comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu dep̃dationib captiuitate. & necesexus utriusq hominũ ad eo lebacha¬
tis. ut nihil in eo p̃ter ȩclificia p̃cio. redẽpta relinqueren. Maurorũ & iã
prrate ꝑrodanũ ꝓpe arelatũ delati. cuncta passim dep̃dati. in pune onera¬
tis nauib regressisunt. H arolus autẽ amatas cõne aquitaniã ingressus. atq.
ꝑuagatꝰ. admemoratũ placiti locũ & tẽpus uenire ñ distulit. Hlotharius¬
apud augustã treueroꝵ legatos grecorũ suscipit eosq absolutis eidẽ placiti tẽpore
palatio. qđ theodonis uilla dicit᷑. resedit. Hlodouuic̃ ꝑ agrata omni saxonia.
cunctos sibi eatenus obsistente suiatq t̾rore ita ꝑ domuit. ut cõprehensis om̃ib
auctoꝵ tantȩ impi&atis qui& xp̃ianã fidẽ pene reliquerant & sibi suisq fidelib
tanto pere obstiterant.c xl. capitis amputatione plecter&. quat tuor decim

Expanded text:
adventu depraedationibus, captivitate et nece sexus utriusque hominum adeo debachaadventu depraedationibus, captivitate et nece sexus utriusque hominum adeo debachati sunt, ut nihil in eo praeter aedificia pretio redempta relinquerent. Maurorum etiam pyratae per Rodanum prope Arelatum delati, cuncta passim depraedati, impune oneratis navibus regressi sunt. Karolus autem a Matascone Aquitaniam ingressus atque pervagatus, ad memoratum placiti locum et tempus venire non distulit. Hlothariusapud Augustam Treverorum legatos Grecorum suscipit, eosque absolutis, eiusdem placiti tempore palatio quod Theodonis-villa dicitur resedit. Hlodowicus, peragrata omni Saxonia, cunctos sibi eatenus obsistentes vi atque terrore ita perdomuit, ut, comprehensis omnibus auctoribus tantae impietatis, qui et christianam fidem pene reliquerant et sibi suisque fidelibus tantopere obstiterant, 140 capitis amputatione plecteret, quattuordecim
Abbreviated transcription (Latin):
ipsarũ partiũ ad sese refugientes suscipiunq. fraxtrẽ ꝑsequi desistentes. Quib
multiplicit̃ receptis. frĩs abitu gradu tardiusculo insequunt᷑. Quia apud frẽs
suꝑpacis fordere lic& inuit̾ satagens. legatos quib plurimũ nitebat᷑. dirigit.
Elerto ad hoc negotiũ matasconis urbis uicinio. illuc utrĩq coit̾. & utriusque
partis castraarare fluuio dirim̃te. inquandã insulã eiusdẽ fluminis ad cõmu¬
ne conloquiũ aspectũq cor uis. Ubi ueniã de prȩteritis perperam gestis. ui¬
cissim postulata atq accepta. sacram̃tũq quoq alter alteri uere pacis frat̃¬
nitatisq urauer̃. & deregni totius ꝑquis portionib diligentius faciendis.
hł octobrib inurbe medio matricorũ m&tis uocabulo decreuer̃. Ea tẽpestate
nordmannorũ classis inemborio qđ quantouicus dicit᷑. repentino sublucem

Expanded text:
ipsarum partium ad sese refugientes suscipiunt, fratrem persequi desistentes. Quibus ipsarum partium ad sese refugientes suscipiunt, fratrem persequi desistentes. Quibus multipliciter receptis, fratris abitum gradu tardiusculo insequuntur; qui apud fratres super pacis foedere licet invitus satagens, legatos quibus plurimum nitebatur dirigit. Electo ad hoc negotium Matasconis urbis vicinio, illuc utrimque coitur, et utriusque partis castra Arare fluvio dirimente, in quandam insulam eiusdem fluminis ad commune conloquium aspectumque coeunt. Ubi veniam de praeteritis perperam gestis vicissim postulata atque accepta, sacramentum quoque alter alteri verae pacis fraternitatisque iuraverunt et de regni totius aequis portionibus diligentius faciendis Kalendis Octobribus in urbe Mediomatricorum Mettis vocabulo decreverunt. Ea tempestate Nordmannorum classis in emborio quod Quantovicus dicitur repentino sub lucem
Abbreviated transcription (Latin):
nauali . haroł equestri apparatu castrũ confluentes ꝑueniunt. Ibiq mosellã
urilit̃ transire inchoantib. om̃s hlotharii excubiȩ uelocit̃ aufuger̃. H lotha¬
rius inopinato fratrũ aduentu t̾rit̾. cessit. Sublatisq cunctis abaquis granu
palatio tã sc̃ȩ aiariat. quã regalib thesauris. disco &iã mire magnitudinis acpul¬
chritudinis argenteo . Inquo & orbis totius discriptio. & astrorũ consideratio. &
uarius plane tarũ cliscursus. diuisis ab inucẽ spatis signis eminentiorib sculpta
radiabant. particulatĩ p̃ciso. suisq distributo aquib tam̃ quãuis tali mercedẽ
conductis ꝑ contubernia turmatim cheserebat᷑. ꝑ catalaunis fugiens apud tre¬
cas paschali sollẽnitate ꝑ acta. lugdunũ p&it. Hludouue̾ penes coloniam
agrippinã. Harolus inheristalio palatio eandẽ festiuitatẽ celebrantes. homines

Expanded text:
navali, Karolus equestri apparatu, castrum Confluentes perveniunt, ibique Mosellam navali, Karolus equestri apparatu, castrum Confluentes perveniunt, ibique Mosellam viriliter transire inchoantibus, omnes Hlotharii excubiae velociter aufugerunt. Hlotharius, inopinato fratrum adventu territus, cessit. Sublatisque cunctis ab Aquisgranii palatio tam Sanctae Mariae quam regalibus thesauris, disco etiam mirae magnitudinis ac pulchritudinis argenteo, in quo et orbis totius discriptio et astrorum consideratio et varius planetarum discursus, divisis ab invicem spatiis, signis eminentioribus sculpta radiabant, particulatim praeciso suisque distributo, a quibus tamen, quamvis tali mercedem conductis, per contubernia turmatim deserebatur, per Catalaunis fugiens, apud Trecas paschali sollemnitate peracta, Lugdunum petiit. Hludowicus penes Coloniam Agrippinam, Karolus in Heristalio palatio eandem festivitatem celebrantes, homines
Abbreviated transcription (Latin):
tate inferiores galliȩ partes tanto pere populat᷑. Erga parisiorum
loticiã fluuium sȩquanȩ transiens. aquas granui rediit. fratrũq coniunctionẽ
audiit. egretulit. Hlodouuicus & Haroł quosibi firmꝰ populus utriq subditos
necterent. sacram̃to sese alterutro deuinxer̃. fideles quoq populi pastis utriusq¬
parise iuram̃to constrinxer̃. ut uter eorundẽ fratrũ aduersus alterũ sinistro
quippiã moliret᷑. relicto prorsus autore discidii. om̃s sese ad seruatorẽ frat̾nitat
amicitieq conuesterent. Quib patratis. ad hlothariũ pacis grã dirigia. Qui
legatis eorũ a sui p̃sentia atq conloquio inhibitis. ad obsistendũ frxtrib se suosq
hostilit̃ p̃panrt. Quo hi sentia copalatio amosella flumine octo ferme milib
constituto. & eidẽ transe undi facultatẽ dispositis custodis denegantẽ. hlodouu

