comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit s ita dem̃um si totur
eam lib̾tatem deberi placiut si
tibi uidebitur peto manumit¬
tas. ita enim hoc accipiẽdum
sitibi qiiro bono uidebãnar
⁊ ita relictum siuolu̾tate me¬
am ꝓbamĩs puto deberisquem¬
num ĩ siteñ offenderit qĩ uim̃

Expanded text:
alebit, sed ita demum, si totum eam libertatem deberi placuit 'si tibi uidebitur, peto manumittas': ita enim hoc accipiendum 'si tibi quasi uiro bono uidebitur'. nam et ita relictum 'si uoluntatem meam probaueris' puto deberi: quemnum uel 'si te non offenderit' quasi
Abbreviated transcription (Latin):
accepat. ⁊ erħrditate multa ꝑ
fraudem amouisse dicitur. qͣit
ub̾m eẽ. claudius uidetur abso¬
iisse ⁊ idde quo queritur. nam
h̾rdito satisco̾sultum ẽ eclicto
defurtis ¶Lutiustitius testõ su¬
o ita cauit. onesiphore nisidili¬
genter rõem cycusseris lber ne
ẽsto. Querd anonesiporus exh¬
is uerbis ubtatem sibi mũdicare

Expanded text:
at et ex hereditate multa per fraudem amouisse dicitur: quaesliberum esse. Claudius: uidetur absoluisse et id de quo quaeritur: nam heredibus satis consultum est edicto de furtis. Lucius Titius testamento suo ita cauit: 'Onesiphore, nisi diligenter rationem excus‹s›eris, liber ne esto': quaero, an Onesiphorus ex his uerbis libertatem sibi uindicare
Abbreviated transcription (Latin):
e ¶Sticus ẜ uus iubeo ut det
⁊prẽt filie ⁊ uxorimee ħrdib
meis sine uila controusia tot
aureos ĩt ip̃m manumittãt
fidei eorum cõmitto qĩtumẽ
cumuxor abh̃iditate abstin¬
uiͣt utrum duab añfiue̾ pr̃aẽ
ertitisse ꝓponẽtur ꝓsolido dã¬
dñm ¶ Prde fiuo suo exasse ĩ¬
scituto tibertatem dedit inrec
uͥpaefecetiber dispensator meus
senus uilicus ⁊ictorr nauirh¬
ca scuericum tubernas in qnͣoᷤ
terio filui mei c̃ẽ libos uolo. te
autẽ seuere filent l m̃e petouti
ẽs. quos spero te ⁊ uuertos ydo¬
neos hitum. queõ cumeo tp̃r
quo titius teitam̃tum fatieb¬
at filius natus anorũ fuãt
nouem atitius post uieminy
cisex mses decesẜit. anmacto¬
dilate ub̾tatis ꝯp̾hendisse. q.
computadi sunt adie test̾i
fc̃ĩnisi anud uoluisse testato¬
rem ꝓbaretur ¶s pendo for
cum finamea inf.mnlia mi¬

Expanded text:
 seruus meus iubeo ut det praestet filiae et uxori meae heredibus meis sine ulla controuersia tot aureos: et ut ipsum manumittant, fidei eorum committo': quaesitum est, cum uxor ab hereditate abstinuerit, utrum duobus aextitisse proponeretur, pro solido dandum. Herede filio suo ex asse instituto libertatem dedit in haec verba: "December dispensator meus, Severus vilicus et Victorina vilica Severi contubernalis in annos terio filii mei esse volo: te autem, Severe fili carissime, peto, uti es, quos spero te et libertos idoneos habiturum". quaero, cum eo tempore, quo Titius testamentum faciebat, filius natus annorum fuerat novem et Titius post biennium et sex menses decesserit, andilatae libertatis comprehendisse, qui computandi sunt a die testamenti facti, nisi aliud uoluiss‹e› testatorem probaretur. 'Spendophorus, cum filia mea in familia
Abbreviated transcription (Latin):
seuis ex semisse ħrs esto. stich¬
um ⁊ pamphilũ ẜuos meos
i eirotem ⁊ diffilum peto fid̾i
h̾rdum cõmitto ut cum ad pu¬
bertatem uberi puenint ma¬
numittant. deinde nouissĩa
tinerunt aut intra pubtat̾e

Expanded text:
us ex semisse heres esto. Stichum et Pamphilum seruos meos et Erotem et Diphilum peto et fidei heredum committo, ut, cum ad pubertatem liberi mei peruenerint, manumitta‹n›t'. deinde nouissima beri nati non erunt aut intra pubertate
Abbreviated transcription (Latin):
tatem prandam ẽẽ ⁊ ap̃rimis
⁊ a subititutis ħ̾rdib.nam ⁊
sup̃scptũm ẽ petit ut que te¬
stam̃to cauiss prirẽtur. cauit
au̾it delb̾tate eorum ẜuorum.
at quin sub cõclitioẽ cauit. ⁊ si
alt̾ius gnis cõclitõ eẽt expectã¬

Expanded text:
et a primis et a substitutis heredibus: nam ut supra scriptum est, petit, ut quae testamento cauisset praestarentur, cauit autem de libertate eorum seruorum. atquin sub condicione cauit et, si alterius generis condicio esset, exspectan
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑscã coħrdis quiñerat rog¬
cipem rescͥpsisse relatum ¶ si
matrimoni causaquis ma¬
numittẽ rogatus ẽ. nõ ẽ eogen¬
dus eamuxorem dice̾ s suffiẽ
fideicom missã libertas
ostea qͣm acclitore ali
causa adũsus hrdem subuen
am manumitẽ inorã fecerit.¬

Expanded text:
i non erat rogcipem rescripsisse relatum est. Sed si matrimonii causa quis manumittere rogatus est, non est cogendus eam uxorem ducere, sed sufficit fideicommissa libertasosteaquam a creditore aliecausa aduersus heredem subuenilam manumittere moram fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
qui testõ manumissist̃. subue¬
iendumoẽ uteis ubertas cõs¬
uetur. utiq ꝑ p̾torem. qͣmuis
his imputari possit qr usuca¬
ptisunt. inparuuł autẽ nulla
dep̾henditur culpa.
u̾quero ualere uolo. siquismͥ¬

Expanded text:
missi sunt, subueniendum esse, ut eis libertas conseruetur utique per prae torem, quamuis his et imputari possit, quare usucapti sunt: in paruulis autem nulla deprehenditur culpa. liquero, ualere uolo. si quis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ma cum a institutus ⁊ sub¬
stiturus in contine̾ti prius ꝙͣ
acdirent srditatem decẽssissñt.
eos quib abħis ⁊ lib̾tas ⁊ ħr¬
ditas amilite ꝑ fider ꝯmissur
data dẽt pinde lib̾os ⁊ ħrdes
cẽ iussit ac siutrum ꝙ diret¬
to accepissñt eorum aũt qui
apagano ubertatẽ ⁊ h̾rdit a¬
tem ꝑ fideiconussũ acceꝑant
cum eincontinẽti  istitu¬
tus ⁊ substitutus decessiss sa

