comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
donũ. Absalon patris pax ꝑ antifrasin
eo qd bellũ aduersꝰ patrẽ gessisset. siue
qđ in illo bello dauid pacatũ fuisse legit᷑
filio. adeo ut etiã magno cũ dolore extin¬
ctum plangeret. Roboam latitudo ppłi
& ipsũ ꝑ antifrasim qđ decem tribubus
ab eo seꝑatis. duȩ tantũ ei relictȩ st̃. Abia
pat̾ m̃s uł pater fuit. Asa dolens siue su¬
stollens. Iosaphath. dĩ iudiciũ. Ioram. qui
est excelsus. Achaz ias. dep̾hendens dnm̃.
Athalia. tempꝰ dñĩ. Ioas. spirans uel dñi
robur: Amasias. ppłm tollens. Otias. for¬
titudo dñi. Ararias. auxiliũ dm̃i. Otias
autẽ ipse est qui azarias duplici nomine
Iste est. qui illicitũ sibi sacerdotiũ uendi¬
care conatus. lepra in fronte ꝑcussus est
loatham est ꝑfectus. pulchra ethimologia
nominis. fecit enĩ rectũ in conspectu dm̃i.
& portã templi ȩdificauit excelsã. Achar.
app̾hendens. Ezechias. fortis dñs. manas¬
ses obliuiosus. ꝑmulta enĩ scelera & sa¬

Expanded text:
antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sa
Abbreviated transcription (Latin):
utiq quia fortissimꝰ in preliis fuit. Ipse
& desiderabilis in stirpe scilicet sua. de
salomon dicit᷑. idest pacificus eo qđ in
regno eiꝰ pax fuerit. Scđm nom̃ edida.
eo qd fuerit dilectus. & amabilis dñi.
Terciũ uocabulũ ei cȩleth qđ grece ȩccłia¬

Expanded text:
utique, quia fortissimus in praeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirpe scilicet sua, de Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod in regno ejus pax fuerit. Secundum nomen Idida, eo quod fuerit dilectus, et amabilis Domino. Tertium vocabulum ejus Coheleth, quod Graec
Abbreviated transcription (Latin):
ob sollicitudine̾ ponit᷑. P Anchora
suꝑior ponitur. ubi aliqua res magna
omnino est. M Anchora inferior est¬
ubi aliquid uilissime uł inconuenientiꝰ
denuntiatũ est. Chronis nota est¬
quȩ in fine libri apponit᷑. IAlogus
tur. ut ubi lector inliminari huiꝰ modi
signũ inuenerit. ad textũ recurrens eiꝰdẽ
sermonis uł uersiculi sciat esse expositio¬
nẽ cuiꝰ similẽ suꝑiacentẽ notã inuenerit¬
.XI.De notis uulgaribus

Expanded text:
ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora   superior ponitur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. 26. Coronis   nota tantum in fine libri apponitur. 27. Alogus tur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum invenerit ad textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam inveneritXXII. De notis vulgaribus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores nr̃i apponunt in libris ȩccle
stranda testimonia scarum scripturarũ.
siracusanꝰ posuit homericis uersib ad
antiqui in his opponebant quȩ zenodotꝰ
ephesins ñ recteadiecerat aut detraxerat.
aut ꝑmutauerat. in his & nr̃i ea usi sunt.¬
¶ Dipleobolismene. int̾ponitur ad sepa¬
randos in comediis uł tragoediis ꝑhiodos
IAuersa obolismene. quotiens strophe
& antistrophus infertur. E Auersa cũ
obelo ad ea opponitur quȩ ad aliquid
respiciunt. ut nos ne tibi frigiȩ res uer¬
tere fundo conamur. nos armis eros
qui troas achiuis subiecit.I. Diple¬
suꝑne obolata. ponit᷑ ad condictiones
locoꝵ ac tempoꝵ ꝑsonarũq mutatas.
finito loco suo monade significante simi¬
lem sequentẽ quoq esse. R. Cerauniũ.
ponitur quotiens multi uersꝰ imꝓbant᷑.
nec ꝑ singulos obolant᷑. Cerauniũ enĩ
fulmen dicit᷑. P Crissimon hȩc sola
ex uoluntate uniꝰ cuiꝰq ad aliquid

Expanded text:
scriptores nostri adponunt in libris ecclesiscriptores nostri adponunt in libris ecclesistranda testimonia sanctarum Scripturarum. Syracusanus posuit Homericis versibus adantiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. Aversa ὀβολισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obelo   ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt, ut: Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo Conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis Objecit? . conditiones locorum, ac temporum, persona rumque mutatas. finita loco suo monade significante similem sequentem quoque esse. 21. Ceraunium   ponitur quoties multi versus improbantur, nec per singulos obelantur, ceraunus enim fulmen dicitur. 22. Chresimon  . Haec sola ex voluntate uniuscujusque ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
opponitur ubi in translationib diuersꝰ
sensus habetur.R. Asteriscus cum
obelo. hac ꝓprie aristarchꝰ utebat᷑ in his
uersib qui ñ suo loco positi erant.
Paragraphus ponit᷑ ad separandas res
a reb. quȩ in connexu concurrunt.
quẽadmodũ in catalogo loca a locis. &
regiones a regionib. in agone prȩmia
a p̾remiis. certamina a diuersis certami¬
nib seꝑantur. IPositura est figura
paragrapho contraria. & ideo sic forma¬
ta. quia sicut ille principia notat. ita
ista fines a principiis seꝑat. U. Crifia
circuli pars inferior cũ puncto ponit᷑
in his locis ubi questio dura & obscura
aperiri uł solui ñ potuit. D. Antisĩma.
ponitur ad eos uersus. quoꝵ ordo ꝑmu¬
tandus est: sic & in antiquis auctorib
positũ inuenitur. D Antisĩma cũ pun¬
cto ponitur in his locis. ubi in eodem
sensu duplices uersꝰ sunt. & dubitat᷑
quis potiꝰ eligendus sit. I.Diple hanc

