comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tores ei a popło qͥ pauci de cede hostiu
remanserant in uida & inhiͤrłem se cõ¬
minet᷑ auferre. Nomina qͦq ȩdicuoꝵ cu
sacerdotib. Quia in tanta iudas & benia¬
min uenerant impietat᷑e. ut intͣeplo dĩ¬

Expanded text:
tores ejus e populo qui pauci de caede hostium remanserant in Juda et Jerusalem, se comminetur auferre. Nomina quoque aedituorum cum sacerdotibus, quia in tantam Judas 679 et Benjamin venerant impietatem, ut in Templo D
Abbreviated transcription (Latin):
qr dñs locutꝰ ẽ. Idumea subũsa & ab inimi.¬
cis gentib eũ qͥb pͥus contra iacob
foedus inierat de uorata in mon mti¬
te syonerunt reliqͥe. eritq: salua uei.¬
tio: & erit sc̃s. Hoc est uel ipse dñs reuertetur
ad cẽplũ qͦd ꝓptͣ peccata dimiserat. uł erit abso

Expanded text:
quia Dominus locutus est. Idumaea subversa, et ab inimicis gentibus, cum quibus prius contra Jacob foedus inierat, devorata, in monte Sion erunt reliquiae, eritque salvatio, et erit sanctus; hoc est, vel ipse Dominus revertetur ad
Abbreviated transcription (Latin):
S qr semel & tropologice erponere
cȩpimꝰ. uisitabit dñs in aduent̾u et
passione̾ saluatoris id est indie hostiȩ
filii sui suꝑ pontifices & sacerdotes
popłi iudaici. & suꝑ domu regiã. Usq ad
illud eñi tepꝰ ꝑseuerauerunt reges de

Expanded text:
 semel et tropologice exponere coepimus: Visitabit Dominus in adventu et passione Salvatoris, id est, in die hostiae Filii sui super Pontifices et Sacerdotes populi Judaici, et super domum regiam. Usque ad illud enim te
Abbreviated transcription (Latin):
ele & iohanne baptista apercos
uiderit cȩlos. & uelamen quod
positũ erat ante facĩe moysi ab
oculis eiꝰ fuerit ab latu. ut cont¬
pleatur in eo quod scriptũ est
mandatũ dñi lucidũ illuminans
oculos. iste uidebit stant̾e suꝑ
reddendis peccatoꝵ supplicus est
mancipatus. ut percutiat cardi-¬
nes tẽpli fiue ꝓpitiatorui. & c̃õ¬
moueant᷑ suꝑliminaria. eiꝰ siue
uestibula. Cũq ait tẽplũ ꝓpter
malitĩã honunũ dissipatum fui-¬
erit & destructũ. & ira mea asc̃u-¬
ario meo ceperit. unus quisq cog

Expanded text:
ele et Joanne Baptista apertos viderit coelos , et velamen, quod positum erat ante faciem Moysi , ab oculis ejus fuerit ablatum, ut impleatur in eo quod scriptum est: Mandatum Dei lucidum illuminans oculos ; iste videbit stantem Domireddendis peccatorum suppliciis mancipatus est, ut percutiat cardines templi, sive propitiatorium, et commoveantur superliminaria ejus, sive vestibula. Cumque, ait, templum propter malitiam hominum dissipatum fuerit et destructum, et ira mea a sanctuario m
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ ꝓphet̾a. Neqͥqua ultra tͥbuã pęniꝰ.¬
tentia̾.s a facie t̾rȩ uniu̾sa cͣsuma. Non
homo nͣ iumͣtu nͣ uolatile. ñ pisces maris
remanebtͣ. Ira qͥppe dñi. &iã bruta sen.¬
da accidit. qr impioꝵ fuit nimia mul.¬
ticudo. Corruent itaq impii & disꝑdent᷑ ho-¬
mines. & erit solitudo suꝑ facie̾ tͣrȩ. Sed &
de c̃sũmatione mundi id ipsũ acciꝑe posums.
qͦd & homines & pecora & uolatilia & pisces
mnaris & uniu̾sa deficiant. & infirmͣt᷑ impii.¬

Expanded text:
quam ultra tribuam poenitentiam; sed a facie terrae universa consumam: non homo, non jumentum, non volatile, non pisces maris remanebunt. Iram quippe Domini etiam bruta senta, accidet, quia impiorum fuit nimia multitudo. Corruent itaque impii et disperdentur homines, et erit solitudo super faciem terrae. Sed et de consummatione mundi idipsum accipere possumus: quod et homines, et pecora, et volatilia, et pisces maris et universa deficient, et infirm
Abbreviated transcription (Latin):
Diri supra hoc ipsũ & ad uersũ carn̾e posse
intelligi. qđ imminutȩ sint uires eiꝰ. in ad¬
uentu up̃i. & conteptibilis sit anmae que
subiecta est imperio. & frustra erigat᷑. cũ
habitet in cauernis petrę uel sensib uel
cogitatiomibꝰ. & uelit dominari animȩ ex¬
altans solu̾i suũ. nec oꝑa sua credens posse
superari. Cui dicitur qđ quauis se erigat
& aquile imitetur excelsa. multosq scoͣruͭ
deceperit. tam adño supera sit atq deiecta.
Qđ inhereticis & carne intellerimꝰ contra
uideos quoq intelligi potest. Si fures
introissent ad te si latrones ꝑ noctẽ
quomodo conticussesꝯ Non ne furati
essent suffitientia sibi Siuindemiato¬
tes introissent adte: non quid non

Expanded text:
ipsum et adversum carnem posse intelligi quod imminutae sint vires ejus in adventu Christi, et contemptibilis sit, animaeque subjecta imperio, et frustra erigatur, cum habitet in cavernis petrae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec opera sua credens posse superari. Cui dicitur, quod quamvis se erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne intelleximus, contra Judaeos quoque intelligi potest. Si fures introissent ad te: si latrones per noctem, quomodo conticuisses? Nonne furati essent sufficientia sibi? Si vindemiatores introissent ad te, numquid non
Abbreviated transcription (Latin):
Hiqͥ de ipsa ierłem metropoli ciuitate
translati fuerant insafara qͦd nos in bos-¬
forũ ũtimo. possidebt̃ ciuitates austri
que st̃ intribuiuda. Reu̾si em̃ urbe̾ suã. ea quę
urbi uicina st̃ obtinebt̃. Cũq hec expleta fue¬
rint sict̃ in iudicũ libro mittebat dñs salua¬
tores qͥ popłm de captiuitate saluarent. sic
ascendent & uenient in monte̾ syon & iudi¬
cent atq discernent qͦsi subiectũ & seruen¬
te sibi mont̾e̾ esau id est idumeos. subiugatisq
om̃ib erit dño regnu. Ubinos posiumꝰ bos

