comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩã: & lum̃ uerũ qͦd illuminat om¬
nem hominẽ: ae d̾s apd̾ deũ erat. Nos
quoq per eiꝰ grãm facti sumꝰ ñ quode
ramꝰ id ẽ filii dei: sed tam̃ aliqͥd eramꝰ.
& hoc ipsum aliqͥd multo inferiꝰ. hoc
ẽ filii hominum. Bescendit gͦ ille ut noᷤᷤ
ascenderemꝰ: & manens in sua natura
nos manentes in natura nrã. efficere¬
mur participes nature ipsiꝰ. ñ tam̃
sic. Nam illũ naturȩ nr̃e participa¬
tio ñ fecit deteriorem:. nos autẽ facit
nature illiꝰ participatio meliores. Mi¬
sit itaq ds filiũ suũ factũ ex muliere: factũ
sub lege. Nam legis sacram̃ta ꝑcepit.
ut eos qͥ sũb lege erant redimẽt: id ẽ qͦs lex
reos tenebat occidente littera dũ p̃cep¬
tũ ñ impleret᷑. anceqͣm uiuificaret sp̃e:
qͥa caritas cdei que p̾ceptũ implet. dif
ut eos qͥ sub lege erant redimeret: con¬
tinuo subiunxit. Ut adoptionẽ filioꝵ
reciꝑemꝰ. ut uidelicet huiꝰ gram bene¬

Expanded text:
omnia, et lumen uerum, quod inluminat omomnia, et lumen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia caritas dei, quae praeceptum implet, diffUt eos, qui sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam bene
Abbreviated transcription (Latin):
Sb neq ex uoluntate carnis. neq ex
uoluntate uiri: sed ex deo natisunt.
hec ẽ grã noui testam̃ti. qͦd in uetere
latuit. nec tam̃ siguris obumbrantibꝰ
ꝓpħari p̃nuntiariq cessauit:. ut intel¬
ligat anima dm suũ: & grã eiꝰ renasca¬
tur illi. Hȩc qͥppe natiuitas: sꝑitalis
est. Ideo ñ ex sangͥnib : ñ ex uoluntate
uiri: ñ ex uoluntate carnis. sed ex deo.
Hec etiã adoptio uocatur. Eramꝰ enim
aliqͥd anteqͣm essemꝰ filii dei: & accepimꝰ
beneficiũ ut ficremꝰ qͦd ñ eramꝰ. sicut
qͥ adoptatur. ante qͣm ad optaret᷑. non¬
dumerat filiꝰ eiꝰ a qͦ ad optatur: iam
tam̃ erat qui ad optaretur. & ab has
generatione gratie discernitur ille
silius: qui cum esset filius dei.
uenit ut fieret filiꝰ hominis. donaretq
nobis qͥ eramꝰ filii hominis. filios dei
fieri. Factus ẽ qͥppe ille qͦd ñ erat: sed
tam̃ aliqͥd aliud erat. & hoc ipsũ ali¬
qͥd uerbũ dei erat. per qͦd facta sunt

Expanded text:
e ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per quod\'I facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uinque mͥ ꝓposusti ꝑ.¬
tractandas questiones
atq soluendas clilec¬
tissime mi frat̾ hono¬
rate. hinc inde raptas:
sicut de uel legentem mouere. uel cogi¬
tãti tͥ in mentẽ uenire potuerunt: & in
conspectũ meũ fusas qͦdammꝰ. Quarũ so¬
lutionẽ si uelim disserendo ordinare. ñ
ut carptim sicut ꝓposite sunt de singłis
disseram. sed uno quod̾a tenore sermo¬
nis eas inter se conectã atq concexam:
difficile opus uidetur. E tam̃ puto eas fa¬
ciliꝰ solui:. si hoc fecero. Inuicem qͥppe ad¬
iuuabunt. si altera pendebit ex altera:
donec om̃s ueniant in seriem disputati¬
onis. ñ singillatim seꝑatis locis. quasi
una queq in sua pͥuata intentione ha¬
bitet: sed unũ aliquid intuentes. & u¬
nũ collaborantes sociali ratione & indi¬
uidua ueritate. Uoluisti gͦ & scͥpto cõ¬
monuisti exponi atq aperiri tͥ. quid sͥ
uelit uox illa dni. ls d̾s meus ut qͥd me

Expanded text:
uinque mihi proposuisti pertractandas quaestiones atque soluendas, dilectissime mi frater Honorate, hinc inde raptas, sicut te uel legentem mouere uel cogitanti tibi in mentem uenire potuerunt, et in conspectum meum fusas quodam modo. quarum solutionem si uelim disserendo ordinare, non ut carptim, sicut propositae sunt, de singulis disseram, sed uno quodam tenore sermonis eas inter se conectam atque contexam. difficile opus uidetur. et tamen puto facilius eas solui, si hoc fecero. inuicem quippe adiuuabunt, si altera pendebit ex altera, donec omnes ueniant in seriem disputationis non singillatim separatis locis, quasi unaquaeque in sua priuata intentione habitet, sed unum aliquid intuentes et unum conlaborantes sociali ratione et indiuidua ueritate. Voluisti ergo et scripto commonuisti exponi atque aperiri tibi, quid sibi uelit uox illa domini: Deus meus, de
Abbreviated transcription (Latin):
oues ꝑditas domꝰ iłrł. &it̾um. Nonẽ bo¬
nũ ꝑanẽ filioꝵ mitt̾e canib. Qd̃ gt̃s si
bene ꝯsid̾ent intelligunt ista sua fide
qua iã credunt omĩa munda mundis.
ñ se debere insultare his. siqͥ forte infir
lxxiiii.

Expanded text:
ditas domus Israel; et iterum, Non est bonum panem filiorum mittere canibus . Quod Gentes si bene considerent, intelligunt ista sua fide, qua jam credunt omnia munda mundis, non se debere insultare his, si qui forte infirmLXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aut̃ ait obsecro uos fr̃s ut intendatiᷤᷤ
in eos. qui dissensiones & scandala p̾t̾
doctrinã quã didicistis faciunt: de his
intelligitur dicere: qͦuib ⁊ ad timotheũ
sebit dicens. Sicut rogaui te. ut sustine¬
res mecũ irem in machedoniã. ut denun¬
tiares quibꝰdam ne alit̾ docerent. neq
intenderent fabulis & genealogiis int̾mi

Expanded text:
d autem ait, Obsecro vos, fratres, ut intendatis in eos qui dissensiones et scandala, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt, de his intelligitur dicere, de quibus et ad Timotheum scripsit, dicens: « Sicut rogavi te, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fab
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ dĩ quȩ ẽ in fide. Nad titũ. St̃ enĩ
multi ñ subditiꝰ uaniloqͥ. & mentis sedue¬
tores. maxime qui ex cireũcisione sunt.
quos oportet refelli: qui umũsas domos
subũtunt. docentes que ñ oportet. turpis
lucri gr̾a. Dixit quidã ex ipsis ꝓpͥus eoꝵ
ꝓph̾a. Cretenses semꝑ mendaces: male be¬
stiȩ: uentris pigri. Ad hoc enĩ refertͥ. qd̃
& hic ait. Hi enĩ xp̃o dño non seruiunt.
s suo uentri. De quib alio loco dicit. Qoꝵ¬