Expanded text:
ubstitutus in continenti, priusquam adirent hereditatem, decessissent, eos, quibus ab his et libertas et hereditas a milite per fideicommissum data esset, perinde liberos et heredes esse iussit, ac si utrumque directo accepissent. eorum autem, qui a pagano libertatem et hereditatem per fideicommissum acceperant, cum aeque in continenti et institutus et substitutus dece
Abbreviated transcription (Latin):
locum sucessit pr̃are uolut
libertatem. compellñdi sunt.
gmpluis simater aut nolet
sibi filium geli aut in reru
libertatem pr̃ari.¬
tarduis adient s d̾ ad en̾da hr¬
ditate deliberatur:idem nrar¬
dicẽclum ẽs ñ postea agnouit
se srdinstitutum q̃m ãcilla pe¬
pit. placet hoc quo eausubu¬
emendum eẽ. hoc tr̃ cau ip̃ema¬
nuimittere debebit ñ matri tra¬
dere. s si directo upertas data fu¬
erit ancille et horum aliquide¬
uemĩt. quem ad̾m natis subue¬
metur. naiibi quid petitur
fidei comissã ubertas. ⁊ p̾tor ꝑ¬
uulis sb̃uenit. cum uero nm
aditus p̃tor inrem mnatridecer¬
nat actoe̾m. exemplo fideicom¬
issane libertatisssic demiq ⁊ in

Expanded text:
locum successit praestare noluit libertatem, compellendi sunt: amplius si mater aut nollet sibi filium tradi aut in rerum libertatem praa hereditate deliberat, idem dictum est. et si postea cognouit se heredem institutum, quam ancilla peperit, placet hoc quoque casu subueniendum esse: hoc tamen casu ipse manumittere debebit, non matri tradere. Sed si directo libertas data fuerit ancillae et horum aliquid euenerit, quemadmodum natis subuenietur? nam ibi quidem petitur fideicommissa libertas et praetor paruulis subuenit: cum uero direaditus praetor in rem matri decernat actionem exemplo fideicommissariae libertatis. sic denique et
Abbreviated transcription (Latin):
cretur. ułutier q tardius adi¬
it brditatem ut quinati sunt
exancilla ẜui eius fiant plac
manĩttẽdos. s t ieu matri o¬
portere ut abea manumittẽ¬
tur. ut libertipotius matrifi¬
ant. nam quos inelignas ma¬

Expanded text:
retur, uelut‹i› quod tardius adit hereditatem, ut qui nati sint ex ancilla serui eius fiant, placet manumittendos, sed tradi matri oportere, ut ab ea manumitterentur et liberti potius matris fiant: nam quos indignus
Abbreviated transcription (Latin):
um uillum inituo inditio e¬
rit ut hãs bõos ub̾tos ⁊ mecli¬
cos. ꝙ siego libertatem declis
salario expleto reliquerũt e
que ꝓponentur nõ nec̾citatẽ
ħrdib põitam s arbitriũ re¬
missum ¶Titius sticho ẜuo
dampna q̃ cãũ ꝯtĩgerũt ad
honus reliquoru̾ ñ ꝑtineant.

Expanded text:
 illum: in tuo iudicio erit, ut habeas bonos libertos et medicos. quod si ego libertatem eis dedsalario expleto reliquerunt eaquae proponerentur non necessitatem heredibus impositam, sed arbitrium permissum. Titius Sticho serudamna, quae casu cont‹i›gerunt, ad onus reliquorum non pertineant.
Abbreviated transcription (Latin):
cemanimitti. ¶ Et legatariꝰ
ñ minus qͣm ħrs logari pot ẜ
uum manumittẽ. ⁊ siañ ma¬
numissioem dece ¶ẜĩt. successo¬
res eius debent maniumtrẽ.
tacite quis rogatuserat eluna
cape nõ poterat restituere hrdi¬
tates. ⁊ directo ⁊ ꝑfidei coniss¬
um datas uibertates deberi.
aucuo manumissoris s fortu¬
tto patiatur ne manimittẽtũ.
ub̃m quidẽ ñ pariet. s cogetũ
quimanuimitẽ debiit natum
mãti t̃dere: ut peainueniat ad
ubertatem.

Expanded text:
egatarius non minus quam heres rogari potest seruum manumittere et, si ante manumissionem decesserit, successores eius debent manumittere.tacite quis rogatus erat ei, qui capere non poterat, restituere hereditatem, et directo et per fideicommissum datas libertates deberi. studio manumissoris, sed fortuito patiatur, ne manumitteretur, liberum quidem non pariet, sed cogetur qui manumittere debuit natum matri tradere, ut per eam perueniat ad libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tienis ẜuo ui ancille fideitom¬
missaria uƀ̾tas relinquitur ĩ
ẜurlis cõclitonis sit. ⁊ quidem
sinullammora prande lib̾ta¬
tis qui pr̃ire debet fecit inchil
destatu eorum mutatur. ideo¬
q eos intim legari s posse cũ
sua causa const̾at

Expanded text:
ideicommissaria libertas relinquitur, in servilis condicionis sit: et quidem si nullam moram praestandae libertati qui praestare debet fecit, nihil de statu eorum mutatur: ideoque eos interim legari posse, sed cum sua causa, constat.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ callsacepit ut exfidei cõm¬
isso manumitti debet auena¬
tus sit isquidem cuiꝰ int̾im ser¬
uus erit manumittẽ cogẽtur.
Srhic ñclistinglitur iusta ã
iniusta cã absit. omĩmõ an¬

Expanded text:
e coeperit, ut ex fideicommisso manumitti deberet, alienatus sit, is quidem, cuius interim seruus erit, manumittere cogetur: sed hic non distinguitur, iusta an non iusta causa absit: omnimodo eni
Abbreviated transcription (Latin):
nncũ cum martiañ fuuismeus
ditis lb̾m ẽẽ uolo. post morte
testõris tutores cupito exactoe
misẜũt. isq nũmos redactos ex
impubes decessit. cuimat̾ ħrs
tempore quo siuiu̾e̾t martiañ¬

Expanded text:
um, cum Marcianus filius meus dditis liberum esse uolo': post mortem testatoris tutores Cupito exactionem commiserunt isque nummos redactos eximpubes decessit, cui mater hetempore, quo, si uiueret Marcian
Abbreviated transcription (Latin):
aberit nam silatitauit satis
atq ita ꝓmintiare delib̾tate
oportebit ¶Suni sub cd̾cliti¬
de leg̾ato ẜuo ubertas detur ñ
auter fidei ꝯmissario tͣcli ḋho¬

Expanded text:
aberit: nam si latitabit, satis atque ita pronuntiare de libertate oportebit, Cum sub condicione legato seruo libertas datur non aliter fideicommissario tradi d
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus sit maniuntt̾e s
ꝓpr̃ium. ex senatus ꝯ uintia¬
no post ꝓnitiatoem ꝑueĩt
adubertatem siue iusta ẽa
abẽ siuc latitet. siue p̾sñs ñ
uuit mamimitte̾ ꝓ absite
eum hrĩ duuspius rescͥpsit.
mptor quoq ut manumit

Expanded text:
rogatus fuerit manumittere, sed proprium, ex senatus consulto Iunciano post pronuntiationem peruenit ad libertatem. Siue iusta ex causa abest siue latitet siue praesens non uult manumittere, pro absente eum haberi diuus Pius rescripsit. Emptor quoque ut manumit
Abbreviated transcription (Latin):
eiusñ uu̾dicass aħrditas ad
primum cognatũ ptimist
an fide commissã libertas deb¬
etur. N deberi. nameai que
incetremis dixiss ancillas
meas illam q uła ub̃as ẽẽ uo¬
lo uideri ab omĩb qui legiti¬
mi hrdes aut po̾rum pores fu¬
turi cẽnt petisse ut hec fĩ p̾sĩt.

