comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mia ꝑdiderunt. Sic ꝓcaces
oculis. ꝓuocantur ut concupis¬
cant. ut amare incipiant mẽ¬
bra nudata. quae si non aspi¬
cerent non amarent. Atque
utinam sordidata illa tegim̃ta
corporis. non speciem sed men¬
tem obnuberent. Latet plerũq
sub tristi amictu lasciuia. et
de formis horror ueste obtexi¬
tur : ut secreta petulantium
tegantur animorũ Satis pie
uirum luget. quae seruat pu-¬
dorem. non deserit fidem. Hȩc
bene defunctis officia pendunt᷑
ut uiuant inmentibus. in affe¬
ctibus ꝑseuerent. Non amisit
uirum : quae exibet castitatẽ:
Non .ẽ. uiduata conlugio: quue
non mutauit nomen mariti
Nec tu ꝑdidisti hueredem: quȩ
adiuuas cohȩredem. sed pro
successore corruptibiliũ. mu¬
tasti consortem Immortaliũ
Iabes qui tibi representet
hueredem. Solue pauperi
quod debetur hȩredi: ut non
solũ maternue aut patriȩ. sed
Plus successori tuo relinques. ñ
portio eius non ad luxũ pre-¬
sentium.ꝓficiat. sed ad p̃cium

Expanded text:
aemia perdiderunt. Sic procaces aemia perdiderunt. Sic procaces oculi provocantur, ut concupiscant, ut amare incipiant membra nudata: quae si non aspicerent, non amarent. Atque utinam sordidata illa tegumenta corporis non speciem, sed mentem obnuberent! Latet plerumque sub tristi amictu mentis lascivia: et deformis horror vestis obtexitur; ut secreta petulantium tegantur animorum. 13. Satis pie virum luget, quae servat pudorem, non deserit fidem. Haec bene defunctis officia impenduntur, ut vivant in mentibus, in affectibus perseverent. Non amisit virum, quae exhibet castitatem: non est viduata conjugio, quae non mutavit nomen mariti. Nec tu perdidisti haeredem, quae adjuvas cohaeredem: sed pro successore corruptibilium, mutasti consortem immortalium. Habes qui tibi repraesentet haeredem: solve pauperi, quod debetur haeredi; ut non solum maternae aut paternae senePlus successori tuo relinquis, si portio ejus non ad luxum praesentium proficiat, sed ad pretium
Abbreviated transcription (Latin):
tur in secundis. Ansi inmode¬
rate gaudere ñ conuenit. Non¬
enĩ mediocre malum. ẽ. in mo¬
deratio doloris. aut mecus mor¬
cis: Quantos ad laqueũ im¬
pulit. armauit ad gladiũ: ut
in eo ipso amentiã suã ꝓderent.
mortem non ferentes . & mortẽ
appetentes: & quod ꝓmalo fu¬
gerent. apremedio asciscerent
Qui qm̃ consentaneũ naturue
suae ferre ac ꝑpeti nequiuer̃:
contrarium uoti incidunt. ut
abhis in ꝑpetuum separentur.
quos sequi desiderauerint. Sed
haec rara. qm̃ natura ipsa reuo¬
cat. & si p̃cipitet amentia
Illud uero frequens in mulie¬
ribus ut clamores publicos se.¬
rant. quasi metuant ne earum
ignoretur uerumna. ut in lu¬
uiem uestis affectent: quasi
in ea sit sensus dolendi. ut im¬
pexum sordibus in madidum
caput. ut postremo qđ plerisq
in locis uulgo fieri solet. discis¬
so amictu. diloricata ueste.
secreti pudoris nuda prostitu¬
ant. quasi ipsum lenocinentur
pudorem. quia pudoris sui p̃¬

Expanded text:
tur in secundis. An si immodetur in secundis. An si immoderate gaudere non convenit, enim mediocre malum est immoderatio doloris, aut metus mortis. Quantos ad laqueum impulit, armavit ad gladium; ut in eo ipso amentiam suam proderent, mortem non ferentes, et mortem appetentes: et quod pro malo fugerent, pro remedio adsciscerent? Qui quoniam consentaneum naturae suae ferre ac perpeti nequiverunt, contrarium voto incidunt; ut ab his in perpetuum separentur, quos sequi desideraverint. Sed haec rara; quoniam natura ipsa revocat, etsi praecipitet amentia. 12. Illud vero frequens in mulieribus, ut clamores publicos serant, quasi metuant ne earum ignoretur aerumna: ut illuviem vestis affectent, quasi in ea sit sensus dolendi: ut impexum sordibus immadident caput: ut postremo, quod plerisque in locis vulgo fieri solet, discisso amictu, diloricata veste, secreti pudoris nuda prostituant, quasi ipsum lenocinentur pudorem, quia pudoris sui pr
Abbreviated transcription (Latin):
ta in ꝑpecuum tenere non pos¬
sumus: Gemit t̾ra subaratris.
imbribus ceditur: tempestate
concutitur: stringitur frigore.
sole torretur: ut fructus annuos
foeca parturiat. Et cũ se uario
& spoliatur ornatu Quantos
haec raptores habet Nec fructũ
suũ queritur amissum: quẽ idõ
generauit ut amitteret. Nec in¬
posterum negat: quẽ sibi memi¬
nit auferendum. Cuelum ipsũ
non semꝑ stellarum micantiũ
globis fulget : & quasi quibusdã
insignitur coronis. Non semꝑ
ortũ lucis albescit. radiis solis
rutilat: sed assiduis uicibus ille
quidam mundi uultus graũis¬
simus humenti noctiũ caligat
horrore. Quid gratius luce.
quid sole locundius. quȩ quotidie
occidunt: Decessissẽ tam̃ nob̶
haec non moleste ferimus: qr
redire presumimus. Doceris
in his quam incuis debeas exi¬
bere patientiam. Si superioroe
tibi occidunt nec dolori sunt.
cur si occiderint humana dole¬
antur : Sit tam̃ patiens dolor
sit intristibus modus. qui exigi¬

Expanded text:
ta in perpetuum tenere non posta in perpetuum tenere non possumus? Gemit terra sub aratris, imbribus caeditur, tempestate concutitur, stringitur frigore, sole torretur: ut fructus annuos feta parturiat: et cum se vario et spoliatur ornatu. Quantos haec raptores habet? Nec fructum suum queritur amissum, quem ideo generavit, ut amitteret: nec imposterum negat, quem sibi meminit auferendum. 10. Coelum ipsum non semper stellarum micantium globis fulget, quibus quasi quibusdam insignitur coronis. Non semper ortu lucis albescit, radiis solis irrutilat: sed assiduis vicibus ille quidam mundi vultus gratissimus, humenti noctium caligat horrore. Quid gratius luce? quid sole jacundius? quae quotidie occidunt; 1138 decessisse tamen haec nobis non moleste ferimus, quia eum redire praesumimus. Doceris in his quam in tuis debeas exhibere patientiam. Si superiora tibi occidunt, nec dolori sunt; cur si occiderint humana, doleantur? 11. Sit tamen patiens dolor, sit in tristibus modus, qui exigi
Abbreviated transcription (Latin):
preligione. ꝓpatria. ꝓ ȩquitate
iudicii. atq intentione uirtutis
offerye. merere in alio grauius
quod inse si causa exigerit expe.¬
tendum est. Nam quẽ ad modũ
potes inte ñ refugere. qđ inpati¬
entius alii doleas accidisse :
Depone merorem si potes. inclu¬
de si non potes. Aut absorben¬
dus om̃is. aut p̃mendus. ẽ. dolor
Cur enim mȩsticiã tuã ñ ratio
potius quam dies leniat : Nam
quod ob litteratura . ẽ. temporis
series : melius prudentia mitiga¬
bit. Qum etiam hoc ipsum irreli¬
giosum puto. erga ipsorũ memoriã
quos dolemus amissos ut obliuis¬
latione mulceri. aut cũ horro¬
re reminisci. quã meminisse
cum gr̃a. Recordationẽ timere
quorum imago eẽ debeat uo.¬
luptati. diffĩdere potius quã
sperare de meritis defunctorũ.
& pene addictos quã immor-¬
talitati quos dilexeris estimare
Sed dicis. Quos diligebamus
amisimus. Nonne huec nobis
cũ ipso mundo elementisq cõmu¬
nia sunt. quia ad tempus credi¬

