comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliis atq aliis sacͥs & sacram̃tis uł
prophatur uł predicatur: ideo ali
as & alias res uł alias salutes opor¬
tet intelligi. Qd̃ autẽ qͣndo fuit qͦd
ad unam eandemq fideliũ & pioꝵ
liberationẽ ꝑtincat ÷ ꝯsiliũ deo tri¬
buamꝰ: nobis obecdientiã teneamꝰ.
Proinde aliis tẽ nominib & signis.
aliis autẽ nẽ: & pͥꝰ occultiꝰ postea ma¬
nifestius: & priꝰ a pauciorib post
a plurib: una tam̃ eademq uera re-¬
ligio significatur & obseruatur. Nec
nos eis obicimꝰ qͦd alit̾ numa ponpi¬
lius łos colendos romanis institu¬
it : atiq ab eis uł italis antea cole¬
bantur: nec qd̃ pythagoreis tempo¬
rib illa philosophia celebrata est.
que antea uł omĩno ñ erat : uł in
paucissimis ẽadem sentientibꝰ. ñ ta¬
men eodem ritu uiuentibꝰ fortas se
latitabat. Sed utrũ illi dii ueri
aut colendi sint. & utrũ illa phi-¬
losophia saluti animarũ aliquid

Expanded text:
aliis atque aliis sacris et sacramentis uel aliis atque aliis sacris et sacramentis uel prophetatur uel praedicatur, ideo alias et alias res uel alias et alias salutes oportet intellegi. quid autem quando fiat, quod ad unam eandemque fidelium et piorum liberationem pertineat, consilium deo tribuamus, nobis oboedientiam teneamus. proinde aliis tunc nominibus et signis aliis autem nunc et prius occultius postea manifestius et prius a paucioribus post a pluribus una tamen eademque uera religio significatur et obseruatur. Nec nos eis obicimus, quod aliter Numa Pompilius deos colendos Romanis instituit, atque ab eis uel Italis antea colebantur, nec quod Pythagoreis temporibus illa philosophia celebrata est, quae antea uel omnino non erat uel in paucissimis eadem sentientibus non tamen eodem ritu uiuentibus fortasse latitabat, sed utrum illi dii ueri aut colendi sint et utrum illa philosophia saluti animarum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
gentem. ꝑ qͣm sui aduentus mani¬
festationem ꝯgrius sacram̃tis p̃sigu¬
raret: & ipsis temporib istabelitici
regni. & deinde. cum se in carne de
uirgine accepta mortalib mortalit̾
tributurꝰ. idem ipse ẽ filiꝰ dei patri
coet̾nus & incõmutabilis sapientia:. per
qͣm creata ẽ uniu̾sa natura. & curus
participatione. oĩs rationalis anima
fit beata. Itaq ab exordio generis hu¬
mani qͥcunq in eũ crediderunt. e¬
umiq utcumq intellexerunt: et
scd̃m eiꝰ p̃cepta pie iustẽq uixerutt:
qͣnlibet & ubilibet fuerint. ꝑ eũ pro¬
culdubio salui facti sunt. Sicut enim
nos in eũ credimꝰ & apud patrẽ manẽ¬
tem. & qͥ in carne iam uenerit: sic
in eũ credebant antiqͥ & apud patrẽ
manentẽ. & in carne uenturũ. Nec
qͥa ꝓ tempoꝵ uarietate nẽ factum
anñtiatur. qͦd tunc futurũ p̃ñtia¬
batur: ideo fides ipsa uariata. uł
salꝰ ipsa diu̾sa ẽ: nec qͥa una eadeq

