientẽ totũ credentib conferunt diuina compendia.: Nec quẽ quã moueredeb& qđ abspargi
ue ꝑfundi uident᷑ aegris cũgratiã dominicã consecunt᷑ : Quand o scriptura scã ꝑexechielem

Expanded text:
infirmitate et languore gratiam Dei consequuntur, an habendi sint legitimi christiani, eo quod aqua salutari non loti sint, sed perfusi. Qua in parte nemini verecundia et modestia nostra praejudicat quo minus unusquisque quod putat sentiat et quod senserit faciat. Nos, quantum concipit mediocritas nostra, aestimamus in nullo mutilari et debilitari posse beneficia divina, nec minus neque enim sic in sacramento salutari delictorum contagia ut in lauacro carnali et saeculari sordes cutis et corporis abluuntur, ut et aphronitris et ceteris quoque adiumentis et solio et piscina opus sit, quibus ablui et mundari corpusculum possit. aliter pectus credentis abluitur, aliter mens hominis per fidei merita mundatur. in sacramentis salutaribus necessitate cogente et Deo indulgentiam suam largiente totum credentibus conferunt diuina conpendia. nec quemquam mouere debet quod aspargi uel perfundi uidentur aegri cum gratiam dominicam consequuntur, quando scriptura sancta per Ezechielem
Abbreviated transcription (Latin):
spons mp̃iqueest ecclesia patere clausa alienis a ꝓfanis nom potest : Easifonssgnatus est
neq bibere indeneq consignari patest cuifcrusposito accessus ad fontẽ ñ onẽ : Pateus qued
aquȩ ui uȩ si unus estide qui ilñus est uiuicari & s̃ificariforis pͥositus exilla aquanon potes
ex qua solis anis quuntus sunt usus omnis & porus conces surẽ : Quod & perus ostendeci sunant
occlȩsiã eẽ & colus eos quiin ec clesia sint bapti zari posse : posuit & dixit. In arcano e paue
idestocto anime hominũ saluef acte sunt ꝑaquã : Quoodo & uos simliter saluos faci&
bantisma ꝓbats & contestaus unã arcãnoe trpũ fissse unius eclesiȩ: Sipotutt tunin illo
expiati &purificati mundibaptismo saluos ꝑaquã fieri: Qui in arcã poe non fuat
potest anuncpurificari ꝑbaptismma : Quin eocłȩsa nonest ansola baptis ina concessũ es

Expanded text:
sti, quae est Ecclesia, patere res clausa alienis et profanis non potest. Et si fons signatus est, neque bibere inde neque consignari potest cui foris posito accessus ad fontem non est. Puteus quoque aquae vivae si unus est, idemque intus est, vivificari et sanctificari foris positus ex illa aqua non potest ex qua solis eis qui intus sunt usus omnis et potus concessus est. Quod et Petrus ostendens unam Ecclesiam esse et solos eos qui in Ecclesia sint baptizari posse, posuit et dixit: In arca Noe pauci, id est, octo animae hominum salvae factae sunt per aquam, quod et vos similiter salvos faciet baptisma , probans et contestans unam arcam Noe typum fuisse unius Ecclesiae. Si potuit tunc in illo expiati purificati mundi baptismo salvus per aquam fieri qui in arca Noe non fuit, potest et nunc vivificari per baptisma qui in Ecclesia non est, cui soli baptisma conces
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura diuina : ubia tribuiuda & beniamin de cẽtribus scisesunt & relictoregesuo alterũ
sibi foris instituunt: Etin dignatus est inquid dñs in omne sem̃ ir ł & dimouit eos & dediteo sindirep¬
dissipatiessent : atq alterũ s ibiretẽ constituissent. Et canta in dignatio dñiextitit aduersu silla
quiscis mafecerunt &iãcũ homodĩ adiheroboã missuseẽ qui & peccatasua ex ꝓbrar& atq ulti

Expanded text:
scriptura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniamin decem tribus scissae sunt et relicto rege suo alterum scriptura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniamin decem tribus scissae sunt et relicto rege suo alterum sibi foris constituunt: et indignatus est, inquit, Dominus in omni semine Israel et dimouit eos et dedit eos in direpdissipati essent adque alterum sibi regem constituissent. et tanta indignatio Domini extitit aduersus illos qui schisma fecerant, ut etiam cum homo Dei ad Hieroboam missus esset qui ei peccata sua exprobraret adque ul
Abbreviated transcription (Latin):
nonnisi concerdes atq uniani anim es habitant. Loquen toio psalmistaspusct & dicente
sol parabili caritate conexam & ĩa psadomim casacrisitia declaranrt Naqa doensccer¬
suũpane uocat demultorũgra orũ adunatio ne com os tupopulu rir̃imnquepetaibat m dcat
atunatum
& quaando sanguine suũ uinũ appellat debotruis atq racemis plurimis ex pressũ atq dunium
coactũ gregẽitẽ n r̃m sgnificat cõmixtione ad una tomultitudinis copulatũ Sinouatianus ha
panidominico adunatus est. sixp̃ipoculo: & ipse cõmixtus est potestu uideri : Et unic ec lȩsias tici
baptismihaberegratiã posse sieũ constiterit eoclȩsiȩ unitatẽ tenere : Deniq qũo sit inseparabili
unitate sacramentũ : & qua sinespesint : & ꝑditio nesibimaxime deindignationed ad quirant
Quiscisma fatiunt & relicto ep̃oaliũ sibi foris pscudo ep̃m constituurt dedarat in libris egnorũ