Expanded text:
ationem Dei, quae est in fide. Et ad Titum: Sunt enim multi non subditi, vaniloqui, et mentis seductores, maxime qui ex circumcisione sunt, quos oportet refelli, qui universas domos subvertunt, docentes, quae non oportet, turpis lucri gratia: dixit quidam ex ipsis proprius epheta, Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri » . Ad hoc enim refertur quod et hic ait, Hi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ventri: de quibus alio loco dicit, Q
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aut̃ ait. beatꝰ qui ñ iudicat semet¬
ipsum in quo ꝓbat: ad id potissimum
referendũ ẽ qd̾ suꝑiꝰ dixit. ñ gͦ blaspheme-¬
t bonũ nr̃m. Hoc ẽ enĩ &̃ qd nẽ ait. ante
istam sententiã. tu fidẽ quã habes penes
temet ipsum habe coram dõ: ut qm̃ bona
ẽ hec fides qua credimꝰ omĩa munda
mundis. & in ea fide nos ꝓbamꝰ. bene uta¬
mur ipso bono nr̃o: ne forte cũ ad offendi¬
culũ infirmoꝵ frm̃ eo bono abiisi fue¬
rimus peccemꝰ in fr̃s: & in eo ipso bono
nos iudicemꝰ. cum scandalizamꝰ infirmos :
in quo bono nos ꝓbamꝰ. cum ipsa fides no¬
bis placet.
lxxiii.

Expanded text:
d autem ait, Beatus qui non judicat semetipsum in quo probat, ad id potissimum referendum est, quod superius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono nos judicemus, cum scandalizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides nobis placet. LXXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
insigunt᷑ infirmȩ ac debiles. qͦmͦ ñ ab¬
sorbent᷑ ab ea: ut it̾um regna illa diui¬
na nullo iam ualente obsistere tota
conturbent᷑: Quis enĩ iam audeat
ꝓcedere ad bellum: quandocũ illa par¬
te quȩ ꝓcesserat tam inique actũ ẽ.
ut eius requie nulla succiui ad sem¬
pit̾nam globi custodiã dampnaren¬
tur: Aut si ñ potest prumpere glo¬
bum. ut ad lucidum illũ tectorium
dampnatarũ animarũ ꝑueniat:
qͥd opus ẽ eam contegi diuinorum
dampnatione m̃broꝵ: Si autem
potest ꝑrumꝑe globũ: quis ei resi¬
stit. sauciusq integros sauciauit:
Absit tam grauis o tam abhomi¬
nanda blaspbemia. Nolite istam
iniquitatem ad aures ur̃as admit¬
tere: nolite tali negocio mortifero
uos implicare. Fugite manicheu̾:
q ad ueritatis catholice ubera toto
dessoerio conuolate.

Expanded text:
infiguntur infirmae ac debiles, quomodo non abinfiguntur infirmae ac debiles, quomodo non absorbentur ab ea, ut iterum regna illa diuina nullo iam ualente obsistere tota conturbet t quis enim iam audeat procedere ad bellum, quando cum illa parte, quae processerat, tam inique actum est, -ut eius requie nulla sui ciues ad sempiternam globi custodiam damnarentur? aut si non potest perrumpere globum, ut ad lucidum illud tectorium damnatarum animarum perueniat, quid opus est eam contegi diuinorum damnatione membrorum? si autem potest perrumpere globum, quis ei resistet saucius, qui integros sauciauit? absit tam gra is et tam abominanda blasphemia. nolite istam iniquitatem ad aures uestras admittere; nolite tali negotio mortifero uos inplicare. fugite Manichaeum et ad ueritatis catholicae ubera toto desiderio conuolate.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse me misit. Aut qͣndo mͥ in alienis
miserabilit̾ constituto ꝓdẽẽ poterit:
qui ut sͥ ꝓdesset. me ad tantã ꝑniciẽ
dedit: Non pugnaret. Si incorrup¬
tibilis ẽ ipse d̾s: quid ei factura era
illa mali natura. si nollet cũ illa pug¬
nare. ne nc̃ sic cruciares : Aut quȩ
ista iniusticia ut ad globũ dimpnen:
cũ ille ut mͦ aliqͣntulum securꝰ sit.
ego hic tanta sustineam: Certe qm̃
ꝙ ego hoc sũ qͦd ipse. qm̃ pars eiꝰ sũ.
nullo in rognos eiꝰ insignib indigen¬
te aut infimo constituto. uicib istã
miseriã patiam᷑: ut & ego aliqͣntułu
requiescam÷ & regna illa sine ꝑicu¬
lo possint eẽ pacata: qmꝗͣ tim̃dũ
sit. ne ista natura mali nec inglobo
ipso inclusa. custodiri possit. Si
enĩ incorrupta regna corrupit. ꝙ
inuiolatã di substantiã iuolauit:
qͦm᷑ pars illa lucis. hoc ẽ anime pec¬
cat̾ces. quȩ uiciatȩ globo custodiendo

Expanded text:
ipsa me misit. aut quando mihi in alienis ipsa me misit. aut quando mihi in alienis miserabiliter constituto prodesse poterit, qui, ut sibi prodesset, me ad tantam perniciem dedit, ne pugnaret? si incorruptibilis est ipse deus, quid ei factura erat illa mali natura, si nollet cum illa pugnare, ne nunc sic ego cruciarer ? aut quae ista iniustitia, ut ad globum damner, cum, ille ut modo aliquantulum securus sit, ego hic tanta sustineam? certe quoniam et ego hoc sum quod ipse, quoniam pars eius sum, nullo in regnis eius insignibus indigenti aut infimo constituto uicibus istam miseriam patiamur, ut et ego aliquantulum requiescam et regna illa sine periculo possint esse pacata. quamquam timendum sit, ne ista natura mali nec in globo ipso inclusa custodiri possit. si enim incorrupta regna corrupit et inuiolatam dei substantiam uiolauit, quomodo pars illa lucis, hoc est- animae peccatrices, quae uitiatae globo custodiendo
Abbreviated transcription (Latin):
rũ corruptione turbari: sicutiã dic¬
tũ ẽ. Si autẽ de alieno uos fecit. ñ ad
illũ ꝑtinetis: quia si uos ecit: qͦmͦ mun¬
dũ: Si autẽ nec de se ipso. nec de alie¬
no uos fecit: s tantũ om̃ipotentia sua
uoluit. ꝙ facti estisͥ. hoc dicite mani¬
cheo. ⁊ renunciate eiꝰ errori. Si. enĩ
decet om̃ipotentẽ facere que uolu¬
erit: sicut catholica dicit. Ipse dixit
ꝙ facta sunt: ipse mandauit ꝙcre¬
ata st̃. Dicite uob̃. Non sumꝰ partes
etꝰ s sumus oꝑa eiꝰ. Dicite uob̃. Si cd̃s
necessitate passus ẽ. & euadere alit̾
ñ potuit. nͥ partis suę pateret᷑ detͥ¬
mentũ : quis aliquando poterit
de talib necessitatib lib̾ari: Aut qͥs
erit qui ꝓtegat᷑ a do n uolente se ip¬
sũ ꝑtegere: Aut quando me de hac
necessitate captiuitatis lib̾are po¬
terit: qui me in integris regnis
custodire ñ potuit: Non enĩ poc-¬
cantẽ me inde dimisit: s ad peccata

