comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illustͥb uuris dissẽns ait ĩ¬
t̃tis ꝑentib natũ expositũ et
a uenatorib ĩuentũ camino
lacte nutͥtũ chironi traditũ
didicisse medicinĩ ¶fuis¬
se ãt messennũ s epidaui
mortuũ tulliꝰ etiã tynofiris
at sepultũ ¶Qͥd appollo
flagrabat turpissime gregẽ
pauit alienũ et muros la¬
omedonti ĩstruxit ¶ Nepti¬
mꝰ m̾cede cõductus q̃ illi ne¬
gare potuit ĩpune cib eoq
pͥmo rex ꝑfidus quidqͥd cũ
disꝑsiss didicit abuegare
Idẽ formosũ pũm et dum a¬
mat biolauit et dũ ludit
sib liberatus ne bide̾t᷑ m̃s
ferus et ĩmanis adult̾ĩũcũ
uenẽ cõmisit ¶Castor et pol¬
lux dũ alienas spõsas rapi¬
unt ẽẽ gemini desierũt
terũ gladio tnͣsũb̾auit Et
eosdẽ poete alt̾ius uu̾e alte¬
rius mori narrauit utinã
mortaliũ mserrum qͥb se¬
mel mori nõ licuit Hos tñ
omerꝰ ãbos sĩplicit̾ nõ ut po¬
te solẽt mortuos ẽe testatur
Nã cũ face̾t ĩ muris assidẽte

Expanded text:
inlustribus uiris disserens ait incertis parentibus natum, expositum et a uenatoribus inuentum, canino lacte nutritum, Chironi traditum didicisse medicinam; fuisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum. quid Apollo flagrabat, turpissime gregem pavit alienum, et muros Laomedonti exstruxit, cum Neptuno mercede conductus, quae illi negari potuit impune, ab eoque primo Rex perfidus, quidquid cum diis pepigisset, didicit abnegare. Idem formosum puerum et dum amat, violavit; et dum ludit,sibus liberatus, ne videretur nimis ferus et immanis, adulterium cum Venere commisit. Castor et Pollux, dum alienas spount, esse gemini desierunt.terum gladio transuerberauit: et eosdem poetae alternis uiuere, alternis mori narrant, ut iam mortalium miserrimi, quibus semel mori non licet. aus tamen Homerus ambos simpliciter, non ut poetae solent, mortuos esse testatur. nam cum faceret in muris adsidentem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe p̃t qd̾ tãtũdẽ capiat pt̃atis
Thii tamẽ qͥ młtos ẽẽ
arbitrant᷑ officio iit̾
le dicuͣt ẽẽ particos de qͥbz oĩ¬
bus suo loco disputabimus
¶Illud int̾im quod ad pñ¬
tem locũ ꝑtinet teneo. Si ꝑ
tur res ut ex hiis quilibet

Expanded text:
testatis: et ii tamen qui multos esse arbitrantur officia inter se dicunt esse partitos. de quibus omnibus suo loco disputabimus. illud interim quod ad praesentem locum pertinet teneo: si patur res, ut ex iis quilibet
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm oĩ gen̾e doctͥne adeo ut
ei ob multarũ reꝵ et arciũ
scĩam t̾megisto nom̃ ĩpone¬
rent hic scͥbit libros ⁊ quid̃
młtos ad cognitõe d̾marũ
reꝵ ꝑtinentes ĩ q̃b maiesta¬
tẽ sũmi ac singłaris dei asse¬
ruit ¶ Hiis demq nomũb
appellat qͥb nos dñm ac pa¬
trẽ ¶ At ne quis nomẽ eiꝰ

Expanded text:
adeo ut ei multarum rerum et artium scientia Trismegisto cognomen imponeret. Hic scripsit libros, et quidem multos, ad cognitionem divinarum rerum pertinentes, in quibus majestatem summi ac singularis Dei asserit, iisdemque nominibus appellat, quibus nos, Deum et patrem. Ac ne quis nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ habet ꝑfc̃m atq mirabi¬
tur ac sup̃mũ uocat in hiis
libris quos de legib scrbit
ab eoq regi mũdũ argum̃¬
tat᷑ cũ disputat de ña deoꝵ
hoc mõ. nichil ẽ p̃stantius

Expanded text:
m atque mirabitur ac summum vocat in hiis libris quos De legibus scripsit; <ab> eoque regi mundum argumentatur, cum disputat De natura deorum, <hoc> modo: “Nichil est prestancius
Abbreviated transcription (Latin):
rini nob̾ satis ẽ qd̃
dũ honorãe se uult et ĩ telo
collocare cõfessus ẽ id qd̃ res
habet qũo suit cippellãdi qͥ deo
semꝑ assistũt Retrahant gͦ
se hoĩes ab errorib ⁊ abiet¬
tis religionib p̃ius ꝑentẽ
suũ dñmq cognoscaut cuiꝰ
magͥtudo ꝑspiti nec pncipi¬
ũ cõprehẽdi Cũ ad illũ mẽ¬
tis hũcine ĩtencõ ⁊ acumẽ
et memoria ꝑuemĩt qͣi sub¬
ductis et ꝯsũptis omĩb su¬
is subsistit heret deficit nͨ
ẽ siliqͥd ultĩus qͦ ꝓgredi pos¬
sit uerũ q fieri nõ pot̃ qu il

Expanded text:
rim nobis satis est quod dum honorare se uult et in caelo conlocare, confessus est, id quod res habet, quomodo sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius ici nec principium conprehendi. cum ad illum mentis humanae intentio et acumen et memoria peruenerit, quasi subductis et consumptis omnibus uiis subsistit haeret deficit nec est aliquid ulterius quo progredi possit. uerum quia fieri non potest quin id
Abbreviated transcription (Latin):
ta ead tñ exspectat ut ꝓu¬
dentiã unã ẽẽ ꝯsentiũt siue
em̃ na siue ether siue rõ sũ
mens sine natalis nct̃itas
siunc dĩna lex siue qͥdqͥd aliᷤ
dixeris idem ẽ quod a nob̾
dicit᷑ deus nec obstat appel¬
lacõem diũsitas cũ ip̃a sigͥ¬
ficacõe ad bnũ omĩa reuol¬

Expanded text:
tamen spectat, ut prouidentiam unam esse consentiant. siue enim natura siue aether siue ratio siue mens siue fatalis necessitas siue diuina lex siue quid aliut dixeris, idem est quod a nobis dicitur deus. nec obstat appellationum diuersitas, cum ipsa significatione ad unum omnia reuol
Abbreviated transcription (Latin):
q astra ¶ Sp̃us intꝰ alit
totũq effusa ꝑ crtus Mẽs
agitat molẽ et magno se
corꝑe mistet. At ne qͥs for¬
te ignoraret quisnã eẽt il¬
le spũs qͥ tantũ hr̃ẽt pt̃atis
declarauit alio loco dicens
tus q maris celũq ꝓfũdũ
Huic pecudes armẽta biros
iꝰ uitas Ouidius quoq ĩ pn̾¬
cipio p̃clari oꝑis sine ulla
noĩs dissilacõe a deo quẽ fa¬
b̾catorẽ mũdi ꝙ̃ reꝵ opifitẽ
bocat mũdũ facet᷑ ĩstructũ¬
Ꝙ si uł orpheus uł hii nr̃i qͥ
ũã dutẽte senserũt ĩ ꝑpetuũ
deffendissẽt eand̃ ꝙͣ nos se¬
q̃mͤ doctͥnã cõprehensa ueri¬
tate tenuissent.
Ed hactemuis de poe¬
tis ad phos beniamꝰ¬

