comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥncipio passus ẽ oppugnari. ut uiris foraibꝰ sicut uir¬
artis ita foret ⁊ occasio galutis. Salue t̾ra ꝑmissionis
que ołim fluens lac ⁊ mel tuis dũ tarat habitatoribus
nũe umu̾so orbi remedia salutis uite porrigis alimẽca
Terra inqͣm bona ⁊ optima que in feecundissimo illo
Sinu tuo ex arcħa pat̾ni cordis celeste granũ suscipĩes.
tantas e suꝑno semine martyrũ segetes ꝓtulisti. et
nichilomimꝰ ex reliquo fideliũ genere fructũ fercilis
gleb tͥcesimũ. ⁊ seyagesimũ. ⁊ centesimũ. suꝑom
nem t̾ram młtiplicit̾ ꝓcreasti. Unde et de magna
młtitudine dulcedims tue iocundissimt sacianitis
lentissime saginati memeiam habumdãcie ꝯuautatis
lue uͥq eructuant. qui te uiderunt et usq aAd etremũ
t̾re magnificenciã głe tue loquent᷑ eis qui nõ uiderũt
e enarrent mirabłia que inte fiunt. Głosa dicta
sunt dete ciuitas dei. S iam ey hiis quibꝰ affluis deli¬

Expanded text:
a passus est oppugnari, ut viris fortibus sicut virtutis, ita fores occasio et salutis. Salve, terra promissionis, quae olim fluens lac et mel tuis duntaxat habitatoribus, nunc universo orbi remedia salutis, vitae porrigis alimenta. Terra, inquam, bona et optima, quae in fecundissimo illo sinu tuo ex arca paterni cordis coeleste granum suscipiens, tantas ex superno semine martyrum segetes protulisti, et nihilominus ex reliquo omnium fidelium genere fructum fertilis gleba tricesimum, et sexagesimum, et centesimum super omnem terram multipliciter procreasti. Unde et de magna multitudine dulcedinis tuae jucundissime satiati et opulentissime saginati, memoriam abundantiae suavitatis tuae ubique eructant qui te viderunt, et usque ad extremum terrae magnificentiam gloriae tuae loquuntur eis qui te non viderunt, et enarrant mirabilia quae in te fiunt. Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei: sed jam ex his quibus affluis deli
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto ⁊ potenciuꝰ truinphare. Iocunde sane ⁊ comode
ut quos diu ꝑtulit oppugnatores. magis iam oppugnato¬
ros habere incipiat. faciatq de host miltor̃ qui desuo¬
condlm psecutore fet pdusũ p̾diestorẽ. Qutdobirem no
miror siecĩa suꝑna illa curia iuxta testimoniũ salua¬
toris eyultat magis suꝑ uno pecatore penitenciam
agente qͣm suꝑ plurimis iustis qui nõ indigera sn¬
pemteneia: dũ ꝑeccatoris ⁊ maligni tantis peuldubio
psit contisio. qͣntis ⁊ pͥor nocuerat contͦuersio. Salue
quo tanta ñte ⁊ ꝑte gen̾acõ saluaret᷑. Saluẽ euntas
regis magni.er qua noua ⁊ iocunda mundo miracła
cũ pͥnceps ꝓumciarũ. patarchoꝵ possessio. ꝓpħoꝵ mat̾.

Expanded text:
quanto et potentius triumphare. Jucunde sane et commode: quanto et potentius triumphare. Jucunde sane et commode: ut quos diu pertulit oppugnatores magis jam propugnatores habere incipiat; faciatque de hoste militem, qui dequondam persecutore fecit Paulum praedicatorem . Quamobrem non miror, si etiam superna illa curia, juxta testimonium Salvatoris, exsultat magis super uno peccatore poenitentiam agente, quam super plurimis justis qui non indigent poenitentia, dum peccatoris et maligni tantis procul dubio prosit conversio, quantis et prior nocuerat conversatio. 11. Saquo tanta in te et per te generatio salvaretur. Salve, civitas Regis magni, ex qua nova et jucunda mundo miracula tium, princeps provinciarum, Patriarcharum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
et agit᷑ cõmodius paucos ad modũ in tanta multi¬
tudine hominũ illo confluere nͥ utiq ccłatos et
nire bonũ : ita duplicat᷑ ⁊ gaudiũ. qͣndo ddẽ tam suos
de suo discessu lecificant. qͣm illos de aduentu quibus
Subuenire festinant. Qiuppe ꝓsunt utrobiq non
Solũ utiq illos tuendo. s eciani illos iam nõ oppͥmendo.
Itaq lecat᷑ egyptꝰ inꝑfectione eoꝵ. cũ tam̃ de ꝓfectõe
eoꝵ nichilonimꝰ lecet᷑ mons sỹon. ⁊ exultent filie iude.
Illa quidẽ de manu eoꝵ: ista magis inmanu eoꝵ liłari
Se m̾ito głit᷑. Illa libent̾ amitat crudelisimos sli uasta¬
tores : ista cũ gaudio suscipit sui fidelissimos defensores.
et unde ista dulcissime consolit. inde eque illa saluberri¬
me desolat᷑. Sic xp̃o sic nouit ulcisci in hostes suos. ut
nõ solũ de ip̃is. s ꝑ ip̃os quoq ffeqũet᷑ soleat tanto głosiũ

Expanded text:
et agitur commodius, paucos admodum in tanta multiet agitur commodius, paucos admodum in tanta multitudine hominum illo confluenire bonum, ita duplicatur et gaudium; quandoquidem tam suos de suo discessu laetificant, quam illos de adventu quibus subvenire festinant. Prosunt quippe utrobique, non solum utique istos tuendo, sed etiam illos jam non opprimendo. Itaque laetatur Aegyptus in profectione eorum, cum tamen de protectione eorum nihilominus laetetur mons Sion, et exsultent filiae Judae. Illa quidem se de manu eorum, ista magis in manu eorum liberari se merito gloriatur. Illa libenter amittit crudelissimos sui vastatores: ista cum gaudio suscipit sui fidelissimos defensores; et unde ista dulcissime consolatur, inde illa aeque saluberrime desolatur. Sic Christus, sic novit ulcisci in hostes suos, ut non solum de ipsis, sed per ipsos quoque frequenter soleat tanto gloriosius,
Abbreviated transcription (Latin):
thedras uendeneiũ colũbas euͤtit. indignissimũ indi¬
Sane indignius. longeq intołabilius arbitrans sancta
pollui ab infidelibꝰ : qͣm am̾catoribꝰ infestari. indomo
Sc̃a cũ equis ⁊ armis cõmorat᷑ tamq ab ip̃a qͣm a cet̾is
Sacris om̃i infidelitatis spurcicia. ⁊ tyrannici rabie
ꝓpulsata. ip̃e inea die noctuq tam honestis qͣm utili¬
bus officiis occupant᷑ Honorant certatĩ dei templũ
Sedulis et smceris obsequiis. iugi in eo deuocõne ia¬
lantes. nõ quidẽ uet̾um ritu pecudũ carnes. s uere
hostias pacificas. fr̃nam dileccõren. de uotã subieccõm
uolunbiriam pluꝑtabem. Hec ienosolimis detitantur.
et orbns exenatur. Audiunt insule. ⁊ attendint popłi
de longe. et ebulliunt ab oriente ⁊ occidente tanqͣm
torrens inundans głie genciũ. ⁊ tamqͣm fluminis im¬
petus locificat ciuitatem dei. Quod q cernit᷑ iocũdiꝰ

