comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S diues in prauis itinerib. Et alibi
Uir qui festinat ditari & alii
in uidet: ignorat qd̃ egestas
suꝑueniet ei. Pruritũ p̾t̾ea
gulȩ: frenũ cohibeat discipli¬
ne. Incassũ nãq conat᷑ edifici¬
re fastigiũ. qui in hareua q̃
dissilit collocat sundamentũ
Oui uirtutũ lapidib. sestinat
atriũ sublime construere:
pͥa eũ necesse est in horrentia
carnaliũ delectationũ dume¬
ta purgare. Unde ꝑ salomonẽ
dr̃. Diligent̾ exerce agrũ tuũ
ut pꝰtea edifices doniũ tuam
Ille quippe bene domũ ñtus
edificat: qui pͥꝰ agrũ corpo¬
ris a spinis uicioꝵ purgat.
Alioqͥn si desideriorũ passio¬
nũq carnaliũ segetes in car¬
nis agͦ pullulare suunt᷑:
fame boni crescente. tota
intꝰ uirtutũ structura col¬
labitur. Hĩc rursus ate
Por agrũ hominis pig̾ tñsiui &
ꝯ uineam uiri stutti: & ecce to¬
sum repleu̾ant urtice. oꝑuerãe
suꝑficiem eiꝰ spinȩ. & maceria
lapidũ destructa erat. Quid enĩ

Expanded text:
es pravis itineribus . » Et alibi: « Vir, qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniet ei . » Pruritum praeterea gulae frenum cohibeat disciplinae. Incassum namque conatur aedificare fastigium, qui in arena, quae dissilit, collocat fundamentum. Qui virtutum lapidibus festinat atrium sublime construere, prius necesse est inhorrentia carnalium delectationum dumeta purgare. Unde per Salomonem dicitur: « Diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . » Ille quippe bene domum mentis aedificat, qui prius agrum corporis a spinis vitiorum purgat, alioquin si desideriorum passionumque carnalium sentes in carnis agro pullulare sinuntur, fame boni crescente, tota intus virtutum structura collabitur. Hinc rursus ait: « Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverantsuperficiem ejus spinae et maceria lapidum destructa erat . » Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
erã ñ dubiis erũpentib signis
uera ꝓbantes. in arcto siti. tan¬
dem ad cor redeunt. pauim̃to
se humilit̾ sterũt. ac ꝑcepta
penitentia nũqͣm se de cet̾o
neglecturos solita genitricis
di p̃conia unaminit̾ pollicent᷑.
Mox itaq ut ita satear pꝰt cho¬
ruscos atq tonitrua tanta
cęli serenitas rediit. ut ex t̾e
usq hodie fr̃s iocunde pacis
ocio ꝑfruant᷑: ac de scillea uo¬
ragine se delatos ad portũ
gubernante filio uirginis
gͣtulent᷑ Impletũ est gͦ qd̾ ꝑ¬

Expanded text:
eram non dubiis erumpentibus signis, eram non dubiis erumpentibus signis, vera probantes in arcto siti, tandem ad cor redeunt 236 pavimento se humiliter sternunt ac percepta poenitentia, nunquam se de caetero neglecturos, solita genitricis Dei praeconia unanimiter pollicentur. Mox itaque, ut fatear, ita post coruscos atque tonitrua, tanta coeli serenitas rediit, ut ex tunc usque hodie fratres jucundae pacis otio perfruantur, ac de Scyllaea voragine se delatos ad portum, gubernante Filio Virginis, gratulentur. Impletum ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
cis exiciũ intentarent. Eiuite
undiq dep̃dationes atq rapinȩ
conflagrant᷑ cũ segetib aree. fa¬
miliares ac serui sc̃i loci crude¬
lit̾ trucidant᷑. & ñ ñ imago mor¬
tis. sed more ipsa grassat᷑: ad eo
ut tederet ia monaclos uiu̾e.
dũ nequaqm possent in ꝓciuc¬
lu certaminis amicũ qͥeti
sue ꝓfessionis officrũ custodire.
Non paruis expensis ad teuto¬
nũ partes imꝑator expetit᷑. pͣg-
est in omib quippe studiie non
fructa sed labor est suꝑuacuus
Unde cũ ego petitione srm̃ sepe
pulsarer quatinꝰ sequest̾ acce-¬
derẽ. & si possibile e̾e̾t pacis uit̾
cos federa concinnarẽ: hac rogan-
recens nato angłitꝰ dictũ est.
Gła in excelsis d̃o & in t̾ra pax.
Quia gͥ matrẽ uerȩ pacis de suo
monastio ꝓiecert̃: dignũ est ut
inqͥetis calamitatũ tͥbulatio¬
nũq ꝓcellis atq turbinibus
agitent᷑. Uerũ ne lectorẽ diu¬
tis ꝓtrahã. fr̃s illi hec que dix¬

Expanded text:
cis exitium intentarent. Fiunt cis exitium intentarent. Fiunt undique depraedationes atque rapinae, conflagrantur cum segetibus areae, familiares ac servi sancti loci crudeliter trucidantur, et non jam imago mortis, sed mors ipsa grassatur, adeo ut taederet jam monachos vivere, dum nequaquam possent in procinctu certaminis amicum quieti suae professionis officium custodire. Non parvis expensis ad Teutonum partes imperator expetitur, pragest: in omnibus quippe studiis non fructus, sed labor supervacuus. Unde cum ego petitione fratrum saepe pulsarer, quatenus sequester accederem, et si possibile esset, pacis inter eos foedera continuarem: hac rogantirecens nato, angelitus dictum est: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax . » Quia ergo matrem verae pacis de suo monasterio projecerunt, dignum est ut inquietis calamitatum tribulationumque procellis atque turbinibus agitentur. Verum ne lectorem diutius protraham, fratres illi haec quae dix
Abbreviated transcription (Latin):
erat atq iã ꝑ trienniũ fere ser.¬
uatũ. ut horis canonicis coti¬
die beate maxie semꝑ uiroinis
officia dicerent᷑. Erat aittẽ quid̾a¬
urt̾ eos goro habitu monachꝰ.
repbȩ qͥdem uite: sed dicacis &
accuratȩ sacundie. Hic cepit
conqueri satis suꝑq sufficere.
qd̾ sc̃s p̃cipit benedictꝰ. nec no¬
ue adinuentionis pondus debe-¬
cantes psallendi nobis metam.
omẽmq uiuendi regłam p̃fixe¬
rt̃. Hac sane debeniꝰ ee̾ contenti:
ne ab illa incautiꝰ declinantes.
ꝑ anfractꝰ & inuia ducam᷑ erro-¬
nei. Quid plura. õ Contͣ reginã
mundi p̾liari nisꝰ est & confec.
Ad hoc nimirũ fr̃s uersuta ma¬
chinatione pellexit: ut solttas
beate mauiȩ laudes ult̾iꝰ ñ offer¬
rent. Sed o diuinũ uidiciũ. a nr̃e
prauitatis unturtu ñ dormitans
Mox enĩ aduersꝰ p̾fatũ monastĩ¬
ũ tot aduersitatũ gͣudines. tot
undiq belloꝵ atq conflictuũ
exortȩ st̃ tẽpestates. ut ipsis coti¬
die monachis muinaces gladii ne¬