Expanded text:
rum corruptione turpari, sicut iam dicrum corruptione turpari, sicut iam dictum est. si autem de alieno uos fecit, non ad illum pertinetis, quia sic uos fecit quomodo mundum. si autem nec de se ipso nec de alieno uos fecit, sed tantum omnipotentia sua uoluit, et facti estis, hoc dicite Manichaeo et renuntiate eius errori. sic enim decet omnipotentem facere, quae uoluerit, sicut catholica dicit: ipse dixit, et facta sunt; ipse mandauit, et creata sunt. dicite uobis: non sumus partes eius, sed sumus opera eius. dicite uobis: si deus necessitate passus est et euadere aliter non potuit nisi partis suae pateretur detrimentum, quis aliquando poterit de talibus necessitatibus liberari? aut quis erit, qui protegat deum non ualentem se ipsum protegere ? aut quando ttle de hac necessitate captiuitatis poterit liberare, qui me in integris regnis custodire non potuit? non enim peccantem me inde dimisit, sed ad peccata
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib nr̃is corrumpim᷑. Ds̃
incoinqͥnabilis ẽ: nos peccatis nr̃is
coinqͥnam᷑. Ds̃ ipsa sapientia ẽ: nos
stulti ad sapientiã ꝑtienire conamͣ.
beati. Nos gͦ sumꝰ pars substantie
eiꝰ . Si enĩ eius partes estis. & hec ian¬
ta patimini:. restat ut & ipse iam ex
parte hec om̃ia patiat᷑. & ampliꝰ pa¬
ti potuerit:. qͦd eius contigit parti.
nͥ ꝑ ur̃am miseriã sͥ ꝓuidẽret. uide-¬
te uosgͦ qͥd estis. Si partes eiꝰ estis: d̃s
estis. Si geniti ab illo estis: similit̾
ds estis. Quid tanta peccatoꝵ cor¬
ruptione turbamini : Si autẽ fac¬
ti ab illo estis: hec consitemini: &
ñ iam eriuis manichei. Manicheus
autẽ duas dicit eẽ naturas. Unã bo¬
nã ÷ alt̾am malam. Bonã. quȩ fecit
mundu: malã. de qua factus est
mundus. Si autẽ uos d̾s fecit: ñ
inuenit manicheus unde uos d̾s fe¬
cerit. Si enĩ de se ipso uos ficit: hoc esties
qͦd ipse. Nongͦ debebatis tanta peccato-¬

Expanded text:
cupiditatibus nostris corrumpimur; deus cupiditatibus nostris corrumpimur; deus incoinquinabilis est, nos peccatis nostris coinquinamur; deus ipsa sapientia est, nos stulti ad sapientiam peruenire conamur;beati: non ergo sumus pars substantiae eius. si enim eius partes estis et haec tanta patimini, restat, ut et ipse iam ex parte. haec omnia patiatur et amplius pati potuerit, quod eius contigit parti. nisi per uestram miseriam sibi prouideret. uidete nos ergo quid estis. si partes estis eius, deus estis, si geniti ab illo estis, similiter deus estis: quid tanta peccatorum corruptione turpamini? si autem facti ab illo estis, hoc confitemini, et non iam eritis Manichaei. . 49. Manichaeus enim duas dicit esse naturas, unam bonam et alteram malam: bonam quae fecit mundum, malam, de qua factus est mundus. si autem nos deus fecit, non inuenit Manichaeus, unde nos deus fecerit. si enim de se ipso uos fecit, hoc estis quod ipse. non ergo debeatis tanta peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte meret̾cantem. ex parte blas-¬
ra omia ex parte facientẽ. quia hiis
om̃ib ex par tẽ cõmixtus ẽ: lugentẽ.
uelo luctuoso tectũ. subiectũ demo¬
niis ut litũ sigulo ⁊ usq ad iurpem
ꝑsonam necessitate ꝑductũ. ut in
pueros & uirgines transfiguratꝰ de¬
monu̾ libidinẽ accenderet. quẽ p̃di¬
cat manicheus: aut certe si potest
neget conscientia ur̃a teste uob̾ uero
deo ȩt̾no. qui om̃s iuidicaturꝰ e. unũ
istors uob̃ ipsis negate. Si autẽ uera st̃
que dicimꝰ tandem respicite. tande
uidete in qua estis morte constituti.
Humiles esfote. si optatis lib̾ari. Et
nolite suꝑbe. & impie dicere. uos ip¬
sos eẽ d̾m om̃ipotentẽ. Hoc enĩ dici-¬
tis: cũ animas ur̃as partes eiꝰ asse-¬
ratis. Non enĩ d̾s in parte maior: in
parte minor ẽ. S potius dicite uob̃.
Ds̃ incõmutabilis ẽ: nos cõmutabi¬
les sumꝰ. Ds̃ incorruptibilis ẽ: nos

Expanded text:
ex parte meretricantem, ex parte mentientem. ex parte blasex parte meretricantem, ex parte mentientem. ex parte blasra omnia ex parte facientem. quia his omnibus ex parte conmixtus est; lugentem, uelo luctuoso tectum: subiacentem daemoniis ut lutum figulo et usque ad turpem personam necessitate pordncium, ut in pueros et uirgines transfiguratus daemonum libidinem accenderet: quem praedicat Manicbaens. ant certe, si potest, neget conscientia uestra teste uobis uero deo aeterno, qui omnes indicaturus est, unum istorum uobis ipsis negate. Si autem uera sunt, quae dicimus, tandem respicite, tandem uidete, in qua estis morte constituti. humiles estote, si optatis liberari, et nolite superbe et inpie dicere nos ipsos esse deum omnipotentem hoc enim dicitis, cum animas uestras partes eius esse adseueratis ; non enim deus in parte maior, in parte minor est. sed potius dicite uobis: deus incommutabilis est, nos commutabiles sumus: deus incorruptibilis est, nos
Abbreviated transcription (Latin):
stros ac ꝑse ipsũ. signis quibdam uisi¬
bilit̾. ⁊ exemplis ⁊ p̃ceptis demonstra¬
tis. quib ꝯsurgere ualeret. atq ad et̾nã
uitam ronouaret᷑. loqui dignatꝰ ẽ. quẽ
p̃dicat catholica fides: an illũ dm qͥ
falso dr incorruptus. quia postea in¬
uentt᷑ malo necessitatis opp̾ssus. timi¬
du. quia imminente labe ac uasti-¬
tate compulsꝰ ad bellũ ẽ: ignorantie
plenũ. si sue parti qͥd contingere pos-¬
sit uidere ñ potuit: crudelem. si p̃-¬
uidit miseriã futurã partis sue. &
qui cũ ea securꝰ posset quiescere. ta¬
men eã misit ad miserabilem pugnã:
malũ. si cũ sͥ fieri ã mali natura nicħ
posset. tam̃ conatꝰ ẽ eam ipse delere :
temerariũ. qͥa ausꝰ congredi cũ ea ẽ.
a qua eiꝰpars &captiua teneret᷑. &¬
in sempit̾nũ macularet᷑: cõmutabi¬
lem. quia iã ex parte mutatꝰ ẽ. corrup¬
tibilem: quia iã ex parte corruptꝰ ẽ.