Expanded text:
non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psalmis spiritu sancto et non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psalmis spiritu sancto et separabili caritate conexam etiam ipsa dominica sacrificia declarant. nam quanorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum; et quando sanguinem suum vinum appellat de botris atque acinis plurimis expressum atque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunate multitudinis copulatum. Si Novatianus huic pani dominico adunatus est, si Christi populo et ipse commixtus est, poterit baptismi habere gratiam posse, si eum constiterit ecclesiae unitatem tenere. Denique quam sit inseparabile unitatis sacramentum et quam sine spe sint et perditionem sibi maximam de indignatione Dei adquirant qui schisma faciunt et relicto episcopo alium sibi foris pseudoepiscopum constituunt, declarat in libris Regnorum
Abbreviated transcription (Latin):
imputaturũ: Quod apostolus paulus explanat docens : Et precipiens hereticũ uitan¬
dũea & puersũ & peccatorẽ & asemn &x ipsodamnatũ : Hio estenĩ quisibi reus erit:
niã ab ep̃o deiectus sed spontedeecclȩsi a ꝓfugus & heretica presutione a sem& ipsodapnat᷑
Et idurco dñsinsinuans nob̵ unitatẽ dediuma autoritate ueniente ponit & dicit Egta
pater unũ sumus : ad quã unitatẽ redigens eccbesiã suã denuo dicit: Eritunustr ecocioꝵ
pastor. Si autẽ trex unus est : quo modo potestģi adnumerari quiin nume rogregis nont
Aut pastor haber quomodo potest quim anente uero pastore mecdesi adm̃ or dinatione
suecedit ne aprendentenemim succederis Et iscipioincpensalienus sit c̃ꝗpfeonis do¬
minicepacis acdiuine unitatis inimi cus nonba bit an sindomoł: Id estin ec des ax p̃iin qra

Expanded text:
imputaturum. Quod apostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum vitanimputaturum. Quod apostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum vitanut peruersum et peccatorem et a semet ipso damnatum. hic est enim qui reus sibi erit, non ab episcopo eiectus, sed sponte de ecclesia profugus, haeretica praesumptione a semet ipso damnatus. Et idcirco Dominus insinuans nobis unitatem de diuina auctoritate uenientem ponit et dicit: ego et pater unum sumus. ad quam unitatem redigens ecclesiam suam denuo dicit: et erit unus grex et unus pastor. si autem grex unus est, quomodo potest gregi adnumerari qui in numero gregis non est aut pastor haberi quomodo potest qui manente uero pastore et in ecclesia Dei ordinatione succedanea praesidente nemini succedens et a se ipse incipiens alienus fit et profanus, dominicae pacis ac diuinae unitatis inimicus, non habitans in domo Dei id est in ecclesia Dei, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nec scindiaduer sũ se autdiuidi potest. Sed inseparabilis atq in diuidue domus untate
tonerȩ : mani festat scripturȩ diui ne fidescũ desa cramento phasche & agni Qui agn
xp̃m de signabat scriptũ sit : Indomouna comed et non eioietis dedomocarnem fericos
Qued itẽ circa raab quȩ ipsa quoq: typũ portabat et clȩsia : Expressũ uidemuscui mandit᷑
&dicitur: Patrẽ tuũ & matrẽ tua & fratrestuos & totã domũ patristui colligesate
ipsamindo mũtuã : Et om̃s qui exierit hostiũ domustuȩ foras reus sibierit : Quo
sacramen todedarat in unã domũ solã. Id est in eoclesiã uicturos & ab interitũ mundi
euasuros colligi : Oporterequisq autẽ decollectis foras exierit. Id eftsiquis quãuis in ec desic
gratia consecutus recesserit & ab ecclȩsiexierit reum sibi futur̃ Id est ipsũ sibi qđ pereat

Expanded text:
cclesiam nec scindi adversum se aut dividi posse, sed inseparabilis atque individuae domus unitatem cclesiam nec scindi adversum se aut dividi posse, sed inseparabilis atque individuae domus unitatem tenere manifestat Scripturae divinae fides, cum de sacramento Paschae et Agni, qui agnus Christum designabat, scriptum sit: In domo una comedetur, non ejicietis de domo carnem foras . Quod item circa Raab, quae ipsa quoque typum portabat Ecclesiae, expressum videmus? cui mandatur et dicitur: Patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras reus sibi erit . Quo sacramento declaratur in unam domum solam, id est, in Ecclesiam victuros, et ab interitu mundi evasuros colligi oportere, quisquis autem de collectis foras exierit, id est, si quis, quamvis in Ecclesia gratiam consecutus, recesserit et ab Ecclesia exierit, reum sibi futurum, id est, ipsum sibi quod pereat
Abbreviated transcription (Latin):
&dio : xxp̃s dil ex̃ elcelesiã : & seipsũ tradideo ꝓ eio ut eã scĩsicar& : purgans eã lauaero
aque qđ si una ẽecclesia que axp̃odiligit᷑ & laua cro eisola purgat᷑ : Quamo do q̃ui in
eccles a non est : autdiligi axp̃o : aut ablu & purgarila ua cro ei potest : prtopt̃ quo
cũ sola eocles. a habeat aquã uitalẽ : & baptixandi atq abluendihominis potestatem
qui dicit apud nouatianũ haptixari & rõi ficari aliquẽ posseprius ostendit & docetono¬
uatianũ in ecclȩsiaee : aut ecdesȩ presidese : Eclȩsia em̃ una est : Que una & intuset a fecis
ordinationes uoc essit : Et quẽ ptersacerdo ti bonore mar tyrio quoq dmñis clarificauit:
Nouatianus in ec clȩsia non est: uiec ep̃is cõputari potest : qui euu angelica & apostolioa
traditione contẽpta nemini succedens : as eipso adinatus est : haberenãq aut tenere
ecele siãmullo modo potest qui erdinatus in ecclesicrionẽ Forisem̃ non ẽẽ ec desiã