Expanded text:
erat atque jam per triennium fere servatum, ut cum horis canonicis quotidie B. Mariae semper virginis officia dicerentur. Erat autem inter eos Gozo habitu monachus, reprobae quidem vitae, sed dicacis et accuratae facundiae. Hic coepit conqueri satis semperque sufficere quod sanctus praecipit Benedictus, nec novae adinventionis pondus debecantes, psallendi nobis metam omnemque vivendi regulam praefixerunt; hac sane debere nos esse contentos, ne ab illa incautius declinantes, per anfractus et invia ducamur erronei. Quid plura? Contra reginam mundi praeliari visus est et confecit. Ad hoc nimirum fratres versuta machinatione pellexit, ut solitas B. Mariae laudes ulterius non offerrent. Sed, o divinum judicium a nostrae pravitatis intuitu non dormitans! Mox enim adversus praefatum monasterium tot adversitatum grandines, tot undique bellorum atque conflictuum exortae sunt tempestates, ut ipsis quotidie monachis minaces gladii ne
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate ligna colligere. sed qͥa
ñ leuis est cͥminis. semel admis¬
sã decreti regłam ꝑ inobedientiã
uiolare. Ut autẽ ex domesticis
te qui dicit᷑ petra ꝑtusa ceruit᷑
constitutũ. hoc tanquã regłare
constitueramꝰ edictũ: ut sub
distͣcti censura rigoris quadra

Expanded text:
cessitate ligna colligere, sed quia cessitate ligna colligere, sed quia non levis est criminis semel admissam decreti regulam per inobedientiam violare. Ut autem ex domesticis te qui dicitur Petra Pertusa, cernitur constitutum; hoc tanquam regulare constitueramus edictum, ut sub district
Abbreviated transcription (Latin):
parui reat accrisat. Quod enĩ
me ordinante semel admĩti pla¬
cuit. nͥ me p̃bente consensũ nũ-¬
qm debuit molari Quic qͥd enĩ
publica int̾ multos censura sta¬
tuit᷑. aut a crinctis omnino ser-¬
uandũ aut si molari conueni-¬
at cõmuni debet iudicio retͣcla-¬
ri. Alioqͥn si pͦsonȩ curlibet ar¬
bitriũ frangit᷑. graui dignũ est
animadu̾sione plectat᷑. Achar
nempe fili charini qͥa contra
cõmune mandatũ manꝰ ab ihe-¬
rico anathemate non cohibuit.
pt̾ iactꝰ lapidũ etiã conflagratio¬
nẽ ignit̃ non euasit: ut qui fa¬
cib incanduerat auariciȩ flam¬
mas ꝙͦ ꝓp̾a carne depasceret: in
animadu̾sione uindictȩ. Iona-¬
thas autẽ mortis sententia in¬
meruit: quia decretũ in cõmie
ꝓlatũ edendi temp anticipando
ligna colligere. qͥa solus excessit
cõmune mandatũ. lapidib ob¬
rutꝰ. solꝰ expendit digna morte
suppliciũ: non qͥa crim est in ne¬

Expanded text:
parvi reatus accusat. Quod enim, parvi reatus accusat. Quod enim, me ordinante semel admitti placuit, nisi me praebente consensum, nunquam debuit violari. Quidquid enim publica inter multos censura statuit, aut a cunctis omnino servandum, aut si violari conveniat, communi debet judicio retractari, alioqbitrium frangitur, ut gravi, dignum est, animadversione plectatur. Achan nempe filius Charmi, quia contra commune mandatum, manus ab anathemate Jericho non cohibuit, post jactus lapidum etiam conflagrationem ignium non evasit , ut qui facibus incanduerat avaritiae, flammas quoque propria carne depasceret in animadversione vindictae. Jonathas autem mortis sententiameruit, quia decretum in commune prolatum, edendi tempus anticipando ligna colligere, quia solus excessit commune mandatum, lapidibus obrutus, solus expendit digna morte supplicium . Non quia crimen est in ne
Abbreviated transcription (Latin):
eũ tãtus libidinis ardor ĩuasit:
ut quod nũꝙͣ eatenus fecerat.
nulla se ratione cõprimeret:
donec ĩmũdicie fluxũ semẽ g̾
ꝓp̾is mãib eiecisset. Hic itaq su̾ũ
suũ m̾ito contumacẽ sensit:
qͥa iuxta uiri sapientis elogrum
mollit̾ enitͥuit. De quo iure
dici potest: qͥa p̾t buccellã uttͦi¬
uit in eũ sathanas. Nimirũ
uent̾ & geuitalia mincẽ s uici¬
na st̃: & cũ hoc inordinate refi¬
cit᷑ illud ad contumelias excitat᷑.
ex ore nr̃o uerba ñ ꝓfluant: sed
suꝑfluis om̃ib rigida diuini t̾ro¬
ris nos sẽꝑ censura cõpescat. Pu¬
deat itaq itestini huiꝰ belli
congressu ingruentib ad u̾sariis
eneruit̾ cedere: sed potiꝰ enitam᷑
sigiia reportare Pret̾ea qd̾ que¬
dã sic̃ suꝑiꝰ dictũ est a nobis uit̾
uos regłarit̾ constituta nẽ autẽ
obliuiomi ft̃ tradita. ac negli¬
gent̾ omissa. & nos meror non
leuis exasꝑat: & uos offensio ñ

Expanded text:
eum tantus libidinis ardor invasit, eum tantus libidinis ardor invasit, ut, quod nunquam eatenus fecerat, nulla se ratione comprimeret, donec immunditiae fluxum semen sibi propriis manibus ejecisset. Hic itaque servum suum merito contumacem sensit, quia, juxta viri sapientis eloquium, molliter enutrivit , de quo jure dici potest, quia post buccellam, introivit in eum Satanas . Nimirum venter et genitalia invicem sibi vicina sunt; et cum hoc in cute reficiatur, illud ad contumelias excitatur.ex ore nostro verba non profluant, sed superfluis omnibus rigida divini terroris nos semper censura compescat. Pudeat itaque in intestini hujus belli congressu ingruentibus adversariis enormiter cedere, sed potius enitamur signia reportaredam, sicut superius dictum est, a nobis inter vos regulariter constituta, nunc autem oblivioni tradita ac negligenter omissa, et nos moeror non levis exasperat, et vos offensio non
Abbreviated transcription (Latin):
sit anathema maranatha. Qi
uͦ senex in possessione
cassensis monast̾ii. que rauen¬
mana dr̃ ad custodiã mora-¬
bant᷑. Octaua sane diȩ ante
natiuitatẽ dñi sexta scilicet
feria que sabbatũ duodecim
lectionũ ex more p̃cedit. dĩ
iuuenis ad seniorem. frͣ leo sic
Cui senex. Uiue inqͥt ut uelis.
Eigo enĩ e unũ bibam: & ĩ solo¬
sicꝰ scͥptũ est pane ñ uiuã. Erat
autẽ ille uegetꝰ & obesus. inco¬
lumis & robustꝰ. factũ ẽ appo¬
sita mensa: ut̾q discuibuit. Sed
iste pane contentꝰ ⁊ aqua: sub
regłaris se ieiunii disciplina co
rigorẽ abstinentiȩ ad petulants
gulȩ lenocinrũ ñ molliret. Oc¬
taua siqͥdẽ diȩ cũ dñicȩ natim¬
tatis gła mundo tͥpudiante
bat᷑ slentib undiq ꝓpinqͥs car¬
nalib ad sepulturam.
uidã mͥ monachꝰ retu¬
lit quia dũ frixuras
qc da refectorio deferret in uas¬
ło: prurientis eũ gulȩ stimub
pupugit. moxq s̾met unã in os
piciens. furtiue comedit. S ilico