Expanded text:
eius non uindicasset et hereditas ad proximum cognatum pertinuisset, an fideicommissa libertas deberetur. respondi deberi: nam eam, quae in extremis dixisset 'ancillas meas illam et illam liberas esse uolo', uideri ab omnibus, qui legitimi heredes aut bonorum possessores futuri essent, petisse, ut hoc fieri possit.
Abbreviated transcription (Latin):
mt cum patre suo rescͥpsit ẽuoc¬
an autem ap̾tore oportet eos
qui fidei cominissã lib̾tatem
deb̾et. Tefumnist fuint euoc¬
ati cessat rubriatium senatꝰ..

Expanded text:
 cum patre suo rescripsit. Euocari autem a praetore oportet eos, qui fideicommissam libertatem debent: ceterum nisi fuerint euocati, cessat Rubrianum senatus
Abbreviated transcription (Latin):
pectare d doec itum sit heredem
orte delibante urde scͥpto pos¬
sit ad ubtatempuenire. am
eluis est erpectari oportere q¬
ad certum ẽẽ ceꝑit iuccessorẽ¬
iculis lirertates ñ deban̾tur. at¬
tñ siħrs hos coclicillos fco huit.
⁊ exhis quedam p̾ititit. ⁊ ẜuo¬

Expanded text:
exspectari debet, donec certum sit heredem orte deliberante herede scripto possit ad libertatem peruenire: et melius est exspectari oportere, quoad certum esse coeperit successoreicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos ratos habuit et ex his quaedam praestitit
Abbreviated transcription (Latin):
ipater duos filios hrdᷤ
instituit ⁊ agnatoe̾ postumi
tates prari n̾debent. sicuti nec
legata quidem. aut fideꝯinis¬
sa pr̃are coguntur ¶Sicum
alienum ẜ̃uum ħ̾rs rogatus

Expanded text:
pater duos filios heredes instituerit et adgnatione postumi tates praestari non debent, sicuti ne legata quidem aut fideicommissa praestare coguntur. Si, cum alienum seruum heres rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
Casii gauñ ẽ recepta
sina. ex istiniantis ⁊ hr̃di ⁊ le¬
gatano remittendam int̾dũ
ꝓpruẜ ui manumittẽcsi nec¬
citatensi uł usus tam neccui
ẽet ut eo carẽ ñ expediret. uel¬
uti dispensatoris. pedagogisi¬
ue lib̾orum. uł tm̃re ^ lictum̃
e̾ ut uitio remittenda ñeẽt
uidsuu ẽ enim ip̃os insua
pot̾ate hĩn̾sse. nam potuis eẽt
discedere ac ausa testam̃ti.qm¬
quos religio.aut honestior cã
ł calamitas alqua. uł maiõr
rei familiaris. aut capitis. fa¬
me uepiculũ. aut simił cã
moretur nibriano seatus
estato egissent. quesiit mi¬
pator annt ex causa fideio.
manumissa fuiss. ⁊ in t̾locu¬
tus ẽ etiam sinic ab intestato
pater petiss pios tñ filios deb¬
uisse manimnttẽ eam qm pa¬
terclilexiss. ꝓmintiauit ig̾¬

Expanded text:
Cassii non est recepta sententia existimantis et heredi et legatario remittendam interdum proprii serui manumittendi necessitatem, si uel usus tam necessarius esset, ut eo carere non expediret, ueluti dispensatoris paedagogiue liberorum, uel tantum delictum est, ut ultio remittenda non esset: uisum est enim ipsos in sua potestate habuisse: nam potuissent discedere a causa testamentiquos religio aut honestior causa uel calamitas aliqua uel maior res familiaris aut capitis famaeue periculum aut similis causa moretur, Rubriano senatus sent, quae siit imperator, an ut ex causa fideicommissi manumissa fuisset: et interlocutus est, etiamsi nihil ab intestato pater petisset, pios tamen filios debuisse manumittere eam, quam pater dilexisset. pronuntiauit ig
Abbreviated transcription (Latin):
est ut si subc̾tuctoe fuĩt ei ubẽ¬
tas relicta ⁊ pendente cõclicti¬
spoti abeoułit adlib̾tatẽ pduciꝗ e
atrogatus eñ mammitẽ audiri
eum oportere diuus adrianiꝑ¬

Expanded text:
t et si sub condicione fuit ei libertas relicta et pendente condiciosed potius ab eo uelit ad libertatem perduci, qui erat rogatus eum manumittere, audiri eum oportere diuus Hadr
Abbreviated transcription (Latin):
p. Sidebitor rogatus sit a
ria uuertas. ⁊ siplus sit mp̃tõ
siue minus c ogitur ubertate
prare. sumõ semel agnouit
noluntatem celitoris agnon¬
isse aũt sic accipimus siforte
cum conͣuemretur abħrde us
suam ostẽdit. nam si cõueniat᷑
debitor abħrde cclitoris dou ex¬
bitoris ancillam suamhrẽ ¶
fidei comissaria lib̾tate quam¬
uis quiꝰ moclicũ legatum fuit¬

Expanded text:
 Si debitor rogatus sit a ria libertas? et sive plus sit in pretio sive minus, cogitur libertatem praestare, si modo semel adgnovit voluntatem creditoris. adgnovisse autem sic accipimus, si forte, cum conveniretur ab herede, usus suam ostendit: nam si conveniatur debitor ab herede creditoris, doli exbitoris ancillam suam habere. In fideicommissaria libertate, quamuis quis modicum legatum fu
Abbreviated transcription (Latin):
missũ ubertatib fauor exwet᷑.
ne int̾e ideẽ sol destinata fidei¬
cõmissã libertas. qui enim ea
e quidem quo ubertas peti potu¬
ꝑignauiã ł ptimiditatem eo

Expanded text:
missis libertatibus fauor exhibetur nec intercidere solet destinata fideicommissa libertas: qui enim ea e quidem, quo libertas peti potuper ignauiam uel per timiditatem eo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝗde imputãdũ ħrdi siꝓ com¬
molitatib reisue ad inistrã¬
di es alienum tardus ex sol¬
uĩt ũm simamfeste studiu
ñ soluñtis ei rei pãtñ. sat ut liẜ̾¬
p̾sfit andas urertates ¶Zut¬
ori quenci ip̃m testõ liberis d̾¬
derat fidei ꝯmisit dmanum¬
itte̾dis suis ip̃ius tutoris. s ⁊
is atutela excusatus fuerat. q̾¬
ro aneisdem ẜuisub̾tatẽ pr̃a¬
re debent tutores qui in locu
excusati dãtitutelã adimstrẽt.

Expanded text:
dem imputandum heredi, si pro commoditatibus rei suae administrandae aes alienum tardius exsoluerit: uerum si manifeste studium non soluentis ei rei paratum, ut lisentandas libertates. Tutoris, quem et ipsum testamento liberis dederat, fidei commisit de manumittendis seruis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdem seruis libertatem praestare deberent tutores, qui in locum excusati dati tutelam administrarent.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem pr̃an oportet euocati ap̃¬
tore adee noliissẽt. sicãcog̾ta
p̾tor ꝓnuntiass ub̾tatem uis
deberi eodem iure statum ẜnari
ac sichecto manumissi eents¬

Expanded text:
tatem praestari oportet, euocati a praetore adesse noluissent, si causa cognita praetor pronuntiasset libertatem his deberi, eodem iure statum seruari, ac si directo manumissi es
Abbreviated transcription (Latin):
ilum ⁊ ilłñ ẜuos meos uenre
nolo. si id̾oeos noliit uenn̾da
nut siueneant adubertatẽ ꝑue¬
⁊ uli uidetur ubertas reuicta de qͦ
ita scͥptum ẽ nolo alii quantibi¬

Expanded text:
lum et illum seruos meos uenire nolo'. si ideo eos noluit uenumdari, ut, si ueneant, ad libertatem perueet illi uidetur libertas relicta, de quo ita scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
nacent uona fiscospernente. si¬
ue igñouĩnt. constitutio locñ
habꝰ / cet̾um si alia rde agnose¬
at apparet cessare debere consti¬
tutionems Quare ⁊ sicluciᷤ le¬
gionis nona delata sint fisco.
idem̃enit ꝓbandum

Expanded text:
acent bona fisco spernente sive adgnoverit, constitutio locum habet. ceterum si alia ratione adgnoscat, apparet cessare debere constitutionem: quare et si caducis legionis bona delata sint, idem erit probandum
Abbreviated transcription (Latin):
eum deb̾e cogi uł eos quorum p̾¬
tium patitur manumittes
ergo statit ⁊ qui potius mani¬
mutatur utrum ne ip̃e legata¬
rius eligat quos manumittat.