Expanded text:
stros ac per so ipsum signis quibusdam uisistros ac per so ipsum signis quibusdam uisibiliter et exemplis et praeceptis demonstratis. quibus consurgere ualeret atque ad aeternam uitam rensuaretur loqui dignatus est: quem praedicat catholica fides : an illum deum, qui falso dicitur incorruptus, quia. postea inuenitur malo necessitati» obpressus; timidum, quia inminente labe ac uastitate conpulsus ad bellum est ; ignorantiae plenum. si suae parti quid contingere posset, uidere non potuit; crudelem, si praeuidit miseriam futuram. partis suae et qui cum ea securus posset quiescere. tamen eam misit ad miserabilem pugnam; malum, si cum sibi fieri a mali natura nihil posset. tamen conatus est eam ipse delere: temerarium, qui ausus est congredi cum ea. a qua eius pars et captiua teneretur et in sempiternum macularetur; conmutabilem, quia iam ex parte mutatus est; corruptibilem. quia iam ex parte corruptus est;
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qͥa erit uob̃ in futuro iudicio ista
scͥptura testis:. si agnoscentes uera cẽ
que dicta sunt. ad sinum mat̾s eccłie
catbolicȩ que sola ueritatẽ docet.
om̃i cursu ñ festinaueritis. Iudicate
tandẽ & eligite manichei quẽ sequi
bilem. uerũ. bonum. scm̃. clem̃tem.
iustũ. qui ñ habet partes qͥa unꝰ ẽ.
neq eius particula. ab eo separari po-
test quia inseparabilis ẽ. neq aliqͥd
mutabilis ẽ. neq uel leuit̾. qͦd uelit
eius substantia corrumpi potest. qͥa
totus incorruptibilis ẽ. qui uoluit
& facta st̃̾. om̃ia quęcumq st̃r que¬
cumq uiuunt. quec̃q intelligunt.
ipse enĩ sũma substantia. sũma uita.
sũma ueritas ẽ. qui p̃cepit ꝙ ordi-¬
nata st̃ om̃ia suis locis ꝙ temꝑib
bona: q̃ rationalẽ creaturã om̃i cete¬
re creature p̃ficere dignatꝰ ẽ: qui ei ꝑ
suꝑbiã a suis legib uoluntate lapsȩ &
uisibilia sequenti. miscd̾it̃ ꝑ suosmini¬

Expanded text:
tes, quia erit uobis in futuro iudicio ista tes, quia erit uobis in futuro iudicio ista scriptura testis, si agnoscentes uera. esse, quae dicta sunt, ad sinum matris ecclesiae catholicae, quae sola ueritatem docet, omni cursu non festinaueritis. ludicate tandem atque eligite. Manichaei. quem sequi bilem, aeram. bonum. sanctum. clementem, iustum. qui non habet partes quia umis est. neque eius particula separari ab eo potest. quia inseparabilis est, neque aliquid mutabilis est; neque vel leviter quodlibet ejus substantiae corrumpi potest, quia totus incorruptibilis est: qui voluit, et facta sunt omnia quaecumque sunt, quaecumque vivunt, quaecumque intelligunt; ipse enim summa substantia, summa vita, summa veritas est: qui praecepit, et ordinata sunt omnia suis locis et temporibus bona; qui rationalem creaturam omni ceterae creaturae praeficere dignatus est; qui ei per superbiam a suis legibus uoluntate lapsae et uisibilia sequenti misericorditer per suos mini
Abbreviated transcription (Latin):
peccat. Si autẽ nicħ peccat: nicħ ma¬
li facit. & ideo si nicħ mali facit: ñ ẽ.
utiq malus: Restat itaq ut pars dĩ
quȩ ds intelligit᷑ qͣm animã dicitis.
sola sit rea om̃iũ peccatoꝵ: & om̃ia
illa quȩ accusanda insanissime puta¬
tis. ind̾m ur̃m refundatis. S qͥd ue¬
animã uͦ irrationałe quidẽ peccare
ñ posse. qͥa nec p̃cepta rationis potest
acciꝑe. neq ad beatitudinẽ ꝑuenire:
s in suo gradu seruare ordinẽ naturȩ
quã accepit. Rationałe autẽ qͥa potest
recte facturã rationabilia p̃cepta ꝑci-¬
pere: ꝙ recte factis ad et̾nam beatitu¬
dinẽ ꝑuenire. Si boc peccando nõlue¬
rit. iuste ad inferiora dampnari: qͥa
int̾ ipsam ⁊d̾m ñ separat nͥ uoluntas
praua. Legite ista manichei:. & om̃i ui¬
gilantia ista discutite. & magis magiˢ¬
ꝙ: legite ꝙ discitite. s animo equo: ñ
animo inimico. Legite illud attenden¬

Expanded text:
peccat; si autem nihil peccat, nihil mapeccat; si autem nihil peccat, nihil mali faciat et ideo, si nihil mali fecit, non est utique malus. restat itaque, ut pars dei, quae deus intellegitur, quam animam dicitis, sola sit rea omnium peccatorum et omnia illa, quae accusanda insanissime putatis. in deum uestrum refundatis. sed quid ueanimam uero inrationaiem quidem peccare non posse. quia nec praecepta rationis potest accipere neque ad beatitudinem peruenire, d in suo gradu seruare ordinem naturae, quem accepit; rationalem autem, quia potest recte factorum rationabilia praecepta percipere et recte factis ad aeternam beatitudinem peruenire, si hoc peccando noluerit. iuste ad inferiora damnari, quia inter ipsam et deum non separat nisi uoluntas praua. Legite. Manichaei, et omni uigilantia ista discutite et magis magisque legite atque discutite, sed animo aequo. non animo inimico. legite illud adtenden
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ manicheus dicit. succiuã lucis par-¬
tem. hoc ẽ animas peccatͥces dampnari
ad custodiã glõbi: ut aliqua securitas
diuinis regnis in ꝑiculo ꝯstitutis. tan¬
dem aliqnͣdo comparet᷑. Neceẽ ẽ gͦ ut
aut pars lucis peccet: aut pars tene¬
bratũ. dut si pars lucis peccat: d̃s pec¬
cat. qd̾ nefas ẽ dicere. Si autẽ pars te¬
nebrarũ peccat: ipsa uocat᷑. ad regnũ
ꝑ eum qui dixit. Non ueni uocare iu¬
stos s peccatores: qͥa ñ opꝰ ẽ sanis medi¬
cusͭ s male habentib. Illa autẽ di¬
unitas de diuinitate. ꝙ luxde lu-¬
mine: tenebrarũ generi degenerans
in ȩt̾num sociat᷑. O detestand̾u m̃tis
errorem talia credentiũ. Uellem tam̃
ut attenderetis. & uidere uelletis eũ
quẽ naturalit̾ sũmũ malũ eẽ dicitis.
ñ posse fieri ut malus sit: qm̃ si qͥcqͥd
facit. sic facit ut a natura sua recẽde¬
re. ꝙ alit̾ facere ñ possit: ꝓrsus nicħ