Expanded text:
apponitur, ubi in translationibus diversus apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. 7. Asteriscus   cum obelo: hac proprie Aristarchus utebatur in iis versibus, qui non suo loco positi erant. 8. Paragraphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones a regionibus, in agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. 9. Positura   est figura paragrapho contraria, ideo sic formata, quia siista fines a principiis separat. Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
reterea
quȩdam scripturarũ notȩ apud cele¬
berrimos auctores fuerunt quasq antiqͥ
ad distinctionẽ scripturarũ carminib
& hystoriis apposuerunt. propria in litt̾ȩ
strandam unã quamq uerbi sententiaꝵq
ac uersuum rationẽ. Notȩ autẽ uersib
apponitur in his quȩ omissa st̃. ut illũ¬
cescant ꝑ eam notã quȩ deesse uidentur.
Stella enĩ. aster dicitur greco sermone. a
qͦ astericꝰ ẽ deriuatꝰ obelꝰ. id÷ uirgula iacens.
apponit᷑ in u̾bis ł in sententiis suꝑflue iteratis
siue in his locis uͥ lectio aliqͣ falsitate notata ẽ
ut qͣsi sagitta iugulet suꝑuacua atq falsa confo¬
diat. Sagitta enĩ grece obelꝰ dr̃. obelꝰ suꝑne
& punctꝰ ponit᷑ in hiᷤᷤ de qͥb dubitat᷑ utrũ tolli debeaĩ
an ne apponi.ͦ Limniscus. id est uirgula
int̾ geminos punctos iacens apponit᷑ in
his locis quȩ sacrȩ scripturȩ interpretes
eodem sensu. s diuersis sermonib tran¬
stulerunt. U. Antigraphus cũ puncto

Expanded text:
eterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae strandam unamquamque verbi sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus adponitur in his quae omissa sunt, ut inlucescant per eam notam, quae deesse videntur. Stella enim quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant necne. 5. Limniscus, ÷ id est, virgula inter geminos punctos jacens, 34 apponitur in iis locis quae sacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus, transtulerunt. 6. Antigraphus   cum puncto
Abbreviated transcription (Latin):
officioꝵ ordines st̃. Principales dicti qd̃
primi sint magistratib. Magistratus uero
qđ maiores sint reliquis officiis dũ uiriles
Tabellio uocatꝰ qđ sit portitor tabellarũ.
idem & susceptor. idem & scriba publicus.
quia ea quȩ gestis tantũ publicant᷑ scribit
Burgarii a burgis dicti. quia crebra ꝑlimi¬
tes habitacula constituta. burgos uulgo
uocantur. unde & burgundionum genti
nom̃ inhȩsit. qͦs quondã subacta germa¬
nia romani ꝑ castra disposuerunt. atq ita
nom̃ ex locis sumpsert̾. Collegiati dicunt᷑
qd̃ ex eoꝵ collegio custodiisq deputantur
qui facinꝰ aliqđ cõmiserunt. Est eni sor¬
didissimũ genꝰ hominũ patre incerto
ꝓgenitũ. Priuati st̃ extranei ab officiis
publicis. Est enĩ nom̃ magistratuũ habenti
contrariũ. & dicti priuati qd̾ sint ab offi¬
enis curiȩ ab soluti. Mercennarii sunt qͥ
seruiunt accepta mercede. idem & baroneᷤ

Expanded text:
officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones
Abbreviated transcription (Latin):
miuriã nobilitatis defenderent. unde &
defensores dicti. eo qđ plebem sibi cõmissã
contra insolentiã imꝓboꝵ defendant. at
contͣ nc̃ qͥdã euersores ñ defensores existiuns
Numerarii uocati st̃. qui publicũ nummũ
ȩrariis inferunt. Functi ab eo qdđ fungant᷑
officio & honore aliquo dicti. hinc & defin¬
officia. nichil enĩ iam faciunt. Mumcipes
sunt in eodem municipio nati. ab officio
munerũ dicti. eo qđ publica muma acci¬
piunt. munia enĩ officia st̾. unde & imu¬
nes dicunt᷑. qui nullũ gerunt officium.
Nunicipiales originales ciues. & in loco offici¬
um gerentes. Decuriones dicti. qđ sint de
ordine curiȩ. officiũ enĩ curiȩ amministras
unde ñ est decurio qui sũmam ñ intulit.
uł curiã participauit. Curiales autẽ idem
& decuriones. & dicti curiales. quia ciuilia
munera ꝓcurant. & exequunt᷑. Principa¬
les magistratꝰ & dum uiriles curialium