Expanded text:
sit anathema, maranatha . »  alter vero senex in possessione Classensis monasterii, quae Ravenniana dicitur, ad custodiam morabantur. 233 Octava sane die ante nativitatem Domini, sexta scilicet feria, quae Sabbatum duodecim lectionum ex more praecedit, dixit juvenis ad seniorem: Frater Leo, sic Cui senex: Vive, inquit, ut velis. Ego enim et vinum bibam, et in solo, ut scriptum est, pane non vivam . Erat autem ille vegetus, et obesus, et incolumis, et robustus. Factum est, apposita mensa, uterque discubuit, sed iste pane contentus, et aqua regularis se jejunii disciplina cohrigorem abstinentiae ad petulantis gulae laenocinium non molliret, octava siquidem die, cum Dominicae nativitatis gloria, mundo tripudiante, batur, flentibus undique propinquis carnalibus, ad sepulturam. Quidam mihi monachus retulit quia, dum frixuras quasdam in refectorium deferret in vasculo, prurientis eum gulae stimulus pupugit moxque sibimet unam in os projiciens furtive comedit. Sed illico
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ seniorũ suoꝵ statuta.¬
facile conuellt̾ ista considerent:
& ne diuini furoris suꝑ eos
gladis ueniat ñ sine causa foi¬
mident. Parcite ori meo fr̃s
aliquo limitẽ excessi modeste
correptionis: zelo potiꝰ frat᷑¬
in amoris asscͥbite qmͣ liuoris
Mem̃tote qd̾ ꝑ salomonẽ dicit᷑

Expanded text:
ile seniorum suorum statuta convellunt, ista considerent, et ne divini furoris super eos gladius veniat, non sine causa formident. Parcite ori meo, dilealiquo limitem modestae correptionis excessi, zelo potius fraterni amoris ascribite quam livori. Mementote quod per Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ii.tantomagis ꝓdigii nouita¬
te ꝑcussꝰ exhorrui: qͣnto idĩ
heremũ sieri ne audisse me qͥ¬
de catenus contigisset. Uerum
ista dicentes nec cũ illis nos sen¬
tire quis uidicet. qui ꝓhibent a
eibis quos ds creauit. nec apłicȩ
cont̾ire sententiȩ qua uos mandu
care p̃cipit quecunq apponunt᷑:
& nichil reiciendũ quodcũ gratiarũ
actione ꝑcipit᷑. Aliud est enĩ qd̾ cre¬
aturas di bonas in differeut̾ asseri¬
mus: aliud qđ pudiciȩ sobrietatiq
seruande castigatione corpoꝵ ꝓui-¬
dems. Bonũ erat quippe in para¬
chso lignũ a bono  opifice conditũ:
bonũ bono ñ bene iungit᷑: mors ꝓti¬
nus ex uirulento semine suꝑbiȩ
gen̾at᷑. Qudo enĩ bonũ suerat ꝑ
naturã: malũ factũ est ꝑ inobedien¬
tiȩ culpan. & quod ab auctore fue

Expanded text:
vi, tanto magis prodigii novitavi, tanto magis prodigii novitate percussus exhorrui, quanto id in eremo factum ne audiisse me quidem eatenus contigisset. Verum ista dicentes, nec cum illis nos sentire quis judicet, qui prohibent a cibis, quos Deus creavit ; nec apostolicae contraire sententiae, qua nos mand apponuntur, et nihil rejiciendum quod cum gratiarum actione percipitur . Aliud est enim, quod creaturas Dei bonas indifferenter asserimus; aliud, quod pudicitiae sobrietatique servandae castigatione corporum providemus. Bonum erat quippe in paradiso lignum, a bono scilicet Opifice conditum; bonum bono non bene jungitur, mors protinus ex virulento semine superbiae generatur. Quod enim bonum fuerat per naturam, malum factum est per inobedientiae culpam; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
amnent in sꝑalis mundicie eui¬
miee Qualis do qui & ipsam
suꝑat angłicã dignitatem.
Unde ꝙ illud formidolose peu¬
sandũ est. ne illos qͥ ad custodiã
nram deputati sunt angłos
no apd̾ dm̃ conqueri. qm̃ sua
nos ddebeant attestatione tueri
noticiȩ nr̃e nuꝑ accessit. qͥa ple¬
raq capitła ad continentiȩ ꝑti-¬
nentia disciplinã. que inrt̾ uos
regłarit̾ constituimꝰ. ita nc̃ ob¬
liuioni sint tradita. acsi deliro
cuilibet su̾uit opilioni manda¬
ta. uideł ut uinũ utͦq quadri¬
gesimali tp̃re non bibat᷑. non
piscis edat᷑. ut uͥ in p̾cipus
sestiuitatib. molis legumina
non terant᷑. ut uesꝑtinȩ refec-¬
toni pulmentariũ non paret᷑:
ut oleastre frixure rarissime
concedantur. & mutta alia
que magis dolenda qͣm scri-¬
benda decernimus. Nec mirũ
intt᷑: cũ orno uideł sub ipsa
natraitate dñica me p̃sente
sed nesciente. mulsũ melle
simul &e diu̾sis pigm̃toꝵ ge¬
ñib parabat᷑. Quod ut agno¬

Expanded text:
eminent in spiritualis munditiae culmine; qualis Deo, qui et ipsam superat angelicam dignitatem? Unde et illud formidolose pensandum est, ne illos, qui ad custodiam nostram deputati sunt, angelos potius apud Deum conqueri quam sua nos debeant attestatione tueri. notitiae nostrae superaccessit, quia pleraque capitula ad continentiae pertinentia disciplinam, quae inter vos regulariter constituimus, ita nunc oblivioni sunt tradita, ac si deliro cuilibet fuerint oblivioni mandata, videlicet ut vinum utroque quadragesimali tempore non bibatur, non piscis edatur, ut nisi praecipuis festivitatibus, molis legumina non terantur, ut vespertinae refectioni pulmentarium non paretur; ut oleastrae frixurae rarissime concedantur, et multa similia, quae magis colenda quam scribenda decernimus. Nec mirum, mitur, cum orno videlicet sub ipsa nativitate Dominica, me praesente, sed nesciente, mulsum melle, simul et diversis pigmentorum generibus parabatur. Quod ut agno
Abbreviated transcription (Latin):
pugnandi semꝑ cũ scłaribus
uł potr mat̾iam seruiendi con¬
lituitis : non considantes illud
egregii p̃dicatorie. qd̾ ueris ab re¬
nuntiatoribus ait. Habentes
alimenta & quibus teganur. his
contenti simus. Nã qui uolunt
diuites fieri incidunt in laque

Expanded text:
pugnandi semper cum saecularibus, pugnandi semper cum saecularibus, vel potius materiam serviendi constituitis, non considerantes illud egregii praedicatoris, quod veris abrenuntiatoribus ait: « Habentes alimenta et quibus tegamur, iis contenti simus. Nam qui volunt divites fieri incidunt in laque
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est homini ꝑ usurpate liber¬
tatis arbitͥum. hoc pͥmi hominis
peccatũ fr̃s mei ut cũ pace ur̃a lo¬
quar: uos it̾are usq hodie non
desiuitis: si quod uobis inhibitũ
est ꝑ pruritũ lenocinantis illecebrȩ
deg̾tatis. Quotiens enĩ ad huiꝰ modi¬
cibũ manus inobedientiȩ tendit᷑.
tociens ꝓculdubio pͥmi parentis
culpa ttͥat᷑: & semen stirpis conse¬
quent᷑ erũpit in ramis. die pflu¬
ente uena. ruius fonti. tractꝰ
respondet origini. hoc etiã me
nou leuis mouet qr p̾t̾gresso ni¬
chilominꝰ obedientię limite
elemosinas a scłarib iidifferent᷑
accipitis. possessionis urȩ funi¬
cłos inhiant̾ extenditis: & ut
cuncta breuis sermo conclu¬
dat. in occulto simul & pub¬
lico fieri diuites festinatis. Hec
autẽ facientes. amarissimis uos
t̾rene concupiscentiȩ motibus
laceratis. non solũ uobis sed &
pꝰteris ur̃is dulcedinẽ qͥetis adi¬
mitis: curarũ scłariuꝰ uos laque¬
is innodatis: & qd̃ det̾rimũ est.