Expanded text:
i de ipsa Jerusalem metropoli civitate translati fuerant in Sapharad, quod nos in Bosphorum vertimus, possidebunt civitates Austri, quae sunt in tribu Juda: reversi enim in urbem suam, ea quae urbi vicina sunt obtinebunt. Cumque haec expleta fuerint, sicut in Judicum libro, mittebat Dominus salvatores qui populum de captivitate salvarent: sic ascendent, et venient in montem Sion, ut judicent atque discernant, quasi subjectum, et servientem sibi montem Esau, hoc est, Idumaeos: subjugatisque omnibus, erit
Abbreviated transcription (Latin):
bant & erant inpͣsidiis theman quod in¬
terp̃tatur consũmatio: desinen᷑ pugna¬
re ꝓmagistris pͥorib. Siue quante lum̾
sibi scientie ꝓmit tebant & pitabant se
ẽẽ in meridie. timebͣt & formidabt᷑ ecele¬
siastico uiro obtinente sophismata eoru.
intantũ ut nulliis resideat qui possit re
gis consilio uel pugnatoris uiribus pro
heretieorũ suꝑbia & falso dogmate aimicare.

Expanded text:
bant, et erant in praesidiis Theman, quod inbant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie, timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnatoribus viris, pro haereticorum superbia et falso dogmate dimicare.
Abbreviated transcription (Latin):
& in om̃ibus carneo pͣceptor Hereses
enun adgalathas incarnis opera nume¬
ratas legimꝰ. & tunc ostendetur non
eẽ prudentia in edom: Numquid
non indie illa dicit dñs ꝑdã sapientes
ȩxidumea  prudentiã demonte esaui
Et timebt̃ fortes tui ameridie. ut in¬
tereat uir demonte esau. Cui hostis
fines tuos possederit &om̃s uiri fe¬
doeris tui inluserint tibi & pͥualebt᷑
contrate. tcperibit sapientia deidu¬
mea. & calliditas eꝰ stultitiȩ demonstia¬
regni eiꝰ qui habitabant in meridie tẽ
in teribit uir demonte esau. qui & pus¬
nare ꝓoiuitate & prudenter dare
consiliũ solitꝰ erat. Allbł R. Post¬
quã hi qui pͥus de ceptierant conuer¬
si fuerint ad eccłam. tc ipso dño dimi¬
cante peribt̃ sapientes idumee quicar¬
nalia & terrena sapiebant. auferet᷑
prudentia demonte esau qua eleua¬
batur contra scientiã dĩ. Eit qui pͥus
ꝓesau & idumea dialectica artę pugna¬

Expanded text:
et in omnibus carneo praeceptori haereses et in omnibus carneo praeceptori haereses enim ad Galatas inter carnis opera numeratas legimus , et tunc ostendetur non esse prudentia in Edom. Numquid non in die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a Meridieur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: tunc peribit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stultitia demonstrant  Al. habitant in Meridie, tunc interibit vir de monte Esau, qui et pugnare pro civitate, et prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso Domino dimicante, peribunt sapientes Idumaeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur prudentia de monte Esau, quae elevabatur 373 contra scientiam Dei. Et qui prius pro Esau, et Idumaea dialectica arte pugna
Abbreviated transcription (Latin):
foederati edom & p̃sidiũ urbis suꝑbissime
fuerant reliquer̾t eũ. & iuncti hostibus
contra eũ insidias contendert. p̃ualuertq
aduersus eu. & tunc indicatũ ẽ quia
nulla inedom eẽt sapientia. dũ sperat
in lns qui aduersarii demonstrati sunt.
Dlit er. Cuͣ abscondita esau & quasi
saeram̃tamagnifica quibus pͥus popłi
fuerant in reriti ꝓlata fuerint in me¬
diu ita ut uir ecclesiasticus possit
dicere non ignoramꝰ eiꝰ astutias: dere¬
linquent terminos edom & dimitent
euni. & usq ad terminos eccłe transmigranꝰ¬
tes ꝓferent doctrinas pessimas. Tunc
inludent & resistent quondã magistro
suor docentes falsa ec quȩ didicerunt.
cłe fide.falsũ dogina coniuincent.
Illi quiquondã comedebant apud here¬
ticos non pane eucharistie sed pan̾e lue
& pane̾ subcinericiũ qui non reuersa¬
tur . ꝓponent questiones descripturi
tendent insidias idumeo atq terreno

Expanded text:
foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae fuerant, reliquerunt eum, et juncti hostibus contra eum insidias tetenderunt: praevalueruntque adversus eum, et tunc indicatum est, quia nulla in Edom esset sapientia: dum sperat in his qui adversarii demonstrati sunt. Aliter: Cum abscondita Esau, et quasi sacramenta magnifica, quibus prius populi fuerant irretiti, prolata fuerint in medium, ita ut vir Ecclesiasticus possit dicere: Non enim ignoramus ejus astutias , derelinquent terminos Edom, et dimittent eum, et usque ad terminos Ecclesiae transmigrantes, proferent doctrinas pessimas. Tunc illudent 372 et resistent quondam magistro suo, dicentes falsa esse quae didicerant: Ecclesiae, falsum dogma convincet. Illi qui quondam comedebant apud haereticos, non panem Eucharistiae, sed panem luctus, et panem subcinericium qui non reversatur, proponent quaestiones de Scripturis, tendent insidias Idumaeo atque terreno,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓpter nimios calores solis quia me¬
ridiana ꝓuintia ẽ. subterraneis tugurus
ter cũ hostibꝰ ꝑquirente. nulla potue¬
rͣt secreta celare. Aliter. fures & ia¬
trones qui ingrediunt᷑ nocte quia filũ
st̃ noctis & tenebrarũ. hereticos puto
contraria ueritati doginata p̃dicantes.
qui furentur sufficientia sibr& cotidie
deecole gregibus rapere festinant. Isti
ingredientes uineã dm nrͣi. qua de egrp¬
to huius scłi transtulit & decuius geni¬
mine uinin se ẽẽ bibiturũ in regno pa¬
tris pollicetur ita cupiunt uniuersa
populari. ut uix racenu̾i relinquant ĩ ea.
Sed econtrario dñs ait. Omia en̾i secre¬
ta eorũ & occulta misteria & patriar¬
charũ esau. hoc quippe intelligo qui pͥmi
tur secreta eius. usq ad terminũ ẽmise.¬
rͣt te. om̃s uiri foederis tui in lusert
tibi. Inualuert ad uersũ te uiri pacis
tue. qui comedunt tecũ. ponent insidias
subter te. nonẽ prudentia in eo. Uleni¬

