comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃datũ. Soluite inqͥt tẽp̃lũ hoc. & in
trib dieb excitabo illud. Q illidixer̃
Quadraginta & sęx annis ȩdificatũ. ẽ.
templũ hoc. & tu intriduo excitabis
illud: & euangłista qͥd illud. ẽẽt. ex¬
ponens : hoc aut̃ in qͥt dicebat iħs de
tẽplo corporis sui. Ecce hanc potentiã
suam hominib se demonstraturũ dice¬
bat. Unde similitudinẽ de tẽplodederat
ꝓpt̾ carnẽ suã. qđ erat tẽplũ latentis
intꝰ diuinitatis. Unde iudei tẽplũ fo¬
ris uidebant. lum̃ inhabitans ñ uide¬
bant. Ex istis uerbis dñi concinnauer̃
falsi testes m̃daciũ. qđ contͣ eũ dicereN.
Ex iis ipsis ubi cõm̃dauit resurrectionẽ
suã futurã. loquens de tẽplo. Di xer̃ enĩ
falsi testes aduersus eũ. cũ quereret᷑ ab
eis. qͥd illũ audissent dixisse Audiui

Expanded text:
n tribus diebus excitabo illud. Et illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc; et tu in triduo excitabis illud? Et evangelista, quid illud esset exponens: Hoc autem, inquit, dicebat Jesus de templo corporis sui . Ecce hanc potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat, unde similitudinem de templo dederat, propter carnem suam quae erat templum latentis intus divinitatis. Unde Judaei templum foris videbant; numen intus habitans non videbant. Ex istis verbis Domini concinnaverunt falsi testes mendacium, quod contra eum dicerent, ex his ipsis ubi commendavit resurrectionem suam futuram, loquens de templo. Dixerunt enim falsi testes adversus eum, cum quaereretur ab eis quid illum audissent dixisse: Au
Abbreviated transcription (Latin):
berunt: Dicite gͦ dõ. quã metuenda st̃
opatiua. Unde metuenda: Quia cȩcttas
op parte isrł facta . ẽ. ut plenitudo gen¬
tium intraret. Oplenitudo gentiũ
sic gaude: ut contremiscas. Noli extol¬
li suꝑ ramos p̾cisos. Dicite dõ quã me
tuenda st̃ oꝑa tua. inmultitudine po¬
tentiȩ tuȩ. mentient᷑ tͥ inimici tui.
Ad hoc tͥ inqͥt m̃tient᷑ inimucitui. ut
multa sit potentia tua. Quid ẽ. hoc:
Intentius audite. Potentia dnĩ nrĩ iłu
ne unde psalmꝰ iste titulũ accepit.
& resurgens: apparuit disciplis suis.
Non apparuit inmnicis suis. s discipłis
suis. Crucifixiis apparuit omĩb resur¬
gens fidelib. ut etiã postea qͥ uellet cre
mortuus resurrexit. Quia & qͥ abeis re¬
suscitati st̃. morituri resuscitati st̃. In¬
tendat caritas ur̃a. Cõm̃dans dñs oꝑa
sua dix̃. Oꝑib credite. si mͥ ñ uultis
credere. Q cõmĩdant᷑ etiã p̃terita oꝑa¬

Expanded text:
berunt. Dicite ergo Deo: Quam timenda sunt berunt. Dicite ergo Deo: Quam timenda sunt opera tua! Unde timenda? Quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret . O Gentium plenitudo, sic gaude ut contremiscas; noli extolli super ramos praecisos. Dicite Deo: Quam timenda sunt opera tua! 6. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ad hoc tibi, inquit, mentientur inimici tui, ut multa sit potentia tua. Quid est hoc? Intentius audite. Potentia Domini nostri ne, unde psalmus iste titulum accepit. Et resurgens apparuit discipulis suis. Non apparuit inimicis suis, sed discipulis suis . Crucifixus apparuit omnibus; resurgens fidelibus: ut etiam postea qui vellet credmortuus resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati sunt, morituri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. Commendans Dominus opera sua dixit: Operibus credite, si mihi non vultis credere . Et commendantur etiam praeterita o
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersus iudeos olim prȩcisos de radi¬
ce patriarcharũ extollere nos ñ de¬
bemus. sed timere potius & dicere dõ.
nos debemꝰ extollere aduersus recen
heretici. Sed neq contra illos nos ex¬
tollere debemꝰ: ne forte p̃cidi mercam᷑
Quem delectat insultare prȩcisis:
Trs mei. qualiscunq epĩ uox sonat
uob̾. rogamus uos ut caueatis. Qui¬
cunq in ȩccła estis. nolite insultare
as qͥñst̃ intꝰ. sed orate potius. ut & ipsi
s. snit Rotens ẽ. enĩ ds. iterũ inserere
dlos D ipis iudeis dicit hoc aplsi &e fa¬
uos t̃ ui eis. Resurrex dns & paulti credi
der Non intellȩxer cũ crucifigerent .
dum̃ postea credider in eũ. & donatũ ẽ.
estamagnũ delictũ. Fusus clnĩ sanguis
doratie homicidis. ut ñ dicã deicidis.
qa si dognouissent. nunquã dñm głe
cruscifgrissent. Modo homicidis doratꝰ
e fusus sanguis in nocentis. & ipsũ san¬
guine quẽ ꝑ insaniã fuder̃. ꝑ grãm bi¬

Expanded text:
adversus Judaeos olim praecisos de radiadversus Judaeos olim praecisos de radice Patriarcharum extollere nos non debemus, sed timere potius, et dicere Deo, nos debemus extollere adversus recenthaeretici; sed neque contra illos nos extollere debemus, ne forte praecidi mereatur, quem delectat insultare praecisis. Fratres mei, qualiscumque episcopi vox sonuit vobis, rogamus vos ut caveatis: quicumque in Ecclesia estis, nolite insultare ntus; sed orate potius ut et ipsi intus sint. Potens est enim Deus iterum inserere illos. De ipsis Judaeis dixit hoc Apostolullexerunt cum crucifigerent; tamen postea crediderunt in eum, et donatum est eis tam magnum delictum. Fusus Domini sanguis donatus est homicidis, ut non dicam deicidis; quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Modo homicidis donatus est fusus sanguis innocentis; et ipsum sanguinem quem per insaniam fuderunt, per gratiam bi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidebant qđ eras. Uidebant formã
serui. & ñ uidebant formã dĩ formã
derunt. in sultauer̃ ei quẽ uidebant.
ñ agnouer̃ qđ latebat. Audi apłm di¬
centẽ. Si enĩ cognouissent. nunquam
dñm głȩ crucifixissent. Ergo gentes
quȩ uõcatȩ estis. attendite ramos prȩci¬
sos ꝓpt̾ seueritatẽ. uos aut̃ in sertos
ꝓpt̾ bonitatẽ. & participes factos pin¬
guedinis oleȩ. ñ altũ sapientes. idest
ñ suꝑbientes. Non enĩ tu radicẽ portas.
ait. sed radix te. Magis terreamini.
qͥa uidetis ãputatos ramos naturales.
udei enĩ ꝑpatri archas uener᷑ de caruc
abrahȩ natist̃. & quid ait apłs:
Sed dicis fracti st̃ rami. ut ego inserar
Bene. ꝓpt̾ infidelitatẽ fractĩ st̃. tu
autẽ inqͥt fide sta. Noli altũ sape.
sed tune. Si enĩ naturalib ram̃is
ds̃ ñpeꝑcit. neq tͥ parcet. Actende
gͦ ramos fractos. & te insertũ. Noli ex¬
tolli suꝑ ramos fractos. s magis dicite
dõ quã metuenda st̃ oꝑa tuã. Fr̃s. si