Expanded text:
quae Manichaeus dicit, succisiuam lucis parquae Manichaeus dicit, succisiuam lucis partem, hoc est animas peccatrices damnari ad custodiam globi, ut aliqua securitas diuinis regnis iri periculo constitutis tandem aliquando conparetur. necesse est ergo, ut aut pars lucis peccet aut pars tenebrarum. sed lti pars lucis peccat, deus peccat, quod nefas est dicere: si autem pars tenebrarum peccat, ipsa uocatur ad regnum per eum, qui dixit: non ueni uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. illa autem diuinitas de diuinitate et lux de lumine tenebrarum generi degene- rans in aeternum sociatur._ O detestandum mentis errorem talia credentium! uellem tamen. ut adtenderetis et uidere uelletis eum, quem naturaliter summum malum esse dicitis, non posse fieri, ut malus sit, quoniam si quicquid facit, sic facit. ut a natura sua recedere et aliter facere non possit, prorsus nibil
Abbreviated transcription (Latin):
adiutus ẽ: an d̃m om̃ipotentẽ. qui
nulla necessitate s ꝓp̾a uoluntate
& sũma potestate dixit ꝙ facta sunt.
mandauit & creata st̃. qui uocat ea
quȩ ñ sunt. tamꝗͣ ea quȩ st̃. Uos gͦ
homines qui ista impietate manichei
estis decepti:. fugite festinate du licet:
ne dampnationẽ et̾nam ab illo iusto
iudice mereamini. Peniteat uos pec-¬
catoꝵs ur̃oꝵ. si cupitis lib̾ari: & noli-¬
te audire manicheos dicentes. ñ pec-¬
camꝰ nos hoc ẽ anime lucis᷑. s peccat
gens tenebrarũ. Si enĩ ita ẽ quare
nos t̾rent ut eis credamꝰ: Non enĩ pos-¬
sunt dicere. quia infidelitas ñ ẽ peoca¬
tũ. cũ scͥptum sit. qui ñ credit iam iu¬
dicatꝰ ẽ. Sigͦ infidelitas peccatũ ẽ. ꝙ.
ñ peccat nͥ gens tenebrarũ: restat ut
ab om̃i peccato pars lucis immuniᷤ
inueniat᷑. Om̃s gͦ ad regnũ redeunt.
quia ipsi ñ peccant: ꝙ nicħ ẽ timendu
alicui animȩ. quia nicħ peccat: & falsa ft̃

Expanded text:
adiutus est, an deum omnipotentem, qui adiutus est, an deum omnipotentem, qui nulla necessitate, sed propria uoluntate et summa potestate dixit, et facta sunt, mandauit et creata sunt; qui uocat ea. quae ncn sunt, tamquam ea, quae sint. Uos ergo homines, qui ista inpietate Manichaei estis decepti, fugite, festinate, dum licet, ne damnationem aeternam ab illo iusto iudice mereamini; paeniteat nos peccatorum uestrorum, si cupitis liberari, et nolite audire Manichaeos dicentes: non peccamus nos, hoc est animae lucis, sed peccat gens tenebrarum. si enim ita est, quare nos terrent, ut eis credamus? non enim possunt dicere, quia infidelitas non est peccatum, cum scriptum sit: qui non credit, iam indicatus est. Si ergo infidelitas peccatum est, et non peccat nisi gens tenebrarum, restat, ut ab omni peccato pars lucis inmunis inneniatur. omnes ergo ad regnum redeunt, quia ipsi non peccant, et nihil timendum est alicui animae, quia nihil peccat, et falsa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uob sp̃c sc̃i. Et tam̃ cũ ipsa caro ꝓpt̾
p̃sentem infirmitatẽ fenũ appellet᷑:
creditis ioħem de feno aurũ fecisse:
ꝙ ñ creditis omĩpotentẽ de corpore
animali sp̃uale corpꝰ facere posse:
Nam ꝓpter ipsã cõmunionẽ carnis
quȩ futura ẽ. qũi de ista carne cele¬
ste corpꝰ d̾s facturꝰ ẽ. quando erimꝰ eqͣ¬
les angelis cdi: ꝓpt̾ea uerissime dicit sd̾e
apłs. caro ꝙ sanguis regnum dĩ ñ pos-¬
sidebit. S ñ mirũ qd̾ ita ceci estis. ut
ñ posse ab om̃ipotente do ista fieri
putetis: cũ etiã dicitis mundii uł oĩa
quȩ facta sunt ñ potuisse dm alit̾
facere. nͥ magna ꝙ miserabili neces-¬
sitate: & nͥ eẽt materia que illũ ad
oꝑationem mundi adiuuaret:. ut in¬
de posset partem suã lib̾are. Eligite
gͦ nc̃ quid sequi uelitisd̃m minꝰ po¬
tentẽ & infirmũ. qui necessitate par¬
tis suȩ in miseria ꝯstitutȩ: a materia
quã ipse ñ fecerat ut mundu faceret

Expanded text:
us sancti. et tamen cum ipsa caro propter praesentem infirmitatem foenum appelletur, creditis Iohannem de foeno auram fecisse et non creditis deum omnipotentem de corpore animali spiritale corpus facere posse. nam propter ipsam conmutationem carnis, quae futura est, quoniam de ista carne caeleste corpus deus facturus est, quando erimus aequales angelis dei, propterea uerissime dicit idem apostolus. caro et sanguis regnum dei non possidebunt. Sed non mirum, quod ita caeci estis, ut non posse ab omnipotente deo ista fieri putetis, cum etiam dicitis mundum uel omnia, quae facta sunt, non potuisse aliter deum facere nisi magna et miserabili necessitate et nisi esset materia, quae illum ad operationem mundi adiuuaret, ut inde posset partem suam liberare. eligite ergo nunc, quid sequi uelitis: deum minus potentem et infirmum, qui necessitate partis suae in miseria constitutae a materia, quam ipse non fecerat, ut mundum faceret
Abbreviated transcription (Latin):
scãrum canonicarũ sc̃pturarũ si xp̃i¬
ani ẽẽ cogitatis auctoritatem recipite:
& quȩ ñ intelligitis accusare nolite ::
s potiꝰ coꝵ intellectũ desiderate. Nam
quale ẽ etiã illud:. qͦd resurrectionem
carnis negatis: Paulus apłs clamat.
Seminat᷑ in corruptione: refurget in
incorruptione. Seminat᷑ in contume¬
lia: resurget ingłia. Seminat᷑ in infir¬
mitate: surget in uirtute. Seminat᷑
corpꝰ animale. surget corpꝰ sp̃uale. Et
uos contͣ reclamatis carnẽ hominis ñ
posse resurgere: & eam tenebrarũ pͥn-¬
cipem habere auctorẽ: cũ eandem apłs
originalis pena descendit. s scdm ad¬
optionẽ futurs resurrectionis dicit:
sicut alibi ait. Et ipsi in nob̾ inge¬
miscimꝰ adoptionẽ expectantes red̾ep-¬
tionẽ corporis nr̃i. Alibi etiã eandem
carnẽ excłie comꝑauit: cũ de comugio
loq̃retur dicens. Nemo enĩ umꝗͣ car
ut eam tamꝙͣ inimicã existiemꝰ.s