Expanded text:
Et propter nimios calores solis, quia meEt propter nimios calores solis, quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis ter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarum, haereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibiturum in regno Patris pollicetur, ita cupiunt universa populari, ut vix racemum relinquant in ea. Sed econtrario Dominus agit: omnia enim secreta eorum, et occulta mysteria, et patriarcharum Esau hos quippe intelligo qui primi t abscondita ejus? Usque ad terminum emiserunt te: omnes viri foederis tui illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae: Qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. N
Abbreviated transcription (Latin):
ta ei Qđ dicit noc ẽ. Sifures & latro¬
nes qui nocto domos suf fodere consue¬
uert᷑ & rapere quȩ in domibꝰ sunt intro¬
issent ad te. & absconditi t enebris circu¬
issent domꝰ tue angulos. utiq hoc tulis¬
sent qd sibi putabant posse sufficere.
& aliquid in aedibꝰ tuis uei ꝑsacietat᷑e uel
ꝑ ignorantiã reliqͥssent : Si iundemiatores
introissent uinea tuã & eam uel nostilit᷑
uastare uel ate conducti demetere cupe¬
rent. quauis diligens eoru̾ fuisset uin¬
demia. tam̃ racemos uitibꝰ folusq celatos
inter palmites reliquissenet. Sed om̃s hos¬
tes qui ad te dño iubente uenert. signisi¬
cant babylonios & exercitu nabugodono¬
sor. Inuestigauert & om̃ia secreta tua. &
cauernas acforamina spelincaru in qͥbus
habitas lustrauert. Greuera ut dicamꝰ
aliquid & denatura loci. om̃is australis re¬
gio idumeor de eleuthropoli usq petrã
& hilam hȩc est enĩ possessio esau. in
specubus habitatiunculas habet.

Expanded text:
t. » Quod dicit hoc est: Si fures et latrones, qui nocte domos suffodere consuerunt, et rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris circuissent domus tuae angulos, utique hoc tulissent, quod sibi putabant posse sufficere: et aliquid in aedibus, vel per satietatem, vel r ignorantiam reliquissent. Si vindemiatores introissent vineam tuam, et eam vel hostiliter vastare, vel a te conducti demetere cuperent, quamvis diligens eorum fuisset vindemia, tamen racemos vitibus foliisque celatos, inter palmites reliquissent. Sed omnia hostes, qui ad te, Domino jubente, venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncarum, in quibus habitas, lustraverunt. Et revera, ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Petram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet.
Abbreviated transcription (Latin):
bit. cuncta que legis stͣ negotiabit᷑ de
multis margaritis una pͣciosissim̾a marga¬
rita. & deposita iudeoꝵ suꝑbia humilicat᷑e᷑
sectabit᷑ xp̃ianã: & illuc usq ꝑueni& ubi
antea fuit tͥbulatio panis. & mulier uidua
a suo conditore deserta pupillũ filiũ uix
alebat. & ubi uniuersa illiꝰ peceata & .ui.¬
tia c̾cremͣt᷑. Captiuitas aut̾e siue transmi.¬
gratio hierłem uͥ qͦnda̾ erat uiso pacis &
quȩ nͣc̃ in toto orbe disꝑsa ẽ.possidebit
ciuitates austri id eͣ ȩccłia ueri & ꝑfecti
luminis. dic&q eũ sponsa pęnitens lͥ pascis uͥ
cubas in meridie. & cũ ioseph in antiqͣm ger¬
ma nitatẽ recepta. anebriabit᷑ sanguine pas¬
te syonait uidicent & ulcis cant᷑ montesesau
Quomͦ lumͣ dñs luc̾e appellat apłos suos& di.
eit uosestis lux mundi. & ipse petra petro
donauit ut petra sit. pastor qͦq bonꝰ illis
suos mundi e̾e uoluit saluatores. qͥ ascende¬

Expanded text:
bit cuncta quae Legis sunt. Negotiabitur de bit cuncta quae Legis sunt. Negotiabitur de multis margaritis unam pretiosissimam margaritam, et deposita Judaeorum superbia, humilitatem sectabitur Christianam, et illuc usque perveniet, ubi antea fuit tribulatio panis, et mulier vidua a suo conditore deserta pupillum filium vix alebat, et ubi universa illius peccata, et vitia concrementur. Captivitas autem sive transmigratio Jerusalem, ubi quondam erat visio pacis, et quae nunc in toto orbe dispersa est, possidebit civitates austri, id est, Ecclesias veri et perfecti luminis, dicetque cum sponsa poenitens: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Et cum Joseph in antiquam germanitatem recepta, inebriabitur sanguine pastem Sion, ut judicent, et ulciscantur montem Esau. Quomodo lumen Dominus lucem appellat Apostolos suos, et dicit: Vos estis lux mundi : et ipsa petra Petro donarit, ut petra sit: pastor quoque bonus illsuos mundi esse voluit salvatores, qui ascende
Abbreviated transcription (Latin):
deã &iã illa captiuitas. Possumꝰ aute̾ locu
qũelib&. regnibaby lonis intelligere. quͣa¬
quͣa & aliud arbitrer. Nã cͣ suetudinis pro.¬
phetarũ ẽ qͣndo loquunt᷑ c̃tra bab lone
ãmanitas. moabitas. phylistiim. & cȩte.¬
ras nationes multis sermonib lingue eoꝵ
abiiti & seruare idiomata ꝓuinciarum.
Quia gͦ lingua assyrioꝵ tͣminꝰ qͥhebraice
uocat᷑ gebul dicit᷑ saphar. ad hunc sensũ
e̾e̾ conitio transmigracio hierłm que in
euntis tͣminis regionibq diuisa ẽ urbes
austri id est trib suȩ recipiet. & ꝓpheti
ibiq & pascat᷑ & pascat dũ recipit᷑ a credenti¬
b . & pascit ipse credentes. Sarepta uł ex
duob cõpositũ e̾: & intͣprȩtat᷑ angustia pa-¬
nis. uł unu̾ u̾bu̾ ẽ & trausfert᷑ incendium.
Canaan uͦ in canoa id est motu ũtit᷑. aut certe
negotiator & humilis appellat᷑. Igit᷑ transmi¬
gratio filioꝵ isrł qͦndo occident̾e dimiseri e
littera & ad sp̃m uenerit. uiuificant̾e moue¬