Expanded text:
tate inferiores Galliae partes tantopere populatus, erga Parisiorum tate inferiores Galliae partes tantopere populatus, erga Parisiorum Lotitiam fluvium Sequanae transiens, Aquasgrani rediit, fratrumque coniunctionem audiens, aegre tulit. Hludowicus et Carolus, quo sibi firmius populos utrique subditos necterent, sacrampari se iuramento constrinxerunt, ut, uter eorundem fratrum adversus alterum sinistri quippiam moliretur, relicto prorsus auctore discidii, omnes sese ad servatorem fraternitatis amicitiaeque converterent. Quibus patratis, ad Hlotharium pacis gratia dirigunt. Qui legatis eorum a sui praesentia atque conloquio inhibitis, ad obsistendum fratribus se suosque hostiliter praeparat. Quo in Sentiaco palatio a Mosella flumine octo ferme milibus constituto, et eiusdem transeundi facultatem dispositis custodiis denegantem, Hlodowicus
Abbreviated transcription (Latin):
Hlotharius transpositione fluuii ꝓhibitꝰ. superiores ipsius expetens partes
ꝑmauri pensem pagũ senones pen&rat. Vnde cenomannos nullo negotio
adiens cuncta rapinis incendiis. stupris. sacrilegis sacram̃tisq adro in¬
iuriat. ut ne absis aditis tẽperar&. Nã quoscũq saluandi gratia repositos uł
in ecclesiis ł in earũ gatofilacis thesauros. &iã sacerdotib & cx̧teroꝵ or chinũ
cleritis uiram̃to deunctis reperire potuit. aufere ñ distulit Ipsas quoq
scĩ moniales diuinis cultib: declitas feminas. in sui sacram̃ta corgit. I arolus
apud parisios diucius diuersat̃ . urbẽ catala ũnis natiuitatis dominiee fes¬
tũ mibi celebraturꝰ aduenit. decc xlii. Inde trecas adiens. ꝑ alsensem
pagũ & tullũ ciuitatẽ uosegi salti trans posito. penes argento ratũ urbẽ
fratra hludouinco coniungit᷑. Hlotharius nulla penit̾ sua suoru̾ue utili¬

Expanded text:
Hlotharius transpositione fluvii prohibitus, superiores ipsius expetens partes, Hlotharius transpositione fluvii prohibitus, superiores ipsius expetens partes, per Mauripensem pagum Senones penetrat. Unde Cenomannos nullo negotio adiens; cuncta rapinis, incendiis; stupris, sacrilegiis sacramentisque adeo iniuriat, ut ne ab ipsis aditis temperaret. Nam quoscumque salvandi gratia repositos vel in ecclesiis vel in earum gazofilaciis thesauros, etiam sacerdotibus et ceterorum ordinum clericis sanctimoniales divinis cultibus deditas feminas in sui sacramenta coegit. Carolus apud Parisius diutius diversatus, urbem Catalaunis, dominicae nativitatis festum ibi celebraturus advenit. DCCCXLII. Inde Trecas adiens, per Alsensem pagum et Tullum civitatem, Vosegi saltu transposito, penes Argentoratum urbem fratri Hludowico coniungitur. Lotharius nulla penitus sua suorumve utili
Abbreviated transcription (Latin):
& populis xp̃iq ecclesiis p̃ferrent᷑. ut ꝑsecutores fidei xp̃ĩanȩ. Domini
xpĩanorũ existerent. & demonũ cultorib xp̃ĩani populi deseriurent.
ludouuicus partĩ terrorib: partĩgrã. saxonũ quidẽ cõplures austrasiorũ.
toringoꝵ. atq. alamannoꝵ suꝑ om̃s subiugat dicioni. Farolus dispositis quan¬
tũ oportunitas rerũ siuit aquitanicis partib: ꝑcenomannos parisios atq bella¬
uagos frantiã ꝑmeans. has banienses adit. sibiq plus amore quã timore conciliat.
Hlotharius rbeni amne transposito. hlodouincũ bello impetere moliens cogi¬
tatuũ suoꝵ conatib frustrat̾. in harolũ subito uertit᷑. ratus eũ longius afra¬
tre hludouuico separatĩ ad gressũ. facilius rumcendũ. Farolus loticiã
parisiorũ regresus. transito sequane flumine hlotharii molitionib diuobsisti

Expanded text:
et populis Christique ecclesiis praeferrentur, ut persecutores fidei christianae domini et populis Christique ecclesiis praeferrentur, ut persecutores fidei christianae domini christianorum existerent, et demonum cultoribus christiani populi deservirent! Hludowicus partim terroribus partim gratia Saxonum quidem complures, Austrasiorum, Toringorum atque Alamannorum suae omnes subiugat ditioni. Karolus, dispositis, quantum oportunitas rerum sivit, Aquitanicis partibus, per Cenomannos, Parisios atque Bellavagos, Franciam permeans, Hasbanienses adit sibique plus amore quam timore conciliat. Hlotharius, Rheni amne transposito, Hlodowicum bello impetere moliens, cogitatuum suorum conatibus frustratus, in Karolum subito vertitur, ratus eum longius a fratre Hludowico separatim adgressum facilius evincendum. Karolus Loticiam Parisiorum regressus, transito Sequanae flumine, Hlotharii molitionibus diu obsistit.
Abbreviated transcription (Latin):
uennates ep̃s. agregorio romano pontifice adhlothariũ fratresq eiꝰ pacis gratia
directꝰ. sed ahlothario d&ent̾ neq ad fratres uenire ꝑmissus. capt̾ est &cũ
honore acdppria remissus. Hlotharius terga uestens & aquas granii ꝑueniens.
saxones ceterosq confines restaurandi p̃lia gratia sibi concilia restud&. Intantũ
ut saxonib: qui stellinga appellant᷑ quoꝵ multiplicior numerus in eorũ gente
habet᷑. obtionẽ cinuscũq legis uelanti quoꝵ saxonũ consurtudinis utrã tarũ
mallent concesserit. Qui sẽꝑ admala ꝓcliues. magis ritũ paganorũ. imitari quã
xp̃ianȩ fidei sacram̃ta tenere deleger̃. Herioldo quicũ ceteris danorũ ma
que uicina locohuius meriti gratia inbeneficiũ contulit. Dignũ sane omni
detestatione facinus. ut qui mala xp̃ĩanis intulerant. idẽ xp̃ranoꝵ terris

