comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiroꝵ uenerabilium narratõne comꝑta
incunctanter narro sacre auctoritatis exemplo.
Cũ michi luce clarius constet. qui a Marchus ⁊ lu¬
cas euuãgeliũ qd̃ descripserunt nõ uisu sed audi¬
auctoribus sint comꝑta. manifesto. Hoc uero scire
te cupio. quia in quibdã sensum solummodo. in qui¬
busdã uero ⁊ uerba cũ sensu teneo. Quiasi de ꝑ¬
sonis om̃ib ip̃a specialiter uerba tenere uoluissemi:
hec rusticano usu prolata scilus scribentis nõ apte
susciperet. Senioꝵ ualde uen erabłium didici qd̃ narro.¬
bus uilla fuit. in qua colonus eius filium
honoratũ noĩe habuit. Qui ab annis puerilib
ad amorei celestis patrie per abstinenciã exarsit.
Cumq magna conuersatõne polleret. seseq iam
ab ocioso sermone restringeret. multũ q ut prefat᷑
sum ꝑ abstinenciã carnẽ domaret. Die quadã pa¬
rentes illius uicinis suis cõuiuium fecerũt in quo
ad uestendum carnes parate sunt. Quas dum

Expanded text:
irorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed audiauctoribus mihi comperta sint manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de prsonis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatiobus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum
Abbreviated transcription (Latin):
ellem querenti michi de eis aliqͣ narrares.
neq hac pro re interrumpere expositõis studium
graue uideatur: quia nõ. dispar edificatõ oritur
ex memoria uirtutũ. In expositõne quippe inueniẽ
da qualit̾ atq sit tenenda. uirtus agnoscitur.
In narratõne uero signoꝵ cognoscimus inuenta
ac retenta qualiter declaratur. Et sunt nõ nulli
quos ad amorem patrie celestis plus exempla ꝙͣ
predicamenta succendunt. Eit uero plerũq in
audientis animo dupplex adiutoriũ. in exẽplis
patrum: quia ⁊ ad amorẽ uenture uite exprece¬
dentiũ comparatõne accenditur. ⁊ si am se esse

Expanded text:
ellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione ac
Abbreviated transcription (Latin):
acioni fidelium placent cuncta que dicis. Sed
queso te dum spiritus hominum atq iumen¬
toꝵ tanta distunctione discernas. quid est quod salomõ
ait. Dixi in corde meo de filus hominũ. ut probaret eos
deus. ⁊ ostenderet eos similes bestus. Idcuco unus inte¬
ritus est hominis ⁊ iumentoꝵ: ⁊ equa utriusq cõditõ.
Qui adhuc eandem sentenciã suam subtiliter exequẽs.
adiungit. Sicut moritur homo sic ⁊ illa moriuntur.
Similiter spirant omnia. Et nichil habet homo iumẽ¬
tis amplius. quibus adhuc uerbis generalem diffini¬
tõnem subinfeit dicens. Cuncta subiacent uanitati:
⁊ omnia peragunt ad unum locum. De terra facta st̾:
⁊ in terram pariter reuertuntur.¬

Expanded text:
ationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur, similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Quibus adhuc verbis generalem definitionem subinfert dicens: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum; de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iuscera illa uenena transissent. Cui tamẽ ad
inferendam mortem uenenũ quidem corpora¬
le defuit: sed hunc in conspectu eterni iudicis ue¬
nenun sue malicie occidit. Petrus. Mira sunt
ualde. ⁊ nostris hec stupenda temporibus. Sed
talis eiusdem uiri uita perhibetur: ut qui con¬
uersatom̃ eius agnouerit: uirtutẽ nõ debeat
imitari.

Expanded text:
viscera illa venena transissent. Cui tamen ad viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporae defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirari.
Abbreviated transcription (Latin):
uita traheretur. eius archidiaconus ambicione
adipiscendi episcopatum accensus: eum extingu̾e
ueneno molitus est. Qui cum uini fusoris eus
animum corrupisset. ut nxtum ei ueneno uini
poculum preberet: refectionis hora. cumiam uir
dei ad edendum discumberet.⁊premiis torruptꝰ
puer. hoc quod ab archidiacono eius acceperat:ue¬
neni poculum prebuit. Cui statim uenerabilis
epũs dixit. Sibe tu: hoc quod michi bibendũ pre¬
bes.Tremefactus puer deprehensum se esse sen¬
ciens. maluit moriturus bibere: quã penas pro
illa tanti homicidii culpa tolerare. Cunq sibi
ad os calicem duceret: uir dñi compescuit dicẽs
Non bibas. damichi: ego bibo. Sed uade ⁊ dic
ei qui tibi illud dedit. Ego quidam uenenum
bibo: sed tu episcopus nõ eris. Facto igitur sig¬
no crucis: uenenum epũs bibit securus. Eadẽ¬
q hora in loco alio quo iuerat archidia conus
eius defũctus est. ac siper os epĩ ad archidiaconi