Expanded text:
gentem, per quam sui aduentus manigentem, per quam sui aduentus manifestationem congruis sacramentis praefiguraret, et ipsis temporibus Israhelitici regni et deinde, cum se in carne de uirgine accepta mortalibus mortalitetributurus, idem ipse est filius dei patri coaeternus et incommutabilis sapientia, per quam creata est uniuersa natura et cuius participatione omnis rationalis anima fit beata. Itaque ab eiordio generis humani quicumque in eum crediderunt eumque utcumque intellexerunt et secundum eius praecepta pie iusteque uixerunt, quando libet et ubi libet fuerint, per eum procul dubio salui facti sunt. sicut enim nos in eum credimus et apud patrem manentem et qui in carne iam uenerit, sic in eum credebant antiqui et apud patrem manentem et in carne uenturum. nec, quia pro temporum uarietate nunc factum adnuntiatur, quod tunc futurum praenuntiabatur, ideo fides ipsa uariata uel salus ipsa diuersa est nec, quia una eademque res
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑorib & his locis. quib eũgłiũ
eiꝰ ñ ẽ p̃dicatũ : tales om̃s in eꝰ p̃di¬
catione futuros ẽẽ p̃sciebat: quales
ñ qͥdem om̃s. sed tam̃ multi in eius
corporali p̾̃sentia fuerunt. qͥ in eum
nec suscitatis ab eo mortius credere
uoluerunt ÷ quales etiam nẽ multos
uidemꝰ. cũ tanta manifestatione de
illo ꝯpleant᷑ p̃conia propħaꝵ. nolle
adhuc credere: & malle humana astu¬
tia resistere. qͣm tam clarȩ atq ꝑ¬
spicuȩ. tam sublimi & sublimit̃ dif¬
famate diuinȩ cedere auctoritati:
qͣmdiu paruus & infirmꝰ ẽ intelle¬
ctus hominis. diuinȩ cedere uerita¬
ti. Qͥd gͦ mirũ si tam infidelib ple
uerat. ut eis apparere uł p̃dicari
merito nollet: qͦs nec uerbis nec mira¬
culis suis credituras eẽ presciebat.
Neq enĩ increcdibile est tales suisse
tunc om̃s: quales ab eiꝰ aduentu usq
ad hoc tempꝰ tam multos fuisse atq
esse mramur. E tam̃ ab initio gene¬
ris humani alias occultiꝰ. allas eui¬

Expanded text:
temporibus et his locis, quibus Evangelium ejus non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esse praesciebat, quales, non quidem omnes, sed tamen multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec susciuoluerunt, quales etiam nunc multos uidemus, cum tanta manifestatione de illo compleantur praeconia prophetarum, nolle adhuc credere et malle humana astutia resistere quam tam clarae atque perspicuae tamque sublimi et sublimiter diffamatae diuinae cedere auctoritati, quam diu paruus et infirmus est intellectus hominis diuinae cedere ueritati. quid ergo mirum, si tam infidelibus pleuerat, ut eis apparere uel praedicari merito nollet, quos nec uerbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat? neque enim incredibile est tales fuisse tunc omnes, quales ab eius aduentu usque ad hoc tempus tam multos fuisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani alias occultius alias eui
Abbreviated transcription (Latin):
tas uehement̃ exercebam᷑. & contra
pelagianos exerceri iam ceperamꝰ ÷ a¬
micus quid̾a meus misit michi quinq
a cartagine questiones: & rogauit ut
eas illi scͥbendo exponerem. Que sunt.
qͥd sibi uelit uox illa dm̃i. ds̃ d̾s meus
ut qͥd me dereliquisti: & qͥd sit qͦd ait
apłs. ut in caritate radicati & fundati

Expanded text:
tas uehementer exercebamur et contra Pelagianos exerceri iam coeperamus, amicus quidam misit mihi quinque a Carthagine quaestiones et rogauit, ut eas illi scribendo exponerem. quae sunt: quid sibi uelit uox illa: deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et quid sit, quod ait apostolus: ut in caritate radicati et funda
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines stulte queue sapientes: & q̃
sint tenebre exteriores: & quomͦ intelli¬
gendũ sit. uerbũ caro factum est. Ego
autẽ intuens supradictã heresim nouam
inimicã grẽ dei ÷ sextã mͥ ꝓposui questio¬
nem de grã noui testamenti: de qͣ dis¬
putans. int̾posita expositione psalmi
uicesimi pͥmi. in cuiꝰ capite scͥptũ est.
qd dñs clamauit in cruce qͦd ille amicꝰ¬
meus in primis mͥ ꝓposuit exponendũ:
omiã illa quinq dissolui. ñ hoc ordine
quo erant ꝓposita : sed sicut mͥ disserenti
de grã noui testamenti. tanqͣm suis locis
congruent̾ occur rere potuerunt. Hie lib̾
sic incipit. Quinq mͥ ꝓposuisti tractandas