Expanded text:
formam servi, non videbant formam Dei ; formam debant; insultaverunt ei quem videbant, non agnoverunt qui latebat. Audi Apostolum dicentem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo Gentes quae vocatae estis, attendite ramos praecisos propter severitatem; vos autem insertos propter bonitatem, et participes factos pinguedinis oleae, non altum sapientes; id est non superbientes. Non enim tu radicem portas, ait; sed radix te. Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei enim per Patriarchas venerunt; de carne Abrahae nati sunt. Et quid ait Apostolus? Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter infidelitatem fracti sunt. Tu autem, inquit, fide stas; noramis Deus non pepercit, neque tibi parcet. Attende ergo ramos fractos, et te insertum: noli extolli super ramos fractos; sed magis dicito Deo, Quam metuenda sunt opera tua! Fratres, si
Abbreviated transcription (Latin):
głam laudi eiꝰ. Nolite imitari iudeos.
qui quasi meritis suis uolebant tribuere
iustificationes suas. & inuidebant gen¬
tib accedentib ad gr̃am euangłicã. ut
peccata om̃ia donarent᷑ eis quãsi illi ñ
haberent qđ sibi donaret᷑. iã quasi boni
oparii mercedẽ expectantes. & cũ ad huc
egroti essent. sanos sẽ putabant. unde
piculosius egrotabant. Nã si uł mitius
& ñ amanda: Audi aliã uocẽ psalmi
Seruite dño intimore. & exultate ei cũ
tremore. Quid sibi hoc uult: Audi uocẽ
apłi Cũ timore inqͥt & tremore. ur̃am
ipsorũ salutẽ opamini. Quare cũ timo¬
re & tremore: Subiecit causã. Ds̃. ẽ enĩ.
uoluntate. Si gͦ ds̃ oꝑatur in te. grã
dĩ oꝑaris ñ uirib tuis. Ergo si gaudes:
& time. ne forte qđ datũ est hũmili
auferat᷑ suꝑbo. Nã ut noueritis hoc. cẽ.
factũ de ipsa suꝑbia iudeoꝵ. quasi sẽ
ex oꝑib legis iustificantiũ. & ideo ca¬

Expanded text:
gloriam laudi ejus. Nolite imitari Judaeos, gloriam laudi ejus. Nolite imitari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tribuere justificationes suas, et invidebant Gentibus accedentibus ad gratiam evangelicam, ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant. Nam si vel mitiuset non amanda? Audi aliam vocem psalmi: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quid sibi hoc vult? Audi vocem Apostoli: Cum timore, inquit, et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Quare, cum timore et tremore? Subjecit causam: Deus est enim voluoperaris, non viribus tuis. Ergo si gaudes, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo. Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo ca
Abbreviated transcription (Latin):
ecce uerẽ i srahelita in qͦ dolus ñ. ẽ. Plegit
gͦ dñs postea & oratores. s illi suꝑbirent.
Sñ pͥus eligeret piscatores. Elegit diui¬
tes s dicerent merito diuitiarũ se
electos. eẽ: nͥ pͥus elegisset pauꝑes
Elegit imꝑatores postea ẜ melius. ẽ. ut
romã cũ uenerit imꝑator deposito dia¬
demate ploret ad memoriã piscatoris.
quã ut piscator ploret ad memori ã imꝑa-¬
toris. Infirma enĩ mundi elegit. ut coñ¬
fundat fortia. Ignobilia mundi elegit. &
ea quȩ ñ st̃ tanq̃ ea quȩ st̃ ut ea quȩ st̃
cuauent᷑. Q qđ sequit̃: Conclusit apłs.
Ut ñ gloriet᷑ corã dõ om̃is caro. Uidete
que admo dũ nob abstulit głam. ut cdaret
głam. Abstulit nr̃am. ut daret suã.
Austulit inanẽ. ut daret plenã. Abstulit
nuitantẽ. ut daret solidã. Quanto gͦ
gła nra forcior. ẽ. & firmior. qͥa in dõ ẽ.
Nong inte debes głari. qđ ꝓhibuit ueri¬
tas Sed qđ ait apłs. hoc prȩcepit ueri

Expanded text:
e vere Israelita, in quo dolus non est. Elegit ergo Dominus postea et oratores; sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur. Et quid sequitur? Conclusit Apostolus: Ut non glorietur coram Deo omnis caro. Videte quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam: abstulit nostram, ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: sed quod ait Apostolus, hoc praecepit verit
Abbreviated transcription (Latin):
ceti trib dieb & trib noctib: sic
erit filius hominis incorde t̾rȩ trib
dieb & trib noctib. Quomꝰ fuit io¬
nas in uentre cȩci: Nonne ut postea
uiuus euomeret᷑: hoc fuit infernꝰ
dño. qđ ionȩ cȩtus. Hoc signũ ꝓpriũ
cõmendauit. hoc. ẽ. potentissimii:
otentius. ẽ. reuixisse mortuũ. quã ñ
dat & apłs cũ dicit. Non habens meã
iusticiã quȩ exlege. ẽ: sed eã quȩ ꝑfi¬
fide ad cognoscendũ eũ. & iirtutẽ
resurrectionis eiꝰ. Sic cõm̃dat᷑ & alio
loco Et si crucifixus ẽ. ex infirmita¬
te: s uiuit ex uirtute dĩ Cũ gͦ ista
potentiȩ tuȩ. m̃tient᷑ tͥ in imici tui.
nisi ut sic intelligas. idõ tͥ mentient᷑
inmici tui ut crucifigaris. idõ cruci¬
figeris ut resurgas: Mendaciũ gͦ il¬
loꝵ. ad cõm̃dañdã multã potentiã
tuã ualebat. Quare solent inimici men¬
tiri: Ut potentiã cuiꝰ quã minuant.
de qͦmentiunt᷑. Tibi inquit contra ac¬

