comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buũ in eiꝰ int̾dum funiculo nuncupantur.
Alioqͥn in medio tribꝰ iudȩ habitasse simeonẽ
scͥptura manifestissime docet:. Balã. in tribu
iuda. Baschat. in tribu iuda: Bethdagon. in
tribuiuda. S & usq hodie grandis uicꝰ cafer-¬
dago.int̾ diospolĩ & iamniã. demonstrat᷑.
Bethaloth. in tribu iuda. Bethaffu. in tribu

Expanded text:
 in ejus interdum funiculo nuncupantur: alioquin in medio tribus Judae habitasse Symeonem, Scriptura manifestissime docet. Balam, in tribu Juda. Bascath, in tribu Juda. Bethdagon, in tribu Juda: sed et usque hodie grandis vicus Capherdago inter Diospolim et Jamniam demonstratur. Bethaloth,
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto. castra itineris filioꝵ isył. Ba¬
moth. ciuitas amorreoꝵ tnͣsiordanen. in ar-¬
none. qu̾a possedert̃ filii ruben. Basan. suꝑ
qua scribit᷑. & og regẽ basan. Hanc autẽ ma-¬
chati cognominauit. auothair. hoc ẽ. ẽnay-¬
Aiciap. ceciditq in sortẽ dimidiȩ tribꝰ
manasse. in t̾ra galaad. Hȩc ẽ basanitis.
quȩ nc̃ batanea dr̃. Beelphegor. quod
int̾prȩtat᷑ simulachrũ ignominiȩ. Est autẽ
idolũ moab. cognom̃to baal. suꝑ montẽ fogor.¬

Expanded text:
in deserto castra itineris filiorum Israel. Bamoth, civitas Amorrhaeorum trans Jordanem in Arnone, quam possederunt filii Ruben. Basan, super qua scribitur: Et Og regem Basan . Hanc autem Machaathi cognominavit Avoth Jair, hoc est ἐπαύλεις Ἰαίρ. Ceciditque in sortem dimidiae tribus Manasse, in terra Galaad, haec est Basanitis, quae nunc Batanaea dicitur. Beelphegor, quod interpretatur, simulacrum ignominiae. Est autem idolum Moab, cognomento Baal, super montem Phogor
Abbreviated transcription (Latin):
Balanꝰ i÷ quercꝰ luctus. sub qua rebeccȩ nutrix
sepulta ẽ. Barad. int̾ cades & barad hodieq pu-
teus agar demonstrat᷑. Bethleem. ciuitas da¬
uid in sorte tribꝰ uidȩ in qͣ dñs nr̃ atq salua-¬
aianã plagã. iuxta uiã quȩ ducit chebron ubi¬
& sepulchrũ iesse & dauid ostendit᷑. & mille cir-¬
citer passib ꝓcul turris ader. quȩ int̾pretat᷑¬
eandẽ bethleem regis qnͣdã iudeȩ archelaitu¬
mulꝰ ostendit᷑. qͥ semitȩ ad cellas nr̃as e uia
publica diu̾tentis principiũ ẽ. Uocabat᷑ autẽ
bethleem & filiꝰ effratȩ. id÷ mariȩ. ut in parali

Expanded text:
Balanus id est quercus luctus, sub qua Rebeccae nutrix sepulta est. Barad, inter Cades et Barad, hodieque Agar puteus demonstratur. Bethleem, civitas David in sorte tribus Judae in qua Dominus noster adionalem plagam, juxta viam quae ducit Hebron, ubi sepulcrum Jesse et David ostenditur, et mille circiter passibem et Bethlehem regis quondam Judae Archelai tumulus ostenditur qui semitae ad cellulas nostras a via publica divertentis principium est. Vocabatur autem Bethleem et filius Efrathae, id est, Mariae, ut in Parali
Abbreviated transcription (Latin):
lium melos decerpere possit salu¬
briter. S priꝰ notandũ est qđ bene
post iudicũ ut diximꝰ ponit᷑ regũ.
uidelicet qm̃ nunc st̃ p̃sules eccłiȩ.
s post modũ regnũ: seu quia prius
erit iudicium deinde seque¬
tur sempiternũ imperiũ. Ait enu
sacra descriptio.

Expanded text:
lium melos decerpere possit salulium melos decerpere possit salubriter. Sed prius notandum est quod bene post Judicum, ut diximus, ponitur Regum, videlicet quoniam nunc sunt praesules Ecclesiae, sed postmodum regnum: seu quia prius erit judicium, deinde sequetur sempiternum imperium. Ait enim sacra descriptio.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c: hely sacerdote reꝓbato. id est
iudaico sacerdotio abiecto. Nater
qͦ ipsa samuhelis quȩ priꝰ fuit steri¬
lis & posteriori fecundittate letata.
cuiꝰ etiã nomen. idest anna qđ gr̃a
eiꝰ interpretat᷑. ipsam religionem
xp̃ianam. ipsam postremo di grãm
significat. qua nob̾ xp̃c orit᷑. ip̃sam
qͦ eccłiam quȩ olim sterilis. nunc
fecunda in di laudib lȩtat᷑. Suns
enĩ huiꝰmodi innumerabilia. quib
comꝓbatur qđ liber iste sp̃ualibus
florib redolet. & allegoricis signi¬
ficationib pollet. De quib si dñs
deder it describemꝰ in locis ꝑ singu-¬
la quȩ congruere rationi uidebimꝰ
creuimus. In qua quidẽ priꝰ funda¬
menta ipsiꝰ hystoriȩ ubi libuerit.
ĩmo ubi congruerit. & post modum¬
ñ solũ culmen sp̃ualis intelligentiȩ.
uerũ etiã quibdam in locis moralis
suauitatis armoniam inserere nitim᷑
ut lector ñ solũ contentꝰ sit dictis
hystoriȩ. uerũ allegoriarũ ac mora¬

Expanded text:
eprobato, id est Judaico sacerdotio abjecto, mater quoque ipsa Samuelis, quae prius fuit sterilis et posteriori fecunditate laetata, cujus etiam nomen, id est Anna, quod gratia ejus interpretatur, ipsam religionem Christianam, ipsam postremo Dei gratiam significat, quia nobis Christus oritur: ipsam quoque Ecclesiam, quae olim sterilis, nunc fecunda, in Dei laudibus laetatur. Sunt enim hujusmodi innumerabilia, quibus comprobatur quod liber iste spiritalibus floribus redolet et allegoricis significationibus pollet. De quibus si Dominus dederit describemus suis in locis per singula quae congruere rationi videbimusire decrevimus. In qua quidem prius fundamenta ipsius historiae, ubi libuerit, imo ubi congruerit, et postmodum culmen spiritalis intelligentiae, verum etiam quibusdam in locis, moralis suavitatis harmoniam inserere nitimur, ut lector non solum contentus sit dictis historiae, verum allegoriarum ac mora
Abbreviated transcription (Latin):
ipso exordio regum cominutatũ sa¬
cerdotiũ in samuhelẽ reꝓbato hely.
& commutatũ regnũ in dauid rep¬
bato saule. exclamauit ꝓnuntiare
nouum sacerdotiũ nouuq regnũ
reꝓbato ueteri. qđ umbra erat fu
Nonne ipse dauid cũ panes ꝓpositi¬
onis manducauit qͦs ñ licebat
mandure nͥ solis sacerdotib in una

