comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. Nam & aspediades u̾sus dicit᷑. & ar¬
ebilocus & saphicꝰ. ꝙ alia sebenta aue¬
torũ uocabula greci u̾sibus diũsi g̾ñis
indiderunt. Ex quo ñ absurde ciuꝑiã
uideri potest: qͦd si quis ut uolet pedes
qt uolet & qͦs uolet ordinauerit. qͥa
nemo ante ipsũ hunc ordinẽ ac men¬
suram pedibꝰ . stituerit: recte ac iure
conditor noui gñis u̾suum ꝓpagator¬
q dicat᷑. Aut si hec licentia int̾cludit᷑
homini: cũ q̃stione querend̃u ẽ. quid
tand̾e illi meruert̃: si nullã rationẽ
secuti. ꝯnexionẽ ped̾i qͦs eis cõnectere
placuit. u̾sum appellari. haberiq
fecert̃. an tͥ alit̾ udet᷑ ͤ o Ita uͦ ẽ ut
dicis: & ꝓrsus assentior ratione potiꝰ
qͣm auctoritate u̾sum eẽ generatũ: qu̾a
gͦ qui pedes sibimet copulindi sint :
deinde qͥd hiis copulatis fiat᷑ ñ enĩ u̾sus
sit solus: postremo de u̾su tota ratione
tcͣtabimus S num censes cõmode ista noᷤᷤ

Expanded text:
runt. Nam et Asclepiadaeus versus dicitur, et Arrunt. Nam et Asclepiadaeus versus dicitur, et Archilochius et Sapphicus, et alia sexcenta auctorum vocabula Graeci versibus diversi generis indiderunt. Ex quo non absurde cuipiam videri potest, quod si quis ut volet, pedes quot volet, et quos volet ordinaverit, quia nemo ante ipsum hunc ordinem ac mensuram pedibus constituerit, recte ac jure conditor novi generis versuum propagatorque dicetur. Aut si haec licentia intercluditur homini, cum conquestione quaerendum est quid tandem illi meruerunt, si nullam rationem secuti, connexionem pedum quos illis connectere placuit, versum appellari haberique fecerunt. An tibi aliter videtur? D. Ita vero est ut dicis, et prorsus assentior, ratione potius quam auctoritate versum esse generatum, quam ergo qui pedes sibimet copulandi sint, deinde quid his copulatis fiat non enim versus fit solus; postremo de versus tota ratione tractabimus. Sed num censes commode ista nos
Abbreviated transcription (Latin):
temporis ratio. aut aliquid aliuo tͣnse¬
undi: ̃ ne uersus abs te nominabit᷑. ha¬
bens uł uiginti uł tͥginta uł centũ euã
siue amplius pedes. ut uoluerit ac potu¬
erit ille. qui eos qͣmlibet longa ꝑpetui¬
tate conterit: o Nonita ẽ: neq enĩ aut
ubi pedes qͦslib quiblibet ꝑmixtos
antmadũtero. aut ꝑ infinitã longitu-¬
dinẽ multos connȩros u̾sũ appellabo:
s & genus & numerũ ped̾u. id ẽ qui &
quot pedes ũsum ꝯficiant. aliqua discipli¬
na consequi: & ex ea iudicare potero. utrũ
u̾sus aures meas pepulerit᷑ at hec quecũq:
ẽ discipliua. u̾sibus regułã & modum nͦ
utiq ut libitũ ẽ. s aliqua ratione ꝯstitu¬
it: ñ enĩ alit̾ si quid̃e disciplina ẽ aut opor¬
tebat aut poterat.M Hanc gͦ rationẽ
inuestigemus. ꝙ assequamursi placet:
nam si auctoritatẽ solam intueamur.
is erit u̾sus quẽ u̾sum dici uoluit aspe¬
diades nescio qui. aut archilocus. poe¬

Expanded text:
temporis ratio ad aliud aliquid transetemporis ratio ad aliud aliquid transeundi? etiamne versus a te nominabitur, habens vel viginti vel triginta vel centum etiam sive amplius pedes, ut voluerit ac potuerit ille qui eos quamlibet longa perpetuitate contexit? D. Non ita est: neque enim aut ubi pedes quoslibet quibuslibet permixtos animadvertero, aut per infinitam longitudinem multos connexos, versum appellabo; sed et genus et numerum pedum, id est qui et quot pedes versum conficiant aliqua disciplina consequi, et ex ea judicare potero, utrum versus aures meas pepulerit. M. At haec quaecumque est disciplina, versibus regulam et modum non utique ut libitum est, sed aliqua ratione constituit. D. Non enim aliter, siquidem disciplina est, aut oportebat, aut poterat. M. Hanc ergo rationem investigemus, et assequamur, si placet: nam si auctoritatem solam intueamur, is erit versus, quem versum dici voluit Asclepiades nescio qui, aut Archilochus, poe
Abbreviated transcription (Latin):
at post̾iore longi & breui ẽ. tribꝰq tẽpori¬
UReliqꝰ pes ẽ quat̾narũ sillabarũ. uͭ om̃s
auferunt᷑ breues. ut quatuor longis pes
constet: hic in duas & duas longas scłm
equales numeros. id ẽ in quatuor ⁊ qͣtuor
uidelicet diuidit᷑ tempora. Habes qͦd ꝑ
me ipsũ explicare uoluisti. ꝑge iamꝰ. ro¬
tis ne ꝯsiderasti ꝓgressionẽ istã usq ad qͣ¬
t̾nariũ numerũ. quȩ in ipsis mimeris
demonstrata ẽ. qnͣtum in hiis ꝙ̃ pedibꝰ
ualet: D Ita sane. in hiis ut in illis hãc
ꝓgrediendi rationẽ ꝓbo. m Qd illud.
ñne ut contextis sillabis pedes facti sunt.
ita ꝙ̃ congexiis pedibꝰ aliquid fieri posse
existimandu ẽ. qd̾ iam neq sillabe neq
pedis nomine censeat᷑: d Om̃ino ex¬
istimo. m Quid tand̾e putes eẽ d Her¬
sũ arbitror. M Quid si ꝑpetuo contexere
quispiã pedes aliqͦs uelit. ita ut ei mod̾u
ac finem ñ imponat. nͥ aut defectus uociᷤ.
aut aliquis alius casus interpellans. aut