Expanded text:
thedras vendentium columbas evertit : indignissimum judithedras vendentium columbas evertit : indignissimum judisane indignius, longeque intolerabilius arbitrans sancta pollui ab infidelibus, quam a mercatoribus incestari, in domo sancta 549 cum equis et armis commoratur; tamque ab ipsa, quam a caeteris sacris omni infidelitatis spurca et tyrannica rabie propulsata, ipsi in ea die noctuque tam honestis quam utilibus officiis occupantur. Honorant certatim Dei templum sedulis et sinceris obsequiis, jugi in eo devotione immolantes, non quidem veterum ritu pecudum carnes, sed vere hostias pacificas, fraternam dilectionem, devotam subjectionem, voluntariam paupertatem. 10. Haec Jerosolymis actitantur, et orbis excitatur. Audiunt insulae, et attendunt populi de longe, et ebulliunt ab Oriente et Occidente, tanquam torrens inundans gloriae gentium, et tanquam fluminis impetus laetificans civitatem Dei. Quodque cernitur jucundius,
Abbreviated transcription (Latin):
st uͦ templum ierosolimiis ĩ quo parit̾ habitat̃
antiquo ⁊ famosissimo illo salomonis ĩpar
quidem structura. s nõ inferius gła. Si qui¬
dem uniu̾sa illius magnificencia incorruptilibꝰ auro ⁊
argento inquadrata lapidũ ⁊ uarietate lignoꝵ con-¬
tinebat᷑. huiꝰ autẽ om̃is decor et grate uenustatis
ornatꝰ. ꝑia est habitanciũ religiositas ⁊ ordinatissima
comui̾sacõ. Illud uariis existit spectandũ coloribꝰ: hoc
diu̾sis urtutibꝰ. ⁊ sc̃ĩs actibꝰ uenerandũ. Donũ quippe
dei decet PAnbitudo qui nõ tam positis m armoribus
qͣm ornatis moribꝰ delectat᷑. et punis diligit mentes.
encũpendentibꝰ clipeis. paries oꝑit᷑. ꝓ candelabris.
turribulis atq ureeolis. domus undiq frenis. sellis.
ac lanceis. communit᷑. Plane hiis om̃ibꝰ liquide de¬
monstrantibꝰ codem ꝓ domo dei feruere milites zddo
quo ip̃e quondã militũ dux uehementissime inflã¬
matꝰ armata illa scĩssima manu. ñ tam̃ ferro sed

Expanded text:
st vero templum Jerosolymis, in quo pariter habitant, antiquo et famosissimo illi Salomonis impar quidem structura, sed non inferius gloria. Siquidem universa illius magnificentia in corruptibilibus auro et argento, in quadratura lapidum et varietate lignorum continebatur: hujus autem omnis decor, et gratae venustatis ornatus, pia est habitantium religiositas, et ordinatissima conversatio. Illud variis exstitit spectandum coloribus: hoc diversis virtutibus et sanctis actibus venerandum. Domum quippe Dei decet sanctitudo , qui non tam politis marmoribus, quam ornatis moribus delectatur, et puras diligit mentes circum pendentibus clypeis paries operitur; pro candelabris, thuribulis, atque urceolis, domus undique frenis, sellis, ac lanceis communitur. Plane his omnibus liquido demonstrantibus, eodem pro domo Dei fervere milites zelo, quo ipse quondam militum Dux vehementissime inflammatus armata illa sanctissima manu, non tamen ferro, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos: Quiomͦꝰ filiuꝰ nõ de se s de patre est: nͨ tam̃ ẽ post̾ior aepuo
ꝑcedit : Quomͦ tria unũ sũt. et unũ tͥaiͦ Quamͦ ase inuicem rela¬
tiue. tͥa sut̃ essencialr̃. unũ sũt  Quis ista consid̾et: Quis ista cõp̾hen¬
dat .ͦ. Siem̃ humane natiuitatis ꝓp̃i secreta nõ capimꝰ. ⁊ diuine nat᷑e
mist̾ia quomͦ capiemꝰ :. Int̾ essenciam dĩ et substancĩa. hoc quidã diffini¬

Expanded text:
ad vos? Quomodo Filius non de se sed de Patre est, nec tamen ei est posterior de quo procedit; quomodo tria unum sunt, et unum tria; quomodo ad se invicem relative tria sunt, essentialiter unum sunt; quis ista consideret, quis ista comprehendat; si enim humanae nativitatis Christi secreta non capimus, divinae naturae mysteria quom
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa sp̃c ẽẽ p̃: nõ tam̃ omm̃is sp̃ẽ aĩa. Ilam et ip̃e dñs sp̃s ẽ.
et tam̃ aĩa nõ est. Angłi qͦq siue uenti sp̃s sut̃ : aĩe
tam̃ nõ sunt. Ipãm autẽ aiãm alii ignẽ. alii sangui¬
nẽ eẽ dixerunt. Alii incorꝑẽã. nͨ habe̾ ullam figuram.
Nonnulli qͦq candẽ diuine nate ẽẽ ꝑtem ĩpia tem̾ita¬
te credid̾ut̃. Nos autẽ eandẽ nõ ignẽ uł sanguinem.
S incorꝑcã dicimꝰ: passibłem atq mutabłem. carẽtem
toꝵ mat̾ia: S ex nichilo fuisse creatam. Nam ut ait
quidã. si eam deus de semet ip̃o feciss: nequaqͣm uiciosi
uł mutabłis uł miserabłis eẽt̃. Itẽ si ex elem̃tis eẽt ui¬
Sibłibꝰ. facta : haberet utiq ex t̾ra soliditatẽ. aut exaqꝰ.
humorẽ. aut flatũ ex aere. aut calorẽ ex igne. S qr
hiis om̃ibꝰ caret. apparet eam inde nõ eẽ : qr cũ illis nichil.
tabłis ut deus eẽt : tam̃ ĩcorꝑea ut deus exist̾et. Si em̃¬

Expanded text:
est, non tamen omnis spiritus anima. Nam et ipse Deus spiritus est, et tamen anima non est; angeli quοque siue uenti spiritus sunt, animae tamen non sunt. Ipsam autem animam alii ignem, alii sanguinem esse dixerunt, alii incorpoream nec habere ullam figuram. Nonnulli quoque eandem diuinae naturae esse partem impia temeritate crediderunt. Nos autem eandem non ignem uel sased incorpoream dicimus, passibilem, atque mutabilem, carentem ntorum materia, sed ex nihilo fuisse creatam. 102. Nam, ut ait quidam, si eam Deus ex semetipso fecisset, nequaquam vitiosa, vel mutabilis, vel misera esset. Item, si ex elementis 98 esset visibilibus facta, haberet utique vel ex terra soliditatem, aut ex aqua humorem, aut flatum ex aere, aut calorem ex igne; sed quia his omnibus caret, apparet eam inde non esse, quia cum illis nihil tabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret.
Abbreviated transcription (Latin):
stancie. Pro hiis om̃ibꝰ necessaria est ydria qͥnta.
Silencium scilicet custos religionis. ⁊ in quo sed̾m¬
eudem ꝓph̾am est fortitudo nr̃a. Sexta quoq ydris
dsscipłina est. qua ñ nr̃o arbit̾o. s alieno uiuimꝰ. ut
deleat᷑ quicqd indisciplinate uiuendo deliqͥmꝰ. Lapidea
Sunt hec. dura funt hec. s necesse ẽ in hiĩs lauari.