Expanded text:
ipso exordio regum commutatum sacerdotium in Samuele reprobato Heli: et commutatum regnum in David, reprobato Saule, exclamavit praenuntiari novum sacerdotium novumque regnum, reprobato veteri quod umbra erat futNonne ipse David cum panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una
Abbreviated transcription (Latin):
insolent̾ extollam. s qͦ sudoris consciꝰ ad le¬
ctionẽ eoꝵ ꝓuocem nescientes. Siquis gͥ
& illos & p̾sens uolumen. librũ qͦ locoꝵ
quẽ editurꝰ sum habere uoluerit. paruipen¬
det ructũ & nausiam iudeoꝵ. Ac ne forte
consũmato ȩdificio qͣsi extrema deeẽt manꝰ.
noui testam̃ti uerba & nomina int̾pretatus
sum. imitari uolens ex parte origenẽ. quem
post apłos ȩccłiarum magistrũ nemo nisi
imꝑitus negat. Int̾ cȩtera enĩ ingenii sui
p̾clara monimenta etiã in hoc laborauit.
ut qđ philo quasi uir iudeꝰ omiserat. hic
ON statim
ubicũq ex alit¬
tera quȩ apud he¬
breos dicit᷑ aleph
ponuntur nomi¬
na. estimandũ ẽ
ipsam solam esse
que ponitur.
ex. heth. litteris quȩ aspirationes suas.
uocesq cõmutant habet exordium.
Sciendũ gͥ qđ tam in genesi ꝗͣ in cęt̾is
libris. ubi.a. uocali litt̾ã nom̃ incipit.
ap̃ hebreos a diuersis ut supra diximus

Expanded text:
insolenter extollam, sed quod sudoris conscius, ad leinsolenter extollam, sed quod sudoris conscius, ad lectionem eorum provocem nescientes. Si quis igitur et illos, et praesens volumen, librum quoque Locorum, quem editurus sum, habere voluerit, parvipendet ructum et nauseam Judaeorum. Ac ne forte consummato aedificio quasi extrema deesset manus, novi Testamenti verba et nomina interpretatus sum: imitari volens ex parte Origenem, quem post Apostolos Ecclesiarum magistrum, nemo nisi imperitus negabit. Inter caetera enim ingenii sui praeclara monumenta etiam in hoc laboravit, ut quod Philo quasi Judaeus omiserat, hic statim ubicumque ex A   littera quae apud Hebraeos dicitur ALEPH  , ponuntur nomina, aestimandum est, ipsam solam esse, quae ponitur. nonnunquam ex HETH   litteris, quae aspirationes suas vocesque commutant, habent exordium. Sciendum igitur, quod tam in Genesi, quam in caeteris libris, ubi a vocali littera nomen incipit, apud Haebreos a diversis, ut supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
hilo uir disertissimꝰ iudeoꝵ. orige¬
nis qͦ testimonio comꝓbatur edi¬
disse librũ hebraicoꝵ nominum.
eoꝵq ethimo logias. iuxta ordine litterarũ
e latere copulasse. Qui cũ uulgo habeatur
a grecis. & bibliothecas orbis impleuerit.
Uerũ tam dissona int̾ se exemplaria repperi.
& sic confusũ ordinẽ. ut tacere meliꝰ uidi cauer̃.
quã rep̾hensione quid dignũ scribere. Itaq
hortatu frm̃ lupuli & ualeriani. qͥ me putant
aliqͥd in hebreȩ linguȩ noticia ꝓfecisse. & rei
ipsiꝰ utilitate cõmotus singula ꝑ ordinem
scripturarũ uolumina ꝑcucurri. & uetꝰ ȩdi¬
ficiũ noua cura instaurans. fecisse mereor.
qd a grecis qͦ appetendũ sit. Prȩt̾ea & illud
in p̾fatione cõmoneo ut si qua hic prȩt̾mis¬
sa st̃. alteri sciat lector oꝑi reseruata Libroᷤᷤ
enĩ hebraicarũ questionũ nunc in manib
habeo. opꝰ nouũ. & tã grecis quam latinis.
usq ad id locoꝵ inauditũ ñ quo studiũ meũ

Expanded text:
hilo vir disertissimus Judaeorum, Origenis quoque testimonio comprobatur, edidisse librum Hebraicorum Nominum, eorumque etymologias juxta ordinem litterarum e latere copulasse. Qui cum vulgo habeatur a Graecis, et bibliothecas orbis impleverit, Verum tam dissona inter se exemplaria reperi, et sic confusum ordinem, ut tacere melius judicaverim, quam reprehensione quid dignum scribere. Itaque hortatu fratrum Lupuliani et Valeriani, qui me putant aliquid in Hebraeae linguae notitia profecisse, et rei ipsius utilitate commotus, singula per ordinem Scripturarum volumina percucurri; et vetus aedificium nova cura instaurans, fecisse me reor, quod a Graecis quoque appetendum sit. Praeterea et illud in Praefatione commoneo, ut si qua hic praetermissa sunt, alteri sciat lector operi reservata. Libros enim Hebraicarum Quaestionum nunc in manus habeo, opus novum, et tam Graecis quam Latinis usque ad id locorum 3-4 inauditum. Non quo studium meum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam enoch translatꝰ. helias uͦ ad çȩlũ subue¬
ctus ec̃ memorat᷑. ut ueniret post modũ
qͥ nec tñslatus nec subuectꝰ celũ ethereũ
sua uirtute penetraret. qͥ nob̾ in se creden¬
tib carnis qͦ mundiciã largiret᷑. & sub eo
ꝑ increm̃ta tempoꝵ uirtꝰ castitatis excresce¬
ret. In ipsa qͦ eoꝵ tnͣslatione qͥ ascensionẽ
dñicam ut uidelicet famuli designauert̃.¬
& in ipso sequi ad cȩlũ ascendit dñs osten¬
dit. Nam enoch qͥdem uxorẽ & filios ha¬
buit. helias uͦ neq uxorẽ neq filios legit᷑
habuisse. Pensate gͦ quomͦ ꝑ incrementa
creuerit mundicia castitatis. qd̵ & ꝑ tnͣsla-¬
tos famulos & ꝑascendentis dñi ꝑsonam
patent᷑ ostendit᷑. Translatꝰ nãq ẽ enoch.
ꝑ coitũ genitꝰ & ꝑ coitũ generans. Raptꝰ
est helias. ꝑ coitũ genitꝰ s ñ etiã ꝑcoitũ
autẽ quomͦ heliseꝰ cũ suus magister heli¬