Expanded text:
longa et brevis, tribus temporibus. Reliquus pes est quatuor syllabarum, ubi omnes auferuntur breves, ut quatuor longis pes constet. Hic in duas et duas longas secundum aequales numeros, id est in quatuor et quatuor videlicet dividitur tempora. Habes quod per meipsum explicari voluisti: perge jam rotisne considerasti progressionem istam usque ad quaternarium numerum, quae in ipsis numeris demonstrata est, quantum in his etiam pedibus valet? D. Ita sane in his ut in illis hanc progrediendi rationem probo. M. Quid illud? nonne ut contextis syllabis pedes facti sunt, ita etiam contextis pedibus aliquid fieri posse existimandum est, quod jam neque syllabae neque pedis nomine censeatur? D. Omnino existimo. M. Quid tandem id putas esse? D. Versum arbitror. M. Quid si perpetuo contexere quispiam pedes aliquos velit, ita ut eis modum ac finem non imponat, nisi aut defectus vocis, aut aliquis alius casus interpellans, aut
Abbreviated transcription (Latin):
barbarisiũ gͣmatici uocant: nã pͥmꝰ lon¬
ga ẽ ⁊ breuis sillaba: pͥmis autẽ ambȩ ꝓdu¬
cende st̃. s ego ultimã eoꝵ corripui. M lta
nicħ fraudis passȩ st̃ aures t̾ue. Qmobrẽ
illud etiã atꝙ: etiã temptand̾u ẽ. utrũ me
ꝓnunciantẽ sentias qͦd fit in sillab̾. diu
& ñ diu: ut nr̃a disputatio me int̾rogan¬
te ac te respondente sicut instituimꝰ pos¬
sit ꝓcedere. Itaq iam eund̾e u̾sum in quo
barbarisinũ feceram repetam: & illã silla¬
bã quã ne tue aures offenderent᷑ corri¬
pui ꝓducam ut gmatici iubent: tu mͥ re¬
nunciato. utrũ illa u̾sus dim̃sio sensũ iu

Expanded text:
onga est et brevis syllaba; primis autem, ambae producendae sunt: sed ego ultimam earum corripui; ita nihil fraudis passae sunt aures tuae. Quamobrem illud etiam atque etiam tentandum est, utrum me pronuntiante sentias, quid sit in syllabis diu et non diu, ut nostra disputatio, me interrogante ac te respondente, sicut instituimus, possit procedere. Itaque jam eumdem versum in quo barbarismum feceram, repetam, et illam syllabam quam, ne tuae aures offenderentur, corriproducam, ut grammatici jubent: tu mihi renuntiato, utrum illa versus dimensio sensum
Abbreviated transcription (Latin):
breuibꝰ incipienti. n Bene intelligiᷤ:
quare hoc quoꝙ tenend̾u ẽ. istã ꝙ
congruentiã excepta equalitate tẽ¬
porũ in pedibꝰ miscendis. aliqͣncu¬
lũ ualere oportere: ñ enĩ plurimũ.
s tam̃ ñ nicħ ualet: nã ꝓ om̃i pede
sex temporũ omnẽ pedẽ sex tempo¬
rũ poni posse. ita sensu int̾roga¬
to iudicas: licet pͥmũ molosi ex¬
emplũ sit nob̃. uirtutes. ionici
aminore. moderãtus. coriiambi. ꝑcĩpiaᷤᷤ.
ionici a maiore. concẽdẽ. dii ambi. be¬
nignitas: dicorii. ciuitiisq antispa
dicand̾u lib̾ior sensus uacet: nã ut
ꝯtinuati numeri eqͣlitatẽ sine ulla
offensione auriũ tͥ insinuauero: hoc

Expanded text:
brevibus incipienti. 23. M. Bene intelligis: brevibus incipienti. 23. M. Bene intelligis: quare hoc quoque tenendum est, istam etiam congruentiam, excepta aequalitate temporum, in pedibus miscendis aliquantum valere oportere: non enim plurimum, sed tamen nonnihil valet. Nam pro omni pede sex temporum, omnem pedem sex temporum poni posse, ita sensu interrogato judices licet: primum molossi exemplum sit nobis, virtutes: ionici a minore, moderatas: choriambi, percipies: ionici a majore, concedere: diiambi, benignitas: dichorii, civitasque: antispasdicandum liberior sensus vacet. Nam ut continuati numeri aequalitatem sine ulla offensione aurium
Abbreviated transcription (Latin):
terͤ remittere int̾dum aciem: reb
agendis decent̾ intentam. ⁊ Etiã
hoc. m Satisẽ. p̃sertim cũ isti u̾sus
sint inconditi. qͦs necessitate ad tẽpꝰ
fabricatꝰ sũ: uerũptam̃ & in hiis qͦ¬
tuor requiro iudiciũ sensus tui.d
Qdaliud ꝙ hic possũ dicere: quã pul¬
chre illos congruent̾q sonuisse:ꝯ
Sentisne etiã duos suꝑiores alt̾o ioni¬
co ostare qui dra minore: duos au¬
iẽ postĩores diambũ habere ꝑmi¬
xtũ o & hoc te ꝓnunando insi¬
nuante ꝑsensi. ¶ Qd illud. ñne
te mouit qͦd in illis terentianis lisi¬
bꝰ ionico eo qui a maiore dr dicho¬
riꝰ. in bus autẽ nr̃is alti ionico qui
a minore nominat᷑. diambꝰ mixtꝰ
ẽ. An nicħ int̾eẽ arbit᷑ris  Immo
int̾ẽ. ꝙ udeor mͥ rationẽ ipsam usdẽ:
nã qm̃ ionicus a maiore a duab inci¬
pit longis. eũ sͥ potius copulandum
poscit uͥ longa pͥma ẽ. io ẽ dichori¬
um: diambꝰ uͦ qͣd incipit a breui.
ꝯgruentiꝰ alt̾i miscet᷑ iõnico a duabꝰ

Expanded text:
remittere interdum Aciem rebus agendis decenter intentam. D. Etiam hoc satis est. M. Praesertim cum isti versus sint inconditi, quos necessitate ad tempu fabricatus sum. Verumtamen et in iis quatuor requiro judicium sensus tui. D. Quid aliud et hic possum dicere, quam pulchre illos congruenterque sonuisse? M. Sentisne etiam duos superiores altero ionico constare qui dicitur a minore, duos autem posteriores diiambum habere permixtum? D. Et hoc te pronuntiando insinuante persensi. M. Quid? illud nonne te movet quod in illis Terentiani versibus ionico ei qui a majore dicitur, dichorius; in iis autem nostris alteri ionico qui a minore nominatur, diiambus mixtus est? an nihil interesse arbitraris? D. Imo interest, et videor mihi rationem ipsam videre: nam quoniam ionicus a majore a duabus incipit longis, eum sibi potius copulandum poscit, ubi longa prima est, id est dichorium. Diiambus vero quod incipit a brevi, congruentius alteri miscetur ionico a duabus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ ñ offenderit. s &̃ delectauerit:
nulla erit ratio huiꝰ mixtionis im¬
ꝓbande: ũsus autem hii st̃ qͦs adu̾taᷤᷤ¬
uolo. Satis eẽ arbitror:. ad indicandũ
io qͦd uolo. Quare dic q̃so: utrũ nicħ
tuas aures numerꝰ iste ꝑmulserit. o
Immo nicħ mͥ uidet᷑ currere ac sona¬
re festiuius. o Considera gͥ pedes. in¬
uenies ꝓfecto cum sint quinꝙ u̾sus.
duos pͥmos solis ionicis curie̾: tres
postĩores habere ãmixtũ dichoriũ:
cũ om̃s om̃ino sensũ nr̃m ꝯmuni
eqlitate delectent.  Lam hoc ani
madũti: ꝙ facilius te ꝓnunciante.
m Qdgͦ dubitamꝰ consentire uet̾ibꝰ.
ñ eorũ auctoritate s ipsa ratione iã¬
uicti: qui censent eos pedes qui eiꝰdẽ
temꝑis sunt rationabilit̾ posse mis¬
ceri: si habeant legitimã qͣmuis di¬
ũsam ꝑcussionẽꝰ d Cedo iã ꝓrsus:
sinit. & Intende item in istos ũsuᷤ.¬