Expanded text:
daeam etiam illa captivitas. Possumus autem locum quemlibet regni Babylonis intelligere, quamquam et aliud arbitrer. Nam consuetudinis prophetarum est, quando loquuntur contra Babylonem, Ammonitas, Moabitas, Philisthiim, et caeteras nationes, multis sermonibus linguae eorum abuti, et servare idiomata provinciarum. Quia ergo lingua Assyriorum terminus, qui Hebraice vocatur GEBUL  , dicitur SAPHARAD  , hunc sensum esse conjicio: Transmigratio Jerusalem, quae in cunctis terminis regionibusque divisa est, urbes Austri, id est, tribus suae recipiet. Pro eo ibique pascatur, et pascat, dum et recipitur a credentibus, et pascit ipse credentes. Sareptha, vel ex duobus compositum est, et interpretatur angustia panis: vel unum verbum est, et transfertur in incendium. Chanaan vero in σάλον, id est motum vertitur: aut certe negotiator et humilis appellatur. Igitur transmigratio filiorum Israel quando occidentem dimiserint litteram, et ad spiritum venerint vivificantem, move
Abbreviated transcription (Latin):
poleos. ubi ante habitabant. chorreo qͥ
interpͣtant᷑ liberi. unde & ipsa urbs pos¬
tea sortita uocabulũ est. Qđ ergo hebra¬
ius palestinȩ est a conditore sic imposito
nomine. cui latina quoq & greca memi¬
turarũ locis didicimꝰ terrã idumeoru̾
ad uersariã ẽẽ terrę reꝓnussioms. & esau
inimicu᷑ legimꝰ iacoli & popłm eẽ cui iratus
est dñs inȩternũ. nosse debenꝰ scđd̾m leges
tropologiȩ. aut contra iudeos factũ ẽẽ ser¬
qui illis pͥmogenita pͣripuit. aut certe
ad uersus om̃s hereses & contraria dog¬
mata. quȩ uident᷑ quide̾ nobis ẽẽ uicina
sed magis aduersaria st̃. & de paterna here¬
aitate simplice̾ & habitatorẽ domꝰ iacob

Expanded text:
poleos, ubi ante habitaverant Horraei, qui poleos, ubi ante habitaverant Horraei, qui interpretantur liberi, unde ipsa urbs postea sortita vocabulum est. Quod ergo Hebralus Palaestinae est, a conomine: cujus Latina quoque et Graeca memiuia ergo didicimus terram Idumaeorum adversariam esse terrae repromissionis, et Esau inimicum legimus Jacob, et populum esse cui iratus est Dominus in sempiternum, nosse debemus secundum leges tropologiae, aut contra Judaeos factum esse serqui illis primogenita praeripuit: aut certe adversus omnes haereses, et contraria dogmata, quae videntur quidem nobis esse vicina, sed magis adversaria sunt, et de paterna haereditate simpl
Abbreviated transcription (Latin):
auferens ueniebat ab aquilone & nubes
magna & splendor incircuitu eiꝰ. sea post
uisionẽ abdie ꝓtinus inferat᷑. hȩc dicit
dñs ad edom & iteru ecce paruulu te de
di ingentib. de de utero nomio sumemꝰ ex¬
emplũ in quo non res sed uerba cernunt᷑.
Adtende inquit tibi &serua ant mam
tuã uehęm̃ter. ne forte obli¬
ris sermonu̾ quos uiderunt ocu¬
litur
de uerbo uite. & moyses uoce dĩ quę ad
eũ ioquebat᷑ uidisse se dicit. Si ergo post
uisionẽ inferunt᷑ quȩ dicta st̃ & quȩ ui¬
dent̾ mentis oculis quȩ aurib ꝑcipi solent.
recte uidens quia ꝓphete ante a uocaban¬
tur. uidentes intitulo p̃notat uisionẽ.
&c dicit dñs ds ad edom. Quęrimꝰ qui sit
filiũ isaac appellatũ fuisse edom quia
ꝓpt̾ rufu̾ leticule cibũ pͥmogenita uen¬
me legimꝰ. Vnꝰ ergo atq iđe tribus¬
nominib appellat̃. esau edom & seyr. id¬
est pilosus. Pos seditq eã regione̾ que nõ
gabalena dicit᷑. & infinib est eleut hero¬

Expanded text:
auferens veniebat ab Aquilone, et nubes magna, et splendor in circuitu ejus ; sed post visionem Abdiae protinus inferatur: Haec dicit Dominus ad Edom. Et iterum: Ecce parvulum dedi te in gentibus, de Deuteronomio sumemus exemplum, in quo non res, sed verba cernuntur: Attende, inquit, tibi, et conserva animam tuam vehementer, ne forte obliris sermonum, quos viderunt oculi tui de Verbo vitae . Et Moyses vocem Domini, quae ad eum loquebatur, vidisse se dicit . Si ergo post visionem inferuntur quae dicta sunt, et videntur mentis oculis quae auribus percipi solent, recte videns, quia prophetae antea vocabantur videntes, titulo praenotat visionem. Haec dicit Dominus Deus ad Edeseos Esau filium Isaac appellatum fuisse Edom, quia propter rufum lenticulae cibum primogenita venme legimus : Enominibus appellatur, Esau, Edom, 296 Seir, posseditque eam regionem, quae nunc Gebalena dicitur, et in finibus est Eleuthero
Abbreviated transcription (Latin):
& absorbebt᷑ sangumẽ tiũ. Et adex¬
tremu incunctos ueniente eruciatu
ipsȩ quoq er̃t qͥ si ñ sint. Qui eñi perit
ei qui ẽ & qͥ dicit ad moyseñ qͥ ẽ misit me
ad uos. scdm regulã scripturarũ. ñ ẽe
dicit᷑. Vnde in ester legimꝰ. Ne tradas
dñe regnũ tuu̾ his qͥ nonft̃. Possumhne
locr̃i & alit̾ intͣp̃tari. Quia letati estis
in ruina seruoꝵ meoru. eadẽ ꝑsecutio
contͣ uos quoq ueni& & patiemini que¬
cũq fecistis. Et sic̾t letati estis adu̾sũ
popłm meũ cũ gentib reliqͥs. ita om̃s gentes
lȩtabͣnt᷑ contra uos: & de uorabͣt & e bibe̾t.¬

Expanded text:
et absorbebunt sanguinem tuum, et ad exet absorbebunt sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundum regulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde et Domine, regnum tuum his qui non sunt . Possumus hunc locum et aliter interpretari: Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet, et patiemini quaecumque fecistis. Et sicut laetati estis adversum populum meum cum gentibus reliquis: ita omnes gentes laetabuntur contra vos,
Abbreviated transcription (Latin):
meũ bibisti cu baby loniis atq letatꝰ
es. sic om̃s gentesquas tecũ habebat bab
t᷑. & ñ solubibent. s ita te absorbebt. ut
sint idumei quasi nͣ sint. Uel certe ipse
gentes cũ te absorbuerint. absorbebun.¬
t᷑ a medis. Et hoc circulo uindicta pro¬
cedet ut tu istahelẽ. te babylonis bab¬
loniu̾ medus ac ꝑsa consumat. Seqͣm
int᷑prȩtationis ordiñe. Iuxta est ohere¬
tice diesdñi suꝑ om̃s gentes ꝓpe ẽ cepus
iudicii: in quo om̃s iudicande st̃ nationes
Sieut fecisti contra ecclesiastieos eonũte¬
t᷑ in capt᷑ cuũ dolor tuus. & in uertic̃e
tuũ iniqͥtastua descendet. Quomͦ enin
inne ce eoꝵ letatꝰ es conuiuiũ celebrasti
& in monte sc̃o meo hoc est in ȩccłia bibis¬
ti nͣ meu̾ calice s diaboli. de qͦ& in abacue
dicit᷑. ue qͥ potat ꝓximũ suũ subuersio.¬
ne tͣbida. Ita uniuersȩ gentes uel for¬
titudines contͣrię suppliciis delegate.
uel aduersariȩ quęq uir tutes bibent