Expanded text:
Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subveNam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum autem quomodo Elisaeus, cum suus magister Eli
Abbreviated transcription (Latin):
Per angłos qͥppe illa facta & ostensa st̃ adiu¬
menta. qͥa nec ad celũ quidẽ aereũ per se
ascendere poterat. quẽ naturȩ suȩ infir¬
mitas grauabat. Redẽptor autẽ nr̃ non
curru ñ angłis subleuatꝰ legit᷑. quia isqͥ
fecerat om̃ia nimirũ suꝑ om̃ia sua uirtute
ferebat᷑. Illuc enĩ reuertebat᷑ ubi erat. &
inde redibat ubi remanebat. Qui cũ ꝑ
humanitatẽ ascenderet in celũ. ꝑ diuini¬
tatẽ & terrã parit᷑ continebat & cęlum.
Sicut autẽ ioseph a fr̃ĩb uenditꝰ uenditio¬
nẽ redẽptoris nr̃i figurauit. sic enoch tnͣs¬
latus atq ad celũ aereũ helias subleuatꝰ
ascensionẽ dnicam designauit. Ascensio¬
nis suȩ dñs p̾nuntios & testes habuit.
unũ ante legẽ. aliũ sub lege. ut qnͣdoq
ueniret ipse qͥ ueracit᷑ cȩlos penetrare po¬
tuisset. Unde & ipse ordo in eoꝵ qͦ utraq
subleuatione ꝑ quędã increm̃ta distinguit᷑.

Expanded text:
Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjuPer angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster, non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illucremanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus , atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem Dominicam designavit. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & uiuit anima tua. qͥa ñ derelin-¬
quate. & cȩt̾a. Quid est qđ helias ad
celũ raptꝰ dicitur: Nunqͥd nã eũ adhuc
in hac carne corruptibili positũ. ad illiꝰ
sumȩ quietis sinũ ante resurrectionẽ
ascensionẽq dñi credimꝰ esse ꝑductũ :
Sed aliud est celũ acreũ. aliud ethereũ.
& aues cęli dicimꝰ. qͥa eas uolitare in aere
uidemꝰ. In celũ itaq acreũ helias sub¬
latus est. ut in secretã qnͣdam regionẽ¬
lis itpente auceret᷑ ubi in magna iã¬
carnis & sp̃s qͥete uiueret qͦusq ad finem
mundi redeat & mortis debitũ soluat.
Subleuatꝰ namq helias. ascensionẽ dñicam
designauit:. Ile enĩ mortẽ distulit. ñ eua¬
sit. Redẽptor autẽ nr̃ qͥa ñ distulit supe
rauit. eãq resurgendo consũpsit. & resur¬
rectionis suȩ głam ascendendo declarauit
Notandũ qͦ est qd̃ helias legit᷑ in curru a¬
scendisse. ut uidelicet aꝑte monstraretur.
qͥa homo purꝰ adiutorio egebat alieno.

Expanded text:
a tua; quia non derelinquam te, etc. » Quid est, quod Elias ad coelum raptus dicitur? Nunquidnam eum adhuc in hac carne corruptibili positum ad illius summae quietis sinum ante resurrectionem ascensionemque Domini credimus esse perductum? Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. et aves coeli dicimus , quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jacarnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Sublevatus namque Elias, Ascensionem Dominicam designavit. Ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster quia non dravit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam, ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru ascendisse legitur, ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno.
Abbreviated transcription (Latin):
ntͥ eiꝰ ad cȩlos reseruauit. ꝑ qua p̾sentis
uitȩ fluctꝰ tnͣsire satagit. Sed sicut
hliseꝰ ꝑcutiens pallio fluuiũ. aquas ñ
diuisit anteꝗͣ dixit. ubi ẽ d̾s heliȩ etiã
nc̃.& sic pcussit aquas & diuisȩ st̃. ita¬

Expanded text:
nem ejus ad coelos reservavit, per quam praesentis vitae fluctus transire satagit. Sed sicut Elisaeus percutiens pallio fluvium, aquas non divisit, antequam dixit: Ubi est Deus Eliae etiam nunc? et sic percussit aquas et divisae s
Abbreviated transcription (Latin):
ficłi oculos in illũ ponat & credat fidelĩ
passionẽ. resurrectionẽ. & ascensioni
eiꝰ ad patrẽ. peticionis suȩ fructumñ
capiet. Qd̃ subsequens ratio designas
Nelias enĩ secũ comitante helises ao ti
iordanis ueniens tulit palliũ suũ e in¬
uoluit illud. & ꝑcussit aquas. que duis
st̃ mutrãꝙ partẽ. & transierunt anł¬

Expanded text:
deliter passionem, resurrectionem et ascensionem ejus ad Patrem, petitionis suae fructum non capiet; quod subsequens ratio designat. Elias enim, secum comitante Eliseo, ad aquas Jordanis veniens, « tulit pallium suum, et involvit illud, et percussit aquas, quae divisae sunt in utramque partem, et transierunt a
Abbreviated transcription (Latin):
asolet fieri ut dũ incaute cupiunt ñnulli
absq flatu sp̃s sũmi tnsire cerula ponti
incidunt in saxa. immo offendt᷑ in mon¬
tẽ. & ñ inueniunt portũ s potiꝰ planctũ
Ideoq nob̾ caute deducere puppim. lenit᷑
qͦ currat tuta mare ꝑ altũ. qͦ portꝰ acci¬
piat ipsam de gurgite tandẽ & sedere
ualeat fixa in littore gaudens. ut saltẽ
cõmertia uł paruulis congesta possit con¬
ferre doctoꝵ. Et licet supiores libri my¬
steria xp̃i & ȩccłiȩ pandant. uerũ iste prȩ
om̃ib passionẽ. ĩmo ascensionẽ demon¬
strat saluatoris. Unde isti libriregnoꝵ
ñ immerito p̾sigurauerunt libros quat¬
tuor eugłioꝵ ubi euident᷑ qd̾ in figura
in eisdem gestũ est in ueritate st̃ expleta.
Iccirco uolostilũ illuc uertere ouans. ab¬
dita diutiꝰ ne maneant mystica dona:
ra. & in modũ libelli cupio dño fauente
concludere nr̃m opꝰ. cõpendioso uidelicet