Expanded text:
libertatis arbitrium. Hoc primi hominis peccatum, fratres mei, ut cum pace vestra loquar, vos iterare usque hodie non desinitis, si quod vobis inhibitum est, per pruritum lenocinantis illecebrae degustatis. Quoties enim ad hunc cibum manus inobedientiae tenditur, toties procul dubio primi parentis culpa iteratur, et semen stirpis erumpit consequenter in ramis. Sic, profluente vena, rivus fonti, tractus respondet origini. Hoc etiam me non levius movet, quia praetergresso nihilominus inobedientiae limite, eleemosynas a saecularibus indifferenter accipitis, possessionis vestrae funiculos inhianter extenditis, et, ut cuncta brevis sermo concludat, in occulto simul et publico fieri divites festinatis. Haec autem facientes, amarissimis nos tetrae concupiscentiae motibus laceratis; non solum vobis, sed et posteris vestris dulcedine quietis adimitis, curarum saecularium vos laqueis innodatis, et quod deterrimum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nachi: quoꝵ certe ꝓfessio ñ
sollicitudim milirat sed qͥe¬
ti. Dulcis est inqͥt somnus
tũ comedat: saturitas autẽ
druitis non sinit eũ dormire
Pret̾ca tã esi homo uiolent̾ uit
furtiue ñ rapiat: etiã si neqͣqͣ
mentiendo uł circũueniendo
decipiat. non leuit̾ tamen pec¬
cat: si dũtaxat alienã rem
simpliert̾̃ concupiscat. Un qͦ
in cathalogo decẽ p̃ceptoꝵ pomi¬
tur: non concupisces rem
iximi tui. Ciuꝰ autẽ reatꝰ sit
alieni iuris ambitio: ut ex iu¬
austria multa p̃tͤeam. uno Bi
petͥ docet᷑ exemplo. Nemo inqͥt
ur̃m patiat᷑ quasi homicida.
aut fur. aut maledicꝰ: aut
alienoꝵ appetitor. Qui enĩ nit̾
homicidas. fures atq maledicos
qui regnũ di ꝓfecto non possi¬
dent. appetitorẽ facultatis alie¬
ne constituit: qmͣ graue crim̃
qmq dampnabile sit. ex colli¬
none similiũ euident̾ osten¬
ait. Quod etiã lucidiꝰ cernit᷑:
si qd̵ hiis u̾bis subrunctũ est

Expanded text:
nachi, quorum certe professio non nachi, quorum certe professio non sollicitudini militat, sed quieti: « Dulcis est, inquit, somnus rum comedat. Saturitas autem divitis non sinit eum dormire . » Praeterea, tametsi homo violenter, aut furtive non rapiat, etiam si nequaquam mentiendo, vel circumveniendo decipiat, non leviter tamen peccat, si duntaxat alienam rem simpliciter concupiscat. Unde quoque in catalogo decem praeceptorum ponitur: « Non concupisces rem proximi tui . » Quis autem reatus sit alieni juris ambitio, ut ex industria multa praeteream, uno B. Petri docetur exemplo. « Nemo, inquit, vestrum patiatur tanquam homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum appetitor . » Qui enim inter homicidas, fures atque maledicos qui regnum Dei profecto non possident, appetitorem facultatis alienae constituit, quam grave crimen quamque damnabile sit ex collatione similium evidenter ostendit. Quod etiam lucidius cernitur, si quod his verbis subjunctum est
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. Et reuera qͥd ꝓdest us¬
tũ orando edificare: quod pra¬
uus sestinat ꝑu̾se uruendo
destruere: Unde & ꝑ eundem
sapicntẽ dicit᷑ Unus edisicins
e alt̾ destruens. qͥd ꝓdest illis
nisi labor. as Unus orans & ins
S destruens. cuiꝰ uocẽ exaudiet
ds̃. a. Porro autẽ ut qͥd diui¬
tiarũ lucra congerimus. .s. An
qͥa hec in nr̃os usus expendere.
natura modico contenta ꝓhiben¬
te non possumꝰ in quos ꝓdigi
ualeant. auxia semꝑ sollicitu¬
dine ꝑquiramꝰ .s. Interĩ autẽ
in earũ contemplatione solas
infeliciũ oculoꝵ nr̃oꝵ illecebrs
pascimꝰ. qm̃ eas intorquere
in ur̃e necessitatis impendia
non ualenus. Unde & salo¬
mon cũ p̾misisset. auarus ñ
implebit᷑ pecunia. & qui amat
diuitias fructꝰ non capit e
opes multȩ: multi & qui co¬
medunt eas. Et qͥd ꝓdest posse¬
sori. insi quod diuitias cer¬
nit ocłis suis. o Quod autẽ
diuitiȩ possidentibus ingerãt
sollicitudinẽ. nec eos quiesc̾e
secure ꝑmittant audiant mo¬

Expanded text:
peccatis . » Et revera, quid prodest justum orando aedificare, quod pravus festinat perverse vivendo destruere? Unde et per eumdem Sapientem dicitur: « Unus aedificans et alter destruens, quid prodest illis, nisi labor? Unus orans et unus male dicens, cujus vocem exaudiet Deus? » Porro autem ad quid divitiarum lucra congerimus, an quia haec in nostros usus expendere, natura modico contenta prohibente, non possumus, in quos prodigi valeant, anxia semper sollicitudine perquirimus? Interim autem in earum contemplatione solas infelicium oculorum nostrorum illecebras pascimus, cum eas intorquere in nostrae necessitatis impendia non valemus. Unde et Salomon cum praemisisset: « Avarus non impletur pecunia, et qui amat pecunias, fructus non capit ex opes multae, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod divitias cernit oculis suis? » Quod autem divitiae possidentibus ingerant sollicitudinem, nec eos quiescere secure per mittant, audiant mo
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑditionem. Ubi & sequit᷑. Ra¬
S dix omĩum malorũ est auari¬
cia: qm qͥda appetentes grrauert̃
a fide & inseruerunt se dolori¬
bus multis. Eñĩuꝰ dona uł ob¬
lationes ab iniqͦ susciꝑe: qͥd est
aliud qm̃ ꝓpͥam animã ex dantis
squalore fedare. s Hinc enĩ sẽͥp¬
tũ ẽ. Immolans ex iniquo. obla¬
tio ẽ maculata. E non sunt bene¬
placitȩ subsannationes iniquoꝵ.¬

Expanded text:
Radix omnium malorum est avaritia, quam quidam appetentes erraverunt a fide et inseruerunt se doloribus multis . » Enimvero dona vel oblationes ab iniquo suscipere, quid est aliud quam propriam animam ex dantis squalore foedare? Hinc enim scriptionem. immolans ex iniquo, oblatio est maculata, et non sunt beneplacitae subsannationes iniu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm plurum st̃ qͥ sic in turbu¬
lenti scłi tanqͣm in spuniosi
mariȩ ꝓcellis ac fluctib uentilan¬
t᷑. ut nͥ ad qͥetũ huis sacͥ ordi¬
nis se conferat portũ. nulla
ratione confidant ꝓpͥȩ salutis
euadere posse uaufragiũ. Qũ¬
ti gͦ sanguinis reus ert qͥ sub
sacͥ habit scemate talẽ se ꝑ
susceptȩ ꝓfessionis incuriã ex¬
hibet. ut querentes accedere.
ꝑu̾se uiuendo disturbet.s
Euuangłica illi ininirũ senten¬
tia congruit. qua dicitur. Qui
scandalizau̾it unũ ex hiis pu¬
sillis. expedit ei ut suspendat᷑
mola asinaria in collo eu: &e
demergat᷑ in ꝓfundũ maris.
Tolerabiliꝰ enĩ fu̾at ut solus
in eo quẽ reliqͥt mundi u̾tigine
rotaret᷑. quã multos nẽ a si¬
lutiferȩ stationis reuocaret
rcessu. Si gͦ utta nr̃a tam p̃ua

