comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in sensum non cadit ñ fuissȩ ante quã nasceretur: reliquũ hoc sensur
aliquid quã natũ dici meminerit : aut numquid ante tẽpora et̃ na
eẽ idipum sit qđ ẽ eũ quierat nasci qr nasci quod erat iã non nasci
ẽ. sed se ipũ demutare nascendo: Natũ aut̃ semꝑ eẽ: hoc. ẽ sensum
tẽpoꝵ nascendo p̃currere. neq intelligentiae patere aliquando fuis¬
se non natũꝰ Non ẽ itaq id ipum natũ ante tẽpora ȩt̾na seꝑ esse:
& esse antequã nasci Natũ autẽ ante tẽpora ęt̃na semꝑ. eẽ. ex cludit
ñ fuisse antequã nascitur: cęterũ ñrelinquit prius eẽ quã nasci. qi qui
ultra sensum ẽ innullo sub iacet sensui Nam siultra sensum ẽ natum
sem ꝑ eẽ: non licet iamse post sensum Non fuisse eũ antequã nascitꝰ.
Cũ itaq natũ semꝑ eẽ. nihil aliud confitendũ ẽ esse quã natũ id sensui.

Expanded text:
in sensum non cadit non fuisse ante quam nascitur, reliquum hoc sensui in sensum non cadit non fuisse ante quam nascitur, reliquum hoc sensui aliud, quam natum, dici meminerit? Aut numquid ante tempora aeterna esse, id ipsum sit quod est, eum qui erat nasci? quia nasci quod erat, jam non nasci est, sed se ipsum demutare nascendo. Natum autem semper esse hoc est, sensum temporum nascendo praecurrere, neque intelligentiae patere aliquando fuisse non natum. Non est itaque id ipsum, natum ante tempora aeterna semper esse, et esse ante quam nn fuit prius quam natus. --Caeterum non relinquit prius esse quam nasci: quia qui ultra sensum est, in nullo subjacet sensui. Nam si ultra sensum est, natum semper esse, non licet jam esse post sensum, non fuisse eum ante quam nascitur. Cum itaque natum semper esse, nihil aliud sit confitendum esse, quam natum, id sensui,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus. hoc semꝑ ẽ. Quod aut̃ semꝑ est natũ. non admitat ne aliquando
ñ fuerit. ql aliquando non fuisse iã non ẽ semꝑ esse. Semꝑ autẽ esse
excludit non semꝑ fuisse. & excluso eo ꝑ id qđ sem ꝑ ẽ natus. non semꝑ
fuisse. non cadit insensum ut non fuerit ante quã natũ sit : Quia qui
ante tẽpora ȩterna natus ẽ. natus. eẽ semꝑ insensu ẽ. cũ tam̃ ante tẽpo¬
ra natũ esse non sub eat insensu: Nam si quod utiq cotuenit ante
creaturã seri in uisibilẽ seu corporalẽ & ante omia scła & tempora ȩt̃na
& ante sensum omnẽ natus confitendus. ẽ. eẽ. qui ꝑ id qđ ita natus est
semꝑ ẽ: Concipi quoq nullo sensu licet. ut non fuerit antequã nasce¬
retur. qr & ante sensum omnẽ est qr ante tempora ȩt̃na natus est.
& insensum numquã ẽ eũ qui semꝑ eẽ confitendus ẽ non fuissẽ
Sed argutȩ huius interrogationis calumnia ante fertur. Siinqui T̃

Expanded text:
non admittit ne aliquando non fuerit: quia aliquando non fuisse, jam non est semper esse. Semper autem esse, excludit non semper fuisse. Et excluso eo, per id quod semper est natus, non semper fuisse; non cadit in sensum, ut non fuerit ante quam natus sit: quia qui ante tempora aeterna natus est, natus esse semper in sensu est; cum tamen ante tempora natum esse non subeat in sensum. Nam si, quod utique convenit, ante creaturam seu invisibilem seu corporalem, et ante omnia saecula et tempora aeterna, et ante sensum omnem natus confitendus est esse, qui per id, quod ita natus est, semper est; concipi quoque nullo sensu licet, ut non fuerit ante quam nascitur; quia et ante sensum omnem est, qui ante tempora aeterna natus est, et in senSed argute hujus interrogationis calumnia antefertur: « Si, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicti : ꝑhȩc quȩ consequuntur ostendit. dsfecit regiones & in habi¬
tabilia. & cacumina quȩ habitantur sub eȩlo: cũ pararet cęlũ eram
cũ illo. & cũ segre gabat suã sędẽ. quando suꝑ uentos ualidas facie¬
bat insum mo nubes. & cũ certos ponebat montes subcȩlo. & cũ forti
faciebat fundam̃ta terrȩ : ego eram apud illum cõponens. Quis hic
tẽpoꝵ locus ẽ. aut quose extendere ultra infinitã unigeniti dei nati-¬
uitatẽ humanȩ intelligentiae sensus ꝑ mittitur: Non enĩ ꝑ hȩc
quoꝵ creationẽ m̃te concipimus. cõprehendi generatio eius potest
qui anterior his om̃ibi est: ut quãuis prȩstet intẽpore . ñ tam eN
infinitus sTcui hoc solũ tributũ sit ut ante temporalia natus
sit. Nam cũ illa tẽpori in sensui constitutioꝵe sub iaceant :
ille tañ sicet anterior his om̃ib sit. ñsit lib atẽpore. qrtiporalis

Expanded text:
dicti per haec quae consequuntur ostendit: Deus fecit regiones, et inhabidicti per haec quae consequuntur ostendit: Deus fecit regiones, et inhabitabilia, et cacumina quae habitantur sub coelo. Cum pararet coelum, eram cum illo, et cum segregabat suam 430 sedem. Quando super ventos validas faciebat in summo nubes, et cum certos ponebat fontes sub coelo, et cum fortia faciebat fundamenta terrae, ego eram apud illum componens . Quis hic temporum locus est? Aut quo se extendere ultra infinitam unigeniti Dei nativitatem, humanae intelligentiae sensus permittitur? Non enim per haec, quorum creationem mente concipimus, comprehendi generatio ejus potest, qui anterior his omnibus est ut quamvis praestet in tempore, non tamen infinitus sit, cui hoc solum tributum sit, ut ante temporalia natus sit. Nam cum illa tempori in sui constitutione subjaceant, ille tamen, licet anterior his omnibus sit, non sit liber a tempore: quia temporalis
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ia enĩ quȩ cũq ad infinitatis intelligentiã significantur: istius
modi esse oportet nerei cuiquã aut generi scđa intẽpore sint . Cȩterũ
ad et̃ nitatis demons trationẽ nequaquã tẽporalia coaptabuntur: qr
ꝑ id qđ posteriora sunt cȩteris. ꝑse ipsa ñ manifestant infinitatis
exordiũ. cũ ipa exordiũ tẽporale sortita sint . Quid enĩ magnũ ẽ. u
periatur antiquior: Aut cur quiante terrã genitus diceretur etiam
ante montes. neq solũ ante montes sed etiã ante colles natus mani¬
festaretur: cũ colliũ significatio post montessit. montiũ uero intel¬
ligentia post terrã sit Perquod existimari ñ potest id circo hȩc. eẽ.
dicta ut ante montes &colles & terrã esse intelligeretar qui ea quȩ ant
terrã & montes & colles sunt infinitatis suȩ et̃nitate p̃celleret: Sed