Expanded text:
sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus, et tribus noctibus . Quomodo fuit Jonas in ventre ceti? Nonne ut postea vivus evomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortuum, quam non fndat Apostolus, cum dicit: Non habens meam justitiam quae ex Lege est; sed eam qufide, ad cognoscendum eum, et virtutem resurrectionis ejus . Sic commandatur et alio loco: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei . Cum ergo ista potentiae tuae mentientur tibi inimici tui, nisi ut sic intelligas: Ideo tibi mentientur inimici tui ut crucifigaris; ideo crucifigeris ut resurgas? Mendacium ergo illorum ad commendandam multam potentiam tuam valebit. Quare solent inimici mentiri? Ut potentiam cujusque minuant de quo mentiuntur. Tibi, inquit, contra ac
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. s audierant soluite. U̾nũ uer¬
bũ mutauer̃. & paucas litteras. ut fal¬
sũ testimoniũ molirent᷑. Sed cui mu¬
tas uerbũ o humana uanitas. o huma¬
na infirmitas: Uerbo in cõmutabili
uerbũ mutas: Mutas tuũ uerbũ. nun¬
quid mutas uerbũ dĩ: Unde alio loco
dr̃. & m̃tita. ẽ. in iqͥtas sibi. Quare gͦ tͥ
m̃titi st̃ inimici tui: Odne cui iubilat
om̃is t̾ra. in multitudine potentiȩ tuȩ
m̃tient᷑ tͥ inimici tui. Dicunt soluã.
cũ tu dixeris soluite. Quare te dixer̃
uite: Ut quasi ipsi se a crimine soluci
tẽpli defenderent. Sine causa. Xp̃c̃
enĩ qͥa uoluit mortuus. ẽ: & tam̃ uos
occidistis. Ecce concedimꝰ uob̾ o m̃daces.
ipse soluit tẽplũ. Dictũ . ẽ. enĩ ab apło.
Qui me dilexit. & tradidit semet ipsũ ꝓ
me. Dictũ ẽ. de patre. qͥa filio ꝓprio non¬
Si ergo pat̾ filiũ tradidit. & filius seipsu
tradidit. udas qͥd fecit: Pat̾ tradendo
dendo iudas magistrũ ꝓ auaricia sua.

Expanded text:
erant; sed audierant, Solvite. Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o humana infirmitas? Verbo incommutabili verbum mutas! Mutas tu tuum verbum; numquid mutas Dei Verbum? Unde alio loco dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Quare ergo tibi mentiti sunt inimici tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. Quare te dixerunt vite? Ut quasi ipsi se a crimine soluti templi defenderent sine causa. Christus enim, quia voluit, mortuus est: et tamen vos occidistis. Ecce concedimus vobis, o mendaces; ipse solvit templum. Dictum est enim ab Apostolo: Qui me dilexit et tradidit semetipsum pro me . Dictum est de Patre: Qui proprio Si ergo Pater Filium tradidit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendo dendo Judas magistrum pro avaritia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
& petrũ iussit Nunqͥd ñ ibi erat ipse
dns qͥndo se diuisit mare. ut moyses
cũ popło isrł transiret : Idẽ dñs illa
faciebat. Qui fecit ista ꝑcarnẽ suã:
ipse faciebat & ꝑ carnẽ seruoꝵo suoꝵs

Expanded text:
 Petrum . Numquid non ibi erat ipse Dominus, quando se divisit mare, ut Moyses cum populo Israel transiret ? Idem Dominus illa faciebat. Qui fecit ista per carnem suam, ipse illa faciebat per carnem servorum suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad medicũ uenisti. uidere te dicis:
Cessabunt colliria. semꝑ cęcus remane.¬
bis. Confitere te cę̧cũ. ut illuminari
merearis. Attende iudeos. attende gs.
Qui ñ uident uideant inqͥt. ideo ueni.
& qͥ uident cęci fiant. Ipsũ dñm xp̃m
qͥ ñ uider̾: credider̃. Ergo quid fecisti
o xp̃e aduersus suꝑbos. qd fccisti:
Uidemꝰ. qͥa dignatꝰ cs & membra tua su-¬
mus. uidemus. Abscondisti dm̃. obie¬
cisti hominẽ. Quare hoc: Ut cȩcitas
ex parte isrł fieret. & plenitudo genti¬
um intraret. Ad hoc abscondistĩ dm̃

Expanded text:
Ad medicum venisti; videre te dicis? Cessabunt collyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident, videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, caeci fiant. Ipsum Dominum noqui non viderunt, crediderunt. Ergo quid fecisti, o Christe, adversus superbos? quid fecisti? Videmus, quia dignatus es, et membra tua sumus; videmus: abscondisti Deum; objecisti hominem. Quare hoc? Ut caecitas ex parte Israel fieret, et plenitudo Gentium i
Abbreviated transcription (Latin):
cutus. ẽ: Illis obligati st̃ pedes & cecide¬
runt. nos aut̃ surreximꝰ & crecti sumꝰ.
Audi ipsũ dñm nr̃m. hoc idem dicentẽ
parte bonitatẽ. in alia quasi maliciã.
Sed qͥd illo melius. qͥd misericordius. qͥd
iustius: Quare gͦ qͥ ñ uident uideant:
Propt̾ bonitatẽ. Quare gͦ & qͥuident
cȩci fiant : Propt̃ elationẽ. Q uere
uidebant. & facti st̃ cȩci. Non uidebant.
s uidere sibi uidebant᷑. Nã ecce uide

Expanded text:
 Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Audi ipsum Dominum nostrum hoc idem dicentem:parte bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident, videant? Propter benitatem. Quare, et qui vident, caeci fiant? Propter elationem. Et vere videbant, et facti sunt caeci? Non videbant, sed videre sibi videbantur. Nam ecce
Abbreviated transcription (Latin):
lret in carne infirmos elegit. Nã
mde ñ ẽ. clectꝰ eciã ille nathanael
Quid enĩ cͥ uidet᷑ ut publicanũ intelo¬
nio sedentẽ eligeret matheũ. &e ñ elige.¬
nec nathanaelẽ cui p̃buit testimoniũ

Expanded text:
gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
potest alaqͥd boni esse. Procul dubio qͥ
intellex quia a natarech potest aliqͥd
boni. eẽ: ꝑitus erat legis. & bene pro.¬
pħias inspexerat. Noui esse in illis uer¬
bis alia ꝓnunciationẽ. sed a pruden¬
tiorib non .ẽ. appbata. ut quasi despe
red potest aliqͥd honi. eẽ : Id ẽ. nun¬
das. a nazarech potest aliqͥd boni. ẽẽ:
respondet᷑ ueni & uide. qđ ñ credis.
Rursũ sidicas confirmans a nazareth
potest aliqͥd boni esse: respondetur
ueni & uide. quã uere sit bonũ. qđ nun¬
cio a nazareth. & quã recte credas. ueni
ex pire. & hinc tam̃ ȩxistimat᷑ doctꝰ
iniege ille fuisse. qͥa ñ . ẽ. electꝰ int̃ discipłos.¬