Expanded text:
vennatis episcopus, a Gregorio Romano povennatis episcopus, a Gregorio Romano podirectus, sed a Hlothario detentus neque ad fratres venire permissus, captus est et cum honore ad propria remissus. Hlotharius terga vertens et Aquasgranii perveniens, Saxones ceterosque confines restaurandi praelii gratia sibi conciliare studet, in tantum ut Saxonibus qui Stellinga appellantur, quorum multiplicior numerus in eorum gente habetur, obtionem cuiuscumque legis vel antiquorum Saxonum consuetudinis, utram earum mallent, concesserit. Qui semper ad mala proclives, magis ritum paganorum imitari quam christianae fidei sacramenta tenere delegerunt. Herioldo, qui cum ceteris Danorum pyrque vicina loca huius meriti gratia in beneficium contulit; dignum sane omni detestatione facinus, ut qui mala christianis intulerant idem christianorum terris
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pacis & unanimitatis totius quoq populi &regni gubernatione creber¬
rimis legationib: satis agunt. Qui tam̃ sȩpissimis eos legatis & ium̃tis luder
tandẽ recepto abaquitania pippino pippini dudũ defuncti fratris filio.
In pago altio dorensi in loco quidicit᷑ fontanidus. utrũq fratrẽ regni postio¬
nib hostili apparatu priuare contendit. Cũq ad pacis frat̃̾nitatisq concor
cept̃. multis utrĩq cadentib cõplurib ꝓfligatis turpit̾ uictas aufugit.
Palantiũ autẽ cȩdes passimagitabat᷑. donec hlodouuicus & karolus pr&ate
feruentes. abeorũ int̾ fectione cessandũ decreuer̃. Quin&iã longius acas¬
crastina qua e iuscdẽ reignrtia in loco eodẽ statua habuer̃ mostuoꝵ cadauera
ꝓut tẽporis oportunitas siner&. sepulturȩ mandarent . In quo p̃lio georgius ra¬

Expanded text:
super pacis et unanimitatis, totius quoque populi et regni gubernatione, crebersuper pacis et unanimitatis, totius quoque populi et regni gubernatione, creberrimis legationibus satisagunt; qui tamen saepissimis eos legatis et iuramentis ludens, tandem recepto ab Aquitania Pippino, Pippini dudum defuncti fratris filio, in pago Altiodorensi, in loco qui dicitur Fontanidus, utrumque fratrem regni portionibus hostili apparatu privare contendit. Cumque ad pacis fraternitatisque concorrceptus, multis utrimque cadentibus, compluribus profligatis, turpiter victus aufugit. Palantium autem caedes passim agitabatur, donec Hludowicus et Carolus pietate ferventes ab eorum interfectione cessandum decreverunt; quin etiam longius a cascrastina, qua eiusdem rei gratia in loco eodem stativa habuerunt, mortuorum cadavera, prout temporis opportunitas sineret, sepulturae mandarent. In quo praelio Georgius, Ra
Abbreviated transcription (Latin):
corgit. Hlotharius audita suoꝵ fuga. karoliq aduentu. iterũ rhenũ trans¬
ponit. Dispositisq aduersus hludouuicũ custodis. obinã harolo ꝓficiscit᷑.
hludouuic̃ inhlotharir adũsus sedis positas turmas irruans. magnaq ex paste
inter nicioni donans. Ceteros in fugã egit. acdeinde fratri karolo opẽ latu¬
rus ꝓperarefestinat. Interea prratȩ danorũ ab oceano euripo deuecti. rotu¬
mã irruentes. Rapinis ferro igniq bacchantes. urbẽ monachos reliquumq
uulgũ ł cedib ł captiuitate pessũ deder̃. & omiã monasteria seucũq loca flu¬
mini sequanȩ adherentia. aut depopulati sunt aut multis acceptis pecumiis t̃
ritarequir᷑. Hlodouinco deniq ꝓpinquanti. harolus frat̃ sũmo desiderio
atq. amore obuius uenit. Parit̃q conucti sic̃ frat̃na caritate. ita &iam
castroꝵ metatione conuiuii &iã consilioꝵq unitate. apud fratrẽ hlothariũ

Expanded text:
coegit. Hlotharius, audita suorum fuga Karolique adventu, iterum Rhenum transcoegit. Hlotharius, audita suorum fuga Karolique adventu, iterum Rhenum transponit. Dispositisque adversus Hludowieum custodiis, obviam Karolo proficiscitur. Hludowicus in Hlotharii adversus se dispositas turmas irruens, magnaque ex parte internicioni donans, ceteros in fugam egit; ac deinde fratri Karolo opem laturus properare festinat. Interea pyratae Danorum ab oceano Euripo devecti, Rotumam irruentes, rapinis, ferro ignique bachantes, urbem, monachos reliquumque vulgum et caedibus et captivitate pessumdederunt et omnia monasteria seu quaecumque loca flumini Sequanae adhaerentia aut depopulatrrita relinquunt. Hludowico denique propinquanti Carolus frater summo desiderio atque amore obvius venit, pariterque coniuncti, sicut fraterna caritate, ita etiam castrorum metatione, convivii etiam consiliorumque unitate, apud fratrem Lotharium
Abbreviated transcription (Latin):
trato negotio. quib dã condicionib usq ad tẽpus. ab utroq discessit. nec tam̃
contra eos. seuclã seu manifeste prauitatẽ suȩ cupiditatis adq crudelitatis
destitit machinari. Decc xli. Hludouuncus autẽ & karolus. alterutra. alt̃
citrarhenũ. partimui. partimminis. pastĩ honorib: partĩ quibusdã condicioni¬
b. om̃s patiũ suarũ sibi itel subdunt uel contiliant. & hlotharius qͥdẽ dieb quadra
gesime moguntiã usq ad uersus hludouucũ ꝓeinctũ ducit. sed obsistente ipso
atraensitu fluminis diu abstinet᷑. Uerũ astu quodã atq ꝑficha populi. hludo¬
uico inhȩrentis lothario transeunte. hlodouuc̃ baioariã p&iuit. Carolũs
quoq asequanȩ transitu hlotharii multiplex populus nitit᷑ in hibere. qui tam̃
uirili prudentia prudentiq uistute trans posito flumine. om̃s infugã bis terq

Expanded text:
trato negotio, quibusdam conditionibus usque ad tempus ab utroque discessit; nec tamen trato negotio, quibusdam conditionibus usque ad tempus ab utroque discessit; nec tamen contra eos, seu clam seu manifeste, pravitatem suae cupiditatis atque crudelitatis destitit machinari. DCCCXLI. Hludowicus autem et Carolus, alter ultra, alter citra Rhenum, partim vi, partim minis, partim honoribus, partim quibusdam conditionibus, omnes partium suarum sibi vel subdunt vel conciliant.gesimae Moguntiam usque adversus Hludowicum procinctum ducit; sed obsistente ipso, a transitu fluminis diu abstinetur; verum astu quodam atque perfidia populi Hludowico inhaerentis Hlothario transeunte, Hlodowicus Baioariam petivit. Karolum quoque a Sequanae transitu Hlotharii multiplex populus nititur inhibere; qui tamen, virili prudentia prudentique virtute transposito flumine, omnes in fugam bis terque
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ gubernaculi usurpare: Quomodũ nuntio motus relictis aiugusta
& filio harolo eũ non pauca paste exercit̃ inurbe memonrta . Ipse adaiquis
palatiũ uemens. resurrectione dominica in ibi cȩlebrata. germaniã trans¬
posito rheno ingreditur fugatoq filio & paganoꝵ exterarũq gentiũ aedmi¬
nicula. &iã sui p̾fentia cõplurib datis munerib expetente. eũ ulterius ꝑ¬
sequi desticit. Ec lipsis solis .in. uou̾ mai̾ ante nonã diei horã multis inlocis
aplurimis uisa est. Impr̃ uero aꝑsequendo filio rediens corrept morbo. in
insularheni inframogontiã ad prospectũ ingulenheim palatiis ita xuh ł
gressus. iuranaturȩ trans gressus. Imperatorio elatꝰ nomine inutrũq
fratrẽ hludouuicũ uidelic& & karolũ hostilit̃ armat᷑. & nunc hunc. mino illũ
p̃lio imp&it. Sed utrimq minus ꝓspere secundũ suã dũ taxat insolentiã pa¬

