comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt iusticiã: qm̃ ip̃i saturabunt᷑. O̾c
nes innum̃as. Ista tñ omĩa bona st̃
in se: s in hoc quodãmͦ mala ẽẽ dicur¬
tꝰ. qd̾ a malis male esuruintꝰ ⁊ sitiunt᷑.
Sic ⁊ dñs iniquũ dix̃ mãmona .i. diui¬
tias: ñ qd̃ res diuitiaꝵ ẽẽnt iniq. s
ꝑ iniquitatẽ acqͥsite. Alii esuruint ⁊¬
sitiunt potestates. honores ⁊ alii uolup¬
tates. alii salutatõnes in foro. pͥmos re¬
cubitꝰ in cenis. ⁊ cathedras in sẏnago¬
gis. ⁊ uocari ab hominib rabi. S ta

Expanded text:
unt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Omnes nes innumeras. Ista tamen omnia bona sunt in se; sed in hoc quodammodo mala esse dicuntur, quod a malis male esuriuntur et sitiuntur. Sic et Dominus iniquum dixit mammona, id est divitias; non quod res divitiarum sint iniquae, sed per iniquitatem acquisitae. Alii esuriunt, et sitiunt potestates, honores. Alii voluptates. Alii salutationes in foro, et primos recubitus in coenis, et cathedras in synagogis, et vocari ab hominibus Rabbi .
Abbreviated transcription (Latin):
sensib potest homo saturari. ex eoꝵ dele¬
ctationib. Qd̃ rex daiid bñ consid̾auit :
qͥ qmͣiuis hab̾et ad comedũ ⁊ bibenddũ.
ñ solũ ad necessitatẽ. s etiã si uellet ad
suꝑfluitatẽ: tñ dixit. Satiabor: cũ ap¬
paruerit gła tua. Esuriamꝰ gͥ ⁊ sitiamꝰ
riem ⁊ sitim iusticie. ꝑueniemꝰ ad satie

Expanded text:
sensibus potest homo saturari ex eorum delectationibus. Quod rex David bene consideravit, qui, quamvis haberet ad comedendum et bibendum non solum ad necessitatem, sed etiam si vellet ad superfluitatem, tamen dixit: Satiabor cum apparuerit gloria tua . Esuriamus ergo, et sitiamus riem et sitim justitiae, perveniemus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Pacifici st̃. qui cũ eis a malis malam
ferunt᷑. mala minime retͥbunnt. s
cũ his qui od̾unt pacẽ. pacifici fc̃. Pa
diunt: uerũ ⁊ alios discordantes ad
unitatẽ pacis reducunt. Isti filũ d̾i

Expanded text:
Pacifici sunt, qui cum eis a malis mala inferuntur, mala minime retribuunt, sed cum eis, qui oderunt pacem, pacifici sunt; diunt, verum et alios discordantes sibi ad unitatem pacis reducunt. Isti vocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe: miscd̾iam exhibe. Dimitate inqͥt:
⁊ dimittemini. Scd̃m enĩ mensurã
Qͣ mensi fũitis: remetiet᷑ uob̾. Beati
qͦq miscd̾es. qͥ aliis in miseriis suis ad¬
sistunt: ⁊ eos scd̾m possibilitatẽ suam
corde: qm̃ ip̃i dm̃ uidebunt. Munddo
coade ft̃ illi: qͥ nec puluere inutił cogi¬
tatõnis. nec luto fedant᷑ pͣue delectati¬
onis. Mundo corde st̃. qͦs ñ tegit nebu¬
la tetre ignorantie: nec corrũpit ar¬
dor fede cõcupiscentie. Mundemꝰ gͥ cor¬
da nr̃a ab om̃i ignorantia ꝑ inqͥsitio¬
nẽ u̾itatis. ⁊ ab om̃i ꝑũsa cõcupiscen¬
tia ꝑ amorẽ uͥcutis: ut meream᷑ dñ
uidere in gła regni celestis: Beati pa¬
cificr: qm̃ filii d̾i uocabunt᷑. Pacifici st̃.
qͥ in semer ip̃is pacẽ facere ⁊ custodire

Expanded text:
isericordiam exhibe. Dimittite, inquit, et dimittemini. Secundum enim mensuram, qua mensi fueritis, remetietur vobis . Beati quoque misericordes, qui aliis in miseriis suis assistunt et eos secundum possibilitatem suam corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Mundo corde sunt illi, qui nec pulvere inutilis cogitationis, nec luto foedantur pravae delectationis. Mundo corde sunt, quos non tetigit nebula terrenae ignorantiae, nec corrupit fervor foedae concupiscentiae. Mundemus igitur corda nostra ab omni ignorantia, per inquisitionem veritatis, et ab omni perversa concupiscentia, per amorem virtutis ut mereamur Deum videre in gloria regni coelestis. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Pacifici sunt, qui in semetipsis facere pacem, et custodire
Abbreviated transcription (Latin):
Lugeat corruptꝰ amissionẽ uͥginalis
integritatis. lugeat maliciosus amissi¬
onẽ pietatis. lugeat suꝑbꝰ amissionẽ
humilitatis: lugeat iracundꝰ amissio¬
nẽ int̾ne tͣnqͥllitatis. lugeat auarus
amissionẽ largitatis. lugeat inuidus
amissionẽ caritatis. Beati nãq qͥ lugẽt
mͦ ꝑ penitentiã: qr consolabunt᷑ ꝑ in¬
dulgentiã: deinde etiã ꝑ iusticiã: po¬
stremo autẽ ꝑ głam. Possumꝰ dicere
ocuł creatoris lugentiũ. Alii nãq lu¬
gent ꝓ indulgentia culpe ⁊ alii lugẽt
ex suauitate gr̃e diuinitꝰ sibi collate:
alii ampliori feruore accensi. lugent
ex defid̾io future głe. Q in his om̃ĩb
beati qͥ lugent: qr si seminant in lacͥ¬
mis in exultatione metent. Abst̾get

Expanded text:
Lugeat corruptus amissionem virginalis integritatis, lugeat malitiosus amissionem pietatis; lugeat superbus amissionem humilitatis; lugeat iracundus amissionem internae tranquillitatis, lugeat avarus amissionem laamissionem charitatis. Beati, namque qui lugent modo per poenitentiam, quia consolabuntur per indulgentiam, deinde per justitiam, postroculis Creatoris lugentium. Alii enim lugent pro indulgentia culpae; alii lugent ex suavitate gratiae divinitus sibi collatae; alii ampliori fervore accensi, lugent ex desiderio futurae gloriae. Et in his omnibus beati, qui lugent, quia qui seminant in lacrymis, in gaudio met
Abbreviated transcription (Latin):
lius ẽ enĩ ut cũ sola bona actione. mo¬
tione. intentione. intremꝰ ad uitam.
qͣm mala bonis cõmiscentes. qͣsi du¬
as manꝰ duos pedes. duos ocłos ha¬
bentes. intremꝰ ad gehennã¬

Expanded text:
lius enim est, ut cum sola bona actione, motione, intentione, intremus ad vitam, quam bona malis commiscentes, quasi duas manus, duos pedes et duos oculos habentes, intremus in gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
male scandalizat. Qui enĩ letant᷑ cũ
male fec̾int ⁊ exultant in rebꝰ pes¬
simis ⁊ qͥ delectant᷑ in uiciis ⁊ oꝑib
malis : istos manꝰ sua miserabiliter
scandalizat. ⁊ ab introitu regni
celestis tardat. St̃ etiam qͥ in motu
corꝑis ⁊ uagatione delectant᷑÷ ciuita¬
tes. castella. oppida. uicos. ꝑ agͣnt. ⁊
t̃ram circneunt. ⁊ ꝑ ambularit: ñ¬