Expanded text:
non modo non offenderit, sed etiam delectaverit, non modo non offenderit, sed etiam delectaverit, nulla erit ratio hujus mixtionis improbandae. Versus autem ii sunt quos advertauso. Satis esse arbitror ad judicandum id quod volo. Quare dic, quaeso, utrum nihil tuas aures numerus iste permulserit. D. Imo nihil mihi videtur currere ac sonare festivius. M. Considera igitur pedes, invenies profecto cum sint quinque versus, duos primos solis ionicis currere, tres posteriores habere admixtum dichorium, cum omnes omnino sensum nostrum communi aequalitate delectencilius te pronuntiante. M. Quid ergo dubitamus consentire veteribus non eorum auctoritate, sed ipsa jam ratione victi, qui censent eos pedes qui ejusdem temporis sunt rationabiliter posse misceri, si habeant legitimam, quamvis diversam percussionem? D. Cedo jam prorsus: sinit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Itiq hii ibi miscentur iustius:
qm quilib ionicus cet̾is sex temporũ
pedibus. ut̃q quippe ionicus ad simpłu
& duplum ꝑcutit᷑: duo scilioet tẽꝑa
quatuor temꝑibꝰ conferens. Hiis mo¬
losus g̃. in hac re congruit: ceteri uͦ ad
tantumd̾e. nã in hiis leuatiomi ac
positioni t̾na tempora tribuunt᷑.
Ergo tam si om̃s legitime feriant᷑:¬
nã ꝙ illi tres simpli & dupli rati¬
one & alii quatuor equis partibꝰ fe¬
riunt᷑: tam̃qr plausũ in eqͣlem facit
ista ꝑmixuo: haudscio an iure repu-¬
dietur: nisi quid habes ad hec. ⁊ Pro¬
cliuior sũ in istam sententiã: nam ĩ¬
equalis plausus qͦmͦ sensũ ñ offen¬
dat ignoro: si autẽ offendit. ñ utiq
io potest sine uitio huiꝰ ꝑmixtionis
accidere. M At qui scias ueteres mis¬
cendos iudicasse utos pedes: ꝙ horũ
mixtione u̾sus compositos condidiᷤ¬
se: s ne te auctoritate p̃mere uide¬
ar: accipe aliquid horũ u̾suu̾: ꝙui¬
de utrum offendat auditũ. Si enĩ

Expanded text:
dicat. Itaque hi sibi miscentur justius quam quilibet ionicus caeteris sex temporum pedibus. Uterque quippe ionicus ad simplum et duplum percutitur, duo scilicet tempora quatuor temporibus conferens. His molossus etiam in hac re congruit. Caeteri vero ad tantumdem; nam in his levationi ac positioni terna tempora tribuuntur. Ergo tametsi omnes legitime feriantnam et illi tres simpli et dupli ratione, et alii quatuor aequis partibus feriuntur; tamen quia plausum inaequalem facit ista permixtio, haud scio an jure repudietur: nisi quid habes ad haec. D. Proclivior sum in istam sententiam. Nam inaequalis plausus quomodo sensum non offendat ignoro: si autem offendit, non utique id potest sine vitio hujus permixtionis accidere. 21. M. Atqui scias veteres miscendos judicasse istos pedes, et horum mixtione versus compositos condidisse. Sed ne te auctoritate premere videar, accipe aliquid horum versuum, et vide utrum offendat auditum. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
numeroꝵ qͦs ꝯplicatos uocauimꝰ istã col¬
lationẽ manare. siqͥdem in ea simpłu
ad dupłu collatũ ẽẽ uideo:. io ẽ unũ tẽpꝰ
breuis sillabȩ ad duo tꝑ̃a longe silla¬
bȩ. M Qͥd si ita ordinent᷑ ut pͥus lon¬
ga deinde b̾us sillaba ꝓnunciet᷑. ñ qr
ordo mutatus ẽ. idõ oplicatoꝵ nũorũ
ratio nuͦ manet: nam ut in illo pede
simpłu ⁊ duplum. ita in isto duplum
& simpłu inuenit᷑.  Ita ẽ. M Qdin
pede duarũ longarũ: ñ ne duo temꝑa

Expanded text:
numerorum, quos complicatos vocavimus, istam colnumerorum, quos complicatos vocavimus, istam collationem manare: siquidem in ea simplum ad duplum collatum esse video, id est unum tempus brevis syllabae ad duo tempora longae syllabae. M. Quid si ita ordinentur, ut prius longa, deinde brevis syllaba pronuntietur? num quia ordo mutatus est, ideo complicatorum numerorum ratio non manet? Nam ut in illo pede simplum ad duplum, ita in isto duplum ad simplum invenitur. D. Ita est. M. Quid? in pede duarum longarum, nonne duo tempora
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc si spaciũ qͦd breuis occupat.
recte unũ tempꝰ uocat᷑. spaciũ itẽ qͦd lõ¬
ga occupat. recte duo temꝑa nomina¬
ri.d Recte ꝓrsus: nam id rationẽ
lationes ipsas uideamꝰ. nã una b̾uis
sillaba ad unã breuẽ sillabã quero quã
rationẽ tͥ habere uideatur. uł hii motꝰ
int̾ se qͥd uocent᷑: meministi enĩ nͥ fal-¬
lor in suꝑiore sermone. nos om̃ibꝰ mo¬
tibꝰ que int̾ se aliqua numerositate
ꝯueniunt. imposuisse uocabula.d
Eqͣles eos memini nominatos: tantũ¬
d̾e enĩ id sese habent temꝑis. m Sed
istam collationẽ sillabarũ qͣ sibi iã con¬
ferunt᷑ ut habeant ad se aliqͦs numeros :
nũ censes sine uocabulo eẽ reliqñdam:
dNon puto. m ar qui scias ueteres ped̾e
nc̃cupasse talem collationẽ sonorũ. s qͦ¬
usq padẽ ꝓgredi ratio sinat. diligenter¬
etiã breuis & longa sillaba qua sibi ra¬
tione conferant᷑  Opinor ex illo gñe

Expanded text:
ac per hoc si spatium quod brevis occupat, ac per hoc si spatium quod brevis occupat, recte unum tempus vocatur; spatium item quod longa occupat, recte duo tempora nominari. D. Recte prorsus: nam id rationem lationes ipsas videamus: nam una brevis syllaba ad unam brevem syllabam quaero quam rationem tibi habere videatur, vel hi motus inter se quid vocentur. Meministi enim, nisi fallor, in superiore sermone nos omnibus motibus, qui inter se aliqua numerositate conveniunt, imposuisse vocabula. D. Aequales eos memini nominatos: tantumdem enim ad sese habent temporis. M. Sed istam collationem syllabarum qua sibi jam conferuntur ut habeant ad se aliquos numeros, num censes sine vocabulo esse relinquendam? D. Non puto. M. Atqui scias, veteres pedem nuncupasse talem collationem sonorum. Sed quousque pedem progredi ratio sinat, diligenteretiam, brevis et longa syllaba qua sibi ratione conferuntur? D. Opinor, ex illo genere
Abbreviated transcription (Latin):
tus quid̾e int̾ se confu̾nt᷑: in quibꝰ pos¬
sint numeri quid̃a temꝑis. ⁊ mensura
nisi tu aliud putas singularitas fugit.
DNicħ puto aliud. m Quid. una uni aut
una uł due duabꝰ uł tribꝰ.⁊ deinceps in
pluribꝰ: qui possunt sibi met conferri
ñ negas. d Qͥs hoc negauerit m Rur¬
sus hoc uide. qͣmlib sillabam breuẽ mi¬
nimeq diu ꝓminciatã. & mox ut eru¬
ꝑit desinentẽ. occupare tam̃ in tempore
aliquid spacii: & habere quandã moru¬
la suã.  Hideo necẽẽ eẽ qd dicis m Dic
nc̃ unde numerũ ordiam᷑. d Ab uno
scilicet. M Non abfurde gͥ hoc in tem¬
pore. qͣsi minimũ spacii qͦd breuis at¬
tinet sillaba. unũ tempꝰ ueteres uocaue¬
rt̃: a breui enĩ ad longam ꝓgredimur.
Uerũ ẽ. n Sequit᷑ iam. ut illud qͦ ani
duo ẽ pͥma ꝓgressio. ita in sillabis. qͥa
scilicet a breui ad longam ꝓgredim᷑:
longã dupłu temꝑis habere debere:

Expanded text:
tus quidam inter se conferuntur, in quibus postus quidam inter se conferuntur, in quibus possint numeri quidam temporis mensura nisi tu aliud putes, singularitas fugit. D. Nihil puto aliud. M. Quid? una uni, aut una vel duae duabus vel tribus, et deinceps in pluribus, quin possint sibimet conferri, num negas? D. Quis hoc negaverit? M. Rursus hoc vide, quamlibet syllabam brevem minimeque diu pronuntiatam, et mox ut eruperit desinentem, occupare tamen in tempore aliquid spatii, et habere quamdam morulam suam. D. Video necesse esse quod dicis. M. Dic nunc, unde numerum exordiamur. D. Ab uno scilicet. M. Non absurde igitur hoc in tempore quasi minimum spatii, quod brevis obtinet syllaba, unum tempus veteres vocaverunt: a brevi enim ad longam progredimur. D. Verum est. M. Sequitur jam, ut illud quoque aduo est prima progressio; ita in syllabis, qua scilicet a brevi ad longam progredimur, longam duplum temporis habere debere:
Abbreviated transcription (Latin):
M Qmꝗͣ enĩ barbarismꝰ factꝰ ñ sit: so tñ
uitiũ factũ ẽ. qd ⁊ gramatica repħndat.
ꝙ musica gͣmaticaᷤ. quia id u̾bũ cuiꝰ nouis¬
sima sillaba ꝓducenda ẽ: eo loco positũ ẽ
uͥ corripienda pom debuit. Musica uͦ tm̃
ripi oportebat: & tempꝰ debitũ qͦd num̃o¬
sa dim̃sio postulabat. redditũ ñ ẽ. Quo¬
circa si iã satis cernis. qͥd sensus qͥd aucto¬
ritas postulet: sequit᷑ ut uideamꝰ ille ip¬
se sensus. cur alias delectet᷑ insonis uł
ꝓductis uł correptis: alias offendat᷑. Id ẽ
enĩ qͦd ad diu ꝙ ñ diu ꝑtinet: quã partẽ
nos explicanda suscepisse credo: qd memi¬
neris. D Ego uͦ & illud discreui. ꝙ hoc
memini: ⁊ ea que secunt᷑ intentissime
quos numeros ad se habeãt sicut de mo-¬
tibꝰ iam int̾ nos tam longa suꝑiꝰ rati-¬
one tcͣtatum ẽ: motꝰ ẽ enim etiam
omne qd sonat. & sillabe utiq sonant::
an quicꝙͣ horũ negari potest: o Nullo
mͦ. M Cũ gͦ int̾ se sillabe ꝯferunt᷑ mo¬

Expanded text:
m enim barbarismus factus non sit, id tamen vitium factum est, quod et grammatica reprehendat et musica: grammatica, quia id verbum, cujus novissima syllaba producenda est, eo loco positum est ubi corripienda poni debuit; musica vero taripi oportebat, et tempus debitum quod numerosa dimensio postulabat, redditum non est. Quocirca si jam satis discernis quid sensus, quid auctoritas postulet, sequitur ut videamus, ille ipse sensus cur alias delectetur in sonis vel productis vel correptis, alias offendatur: id est enim quod ad diu, et non diu pertinet. Quam partem nos explicandam suscepisse credo quod memineris. D. Ego vero et illud discrevi, et hoc memini, et ea quae sequuntur intentissime quos numeros ad sese habeant; sicut de motibus jam inter nos tam longa superius ratione tractatum est? In motu est enim etiam omne quod sonat; et syllabae utique sonant: an quidquam horum negari potest? D. Nullo modo. M. Cum ergo inter se syllabae conferuntur, mo
Abbreviated transcription (Latin):
facit: ac int̾ qͥnq ⁊ octo ñ iã unũ s duo
senariũ scilicet ⁊ septenariũ numeros
int̾positos uideo: atq illa ratione qͣntũ
ꝓgredior: tanto hec fiunt int̾ualla ma¬
iora. M Ui deo te intellexisse. & om̃io
scire qd̃ dictũ ẽ: s iam ne ĩmoremur.
animadũtis certe ab uno usq ad qͥtuor
iustissimã ficri ꝓgressionẽ : suie ꝓpt̾ impa¬
te tractatũ ẽ: siue qr unũ ⁊ duo pͥncipia st̃:
qͣsi semina numeroꝵ ex quibꝰ t̾nariꝰ ꝯficit᷑.
ꝓportione ꝯferunt᷑. quat̾nariꝰ elucescit &
gignit᷑. ꝙ ꝓpt̾ea eis iure ꝯiungit᷑: ut usq: ad
illũ fiat ea quã q̃rimꝰ moderata ꝓgressio.
D Intelligo bene sane. M d meministi ne
tand̾e qͥd institueramꝰ inqͥrere: nã ut opinor
ꝓpositũ erat. si qͦm inuenire possemꝰ. cũ ĩ illa
infinitate numeroꝵ certi articuli c̃ẽnt

Expanded text:
am unum, sed duos, senarium scilicet et septenarium numeros interpositos video. Atque illa ratione quantum progredior, tanto haec fiunt intervalla majora. M. Video te intellexisse, et omnino scire quod dictum est: sed jam ne immoremur, animadvertis certe ab uno usque ad quatuor justissimam fieri progressionem; sive propter impate tractatum est; sive quia unum et duo principia sunt, et quasi semina numerorum, e quibus ternarius conficitur, portione conferuntur, quatgignitur, et propterea eis jure conjungitur, ut usque ad illum fiat ea, quam quaerimus moderata progressio. D. Intelligo. 26. M. Bene sane. Sed meministine tandem quid institueramus inquirere? Nam, ut opinor, propositum erat, si quomodo invenire possemus, cum in illa inf
Abbreviated transcription (Latin):
possunt locatis. Restat ut de quatuor
breuibꝰ detrahant᷑ tres & ꝓ his tres lon¬
ge ꝯstituant᷑ & una breuis: & qr una
breuis in capite qͣm tres longeꝯ sequen¬
qͣtuor duo pͥmi in tria & qͣtuor tẽꝑa
diuidunt᷑ duo autẽ pꝰteriores. in qͣ¬
tuor ⁊ tria: et om̃ sesqͣtoꝵ ratione nu¬
meroꝵ partes sibi collatas habent:
nam pͥor pars pͥmi ẽ breuis ꝯ longa.
tenens tria temꝑa. post̾ĩor due longe
in qͥtuor temꝑibꝰ scd̃i pͥor parsẽ. lon¬
ga & breuis. gͦ tria tẽpora: posterior.

Expanded text:
possunt, locatis. 13. Restat ut de quatuor possunt, locatis. 13. Restat ut de quatuor brevibus detrahantur tres, et pro his tres longae constituantur: erit una brevis; et quia una brevis in capite, quam tres longae consequenquatuor, duo primi in tria et quatuor tempora dividuntur, duo autem posteriores in quatuor et tria, et omnes sesquatorum ratione numerorum partes sibi collatas habent: nam prior pars primi est brevis et longa, tenens tria tempora; posterior duae longae in quatuor temporibus. Secundi prior pars est longa et brevis, ergo tria tempora; pos
Abbreviated transcription (Latin):
cte ponendȩ st̃. Quarũ minima dis¬
iunctio ẽ. Aqui &̃ incipiend̾u:᷑ ut u¬
nã sillabam longã int̾ se habeant ma¬
rime aut duas:s cũ una ẽ. int̾eas duo b̾ mo¬
dis fit. ⁊ duo pedes gignunt᷑. Prior ẽ autẽ
horũ modorũ: ut in capite breuis sit. dẽ¬
inde longa: inde breuis & longa. que re¬
liqua ẽ. Alt̾ modꝰ e̾: ut in medio ⁊ ĩ ulti¬
mo sint breues: in pͥmo & t̾cio loco lon¬
gȩ. ita erit longa & breuis: & longa &
breuis. Maxima uͦ illa disiunctio ẽ. cũ
duȩ longe in medio st̃: breuiũ autẽ
una in pͥmo. altera in extremo loco.
Et dundunt᷑ hii tres pedes in quibꝰ bre¬
ues disiuncte ponunt᷑. in tria ⁊ tria tẽ¬
pora:. idẽ pͥmꝰ hoꝵin breuẽ ac longam
et breuẽac longã: scd̃s in longã ac¬
breuẽ. ꝙ. longam ac breuẽ: t̾tius in
breuẽ ac longam. & longã ac breuẽ: ⁊¬
ita fiunt sexpedes duabꝰ breuibꝰ & du¬
abiis longis sillabis. uarie int̾ se quo ad

Expanded text:
ctae ponendae sunt: quarum minima disjunctio est, a qua etiam incipiendum, ut unam syllabam longam inter se habeant; ma, ut duas. Sed cum una est inter eas, duobus modis fit, et duo pedes gignuntur. Prior autem est horum modorum, ut in capite brevis sit, deinde longa; inde brevis, et longa quae reliqua est. Alter modus est, ut in secundo et in ultimo sint breves, in primo et tertio loco longae: ita erit longa et brevis, et longa et brevis. Maxima vero illa disjunctio est, cum duae longae in medio sunt, brevium autem una in primo, altera in extremo loco. Et dividuntur ii tres pedes, in quibus breves disjunctae ponuntur, in tria et tria tempora, id est primus horum in brevem et longam, et brebrevem, et longam ac brevem: tertius in brevem ac longam, et longam ac brevem. Ita fiunt sex pedes duabus brevibus et duabus longis syllabis varie inter se, quoad
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros ualeat płimũ. id ẽ cur ab uno us-¬
q ad decem ꝓgressi numerantes rursus
ad unũ remearent: o Rccordor plane
questionis huiꝰ causa nos tantũ circuisse. ⁊¬
s quid effecerimꝰ qͦd ad eam soluenda ꝑtine¬
at ñ inuenio: si quide illa om̃is nr̃a ratio¬
cinatio ad id ꝯclusa ẽ. ut nõ usq ad t̾na¬

Expanded text:
os valet plurimum; id est, cur ab uno usque ad decem progressi numerantes rursum ad unum remearent? D. Recordor plane quaestionis hujus causa nos tantum circumisse: sed quid effecerimus quod ad eam solvendam pertineat, non invenio. Siquidem illa omnis nostra ratiocinatio ad id conclusa est, ut non usque ad dena
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ non ita ẽ. Nc̃ enĩ hõ describit᷑ sub
lege positꝰ: ante grãm. Tẽ enĩ peccatis
uincit᷑: dum uirib suis iuste uiuere
conatur. sine aduitorio lib̾antis gr̃ẽ dĩ.
liberum aut̃ arbitriũ ht̃. ut credat
lib̾atori & accipiat grãm ut iam illo
qui eam donat lib̾ante ⁊ adiuuante
ñ peccet: atq ita desinat sub lege eẽ s¬
cum lege uł in lege: implens eam cari¬
tate di. qd̾ timore non pot̾ãt. xxxuii.
d̾ aut̃ ait. uideo aliã legẽ in menbͥs
meis repugnantẽ legi mentis meȩ.
& captiuantẽ me sub lege peccati quȩ ẽ
inmenbͥs meis: legem peccati dicit. qua
quisq carnali consuetudine implieatꝰ
astringit᷑. Hanc repugnare legi ait m̃tis
suȩ. & se captiuare sub lege pecc̃i. Uñ in¬
telligit᷑ ille homo describi: qui ñdum ẽ
sub grã. Sienĩ repugnaret tm̃ ꝯsuetu¬
do carnalis & non captiuaret: ñ eẽt
damnatio. In eo enĩ ẽ damnatio: qd ob¬
temꝑamꝰ & seruimꝰ desidiis pͣuis car¬

Expanded text:
o describitur sub Lege positus ante gratiam. Tunc enim peccatis vincitur, dum viribus suis juste vivere conatur sine adjutorio liberantis gratiae Dei. In libero autem arbitrio habet ut credat Liberatori, et accipiat gratiam, ut jam illo qui eam donat liberante et adjuvante non peccet; atque ita desinat esse sub Lege, sed cum Lege vel in Lege, implens eam charitate Dei, quod timore non poterat. XLV-XLVI.d autem ait, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me sub lege peccati, quae est in membris meis, legem peccati dicit, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur. Hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare sub lege peccati: unde intelligitur ille homo describi, qui nondum est sub gratia. Si enim repugnaret tantum consuetudo carnalis, et non captivaret, non esset damnatio. In eo enim est damnatio, quod obtemperamus et servimus desideriis pravis car
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio. ꝑ qͦd facta sunt om̃ia. Scd̃m
susceptionẽ autẽ hominis & incarna¬
tionis dispensationẽ. ꝑ quã nos etiam
ñ naturalit̾ filios in adoptionẽ filioꝵ
uocare dignatꝰ ẽ: pͥmogenitꝰ dr̃ cum
ipse p̃cessit. Sñ ⁊ alio loco pͥmogenitũ
eum amortuis dicit: ut sit ipse pͥma¬
tum tenens. Resurrectio enĩ mortuoꝵ
ut iam ñ moriant᷑. ante illum nulla.
post illũ aũ multoꝵ scõꝵ ẽ: quos fr̃s ñ
confundit᷑ appellare. ꝓpt̃ ipsam cõmu

Expanded text:
. Secundum susceptionem autem hominis et incarnationis dispensationem, per quam nos etiam non naturaliter filios in adoptionem filiorum vocare dignatus est, primogenitus dicitur cum ipse praecessit. Unde et alio loco primogenitum eum a mortuis dicit, ut sit ipse primatum tenens . Resurrectio enim mortuorum ut jam non moriantur, ante illum nulla: post illum autem multorum sanctorum est, quos fratres non confunditur appellare propter ipsam commu
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃scientiã ⁊ ad p̃destinationẽ dĩ ꝑti¬
net. Nec p̃destinauit aliquẽ. nͥ quẽ pre¬
sciuit crediturũ & secuturũ uocatio¬
nem suam: quos & electos dicit. Multi
enĩ ñ ueniunt: cũ uocati fuerint. Ne¬
mo aut̃ uenit: qui uocatꝰ ñ fũit. ł luii.

Expanded text:
inationem Dei pertinet; nec praedestinavit aliquem, nisi quem praescivit crediturum et secuturum vocationem suam, quos et electos dicit. Multi enim non veniunt, cum vocati fuerint: nemo autem venit qui vocatus non fuerit. LVI.
Abbreviated transcription (Latin):
& homines iustos temptatio tribu¬
lationis. Ignis iste in hac interun
uita facit qd apłs dixit: si accidat
duob fidelib uni scilicet cogitã¬
ti que sunt dei. quomͦ placẽat
alteri autem cogitanti ea que st̃
mundi. quom placeat uxori. id ẽ
edificanti suꝑ idem fundam̃tum
ligna fenum stipulam. Iliꝰ enim
opus non exuritur: qͥa non ea da¬
lexit. quoꝵ. amore crucietur.
Exuritur autem huiꝰ. qm̃ ñ sine
uolore ꝑeunt: quȩ cum amore pos¬
sessa sunt. S q̃m alterutra con¬
ditione ꝓposita. eis potiꝰ mallet
tendi talia. deserit xp̃m qͣmius
uoleat cũ amitit: saluus quidem¬
erit sic tamen quasi ꝑ ignem: qͥa
urit eũ dolor rerũ quas dilexerat
amissarũ: s ñ subuertit neq con¬
sumit. fundamenti stabilitate
atq incorruptione munitũ. Tale
aliquid etiã post hanc uitã sieri
incredibile non ẽ & utrũ ita sit
queri potest. & aut inueniri. aut
laterẽ no nnullos fideles ꝑ ignẽ
quenda purgatoriũ qͣntomagis

Expanded text:
 homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius careretendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit euamissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
lacobum mortua est in semet ipsa.
Qͥ rursus ait: si fidem quis dicat
se habere. oꝑa autem non habeat:
numqͥd poterit fides saluare eumꝙ
paulus nolite inquit errare. neq form¬
catores. neq idolis seruientes. neq ad¬
ulteri. neq molles. neq masculore.
concubitores. neq fures. neq auari

Expanded text:
acobum, mortua est in semetipsa. Qui rursus ait: Si fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides salvare eum? Paulus, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores
Abbreviated transcription (Latin):
eris: non tamen eos faciant m̃¬
bra xp̃i: cum ipsi eẽ non desinãt
menbra meretricis. Item quȩ in¬
eo libro cuiꝰ titulus est de fide
spe & caritate. quem scripsi ad
filiũ meũ fratrem tuum lauren¬
tium: ista de hac re uerba mea
sunt. Creduntur inqͣm a quib¬
dam. etiam hi qui nomen xp̃i ñ
relinqunt. & esꝰ lauacro in eccł̃a
baptizantur. nec ab eo ullo scisma¬
de uel heresi precsduntur. in qͣn¬
tis libet scelerib uuant. quȩ nec
diluant penitendo. nec elemosinis
redimant. sed in eis usq ad huiꝰ ui-¬
dȩ ultimũ diem ꝑtinacissime ꝑ-¬
seuerent. salui fũturi ꝑ ignẽ. li¬
cet ꝓ magnitudine facinoꝵ fla¬
gitiorumq diuturno non tam̃
ẽterno igne puniri:sed qui hoc
credunt. & tamen catholici suũ.
humana quadam beniuolentia
mͥ falli uidentur. Nam scriptaͣ
diuina: aliud consulta respondet.
Librum autẽ de hac questione con-¬
scripsi cuiꝰ titulus est de fide & o¬

Expanded text:
eris; non tamen eos faciant meeris; non tamen eos faciant membra Christi, cum ipsi esse non desinant membra meretricis. Illud eo libro cui titulus est, de Fide, Spe, et Charitate, quem scripsi ad filium meum fratrem tuum Laurentium, ista de hac re verba mea sunt: « Creduntur, inquam, a quibusdam, etiam hi qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et O
Abbreviated transcription (Latin):
odit animam suam. Neq illud hic
dici potuerit. in quo nonnulli seip¬
sos seducunt: dicentes ignẽ eternũ
dictum non ipsam penam eternam.
Per ignem quippe qui eternus erit
transituros eos arbitrantur. qui pro¬
pter fidem mortuam. per ignẽ pro¬
mutunt salutem. & licet ipse ignis
eternus sit. combustio uͦ eoꝵ hoc est
oꝑatio ignis non sit in eis eterna: cũ
&ẽ hoc preuidens dñs tanqͣm dñs. sen¬
tentiam suam ita concluserit dicens.
Sic ibunt illi in combustionẽ eternã:
iusti autem in uitam eternam. Erit
gͣ eterna combustio sicut ignis: et
eos in illam ituros ueritas dixit: qͦr
non fidem sed bona oꝑa defuisse de¬
clarauit. Si ergo hec omĩa. & cetera
que innumerabilia per om̃s scrip¬
turas sine ulla ambiguitate dicta
reperiri possunt. falsa erunt: pote¬
rit uerus ẽẽ intellectus de lignis
& feno & stipula. quod hi salui eruis
per ignem: qui solam in xp̃o fidẽ te
nentes. bona oꝑa neglexerunt: Si au¬

Expanded text:
odit animam suam. neque illud hic odit animam suam. neque illud hic dici poterit, in quo nonnulli se ipsos seducunt dicentes, ignem aeternum dictum, non ipsam poenam aeternam. per ignem quippe, qui aeternus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem, ut uidelicet ipse ignis aeternus sit, conbustio uero eorum, hoc est operatio ignis, non sit in eos aeterna, cum et hoc praeuidens dominus tamquam dominus sententiam suam ita concluserit dicens: sic ibunt illi in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. erit ergo aeterna conbustio, sicut ignis; et eos in illam ituros ueritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declarauit. Si ergo haec omnia et cetera, quae innumerabilia per omnes scripturas sine ambiguitate dicta reperiri possunt, falsa erunt, poterit uerus esse ille intellectus de lignis et feno et stipula, quod hi salui erunt penentes bona opera neglexerunt. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ si talia sunt que contradicunt᷑.
ut hors uerboꝵ apłicors manifesta¬
tionẽ in alios sensꝰ ducere nequeant:
ꝓfecto aduersus ea nos instruxit. &
ꝑatos ẽẽ uoluit idem apł̃s dicens.
Hoc autẽ scitote intelligentes: qm̃ oĩs
fornicator aut immundꝰ aut auau
qd̃ ẽ idoloꝵ seruitus. ñ habet heredi
tatẽ in regno xͥ & cłi. Nemo uos se¬
ducat inãnib uerbis. Cũ gͦ audie¬
rimꝰ qͦsdam fornicatores & immun¬
hos & auaros ꝑ ignem saluari. ut ha¬
beant hereditatem in regno. xpĩ & dei:
ñ obsurdescamꝰ contra istum reclaman¬
dem & dicentẽ. omĩs fornicator aut im¬
mundꝰ aut auarus ñ habet partẽ in

Expanded text:
Quia si talia sunt, quae contra dicuntur, Quia si talia sunt, quae contra dicuntur, ut horum verborum apostolicorum manifestationem in alios sensus ducere nequeant, profecto adversus ea nos instruxit, et paratos esse voluit idem apostolus dicens: Hoc autem scitote intelligentes, quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolotatem in regno Christi et Dei, nemo vos seducat inanibus verbis . Cum ergo audierimus quosdam fornicatores, et immundos, et avaros per ignem salvari, ut habeant haereditatem in regno Christi et Dei, non obsurdescamus contra istum reclamantem et dicentem, Omnis fornicator, aut immundus, aut avarus non habet haereditatem in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam iꝑse similẽ questionẽ ex
euangłii lectioẽ soluisti: uͥ scͥptũ est.
ñ ꝯgnouit eã donec peꝑit. Sane.
ut non te celem de hac re cogitatio¬
nẽ meã. uellem si fieri po s ĩmo uͦ
uolosi fieri pot̃. in hac qͤstiõe uĩtate
nione moriunt᷑ qͣmius usq in fiñe
uitȩ huiꝰ. flagitiosissime & scelera¬
dissime uixerint. de penis ultͥcib
exituros: familiariꝰ meũ tangit af¬
fectũ. quẽ habemꝰ circa eos. qui no¬
biscũ corporis & sangͥnis xͥ sacͣmenta
ꝯmunicant. qͣmuis eoꝵ mores ꝑditoᷤ
oderimꝰ. qͦs disciplina eccłiastica e¬
m̃dare ñ possumꝰ. aut a mensa dni-¬
ca seꝑare. s a ueritate uinci uolo:
quȩ sacͥs litteris aꝑtissime ñ resistit.
Nonenim quȩ resistit. dicenda ẽ ul¬
la ratione ueritas: uel putanda. S
interĩ donec audiamꝰ tale aliqͥd aut
legamꝰ: auscultemꝰ ei qͥ dicit. Nolite
errare. Neq fornicatores. neq idolis
seruientes. & cetera. regnũ possidebt̃.

Expanded text:
iam tu ipse quaestionem simili ex Evangelio locutione solvisti ubi scriptum est, Non cognovit eam, donec peperit. Sane ut non te celem de hac re cogitationem meam, vellem si fieri posset; imo vero volo, si fieri potest, in hac quaestione veritate nione moriuntur, quamvis usque in finem vitae hujus flagitiosissime et sceleratissime vixerint, de poenis ultricibus exituros, familiarius meum tangit affectum, quem habemus erga eos qui nobiscum corporis et sanguinis Christi Sacramenta communicant; quamvis eorum mores perditos oderimus, quos disciplina ecclesiastica emendare non possumus, aut a mensa dominica separare: sed ea veritate vinci volo, quae sacris Litteris apertissimis non resistit. Non enim quae resistit, dicenda est ulla ratione veritas, vel putanda. Sed interim donec audiamus tale aliquid aut legamus, auscultemus ei qui dicit, Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis ser
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib ualere ad salutem: ut illos ũ e¬
tiam demonib comparet dicens. Tu
credis qm unus est d̾s: benefacis. Et
oemones credunt: & contremiscunt.
Qͥd ueriꝰ breuiꝰ uehementiꝰ dici po¬
tuit: cum & in euangłio legamus hoc
dixisse demonia. cum xp̃m filium dei
confit̾ent᷑. & ab illo corriperentur.s S
in petri confessione laudatum est. Qld
proderit ait iacob fratres mei. si fidem
dicat se quis habere: oꝑa aute non ha¬
beat  Numquid poterit sides salua¬
re eum  Dicit etiam: qͥa fides sine o¬
perib mortua est. Qͦ usq gͥ fallunt᷑ :
qui de fide mortua sibi uitam perpe¬
tuam pollicentur.: Qua ꝓpter dili¬
genter oportet attendere. quomͦ acci
ne ad intelligendũ difficilis: ubi ait.
Fundamentum autem aliud nemo po¬
edificat super fundamentum hoc au¬
rum. argentum. lapides p̃ciosos: lig¬
na. fenum. stipulam: unius cuiusq
opus manifestabitur. Dies enĩ dni¬
declarabit: qͥa in igne reuelabitur. Et

Expanded text:
operibus valere ad salutem, ut illos eoperibus valere ad salutem, ut illos etiam daemonibus comparet, dicens, Tu credis, quoniam unus est Deus: bene facis; et daemones credunt, et contremiscunt. Quid brevius, verius, vehementius dici potuit, cum et in Evangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum Filium Dei confiterentur, et ab illo corriperentur , quod in Petri confessione laudatum est ? Quid proderit, ait Jacobus, fratres mei, si fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? Dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est . Quousque ergo falluntur, qui de fide mortua sibi vitam perpetuam pollicentur? 3. « Quapropter diligenter oportet attendere quomodo accine ad intelligendum difficilis, ubi ait: Fundamentum enim aliud nemo poaedificat super fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus manifestabitur. Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
le sit: ignis probabit. Si cuiꝰ opus ꝑ¬
manserit: quod suꝑedificauit merce¬
dem accipiet. Cuuis autẽ opus exustũ
fuerit dampnũ patietur: ipse autem
saluus erit. sic tamen quasi ꝑ ignem.
Non ergo uniꝰ eors. sed utriusq opꝰ
ignis probabit. Est quidã ignis tẽpta¬
tio tribulationis. de quo aꝑte alio loco

Expanded text:
le sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus autem opus exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. 12. « Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte al
Abbreviated transcription (Latin):
nia falsa ẽẽ non possunt. illud quod
obscure dictũ est. de his qͥ suꝑ edificait
gentũ lapides p̃ciosos sed ligna senũ
stipulã. de his enĩ dictũ est. quod per
ignem salui erunt. qm̃ fundamenti
merito non ꝑibunt: sic est intelli¬
genclum: ut his manifestis ñ inue¬
niatur ẽẽ contrarium. Ligna qͥppe
& fenum & stipula. non absurde ac¬
cipi possunt. rerum scłariũ quãnis
licite concessarum tales cupiditates.
ut amitti sine animi dolore ñ poᷤsił̃.
Cum autẽ iste dolor urit. s xp̃e in
ei nichil ante ponatur. & malit
homo qui tali dolore uritur. reb
quas ita diligit magis carere qͣm xͦ.
per ignem fit saluus. Si autem res
eiꝰmodi temporales ac scłares. tempo¬
re temptarionis maluerit teuere qͣm
xp̃mꝰ eum in sundamento non habu¬
it. qui hec priore loco habuit. cum
in edificio prius non sit aliud funda¬
mento. Ignis enim de quo eo loco locu¬
tus est apłs. talis debet intelligi. ut
ambo per eum transeant. sd est qui edi¬

