comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo queritur: namcum itacon¬
cipio sullud aut illud non fuͣe¬
rit quen debetan auquid fcin
non sit.n inhocaliquid fecisse¬
tibi fecisti ille neget hoc exprim¬
atͣcorum quid aucobitiunt᷑ no
feci .i. nichil boꝵ feci. ¶ Si quis
uit pła instipulatum delucat
quor unũ fĩ uelit. ita conp̾l ede̾
deb illudaut ullud fi̾ spodessim¬

Expanded text:
quo quaeritur. nam cum ita concipio 'si illud aut illud non fuerit', quaeri debet, an aliquid factum non sit: itibi, fecisti?' ille neget, hoc exprimat: 'eorum quid, quae obiciuntur, non feci', id est 'nihil horum feci'.Si quis autem plura in stipulatum deducat, quorum unum fieri uelit, ita comprehendere debet: 'illud aut illud fieri spo
Abbreviated transcription (Latin):
ut coce mat̾ stipulati c̃ dotem
amanto mortua filia in ma¬
trimonio sibi reddi ⁊ sim̃ul
cum filia periitan ad hrdem
mris actio exstipulatu ꝯpetr¬
ret ⁊ diuus pius re nõ cĩ cõ

Expanded text:
ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia in matrimonio sibi reddi et simul cum filia perit, an ad heredem matris actio ex stipulatu competere? et diuus Pius rescripsit non
Abbreviated transcription (Latin):
quort hoc mention̾e̾ habur
suuc quis anus tistitutom mͥ
inpetrauit abinꝑatore ⁊ ande
cessõ qmͣ ei grãs agerem nolo
dari ei. qͥ id egita cetishrclib
aureos cot unus exhiid quos
hr̃des scripsat inpet᷑uit ei resti¬
cutom a an̾qmͣ id sciret decess¬
it cum defidi̾ ⁊misso querere¬
tur ande debetur. ⁊ suitꝰ iuł¬

Expanded text:
tionem habui, siue quis alius restitutionem mihi impetrauerit ab imperatore et ante decessero, quam ei gratias agerem: uolo dari ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot'. unus ex his, quos heredes scripserat, impetrauit ei restitutionem et antequam id sciret, decessit. cum de fideicommisso quaereretur, an deberetur, consultus Iu
Abbreviated transcription (Latin):
Duus. Utrum ita postum̾ ꝑteir
relicto sinaut nat̾ fuit utrosq
accipe qmͣtum cuiq relictum
estut uno nato ꝑs dimidiade¬
beatur tibi duonatis t̾ria tibi
debeaturtribus natis qr tibige
alexandrina mulr ad diuin a¬
drianumꝑducta est cum uͭ lib¬
cris quo uno fetu enisxa est stn
sum uidetur. ¶Cumquidam
ꝑtem hrditatis ꝙͣ ad cum ꝑue¬
niss uerissimũ est utile cẽ fid̾i
utrum in potetate eius que tes¬
arbitrium oc̃̾cedit. ¶ Quesitu

Expanded text:
um. utrum ita postumus parterelicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato pars tibi dimidia debeatur, duobus natis tertia tibi debeatur, tribus natis, quia trigAlexandrina mulier ad diuum Hadrianum perducta est cum quinque liberis, quos uno fetu enixa est. sed tsum uidetur.Cum quidam partem hereditatis, quae ad eum peruenisset: uerissimum est utile esse fideiutrum in potestate eius, quem tesarbitrium concedat.Quaesitu
Abbreviated transcription (Latin):
ad nuttẽdaest ut ut̾ꝙ h̾rs sit
nam iqui unum filium hcsi
suppmo morienti substituit
n uidetur mutilr sub situisse
aprim̾ agnatus incelligitur
i qui solus est quiq nemine̾
utria eoꝵ alt suꝑstes fuit ul¬
nus credidit prem̃ pͥus mortu¬
mi ¶ Si cum filio suo nb̃t̾ni
mul pierit intestati patronoie¬
gittima deftur h:ditas si non
pbatur suꝑ uixisse prifiliuss xe
enmm reuerẽtia ꝑatronatꝰ subge¬
rentediamꝰ. ¶ Si maritusiux
or simul ꝑierunt stipulatio ded

Expanded text:
admittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n› uidetur inutiliter substituisse: et proximus adgnatus intellegitur etiam qui solus est quique neminem neutri eorum alter superstes fuit, ulnus credidit patrem prius mortuum.Si cum filio suo libertus simul perierit intestati, patrono legitima defertur hereditas, si non probatur superuixisse patri filius: hoc enim reuerentia patronatus suggerente dicimus.Si maritus et uxor si
Abbreviated transcription (Latin):
habebat ei qui sup̾mꝰ moriet᷑ ti¬
cium substituit duo inpubes
in subsituto ⁊ cuĩ hr̾ditas defe¬
raturdixi si ordineuita decessis¬
sent priori mortuo frat̾ ib instes¬
tifilii habebit hrditatem/ in ꝑ¬
poita aut questione ubi siml
pierunt qr cum neut fratruz
suꝑtes fuit qĩ utriq ultimisi¬
bi decessisse uideantursan uone¬
utri. quia com̃patio postĩoris

Expanded text:
habebat, ei qui supremus moritur Titium substituit: duo impuberes an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine uita decessissent, priori mortuo frater ab intesti filii habebit hereditatem. in proposita autem quaestione ubi simul perierunt, quia, cum neutri frater superstes fuit, quasi utrique ultimi decessisse sibi uideantur? an uero neutri
Abbreviated transcription (Latin):
ifu̾it iegatum relictum ex
cognatis mẽis qui primu capit¬
ouum ascendit sisimul duor
uenissedicuntur nec apparetꝗ
pͥoruen̾it. in impedict᷑ iegatu
uł ei quimonumctũ fecit᷑ iple
fererint ułei qui maximꝰ natũ
est. iduo pares etate sint s a si
o fu̾it relictum ⁊ duo sunt cqͣ
ho̾ibꝰ eiusd̾ nominis fuit lega¬

Expanded text:
fuerit legatum relictum ex cognatis meis qui primus Capitolium ascenderit, si simul duo uenisse dicantur nec apparet, quis prior uenerit, an impedietur legatum? uel ei qui monumentum fecerit, et plures fecerint? uel ei qui maximus natu est, et duo pares aetate sint? sed et si o fuerit relictum, et duo sint aequa ho
Abbreviated transcription (Latin):
us moriatur placuit ꝓru¬
dentib si qnq hrs fuissit
qmius enim uiuo pupil¬
lo h̾rs eẽ desuss forte ex ca
de inoffitioso que p̃pte mo¬
ta est. suturum tñ enim hr¬
dem ex substitutoc cditum

