comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec uero inficiabor iustas illi causas ira¬
rum fuisse. Dedubi durior pug¬
ria. ibigloriosior est corona. Unde
quendam siagnoscit: censoͣ iure laudan¬
dum: Quod cum eum libestus. de¬
seru erit ingnrtus. miratus est potid
quam insectatus ab euntem. Sed nęq
illi irascitur. a quo uid&ur abductus
go autem Nisi istud uincende iracun¬
diȩ postumianus prodidiss&ꝰ exemplũ.
grauiter irascerer discessione fugitiui.
edquia irasci Nonlic&. tota istorum
comine moratio quae nos conpungit¬
abolenda est. Te inquam postu¬
miane. tepotius audiamus. aciã
inquit galle quod precipis. quate¬
Nus tam studiosos esse audiendi uos
uideo. sed mementote quia non
sine faenore istum apud uos depono
sermonem.
Libens presto quod
poscitis. dum modo paulo post quod
poposcero Nonnegetis. Nosuero
inquam Nihil habemus in quo tibi
mutuum uel sine fenore restituere
possimus. sedtamen quic quid puta¬
mueris imperrto. dum modo ut coepe¬

Expanded text:
nec uero infitiabor iustas illi causas iranec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona. unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungitabolenda est. te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. Faciam, inquit, Sulpici, quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coepe
Abbreviated transcription (Latin):
senex admonasterium post regressus
fratribus r&ulis s&. tantus omnium incen¬
derat ardor animos. ut cestatim adhere¬
mum & sacras solitudines arei properareN
Iiseros se fatentes qui diutius in congregati¬
one multorum ubi humana ess& patien¬
da conuersatio residissent
N hoc monasterio duos ego senes uidi
Numquam inde discesserint ferebant᷑
uorum preter eunda mihi cominemo¬
prtio Nonuid&ur: siquidem id deur
tutibus eorum & abbatis ipsius testimo¬
Nio & omnium fyxtrum audieram
sermone celebrari. quod unum corũ
sol numquam uidiss& aepulantẽ. alte¬
rum Numquam uidiss& irtum
dhaec gallus me intuens: Osiuester
ille nolo nomen edicere Nunc adess&.
uellem admodum istud audir& exem¬
plum. quod in multorũ sȩpe ꝑsonis
Nimium experti sumus uehementer
nirsci: Sed tamen quia inimicis suis
quantum audio ruꝑ ignouit. sistud
audir&. magis magisq proposito con¬
firmar&ur exemplo. preclaram esse
ius tutem. nircundia Non moueri.

Expanded text:
senex ad monasterium post regressus senex ad monasterium post regressus fratribus retulisset, tantus omnium incenderat ardor animos, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conversatio, resedissent. XII. In hoc monasterio duos ego senes vidi,numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne sibi posthaec panis ullus aut cybu
uus dies fuerat emensus. quose homo
xp̃i intra periculum famis ipse conclu¬
serat.Arebant membrr ie iumo.
sed deficere mens caelo intenta Non
Corpus inaedia fatesce¬
bat. fides firma durabat. Cum
interim admonitus abbas ille ꝑspm̃
ut discipulum uisitar&. pia sollicitu¬
dine. cognoscere cupiens qu auitȩ
substantia uir fidelis aleretur. qui mi¬
nistrari sibi panem ab homine riolu¬
iss&. adrequirendum eum ipse pro¬
ficiscitur. Ille ubi eminus senem
uenire conspexit. occurrit. agit gra¬
tias. ducit adcellulam. Cum iN¬
gressi pariter ambo: conspiciunt pal¬
poste pendereAcprimum calidi
panis odor sentitur. tactu uero acsi
ante paululum focis & ereptus osten¬
ditur. Aegypti tamen panis forma
Non cernitur
ille hoc abbatis aduentui prestitum
fater&ur. Abbas uero illius fidei ac
iustuti id potius ad scriber&. ita ambo
caelestem panem cum multa exulta
tione fregerunts Quod eum

