comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te eam translationẽ quam sub asteriscis
& obelis nuꝑ edidimꝰ: septingenti ferme
aut octingenti uersus sunt quib decur¬
tatus et laceratꝰ corrosusq liber feditatẽ
sui publice legentib prebeat: Hȩc autẽ
translatio nullum de ueterib sequitur
interpretẽ: sed ex ipso hebraico arabicoq
sermone. et interdũ syro. nunc uerba. ñc
sensus. nunç simul utrũq resonabit
Obliquus enĩ etiam ayud hebreos totus
liber fertur et lubricus: et quod grece re¬
aliud loquit᷑: aliud agit. Ut si uelis anguil¬
lam aut murenulã strictis tenere mani¬
bus: quanto fortius presseris. tanto citiꝰ
elabitur: MNemini me ob intelligenti¬
am huius uoluminis liddeum quendã
p̃ceptorẽ qui apud hebreos primus ha¬
heri put. hatur non paruis redimisse nũ¬
mis. cuius doctrina an aliquid ꝓfecerĩ: nes¬
cio Hoc unũ scio: non potuisse interp̃ta¬
ri me. nisi quod ante intellexerã. A princi¬

Expanded text:
te eam translationem, quam sub asteriscis te eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhealiud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A princi
Abbreviated transcription (Latin):
ogor per singulos sc̃p¬
turȩ diuinȩ libros ad¬
uersarioꝵ respondere ma¬
ledictis. qui int̾pretatio¬
nem meam reprehensio
nẽ lx̃x interpretũ crimi¬
nantur: quasi non &e apud grecos aqui¬
la sẏmmachus et theodition. uel uer¬
bum euerbo. uel sensum esensu. uel ex
utroq commixtum & medie tẽꝑatum.
genus translationis expresserint: et omĩa
ueteris instrumenti uolumina origene
obelis asteriscisq distinxerit. quos uel ad¬
ditos uel a theodotione sumptos tranla¬
tioni antique inseruit: ꝓbans defuisse
quod additũ est Discant igitur obtrecꝰ¬
tatores mei recipere in toto qd̾ in partib
susceperunt: aut interp̃tationem meã.
cum astericis suis radere Neq enĩ fieri po¬
test: ut quos plura intermisisse suscepe¬
rint. non eosdem etiã in quibdã errasse
fateant᷑. precipue in iob: cui si ea quȩ sub
asteriscis addita sunt subtraxeris. pars ma¬
xima detruncabit᷑ Et hoc dum taxat:
apud grecos Ceterum apud latinos an-

Expanded text:
ogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum et medie temperatum genus translationis expresserint, et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit: quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Lati
Abbreviated transcription (Latin):
stat terra. Et incerto tempore fructus
habentes arbores: ce in credibilis animȩ
memoria stans figmentum salis. Sapi¬
entiam enim pretereuntss. non tantũ
in hoc lapsi sunt. ut ignorarent bona. s
& insipientiȩ suȩ reliquerunt hominib
memoriam: ut in his quȩ peccauerunt.
nec latere potuissent. Sapientia autem
hos quise obseruant: a dolorib liberabit.
Hec autem profugum ire fratris. iustũ
deduxit per uias rectas. &e ostendit illi
uguum dei: &e dedit illi scientiam sancto¬
uim. Honestauit illum in laborib: ce cõ¬
pleuit labores illius. Ir fraude circumue¬
muentium illu. affuit: & honestum illũ
bert. Custodiuit illum ab inmicis. de a se¬
ductorib tutauit eum. Et certamen for¬
ta dedit illi ut ilinceret: ut sciret qm̃ om
num potentior est sapienta. hec uendi¬
tum iustum non dereliquit: seda pecca.
torsb liberauit eum: desceredit q cum il¬
lo in foueam: &e in uinculis non dereliqͥt

Expanded text:
deserta terra et incerto tempore fructus deserta terra et incerto tempore fructus habentes arbores et incredibilis animae memoria stans figmentum salis sapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt ut ignorarent bona sed et insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam ut in his quae peccaverunt nec latere potuissent sapientia autem hos qui se observant a doloribus liberavit haec profugum irae fratris iustum deduxit per vias rectas et ostendit illi regnum Dei et dedit illi scientiam sanctorum honestavit illum in laboribus et conplevit labores illius in fraude circumvenientium illum adfuit et honestum illum fecit custodivit illum ab inimicis et a seductoribus tutavit eum et certamen forte dedit illi ut vinceret ut sciret quoniam omnium potentior est sapientia haec venditum iustum non dereliqutoribus liberavit eum; descenditque cum illo in foveam, et in vinculis non dereliquit
Abbreviated transcription (Latin):
autem tuum quis sciuit. nisi tu dedets
sapientiam. & miseris sanctum spm̃ tul
de altissimis: Et si correcte sunt semtal
eoꝵ qui in terris sunt. & quȩ tibi placas
uidicerunt homines. nam per sapienti
ram sanati sunt. quicumq placuer̃t
tibi domine a principie
ec illum qui primus formatus est. A
seo pater orbis terrarum. cum solus es¬
set creatus custodiuit. ce eduxit illum
a delicto suo: oe eduxit illum de limo ter¬
te. & dedit illi uirtem continendi om¬
ma. Ab hac cum recessit in iustus in ira
sua. per iram homicidii fraternitatis
deperiit: propter quem cum aqua dele¬
tet terram iterum sanauit sapientia: per
contemptibile lignum iustum gubernanᷤ.
hec ce in consensu nequitiȩ. cum se nationeᷤ
contulissent: sciuit iustum et seruauit
sine querela deo. &e infiliis miscdiam
fortem custodiuit. Hec iustum apereun¬
tib impiis liberauit fugientem. descen-¬
dente igne inpentapolĩ: cuius in testi¬
monium nequitiȩ. fumigabunda con-