Expanded text:
t. Qui enim laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . quia delectantur in vitiis et operibus malis: istos manus sua miserabiliter scandalizat, et ab introitu regni coelestis tardat. Sunt etiam, qui in motu corporis, et vagatione delectantur: civitates, castella, oppida. vicos peragrant, et terram circumeunt, et perambulant, nu
Abbreviated transcription (Latin):
grecos linus fuit. apd̾ latinos uar¬
kategoriis in dm̃. Phẏsicã nat᷑alem
tales milesius unꝰ de septẽ sapientib
inuenit. Arithineticã pytagoras in¬
uenit: boetiꝰ tnͣstulit. Musice reꝑtorẽ
diuina hystoria ꝯmemorat iobal. gͦci
⁊ alii alios. Geometriã greci inuene¬
rt. Astrologiã abrahã. Nenroth
autẽ astronomiã: cuiꝰ etiã noĩe inti¬
tulatꝰ. Tthicam socͣtes scͥpsit. usum
lanificii fertꝰ minerua atheniensibꝰ
tͣdidisse. Ninus primꝰ omnur. bella
mouit. Usum nauigii: pelasgi inue¬
nert̃. Ceres frumentũ dicitꝰ inue¬
licli inuenert̃. qui de liclia quondã
egressi in etruria ꝯsederunt. ⁊ ibi in¬
t̃ cẽta suꝑstitionũ suaꝵ geña ludos
instituert̃. Unde romani accersitis
magistͥs: ludos rome fẽcunt. Abͣhã
inuenit litt̃as syroꝵ. fenix grecoꝵ.
ysis egyptioꝵ. Moyses hebreoꝵ. Car¬
mentis latinoꝵ. Alcinon qͥdam: fa¬
bulas dicit᷑ inuenisse. Parmenides
dicit᷑ dialeticã in rupe qͣclam excogi¬

Expanded text:
Graecos Linus fuit, apud Latinos Varcategoriis in Deum physicam naturalemThales Milesius, unus de septem sapientibus, invenit. Arithmeticam Pythagoras invenit, Boetius transtulit. Musicae repertorem divina historia commemorat Jobal; Graeci, et alii alios. Geometriam Graeci invenerunt; astrologiam, Abraham. Neharot autem astronomiam, cujus etiam nomine inscribitur. Ethicam Socrates docuit. Usum lanificii fertur Minerva Atheniensibus tradidisse. Ninus primus omnium bella movit. Usum navigii Pelasgi invenerunt. Ceres frumentum dicitur inveLydi invenerunt, qui de Lydia quondam egressi in Etruria consederunt, et ibi inter caetera superstitionum suarum genera ludos instituerunt. Unde Romani accersitis magistris ludos Romae fecerunt. Abraham invenit litteras Syrorum, Phoenix Graecorum, Isis Aegyptiorum, Moyses Hebraeorum, Carmentis Latinorum. Alcmon quidam fabulas dicitur invenisse. Parmenides dicitur dialecticam in rupe quadam excogi
Abbreviated transcription (Latin):
auere a ferm̃to phariseoꝵ.
⁊ a ferm̃to herodis. fermentũ
phariseoꝵ ẽ simulatio religionis. tena¬
citatis. auaricie: intẽꝑantia cupiditatiᷤ.
cidiũ tem̃ĩtas turandi. Aferm̃to
autẽ phariseoꝵ ⁊ herodis minime
cauet: quicũq pͣuitatẽ illoꝵ suis oꝑ¬
ib immiscet.

Expanded text:
avete a fermento Pharisaeorum et a fermento Herodis . Fermentum Pharisaeorum est simulatio religionis, tenacitas avaritiae, intemperantia cupiditatis. terium temeritas jurandi. A fermento autem Pharisaeorum et Herodis minime cavet: quicunque pravitatem illorum suis operibus miscet.
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ in trib satis farie donec fer
mentet᷑ totũ abscondit: dũ q̃libet
fideł anima feruorẽ caritatis in cogi
tatione tͥum naturaliũ uirtutũ re
rẽ capitatis conũtitur: ⁊ possidemꝰ
ꝑ rationẽ discretionẽ bonoꝵ ⁊ maloꝵ¬

Expanded text:
entum in tribus satis farinae, donec totum fermentetur, abscondit, dum quaelibet fidelis anima fervorem charitatis in cogitatione trium naturalium virtutum reprem charitatis convertitur; et possidemus per rationem, discretionem bonorum et malo
Abbreviated transcription (Latin):
comuge repucdiata: mathesnentẽ theodo
rici regis neptẽ sibi mrĩmonio uinxit. S
dũ nouis nuptiis delectat᷑ belisariꝰ romã
ingredit᷑: ⁊ cũ gaudio suscipit᷑. Confestĩ¬
qͦq uicina occupauit loca: romã. oppidoꝵq
p̃siclia. Quib sine dilatõne patͣtis: ugitiᷤᷤ
rex romã aggredit᷑. eãq ꝑ annũ integrũ

Expanded text:
conjuge repudiata, Mathesuentem Mathesconjuge repudiata, Mathesuentem Mathesuntem Theoderici regis neptem sibi matrimonio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipitur. Confestimque vicina occupavit loca, Romam, oppidorumque praesidia: quibus sine dilatione patratis Vitigis rex Romam aggreditur, eamque per annum i
Abbreviated transcription (Latin):
tis gentib triũphauit. Nã septimo imꝑii¬
sui anno. facta st̃ Wandalica bella. ⁊ rece¬
pit belisariꝰ affricã. ⁊ fauente deo ꝑrexit
magna celeritate. ⁊ infideles uuandalos
suꝑauit. ⁊ totã tanclẽ affricã priꝰ auulsã:
ad antiquũ rei publice corpꝰ reuocauit. Rex
qͥppe uuandaloꝵ gelimer. cũ impetũ be¬
lisarii ferre neqͥret: ad maurusios fugit.
d eũ ibi belisariꝰ celerit̾ insecutꝰ comp̃hendit.
⁊ artea iunctũ cathena secũ adduxit: ⁊ de
eo ꝯstantinopolĩ triũphauit. Q ñ multo
post ustinianꝰ augustꝰ:. eundẽ belisari¬
uͭ ad italiã destinauit. Qͦ belisariꝰ ueni¬
ens: pͥmo accessu siciliã ꝑuasit. ⁊ neapolĩ
obsedit. ⁊ expugnauit. ⁊ expoliauit. Qd̃
ubi rex italie theodaldus audiuit. ugitẽ
sui exercitꝰ dicẽ contͣ eũ destinauit. S pͦt¬
qmͣ uigitis campamã ẽ ingressus. ⁊ rex
ab ex̃citi ẽ creatꝰ: expeditionẽ soluit. ⁊ re¬
tꝰ remeauit. Tunc sp̃to theodoalclo. ⁊ pͥma

Expanded text:
tis gentibus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritate, infideles Vandalos superavit, et totam tandem Aad antiquae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theodoaldus audivit, Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Multa mala facis. młta fecisti:
romã ingressurꝰ es. mare transiturꝰ es.
nouẽ annis regnabis: decimo morieris.
Igitꝰ ñ multo pͦt dũ mare tnͣsiens siciliã
depopulatꝰ fuisset. ⁊ inde reu̾sus romam
cinxisset. atq cepisset: tota ferme nocte
suos tubis clangere p̃cepit. ut romani a
gochis sese quibꝰ cũq modis oculerẽt. Cap¬
ta ẽ gͥ roma a p̃fato totila rege. anno .xxi.
iustimam angusti. Qd̃ audiens iustir¬
anꝰ augustꝰ. narsetẽ uirũ sapientẽ ordina¬
uit patriciũ romanoꝵ: ⁊ misit eũ ad ita¬
liã. Quo dũ ꝑuenisset. regẽ totilã suꝑa¬
uit: ⁊ scd̾m pr̃is bñdicti ꝓphetiã totila
Marie purificatõnis ipsiꝰ. sccła die februa
ri. eo qd̵ hac ip̃a die allato in tẽplo dño.