Expanded text:
eum cogi uel eos, quorum pretium patitur, manumittere. quis ergo statuet, qui potius manumittitur? utrumne ipse legatarius eligat, quos manumittat,
Abbreviated transcription (Latin):
cedem cliurirã filio p̾stitiss m
uagatus ñ p̃stitit coͣclitõe defec¬
tus uidebatur. sitr̃ ħis fuius au̾
resi due coclitõmi ñ ẽẽ constitit
Gnauter clicemus posse fi¬
dei ꝯmissanã ub̾tatẽ abscribrẽ
qui fideiꝯmissũ peccunarium¬
principis ẜuo. ł muncipuł cu
nis ait̾ius. fidei comiissã uỹt¬

Expanded text:
cedem diurnam filio praestitisset, uagatus non praestiterat: condicione defectus uidebatur. si tamen heres filius aut residuae condicioni non esse constititter dicemus eos posse fideicommissariam libertatem adscribere, qui fideicommissum pecuniariuprincipis seruo uel municipii et cuius alterius fidei
Abbreviated transcription (Latin):
recdiinẽ qĩtum ad eum ꝑuei̾t
nec causari debere ꝙ minꝰ illi
ex mora fructus usure ue fid̾i
est ancogatur ẜuũ maniñt¬
tẽ. qui sperauit legatũ seũmnꝰ
ꝯsecutums ⁊ putem silegatũ
refundere sit pãtus ñ c̃ẽ coge̾¬

Expanded text:
redimere, quantum ad eum peruenit, nec causari debere, quod minus ex mora fructus usuraeue fideicm, an cogatur seruum manumittere qui sperauit legatum uberius consecuturum. et putem, si legatum refundere sit paratus, non esse cogen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ constat. n humanũ fuiͣt
obres pecuniane questice̾m li¬
u̾tati moram fĩ. qͣuatñ rep̾¬
sñtata confestim arbĩter ap̃¬
tore erit dand̾. ap̾ quen rõe
qm ad ministsse eum appar¬
uerit ex fide reddat. tm̃ igitur
rões reddere cogetunii anͦ ⁊ re¬
uqͦua restituere debeat. incħ
adscitur. nec puto cogẽdum.
nam deco ꝙ inẜuitute gessit

Expanded text:
e constat, neque humanum fuerit ob rei pecuniariae quaestionem libertati moram fieri. qua tamen repraesentata confestim arbiter a praetore erit dandus, apud quem rationem, quam administrasse eum apparuit, ex fide reddat'. tantum igitur rationes reddere cogetur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam de eo, quod in seruitute gessit
Abbreviated transcription (Latin):
tatem deben. anagicum sticho
possit ut ioẽm actus ase admi¬
uistti reddẽ complłatur. ix ñ
posse ¶yxoritotem ⁊ auas
res plures legͥauit. ⁊ eius fid̾i
mulieris ap̃ gilium manimi¬
ittẽt. id negauuit se facere debe

Expanded text:
tatem deberi, an agi cum Sticho possit, ut rationem actus a se administrati reddere compellatur. respondit non posse. Uxori dotem et alias res plures legauit et eius fidei mulieris apud consilium manumitteret: id negat se facere debere,
Abbreviated transcription (Latin):
Dlocus sit. ⁊ ait marcellus ru¬
brianum locũ habe. quia abẽ
quem manumitẽ opordet.
utiq exigunt ut latitet isq
ubertatem pr̃are debebit ua
⁊ sin̾latitet contempuat aũt

Expanded text:
cellus Rubrianum locum habere, quia abest quem manumittere oportet. utique exigunt ut latitet is qui libertatem praestare debebit: nam et si non latitet, contemnat aut
Abbreviated transcription (Latin):
tanit.qi poterat uti senatus
sulto ut quasi extestõ adlibert¬
atempueruat ¶Iscin ex fidi¬
cmisso uuertas deuebatin:ab
eõ qui souĩndo ñerat passus est
se bo̾afide emptori tͣclisexistimã
inmanuissñ ꝯstituẽdã ãctõe.
sexemplo eius qui uberi homini
empterẽ siminlata ẜnitute d̾ce

Expanded text:
tabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perueniat. Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui soluendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis em
Abbreviated transcription (Latin):
¶ estõ itacauit. pamphi¬
ius sibñ segesẜit iõnibymeis u¬
ber esto. Quesitum ẽ cummane¬
te eodem testõ post aliquotãno
decesẜit noc uiliquele locusd̾ pã¬
philo critartẽs patronisit anex
testõ ubertatẽ sit consecutus. R
absñte domino iste p̃sidem ꝓiũ¬
tie adieriat ut ubertas sibi prã¬

Expanded text:
mento ita cauit: 'Pamphilus, si bene se gesserit rationibus meis, liber esto': quaesitum est, cum manente eodem testamento post aliquot annos decesserit nec ullae querellae locus de Pamphilo circa rationes patroni sit, an ex testamento libertatem sit consecutus. rabsente domino isti praesidem prouinciae adierint, ut libertas sibi pra
Abbreviated transcription (Latin):
fuit alenatus ⁊ petete ubertatẽ.
G ubi allen. itõ nõ ẽ uolũtaria
s neccitis alienandi ex causa test¬
atoris penͣdat ꝓpeẽ ut ñdum d̾¬
fat prarifidei commissum. qͦd̾
pot uiden defunctũ nicħ sñsisse

Expanded text:
it alienatus, petere libertatem. sed ubi alienatio non est uoluntaria, sed necessitas alienandi ex causa testatoris pendeat, prope est, ut nondum debeat praestari fideicommissum, quod potest uideri defunctus nihil sensisse
Abbreviated transcription (Latin):
uidor accẽpͥissesplane si forte
dum eum manuttẽ ¶Si
rogatus quisałii fundũcum
morietur auicẽtum pr̃are. si
tm̃ exfructib fundi cepit qm

Expanded text:
uideor accepisse. plane si ‹forte›ndum eum manumittere, si rogatus quis alii fundum, cum morietur, alii centum praestare si tantum ex fructibus fundi
Abbreviated transcription (Latin):
cutus chrecte uuertates nõ cõp¬
etent siconsilumcieim̃tus fu¬
it fraudandorum clitorum.
nec fidei ꝯmissarie prãbñtur
sieuntu fraudentur creclitores
ssiboa fuĩnt fiscõ non adginta
ẜuande grã anpossit fiscuspꝰ¬
ea agnoscere⁊ magis est nep̾¬

Expanded text:
cutus, directae libertates non competent, si consilium et eventus fuerit fraudandorum creditorum: nec fideicommissae praestabuntur, si eventu fraudentur creditores. Si bona fuerint a fisco non adgnita onservandae gratia, an possit fiscus postea adgnoscere? et magis est, ne po
Abbreviated transcription (Latin):
ea quediuo pio placuũnt ne
pueriingenintate ḋstinata fr¬
audẽtur p̃tõ emptori restĩtuto.
pinde eos ingenuos fore ac si
mat̾ eorum suo tp̃rmanumissa