Expanded text:
regni gubernaculum usurpare. Quo admodum nuncio motus, relictis Augusta regni gubernaculum usurpare. Quo admodum nuncio motus, relictis Augusta et filio Carolo cum non pauca parte exercitus in urbe memorata, ipse ad Aquis palatium veniens, resurrectione dominica inibi celebrata, Germaniam transposito Rheno ingreditur, fugatoque filio et paganorum exterarumque gentium adminicula etiam sui praesentia, compluribus datis muneribus, expetente, eum ulterius persequi destitit. Eclypsis solis III Nonas Maii ante nonam diei horam multis in locis a plurimis visa est. Imperator vero a persequendo filio rediens, correptus morbo in insula Rheni infra Maguntiam ad prospectum Ingulenheim palatii sita XII Kagressus, iura naturae transgressus, imperatorio elatus nomine, in utrumque fratrem, Hludowicum videlicet et Carolum, hostiliter armatur, et nunc hunc, nunc illum praelio impetit, sed utrumque minus prospere. Secundum suam dumtaxat insolentiam pa
Abbreviated transcription (Latin):
ma regressione reuersus est. Qua imp̃r necessitate cõpulsus & asperitate
hiemis imminentis detentus. absoluto reliquo exercitu. ad pictauos in hiber¬
na concessit. Saxones interea contra sorabos quicolo dici uocant᷑ apud he¬
siges burg. dimicantes. ex lestibus auxiliis fułti uictoriã adepos. Rege que
ipsorũ cimuselo int̃fecto. randẽ urbẽ &undecim castella corper Receptis
&iã sacram̃tis arege int̃ eosdẽ tumultus repente ereato in suꝑq obsidib. mul¬
tã tenire inclixer̃. Sed oc legati im pr̃is ad corich pacis gratia dirreti. Reciio¬
tis sacram̃tis. indisso iublẽ prpiger̃. dcce xl. Impr̃ autẽ natiuitatis at que
urbe pietauoꝵ cȩlebrans. motus aquitanicos cõponere satagebat. Qũ intaeri
ꝓpinquante quadragesimale obseruatione sinistrũ quippiã illinuntiatũ est.
blodoruicũ indelic& filiũ suũ consuea iã dudũ insolentia usq achr henũ

Expanded text:
ma regressione reversus est. Qua imperator necessitate compulsus, et asperitate ma regressione reversus est. Qua imperator necessitate compulsus, et asperitate hiemis imminentis detentus, absoluto reliquo exercitu, ad Pictavos in hiberna concessit. Saxones interea contra Sorabos qui Colodici vocantur, apud Kesigesburch dimicantes, coelestibus auxiliis fulti, victoriam adepti sunt, regeque ipsorum Cimuselo interfecto, eamdem urbem et undecim castella ceperunt; receptis etiam sacramentis a rege inter eosdem tumultus repente creato, insuper obsidibus, multam terrae indixerunt; sed et legati imperatoris ad Horich pacis gratia directi, receptis sacramentis, indissolubilem pepigerunt. DCCCXL. Imperator autem, nativitatis atquurbe Pictavorum celebrans, motus Aquitanicos componere satagebat, cum interim propinquante quadragesimali observatione, sinistrum quippiam illi nunciatum est, Ludoicum videlicet, filium suum, consueta iamdudum insolentia usque ad Rhenum
Abbreviated transcription (Latin):
uos sese p̃cechere decreuit. Ipseuͦ ad castrũ qđ uulgo cartilatũ dicit᷑ conten¬
dit . qm̃ eo quidã complicũ pippinũ consistere ferebant᷑. Qđ castrũ nihilqu¬
dẽ manu artifici ad ditũ naturali tantũ rupe editũ. hinc inde p̃cipitio uallium
muniebat᷑. Prȩ t̃ orientalẽ dũ taxat pastẽ qua paruo ad modũ int̾uallo conti¬
nenti dirimitur. In quotam̃ consistentes: obsidione ad delitionẽ corgit Eis que
consuetissima pretate uitã membra & hereditatẽ concessit. Inde inpastes tore¬
nȩ quo in fideles eius delitescere frustraq resistere moliebantur. habitũ diuer¬
tit. Uerũ his incliuersa uagantib. sparsimq quaqua uer sũ fugitantib impr̃is
exercit̾ continua aut uerni serenitate solisq inmentia ñ parũ in cõmoditatis ex¬
ꝑtus est. Nã febri maxima expaste correptꝰ pastĩ occubuit pasti dificilli¬

Expanded text:
vos sese praecedere decrevit, ipse vero ad castrum quod vulgo Cartilatum dicitur contenvos sese praecedere decrevit, ipse vero ad castrum quod vulgo Cartilatum dicitur contendit, quoniam eo quidam complicum Pippini consistere ferebantur; quod castrum nihil quidem manu artifici additum, naturali tantum rupe editum, hinc inde praecipitio vallium muniebatur, praeter orientalem dumtaxat partem, qua parvo admodum intervallo continenti dirimitur. In quo tamen consistentes obsidione ad deditionem coegit, eisque consuetissima pietate vitam, membra et hereditatem concessit. Inde in partes Torennae, quo infideles eius delitescere frustraque resistere moliebantur, abitum divertit; verum his in diversa vagantibus sparsimque quaqua versum fugitantibus, imperatoris exercitus continua autumni serenitate solisque inclementia non parum incommoditatis expertus est. Nam febre maxima ex parte correptus, partim occubuit, partim difficilli
Abbreviated transcription (Latin):
nib ipse ꝑ arduennã uenatufese delectabilit̾ exercens. ceteros tocius
p̃cepit. Quidã &iã prratȩ in quandã frisiȩ paftẽ irruentes. non parum
in cõmodi nr̃is finib intuler̃. Direx̃ & oricus missos adimperatorẽ quendã
u delic& cuius consiliis p̃cunctis fidere. & omã agere uidebat᷑. &cũ eone¬
potẽ suũ munerx gentilitia deferentes. pacis amicieq artius stabiliusq
grã confirmandȩ. Quib: hilarit̃ susceptis atq muneratis. quia propt̃
quȩdã in cõmoda suꝑ frisionib quȩrebant᷑. duces strenui destinati sunt qui
tẽpore constituto illis deomnib: iustitiã adimplererT̃ Impr̃ autẽ cauallone
receptis fidelib. inaquitaniã exercitũ omnẽ conuestit. Parit̃q tertio
ferme aburbe aruernoꝵ miliario castra ponens. aquitanos obuios habuit.
Quos filio suo sacram̃ti int̾positione firmauit. & augustã quidẽ cũ filio ac pieta¬