Expanded text:
iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunofficia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium
Abbreviated transcription (Latin):
Iudices dicti qͣsi ius dicentes popło. siue
qd iure disceptent. iure autẽ disceptare.
iuste iudicare. ñ est enĩ iudex. si ñ in eo
iustitia est. Prȩsi des rectores ꝓuintię
sunt. dicti qđ p̃̾sunt. Pretores autẽ qͣsi
p̃ceptores ciuitatis. & principes. Idem
& questores qͣsi quesitores eo qđ questio¬
nib p̾sunt. consiliũ eniꝰ & causa. apud
eos est. Proceres sunt pͥncipes ciuitatis.
qͣsi ꝓcedes. qđ ante om̃s honore ꝓcedant.
unde & capita trabiũ quȩ eminent extra
parietes ꝓceres dicunt᷑. eo qđ primo ꝓce¬
dant. hinc autẽ ad primores facta transla¬
tio. qđ & cęt̾a multitudine preminent.
Tribum dicti qđ plebi uł iura uł opem
tribuunt. constituti autẽ sunt sexto anno
post reges exactos. plebs eniꝰ dũ a senatu
& consulib p̃meretur. tunc ipsa sibi tribu¬
nos qͣsi ꝓprios iudices & defensores creauit
qui eoꝵ libertatẽ tuerent᷑. & eos aduersus

Expanded text:
Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qđ in principio romani trifarie
fuerint a romulo disꝑtiti. in senatorib.
militib & plebib : quȩ tam̃ tribꝰ nunc
multiplicatȩ nom̃ pristinũ retinent.
Senatui nom̃ etas dedit. qđ seniores essent.
sic fit ut consulat. & nocere non possit
suos. ita illi rem publicam alebant. Pa¬
tres conscripti. quia dũ romulꝰ decẽ senatoꝵ¬
curias elegisset. nomina eoꝵ p̃senti ppło
in tabulas aureas contulit. atq inde pa¬
tres conscripti uocati. Prum ordines se¬
natoꝵ dicunt᷑ illustres. scd̃i expectabi¬
les. tercii clarissimi. iam inferius aliqd
quartũ genus ñ est. quãuis enĩ senatoria
quisq origine esset. usq ad legitimos
annos eques romanꝰ erat. deinde acci¬
piebat honorem senatoriȩ dignitatis.
Censores ap̃ uetes romanoꝰ erañs. est enĩ nom̃
censoris dignitas iudicialis. censere enĩ
iudicare est. Item censores st̃ patrimo¬
nioꝵ iudices.a censu ęxis appellati.

Expanded text:
ab eo quod in principio Romani trifarie ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. sic fit ut consuleat et nocere non possit.suos, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati.
Abbreviated transcription (Latin):
uocati. qđ in unũ coeuntes uiuant. ut
Domꝰ uniꝰ familię habitaculũ est. sicut
urbs uniꝰ ppłi. sicut orbis domicilium
totiꝰ generis humani. Est autẽ domꝰ
genus familiȩ uniꝰ. siue comunctio uiri
& uxoris. incipit autẽ a duob & est nom̃
familia est liberi ex liberis legib suscepti
a femore. Genus agignendo & ꝓ generan¬
do dictũ. aut affinitione certor pro¬
gnatoꝵ. ut nationes. quȩ a ꝓpriis cogna¬
tionib t̾minate gentes appellantur
Popłs est humanȩ multitudinis iuris
consensu. & concordi cõmunione sociatꝰ
Popłs autẽ eo distat a plebib qđ populꝰ
uniuersi qiues sunt connumeratis senio
orib ciuitatis. Popłs gͦ tota ciuitas est
Uulgus uero plebs est. płebs autem dicta
a pluralitate. maior est enĩ numerus
dicit᷑ a lapidib. Uulgus est passim in¬
habitans multitudo. quasi quisq quo
uult. Tribꝰ dicunt᷑ tanꝙͣ curiȩ & congre¬
gationes distinctȩ ppłoꝵ. & uocatȩ tribꝰ

Expanded text:
vocati sunt quod in unum coeuntes vivant, ut mus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis seniororibus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus
Abbreviated transcription (Latin):
quartꝰ i ordine. ẽ. qͣsi tetranepos. Almoreᷤᷤ
autẽ ñ dicimꝰ. nͥ qͦtiens graduũ deficit
nom̃. ut puta filiꝰ. nepos. ꝓnepos. ab nepoᷤᷤ
adnepoꝰ. tͥnepos. Ubi isti gradꝰ defecerint. merito
iã dm̃s minores. sic̃ & maiores dm̃s. pꝰ patres
am. ꝓami. abaui. attami. tritauiq uoca¬
bulũ U

Expanded text:
quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, abavi, atavi, tritavique vocabulum.
Abbreviated transcription (Latin):
est quasi ex filio natꝰ. dictꝰ autẽ nepos. qͣsi
natꝰ post. Primũ autẽ filiꝰ nascit᷑. deinde
nepos. Gradus enĩ substitutionis est. hinc
& posteritas. qͣsi postera ȩtas. Nepos autẽ
utriꝰq sexus ẽ. nã ut neptis dicamꝰ. in
iure est. ꝓpt̾ discretionẽ successionis ad¬
missã. Pronepos ẽ qͥ ex nepote conceptꝰ
natꝰq est. & dictꝰ ꝓnepos: qͣsi natꝰ porro
post. Ex hoc qͦ gradu incipit uocari & ꝓge¬
nies. qͣsi porro post geniti.nã filii & nepo¬
tes ñ sunt ꝓgenies. quia ñ est in eis longa
posteritas. Sicut autẽ longe inferiꝰ editi
ꝓgenies dicunt᷑ ita superiꝰ ꝓaui attaui. qͥ
& ꝓgenitores appellant᷑. qͣsi porro generan¬
tes. Pronepos dictꝰ qͣsi ꝓpe nepotẽ. Ab nepoᷤ
qui seiungit᷑ a nepote. Est enĩ int̾ illũ &
nepotẽ ꝓnepos. Adnepos ab nepotis filius.
Trinepos adnepotis filiꝰ. qͥ post nepotẽ