Expanded text:
 bibisti cum Babyloniis, atque laetatus es: sic omnes gentes quas tecum habebat Babyltur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversione turbida : ita universae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent
Abbreviated transcription (Latin):
sub ⁊orobabel & etra. & nee mia. eos qͥse here¬
ditate possederant. Et erit domꝰ iacob id
est iuda ignis. & domo iosephid est decẽ tri.¬
buũ fla̾ma.De ioseph quippe natꝰ ẽ ephraun:
ex qua tribu samariȩ imꝑiũ fuit. Domꝰ au.¬
te esau id est idumeoꝵ qͥ tͣa seui & crudeles er.¬
giterunt contra fre̾m suu̾. uertet᷑ instipulã.
& qͦmͦ ignis & flãma cito stipulã deuorat. sic duo
regna in unis sibi uirgȩ uixta hier echielẽ copu-¬
lã foederata. uastabt̃ idumeã & deuorabunt.
& ñ erit residuus ex popło qͥ possit eu̾sionem
adu̾sarioꝵ uicinis gentib nuntiare. Destrue-¬
tis carnis oꝑib & tͣreno imꝑio desolato. erit
in ȩccłia saluatio eoꝵ qͥa matre ñ exierunt.
& in ipsa morabit᷑ sc̃s. de qͦ in isaia dicit᷑. Sc̃s.
sc̃ificant᷑. ex uno om̃s. Et possidebit domꝰ
supplantatoris ia cob eos qͥse hereditate pos¬
sederant. de ꝑsecutorib faciens xp̃ianos: &
ipsos idumeos in eccłiȩ fide recipiens. Domo

Expanded text:
et Nehemia eos qui se haereditate possederant. Et erit domus Jacob, id est, Juda, ignis, et domus Joseph, id est, decem tribuum, flamma. De Joseph quippe natus est Ephraim, ex qua tribu Samariae imperium fuit; domus autem Esau, id est Idumaeorum, qui tam saevi et crudeles exstiterant contra fratrem suum, vertetur in stipulam. Et quomodo ignis et flamma cito stipulam devorat: sic duo regna in unius sibi virgae juxta 379 Ezechiel copulam foederata, vastabunt Idumaeam et devorabunt eam, et non erit residuus ex populo, qui possit eversionem adversariorum vicinis gentibus nuntiare. Hoc etis carnis operibus, et terreno imperio desolato, erit in Ecclesia salvatio eorum qui a matre non exierint. Et in ipsa morabitur sanctus, de quo in Isaia dicitur: Sanctsanctificantur, ex uno omnes. Et possidebit domus supplantatoris Jacob eos qui se haereditate possederant, de persecutoribus faciens Christianos, et ipsos Idumaeos in Ecclesiae fidem recipiens: domus
Abbreviated transcription (Latin):
sau suꝑ fundam̃tu xpͣi uicio suo extrur.¬
erat foenũ ligna & stipulã. idcireo domꝰ
iaeob & ioseph in ign̾e u̾tet᷑ & flãm̾a. imitaus
dm̃suu̾ qͥ dicit ego sũ d̃ ignis consumens. ut
deuoratis paleis peceatoꝵ frumtu puru inhor¬

Expanded text:
sau super fundamentum Christi vitio suo exstruxerat fenum, ligna et stipulam : idcirco domus et Jacob et Joseph in ignem vertetur et flammam, imitans Dominum suum, qui dicit: Ego sum Deus ignis consumens , ut devoratis paleis peccatorum, frumentum purum in hor
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & nomina sacerdocu cũ sacerdocib qui
frustra sibi applaudent in episcopali nomi¬
ne & in pͣs biterii dignitate & ñ in oꝑe.
Unde signant᷑ nͣ ait & oꝑa sacerdotũ cum
sacerdotib s nomina. qͥ tantumͦ falsa no¬
mina pͣferunt dignitatũ. & malis oꝑ ib
sua nomina destruͣlt. Et eos qͥ adorant
suꝑ tecta militiã cęli. Quieleuant᷑ aduersũ
scientiã dĩ. & om̃e qđ gerimo in scło factasibi
scientiã pollicentes. referunt ad ortꝰ stella¬
rũ & occubit᷑ & mathematicoꝵ sequuntur
errores. Et eos qͥ adorant dñm & melchom.
Qui scło parit᷑ & dño putant se seruire. & du¬
ob dñis satisfacere. do̾ &̾ mamonȩ. Quimili.¬
tantes. xp̃o obligant se negotiis scłarib. &
eandẽ imagine̾ offerunt dõ & cȩsari. Et cu
xpͣi sacerdotes esse se dicant. filioi suos c̃se¬
crant melcho id est regisuo. Recte eni re¬

Expanded text:
sed et nomina sacerdotum cum sacerdotibus qui frustra sibi applaudunt in episcopali nomine, et in presbyterii dignitate, et non in opere . Unde signanter non ait, et opera sacerdotum cum sacerdotibus, sed, nomina: qui tantummodo falsa nomina praeferunt dignitatum, et malis operibus sua nomina destruunt, et eos qui adorant super tecta militiam coeli, qui elevantur adversus scientiam Dei; et omne quod geritur in saeculo, fictam sibi scientiam pollicentes, referunt ad ortus stellarum et occubitus, et mathematicorum sequuntur errores, et eos qui adorant Dominum et Melchom, qui saeculo pariter et Domino putant se posse servire, et duobus dominis satisfacere, Deo et mammonae: qui militantes Christo, obligant se negotiis saecularibus, et eamdem imaginem offerunt Deo et Caesari, et cum Christi sacerdotes se esse dicant, filios suos consecrant Melchom, id est, regi suo . Recte enim ha
Abbreviated transcription (Latin):
censent᷑ nomine. Cũq aliqs uł fuga uł
pęnitentia elapsus fuerit. stant indi¬
uerticulis & ꝓponunt sophismata &
testimonia quaside scripturis ꝓfe¬
runt. ut lassis atq confectis consueta
offerant ceruicalia: & ponant ea sub
om̃i cubito manꝰ. Atq ita fit ut qui
sorsitan ꝑ secutione aut uirtute suꝑ¬
arint aut timore effugerint. decepti
tribulatio qu̾a fuit exgentib Facilis
eni ab ethnicis captũ liberas. qu̾a ab
hereticoꝵ p̾stigiis in reticu am iur¬
ta ẽ dies dñi suꝑ om̃s gences. Sicut fe.¬