Expanded text:
Omnia enim, quaecumque ad infinitatis intelligentiam significantur, istius Omnia enim, quaecumque ad infinitatis intelligentiam significantur, istius modi esse oportet, ne rei cuiquam aut generi secunda in tempore sint. Caeterum ad aeternitatis demonstrationem nequaquam temporalia coaptabuntur: quia per id, quod posteriora sunt caeteris, per se ipsa non manifestant infinitatis exordium; cum ipsa exordium temporale sortita sint. Quid enim magnum est, utperiatur antiquior? Aut cur qui ante terram genitus diceretur, etiam ante montes, neque solum ante montes, sed etiam ante colles natus manifestaretur: cum collium significatio post montes sit, montium vero intelligentia post terram sit? Per quod existimari non potest, idcirco haec esse dicta, ut ante colles et montes et terram esse intelligeretur, qui ea, quae ante terram et montes et colles sunt, infinitatis suae aeternitate praecelleret. 38.
Abbreviated transcription (Latin):
creata. At uero nehoc uiarũ initiũ qđ utiq. dediumis reb. humanȩ
cognitionis exordium ẽ. quisq ad subtaendã tẽporis natiuita¬
tem infinitã deputaret. fundatã se ante scła sit ꝓfessa : ut dũ
aliud est minarũ inttiũ & inoꝑa ereari. & aliud ẽ ante scła fundari.
anterior intelligeretur eẽ. & creatione fundatio & hoc ipum qđ
fundata in oꝑa ante scłm ẽ. sacram̃tũ crea tionis ostenderet : Iuia
fundatio ante scłm. & creatio inuiarũ initium atq in oꝑa post scłm¬
sit Iam uero necrtatio & fundatio fidẽ diuinȩ natiuitatis offenderet:
sequitur. Priusquã terrã faceret priusquã montes stabiliret: ante
om̃s colles genuit me: Iam genitus ẽ ante terrã qui ante secula
fundatus ẽ: neq solũ ante terrã sed etiã ante montes atq colles
& in his quidẽ qr desapientia loquitur : plus loquitur quã audit᷑.

Expanded text:
creata; at vero ne hoc viarum initium, quod utique de divinis rebus humanae creata; at vero ne hoc viarum initium, quod utique de divinis rebus humanae cognitionis exordium est, quisque ad subdatam se ante saecula sit professa: ut dum aliud est in viarum initium et in opera creari, et aliud est ante saecula fundari, anterior intelligeretur esse creatione fundatio: et hoc ipsum, quod fundata in opera ante saeculum est, sacramentum creationis ostenderet; quia fundatio ante saeculum, et creatio in viarum initium atque in opera post sam vero ne creatio et fundatio fidem divinae nativitatis offenderet, sequitur: Prius quam terram faceret, prius quam montes stabiliret, ante omnes colles genuit me . Jam genitus est ante terram, qui ante saeculum fundatus est: neque solum ante terram, sed etiam ante montes atque colles. Et in his quidem quia de se Sapientia loquitur, plus loquitur quam auditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tione ñ ignoret ȩternũ. Sed accusamur mendatii & una nobiscum
doc trina aplicȩ p̃dicationis arguitur. natiuitatẽ quidẽ confessa
sed ȩter nitatẽ natiuitatis ꝓfessa : ut et natiuitas testaret᷑ auctorẽ.
& eternitas in sacram̃to diuinȩ natiuitatis sensum humanȩ opinio.¬
nis excederet Profertur enĩ aduersum nos sapientiȩ dese ꝓtesta¬
tio. qua creatã se docuerit his dictis. Dñs creauit me in iaũ uiarũ
Et o te miserheretice : qui indulta ȩccłȩ ad uersus synagegã arma
contra fidẽ ȩcclesiasticȩ p̃dicationis inuadis & doc trinȩ salutaris
muntassimã intelligentiam rapis aduersum uniuersoꝵ salutem
xp̃i ante scła ȩterna diuinitatẽ. & inom̃ib. oꝑib ac doctrinis dei
effitientiã. ꝑ hȩc uerba sapientiȩ subsistentis extinguens. quȩ sẽ
ante mariã non manere existimaretur. neq tam̃ creatã se ad
natiuttatis in telligentaã referret qi inuiarũ initiũ & inoꝑa sit

Expanded text:
tiam se creatam testari. --Sed accusamur mendacii, et una nobiscum doctrina apostolicae praedicationis arguitur, nativitatem quidem confessa, sed aeternitatem nativitatis professa: ut et nativitas testaretur auctorem, et aeternitas in sacramento divinae nativitatis sensum humanae opinionis excederet. Profertum enim adversum nos Sapientiae de se protestatio, quae creatam se docuerit his dictis: Dominus creavit me in initium viarum Et o te miser, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum universorum salutem;Christi ante saecula aeterna divinitatem et in omnibus operibus ac doctrinis Dei efficaciam, per haec verba Sapientiae subsistentis exstinguens! quae se ante Mariam non manere existimaretur: neque tamen creatam se ad nativitatis intelligentiam referret; quia in viarum initium et in opera sit
Abbreviated transcription (Latin):
exnullis : Non rełinquit id dese occasionis ut aut exnihilo natussit.
eoꝵ quib aut ꝑ impietatẽ obtunsa mens sacram̃tũ dĩ non capit.
ut ꝑ aduer si sp̃s dominationẽ subspetie religionis obtrectandi dõ
furor ꝓnus ẽ. affirmare simplitioꝵ aurib: id solere Noscũ semꝑ
filiũ fuisse dicamus. neq aliquid aliquando fuisse qđ non fuit:
Sine natiuitate eũ ꝑid quod semꝑ fuerit p̃dicare. qr humani sensus
opinione id qđ semꝑ fuit. ñ patitur ut natũ sit Nascendi aut̃ eausas
ut sit quod non erat. eẽ uero qđ non fuit nihil aliud sub cõmuni sensũ
eẽ. quam nasci adiaant uerehȩc arguta satis atq auditui placentia:
Suinqui Inatus ẽ : cȩpit : & etĩ cȩpit : non fuit : & cũ non fuit : ñ paitur
ut fuerit : Atq id circo piȩ intelligentiȩ sermonẽ esse contendant
Non fuit ante quã necsceretꝰ. qr ut esset quiñ erat. ñ qui non erat