Expanded text:
ctantiae? Pro his omnibus necessaria est hydria quinta, silentium scilicet, custos religionis, et in quo est fortitudo nostra. Sexta quoque hydria disciplina est, qua non nostro arbitrio, sed alieno vivimus, ut deleatur quidquid indisciplinate vivendo deliquimus. Lapidea sun
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine. Sod̾s. caritatis cousolatorius eũ duloedine.
Bercius : contemplacõns solidus cum foratudine
Hon me. Domine deus uirtutũ quousq irasceris suꝑ
oracõuem sepui tui. Cibabis nos pane lacrimarũ. et
potũ dabis ꝑoli in laorimis: Quis me inuitabit ad
aliud uł mediũ ao dulce caritatis conuiuium uͥ iusti
epulant᷑ in conpectu dei. ⁊ delectant᷑ in leticia. ut
im nõ loquens in amaritudine auime mee. dicã deo.
Noli me condempnare. Sed epulando inazimis sin¬
ceritatis ⁊ ueritatis. ⁊ letꝰ ouitem in uiis dñi.
qͣmi magna est głia domini. Bora tamen uia¬
Humisitatis qui ueritas inquirbur. Cn tał
Aeqͥrit᷑ gen̾aciones sapieneie participant᷑. Deniq
Sieut finis legis ꝓp̃s sic ꝑfeccõ humilitatis cogni¬
cio ueritatis. ꝓp̃c autẽ cũ uenit. attulit̃ gram.
Ueritas quibꝰ in notuerit. Ait ciritatem. in note¬
scit aut̃ẽ humililꝰ. humilibꝰ gͦ dat gr̃am. Dixi¬

Expanded text:
ritudine: secundus charitatis, consolatorius cum dulcedine: ritudine: secundus charitatis, consolatorius cum dulcedine: tertius contemplationis, solidus cum fortitudine. Heu mihi, Domine Deus virtutum! quousque irasceris super orationem servi tui, cibabis me pane lacrymarum, et potum dabis mihi in lacrymis? Quis me invitabit ad illud vel medium ac dulce charitatis convivium: ubi justi epulantur in conspectu Dei, et delectantur in laetitia, ut jam non loquens in amaritudine animae meae, dicam Deo, Noli me condemnare: sed epulando in azymis sinceritatis et veritatis, laetus cantem in viis Domini, quoniam magna est gloria Domini? Bona tamen viahumilitatis, qua veritas inquiritur, charitas acquiritur, generationes sapientiae participantur. Denique sicut finis legis Christus, sic perfectio humilitatis, cognitio veritatis. Christus cum venit attulit gratiam: Veritas quibus innotuerit, dat charitatem. Innotescit autem humilibus: humilibus ergo dat gratiam. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ conpunctõnis. quas pͥmo ueritas incipiẽtibꝰ
offert. quibꝰ itaq dicit᷑. Surgite postqͣm sederios
qui manducatis panẽ doloris. Habot ibidem cõtemp¬
lacio ex adipe frumenti solidũ cibũ sapienoie. cũ
uino quod letificat cor hominis. ad quẽ ueritas in¬
uitat ꝑfectos dicens. Comedite amioi mei ⁊ bibi¬
te et inebriamini Rm̃. Media inquit ciritate
Lacte int̾im caritatis ꝓ pane : oleo ꝓ uino nutriende
Sunt. Que recte media describit ᷑. qr eiꝰ suauitas nec
incipientibꝰ p̾sto est ꝓhibente timore. nͨ ꝑfectis satis est
ꝓ habundanciori contemplacõnis dulcedine. Hii ad huc
a noriis earnaliũ delectacõnũ humoribꝰ timoris a marissi¬
ma pocione purgandi: nondũ lictis dulcedine eyꝑiunt᷑.
illi iam auulsi a lacte. epulari ab introitu głe. głosi¬
us delectant᷑: solis mediis. id est ꝓficientibꝰ ita iam
nelleas quasdam sorbiciuuculas caritatis exꝑtis ut

Expanded text:
vinum compunctionis, quas primo Veritas incipientibus vinum compunctionis, quas primo Veritas incipientibus offert, quibus utique dicitur: Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris . Habet ibidem contemplatio ex adipe frumenti solidum cibum sapientiae, cum vino quod laetificat cor hominis, ad quae Veritas perfectos invitat, dicens: Comedite, amici mei, et bibite; et inebriamini, charissimi . Media, inquit, charitate lacte interim charitatis pro pane, oleo pro vino nutriendae sunt. Quae recte media describitur, quia ejus suavitas nec incipientibus praesto est, prohibente timore; nec perfectis satis est, pro abundantiori contemplationis dulcedine. Hi adhuc a noxiis carnalium delectationum humoribus, timoris amarissima potione purgandi, nondum lactis dulcedinem experiuntur: illi jam avulsi a lacte, epulari ab introitu gloriae gloriosius delectantur: solis mediis, id est proficientibus, ita jam melleas quasdam sorbitiunculas charitatis expertis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Tlenite ad me om̃es qui laboratis. et hore¬
rati estis et ego uas refieidni. Uenibe inquit
Quo: adme ueritatom. Qua ͦ ꝑ humilitatẽ.
Q. uo fructu. Elgo uos reficiã. Sed que ẽ refeo¬
cio qũa ueritas ascendentibꝰ ꝓmittit. Perueniẽ¬
tibꝰ reddit : An forte ip̃a est caritas Ad hano
quoq ut ait beatꝰ bñdictus. asconsis om̃ibꝰ humilita¬
tis gradibꝰ. monaohus moy ꝑueniet. Uere dulcis et
Suauis om̃ibꝰ est caritas : quę fessos alleuat. debiles
roborat. niestos letificat. Iugũ deniq ueritatis facit
Suaue: et honꝰ leue. Bonus cibꝰ caritas: que media in
foreulo salornonis consistens. diu̾sarũ odore uirtutũ.
uult diu̾si gen̾is fragranera piomentoꝵ esurientes
reficit. iocundat reficientes. Ibi siquidẽ apponitur
par. paciencia. benignitas. longanimitas. gaudium.
in sp̃ũ sc̃o. ⁊ si que sunt alie uͥtutis seu sapiencie
in eodem ferculo suas epulas. pane scilic doloris. t

Expanded text:
illud: Venite ad me, omnes qui laboratis et oneillud: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Venite, inquit. Quo? Ad me veritatem. Qua? Per humilitatem. Quo fructu? Ego vos reficiam. Sed quae est refectio, quam Veritas ascendentibus promittit, pervenientibus reddit? An forte ipsa est charitas? Ad hanc quippe, ut ait beatus Benedictus, ascensis omnibus humilitatis gradibus monachus mox perveniet . Vere dulcis et suavis cibus charitas, quae fessos allevat, debiles roborat, moestos laetificat. Jugum denique Veritatis facit suave, et onus leve. 4. Bonus cibus charitas, quae media in ferculo Salomonis consistens , diversarum odore virtutum, velut diversi generis fragrantia pigmentorum, esurientes reficit, 561 jucundat reficientes. Ibi siquidem apponitur pax, patientia, benignitas, longanimitas, gaudium in Spiritu sancto: et si quae sunt aliae veritatis seu sapientiae in eodem ferculo suas epulas, panem scilicet doloris et
Abbreviated transcription (Latin):
uiam humilitatis. ꝑ qua redeant ad crgnic̃onẽ
uerititis. Dit onisionem recitꝑande salutis. ⁊r
duleis est. nõ tam̃ absq disciplina legis. qr rectuꝰ
est. Pulcis: qr perire nõ patitur. Rectus: qr pimi¬
re ñ obliuiscit᷑. Hanc itaq legem qua redit᷑ ad ue
ritatem:. beatꝰ bũdictus. ꝑ duodec̃i gridus disposint.
Ut sicud ꝑ decem p̾cepta legis ac geminã cuxũeisio¬
nem in quo duodenarius numerus implot᷑ ad xp̃m
huimilitatis ⁊ acob̾ monstrata est. dñs de suꝑ ĩnirus
apparuit. quid nobꝰ aliud innuit isi qd̾ in cũlmis¬
Nc hunmilitatis cognicio constituit᷑ ueritatis
Dominus quippe de sũmitate scale ꝓspierebat suꝑ
filios hominũ tamqͣm ueritas. ciuius oculi sicut
fallere nolunt. ita falli ñõ norunt. ut uideret
Si est intelligens. aut requirens dm̃. Au nõ tib
uidet᷑ de alto clamare. ac dice requirentibꝰ se. uouit
eñi qui sunt eiꝰ. Transite ad me om̃es qui diligi¬
tis uie. ⁊ a genercionibꝰ meis implemini : Et