Expanded text:
igione, pro patria, pro aequitate judicii, atque intentione virtutis offerre, moerere in alio gravius, quod in se, si causa exegerit, sit expetendum. Nam quemadmodum potes in te non refugere, quod impatientius alii doleas accidisse? Depone moerorem, si potes: include, si non potes. 8. Aut absorbendus omnis, aut premendus est dolor. Cur enim moestitiam tuam non ratio potius, quam dies leniat? Non quod oblitteratura est temporis series, melius prudentia mitigabit. Quin etiam hoc ipsum irreligiosum puto erga ipsorum memoriam, quos dolemus amissos; ut oblivislatione mulceri: aut cum horrore reminisci, quam meminisse cum gratia: recordationem timere, quorum imago debeat esse voluptati: diffidere potius quam sperare de meritis defunctorum: et poenae addictos, quam immortalitati debitos, quos dilexeris, aestimare. 9. Sed dicis: Quos diligebamus, amisimus. Nonne haec nobis cum ipso mundo elementisque communia sunt; quia ad tempus credi
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit enĩ ut legimus xp̃c. ut sal¬
uum faceret qđ perieyaet. sed ut
non solũ uiuorum sed etiã mortu¬
orum dominetur. Lapsus sum
in adam. de paradiso eiectus in
adam: mortuus in adam. Quẽ
reuocat nisi me in adã inuenerit.
ut in illo culpȩ obnoxium. morci
deditum. ita inxp̃o iustificatũ :
Si ergo debitum morcis . ẽ. solutio:
debet̾ eẽ colerabilis. Sed hic
locus. posterioribus partibus
reseruandus. Nunc ꝓpositũ. ẽ.
asserere mortẽ grauiori ñ debere
esse merori. quod eũ natura ipsa
respuat. Deniq lyciorum fe¬
runtur . ẽẽ. precepta. quae uiros
lubeant mulierum uestẽ induere
si merori indulgeant. & effemi¬

Expanded text:
enit enim, ut legimus, Christus salvum facere quod perierat . Sed ut non solum vivorum, sed etiam mortuorum dominetur.  » inquit, « in Adam, de paradiso ejectus in Adam, mortuus in Adam: quem non revocat nisi me in Adam inveut in illo culpae obnoxium, morti debitum, ita in Christo justificatum ? Si ergo debitum est mortis, solutio debet esse tolerabilis. Sed hic locus posterioribus partibus reservandus. 7. Nunc propositum est asserere mortem graviori non debere esse moerori, quod eum natura ipsa respuat. Denique Lyciorum feruntur esse praecepta, quae viros jubeant mulierum vestem induere, si moerori indulgeant; e
Abbreviated transcription (Latin):
quia scã nr̃a contaminata sunt. &
nom quod nominatũ . ẽ. super nos
pene ꝓfanatum. est. & illi nr̃i con¬
tumeliam passi sunt. & sacerdores
nr̃i succensi sunt. & leuitue nr̃i
incaptiuitate fuer̃. & mulieres nr̃ȩ
contaminatue s̃. & uirgines nr̃ae
uim passue sunt. & iusti nr̃i ra

Expanded text:
quia sancta nostra contaminata sunt, et quia sancta nostra contaminata sunt, et nomen quod nominatum est super nos, pene profanatum est, et illi nostri contumeliam passi sunt, et sacerdotes nostri succensi sunt, et levitae nostri in captivitate fuerunt, et mulieres nostrae contaminatae sunt, et virgines nostrae vim
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Iuuat enim tuis preceptis.
tuis sententiis inmorari. Quam
facilius. ẽ. cuelũ & terrã p̃terire.
quam de lege unũ apicem cadere
Sed iam ut audiamus quae scri¬
pta sunt: nunc inquit retine
apud temet ipsum dolorem tuũ:
& fortit̾ fer quae tibi contiger̃
casus. Si enim iustificaueris
t̃minũ dĩ: & filium tuũ recipies
in tẽpore. & inmulieribus collau¬
daberis. Si hoc admulierem.
quanto magis ad sacerdotem
Si defilio non utiq absurdum
etiã de frm amissione talia pos¬
se memorari : quam quã si michi
fuissec filius. num quã eũ ampli¬
us dilexissem. Nam sic̃ in obitu
liberorum effusi labores suscepti
frustra doloris memorem uiden¬
tur augere : Ita etiã infr̃ĩbus
consuetudinis usus atq collegii
acerbitatem doloris accendunt
Sed ecce dicentẽ scriptura audio
Noli facere hunc sermonẽ sed
consenti ꝑsuaderi. Qui enim
casus syon. & consolare ꝓpter
dolorem hierusalem. Uides ergo

Expanded text:
tua; juvat enim tuis praeceptis, tua; juvat enim tuis praeceptis, tuis sententiis immorari. Quam facilius est coelum et terram praeterire, quam de Lege unum apicem cadere ! Sed jam audiamus quae scripta sunt: Nunc, inquit, retine apud temet ipsam dolorem tuum, et 1132 fortiter fer, qui tibi contigerunt, casus. Si enim justificaveris terminum Dei, et filium tuum recipies in tempore, et in mulieribus collaudaberis . Si hoc ad mulierem, quanto magis ad sacerdotem? Si de filio, non utique absurdum etiam de fratrum amissione talia posse memorari; quamquam si mihi fuisset filius, numquam eum amplius dilexissem. Nam sicut in obitu liberorum effusi labores, suscepti frustra dolores moerorem videntur augere; ita etiam in fratribus consuetudinis usus atque collegii acerbitatem doloris accendunt. 69. Sed ecce dicentem Scripturam audio: Noli facere hunc sermonem, sed consenti persuaderi. Qui enim casus Sion? Consolare propter dolorem Hierusalem. Vides enim
Abbreviated transcription (Latin):
Et quis ergo debet lugere magis.
nisi quue cã magnã multitudinẽ
ꝑdidit. quam tu qui ꝓuno do¬
les : Ab sorbeat igitur nr̃m dolo¬
rem cõmunis dolor: & a cerbita¬
tem ꝓprii meroris excludat
Non enĩ dolere debemus eos quos
cernimus liberatos. Neq enim
ociose tam scãs hoc tẽpore animas
corporeis uinculis reminiscimur
absolutas Namq uelut diuino
iudicio tã graues uiduas ita uno
tempore defunctas uidemus: ut
ꝓfectionis quidã uideat᷑ excessus.
non mortis. occasus: ne ueterana
emeritis stipendis pudicitia
dubium diu seruati pudoris in¬
cideret. Quos gemitus michi
quos dolores. tã a cerba excitat
recordatio. Et si meroribus non
uacabam : tam̃ in ipso dolore
priuato. in ipso tantorũ amisso
flore meritorũ: cõmunis quȩdã
naturae me condicio solabatur:
defixusq in uno dolor. a cerbita¬
tem publici funeris. domesticȩ
specie pietatis obduxerat: Re¬
peto ergo scã scriptura solatico