Expanded text:
ret purgans eam lauacro aquae. quod si una est ecclesia quae a Christo diligitur et lauacro eius sola purgatur, quomodo qui in ecclesia non est aut diligi a Christo aut ablui et purgari lauacro eius potest? Propter quod cum sola ecclesia habeat aquam uitalem et baptizandi adque abluendi hominis potestatem, qui dicit apud Nouatianum baptizari et sanctificari aliquem posse, prius ostendat et doceat Nouatianum in ecclesia esse aut ecclesiae praesidere. ecclesia enim una est, quae una ordinatione successit, et quem praeter sacerdotii honorem martyrio quoque Dominus glorificavit, Novatianus in Ecclesia non est, nec episcopus computari potest, qui, evangelica et apostolica traditione contempta, nemini succedens, a se ipso ortus est. Habere namque aut tenere Ecclesiam nullo modo potest qui ordinatus in Ecclesia non est. IV. Foris enim non esse E
Abbreviated transcription (Latin):
nis : Saciata adhuc in euu angelio suodñs & moiore in tellegentiȩ luce manifestat Qđid
quituncse a tribu iuda & beniamin sciderant & ihero solimis derelictis: Samaria seces¬
serant inter ꝑfanos & gentiles cõputarent᷑ : Na cũ primũ discipulos suos inminis teriũs ali
merter& mandauit & dex̃. Inuiã nationũ neieritis & inciuitate samaritan cũ ne uitro¬
rs: Adiudeos primũ mittens gentiłe adhuc preteri reiub&: addendo autẽ &ciuitate
samarita norũ debere omitti : Vbierant scis matici eẽ posse: Cũ quib: nec terrestris ne

Expanded text:
nis? satiat adhuc in euangelio suo Dominus et maiorem intellegentiae lucem manifestat quod idem qui tunc se a tribu Iuda et Beniamin sciderant et Hierosolymis derelictis Samariam secesserant, inter profanos et gentiles conputarentur. nam cum primum discipulos suos in ministerium salutis mitteret, mandauit et dixit: in uiam nationum ne abieritis et in ciuitatem Samaritanorum ne intrieritis. Ad Judaeos prius mittens, gentiles adhuc praeteriri jubet. Addendo autem et civitatem Samaritanorum debere omitti, ubi erant schismatici, ostendit schismaticos ge
Abbreviated transcription (Latin):
neo ipse ullaberesim aut scismadis uit: Aut aliquos spetiat̃i separatis posuit. Seduniuersos
qui deẽclȩsi e exissent quiq contra ecclesiã facerent antixp̃sappellauit dicens : dudistis qũo
antix p̃suenit : Nunc autẽ multi antixp̃ifactisunt : Vnde cognoscimusquia nouissima hora est
ex nob exirent sed non fuerunt ex nobis : Sieñi fuissent ex nob: mansissent nobiscum : Vnde
appar& ad uersariosdño & antixp̃s om̃s ẽẽ quos const& a caritate atq abunitate et desiȩ
sittibi quas & hini cus & puplicamius : Si autẽ qui ȩcclesiã contẽnunt & imici& ꝓuplicani
habent: Multoragis utiq rebelles & hostes salsa altaria & inlioitas acerdoti a& sacrifitia
sacrilega & nomina ad ulterata fingentes inter &bnitts & puplicamos : Necesse est conpu¬
tent quandominora peccantes & tartũ et clesiȩ oontemtores & hnii & puplicani sententia

Expanded text:
nec ipse ullam haeresim aut schisma discrevit, aut aliquos speciatim separes posuit, sed universos nec ipse ullam haeresim aut schisma discrevit, aut aliquos speciatim separes posuit, sed universos qui de Ecclesia exissent, quique contra Ecclesiam facerent, antichristos appellavit dicens: Audistis quia antichristus venit, nunc autem antichristi multi facti sunt. Unde cognoscimus quia novissima hora est. Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Unde apparet adversarios Dominisit tibi tamquam ethnicus et publicanus . Si autem qui Ecclesiam contemnunt ethnici et publicani habentur, multo magis utique rebelles et hostes falsa altaria et illicita sacerdotia et sacrificia sacrilega et nomina adulterata fingentes inter ethnicos et publicanos necesse est computentur, quando minora peccantes et tantum Ecclesiae contemptores ethnici et publicani sententia
Abbreviated transcription (Latin):
prianus magnofilio salutẽ ꝓtua religios adiligentia consuluistimedioeritatẽn sam
filiharissimne : Ant̃ ceteros hereticos cosquoq qui anduti a noueniant pofifanũ
eius lauacrũ baptizari sc̃ificariin ecclesiã catholicã : H.enti me uero & uno ec cdesiae
baptis mooporteat : Dequare quantũ fidei nr̃ȩ cappatitas & cripturarũ diui naru
sc̃itas acueritas suggerit Dicimus dñs omnino bereticos & scismaticos nihlhabere
potestatis acuiris: ꝓpt̃ qđ nouatianus nec deb& nec potest ȩxcipi: Quominus i saquoq:
extrra ecclȩsiã consistens & contra pace acdilectionẽ xp̃i fatiensint̃ aduersarios &¬
suos eẽ eos quis ec ũ nonessent: Aliqũ a spetiẽ heres eos designauit : Sed dñs õnino hereticos¬
qi secũ nonessent : & secũ non colligentes gregẽ suũ spargerent : aduersarios suos ẽe ostendit :¬
dicens. Quinonẽ mecũ aduersũ meẽ : Et quim ecũ nan colligit spargit: Itẽ beatꝰ apostolusid annis

