comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unigentꝰ. qͣre ẽ baptizatꝰ. In¬
uenit qͣre ͤ natꝰ. ⁊ ibi inuenies
quare sit baptizatꝰ. Ibi qͥppe
inuenies humilitatis uiã. quã
pede suꝑbo ñ capis. Quã nisih¬
umili pede calcaueris: ad cel¬
situdinẽ quo ꝑducit ꝑuenire
ñ poteris. Baptizatꝰ ẽ ꝓpt̾ te qͥ
descendit ꝓpt̾ te . Nide quantꝰ
factꝰ sit tantillus. Cui cũ in bi.¬
na aei eẽtꝰ. ñ rapmã arbitratꝰ
ẽ ẽẽ eqͣlis deo. Non enĩerat ra¬
pina seo erat natura. equalitaᷤᷤ
fili cũ p̃atre. Ioħes si se. xp̃m
putari uellet. illi rapina eẽt.
Non gͦ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ eqͣ¬
lis ddeo. Erat enĩ. ⁊ sine rapina
erat. Coet̾nus ab et̾no erat. Ca¬
men semetipsũ exinauit formã
serui accipiens. hoc ẽ formã
hominis accipiens. Qui cũ in
forma dei eẽtꝰ. ñ formã dei ac¬
cspisset. Ergo cũ in forma dei
eẽt. semet ipsũ exmaniuit. for

Expanded text:
unigenitus, quare est baptizatus? Inveni quare est natus, et ibi invenies quare sit baptizatus. Ibi quippe invenies humilitatis viam, quam pede superbo non carpis: quam nisi humili pede calcaveris, ad celsitudinem, quo perducit, pervenire non poteris. Baptizatus est propter te, qui descendit propter te. Vide quantus factus sit tantillus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non enim erat rapina, sed erat natura aequalitas Filii cum Patre. Joannes si se Christum putari vellet, illi rapina esset. Non ergo rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Erat enim, et sine rapina erat, coaeternus ab aeterno natus erat. Tamen semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; hoc est, formam hominis accipiens. Qui cum in forma Dei esset, non formam Dei accepisset: ergo cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivi
Abbreviated transcription (Latin):
mo exsurrexit maior ioħe bap¬
tista᷑. qͥsqͥs ioħe plus ẽ. ñ tantũ
homo. sed ⁊ ds̃ ẽ. Debuit gͦ tantꝰ
iste ⁊ discipłos ꝓprios habere.
et cũ discipłis suis magistrum
omniũ. xp̃m agnoscere. Quod
enĩ ẽ manus testimoniũ uerita¬
tis quã eũ humiliando se agnoᷤ¬
cere cui emulando poterat in¬
uidere. Putari xp̃c potuit. et
noluit. Existimari xp̃s potuit.
ut maneret qͦd erat. Inde qͥp¬
pe adã lapsus paradisũ ꝑdi
dit. qͥa id qͦd ñ erat usurpauit.
Recolebat hoc homo iste magnꝰ:
seb ut paruo xp̃o minimꝰ. No¬
uerat hoc. recolebat hoc ⁊ te¬
nebat: qͥa recipere qͦd ille ꝑ¬
diderat cogitabat. Homo gͥ
iste ut dixi magnꝰ ioħes. cui
dñs testimoniũ tale ꝑhibuit.
quẽ sic ueritas cõmendauit
ut diceret. int̾ natos mulieꝵ

Expanded text:
e Baptista; quisquis Joanne plus est, non tantum homo, sed et Deus est. Debuit ergo tantus iste, et discipulos proprios habere, et cum discipulis suis magistrum omnium Christum cognoscere. Quod enim est majus testimonium veritatis, quam se humiliando eum agnoscere, cui aemulando poterat invidere? Putari Christus potuit, et noluit: existimari Christus potuit, ut maneret quod erat. Inde quippe Adam lapsus perdidit quod erat, quia id quod non erat usurpavit. Recolebat hoc homo iste magnus, sed ut parvo Christo minimus: noverat hoc, recolebat hoc, et tenebat; quia recipere quod ille perdiderat cogitabat. Homo ergo iste, ut dixi, magnus Joannes, cui Dominus testimonium tale perhibuit, quem sic veritas commendavit, ut diceret, In natis mu
Abbreviated transcription (Latin):
et cuiꝰ tanta grã cõment᷑a ẽ: ut
ipse de illo dñs diceret. In natiᷤᷤ
mulierũ nemo exsurrexit ma¬
ior ioħe baptista. Iste gͦ tam magnꝰ
agnoscit dñm in paruo. Magnꝰ¬
agnoseit homo. eũ qͥ uene¬
rat d̃s homo. Si enĩ in natis

Expanded text:
et cujus tanta gratia commendata est, ut ipse de illo Dominus diceret, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Iste ergo tam magnus agnoscit Dominum in parvo magnagnoscit homo eum qui venerat homo Deus. Si enim i
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos habebat ioħes. Doce¬
iã dicã . Baptizabat. ioħes. bap¬
tizabat. xp̃c. Plus hic de baptiᷤ¬
mo dicoꝰ. a ioħe baptizatꝰ ẽ. xp̃e.
Ubi sũt qͥ de ministerio baptiᷤ¬
mi arrogantia tumide animo¬
sitatis insiant᷑ . Sbi sũt uoces
carentes humilitate. elate suꝑ¬
bia ego baptizo. ego baptizo:
¶d dixisses si xp̃mbaptizare
meruisses: Magna iã quantũ
adu̾tit scĩtas ur̃a apparere et
eminere causa cepit:. qua fue¬
rat ⁊ xp̃c a patre mittendꝰ. et
ioh̾es a xp̃o premittendus. Pri¬
or missus ẽ ioħes. sed sic̃ ab
obsequentibꝰ antecedit᷑ iudex.
Posterior. homo creatꝰ ẽ xp̃c:¬

Expanded text:
habebat Joannes: docejam dicam? Baptizabat Joannes, baptizabat Christus. Plus hic de baptismo dico, a Joanne baptizatus est Christus. Ubi sunt qui de ministerio Baptismi arrogantia tumidae animositatis inflantur? Ubi sunt voces carentes humilitate, elatae superbia, Ego baptizo, ego baptizo? Quid dixisses, si Christum baptizare meruisses? Magna jam, quantum advertit Sanctitas vestra, apparere et eminere causa coepit, qua fuerat et Christus a Patre mittendus, et Joannes a Christo praemittendus. Prior missus est Joannes, sed sicut ab obsequentibus anteceditur judex. Posterior homo creatus est C
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ista gͥ ut potiumꝰ soluta
questione. alterã agrediam᷑ ꝓ
uribꝰ quas dederit dñs. Occur¬
rit enĩ alia questio aliqͣnto ut
mͥ uidet᷑ abstrusior.⁊ ad ꝑscru¬
tandũ laboriosior:. in qua me
et ꝓ mea exiguitate ad dñm de-¬
precatio. Ioħ̃es iste tanta excel-¬
lens gr̃a. ut quẽ admodũ dictũ
ẽ dñm etiã ex utero salutaret.
ñdũ loquendo sed exultando:
euius gr̃a in dm̃ iã tunc erat
aperta qͣndo eiꝰ caro in carne
erat melusa. hic gͦ ioħes ñ in¬
uenit᷑ inter discipłos anĩ. sed
muenit᷑ potiꝰ discipłos habuis¬
se cũ dño. Eͥd ẽ hocͤ. Quis iste

