comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mi diffusi lȩticia qͣntũ potest expͥmen¬
tis affectũ: ñ sensũ cõprehendentis.
Gaudens homo in exultatione sua. ex uer¬
bis quibusdã quȩ ñ posst̃ dici & intel¬
ligi.erũpit in uocẽ quandã exultatio¬
nis sine uerbis: ita ut appareat eũ ipsa
uoce gaudere quidẽ. sed quasi repletũ
nimio gaudio ñ posse uerbis explicare.
qđ gaudet. Anĩ ad uertite hoc in eis
qͥ cantant etiã ñ honeste. Nonenĩ talis
erit iubilatio nr̃a qualis illorũ . ẽ. Nos
enĩ in iustificationẽ iubilare debemꝰ.
illi aut̃ iubilant in iniqͥtatẽ. Itaq nos
inconfessione. illi in confusione. Tam̃
ut hoc qđ dico intelligatis. immo recor¬
demini rem cognitã: maxime iubilant
qͥ aliqͥd in agris oꝑant᷑ Copia fructuũ
iocundati. uł messores uł uindemiato¬
res. uł aliqͦs fructꝰ metentes. & in ipsa
foecunditate t̾rȩ & feracitate gauden¬
tes: exultando cantant. & int̾ cantica

Expanded text:
mi diffusi laetitia, quantum potest, exprimenmi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica
Abbreviated transcription (Latin):
umuersa t̾ra. Iã iubilat dño uniuersa
t̾ra. & qđ ad huc ñ iubilat: iubilabit.
Protendens enĩ benedictio incipiente ȩc
it. & mixti st̃ boni malis. Et mali ꝑom
nẽ t̾rã. & boni ꝑomnẽ t̾rã. In malis
murmurat om̃is t̾ra. in bonis iubilat
omis t̾ra. Quid. ẽ gͦ iubilare: Multũ
enĩ nos attentos fecit adhoc uerbũ &
p̾sentis psalmi titulus. qͥa inscribit᷑
in confessione. Quid.ẽ. in confessione
iubilare: Est alterius cuiusdã psalmi
intelligere qđ dicã. det uob̃ intellige¬
re qđ auditis. Beatꝰ popłs qͥ intelligit
iubilationẽ. Curramꝰ gͦ ad hanc bea¬
titudinẽ. intelligamꝰ iubilationẽ. ñ
eã sine intellectũ fundamꝰ. Quid opus
.ẽ iubilare. & obtẽꝑare huic psalmo
dicenti. iubilate dõ omĩs t̾ra. & ñ in¬
telligere iubilationẽ ut uox nr̃a sola
iubilet. & cor ñ iubilet: Sonꝰ enĩ cor¬
dis: intellectꝰ ẽ. Qđ nostis: dicturus
sũ. Qui iubilat. ñ uerba dicit. sed sonꝰ

Expanded text:
ersa terra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benedictio, incipiente Ecclit: et mixti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus
Abbreviated transcription (Latin):
rat me suꝑ me magna locutꝰ fuisset.
absconderẽ me utĩq ab eo. Tu uͦ homo
unanimis. duxms & notꝰ ms̃. qͥ si mul
mecũ dulces capiebas cibos. Quos dulces
cibos nobiscũ capiunt. qͥ nobiscũ semꝑ
futuri ñ st̃: Quos dulces cibos. nͥ gũsta¬
te & uidete qm̃ dulcis. ẽ. dñs: Int̾ illos
necesse.ẽ. ut gemamꝰ Sed qͦ se separatu.¬
nis. ẽ. xp̃ĩanus. ut ñ gemat int̾ falsos
fr̃s : Quo ituriis ẽ Quid facturus:
Solitudinẽ spectat. sequunt᷑ scandala.
d eparaturus. ẽ. se qͥ benȩ ꝓficit. ut nullũ
om̃ino hominẽ patiat᷑ Quidsi & ipsũ
ante quã ꝓficeret. nemo uellet pati:
Si gͦ qͥa ꝓficit. nullũ hominẽ uult pati.
eo ipso quo ñ uult aliquẽ hominẽ pati.

Expanded text:
set, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum capiunt, qui nobiscum semper futuri non sunt? quos dulces cibos, nisi, «Gustate et videte quam dulcis est Dominus» ? Inter illos necesse est gemamus. 9. Sed quo se separaturus est christianus, ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem hominem pati,
Abbreviated transcription (Latin):
Salmum fr̃s cũ cantaretꝰ
audistis. breuis. ẽ. nec obscu¬
rus. Quasi securitatẽ dederĩ.
ne laborem timeatis. Uide¬
amus tanĩ attentius. & quanto liberius
tanto diligentius: qͥd sibi uelint ea
ipsa quȩ apte sonant. ut qͣntũ dñs do¬
nare dignat᷑. spũalit̾ intelligat᷑ uox
dĩ qͦlibet organo sonans. tam̃ uox dĩ
psalmꝰ in confessione. Pauei uersus sunt
magnarũ rerũ grauidi. Pariant semina
in cordib urĩs. ut paret᷑ horreũ messi
dnĩcȩ. ł salmꝰ iste in confessione hoc nob̾
iubet. adhoc nos hortat᷑: ut iubilemꝰ dõ.
N echortat᷑ uelut aliquẽ unũ angulũ thȩ.¬
aut unã aliquã habitationẽ congrega¬
tionẽue hominũ: sed qͥa se ubiq nouit¬

Expanded text:
salmum, fratres, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terraut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
offeramꝰ dõ iubilationẽ coronandã.
Quando gͦ nos iubilamꝰ: Quando lau¬
cdamꝰ qđ dici ñ potest. Attendimꝰ enĩ
uniuersã creaturã. t̾rã. mare. & cȩlũ
& om̃ia quȩ in eis sc̃ Attendimꝰ singula
habere origines. & causas suas. Semini
uim. nascendi ordinẽ. ꝑmanendi modũ
intereundi decessũ. cũrrere uolumina
scłoꝵ. sine ulla ꝑturbatione stellas
uolui qͦdã mͦ ab oriente in occidentẽ.
pagere cursus annors. Uidemꝰ dinensi¬
ones mensiũ. distensiones horarũ. Inꝙ
his om̃ib nescio qͥd in uisibile qđ sp̃s uł¬