Expanded text:
ea, quae diuo Pio placuerint, ne pueri ingenuitate destinata fraudarentur, pretio emptori restituto perinde eos ingenuos fore, ac si mater eorum suo tempore manumissa
Abbreviated transcription (Latin):
ħro legatarius rogatlif fiñt
manumitere nunqd cessat
stitutio. quod legatis ñ debitis
nec ubertates possũt deberi.
magisq ẽ ut idem fauor sit.¬

Expanded text:
 legatarius rogatus fuerit manumittere, numquid cesset constitutio, quod legatis non debitis nec libertates possunt deberi? magisque est, ut idem fauor sit
Abbreviated transcription (Latin):
Iecem legata sit cirog¬
atiss e legatarius stichũ emeẽ
put᷑ant dodrantem accipe debẽ
legatarium nec enẽ compellẽ¬
antem exlegato accepit. ñ eẽ ꝯ
pellũdum manumittẽ indea¬
mus neutiꝙ in hac̃ sp̃e auud
dicẽclum̃ sit s insupiore nt¬

Expanded text:
Decem legata sunt et rogatus est legatarius Stichum emere test: quidam putant dodrantem accipere debere legatarium nec emere compellenantem ex legato acceperit, non esse compellendum manumittere. uideamus, ne utique in hac specie aliud dicendum sit. sed in sup
Abbreviated transcription (Latin):
ñ anouerit uõa forte competet
ubertas quia soldum glitori
offeitur at qu̾in si adcłita hrd¬
itas fuiss non com̃peteret cẽte
si fiscus agnouerit hrditatem
facilius ꝓbabitur cessare liber¬
tatem nisi siquis uͥba ꝯstituti¬
onis secutus ch ixiͣt eum sibi ĩ¬
putare deb̾e qui adclici sibi n

Expanded text:
n adgnoverit, forte competet libertas, quia solidum creditoribus offertur: atquin si adita hereditas fuisset, non competeret. certe si fiscus adgnovit hereditatem, facilius probabitur cessare libertatem, nisi si quis verba constitutionis secutus dixerit ipsum sibi imputare debere, qui addi
Abbreviated transcription (Latin):
ditio testam̃to ascripta imꝑle¬
atur ñ iuire exsolutamͣ uderi.
impietam cõclictoem uideri. ac
istum testãnito itat. aunt.ẜ uuꝰ
meus crafanus ub esto.quero ã
ẜuus cratistus ad ubtatem pue¬
nire possit cum test̃or ẜnum cra¬
tinum nõ habebat s hunt so¬
pacti sunt ^ cͥclitorib ut parte di¬
mictia contenti eẽnt. ⁊ ita dec¬
to ap̾tore int̾põito hrelitatem
adierunt. quero an urertaͣs in

Expanded text:
dicio testamento adscripta impleatur, non iure exsolutam uideri: impletam condicionem uideri, ac istum, testamento ita cauit: 'seruus meus Cratinus liber esto': quaero, an seruus Cratistus ad libertatem peruenire possit, cum testator seruum Cratinum non habebat, sed hunc sopacti sunt cum creditoribus, ut parte dimidia contenti essent, et ita decre‹to› a praetore interposito hereditatem adierunt: quaero, an libertates in
Abbreviated transcription (Latin):
te ubertates pure dati statim
competunt. exclie cum clies
uem̃t. cõclitionales cumcõ¬
ditio extit̾it nec erit abre ex¬
cunare etiampendente cõclit¬
ioe libertatum ucet omnes
sun cõclitõe date sut. cõestitut¬
iõem locum habere. ubienm
libertatis spẽs ẽ. wi clicedũ ẽ
uł moclica data oceasioe ꝙ siñ
dampno cclitorum fufum est.
addicticẽm admittẽdam.
¶Subcodictõe dandorũ xLibe¬
tasdata sit siueħrdidaẽ iusẜ sit
quiubertatem accep̾it suie nõ
sit dictum. andando ei cui uõa
ut ei dare deb̾at cui bona adelic¬
ta sunt quasi cõlictio tnssata

Expanded text:
e libertates pure datae statim competunt, ex die, cum dies uenerit, condicionales, cum condicio extiterit: nec erit ab re existimare etiam pendente condicione libertatium, licet omnes sub condicione datae sint, constitutionem locum habere: ubi enim libertatis spes est, ibi dicendum est uel modica data occasione, quod sine damno creditorum futurum est, addictionem admittendam. Si sub condicione dandorum decem libertas data sit, siue heredi dare iussus sit qui libertatem accepit siue non sit dictum cui, an dando ei cui bona ut ei dare debeat, cui bona addicta sint, quasi translata
Abbreviated transcription (Latin):
esto. ita accipiẽtlara ẽ sicum
primum potui̾t capitolium ñ
stichiis ad libertatem sitacult¬
atedata ascendẽcli capitolu.
pamphillus uber esto Ita ut
fuus meis roẽm iedelas : an sub

Expanded text:
a est 'si cum primum potuerit, Capitolium non Stichus ad libertatem, si facultate data ascendendi Capitolium 'Pamphilus liber esto, ita ut filiis meis rationem reddat' an sub
Abbreviated transcription (Latin):
uenauiͣt confestim ub̾tas petat᷑.
nec ꝓsit adimpediendã libertatiᷤ
petitoe̾m si redĩt eum cuius
semel cõclitio extitit¶dem ꝓban¬
du̾e̾ ⁊ sinõ uolu̾taria auenatio
ab ħrde fcã est nec refragabr̃ ꝙ¬

Expanded text:
uerit, confestim libertas petatur nec prosit ad impediendam libertatis petitionem, si redemerit eum, cuius semel condicio extitit. idem probandum est et si non uoluntaria alienatio ab herede facta est: nec refragab
Abbreviated transcription (Latin):
competat libertaspotest dici
exempio adite hrditatis his cõ¬
petere libertates ̃ absñtib.
Giexclie data sit uhertas andi¬
es erpectandiis sit. ⁊ puto expe¬
etandiunsãn gͥ nõ adicenꝰtur.
quid deide si sub cõclitoẽ data sit

Expanded text:
competat libertas. et potest dici exemplo aditae hereditatis competere libertatem etiam absentibus. Si ex die data sit libertas, an dies exspectandus sit? et puto exspectandum: ante ergo non addicentur. quid deinde, s‹i› sub condicione data si
Abbreviated transcription (Latin):
qsuta intestõ scͥptum fiñt sti¬
chus sicapuam mierit uber es¬
fien nis ualere hane adiectio
auifideꝰ ꝯmissariã liber
tatem debant p̃sũtes sĩt
aui ex iusta causa absit
alu loxent. pinde iscui fideicom¬
missaria libertas relicta ẽ uber

Expanded text:
stamento scriptum fuerit 'Stichus, si Capuam ierit, liber esfieri', nihil ualere hanc adiectionem. DE FIDEICOMMISSARIIS LIBERtatem debeant, praesentes sint, alii ex iusta causa absint, alii latitent, perinde is cui fideicommissaria libertas relicta est liber
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙo meruiss eos manum¬
itti. ubertates utiliter datas
sa fuint liberti sumpto cõditi¬
oẽm ascͥptaminderi placuit.
Suius int̾p̾tatoem talem fatiẽs¬
dã ut dehis in libertate danda
cogitasse m̃nud̾atur quos peq̃
cohercuit. ⁊ abhonore admĩs¬
trandi ł adinimitnde res neg¬
otio remouit.