Expanded text:
ant ad cognitionem veritatis. Dat occasionem recuperandae salutis, quia dulcis est; non tamen absque disciplina legis, quia rectus est. Dulcis, quia perire non patitur; rectus, quia punire non obliviscitur. CAPUT ritatem, beatus Benedictus per duodecim gradus disponit: ut sicut per decem praecepta legis ac geminam circumcisionem in quo duodenarius numerus adimpletur ad Chumilitatis Jacob monstrata est, Dominus desuper innixus apparuit , quid nobis aliud innuit, nisi quod in culmine humilitatis constituitur cognitio veritatis? Dominus quippe de summitate scalae prospiciebat super filios hominum tanquam Veritas, cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non norunt, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. An non tibi de alto videtur clamare ac dicere requirentibus se novit enim qui sunt ejus: Transite ad me, omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini? et
Abbreviated transcription (Latin):
Subdit ⁊ uita. Ao si diceret. Ego sũ uia que
Ad ueritatem duco. ego sũ u̾itas. que uitã prt̾¬
to. ego sum uita quã do. Hec est enĩ aitꝰ uita
ec̾nãi ut cognoscant te uerũ dm̃. ⁊ que misisti
iħ̾m xp̃m. uł sic. quasi tu dieas. Uiam consias.
idest humilitatem: fructũ desi&o ueritateni
Did quid sitantus est labor uie. ut adoptatũ
lucrum non possim peruenire: Respondet
ris in iia. Claro at gͥ errantibꝰ. ⁊ uĩa ugnoran

Expanded text:
subdidit, et vita: ac si diceret: Ego sum via, quae subdidit, et vita: ac si diceret: Ego sum via, quae ad veritatem duco; ego sum veritas quae vitam promitto: ego sum vita, quam do. Haec est enim, ait, vita aeterna, ut cognoscent m . Vel sic, quasi tu dicas: Viam considero, id est humilitatem: fructum desidero, veritatem. Sed quid si tantus est labor viae, ut ad optatum lucrum non possim pervenire? Respondet: ris in via. Clamat igitur errantibus, et via
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciam habens siquid forte qd̾ approbes dipem̃
tuis p̾cibꝰ posse nõ suꝑbire. sin antẽ qd̾ magis
puto nil tuo studio dignũ effecerim. & iehis
muilttatis quas beatꝰ bũdielus nõ num̾andes:
ld Asaendendos ꝓponit. pͥus ostendim si poslũ
quo ꝑ illos ꝑuemendũ sit. ut audito fructu
ꝑuencõnis : miuꝰ grauet labor ascensionis. Pro
Ego sum inquit uia ueritas ⁊ uita. Uiam
dicit humilitatom : que ducit ad u̾itatẽ. Alt̾a
labor alta fructꝰ laboris est. Undo sciã inquis
Qd̾ ibi de humilitate loqutus sit: cũ det̾minate
dixerit ego sũ uia  Audi aꝑxius. Discite a me
qr mitis sum. ⁊ himnuł corde. De gͦ ꝓponit hu¬
militatis exemplũ : mansuetudiuis formam.
Si imitaris eũ nõ ambulas in tenebris: sed
habebis lumen uite. Quid est luy uite nisi
ueritas. que illuminans omẽm hominẽ ueniẽ¬
tem in hunc mũdũ. ostendit ubi sit uera
uita Ideo cũ aipisset ego sũ uia ⁊ uoritas

Expanded text:
fiduciam habens, si quid forte, quod approbes, dixerim, fiduciam habens, si quid forte, quod approbes, dixerim, tuis precibus posse me non superbire; sin autem quod magis puto nihil tuo studio dignum effecerim, de nihilo atus Benedictus non numerandos, sed ascendendos proponit , prius ostendo, si possum, quo per illos perveniendum sit, ut audito fructu perventionis, minus gravet labor ascensionis. PropEgo sum, inquit, via, veritas, et vita . Viam dicit humilitatem, quae ducit ad veritatem. Altera labor, altera fructus laboris est. Unde sciam, inquis, quod ibi de humilitate locutus sit, cum indeterminate dixerit: Ego sum via? Audi apertius: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Se ergo proponit humilitatis exemplum, mansuetudinis formam. Si imitaris eum, non ambulas in tenebris, sed habebis lumen vitae . Quid est lumen vitae, nisi veritas; quae illuminans omnem hominem venientem in hunc mundum, ostendit ubi sit vera vita? Ideo cum dixisset, Ego um via et veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
que de gradibꝰ humilitatis coram fratribus
loonitꝰ fueram. plemori tͥ tractatu dissere.¬
rem. Cui tue peticõni digne ut dignũ erat ⁊
uolens satis face. ⁊ timens ñõ posse: eũagłici me¬
mor consilii: nõ pͥus fateor inciꝑe ausus sum. qͣm
Sedens conputaui si sufficerent sumptꝰ ad ꝑficien¬
dum. Qũ autẽ caritas foras hũc misisset timorẽ
quo mͥ dimebam illudi: de oꝑe nõ consumando.
Subintrauit alius timor de conoario quo cepitin̾e
grauius ꝑiculũ de gła si ꝑfecisem. qͣm de ignomi¬
ma si defecissem. Unde int̾ hunc timorem et
caritatem uelus in quodã biuio positꝰ: diuesita¬
ui. eui iuaꝵ me toto cred̾em. metuens aut lap̃r¬
do utilit̾ de humilitate ip̃e humilis ñ inuenit
dut tacendo humilit̾ ĩ utilis fieri. Cũq neuaũ
tutam alt̾utram tam̃ inͥ tenendã eͥe̾ conspioerem.
eligi pocuꝰ tͥ siquẽ possem cõmunicare fruclur
Sermonis qͣni tutari me solũ portu sileneii. siml