Expanded text:
nibus, ipse per Arduennam venatu sese delectabiliter exercens, ceteros totius nibus, ipse per Arduennam venatu sese delectabiliter exercens, ceteros totius praecepit. Quidam etiam piratae in quamdam Frisiae partem irruentes, non parum incommodi nostris finibus intulerunt. Direxit et Oricus missos ad imperatorem, quemdam videlicet, cujus consiliis prae cunctis fidere et omnia agere videbatur, et cum eo nepotem suum munera gentilitia deferentes, pacis amicitiaeque arctius stabiliusque gratia confirmandae; quibus hilariter susceptis atque muneratis, quia propter quaedam incommoda super Frisionibus querebantur, duces strenui destinati sunt, qui tempore constituto illis de omnibus iustitiam adimplerent. Imperator autem Cavallone receptis fidelibus, in Aquitaniam exercitum omnem convertit, pariterque tertio ferme ab urbe Arvernorum miliario castra ponens, Aquitanos obvios habuit, quos filio suo sacramenti interpositione firmavit. Et Augustam quidem cum filio ad Picta
Abbreviated transcription (Latin):
b pocius cõmitendũ delegit. Quousq apastib aqui tanicis adepta diunitꝰ
uictoria rediens. mandatis ꝑseuerantẽ benigne susciper&. secus uero
molientẽ ꝓuirib insequi ñ tardar&. Sed& ipse p&ente necessit quib: dã
ꝓpt̃ motꝰ illius nuꝑ inse sepatratos rerũ proprietate multatis. ut sua ciuq
restituerent᷑. eodũ taxat pacto. si fidẽ inuiolabilit̃ imperatori seruare
stu derent. & nullã penit̾ regni fideliũ quȩ sollicitationẽ quo quomodo
aut tergi uersatione machinarent᷑. Pirectis interĩ ad hoc specialit̃ mis¬
sis quiabris huius modi firmitatẽ sacram̃to susciperen. Dispositis quoq
saxonĩ aduersus saraborũ & uultzorũ incursiones. quinuꝑ quaslam
ipsius marche saxonȩ uillas incendio cremauerant. & austrasiorũ torin¬
gorũq contra abodritorũ. & qui dicuntur lino defectiones expeditio¬

Expanded text:
bus potius committendum delegit, quousque a partibus Aquitanicis adepta divinitus bus potius committendum delegit, quousque a partibus Aquitanicis adepta divinitus victoria rediens, mandatis perseverantem benigne susciperet, secus vero molientem pro viribus insequi non tardaret. Sed et ipso petente concessit quibusdam propter motus illius nuper a se separatis et rerum proprietate multatis, ut sua cuique restituerentur, eo dumtaxat pacto, si fidem inviolabiliter imperatori servare studerent, et nullam penitus regni fideliumque sollicitationem quoquo modo aut tergiversationem machinarentur. Directis interim ad hoc specialiter missis, qui ab his hujusmodi firmitatem sacramento susciperent, dispositis quoque Saxonum adversus Soraborum et Wiltzorum incursiones, qui nuper quasdam ipsius marchae Saxoniae villas incendio cremaverant, et Austrasiorum Toringorumque contra Abodritorum et qui dicuntur Linones defectiones expeditio
Abbreviated transcription (Latin):
dire per¬
misit
mperator autẽ indicto generali placito hł septẽbribus erga cauallonẽ. legatos adhlu¬
douuicũ direxit. p̃cipiens ut fines baioariȩ nullatenus egredi nisi sese iubente pre¬
sumer& idq sacram̃to firmari iuber&. Sinalias. circa initia septẽbris adaugust burg
hostilit̃ sibi occur surũ mini me dubitar&. Descriptis itaq adque destinatis qui secũ
baio ariã sinecessitas cõpeller& . quiq cũ filiosuo larolo cauallonẽ contramotus a¬
occurrerens. Ipse in cruciniaco castro fese uenationib alacrit̃ exercendo. missoꝵ
p̃sentiã comitantib nuntiauer̃ pat̾nis eũ iussionib non ad modũ obuiasse. secdea
separiturũ condicione spopondisse. si sacram̃ti firmitas quã quȩrebat ab in pris
fidelib sibi &iã fier&. Uerũ quia tunc contigit defuisse primates ꝑ quos
randẽ firmitatẽ fueri deposcebat illius fidei. Impr̃ atq supplicib ꝓmissioni¬

Expanded text:
dire permisit. Imperator autem, indicto generali placito Kalend. Septembribus erga Cavallonem, legatos ad Hludowicum direxit, praecipiens, ut fines Baioariae nullatenus egredi nisi sese iubente praesumeret idque sacramento firmari iuberet; sin alias, circa initia Septembris ad Augustburg hostiliter sibi occursurum minime dubitaret. Descriptis itaque adque destinatis, qui secum Baioariam, si necessitas compelleret, quique cum filio suo Karolo Cavallonem contra motus Aoccurrerent, ipse in Cruciniaco castro sese venationibus alacriter exercendo, missorum praesentiam comitantibus, nuntiaverunt, paternis eum iussionibus non admodum obviasse, sed ea se pariturum conditione spopondisse, si sacramenti firmitas quam quaerebat, ab imperatoris fidelibus sibi etiam fieret Verum quia tunc contigit defuisse primates, per quos eamdem firmitatem fieri deposcebat, illius fidei imperator atque supplicibus promissioni
Abbreviated transcription (Latin):
tis cõmunicauer̃ hlothario ante p̃dictã ꝓfessionẽ cõmunicare nolebat. sic que
condicentes placitũ sui conuent̾ infuturo mense octobrio in confinio moso ma¬
gensis & uontensis comitat̾ ab inuic icẽ secesser̃. Hludouuicꝰ ad reconciliandum
uela dresistendũ filio suo har lomanno qui auxiliante refeccio uunidorũ re¬
gulo contra patrẽ rebellauerat baio ariã p&ut. Naroł detullensi t̃ritorio ꝑ
pontigonẽ in desecus lit tera matroni̧ fluminis carisia cũ reuertit᷑ ibiqur ᷑¬
dominici natalis diẽ reuerentissime celebrat.¬