Expanded text:
isti; Romam ingressurus es, mare transiturus es, novem annis regnabis, decimo morieris. Igitur non multo post dum mare transiens, Siciliam depopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato Totila rege anno XXI Justiniani Augusti. Quod audiens Justinianus, Narsetem virum sapientem ordinavit patricium Romanorum, et misit cum ad Italiam. Quo dum pervenisset, regem Totilam superavit, et secundum Patris Benedicti prophetiam Totila Mariae purificationis ipsius secunda die Februarri, eo quod hac ipsa die allato in templum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ab antimo seductꝰ ep̃o: cepit declinare a ca¬
tholica fide. Et dũ a diuinis mancdatis
aurẽ cordis aũtit: iusto d̾i uiditõ amenti¬
ã incurrit. Unde accersito uiro xͥanissimo
iustiniano. curopalatẽ eũ constituit. ⁊ ei
tociꝰ curã imꝑii delegauit. Qd̃ cũ fecisset:
septimo. floruit his temꝑib in urbe re¬
gia pͥscianꝰ gramaticꝰ. ⁊ rome qͥdam sub¬
diaconꝰ arator noĩe: qͥ apłoꝵ actꝰ ũsib¬

Expanded text:
ab Anthimo seductus episcopo coepit declinare a catholica fide. Et dum a divinis mandatis aurem cordis avertit, justo Dei judicio amentiam incurrit. Unde accersito viro Christianissimo Justino, curopalatem eum constituit, et ei totius curam imperii delegavit. Quod cum fecisset, septimo. Floruit his temporibus in urbe regia Priscianus grammaticus, et Romae quidam subdiaconus Arator nomine, qui apo
Abbreviated transcription (Latin):
sua ⁊ opib palatii ꝯ stantinopolĩ deporta¬
uit. Sicq ustinianꝰ orthodoxꝰ augustꝰ bre¬
ui temꝑis int̾uallo de duab ualidis gen¬
tib ꝑ manũ belisarii ducis incliti nobilĩt
triũphauit. Porro post belisarii ducis
dexcessũ. gothi qͥ tnͣspacdũ ⁊ͣ liguria ꝯsiste¬
bant. contͣ romanos rebellantes. totilã qͥ
⁊ bauila dicitͫ sibi regẽ creauert̃. Qi contͣ
romanos sepe dimicans: eoꝵ uires multiꝰ
uicib fregit ac suꝑauit. Chorus cabat ꝑ
idẽ tempꝰ in italia uir dm̃ gr̃a bñdictus
⁊ noĩe. Ad quẽ cũ prefatꝰ totila causa ꝑ

Expanded text:
 opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit ac superavit. Coruscabat per idem tempus in Italia, vir Domini gratia Benedictus, et nomine. Ad quem cum praefatus Tot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequens eũ ꝑ mortalitatẽ. donec in
t̃ram reuertat᷑ de qͣ sumptꝰ ẽ. Solet
autẽ scd̃m quosdã hoc qd̾ hic concupis¬
centiã nominamꝰ specialit uiciũ dici.
ut dicantꝰͫ t̾a mala sic. Ignorantia. uitiũ:¬
infirmitas. ꝑ que tria mala: tͥ p̃ce¬
dentia bona st̃ corrupta

Expanded text:
equens eum per mortalitatem, donec in terram revertatur de qua sumptus est. Solet autem, secundum quosdam, hoc quod hic concupiscentiam nominamus, specialiter vitium dici, ut dicantur tinfirmitas, per que tria mala precedencia tria bona sunt corrupta.
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑũ: ꝑ reges francoꝵ supputat᷑. Por¬
ro constantinꝰ sancciuit: ut omĩa q̃ ad
eccłiasticũ ordinẽ ꝑtinent. romani ep̃i
uidicio dispositionẽ accipiant. Helena
qͦq mat̾ eiꝰ magnificentia singłaris. di¬
uinis admonita uisionib iherosolimã
petiit. lignũ dñice crucis exqͥsiuit. ⁊¬

Expanded text:
 reges Francorum supputatur. Porro Constantinus sancivit ut omnia quae ad ecclesiasticum ordinem pertineant, Romani episcopi judicio dispositionem accipiant. Helena quoque mater ejus magnificentia singularis, divinis admonita visionibus, Jerosolymam petiit, lignum Dominicae crucis exquisivit,
Abbreviated transcription (Latin):
stans antiochie. Isti st̃ autẽ qui pꝰt con¬
stantinũ magnũ diuiso imꝑio: rome ⁊
ꝯstantinopolim regnauer̃t. Rome con¬
stantinꝰ. Iulianꝰ apostata: rome ⁊ ꝯstanti¬
noꝑoli. Iouimanꝰ rome. ⁊ constantinopo¬
li. Ualentinianꝰ. Gratianꝰ. Theodosius.
rome ⁊ ꝯstantinopoli. Honoriꝰ. Ualenti¬
nianꝰ. Maximianꝰ. Auitꝰ. Morianꝰ. Arthe¬
miꝰ. Olimbriꝰ. Gliceriꝰ. Nepos. Augustulus.
Odacer. Theodericꝰ. Athalaricꝰ. Teododꝰ. ⁊
uitigis totila. Constantinopoli: ꝯstantinꝰ.
Iulianꝰ apostata: ostantinopoli ⁊ rome.
ualens. ualentinianꝰ. Theodosiꝰ: ostanti¬
nopoli ⁊ rome. Archadiꝰ. Theodosiꝰ. Mar¬
cianꝰ. leo primꝰ. Leo scd̾s. ⁊ enon. Anasta
⁊ constantino ⁊ ꝯstante frĩb .ii.

Expanded text:
t Constantinum Magnum diviso imperio Romae et Constantinopoli regnaverunt. Romae Constantinus, Julianus Apostata; Romae et Constantinopoli Jovinianus. Romae et Constantinopoli Valentinianus, Gratianus, Theodosius. Romae et Constantinopoli Honorius, Valentinianus, Maximianus, Avitus, Majoranus, Athemius, Olybrius, Glycerius, Nepos, Augustulus, Odoacer, Theodericus, Athalaricus, Theodoadus, et Vitigis, Totila. Constantinopoli Constantinus, Julianus Apostata. Constantinopoli et Romae Valens, Valentinianus, Theodosius. Constantinopoli et Romae Arcadius, Theodosius, Martianus, Leo primus, Leo secundus, Zenon, Anastas, Constantino et Constante fratri
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ. discidiũ moliebat᷑. hoc in q̃relam
deuocans. qd̾ ñ ita ꝓ se sic̃ ꝓ constantino xͥ¬
ani sollẽnib oratõnib excubarent. S
postqmͣ intelligit molimina sua parũ
ꝓdesse: manifeste imꝑatori bellũ indixit.
Facta gͥ congͤssione in bithinia circa cͥso¬
polum. uictꝰ ẽ licimiꝰ. ⁊ conp̃hensus: atq
apd̃ thessalonicã capite truncatꝰ. Sicq

Expanded text:
oliebatur, hoc in querelam revocans, quod non ita pro se sicut pro Constantino Christiani solemnibus orationibus excubarent. Sed postquam intelligit molimina sua parum prodesse, manifeste imperatori bellum indixit. Factaque congressione, in Bithynia circa Chrysopolim victus est Licinius et comprehensus, atque apud Thessalonicam capite truncatus. S
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾atissimi ⁊ egregii pͥncipis fi¬
luis. in bͥtannia d̾i nutu imꝑator
constitutꝰ: imꝑauit annis tͥginta
duob. In orientis autẽ ꝑtib regnabat ma¬
ximianꝰ galeriꝰ ad huc augustus. Rome
aũ a p̃torianis militib maxentiꝰ maximi¬
ani herculei filiꝰ imꝑator erat constitutꝰ.
qͥ postea in tanta fece uicioꝵ u̾sabat᷑. ut ni
chil facinoris ab eiꝰ uita uł actib eẽt alie¬
nũ Igit᷑ cũ septimũ annũ in imꝑio suo
ꝑageret: constantiriꝰ adũsus maxentiũ
ꝯspirante secũ collega suo licinio. bellũ
parauit. Q cũ mlta de ĩminentis belli
necessitate ꝑtractaret: uidit ꝑ soporẽ
in celo signũ scẽ crucis. ⁊ angłos sibi as¬
uince: ⁊ eiuigilans signũ qd̾ uid̾at in ue¬
xilla cdepinxit militaria. Et cũ iam ꝓ¬
cul aponte milino castͣ posuisset: ma¬
xentiꝰ furia instigatꝰ. ab urbe ꝑpontem
nauigiis ꝯpositũ egressus. hostilit̾ ei occ᷑¬