Expanded text:
quae de gradibus humilitatis coram fratribus locutus fueram, pleniori tibi tractatu dissererem. Cui tuae petitioni digne, ut dignum erat, et volens satisfacere, et timens non posse, evangelici consilii memor, non prius, fateor, incipere ausus sum, quam sedens computavi, si sufficerent sumptus ad perficiendum . Cum autem charitas hunc foras misisset timorem, quo mihi timebam illudi de opere non consummando, subintravit alius timor de contrario, quo coepi timere gravius periculum de gloria si perfecissem, quam de ignominia si defecissem. Unde inter hunc timorem et charitatem, velut in quodam bivio positus, diu haesitavi, cui viarum tuto me crederem; metuens aut loquendo utiliter de humilitate, ipse humilis non inveniri; aut tacendo humiliter, inutilis fieri. Cumque neutram viam tutam, alterutram tamen mihi tenendam esse conspicerem; elegi potius tibi, si quem possem, communicare fructum sermonis, quam tutari me solum portu silentii: simul
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. cur fat̾i dubitas. ut ee̾ ex temꝑe cepit in
carne. sic carnis quoq miserias scire cepisset
illo dũ taꝑat modo cognicõnis qũe docet defeccõ
caris. Quod utiq genus sciencie ꝓthoplausti
Sapieneius feheuisq nescirent. quando id attux¬
gere msi stste milereq ũo poterlit. Ses plls¬
mator eoꝵ deus. requirens quod perierat : opus
noñ Simili quidem curiositate: Sed mirabili carita¬
te. Non ut miser cũ miseris remaneret : Sed
ut misericors factꝰ. Miseros liberaret. Factꝰ inꝗͣ
Misericors. nõ illa miscd̾ia quã felix manens hũit
ab et̾no: S quã mediante miseria repꝑit. in habi¬
tu nr̃o. Porro pretatis opus qd̾ ꝑ illam aepit.
mista ꝑfecit. non qd̾ sola illa non posset pͥficere.
s qr nobis ñ potuit sine ista sufficere. Etraq
Si quidem necessaria: Sed nob̾ hec magis congrua
fuit. O in esfabilis pietatis excogitaoio. qquãdo
nos illam miram miscd̾iam c̾ogitaremus. quam
p̾cedens miseria ñ informat. Quando illam

Expanded text:
fuisse: cur fateri dubitas, ut esse in tempore coepit ex carne, sic carnis quoque miserias scire coepisse, illo duntaxat modo cognitionis, quem docet defectio carnis? Quod utique genus scientiae protoplasti sapientius feliciusque nescirent, quando id attingere nisi stulte misereque non poterant. Sed plasmator eorum Deus requirens quod perierat, opus o paterentur, non simili quidem curiositate, sed mirabili charitate: non ut miser cum miseris remaneret, sed ut misericors factus miseros liberaret. Factus, inquam, misericors, non illa misericordia, quam felix manens habuit ab aeterno, sed quam mediante miseria reperit in habitu nostro. Porro pietatis opus, quod per illam coepit, in ista perfecit: non quod sola illa non posset perficere; sed quia nobis non potuit absque ista sufficere. Utraque siquidem necessaria; sed nobis haec magis congrua fuit. O ineffabilis pietatis excogitatio! Quando nos illam miram misericordiam cogitaremus, quam praecedens miseria non informat? Quando illam
Abbreviated transcription (Latin):
lisse. ⁊ dolores nr̃os portasse cognoscimꝰ. et em̃ qui
passus est ip̃m nob̾ cnpati posse nõ dubitamꝰ. Non
gͦ debet absurdũ uideri. sidicit᷑ xp̃m nõ quidem
Aiͥd scire cepisse qdꝰ aliqͣndo nescierit. scipeta¬
men alio modo misedĩam. ab et̾no ꝑ diuinitatõ
eo alit̾ in teiuꝑe didicisse ꝑ carñe. Wide ne sui
Iis lecucionis modo illd̾ dom sit. qd dñs reqͥrenti¬
bus discipłis de die ultimo se nescire responbit
Nam quomͦ diem illũ ille nesciebat mn quo
quia nescire nõ pot̾at. Sunqͥd forte mendacit᷑
eis uoluit celire. qd utilit̾ nõ ualuit in notesde
nis curiositate compescere quod inqui reliant: Se
geire negauit. nõ ominino quidẽ. ħ tali quadĩmedo
quo negare ueracit potuit. Nam ⁊ si sue diuini.¬
tatis untuitu eque oĩa pͥt̾ita. scil p̾sencia atq furtes

Expanded text:
lisse, et dolores nostros portasse cognoscimus , et in eo quo lisse, et dolores nostros portasse cognoscimus , et in eo quo passus est ipse, nobis compati posse non dubitamus. 10. Non ergo debet absurdum videri, si dicitur, Christum non quidem aliquid scire coepisse, quod aliquando nescierit; scire tamen alio modo misericordiam ab aeterno per divinitatem, et aliter in tempore didicisse per carnem. Vide ne et simili locutionis modo illud dictum sit, quod Dominus requirentibus discipulis de die ultimo se nescire respondit. Nam quomodo diem illum ille nesciebat, in quoquia nescire non poterat? Numquid forte mendaciter eos voluit celare, quod utiliter non valuit innotesceretionis curiositate compescere, quod inquirebant, se scire negavit: non omnino quidem, sed tali quodam modo, quo negare veraciter potuit. Nam, etsi suae divinitatis intuitu aeque omnia, praeterita scilicet, praes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ se equalẽ deo patri. ꝓculdubio in passibłis pͥnsꝗ
Se exinanisset. formã serui accipiẽs. sicut mise¬
riãm uł subiectõnem exꝑtꝰ nõ erat. Sic misadiã
At ubi minoratꝰ est nõ solũ ase ip̃o. ħ eciam
paulominꝰ ab angłis: qui ⁊ ip̃i in passibiles sũt
ꝑ gr̃am. nõ ꝑ naturã. usq ad illam formam
Aua pati et subiei pose̾t qd̵ Utiq fieut dictur
est in sua nõ posset. ⁊ in passione exꝑcus est mise¬
ricordram: ⁊ insubreccõne obedienciam. Perquã
tam̃ exꝑienciam ñ illi ut dixi scienera. s nob̾ fi¬
ducia creuit. dũ ex hoc misero gen̾e cognicionis.
is a quo longe erraueramꝰ factꝰ est ꝓpͥor nob̾. ¶Et¬
do eñĩ illi appinquare auderemꝰ in sũi inpassibilita¬
te inanenti Nunc autem apło suadente nioꝰ¬
uem᷑ cũ fiducia ͤ adire thronũ gr̾e ip̃ius. quẽ
nimirũ sicut alibi scͥptũ est. Ianguores nr̃ostu¬

Expanded text:
esse se aequalem Patri, procul dubio impassibilis, priusquam esse se aequalem Patri, procul dubio impassibilis, priusquam se exinanisset formam servi accipiens , sicut miseriam vel subjectionem expertus non erat, sic misericorxperientiam. At ubi minoratus est non solum a seipso, sed etiam paulo minus ab Angelis, qui et ipsi impassibiles sunt per gratiam, non per naturam, usque ad illam formam, in qua pati et subjici posset, quod utique sicut dictum est in sua non posset; et in passione expertus est misericordiam, et in subjectione obedientiam. Per quam tamen experientiam, non illi ut dixi scientia, sed nobis fiducia crevit, dum ex hoc misero genere cognitionis, is a quo longe erraveramus, factus est propior nobis. Quando enim illi appropinquare auderemus, in sua impassibilitate manenti? Nunc autem, Apostolo suadente, monemur cum fiducia adire thronum gratiae ipsius , quem nimirum, sicut alibi scriptum est, languores nostros tu
Abbreviated transcription (Latin):
caro fõm̃ ẽ. ⁊ caro de carne abrahe iuxta ꝓrissi¬
onem. que illi pͥmũ fca est. Unde id̾ est eͣx qua
Seminis assumpcõne. debuit ꝑ om̃ia fr̃ĩbꝰ similq¬
ri. hoc est oꝑtuit ac necesse fuit. ut similis nob̾
passibilis. nr̃arũ om̃ia excepto peccato gen̾a mi¬
seriarum ꝑcurreret. Si queris qua necessitate :
Ut fieret misericors inquit. Et hoc ais cur non
recte. ad corpus referri potest. Sed audi qd̃ pau¬
lo pꝰ sequit᷑. In eo eñi in quo passus est ip̃e ⁊ temp¬
tatus. potens est ⁊ eis qui temptant᷑ aupiliari
Ioquibus uerhis quid mebiũs intessiei posit nõ
uideo: qd̾ ideo pati ac temptari om̃ib̾q absq pecea¬
to humanis uoluit cõmunicare miseriis. qd est
ꝑ oñĩa fr̃ibꝰ siimlari. ut similit̾ passis ac temptatis
dedignatꝰ est. suas illi infirmitntes cõmittere
ñ dubitarent. qui sanare illas et posset ut deus.
et uellet ut ꝓximꝰ. ⁊ cognosceret ut eadẽ passus.
de autem possit : indicans adiũgit. Temptatũ