Expanded text:
ex nullis: non reliquit id de se occasionis, ut aut ex nihilo natus sit, ex nullis: non reliquit id de se occasionis, ut aut ex nihilo natus sit, eorum, quibus aut per impietatem obtusa mens sacramentum Dei non capit, aut per adversi spiritus dominationem sub specie religionis obtrectandi Deo furor pronus est, affirmare simpliciorum auribus id solere: nos cum semper Filium fuisse dicamus, neque aliquid aliquando fuisse, quod non fuit; sine nativitate eum per id, quod semper fuerit, praedicare: quia humani sensus opinione id quod semper fuit, non patiatur ut natum sit; « nascendi autem causa sit, ut sit quod non erat: esse vero quod non fuit, nihil aliud sub communi sensu esse, quam nasci. » Adjiciant vero haec arguta satis atque auditui placentia: « Si, inquit, natus est, coepit; et cum coepit, non fuit; et cum non fuit, non patitur ut fuerit. » Atque idcirco piae intelligentiae sermonem esse contendant, « Non fuit antequam nasceretur: quia ut ess
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus intẽpore ẽ & cũ semꝑ uniuersa post tẽprs sint. causam sui
uoq de antea non extantib sumunt. dum exhis nascun
antea non fuerint. ipso illo primo humani generis parente adam.
ex terra quȩ exnihilo ẽ. & post tẽpus idẽ postcelũ. terrã diem.
solẽ. linã. & astra formato. qui & originẽ non habuerit nascendi.
rius. ñ relinquitur ut aliquando ñfuerit: qui ad ipsum illud aliquando
iã prius ẽ. deinde ñ fuisse iã tẽporis. ẽ. & incipiet ñ posteũ tẽpus eẽ.
sed ipse esse. pdst tẽpus cui in eo qđ antequã nascit᷑ ñ fuit. Idipsum
in quo ñ fuit p̃fertur : deihde qui ex eo qui ẽ. natus . ẽ. intelligi non
potest exeo qđ Nonfuit natus eẽ : qr̾ & his qui ẽ ad idqđ est causa
ẽ Nonetiã id qđ non ẽ. origo nascendi ẽ Ergo cui neq intẽpore
ẽ. ut non aliquando ñ fuerit. neq in patre id ẽ auctore .ẽ ut subsistat

Expanded text:
tempus in tempore est: et cum semper universa post tempus sint, causam sui tempus in tempore est: et cum semper universa post tempus sint, causam sui quoque de antea non exstantibus sumunt, dum ex his nascuntur quae non fuerint: ipso illo primo humani generis parente Adam ex terra, quae ex nihilo est, et post tempus id est, post coelum, terram, diem, solem, lunam et astra formato, qui et originem non habuerit nascendi rius, non relinquitur ut aliquando non fuerit, quia ipsum illud aliquando jam prius est, deinde non fuisse jam temporis est: et incipiet non post eum tempus esse, sed ipse esse post tempus, cui in eo quod ante quam nascitur non fuit, id ipsum in quo non fuit praeferetur. Deinde qui ex eo qui est natus est, intelligi non potest ex eo quod non fuit natus esse: quia ei is qui est, ad id quod est, causa est; non etiam id quod non est, origo nascendi est. Ergo cui neque in tempore est, ut aliquando non fuerit; neque in patre, 418 id est, auctore est, ut subsistat
Abbreviated transcription (Latin):
nrãmẽ hester no id qđ hodie nascitur ñ fuisse: atq ita natiuitas eius ꝑ quã
ẽ. post id quod non fuit manet. qr hodie primũ post hesternũ tẽpus
eẽ. necesse. ẽ. ut eisit intẽpore ñ fuisse. & hȩc quidẽ cõmunia inrerũ
humanarũ origine funt : ut omĩa initiũ sui cũ antea ñ fuerint ac er¬
piant: Primũ quidẽ ut docuimꝰ ꝑtẽpus. deinde ꝑcausam. Et ꝑtẽpus
quidẽ non ambiguum. ẽ: quin ea quȩ nunc cȩperint ante ñ fueri
Percausam uero: qr his non ex causa constet esse quod maneant. Reuol¬
ue enĩ om̃s originũ causas & intelligentiã inanteriora conuerte :
muenies nihil cȩpissenꝑ causam. dũ omĩa ꝑ uirtutẽ dĩ adid qđ sunt
creantur. Non etiã nascuntur exaliquo ex quo etiã unicuiq gene-¬
ri ꝑ fuccessionẽ ipam naturale ẽ. nenon fuerit & cȩperit: dũ & post

Expanded text:
nostram est, hesterno id, quod hodie nascitur, non fuisse. Atque 417 ita nativitas ejus, per quam nostram est, hesterno id, quod hodie nascitur, non fuisse. Atque 417 ita nativitas ejus, per quam est, post id quod non fuit manet; quia hodie primum post hesternum tempus esse necesse est, ut ei sit in tempore non fuisse Et haec quidem communia in rerum humanarum origine sunt, ut omnia initium sui, cum antea non fuissent, accipiant: primum quidem, ut docuimus, per tempus, deinde per causam. Et per tempus quidem non ambiguum est, quin ea, quae nunc coeperint, ante non fuerint: per causam vero, quia his non ex causa constet esse quod maneant. Revolve enim omnes originum causas, et intelligentiam in anteriora converte: invenies nihil coepisse per causam, dum omnia per virtutem Dei ad id quod sunt creantur, non etiam nascuntur ex aliquo. Ex quo etiam unicuique generi per successionem ipsam naturale est, ne non fuerit et coeperit, dum et post
Abbreviated transcription (Latin):
quã nascetur. id ẽ antequã fieret. qr qui exgentib filius est. gens est:
Antequã filius sit ac ꝑ id nonuere filius. qr non semꝑ & filius. Unige¬
nitus autẽ ds̃ neq non fuit aliquando non filius. neq ftut aliquid ante
quã filius.Neq quicquã aliquid ise nisi filius atq ita qui semꝑ est
filius. non relinquit id esse intelligentię ne aliquando ñ fueriet: et¬
natiuitatis quidẽ humanȩ̨ habent intẽpore ñ fuisse. Primũ. quia ex his
hominib qui ante fuerint nascantur. Nam tam & si unicuiq nascentiũ
ex eosit origo Qui fuerit. tam̃ ipse ille ex quo nascitur non fuit ante
quã natus ẽ. Dehinc ipe quinatus ẽ post quã non fuit: natus. ẽ. tẽpore
ante manente quã nascitur. Nascens enĩ hodie: in eo qđ hesternũ fuit
non fuit. & in id qđ est ex eo qđ non fuit cȩpit. & intra intelligentiã

Expanded text:
antequam nasceretur, id est, antequam fieret: quia qui ex gentibus filius est, gens est antequam nasceretur, id est, antequam fieret: quia qui ex gentibus filius est, gens est ante quam filius: ac per id non vere filius, quia non semper filius. Unigenitus autem Deus neque non fuit aliquando non filius, neque fuit aliquid ante quam filius, neque quidquam aliquid ipse nisi filius. Atque ita qui semper est filius, non reliquit id de se intelligentiae, ne aliquando non fuerit. nativitates quidem humanae habent in tempore non fuisse: primum quia omnes ex his omnibus, qui ante non fuerint, nascantur. Nam tametsi unicuique nascentium ex eo sit origo qui fuerit; tamen ipse ille, ex quo nascitur, non fuit ante quam natus est. Dehinc ipse qui natus est, post quam non fuit natus est, tempore ante manente, quam nascitur. Nascens enim hodie, in eo quod hesternum fuit non fuit; et in id quod est, ex eo quod non fuit, coepit, et intra intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
neq ei ꝓprietas sed nuncupatio ẽ. Nam lioet primogenitus ms̃ de eo
scriptũ sit : longe tam̃ multũq differt. filius ms̃ dilectus. & filius
primogenitus meus. Ubi enĩ natiuitas ẽ . ibi filius ms̃ dilectus : Vbi uero
electio exgentib ẽ. & adoptio ꝑuoluntatẽ ẽ: ibi filius primogenitus m̃s.
Hic qđ suus ẽ : ad primogenitũ ẽ. Illic qđ suus ẽ: ad filiũ ẽ & innatiuita-¬
te fili i primũ suus. & sic dilectus: et inelectione filioꝵ primũ primo¬
genitus. & sic postea suus. ut ad optato ex om̃ib popłis filio isrł ꝓpriũ¬
filius ẽ. Non ẽ itaq uera et ꝑfecta natiuitas. ubi deputatur magis
quã generatur : qr non ambiguũ ẽ eũ popłm qui infilio nascatur. etfieri
Quod autẽ fit cũ non fuisset. et ꝑ id qđ factũ ẽ dicitur nasci: non ẽ meo
atiuitas. qi̾ ante aliud quã natũ . ẽ. fuerit . & idcirco non fui