Expanded text:
quisque meruisset, eos manumitti. libertates utiliter datas sa fuerunt, liberi sunto', condicionem adscriptam uideri placuit, cuius interpretationem talem faciendam, ut de his in libertate danda cogitasse non uideatur, quos poena coercuit aut ab honore ministrandi uel administrandae rei negotio remouit.
Abbreviated transcription (Latin):
ascpte ubertates stephanum
eo. adlita hrditate lib̾tascõ¬
petit. ⁊id̾o ea ⁊ que postea adi¬
ecta sunt . sic tñ ut cum hrde
meo sit quo usꝙ inuenis sit.
Quod si nouuint ãt cõtemps¬
int uire ẜuitutis tẽẽatur adre¬
uocandã lib̾tatẽ que cõpetit᷑ñ¬
fide redcliss gaio seio filio su¬
o cum annos pubertatis egre¬
ta cautoẽ acuratoribꝰ. ꝓm̃tia¬
seius fiuiuis testoris negat cura

Expanded text:
te: "Stephanum eo" adita hereditate libertas competit: et ideo ea, quae postea adiecta sunt: "sic tamen, ut cum herede meo sit qu‹o› usque iuuenis sit: quod si noluerit aut contempserit, iure seruitutis teneatur" ad reuocandam libertatefide dedisset Gaio Seio filio suo: cum annos pubertatis egreta cautione a curatoribus pronuntiaSeius filius testatoris negat cura
Abbreviated transcription (Latin):
deniꝙ quicuratoẽ dicenda.
¶dem quesitum est roẽm argẽ¬
Iti reddere iussus inque modñ
intelligẽcdum sit ma. xlictioĩ
paruisse. idẽm ansiquedam u¬
asa sine culpa pierint atq ita
reliqua uasa ħ idi bõafide assig̃¬
uint pueniat ad ubertatem .R¬

Expanded text:
dicenda. item quaesitum est, rationem argenti reddere iussus in quem modum intellegendus sit condicioni paruisse, id est an, si quaedam uasa sine culpa eius perierint atque ita reliqua uasa heredi bona fide adsignauerit, perueniat ad libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
itͣ scͥptum sit intestõ stichus ẜ¬
uusmeus hrdimeo mille num¬
os anno biemo trienno postꝙ̃
egomortuusero si soluĩt satisue
tem eam pecuman soluat. aut
mature pecuniarũ solutõni.
¶Cabo scribit sisic ubertas relic¬
tasit stichus intra annum po¬
st qm mortuus ero liber esto. st
um lb̃m ẽẽ sine mora futum.¬

Expanded text:
it scriptum in testamento: 'Stichus seruus meus heredi meo mille nummos anno biennio triennio, postquam ego mortuus ero, si soluerit satisue tem eam pecuniam soluat aut aematurae pecuniarum solutioni. Labeo scribit, si sic libertas relicta sit: 'Stichus intra annum, postquam mortuus ero, liber esto', stliberum esse sine mora futu
Abbreviated transcription (Latin):
homo ⁊ ꝑfidei cominissum de¬
tur alicui ⁊ liber eẽ uibãtur ħr¬
dem libertatem debere prãre.
Non eium cogetur inquit ex̃
cansa fides ꝯimissi extimiati¬
oẽm sufferre. cum debitam ub¬
extatem redeliderit/ s et si sb
cõlicioe s łio ubertas ꝑfidei
detur. ⁊ p̃e p̾suti die daret᷑ ño
alitẽ tradere enicogetin. qm
ut caueatur existete coclictõe
lib̾tati eum restitufumnam
as ubertates ꝓclirecto dat is. n¬
abñdas S ofilius aiebat si a¬
sam libertatem testator decliis¬

Expanded text:
homo et per fideicommissum detur alicui et liber esse iubeatur, heredem libertatem praestare debere: non enim cogetur, inquit, ex causa fideicommissi aestimationem sufferre, cum debitam libertatem reddiderit. Sed et cum sub condicione seruo libertas per fideidetur et ipse praesenti die daretur, non aliter tradere eum cogetur, quam ut caueatur existente condicione libertati eum restitutum irias libertates pro directo datis habendas. sed Ofilius aiebat, si aissam libertatem testator dedis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseq h e̾ manuittedist̃ ab eo cui
it siydoee celitorib cantum
fuĩt desondo ꝙ cuiꝙ debetur.
ergo eurñdum ẽ idoneequid
ip̃is creato. ⁊oportet offitio iu¬
dicis constitui ꝯ ueniẽ celitore u¬
nũq c̃aẽ cuicaueat᷑ õiũ nõe ¶ Illd
nidendum ancaũ deb cclito¬
rib cisic atelici uoã. anuõ sub
cõdictõe hec sunt addigenta si
fuĩt cantum. ⁊piito sic cõp̾he¬
decum decreto si omĩa excõftitu¬
tone cdiuimarci fcã sunt cesol¬
ido utiq sic accipiemus desor¬
te cuisuris debitis ¶hũꝗ adi
urerti fieriutrũ manumitten¬
di sint abeo annõ ip̃a aditioẽ
hac comphende̾dum ẽ ea cõdi¬
ctio̾e̾ sibi adlici bo̾a ut hi qui
directam liuertatẽ accepunt
ipius fiant liuerti: ĩ puto hoc
comphendatur. idꝓ u̾ua quor
ꝯstitutõnis admiitũt. Qum
aut ẜius libertatem nactusẽ
utiq etiamtuteła enis hebit.¬

Expanded text:
 ab eo, cui it, si idonee creditoribus cautum fuerit de solido, quod cuique debetur. ergo cauendum est idonee. quid ipsis creato? et oportet officio iudicis constitui conuenire creditores unumque creare, cui caueatur omnium nomine.Illud uidendum: ante caueri debet creditoribus et sic addici bona, an uero sub condicione haec sunt addicenda, si fuerit cautum? et puto sic comprehendendum decreto 'si omnia ex constitutione diui Marci facta sint'. 'De solido' utique sic accipiemus 'de sorte et usuris debitis'. Hi, qui liberti fieri, utrum manumittendi sint ab eo an uero ipsa addictione hoc comprehendendum hac condicione sibi addici bona, ut hi etiam, qui directam libertatem acceperunt, ipsius fiant liberti? et puto hoc comprehendatur: idque uerba quoque constitutionis admittunt. Cum autem seruus libertatem nactus est, utique etiam tutelam eius habebit
Abbreviated transcription (Latin):
ffriemꝰ. Seruos legauit ⁊ ca¬
uit ita rdg̃o site ꝓmerui̾nt ex
dignos eos ubertate cxistim̾es.pꝰ¬
toris habere partes sunt ut co
ignisint quo ubertatem cons¬
cqͣmtur. ñ etiamut talia õffiti
tñ eiusent. qui rogatus sit qͦuoͣ

Expanded text:
m. Seruos legauit et cauit ita: 'rogo, si te promeruerunt, dignos eos libertate existimes'. praetoris hae partes sunt, ut coigni sint, quo libertatem consequantur, non etiam ut talia officia tamen eius erit qui rogatus sit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
rit eclicto p̾t̾oris locus nõ eit
ut iuris uirãdi cõclitio remit¬
tatur. amĩto. namsiquis re¬
misẜit ccłitt̾em libertatis ip̃a
ubertatem impeclit dum ꝯpe¬
tere auter n p̃oss qm si paritũ
legatum cum ub̾tate acͨcepn

Expanded text:
rit, edicto praetoris locus non erit, ut iurisiurandi condicio remittatur, et merito: nam si quis remiserit condicionem libertatis, ipsam libertatem impedit, dum competere aliter non potest, quam si paritum leg
Abbreviated transcription (Latin):
alieno id irrogannopot̾it.
int̾est inter genus ⁊ sp̃em. sp̃e
enimeximi degnẽpl̃cet qd̾ ẽ
inpecculio legato ⁊ ucario
manumisso ¶Siẜiiis lega¬
tus nerẽe iuissus ẽ. nbere S si
prius uħ ẽẽ iussus postea lega¬
tus sit. siquidem euidẽs uolũ¬
tas sit testõris ꝙ ademit ubta¬
temcon placeat hoclie qͥ liuer¬
tatem adimiposse. legato eñ
cedere posse puto ꝙ si mobse¬
uro sit. time fauorabilius Re-¬
detur uberum fore.