Expanded text:
ne sibi post haec panis ullus aut cibus ne sibi post haec panis ullus aut cibus uus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas ille per spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palpostem pendere. ac primum calidi panis odor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur.ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac irtuti id potius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exutione fregerunt. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
bat &atis annos .xU. minor duoden¬
nis errt.His ergo inde redeun¬
tibus. aspis minre magnitudinis fit
uius occursu Nhil per¬
territi ubi ante pedes cõrum uenit.
quasi incantata carminibus cęrula
colla deposuit: Minoris pueri
manu ad prehensa. ac pallio inuoluta
fractrum expectantibus cunctis cap¬
tiuam bestiam resoluto pallio Non
sine iactantie tumore deposuit
ed cum infantium fidem atq instutẽ
c&eri predicarent. Abbas ille altiore
consilio Ne infirma a&as in solescer&
uirgis utrumq conpescuit. multum it.¬
obiurgatos cur ipsi quod per eos dinis
operitus fueraet. prodidissent. Opu
illud Nonsuac. fidei sed diuine fusse
uistutis. discerent potius dõ inhumili¬
tate seruire & non insignis & uirtuti¬
bus gloriari. quia melior ess& infir¬
mitatis conscientia uistut um uanitate
oc ubi ille monachus audiuit. & peri¬
clitatos infantulos serpentis occursu
& ipsos insuper multa uerbera uicto
serpente meruisse. abbatem obsecrat

Expanded text:
bat aetatis annos quindecim, minor duodebat aetatis annos quindecim, minor duodecim erat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutamfratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate. Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat
Abbreviated transcription (Latin):
am. iusitatis ibi fratribus adsuperiorẽ
inde thebaidam idest ad aegrpti extre¬
ma contendi. bi enim uastȩ paten¬
tes heremi solitudines. pburimum fere¬
bantur habere monachorum
ONGUM est siomnia cupiam refer¬
re quae uidi. tamen pauca per¬
stringam epluribus : I aud longe
abheremo contigua nilo. multa sunt
monasteria. Hlabitant uno iN¬
loco pleriq centeni. quibus summũ
ius est sub abbatis imperio uiuere
ihil arbitrio suo agere. omnia ad nu¬
tum illius potestatemq pendere¬
xhis siqui maiorem uirtutẽ mente
concupiuerint. ut acturi solitariam
uitam scadheremum conferant. pon¬
Nisi ꝑmittente abbate discedunt
aec illorum prima iustus est. parere
alieno impcrio.Trans gressisad
heremum. abbatis illius ordinatione
panis uel quilib& cibus alius ministrat᷑
Casu ꝑ illos dies quibus illo adueneram
cuidam quinuꝑ adheremum secesserat.
Neque. amplius ab hoc monasterio quã
sex milibus tabernaculum sibi consti¬

Expanded text:
am, visitatis ibi fratribus, ad superiorem am, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatinihil suo arbitrio agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. ex his si qui maiorem uirtutem mente conceperint, ut acturi solitariam uitam se ad eremum conferant, nonnisi permittente abbate discedunt. haec illorum prima uirtus est, parere alieno imperio. transgressis ad eremum abbatis illius ordinatione panis uel quilibet cibus alius ministratur. casu per illos dies quibus illo adueneram cuidam, qui nuper ad eremum secesserat neque amplius ab hoc monasterio quam sex milibus tabernaculum sibi consti
Abbreviated transcription (Latin):
te uersu comici illius admonebo
bsequium amicos. ueritas odiũ parit¬
ua nobis potius ut coeperas postumi¬
ane. rep&atur orientalis oratio.
go inquit ut dicere institueram.
apud hieronimum sex mensibus
fuii. cui igis aduersus malos pugna. per¬
quia eos inpugnare pondesinit
derunt clerici. quia uitam corumin¬
sectatur & crimina. Sed plane
eum boni omnes admiientur & dili¬
gunt. Nam qui eum her&icũ
esse arbitentur insaniunt. Uere
dixerim. catholico homini scientia.
sana doctrina est. Totus semꝑ
inlectione. Eotus in libris est : non die.
Non nocte requiescit. aut legit aliquid
semꝑ aut scribit. Quod nisi mihi
fuiss& fixum ammo. & promissum dõ
teste propositumheremum adire. uel
exigui temporis puncto. a tanto uiro
discedere noluissem.Nuic ergo
tarditis atq commissis omnibus meis
omniq familia quaeme contrauolun¬
tatem animimei secuta tenebat impli¬
citum. exoneratus quodam modo graui
fasce penitus acliber regressus alexandri¬