Expanded text:
autem tuum quis scivit nisi tu dederis autem tuum quis scivit nisi tu dederis sapientiam et miseris sanctum spiritum tuum de altissimis et sic correctae sunt semitae eorum qui in terris sunt et quae tibi placent didiceam sanati sunt quicumque placuerunt tibi, Domine, a principio, ec illum, qui primus formatus est a Deo pater orbis terrarum, cum solus esset creatus, custodivit, 2. & eduxit illum a delicto suo? Nonne hic est ille, de quo et dedit illi virtutem continendi omnia ab hac ut recessit iniustus in ira sua per iram homicidii fraternitatis deperiit propter quem cum aqua deleret terram iterum sanavit sapientia per contemptibile lignum iustum gubernans haec et in consensu nequitiae cum se nationes contulissent scivit iustum et servavit sine querella Deo et in filii misericordia fortem custodivit haec iustum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendentem ignem in Pentapoli cuius in testimonium nequitiae fumigabunda constat
Abbreviated transcription (Latin):
Unus ergo introitus est om̃ibad uitã. et
similis exitus.
Nopter hoc optaui. et datus est mͥ
sensus: & inuocaui. & uenit in me spiri¬
tus sapientiȩ ⁊ et preposui illam regnis
et sedib. & diuitias nichil esse dixi in
comparatione illius: nec comparaui illi
lapitem pretiosum. qm̃ omne aurum in
comparatione illius. harena est exigua.
& tanquam lutum estimabitur argen-¬
tum in conspectu illius. Super salutem
habere illam: qm̃ in extinguibile est
lumen illius. uenerunt autem mͥ omĩa
pariter bona cum illa: et innumerabił
honestas per manus illius. Et letatus
sum in omnib. qm̃ ante cedebat me is¬
ta sapientia. & ignorabam qm̃ omniũ
horum mater est. Quam sine fictione
tidici. & sine inuidia communico bonis¬
ilius: &e honestatem illius non abscondo.
Insmitus autem thesaurus est hominib.
quo qui usi sunt participes facti sunt ami

Expanded text:
Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, et Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, et similis exitus. Propter hoc optavi, et datus est mihi sensus: et invocavi, et venit in me spiritus sapientiae: et praeposui ilet sedibus, et divitias nihil esse dixi in comparatione illius, non comparavi illi lapidem preciosum, quoniam omne aurum in comparatione ipsius arena est exigua, et tanquam lutum aestimabitur argentum in conspectu illius: super salutem habere illam, quia inextinguibile est lumen illius. Venerunt autem mihi omnia bona parites illius et laetatus sum in omnibus quoniam antecedebat ista sapientia et ignorabam quoniam horum omnium mater est quam sine fictione didici et sine invidia communico et honestatem illius non abscondo infinitus enim thesaurus est hominibus quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
pientia ce quemaomodum facta sit refe¬
ram. oe non abscondam a uobis sacramen¬
ta dei: sed ab initio natiuitatis inuestii¬
bo. & ponam in lucem scientiam illius.
et non preteribo ueritatem. neq cum in¬
uidia tabescente iter habebo ⁊ qm̃ talis
homo non erit particeps sapientiȩ. Mul¬
titudo autem sapientium. sanitas est
orbis terrarum: ce rex sapiens. populi sta¬
bilimentum est. Ergo accipite discipli¬
nam per sermones meos: ce ꝓderit uobis
Sum quidem a&e ego mortalis homo xiii.
limilis hominib. &e ex genere terrem ils.
qui prius finctus est: & in uentre matuo
figuratus sum caro. Decem mensium tt̃¬
pore coagulatus sum in sanguine. ex se¬
mine hominis: & delectamento sompns
conuenientis. Et ego natus accepi com¬
munem aerem. & insimiliter factam de¬
cidi terram: et primam uocem similem os¬
nib emisi plorans. In inuolumentis ll¬
tritus sum & curis magnisi nemo enim
ex regib aliud habuit natiuitatis initũ

Expanded text:
pientia, et quemadmodum facta sit, refepientia, et quemadmodum facta sit, referam: et non abscondam a vobis sacramentum Dei, sed ab initio nativitatis investigabo, et ponam in luce scientiam illius, et non praeteribo veritatem: neque cum invidia tabescente iterabo: quoniam talis homo non erit particeps sapientiae. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum: et rex sapiens populi stabilimentum est. Ergo accipite disciplinam per sermones meos, et proderit vobis. Sum quidem et ego mortalis homo, similis omnibus, qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro; decem mensium tempore coagulatus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somni conveniente, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum, et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium.
Abbreviated transcription (Latin):
on cupiscite ergo sermones meos. diligi¬
gite illos: &e habebitis disciplinam. Cara est
et quȩ numquam marcescet sapientia. & fa¬
cile uidetur abhis qui diligunt eam: &e inue¬
nitur ab his qui querunt illam. reoccu¬
pat qui se concupiscunt. ut illis se priorem
ostendat: qui de luce uigilauerit ad illam ñ
laborabit. assidentem enim illam forib sius.¬
mueniet. Cogitare ergo de illa. sensus est
consummatus. & qui uigilauerit ꝓpters
lam. etto erit securus: qm̃ dignos se ipsa
circuit querens. & in uiis ostendit se ilis
hilariter: &e in omni prudentia occurrte il¬
lis. Initium enim illius: uerissima est dis¬
cipline concupiscentia. Gora ergo diseuhi¬
nȩ dilectio est: & dilectio custodia legun
illius est. Custoditio autem legum: con¬
summatio in corruptionis est:¬
⁊ c̃corruptio autem facit esse ꝓximũ dei
Concupiscentia itaq sapientiȩ. deducet
ad regnum perpetuum. Si ergo delecta¬
puli. diligite sapientiam ut imꝑpetuum

Expanded text:
oncupiscite ergo sermones meos, diligite illos, et habebitis disciplinam. clara est enim et quae numquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his qui diligunt eam et inuenietur ad his qui quaerunt illam. praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se priorem ostendat. qui de luce uigilauerit ad illam, non laborabit: adsidentem enim illam iinveniet cogitare ergo de illa sensus est consummatus et qui vigilaverit propter illam cito erit securus quoniam dignos se ipsa circuit quaerens hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est, custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectapuli, diligite sapientiam, ut in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ. quecumq locuta fuerit blis¬
miam contra deum sydrach mysachi
denago. dispereat: et domus eiꝰ uasta
neq enim est deus alius qui possit it
abdenago: in ꝓuintia babylonis.Nal¬
donosor rex omnib popłis gentib etl
que habitant in uniuersa terra: pax
multiplicetur. Signa et mirabilia fit
me deus excelsus. Placuit ergo mͥ prel
signa eius quia magna sunt et mirabi
quia fortia. et regnum eius regnum se¬
num: et potestas eius in generatione