Expanded text:
Procul dubio, qui intellexit quia a Nazareth potest aliquid boni esse, peritus erat Legis, et bene Prophetas inspexerat. Novi esse in illis verbis aliam pronuntiationem; sed a prudentioribus non est approbata: ut quasi desperreth potest aliquid boni esse? id est, numens, A Nazareth potest aliquid boni esse? respondetur, Veni, et vide quod non credis. Rursus si dicas confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; respondetur, Veni, et vide quam vere sit bonum quod nuntio a Nazareth; et quam recte credas, veni, et experire. Hinc tamen existimatur doctus ille in Lege fuisse, quia non est electus inter discip
Abbreviated transcription (Latin):
doctꝰ fuisse lege. ñ quia doctos ñ
erat electurus: s si ipsos pͥmo elegisset.
doctrinȩ suȩ merito se electos puta¬
erat: sed tam̃ ñ eũ assũpsit int̾ illos
Qunde intelligimꝰ. qđ ille ꝑitꝰ erat legis
Quando audiuit ab uno ex eis qui fecuti
erant dñm dicentẽ. inuenimꝰ messia.¬

Expanded text:
doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putaerat; sed tamen eum non assumpsit inter illos Et unde intelligimus quod ille peritus erat Legis? Quando audivit ab uno ex eis qui secuti erant Dominum, dicente, Invenimus Messia
Abbreviated transcription (Latin):
talib. Am̃ dico uob. ꝑceper̾ mercedẽ
suã. & iterũ. Alioqͥñ mercedẽ ñ habebi¬
tis apud patrẽ ur̃m qͥ in cęlis. ẽ. Ergo in¬
quies debeo abscondere oꝑa mea. ne sti¬
ciã corã hominib : Non. Sed qͥd ait:
Luceant oꝑa ur̃a corã hominib Anceps
gͦ remanẽbo: Hac mͥ dicis. cauete face¬
re iusticiã ur̃am corã hominib. hac mͥ
quã : Tam ñ potest homo duob dominis
seruire diuersa iubentib : quã nec uni
diuersa iubenti. Nã ait dñs. ñ diuersa
iubeo. Finẽ attende. in finẽ canta. qͦ fine
facias uide. Si ideo facis ut tuglorifice¬
ris: hoc ꝓhibui. Si aut̃ idõ ut ds̃ głifice¬
tur: hoc iussi. Psallitȩ gͦ ñ nominĩ ur̃o:
s nomineͥ dñi dĩ nr̃i. Uos pfallite. ille
laudet᷑. Uos bene uiuite. ille głificet᷑.
Unde enĩ habebitis ipsũ hene uĩuere :
Si ȩt̃nũ haberetis: nunquã male uixisse¬
tis. Si a uob̾ haberetis: nunquã bene ui¬
dẽ dĩ mittit. nichil nob̾ relinqͥt unde

Expanded text:
eperunt mercedem suam. Et iterum: Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est . Ergo, inquies, debeo abscondere opera mea, ne faciam coram hominibus? Non. Sed quid ait? Luceant opera vestra coram hominibus. Anceps ergo remanebo: hac mihi dicis, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus; hac mihi quam? Tam non potest homo servire duobus dominis diversa jubentibus, quam nec uni diversa jubenti. Non, ait Dominus, diversa jubeo. Finem attende, in finem canta; quo fine facias, vide. Si ideo facis ut tu glorificeris, hoc prohibui; si autem ideo ut Deus glorificetur, hoc jussi. Psallite ergo, non nomini vestro, sed nomini Domini Dei vestri. Vos psallite; ille laudetur: vos bene vivite; ille glorificetur. Unde enim habetis ipsum bene vivere? Si aeternum haberetis, nunquam male vixissetis; si a vobis haberetis, nunquam non bene videm Dei mittit; nihil nobis relinquit unde
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ collecti diuisi st̃: Iubilate do omĩs
terra. Quid ẽ. iubilate : Inuocẽ erũpi¬
te gaudioꝵ. si ñ potestis uerboꝵ. Non
eniꝰ uerbis iubilat᷑. sed solus gaudenti¬
ũ sonitꝰ reddit᷑. qͣsi parturientis. &
parientis cordis inuocẽ lȩticiã rei con
parte. omĩs t̾ra iubilet. Cathollca
iubilet. catholica totũ tenet. Quicunq
partẽ tenet. & a toto p̾cisus. ẽ: ulula¬
re uult ñ iubilare. Iubilate dõ om̃is
tra. Psallite aut̃ nomini eiꝰ. Quid di¬
xic: P sallentib uob benedicat᷑ nom̃
eiꝰ. Quid sit aut̃ psallere heri dixi. &
credo meminisse caritatẽ uram. Psalle¬
re. ẽ. organũ etiã assumere qđ psalte¬
riũ dicit᷑. & pulsu atq oꝑe manuum
uocib concordare. Si gͦ iubilatis. qđ

Expanded text:
qui collecti divisi sunt? Jubilate Deo, omnis qui collecti divisi sunt? Jubilate Deo, omnis terra. Quid est, Jubilate? In vocem erumpite gaudiorum, si non potestis verborum. Non enim verbis jubilatur; sed solus gaudentium sonitus redditur, quasi parturientis et parientis cordis laetitiam in vocem rei concparte: omnis terra jubilet, Catholica jubilet. Catholica totum tenet: quicumque partem tenet, et a toto praecisus est, ululare vult, non jubilare. Jubilate Deo, omnis Psallite autem nomini ejus. Quid dixit? Psallentibus vobis benedicatur nomen ejus. Quid sit autem psallere, heri dixi, et credo meminisse Charitatem Vestram. Psallere, est organum etiam assumere quod psalterium dicitur, et pulsu atque opere manuum vocibus concordare. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes scr ipturarũm. quas
habebant soli iudei. & gentes ñ habe¬
bant. Crucifixus. ẽ . xp̃c. cęcitas ex parte
inisrł facta. ẽ: ut plenitudo gentium
intraret hoc apło dicente. & coepit etiã
gentib ꝓmitti resurrectio mortuoꝵ
nde psalmꝰ iste. ẽ. aduersus p̾sũptionẽ
& suꝑbiã iudeoꝵ. ꝓ fide gentiũ. ad ean¬
dem spem resurrectionis uocatarũ. Quo
nhoc qđ dixi. in hoc qđ ꝓposui. tota
ur̃ã suspendat᷑ intentio. hinc uos cogi¬
cifixer̃ xp̃m qͥ primꝰ resurręxit. non
mebra resurrectura solos iudeos ha¬
biturus sed om̃s qͥ in eũ credidissent.
id .ẽ. om̃s gs. Inde coepit. Iubilate dõ.
Qui: Omis t̾ra. Nongͦ sola iudea. Uide¬
te fr̃s. quẽ ad modũ cõm̃det᷑ uniuersitas
ȩccłȩ toto orbe diffusȩ. & ñ solũ dolete
uideos. qͥ grãm istã gentib inuidebant:
sed plus hereticos plangite. Si enĩ dolen¬
di sunt qͥ collecti ñ st̃. quanto ãplius