Expanded text:
neque ei proprietas, sed nuncupatio est. Nam licet primogenitus meus de eo neque ei proprietas, sed nuncupatio est. Nam licet primogenitus meus de eo scriptum sit; longe tamen multumque differt, Filius meus dilectus, et Filius primogenitus meus. Ubi enim nativitas est, ibi Filius meus dilectus: ubi vero electio ex gentibus est, et adoptio per voluntatem est, ibi Filius primogenitus meus. Hic quod suus est, ad primogenitum est: illic quod suus est, ad filium est. Et in nativitate filius primum suus et sic dilectus; et in electione filius primum primogenitus, et sic postea suus: ut, adoptato ex omnibus populis filio Isrerfecta nativitas, ubi deputatur magis, quam generatur: quia non ambiguum est eum populum, qui in filium nascatur, et fieri. Quod autem fit cum non fuisset, et per id quod factum est dicitur nasci; non est in eo vera nativitas, quia ante aliud quam natum est fuerit. Et idcirco non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sed facti. neq generati sed ad quistti Ad quisiuit enĩ sibi ds̃ popłm.
et ꝑ hoc genuit Genuisse autẽ dm̃ filios nũquã cũ proprietatis sigr¬
ficatione cognoscimus. Non enĩ ait filios meos genui & exaltaui.
sed hoc tantũ. filios genui & exaltaui: nisi forte ineo qđ ait filius¬
primogenitus ms isrł.: quis quã hoc qđ primogenitꝰ ins̃ dexit addetrahendã
ꝓprietatẽ generationis intelliget ut qr & de isrł dexerit. meus. assuptio
factoꝵ filioꝵ ꝓnatuuitatis ꝓprietate usurpata sit. Et id circo nonsit nati.¬
uitati dĩ ꝓpriũ qđ de eo dictũ ẽ. Hic ẽ filius ins̃ dilectus: cũ meus etiam
illis ꝓprium eẽ dicatur. quos non natasex se manifestũ ẽ. Nonnatos
autẽ . eẽ. licet nati. eẽ. dicantur: uł ex eo docet᷑ cũ dicitur. Popło qui nascet᷑
non intelligitur & fieri: Ex adoptione enĩ ẽ filius. non ex generatione:

Expanded text:
sed facti; neque generati, sed acquisiti. Acquisivit enim sibi Deus populum : sed facti; neque generati, sed acquisiti. Acquisivit enim sibi Deus populum : et per hoc genuit. Genuisse autem Deum filios, numquam cum proprietatis significatione cognoscimus. Non enim ait: Filios meos genui et exaltavi: sed hoc tantum: Filios genui et exaltavi . 14. Objectio qprimogenitus meus Israel , quisquam hoc quod primogenitus meus dixit, ad detrahendam Filio proprietatem generationis intelliget; ut quia et de Israel dixerit meus, assumptio factorum filiorum pro nativitatis proprietate usurpata sit? et idcirco non sit nativitati Dei proprium, quod de eo dictum est: Hic est filius meus dilectus ; cum meus etiam illis proprium esse dicatur, quos non natos esse manifestum est. Non natos autem esse, licet nati esse dicantur, vel ex eo docetur cum dicitur, Populo qui nascetur, non 416 intelligitur et fieri. Ex adoptione enim est filius, non ex generatione;
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ creaturã & filiũ facturã et dicimꝰ & existimamꝰ. cum nusquã nob̾
hoc dese & magister et dñsseruis ac discipłissuis locutus sit. neq na-¬
tiuitatẽ suã aut creationẽ aut facturã docuerit. sed et pat̾ nihilum-¬
quã aliud quã filiũ testatus sit. & filius nihil alud quã propriũ sibi
aut terra filius. aut mundus natiuitas ẽ: dequib dictũ ẽ Omĩa ꝑ-
ra filius. aut gladius fabro filius. aut archi tecto domꝰ filius.  hȩc
enĩ oꝑa efficientiũ sunt : at uero patri solus qui ex eo nascit᷑ filius¬
filii iracundiȩ: sed filii dõ ꝑ ad optionẽ effecti. & dici id mere m
potius quã nascimur. & qt̾ omne qđ fit antequã fiat non fuit:
Nos cũ filii non fuissemus. adid qđ sumus efficrmur ante enĩ filii
non eramus. sed postquã meruimus hoc sumus. Sumus aut̃ ñ nati

Expanded text:
Deum creaturam, et filium facturam et dicemus et existimabimus: cum nusquam nobis Deum creaturam, et filium facturam et dicemus et existimabimus: cum nusquam nobis hoc de se et Magister et Dominus servus ac discipulis suis locutus sit, neque nativitatem suam aut creationem aut facturam docuerit? sed et Pater nihil umquam aliud quam filium testatus sit, et 415 Filius nihil aliud quam proprium sibiaut terra filius, aut mundus nativitas est, de quibus dictum est, Omnia per ra filius, aut gladius fabro filius aut architecto domus filius? Haec enim opera efficientium sunt; at filii iracundipotius quam nascimur. Et quia omne quod fit, ante quam fiat, non fuit; nos cum filii non fuissemus, ad id quod sumus efficimur. Ante enim filii non eramus: sed post quam meruimus hoc sumus. Sumus autem non nati,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ostensio ẽ. Non quod exutero genuerit. sicuti nec ꝑmanũ agat.
nec ꝑoculos uideat. nec ꝑcor uelit: sed qr ꝑsignificationẽ hoꝵ. uere om̃ia
& agat etuideat & uelit. Ita ꝑ significationẽ uteri uere exse genuerit
quẽ genuit: Non ꝑ causam uteri sed adueritatis ꝓfessionẽ sicuti nec per
causas corpoꝵ aut uelit. aut uideat. aut agat. Sed utatur his partiũ
nuncupationib: ut ꝑ corporaliũ ministeria uirtus effitientiarũ incor¬
poraliũ sentiatur Natura igitur humanȩ constitionis non sinit. sed¬
nec dñicȩ doctrinȩ sententia patitur. magistro discipłos p̃ eẽ. uel ser¬¬
uum imperare dño: qđ alterũ alteri & ꝑ ignorationẽ sub iaceat.
ut ignarus scientiȩ : & ꝑ conditionẽ infirmus sit ut dominatui seruitꝰ
Iuȩ cũ ita eẽ cõmune iuditiũ sit: cuius nunc nos temeritatis exẽplo