Expanded text:
vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi
Abbreviated transcription (Latin):
idam ⁊ enim religiosi uiri¬
apulie prouincie partibus cogniti hoc qd̃
apud multorum noticiam longe lateq percrebru¬
it: de sabino canusine urbis ep̃o: testari solent.
Quia idem uir longo iam senio oculoꝵ lumen
amiserat: itaut omĩmodo nichil uideret. Quẽ¬
cum rex gothoꝵ totila prophecie habere spiritũ
audisset minime credidit: sed probare studuit
quod audiuit. Qui cum in eisdem partib deue¬
nisset: hunc uir dñi ad prandium rogauit. Cũq
iam uentum esset.ad mensam. rex discumbere no¬
luit. sed ad sabini uenerabilis uiri dexterã sedit.
Cunq eidem patri puer ex more uini poculum
preberet. rex silent̾ manũ tetendit. calicẽ abstu
prophecie sine prouidencie disterneret: quis ei po¬
culum preberet. Tunc nir dñi accipiens calicẽ.
sed tamen ministrum nõ uidens: dixit. uiuat
ip̃a manus. De quo uerbo rex letus erubuit: qr
ꝙͣuis ip̃e deprehensus: in uiro tamen dei quod que¬
ad exemplum uite sequencium in longũ senium

Expanded text:
idam enim religiosi viriApuliae provinciae partibus cogniti, hoc qapud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulpiritu providente discerneret, quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: 'Vivat ipsa manus'. De quo verbo rex laetus erubuit, quia, quamvis ipse depraehensus est, in viro tamen Dei quod quaead exemplum vitae sequentium in longum senium
Abbreviated transcription (Latin):
i esse sanctoꝵ animas in celo sacri eloquii sa¬
tiffatõne credidisti: oportet ut per omnia
tredas esse ⁊ iniquoꝵ animas in inferno. Quia
ex retributione eterne iusticie ex qua iam iusti glo¬
riantur: neccesse est per omma. ut ⁊ in iusti cruciẽ¬
tur. Nam sicut electos beatitudo letificat: ita credi
neccesse est: qd̾ a die exitus sui ignis reprobos exurat.
Petrus. Et qua ratione credendũ est: quia rẽ ini
corpoream tenere ignis corporens possit:
regorius.

Expanded text:
i esse sanctorum animas in coelo sacri eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas et iniquorum animas in inferno, quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua justi jam gloriantur, necesse est per omnia ut et injusti crucientur. Nam sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reprobos exurat. Pcorpoream tenere ignis corporeus possit? Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
Ustimani quoq augusti temporib. dum contra catho¬
licoꝵ uitam exorta auuandalis arriana persequtio
in affrica uehementer insaniret: quidam in deffen¬
sione ueritatis episcopi fortiter persistentes. ad me¬
dium sunt deducti. Quos uuandaloꝵ rex uerbis ac
muneribus flectere ad perfidiam nõ ualens: tormẽ¬
tis frangere posse se credidit. Nam cũ eis in ip̃a def¬
fensione ueritatis silencium in diceret. nec tamẽ
ip̃i contra perfidiam ta cerent: ne tacendo forsitã
consensisse uiderentur. raptus in furorem: eorum
linguas abscidi radicitus fecit. Res mira. ⁊ multis
nota seniorib: quia ita pro deffensione ueritatis.
⁊ iam sine lingua loquebantur. sicut prius loqui
per lin guam consueuerant.¬