Expanded text:
e. Ista, ut potuimus, soluta quaestione, alteram aggrediamur, pro viribus quas dederit Dominus. Occurrit enim alia quaestio aliquanto, ut mihi videtur, obstrusior, et ad perscrutandum laboriosior, in qua me et pro mea exiguitate ad Dominum deprecatio. Joannes iste tanta excellens gratia, ut quemadmodum dictum est, Dominum etiam ex utero salutaret, nondum loquendo, sed exsultando; cujus gratia in Deum jam tunc erat aperta, quando ejus caro in carne erat inclusa: hic ergo Joannes non invenitur inter discipulos Domini, sed invenitur potius discipulos habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ti sũt. Illoꝵ postea fides dño
adhesit: sed nulliꝰ eoꝵ. nati¬
ustas xp̃o militauit. Recorde¬
mur ⁊ ꝓphetas: recolamꝰ patͥ-¬
archas. Nati sũt homines:. eta-¬
tis accessu impleti spũ scõ. ꝓpħ¬

Expanded text:
ti sunt; illorum postea fides Domino ti sunt; illorum postea fides Domino adhaesit, sed nullius illorum nativitas Domino militavit. Recordemur et Prophetas, recolamus Patriarchas: nati sunt homines, aetatis accessu repleti Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Iei hodierne sol-¬
lẽnitas. sollẽnem
desiderat tanta
expectatione sermonẽ. Ergo
adiuuante dño ministrabinꝰ
uob̃ qͦd dederit. recolentes
et animo tenentes nr̃e offiei¬
um seruitutis: ut loqͣmur nõ
tanquã magistri sed tanquã
ministri. ñ discipłis sed con¬
discipulis:. qͥa ñ seruis sed cĩ¬
seruis. Magister aũt̃ uiis
thedrã in celo. Cuiꝰ precursor
ĩoħes ẽ natꝰ cuiꝰ natiuitatis
dies hodiernꝰ tr̾adit᷑. hodie
celebrat᷑. Hoc maioꝵ. traditi¬
one suscepimꝰ: hoc ad poste¬
ros imitanda deuotione tranꝰ
baptiste natalẽ hodie celebra¬
mꝰ. Qua pͥma re posita occurrit
questio ñ pret̾eunda. quare
natalẽ quo ẽ ortꝰ exutero ioheᷤᷤ
potius celebremꝰ quã ciuisliben
patriarche. Si interrogemir¬
N qͥd respondebimꝰ. Quantũ mͥ
uidet᷑. quantũ meaꝵ uirium
mediocritati ocurrit. hec cau¬
o sa ẽ. Discipłi dñi nati:⁊ ꝑ etatiꝰ
accessũ ad annos capatiores
ꝑducti: in discipulatũ assĩp¬

Expanded text:
iei hodiernae solemnitas solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Domino, ministrabimus vobis quod dederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. Magister autem unus thedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad posteros imitanda devotione transmBaptistae Natalem hodie celebramus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, quare Natalem, quo est ortus ex utero Joannes, potius celebremus, quam cujuslibet patriarchae? Si interrogemur, quid respondebimus? Quantum mihi videtur, quantum mearum virium mediocritati occurrit, haec causa est: Discipuli Domini nati, et per aetatis accessum ad annos capaciores perducti, in discipulatum assump
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ confitet᷑ dicens. Ego ate de¬
beo baptizari. Et dñs. Sine nꝰ
impleat᷑ om̃is iusticia. Quid est os
nisticia. Humilitate cõmenda¬
unt iusticiã. Iusticiã nob maxi¬
me humilitate magister celestsꝰ
et uerus dñs cõmendauit. Ed̾
enĩ baptizabat᷑. ad humilitatẽ
ꝑtinebat. Et ideo qͦd ad humi¬
litatẽ ꝑtinebat facturus. dixit.
Impleat᷑ omĩs iusticia. Preuidit¬
multos inflaturos se de ministio
baptismi. ⁊ dicturos. Ego bap¬
tizo. Et qͣlis sũ ego qͥ baptixo.
talẽ facio quẽ baptizo. Unde
hoc ꝓbasᷤ. Probo inqͥt. Qiibus
testimoniis : Eugłicis inqͥt. An¬
diamꝰ nescio quẽ nouum euã¬
gelistã. contra antiquũ bapti

Expanded text:
iliter confitetur, dicens: Ego a te deiliter confitetur, dicens: Ego a te debeo baptizari. Et Dominus: Sine modo, impleatur omnis justitia . Quid est, omnis justitia? Humilitate commendavit justitiam: justitiam nobis maxime humilitate magister coelestis et verus Dominus commendavit. Quod enim baptizabatur, ad humilitatem pertinebat: et ideo quod ad humilitatem pertinebat facturus, dixit: Impleatur omnis justitia. 5. Dmultos inflaturos se de ministerio Baptismi, et dicturos, Ego baptizo; et, Qualis sum ego qui baptizo, talem facio quem baptizo. Unde hoc probas? Probo, inquit. Quibus testimoniis? Evangelicis, inquit. Audiamus nescio quem novum evangelistam contra antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
ate debeo baptizari. Magna¬
confessio. ⁊ secura lucerne in hu¬
militate ꝓfessio. Illa si contra
solẽ extolleret᷑: uento suꝑbie ci¬
to extingueret᷑. Hoc ẽ gͦ qͦd dñs
preuidit. qͦd baptismo suo dñs
docuit. Baptizari uoluit tantꝰ
a tantillo. ut brene explicem.
saluator a saluando. Nam me¬
minerat iohes alicinꝰ fortassis
quãius tantꝰ eẽt egritudinis sue.
Nam unde. ego a te debeo bap¬
tizariͦ. Certe dm̃ baptismꝰ saluᷤ.
qͥa dm̃i ẽ salus. Nã uana salus
hominũ. nde gͦ. ego a te de¬
beo baptizari: si ñ opus ha-¬
bebat curari. Mira aũt in ip¬
sa dnĩ humilitate medicina.
Ill e baptizabat. ⁊ ille sanabat.
Qui hoc dicit. se medico ñ hu¬
miliat. sed in morbo suo ꝑit.
Si saluator õminnũ hominum:
homo. Magnꝰ qͥdẽ homo. sed
tam̃ homo. Ille saluator omin¬
um hominũ. Agnoscit itaq¬
omniũ saluatorẽ. suũ. Neq
enĩ ioħis ñ erat saluator xp̃c.
Non hoc dicit ipse. qui hum¬