Expanded text:
sanctarum canonicarum scripturarum, si chrisanctarum canonicarum scripturarum, si christiani esse cogitatis, auctoritatem recipite et quae non intellegitis accusare nolite. sed potius eorum intellectum desiderate. Nam quale est etiam illud, quod resurrectionem carnis negatis? Paulus apostolus clamat:- seminatur in corruptione, resurgit in incorruptione; seminatur in contumelia, sur git in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in uirtute ; seminatur corpus animale, surgit, corpus spiritale; et uos contra reclamatis camem hominis non posse resurgere et eam tenebrarum principem habere auctorem, cum eandem apostoriginalis poena descendit, sed secundum adoptionem futurae resurrectionis dicit, sicut et alibi ait: et ipsi in nobis ingemiscimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri. alibi etiam eandem carnem ecclesiae conparauit, cum de coniugio loqueretur, dicens: nemo enim umquam caut eam tamquam inimicam existimemus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ibi oratũ ꝓ inimicis: ibi inimico ignoscen¬
dũ: ibi tradendam maxillã ad accipien¬
dam alapam:. ꝙ quȩcumq in nouo te¬
stam̃to p̃cepta sunt. ñ solum ibi man¬
data: s etiã a scĩs uiris om̃i uigilantia
completa. Nuiqͥd & hoc poterit dice-¬
re malicia ur̃a. quȩcumq bona ꝙ mag-¬
nifica ibi scͥpta sunt. falsa eẽ &apposita:
illa uero quȩ ñ intelligentes putatis
mala ea. tantũmͦ uera eẽ : Debetis enim
attendere alios similit̾ impios de nouo
testam̃to ita facere posse: ut quȩcumq
ibi sunt quȩ ñ intelligentes putaue¬
rint mala. ea rep̃bendant. ꝙ dicant
ipsa sͥ sola eẽ uera: illa aurẽ om̃ia que
ibi aꝑte magnifica sunt. dicant eẽ fal¬
sa. atꝙ: ab amatorib dm apposita. ne
om̃ia uiderent᷑ fugienda: ut & uos o
illi tali cecitate ꝑcussi. iam uidicati ꝯꝰ
dampnati fugiamini. Tande̾ uigilate
& blasphemiis conqͥescite: atq om̃iũ

Expanded text:
ibi orandum pro inimicis, ibi inimico ignoscenibi orandum pro inimicis, ibi inimico ignoscendum, ibi tradenda maxilla ad accipiendam alapam et quaecumque in nouo testamento praecepta sunt non solum ibi mandata sed etiam a sanctis uiris omni uigilantia conpleta. numquid et hoc poterit dicere malitia uestra quaecumque bona et magnifica ibi scripta sunt falsa esse et adposita? illa uero. quae non intellegentes putatis mala, ea tantummodo uera esse ? debetis enim adtendere alios similiter inpios ita de nouo testament.o facere posse, ut quaecumque ibi sunt, quae non intellegentes putauerinfmala, ea reprehendant et dicant ipsa ibi esse sola uera, illa autem omnia, quae ibi aperte magnificata sunt, dicant esse falsa atque ab amatoribus domini adposita, ne omnia uiderentur fugienda. ut et uos et illi tali caecitate percussi iam iudicati et damnati fugiamini. tandem uigilate et a blasphemiis conquiescite atque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
egetes: credens eas ibi eẽ dicesserit. Qd
ad hȩc dicitis: Rogo uos quare ñ
timuit maximilla ꝑ turpissimũ le¬
nociniũ ancillȩ sue animos in car
ne ligare: Cũ autẽ illũ puerulũ tã
turpit̾ credatis eẽ m̃titũ: quis uobis
credat loquentib quando si mentia¬
mini d̾nm uos dicitis imitari: S uoᷤ
temeritate pleni adhuc irrinte in
ueteres libros: ut quȩ nescitis potius
accusare qm discere laboretis:. Consi¬
derate quȩ ibi miracula sint. si mira¬
culis noui testam̃ti delectamini. Ibi
mortui pͥmo suscitatĩ. ibi lepsi pͥmo
mundati. ꝙ alia multa.quȩ diligen¬
tib ꝙ pie q̃rentib ad edificandam
fidem innotescunt. Si autẽ bonis
p̃ceptis delectamini: ĩbi pͥmitꝰ scͥpta¬
sunt duo illa p̃cepta: quȩ sublimit̾ dns
laudat de diligendo dõ & ꝓximo. Ibi di¬
mittenda domus: parentes silii & cetera
ꝓpt̾ dnim: ibi ñ reddendũ malũ ꝓ malo:

Expanded text:
Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid ad haec dicit-is? rogo uos. quare non timuit Maximilla per turpissimum lenocinium ancillae suae ligare animas in carne? cum autem illum puerulum tam turpiter credatis esse mentitum, quis uobis credat loquentibus, quando si mentiamini, dominum uos dicitis imitari? Sed uos temeritate pleni adhuc inruite in ueteres libros, ut quae nescitis potius accusare quam discere laboretis. considerate. quae ibi miracula sint. si miraculis noui testamenti delectamini. ibi mortui primo suscitati, ibi leprosi primo mundati et alia multa quae diligenter et pie quaerentibus ad aedificandam fidem innotescunt. si autem bonis praeceptis delectamini, ibi primitus scriptasunt duo illa praecepta. quae sublimiter dominus laudat de diligendo deo et proximo. ibi dimittenda domus parentes et filii et cetera propter dominum, ibi non reddendum malum pro malo,
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ malitia. Attendite in actib leu¬
tii qͦs sub nomine apłoꝵ sc̃bit: qͣlia
st̾ que accipitis de maximilla uxore egetȩ.
Quȩ cũ nollet marito debitũ reddere.
cũ apłs dixerit uxori uir debitum
reddat. similit̾ & uxor uiro: illa sup¬
posuerit marito suo ancillã suã eucliã
nomine. cxorans eam sicut ibi scͥptũ est
adu̾sariis lenociniis & fucationib ꝙ
eam noctu ꝓ se uicariã supponens: ut
ille nesciens cũ ea tamꝗͣ cũ uxore com¬
cũberet. Ibi etiã scͥptumẽ. qd̾ cũ eãdẽ
maximilla ꝙ ifidama simul issent ad
audiendũ apłm andream. puerulus
qͥdam speciosus quẽ uult leutius uł
dm. uel certe angłm intelligiomen¬
dauerit eas andree apło. & ꝑrexerit
ad p̃toriũ egetis. ⁊ ingressus cubicu¬
lũ earũ. finrerit uocem muliebrem
qͣsi maximillȩ murmurantis de do¬
lorib sexus feminei. ⁊ ifidamȩ respõ¬
dentis. Quȩ collo qtna cũ audisset