Expanded text:
lingue quecumque locuta fuerit blaslingue quecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrac: Misac: et Abdenago dispereat: et domus ejus vastetur. Neque enim est Deus alius: qui possit ita Abdenago in provincia Babylonis. Nabuchodonosor Rex: omnibus populis gentibus et linguis qui habitant in universa terra: pax vobis multiplicetur. Signa et mirabilia fecit apud me Deus excelsus. Plsigna eius, quia magna sunt, et mirabilia eius, quia fortia et regnum eius regnum sempiternum et potestas eius in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
unc nabuchodonosor rex obstupuit.
et surrexit ꝓpere: et ait optimatib suis.
Nonne tres uiros misimꝰ. in medio ignis com¬
peditos: Qui respondentes: dixerunt regi.
uere rex. Respondit: et ait. Ecce uideo uiroᷤ
tisimilis filio dei. Tunc accessit nabuchodo¬
nosor ad hostium fornacis ignis ardentis: et
ait. Sydrac. misach. et abdenago serui dei
excelsi: egredimin et uenite. Sstatim q
egressi sunt sydrach. misach. et abdenago
de medio ignis. et congregati sunt satrapȩ
magistratus et iudices et potentes regis. con¬
templabantur uiros illos. qm̃ nichil potes¬
tatis habuisset ignis in corporib eorum:
et capillus capitis eorum non esset adustꝰ.
et sarabala eorum non fuissent immutata:
et odor ignis non transisset ꝑ eos. Et erum¬
pens nabuchodonosor ait. Benedietis
suos: quia crediderunt in eoꝰ et ueri
gis immutauerunt. et tradiderunt eon
sua ne seruirent et ne adorarent omia
um. excepto deo suo. Ame est ergo pos
hoc derretum: ut omnis popłs tabi

Expanded text:
unc Nabuchodonosor rex obstupuit et surrexit propere et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medio ignis compeVere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei excelsi, egredimini, et venite: Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. Et congregati satrapae, magistratus, et judices, et potentes regis, contemplabantur viros illos, Quoniam nihil potestatis habuisset ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, et saraballa eorum non fuisset immutata, et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens Nabuchodsuos, quia crediderunt in eum et verbum regis immutaverunt et tradiderunt corpora sua, ne servirent et ne adorarent omnem deum excepto Deo suo. A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tri
Abbreviated transcription (Latin):
uin: quasi qui conglutinat testam. lxii.¬
Ni narrat uerbum non audienti: qua¬
li qui excitat dormientem de graui somp¬
ra: deficit enim sensu. Modicum plora.
supra mortuum: qm̃ requieuit. Nequis
simi enim: nequissima uita supra mortẽ
fatui. Luctus mortui septem dieb. fa¬
tui autem et impii: omnes dies uitȩ illoꝵ.
Cum stulto ne multum loquaris. et cum

Expanded text:
um quasi qui conglutinat testam. qui narrat uerbum non adtendenti quasi qui excitat dormientem de graui somra, defecit enim sensu, modicum plora super mortuum quoniam requieuit, nequisimi enim nequissima vita supra mortem fatui. Luctus mortui septem dies: fatui autem et impii, omnes dies vitae illorum. Cum stulto ne multum loquaris, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
la. ⁊ in corde meo doctrinam sapientiȩ.
ignorationib eorum non parcãt michis
non appareant delicta illorum. ne admne¬
cant ignorantiȩ meȩ. & multiplicentur
delicta mea ce peccata mea abundent ea
incidam in conspectu aduersariorum¬
rum. &e gaudeat inimicus meus: Drte
pater. &e deus uitȩ meȩ: ne derelinqual
me. in cogitatu illorum. Extollentam
oculorum meorum non dederis michice
omne desiderium prauum auerte am
Aufer a me uentris concupiscentias. & u¬
cubitus concupiscentiȩ ne apprehendat
me: &e animȩ in reuerenti &e in frunti
ne tradas me

Expanded text:
la et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ignorationibus eorum non parcant mihi et non appareant delicta illorum, ne adincrescant; ignorantiae meae et multiplicentur delicta mea et peccata mea abundent et incidam in conspectu aduersariorum et gaudeat inimicus meus? domine pater et deus uitae meae, ne derelinquas me in cogitatu illorum. extollentiam oculorum meorum ne dederis mihi et omne desiderium auerte a me. aufer a me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentime, et animae irreverenti et infrunitae ne tradas me
Abbreviated transcription (Latin):
insensato: ne abieris. Serua te ab illo.
ut molestiam non habeas: ce non co¬
inquinaberis in peccato illius. Deflec¬
te ab illo. et inuenies requiem: ne acri¬
ter facias et non accidiaberis in stubti¬
ciam illius. Suꝑ plumbum. quid gra¬
uabitur. & quod illi aliud nomen quã
fatuus: harenam et salem. oe massam
ferri facilius est portare: quam hominẽ
imprudentem. & fatuum. oe impium.
Sicut loramentum ligneum colligatũ.
fundamento edifitii non dissoluitur:
sic ce cor confirmatum in cogitatione

Expanded text:
insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid gravabitur? et quod illi aliud nomen quam fatuus? Arenam, et salem, et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. Sicut loramentum ligneum conligatum in fundamentum aedificii non dissolvitur: sic et cor confirmatum in cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
nem maledicta & contumeliȩ &r mine.
amicum salutare non confundaris: &e a fa¬
cie illius. non me abscondam. Et si mala
michi euenerint per illũ. sustinebs os
airoiet cauebit se ab eo. Qluis dabit on
meo custodiam. & suꝑ labia mea sigi¬
culum certum⁊ utine cadam in ipss
& lingua mea ꝑdat me: lxiiii.¬
Ircẽ pater et dominator urtȩ me
ne derelinquas me in consilio illorum
nec sinas me cadere in illa exꝓbratio