Expanded text:
a te debeo baptizari. Magnaa te debeo baptizari. Magnaconfessio, et secura lucernae in humilitate professio. Illa si contra solem extolleretur, vento superbiae cito exstingueretur. Hoc est ergo quod Dominus praevidit, quod baptismo suo Dominus docuit. Baptizari voluit tantus a tantillo; ut breve explicem, salvator a salvando. Nam meminerat Joannes alicujus fortassis, quamvis tantus esset, aegritudinis suae. Nam unde, Ego a te debeo baptizari? Certe Domini Baptismus salus: quia Domini est salus . Nam vana salus hominum . Unde ergo, Ego a te debeo baptizari, si non opus habebat curari? Mira autem in ipsa Domini humilitate medicina: ille baptizabat, et ille sanabat. Qui hoc dicit, se medico non humiliat, sed in morbo suo perit. Si salvator omnium hominum, homo. Magnus quidem homo, sed tamen homo. Ille salvator omnium hominum: agnoscit itaque ille salvatorem suum. Neque enim Joannis non erat salvator Christus. Non hoc dicit ipse, qui hum
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. uox uerbũ. Mem̃to enim.
Ego sum uox clamantis in here¬
mo. Et mem̃to qͥa u̾bũ caro
factũ ẽ.⁊habitauit in nobis.
Baptizat gͦ inquã ioħ es xp̃m¬
seruus dñmͣ uox uerbũ. crea¬
tura creatorẽ: lucerna solẽ :
sed solẽ qͥ fecit hunc solẽ: so¬
tes in fine. in iudicio dei dicꝰtu¬
ri sũt. Quid nob̾ ꝓfuit suꝑbia:
aut qͥd diuitiaꝵ iactantia cõ¬
tulit nob̾ Transiert̃ omĩa tan¬
quã umbraꝰ. ⁊ cũ umbris qui
secuti sũt umbras. Ergo inqͥ¬
unt errauimꝰ a uia ueritatis:
et iusticie lum̃ ñ luxit nobis:
et sol ñ ortꝰ ẽ nob̃. Illis ñ ẽ ortus
ille iusticie sine nube. sine no¬
cꝰte. Ipse ñ orit᷑ malis : ñ oritur
impiis. ñ orit᷑ infidelibꝰ. Nã solẽ
istũ de celo corporeo cotidie fa¬
cit oriri suꝑ bonos ⁊ malos. Bap¬
tizauit gͦ ut dixi creatura crea¬
torẽ. lucerna solẽ: et ñ se extulit
baptizator. sed subdidit bapti¬
zando. Nam uenienti ad se dixit.
Tu uenis ad me baptizari . Ego

Expanded text:
num, vox Verbum. Mementote enim, Ego sum vox clamantis in eremo: et mementote quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Baptizat ergo, inquam, Joannes servus Dominum, vox Verbum, creatura Creatorem, lucerna solem; sed solem, qui fecit hunc solem; sooenitentes in fine in judicio Dei dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt illa omnia, tanquam umbra: et cum umbris qui secuti sunt umbras. Ergo, inquiunt, erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis . Illis non est ortusille justitiae, sine nube, sine nocte; ipse non oritur malis, non oritur impiis, non oritur infidelibus. Nam solem istum de coelo corporeum quotidie facit oriri super bonos et malos . Baptizavit ergo, ut dixi, creatura Creatorem, lucerna solem: et non se extulit baptizator, sed subdidit baptizando. Nam venienti ad se dixit: Tu venis ad me baptizari? Ego
Abbreviated transcription (Latin):
errore morenent᷑: nisi ab ilo
confitente corrigerent᷑. Res¬
pondit gͦ ita putantibꝰ. et ar
Non sũ ego xp̃c. Tanquã dice¬
ret. Certe in honorẽ meũ fal¬
liminiꝰ. ⁊ certe mͥ hoc putando
magnã additis laudẽ: seo ego
debeo agnoscere: ut uob̃ erran¬
tibꝰ ille possit ignoscere. S̾i eñ
qͦd ñ erat fallicit̾ putaret᷑. ab
illo qͥ erat ueracit̾ amputaret᷑.¬

Expanded text:
errore morerentur, nisi ab illo confitente corrigerentur. Respondit ergo ita putantibus, et ait: Non sum ego Christus . Tanquam diceret: Certe in honorem meum ita fallimini; et certe mihi hoc putando magnam additis laudem: sed ego me debeo agnoscere, ut vobis errantibus ille possit ignoscere. Si enim quod non erat fallaciter putaretur, ab illo qui erat veraciter amputaret
Abbreviated transcription (Latin):
confitente eugłio atq dicẽte.
Puer aut̃ crescebat ⁊ cõfor-¬
tabat᷑ plenꝰ sapientia: ⁊ gr̃a
dei erat millo. Cet̾is autem
ad m̃surã dat᷑ :  et datꝰ addit᷑
Unde monet apłs ñ plus sa¬

Expanded text:
o atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, Unde et monet Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Legi enĩ deiũ ẽ subiecta.
Nec enĩ potest. Uelut si dicamꝰ:
inusticia iusta ẽẽ ñ põtest. Mũ¬
dũ qͥppe ait hoc loco. mundi
significans dilect ores: que di¬
lectio ñ ẽ a patre. Et ideo dile¬
ctiomi huiꝰ mundi de qͣ satis a¬
gimꝰ ut minuat᷑ ⁊ cõsumatur
in nob̾. cõtraria ẽ dilectio dei:
que diffundit᷑ in cordibꝰ nr̃is

Expanded text:
nim Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
etiã habenti ñ in cassũ ꝓmit¬
tit᷑. Nõ habẽti qͥdẽ ut habe¬
at᷑. habenti aũt ut amplius
habeat᷑. Nã nͥ ab alio minu.
ab alio ampliꝰ haberet᷑ ͥ sẽs
heliseus scõ helie ñ dicerẽt:
sp̃s qͥ ẽ in te. duplo sit mñ me.
Quando aũt ait ioh̾es bapti¬
sta. ñ enĩ ad mensurã dat d̃s
sp̃m de ipso dei filio loqueba¬
tur cui ñ ẽ datus sp̃s ad m̃surã.
qͥa in illo in habit᷑at omnis
plenitudo diuinitatis corp̃ora¬

Expanded text:
enti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mero dñs egit. Mox enĩ ut re
ipso missus e celo. qua ꝓpt̾ cur
ipsa que facta ẽ euident̾ dona¬
tio eiꝰbis facta fuerit: alia que¬
stio ẽ. fortassis enĩ ꝓpt̾ duo p̃cep¬
ta dilectionis hoc ẽ ꝓximiẽt
ꝑtinere dilectio. hec eiꝰ gemi¬
na ẽ in manifestatione facta
donatio. Et si alia causa que¬
rẽda ẽ. ñ nc̃ eiꝰ inqͥsitione in
longiorẽ qͣm oportet modũ
sermo iste mittendꝰ ẽ: dũ tam̃