Expanded text:
offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, qu
Abbreviated transcription (Latin):
betur reuerentia. debet᷑ magna lauda.¬
tio. Attende te qͥ sis t̾ra & cinis. Uide
qͥs meruerit qͥd uidere: Uide qͥs. qͥd
Homo dm̃. Agnosco. ñ meritũ hominis.
sed miscdiam dĩ. Laudagͦ miserantẽ:
Quomꝰ inqͥs laudabo: Modicũ ipsũ qđ
sentire possũ ex parte. ineniginate. ꝑspe¬
culũ. iã explicare ñ possũ. Audigͦ p̾sal

Expanded text:
betur reverentia, debetur magna laudabetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te qui sis, terra et cinis: vide quis meruerit, quid videre; vide quis, quid, homo Deum. Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda ergo miserantem. Quomodo, inquis, laudabo? Modicum ipsum quod sentire possum ex parte in aenigmate per speculum , jam explicare non possum. Audi ergo Psal
Abbreviated transcription (Latin):
uis uidere. Apłs dicit. ẽquidẽ ñ longe
positũ ab uno qͦq nr̃m. In ipso enĩ uiui¬
mus. & mouem̃ & sumꝰ. Quanta gͦ mi¬
seria ẽ. longe esse ab eo. qͥ ubiq ẽ: Esto
ergo similis pietate. & dirigens cogi¬
tationẽ: qm̃ inuisibilia eiꝰ ꝑ eaquȩ fa-¬
cta st̃ intellecta conspiciunt᷑. Ea quę
facta st̃ intuere. mirare. quęre aucto¬
rem. Si dissimilissis repelleris. si si¬
milis exultabis. Q̾cũ accedere coeꝑis
similis. & p̾sens dicere dm̃ quantu in
te caritas crescit. qͥa & caritas dĩ est.
senties quiddã qđ dicebas & ñ dice-¬
bas Ante enĩ quã sentires dicere te pu-¬
tabas dm̃. incipis sentire. & ibi sentis
dici ñ posse qđ sentis. Cũ aut̃ ibi didi¬
ceris dici ñ posse qđ sentis. tacebis ñ
laudabis: Ergo mutꝰ eris in laudib
dĩ. & gr̃arũ ac̃tionẽ ñ reddes ei qͥ uo¬
luit sẽ notũ tͥ facere: Laudabas cũ
quȩreres. silebis cũ inueneris: Nullo
pacto. ñ eris ingratꝰ. Debet᷑ honor. de¬

Expanded text:
n longe positum ab unoquoque nostrum: «in ipso enim vivimus et movemur et sumus» . Quanta ergo miseria est; longe esse ab eo qui ubique est? 6. Esto ergo similis pietate, et diligens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ; ea quae facta sunt intuere, mirare, quaere auctorem. Si dissimilis sis, repelleris; si similis, exsultabis. Et cum accedere coeperis similis, et persentiscere Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gratiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris? Nullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, de
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt grana int̾ paleas. est liliũ int̾ spi¬
nas. Quid enĩ audit ȩccła: Sic̃ liliũ
in mediospinarũ. ita ꝓxima mea in me¬
dio filiarũ. Non dictũ. ẽ. in medio ali¬
earũ. sed in medio filiarũ. O dnẽ qͦ¬
mꝰ consolaris. qͥmꝰ confortas. qͦmͦ terres.
Quid ẽ. qđ dicis. si c̃ liliũ inmedio spina
Iuas dicis spinas: Ipsas filias. respondet.
pinȩ st̃ ꝓpt̾ mores suos. filiȩ ꝓpt̾ sacra¬
m̃ta mea. Utinã gͦ int̾ gemitꝰ alienoꝵ
gemeret᷑. Minꝰ gemeret᷑: Ille. ẽ. maior
gemitꝰ. qm̃ si ininicus ms̃ ex ꝓbrasset mͥ.¬

Expanded text:
sunt grana inter paleam , est lilium inter spisunt grana inter paleam , est lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum est, In medio alienarum; sed, «in medio filiarum.» O Domine, quomodo consolaris, quomodo confortas, quomodo terres? Quid est quod dicis? «Sicut lilium in» «medio,» quaquas dicis spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. & ueritas liberabit uos. Simuil
es & seruus & liber. Seruus qͥa factꝰ es
liber qͥa amaris adõ a qͦ factꝰ ẽs. Inmo
etiã inde liber qͥa amas eũ aqͦ factꝰ es
N oli seruire cũ murmure. Non enĩ id
agunt murmura tua. ñ ut seruias. sed
ut malus seruus scruias. Seruus es dñ.
libertꝰ es dnĩ. Non te sic quęras manu¬
micci. ut recedas de domo manu misso¬
ris cui. Seruite dño in iocunditatt
Plena erit illa & ꝑfecta iocunditas. cum
corruptibile hoc̃ induerit incorruptio.¬
nẽ. & mortale hoc induerit immorta¬
litatẽ. Tunc erit ꝑfecta iocunditas.
tunc illa ꝑfecta ĩubilatio. tunc laus
sine defectu. tunc amor sine scandalo
tunc fructꝰ sine timore. tunc uita sine
morte. Quid hic: Nullũ ne gaudiũ
S inullũ gaudiũ: nulla iubilatio. Quomͦ
ubilate dño uniuersa t̾ra : Est plane
& hic gaudiũ de spe futurȩ uitȩ. Gusta¬
tur hic. unde ibi satict᷑. Sed necesse. ẽ
ut multa ꝑferant frum̃ta int̾ ⁊ izania.

Expanded text:
. Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liber, quia amas eum a quo factus es. Noli servire cum murmure; non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania:
Abbreviated transcription (Latin):
correxit orbẽ trȩ. qͥ non cõmouebit᷑
Ego tͥ orbẽ trarũ ostendo ȩdificatũ. tolle
hostias. intra in atria dnĩ. Hostias ñ
habes. ꝓpt̾ea ñ uis intrare. Quid. ẽ.
hoc: Si hostiã tͥ in diceret ds̃. taurũ.
hyrcũ. arietẽ: inuenires qđ afferres.
ndixit tͥ humile cor. & ñuis intrare:
Hoc enĩ inte ñ inuenis. qͥa suꝑbia tumui¬
sti. & enĩ corrȩx̃ orbe t̾rarũ qͥ ñ cõmoue.¬
bit᷑ iudicabit popłos in ȩquitate. Tunc
quã cõpluunt cęli. Cęli enĩ p̃dicatores.
t̾ra auditores. Cõmoueat᷑ mare & pleni¬
tudo eiꝰ. Qđ mare: Scł̃m. Cõmotũ ẽ.
mare & plenitudo maris. Omẽ scłm
concitatũ. ẽ aduersus ȩccłam cũ dilata¬
ret᷑ & ȩdificaret᷑ toto orbe t̾rarũ. De ipsa
cõmotione audistis in euangłio. tradent
uos adiudicia. Cõmotũ ẽ. mare. sed qͣndo
uinceret mare eũ qͥ cȩlos fecit: Gaudebt̃¬