Expanded text:
te uersu comici illius admonebo: te uersu comici illius admonebo: obsequium amicos, ueritas odium parit. tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui iugis aduersum malos pugna perquia eos inpugnare non desinit, oderunt eum clerici, quia uitam eorum insectatur et crimina: sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insani sunt. uere dixerim, catholica hominis scientia, sana dolectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
lis natura. Ium ego. sco lastice
iñquam galle. defendis gentẽ tuã
ed queso te. liber iste Num quidhoc
solum uitium damnat in monachis
mimo. uero inquit Nihil penitus
omisit quod non carper&. lacerar&.
exponer&: prrecipue auaritiam.
Necminus uanitatem insectatus est
Multa de superbia. Non pauca de suꝑ¬
stitione disseruit. Uere fate¬
bor. pinxisse mihi uid&ur uitia
multorum. Cacerum de fami¬
liaritatibus uirginum & monachorũ.
atq etiam clericorum. quam uera.
quam fostia disputauit
aquibusdam quos nominare nolo.
dicitur Non amari. Nam sicut̃
belgicus noster irascitur edacitatis
pimę nos notatos. ita ille fremere
dicuntur. cum mnillo opusculo scrip¬
tum legunt. caeli bem spernit uir¬
go germanum. fratrem querit ex¬
dirneum.Adhaec ego. Nimiũ
inquam galle progrederis. Caue.
ne & te aliquis quihaec fostassis¬
agnoscit exaudiat. teque una cum
Ineronimo incipiat non amare
am quia scolasticus es. Non in merito

Expanded text:
lis natura. Tum ego, scolastice, lis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: caelibem spernit uirgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, nimium, inquam, Galle, progrederis: caue ne et te aliquis, qui haec agnoscat, exaudiat teque una cum Hieronymo incipiat non amare. nam quia scolasticus es, non inmerito
Abbreviated transcription (Latin):
mis sex milibus disparatur:
antria auten sedecim mansionibus ab est.
ecclesiam lociillius. hieronimus presbiter
regit.Nam paroͬchia est episcopi.
qui hicrusolimam ten&: Cihi iam
pridem hietonimus superiore illa mea
peregrinationẽ compertus. facile optinu¬
erat ut nullum mihi exp&endum
rectius arbitrarer. Dir enim preter
fidei meritum dotemq uirtutum. Non
seientia Nemo audeat comparare
Uiror autem sinoo & uobis permulta
quȩ scripsit. opera compertus est.
cum per totum orbem legatur
obis uero gallus inquit nimiũ. rumiũq
cõ pestus est. Mam ante hoc quin¬
quennium quendam illius libellum
legi. in quo tota nostrorum Natio mo¬
nachorum ab eo uehementis sime
uexatur & carpitur Vnde̾ in¬
terdum belgicus noster ualde irasci
sol&. quod dixerit Nosusq ad uomi¬
tum satiari. Ego autem inquã¬
gallus illi ignosco. atq ita sentio de
orientalibus illum potius monachis.
quam deoccidentalibus disputasse
am edacitas ingrȩcis gula est. ingal¬

Expanded text:
mis sex millibus disparatur, ab mis sex millibus disparatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. Ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam parochia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. Mihi jam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione compertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer: vir enim praeter fidei meritum dotemque virtutum, non scientia nemo audeat comparare. Miror autem, si non et vobis per multa quae scripsit opera compertus est, cum per totum orbem legaturobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ego autem illi uiro ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gal
Abbreviated transcription (Latin):
secutus primo tempore puraba¬
tur. quem nunc idem precipue
uel omnia illius scripta dampar&
Uec uero ausus dequoquam temere
u dicare. prestantissimi tamen uiri
& doctissimi ferebantur in hoc cer¬
tamine dissidere. Sitamen illud
crror.ẽ. ut ego sentio siue heresis ut
putatur s nonsolum reprimi non po¬
tuit multis anim aduersionibus
sacer dotum. sic nequaquam late
se potuisset effundere. fusi contenti¬
one creuiss&. Istius modiergo tur¬
batione cumueni .alexandria Fluc¬
tuabat. Mequidem episcopͥus
illius ciuitatis benigne admodum
& melius quam opinabar excepit.¬
& secum tenere temptabat
ed non fuit. animus ibi consistere. ubi
recens fraternę cladis feruebat iN¬
ndia. Nam & sifortasse uidean¬
tur parere episcopis debuisse. non
obhanc tamen causam multitudinẽ
taontam sub xp̃i confessione uiuentẽ.
presertim ab episcopis. opostuiss& affligi
CITUR inde digressus.
bethleẽ oppidum ꝓ&ii. quod abͥierusoli¬