Expanded text:
mero Dominus egit. Mox enim ut resipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et D sanctum pertinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ꝑuersa ẽ ista sententia.
Qui enĩ se filiũ diligere cre¬
dit.⁊ patrẽ ñ diligit: ꝓfecto
nec filiũ diligit. sed qͦd sibi
ipse cõfĩrit. Deinde apłica
dicit qͦ apłs intelligi uoluit :
multi enĩ uoce dicunt: corde
aũt̃ ⁊ factis negant. sic̃ de ta¬
libꝰ ait. Confitent᷑ enĩ se uosse
dm̃. factis aũt negant. Si ne¬
gat᷑ factis : ꝓculdubio etiam
dicit᷑ factis. Nemo itaq dicit
mo sic dicit. nͥ qͥ diligit. Iam
Et si eomͦ dicebant ut non
ficte dicerẽt: ore confitenteᷤ
corde ⁊ factis ñ negantes:
ꝓrsus si ueracit̾ hoc dicebãt.
ꝓculdubio diligebãt. Quo¬
modo gͥ diligebãt: nͥ in spũ¬

Expanded text:
nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostoldicit quo Apostolus intelligi voluit? Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, mo sic dicit, nisi qui diligit. Jam et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s nͥ inusibilit̾ ñ potest. Uos
aut̃ inqͥt cognoscetis eũ. qͥa a¬
pud uos manebit ⁊ in uob̾ erit.
Erit in eis ut maneat: ñ mane¬
bit ut sit. Priꝰ enĩ ẽ ẽẽ alicubi
quã manere. Sed ne putarẽt
qͦd dictũ ẽ apud uos manebit
ita dictũ. quẽ admodũ apud
hominẽ hospes usibilit̾ mane¬
re cõsueuit: exposuit qͥd dixe¬
rit apud uos manebit:. cum
adiũxit ⁊ dixit. ⁊ in uob̾erit.
Ergo inuisibilit̾ uidet᷑. Nec
si ñsit in nob̃. potest ẽẽ in no

Expanded text:
si invisibiliter non potest. 5. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in no
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sp̃m scm hab̾e qͥ diligit:
et habendo mereri ut plus
habeat. ⁊ plus habendo pluᷤ
diligat. Iã itaq habebant
bat: sine qͦ eũ dnm ñ dice¬
bãt: nec tam̃ eũ adhuc ha¬
bebãt sic̃ eũ dñs ꝓmittebat̃.
Et habebat gͦ ⁊ ñ habebãt
dũ habebãt. Habebãt itaq
minꝰ: dandꝰ erat eis amplius.
Habebãt occulte: acceptͦi
nebat. ut eis irnotesceret

Expanded text:
m sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant bat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, ndum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius: habebant occulte, accepturinebat, ut eis innotesceret
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ: ꝓculdubio tũc eũ
iudebit mundꝰ: qͦ nomine
significati sũt a regno enis
aliem. Ae per hoc longe me¬
liꝰ telligit᷑ illud iã tẽpus sig¬
nificare uoluisse in eo quod
ait. adhiic modicũ ⁊ mundꝰ
ne iã ñ uidet: qͣndo in fine
scłi auferet᷑ ab oculis dãna¬
toꝵ: ut illi eũ decetero ui¬
deant: apud qͦs diligentes
eũ fac̃ pat̾ atq ipse mansio¬
nẽ. Modicũ aũt dixit: qͥa
et id qͦd ꝓlixũ iudet᷑ hom̃i¬
bus. breuissimũ ẽ ante ocu¬
los dei. De hoc qͥppe modico
iste ipse ioħes euangelista
filioli inqͥt nouissima hora
ẽ. Neqͥs porro existimet pa¬
scõ apud dilecꝰtores suos fa¬
cere mansionẽͥ recolat

Expanded text:
venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant, apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Pasancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat
Abbreviated transcription (Latin):
plurabit᷑ dixit: hoc ẽ ser¬
mones. Abi aut̃ sermonẽ
hoc ẽ u̾bũ ñ suũ dixit eẽ
sed patris: se ipsũ intelligi
uoluit. In pͥncipio enĩ erat
uerbũ et u̾bũ erat apud
suũ sed patris ẽ u̾bũ. qͦmͦ
nec sua imago sed patris.
nec suus filius idẽ ipse sed
patris. Recte gͥ tͥbuit au¬
ctori qͥc qͥd facit equalis.
a quo habet hoc ipsũ qͦd
illi ẽ in differenter equalis.
de eo qͦd seqͥtur. hec locutꝰ

Expanded text:
pluraliter dixit hoc est serpluraliter dixit hoc est sermones. Ubi autem sermonem, hoc est verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis. De eo quod sequitur, Haec locut
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt ad nos: dũ uenimꝰ
ad eos. Uenũt subuenien¬
do: uenimꝰ obendiendo. Ue¬
niunt illummnando. uenimꝰ
intuendo. Memũt implen¬
do. uenimꝰ capiendo. ut sit
nob̾ eoꝵ. ñ ext̾na uisio sed
int̾na. ⁊ in nob̾ eoꝵ. ñ tran¬
sitoria mansio sed et̾na. Sic
mundo ñ se filiꝰ manifestat.
Mundꝰ enĩ ẽ dictꝰ hoc loco.
atificent᷑ sed ut iudicent᷑
ad modicũ uident. nec ip¬
ubi eẽ uoluit mundo paci¬
endo contẽptibilis: iudicã¬
do teͬribilis. Quod uͦ adiun¬
xit. ⁊ sermo quẽ audistis
ñ ẽ m̃s sed eiꝰ qͥ misit me pa¬
tris: ñ mirem᷑: ñ paueamꝰ:
ñ ẽ minor patre. sed nõ ẽ
nisi a patre Non ẽ impar
ipso: sed ñ ẽ a se ipso. Neq
enĩ mentitꝰ ẽ dicendo: qui
ñ diligit me: sermones me¬
os ñ seruat. Ecce suos dix̃
ẽẽ sermones. Nũqͥd sibi ẽ
ipse contrariꝰ ubi rursus dixͣ.
et sermo quẽ audistis nõ ẽ
m̃sͦ. Et fortasse ꝓpt̾ aliqͣm
distĩctionẽ ubi suos dixit.