Expanded text:
nia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est, de his qui superaedificant gentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christuei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedi
Abbreviated transcription (Latin):
nienter penitentib eadẽ crimi¬
na remutant᷑. Conuenient̃ autẽ
dixi. ut steriles in elemosinis ñ
sint: quib tantũ tribuit diumna
scriptura. ut earũ tantũm fru¬
ctum se imputaturũ p̃nuntiet
oñs dextͥs: & earũ tantũmͦ sterili¬
datẽ sinistͥs: qͣndo his dicturus ẽ
rienite bñdicti patͥs mei ꝑcipite
regnũ. illis autẽ ite in ignem et̃¬
nũ. Hec de duob opuscłis meis

Expanded text:
nienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aeternum . » Haec de duobus opus
Abbreviated transcription (Latin):
potentũ. picta. grata. blanda. itariũ decꝰ
Atq nitores. adde tot natantũ. tot t̾ri¬
genis decoratũ. multiforme pulchrũ.
⁊ tot res inuide tales te ẽẽ nolle cla¬
nra. rapidu tado ⁊ tota currens hac
& hac uaganti. estatisq mouentia. densis.
rara magna paruis. obscuriꝰᷤ famicerata. nigͦ
luminosis int̾cidentia natiꝰ nata nascit᷑is. me¬
oiũ extͣmis medio. illa atq intꝰ alta sũmis con¬
cordant lege suꝑna lege dico ueri. unũ carm̃
modulemt᷑. ꝯcinuntq in unũ unũ qd̃dã ap¬

Expanded text:
potentum, picta, grata, blanda, Varium decus potentum, picta, grata, blanda, Varium decus atque nitores adde tot natantum, Tot terrigenis decoratum multiforme pulchrum: Et tot res invide tales te esse nolle clama Rapidum tardo, et rata rota currens, hac et hac vaganti: Statisque manentia: densis rara, magna parvis: Obscuris flammiferata, nigra luminosis: Intercidentia natis, nata nascituris: Medium extremis, medio illa, et ima summis, Concordant lege superna: lege dico veri: Unum carmen modulantur concinuntque in unum: Unum quoddam ap
Abbreviated transcription (Latin):
rigat undis aqua frigore artat: matu¬
rat ⁊ om̃ia. torret sicca ⁊ ignea estas.
Uer tẽꝑiem sͥ sumit de hoc utroq gra¬
tam: tepicła igne ⁊ aqua. denet auram
mollit̾ fluentẽ. Autunmꝰ frigore torpet.
siccitate hiulcat. Sic corꝑa nr̃a ex his
qͣtuor copulant᷑. Spactũ hec qͦq noctiᷤ
⁊ horas tẽꝑant dierũ. mediũ igne quõd
Ardeo. ⁊ aret tẽpꝰ. hinc diei ẽ mediũ. un¬
dis frigicłu & humidu ẽ dempꝰ. unde
noctis st̃ extrenra humida noctis pͥma
ĩa calet lux. hinc atq illinc tͥ blandum
mane tẽꝑat᷑. sunt ultima sicca diei pͥma
friget umbra. ex utroq accipe legẽ ⁊ tẽ¬
ꝑari uesꝑe. & tot res inuide tales. fulgi¬
da astra celi. cełu oeliq figurã ꝑpetesq
motꝰ. fixũ in medio qd̃ ⁊ imũ ẽ pond̾
oĩie t̾re glaucũ occeanũ mare ⁊ amnes.
ungule orbi alma. auras liqͥdas mͦ. den¬
sas inde. mox serenas. dot corꝑa peniu¬

Expanded text:
rigat undis, aqua frigore arctat. Maturigat undis, aqua frigore arctat. Maturat et omnia torret sicca et ignea aestas. Ver temperiem sibi sumit de hoc utroque gratam: Tepidam igne et aqua tenet auram molliter fluentem. Autumnus frigore torpet, siccitate hiulcat. Sic corpora quatuor ex his nostra copulantur. Spatium haec quoque noctis, et horas temperant dierum. Medium igne quod ardet et aret tempus hinc diei est. Medium undis frigidum et humidum est tempus inde noctis. Sunt extrema humida noctis, prima jam calet lux. Hinc atque illinc tibi blandum mane temperatur: Sunt ultima sicca diei, prima friget umbra: Ex utroque accipe legem, et temperare vesper. Et tot res invide tales. Fulgida astra coeli, Coelum coelique figuram perpetesque motus, Fixum in medio, quod et unum est pondus omne terrae. Glaucum Oceanum mare, et amnes ungulae orbis almi, Auras liquidas, modo densas, inde mox serenas: Tot corpora penni
Abbreviated transcription (Latin):
pit om̃e t̾ris. glob ẽ ut cuiq ita fir¬
mant gressũ. & astra septẽ. Natat
undis & uolat auras. ambiente mo¬
tu. sursũ deorsũq. animantũ quod
petit uicissim medio mediũ bene
librans hinc & inde. Nisi aliũd qͦ
ꝯueniens his qͣtuor uicissim contͣ¬
riũ in esse elem̃ts qͣlitate duplex
paucis ãdu̾te docebo. ñaq parua
ñ st̃. ita pͥmũ t̾cio babet᷑. qͣrtum
ut ẽ sccd̃o. contrarta in his uolo cernas. ium¬
ꝙ singłoꝵ. Calet ignis ⁊ aridꝰ ẽ. qd̾ possidet
suꝑna. ẜ refrigida ⁊ humida serpit t̾çia un¬
pa. ꝯtra uenit int̾ utrũq locatꝰ. mixtꝰ ex
utͦq qͣrto ꝯtrariꝰ aer. ultimo scłs. ambob
partĩ parilis. atq totꝰ impar. nã humo¬
re liq̃scit qͥd aquaꝵ feruet ignis estꝰ caꝑit
undis t̾ra rigorẽ. fitq sicca cȩlo uicibꝰ ua¬
riis ita totus qͣtuor sibimet ꝑ motiua tẽ¬
pora nexus tẽꝑatur annꝰ fluuralis hienis

Expanded text:
pit omne terris: Globus est ut cuique ita firpit omne terris: Globus est ut cuique ita firmant gressum et astra septem. Natat undis, et volat, auras ambiente motu, Sursum deorsumque animantum quod petit vicissim. Medio medium bene librans hinc et inde nisu. Aliud quoque conveniens his quatuor vicissim Contrarium inesse elementis qualitate duplex, Paucis adverte, docebo: namque parva non sunt. Ita primum tertio habetur, quartum ut est secundo: Contraria in his volo cernas, vimque singulorum. Calet ignis et aridus est, quod possidet superna: Praefrigida et humida serpit tertia unda. Contravenit inter utrumque locatus, mixtus ex utroque, Quarto contrarius aer, ultimo secundus, Ambobus partim parilis, atque totus impar. Nam humore liquescit aquarum, fervet ignis aestu. Capit undis terra rigorem, fitque sicca coelo. Vicibus variis ita totus quatuor sibimet Per motiva tempora nexus temperatur annus. Pluvialis hiems