Expanded text:
astra spiritus intus alit totamque infusa per artus mens agitat molem et magno se corpore miscet. ac ne quis forte ignoraret, quisnam esset ille spiritus qui tantum haberet potestatis, declarauit alio loco dicens: tusque maris caelumque profundum; hinc pecudes armenta uiros rsere uitas. Ouidius quoque in principio praeclari operis sine ulla nominis dissimulatione a deo, quem fabricatorem mundi, quem rerum opificem uocat, mundum fatetur instructueus uel hi nostri quae natura ducente senserunt in perpetuum defendissent, eandem quam nos sequimur doctrinam conprehensa ueritate tenuissent. Sed hactenus de poetis. ad philosophos ueniam
Abbreviated transcription (Latin):
insi bnꝰ fuerit ad quẽ totius
sũme cura refãtur uniũsa
soluẽtͦ et corruent dicẽ aũt
multoꝵ crrbit̾o regi mũdũ
tale ẽ quale si quis aff̾met
qm̃ multa et uaria st̃ mĩstẽia
mẽbroꝵ ut singulos corꝑis sẽ¬
sus singule mentes rege̾ cre¬
dant ¶Itẽ multi affectus
qͥb ꝯmoueri solemus uł ad
iram uł ad cupiditatẽ uł ad
leticiã uł ad metũ uł ad mi¬
ẜacõem ut in hiis om̃ib to¬
tidẽ nõ una mens putet᷑ oꝑa¬
ri quod si quis ꝓfco dicat ne
ip̃am qͥdẽ que bna ẽ habere
uideatur ¶Ꝙ si ĩ uno cor¬
pore tantarũ reꝵ gub̃natio¬
nes mẽs una possidet ⁊ uni¬
u̾ẜ semel ĩtenta ẽ cur aliqͥs
existimet mũdũ nõ posse ab
uno regi a płib posse: Od̾
qr ĩtelligũt isti asscores deo¬
rũ ita eos p̃ẽẽ singulis reb
ac ꝑtib dicũt ut tñ sit unus
rector eximꝰ. Iam g̾ ceterĩ
nõ dii erunt s satellites ac
nĩstri quos ille bnus max¬
mmꝰ aic potẽs omi hiis offici¬

Expanded text:
isi unus fuerit, ad quem totius summae cura referatur, universa solventur et corruent. Dicere autem, multorum arbitrio regi mundum, tale est, quale si quis affirmet oniam multa et uaria sint ministeria membrorum, ut singulos corporis sensus singulae mentes regere credantur, item multi adfectus, quibus commoueri solemus uel ad iram uel ad cupiditatem uel ad laetitiam uel ad metum uel ad miserationem, ut in his omnibus totideri: quod si quis profecto dicat, ne ipsam quidem, quae una est, habere videatur. Quod si in uno corpore tantarum rerum gubernationem mens una possidet, et universis simul intenta est; cur aliquis existimet mundum non posse ab uno regi, a pluribus posse? Quod quia intelligunt isti assertores deorum, ita eos praeesse singulis rebus ac partibus dicunt, ut tamen unus sit rector eximius. Jam ergo caeteri dii non erunt sed satellites ac ministri, quos ille unus maximus et polens omnium his offici
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓbat᷑ unius dei pt̃ate ac
ꝓuidẽtia mũdũ gub̾nari
tantã ẽẽ dicit ĩ thimeo pla¬
to ut eã nãq mẽte cõcipere
neq u̾b̾ enarrare quisꝙͣ pos¬
sit obuinuã et ĩ estĩcibilem
pt̃atẽ. Dubitet u̾o aliqͥs
an qͥdꝙͣ difficile a̾ ĩpossibłe̾¬
sit deo qͥ tãta tãq murifica
oꝑa ꝓuidẽtia excogitauit u̾¬
tute cõstituit rõne ꝑfecit.
sibi uñ mͥ de tãta maiestate
sepius cogitãti qͥ deos colũt
int̾dũ uideri solent tã ceci
tã ĩcogitabiles tã excordes
tã nõ multũ a mutis aĩli¬
bz differentes qͥ credũt eos
qͥ geĩti sũt mares ac femĩe¬

Expanded text:
ius Dei potestate ac providentia mundum gubernari; tantam esse dicit in Timaeo Plato, ut eam neque mente concipere, neque verbis enarrare quisquam possit, ob nimiam ejus et inaestimabilem potestatem. Dubitet vero aliquis, an quidquam difficile aut impossibt Deo, qui tanta tamque mirifica opera providentia excogitavit, virtute constituit, ratione perfecit; sibi? Unde mihi de tanta majestate saepius cogitanti, qui deos colunt, interdum videri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos, qui geniti sunt maris ac foemi
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑ int̾ argonautas cũ
tyndaris et hercule nauigas¬
se dũ berũ et magnũ p̾mo¬
añ ip̃m nichil sit genitũ s
ab ip̃o sũt cũcta gn̾ata. Eũ¬

Expanded text:
traditur> inter Argonautas cum Tyndaridis et Hercule na<vigasse> – Deum verum et magnum ‘Protoante <ipsum nichil> sit genitum, sed ab ipso sint cuncta generata.
Abbreviated transcription (Latin):
comũ dei singularis ead̃ qͣ
timonia ꝓph̾arũ ue
ẽẽ de hiis qͥb oĩno nõ credit᷑
Ueniamꝰ ad auctores ⁊ eos
ip̃os ad ueri ꝓbacionẽ testes
citemꝰ quib contͣ nos uti so¬
lent poetas dico ad ph̾os Ex
hiis bnũ deũ ꝓbemus ncc̃e
est nõ ꝙ illi habuerint cogͥ¬
us tanta bis ẽ ut nemo pos¬
sit ẽẽ tã cecus qͥ nõ uideat ĩ¬
gerentẽ se oculis dĩnã clcũ¬
tatẽ ¶ Poete gͦ ꝙͣuis deos
carmĩb ornauerĩt et eorũ
res gestas sĩplificauerĩt sũ¬
nus laudib sepissime tñ ꝯ

Expanded text:
aeconium Dei singularis eadem, qua aeconium Dei singularis eadem, qua timoniis poetarum eesse de his, quibus omnino non creditur. Veniamus ad auctores; et eos ipsos ad veri probationem testes citemus, quibus contra nos uti solent, poetas dico ac philosophus. Ex his unum Deum probemus necesse est: non quod illi habuerint cognus tanta uis est, ut nemo possit esse tam caecus, quin uideat ingerentem se oculis diuinam claritatem. poetae igitur quamuis deos carminibus ornauerint et eorum res gestas amplificauerint summis laudibus, saepissime tamen
Abbreviated transcription (Latin):
bidel qr de uno deo p̃comũ fa¬
ciũt aut insam ã fallaces fu¬
erũt ¶ Atq impleta ẽẽ ĩ ple¬
risq quotidie illoꝵ baticina
uidemꝰ et in unã sentẽtiã cõ¬
gruẽs dĩnatio docet nõ fuisse
furiosos quis em̃ mẽtis se¬
mote nõ mõ futura p̃cinere
sed et̃ cohẽntia loqͥ possit: nõ
gͦ fallaces erãt. Quid abhi ᷤ
di cũ cetos ab om̃i fraude ꝓ¬
hiberent ¶dc̾to em̃ a deo mmi¬
ttebãt᷑ ut et p̃cones eeñt ma¬
gestatis eius. ⁊ correctores pͣ¬
lũtas fingẽdi aut mẽtiẽdi
coꝵ ẽ qui opes petũt qui lutͣ
desiderãt que res ꝓcul ab il¬
lis scĩs uiris abfuit ¶Ita
em̃ de legato sibi officio fũt¬
uẽtib p̃cepta iusticie ¶ Itaq
hii quoꝵ pcc̃a arguebantur
et ꝓhibebant᷑ excruciatos eoᷤ
ac̾bissime necauerũt gͦ aqͥ¬
b aibfuit studiũ lucr aibfu¬
it ec̃ uoluntas et cã fallen¬
pes auit et̾ reges fu̾ut ĩ quo ᷤ
cadere nõ posset suspicio cu¬
piditatis et fraudis et tñ p̃¬