Expanded text:
us moriatur. placuit prudentibus, si quandoque heres fuisset: quamuis enim uiuo pupillo heres esse desisset, forte ex causa de inofficioso, quae pro parte mota est, futurum tamen eum heredem ex substi
Abbreviated transcription (Latin):
iptum est uiderim id tp̃s dil¬
atum fidiomissum quo su
iuris suturis ect is cuidabat᷑
aliematie iuncte uł ciblema¬
ta recte legantur ⁊ sepantur. ⁊ p¬
restanda sunt.
ispes argentiquas ixpressit ar
genticidem anulos i uestemr
reddi ab hrctib petit qĩppra ux¬
oris fuissent. quesitum siuxori
non fuint anprarierca legati

Expanded text:
iptum est, uideri in id tempus dilatum fideicommissum, quo sui iuris futurus esset is cui dabatualiae materiae iunctae uel emblemata, recte legantur et separantur et praestanda sunt.species argenti quas expresserat, eidem anulos et uestem reddi ab heredibus petit, quasi propria uxoris fuissent: quaesitum est, si uxoris non fuerint, an praestari
Abbreviated transcription (Latin):
iucum feri id om̃edan uolo q̃¬
situm estincirucha dormitto¬
na cũ mulis qua semꝑ uxoru¬
ilis uł loctͣmis ciusd̾ urorisu¬
essent. R prestanda.
acxaliastatra brachiũciaditr¬
seie legauit.i.ab ea petut mħ u̾¬
ba. ateserapeto. ut quidꝗd tibispe¬
tialit mauro ⁊ agentolegam
id cum morieris reddas restitu¬
ad illi ⁊ uliums meisquarum
rerumu sus fructus dumiuues
tibi sufficiet questũ est in usus
.f.auri . ⁊ argenti solus legatari¬

Expanded text:
nfeci, id omne dari uolo': quaesitum est, an carrucha dormitoria cum mulis, cum semper uxor ullis uel lecticariis eiusdem uxoris suecerat, praestanda ex alia statua bracchium ei adieSeiae legauit et ab ea petit in a te, Seia, peto, ut quidquid tibi specialiter in auro argento legaui, id cum morieris reddas restituas illi et illi uernis meis: quarum rerum usus fructus dum uiues tibi sufficiet': quaesitum est, an usus fructus auri et argenti solus legatari
Abbreviated transcription (Latin):
legatum eẽt de argento ꝙ im᷑
due statue marmorre tibi dem̃ õe
marmor legatum cẽtpt̾ duas
nulla statua marmorealegata
est tibi. ¶ Idem urbanis serui
legatis tibisim̾ dispensator
legatuͣs sit. ¶Cui a certum põ¬
dus argenti dare hrs uisẜꝰ sit e¬
i pecumã nuum̾atadando ĩpoui.¬
non cͥtum gr̃nus argenti lega
suc emieres eidem uxori uti as

Expanded text:
argento quod in duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis servis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum pondus argenti dare heres iussus sit, ei pecuniam numeratam dando iure ipnon certum genus argenti legatsuae emeres, eidem uxori uti ads
Abbreviated transcription (Latin):
sissent semꝑ enim cum querimꝰ
quid tui cediũtud spectamus ꝗd
cuisq rei or dinande eã ad hi¬
beatur ut accessio cedat pͥncip¬
ali cedent gͥ geminẽfialis uł
iancib incluse ailio argento¬
ue s in cõronis mensarũ gem¬
me coroins cedent ⁊ hee mensi¬
In margiritis quoq .i. ⁊uro id̾e
est. namsi margarite ordinan¬
di aurigr̃a ad hibite sunt. iuro
cedunt. si contra .nurum mar¬
garitis cedet. undem ingemin¬
um siuns alapiilis eo listing

Expanded text:
si‹t›: semper enim cum quaerimus, quid cui cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedent igitur gemmae, fialis uel lancibus inclusae, auro argentoue.Sed et in coronis men sarum gemmae coronis cedent et hae mensis.In margaritis quoque et auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet.Idem et in gemmum, Seruius a lapillis eo disting
Abbreviated transcription (Latin):
mumis usus fu̾it id enim
iuidetur demonstra sscꝙ ꝓprio
usui uxoris cõꝑatum sit s ꝙ
qu̾it mutus demonstrat uas
aut uestimentũ. aut quid iluid
efficit ut fła sint qui subͣicti¬
mus multum eni̾int̾ eͥ gens.¬
ralit̾ aut sp̾alit̾ iegenturł sigͣt¬
nałr ueluti itaq uxoris cãop
ati sunt uera est illiusdissim
tam demostrar noet ad ieciu̾¬
exuenditionetiti emi nã su
ut uestimeta autq uxͣoris cãp¬

Expanded text:
munis usus fuerit: id enim uidetur demonstrasse, quod proprio usui uxoris comparatum sit. sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter aer, ueluti ita 'quae uxoris causa comparata sunt', uera est illius definita demonstraret, licet adiectunditione Titii emi': nam si aut uestimenta, aut quae uxoris ca
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ certesiscicabos argenteos
habebat uł micitoriuirgenteu
uł sartiginem ul aliuduas adq
uoqued dubitan potitan es cario
contincat᷑ hor magis conca¬
tõri instium̾eti sunt. ¶ẜuen¬
ianiꝰ. ⁊ad gemmas indusas arg¬
ento aurõq a ait sabian argenꝰ
roue cedere ei enim cedit. cuius

Expanded text:
tur. certe si caccabos argenteos habebat vel miliarium argenteum vel sartaginem vel aliud vas ad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et haec magis cocinatorii instrumenti sunt. Perveniamus et ad gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus ove cedere: ei enim cedit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Iuciꝰ ticuiꝰ testo̾ ascripsit hr̃dem
meum uoio fidiq enis mnto
ut inpatra mea fatiat porticũ
publicam in qua poni uoloy
magines argenteas itẽ mar¬
moreas quero an legatum u¬
aleat marcellus R. ualere et
oꝑis cetõꝵ que quoq testator¬
ibi poniuosuit legatum ad
patriam ptine intelligieni
potut aliquod cintati acrede
reornamentum.
nas esto dare id legatum inde

Expanded text:
ius Titius testamento scripsit: 'heredem meum uolo fideique eius committo, ut in patriam meam faciat porticum publicam, in qua poni uolo imagines argenteas, item marmoreas': quaero, an legatum ualeat.Marcellus respondit ualere et operis ceterorumque, quae ibi testator poni uoluerit, legatum ad patriam pertinere intellegi: enim potuit aliquod ciuitati accedere ornamentum. nas esto dare', id legatum uide
Abbreviated transcription (Latin):
oneph ibitisunt tutores ⁊
curatores p̾dia nisticauł sub¬
urbana distrahe que oratio ĩ
senatu recitata est theophi¬
lo ⁊clemente sulib idib
uniis ⁊ sunt ũ̾ba eius huui¬
cius ħmoi p̃teapatres con¬
scripti int̾dicam tutorib
dicillis cau̾int. ¶Qd si for