Expanded text:
est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
scipio paulinꝰ. Gemini st̃ ñ duo simul tantũ
nati. s etiã plures. De geminis autẽ uno ab¬
ortiuo alt̾ qui legitime natꝰ fuerit. nofiscus
nominat᷑. Posthumꝰ uͦ uocat᷑. eo qđ post hu¬
mationẽ patris nascit᷑. idest post obitũ. iste
& defuncti nom̃ accepit. Sic enĩ lex uoluit.
ut qͥ defuncto patre nascit᷑. defuncti nomi¬
ne appellet᷑. Nothꝰ dicit᷑ qͥ de patre nobili
& matre ignobili gignit᷑. sic̃ ex concubina.
est autẽ nom̃ grecũ. & in latinitate deficit:
huic contrariꝰ ẽ spuriꝰ. qͥ de matre nobili.
& patre ignobili nascit᷑. Itẽ spuriꝰ. patre
incerto. matre uidua genitꝰ uelut
tantũ spurii filiꝰ qͥa muliebrẽ naturã uet̾es
qͥa quȩdã animalia fauonio spu hausto con¬
cipere existimant᷑. Unde & hi qui ñ st̃ de
legitimo matrimonio matrẽ. potiꝰ quã
patrẽ sequunt᷑. Latine autẽ spuriĩ quasi
ext᷑ puritatẽ id est qͣsi immundi. Nepos

Expanded text:
Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos
Abbreviated transcription (Latin):
one qͦ qd humana consuetudine nulli
licet nescire. ueluti sicut nos dõ ñ natura
s adoptione dicimꝰ: pater nr̃ qͥ es in cęlis.
Doctrina. sicut apłs filios suos appellat eos
id̾o liberi appellant᷑. ut isto uocabulo secer¬
nant᷑ a seruis. qr sic̃ seruus ĩ potestate ẽ dñĩ
sic filiꝰ in potestate est patris. Ita etiã filio
fit emancipatio. ut sit liber a patre. sicut fit
seruo manumisso. ut sit lib̾atus a dño. Item
liberi dicti qͥa ex libero st̃ matrimonio or¬
ti. Nam lib̾tini filii ex lib̃o & ancilla serui¬
lis conditionis st̃. semꝑ enĩ qui nascitur
deteriorẽ parentis statũ sumit. Naturales
autẽ dicunt᷑ ingenuarũ concubinarũ filii.
qͦs sola nat᷑a genuit. ñ honestas coniugii.
idem & pueriꝰ apube. Adoptiuus filiꝰ est qͥ
aut a patre iusto aut auo. cuiꝰ potestate ꝑ¬
mancipationẽ ẽ traditꝰ. malienã potestatẽ¬
tnͣsit. qͥ utriꝰq fert nom̃ ut fabiꝰ emiliꝰ. uł

Expanded text:
one quoque, quod humana consuetudine nulli one quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire: vel sicut nos Deo, non natura, sed adoptione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Doctreo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proamancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cornelio orta: Familia autẽ a fęmore
femur enĩ genꝰ est. & stirps ostenditur.
nam familia ꝓ seruis ab usiue ñ ꝓprie
dicit᷑. Stirps ex longa generis significa¬
tione uocatur. Gnatus dictꝰ qͣsi genera¬
tus. unde & ꝑ.g. scribit᷑. Soboles eo qđ
substitutio sit generis. Qua driptitus
autẽ ordo filioꝵ est ita. Unigenitus.
primogenitꝰ. medius. nouissimꝰ. Unige¬
nitus. post que nullꝰ. Primogenitꝰ autẽ
ante quẽ nullꝰ. Medius inter omnes.
Nouissimꝰ post om̃s. unde & minimus a
monade. Nouissimꝰ autẽ ꝓpt̃ qd nouus
quia cęti p̾cedendo antiquiores existunt
Quatuor modis etiã filii appellant᷑. naturai.
imitatione. adoptione. doctrina. Natura
ueluti cũ dicuntur filii abrahȩ iudei.
Imitatione. ut ipsiꝰ abrahȩ fidẽ imitantes
ex gentib dicente eugłio. potens est ds̃ de
lapidib istis suscitare filios abrahȩ. uł sicͥ
nati. ñ nati. s quẽ fuerant imitati Adopti¬