Expanded text:
ientes; et quae sint tenebrae exteriores; et quomodo intellegendum sit: uerbum caro factum est. ego autem intuens supra dictam heresem, nouam inimicam gratiae dei, sextam mihi proposui quaestionem de gratia testamenti noui, de qua disputans interposita expositione Psalmi uicensimi primi, in cuius capite scriptum est, quod dominus exclamauit in cruce, quod ille amicus in primis mihi proposuit exponendum, omnia illa quinque dissolui non hoc ordine, quo erant proposita, sed sicut mihi disserenti de gratia noui testamenti tamquam suis locis congruenter occurrere potuerunt. Hic liber sic incipit: Quinque mihi proposuisti tractandas
Abbreviated transcription (Latin):
ccliȩ catholicȩ consuetudin
pͥstinam ñc̃ teneri. cũ ab hi¬
reticis uł scismaticis uenie¬
tes. si euangłicis uerbis consecratĩ
baptismũ ꝑcepert̃. denuo ñ bapt¬
xant᷑: beato cypriano teste utimi
Ipse quippe sibi questionẽ ꝓposur
ex ore utio fratrũ siue ouerentiũ¬
de hac quoq: re uidemus &e
gaudemus impleri.Sic enĩ noᷤ
alloquit᷑ ꝑ ꝓpħam. Audite me
qui seitis iudiciũ meũ popłs
meus: in quors corde lex mea¬
est. Obpbria hominũ nolite
metuere:os detractione eor ne
suꝑemini: nͥ quod uos sꝑmnt
magni duxceritis.Sieut enim
uestimentũ ita ꝑ tempus absu¬
ment:oe siẽ lana a tinea come¬
dent᷑: iusticia aut̃ mea in eter¬
nũ manet. Legant tñ hec ñr̃a
si dignant᷑: & cum ad nos con¬
tradictiones eors ꝑuenerint: qͣn¬
tũ dñs adiuuat respondebimꝰ.
de diuinatione demonum.

Expanded text:
Ecclesiae catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis uel schismaticis uenientes, si euangelicis uerbis consecratum baptismum perceperunt, denuo non baptizantur, beato Cypriano teste utimur. ipse quippe sibi quaestionem proposuit ex ore utique fratrum siue quaerentiude hac quoque re videmus et gaudemus impleri. Sic enim nos alloquitur per prophetam: Audite me, qui scitis judicium, populus meus, in quorest; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. legant tamen haec nostra, si dignantur. cum ad nos contradictiones eorum peruenerint, quantum dominus adiuuat, respondebimus. De diuinatione daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
en idem tempus acci-¬
dit mͥ ex quad̃a dis¬
putatione necessi¬
tas. ut de diumati¬
scriberẽ: cuꝰ titulus iste
dispositiones. ñ solũ uoce ꝓlatas
uerũetiam cogitatione conceptaᷤ.
cũ signa quedam ex animo expͥ-¬
muntur in corpore. tota facilita
nire ista ad noticiã demonũ ꝑ
ñnulla etiã exꝑimenta cõꝑtum ẽ:
s utrũ signa qued̃a dent᷑ ex corpo¬
re cogitantiũ illis sensibilia. nos¬
autẽ latentia: an alia ii. & ea sp̃i¬
tali ista cognoscant: aut difficil¬
lime potest ab hominib. aut om¬
nino ñ potest inueniri.

Expanded text:
er idem tempus accidit mihi in quadam disputatione necessitas, ut de diuinatscriberem, cuius titulus iste disposiciones non solum voce prolatas, verum eciam cogitacione conceptas, cum signa quedam ex anima exprimuntur in corpore, tota facilitatnire ista ad noticiam demonum per nonnulla eciam experimenta compertum est. Sed utrum signa quedam dentur ex corpore cogitanautem latentia, an alia vi et ea spirituali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus, aut omnino non potest inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
t de oꝑe monachoꝵ seri¬
berẽ librũ: illa necessitaᷤᷤ
compulit. Cũ apud carti¬
ginem monasteria ẽẽ cepis¬
sent: alii se suis manib tͣnsigebant
obtẽperantes apło. alii uͦ ita ex ob¬
lationib religiosoꝵ inuere uolebãt:
ut nichil oꝑantes unde necessaria
uł haberent uł supplerent. se potꝰ
implere p̃ceptũ euangłicum existi¬
marent atq tractarent: uͥ dñs ait.
Respicite uolatilia cęli: & lilia agri.
Unde etiã int aliquos inferioris ꝓ¬
positi. s tñ studiose feruentes. existe¬
re ceperant tumultuosa certamina.
quib eccł̃ia turbaret᷑: aliis hoc aliis
illud defendentib. Huc accedebat
qͦd cruntierant quida eoꝵ: qui o-¬
ꝑandum ñ eẽ dicebant. Unde con¬
tentiones hinc rep̃hendentiũ. inde
quasi pugnantiũ. ꝓ partiũ studiis
augebantur. Propter bec uenerabi¬
lis senex aurelius eccłiȩ ipsius enn¬
tatis ep̃c. ut hinc aliqͥd scriberẽ ius¬
sit: oe feci.