Expanded text:
quam plurimi sunt qui sic in turbuquam plurimi sunt qui sic in turbulenti saeculi tanquam in spumosi maris procellis ac fluctibus ventilantur, ut nisi ad quietum hujus sacri ordinis se conferant portum, nulla ratione confidant propriae salutis evadere posse naufragium. Quanti ergo sanguinis reus est, qui sub sacri habitus schemate talem se per susceptae professionis incuriam exhibet, ut quaerentes accedere, perverse vivendo, disturbet? Evangelica illi nimirum sententia congruit, qua dicitur: « Qui scandalizaverit unum ex his pusillis, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . » Tolerabilius enim fuerat, ut solus in ejus quem reliquit mundi vertigine rotaretur, quam multos nunc a salutiferae stationis revocaret accessu. Si ergo vita nostra tam prava
Abbreviated transcription (Latin):
si urbe ꝓgrediens dũ me que¬
reret. ꝑ uos tnsitũ habuit:
sed &e habitare uobiscũ ut ip̃e
ꝓfessus est sub meo nomine
concupiuit. Qui dũ lassus
itinere morã uelut quiescen¬
do ꝓtͣheret sed ab exploratioĩs
ur̃e custodia clausos ocłos
ñ haberet. uescio quos ur̃m ani¬
Iles nugas & ociosa deliramenta
ppendit. ꝓ fundere. etiã cũ laicis
scurriles iocos & ludibria uidit
urbana mniscere. Uude factũ est
ut non modo uos nrmq ꝓpt̾
uos contuberniũ ome contẽp¬
n̾et. sed & ipsũ conu̾sionis au¬
ditꝰ amisiset. Apte scił uita¬
declinet: uerũ &̃ a diuini cul¬
tus aggressu ꝑ suȩ pͣuitatie e¬
empla detͦbet. Satis plaue uigilau¬
t̾ attendinus qd̃ ꝑ expbratiouẽ
ꝓpłiȩ minitantis audimuȩ. ꝑ
uos nomen di blasphemat᷑ in
gentibus. Illud etiã qd̾ de filiis¬
S hely scͥptura testat᷑. Erat inqͥd
Speccatũ puerorũ gͣnde ninus¬
S corã dño: qͥa detrahebant ho¬
mines sacrificio dĩ. Porro autẽ

Expanded text:
iens, dum me quaereret, per vos transitum habuit; sed et habitare vobiscum, ut ipse professus est, sub eo nomine concupivit. Qui dum lassus itinere, moram velut quiescendo protraheret, sed ab explorationis vestrae custodia clausos oculos non haberet, nescio quos vestrum aniles nugas et otiosa deliramenta perpendit profundere, et cum laicis scurriles jocos et ludibria vidit urbana miscere. Unde factum est ut non modo nos nostrumque propter vos contubernium omne contemneret, sed et ipsum conversionis anditus amisisset declinet, verum etiam a divini cultus egressu per suae pravitatis exempla deturbet. Satis plane vigilanter attendimus quod per exprobrationem prophetae minitantis audimus: « Per vos nomen Dei blasphematur . » Illud etiam quod de filiis Heli Scriptura testatur: « Eratum grande nimis coram Domino, quia detrahebant homines a sacrificio Dei . » Porro autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut incipiat iudiciũ de domo
dĩ. Ut gͦ de aliena appetentib
qui dũ alienis subͤtantiis in¬
hiat. ingruentis eũ adu̾sitatis
sollicitudo ꝑturbat. Aꝑc enĩ
uenit semetipsũ & celestẽ głã
tradere: autixꝑe autẽ ueni¬
ens. aniinas hominũ p̃ciosã
uidet substantiã conat᷑ aui¬
ferre. Si gͦ qui aliena appe¬
tit xp̃iaꝰ non est. qua ratio¬
ne monachꝰ dicendus est. us
Notandũ tam̃ qͥa qͥsqͥs non
sceleratis sed honestioribus uris
aliqͥd hoc studio tollit. ut
subsidia fr̃ibus in egestate
ꝓuideat. uł pio cuilibet sũptus
exhibeat: siue etiã qd insigniꝰ
est pauꝑib in necessitate suc¬
currat : hic non dicendus est
aliena impudent̾ appet̾e. sed po¬
in fr̃s rꝰte tͣnsferre. Ad hoc enĩ
unꝯ cet̾is ditior ẽ ut non solus
cõmissa possideat. sed ut non
aliena dispenset. Unde ꝓpħa cũ
diceret disꝑsit dedit pauꝑib:
ctiã cũ de exhibendis elemosi¬
nis dñs loqueret᷑: uidete inqͥt

Expanded text:
ut incipiat judicium de domo Dei . » Ut ergo de aliena appetentibusqui dum alienis substantiis inhiat, ingruentis eum adversitatis sollicitudo perturbat. Christus enim venit semetipsum et coelestem gloriam tradere. Antichristus autem veniens, animas hominum, pretiosam videlicet substantiam, conatur auferre. Si ergo qui aliena appetit Christianus non est, qua ratione monachus dicendus est? 230 Notandum tamen quia quisquis non sceleratis, sed honestioribus viris aliquid hoc studio tollit, ut subsidia fratribus in egestate provideat, vel pio cuilibet operi sumptus exhibeat; sive etiam, quod insignius est, pauperibus in necessitate succurrat, hic non dicendus est aliena impudenter appetere, sed poin fratres juste transferre. Ad hoc enim unus caeteris ditior est ut non solum commissa possideat, sed ut non aliena dispenset. Unde Propheta cum diceret: « Dispersit, dedit pauperibus , » etiam, cum de exhibendis eleemosynis Dominus loqueretur: « Videte, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
spes in posterũ restet. Post hec
it. Sed cũ ego cur miser ille in
hac specie conspectꝰ sit inda¬
gare quero: ñ decẽ mysteriũ
ab eo qd̵ inisũ est dep̃hendo. Nã
qͥa miserabilis ille ab ipso ponti
tȩ in baxuriȩ ceno conu̾sat est.
ñ incongrue uisꝰ est & ab aurib
inciꝑe. & in caudã asim t̾mina¬
re. Asins quippe lixuriosũ est
animal. sic̃ ꝓpħa designat cũ de
carnis immundiciȩ deditis ait.
speciẽ: urtã inomĩb docet᷑ duix¬
isse carnalẽ. Nã sic̃ ã physicis
tradit᷑. ursa cũ parit. ñ catulũ
iuxta consuetudinẽ bestiarũ:
sed frustũ carnis effundit.
Mox qd̾ esfusũ est. crebriꝰ lin¬
gendo & lambendo cõponit:
sico ad sui similitudinẽ lin¬
gua formante ꝓducte. Iure gͥ
qͣa iuxoriose & carnalit̾ upxit:
figura cõparuit. Cui nmirũ
qͥs ñ uideat. quantomelis fu¬
erat. ut ep̃atũ deserens peni¬
tentiã ag̾et: qͣm in eo usq ad