Expanded text:
one prohibiti sunt tutores et curatores praedia rustica uel suburbana distrahere. Quae oratio in senatu recitata est Tertullo et Clemente consulibus idibus Iuniis et sunt uerba eius huiusmodi: 'Praeterea, patres conscripti, interdicam tutoribusdicillis cauerint. quod si for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑecuĩa comꝑatus est sund̾
Bignori tñ capiuissu ma¬
gistratuis uł p̾sidis uł atius
poirstitis ⁊ distrai funclus
pupillaris po̾t s ⁊ in possi¬
onem mittircrum pupiu¬
arium ap̾tore quis põt. ⁊us
pignoris contrahitur suicio¬
gitor suandor cuisa siued¬
ampni in fecti ut pceͣdat iun
id fit s exmagistratuum.au
pularis nec restituaturanli
hic ualebit auienatio pp̃ re¬
i iudicate iuctoritatri/ di

Expanded text:
us est fundus. Pignori tamen capi iussu magistratus uel praesidis uel alterius potestatis et distrahi fundus pupillaris potest. sed et in possessionem mitti rerum pupillarium a praetore quis potest et ius pignoris contrahitur, siue legatorum seruandorum causa siue damni infecti, ut procedat, iuberi id fit, sed ex magistratuum aucpillaris nec restituatur, an hic ualebit alienatio propter rei iudicatae auctoritatem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
illi altĩ pupiuo fundus sit
ꝯpatusisq pupillo uł mi¬
nori traditus sit. anpigno¬
rs obligatom possit hreis
us peciuia fundus sit emp¬
tus ⁊ magisest. ut saluum
sit ius pignoris scđmsti¬

Expanded text:
o fundus sit comparatus isque pupillo uel minori traditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignoris s
Abbreviated transcription (Latin):
an si crecditor quipignoria¬
grum aparente pupilli acc
erit uenditioneno enĩm
ata uenditorinon puto pͥ¬
ignusualc. nam ubidonu¬
num q̃itum ẽ minori ceput
non posse o blgari.

Expanded text:
 si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceerit uendition‹e›: non eata uenditori, non puto pignus ualere: nam ubi dominium quaesitum est minori, coepit non posse obligari.
Abbreviated transcription (Latin):
erit in mutitio hicut paiiso¬
sorad extremũ non ponatur
na nus ꝑsonarumidem est. ut
ut nouissimo ponatur ꝑaui¬
esoror hos oms patruo mai¬
ore quos retulimꝰ quid̃ appel¬
lant ita ꝓ patrinis pauus cu

Expanded text:
erunt immutato hoc, ut proavi soror ad extremum ponatur.na: numerus personarum idem est, ut in novissimo ponatur proaviae soror. Hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus proavuncu
Abbreviated transcription (Latin):
inco in quo fecit contra iege
hr̃s p̃̾ qm̃adiss hrditatem
insututem redictꝰ est. ⁊ po¬
stea lib̾tite donatus cuiꝑm¬
issum est ad sub stitutõnem
uenire que ei in testo fuat¬

Expanded text:
in eo, in quo fecit contra legesheres, postquam adisset hereditatem in seruitutem redactus est et postea libertat‹e› donatus. cui permissum est ad substitutionem uenire, quae ei in testa
Abbreviated transcription (Latin):
Ex pupillari testõ suꝑiꝰ
egittimifilium ⁊ atin natu¬
ralem hrdes instituit cos q
inuicem substituit titianꝰ
naturalem frem exca substi

Expanded text:
Ex pupillari testamento suegitimum filium et alterum naturalem heredes instituit eosque inuicem substituit: Titianunaturalem fratrem ex causa substi
Abbreviated transcription (Latin):
credes om̃s inincem sub¬
rituti c̃c̃t eius portom qui
quibꝑ defunctis postea por¬
tionem suam repudiauit
ad cum solum qui co temp¬
ore suꝑuixit ex subsrituto¬

Expanded text:
heredes omnibus invicem substituti essent, eius portionem, qui quibusdam defunctis postea portionem suam repudiavit, ad eum solum, qui eo tempore supervixit, ex substitut
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Et si contratabi¶st¬
las patris petita sit apupu¬
io bonoꝵ possõ insubstitu¬
tum tni eius actionem leg¬
ati dandam et̾ ita ut auge¬
atur. pritereaꝙ filius excra¬
neisis non debuit. sic ⁊ c̾sce̾

Expanded text:
num. Etsi contra tabulas patris petita sit a pupillo bonorum possessio, in substitutum tamen eius actionem legati dandam esse ita, ut augeantur praeter ea quod filius extraneis non deb
Abbreviated transcription (Latin):
int̾erit prio sub stitutꝰ ꝑ̾i
stitutum uł an̾decedat. ¶Et
bstituto nõ io cũntis porti
pit t̃enere parens substituit
siquis exhus mortis quo

Expanded text:
erit, prior substitutus post institutum an ante decedat. Ex bstituo' non adeuntis portiocoepit tenere, parens substituit, si quis ex his mortis quo
Abbreviated transcription (Latin):
nius ꝑsona. an coĩs pluriũ
Item quero sutificta ppona¬
tur substitutio filius incus
̃si int̾x. annum decessit. titus
h̾r̃s erit.in ⁊ meuius quiactũ

Expanded text:
plurium. Item quaero, si ita facta proponatur substitutio: 'filius meus si intra decem annos decesserit, Titius heres erit an et Maeuius, quia certum
Abbreviated transcription (Latin):
tab postumo hrde institutoẜis
suum substituit dem̾ citiũs
guo scio ⁊ postea sic dixitq
tunctitio fidi ꝯmissum reli¬
quo quero cum filius pr̾ib
eres exstitit. eo q intͣpub̾tat¬
em mortuo. fr̾ testatoris ex
substitutoe hrs sit anfidico

Expanded text:
s suum substituit, deinde Titium Gaio Seio, et postea sic dixit: sset, tunc Titio fideicommissum relinquo'. quaero, cum filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione heres sit, an fideico
Abbreviated transcription (Latin):
u cxp̾ssum est. Inec fidĩ ꝯmisso
pprie facultates fun tenebun¬
tur. ¶ Et idõ si ꝑr filium exħr¬
diuit ⁊ ci nichil reliqueritnł¬
Qui discrctas portões ꝯiunc¬
omnem in stitutois ordine
itiscripsit. quͥos hrces inco
inuicem substituto ꝯiunct¬
os p̾mo loco ince mutua su¬
bititue incetur. quib insti¬
tutõnum ꝑtes non agnoce̾¬
mitti. ¶ Aui prem ⁊ filium
ꝑ ꝑte hr des institu atreuqs¬
cobidib datis. p̾ ꝯpictum a¬
ssem ita scripsit om̃s hos in¬
uigem substituo uoluntatis