Expanded text:
egregii principis filius, in Britannia Dei nutu imperator constitutus, imperavit annis triginta duobus. In Orientis autem partibus regnabat Maximianus Galerius adhuc Augustus; Romae autem a praetorianis militibus Maxentius, Maximiani Herculei filius, imperator erat constitutus; qui postea in tanta fece vitiorum versabatur, ut nihil diri facinoris ab ejus vita vel actibus esset alienum. Igitur cum septimum annum in imperio suo perageret Constantinus, adversus Maxentium conspirante secum collega suo Licinio bellum paravit. Et cum multa de imminentis belli necessitate pertractaret, vidit per soporem in coelo signum sanctae crucis vinces. Et evigilans signum, quod viderat, in vexillo depinxit militari, et cum non procul a ponte Milvio castra posuisset, Maxentius furia instigatus ab Urbe per pontem navigiis compositum egressus, hostiliter ei occu
Abbreviated transcription (Latin):
te eo lotũ posse sanari. S aggͣgatis in no¬
centib. dũ pus pͥnceps matrũ lacͥmas
uidit. ⁊ eiulatũ audiuit: ilico facmꝰ ex¬
horruit. Q ꝓpitiatꝰ eaꝵ pueros uissit resti¬
tui matrib suis. Transacta deniq die
apparuert in sõnis ei apłi petrꝰ ⁊ paulus
dicentes ei ut aduocaret de monte serap¬
ti siluestrũ papã: qr ⁊ ip̃e ei ostend̾et pis¬
cinã in qͣ lauaret᷑ ⁊ sanaret᷑. Aduocatꝰ

Expanded text:
te eo lotum posse sanari. Sed aggregatis innote eo lotum posse sanari. Sed aggregatis innocentibus, dum pius princeps matrum lacrymas vidit, et ejulatum audivit, illico facinus exhorruit, et propitiatus earum pueros jussit restitui matribus suis. Transacta autem die, apparuerunt ei in somnis apostoli Petrus et Paulus dicentes ei ut advocaret de monte Soracte Sylvestrum papam, quia ipse et ostenderet piscinam, in qua lavaretur et sanaretur. Advocat
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ. pontẽ quẽ diximꝰ nauigiis ꝯpositũ
ascendit. & continuo subsedere naues:
⁊ ip̃e lapsu eqͥ in ꝓfundo aluei dem̃sus
int̾iit. Tunc ꝯstantinꝰ romã tͥumphans
ingredit᷑. ⁊ ita totiꝰ occidentis imꝑium
tã ad constantinũ qmͣ ad liciniũ ꝑue¬
nit. Adhuc tñ regnabat in orientis ꝑti¬
b. maximiatꝰ uir impiꝰ ⁊ m̃te ferox.
quẽ licimꝰ a roma digressus expugna¬
re ꝑauit. Q cũ iam ferro licinii cecidis¬
set exercitꝰ maximian. pars q̃ suꝑerat
licinio se sub didit: ⁊ maximianꝰ turpit̃ fu¬
git. Nerũ dũ reꝑasset exercitũ ⁊ scd̾o
uellet cũ hoste conflige. dolore int̃noꝵ uis¬
cerũ correptꝰ ẽ: ac demũ luminib morbo
amissis. uiuendi finẽ fecit. Int̾ea constan¬
tinꝰ ualida scaloris lepͣ ꝑfunditꝰ & cũ a
medicis curari ñ posset. sac̃dotes capitolii
dixert̃. illi debere fieri piscinã in capito¬
lio. ⁊ impleri sanguine innocentũ: ⁊ calen¬

Expanded text:
tius, pontem quem diximus navigiis compositum, ascendit, et continuo subsedere naves, et ipse lapsu equi, in profundo alvei demersus interiit. Tunc Constantinus Romam triumphans ingreditur et ita totius Occidentis imperium, cum ad Constantinum, tum ad Licinium pervenit. Tamen adhuc regnabat in Orientibus partibus Maximianus, vir impius, et mente ferox, quem Licinius Roma digressus expugnare paravit. Et cum jam ferro Licinii cecidisset exercitus Maximiani, pars quae supererat Licinio se subdidit, et Maximianus turpiter fugit. Verum dum reparasset exercitum, et secundo vellet cum hoste confligere, dolore internorum viscerum correptus est, ac demum luminibus morbo amissis vivendi finem fecit. Interea Constantinus valida squaloris lepra perfunditur, et cum a medicis curari non posset, sacerdotes Capitolii dixerunt illi debere fieri piscinam in Capitolio, et impleri sanguine innocentum, et calen
Abbreviated transcription (Latin):
humectet᷑. ⁊ tale qͣle priꝰ fuit eẽ desinat.
⁊ ꝑ alt̾ationẽ uegetationis aliud fiat.
affert. Si autẽ fui̾t mortuũ .i. pingue¬
dine ⁊ humiditate t̾re putrefactũ: sta¬
tĩ herbã gminat. stipulã roborat spi¬
cas. aristas. paleas. gͣna. format. ⁊ mł¬
tum fructũ affert: qr sic̃ in alia para¬
bola dr̃. siue tͥcesimũ. siue sexagesimũ
siue centesimũ. Sic xp̃c in t̾ram cadẽs
ꝑ humilitatẽ. fert fructũ multũ mo¬
riens ꝑ passionẽ. Nich̾ nãq nob̾ nas¬
hoc fructu ⁊ ꝓfectir: ꝑ psalmistã ait.
Singłaris sum ego: donec tͣnseam.
Singłarit̃ enĩ fuit donec tͣnsiit: qr
donec mortẽ gustauit. fructũ redẽpti¬
onis humane ñ ꝑfecit. S moriendo
fructũ ex se multiplicauit: q om̃s
ad uitã et̾nam p̃destinatos redemit.
Phunc demiq fructũ designant᷑ pr̃i¬

Expanded text:
humectetur et tale quale prius fuit esse desinat, et per alterationem vegetationis aliud fiat, affert. Si autem fuerit mortuum, id est pinguedine et humiditate terrae putrefactum, statim herbam germinat, stipulam roborat, spicas, aristas, paleas, grana format et multum fructum affert; quia, sicut in alia parabola dicitur, sive trigesimum, sive sexageistus in terram cadens per humanitatem, fert fructum multum moriens per passionem. Nihil namque nobis nashoc fructu, et profectu per Psalmistam ait: Singulariter sum ego donec transeam . Singulariter enim fuit, donec transiit; quia, donec mortem gustavit, fructum humanae redemptionis non perfecit. Sed moriendo fructum ex se multiplicavit, quia omnes ad vitam aeternam praedestinatos redemit. Per hunc denique fructum, designantur
Abbreviated transcription (Latin):
guis. illos insinuauit: qͦs post ad¬
uentũ redẽptoris gr̃a suꝑna iustifi¬
cat ⁊ saluat. De qͣ turba recte dicit᷑.
quã dinum̃are nemo pot̾at. qi pau¬
ci erãt qͥ añ aduentũ xp̃i iuistifica¬
bant᷑: ad cõꝑationẽ eoꝵ qͥ post ad¬