Expanded text:
Cornelio orta. 12. Familia autem a femore. Cornelio orta. 12. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur. Nam familia pro servis abusive, non proprie dicitur. 13. Stirps ex longa generis significatione vocatur. Gnatus dictus, quia generatus. Unde et per g scribitur. Suboles, eo quod substitutio sit generis. 14. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: Unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. Unigenitus post quem nullus. Primogenitus ante quem nullus. Medius, inter omnes. Novissimus, post omnes. Idem et minimus a monade. NOVISSIMUS autem propter quod novus, quia caeteri praecedendo antiquiores existunt. 15. Quatuor etiam modis filii appellantur, natura, imitatione, aveluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut n nati, sed quem fuerant imitati. Adopti
Abbreviated transcription (Latin):
patrisfamilias. Qui autẽ iniq dñant᷑ in
seruis. hoc se nomine nequaqͣ. reputent
appellari:. Mat᷑familias inde uocari.
quia ꝑ quandã iuris sollemnitatẽ in
familiã transit mariti. Tabulȩ enĩ ma¬
trimoniales instrum̃ta emptionis suȩ
sunt. alias sicut matrona est & mater
primi pueri.id est qͣsi mat̾ nati. ita ma¬
terfamilias illa est. quȩ plures enixa est
nam familia ex duob esse constat. et
incipit. Auus pater est patris. ab euo
dictꝰ. idest ab antiquitate. Proauus
aui pat̾ est. qͣsi ꝓpe est auũ. Abauus ꝓaui
pater est. iã longe ab auo. Attauus aba¬
ui pat̾. T̾riauus attaui pat̾. qͣsi tet᷑ auus.
id est quartꝰ suꝑ auũ. S tͥ tauus ultimũ
cognationis est nom̃ Familia enĩ ori¬
tur a patre. terminat᷑ in tͥtauo. Filiꝰ &
filia a familia dicti st̃. ipsi enĩ primi
in ordine nascentiũ existunt. unde &
cornelia familia ista stirps omnis a

Expanded text:
PatrisfamPatrisfamservis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater est, iam longe ab avo. Atavus abavi pater. Tritavus atavi pater, quasi tetravus, id est, quartus supra avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. 11. Filius et filia a familia dicti, ipsi enim primi in ordine nascentium existunt; unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit census ȩris. soluit enim
tributũ auctoris. in hoc enĩ uocabulo
prima successio est hereditatis. & generis
ut sunt filii & nepotes. Proheres est qui
loco heredis fungit᷑. qͣsi ꝓ herede. est enĩ
aut institutꝰ. aut substitutꝰ. Pater est
a quo initiũ nascit᷑ generis. itaq is pater¬
familias uocitat᷑. Pater autẽ dictꝰ eo qd̾
patratione ꝑacta filiũ creat. Patratio
enĩ est rei ueneriȩ consũmatio. Lucretiꝰ.¬
idem & creatores. Crementũ enĩ semen¬
est masculi. uñ animaliũ & hominũ corpo¬
ra concipiunt᷑. hinc creatores paren¬
tes dicunt᷑. Mater dicit᷑ qđ exinde effi¬
ciatur aliqͥd. mat᷑ enĩ qͣsi materia. nam
causa pater est. Paterfamilias autem
dictus. qđ om̃ib in familia sua positis
seruis tanꝗͣ pater filiis patria dilectione
consulit. seruoꝵq conditionẽ a filioꝵ
affectu ñ discernit. s qͣsi unũ menbrũ
amplectitur. hinc eniꝰ exortũ est nomen

Expanded text:
inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. LucretiusIidem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. 6. Mater dicitur, quod exinde efficiatur aliquid; mater enim quasi materia, nam causa pater est. 7. Paterfamilias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tanquam pater filiis, patria dilectione consulit, servorumque conditionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectitur; hinc enim exortum est nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tur. eo qd aptȩ sint ad oculoꝵ tumores. &
ad extergendas lippitudines utiles.
Candide fungie cura fiunt. ꝑ ȩstatem enĩ
ad solem sternuntur. & sicut cera punica
cundorẽ bibunt. Animaliũ omniũ in
aquis uiuentiũ nomina centũ quadra
nerib beluarũ. serpentiũ cominunũ
terrȩ & aquȩ. cancroꝵ. concharũ. locusta¬
multa quodam naturȩ intellectu ordi¬
nem tempoꝵ suoꝵ agnoscunt. quȩdam
uͦ in suis locis sine mutatione uagant᷑.
in piscib autẽ feminis aliȩ cõmixtione
masculi concipiunt & pariunt catulos.
aliȩ ponunt oua sine masculi suscepti¬
one concepta. quȩ idem in sequenti sui
munere afflata generabilia fiunt. quę
uͦ ꝑfusa ñ fuerint sterilia ꝑseuerant. aut
putrescunt
UII. De auibus.

Expanded text:
tur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et tur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica candorem bibunt. Animalium omnium in aquis viventium nomina centum quadragneribus beluarum, serpentium communium terrae et aquae, cancrorum, concharum, lucustamulta quodam naturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt, quaedam vero in suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui unere fuerint afflata generabilia fiunt, quae vero perfusa non fuerint sterilia perseverant aut putrescunt. § 7 De avibus.
Abbreviated transcription (Latin):
diores cȩteris. aliȩ calamites uocantur.
qm̃ inter harundines fruticesq uiuunt.¬
minimȩ omniũ & uiridissimȩ mutȩ &
sine uoce sunt. egredulȩ ranȩ paruulȩ
cupatȩ. negant quidã canes latrare qͥb
in ofa rana uiua fuerit data: Fungia
a fingere idest nitidare & extergere di¬
cta. aframus. accedo ad te ut tibi ceruicẽ
fingam linteo. idest extergam. Cicero.
& fingebatur sfungiis sanguis idest exter¬
gebatur. Anmal autẽ esse docetur cruo¬
re inherente petris. unde & dũ abscidit᷑
sanguinẽ remittit. Nam alia st̃ uiuen¬
tia in aquis & discurrunt ut pisces. alia
quȩ stant fixa ut ostreȩ. Hichini fungię.
ex his alias mares dici. eo qd̃ tenues sint
fistulȩ spissioresq. alias feminas quȩ ma-¬
iorib fistulis sunt ac ꝑpetuis. alias duri¬
ores quas greci appellant tragos. & nos
hircosas dicere possumꝰ ob asꝑitatẽ sui.
mollissimũ genus earũ. peniciliȩ uocan¬