Expanded text:
correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Ego tibi orbem terrarum ostendo aedificatum; tolle hostiam, intra in atria Domini. Hostias non habes, propterea non vis intrare. Quid est hoc? Si hostiam tibi indiceret Deus taurum, hircum, arietem, invenires quod afferres: indixit tibi humile cor, et non vis intrare. Hoc enim in te non invenis, quia superbia tumuisti. «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur. Judicabit populos in aequitate.» Tunc quam compluunt coeli. Coeli enim praedicatores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Quod mare? Saeculum. Commotum est mare, et plenitudo maris: omne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa commotione audistis in Evangelio, «Tradent vos ad judicia» . Commotum est mare: sed quando vinceret mare eum qui coelos fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
Api aures tu cantas ista. Cantas mecũ &
n concordas mecũ Linguatua sonat qđ
sonat mea & cor cuũ dissonat a corde
meo. Nonne tu cantas ista: Uide testi¬
monia orb t̃rarũ. Cõmoueat᷑ a facie ciꝰ
uniuersa t̾ra. & tu dicis ñ cõmoueri:
Dicite in nationib. dñs regnauit aligno.
In forte hic obtinebunt. & dicent sẽ re¬
gnare a ligno. qͥa fustib circuncellio¬
nũ regnant: De cruce xp̃i regna. si a
ligno regnaturiis es Nã lignũ hoc tuũ
lig̾neũ tẽ facit. Lignũ xp̃i. mare te tra¬
icit. Audi psalmũ dicentẽ. Correxit
orbe t̾rȩ. qui ñ cõmouebit᷑. & tudicis
ñ solũ motũ post correctionẽ. sed etiã
diminutũ. Iu uerũ dicis. iste m̃tit᷑:
ecce illic. uerũ dicunt. & ꝓpła iste men¬
titur: Fr̃s. contra istas aꝑtissi mas uoces
auditis in angulis strepitũ. Ille tradi¬
dit & ille tradidit. Quiddicis Uoces
tuȩ audiendȩ st̃ an uoces dĩ: &enim

Expanded text:
aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum, et aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum, et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat mea, et cor tuum dissonat a corde meo. Nonne tu cantas ista? Vide testimonia orbis terrarum: «Commoveatur a facie ejus universa terra:» et tu dicis non commoveri? «Dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno.» An forte hic obtinebunt, et dicent se regnare a ligno, quia fustibus Circumcellionum regnant? De cruce Christi regna, si a ligno regnaturus es. Nam lignum hoc tuum ligneum te facit: lignum Christi per mare te trajicit. Audis Psalmum dicentem, «Correxit orbem terrae, qui non commovebitur;» et tu dicis non solum motum post correctionem, sed etiam diminutum. Tu verum dicis; iste mentitur? ecce illic,» verum dicunt; et propheta iste mentitur? Fratres, contra istas apertissimas voces auditis in angulis strepitum, Ille tradidit, et ille tradidit. Quid dicis? Voces tuae audiendae sunt, an voces Dei? «Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ intrant. ipsi ȩdificant᷑. ipsi st̃ do¬
mus dĩ. Ille . ẽ. in habitator cui ȩdificat᷑
domꝰ toto orbe t̾rarũ. & hoc post captiui¬
tatẽ Tollite hostias & introite in atria
eiꝰ adorate dñm in atrio scñ eiꝰ In catho¬
lica eccła. hoc. ẽ. atriũ scm̃ eiꝰ Nemodi¬
cat. ecce hic. ẽ. xp̃c. ecce illic. Exurgent
enĩ pseudo ꝓpħȩ. dic eis istud. Lapis
suplapidẽ ñ relinquet᷑ qͥ ñ destruat᷑
Ad parietẽ dealbatũ uocatis. in atrio scõ¬
eiꝰ adoro dñm meũ. Cõmoueat᷑ a facie
eiꝰ uniuersa t̾ra. dicite innationib dis
regnauit a ligno. Et eni correxit orbe
trȩ qͥ ñ cõmouebit᷑. Quȩ testimonia
ecuficationis domꝰ dĩ Intonant nubes
cȩlorũ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ ȩdificari do¬
mũ dĩ. & clamant ranȩ de paludib.
Nos soli sumꝰ xp̃iani. Quȩ testimonia ꝓfe¬
ro psalterii: Profero qđ surdus cantas.

Expanded text:
Qui enim intrant, ipsi aedificantur, ipsi sunt doQui enim intrant, ipsi aedificantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui aedificatur domus toto orbe terrarum, et hoc post captivitatem. «Tollite hostias, et introite in atriam in atrio sancto ejus:» in catholica Ecclesia; hoc est atrium sanctum ejus. Nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic. Exsurgent enim pseudoprophetae.» Dic cis istud, «Lapis super lapidem non relinquetur, qui non destruatur» : ad parietem dealbatum vocatis; in atrio sancto adoro Deum meum. 11. «Commoveatur a facie ejus universa terra: dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quae testimonia aedificationis domus Dei! Intonant nubes coelorum per totum orbem terrarum aedificari domum Dei; et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. Quae testimonia profero? Psalterii. Profero quod surdus cantas:
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ dedissem utiq Ille nob̾ hostiã
cõmendabat quã offerre debemꝰ Ude¬
te ne illud sit hostia. de qua iã dudum
dixit. confessio & pulchritudo inconspe¬
ctu eiꝰ. Confessio hostia. ẽ. dõ. O ergo giꝰ
si uultis intrare in atria eiꝰ. nolite uacuȩ
intrare. Tollite hostias. Quas hostias
nobiscũ portaturi sumꝰ: Sacrificiũ dõ
sp̃s contribulatꝰ. cor contritũ & humiliatũ
ds̃ ñ spernit: Cũ humili corde intra do
mũ dĩ. & cũ hostia intrasti. Si aut̃ supb
es. in anis intras. Nã unde suꝑbires. nisi
inanis esses: Nã si plenꝰesses ñ inflareris
Quomꝰ plenꝰ esses: Si tecũ tolleres hostiã
quã portares ad atria dñi. Iã ne diu
teneamꝰ. curramꝰ cętera. Uidete crescen¬
tẽ domũ. uidete ȩdificiũ ire ꝑtotũ or¬
bẽ t̾rarũ. Gaudete qͥa intrãstis in atria
gaudete qͥa ȩdificamini intẽplũ dĩ.