Expanded text:
censentur nomine. Cumque aliquis, vel fuga, vel poenitentia elapsus fuerit, stant in diverticulis, et proponunt sophismata, et testimonia, quasi de Scripturis proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes, quam haereticorum praestigiis irretitum. Quoniam juxta est dies Domini super omnes gentes: sicut fe
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ dñisemel exposuimꝰ. scire debemo qđ
illo tẽpore uisitet dñs suꝑ pͥncipes & suꝑ pasto¬
res. qr lac de ouib cõmedunt. lanasq tonden.¬
tes nͣcurant de c̾tricione gregis. Et suꝑ fili¬
os regis. Quise iactitant xp̃ianos & qͦd regis
xpͣisint filii głant᷑. Et suꝑ om̃s qͥ induti st᷑ ues¬
tib alienis. Uestes filioꝵ regis & pͥncipu indu

Expanded text:
exposuimus: scire debemus, quod illo tempore visitet Dominus super principes, et super pastores, qui lac de ovibus comedunt, lanasque tondentes, non curant de contritione gregis, et super filios regis qui se jactant Christianos, et quod regis Christi sint filii, gloriantur: et super omnes qui induti sunt vestibus alienis. Vestis filiorum regis et principum indu
Abbreviated transcription (Latin):
la siue archanu siue absconditũ dm̃ int᷑prę¬
hiezechielẽ. Filihominis. speculatore̾ te po¬
sui domui isrł. Et in alio loco. Non faciet
dñs qͥcqͣm. nͥ reuelauerit disciplin̾a suã serius
suis ꝓphetis. Et noni psalmititulus. ꝓ abscon¬
ditis filii int̾ p̃tat᷑. Iste gͦ ꝓpheta qͥerat in
specula & in sublimib c̃stitutꝰ & nouerat
mysteria dñi. filis erat chusi qͥ intͣp̾tat᷑
humilitas. uł et hiops mͣs. De qͦ postea
tractabimꝰ. Habebat qͦq auu godoli.¬
amariã. qͥ & ipse u̾tit᷑ in sermone̾ dñi.

Expanded text:
 interpreEzechiel: Fili hominis, speculatorem te posui domui Israel . Et in alio loco: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit disciplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro absconditis filii interpretatur. Iste ergo propheta, qui erat in specula et in sublimibus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus, de quo postea tractabimus, habebat quoque avum GodoliAmariam, qui et ipse vertitur in se
Abbreviated transcription (Latin):
reticos. gaudere iudeu & unũ ẽẽ de ꝑsecuto¬
ribꝰ. & inethnicorũ eos numero cõputatr
Et non despicies indie fratris tur indie
peregrinationis eiꝰ & nͣ letaberis suꝑfi
lios ucda indie ꝑsecucionis eoru̾ & non
magnificabis os tuũ indiȩ angustie neq¬
ni loqueris quasimũ de iucioribus.
esse te credens. neq infr̾is ridebis an¬
gustia. neq indie uastitatis oruinę popli
mei tu ꝑport᷑a hierusalẽ głabundus in ce¬
des. & ideo ista non facies. quia & tu simili¬
ter patieris. AlttfR. Quando captiuiu
uideris diuersis ꝑsecutionibꝰ frem tuu̾
& abduei uinctũ de eccłȩ fide. nec ciuita¬
t᷑e suã sed peregrina quȩq sectari. nequa
iacob &suꝑ filios uida qͦs discipulos xp̃i
in telligimꝰ exultabas indie ꝑditionis eori.
Significatur aut̃e qd anima imeditullio
iuciorũ atq uirtutũ posita sit. & possit

Expanded text:
reticos, gaudere Judaeum, et unum esse de persecutoribus, et in ethnicorum eos numero computari. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis ejus. Et non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum, et non magnificabis os tuum in loqueris, et quasi unum de victoribus esse te credens, in fratris ridebis angustia. Neque in die vastitatis et ruinae populi mei, tu per portam Jerusalem gloriabundus incedes. Et ideo ista non facies, quia et tu similia patieris. Aliter quando captivum videris diversis persecutionibus fratrem tuum, et abduci vinctum de Ecclesiae fide, nec civitatem suam, sed peregrina quaeque sectari, nequaqJacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur autem, quod anima in meditullio vitiorum atque virtutum posita sit, et possi
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa filia hierłem. Liegimꝰ & in hieremia
ab damelech eiinuchũ ethiope̾ placuisse do̾.
& in actib apłoꝵ ethiope eunuchũ reginȩ
candacis tantuͣ habuisse studiũ scripturaꝵ
& legis dĩ. ut in uehiculo leger& & ad adoran¬
sophonias qͣsi filio chusi id ẽ ethiopis in ẽ seqͣn.
Hoc de genealogia sophoniȩ. qͥ ꝓphecauit in
dieb iosiȩ. Quomͦ autẽ dies dicunt᷑ heliȩ hi
qͥ ab eo illuminatistͣ. ita & diesiosiȩ qͥ se leua.¬
& fuit uir iustꝰ. Et de laudib eiꝰ regnoꝵ
qͦq & paralẏ pomenon scribit historia. & ha.¬
huit patr̃e amon. auu manassen Liegimꝰ
manassen post multa scelera & captiuitat̾e
in baby lone aegisse poenitentiã. & ad melio¬
ra cͣuersũ dñi miscdiã c̃secutũ. Inde & fidei
suȩ qͦ crediderat dõ uocauit filiũ aitmon id
ẽ amon. si qͥdẽ amon fides intͣp̃cat᷑. Simulq
considera. qͦd neqͦqu̾a ut supͣ reges decem
tantu iuda. Iã eñi dec̾e̾ tͥb ab assyriis sub

Expanded text:
 in Jeremia Abdimelec eunuchum Aethiopem placuisse Deo : et in Actis apostolorum Aethiopem eunuchum reginae Candacis tantum habuisse studium Scripturarum et Legis Dei, ut in vehiculo legeret: et ad adoranSophonias quasi filius Chusi, id est, Aethiopis, in consequenHaec de genealogia Sophoniae, 675 qui prophetavit in diebus Josiae. Quomodo autem dies dicuntur Eliae hi qui ab eo illuminati sunt: ita et dies Josiae qui se levaet fuit vir justus, et de laudibus ejus, Regnorum quoque et Paralipomenon scribit historia . Et habuit patrem Ammon, avum Manassen . Legimus, Manassen post multa scelera, et post captivitatem in Babylone, egisse poenitentiam, et ad meliora conversum Domini misericordiam consecutum. Unde et fidei suae, per quam crediderat Deo, fi Ammon: siquidem AMMON   fides interpretatur. Simulque considera, quod nequaquam ut supra reges decem tantum Judae. Jam enim decem tribus ab Assyriis sub
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ xp̃i ẽẽ cõpletu. qͦd certissime scio coti.¬
die cõplet᷑ in nob̾. & in regno eccłiȩ c̃firmat᷑.
Hi eni qͥ habitant in meridie id est nagebet in-
uͦ stͣ lumine. & qͥ tenent cãpestria & humilia
id est discipłi eiꝰ qͥ dicit discite a me qr mitis
sũ & humilis corde. possidebt mont̾e esau. &
phylistum. qͦs possumꝰ ꝓptͣ suꝑbiã doginatũ
& elo qͤntiã seculare in ethnicoꝵ ꝑsona acciꝑe.
ut in monte magistri sint phẏlistiim & alie.¬
nigenis discipłi. qͥ magistroꝵ auctoritate di¬
cunt᷑. & nͣ solũ mont̾e esau & alienigenas. sed
regionẽ qͦq ephraim & samariȩ possidebt᷑. Ephra-¬
atq uͥtutis ubi teplũ dĩẽ possidebit gala ad
quȩ intͣpͣtat᷑ transmigratio testimonii. isra¬
helẽ carneũ significans. Ab illis eni ad nos
testimoniũ dñi cõmigrauit. Et transmi.¬