Expanded text:
is, illos insinuavit quos post adventum Redemptoris gratia superna justificat et salvat: de qua turba recte dicitur, quam dinumerare nemo poterat, quia pauci erant qui ante adventum Christi justificabantur ad compa
Abbreviated transcription (Latin):
lite sedere. Quid gͥ : Potest ⁊ enĩ ali¬
quis ur̃m tacitꝰ cogitare. uł manifeste
respondere: dicens. Tu ꝓhibes nos
exẽplo psalmiste posito: ad tales ⁊ ac̃¬
tales ire. cł nõne dñs ad tales nos diri¬
minꝰ ait. ite angłi ueloces ad gentẽ ⁊ ce¬

Expanded text:
sedere . Quid igitur? Potest etenim aliquis vestrum tacitus cogitare, vel manifestius respondere dicens: Tu prohibes nos, exemplo Psalmistae posito, ad tales ire, et nonne Dominus ad tales nos diriminus ait: Ite, angeli veloces ad gentem c
Abbreviated transcription (Latin):
chre facta disposuit: nec benignita¬
tẽ que tã utilia dedit. Nos autẽ fr̃s
ponit. petͣm ⁊ mel: ⁊ ic̃um duo. saxũ
⁊ oleum. Petͣ scd̃m tͣditiones doctoꝵ
nr̃oꝵ saxo ẽ minor. saxoq fragilior:
⁊ saxũ petra maiꝰ. pet᷑q duriꝰ. Petra
⁊ saxũ xp̃m significant: s petͣ signi¬
ficat xp̃m in sinu matͥs. saxum uͦ sig¬
raficat xͫ. in dext̾a d̾i patris. Pecra
iudere xp̃m petrã paruam: Uide
eũ in cunis latitantẽ᷑: uł in sola iudea
p̃dicantem. uis uid̾e xͫ. saxum magnũ :
uide eũ ad dext̃am patris sublima¬
tũ: ad t̾minos t̾re ꝑ fidem in corddib
credentiũ dilatatũ. Hic ẽ lapis de qͦ
scͥptum ẽ. Lapis abscisus de monte

Expanded text:
chre facta disponit, nec benignitachre facta disponit, nec benignitatem, quae tam utilia dedit. Nos autem, fratres, ponit petram et mel, et iterum duo saxum et oleum. Petra secundum traditiones Doctorum nostrorum saxo est minor, saxoque fragilior, et saxum petra majus, petraque durius. Petra et saxum Christum significant. Sed petra significat Christum in sinu matris, saxum vero significat Christum in dextera Dei Patris. Petra videre Christum petram parvam? vide eum in cunis latitantem, vel in sola Judaea praedicantem. Vis videre Christum saxum magnum? vide eum ad dexteram Patris sublimatum, ad terminos terrae per fidem in cordibus credentium dilatatum. Hic est lapis, de quo scriptum est: La
Abbreviated transcription (Latin):
onis fructũ intime deuotionis: fructũ
suꝑne contẽplationis. St ⁊ alii libri.
tes: uberes. fructꝰ salutares. Lnuisi¬
tas namq create: qͣsi qd̾ctam corpꝰ ẽ
bibliothece. S q̃ madinodũ si laicus
bñ scͥptam. auro cdiũsisq colorib pic¬
tam. ⁊ illumminatã inueniat. aꝑiat.
inspiciat. lict̃as laudet. aurũ coloresq
comindet. s tñ quid in ip̃a sapientie
contineatꝰ᷑ minime cognoscit: sic hõ
bestialis tenebris ignorantie cecatꝰ.
mundũ istũ specietenꝰ cõsiderans. lau¬
dat altitudinẽ celi. latitudinẽ t̾re.
claritudinẽ celestiũ luminariũ. ui¬
riditatẽ g̃minum. diu̾sitatẽ quoꝵli¬
bet animantiũ. moles montiũ. tractꝰ
fluminũ: s tñ quid in ip̃o diuine cog¬
nitionis lateat ñ adu̾tit uir enĩ infĩ¬
piens ñ cognoscet: ⁊ stultꝰ ñ intelliget
hec. Non agnoscit in creacuris om̃i¬
potentiã creatoris. q̃ tot ⁊ tanta de
nichilo fecit. nec sapientiã q̃ tã pul¬

Expanded text:
onis, fructum intimae devotionis, fructum supernae contemplationis. Sunt et alii libri stes uberes, fructus salutares. Universitas namque creaturae quasi quoddam corpus est bibliothecae. Sed quemadmodum si lbene scriptam, auro diversisque coloribus pictam et illuminatam inveniat, aperiat, inspiciat, et litteras laudet, aurum coloresque commendat, sed tamen quid in ipsa sapientiae contineatur minime cognoscit; sic homo bestialis tenebris ignorantiae caecatus, mundum istum specie tenus considerans, laudat altitudinem coeli, latitudinem terrae, claritatem coelestium luminarium, viriditatem germinum, diversitatem quorumlibet animantium, moles montium, tractus fluminum, sed tamen quid in ipso divinae cognitionis lateat non advertit. Vir enim insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Non agnoscit in creaturis omnipotentiam Creatoris, quae tot et tanta de nihilo fecit, nec sapientiam, quae tam pul
Abbreviated transcription (Latin):
diuinũ nob̃ officiũ iniunctũ. ecce cu¬
ra. sollicitudo. laborq sac̃dotum: ecce
pum. s ꝑiculosum ouꝰ illis impositũ.
Ite angłi ueloces. Admonet nos hocin
loco sermo ꝓpheticꝰ. immo diuinꝰ. ne
temnam᷑: ne sc̃m onus abiciamꝰ. ne
gentẽ ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ dei
formatã. p̃cioso sanguine xͥ redẽptã.
nob̾ cõmissam negligamꝰ: ne ꝑ culpã
temꝑalẽ. ad et̾nam defluat dãpnati¬
onem. ne qd̃ absit ñ solum in illa fi¬
at peccatũ ꝓpt̾ ipsius delicta ꝓpria:
s ⁊ in nob̾ fiat supͣ modũ peccans pec¬
catũ ꝓpt̾ delicta aliena. Reddituri
nãq sumꝰ d̾o rationẽ ñ solum de nob̾.
s ⁊ de animab nob̾ cõmissis: nͥ illis
instant̃ annuntiauimꝰ ũbum salutis.
Audiamꝰ gͥ attentiꝰ: qd̾ nob̾ diuinitꝰ
dicit᷑. Ite angłi ueloces ad gentẽ conu¬
ulsam. Sac̃doces st̃ angłi: sic̃ qͦdam

Expanded text:
divinum nobis officium injunctum: ecce cura, sollicitudo laborque sacerdotum. Ecce pium, sed periculosum onus illis impositum. Ite, angeli veloces. Admonet nos hoc in loco sermo propheticus, imo divinus, ne temnamus, ne sanctum onus dejiciamus, ne gentem ad imaginem et similitudinem Dei formatam, pretioso sanguine Christi redemptam, nobis commissam negligamus, ne per culpam temporalem ad aeternam defluat damnationem, ne quod absit! non solum in illa fiat peccatum propter ipsius delicta propria, sed et in nobis fiat supra modum peccans peccatum propter delicta aliena. Reddituri namque sumus rationem non solum de nobis, sed etiam de animabus nobis commissis, nisi illis instanter annuntiaverimus verbum salutis. Audiamus igitur attentius quod nobis divinitus dicitur: Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam. Sacerdotes sunt ang
Abbreviated transcription (Latin):
nte ⁊ conculcata. cuiꝰ diripuert flu¬
mina t̾ram eiꝰ. In illo inqͥt cẽꝑe: defe¬
ret᷑ munꝰ dño. In quo tẽꝑe : Cũ ui¬
delicet ieritis ad ppłm istum. ad quẽ
mittiminr: ⁊ illũ a supͣdictis malit
ꝑ urãm p̃dicationẽ curau̾itis. Qd̾ mu¬
nus deferet᷑: Munꝰ gratũ. holocausĩ
medullatũ: uotũ int̾num. Q defere¬
t᷑ ad locũ nominis dm̃. ad montẽ sy