Expanded text:
sacrificium, dedissem utique.» Ille nobis hostiam sacrificium, dedissem utique.» Ille nobis hostiam commendabat, quam offerre debemus. Videte ne illa sit hostia, de quo jamdudum dixit, «Confessio et pulchritudo in conspectu ejus.» Confessio hostia est Deo. O ergo gentes, si vultis intrare in atria ejus, nolite vacuae intrare, «Tollite hostias.» Quas hostias nobiscum portaturi sumus? «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit» . Cum humili corde intra in domum Dei, et cum hostia intrasti. Si autem superbus es, inanis intras. Nam unde superbires, nisi inanis esses? Nam si plenus esses, non inflareris. Quomodo plenus esses? Si tecum tolleres hostiam, quam portares ad atria Domini. Jam ne diu teneamus, curramus caetera. Videte crescentem domum, videte aedificium ire per totum orbem terrarum. Gaudete, quia intrastis in atria; gaudete, quia aedificamini in templum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tia in scĩficatione eiꝰ: hoc annunciamꝰ
cũ edificamꝰ domũ. Ecce iã annunciatũ
ẽ. gentib qͥd debeant facere gentes. quib
annunciauer̾ illi qͥsiluã extirpauer.
ã ad ipsas gentes dicit. Afferte dño patriȩ
gentiũ. afferte dño głam a honorem.
Nolite uob. qͥa & illi qui uob̾ annunciaue¬
runt: ñ suã sed illiꝰ głam annunciauer̃.
Et uos afferte dnõ głam & honorẽ. & dici¬
te. Non nob̾ dnẽ. ñ nobis. s nomini tuo
da głam. Nolite spem in hominẽ ponere
Si baptid̾at᷑ unꝰ quisq ur̃m. dicat. Iue
me baptiz auit. de quo amicus sponsi
dix̃. hic .c̃. qͥbaptizat. Si enĩ hȩc dixe¬
non nominiurõ: sed nomini eiꝰ afferte
głam. Tollite hostias & introite in
atria eiꝰ. Tollite hostias. Quid allaturi
estis. ut introeatis in atria eiꝰ: Iã enĩ
creuit domꝰ. & facta st̃ atria. Qui affer̃
hostias. intrant in atria. Tauros allatur
sumꝰ. hẏrcos uł ouesꝰ Absit: Si uoluisses

Expanded text:
in sanctificatione ejus» hoc annuntiamus, cum aedificamus domum; ecce jam annuntiatum est gentibus; quid debent facere gentes, quibus annuntiaverunt illi qui silvam exstirpaverunt? Jam ad ipsas gentes dicit, «Afferte Domino patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem:» nolite vobis; quia et illi qui vobis annuntiaverunt, non suam, sed illius gloriam annuntiaverunt: et vos «afferte Domino gloriam et honorem;» et dicite, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» . Nolite spem in homine ponere. Si baptizatur unusquisque vestrum, dicat: Ille me baptizat, de quo amicus sponsi dixit, «Hic est qui baptizat» . Si enim haec dixenon nomini vestro, sed nomini ejus afferte gloriam. «Tollite hostias, et introite in atria ejus. Tollite hostias:» quid allaturi estis, ut introeatis in atria ejus? Jam enim crevit domus, et facta sunt atria; qui afferunt hostias, intrent in atria. Tauros allaturi sumus, hircos vel oves? Absit. «Si voluisses
Abbreviated transcription (Latin):
subiunxit. Qm̃ dii gentiũ demonia. Non
ẽ magnũ. eẽ. suꝑdemonia. & tu si uo¬
lueris. eris sea si in illũ eredideris. Ita¬
ne ipsa.ẽ. magnitudo illa laudis. magnꝰ
dris & laudabilis nimis: Uolens enĩ expli-¬
care ut poterat humana lingua. & quãuis
gustias sp̃s humani. sẏllaba sonat. sed
cogitationes generat. explicare gͦ ꝑhnc
linguã uolens. qͥd ait: Magnꝰ dñs & lau¬
dabilis nimis. Dic quantũ laudabilis. dic.
Terribilis: ẽ. inqͥt suꝑ om̃s dõs. Quare di¬
xisti suꝑ oms deos: Quia om̃s dii gentiũ
demonia. Et ipsa. ẽ. tota laus illius. qͥ
laudabilis. ẽ nimis. qͥa suꝑat om̃s deos gen¬
tiũ qͥ st̃ demonia: Expecta & audi qͥd se¬
quatur. Dns aut̃ cȩlos fecit. Iã gͦ ñ suꝑ
demonia solũ. sed suꝑ om̃s cȩlos qͦs fecit
Si diceret suꝑ om̃s deos: qm̃ om̃s dii gentiũ
demonia. & ibi tantũ modo remanẽret
laudatio dni: minꝰ dixerat quã nos solemꝰ

Expanded text:
uoniam omnes dii Gentium daemonia.» Non est magnum, esse super daemonia: et tu; si volueris, eris; sed si in illum credideris. Itane ipsa est illa magnitudo laudis, «Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, ut poterat humana lingua, et quamvis gustias spiritus humani syllabas sonat, sed cogitationes generat: explicare ergo per hanc linguam volens, quid ait? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Dic, dic, quantum laudabilis; dic. «Terribilis est,» inquit, «super omnes deos.» Quare dixisti, «super omnes deos? Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Et ipsa est tota laus illius qui laudabilis est nimis, quia superat omnes deos Gentium, qui sunt daemonia? Exspecta, et audi quod sequitur: «Dominus autem coelos fecit.» Jam ergo non super daemonia solum, sed super omnes coelos quos fecit. Si diceret, «Super omnes deos, quoniam omnes dii Gentium daemonia,» et ibi tantummodo remaneret laudatio Domini, minus dixerat quam nos solemus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo nescis. & si paratũ te inuenerit. ni¬
chil tͥ obest qͥa nescis. Tunc exultabunt
omĩ aligna siluarũ ante faciẽ dnĩ: qm̃
uenit prius. Et postea qͥd: Qm̃ uenit
iudicare t̾rã. & exultabunt omĩa ligna
siluarũ. Uenit pͥmo. & postea iudicãre