Expanded text:
 certissime scio, 382 quotidie completur, et in regno Ecclesiae confirmatur. Hi enim qui habitant in Meridie, id est, in Nageb, et in vero sunt lumine, et qui tenent campestria et humilia, id est, discipuli ejus, quibus dicit: Discite a me quia mitis sum, et humilis corde , possidebunt montem Esau et Philisthiim: quos possumus propter superbiam dogmatum, et eloquentiam saecularem in Ethnicorum persona accipere. Ut in monte sint magistri, in Philisthiim, et alienigenis discipuli, qui magistrorum auctoritate ducuntur. Et non solum montem Esau, et alienigenas, sed regionem quoque Ephraim et Samariae possidebunt. Ephraatque virtutis, ubi Templum Dei est, possidebit Galaad, quae interpretatur transmigratio testimonii, Israelem carneum significans: ab illis enim ad nos testimonium Domini commigravit. Juxta S
Abbreviated transcription (Latin):
tra ȩccsam oritur. multo peiores ꝑsecuto¬
res iudeos & hereticos inxpͣianos fieriqu̾a
eht nicos. Possumꝰ extraneos ingredientes
dicere. Portasq merusalẽ idẽ atime qui¬
escentis & uidentis dm̃ quinq sensus int̾p̾tari.
ꝑ qͦs introeant hostes & spolia diuidant

Expanded text:
tra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutotra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredientes dicere, portasque Jerusalem, id est, animae quiescentis et videntis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introeant hostes, et spolia dividant
Abbreviated transcription (Latin):
Ie circolteribit uir demonte esau &
peribit sapientia de idumea & pruden¬
tia demonte esau. qͥa intͣ fecisti germa¬
nũ qratiiq egisti contra frem tuũ iacob
quandos haldeis babyloniisq uastantibꝰ
merusalẽ & obsidentibus ciuitat᷑e &
ingredientibꝰ portas eiꝰ mittentibꝰq
sort᷑e indiisione p̾darũ tueoꝵ socius
eras. & in hostiũ numero uersabaris.
Aliter. Cuncta quȩ supͣ scripta sunt
patieris. eode̾ cruente terrene crude¬
lis. quia falsa mortiferaq doctrina. &
ad uersũ dm̃ impietat᷑e loquente occi¬
disti frẽm tuũ iacob. Legimꝰ insalomo¬
ne. St quiloquunt᷑. & interficiunt gla¬
dio. Ꝙ inalio loco. Uenenũ aspidũ sub
labiis eoꝵ: &̃lingua eorũ gladius acutꝰ.
Operiet ergo te confusio & dices. confu¬
sio uultꝰ mei operuit me. De peribis. nͣ
ad breue tẽpꝰ. sed mȩt̃nũ. et̃ no enimquan¬
tũ inte fuit frẽm uulnere ꝑcussisti.
Sed & hȩc erit causa cruciatꝰ. Na quando

Expanded text:
Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia interfecisti germanum, et inique egisti contra fratrem tuum Jacob: quando Chaldaeis, Babyloniisque vastantibus Jerusalem, et obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta quae supra scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaque doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quand
Abbreviated transcription (Latin):
do eñi anima uinculis laxata cor¬
poreis uolandi quo uelit siue
quo ire conpellitur ꝓpter tenur¬
tat̾ẽ substantiȩ habuerit liberta¬
tem. aut ad inferna ducet᷑ deqͥb
scriptũ est conuertant᷑ peccatoreᷤ

Expanded text:
do enim anima vinculis laxata corporeis, volandi quo velit, sive quo ire compellitur, propter tenuitatem substantiae habuerit libertatem, aut ad inferna ducetur de quibus scriptum est: Convertantur peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Flumins impetꝰ letificat ciui¬
tat᷑e dĩ. Plantabt quoq uineas ou noe.
& bibent uinu earũ. In ebriabunt᷑. & au¬
dient adno saluatore. bibite annei & in
ebriamini. Bibent aut̾e uinu qđ se in
regno patris cũ apsis suis nouui bibitu¬
rũ ẽẽ pollictiꝰ ẽ. Haec est uinea sorechi
cuius uitru cotidie inmisteriis bibimꝰ.
Nec hacrerũ felicitate contenti ꝓpt̾
delicias facient hortos. & rigabt eos
ut nulla desint in eis genera uirtutũ.
& comedent fructus earu̾. Qui enim
rint
stillantes dulcene. & ȩdifican¬
tes
eiuitates & habitantes in eis.
plantantes uineas. bibentes uinum
earũ. facientes hortos & comedentes
fructus eoꝵꝵ tc ipsos plantatores plan¬
tabit dñs suꝑ terra suã. dequa dicit᷑.
Credo uidere bona dñi. in terra uiuen¬
solidarit: non uellet uttra de terra
de̾ ꝑsecutionib. sed nequa qua posse
sub uerti Teptari non superari. Et