Expanded text:
caro factum est , et caro de carne Abrahae, juxta promissie illi primum facta est. Unde, id est ex qua seminis assumptione, debuit per omnia fratribus assimilari; id est, oportuit ac necesse fuit, ut similis nobis passibilis, nostrarum omnia, excepto peccato, genera miseriarum percurreret. Si quaeris, qua necessitate? Ut misericors, inquit, fieret. Et hoc, ais, cur non recte ad corpus referri potest? Sed audi quod paulo post sequitur: In eo enim, in quo passus est ipse et tentatus, potens est et eis qui tentantur auxiliari . In quibus verbis quid melius intelligi possit non video; nisi quod ideo pati ac tentari, omnibusque, absque peccato, humanis voluit communicare miseriis quod est per omnia fratribus simulari, ut similiter passis ac tentatis dedignatus est , suas illi infirmitates committere non dubitarent, qui sanare illas et posset ut Deus, et vellet ut proximus, et cognosceret ut eadem passus. de autem possit, indicans adjungit: Tentatum a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nomen cirnis: Quo siqͥdem nor̃e intellis
dat . qr dicens se aliqͥd nesoire : nõ iuxͣ qd̃ dñs estils
Sdm hominẽ loort Ellias oriupp̃e loquersi des
Amen Anen dico uoł. añqͣm abraham fieret ego
Sũ Ego sũ ait. nõ filius hominis est nͦ drbium
qͣn de illa essencia dicet. qua añ abrahana. et sire
mcio est ÷ ĩ. qua post abrabam. ⁊ ey abrabane
factus est. Alibi quoq horminũ & ge opimnõe
A dseipnlis in quireus. que dieunt Homines ĩqͥt

Expanded text:
sumptae carnis? Quo siquidem nomine intelligi datur, quia dicens se aliquid nescire, non juxta quod Deus est, sed secundum hominem loquitur. Alias quippe loquens de Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum . Ego sum, ait: non, Filius hominis est. Nec dubium, quin de illa essentia diceret, qua ante Abraham et sine initio est, non qua post Abraham et ex Abraham factus est. Alibi quoque hominum de se opinionem a discipulis inquirens, Quem dicunt, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
quid de se ip̃i quoq sentiront in terrogans. Uos¬
autẽ nõ quẽ filiũ hominis : s quẽ me : ait dicitis.ᷤ
Carnalis uidelicet popłi sentencrã de carne ĩquirẽs
nomẽ carnis quod ꝓprie est filius hominis posuit.
Spũales uͦ discipłos de sua deitate int̾rogans. nõ
filiũ hominis. S signant̾ me dixit. Quid deniq
petrus in telligens. quid ꝑ hoc qd̃ dixerat me reqͥ¬
siti fuissent. Sua ꝑtinꝰ responsione aꝑꝑuit. tues in¬
quiens. ñ iħ̾e filiis uͥginis: S xp̃o filius dei uiui.
Ques utiq si respõdisset: nchilominꝰ ueritatem
dixisset. Sed inuerbis in t̾rogacõnis sensum u¬
t̾rogantis prudent̾ adu̾tens : conpetent̾ ppͥeq ad
int̾rogata respondit dicens. Tu es xp̃o filiuꝰ dei¬

Expanded text:
qui de se ipsi quoque sentirent: Vos autem, non quem Filium hominis, sed quem me, ait, esse dicitis? Carnalis videlicet populi sententiam de carne inquirens, nomen carnis, quod proprie est Filius hominis, posuit: spirituales vero discipulos de sua divinitate interrogans, non Filium hominis, sed signanter me dixit. Quod denique Petrus intelligens, quid per hoc quod dixerat, me. requisiti fuissent, sua responsione aperuit: Tu es, inquiens, non Jesus filius Virginis, sed Christus Filius Dei . Quod utique si respondisset, nihilominus veritatem dixisset: sed in verbis interrogationis sensum interrogantis prudenter advertens, competenter proprieque ad interrogata respondit, dicens: Tu es Christus, Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Senciunt. qr similit̾ infecti nõ sunt. ueritatem
in ꝓximis qualit̾ dep̾hende̾ possunt : Bene nãq
conuenit illis illd̾ uulgare. ꝓuerbiũ. Nescit sanis:
Iiid senciat eger : aut plus. qͥd paciat᷑ ieumus
Et eger egro. ⁊ ieninus iciuno. ꝗͣo ꝓpinqͥus. tñ
to familiariuꝰ conpaciunt᷑. Sieut enĩ pura ue¬
ritas nõ ĩ puro corde uidet᷑ : sic miseria fr̃is ueriꝰ
misero corde sentit᷑. Sed ut ob alienã miseriam.
Miserũ cor habeas : oꝑtet ut tuam pͥus agnosoas.
ut ꝑximi mentem. in tua in uenias. et exte no¬
u̾s qualit̾ illi subuenias exemplo scilicet saluato¬
ris nr̃i. qui pati uoluit. ut compati seiret miser
fieri : ut misereri disceret. ut quomͦ de ip̃o scͥp¬
tum est. et ex bnis que palsus est didõ obebiẽcũ
to. Sed forte durũ tͥ uidet᷑ qd̾ dixi. dei sapienciam xp̃m
didicisse miscd̾ian. qͣsi is ꝑ qũe oĩa facta sunt. aliqͥd

