comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in manu tenens. cum ingenti
fremitu cellulam eius irrupit.
cruentamq ostentans dexterã.
et ad misso recens scelere con¬
gaudens: ubi est inquit mar¬
tine uirtus tuaꝰ Unum de
tuis modo interfeci: Tunc ille
conuocatis fr̃ib. refert quid di¬
abolus indicasset. Sollicitos
ẽẽ precepit ꝑ cellulas singulorũ.
Neminem quidem de ẽẽ demo¬
nachis. sed unum rusticũ mer¬
cede conductum. utt uehiculo
ligna deferret isse ad siluam
nuntiant. Iubet igitur aliquos
ire ei ob uiam itahaut longe
a monasterio iam pene exani¬
mis inuenitur. Extremum
tamen sp̃m trahens indicat
fr̃ib casum morũ ⁊ uulneris.
Iunctis scilicet bobus dum dis¬
soluta artius lora constringit.
bouem sibi excusso captte unrter
inguina cornu in iecisse. nͨ mul¬
to post uitam reddidit. uider
quo uidicio domini diabolo
data fuerit hec potestas. In mar¬
tino illud mirabile erat. qͦd
ñ solum hoc quod supra retuli¬
mus. sed multa istius modi si

Expanded text:
in manu tenens cum ingenti in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si
Abbreviated transcription (Latin):
quod ininfimoꝵ uidicum cõ¬
uiuiis ep̃oꝵ nemo feciss. Eidẽ¬
q maximo longe ante p̃dix̃
futurum. ut si ad italiam
ꝑgeret quo ire cupiebat. bel¬
lum ualentiniano imꝑatori
inferens. sciret se pͥmo qͥdem
impetu futurum ẽẽ uictorẽ:
sed paruo post tempore ẽẽ ꝑi¬
turum. quod quidem ita uidi¬
mus. Nam pͥmo aduentu eiꝰ
ualentinianus in fugam uer¬
sus est: deinde post annum
fere resumptis uirib captũ
intra aquileie muros maxi¬
mum interfecit. Constat au¬
tem etiam angłos ab eo pler̃q
uisos. ita ut conserto inuicem
apud eum sermone loqͥrentur
iabolum uero
tam conspicabilem et
subiectum oculis habebat.
ut siue se in propria substan¬
tia contineret. siue indiu̾sas
figuras spiritalesq nequitias
transtulisset. qualibet ab eo sub
ymagine uideretur. Quod cũ
diabolus sciret se effugere nõ
posse. conuitiis eum frequent̾
urg ebat quia fallere non
posset insidiis. Quodam autẽ
tempore. cornu bouis cruentũ

Expanded text:
quod in infimorum iudicum conquod in infimorum iudicum conuiuiis nemo episcoporum fecisset. eidemque Maximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum
Abbreviated transcription (Latin):
onuiue autem aderãt
ueluti ad diem festũ
euocati. sumini atq illustres
uiri. prefectus idemq consul
euodius. uir quo nichil unꝙͣ¬
illo iustius fuit. comites duo
summa potestate prediti.
frater regis et patruus. Me¬
dius inter hos martini p̃sb̾r
accubuerat: ip̃e autẽ cellu¬
la uixta regem posita conse¬
derat. Ad medium fere cõui¬
uium ut moris est. paterã
regi minister optulit̾. Ille
sancto admodum ep̃o. potus
dari iubet: expectans atq am¬
bigens. ut ab illius dexter
poculum sumeret. Sed mar¬
tinus ubi ebibit. pateram
presbitero suo tradidit. Nul¬
lum scilicet existimans digni¬
orem. qui posset pͥor bibere
nec integrum sibi fore. si aut
regem ip̃m. aut eos qui a rege
erant proxime p̃sb̾o p̃tuliss.
Quod factum. imꝑator om̃sꝙ
qui tunc aderant ita ad mira¬
ti sunt. ut hoc ip̃m eis inquo
contempti fuerant placeret
placeret. Celeberrimumq ꝑ
omne palatium fuit fecisse
martinum in regis prandio.

Expanded text:
onuiuae autem aderant, onuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio,
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorem max¬
imum ferocis in¬
genii uirum. et
uellorum ciuilium uictoria
elatum. plures ex diuersis
partib episcopi conuenissẽt.
et feda circa pͥncipem om̃iũ
adulatio notaretur. seq de¬
generi in constantia regie
clientele sacerdotalis digni¬
tas subdidisset. in solo mar¬
tino apłica auctoritas ꝑma¬
nebat. Nam et si ꝓ aliquibꝰ
supplicandum regi fuit.
imperauit potius quam
rogauit. Et a conuinio euis
frequenter rogatus abstinuit.
dicens se mense eus ꝑticipẽ
esse non posse. qui imperato¬
res unum regno. alterum ui¬
ta expulisset. Postremo cum
maximus se non sponte sump¬
sisse imperiũ affirmaret. sed
impositam sibi amilitibus
diuino nutu regni necessita¬
tem armis defendisse. et nõ
alienam ab eo dei uoluntatẽ
uideri penes quem iam ĩcre¬
dibili euentu uictoria fuiss.
nullumq exaduersariis nisi
iacie occubuisse: tandem ui¬
ctus uel ratione uel precib
ad conuiuium uenit. ¶Sĩr
immodum gaudente rege.
quod id impetrasset. lectio .ii.¬

Expanded text:
imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuersis orbis partibus episcopi conuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. c
Abbreviated transcription (Latin):
consecrari. Paulinus uero. uix
magni postmodum fut᷑us
exempli. cum oculum gͣuit̾
dolere cepisset et iam pupil¬
lam eius crassior nubes suꝑ¬
ducta texisset: oculum eus
martinus pennicula conti¬
git: pristinamq ei sanitatẽ
sublato omni dolore restitu¬
it. Ip̃e autem cum casu quo¬
dam eẽt cenaculo deuolutꝰ.
et per confragosos scale gra¬
dus decidens multis uulne¬
ribus eẽt affectus. cũ exani¬
mis iam iaceret in cellula.
et immodicis dolorib cru¬
ciaretur: nocte ei angłs uisꝰ
est eluere uulnera. et salub̾
unguine. contusi corporis
postero die restitutus est sa¬
nitati: ut nichil unquam
ꝑtulisse in cõmodi putaret᷑.¬

Expanded text:
consecrari. Paulinus vero, vir consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futuexempli, cum oculum grauiter dolere coepisset et iam pupillam eius crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. ipse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi corporis postero die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaret
Abbreviated transcription (Latin):
pud parisus uero. dũ
portam ciuitatis illius
magnis secum turbis euntib
introiret: leprosum misera¬
bili facie. horrentib cunctis
osculatus est. atq benedixit.
Statimq omni malo emũ¬
datus: postero die ad eccłiam
ueniens nitenti cute. grãs
pro sanitate quam receꝑat.
agebat. Sed nec hoc preter¬
mittendum est. quod fimb̾e
te. aut collo indite sunt. per¬
sepe ab egrotantib morbos
effugauerunt. Parborus autẽ
uir prefectorius. scĩ ad modũ
et fidelis ingenii: cum filia
eius. grauissimis quartane
febrib ureretur: epistolam
martini que casu ad eum de¬
lata fuerat. pectori puelle in
ip̃o accensu ardoris inseruit:
statunq fugata febris est.
Que res apud arborium in
tantum ualuit: ut statim
puellam deo uoueret. et per¬
petue uirginitati dicaret.
Profectusq ad martinum:
p̾uellam ei presens ob uͥtutũ
eius testimonium. que per
absentem licet. curata ẽẽt.
obtulit. Heq ab alio quã
a martino: habitu uirgini¬
tatis imposito. passus ẽ eã

Expanded text:
pud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est
Abbreviated transcription (Latin):
nota est et apud lomines.
Cum prescns est unttantur
illam: et desiderant eam. cũ
seduxerit. et in ꝑpetuum co¬
roronata triumphat: incom¬
quinatorum certaminum
premium uincens. Multi¬
gena enim impioꝵ multitu¬
do ñ erit utilis: et spuria
uitulamina. non dabunt ra¬
dices altas. nec stabile firma¬
mentum collocabunt. Et si
in ramis in tempore germina¬
uerint. infirmiter posita a
uento cõmouebuntur: ⁊ ani¬
mietate uentorum eradica¬
buntur. Confringentur enĩ
rami in consummati. ⁊ fru¬
ctus illorum inutiles: ⁊ acerbi
ad manducandum. et ad n
chilum apti. Ex iniquis enĩ
omnes filii qui nascuntur:
testes sunt nequitie adu̾sus
parentes in interrogatiõe sua.
Iustus autem si morte preoc¬
cupatus fuerit: in refrig̾io
erit. Senectus enim uene¬
rabilis est non duturna:. ne¬
q numero annoꝵ cõputata.

Expanded text:
nota est et apud homines cum praesens est imitantur illam et desiderant eam cum se duxerit et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tempore germinaverint infirmiter posita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabuntur confrrami inconsummati, et fructus illorum inutiles, et acerbi ad manducandum, et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim venerabilis est non diuturna neque numero
Abbreviated transcription (Latin):
Omnibus enim mobilibus:
mobilior est sapientia. Lc .iii.¬
tringit autem ubiq: ꝓpt̾¬
por est enim uirtutis di ⁊ ema¬
natio quedam est claritatis
omnipotentis dei. sincera: ⁊
ideo nichil coiquinatũ in
illam incurrit. Candor ẽ enĩ¬
lucis eterne. et speculum sine
macula dei maiestatis: ⁊ yma¬
go bonitatis illius. Et cũ sit
una: omnia potest ⁊ ꝑmanẽs
in se omnia innouat: et per
nationes in animas sanctas
se transfert. Amicos dei ⁊ ꝓphe¬
tas constituit. Neminem enĩ
diligit ds: nisi eum qui cum
sapientia habitat. Est enun
hec speciosior sole: et suꝑ om¬
nem stellarum dispositionẽ.
Luci comparata inuenitur
prior: illi enim succedit nox.
Sapientia autem: uincit ma¬
liciam. Attingit ergo a fine
usq ad finem fortiter: et dis¬
ponit omnia suaucter. Hãc

Expanded text:
omnibus enim mobilibus omnibus enim mobilibus mobilior est sapientia adtingit autem ubique etpor est enim virtutis Dei, et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera, et ideo nihil inquinatum in illam incurrit. Manilucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago bonitatis illius et cum sit una omnia potest et permanens in se omnia innovat et per nationes in animas sanctas se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim haec speciosior sole et super omnem stellarum dispositionem luci conparata invenitur prior illi enim succedit nox sapientiam autem non vincit malitia adtingit enim a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suavit
Abbreviated transcription (Latin):
tium emendator. In manu
enum illius et nõs et sermo¬
nes ur̃i: et omnis sapientia
et operum scientia et discipli¬
na. Ip̃e enim dedit mͥ horum
que sunt scientiam ueram:
ut sciam dispositionem or¬
bis terrarum. et uirtutem
elementorum: initium et
consummationem. et medie¬
tatem temporum: uicissitu¬
dinum permutationes. et
consummationes temporum:
morum mutationes et diuisi
ones tempoꝵ: anni cursus ⁊
stellarum dispositiones: na¬
turas animalium et iras
bestiarum: uim uentorum
et cogitationes hominũ dif¬
ferentias arboꝵ et uirtuteg
radicum et quecumq sunt
absconsa et improuisa lidi¬
ci. Omniũ enim artifex: do
cuit me sapientia. Est enĩ
in illa sp̃c iurtellectus. sanctꝰ.
unicus. multiplex subtilis.
mobilis. disertus. incoinqͥnatꝰ.
certus. suauis. amans bonum:
acutus qui nichil uetat bene¬
stabilis certus. securus: omnẽ
habens uirtutem. omnia pro¬
spiciens: et qui capit om̃s sp̃e
intelligibiles mundos subtiles

Expanded text:
tium emendator in manu tium emendator in manu enim illius et nos et sermones nostri et omnis sapienet operum scientia, et disciplina: ipse enim dedit mihi omnium quae sunt scientiam veram, ut sciam dispositionem orbis terrarum, et virtutem elementorum; initium et consummationem et medietatem temporum, vicissitudinum permutationes, et consummationes temporum, morum mutatioones temporum, anni cursus et stellarum dispositiones, naturas animalium et iras bestiarum, uim ueet cogitationes hominum, differentiam arborum et virtutes radicum; et quaecunque sunt absconsa et impraevisa didici: omnium encuit me sapientia est enim in illa spiritus intellectus sanctus unicus multiplex subtilis mobilis dissertus incoinquinatus certus suavis amans bonum acutus qui nihil vetat benestabilis certus securus omnem habens virtutem omnia prospiciens et qui capiat omnes spiritus intellegibiles mundos subtiles
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sapientie. Et preposui
ilam regnis et sedibus: et
diuicias nichil ẽẽ duxi in
comparatione illuis. Nec
comparaui illi lapidem pre¬
ciosum: qm̃ omne aurum
in comparatione illuis are¬
na est exigna: et tanquam
lictum estimabitur argen¬
tum in conspectu illiuis. Su-¬
per salutem et speciem di
lexi illam et proposui pro
luce habere illam: quoniam
in extinguibile est lum̃ eiꝰ.
uenerunt autem michi oĩa
bona pariter cum illa: et in¬
numerabilis honestas per
manus illius. Et letatus sũ
in omnibr: quomam ante ce¬
debat me ist̃a sapientia: et
ignorabam quoniam om̃iũ
horum mater est. Quam
sine fictione didici. et sine
inuidia communico: et ho¬
nestatem illuis ñ abscõdo.
Infinitus enim thesaurꝰ est
hominib. quo qui usi sunt
ꝑticipes fc̃i sunit amicitie d̃ĩ
propter discipline dona com¬
mendati. ¶Nichi autẽ det
deus hec dicere ex sententia
et presumere digne horum
que michi dantur: qm̃ ipse
sapientie dux est et sapien¬

Expanded text:
spiritus sapientiae: et praeposui spiritus sapientiae: et praeposui illam regnis et sedibus, et divicias nichil esse duxi in comparacione illius nec comparavi illi lapidem preciosum, quoniam omne aurum in comparacione illius arena est exigua et tamquam lutum estimabitur argentum in conspectu illius. Super salutem et speciem dilexi illam et proposui pro luce habere illam quoniam inextinguibile est lumen illius venerunt autem mihi omnia bona pariter cum illa et innumerabilis honestas per manus illius et laetatus sum in omnibus quoniam antecedebat ista sapientia et ignorabam quoniam horum omnium mater est quam sine fictione didici et sine invidia communico et honestatem illius non abscondo infinitus enim thesaurus est hominibus quod qui usi sunt participes facti sunt amicitiae Dei propter disciplinae dona commendati mihi autem det Deus dicere ex sententia et praesumere digna horum quae dantur quoniam ipse et sapientiae dux est et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Sed abinitio natiuita¬
tis inuestigabo et ponam
in lucem scientiam illuis.
et non preteribo ueritatẽ.
neq cum inuidia tabescen¬
te iter habebo: quoniam ista
non erit particeps sapientie.
¶ultitudo autem sapien¬
tium sauitas est orbis t̾rar.
et rex sapiens popłi stabilim̃¬
tum est. Ergo accipite disci¬
plinam ꝑsermones meos:
et proderit uobis. Sum qͥdẽ
et ego mortalis homo similis
omnibus et exgenere t̾reno
illiuis qui prior fictus est: et
inuentre matris figuratus
sum caro: decem mensium
tempore coagulatus in sang̾¬
ne ex semine hominis et de¬
lectamento sompnii conueni¬
ente. Et ego natus accepi cõ¬
munem aerem et in similit̾
factam decidi terram: ⁊ pͥmã
uocem similem omnibus
emisi plorans. Ininuolum̃¬
tis nutritus sum:. ⁊ curis
magnis. Nemo enun ex re¬
gibꝵ aliud habuit natiuita¬
dis initium unus ergo intͦi¬
tus est omnibus aduitam.
ropter hoc optaur. et
datus est michi sens.
et inuocaui. et uenit in me

Expanded text:
Dei sed ab initio nativitaDei sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter habebo quoniam ista non erit particeps sapientiae multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum et rex sapiens populi stabilimentum est ergo accipite disciplinam per sermones meos et proderit vobis sum quidem et ego mortalis homo similis oillius, qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro; decem mensium tempore coagulatus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somni conveniente, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum, et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, ropter hoc optavi, et datus est mihi sensus: et invocavi, et venit in me
Abbreviated transcription (Latin):
marcessit sapientia: et facile
uidetur abhiis qui diligunt
eam. et inuenitur abhiis qͥ
querunt illam. Preoccupat
qui se concupiscunt ut illis
se pͥorem ostendat. Qui de lu¬
ce igilauerit ad illam non
laborabit. assidentem enim
illam forib suis inueniet.
Cogitare ergo de illa sensus ẽ
consummatus et qui uigilaue¬
rit propter illam. cito erit secu¬
rus: quoniam dignos se ipsa
circuit. querens. et in uiis suis
ostendet se illis hilariter. et ĩ
om̃i ꝓiudentia occͣret itłꝰ. Inicium¬
enĩ illiꝰ uerissima ẽ discipline ꝯcupi¬
scentia. Cura gͦ discipline dilectio
est: et dilectio custoditio legũ
illius est. Custoditio autem
legum: consummatio in corrup¬
tionis est. In corruptio autem.
facit ẽẽ proximum deo. Con¬
cupiscentia itaq sapientie: de¬
ducet ad regnum ꝑpetuum.
Si eigo delectamini sedibus
et stematib reges populi:
diligite sapientiam. ut ĩper¬
modum t̃a sit referam: et ñ
abscondam a uobis sacm̃ta

Expanded text:
marcescit sapientia, et facile marcescit sapientia, et facile videtur ab his qui diligunt eam, et invenietur ab his qui quaerunt illam. Praeoccupat qui se concupiscunt; et illis se priorem ostendit. Qui de luce vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem illam in foribus suis inveniet. Cogitare enim de illa, sensus est consummatus: et qui vigilaverit propter illam, cito erit securus. Quoniam dignos se ipsa circuit quaerens, et in viis suis ostendit se illis hilariter, et in omni prudentia occurret se illis. Initiumenim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est, custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in permodum facta sit referam et non abscondam a vobis sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
data est a domino potestas
uobis et uirtus ab altissimo:
qui interrogabit opera ur̃a
et cogitationes scrutabitur:
quoniam cum eẽtis ministͥ
regna illius non recte iudica¬
stis neq custodistis legem iusti
cie: neq scd̃m uoluntatem dĩ
ambulastis. Horrende ⁊ cito
apparebit uobis: quoniam
durissimum iudicium ĩ his
qui presunt fiet. Exigno enĩ
conceditur miscd̃ia: potentes
autem potenter tormenta pa¬
cientur. Non enim subtrahet
ꝑsonam cuius quam dominꝰ.
nec reuerebitur magnitudi¬
nem cuius quam ds: qm̃ pu¬
sillum et magnum ip̃e fẽc̃:
et equaliter cura est illi de
omnib. Fortiorib autem: for¬
tior instat cruciatio. Ad uos gͦ¬
mali reges hii sunt sermoẽs
mei: ut discatis sapientiam.
et non excedatis. Qui enu
custodierint iusticiam iuste
iustificabuntur: et qui didice¬
rint iusta ĩuenient qͥd respon¬
¶deant.
ergo sermones meos.
Siligite illos: et ha
bebitis disciplinam.
Clara est et que numquam

Expanded text:
data est a domino potestas data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neqoluntatem dei ambulastis. horrende et cito apparebit uobis: quoniam iudicium durissimum in his qui praesunt fiet. exiguo enim conceditur misericordia, potentes autem potenter tormenta patientur. non enim subtrahet personam cuiusquam dominus, nec reuerebitur magnitudinem cuiusquam: quoniam pusilluet aequaliter cura est illi pro omnibus fortioribus autem fortior instat cruciatio ad vos ergo reges sunt hi sermones mei ut discatis sapientiam et non excidatis qui enim custodierint iusta iuste iustificabuntur et qui didicerint ista invenient quid respondeant ergo sermones meos dilibebitis disciplinam. Clara est, et quae nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
teget eos: et brachio suo defen¬
det illos. Accipiet armaturã
zelus illuis et armabit crea¬
turam ad ultionem inumicoꝵ
Induet protorace iusticiam:.
et accipiet progalea iudiciũ
certum. Sumet scutum ĩ ex¬
pugnabile equitatem. Acuet
autem diram iram in lancea.
et pugnabit cum illo orbis
terrarum contra insensatos.
Ibunt directe emissiones ful¬
gurum. Et tanquam habene
curuato arcu nubium exter¬
minabuntur. et ad certum
locum in silient: et a petrosa
ira plene mittentur grandi¬
nes. et scandescet in illos aqͣ
maris. Et flumina concurrẽt
duriter: et contra. illos stilla¬
bit sp̃c uirtutis et tanquã
turbo uenti diuidet illos et
ad heremum perducet omnẽ
terram iniquitatis illorum.¬
et malignitas euertet sedes
potentium. ¶Nelior est sapĩa
quam uires: et uir prudens
magis quam fortis. Audite gͦ
reges et intelligite disçite iu¬
dices finium terre. Prebeti
aures uos qui continetis mul¬
titudines. et placetis uobis ĩ
turbis nationum: quoniam

Expanded text:
hio suo defendet illos accipiet armaturam zelus illius et armabit creaturam ad ultionem inimicorum induet pro torace iustitiam et accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omnem terram iniquitatis et malignitas evertet sedes potentium melior est sapientia quam vires et vir prudens magis quam fortis audite ergo reges et intellegite discite iudices finium terrae praebete aures vos qui continetis multitudines et placetis vobis in turbis na
Abbreviated transcription (Latin):
horribili: et mirabuntur ĩ su¬
bitatione insperate salutis.¬
sp̃c. Dicent enim inter se pe¬
nitentiam agentes: et ꝑ an¬
gustiam sp̃c gementes. Si ft̾
quos habuimus aliquando in
derisum: et insimilitudinem
in properii. Nos insensati .ui¬
tam illoꝵ estimabamꝰ ĩ saniam.
⁊ finẽ illoꝵ sine honore. Qmͦ gͦ¬

Expanded text:
ili: et mirabuntur in subitatione insperate salutis. Dicent inter se penitentiam agentes: et pre angustia spiritus gementes. Hi sunt quos habuimus aliquando in derisum: et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illorum extimabamus insaniam: et finem illo
Abbreviated transcription (Latin):
et facies pͥncipum mirabũt᷑
me: Tacentem me sustinebĩte¬
t loquentem me respicient.
it sermocinantem me plura
manum ori suo imponent.
Propterea habeo per hanc iu¬
mortalitatem et memoriam
eternam hus qui post me fu¬
turi sunt relinquam. Sisponã
populos et nationes mͥ erũt
subiecte: timebunt me audi¬
entes reges borrendi. In multi¬
tudine uidebor bonus: et ui
bello fortis: intrans in domũ
meam conquescam cum illa.
Non enun habet amaritudi¬
nem conuersatio illius. nec
tedium conuictus ip̃ius: sed
leticiam et gaudium. Dec
cogitans apud me. et comme¬
morans in corde meo: quoniã
in mortalitas est in cogitatio¬
ne sapientie. et inamicitia
illius delectatio bona: et in
oꝑib manuũ illius honestas
sine defectione: et incertami¬
ne loquele illius sapientia.
et preclaritas in cõmunicati¬
one sermonũ ip̃ius. Circuibã
querens ut eam mͥ assumerẽ.
puer autem eram ingeniosus.
et sortitus sum animã bonã.

Expanded text:
et facies principum mirabuntur et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam cum illa non enim habet amaritudinem conversatio illius nec taedium convictus ipsius sed laetitiam et gaudium haec cogitans apud me et commemorans in corde meo quoniam inmortalitas est in cogitatione sapientiae et in amicitia illius delectatio bona et in operibus manuum illius honestas sine defectione et in certamine loquellae illius sapientia et praeclaritas in communicatione sermonum ipsius circuibam quaerens ut mihi illam adsumerem puer autem eram ingeniosus et sortitus sum animam bonam
Abbreviated transcription (Latin):
et omuium dominus dilex̃
illam. Soctrix est enĩ disci¬
pline dei: et electrix operũ
illius. Et si diuitie appetũt᷑
inuita: quid sapientia locu¬
pletius que omĩa operatire:
Si artem sensus operatur.
quis horum que sunt magis
quam illa est artifexꝰ Et si
iusticiam quis diligit: labo¬
res huius magnas habent
uirtutes. Sobrietatem enim
et sapientiam docet et iusti¬
ciam et uirtutem: quibꝰ utiliꝰ
nichil est inuita hominibus.
Et similitudinẽ scientie de¬
siderat: quis scit preterita: et
defuturis estimat: Scit uer¬
sutias sermonum: et disposi¬
tiones argumentoꝵ. Signa ⁊
monstra scit antequã fiant:.
et euentus tempoꝵ et scłorũ.
Proposui ergo hanc assumere
michi ad conuiuendum. sciẽs
quoniam cõmunicabit mecũ
de bonis: et erit allocutio cogi¬
tationis et tedii mei. Habeo
propter hanc claritatem ad
turbas: et houoitn apud fe¬
seniores et iuuenez. Acitus in¬
ueniar in uidicio ⁊ in conspͦ¬
tu potentium ammirabił ero.

Expanded text:
et omnium Dominus dilexit illam doctrix est enim disciplinae Dei et electrix operum illius et si divitiae appetuntur in vita quid sapientiae locupletius quae omnia operatur si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero
Abbreviated transcription (Latin):
malitia mutaret intellectũ
illius: aut nefictio deciperet
animam illius. Fascinatio enĩ
nugacitatis obscurat bona:
et instantia concupiscentie
transuertit sensum sine ma¬
expleuit tempora multa. Pla¬
cita enim erat deo aĩa illius.
propter hoc properauit educ̃e
illum de medio iniquitatũ.
Sopuli autem uidentes. et ñ
intelligentes nec ponentes in
precordiis talia: quoniam gr̃a
et respectus mnelectos illius. Cõ¬
dempnat autem iustus mortu¬
us uiuos impios: et iuuentus
celerius consummata longam
uitam inuisti. Uidebunt enim
finem sapientis. et non intel¬
ligent quid cogitauerit de illo
deus: et quare munierit illũ
dominus. Uidebunt enim. et
contempnent: illos autem dñs
irridebit. Et erunt post hec de¬
cidentes sine honore. et in contu¬
melia inter mortuos in ꝑpetuũ.
qm̃ disrumpet illos flatus sine
uoce. et commouebit illos a
funlamentis. Et usꝙ ad sup¬
premum desolabuntur: ⁊ er̃t
gementes. et memoria illorũ.
ꝑibit. uenient in cogitatione

Expanded text:
malitia mutaret illius intellectum, aut ne fictio deciperet animam illius: fascinatio autem nugacitatis obscurat bona, et instantia concupiscentiae transvertit sensum sine marepleuit tempora longa: placita enim erat domino anima eius. propter hoc properauit educere eam de media iniquitate. populi autem uidentes et non intellegentes nec ponentes in praecordiis talia quoniam gratia et respectus in electos illius condemnat autem iustus mortuus vivos impios et iuventus celerius consummata longam vitam iniusti videbunt enim finem sapientis et non intellegent quid cogitaverit de illo Deus et quare munierit illum Dominus videbunt enim et contemnent illos autem Dominus inridebit et erunt post haec decidentes sine honore et in contumelia inter mortuos in perpetuum quoniam disrumpet illos inflatos sine voce et commovebit illos a fundamentis et usque ad supremum desolabuntur et erunt gementes et memoria illorum periet venient in cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
est filius dei. suscipiet illum:
et liberabit eum de manu
contrariorum. Contumelia ⁊
tormento interrogemus illũ
ut sciamus reuerentiã illus.
et probemus pacientiam eiꝰ.
¶orte turpissuma condẽp¬
nemus illum: erit enim ei
respectus ex sermonib illius.
ec cogitauerunt et lc̃ .iii.¬
errauerunt: excecauit
enim illos malicia illoꝵ. et
nescierunt sacramenta dei.
neq mercedem spauerunt
iusticie. nec iudicauerunt ho¬
norem animarũ sanctarũ.
quoniam deus creauit homi¬
nem in exterminabilem.⁊ ad
imaginem sue similitudĩs
fecit illum. Inuidia autem
diaboli. mors introiuit ĩ orbẽ
terrarum Imitantur autem
illum: qui sunt ex ꝑte illuis.
Iustorum autem anime in
manu dei sunt: et ñ tanget
ilos tormentum mortĩs. Uisi
sunt oculis in sipientium mo¬
ri: et existimata est afflictio
exitus illorum. Abitinere t̾to
abierunt in exterminium:
et quod a nobis est iter ext̾¬
minii. illi autem sunt ĩ pace.
Et si coram hominib torm̃ta

Expanded text:
est filius Dei, suscipiet illum, est filius Dei, suscipiet illum, et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et tormento interrogemus illum, ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ipsius. Morte turpissima condemnemus illum: erit enim ei respectus ex sermonibus illius. ec cogitaverunt et erraverunt excaecavit enim illos malitia eorum et nescierunt sacramenta Dei neque mercedem speraverunt iustitiae nec iudicaverunt honorem animarum sanctarum quoniam Deus creavit hominem inexterminabilem et ad imaginem suae similitudinis fecit illum invidia autem diaboli mors introivit in orbem terrarum imitantur autem illum qui sunt ex parte illius iustorum autem animae in manu Dei sunt et non tanget illossunt oculis insipientium mori: et extimata est afflictio exitus illorum. Et ab itinere justo abierunt in exterminium: et quod a nobis est iter exterminii: illi autem sunt in pace. Et si coram hominibus tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
signa leticie: quoniam hec
est pars nr̃a. et bec est sors.¬
Opprimamus pauꝑẽ iustũ.
et non parcamus uidue. nec
ueteranr: reuereamur canos
multi temporis. Sit autem
fortitudo nr̃a lex in iusticie:
quod infirmum est enim in¬
utile inuenitur. Circumue¬
niamus ergo iustum: qm̃
in utilis est nobis. et contra¬
rius est operibus nr̃is. Et in¬
properat nobis peccata legis:
et diffamat in nos peccata dis¬
cipline nr̃e. Promittit se sciẽ¬
tiam dei habere: et filium d̾i
se nominat. Factus est nobis:
intraductione cogitationum
nr̃arum. Grauis est nob̃ etiã
aduidendum: quoniam dissi
milis est aliis uita isluis: et
immutate sunt uie eiꝰ. Tãꝙͣ
nugaces estimati sumus ab
illo: et abstinet se auiis nr̃is
tanquam ab ĩmunditiis. et
prefert nouissima iustorum:
et gloriatur patrem deum
se haberẽ. Uideamus ergo si
sermones illus ueri sint: et
temptemus que uentura sũt
illi. et sciemus que erunt
nouissima illius. Si enim uerꝰ

Expanded text:
signa letitie, quoniam hec signa letitie, quoniam hec est pars nostra et opprimamus pauperem iustum et non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod infirmum est enim inutile invenitur circumveniamus ergo iustum quoniam inutilis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis pecet infamatis in nos peccata disciplinae nostrae. Promittit scientiam Dei se habere et filium Dei se nominat. Factus est nobis in traductionem cogitationum nostrarum. Grauis est nobis etiam ad uimilis est aliis et vita ejus: et immutate sunt vie ejus: tanquam nugaces estimati sumus ab illo: et abstinet se a viis nostris: tanquam ab immunditiis. Et profert novissima justorum: et gloriase habere. Videamus ergo si sermones illius veri sunt, et tentemus quae ventura sunt illi, et sciemus quae erunt novissima ejus. Si enim justus
Abbreviated transcription (Latin):
ixerunt enim apud se
cogitantes non rectt ex¬
iguum et cum tedio est tẽpꝰ
uite nr̃e: et non est refrigen¬
um ifine hominis: et non
est qui agnitus sit reuersus
ab inferis: quia ex nichilo
nati sumus: et post hec erimꝰ
tanquam si non fuerimus.
qm̃ fumus afflatus est ĩ na¬
rib ut̃is et sermo scintille
ad commouendum cor nr̃m.
quam mollis aer. Et tͣnsiet
uita nr̃a tanquam uestigiũ
nubis: et sicut nebula dis¬
soluetur que effugata est
araduis solis. et a calore illiꝰ
aggrauata. Et nomen nr̃m
obliuionem accipiet ꝑ tempꝰ
transitas est tepus nostrũ:
gr aon est reuersio fuus nr̃i.
quoniam consignata est. ⁊ ne¬
mo reuertetur. Uinite ergo
et fruamur bonis que sũt:
et utamur creatura tanꝙͣ
inuiuẽtute celeriter. Uino p̃¬
cioso et unguentis nos reple¬
amus: et non pretereat nos
flos temporis. Coronemꝰ nos
rosis antequam martescant
nullum pratum sit quod
non per transeat luxuria.
nr̃a. nemo ur̃m sit ex sors
luxurie nr̃e. Ubiq relinqͣmꝰ

Expanded text:
ixerunt enim apud se cogitantes non recte: Exiguum est, et cum taedio tempus vitae nostrae, et non est refrigerium in fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis, quoniam ex nihilo facti sumus, et post hoc erimus tanquam si non fuerimus, quoniam fumus afflatus est in naribus nostris, et sermo scintilla ad commovendum cor nostruquam mollis aer, Et transibit vita nostra tanquam vestigium nubis, et sicut nebula dissolvetur quae fugata est a radiis solis et a calore illius aggravata. Et nomen nostrum oblivionem accipiet per tempus, transitus est tempus nostrum, et non est reuersio finis nostri, quoniam consignatus est, et nemo reuertetur, quiet fruamur bonis que sunt et utamur creatura tamquam in iuventute celeriter. Vino pretioso et unguentis nos impleamus, et non pretereat nos flos temporis. Coronemus nos rosis, antequam marcescant, nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra. Nemo vestrum sit exors luxurie nostre. Ubique relinquamus
Abbreviated transcription (Latin):
electum. et sors in templo do
mini acceptissima. Bonorũ
enim laborum gloriosus est
fructus: et que non concidat
ilii autem ad ulterorũ
in consummati erũt.
et abiniquo thoro se¬
men exterminabitur. Et siqͥ¬
dem longe uite erurct. in ni¬
chilum computabuntur: et
sine honore erit nouissima
senectus illorum. Et si celeriꝰ
defuncti fueruit. ñ habeb̃t spem:
nec in die agnitionis allocuti¬
onem. Nationes enim inique:
dire sunt consummationis.

Expanded text:
electum et sors in tempelectum et sors in tempmini acceptissima. Bonorum enim laborum gloriosus est fructus, et quae non excidet ilii autem adulterorum in consummatione erunt, et ab iniquo thoro semen exterminabitur. Et siquidem longae vitae erunt, in nihilum computabunsine honore erit novissima senectus illorum. Et si celerius defuncti fuerint non habebunt spem, nec in die agnitionis allocutionem. Nationes enim iniquae dirae sunt consummationis.
Abbreviated transcription (Latin):
nentur: qm̃ d̃s temptauit
illos. et inuenit illos dignos
se. Tanquam aurum infor¬
nace probauit illos: et quasi
holocaustum hostiam accep̃
illos et in tempore erit res¬
pectus illorum. Fulgebunt¬
iusti: et tanquam scintille
in harundineto discurrent.
Iudicahunt nationes. et do¬
um. Nui confidunt in illo in¬
telligunt ueritatem: ⁊ fideles
indilectione acquiescent illi
qm̃ donum et pax est electis
illius. Impii autem scđm que
cogitauerunt correptionem
habebunt: quia negͥ exerũt
iustum. et a comino recessõt.
Sapientian enim et disci¬
plinam qu abicit inferx ẽ
et uacua et spes illorum. et
labores sue fructu. et in ha¬
bitabilia oꝑa illoꝵ sunt. ou¬
lieres eorum insensate: et ne
quissimi filii eoꝵ. Oaledic¬
ta creatura illorum: qm̃ fe¬
Que non sciuit torum udeli¬
cto: habebit fructum in resp̃¬
tione animarum sc̃aꝵ. Et spa¬
do qui non oꝑatus est ꝑ manꝰ
suas iniquitatem: nec cogita¬
uit aduersus dm̃ nequissima.
dabitur enim illi fidei donũ

Expanded text:
auit illos et inuenit illos dignos se. tamquam aurum in fornace probauit illos, quasi holocaustam hostiam accepit illos. et in tempore erit respectus illorum, fulgebunt, tamquam scintillae in arundineto discurrent. iudicabunt nationes et dost: Qui confidunt in illum, intellegunt ueritatem, et fideles in dilectione adquiescent illi: quia donum et pax est electis illius impii autem secundum quae cogitaverunt correptionem habebunt qui neglexerunt iustum et a Domino recesserunt sapientiam enim et disciplinam qui abicit infelix est et vacua est spes illorum et labores sine fructu et inhabitabilia opera illorum sunt muliquissimi filii illorum. Maledicta creatura illorum, quoquae nesciuit torum in delicto habebit fructum in respectione animarum sanctarum, et spado qui non operatus est per manus suas iniquitatem, nec cogitauit aduersus Deum nequissima. Dabitur enim illi fidei donum
Abbreviated transcription (Latin):
tia contiait nobis: Gransiefte
omĩa illa tingeam uibia it
et tanquan nauis que pr¬
transit flictuabundã aquã.
Cuiꝰ cum preterierit ñ est uesti¬
gium inuenire: neq semitam
carine illius influctib: aut
tanquam auis que transuolat
uenitur argumentũ itineris
illius: secl tantum sonitus ẽ¬
alarum uerberantium leuem
uentum. et scindens ꝑuim
itineris aerem. Commotis alis
trans uolauit: et post hoc nul¬
lum signum inuenitur itine¬
ris illius. Aut tanquam sagit¬
te misse in locum destinatũ
diuisus aer continuo in se re¬
clusus est: ut ignoretur transi¬
tus illius. Sic et nos nati con¬
tinuo desiuimus eẽ: ⁊ uͥtutis
quidem signum nullum ua¬
liumus ostendere. In maligni¬
tate autem nr̃a: consumpti
sumus. Talia dixerunt inin¬
ferno bii qui peccauerũt: qm̃¬
spes impii tanquam lanĩgo
est que auento tollitur.⁊ tan¬
quam spuma gracilis que a
procella disꝑgitur: et tanqͣm
fumus qui auento diffusus
est: et tanquam memoria hos¬

Expanded text:
contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra et et tamquam navis, que pertransit fluctuantem aquam, cuius, cum preterierit, non est vestigium invenire neque semitam carine illius in fluctibus. Aut avis, que transvolat venitur argumentum itineris illius, sed tantum sonitus alarum verberans levem ventum et scindens per vim itineris aerem. Commotis alis transvolavit, et post hoc nullum signum invenitur itineris illius; aut tamquam sagitte emisse in locum destinatum, divisus aer continuo in se reclusus est, ut ignoretur transitus illius. Sic et nos nati continuo desinimus esse, et virtutis quidem signum nullum valuimus ostendere. In malignitate autem nostra consumpti sumus. Talia dixerunt in inferno hi qui peccaverunt, qspes impii tanquam lanugo est, quae a vento tollitur: et tanquam spuma graprocella dispergitur, et tamquam fumus qui a vento diffusus est, et tamquam memoria hos
Abbreviated transcription (Latin):
quod beati audomari merito
fuisse non dubitatur factum:¬
quod usq inpresentem diem
diuina operante potentia certis
declaratur indicus. Quadam
forte die dum a teruanense ur¬
be ad uicina ꝑgeret loca: cũq
meridianis diei horis paruũ
pausandi spacium sibi in dul
iacuit arbore. nec longe a uilla
que iornacus uocatur. Dum
uero uir uenerabilis eingilas¬
set: ligneam statim dolare ius¬
sit crucem: et eam in predicta
sub qua iacuit arbore fixit:
Sequenti uero nocte in eodem

Expanded text:
quod per beati Audomari merita factum fuisse non dubitatur, quodque usque ad presentem diem, divina operante potentia, certis declaratur indiciis. Quadam forte die, dum de Terwanense urbe ad vicina pergeret loca, cumque meridianis diei horis parvum pausandi spacium suo voluisseadam iacuit arbore non longe a villa quae Eorneacus vocatur. Dum vero vir venerabilis evigilasset, ligneam statim dolavit crucem et eam in predicta sub qua iacuit arbore fixit. In sequenti vero nocte in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
cus idcͥco nũc lumĩe fulget: quia
ex b̃o audomio ĩ precedẽte die ibi¬
dem paulisꝑ pausante fuit cõse¬
cratꝰ atq bũdictus. et usq ad pre¬
sentẽ diem młti infirmi ĩ eodem
loco sanitatem reciprint. lc̃ .iii.¬

Expanded text:
cus idcirco tali nunc lumine fulget, quia ex B. Audomaro in praecedente die ibidem paulisper pausante fuit consecratus atque benedictus. » Et usque ad praesentem diem multi infirmi in eodem loco sanitatem recipiunt, largi
Abbreviated transcription (Latin):
Anctus pon¬
tifex audo¬
ingressus ur¬
bem. saluti¬
fera diuini uerbi precepta stoli¬
dis paganorum cordib tradidit:
ferasq eorum mentes tetris ig¬
norantie caliginib cecatas: lar¬
simulachra destruendo igni
tradidit. sacrilegamq idoloꝵ
culturam in predicta urbe fun¬
ditus euertit. omnemq ĩ ea
habitantem populum a ufidẽ
sibi suffragante gr̃a. Om̃i enĩ
oꝑanti bonum: deus cooꝑatur.
cultum prefatus pontifex con¬
uertit. u̾bum diuinũ cẽcurren¬
tib ad eum undiq p̃dicando
turbis. mł̃tosq in di noĩe ua¬
riis liberando languorib ma¬
gnarũ sibi signa uͥtutũ largi¬
tio cõcessit diuina: de qͥb subse¬

Expanded text:
ctus pontifex Audoingressus urbem, salutifera divini verbi precepta stolidis paganorum cordibus tradidit, ferasque eorum mentes, tetris ignorantiae caliginibus caecatas, larsimulacra destruendo igni tradidit sacrilegamque idulorum culturam in predicta urbe funditus evertit omnemque in ea habitantem populum ad fidem sibi suffragante gratia. Omni enim operanti bonum Deus cooperatur; cultum praefatus pontifex convertit, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis multosque in Dei nomine variis liberando languoribus magnarum sibi signa virtutum largitio concessit divina. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
et ecce quasi stãtua una
grandis. Stitua illa magna
et statua sublimis stabat cõtͣ
te: et intuitus eius erat ter¬
ribilis. Hiius statue caput
ex auro optimo erat: pectus
autem et brachia de argento.
Porro uenter et femora ex e¬
re. tybie. autem ferree. Pedũ¬
autem quedam pars erat fer¬
rea quedam fictilis̃. Uidebas
itaq donec abscisus est lapis
de monte sine manib: et ꝑ¬
cussit statuã in pedib eus
ferreis et fictilib: et commni¬
nuit eos. Tunc contrita ft̃
pariter ferrum. et testa. es.
argentum. et aurum. et reda¬
cta quasi infauillam estiue
aree. que rapta sunt auento:
nullusq locus inuentꝰ est eis.
Lapis autem qui ꝑcusserat
statuam: factus est mons ma¬
gnus et impleuit uniuersã
terram.

Expanded text:
et ecce quasi statua una et ecce quasi statua una grandis: statua illa magna, et statura sublimis stabat contra te, et intuitus ejus erat terribilis. Hujus statuae caput ex auro optimo erat, pectus autem et brachia de argento, porro venter et femora ex aere. Tibiae autem ferreae, pedum quaedam pars erat ferrea, quaedam fictilis. Videbas ita, donec abscisus est lapis de monte sine manibus: et percussit statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum: Et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: nullusque locus inventus est eis: Lapis autem, qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram.
Abbreviated transcription (Latin):
ũc arioth festinus intro¬
dux̃ danielẽ ad regem
et dixit ei. Inueni hominẽ
de filiis transinigrationis
iudee qui solutionem regi.
annuntiet. Nespondit rex:
et dixit daniheli: cui nom̃
erat balthasar. Sutas ne
uere potes indicare mͥ somp¬
nium quod uidi: et interp̾¬
tationem eiusꝰ Et respon¬
dens danihel coram rege.
ait. Oysterium quod rex
interrogat: sapientes. magi.
et arioli. et aruspices. non
queunt indicare regi. S
est deus in celo reuesans
mysteria:. qui indicauit tͥ
rex nabugodonosor que uen¬
tura sunt nouissimis tem¬
poribus. Sompniũ tuum
et uisiones capitiᷤ tui incu¬
bili tuo: huuscemodi sunt.
Tu rex cogitare cepisti ĩstra¬
tu tuo: quid ẽẽt futurum
post hec. Et qui reuelat my¬
steria: ostendit tibi que uẽ¬
tura sunt. Oichi quoq ñ
non in sapientia que est
in me plusquam ĩ cunctis
uiuentib. sacramentũ hoc
releuatum est: sed ut inter¬
pretatio regis manifesta
fieret: et cogitationes m̃tis
tue scires. Tu rex uidebas:

Expanded text:
ntroduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Juda, qui solutionem regi annuntiet. Respondit rex, et dixit Danieli, cujus nomen erat Baltassar: Putasne vere potes indicare mihi somnium, quod vidi, et interpretationem ejus? Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et aruspisces non queunt indicare regi. Sed est Deus in coelo revelans mysteria, qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo, quid esset futurum post haec: Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: Sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Tu, rex, videbas,