Expanded text:
secutus primo tempore putabasecutus primo tempore putabatur, quem nunc idem praecipue, vel omnia illius scripta damnaret. Nec vero ausus sum de quoquam temere judicare; praestantissimi tamen viri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. Sed tamen sive illud error est ut ego sentio, sive haeresis, ut putatur; non solum reprimi non potuit multis animadversionibus sacerdotum; sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione crevisset. Istiusmodi ergo turbatione cum veni Alexandriam, fluctuabat. Me quidem episcopus illius civitatis benigne admodum, et melius quam opinabar, excepit, et secum tenere tentavit: sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis fervebat invidia: nam etsi fortasse videantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione viventem, praesertim ab episcopis, oportuisset affligi. VIII. Igitur inde digressus, Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosoly
Abbreviated transcription (Latin):
illius multa legerentur quae contra
catholicam fidem scripta constareN.
locus ille uel maximam parabat
inuidiam. In quo editum legebatur.
quia dñs ih̃s sicut proredemptione
hominis incarne ueniss&. crucem
ꝓhominis salute perpessus. mortẽ
prohominis acernitate gustass&.
ita ess& eodem ordine passionis
etiam diabolum redempturus
uia hoc bonitati illius pi&atiq con¬
gruer&. ut qui per ditum hominẽ
reformass&. ꝓlapsum quoq ange¬
lum liberar&. Cum haec atq
alia istiusmodi ab episcopis prodẽ¬
rentur. ex studiis partium orta sedi¬
tio est. Quae cum reprimi¬
sacer dotum auctoritate
non poss&. seuo exemplo ad regen¬
dam aecclesię disciplinam prefet¬
tus assumitur. Cuius terrore¬
dispersi fratres acperdiuersas horas
monachi sunt fugati. ita ut pro¬
positis edictis in nulla consisbere¬
sede sinerentur. Illudme ad¬
modum ꝑmouebat. quod hiero¬
paimus uir maxime catholicus
& sacrȩ legis peritissimus origenẽ

Expanded text:
illius multa legerentur, quae contra illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille vel maxime parabat invidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Jesus, sicut pro redemptione hominis in carne venisset, et crucem pro hominis salute perpessus, mortem pro hominis aeternitate gustasset; ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. Cum haec atque alia istiusmodi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta est seditio: quae cum reprimsacerdotum auctoritate non posset, scaevo exemplo ad regendam Ecclesiae disciplinam praefectus assumitur, cujus terroredispersi fratres, ac per diversas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistersede sinerentur. Illud me amodum permovebat, quod Hieronymus, vir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem
Abbreviated transcription (Latin):
Uon esse autem mirum sinlibris rieu̾te¬
ricis & recens scriptis fraus her&ica
fuiss& operata. quae in quibus dam
locis nontimuiss& incidere euange¬
licam ueritatem. Aduersum hȩc
episcopi obstinatius renitentes pro
potestate cogebant rectactiam uni¬
uersa cumprauis & cum ipso auctore
damnari. quia satis superq sufficerenT
libri quos ecclęsia recepiss&. respuen¬
dam esse penitus lectionem. quae
plus ess& nocitura insipientibus
quam profutura sapientibus. Mihi
autem ex illis libris quȩdam curiosud
indaganti ad modum multa placu¬
erunt. sed non Nulla reprehendi.
Inquibus illum prrua sensisse non
dubium est: quȩ defensores eius
falsata contendunt
falsata contendunt. Ego miror¬
go miror
unum cundemq hominem tam di¬
uer sum a se esse potuisse. ut in ea
paste qua probatur. Neminem post
apostolos habeat acqualemnea
uero que iure reprehenditur. Nemo
deformius doceatur errasse. Nam
cum ab episcopis excerpta in libris

Expanded text:
non esse autem mirum, si in libris neotenon esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contenduntfalsata contendunt. Ego miror unum eumdemque hominem tam diversum a se esse potuisse, ut in ea parte qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem; in ea vero quae jure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. VII. Nam cum ab episcopis excerpta in libris
Abbreviated transcription (Latin):
emere. quid sit fraus aut fustum nescipn
illi .x. numinos aureos optulissem. re¬
fugit altiore consilio protestatus ȩcclȩ¬
siam auro nonstrui. sed potius destrui
Aliquantulum eiuestimentorum indul¬
simus. quod cum ille bengnt accipas
s&. reuocantibus nos ad mare nautis
alexandriam per uenimus. ubi
foeda inter episcopos atq monachos
certamina gerebantur exea occasi¬
one uel causa. quia congregaei in
unum sȩpius sacer dotes frequentibi
detreuis se sinodis uidebantur. Nie
quis origenis libros leger& aut ha¬
ber&. qui tractator scripturarum
sacrarum peritissimus habebatur
Sed episcopi quaedam in libris ipsius
insanius scripta memorabant. quae
ad sertores eius defendere pron ausi
abher&icis potius fraudulenter iN¬
serta dicebant
ter illa quȩ in reprehensione merito
uocarentur. etiam reliqua esse dam nan¬
da. cum legentium fides facile possit
habere discrimen. Nefalsata sequerent.¬
& tamen catholicȩ disputata r&mer&

