comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruiendi. Ex coniugiis quippe
terrenȩ sollicitudines prodeunt:
& iccirco magist᷑ gentium audito¬
res suos ad meliora ꝑsuasit: ne sol¬
licitudine terrena ligarent᷑. Quẽ
gͥ cȩlibem curarũ scłarium impe-¬
dimentũ p̃pediuit: & coniugio se
nequaquam subdidit : & tamen
coniugii onera ñ euasit. Ammo-¬
nendi sunt cęlibes: ne sine iudicio¬
dampnationis. misceri se feminis
uacantib putent. Cum enim for¬
nicationis paulus uiciũ tot crimi¬
nib execrandis inseruit: cuius
sit reatus indicauit dicens. Heq
fornicatores. neq idolis seruientes.
neq adulteri. neq molles. neq mascłoꝵ¬
ebriosi. neq maledici. neꝙ rapaces: reg¬
num di possidebunt. Et rursum.
Fornicatores & adulteros: iudicabit ds̃.
Ammonendi itaq sunt: ut si temptati-¬
onum ꝓcellas cum difficultate salu-
tis tolerant. coniugii portum petant.
Scriptum quippe est. Delius est nu-¬
bere: quam uri. Sine culpa scilicet

Expanded text:
observiendi . Ex conjugiis quippe observiendi . Ex conjugiis quippe terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum saecularium impedimentum praepedit, et conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii onera non evasit. Admonendi sunt caelibes, ne sine damnationis judicio misceri se feminis vacantibus putent. Cum enim Paulus fornicationis vitium tot criminibus exsecrandis inseruit, cujus sit reatus indicavit, dicens: Neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque mascuebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Et rursum: Fornicatores autem et adulteros judicabit Deus . Admonendi itaque sunt, ut si tentationum procellas cum difficutis tolerant, conjugii portum petant. Scriptum quippe est: Melius est nubere quam uri: sine culpa scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
do funditur: nequaquam talis con-¬
iugũ uita dampnatur. De qua de-¬
precatione quoq paulus ammonet
dicens. Holite fraudare inuicem:
nisi forte ex consensu ad tempus.¬
ut uacetis orationi. At contra
ammonendi sunt qui ligati coniugi¬
is non sunt. ut preceptis cȩlestib eo
rectius seruiant. quo eos ad curam
mundi nequaquã iugum culpȩ car¬
nalis inclinat: ut quos onus licitum
coniugii non grauat. nequaquam
pondus illicitum terrenȩ sollicitu¬
dinis p̃mat: s tanto eos paratiores
dies ultimus. qͣnto & expeditiores in¬
ueniat: ne qͦ meliora agere uacantes.
possunt. sed tam̃ neggligunt: eo
supplicia deteriora mereantur. Au-¬
diant qđ paulus cum quosdã ad cȩ¬
libatus grãm instrueret. non con-¬
iugium spreuit: s curas mundi nas¬
centes ex cõiugio. reppulit dicens.
Hoc ad utilitatẽ urãm dico: ñ ut
laqueum uobis iniciam. s ad id qđ¬
honestum est: & qđ facultatẽ pre¬
beat. sine impedimento domino

Expanded text:
o funditur, nequaquam talis cono funditur, nequaquam talis coniugum vita damnatur. De qua deprecatione quoque Paulus admonet, dicens: Nolite fraudari invicem, nisi forte ex consensu, ut vacetis admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rectius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum honestum est, et facultatem prebeat sine imp
Abbreviated transcription (Latin):
in medium segor ciuitas. quȩ fugien¬
tem saluat infirmum: quia uideli-¬
cet cum sibi ꝑ incontinentiam mis¬
centur conuiges : & lapsus scelerũ
fuguint: & tamen uenia saluantur.
munt. in qua ab ignib defendunt᷑.
quia coniugalis hȩc uita. ñ quidẽ
in uircutib mira est. s tam̃ a sup¬
pliciis secura. Linde isdẽ loth ad
angłm dicit. Est ciuitas hic iuxta.
ad quã possum fugere parua: &
saluabor in ea. Hunquid ñ mo¬
dica est. & uiuet anima mea in ea:
Iuxta qͥ dicit᷑. & tam̃ ad salutẽ tuta
ꝑhibe̾tur: quia coniugalis uita. nec
a mundo longe diuisa est: nec tam̃
a gaudio salutis aliena. Ded tunc
in actione hac uitam suã coniuges
quasi in parua ciuitate custodiunt:
quando prose assiduis dep̾catio¬
nib intercedunt. Ainde & recte
per angłm ad cuncde loth dicitur.
Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas.
ut ñ subuertã urbẽ pro qua locutꝰ
es: quia uidelicet cum deprecatio

Expanded text:
in medio Segor civitas, quae fugienin medio Segor civitas, quae fugientem salvet infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, tamen per veniam salvantur. niunt, in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde et idem Loth ad angelum dicit, Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Numquid non modica est, et vivet aJuxta ergo dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in hac actione vitam suam conjuges quasi in parva civitate custodiunt, quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde et recte per angelum 81 ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es . Qui videlicet cum deprecatio
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. si hoc qđ est licitum sub¬
moderamine non tenet᷑. Qđ be¬
ne loth in semetipso exprimit:
qui ardentem sodomam fugit.
S tamen segor ueniens: nequaꝗͣ
mox montana conscendit. Ar¬
dentem quippe sodomam fugere
est: illicita carnis incendia decli¬
nare. Altitudo uͦ est montium:
munditia continentium. Liel cer¬
te quasi in monte sunt. qui etiam
carnali copulȩ inherent: s tamen
extra suscipiendȩ ꝓlis ammixtio¬
nem debitam. nulla carnis uolup¬
tate soluuntur. In monte quippe
stare quid est. nisi fructum ꝓpa-¬
ginis incarne querere: In mon-¬
te stare est: carni carnalit᷑ non
adherere. S quia multi sunt
qui scelera quidem carnis deser̃t.
nec tam̃ in cõmugio positi. usus
solũmͦ debiti iura conseruant: hõo ẽ¬
quod exut quidem loth sodomam.
sed tamen mox ad montana ñ ꝑuenit:
quia iam dampnabilis uita relinquit᷑:
s adhuc celsitudo coniugalis conti¬
nentiȩ subtilit̾ non tenetur. Est autẽ