Expanded text:
Et quis ergo debet lugere magis, Et quis ergo debet lugere magis, nisi quae tam magnam multitudinem perdidit, quam tu qui pro uno doles ? 67. Absorbeat igitur nostrum dolorem communis dolor, et acerbitatem proprii moeroris excludat. Non enim dolere debemus eos, quos cernimus liberatos; neque enim otiose tam sanctas hoc tempore animas corporeis vinculis reminiscimur absolutas. Namque velut divino judicio tam graves viduas, ita uno tempore defunctas videmus, ut profectionis quidam videatur excessus, non mortis occasus; ne veterana emeritis stipendiis pudicitia in dubium diu servati pudoris incideret. Quos gemitus mihi, quos dolores tam acerba excitat recordatio! Et si moeroribus non vacabam; tamen in ipso dolore privato, in ipso tantorum amisso flore meritorum, communis quaedam naturae me conditio solabatur: defixusque in uno dolor acerbitatem publici funeris, domesticae specie pietatis obduxerat. 68. Repeto ergo, sacra Scriptura, solatia
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑsonarũ acceptor dĩ Nam
& s̃ misericors ds̃ : tam̃ si semꝑ
exaudiret om̃s. non iam ex uolun¬
tate libera. sed ex quadã uelut
necessitate facere uideretur. De¬
inde cum om̃s rogent si exaudiret
om̃s nemo ergo moreretur. pro
quantis quotidie rogas Nunqid
constitutio dĩ. contẽplatione
soluenda . ẽ. tui: Cur ergo non
impetratũ aliquando doles:
Quid non semꝑ impetrabile. ẽẽ.
cognoscis: Stulte inquit suꝑ
om̃s mulieres. nonne uides lu¬
ctum nr̃m & quue nob conti¬
gerunt. qm̃ syon mat̃ nr̃a om̃iũ
incristitia contristatur. & humi¬
litate humiliata. ẽ: Lugete uali¬
diss̃me & nunc. qm̃ om̃s lugemꝰ:
& tristes sitis. qm om̃s contristati
sumus Tu enĩ contristaris infr̃e.
int̾roga terram & dicet tibi qm̃
haec. ẽ. quȩ debeat lugere tantoꝵ
suꝑstites geminum. Et ex ipsã
inquit initio om̃is nati: & alii
uenient. & ecce pene om̃s inper¬
ditionem ambulant. & in exter¬
minium fit multitudo eorum

Expanded text:
est personarum acceptor Deus . Nam est personarum acceptor Deus . Nam etsi misericors Deus, tamen si semper exaudiret omnes, non jam ex voluntate libera, sed ex quadam velut necessitate facere videretur; Deinde cum omnes rogent, si exaudiret omnes, nemo moreretur. Pro quantis ergo quotidie rogas! Numquid constitutio Dei contemplatione solvenda est tui? Cur ergo non impetratum aliquando doles, quod non semper impetrabile esse cognoscis? 66. Stulte, inquit, super omnes mulieres, nonne vides luctum nostrum, et quae nobis contigerunt, quoniam Sion mater nostra omnium tristitia contristatur, et humilitate humiliata est. Lugete validissime et nunc, quoniam omnes lugemus; et tristes sitis, quoniam omnes contristati sumus: tu enim contristaris in fratre. Interroga terram et dicet tibi, quoniam haec est quae debeat lugere, tantorum superstes germinum: et ex ipsa, inquit, ab initio omnes nati, et alii venient, et ecce pene omnes in perditionem ambulant, et in exterminium fit multitudo eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Huec & alia quae michi tunc
erant in uoluptate. maxime nunc
recordationem doloris ex aspe-¬
rant. Manent tamen. eruntq
occidit. nec idem naturue meri¬
torumq finis. licet ipsius naturue
usus non inaet̃nũ occidat. sed cẽpo¬
rali quadã uacatione requiescat
Talibus igitur ꝑfunctũ uircutibus
ereptum periculis. desiderio ma¬
gis quam amissione flebo. Sua¬
dec enĩ ipsã oportunitas mortis:
ut ꝓsequendum magis gr̃a quam
dolendũ putemus. Scriptũ ẽ enĩ
In cõmuni dolore. ꝓprio uacare
debere. Neq enim ꝓphecico
sermone uni illi mulieri quue
figuratur sed singulis dicitur: cũ
ȩccłae dictũ uidecur. Dicitur
ergo & adme. & dicit scriptura
caelestis. Hoc ne doces sic &¬
instituis dĩ plebem: Annescis
quia exemplũ tuũ periculum
ceterorũ. ẽ: Nis̃ forte exauditũ
non. ẽẽ. te quereris: primũ istud
arrogantis : impudentiȩ mereri
solum uelle qđ multis etiam sc̃ĩs
negatũ noueris. cũ scias quia non

Expanded text:
Haec et alia, quae mihi tunc Haec et alia, quae mihi tunc erant voluptati, maxime nunc recordationem doloris exasperant. Manent tamen, eruntqueoccidit, nec idem naturae meritorumque finis; licet ipsius naturae usus non in aeternum occidat, sed temporali quadam vacatione requiescat. 64. Talibus igitur perfunctum virtutibus, ereptum periculis desiderio magis quam amissione flebo. Suadet enim ipsa opportunitas mortis, ut prosequendum magis gratia, quam dolendum 1131 putemus; scriptum est enim in communi dolore proprium vacare debere . Neque enim prophetico sermone uni illi mulieri, quae figuratur, sed singulis dicitur, cum Ecclesiae dictum videtur. 65. Dicitur ergo et ad me, et dicit Scriptura coelestis: Hoccine doces, sic instituis Dei plebem? An nescis quia exemplum tuum periculum caeterorum est? Nisi forte exauditum non esse te quereris. Primum istud arrogantis est impudentiae, mereri solum velle, quod multis etiam sanctis negatum noveris; cum scias, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsit dedit pauꝑibus. iustitia
eius manet in aet̾num. Ergo di¬
spensatores nos ñ haeredes reliquit
Nam huereditas successori quȩ¬
ritur. dispensatio pauperibus
obligatur. Unde non inmerito
quantus fuerit. hodie quoq per
uocem lectoris paruuli sp̃s sc̃s
ex pressit. In nocens manibus et
mundo corde qui ñ accepit inuanũ
animã suã. nec fecit ꝓximo suo
dolum. haec . ẽ. generatio requi¬
rentium dm̃. Hic ergo & in
montẽ dñi ascendet. & in tabna¬
culo habitabit dĩ Quia ingressus
sine macula operatus. ẽ. iustitiã.
locutus . ẽ. ueritatem. non decepit
pximum. nec pecuniã feneratus
est suã. qui semꝑ uoluit recupe¬
rare haereditariam. Agnosco
oraculum. Quod enĩ nulla ordi¬
supra ipsam iustitiam pietate
ꝓgressus cũ quaedã incubatori
cõmunium fructuũ. mei contem¬
platione muneris putasset esse
tribuenda. largitatis me lacta¬
bat auctorem portionis suȩ lucrũ
ad cõmune consortiũ conferebat:

Expanded text:
dispersit, dedit pauperibus, justitia dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . Ergo dispensatores nos, non haeredes reliquit; nam haereditas successori quaeritur, dispensatio pauperibus obligatur. 61. Unde non immerito quantus fuerit, hodie quoque per vocem lectoris parvuli, Spiritus sanctus expressit: Innocens manibus, et mundo corde, qui non accepit in vanum animam suam, nec fecit proximo suo dolum: haec est generatio requirentium Deum . Hic ergo et in montem Domini ascendet, et in tabernaculo habitabit Dei; quia ingressus sine macula, operatus est justitiam, locutus est veritatem, non decepit proximum : nec pecuniam feneratus est suam, qui semper voluit recuperare haereditariam. Agnosco oraculum; quod enim nulla ordisupra ipsam justitiam pietate progressus; cum quaedam incubatori communium fructuum mei contemplatione muneris putasset esse tribuenda, largitatis me jactabat auctorem, portionis suae lucrum ad commune consortium conferebat. 63.
Abbreviated transcription (Latin):
situdinis arbitrum. constantẽ
cequi iuris disceptatorem. Inter
fr̃s autem qualis fuerit. licet om̃e
hominũ genus beniuolentia com¬
plecteretur. in diuisum patrit¬
monium docet. nec distribuea aut
deliberata sed reseruata hueredi¬
tas Et enĩ pietate uibi causam
negauit. eẽ. testandi. Nam hoc
quoq ultimo sermone signauit.
cũ quos dilexerat cõmendaret sibi
Nec uxoris arbitriũ fuisse ducendȩ
ne afr̃ibus diuelleretur: nec cesta¬
menti faciendi uoluntatẽ. ne
nichil tam̃ condendũ putauit Non
oblitus tam̃ pauperũ: sed tantũ
obsecrans. ẽẽ. tribuendũ. quantũ
nobis iustum uideretur. Quo uno.
satis & diuini timoris ex pressit
indicium: & humanue edidit
religionis exemplum: Nam qđ
pauꝑibus contulit. dõ detulit
Qm̃ qui largitur pauperi: dõ
fenerat. Et postulando quod
iustũ est: non exiguum. sed tocũ
reliquit. Huec enĩ. ẽ. summaa
iustitiȩ uendere quae habeas. &
conferre pauperibus. Qui enĩ

Expanded text:
situdinis arbitrum, constantem situdinis arbitrum, constantem aequi juris disceptatorem. 59. Inter fratres autem qualis fuerit, licet 1130 omne hominum genus benevolentia complecteretur, indivisum patrimonium docet: nec distributa aut delibata, sed reservata haereditas. Etenim pietatem sibi causam esse negavit testandi. Nam hoc quoque ultimo sermone signavit, cum quos dilexerat, commendaret; sibi nec uxoris arbitrium fuisse ducendae, ne a fratribus divelleretur: nec testamenti faciendi voluntatem, ne nihil tamen condendum putavit: non oblitus tamen pauperum, sed tantum obsecrans esse tribuendum, quantum nobis justum videretur. 60. Quo uno satis et divini timoris expressit indicium, et humanae edidit religionis exemplum. Nam quod pauperibus contulit, Deo detulit; quoniam qui largitur pauperi, Deo fenerat : et postulando quod justum est, non exiguum, sed totum reliquit. Haec enim est summa justitiae, vendere quae habeas, et conferre pauperibus. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
cos rogaret quantũ naturȩ satis
eẽt. non quantũ uoluptati super¬
eẽt requirens. Et certe erat ñ
pauꝑ opibus. sed tam̃ pauꝑ sp̃ũ:¬
De istius beatitudine nequaquã
utiq dubitare debemus: qui neq
ut opulens exultauit indiuitiis.
neq ut pauꝑ exiguũ quod habuit
iudicauit. Suꝑ est ut ad conclu¬
sionem carnalium uirtutũ. etiã
iustitiue partes in eo debeamus
aduertere. Nam & si cognatae s̃
inter se concretueq uirtutes: ta¬
men singulcrum quuedã forma
expressior desideratur. maximeq
iusticiue. Ea enim sibi partior
foris tota . ẽ: & quicquid habet
quadã inclementia sui. dũ rapit᷑
amore om̃ium. trocns fundit in
ꝓximos. Sed huius multiplex
species Alia erga ꝓpinquos.
alia erga uniuersos. alia erga
dĩ cultum. uel adiumentum
inopum. Itaq: qualis: uniuersos
fuerit. ꝓuintialiũ quibus p̾fuit
studia docent: qui parentem
magis fuisse ꝓpriũ quã iudicẽ
loquebantur. Gratum piȩ neces¬

Expanded text:
cos rogaret: quantum naturae satis cos rogaret: quantum naturae satis esset, non quantum voluptati superesset, requirens. Et certe erat non pauper opibus, sed tamen pauDe istius beatitudine. nequaquam utique dubitare debemus, qui neque ut opulens, exsultavit in divitiis: neque ut pauper, exiguum quod habuit, judicavit. 57. Superest ut ad conclusionem cardinalium virtutum, etiam justitiae partes in eo debeamus advertere. Nam etsi cognatae sint inter se, concretaeque virtutes; tamen singularum quaedam forma expressior desideratur, maximeque justitiae. Ea enim sibi parcior foris tota est, et quidquid habet quadam inclementia sui, dum rapitur amore communi, transfundit in proximos. 58. Sed hujus multiplex est species. Alia erga propinquos, alia erga universos, alia erga Dei cultum, vel adjumentum inopum. Itaque qualis in universos fuerit, provincialium, quibus praefuit, studia docent: qui parentem magis fuisse proprium, quam judicem loquebantur: gratum piae neces
Abbreviated transcription (Latin):
non imparem. ita inter duo ma¬
xima munera pręstitissẽ: ut alce¬
rius muneris castitatẽ. alterius
sanctitatem referret: ñ ꝓfessio¬
nis uinculo. sed uirtutis officio:
Ergo si libido atq iracundia
reliquorum uitiorũ educatrices
sunt. iure castitatem atq clem̃¬
tiam dixerim quasdã uirtutũ
parentes: quam quã pietas quoq
ut om̃ium principatus bonorũ
ita etiam sẽminarium uirtutum
est ceterarũ. Nam de parsimo¬
nia quid loquar. & quadã haben¬
di castitate : Is enĩ non quaerit
aliena : qui sua seruat: Nec inflat᷑
in modico : qui contentus ẽ ꝓprio
Nichil ergo aliud nisi ꝓprium
recuperare uoluit. magis ne frau¬
daretur quã ditaretur. Nam eos
qui aliena quuererent. recte ac.¬
cipitres pecuniae nominabat
Quod sĩ radix malorum om̃ium
auaritia . ẽ: utiq uitia exuit. qui
pecuniã non requirit. Non ũquã
Accuratioribus epulis. aut congestis
ferculis delectatus: nisi cum ami¬