Expanded text:
alieno id irrogari non poterit. interest inter genus et speciem: speciem enim eximi de genere placet: quod est in peculio legato et uicario manumisso. Si seruus legatus liber esse iussus est, liber est. sed si prius liber esse iussus, postea legatus sit, si quidem euidens uoluntas sit testatoris, quod ademit libertatem, cum placeat hodie etiam libertatem adimi posse, legato eum cedere puto: quod si in obscuro sit, tunc fauorabilius respondetur liberum fore.
Abbreviated transcription (Latin):
narm ancares cestau̾ito datis
libertatib ꝓfitiat ut cclitores fr¬
audarm̾udeãtur. ⁊ sane sunt ꝗ¬
ret tale cẽ crecliderunt qualesi
ip̃c testõr adunictis postea fac¬
uitatib decessiss. s int̾cliꝰtũ
ꝑtineat locuplex an egẽs hrs
extiterat. s quarum facuitatur

Expanded text:
a res testamento datis libertatibus proficiat, ut creditores fraudari ‹non› uideantur. et sane sunt qret, tale esse crediderunt, quale, si ipse testator adauctis postea facultatibus decessisset. sed mihi traditum pertineat, locuples an egens heres extiterat, sed quarum facultatium
Abbreviated transcription (Latin):
storis atq inanumissoris. n ẽ no¬
uum ant incognitũ ẽ uario
iure cõmuni mancipio lib̾ta
amunssã famiã inubertate
hre̾irrito testam̃to facto sibona
uenclitira sint aliꝯũi uacãtib̾¬
suscipiañtu iuye cautoẽm ido¬
neam offerre. ñminus qͣm ce¬
teros defuncti libertos aut ex̃
um ronis p̾stitutũ more soli¬
to desiderantib nõ anfertur.

Expanded text:
 atque manumissoris: neque enim novum aut incognitum est vario iure communi mancipio libertaanumissam "Samiam in libertate habet irrito testamento facto, si bona venitura sint: alioquin vacantibsuscipiant, iure cautionem idoneam offerre, non minus quam ceteros defuncti libertos aut extrum bonis praestitutum more solito desiderantibus, non aufertur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubertatem pueniat. ꝙ magit
est nsi alud exp̃ssit test̾or. fa¬
tiendo tam̃ sibi cõclictoe̾m im¬
pleuit. aiteri ñ. quin umo ex¬
tinguitur ei xelictio. nõ amp¬
tum sit. namuoluntatis erit
questio.⁊ł ai ter altius fcĩ axli

Expanded text:
 magis est, nisi aliud expressit testator. faciendo tamen sibi condicionem impleuit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enitum sit: nam uoluntatis erit quaestio, num alteri alterius facti
Abbreviated transcription (Latin):
que dampnum imminẽt. utrũ
adũsus unum quem ꝙ domin¬
orum in solidum competit an
sit heclium quidampni infec
tiꝓspicere uolunt. nec quiqͣm
eis dampmnfecti caueat. mit¬
tẽcliomnes inponem eriiiit. et
quidem equalib partior. ꝙur¬

Expanded text:
quae damnosae imminent, utrum adversus unumquemque dominorum in solidum competit an sint aedium, qui damni infecti sibi prospicere volunt, nec quisquam eis damni infecti caveat, mittendi omnes in possessionem erunt et quidem aequalibus partibu
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtatores exiucinis cenaculis e¬
migrassũt. iucinusꝰ abeo m̾cedẽ
qmh̾itatores ũ reddẽnt petere
uuit. Qĩtum ẽ anrecte peteret.¬
N̾i nõ oportuisse hos qui coẽin
parietem yedificarent int̾se re

Expanded text:
itatores ex uicinis cenaculis emigrassent, uicinus ab eo mercedem, quam habitatores non redderent, petere uult: quaesitum est, an recte petet. respondit non oportuisse eos, cum communem parietem aedificarent, inter se re
Abbreviated transcription (Latin):
is qui demolitus ẽ tr̃nsi sũpt¬
uosus aut parum uonus noiuiꝰ
paries sit restitutus.. sifuiͣt y¬
donens paries qui demolitus
ẽ. inactõem dampni infectiue¬
eñ parietem stare. mĩto. nam¬
⁊ sinõ debint demoliii resfituẽ
eum deb ꝓprio sumptu ¶s ⁊ si
quis redclitus obdemolitoem a¬
missus ẽ. consequeter restitin
eum sabinus uoluit. Si forte ha¬

Expanded text:
is qui demolitus est teneri, nisi sumptuose aut parum bonus nouus paries sit restitutus. quod si fuerit idoneus paries, qui demolitus est, in actionem damni infecti ueeum parietem stare: merito, nam si non debuit demoliri, restituere eum debet proprio sumptu. sed et si qui reditus ob demolitionem a‹m›issus est, consequenter restitui eum Sabinus uoluit. si forte ha
Abbreviated transcription (French):
ium uomine singuli stipulaĩ¬
debent.sine adiectioẽ ꝑtis. quia
desuo quisꝙ dampno stipuia¬
tuis quĩimo ꝑꝗrs adiecta partis
ꝑtem fatiet ce sipiuures domini
sint uitiosarum hedium. ꝓsu¬

Expanded text:
ium domini singuli stipulaebent sine adiectione partis, quia de suo quisque damno stipulat‹u›r: quin immo pars adiecta partis partem faciet. contra si plures domini sint uitiosarum aedium,
Abbreviated transcription (Latin):
insulam subutit demͣ stipia¬
toris hecliffiti a cecidẽĩt. inc eũ ex
scipłatu consecũtum. qr idnec
oꝑis nec lociutio fc̃mẽ sSiaũt
a qua uitiet fñdam̃ta ⁊ heclif¬
fitium riu̾ss cõmatti scipula¬

Expanded text:
insulam subuerterit, deinde stipulatoris aedificia ceciderint, nihil eum ex stipulatu consecuturum, quia id nec operis nec loci uitio factum est. si autem aqua uitiet fundamenta et sic aedificium ruisset, committi stipula
Abbreviated transcription (Latin):
Ad curat̃oris rei .p. offi¬
tiumspectat. ut dirute domus.
adomino extruantur
nnisumptu ꝑublico extrũctã
sidominus ad tͣps pecumã imi¬
pensã cumusuris restituẽ nolu

Expanded text:
Ad curatoris rei publicae officium spectat, ut dirutae domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico extructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris restituere nolu
Abbreviated transcription (Latin):
nterquos paries coĩs
cc̃ia ẽ cum aut aiter solus hel¬
iffic̾at ⁊uitiũ exoꝑe futum ẽ
aut alter p̾tiosiora heclisfiti a¬
hab. ⁊ plus damꝑm sñsus sit
decidente parieteauoIn sieq̃ le
ꝑiculũ ẽ. qm̃tum quis uicino