Expanded text:
agatur, sed hoc quod est licitum agatur, sed hoc quod est licitum moderamine non tenetur. Quod bene Loth in semet ipso exprimit, qui ardentem Sodomam fugit; sed tamen Segor veniens, nequaquam mox montana conscendit. Ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero est montium, munditia continentium. Ite, quasi in monte sunt, qui etiam carnali copulae inhaerent; sed tamen extra suscipiendae prolis admixtionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare quid est nisi fructum propaginis in carne non quaerere? In monte stare est non carni carnaliter adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi usu solummodo debiti jura conservant, exiit quidem Loth Sodomam, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero
Abbreviated transcription (Latin):
de necesse est. ut crebris exorationib
deleant: quod pulchram copulȩ spe-¬
ciem. ammixtis uoluptatib fedant.
Hinc est enim qđ pitus medicinȩ cȩle-¬
stis apłs. non tam sanos instituit.
qm infirmis medicamenta mon-¬
strauit: dicens. De quib scripsistis
michi: bonum est homini mulie-¬
rem non tangere. Propt̾ fornica-¬
tionem autẽ unusquisq suã uxo-¬
rem habeat: & unaqueq suũ uirũ¬
habeat. Qui enim fornicationis
metum premisit: ꝓfecto ñ stantib¬
preceptum contulit. Sed ne fortasse
in terram ruerent: lectum cadenti-¬
bus ostendit. Uinde adhuc infir-¬
mantib subdit. Uxori uir debitũ
reddat: similit̾ autem & uxor uiro.
Quib dum in magna honestate
coniugii. aliquid de uoluptate lar-¬
giretur: paulopost subdidit.
Noc autem dico scd̃m indulgentiã:
ñ scđm imꝑium. Culpa quippe
esse innuitur. qđ indulgere ꝑhi-¬
betur: s quȩ tanto citius relaxetur:
quanto non ꝑ hanc illicitũ quid

Expanded text:
de necesse est ut crebris exorationibus de necesse est ut crebris exorationibus deleant quod pulchram copulae speciem admistis voluptatibus foedant. Hinc est enim quod peritus medicinae coelestis Apostolus non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, dicens: De quibus scripsistis mihi: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem unusquisque suam habeat uhabeat . Qui enim fornicationis metum permisit, profecto non stantibpraeceptum contulit; sed ne fortasse in terram ruerent, lectum cadentibus ostendit. Unde adhuc infirmantibus subdit: Uxori vir debitum reddat: similiter autem et uxor viro . Quibus dum in magna honestate conjugii aliquid de voluptate largiretur, paulo post adjungit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Culpa quippe esse innuitur, quod indulgere prohibetur. Sed quae tanto citius relaxetur, quanto non
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte diceret. Nolite constãter
mundum diligere: quando & ipse
non potest quem diligitis stare.
incassum cor quasi manentes figitis:
dum fugit ipse quem amatis.
Ammonendi sunt coniuges: ut ea
in quib sibi aliquando displicent.
& patientes inuicem tolerent: & exorantes
inuicem saluent. Scriptum namq ẽ.
Inuicem onera ur̃a portate: & sic adim¬
plebitis legem xp̃i. Lex quippe xp̃i ca
ritas est: quia ex illa nobis & largiter
sua bona contulit: & ȩquanimiter
& nr̃a bona benigne conferimus:
& nr̃oꝵ mala pie sustinemus. Am¬
monendi sunt quoq ut eoꝵ quisq
non tam quȩ ab altero tolerat. quam
quȩ ab ipso tolerantur attendat. Si
enim sua quȩ portantur considerat.
ea quȩ ab alto sustinet. Leuius portat.
Ammonendi sunt coniuges. ut in sus-¬
cipiendȩ ꝓlis se meminerint causa
comunctos: & cum immoderatȩ am-¬
mixcioni seruientes. ꝓpagationis
articulum in usum uoluptatis
comugii iura transcendunt. Un¬

Expanded text:
Ac si aperte diceret: Nolite constanter Ac si aperte diceret: Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non potest, quem diligitis, stare. Incassum cor quasi manentes figitis, dum fugit ipse quem amatis. Admonendi sunt conjuges, ut ea in quibus sibi aliquando displicent, et patientes invicem tolerent, et exhortantes invicem salvent. Scriptum namque est: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis ritas est: quia ex illo nobis et largienter sua bona contulit, et aequanimiter et nostra bona benigne conferimus, et nostrorum mala pie sustinemus. monendi quoque sunt, ut eorum quisque non tam quae ab altero tolerat, quam quae ab ipso tolerantur attendat. 80 Si enim sua quae portantur considerat, ea quae ab altero sustinet, levius portat. Admonendi sunt conjuges, ut suscipiendae prolis se meminerint causa conjunctos, et cum immoderatae admistioni servientes, propagationis articulum in usum transferuntconjugii jura transcendunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ di sunt in fructu ꝑuentionis:
nec totum se ad hoc qđ agit conferat:
ne ab eo qđ robuste. sꝑare debuit
fiinditus cadat. Qđ bene ac breuit̃
paulus exprimit: dicens. Qui ha-¬
bent uxores tanquam non habentes
sint: & qui flent. tanquã non flentes:
& qui gaudent. tanquã non gauden-¬
tes. Uxorem quippe quasi non ha¬
bendo habet: qui sic ꝑ ilła carnali
consolatione utitur: ut tam̃ nunqͣm
ad praua oꝑa a melioris intentionis
rectitudine eius amore flectatur.
lixorem quasi non habendo habet:
qui transitoria esse cuncta conspici¬
ens curam carnis ex necessitate tole¬
rat: sed ȩterna gaudia sp̃s ex deside-¬
rio expectat. Non flendo autẽ flere
est: sic exteriora aduersa plangere:
ut tamen nouerit ęt̃nȩ spei consolati.¬
one gaudere. Et rursum non gau¬
dendo gaudere est: sic de infimis
animum attollere: ut tãmen nun¬
quam desinat summa formidare.
libi apte quoq paulopost subdi-¬
dit: pret̾it figura huius mundi.