Expanded text:
t de Opere Monachorum librum scriberem, illa necessitas compulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant, obtemperantes Apostolo; alii vero ita ex oblationibus religiosorum vivere volebant, ut nihil operantes unde necessaria vel haberent vel supplerent, se potius implere praeceptum evangelicum existimarent atque jactarent, ubi Dominus ait: Respicite volatilia coeli et lilia agri . Unde etiam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio ferventes, existere coeperant tumultuosa certamina, quibus Ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. Huc accedebat quod criniti erant quidam eorum, qui operandum non esse dicebant. Unde contentiones, hinc reprehendentium, inde quasi purgantium, pro partium studiis augebantur. Propter haec venerabilis senex Aurelius, Ecclesiae ipsius civitatis episcopus, ut hinc aliquid scriberem jussit; et feci.
Abbreviated transcription (Latin):
ans a paulo reuocatus est. in hoc
ad huc usq ꝑsistunt. Siẽ gͦ illi pe¬
tro in primãtu apłoꝵ martyrii
gła coronato. in sua ꝑũsitate p̾ci¬
si ab eccli̾a remanserunt: sic isti
eypriano ꝑ abundantiã caritatis
in sortẽ scõrs passionis caritate
suscepto. se ipsos exules unitati
agnoscunt: & contͣ unitatis pa¬
triã. ꝓ suis calĩiis ciuẽ unitatiᷤ
opponunt. I̾a itaq ceteras illiuᷤ
concilii sententias: eadẽ ratione
uideamus.
arcus a mactari dixit. Miran¬
dũ ñ ẽ. si heretiei hostes ce
impugnatores ueritatis.rem sibi
uendicant potestatis os dignatio¬
nis alienȩ. Illud mirandũ. qͦd qͥ¬

Expanded text:
ans a Paulo reuocatus est, in hoc ans a Paulo reuocatus est, in hoc adhuc usque persistunt. sicut ergo illi Petro in primatu apostolorum martyrii gloria coronato in sua peruersitate praecisi ab ecclesia remanserunt, sic isti Cypriano per abundantiam caritatis in sortem sanctorum passionis claritate suscepto se ipsos exsules unitatis agnoscunt et contra unitatis patriam pro suis calumniis ciuem unitatis obponunt. iam itaque ceteras illius concilii sententias eadem ratione uideamus. arcus a Mactari dixit: Mirandum non est, si haeretici hostes adque inpugnatores ueritatis rem sibi uindicant potestatis et dignationis alienae. illud mirandum est q
Abbreviated transcription (Latin):
iuuet itaq nos oracionib suis
in istius carnis mortalitate. tã¬
quã in caliginosa nube laboran¬
tes: ut donante dño bona eius
qͣntũ possumus imitem̃. Siqͥd aũ
aliter sensit. & quibusda fratrib
collegis q ꝑsuasit. qͦd nunc eo quẽ
dilexit reuelante iam cernit: noᷤ
longe impares meritis suis. ec¬
cłiȩ tñ catholice auc̃toritatẽ cuiꝰ
ipse egregiũ & carissimũ membrũ
est. ꝓ nr̃a infirmitate sectantes.
aduersus hereticos uł scismaticoᷤᷤ
eno demꝰ: quos p̾cisos ab unitate
quã tenuit. & arescentes a carita¬
te qua iguit. & elapsos ab hu¬
militate qua stetit. tanto ampliꝰ
imꝓbat atq condenat: qͣntomage
eos nouit ad insidiandũ ꝑscru¬
tari uelle qͦd scripsit. & ad pacifi¬
candũ imitari nolle qͦd fecit:. sic̃
illi qui se xp̃ianos nazarenos uo¬
cant. & more iudaico carnalia p̃¬
putia circũcidunt: nati heretici
ex illo errore in quẽ petrus deui¬