Expanded text:
spes in posterum restet. Post haecspes in posterum restet. Post haecit. Sed cum ego, cur ille in hac specie conspectus sit, indaginem quaero, non deesse mysterium ab eo quod visum est, deprehendo. Nam quia miserabilis illetae in luxuriae coeno versatus est, non incongrue visus est, et ab auribus incipere, et in caudam asini terminare. Asinus quippe luxuriosum est animal, sicut propheta designat cum de carnis immunditiae deditis, ait:speciem, vitam in omnibus docetur duxisse carnalem. Nam, sicut a physicis traditur, ursa cum parit, non catulum, juxta consuetudinem bestiarum, sed frustum carnis effundit: mox quod effusum est, crebrius lingendo et lambendo componit, sicque ad sui similitudinem lingua formante, producit . Jure igitur qui luxuriose, et carnaliter vixit, figura comparuit. Cui nimirum quis non videat quanto melius fuerat, ut episcopatum deserens, poenitentiam ageret, quam in eo usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
narrarit umbertꝰ qͥa uacsus qͥda
dũ it̾ ag̾et accidit ut nixta mo¬
lendinũ eqͦ insidens ꝑtͣnsiret.
Eece repente monstrũ immane
conspexit: quo inso subit eñ ter¬
ror muasit. & stupefactꝰ intre¬
mint. Hidebat᷑ autẽ monstrũ
sllud in aures aselli caudãoꝵ
desmire: cetera ursus erat. Ct̃q
uator ad hoc portentũ t̾ritꝰ
obrigesceret. sugãq p̃cipitẽ for-¬
midolosꝰ miret: informe. ꝓdi¬
giũ humanȩ uocis uerba for¬
mauit. Noli inqͥt o uir expaueᷤ¬
c̾e hominẽ me olim fuisse sic̃
& ipse nẽ es ꝓculdubio crede:
sed qͥa bestialit᷑ uixi. pt sinẽ in¬
tȩ. bestie p̃ferre speciẽ merui.
Porro cũ ille inqͥreret qͥs fuis¬
sec. ego ait. ille solo nomine be
phurea loca. & setorẽ exalantia
atq incendiis conflagrata.
raptor & ꝑtrahor. Post extre¬
mũ uͦ iudiciũ corpꝰ meũ simul
& animã irremediabilis cru¬
ciat⁊ & gehennalis baratri
me rrreuocabilis olla deglita-¬
et. ita ut nulla mͥ recuꝑatioĩs

Expanded text:
rravit Humbertus; quia vassus quidam dum iter ageret, accidit ut juxta molendinum equo insidens pertransiret; ecce repente monstrum immane conspexit, quo viso subitus eum terror invasit, et stupefactus intremuit. Videbatur autem monstrum illud in aures duntaxat aselli caudamque desinere, caetera ursus erat. Cumque viator ad hoc portentum territus obrigesceret, fugamque praecipitem formidolosus iniret, informe prodigium humanae vocis verba formavit: Noli, inquit, o vir, expavescere; hominem me olim fuisse, sicut et ipse nunc es, procul dubio crede; sed quia bestialiter vixi, post vitae finem bestiae perferre speciem merui. Porro cum ille perquireret, quis fuisset: Ego, ait, ille solo nomine Benphurea loca, et fetores exhalantia, atque incendiis conflagrata, rapior et pertrahor; post extremum vero judicium, corpus meum simul et animam irremediabilis cruciatus, et gehennalis barathri me irrevocabilis olla deglutiet, ita ut nulla mihi recuperationis
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ẽ itt ex se ipso & lucẽ exhi¬
beat & ardorẽ. Sed tͣnsactoꝵ illa
ultͥx flãma uicioꝵ habet ardorẽ:
qd̵ de illo quẽ a se repellit ueri-¬
tas dicit. Ligate illi manꝰ & pe-¬
des: & mittite eũ in tenebras
et̾iores. Si ignis itaq qͥ reꝓbos
gruciat lum̃ habere potuisset:
is qͥ repellit᷑ uequaqm mitti ĩ
tenebras diceret᷑. Hic̃ etiã psal-¬
mista ait. Suꝑ eos cecidre ignis
qe ñ uidert̃ solẽ. Ignis enĩ suꝑ impi¬
os cadit. sed sol igne cadente ũ cerni-¬
rat. a uisione ueri luminis cecae.
ute & foris eos doloi cõbristionis¬
cruciex. & uitꝰ pena siccrtatis ob¬
scuret: quatimꝰ qui auctori suo
corpore & corde deliquert̃. simł
corpore & corde puniant᷑: & utͦbiq
penã sentiant. qͥ dũ hic uiuerent
pͦuis suis delectationib ex utͦq
serriebant. Unde bene ꝑ ꝓpħani
dicit᷑. Descendert̃ ad infernũ cũ
arus suis Arma quippe pęccato¬
rũ st̃ menbra corporis: qͥb ꝑu̾sa

Expanded text:
ignis est ut ex se ipso et lucem exhibeat et ardorem, sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum habet ardorem, quod de illo, quem a se repellit, Veritas dicit: « Ligate illi manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . » Si ignis itaque, qui reprobos cruciat, lumen habere potuisset, is, qui repellitur, nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hic etiam Psalmista ait: « Super eos cecidit ignis, et non viderunt solem . » Ignis enim super impios cadit; sed sol, igne cadente, non cernitrat, a visione veri luminis caecat, ut et foris eos dolor combcruciet, et intus poena caecitatis obscuret. Quatenus qui auctori suo corpore et corde deliquerunt, simul corpore et corde puniantur, et utrobique poenas sentiant qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: Descenderunt in infernum cum armis suis . Arma quippe peccantium sunt membra cor
Abbreviated transcription (Latin):
scendere est cũ ipsis qͦ m̃bris
qͥb desideria uoluptatis expleuer̃e.
et᷑m iudicii tormenta tolerare:
ut tẽ eos undiq dolor absorbe-¬
at. qui nẽ suis delectationib
subdra undiq cont᷑ iusticiã ius¬
te iuidicantis pugnant. Que tũ
supplicia ĩ se dim̾sos & uttͣ᷑ ui¬
res cruciarte. & in eis uitę sub¬
sidiũ extinguendo seruant: ut
sic uitã t̾minꝰ finiat quatinꝰ
ne fine deficiens durat. Eit gͦ nui¬
seris mors sine morte. finis si¬
ne sine. defect sine desectu: qͥa &
mors uiuit. & sinis sẽꝑ incipit.
& defic̾e desectꝰ nescie. Eant gͦ
nc̃ luxuriȩ dediti. & ad ꝓpͥe carnis
arbitͥũ uiuant: ut anima p̃t¬
modũ & carne simul int᷑eant
Nẽ medullas mundanȩ dulce-¬
dinis sorbeant: ut repleti tẽ ꝑpe-¬
tui cruciatꝰ absinthio. totis uis¬
cerib amarescant. Necesse qͥppe:
ẽ. ut illic dentib strideant: qͥ
hic edacitate gaudebant. Illic
ab eis irremediabilit̾ plangit᷑:
a quib hic uoluptuose ridet᷑.