Expanded text:
nem maledicta et contumeliae et minae nem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie illius non me abscondam et si mala mihi evenerint per illum sustineo omnis qui audiet cavebit se ab eo quis dabit ori meo custodiam et supra labia mea signaculum certum uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me Domine pater et dominator vitae meae non relinqnec sinas me cadere in illa exprobratio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut paleȩ in excelsis ce cementa sine im¬
pensa posita. contra faciem uenti non
ꝑmanebunt: sic &e cor timidum in cogi¬
tatione stulti contra impetum timoris
non resistit. Sic et cor trepidum in cogi
tatione fatui omni tempore non metuet:
sic et qui in preceptis dei ꝑmanet semꝑ.
Dungens oculum deducens lacrimas. ⁊
qui pungit cor: ꝓfert sensum. de amicrtia¬
Dittens lapioem in uolatilia deiciet illa:
sic ce qui conuiciatur amico. dissoluit¬
amicitiam. Ad amicum. & si ꝓduxeris gla¬
dium: non desperes. Est enim regressus
ad amicum: si aperuerit os triste non time¬
as. Est enim recordatio excepto conuitio:
&e improperio &e suꝑbia & misterii reue¬
latione ce plaga dolosa. In his omnib
effugiet amicus : fidem posside cum ami¬
co in pauꝑtate illius: ut et in bonis illius
leteris. In tempore tribulationis illius
ꝑmane. illi fidelis: ut et in herecditate illiꝰ
coheres sis. Ante ignem camini uapor. &
fumus ignis in altatur. sic et ante sangui¬

Expanded text:
Sicut paleae in excelsis et caementa sine impensa posita contra faciem venti non permanebunt, sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non restatione fatui omni tempore non metuebit sic et qui in praeceptis Dei permanet semper pungens oculum deducens lacrimas et qui pungit cor proferet sensum mittens lapidem in volatilia deiciet illa sic eamicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desad amicum si aperuerit os triste non timeas est enim concordatio excepto convicio et inproperio et superbia et mysterii revelatione et plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sangui
Abbreviated transcription (Latin):
umum que pollicitus es domine mi: mute
seruis tuis. Nos autem cedemus ligna de liba¬
no quot necessaria habueris. & applicabimũ
ea ratib ꝑ mare in ioppen: &e tuum erit trans¬
ferre in iherłm. Numerauit igitur salomon
omnes uiros ꝓselitos qui erant in terra isrł:
post dinumerationem quam dinumerauit
dauid pater eius. & inuenti sunt centum qͥn¬
quaginta milia. & tria milia sexcenti. fecitq
ex eis septuaginta milia qui humeris onera
portarent. & octoginta milia. qui lapides in
montib cederent: tria milia autem &e sexcentõ
prepositos operum populi.

Expanded text:
vinum quae pollicitus es domine mi mitte vinum quae pollicitus es domine mi mitte servis tuis nos autem caedemus ligna de Libano quot necessaria habueris et adplicabimus ea ratibus per mare in Ioppe tuum erit transferre ea in Hierusalem numeravit igitur Salomon omnes viros proselytos qui erant in terra Israhel post dinumerationem quam dinumeravit David pater eius et inventi sunt centum quinquaginta milia et tria milia sescenti fecitque ex eis septuaginta milia qui umeris onera portarent et octoginta milia qui lapides in montibus caederent tria milia autem et sescentos praepositos operum populi
Abbreviated transcription (Latin):
tuis dabo in cibaria tritici choros uiginti
milia. &e hordei choros totidem: olei quoq sa¬
ta uiginti milia. Dixit autem hiram rex tyri ꝑ
litteras quas miserat salomoni. Quia dilexit
dominus populum suum: iccirco te regnare
fecit suꝑ eum. Et addidit dicens. Benedictus
dominus deus isrł qui fecit cȩlum &e terram.
qui dedit dauid regi filium sapientẽ & eruditũ
ce sensatum atq prudentem. ut edificaret do¬
mum domino: & palatium sibi. Misi ergo tͥ
uirum prudentem & scientissimum hyram¬
fabrum patrem meum filium mulieris de si¬
liabus dan cuius pater fuit tyrus: qui noue¬
rit oꝑari in auro ce argento ce ere ce ferro ce
marmore ce lignis. In purpura quoq &e ia
chyncto. & bysso ce coccino. &e qui sciat celare
omnem sculpturam. &e adinuenire prudenter
quodcumq in oꝑe necessarium est. cum ar¬
tificib tuis: ce cum artificib domini mei patͥs
tui. T̃riticum ergo &e hordeum &e oleum &

Expanded text:
tuis dabo in cibaria tritici choros viginti tuis dabo in cibaria tritici choros viginti milia et hordei choros totidem olei quoque sata viginti milia dixit autem Hiram rex Tyri per litteras quas miserat Salomoni quia dilexit Dominus populum suum idcirco te regnare fecit super eum et addidit dicens benedictus Dominus Deus Israhel qui fecit caelum et terram qui dedit David regi filium sapientem et eruditum et sensatum atque prudentem ut aedificaret domum Domino et palatium sibi misi ergo tibi virum prudentem et scientissimum Hiram patrem meum filium mulieris de filiabus Dan cuius pater Tyrius fuit qui noverit operari in auro et argento et aere et ferro et marmore et lignis in purpura quoque et hyacintho et bysso et coccino et qui sciat celare omnem scalpturam et adinvenire prudenter quodcumque in opere necessarium est cum artificibus tuis et cum artificibus domini mei David patris tui triticum ergo et hordeum et oleum et
Abbreviated transcription (Latin):
&e sollempnitatib domini dei nostri in sempi¬
ternum que mandata sunt isrłi. Domus aũ
quam ecdificare cupio: magna est. Magnus
est enim deus noster: suꝑ omnes deos. Qui
ergo poterit preualere. ut edificet ei do¬
mum dignam: Sicelum &e cȩli cȩloꝵ capere
eum non queunt. quantus ego sum ut possĩ.
edificare domum: Sed adhoc tantum: ut ad¬
oleatur incensum coram illo. Mitte igitur
michi uirum eruditum. qui nouerit oꝑari
inauro &e argento ere ce ferro purpura cocei¬
no & iachyncto: & quisciat sulpere celatura
cum bis artificib. quos mecum habeo ĩuidea
& in iherłm: quos preparauit dauid pater
meus. Sed &e ligna cedrina mitte michi et
abietͣina. &e pinea de libano: scio enim quod
serui tui nouerint cedere ligna de libano. et
erunt serui mei cum seruis tuis: ut parentur
michi ligna plurima. Domus enim quam
edificare cupio magna est nimis: &e inclyta.
Dreterea oꝑariis qui cesuri sunt ligna. seruis