Expanded text:
hoc expressum est. nec fideicommisso propriae facultates filii tenebuntur, et ideo, si pater filium exheredauerit et ei nihil reliquerit, nuQui discretas portiones coniuncomnem institutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substituere uidetur: quibus institutionum partes non agnoscenmitti. Qui patrem et filium pro parte heredes instituerat edibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
anstitut᷑. tami isi maxime co¬
pr̃s filio datui quadrmit
intrgrum optineret. Nãma
cum legatum pͥmistabulis
citius d̾atur sccłis ant tabu¬
us ca demres sempronio se¬
promus qñ: titio concur¬
ritscum̃pr̃ impub̾i filis que
nouissima dicm suum obi¬

Expanded text:
institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulis Titio datur, secundis autem tabulis eadem res Sempronio, Sempronius quandoque Titio concurrit. Cum pater impuberi filiae, quae nouissima diem suum obi
Abbreviated transcription (Latin):
Inil Ex fc̃o querit qui fi¬
lium halebat mutum pu¬
terem impetrauit aprinci¬
px. ut muto sub sticus ciu
ceret. ⁊ substituit titium.
mut duxit ur̃orem post in¬
ortem pris ⁊ nasciturci fili¬
us. quero an rumpiturte
stinꝵꝵ bnfitia. quid̃ princi¬
palia. ipe̾. pͥnceps solet. int̾¬
p̾tiri uer̾ uolinitatem p̾ci¬
pis inspitientib. pt dicie¬
atrnus. id cum tribuc uo¬
furioso filio substituiss dẽe¬

Expanded text:
 Ex facto quaeritur: qui filium habebat mutum puberem, impetrauit a principe, ut muto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mortem patris et nascitur ei filius: quaero, an rumpatur tei: beneficia quidem principalia ipsi principes solent interpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uofurioso filio substituisse
Abbreviated transcription (Latin):
sic non so lum tititui s ꝯ̃
uos ad icctisset hrdes hes
quid̾ uiriles ꝑtes ꝑtes ha¬
bicuros ucluti si tres puta
cohrdes suissent sub stituti
cxͣnei duo adiecti. hos .u. ꝑie¬

Expanded text:
si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem uiriles partes habituros: ueluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos qui
Abbreviated transcription (Latin):
uno pupulo cauptum est
s in h̾rdes cecõsq suscesiore
ñ dabitur qr penalisest. ¶H
acͣtio tunc competit cum tu
teleactio c̾ hoc est finitade

Expanded text:
o pupillo captum est: sed in heredem ceterosque successores non dabitur, quia poenalis est. Haec actio tunc competit, cum et tutelae actio est, hoc est finita de
Abbreviated transcription (Latin):
exstim̃itoe̾ A tutrla cx un¬
⁊ obligationc duas action¬
es et̃ coñstit. ⁊ idõ suic tutele
fuit actum deratoibꝰ distra¬
Hunc tñ tutorem qui int̾¬
⁊ si furtitencitur hanc acci¬
one cõuentus furti accoẽ ñ
iuid̃ fc̃s plures obligatio

Expanded text:
estimationem. In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, sive tutela fuerit actum, de rationibus distraHunc tamen tutorem, qui intesi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non iusdem facti, sed plures obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
tm cõmodatiuł depo̾iti ue¬
rum tuteic quoq tenetur.
⁊ si accepit pecunum ut red¬
dat plerisq placuit. s cam
tione repetiuł condici pos

Expanded text:
m commodati uel depositi, uerum tutelae quoque tenetur. et si acceperit pecuniam, ut reddat, plerisque placuit eam tione repeti uel condici pos
Abbreviated transcription (Latin):
os casus ꝑo ssc cristẽ quib si¬
ne rep̾hensione tutor auctor
sit pupillo ad diminuendu
tutore agi tutele. sitale o ssm
p̾t̾misit. ¶ Effitio tutoris
inconbit ⁊ ratoes actus sui
fecitaut feas no cxibet. huen¬
ominc iucutio tutele tene¬
bitur. ¶Dsuis quoq int̾¬
rogationes.⁊ questiones ha¬
bendas ⁊ hoc offitio iuclicis
conuenux placuit. nam di¬
uussencrus dec̾uit cum ne¬
q inuentaria n rationalia
ꝑferenturremeclio eo uti de¬
bẽ ut ratocs asins quiremg¬
esserunt ꝓferantur. ¶Ha
ratoe̾s sinõ er̾ mala fide cõ¬
scriptas̃ asiis licunt tutor

Expanded text:
los casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendumsse cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de servis quoque interrogationes, sed et quaestiones habendas et hoc officio iudicis convenire placuit. nam divus Severus decrevit, cum neque inventaria neque auctionalia proferentur, remedio eo uti debere, ut rationes a servis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a servis dicunt tutor
Abbreviated transcription (Latin):
cãt. ab intestato possicea̾ti
hr̃l.tatti. questionis estan
ambo cogantur legata prare ⁊
utrumimus quis ealegata q̃ a
serelicta st̾ an uͦ ãbo utra legataco¬
gant᷑ pr̃are. ⁊cgo puto adu¬

Expanded text:
ti ab intestato possideant hereditatem, quaestionis est, an ambo cogantur legata praestare et utrum unusquisque ea legata quae a se relicta sunt an uero ambo utraque legata cogantur praestare. ego puto
Abbreviated transcription (Latin):
Delib̾tatib quoq in
Iec ciii quesitum est. anco¬
peterent. tam hec queab iꝰ¬
sttuto. qmͣ hec que ab sub¬
stituto date sunt et mag̾
est ut ꝯputant. tam̃ dire¬
stat. magio est cium cunti

Expanded text:
ue in hoc casu quaesitum est, an competant tam hae quae ab instituto quam hae quae a substituto datae sunt. et magis est, ut competant, tam diretat: magis est enim rei
Abbreviated transcription (Latin):
testato ꝑcum bona posside ce¬
iptus hrs non suit si fruidi
silio cum hrdib scriptis ꝑtitip¬
ato legitima hrditatem solu
possiceit accio iegatorum ex
sententu ꝓtoris dabitur.