Expanded text:
iuuet itaque nos orationibus suis iuuet itaque nos orationibus suis in istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius quantum possumus imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo quem dilexit reuelante iam cernit, nos longe inpares meritis suis ecclesiae tamen catholicae auctoritatem, cuius ipse egregium et carissimum membrum est, pro nostra infirmitate sectantes aduersus haereticos uel schismaticos enodemus, quos praecisos ab unitate quam tenuit et arescentes a caritate qua uiguit et elapsos ab humilitate qua stetit tanto amplius inprobat adque condemnat, quanto magis eos nouit ad insidiandum perscrutari uelle quod scripsit et ad pacificandum imitari nolle quod fecit; sicut illi, qui se christianos Nazarenos uocant et more Iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deui
Abbreviated transcription (Latin):
te munita sit: tñ qͥa ñ contẽp¬
nendis uiris &e maxime cypri¬
ano. in ipsa unitate aliq̃n aliter
uisum ẽ. eius uti aduersũ nos
auctoritate conant᷑: qui longe ab
eius caritate remoti st̃. Propt̃ea
cogim᷑ ex oportunitate tractandi
hac re litterisq cõperimus. hanc
eandẽ questionẽ aliquanto diu¬
tiꝰ tanquã in manib uersare: &
ostendere quã uerius uniu̾sitati
ecclie catholicȩ placuerit. ut he¬
retici uł scismatici qui iã xp̃i
baptismũ illic unde ueniunt
accepert̃. in catholicã cõmunio¬
nẽ cũ illo admittunt᷑ ab errore
suo correcti in caritate radicati
atq fundati: ut qͦd attinet ad
baptismi sacramentũ ñ adsit qͦd
deerat: s ꝓsit qͦd inerat. Et bea¬
tus qͥdem cyprianus iã corpore
qͦd corrũpitur ñ aggrauante ani¬
mã. nec deprimente terrena in¬
habitatione sensũ multa cogitan¬
tẽ. serennus ꝑspicit ueritatẽ: qͣm
meruit adipisci ꝑ caritatẽ. Ad¬

Expanded text:
te munita sit, tamen, quia non contemte munita sit, tamen, quia non contemnendis uiris et maxime Cypriano in ipsa unitate aliquando aliter uisum est, eius uti aduersum nos auctoritate conantur qui longe ab eius caritate remoti sunt. propterea cogimur ex opportunitate tractandi hac re litterisque conperimus, hanc eandem quaestionem aliquanto diutius tamquam in manibus uersare et ostendere, quam uerius uniuersitati ecclesiae catholicae placuerit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt acceperunt, in catholicam communionem cum illo admittantur ab errore suo correcti, in caritate radicati adque fundati, ut, quod adtinet ad baptismi sacramentum, non adsit quod deerat, sed prosit quod inerat. et beatus quidem Cyprianus, iam corpore quod corrumpitur non adgrauante animam nec deprimente terrena inhabitatione sensum multa cogitantem, serenius perspicit ueritatem, quam meruit adipisci per caritatem. ad
Abbreviated transcription (Latin):
lũ habetis uł falsũ habetis: s pla¬
ne merito diceret᷑. hoc uobis quã¬
uis integrũ & uerũ. nichil tñ ꝓ
desset. nͥ ad xp̃i grãm ueniretis.
Sigͦ in ipsis ethnicis potest ali¬
qͥd diuinũ inueniri. recteq ap¬
ꝓbari: quãuis eis salus adhuc
a xp̃o pͣstanda sit. ñ oportet
nos ita moueri. etiã si peiores
sint heretici: ut qͦd in eis ma
lũ ipsoꝵ est uelimus corrigere. ⁊¬
& qͦd in eis bonũ ẽ xp̃i nolimu ᷤᷤ
agnoscere. S iã ceteras huiꝰ con¬
cilii sententias ꝑtractandas: ab
alio suscipiemus excordio. Exx pli¬
on simus molesti timuꝰ.¬
legentib: si eade uarie
ac sepe disserimus Quã¬
quã enĩ ecclĩa sc̃a catho¬
lica in om̃ib gentib. adũsus ea
que in ista questione de baptis¬
mo. utrũ & apud hereticos &
scismaticos idem possit ẽẽ qui
ẽ in catholica. ñ nullam caligi¬
nẽ offundũt priscȩ consuetudi¬
nis os concilii plenarii auctorita¬