Expanded text:
icet quia de uno Deo praeconium faciunt, aut insani, aut fallaces fuerunt. At quin impleta esse implerique quotidie illorum vaticinia videmus; et in unam sententiam congruens divinatio docet non fuisse furiosos. Quis enim mentis emotae, non modo futura praecinere, sed etiam cohaerentia loqui possit? Num ergo fallaces erant, qui talia lodi, cum caeteros ab omni fraude cohiberent? Idcirco enim a Deo mittebantur, ut et praecones essent majestatis eluntas fingendi ac mentiendi eorum est qui opes appetunt, qui lucra desiderant; quae res procul ab illis sanctis viris abfuit. Ita enim delegato sibi officio funcventibus praecepta justitiae. Itaque ii, quorum peccata et arguebantur et prohibebantur, excruciatos eos acerbissime necaverunt. Ergo a quibus abfuit studium lucri, abfuit etiam voluntas et causa fallenpes aut etiam reges fuerunt, in quos cadere non posset suspicio cupiditatis ac fraudis, et tamen pr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fatẽ mũdũ potuit eũd̃ re¬
gẽ nõ posse qͥd fecit ac si cõci¬
piat aĩo ꝙͣta sit dĩni huius
dei ex inchilo eẽ cõflatã quod
opus ñ ab uno ĩchocui ꝑfici¬
q nõ potuit ¶Iam ĩtelliget
młto facilius cẽ ab uno ⁊ re¬
gi qd est ab uno cõstitutũ.
Icat fortasse aliquis
ne fabͥcari quid̃ tã in¬
mesũ opus mũdi insi a plĩ¬
b magnos facias Quid qͥd
ĩ multis magͥtudĩs ¶ Pt̃a¬
tis u̾tutis magestatisq po¬
sũit id totũ in unũ cõfero et
ni uno ẽe dico ut tantũ ĩ eo
sit istarũ rerũ ꝙͣtũ nec cogi¬
tari nec dici pot̃ ¶Na ĩ re
qr neq tãte intelligẽtie luce̾
pcus hũanũ neq explanatõ¬
nẽ tãtarũ capit lingua mor¬
talis idip̃m intelligere nos
oportet aic dicͤ uideo iursus
qͥd ecõtͣrio dici possit tłes esse
illos plures qualẽ nos uolu¬
mus unũ ac hoc fieri nullo
di nequeat aut si tnͣsgressus
fu̾it sius alt̾m fib pellat.
Dn bident qui deos

Expanded text:
qui facere mundum potuit, eundem regere non posse quem fecit. at si concipiat animo quanta sit diuini huius dei ex nihilo esse conflatam, quod opus nisi ab uno inchoari perficique non potuit, iam intelleget multo facilius esse ab uno regi qDicat fortasse aliquis, ne fabricari quidem tam immensum opus mundi, nisi a plurbet magnos faciat, quiin multis magnitudinis, potestatis, virtutis, majestatisque posuerit, id totum in unum confero, et in uno esse dico; ut tantum in eo sit istarum rerum, quantum nec cogitari nec dici potest. Qua in re quia neque tantae intelligentiae lucem pectus humanum, neque explanationem tantarum rerum capit lingua mortalis: idipsum intelligere nos oportet ac dicere. Video rursus quid e contrario dici possit: tales esse illos plures, qualem nos volumus unum. At hoc fieri nullo di nequeat, aut si transgressus fuerit, suis alterum finibus pellat. Non vident, qui deos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uires ꝑciant᷑ orbẽ minꝰ
c̾te opum iinꝰ uiriũ singu¬
li hẽbũt cũ intͣ p̃scriptã por¬
tionẽ se quisq cõtineat ¶
Eodẽ mõ et̾ dii si ples sĩt mi¬
nus ualebũt aliis tãtũdẽ ĩ
se hñtib u̾tutis aut̃ ꝑfecta
n᷑a in eo pot̃ ẽẽ in quo totum
ẽ. ꝙͣ in eo in qͦ ꝑs exigua de
teris fu̾it. Ita ꝙͣto plures
ue semel quid̃ diuidi pot̃.
Quidqd em̃ capit diuisionẽ
et ĩtĩtũ capiat ncce ẽ. Si
corruptibilis ẽ ⁊ et̾nus conse¬

Expanded text:
iantur orbem, minus certe opum, minus uiriuni singuli habebunt, cum intra praescriptam portionem se quisque contineat. eodem modo etiam dii, si plures sint, minus ualebunt, aliis tantundem in se habentibus. uirtutis autem perfecta natura in eo potest esse in quo totum est quam in eo in quo pars exigua de teris fuerit: ita quanto plures ne semel quidem diuidi potest? quidquid enim capit diuisionem, et interitum capiat necesse est. si corruptibilis est et
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ forte airbitͣbim᷑ si ples sint
miꝰ hr̃e singłos neruoꝵ atq
uiriũ quod qͥdẽ faciũt hii qͥ
ẽẽ multos uolũt qr ncc̃e ẽ ĩ¬
becilles ẽẽ si quid̃ singuli sñ
aurilio reliquoꝵ tãte molis
gub̃naculũ sustine nõ pñt

Expanded text:
 forte arbitrabimur, si plures sint, minus habere singulos neruorum atque uirium: quod quidem faciunt ii qui esse multos uolunt, quia necesse est inbecillos esse, siquidem singuli sine auxilio reliquorum tantae molis gubernaculum sustinere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tia gub̾natͥce rerũ ⁊ ista se¬
pe disseruit scoicoꝵ argu ͭ ͣ cõ¬
firmãs et noua ip̃e afserẽs
plima qd̃ facit cũ in om̃ib
ph̃ie sue libris maxime in
hiis qͥ sũt de natura deoꝵ n ͨ
difficile sane fuit paucoꝵ ho¬
uimũ pͣue scientiũ redargu
cientiũ. ¶ Nemo ẽ em̃ tã
rudis tã feris morib qui nõ
oculos ĩ celũ tollẽs tã et si
nesciat cuiꝰ rei ꝓuidẽtia re¬
gat᷑ hoc om̃e qd̵ cerint᷑ aliꝙͣ¬
tũ ẽẽ ĩtelligat ex ip̃a reꝵ ma
gͥtudĩe. motu dispõe cõstan¬
cia utilitate pulch̾tudĩe tẽ¬
ꝑacõe nec posse fieri quͥ illd̾
qd mirabili rõne cõstat nͥ ꝯ¬
silio maiore cͥqͦ sit ĩstructũ¬
crequi hãc ꝑtẽ quãlib copi
ciã tollẽtib satis rñsũ uidetͥ
ab homĩb argutis et eloꝙ̃¬
cie ꝑ totũ hoc opus quod sus¬
cepimiꝰ sparsĩ dicere nos it̾e ẽ