Expanded text:
uendere. quid sit fraus aut furtum nesciuntuendere. quid sit fraus aut furtum nesciuntilli decem nummos aureos obtulissem, refugit, altiore consilio protestatus, ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quset, revocantibus nos ad mare nautis,Alexafoeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: ter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe testatus sum. galli sumus¬
ed pergat hic potius. explicare sui
cyrenensis historiam. Enĩuero
postumianus. inquit: C auebo
posthaec cuiusquam abstinentiam pre¬
dicare. negallos nostros arduum peni¬
tus offendat exemplum: Dtatuerã
autem etiam caenam cyrenensis illius
uel consequentiaeptem enim
diebus apud ipsum fuimus referre
conuiuia. sed super sedendum est. Ne
gallus se estim& fatigari: Ceterũ
postero die cum aliqui ex incolis ad
nos  confluere coepissent.
cognoscimus illum hospitem Nostrũ
esse pres biterum. quod summa nos
dissimulatione caelauerat. Den¬
de cum ipso ad ecclesiam processimi.
quȩ fere duobus milibus aberat acon¬
spectu nostro. inter iectu montis ex¬
clusa. Eprt autem uilibus texta
uirgultis. Non multo ambitiosior.
quam nostri hospitis taber naculũ.
in quo rusi incurius quis poterat
consistere. Cum hominũ mores
quaereremus. illud preclarum anim¬
aduestimus nihil cos neq uendere neq

Expanded text:
saepe testatus sum, Galli sumus. ssaepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent, cognoscimus illum hospitem nostrum esse presbyterum, quod summa nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque
Abbreviated transcription (Latin):
facit nos discumbere. Ad ponit
purndium sane locupl&issimum. dimi¬
dium panem ordeatium. Enrmi
autem Nos quattuor. ipse erat quintus
asciculum etiam herbȩ intulit cuius
Nomen excidit. quaementȩ similis ex¬
uius predulci admodum suauitate delec¬
tati atq exfaciati sumus
dhaec subridens ego adgallum meum.
quid inquam galle. plac&ne tibi pran¬
dium fasciculus herberum. & panis
erubescens. dum fatigationem meam ac¬
cepit. facis inquit sulpici tuo more.
qui nullam occasionem siqua tibi por
recta fuerit omittis. quin nos edaci¬
tatis fatiges. sed facis inhumane qui
ros gallos homines cogis exemplo
angelorum uiuere. quam quam ego
studio manducandi.etiam angelos
manducare credam. Nam istũ
dimidium ordeatium. timeo uel
solus attingere. D ed contento
sit hoc crrenensis ille. cui uel neces¬
sitas. uel natura est esurire. uel pos¬
tremo isti quibus credo marma iac¬
tatio hediam cibi fecerat. Mos
procul amari absumus. & quod tibi

Expanded text:
facit nos discumbere. adponit facit nos discumbere. adponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeacium. eramus autem nos quattuor, ipse erat quintus. fasciculum etiam herbae intulit, cuius nomen excidit, quae menthae similis, exhujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, inquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis erubescens, dum fatigationem meam accepit, Facis, inquit, Sulpici, tuo more, qui nullam occrecta fuerit, omittis quin nos edacitatis fatiges. sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum uiuere: quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
rum casus euadere sol&: Quippe
festur a diȩ iacti seminis. trigesimo die
maturescere: Consistere autem
ibi homines Non alia ictio facit. quã
quod omnes tributo liberisunt
xtrema siquidem cyrenorum ora est
desesto illi contigua. quod inter ȩgrp¬
tum & africam inter iac&. per quod
olim cato cęsarem fugiens duxit exer¬
citum. Ergo adtugurium illud
quod eminus conspexeram pertendi.
Iueniosenem inueste pellitia. molã
manu uestentem. consalutatus accepit
Nos benigne. Ciectos nos millud.
litus exponimus. & ne statim rep&ere
cursum possemus. maris mollitie ad tineri
gresscis interram ut est mos humani In¬
genii. Naturrm locorum cultumq ha¬
bitantium uoluisse cognoscere. xp̃ianos
Nos ẽẽ:. id precipue querere. An essent
Aliqui inter illas solitudines xp̃iani
Ium uero ille flens gaudio. Ad genua nr̃a
prouoluitur. Iterum nos acsepius
ex osculatos. Inuitat adorationem
Deinde positis interix ueruȩcum pellibi