Expanded text:
lum habetis" uel: "falsum habetis", sed plalum habetis" uel: "falsum habetis", sed plane merito diceretur: "hoc uobis, quamuis integrum et uerum, nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis". si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque approbari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiam si peiores sint hlum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum Christi est nolimus agnoscere. sed iam ceteras huius concilii sententias pertractandas ab alio suscipiemus exordio. LIon simus molesti legentibus, si eadem uarie ac saepe disserimus. quamquam enim ecclesia sancta catholica in omnibus gentibus aduersus ea, quae in ista quaestione de baptismo, utrum et aput haereticos uel schismaticos idem possit esse qui est in catholica, nonnullam caliginem offundunt, priscae consuetudinis et concilii plenarii auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
trisq integra atq diuina. Na ce
ipsi gentiles siqͥd diuinũ & rectũ
in doctrinis suis habere potue¬
uis illi ꝑ suas suꝑsticiones os ido¬
latã & suꝑbiã. ceterosq ꝑditos
mores detestandi eeñt: & nisi cor¬
rigerent᷑. diino iudicio pumen¬
di. N̾a ce paulus apł̃s apud athe¬
menses cum de deo qͤd̃a diceret ꝑ¬
hibuit testimoniũ qͦd qͥd̾a eoꝵ tale
aliqͥd dixcerint. qͦd utiq si ad xp̃m uẽ¬
nirent agnoscerẽt in eis. ñ rep¬
baret᷑. Et sc̃s cẏprianus talibus
aduersus eos dẽ ethincos utitur
testib. Na cũ de magis loqueret᷑.
quors tñ inqͥt p̃cipius ostanes
& formã ueri dei negat conspici
posse: & anglos ueros sedi eiꝰ dicit
assistere. In quo & plato pari ra-¬
tione consentit: & unũ dm̃ loqͥ¬
t᷑.& eũ incõprehensibile̾ atq in¬
estimabiłe confitet᷑. Si gͦ isti uenis¬
sent ad ꝑcipiendã xp̃ianam sa¬
lutẽ: ñ eis utiq diceret᷑. hoc ma¬

Expanded text:
trisque integra adque diuina. Nam et trisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere potueuis illi per suas superstitiones et idolatriam et superbiam ceterosque perditos mores detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio puniendi. nam et Paulus apostolus . aput Athenienses, cum de deo quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, quod utique, si ad Christum uenirent, agnosceretur in eis, non inprobaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur, quorum tamen, inquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros sedi eius dicit adsistere. in quod et Plato pari ratione consentit et unum itur et eum incomprehensibilem atque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: "hoc ma
Abbreviated transcription (Latin):
illo homie ẽ.ñ eũ seruaiit s
animo & uoluntate uolait: tñ
qͣntũ ad ipsum attinet sacram̃¬
tũ. & cũ contẽptore & repudiato¬
re suo.integrũ inuolatũq ꝑmã¬
sit. None sodonite ethinci erant:
id est gentiles: Reiores gͦ erant
iudei: quib dñs dicit. Tolerabiliꝰ
erit sodomis in die iudicii: quã
uobis. Et quib ꝓph̃a dicit. Iusti¬
ficastis sodomã: id est in cõparati¬
onẽ urãm sodoma iustificata ẽ.
Nunqͥd tñ ideo sacram̃ta diuina
que apud iudeos erant: talia erãt
quales ipsi erant.ͦ Que dñs qͦ-¬
q ipse suscepit: & ad ea celebran-¬
da lepsos quos mundauerat mi
sit: & ea zachariȩ ministranti an¬
gls astitit: eũq in templo sacrifi¬
cantẽ exauditũ eẽ nuntiauit. Hec
eade sacram̃ta & in bonis homi¬
nib illius tẽporis erant: & in ma¬
lis peiorib quã st̃ ethnici:. qͣndo¬
qͥdem in malitia sodomitis p̃lari
st̃: ettñ illa sacram̃ta erant in u¬