Expanded text:
assolet fieri, ut dum incaute cupiunt nonnulli assolet fieri, ut dum incaute cupiunt nonnulli absque flatu Spiritus summi transire caerula ponti, incidant in saxa, imo offendant in montem, et non inveniant portum, sed potius planctum: ideoque est nobis caute deducere puppim, leniter quo currat tuta mare per altum quo portus accipiat, ipsam de gurgite tandem, et sedere valeat, fixa in littore gaudens, ut saltem commercia vel parvulis congesta, possit conferre doctorum, et licet superioris libri mysteria Christi et Ecclesiae pandunt, verum iste prae omnibus passionem, imo ascensionem demonstrat Salvatoris. Unde isti libri Regnorum non immerito praefiguraverunt libros quatuor Evangeliorum, ubi evidenter quod in figura in eisdem gestum est, in veritate sunt expleta. Idcirco volo stylum illuc revertere ovans, abdita diutius ne maneant mystica dona. ra, et in modum libelli cupio, Domino favente, concludere nostrum opus, compendioso videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
aliqnͣdo
domino
cooꝑante
quartũ
nauigan¬
do appu-¬
limus li¬
brũ. qͦ ualeat qnͣdoq requiẽ nr̃a hab̾e
manꝰ quȩ ducit oblique remos ꝑ equora
quȩq doctoꝵ Uastũ enĩ cito transiuimꝰ
mare. ꝓsꝑantib zephiroꝵ flabris supe-¬
tioris libelli. & dño fauente qͦdãmodo
ut qͥdam ait. carmina sẏrenarũ surda
transnauigauimꝰ aure. nautas immo
naucleros scilicet gnaros maris secuti.¬
qͥ afflante spu scõ pelagꝰ huiꝰ itineris
erebro tnͣsiere freto. Sed iã nunc licet
alonge qͣsi portũ litoris cernimꝰ. ꝓpendimꝰ
tergũ oculis dũ consideramꝰ qͣlit̃ undosũ
gnauit᷑ ꝑfreta nauigando compressimꝰ
equor. fit certiꝰ illud qd adhucrestat trana¬
re ad litus. S quanꝗͣ paruũ uidcat᷑ spaciũ
qd debeamꝰ carpere maris. uerũ ẽ nobis
necessariũ ut aqͥlone discedente. leniter
flabris aspiret ꝓsꝑantib auster. qͥsuspen¬
sa uela impellit ut ꝓsperet᷑ nauis. Nam

Expanded text:
aliquando, Domino cooperante, quartum navigando appulimus librum, quo valeat quandoque requiem nostra habere manus, quae ducit oblique remos, per aequora quaeque doctorum. Vastum enim ceu transivimus mare, prosperantibus zephyrorum flabris superioris libelli, et Domino flante quodammodo ut quidam ait, carmina syrenarum surda transnavigavimus aure, nautas imo naucleros, scilicet gnaros maris, qui, afflante Spiritu sancto, pelagus hujus itineris crebro transiere freti. Sed jam nunc licet a longe, quasi portum littoris cernimus: perpenditergum oculis, consideramus, qualiter undosum gnaviter per freta navigando compressimus aequor. Fit certius illud quod adhuc restat transnare ad littus. Sed quanquam parvum videatur spatium, quod debeamus carpere maris, verum est nobis necessarium, ut aquilone descendente leniter flabris aspiret prosperantibus auster, qui suspensa vela impellit, ut prosperetur navis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uatori subsannabant: Qui dicunt ascen-¬
de calue. ascende calue. qͥa in caluariȩ lo co
xp̃c ascensurꝰ erat in crucẽ. Qd̃ uͦ conuer¬
sus maledixit eis heliseꝰ. & exierunt duo
ursi de silua & int̾fecerunt qͣdraginta
duos pueros. blasphemantes: ita & xp̃c
is postꝗͣ ascendit in celos sicut heliseus
anno ascensionis suȩ immisit duos ursos

Expanded text:
vatori subsannabant. Quod dicunt: Ascenvatori subsannabant. Quod dicunt: Ascende, calve, ascende, calve, quia in calvariae loco Christus ascensurus erat in cruce. Quod vero « conversus maledixit eos Eliseus, et exierunt duo ursi de silva, et interfecerunt quadraginta duos pueros blasphemantes » , ita et Cis, posteaquam ascendit in coelum, sicut Eliseus esimo secundo anno ascensionis suae immisit duos ursos
Abbreviated transcription (Latin):
tis s aquȩ pessimȩ st̃. & t̾rȩ steriles.
tille ait. Afferte mͥ uas nouũ. & mit¬
ute in illud sal. Postulabat᷑ heliseus
a ppło ut aquas iericho steriles & mali¬
gias sanaret. accepit uas nouũ fictile¬
& iecit in eo sal. & demersit illud in flu¬
mine. & statĩ in flumine aquȩ sanatȩ st̃
Quo facto p̾nuntiabat ꝓpħa. qͥa uerbũ caro
fieret. & habitaret in nob̾. Inde in simili
tudinẽ uerbi sal id est sapientiã dedit in
uas fictile. in corpꝰ scilicet humanũ. &
unmittens in aquã demersit. qd̾ quidẽ
significabat. qͥa om̃s pplĩ qͥ sub figura
aquarũ in toto mundo steriles erant.
ꝑ xp̃i incarnationẽ fȩcunditatẽ. & be¬
nedictionem accepturi essent
uidit eos. & maledixit eis in nomine dñi.
dĩ int̾pretat᷑. Salꝰ autẽ dĩ quis ẽ aliꝰ nisi
filiꝰ eiꝰ. qͥ & saluator ubiq uocat᷑: Paruuli¬
uͦ illi illudentes saluti dĩ idest heliseo. iu¬
deoꝵ habuere ꝑsonam. qͥ ad crucẽ dño sal¬

Expanded text:
cis; sed aquae pessimae sunt, et terra sterilis. At ille ait: Afferte mihi vas novum, et mittite in illud sal. » Postulabat Eliseus a populo ut aquas Jericho steriles et malignas sanaret. Accepit vas novum fictilet jecit in eo sal, et demersit illud in flumine, et statim in flumine aquae sanatae sunt. Quo facto praenuntiabat propheta quia « Verbum caro fieret, et habitaret in nobis tudinem Verbi sal, id est sapientiam, dedit in vas fictile, in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat quia omnes populi qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi essent. « vidit eos et maledixit eis in nomine Domini. Dei interpretatur. Salus autem Dei quis est alius nisi filius ejus qui et Salvator ubique vocatur? Parvuli vero illudentes salutem Dei, id est, Eliseo, Judaeorum habuere personam, qui ad crucem Domino Sal
Abbreviated transcription (Latin):
o suspiciet sursũ. & ad terrã intuebit᷑.
E ete tribulatio & tenebrȩ. dissolutio
o ingustia. & caligo ꝑsequens. & ñ pote.¬
at auolare de angustia sua. Mittit rex
imptꝰ duos qͥnquagenarios cũ subditis
sbi militib ut exhibeant heliam. qui
diuino igne consũpti st̾. terciꝰ autẽ missꝰ

Expanded text:
. Et ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio, et angustia, et caligo persequens, et non poterit avolare de angustia sua . » Mittit rex impios duos quinquagenarios, cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem missus
Abbreviated transcription (Latin):
tuna s necessaria postulatio eẽ decernit᷑.
ixit gͦ helias ad heliseũ. Postula qd̵ uis
ut faciã tͥ. ante ꝗͣ tollar a te. Dixitq heli¬
seus. Obsecro te ut fiat sp̃s tuus duplex
in me. Qui respondit. Rem difficilem po¬
stulasti. At tam̃ si uideris me qnͣdo tollar a