Expanded text:
tius malitia. adtendite in actibus Leutius malitia. adtendite in actibus Leuci, quos sub nomine apostolorum scribit, qualia sint quae accipitis de Maximilla uxore Egetis. quae cum nollet marito debitum reddere, cum apostolus dixerit: uxori-uir debitum reddat, similiter et uxor uiro, illa subposuerit marito suo ancillam suam, Eucliam nomine, exornans eam, sicut ibi scriptum est, aduersariis lenociniis et fucationibus et eam nocte pro 86 uicariam subponens, ut ille nesciens cum ea tamquam cum uxore concumberet. ibi etiam scriptum est. quod cum eadem Maximilla et Iphidamia simul issent ad audiendum apustolum Andream, puerulus quidam speciosus. quem uult Leucius uel deum uel certe angelum intellegi, commendauerit eas Andreae apostolo et perrexerit ad praetorium Egetis et ingressus cubiculum eorum finxerit uocem muliebrem quasi Maximillae murmurantis de doloribos sexus feminei et Iphidamiae respondentis. quae colloquia ciun audisset
Abbreviated transcription (Latin):
in ea quȩ mistice facta uel dicta sunt
in ueterib lib̾s. ignorantes ferimini
ut temere accusetis. qd̾ ñ intelligiteᷤ.
Hec autẽ de nouo testam̃to si uõbis
obiecta fuerint: dicitis diuina &
spũalia significarẽ. Ueteris autẽ
testam̃ti scãs litteras figurate pos¬
se accipi negatis: cũ & ipse dñs figu¬
rate inde q̃dam dixerit: & apłs
paulꝰ om̃ia illi ppło in figura con-¬
tigisse scribat. Nam & ipse regu¬
lam monstrans: multa inde expo¬
suit. S forte dicitis solita uanita¬
testam̃ti dicta exponi ꝓrsus ñ pos-¬
se: solũ autẽ nouum in talib expo¬
ni posse. & ñ consid̾atis ñ uos habe¬
re qͥd dicere: si ab aliis impiis uob̃
dicatis uetus potiꝰ exponi posse. no¬
uũ ñ posse. Mens autẽ sana utrũꝙ:
testam̃tũ consid̾ans: quȩcumq in u-¬
no inuenerit expositionẽ admitte¬
re: sine dubio in altero declarabit.
Multũ apparet imꝑitia ur̃a. uł po-¬

Expanded text:
in ea. quae mystice facta uel dicta sunt in ea. quae mystice facta uel dicta sunt in ueteribus libris, ignorantes ierimini, ut temere accusetis, quod non intellegitis, haec autem cum de nouo testamento uobis obiecta fuerint, dicitis diuina et spiritalia significare. ueteris autem testamenti sanctas litteras figurate posse accipi negatis, cain et ipse dominus figurate inde quaedam dixerit et apostolus Paulus omnia. illi populo in figura -contigiase scribat. nam et ipse regulam monstrans multa inde exposuit. sed forte dicitis solita uanitatestamenti dicta exponi prorsus non posse, solum autem nouum in talibus exponi posse.. et non consideratis non uos habere quid dicere, si ab aliis inpiis uobis, dicatur uetus potius exponi posse, nouum non posse. mens autem sana utrumque testamentum considerans quaecumque in UllO inuenerit expositionem admittere, sine dubio in altero declarabit. multum adparet inperitia uestra uel po
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes. Nam ⁊ auari ⁊ flagi¬
plũ. aut etiã centuplũ in hoc scło
accipiatꝰ: ut si aliqͥs urorẽ ancillã
uł etiã meretͥces dimittere ꝓpt̾d̾nm
uelit: spe illiꝰ multiplicationis fa-¬
ciat:. ñ amore iusticie. Possunt eti¬
ã horrere male intelligentes qͦd
ait. Si qͥs ñ manducau̾it carnẽ meã.
& biberit sanguinẽ meũ: ñ habebit
in se uitã. Nam qd ait. qͥ dixerit fr̃ĩ
suo fatue. reus erit gehennȩ ignis.
si dicant stulti. ecce ꝓ conuicio gehen¬
nã minat᷑. quẽ dicitis miscd̃em ig¬
noscere peccatis: ñ ne ignorant ubi
caput habeant: & tam̃ sͥ aliqͥd ui
dent᷑ dicere. Aut qd tam multas a-¬
nimas necandas demonib in porciᷤᷤ
tradidit. cũ tales animas dicatis ẽẽ
porcoꝵ. qͥles st̃ hominũ: aut qͦd ar-¬
mã intelligentẽ dicitis habere. Eoce
qͣnta iniqͥssimi & ceci homines de
diuinis eloqͥis posst̃ dicere: sicut uoᷤ

Expanded text:
intellegentes. nam et auari uel flagiintellegentes. nam et auari uel flagiplum aut etiam centuplum in hoc saeculo accipiat; aut si aliquis uxorem, ancillam uel etiam meretrices dimittere propter dominum uelit spe illius multiplicationis faciat, non amore iustitiae. possunt etiam horrere male intellegentes quod ait: si quis non manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se uitam. nam quod ait: qui dixerit fratri suo fatue, reus erit gehennae ignis, si dicant stulti, ecce pro conuicio gehenna minatur. quem dicitis misencordem ignoscere peccata; nonne ignorant, ubi caput habeant. et tamen aliquid sibi uidentur dicere? ant quod tam multas animas necandas daemonibus in porcis tradidit, cum tales animas dicatis esse porcorum quales sunt hominum? aut quod armam intellegentem dicitis habere ? Ecce quanta iniquissimi et caeci. homines de diuinis eloquiis pofcsont dicere, sicut uos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. &: adam ubi es .&. ds̃ relans. &.
ignis edax.&. gladius m̃s. & cetera ta-¬
lia: ñ considerantes quia si alius ita ce¬
cus sit. ut rep̃hendere uelit illud dni
quia sedes cłi ẽ. neq ꝑ t̾ram. quia sca¬
bellũ ẽ pedu eiꝰ.& hoc dicat qd uos¬
mira dementia dicere soletis. uͥ erat
soleat. nͥ de re que illi erat incognita:
uidere autẽ quia bonum ẽ. ñ sit igno¬
rantis. s qͥa placuit ei qd̃ fecit. aut il¬
lud qd̾ scͥptũ ẽ. dicente d̾no. qͥs me te¬
tigit. & de lataro. ubi posuistis eum
et. ego ñ ueni pacem mittere suꝑ t̾rã
s gladiũ. et: ignẽ ueni mittere in mun¬
d̾u.et. ueni. ut qui ñ uident uideant.
& qui uident ceci fiant. et. uendite
res ur̃as. & emite uob̾ gladios. & apłs.
⁊elo di uos zelo. & reuelabit᷑ ira di de
celo suꝑ omnẽ impietatẽ. & cetera
innumerabilia ab ipso d̾no uł ab
apłis dicta uł facta:. quȩ insanissi¬
me poterunt homines accusare ñ

Expanded text:
est et: Adam ubi es? et: deus zelans et: est et: Adam ubi es? et: deus zelans et: ignis edax et: gladius meus et cetera talia, non considerantes, quia, si alius ita caecus sit, ut reprehendere uelit illud domini, quoniam sedes est dei; neque per terram, quia scabellum emira dementia dicere soletis, Ubi eratsoleat, nisi de re quae illi erat incognita: videre autem quia bonum est, non sit ignorantis, sed quia placuit ei quod fecit. Aut illud quod scriptum est dicente Domino, Quis me tetigit ? et de Lazaro, Ubi posuiet: ego ueni non pacem mittere super terram sed gladium et: ignem ueni mittere in mundum et: ueni, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant et: uendite res uestras et emite uobis gladios et apostolus: zelo dei uos zelo et: reuelabitur ira dei de caelo super omnem inpietatem et cetera innumerabilia ab ipso domino uel ab apostolis dicta uel facta, quae insanissime poterunt homines accusare non
Abbreviated transcription (Latin):
ti. quȩ caput ẽ om̃iũ uanarũ fãbulaꝵ:
uel in thesauro. qui thesaurꝰ ẽ om̃ium
turpitudinũ ⁊ blasphemiarũ: uel in
ceteris om̃ib libris. in quib tanta
loquacitate. nicħ altud qͣm infelici¬
tatẽ substantiȩ dĩ. quã cõmixtã di¬
cit pͥncipib tenẽbrarũ. ꝙ in diuiniᷤᷤ¬
uirtutib t̾sticiã ꝓpt̾ illam magnã
sollicitudinẽ. ut lib̾etur asfirmat:
Nam reuera nicħ̾ mali aut potuit
aut poterit pati substantia di᷑: noc
aliquẽ habet inimicũ. qui eiꝰ partẽ
ingenitã corrumpat: s homines st̃
dõ. uł potius sͥ inimici ñ obtempe-¬
rando p̃ceptis di s cupiditatib se
potiꝰ corrumpendo ñ d̾m. Duoꝵs uͦ
testam̃toꝵ ꝯ cordias si simplici ocło
intendere uelletis o manichei. facil-¬
lime uideretis. Rabide enĩ ferimi¬
ni in id qd̾ scͥptum ẽ. spc̃ dĩ suꝑ fere¬
bat᷑ suꝑ aquã: ⁊ uidit ds qͥa bonũ