Expanded text:
cujus diripuerunt flumina terram ejus. In illo, inquit, tempore deferetur munus Domino . In quo tempore? Cum videlicet ieritis ad populum istum ad quem mittimini, et illum a supradictis malis per vestram praedicationem curaveritis. Quod munus deferetur? Munus gratum, holocaustum medullatum, votum internum, et deferetur ad locum nominis Domini ad montem S
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ea q̃ ad int̃iorem hominẽ. ñ scd̃m
ea q̃ ad ext̃iorem ꝑtinent uidicate.
⁊ erubescite ⁊ dolete. de ip̃o qui uobis
subiectꝰ ẽ popło. si talem iud̾itis qͣlem
hic auditis. gentẽ scił. conuulsã ⁊ di¬
laceratã popłm t̾ribilem post quẽ
ñ ẽ alius. qr ur̃a forsitan ẽ culꝑa. ue¬
stͣ negligentia. ur̃a d esidia. qd̾ talis
ẽ : eo qd̾ ñ aimuntiastis ei pecc̃a sua.
⁊ sceła sua. Ite gͥ angłi ueloces. ad

Expanded text:
dum ea quae ad interiorem hominem, non secundum ea quae ad exteriorem pertinent judicate; et erubescite, et dolete de ipso qui vobis est subjectus populo, si talem videritis quem hic auditis, gentem scilicet convulsam et dilaceratam, populum terribilem post quem non est alius, quia vestra forsitan est culpa, vestra negligentia, vestra desidia; qui talis est, eo quod non annuntiastis ei peccata sua, scelera sua. Ite igitur, angeli veloces, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ morit᷑. mors illi ultͣ ñ dñabit᷑. qd̾
em̃ iuuit uiuit d̾o. Mel de petͣ. sig̃cat
gram redẽptionis: oleum autẽ dde saxo
dulciꝰ saꝑit: sic gr̃a redẽptionis pre
omnib q̃ in p̾senti stło possunt ha¬
beri. in cordib electoꝵ dulcescit. E
quomͦ oleum cunctos liqͦres excellit:
sic gła beatitudinis q̃ sumum ẽ bo¬
nũ. bona cuncta suꝑat ⁊ excedit de¬
bemꝰ itaq fr̃s ẽẽ constituti suꝑ excel¬
sam t̃ram. ꝑ eminentiam uͥtutũ. co¬
medere fructꝰ agroꝵ ꝑ ledionẽ scͥptu¬
raꝵ. ⁊ ꝑ contẽplationẽ creaturaꝵ:
suggere mel de petͣ. suscipiendo gra-¬
tiã redẽptionis. oleumq de saxo du¬
rissimo. sꝑando glam beattudinis.
ad qmͣ nos ꝑducere dignet᷑. qui niuit ⁊ reg.

Expanded text:
n moritur, mors illa ultra non dominabitur; quod enim vivit, vivit Deo . Mel de petra significat gratiam redemptionis. Oleum autem de saxo dulcius sapit, sic gratia redemptionis prae omnibus, quae in praesenti saeculo possunt homini in cordibus electorum dulcescit. Et quomodo oleum cunctos liquores excellit, sic gloria beatitudinis, quae summum est bonum, bona cuncta superat et excedit. Debemus itaque, fratres, esse constituti super excelsam petram per eminentiam virtutum, comedere fructus agrorum lectionem Scripturarum, et per contemplationem creaturarum sugere mel de petra, suscipiendo gratiam redemptionis oleumque de saxo durissimo, sperando gloriam beatitudinis. A
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ ẽ annꝰ beniguitatis eiꝰ in sp̃uali cõ¬
ũsatione boni fiat semꝑ inspicit: ⁊
corone eiꝰ. ut in ip̃o t̾ra ista fructum
ampliorẽ faciat. in stillicidiis doni
celestis bñdicit. Suꝑ istam autẽ t̃ram
excelsam. constituit d̾s popłm suũ. ñ
ut comedat fructꝰ agroꝵ. ut suggat

Expanded text:
d est annus benignitatis ejus in spirituali conversatione boni fiat, semper inspicit; et coronae ejus, ut in ipso terra ista fructum ampliorem faciat, in stillicidiis doni oelestis benedicit. Super istam autem terram excelsam constituit Deus populum suum, non ut comedat fructus agrorum, ut suga
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit orand̾a: s ut his u̾bis sp̃c sc̃s
innuat. qmͣ ueloces. qmͣ expectitos ẽe
sacłotes in p̃dicatione salutis oporte¬
at. Qͣ si dicat. ꝑredicate u̾bum. in¬
state oportune. importune. arguite. obse¬
crate. increpate. in om̃i pacientia: ⁊ no¬
lite differre ũbum de cdiein diẽ. de
dm̃ca in cdnĩcam. de festo in festũ. s
sufficiat uob̃ tantũ missas celebrare.
nib generalẽ orationem facere. uł
festa seq̃ntis ebdomade nuntiare ⁊ s
magis popłm castigatũ de malo erudi¬
rib uenturã. ⁊ głam ustis reseruatã
illi declarate. Ite angłi: ite ueloces. Qis
enĩ nouit si ũbum salutis popło p̃dica¬
re de dũica in dñicam distuleritis qͥs
sentes eritis: S ⁊ si uos uiuentes. sanoꝰ
ac p̃sentes ẽẽ contingat. qͥs scit an ali¬
quis tc̃ aberit qui priꝰ p̃sens fuit. ⁊
ampliꝰ consiliũ anime sue ñ aucdiens
morte inopinata ⁊ subita p̃uentus. ñ
abliens culpam. rapiat᷑ ad penã: Non

Expanded text:
oranda, sed ut his verbis Spiritus sanctus innuat quam veloces, quam expeditos esse sacerdotes in praedicatione salutis oporteat: Quasi dicat: Praedicate verbum, instate opportune, importune, arguite, obsecrate, increpate in omni patientia , et nolite differre verbum de die in diem, de Dominica in Dominicam, de festo in festum, sedsufficiat vobis tantum missas celebrare, nibus generalem orationem facere, vel festa sequentis hebdomadae nuntiare, sed magis populum castigate de malo, erudiribus venturam, et gloriam justis reservatam illis declarate. Ite, angeli. Ite, veloces. Quis enim si verbum salutis populo praedicare de Dominica in Dominicam distuleritis, quis, sentes eritis? Sed et si vos viventes sanos ac praesentes esse contingat, quis scit an aliquis tunc aberit qui prius praesens fuit, et amplius consilium animae suae non audiens, morte inopinata et subita praeventus, non abluens culpam rapiatur ad poenam? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
alii ꝑ inuidiã. alii ꝑ iram. alii ꝑ acci¬
diam alii ꝑ auariciã. alii ꝑ gulam.
alii ꝑ luxuriam. alii ꝑ usuram. alii ꝑ
rapinã. alii ꝑ furtum. alii ꝑ falsũ te¬
stimoniũ. alii ꝑ ꝑiurium. alii ꝑ homi¬
cidiũ. alii uidendo mulierẽ ad concu¬
piscencdum eam. alii dicendo fr̃i fa¬
tue. ⁊ ꝑ alia si qͣ st̃ uicia. siue peccata.