Expanded text:
quando nescis; et si paratum te invenerit, niquando nescis; et si paratum te invenerit, nihil tibi obest quia nescis. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum, ante faciem Domini, quoniam venit:» prius. Et postea quid? «Quoniam venit judicare terram.» Et «exsultabunt omnia ligna silvarum.» Venit primo, et postea jud
Abbreviated transcription (Latin):
Finit. peꝑit. idõ lactat qđ emit. Ue pre¬
gnantib & mãmantib. Ue qͥ habent spẽ
in scło. ue qͥhȩrent his reb. quas de scło
Habentes tanquã ñ habentes. Sic dicit. sic
hortat᷑ qͦs ñ uult inueniri adie illa tan-¬
quã pregnantes & mãmantes. Sic eoshor¬
tatur. Decȩtero fr̃s. tẽpus breue. ẽ reli¬
quũ.ẽ. ut qͥ habent uxores. tanꝗ ñ ha¬
bentes sint: & qͥ flent. tanꝗ ñ flen̾tes. &¬
qͥ gaudent tanꝗ ñ gaudentes. & qͥemunt.
tanꝗ ñ ementes. & qui utunt᷑ hoc mun-¬
do. tanꝗ ñ utentes. Prȩterit enĩ figura
huiꝰ mundi. Uolo uos sine sollicitudine
eẽ. Qui sine sollicitudine. ẽ: securus ex¬
pectat qͣndo ueniat dñs ipsius. Nã qualis
erubescimꝰ: Amamꝰ. & timemꝰ ne ueni¬
at: Certe amamꝰ. an peccata nr̃a plus
amamꝰ: Ergo ipsa oderimꝰ peccata. & a¬
memꝰ eũ qͥ uẽnturus. ẽ. ad punienda pec¬
cata. Ueniet uelimꝰ. nolimꝰ. Non enĩ qͥa
mͦ ñ uenit ideo uenturus ñ. ẽ Ueniet &

Expanded text:
emit; peperit, adeo lactat quod emit. «Vae praegnantibus et mammantibus:» vae qui habent spem in saeculo, vae qui haerent his rebus quas de saecuHabentes tanquam non habentes. Sic dicit, sic hortatur quos non vult inveniri a die illa tanquam praegnantes et mammantes, sic eos hortatur: «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut et hi qui habent uxores, tanquam non habentes sint; qui gaudent, tanquam non gaudentes; et qui emunt, quasi non tenentes; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse» . Qui sine sollicitudine est, securus exspectat quando veniat Dominus ipsius. Nam qualis erubescimus? Amamus, et timemus ne veniat. Certe amamus? an peccata nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus peccata, et amemus eum qui venturus est ad punienda peccata. Veniet, velimus, nolimus: non enim quia modo non venit, ideo venturus non est. Veniet, et
Abbreviated transcription (Latin):
tas tenuitꝰ om̃s occupatura. ẽ. & contra¬
dicit᷑ abȩis qͥ domesticos eiꝰ se. eẽ. głant᷑.
& dicit᷑ Iã decreuit. Ad huc crescit.
adhuc crediturȩ st̃ om̃s gs quȩ nondũ
crediderunt Nequis dicãt. & illa lin¬
gua creditura. ẽ: & harbari credituri
it in linguis igneis. nisi qͥa nullius
linguȩ duricia.ẽ. quȩ ñ illo igne solua¬
tur̃.: Neq enĩ ñ habemꝰ iã multas gs
harbaras credidisse xp̃o. Quo nondũ
porrectũ. ẽ. romanũ imꝑiũ: iagłxp̃c
possidet. Qđ ad huc clausũ e. eis qui
ferro pugnant: ñ . ẽ. clausũ illi qͥ ligno
pugnat. Dñs enĩ regnauit aligno.
Quis ẽ qͥ ligno pugnãt: Ap̃c. Dẽ cruce
sua uicit reges & subiugatis ipsã crucẽ
in fronte fixit Et glorĩant᷑ de illa qͥa
ibi. ẽ salus eoꝵ. Hoc agit᷑. Sic crescit
domꝰ. sicȩdificat᷑. Et ut noueritis: se¬
quentia psalmi audite. uidete oꝑantes
& fabricantes domũ. Cantate dño can¬
ticũ nouũ. cantate dño om̃is t̾ra. Can¬

Expanded text:
omnes occupatura est; et contradicitur ab eis qui domesticos ejus se esse gloriantur, et dicitur, Jam decrevit. Adhuc crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae nondum crediderunt: ne quis dicat, Et illa lingua creditura est? et Barbari credituri it in linguis igneis , nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gentes Barbaras credidisse Christo: quo nondum porrectum est Romanum imperium, jam Cpossidet; quod adhuc clausum est eis qui ferro pugnant, non est clausum illi qui ligno pugnat. Dominus enim regnavit a ligno. Quis est qui ligno pugnat? Christus. De cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur, sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.
Abbreviated transcription (Latin):
exultabunt omĩa ligna siluarũ. Ligna
siluarũ pagani st̃. Quare iã gaudent:
Quia p̾cisi sunt oleastri. & inser̃ti in oliua.
Tunc exultabunt omĩa ligna siluarũ. quia
p̾cisȩ st̃ ingentes arbores. cedrinȩ & cy¬
pressinȩ & imputribilia ligna translata
st̃ ad ȩdificationẽ domꝰ Ligna siluarũ
erant. sed antequã srent ĩnȩdificium
Ligna siluarũ erant. sed ante quã oliuã¬

Expanded text:
nt omnia ligna silvarum.» Ligna silvarum, Pagani sunt. Quare jam gaudent? Quia praecisi sunt de oleastro, et inserti in oliva . «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum:» quia praecisae sunt ingentes arbores cedrinae et cyparissinae, et imputribilia ligna translata sunt ad aedificationem domus. Ligna silvarum erant, sed antequam irent in aedificium; ligna sil
Abbreviated transcription (Latin):
tas: Congregabit secũ electos suos ad
iudicandũ. cęteros aut̃ separabit ab
inuicẽ. Positurus. ẽ. enĩ alios ad dex¬
terã. alios ad sinistrã. Quid aut̃ ȩqui¬
us. qͥd uerius. quã ut ñ expectent mi¬
scđiam de udice. qͥ noluerunt facere
miscdiam ance quã ueniret iudex:
terã positis. Uenite benedicti patris mei.
ꝑcipite regnũ qđ uob̃ paratũ ẽ. ab ori¬
gine mundi. Et imputat oꝑa miscđiȩ¬