Expanded text:
rum casus euadere solet: quippe rum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
gratia longus processi. tribus fere
alitore milibus paruum tugurium
Inter arenas conspicio. Cuius tec:¬
tum sicut salustius ait quasi carina
Nauis erirt contiguum tesstre satis
firmis tabulatis constratum : Non
quod ibi uis imbrium ulla timeatur.
fuisse autem illic pluuiam nec quan¬
doquidem auditum est. sed quod
uentorum ea uis est ut siquando uehe¬
mentior ecaelo aliquantulum spirare
flatus cȩperit. maius in illis terris.
quam inullo mari naufragium sit
ulla ibi germina. sata nulla proue¬
niunt: Quippe ⁊ instabili loco aren¬
tibus harenis. ad omnem motum uen¬
torum cȩdentibus: Uerum ibi auersa
quaedamꝰ amari promuntoria uentis
resistunt. tenir aliquantulum solidior
herbam raram atq hispidam gignit
ea ouibus est pabulum satis utile
Ncolae. lacte uiuunt. Quisollerti¬
ores sunt. uelut ita dixerim ditiores.
hordeatio pane utuntur. Ea ibi
sola messis est. quae cęleritate prouen¬
tus. per naturam soli siue aeris uento¬

Expanded text:
gratia longius processi. tribus fere gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uento
Abbreviated transcription (Latin):
& religiosi uiri amicitiis destiti¬
tos. illum quondam tam amicum
Nobis. tam amarum in nos esse
potuisse Uerum haec quȩ
meroris plena sunt relinquamus. te
potius ut dudum spoponderas Audi¬
amus Ita in quit fiat postumi¬
anus. Quod cum dixiss&. pau¬
lulum omnes conticuimus: Den
cilicium cui insederat ad me propi¬
us ad mouit. atq. ita exorsus est
ANte hoc triennium quo tempore
tibi sulpici hinc abiens ualedixi.
ubi narbone Nauem soluimus.
quinto die postum africȩ intraui¬
musAdeo ubi prospera dĩ nutu
rauigatio fuit. libuit animo ad¬
ire kastaginem. loca uisitare scõrũ.
& precipue ad sepulchrum espriani
mastyris adorare. Qunto deci¬
mo die ad postum regressi prouec¬
tiq in altum alexandriam. petentes.
reluctante austro paene insyrtes
inlati sumus. Quod prouidi naute
cauentes. iectis nauem anchoris sistuNT
Sub oculis autem terra continens erat.
inqua scaphis egressi cum uacua abhuma¬
no cultu omnia cerneremus : II.¬
Go studiosius explorandorum locoꝵ

Expanded text:
 religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me propius admovit, atque ita exorsus est: III. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens valedixi, ubi Narbone navim solvimus, quinto die portum Africae intravimus: adeo prospera Dei nutu navigatio fuit. Libuit animo adire Carthaginem, loca visitare sanctorum, et praecipue ad sepulcrum Cypriani martyris adorare. Quintodecimo die ad portum regressi, provectique in altum, Alexareluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorum locorum
Abbreviated transcription (Latin):
um gallus : etiam sinon ob aduen¬
tum scĩssimi sac erdotis relmquenda
nobis haec ess& oratio. Nox ipsa coge¬
bat huc usq protractum finire ser¬
monem
erum quia de MAR¬
T INI uirtutibus nequaqam explicari
uniuersa potuerunt. haec uos hodie
audisse sufficiat. Cras reliqua dicemus
ta pariter accepta galli sponsione.
surreximus

Expanded text:
tum Gallus: etiamsi non ob aduentum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonem. uerum quia de Martini uirtutibus nequaquam explicari uniuersa potuerunt, haec uos hodie audisse sufficiat, cras reliqua dicemus. ita pariter accepta hac Galli sponsione surreximus
Abbreviated transcription (Latin):
ber&ur. Quamquam minime
mirum. si inoperibus MARETINI IN¬
firmitas humana dubitauerit. cum
multos hodieq udeamus. ne euange¬
liis quidem credidisse
MART INO autem sȩpe angelos
uisos familiariter. & sensimus &
expertisumus. Rem mini
habebatur. adquã quidem ire nolu¬
erat. sed quid gestum ess& scire cupiebat
asu cum eo iste sulpicius nauigabat. sed
procul ut semꝑ aceteris in remota na¬
uis paste residebat: Ubiei angels
quid gestum ess& insi nodo nunciauit
os postea tempus habiti concilii solli¬
cite requirentes. satis compertum ha¬
buimus ipsum diem fuisse conuentus.
& ea ibi ab episcopis fuisse decreta
quȩ MARI INO angelus nunc iarot
aec cum maxime gallus nec dum expli¬
citis quarstatuerat referre loquere¬
tur. puer familiaris ingressus est. Nun¬
tians refrigerium pres biterum stare
proforibus. Dubitare coepimus.
utrum gallum adhuc ess& melius audi¬
re. an exoptatissimo nobis uiro qui
officii causa ad nos ueniebat occurrere