Expanded text:
tatis ostensio est? non quod ex utero genuerit, sicuti nec per manum agat, tatis ostensio est? non quod ex utero genuerit, sicuti nec per manum agat, nec per oculos videat, nec per cor velit: sed quia per significationem horum vere omnia et agat et videat et velit, ita per significationem uteri, vere ex se genuerit quem genuit, non per causam uteri, sed ad veritatis professionem: sicuti nec per causas corporum aut velit aut videat aut agat, sed utatur his partium nuncupationibus, ut per corporalium ministeria virtus efficientiarum incorporalium sentiaturnec Dominicae doctrinae sententia patitur, magistro discipulum praeesse, vel servum imperare domino: quod alterum alteri et per ignorantiam subjaceat, ut ignarus scienti; et per conditionem infirmum sit, ut dominatui servitus. Quae cum ita esse commune judicium sit; cujus nunc nos temeritatis exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
tio intelligentiȩ. quȩ ꝑ consuetudinẽ natiuitatis himanȩ intelligen.
membra oꝑationũ nr̃arũ nobis ds̃ mom̃ta significans: sensum nostrũ
militiã cȩli. Uel tterũ. Oculi dnĩ suꝑ iustos. Wel rursum. Inueni dđ̃
dauid morũ proprietate cõplacuit . & cognitio uniuersitatis quȩ extra
cientiã dei nihil sit. sub oculoꝵ uocabulo enuntietur. & oꝑũ
qr nihil non exdõsit ꝑ nom̃manũ intelligatur. uolens & prouidens et
agens ds̃ cuncta sub significatione causarũ corporalium intelligen¬¬
dus sine minis terio corporali. quomodo in eo quodsatero genuit non
ras menbroꝵ significationes. cȩterarũ quoq in dõ efficientiarum
aduisum. manus ad effectũ. cum ttimen ultra partiũ in fectã com¬
parationẽ ds̃ & uelit & prȩuideat. et ꝑagat. & hȩc eadẽ ꝑcor et oculos
& manus enuntictur. Nonne significatio que  exutero genuit uerȩ natiui-¬

Expanded text:
tio intelligentiae, quae per consuetudinem nativitatistio intelligentiae, quae per consuetudinem nativitatismembra, operationum suarum nobis Deus momenta significans, sensum nostrum III, 4; vel iterum, Oculi Domini super justos ; vel rursum, Inveni DaviDavid morum probitate complacuit, et cognitio universitatis qua extra scientiam Dei nihil sit, sub oculorum vocabulo enuntietur, et operum efficientia, quia nihil non ex Deo sit, per nomen manuum intelligatur: volens et providens et agens Deus cuncta, sub significatione causarum corporalium intelligendus sine ministerio corporali, quomodo 414 jam in eo, quod ex utero genuit, non ras membrorum significationes, caeterarum quoque in Deo efficientiarum ad visum, manus ad effectum, cum tamen ultra partium infectam comparationem Deus et velit et provideat et peragat, et haec eadem per cor et oculos et manum enuntietur: nonne significatio, qua ex utero genuit, verae nativi
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliũ necessitatũ causam lib̾ atq absolutus. naturae totius dñs
manens. ꝓpriettitẽ natiuitatis unigeniti sui. ex in demutabilis naturȩ
suȩ uirtute significet. Ex sp̃ũ enĩ sp̃s nascens. licet de ꝓprietate
indemutabiliũ causarũ. atq ad id qđ nascitur causa ẽ: & ex causa licet
ꝑfecta atq indemutabili nascens: necesse ẽ ex causa in causȩ ipsius
ꝓprietate nascatur. Pro prietas autẽ humanarũ nec essitatũ : intra
causas uteri continetur. Sed dõ non expartib ꝑfecto sed indemuta
Sed quia nobis sp̃s despũ natiuitatẽ p̃dicabat: sensum nr̃m causarũ
nos trarũ instituit exẽplo. Non in exẽplũ natiuitatis. sed ad intelligen¬
tiã generationis: ut exẽplũ illud non ad necessitatẽ ꝓficiat sed ad
sensum. Si igitur creatio ẽ unigenitꝰ ds̃. et quid sibi uult significa.¬

Expanded text:
naturalium necessitatum causam liber atque absolutus, naturae totius dominus naturalium necessitatum causam liber atque absolutus, naturae totius dominus manens, proprietatem nativitatis Unigeniti sui ex indemutabilis naturae suae virtute significet. Ex spiritu enim 413 spiritus nascens, licet de proprietate indemutabilium causarum ad id quod nascitur causa est. Et ex causa licet perfecta atque indemutabili nascens, necesse est ex causa in causae ipsius proprietate nascatur. Proprietas autem humanarum necessitatum intra causas uteri continetur. Sed Deo non ex partibus perfecto, sed indemutabSed quia nobis spiritus de spiritu nativitatem praedicabat, sensum nostrum causarum nostrarum instituit exemplo; non in exemplum nativitatis, sed ad intelligentiam generationis; ut exemplum illud non ad necessitatem proficiat, sed ad sensum. Si igitur creatio est unigenitus Deus: et quid sibi vult significa
Abbreviated transcription (Latin):
rificent filiũ : sicut honorificant patrẽ. Iui non honorificaq̃
filiũ : non honorificant patrẽ quimisit illũ. Num quã diuersitas
rerũ : nisi & in honore diuerso ẽ. Resenĩ eaedẽ uenerationis eiꝰ¬
dẽ sunt : qr̾ aut summꝰ honor in digne inferiorib defertur. aut
contumelia superioꝵ inferiora his aequabuntur in honore
Filius autẽ sicũ creatio potius quã natiuitas sit. ꝑ uenerationẽ
exȩquabitur patri: Nulla nobis religio honoris ad patrem. ẽ.
cũ tanta nob̾ eius ueneratio imposita sit quanta ẽ creaturae
aequalis in honore. Filius enĩ .ẽ. ñ creatura: & hȩc de illo
autẽ dõ ut sȩpe iã diximus. ꝑ infirmitatẽ nr̃ȩ intelligentiȩ : ut ꝑ id
quod ex utero genuisse dixit. expartib int̾nis ext̃nisq ꝑmenibra
coeuntib ttinquã corporaliũ causarũ originib consistat. cũ extra