Expanded text:
possidere coeriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus possideat, actio legatorum ex sententia praetoris dabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
testito pomid prditatem co¬
uenirpot. si omittit cam ł q
an cogatur. prire. ut puta fra¬
trem suum scripsit hr̃dem
⁊ codicillos sccit. ib intestito
petiitq afrc̃. ut si legitimi ur¬
cditas ad eum pͦuenit n dio¬

Expanded text:
testato possidet hereditatem conueniri potest, si omittit causam tan cogatur praetrem suum scripsit heredem et codicillos fecit ab intestato petitque a fratre, ut, si legitima hereditas ad eum perti
Abbreviated transcription (Latin):
torib ib fuit mitti debent
scat. nim reuerare cum ig¬
noscendi cã honero sum est
quippesepe cum magnaeie
ib sentib̾cuisi aliqua api¬

Expanded text:
toribus aberit, mitti debent scat: nam revocari eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna capabsentibus causa aliqua ap
Abbreviated transcription (Latin):
taibuł. ⁊ sinõ fuit supscrip¬
tum. ne appiantur.it tñ sise¬
orsum cas signatas testit¬
or telinquerit p̾tor cas aꝑ¬
ini.nisi ciusa cognita non

Expanded text:
tiamsi non fuerit superscriptum ne aperirentur, attamen, si seorsum eas signatas testator reliquerit, praetor eas aperiri nisi causa cognita non
Abbreviated transcription (Latin):
ces. etiam ipĩs dedisse uideb¬
iitur. si non alud aperte ꝓ¬
betur. testatorem sensisis
Si quis cum ignorarz sept¬
itimfinum habere fuiis
cutores dedit utrum hus
solis dedisse iundeatur. quoᷤᷤ

Expanded text:
es, etiam ipsis dedisse videbitur, si non aliud aperte probetur testatorem sensisse. Si quis cum ignoraret se filium Titium habere, filiis tutores dederit, utrum his solis dedisse videatur, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ost consangiuncos ad
consanguinei. l no adierĩt hr¬
ditatem legittimis no deft̾ur
s hoc sic erit accipiend̾. siuo
sangiunt ułde captuntatt re¬
gnastĩ enim sunt cognatiui¬
Drił scxus ad cod̾ ꝯrti nam p̾su
os consangumeos stitimm
ꝓximꝰ est consingiunei in cifi¬

Expanded text:
ost consanguineos admconsanguinei, licet non adierint hereditatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiendum, si nsanguineus uel de captiuitate reAdgnati autem sunt cognati uirilis sexus ab eodem orti. nam post consanguineos statim mihi proximus est cons
Abbreviated transcription (Latin):
erata substitutee̾. nam ⁊ sile¬
gittimꝰ hrs fuit is cuifion¬
missaria hr̃ditas relictaest
id̾ dicitur.¶ S̃i quisalio loco
restitue H̃rditatem uissussit
⁊ suspectm eam dicat uilianꝰ
scribit cogendumeum ẽe si¬
m̃uemꝙ ei qui in cliem roga¬

Expanded text:
a substitutione: nam et si legitimus heres fuerit is, cui fideicommissaria hereditas relicta est, idem dicitur. Si quis alio loco restituere hereditatem iussus sit et suspectam eam dicat, Iulianus scribit cogendum eum esse similemque ei, qui in diem roga
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuanum in hac spe̾ita sen¬
bit si adhrlis honus octe
stator legata dixĩt ⁊ hrs spo¬
teadut hrdititem ita debẽ
ꝯputatõm falcidie miri ac
si quadriginta ꝑ fidi ꝯmis¬
sum eent relicti. ccͣc u̾o leg¬
legatarius. ¶Ad si suspec¬
tiaditi sit hr̾ditad. ⁊onspo¬
te hrs adiita restituit.c q¬

Expanded text:
Iulianum in hac specie ita scribit: si ad heredis onus esse testator legata dixerit et heres sponte adiit hereditatem, ita debere computationem Falcidiae iniri, ac si quadringenta per fideicommissum essent relicta, trecenta vero leglegatarius. quod si suspecta dicta sit hereditas et non sponte heres adiit et restituit, cen
Abbreviated transcription (Latin):
ałr cogetur qm si ci pocunia
offeratur s ⁊ salutis ac di¬
gnititis ritio habenda erit
Quid enim si morbo imꝑ¬
ucitus alexandriam iussus e¬

Expanded text:
r cogeretur, quam si ei pecunia offeratur. sed et salutis ac dignitatis ratio habenda erit: quid enim si morbo adplicitus Alexandriae iussus
Abbreviated transcription (Latin):
fiet ut ex hus quatuor ꝑtes
habeat fid̾pmissarius reliqͣs
tres legitanus. Nim iniqu¬
um est plus fre legatarium
oqr suspecta dicta est hrcli¬
tas qm laturus cẽt sisporite
adita fuiss. ¶Qo aũttum

Expanded text:
fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
a habit᷑am uitibulas ap̃cnu¬
crit. uł br̃ dititem adierit. uł
publicata fuit hr̃ditasfiscũ
ꝙ erit habitutus hrs instit¬
utus id ad fiscum ꝑtinet⁊
er trebriano acciones tran¬
seunt. ¶S a si ꝓhibuit cest¬
amentm int̾roluce uł testeᷤᷤ

Expanded text:
a habitam uel tabulas aperuerit uel hereditatem adierit uel publicata fuerit hereditas, fiscuquod erat habiturus heres institutus, id ad fiscum pertinet et ex Trebelliano actiones transeunt. sed et si prohibuerit testamentarium introducere uel testes
Abbreviated transcription (Latin):
hrlitatem pititur no susta¬
ciahrditatis nõm merito. ñ
cnm p̾scribi hr̃di instituto
debetur metuit hr̃dititem
um quorda uexitione quo

Expanded text:
itatem, inspicitur, non substantia hereditatis, nec immerito: non enim praescribi heredi instituto debet, cur metuat hereditatem um, quorundam vexationem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
fal locum ħt n. In militis di¬
co. ⁊ si qui sut alii. ¶Item pȯ¬
ponius scribit si deductis leg¬
atis restitu̾e quis hrditatem
rogatur quesitum est. utrum
solda legati pstinda sint. ⁊
quartam exsolo fidĩꝯmisso
detralxre possit. anuo exlega

Expanded text:
a locum non habet, in militis dico et si qui sunt alii. Item Pomponius scribit, si deductis legatis restituere quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an vero
Abbreviated transcription (Latin):
ipsit int̾dum qmͣuis. Añ tu¬
tore gestum est non ꝑtiri̾e
ad hanc ꝑtemedc̃i. quide¬
nim si duo tutores alt̃ fal¬
sus alt uerus actionem ac¬
comodauerint ñ ne uaie¬
bit ꝙ gestum est. ¶Item
hoc edictum licet singula¬
rit̾ scriptum sit si tñ p̾lur¬
es int̾uenuit qui tutores
torititem accomodauit n¬
ichilominꝰ i edcm locum
h̾re nisi forte ptor decreu¬
erit raitum sehabiturum
id ꝙ hiis auctorib gestu
est tunc enim ualebit ꝑ p̾

Expanded text:
ibit interdum quamuis a non tutore gestum est, non pertinere ad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum est?Item hoc edictum licet singulariter scriptum sit, si tamen plures interuenerint, qui tutores toritatem accommodauerit, nihilo minus hoc edictum locum habere, nisi forte praetor decreuit ratum se habiturum id, quod his auctoribus gestum est: tunc enim ualebit per p
Abbreviated transcription (Latin):
libis patroni est s non simul
uoment s patronis deficientib
qui iussit alu dari. id ipm ꝙ do¬
nabatur. ¶In accionee faui¬
ana si res non restituatur tua¬
ti ꝯdempnabr᷑ rcus qm̃tiactor
u̾tus donasse magis in huncca¬
sum in teiugendu̾e fraudem
patroniqm̃ contra senatuscõ¬
sultum credidissc.