Expanded text:
veniunt ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, atificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident; nec ipubi esse voluit mundo patiendo contemptibilis, judicando terribilis. 5. Quod vero adjunxit, Et senon est meus, sed ejus qui misit me, Patris, non miremur, non paveamus: n est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones. Nunquid sibi est ipse contrarius ubi rursus dixit: Et sermo quem audistis, non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem ubi suos dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt contͣ nos ualidi. si nullis
carnalibꝰ desideriis fuerimꝰ immer¬
si. Cupiditas qͥdẽ nocendi in tẽp-¬
tatore perpetua ẽ. sed mermis
atq mefficax erit. si nichil in nob̃
unde contra nos pugnet inuene¬
rit. Qiis aũt hac fragili carne
circũdatꝰ. ⁊ in isto mortis corpore
constitutꝰ. etiã qͥ multũ ualdeq
ꝓfecerit. ita iã de sua salute se¬
curꝰ sit. ut ab omniũ se illecebra¬
rũ ꝑiculo credat alienũ. Donet
licet sc̃ĩs sins cotidianã gr̃a diu-¬
na uictoriã: ñ aufert tam̃ dimi¬
candi materiã: qͥa ⁊ hoc ipsum
de miscd̃ia ꝓtegentis ẽ: qͥ nat᷑e
mutabili ne de confecto p̃lio suꝑ¬
biret. semꝑ uoluit supẽẽ qͦd uin

Expanded text:
erunt contra nos validi, si nullis erunt contra nos validi, si nullis carnalibus desideriis fuerimus immersi. Cupiditas quidem nocendi in tentatore perpetua est, sed inermis atque inefficax erit, si nihil in nobis unde contra nos pugnet invenerit. Quis autem hac fragili carne circumdatus, et in isto mortis corpore constitutus, etiam qui multum valideque profecerit, ita jam de sua salute securus sit, ut ab omnium se illecebrarum periculo credat alienum? Donet licet sanctis suis quotidianam gratia divina victoriam, non aufert tamen dimicandi materiam: quia et hoc ipsum de misericordia protegentis est, qui naturae mutabili, 315 ne de confecto praelio superbiret, semper voluit superesse quod
Abbreviated transcription (Latin):
iumũ. qͦd aminis corporibꝰq cu¬
randis salubrit̾ institutũ. deuota
nob̾ ẽ obseruantia celebrandũ
Repletis nãq apłis uirtute ꝓ¬
missa:⁊ in corda eoꝵ spũ uerita¬
tis ingresso. ñ ambigimꝰ int̾ cet̾a
celestis sacram̃ta doctrine. hac
spitalis continentie disciplinã
de paracliti magisterio pͥmitus
fuisse conceptã. ut scificate ieni¬
no m̃tes. conferendis sibi caris¬
matibꝰ fierent aptiores. Aderat
rentis auxilii. ⁊ pͥncipibꝰ nascen¬
tis eccłe tota patͥs filiiq diuinitas
in p̃sentia sc̃ĩ sp̃s p̃sidebat. Sed
contra instantes impetꝰ ꝑsequentũ.
contra minaces fremitꝰ impioꝵ.
ñ corporis fortitudine. nec carnis
erat saturitate certandũ. cum
hoc maxime hominis int̾iora cor¬
rũpat qͦd exteriora delectat᷑. et
tanto fiat rationalis anima pur¬
gatior:. quanto fuerit substan¬
tie arma raperẽt. qͥbꝰ incioꝵ incẽ¬
tiua truncarent. In uisibiles enĩ
aou̾sarii ⁊ incorporales hostes ñ

Expanded text:
um, quod animis corporibusque curandis salubriter institutum, devota nobis est observantia celebrandum. Repletis namque apostolis virtute promissa, et in corda eorum Spiritu veritatis ingresso, non ambigimus inter caetera coelestis sacramenta doctrinae, hanc spiritalis continentiae disciplinam de Paracleti magisterio primitus fuisse conceptam: ut sanctificatae jejunio mentes conferendis sibi charismatibus fierent aptiores. Aderat tentis auxilii, et principibus nascentis Ecclesiae tota Patris Filiique Divinitas in praesentia sancti Spiritus praesidebat. Sed contra instantes impetus persequentium, contra minaces fremitus impiorum, non corporis fortitudine, nec carnis erat saturitate certandum; cum hoc maxime hominis interiora corrumpat, quod exteriora delectat; et tanto fiat rationalis anima purgatior, quanto fuerit substantiae arma caperent, quibus vitiorum incentiva truncarent. Invisibiles enim adversarii et incorporales hostes non
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. salubrit̾ ⁊ necessarie consue¬
tudo ẽ ordinata ienimi: ut siqͥd
forte int̃ ipsa festiuitatũ gandia¬
ar
negligens libertas ⁊ licentia in¬
ordinata p̃sumpsit. hoc religio¬
se abstinentie censura castiget.
Que obhoc quoq studiosius ex¬
sequenda ẽ: ut illa nob̾ que hac
die eccłe diuinitꝰ sũt collata ꝑ¬
tineant. Tẽplũ enĩ facti sp̃s scĩ.
et maiori quã unquã copia di¬
uini fluminis irrigati. nullis de¬
bemꝰ concupic̾entiis uinci. nullis
uciis possideriꝰ. ut uͥtutis habi¬
taculũ nulla sit contaminatio¬
ne pollutũ. Quod utiq regen¬
te atq adiuuante dño omnibꝰ
obtinere possibile ẽ: si per ieiu-¬
nii purificationẽ ac ꝑ miscđie
largitatẽ studeamꝰ ⁊ peccatoꝵ
sordibꝰ liberari: ⁊ caritatis fructi¬
bus ẽẽ fecundi. Cincqͥd enĩ in
cibos paupũ. in curationes debi-¬
liũ. in p̃cia captiuoꝵ.⁊ inqueli¬
bet opera pietatis impendit᷑. nõ
imminuit᷑ sed auget᷑. Nec unquã

Expanded text:
num, salubriter et necessarie consuetudo est ordinata jejunii: ut si quid forte inter ipsa festivitatum gaudia negligens libertas et licentia inordinata praesumpsit, hoc religiosae abstinentiae censura castiget: quae ob hoc quoque studiosius exsequenda est, ut illa in nobis quae hac die Ecclesiae divinitus sunt collata permaneant. Templum enim facti Spiritus sancti, et majore quam umquam copia divini fluminis irrigati, nullis debemus concupiscentiis vinci, nullis vitiis possideri, ut virtutis habitaculum nulla sit contaminatione pollutum. CAP. IV. Quod utique regente atque adjuvante Domino omnibus obtinere possibile est, si per jejunii purificationem, ac per miseccatorum sordibus liberari, et charitatis fructibus esse fecundi. Quidquid enim in cibos pauperum, in curationes debilium, in pretia captivorum, et in quaelibet opera pietatis impenditur, non minuitur, sed augetur, nec umquam
Abbreviated transcription (Latin):
atq alt̾natĩ seđm p̃dicta ꝓphe¬
tica subuertunt᷑. Hereses ad¬
uersũ nom̃ xp̃i. sub uelam̃to
tam̃ nominis xp̃i. ad exercen¬
dã doctrinã scẽ religionis
sic̃ p̃muntiate sũt pullulant.
Hec omĩa sic̃ legunt᷑ p̃dicta.
ita cernunt᷑ impleta. atq ex
his iã tot ⁊ tantis que restãt
expectant᷑ implenda. Que
tandẽ mens auida et̾nitatis.
uiteq p̃sentis breuitate per-¬
mota. contra huiꝰ diuine au¬
ctoritatis lum̃ culm̃q conten¬
dat᷑. Que disputationes. que
littere quoꝵlibet philosophoꝵ.
que leges quarũlibet quitatũ.
ullo mͦ sint cõparande᷑. Dili¬
ges dñm dm̃ tuũ ex toto cor¬
de tuo.⁊ ex tota anima tua.
et ex tota m̃te tua. ⁊ diligeᷤᷤ