Expanded text:
non imparem, ita inter duo manon imparem, ita inter duo maxima munera praestitisse; ut alterius muneris castitatem, alterius sanctitatem referret, non professionis vinculo, sed virtutis officio? Ergo si libido atque iracundia reliquorum vitiorum educatrices sunt, jure castitatem atque clementiam dixerim quasdam virtutum parentes; quamquam pietas quoque ut omnium principatus bonorum, ita etiam seminarium virtutum est caeterarum. 55. Nam de parcimonia quid loquar, et quadam habendi castitate? Is enim non quaerit aliena, qui sua servat: nec inflatur immodico, qui contentus est proprio. Nihil ergo aliud nisi proprium recuperare voluit; magis ne fraudaretur, quam ut ditaretur. Nam eos qui aliena quaererent, recte accipitres pecuniae nominabat. Quod si radix malorum omnium avaritia est; utique vitia exuit, qui pecuniam non requirit . 56. Non umquam accuratioribus epulis aut congestis ferculis delectatus est, nisi cum ami
Abbreviated transcription (Latin):
re oculos. referre sermonẽ Quod
pudico quodã mentis pudore fa¬
ciebat.: cũ quo castimonia quoq
corporis congruebat. Et enim
intemerata sacri baptismatis do¬
na seruauit. mundus corpore.
purior corde: non minus adulte¬
rini sermonis opprobrium quã
corporis ꝑhorrescens. ñ minorem
ratus pudicitiue reuerentiam dif¬
ferendam integritate uerborũ.
quã corporis castitate. Deniq
in tantũ castimoniã dilexit: ut
nec uxorem expeteret. licet in
eo non solũ castitatis appetentia
fuerit. sed etiã pietatis gratica
Miro autẽ modo. & coniugiũ dis¬
simulabat. & lactantiã declina¬
bat. Tantaq erat simulatio: ut
nob quoq urgentibus differre
magis consortiũ quam refugere
uideretur. Hoc unũ itaq fuit
quod nec fr̃ibus crederet. non ali¬
qua cunctationis hesitantia. sed
uirtutis uerecundia. Quis igitur
non miretur uirũ int̾ fr̃s duos
alteram uirginẽ. alterũ sacerdotẽ.
aetate medium. magnanimitate

Expanded text:
re oculos, referre sermonem: quod re oculos, referre sermonem: quod pudico quodam mentis pudore faciebat, cum quo castimonia quoque corporis congruebat. Etenim intemerata sacri baptismatis dona servavit, mundus corpore, purior corde: non minus adulterini sermonis opprobrium, quam corporis perhorrescens: non minorem ratus pudicitiae reverentiam deferendam integritate verborum, quam corporis castitate. 53. Denique in tantum castimoniam dilexit, ut 1129 nec uxorem expeteret; licet in eo non solum castitatis appetentia fuerit, sed etiam pietatis gratia. Miro autem modo et conjugium dissimulabat, et jactantiam declinabat: tantaque erat dissimulatio, ut nobis quoque urgentibus, differre magis consortium, quam refugere videretur. Hoc unum itaque fuit, quod nec fratribus crederet: non aliqua cunctationis haesitantia, sed virtutis verecundia. 54. Quis igitur non miretur virum inter fratres duos alterum virginem, alterum sacerdotem, aetate medium, magnanimitate
Abbreviated transcription (Latin):
mortis impulsos: sed uirtutum
honorificentia ꝓuocatos. Ani¬
ma eni benedicta om̃is simplex
Tanta autem simplicitas. ut con¬
uersus inpuerũ. simplicitatem
illius cetatis innoxiae. ꝑfectae
uirtutis effigie. & quadã in no¬
centium morũ specula reluceret
Intrauit igitur in regnũ caelorũ :
qm̃ credidit dĩ uerbo Qm̃ sicut
puer artem reppulit adulandi.
in iuriae dolorem clement̃ absorbu¬
it. quã inclementius uindicauit
Querelae quã dolo promptior.
satis factioni facilis. ambitioni
pudori. ut frequent̃ in eo suꝑfluã
magis uerecundiã p̃dicares. quã
necessariam quȩreres. Sed nũqͣa
suꝑflua fundam̃ta uirtutis Pu¬
dor enĩ non reuocat. sed cõmendat
officium. Itaq uelut quadam
uirginali uerecundia suffusus ora.
cum uultu affectũ ꝓdere. Si
forte aliquã subito ueniens offen¬
disset parentem: uelut depressus
& quasi demersus in t̾rã: licet in
ipso nequaquã dissimilis coetu
uirorum. rarus actollere os. eleua¬

Expanded text:
mortis impulsos, sed virtutum mortis impulsos, sed virtutum honorificentia provocatos; anima enim benedicta omnis simplex . Tanta autem simplicitas erat, ut conversus in puerum, simplicitate illius aetatis innoxiae, perfectae virtutis effigie, et quodam innocentium morum speculo eluceret. Intravit igitur in regnum coelorum, quoniam credidit Dei verbo; quoniam sicut puer artem repulit adulandi, injuriae dolorem clementer absorbuit, quam inclementius vindicavit: querelae quam dolo promptior, satisfactioni facilis, difficilis ambitioni, sanctus pudori; ut frequenter in eo superfluam magis verecundiam praedicares, quam necessariam quaereres. 52. Sed numquam superflua fundamenta virtutis; pudor enim non revocat, sed commendat officium. Itaque velut quadam virginali verecundia suffusus ora, cum vultu affectum proderet, si forte aliquam subito veniens offendisset parentem, velut depressus et quasi demersus in terram, licet in ipso nequaquam dissimilis coetu virorum, rarus attollere os, eleva
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis mẏsteriis dĩ. duxit huma¬
nis essẽ fortiora. F. ortitudinem
quoq eius siquis plenius spectare
uolet: consideret quotiens post
naufragiũ inuicto quodã contẽptu
uitae huius maria transfretaue.¬
rit. diffusasq regiones obeundo
per agrarit: postremo quod hoc
ipso tẽpore periculũ ñ refugerit.
sed ad periculũ uenerit. patiens
iniuriue. negligens frigoris. atque
ut inam sollicitus cautionis. Sed
hoc ipso beatus. quod dũ licuit uigo¬
re uti corporis in offenso. ad exe.¬
quenda quae uellet functus iu
uentutis officio uitam uixit. de¬
bilitatem ignorauit: Qua uero
ꝓsecutione simplicitatẽ eius edis¬
seram : Ea est enĩ quaedã moꝵ
cemperantia. mentisq sõbrietas
Date queso ueniam: & ꝑmittite
dolori meo. ut de eo michi paulo
uberius liceat loqui. cũ quo iam
non conceditur colloqui Certe
& uobis ꝓficit. ut aduercatis non
fragilitate quadã uos hoc officiũ
sed iudicio detulissẽ Nec miscđia