Expanded text:
t sepe disseruit, <Stoycorum> argumenta confirmans et nova ipse afferens plurima; <quod> facit cum in omnibus phylosophie sue libris tum maxime in hiis <qui sunt de> natura deorum. Nec difficile sane fuit pau<corum hominum> prava senciencium redargueidencium. Nemo est enim tam rudis, tam feris moribus qui oculos suos <in celum> tollens, tametsi nesciat cuius Dei providencia re<gatur> hoc omne quod cern esse intelligat <ex ipsa rerum> magnitudine, motu, disposicione, constancia, uti<litate>, pulchritudine, temperacione nec posse fieri quin id quod mi<rabili> racione constat consilio maiore aliquo sit instructuexequi hanc partem quamlibet copiotiam tollentibus satis responsum videtur ab hominibus argutis et eloqutiae per totum hoc opus, quod suscepimus, sparsim dicere necesse est;
Abbreviated transcription (Latin):
mine int̾ deos relatus ¶Apd̃
cyceronẽ .M. cocta pontifex
disputãs cõtͣ stoicos de religi¬
ouib ⁊ de uarietate opĩonũ
ꝑ ordinẽ qͣtuor qnͣtũ fuisse
eũ a qͦ sit argus occisus obẽa
cãm ĩ egyptũ ꝓfugisse atq
egipcus lrãs ac leges tradi¬
disse ¶Hũc egipcii opeorte
cipud eos pͥmus ãm sui mẽ

Expanded text:
minibus in deos relatus est. Apud Ciceronem C. Cotta pontifex disputans contra Stoicos de religionibus et uarietate opinionum per ordinem quattuor quintum fuisse eum a quo sit Argus occisus; ob eamque causam in Aegyptum profugisse atque Aegyptiis leges ac litteras tradidisse. hunc Aegyptii Thoyth pud eos p
Abbreviated transcription (Latin):
Utor ẽ democritus ꝯfiuator epi¬
rius Sz et añ pictagoras qͥ
deos in dubiũ uocauit. Et pꝰ¬
eũ dyagoras qͥ exclusit et ailii
nõ nulli qͥ nõ putauer̃t deos
cẽ quid aluid effecerũt nͥ ut
ulla eẽ ꝓuidentia putaretur¬

Expanded text:
ctor est Democritus, confirmator Epicurus. sed et antea Protagoras qui deos in dubium uocauit et postea Diagoras qui exclusit et alii nonnulli qui non putauerunt deos esse quid aliud effecerunt nisi ut nulla esse prouidentia putaretur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut qͥdẽ militaris insi unũ
habeat ducẽ atq rcõrẽ ¶Q
si ĩ uno ex̃citu tot fuerĩt imi¬
ꝑatores qͦt legiones qͦt cohpr¬
tes quot cunei qͦt ale p̾mũ
nec instrui poterit acies uno¬
quoq ꝑiculũ recusante net
regi facile ã imꝑari ꝙ sius¬

Expanded text:
s quidem militaris, nisi unum habeat ducem atque rectorem. Quod si in uno exercitu tot fuerint imperatores, quot legiones, quot cohortes, quot cunei, quot alae, primum nec instrui poterit acies, unoquoque periculum recusante; nec regi facile, aut temperari, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Iurauit dñs et nõ peni¬
tebit eñ tu es sacerdos
Itẽ in basileon libro
pͥmo et suscitabo michi
sacerdotẽ fidelẽ qui oĩa
que sũt in corde meo fa¬
ciet et edificabo ei domũ
fidelem ⁊ transibit ĩ con¬
spectu meo omib dieb
Nuis aũt futurꝰ eẽt
cũi deus et̾nĩ sacerdotiũ
pollicebat ¶Sacharias
etiã noĩe posito aꝑtissĩe
docuit sic em̃ dixit ¶Et
ei et dixit dñs ad dyabo¬
elegit ihrłm et ecce cicio
eiectus ẽ ab igne Et ihe¬
sus erat induitus uesti¬
mẽtis sordidis et stabat
añ faciẽ angeli et respõ¬
dit et dixit ad cͥcũstãtes
aiũ faciẽ eius dicẽs auf¬
ferte bestimẽta sordida
ab eo et induite eũ tu¬
inca talau et imponite
ip̃ius et cooꝑuerũt eũ
uestimẽto et imposue

Expanded text:
iurauit dominus et non paenitebit eum: tu es sacerdos item in Basilion libro primo: et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quae sunt in corde meo faciet, et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. quis autem futurus esset cui deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomine posdocuit; sic enim dixit: Et ei. Et dixit Dominus ad diaboelegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestimentis sordidis, et stabat ante faciem angeli, et respondit, et dixit ad circumstantes ante faciem ipsius, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo, et induite eum tunica talari, et imponite ipsius; et cooperuerunt eum vestimento, et impos
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ fu̾at ncͣce carm fa¬
cere mẽtionẽ cũ satis
eẽt dic̾e̾ fuisse mortalẽ
 u̾itate pressus ne¬
gare nõ potuit ꝙ̃ admo¬
ad hoc appollo respondẽs¬
¶ Si sapiẽs gͦ est doct᷑¬
na eius sapĩa nec ulla
alia et sapientes qͥ secũ¬
tur et ulłi alii Cur gͦ
oꝑa fecisse quo maxĩe
dinitatis fidem meruit
assentiri nobis Iam br̃
se tñ et ad demonitas
fraudes redit cũ em̃ ue¬
ium nocessitate dixisset
Iam deoꝵ at sui prodi¬
tor uideatur nõ qd̃ ab
eo ueritas expresserat
mendatio fallente celas
set ait ergo illum fecis
se opera miranda ue¬
rum non diuina uir¬
tute sed magica
uid mirũ si hoc
appollo beritatem
ignorantib ꝑsuasit cũ
uidei quoq cultores ut
uidebatur sũmi dei hoc
idem putauerũt tũ añ
oculos eoĩ cotidie Rie¬
rent illa miracula net
tñ tautarũ uirtutũ cõ¬
templacõne impelli po¬
tuerũt ut deũ crede̾nt ꝙ̃
bidebãt ¶ ꝓPt̾ ea dauid
quẽ pret ceteros ꝓpħas

Expanded text:
m fuerat necesse carnis facere mentionem, cum satis esset dicere fuisse mortalem? Sed veritate pressus, negare non potuit quemadmoad hoc, Apollo, respondes? Si sapiens est; ergo doctrina ejus sapientia est, nec ulla alia, et sapientes, qui sequuntur, nec ulli alii. Cur igitur opera fecisse, quo maxime divinitatis fidem meruit, assentiri nobis jam videse tamen, et ad daemoniacas fraudes redit. Cum enim verum necessitate dixisset, jam deorum ac sui proditor videbatur; nisi quod ab eo veritas expresserat, mendacio fallente, celset. ait ergo illum fecisse quidem opera miranda, uerum non diuina uirtute, sed magica. quid mirum, si hoc Apollo ueritatem ignorantibus persuasit, cum Iudaei quoque, cultores ut uidebantur summi dei, hoc idem putauerint, cum ante oculos eorum cottidie fierent illa miracula? nec tamen tantarum uirtutum contemplatione inpelli potuerunt ut deum crederent, quem uidebant. propterea Dauid, quem praeter ceteros prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
mieris cũ patrib tius
suscitabo semẽ tuũ post
te et ꝑabo regnũ eius h
edificabit mͥ domũ in
nom̃e meo et erigã thͦ¬
nũ eius usq in seculũ
et ego ero ei in patr̃e et
ip̃e erit mͥ ĩ filiũ et fidẽ
consequet̃ domus eius
et regnũ eius usq in se¬
culũ Set hec ut uidei
nõ intelligerent illa fuit
causa ꝙ salomion filius
dauid tẽplũ deo edificauͭ
et ciuitatẽ quã de suo
noĩe Ierosolimã nĩcu¬
pauit Itaq ad ip̃m q̃ a
ꝓph̃a dicta sũt retuler̃t
Salomon autẽ ab
ip̃o pr̃e suo imꝑii regnũ
accepit Lrophete