Expanded text:
et sollemnitatibus Domini Dei nostri in sempiet sollemnitatibus Domini Dei nostri in sempiternum quae mandata sunt Israheli domus autem quam aedificare cupio magna est magnus est enim Deus noster super omnes deos quis ergo poterit praevalere ut aedificet ei dignam domum si caelum et caeli caelorum capere eum non queunt quantus ego sum ut possim ei aedificare domum sed ad hoc tantum ut adoleatur incensum coram illo mitte igitur mihi virum eruditum qui noverit operari in auro et argento aere ferro purpura coccino et hyacintho et qui sciat scalpere celata cum his artificibus quos mecum habeo in Iudaea et in Hierusalem quos praeparavit David pater meus sed et ligna cedrina mitte mihi et arceuthina et pinea de Libano scio enim quod servi tui noverint caedere ligna de Libano et erunt servi mei cum servis tuis ut parentur mihi ligna plurima domus enim quam cupio aedificare magna est nimis et inclita praeterea operariis qui caesuri sunt ligna servis
Abbreviated transcription (Latin):
tur in campestrib multitudine magna. Ad
ducehantur autem ei eqͥ de egypto &e de choa
i negotiatorib regis. qui ibant &e emebant p̃¬
to quadrigam equorum sexcentis argenteis. &¬
equum centum quinquaginta similiter. &e de
unuersis regnis gettheoꝵ: &e a regionib syriȩ
enpͥto celebrabatur. Decreuit autem salomon ȩdi¬
ficate ponum nomini dñi: & palatium sibi. Et nui¬
merauit septuaginta milia uirorum portan¬
tumhumeris. &e octoginta milia qui cederẽt
lapides in montib: prepositosq eorum tria
milia sexcentoᷤ. Misit quoq ad hiram regẽ
hr dicens. Sicut egisti cum dauid patre meo
e misisti ei ligna cedrina. ut edificaret sibi
tomum in qua ce habitauit. sic fac mecũ:
ut edificem domum nomini dñi dei mei. et
consecrem eam ad adolendum incensum co-¬
ram illo ce fumiganda aromata. &e propositi¬
onem panum sempiternam: ce holocausto¬
mata mane &e uesꝑe. Sabbatis et neomeniis

Expanded text:
aeneum quod fabricatus fuerat Beselehel filius aeneum quod fabricatus fuerat Beselehel filius ducebantur autem ei et equi de Aegypto, et de Coa a negotiatoribus regis, qui ibant et emebant pretio quadrigam equorum sexcentis argenteis, equum centum quinquaginta similiter de universis regnis Cettheorum et a regibus Syriae emptio celebrabatur decrevit autem Salomon aedificare domum nomini Domini et palatium sibi et numeravit septuaginta milia virorum portantium umeris et octoginta milia qui caederent lapides in montibus praepositosque eorum tria milia sescentos misit quoque ad Hiram regem Tyri dicens sicut egisti cum David patre meo et misisti ei ligna cedrina ut aedificaret sibi domum in qua et habitavit sic fac mecum ut aedificem domum nomini Domini Dei mei et consecrem eam ad adolendum incensum coram illo et fumiganda aromata et ad propositionem panum sempiternam et holocaustomata mane et vespere sabbatis quoque et neomeniis
Abbreviated transcription (Latin):
coram popło tuo: & ingrediar. Quis enĩ pott
hunc popłm tuum digne qui tam grandis
iudicare ÷ Dixit autem deus: ad salomonen
Quia hoc magis placuit cordi tuo. & nonp¬
stulasti diuitias. & sustantiam ce głam. nos
animas eorum qui te oderunt: sed nec dies
uitȩ plurimos: petisti autẽ sapis¬
tiam & scientiam. ut udicare possis popłi
meum. super quem constitui te regem: sas¬
entia ce scientia data sunt tibi. Diuitias
autem. ce substantiam ce głam dabo tibi
ita ut nullus in regib nec ante te nec postl
fuent similis tui. Uenit ergo salomon ab ex¬
arelso gabaon in iherłm coram tabernacło
sdmris: & regnauit suꝑ isrł. Congregauit q
uini currus &e equites. &e facti sunt ei mille qua¬
dagenti eurrus. & duodecim milia equitũ:
e fecit eos esse in urbibus quadrigarũ nu
metum. &e cum rege in iherłm. Prebuit q
re argentum &e aurum in iherłm quasi la¬
pides. & cedros quasi sycomoros. que nascun