Expanded text:
liberis patro‹norum› est: sed non simul uenient, sed patronis deficientibusqui iussit alii dari id quod ipsi donabatur. In actione Fauiana si res non restituatur, tanti damnabitur reus, quanti actor bertus donasse magis in hunc casum intellegendus est in fraudem patroni quam contra senatus consultum credidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
derit.⁊ sñ illa gra lib̾tus pr̃ium
uit icceptumꝰ uii don auit ui¬
dendum erit quis fauiana in¬
quictcturutrum qui rememit
inuo qui pcium dono accepit

Expanded text:
derit et sine ulla gratia libertus, pretium autem acceptum alii donauit, uidendum erit, quis Fauiana inquietetur, utrum qui rem emit an uero is qui pretium dono accepit?
Abbreviated transcription (Latin):
crum legatum ntro sit. nisi re¬
pudictur. at. tñ cum repudia¬
turrtro sit u̾o fuissc palãm est
non amisits lib̾tus cuiquisle¬
gatum donatum uoluit idem
ent ꝓbandum fauiana cessarce
susficit enim patrono si nichi
desuo in necem cius lib̾t aliena¬
uit ñ sinon. a quisunt ꝓ in ⁊si

Expanded text:
um retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. non admisit is libertus cui quis donatum uoluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius libertus alienauit, non si non adquisiit: proi
Abbreviated transcription (Latin):
sit susficit enim docere mortis
causa factam nec in merito mor¬
tis causa cnim donators conpa¬
rantur legatis. ⁊ sicut miegatis
non quenmꝰ dolo malo fcm sit
annõ ita nec in mortis ci filio
cafilio donatumno reuocatur
nam auliberum fu̾it iegare fi¬
uidctur fraudasse patronum.
patroni gectumest reuocatur
uł coli conscius fuit carere debe¬
at re in fraudẽ patroni ilienati
⁊ siputauit ingenium nec cre¬
didit lib̾tumad. u̾sus cum pa¬

Expanded text:
ocere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, ita nec in mortis causa causa filio donatum est, non revocatur: nam cui liberum fuit legare fiuidetur fraudasse patronum. patroni gestum est, reuocatur.uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec credidit libertinum. Aduersus conpa
Abbreviated transcription (Latin):
me miͥnus soluendo est. in hrdita¬
te ciusꝙ exigi põt ꝓrata fit distrib¬
utio residui fitienda est uenditõ
ut id demũ inħ̾rditateꝯ putctu
qm̃ti nomendastrabi pot. ¶
cum debitor libatio relinquit᷑¬

Expanded text:
n minus soluendo est in hereditate, eius quod exigi potest pro rata fit distributio, residui uenditio facienda est, ut id demum in hereditate computetur, quanti nomen distrahi potest. sed cum debitori lib
Abbreviated transcription (Latin):
bet. cccͣt. cepisse uidebitur. liceti
chil facẽ possit senlisse libatoem
plenam uidetur qm̃ius uich il
face possit si soli eilibatio relicta
accepto illi fri debent residua .c.

Expanded text:
enta cepisse uidebitur, licet nihil facere possit: sensisse enim liberationem plenam uidetur, quamuis nihil facere possit. si soli ei liberatio relicta accepto illi ferri debent, residua centum
Abbreviated transcription (Latin):
no soluta. ¶ Ed̾mus excuisa
tu tele nepoti potuit debuit cu̾
ratio falcidie sipponeretur me¬
idemq tutor rogauerat ut si si
cum uł idõ maxime declararet᷑
tendit planc si conclitio sid̾icõ¬
missi fuit impleta fruct hrdita¬
tis p̾ mortem aui ꝑcepti paripe
nis dumtaxat que moriens.a
fidĩ ꝯmissũ exuoluntate nins
aprẽ moriente debitum filiop̾.
hrs euis reddere iuro cogitur

Expanded text:
ex causa tutelae nepoti debuit, cum ratio Falcidiae si poneretur, in aeidemque tutor rogauerat, ut, si scum uel ideo maxime declaretur nostendit. plane si condicio fideicommissi fuerit impleta, fructus hereditatis post mortem aui percepti pari penis dumtaxat, quae moriens afideicommissum, ex uoluntate matris a patre moriente debitum, filio paheres eius reddere uiro cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
gata duiditatem nõ recipiuntto¬
ti ad legatirium ꝑtinebunt s po¬
test hrcli laoc remedio succurii.
ut estimatee fcã legati denuntiet
legatario ut ꝑtem estimatois i

Expanded text:
ae diuiduitatem non recipiunt, tota ad legatarium pertinent. sed potest heredi hoc remedio succurri, ut aestimatione facta legati denuntiet legatario, ut partem aestimationis i
Abbreviated transcription (Latin):
at .c. que dare ipsuissus est. itaq
exutraq qͣntitate quarta deduc
espupilli ut cauent legatarii
Quedam legata diuisioneno re¬
ai piunt ut ecce legatum uicitin¬
cris act̾ ue ad nullum erii ꝑ ꝑte po¬

Expanded text:
ae ipse dare iussus est: itaque ex utraque quantitate quarta deductes pupilli, ut caueant legatarii. Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nullum enim ea res p
Abbreviated transcription (Latin):
reis legis falcichie b̾nfitio omisso
hrdes m sunto quos inuicem
substituo ꝙ si uoluntati mec nͥ
ꝯsenserint ex hrdes sunto quesit¬
um est. an hrdes instituti hrdit¬
atem adie possint. si co̾clititõipa
co institutosꝑin̾ adire posseac-
siea ⁊ ditio quefrĩdis cã ascrip

Expanded text:
reis legis Falcidiae beneficio omisso, heredes mihi sunto. quos inuicem substituo. quod si uoluntati meae non consenserint, exheredes sunto.' quaesitum est, an heredes instituti hereditatem adire possint, si condicione pareco institutos perinde adire posse, ac si ea condicio, quae fraudis causa adscrip
Abbreviated transcription (Latin):
tit ut si duo rei ꝓmittendi fue¬
rint uł duo reipmitendi stipu¬
landi siquid̃ sint sint̾ socui inca
re cluudi int̾eos debere obligiti¬
onem atq sin guu ꝑtem pocu̾ie
stipuliti eeñt uł ꝑmisissent ꝙ

Expanded text:
t, ut, si duo rei promittendi fuerint uel duo rei stipulandi, si quidem socii sint in ea re, diuidi inter eos debere obligationem, atque si singuli partem pecuniae stipulati essent uel promisissent:
Abbreviated transcription (Latin):
Eui debitor soluendo non est ta¬
tum h̾t in bõis qñtum exige̾ pot
Non nullam tii precii uarieta¬
tem icca temporaq afftĩtnone
num titum rome ainhispanra
oleum estimabr᷑ nec̃ continius
fructib dum̃ hic quoq no es
momẽtis tꝑ̃rm nec exea que rita¬