Expanded text:
diores cunctarum. Aliae calamites vocantur, diores cunctarum. Aliae calamites vocantur, quoniam inter arundines fruticesquminime omnium et viridissime, mute et sine voce; sunt agredule rane parve cupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extergere, dicta. Afranius415: Accedo ad te, ut tibi cervicem fingam linteo, id est extergam. Ciceropro Sest. 77: 'Effingebatur sfungiis sanguis,' id est extergebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocan
Abbreviated transcription (Latin):
Testudo dicta. eo qđ tegmine testȩ sit ad oꝑ¬
ta in camerȩ modũ. sunt autẽ quatuor
genera. terrestres. maritimȩ. lutariȩ. id est
in cęno & paludib uiuentes. quartũ genꝰ
fluuiales quȩ in dulci aqua uiuunt:
tradunt aliqui qđ incredibile est. tardiꝰ
ire nauigia testudinis pedẽ dextrũ uehen¬
tia. Hichinus a terrestri hichino nomen
traxit. quẽ uulgus iricium uocat. cuiꝰ te¬
stula duplex spinis aculeata in modum
castanearũ quando adhuc cooꝑte de arbo¬
rib cadunt. caro eiꝰ mollis & mino simi¬
lis. Uris trib modis dicit᷑. ut testudo. ac
peloris. & conchilia. nam qđ edimꝰ & ubi
caro inest. & utrũq dicit᷑ pelorꝰ Ranȩ
a garrulitate uocatȩ. eo qd circa genitales
strepunt paludes. & sonos uocis impor¬
tunis clamorib reddunt. ex his quȩdam
aquaticȩ dicunt᷑. quȩdã palustres. quȩdã
rubetȩ. ob id quia in ueprib uiuunt gran¬

Expanded text:
Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopeTestudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuor genera: terrestres, maritimae, lutariae, id est in caeno et paludibus viventes; quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †uris† tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, gran
Abbreviated transcription (Latin):
ne & asꝑitate. quȩ alio nomine conchi
ferro lacrimas purpurei coloris emittat.
ex quib purpura tinguitur. & inde ostrũ
appellatũ. qđ hȩc tinctura ex testȩ humo¬
re elicitur. Cancros uocari quia concȩ
sunt crura habentes inimica ostreis ani¬
malia. eoꝵ enĩ carnib uiuunt miro
ingenio. nam quia ualidam testã eiꝰ ape-¬
rire ñ potest. explorant qnͣdo ostrea clau¬
stra cestarũ aꝑiat. tunc cancer latenter
lapillũ micit. atq impedita conclusio¬
ne ostreȩ carnes erodit. tradunt quidã
decẽ cancris cũ ocimi manipulo alliga.¬
tis. omnes qui ibi sunt scorpiones ad eũ
locũ coituros. Duo autẽ st̃ genera cancroꝵ
fluuiales & marini. Ostrea dicta ẽ. a
nitur. greci enĩ testã ostream dicunt.
ostrea autẽ neutro carnes eiꝰ feminino
musculi. qͣsi masculi. Pelorides a pelo¬
ro ꝓmontorio siciliȩ ubi abundant co
boreas angusta absede pelori. Ungues a
similitudine humanarũ unguiũ dictȩ:

Expanded text:
ne et asperitate: que alio nomine conchilne et asperitate: que alio nomine conchilferro lacrimas purpurei coloris ex quibus purpura tingitur, et inde ostrum appellatum, quod haec tinctura ex testae humore elicitur. 51. Cancri vocantur, quia conchae sunt crura habentes, inimica ostreis animalia; eorum enim carnibus vivunt miro ingenio. Nam quia valida testa ejus aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testarum aperiat; tunc cancer latenter lapillum injicit, atque impedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam decem cancris cum ocimi manipulo alligatis, omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum coituros. Duo autem sunt genera cancrorum, fluviatiles et marini. 52. Ostrea, dicta est a nitur. Graeci enim testam ὄστρακα vocant. Ostrea autem neutro, carnes ejus feminino musculi, qro promontorio Siciliae, ubi abundant, co Boreas angusta ab sede Pelori. Ungues a similitudine humanarum unguium dictae.
Abbreviated transcription (Latin):
est tanta. ut lucernȩ addito ethiopas
uideri ablato lumine priore quidam tra¬
dunt. Lulligo tradunt in oceano mau¬
ritaniȩ ñ ꝓcul a lixo flumine tantã mul¬
titudinẽ lulliginũ euolare ex aqua. ut
etiam naues subinergere possint. Conce.
& cocleȩ ex hac causa uocatȩ. quia defici¬
ente luna cauantur idest euacuantur.¬
omniũ enĩ clausoꝵ animaliũ maris atq
concharũ incremento lunȩ menbra tur¬
gescunt. defectu euacuant᷑ luna enĩ cum
in augmento fuerit auget humorẽ. cum
uero in defectu uenerit humores minu¬
untur. hoc phisici dicunt. Conc̾ę autem
primȩ positionis nomen. cocleȩ uero ꝑ
dĩminutionẽ quasi conculȩ. Concarũ
multa st̃ genera. inter quas & margari¬
tiferȩ quȩ ooceloȩ dicunt᷑. in quarũ carne
preciosus calculꝰ solidatur. de quib tra¬
dunt hi qui de animantiũ scripserunt
naturis eo qd nocturno tẽpore litora
appetant. & ex cęlesti rore margaritam