Expanded text:
tis communicaverunt, Hlothario ante praedictam professionem communicare nolebat; sicque tis communicaverunt, Hlothario ante praedictam professionem communicare nolebat; sicque condicentes placitum sui conventus in futuro mense Octobrio in confinio Mosomagensis et Vonzensis comitatus, ab invicem secesserunt. Hludowicus ad reconciliandum vel ad resistendum filio suo Karlomanno, qui auxiliante Resticio Winidorum regulo contra patrem rebellaverat, Baioariam petiit. Karolus de Tullensi territorio per Pontigonem, inde secus littora Matronae fluminis Carisiacum revertitur ibique dominici natalis diem reverentissime celebrat
Abbreviated transcription (Latin):
nicare nolebat nisi ꝓfit&ur qͦđ inde aut certã redder& rationẽ. aut scđm aueto¬
ritatẽ dignam ostender& em̃dationẽ. postquã ꝓfessionẽ subhac conuenientia
harolus &tepĩ quicũ eo erant in cõmunionẽ hlothariũ receperunt. Et scriptas
ac consiliariis recitatas ad nuntiationes quas de illorũ conuentu debuer̃ populonin¬
tiare. usi consilio prȩcipue hludouuicus & hlotharius chuonradi sui consiliari
karoli autẽ auunculi qui suꝑ ciliosa sed friuola & nec sibi adeo nec plurib ꝓficuamas
su&a scientia nite bat᷑ neno tescerentur populo causȩ quas haroł hlothario re¬
putabat penit̾ reiecer̃. Verũ karoł contraeorũ uotaomnib plenit̃ notũ fec̃
quia ꝓuxore contraeuangelicã &apłicã auetoritatẽ relicta & altera ducta.
& quia uxori bosonis & balduino quifiliã eiꝰ furat fuerat in uxorẽ ex cõmunica¬

Expanded text:
nicare nolebat, nisi profiteretur, quod inde aut certam redderet rationem aut secundum auctonicare nolebat, nisi profiteretur, quod inde aut certam redderet rationem aut secundum auctoritatem dignam ostenderet emendationem. Post quam professionem sub hac convenientia Karolus et episcopi qui cum eo erant in communionem Hlotharium receperunt, et scriptas ac consiliariis recitatas adnunciationes, quas de illorum conventu debuerunt populo nunciare, usi consilio praecipue Hludowicus, et Hlotharius Chuonradi, sui consiliarii, Karoli autem avunculi, qui superciliosa, sed frivola et nec sibi adeo nec pluribus proficua, more sueto, scientia nitebatur, ne innotescerentur populo causae, quas Karolus Hlothario reputabat, penitus reiecerunt. Verum Karolus contra eorum vota omnibus pleniter notum fecit, quia pro uxore contra euangelicam et apostolicam auctoritatem relicta et altera ducta, et quia uxori Bosonis et Balduino, qui filiam eius furatus fuerat in uxorem, excommunica
Abbreviated transcription (Latin):
ne fas .ẽ. dictuquib dã &iã regnisui epĩs consentientib coronat & quasi in coniugem&
reginã sibi amicis dolentibus atq contradicentib: copulat. I in cmarus remoꝵ ep̃s
ueniente harolorege in eandẽ ciuitatẽ accitis conꝓuincialib suis epĩs. matrẽ eccło
ipsius ꝓuinciȩ in honore sc̃ȩ mariat sicut & antiqua fuerat sacrata uenerabilit̃ dedicit
ludouuicus rex germaniȩ directis missis blandiloquis ad fratrẽ suũ harolum
obuiã sibi interitoriũ tullensẽ uenire p&it. Et quia karoł cũ hlothario ante aloqi
noluit quã fratrisuo causas dicer& quȩ ei inhlothario displicebant. non me dioeri
quȩrela in desermonib: est conflictũ. Tandẽ harlus cũepĩs qui secũ erant hludo¬
uuico & epĩs quierant cũ eo scripto capitulatim ostendit ꝓ quib hlothario cõmu¬

Expanded text:
nefas est dictu, quibusdam etiam regni sui episcopis consentientibus, coronat et quasi in coniugem et nefas est dictu, quibusdam etiam regni sui episcopis consentientibus, coronat et quasi in coniugem et reginam sibi, amicis dolentibus atque contradicentibus, copulat. Hincmarus Remorum episcopus, veniente Karolo rege in eandem civitatem, accitis comprovincialibus suis episcopis, matrem ecclesiam ipsius provinciae in honore sanctae Mariae, sicut et antiqua fuerat sacrata, venerabiliter dedicat. Hludowicus rex Germaniae, directis missis blandiloquis ad fratrem suum Karolum, obviam sibi in territorium Tullensem venire petit; et quia Karolus cum Hlothario ante colloqui noluit, quam fratri suo causas diceret quae ei in Hlothario displicebant, non mediocri quęrela inde sermonibus est conflictum. Tandem Karolus cum episcopis qui secum erant Hludowico et episcopis qui erant cum eo scripto capitulatim ostendit, pro quibus Hlothario commu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũq & uuarengandũ pacificat. Hludouuic̃ rex ger maniȩ. hlothariũ nepo¬
tẽ suũ apud mogontiã accersiens p&rit ut cũ eo contrauinodos qͥ appellantur
aduersus regulũ cũ apparatii hostili ꝑgat. qui seprimũ iturũ ꝓmisit post
uero a ꝓmissione sua defecit. Hludo s uincus autẽ relicto in patria haro lofilia
qm̃ nup uxorẽ er cangarii comitis filiam dixerat. hludouuieũ filiũ siima
secu ducens ⁊ggredit uuinedos: Unde quib dã amissis primoꝵbr eouhulm
hostes antea illis populis in experti qui ungri uocant᷑ regnũ eĩdẽ populant᷑
lotharius uualdradã concubinã maleficis ut ferebat᷑ artib dementatꝰ. & ipsuis
pelicis proquauxorẽ suã theotbergã abiecerat caeco amore in lect̾ fauentib sibi
liut frido auunculo suo &uualtario quiuel ab hoc maxime illierant familiares & qđ

Expanded text:
ipsumque et Warengaudum pacificat. Hludowicus rex Germaniae Hlotharium, nepoipsumque et Warengaudum pacificat. Hludowicus rex Germaniae Hlotharium, nepotem suum, apud Mogontiam accersiens, petit, ut cum eo contra Winodos qui appellantur . . . ., adversus regulum . . . . cum apparatu hostili pergat; qui se primum iturum promisit, post vero a promissione sua defecit. Hludowicus autem, relicto in patria Karolo filio, quoniam nuper uxorem Ercangarii comitis filiam duxerat, Hludowicum, filium suum, secum ducens, aggreditur Winedos. Unde, quibusdam amissis primoribus et nihil hostes antea illis populis inexperti, qui Ungri vocantur, regnum eiusdem populantur. Hlotharius Waldradam concubinam, maleficis ut ferebatur artibus dementatus, et ipsius pellicis , pro qua uxorem suam Theotbergam abiecerat, caeco amore inlectus, faventibus sibi Liutfrido, avunculo suo, et Waltario, qui vel ob hoc maxime illi erant familiares, et, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud dominꝰ suus ad missã ꝓcedens paratũ postare quiuiss& ad primũ iniciũ
quoleuigã imprimens traxit. uestim̃tũ sanguineũ. ẽ. effectũ. sicq quoties idem
mancipiũ leuigã traxit sanguis .ẽ. sub secut̾ usq. quo illud uestim̃tũ totũ reiacen
singuine est infectũ. Ođ uestm̃tũ hunfriđ uenerabilis ipsius ciuitatis ep̃s
id sefecit deferri. & in eadẽ eccła ad testimoniũ reseruari. Et qm̃ eadẽ festiuitas
abincolis parroc hiȩ illius ñ ferrebat᷑. & celebrari & feriari debito honore ab omnib
eade solle pnitatẽ p̃cepit. Hludouuiẽ quiapatre ludũ defecerat. adeũ redit
districtissimis sacram̃tis seobligat. cui pat̃ comitatũ meldensẽ &abbatiã scĩ cris¬
pini donans cũ uxore deniustria ad se uenire p̃cepit. Hunfrido suꝑquẽ uuaren¬
gaudus in fidelitatẽ miserat p&entib: suis fidelib: neconfligat bello concessit.