Expanded text:
Cuius debitor soluendo non est, tantum habet in bonis, quantum exigere potest. Nonnullam tamen pretio uarietatem loca temporaque adferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec continuis fructibus, dum hic quoque non ex momentis temporum nec ex ea quae ra
Abbreviated transcription (Latin):
taq ꝙ hrs puredare iussus est
ꝙ pure legatum est cumid er
intuallo sub conditoe̾ legatu
est postĩus ualet. s si fuboditio¬
ne deinde pure legitum est. pr¬
esens debeturꝙ si pure legatu
ex cõtinenti h̾rs sub ꝯclitoẽ da¬
inpnatus aut rogitꝰ est dare ꝑ¬
iẽcta id̾ legatum eẽt uł ut pres¬
sens uendicari si hoc uolit leg

Expanded text:
itaque quod heres pure dare iussus est quodve pure legatum est, cum id ex intervallo sub condicione legatum est, posterius valet: si prius sub condicione, deinde pure legatum est, praesens debetur. quod si pure legatum ex continenti heres sub condicione damnatus aut rogatus est dare, piptura idem legatum esset, vel ut praesens vindicari, s
Abbreviated transcription (Latin):
stitue̾t hr̾dem ⁊ dodrinte legau̾it
nichilaliud sub occasionelegis
fal. int̾uenire põt qr uiuus iude¬
gauit ut uxori restituatur nõ ha¬
be̾ legem falc̾ locum dicend̾ est

Expanded text:
nstituerit heredem et dodrantem legauerit, nihil aliud sub occasione legis Falcidiae interuenire potest, quia uiuus uidegauerit, ut uxori restituatur, non habere legem Falcidiam locum dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
est. an omim̾o qiͣ clitores unꝰ¬
quisq in ratione falcidie aliqͥd
possit decluc̾e qr inpotestate hab¬
uit sua pr̾ cui ex hiis potius reli¬
quer s hacratione nemo infa¬
icicliã ratom quicqmͣ deducet
q uidend̾ nedure . stituatur uti¬
q enim malieno ere h̾ uit fu̾n¬
dum noct̾ate. quipꝑt obstritus
fuiss filius cum reliquedi.

Expanded text:
ores unusquisque in ratione legis Falcidiae aliquid possit deducere, quia in potestate sua habuit pater, cui ex his potius relinqueret. sed hac ratione nemo in Falcidiae ratione quicquam deducet. quod uidendum, ne dure constituatur: utique enim in alieno aere habuit fundum, necessitate quippe obstrictus fuisset filiis eum relinquendi.
Abbreviated transcription (Latin):
primo capite libam legandi fac¬
ultatem dedit usq ad dorantem
hus u̾bis qui ciues romanisũt
qui cõrum post hanc legem rog¬
atam testm̃ facere uolet ut cam̃
pecuniam casdemq res quibu
dare iegare uolc lus põtestasq es¬
to ut hac lege sequeti liquebit
secundo capite mod̾ legatoru
ꝯstituit hiis u̾bis quid cuiusro¬
manus post hanc legrm erogat̾a

Expanded text:
primo capite liberam legandi facultatem dedit usque ad dodrantem his uerbis: 'qui ciues Romani sunt, qui eorum post hanc legem rogatam testamentum facere uolet, ut eam pecuniam easque res quibusque dare legare uolet, ius potestasque esto, ut hac lege sequenti licebit'. secundo capite modum legatorum constituit his uerbis: 'quicumque ciuis Romanus post hanc legem rogata
Abbreviated transcription (Latin):
s hoc ex pꝰ fcõ apͦparebit. ut puta
es aiire dabuntur. s enim sian¬
nus uenit in quo fit ut ccͣ iege̾
falcidiam uit᷑ dodr̃atem aliquid
f.debeatur euemiet ut retro omĩa

Expanded text:
 hoc ex post facto apparebit. ut puta es annuae dabuntur: sed enim si annus uenerit, quo fit, ut contra legem Falcidiam ultra dodrantem aliquid debeatur, eueniet, ut retro omnia
Abbreviated transcription (Latin):
num dato sinonded̾it .x. dato.
quidam putant omim̾o in
legato .x. ec penum aut mortis
causa capiner in falichiamin¬
putare id hrdem posst ego ã¬
ita accipiendum cum aliquo
inputari posse iam enimtran̾¬

Expanded text:
num dato: si non dederit, decem dato', quidam putant omnimodo in legato decem esse, penum autem mortis causa capi nec in Falcidiam imputare id heredem posse. ego aita accipiendum cum aliquo imputari posse: iam enim tran
Abbreviated transcription (French):
i debitor c̾clitore h̾rde insti¬
tuto petiss ne mratd̾elegis falci¬
dic ponenda cclitum suum legi¬
taris reputaret. sine dubio ritio¬
nedo .m. exceptois. ipud ⁊bitrii
faladicdefuncti uoluntas su̾atꝰ¬

Expanded text:
i debitor creditore herede instituto petisset, ne in ratione legis Falcidiae ponenda creditum suum legatariis reputaret, sine dubio ratione doli mali exceptionis apud arbitrum Falcidiae defuncti uoluntas seruat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. amplius cepitqmͣ plegem
falcidiam eilicuit reddi ueluti
runt relicti eau̾edebet is aui sol¬
uantur. nam quaius rẽpctitio
sit hox que fidĩ ꝯ missi nõie ñ
debita soluctur tñ satusdatõ ca¬

Expanded text:
 amplius ceperit, quam per legem Falcidiam ei licuerit, reddi: uelutirunt relicta, cauere debebit is cui soluatur. nam quamuis repetitio sit eorum, quae fideicommissi nomine non debita soluentur, tamen satisdato ca
Abbreviated transcription (Latin):
demꝓ ꝑte instituit ⁊ ab ca petit ut
fr̃i. ⁊ cohrdi suo portom sue h̾rdit¬
atis. icceptam deducta sexta resti¬
tu̾et. id missa ꝯpensationedotisi
faicdie ratõe si pr̃ dotemꝯ sentic̃¬
te filia non petiss falcidiam qui¬
¶Auia nepotibꝰ hrdib institutis fi¬
dĩ ꝯmisit ut omił retentc̃e que ꝑ
legẽ falcidiam exalio .t. ꝯpetebat

Expanded text:
te instituit et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quiAuia nepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio test
Abbreviated transcription (Latin):
dnsomissa brditatis aditione
cor que ascro relicta sunt ꝑti¬
tio initur si patitur falcidia
qm̃uis soluendo non sit le
nomie hoc nõ auget hidita¬