Expanded text:
nter quos paries communcessaria est, cum aut alter solus aedificat et vitium ex opere futurum est, aut alter pretiosiora aedifihabet et plus damni sensurus sit decidente pariete: alioquin si aequale periculum est, quantum quis uicino
Abbreviated transcription (Latin):
fcã ẽ. at tñ exdampminfecti
stipulatoe modãtam extimati¬
oẽm fatiendam. quia honestus
modus ẜuandus ẽ. ñin modera
cuiusꝙ luxuria subseq̃da.¬
Quotiens comunis parietis ui¬
tio quid accidit. sotius sotio
nicħ pr̃are d̾b. cum comunis
resuitio contingĩt ¶ꝙsiquia
alter eorum p̃sẜ̾at ł honerau

Expanded text:
a est, attamen ex damni infecti stipulatione moderatam aestimationem faciendam, quia honestus modus seruandus est, non immoderata cuiusque luxuria subsequenda.Quotiens communis parietis uitio quid accidit, socius socio nihil praestare debet, cum communis rei uitio contigerit. quod si, quia alter eum presserat uel onerau
Abbreviated transcription (Latin):
atur quia undito omnẽ lili¬
gẽtiam eipr̃are d. t̾c certe utui¬
ter stipulatur cum omiĩs culpa
mine ñ caueatur. meam ꝑtem¬
agri mittẽdus ẽ exqua piculũ
at in agris nõidem ẽ ss cliced̾ ẽ
ut indomib quo maiorib
infclum eã cognita p̃tor statu¬
ẽ debet. inciũ p̾tis p̾oẽm iscui

Expanded text:
tor omnem diligentiam ei praestare debet. tunc certe utiliter stipulatur, cum omnis culpa mine non caueatur, in eam agri mittendum est, ex qua periculum at in agris non idem est. sed dicendum est, ut in domibus quoque maioribus interdum causa cognita praetor statuere debeat, in cu
Abbreviated transcription (Latin):
ecti cantio locum ħtͤ si fructu¬
aruus quidem de soliuitõ cauĩ
sibĩ desideret dominus uõ ꝓri¬
etatis deopis uĩtio. sħ Si fruc¬
tuarius edifice̾t Inam d̾ruma¬
ediumneuter ab altero cauti¬
õm desiderare põt. fructuarĩ
ido qui a refectio eclium ad era
ip̃ius honus ꝑtinet. ꝓprietari
idẽo. quia usitata stipulatio
qua de restituenda re fructu¬
arius cauet. ad hũc quoq ca
ifuiusf inquiunuͬs
sit uidamus andampni in fec¬
tinomine inpõem heclium ui¬
cinarum mittendus sit Que
quid eidampnifiat s⁊ placet
ẽẽnt. tunc enum quia souis teẽt᷑
to repinisiss⁊ forte auqd p̾stĩti

Expanded text:
ecti cautio locum habet, si fructuarius quidem de soli uitio caueri sibi desideret, dominus uero proprietatis de operis uitio, si quid fructuarius aedificet: nam de ruina aedium neuter ab altero cautionem desiderare potest, fructuarius ideo, quia refectio aedium ad eius ipsius onus non pertinet, proprietarius ideo, quia usitata stipulatio, qua de re ‹re›stituenda fructuarius cauet, ad hunc quoque cailias inquilinus sit, uideamus, an damni infecti nomine in possessionem aedium uicinarum mittendus sit quaquid ei damni fiat. et placet essent: tunc enim, quia solus tenetur to repromississet vel forte aliquid praestiti
Abbreviated transcription (Latin):
ulsus ẽ reꝓmitteẽ: ꝓhibe debet
S insi ꝓprietano repnuttẽti u¬
suffructuarius caueat deneͬgadã
ci fructus petitoẽm iuł scrib̾it ¶
sifructuarius de suo quid p̃stit̾¬
ł Quid decrelitore dicemꝰ
satisdare quia dominusũẽ deb¬
ebit que sp̃es ẽ incc̃io latẽ apd¬

Expanded text:
ulsus est repromittere, prohiberi debet sed nisi proprietario repromittenti fructuarius caueat, denegandam ei fructus petitionem Iulianus scribit. sed si fructuarius de soli uiti Quid de creditore dicemussatisdare, quia dominus non est, debebit? quae species est in contra
Abbreviated transcription (Latin):
arborum iociue intio accideĩt
ñ ẽẽ utilẽ. qui mnõ arboru ui¬
tio s uiuñtorũ dampnumin̾¬
ẽ datum Ip̃l. me si uetustate ar¬
uorumii fiebat. posfummis clicẽ
untio aruorũ dampnum mn daĩ¬
Idem ait sidampni infecti hed¬
tuminearum nomine tibi pro¬
miẜo. deinde hedes uitẽpestatis ĩ
tua lediffitia ceciderint eaꝙ

Expanded text:
ue uitio acciderit', non esse utilem, quia non arborum uitio, sed ui uentorum damnum mihi datum est. plane si uetustate arborum hoc fiebat, possumus dicere uitio arborum dam‹n›um mihi dari.Idem ait, si damni infecti aedium mearum nomine tibi promisero, deinde hae aedes vi tempestatis in tua aedificia deciderint eaque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗꝑ ꝙ opisdumtaxat nominc
cum satis datioẽ cauetur. deinto
umitimeatur: minime dicẽcł ẽ
dampni ĩfecti stipulatoem int̾¬
poni oporteresquis em̃dubitat
nemine ẽẽ ⁊ quo stipulatur. cũ¬

Expanded text:
 operis dumtaxat nomine cum satisdatione cauetur, de uitio um timeatur, minime dicendum est damni infecti stipulationem interponi oportere: quis enim dubitat neminem esse, a quo stipuletur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uitiuaᷤ edes hamus aiuiuicem de¬
si dẽmmus dampnimfecti cauĩ
nicħ obstabit quomiis et
fecti.placet in eum ñimuste ꝯ¬
mandato meo alius ꝓ hibiit
innĩe hec actio competit ¶Nõ¬
ꝑat posside̾re ⁊ possidedo dom¬
inum caꝑe aut ñ admissus a¬
ut eiectus in de fuĩt. ntiłe int̾
iriñ potest. cum p̃tor idagat ne
dampnum patiat᷑ actorñut ĩ
lucro u̾sẽtur ¶si ꝓcurator
meus dampmi infecti sit stip

Expanded text:
uicinas aedes habeamus et inuicem desideremus damni infecti caueri, nihil obstabit, quo minus et  damni infecti, placet in eum non iniuste cmandatu meo alius prohibuerit, in me haec actio competit.Noat possidere et possidendo dominium capere, aut non admissus aut eiectus inde fuerit, utile intereriri non potest, cum praetor id agat, ne damnum faciat actor, non ut in lucro versetur. Si procurator meus damni infecti stip
Abbreviated transcription (Latin):
nõ caueat poem ad petitorẽ qui
cauẽ damꝑmi infecti sibuielit
tusferats nam niiquũ ẽ stipula¬
torem compelli relicto p̾clo ex
quo dampnũ uereatur. domim
quere ¶ Dampni infecti scip¬
ulatio latius patet. Ndo ci ei ꝗ¬

Expanded text:
ossessionem ad petitorem, qui caveri damni infecti sibi velit, transferant: nam iniquum est stipulatorem compelli relicto praedio, ex quo damnum vereatur, dominum quaerere. Damni infecti stipulatio latius patet. et ideo