Expanded text:
ut illud dominus suus ad missam procedens paratum portare quivisset, ad primum initium ut illud dominus suus ad missam procedens paratum portare quivisset, ad primum initium quo levigam imprimens traxit vestimentum sanguineum est effectum; sicque, quoties idem mancipium levigam traxit, sanguis est subsecutus, usque quo illud vestimentum totum reiacenti sanguine est infectum. Quod vestimentum Hunfridus venerabilis ipsius civitatis episcopus ad se fecit deferri et in eadem ecclesia ad testimonium reservari. Et quoniam eadem festivitas ab incolis parrochiae illius non feriabatur, et celebrari et feriari debito honore ab omnibus eandem sollempnitatem praecepit. Hludowicus, qui a patre dudum defecerat, ad eum reditdistrictissimis sacramentis se obligat. Cui pater comitatum Meldensem et abbatiam Sancti Crispini donans, cum uxore de Niustria ad se venire praecepit. Hunfrido, super quem Warengaudus infidelitatem miserat, petentibus suis fidelibus, ne confligat bello, concessit
Abbreviated transcription (Latin):
& synodũ ante condixerat redit. & int̾ operandũ descȩ eccłȩ acregni negotus cũ
fidelib suis tractat. Ubirothadus suessorũ ep̃s. homo singularis am̃tie in synodo
ꝓuinciali regularit̃ ep̃orũ cõmunione priuatꝰ cũ sua secontumacia quat tuor
ꝓuinciarũ concilio p̃sentauit. quẽ frat̃ñ conuent̾ nedeponer& penit̾ sub ap¬
pellatione sedis a postolicȩ seruare disposuit. sedisdẽ posteidẽ concili iudiciũ
inde appellauerat expetens. constitutis . xirabeade synodo iudicii exequendi
iudcib. Nouus pharao ꝓpt̃ suicordis duriciã & uetera sȩcula rep̃sentans ho¬
corrigi noluit. In sub urbio suessoꝵ ciuitatis deponit᷑. Interea contigit miracu¬
lũ inciuitate morinensi. Nã cuidã cius ipsius urbis mancipiũ mane indie ad¬
sũptionis sc̃ẽ M arut uestitũ lineũ qͦđ camisiũ uulgo uocat᷑ leuigare incipiens

Expanded text:
et synodum ante condixerat, redit et inter operandum de sanctae ecclesiae ac regni negotiis cum et synodum ante condixerat, redit et inter operandum de sanctae ecclesiae ac regni negotiis cum fidelibus suis tractat. Ubi Rothadus Suessorum episcopus, homo singularis amentiae, in synodo provinciali regulariter episcoporum communione privatus, cum sua se contumacia quattuor provinciarum concilio praesentavit. Quem fraternus conventus, ne deponeretur, penitus sub appellatione sedis apostolicae servare disposuit. Sed isdem post eiusdem concilii iudicium, unde appellaverat, expetens, constitutis 12 ab eadem synodo iudicii exequendi iudicibus, novus Pharao propter sui cordis duritiam, et vetera secula repraesentans, hoentur, quoniam corrigi noluit, in suburbio Suessorum civitatis deponitur. Interea contigit miraculum in civitate Morinensi. Nam cuiusdam civis ipsius urbis mancipium mane in die adsumptionis sanctae Mariae vestitum lineum quod camisium vulgo vocatur levigare incipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
nee dũ quindecĩ annos cõplens ꝑsuasione stephani relictã hũberti comitissi ne uo¬
luntate & conserentia patris in coniugẽ ducit. Sed& sepe fat̾ hludouuic fratꝰ
ipsius haroli euestigio in ipso quad ragesimȩ scẽ initio filiã hardiuni quondã co¬
mitis sororẽ scilic& odonis sumultũ cõplaciti sibi coniugem copulat.
arolus horũ pat̃ om̃s primores regnisui ad locũ qui pistis dicit ubiexuna parte
andella & exaltera audura sequanã influnnt. Crca iuni hł cũ multis operaris
& carris conuenire facit & sequana munitiones construens a sceneli url descendin¬
di nauib ꝓpt̃ nortmannos adicũ int̃cluclit. Ipsecũ uxore suꝑ ligerĩ in loco qui maicdunus¬
dicit᷑ datis ꝑsuossacram̃tis cũ harolo filio loquit᷑ & eoquasi sullito seduoce submissa
&animo contumacierecto inaquitaniã remeante. Ipse adpistis quo placitũ simul

Expanded text:
necdum quindecim annos complens, persuasione Stephani relictam Humberti comitis sine vonecdum quindecim annos complens, persuasione Stephani relictam Humberti comitis sine voluntate et conscientia patris in coniugem ducit. Sed et sepefatus Hludowicus, frater ipsius Karoli, e vestigio in ipso quadragesimae sanctae initio filiam Harduini quondam comitis, sororem scilicet Odonis suis multum complaciti, sibi coniugem copulat. Carolus, horum pater, omnes primores regni sui ad locum qui Pistis dicitur, ubi ex una parte Andella et ex altera Audura Sequanam influunt, circa Junii Kalendas cum multis operariis et carris convenire facit, et in Sequana munitiones construens, ascendendi vel descendendi navibus propter Nortmannos aditum intercludit. Ipse cum uxore super Ligerim, in loco qui Maidicitur, datis per suos sacramentis, cum Karolo filio loquitur, et eo quasi subito, sed voce submissa, et animo contumaci erecto, in Aquitaniam remeante, ipse ad Pistis, quo placitum simul
Abbreviated transcription (Latin):
nere ñ ualens cũ p̃fatis normannis quide sequana exier̃ antequã eos salomon
sius esficit᷑. Carlomanñ hludo uuici regis germaniȩ filius concessa sibi apa
egni portione quã pridẽ inuaserat & dato sacram̃to nramplius inde
patris uoluntate inuader& cũ patre pacificat᷑. Hludouuicus
filius haroliregis consilio gunt fridi. adq gor fridi salomonẽ adit
ualidã brit conũ manũ optin& & cũ eis rotb̾tũ patris fidelẽ impecit. andegauũ
& alios. quȩ adire potuit pagoscede. igni. & dep̃datione druastat. Rodber t̾ siqdi
brictones redeuntes cũ maxima dep̃datione aggreditur & plus quã ducentos brt¬
tonũ primores occidit & p̃dã excutit. quẽ iterũ hludoriunc̾ bello quȩrit infugã
abeo uestit᷑ & disꝑsis socus uixeuasit Karoł rex aquitanorũ Raroli regis filius