Expanded text:
decernitur. « Dixit ergo Elias ad Eliseum: Postula quod vis ut faciam tibi antequam tollar a te. Dixitque Eliseus: Obsecro ut fiat spiritus tuus duplex in me. Qui respondit: Rem difficilem postulasti. Attamen si videris me, quando tollar a
Abbreviated transcription (Latin):
Seruiuit qͦ baal & adorauit eũ. & irrita¬
uit dñm dm̃ isrł iuxta omia q̃ fecerat
pat̾ eiꝰ. Sed ñ diu ꝓspere egit. qͥa ꝑ can-¬
cellos cenaculi sui qd̃ habebat in sama¬
ria cecidit. & egrotauit. Misitq nun¬
tios ad beelzebub dm̃ accharon. ut con¬
sulerent eũ utrũ uiuere posset de hac
infirmitate. Cui cũ helias nuntiis suiᷤ
obuians de morte uicina respondisset.
misit ad eũ quinqͣgenariũ principem
cũ militib sibi subiectis. ut eũ adduce¬
rent. S his igne cȩlesti consumptis. iteru̾
misit aliũ qͥnquagenariũ qͥ similit̾ cum
& uiciis dediti ueritatẽ a se repellebant
ĩmo ꝑsequebant᷑: Unde legit᷑ in euglio
qͥa miserunt pͥncipes & pharisei min¬
stros ut apphenderent uim. Et item:¬

Expanded text:
uoque Baal et adoravit eum, et irritavit Dominum Deum Israel, juxta omnia quae fecerat pater ejus. Sed non diu prospere egit, quia per cancellos coenaculi sui, quod habebat in Samaria, cecidit et agrotavit. « Misitque nuntios ad Beelzebub deum Accaron, ut consulerent eum utrum vivere posset de hac infirmitate. » Cui cum Elias nuntiis suis obvians de morte vicina respondisset, misit ad eum quinquagenarium principem, cum militibus sibi subjectis, ut eum adducerent. Sed his igne coelesti consumptis, iterum misit alium quinquagenarium, qui similiter cum et vitiis dediti, veritatem a se repellebant, imo persequebantur. Unde legitur in Evangelio, quod « miserunt principes et Pharisaei ministros, ut apprehenderent
Abbreviated transcription (Latin):
s abiit in regionẽ iuxta desertũ in ciu¬
tatẽ quȩ dicit᷑ effrem. Domꝰ gͦ ochoriȩ
ỹnagoga ẽ iudeoe que  legalious
p̾ceptis quasi cancellis cenaculi
undiq circundata erat. Sed sicut ocho¬
⁊ ias ꝑ cancellos quib tueri debuit ru-
guorẽ desperabilẽ peccatoꝵ cecidit
Ubi qͥa diuina p̾sidia dereliquit. salutis
remedia inuenire ñ meruit. Confu¬
git enĩ sicut rex impiꝰ fecit ad falsoꝵ
deoꝵ p̾sidia. a quib magis lesus qua
adiuitꝰ est. Et iło ꝓpħico ore corripit᷑.
& de eiꝰ morte uicina p̾dicitur. Hine
ꝑysaiã dicit᷑: cũ dixerint ad uos quȩria
a phitonib & a diuinis qͥstridunt¬

Expanded text:
ta desertum in civitatem, quae dicitur Ephrem . » Domus ergo Ochoziae Synagoga est Judaeorum, quae legalibus praeceptis quasi cancellis coenaculi undique circumdata erat. Sed sicut Ochozias per cancellos quibus tueri debuit ruenguorem desperabilem peccatorum cecidit. Ubi quia divina praesidia dereliquit, salutis remedia invenire non meruit. Confugit enim, sicut rex impius fecit, ad falsorum deorum praesidia, a quibus magis laesus quam adjutus est. Et ideo prophetico ore corripitur, et de ejus morte vicina illi praedicitur. Hinc per Isaiam dicitur: « Et cum dixerint ad vos: Quaerite a Pythonib
Abbreviated transcription (Latin):
cutiones. Sicut enĩ ioab filiꝰ saruiȩ ȩmu-¬
lus abner usq ad necẽ mortis insidiatꝰ
est. sic nimirũ iudei filii uidelicet sẏna-¬
gogȩ Paulo apło ex eadem tribu benia¬
min genito tam diu insidiati st̃ donec
eum de iudea expellentes. ad gentes

Expanded text:
cutiones. Sicut enim Joab filius Sarviae, aemucutiones. Sicut enim Joab filius Sarviae, aemulus Abner, usque ad necem mortis insidiatus est, sic nimirum Judaei filii videlicet Synagogae Paulo apostolo ex eadem tribu Benjamin genito, tandiu insidiati sunt, donec eum de Judaea expellentes, ad gentes
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ scoꝵ in fide. sermone. & oꝑe signifi¬
cant. qͥ ab eccłia matre sponso suo salua¬
tori uidelicet nr̃o cotidie generant᷑ :
espondit abner iratꝰ ad ysboseth.
Nunqͥd caput canis ego sum: & reliqͣ.¬
Ic si diceret. Propt̃ te & ꝓpter domũ
patris tui dicor caput canis esse contra
dicit ẽẽ id est uilem. eo qd a domo iuda
sic haberet᷑ sicut latratꝰ canis. & eo qđ
pͥnceps esset canũ. idest stultoꝵ hominũ:
⁊ dixit abner ad dauid. Surgam &
congregem ad te omnem isrł
isrł regno ipsiꝰ sociaret. ab ioab ignoran¬
te dauid in dolo occisꝰ est De qͥb latiꝰ
in sequentib & alit̾ dicturꝰ sum. Sic
intelligunt. Abner inquiunt ueniens
ad dauid ut uniuersũ isrł regno
ipsiꝰ sociaret. s a ioab in dolo occisꝰ
est. & saulꝰ egrediens ad gentes ut p̾di¬
catione sua ad fidẽ eas xp̃i conuerteret
grauissimas iudeoꝵ ꝑtulisse legit᷑ ꝑse-¬