Expanded text:
beretur. quamquam minime beretur. quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitmultos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus etexperti sumus. Rem minimhabebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decreta quae Martino angelus nuntiarataec cum maxime Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
sermocinantium sonum. proforibus
audisse.Tum ille diu multumq
cunctatus. sed nihil erat quod ei sul pi¬
cius non extor quer& inuito. Incredi¬
biliora forte dicturus sum. sed xp̃o teste
Nonmentior. Nisi quisquam est tam
sacrilegus. ut MARTIUM estim&
fuisse mentitum. Dicam inquit
uobis. seduos nulli quȩso dicatis. agnes
tecla & maria mecum fueruNt
Leferebat autem nobis uultum atque
habitum singularum. Nec uero
illo tantum die. sed frequenter se ab
eis confessus est uisitari. Petrũ
etiam & paulum apostolos. uideriase
sepius non negauit.am uero de¬
mones ꝓut adtũ quisq ueniss&. suiꝰs
pominibus increpabat. mercurium
maxime patiebatur infestum. louem
brutum atq hȩbetem esse dicebat
aec plerisq etiam in eodem monaste¬
rio constitutis incredibilia uidebant᷑.
ne dum ego confidam omnes quihȩc
audiant credituros. Ramnisi
inestimabilẽ uitam atq uirtutem
MARTINUS egiss&. Nequaquam
apudnos tanta gloria prarditus ha¬

Expanded text:
sermocinantium sonum pro foribus sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus ha
Abbreviated transcription (Latin):
onibus sepe uenerunt. narbitrer dero¬
gandum: Siquidem hoc beatum uirũ
frequenter affectu. etiam angeli fre¬
quentarint
ET ERUM id quod dicturus sum
postumiane. hoc tibi meautem in¬
tuebatur teste recte per hibeo. Quo¬
clam dit̃ t̃go & iste sulpicius proforibus
illius excubantes. iamper aliquot ho¬
ras cum silentio sed ebamus. ingenti
horrore & tremore acsi ante angeli
tabernaculum mandatas excubias
duceremus. cum quidem clauso cel¬
lule sue ostionos ibi esse nescir&.
Interim conloquentium mur mur
audiuimus. & mox horrore quodã
circum fundimur. Ac obstupentes
Pec ignorare potuimus. rescio quid
fuisse diuinum. Post duas fere
horas. ad nos MARTΙNUS egredit
ctum eum iste sulpicius sicut apud
rum nemo familiarius loquebatur
coepit orare. ut ꝑ quirentibus indica¬
r& quid illud diuini fuiss& horroris.
qud fatebamur nos ambo sensisse. uel
cum quibus fuiss& incellula conlocutꝰ
enuem enimnos lic& & uix intellectũ

Expanded text:
onibus saepe venerunt, arbitrer deroonibus saepe venerunt, arbitrer derogandum; siquidem hoc beatum virum frequenter affectu etiam angeli frequentarint. XIII. Caeterum id quod dicturus sum, Postumiane, hoc tibi me autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore, nec ignorare potuimus nescio quid fuisse diuinum. post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
Cotus hoc mundus audat. uiderise
AMARTIUO uirgo non passa est
Uon utiq. illa quemcumq ase repulit
sacerdotem. sed meius uiri conspectu
puella nonuenit. quem indere salus
uidentium fuit. Quis autem hoc¬
alius prarter MARTINUM sacer¬
dos non ad suam iniuriam retuliss&.
quos aduersum scãm uirginem motus.
quantasq iras mente concepiss&.
ereticam uidicass&. et anathematizan¬
dam esse decreuiss&. Quam uero
illi beatar animȩ illas uirginẽs prae¬
tuliss&. quȩ crebris occursibus ubiq
se prebent obuias sacerdoti. quae con¬
uiuia sumptuosa disponunt. quȩ una
pariter accumbunt: Sed qͦuo
me ducit orrtio: paululum iste liberior
sermo reprimendus est. Ne in aliquo¬
rum forsitan incurrat offensã. Et¬
enim infidelibus obiurgationis uerba
non proderunt. fidelibus autem satis¬
faciet exemplum
faciet exemplum. Uerum ego
ita uirtutem huius uirginis praedi¬
cabo. ut tamen illis quȩ ad Marti¬
NUIM uidendũ ex longinquis regi¬