Expanded text:
eris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te et parabo regnum eius. hic aedificabit mihi domum in nomine meo et erigam thronum eius usque in saeculum, et ego ero ei in patre et ipse erit mihi in filio. et fidem consequetur domus eius, et regnum eius usque in saeculum. sed haec ut Iudaei non intellegerent, illa fuit causa, quod Solomon filius Dauid templum deo aedificauit et ciuitatem, quam de suo nomine Hierosolymam nuncupauit. itaque ad ipsum quae a propheta dicta sunt rettulerunt. Solomon autem ab ipso patre suo imperii regimen accepit. prop
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝯsilii et fortitudinis
spũs scĩe et pietatis et
implebit illũ spũs timo¬
ris domũ ¶Iesse autẽ
fuit pater daiid ex cuiꝰ
radite ascensurũ ẽẽ flo¬
rẽ prelocutus eñ scilicet
Itẽ in basileon libro
secũdo ꝓpheta natã mis¬
sus est ad dauid uolentẽ
deo tẽplũ fabricare ⁊ fu¬
it berbũ domini ad na¬
thann diceus uade et dit
ẜuo meo daiud hec dixit

Expanded text:
silii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis: inplebit illum spiritus timoris dei. Ie-ssp autem fuit pater Dauid, ex cuius radice ascensurum esse florem praelocutus est, eum scilicet,item in Basilion libro secundo propheta Nathan missus est ad Dauid uolentem deo templum fabricare. et fuit uerbum domini ad Nathan dicens: uade et dic seruo meo Dauid: haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃as eã denũciasse de
xp̃o fore aliquãdo ut ex
gn̾e dauid corꝑaliter na¬
tus cõstitueret etermĩ tẽ¬
plũ deo qd̃ appellat᷑ eccle¬
sia et bum̾isas gentes
ad religionẽ uerã dei cõ¬
uocaret .
Et est domus fide¬
lis hoc ĩ mortale
templũ in qͦ si quis nõ
sacrificaui̾t ĩ mortalita¬
tis p̃miũ nõ habebit cu¬
fuit idẽ ncc̃e est ut ha¬
beat in eo sacerdotũi sẽ¬
piternũ nec pocest insi
ꝑ eũ qui cõstituit tẽplũ
ad dictũ templũ et ad
cõspectũ dei ꝑueniu

Expanded text:
phetas omnes denuntiasse de Christo, fore aliquando, ut ex genere David corporaliter natus constitueret aeternum templum Deo, quod appellatur Ecclesia, et universas gentes ad religionem Dei veram convocaret. Haec est domus fidelis, hoc immortale templum, in quo si quis non sacrificaverit, immortalitatis praemium non habebit. Cufuit, idem necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum. Nec potest nisi per eum, qui constituit templum, et ad aditum templi, et ad conspect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea uiixit te deus tu
us oleo exultacoĩs ¶Cuͦ
uerbo etiã nomẽ osfẽdit
si quidẽ ut supͣ docui ab
unctione appellatus ẽ xͦ.
docet dicẽs et homo est ⁊
quis cognouit eñ ¶Itẽ
ysayas et mittet eis deꝰ
homẽm qͥ salusibit eos
⁊ iudicans saluabit eos
¶Ded et moyses in
miũs ita loqͥtur orietur
stella ex iacob et surget
homo ex isil ¶ Pterea
nulesiꝰ appello qͥsultus
utrũ ne deus an homo
fui̾t hoc mĩ respõdit i¬

Expanded text:
pterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exultationis. Quo verbo etiam nomen ostendit: siquidem ut supra docui ab unctione appellatus est Chrdocet, dicens: Et homo est; et quis cognovit eum? Item Esaias : Et mittet eis Deus hominem qui salvabit eos, et judicans sanabit eos. Sed et Moyses in numeris ita loquitur : Orietur stella ex Jacob, et exurget homo ex Israel. Propterea Milesius Apollo consultus, utrumne Deus, an homo fuerit, hoc modo respondit
Abbreviated transcription (Latin):
creaui eũ saluator uero
ẽ ut supͣ diximꝰ ihesus¬
¶ Set et alio loco idem
ꝓpħa sic p̃dicauit ecca
natus ẽ nobis puer et
datus ẽ nobis filius cu¬
eius et bocatũ ẽ nomẽ
eius magni ꝯsilii angłs
¶Id tͥco em̃ missus ẽ
a deo pr̃e ut unuũsis gẽ¬
tib que sub celo sũt sin¬
gularis et ueu dei sc̃m
misteriũ reuolaret abla¬
tũ ꝑfido ppło qͥ adu̾sus
deũ sepe delinqͥi ¶Da¬
mel quoq silr̃ plocutus
est uidebã inqͣt in uisu
noctis ⁊ ecce ĩ nbibus
celi ut filiꝰ homĩs ueni
ens et usq ad uetustum
dierũ ꝑueinit ⁊ q̃ assiste¬
bant obtulerũt eũ ⁊ da¬
tũ ẽ ei regnũ et honor
tribus lingue seruient
ei et pt̃as eius eternaq¬

Expanded text:
creaui eum. saluator uero creaui eum. saluator uero est, ut supra diximus, Iesus. sed et alio loco idem propheta sic praedicauit: ecce natus est uobis puer, et datus est uobis filius, cueius: et uocatum est nomen eius \'magni consilii nuntius\'. idcirco enim missus est a deo patre, ut uniuersis gentibus quae sub caelo sunt singularis et ueri dei sanctum mysterium reuelaret ablatum perfido populo, qui aduersus deum saepe deliquit. Daniel quoque similia praelocutus est. uidebam inquit in uisu noctis: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis uens, et usque ad vetustum dierum pervenit. Et qui adsistebant, obtulerunt eum, et datum est ei regnum, et honor, tribus, linguae servient ei, et potes
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ẽ ad ꝓband̾
ueritatẽ qd ab ip̃is ꝓhi¬
betur ĩ imicis ¶ Emami¬
el autẽ nũꝙͣ bocatus est
sed ihesus qui latĩe dici¬
tur salutans siue salua¬
tor qr cũctis gentib salu¬
tifer uenit sed ꝓpha de¬
clarauit hoc noĩe ꝙ deus
ad homĩes ĩ tarne uẽtu¬
significat nobiscũ deus
scilicet qr illo ꝑ u̾ginem¬
nato cõfiteri hoĩes oppor¬
tebat deũ secũ ẽẽ idest
ĩ terra et ĩ tarne morta¬
de terra orta est qr ẽ deꝰ
in quo ueritas ẽ frenum
corpus accepit ut terre¬
ius uiã salutis aꝑꝑiret¬
¶ Itẽ ysayas ip̃e ip̃i ã¬
tem nõ crediderũt et ex¬
aterbauerũt sp̃m scm et
cõu̾sus est eis adĩmiici¬
ciã et ip̃e expugnauit ⁊
recordatus ẽ dierũ secu¬
li qͥ suscitait de terra
pastorẽ ouium.
Uis aũt futurus
eẽt ille pastor decła¬
uit alio loco dicens exul¬
tant celi desuꝑ et mbes
ĩduant iusticiã aꝑiat᷑
terra ⁊ pululet saluato¬