Expanded text:
alii per invidiam, alii per iram, alii per acediam, alii per avaritiam, alii per gulam, alii per luxuriam, alii per usuram, alii per rapinam, alii per furtum, alii per falsum testimonium, alii per perjurium, alii per homicidium, alii videndo mulierem ad concupiscendum eam, alii dicendo fratri fatue, et per alia si qua sunt vitia sive peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
uiros ac mulieres in tanto fulgore con¬
tẽplantes forsitan gloriamini tales uo¬
b̾ subiectos. talibq uos ẽẽ p̃latos. Nõ
ẽ bona głatio ur̃a. si in hoc głamini:
⁊ popłs uob̾ cõmissus abono conuul¬
sus. in malo dilaceratꝰ. dũisis uiciis
atq pecc̃is t̃ribilis inueniat᷑ factus.
uitam itaq ipsius diligent̃ attendite.

Expanded text:
viros ac mulieres in tanto fulgore conviros ac mulieres in tanto fulgore contemplantes, forsitan gloriamini tales vobis subjectos, talibusque vos esse praelatos. Non est bona gloriatio vestra si in hoc gloriemini, et populus vobis commissus a bono convulsus, in malo dilaceratus, diversis vitiis atque peccatis terribilis inveniatur, fratres. Vitam itaque diligenter at
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ turpus ẽ. qd horribiliꝰ ẽ. dissipatis
nis dilaceratis. ꝑuenert usq ad portas
mortis: sic̃ psalmista ait. Dissipata st̃
ossa nr̃a secus infernũ. Quid gͥ fr̃es:
Si quis ur̃m uideret popłm corporaltẽ
in hunc modũ deformatũ cat̾uatĩ co¬
ram se tnͣsire. alios cernẽs ingros. alioᷤ¬
cecos. alios ut supͣdictum ẽ sine narib.
sine aurib. sine labiis. siue u̾sis retro
uultib. aut amputatis capitib. ma¬
nib. brachiis. pedib. ac crurib. solos
truncos corã se rotantes. siue dissipata
singillatĩ menbͣ humana. unũ post
aluid seq̃ntia ÷ si quis inqmͣ ur̃m hoc
uideret. nonne se qmͣ citiꝰ posset signo
crucis p̾muniret. ac fugeret. ⁊ clama¬
ret. nec se nec alium unqm uidisse ta¬
lia : Quid gͦ : Dieb dñicis atq sol¬
lemnib. popłs uob̾ cõmissus. a uob̾
curandꝰ. ad eccl̃iam confluit. formã
corꝑis cõponit. cultiorib ac diũsis co¬
lorib tinctis uestib se induit: ⁊ uos

Expanded text:
us est, quod terribilius est dissipatis nis dilaceratis pervenerunt usque ad portas mortis, sicut Psalmista ait: Dissipata sunt ossa nostra secus infernum . Quid igitur, fratres? Si quis videret populum corporaliter in hunc modum deformatum catervatim coram se transire, alios cernens nigros, alios, ut supra dictum est, sine auribus, sine naribus, sine labiis, alios versis retro vultibus, aut amputatis capitibus, manibus, brachiis, pedibus ac cruribus, solos truncos coram se rotantes, sive dissipata singillatim membra humana unum post aliud sequentia, si quis, inquam, vestrum haec videret, nonne quam citius se signo crucis praemuniret aut fugeret, et clamaret nec se nec alium unquam vidisse talia? Quid ergo? Diebus Dominicis ac solemnibus populus vobis commissus a vobis curandus ad ecclesiam confluit, formam corporis componit, cultioribus ac diversis coloribus tinctis vestibus se induit, et vos
Abbreviated transcription (Latin):
bit młtis: seruꝰ autẽ nesciens eã. uapu¬
labit paucis. Igit ͦ sic̃ dñs ciuitatib in
quib płimas uirtutes fec̃at eo qd̃ peni¬
tentiã ñ egissent. exꝑbrauit dicẽs. ue
tͥ coro ⁊aum. ue tͥ bethsaida: qr si in ty¬
ro ⁊ sy done facte ẽẽnt uͥtutes q̃ facte¬

Expanded text:
bit multis; servus autem nesciens eam vapulabit paucis . Igitur sicut Dominus civitatibus, in quibus plurimas virtutes fecerat, eo quod poenitentiam non egissent, exprobravit dicens: Vae tibi Corozain! vae tibi Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes q
Abbreviated transcription (Latin):
te ire peccando. Ite ad popłm t̃ribilẽ:
ut ũbo salutis. illũ speciosum forma
faciatis. Nolite ire: ut & eformitate
peccati illiꝰ uosmecip̃os illi similes
Faciatis. Xp̃c cũ peccatorib manau¬
cauit. ut illos in bono sibi conuing̾et.
s ñ manducauit cũ eis ut illis in ma¬
facite: sicut ip̃e ñ fecit nolite facere.
Ite angłi: ite ueloces. Qmͣ ueloces:
Tam ueloces ut neminẽ in nia salu¬
tau̾itis: ⁊ si quis uos salutaũit. ñ res¬

Expanded text:
te ire peccando. Ite ad populum terribilem, ut verbo salutis illum speciosum forma faciatis; nolite ire, ut deformitate peccati illius vosmetipsos illi similes efficiatis. Christus cum peccatoribus manducavit, ut illos in bono sibi conjungeret, sed non manducavit cum eis, ut illis in mafacite, sicut non fecit, nolite facere. Ite, angeli, ite, veloces. Quam veloces? tam veloces ut in via neminem salutaveritis , et si quis vos saluta
Abbreviated transcription (Latin):
atori coniuncta dmoscit᷑: dũ ⁊ cogni¬
tione eiꝰ sapientiã cõtemplatꝰ᷑. ⁊ dile¬
ctione. beatitudine eiꝰ iugit̃ ꝑfruitur.
sibi originalit̾ insita unagine. pellit
errorẽ: ⁊ ꝑ amorẽ uͥtutis qͦm habet
in diuina similitudine. odit iniqui¬
tatẽ. Subint᷑uit autẽ in nat᷑am hu¬
manã ꝑ suggestionẽ diabolicã igno¬
rantia: ⁊ euulsit in homine radicẽ
cognitionis diuine: ⁊ uenit cõcupis¬
centia. ⁊ eradicauit plantã dilectio¬
nis. Gens itaq q̃libet impia. a diui¬
nis ⁊ celestib bonis ꝑ culpã elonga¬
ta. duob p̃cedentib bonis in bono
pͥmum plantata: duob succeten¬
tib malis deinceps recte monstrat᷑
⁊ uocat᷑ a bono cõuuilsa. Ite gͦ angłi
ueloces ad gentẽ conuilsã : ⁊ ñ solũ
conuulsã. s ⁊ cdilaceratã. Conuulsã
a bono: dilaceratã a malo. humana
nãq natura postqn a bono uellit᷑.
statim in malo multiplicit̾ laceratꝰ᷑.¬

Expanded text:
cta dignoscitur, dum et cognitione ejus sapientiam contemplatur, et dilectione beatitudine ejus jugiter fruitur. sibi originaliter insita imagine, pellit errorem; et per amorem virtutis, quam habet in divina similitudine, odit iniquitatem. Subintravit autem in naturam humanam per suggestionem diabolicam ignorantia, et evellit in homine radicem divinae cognitionis, et venit concupiscentia, et eradicavit plantam dilectionis. Gens itaque quaelibet impia a divinis et coelestibus bonis per culpam elongata, duobus praecedentibus bonis in bono primum plantata, duobus succedentibus malis deinceps recte monstratur et vocatur a bono convulsa. Ite ergo, angeli veloces, ad gentem convulsam, et non solum convulsam, sed et dilaceratam. Convulsam a bono, dilaceratam in malo. Humana namque natura postquam a bono vellitur, statim in malo dilacerat
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ turpis: qmͣ t̃ribilis ẽ popłs iste.
Alii de popło isto st̃ deformit᷑ ngri
ꝑ cogitationẽ inmundã. alii ceci ft̃
ꝑ ignorantiã. alii carent narib ꝑ
indiscretionẽ. alii lingua siue labiis
ꝑ noxiam tacit᷑nitatem. in aliis retͦ¬
recordationẽ ⁊ delectationẽ. in aliis
p̃ciso ꝑ mentis alienationẽ. alii carẽt¬