Expanded text:
prianus magno filio salutem. Pro tua religiosa diligentia consuluisti mediocritatem nostram, fili carissime, an inter ceteros haereticos eos quoque qui a Nouatiano ueniunt post profanum eius lauacrum baptizari et sanctificari in ecclesia catholica legitimo et uero et unico ecclesiae baptismo oporteat. de qua re quantum fidei nostrae capacitas et scripturarum diuinarum sanctitas ac ueritas suggerit, dicimus omnes omnino haereticos et schismaticos nihil habere potestatis ac iuris. propter quod Nouatianus nec debet nec potest excipi quo minus ipse quoque extra ecclesiam consistens et contra pacem ac dilectionem Christi faciens inter aduersarios suos esse eos qui secum non essent, aliquam speciem haereseos designavit, sed omnes omnino qi secum non essent et secum non colligentes gregem suum spargerent adversarios suos esse ostendit dicens: Qui non est mecum, adversum me est; et qui mecum non colligit, spargit . Item beatus Joannes apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Memento unde cxcideris &agepennentiã & facpriora opereo: Qđ utiq: eidi¬
citur quẽ const& excidisse & quem dñs hortatur: ꝑoperarursus exsurgere
qm̃scriptum est : Elimosina a morteliberat. & non utiq: ab illa morte
quam semel xp̃i sanguinis extinguit & a quanos salutaris baptismi.
& redemptoris nostri.¬

Expanded text:
memento unde cecideris et age paenitentiam et fac priora opera. quod utique ei dimemento unde cecideris et age paenitentiam et fac priora opera. quod utique ei dicitur quem constet cecidisse et quem Dominus hortatur per opera rursus exurgere, quia scriptum est: eleemosyna a morte liberat, et non utique ab illa morte quam semel Christi sanguis extinxit et a qua aqua nos salutaris baptismi et redemptoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud peccita omnicc passionepurgas se Aliud deniq pendere indiem iudin
ad sentencicm dt̃i: Aliud statim ad ño coronaeri s& quidẽ ap̃ anteces seres nostros.
quidã deepiscopis stic in ꝓuintia nostrec dandam pacem moechis non putauerunt.
in tatũ penitentiȩ locũ contraadulteria clauserunt Ñtamer aquo epis copoꝵ suorũ
collegione cesserunt: aut catholicȩ a ecdesiȩ unitatem ł duritiae uelcensurȩsuȩ
obstinatione ruperunt : & qr apud alios adulteris paxdabatur qui ñ dabat ad ecdesiaesepa¬
rar &ur manente conaudiȩ uinculo &x perseuerante catholice ecdes ix indiuiduosa¬
cramente actum suum disponit: Ex dirigit unus quisq: ep̃s rationẽ ꝓpositi suid ñored¬
diturus: Miror autẽ quos dac̃ sic obstinatus esse utdandom ñ putenc lapsis peni¬
tenciam. aut penitentibus existiment ueniam denegandũ cum scriptũ sit:

Expanded text:
aliud peccata omnia passione purgasse, aliud denique pendere in die iudicii aliud peccata omnia passione purgasse, aliud denique pendere in die iudicii ad sententiam Domini, aliud statim a Domino coronari. Et quidem apud antecessores nostros quidam de episcopis istic in prouincia nostra dandam pacem moechis non putauerunt et in totum paenitentiae locum contra adulteria cluserunt. non tamen a coepiscoporum suorum collegio recesserunt aut catholicae ecclesiae unitatem uel duritiae uel censurae suae obstinatione ruperunt, ut quia apud alios adulteris pax dabatur, qui non dabat de ecclesia separaretur. manente concordiae uinculo et perseuerante catholicae ecclesiae indiuiduo sacramento, actum suum disponit, et dirigit unusquisque episcopus rationem propositi sui Domino redditurus. Miror autem quosdam sic obstinatos esse ut dandam non putent lapsis paenitentiam aut paenitentibus existiment ueniam denegandam, cum scriptum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
nedi abolo fauemꝰ ut ꝑ emat & semi animem fratrem iacentem sicut in cuanglio sacerdus
uulneratum deaduersarii faucibus rapimus utcuratudõ iudiciresuemꝰ: Nec putes fr̃slim̃ni
tentib: spes pacis oblataman& uerefidentiũ robor roborimmolule: & apudtimente s adi¬
ligentes corde toto dm̃ stabilis & foctis ꝑscuerat in tegritas Nã & moechis a nob̵ penitentiȩ
tẽpus conceditur & paxdatur: p̃tam̃ id circo uirginitas in acdesio deficit aut contine¬
nȩ ꝓpositum gloriosum ꝑ aliena peccata. languescit. Flor& aclesiatot uir ginibus
coronata & castitas ac pudit tice tenorem gloriȩ suȩ seruat. necqua adultero peniten¬
tico & uenic laxatur: Continentiȩ uigor frangitur aliud est adueniam stare: ali¬
ud ad gloucẽ ꝑ uenire : Illa autinissum in carcerẽ non exire inde donec soluat no¬
uissimum qua drecntem: aliud statim fidei & uirtutis accipere mercedem:
Aliud propacats longo dolore cruciatum emundari & purgecridiu ignie

Expanded text:
ne diabolo fauemus ut perimat, et semianimem fratrem iacentem, sicut in euangelio sacerdos uulneratum de aduersarii faucibus rapimus, hunc curatum Deo iudici reseruamus? Nec putes, frater cartentibus spes pacis oblata. manet uere fidentium robur inmobile et apud timentes ac diligentes corde toto Deum stabilis et fortis perseuerat integritas. nam et moechis a nobis paenitentiae tempus conceditur et pax datur. non tamen idcirco uirginitas in ecclesia deficit aut continentiae propositum gloriosum per aliena peccata languescit. floret ecclesia tot uirginibus coronata et castitas ac pudicitia tenorem gloriae suae seruat nec quia adultero paenitentia et uenia laxatur, continentiae uigor frangitur. aliud est ad ueniam stare, aliud ad gloriam peruenire, aliud missum in carcerem non exire inde donec soluat nouissimum quadrantem, aliud statim fidei et uirtutis accipere mercedem, aliud pro peccatis longo dolore cruciatum emundari et purgari diu igne,
Abbreviated transcription (Latin):
dilicentiã uindicare conant᷑ : Quo modo ꝑficere qđagunt autimpetrare aliquid in licitis.
conatibus dedopossunt quicontradm̃ quod eis non lic& moliunt᷑ : Quare quno uatia no
ceterisq ei modi schisinaticis patrocinant᷑ frustracontendunt baptizari & sacrificari:
Illic aliqũ salutaribaptis moposse ubiconstet baptix antẽ baptizandi licentia non babere :
facinofi. Non solũ duces & autores sed& partic ipes poenis destiari Risi sea c̃õmunionẽ
malerũ separa uerint : precipiente mor sendño & dicente : Separaminia tabernaculis
hominũ duris simorũ istorũ & nolite tangere abõnib: que sunt eis nesimulpereati s in peo¬
catis eorũ : Et qđ cõminatus ꝑmor sendñs fuerat impleuit : Vt quisq seadhore & dathan
& abiran nonseparass& poenas stat̃ĩ ꝓimpia coniuratione & cõmunicatione ꝑsoluer&:

Expanded text:
di licentiam vindicare conatur. Quomodo perficere quae agunt aut impetrare aliquid illicitis di licentiam vindicare conatur. Quomodo perficere quae agunt aut impetrare aliquid illicitis conatibus Deo possunt qui contra Deum, quod eis non licet, moliuntur? Quare qui Novatiano sive caeteris ejusmodi schismaticis patrocinantur frustra contendunt baptizari et sanctificari illic aliquem salutari Baptismo posse ubi constet baptizantem baptizandi licentiam non habere. facinore non solum duces et auctores sed et participes poenis destinari, nisi se a communione malorum separaverint, praecipiente per Moysen Domino et dicente: Separamini a tabernaculis hominum istorum durissimorum, et nolite tangere ab omnibus quae sunt eis, ne simul pereatis in peccato eorum . Et quod comminatus per. Moysen Dominus fuerat implevit, ut quisquis se a Chore et Dathan et Abi
Abbreviated transcription (Latin):
liziose & in licite contra iusdiuine dispositionis oblata : Thuribula quoq illa in quibus
incensũ in licite suerat oblatũ ne in usũ decetero essent sacerdotib: sed potius indignatio¬
nis & ultionis diuine memoriã corrigendisposteris ex hiberentius sudm̃ conflata
atq igne purgata in laminas ductiles ꝓducunt᷑: Et ad fitunt᷑ altari secundũ qđ & loquit᷑
scriptura diuina coemoriale inquid filiurł ut nonaccedat quis quã aliteni gena
quinonẽ exemine a aron inponere incensũ ante d ñm : ut non sit si cutchore & tam̃
illi sibi schis manon fecerant necforas egessi contra di sacerdotis inpudente atque
hostilit̃ rebellauerant. Qđ nunchĩ ecclȩsia scidentes & contrapacẽ atq unitatẽ
xp̃i rebelles cathe drã sibi constituere & principatũ ad sumere : & bapti ⁊andiatq offeren¬