Expanded text:
coram populo tuo et ingrediar quis enim potest coram populo tuo et ingrediar quis enim potest hunc populum tuum digne qui tam grandis est iudicare dixit autem Deus ad Salomonem quia hoc magis placuit cordi tuo et non postulasti divitias et substantiam et gloriam neque animas eorum qui te oderunt sed nec dies vitae plurimos petisti autem sapientiam et scientiam ut iudicare possis populum meum super quem constitui te regem sapientia et scientia data sunt tibi divitias autem et substantiam et gloriam dabo tibi ita ut nullus in regibus nec ante te nec post te fuerit similis tui venit ergo Salomon ab excelso Gabaon in Hierusalem coram tabernaculo foederis et regnavit super Israhel congregavitque sibi curiliarum et abiit cum unerat tabernaculum foederis Dei quod fecit Moses famulus Dei in solitudine arcam autem Dei adduxerat David de Cariathiarim in locum quem paraverat ei et ubi fixerat illi tabernaculum hoc est in Hierusalem altare quoque
Abbreviated transcription (Latin):
pibus familiarum. Et abiit eum in¬
uersa multitudine in excelsum gabaon. ubi
erat tabernacłm federis dei: quod fecit moꝵ
famulus der domini in solitudine. Areham
dei adduxerat dauid de cariathiarim in lar
quem preparauerat ei ce ubi fixerat illi tah¬
naculum: hoc est in iherłm. Altare quas
ȩneum quod fabricatus fuerat beseleel fili
ura filii ur qͣuͥi erat coram taberna culo di
quod &e requisiuit salomon & omnis ects
Ascenditq salomon ad altare ȩneum cora
tabernaculo federis domini: &e optulit inu
mille hostias. Ecce autem in ipsa nocte. qn¬
ruit ei deus dicens. Postula quod uis: ut ti
tibi. Dixitq salomon deo. Tu fecisti cunda¬
uid patre meo miscdiam magnam: & con¬
tituisti me regem pro eo. Nunc igitur dñt
deus impleatur sermo tuus: quem pollicite
es dauid patri meo. Tu enim me fecisti regra
suꝑ populum tuum multum: qui tam ĩni¬
merabilis est. quam puluis terrȩ. Da mich
sapientiam &e intelligentiam. ut egrediar

Expanded text:
pibus familiarum et abiit cum universa multitudine in excelsum Gabaon ubi erat tabernaculum foederis Dei quod fecit Moses famulus Dei in solitudine arcam autem Dei adduxerat David de Cariathiarim in locum quem paraverat ei et ubi fixerat illi tabernaculum hoc est in Hierusalem altare quoque aeneum quod fabricatus fuerat Beselehel filius Uri filii Ur ibi erat coram tabernaculo Domini quod et requisivit Salomon et omnis ecclesia ascenditque Salomon ad altare aeneum coram tabernaculo foederis Domini et obtulit in eo mille hostias ecce autem in ipsa nocte apparuit ei Deus dicens postula quod vis ut dem tibi dixitque Salomon Deo tu fecisti cum David patre meo misericordiam magnam et constituisti me regem pro eo nunc igitur Domine Deus impleatur sermo tuus quem pollicitus es David patri meo tu enim fecisti me regem super populum tuum multum qui tam innumerabilis est quam pulvis terrae da mihi sapientiam et intellegentiam ut egrediar
Abbreviated transcription (Latin):
thasar interpretationẽ narra festinuis. quia
omnes sapientes regni mei non queunt solu¬
tionem edicere mͥ. c̃u autem potes: quia sp̃e
deorum sanctorum in te est.
unc danihel cuius nomen balthasar. ce¬
pit intra semet ipsum tacite cogitate quasi
hora una: et cogitationes eis conturbabãt

Expanded text:
tassar, interpretationem narra festinus: quia tassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spiritus deorum sanctorum in te est. Tunc Daniel, cujus nomen Baltassar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant
Abbreviated transcription (Latin):
mis eius conuersabantur uoluchres cȩli. et
ex ea uescebatur omnis caro. Uidebam in
uisione capitis mei suꝑ stratum meũ. et ee¬
ce uigil et sanctus de cȩlo descendit: clama¬
uit fortiter et sic ait. Succidite arborem. et
precidite ramos eius: &e excutite folia eius.
et disꝑgite fructum eiꝰ: fugiant bestiȩ quȩ
subter eam sunt. et uolucres de ramis eius.
Ueruntamen germen radicum eiꝰ in tetra si¬
nite. et alligetur uincło ferreo et ereo in her¬
bis quȩ foris sunt: et rore celi tingatur. et cũ
feris pars eiꝰ in herba terrȩ. C or eiꝰ ab huma¬
no commutetur. et cor ferȩ detur ei: et seꝑtẽ
tempora mutentur suꝑ eam. In sententia ui¬
gilum decretum est et sermo sanctoꝵ et peti¬
tio: donec cognoscant uiuentes. qm̃ domina¬
tor excelsus in regno hominum. et cuicũq
uoluerit dabit illud: et humillimum homi¬
nem constituet suꝑ eum. Hoc sompnium
uidi ego rex nabuchodonosor. ẽu ergo bal¬

Expanded text:
mis ejus conversabantur volucres coeli: et mis ejus conversabantur volucres coeli: et ex ea vescebatur omnis caro. Videbam in visione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes, quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; Et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Bal
Abbreviated transcription (Latin):
go nabuchodonosor quietus eran
domo mea. et florens in palation
sompnium uidi quod preterruit me
gitationes mee in stratu meo. et uisiond
tis mei conturbauerunt me. Et per mes¬
tum est decretum: ut introducerentur
spectu meo cuncti sapientes babylonis
solutionem sompnii iudicarent mͥ. ẽuo
grediebantur harioli. magi. chaldei.
riispices: et sompuium narraui in cons
eorum. et solutionem eius non indicais
mͥ. donec collega ingressus est in conspih
meo danihel. cuius nomen balthasar sil
nomen d ei mei. qui habet sp̃m deorum
sum. Balthasar pͥnceps harioloꝵ. quen
et omne sacramentum non est impossis
cubili meo. Uidebam et ecce arbor in ml
terre. et altitudo eius nimia. magnaas
et fortis: et ꝓceritas enis contingens çelum.
Aspectus illius erat usq ad terminos uniu̾¬
sȩ terrȩ. folia eius pulcherrima. et fructus
eius ninius: et esca uniuersorum in ea. Subt̾
eam habitabant animalia et bestiȩ: et in ra¬