Expanded text:
sentiunt, quia similiter affecti non sunt, veritatem sentiunt, quia similiter affecti non sunt, veritatem in proximis qualiter deprehendere possunt? Bene namque convenit illis illud vulgare proverbium: Nescit sanus quid sentiat aeger, aut plenus quid patiatur jejunus. Et aeger aegroto familiarius compatiuntur. Sicut enim pura veritas non nisi puro corde videtur; sic miseria fratris verius misero corde sentitur. Sed ut ob alienam miseriam miserum cor habeas, oportet ut tuam prius agnoscas: ut proximi mentem in tua invenias, et ex te noveris, qualiter illi subvenias, exemplo scilicet Salvatoris nostri, qui pati voluit, ut compati sciret; miser fieri, ut misereri disceret, ut quomodo de ipso scriptum est, Didicit ex his quae passus est obedientiam to. 7. Sed forte durum tibi videtur, quod dixi Dei sapientiam Christum didicisse misericordiam; quasi is per quem omnia facta sunt, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Aquirimus namq uerifatem in nob ĩꝑri¬
mis. iu sui nabura. In nob̾ : nosmot ip̃os di¬
iudicando. In ꝓrinus: eoꝵ malis conpaciendo
In sui natura: mundo corde contemplindo.
Obserua sicut numerũ: ita ⁊ ordinẽ. Primo
te doceat ip̃a ueritas. qd̾ prius ĩ ꝑrimis qͣmĩ sui
debeat natura inquiri. Post hec accipies curpͥiꝰ
in te qͣm in ꝓximis in quirere debeas. In num̾o
Si quidom beatitudinũ quas suo sermone dñs
suit. Miseri cordes quippe cito inprimis uerita¬
tem dependunt. dum suos affectũs millos exte¬
dunt. dũ sic ꝑ caritatem se illis confirmant ut
illoꝵ uł bona uł mala taiqͣm ꝓpͥa senciant. cum
infirmis ĩfirmant᷑. cũ scandalizatis urũtur.
gaude̾ cũ gaudentibꝰ. flere cñ flentibꝰ consueuerũt
Hao caritote frat̾na cordis acie mundata ł uorita
amore mala tolerant᷑ aliena. Qͥ uͦ ita se frĩbꝰ non
consociãt. s e contͣrio aut flentibꝰ insultant. ut
gaudentibꝰ de rogant. dũ qd̾ uillis est inse non

Expanded text:
em in nobis, in proximis, in sui natura. In nobis, nosmetipsos dijudicando: in proximis, eorum malis compatiendo: in sui natura mundo corde contemplando. Observa sicut numerum, ita et ordinem. Primo te doceat Veritas ipsa, quod prius in proximis quam in sui debeat inquiri natura. Post hoc accipies, cur prius in te, quam in proximis inquirere debeas. In numero siquidem beatitudinum, quas suo sermone distisuit . Misericordes quippe cito in proximis veritarehendunt, dum suos affectus in illos extendunt: dum sic per charitatem se illis conformant, ut illorum vel bona, vel mala, tanquam propria sentiant. Cum infirmis infirmantur, cum scandalizatis uruntur . Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus consueverunt . Hac charitate fraterna cordis acie mundata, veritatecujus amore mala tolerant aliena. Qui vero ita se fratribus non consociant, sed e contrario aut flentibus insultant, aut gaudentibus derogant, dum quod in illis est, in se esse non
Abbreviated transcription (Latin):
plum. ut sequamini uestigia eiꝰ. id est ut imite¬
mini obedienciam eiꝰ. Ex hiis gͦ que passus est
didicimꝰ qͣnta nos qui puri homines sumꝰ oꝑteat
ꝓ obediencia ꝑpeti. ꝓ qua is qui et deus erat non
dubitau̾it mori Et hoc modo inqͥs incõuemẽs
ues Alioquit Aliud in suo corꝑe dibieile. dum
tam̃ sͥ in sua ꝑsona nil qd̾ se ante latuerit cre¬
dat᷑ ex temꝑe potuisse accid̾e. Sieq ip̃e sit qui
Nunqͣm eñĩ angłos app̾hendit. s semen habrahe
app̾hendit. unde debuit fr̃ibꝰ ꝑ orm̃a simulari. ut¬

Expanded text:
mini, inquit, vestigia ejus , id est, ut imitemini obedientiam ejus. Ex his ergo quae passus est, discimus quanta nos, qui puri homines sumus, oporteat pro obedientia perpeti, pro qua is, qui et Deus erat, non dubitaverit mori. Et hoc modo, inquis, non inconveniens u aliquid aliud in suo corpore didicisse: dum tamen sibi in sua persona nil, quod se ante latuerit, credatur ex tempore potuisse accedere. Sicque ipse sit qui Nusquam enim Angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit: unde debuit per omni
Abbreviated transcription (Latin):
Suiꝑsona. s ad corpꝰ eiꝰ quod est eccłia. ut ste iste sensusi¬
Qͥ ne didicit ex hiis que passus est obedienciam. hoc
est obedienoiam᷑ didicit in suo corꝑe. ex hiis que passus
est in suo incapite. Nam illa mors. illa cruy. opprolna.
aliud corꝑieiꝰ. id est nob̾ qͣm p̾elara obedieneie docum̃ẽ¬

Expanded text:
 sed ad corpus ejus, quod est Ecclesia; et ita sit sensus: Et didicit ex iis quae passus est obedientiam, hoc est, obedientiam didicit in suo corpore ex iis quae passus est in capite. Nam illa mors, illa crux, opprobria,aliud corpori ejus, id est nobis, quam praeclara obedientiae documen
Abbreviated transcription (Latin):
ue brauiũ assecuti scripbe sentenciã gaudent uehemẽ¬
ter. cũ inueu̾int Sopulerũ. Nec eisu uł subito aut uelu¬
ti lubrica p̾pularis fauoris opinione id tam celebre notĩ
Sepulerũ nactũ eẽ putet᷑. cũ hoc ꝓp̃m tantis retro tẽpo¬
ribꝰ ysayas tam̃ aꝑte p̾dixerit. Erit inqͥd indie illani¬
dir pesse. qui stat m̃signũ ꝓopłoꝵ ip̃m genges dep̾ca¬
bunt᷑.⁊erit sepulerũ eiꝰ gbosum. Reuera impletũ
cerrimꝰ. quad legimꝰ ꝓpħatũ. nouũ quidẽ intuenti.s
legenti antiqum. ut sic asit de nouitate iocunditas. ut
de uetustate nõ desit auctoritas. ⁊ de scpulero ista suft¬
iciant

Expanded text:
 Scripturae sententiam, gaudent vehementer cnm invenerint sepulcrum . Nec casu vel subito, aut veluti lubrica popularis favoris opinione, id tam celebre nomen sepulcrum nactum esse putetur, cum hoc ipsum tantis retro temporibus Isaias tam aperte praedixerit: Et erit, inquit, in die illa radix Jesse, qui stat in signum poerit sepulcrum ejus gloriosum . Revera ergo impletum cernimus quod legimus prophetatum, novum quidem intuenti, sed legenti antiquum: ut sic adsit de novitate jucunditas, ut de vetustate non desit auctoritas. Et de sepulcro ista sufficiant
Abbreviated transcription (Latin):
abus mortibꝰ nr̃is. cũ alt̾a nob̾ in culpe m̾itũ. alt̾a̾ in
pene debitũ reputaret᷑: suscipiens penã. ⁊ nesciens cul
ꝑam dñ spẽte et tam̃ in corꝑe morit᷑. ⁊ uitã nob̾ et
iusticiã ꝓm̾et᷑. Alio qͥn si corpalit̾ ñ pat̾et᷑. debitũ nõ
Soluiss. si ñõ uolũtarie moreret᷑. m̾itũ mors illi non
habuisset. Nunc autẽ si ut dcm̃ ẽ mortis m̾itũ ẽ peo¬
atum ⁊ pecenti debitũ: mors. xp̃o remittente pec itũ
racula ꝓbant. Facit qͥppe oꝑa. que nemio aliuiꝰ facc