Expanded text:
scendere, est cum ipsis quoque membris quibus desideria voluntatis expleverunt, aeterni judicii tormenta tolerare, ut tunc eos undiqat, qui nunc suis delectationibus subditi, undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Quae tamen supplicia in se demersos et ultra vires cruciant, et eis vitae subsidium exstinguendo servant: ut sic vitam terminus finiat, quatenus rat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu; quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Erant ergo nunc luxuriae dediti, et ad propriae carnis arbitrium vivant, ut anima postmodum et carne simul intereant; nunc medullas mundanae dulcedinis sorbeant, ut repleti tunc perpetui cruciatus absynthio totis visceribus amarescant . Necesse quippe est ut illic dentibus strideant, qui hic edacitate gaudebant; illic ab eis irremediabiliter plangitur, a quibus hic voluptuose ridetur:
Abbreviated transcription (Latin):
ed oritinã qui
huismodi st̃ sic pena tẽpo¬
ralis afficeret: nt̾ ñ eos etiã tarti¬
rus expectaret. Illic enĩ iuxta
quantitatẽ gaudii recͥburt᷑ m̃¬
sura torñtti: qnͣtoq hic altis
ꝑ iactãciã tumoris extouit᷑. tan¬
to illic uoracis incendii barat᷑
ꝓfundis absorbet᷑. Unde ẽ qd̾
de pr̾isa anima sub babylonis sp̃e
dicit᷑. Quantũ se exaltauit &
in deliciis fuit: tantũ date
illi torm̃ta & luct. Et alibi
P̾tentes poteut̾ torm̃ta patient᷑:¬
& sortib fortior instat cruciatio.
Nã & illȩ carnales illecebrȩ uł
cet̾a uicia quȩ hic prauios homi-¬
nes inflãmabant. illic in picẽ.
mis uires attͥbunite. Plane siẽ
scͥptura dicit illic ẽ u̾bra mortis.
que ꝓfecto nichil aliud ẽ nͥ ob-¬

Expanded text:
ed, o utinam qui ejusmodi sunt, sic poena temporalis afficeret, ut non eos etiam tartarus exspectaret! Illic enim, juxta quantitatem gaudii retribuitur mensura tormenti; quantoque hic altius per jactantiam tumoris extollitur, tanto illic voracis incendii barathro profunditus absorbetur. Unde est quod de perversa anima sub Babylonis specie dicitur: « Quantum se exaltavit, et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luctus . » Et alibi: « Potentes potenter tormenta patientur, et fortior erit cruciatio . » Nam et ipsae carnales illecebrae, vel caetera vitia, quae hic pravos homines inflammabant, illic in picem mis vires tribuunt. Plane sicut Scriptura dicit , illic est umbra mortis, quae profecto nihil est aliud nisi ob
Abbreviated transcription (Latin):
dente torquet᷑: ornat᷑. acce¬
dit. trepidat palpitat. tañ
offerre p̃sumit. Ecce angłe
ut assuetꝰ fuerat. uenit.
& inspectante pͥncipe spon¬
giã infectã aqua suꝑ capd̃
illii exp̃ssit. om̃sq sordes
atq squalores qͦs ex corpo
re illis autȩ contraxerat. m̃bris
er om̃ib it̾m suꝑfudit. Hoc
uiso pͥnceps ammiratꝰ obstu¬
puit. prbr̃mq semotis omib
secrete conuenit. Inquisitꝰ
itaq prb̃r si nouit̾ aligͥd cri-¬
minis admisisset. pͥmo qͥdẽ
ꝑhorrescens facins abnegat:
deinde in ale sͥ consciꝰ ac pͥn¬
cipis auctoritate conpulsꝰ. tan¬
de corruisse se p̃t̾ita nocte in
quanła eiode pͥncipis cubicu¬
lariã confitetur.
N eade rursꝰ urbe uidi inona-¬
mirũ iuxta monasteriũ degeus

Expanded text:
dente, torquetur; ornatur, accedente, torquetur; ornatur, accedit, trepidat, palpitat, tamen offerre praesumit. Ecce angelus, ut assuetus fuerat, venit, et inspectante pgiam impletam aqua super caput ejus expressit; omnesque sordes atque squalores, quos ere illius ante contraxerat, membris ejus omnibus iterum superfudit. Hoc viso princeps admiratus obstupuit, presbyterumque semotis omnibus secrete convenit. Inquisitus itaque presbyter, si noviter aliquid criminis admisisset, primo quidem quasi perhorrescens facinus, abnegat; deinde male sibi conscius, ac principis auctoritate compulsus, tandem corruisse se nocte praeterita in quamdam ejusdem principis cubiculariam confitetur. In eadem rursus urbe vidi monamirum juxta mona
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotũ. talotem ad nna de¬
fluentib uidebant᷑ in duti.
Percuntante autẽ diacono.
ittrũne inqͥt uos qui in illa
uita estis. iugit̾ dnm̃ bene
potest. tẽ stabat. cũ reuelati¬
onis p̃sagiũ meruit: tẽ in ali¬
qua forte culpa iacebar. cũ
discrim̃ incurrit. In lubri¬
co siqͥde positi. repente ꝓla¬
him: & nc̃ mundi. sub mo-¬
mento tp̃ris inquinamur..
Unde & illd̾ nc̃ ad memori.¬
a redit: qd in beneuentana
oum urbe constitutũ audi¬
re me contigit
nitate missarũ indesinent̾
cotidie sacͥs misteriis reue¬
rent᷑ insist̾et: angłs dñĩ ex
consuetudine ueniebat. &
uidente pͥncipe sacram̃tũ
dñci corporis ex offereittis
manib assumebat. Sed õ eri¬
minalie uttȩ huis lubrica.
& incerta condicio. lã qͥ an¬
qłicis sruebat᷑ obsequiĩs: ĩ
sedȩ luxuriȩ uoraginẽ repente
pra lapso est. Quid plura. s
foris exigente pb̃r cõpellit᷑. sed
gͣuit̾ intꝰ conscientia remor¬

Expanded text:
sacerdotum talotenus ad ima desacerdotum talotenus ad ima defluentibus videbantur induti. Percunctatus autem diaconus, utrumne, inquit, vos, qui in illa vita estis, jugiter Dominum benedpotest, tunc 451 stabat, cum revelationis praesagium meruit; tunc in aliqua forte culpa jacebat, cum discrimen incurrit. In lubrico siquidem positi, repente prolabimur; et nunc mundi sub momento temporis inquinamur. Unde et illud nunc ad memoriam redit, quod in Beneventana olim urbe constitutum audire me contigit.nitate missarum indesinenter quotidie sacris mysteriis reverenter insisteret, angelus Domini ex consuetudine veniebat, et vidente principe, sacramentum Dominici corporis ex offerentis manibus assumebat. Sed, o ruinalis vitae hujus lubrica et incerta conditio! nam qui angelicis fruebatur mundis obsequiis, in foedae luxuriae voraginem repente prolapsus est. Quid plura? Peforis exigente compellitur; sed graviter intus, conscientia remor
Abbreviated transcription (Latin):
semetip̃m ignotaret flãmiᷤ
simul atꝰcib exurendũ cos
Hec gͥ & hiis similia. cũ:
m̃te considero: cũ subtili
meditatione ꝑtracto: dũ qͥd
mͥ adhuc inimineat nescio.
treiefactꝰ certe totis uisce-¬
rib obstupesco. Moxq ad la-¬
crimas redeo. & si flecs ali-¬
qͣnͣdo p̃ cortie duricia non
contabescit. Perpendo sepe qͣle
bilib uit̾ce̾. in morte uiuere.
un ignib habitare. Illud etiã
quomͦ ad cruciandos unpios
rt cũ fauilla dissiliens in
qͦlibet m̃bro uł ad momentũ
tolerari ñ possit. ultͥces slã¬
me miseros homines hine
eg̾dientes absorbitant : &¬
infinite patens uorax ge¬
henua concludat. Ex quib
nimirũ suppeditat animꝰ¬
plura eloqui: nͥ me ꝓhibe.¬
ret epłare cõpendiũ diutis
immnorari. Eix qua tam̃
occasione qͥdda reditͫ in m̃¬
pͥmorib fauentine cruitati
ex hoc scl̃o aute nͥ paruũ tẽpꝰ
egressi. cuida diacono simul
apparuere ꝑ uisũ. Qui nimi¬
rũ ferreis casulis in morẽ

Expanded text:
semetipsum ignoraret flammis simul atrocibus exurendum? Haec igitur et his similia cum mente considero, cum subtili meditatione pertracto, dum quid mihi adhuc immineat, nescio; tremefactis certe totis visceribus obstupesco; moxque ad lacrymas redeo, et si fletus aliquando prae cordis duritia non re gravius contabescit. Perpendo saepe quale bilibus interesse, in morte vivere, in ignibus habitare. Illud etiam, quomodo ad cruciandos impios ut cum favilla dissiliens, in quolibet membro, vel ad momentum tolerari non possit, ultrices flammae miseros homines hinc egredientes absorbeant, et infinite patens vorax gehenna concludat. Ex quibus nimirum plura suppeditat animus eloqui, nisi me prohiberet epistolare compendium diutius immorari. Ex qua tamen occasione quiddaimoribus Faventinae civitatis ex hoc saeculo ante non parvum tempus egressi, cuidam diacono simul apparuere per visum, qui nimirum ferreis casulis in more
Abbreviated transcription (Latin):
leo t̾ribilis dorimentib su¬
ꝑuenit. Presbit̾ autẽ piȩ
opinionis & honestȩ uite. qͥ
uisitatione redierat. sociis
undiq circũ fusis medis qͥ¬
escebat. Irruens gͥ unmanis
bestira neminẽ ex hiie qui pͥ
eͥ occurrerant attigit: sed
cet̾os suꝑsiliens. & tanqͣm
ꝓiecta ligna contẽp̃nens. so¬
lũ p̃sbiterũ signant̾ appetiit
p̃cipitant̾ muasit. cet̾isq leo¬
nib qui ñ ꝓcul aberant p̾dã
suã cruento uenator exposu-¬
te. Quẽ clamitantẽ & sociis
audientib horribilit̾ inugi¬
entẽ subito deuorauerẽ : &
e uestigio conuiatores eiꝰ usq
ad t᷑ri in quã tremefacti con-¬

Expanded text:
leo terribilis dormientibus suleo terribilis dormientibus supervenit. Presbyter autem piae opinionis, et honestae vitae, qui visitatione redierat, sociis undique circumfusis medius quiescebat. Irruens igitur immanis bestia, neminem ex his qui sibi prius occurrerant, tetigit; sed caeteros supersiliens, et tanquam projecta ligna contemnens, solum presbyterum signanter appetiit, praecipitanter invasit, caeterisque leonibus, qui non procul aberant, praedam suam cruentus venator exposuit. Quem clamitantem, et sociis audientibus horribiliter mugientem, subito devoraverunt; et e vestigio conviatores ejus usque ad turrim, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
da consideratione ꝑtracto:
illũ sẽp u̾siculũ repetens.
quẽ ꝓpħa cantabat. Ne qͣn¬
do inqͥt rapiat ut leo anim̃ã
meã : dũ nͥ est qui redimat.
neq qui saluũ faciat. Tam
breuis scͥptura qͣm̃ longã
sormidandi materiẽ p̃bet
ne uilla contigisse dicit᷑. qd̃
quidda agͥcola irix erũpente cre¬
puscło mature surrexit: enor
quasi in trabe cõposuit. Com¬
mota ꝓturꝰ bestia. capd̃ attol¬
uentẽ. sub mom̃to rabida uo¬
racitate deglutiie. Eit ut
cutiat. atq ad metuenda suꝑ
nos diuina iudicia ꝑuigil nos
sollicitudo cõpellat. plerũq
uidemꝰ honestiorib uiris ac
iuste uiuentib ista conting̾e:
cũ econt᷑ carnales & incõpo¬
siti uideant᷑ homines ut supͣ
meminimꝰ etiã uircutib cho¬
ruscare. Nã ut dutis ñ ĩmo¬
res. quida ab iherosolimis
rediens hoc sͥ suisq comtui¬
b contigisse narrauit. qͥa cũ
itin̾is labore defessi secꝯ uiã
nocte quiescereite: repente

Expanded text:
da consideratione pertracto, da consideratione pertracto, illum saepe versiculum repetens, quem Propheta cantabat: « Ne quando, inquit, rapiat ut leo animam meam; dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat . » Tam brevis scriptura quam longam formidandi materiam sanis ne villa contigisse dicitur, quod quidam agricola vix erumpente crepusculo, mature surrexit, enormquasi in trabe composuit. Commota protinus bestia caput attolventem sub momento rabida voracitate deglutiit, et ut ccutiat, atque ad metuenda super nos divina judicia pervigil nos sollicitudo compellat; plerumque videmus honestioribus ac juste viventibus viris ista contingere cum econtra carnales et incompositi videantur homines, ut supra meminimus, etiam virtutibus corruscare. Nam, ut non diutius immorer, quidam ab Hierosolymis rediens, hoc sibi suisque comitibus contigisse narravit; quia cum itineris labore defessi, secus viam nocte quiescerent, repente
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotib iniunctũ m
hoc exiliũ patior: meq ut
reuera mortis illis auctorẽ
deflere cõpellor. Quȩ nimirũ
gemide calamitatis hystora
& concussit: ut inmensam
cordis mei formidinẽ nec
stilo tradere. nec ualeã sermo¬
ne ꝓferre. Meditor enĩ sepe.
eccȩ homo & bestia: drio pa¬
rit̾ in spelunca Non meddi¬
ator intͥuente. ñ ereptor ace¬
dit. ferinũ sane cor pietas
ñ emollit: p̃sertĩ cũ rabides
uoracitati hoc etiã suꝑaddit᷑
ut illate contumeliȩ gͣuis
ultio cõpenset᷑. Queso quȩ m
tc̃ huiꝰ species erat. immo q̃
mens miseri hominis eẽ po¬
tat. cũ p̃da factꝰ ee̾t hosti nes¬
cio misereri. cũ euadendi nu
la spes suꝑ eẽt sed potiꝰ cru¬
entis dentib in escã tͣdita. se¬
rinã ꝓtinꝰ ingluinẽ satiarteꝰ
hun ego formidolosi cass spe¬
ciẽ in mea sepe m̃te de pingo.
moxq draconẽ illũ totis en¬
delitatis auctorẽ quomͦ rapi¬
at ac deuoret animas paui¬

Expanded text:
a sacerdotibus injunctum mihi a sacerdotibus injunctum mihi hoc exsilium patior, meque ut revera mortis illius auctorem deflere compellor. Quae nimiruum gemendae calamitatis historia et concutit, ut immensam cordis mei formidinem, nec stylo tradere, nec valeam sermone proferre. Meditor enim saepe, ecce homo, et bestia, duo pariter in spelunca. Non mediator intervenit, non ereptor accedit, ferinum sane cor pietas 449 non emollit; praesertim cum rabidae voracitati hoc etiam superadditur, ut illatae contumeliae gravis ultio compensetur. Quaeso, quae rei hujus tunc species erat, imo quae mens miseri hominis esse poterat, cum praeda factus esset hosti nescio misereri; cum evadendi spes nulla superesset, sed potius cruentis dentibus in escam traditus, ferinam protinus ingluviem satiaret? Hujus ergo formidolosi casus speciem in mea saepe mente depingo, moxque draconem illum totius crudelitatis auctorem, quomodo rapiat ac devoret animas, pavi