Expanded text:
vis est, ut lucernae addito Aethiopes vis est, ut lucernae addito Aethiopes videri, ablato priori lumine, quidam tradant. 47. Lulligo, tradunt in Oceano Mauritaniae non procul a Lixo flumine tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua, ut etiam naves demergere possint. 48. Conchae, et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est, eOmnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem; cum vero in defectum venerit, humores minuuntur; hoc enim Physici dicunt. Conchae autem primae positionis nomen, cochleae vero per diminutionem, quasi conchleae. Concharum multa genera sunt; inter quas et margaritiferae, quae †oceloe† dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi qui de animantium scripsere naturis eo qpetant, et ex coelesti rore margaritas
Abbreviated transcription (Latin):
se in circulos. hanc feminini tantũ sexus
esse tradunt. & concipere a serpente ob id
a piscatorib tanqu̾a a serpente sibilo
euocatur. & capitur. ictu autẽ fustis diffi¬
culter interimit᷑. ferula ꝓtinus. animam
in cauda habere certũ est. nam capite
ꝑcusso uix eam interumi. cauda statĩ exa
pes. plurimos enĩ nexus haber. iste inge¬
niosus hamũ appetens brachiis cõplectit᷑.
ñ morsu. nec priꝰ dimittit. quam ȩscam
circũroserit. Torpedo uocata. eo qđ corpꝰ
torpescere faciat. si eã quisq uiuentem
tangat. narrat Pliniꝰ scd̾s ex indico mari
torpedo etiã ꝓcul & elonginquo uł si ha¬
sta uirgaq attingatur. quãuis p̾ualidos
lacertos torpescere. quãlibet ad cursum
ueloces alligare pedes. tanta enĩ uis eius
est. ut etiã aura corporis sui afficiat m̃bra
Sepia dicit᷑ quia sepib int̾clusa facilius
capitur. in coeundo obscenũ genꝰore enĩ
concipit sicut uipera. cuiꝰ atramenti uis

Expanded text:
se in circulos. Hanc feminini tantum sexus se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus; animam in cauda habere certum est. Nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanpes; plurimos enim nexus habet. Iste ingeniosus hamum appetens brachiis complectitur, non morsu; nec prius dimittit quam escam circumroserit. 45. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisquam viventem tangat. Narrat Plinius Secundus, « ex Indico mari torpedo etiam procul, et e longinquo, vel si hasta virgaque attingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces pedes alligari. » Tanta enim vis ejus est, ut etiam aura corporis sui afficiat membra. 83 46. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur. In coeundo obscenum genus, ore enim concipit, sicut vipera. Cujus atramenti tanta
Abbreviated transcription (Latin):
tempestates mutari designant. Squa mat᷑
dictus. qđ sit squamis acutus. unde & eiꝰ
cute lignũ politur. Ciuitas sỹriȩ quȩ
nunc tẏrus dicitur. olim sarra uocabat᷑.
a pisce quodã qui illic abundat que lin¬
gua sua sar appellant. ex quo diriuatum
est huiꝰ similitudinis pisciculos sarras
sardianãq uocari. Allec pisciculꝰ ad li¬
quorẽ salsamentoꝵ idoneus unde & nun¬
cupatus. A forus pisciculus qui ꝓpter exigui¬
tatem hamo capi ñ potest. Anguillȩ sĩ¬
militudo anguis nom̃ dedit. origo huiꝰ
ex limo. unde & qnͣdo capitur adeo lenis
est ut quanto fortiꝰ presseris tanto eitius
elabitur. ferunt autẽ orientis fluuium
gangen anguillas tricenis pedib gignere.
Anguillȩ uino necate. qui ex eo biberint
tediũ uini habent. Draco marinꝰ a cu¬
leos in brachiis habet ad caudã spectan¬
tes. qui dum ꝑcusserit quaqua ferit uene¬
num fundit: unde uocatus. Murenam
greci mẏrinam uocant. eo qđ complicet