Expanded text:
tas? Congregabit secum electos suos ad tas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt facere misericordiam, antequam veniret judex? teram positis: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et imputat opera mise
Abbreviated transcription (Latin):
cabit orbẽ t̾rarũ inęquitate. Non partẽ.
qͥa ñ partẽ emit. Totũ iudicare habet.
quia ꝓtoto p̃ciũ dedit:. Audistis euangłi¬
um. quia cũ uenerit inqͥt congregabit e¬
lectos suos a quattuor uentis. Cõngregat
electos om̃s a quattuor uentis. Ergo de
toto orbe t̾rarũ. qͥa & ipse adã aliqͣndo
hoc dixerã orbẽ trarũ significat scđm
greca linguã. Quattuor enĩ litterȩ st̃.¬
loquunt᷑. quateuor orbis partes has in
capite litteras habent. Anatholen. dicunt
pse gͦ adã toto orbe t̾rarũ sparsus. ẽ
n uno loco fuit & cecidit. & qͦdã modo
cõminutꝰ impleuit orbẽ t̾rarũ. Sed
miscđia dnĩ undiq collegit fracturas
& conflauit igne caritatis. & fecit unu
qđ fractũ erat Nouit illud facere ar¬
tifex ille Nemo despet. Multũ quidẽ. ẽ
sed qͥ sit artifex cog̾itate Ille reficit
qͥ fecit. ille reformat qͥ formauit. Iudi¬
cabit orbẽ t̾rarũ in equitate. & popłos
inueritate sua. Quȩ. ẽ. equitas & ueri.¬

Expanded text:
cabit orbem terrarum in aequitate:» non partem, quia non partem emit. Totum judicare habet, quia pro toto pretium dedit. Audistis Evangelium, quia cum venerit, inquit, «congregabit electos suos a quatuor ventis» . Congregat electos omnes a quatuor ventis: ergo de toto orbe terrarum. Quia et ipse Adam aliquando hoc dixeram orbem terrarum significat secundum graecam linguam. Quatuor enim litterae sunloquuntur, quatuor orbis partes has in capite litteras habent, Ἀνατολὴν dicunt Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uno loco fuit, et cecidit, et quodam modo comminutus implevit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collegit fracturas, et conflavit igne charitatis, et fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; ille reformavit, qui formavit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» Quae est aequitas et veri
Abbreviated transcription (Latin):
sitiui & potastis me. Et cȩt̾ã. Rursum
ad sinistrã positis qͥd imputat᷑: Quia
noluer̃ facere miscłiã. Et qͦ ibunt:
Ite in ignẽ ȩt̾nũ. Iste auditꝰ malus ma¬
gnũ gemitũ faciet Sed qͥd dix̃ alius
psalmꝰ  In memoria ȩt̾na erit iustꝰ
ab audicu malo ñ timebit. Quid .ẽ. au¬
ditꝰ malus: Ite in ignẽ ȩt̃nũ. qͥ paratꝰ
.ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. Qui gaudebit
ab auditu bono. ñ tunebit ab auditu
malo. Quomꝰ gaudebunt ad auditũ
bonũ: Uenite benedicti patris mei.
Et a qͦ auditu ñ timebunt: Ite in ignt̃
Hȩc c̃ equitas. hȩc ẽ. ueritas Iudicabit
enĩ orbẽ t̾rarũ inȩquitate. & popłos in
ueritate sua. Anqͥa tu iniustꝰ es iustꝰ ñ
erit iudex: anqͥa tu mendax es. uerax
ũerit ueritas: Sed siuis haberȩ miseri¬
cordẽ. esto misericors ante quã ueniat
Dunitte si qͥd uite cõmissũ ẽ. da exeo qđ
abundas Et de cuiꝰ das nisi de illiusSi
de cuo dares largitio. c̾ẽt: cũ de illiꝰ das.

Expanded text:
astis me,» et caetera. Rursus ad sinistram positis quid imputatur? Quia noluerunt facere misericordiam. Et quo ibunt? «Ite in ignem aeternum.» Iste auditus malus magnum gemitum faciet. Sed quid dixit alius psalmus? «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quid est, auditus malus? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Qui gaudebit ad auditum bonum, non timebit ab auditu malo. Quomodo gaudebunt ad auditum bonum? «Venite, benedicti Patris mei.» Et a quo auditu non timebunt? «Ite in ignem Haec est aequitas, haec veritas. «Judicabit» enim «orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? aut quia tu mendax es, verax non erit veritas? Sed si vis habere misericordem, esto misericors antequam veniat: dimitte si quid in te commissum est, da ex eo quo abundas. Et de cujus das, nisi de illius? Si de tuo dares, largitio esset: cum de illius das,
Abbreviated transcription (Latin):
& pulchritudo inconspectii eiꝰ Pulchritu¬
dinẽ amas: Uisesse pulcher: Confitere
Non dit̃ pulchricudo & confessio. sed con¬
fessio & pulchritudo. Feduseras confitere
ut sis pulcher. Peccator eras confitere¬
ut sis iustꝰ. Fẽdare tẽ potusti. formosũ
te facere ñ potes. Qualis aut̃. ẽ. sponsus
nr̃. qͥ fedã amauit ut pulchrã faceret :
Quomͦ ait aliqͥs. fedã amauit: Non ueni

Expanded text:
et pulchritudo in conspectu ejus.» Pulchritudinem amas? vis esse pulcher? Confitere. Non dixit, Pulchritudo et confessio; sed, «Confessio et pulchritudo.» Foedus eras, confitere ut sis pulcher: peccator eras, confitereut sis justus. Foedare te potuisti; formosum te facere non potes. Qualis autem est sponsus noster, qui foedam amavit, ut pulchram faceret? Quomodo, ait aliquis, foedam amavit? «Non ve
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ñ gł am uram. Ostructores. głam
eiꝰ bene nunciate ingentib. Si głam ur̃am
annunciare uolueritis: cadetis. Si eius:
ȩclificabimini cũ ȩdificatis. Idõ qͥ głam
suã annunciare uoluer̃: noluer̃ esse in
ista domo. & ꝓpt̾ea ñ cantant canticũ
nouũ cũ om̃i terra. Non enĩ cõmunicant
uiuerso orbi trarũ. & idõ ñ st̃ ȩdifi¬
cantes indomo. sed pariȩtẽ de albatũ
erexer̃. Quanta minat᷑ ds̃ parieti deal¬
sis. id .ẽ. simulatio Foris lucet. intus
lutũ .ẽ. Qđ dicturus sũ iã dictũ.ẽ. Sed
eode spũ dicimꝰ: illi dixer̃ qͥ fuer̾ ante
nos Non .ẽ. gͦ p̃termittendũ & dicendũ
.ẽ. qͥa dono di dictũ.ẽ. Quidã de isto pa¬
riete dealbato cũ diceret. hoc ait. Quomͦ
in pariete ñ coniuncto aliis parietib. sed
singularit̃ erecto. si hostiũ facias. qͥsqͥs
int̾rauerit foris.ẽ. sic in illa parte quȩ
noluit cantare cũ domo canticũ nouũ.
sed partẽ uoluit struere. & hanc dealba¬