Expanded text:
nti, quae caput est omnium vanarum fabularum; nti, quae caput est omnium vanarum fabularum; vel in Thesauro, qui thesaurus est omnium turpitudinum et blasphemiarum, vel in caeteris omnibus libris, in quibus tanta loquacitate nihil aliud quam infelicitatem substantiae Dei, quam commixtam dicit principibus tenebrarum, et in diuirtutibus tristitiam propter illam magnam sollicitudinom ut liberetur adfirmat. nam reuera nihil mali aut potuit aut poterit pati substantia dei nec aliquem habet inimicum, qui eius partem ingenitam corrumpat, sed homines sunt deo uel potius sibi inimici non obtemperando praeceptis dei et cupiditatibus se potius corrumpendo, non deum. Duorum uero testamentorum concordiam si simplici oculo intendere uelitis, o Manichaei, facillime uideretis. rabide enim ferimini in id, quod scriptum est: spiritus dei superferebatur super aquam et: uidit deus quia bonum
Abbreviated transcription (Latin):
unguib lacerare uoluerit. aliqͥd ei
umꝗͣ faciet seuitia unguiu̾ suoꝵs.s si
uel talem substantiã diuinã isti ẽẽ fin-¬
gerent. ut om̃is seuicia gentis tenebra¬
rũ. talis ad illã eẽt. quales st̃ ungues
lacerantis ad speram uitreã. ñ d̾s ma-¬
nichei hodie luctũ pateret᷑ de suȩ par¬
tis abscisione uel amissione. Quã par¬
tem dicunt. cũ in fructib uł in herbis
fuerit. id ẽ in melone. uel in beta uel ta¬
lib reb. ꝙ pͥncipiũ suũ. & medietatẽ
ꝙ sinem nosse: cũ autẽ ad carnẽ uene¬
rit. omnẽ intelligentiã amittere: ut ꝓp-¬
tẽa magister hominib missus sit. qͥa
ñ sit missus melonib qͥa sapientem
hominib aliqͣndo. uel it̾ homines
posse dici: S tam̃ qͣmͦ nicħ mali pati¬
tur substantia di ur̃i. cũ ꝙ in pomis
ligat᷑. ꝙ in carne ȩxcccat᷑: uel cũ uolenᷤ
redire deicit᷑ ad t̾ras a gente tenebraꝵ:
S si nicħ ei male contigit uel contingit.

Expanded text:
unguibus lacerare voluerit, aliquid ei unquam faciet saevitia unguium suorum. Sed si vel talem substantiam divinam isti esse fingerent, ut omnis saevitia gentis tenebrarum talis ad illam esset, quales sunt ungues lacerantis ad sphaeram vitream, non deus Manichaei hodie luctum pateretur de partis suae abscissione vel amissione: quam partem dicunt, cum in fructibus vel in herbis fuerit, id est, in melone, vel beta, vel talibus rebus, et principium suum et medietatem et finem nosse; cum autem ad carnem venerit, omnem intelligentiam amittere: ut propterea magister hominibus missus sit, quia pterea non sit missus melonibus, quia sapientem hominibus aliquando, vel inter homines posse dici? Sed tamen quomodo nihil mali patitur substantia dei vetri, cum et in pomis ligatur, et in carne excaecatur, vel cum volens edire dejicitur ad terras a gente tenebrarum? Sed si nihil ei mali contigit vel contingit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualemꝰ. S quemadmodũ uoluntates
amicoꝵ quȩ ñ uidentur. creduntur ꝑ
indicia que uidentur: sic eccłia que nẽ
uidetur. omĩum quȩ ñ uidentur. s
in eis litteris uͥ & ipsa ẽ predicta mon¬
strantur. & index ẽ pretĩtoꝵ. & p̃ñtia

Expanded text:
um. Sed quemadmodum voluntates amicorum quae non videntur, creduntur per indicia quae videntur; sic Ecclesia quae nunc videtur, omnium quae non videntur, sed in eis litteris ubi et ipsa est praedicta monstrant
Abbreviated transcription (Latin):
inuenistis uerũ: qͦ tantã turꝑittidi¬
nẽ aliqnͣto honestiꝰ diceretis. & qua
causa hoc faciunt. Ut eis in libidinẽ
ꝯcitatis: occasionẽ lib̾ationis reꝑiat
substantia diuina. Qd aliud sonat:
nͥ ut etiã ꝑ genitalia demonũ. uias
euadendi inueniat diuina maiestas:
Ds̃ magne subueni animis ista cre¬
dentib ista nefanda sectantib. Qsͥ
hec ñ exborreat: Rogo uos. qͥs tam
cecus ẽ ut ista credat: Rogo uos:s
certe respondeat᷑ mͥ. ab hus qui ipsũ
manicheũ sequunt᷑. Si d̾s incorrup¬
tibilis ẽ. uł omĩs natura sũmi bo¬
ni inuiolabilis. ĩmaculabilis. in¬
adibilis. incoinqͥnabilis. incomp̃¬
hensibilis: qͥd poterat facere ma¬
li natura huic tantȩ naturȩ. si nol¬
let cũ illa puignare. ne ad tantũ dedecꝰ
deduceret᷑ : Hoc dixi. Quid factura
die eiꝰ pars. hoc ẽ di. in calamitatib. in
pressuris. incaptiuitate. in subiecti¬
one sit ꝯstituta. ut tam turpit̾ etiam

Expanded text:
inuenistis uerum, quo tantam turpitudiinuenistis uerum, quo tantam turpitudinem aliquando honestius diceretis. et qua causa hoc faciunt ? ut eis in libidinem concitatis occasionem liberationis reperiat substantia diuina. quid aliud sonat, nisi ut etiam per genitalia daemonum uias euadendi inueniat diuina maiestas ? deus magne, subueni animis ista dentibus, ista nefanda sectantibus ! quis haec non exhorreat? rogo uos. quis tam caecus est, ut ista credat? rogo uos. Sed certe respondeatur mihi ab iis, qui ipsum Manichaeum sequuntur: si deus incorruptibilis est uel omnis natura summi boni inuiolabilis, inmaculabilis, inadibilis, incoinquinabilis, inconprehensibilis: quid poterat facere mali natura huic tantae naturae, si nollet cum illa pugnare, ne ad tantum dedecus deduceretur? hoc dixi: quid factura die eius pars, hoc est dei deus in calamitatibus, in pressuris, in captiuitate, in subiectione sit constituta, ut tam turpiter etiam