Expanded text:
atque alternatim secundum praedicta propheatque alternatim secundum praedicta prophetica subuertuntur. haereses aduersus nomen Christi sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae sunt, pullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur impleta atque ex his iam tot et tantis, quae restant, expectantur implenda. quae tandem mens auida aeternitatis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum ullo modo sunt comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tua et ex tota me
Abbreviated transcription (Latin):
ter exercent. Mundo declinã¬
te in extrema. fessisq rebꝰ eta¬
tem ultimã ꝓtestante. multo
fidentiꝰ qͥa ⁊ hoc p̃dictũ ẽ eter¬
nã felicitatẽ celestis ciuitatis
erpectant. atq ĩter hec omĩa
contra eccłam xp̃i impiarum
gentiũ infidelitas fremit. E¬
uincit illa paciendo. ⁊ incon¬
cussã fidẽ inter obsistentium
seuiciã ꝓfitendo. Reuelate
ueritatis que dni ꝓmissis mis-¬
ticis uelabat᷑ sacrificio succe¬
dente. illa sacrificia qͥbꝰ hoc
figurabat᷑. tẽpli ipsius eu̾sio¬
ne tollunt᷑. reꝓba ꝑ infideli-¬
tatẽ gens ipsa iudeoꝵ. a sedi¬
bus extirpata ꝓ mundũ usq¬
quaq disꝑgit᷑. ut ubiq por¬
tet codices scõs: ac sic ꝓpħ¬
tie testimoniũ qua xp̃e ⁊ eccła
p̃nunciata ẽ. ne ad tẽpus a
nob̃ fictũ existimet᷑. ab ipsis
adu̾sariis ꝓfert᷑: ubi etiã ipsos
p̃dictũ ẽ ñ fuisse credituros.
Templa ⁊ simulacra demonũ
ritusq sacrilegi. paulatim

Expanded text:
ter exercent, mundo declinanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem ultimam protestante multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam felicitatem caelestis ciuitatis expectant. atque inter haec omnia contra ecclesiam Christi impiarum gentium infidelitas fremit, euincit illa patiendo et inconcussam fidem inter obsistentium saeuitiam profitendo. reuelatae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tolluntur. reproba per infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per mundum usquequaque dispergitur, ut ubique portet codices sanctos ac sic prophetiae testimonium, qua nuntiata est, ne ad tempus a nobis fictum existimaretur, ab ipsis aduersariis proferatur, ubi etiam ipsos praedictum est non fuisse credituros. templa et simulacra daemonum ritusque sacrilegi paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
unt fident̾ errores: p̃dicant
saluberrimã ueritatẽ. exhor¬
tant᷑ ad penitentiã p̃terite
culpabilis uite: indulgenti¬
am de diuina gra pollicent᷑.
Predicationẽ pietatis. uereq
religionis. signa congruen¬
tia ⁊ miracula consecunt᷑. es¬
citat᷑ aduersus eos seua infi¬
delitas: tolerant predicta.
sꝑant ꝓmissa: docent p̃cer¬
ta. Numero exigui ꝑ mundũ
disseminant᷑ : popłos mirabi¬
li facilitate comiertunt: int̾
mimicos augent᷑. ꝑsecutio¬
nibꝰ crescuntꝰ: ꝑ afflictionũ
angustias usq in t̾raꝵ extre¬
ma ddilatant᷑. ex imꝑitissimis.
ex abiectissimis. ex paucissimi.
inluminant᷑. nobilitant᷑. mul¬
nplicant᷑. p̃clarissima inge¬
na. cultissima eloqͥa. mirabi¬
lesq ꝑitias acutoꝵ. facundoꝵ.
atq doctorũ subiugant xp̃o:
et ad p̃dicandã iuiã pietatis
salutisq conu̾tunt. Alternis
aduersitatibꝰ ⁊ ꝓsꝑitatibꝰ rerũ.
pacientiã ⁊ tẽperantiã uigilã¬

Expanded text:
unt fidenter errores, praedicant unt fidenter errores, praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilan
Abbreviated transcription (Latin):
impiis gentibꝰ in t̾ram ꝓmissi¬
onis ꝑducta ⁊ constituta. reg¬
no etiã sublimat᷑. Deinde p̃-¬
ualescente peccato. sacrile¬
gis ausibꝰ dm̃ uerũ qͥ eis bene-¬
ficia tata contulerat sepissi¬
me offendens. uariisq slagel¬
lata cladibꝰ ⁊ ꝓsperitatibꝰ cõ¬
solata. usq ad. xp̃i in carna¬
tionẽ declarationẽq ꝑduci¬
tur. Quẽ . xp̃m dei uerbũ. dei
filiũ. dm̃ in carne uenturũ.
moriturũ. resurrecturum.
in celũ ascensurũ. prepollẽ¬
.tissimo suo nomine in omibꝰ
gentibꝰ dicatos sibi ppłos ha¬
biturũ. inq illo peccatoꝵ p
missionẽ salutemq et̾nam
futurã eẽ credentibꝰ. omnia
gentis illiꝰ ꝓmissa. om̃s ꝓphe¬
tie. sacerdotia. sacrificia. te¬
plũ. ⁊ cuncta omnino sacra
implet fideles una in domo
congregatos: ⁊ hoc ipsũ ꝓmi¬
sum orando ac desiderando
expectantes . Impleti autẽ
spũ scõ. loquuntur repente
linguis omniũ gentiũ argu¬