Expanded text:
riam vestram. O structores, gloriam ejus bene nuntiate in gentibus. Si gloriam vestram annuntiare volueritis, cadetis; si ejus aedificabimini, cum aedificatis. Ideo qui gloriam suam annuntiare voluerunt, noluerunt esse in ista domo; et propterea non cantant canticum novum cum omni terra. Non enim communicant universo orbi terrarum: et ideo non sunt aedificantes in domo, sed parietem dealbatum erexerunt. Quanta minatur Deus parieti dealsis, id est simulatio? Foris lucet, intus lutum est. Quod dicturus sum, jam dictum est, sed i dixerunt qui fuerumt ante nos. Non est ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealba
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Confiteant᷑ enĩ peccata sua. uomant
mala quȩ auide uorauerant. ñ redeant
ad uomitũ suũ sic̃ canis immundus: &
erit confessio & pulchritudo. Amamus
pulch ritudinẽ. prius eligamꝰ confessionẽ:
ut sequat᷑ pulchritudo. Iterũ ȩxistit. qui
amat potentiã: amat & magnificentiã.
Uult esse magnꝰ sic̃ angłi st̃. Magnificentia
quȩdã in angłis tanta & potentia: ut si
faciant angłi qͥcqͥd possunt. sustineri
ñ possit. & omis homo desiderat poten¬
tiam angłoꝵ. sed iusticiã angłoꝵ non
amat. Prius iusticiã dilige. & sequit᷑ te
potentia. Quid enĩ seqͥt᷑ & hic : Scĩtas &
magnificentia in scĩficatione eiꝰ Tu iam
quȩrebas magnificentiã. pͥus dilige scĩtatẽ.
Cũ scĩficatꝰ fueris. eris & magnificus. Nã
si p̃postere pͥus. eẽ. uolueris magnificus.
ante cadis quã surgas. Nonenĩ surgis sed
excolleris. Meliũs surgis si ille te erigat
qͥ ñ cadit. Descendit enĩ ille ad te: qͥ non

Expanded text:
 Confitentur enim peccata sua, vomunt mala quae avide voraverant; non redeunt ad vomitum suum, sicut canis immundus : et erit confessio et pulchritudo. Amamus pulchritudinem; prius eligamus confessionem, ut sequatur pulchritudo. Iterum existit qui amat potentiam, amat et magnificentiam; vult esse magnus quomodo Angeli sunt. Magnificentia quaedam est in Angelis; et tanta potentia, ut si faciant Angeli quidquid possunt, sustineri non possit. Et omnis homo desiderat potentiam Angelorum, sed justitiam Angelorum non amat. Prius justitiam dilige, et sequetur te potentia. Quid enim sequitur et hic? «Sanctitas et magnificentia in sanctificatione ejus.» Tu jam quaerebas magnificentiam: prius dilige sanctitatem; cum sanctificatus fueris, eris et magnificus. Nam si praepostere prius esse volueris magnificus, ante cadis quam surgas: non enim surgis, sed extolleris. Melius surgis, si te ille erigat qui non cadit. Descendit enim ad te ille qui non
Abbreviated transcription (Latin):
det Fortasse enĩ alius illos fecisse puta¬
retur suꝑ qđ sederet: sed dixit. dñs aut̃
celos fecit Si cȩlos fecit. etiã angłos fec̃.
Ipse fecit angłos. ipse fecit apłos. Apłis
cedebant demonia. sed ipsi apłi cęli erant
qui dum portabant. Et quẽ dnm̃ porta¬
bant: Aquo facti erant. Audi qͥa cęli st̃
Celi enarrant głam dĩ Ipsis cȩlis dr̃ An¬
nunciate in gẽntib głam eiꝰ. in om̃ib po¬

Expanded text:
det; fortasse enim alius illos fecisse putaretur, super quos sederet: sed dixit, «Dominus autem coelos fecit.» Si coelos fecit, etiam Angelos fecit: ipse fecit Angelos, ipse fecit Apostolos. Apostolis cedebant daemonia: sed ipsi Apostoli coeli erant, qui Dominum portabant. Et quem Dominum portabant? A quo facti erant. Audi quia coeli sunt: «Coeli enarrant gloriam Dei» . Ipsis coelis dicitur, «Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
nit udicare t̾rã. Primo uenit. & postea
uenturus. ẽ. Primo uenit in ȩccła sua in
retur apłs. Legatione inqͥt fungim᷑ ꝓ xp̃o.¬
obsecrantes ꝓ xpo reconciliari dõ. Ipsȩ st̃
nubes in quib uenit: excepto aduentu
suo posteriore. qͦ uenturus. ẽ. iudicare
uiuos & mortuos. Uenit pͥmo innubib.
Hȩc pͥmo uox ipsius sonuit in euangłio.
Amodo uidebitis filiũ hominis uenientẽ
in nubib. Quid ẽ. amodo: Nonne dñs
postea uenturus. ẽ. qͣndo se plangent om̃s
tribus t̾rȩ: Prius uenit in p̾dicãtorib
suis. & impleuit totũ orbẽ t̾rarũ. Non
resistamꝰ primo aduentui. ut ñ ex paue¬
scamꝰ scđm. Et ue tunc pregnantib &
mãmantib. Audistis mͦ in euangłio. Ca

Expanded text:
nit judicare terram.» Primo venit, et postea venturus est. Primo venit in Ecclesia sua in retur Apostolus: «Legatione,» inquit, «proobsecrantes pro Christo reconciliari Deo» . Ipsae sunt nubes in quibus venit, excepto adventu suo posteriore, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Venit primo in nubibus. Haec primo vox ipsius sonuit in Evangelio: «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus.» Quid est, «Amodo?» Nonne Dominus postea venturus est, quando se plangent omnes tribus terrae? Prius venit in praedicatoribus suis, et implevit totum orbem terrarum. Non resistamus primo adventui, ut non expavescamus secundum. «Et vae tunc praegnantibus et mammantibus.» Audistis modo in Eva
Abbreviated transcription (Latin):
inore peccatoris. Melius. ẽ. ut nouus
taceas: quã ut uetꝰ cantes. Quia si fueris
nouus & tacueris: aurib hominũ non
sonat. Nã cor tuũ ñ tacet canticũ no¬
uum: & ꝑuenit ad aures dĩ qͥ te fecit
hominẽ nouũ. Diligis & taces. Dilectio
ipsa uox. ẽ. ad dm̃. & ipsa dilectio canti¬
cũ nouũ. ẽ Audi qͥa canticũ nouũ ẽ
Dñs dicit. Mandatũ nouũ do uob̾: ut
uos inuicẽ diligitis. Om̃is gͦ t̾ra cantat
canticũ nouũ: ubi ȩdificatur domꝰ
Oiis gͦꝰ t̾ra ẽ. domꝰ dĩ. Si om̃is t̾radomꝰ
dĩ: qui ñ hȩret om̃i t̾rȩ ruina. ẽ. non
domus ruina illa uetꝰ cuiꝰ umbrã ha¬
bebat tẽplũ illud uetꝰ Ibi enĩ diruebat᷑
uetustas: ut nouitas ȩdificaret᷑. Et
ñ relinquet᷑ lapis suꝑ lapidẽ qui ñ