Expanded text:
justificationes Scripturarum, quas justificationes Scripturarum, quas habebant soli Judaei, et Gentes non habebant. Crucifixus est Christus; caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret : hoc Apostolo dicente. Coepit etiam Gentibus promitti resurrectio mortuorum, Inde psalmus iste est adversus praesumptionem et superbiam Judaeorum, pro fide Gentium ad eamdem spem resurrectionis vocatarum. 2. QIn hoc quod dixi, in hoc quod proposui, tota vestra suspendatur intentio; hinc vos nulla cogicifixerunt Christum qui primus resurrexit, non membra resurrectura solos Judaeos habiturus, sed omnes qui in eum credidissent, id est omnes gentes. Inde coepit: Jubilate Deo. Qui? Omnis terra. Non ergo sola Judaea. Videte, fratres, quemadmodum commendetur universitas Ecclesiae toto orbe diffusae; et non solum dolete Judaeos qui gratiam istam Gentibus invidebant, sed plus haereticos plangite. Si enim dolendi sunt qui collecti non sunt, quanto amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Procul dubio iudei ñ fatigarentur ñ
deficerent in ista quęstĩone : si ñ talia
sibi in resurrectione sꝑarent: qualia
agebant in hac uita. Dñs enĩ ȩquali¬
tãtẽ angłoꝵ ꝓmittens. ñ humanã
carnis corruptionẽ. ait illis. Erra
tis ñ scientes sripturas. neq uirtutẽ
dĩ. In resurrectione enĩ neq nubent.
neq uxorẽ ducent: neq enim incipi¬
ent̾ mori. sed erunt ȩquales angłis
dĩ. De monstrauit qđ ibi sit nẽces¬
saria successio. ubi dolet᷑ decessio.
ibi quia decessores ñ erunt. nec suc¬
cessores quęrunt᷑. Adhoc enĩ sub¬
iecit. ñ enĩ incipient mori. Uerun¬
tamen quia iudei tenebant & si car¬
naliter spem resurrectionis futurȩ:
gauisi sunt responsũ esse saduceis.
cũ quib illis erat de hac ancipiti. &
obscura questione certam̃. Tenebant
gͦ iudei spem resurrectionis mortuoꝵ.
& solos se adbeatã uitã resurrectu:¬
ros putabant ꝓpt̾ opus legis ꝓpt̾

Expanded text:
Procul dubio Judaei non fatigarentur, non Procul dubio Judaei non fatigarentur, non deficerent in ista quaestione, si non talia sibi in resurrectione sperarent, qualia agebant in hac vita. Dominus autem aequalitatem Angelorum promittens, non humanam carnis corruptionem, ait illiScripturas, neque virtutem Dei. In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent: neque enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis Dei . Demonstravit quod ibi sit necessaria successio, ubi doletur decessio: ibi quia decessores non erunt, nec successores quaerentur. Ad hoc enim subjecit: Non enim incipient mori. Verumtamen quia Judaei tenebant, etsi carnaliter, spem resurrectionis futurae, gavisi sunt responsum esse Sadducaeis, cum quibus illis erat de hac ancipiti et obscura quaestione certamen. Tenebant ergo Judaei spem resurrectionis mortuorum; et solos se ad beatam vitam resurrecturos sperabant propter opus Legis, et propter
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tudei tenebant. & de bonis & qͣsi
iustis oꝑib multũ głabant᷑ quod
accepant legẽ scd̃m quã uiuendo.
& hic haberent bona carnalia. & in
resurrectione mortuoꝵ talia sꝑarent.
de quib hic gaudebant: Proptẽa sadu¬
ceis qͥ negabant futurã resurrectionẽ:
uidei rẽspondere ñ poterant ꝓponen¬
tib quȩstionẽ. quã dño ꝓposuer̃ idem¬
saducer. Hic enĩ intelligimꝰ eos hanc
quȩstionẽ soluere ñ potuisse. qͥa dño
soluente mirati fc̃ Proponebant gͦ
saducei. quȩstionẽ de quadã mulier̾e.
quȩ habutt septẽ uiros ñ simul sed
suecedentes sibi. Erat enĩ hoc legis ad
popłm ꝓpagandũ. ut qͥ forte sine
liberis de fungerert᷑: fr eiꝰ si haberet
accipet uxorẽ eiꝰ. ad resuscitandum
sem̃ frĩ suo. Proposita gͦ illa muliere.
quȩ habuit septẽ uirõs om̃s mortuos
sine liberis. & adhoc officiũ implendũ
ducentes frĩs uxorẽ: dixer̃ quȩrentes
in resurrectione cuiꝰ erit eoꝵ uxor:

Expanded text:
tenebant; et de bonis et quasi justis operibus multum gloriabantur, quod acceperant Legem secundum quam vivendo et hic haberent bona carnalia, et in resurrectione mortuorum talia sperabant de qualibus hic gaudebant. Propterea Sadducaeis, qui negabant futuram resurrectionem, Judaei respondere non poterant proponentibus quSadducaei. Hinc enim intelligimus eos hanc quaestionem solvere non potuisse, quia Domino solvente mirati sunt. Proponebant ergo Sadducaei quaestionem de quadam muliere, quae habuit septem viros; non simul, sed succedentes sibi. Erat enim hoc legis ad populum propagandum, ut qui forte sine liberis defungeretur, frater ejus, si haberet, acciperet uxorem ejus, ad suscitandum semen fratri suo . Proposita ergo illa muliere, quae habuit septem viros omnes mortuos sine liberis, et ad hoc officium implendum ducentes fratris uxorem, dixerunt quaerentes: In resurrectione cujus eorum erit uxor?
Abbreviated transcription (Latin):
xpc. ad iusticiã omni credenti. Qu̾o¬
modo gͦ hic cantet᷑ resurrectio. &
cuiꝰ resurrectio. qͣntũ ipse aꝑire &
donare dignet᷑ audietis. Reiur recti¬
onẽ enĩ xp̃iani nouimꝰ incapite nr̃o
iã factã & in mẽbris futurã: Caput
Hȩc .ẽ. spes nr̃a. adhoc credimꝰ. ad hoc
duramꝰ & ꝑ seueramꝰ. in tanta mali-¬
gnitate Inius scłi. consolante nos
spe ante quã fiat res. Resenĩ erit: cũ
& nos resurrexerimꝰ & incȩlestẽ ha¬
bitũ cõmutati ȩquales angłis fuerimꝰ.
Quis hoc sꝑare auderet. nͥ ueritas pro-

Expanded text:
denti . Quomodo ergo hic cantetur resurrectio, et cujus resurrectio, quantum ipse donare et aperire dignatur, audietis. Resurrectionem enim Christiani novimus in capite nostro jam factam, et in membris futuram. Caput Haec est spes nostra: ad hoc credimus, ad hoc duramus, et perseveramus in tanta malignitate hujus saeculi, consolante nos spe, antequam spes fiat res. Res enim erit cum et nos resurrexerimus, et in coelestem habitum commutati, aequales Angelis facti fuerimus. Quis ho
Abbreviated transcription (Latin):
piarũ. deuotarũ : Occisi st̃ hostes
tui. omĩa peccata tua deleta st̃. In tri
N on intẽpestate maris. sed intẽpesta¬
te cordis. Exaudiuite in abscondito
tẽpestatis. ꝓbaui te inaqua contradicti¬
onis. Reuera frs. re uera qͥ exauditꝰ¬