Expanded text:
ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitus fecit. Res mira et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueverant
Abbreviated transcription (Latin):
dauid propheta cum dixisset. in labiis meis pronũ¬
ciaui omĩa iudicia. protinus addidit oris tui. Ac
si aperte dicat. Illa ergo iudicia ⁊ nosse ⁊ pronũci¬
asse potui. que te dixisse cognoui. Nam ea que ip̃e
non loqueris: nostris procul dubio cognitõnib
abscondis. Concordat ergo prophetica apłicaq
sentencia. Quia ⁊ incomprehensibilia sũt dei
iudicia: ⁊tamen que de ore eius prolata fuerint.
humanis labus pronunciantur. quoniam scire
ab hominib ⁊ prolata per deum possunt:⁊ occul¬
tata non possunt. Petrus. In obiectionem
mee questuincule: patuit causa ratõnis. Sed
queso te si qua sunt adhuc: de huius uiri uirtu¬
tibus subiunge

Expanded text:
David propheta cum dixisset: In labiis meis pronunDavid propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hominibus et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutibus, subjunge
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ minus sit nosse ꝙͣ eciam pronuntiare. qͥd
est quod paulus incomprehen sibilia esse dei iu¬
dicia asserit: Bauid autẽ hec se omĩa nõ solum
nosse. sed eciam in labus pronũciasse testatur:¬
Ad utraq hec tibi superus sub breuitate respondi
dicens quod sancti uiri in quantum cum deo unũ
sunt: sensum dñi non ignorant. Om̃s enim qui
deuote dñm sequntur. iam deuotõne cum dño sunt.¬
⁊ si adhuc carnis corruptibilis pondere grauati cũ
deo non sunt. Occulta itaq dei iudicia inquantũ¬
deo coniuncti sunt. sciunt. in quantũ disiũcti sunt
nesciunt. Quia enim secreta eius adhuc perfege
non penetrant. incomprehensibilia eius iudicia
esse testantur. Quia uero ei mente inherent. atq
inherendo. uel sacre scripture eloquiis. uel occultis
reuelationibus in quantum accipunt agnoscũt:
hec ⁊ norunt ⁊ pronunciant. Iudicia igitur q̃ deus
tacet nescuint. ⁊ que deus loquitur stuĩt. unde ⁊

Expanded text:
Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatursuperius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravati pondere, cum Deo non sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt agnoscunt, et noverunt haec et pronuntiant. Judicia itaque quae Deus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
quo unus factus fuerit ignoraret.
Sancti uiri in quantum cum dño sunt: sen¬
sum dñi nõ ignorant. Nam idem quoq apłus di¬
xit. Quis enim scit hominum que sunt hominis.
nisi spiritus hominis qui in ip̃o est. Ita ⁊ que dei sũt
nemo cognouit nisi spiritus dei:Quiut se ostẽ¬
deret nosse que dei sunt: adiunxit. Nos autẽ nõ
spm̃ huiꝰ mundi accepimus: sed spiritũ qui ex deo
est. Hinc iterum dicit. Quod oculus nõ uidit. nͨ
auris audunt. nec in cor hominis astendit:que
preparauit deus diligentibus se. Nobis autem re¬
uelauit per spiritum suum. Questio factaa petro.
Biergo eidem apostolo ea que dei sunt per dei
spiritum fuerant reuelata. quomodo super hoc
quod proposui premisit dicens. O altitudo diuici¬
arum sapiencie ⁊ sciencie dei. quã incomprehenbi¬
lia sunt iudicia eius. ⁊ inuestigabiles uie eius:
Sed rursum michi hec dicenti. alia suboritur que¬
stio. Nam daiuid propheta dño loquitur dicens. In
labiis meis pronunciaui. omnia iudicia oris tui.

Expanded text:
quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. Nam idem quoque apostolus dicit: Quis enim scit hominum quae hominis sunt, nisi spiritus hominis qui est in ipso? Ita et quae Dei sunt, nemo cognovit, nisi Spiritus Dei . Qui, ut se ostenderet nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, praeparavit Deus diligentibus se; nobis autem revelavit per Spiritum suum . Petr. Si ergo eidem apostolo ea quae Dei sunt, per Dei Spiritum fuerant revelata, quomodo super hoc quod proposui, praemisit dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui .
Abbreviated transcription (Latin):
uiro abbate quondã meo reuerentissimo. ua¬
lentio narrante cognoui. Aiebat namq quia corpͦ
eius dum in beati laurencii martiris oratorio esset
humatum. super sepulchrum illuis. rusticus quidã
archam cum frumento posuit: nec quantus qualis¬
q uir illic iaceret. perpendere ac uereri curauit. Cũ
repente turbo celitus factus rebus illic omnib in
sua stabilitate manentib. archã que super posita
sepulchro eus fuerat extulit. longeq proiecit. ut
palam cuncti cognoscerent. quanti esset meriti. cuiꝰ¬