Expanded text:
minis impetus laetificat civitatem Dei . Plantabunt quoque vineas cum Noe , et bibent vinum earum, et inebriabuntur, et audient a Domino Salvatore: Bibite, amici 358 mei, et inebriamini . Bibent autem vinum, quod se in regno Patris cum apostolis suis novum bibiturum esse pollicitus est . Haec est vinea Sorec, cujus vinum quotidie in mysteriis bibimus. Nec harum rerum felicitate contenti, propter delicias facient hortos, et irrigabunt eos: ut nulla desint in eis genera virtutum, et comedent fructus eorum: qui enim rint, stillantes dulcedinem, et aedificantes civitates, et habitantes in eis, plantantes vineas, et bibentes vinum earum, facientes hortos, et comedentes fructus eorum: tunc ipsos plantatores plantabit Dominus super terram suam, de qua dicitur: Credo videre bona Domini in terra vivensolidarit, non evellet ultra de terra,idem persecutionibus, sed nequaquam posse subverti; tentari, non superari. Et
Abbreviated transcription (Latin):
interram. Si ȩraltatus fueris ficut aqͥla
& sunter sydera posueris nidũ tuũ iae
cũ miminus sis inter oħis in cireuitu nati¬
ones. & ad cõparationẽ gentiũ eȩterarun
paruus innumero: ultra iuires erigeris
suꝑbia Cumq habites inspeluncis im¬
mo in cauernis pętrarũ. humilis atq pau¬
ꝑculus &ercelsa aedificiorũ tecta non
possidens. quasi aquila in sublime extol¬
ieris. & tantu̾ cogitacione intumescis.
ut inter sydera habitare te credas.
&iam siultra natura posses cęli alta pe¬
netrare inde te detraher& ad terram
riã. sequam᷑ intelligentia̾ sp̃ualẽ. Licet
tibi oheretice magnus ẽẽ uidearis. & con¬
temnas eccł& paut itat᷑ẽ. tam̃ paruus
ingentib & cont̾eptibilis. & nonsolũ sea¬

Expanded text:
habetis primum in acie, ego ero ἀρχιστρατηγὸς praeliorum: qui et Jesu filio Nave gladium tenens cum minimus sis, inter omnes in circuitu nationes, et ad comparationem gentium caeterarum parvus in numero, ultra vires erigeris superbia. Cumque habites in speluncis, immo in cavernis petrarum, humilis atque pauperculus, et excelsa aedificiorum tecta non possidens, quasi aquila in sublime sustolleris, et tantum cogitatione intumescis, ut inter sidera habitare te credas: etiam si ultra naturam posses coeli alta penetrare, inde te detraherem, 368 et ad terram riam, sequamur intelligentiam spiritalem. Licet tibi, o haeretice, magnus esse videaris, et contemnas Ecclesiae paucitatem, tamen parvus in gentibus es, et contemptibilis, et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
est serui dñi: qu̾a uidet
gentib adquas legatũ
misit dñs. & quib di¬
citur. surgite & con¬
surgamꝰ aduersus eã
in proelium. Destrue
tio idumeę uisio nat̾ionũ est Sin autem
quaeritur quarȩponatur intitulo iusio
abdia & nihil postea qđ iusũ est de mon¬
stret᷑: scđm illud isaię. uidi dñm sabaoth
sedent᷑e suꝑ tronũ excelsũ & eleuatũ &

Expanded text:
est, servi Domini, quam videt gentibus, ad quas legatum misit Dominus. Et quibus dicitur: Surgite, et consurgamus adversus eam in praelium. Destructio enim Idumaeae, visio Nahum est. Sin autem quaeritur quare ponatur in titulo, Visio Abdiae; et nihil postea quod visum est demonstretur, secundum illud Isaiae: Vidi Dominum sabaoth sedentem super thronum excelsum et ele
Abbreviated transcription (Latin):
& beniamin possidebit gala ad. Reuerso in
regnũ suu iuda qͥhabitauit inmeridie & pos-¬
sedit cunct᷑ã region̾e urta diuision̾e m̾ufi-¬
lii nauȩ quȩ uergit ad scorpion id est omẽm
acrabitte. nahi qͥpͥus tͣminis arta bant᷑ angus-¬
tis possidebt̃ monte̾ esau iel est montes seir:
& montana quȩ edõ ante possederat. Qui aut̃e
habitant in sephela id est in capestrib lyddã
& emaus diospolĩ scilic& nicopolĩq significans
possidebt palestinos qͥnq urbes phẏlistinoꝵ.
gat᷑a. ascalonẽ. arotũ. accaron. geth. uł om¬
ne̾ illã plaga quȩ iurta actꝰ ap łoꝵ soronas

Expanded text:
et Benjamin, et Galaad. Reverso in regnum suum Juda, qui habitavit in Meridie, et possedit cunctam regionem, juxta divisionem Jesu filii Nave, quae vergit ad scorpionem, id est, ad omnem Acrabitthenam, hi qui prius terminis arctabantur angustis, possidebunt montem Esau, id est, montes Seir, et montana quae Edom ante possederat. Qui autem habitabant in Sephela, id est, in campestribus, Liddam et Emmaus, Diospolim scilicet, Nicopolimque significans, possidebunt Palaestinos, quinque urbes Palaestinorum, Gazam, Ascalonem, Azotum, Accaron, Geth, vel omnem illam plagam quae juxta Actus Apostolorum Saronas
Abbreviated transcription (Latin):
tia musta fundentur. Et huius cemo¬
di calcator uue erit seminariũ. ser¬
monis di. ut sanguis eoꝵ magis cla¬
met in mundo. qua clamauit sanguis
abel iusti. Quicũq aut̾e merito uir¬
tutu suarũ ad montana concenderit.
mel suu dabit. immo ftillabit dulcedi¬
nͣe sermonis dĩ. De quo scriptũ eͣ. Gus¬
tate & uidete qua suaus est dñs. & qua
dulcia eloquia tua gutturi meo suꝑ
mo scdi amontib fuerint. qͦs sponsus
transilit incantico canticorũ & appellat
colles. consiti erunt x imitabuntur pa¬
radisum dĩ. ut om̃ia ittillis poma pen¬
deant docer marui. Tunc siquis infide¬
litate captiuus ẽ. & nec dũ crediderit
in nomine dm̃. & ẽ de reliquiis płi quon¬
dã el isrł reuertitur ad fiae xpp̃i. ut
que in ꝓphetis audierat in euangło te¬
neat. Hi aut̾e montes qui stilłabunt
aulcedinem & colles qui consiti fuerint.
postqu̾a conuerterit dñs captiuitat ẽ
popsi sui isrł & dificabt ciuitates ante

Expanded text:
tia musta fundentur, et hujuscemotia musta fundentur, et hujuscemodi calcator uvae erit seminarium sermonis Dei, ut sanguis eorum magis clamet in mundo, quam clamavit sanguis Abel 357 justi. Quicumque autem merito virtutum suarum ad montana conscenderit, melle sudabit, immo stillabit dulcedinem sermonis Dei, de quo scriptum est: Gustate et videte quam suavis est Dominus : Et, Quam dulcia eloquia tua gutturi meo, supmo secundi a montibus fuerint, quos sponsus transilit in Cantico Canticorum , et appellat colles, consiti erunt et imitabuntur paradisum Dei: ut omnia in illis poma pendeant doctrinarum. Tunc si quis infidelitate captivus est, et necdum credidit in nomine Domini, et est de reliquiis populi quondam ejus Israel, revertetur ad fidem Christi, ut quem in Prophetis audierat, in Evangelio teneat. Hi autem montes qui stillabunt dulcedinem, et colles qui consiti fuerint, postquam converterit Dominus captivitatem populi sui Israel, aedificabunt civitates antea