Expanded text:
omissa hereditatis aditione eorum quae a seruo relicta sunt ratio initur, si patitur Falcidia. quamuis soluendo non sit, nomen hoc non augeat h
Abbreviated transcription (Latin):
cede̾ mori oeꝑ it nupta uł mari¬
tusa ido nec mutrana cauto¬
ne locum hre qr morte uiri cõ¬
ditio possit cxist᷑. ¶ ẜidi cõ¬
missa menstrua ⁊ annua sub
ead conlitõe lib̾to relicta qmͣ¬

Expanded text:
 mori coeperit nupta uel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum habere, quia morte uiri condicio possit exsistere. Fideicommissa menstrua et annua sub ea condicione liberto relicta
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ id ꝙ acohrde legator noĩe
pcipitur no solet legitaris ꝑ¬
fisce quominus fascidiam pa¬
tiantur s cum is qui legatu
p̾statur est abeodem aliquid

Expanded text:
dem, quod a coherede legatorum nomine percipitur, non solet legatariis proficere, quo minus Falcidiam patiantur: sed cum is qui legatum praestaturus est ab eodem aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
erant habert. noc ad rẽm ꝑtinet
rantis apud h̾rdem derelinquẽ
net̾e est fid̾i⁊ missum portoiss
upplende gri ꝑ qua matrẽ filius
hr̾dem instit̾uit eid̃ mri datum
res quasdam soluit exreliquis
iusꝑs soluta sit ex reliquo po̾t ple¬
na falcidia retincri.

Expanded text:
erunt habeat. nec ad rem pertinet, rantis apud heredem relinqui necesse est. Fideicommissum portionis supplendae gratia, pro qua matrem filius heredem instituit, eidem matri datum res quasdam solueius pars soluta sit, ex reliquo potest plena Falcidia retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
ditio remissa sit s isi suo testator
⁊ta lib̾tate legiui̾t ꝙ differtur in id
tenp̾ quo ub̃ futurus est. ¶Items
ei qui apud. ostes est aut eiq qui
nundum natus est sit datum a
liquid ħ̾ lexloum habebit᷑ãd
municipium quoq legata uł. ĩ
er que dco relinquutur lex falcid
nꝑtinet no solum autad res ꝓpri
functi erogitur reft̾urad hancie¬
gemsiuc in corpore consistet certo
incto ue siue pondẽ nũo mensu

Expanded text:
it. Sed et si seruo suo testator data libertate legauerit, quia differtur in id tempus, quo liber futurus est, item ei qui apud hostes est aut ei qui nondum natus est datum sit aliquid, haec lex locum habebit. Ad municipum quoque legata uel etiam ea, quae deo relinquuntur, lex Falcidia pertinet. Non solum autem ad res propriafuncti erogatur refertur ad hanc legem, siue in corpore constet certo incertoue siue pondere numero mensu
Abbreviated transcription (Latin):
dui res patroni filic gessit. ⁊ sip¬
restari necesse est silia phibente
res suas ad ministrari tñ uol¬
untatem filia mutante ꝯditio¬
patruo suo restitu̾et nepo s ube¬
ris relictis int̾ctatem supra scri¬
ptam uita decessit fidi⁊ missi co¬

Expanded text:
u res patroni filiae gesserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uoluntatem filia mutante condiciopatruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam uita decessit. fideicommissi co
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i si eipcula defuncti filia nube̾
noluiss quare cum ea priusqmͣ
iiri potens fieret iutideressit cõ¬
dicõm exstitisse nõ uideri. ¶ Ita
fid̾i ꝯmisso dato uolo ut restit¬
uas si sinelib̾is decedat clitio

Expanded text:
deri, si ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non uideri. Ita fideicommisso dato: 'uolo restituas, si sine liberis decedas' condicio
Abbreviated transcription (Latin):
rdebeit quale estꝙ uulgo dice¬
ittur legator ratione sẽpãdam
dixi quatum ad legata que pat̾
afilio. Item asubstituto relinqͥt
nullam ficriposse seꝑationemc
um ꝯmi calculo subitiantura

Expanded text:
et quale est, quod uolgo diceretur, legatorum rationem separandam? dixi, quantum ad legata, quae pater a filio, item a substituto reliquit, nullam fieri posse separationem, cum communi calculo subiciantur
Abbreviated transcription (Latin):
Um Quib dieb ucmnus cuus
te luap. cum ad pãrand conditi¬
om ir̃e uelles ireꝓhibuit. nec ꝑ
te staret quo minus agendo ob
cilumpniam cum submoue¬
as bn dies ꝯcditionino input¬
abuntur. ¶Suida ita legaue¬
rit si publius cornelius inpensa
qm in fund seianum feri .s. hr̃¬
di meo dedit. tunc hrs meus.

Expanded text:
uibus diebus vicinus tuus te via publica, cum ad parendum condicioni ire velles, ire prohibuerit nec per te staret, quo minus agendo ob calumnias eum summoveas, hi dies condicioni non imputabuntur. Quidam ita legaverat: "si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus
Abbreviated transcription (Latin):
stichus si ratoe̾s redłit ami cõtu¬
id̾ iccipiamꝰ libtate data siration¬
es reddit hac coditom ratõnũ
reddenda rumutiussus indeat᷑
reliqua redde̾ si qua h̾t. cum fide
actus sui quesi nuila sunt pu¬
re accepissc ub̾tatem udebuntur
sipostaditam ⁊ ditatem decess¬

Expanded text:
Stichus si rationes reddiderit, cum contuidem accipiamus. libertate data, si rationes reddiderit, hanc condicionem rationum reddendarum, ut iussus uideatur reliqua reddere, si qua habet, cum fide actus sui. quae si nulla sunt, pure accepisse libertatem uidebuntur: et si post aditam hereditatem decess
Abbreviated transcription (Latin):
am pupilli collatam mpehit tã
iegati qm̃ lib̾tatis iure cõi codi¬
nctiuo m̾o cõclitionib ascriptis
altam defecisse n̾o ob erit alta̾ uł
p̾stea impleta nec int̾est inpote¬
state fu̾i̾t acapientis co̾litione
an euentum collate.

Expanded text:
am legati quam libertatis iure communi condinctiuo modo condicionibus adscriptis alteram defecisse non oberit altera uel postea impleta, nec interest, in potestate fuerint accipientis condiciones an in euentum collatae.
Abbreviated transcription (Latin):
amꝯsistit. nam utiq si ille info¬
ue reliqua obtulit ub erit none¬
nim testator ho sensits uiudut
rattes reddat quoquomõ sins
red dẽ solet .i. legandas osfrire rati¬
ones primũ dem̃ ꝯputandasut
ex ploran possitmputatocs ꝓbe
nIInprobe referantur acceptirec¬
te relata an non rẽcte ita enim in¬
erutaut ãpecuniã m esthiis ubis
⁊ hrdis notitiam instruirationũ

Expanded text:
consistit. nam non utique si ille in folle reliqua optulerit, liber erit: non enim testator hoc sensit, sed illud, ut rationes reddat, quomodo seruus reddere solet, id est legendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim intem ad pecuniam. inest his uerbis etiam heredes notitia ins