Expanded text:
iro abbate quondam meo reverentissimo Valentino narrante, agnovi. Aiebat namque quia corpus ejus dum in beati Laurentii martyris oratorio esset humatum, super sepulcrum illius rusticus quidam arcam cum frumento posuit, nec quantus qualisque vir illic jaceret, perpendere 173 ac vereri curavit. Tunc repente turbo coelitus factus, rebus illic omnibus in sua stabilitate manentibus, arcam, quae superposita sepulcro ejus fuerat, extulit, longeque projecit, ut palam cuncti cognoscerent quanti esset meriti i
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus. Quid si homo nõ fortasse ex malicia s
ex lingne incuria maledictionis in proximũ ia¬
culatur uerbum: Bregoriꝰ. Si apud distric¬
tum iudicem petre ociosus sermo reprehendit᷑.
quantomnagis noxius. Pensa ergo quantũ sit dãp¬
nabilis. quia malicia nõ uacat. si et ille sermo pe¬
nalis est. quia bonitate utilitatis uacat petrus¬

Expanded text:
PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verbum jaculatur in proximum? GREGOR. Si apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Spero in omnipotente deo. quia in hac uita
ante oculos omnium ex malicia sua uindictum
recipient: qui nichil se ledentem ursummeũ oc¬
quta est. Nam quatuor monachi qui eundẽ ur¬
sum occiderunt: statim elephantino morbo per¬
cussi sunt. ut mẽbris putrescentib interirent. Qd̃
factum uir dei florencuis uehement̾ expauit:sese¬
q ita fratrib maledixisse pertimuit. Om̃i enim
uite sue tempore flebat. quia exauditus fuerat: se
crudelem in eoꝵ morte clamabat homicidam.¬
Quod idcuro om̃ipotentem deum fecisse credimꝰ
ne uir mire simplicitatis quantolib dolore cõmo¬
tus intorquere ultra presumeret iaculũ maledic¬
tionis. Petrus. Nunquid nam ualde graue esse
credimus. sifortasse cuilibet exagitati iracũdia
ehoc peccato cur
me percunctaris petre an graue sit. cũ paulus di¬
cat. Neq maledicti regnum dei possidebunt. Pen¬
sa itaq qmͣ grauis culpa est: que seꝑat a regno uite.

Expanded text:
cens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita cens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidamQuod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
bonos cernit enitestere ad gloriam. inde peruerso
per inuidiam rapit ad penam: quatuor uiri ex
discipulis uenerabilis euticii uehementer in ui¬
dentes. quod eoꝵ magister signa nõ faceret:⁊ is
qui ab eo solus relictus fuerat. tanto hoc miracu¬
lo clarus appareret: eundem ursum insidiantes
occiderunt. Cunq hora qua iussus fuerat nõ re¬
diret: uir dei florencius suspectus est redoitus.
Quem usq ad horam uesperi expectans affligi
cepit. quod is quem ex sim plicitate fratrem uo¬
care consueuerat: ursus minime reuerteretur.
Die uero altera perrexit ad agrum ursum parit̾
ouesq que siturus: quem occisum repperit.Sed sol¬
licite inquirens. cicius aquibus occisus fuerat. in¬
uenit. Tunc sese in grambus lamentis dedit. fra¬
trum magis maliciam. ꝙͣ ursi mortem deplorãs.
Quem uenerandus uir euticuis ad se deductum
consolari studuit: sed idem uir du̾i coram eo dolo¬
ris magni stimulis accensus: imprecatus est di¬

Expanded text:
bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, di
Abbreviated transcription (Latin):
te fores ursum repperit stantem. Qui dũ ad terrã
caput depromeret. nichilq feritatis in sus mo¬
tibus demonstraret: apeite dabat intelligi. quod
ad uiri dei obsequium uenisset. Quod uir quoq
dñi protinus agnouit. Et quia in eadem cella
uino deerat qui pasceret ⁊custodiret: eidem urso
precepit dicens. uade. atq has oues ad pastũ eice:
ad sextam uero horam reuertere. Cepit itaq hoc
indesinenter agi. Iniungebatur urso cura pastora¬
lis: ⁊ quas manducare consueuerat. pascebat o¬
ues bestia ieiuna. Cum uir dñi ieiu nare uoluiss.
ad nonam precipiebat horam cũ ouib reuerti¬
ursum. Cũ uero noluisset: ad sextam. Atq ita
in om̃ib mandato uiri dei obtemꝑabat ursus. ut
neq ad sextam iussus rediret ad nonã: neq ad no¬
nam iussus rediret ad sextam. Cunq diu hoc age¬
retur: cepit in loco eodem tante uirtutis longe late¬
q fama crebrescere. Sed quia antiqus hostis unde

Expanded text:
te fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram te fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quia in eadem cella nino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus hostis unde
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc sileam. qd̃ ex regione eadem uene¬
rabilis uiri sanctuli presbiteri narratõe
agnoui: de cuius uerbis ip̃e nõ dubitas. quia eiꝰ
uitã fidemq minime ignoras. Eodem quoq tẽ¬
batur. Sed idem euticius in spiritali zelo atq ĩ
feruore uirtutis extreuerat: multoꝵq animas
rencius uero simplicitati atq orationi deditam
ducebat uitam. Nonlonge autem erat monaste¬
rium. quod rectoris sui morte fuerat destitutũ.
ex quo sibi monachi eundem euticium preesse
uoluerunt. Qui eoꝵ precibus acquiescens. inl¬
tis anius monasterium rexit. discipuloꝵ q ani¬
mas in studio sancte conuersatõnis exercuit.
ac ne oratorium in quo prius habitauerat. so¬
lum remanere potuisset: illic uenerabilẽ uirũ
florencium reliquit. In quo dum solus habitaret.
die quadam sese in oracionem prostrauit.atq
ab omnipotente dño peciit: ut eullic ad habitã¬
dum aliquod solaciũ dare dignaretur. Qui mox
ut compleuit oratõnem: oratorium egressus. an¬

Expanded text:
e hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque temntius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas rentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, an
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc silendum puto. quod illustri
uiro aptonio narrante cognoui. Qui aie¬
bat patris sui puerũ morbo elefantino fuisse cor¬
reptum: ita ut iam pilis cadentib cutis intumes¬
ceret: atq increscente saniem occultare nõ poss.
Qui ad uirũ dei ab eodem patre eius missus est.¬
⁊ saluti pristine sub om̃i celeritate restitutus.

Expanded text:
Sed neque hoc silendum puto, quod illustri Sed neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
mentem dederat: ⁊permanere in monaste¬
rium nolebat. Cũq eum uir dei assidue corripe¬
ret: frequenter admoneret. ip̃e uero nullo mo¬
do consentiret in congregatione persistere:atq
importunis precib ut relaxaretur ĩmineret.
Quadam die idem uenerabilis pater nimie ta¬
tis eius tedio afflictus: iratus iussit ut disced̾et.
Qui mox ut monasterium exiit: contra seas¬
sistere aperto ore drachonem in itinere inuenit.
Cunq eum idem dracho qui apparuerat deuo¬
rare uellet: cepit ip̃e tremens ⁊ palpitans mag¬
nis uocibz cepit clamare dicens. Currite. cuirite:
quia dracho iste me deuorare uult. Currentes
autem fratres: drachonem minime uiderunt.
Sed trementem atq palpitantem monachum.
ad monasterium reduxerunt. Qui statĩ promi¬
sit nunꝙͣ se esse iam de monasterio recessurũ: atq
ex hora eadem in sua promissione permansit.
quippe qui sancti uiri orationib contra se assis¬
tere drachonẽ uiderat: quẽ prius nõ uidendo se¬

Expanded text:
mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videndo se
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset abscisum. sic uidelicet: ut nulla uestigia secti¬
onis apparerent. Cunq hoc ⁊ in terga ueiterent. ex¬
quirentes si quod signum uel side alia monstrari in¬
cisione potusset: ita sanum atq intemeratum om̃e
corpus in uentum est: ac sinulla hoc incisio ferri te¬
tigisset. Petrus. Quis nõ obstupescat talia sig¬
na mortuoꝵ. que fiunt pro excitatione uiuenciũ:¬