Expanded text:
iste! Alii in populo isto sunt deformiter nigri per cogitationem immundam, alii caeci sunt per ignorantiam, alii carent naribus per indiscretionem, alii lingua vel labiis per noxiam taciturnitatem, in aliis retrrecordationem et delectationem, aliis praeciso per mentis alienationem, alii
Abbreviated transcription (Latin):
dotis custodiunt scientiã ⁊ legẽ requi¬
rent ex ore eiꝰ: qr angłs dñi exercituũ ẽ.
Ergo si sac̃dotes dñi sumꝰ. etiã ex ipso
officio angłi.i. nuntii sumꝰ: ⁊ popło ea
que d̾i st̃ nuntiare debemꝰ. Ite angłi
ueloces ad gentẽ conuulsã. Ouobꝰ mo¬
dis ꝓbatꝰ humana natura d̾o mhe¬
rere. ⁊ in ip̃o radicem hr̃e ⁊ scd̾m hoc

Expanded text:
tiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Ergo si sacerdotes Domini sumus, etiam ex ipso officio angeli, id est nuntii sumus, et populo ea quae Dei sunt nuntiare debemus. Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam. Duobus modis probatur humana natura Deo inhaerere, et in
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra excelsa. nͥ uita spnalis. uita sc̃a:
uita honesta: St̃ quidã qui glorian¬
cuiꝰ ardui loci posita. qr ciuitas talis.
cadentib pluiis lauatꝰ sordib fuis.
⁊ ht inde ñ solum uias mundiores.
uitates in imo positas. ꝓpt̾ sordes
⁊ sordiũ fetores. ⁊ aeris exinde cor¬
runptiones: qr ciuitates inqͥunt
tales. ꝑ fetores suos deuorant habi¬
tatores suos. S quid ꝓdest tͥ corꝑa¬
li habitatione manere in subluni¬
tate locoꝵ⁊ si pͣua conũsatione ũ¬
seris in ꝓfundo uicioꝵ: Pretit nãq
figura mundi. nec aliquid̃ ꝑma¬
lumq p̃sentis scł̃i. Non ẽ gͦ mag¬
nipendendũ ubi maneas: s totis
iurib contende. ut uitã d̾o dignã
ducas. Constituit ait eũ suꝑ excel¬
sã t̃ram: ut comełet fructus agͦ¬
singłi agri scilicet genesis. exodꝰ.
leuiticꝰ. lib num̃i. deuteronomi¬
um. ⁊ cet̾i libri uet̾is cestam̃ti: Ma¬
theus. marcus. lucas. ioħes. ⁊ alulib

Expanded text:
alis, vita sancta, vita honesta. Sunt quidam qui gloriancujus ardui loci posita, quia civitas talis cadentibus pluviis lavatur sordibus suis, et habet inde non solum vias mundiores, vitates in imo positas, propter sordes et sordium fetores, et aeris exinde corruptiones, quia civitates, inquiunt, tales per fetores suos devorant habitatores suos. Sed quid prodest tibi corporali habitatione manere in sublimitate locorum, si prava conversatione verseris in profundo vitiorum? Praeterit namque figura mundi, nec aliquid permalumque praesentis saeculi. Non est ergo magnipendendum ubi maneas, sed totis viribus contende, ut vitam Deo dignam ducas. Constituit, ait, eum super excelsam terram, ut comederet fructus agrsinguli agri, scilicet Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteromium, et caeteri libri Veteris Testamenti: Matthaeus, Marcus, Luca
Abbreviated transcription (Latin):
formetꝰ: ur̃m patrociniũ ut defenset᷑:
diuinũ ꝑ ur̃am sollicitudinẽ ⁊ admi¬
instrationẽ auxiliũ ⁊ donũ ut a malo
liberetur: ⁊ in bono iustificet᷑. & cõcul¬
catã. ⁊ Quis conculcauit eã : Umũsi
flectunt: demonib it se cõculcandi
⁊ ꝑtrͣseundi tͥbuunt. Sequit᷑. Cuius
diripuert̃ flumina t̃ram eiꝰ. Que sc̃
ista flumina t̃ram male iuuentiũ di¬
uipientia ⁊ nͥ uicia cũ impetu fluentia:
⁊ malos ad torm̃ta tͣhentia: Que ẽ
t̃re direptio: nͥ uirtutis cuiꝰ libet dissi¬
patio: flumina maloꝵ t̾ram diripi¬
unt: cũ uicia. uͥtutes eoꝵ aufer̃t. Au¬
fert enĩ suꝑbia humilitatẽ. ira pacẽ.
inuidia caritatẽ. accidia spũalem ex¬

Expanded text:
um patrocinium, ut defendatur; divinum per vestram sollicitudinem et administrationem auxilium et donum, ut a malo liberetur et in bono justificetur. Et conculcatam. Quis conculcavit eam? Universiflectunt, daemonibus iter se conculcandi et pertranseundi tribuunt. Sequitur: Cujus diripuerunt flumina terram ejus. Quae sunt ista flumina terram male viventium diripientia? Ubi vitia cum impetu sunt fluentia, et malos ad tormenta trahentia. Quae est terrae direptio, nisi virtutis cujuslibet dissipatio? Flumina ergo malorum terram diripiunt, cum vitia virtutes eorum auferunt. Aufert enim superbia humilitatem, ira pacem, invidia charitatem, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Terra egypti dicit᷑ ẽẽ plana: qr cecitas
uite p̾sentis quecũq suggerit. mundꝰ.
caro. diabolus. ꝓrsus existimat licita.
Nullũ obstaculũ sibi mandati celestis.
in ꝑagendo malo p̃ponit: s totũ qd̵̃
libet qͣsi liceret. cdelectatione pͣue uo¬
lunitatis ⁊ ꝑpetͣtione oꝑis ꝑcurrit.
Que irrigatꝰ fluminib suis: qr ꝑfun¬
dit᷑ uiciis. Terra autẽ isrł dicit᷑ excel¬
sa: qr uita spũalis ꝑ uirtutũ eminen¬
tiam ad celestia bona contẽplanda

Expanded text:
Terra Aegypti dicitur esse plana, quia caecitas vitae praesentis quaecunque suggerit mundus, caro, diabolus, prorsus existimat licita. Nullum obstaculum sibi scelestus in peragendo malo opponit; sed totum quod libet, quasi liceret, delectatione pravae voluntatis et perpetratione operis percurrit. Quae irrigatur fluminibus suis, quia perfunditur vitiis. Terra autem Israel dicitur excelsa, quia vita spiritualis per virtutum eminentiam ad coelestia bona contemplanda
Abbreviated transcription (Latin):
beat satũ ꝑ incorruptionẽ m̃tis ca¬
pillos candidos ꝑ mundiciam cogita¬
tionis. faciem rubicundã ꝑ feruorẽ cari¬
ciosus ẽẽ comꝓbatꝰ. Sicubi autẽ alicuius
uicii contagio ledit᷑: ibi ꝓtinꝰ decor int̃¬
ne pulchritudis uolatur. Reparemꝰ
S qr nec spualem in nob̾ languorẽ sa¬
nare. nec sanitatẽ sine sũmi ope medici
possumꝰ obtinere: ad ip̃m singłi ꝓcla¬
memꝰ. Sana me dñe ⁊ sanabor. Qͥ uiuis.¬

Expanded text:
beat sanum per incorruptionem mentis, cabeat sanum per incorruptionem mentis, capillos candidos per munditiam cogitationis, faciem rubicundam per fervorem charianus est. Sic ubi autem alicujus vitii contagio laeditur, ibi protinus decor internae pulchritudinis violatur. Reparemusspiritualem in nobis languorem sanare, nec sanitatem sine summi ope medici possumus obtinere, ad ipsum singuli proclamemus: Sana me, Domine, et sanabor. Qu