Expanded text:
quae Dei sunt in fructu perventionis; quae Dei sunt in fructu perventionis; nec totum se ad hoc quod agit conferat, ne ab eo quod robuste sperare debuit funditus cadat. Quod bene ac breviter Paulus exprimit, dicens: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes . Uxorem quippe quasi non habendo habet, qui sic per illam carnali consolatione utitur, ut tamen nunquam ad prava opera a melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem quasi non habendo habet, qui transitoria esse cuncta conspiciens, curam carnis ex necessitate tolerat, sed aeterna gaudia spiritus ex desiderio exspectat. Non flendo autem flere, est sic exteriora adversa plangere, ut tamen noverit aeternae spei consolatione gaudere. Et rursum, non gaudendo gaudere, est sic de infimis animum attollere, ut tamen nunquam desinat summa formidare. Ubi apte quoque paulo post subdit: Praeterit enim figura hujus mundi .
Abbreviated transcription (Latin):
coniugiis obligati. ut cum uicissĩ
quȩ sunt alterus cogitant: sic eoꝵs
ut ñ displiceat conditori.SSic ea
quȩ huius mundi sunt agant:
ut tam̃ appetere quȩ di sunt
non omittant. Sic de bonis pre¬
sentib gaudeant: ut tamen inten-¬
tione sollicita mala ȩterna ꝑtimes-¬
cant. Sic de malis temporalib lu-¬
geant: ut tamen consolatione inte-¬
gra spem in bonis ꝑhennib figant:
quatinus dum in transitu cognos-¬
cunt ẽẽ qͦd agunt. in mansione sciant¬
qđ appetunt: nec mala mundi cor
frangant. cum spes bonoꝵ cȩlestiũ
roborat: nec bona p̾sentis uitȩ de-¬
cipiant: cũ suspecta subsequentis
iudicii mala contristant. Itaq
animus xp̃ianoꝵs coniug um & in-¬
firmꝰ & fidelis. qui & plene cuncta
temporalia despicere non ualet:
& tamen ȩt̃nis se coniungere ꝑ de-¬
siderium ualet: quamuis in de-¬
lectatione carnis int̾im iaceat. suꝑnȩ spei
refectione conualescat. Et si habet
que mundi sunt in usu itineris: sꝑet

Expanded text:
conjugiis obligati, ut cum vicissim quae sunt alterius cogitant, sic eorum ut non displiceat conditori: sic ea quae hujus mundi sunt, agant, ut tamen appetere quae Dei sunt, non omittant. Sic de bonis praesentibus gaudeant, ut tamen intentione sollicita mala aeterna pertimescant. Sic de malis temporalibus lugeant, ut tamen consolatione integra spemin bonis futuris figant: quatenus dum in transitu cognoscunt esse  quod agunt, in mansione quod appetunt; nec mala mundi cor frangant, cum spes bonorum coelestium roborat; nec bona praesentis vitae decipiant, cum suspecta subsequentis judicii mala contristant. Itaque animus Christianorum conjugum et infirmus et fidelis, qui et plene cuncta temporalia despicere non valet, et tamen aeternis se conjungere per desiderium valet; quamvis in delectatione carnis interim jaceat, supernae spei refectione convalescat. Et si habet quae mundi sunt in usu itineris, sperat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cũ te ꝑditũ ñ reqͥro: & putat nichil eẽ ire
in heresim. Non frustra ergo cũ iam dixisset¬
suꝑius qđ crassũ ẽ int̾fecistis: hic iterũ in no¬
uissimo posuit. & qđ forte fuit confregistis.
Pinde audi qͥd sequat᷑ de ista negligentia ma-¬
loꝵ immo falsoꝵ pastoꝵ. Et disꝑsȩ sunt oues
meȩ. eo qđ non sit pastor: & facte st̃ in comestu¬
corã omĩb bestis agri. furant᷑ lupi insidian

Expanded text:
est, cum te perditum non requiro: et putat nihil esse ire est, cum te perditum non requiro: et putat nihil esse ire in superius, quod crassum est, interfecistis, hic iterum in novissimo posuit, et quod forte fuit, confregistis. Proinde audi quid sequatur de ista negligentia malorum, imo falsorum pastorum: Et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor: et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri. Furantur lupi insidian
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd me uis. qͥd me queris : Quia in errore es: re¬
uocare uolo. Quia ꝑisti.inuenire uolo. Sic uolo
errare: sic uolo ꝑire. Sic uis errare: sic uis ꝑire
Quanto meliꝰ ego nolo: Prorsus audeo dicere:
importune nolentibꝰ. Prsus importunꝰ sũ. au-¬
deo dicere. Tu uis errare: tuuis ꝑire: Ego
nolo. Reuocabo errantẽ: reqͥrã ꝑditã. Uelis
om̃s sepes excutiã: qͣntũ mͥ uiriũ t̾rens dñs do¬
nat omĩa ꝑ agrabo. Reuocabo errantẽ: reqͥrã
ꝑeuntẽ. Si me pati ñ uis: noli errare: noli ꝑtre.
Parũ ẽ qđ doleo te errantẽ atq ꝑeuntẽ: timeo
ne negligens te. etiã qđ forte ẽ occidã. Uide
enĩ quid sequit᷑. Et qd̾ forte fuit confregistis.
Si neglerero errantẽ atq ꝑeuntẽ: & eũ qͥ for¬
tis est deleclabit errare atq ꝑire. Cupio lucra
ext̾iora: sed timeo plus dãpna int̾iora. Si indif¬
ferentẽ habuero errorẽ tuũ: attendit qͥ fortis