Expanded text:
fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectifuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt pro exercitatione viventiu
Abbreviated transcription (Latin):
proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate cõ¬
pulsi. abscisum caput ceruiciapponentes cũ uno
paruulo infante qui illie extinctus inuentus est.
iuxca murum corpus ep̃i sepulture tradiderũt.
Cunq post eandem cedem die quadragesino rex
totila iussiss. ut cines urbis illuis qui quolibet
dispersi fuissent: ad eam sine aliqua trepidatio¬
ne remearent. Hi qui prius fameni fugerant.
uiuendi licencia accepta reuersi sunt. Sed cuiꝰ
uite eoꝵ episcopus fuerit memores. ubi sepultum
esset torpus illius quesierunt: ut hoc iuxta honorẽ
debitum in ecclesia beati petri apostoli humarent.
Cunq itum esset ad sepulchrum: effossa terra. inue¬
nerunt corpus pueri pariter humati. ut pote iam dis
quadragesuna tabe corruptum ⁊ uermib plenũ. cor¬
pus uero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et
quod est adhuc magna ueneratõne mirandum: qr
ita taput eius unitum fuerat corpori: acsi nequaquã

Expanded text:
proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conproiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem cTotila jussisset ut cives urbis illius qui quolibet dispersi essent ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hi qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta reversi sunt. Sed, cujus vitae eorum episcopus fuerat memores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc juxta honorem debitum in Ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam die quadragesimo, tabe corruptum, et vermibus plenum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum fuerat corpori, ac si nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
uite narrauit quoddam miraculũ ualde mi¬
rabile dicens. Uir sanctissimus herculanus nutri¬
tor meus perusine cuutatis ep̃s fuit: ex cõuersatõe
monasterii ad sacerdotalis ordinis graciam deduc¬
tus. Toule autem perfidi regis temporibz eandem
urbem annis septem continuis gothoꝵ exercitus
obsedit. Ex qua multi cuiium fugerũt q̃ famis
periculum ferre nõ poterant. Anno uero septimo
nũdum finito obsessam urbem gothoꝵ exercitus
intrauit Tune comes qui eidem exercitui preerat.
ad regem totilam nuncios misit: exquirens qͥd
de ep̃o uel populo fieri iuberet. Cui ille precepit
dicens. E p̾o prius auertice usq ad caltaneum
corrigiam tolle. ⁊ tunc caput illius amputa. Om¬
nem uero populum qui illic iuuentus est: gladio
extingue. Tune idem comes uenerabilem uirũ
herculanum ep̃m super urbis murũ deductũ capite
truncauit eiusq cutem iam mortuũ auertice usq
ad calcaneum incidit. ut eius corpore corrigia su¬
blata uideretur: moxq corpus illuis extra murũ

Expanded text:
us narravit quoddam memorabile valde miraculum, dicens: Vir sanctissimus Herculanus nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam deductus. Totilae autem perfidi regis temporibus, eamdem urbem annis septem obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin
Abbreviated transcription (Latin):
eadem redempta uel alia eius discipula alectulo
iacentis abscesserant: ⁊ ecce subito in platea. ante
eiusdem tellule ostium: duo chori psallentium
constiterunt. ⁊ si cut se habebant sexus exuorib
discreuisse psalmodie cantus. dicebant uiri. ⁊ fe¬
mine respondebant.Cunq ante fores cellule ex¬
hiberentur celestes exequie: sancta illa anima carne
soluta est. Que ad celum ducta. quanto chori psallen¬
tium altius ascendebant: tanto cepit psalmodia leni¬
us audiri. quousq ⁊ eiustem psalmodie sonitus: ⁊ odoris
suauitas elongata finiretur.

Expanded text:
eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur.
Abbreviated transcription (Latin):
nitus audiri. ostium cellule concuti. ac si ingredien¬
tium turba premeretur. atq ut dicebant multitu¬
dinem ingredientium sentiebant: sed nimietate ti¬
moris ⁊ luminis. uidere nichil potuerant. Qui earũ
oculos ⁊ pauor depresserat:⁊ipsa tanti luminis cla¬
ritas reuerberabat.Quam lucem protinus miri est
odoris frnglantia subsequta: ita ut earum animum
quia lux emissa terruerat. odoris suauitas refoue¬
ret. Sed cũ uim claritatis illius ferre nõ possent:
cepit eadem romula assistentem ⁊ trementẽ redẽp¬
tam suoꝵ mox magistram blanda uoce consolaridi¬
cens Noli timere mater. nõ morior modo. Cunq
hoc crebro diceret: paulatim lux que fuerat emissa.
subtracta est: sed is qui subsequtus est odor reman¬
sit. Sicq dies secundus ⁊ tercius transiit: ut asper¬
sa finglantia odoris remaneret. Nocte igitur quarta
candem magistram suam iterum uocauit. Qua
ueniente uiaticum petiit ⁊ accepit. Nec dum uero