Expanded text:
tempestates mutari. Squatus tempestates mutari. Squatus dictus, quod sit squamis acutus. Unde et eius cute lignum politur. Civitas Syriae, quae nunc Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a pisce quodam qui illic abundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit unde et vocatus. Muraenam Graeci μύραιναν vocant, eo quod conplicet
Abbreviated transcription (Latin):
cea mi̾sili nom̃ traxit. qđ eiꝰdem figurȩ
sit. Terrestria enĩ priꝰ inuenta sunt quã
marina. nam sparus est telum rusticanũ
missile ab spargendo dictũ. Australis pi¬
scis. siue quia aquarũ undã ore suscipit.
siue quia tunc piscis oritur quo tempore
tendere in occasũ pliades cȩperint.
Hamio saratilis dextra sinistraq laterib
uirgulis puniceis ꝑpetuis aliisq discolori¬
b designatur. dictus hannio qͥa ñ capit᷑
nisi hamo. E chenais paruus & semipe¬
dalis pisciculus nom̃ sumpsit qđ nauim
adherendo teneat. ruant licet uenti. licet¬
seuiant ꝓcellȩ. nauis tam̃ quasi radicata
in mari stare uidetur. nec moueri. ñ reti¬
nendo. s tantũmꝰ adherendo. hunc latini
morã appellant. eo qd cogat stare nauigia
Uranoscopus uocatur ab oculo que in capi¬
te. habet. a quo semꝑ supra intendit
Millago nominatꝰ. quia euolat suꝑ aquam.
quotiens autẽ cernitur extra aqua uolitanᷤ

Expanded text:
cea missile nomen traxit, quod eiusdem figurae cea missile nomen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina. Nam sparus est telum rusticanum missile, ab spargendo dictum. Australis piscis, sive quia aquarum undam ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur quo tempore tendere in occasum Pleiades coeperint. Hamio saxatilis dextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; dictus hamio quia non capitur nisi hamo. Echenais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, saeviant procellae, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram appellaverunt, eo quod cogat stare navigia. Uranoscopus vocatur ab oculo, quem in capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam volitans,
Abbreviated transcription (Latin):
dias. confestim retrorsum rediens. ita tran¬
silit rete ut uolare piscem uideas. Mela¬
nurus eo qđ nigram caudã habeat. et
pennas nigras & in corpore lineas nigras.
melan enĩ greci nigrũ uocant. Glaucus
a colore dictus qd albus sit. greci enĩ albũ
gleocon dicunt. Hic ȩstate raro apparet.
nisi tantũ in nubilo. Timallus ex flore
nom̃ accepit. timũ quippe flos appellatur.
nam dũ sit specie gratus. & sapore iocundꝰ.
tamen sicut flos flagrat. & corpore odorẽ
aspirat. Escarus dictus eo qđ escã solus
ruminare phibetur. deniq alii pisces ñ
ruminant. tradunt autẽ hunc ingenio¬
sum esse.namq inclusũ nassis ñ fronte
erumpere. nec infestis uiminib caput
inserere. s auersũ caudȩ ictib crebris
laxare fores. atq ita retrorsũ redire. que
luctatũ ei si forte aliꝰ escarus extrinsecꝰ
uideat. apprehensa mordicus cauda ad¬
iuuare nisus erumpentis. Sparus a lan¬

Expanded text:
dias, confestim retrorsum rediens ita trandias, confestim retrorsum rediens ita transilit rete ut volare piscem videas. Melanurus, eo quod nigram caudam habeat et pinnas nigras et in corpore lineas nigras; μέλαν enim Graeci nigrum vocant. Glaucus a colore dictus, quod albus sit; Graeci enim album γλαυκὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tantum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: thymum quippe flos appellatur: nam dum sit specie gratus et sapore iucundus, tamen sicut flos fraglat et corpore odores aspirat. Escarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus extrinsecus videat, adprehensa mordicus cauda adiuvare nisus erumpentis. Sparus a lan
Abbreviated transcription (Latin):
ex animalib suꝑiorem maxillã mouere
dicit᷑. Uppotamꝰ uocatꝰ qđ sit equo si¬
milis. dorso. iuba. & hinnitu rostro resu¬
pinato. aprinis dentib. cauda tortuosa.
die in aquis cõmoratur. nocte segetes
depascitur. & hunc milꝰ gignit. P̾hagrũ
quẽ greci ideo nuncupantꝰ qđ duros den¬
tes habeat. ita ut ostreis in mari alatur
Dentrix ꝓmultitudine & granditate den¬
tium dictus. Lepus a similitudine capitiᷤ
nuncupatus. Lupũ ut dictũ est auiditaᷤᷤ
appellauit piscem in captura ingeniosũ.
deniq reti circundatus fertur arenas ara¬
re cauda atq ita conditus transire rete
Mullus uocatus qđ̃ mollis sit atq tenerrimꝰ.
cuiꝰ cibo tradunt libidinẽ in hibere. occiloꝵ
autẽ aciem hebetare. homines uͦ quib sepe
pastus. piscem olent: mullus in uino neca¬
tus. hi qui inde biberint. uini tedrũ habens
Nugilis nom̃ habet qđ sit multũ agilis
nam ubi dispositas senserit piscatoꝵ insi¬

Expanded text:
ex animalibus superiorem maxillam movere ex animalibus superiorem maxillam movere dicitur. Hippopotamus vocatus, quod sit equo similis dorso, iuba et hinnitu, rostro resupinato, aprinis dentibus, cauda tortuosa. Die in aquis commoratur, nocte segetes depascitur: et hunc Nilus gignit. Pagrum, quem Graeci φάγρον ideo nuncupant quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. Dentix pro multitudine et granditate dentium dictus. Lepus a similitudine capitis nuncupatus. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum: denique rete circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus transire rete. Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus. Cuius cibo tradunt libidinem inhibere, oculorum autem aciem hebetari: homines vero, quibus saepe pastus, piscem olent. Mullus in vino necatus, hi, qui inde biberint, taedium vini habent. Mugilis nomen habet quod sit multum agilis. Nam ubi dispositas senserit piscatorum insi