Expanded text:
ceptis mysteriis Dei duxit humaceptis mysteriis Dei duxit humanis esse potiora. 50. Fortitudinem quoque ejus si quis plenius spectare volet, consideret quoties post naufragium invicto quodam contemptu vitae hujus, maria transfretaverit: diffusasque regiones obeundo peragrarit: postremo quod hoc ipso tempore periculum non refugerit, sed ad periculum venerit, patiens injuriae, negligens frigoris, atque utinam sollicitus cautionis! Sed hoc ipso beatus, quod dum licuit vigore uti corporis, inoffenso ad exsequenda quae vellet, functus 1128 juventutis officio, vitam vixit, debilitatem ignoravit. 51. Qua vero prosecutione simplicitatem ejus edisseram? Ea est enim quaedam morum temperantia, mentisque sobrietas. Date, quaeso, veniam, et permittite dolori meo; ut de eo mihi paulo uberius liceat loqui, cum quo jam non conceditur colloqui. Certe et vobis proficit, ut advertatis non fragilitate quadam vos hoc officium, sed judicio detulisse: nec misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
& fidei suae reliquissẽt hȩredes:
non putauit tam̃ fidem. ẽẽ. inscis.¬
mate. Nam & s̃ fidem erga dm̃
tenerent. tamen erga dĩ ȩccłam
non tenerent. cuius patiebantur
uelut quosdã artus diuidi. et
membra lacerari. Et enim cũ
ab his exhiberi xp̃o fides. a quib
euacuatur eius passio. corpusq
distrahitur. Itaq quamuis gr̃ue
foenus teneret. & metueret tanti
nominis debitor nauigare : tamen
eo cransire maluit. ubi tuto pos¬
sec exoluere. Iudicabat enĩ diui¬
nae solutionẽ gr̃e. in affectu
ac fide. ẽẽ. Quã quidem stacim
ubi primum copia liberior eccłue
fuit. implere ñ distulit: diq gr̃am
& accepit desideratam. & serua¬
uit acceptam. Nichil ea pruden¬
tia sapientius: quae diuina &
humana secernit. Nam quid
spectatam instipendiis forensib
eius facundiam loquar. quue in¬
credibili ad miratione in audito.¬
rio p̾fecturae sublimis emicuit:
Sed malo illa laudare. quȩ per¬

Expanded text:
 fidei suae reliquisset haeredes;  fidei suae reliquisset haeredes; non putavit tamen fidem esse in schismate. Nam etsi fidem erga Deum tenerent, tamen erga Dei Ecclesiam non tenebant, cujus patiebantur velut quosdam artus dividi, et membra lacerari. Etenim cum pab his exhiberi Christo fides, a quibus evacuatur ejus passio, corpusque distrahitur. 48. Itaque quamvis gratiae fenus teneret, et metueret tanti nominis debitor navigare; tamen eo transire maluit, ubi tuto posset exsolvere: judicabat enim divinae solutionem gratiae in affectu ac fide esse; quam quidem statim ubi primum copia liberior Ecclesiae fuit, implere non distulit. Deique gratiam et accepit desideratam, et servavit acceptam. Nihil igitur ea prudentia sapientius, quae divina et humana secernit. 49. Nam quid spectatam in stipendiis forensibus ejus facundiam loquar? Quam incredibili admiratione in auditorio praefecturae sublimis emicuit! Sed malo illa laudare, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ille qui natura duce. diuini
rationem oꝑis igneo mentis uigore
perceperat : sciuit primo om̃ium
seruatori suo grãm esse referendã
Sed quia referre non poterat: ha¬
bere poterat. Est enĩ huiusce¬
modi gr̃ae uis: ut & cũ refertur
habeatur. & habendo referacur.
Referebat igitur gr̃am. deferebat
fidem. Nam qui tantũ mysterii
cuelestis in uoluti inorario pre¬
sidium fuisset expertus: quantũ
arbitrabatur si ore sumeret. & toto
pectoris hauriret arcano: Quã
maius putabat fusum in uiscera.
quod tantũ sibi tectũ orario pro¬
fuisset: Sed non lta auidus. ut
esset incautus. Scimus enĩple-¬
rosq auiditate studu p̃t̾mittere
cautionẽ. Aduocauit ad se ep̃m.
est. utrumnam cum episcopis ca¬
tholicis ei. hoc ẽ. cum romana aec¬
clesia conueniret. Et forte ad id
locorum inscismate regionis illius
ȩccła erat. Lucifer enim se anra
tunc tẽporis cõmunione diuiseroet.
& quam quã profide exulasset.¬

Expanded text:
Ergo ille qui natura duce divini Ergo ille qui natura duce divini rationem operis igneo mentis vigore perceperat, scivit primo omnium servatori suo gratiam esse referendam: sed quia referre non poterat, habere poterat. Est enim hujuscemodi gratiae vis, ut et cum refertur, habeatur; et habendo referatur. Referebat igitur gratiam, deferebat fidem. Nam qui tantum mysterii coelestis involuti in orario praesidium fuisset expertus, quantum arbitrabatur si ore sumeret, et toto pectoris hauriret arcano! quam majus putabat fusum in viscera, quod tantum sibi tectum orario profuisset! 47. Sed non ita avidus fuit, ut esset incautus; scimus enim plerosque aviditate studii praetermittere cautionem. Advocavit ad se episcoest utrumnam cum episcopis catholicis, hoc est, cum Romana Ecclesia conveniret? Et forte ad id locorum in schismate regionis illius Ecclesia erat; Lucifer enim se a nostra tunc temporis communione diviserat, et quamquam pro fide exsulasset, et
Abbreviated transcription (Latin):
cognosceret: ꝓnuntians nullum
referenda gratia maius ẽẽ officiũ
Quod s̃ homini non referre simi¬
le homicidio iudicatũ. ẽ. quantũ
crimen. ẽ. non referre dõ: Est
ergo prudentis agnoscere se ipsũ:
&quem admodũ a sapientibus
definitum . ẽ. scđm naturã uiuere
Quid . ẽ. enim tã scđm naturã.
quã referre auctori gr̃am: Aspice
caelum hoc. Nonne auctori re¬
fert gr̃am cum uidetur : Caeli
Mare ipsum cũ sedatum atque
tranquillũ. ẽ. diuinȩ serenitatis
testatur indicium: Cũ mouet᷑.
indignatio suꝑna terrori est
Nonne etiam om̃s dĩ grãm iure
miramur. cũ aduertimus quod
insensibilis natura. quadã sensi¬
bili ratione suos fluctus coherceat.
& fines suos unda cognoscat: NNam
de terris quid loquar. quae diuino
obȩdientes p̃cepto. om̃ibus sponte
animantibus pabulum submini-¬
strant. atq id quod acceperint
agri uelut crescentibus usuris mul¬
tiplicatum. cumulatũq restituunt :