Expanded text:
testimonium est ad probandam testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gentibus salutifer uenit: sed propheta declarauit hoc nomine quod deus ad homines in carne uentusignificat \'nobiscum deus\', scilicet qnato, confiteri homines oportebat Deum secum esse, id est, in terra, et in carne mortade terra orta est; quia Deus, in quo veritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis viam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam. et ipse expugnauit et recordatus est dierum saeculi, qui suscitauit de terra pastorem ouium. quis autem futurus esset ille pastor, declarauit alio loco dicens: exsultent caeli desuper et nubes induant iustitiam, aperiatur terra. et pullulet saluato
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset alieigena iustã
possent extusa ͦ ͤ de lege
p̃tend̾e ꝙ eũ nõ suscepis¬
sẽt sił ut ulła oĩo gens
eẽt in t̾ra cui spes ĩ mor¬
talitatis negaretur
Escendẽs itaq de
celo sc̃s ille spũs
dei scãm bͥginẽ cuiꝰ ut̾o
se ĩ sinuaret elegit at
illa dĩno spiritu hausto
repleta concepit ⁊ sine
ullo a tactu u̾ni repẽte
u̾gnialis uterus inti¬
munt ¶ N si aĩalia qͦ¬
dã uento et aura cõciꝑe
solẽt om̃ib uotũ est cur
facile ẽ quitqͥd uelit gͣ¬
udatã ẽẽ uirginẽ diciꝰ
ꝙ sane ĩ credibile possz
uideri nͥ hoc futurũ añ
młta secula ꝓphete ceci
fetũ ⁊ grauata ẽ ⁊ fca
est ĩ młta miseracõne
mater uͥgo/ ¶ Itẽ ꝓpha
ysayas cuiꝰ bba sũt hec
uobis signũ Ecte u̾go cõ¬
cipiet ĩ ut̃o et pariet fi¬
liũ et uocabitis nomẽ
euis emanuel ¶̾d
hoc manifestiꝰ dici potest
legebant isti uidei qͥ eũ
fingere arbitratur abi
hiis inq̃rat ab hiis potis¬
simũ sumat satis fm̾ũ

Expanded text:
iustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul, ut nulla omnino gens esset in terra cui spes inmortalitatis negaretur. Descendens itaque de caelo sanctus ille spiritus dei sanctam uirginem cuius utero se insinuaret elegit. at illa diuino spiritu hausto repleta concepit et sine ullo adtactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. quodsi animalia quaedam uento et aura concipere solere omnibus notum est, curfacile est quidquid uelit, grauatam esse uirginem dicimus? quod sane incredibile posset uideri, nisi hoc futurum ante multa saecula prophetae cecinfetum, et grauata est et facta est in multa miseratione mater uirgo. item propheta Esaias, cuius uerba sunt haec: vobis signum; Ecce Virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabitis nomen ejus Hemanuel. Quid hoc manifestius dici potest? Legebant ista Judaei, qui eum fingere arbitratur, ab his requirat, ab his potissimum sumat. Satis firmum
Abbreviated transcription (Latin):
set propt̾ ea salomoiis
imꝑiũ ꝑpetuũ nõ luit
regnauit ¶Deinde ꝙ
nuĩꝙͣ filius dei dictus sit
led filius dauid ⁊ domus
quã edificauit nõ est fi¬
de cõsecuta sicut ecclra q̃
est uerũ templũ dei qd̃
nõ in parietib est sed in
corde ac fide hom̃i qͥ cre¬
dũt in eũ et bocant᷑ fi¬
deles ¶Illud uero salo¬
monis tẽplũ quia ĩ ma¬
nu factũ est manu ceci

Expanded text:
set. Praeterea Solomonis imperium perpetuum non fuit; regnavit. Deinde quod nunquam filius Dei dictus est, sed filius David; et domus quam aedificavit non est fidem consecuta, sicut Ecclesia, quae est verum templum Dei, quod non in parietibus est, sed in corde ac fide hominum, qui credunt in eum, ac vocantur fideles. Illud vero Solomonium templum, quia manu factum est, m
Abbreviated transcription (Latin):
deputabit᷑ alius absq
illo q̃ inuenit omnẽ
uiã prudentie et dedit
eam iacob puero suo ⁊
israel dilcõ sibi Post
hec i t̾ris bisus ẽ ⁊ cũ
homĩb cõu̾satus est
tuus deus ĩ scl̃a scłorũ
uirga eqͥtatis uͥga regni

Expanded text:
putabitur alius absque illo, qui invenit omnem viam prudentiae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto sibi. Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est. tuus Deus in saecula saeculorum: virga aequitatis, virga regni
Abbreviated transcription (Latin):
lo deo pr̃e gnͣatus est
¶In scd̾a bo̾ carnali a¬
q sb̃am gerens nostrã
ac fragilẽ imbecillẽq
naturã qͣi manu ad ĩ¬
mortalitatẽ posset edu¬
cere factus ẽ dei filius
nẽ id ẽ deus et homo
dei u̾tus ĩ eo ex oꝑibus
que fecit apparuit fra¬
gilitas ĩ eo homĩis ex pas¬
sione ꝙͣ ꝑtulit quã cur
sus ceꝑit paulo post do¬
cebo ¶ Iterũ et deũ fu¬
isse et hoĩem ex btroq¬

Expanded text:
lo Deo Patre generatus est. In secunda vero carnali ἀem substantiam gerens, nostram hanc fragilem imbecillemque naturam quasi manu ad immortalitatem posset educere. Factus est et Dei filius nem; id est, et Deus et homo. Dei virtus in eo ex operibus, quae fecit, apparuit; fragilitas hominis, ex passione quam pertulit: quam cur susceperit, paulo post docebo. Interim et Deum fuisse, et hominem ex utroq
Abbreviated transcription (Latin):
nã sequũtur u̾tutẽ mu¬
tant᷑ habet imꝑiũ ht̃
honorẽ cũ om̃s tribus
terre p̃ceptis eiꝰ obtẽpe¬
rant ¶Et idẽ postea
cũ rursus aduemit ĩ pt̃a¬
te ac claritate ut oẽm
aĩam iudicet uidet et
iustos resticuet ad ui¬
tã nũc uo̾ totiuis terre
regnũ obtĩebit Tũc sb̾¬
lato de reb hũamis oĩ
malo aureũ seculũ ut
poete uocant idest iustũ
ac pacificũ tẽpus oriet᷑
set hec uberiꝰ ĩ ultinio
libro disseremꝰ cũ de se¬
cũdo aduẽtu loq̃m᷑ mĩt
de pͥmo ut cepimꝰ expli¬
cenius
parẽs oĩm cũ reli¬
gionẽ suã tnͣsferre uo¬
luisset doctorẽ iusticie
misit e celo ut nouis
cultorib nouã legeni
ĩ eo uel ꝑ eũ daret nõ
sicut ante fecerat ꝑ ho

Expanded text:
nam sequuntur, virtutem imitantur; habet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis ejus obtemperant: et idem postea cum rursus advenerit in potestate ac claritate, ut omnem animam judicet, et justos restituat ad vitam, tunc vere totius terrae regimen obtinebit; tunc sublato de rebus humanis omni malo, aureum saeculum ut poetae vocant, id est justum ac pacificum tempus orietur. Sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo aduentu loquemur: nunc de primo ut coepimus< explicemus. parens omnium cum religionem suam transferre uoluisset, doctorem iustitiae misit e caelo, ut nouis cultoribus nouam legem in eo uel per eum daret, non sicut ante fecerat per ho
Abbreviated transcription (Latin):
nouit tp̃s suũ turtur et
yrũdo et ruis passeres
custodierũt tꝑra ĩtroitꝰ
sui ppls ãt meus nõ cõ¬
gnouit iudiciũ dmi Q ͦ¬
mõ dicitis sapiẽtes su
mus et lex dm̃ nobiscũ
et capti sũt qm̃ berbum
ut ceꝑam dice̾ cũ statu¬
isset deus doctorẽ birtu¬
tis uutte ad hoĩes rena¬
sci cũ denuo tarne p̃cepͤ
⁊ ip̃i hõi sile̾m fieri cui
deus ad eos ip̃os eñ mi¬
sit quos oderat ne illis
ĩ ꝑpetuũ salutis biã clau¬
deret s daret his liberã
facultatẽ sequẽdi deum
ut et p̃miũ uite adipis¬
ce̾ut̾ si secuti fuissẽt qd̾
plu̾mi coꝵ faciũt atq fe¬
cerũt ã culpa sua ĩ penã