Expanded text:
onem sanctorum in fide, sermone, et opere signifionem sanctorum in fide, sermone, et opere significant? quae ab Ecclesia matre, sponso Salvatori videlicet nostro, quotidie generantur, Respondit Abner iratus ad Isboseth: Nunquid caput canis ego sum adveAc si diceret: Propter te, et propter domum patris tui, dicor caput canis esse contra dicit esse, id est vilem, eo quod a domo Juda sic haberetur, sicut latratus canis, et eo quod princeos esset canum, id est stultorum hominum. « Et dixit Abner ad David: Surgam ut congregem ad te dominum meum, Israel, regno ipsius sociaret ab Joab ignorante David, in dolo occisus est. De quibus latius in sequentibus, et aliter dicturus sum. Sic intelligunt: Abner, inquiunt, veniens ad David, ut universum Israel regno ipsius sociaret, sed a Joab in dolo occisus est. Et Paulus egrediens ad gentes, ut praedicatione sua ad fidem eas Christi converteret, gravissimas Judaeorum pertulisse legitur perse
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ domꝰ saul ꝑsecutionib contͣ eã seuit:
Iua autẽ cotidie deficiens in iniquitate.
sua tabescet. & ad extremũ scđ̃m merita
sua simul cũ capite suo in ꝓfundũ abys.¬
si mergetur. Nati qͦ st̾ filii dauid in
hebron. Euitq primogenitꝰ eiꝰ amon
de achinoen iez rahelite. & pꝰ eũ heliab
de abigail uxore nabal carmeli. Porro
tertiꝰ absalon filiꝰ maacha. filiȩ ptholo¬
mai regis gessur. Quartꝰ autẽ adomas
filiꝰ aggi.& quintꝰ saphathias filiꝰ abital.
Sextꝰ qͦ getharan de egla uxore dauid:
egla uxor dicat᷑ dauid. Egla enĩ ipsa est
michol. Quȩ id̾o uxor eiꝰ hic sola uocat᷑.
eo qđ in adolescentia primũ ipsã sor¬
titus fuerat in uxorẽ: quȩ etiã partu
occubuisse dicit᷑. Unde & in sequentib
dictũ est. igit᷑ michol filiȩ saul ñ est
natꝰ filiꝰ usq ad diẽ mortis suȩ. qͥa in
pso partu occubuit. Et qͥd sex filii da¬
uuid qui ei nati sunt in hebron nͥ ꝑfecti¬

Expanded text:
 domus Saul persecutionibus contra eam saevit. Illa autem quotidie deficiens, in iniquitate sua tabescet: et ad extremum secundum merita sua, simul cum capite suo, in profundum abyssi mergetur. « Nati quoque sunt filii David in Hebron. Fuitque primogenitus ejus Amnon, de Achinoen Jezraelitide, et post eum Chelea, de Abigail uxore Nabal Carmeli. Porro tertius Absalon, filius Maacha filiae Tholomai regis Gessur. Quartus autem Adonias, filius Haggith, et quintus Saphatia filius Abital. Sextus quoque Jethraam de Egla uxore David, Egla uxor dicatur David? Egla enim Michol, quae ideo uxor ejus hic sola voratur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerat in uxorem, quae etiam partu occubuisse dicitur. Unde et in sequentibus scriptum est: Igitur Michol filiae Saul non est natus filius, usque ad diem mortis suae, quia in ipso partu occubuit. Et quid septem filii David qui ei nati sunt in Hebron, nisi perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
egyptũ erat extructa iam ciuitas. quȩ & sa¬
cerdotẽ habuit petefrem patrẽ asenech Or
mons in qͦ mortuus ẽ aaron iuxta ciuitatẽ
petrã. ubi usq ad p̾sentem diẽ ostenditur
rupes qua ꝑcussa moyses aquas ppło dedit.
Oboth. in deserto castra filioꝵ.¬

Expanded text:
Aegyptum, erat exstructa jam civitas, quae et sacerdotem habuit Petefrem, patrem Aseneth. Or, mons in quo mortuus est Aaron, juxta civitatem Petram, ubi usque ad praesentem diem ostenditur rupes, qua percussa, Moses aquas populo dedit. Oboth, in deserto castra filio
Abbreviated transcription (Latin):
men regis & imaginẽ consueuit. ua-¬
ꝓpt̾ & figurȩ regni cȩlestis aptissime
congruit. ubi & angłi scĩ in imagine
sui conditoris ad quã facti st̃ semper
manent. & electi homines imaginẽ qua
entes a sũmitate. alȩ usq ad alȩ alteriꝰ
sumitatem. Aiȩ cũ in scõꝵ hominũ fi

Expanded text:
men Regis et imaginem consuevit Quapmen Regis et imaginem consuevit Quapropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti imaginem sui conditoris ad quam facti sunt, semper retinent, et electi homi nes imaginem ejus, quam bens a summitate alae usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in sanctorum hominum f
Abbreviated transcription (Latin):
toris significat. iuxta illud psabmilti
abscondes eos in abscondito uultꝰ a
⁊ conturbatione hominũ: ita qus¬
u sur sũ st̃ quȩxite ubi xp̃c est in dextera
sedens q̃ sursũ st̾ sapite. ñ que suꝑ terrã.
t fecit in oraculo duo che .xUIII.¬
rubym de lignis oliuarũ decẽ cubi¬
toꝵ altitudinis. E herubrm sicut
ꝓsu ier echiel apte declarat. angłicȩ
aignitatis uocabulũ est. Numeroq
singulari cherub dicit᷑. plurali cherubỹ.¬
Unde apte in figuris cherubym q̃ erant
ioraculo factȩ. angłica ministeria q̃
conditori suo in cęlis semꝑ a̾sistunt
posst̾ intelligi. Quȩ recte de lignis oli¬
uarũ facta esse ꝑbibentur. qͥa nimirum
amnore di arescant unctȩ st̃. Decẽ autẽ
st̃ cubitoꝵ altitudinis. qͥa denario uitȩ
it̾nȩ fruunt᷑. habentes inuiolatã in se
sui conditoris imaginẽ. seruata ppetuo
scĩtate & iusticia & ueritate qu̾a pͥma
conditione ꝑceperunt. Denariꝰ nãq
decẽ obolis constat. & continere in se no¬

Expanded text:
nificat, juxta illud Psalmistae: « Abscondes eos in abscondito vultus tui a conturbatione hominum ; » ita coenat in dextera Dei sedens. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . » « Et fecit in oraculo duos cherubim de lignis olivarum decem cubitorum altitudinis. » Cherubim, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignitatis vocabulum est, numeroque singulari cherub dicitUnde apte in figuris cherubim, quae erant in oraculo factae, angelica ministeria, quae conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis olivarum facti esse perhibentur, quia nimirum e sunt. Decem autem sunt cubitorum altitudinis, quia denario vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui conditoris imaginem, servata perpetuo sanctitate et justitia et veritate quam prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se no
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissa & claues regni cȩloꝵ st̃ datȩ. om̃i
debent sollertia insistere. ut quantũ gra¬
du p̾minent cȩt̾is. tantũ & merito p̃cel¬
lant bonȩ actionis. Habent nãq in se
picturã cherubym sculptã. cũ angłicã
in terris uitã quantũ mortalib possibi¬
le est & mente imitant᷑ & ope. Habent
palmarũ species. cũ dona suꝑnȩ retribu¬
tionis fixa semꝑ intentione meditant᷑.
Palma nãq manꝰ uictricis ornatꝰ ẽ. Habent
anaglifa ualde ꝓminentia. cũ certissima
bonoꝵ oꝑum documenta. & quȩ nemo
in sinistrã partẽ int̾pretari ullatenꝰ ua¬
leat. cunctis sese intuentib ostendunt
Et hȩc omĩa st̃ auri lãminis oꝑta. cũ sicut
sepe dictũ & semꝑ dicendũ ẽ. cęt̾is uirtu.¬
tum florib specialiꝰ in magnis ȩccłiȩ men¬
bris fulgor supeminet amoris. Nis ostio¬
lis etiã uelũ fuisse additũ uerba dierum