Expanded text:
ligiose et illicite contra jus divinae dispositionis oblata. Thuribula quoque ipsa, in quibus ligiose et illicite contra jus divinae dispositionis oblata. Thuribula quoque ipsa, in quibus incensum illicite fuerat oblatum, ne in usu de caetero essent sacerdotibus, sed potius indignationis et ultionis divinae memoriam corrigendis posteris exhiberent, jussu Domini conflata atque igne purgata in laminas ductiles producuntur et affiguntur altari, secundum quod loquitur Scriptura divina. Memoriale, inquit, filiis Israel ut non accedat quisquam alienigena qui non est ex semine Aaron imponere incensum ante Dominum, ut non sit sicut Chore. Et tamen illi schisma non fecerant, nec foras egressi, contra Dei sacerdotes impudenter atque hostiliter rebellaverant, quod nunc hi Ecclesiam scindentes et contra pacem atque unitatem Christi rebelles cathedram sibi constituere et primatum assumere et baptizandi atque offeren
Abbreviated transcription (Latin):
luceman festat qđ ostendit schismaticus gentilis ad equari. Qđ si aliquis illud or ponit
urdicat eandẽ nou atianũ lege tenere quã catholica ȩcclȩsiateneat : Eodẽ symbolo quo&
potestatẽ baptit andi posse qđ udeat interrogatione bapti smi a nobis nondis crepari.
Sciat quisq: hoc opponidũputat primũ nonẽe : unã nobis & schis maticis simbolile gem
neq eadẽ inerrogationẽ : Nicũdicunt: Credis inremissionẽ peccatorũ & uitã eternã
ꝓscãm ccclesiã mentiuort᷑ in inter rogitionesuando no n labuan eaera: tunedinde
aibiran cũ sacerdote a aron e morsen eundẽ dm̃ nouerant patrileze& relitoneiuuentes
unu & uerũ dm qui colenđ aq in uocanđ fuerat in uocabant: Tamen quo locisuiministe
natione ꝑ ceperat sacrifican disibi licentia : Vindicauerunt diuinitus ꝑculssi poenas
Etatĩ ꝓ inlicitis conatib: pependerunt nec potuerunt rata ẽe & ꝓficere sacrificia in re¬

Expanded text:
matici, ostendit schismaticos gentilibus adaequari. VII. Quod si aliquis illud opponit ut dicat eamdem Novatianum legem tenere quam catholica Ecclesia teneat, eodem Symbolo quo et nos potestatem baptizandi posse quod videatur in interrogatione Baptismi a nobis non discrepare, sciat quisquis hoc opponendum putat primum non esse unam nobis et schismaticis Symboli legem, neque eamdem interrogationem. Nam cum dicunt: Credis remissionem peccatorum, et vitam aeternam per sanctam Ecclesiam, mentiuntur in interrogatione, quando noet Abiron cum sacerdote Aaron et Moyse eundem Deum nouerant, pari lege et religione uiuentes, unum et uerum Deum qui colendus adque inuocandus fuerat inudinatione Domini perceperat, sacrificandi sibi licentiam vindicaverunt, divinitus percussi poenas statim pro illicitis conatibus pependerunt, nec potuerunt rata esse et proficere sacrificia irre
Abbreviated transcription (Latin):
quo s tumis sos nenmiramur ꝓsuapraui tate contendere : aderanteñi netos seefis ruliquiq qđ fatiunt
Nec uoluno uiotifacile suc cubere quãuis serant : id qđ eacunt nonlicere illud miran dicesg pfticun
ibaptis mnoumi cuiq peccatas uaremit tant ꝓbit & dec larat in euiantȩliosuo dñs pats oluspossepetcatio
dimtti qui habeant srm scm̃.: Postres urrectioñẽ em̃ discipulos suos itittens loquit᷑ a dios & dt̃ Sicut in is t
mepat̃ & egomittonuos: Hoccũ dxis sor in suf flauit & aitillis: accipite spm sc̃mt sicu rem seritispeccata

Expanded text:
s non miramur pro sua prauitate contendere. adserant necesse est singuli quique quod faciant, nec uolunt uicti facile succumbere, quamuis sciant id quod faciant non licere. illud mirandum est, immo inin Baptismo unicuique peccata sua remittantur, probat et declarat in Evangelio suo Dominus per eos solos peccata posse dimitti qui habeant Spiritum sanctum. Post resurrectionem enim discipulos suos mittens loquitur ad eos et dicit: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Hoc cum dixisset, insufflavit et ait illis: Acci
Abbreviated transcription (Latin):
lis nec simulaera seruumdĩ ad or aredebere : & idcirco ncho faerẽ qđ ñ licdiat : cũ oc¬
cusio liballi fuis sa& oblata quẽ nccipsũ acctͥpersim nisi ostonsa fuiss& ocusia admagisea¬
tum ueni t alio eunte mandui xp̃ĩa nt̃me os sescarrificaremin ñlicort᷑eş adarces
diab oli m euenrẽ nom possei darem eabhoc premiũ neqđ nonliuco faent : uanetari aiuen