Expanded text:
impiis gentibus in terram promissiimpiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contulerat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus consolata usque ad Christi incarnationem declarationemque perducitur. quem Christum, dei uerbum, dei filium, deum in carne uenturum, moriturum, resurrecturum, in caelum ascensurum, praepollentissimo suo nomine in omnibus gentibus dicatos sibi populos habiturum inque illo peccatorum remissionem salutemque aeternam futuram esse credentibus omnia gentis illius promissa, omnes prophetiae, sacerdotia, sacrificia, templum et cuncta omnino sacramimplet fideles una in domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac desiderando expectantes. impleti autem sancto spiritu loquuntur repente linguis omnium gentium, argu
Abbreviated transcription (Latin):
fides aditũ aꝑit. infidelitas
claudit. Quẽ ñ moueat ad
credendũ tãtꝰ ab initio ipse
rerũ ordo gestaꝵ. ⁊ ipsa co¬
nexio tẽpoꝵ ỹteritis fidẽ de
presentibꝰ faciens. pͥriora pos¬
terior ibꝰ. ⁊ recentioribꝰ anti¬
qua confirmans: Eligit᷑ unꝰ
ex gente chaldeoꝵ pietate
fidelissima p̃ditꝰ. cui ꝓmissa
diuina post tantã seriẽ scłoꝵ
nouissimis tẽporibꝰ cõplenda
ꝓꝓdant᷑. atq in eiꝰ semine om̃s
gentes habiture benedicꝰti¬
onẽ p̃mntiant᷑. Sic unum
dm̃ uerũ colens umisitatis
creatorẽ. gignnt filiũ senex
de coniuge:. quã spe parien¬
di penitꝰ destitutã sterilitas
etasq iam fecerat. ꝓpagatur
ex illo numerosissimꝰ ppłs mul¬
tiplicatꝰ in egypto. quo illam
stirpẽ ex orientalibꝰ partibꝰ
ꝓmissis effectisq crebrescẽs
dis positio diuina transmise-¬
rt. E diicit᷑ ex egrpti serui¬
tute. gens ualida horrendis
signis atq miraculis. pulsisq

Expanded text:
fides aditum aperit, infidelitas fides aditum aperit, infidelitas claudit. quem non moueat ad credendum- . dum tantus ab initio ipse rerum ordo gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? eligitur unus ex gente Chaldaeorum pietate fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam seriem saeculorum nouissimis temporibus complenda prodantur, atque in eius semine omnes gentes habiturae benedictionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus promissis effectisque crebrescens dispositio diuina transmiserat. educitur ex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo fieri posset. Si
aũt minorẽ faceret infra is¬
tum. similit̾ hoc quoq paꝵ.
putaret᷑. Ca gͦ ñ oportebat
ut nouum faceret mundũ:
noua fecit in mundo. Homo
enĩ de uirgine ꝓcreatꝰ.⁊ a
mortuis in et̾nam uitã resuᷤ¬
citatꝰ: ⁊ suꝑ celos exaltatus:
mundus. Hic forte respon¬
dent. se factũ hoc ẽẽ ñ cre¬
dere. Cuid gͦ fiat hominibꝰ
qui minora contemnunt:
maiora ñ credunt. Reddita
uita defunctis ideo credit᷑.
qͥa fecert̃ alii. ⁊ parũ ẽ deo.
Caro ꝓpria de uirgine cre¬
ata. ⁊ a morte in eternam
uitã suꝑ celũ leuata. ideo ñ
credit᷑ qͥa nemo fecit. ⁊ cõ¬
petit deo. Ae ꝑ hoc que sibi
quisq facilia ñ factu sed cap¬
tu putat. equo animo accipit
supra ea ueluti ficta ꝓ fa lsis
ducit. Noli eis ẽẽ similis
obsecro te. Disputant᷑ hec la¬
tius . et om̃s questionũ nec es¬
sariaꝵ. sinꝰ ꝑ scrutati discus¬
siq pandunt᷑ : sed intelletui

Expanded text:
hoc mundo fieri posset. si hoc mundo fieri posset. si autem minorem faceret infra istum, similiter hoc quoque parum putaretur. quia ergo non oportebat, ut nouum faceret mundum, noua fecit in mundo. homo enim de uirgine procreatus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos exaltatus mundus. hic forte respondent se factum hoc esse non credere. quid ergo fiat hominibus, qui minora contemnunt, maiora non credunt? reddita uita defunctis ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est deo; caro propria de uirgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit deo. ac per hoc, quae sibi quisque facilia non \'factu sed captu \'putat, aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Disputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse suꝑatos: cũ illi quedã
mira nefandis artibꝰ agerent
ille deo simplicit̾ inuocato
cuncta eoꝵ machinam̃ta sub¬
uerteret. Sed ⁊ ipse moyses
et cet̾ ꝓpħe ueracissimi dñm
raculoꝵ. potentia suꝑiorem.
sed plane dnm dm̃ omnium.
et hominẽ ꝓpt̾ homines fa-¬
ctũ uenturũ p̃miciauert᷑.
Qui ꝓpt̾ea ⁊ ipse talia facere
uoluit. ne. eẽt absurdũ qul
ꝑ illos fecerat. si iyse ñ face¬
ret. Sed tam̃ ⁊ aliqͥd ꝓpriũ
facere debuit: nasci de uir¬
gine. a mortuis resurgere:
in celũ ascendere. Hoc deo
qͥ parũ putat: qͥd plus expe¬
ctet ignoro. Arbitror enĩ
talia flagitariꝰ: qualia gerẽs
hominẽ facere debuit. Nã
in pͥncipio erat u̾bũ. et u̾bũ
erat apud dm̃. ⁊ ds̃ erat uer¬
bũ. ⁊ omnia ꝑ ipsũ facta sũt.
Num homine assũpto aliũ
mundũ facere debuit: ut
eũ eẽ crederemꝰ ꝑ quẽ factꝰ
ẽ mundus : Sed nec maior
mundus. nec isti equalis in

Expanded text:
fuisse superatos, cum illi quaedam fuisse superatos, cum illi quaedam mira nefandis artibus agerent, ille deo simpliciter inuocato cuncta eorum machinamenta subuerteret. sed et ipse Moyses et ceteri prophetae ueracissimi dominraculorum potentia superiorem sed plane dominum deum omnium et hominem propter homines factum uenturum praenuntiauerunt. qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si ipse non faceret. sed tamen et aliquid proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum et omnia per ipsum facta sunt. num homine adsumpto alium mundum facere debuit, ut eum esse crederemus, per quem factus est mundus? sed nec maior mundus nec isti aequalis in
Abbreviated transcription (Latin):
rã samiũ disputacionis illius
nouitate ꝑmotũ. ex athleta
in philosophũ uertit. Nunc
gͦ qͦd maro ait ⁊ om̃s uidemꝰ:
amonũ assirtũ uulgo nascit᷑.
omnino quo duce siqua ma¬
nent sceleris uestigia nr̃i. ir¬
rita ꝑpetua soluent formidi¬
ne terras. Sed nulla inqͥunt
cõpetentibꝰ signis tante ma¬
iestatis indicia claruerunt.
qͥa larualis illa purgatio. de¬
biliũ cure. reddita uita defun¬
ctis. si ⁊ alii considerent᷑ deo
parua sũt. Fatem᷑ qͥdẽ ⁊ nõ
talia quedã fecisse ꝓpħas.
Nã in his signis qͥd excellen¬
tius. quã mortuos resurreni¬
sse. fecithoc helias: fecit hoc
heliseus. Nã de magoꝵ. mi¬
raculis utrũ etiã mortuos
suscitauerint: illi uiderint
qͥ ⁊ appuleiũ se contra magi¬
caꝵ artiũ crimina copiosis¬
sime defendentẽ. conant᷑ ñ
accusando sed laudando con¬
uincere. Nos legimꝰ magos
egyptioꝵ istaꝵ. artiũ peritiꝰ¬
simos. a moy se famulo dei