Expanded text:
rificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat rificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificarerum, nisi et in honore diverso est. Res enim eaedem venerationis ejusdem sunt: quia aut summus honor indigne inferioribus deferetur, aut cum contumelia superiorum inferiora his aequabuntur in honore. Filius autem si ut creatio potius quam nativitas sit, per venerationem exaequabitur Patri; nulla nobis religio honoris ad Patrem est, cum tanta nobis ejus veneratio imposita sit, quanta est creaturae:aequalis in honore. Filius enim est, non creatura. 8. Deus autem Deo, ut saepe jam diximus, per infirmitatem nostrae intelligentiae; ut per id, quod ex utero genuisse se dixit , ex partibus internis externisque per membra coeuntibus, tamquam corporalium causarum originibus consistat: cum extra
Abbreviated transcription (Latin):
creatura : Xp̃s enĩ in forma dĩ manens: formã serui accepit. & qui
informa dĩ ẽ sicreatura ẽ. ds̃ non aberit acreatura. qr informa dĩ sit
creatura. Esse autẽ in forma dei non alia intelligentia ẽ : quã indĩ
litate id ẽ exforma eius inserui forma decederet. decedere aut̃
exdõ in homine : nisise ex dĩforma ds̃ euacuans ñ potuit: Euacu¬¬
ans aut̃ se ñ abolitus. ẽ ne. eẽt: cũ esset aliud quã fuisset. Neq enĩ
defecit ex sese quise euacuauit insese: cũ uirtutis potestas etiam
in euacuandi se potestate ꝑ maneat . & in forma serui transisse
non sit naturã dĩ ꝑdidisse: cũ formadĩ euacu ansse nihil aliud
quã uirtus diuinȩ sit potestatis. Adeo autẽ informa dĩ esse
nihil aliud ẽ. quã ȩqualẽ dõ esse : ut aequalitas honoris dño
iħu xp̃o qui in formadĩ ẽ debeatur ipso dicente. Ut om̃s hono¬

Expanded text:
creatura. Christus enim in forma Dei manens, formam servi accepit: et qui creatura. Christus enim in forma Dei manens, formam servi accepit: et qui in forma Dei est, si creatura est, Deus non aberit a creatura, quia in forma Dei sit creatura. Esse autem in forma Dei, non alia intelligentia est, quam in Dei mlitate, id est, ex forma ejus in servi formam decederet . Decedere autem ex Deo in hominem, nisi se ex Dei forma Deus evacuans, non potuit. Evacuans autem se non abolitus est, ne esset; cum esset aliud quam fuisset. Neque enim defecit ex sese, qui se evacuavit in sese: cum virtutis potestas etiam in evacuandi se potestate permaneat; et in formam servi transisse, non sit naturam Dei perdidisse, cum formam Dei evacuasse nihil aliud quam virtus divinae sit potestatis. 7. nihil aliud est quam aequalem Deo esse: ut aequalitas honoris Domino Jesu Christo, qui in forma Dei est, debeatur, ipso dicente: Ut omnes hono
Abbreviated transcription (Latin):
non sponte : sed ꝓp̃t̃ eũ qui subdidit inspe. Quia & ipsa creatura
liberabitur aseruitute corruptionis: inlibertate cdaritatis filioꝵ
dei Si igitur xp̃s creatura est. necesse ẽ subspe longinque xpectu¬
tionis incertussit. & longua eius expectatio. nr̃a potius expe.¬
ctet. & expectans ea uanitati subiectus sit. & ꝑ necessitatis sub¬
iectionẽ non sponte sed sub iectus sit. Subiec tus aut̃ non sponte cũsit
necesse ẽ & seruus sit. Seruus autẽ cũ sit : maneat etiã incorruptio
ginquã expectationẽ liberanda scđm humanã głam clarescit. & o im-¬
prudentẽ dedõ atq impiã ꝓfessionẽ : his eum ꝑcreaturȩ contumeliã
ludribiis deputare. ut speret ut seruiat. ut coactus sit cognitus sit ut
liberandus sit in nr̃a non in sua. cũ desuis nos ad aliquid ꝓuehamur
Sed impietas nrã cũ in geniti ꝑfidiȩ incremento ꝑ banc illicittȩ uocis
audaciã ꝓcedit: ut qr filius creatura sit. pat̃ quoq non differat a

Expanded text:
in spe. Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem claritatis filiorum Dei . Si igitur Christus creatura est, necesse est sub spe longinquae exspectationis incertus sit, et longa ejus exspectatio nostra potius exspectet, et expectans ea vanitati subjectus sit, et per necessitatis subjectionem non sponte subjectus sit. Subjectus autem non sponte cum sit, necesse est et servus sit; servus autem cum sit, maneat etiam in corruptionginquam exspectationem liberanda, secundum humanam gloriam clarescet. Et o imprudentem de Deo atque impiam professionem, his eum per creaturae contumeliam ludibriis deputare, ut speret, ut serviat, ut coactus sit, ut cognitus sit, ut liberandus sit in nostra, non in sua, cum de suis nos ad aliquid provehamurSed impietas nostra cum ingenti perfidiae incremento per hanc illicitae vocis audaciam procedit: ut quia Filius creatura sit, Pater quoque non differat a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdo id udũ tantũ qđ ẽ di semꝑ anterius ẽ quia id qđ infinitũ indo est
semꝑ se infiniti sensus nr̃i recursui subtrahat : ut ante id qđ ꝓprium
dõ ẽ semꝑ. eẽ. id aliquid aliud intentio retro acta ñ capiat. qr nihil
aluud ultra ad intelligentiã dĩ aeternitate ꝓcedendi quã dm̃ semꝑ
eẽ. semꝑ occurrat. Quod igitur & ꝑ moysen dedõ significatũ et per
cõmunẽ sensũ nihilalud Nobis intelligendũ ꝑmitaitur idisũ
unigenito deo eẽ ꝓpriũ euangua testantir Cum in principio erat
uerbũ. & cũ hoc apud dm̃ erat. & cũ erat lum̃ uerũ & cũ unigenitus
ds̃ insinu patris ẽ. &cũ iħs xp̃s suꝑ omĩa ds ẽ Erat igitur ato est
tas ẽ. Essẽ aut̃ semꝑ ab eo qui ẽ: serꝑ aecernitas ẽ &eternitas

Expanded text:
est de eo id ipsum tantum, quod est, ei semper anterius est: quia id quod infinitum in Deo est, est de eo id ipsum tantum, quod est, ei semper anterius est: quia id quod infinitum in Deo est, semper se infiniti sensus nostri recursui subtrahat: ut ante id, quod proprium Deo est, semper esse, aliquid aliud intentio retroacta non capiat; quia nihil aliud ultra ad intelligentiam Dei, aeternitate procedendi, quam Deum semper esse semper occurrat. Quod igitur et per Moysen de Deo significatum, et per communem sensum nihil aliud nobis intelligendum permittitur, id ipsum unigenito Deo esse proprium Evangelia testantur: cum in principio erat Verbum, et cum hoc apud Deum erat , et cum erat lumen verum et cum unigenitus Deus in sinu Pattas est. Esse autem semper ab eo qui est semper, aeternitas est: aeternit
Abbreviated transcription (Latin):
entia ñsemꝑ filiũ eẽ quigenitus ẽ quod si semꝑ patri ꝓpriũ ẽ. qđ semꝑ
e pat̃ necesse ẽ semꝑ filio ꝓprium esse qđ semꝑ ẽ filius. & quomodo
insermonẽ nrm atq. intelligentiã cadet. ut non fuerit antequam
ꝓpria dõ patrisunt ꝑ plenitud inẽ uerȩ in se diuinitatis equatur Nam
ut superiorib libris docuimus ꝑ uirtutẽ & generationẽ sicut pater¬
& honorandus & potens ẽ. ita & in eo qđ pat̃ semꝑ ẽ. eiꝰ quoq in eo qđ
filius ẽ. filio semꝑ esse cõmune ẽ. Nam scđm ad moysendicturr
Mistt me aduos is qui ẽ. dõ ꝓprium. eẽ id qđ ẽ non ambigens sensus
ẽ. q id qđ ẽ. nom potest intelligi diciq ñ esse Esse enĩ & non ee contra¬
ria sunt: Neq heȩ diuersȩ significationes in unũ atq idẽ eoeunt : qr
manente alia altera ñerit Ergo ubi ẽ. non potest uł sensũ uel sermonẽ
mire ñ esse. sensu nr̃o retioacto semꝑq reuocato ad intelligentia eius qui

