comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ncensũ aũ qd̃ ẽ ex qͣttuor odoratissimis
generib in maximã subtilitatẽ cõminutis. q st̃ stacte. onix.
galbanũ. &e thus cõponit᷑: ħ informa orationũ fideliũ ẽsti¬
tuta ẽẽ. beati ioħis apocalipsis ostendit. It illi qͥde̾ uiginti
qͣttuor seniores ꝓcidunt aũ agnũ. habentes unꝰqͥsq citha

Expanded text:
ncensum autem, quod ex quatuor odoratissimis generibus in maximam subtilitatem comminutis, id est, stacte, onyche, galbano, et thure componitur , haec in forma orationum fidelium constituta esse, beati Joannis Apocalypsis ostendit. Et illi quidem viginti quatuor seniore
Abbreviated transcription (Latin):
bus bone uoluntatis. Qđ au nebula impleũ domũ dĩ & ñ pote¬
rant sac̾dotes ministrare ꝓpt̾ nebulã. Hec sententia suꝑbos iud̾o¬
inuestigare despiciunt. debitũ fidĩ sue ministeriũ ꝑ erroris ne¬
bulã ꝑdid̾unt. Ita enĩ eoꝵ mentes infidelitatis caligo repleũ. u̾
exigentib ꝓpͥis mitis ñ agnoscant cultũ credulitatis. Qđ uͦ idẽ
salomon in eod tẽplo.xii. boues ereos fecit. qͦs in ereo labro consti¬
tuit. qui facie quid ꝑ diu̾sas partes attendint. s in uno loco ꝑ
mus designare. qͥ facie quid ꝑ diu̾sa respiciunt. s ita in labro
st̃ positi. ut expost̾iorib adiinent᷑. qr in hac p̾senti uita ad p̾dica-¬
tionis officiũ in diu̾sis mundi partib ft̃ diuisi: In illa uͦ uita que¬

Expanded text:
 domum Dei, et non poterant sacerdotes ministrare propter nebulam: haec sententia superbos Judaeo sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita enim eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis, non agnoscant cultum credulitatis. Quod vero idem Salomon in eodem templo duodecim boves aereos fecit, quos in aereo labro constituit, qui facie quidem per diversas partes intendunt, sed in uno loco per mus designari? Qui facie quidem per diversa respiciunt, sed ita in labro sunt positi, ut ex posterioribus adunentur. Quia in hac praesenti vita ad praedicationis officium in diversis mundi partib
Abbreviated transcription (Latin):
set. ruptis huiꝰ uite uincłis dic̃ liber. Michi mundꝰ crucifixꝰ est¬
& ego mundo. Mundus qͥppe ei crucifixus fuerat. qr hunc cor¬
di suo iã mortuũ ñ amabat. Ꝙ seipsũ mundo crucifix̾at. qr
talẽ se ei exib̾e̾ studuit. ut ab eo qħmortuꝰ concupisci ñ posset.
iI uno in loco sint mortuus & uiuens.R. si mortuꝰ uiu̾u ñ ui¬
det. tñ uiuus mortuũ uidet. Si uͦ utͥq sunt mortui. alt̾ alt̾m
neqͣꝗͣ uidet. Itaq qui iã mundũ ñ amat. s t̾n ab illo uł ñ uo¬
lens amat᷑. &. si ipse uelud mortuus mũdũ ñ uidet. hc tn mũ
dus adhuc uidet. Si uͦ nec ipse in amore mundũ retinet. nec
rursũ amundi amore retinet᷑. uicissim eͥ utͥq extincti st̃. qr
dum alt̾ alt̾m ñ appetit: qͣs mortuũ mortuꝰ ñ attendit:

Expanded text:
set, ruptis hujus vitae vinculis liber dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc cordi suo jam mortuum non amabat. Sed et se ipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posset. Si enim uno in loco sint mortuus et vivens; etsi mortuus vivum non videt, vivus tamen mortuum videt; si vero utrique sint mortui, alter alterum nequaquam videt. Ita qui jam mundum non amat, sed tamen ab illo vel non volens amatur, etsi ipsus videt. Si vero nec ipse in amore mundum retinet, nec rursum a mundi amore retinetur, vicissim sibi utrique exstincti sunt; quia dum alter alterum non appetit, quasi mortuum mortuus non attend
Abbreviated transcription (Latin):
suit msã.i. sacrã scͥpt᷑am. q̃ fessos ad se atq ascłi honerib uenien¬
tes pane uͥbi nos reficit. & contͣ adu̾sarios sua refectiõe nos robo
tatis leuant. Que ꝓfecto menia nͥ humiles ñ ascendunt. n
tum eͥ mei accessus angustat. Quia tanto adme altiꝰ ꝑtingit̃
qͣnto uniꝰ cuiꝰq mens ap̃ se ueriꝰ humiliat᷑. S qͣntalibet quis
urtute ꝓficiat. qͣlibet scientia excrescat. penetͣre ñ sufficit qͦ
nos conditor mocdaminȩ iudicioꝵ regit:¬

Expanded text:
sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes, pane verbi nos reficit, et contra adversarios sua refectione nos robortatis levant. Quae profecto moenia nisi humiles non ascendunt. Unde tum sibi mei accessus angustat, quia tanto ad me altius pertingitur, quanto uniuscujusque mens apud se verius humiliatur. Sed quantalibet quisque virtute proficiat, quantalibet scientia excrescat, penetrare non sufficit, quo nos conditor moderamine judiciorum regit
Abbreviated transcription (Latin):
suas ut uocarent ad arcẽ. & ad menia ciuitatis. Sapientia qͥppe
domũ sͥ condidit. cũ unigenitꝰ dĩ filiꝰ manens in se ipss intͣ utũ
uirginis mediante aĩa humanũ s̃ corpus creauit. Sic qͥppe corpꝰ
atq hoĩs filiꝰ. ipse sit qui inhabitat. ipse qui inhabitat᷑. Qui. uii.
eiusd̃ eccłe fabricã m̃tes p̾dicantiũ erexit. Que ꝓeo qđ ꝑfectiõis
uirtute subnixe st̾ septenario numero designant᷑. Immolauit

Expanded text:
XXXIII .--Sapientia quippe domum sibi condidit, cum unigenitus Dei Filius in semetipso intra uterum Virginis, mediante anima, humanum sibi corpus creavit; sic quippe corpus atque hominis filius ipse sit qui inhabitat, ipse qui inhabitatur. Quod tameejusdem Ecclesiae fabricam mentes praedicantium erexit. Quae pro eo quod perfectionis virtute subnixae sunt, se
Abbreviated transcription (Latin):
n amaritudine qͥppe aĩe sue ft̾ oñis electi. qr ł punire flendo
ñ desistunt q̃ deliq̾runt. uł gͣui se merore afficiunt qi longe
hic a facie conditoris ꝓiecti adhuc in et̾ne patrie gaudiis ñ st̃.¬
exilii inqͣ piectũ lac̾at᷑ intelligit. & ꝙͣ sint tͣnqͥlla q̃ ꝑdidit. ꝙͣ
confusa in qͥb cecidit sentit. S ħ amaricatũ cor ad gaudiũ su-¬
um qnq reducit᷑. atq in eiꝰ gaudio extͣneꝰ ñ miscet᷑. qr is qͥ nc
ab ħ merore cordis foras se ꝑdesidia eicit. seclusus tc ab illa in
tima eiꝰ sollẽpnitate remanebit. Hi itaq qͥ in amaritudine ft̃

Expanded text:
n amaritudine quippe animae sunt omnes electi, quia vel punire flendo non desinunt quae deliquerunt, vel gravi se moerore afficiunt, quia longe huc a facie conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis noexsilii, in qua projectum laceratur, intelligit; et quam sint tranquilla quae perdidit, quam confusa in quibus cecidit, sentit. Sed hoc amaricatum cor ad gaudium suum quandoque reducitur, atque in ejus gaudio extraneus non miscetur; quia is qui nunc ab hoc moerotima ejus solemnitate remanebit. Hi itaque qui in amaritudine animae
Abbreviated transcription (Latin):
ogitones iustoꝵ iudicia. Iusti qͥppe & electi ab om̃i strepitu
sclari ad corda sua redeunt. iq ascendunt tͥbunal m̃tis. at-¬
q an ocłos sese ꝓrimosq statuunt. Neducunt ad mediũ regłam
testam̃ti in qͣ dr. Que uultis ut faciant uob̃ homines. & uos ead̃
facite ilł. Transfer̃t in se ꝑsonã ꝓximi. & sollicite attendunt qͥd
sibi si ita ẽẽnt fieri ł ñ fieri iuste uoluissent. Sicq districto iu-

Expanded text:
iones justorum judicia . Intus quippe ab omni strepitu iones justorum judicia . Intus quippe ab omni strepitu saeculari ad corda sua redeunt, ibique ascendunt tribunal mentis, atque ante oculos se et proximum statuunt, deducunt ad medium regulam testamenti, qua dicitur: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Transferunt in se personam proximi, et sollicite attendunt quid sibi si ita essent fieri vel non fieri juste voluissent, sicque districto jur
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾a m̃tiũ curare ea negligunt sectione u̾boꝵ:
tultus seruiet sapienti. Si n c̃ conspicimꝰ sapientes sube̾̃ẽ. stul¬
tos uͦ arcẽ diui tene. sapientes seruilit̾ obseqͥ. stultos tirannica
seruit. dũ plerũq hc̃ uire tꝑ̾alis dñii cũpͥmit: S sciendũ ẽ¬
qr dũ contͣ sapientẽ stultꝰ pͥminens t̾rorẽ potestatis exercet. dũ
h̾c laborib fatigat. cõtumelus lac̾at ꝓfecto h̃c ab om̃i uicioꝵ
rubigine purgat. Stultꝰ gͦ sapienti dñando seruit. quẽ ad
meliorẽ statũ pͥm̃do ꝓuehit. Sic ñ ñꝗͣ pupillis dnis ad disci-¬
pline magist̾ium seru p̾sunt. t̾rent. p̾munt & feriunt. & t̾n
ẽẽ serui nullo mͦ desistunt. qr adħ ipsũ ordinati st̃. ut ꝓficien¬
tib dñis & feriendo famulent᷑. Quia gͥ mala reꝓboꝵ bonos dũ
cruciant pͣgant. utilitati iꝰtoꝵ militat &̾ potestas inimicoꝵ:¬

Expanded text:
vulnera mentium, curare evulnera mentium, curare et, serviet sapienti. --Saepe tamen conspicimus sapientes subesse, stultos vero arcem dominii tenere; sapientes serviliter obsequi; stultos tyrannica servit, dum plerumque hunc jure temporalis dominii comprimit? Sed sciendum est quia contra sapientis vithunc laboribus fatigat, contumeliis lacerat, profecto hunc ab omni vitiorum rubigine urendo purgat. Stultus ergo sapienti et dominando servit, quem ad meliorem statum premendo provehit; sic nonnunquam pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi praesunt, terrent, premunt, feriunt; et tamen esse servi nullo modo desistunt, quia ad hoc ipsum ordinati sunt, ut proficientibus dominis etiam feriendo famulentur. Quia igitur mala reproborum bonos, dum cruciant, depurgant, utilitati justorum militat etiam potestas iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
cã nãq dotrinã nitore eloqi uidit resplende. nec tn sapienti¬
e apto intellectui congruere &. ait. Circulꝰ aureꝰ in narib suis .i
pulchra &. cͥcũflera loquutio in sensib m̃itis stulte. Cui ex eloqͥo
aurũ splendet.s tn ext̾rene ĩtentionis ponde morib suis adsu¬
ꝑiora ñ respicit. Qđ secutꝰ exposuit dicens. Mulier pulchra & fatu¬
a ẽ.i. doctrina hetica. pulchra ꝑ u̾bũ & fatua ꝑ intellectũ:¬

Expanded text:
ca namque doctrina nitore videtur eloquii resplendere, nec tamen sapientiae apto intellectu congruere. Ait ergo: Circulus aureus in naribus suis, id est pulchra et circumplexa locutio in sensibus mentis stultae: cui ex eloquio aurum pendet, sed tamen ex terrenae intentionis pondere, more suis, ad superiora non respicit. Quod secutus exposuit, dicens: Mulier pulchra et fatua, id est doctrina haeretica, pulchra per verbum, fatua per intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ more suꝑbientis angłi a conspectu conditoris pꝰ intꝰ adu̾sio̾e
m̃tis całet. foras pͦmodũ ad seminandũ uurgia ñ ueniret. Qui
recte descͥbit᷑ qd̃ annuit ocłis. digito loqͥt᷑. t̾it pede. Int̾ior nãq
ẽ custodia. q̃ ordinata seruat ext̾iꝰ m̃bra. Qui gͦ statũ m̃tis ꝑdit.¬
subsequent̾ foras ad inconstantiã motiõis fluit. atq ext̾iori
mobilitate indicat: qđ nulla int̾iꝰ radice subsistat:
eadẽ sapientia insemitis angustis constitisset. Inuestiganda fu-¬
erat. si occulta eẽ uoluisset. S posꝗͣ incarnatiõis sue mist̾ia pu¬
blice ostendit. posꝗͣ humilitatis exempla suꝑbientib p̾buit:
semet ipsũ nͦb qͣi tͣnseuntib inmediis semitis fecit. ut uidł in

Expanded text:
angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis subsequenter foras ad inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat quod nulla interius radice subsistat. ramus, si haec eadem sapientia, in semitae angulis constitisset. Investiganda fuerat, si occulta esse voluisset. Sed postquam incarnationis suae mysteria publice ostendit, postquam humilitatis exempla superbientibus praebuit, semetipsam nobis quasi transeuntibus in mediis semitis fixit, ut videlice
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑant. sua &̾. bn gesta formidant. ne cũ bona agere appetunt
de actionis imagine fallant᷑. ne pestiferũ uirꝰ putredinis boni

Expanded text:
superant, sua etiam bene gesta formidant, ne cum bona agere appetunt, de actionis imagine fallantur, ne pestifera tabes putredinis sub
Abbreviated transcription (Latin):
Nn aĩi cłr. Ne decłis sonnũ ocłis tuis. necdormitent palpebre tue. Sõ¬
nũ qͥppe ocłis dare ẽ intentiõe cessante subditoꝵ curã om̾ino ñe-¬
glig̾e. Palpebre uͦ dormitant. cũ cogitꝰones nr̃e ea q̃ insubditis ar-¬
guenda cognoscunt. pigͥdiȩ depͥm̃te dissimulant. Plene enĩ dor¬
mire ẽ. cõmissoꝵ acta necscire nec cogitare. Non au dormire s dor¬
sonnũ ducit᷑. qi clũ plerũq qͥ pͥẽ malũ qdđ cognoscit ñ resecat. ad
hoc qnq negligente sue merito ꝑuenit. ut qđ a subiectis delin¬
quitur nõ cognoscat:¬

Expanded text:
r: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dorsomnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus udent. afflicti gem̃tes conticescunt. Anñ frenũ
salomon doctorib ĩponit. qͥ dicit. noli arguere derisorẽ ne ołit
te. S si ab incͤpatione idcͥco reticemꝰ. qr contͣ nos insurgͥe dderiso¬
ris odia formidamꝰ. ñ iã lucͣ dĩ s nr̃a q̃rimꝰ. Qua in resciendũ
parcimꝰ. si ab eoꝵ redargutiõe ꝓ eoꝵ amore cessamꝰ. Nn nece̾e̾ e

Expanded text:
divinitus vident, afflicti gementesque conticescunt. An non aliquando frenum Salomon doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Sed si ab increpatione idcirco reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendumparcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ybet᷑ isrłitico popło ꝑ moysen. ut cũ egredit᷑ ad reqͥsita nat᷑e: mit¬
tat parillũ in baltheo.&. fossa humo abscondat q̃ egesta fuerint.
ut uidelicet ad rep̾hendendos nosmet ipsos sẽꝑ accincti acutũ circa

Expanded text:
era Israelitico populo per Moysen, ut cum egreditur ad requisita naturae, mittat paxillum in balteo, et effossa humo abscondat quae gesta fuerint. ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa
Abbreviated transcription (Latin):
e scendens itaꝙ moises demonte c̃ tabuł. dñ audifet popłm qđ
fuerat inidola consecͣtꝰ. indigno ᷤᷤ eoᷤ uidicans ac ciꝑe legem.
ꝑiecit de manib suis tabulas. Qͥb confractis. incendit uitulũ
niinutatĩꝙ concidit. & inaqͣm asꝑgens potũ popło dedit: Sienĩ
qͥa indignos eos quib eas leg̾et iudicauit. si deniq ut abeis ille
uitulꝰ penitꝰ ab ołet᷑ incendit &e contͥuit. & in aqͣm sparsit atꝙ
sũmer sit. ut qͥd. & popłopotũ dedit: Qm ñ excitet factũ ħ ad
q̾rendã ce intelligendã ꝓpħicã significationẽ: Occurrat gͦ iã
intentis mentib qr eliaboli corpꝰ significat᷑ inuitulꝯ .i. hoĩes in¬

Expanded text:
escendens itaque Moyses de monte cum tabulis, dum audisset populum quod fuerat in idolo consecratus, indignos eos judicans accipere legem, projecit de manibus suis tabulas, quibus confractis, incendit vitulum,minutatimque concidit, et in aquam aspergens potum populo dedit? Si enimquia indignos eos quibus eas legeret judicavit, si denique ut ab eis ille vitulus penitus aboleretur, incendit eum, et contrivit, et in aquam sparsit atque submersit. Ut quid potum hoc populo dedit, quem non excitet factum hoc ad quaerendam et ad intelligendam propheticam significationem. Occurrat ergo jam intentis mentibus, quia diaboli corpus significaverit in vitulo, i
Abbreviated transcription (Latin):
ginis corruptibił hoĩs. & uolucrũ &e qͣdrupedũ &e serpentiũ.
Exhac qͣsi sapientia uitulus iste aureus st qͦlia solebant egiptio¬
rũ iͥpsi pͥmates. & tanqͣm docti hoĩes adorare figmenta. hoc gͦ ui
Ignẽ ueni mitt̾e int̾rã. Nt qm̃ ñ ÷ qͥ se abscondat acalore eiꝰ. dũ¬
ineũ ereddt̃ gł: igne uͥtutis eiꝰ diabolica ineis forma soluat. Co¬
tũ dem̃n corpꝰ illud cõminuit᷑ .i. ab illa male conspiratioĩs con¬
flatione discisũ uerbo u̾itatis humiliat᷑. cẽ cõminutũ inaqͣm
menbra ħ÷ indiũcũ corpꝰ tͣnsferant. qͦꝵ isrłitarũ uni .i. petͦ de
ilł gentib dictũ ẽ macta ce manduca. Si ait macta & mandu¬
ca. qͣre etiam noninqͥt concide & bibe: Ita ille uituł ꝑignẽ
⁊eli &̃ aciem uerbi ce aqͣm baptismni ab eis potiꝰ qͦsabsorbe co¬
nabat᷑ absortꝰ est.

Expanded text:
ptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uigne in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam  de ipsis gentibus dictum est: macta et manduca. si macta et manduca, quare non etiam: concide et bibe ? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere conabatur, absorptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
on alligab os bouis tͥturantis. Nictũ ẽ qđ in bouis noĩe uita uniꝰ¬
cuiꝰ d ꝑautis expͥmit᷑. Dic̃ qͦdã in loco apłs paułꝰ rephendens ⁊ do-¬
lens qđ nemo illi cõmunicau̾it in rõne dati ⁊ accepti. qđ alio in
loco aꝑte exposuit dicens. Si nos uob̃ sp̾ualia seminaumꝰ. magnũ
sua. Nult gͦ scͥpt᷑a doctoribꝰ p̾stari carnalia aqͥbus sp̾ualia con-¬
sequunt. qr predicatores occupati in doctrina. necessaria sibi
on coques hedũ in lacte matris sue. Hedus hic subpeccoris
fig̾a intͦducit᷑. Pm̃ peccans ñ ẽ coquend̾ in lacte matris. iñ
ꝑ lasciuie blandim̃ta se ꝑdidit. fortiorĩ disciplina se redinat.

Expanded text:
ovis nomine vita uniuscujusque operantis exprimitur. Dicit quodam in loco apostolus Paulus reprehendens et dolens quod nemo illi communicaverit in ratione dati et accepti, quod ipse alio in loco aperte exposuit, dicens: « Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum sua . Vult ergo Scriptura doctoribus praestare carnalia, a quibus spiritualia consequuntur, quia praedicatores occupati in doctrina necessaria sibi pNon coques haedum in lacte matris suae. Hfigura introducitur. Proinde peccans non est coquendus in lacte matris, id est non per lasciviae blandimenta se perdidit, fortiore disciplina se redimat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic tam̃ enĩ dimittit᷑ a paradiso beatitudinis ut oꝑetur
t̾rã .i. ut incorpore istolaboret. & colloçet sibi meritũ
redeundi aduitã beatã. q̃ paradisi noĩe significat᷑. pos¬
sitꝙ aliqn manu porrigere adarborẽ uite. & iuuere in
et̾nũ. Manꝰ aũ porrectio. bñ significat crucẽ uel cruci¬
atũ poenitencie ꝑ qͣm ui.ta eterna recuꝑat᷑. Accep̾etiã
tunicã pelliciã diuino iudicio. qͦ nomine corporis mor¬
talitas significat᷑ inhẏstoria. in allegoria autẽ.carna¬
lib sensib contͣete uoluptates qͦcarnalit̾ uiuentes
diuina lege consequunt & contegunt. Qͥ si aliqͣn se ad
idest plenitudinẽ scientie qͦd ẽ caritas ꝑueniet ad arborẽ
uiã ligni uite: temporales pene intelligunt᷑. Nemo es
potest ad arborẽ uite ꝑuenire. nͥ ꝑhas duas res. tole¬

Expanded text:
Sic tamen dimittitur de paradiso beatitudinis, ut operSic tamen dimittitur de paradiso beatitudinis, ut operterram, id est in corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur, possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, vel cruciatum poenitentiae, per quem vita aeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas significatur in historia: in allegoria autem a carnalibus sensibus abstractae voluptates, quae carnaliter viventem divina lege consequuntur et contegunt: qui si aliquando ad id est, per plenitudinem scientiae, quod est charitas, perveniet ad arborem viam ligni vitae, temporales poenae intelliguntur. Nemo enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ÷ mors. sic̃ &ẽ dauid dixerat ex ꝑsona patͥs adfilium.
Suꝑ aspidẽ & basiliscũ ambulab. &e conculcab̾ leonẽ &
draconẽ. Aspidem dixit morte. basiliscũ pecẽm. leonẽ
significat qdꝰ ei dr̃. indolore paries filios. nͥ qi uoluptaᷤᷤ
patit᷑ mexordio dolores. atopita ꝑ meliorẽ consuetudi¬
nẽ parit bonũ opꝰ qͣsi filios: Qͦd uero adiecit & conũsio
tua aduirũ tuum. & dñabit᷑ tui. hoc significat qͦd il¬
lauoluptas carnalis qͦcũ dolore reluctauerat ut face¬
ret consuetudinẽ bonã. ia ipsis erudita dolorib cau¬
tior fit. & nẽ corruat obtẽperat rationi. & libent̾ seruit
te factorũ. qͥb contͣria st̃ pecc̃a. q̃ noĩe mortuoꝵ significan¬
tur. Ia uͦ ꝑ sentenciã qͦ inuirũ infert᷑. ratio nr̃a arguit᷑.
q̃ & suꝑata peccati concupiscentia seducta ẽ. & aꝑadiso
beatitudinis remota ħt maledictiones t̾rene oꝑationis.
habet & dolores tẽporaliũ curarũ qͦsi spinas &e tribuloᷤᷤ

Expanded text:
quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Aspidem significat, quod ei dicitur, In dolore paries filios; nisi quia carnalpatitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus quasi filios? Quod vero adjecit, Et conversio tua adla voluntas carnalis, quae cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus cautior fit, et, ne corruat, obtemperat rationi, et libenter servit nificantur. Jam vero per sententiam quae in virum infertur, ratio nostra arguitur, quae et super peccati concupiscentia seducta, et a paradiso 277 beatitudinis remota, habet maledictiones terrenae operationis, habet et dolores temporalium curarum, quasi spinas et tribulos. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
bia infidelitatis obstada corrnunt. donec infine temporũ mors no¬
iussima inunica destruat᷑. R. eximpioꝵ ꝑdicione. unica domꝰ raab
tanꝗͣ unica eccła lib̾et᷑. munda atͤpitudiue fornicationis. ꝓ fenestrã
confessionis in sanguine remissionis. Ista enĩ m̾etrix in iericho tanqͣ
in hoc mortali scło morat᷑. que ut saluari possit: ꝑfenestram clomꝰ
sione peccoꝵ confit̾i ad salutẽ. Qui inuenti st̃ indomo illiꝰ saluati

Expanded text:
erbia infidelitatis obstacula corruunt, donec in fine temporum mors noerbia infidelitatis obstacula corruunt, donec in fine temporum mors novissima inimica destruatur , et impiorum perditione unica domus Rahab, tanquam unica Ecclesia liberetur a turpitudine mundi fornicationis, per fenestram confessionis in sanguine remissionis. Ista enim meretrix in Jericho tanquam in hoc mortali saeculo moratur, quae ut salvari possit, per fenestram domus sione peccatorum confiteri ad saltuem. Qui inventi sunt in domo illius, salvi facti
Abbreviated transcription (Latin):
lia oꝑabonã & dextra cõmemotant᷑. Nas aureũ indonaria
dni separatũ. duuinitatis intelligentia accipit᷑. qͣtanto ab
inferiorũ amore disungitut. qͣnto adsolã que et̾na aman-
da sunt subleuat᷑. Porro ꝑ iacinctũ spes celestiũ p̃miorũ.
ostendit᷑. ꝑpurpurã cruor actolerantia passionũ amõre reg¬
ni perpetui ex hibita declarat᷑. ꝑbistinctũ coccũ caritas de-¬
monstr̃at᷑. qͣ ꝓꝑfectione sui bis tinguit᷑. q di & ꝓrimi dilec

Expanded text:
a et dextra commemorantur. Vas aureum in donaria Domini separatum, divinitatis intelligentia accipitur, quae tanto ab inferorum amore disjungitur, quanto ad sola quae aeterna sunt, amanda sublevatur. Porro per hyacinthum spes coelestium, per purpuram cruor ac tolerantia passionum, amore regni perpetui exhibita. Per bis tinctum coccum charitas demonstratur: quae perfectione sui bis tingitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ. aliꝰ argentũ eloqͥũ. aliꝰ uocẽ eris. Sicq fiunt multam
bule. cathedre. & sciphi: thuribula. phiale. mortariola. e¬
munctoria. paxilla. tentoria. qͥb diu̾sitatib tota illa tab̾na
cłl .i. eccłe pulcͥtudo distinguitur. Nã tab̾nacłm eccła ẽ: in
qua ÷ mensa .i. unitas fidi: uel c̾te scriptura sacͣ. qͣ uniu̾sifi¬
deles spũali cibo pascunt᷑. Candelabrũ qͦꝙ cũ septẽ luc̃nis. xͦ
phe. suo fundamine structurã gestantes eccłe.¬

Expanded text:
gentum, id est, eloquium, alius vocem aeris. Sicque fiunt multa ibulae, crateres, scyphi, thuribula, phialae, mortariola, emunctoria, paxilli, tentoria, quibus diversitatibus tota illa tabernainguitur. Nam tabernaculum Ecclesia est, in qua est mensa, id est, unitas fidei, vel certe Scriptura sacra, qua universi fideles spirituali cibo pascuntur. Candelabrum quoque cum septem lucernis, Christus st, prophetae suo fundamine structuram gestantes Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
didissimꝰ sc̃ĩmonie candor ostendit᷑. Bissus enĩ. linũ ẽ candidũ.
ꝑ pilos aũ capͣrũ ex qͥb ciliciorũ asꝑitas texit᷑: dura peniten¬
tie afflictio designat᷑. Nũ gͥ alii ꝑarmillas &e anulos forte ma¬
gisteriũ exercent. alii ꝑ maures &e dextͣlia deuotã audiendi
obedientiã. rectãq oꝑationẽ exhibent. alii ꝑuas aureũ sub¬
tiliorẽ p̾clarãꝙ di intelligentiã tenent. alii ꝑ iacinctũ. p᷑pu¬
rã & coccũ audita celestia sꝑare. crede. amare ñ desint. etiã
q̃ adhuc subtiliore intellectu minine cognoset̃. aluiꝑbissũ
incorruptionẽ carnis offert̾. alii ꝑ capͥrũ pilos deplorant
asꝑe qͦlibent̾ admisert̾. Ecce extanta diu̾sitate oꝑu̾ unũ con¬
ficit᷑ tab̾nacłm. sic̃ ex diuerso puluere unũ cõpinginꝰ t̾re glo¬
bũ. infusione sc̃i sp̃s irrigatũ. Iã porro ligna sechim ĩputͥbilia

Expanded text:
enim linum est candidum; per pilos autem caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, dura poenitentiae afflictio designatur. Dum igitur alii per armillas et annulos forte magisterium exercent, alii per inaures et dextralia devotam audiendi obedientiam rectamque operationem exhibent, alii per vas aureum ent, alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliore intellectu minime cognoscunt. Alii per byssum incorruptionem carnis offerunt. Alii per caprarum pilos deplorant aspere, quod libenter admiserunt. Ecce ex tanta diversitate operum unum conficitur tabernaculum, sicut ex diverso pulvere unus compingitur terrae globus inf
Abbreviated transcription (Latin):
miierib p̾bent. hoc significat q intͣ eccłam uirtutes for
uuũ aͦꝑ uiros expͥmtunt᷑ ce exigua oꝑa infirmoꝵ q̃per
mulieres intimant᷑. oĩa locũ intieniunt: & adusũ sc̃e edi¬
ficationis accipiumitur. Collatis uͦ ipsa nfit necessicate
Ssponte. q fides spontanea ẽ. Nã ꝑarmillas qlacertoᷤᷤ
aftringiunt. p̃positoꝵ ualide laborantiũ oꝑa demons¬
tantur. ꝓ maures: subditoꝵ obedientia ex pͥmit᷑. Panu¬
losi signałm secretor. Nñ &e q̃dram.⁊ min intelligenti¬
b oceultantes. qͣfi fub signacło recondt̾ doctores: ne idig

Expanded text:
oc significat, quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, et exigua opera infirmorum quae per mulieres intimantur, omnia locum inveniunt, et ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. Collatio vero ipsa non fit necessitate, sed sponte, quia fides spontanea est. Nam per armillas quae lacertos astringunt, praepositorum valide laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur, per annulos, signaculum secretorum, unde et quaedam minus intelligentibus occultant
Abbreviated transcription (Latin):
infideles erant. & p̃t̾ causã sabbati seruabant demanna: bul¬
uebant eres ũmes. & cõputrescebant. Sic &ꝰ qͥ ꝓpt̾ p̾sentẽ ui¬
ta. &̾ amore scłi thesaurizant. his ille uexmis ebullit qͥñ
morietur. Isti st̾ uermes qͦs gen̾at auaricia. & dintiaru̾ce¬
ca cupiditas. his qͥ bñt peccunias. & uidentes in cͤessitate
fbis suos claudt̾ ab eis uiscera sua. S &̾ is qͥ pꝰt susceptũ sibũ¬
dei peccat. efficit᷑ ei ipsũ uerbũ cłi uermis. qͥ eiꝰ semꝑ consei¬
entiam fodiat. & archana pectoris rodat. qͥnqͣm & uermis
aliis inruinam. aliis inresur rectionẽ. ita ce ipse inmanna
fidelib qͥdẽ dulcedo mellis. infidelib uermis efficit᷑.¬

Expanded text:
de manna, ebulliebant ex eo vermes et computrescebat. Sic et qui propter praesentem vitam et amorem saeculi thesaurizant, his et ille vermis ebullit qui non morietur. Isti sunt vermes, quos generat avaritia et divitiarum caeca cupiditas. Hi sunt qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos, claudunt ab eis viscera sua. Sed et is qui post susceptum Dei verbum peccat, efficitur ei ipsum Dei verbum vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana pectoris rodat; quanquam et vermis aliis in ruinam, aliis in resurrectionem; ita et ipse in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus vermis effic
Abbreviated transcription (Latin):
carnis pecc̃i. ut de pecco dãpnaret pecc̃m. int᷑ture &e colu̾ba
ꝓpt̾ dm̃ &e hoĩem. qr mediator dĩ & hoĩs induarũ substanci¬
arũ coniunctione ostendebat᷑. Porro insimilagine conspar¬
lũ offerimꝰ. cũ carnis superbiam iuncimꝰ. Agnũtũ irra¬
Gnis aũ insacͥficio id significabat. uelut absor sac¬
bens mortẽ inuictoria. Ineo aũ popło hec rite celebrata st̃.
gendos oe consecͣndos. fideles inõib gentib & int᷑ducendosin
passionẽ mediatoris abinitio generis humani testificanᷤ.
hanc enĩ pͥmꝰ abel obtulisse insacͥs litteris inuenit᷑.¬

Expanded text:
peccatum. In turture et columba, propter Deum et hominem, quia mediator Dei et hominis, in duarum substantiarum conjunctione ostendebatur. Porro in similaginis consparlum offerimus, cum carnis superbiam vincimus: agnum cum irragnis in sacrificio id significabat, velut absorbens mortem victoria . In eo autem populo haec rite celebrata sunt,gendos et congregandos fideles in omnibus gentibus, et introducendos inpassionem Mediatoris ab initio generis humani testificans. Hanc enim primus Abel obtulisse, in sacris litteris invenit
Abbreviated transcription (Latin):
preferebat. Nã pꝰtqͣm ipse oblatus ẽ om̃s ille hostie ces¬
sauert̾. q̃ intipꝯ uel umbra eiꝰdem p̾cesserant. p̾figuran¬
tes illud sacͥficiũ qd unꝰ & uerꝰ sacerdos obtulit mediator
di ce hoĩum. cuiꝰ sacͥficii ꝓmissiuas figuras iniuctimas
aĩaliũ celebrari ante oportebat. ꝓpt̾ emundationẽ futu¬
rã carnis &e sanguinis. ꝑqͣm uña uictimã fieret remissio
peccatorũ. de carne & sanguine contͣctoꝵ. q̃ regnũ dĩ ñposidebtꝰ.

Expanded text:
praeferebat. Nam postquam ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo vel umbra ejusdem praecesserant, praefigurantes illud sacrificium, quod unus et verus sacerdos obtulit, mediator Dei et hominum, cujus sacrificii promissivas figuras in victimis animalium celebrare ante oportebat, propter mundationem futuram, carnis et sanguinis, per quam unam victimam, fieret remissio peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
añs ds paradisũ uoluptatis apͥncipio. Pa¬
radisus. eccła ẽ. Sic enĩ de illa legit᷑ incanticis can¬
ticorũ. hortꝰ conclusus sorormea. A pͥncipio au̾
ꝑadisus plantat᷑. qͥa eccła catholica axp̃o qͥ pͥn¬
cipiũ om̃iũ. facta ẽẽ cognoscit᷑. Fluuiꝰ de para¬
diso exiens. imaginẽ portat. xpĩ de paterno fon¬
te fluentis. qͥirrigat eccłam suã uerbo p̃dicatio¬
tuor autẽ paradisi flumina qͣttuor euangłia sĩ.
ad p̃dicationẽ incuntis gentib missa. ligna fruc¬
tifera õs scĩ sunt: fructꝰ eorũ: opera eorũ. Lignũ¬

Expanded text:
nus Deus paradisum a principio. Paradisus Ecclesia est: sic enim de illa legitur in Canticis Canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo principio omnium condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens imaginem portat Christi de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicatiotuor autem paradisi flumina, quatuor sunt Evangelia ad praedicationem cunctis gentibus missa. Ligna fructifera, omnes sancti sunt. Fructus eorum, opera eorum. Lignu
Abbreviated transcription (Latin):
sciendo scies qr ꝑegͥnũ erit sem̃ tuũ int̾ra ñ ꝓpͥa. &
u seruitutẽ redigent eos. & affligent eos q̃dringen¬
tis annis. hoc de popło isrł qͥerat inegy pto seruiturꝰ
aꝑtissime ꝓpħatũ est. ñ qͦd sub egy ptiis qͥdringentis
annis seruiert᷑. s qm̃ iste numerꝰ ineade afflictione

Expanded text:
Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in servitutem redigent eos, et affligent eos quadringentis annis, hoc de populo Israel quia erat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est: non quod sub Aegyptiis quadringentis anni
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ auis ht̃ simplicitatẽ & innocentiã. ꝑ uolucres au̾
descendentes suꝑ corꝑa. q̃ diuisaerant sp̃s immundi sig
muldos carnales m̃to scõrũ infine mundi ab ang̾tus li
ror magnꝰ e&e tenebrosꝰ: signisicat circa huiꝰ scłi fine̾ mag¬
nã ptbationẽ ab antixͦ inscĩs futurã. de qͥ dñs ineuati¬

Expanded text:
abens simplicitatem et innocentiam. Volucres autem descendentes supra corpora quae divisa erant, spiritus immundi signmultos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis lror magnus et tenebrosus significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichri
Abbreviated transcription (Latin):
clibanꝰ fumans. & ignis tͣnsiens int̾ media illa. q̃ diui¬
sa erant. dictũꝙ ẽ ei. Cognoscendo scies qr ꝑegͥnũ erit se-
etiã regnatura. Que aĩalia ido tͥma dicunt᷑. qr ꝑ articłos
tẽporũ abadã usq ad noe: & mñ usq adabraha: ce̾ mnusq
turẽ &e columbã. spuales ineo popło figurati st̃. indiui¬
dui filii ꝓmissionis. & ħedes regni futuri qͦr etastẽpora¬
lis ido tacet᷑. qͥa eterna meditantes tͣnsgressi st̾ tẽꝑalia¬

Expanded text:
clibanus fumans et ignis transiens inter media illa, quae divisa erant. Dictumque est ei: Cognoscendo scies quia semen tuum peredem plebs regnatura: quae animalia ideo trina dicuntur, quia per articulos temporum usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, et inturturem et columbam spirituales in eo populo figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desi
Abbreviated transcription (Latin):
ost hanc uictoriã factũ ÷ uerbũdnĩ ne dei.
ad abrahã inuisu dũ ẽẽt de posteritate sollicitꝰ.
deĩn demonstrauit illi arenã maris &e dix̃. Sicerit inm
infecunda sic̃ arena ꝑmanebit. Post hec cũ reꝓmitteret si
ds qͦd e̾ẽt possessor t̾re reꝓmissionis futur᷑. signũ peti
e̾et ex qͥrens. Cui dñs hanc similitudinẽ ꝓposuit. S̾uri
iqͥt mͣ uaccã tͥennẽ & caprã tͥmã & arietẽ annorũ tͥum.¬
& turturẽ &e colu̾bã. Lollens gͥ abrahã uniuersa hec diuisit¬

Expanded text:
ost hanc victoriam factum est verbum Domini ad Abraham in visu, dum esset de posteritate sollicitus,Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in et infecunda sicut arena manebit. Post haec cum promitteret ei Deus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit esset exquirens. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit. Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem
Abbreviated transcription (Latin):
einde aqͥnꝙ regib qͥ sodomis irruerant. cap¬
tũ loch lib̾at: habens secũ inp̾lio trecentos ce¬
decẽ & octo uernacłos. S qͥd hec uictoria abrahe
de qͥnq regib indicabat qͦs ille fidei pat̾ my sterio
suꝑauit. nͨ qd fides nr̃a si confirmata sit inspũ pͥn
ñ in multitudine nec uirtute legionũ. s tantũ tre-¬
centis decẽ & octo comitantib aduersarios pͥncipes
debellauit: iã tc insacͣmento erucis cuiꝰ figura ꝑ¬
ł̾au litt̾am grecã numero trecentorũ exprimit᷑.
carnaliũ sensuũ qͥ nos antea uariis uiciis captiuan¬
tes exuꝑauerunt. Reuertenti gͥ a cede hostiũ abrala
occurrit ei mox melchisedech rex salẽ. sac̃dos l̃i in¬
enarrabili ꝓsapia ꝓgenit᷑. bñdix̃ ꝙ abrahã offerens
adxp̃m. Ipse ẽ enĩ soł de patre sine matre. genitꝰ ꝑ
diuinitatẽ. Ipse de matre sine patre ꝑhumanitatẽ.
Ipse quoꝙ sac̾dos et̾nus adqͦm dr̃. tues sac̾dos inet̾nũ¬

Expanded text:
einde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nnon multitudine nec virtute legionum, sed tantum trecentis decem et octo comitantibus adversarios principes debellavit jam in sacramento crucis, cujus figura per τ litteram Graecam trecentorum numero exprimitur, sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ utͣnꝙ ꝑ sonã mediꝰ saluator effulsit. ut ab oĩb mundi il¬
lecebris auiditatẽ nrãm tanqͣm ieunio tẽꝑantie refrenemꝰ.

Expanded text:
inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe qui &̾ multa mirabilia fecert. helias & heliseus discipłs
eius: Pascit᷑ a̾u helias temꝑe famis coruis mane afferentib panẽ.
strã esurienti. confitent᷑ peccatores fidẽ ꝓrimicias sp̃c nc habentes.
nfine aũ uelud ad uesꝑam scłi uerȩ q carnis resurrectonẽ. Mitti¬
t᷑ helias pascendus ad alienã uiduã. q̃ uolebat duo ligna collig̾e
pͥusꝗͣ moreret᷑. Non his solo ligni nõie: s &̾. numerõ lignoꝵ sigñ
crucis expͥmit᷑. Bncłr farina eus & oleũ fructꝰ. & hylaritas karita¬
tis. q̃ cũ impendit᷑ ñ defecisse dr. Hylarẽ enĩ datorẽ diligit diꝰ. yi¬
pascebat. De qͣ d̾r ꝑdd. uiduã eiꝰ bndicens b̾ndicã. Illam scił iudu-¬
am quã apłs ait. mortuo uiro qͥb uellet nuptiis libera ẽ. qr desi¬
deficit in om̃ib foris gentib fame manente. Quarũ cibi uite esuri¬
em &. ficłi tͥnitatis mecdiã. congrue p̾figauit illa condã tͥennio fa-¬

Expanded text:
 qui etiam mirabilia multa fecerunt, Elias, et Eliseus discipulus ejus? Pascitur enim Elias tempore famis a corvis mane afferentibus panem, lutem nostram esurienti confitentur peccatores, fidem primitias spiritus nunc habentes; in fine autem, velut ad vesperam saeculi, etiam carnis resurrectionem. Mittitur Elias pascendus ad alienigenam viduam, quae volebat duo ligna colligere, priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. Benedicitur farina ejus et oleum : fructus et hilaritas charitatis, quae cum impenditpascebat. De qua dicit David: Viduam ejus benedicens benedicam . Illam scilicet viduam quam Apostolus ait, mortuo viro, quibus velit nuptiis liberam esse , quia, desideficit, in omnibus foris gentibem et fidei Trinitatis inediam congrue praefiguravit illa quondam triennio fa
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra uiuentiũ. de hinc ioseph festinans acciꝑe be¬
nedictionẽ patͥs. duos filios suos illi obtulit. manaᷤ¬
sen & ephraim: inqͥb sic̃ factũ ÷ inesau & iacob. dicen¬
te dño maior serinet minori: ita mistis duob filuis
ioseph. Nã maior manasses qͥit̾p̾tat᷑ obliuio tr̃ pũ
gessit popłi iudeoꝵ. qͥ oblitꝰ ẽ dm̃ suũ qͥfec̃ illũ. Mi¬
unioris qͥcorpꝰ est rp̃i. qͥ fecundatꝰ ẽ inlatitudinem
mundi. Hos qͥdẽ cũbenedic̾e uellet iacob: posuit io¬
seph ephrauim ad sinistrũ. manassen aũ addert̾am
aui constituit. Atille cancellatis manib crucis mys¬
teriũ p̾figurans. tͣnslata inminore dext̃a. maiori
de dext̾o. & iuniorẽ dexterũ de sinistro: qͥa iudeis in
popłs gentiũ. Uñ cẽ idem patͥarcha sic ait. Hic qͥdẽ erit
inpopłm. s hic exaltabit᷑. his cõpletis uocauit iacob
filios suos ut bñdiceret eos mistico ordine loq̃ns. u̾e

Expanded text:
itulatio. - De hinc Joseph festinans accipere benedictionem patris, duos filios suos obtulit, Manassen et Ephraim; in quibus sicut factum est in Esau et Jacob, dicente Domino, Major serviet minori, ita et in istis duobus filiis Joseph. Nam major Manasses qui interpretatur oblivio, typum gessit populi Judaeorum, qui oblitus est Dominum suum qui fecit eum. Mijunioris, qui corpus est Christi, qui fecundatus est in latitudinem mundi: hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit Jacob Ephraim ad sinistram, Manassen autem ad dexteram illius constituit; at ille cancellatis manibus, crucis mysterium praefigurans, translata in minore dextram, majori de dextero, et me dexterum de sinistro: quia Judaeis in populus gentium. Unde et idem patriarcha ait: Hic quidem erit in populum, sed hic exaltabitur. 5. His completis, vocavit Jacob filios suos, ut benediceret eos mystico ordine, loquens ver
Abbreviated transcription (Latin):
genere. sic̃ uoluptas exdiuersa uiciorũ orit᷑ passione. Illi
enĩ uinũ nonbibunt. & sicerã bibunt. qͥ ad decipiendos ho¬
mines umbras qͣsdam & imagines se simulant habere uir¬
tutũ. Nua passa illi uescuntur. qͥ propt̾ humanos ocłosabs¬
tinentie pallore inficiunt᷑. ut głam captent ab hoĩb. Acetũ
aũ hii bibunt. qͥpꝰt uite scĩtatem inuetꝰtatẽ p̾t̾itorũ uicio¬
rũ relabunt᷑. & corruptione uet̾is neqͥcie delectant᷑. Pre

Expanded text:
genere, sicut voluptas ex diversa vitiorum oritur colluvie; illi genere, sicut voluptas ex diversa vitiorum oritur colluvie; illi enim vinum non bibunt, et siceram bibunt, qui ad decipiendos homines umbras quasdam et imagines se simulant habere virtutum. 6. Uva passa illi vescuntur, qui propter humanos oculos abstinentiae pallore inficiuntur, ut gloriam captent ab hominibus. Acetum autem hi bibunt qui post vitae sanctitatem in vetustatem praeteritorum vitiorum labuntur, et co
Abbreviated transcription (Latin):
tim tͥ uenit inmentẽ apłicꝰ numerꝰ. Sẏnai qͥppe int̾p̃tat᷑ ru¬
bus. qͦ significat᷑ eccła: in qͣ nob̾ apłi p̾dicant. Inhac mansiõ¬
ne moises ascendit ad dm̃. ibiq descendit dñs inmontẽ synai
dans legẽ popło suo. Ibi fabricat᷑ tab̾nacłm. ibi p̃cipit᷑ uari¬
etas hostiarũ. uasoꝵ diuersitas. indum̃ta pontificis. sac̾do¬
hac mansione descripte st̃. Pue qͦq argentee tube. ad ꝓmo¬
di maĩa fuerant. inscđo mense pascha uissi st̃ facere: Qla̾
nimirũ int̃ pũ intelligit᷑ popłi gentiũ. qͥc̃ oĩb demonib
fornicati. ĩmundi uidebant᷑ inaĩa. salubri uͦ inconfessio¬
biis p̃cipit᷑. potentes qͥirac̾di st̾ uinũ nonbibant. ne cũbib̾int.¬
obliuiscantur sapientie. Qͥd gͦ nazareoꝵ nomine. nͥ abstinen¬
tiũ continentiũq uita signat᷑. His inuino lururia ꝓhibet᷑.
insicera oĩs uoluptas t̾rena. Sicera enĩ ex diuerso conficit᷑

Expanded text:
t in mentem apostolicus numerus. Sinai quippe interpretatur rubus, quo significatur Ecclesia, in qua nobis apostoli praedicant. In hac mansione Moyses ascendit ad Dominum, ibique descendit Dominus in montem Sinai, dans legem populo suo. Ibi fabricatur tabernaculum, ibi praecipitur varietas hostiarum, vasorum diversitas, indumenta pontificis, sacerdohac mansione descriptae sunt. Duae quoque argenteae tubae ad promoense pascha jussi sunt facere? Quo nimirum in typo intelliguntur populi gentium, qui cum, omnibus daemonibus fornicati, immundi videbantur in anima, salubri vero confessiobiis praecipitur potentes, qui iracabstinentium continentiumque vita designatur? His in vino luxuria prohibetur, in sicera omnis voluptas terrena. Sicera enim ex diverso conficitur
Abbreviated transcription (Latin):
stansq in medio suꝑstitũ ac ꝑemptoꝵ letalẽ plagã obiectu
sui qͦsi qͥdam murꝰ exclusit. Iste sacerdos dñs iħc xp̃c est:
inmundo. occurrit asũmo celo uenitq obuiam. qͣsi gigas
tuus. sicꝙ thuribulũ passioĩs sue accipiens. & inodorẽ sua-¬
uitatis p̾tendens suspendit ignis et̾m ꝑniciẽ. & inimicã ꝑtu¬
lit mortẽ.  Uirga autẽ aãron qͦ pꝰt siccitatẽ floruit. caro
gunꝰ. ut in uirga regnantis potencia. & inflore pulchritu¬
do eiꝰ monstret᷑. Unde & incanticis canticoꝵ idem dic̃. ł go
flos cãpi. ce liliũ conualliũ. Alii uirgã hanc qͦ sine humore

Expanded text:
stansque in medio superstitum ac peremptorum lethalem plagam objecto stansque in medio superstitum ac peremptorum lethalem plagam objecto sui quasi quidam murus exclusit. Iste sacerdos Dominus Jesus Chrisconspiciens, occurrit a summo coelo, venitque obviam quasi gigas tuus. Sicque thuribulum passionis suae accipiens, et in odorem suavitatis praetendens, suspendit ignis aeterni perniciem, et inimicam perculit mortem. 18. Virga autem Aaron, quae post siccitatem floruit, caro gimus, ut in virga regnantis potentia, et in flore pulchritudo ejus monstretur. Unde et in Canticis canticorum idem dicit: Ego sum flos campi, et lilium convallium
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ accidert̾: formalit̾ intelligenda st̃. Seqͥt᷑ iã ercidiũ
chore. dathan &e abiron: qͥ sibi contͣ moisen &̾ aaron sac̃¬
dotẽ sacͥficandilicentiã uindicantes. poenas ꝓsuis conati¬
b expendert̾. ꝑ qͦs itaq significant᷑ hi qͥ ħeses & scismata
facere conant᷑. & multos secũ tͣhendo decidt̾ contẽpnentes
sacerdotesxͥ. ⁊ se aclero eiꝰ pleb̾ꝙ societate segregantes cons¬
tituere audent eccłas & aliud altare. p̃cẽq alt̾am illicitis
uocib faciunt. dñce hostie ueritatẽ ꝑfalsa sacͥficia ꝓpha¬
nantes. hi qͥa contͣ dĩ ordinationẽ nitunt᷑. obtemeritatis
audaciã t̾re cõpagib ruptis. uiuentes ꝓfundo hiatu mer¬
gunt᷑. Nec tam̃ hi qͥduces errorũ st̾: s & illi qͥ consentiendo
participes eoꝵdẽ effecti st̾: inignẽ et̾ni iudicui p̾parata ul
tͣnsiecta. thuribulũ accipiens occurrit obuiam qͦssatioĩ.

Expanded text:
excidium excidium Core, Dathan et Abiron, qui sibi, contra Moysen et Aaron sacerdotem, sacrificandi licentiam judicantes, poenas pro suis conatibus expenderunt. Per quos itaque significantur hi, qui haereses et schismata facere conantur, et multos secum trahendo decipiunt, contemnentes sacerdotes Christi, et se a clero ejus plebis societate segregantes, constituere audent Ecclesias, et aliud altare, precemque alteram illicitis vocibus faciunt, dominicae hostiae veritatem per falsa sacrificia profanantes, hi qui contra Dei ordinationem nituntur, ob temeritatis audaciam, terrae compaginibus ruptis, viventes profundo hiatu merguntur. Nec tantum hi qui duces errorum sunt, sed et illi qui consentiendo participes eorumdem effecti sunt, in ignem aeterni judicii praeparata ultobviam quassationi,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ .i. rpĩani popłi consequuti st̃̾. de cuiꝰ doctͥna cotidie di¬
cit eccła. qͣm dulcia faucib meis eloqͥa tua. suꝑ mel ori
meo. Ficũ enĩ qͣm cũ botro de t̾ra ꝓmissionis attulertͥ. ima¬
ginẽ legis actulisse euangłicis docem᷑ exẽplis. sic̃ & botrũ
constat figurã saluatoris ostend̾e. qͦmadmodũ in canti¬
cis canticoꝵ eccła de xp̃o dicit. Fr̃ meus ut botrus cipͥ. qr
sabbati ligna colligens necat᷑ apopło. Qa aũ insinuat qđ
cile abinfidelib ꝓponit᷑. Intelligant gͦ qr hec oĩa intipo
accider t̾ ilł. seripta st̾ enĩ ad correptionẽ nr̃am. Ille enĩ pͥs¬
tin carnałq ho qͥdiẽ sabbati uiolare aus est dũ ligna col¬
lig̾et. ꝓpt̾ qđ est punitꝰ. formã significabat eiꝰ qͥ hodie in
xpõ signat᷑. inuenit᷑ agere carnale opꝰ .i. contͣherȩ ligna.
foenũ stipulã. adescamignis et̾ni conuenientẽ. qͥdũ collig̾
insuã ꝑniciẽ. si fuerit dep̾hensus pellit᷑ ab hõib. & statim

Expanded text:
est Christiani populi consecuti sunt. De cujus doctrina quotidie dicit Ecclesia: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo . Ficus autem, quem cum botro de terra promissionis attulerunt, in imaginem habuisse evangelicis edocetur exemplis; sicut et botrum constat figuram Salvatoris ostendere, quemadmodum in Canticis canticorum Ecclesia de Christo dicit: Frater meus ut botrus cypri ; qSabbato ligna colligens, necatur a populo. Quid autem insinuat, quod cile ab infidelibus proponitur. Intelligant ergo quia haec omnia in typo acciderunt illis. Scripta sunt autem ad correptionem num ligna colligeret, propter quod et punitus, formam significabat ejus qui hodie in Christo signatus invenitur agere carnale opus, id est, contrahere ligna, fenum, stipulam, ad escam ignis aeterni convenientem , quae dum colligit in suam perniciem, si fuerit deprehensus, pellitur ab omnibus, et statim
Abbreviated transcription (Latin):
centes. Ille aũ botrus uue qͤm in ligno de t̾ra repmissionis
duo aduerere uectores. botrus pendens eligno. utiq rp̃c ex
ligno erucis. promissus gentib de t̾ra genitricis marie sed̾m
carnẽ. t̾rene stirpis uiscerib effusus. duobauili qͥ suibone¬
cui subicit᷑ iudicanti. De qͥb dr̃. Obscurent᷑ ocłi eoꝵ ne ui¬
deant. & dorsũ eoꝵ semꝑ incurua. Q uͦ posterior uemebat.
popłi gentiũ gerebat figurã: qͥcredens & rp̃m ante ocłos
one ꝑfudit. atq ex p̃ssũ passionis sue calicẽ eccłe ꝓpinauit.
Hic÷ botrus qͣm malognata socia idest duuni munerisgr̃a

Expanded text:
centes. Ille autem botrus uvae, quem in ligno de terra repromissionis duo advexere vectores: botrus pendens e ligno, utique Christus, ex ligno crucis promissus gentibus, de terra genitricis Mariae secundum carnem terrenae stirpis, visceribus effusus. Duo bajuli qui sub onecui subjicietur judicanti. De quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum, ne videant; et dorsum eorum semper incurva. Qui vero posterior veniebat, populi gentium gerebat figuram, qui credens et Christum ante oculos one perfudit, atque expressum passionis suae calicem Ecclesiae propinavit. Hic est botrus, quem malo granato so