Expanded text:
nouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientemus, et lex Domini nobiscum et capti sunt, quoniam verbum ut coeperam dicere cum statuisset Deus doctorem virtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit, et ipsi homini similem fieri, cui Deus, ad eos ipsos eum misit, quos oderat, ne illis in perpetuum salutis viam clauderet; sed daret his liberam facultatem sequendi Deum, ut et praemium vitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt, atque fecerunt, et culpa sua i
Abbreviated transcription (Latin):
et sperant xp̃m dei qͥ hũc
id c̾to reꝓbauerũt qͥa ex
homĩe natus ẽ nã cũ
ita sit a deo cõstitutũ ut
idẽ xp̃us bis ueniat in
t̾ram semel ut bnum
rursus ut regnet qũoĩ
secũdũ credũt qͥ ĩ pͥmũ
nõ crediderũt ¶Nc qͥ
ꝓph̃a utriusq aduẽtus
eiꝰ paucis u̾bis cõp̾hen¬
dit Ecce inqͥt ĩ nubib
celi ut filius homĩs ue¬
mens nõ d ͨ ut filius dĩ
sed ut filiꝰ homĩs ut
ostendẽt ꝙ carne debet
mibui ĩ t̾ra ut suscep¬
ta hoĩs figura et cõdi
fũctus ueritatẽ gentib
reuelasset multaret᷑.
atq ita deuiũ resurgẽs
ad pr̃em ꝑficisceretur
ĩ mbe sublatus adie¬
cit em̃ ꝓph̾a et ait ⁊ us¬
q ad antiquũ dierũ ꝑ¬
uenit et oblatus est ei
antiquũ dierũ appella¬
et origo nõ p̃t cõphẽdi
qr solus a seculis fuit
et erit semꝑ in secula

Expanded text:
et sperant Christum Dei? qui hunc idcirco reprobaverunt, quia ex homine natus est. Nam cum ita sit a Deo constitutum, ut idem Christus bis adveniat in terram, semel, ut unum rursus, ut regnet: quomodo in entum credunt qui in primum non crediderunt? atquin propheta utrosque aduentus eius paucis uerbis comprehendit. ecce inquit in nubibus caeli ut filius hominis ueniens. non dixit ut filius dei, sed ut filius hominis, ut ostenderet quod carne indui haberet in terra, ut suscepta hominis figura et condicfunctus ueritatem gentibus reuelasset, multaretur atque ita demum resurgens ad patrem proficisceretur in nube sublatus. adiecit enim propheta et ait: et usque ad anticum dierum peruenit et oblatus est ei. anticum dierum appellaet origo non potest conprehendi, quia solus a saeculis fuit, ut erit semper in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
eũ gẽtes et fortitudinẽ
regũ disrũpam appenã
añ illũ portas ⁊ ciuita¬
tes nõ claudent ¶Ego
añ te ibo ⁊ mõtes depla¬
nabo ⁊ sores ereas cou¬
terã et seras confringã
⁊ dabo tibi thesauros aib¬
sconditos et ĩ iusibiles
ut scias ꝙ ego sũ dñs
deus quia boto nomen
tuũ deus israhel ¶ De¬
niq ob u̾tutẽ ac fidem
ꝙͣ deo exhibuit in t̾ra

Expanded text:
ortitudinem regum disrumpam. Aperiam ante illum portas, et civitates non claudentur. Ego ante te ibo, et montes deplanabo, et fores aereas conteram, et seras ferreas confringam; et dabo tibi thesauros absconditos et invisibiles, ut scias quia ego sum Dominus Deus, qui voco nomen tuum, Deus Israel. Denique ob virtutem ac fidem, quam Deo exhibu
Abbreviated transcription (Latin):
ta est egiptus et nego¬
ciatio ethiopũ et saba¬
mi uni alti ad te trãs¬
gredient̃ et tui erũt ẜ¬
ui et post te ambulabͣt
nõ alius deus preter te
tu em̃ deus es et nos¬
nesciebamꝰ deus israel
saluator ¶ Confũdã¬
tur reuerebũtur omes
qͥ adu̾sant̾ tibi et ta¬
dant ĩ cõfusionẽ. ¶ Itẽ¬

Expanded text:
ta est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabaim uiri alti ad te transgredientur et tui erunt serui et post te ambulabuntnon est Deus alius praeter te. tu enim es Deus, et non sciebamus, Deus Israel saluator. confundentur et reuerebuntur omnes qui aduersantur tibi et cadent in confusione. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
te̾ cõseruãt ¶ Dixit em̃
ꝓph̃a Iẽnias misi ad
uos buos meos ꝓphetas
añ lucẽ mittebã et non
audiebatis me neq in¬
tẽdebatis auribus ues
tris cũ dicerem bobis
in scl̃m ¶ Nolite ãbula¬
re post deõs alienos ut
seruiatis eis et ne ĩcite¬
tis me ĩ oꝑib manuũ
hr̃arũ ad disꝑdendos bos¬
¶ Esdras etiam ꝓpheta
qͥ fuit eiusdẽ tỹri tẽpori¬
b a quo uidei sũt restitu¬
ti sic loqͥt̾ destinerũt a te
et abiecerũt legẽ tuã pͦ
corꝰ suũ et ꝓph̃as tuos ĩ¬
t̾fecerũt q̃ obtestabũtur
eos ut reuerterent᷑ ad te
Itẽ helyas ĩ libro ba¬
mulatus sũ dño deo om̃i¬
potẽti qr dereluiq̃rũt te fi¬
lii isrł et altaria tua de¬
molierũt et ꝓph̾as tuos
int̾fecerũt gladio et re¬
mãsi ego solitariꝰ et q̃si¬
re a m ¶Ipter has il¬
loꝵ ĩ pietates aibdicanͤ
eos ĩ ꝑpetuũ Itaq desiit
ꝓph̾as nutte ad eos s il¬
lũ filiũ suũ pͥmogenitũ
illũ opificẽ rerũ et cõsi¬

Expanded text:
ta conseruant. dicit enim propheta Hieremias: misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus uestris, cum dicerem uobis:in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. item Helias m libro Bamulatus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israhel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius et qure eam. propter has illorum inpietates abdicauit eos in perpetuum, itaque desiit prophetas mittere ad eos. sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum et consi
Abbreviated transcription (Latin):
orũ cũ sterilitate atq in¬
opia laborarẽt tnͣsierũt
ĩ egiptũ rei frumẽtarie
rantes ĩ tolłabili serui¬
tutis uigo p̃mebãtur ¶
Tũt misertus deus eorũ
eduxit eos ac lib̾auit de
manu regis egiptioꝵ pꝰ
ãnos qͣdringẽtos et tn¬
guita duce moysi ꝑ quẽ
postea lex illis a deo data
est In qͣ eductõe oñdit uͥ¬
tutẽ maiestatis sue deus
¶Craiecit em ppłm me¬
dio mari rubro p̃cedente
angelo et scĩdente aquã
ut ppłus ꝑ sictũ gͣdi poss
q̃ uerius. ut ait poeta cur¬
uata ĩ montis faciẽ cͥcũ¬
stetit unde. QQua re au¬
ẽ et mare ad huc patens
tenie ĩ gressus cocuntib
deletus ẽ ¶Hebrei uero
egressi ĩ solitudinẽ mł