Expanded text:
commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia insistere, ut quantum gradu praeeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namque in se picturam cherubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibus possibile est et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba dierum
Abbreviated transcription (Latin):
matio incorruptionis ẽ. incorruptio aut̃
facit eẽ ꝓximũ dõ. concupiscentia itaq
sapientiȩ deducet ad regnũ ꝑpetuum.
Quib om̃ib apte congruit qđ eadẽ ostio¬
la de lignis fiunt oliuarũ. qͥa nimirum
ex oꝑib lucis sese in domo dĩ gloriosos
schibent. immo om̃s electi ꝑ arma luciᷤᷤ
cpietatis aditũ sibi patriȩ celestis ape-¬
riunt. Duo autẽ st̃ ostiola. siue qͥa dm̃ ac
ꝓrimos diligunt. & angłi & om̃s scĩ: neq
ullꝰ ianuã uitȩ nͥ ꝑ geminã hanc dilectio¬
nem poterit intrare. seu qͥa utriꝰq ppłi fi¬
delib & iudeis scilicet & gentilib eadem
sed & corporib immortali gła prȩditis
in iudicio suas fores aperit.
Et sculpsit in eis picturã cherubrm & pal¬
marũ species. & anaglifa ualde ꝓminentia.
& texit ea auro. Anaglifa grece latine¬
dicunt᷑ celaturȩ. quia uirtutũ oꝑib quȩ
ꝑ totũ orbẽ eccłiȩ in scĩs suis ac ꝑfectis
exercent. illi p̾cipue qͥb fidelium cura

Expanded text:
ionis est; incorruptio autem facit esse proximum Deo. Concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum . » Quibus omnibus apte congruit quod eadem ostiola de lignis fiunt olivarum, quia nimirum iae et operibus lucis sese in domo Dei gloriosos exhibent, imo omnes electi per arma lucis et pietatis aditum sibi patriae coelestis aperiunt. Duo sunt autem ostiola, sive quia Deum ac proximos diligunt et angeli et homines sancti, neque ullus januam vitae nisi per geminam dilectionem hanc poterit intrare; seu quia utriusque populi fidelibus, et Judaei scilicet et gentilis, eadem sed et corporibus immortali gloria praeditis in judicio suas fores aperit. « Et sculpsit in eis picturam cherubim, et palmarum species, et anaglypha valde prominentia, et texit ea auro, dicuntur caelaturae: quia virtutum operibus quae per totum orbem Ecclesia in sanctis suis ac perfectis exercet illi praecipue, quibus fidelium cura
Abbreviated transcription (Latin):
sui dt spandus introitꝰ Nam quia unꝰ
et ingressꝰ oraculi. testatur hoc qd̾ infe¬
nus de archa scnptũ est: cumq emine¬
ten uectes & apparerent sũmitates eoꝵ
fris secũarium ante oraculũ. ñ appare
bunt ult᷑ extrinsecꝰ. Ubi patent̾ i fallor
ostenditur. qđ unꝰ erat ingressꝰ oraculi.
e hnceregione factꝰ archȩ. quȩ in medio
adiem stabat oraculi: Cuiꝰ ingressꝰ osti¬
dla ꝑ significationẽ multifane possunt
iccipi. Nam & angłicos sp̃s quoꝵ mini¬

Expanded text:
st sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuaribant ultra extrinsecus. » Ubi patenter, ni fallor, ostenditur quod erat unus ingressus oraculi, et hic e regione factus arcae quae in medio ejusdem stabat oraculi, cujus ingressus ostiola per significationem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Duos autẽ ȩque parietes alis suis
tangunt. qͥa fideles utriꝰq ppłi iudeisci¬
licet & gentilis possessores secũ habent.
aulȩ cęlestis. ñ qđ in illa patria distin¬
ctio sit localis int̾ utrũq ppłm.s quia
maior fiat festiuitas ȩt̾nȩ beatitudinis
de consortio adunatȩ in d̾o frat̾nitatis
Extendt̃ gͦ cherubym ad utrũꝙ pancã
oraculi alas suas. qͥa lȩtantes in cȩlesti
patria iustos utriꝰq plebis. uisione qͦ¬
suȩ głe ad laudẽ sui creatoris ȩxcitant

Expanded text:
tant. Duos autem aeque parietes alis suis tant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, qlicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis de consortio adunatae in Deo fraternitatis. Extendunt ergo cherubim ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis visione suae gloriae ad laudem sui creator
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs in tẽploponeret. sub quoꝵ alis archã in
medio poneret.cũ ꝓpitiatorio & cherubym
priorib Sicq factũ est. ut in tab̾naculo
quidẽ essent cherubr̃m duo. in templo
autẽ quattuor: ad unã uͦ eandẽqꝙ signi¬
ficationẽ utriq ꝑtinent. S repetitam
est opꝰ atq augustiꝰ factũ ꝑ salomonem
ut typice doceret᷑. qͥa multiplicata post
incarnationẽ dñicam ȩccłia. latiꝰ esset
gentib sublimitas cęli ciuiũ pandenda
qͥa sic conditorẽ de collato sibi munere
beatitudinis collaudant. ut de nr̃a qͦ
ereptione atq de eadem beatitudinis
introductione congaudeant. Extendt
enĩ alas adinuicẽ suꝑ archã. cũ ad laudẽ
dñi saluatoris refert̾ bonũ om̃e qd̾ acct¬
oraculi. cũ scõs etiã homines secũ uidere
lȩtant᷑: eosq uolunt alarũ suarũ sũmi¬
tatib tangere. qͦs consortes atq unita¬
tores fuisse in hac uita suȩ puritatis exul¬

Expanded text:
quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus . Sicque factum est ut in tabernaculo quidem essent cherubim duo, in templo autem quatuor; ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent. Sed repetitum est opus atque augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur quia, multiplicata post Incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pandenda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant; extendunt enim alas ad invicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceoraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque quo volunt alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsul
Abbreviated transcription (Latin):
Uanifestũ est ex his quȩ p̾dicta st̃ quare
cherubym in medio tẽpli interioriᷤᷤsint
positi. quoꝵ habitatio est semꝑ in celis
Extendebant autẽ alas cherubỹm qͣsi ad
uolandũ. qͥa sp̃s angłici semꝑ habent ani¬
mũ ad obsequiũ diuinȩ uoluntatis para-¬
tum. Qđ uͦ ala una tangebat parietẽ.
& ala cherub scdi alterũ parietẽ. ad illã
caritatis amministrationẽ ꝗͣ nob̾ ex bi-¬
bent angłi ꝑtinent. Nđ alȩ alterȩ in
medio tẽpli se inuicẽ contingebant. eã
dilectionis grãm qua se alterutrũ cõple-¬
ctuntur exprimit. Bene autẽ sequitur.
texit qͦ cherubym auro. qͥa & naturã eoꝵ
conditor immortali claritate sublima.¬
uit. & mentes uera dilectionis atq hu-¬
militatis luce repleuit. Notandũ sanẽ
qd moyses dũ tab̾naculũ faceret fecit
& duos cherubym aureos. qͦs posuit in ꝓpi-¬
ciatoriũ qđ erat suꝑ archam. Salomon
autẽ addidit alios duos multo maiores