Expanded text:
lis nec simulacra seruum Dei adorare debere, et idcirco ne hoc facerem quod non licebat, cum oclis nec simulacra seruum Dei adorare debere, et idcirco ne hoc facerem quod non licebat, cum occasio libelli fuisset oblata, quem nec ipsum acciperem nisi ostensa fuisset occasio, ad magistratum uel ueni uel alio eunte mandaui, Christianum me esse, sacrificare mihi non licere, ad aras diaboli me uenire non posse, dare me ob hoc praemium, ne quod non licet faciam\'.
Abbreviated transcription (Latin):
causadiuersa sit. Neqi eñ ȩquandisunt. illequiad sacrificium nefandũ slagr ũ olunta
te ꝓ siliuit.  quiluctus &c̃g essus diu adhoc funestum opus necessitate ꝑ uenit ille
quiese & om̃s suos ꝓdidit & qui ipseprocunctis ad discrimen accedens uxirẽ &
liberos & domũ totam periculis ui ꝑ fectionem protexit illequiin quili nus ł amicos
suos ad facinus cõpulit & qui in quilim s & colonis pepercit fr̃s & ic̃ plurimos qui
extor res & pro fugre cedebant in suatata & ospicia recepit : ostendens & offe¬
rens dõmultas soluentes & in colomes animas. quaȩꝓ unco sauoia dep̃cent᷑: Cũ ergom
t̃ ipsos qui sacrisi cauerint multa sit diuersitas: quȩ indementic eia & quã a cerba
durntico libellaticus cum his qui s a crificauerint iungere quando is cuius libellus ac¬
ceptus & dicat: ego prius leger ẽ. &epẽ tractante cogouerã p̃ sacrifica nib̃ ido¬

Expanded text:
causa diuersa sit. neque enim aequandi sunt ille qui ad sacrificium nefandum statim uoluntatecausa diuersa sit. neque enim aequandi sunt ille qui ad sacrificium nefandum statim uoluntate prosiliuit et qui reluctatus et congressus diu ad hoc funestum opus necessitate peruenit, ille qui et se et omnes suos prodidit et qui ipse pro cunctis ad discrimen accedens uxorem et liberos et domum totam periculi sui pactione protexit, ille qui inquilinos uel amicos suos ad facinus conpulit et qui inquilinis et colonis pepercit, fratres etiam plurimos qui extorres et profugi recedebant in sua tecta et hospitia recepit, ostendens et offerens Domino multas uiuentes et incolumes animas quae pro una saucia deprecentur. Cum ergo inter ipsos qui sacrificauerint multa sit diuersitas, quae inclementia est et quam acerba duritia libellaticos cum his qui sacrificauerint iungere, quando is cui libellus acceptus est\' dicat: cego prius legeram et episcopo tractante cognoueram non sacrificandum ido
Abbreviated transcription (Latin):
passim comuniuare saerificans cot neliustibnutitus est: hoc & ic̃ dea poflitarũfictis
num uibi nascitus : ueq enimpos sunt laudarenos quircccdunt anołi auutex putare
debenꝰ ut placeamus illis quimnobis dis plicentos c̃ira xudesie rebelles sollicitandis de
eudesico fratrib uiolenter in sistunt: Quore oxdecor nelio & denob quȩtũq iactant᷑
periculo subuenit᷑: postta quã tamen subuentum est & periditdtib paxdataest.
qm̃ morientib paxdatur neces sesit moueos quiacsperint pacem cũ magis in hoc iudt̃¬
um diuinepietis & pat nelenitatis appareat: Qđ quipignis uitȩ indita pa ꝑcipiunt¬
birquoq aduitam ꝑ capra pace teneantum: & ideirco succepta paac cõmcatus ꝗdeo da¬
us ue mohoc deb& in saor datib eriminari: cũ semel placuerit sratrib: mnpericulo
sub uenirae. ⁊ ettuexistimes fr̃ lim̃esicut quibus diẽ uide&cur libellaticas cu satris¬
cutis aquar opaetero quando int̃ ipsos oxicõ qui acrificauonnit eec̃ditio frequent &

Expanded text:
are sacrificatis Cornelius tibi nuntiatus est, hoc quoque de apostatarum fictis rumoribus nascitur. neque enim possunt laudare nos qui recedunt, aut expectare debemus ut placeamus illis qui nobis displicentes et contra ecclesiam rebelles sollicitandis de ecclesia fratribus uiolenter insistunt. quare et de Cornelio et de nobis quaecumque iactantur periculo subuenitur. postea quam tamen subuentum est et periclitantibus pax data est, quoniam morientibus pax datur necesse sit mori eos qui acceperint pacem, cum magis in hoc indicium diuinae pietatis et paternae lenitatis appareat quod quihic quoque ad vitam percepta pace teneantur. Et idcirco si, accepta pace, commeatus a Deo datur, nemo hoc debet in sacerdotibus criminari, cum semel placuerit fratribus in periculo subveniri. Nec tu existimes, frater charissime, sicut quibusdam videtur, libellaticos cum sacrificatis aequari oportere, quando inter ipsos etiam qui sacrificaverunt et conditio frequen
Abbreviated transcription (Latin):
tro simofuerat aditussus ẽ: qͥom̃s regres suriad ecd esiã ñ eađ. Nisietãro fimo comitante :
fratũ alias arostrauta multoꝵ salus sictam adnis sus ẽtrosi is el ucus cortui mute¬

Expanded text:
Trofimo fuerat admissus est, qui omnes regressuri ad ecclesiam non essent, nisi cum Trofimo comitante ueTrofimo fuerat admissus est, qui omnes regressuri ad ecclesiam non essent, nisi cum Trofimo comitante uefratrum reditus et restituta multorum salus. sic tamen admissus est Trofimus ut laicus commu
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui conscientiȩ suȩ luce darescunt. alienis rumorib: scrdident᷑ Exploras se autẽ uol¬
legas nostros scias. &uerissime cumperisse Nulla illum libelli utquidã iact¬
tant labe maculatũ esse. sed neq cũ ep̃is quis acrificauerunt cõmutationẽ sacri¬
legam miscuisse : sed eos demũ quoꝵ causa audra & in nocentia cosꝰꝓbata sit.
cessores nr̃i sȩpefecert̃ : colligendis fratrib nr̃is carissimus frater noster neces siate
succubuit : & qm̃ cũtrofimo pals maxima plebis absces serat r edcunte a nuncadae¬
desiã trofimo & satis faciente & penitentia dep̃cationis error ẽpristinũ c̃sitente
& frat̃nitatẽ quã nuꝑ abstraxerat cũ plena humilitate & satis factone ꝓuocanteau¬
dite st̃ eiꝰ pces. x inatlesiã dñi ñ tamtrofimes fuerat quã maximꝰ fratrũ numerus qͥcã