Expanded text:
ram Samium disputationis illius ram Samium disputationis illius nouitate permotum ex athleta in philosophum uertit. nunc ergo, quod Maro ait et omnes uidemus, amomum Assyrium uulgo nascitur.omnino, quo duce, si qua manent sceleris uestigia nostri, inrita perpetua soluent formidine terras. \'Sed nulla\', inquiunt, competentibus signis tantae maiestatis indicia claruerunt, quia larualis illa purgatio, debilium curae. reddita uita defunctis, si et alii considerentur, deo parua sunt\\ fatemur quidem et nos talia quaedam fecisse prophetas. nam in his signis quid est excellentius quam mortuos reuixisse? fecit hoc Helias, fecit hoc Helisaeus; nam de magorum miraculis, utrum etiam mortuos suscitauerint, illi uiderint, qui et Apuleium se contra magicarum artium crimina copiosissime defendentem conantur non accusando sed laudando conuincere. nos legimus magos Aegyptiorum istarum artium peritissimos a Moyse, famulo dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi arbitrarent᷑ ad dm̃ magis
suꝑbe quã pie. qua in re pro
angłis scĩs eis se demones su-¬
ꝑbie cognacione supponunt:
scirent homines tã ꝓrimũ
eẽ dm̃ pietati hominũ. ad quẽ
uelut longe positũ ꝑ int̾posi-¬
tas potestates ambiebant.
ut hominẽ susciꝑe dignaret᷑.
et cũ illo uniri quodã modo:
ut ei sic coaptaret᷑ homo totꝰ.
queadmodũ anime corpꝰ. ex¬
cepta concretione mutabili
in quã ñ conu̾tit᷑ ds̃. ⁊ quã
uidemꝰ qͦd habeat ⁊ corpus
et anͥmꝰ. Adiutoriũ aũt. quod
sine gr̃a fidei que ab illo ẽ ne¬
mo potest uincere concupis¬
centias uitiosas. ⁊ si qua earũ
residua ñ uicerit. ueniali re¬
missione purgari. Quod gͦ ad
magisteriũ eiꝰ attinet. qͥs nuinc
extremꝰ idiota. uel que abiee¬
ta muliercula ñ credit anime
inmortalitatẽ. auitãq post mor¬
tem futura ͦ Quod apud gre¬
cos olim primꝰ pherecides ty¬
rius cũ disputauisset.: pitago¬

Expanded text:
sibi arbitrarentur ad deum magis sibi arbitrarentur ad deum magis superbe quam pie, qua in re pro angelis sanctis eis se daemones superbiae cognatione supponunt, scirent homines tam proximum esse deum pietati hominum, ad quem uelut longe positum per interpositas potestates ambiebant, ut hominem suscipere dignaretur et cum illo uniri quodam modo, ut ei sic coaptaretur homo totus, quem ad modum animae corpus excepta concretione mutabili, in quam non conuertitur deus et quam uidemus quod habeat et corpus et anima; adiutorium autem, quod sine gratia fidei, quae ab illo est, nemo potest uincere concupiscentias uitiosas et, si qua earum residua non uicerit, ueniali remissione purgari. quod ergo ad magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae abiecta muliercula non credit animae inmortalitatem uitamque post mortem futuram? quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputauisset, Pythago
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem atq mortalẽ: scd̾m
cognitã nob̾ infirmitatẽ. In qͦ
xp̃o eo tẽpore qͦd oportimissi¬
mum ipse nouerat.⁊ ante se-¬
cula disposuerat. uenit homi-¬
nibꝰ magisteriũ ⁊ adiutoriũ
ad capessendã sẽpit̾nã salu¬
tem. Magisteriũ qͥdẽ: ut ea q̃
hic ante dicta sũt utilit̾ u̾ra.
uera dixerunt. uerũ etiã aphi¬
losophis atq ipsis poetis. ⁊ huiꝰ¬
cemodi aucꝰtoribꝰ interaꝵ. qͦs
multa uera falsis miscuisse
qͥs ambigat᷑. illiꝰ etiã in carne
presentata confirmaret au-¬
cꝰtoritaᷤᷤ ꝓpt̾ eos qͥ illa ñ possẽt
in ipsa intima ueritate cern̾e
atq discernere. Que ueritas
et ante quã hominẽ assume¬
ret. ipse erat in ominbꝰ qͥ eniꝰ
participes eẽ potuerunt. Ma¬
xime uͦ sue incarnationis ex¬
emylo id salubriter ꝑsuasit:
ut qm̃ homies pleriq diuini¬
tatis auidi. ꝑ potestates celes¬
tes quas deos putarent. ritqꝰ
uarios illicitoꝵ ñ sacrorum
sed sacrilegioꝵ. ambiendum

Expanded text:
tabilem atque mortalem secundum cognatam nobis infirmitatem, in quo Christo eo tempore, quod opportunissimum ipse nouerat et ante saecula disposuerat, uenit hominibus magisterium et adiutorium ad capessendam sempiternam salutem: magisterium quidem, ut ea, quae hic ante dicta sunt utiliter uera uera dixerunt, uerum etiam a philosophis atque ipsis poetis et cuiusce modi auctoribus litterarum, quos multa uera falsis miscuisse quis ambigat, illius etiam in carne praesentata confirmaret auctoritas propter eos, qui illa non possent in ipsa intima ueritate cernere atque discernere, quae ueritas, et antequam hominem adsumeret, ipse erat omnibus, qui eius participes esse potuerunt, maxime uero suae incarnationis exemplo id salubriter persuasit, ut, quoniam homines plerique diuinitatis auidi per potestates caelestes, quas deos putarent, ritusque uarios inlicitorum non sacrorum sed sacrilegiorum ambiendum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa suauit̾. p̃sens ⁊ latens.
nusquã conclusa. nusquam
aiscissa. nusquã tumida. sed si¬
ne mole ubiq tota. longe alio
mͦ quodã quã eo quo creaturiꝰ
cet̾is adest. susceyit hominẽ:
seq ⁊ illũ fecit unũ iesũ xp̃m
mediatorẽ dei ⁊ hominũ. equa¬
lem patri scdm diuinitatem:

Expanded text:
omnia suaviter , praesens et latens, omnia suaviter , praesens et latens, nusquam conclusa, nusquam discissa, nusquam tumida, sed sine mole ubique tota, longe alio modo quodam, quam eo quo creaturis caeteris adest, suscepit hominem, seque et illo fecit unum Jesum Christum, mediatorem Dei et hominum , aequalem Patri secundum divi