Expanded text:
cognosceret, pronuntians nullum cognosceret, pronuntians nullum referenda gratia majus esse officium. Quod si homini non referre, simile homicidio judicatum est; quantum crimen est non referre Deo! 45. Est ergo prudentis agnoscere se ipsum, et quemadmodum a sapientibus definitum est, secundum naturam vivere. Quid enim est tam secundum naturam, quam referre auctori gratiam? Aspice coelum hoc; nonne auctori refert gratiam, cum videtur? Coeli Mare ipsum cum sedatum atque tranquillum est, divinae serenitatis testatur indicium: cum movetur, indignatio superna terrori est. Nonne omnes Dei gratiam jure miramur, cum advertimus quod insensibilis natura quadam sensibili ratione suos fluctus coerceat, et fines suos unda cognoscat? Nam de terris quid loquar, quae divino obedientes praecepto omnibus sponte animantibus pabulum subministrant ; atque id quod acceperint agri, velut crescentibus usuris multiplicatum, cumulatumque restituunt? 46.
Abbreviated transcription (Latin):
poposcit: non ut curiosos oculos
insereret archanis. sed ut fidei suȩ
consequeretur auxilium. Et enĩ
ligari fecit in orario. & orarium
in uoluit incollo: atq ita se deiecit
in mare. ñ requirens de nauis com¬
page resoluta tabula cui super¬
nacans iuuaretur. qm̃ fidei soli¬
us arma quaesierat. Itaq his
se tectum atq municum satis
credens. alia auxilia ñ desidereuit
Simul fortitudinẽ eius spectare
licet: qui fatiscente remigio non
quasi naufragus tabulã sumpse¬
rit: sed quasi fortis ex sẽ ipsõ ad¬
miniculum suȩ uirtutis assũpsit
Uec deseruit spes. nec fefellit opi¬
nio. Deniq primus seruatus
ex undis. & in portũ terrenae
stationis euectus: presulem suũ
cui sẽ crediderat recognouit
Statimq ubi etiam ceteros ser¬
uulos suos uel ipse liberauit. uł
liberatos comperit: negligens
facultatũ nec amissa desiderans:
dĩ aeccłam requisiuit ut ageret
gr̃as liberatus. & mysteria ȩt̃na

Expanded text:
poposcit: non ut curiosos oculos poposcit: non ut curiosos oculos inferret arcanis, sed ut fidei suae consequeretur auxilium. Etenim ligari fecit in orario, et orarium involvit collo, atque ita se dejecit in mare, non requirens de navis compage resolutam tabulam, cui supernatans juvaretur, quoniam fidei solius arma quaesierat. Itaque his se tectum atque munitum satis credens, alia auxilia non desideravit. 44. Simul fortitudinem ejus spectare licet, qui fatiscente remigio, non quasi naufragus tabulam sumpserit, sed quasi fortis ex se ipso adminiculum suae virtutis assumpserit: nec deseruit 1126 spes, nec fefellit opinio. Denique primus servatus ex undis, et in portum terrenae stationis evectus, praesulem suum, cui se crediderat, recognovit: statimque ubi etiam caeteros servulos suos vel ipse liberavit, vel liberatos comperit, negligens facultatum, nec amissa desiderans, Dei ecclesiam requisivit; ut ageret gratias liberatus, et mysteria aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
cens. & lenire desiderans. Non
mediocris igitur prudentię testi¬
monium. quae ita a sapientibus
definitur. B onorum primum. ẽẽ.
dm̃ scire. & uerum illud atq diui¬
num pia mente uenerari: illã
amabilem & concupiscendã ȩt̃nȩ
pulcritudinem ueritatis. tota men¬
tis caritate diligere. Scđm autẽ
inꝓximos adiuino illo atq cae¬
lesti naturae fonte diriuare pieta¬
tem. quod etiam mundi sapien-¬
tes nr̃is hausere de legibus Neq
enim diriuare ista in hominum
disciplinis. nisi de caelesti illo diui.¬
nae legis fonte potuissent. Quid
igitur obseruantiã eius erga dei
cultũ predicem. qui priusquam
ꝑfectioribus. eẽt. initiatus myste¬
rus innaufragiis constitutus. cũ
ea qua ueherentur nauis scopu.¬
loso illisa uado. & urgentib hinc
atq inde fluctibus solueretur:
non mortem metuens. sed ne ua¬
cuus mysterii exiret euita: quos
initiatos ẽẽ cognouerat. abhis diui¬
num illud fideliũ sacramentum

Expanded text:
cens, et lenire desiderans. 42. Non cens, et lenire desiderans. 42. Non mediocris igitur prudentiae testimonium, quae ita a sapientibus definitur: Bonorum primum esse Deum scire, et verum illud atque divinum pia mente venerari, illam amabilem et concupiscendam aeternae pulchritudinem veritatis tota mentis charitate diligere. Secundum autem, in proximos a divino illo fonte atque coelesti naturae derivare pietatem: quod etiam mundi sapientes nostris hausere de legibus. Neque enim derivare ista in hominum disciplinas, nisi de coelesti illo divinae legis fonte potuissent. 43. Quid igitur observantiam ejus erga Dei cultum praedicem? Qui priusquam perfectioribus esset initiatus mysteriis, in naufragio constitutus, cum ea qua veheretur, navis scopuloso illisa vado, et urgentibus hinc atque inde fluctibus solveretur, non mortem metuens, sed ne vacuus mysterii exiret e vita; quos initiatos esse cognoverat, ab his divinum illud fidelium sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
Tolerabiliora enim canti doloris pre¬
meditata. quã explorata uulnera
Quis lam mȩstum solabitur: Quis
afflictum leuabit: Cum quo
participabo curas: Quis me ab
istius mundi uindicabit usu:
Tu enĩ actor negociorum. censor
seruulorum. arbiter fr̃m: non litis
sed pietatis arbiter. Nam siquan¬
do aliquid cum sc̃a sorore michi
conferendum fuit. utra melior
uideretur sententia te iudicem su¬
mebamus. qui nulli lederes os.
atq utriq satis facere gestiens. et
amandi affectũ tenebas. & cen¬
sendi modum: & utrumq gratũ
dimitteres. & utriusq tibi gr̃am
uindicares. Aut si ipse aliquid
disceptandũ deferres: quã grata
contentio tua Quam sine felle i¬
psa indignatio. Quam seruulis
ipsis cohercitio non amara cũ te
fr̃ibus magis deferre quã ex af.¬
fectu diceres.:
Uindicare enĩ nobis ꝓfessio repres¬
sit studia cohercendi. immocu
fr̃ ab om̃i nos abducebas coherci¬
tionis affectu: uindicare polli.¬

Expanded text:
tolerabiliora enim tanti doloris praetolerabiliora enim tanti doloris praemeditata, quam inexplorata vulnera. Quis jam moestum solabitur? Quis afflictum levabit? Cum quo participabo curas? Quis me ab istius mundi vindicabit usura? Tu enim auctor negotiorum, censor servulorum, arbiter fratrum; non litis, sed pietatis arbiter. 41. Nam si quando aliquid cum sancta sorore 1125 mihi conferendum fuit, utra melior videretur sententia, te judicem sumebamus, qui nullius laederes os, atque utrique satisfacere gestiens, et amandi affectum tenebas, et censendi modum; ut et utrumque gratum dimitteres, et utriusque tibi gratiam vindicares. Aut si ipse aliquid disceptandum deferres, quam grata contentio tua! quam sine felle ipsa indignatio! quam servulis ipsis coercitio non amara; cum te fratribus magis deferre, quam ex affectu disceres vindicare! Nobis enim professio repressit studia coercendi; immo tu, frater, ab omni nos abducebas coercitionis affectu, vindicare polli
Abbreviated transcription (Latin):
quã iocunda ꝓlapsio. quã religiosa
fallacia. quã suauis calumniaa
Neq enĩ de tuis erat aliquid aut
factis. aut sermonibus. quod ti-¬
merem: qui michi tua lȩtabar
ascribi Tamen si uehementius
tenderent. quod se michi aliquid
intimasse memorarent: responde¬
bam ridens & gaudens. Uidete.
ne fr̃i dixeritis Nam cũ om̃ia nob̾
essent nr̃a cõmunia. indiuiduus
spĩ. in diuiduus affectus: solum
tam̃ commune non erat secretũ
amicorum. Non quo conferendi
periculũ uereremur: sed tenendi
seruaremus fidem. Sane si consilio
Nam &si amici alteri nr̃m diceient.
ut dicta sua ad alterum ꝑuenirent:
ita fidem secreti. ẽẽ seruatam. ut nec
frĩ committeretur. Erat enĩ fidele
indicium. & extraneo non. ẽẽ. ꝓditũ:
quod non. ẽẽt. cum fratre conlatum
His igitur tantis ac calibus bonis
in excessum quendã fateor mentis
elatus. superstitem me timere
desieram. quod illũ uita crederem
digniorem. Et ideo excepi pla¬
gam quam ferre non possum:

Expanded text:
quam jucunda prolapsio, quam religiosa fallacia, quam suavis calumnia! Neque enim de tuis erat aliquid aut factis aut sermonibus, quod timerem, qui mihi tua laetabar ascribi. 39. Tamen si vehementius contenderent, quod se mihi aliquid intimasse memorarent, respondebam ridens et gaudens: Videte ne fratri dixeritis. Nam cum omnia nobis essent nostra communia, individuus spiritus, individuus affectus; solum tamen commune non erat secretum amicorum: non quo conferendi periculum vereremur, sed tenendi servaremus fidem. Sane si consilio Nam etsi amici ita alteri nostrum dicerent, ut dicta sua ad alterum pervenirent; ita fidem secreti esse servatam, ut nec fratri committeretur. Erat enim fidele indicium, et extraneo non esse proditum, quod non esset cum fratre collatum. 40. His igitur tantis ac talibus bonis in excessum quemdam, fateor, mentis elatus, superstitem me timere desieram, quod illum vita crederem digniorem: et ideo excepi plagam, quam ferre non possum;
Abbreviated transcription (Latin):
res inigratulati crediderunt
palimentis & nos adhuc ꝓsalute
seriem ipsam resurrectionis exercuit.
Simul enim ut damans iterũ uoce
magna emisit spom̃ & terra mota ẽ.
& petrae fissae sunt & monumenta
aperta sunt & multa corpora sc̃oꝵ

Expanded text:
res gratulati crediderunt res gratulati crediderunt pro alimentis ; et nos adhuc pro salute seriem ipsam resurrectionis exercuit; simul enim ut clamans iterum voce magna emisit spiritum; et terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, et multa cor
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes quae facta sunt: crediderunt.
Nec hoc solum exemplũ dedit dñs
nos exemplis uberiorib: crederemus:¬
Resuscitauit adolescentẽ. fletu ui¬
duae matris inflexus. quando accessit
xtetigit loculũ dicens. Adolescens
tibi dico surge. Et resedit qui erat
mortiuis & coepit loqui. Statim
audiuit. statim resedit. statim lo¬
cutus ẽ. Alia ergo uirtutis grã: ali¬
us ordo natur&. Nam quid dear¬
chisinagoge silia loquar in cuuis
obitu flebant turlre. tubicines
personabant: Et enim ad sidẽ mor¬
tis. pompa fineris exhibetur.
Quã cito aduocẽ dñi conuertit᷑
sp̃s. redi uiuum corpus erigitu
cibus sumitur.
ut uita
testimoniũ
credere¬
tur: Et quid
murem
aduocem dei
refundi
animã redire ossib uuscera. cũ
meminerimus. ꝓfetici tactucor¬
poris mortiũ suscitatũ Helias
orauit. & defunct̾ũ suscitauit.
pfantẽ. Petrus in nomine xp̃is
thabitã surgere. atq ambulare
precerit . & redditã sibi paupe¬

Expanded text:
videntes quae facta sunt, crediderunt . 81. videntes quae facta sunt, crediderunt . 81. Nec hoc solum exemplum edidit Dominos vel exemplis uberioribus crederemusResuscitavit adolescentem fletu viduae matris inflexus, quando accessit et tetigit loculum, dicens: Adolescens, tibi dico surge: et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui . Statim ut audivit, statim resedit, statim locutus est. Alia ergo virtutis gratia, alius ordo naturae. 82. Nam quid de archisynagogi filia loquar, in cujus obitu flebant turbae, tibicines personabant? Etenim ad fidem mortis pompa funeris exhibetur. Quam cito ad vocem Domini convertitur spiritus, redivivum corpus erigitur, cibus sumitur; ut vitae testimonium crederetur. 83. Et quid miremur ad vocem Dei refundi animam, redire ossibus viscera; cum meminerimus prophetici tactu corporis mortuum suscitatum ? Elias oravit, et defunctum suscitavit infantem : Petrus in nomine Christi Tabitham surgere atque ambulare praecepit, et redditam sibi paupe
Abbreviated transcription (Latin):
uidai instita soluant. neforte & tu
sollicitus sis qui lapidem demonum̃¬
to tuo tollat. quasi uero qui ssõm
refundere poterat. lapidẽ remoue¬
re non poterat: aut uincularĩpere.
qui uinctũ fecerat ambrlare: aut de¬
operire faciem. qui oꝑtis oculis lum̃
infuderat. aut findere petrã qui po¬
terat reformare naturam. Sed ut
uel oculis suis crederent. qui crede¬
re mente nolebant: remouent lapi¬
dem. uident cadauer. fetorẽ senti¬
unt. institas rumunt. Non possud
negare defunct̾ũ: quẽ asporciunt re¬
surgentẽ. Uident signa morcis. & ui¬
t& munera. Quid s̃i dũ conantur.
labore ipso emendantins: Quid si dũ
audiunt uel
aurib: suis cre¬
dunt.
Quid si dũ in¬
tuentur.
uel oculis cor¬
riguntur
Quid si dir rum¬
puntur uincula. mentes suas sol¬
uunt: Quid si dũ latarus extutur. po¬
pulus liberatur: Dũ latarũ abire
permittunt : ipsi ad dnm̃ reuertunt᷑.
deniq multi qui uenerant admariã.

Expanded text:
Judaei institas solvunt; ne forte et tu Judaei institas solvunt; ne forte et tu sollicitus sis, quis lapidem de monumento tuo tollat . Quasi vero qui spiritum refundere poterat, lapidem removere non poterat: aut vincula rumpere, qui vinctum fecerat ambulare: aut deoperire faciem, qui opertis oculis lumen infuderat: aut findere petram, qui poterat reformare naturam? Sed ut vel oculis suis crederent, qui credere mente nolebant, removent lapidem, vident cadaver, fetorem sentiunt, institas rumpunt. Non possunt negare defunctum, quem aspiciunt resurgentem, vident signa mortis, et vitae munera. Quid si dum conantur, labore ipso emendantur? quid si dum audiunt, vel auribus suis credunt? quid si dum intuentur, vel oculis suis corriguntur? quid si dum rumpunt vincula, mentes suas solvunt? quid si dum Lazarus exuitur, populus liberatur? dum Lazarum abire permittunt, ipsi ad Dominum revertuntur? Denique multi qui venerant ad Mariam,