Expanded text:
quid me vis? quid me quaeris? Quia in errore es, requid me vis? quid me quaeris? Quia in errore es, revocare volo; quia peristi, invenire volo. Sic volo errare, sic volo perire. Sic vis errare? sic vis perire? Quanto melius ego nolo? Prorsus audeo dicere, importune nolentibus. Prorsus, Importunus sum, audeo dicere. Tu vis errare, tu vis perire? Ego nolo. Revocabo errantem, requiram perditam. Velis Omnes sepes excutiam, quantum mihi virium terrens Dominus donat. Omnia peragrabo, revocabo errantem, requiram pereuntem. Si me pati non vis, noli errare, noli perire. Parum est quod doleo te errantem atque pereuntem. Timeo, ne negligens te, etiam quod forte est occidam. Vide enim quid sequitur: Et quod forte fuit, confregistis. Si neglexero errantem atque pereuntem, et eum qui fortis est, delectabit errare atque perire. Cupio lucra exteriora, sed timeo plus damna interiora. Si indifferentem habuero errorem tuum, attendit qui fortis
Abbreviated transcription (Latin):
lane gaudentib oues omino ñ curantib.
Et qđ male habuit ñ corroborastis. Int̾ infir
cũq conam forte ꝙ nos possumꝰ maiori dili¬
gentia meliꝰ distinguere. & alius ꝑitior. uł
lumine cordis plenior. Interĩ ne fraudemini:
qd sentio loqͦr. Infirmo ne accidat cẽptatio &.
eũ frangat. tim̃dũ ẽ. Languens autẽ iam cu-¬
piditate aliqua egrotat. Iam ctipiditate aliqͣ
impedit᷑ ab intranda uia dĩ.: a subeundo iugo
xp̃i. Qui gͦ uident᷑ feruere in oꝑitꝰ bonis sea
ĩminentes passiones. colera re nolle aut
ñ posse: infirmi st. Qui ũ aiqua capidita¬
te mala amatores mundi ab ipsis bonis oꝑibꝰ
reuocant᷑. languidi & egroti iacent. Quippe
cũq uersamͣ. Et contumaces sunt oues: qͥa que¬
runt᷑ errentes. Alienȩ a nob̾ dicunt. errore suo
et ꝑditione sua. Quid nos uultis inqͥunt: Quid
nos queritis: Si in errore inqͥt sũ. si in int̾itu:

Expanded text:
lanae gaudentibus, oves omnino non curantibus. lanae gaudentibus, oves omnino non curantibus. Et quod male habuit, non corroborastis. Inter infircunque conamur, forte et nos possumus majori diligentia melius distinguere, et alius peritior, vel lumine cordis plenior. Interim ne fraudemini, quod sentio, loquor. Infirmo, ne accidat tentatio, et eum frangat, timendum est. Languens autem, jam cupiditate aliqua aegrotat, jam cupiditate aliqua impeditur ab intranda via Dei, a subeundo jugo Christi. Qui ergo videntur fervere in operibus bonis, sed imminentes passiones tolerare nolle, aut non posse, infirmi sunt. Qui vero aliqua cupiditate mala amatores mundi ab ipsis bonis operibus revocantur, languidi et aegroti jacent. Quippe cunque versamur: et contumaces sunt oves, quia quaeruntur errantes. Alienas se a nobis dicunt, errore suo et perditione sua: Quid nos vultis, inquiunt, quid nos quaeritis? Si in errore, inquit, sum, si in interitu,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ filioꝵ accepimꝰ. ut ẽẽmꝰ unico cohere¬
des: eẽmꝰ etiã hereditas eiꝰ. Postula a me: o& da-¬
bo tͥ gentes hereditatẽ tuã.Exemplũ nobis
ꝓposuit in passionibꝰ suis. Sed plane ne futu-¬
ris tẽptationibꝰ deficiat infirmꝰ: nec falsa spe
decipiendus est. nec t̾rore frangendus. Dic
ei. Prepara animã tuã ad tẽptationẽ. Et for¬
te incipit labi. contremiscere: nolle accedẽ.
Habes & aliud. fidelis ds̃. qui ñ uos sinat tẽp¬
tari supra quã potestis ferre. Iilud enĩ ꝓmit¬
tere & flicere uenturas passiones: infirmũ
confirmare ẽ. Tim̃ti autẽ nimiũ & ex hoc
det̾rito cũ polliceris miscd̾iã dĩ. ñ qͥa tẽpta¬
tiones deert̃. s qͥa non ꝑmittit tẽptari supͣ
quã ferre potest: fractũ colligare ẽ. Seqͥt᷑.
Qđ infirmatũ ẽ inquit ñ consortastis. Pasto¬
ribꝰ malis dicit. pastoribꝰ falsis. pastoribꝰ sua

Expanded text:
tionem filiorum accepimus, ut essemus unico cohaeretionem filiorum accepimus, ut essemus unico cohaeredes, essemus etiam haereditas ejus . Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Sed plane, ne in futuris tentationibus deficiat infirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere. Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passiones, infirmum confirmare est. Timenti autem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fructum colligere est. Sequitur: Quod infirmatum est, inquit, non confortastis. Pastoribus malis dicit, pastoribus falsis, pastoribus sua
Abbreviated transcription (Latin):
pie uixeris. habundabt̃ tͥ oĩa bona: et si fillos
ñ habes. suscipies & nut̾s om̃s. & nemo tͥ moriet᷑
Hȩccine est edificatio cua: Attende qͥd facias.
ubi ponas. suꝑ harenã est qđ constituis. uentũs
ẽ ymber: influxurꝰ ẽ fluuiꝰ. flaturꝰ ẽ uentꝰ im
pinguent domũ istam & cadet: & fiet ruina
esꝰ magna. leua de harena: pone suꝑ petram.
nes rꝑi indignas. Attendat illũ sine ullo pec.¬
cato quȩ ñ rapuit exsoluentẽ: attendat scͥp¬
turã dicentẽ fibi. Flagellat omnẽ filiũ quẽ
recipit. Et tu dicis. fo̾rte exceptꝰ eris. Si ex
ceptꝰ a passione flagelloꝵ: exceptꝰ e numero
filioꝵ. Itane inquies flagella cpenẽ filiũ:
ꝓrsus flagellat omnẽ filiũ at & unicũ. unicꝰ
ille de patͥs substantia naꝰ ȩqualis pat̾ in for-¬
flagellaret᷑ : ad hoc carne indutꝰ ẽ ut sine
flagello ñ eẽt. Qui g flagellat unicũ sine

