comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demsimilimo. accipere cełe aut̃
sollicitatori piculo eiusd̃ dñs fui
actionibus debet. quoatũ derest¬
atutone homnnus dicitur tunc
locum habet cum de homine inuo
agitur. quid eium sidemanumis
eo agitur nonfacile. apuduidicẽ¬

Expanded text:
idem simili modo accipere, cedere autem sollicitatori periculo eius de dominio servi actionibus. quod tamen de restitutione hominis dicitur, tunc locum habet, cum homine vivo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? non facile apud iudice
Abbreviated transcription (Latin):
las ħ actioꝑtin et int ẽẽ fructua¬
ni uidetur bone frugi ẜuum eẽ ĩ
quo usum fructu habet et si forͤ
alius eum recepit uł corruꝑit.
utius accõ frueniano ꝯpetit.
Daturaut̾ h̾actõ qnͣti eares ent
eius dupli. ẜquestiomis ẽ utrũ¬
estima to eius dumtaxat fieno
dampmi senẜit. ħ̾ ẽ q̃nto uilior
suns fcũs sit anu̾o et cet̾orum¬

Expanded text:
aec actio pertinet et interesse fructuarii videtur bonae frugi servum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit vel corruperit, utilis actio fructuario competit. Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli. Sed quaestionis est, aestimatio utrum eius dumtaxat fieri damni senserit, hoc est quanto vilior servus factus sit, an vero et cet
Abbreviated transcription (Latin):
dicionem uił socii si cum socio
agat q̃nisicut ex̃neo agit nam
quicum ex̃neo ag siue recepiti
h̾ cade in socium nemo eium su¬
um recipitis si celandi animo
receꝑit. pot̃ defendieum tenen.¬

Expanded text:
dicionem socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit shoc cadere in socium: nemo enim suum recipit. sed si celandi animo recepit, potest defendi tene
Abbreviated transcription (Latin):
nomine sui orrupti conpetat
altutra actone egisse quia alta
altam nonnimmnit. Idem et inco
quisuuz recepir et celauit et de
deu̾orem suum facit ħ̾amplius
et xlictonis non rĩc tenebim.i
qͣmius aut̃ conditoe hominẽ pe¬
nam aut̃ fuiti accone ꝯsecutus

Expanded text:
nomine serui corrupti competat alterutra actione egisse, quia altera alteram non minuit. idem et in eo, qui seruum recepit et celauit et detdeteriorem seruum facit: hoc amplius et condictionis nomine tenebitur. quamuis enim condictione hominem, poena
Abbreviated transcription (Latin):
licet restauretur recedens tũ
et augi uete cessiomis rõm
tandus e quencur circauendi
pecculio posse nos abemro
uenditor ꝯuentus sit. ¶ Ueñ¬
ditor ẜin sicu pecculio ẜuum
uendid̾it. et tradid̾it pecculm̃.

Expanded text:
licet restauretur praecedens, tamen et augmenti et decessionis rationem ctandus est. quare circa uendipeculio posse nos ab emptuenditor conuentus sit. Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium,
Abbreviated transcription (Latin):
sic uirum is solus. incius rem
u̾sum ẽ. anet socius possit con¬
ueniri quentur et mul. scrib̃ eum
solumꝯ uenm. incurus remũsũ
ẽsi cuticum solus ussirq̃msiũ¬

Expanded text:
sit, utrum is solus in cuius rem uersum est an et socius possit conueniri, quaeritur. et Iulianus scribit eum solum conueniri in cuius rem uersum est, sicuti cum solus iussit: qu
Abbreviated transcription (Latin):
no lib̾at. planesisoluit post osti¬
tutum l ꝓse iudeatur souusse.
hoc ẽ obid qd ꝯstitu̾ir inremt̃
no suo locaur. et boues ei decłt
cu hi boues nõ ẽent ydonei.⁊
uisẜat eos uenire. et his minus
quirecepneẽnt auos repan fu¬
us boues uendid̾at. auos recdi¬
m̾at nũmos uenditori nonso

Expanded text:
olvat post constitutum, licet pro se videatur solvisse, hoc est ob id quod constituit, in rem tamen ervo suo locavit et boves ei dederat: cum hi boves non essent idonei, iusserat eos venire et his nummis qui recepti essent alios repaus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non so
Abbreviated transcription (Latin):
dumse obligat. Quare pot̃ dici
et si depeccuuo actõnem quasi
nem post udicium pr̃is noĩe
acceptumde mremũso prẽm
tem putoqurem. aut̃ u̾sum ui¬
detur ꝓut aliquid u̾sum ẽ ꝓiñ

Expanded text:
dum se obligat.Quare potest dici et si de peculio actionem quasi nem post iudicium patris nomine acceptum de in rem uerso patrem teneri puto.In rem autem uersum uide
Abbreviated transcription (Latin):
mus actõni. an pocius utroq pro
rata detra himus ego aũt puto
sublata de mremuso actomcum
debitor dnĩsit ꝯstitutus ¶Idem q̃¬
rit si inremnamu̾tit et posteade¬
bitortuns fcũs fit. mor ẽdnori
eiusdem sinne qͣm tibi debuit ar

Expanded text:
mus actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus.Idem quaerit, si in rem tuam uerterit et debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an
Abbreviated transcription (Latin):
Ulliꝓcuratorum principis ĩ¬
consulto principe transige l.
orta est. ea que transactoe fca
certa lege firitum est. quero ⁊¬
ẽditores qm conueire possut
i̾di si idem creditores essent

Expanded text:
ulli procuratorum principis inconsulto principe transigere liorta est eaque transactione facta certa lege finita est: quaero creditores quem conuenire possunt? respondit, si idem creditores essent
Abbreviated transcription (Latin):
culus simpotãte nantatum
fuit ne id accidet et culpa eoꝵ
fcm̃ sit lege aquiliacum nau¬
pno afficiors si funenpto a¬
ut cum anullo regetur naius
meurriss cum dno agendu
non ẽẽ ¶Item labo ienbit. si
cumui uen torum nauis inp¬
catorum incidat. estimaĩnint
plane et siculpa nautarum ⁊¬
id factum ẽ lege aquilia ager¬
dum ẽ. s ubi campnimuĩna
agitur obrecia. non pisciumqͥ
ideo capti non sunt fieniesum
ribus et mancupibus ꝓban¬

Expanded text:
culus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nauno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nauis incur‹r›isset, cum domino agendum non esse.Item Labeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impt, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aesribus et in aucupibus proban
Abbreviated transcription (Latin):
lapis cecid̾it et ouid dimpit
uł freg̾it aquilie actione plan¬
stranum tem placet simales
posuit lapiras et ideo la ꝑsist¬
¶Si quis ruiu oluctum hñs¬
ad mulum regendum comẽ
ro et mulus tuꝑit. sic ut er po¬
mela scribit siꝓpito impitus
locatus sit ex gcinsto agendũ
eum duo obinulu ruptumul
debilitatum. s suctu aut tẽrore
mulus turbatus sit tunc dñm
enum curãttum ex uie eumꝑ¬

Expanded text:
lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt.Si quis seruum conductum ad mulum regendum commenro et mulus eruperit sic, ut et poMela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominenum curandum et ille eum
Abbreviated transcription (Latin):
sinant eulpa nautarum id fẽ¬
tum sit puto aquilie suffic̾e¬
Sifuneni quis quoreligata
nalus erat p̾cid̾ it denauĩ que
piit in factumagendum.¬

Expanded text:
sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere.Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hac actione ex hoc legis ca
is. auibus. Idem err dicend̾.¬
Migistratus municipales si
posse aquilia tei nam et eũ
pecudes aliqui pignori cepis¬
sz. et fame eas nec caiuss dũ
non patitur ce eis cibana aff¬
erre infactum actio dandae.
Item sidum putat se exlege
liam locum breqd dicenduz¬
nontentbituraquilianam ⁊
cum pignorisuum cepiss et
bus ꝓximis fuit et n non ha¬
bent plĩm sic tñ ẽe ac cipie

Expanded text:
Hac actione ex hoc legis capis et auibus idem erit dicendum.Magistratus municipales, si posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege liam locum habere: quod dicendnon tenebitur Aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et bus proximis fuit', etsi non habent 'plurimi', sic tamen esse accipie
Abbreviated transcription (Latin):
pius antoninus ꝯstituit ĩgit
putare uelint alimta maxser
ncquaquam admittendum
puto. ut de utioq prĩonio e¬
rogata uideantur. Eceuola

Expanded text:
Pius Antoninus constituit. igituputare uelint ali menta, maxnequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erogata uideantur. 34 Scaeuola
Abbreviated transcription (Latin):
pecculiis ut et cã debiti qd̾ peti¬
turspectetimut siquid̃ ex eopͤ¬
culio agatur qd.ad muliere spꝰ¬
tat id declucam qd̾ ex eo ecͣtude¬
beatur. siex eo ꝯtractu quiad
me respicit meunideducamq̃

Expanded text:
peculiis, ut et causa debiti quod petitur spectetur? ut, si quidem ex eo peculio agatur, quod ad mulierem spectat, id deducam, quod ex eo contractu debeatur, si ex eo contractu, qui ad me respicit, meum deducam?
Abbreviated transcription (Latin):
eculio conuenuet. dixiq̃mq̃
cclitor electõm alias b̃ret tĩ¬
inꝓposito dñm eẽ connenen¬
dum et eum adexhibendum
merim acturum peceiuuei
nonant. que ip̃ieẽt ad quisi¬
ta. nec ineam cãmauenata.

Expanded text:
t. dixi, quamquam creditor electionem alias haberet,proposito dominum esse conueniendum et eum ad exhibendum mecum acturum pecuniae nomine, quae ipsi esset adquisita nec in eam causam alienata,
Abbreviated transcription (Latin):
lib administrabat. ẜuus ꝓnũ¬
ciatus est. insi conueniatur
eius dñs apupillo. euis quid
potõrem eam q̃mc̃ditorum
cetorum suihabendam rescrp
est. anułio decducatur ex peccu¬
lio qd̾ dño debeturẽt sipurau̾¬
is posse dectuci an int̾sit utrũ
cum ad huc mub̾tatem ag̾et
dm̃debitor fcus anpostea ẽt

Expanded text:
liber administrabat, seruus pronuntiatus est. an si conueniatur eius dominus a pupillo, cuius quidem potiorem causam quam creditorum ceterorum serui habendam rescriptum est, an uel id deducatur ex peculio, quod domino debetur? et si putaueris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus est, an postea? et
Abbreviated transcription (Latin):
uissor ꝓsuoaccipi potet ideo q̃
ione siposteaactõm dictatam
suus peccuniam ex soluit. nõ
magis itpet̾e põt q̃msuuditiũ
dictatum nõ finsset eadem iõe
fide uissorqueq utiuter acce

Expanded text:
o accipi potest et ideo, qua ratione, si post actionem dictatam servus pecuniam exsolverit, non magis repetere potest quam si iudicium dictatum non fuisset, eadem ratione fideiussor quoque utiliter acce
Abbreviated transcription (Latin):
io dabitur acropla̾ne sierir
pupilli nomma fccit. uł peccinuã
in archr de posint dabitur eiuẽ¬
dicatõ ñmorum et adũsus
re eos non potint. qd et in quo

Expanded text:
itur actio. plane si ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersusre eos non potuit: quod et in quo
Abbreviated transcription (Latin):
meamqꝵex re mea peccumamꝰ
dnũsad ontitatem debiti.tiẽ¬
puandus estenm et sumptꝰ
impetendo bnimno euentus
erecutionis possit inc̾rus ex

Expanded text:
am ex re mea pecunia midominus ad quantitatem debiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et euentus e
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt rõ non hẽatur qirenũ¬
ciau̾ut deposito ¶tem querit᷑
utrum ordo spectenr eorum
hoc enim rescriꝑto principali
in eatm̃ qnutatezq in bonis
argentar expeccunia deposi¬
ta recepta ests in omĩbus fr¬
audatoris facuitatibus idq
pp̃ necessariu usumargẽtanio¬
rum ex utilitate publica rece¬
ptim ẽ. planc sumptus cã¬

Expanded text:
erunt ratio non habeatur, quasi renuntiaverint deposito. Item quaeritur, utrum ordo spectetur eorumhoc enim rescripto principaliitate, quae in bonis argentarii ex pecunia deposita reperta est, sed in omnibus fraudatoris facultatibus: idque propter necessarium usum argentariorum ex utilitate publica receptum est. plane sumptus ca
Abbreviated transcription (Latin):
eius erat condudis neunquã
ad lib̾tate ꝑduci possit dicend̾
est oĩo mib̾ figi hac doatoẽ ¶ si
pectiũa accepta mulier manu¬
miẜit uł opas eius impoit ait

Expanded text:
eius erat condicionis, ne umquam ad libertatem perduci possit, dicendum est omnino nihil agi hac donatione. Si pecunia accepta mulier manumiserit vel operas ei imposuerit
Abbreviated transcription (Latin):
iss recte dicitur etiam ꝯmuni
dudundo iuditium ei suffice̾.
endicimus ut impendiadicit
do iudicuꝯpetit ꝯpetir nec
utile dandandum est ille eniz
qui sit remee ꝯmunem uł alie
negocia eo no. animo gent. ur
aliquem sibliget et inꝑsonã
labiter. ¶Pomponius scribit
posciudicem posse aquolibet
sociorum. s etiam siunus exso¬
ciis inuius erit cum eos minn

Expanded text:
isset, recte dicitur etiam communi dividundo iudicium ei sufficere: eri dicimus, ut impendia do iudicium competit nec utile dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo animo gerit, ut aliquem sibi obliget, et in persona labitur. Pomponius scripsit posci iudicem posse a quolibet sociorum: sed etiamsi unus ex sociis
Abbreviated transcription (Latin):
magis q̃m silitigio sum p̾trũ
fuus. aut lib̃um hominem
emrithixor debitricem suamt
iiro deleganit ut uirc̾ditori
enis peceumam som̃et et si fĩ¬
dem suam ꝑ eaqui delegau̾it.
apud iirum obligauĩr. lccu
excepto senatus consulti non
accuniam accepit subfide ui¬
qłore marito eamq solit
uenditori postramantusd

Expanded text:
magis, quam si litigiosum praedium servus aut liberum hominem emerit. Vxor debitricem suam viro delegavit, ut vir creditori eius pecuniam solveret: si fidem suam pro ea quam delegavit apud virum obligaverit, locum exceptio senatus consulti non pecuniam accepit sub fideiussore marito eamque solvit venditori: postea maritus
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli ẽẽt. abitento pupi¬
losolum se brditan misscin
ubi similit seres pondisse. ui¬
Urun.ait siexea causa agẽ¬
te pupruumdampnũeo no¬
mine passus cẽt nõ impocu¬
reum senatus consuito qͦ
ulicris adient sicampnum
herecdlitari soluendonon fu̾it¬
sulti senatus consulti locus
sit quasi quoclam mõ eorum
obligõnes munersusceꝑit
mag̾is aũt ẽ nco bhanc quid̃
cãm senatus consultum loc̃
his in t̾cedet s tutoris ad u¬
sus pupilium et cet̾os forte

Expanded text:
pupillo esset, abstento pupillo solum se hereditati miscuisse: ubi similiter se respondisse Iulianus ait, si ex ea causa agente pupillo damnum eo nomine passus esset, non impediri eum senatus consulto, quo ulieris adierit, si damnumhereditarii solvendo non fueriatus consulto locus sit, quasi quodammodo eorum obligationes mulier susceperit. magis autem est, ut ne ob hanc quidem causam senatus consultum locum his intercederet, sed tutoris adversus p
Abbreviated transcription (Latin):
etui .R. ea que ꝓponẽtur non in¬
tercessisse. ¶Fundum uro¬
ris suc manius obligauit sẽ¬
pnio obluctõm. mox mulis
aminiio suafide mutuam
peccumam acceptam sub ob¬
ligatone eusdem fundi solũ.
statim semphonio ꝓmanto
tiimutuam peccunam dare.

Expanded text:
ecundum ea quae proponerentur non intercessisse. Fundum uxoris suae maritus obligavit Sempronio ob conductionem: mox mulier a Numerio sua fide mutuam pecuniam acceptam sub obligatione eiusdem fundi solvit statim Sempronio pro martii mutuam pecuniam dare
Abbreviated transcription (Latin):
natus ꝯsula b̃rificim int̾ue¬
n̾it utrum statun cum muui¬
er int̾cesẜit actõmpriorem de¬
bitorem ꝯpetitansimuker sol¬
utum ꝯpetat putostatim et t̃
ex pectandam solutionẽ. ¶Si
ꝓeo quilp̾rali actõne ten̾etur
mulier int̾cesẜit. tpralis acto
restitetur sim̃ut ex p̃cecenti
causa⁊tinua tp̃ra numentur

Expanded text:
natus consulti beneficium interuenit, utrum statim cum mulier intercesserit actio in priorem debitorem competit, an si mulier solutum condicat? puto statim, et non exspectandam solutionem. Si pro eo, qui temporali actione teneretur, mulier intercesserit, temporalis actio restituetur, sic tamen, ut ex praecedenti causa continua tempora numerarentur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nenõ sine rõne dicatur eiꝰ
loco qui ꝓmuliere fidem sẜit
haben medebe ut q̃mad mođ
illi q̃mius ignorau̾it muli¬
erem int̾cedere exceptio ad¬
u̾sus c̾cditor em detur ne inm
mulierem mandan actio com¬
petat ita michi quoq adu̾sus
re utilis excepto detur.mͥque
mmulietemactõ denegetur.
qñ hec obligato piculo mu¬

Expanded text:
tur eius loco, qui pro muliere fideiusserit, haberi me debere, ut quemadmodum illi, quamvis ignoraverit mulierem intercedere, exceptio adversus creditorem detur, ne in mulierem mandati actio competat, ita mihi quoque adversus te utilis exceptio detur mihique in mulierem actio denegetur, quando haec actio periculo mu
Abbreviated transcription (Latin):
pignus accipe mimet eander
peceuniam dechit. Grdibus ⁊
abhis pignus accepit. quero.
anint̾cessisse uideatur: et an
pignora que ip̃a accepit tene¬
gIomulierez reamelegit et in
noraab cadata nonteñi eas
aut̃ res quas mulier ab his
nacecpit. c̾ditorimnuens ob¬
principales deliitores decsit
actõm s ctam in rem q̃m mu¬
licn obligata est.panius .R.a¬

Expanded text:
pignus accipere: mulier eandem pecuniam dedit heredibus et ab his pignus accepit: quaero an intercessisse uideatur et an pignora, quae ipsa accepit, tenegis mulierem ream elegit, et innora ab ea data non teneri. eas autem res, quas mulier ab hisaccepit, creditori mulieris obprincipales debitores dederit actionem, sed etiam in res, quae mulieri obligatae sunt. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃imõ mulierem ꝓpar¬
te socuinden mnt̾cessisse dice¬
uł un qd̃ conmnuns insuia
fulta non ẽẽt uł qd̾ fundus
ꝯmunis inpublicum omitr̾e¬
tur pocius cẽ ut senatus cõ¬
sulto iocus non sit at si inau¬
quam emptonẽ mutua pec¬
tarat peccume anuuliere pet̃e
posse qositotum pecierit exc
et mulier duo rei it̾cesẜit.
stituto. titio cum de ad eunda
suadẽte matre pupilli ut suo
piculo adiret. ad iit stipulatꝰ¬
az de ea causa ẽ indempnem se
eo adnomine pr̃ansiexcau¬

Expanded text:
non omnimodo mulierem pro parte socii videri intercessisse diceveluti quod communis insula fulta non esset vel quod fundus communis in publicum committeretur, potius esse, ut senatus consulto locus non sit. at si in aliquam emptionem mutua pectaxat pecuniae a muliere petere posse: quod si totum petierit, excet mulier duo rei intercesserinstituto Titio: cum de adeunda hersuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, adiit stipulatusque de ea est indemnem se eo nomine praesta
Abbreviated transcription (Latin):
am c̃cutori meo soluat. uł ex¬
pnuitat. si eam exꝓmisit loc̃
nonẽe senatus osulto papin¬
anus feubit quiamandati &¬
tõne obligata inreinsuam ui¬
detur obligari¬
Imuilier miure Int̾rogata re

Expanded text:
am creditori meo soluat uel expromittat, si ea expromiserit, locum non esse senatus consulto Pomponius scribit, quia mandati actione obligata in rem suam uidetur obligarmulier
Abbreviated transcription (Latin):
Tum abeᷤtitum debitorẽ et
peo mulier int̾rede uell. nec
tumulieris nom̃ pp̃ senans
consultum sequerens. petit
ame mutuam peccumiqm se¬
ꝓmisit ignoranti inquam tẽ
mutuaretur atq ita numer

Expanded text:
Cum haberes Titium debitorem et pro eo mulier intercedere vellet nec tu mulieris nomen propter senatus consultum sequereris, petit a me mulier mutuam pecuniam sopromisit ignoranti, in quam rem mutuaretur
Abbreviated transcription (Latin):
apud eundem ꝓeo põ mater
int̾cessisse inteiligi possitmoc
quismuem hinc ppositõniex
facto agitatam. cumiquidam
uirp̃torius decessiss duobus
filus suꝑsticibus quorumi¬

Expanded text:
apud eundem pro eo ipso intercessisse intellegi possit. Nec dissimilem huic propositioni ex facto agitatam. cum quidam uir praetorius decessisset duobus filiis superstitibus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Amet si parentt. Idem¬
bus non deletur filiorum
brditas ꝓpt̾ uotum paretũ.
et natialem ergafilios c̃¬
mutata uoluntate decessit.

Expanded text:
am etsi parentibus non debetur filiorum hereditas propter uotum parentium et naturalem erga filios camutata uoluntate decessit,
Abbreviated transcription (Latin):
Icia filiam h̾rdem insticuit
filio legatum eodem testam̃¬
to ita cau. ea omĩa que supͣ
loab omni hre de bonorum¬
ne possessore qui michi erit
etiam ire testati. Item qu¬
e dan uissero ea uti dentur
fiantq fidei eius omitto. O

Expanded text:
dem instituit, filio legatum dedit: eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra lo ab omni herede bonorumue possessore qui mihi erit etiam iure intestato: item quae dari iussero, ea uti dentur fiantque, fidei eius committo.'
Abbreviated transcription (Latin):
anciynius ent. sequi eius ꝑtis sinã¬
icionque scđm cestam̃tum spectau
notissimum est eum qui leg̃¬
tum ꝑceꝑit non recte de in of¬
fitio so testamento dicturũ.
nisu id totum alii ad minist̾¬

Expanded text:
anius erit sequi eius partis sentcundum testamentum spectauinotissimum est eum qui legatum perceperit non recte de inofficioso testamento dicturum, nisi id totum alii administ
Abbreviated transcription (Latin):
ri de moffõ so possunt bun
puto remouendum aquer¬
ela cumht quartam ex cone¬
stitutione diui pii qd̃ si eg̃¬
it nec obtinuit anquartã¬

Expanded text:
eri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione diui Pii. quod si egit nec optinuit, an quarta
Abbreviated transcription (Latin):
itioso cognou̾it iudex et ꝓ¬
tum. nec fu̾it prouocatum
ipõ uire recissum est et siuis
bres herit ẜm qd̃ iudicatum
est et honorum possessor si
ciam motam solutas sum
iusta causa lib̾tates non
eẽ reuccandas que ꝯpecie

Expanded text:
iciosi cognouerit iudex et ptum nec fuerit prouocatum, ipso iure rescissum est: et suus heres erit secundum quem iudicatum est et bonorum possessor, si rsiam motam soluta sunt, qui iusta causa, libertates non esse reuocandas, quae competie
Abbreviated transcription (Latin):
probandum ent quialitudie
impeditã. idem est et si quis fur¬
rere cepit: nam qui furore imꝑe¬
diturualitudĩe imped̾r.¶Q
diximus succur ei qui tẽpes¬
tate aut in flumis ꝓħitus no
ueiet. tempestate sic intellig̾e
debemus siuemarina su terres¬
tris sit. tempestatẽ intellige de¬
bemus talem que impedimẽ¬
tosit itim̾ uł nanigatoni uis
flum̃is ⁊̃ sñ tempestate accipiẽ

Expanded text:
probandum erit quasi ualetudine impeditam.Idem est et si quis furere coeperit: nam qui furore impeditur, ualetudine impeditur.Quod diximus succurri etiam ei, qui tempestate aut ui fluminis prohibitus non uenit, tempestatem sic intellegere debemus, siue maritima siue terrestris sit. tempestatem intellegere debemus talem, quae impedimento sit itineri uel nauigationi.Uis fluminis etiam sine tempestate accipiend
Abbreviated transcription (Latin):
ita si prius id negocium trans¬
actum sit qͣm sisti oport̾et. cete¬
rum si postea transactum est. ex¬
transacti negocui exeptor puta¬
uent quis necare quasi ⁊̃ de peñ

Expanded text:
ita, si ‹prius› id negotium transactum sit, quam sisti oporteret. ceterum si postea transactum est, extransacti negotii exceptionem putauerit quis nocere, quasi etiam de poena
Abbreviated transcription (Latin):
Iduoreistiplandĩ
sint. ⁊um debitor uidicio sesis¬
ti cum pena ꝓmisit. alt̾ aut eũ
impeclierit. ita demnu exepto
aducisus alt̾umdanda ẽ si so¬
cu sunt. ne ꝓsit eidolus ppͥso
cietatem. ¶ Item siduorei ꝓ¬
mittendi sunt ⁊unus adiud¬
icium no uen̾it. ꝯtenta sua ꝓ¬

Expanded text:
duo rei stipulandi sint et uni debitor iudicio se sisti cum poena promiserit, alter autem impedierit: ita demum exceptio aduersus alterum danda est, si socii sint: ne prosit ei dolus propter societatem.Item si duo rei promittendi sint et unus ad iudicium non uenerit contempta sua
Abbreviated transcription (Latin):
sichundass̃. ut impless om̃ez
locum in quo sisti oꝑtuit. uła
liqua fortuita calamitas endẽ
Iocum eũterit.uł presentiam
uẽĩenti piculosam fec̾exbono
et cquo.⁊ ħ exept̾o eia cõmoclan¬
da est. ¶ Similim̾o exept̃o dat
ei qui cũ ad iudiciũ uerre uole¬
bat amagr̃atu retentus ẽsme
ei ꝓlerit exepto. s ip̃ius quid̃
dolus ei oberit. cet̾ormnoob¬
erit qui dolo malofec̾it ut reti¬
neretur. ¶ S si priuatus enz¬

Expanded text:
sic abundasset ut implesset omnem locum in quo sisti oportuit, vel aliqua fortuita calamitas eumdem locum evertit, vel praescientiam venienti periculosam fecit; ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est. Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad judicium venire volebat, a magei proderit exceptio: sed ipsius quidem dolus ei oberit, ceterorum non oberit, qui dolo fecerunt ut retineretur. sed si priuatus e
Abbreviated transcription (Latin):
dum est ei si quid sit qd ei ĩpu¬
ceturcausan tempestatemaił
quis cum rome ẽẽt ip̃o tp̃r ꝓ¬
missioms sistendi nulla ne¬
cessitace urgente. noluptatis
cã in municipium ꝓfectꝯsit
noneindignus ẽciu ħ excep¬
tõpr̃ocinatur. aut quid si tem¬
pestas quidem in mari fuit. t̾¬
ra aut iste potuit ueĩre. uel flu

Expanded text:
dum est ei, si quid sit quod ei imputetur, causari tempestatem vel quis cum Romae est et ipso tempore promissionis sistendi, et nulla necessitate urgente, voluntatis causa in municipium profectus sit, nonne indignus est cui haec exceptio patrocinetur? Aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra autem iste potuit venire, vel flu
Abbreviated transcription (Latin):
eni rei pi. cã abee ñ põt. preter
sunt tam in libohomme q̃m
inẜuo locumh̾nt. Gaiuis .l.¬
Tsi pꝰtres aut .u. plures ned¬
ies qm iudicio si sti sereus pro¬
nusit. secum agendi potate
fec̾it. nec actoris ius exmora
det̾ius fc̾m sit consequens est
dici defendi eum debebe̾ excep¬

Expanded text:
icae causa abesse non potest. praeter sunt, tam in libero homine quam in seruo locum habent. 8 Gaius lst tres aut quinque pluresue dies, quam iudicio sisti se reus promisit, secum agendi potestatem fecerit nec actoris ius ex mora deterius factum sit, consequens est dici defendi eum debere per excep
Abbreviated transcription (Latin):
petendo peram exept̾oe sb̃mo¬
uebr. ¶⁊que si apre fẽa fuent
promissioaudicio sistendi c̾aa
et filu contẽtu deinde reactor
egerit. cum filio. exeptone sub¬
mͦoueb̾r sicũ pr̾e exeius ꝓmis¬
sione agat. ⁊ ꝯ idem erit sifiliꝰ

Expanded text:
exceptione summouebitur.Aeque si a patre facta fuerit promissio iudicio sistendi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summouebitur, si cum patre ex eius promissione agat. et contra idem erit, si filius
Abbreviated transcription (Latin):
et stipłatõni ñ obtempauent.
et int̾ea pupilł adoleuit. aut
morte obient.aut. ⁊ abstẽtus
sit b̾rditate. denegab exstipła¬
tu acc̃onam ⁊ ip̃ius iei que pe¬
tebatur si tucor iudicatus fuer

Expanded text:
e‹t› stipulationi non obtemperauerit, et interea pupillus adoleuerit aut mortem obierit aut etiam abs‹t›entus sit hereditate: denegabitur ex stipulatu actio. nam et ipsius rei, quae petebatur, si tutor iudicatus fuer
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ee utrũ ꝑ errorem satisdatoᷤ
promissuz ean exconuentone
si perrorem dandam fideuissor¬
ibus exept. si ex ouentonemi¬
nime dandam. ¶ Namet uil

Expanded text:
e, utrum per errorem satisdato promissum est an ex conuentione: si per errorem, dandam fideiussoribus exceptionem: si ex conuentione, minime dandam. nam et Iul
Abbreviated transcription (Latin):
Uociens intab̾na. id scñptũ
fiusset cum iannanio fuo mo
gen negotium ueto. ħ solum
stistoria teneatur nouetiamd̃
R. nõ alias dancum depeceulio

Expanded text:
uotiens in taberna ita scriptum fuisset 'cum Ianuario seruo meo geri negotium ueto', hoc solum stitoria teneatur, non etiam de it non alias dandam de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem dandam quidam recte
putant q̃mius sabinus. ett̃¬
ssius erante gesto depecenuo
egi ante rem iudicatam suu
uendidis labeo ait. etiamem
pecculii nomine qd apud em¬
ptorem quesient dampnan
debenec succurendum tibicu¬
lpa enutria ꝑdactidiss qd̃ sũr

Expanded text:
tionem dandam quidam recte putant, quamuis Sabinus et Cassius ex ante gesto de peculio egi, ante rem iudicatam seruum uendideris, Labeo ait etiam eius peculii nomine, quod apud emptorem quaesierit, damnari te debere nec succurrendum tibi: culpa enim tua id accidisse, qui ser
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜit tp̃us quo ac cedit spici¬
endum. ¶ Siusus fructus eu
rit eritagendum de eoqd̾ ac¬
pr̃atur. ¶Duple stipulato¬
stitutaẽ petitori. uł dapnatus
isntis extimatõm. uł possessor
queritun penius uidenclum

Expanded text:
cessit, tempus quo accedit inspiciendum. Si usus fructus euirit agendum de eo quod acpraestatur. Duplae stipulatstituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor quaeritur.Proculus uidendum
Abbreviated transcription (Latin):
re debet q̃ntieis int̾ est hoĩez
nenditoris fuisse qr̃ sũ ꝑtus
ancille sũ b̾rditas q̃m ẜuus iꝰ¬
su emptoris adient euicta fũ¬
it agierẽpto pot et sic̃ obliga¬
tuerunt. p̾rare debet emptori

Expanded text:
debet, quanti eius interest hominem venditoris fuisse. quare sive partus ancillae sive hereditas, quam servus iussu emptoris adierit, evicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatuerunt praestare debet emptori
Abbreviated transcription (Latin):
Ec deducendume ex ican pe¬
cculio qd̾ oromano debetur cũ
id qd̾ m debetur deducatur.
rii nomine de pecculio non or
dinam. elig̾e tñ debeagentem qͣ
pocius actone expiatur. sictam̃
ut utiũ tribuaturet qd̾ m et ꝙ¬
dinanus ignorass decducetur
itempii refert cum fuo ip̃oser¬
uo ohaturancum institorie ⁊¬
cius. ¶ Mercisis nonñe mito
adicitur ne omĩs negõatio cu
eo fc̃a irbutoriam inducat.¬
¶Per hanc accom tribii uidetur
qd̾ ex eam̃ce et quod eonoĩe re¬
ceptum ẽstibutum aũt uoca

Expanded text:
ec deducendum ex vicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. ridinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi dinarius ignorasset, deduceretur s.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat.Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est.In tributum autem uoca
Abbreviated transcription (Latin):
S et si ip̃ius pupilli dolo fem̃
sit sicius etatis sit ut doli capar
sit effic̾e ut teneatur.q̃mis sci¬
encia eius nõ sufficit ad negõa¬
tom. quidergo ẽ scĩa eius qͣu¬

Expanded text:
 et si ipsius pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scie
Abbreviated transcription (Latin):
Ed et si suus ꝯmunis sit et a¬
bosciat dñi. Iutrumlib ex il¬
lis dabitur acrio. qd si alt̾ sit al¬
terignorat meum quiscit dabr
acto declucetur tñ solidu qd ei
qui ignorauit debetur. ¶Quod

Expanded text:
us communis sit et ambo sciant domini, in utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignorauit debetur. quod
Abbreviated transcription (Latin):
betur ꝑm̃ habetur ac siuriboni
arbitrium ꝯp̾hensum fuiss idqr
fuatur s⁊ altius cuius l arbitri¬
ui ꝯp̾hensum. sit. namfides bõ
ex igit ut arbutium tale pͥ̾stet᷑¬
tur quale uno bono ꝯuenit
id ꝯuenir q arbitrium ad quͣ¬
litatem opis non ad progan¬
dum ipũs qd̾ lege finium fit
ꝑtin nisi id ip̃m lege ꝯp̾hen¬
sum sit quibus ꝯ sequens est
ait iritasit aꝓpbatio dolocon¬
ductoris frã u̾t ex locato agipo
c÷ pentionibus locatus sit. pot do
utu minus. si desuit habitatõm ł
fundi culturam colonus ułm
quilinus cum eis statim ag̾e¬
s et de hiis que pͥsentidie pre¬

Expanded text:
 habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi po pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam col‹o›nus uel inquilinus, cum eis statim agere.Sed et de his, quae praesenti die pr
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit ad libellum exceptoris.I
hec uba. cum ꝑte nonstetiss ꝓpo¬
nas.quo minus locatas opas
antonio aquilio solues.si eodez
annom̃cedes abalio nonacce¬
salanum ꝯmitibus residiu tpris
pstandum mosinon postea:
mutes cumaliis eode tpr̃e fue

Expanded text:
cripsit ad libellum exceptoris in haec uerba: 'Cum per te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non accesalarium comitibus residui temporis praestandum, modo si non postea comites cum aliis eodem te
Abbreviated transcription (Latin):
Um uend̾em fundum ꝯuenit
stat is uenditori qm ꝓportõne¬
Temsipcio non soluto mepta
res factasit ti me exlocato erit
actio. ¶ Quociens aut̃ facien¬
dum aliquid datur locatio est.
Cum insulam ectificandam loc̃¬
u̾o ut sua impensa xluctoroia
faciat pprietatem quidem eoꝵ
adme tranffert. et tñlocatio est.
locat enim artifex oꝑamsuar
id est faciendi necessitatem.
Quemad modum in emẽdo et
uendendonaturaliter xessum
ẽ. qd̾ pluris sit minoris em̾et¬
et qdminoris sit pluris uen
u̾sarii ꝓbari possit. rescindiloc̃¬

Expanded text:
um uenderem fundum, conuenit, stat is uenditori, quam pro poItem si pretio non soluto inempta res facta sit, tunc ex locato erit actio. Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam suam, id est faciendi necessitatem. Quemadmodum in emendo et uendendo naturaliter concessum est quod pluris sit minoris emere, quod minoris sit pluris uenduersarii probari possit, rescindi loc
Abbreviated transcription (Latin):
uirc utipossem qui. inulla
enis moclimnis nacua tradi¬
tio cẽ. ego puto usumeius n¬
uis protradiione possessois
accipiendum ẽẽ. id̾oet iniclie¬
taus uti possessoria ꝯstiruta

Expanded text:
ure uti possit, quia nulla eiusmodi iuris uacua traditio esset. ego puto usum eius iuris pro traditione possessionis accipiendum esse ideoque et interdicta ueluti possessoria constituta
Abbreviated transcription (Latin):
tollat.aut ameniorem ꝓsp¬
nuimprestaret. aut inhax utĩ ut i
suo pingat. s ut ꝑaciatur¬
qui p ignorifundumac¬
crpit. non̾ẽ iniquum ntue
penuonemfuitutis dari
ncut ip̃ius fundipe utilis
petitio dabitur. idem ẜuan
conuenit etineo adquem
indiusus est. et ideo sistipu¬
lator decesẜit plimbus brdi

Expanded text:
tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliququi pignori fundum accepit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari conuenit et in eo, ad quem indiuisus est: et ideo si stipulator decesserit pluribus heredi
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽ. doliexceptionem noci¬
turam iegarano sinon ꝑacr¬
atur eas iterum imponi. La
Ei fundo quemquis uend¬
at fuitutem impomiet sinc
utili sit posse existimo uł i¬
utisiaq̃m alici duce noni

Expanded text:
sum est doli exceptionem nocituram legatario, si non patiatur eas iterum imponi. 19 Ei fundo, quem quis uendat, seruitutem imponi, et si non utilis sit, posse existimo: ueluti si aquam alicui dedere
Abbreviated transcription (Latin):
do muncipium.ꝑsuum iec¬
ina antactus ad quisitum
iidebitur s siumentum peã
duci por̾it. non etiam ueiculũ
actus uidebitur ad quisitus

Expanded text:
do municipum per seruum recuia aut actus adquisitus uidebitur: sed si iumentum ea duci poterit, non etiam uehiculum, actus uidebitur adquisitus
Abbreviated transcription (Latin):
idqd̾ in de exstabit restitu̾e
non ip̃mnirem stipulatur ꝓp̾e¬
tarius in utiliper enun ren
suam scipulan uidetur s sai¬
existimãtio si forte fructua¬
Nus cum possit usucapiost¬
em interpellare neglexen
tur hiic stipulationi. qui¬
tum accipiemus etiamsie
nec cepit ꝑtin̾e q̃nuns leg̃¬
atus sit et c omittetur nlor̾
stipulatio quasi desinat ꝑti¬
nere qd nec ceꝑit. ¶ Siusus
fructus repetitus erit lega¬
to. quociens cumq amissus
fu̾it nisruitilirer fu̾it caut
ꝯmutetur istastipulatios
exceptione opusent. ¶S
siquis usum fructum cibi
legau̾it. et sub conclisione
siibos habiis proprietatẽ.
amissonsufructu conimutẽ¬

Expanded text:
d inde exstabit restitutu iri, non ipsam rem stipulatur proprietarius inutiliter enim rem suam stipulari uideretur, sed stioprietatis aestimatio, si forte fructuarius, cum possit usucapionem interpellare, neglexit: tur huic stipulationi, quitum accipiemus etiam si nec coeperit pertinere, quamuis legatus sit, et committetur nihilo minus stipulatio, quasi desinat pertinere quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautum, committetur ista stipulatio: sed exceptione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi legauerit et sub condicione 'si liberos habueris' proprietatem, amisso
Abbreviated transcription (Latin):
an exstipulatu age possiti
uideamus et fortius dicipͭ
ip̃o uirenon coninittiscip¬
ulanonem quia neq b̃rdi
successoribus uexins resti¬
tui potest. neq is cui põt .i. is
ad quem ꝑuenit proprietas
ꝑtinet adstipulationem. s is
ad quem ꝑuenit tp̃rquesi¬
ice aliã cautione debet. qd̃⁊
et sinon fec̾it. nicħominus
inrem actione debet utipot̃¬

Expanded text:
an ex stipulatu agere possit, uideamus. et fortius dici potest ipso iure non committi stipulationem, quia neque heredi successoribusue eius restitui potest neque is cui potest, id est ad quem peruenit proprietas, pertinet ad stipulationem: sed is ad quem peruenit tempore quaesiicere alia cautione debet: quod etsi non fecerit, nihilo minus in rem actione uti pot
Abbreviated transcription (Latin):
Imasia depositũ fu̾it ut ro¬
me rectiatur uidetur id actũ
ut mpensa eius fiat apudq̃
depositumsit. s eius depo¬
suit. ¶ Dpo simur eotoco ne¬
stitui deb. In quo sũ cols eis
est apud q̃i deposiamiũbi¬

Expanded text:
Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, videtur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit. Depositum eo loco restitui debet, in quo sine dolo malo eius est, apud quem depositu
Abbreviated transcription (Latin):
crassus frat publu meuii quit
mucianus dcus ẽ. hũc citõ ait.
uirisconsultorum disẜtissimũ¬
po hos quinto mutius publu
filius pontifex maximus ius
cuule primus constituit. gña¬
tim inlibros.x⁊octo redigẽdo¬
mutu auditores fueñt ꝯpłes
ius mibntiꝰ ex quib gallum
maxie auc̃tis apud ppłm fuis
supplicio noĩantur. aliquĩ per
se eorum scripta nõ talla exista
ut ea oms appetant.deniq nec
ũsantur ominoscripta eorum
int̾ manus homu. s ẜuio libr¬
os suos compleuit ꝓemiꝯ scrip¬
tura eorũ quo memoria hẽtur¬
Seruiꝯ aut supplicius cum ĩo̾a
orandis primur locumaut pro
mutiu dere amicisu ꝓueisse
cũq cũ sibirendiss de mre ẜuiꝰ

Expanded text:
Crassus frater Publii Mucii, qui Munianus dictus est: h‹u›nc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius ciuile primus constituit generatim in libros decem et octo redigendo.Mucii auditores fuerunt complures,  Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Sulpicio nominantur: alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea ‹om›nes appetant: denique nec uersantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Seruius libros suos compleuit, pro cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.Seruius ‹autem Sulpicius› cum in causis orandis primum locum aut proMucium de re amici sui peruenisse cumque eum sibi respondisse de iure
Abbreviated transcription (Latin):
risdictone idem edc̾m pretoris
primus diligent composint.a
namañ eum ẜuius duos libros
ad brutũ ꝑ quã breuissimos ad
quĩto mutius. uolusu auditor
deniq in illiꝯ honorem testam̃¬
to publĩ mutĩmnepotẽ eius re¬
liquid hrdem. funt aut questori
nec ultra. ꝓfisc̾e uoluit. cum illi
etiam augustus consulatu of¬
ferret.⁊exeis trebatius pericior
casellio. casellius trebatio eloqͥn¬
tior fuisse d̾r. offilius utroq doc¬
tor. caselliscripta nõ exstant. nͥ
unus lib̾ bndeorum. trebaci cõ¬
plures sminus freqntantur.
¶Post hos quo tub̾o fuit qui ofti¬
lo oꝑam dedit. fuit aũt patriciꝰ
et transit acausis agendis ad iꝯ
cuule maxime postqm quitu
ligariu acc̾auit. nec optinut i
apud gaui cesarẽ isẽ quĩtꝯ liga¬
nus qui cũ affrice oram tenet

Expanded text:
risdictione idem edictum praetoris risdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Seruius duos libros ad Brutum perquam breuissimos ad Quintus Mucius Volusii auditor, denique in illius honorem testamento Publium Mucium nepotem eius reliquit heredem. fuit autem quaestorius nec ultra proficere voluit, cum illi etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cascellio, Cascellius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, Trebatii complures, sed minus freqPost ho‹s› quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae ora
Abbreviated transcription (Latin):
et̃. nec tñ pcepisse. ⁊ita ob uirgat
ee aquĩto muto. namq eũ dixisꝑ¬
se turpe ẽẽ pricio ⁊ nobili ⁊ cãs orĩ¬
tims in quo u̾saretur ignorare
ea ulut contumelia ẜuitꝯtac¬
tus oꝑam dedit nin ciuili. ⁊płi¬
mu eos de quib loquti sumus
audut instructus ab albolucil¬
lo. instructus aut maxime ag¬
allo aquilio qui fuit cereme. ita¬
q libri complures eius exstant
cerenie confecti. hic enĩ cumin
legatone puss statuam ei ppłs
romanus ꝓrostris posuit.⁊ ho¬
dieexstat ꝓ rostris angusti huiꝰ
uolimĩa ꝯplura exstant. reliq̃t
aut ꝓpe cẽtum. ⁊ octogĩta libros¬
aufidius. tuera aufidius. nam¬
usa. flauiꝯ. priscus. gaus. ꝓculꝰ¬
ubri digesti suit. abanfidio. nai¬
musam. cẽtũ quĩ quagita libr¬
os exhis auditoribꝰ plurimu
au̾ctis h̾uit. alphenus narus et
aulus offilius ex quibꝰ narus⁊
consulfinit. offilius inequestri
rent reliquid. nam delegibus
nicesime primꝯ ꝯscripbit. de in¬

Expanded text:
obiurgatum esse a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius tactus operam dedit iuri ciuili et plurimum eos, de quibus locuti sumus, audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae: itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque exstat pro rostris Augusti. huius uolumina complura exstant: reliquit autem prope centum et octaginta librosAufidius Tucca, Aufidius Namusa, Flauius Priscus, Gaiu fuerunt libri digesti sunt ab Aufidio Namusa in centum quadraginta libros. ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Uarus et Aulus Ofilius, ex quibus Uarus et consul fuit, Ofilius in equestri rent reliquit. nam de legibus uicensimae primus conscribit: de iu
Abbreviated transcription (Latin):
actionis dari oport̾e actionẽ
hanc emm nõ ꝯpete palam
est. ꝯuianeq suggrunda nz
inꝓtecto tabuiã fu̾at posit̾
idemsuandum respondit et
actio deficit. ¶Ista aut̃ accõ¬

Expanded text:
actionis dari oportere actionem: hanc enim non competere palam esse, quia neque in suggrunda neque in protecto tabula fuerat posita. idem servandum respondit et actio deficit. Ista autem ac
Abbreviated transcription (Latin):
quis insugrũda ꝑtecto ueł
supraeumlaum quonulgo
ter fici in quo ne ꝯsistrtut
sus ucc̃e eui possit qmad u̾sꝰ
ea fici N uinso lidorum de¬
ecm in fcta uidicium dabe.
Sisuus insciente dño fecisse
diccturant .xaut norem de¬
di iubeboohꝰ eclictum supioris
portio ẽ. Consequens et em̃
fuit p̾torem etiam etiamu
hnuc cãum ꝓspice ut siqud
inhis ꝑtibu̾o. ecdur piculo

Expanded text:
quis in suggrunda protectove supra eum locum, quo vulgo iter fiet inve quo consistetur, seum solidorum decem in factum iudicium dabo. si servus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo". Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculo
Abbreviated transcription (Latin):
ductus relicta eẽ peccunna opp¬
omturihunc solumcasuz
nam initium constitutioni
gñale ẽ. demonstrat.n. si ñ per
errorem solutum sit fidi con¬
missum ꝙ indebitum fuit no

Expanded text:
icta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum nam initium constitutionis generale est: demonstrat enim, si non per errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, no
Abbreviated transcription (Latin):
iniquisimum uidetur cr ib̃¬
cuiquam scienciam altius
quam  suam nocereul ignora¬
ferenda ẽ fc̃m ignorantis ut nec
scrupulosa inquisitio erigend¬
enda sciencia enim ṡ modo est¬
imanda ẽut neq negligencia
is expedita sit neq delatoria
petentibus ñ nocetur. dlb̃¬
norfeĩuel manbus q̃uidem r
dampnais uelcon pendiis ob
¶uns autem etornec feminis
in compendis prodestcẽtum
omiubiius error indamp¬
nis amittende reisue nõnocet
ignorançiam non nocere ui

Expanded text:
Iniquissimum uidetur cuiquam scientiam alterius quam suam nocere uel ignoraferenda est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentiais expedita sit neque delatoria petentibus non nocet. ne maribus quidem in damnis uel compendiis obest, iuris autem error nec feminis in compendiis prodest: ceterum omnibus iuris error in damnis amittendae rei suae non nocet. ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
scribit emprori pocius noxe q̃m
qͣm uenditori moramad hibitã
Gz uidendumẽ ne post̾ior mor
dampnosaeisit. ¶Quid enim
siuiter pellau̾o uenditorem nõ
declit id qd̾ eu̾am deuide posteã
deferente illoego non accepan
seabsolue equinẽ post̾iorem n¬
obeam cãmuenditormoncene¬
bitur sin̾ laliud ꝯuenit q̃m ut
habitatones ẜ defucti uo lunt᷑¬
tem suꝑ p̾cium lib̾tit pr̃arentur¬
mota p̾cium ẽptorsolue nonco¬
getur nisifideuissores ydonei
auenditore eius euictone off
qui potuit. ¶Ueluti si negocia

Expanded text:
scribit emptori potius nocere quam uenditori moram adhibitam, sed uidendum est, ne posterior mora damnosa ei sit. quid enim si interpellauero uenditorem et non dederit id quod emeram, deinde postea offerente illo ego non acceperim? exsoluere, aequum est posteriorem mob eam causam uenditori non tenebitur, si nihil aliud conuenit, quam ut habitationes secundum defuncti uoluntatem super pretium libertis praestarenturmota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹i› a uenditore eius euictionis ofqui potuit, ueluti si negotia
Abbreviated transcription (Latin):
cum eomandati acto labo
ait. quia nõ lib̾a noluntate
excquitur rem sibi maditã
s qi ex nccitate ẜuilierit ig
negorum gestorum acto qͦr
igerendi negocu mci habue¬
nt affectonem ⁊ is fuit quẽ
obligare poss. ¶Cum me¬
absente negocia mea gerer
negociorum gestorum ut itꝰ¬
anteqm usucapias onos¬
cas remmeam ẽc̃ sb̃icere d
aliquids qui a te petat meo
nomĩe. ut ⁊ mͥ rem ⁊ tibi stip¬
uidi dolum malu face ĩ hacꝰ
subiectone. ido au̾t hoc facere

Expanded text:
cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate seruili: erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia mea gereresnegotiorum gestorum ut antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem et tibi stipuideris dolum malum facere in hac subiectione
Abbreviated transcription (Latin):
siit ẽe dũs hac actione tene¬
tur: sufficit enim si eo tp̃rdo
niuius quo non phiberat fu¬
it intantum. ut celsus put¬
et si fun̾it alienatus suus in¬

Expanded text:
siit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo tempore dominus, quo non prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus seruus in
Abbreviated transcription (Latin):
tpc̃. uł inppetuum. ¶ Parm at̾
refert qui ex̃cet masculus sit
ex̾ceat exigemus tutoris auc̃¬
tem. ¶Et aũt nobis elc̾tio
utrum excitorem anmagim
gebãt. ¶Or aut locato cum ma¬
si gratuta mandati age̾ pot̃.
erit qui nanem excuit in eum

Expanded text:
pus uel in perpetuum. Parui autem refert, qui exercet masculus sit exerceat, exigemus tutoris auctoritatem. Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magisgebat, sed aut ex locato cum masi gratuitam, mandati agere potest. serit