Expanded text:
abus mortibus nostris, cum altera nobis in culpae meritum, altera in abus mortibus nostris, cum altera nobis in culpae meritum, altera in poenae debitum reputaretur; suscipiens poenam, et nesitam nobis, et justitiam promeretur. Alioquin si corporaliter non pateretur, debitum non solvisset: si non voluntarie moreretur, meritum mors illa non habuisset. Nunc autem si, ut dictum est, mortis meritum est peccatum, et peccati debitum mors; Christo remittente peccatum,racula probant. Facit quippe opera, quae nemo alius facere
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ẽ homo diuine legis: inueniat ⁊ ip̃e aliã legẽ
in membris sus repugnantẽ legi mentis sue. ⁊ capti¬
uantem se in lege peccati. Porro peccatũ ut scriptũ ẽ
Seꝑat int̾ nos ⁊ dm̃. seꝑet  ꝓinde ecĩã mors int̾ corpiꝰ
nrm et nos. Non potuit a deo anima diuidi. nͥ pecean¬
do. nͨ corpꝰ ab ip̃a nͥ moriendo. Quid itaq aust̾ius per¬
tulit in ulcione id solũ passa a subdito. quod p̾sumse¬
rat in auctorem: Nichil ꝓfecto congruencius qͣm
ut mors oꝑata sit mortem spuał: corꝑalem culꝑabi¬
lis: penalem uoluntana: necessariã. Csum Eͦ hac
demina morte sebm utrmq rsturam Homo dimp¬
natus finss. alt̾a quidẽ spũali ⁊ uolintaria. alt̾a corꝑali
et necessima. Ut̃q deus homo una sua corꝑali ⁊ uolñe¬
taria benignitate potent̾ ocurrit. illaq una sua: no¬
stram utͣmq dampnauit. Merito quidẽ. Nam ex duł¬

Expanded text:
ventus est homo divinae legis: inveniat et ipse aliam legem ventus est homo divinae legis: inveniat et ipse aliam legem in membris suis, repugnantem legi 553 mentis suae, et captivantem se in legem peccati . Porro peccatum, ut scriptum est, separat inter nos et Deum : separet proinde etiam mors inter corpus nostrum et nos. Non potuit dividi a Deo anima nisi peccando, nec corpus ab ipsa nisi moriendo. Quid itaque austerius pertulit in ultione, id solum passa a subdito, quod praesumpserat in auctorem? Nihil profecto congruentius, quam ut mors operata sit mortem, spiritualis corporalem, culpabilis poenalem, voluntaria necessariam. 20. Cum ergo hac gemina morte secundum utramque naturam homo damnatus fuisset, altera quidem spirituali et voluntaria, altera corporali et necessaria; utrique Deus homo una sua corporali ac voluntaria benigne et potenter occurrit, illaque una sua nostram utramque damnavit. Merito quidem: nam ex du
Abbreviated transcription (Latin):
ceta nõ ualelunt. Quid eñ qͣntũ quidem ad uerã¬
sumindiiq bestendm̃e spectat qͥnasibet bnte rettudo seu
longiudo ꝓdesse potat illi qui uł soli originali peceato tene¬
ret᷑ astricłꝰ: Peccatũ quippe p̾cessit. ut sequeret᷑ mors.
qd̾ sane si euuisset homo: mortem nõ gustasset inet̾num.
Peccando itaq uitam amisit. ⁊ mortẽ inuenit. qͣm̃ quidẽ
et deus ita p̾diy̾t. ⁊ iustũ ꝓfecto erat. ut si peccaret homo
moreret᷑. Quid nã iustius pot̾at. qͣm reciꝑe talionemiᷤ
Uita siquide̾ aĩe ẽ deus: ip̃a corꝑis peccando uolũtarie. no¬
lens ꝑdidit uinere. nolens ꝑdat ⁊ uiuificare. Sponte
repulit uitam : cũ uiuere noluit. ñõ ualet eam darę
cui uł q̃tenꝰ uolui̾t. Noluit regi adeo. nõ queit reg̾e
conꝰ Siño paret suꝑiori: inferiori eur imꝑetꝰ In¬
uen̾it conditor sũa sibi rebellem ereaturã: inueniat
anima sũa sibi rebellem pedissecam. Transgressor in¬

Expanded text:
non valebant. Quid enim quantum quidem ad verasummamque beatitudinem spectat quantalibet vitae rectitudo seu longitudo prodesse poterat illi, qui vel solo originali peccato teneretur adstrictus? Peccatum quippe praecessit, ut sequeretur mors: quod sane si cavisset homo, mortem non gustasset in aeternum. 19. Peccando itaque vitam amisit, et mortem invenit: quoniam quidem et Deus ita praedixerat, et justum profecto erat, ut si peccaret homo, moreretur. Quid namque justius poterat quam recipere talionem? Vita siquidem Deus animae est, ipsa corporis. Peccando voluntarie, volens perdidit vivere: nolens perdat et vivificare. Sponte repulit vitam cum vivere noluit; non valeat eam dare cui, vel quatenus voluerit. Noluit anima regi a Deo: non queat regere corpus. Si non paret superiori, inferiori cur imperet? Invenit Conditor suam sibi rebellem creaturam: inveniat anima suam sibi rebellem pedissequam. Transgressor in
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ad landẽ excitat psalmista dicens. Laudite puen
dñin  laudate nom̃e dñi. qͣtenꝰ in ore scõꝵ infanciũ
et latenciũ ꝑficeret᷑ laus. que ex ore defecerat in
exaltaui. ip̃i autẽ spreu̾unt mẽ. Ascendit̾ itaq
eruc̃e caluus nr̃. mũdo ⁊ ꝓ mũdo expositꝰ. ⁊ reuelata
facie ÷ ac dis cooꝑata front purgacõnem purgat¬
pocentoꝵ faciens. ꝓbrose. ꝑ nst̾s stiortis tã no erubit
ĩg nomimã qͣm n̾ec pena exhorruit  ut nos oppro
Oruid emubesceret qui ita lauit nos a peccatissiton
quilt̃ et aqua dĩuens ⁊ retinens sordes. s uelieti
deas at tuas descpus et ntinens puntatena. ⁊ ¶st
quipe an bapreneia ubiq atingens ꝓptꝰ mmundicidm snd¬

Expanded text:
audate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini , quatenus in ore sanctorum infantium et lactentium perficeretur laus, quae ex ore defecerat invexaltavi, ipsi autem spreverunt me . Ascendit itaque crucem calvus noster, mundo pro mundo expositus: et revelata facie ac discooperta fronte purgationem peccatorum faciens, probrosae et austerae mortis tam non erubuit ignominiam, quam nec poenam exhorruit, ut nos opprobmirum. Quid enim erubesceret, qui ita lavit nos a peccatis, non quidem ut aqua diluens et retinens sordes, sed veluti solis radius desiccans et retinens puritatem? Est quippe Dei sapientia ubique attingens p
Abbreviated transcription (Latin):
Uł ad tempꝰ in nob̃ quẽadmod̾ peccatũ. Et si iã nõ reg¬
nat in nr̃o mortali corꝑe : nõ tam̃ de est penitꝰ nobis.
Proinde paulus ex ꝑte quidem lib̾atũ se a lege peccati.
et mort głat᷑. s rursum se utq nichilominꝰ lege aliqͥ
ex ꝑte grauari conquerit᷑. siue cũ aduersus peccatum
miserabilit̾ clamat. inuenio aliã legem in membris
meis. ⁊ cet̾a: siue cũ ingemescit grauatꝰ. aut dubium

Expanded text:
vel ad tempus in nobis: quemadmodum peccatum, etsi jam non regvel ad tempus in nobis: quemadmodum peccatum, etsi jam non regnat in nostro mortali corpore, non tamen deest penitus nobis. Proinde Paulus ex parte quidem liberatum se a lege peccati et mortis gloriatur; sed rursum se utraque nihilominus lege aliqua gravari ex parte conqueritur, sive cum adversus peccatum miserabiliter clamat, Invenio aliam legem in membris meis , et caetera; sive cum ingemiscit gravatus, haud dubi