Expanded text:
ut qui conscientiae suae luce clarescunt alienis rumoribus sordidentur. explorasse autem colut qui conscientiae suae luce clarescunt alienis rumoribus sordidentur. explorasse autem collegas nostros scias et uerissime ctant, labe maculatum esse: sed neque cum episcopis, qui sacrificaverunt, communicationem sacrilegam miscuisse; sed eos demum, quorum causa audita et innocentia comprobata sit, cessores nostri saepe fecerunt, conligendis fratribus nostris carissimus frater noster necessitate succubuit. et quoniam cum Trofimo pars maxima plebis abscesserat, redeunte nunc ad ecclesiam Trofimo et satisfaciente et paenitentia deprecationis errorem pristinum confitente et fraternitatem quam nuper abstraxerat cum plena humilitate et satisfactione reuocante auditae sunt eius preces et in ecclesiam Domini non tam Trofimus quam maximus fratrum numerus qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ n nc frat̃ summo uirtutis & fideitestimomiop̃dicandus ẽ fine int̃glatiosos c̃fes suues
& martrres deputanduso Quitantistẽportib sedit expectans coa poris suicar nifices &
trrani ferocientis ultores qui corndiũ aduersus edicta feralia resistentẽ: &minas
& cruciatus & tormenita fideiurore calcantem ał gladio inuaderent. ud erucifi¬
gerent. ueligetor reren. uel quo lib& inaudito genere penarũus cera enis
& mẽbrala marent : &ic̃ simaiestas dñi protegentis & bonitas. sacerdotem quem
fieriuoluit. factũ quoque ꝓtexit: tamen cornelius quantũ ad eius deuotamẽ ꝑti¬
n& & timorẽpassus est quicquid patipotuit. & trrannum armis &bello p̾¬
modum uictum pria sacerdotiosuo uicit Qđ autem quȩdã deillo in honesta
& maligice iactantur noli mireris cimscias hoc eẽ opus semꝑ diaboli ut ser¬
uos dĩ mendatio lafer& &opimonibus falsis̃ glariosum nomen in fam&.

Expanded text:
 summo virtutis et fidei testimonio praedicandus est? Nonne inter gloriosos confessores et martyres deputandus, qui tantum temporis sedit exspectans corporis sui carnifices et tyranni ferocientis ultores, qui Cornelium adversus edicta feralia resistentem et minas et cruciatus et tormenta fidei vigore calcantem, vel gladio invaderent, vel crucifigerent, vel igne torrerent, vel quolibet inaudito genere poenarum viscera ejus et membra laniarent? Etiamsi majestas Domini protegentis et bonitas sacefieri uoluit factum quoque protexit, tamen Cornelius, quantum ad eius deuotionem pertinet et timorem, passus est quidquid pati potuit et tyrannum armis et bello postmodum uictum prior sacerdotio suo uicit. Quod autem quaedam de illo inhonesta et magna iactantur, nolo mireris, cum scias hoc esse opus semper diaboli ut seruos Dei mendacio laceret et opinionibus falsis gloriosum nomen infamet,
Abbreviated transcription (Latin):
Aor audits nbis amentit᷑ x qd deliquerit nunc admnou&. & nontã crimine quã errore
deaptus: S q̃ icomdecixoro instructus & paratus sit contestitur: quoꝵ sipententiẽ res puemus
habentium alique fiditium tolerabilis coniscientiac: sttm cũutue culiberis quos ineoleme su

Expanded text:
 auditis nobis et lamentatur et quod deliquerit nunc admonetur et non tam crimine quam errore deceptus quod iam de cetero instructus et paratus sit contestatur. Quorum si paenitentiam respuamus habentium aliquam fiduciam tolerabilis conscientiae, statim cu
Abbreviated transcription (Latin):
militantis populidutollit ugor & timot xp̃: uiderint laia hoc quod modo current sacerdotibus laboe muer incũbit:
in ad serendi& propic iandadi maestatẽ Ne qui dude an ar i bacparte negligere : Quando admoneat dñs exdicat
et nunc p̃ceptũ hocaduo sest Oseo Nlotes sinor gũgheritis & non posueritis incordeũro : utdletis honorẽ nomini

Expanded text:
militantis populi, dum tollitur vigor et timor Christi? Viderint laici hoc quomodo curent; sacerdotibus labor major incumbit militantis populi, dum tollitur vigor et timor Christi? Viderint laici hoc quomodo curent; sacerdotibus labor major incumbit in asserenda et procuranda Dei majestate, ne quid videamur in hac parte negligere, quando admoneat Dominus et dicat: Et nunc praeceptum hoc ad vos est, o sacerdotes: si non audieritis, et si non posueritis in corde vestro, ut detis honore