Expanded text:
» Manifestum est ex his quae praedicta sunt quare » Manifestum est ex his quae praedicta sunt quare cherubim in medio templi interioris sunt positi, quorum habitatio est semper in coelis. Extendebant autem alas cherubim, quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod vero ala una tangebat parietem, et ala cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrationem quam nobis exhibent angeli pertinet. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur exprimit. Bene autem sequitur: « Texit quoque cherubim auro. » Quia et naturam eorum Conditor immortali claritate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quod Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubim aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam, Salomon autem addidit alios duos multo majores,
Abbreviated transcription (Latin):
simul alȩ decẽ cubitos cõplent. cũ ingemi¬
na caritatis exhibitione angłi de condito¬
ris sui prȩsentia lȩtantur.
ecem qͦ cubitoꝵ erat cherub scđm men¬
sura pari. & opꝰ unũ erat in duob cherubym.
uo erant facta cherubym ꝓpt̾ consor-¬
tium eiꝰdem de qͣloquim᷑ caritatis signi-
ficandũ. qͥa minꝰ ꝗͣ int̾ duos caritas sta-¬
re ñ poterit. Unde & saluator binos ad
p̃dicandum discipłos mittere curauit.
ut tacite doceret ab eis qͥ uerbũ fidei
p̾dicarent uirtutẽ dilectionis ante om̃ia
duo cherubym. qͥa disparilitas uolunta¬
tum siue cogitatuũ in suꝑna patria nulla
est. ubi una omnes eademq prȩsentis di¬
uisione & gloria illustrantur:
Dosuitq cherubym in medio tẽpli inte¬
rioris. Extendebant autẽ alas suas cheru-
bym⁊ tangebat ala una parietẽ. & ala
cherub scd̃i tangebat parietem alterũ.
Alȩ autẽ alterȩ in medio parietũ templi
se inuicem contingebant.

Expanded text:
simul alae decem cubitos complent, cum in gemisimul alae decem cubitos complent, cum in gemina charitatis exhibitione angeli de Conditoris praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat Cherub unum, mensura parietis, et opus unum erat in duobus Cherubin. Duo erant facti Cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquficandum, quia minus quam inter duos charitas stare non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum discipulos mittere curavit, ut tacite doceret eis qui verbum fidei praedicarent virtutem dilectionis ante omnia duo cherubim, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna patria nulla est, ubi una omnes eademque Dei praesentis visione et gloria illustrantur. « Posuitque cherubim in medio templi interioris; extenet tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum. Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cque apłicoꝵq uiroꝵ quib claues regni
uloꝵ st̃ datȩ tenent figurã. qͥ accepta a
dño potestate ligandi atq soluendi &
dignos int᷑ regni ianuã dimittunt. et
contumaces impuros ac supbos excõmu.¬
nicando siue anathematizando ab ingreᷤᷤ¬
siuitȩ phennis eliminant. s & oꝑa iusti

Expanded text:
que virorum, quibus claves regni coelorum sunt datae , tenent figuram; qui, accepta a Domino potestate ligandi atque solvendi, et dignos intra regni januam admittunt, et contumaces, impuros ac superbos, excommunicando sive anathematizando ab ingressu vitae perennis eliminant. Sed et opera justi
Abbreviated transcription (Latin):
sõm diffundit᷑ in cordib nris Decem
cubitis st̃ alti. qͥ ꝑ obseruantiã decalogi
legis dõ seruiendũ p̃dicant. qͥa dõfide¬
liter seruientes denario remunerandoᷤ
sse regni ꝑpetis ostendunt. Geminas
habent alas. qͥa testam̃ta sin creatoris
paspa ȩque ut ꝓspera indefesse suis au
Quinq cubitoꝵ ala cherubuna. & quinq
cubitoꝵ ala cherub altera. qͥa in omni la¬
bentiũ rerũuarietate. scĩ uniuersos corpo¬
ris sui sensꝰ in obsequiũ sui conditoris
extendunt. Et opꝰ erat unũ in duobus
cherubym. qͥa utriꝰq testam̃ti scriptores
una eadẽq caritate oꝑis & castitatis deuo¬
tione dño seruiunt. una & consona dm̃
uoce ac fide p̾dicant. Alȩ gͥ cherubỹm inte¬
rioris suꝑarchã se inuicẽ contingebant.
qͥa utraq testam̃ta pari de dño attestatione

Expanded text:
m diffunditur in cordibus nostris. Decem cubitis sunt alti, quia per observantiam decalogi legis Deo serviendum praedicant, quia Deo fideliter servientes, denario remunerandos esse regni perpetuitate ostendunt. Geminas habent alas, quia Testamentis sui Conditoris per aspera aeque ut prospera indefesso suis audQuinque cubitorum ala cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quia in omni labentium rerum varietate, sancti universos sui corporis sensus, in obsequium sui Conditoris extendunt. Et unum opus erat in duobus cherubim, quia utriusque Testamenti scriptores, una eademque castitate operis et charitatis devotione Domino serviebant, una et consona Domini voce ac fide praedicant. Alae igitur cherubim interiores super arcam se invicem constringebant, quia Testamenta pa
Abbreviated transcription (Latin):
idest nec dũ palã patrẽ uidere queunt.
fidẽ & opꝰ iusticiȩ diuino ornant amore.
ꝑ quẽ plenã dĩ cognitionẽ mereantur
oꝑationes st̃ multifariȩ pietatis. quas
in obsequiũ uł sui creatoris ł fr̾nȩ ne-
cessitatis amor castꝰ exhibet. Claui au¬
rei qͥb erant affixȩ lãminȩ. ipsa sunt
p̾cepta caritatis siue ꝓmissa ȩt̾nȩ clari¬
tatis. ꝑ quȩ in exercitio studioq uirtu¬
tutũ ne deficiamꝰ donante xp̃i gr̃a con¬
tinemur. Unde bene de eisdẽ clauis in
clauos fecit aureos. ita ut singuli claui
siclos qͥnquagenos appenderent. Quin
pturis remissio peccatoꝵ & gr̃a sp̃c scĩ¬
narioꝵ erant sicloꝵ claui singuli quib
lãminȩ auri affigebant᷑ in parietib do¬
mꝰ dñi. qͥa nimirũ uerba celestia qͥb in
amore bonoꝵ oꝑum ꝓficimꝰ & conser-¬
uam᷑. ueniã nob̾ ꝓmittunt peccatoꝵ¬

Expanded text:
id est, necdum palam Patrem videre queunt, id est, necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore, per quem ad plenam Dei cognitionem mereantur operationes sunt multifariae pietatis, quas in obsequium vel sui creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutum ne deficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent; coenapturis remissio peccatorum, et gratia Spinorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae auri affigebantur in parietibus domus Domini. Quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccato