comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ erit: & custodier te iom̃ib uiis tius.
Surrexit itaq beatꝰ trudo ualde dilucło.
ꝑt̾ritus enĩ erat illa maxima uisione: uoleis
uelocius sciscitari euentũ rei. Assumensq secũ
in comitatũ duos pueros: ad uilła que dicit᷑
septimburias ꝑgere cȩpit. Cũ autẽ appropinqͤ¬
ret domui in qua pontifex eẽ uidebat᷑: admonu¬
it ep̃c pueros suos dicens. Occurrite uelocit
uiro dĩ qui uenit uisitare nos: ecce eñi appro¬
pinquat. Suscipite ꝙͥ eũ eũ om̃i diligentia et
honore: & adducite eũ ad me. Illi uͦ ꝑueri cũ
festinatione currentes obiuauer̃t ei inipso
introitu porte: que ducebat ad domũ ep̃i. Co¬
gnoscentesq qd̃ de illo dixisset pontifex: statĩ
susceꝑunt eũ cũ sũma uen̾ãtione. Adductꝰ ẽ
itaq beatꝰ trudo inp̃sentia pontificis. Intuitꝰ
artẽ eũ benignissimꝰ re maclus: ilico surrex̃.
&e occurrit eiin medio parum̃ti domus suȩ.

Expanded text:
tecum erit et custodiet te in omnibus viis tuis'. tecum erit et custodiet te in omnibus viis tuis'. Surrexit itaque beatus Trudo valde diluculo – perterritus enim secum in comitatum duos pueros, et ad villam quae dicitur Septimburias pergere coepit. Cum autem adpropinquaret domui, in qua pontifex esse videbatur, admonuit episcopus pueros suos, dicens: 'Occurrite velociter viro Dei, qui venit visitare nos; ecce enim adpropinquat! Suscipite igitur eum cum omni diligentia et honore et adducite ad me'. Illi vero pueri cum festinatione currentes, obviaverunt ei in ipso introitu portae, quae ducebat ad domum episcopi, cognoveruntque, quod de illo dixisset pontifex; statim susceperunt eum cum summa veneratione. 6. Adductus est itaque beatus Trudo in praesentiam pontificis; intuitus autem eum benignissimus Rimaglius, ilico surrexit et occurrit ei in medio pavimenti domus suae.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm suũ: & ad dignũ sac̾dotale ꝑuenies mi¬
nist̾i̾um. Quia enĩ hoc sołu incessant̃ a cdño
dep̃carus es: largiri dignatꝰ est tͥ. Oratio
enim iusti assidua multũ ualet ap̃d̃ dm̃:
&& p̃ces importune & incessabiles ascenduĩ
ad aures ei. Gauisus ẽ itaq uenabilis tru¬
do ualde: grãsq omĩpotenti do reddidit
in corde: suo: &e apud se tacitꝰ admirans. cõ¬
ferebat u̾bum dñi ihũ quo ait. Petite & da¬
bitur uob̃: querite & inuenietis: pulsate
&e aꝑietur uob̃. Omĩs enĩ qui petit accipit:
ce qui querit inuenit.: & pulsanti apietur.
Addidit quoq iam dictus formosus uir
loqui ad eũ. Surge inquit ce uade ad beatũ
remaclum tungrensis urbis pontificẽ: ipse
ẽ enĩ haud longe hinc. in uilla quȩ nuncu¬
patur septinburias. Illi nãꝙ ostendit. ds oĩa
quȩ te oportet. facere: docebitq te uias tuas.
Cu uͦ fac omĩa quecũq dixerit tͥ: dñs autem

Expanded text:
populum suum et ad dignum sacerdotale pervenies mipopulum suum et ad dignum sacerdotale pervenies ministerium. Quia enim hoc solum incessanter a Domino depraecatus es, largiri dignatus est tibi. Oratio enim iusti assidua multum valet apud Deum, et praeces inportunae et incessabiles ascendunt ad aures eius'. Gavisus est itaque venerabilis Trudo valde gratiasque omnipotenti Deo reddidit in corde suo et apud se tacitus admirans conferebat verbum domini Iesu, quo ait: Petite et dabitur vobis, querite et invenietis, pulsate et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et qui querit invenit, et pulsanti aperietur. Addidit quoque iam dictus formosus vir loqui ad eum: 'Surge', inquid, 'et vade ad beatum Rimaglium Tungrensis urbis pontificem; ipse enim est haud longe hinc in villa quae nuncupatur Septimburias. Illi namque ostendit Deus omnia, quae te oportet facere, docebitque te vias tuas. Tu vero fac omnia, quaecumque dixerit tibi. Dominus autem
Abbreviated transcription (Latin):
sicderiũ: om̃iq tempore uite sue hoc postula.¬
bat a dño. ut sacras literas disceret: quatiiꝰ
sub scẽ conu̾sationis habitu postmodu soli dño
militaret. Igit᷑ lapsis sedm mortaliũ eui sub.¬
putationẽ celeriter annis:. dignatꝰ ẽ pius dñs
respicere deuotionẽ serui sui: ce frequentiũ ge¬
mituũ & lacrimarũ clem̃ter misertꝰ ẽ. Quad̾a
nocte du scs̃ uir. ptꝰ consuetũ uigłiarũ oratio¬
paruit ei uir formosissimus. mireq pulebr.¬
tudinis. angłico uultu. incutꝰ fulgentib us
stim̃tis: stansq coram illo dicere cepit. O¬
rationes trie. & elemosine. frater trudo qͥbꝰ
magnoꝑe desudasti: acceptabiles st̃ apd̾
Consolabiturq te creator omĩum: & dabit.
tͥ desiderium cordis tui. Sapientia eñi sua
erudiet te: quia ilła ab eopostulasti. Docebit.
gͦ te omĩa mandata sua: & p̃cepta sua scribet.
in tabulis cordis tui. Tu uͦ deinceps docebis

Expanded text:
siderium, omni tempore vitae suae hoc postulasiderium, omni tempore vitae suae hoc postulabat a Domino, ut sacras litteras disceret, quatinus sub sanctae conversationis habitu postmodum soli Domino militaret. 5. Igitur lapsis secundum mortalium aevi subputationem caeleriter annis, dignatus est pius Dominus respicere devotionem servi sui et frequentium gemituum et lacrimarum clementer misertus est. Quadam nocte, dum sanctus vir post consuetum vigiliarum oratiopparuit ei vir formosissimus miraeque pulchritudinis, angelico vultu, indutus fulgentibus vestimentis, stansque coram illo, dicere coepit: 'Orationes tuae et elemosinae, frater Trudo, quibus magnopere desudasti, acceptabiles sunt apudconsolabiturque te creator omnium et dabit tibi desiderium cordis tui. Sapientia enim sua erudiet te, quia illam ab eo postulasti. Docebit ergo te omnia mandata sua et praecepta sua scribet in tabulis cordis tui. Tu vero deinceps docebis
Abbreviated transcription (Latin):
in scẽ religionis cultu. & mandatoꝵ dñi
obseruatione sũmoꝑe exercebat: ita ut fo¬
rinsecus obparentum pietatis obseruan¬
tiam laieus appareret: intͥnsecus uͦ cor̃a dño.
ob nimiam abstinentiam & magnȩ religio¬
nis cultum. monachus existeret. Itaq gestũ
est: ut in uno eodemq corpors geminã in dño
duceret uitã. Audiuit enĩ ꝑ moysen dñm
dicentem. Honora patr̃e tuũ &e matr̃e tuã:
ut sis longeuus suꝑt̾ram. qũã dñs ds̃ tuus
dabit tͥ. Meminitꝙꝑ uerbi dñi dicentis. Hisi¬
qͥs reliquerit patr̃ẽ aut matrẽ &e cet̾a ꝓꝑter
nom̃ meũ: ñ potest meus ẽẽ discipłs. His ita¬
q cluobe p̃ceptis sc̃s uir coartatus. & pietatis
ministeriũ p̃bebat parentib: & igne diuini
amoris succensus. abstinentie & castitatis o¬
rationisꝙ. & assiduũ iugiliarũ &e elemosi¬
narum immortali dño rependebat cultum.
Erat enĩ unicum atq singłare sci uiri de¬

Expanded text:
in sanctae religionis cultu et mandatorum Domini in sanctae religionis cultu et mandatorum Domini observatione summopere exercebat, ita ut forinsecus ob parentum pietatis observantiam laicus appareret, intrinsecus vero coram Domino ob nimiam abstinentiam et magnae religionis cultum monachus existeret. Itaque gestum est, ut in uno eodemque corpore geminam in Domino duceret vitam. Audivit enim per Moysen Dominum dicentem: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longevus super terram, quam dominus Deus tuus dabit tibi; meminitque verbaut matrem et cetera propter nomen meum, non potest meus itte esse discipulus. His itaque duobus praeceptis sanctus vir coartatus, et pietatis ministerium praebebat parentibus, et igne divini amoris succensus, abstinentiae et castitatis orationisque et assiduum vigiliarum et elemosinarum inmortali Domino rependebat cultum. Erat autem unicum atque singulare sancti viri de
Abbreviated transcription (Latin):
copia. Contigit autẽ ut labentib sed̃m huma¬
nam consuetudinẽ annis: sc̃s puer ad adoles¬
centie ꝑtingeret flor̃e. Ueniebant itaq ad eũ
ut erat nobilissima stirpe natus. incliti quiq
iuuenes eoetanei eiꝰ hortabant᷑q eũ immo po¬
stulabant. ut una cũ illis ut mos ẽ regiis pu¬
eris. uenandi exerceret ritũ. Ille uͦ m̃tis inten¬
tionem unanimiter in celestis patrie amore
roborabat: illoꝵ suggestioni animũ minime
subdidit: & se cũ illis ad tale studiũ ñ iturũ
ꝓfessus ẽ. Cum gͥ hoc sepius ageret᷑: & beati
pueri mentẽ. nullis scłarium uanitatũ
sordib. humana suggestio contaminare poᷤ¬
set: ceꝑunt p̃fati iuuenes despicere eũ: & q̃si
degenerem estimare. Beatus uͭ trudo uelut.
lenis iacob habitabat intab̾naculis: pietatiᷤ¬
qi obsequia parentib sollerti cura & magna
sollicitudine adhibebat: seseq cotidie. inter
laicales habitus. & scłaris uite tumultus.

Expanded text:
rtutum. Contigit autem, ut, labentibus secundum humartutum. Contigit autem, ut, labentibus secundum humanam consuetudinem annis, sanctus puer adolescentiae pertingeret florem. Veniebant itaque ad eum, ut erat nobilissima stirpe creatus, incliti quique iuvenes coetanei eius ortabanturque eum, immo postulabant, ut una cum illis, ut mos est regiis pueris, venandi exerceret ritum. Ille vero mentis intentionem unanimiter in caelestis patriae amore roborabat, illorum suggestioni animum minime subdidit et cum illis ad tale studium non iturum professus est. Cum igitur hoc sepius ageretur, et beati pueri mentem nullis secularium vanitatum sordibus humana suggestio contaminare potuerat, coeperunt praefati iuvenes despicere eum et quasi degenerem aestimare. Beatus vero Trudo velut lenis Iacob habitabat in tabernaculis pietatisque obsequia parentibus solerti cura et magna sollicitudine adhibebat seseque cotidie inter laicales habitus et secularis vitae tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
At ille misccłia motꝰ cũ lacrimis ꝓnus in t̾ra
om̃ipotentem dñm ꝑ illa dep̃catus ẽ. Statiq
exaudiuit eũ dñs: & ecce mulieri amissum
recddidit uisum. Noluit enĩ sc̃s puer ꝓpriam
inuiriam ulcisci: s econtra p̃buit indulgentiȩ
fructum. Audiuit enĩ ꝓpħam dicentẽ. Michi
uindictam: ego retribuam dicit. dñs. Retini¬
it quoq apłi pauli sententiam dicentis. Noli
uinci amalo ẜ uince in bono mału. Illa uͦstatĩ
ut uidit. magnas dõ grãs agens. ad pedes scĩ
pueri ꝓstrata cecidit: ce sindonẽ qua induebat᷑
suꝑ pauloante derisũ extendit locũ: &e puerũ
quẽ illuserat. simul cũ loco magnis cepit hono¬
rib uenerari. Sic ꝙ gestũ ẽ. ut ꝓter uitas muli¬
eris ut dignũ erat ab om̃ib illuderet᷑: &e scĩ
trudonis deuotio a cunctis laudaret᷑. Cresce¬
bat enĩ in beati trudonis pectore. simul cũ sc̃ĩ
corporis robore animi sobrietas moꝵ constantia.
stabilitas mentis: omĩumq sc̃arum uirtutũ¬

Expanded text:
 cum lacrimis pronus in terram omnipotentem Dominum pro illa depraecatus est, statimque exaudivit eum Dominus et caecae mulieri amissum celerius reddidit visum. Noluit enim sanctus puer propriam iniuriam ulcisci, sed econtra praebuit indulgentiae fructum. Audivit enim prophetam dicentem: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus. Retinuit quoque Pauli apostoli sententiam, dicentis: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Illa vero statim, ut vidit, magnas Deo gratias agens, ad pedes sancti pueri prostrata cecidit et sindonem, qua induebatur, super paulo ante derisum expandit locum et puerum, quem ante inluserat, simul cum loco magnis coepit honoribus venerari. Sicque gestum est, ut protervitas mulieris, ut dignum erat, ab omnibus inluderetur et sancti Trudonis devotio a cunctis laudaretur. 4. Crescebat autem in beati Trudonis pectore simul cum sancti corporis robore animi sobrietas, morum constantia, stabilitas mentis omniumque sanctarum copia vi
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis oblitterarũ studiũ huc aduenit.
ñ panis coactus inopia: ĩa palmos discere
cepit. At ille nefandus dispensator. cũ ingen¬
ti insultatione horribiliq cachinno cõplo
dentes dolere inchoent. Suffragante uͦ diui¬
na grã que ñ derelinquit sꝑantes inse: annu¬
ali circulo reuoluto. famulus dñi trudo ꝑ or
optauerat. immanissimo dentiũ dolore ꝑ¬
cussit. Uexabat itaq ilłu ex sui oris udicio
Dolor ingens: ita ut ꝓ intolerabili pena. ñ den¬
tium uicderet᷑ habere passionem s neqͥssimũ
demoniũ. In his ineffabilib incendũs diu
detentꝰ: in eisdem quoq adextremũ uitam
finiuit. Iustus enĩ dñs. scd̾m pestiferũ iudici¬
um oris sui. camnauit eũ. Illi aut̃e homines
quib illa cãusa nota fuerat. ceꝑunt iuirũ
di uenerari: ce ꝓteruitatem illi dispensatoris
irridere. Att ita gestũ ẽ: ut hoc factũ mini¬
me scm̃ ep̃m lateret. Qui etiã scĩtatem beati

Expanded text:
iuvenis ob litterarum studio huc advenit, iuvenis ob litterarum studio huc advenit, non panis coactus inopia; iam psalmos discere coepit'. At ille nefandus dispensator cum ingenti insultatione horribilique cachinno, complodentes dolere inchoent'. Suffragante vero divina gratia, quae non derelinquid sperantes in se, annali circulo revoluto, famulus Domini Trudo psaobtaverat, inmanissiuio dentium dolore percussit. Vexabat itaque illum ex sui oris iudicio ingens dolor, ita ut pro intollerabili poena non dentium videretur habere passionem, sed nequissimum daemonium. In his autem ineffabilibus incendiis diu detentus, in eisdem quoque ad extremum vitam finivit. Iustus enim Dominus secundum pestiferum iudicium oris sui dampnavit eum. Illi autem homines, quibus illa causa nota fuerat, coeperunt virum Dei venerari et protervitatem illius dispensatoris irridere, atque ita gestum est, ut hoc factum minime sancto episcopo lateret. Qui etiam sanctitatem beati
Abbreviated transcription (Latin):
hibere. Instigauit etenĩ adu̾sus militem xp̃i
illũ dispensatorem: qui cotidiani alimonĩ
sumptus sͥ administrare debuerat. Ille nãq
cũ grauibe u̾boꝵ obꝓbriis. dabat qͥcquid ei
censitum erat qd̾ dare consueuerat.: s uir dĩ
patientie armis in expugnabilit̃ munitus.
insue rectitudinis statu ꝑseuerans. his nefan¬
dis u̾boꝵ obiectionib aur̃e cordis minime
adhibebat. Quadã aut̃ẽ die dũ in huĩmodi
consuetudine instigante humani generis
hoste. iã dictus dispensator ꝑseua̾nter insiste.¬
ret: &e beatissimus trudo in sua simplicitate.
ꝑmaneret: p̃sente uiro dĩ ille. dispensator
cũ magna illusione astantib sͥ ait. Qd sibi
uult hic. ut de hasbanie. partib huc adue¬
niret: & ociosus hic comederer panẽ.Nũqͥd
in patria sua defuit ei panis: At illi homi¬
nes qui aderant: increpabant. eũ dicentes.
Quiesce frat̃: nicħ ẽ quod loqueris. Nã hie

Expanded text:
hibere. Instigavit etenim adversus militem Christi hibere. Instigavit etenim adversus militem Christi illum dispensatorem, qui cotidiani alimonii sumptus sibi administrare debuerat. Ille namque cum gravibus verborum obprobriis, quicquid ei censitum erat, donare consueverat; sed vir Dei patientiae armis inexpugnabiliter munitus, in suae rectitudinis statu perseverans, his nefandis verborum obiectionibus aurem cordis minime adhibebat. Quadam autem die, dum in huiusmodi consuetudine, instigante humani generis hoste, iam dictus dispensator perseveranter insisteret et beatissimus Trudo in sua simplicitate permaneret, praesente viro Dei ille dispensator cum magna inlusione adstantibus sibi ait: 'Quid sibi vult hic, ut de Hasbaniae partibus huc adveniret, ut otiosus hic comederet panem? Numquid in patria sua defuit ei panis?' At illi homines, qui aderant, increpabant eum, dicentes: 'Quiesce, frater; nihil est, quod loqueris. Nam hic
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃s̃ stephanus ppitius auxiliator tui existat.
oe omĩno ei p̃cepit. ut eũ cũ magna diligentia
doceret. At ille cũ gaudio suscipiens ilłi. cũ
summo studio erudire cepit. Dedit aut̃ẽ dñs
scõ trudoni grãm: ce capacem sensũ ad om̃ia
obtinenda que discere debuerat. Reue̾ntissi¬
mus gͥ trudo.cepit in scarum luterarũ studio
magnoꝑe desudare: hoc singłari certamine
exercere. hoc toto cordis desiderio ambire. ni¬
chil p̃terea in mundi cireulo diligere.In ieui¬
niorum parsimoniis se cotidie macerans. in ui¬
giliaꝵ custodiĩs uiriliter ꝑnoctans. inessabi¬
li feruore succensus. incessabiliter dñm p̃cabat᷑:
ut se sapientie sue fluentis irrigare dignare¬
dur. Iniuidus autẽ humani generis hostis.
cernens deuotionẽ serui d̃i: gemens more. so¬
lito nisus ẽ nocere illi. S dũ int̾ioꝵ uirtutũ
damni inferre posset: cepit ext̾more expug¬
nantium urbes. nequicie suȩ machinas ad¬

Expanded text:
et sanctus Stephanus propitius auxiliator tui existat'. et sanctus Stephanus propitius auxiliator tui existat'. et omnino ei praecepit, ut eum cum magna diligentia docuisset. At ille cum gaudio suscipiens illum, cum summo studio erudire coepit. Dedit autem Dominus sancto Trudoni gratiam et capacem sensum ad omnia obtinenda, quae discere debuerat. 11. Reverentissimus igitur Trudo coepit in sanctarum litterarum studio magnopere desudare, hoc singulari certamine exercere, hoc toto cordis desiderio ambire, nihil praeter hoc in mundi circulo diligere. In ieiuniorum parsimoniis se cotidie macerans, in vigiliarum custodiis viriliter pernoctans, ineffabili fervore succensus, incessabiliter Dominum depraecabatur, ut se sapientiae suae fluentis inrigare dignaretur. Invidus autem humani generis hostis cernens devotionem viri Dei, ingemens, more solito nisus est nocere illi. Sed dum interiorum virtutum dampni inferre potuisset, coepit exterius more expugnatorum urbium nequitiae suae machinas ad
Abbreviated transcription (Latin):
rem deuotissimo mentis affectu. omñe possessi¬
onem meã. hereditatẽ scilicet parentũ meoꝵ.
quicqͥd habeo inpago hasbanico. in loco qui
uocatur sarchimna suꝑ fluuiũ cisindriam:
a p̃sentis articulo diei scõ stephano rectoribꝰ
dono. Confirmauit gͥ uir cdi cunctã hedita¬
tem suã. inpossessionem sco stephano. e pon¬
tificib metensis eccłie ꝑpetua traditione. car¬
tarũ descͥptione subnixa. His autẽ rite ꝑac¬
tis: addidit beatus trudo loqui ad uen̾abiłe
Glodulsum. Obseero inqͥt piissime pat̃. dũ hoc
mee paruitatis munuscułu susciꝑe ñ rennu¬
istis: nunc etiã p̃ces meas exaudire dignemi¬
ni. Oro enĩ ut scãrum litterarũ studio me
phano tradidissem: tunc abeatitudine ur̃a sa¬
croꝵ apicũ disciplinã postularẽ. Hoc autẽ au¬
diens p̃dictus ep̃c gainsus ẽ ualde: & petitio¬
nem uiri di pio sermone secutus felicit̃ inqͥt.

Expanded text:
rem devotissimo mentis affectu omnem possessirem devotissimo mentis affectu omnem possessionem meam, hereditatem scilicet parentum meorum, quicquid habeo in pago Hasbanio in loco qui vocatur Sarchinnio super fluvio Cysindria a praesentis articulo diei sancto Stephano rectoribusdono'. Confirmavit igitur vir Dei cunctam hereditatem suam in possessionem sancto Stephano pontificibusque Metensis ęcclesiae perpetua traditione sub cartarum descriptione subnixa. His rite peractis, addidit beatus Trudo loqui ad venerabilem Chlodulfum: 'Obsecro', inquit, 'piissime pater, dum hoc meae parvitatis munusculum suscipere non rennuistis, nunc etiam praeces meas exaudire dignemini. Oro enim, ut sanctarum litterarum studio me ancto Stephane tradidissem, tunc a beatitudine vestra sacrorum apicum disciplinam postulassem'. Hoc audiens praedictus episcopus, gavisus est valde; petitionem viri Dei pio sermone secutus est. 'Feliciter'
Abbreviated transcription (Latin):
ualens. consilio firmus. sobrietate uigil. allo¬
quio dulcis: pietate modestus. sapientia p̃dit᷑.
caritate repletꝰ. ueritate imbutus: religione
laudabilis. mente docibilis. uultu amabilis.
prudentia asfabilis. orationi deditus: largita¬
de clarus. humilitate cdecorus. obedientia non
tardus. fide instructus. frat̾nitatis amore p̃ci¬
puus: cunctisq uirtutib ornatꝰ. Sc̃i quoqi
sp̃c grã choruscabat in facie ipsis: ut salomon
ait. Sapientia hominis. lucet inuultu eius.
Sapientiã autẽ ueram nemo habet nisi ꝑ spm̃
de tam remotis partib nos uisitares: Dum
ce scĩtatis ur̃ẽ orationib adiuuantibr. mullus
contrarietatis euenit occursus. Causa autẽ
mee paruitatis uos uisitandi: hec ẽ. Admo¬
nitus namq sum a scõ uiro. coep̃o uidelicet
ur̃o remaclo tungrensis urbis antistite. ut be¬
atissimi stephani limina q̃ in hac urbe magniᷤ
sus sũ in hasbanie partib traderem. Qũãob

Expanded text:
valens, consilio firmus, sobrietate vigil, allovalens, consilio firmus, sobrietate vigil, alloquio dulcis, pietate modestus, sapientia praeditus, karitate repletus, veritate imbutus, religione laudabilis, mente docibilis, vultu amabilis, prudentia affabilis, orationi deditus, largitate clarus, humilitate decorus, oboedientia non tardus, fide instructus, fraternitatis amore praecipuus, cunctis virtutibus ornatus; sancti quoque Spiritus gratia coruscabat in facie ipsius, ut Salomon ait: Sapientia hominis lucet in vultu eius. Sapientiam autem veram nemo habet nisi per Spide tam remotis partibus nos visitasses? Num et sanctitatis vestrae orationibus adiutus, nullus contrarietatis evenit occursus. Causa autem meae parvitatis vos visitandi haec est: Ammonitus namque sum a sancto viro, coepiscopo videlicet vestro Rimaglio, Tungrensis urbis antistite, ut beatissimi Stephani limina, quae in hac urbe magnis sus sum in Hasbaniae partibus, tradidissem. Quam ob
Abbreviated transcription (Latin):
mee paruitatis aduentũ innotescere stu¬
deas: postulans ab eo ut suȩ scĩtatis obtuti¬
causas ostendere ualeam. Ille gͥ custos cũ
sũma festinatione nunciauit ep̃o. qd̾ ta-¬
lis uir de hasbanie partib aduenisset:
&e sc̃itatis illiꝰ colloquiũ postularet. Adqͥ¬
euit autẽ beatus pontisex p̃cib illius:
atq statim p̃cepit. ut eadẽ hora ipsiꝰ p̃sen¬
taretur obtutib. Adductus ẽ ꝙͥ famulus
dñi trudo. in conspectu pontificis. Statĩ¬
q ut appropinquauit ep̃o: adorauit eum
pronus in terram. Sanctus uero glodulfus
festinant̃ eleuauit eũ: benedicensq ill
alt. ꝓpitius sit tͥ fili mi ds altissimꝰ: ipse¬
ꝙ tribuat tͥ petitiones cordis tui. Intuitꝰ
autẽ eũ ep̃c diutius. uidens in facie ipsi
nem illi Erat eñi ut suꝑrꝰ diximꝰ uen̾abilis
trudo. pulchritudinis donis ornatus: sapiens
uerbis. morib maturus. corpore castꝰ᷑: ingenio

Expanded text:
meae parvitatis adventum innotescere stumeae parvitatis adventum innotescere studeas, postulans ab eo, ut suae sanctitatis obtutitum causas ostendere valeam'. Ille igitur custos cum summa festinatione nuntiavit episcopo, quod talis vir de Hasbaniae partibus advenisset et sanctitatis illius colloquium postulasset. Adquievit autem beatus pontifex precibus illius atque statim praecepit, ut eadem hora ipsius praesentaretur obtutibus. 10. Adductus est igitur famulus Domini Trudo in conspectu pontificis statimque, ut adpropinquavit episcopo, adoravit eum pronus in terram. Sanctus vero Chlodulfus festinanter elevavit eum benedicensque illi ait: 'Propitius sit tibi, fili mi, Deus altissimus, ipseque tribuat tibi petitiones cordis tui'. Intuitus autem eum episcopus diutius, videns in faciem ipsius nem illius. Erat enim, ut superius diximus, venerabilis Trudo mirae pulchritudinis donis ornatus, sapiens verbis, moribus maturus, corpore castus, ingenio
Abbreviated transcription (Latin):
liciter obtulit: hostiã uidelicet. ut paulus
ait uiuam. scãm. do placentẽ. Du autẽ uir
d̃ĩ in illa sc̃a oratione duitissime ꝑseueraret:
custos eccłie eũ diligentissime intuitus ẽ.
Uidit enĩ in eo sc̃e deuotionis sp̃m: & apũd
se tacitus admirabat᷑: cupiebattꝑ sciscitari.
unde talis uir cũ tanto feruore diuini amo¬
ris existeret. Tandem gͦ erigens se beatus
trudo ab oratione: madidũ lacrimis cepit.
extergere uultũ. Accessit autẽ ad eũ p̃fatꝰ
custos ȩccłiȩ cũ humilitate: & ait. Ubi tua
natiuitas sũpsit exordiũ frat̾:aut unde iti¬
neris tui ut huc uenires extitit inceptio:
Ad qd̃ uir cłi pudicitie & humilitatiᷤ sp̃u
repletus respondens ait. In hasbanie par¬
tib mec exigue natiuitatis locꝰ agnoscit᷑:
indeq necessarie cause euentu cogente.
has urãs tẽptaui adire metas. Obsecro ita¬
q caritatẽ tuã frat̃. ut beato Glodulfo ep̃o

Expanded text:
liciter obtulit, hostiam videlicet, ut Paulus liciter obtulit, hostiam videlicet, ut Paulus ait, vivam, Deo placentem. Dum autem vir Dei in illa sancta oratione diutissime perseveraret, cVidit enim in eo sanctae devotionis spiritum et apud se tacitus admirabatur cupiebatque sciscitari, unde talis vir cum tanto fervore divini amoris existeret. Tandem ergo erigens se beatus Trudo ab oratione, madidum lacrimis coepit extergere vultum. Accessit autem ad eum praefatus custos ęcclesiae cum humilitate et ait: 'Ubi tuae nativitatis sumpsit exordium, frater, aut unde itineris tui, ut huc venisses, exstitit inceptio?' Ad quod vir Dei, pudicitiae et humilitatis spiritu repletus, respondens ait: 'In Hasbaniae partibus meae exiguae nativitatis locus agnoscitur, indeque, necessariae causae aeventu cogente, has vestras temptavi adire metas. Obsecro itaque karitatem tuam, frater, ut beato Chlodulfo episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. At fallaces ac temporales diuitias.
ꝓet̾nis que fine carent diuitiis uendidit:
&e in hac uita despectus ẽẽ ab hominibꝰ ñ
erubescit: ut in ȩt̃na patria corã immortali
retͥbutore decorus appareat. Tc̃ illi pueri
simul ꝓstrauerunt se ad pedes ep̃r: ueniã
ab eo postulantes. At ip̃se. Surgite inqͥt:
ppitius sit uob̾ ds̃. Cauete autẽ: ne ultra
huicemodi crimen incurratis. Beatissimꝰ
su ꝓsꝑoq cursu metensem urbem petũt:
exemplum patͥarche abrahe gerens: qui
ad głosam eccłiam sc̃ĩ stephani ꝑthomt̾is:
illius eustodit᷑. Que etiã uuãdaloꝵ tẽpore.
medio urbis incendio sola illesa ꝑmansit.
Quã dũ ingressus fuisset uen̾abilis trudo.
eũ maxima humilitate ꝑstrauit se cor̃a
altari: deuotissimasq om̃ipotenti dño
cũ asfluenti lacͥmarũ effusions p̃ces fudib.
Inuocauit etiã suffragiũ beatissimi ste¬
phani mrĩs: ut orationes ipsiꝰ corã maie¬
state altissimi p̃ualerent. Seq cũ om̃ibr

Expanded text:
potuit; at ille fallaces ac temporales divitias pro aeternis et quae fine carent divitiis vendidit et in hac vita dispectus esse ab hominibus non erubescit, ut in aeterna patria coram inmortale retributore decorus appareat'. Tum illi pueri simul prostraverunt se ad pedes episcopi, veniam ab eo postulantes. At ipse ait: 'Surgite', inquid, 'propitius sit vobis Deus! Cavete autem, ne ultra huiuscemodi crimen incurratis'. 9. Beatisssu prosperoque cursu Metensem urbem petiit, exemplum patriarchae Abrahe gerens, qui, ad gloriosam ecclesiam sancti Stephani primi martyris, illius custoditur, quae etiam Wandalorum tempore, yris, in medio urbis incendio sola inlesa permansit. Quam cum ingressus esset venerabilis Trudo, cum maxima humilitate prostravit se coram altare devotissimasque omnipotenti Domino cum affluenti lacrimarum effusione fudit praeces. Invocavit etiam suffragium beatissimi Stephani martyris, ut orationes ipsius coram maiestate altissimi praevalerent, seque cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
digna ultione ꝑculit: nam celeri cecitate
ꝑcussa ẽ. Obstupuit illa gͥ: magnisq uocib
bre he que circũcinxerunt me: Num usqͣm
p̃sente sole nox quemꝗͣ inuoluit. His itaq
clamorib. & imm̃sis plangorib uicini habita¬
dores illi loci concursu ñ modico uelocrꝰ affu¬
erunt: eamq diligentr int̾rogauerunt qͥd
sͥ acciderit.: ut his eos clamorib congregaret.
At illa cũ fletu & gemitu magno: ob iniuri¬
am beati trudonis. confessa ẽ sibi contigisse
cecitatem. Accersitꝰ autẽ sc̃s puer. celerit affu¬
it. Rogauerĩq supplicit̃ uniu̾si ut facinꝰ qd ĩ
se mulier ꝑpetrauerat clem̃ter indulgeret:

Expanded text:
digna ultione perculit, nam celeri caecitate digna ultione perculit, nam celeri caecitate percussa est. Obstipuit igitur illa magnisque brae, quae circumcincxerunt me? Num usquam praesente sole nox quenquam involvit?' His itaque clamoribus et inmensis plangoribus vicini habitatores loci illius concursu non modico velocius adfuerunt eamque diligentius interrogaverunt, quid sibi acciderat, ut his eos clamoribus congregaret. Ast illa cum fletu et gemitu magno ob iniuriam beati Trudonis confessa est sibi contingere caecitatem. Accersitus autem sanctus puer celeriter adfuit, rogaveruntque eum suppliciter universi, ut facinus, quod in se mulier perpetraverat, clementer indulgeret
Abbreviated transcription (Latin):
amoris accensus. dũ in ciuiusda agri plancie.
congeriem conspexisset lapicł̃ii. qͦddam fundam̃¬
tum ad mod̾i eccłie ex eiscde lapidib puerili
arte. construens. p̃ces om̃ĩpotenti dõ fudit. in
eodem loco: uotũq uouit dnõ. qd̾ si eispacia
uite donaret. ut parentũ suoꝵ heres existẽt:
in sua ꝓpria hereditate ȩccl̃iam ȩdificaret.
Quam deuotionem adiuuante dño ptꝰ plu¬
res annos adimpleuit. Se antiquus humani
generis hostis. uotũ beati pueri aspiciens:
more solito inuidens ingemuit. Contigit
autẽ ut quecda mulier ꝑ eundẽ transiret lo¬
cum. in quo sc̃s trudo fundam̃tum basiliee
statuit: quã inuidus inimicus posse ꝓster¬
ni facile conspiciens. contra beatũ puerum
instigauit. Illa namq ilico dictum opꝰ irri¬
dens: ꝑcaciq uultu aggrediens. nefandis
calcib lapides disꝑsit ꝑ agrum. S dñs in¬
uiriam serui sui aspiciens. ilła mulierem

Expanded text:
amoris succensus, dum in cuiusdam agri planitie amoris succensus, dum in cuiusdam agri planitie congeriem lapidum conspexisset, quoddam fundamentum ad modum ęcclesiae ex eisdem lapidibus puerili arte construens, praeces omnipotenti Domino fudit in eodem loco votumque vovit Deo, quod, si ei spatia vitae dedisset, ut parentum suorum heres extitisset, in sua propria hereditate ęcclesiam aedificaret. Quam devotionem, adiuvante Deo, post plures annos adimplevit. Sed antiquus humani generis hostis, votum beati pueri aspiciens, more solito invidens ingemuit. Contigit autem, ut quaedam mulier per eundem transiret locum, in quo sanctus Trudo fundamentum basilicae statuit; quam invidus inimicus posse prosternere facile conspiciens, contra beatum puerum instigavit. Illa namque ilico dictum opus irridens procacique vultu adgrediens, nefandis calcibus lapides dispersit per agrum. Sed Dominus iniuriam servi sui conspiciens, illam mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
ita rit sepe accidisset. qd̃ etiã singłaris regni¬
nis particłam. aut integrũ. siue etiã ꝓprii
corpusculi tutamen necessariũ. abscisum indi¬
gentib distribueret. Itaq gestum ẽ. ut freqͦn¬
ter ꝑ talib gestis. parentes illiꝰ hoc grauiter
ferentes. imꝓparent ei: &e magnis minis sepis¬
sime eũ terrerent. S nicħ̾ominus sc̃s puer
instantius. ac si ilłu potius ad hoc opꝰ instiga¬
rent quã uetarent. elemosinarũ segetem
uberiꝰ seminabat: retinens in corde suo eu
ctoris gentiũ quo ait. fr̃s qui parce seminat
parce & metet: & qui seminat inbenedictio¬
nib de benedictionib ce metet. Intellexit gͥ
beatus puer nicħ aliud hoc uerbo intueri: ꝙͣ
scłm elemosinarũ quantitatẽ. etiã retͥbutio¬
nis crescere augm̃tum. Igit᷑ d̾u beati prieri¬
rum cura ad eccłiasticas excubias flagranti a¬
nimo ꝓparet: quodã die nimio feruors diuini

Expanded text:
ita ut sepe accidisset, quod etiam singularis tegmiita ut sepe accidisset, quod etiam singularis tegminis particulam aut integram sive etiam ob proprii corpusculi tutamen necessarium abscisam indigentibus distribueret. Itaque gestum est, ut frequenter pro talibus gestis parentes illius hoc graviter ferentes inproperarent ei et magnis minis sepissime eum terrerent; sed nihilominus sanctus puer instantius, acsi illum potius ad hoc opus instigarent quam vetarent, elemosinarum segetem uberius seminabat, retinens in corde suo tesctoris gentium, quo ait: Fratres, qui parce seminat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. Intellexit igitur beatus puer nihil aliud hoc verbo innuere, quam secundum elemosinarum quantitatem etiam retributionis crescere augmentum. Hinc ille dispicirum cura ad ęcclesiasticas excubias flagranti animo properaret, quodam die nimio fervore divini
Abbreviated transcription (Latin):
enerabilis gͥ tru¬
do in hasbanie
finib. nobilissi¬
ma francoꝵ ꝓsa¬
pia ortus fint.
Erant autẽ pa¬
rentes illiꝰ locuple¬
des ualde: tam in
pecunie qua etiã in agroꝵ amplissima pos-¬
sessione. Er̾at uͦ beatus trudo elegans ce pul¬
cherrimus. int̾ om̃s suȩ pubertatis coetane¬
os: sapiens uerbis. prudens moribꝵ: consilio
firmus. ingenio uigens. decorus aspectu:
blandus alloquio. Et qd̾ his maius ẽ: a pͥmo
etatis suȩ tirocinio. in amore suꝑnȩ patriȩ
ita exarsit. ut cuncta quib mortaliũ uita¬
fouetur despiceret: atq immortalis uite
appetitu magnoꝑe desudaret. Cunctis em̃
uirtutib quib celeste regnũ adipiscitur:
sc̃i pueri nutriebatur infantia. Dil de trenis
fastib ambiens. mentis aciem in creatoris
om̃ium timore simul & amore fixam tenebat.
Erat autẽ in eo tanta largitatis incdustria.
ut omĩa que p̃ter simplex indumentũ ha-¬
bere poterat. pauꝑib ce egenis erogaret:

Expanded text:
enerabilis igitur Trudo in Hasbaniae finibus nobilissima Francorum prosapia ortus fuit. Erant autem parentes illius locupletes valde tam in pecuniae quam etiam in agrorum amplissima possessione. Erat vero beatus Trudo elegans et pulcherrimus inter omnes suae pubertatis coaetaneos, sapiens verbis, prudens moribus, consilio firmus, ingenio vigens, decorus aspectu, blandus alloquio et, quod his maius est, a primo aetatis suae tyrocinio in amore supernae patriae ita exarsit, ut cuncta, quibus mortalium fovetur vita, dispiceret atque inmortalis vitae appetitu magnopere desudaret. Cunctis enim virtutibus, quibus caeleste regnum adipiscitur, sancti pueri nutriebatur infantia. Nil de terrenis fastibus ambiens, mentis aciem in creatoris omnium timore simul et amore fixam tenebat. Erat autem in eo tanta largitatis industria, ut omnia, quae praeter simplex indumentum habere poterat, pauperibus et egenis erogaret,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi audire consolantem se. pollicentẽ sͥ ad¬
implere omne desideriũ cordis sui. Nolite
gͦ talem uirum despicere patronũ. Dep̃ca¬
mini potius dñm om̃ipotentem: ut ꝑmi̾ta
illius. de his otiosis u̾bis tͥbuat. uob̃ uere.
indulgentiş fructũ. ⁊̃ elatris ẽ nãq dñs
erga seruos suos: & uindex ẽ om̃ium mii.¬
riarũ scõrum illiꝰ Hic eñ uir beatitudinẽ.
euangłicam felici uire adeptus ẽ: de qua

Expanded text:
Domini audire consolantem se et pollicentem sibi adDomini audire consolantem se et pollicentem sibi adimplere omne desiderium cordis sui. Nolite ergo talem virum despicere patronum; depraecamini potius Dominum omnipotentem, ut per merita illius de his otiosis verbis tribuat vobis verae indulgentiae fructum. Zelatus est namque Dominus erga servos suos et vindex est omnium iniuriarum sanctorum illius. Hic enim vir beatitudinem euangelicam felici iure adeptus est, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
de. His &e aliis plurimis sc̃e exhortationis
hisq expletis sẽs pontifex benedicens eũ
dimisit in pace. Postqmͣ aut̃ẽ egressus ẽ beatꝰ
trudo a conspectu pontificis: ceꝑunt pueri
uestim̃tis inclutus erat. Cur gͦ talem uirũ
Dñs nr̃ uixta se sedere p̃cepit: Audiens autẽ
ĩuenerabilis pontifex illos hec apud se. confe¬
rentes: intellexit qd̾ de beato trudone dice
crent. Increpansq eos cũ grauissimo obꝑbrio
ꝑsonam hominũ ex uestim̃toꝵ qualitate ui¬
dicatis. Es eni qui scrutator ẽ cogitationũ
&e inspector cordium: quiq int̾ioris hominiᷤ
pulchritudinẽ & ornatũ querit. ce ñ ext̾ĩoris.
scit qͥa diues ẽ uir iste qui uisitauit nos: im¬
mortalib̾ꝙ cliuitĩs ualde locuples. Uñs autẽ
cum illo est: &e ipse dignat᷑ ẽ hodie ꝑ illũ
nos uisitare. Uos autẽ ob uestim̃toꝵ illi
qualitatem eum uidicare. putastis: ipse uͦ
coram dño melior nob̾ ẽ: & m̾u̾it hodie uoc̃e

Expanded text:
liis plurimis sanctae exortationis hisque expletis, sanctus pontifex benedicens eum dimisit in pace. 8. Postquam autem egressus est beatus Trudo a conspectu pontificis, coeperunt pueri vestimentis indutus erat? Cur ergo talem virum dominus noster iuxta se sedere praecepit?' Audiens autem venerabilis pontifex illos haec apud se conferentes, intellexit, quod de beato Trudone haec dicerent; increpans eos cum gravissimo obprobrio, personam hominum ex vestimentorum qualitate iudicatis! Deus enim, qui scrutator est cogitationum et inspector cordium, quique interioris hominis pulchritudinem et ornatum querit et non exterioris, scit, quia dives est vir iste, qui visitavit nos, inmortalibusque divitiis valde locuples. Dominus autem cum illo est, et ipse dignatus est hodie per illum nos visitare. Vos autem ob vestimentorum ipsius qualitatem eum iudicare putastis; ipse vero coram Domino melior nostri est et meruit hodie vocem
Abbreviated transcription (Latin):
ad domũ suam. & ad heditatem patrũ suoꝵ:
quã olim lege inuiolabili. sub cartarũ descͥp¬
tione do & scõ stephano tradiderat. Qs antẽ
enarrare poterit. quanto studio. quantoue
honore. cognati & iucmni illiꝰ eũ susceꝑunt.
&& quanta leticia om̃s illic habitantes obti¬
nuerit. immensas omĩpotenti dũo grãs a¬
gentes. qui scm̃ trudonem incolumem illis
transmittere dignatus ẽ. Igit᷑ uen̾abilis
trudo memor uerbi sui. & uoti qd̃ dõ in sua
puericia uouerat. eccł̃iam in sua heditate
construxit. in honore sc̃i ꝯiuntini mrĩs et

Expanded text:
ad domum suam et ad hereditatem parentum suorum, ad domum suam et ad hereditatem parentum suorum, quam olim lege inviolabili sub cartarum discriptione Deo et sancto Stephano tradiderat. Quis autem enarrare potuerit, quanto gaudio quantove honore cognati et vicini illius eum susceperint, et quanta laetitia omnes illic habitantes obtinuerit, inmensas omnipotenti Domino gratias agentes, qui sanctum Trudonem incolomem illis transmittere dignatus est? Igitur venerabilis Trudo memor verbi sui et voti, quod Deo in sua pueritia voverat, ęcclesiam in sua hereditate construxit in bonore
Abbreviated transcription (Latin):
hospites illrꝰ ꝓstrauerunt ss ad pedes eiꝰ. po¬
stulantes ab eo. ut saltem illiꝰ uni diei spa¬
cio. p̃sentiȩ scĩtatis ipsius mererent᷑ babere
consortium. Ad quieuit uir di petitioni
eoꝵ: eosq toto illo die celestib monitis. sa¬
lutisꝙ eterne remediis instant̃ erudiuit.
Petiuit quoq ab eo isdem fidelis uir: ut fi¬
liuim suũ sacro lauachri fonte baptizaret.
Ille uͦ petitionib eiꝰ libenter obtemꝑans. sta¬
tim baptizauit illũ. & a sacro fonte suscepit¬
eũ: & in utroq pater illi spũalis effectus est.
Teti autẽ pariter illũ diem in p̃ceptis diuinᷤᷤ
usq ad uesꝑum ꝑduxerunt. Pacto autẽ no¬
ctis spacio: ualde mane uenerabilis uir dei
surrexit: oratorium in loco quo uenãndꝰ
pater requieuerat. ob memoriã admiran¬
de uisionis construxit. totã ꝙ uilła ex no¬
mine sc̃ĩ patris trudonecas appellauit: quo
etiam uocabulo usꝙ in p̃sentem diem ab oĩb

Expanded text:
hospites illius prostraverunt se ad pedes eius, pohospites illius prostraverunt se ad pedes eius, postulantes ab eo, ut saltim illius unius diei spatium praesentiae sanctitatis ipsius meruissent habere consortium. Adquievit vir Dei petitioni eorum eosque toto illo die caelestibus monitis salutisque aeternae remediis instanter erudivit. Petivit quoque ab illo isdem fidelis vir, ut filium suum sacro lavacri fonte baptizaret. Ille vero petitionibus eius libenter obtemperans, statim baptizavit illum et a sacro fonte suscepit; in utroque pater illi spiritalis effectus est. Laeti autem pariter illum diem in praeceptis divinis usque ad vesperum perduxerunt. Peracto autem noctis spatio, valde mane venerabilis vir Dei surrexit oratoriumque in loco, quo venerandus pater requieverat, ob memoriam admirandae visionis construxit totamque villam ex nomine sancti patris Trudonecas appellavit, quo etiam vocabulo usque in praesentem diem – ab omn
Abbreviated transcription (Latin):
ad caput. Conterrira autẽ mulier reuersa ẽ
cũ festinatione ad uirũ suũ: & nunciauit ei
illam mirabilem uisionem. Ille uͦ statim surre¬
Ixit: ꝑrexerunt ꝙ simul ut uiderent. si ad huc
illa luminaria arderent. Egressi uͦ illud ad¬
mirabile lumen ꝑseuerantius choruscare ui¬
derunt. Non autẽ erat ipsus luminis candor
sicut p̃sentium luminarioꝵ. que ad effugan¬
Das nocturnas tenebras fingimꝰ: s in modum
clarissimi radii solis resplendens: ita ut esti¬
marent qd̾ ꝑ ilłu totus refulsisset pagũ. Am¬
bo gͥ niiio stupore ꝑculsi ñ ausi sunt ei ꝓpiꝰ
acceclere: s cũ magna admiratione grãs om̃i-¬
potenti do retulerunt. qd̾ talem uirũ in hospi¬
tio susciꝑe meruerunt. Cum autẽ galliemii
dempꝰ afforet. uenerabilis patẽr more solito a
autẽ mane hospitib suis grãs referens: uolu¬
it cepti itinexis ꝑficere cursũ. Surgentes u̾

Expanded text:
ad capud. Conterrita autem mulier reversa est ad capud. Conterrita autem mulier reversa est cum festinatione ad virum suum; nuntiavit ei illam mirabilem visionem. Ille vero statim surrexit, perrexeruntque simul, ut viderent, si adhuc illa luminaria arderent. Egressi vero illud admirabile lumen perseverantius coruscare viderunt. Non autem erat ipsius luminis candor sicut praesentium luminariorum, quae ad effugandas nocturnas tenebras fungimur, sed in modum clarissimi radiis solis resplendens, ita ut estimarent, quod per illum totus refulsisset pagus. Ambo igitur nimio stupore perculsi, non ausi sunt ei propius accedere, sed cum magna ammiratione gratias omnipotenti Domino retulerunt, quod talem virum in hospicio suscipere meruerunt. Cum autem gallicinii tempus adforet, venerabilis pater more solito a acto autem mane, hospitibus suis gratias referens, voluit coepti itineris perficere cursum. Surgentes vero
Abbreviated transcription (Latin):
consisteret: ad cuiuscda fidelis uiri domũ ueˢ¬
ꝑascente iam die declinauit. At ille uir cer¬
bitum recognoscens: cũ sũma reuerentia sus¬
cepit eũ. Cum autẽ refecti eeñt. & hora iam
requiescendi spacium postularet: uir dĩ ab
hospite suo petũt. ut in pomerio suo sͥ ad re¬
quiescendũ locus p̃pararet᷑. Erat enĩ estiuum
tempꝰ. Concessit autẽ hospes uiri dĩ petitioni¬
br: c illi ad dormiencłu in pomerio honorifi¬
ce parauit locũ. Qũ autẽ dñs om̃ium ostende¬
re uoluisset. qualem uirũ illi hospites susce¬
pissent: uxor eiusdẽ uiri fidelis in tempeste.
noctis sisentio a somno exꝑgefacta surrexit.
aꝑtoq hostio domus suȩ in pomeriõ respexit:
ce ecce illi magne ammirationis sig̃nũ appa-¬
rut. Nam dũ respexisset locũ in quo uenera¬
bilis pater iacebat: apparuerunt ei duo lu¬
minaria miri splendoris: quoꝵ unũ nimio
fulgore. choruscabat ad pedes illi & aliud

Expanded text:
consisteret, ad cuiusdam fidelis viri domum, vesconsisteret, ad cuiusdam fidelis viri domum, vesperescente iam die, declinavit. At ille vir cerbitum recognoscens, cum summa reverentia suscepit eum. Cum autem refecti essent et hora iam requiescendi spatium postulasset, vir Dei ab hospite suo petiit, ut in pomerio suo sibi ad requiescendum locus praepararetur; erat enim aestivum tempus. Consensit autem hospes viri Dei petitionibus et illi ad dormiendum in pomerio honorifice paravit locum. Dum autem Dominus omnium ostendere voluisset, qualem virum illi hospites suscepissent, uxor eiusdem fidelis viri intempesta noctis silentio a somno expergefacta surrexit, apertoque hostio domus suae, in pomerium respexit, et ecce! illi magnae admirationis apparuit signum. Nam dum respexisset locum, in quo venerabilis pater iacebat, apparuerunt ei duo lumiuaria mire splendoris, quorum unum nimio fulgore coruscabat ad pedes illius et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ remaclum ep̃m reppit. Qui cũ cog.¬
nouisset aduentũ uenerabilis patͥs gauisꝰ
ẽ ualde: &e honorifice suscepit eũ. Cum autẽ
pcunctaret᷑ omĩa. quȩ erga eũ dñs egisset.
qualit̾ue in diuinis legib eruditus eẽt: ma¬
gnas do grãs referens. his uerbis laudes
t̃re. quod adimplere dignatus es uerbũ qd̃
mͥ exiguo seruo tuo reuelasti: & quia ineo¬
lumem reduxisti ornatũ p̃ceptis tuis. caris¬
simũ hunc filiũ meũ trudonem. Concessit
autẽ illi ep̃c uerbũ dñi incuncta sua parro¬
chia p̃dicare:. & missas in om̃ib eccłiis cele-¬
brare: insuꝑ & licentiam ei dedit. ut sicut
inpuericia sua do uouerat. eccłiam in sua
hereditate edificaret. Magnas autẽ grãs
uir dĩ retulit. ep̃o: suaq benedictione suscep¬
ta. uiam que ducebat ad domũ patͥs sui.
feliei cursu ꝓspoqe gressu carꝑe. cepit. Ue
nerabilis gͥ trudo. dũ in ipsius itineris calle¬

Expanded text:
patrem Rimaglium episcopum repperit. Qui cum cogpatrem Rimaglium episcopum repperit. Qui cum cognovisset adventum venerabest valde et honorifice suscepit illum. Cum autem percunctasset omnia, quae erga eum Dominus egisset, qualiterve in divinis legibus eruditus existeret, magnas Deo gratias referens, his verbis laudes terrae, quod adimplere dignatus es verbum, quod mihi exiguo servo tuo revelasti, et quia incolomem reduxisti ornatum praeceptis tuis karissimum hunc filium meum Trudonem'. Concessit autem illi episcopus verbum Domini in cuncta sua parroechia praedicare et missas in omnibus ęcclesiis caelebrare; insuper et licentiam sibi dedit, ut, sicut in pueritia sua Deo voverat, ęcclesiam in sua hereditate aedificaret. Magnas autem gratias vir Dei retulit episcopo, suaque benedictione suscepta, viam, quae ducebat ad domum patris sui, felici cursu prosperoque gressu carpere coepit. 15. Venerabilis igitur Trudo, dum in ipsius itineris calle
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ege fili mi ce ds sit in comitatu tuo.
nec te deserat inomĩb uiis tuis: conseruet¬
q te feliciter in uita p̃senti. & ꝑducat te. in re.¬
gnum głe sue. ubi leti ꝑciꝑe mereamur cum
ihii xp̃o. qui cũ patre & spũ scõ uiuit & regnat
ꝑ infinita scła scłoꝵ amen. Et cũ lacrimis oscu¬
latus ẽ eum: & sub hac benedictione dimisit.
ꝑficiscente autẽ uenerabili trudone a meten¬
sium urbe. flebant cuncti qui eũ cognosce¬
bant: & ꝑ discessu tanti patris clamabant
dicentes. O qmͣ felix patria ad quã pater ꝓpas.
& beatus ppłs inter quẽ habitabis. Heucur
seruos tuos relinquis:. & fr̃s tuos deseris.s
nes uisitare. pat̾nos: orate. gͦ ꝓme. ut cum
ura benedictione ꝓficiscar. Benedixer̃t autẽ
eũ unanimiter om̃s dño comm̃dantes: ce
sic illũ in pace dimiserunt. ꝑfectus ẽ gͥ inde
uir dĩ: comitanteq diuina gr̃a. ad tungren¬
sem urbem usꝙ ꝑuenit: in qua suũ spũalẽ

Expanded text:
dicens: Terge, fili mi, et Deus sit in comitatu tuo dicens: Terge, fili mi, et Deus sit in comitatu tuo nec te deserat in omnibus viis tuis conservetque te feliciter in vita praesenti et perducat te in regnum gloriae suae, ubi laeti percipere mereamur cum  Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per infinita secula seculorum'. Et cum lacrimis osculatus est eum et sub hac benedictione dimisit. 14. Proficiscente autem venerabili Trudone a Metensium urbe, flebant cuncti, qui eum cognoscebant, et pro discessu tanti patris clamabant, dicentes: 'O quam felix patria, ad quam pater properas, et beatus populus, inter quem habitabis! Heu! cur servos tuos relinquis et fratres tuos deseris?' nes visitare paternos! Orate ergo pro me, ut cum vestra benedictione proficiscar'. Benedixerunt autem eum unanimiter omnes, Domino commendantes, et sic illum in pace dimiserunt. Profectus est igitur inde vir Dei; comitante divina gratia, ad Tungrensem urbem usque pervenit, in qua suum spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
diuina scientia. maturusq tam etate qũa
morib existeret. ꝑfectusq miles adsusten-¬
tanda ĩmo uincenda omia nequissimi te¬
la inimici excreuisset: ilłu sepelictꝰ pontifex
ad partes hasbanie ob utilitatẽ scĩstephani.
immo obꝑfectũ cunctoꝵ habitantiũ has¬
baniam felici iure destinauit: ꝑficiscentẽ¬
ꝙ ut pius pater ita admonuit dicens. P¬
ge ofili mi: & patrios iam uisita fines. Opor¬
det enim te ppłm ñ paruũ dõ ce scõstephano
ad quirere: ꝑfectamq plebem dño seruitãm
in tua bereclitate parare. Nec tͥ molestũ ui¬
deatur kmñe: qd̾ hinc te ꝓficisci iubeam. De¬
cesse est enĩ tuis ut exigentib mi̾tis pluri¬
mi religiosi uiri. in tua bereditate quã scõ
stephano tradidisti do deseruiant. Consen¬
sit autẽ beatus trudo pii patͥs ammonitio¬
nibr: lacrimansq ab eo benedictionẽ petiit.
At pontifex apphenso capite er: benedixit eũ

Expanded text:
divina scientia maturusque tam aetate quam divina scientia maturusque tam aetate quam moribus existeret perfectusque miles ad sustinenda, immo vincenda omnia nequissima tela inimici excrevisset, illum sepe dictus pontifex ad partes Hasbaniae ob utilitatem beatissimi Stephani, immo ob profectum cunctorum habitantium Hasbaniam felici iure destinavit proficiscentemque ut pius pater ita admonuit, dicens: 'Perge, o fili mi, et patrias iam visita fines; oportet enim te populum non parvum Deo et sancto Stephano adquirere perfectamque plebem Domino servituram in tua hereditate parare. Nec tibi moleste videatur, karissime, quod hinc te proficisci iubeam; necesse est enim, ut, tuis exigentibus meritis, plurimi religiosi viri in tua hereditate, quam sancto Stephano tradidisti, Deo deserviant'. Consensit autem beatus Trudo pii patris ammonitionibus lacrimansque ab eo benedictionem petiit. At pontifex adpraehenso capite eius benedixitque eum,