Expanded text:
pie vixeris, abundabunt tibi omnia bona, et si filios pie vixeris, abundabunt tibi omnia bona, et si filios non habens, suscipies et nutries omnes, et nemo tibi morietur. Haeccine est aedificatio tua? Attende quid facias, ubi ponas. Super arenam est quod constituis. Venturus est imber: influxurus est fluvius, flaturus est ventus, et impingent in domum istam, et cadet, et fiet ruina ejus magna. Leva de arena, pone supra petramnes Christi indignas: attendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem: attendat Scripturam dicentem sibi: Flagellat omnem filium quem rceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. Itane, inquies, flagellat omnem filium? Prorsus flagellat omnem filium, ut et unicum. Unicus ille de Patris substantia natus, aequalis Patri in forflagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellat unicum sine
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑuenientibꝰ enĩ adu̾sitatibꝰ sautiat᷑ iaut for¬
tassis extinguit᷑. Non gͦ eũ edificat suꝑ petrã
qui sic edificat: sed siꝑ harenã ponit. Petra au
nis deliciȩ conquirendȩ. Confortat᷑ infirmꝰ. cũ
ei dicit᷑. Sꝑa quidẽ tẽptationes huiꝰ scłi: sed ab
omĩb te eruet dñs: si ab illo non recesserit ret
cor tuũ. Nam ad confortandũ cor tuũ uenit ille
pati: uenit ille mori. uenit sputis illiniri. uenit
spinis coronariiuenit obꝓbria audire: uenit
postremo ligno configi. Om̃ia hȩc ille prote:
tu nehil pro illo. sed pro te. Quales autẽ st̃ qui
timentes hos ledere quoꝵ quib locunt᷑. ñ solũ
ñ preparant ad ĩminentes tẽptationes: s etiã
finẽ uenturos ipsi scło: & tu uis ab ipsis labori¬
plus passurꝰ ẽ in hoc scło: Etenĩ ait apłs. om̃s
qui uolunt in xp̃o pie uiuere: ꝑsecutionẽ pa¬
tient᷑. Nam si tͥ placet pastor sua querens non
uiuere: ꝑsecutionẽ patient᷑. Et tu dic. Si in xp̃o

Expanded text:
uciatur, aut fortassis exstinguitur. Non ergo cum aedificat super petram, qui sic aedificat, sed super arenam ponit. Petra autnis deliciae conquirendae. Confortatur infirmus, cum ei dicitur: Spera quidem tentationomnibus te eruet Dominus, si ab illo non recesserit retro cor tuum. Nam ad confortandum cor tuum venit ille pati, venit ille mori, venit sputis illiniri, venit spinis coronari, venit opprobria audire, venit postremo ligno configi. Omnia haec ille pro te: tu nihil pro illo, sed pro te. Quales autem sunt, qui timentes hos laedere quibus loquuntur, non solum non praeparant ad imminentes tentationes, sed etiam finem venturos ipsi saeculo, et tu vis ab ipsis laboriplus passurus est in hoc saeculo. Etenim ait Apostolus: Omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur . Jam si tibi placet pastor sua quaerens, non vivere, persecutionem patientur: et tu dic, si in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ ñ ipse fructificauerat. sed forte aut
robustũ inuenerat. male uiuendo int̾fecit:
rt̃ ãdño suo. quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faci¬
unt facere nolite : tam̃ qui in conspectu ppłi
male uiuit: qͣntũ in illo ẽ eũ a quo attendi¬
t᷑ occidit. Non sibi gͦ blandiat᷑: qͥa ille non ẽ
mortuus sed ille uiuit: & ille homicida est.
Quomͦ cũ lasciuus homo intendit mulierẽ
ad concupiscendũ eã: ecce illa easta ẽ. & mechꝰ
ẽ iste. Dñi enĩ uera & aꝑta sententia ẽ: qͥsqͥs
uiderit mulierẽ ad concupiscendũ eã. iam
mechatus ẽ eã in corde suo. Non ꝑuenit ad
illiꝰ cubiculũ: & in int̾iore iam suo cubiculo
uolutat᷑. Sic omĩs qui male uiuit in conspe-¬
ctu eoꝵ quib p̾positꝰ ẽ: qͣntũ in ipso ẽ occidit
imitat᷑: uiuit. Tam̃ qͣntũ ad illũ ꝑtinet: am-¬
bos occidit. Et qd crassũ ẽ inquit int̾fecistis:
et oues meas ñ pascitis. Iam audistis qͥd dili-¬

Expanded text:
illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? unt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et iste homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiscendum eam, ecce illa casta est, et maechatus est iste.viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occiimitatur, vivit: tamen quantum ad illum pertinet, ambos occidit. Et quod crassum est, inquit, interfecistis, et oves meas non pascitis. Jam audistis quid dili
Abbreviated transcription (Latin):
iacent Sane atq crasse oues ꝑ paucȩ st̃. idẽ
solidȩ in cibo ueritatis. utentes pascuis bene
de munere dĩ. Sed mali illi pastores: ñ par-¬
cunt talib. Parũ ẽ qdđ̃ illas languentes & in¬
firmas. & errantes & ꝑditas ñ curant: s etiã
istas fortes & pingues necant. Quantũ in ipsis
est: & illȩ uiuunt. De miscdia dĩ uiuunt.
Tam̃ qͣntũ ad pastores malos attinet: occi¬
dunt. Quom̃ inquis occidunt: Male inuen-¬
do: malũ exemplũ p̾bendo. An frustra dictũ
ẽ sertio dĩ eminenti in m̃bris sũmi pastoris.
circa om̃s te ipsũ bonoꝵ oꝑum prebe exẽplũ :¬
& forma esto fidelib Attendit enĩ ouis etiam
fortis plerũq p̾positũ suũ male uiuentẽ. si de-¬
clinet oculos ã regulis dm̃ & intendat in ho-¬
minẽ. incipit dicere in corde suo. Si p̾positꝰ m̃s
sic uiuit: ego qui sũ qui ñ faciã qđ ille facit: Sic¬
gͦ occidit ouem fortẽ. Iam de cȩt̾is qͥd faciet. qui

Expanded text:
em. Sanae et crassae oves perpaucae sunt, id est, solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est, quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas, non curant, etiam istas fortes et pingues necant, quantum in ipsis est. Et illi vivunt de misericordia Dei,  vivunt tamen quantum ad malos pastores attinet, occidunt. Quomodo, inquis, occidunt? male vivendo, malum exemplum praebendo. Sin frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: circa omnes teipsum bonorum operum praebe exemplum, et forma esto fidelibus . Attendendo enim ovis etiam fortis plerumque praeposito suo male viventi, si declinet oculos a regulis Domini, et intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quid sum, qui non faciam, quod ille facit? occidit ovem fortem. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ dnsum illoꝵ semꝑ incurua.
Oui quiꝑpe sunt: qui in ipsa ho¬
ners summi facie põsiti. ꝓui
dendi itineris officium susceper̃t.
Q uib hi nis iirum qui sussequen¬
terrent : dorsũ nominantur.
Obset etis gͦ oculis dorsum flectit᷑
quia cum culm̃ scientiȩ ꝑdunt
qui preeunt. ꝓfecto cuncti ad
portan.la peccatoꝵ onera cur

Expanded text:
et dorsum illorum semper incurva . et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt, qui in ipsa honordendi itineris officium suscipiunt, quibus nimirum qui subsequenter inhaerent, dorsa nominantur. Obscuritatis ergo oculis dorsum flectitur; quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto cuncti ad portanda peccatorum onera cur
Abbreviated transcription (Latin):
ad se quibdam & post mira-¬
cula uenientib. dicit. Recedi¬
te a me oꝑarii iniquitatis: nes¬
cio qui estis. Pastoꝵs imꝑitia
uoce ueritatis increpatur: cum
per ꝓphetam dicitur. Ipsi pasto¬
res ignorauerunt scientiam.
Quos rui sum dñs detestatur
dicens. Et tenentes legem. nes¬
cierunt me. E nesciri se ergo
ab eis ueru as queritur. & nes¬
cire se principatum nescientiũ
ꝓatur : quia profecto hi qui ea
quȩ domini sunt nesciunt. a dño
nes Antur: paulo attestante qui
At S qi s autem ignoiat: ig¬
norab tur. Quȩ nimirum pasto-¬
run sepe imꝑitia meritis congru¬
it sub toꝵs: qui quamuis lum̃
scie tiȩ sua culꝑa exigente non ha¬
beant: distr cto tamen iudicio
agitur ut ꝑ eoꝵs ignorantiam. hi
M ̃ ꝗ ic lequunturꝰ offendant.
Hii  inq in euuangłio per se¬
ni  ueritas dicit. Si cecus
ceco utatim p̃beat : ambo in
foi ea a cadunt. hinc psalmista
ur optantis animo. sed ꝓphetan
s i sterio deniintiat: dicens.
bice enuir oculi eoꝵs ne uideant:

Expanded text:
ad se quibusdam et post miracula venientibus dicit: Recedite a me operarii iniquitatis, nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Veritatis increpatur, cum per Prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . Quos rursum Dominus detestatur, dicens: Et tenentes legem nescierunt me . Et nesciri ergo se ab eis Veritas queritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Quae nimirum Pastorum saepe imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista non optantis animo, sed prophetantis ministerio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum ne videant,
Abbreviated transcription (Latin):
ens fructum: et habens unũ quodq se¬
men scdm speciem suam. Lignũ scd̾m
speciem suã semen producit: cũ mens
nr̃a ex se considerationẽ in alterum col-¬
ligit: oe recti oꝑis germen parit. Hinc
ant uob̾ hoĩes: et uos ead̾e facite ilłis.
Acsi aꝑte diceret. Speciem urãm
in alterutrum respicite: atq ex
uobismetipsis agnoscite. quid
uos oporteat aliis exhibere.¬

Expanded text:
enus suum. Et habens unumquodque sementem secundum speciem suam . Lignum secundum suam speciem semen producit, cum mens nostra ex se considerationem in alterum colligit, et recti operis germen parit. Hinc ant vobis homines, et vos eadem facite illis , ac si aperte diceret: Speciem vestram in alterum respicite, atque ex vobismetipsis cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
elati ut sapientes uideant᷑. ñ discuti¬
unt causas s asserunt: sicq conturbant
iudicii ordinẽ: du ñ suo contenti officio
aliena p̃sumunt. Quid̾a dn iudicare inci-¬
piunt nrascunt᷑: ipsamq iudicii sententiã
in insaniã u̾tunt. De quib ꝑ ppħam dicit᷑.
Qui conũtunt in furorẽ iudiciũ. Qui enim¬
iratꝰ uidicat. in furorẽ iudiciũ mutat: & añ
ꝓfert sententiã qũa agnoscat. Furor in uidi-¬
ce in uestigationẽ ueri ñ ualet attingere:
qͥa mens eius turbata furore. abserutatione
alienat᷑ iusticiȩ. Iracundꝰ uidex iudicii exa¬
roris ñ uidet Qui autẽ repulso furꝰore dis¬
cutit: facilius ad contuendã ueritatẽ m̃tis
serenitate consurgit: & sine ulla ꝑturbati¬
one ad equitatis intelligentiã ꝑuenit. Luiii.

Expanded text:
elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judicii ordinem, dum, non suo contenti officio, aliena praesumunt. 14. Quidam, dum judicare incipiunt, irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt. tunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii exaroris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
noscuntur. Iniqͥ udices errant in ueritate
iusticiȩ. du intendunt in qualitate ꝑsone:
& exulcerant sepe iustos: du imꝓbe defen¬
dunt iniquos. Qui aũ recte p̃sidere studet.
nͦ peccantẽ palpare nouit: nec cohibere a ius-¬
ticia didicit.
lix. De muneribꝰ.

Expanded text:
noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. CAPUT LIV. De munerib
Abbreviated transcription (Latin):
tes: rapiunt leones frementes: cũ o
rent pastori. Nam p̾sens ẽ pastor:s
agentib non ẽ pastor. Et inherent p
de errorib alienis. Disꝑsȩ sunt &¬
Mons enĩ & collis: tumor t̾renꝰ & suꝑl

Expanded text:
tes, rapiunt leones frementes, cum oves adhaerent pastori. Nam praesens est pastor: sed male agentibus non est pastor, et inhaerent pgaudent de erroribus alienis. Dispersae sunt Mons enim et collis, tumor terrenus et su
Abbreviated transcription (Latin):
Nim faciebant loth uehementis si¬
mei etiam ꝓximum erat ut fran¬
gerent fores: & miserunt manũ
uiri & introduxerunt ad se loth.
Clauserursq ostium: & eos qui
erant foris ꝑcusserunt cecitate. a
minimo usq ad maximum:. ita
ut ostiũ inuenire non possent.
Quid est qd malis aduersantib
intͣ domum loth recludit᷑ & mu¬
nitur: nisi qđ iustus quisq dũ
prauoꝵ insidias sustinent. ad
mentẽ reuertitur & imꝑterritus
manet : Sodomite autẽ uiri in
domo loth inuenire ostiũ neq̃¬
unt: quia corruptores menti-¬
um contra. uitã iusti nullũ
accusationis habitum dep̾hen¬
dunt. ꝑcussi autẽ cęcitate quasi
domum circuu̾nt: qui inui¬
dentes facta dictaq ꝑscrutant᷑.¬
s quia de uita eis iusti & fortis un¬
diq ac laudabilis actio obuiat: er¬
rantes nichil aliud qm parietem

Expanded text:
im faciebant Loth vehementissime, et jam proximum erat ut frangerent fores, et miserunt manum viri, et introduxerunt ad se Loth, clauseruntque ostium, et eos qui erant foris percussere caecitate a minimo usque ad maximum, ita ut ostium invenire non posQuid est quod malis adversantibus, intra domum Lot reducitur et munitur, nisi quod justus quisque dum pravorum insidias sustinet, ad mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Lot invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehendunt. Percussi enim caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantSed quia eis de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nihil aliud quam parietem
Abbreviated transcription (Latin):
rent: qui sese quoq eaꝵ uidelicet
pos sessorẽ tam abiectu sentiret:
Aꝑte enim cernimus in quo loco cor
posuerat: qui puluere se accinerẽ
etiã dum cum dõ loqueret᷑ estima¬
bat. Si gͥ ita se despicit. quiusq ad
honorem diuinȩ collocutionis
ascendit: sollicita intentione pen¬
sandum est. qua pęna illi feriendi
sunt: qui & ad summa ñ ꝓficiunt:
& tam̃ de minimis extolluntur.

Expanded text:
rent, qui de se quoque earum videlicet possessore, tam abjecta sentiret? Aperte enim cernimus in quo loco se posuerat, qui pulverem se ac cinerem, etiam cum Deo loqueretur, aestimabat. Si igitur ita se despicit qui usque ad honorem divinae collocutionis ascendit, sollicita intentione pensandum est, qua poena illi feriendi sunt, qui et ad summa non proficiunt, et tamen de minimis extolluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
bulantis in paradiso ad auram
post meridiem: abscondit se int̾
ligna paradysi. Quid est qđ post
peccatum hominis in paradyso
dñs non iam stat. s deambulat:
nisi qđd irruente culpa se a corde
hominis amotum demonstrat:
Quid est qđ ad auram post me-¬
ridiem. nisi qđ lux feruentior
ueritatis abscesserat ÷ et peccatri.¬
cem animam culpȩ suȩ frigora
stringebant: Ad aurã namq
post meridiem primus homo
enim meridianum caritatis
calorem ꝑdiderat. iam sub pecca-
ti umbra. quasi sub frigoris au-¬
ra torpebat. Sicut de peccante
homine eodem scriptum est:
quia subsecutus est umbram.
umbra se interni frigoris ab-¬
scondit. Unde uoce eiusdem
ueritatis dicitur. Habundauit
iniquitas: refrigescit caritas
multoꝵ. Increpauit ergo adã
deambulans: ut deceptis men-¬
tib nequitiam suam. non solũ
sermonib sed etiam reb aꝑir&:
quatinus peccator homo & ꝑ
uerba qđ fecerat audiret: & ꝑ
deambulationem amisso ęer¬
nitatis statu. mutabilitatis

Expanded text:
in paradiso, ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constringebant? Ad auram namque post meridiem primus homo enim meridianum charitatis calorem crediderat, jam suti umbra quasi sub frigore aurae torpebat, sicut de eodem peccante homine scriptum est, quia secutus est umbram. umbra se interni frigoris abscondit. Unde et voce ejusdem Veritatis dicitur: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Increpavit ergo Adam deambulans, ut caecis mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo, et per verba quod fecerat, audiret; et per deambulationem, amisso aeternitatis statu, mutabilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Quattuor modis peccatum perpe¬
tratur in corde: quattuor consũmat᷑
in opere. In corde namq suggestio¬
ne. delectatione. consensu & defensi¬
onis audatia perpetratur. Fit enĩ
suggestio ꝑ aduersarium: delectatio
it extollit. et cum deiciendo ele¬
uat : se grauius cleuando supplan¬
tat. Unde & illam primi hominis
rectitudinem: antiquus hostis
his quattuor ictib fregit. Nlam
serpens suasit: eua delectata est:
adam consensit: qui ctiam requi¬
situs. confiteri culpam ꝑ audatiã
noluit. hoc uͦ in humano genere
cotidie agitur: qđ actum in pͥmo
parente nr̃i generis non ignorat᷑.
Serpens suasit: quia occultus ho¬
stis mala cordi hominum latent̃
suggerit. Cua delectata est: quia
carnalis sensus ad uerba serpentis
mox se delectationi substernit.

Expanded text:
Quatuor modis peccatum perpetratur in corde, quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio it, extollit, et dejicienda elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor ictibus fregit; nam serpens suasit, Eva delectata est, et Adam consensit; qui etiam requisitus confiteri culpam, per audaciam noluit. Hoc in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectationi substernit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit se int̾ ligna paradysi. Non-¬
numquam ꝑ angłos uerbis si-¬
mul & reb loquitur d̾s: cũ qui-¬
b dam motib insinuat hoc qđ
sermonib narrat. Neq enĩ ada
post culpam in diuinitatis sub¬
s increpationis uerba ꝑ angłm

Expanded text:
 ligna paradisi. Nonnunquam per angelos verbis simul et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitate sed increpationis verba per angelum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Uocauit dñs ds adã.
& dixit ei. Ubi es: Quid est
qđ dominus adam post lap¬
sum requirit ubi es: Nunqͥd-¬
nam diuina potentia nesciebat:
post culpam seruus ad quȩ la-¬
tibula fugerat. Sed quia ui-¬
dit in culpa lapsum. iam sub
peccato uelud ab oculis ueri¬
tatis abs conditum: quia tenebras
erroris cius non approbat: quasi
ubi sit peccator ignorat: eumq
& uocat & requirit dicens. Adã
ubi es: ꝑhoc qđ uocat: signum
dat. quia ad penitentiam reuocat.
ꝑhoc qđ requirit: aꝑte insinuat.
quia peccatores iure dampnandos
ignorat.
one tractaretur: adiunctum est.¬

Expanded text:
tum est: Vocavit Deus Adam, et dixit ei: Ubi es ? Quid est quod Dominus Adam post lapsum requirit, dicens: Ubi es? Nunquidnam divina potentia nesciebat post culpam servus ad quae latibula fugerat? Sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccatoet vocat, et requirit, dicens: Adam, ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat, quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. one tractaretur, in e
Abbreviated transcription (Latin):
datur ei qͥ eẽ uult bonꝰ: aliꝰ nec uult. nec ei¬
datur ut sit bonꝰ. Iste nascitur in errore et
moritur: ille in bono qͦd cepit usq in finẽ
ꝑdurat. Tam diu iste stat: quo usq cadat.
nec p̾ualet: uult nocere iniustꝰ & ualet.
Iste uult do uacare & seculo impedit᷑: ille
negociis mplicari cupit nec ꝑficit. Dominatur
malus bono: bonꝰ dampnatur ꝓ impio: impiꝰ
honorat᷑ pro iusto. E i hac tanta obscuritate.
ñ ualet homo diumã ꝑscrutari dispositionẽ:
& occultũ p̃destinationis ꝑpendere ordinẽ: uii
De conu̾sis.

Expanded text:
Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem. CAPUT VII. De conversis.
Abbreviated transcription (Latin):
alȩ altera ad alteram ꝑcutiunt᷑. uirtutes de¬
signant scõꝵ. mutuo sese affectu ꝓuocantiũ.
atq alt̾no exemplo inuicẽ sese erudientiũ. Mu
nera gr̃arũ alii ista: alii uͦ donant᷑ illa. Nec
excellentia antecedunt. di repentina p̃uenien-¬
te gr̃a. qͦsda cõpendio scĩtatis p̃ueniant: &¬
dum sint conu̾sione postremi: subito effici¬
unt᷑ uirtutis culmine pͥmi. Dum qͥsq ali¬
qͦd donũi accipit. ñ appetat ampliꝰ qũa qͦd
meruit: ne du altius membri officiũ arriꝑo
temptat: id qͦd meruit ꝑdat. Conturbat enĩ
corporis ordinẽ totũ: qͥ ñ suo contentꝰ officio
surripit alienũ. Mali dona ido ad dampna¬
tionẽ accipiunt: qͥa illis ñ ad dĩ laudẽ sco
ad suã uanitatẽ utunt᷑. B oms male utunt᷑

Expanded text:
alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes dealae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec  virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male
Abbreviated transcription (Latin):
riti: ut salueris mei est auxilii. Hominis meri-¬
tũ suꝑna grã ñ ut ueniat inuenit: s postqͣm
uenerit facit: atq ad indignam mentẽ ueni-¬
ens facit in ea meritũ qͦd remuneret: q̃ solu
inuenerat qͦd puniret. Quid enĩ ex se ille la¬
tro meruit. qͥ de faucib munici eruc̃e ascenditꝰ
de cruce paradisum adiit. R eus qͥdẽ ille &
frat̾no sangume uenit cruentꝰ s diuina grã
in cruce ntitatꝰ. S ciendu qͦd & nr̃a sit iusticia
in his quȩ recte agimꝰ: & dĩ gr̃a eo qͦd eam me¬
rramur. Hȩc enim & dantis dĩ &e accipientis
est hominis: sicut & panẽ nr̃m dicinꝰ: qũe
tñ a cdo accipere postulamꝰ. Sp̃italis gr̃a ñ om̃ibꝰ
distribuit᷑: s tantũmͦ electis dat᷑. Non enim
piant: opꝰ tam̃ fidi non consecunt᷑. In diui¬
sione donoꝵ diu̾si ꝑcipiunt diũsa di mu¬
nera: ñ tamen concedunt᷑ om̃ib om̃ia: ut
sit ꝓ humilitatis studio. qͦd alt̾ ad miret᷑ in
altero. Nam quod in ihezechiele animaliũ

Expanded text:
rito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distrpiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Utraq agitur diuino iuditio: ut semꝑ
electos suꝑna & int̾iora seqͥ faciat: semꝑq re-¬
ꝓbos ut in infima & ext̾ĩora delectentur de¬
serendo ꝑmittat. S icut ignorat homo t̾minũ
lucis & tenebrarũ. uł utriusq rei qͥs finis sit:
ita pleniꝰ nescit qͥs ante suũ finẽ luce iusticiȩ
suũ obscuretur: aut qͥs post lapsum tenebra¬
rum conu̾sus resurgat ad lucẽ. Cuncta hȩc dõ
patent: hominẽ uͦ latent. Qu̾auis iustoꝵ
conu̾satio in hac uita ꝓbabilis sit: incertum
seruari futuro examini. Mira dispositio ẽ
suꝑne distributionis: ꝑ qũa iustꝰ hic ampliꝰ
iustificatur: impiꝰ ampliꝰ sordidatur. Al alus¬

Expanded text:
 judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos, ut infimis et exterioribus delectentur, deserendo permittat. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae minum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum  sed omnia reservari futuro examini. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur? Mal
Abbreviated transcription (Latin):
bit: ut ad spem diuinȩ ꝓpiciationis mens hu-¬
mana consurgat. Nam ñ uult conu̾sũ sꝑne-¬
re.: qũe peccantẽ suis beneficiis ad se ꝓuocat
redire. Confessionẽ hominis: ñ eẽ huinane uir-
gr̃a p̃ueniente donantur. Nam nichil boni
oꝑis dedimꝰ: ꝑ qͦd confessionẽ fidi accipere
merẽm᷑. P rofectꝰ hominis donũ dĩ est: nec a
se potest qͥsqͣm. s a dño corrigi. Non enĩ qͥcqͣ
boni habet ꝓpͥum homo: curꝰ uia ñ ẽ eiꝰ testan-¬
te ꝓpħa. Scio dñe qͥa ñ est hominis uia eiꝰ nec¬

Expanded text:
hit, ut ad spem divinae propitiationis mens huhit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem homingratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, quia non est hominis