Expanded text:
nitus audiri, ostiumque cellulae concuti, ac si ingrediennitus audiri, ostiumque cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur; atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis 397 videre non poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus est miri odoris fragrantia subsecuta, ita ut earum animum quem lux emissa terruerat odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem et trementem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari, dicens: Noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersa odoris fragrantia remaneret. Nocte igitur quarta eamdem magistram suam iterum vocavit; qua veniente, viaticum petiit, et accepit. Necdum vero
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mentem ad impatientiã flagella perduxerant:
nã ip̃a ei detrimenta menbroꝵ. facta fuerant in¬
crementa uirtutum: quia tanto sollicitius ad u¬
sum orationis excreuerat. quanto ⁊ aliud quodli¬
bet agere nequaꝙͣ ualebat. Nocte igitur quadã
eandem redemptam quã prefatus sum. que utrasq
discipulas suas filiarum loco nutriebat: uocauit
dicens. mater ueni. mater ueni. Que mox cum
alia eius condiscipula surrexit: sicut utrisq refe¬
rentib ⁊ multis res eadem claruit. ⁊ ego quoq in
eodem redemptore agnoui. Cunq noctis medio lec¬
tulo iacentis assisterent: subito celitus lux emissa.
om̃e illiuis cellule spacium impleuit. ⁊ splendor
tante claritatis emicuit: ut corda assistenciũ in¬
estimabili pauore perstringeret. Atq ut post ip̃e
referebant.omne in eis corpus obrigesceret.⁊ in
subito stupore remanerent. Cepit nainqz quasi
cuiusdam magne multitudinis ingredientis so¬

Expanded text:
ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus condiscipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit, et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis so
Abbreviated transcription (Latin):
nestio. Tres itaq hee in uno habitaculo cõmanẽtes
Morum quidem diuiciis plenã: sed tamen rebus
pauperem ducebant uitam. Hec autẽ quã prefatꝰ
sum romula. aliam quã p̃dixi cõ discipulam suam
maguis uite meritis anteibat. Erat quippe mire
pacientie. sũme obediencie. custos oris sui ad si¬
lencium: studiosa ualde ad continue orationis u¬
sum. S quia plerunq hii quos iam perfectos hoĩes¬
estimant. adhuc in oculis sũmi opificis. aliquid
imperfectionis habent. Sicut sepe imperiti hoĩes
nec dum perfecte sculpta sigilla conspicimus: ⁊ iã
quasi perfecta laudamus. que tamen adhuc artifex
considerat.⁊limat: laudari iam audit.⁊tamen
ca tundere meliorando nõ desinit. Hec quã predixi¬
nius romula a uiam greco uocabulo medici pa¬
ralisin uocant.molestia corporali percussa est. mul¬
tisq annis in lectulo decubans: pene om̃ino iace¬
bat menbroꝵ officio destituta. Nec tamen hec eadẽ

Expanded text:
nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos jam homines perfectos aestimant, adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem
Abbreviated transcription (Latin):
mabili suauitate replerentur. ita ut per hoc pa¬
tenter agnoscerent. qd̃ eam laudes in celo susce¬
pissent. Cui rei monachus ñr interfuit. qui
nũc usq uiuit: ⁊ cũ magno fletu attestari solet¬
dicens. Quia quousq corpus eius sepulture trade¬
retur: ab eox naribus odoris illius flagrancia nõ
Neisdem quoqz omeliis rem narrasse me recolo.
cui speciosus conpresbiter meus qui hanc noue¬
rat me narrante attestatus est. Eo namq tem¬
pore quo monasterium pecii. anus q̃dã redẽpta¬
nomine in sanctimoniali habitu constituta in ur¬
be hac iuxta beate marie semper uirginis ecclesiã
manebat. Hec illius irundinis discipula fuerat:
que magnis uirtutib pollens. super preuestinos
montes uitam heremiticam duxisse ferebatur.
Huic autẽ redempte due in eodem habitu discipu¬
le aderant: una nomine romula. ⁊ altera q̃ nũc
adhuc superest. quam quidem facie scio: sed noĩe