Expanded text:
orum, cum sterilitate atque inorum, cum sterilitate atque inopia laborarent, transierunt in Aegyptum rei frumentariae rantes intolerabili seruitutis iugo premebantur. tum misertus eorum deus eduxit eos ac liberauit de manu regis Aegyptiorum post annos quadringentos et triginta duce Moyse, per quem postea lex illis a deo data est. in qua eductione ostendit uirtutem maiestatis suae deus. transiecit enim populum medio mari rubro praecedente angelo et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem uerius, ut ait poeta, curuata in montis faciem circumstetit unda. qua re au insecutus et mare adhuc patens temere ingressus coeuntibus deletus est. Hebraei uero ingressi in solitud
Abbreviated transcription (Latin):
dei filiũ descend̾e in t̾rã
ut cõstitueret dõ tẽplum
nõ ĩ u̾tute angeli ã pt̃a¬
te celesti s in fig̾̃a homĩs
et cõdicõne mortali et cũ
inaigist̾ĩo fũctus fuisset
traderet᷑ ĩ manꝰ ĩpioꝵi
mortẽ q susciꝑet ut ea qͦ
ꝑ u̾tutẽ domita resurgẽt
et hõi quẽ iuduerat quẽ
gerebat et sp̃e bincẽde ⁊¬
mortis offerret et ad pñ¬
cia ĩ mortalitatis aduit¬
teret. ¶ Hauc gͦ dispõnẽ
ne qͥs ignoret docebimꝰ
demꝰ eẽ cpleta ¶Remo
assen̾acõi nr̃e fidẽ cõmodet
tẽpoꝵ seriẽ p̃dicasse fore¬
ut aliqñ filius dei nasc̾e̾¬
tur sic̃ hõ et mirabilia
face̾t et cultũ dei ꝑ totã
t̾ram seĩaret et postͤmo
patibulo fige̾tur et t̾tio
die resurg̾et ¶Que oĩa
qͥ deũ suũ mortali corꝑe
utẽtẽ uiolauerũt qͥd aᵈ
obstabit qͦ minꝰ uerã sa¬
pĩam clarũ sit ĩ hac so¬
la religione bersari.
Unc a pu̾cipio toci¬
us sacͣmenti origo
qui erant puͥcipes hebre¬

Expanded text:
dei filium descendere in terram, ut constitueret deo templum non in uirtute angeli aut potestate caelesti, sed in figura hominis et condicione mortali, et cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus inpiorum mortemque susciperet, ut ea quoque per uirtutem domita resurgeret et homini, quem induerat, quem gerebat, et spem uincendae mortis offerret et ad praemia inmortalitatis admitteret. hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, docebimus demus esse conpleta. nemo adseuerationi nostrae fidem commodettemporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius dei nasceretur sicut homo et mirabilia faceret et cultum dei per totam terram seminaret et postremo patibulo figeretur et tertio die resurgeret. quae omnia qui deum suum mortali corpore utobstabit, quominus veram sapientiam clarum sit in hac sola Religione versari? Nunc a principio totius sacramenti origo qui erant principes Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
xui i ͫ  Constitues me ĩ ca¬
put gẽtiũ ppłs quẽ non
cognoui senuet m ¶ysa¬
ias quoq sic loqͥt᷑ uenio
collige̾ om̃s gentes et lĩ¬
guas et ueniẽt et bideb̃t
claritatẽ meã et dimit¬
tã suꝑ eos signũ Et mit¬
tã ex hiis cõseruatos in
gẽtes q̃ longe sũt q̃ nõ
audierũt głam nrãm ⁊⁊
nũciabũt claritatẽ ieã
in gentes.
Olens gͦ deus me

Expanded text:
XVII: constitues me in caput gentium: populus quem non cognoui seruiuit mihi. Esaias quoque sic loquitur: uenio colligere omnes gentes et linguas, et uenient et uidebunt claritatem meam. et dimittam super eos signum et mittam ex iis conseruatos in gentes quae longe sunt, quae non audierunt gloriam meam, nuntiabunt claritatem meam in gentes. uolens
Abbreviated transcription (Latin):
alii oꝑa dei ẽẽ nota nͥ fili¬
o soli qͥ est u̾bũ dei ⁊⁊ quẽ
salomõ ip̃m u̾bũ dei esse
demõstrat cuiꝰ maĩb oꝑa
ista mũdi fab̾cata sũt
Ego inqͣt ex ore altissimi
ꝓdiui añ oẽm creaturã¬
¶ Ego ĩ celis feci ut oriret᷑
luuiẽ ĩ deficiẽs et nebu¬
la texi oẽm t̾ram Ego in
altis hĩtaui ei thronꝰ meꝰ
ita tradit ¶Inpn̾cipio eãt
u̾bũ et u̾bũ erat apud de¬
ũ et deus erat b̾bũ hoc fu¬
it ĩ pn̾cipio apud deũ oĩa¬

Expanded text:
alii opera dei esse nota nisi filialii opera dei esse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem Solomon ipsum uerbum dei esse demonstrat, cuius manibus opera ista mundi fabricata sint. ego inquit ex ore altissimi prodiui ante omnem creaturam. ego in caelis feci ut oreretur lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus ita tradit: in principio fuit uerbum et uerbum erat aput deum et deus erat uerbum. hoc fuit in principio aput deum. o
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ de o̾re suo bocalẽ sp̃m
quẽ nõ ut̾o s mẽte conce¬
ꝑat ĩ excogitabili quadem
dit et alios itẽ sp̃us suos
et binũt et manẽt et sẽ¬
tiũt qr ip̃e ĩ mortalis ẽ ⁊
sensus ac bite dator
Nr̃e boces lz aure misce¬
antur atq uanescant tñ
uocẽ credendũ ẽ man̾e in
eternũ et sensu ac bͥtute
cõmutari quã de deo pa¬
tre tãꝙͣ riuus de fonte
traduxerit ¶De si quis
miratur ex deo dm̃ ꝓlati¬
one bocis ac sp̃s pocuisse
cognoui̾t desinet ꝓfecto
mirar. ¶Salomonẽ pa¬
trẽq eius dauid potẽtissi¬
mos reges fuisse et eosdẽ
ꝓph̃as etiã his fortasse
sit notũ qͥ dĩnas lr̃as nõ
actĩgerĩt ¶Quoꝵ alter
qͥ post̾ĩus regͣuit troyane
urbis excidiũ centũ et qͣ¬
dragĩta ãnis añcessit hu¬
ait Uerbo dei celi solidati
st̃ et spũ oris eius omĩs
uirtus eoꝵ ¶tẽ rursus ĩ
Eructauit cor meũ berbũ
bonũ dico ego oꝑa mea re¬
gi Cõstans uidelicet ulli

Expanded text:
tem de ore suo vocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam dit, et alios item spiritus suos et uiuunt et manent et sentiunt, quia ipse immortalis est et sensus ac uitae dator. nostrae uoces licet aurae misceantur atque uanescant, tamuocem credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de fonte traduxerit! quodsi quis miratur ex deo deum prolatione uocis ac spiritus potuisse cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnauit, Troianae urbis excidium centum et quadraginta annis antecessit. huait: uerbo dei caeli solidati sunt et spiritu eius omnis uirtus eorum. item rursus in eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, contestans uidelicet nulli