comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Questio magna hicorit᷑. cũ in p̃cedentib
legatur. & ñ uidit samuhel saulẽ usq in
hele dicat᷑. Quã questionẽ duob modis
hebrei soluunt. Aut ñ uidit cũ qͥa qnͣdo
iunctꝰ est saul cuneo ꝓpħarum abscondit
se samuhel uideret᷑ ab eo. aut ñ uidit indu¬
tus habitu regio quo indutꝰ erat: Iaeoq
dictũ est ñ uidit eũ usq in diẽ mortis suȩ.
subaudit᷑. indutꝰ habitu regio. Expolias¬
se uͦ se ñ om̃ib uestim̃tis. s regalib tantũ
intelligendꝰ est. Itẽ querit᷑ quomͦ & illi qͥ
missi essent ad tenendũ hominẽ & ad
necẽ ducendũ. tales dĩ spũ effici digni
meruert̾. & saul ipse qͥ miserat ueniens
& ipse sanguinẽ innocentẽ querens ef¬
ꝓphetasse. dũ etiã multi similes ꝓphetiȩ
donũ legant᷑ habuisse. sicut bala am
ille reꝓbus qu̾e ñ tacet scriptura iudicio
diuino eẽ damnatũ. Sed tam̃ ꝓphetiam
habebat. Nec illa uerba parũ attestant᷑
huic sententiȩ quȩ in eugłio scripta st̃.

Expanded text:
stio magna hic oritur, cum in praecedentibus legatur: « Et non vidit Samuel Sau lem usque in ele dicatur. Quam quaestionem duobus modis Hebraei solvunt: Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo: aut non vidit indutus habitu regio, quo indutus erat, ideoque dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur, indutus habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum intelligendum est. Idem quaeritur quomodo et illi qui missi essent ad tenendum hominem et ad necem ducendum, tales Dei Spiritu effici digni meruerunt. Et Saul ipse qui miserat, veniens et ipse sanguinem innocentem quaerens efprophetasse, dum etiam multi similes prophetiae donum legantur habuisse: sicut Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judicio divino esse damnatum, sed tamen prophetiam habebat. Nec illa verba parum attestantur huic sententiae, quae in Evangelio scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ secuti st̃. sicut fuerunt apłi &
uit. hoc indicasse uidet᷑ qd̾ cuncta si¬
cramenta spualia. hoc est sacerdoniũ
atq p̾dicatio. quȩ ppło uideoꝵ olim
colata fuerant ad xp̃i eccłiam tnͣsferen¬
Ai essent: siue scd̾m supiorem sensum
rene ⁊ tunica usq ad balthcũ oĩa dedit.
ꝗ credentes qͥꝙ qͥeqͥd habẽ pot̾ant in hoc
mundo om̃e in lucrũ xp̃i c̃ferre satagebuis.
Porto cũ reuerteret᷑ dauid ꝑcusso phi-¬

Expanded text:
ipsum secuti sunt, sicut fuerunt apostolvit, hoc indicasse videtur: quod cuncta sacramenta spoliata, hoc est sacerdotium atque praedicatio, quae populo Judaeorum olim collata fuerat, ad Christi Ecclesiam transferenda essent. Sbene a tunica usque ad baltheum omnia dedit: quia credentes quique, quidquid habere poterant in hoc mundo, omnia in lucrum Christi conferre satagebant. « Porro cum reverteretur, percusso Phi
Abbreviated transcription (Latin):
digessimꝰ. ꝓut opinio quoꝵdã cõmentat᷑
Quã siqͥs recipere noluerit ñ contradicimꝰ.
s si meliꝰ intellexerit. se qui gaudenter
gratulabundi decreuimꝰ. Ceterũ dica¬
tantȩ uirtutis. ut gener regis efficeret᷑
Et hȩc est una res: alt̾a uͦ quã ei ꝓposuit.
scilicet si centũ p̃putia allophiloꝵ deferret
Qui ñsolũ centũ. uerũ etiã ducenta attulit:
& unde credit᷑ regio ꝑire uoto. inde auctꝰ
est gloriosiori tropheo. Ecce hystoriam.
Ceterũ tropice qđ saul callide simulat

Expanded text:
essimus, prout opinio aliquorum commentatur: quam si quis recipere noluerit, non contradicimus, sed si melius intellexerit, sequi gaudenter gratulabundi decrevimus. Caeterum dicatantae virtutis, ut gener regis efficeretur: et haec est una res. Altera vero quam ei proposuit, scilicet si centum praeputia Allophylorum deferret, qui non solum centum, verum etiam ducenta attulit. Et unde creditur regio perire voto, inde actus est gloriosiori trophaeo: ecce historia. Caeterum t
Abbreviated transcription (Latin):
dauid a diabolo despectus. mysterium
gestauit dñicȩ crucis. Dauid ex quinq
lapidib unũ iecit. qͥa & xp̃c qui ex lege
nuntiabat᷑. singulari potentia ꝑunitatẽ
fidi & gram suã diaboli suꝑbiã ꝓstrauit:
Funda uͦ eccłiam p̾figurauit. quȩ ꝑ uolu¬

Expanded text:
David a diabolo despectus, mysterium David a diabolo despectus, mysterium gestavit Dominicae crucis. David ex quinque lapidibus unum jecit, quia et Christus qui ex lege nuntiabatur, singulari potentia, per unitatem fidei et gratiam suam, diaboli superbiam prostravit: funda vero Ecclesiam praefiguravit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
saulis deposuit. qͥa & xp̃c corporalia sa¬
cramenta legis atq carnalia bella quȩ
ñ st̃ imposita gentib repulit. Onera
namq legis legimꝰ. s carnalit᷑ ñ obser¬
uamꝰ. Quinq limpidissimos lapides
de torrente. elegit. & in perã pastoralẽ
legis de fluuio scłi huiꝰ assumpsit.
Labit᷑ enĩ mortale scłm. & p̃terfluit qͥcqͥd
uenit in mundũ. Erat enĩ in flumine.
tanꝙͣ in ppło illo. & in perã pastoralem
misit. Nam ipse est d̾s uerus pastor
animarũ. Uas qͦ pastorale quo lac ut
ñnulli dicunt mulgeri consueuerat.
diuinã significat grãm. q̃ legi coniun-¬
gitur. quȩ intelligit᷑ qnͥq lapidib sine.
qua ñ implet᷑. Dauid rufꝰ & pulcher
candidus & rubicundus. electus exmilib.
De cuiꝰ pulcritudine suꝑius p̃libauimus.
Golias dauid ad pugnã ꝓuocauit. similit̾¬
& elatio diaboli xp̃i humilitatẽ parui-¬
pendens. ab ipso ꝓstrata est.: Baculus

Expanded text:
Saulis deposuit, quia et Christus corporalia saSaulis deposuit, quia et Christus corporalia sacramenta legis, atque carnalia bella, quae non sunt imposita gentibus, repulit. Onera namque legis legimus, sed carnaliter non observamus. Quinque limpidissimos lapides de torrente elegit, et in peram pastoralem legis de fluvio saeculi hujus assumpsit. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum. Erat enim in flumine tanquam in populo illo. « Et in peram pastoralem misit. » Nam ipse est Deus verus pastor animarum. Vas quoque pastorale quo lac, ut nonnulli dicunt, mulgere consueverat, divinam significat gratiam quae legi conjungitur, quae intelligitur in quinque lapidibus, sine qua non impletur. David rufus et pulcher candidus et rubicundus, electus ex millibus . » De cujus pulchritudine superius praelibavimus. Goliath David ad pugnam provocavit, similiter et elatio diaboli Christi humilitatem parvipendens, ab ipso prostratus est. Baculus
Abbreviated transcription (Latin):
grafus canit. cõbussit. & ad nichilũ usq
Quadraginta dies quib golias aduer¬
tuor elementa e quib uisibilis crea-¬
tura constat figurã habuisse ñ dubiũ
est. Dauid a patre suo ad uisitandum
idest triũ modioꝵ mensurã fr̃ĩb suis
tatis cunctis credentib cõmendauit.
Daind decẽ formellas casei tribuno de
psonã diaboli gestabat. qͥ de altitudine.
supbiȩ suȩ se iactans. ꝑ om̃e tempꝰ qd̾
ante aduentũ saluatoris decursũ est.
aduersꝰ ppłm dĩ dimicans in ima huiꝰ
mundi uelut in ualle a nullo poterat
suꝑari. Eliab fr̃ dauid maior qͥ interp̃-¬
tatur ds̃ m̃s pat̾. tẏpũ gestasse iudeoꝵ
ñ dubiũ est. qͥ licet falsa opinione se dm̃
ditate filioꝵ dĩ degenerauert̃. & pͥmo¬
genita quȩ illis iure debebant᷑. ob culpȩ
meritũ ꝑdiderunt. Dauid leonẽ & ursũ
hominib latent᷑ insidiantẽ. & antixp̃m
in posterũ manifestissime seuientem
in iudicio puniturꝰ est. Dauid arma

Expanded text:
graphus canit, « combussit et ad nihilum usque Quadraginta dies quibus Goliath advertuor elementa, e quibus visibilis creatura constat, figuram habuisse non dubium est. David a patre suo ad visitandum hoc est trium mediorum mensuram fratribus suis tatis cunctis credentibus commendavit. David decem formellas casei tribuno detpersonam diaboli gestabat, qui de altitudine superbiae suae se jactans, per omne tempus quod ante adventum Salvatoris decursum est, adversus populum Dei dimicans, in imo hujus mundi, velut in valle, a nullo poterat superari. Eliab, frater David major, qui interpretatur Deus meus pater, typum gestasse Judaeorum non dubium est, qui licet falsa opinione, se Domditate filiorum Dei degeneraverunt, et primogenita, quae illis jure debebantur, ob culpae merhominibus latenter insidiantem, et ante Christum in posterum manifestissime saevientem, in judicio puniturus est. David arma
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs dulcedine cy thare lo cutionis eugi.
tranquillitate reuocent᷑. Nam qđ isio
est saul configere dauid lancea in panes
& dauid declinauit. & lancea casso mi¬
nere plata est in parietẽ. possumꝰ nrt
qͦsdã ita intelligere qđ p̃dicante xp̃o¬
exgłm iudei meditati sunt ei morten
inferre. S dũ ille ab cis ad salutẽ gentiũ
uiuus secessit. solã duriciã mentis ile

Expanded text:
quasi dulcedine citharae, locutionis evangelicae quasi dulcedine citharae, locutionis evangelicae tranquillitate revocentur. Nam quod nisus est Saul configere David lancea in pariete, et David declinavit, et lancea casso vulnere perlata est in parietem, possumus juxta quosdam ita intelligere quod, praedicante elium, Judaei meditati sunt ei mortem inferre, sed dum ille ab eis ad salutem gentium vivus secessit, solam duritiam mentis illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ipsi diabolo heserant infigens. ab eiꝰ
societate secernens. fiłi suȩ subdidit.
Hoc enĩ indicabat. qd̾ idem golias ꝑcussꝰ
in faciem ruit. Dauid golia ꝑcusso gla¬
gni eiꝰ qͦs ille in potestate habebat. & de
quib tetras animas trucidabat. conuer-¬
tunt linguas suas contͣdiabolũ. & sic
goliȩ de gladio suo caput inciditur.
Dauid gladiũ goliȩ in ierłm detulit. simi¬
liter & xp̃c eos qͦs de potestate. diaboli
rapuit. ad defendendũ altare fidi in
eccł̃iam suã tñstulit. Saul de dauid abner
uelut ꝓ incognito requirit. de qͣstirpe
descenderit uł cuiꝰ erat filiꝰ. cũ iã dudũ
ipse dauid ei ministrasset. atq in conspe-¬
ctu ei ad repellendũ neꝙͣ. sp̃m assisteret.
sic nimirũ cecitas iudeoꝵ dñm iñm xp̃m¬

Expanded text:
 qui ei haeserant se infigens, ab ejus societate secernens, fidei suae subdidit: hoc enim indicabat quod idem Goliath percussus in faciem ruit. David, Goliath percusso, glagnitudinem ejus, quos ille in potestate habebat, et de quibus tetras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliath de gladio suo caput inciditur. David gladium Goliath in Jerusalem detulit, similiter et Christus eos quos de potestate diaboli rapuit, ad defensionem altaris fidei in Ecclesiam suam transtulit. Saul de David Abner velut pro incognito requirit, de qua stirpe descenderit, vel cujus esset filius, cum jam dudum ipse David ei ministrasset, atque in conspectu ejus ad repellendum nequam spiritum assisteret. Sic nimirum caecitas Judaeorum, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
dauid menbra ex eiꝰ fieri dignatione
meruert᷑. Nam cũ suꝑbientes hereti¬
cos & sacrȩ scripturȩ sententias deferm¬
tes. eisdem uerbis atq sententiis quas
ꝓferunt uincunt. quasi elatũ goliam
gladio suo detruncant.
ad saul: anima ionathan col.¬
ligata est animȩ dauid. & dilexit eñ
ionathan qͣsi animã suã. & reliqua.
onathan filiꝰ saul cuiꝰ anima cũ animi

Expanded text:
id membra, ex ejus fieri dignatione meruerunt, nam cum superbientes haereticos et sacrae Scripturae sententias deferentes, eisdem verbis atque sententiis quas proferunt, vincunt, quasi elatum Goliath gladio suo detruncant. ad Saul, anima Jonathae colligata est animae David, et dilexit eum Jonathas quasi animam suam, » et reliqua. Jonathas filius Saul, cujus anima Da
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd ꝑgoliã getheũ nͥ caput omniũ m¬
loꝵ diabolꝰ p̾figuratus est: Qui aducrs
ppłm dĩ cũ satellitib suis ab origine munꝰ¬
di dimicauit. s ante aduentũ ueri daud
hoc est humani generis redemptorisa
nullo supari poterat. Geth uͦ ciuitas
eiꝰdem goliȩ quȩ int̾pretat᷑ torcular.
p̃sentis mundi seu inferni p̾tendebat
similitudinẽ. In quo mundo atq us̃t¬
no diabolꝰ humanũ genꝰ peccatis d¬
noxiũ. uelut in torculari c̃culcabat
Enormitas siue altitudo ipsiꝰ goliȩ.
diaboli designabat suꝑbiã. Septenanꝰ
nãq numerꝰ. suꝑnȩ quietis optinet
sacramentũ: Ex qua qͥete idem ⁊ab il
& supbie suȩ meritũ exclusus. in hunc
mundũ qui sex dieb fatꝰ eẽ narratur.
lpsus est. Et qͥa suꝑ delinquentẽ crea¬
tuã ꝓpt̃ peccati meritũ in boc mun¬
ao principatũ optinuit. qͣsi palmũ
suꝑ ipsiꝰ mundi creaturã supbiendo
atulit Arma uͦ goliȩ & operimentũ¬

Expanded text:
Goliath Gethaeum, nisi caput omnium malorum diabolus praefiguratus est? qui adversus populum Dei, cum satellitibus suis ab origine mundi dimicavit, sed ante adventum veri David, hoc est humani generis Redemptoris, a nullo superari poterat. Geth vero civitas est ejusdem Goliath, quae interpretatur torcular, et praesentis mundi seu inferni praetendebat similitudinem, in quo mundo atque inferno diabolus humanum genus peccatis obnoxium, velut in torculari conculcabat. Enormitas, sive altitudo ipsius Goliath, diaboli designabat superbiam. Septenarius namque numerus supernae quietis obtinet sacramentum, ex qua idem diabolus ob superbiae suae meritum exclusus, in hunc mundum, qui sex diebus factus esse narratur, lapsus est. Et quia super delinquentem creaturam propter peccati meritum, in hoc mundo principatum obtinuit, quasi palmam super ipsius mundi creaturam superbiendo extulit. Arma
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ñ penitet sicut hominẽ. Uui eni
legit᷑ qđ pęniteat eũ. mutatio rerum
intelligit᷑. ĩ mutabili p̾scientia manen¬
te diuina. Ubi gͦ ñ penitere dicit᷑. non
mutare intelligit᷑. Prorsꝰ in solubile
uidemꝰ ꝑ hec uerba platam diuinitꝰ su¬
isse sententiã. de ista diuisione ppli

Expanded text:
quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellegitur. Prorsus insolubilem uidemus per haec uerba prolatam diuinitus fuisse sententiam de ista diuisione populi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dicit᷑: & diuidet᷑ isrł in duo.in
tẽ nr̃o. In isrł ad ancillã. & isrł ad liber̃
ꝑtinentẽ. Nam ista duo genera pͥmim
eiꝰ . Propt̾ peccatũ quidẽ salomonis
regnante filio eiꝰ roboam scimꝰ ifrł i¬
duo fuisse diuisũ. & ita ꝑseuerasse do¬
nec a chaldeis captiuaret᷑. S hoc qͥd
ad saulẽ. cũ si tale aliqͥd cõminandũ
eẽt. ipsi dauid fuerit potiꝰ cõminandũ
cuiꝰ erat filiꝰ salomon: Postremo int̾
se hebrea diuisa ñ est. s indifferent᷑ in
eiꝰdem erroris societate dispersa ꝑterras.
Diuisio uͦ illa ꝙͣ ds̃ sub ꝑsona saulis illiꝰ
regni & ppłi figurã gerentis eidẽ regno
ppłoq minatꝰ est. et̾na atq immuta¬
bilis significata est ꝑ hoc qd̾ adiunctũ
est: & ñ conuertet᷑ neq pęnitebit eũ.
qm̃ ñ est sicut homo. ut pęniteat eũ.
Ipse minat᷑ & ñ ꝑmanet. idem homo
minat᷑ & ñ ꝑmanet. Non est autẽ ds̃.

Expanded text:
Unde et dicitur, « et dividetur Israel in duo. » In Unde et dicitur, « et dividetur Israel in duo. » In to, in Israel ad ancillam, et Israel ad liberam pertinentem; nam ista duo genera prieius. Propter peccatum quidem Salomonis regnante filio eiduo fuisse divisum, et ita perseverasse donec a Chaldaeis captivaretur. Sed hoc quid ad Saulem? Cum si tale aliquid comminandum esset, ipsi David fuerit potius comminandum, cui erat filius Salomon. Postremo inter se Hebraea divisa non est, sed indifferenter in ejusdem erroris societaDiuisio uero illa, quam Deus sub persona Saulis, illius regni et populi figuram gerentis, eidem regno populoque minatus est, aeterna adque inmutabilis significata est per hoc, quod adiunctum est: Et non conuertetur neque paenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ipse minatur, et non permanet; id est, homo minatur, et non permanet: non autem Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit suꝑ isrl. tanto scilicet tẽporis
spacio. qnͣto & ipse dauid: & audiuit hoc
pͥmo tẽpore regni sui. Intelligamꝰ idõ
dictũ. qd̃ nullꝰ de eiꝰ stirpe fuerat regna¬
turus. & respiciamꝰ ad stirpẽ dauid un-¬
de exortꝰ est scd̾m carnẽ dñs mediator
augustinꝰ ait. Et in grecis exemplarib
legit᷑. dirupit dñs regnũ ab isrł de ma¬
nu tua. ut hoc intelligat᷑ de manu tua
qđ est ab isrł. Ipsiꝰ namq ppłi gerebat
ꝑsonã figurate. homo iste. qui ppłm re¬
dabit illud ꝓximo tuo. ad carnis cogna¬
tionem id refert᷑. Ex isrł enĩ xp̃c scđm
carnẽ. unde & saul. Qđ uͦ additũ est¬
quidẽ intelligi. meliori te. Nã & qͥdam
sic sunt int̾pretati. s meliꝰ sic accipit᷑
bono suꝑ te: ac si dicat᷑. ut quia ille bo¬
nus est. ido sit suꝑ te iuxta illud aliud
ꝓpheticũ: donec ponã om̃s inimicos
tuos scabellũ pedũ tuoꝵ In quib est &
isrł. cũ suo ꝑsecutori regnũ abscidit xp̃c:¬

Expanded text:
regnavit annis super Israel, tanto scilicet temporis spatio quanto et ipse David, et audivit hoc primo tempore regni sui. Intelligamus ideo dictum, quia nullus de ejus stirpe fuerat regnaturus, et respiciamus ad stirpem David, unde exortus est secundum carnem Dominus, « mediator Augustinus ait, et in Graecis exemplaribus legitur: « Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua, » ut hoc intelligatur « de manu tua » quod est ab Israel. Ipsius namque populi gerebat personam figurate homo iste, qui populus redabitur illud proximo tuo, » ad carnis agnationem id refertur. Ex Israel Christus carnem, unde et Saul. Quod vero additum estquidem intelligi, « meliori te; » nam et quidam sic sunt interpretati. Sed melius sic accipitur, « bono super te, » ut quia ille bonus est, ideo sit super te, juxta illud aliud propheticum: « Donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis , » in quibus est et Israel, cui suo
Abbreviated transcription (Latin):
predicationẽ hoc enĩ sacram̃ti octaui
numeri optinet archanũ regnũ in gen¬
tib adeptus est. Dauid pulchra facie
esse narrat᷑. & de saluatore nr̃o ꝓphea
canit. quis est qui uenit de edom.: Et¬

Expanded text:
praedicationem hoc enim sacramenti octavi numeri obtinet arcanum, regnum in gentibus adeptus est. David pulchra facie esse narratur, et de Salvatore nostro Propheta canit: « Quis est iste qui venit de Edom
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ caput minoris ppłi sacerdotio
ꝑpetuo functꝰ est. & in regẽ unctꝰ cuiꝰ
regnũ ñ habet finẽ. & cui om̃s gentes
tribꝰ & linguȩ seruient. Od autẽ in me¬
dio fr̃m suoꝵ unctus eẽ dicit᷑. hoc est qd̾¬
ꝓpħa de dño ait: unxit te d̾s ds tuus oleo
lȩticiȩ p̃ consortib tuis. Dauid ab officio
pastorali pecoꝵ ad hominũ regnũ tñs¬
fertur. nr̃ autẽ dauid ipse ĩc ab ouib
urgensq samuhel abiit in ramatha.
sp̃s autẽ dñi recessit a saule. & exagita¬
bat eum sp̃s nequam a dño.
uerit᷑ enĩ de hoc spu nequ̾a. Si dñi.
cur malꝰ. Si malꝰ cur dñi: S duob uer

Expanded text:
noster, caput minoris populi, sacerdotio perpetuo functus est: et in regem unctus, cujus regnum non habet finem, et cui omnes gentes, tribus et linguae, servient. Quod autem in medio fratrum suorum unctus esse dicitur, hoc est qa de Domino ait: « Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . » David ab officio pastorali pecorum, ad hominum regnum transfertur: noster autem David ipse Jesus, ab ovibus « Surgensque Samuel, abiit in Ramatha. Spiritus autem Domini recessit a Saule, et exagitabat eum spiritus nequam a Domino. » Quaeritur de hoc spiritu nequam: Si Domini, cur malus? si malus c
Abbreviated transcription (Latin):
saul. qm̃ dñm penitebat qd̾ c̃stituis¬
set regem saul super isrł.
sciret saul peccasse. ex affectu benigni-¬
tatis lugebat eũ. Sic etiã lugebat paulꝰ
illos qui post fornicationẽ & immundi
tuũ oleo.& ueni ut mittã te ad ysai
bethleemitẽ. Prouidi enĩ in filiis eiꝰ¬

Expanded text:
Saul. Quoniam Dominum poenitebat, quod constituisSaul. Quoniam Dominum poenitebat, quod constituisset regem Saul super Israelsciret Saul peccasse, ex affectu benignitatis lugebat cum. Sic etiam Paulus lugebat illos, qui post fornicationem et immundituum oleo, et veni ut mittam te ad Isai Bethlehemitem; providi enim in filiis ej
Abbreviated transcription (Latin):
hc ꝓnuntiatũ est. ppetuo ꝑmanebunt.
yeitꝙ samuhel. Aaducite ad me agag
regt̃ amalech. Et oblatꝰ ẽ ei. In frusta conci¬
dit samuhel agag corã dño in galgalis.
uando legunt quidã inscripturiꝰᷤ qd̾
sc̃ nulli hostiũ parcunt. efficiunt᷑ cru¬
deles. & humanũ sanguinẽ sitientes.
dicunt qͥa & iustiita ꝑcusserunt hosteᷤ
ut ñ relinqueret᷑ ab his qͥ saluus fieret.
& ñ intelligunt in his uerbis adum¬
brari mẏsteria. & hoc magis nob indi¬
cari. ut pugnantes aduers uicia nullũ
penitꝰ relinquere debeamꝰ. sed omnia
int̾imere: ne si pepcerimꝰ reputet᷑ nob̃
in culpã. sicut scriptũ est de saul. qui
uiuũ seruauerat regẽ amalech. Suomͦ
enĩ qͥsq iustꝰ manebit. si adhuc aliqͥd
peccati in semetipso seruauerit sic̃ saul:
At uͦ scĩ in figura samuhelis ita seuiunt
suꝑ hosteᷤᷤ suos. idest suꝑ uicia peccatoꝵ.
ut ñ ꝓmittant relinqͥ aliqd̾ peccatũ ĩpunitũ.
cruntam̃ lugebat samuhel U.¬

Expanded text:
 est, perpetuo permanebunt. « Dixitque Samuel: Adducite ad me Agag regem Amalec. Et oblatus est ei. Et in frusta concidit Samuel Agag coram Domino in Galgalis. » Quando legitur quidem in Scripturis, quod sancti nulli hostium parcunt, efficiunt ut humanum sanguinem sitientes dicuntur, quia et justi ita percusserunt hostes, ut non relinqueretur ab his qui salvus fieret. Et non intelligunt sub his verbis adumbrari mysteria, et hoc magis nobis indicari, quod impugnantes adversus vitia, nullum penitus relinquere debeamus, sed omnia interimere, ne si pepercerimus, reputetur nobis in culpam, sicut scriptum est de Saul, qui vivum servaverat regem Amalec. Quomodo enim quisque justus manebit, si adhuc aliquid peccati in semetipso servaverit sicut Saul? At vero sancti, in figura Samuelis ita saeviunt super hostes suos, id est super vitia peccatorum, ut non permittant relinqui aliquod peccatum impunitum. « Verumtamen lugebat Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
bolus ꝓpt̾ ministeriũ. qͥa om̃ib etiã spiri¬
tib malis bene utit᷑ ds. uł ad dãnationẽ
quoꝵdã. uł emendationẽ. uł ad ꝓbationẽ.
Et licet afflictionẽ iustoꝵ semꝑ appetat. ta-¬
men si ab auctore nr̃o potestatẽ ñ accipit.
idem malignꝰ sp̃s ad tẽptationis articu¬
lum nullatenꝰ conualescit. Unde & omis
uoluntas diaboli iniusta est. & tam̃ ꝑmit
uidelicet ꝑlicentiã potestatis iustȩ. ma-¬
lus autẽ ꝑ desideriũ uoluntatis iniustȩ.
Et quauis malignitas a dño ñ sit. potestas
nͥa do ñ est. Sic & alibi est dictus etiã so-
por dñi qͥ occupauerat milites eiꝰdẽ saul.
cũ dauid hastã & sciphũ abstulisset a
capite dormientis. ñ quia sopor tc̃ in dño
erat. ut ipse dormiret. s quia ille sopor
qͥ tunc homines app̾henderat nutu dĩ
erat infusus. ne dauid a seruis eiꝰ meo lo
lus hoc est minister dĩ ad faciendũ in
saul. qđ eũ pati iudex om̃ipotentissimꝰ

Expanded text:
etiam spiritalibus malis bene uti dicitur, vel ad damnationem quorumdam, vel emendationem, vel ad probationem. Et licet afflictionem semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, idem malignus spiritus ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas dividelicet per licentiam potestatis justae, malus autem, per desiderium voluntatis injustae. Et quamvis malignitas a Domino non sit, potestas nisi a Deo non est. Sic et alibi dictum est etiam de sopore Domini qui occupaverat milites ejusdem Saul, cum David hastam et scyphum abstulisset a capite dormientis. Non quia sopor tunc in Domino erat, ut ipse dormiret, sed quia ille sopor , qui tunc homines apprehenderat, nutu Dei erat infusus, ne David a servis ejus in eo itus malus Domini, hoc est minister Dei, ad faciendum in Saul quod eum pati debere Omnipotentissimus
Abbreviated transcription (Latin):
te accepit. id̾oq suꝑfluo additũ est. suo.
qͣstirpe descendit hicadolescens abner:
Dix̃ꝙ abner. Uiuit anima tua rer si non.
regi. Ac si diceret: ñ uiuat anima tua
rex si noui: Alit̾ Uideã mortẽ tuã si no¬
ñ. aduerbio. ut est illud psalmistȩ. si
introibunt in requiẽ meã. aid est ñ intis¬
ibunt. Si noui dicit: ac si diceret ñ non.
Utit᷑ enĩ modo iurandi ꝑ uitã regis. &
affirmat se ñ nosse unde sit dauid. Hor
etiã mͦ usus est ioseph. qnͣdo ait frib suꝰ¬

Expanded text:
te accepit, ideoque superfluo additum est, suo.te accepit, ideoque superfluo additum est, suo.a stirpe descendit hic adolescens, Abner? Dixitque Abner: Vivat anima tua, rex, si novi. oth Deo et regi . » Ac si diceret: Non vivat anima tua, rex, si novi; aut: Videam mortem tuam, si nonon adverbio, ut est illud Psalmistae: « Si introibunt in requiem meam. » Id est non introibunt. Si novi dicit acsi diceret, non novi. Utitur enim modo jurandi per vitam regis, et affirmat se non nosse unde sit David. Hoc etiam modo usus est Joseph, quando ait fratribu
Abbreviated transcription (Latin):
pudii uxorib suis darent. ut si contigis¬
set uirũ in p̾lio capi. & in captiuitatem
duci. mulier eiꝰ expectatis trib annis si
uir eiꝰ ñ redisset. aliũ duxisset uirum
Eligat prudens lector qͥd sibi placuerit.
nos simplicitatẽ hẏstorie tenere decreuimꝰ
Pixitq ei fr̾ suus. Quare uenisti. & quare.
dereliquisti pauculas oues illa in deserto:
Ego noui superbiam suã. & reliqua.
osse se dicit illiꝰ suꝑbram & nequitiã
cordis. qͥ putabat eũ tumore cordis eleua¬
ri. eo qđ samuhel illũ unxisset in regẽ.
ssumens autẽ dauid caput philistei at¬
.tulit illud in ierłm & reliquit. arma uͦ
posuit in tabernaculo. d dicit attulisse
dauid caput philistei inierłm. anticipatio
est qđ postea fecit Arma uͦ eiꝰ idest phili¬
stei ñ est intelligendũ qđ in suo posuerit
tabernaculo. s in tab̾naculo dñi. De qͦ
tab̾naculo postea ab abimalech sacerdo¬

Expanded text:
pudii uxoribus suis darent, ut si contigispudii uxoribus suis darent, ut si contigisset virum in praelio capi et in captivitatem duci, mulier ejus, exspectatis tribus annis, si vir ejus non rediisset, alium duxisset virum. Eligat prudens lector quid sibi placuerit, nos simplicitatem historiae nostrae tenere decrevimus. « Dixitque ei frater suus: Quare venisti et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto; ego novi superbiam tuam, » et reliqua. Nosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordis, quia putabat eum tumore cordis elevari, eo quod Samuel illum unxisset in regem. « Assumens autem David caput Philisthaei attulit illud in Jerusalem. Arma vero posuit in tabernaculo. » Quod dicit attulisse David caput Philisthaei in Jerusalem, anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est Philisthaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo tabernaculo postea ab Abimelech sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ cur hic octo filios habere dicat᷑.
cũ in paralipomenon ñ ampliꝰ ꝙͣ septẽ
legant᷑. Ođ ita soluit᷑. Nathan itaq ꝓphe¬
tam filiũ samaa filii sui que in loco filii
educauerat & nutrierat. int̾ filios nume¬
rat. Nam & corã samuhele septẽ eiꝰ filii
legunt᷑ adducti. & oc tauus cẽ in pascuis.
Int᷑ qͦsͦ nathan adductũ fuisse manifestũ
est. qͥ & ionathan uocat᷑. De qͦ in extrema
parte samuhelis dicit᷑: ꝑcussit autẽ eũ
ionathan filiꝰ samaa frĩs dauid. Et no¬
tandũ qđ ubicũq ꝓpħa uocat᷑. nathan scri-¬
bit᷑. ñ ionathan. Dixitq dauid pat suus.
Uade. & fr̃s tuos uisitabis si recte agant.
& cum quib ordinati sunt disce.
nhebreo ita habet᷑. Et fr̃s tuos uisitabis
si recte agant. & pignera eoꝵ tolleᷤ. Pi¬
gnera in hoc loco hebrei libellũ repudii
intelligunt. Scd̾m usũ gentis illiꝰ fecert̃.
ut qnͣdo ibat᷑ ab eis in pugnã libellos re¬

Expanded text:
Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, cum in Paralipomenon non amplius quam septem leguntur? Quod ita solvitur: Nathan itaque prophetam, filium Samaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios numerat. Nam et coram Samuele septem ejus filii leguntur adducti, et octavus esse in pascuis: inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema parte Samuelis dicitur: Percussit autem eum Jonathan filius Samaa, fratris David. Et notandum quod ubicunque propheta vocatur, Nathan scribitur, non Jonathan. « Dixitque ad David pater suus: Vade ad fratres tuos, visitabis si recte agant, et cum quibus ordinati sunt, disce. » In Hebraeo ita habetur: « Et fratres tuos visitabis si recte agant, et pignora eorum tollentes. » Pignora in hoc loco, Hebraei libellum repudii intelligunt. Secundum usum gentis illius fecerunt, ut quando ibatur ab eis in pugnam libellos re
Abbreviated transcription (Latin):
interpretat᷑ silentiũ siue gaudiũ Porro
saul & uiri isrł congregati sunt in ualle
therebinthi. Therebinthus est in sicimis
sub qͣ abscondit iacob ỹdola iuxta neapoli.
Hinc refert iosephꝰ. qđ palestini castrame-¬
tati sunt int̾ soccoth & aracha. Contra
qͦs denuo saul ꝑduxit exercitũ. & super
quendã montẽ castra ponens coegit pa¬
lestinos pͥora quidẽ castra relinquere. &
ex aduerso montis quẽ saul app̃henderat
aduenire. diuisitq eoꝵ exercitꝰ medius
mons. qui erat positus inter eos
t egressus est uir spuriꝰ de castris
philistinoꝵ nomine goliath & reliqua
git᷑ quẽadmodũ in exordio polliciti sumꝰ
paulatĩ hystoriã tangere cupimꝰ. ut post¬
modũ culmen sp̃ualis intelligentiȩ deꝓ-¬
mamꝰ. Spuriꝰ dicit᷑. qͥ ex patre grgante.
matre uͦ gethea natus erat
Sauid autẽ erat filiꝰ uiri effratei de bethleẽ
iuda. cui nom̃erat ysai: qͥ habebat octo filioꝰ.

Expanded text:
interpretatur silentium sive gaudium. « Porro interpretatur silentium sive gaudium. « Porro Saul et viri Israel congTerebinthi. » Terebinthus est in Sichimis, sub qua abscondit Jacob idola juxta Neapolim. Hinc refert Josephus quod Palaestini castrametati sunt inter Sochoth et Azeca. Contra quos denuo Saul perduxit exercitum, et super quemdam montem castra ponens, coegit Palaestinos priora quidem castra relinquere, et ex adverso montis, quem Saul apprehenderat, advenire. Divisitque eorum exercitus medius mons, qui erat positus inter eos. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum nomine Goliath, » et reliqua. Igitur quemadmodum in exordio polliciti sumus, paulatim historiam tangere cupimus ut postmodum culmen spiritalis intelligentiae deponamus. Spurius dicitur, quia ex patre gigante, matre vero Gethaea, natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui habebat octo filios.
Abbreviated transcription (Latin):
pomia innuit᷑. nͥ humilis uita sc̃õꝵ :
Ciͥ gͦ saul ab inmundo spũ arripitur.
diuia canente. en uesania temperatur.
qͥa cũ sensus potentiũ ꝑ elationẽ in furo¬
rem uertit᷑. dignũ est ut ad salutẽ m̃tis
quasi dulcedine cytharȩ locutionis nr̃e
tranquillitate reuocetur.XUI.¬
ongregantes uͦ philistim agmina
occoth est oppidũ in tribu iuda. ut in
libris locoꝵ legit᷑. Sunt autẽ usq ho¬
die uiculi duo ꝑgentib heliã de eleute¬
topoleis in nono miliario uiȩ publicȩ
unꝰ in monte & alter in campo positꝰ.
qͥ soccoth nuncupat᷑. Interp̃tatur uero
ramꝰ uł humilitas Aracha est ciuitas
chananeoꝵ in parte tribꝰ uidȩ. ad quã¬
psecutꝰ est nĩc quinq reges. s & hodie
uocat᷑ uilla zacha int̾ heleuteropolim
& heliã. & int̾pretat᷑ fortitudo siue
decipula: Duma siue domin in tribu
iuda uicus grandis est in daroma hoc est
ad australem plagã infinib eleuteropo¬
leos decẽ & septẽ ab ea milib distans. &

Expanded text:
innuitur, nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente ejus insania temperatur; quia, cum sensus potentium per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis, quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur.ongregantes vero Philistim agmina et reliqua. Sochoth est oppidum in tribu Juda, ut in libris Locorum legitur. Sunt autem usque hodie viculi duo pergentibus Aeliam de Eleutheropoli in nono milliario viae publicae: unus in monte, et alter in campo situs, qui Sochoth nuncupantur. Interpretatur vero ramus vel humilitas Azeca, civitas Chananaeorum in parte tribus Judae, ad quauinque reges . Sed et hodie vocatur villa Azecha inter Eleutheropolim et Aeliam. Azecha interpretatur fortitudo sive decipula. Duma sive Dommim in tribu Juda vicus grandis est in Daroma, hoc est ad australem plagam, in finibus Eleutheropoleos, decem et septem ad ea millibus distans. Duma
Abbreviated transcription (Latin):
ubi p̾it elatio m̃tis. Nam qͥd aliud est
de reatu facinoris in conspectu hominũ
rep̃hendi refugere. nͥ supbia corais.
ꝑ quã peccator dũ displicere homi¬
nib refugit. ueniã ꝗͣ a do accipere
poterat a semetipso excludit: Ficta enĩ
humilitas. ueniã a do consequi ñ ualet:
S notandũ qđ alia editio habet. Non
reuertar inquit tecũ samuhel. qͥa spre-¬
iusti uerbũ dñi. & spreuit te dñs ne sis
faciẽ suã ut abiret. Et tenuit saulpinnu
de manu tua hodie. & dabit ꝓximo tuo¬

Expanded text:
ubi praeit elatio mentis. Nam quid aliud est, ubi praeit elatio mentis. Nam quid aliud est, de reatu facinoris in conspectu hominum reprehendi refugere, nisi superbia cordis, per quam peccator, dum displicere hominibus refugit, veniam quam a Deo accipere poterat a semetipso excludit? Ficta enim humilitas veniam a Deo consequi non valet. Sed notandum quod alia editio habet: « Non revertar tecum, inquit Samuel, quia sprevisti verbum Domini, et spernit te Dominus ne sis faciem suam abiret, tenuit Saul pinnude manu tua hodie, et dabit illud pro
Abbreviated transcription (Latin):
est. cui om̃is uictoria recte asscribit᷑. Non
mentiet᷑. qͥa ea quȩ ꝓmittit sibi famulan¬
tib largit᷑. Fenitudine ñ flectit᷑. quia ñ
penitet eũ de bonis quȩ largitꝰ est qͥa mu¬
tabilis ñ est sed scđ̃m iusticiã & ueritatẽ
uniuersa duudicat.
Aritq saul. Peccaui. s nunchonora me
corã senib popłi mei. & coram isrł
c si dixisset. honora me sicut regẽ. ut
ego p̃cedam sicut rex. & tu me sequaris.
ut adorem dnm dm̃ tuũ. Senes autẽ ppłi
sui. suã tribũ: & corã isrł. ceteras tribꝰ isrł
dicebat. Sed in hoc qđ ait honora me corã
seniorib ppłi mei. uerecundiã passꝰ ac
suꝑbia detentꝰ locutꝰ est: qͥa tumebat
honores amittere. & ido ñ optinuit qd̾
petiit dicens: peccaui. & reliqͣ. Quisquis
enĩ sub specie confessionis humanos
adhuc honores amitere timet. iste in¬
dulgentiã ꝙͣ ficta humilitate postulat.
a do adipisci ñ ualet. Neq enĩ potest
inconfessione penitentiȩ assequi ueniã.

Expanded text:
est, cui omnis victoria recte ascribitur. Non mentietur, quia ea quae promittit sibi famulantibus largitur. Poenitudine non flectitur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus est, quia mutabilis non est, sed secundum justitiam et veritatem universa dijudicat. « Dixitque Saul: Peccavi, sed nunc honora me coram senioribus populi mei, et coram Israel. » Acsi dixisset: Honora me sicut regem ut ego praecedam sicut rex, et tu sequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum; et coram Israel caeteras tribus Israel, dicit. Sed in hoc quod ait: « Honora me coram senioribus populi mei, » verecundiam passus ac superbia detentus locutus est, quia timebat honores amittere, et ideo non obtinuit quod petiit, dicens: « Peccavi, » et reliqua. Quisquis enim sub specie confessionis humanos adhuc honores amittere timet, iste indulgentiam, quam ficta humilitate postulat, a Deo adipisci non valet. Neque enim potest in confessione poenitentiae assequi veniam,
Abbreviated transcription (Latin):
ordine bella uicioꝵ suꝑari debeant. luce
clariꝰ discimꝰ. S philistei filios isrł fabris
armoꝵ pͥuant. cũ maligni sp̃s animos fide¬
liũ a meditatione sacrȩ lectionis scłaria
illis negocia inserendo retardant. ne uel
ipsi ꝑ huiꝰ exercitũ resistendi fiduciã su¬
mant. uł alios forte qͥ legere nesciunt ad
resistendũ uiciis exhortando aut corripi-¬
endo accendant. Tollunt fabros armoꝵ.
cũ eos qͥ sacra eloquia nort̾ intantũ sceleri-¬
b obruunt. ut dicere bona q̃ didicerant
ꝓrsus erubescant: Transferunt omnẽ ar¬
tificẽ & clusorẽ in babyloniã de ierłm.
cũ eos qͥ multifaria uirtutũ oꝑatione
plurib ꝓdesse. & ciuitatẽ dĩ contͣ corru¬
ptiones tẽptationũ munire solebant.
a ꝓposito deflectunt atq ingenium qd̵
tuitioni scẽ eccłiȩ impendere debuerant.
ad uoluntatẽ potiꝰ regis uicioꝵ dispensa¬
re cõpellunt. Qđ si clusorẽ hoc loco nꝰ

Expanded text:
ordine bella vitiorum superari debeant, luce ordine bella vitiorum superari debeant, luce clarius discimus. Sed Philisthaei filios Israel fabris armorum privant, cum maligni spiritus animos fidelium a meditatione sacrae lectionis, saecularia illis negotia inserendo, retardant, ne vel ipsi per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte, qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorem in Babyloniam de Jerusalem, cum eos, qui multifaria virtutum operatione pluribus prodesse, et civitatem Dei contra irruptiones tentationum munire solebant, a proposito deflectunt, atque ingenium, quod tuitioni sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum, dispensare compellunt. Quod si c
Abbreviated transcription (Latin):
scãm. babilon autẽ & chaldei siue phili¬
stei ciuitatẽ diaboli idest omnẽ mali-¬
gnoꝵ siue hominũ seu angłoꝵ multi-¬
tudinẽ designant. Seruitq isrł phili-¬
steis siue chaldeis. cũ fideles qͥq nomi-¬
netenꝰ in ȩccłia consistentes. ceterũ ab¬
immundis uł sꝑitib uł hominib de¬
cepti. aut auariciȩ aut luxuriȩ aut alt̾i
cuilibet peccato m̃tis colla submittunt:
Abducit autẽ nabugodonosor regẽ icrłm¬
& uniuersos pͥncipes fortes exercitꝰ decem
milia in captiuitatẽ. cũ & magistros ppłoꝵ
& eos qͥ inuincibili animo dño seruire. ac
decalogũ legis uidebant᷑ fidelit᷑ in dĩ ac
ꝓximi amore conseruare. subito siue illece¬
bris mundi seu aduersitatib subacti aut
maiorib se facinorib polluunt. aut certe
in heresim declinando aꝑtȩ apostasiȩ notã
incidunt. Arma uͦ qͥb contͣ diabolũ repu-¬
gnantes lib̾tatem ado̾ nobis donatã de-¬
fendamꝰ quȩ st̃ alia. nͥ eloqͥa scͥpturarum:

Expanded text:
sanctam, Babylon autem et Chaldaei sive Philisthaei civitatem diaboli, id est, omne malignorum sive hominum seu angelorum multitudinem designant. Servitque Israel Philisthaeis sive Chaldaeis, cum fideles quique nomine tenus in Ecclesia consistentes, immundis vel spiritibus vel hominibus decepti, aut avaritiae, aut luxuriae, aut alteri cuilibet peccato mentis colla submittunt. Abducit autem Nabuchodonosor regem Hierust universos principes fortes exercitus decem millia in captivitatem, cum et magistros populorum et eos qui invincibili animo Domino servire, ac Decalogum legis fideliter videbantur in Dei ac proximi amore conservare, subito sive illecebris mundi, seu adversitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe in haeresim declinando, aperte apostasiae notam incidunt. Arma vero quibus contra diabolum repugnantes libertatem a Deo nobis donatam defendamus, quae sunt alia nisi eloquia Scripturarum?
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad salutẽ humani generis gemino
testamento edidit. Qui autẽ solã fide siul
ficere credunt ad salutẽ.rectt a ꝓpheta
arguunt᷑. qͥ⁊ scd̃m iacobi apłi sententiã
sicut corpꝰ finc spũ mortuũ ẽ. ita & fides
sine opib mortua est. Et alibi scriptũ¬

Expanded text:
atque ad salutem humani generis gemino atque ad salutem humani generis gemino Testamento edidit. Qui autem solam fidem sine sufficere credunt ad salutem, recte a propheta arguuntur, quia secundum Jacobi apostoli sententiam, « Sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ tulisset. rursũ dixit er. Percute
iaculo terrã. Et cũ ꝑcussisset trib uicib
&stetisset. iratꝰ est cont᷑ eũ uir di & ait.
Si pcussisses quinquies aut sexies siue
septies. ꝑcussisses syriã usq ad consũma¬
tionẽ. Nc̃ autẽ trib uicib ꝑcuties eam.
cce ꝓpħa mandat regi iaculo ꝑcutere
terrã. & cũ ꝑcutit trib uicib & stat. ira¬
scitur contͣeũ qđ ñ sepiꝰ terrã ꝑcuteret.
ita & doctorib p̾cipitur p̾dicationis ia¬
culo terrã hoc est carnales ꝑcutere. S qͥ
hoc minꝰ studiose agunt. merito incre¬
patione diuina arguunt᷑. Quid ẽ eñ
trib uicib terrã iaculo ꝑcutere. nisi
trinitatis fidẽ carnalib ꝑ doctrinam
insinuare: S cũ hoc agit satis doctor.
hominesq ad fidẽ ꝑducit. necesse est ut
adhuc instet u̾bo. donec illos doceat
qͥnq sensib corporis imꝑare bonisꝙ¬
sꝑitalem instant̾ meditari. ꝗͣ septifor¬
mis sp̃s gr̃a in scͥpturis sacris constituit.

Expanded text:
qui cum tulisset rursum dixit ei percute iaculo terram et cum percussisset tribus vicibus et stetisset iratus est contra eum vir Dei et ait si percussisssepties, percussisses Syriam usque ad consummationem. Nunc autem tribus vicibus percuties eam. » Ecce propheta mandat regi jaculo percutere terram, et cum percutit tribus vicibus et stat, irascitur contra eum quod non saepius terram percuteret. Ita et doctoribus praecipitur, praedicationis jaculo terram, hoc est, carnales percutere. Sed qui hoc minus studiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec illos doceat quinque sensibus corporis imperare, bonisinstanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit
Abbreviated transcription (Latin):
salinarũ decẽ milia. & app̾hendit petrã
in p̾lio uocauitq nom̃ eiꝰ iecthel usq
in prȩsentẽ diẽ. uallis salinarũ erat ubi
sal faciebant. uł fons uidelicet salsugi-¬
nis. ut multis in locis deciso exsiccato &
incenso. uł aquis puteoꝵ salsis feruefa¬
ctis. & usq ad salis firmitatẽ coquen¬
do ꝑaductis. uł alio quolibet ordine¬
quo sal fieri consueuit. In qͦ etia loco & ioab
duodeci milia ydumeoꝵ ꝑcussisse legit᷑.
Nec p̃tereundũ qd̾ ꝓ ualle salinarũ uetus
editio qͣsi nom̃ regionis gemela posuit.
Petra autẽ ciuitas est arabiȩ nobilis in eadẽ
t̾ra edom. quȩ in libro numeroꝵ recem di¬
cit᷑. & a sẏris hodieq sic appellat᷑. lecthel
uͦ qđ amasias uictor ei nom̾ imposuit. int̾¬
pretat᷑ cȩtꝰ di uł auxiliũ di. agente eo fidelit̾
ut ꝑhenni inderet᷑ memoriȩ. qđ hanc uł
cetꝰ ppłi dĩ uł do adiuuante eam cȩperit.

Expanded text:
arum decem millia, et apprehendit petram in praelio, vocavitque nomen ejus Jecthel usque in praesentem diem. » Vallis Salinarum erat, ubi sal faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso, vel aquis puteorum salsis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordinequo sal fieri consuevit. In quo etiam loco, et Joab duodecim Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, et a Syris hodie quae sic appellatur. Jecthel vero quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur coetus Dei vel auxilium Dei, a gente eo fideliter, ut perenni inderetur memoriae quod hanc vel coetus populi Dei, vel Deo adjuvante ceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
batq: Pater mi. currꝰ isrł & auriga eiꝰ. Et
ait heliseꝰ. Affer arcũ & sagittas. Cũq attu-¬
lisset ad eũ arcũ & sagittas. dixit ad regẽ isrł.
Pone manũ tuã suꝑ arcũ. Et cũ posuisset ille
manũ suã. suꝑposuit heliseꝰ manꝰ suas ma¬
nib regis & ait. Aperi fenestrã orientalem.
Cũq aꝑuisset. dixit heliseꝰ. Iace sagittã. Et
nr̃ rectorib eccłiȩ armisspitalib se indui.
& contͣ hostẽ antiquũ p̾cipit p̾liari: Arcus
enĩ ñnunꝗͣ in sacro eloqͥo ꝓ ipso sacro elo¬
quio poni solet. qđ ex utroq testamento
uelut ex cornu & corda constat. Per uetus
qͥppe testamentũ sigurat᷑ cornu ꝓpt̃ duriciã.
ꝑ nouũ qđ incarnato dño figuratũ ẽ signat᷑
corda. Et dũ corda trahit᷑ cornu curuat᷑.

Expanded text:
currus Israel et auriga eius'. Et ait illi Heliseus: 'Affer arcum et sagittas'. Cumque attulisset arcum et sagittas dixit ad regem Israel: 'Pone manum tuam super arcum'. Et cum posuisset ille manum suam, superposuit Heliseus manus suas manibus regis et ait: 'Aperi fenestram Orientalem'. Cumque aperuisset, dixit Heliseus: 'Iace sagittam'. Et noster rectoribus Ecclesiae, armis spiritualibus se indui, et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonnunquam in sacro eloquio, pro ipso sacro eloquio poni solet, quod ex utroque Testamento velut ex cornu et chorda constat. Per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam. Per Novum, quod incarnato Domino figuratum est, signatur chorda, et dum chor
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturũ sicut ysaiȩ ꝓpħȩ liber cõmemo¬
rat. Nuic ñ suo merito s dñi gr̃a ostenden¬
te egredi in occursũ ysaias iubet᷑ ad extre-¬
mũ aquȩductꝰ piscinȩ suꝑioris in uia
agri fullonis. & dicere ad eũ. Uide ut sileã.
Toli timere & cor tuũ ne formidet a duab
caudis ticionũ fumigantiũ istoꝵ in ira¬

Expanded text:
nasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemonasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat . Huic non suo merito, sed Domini gratiam ostendendo, egredi in occursum Isaias jubetur, ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis et dicere ad eum: « Vide ut sileas. Noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium isto
Abbreviated transcription (Latin):
thus. atq ad iracundiã ꝓuocauit dñm
dm̃ patrũ suoꝵ Hȩc sicut scripta reperimꝰ¬
in hoc loco ponenda ẽẽ censuimꝰ. parati ĩ de
siqui aliqͥd certiꝰ expresserint eoꝵ sententiã
auscultare.Iunc ascendit rasin rexsy-¬
ad p̾liandum. Cumq obsiderent achar.
non potuerunt superare eum.
auxilio derelictꝰ est. & consurrexert̾ ad¬
uers eũ rasin rex sẏriȩ idest aran. & facee
filiꝰ romeliȩ rex isrł in samaria & uenert̃
in ierłm. ut expugnarent eã. Legimꝰ in
paralipomenon libro rasin regẽ damasci
uicto achaz multos de iudea damascum
tnͣstulisse. & facee filiũ romeliȩ regẽ decẽ
tribuũ quȩ appellabant᷑ isrł & regnabat
in samaria. una die centũ inginti milia
infinita p̾da duxisse captiua. Rursum
ueniunt ad iudã & ierłm cupiunt debel¬
lare & ñ potuert̾. qͥa auxiliatꝰ est ei dñs.
obsessũ. filiũ suũ nuntiaret de uirgine

Expanded text:
tus atque ad iracundiam provocavit Dominum tus atque ad iracundiam provocavit Dominum Deum patrum suos, hoc in loco ponenda esse censuimus, parati, si qui aliquid inde certius expresserint, eorum sententiam auscultare. « Tunc ascendit Rasin rex Syad praeliandum. Cumque obsiderent Achaz, non valuerunt superare eum. , juste Domini auxilio derelictus est. Et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram et Phacee filius Romeliae, rex Israel in Samaria, et venerunt in Jerusalem, ut expugnarent eam . Legimus in Paralipomenon libro, Rasin regem Damasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse: et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel, et regnabat in Samaria, una die centum viginti millia in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam, et Hierusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, irgine
Abbreviated transcription (Latin):
ydola colendo. & multa in congrua &
oꝑa extranea faciendo. ppło aut̃ isrłitaꝵ
multoꝵ bonoꝵ fuit occasio. Huic qͥdẽ
ionas ꝓpħauit. qͥa oporteret cũ syros
uincere dimicando. & regnũ ꝓprium
dilatare in partib quidẽ aqͥlonis usq
ad emachi ciuitatẽ. a meridie uͦ usq ad
asfaltiden:. Antiquitꝰ enĩ t̃mini chana¬
nei isti fuert̾. sicut pͥnceps uãc ea loca
det̾minauit. Igit᷑ ieroboam castrame¬
ionas ꝓpħauerat deuastauit. xU.

Expanded text:
idola colendo, et multa incongrua et idola colendo, et multa incongrua et opera extranea faciendo. Populo autem Israelitarum multorum bonorum fuit occasio. Huic quidem Jonas prophetavit, quia oporteret eum Syros vincere dimicando, et regnum proprium dilatare in partibus quidem Aquilonis usque ad Emach civitatem; a meridie vero usque ad Ispaltiten. Antiquitus enim termini Chananaei isti fuerunt, sicut princeps Jesus ea loca determinavit. Igitur Jeroboam castra meJonas prophetaverat, devastavit. »