Expanded text:
si semper Patri proprium est quod semper est pater; necesse est semper Filio proprium esse quod semper est Filius. Et quomodo in sermonem nostrum atque intelligentiam cadet, ut non fuerit ante quam propria Deo patri sunt, per plenitudinem verae in se divinitatis aequatur. Nam, ut superioribus libris docuimus, per virtutem s est: ita et in eo quod Pater semper est, ei quoque, in eo quod filius est, Filio semper esse commune est. Nam secundum ad Moysen dictum, 422 Misit me ad vos is qui est , Deo proprium esse id quod est, non ambigens sensus est: quia id quod est, non potest intelligi dicique non esse. Esse enim et non esse contraria sunt: neque hae diversae significationes in unum atque idem coeunt; quia manente alia, altera non erit. Ergo ubi est, non potest vel sensum vel sermonem inire non esse. Sensui nostro retroacto semperque revocato ad intelligentiam ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
credi potest.Si lingua deficit. fi
dis est fidei. cum tm̃ de deo si
concipit. qͣntum sermo ñ potest
turire. Cauete dilectissim ne q̃r¬
ao uos dehis incredulitas moni
iuiasi homo ñ ualet explicare q
seutit. deus sine dubio potuit in¬
plere quod uoluit. Am̃tie res est¬
eri opationes maiestatis imm̃se. n
Sxigna corruptibilis oris nñ cone¬
genitum mortalis et̃num: Ec̃. uͣ¬
nnuestigare nit̾is qualit̃ deu
in hoĩem uel homo tnsint in
uñ inuestiga prius si potes quo¬
m ex nichilo factus est mundus.
celum unde splenduit: aquarum
liquor. tr̃e soliditas. qua ratione
subsistunt: quomͦ etiam de terra

Expanded text:
credi potest. Si lingua deficit, fides s est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conegenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra
Abbreviated transcription (Latin):
ex ȩt̃no natũ ẽ : id sinon ȩt̃nũ natũ ẽ. iã nonerit & pat̾ auctor ȩt̃nꝰ
Siquid igitur ei qui ab ȩt̃no patre natus ẽ. exȩt̾nitatẽ defuerit.
id ipsũ auctori ñ est ambiguũ defuisse. qr quod gignenti ẽ. infinitũ.
infinitũ ẽ etiã nascenti. Mediũ enĩ quid int̾ natiuitatẽ dei filii
natiuitas ẽ. & in natiuitate generatio ẽ. Quod utrũq sine int̾ual.¬
lo sui ẽ : qr sine utroq nec neutrũ ẽ. Quod . gͦ. nisi ab utroq consistit
qđ idipsũ alterũ in aliquo non possit esse sine altero: Sed inquico
humanis nata sunt aliquando non fuerint: sed aliud ẽ exeo nasci
qͥ d non fuit. aliud exeo natũ . eẽ. qui semꝑ ẽ. In fantia enĩ omis cũ antea non
fuisset. cepit ex tẽpore: quȩ rur sum in pueritiã excrescens. post etiam
adolescentiã coegit in patre. & semꝑ pat̾ est. qi ante in adolescentiã per

Expanded text:
ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et pater auctor aeternus. ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et pater auctor aeternus. Si quid igitur ei, qui ab aeterno patre natus est, ex aeternitate defuerit, id ipsum auctori non est ambiguum defuisse: quia quod gignenti est infinitum, infinitum est etiam nascenti. Medium enim quid inter nativitatem Dei filii, . Quod utrumque sine intervallo sui est, quia sine utroque nec neutrum est. Quod ergo nisi ex utroque non consistit,quod id ipsum alterum in aliquo non possit esse sine altero. 22. Objectiohumanis nata sunt, aliquando non fuqui non fuit, aliud ex eo natum esse qui semper est. Infantia enim omnis, cum antea non fuisset, coepit ex tempore. Quae rursum in pueritiam excrescens, post etiam adolescentiam coegit in patrem. Et non semper pater est, qui ante in adolescentiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiȩ : neq negare nos ql̃ ipsa ñ intelligit. existimet qđ solum
a nobis bene & intelligitur & creditur. Nam ipa sermonũ enuntia¬
tione cũ natũ confitemur : nontam̃ ñ natũ p̃dicamus. Neq enĩ idipũ
ẽ. non natũ atq nasci : quia illud ab altero. hoc uero anemine est
& alud ẽ non sine auctore esse semꝑ ęt̃nũ: aliud qđ patri id est
auctori ẽ coet̃nũ. Ubi aut̃ pat̾ auctor ẽ: ibi & natiuitas ẽ. Rt
uero ubi auctor et̃ nus. ẽ: ibi & natiuitas ȩt̃nitas ẽ Quia sicut
natiuitas ab auctore ẽ: ita & ab ęt̾no auctore ȩt̾na natiuitas estͥ
Omne aut̃ quod semꝑ. ẽ: etiã ȩternũ ẽ. Sed tam̃ non omne quod
ȩt̃nũ ẽ. etiã innatũ est: qr qđ ab ȩt̾nonas citur. habet ȩt̃nũ esse qđ¬
natũ ẽ: Quod aut̃ nonnatum ẽ : id cũ ȩt̃nitate ñnatũ ẽ Quod uero

Expanded text:
perfidiae: neque negare nos, quia ipsa non intelligit, existimet, quod solum perfidiae: neque negare nos, quia ipsa non intelligit, existimet, quod solum a nobis bene et intelligitur et creditur. Nam ipsa sermonum enuntiatione cum natum profitemur, non tamen non natum praedicamus. Neque enim id ipsum est non natum atque nasci: quia illud ab altero, hoc vero a nemine est. Et aliud est sine auctore esse semper aeternum, aliud quod patri, id est, auctori est coaeternum. Ubi enim pater auctor est, ibi et nativitas est; at vero ubi auctor aeternus est, ibi et nativitatis aeternitas est: quia sicut nativitas ab auctore est, ita et ab aeterno auctore aeterna nativitas est. Omne autem, quod semper est, etiam aeternum est. Sed tamen non omne, quod aeternum est, etiam innatum est. Q Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
ctisq doc trinis. ꝑ scientiã sapientis omnipotertiȩ contra¬
ire Scđm illud beati apłi dictũ Nr̃a aut̃ ari a ñ sunt
carnalia sed potentia do: ad destructionẽ monitionũ rationis.
destruentia & omnẽ altitudinẽ eleuatã aduersus cognitionẽ dĩ
ł idem ñ nudã apłs atq in opẽ rationis reliquiđ. Iuȩ quãuis potissima
ad salutẽ sit tam̃ nisi ꝑ doctrinã instruatur. habebit quidẽ in ter
aduersa tutũ diffugiendi recessum. ñ etiã retinebit constante m
obnitendi securitatẽ. eritq ut infirmib sunt post fugã castra iñ etiã
ut castra habentib ad ẽ int̾rita fortitudo. Contundendȩ ergo sunt
in solentes aduersum dm̃ disputationes. & destru enda rationũ falla¬
tiũ munim̃ta: & eleuata adimpietatẽ ingenia conterenda. Nec
carnalib: armis sed spiritalib: nec t̾rena doctrina sed cȩlesti sapi
ut quanta rerũ diuinarũ humanarumq discretio ẽ. t

Expanded text:
ctisque doctrinis per scientiam sapientis omnipotentiae contractisque doctrinis per scientiam sapientis omnipotentiae contraire, secundum illud beati Apostoli dictum: Nostra enim arma non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum, rationes destruentia, et omnem altitudinem elevatam adversus cognitionem Dei . Fidem non nudam Apostolus atque inopem rationis reliquit: quae quamvis potissima ad salutem sit, tamen nisi per doctrinam instruatur, habebit quidem inter adversa tutum refugiendi recessum, non etiam retinebit constantem obnitendi securitatem; eritque ut infirmibus sunt post fugam castra, non etiam ut castra habentibus adest interrita fortitudo. 420 Contundendae sunt ergo insolentes adversum Deum disputationes, et destruenda rationum fallacium munimenta, et elevata ad impietatem ingenia conterenda, nec carnalibus armis, sed spiritalibus; nec terrena doctrina, sed coelesti sapientia: ut quanta rerum divinarum humanarumque discretio est, tanta
Abbreviated transcription (Latin):
iã impiis atq alienis studiis ad qui escimus qđ ꝓuidens ante beatꝰ¬
apłs paulus. sicuti frequent̃ ostendimꝰ. ut caueremus ad monuit
dicens Uidete nequis uos spoliet ꝑ philosopbiã & ianẽ dece.¬
ptionẽ : scđm traditionẽ hominũ. et scđm elem̃ta mundi. & non
scđm xp̃m. in quo inhabitat omĩs plenitudo diuinitatis corporalit̃
Cauendũ igitur aduersũ philosophiam.ẽ : & humanarũ traditionũ
non tã euitanda sunt studia quã refutanda. Neq enĩ his ita
concedendũ ẽ. quasi uincant potius quã fallant : q nos xpm̃
non tã diffugere quã refellere. & simplitiores ne abhis spolientꝰ
& obstruere & instruere. Nam cũ possit omĩa & ea ipsa omĩa
sapient̃ ds̃ possit. nec uirtuti eius ratione crȩationi uirtus absistit :
opor tet eos qui xpm p̃dicant mundo. irreligiosis mundi imꝑfe-¬

Expanded text:
jam impiis atque alienis studiis acquiescimus. jam impiis atque alienis studiis acquiescimus. Apostolus Paulus, sicuti frequenter ostendimus, ut caveremus admonuit, dicens: Videte ne quis vos spoliet per philosophiam et inanem deceptionem, secundum traditionem hominuinitatis corporaliter . Cavendum igitur adversum philosophiam est, et humanarum traditionum non tam evitanda sunt studia, quam refutanda. Neque enim his ita concedendum est, quasi vincant potius quam fallant: quia nos Chrnon tam diffugere, quam refellere; et simpliciores, ne ab his spolientur, et obstruere et instruere. Nam cum possit omnia, in ea ipsa omnia sapienter Deus possit, nec virtuti ejus ratio, nec rationi virtus absistat; oportet eos, qui Christum praedicant mundo, irreligiosis mundi imperfe
Abbreviated transcription (Latin):
nasceretur: Ac primũ oportuerat homines religiosam diuinarum rerũ
scientiã p̃ferentes. ubi euangelicȩ atq apłicȩ p̃dicationis ueritas
p̃ferebat. callidȩ philosophiȩ tortuosas quȩstiones abi
ctari potius fidẽ quȩ indõ.ẽ: qr sensum infirmũ facile fidei suȩ
p̃sidi o. sofisma & sillogisticȩ int̾rogationes exueret. cũ captiosa
ꝓpositio. responsionẽ simplicẽ sibiq scđm int̾rogationẽ rerum
ob secundantẽ. adultimũ iã sensus sui inter rogatione spoliaret. ut
qđ ꝓfessione amisisset. id iã conscientie᷑ ñ teneret. Iuid enĩ tam
nec essario int̾rogationi obsecundabit. ut cũ a nobis quȩratur
.ẽ. ne aliquid ante quã nascitur. in ꝓfessione nr̃a sit ñ fuisse antequã
nascitur: Neq enĩ aut in natura aut innessitate ẽ ut qđ est nascat᷑:
cũ nasci aliquid. obid tantũ ut sit. ñ qr erat. nec essesit: quod cũ con¬
cessum fuerit a nob̾. qr recte conceditur: exuti fidei scientia capti

Expanded text:
aeferenda. --Ac primum oportuerat homines religiosam divinarum rerum scientiam praeferentes, ubi evangelicae atque apostolicae praedicationis veritas praeferebat, callidae philosophiae tortuosas quaestiones abjicere, et sectari potius fidem quae in Deo est: quia sensum infirmum facile fidei suae praesidio sophisma syllogisticae interrogationis exueret, cum captiosa propositio responsionem simplicem, sibique secundum interrogationem rerum obsecundantem, ad ultimum jam sensus sui interrogatione spoliaret; ut quod professione amisisset, id jam conscientia non teneret. Quid enim tam necessario interrogationi obsecundabit, quam ut cum a nobis 419 quaeratur, Estne aliquid antequam nascitur? In professione nostra sit, non fuisse ante quod nascitur? Neque enim aut in natura aut in necessitate est, ut quod est nascatur: cum nasci quid ob id tantum ut sit, non quia erat, necesse sit. Quod cum concessum fuerit a nobis, quia recte conceditur; exuti fidei conscientia, capti
Abbreviated transcription (Latin):
se uiuntatis est mrtus. Ibi enĩ
ilum er semet ipso genuit deus
hie eum uigo deo oꝑante conce¬
pit. Ibi sine uitio. hic sine exẽplo.
Ibi natus ut conderet uitam: fẽs
hic ut tolleret mortem. Ibi patri
natus. hic hominib pcreatus. Iua
notimitate hominem fecit. hacge¬
neratione hoĩem lib̾auit. Utram¬
q fres generationem eius ñ posse
narrari sententia hec una cõplec¬
titur.Illa enim ẽ ante hoĩem: ista
smĩ hoĩẽm. Iua incogitabilis: ista
tiuitates. ñ bis asseritur dĩ filiꝰ
natus. s gemina muno dei filio
sonfirmatur eẽ. substantia. Ioi qd̃
erat natus est: hic qd̾ ñ erat factus
In pͥncipio erat u̾bum ⁊̃ uͥbum ese¬

Expanded text:
e divinitatis est virtus. Ibi enim illum ex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista tivitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus In principio erat Verbum, et Verbum e