Expanded text:
mabili suavitate replerentur, ita ut per hoc pamabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non eisdem quoque Homiliis rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redemptanomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine
Abbreviated transcription (Latin):
in hospitalitate suscipiens: hos corã se legere studio
se faciebat. Factumq est ut iuxta modum suũ ple¬
ne sacram scripturam disceret. cũ sicut diximꝰ litt̾as
funditus ignoraret. studebat in dolore semper graci¬
as agere. hymnis dei ⁊ laudibus dieb ac noctibus
uacare. Et cũ iam tempus esset. ut tanta eius pa¬
ciencia remunerari debuisset: menbrox dolor ad
uitalia rediit. Cũq seiam morti proximũ agnouit.
peregriuos uros atq in hospitalitate susceptos ad¬
monuit ut surgerent: ⁊ cũ eo psalmos pro expec¬
tatione sui exitus decantarent. Cũq cũ eis ⁊ ipse
moriens psalleret: uoces psallentium repente cõ¬
pescuit. cũ terrore magni clamoris dicens. Nũqͥd
ad eastem laudes quas intus audierat. aurẽ cor¬
dis intenderet:sancta illa anima carne soluta
est. Qua scilicet exeunte. tanta illic flagrancia
odoris aspersa est: ut om̃s illi qui aderant. inesti¬

Expanded text:
in hospitalitatem suscipiens, hos coram se studiose in hospitalitatem suscipiens, hos coram se studiose legere faciebat. Factumque est ut juxta modum suum plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat semper in dolore gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam se morti proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacetead easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaesti
Abbreviated transcription (Latin):
ed inter hec sciendum est. quia sepe animab
exeuntib electoꝵ dulcedo solet laudis celestis
erumpere. ut dum illam libenter audunt. disso¬
lucionem carnis trepidare minime permittantur.
unde in omelis quoq euuangelii iam narrasse me
memini: qd̃ in ea porticu que euntibus ad ecclesiã
beati clementis est periua fuit quidam seruulus no¬
mine. cuius te quoq nõ ambigno meminisse. Qui
quidã pauper rebus. sed meritis diues erat: quẽ lõga
egritudo dissolu̾at. Nam exquo illum scire potuim᷑ꝰ.
usq ad finem uite: paraliticus iacebat. Quid dicã.
quia stare nõ poterat. qui nũquã in lecto suo surg̾e
uel ad sedendum ualebat: Nunꝙͣ manũ suam ad os
ducere. nunꝙͣ se potuit in latus aliud declinare. Huic
ad seruiendũ mater cum fratre aderant. Et quicqͥd
ex elemosina potuisset accipere hoc eox manibz pau¬
peribus erogabat. Nequaꝙͣ litteras nouerat: sed scrip¬
ture satre sibunet codices emerat. ⁊ religiosos qͦsq

Expanded text:
ed inter haec sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper rebus, sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque
Abbreviated transcription (Latin):
uenti. sed aquarum multitudine ecclesia omni cir¬
cundata. qua possent egredi non haberent:ibiq se si¬
ti ac fame deficere formidarent. ad ecclesie ianuam
ueniebant ad bibendum hauriebant aquã. que ut
predixi usq ad fenestras excreuerat:⁊tamen intra
eccłam nullo modo defluebat. Hauriri itaq ut aqua
poterat: sed defluere ut aqua non poterat. Stans au
temante ianuam ad ostendendũ cunctis meritum
martiris. ⁊ aqua erat in adiutorium. ⁊quasi aqua
nõ erat ad inuadendum locum. Quod ergo antiquo
ante dicti ignis miraculo uere predixi nõ fuisse dis¬
simile: qui trium pueroꝵ ⁊ uestimenta nõ contigit.
⁊ uincula incendit. Petrus. Mira sunt ualde scõꝵ
facta que narras. ⁊ presenti infirmitati hominum
uehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in y¬
talia fuisse audio admirande uirtutis uiros. nosse
uelim nullas eos contigit antiqui hostis insidias per¬
tulisse. an ex insidiis profecisse:
Gregorus. Sine

Expanded text:
terius, sed et aquarum multitudine omni ecclesia cirterius, sed et aquarum multitudine omni ecclesia circumdata, qua possent egredi non haberent, ibique se siti ac fame deficere formveniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praediximus, usque ad fenestras excreverat; et tamen intra ecclesiam nullo modo defluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed detem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse m si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GREGOR. Sine