Expanded text:
piarum, devotarum? Occisi sunt hostes piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta sunt: «In trnon in tempestate maris, sed in tempestate cordis. «Exaudivi te in abscondito tempestatis; probavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ omis qͥ facit peccatũ. seruus . ẽ. pec¬
cati Q. Siuos filius liberauerit: tunc
uere liberi eritis. Merito & abiecta
mundi: quasi cophini deputantur
Sed & cophinos ds bucellis impleuit
Duodecĩ cophinos bucellarũ impleuit.
qͥl abiecta mundi el egit. ut confun¬
deret fortia. Sed quando incophino
seruiebat ioseph: terrã ibi portabat.
conscientia xpĩana. Si deuote transi¬
it mare rubrũ. si cũ fide credendi
& obseruandi. linguã quã ñ nouerat
audiuit: recognoscat se in tribulatio.¬
ne exauditã: Ipsa enĩ magna tribula¬
tio erat. premi sarcinis peccatorũ.
Qusanrũ gaudet releuata conscientia:
Ecce baptizatꝰ es Conscientia quȩ heri
p̃mebat᷑. hodie gratulat᷑. Exauditꝰ
es in tribulatione. Mem̃to tribula.¬
tionis tuȩ. Ante quã accederes ad aquã.
qͥd sollicitudinis gerebas: Quid ieiu¬
norũ exhibebas: Quid tribulationũ
in corde gestabas. orationũ int̾narũ.

Expanded text:
 omnis qui facit peccatum servus est pec omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecim cophinos buccellarum implevit ; quia abjecta hujusmundi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quando in cophino serviebat Joseph, terram ibi portabat, conscientia christiana, si devote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet relevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur. Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum,
Abbreviated transcription (Latin):
fueris a delictis tuis. in manu potenti
& brachio forti: ꝑcepturus es mẏste¬
ria quȩ ñ noueras. qͥa & ipse ioseph
cũ exiret de t̾ra egypti. linguã quã
ñ nouerat audiuit. Audies linguam
quã ñ noueras. quã mͦ audiunt & reco¬
gnoscunt. testantes & scientes qͥ norunt
Audies ubi debeas habere cor. Qđ mͦ
cũ dicerẽ multi intellȩxer̃. & accla¬
mauer̃. reliqͥ muti steter̃: qͥa nondũ
linguã quã non nouerant audierunt
Accelerent gͦ. transeant. discant. Linguã
ril dorsũ eiꝰ. nisi ille qͥ clamauit ue-¬
nite ad me om̃s qͥ laboratis & onerati
estis: Alio mͦ hoc idem significat᷑.
Qđ faciebat in secutio egyptiorũ. hoc
ficunt sarcinȩ peccatoꝵ. Auercit
a onerib dorsũ eiꝰ. & quasi diceres
Qao onerib: Manꝰ eiꝰ in cophino serui-¬
qrunt ẜ cophinũ: significant᷑ oꝑa
scrurilia. Mundare. stercorare t̃rã
prtare. cophino fit. Seruilia st̃ oꝑa:¬

Expanded text:
fueris a delictis tuis in manu potenti fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio forti , percepturus es mysteria quae non noveras; quia et ipse Joseph, «cum exiret de terra Aegypti, linguam quam non noverat, audivit.» Audies linguam quam non noveras: quam modo audiunt et recognoscunt, testantes et scientes qui norunt. Audies ubi debeas habere cor: quod modo cum dicerem, multi intellexerunt, et acclamaverunt; reliqui muti steterunt, quia nondum linguam quam non noverant, audierunt. Accelerent ergo, transeant, discant: «Linguam ribus dorsunite ad me omnes qui laboratis et onerati estis» ? Alio modo hoc idem significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum. «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et ququibus oneribus? Manus ejus in cophino servierunt. Per cophinum significantur opera servilia. Mundare enim, stercorare, terram portare, cophino fit: illi a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓduxer̃ aquȩ reptilia animarũ uiuiĩ
Nichil aliud tunc infigura portandebi
transitꝰ popłi ꝑmare: nisi transitũfu¬
deliũ ꝑ baptismũ. Testis .ẽ. apłspaulus
Nolo eniꝰ uos inqͥt ignorare fr̃s qm̃ plties
nr̃i om̃s sub nubẽ fuer̃. & om̃s ꝑmate
Nichil gͦ aliud significabat transitꝰ p
mare : nisi sacram̃tum baptiza torũ
Nichil aliud insequentes egyptii. nisi
abundantiã p̃teritoꝵ delictorũ. Ui¬
detis euidentissima sacram̃ta. Premunt
ȩgyptii urgent. instant gͦ peccata.
sed usq ad aquã. Quid gͦ times qͥ non¬
dũ uenisti uenire ad bãptismũ xp̃i.
transire ꝑ mare rubrũ.: Quid ẽ rubrũꝰ
Sanguine dnĩ consecratũ. Quid times
uenire : Conscientia forte aliquorũ
ummaniũ delictorũ stimulat. & ex¬
cruciat in te anim ũ. & dicit tͥ tam
magnũ. ẽẽ. illud qđ cõmisisti. ut despes
tͥ dimitti. lune ne remaneat aliquid
peccatoꝵ: si uixit aliqͥs egyptioꝵ. Cũ
aut̃ transieris rubrũ mare. cũ eductꝰ

Expanded text:
duxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Nihil aliud tunc in figura portendebat transitus populi per mare, nisi transitum fidelium per Baptismum; testis est Apostolus: «Nolo enim vos,» inquit, «ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare Nihil ergo aliud significabat transitus per mare, nisi Sacramentum baptizatorum; nihil aliud insequentes Aegyptii, nisi abundantiam praeteritorum delictorum. Videtis evidentissima sacramenta: premunt Aegyptii, urgent; instant ergo peccata, sed usque ad aquam. Quid ergo times, qui nondum venisti, venire ad baptismum Christi, transire per mare Rubrum? Quid est rubrum? Sanguine Domini consecratum. Quid times venire? Conscientia forte aliquorum immanium delictorum stimulat, et excruciat in te animum, et dicit tibi tam magnum esse illud quod commisisti, ut desperes tibi dimitti: time ne remaneat aliquid peccatorum, si vixit aliquis Aegyptiorum. Cum autem transieris rubrum mare, cum eductus
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt suꝑbire. unde deberent am¬
plius supplicare eligentes blasphe¬
mare quã orare. cũ ergo ista cõmemo¬
rant. cũ ista iactant. cũ ista dicunt.
& contumacit᷑ dicunt. ñ cũ timore
sed cũ clatione : ñ uos ꝑturbent
Puta enĩ. qͥa pressurȩ abundant:
ti oleũ esto. nigra tenebris ignorantiȩ
amurca ͫ sultẽt & illa tanquã ꝑ
plateas. ꝓiecta publice insultet tũ
apud te in corde tuo. ubi qͥ uidet
in occulto reddet tͥ. Li qua te. in gẽ¬
mellariũ. Oliua in arbore quib dã
quidẽ tẽpestatib agitat᷑: ñ tam̃ pres¬
suris torcularis atterit᷑. Idõ utrunq
simul pendet ex arbore: & qđ ꝓici
torcular & pressuras uentũ fuerit:
utrunq discernit᷑ dirimit᷑ & aliud
appetit᷑. aliud respuit᷑. Uultis nosse
uim torculariũ istoꝵ: Ut unum
aliqͥd dicã. unde & ipsi murmurant
qͥ ea faciunt: quantȩ inquiunt rapi¬
nȩ tẽporib nr̃is. quante pressure in¬
nocentiũ. quantȩ expoliationes rerũ