Expanded text:
totus hoc mundus exaudiat\': uideri se totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hocpraeter Martinum sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente concepisset ? haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplumfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil num videndum ex longinquis regi
Abbreviated transcription (Latin):
excusatione laudabili. ab illius forib
quae uidendam se salutandamq non
dederat lȩtus abscessit. uirgne
gloriosam. quae neamaRTINO quidẽ
passa est se uideri. OMARTUU
beatum. qui illam repulsam non ad
contumeliam suam duxit. sed magni¬
ficans illius cum exultatione uirtutẽ
inusitatum in his dumtaxat regionibus.
gaudebat exemplum. Ergo cum
haudlonge ab illa uillula nos manere
Nox imminens coegiss&. ex eniumbe¬
ato uiro eadem illa uirgo transmisit
ecitq MARTINUS quod ante non fe¬
cerat. Nullius enim ille umquã exeniũ.
nullius munus accepit. Nihil exhis
quae uirgo uenerabilis miserat. refu¬
tauit dicens. Benedictionem
illius asacerdote mimme respuendã.
quar ess& multis sacerdotibus prae¬
ferenda. Audiant quaeso uir¬
gines istud exemplum. ut foressuas
sieas mali obsidere uoluerint. etiam
bonis claudant. Et ne adse im¬
probis sit liber accessus. Nonuerean¬
tur excludere etiam sacer dotes

Expanded text:
excusatione laudabili ab illius foribus, excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnet incampo. mulier se intra mu¬
rorum munimenta contineat. Ha¬
b& & illa gloriã suam. sipudicitiam
uiro absente sernauerit.Haec
prima uirtus . & consummata ucto¬
ria est non uideri
ILUD uero sulpici memisse te credo
quo affectu nobiscum & tucoram ad¬
esses illam uirginem praedicare. quae
ita sepenitus ab ommiuuirorum oculis
remouiss&. ut ne ipsum quidem ad se
MARTINUM cum eã ille officu
causa uisitare uell& admiserit
Uam cum praeter agellum illius praete¬
rir&. in quo seiam ante complures An¬
nos pudica cohibebat. Audita fide illudd
atq uirtute diuertit. ut tam in lustris
meriti puellam religioso officio ep̃s
honoraret. Nos consequentes. ga¬
uisuram illam uir ginem putabamus
iquidem hoc intestimonium uirtutis
sue esse habituram. ad quam tanti
Nominis sacerdos. deposito propositi
rigore ueniss&. Uerum illa for¬
tissimi uincla ꝓpositi. NeMARTINI
quidem contemplatione laxauit.
ta uir beatus accepta per aliã feminã

Expanded text:
pugnet in campo: mulier se intra mupugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam
Abbreviated transcription (Latin):
merito nescientes pariter militare
um MART INUS. uerba uobis ipsa
dicturus sum: Dic mihi inquit.
sium quam in bello fuisti. simacie con¬
stitisti.Atille respondens. fre¬
quenter inquit macie steti. & bello
frequenter inter fui.Adhaec
MARTINUS. Dic mihi ergo:
um quid milla acie quae armata
inprelio parabatur. aut iam aduer¬
sus hostilem exercitum conlocato
comminus pede districto ense pug¬
nabas. ullam feminam stare aut pug¬
pare uidisti.um dęmum
miles confusus erubuit. gratias
agens errori suo senon fuisse per¬
missum. Nec aspera increpatione
uerborum. seduera & rationabili
secundum ꝑsonam militis compa¬
prtione correctũ¬
autem conuersus ad nos. sicut eum
frequens fratrum turba uallauerat.
mulier inquit uirorum castra non
adeat. acies militum separata con¬
sistat. Procul femina in suo de¬
gens tabernaculo. sit remota: Con¬
temptibilem enm reddit exercitũ.
siuirorum cohostibus turba feminea
misceatur. Miles inacie. miles

Expanded text:
merito nescientes pariter militare. merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit, in acie steti et in bello frequenter interfui. ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare uidisti? tum demum miles confusus erubuit, gratias agens errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione uerborum, sed uera et rationabili secundum personam militis conparatione correctuautem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles