comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stare coram iudice. His tta respondet᷑. ꝑhibetur
ꝑfeto in iudicio stare. captanlo lucrã: s non
euitando damnum. Uel aliter. Aliud ẽ sua possi¬
dere: aliud ẽ cõmuniũ ꝓcuratorẽ ẽẽ. Canonici
ñ possident sua: qͥa res do oblate ñ sunt alicuiꝰ.
Utunt᷑ eñi reb eccłiȩ ñ ut suis: s: tamꝗͣ ad dis¬
pensandũ sͥ creditis. U nde ꝓsper in libro decon¬
templatiua uita. S acerdos cui dispensationis cu¬
ra cõmissa ẽ. ⁊ c̾. Require in causa eiꝰ a qͦ ꝓmgͥs
sident. stia ita nec repetunt: s res eccł̃ie quaꝵ ꝓcu¬
rationẽ gerunt. Similiter qͦd in uidicio ꝓhibent
contendere. sͥ intelligendũ ẽ iudel. ut ñ sͥ stent
corã iudice: s aliis. Aliis aut̃ corã iudice astitis
se. & ꝑ eis uidit̃ẽ int̾pellasse ñnullos scõꝵ legimꝰ.
Hi aut̃ ñ sͥ stant: s pauꝑib quoꝵ necessitatib
ꝓfutura repetunt: & ita ñ ꝓhibet᷑ stare coram
iudice. Illud aut̃ exugłii si qͥs abstulerit tibi

Expanded text:
stare coram judice. § 1. His ita respondetur: Prohibetur perfecto in judicio stare captando lucrum, sed non evitado damnum. Vel aliter: Aliud est sua possidere, aliud est communium procuratorem esse. Canonici non possident sua, quia res Deo ablatae non sunt alicujus. Utuntur enim rebus ecclesiae, non ut suis, sed tanquam ad dispensandum sibi creditis. Unde Prosper in lib. De vita contemplativa: Sacerdos , cui dispensationis cura commissa est, etc. requsident, ita nec repetunt, sed res ecclesie quarum procurationem gerunt. Similiter quod in iudicio prohibentur contendere, ita intelligendum est, videlicet ut non sibi stent coram iudice, siudicem interpellasse, nonnullos sanctorum legimus. Hi autem non sibi stant, sed pauperibus, quorum necessitatibus profutura repetunt et ita non prohibentur stare coram iudice. Illud vero Evangelii: si quis abstulerit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ui malos ꝑeutit in eo qͥd mali sunt. ⁊ ht̃
uasa intͥfectionis .i. potestatẽ ut occidat
galathas. libro.ii. Non scelus aminittit

Expanded text:
ui malos percutit in eo quod mali sunt, et habet vasa interfectionis ut occidat CAP. LII. Non scelus admittit
Abbreviated transcription (Latin):
Ion licet dericis post mortẽ ep̃i sui raꝑe res
ꝑtinentes ad eum. sicuti p̃cedentib regulis
constitutũ habeat᷑. Si uͦ hoc fecerint. ꝑielitari

Expanded text:
on liceat clericis post mortem episcopi sui rapere res pertinentes ad eum, sicut jam praecedentibus regulis constitutum habetur. Si vero hoc fecerint, periclitari
Abbreviated transcription (Latin):
auro iusticia: nullamq reus ꝑtimescit culpam
quã redimere. numiis existimat. Huic itaq
sententie quȩ ñ amore iusticie. s: ex alia qͣlib
causa fert̃ in quẽꝗ̃. humiliter obȩdiendũ est.

Expanded text:
o iusticia. nullamque reus pertimescit culpam. quam redimere nummis existimsententie que non amore iustitie, sed ex alia qualibet causa fertur in quemquam, humiliter obediendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ycanomos. ⁊ p̃sides ꝓuintiaꝵ. ⁊ officiales eoꝵ. ipsi
aũ capitali iudicio uł ꝑicło subiciant᷑. Mulier
aũ uͥq intiestiget᷑. ⁊ cũ suis reb in monasti̾o cau¬
tiori trudat᷑. Si aũ diaconissa fui̾t legitimos ha¬
bens filios. pars legitima liberis eiꝰ p̃stet᷑. Itẽ ex¬

Expanded text:
si autem capitali periculo subjiciantur. Mulier autem ubique investigetur, et cum suis rebus monasterio cautiori tradatur. Sin autem diaconissa fuerit legitimos habens filios, pars legitima liberis ejus legitimis pr
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃ri nominant᷑. Ideo autẽ & pb̃ri sacerdotes
uocant᷑. quia sacrũ dant sicut ep̃i. Qui licet sus
sacerdotes. tam̃ pontificatus apicem ñ habent.
qͥa nec crismate frontẽ signant. nec paracdytũ
spm̃ dant. qͦd solis cpĩs deberi lectio actuũ apłoꝵ
demonstrat. Unde & apud ueteres idem cp̃i &¬
leui enĩ leuitȩ exorti sunt. a qͥb in templo dei
mystici sacram̃ti  mysteria explebant᷑. Hi grece
diacones latine ministri dicunt᷑. qͥa sicut in sacer¬
dote consetratio. tta in diacono ministerii dispen¬
satio habetur. Yppodia cones grece. qͦs nos subdia¬
conos dicimꝰ. qui ideo sic appellant᷑. qͥa subiacent.
p̃ceptis & officiis leuitarũ. Oblationes enĩ intem¬
plo dĩi a fidelib ipsi suscipiunt. & leuitis suꝑ¬
imponendas altarib deferunt. Hi apud hebre¬
os nathinnei uocant᷑. Lectores a legendo. psalmi¬
ste a psalmis canendis st̃ uocati. Illi enĩ p̃dicant
ppłis qͥd sequant᷑. isti canunt ut excitent ad com¬

Expanded text:
 aetatis. Ideo autem presbyteri sacerdotes vocantur, quod sacrum dant, sicut et episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent: quia nec chrismate frontem signant, nec paraclitum spiritum dant: quod solis episcopis de beri lectio Actus Apostolorum demonstrat. Unde et apud Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hii apud Haebraeos Nathinnei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis, quid sequantur: isti canunt, ut excitent ad com
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam templi. ut ñ ingrederetur in eum
ĩmundus in om̃i re: dicti st̃ ostiarii qͦd p̃sint
ostus templi. ipsi enĩ tenentes claues omĩa intꝰ
extraq custodiunt. atq iit̾ bonos & malos ha¬
bentes iudiciũ. fideles recipiunt. & infideles re

Expanded text:
custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem hostiarii, eoquod presint hostiis templi. Ipsi enim tenentes claves omnia intus extraque custodiunt atque inter bonos et malos habentes iudicium dignos recipiunt, indignos re
Abbreviated transcription (Latin):
mis qͥ iuste iudicat. staterã in manu gestat.
peccati tẽꝑat penã. ut iusto libramine q̃dã ꝑ eqͥta¬
tẽ corrigat. q̃dã uͦ ꝑ miserationẽ indulgrat. Qui
dĩ iudicia oculis suis p̃ponit. semꝑ timens ⁊ tre¬
dicio mens in om̃i negocio formidat. ne de iusticie tra¬
mite deuians cadat. & im̃ ñ ustificat᷑: inde poriꝰ¬

Expanded text:
is qui recte judicat, stateram in manu gestat. peccati temperet poenam. tem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens et tremens in omni negotio formidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde poti
Abbreviated transcription (Latin):
i scͥptis ur̃is uos magnopẽ
reqͥem quesisse narratis. s ꝑ hoc ad pastora¬
lem sollicitudinẽ uos congrue uenisse osten¬
ditis. qͥa sic̃ locꝰ regiminis desid̾antibꝰ negan¬
dus ẽ. ita fugientib offerendꝰ. ⁊ sic̃ scͥptũ est.
nec qͥsqͣm sibi sumit honorẽ. s qͥ uocat᷑ a deo
tanqm aaron. Et rursꝰ idẽ p̾dicator egregiꝰ
dicit. Si unꝰ ꝓ om̃ib mortuus ẽ. gͦ om̃s mor¬

Expanded text:
is vestris vos magnopere requiem quoesisse narratis, sed per hoc ad pastoralem solicitudinem vos congrue venisse ostenditis, quia, sicut locus regiminis desiderantibus negandus est, ita fugientibus offerendus. Et sicut scriptum est: Nec quisquam sibi sumit honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron, et rursus idem praedicator egregius dicit: Si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aqua in calice mnixtũ. fit sangͥs consecratiõe
uerbi celestis S forte dicis specĩe sanguinis nͣ
indeo: s htͣ similitudinẽ. Sicut enĩ mortis fi¬
militudinẽ sumpsisti: ita ⁊̃ sangͥnis similitu¬
dinẽ bibis. ut nullꝰ horror cruou sit: ⁊ pͣctum¬
Accipe quȩ st̃ uerba. Dicit sacerdos. Fac nob̾¬
inqͥt hanc oblationẽ asscpͥtam. rata. rationa¬

Expanded text:
cum aqua in calicem mittitur, sed fit sanguis consecratione verbi coelestis. Sed forte dicis: Speciem sanguinis non video; sed habet similitudinem. Sicut mortis similitudinem sumpsisti, ita et similitudinem sanguinis bibis, ut nullus horror cruoris sit. DidicisAccipe quae sunt verba. Dicit sacerdos: Fac nobis hanc oblationem ascriptam, rationa
Abbreviated transcription (Latin):
ui sacram̃to se obligaui̾t. ut litigans cũ quo¬
libet ad pacẽ nullomꝰ redeat. ꝑ ꝑuirio uno
anno a eomumione corꝑis ⁊ sanguinis dñi se¬
g̾gatus. reatũ suũ elemosins. fletib ⁊ qnͣtis
potuerit ieiuniis absoluat. Ad caritatẽ uͦ
quȩ oꝑit multitudinẽ. peccatoꝵ. celerit̾ uemi¬
re festinet. Item.

Expanded text:
ui sacramento se obligaverit, ut litigans cum quolibet ad pacem nullomodo redeat, pro perjurio uno anno a communione corporis et sanguinis Domini segregatus, reatum suum eleemosynis ac fletibus, et quantis potuerit jejuniis absolvat; ad charitatem vero, quae operit multitudinem peccatorum, celeriter redire festinet. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ familiaritatis ac dominationis affectꝰ. u̾itatẽ
impedire solet. Amor carnalis. ⁊ timor atq aua¬
ricia. plerũq sensꝰ hebetant humanos ⁊ ꝑu̾tus
opinones. ut q̃stũ pietatẽ putent.⁊ pecuniam
qͣsi mercedẽ prudentię. It̃ Gelasiꝰ¬

Expanded text:
familiaritatis ac dominationis affectio veritatem impedire solet. Amor carnalis et timor atque avaritia plerumque sensus hebetant humanos, ut quaestum pietatem putent et pecuniam quasi mercedem prudentiae. » CA
Abbreviated transcription (Latin):
tano ep̃o om̃s ꝓuintiales epõs ita ut ad concilium
ueniant om̃s pb̃ri & diacones. ut hii qui se lesos
existimant. ut in contilio causȩ examinate: ad in¬
stũ iudiciũ ꝑducant᷑. & si qui manifeste ep̃i. uel
rationẽ excõmunicent᷑. qmdiu cõmuni consensu
de his placuerit dare sententiã. Nulli autẽ. ep̃o
liceat. ꝓpͥa apud semetipsũ concilia facere. p̃ter
eos quib metropoles sunt creditȩ. Singli uͦ ep̃oꝵ¬

Expanded text:
opo omnes provinciales episcopos, ita ut ad concilium veniant omnes presbyteri et diaconi, vel hi , qui se laesos existimant, ut in concilio causae examinatae ad justum judicium perducantur. Et si qui manifeste episcopi, rationem excommunicentur, quamdiu communi consensu de his placuerit dare sententiam. Nulli autem episcopo liceat propria apud semetipsum concilia facere, praeter eos, quibus metropoles sunt creditae. C. XVI. P
Abbreviated transcription (Latin):
US naturale. est cõmune omĩum nationũ. eo qd̾
ubiq instinctu nature ñ constitutione habet᷑
aliqua. ut uiri & feminȩ coniunctio. liberoꝵ
possessio. & om̃ium una libertas. acquisitio eoꝵ
quȩ cęlo . terra. mariq capiunt᷑. Item.
Deposite rei uel cõmodate pecunie restitutio.
uiolentiȩ ꝑ uim repulsio. Nam hoc aut si qͥd¬
huic simile est: nunqm iniustũ s naturale. ȩ¬
habetur. Quid sit ius curle.
us cuile est. qͦd quisq ppls. uł queq ciuitas sibi
ꝓpͥum diuina humanaq causa constituit. Qui
us gentiũ est sediũ occupatio. edi¬
ficatio. munitio. bella. captiuitates. seruitutes.
postliminia. federa pacis. indutiȩ. legatoꝵ ñ
uolandoꝵ religio. conubia inter alienigenas
federis faciendi nexus. signo dato egressio in ho¬
stem. uł pugnȩ cõmissio. Item signo dato recep¬
tio. Item flagitii militaris disciplina. si locus
descratur. Item stipendioꝵ modus. dignitatum
gradus. p̃mioꝵ honor. ueluti cũ corona uel tor¬

Expanded text:
us naturale est commune omnium nationum et quod ubique instinctu nature, non constitutione aliqua habetur, ut viri et femine coniunctio, liberorum possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quhuic simile est, numquam iniustum est, sed nahabetur. § 5 Quid sit ius civile. Ius civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque causa constituitus gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera, paces, induciae, legatorum non violandorum religio, connubia inter alienigenas foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel pugnae commissio; item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti quum corona vel tor
Abbreviated transcription (Latin):
tholicoꝵ fuert̃. Cet̾m qui int̾ catholicos pͥus
deputati st̃. si pea excõmunicationis sententia.
notati fuint. ordinationes tñ eoꝵ ab eccl̃ia mi¬
excom ce facte. ex miscd̾ia tolerantus

Expanded text:
tholicorum fuerunt. Ceterum, qui inter catholicos prius deputati sunt, si postea excommunicationis sententia notati fuerint, ordinationes tamen eorum ab ecclesia mice factae ex misericordia tolerantu
Abbreviated transcription (Latin):
onsec̃tionẽ nos dic̾e nullomͦ possumꝰ que
ab excõmunicatis hominib ẽ celebrata.
potestatẽ ordinandi ñ hñt.
Ubi aũ illicita ẽ manꝰ impositio. uulnꝰ infi¬
git᷑. Uñ rect̾ari necẽe ẽ: qd̾ minime. ꝓbat᷑ ce̾¬
uidebant᷑ accepisse aliqͥd habebant. Et ubi
uulnꝰ infixũ ẽ nece̾e ẽ medicinã adhiberi. ꝗͣ
fixa sanet᷑ macula. It̾ reit̾ari necce̾ ẽ. qd̃ legi¬
tune actũ aut collatũ minime ꝓbat᷑. Nam
qͥ potestatẽ dare ñ potuit: legitime inueni¬

Expanded text:
onsecrationem dicere nullo modo possumus, quae ab excommunicatis hominibus est celebratapotestatem ordinandi non habent. Ubi autem illicita est manus impositio, vulnus infigitur. Unvidebantur aliquid accepisse habebant. Et ubi vulnus infixum est, necesse est medicinam adhibere qua infixa sanetur macula, id est, reiterari necesse est, quod legitime actum, aut collatum minime approbatur,qui potestatem dare legitime non
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ scĩ. dũ illi p̃ciũ donant ut pontificalis or¬
dinis sublimitatẽ accipiant. obliti u̾boꝵ petri
neri canceroso ignitũ qd̾ suꝑẽ ad huc initimꝰ fer ixoiguol.¬
rũ. decernentes om̃ino. ut qͥcũq deinceps ꝓ acc ixiuaalt. cori¬
pienda diuini dom dignitate qd̾ libet p̃mium.x .&. hcanoib

Expanded text:
sancti, dum vile pretium donant, ut pontificalis ordinis sublime culmen accipiant, obliti verborum Petneri cancroso ignitum quod superest adhuc injicimus ferrum, decernentes omnino, ut, quicunque deinceps propter accipiendam sacerdotii dignitatem quodlibet praemium
Abbreviated transcription (Latin):
si parere. contẽpserit. & tã ꝓuenationis dedi¬
ne. uitanda uobis ãmonentib obedire distu¬
lerit. a ur̃o collegio excõmunicatuis abscedat.
Qd̾ si in hoc contumax adbuc apparuerit. a
ministerio cessare debebit. Concubina autẽ¬
hic ea intelligitur. quȩ cessantib legalib in¬
strum̃tis unita est. & coniugali affectu asciscitur
Hanc coniugẽ facit affectus. concubinam lex
nominat. De bac dicitur in concilio toletano.¬

Expanded text:
 venationis declinversatione; vobis admonentibus obedire distulerit, a vestro collegio excommunicatus abscedat. Quod si in hoc contumax adhuc apparuerit, a ministerio cessare debebit. Chic ea intelligitur, quae cessantibus legalibus instrumentis unita est, et conjugali affectu adscitur; hanc conjugem facit affectus, concubinam vero lex nominat. De hac dicitur in concilio Toletano
Abbreviated transcription (Latin):
liũ nr̃is aurib uitimatũ est. qd̾ lamfredus
ep̃c qui & iuuenis eẽ dicit᷑ uenatiom sit deditus.
Qd̾ uiciũ plurimos de clericali cathalogo gene¬
re dũtaxat germanos & gallos irreuerentes im¬
plicat. Uerũ iste si ita est ut audiuimꝰ merito
iuuenis dicit᷑. quia uiuenilib desideriis occupa¬
tus nulla grauitate constringitur. Namut be¬
nr̃o. qd̾ cũ quadã filia sua ĩmoderatam teneat
familiaritatẽ. & ob id mala fama ci oborta sit.
Pro qua re a scĩtate tua cet̾isq coep̃is suis am¬
monitus atq correptus est: s nullatenꝰ em̃dat.
Quȩ res in hoc maxime displicet. & magis ac
magis de se deteriorẽ reddit opinionẽ. in quo
bitur. Oportet gͦ fr̃nitatẽ tuã sẏnodale cũ
ep̃is & suffraganeis tuis conuocare concilium.
ab om̃ium bestiarũ uł uolucrũ uenatione.

Expanded text:
lium nostris auribus intimatum est, quod Lanfredus episcopus, qui et juvenis esse dicitur, venationi sit deditus, quod vitium plurimos etiam de clericali catalogo, genere duntaxat Germanos et Gallos, irreverenter implicat. Verum iste si ita est, ut audivimus merito juvenis dicitur, qui juvenilibus desideriis occupatus nulla gravitate constringitur. Et inro quod cum quadam filia sua immoderatam teneat familiaritatem, et ob id mala fama ei orta sit. Pro qua re a sanctitate sua caeterisque coepiscopis suis commonitus ac correptus est, sed nullatenus emendatus. Quae res in hoc maxime displicet, et magis ac magis de se deteriorem reddit opinionem. In quo bitur. Oportet ergo fraternitatem tuam, synodale cum episcopis et suffraganeis tuis convocare concilium, ab omnium bestiarum et volucrum venatione
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ eos epõs siue licos qui de ciuitate
ad ciuitatẽ tnseunt. placuit diffinitio¬
nes datas a scĩs patͥb hab̾e ꝓpͥam firmitatem.¬
Alienȩ plebes ab

Expanded text:
ropter eos episcopos sive clericos, qui de civitate ad civitatem transeunt, placuit definitiones datas a sanctis Patribus habere propriam firmitatem.Alienae plebes ab
Abbreviated transcription (Latin):
ic ñ funt facienda adult̾ia etiã uoluntate filios
gcu̾andi. quẽ ad modũ nec furta sunt facienda
etia uoluntate pascendi pauꝑes scõs. qd̾ tam̃ ẽ. facien¬
dum ñ furta ꝑpet̾ndo. s bene utendo mãmona mi¬
re sua ex ancilla uł ex alia qualibet filios querere.
qui etiã suscepti filioꝵ nomine iudicant᷑ indigni.
Simplex etiã fornicatio. sacra scͥpitira ꝓhibet᷑. Unde
augustinꝰ in q̃stionib deutͥonomii.

Expanded text:
n sunt facienda adulteria etiam voluntate filios generandi, quemadmodum nec furta sunt facienda etiam voluntate pascendi pauperes sanctos, quod tamen faciendum est non furta perpetrando, sed bene utendo mammona inire sua, vel ex ancilla, vel ex alia qualibet filios quaerere, qui etiam suscepti filiorum nomine judicantur indigni. Simplex etiam fornicatio in sacra scriptura prohibetur. Unde Augustinus in quaestionibus Deuteronom.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia fuerit seꝑatus. qñtumlibet laudabi¬
liter uiuere se existimet. hoc solo scelere qͦd a
xp̃ianitate disiunctus ẽ: ñ habebit uitã ⁊ ira
qͥa in eaunꝰqͥsq ꝓpͥum onꝰ portabit. sicut ait.
apłs. ł igo cõmunio maloꝵ. ñ maculat aliguẽ
participatiõe sacram̃toꝵ. s consensio factoꝵ.
Nam si in malis factis quisq eis ñ consentiat.
quẽ in consensionẽ mali oꝑis. sociũ ñ habet cri¬

Expanded text:
esia fuerit separatus, quantumlibet laudabiliter se vivere existimat, hoc solo scelere, quod a Christianitate disjunctus est, non habebit vitam; sed ira que in ea proprium onus portabit, sicut Apostolus ait . Ergo communio malorum non maculat quemquam participatione sacramentorum, sed consensio factorum. Nam si in malis factis non eis quisque consentiat, quem in confessione mali operis socium non habet cri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfilio s desuꝑ do largiente descendat. Ubi enĩ
meritoꝵ ur̃oꝵ loquax nͣ discutit᷑ opinio ꝗͣ bella
uos frequent̾ appetere nͣ desidio fundendisan¬
guinis s: dilatande causa rei puiblicȩ in qͣ dm coli
hac uita constituunt: ita int̾uoꝵ moꝵ ornam̃ta
ex corde mundo ꝓcedentia in futurã uitã cele¬
stiũ gaudioꝵ participatiõe głificant. Plurima
enĩ ꝓ pascendis ouib beati petri apłoꝵ pͥncipi ᷤ
utilitatib excellentiã ur̃am p̃stitisse didicimꝰ.
ita ut ñ parua loca patͥmoni eiꝰ ꝓpͥis nudata
cultorib largitis antiquoꝵ datoꝵ habitationib
m̃te confertis: hoꝵ retbutionẽ ꝑ spem in fut᷑o
damnabilit̾ ꝑsecunt᷑ bonos. Illud aũt apłi.
niferri possit. monstratum ẽ. Nunc restat ostendẽ
multoꝵ auctoritate ꝓbatur. Ait em̃ aũo. Ad¬

Expanded text:
escendat. Ubi enim meritorum vestrorum loquax non discurrit opinio? Quae et bella vos frequenter appetere, non desiderio fundendi sanguinis, sed dilatandae causa reipublicae, in qua Deum coli hac vita constituunt, ita et interna morum ornamenta ex corde mundo procedentia in futura coelestium gaudiorum participatione glorificant. Plurima enim pro pascendis ovibus beati Petri apostolorum principis utilitatibus excellentiam vestram praestitisse didicimus, ita ut non parva loca patrimonii ejus, propriis nudata cultoribus, largitis Datitiorum habitatoribus, mente confertis, horum retributionem per spem in futuro damnabiliter persequuntur bonos. Illud autem ApostQuod vindicta inferri possit, monstratum est. Nunc restat ostendere multorum auctoritate probatur. Ait enim A
Abbreviated transcription (Latin):
cantatores. aut certe augures uł sortilegos. uel
qͥ ꝓfitent᷑ artẽ magicã. aut aliqͦs eoꝵ similia
exercentes consuluisse fui̾t. dep̃henss. ab honore
dignitatis suȩ suspensꝰ. monast̾ii curã excipiat.
ibiq penitentiȩ ꝑpetuę deditꝰ. scels aminissum

Expanded text:
ariolos aut certe augures vel sortilegos, qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitatis sue suspensus, monasterii curam excipiat ibique penitentie perpetue deditus scelus admissum
Abbreviated transcription (Latin):
& in ꝑsecutionib ñ licet ꝓpͥ ꝑtre manu absq
eo uͥ castitas ꝑiclitat᷑. s ꝑcirienti colla submitẽ¬

Expanded text:
et in persecutionibus non licet propria perire manu absque eo, ubi castitas periclitatur, sed percutienti colla submit
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ut cũ statuto numero ep̃oꝵ utrũ facien
dum sit arhitret᷑: ⁊ si tanto urget necessitas
tia ep̃. qͥcqͥd abbas uendiderit: irritũ habeat᷑.

Expanded text:
ius, ut cum statuto numero episcoporum utrum facidum sit arbitretur. Quod si tanta urget necessitas piscopi quicquid abbas vendiderit, in irritum de
Abbreviated transcription (Latin):
titulo. iͦ. Imꝑator̃ ualentinꝰ. Ualeriꝰ ⁊ br̃anus.
Neganda ẽ accusatis nͥ suas suoꝵq iniurias
ꝓseqñt᷑ licentia cͥminandi in pari uł in mino¬
ri cͥmine. pͥusqm̃ secͥmine qͦ p̃munt᷑ exuerint.
ita tñ ut ⁊ ipsi inscͥptionẽ contͣ eos ⁊̃ p̃cedente
accusatione depone possuit. Lt̾¬

Expanded text:
titulo I, Imperatores Valentinus, Valerius et Gratianus: Neganda est accusatis, nisi suas suorumve iniurias prosequantur licentia criminandi in pari vel minori crimine, priusquam se crimine quo premuntur exuerint, ita tamen ut et ipsi inscriptionem contra eos, etiam pendente accusatione, deponere possint.
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ in locũ qͦ lapsꝰ ẽ nulla ꝑmitatt ratio
reuocari. ⁊ ultͣ tres mñses eccłiam uacare pontifice
statuta scõꝵ canonũ ñ ꝑmittunt. ne cadente pa¬
store dñicũ gregẽ hostis qd̾ absit antiquus insidi¬
ando dilaniet: fr̃nitas ur̃a dep̃cationi eoꝵ ꝯsen¬
tire. ⁊ in loco lapsi debet ep̃m ordinare. It̾ mar¬
pp̃. Qui pꝰ ordinationẽ in lapsũ ceciderit: sac̃

Expanded text:
de quo lapsus est, nulla permittit ratio revocari, et ultra tres menses Ecclesiam vacare pontifice statuta sacrorum canonum non permittunt, ne cadente pastore dominicum gregem antiquus quod absit! hostis insidiando dilaniet, fraternitas vestra deprecationi eorum consentire et in loco lapsi debet episcopum ordinare. C. I. Qui post ordinationem suam in lapsum ceciderit, sac
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ ad dispensandũ erga om̃s qͥ indigent
cũ summa reuerentia. & timore di. Participet
aut̃ẽ & ipsa quib indiget. si tñ mdiget. tam in¬
suis qm̃ in frm̃ qͥ ab eo suscipiunt᷑ necessarris
usib ꝓfuturis : ita ut nulla qualibet occasione
uictũ & uestitũ. uł tegum̃tum: his contenti sumꝰ
Qͦd si contentꝰ istis minime fuerit. conuertat aũ
res eccliȩ in suos domesticos uss. & eiꝰ cõmoda uł
ꝑtractet: s: eoꝵ potestatẽ domesticis suis aut pro¬
pinquis. aut frĩb filiisq cõmittat: ut ꝑ huimo¬

Expanded text:
testatem ad dispensandum erga omnes qui indigent cum summa reverentia et timore Dei: participet autem et ipse quibus indiget, si tamen indiget, tam suis quam fratrum qui ab eo suscipiuntur necessariis usibus profuturis; ita ut in nullo, qualibet occasione, Habentes victum et tegumentum, his contenti sumus. Quod si contentus istis minime fuerit, convertat autem res ecclesiae in suos usus domesticos, et ejus commoda, vel tractet, sed horum potestatem domesticis suis, aut propinquis, aut fratribus filiisque committat, ut per hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
eries consanguinitatis. sex
Igͣdib hoc mͦ dirimit᷑. Filiꝰ & filia. qͦd ẽ fr̃
& soror. Sit ipse truncus illis seorsũ serunctis.
Ex radice illiꝰ trunci egrediunt᷑ isti ramuscuili.
nepos. neptis. pͥmꝰ. ꝓnepos & ꝓneptis. scd̃s. abne¬
pos & abneptis. terciꝰ. adnepos & adneptis. qrtꝰ.
tͥnepos & tͥneptis. gntus . tͥn epotis filiꝰ & tͥneptis

Expanded text:
eries consanguinitatis sex gradibus hoc modo dirimitur: filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus; illis seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, trineptis: quintus; trinepotis filius et trinepotis
Abbreviated transcription (Latin):
infirmi sunt. ut possessionib suis renuntiare. nõ
possint. si ea quȩ accepturi erant. dispensatort re¬
linquant. nicb habentib conferenda: sine peccato
possident. sua: qͥa ⁊ ipsi qͦdammꝰ relinquunt sua:¬
qñ ꝓpͥis contenti reb nicħ eoꝵ. quȩ labori uł ordi¬
m suo deberi arbitrant᷑ accipiunt. De reb uero
eccłiȩ querit᷑ an liceat eaᷤ ꝑ p̃bendas diuidi. ut an¬
nuos redditꝰ quisq sͥ specialit̾ uendicet. Hoc ñ pos¬
se fieri: argum̃to & auctoritate ꝓbat᷑. Clerici suc
ut eoꝵ consequant᷑ uitã. quoꝵ in eccł̃ia gradum
amministrant. N on gͦ aliqͥd ꝓpͥum sͥ uendicabitis:
s: erunt illis omĩa cõmunia. Item urbantis papa.

Expanded text:
infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quoecclesiae quaeritur, an liceat eas per praebendas dividi, ut annuos reditis quisque sibi specialiter vendicet? Hoc non posse fieri, argumento et auctoritate probatur. Clerici succut eorum sequantur vitam, quorum in ecclesia gradum administrant. Non ergo aliquid proprium sibi vendicabunt, sed erunt eis omnia communia. Item Urbanus Papa ai
Abbreviated transcription (Latin):
uando pb̃ri in parrochiis ordinant᷑. libellũ
officialẽ ab ep̃o suo accipiant. ut ad eccłias
sibi deputatas instructi accedant. ne ꝑ ignoran¬
tiã etiã in ipsis sacram̃tis diuinis offendant. Cũ
uͦ a i leranias uł ad conciliũ uenerint rationẽ ep̃o¬

Expanded text:
uando presbyteri in parochiis ordinantur, libellum officialem a sacerdote suo accipiant, ut ad Ecclesias sibi deputatas instructi accedant; ne per ignorantiam de ipsis divinis sacramentis offendant: ut quando ad litanias, vel ad conciliu
Abbreviated transcription (Latin):
Inib cautũ constat. ut quicũq excõmunica¬
tis cõmunicauerit excõmunicet᷑. Ipsiꝰ tñ pem¬
tentie atq absolutionis modos co modamine
decernimꝰ. ut quicũq seu ignorantia. seu timo¬
re. seu necessitate negocii cuiꝰqmͣ maximi &
maxime. necessarii eoꝵ se conuictu. salutatiõe
oratione. oscłoue contaminauerint. cũ mino¬
ris penitentiȩ medicina societatis nr̃e partici¬
pationẽ sortiant᷑. Eos uͦ qͥ aut spontanee aut
negligent̾ inciderint. sub ea uolumꝰ discipli

Expanded text:
nibus cautum constat, ut qui excommunicatis communicaverit, excommunicetur. Ipsi tamen poenitentiae atque absolutionis modos ea moderatione decrevimus, ut quicunque seu ignorantia, seu timore, seu necessitate negotii cujusquam maximi et maxime necessarii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculove contaminaverit, minoris poenitentiae medicina societatis nostrae participium sortiatur. Eos vero qui aut spontanee aut negligenter inciderint, sub ea volumus discipli
Abbreviated transcription (Latin):
iluester & faustinanꝰ ȩccł̃ie. grumentirie clerici.
lacrimosa insinuatione nob̃ conquesti st̃. libͣtatẽ
libi dm̃i sui benignitate ꝯcessam. heredũ eiꝰ opp̾sio¬
ne pulsari. sͥq in clericatꝰ officio pene a cunabulis
scruientib etiã manumissore inuente. in eocłe ac¬
tu nichilominꝰ ꝯstitutis diuinis ministiis impende¬
seruitiũ ñ licere. cũ si peticionẽ ueritas subsequat᷑
contͣ᷑ patͥs auctoris sui factũ uenientib ut indig-¬
nis hereditas legib auferat᷑. nec cis liceat heredi¬
tatẽ capientib contͣ auctoris sui factũ ꝓsilire iu¬
p̃dicte eccłie querunt᷑ opp̃ssos. qͥ ꝑ eoꝵ absentiam
moderatoris iudiciũ ꝓmisit eos eẽ consecuturos
cas pulsatis forũ suũ putauit auferri in ur̃o iu¬
dicio qͥsqͥs ille ẽ qͥ dericũ lacesserit adueniat. ut
eccłie iura quȩ uetusti pͥncipes assidua sanctione
firmarunt impetitis clericis ñ negent᷑. Item alex¬

Expanded text:
ilvester et Faustinianus Ecclesiae Grumentinae clerici lacrymosa nobis insinuatione conquesti sunt, libertatem sibi domini sui benignitate concessam haeredum ejus oppressione pulsari, sibique in clericatus officio pene a cunabulis servientibus, etiam manumissore vivente, in eodem actu nihilominus constitutis, divinis mystitium non licere, quum, si petitionem veritas subsequatur, contra patris et auctoris sui factum venientibus ut indignis hereditas legibus auferatur, nec eis liceat hereditatem capientibus contra auctoris, sui prosilire jupraedictae Ecclesiae queruntur oppressos, qui per eorum absentiam moderatoris judicium promisit eos esse secuturos,cas pulsatis, forum suum putavit auferri, in vestro judicio, quaeso, ille qui clericum lacessit adveniat, ut Ecclesiae jura quae vetusti principes assidua sanctione firmarunt, impetitis clericis non negentur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
dire uelut dñe ⁊ certis noctib ad eiꝰ seruitium
euocari. S utinã heȩ solȩ inꝑfidiȩ suȩ errore¬
ꝑissent: ⁊ ñ multos secũ ad in fidelitatis interi¬
tũ ꝑtraxissent. Nam ⁊ innumera multitudo
hac falsa opinioẽ decepta. hȩc uera ẽẽ credunt.
⁊ credendo a recta uia uł fide deuiant. ⁊ errore
paganoꝵ inuoluunt᷑. cũ aliqͥd diuinitatis.
aut numinis extͣ unũ dm̃ arbitrant᷑. Qua¬
ꝓpter sacerdotes ꝑ ęccł̃ias ÷ͥ cominissas. ppło dĩ oĩ
instantia p̃dicare. debent. ut nouerint hec oĩ¬
no falsa eẽ. ⁊ ñ a diumo s a maligno spũ talia
fantasmata m̃tib infideliũ irrogari arbitram̃.
Si quide ipse sathanas qͥ tñssigurat se inange¬
lũ lucis. cũ mentẽ. cuiꝰq mulieris ceꝑit. ⁊ hancꝑ
diu̾saꝵ ꝑsonaꝵ species atq similitudines: ⁊ m̃tẽ.
quã captiuã tenet in somins deludens. mͦ leta.
mͦ tͥstia. mͦ cognitas. mͦ incognitas ꝑsonas osten¬

Expanded text:
dire, et certis noctibus ad ejus servitium evocari. Sed utinam hae solae in perfidia sua periissent, et non multos secum ad infidelitatis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opinione decepta haec vera esse credunt, et credendo a recta fide deviant, et errore paganorum involvuntur, quum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbitrantur. Quapropter sacerdotes per ecclesias sibi commissas populo Dei omni instantia predicare debent, ut noverint hec omnino falsa esse et non a divino, sed a maligno spiritu, talia fantasmata mentibus fidelium irrogari arbitrentur. Siquidem ipse Sathanas, qui transfigurat se in angelum lucis, cum mentem cuiusque mulieris ceperit sarum personarum species atque similitudinem, et mentem quam captivam tenet in somniis deludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas osten
Abbreviated transcription (Latin):
omib utrib elaborare. studeant. ut ꝑnitio¬
am ⁊ a cabulo inuentã sortilegã ⁊ magicã ar¬
tẽ ex parrochiis suis penitꝰ eradicent. ⁊ si ali¬
quẽ uirũ aut mulierẽ hui modi sceleris sectato¬
rẽ inuemunt. turpit̾ dehonestatũ de parrochi¬
is suis eiciant. Ait enĩ apłs. Hereticũ hominẽ
pꝰ pͥmã ⁊ scd̃am correctionẽ deuita. sciens qͥa sub¬
ui tenent᷑. qͥ relicto creatore suo diaboli suffra¬
gia quert̃: ⁊ ido a tali peste debet mundari scã

Expanded text:
 viribus elaborare studeant, ut pernitiosam et a Zabulo inventam, sortilegam et magicam artem ex parochiis suis penitus eradicent. Et si aliquem virum aut mulierem huiusmodi sceleris sectatorem inveniunt, turpiter dehonestatum de parochiis suis eiiciant. Ait enim apostolus: Hereticum hominem post primam et secundam correptionem devita, sciens quia subvi tenentur qui relicto creatore suo diaboli suffragia quaerunt, et ideo a tali peste debet mundari sanct
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ior. Nonnulli inuemunt᷑ qͥ int̾no liuore
ꝑmoti in ꝑnitiẽ suoꝵ ininicoꝵ altare sae̾s uesti¬
b exuunt. aut lugubri ueste accingunt. uł con¬
fueta lummarioꝵ obsequia subtͣhunt di ecłtis.
uł missam ꝓ requi e defunctoꝵ ꝓmulgatã. ꝓ
uiuis celebrant hominib quoꝵ omĩum male¬

Expanded text:
ntur, qui interno livore permoti, in perniciem suorum inimicorum altare sacris vestibus exuunt et lugubri veste accingunt, luminariorum obsequia subtrahunt dei ecclesiis vel missam pro requie defunctorum promulgatam, pro vivis celebrant hominibus, quorum omnium male
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. sicut ipse dicit: Statim inqͥt fuci
in spuͣ. & ͦ paulꝰ ñ audet se dicere raptũ in
corꝑe. Om̃ib itaq publice annuntiandũ est.
li. Nam de dño nr̃o scͥpͥtũ ẽ. Omĩa ꝑ ipsum
creaturã uł in meliꝰ aut in deteriꝰ immutari.
aut tnͣsformari in aliã speciẽ. uł in aliã simili¬
tudinẽ. ñ ab ipso ereatore qͥ omĩa fecit. ⁊ ꝑ quẽ¬

Expanded text:
audivit, sicut ipse dixit: Statim, inquit, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, li. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum creaturam in melius aut in deterius immutari aut transformari, aut in aliam speciem vel similitudinem nisi ab ipso Creatore qui omnia fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
lucri grãm maioꝵ possessionũ conductiones
⁊ scłares causas fuscipiant: ⁊ scipsos quide
a minist̾iis scĩs ꝑ deficdiam separent. ad do¬
mos autẽ scłarium concurrant. ⁊ substantiaꝵ
coꝵ gub̃nationes auariciȩ causa suscipiant.
hoc ẽ ep̃ĩn. siue lericũ. aut monachũ condute̾
ꝓcurationes inexiusabiles attͣhant᷑. aut cui ip¬
sius ciuitatis ep̃e eccłiasticaꝵ rerũ cõmiserit
gub̃nacła. uł orphanoꝵ aut uiduaꝵ que in¬
defensȩ sunt. aut eaꝵ ꝑsonaꝵ. quȩ maxime
eccl̃iastico indigent ammincłõ ꝓpt̾. timorẽ cħi.
Si quis tñsgressus fuerit hec statuta: correc

Expanded text:
onum conductiones et causas saeculares suscipiant, et se ipsos quidem a ministeriis sanctis per desidiam separant, ad domos autem saecularium concurrant et substantiarum eorum gubernationes avaritiae causa suscipiant. hoc est, episcopum, sive clericum, aut monachum conducere curationes inexcusabiles attrahuntur, aut cui ipsius civitatis episcopus ecclesiasticarum rerum commiserit gubernacula, vel orphanorum aut viduarum quae indefensae sunt aut earum personarum quae maxime ecclesiastico indigent 99 adminiculo, propter timorem Dei. Si quis vero transgressus fuerit statuta haec
Abbreviated transcription (Latin):
na sola causa ẽẽ potͣ. qͣ te ad id qd uouisti
re. si forte tua comunc hoc tecu susciꝑe animi
seu carnis infirmitate recusaret. Nam uouen¬
corrigenda temerttas. qmͣ ꝑsoluenda ꝓmissio.
Neq em̃ ds exigit si qͥs ex alieno aliqͥd uouerit.
s: potiꝰ usurpare uetat damnũ. Ite ieꝵ.

Expanded text:
na sola causa esse posset, qua te ad id, quod vovisti, re, si forte tua conjux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. Nam et vovencorrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq sub hoc neglectu tes diuinas
laborare. distulerit. spetiali placito destringendꝰ
ẽ: ut si de reb seu augm̃tis ęccłiȩ questũ laborib
laboris exhibuit. aut minorationẽ uł ꝑditĩonẽ in¬
duxit. qͥc qͥd in reb eccłiȩ minuit. illi restituat. ex
cuiꝰ reb atq suffragiis suos conuictꝰ suerit amplias¬
se labores. Quod si aliqͥd ꝓ utilitatib eccłie aut sub¬
stantie expenc̾it. aut dispendii uł. ꝑditionis qͥppiam
ꝑtulerit: si hoc ꝓbare potuerit: totũ illi a reb eccliȩ
eiꝰdem niformabit᷑: ꝓ cuiꝰ utilitate id expendisse ꝓbat᷑.
& ad nomen eccl̃ie instrum̃ta debent componere: nec
aliquib poterunt illa donare. Unde in agathensi
sim tenet. de his quȩ emerit ad ȩcłiȩ nom̃ scͥp¬
turam faciat: aut ab eiꝰ quã tenet eccł̃iȩ ordinatiõe
cerdotib res in epãtu acquisitas. nulla ẽ alienan¬
dilicentia: tra illi de his quas an habuerunt qͥcqͥd

Expanded text:
uicunque sub hoc neglectu res divinas laborare distulerit speciali placito distringendus est, qualiter si de rebus seu augmentis ecclesiae quaestum vel labores laboris exhibuit, aut minorationem vel perditionem induxit, quicquid in rebus ecclesiae minuit illi restituat, ex cujus rebus atque suffragiis suos convictus fuerit ampliasse labores. Quod si aliquid pro utilitatibus ecclesiae aut substantiae expendit, aut dispendii vel perditionis quippiam pertulerit, si hoc comprobari potuerit, totum illi a rebus ecclesiae ejusdem reformabitur, pro cujus utilitate id expendisse probatuuisisse noscuntur, et ad nomen ecclesiae instrumenta debent componere, nec aliquibus poterunt illa donare. Unde in Agathensi sim tenet, de his, quae emerit, aut ecclesiae nomine scripturam faciat aut ab eius, quam tenuit, ecclesiae ordinatione cerdotibus res in episcopatu acquisitas nulla est alienandi licentia, ita de his, quas ante habuerunt, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
cillȩ dĩ & fr̃ib suis testamenti serie. legati titulo
dereliquit. iã ep̃c acquisisset. decreuissetq nos ut si
hoc constat. ntillũ ex his ȩccłia ur̃a p̃iudiciũ pateret̃.
quod & nos oportet recolere. & molestiam aliqũa
pͣdicte ancille cdi facere: nec ei sine cognaitione de
subtiliter te neqͥd de reb eccłiȩ suȩ consump¬
fisset oportet ingrarere: & si quide exinde¬
cũ aliqͥd incongrue minuisse didiceris. ita age
Que mo¬
nastiis ab ep̃o conferuut᷑: reuocati non debent.

Expanded text:
iae fratris sui, testamenti serie legati titulo reliquit, jam episcopus acquisisset, decrevisseque nos, ut, si hoc constaret, nullum ex his ecclesia vestra praejudicium pateretur. Quod et vos oportet recolere, et molestiam aliquam praedictae ancillae Dei non facere, nec ei sine cognitione de subtiliter te ne quid de rebus ecclesiae suae consumsisset oportet inquirere. Et siquidem eum exinde aliquid incongrue minuisse didiceris, ita age,Quae monasteriis ab episcopis conferentur revocari non d
Abbreviated transcription (Latin):
satores idoneos. defensores congruos. atq testes
legitimos. Iudices aũ debent. uti equitate. te¬
stes u̾itate. accusatores intensione. ad amplifi¬
candã causam. defensores extenuatione. ad mi-¬

Expanded text:
satores idoneos, defensores congruos atque testes legitimos. Judices autem debent uti aequitate, testes veritate, accusatores intentione ad amplificandam causam, defensores extenuatione, ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
Qua st̃ culpȩ in quib culpa ẽ relaxare uin¬
lictã. querenda est semꝑ ueritas ut inquiri
debeat utrũ accusatũ noxa condẽnet. an a pena.
innocentia patefacta subducat. Itaq ꝑuenit
ad nos fantinũ defensorẽ ultionẽ oxercere in pe¬
trũ latorẽ p̃sentiũ uoluisse. ꝓ eo qd̾ in qntũ dici¬
tur relictã cuiꝰdã diaconi tẽpore. quo conductor
fuerit. marito tradiderit. S qm̃ iste coniugẽ
diaconi asserit ñ fuisse. dicens nec ad cũ cam uir
ciens etiã priꝰqͣm ad diaconẽ ueniret. & postea
praua illam opinione uixisse. idõ frat̾nitatem
tuã his hortam᷑ affatib. ut cũ dĩ sicut decet timo¬
re causã hanc subtili om̃ino inuestigatione ꝑ qͥ¬
ras. & si in coniugio diaconi mulierẽ de qua agit᷑¬
fuisse constiterit. & supͣdictus lator memorato
defensori & rectori patͬmonii ad uidictã modis
om̃ib tradat᷑. & cũ cõpetenti em̃datione hi qui
male sociati st̃ disiungant᷑. Si uͦ in eiꝰ comugio

Expanded text:
Quia sunt culpae in quibus culpa est relaxare vindictam, quaerenda semper est veritas, ut inquiri debeat utrum accusatum noxa condemnet, an a poena innocentia patefacta subducat. Itaque pervenit ad nos Fantinum defensorem ultionem exercere in Petrum latorem praesentium voluisse, pro eo quod, quantum dicitur, relictam cujusdam diaconi, tempore quo conductor fuerat, marito tradiderit. Sed quoniam iste conjugem diaconi asserit non fuisse, dicens nec virginem illam ad ciens etiam priusquam ad diaconem perveniret et postea prava illam opinione vixisse, ideo fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut cum Dei, sicut decet, timore, causam hanc subtili omnino investigatione perquirat; et si ita in conjugio diaconi mulier fuisse constiterit, et suprascriptus lator memorato defensori et rectori patrimonii ad vindictam modis omnibus tradatur, et cum competenti emendatione ii qui male sociati sunt disjungantur. Si vero in ejus conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
sede deiectus
petit restitui
Post restitu¬
tionẽ uͦ ducit᷑
ui causam. in¬
ducias postu¬
lat. tandem¬
tonẽ ꝓcedit. quidã ñ legitime conuinctꝰ uxori &
duo infames ⁊ tres religiosi accusatores. testes
de domo sua ꝓpria ꝓducunt.⁊ alios s̃ inimicos
Ext̃ suã ꝓuinciam. Ecus cͥminoso uidici offert᷑
ab uno tm̃ audiendꝰ ⁊ iudicandꝰ. Quida de ac
cusatorib & testibꝰ absentes ꝑ epłam illũ accu¬
sare. ⁊ in cũ testificari contendunt. Cũ multa
capitalia ei obicent᷑: in pͥmo accusatores desi¬
ciunt. demũ accusatio in accusatorẽ ũtitur.
ic pͥmũ q̃rit᷑ an restitutis danda sit qͥbꝰ li¬
gitime coniuncti ad accusationẽ sint adinit¬
tendi. Qunto: an testes de domo accusaton¬
sint ꝓdicendi. uł imicoꝵ uox ̃ audienda
Sbcto an eet̃ ꝓninciã teus ẽ pducend̾. S epti¬
mo an sit audienda ciꝰ sententia. quẽ cũ reo
par inficit malicia. O ctauo: an abuno
nisit testificationis exhibere ualeant. Meci¬

Expanded text:
sede dejectus est, petit restitui; post restitutionem ducitur in causam, inducias postulat, tandemtionem procedit quidam non legitime conjunctus, et duo infames, et tres religiosi; accusatores testes de domo sua producunt, et alios sibi inimicos extra suam provinciam; reus criminoso judici offertur ab uncusatoribus et testibus absentes per epistolam illum accusare, et in eum testificari contendunt; quum multa capitula ei objicerentur, in primo accusatores deficiunt; demum accusatio in accusatorem vertitur. Hic primum quaeritur, an restitutio danda sit quibusligitime conjuncti ad accusationem sint admittenti Quinto, an testes de domo accusatorsint producendi; vel inimicorum vox sit audienda? Sexto, an extra provinciam reus sit producendus? Septimo, an sit audienda ejus sententia, quem cum reo par inficit malitia? Octavo, an ab uno nis vel testificationis exhibere valeant? Deci
Abbreviated transcription (Latin):
pacis in suis recipient᷑ ordmnib ñ tterabitir
sac̃mentũ qd̾ in forma ȩcclie ꝓbabit᷑ mintstratũ.
s ꝑ impositioẽm manꝰ p̃stabit᷑ uirtꝰ sacͣũti quȩ
ext᷑ eccl̃iam nulli docet᷑ eẽ collata. Cũ gͦutͣq po¬
testas in ħeticis remaneat si ħeticꝰ catholicũ uł
aliũ ħeticũ excõmunicaui̾t. ut in cõmunionẽ
suȩ hesis illũ deducat: qͥa iniꝗͣ ẽ sententia qͣ
ponde caret. Qd̃ siin catholicũ male uiuentẽ.
uł in h̾eticũ flagiciis uł facinorib deditũ. ut
alias ad recte uiuendi norinã ut̾q redeat sentẽ¬
catholicũ sententia ħetici minime detineri. Nõ
pot̃ eni oris gladio ferire. in quẽ accusare. uł in
quẽ testificari ñ ualet. Si enĩ qͦs diuina testi

Expanded text:
pacis in suis recipiantur ordinibus, non iterabitur pacis in suis recipiantur ordinibus, non iterabitur sacramentum, quod in forma ecclesiae probabitur ministratum, sed per impositionem manus praestabitur virtus sacramenti, quae extra ecclesiam nulli docetur esse collata. Quum ergo utraque potestas in haereticis remaneat, si haereticus catholicum vel alium haereticum excommunicaverit, ut in communionem suae haeresis illum deducat, quia iniqua est sententia, pondere caret. § 2. Quod si in catholicum prave viventem, vel in haereticum flagitiis vel facinoribus deditum, ut alias ad recte vivendi normam uterque redeat, sentencatholicum sententia haeretici minime teneri. Non enim potest oris gladio ferire quem accusare vel in quem testificari non valet. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mͦ ex cõmunicati ad iudicandũ recepti st̃.
cũ scđ̃m apłicos canones sine comm̃daticris lit¬
teris in cõmuniõe sola recipi ꝓbibeant᷑. Absur¬
dũ em̃ ẽ ut cui ñ licet ⁊̃ cũ minimis iuxta
satras litteras cõmtinicare. licet ⁊̃ ei de suis pe
fide nec batisma nec baptirandi potestatẽ ainit¬
tunt. Cũ gͦ sacdotałe uncdionẽ utͣq potestas
baptirandi uideł ⁊ excõmunicandi sequat᷑. a
fide recedentes aut uttamq retinebt̃. aut utͣq
carebunt S aliud ẽ potestas officii: alud ex¬
ecutio. Plerũq officii potestas uł accipit᷑. ue¬
luti a inonachis in sacerdotali unctione. uł ac¬
cepta sine sui executioẽ retinet᷑. ueluti a sus¬
pensis quib amimnistratio intͥdr. potestas
ñ aufert᷑. A side gͥ recedentib potestas ñ adi¬
s. sacram̃to iiuria fieri uideat᷑. Uñ ab hereti¬
cis baptizati uł ordinati cũ ad unitat᷑ẽ catho¬
licȩ fidei redierint. si forte intuitu catholice

Expanded text:
 excommunicati ad judicandum recepti sint, cum secundum apostolicos canones sine commendatitiis litteris in communione sola recipi prohibeantur . Absurdum etenim est ut cui non licet etiam cum minimis juxta sacras regulas communicare, lfide nec baptisma, nec baptizandi potestatem amittunt. Quum ergo sacerdotalem unctionem utraque potestasbaptizandi et excommunicandi, sequatur, a fide recedentes aut utramque retinebunt, aut utraque carebunt. Sed aliud est potestas officii, aliud exsecutio. Plerumque officii potestas vel accipitur, veluti a monachis in sacerdotali unctione, vel accepta, sine sui exsecutione retinetur, veluti a suspensis, quibus administratio interdicitur, potestas non aufertur. A fide itaque recedentibus potestas non adi sacramento injuria fieri videatur. Unde ab haereticis baptizati vel ordinati, quum ad unitatem catholicae fidei redierint, si forte intuitu ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
Anuĩciauerũt postea hoc noĩe soli mathe¬
matici detĩ st̾̃. cuiꝰ artissciẽcia usq ad xp̃
fuit cõcessa: ut christo dito nemo gĩde natiui¬
tatẽ aliciriꝰ de celo ĩtp̃tet᷑. Horoscopi dicti:. ꝙ horas
natiuitatis hom̃i speculẽt᷑ dissiłi ⁊ diu̾so fato.
ti st̃. qͥdũ eis mẽbroꝵ q̃cũq ꝑtes salierĩt: aliqͥd
tura p̃scire ualeãt ł qͦt modis futura p̃noscãt
d̾ his ita scribit aug̃. ĩ eodẽ libro. Qͣt modis¬

Expanded text:
untiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. ti sunt, quia, dum eis membrorum quaecunque partes salierint, aliquid tura praescire valeant, vel quot modis futura praenoscant? De his ita scribit Augustinus in eodem lib. de di
Abbreviated transcription (Latin):
appellati sunt ppnatalicoꝵ cõsiderationes
dicxũ. geneses .ni. hominũ ꝑ xii. celi signa
scrrbũt. siderũq cursus nascentiũ mores
actꝰe enc̃tꝰ p̾dicere conãt᷑. id ẽ ꝗs qͣli signo
fuerit natus aut quẽ effectũ hẽat uite qͥ nasci¬
tur: ĩterpretãt᷑. Hi sũt qui uulgo mathematici

Expanded text:
 natalitiorum considerationes dierum; geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursus, nascentium mores, actus et eventus praedicere conantur, id est quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur interpretantur. Hi sunt qui vulgo mathematici
Abbreviated transcription (Latin):
horas ĩ agẽdis negociis oꝑibusq eustodiũt.
⁊ qd per singula tp̃a obseruare debeat hõ ĩtẽdit̃i
Hi ⁊ extra pecudũ ĩspicĩt ⁊ ex eis futura pre¬
dicũt. Augures sunt qui uolatus auium
⁊ uoces ĩtendũt aliaq signa rerũ ł obser¬
uationes improuisas hominibꝰ occurren¬
tes ferũt. iidẽ st̾ ⁊ auspices: na i auspicia
st̃ q̃ iter faciẽtes obseruãt. dicca autẽ st̾ auspi¬
cia qͣsi auiũ spicia: ⁊ ãguria quasi auium
garria idẽ auiũ uoces ⁊ lĩgne. itẽ auguriũ
qͣli auigeriũ qd̾ aues gerũt. Duo st autẽ
genera auspicioꝵ unũ ad odõs: alterũ ad au¬
res ꝑtinens. ad oculos .s. uolatꝰ ad aures uox

Expanded text:
ibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt; hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. § 5. Augures sunt qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem sunt et auspices, nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta autem sunt auspicia quasi avium spicia, et auguria quasi avium garria, id est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur genus dumationis a psis fertur eẽ¬
allatum uatro autem dixit diiãtionũ qua¬
trior cẽ genera terra aquã aerẽ: ⁊ ignẽ. hinc
gconiãtiã. hydromãtiam: pitomãtiã: acro¬
mãtiã dictã autimãt. diuani dicti st qͣsi deo

Expanded text:
gitur genus divinationis a Persis fertur allatum. Varro autem dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, acrem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, dictam autumant. D