Expanded text:
volunt superbire, unde deberent amplius supplicare; eligentes blasphemare quam orare. Cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu oleum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in arbore quibusdam quidem tempestatibus agitatur, non tamen pressuris torcularis atteritur; ideo utrumque simul pendet ex arbore, et quod prtorcular et pressuras ventum fuerit, utrumque discernitur, dirimitur; et aliud appetitur, aliud respuitur. Vultis nosse vim torcularium istorum? Ut unum aliquid dicam, unde et ipsi murmurant qui ea faciunt: Quantae, inquiunt, rapinae temporibus nostris, quantae pressurae innocentium, quantae exspoliationes rer
Abbreviated transcription (Latin):
etiã fugienda. Ista st̃ spectacula
ucilia. salubria. ȩdificantia ñ de¬
struentia. immo & destruentia &
ȩdificantia. Destruentia recentes
deos edificantia fidẽ inuerũ & ȩt̃¬
nũ dmñ. Etiã in crastinũ diẽ inuita¬
mus caritatẽ ur̃am. Cras illi habent
ut audiuimꝰ intheatro. nos habeamꝰ
id ẽ. quarta sabbati ñ possumꝰ ad
mensã scĩ cẏpriani conuenire.
qͥa festiuitas . ẽ. scoꝵ martẏrũ:
erastino ad ipsã mensã conueniamꝰ:¬

Expanded text:
etiam fugienda. Ista sunt spectacula etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedificantia, non destruentia: imo et destruentia, et aedificantia; destruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi habent, ut audivimus, mare in theatro: nos habeamusid est, quarta sabbati, non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad ipsam mensam conveniam
Abbreviated transcription (Latin):
aquã ꝓfluxit: ñ mel. Mel sapientia
ẽ: primatũ dulcoris tenens inescis
cordis. Quã gͦ multi inimici diũ
mentientes dño. cibant᷑ ñ solũ adipe
frum̃ti: sed etiã de petra melle. de
sapientia xp̃i. Quã multi delectan¬
tur uerbo eiꝰ. & cognitione sacram̃¬
torũ eiꝰ. solutione parabolarũ eiꝰ.
quã multi delectant᷑. quã multi
clamant & ñ. ẽ mel de quolibet
homine. sed de petra. petra autẽ.
erat x p̃c. Quã multi gͦ satiant᷑ de
melle isto. clamant. dicunt. suaue
edicunt nichil melius. nichil dul¬
cius. uł intelligi uł dici potuit. &
tam inimici dnĩ mentiti st ei. Nolo
amplius immorari reb dolendis.
Quanquã tribilit᷑ psalmꝰ adhoc fi¬
nitus sit: tam̃ a fine eiꝰ obsecro uos
recur ramꝰ ad caput Exultate dõ ad¬
uerbũ. Non parũ urãs m̃tes in no¬
mine xpĩ diuina spectacula tenu¬
erunt. & suspender̃ uos ñ solũ ad
appetenda quędã: sed ad quȩdã

Expanded text:
aquam produxit, non mel. mel sapientia aquam produxit, non mel. mel sapientia est, primatum dulcoris tenens in escis cordis. quam ergo multi inimici domini mentientes domino cibantur non solum ex adipe frumenti sed etiam de petra melle, de sapientia Christi! quam multi delectantur uerbo eius et cognitione sacramentorum eius, solutione parabularum eius! quam multi delectantur! quam multi clamant! et non est hoc mel de quolibet homine, sed de petra: petra autem erat Christus. quam multi ergo satiantur de melle isto! clamant, dicunt: "suaue est." dicunt: "nihil melius, nihil dulcius intellegi uel dici potuit." et tamen inimici domini mentiti sunt ei. nolo amplius immorari in rebus dolendis: quamquam terribiliter psalmus ad hoc finitus sit, tamen a fine eius, obsecro uos, recurramus ad caput: exultate deo adverbum:» 23. Non parum vestras mentes in nomine Christi divina spectacula tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
genturaut. lapides p̃ciosos: s ligna.
foenũ stipulã. Saluus gͦeris. cum
arciere cocꝑit qđ ȩdificasti. sic tam̃
tinquã ꝑĩgnẽ. Nemo gͦ suꝑ funda¬
montu hoc edificet adulteria. blas¬
phemias. sacrilegia. idolatria. ꝑiu¬
prar& ꝑutet se saluũ futurii ꝑignẽ.
quasi ista sint ligna. foenũ. stipula
ardebit amor rerũ tẽporaliũ. & ipse
saliuis erit ꝑ idoneũ fundam̃tum.
nimici dni mentiti st̃ ei: dicendo
eo ad uineã. & ñ eundo. & erit tẽpus
eoꝵ ñ ad tẽpus. sed inȩt̃nũ. & qͥ st̃
isti: Q cibauit eos ex adipe frum̃ti
Nostis adipem frum̃ti. unde cibant᷑
multi inimici qͥ mentiti st̃ ei. Et ci¬
bauit eos ex adipe frum̃ti. Miscuit
eos sacram̃tis suis. Et iudȩ quando
dedit buccellã: ex ad ipe frum̃ti
cibauit & inimicus dnĩ m̃titus. ẽ.ei.
& erit tẽpus eiꝰ in ęt̾nũ: Et cibauit
saturauit eos O ingratos cibauit
ex adipe frum̃ti. &: de petra melle
saturauit eos. In heremo de petra

Expanded text:
gentum, lapides pretiosos, sed ligna, faenum, stipulam: saluus ergo eris, si ardere coeperit quod aedificasti, sic tamen tamquam per ignem. nemo ergo super fundamentum hoc aedificet adulteria, blasphemias, sacrilegia, idolatrias, periuria et putet se saluum futurum per ignem, quasi ista sint ligna, faenum, stipula;ardebit amor rerum temporalium et ipse saluus erit per idoneum fundamentum. Inimici domini mentiti sunt ei dicendo: eo ad uineam et non eundo; et erit tempus non ad tempus, sed in aeternum. et qui sunt isti? et cibauit illos ei adipe frumenti. nostis adipem frumenti, unde cibantur multi inimici, qui mentiti sunt ei. et cibauit illos ex adipe frumenti: miscuit eos sacramentis suis. et Iudam, quando dedit buccellam, ex adipe frumenti cibauit; et inimicus domini mentitus est ei et erit tempus eius in aeternum. cibauit nti. o ingratos! cibauit ex adipe frumenti et de petra melle saturauit eos: in heremo de petra
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtẽrnũ. qͥ paratꝰ ẽ. diabolo & angłis
eiꝰ. Si ñ times mittiquo: Uide cũ
quo. Si gͦ om̃ia illa oꝑa regnũ dĩ ñ
possidebunt. immo ñ oꝑa. sẽd qͥ talia
igunt. nã oꝑa talia. in igne ñ erunt. ñ enĩ
illo igne ardentes furaturi st̃. & ad¬
ulteraturi. sed qͥ talia agunt. regnũ
dĩ ñ possidebunt: ñ gͦ erunt a dex¬
tris cũ illis quib dicẽt᷑. uenite bene¬

Expanded text:
aeternum, qui paratus est diabolo et angelis aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mitti quo, vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» non ergo erunt a dextris cum illis quibus dicetur, «Venite
Abbreviated transcription (Latin):
sũ inquis. Iuterim transi. Quid aliud:¬
debunt. Certe gͦ a talib ñ correctus.
de talib cõmissis poenitentiã ñ agens.
regnũ cȩloꝵ sꝑas : Non opinor: quia
qͥ talia agunt regnũ dĩ ñ possidebunt
Et ignoras qͥa patientia dĩ ad poeniten¬
tiã te adducit: Tu nescio qͥd tͥ polli¬
cens: scđm duriciã tuã & cor impoe¬
nrcens. thesaurizas tͥ irã indie irȩ
& reuelationis iusti iudicii dĩ. qui
reddit unicuiq scđm oꝑa sua. At¬
tende gͦ ipsũ iudicẽ uenientẽ. Bene.
dõ gras. ñ tacuit sententiã definitiuã.
ñ misit foras reos. & duxit uelum.
ante uoluit p̾nunciare. qđ disposuit
facere. Nempe congregabunt᷑ ante
eũ om̃s gs̃. Quid de illis faciet: Sepa¬
rabit eas. & alios ponet ad dexteram
alios ad sinistrã. Nunqͥd medius locꝰ
seruat᷑: Quid dextris dicturus. ẽ:
Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnũ. Quid sinistris: Ite in ignem

Expanded text:
s, inquis. Interim transi. Quid aliuds, inquis. Interim transi. Quid aliuddebunt» . Certe ergo a talibus non correctus, de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelareddet unicuique secundum opera sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius locus servatus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
durũ. argentũ lapides p̃ciosõs. alius
labit᷑. Si cuiꝰ opus ꝑmanserit᷑ qđ suꝑ¬
edificauit: mercedẽ accipiet. Hoc est
si suꝑ fundam̃ tũ iusta oꝑa ȩdificat.
aurũ. argentũ. lapides p̾ciosos. Si aut̃
peccata. ligna foenũ. stipulã: tam̃ ꝓpt̾
fundam̃tũ. ipse saluus erit. sic tam̃
tanquã ꝑignẽ. Fr̃s nimis timidus. eẽ.
uolo. Melius ẽ. enĩ ñ uob dare securi¬
tatẽ malã. Nondabo qđ ñ accipio. ti¬
mens terreo. Securos uos facerẽ: si se¬
curus fierem. Ego ignẽ ȩt̃nũ timeo
Et erit tẽpus eoꝵ mȩ̨t̾nũ. Non accipio
nisi ignẽ ȩt̃nũ: de quo alio loco scriptu.¬
radicit. Ignis eoꝵ ñ extinguet᷑ & uer¬
mis eoꝵ ñ morietur. Sed de impiis
dixit. ait aliqͥs. ñ dix̃ de me: qͥa quan¬
uis peccator sim. quanuis ad ulter.
quanuis fraudator. quanuis raptor.
quanuis ꝑiurus: habeo tam̃ fundam̃¬
ꝑignẽ purgor. & ꝓpt̾ fundam̃tũ non
pereo. Dic michi iterũ. Quid es ÷ xp̃ianꝰ¬

Expanded text:
aurum, argentum, lapides pretiosos; alius, labitur. Si cujus opus permanserit quod superaedificavit, mercedem accipiet:» hoc est, quia super fundamentum justa opera aedificavit; «aurum, argentum, lapides pretiosos.» Si autem peccata; «lignum, fenum, stipulam:» tamen propter fundamentum «ipse salvus erit; sic tamen tanquam per ignem» . Fratres, nimis timidus esse volo: melius est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aeternum timeo. «Et erit tempus eorum in aeternum,» non accipio nisi ignem aeternum; de quo alio loco Scriptura dicit: «Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamen in fundamper ignem purgor, et propter fundamentum non pereo. Dic mihi iterum, Quid es? Christianu
Abbreviated transcription (Latin):
rixas tͥirã indie irȩ. & reuelationis
iusti iudicii dĩ. qͥ reddet unicuiq scdm
opasua. Et si mͦ ñ reddit: tunc reddet
Sienĩmͦ reddit: ad tẽpus reddit Non
conuerso aut̃. nec correpto: in ȩt̾nũ
reddet. Uide gͦ qͥa ñ erunt impuni¬
ti. attende qđ sequit᷑ Inimici dñi
m̃titi st̃ ei. Dicturus es. Et qͥd eis fecit:
N onuiuunt: Non auras carpunt: Non
lucẽ hauriunt: Non fontes potant:
quasi ad torcular ꝑtinet. Bonũ .ẽ. illi
ut ad oleũ intorculari ꝑtineat. Non
sibi polliceat᷑ unꝰquisq habens facta
nefaria. quȩ regnũ dĩ ñ possidebunt.
& dicat sibi. qm̃ habeo signũ xp̃i. &
& si purgor ꝑ igne. saluus ero. Nã qͥd .ẽ.
qđ ait apłs. de iis qͥ habent fundam̃

Expanded text:
rizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Et si modo non reddit, tunc reddet: si enim modo reddit, ad tempus reddit; non converso autem nec correcto, in aeternum reddet. Vide ergo quia non erunt impuniti; attende quod sequitur: «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Dicturus es, Et quid eis fecit? Non vivunt? non auras carpunt? non lucem hauriunt? non fontes potant? quasi ad torcular pertinet: bonum est illi, si ad oleum in torculari pertineat. Non sibi polliceatur unusquisque habens facta nefaria, quae regnum Dei non possidebunt, et dicat sibi: Quoniam habeo signum Christi et et si purgor, per ignem salvus ero. Nam quid est quod ait