Expanded text:
nere non valens, cum praefatis Normannis qui de Sequana exierunt, antequam eos Salomon nere non valens, cum praefatis Normannis qui de Sequana exierunt, antequam eos Salomon suis efficitur. Carlomannus, Hludowici regis Germaniae filius, concessa sibi a patre regni portione quam pridem invaserat, et dato sacramento, ne amplius inde patris voluntate invaderet, cum patre pacificatur. Hludowicus denique, filius Karoli regis, consilio Guntfridi adque Gozfridi Salomonem adit, validam Brittonum manum optinet et cum eis Rotbertum, patris fidelem, impetit, Andegavum et alios, quae adire potuit, pagos caede, igni, depraedatione devastat. Rodbertus siquidem Brittones redeuntes cum maxima depraedatione aggreditur et plus quam ducentos Brittonum primores occidit et praedam excutit. Quem iterum Hludowicus bello quaerit, in fugam ab eo vertitur, et dispersis sociis, vix evasit. Karolus rex Aquitanorum, Karoli regis filius,
Abbreviated transcription (Latin):
bello abp&erent. sicq datif decẽ obsidib sunt ad suos redire ꝑmissi. Et post
inginti circit̃ dies ipse uueland ad karolũ ueniens illise cõmendauit & sacram̃ta
cũ eis quos secũ habuit suatĩ p̃buit. indeq ad naues regressus cũ omi danorum
nauigio usq ad gemeacũ ubi illorũ naues statuer̃ reficere & uernale eqͥ nocti¬
um expectare descendit. Refectis nauib danimare p&entes ꝑplures classes.
sediuidunt & ꝓut cuiq uisũ est indiuersa ueli ficant. maior ut pars brit tanos
qui salomone duce habitant inni ustria p&it. quib & illi iungunt᷑ qui in his¬
pania fuerant. dequib: rotbtꝰ duodecĩ naues quas salomon in contrarietatẽ
eiꝰ locaria iure conduxerat in fluuio ligeri capit. om̃sq qͥ in illo fuere naui¬
gio int̾fecit pret̃paucos qui fuga lapsi delituer̃. rotb̾tꝰ aut̃ salomonẽ susti¬

Expanded text:
bello adpeterent. Sicque, datis decem obsidibus, sunt ad suos redire permissi. Et post bello adpeterent. Sicque, datis decem obsidibus, sunt ad suos redire permissi. Et post viginti circiter dies ipse Welandus ad Karolum veniens, illi se commendavit et sacramenta cum eis quos secum habuit statim praebuit. Indeque ad naves regressus, cum omni Danorum navigio usque ad Gemeticum, ubi illorum naves statuerunt reficere et vernale aequinoctium exspectare, descendit. Refectis navibus, Dani mare petentes, per plures classes se dividunt et prout cuique visum est in diversa velificant; maior autem pars Brittanos, qui Salomone duce habitant in Niustria, petit; quibus et illi iunguntur qui in Hispania fuerant. De quibus Rotbertus duodecim naves, quas Salomon in contrarietatem eius locario iure conduxerat, in fluvio Ligeri capit omnesque qui in illo fuere navigio interfecit, praeter paucos, qui fuga lapsi delituerunt. Rotbertus autem Salomonem susti
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ nenormanni in prȩdã ire ualerent. nuntiũ accepit qui adanorũ electi
dehis quimn fos satis resederant cũ paruis nauib meldensiũ cuitatẽ adireionit.
pseautẽ cũeis quos secũ habuit illo ꝑgere maturauit. Ꝙqm̃ pontib anorite¬
mannis destructis oenauib occupatis eos adire ñ poterat. necessario usus ẽfilio pontẽ
ade sula secustreiectũ refic̃ & normannis de scendendi aditũ it̃ dudit. scaras nihal¬
ominus exutraq ripamatronar ad custodiã deputat. Quadere normanni ualde
constricti obsides electos & Karo lomiisosea condicione donant ut om̃s captiuos
quos corperant post quã matronã intrauerant sinemora aliqua redderent.
& aut cũ aliis normannis constituto die placiti a sequane recedentes mare p&e¬
rent aut si alii cũ eis redire ñuellent. unacũ exercitu haroli detractantes ire

Expanded text:
rentur, ne Normanni in praedam ire valerent, nuncium accepit, quia Danorum electi rentur, ne Normanni in praedam ire valerent, nuncium accepit, quia Danorum electi de his qui in Fossatis resederant cum parvis navibus Meldensium civitatem adirent. Ipse autem cum eis quos secum habuit illo pergere maturavit; et quoniam, pontibus a Normannis destructis et navibus occupatis, eos adire non poterat, necessario usus consilio, pantem ad insulam secus Treiectum reficit et Normannis descendendi aditum intercludit, scaras nihilominus ex utraque ripa Matronae ad custodiam deputat. Qua de re Normanni valde constricti, obsides electos et Karolo missos ea conditione donant, ut omnes captivos quos coeperant postquam Matronam intraverant, sine mora aliqua redderent, et aut cum aliis Normannis constituto die placiti a Sequane recedentes mare peterent, aut, si alii cum eis redire non vellent, una cum exercitu Karoli retractantes ire
Abbreviated transcription (Latin):
doiinc̃ filius ei aprȩfatis gunt frido sollicitat᷑ relictis fidelib
cis noctuaufugit. & trans fuga ad se sollicitantes per uenit.
nderex haroł epõs & carteros regnisui primores consulens. post munr¬
dane legis iudieiũ canonicam iniã dictũ balduinũ & iudith quȩ cũ fure eucur¬
rit & adulteri portionẽ sefecit seđłm edic ta brata gregorii ut siquis uiduã in ux¬
orẽ furat᷑ fuerit & consentientes ei anathemasint. deꝓmi fententiã abepĩs pont
Abbatiã quoq sc̃i mastini quã in consulte p̃seripto filiosuo hludo uuico donauerat.
nsatis consulte hucberto cberico coniugato donauit. Indeq silua nec tũ ꝑrex̃
ubi dũ in morareur expectans ut adeu popuł conuenir& quateñ acieb dispo¬
sitis ex utrisq suisripis singulȩ aquȩ isara scilic& matrona & fequana eustodi¬

Expanded text:
s, filius eius, a praefatis Guntfrido et Gozfrido sollicitatus, relictis fidelibuss, filius eius, a praefatis Guntfrido et Gozfrido sollicitatus, relictis fidelibus patris, cum paucis noctu aufugit et transfuga ad se sollicitantes pervenit. Unde rex Karolas episcopos et caeteros regni sui primores consulens, post mundanae legis iudicium canonicam in iam dictum Balduinum et Iudith, quae cum fure cucurrit et adulteri portionem se fecit, secundum edicta beati Gregorii: ut, si quis viduam in uxorem furatus fuerit, et consentientes ei, anathema sint, depromi sententiam ab episcopis petiit. Abbatiam quoque Sancti Martini, quam inconsulte praescripto filio suo Hludowico donaverat, non satis consulte Hucberto, clerico coniugato, donavit. Indeque Silvanectum perrexit; ubi dum inmoraretur, expectans, ut ad eum populus conveniret, quatenus aciebus dispositis ex utrisque suis ripis singulae aquae, Isara scilicet, Matrona et Sequana, custodi