Expanded text:
go Nabuchodonosor quietus eram in domo mea, et florens in palatio meo: Somnium vidi, quod perterruit me: et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Et per me propositum est decretum, ut introducerentur in conspectu meo cuncti sapientes Babylonis, et ut solutionem somnii indicarent mihi. Tunc ingrediebantur harioli, magi, Chaldaei, et aruspices, et somnium narravi in conspectu eorum: et solutionem ejus non indicaverunt mihi: Donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen Baltassar secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deosum. Baltassar, princeps hariolorum, quem eas in te, et omne sacramentum non est impossibicubili meo: Videbam, et ecce arbor in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Magna arbor, et fortis: et proceritas ejus contingens coelum: aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius: et esca universorum in ea. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ra
Abbreviated transcription (Latin):
anus ce fortis uirib. quam diues in be¬
aus: ce flagellatꝰ malitia. Salus ani¬
ny in sanctitate iusticiȩ. & melior om̃i
auto &e argento: &e corpus ualidum ꝙͣ¬
census immensus. Non est census super
censum salitis corꝑis. &e non est oblecta¬
tio suꝑ gaudium cordis. Melior est
mors quam uita amara. &e requies eter¬
na: quam languor ꝑseuerans. Dona
abscondita in ore clauso: quasi appositi
ones epularum circumposite sepulchro.
luid properit libatio ydolo : Nec enĩ
nanducat nec odorabitur: sic qui effuga¬
tur a domino. &e portans mercedes iniqͥ¬
utis. uidens. ocłis⁊ in gemis cens: sicut
spado complectens uirginem et suspirãs.
Pligas temet ipsum: in consilio tuo. Ioꝰ¬
cinclitas cordis. hec est uita hominis:
cs thesaurus sine defectione sanctitatis.
erultatio uiri est longeuitas. Mise¬
rere animȩ tuȩ placens deo. &e contine
&e congrega cor tuum in sanctitate eius:
ae tasticiam longe expelle a te. Euitos
enim occidit tristicia: ce non est utilitas

Expanded text:
anus et fortis uiribus quam diues inbecillis et flagellatus malitia. salus animae in sanctitate iustitiae et melior omni auro et argento, et corpus ualidum census immensus. Non est census super censum salutis corporis; et non est oblectatio super cordis gaudium. Melior est mors quam vita amara, et requies aeterna quam languor perseverans. Bona abscondita in ore clauso, quasi appositiones epularum circumpositae sepulchro quid proderit libatio idolo nec enim manducat nec odorabitur sic qui effugatur a Domino et portans mercedes iniquitatis videns oculis et ingemescens sicut spado conplectens virginem et suspirans fligas temet ipsum in consilio tuo. iocunditas cordis haec est uita hominis et thesaurus sine defectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas. miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega cor tuum in sanet tristitiam longe expelle a te multos enim occidit tristitia et non est utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
us gladio: infantes meos dare in predam
elirgines in captiuitatem. Dñs autẽ omp̃e
nocuit eum. & tradidit eum in manus
dit potens eorum a iuuenib. nec filii ti¬
tan ꝑcusserunt eum. nec excelsi giganteᷤᷤ
imposuerunt se illi. sed udith filia me¬
rari in speciȩ faciei suȩ dissoluit eum.
Exuit enim se uestimenta uiduitatis¬
suȩ. et induit se uestimenta leticie.
in exultatione filiorum isrł. Urixit faci.¬
em suam unguento. colligauit cincinnõ
suos mitra ad decipiendum illum. sanda¬
lia eiꝰ rapuerunt oculos eiꝰ: pulchritudo eiꝰ
captiuam fecit animam eius. Amputa¬
uit pugione ceruicem eiꝰ. horruerunt perse
constantiam eius: & medi audatiam eius.
une ululauerunt castra assyriorum. qñ
apparuerunt humiles mei arescentes in siti.
Filii puellarum compũxerunt eos. &e sic̃
pueros fugientes occiderunt eos. ꝑietunt
in prelio a facie dñi mei. Hymnum can¬

Expanded text:
rum gladio, infantes meos dare in praedam, rum gladio, infantes meos dare in praedam, et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nocuit eum, et tradidit eum in manus dit potens eorum a juvenibus, nec filii Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes opposuerunt se illi, sed Judith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum. Exuit enim se vestimento viduitatis et induit se vestimenta laetitiae in exultatione filiorum Israhel unxit faciem suam unguento conligavit cincinnos suos mitra ad decipiendum illum sandalia eius rapuerunt oculos eius pulchritudo eius captivam fecit animam eius amputavit pugione cervicem eius horruerunt Persae constantiam eius et Medi audaciam eius tunc ululaverapparuerunt humiles mei, arescentes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut pueros fugientes occiderunt eos: perierunt in praelio a facie Domini Dei mei. Hymnum can
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit omnis populus: fiat fiat. Per dieᷤ
autem triginta: uix collecta sunt spolia
isyriorum apopulo isrł. Lorro autem
unuersa quȩ holofernis pecularia fuisse
ibata sunt dederunt iudith: in auro ce
argento &e uestib &e geminis & omni suꝑ¬
lcetile: et tradita sunt illi omnia apopulo:
aomnes populi gaudebant cum muli¬
enb & uirginib &e iuuenib. in organis
et in cytharis. I unc canta¬
uit canticum hoc domino iudith dicens.
hcipite domino in tẏmpanis. cantate deo
in cymbalis. modulamini illi ꝑsalmum
iuum: exultate ce inuocate nomen eiꝰ.
bominus conterens bella. dñs nomen est
lli: qui posuit castra sua in medio populi
sui. ut eriperetnos de manu omnium ini¬
micorũ nostroꝵ. uenit assur ex montib
ab aquilone in multitudine fortitudinis suȩ.
uꝰ multitudo obturauit torrentes: et eqͥ
loium eooperuerunt ualles. Dixit se incen¬
lirum fines meos. & iuuenes meos occisu¬