Expanded text:
in ore peccatoris . Melius est ut novus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis» . Omnis ergo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus Dei. Si omnis terra domus Dei, qui non haeret omni terrae, ruina est, non domus; ruina illa vetus, cujus umbram habebat templum illud vetus. Ibi enim diruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. Et «non relinquetur lapis super lapid
Abbreviated transcription (Latin):
fronte aliud in uoce. Iimo nichil ali¬
ud: sed intellectores quęrit. Loquit᷑
eni de ȩdificatione domꝰ. Om̃s lapides
ipsius domꝰ: intelligunt qđ cantarunt.
Edificat᷑ enĩ domꝰ dõ: ñ illo loco ubi ȩdi¬
ficauit salomon. Aedificauit enĩ tẽplũ.
& de ipso tẽplo audistis quȩ dixerit mͦ¬
dñs. Cũ saxa tẽpli & moles ingentes ad¬
mirarent᷑ discipłi: indicauer̃ dñõ ad¬
mirationẽ & stuporẽ suũ. & dñs illis.
Am̃ am̃ dico uob̾. ñ relinquet᷑ hic lapis
suꝑ lapidẽ: qͥ ñ destruet᷑. Non talis edi¬
ficat᷑ domꝰ. Nã uidete ubi ȩdificat᷑: qͥa
ñ in uno loco aliqͦ. in parte. Sic enĩ incipit
omis tra: sic ȩdificat᷑ cantat Ipsũ can¬
tare ȩdificari. ẽ: sed si ñ uetꝰ cancet. Uetꝰ
cantat cupiditas carnis: nouũ cantat
caritas dĩ. Quicqͥd cantaueris de cu¬
piditate: uetꝰ cantas. Et si sonant in
ore uerba cantici noui: ñ .ẽ. speciosa laus

Expanded text:
fronte, aliud in voce? Imo nihil alifronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis modo quae dixerit Dominus. Cum saxa templi et moles ingentes admirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruetur» . Non talis aedificatur domus. Nam videte ubi aedificatur, quia non uno loco, aliqua in parte. Sic enim incipit:omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc differt lȩticiã nr̃am
de sermone quẽ nob debet.
Nã qđ debitor teneat᷑ agno¬
scit. Om̃s enĩ ȩccłas quacunq transitũ
fecit: lȩtificauit dnis ꝑos ipsius. Multo
magis gͦ ista lȩtificanda ẽ de qua cȩ¬
teris eum dñs ꝓpagauit: Sed qͥd factu¬
ri sumꝰ. nisi ut seruiamꝰ uoluntati ipsi¬
us: Differre illũ tam̃ dixi fr̃s. ñ frau¬
dare. Itaq tenete debitorẽ. nec dimit¬
dicamꝰ aliqͥd. Qđ quidẽ iã nostis: sed
dulcis.ẽ. cõmemoratio ueritatis. Forte
cũ ꝓmunciaret᷑ ticulus eiꝰ: cũ admira¬
tione aliqui audier̃. Inscribit᷑ enĩ titu¬
lus psalmi. Quando domꝰ ȩdificabat᷑
post captiuitatẽ. Hoc titulo p̃dicto
iã in ipso textu psalmi expectabatur
fortasse qͥ lapides p̃ciderent᷑ de mon¬
tib. quȩ moles attraherent᷑. quȩ funda¬
m̃ta iacerent᷑. quȩ trabes imponerent᷑.
quȩ colune erigerent᷑. Nichilhorum
cancat. Et si aliqͥd aliud ñ gͦ consonat
psalmꝰ ticulo suo. & aliud portat in

Expanded text:
adhuc differt laetitiam nostram de sermone quem nobis debet: nam quod debitor teneatur, agnoscit. Omnes enim Ecclesias quacumque transitum fecit, laetificavit Dominus per os ipsius: multo magis ergo ista laetificanda est, de qua caeteris eum Dominus propagavit. Sed quid facturi sumus, nisi ut serviamus voluntati ipsius? Differre illum tamen dixi, fratres, non fraudare. Itaque tenete debitorem, nec dimitdicamus aliquid quod quidem jam nostis; sed dulcis est commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur, quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in
Abbreviated transcription (Latin):
Quos dicebant deos demonia erant. apło
dicente aptius. qm̃ quȩ immolant gs.
demonus immolant & ñ dõ. Quia gͦ
ideo erant in captiuitate. qͥa ddemoniĩs
imimolabant. & ꝓpt̾ea tota t̃ra filuosa
tiones. subquib captuus popłs teneba-¬
tur que redimere aduenit t̾ribilis suꝑ
oñs deos: & quasi diceret᷑ illi. quã¬
redixisti suꝑ om̃s deas. sunt enĩ dii: se¬
quit᷑ & dicit᷑. Qm̃ om̃s dii gentiũ de¬
monia. Intendat caritas ur̃a. Magnũ
aliqͥd dicebat paulo ante magnꝰ dñs.
dabilis nimis. Nonne hoc dixerã. quia
dimisit tͥ cogitare. qđ ñ poterat ipse
uerbis explic̾are: Explicans aut̃ ipse
uerbis. qͥd magnũ mͥdixit de dño ił u¬

Expanded text:
 daemonia erant, Apostolo dicente apertius, «Quoniam quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo» . Quia ergo ideo erant in captivitate, quia daemoniis immolabant, et propterea tota terra silvosa tiones, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere advenit «terribilis super omnes deos?» Et quasi diceretur illi, Quare dixisti, «super omnes deos?» sunt enim dii? sequitur et dicit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magnus Domdabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explicare? Explicans autem ipse verbis, quid magnum mihi dixit de Domi