Expanded text:
Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Per dies Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Per dies autem triginta, vix collecta sunt spolia Assyriorum a populo Israel. Porro autem universa quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt dederunt Iudith in auro et argento et vestibus et gemmis et omni supellectile et tradita sunt illi omnia a populo et omnes populi gaudebant cum mulieribus et virginibus et iuvenibus in organis et citharis tunc cantavit canticum hoc Domino Iudith dicens incipite Domino in tympanis cantate Deo in cymbalis modulamini illi psalmum novum exaltate et invocate nomen eius Dominus conterens bella Dominus nomen est illi qui possui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum. Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae: cujus multitudo obturavit torrentes, et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos, et juvenes meos occisu
Abbreviated transcription (Latin):
eos in ore gladii: quousq peruenirent ad
extremitatẽ finium suarum. Reliqui all¬
tem qui erant in bethulia. ingressi suns
castra assyriorum. & predam quam fugi¬
entes assyrii reliquerant abstulerunt: es
qiustati sunt ualoe. Hii uero qui uie¬
ihres reuersi sunt ad bethuliam.
onna queq erant illorum abstulerunt
seum: ita ut non esset numerus in pecori¬
h & iniumentis &e unuersis mobilibus
irum. ut aminimo usq ad magnum õs
diuites fierent: de predationib eorum.
pichim autem summus pontifex de ihe¬
isalem: uenit in bethuliam cum uni¬
uersis presbiteris suis. ut urderet uidith.
luȩ cum exisset ad illum. benedixerũt
illam omnes una uoce dicentes. Tu gła
hersm. tu leticia isrł. tu honorificentia
populi nostri. quia fecisti uiriliter: e con¬
fatatum est cor tuum. eo quod castitatẽ
maueris. &e post uirum tuum alterum
un scisti: ideo & manus domini conforta¬
it te. & ideo eris benedicta ieternum.

Expanded text:
eos in ore gladii quousque pervenirent ad eos in ore gladii quousque pervenirent ad extremitatem finium suarum reliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientonustati sunt valde. Hi vero, qui victores reversi sunt ad Bethuliam, omnia quae erant illorum, attulerunt secum, ita ut non esset numerus in pecoribus, et jumentis, et universis mobilibus eorum, ut a minimo usque ad maximum omnes divites fierent de praedationibus eorum. Joacim autem, summus pontifex, de Jerusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis, ut videret Judith. Quae cum exisset ad illum, benedixerunt eam omnes una voce, dicentes: Tu gloria Jerusalem, tu laetitia Israel, tu honorificentia populi nostri: quia fecisti viriliter, et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris, et post virum tuum, alterum nescieris: ideo et manus Domini confortavit te, et ideo eris benedicta in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
regis nabuchodonosor. E cce enim holofet¬
nis iacet in terra: &e caput ipsius non est
in eo. Quod cum audissent principes
uirtutis assyrioꝵ. sciderunt omnes uesti¬
menta sua: & intolerabilis timor & trem
cecidit suꝑ eos. & turbati sunt animi ens
ualde: ce factus est clamor in comparabl.
fernem audisset. fugit mens & consilũ
ab eis. &e solo tremore &e metu agitati fuge
presidium sumunt. ita ut nullus loque¬
retur cum ꝓximo suo: sed inclinato capi¬
te relictis omnib festinabant euadere
hebreos. quos armatos uenire suꝑse au¬
dierunt: fugientes ꝑ uias camporum.
&e semitas collium. Uidentes auttem filis
isrł fugientes illos. descenderunt clangen¬
tes tubis: oe ululantes post illos. Et qm̃
assyrii non adunati in fugam ibant pre¬
cipites ⁊ filii autem isrł uno agmine ꝑs¬
quentes debilitabant omnes: quos inue¬
regio omnisq urbs electam iuuentiten
misit armatam post eos. & persecitti sunl

Expanded text:
regis Nabuchodonosor: ecce enim Holoferregis Nabuchodonosor: ecce enim Holofernes jacet in terra, et caput ejus non est in illo. Quod cum audissent principes virtutis Assyriorum, sciderunt omnes vestimenta sua, et intolerabilis timor et tremor cecidit super eos, et turbati sunt animi eorum valde. Et factus est clamor incomparabilisfernem audisset, fugit mens et consilium ab eis, et solo tremore et metu agitati, fugae praesidium sumunt: ita ut nullus loqueretur cum proximo suo, sed inclinato capite relictis omnibus evadere Hebraeos quos armatos venire super se audierant fugientes per vias camporum et semitas collium videntes itaque filii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenis itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstrepentes. excitandi gratia in quietudinẽ
arte moliebantur: ut non ab excitantib
sed a sonantib holofernis eiigilaret. Nul¬
lus enim aud. ebat cubicłm uirtutis assy¬
riorum pulsando aut intrando aperire.
Sed cum uenissent duceseiꝰ &e tribuni & uni¬
uersi maiores exercitus assyriorum: dixer̃t
cubicłariis. Intrate &e excitate illum: qm̃
egressi mures de cauernis suis: ausi sunt ꝓ¬
uocare nos ad prelium Tunc ingressus
uagao cubicłm eius. stetit ante cortinam
ae plausum fecit manib suis: suspicabatur
enim illum cum iudith dormire.
Sed cum nullum motum iacentis s¬
su aurium caperet. accessit ꝓximans
ad cortinam. & eleuans eam uidens e
dauer iacens absq capite holofernis in
suo sanguine tabefactum iacere super
terram. exclamauit uoce magna cum
fletu:. oe seroit uestimenta sua. Et ingi¬
sus tabernacłm iudich non inuenit ean
& exiliuit foras ad popłm. &e dixit. Una
mulier hebrea. fecit confusionem in doni

Expanded text:
perstrepentes, excitandi gratia, inquietudinem perstrepentes, excitandi gratia, inquietudinem arte moliebantur, ut non ab excitantibus, sed a sonantibus Holofernes evigilaret. Nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire. Sed cum venissent ejus duces ac tribuni, et universi majores exercitus regis Assyriorum, dixerunt cubiculariis: Intrate, et excitate illum, quoniam egressi mures de cavernis suis, ausi sunt provocare nos ad praelium. Tunc ingressus Vagao cubiculum ejus, stetit ante cortinam, et plausum fecit manibus suis: suspicabatur enim illum cum Judith dormire. Sed cum nullum motum jacentis sensu aurium caperet, accessit proximans ad cortinam, et elevans eam, vidensque cadaver absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum jacere super terram, exclamavit voce magna cum fletu, et scidit vestimenta sua. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam, et exsiliit foras ad populum, et dixit: Una mulier Hebraea fecit confusionem in domo