Expanded text:
illo homine est, non eum seruauit, sed illo homine est, non eum seruauit, sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum attinet sacramentum, et cum contemtore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles ? peiores ergo erant Iudaei, quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in die iudicii quam uobis, et quibus propheta dicit: iustificastis Sodomam, id est: in comparatione uestra Sodoma iustificata est. numquid tamen ideo sacramenta diuina, quae apud Iudaeos erant, talia erant, quales ipsi erant? quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda lepsit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit? haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in u
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ posst̃ ad xp̃i pollicitationẽ ue¬
nire:alias autẽ fieri ñ debere. R¬
x qua regula dicit hereticos
peiores eẽ quã ethincos nescio:
cũ dñs dicat. Si neq ecclĩam au¬
dierit: sit tibi tanquã ethincus
ce publicanus. An etiã tali hereti¬
cus peior ẽ: nichil resisto. Non t̃n
ꝓpt̃ea qͥa ipse homo peior ẽ ethni¬
co. id est gentili atq pagano: sa¬
eramentũ etiã xp̃i siquod habet
uitiis eiꝰ morib q miscet᷑: & eade
ꝑmiactione corruptũ perit. Na
illi qui recedunt de ecclia. o fi¬
unt heresũ ñ tantũ sectatores s
etiã conditores. si iam baptrrati
recedunt. cũ scdm istã reguła pe¬
iores sint ethincis: habent tnͣ
baptisma. Nã si correcti redeant
ñ accipiunt. qͦd si amisissent. uti¬
q acciperent. Potest gͦ fieri. ut
aliquis peior sit ethinco: ettñ in
eo xp̃i sacramentũ ñ solũ sit: s
etiã ñ sit pens quã in homine

Expanded text:
tunc possunt ad Christi pollicitationem uetunc possunt ad Christi pollicitationem uenire; alias autem fieri non debere. Ex qua regula dicat haereticos peiores esse quam ethnicos nescio, cum dominus dicat: si neque ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. an etiam tali haereticus peior est? nihil resisto. non tamen propterea, quia ipse homo peior est ethnico, id est gentili adque pagano, sacramentum etiam Christi, si quod habet, uitiis eius moribusque miscetur et eadem permixtione corruptum perit. nam illi qui recedunt de ecclesia et fiunt haeresum non tantum sectatores sed etiam conditores, si iam baptizati recedunt, cum secundum istam regulam peiores sint ethnicis, habent tamen baptisma; nam si correcti redeant, non accipiunt quod, si amisissent, utique acciperent. potest ergo fieri ut aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine
Abbreviated transcription (Latin):
emetrius aleptiminus dixit.
Unũ baptisma nos custodi¬
mus: qͥa eccł̃ie catholice soli rem
suã uendicamus. Qui autẽ di¬
cunt qͥa heretici u & legitime
baptizant: ipsi st̃ qui ñ duo sed
multa baptismata faciunt. Na
cũ hereses multȩ st̃. ꝓ earũ nume¬
ro & baptismata cõputabunt᷑.
uic respondet᷑. Si ita ẽ. tot gͦ
numerent᷑ baptismata. quot
st̃ opera carnis. de quib ait a
merantur ce hereses. Et tã mul¬
ta ipsors operũ intus tanquam
in palea tolerant᷑: & tn unũ baptis¬
ma om̃ib est. quod nullo iniqui
reticos scis illos ẽẽ peio¬
res quã ethincos. Si conũsi ad
deũ uenire uoluerint. habent
utiq regula ueritatis: quã dñs
p̃cepto diuino mandauit apłis
dicens. Ite. in nomine meo manũ
imponite: demonia expellite.
Et alio loco. Ite. & docete gentes:
tinguentes eãs in nomine pat̾s
& filii & sp̃s sc̃i. Ergo primo ꝑ
manus impositionẽ in eaxcorcismo:
scdo ꝑ baptismi regenerationem:

Expanded text:
emetrius a Lepti-minus dixit: Unum Baptisma nos custodimus, quia Ecclesiae catholicoe soli rem suam vindicamus. Qui autem dicunt quia haeretici vere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non duo, sed multa baptismata faciunt: nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata computabuntur. 84. Huic respondetur: Si ita est, tot ergo numerentur baptismata, quot sunt opera carnis, de quibus ait Amerantur et haereses, et tam multa ipsorum operum intus tanquam in palea tolerantur, et tamen unum Baptisma omnibus est, quod nullo iniquitreticos scimus esse pejores, quam Ethnicos. Si conversi ad Deum venire voluerint, habent utique regulam veritatis, quam Dominus praecepto divino mandavit Apostolis, dicens, « Ite, in nomine meo manum imponite, daemonia expellite » . Et alio loco, « Ite, et docete gentes, tingentes eas in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti » . Ergo primo per manus impositionem in exorcismo, secundo per baptismi regenerationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tirandos ẽẽ hereticos ut accrpi¬
ant remissam peccator: & sic
illis cõmunicetur.
õmunicauit gͦ & cyprianus
& isti om̃s peccatis alienis.
qͥa cũ talib in cõmunione man¬
sert̃: qn neminẽ qͥ diuersũ sen¬
sit a uire cõmunionis amouer̃t:
Ubi est gͦ eccłia:  Deinde uti
de hereticis taceã. cũ uerba huiꝰ
sententie etiã de aliis peccatori¬
b dici possint. quales in eccł̃ia
secũ cyprianus uidebat. geme¬
bat. arguebat. ferebat: ubi est
eccł̃ia. quȩ seđm hec uerba iã
tẽ ꝑisse existimat᷑ contagione
peccators: ᷤᷤ Si autẽ sic̃ se habet

Expanded text:
tizandos esse haereticos, ut accipitizandos esse haereticos, ut accipiant remissam peccatorum et sic illis communicetur. Communicauit ergo et Cyprianus et isti omnes peccatis alienis, quia cum talibus in communione manserunt, quando neminem qui diuersum sensit a iure communionis amouerunt. ubi est ergo ecclesia? deinde ut de haereticis taceam, cum uerba huius sententiae etiam de aliis peccatoribus dici possint, quales in ecclesia secum Cyprianus uidebat gemebat arguebat ferebat, ubi est ecclesia quae secundum haec uerba iam tunc perisse existimatur contagione peccatorum? si autem, sicut se hab
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnata ẽ tota ecclĩa ꝑ illa consue¬
tudiẽ. quȩ totiens hic cõmemo¬
rat᷑. Et sic̃ isti nos appellant tͣ¬
ditores ꝓpter maiores nr̃os. in qͥ¬
b nichil tale qn obiecerunt ꝓba¬
re potuert̃: si hoc fit qͥsq quod
ẽ ille cui cõmunicauerit. om̃s
tẽ heretici facti st̃. Ed siquis di¬
cit insanit: falsũ est qͦd iste ait.
qui hereticũ ad cõmumonẽ sine
baptismo admittit. nec hereticoᷤ
purgat. & xp̃ianos inqͥnat. Aut
si hoc uerũ est. ñ sine baptismo
admittebant᷑: s habebant xp̃i
baptismũ. quãuis apud heretico ᷤᷤ
datũ & acceptũ. qui scdm illa con¬
suetudinẽ de qua isti confitent᷑
sic admittebanti: ac ꝑ hoc recte
etiã nũc sic admittuntur. x li.¬
urelius ab iitica dixit. Cũ di¬
cat apłs ñ cõmunicandum
peccatis aliens: qd aliud quam
peccatis alienis cõmunicat. qui
hereticis sine eccłie baptismo
cõmunicat: Et ideo censeo bap¬

Expanded text:
quinata est tota ecclesia per illam consuequinata est tota ecclesia per illam consuetudinem quae totiens hic commemoratur. et sicut isti nos appellant traditores propter maiores nostros, in quibus nihil tale quando obiecerunt probare potuerunt, si hoc fit quisque quod est ille cui communicauerit, omnes tunc haeretici facti sunt. quod si quisquis dicit insanit, falsum est quod iste ait: qui haereticum ad communionem sine baptismo admittit, nec haereticos purgat et christianos inquinat. aut si hoc uerum est, non sine baptismo admittebantur, sed habebant Christi baptismum quamuis aput haereticos datum et acceptum, qui secundum illam consuetudinem de qua isti confitentur sic admittebantur; ac per hoc recte etiam nunc sic admittuntur. Aurelius ab Utica dixit: Cum dicat apostolus non communicandum peccatis alienis, quid aliud quam peccatis alicnis communicat qui haereticis sine ecclesiae baptismo communicat? et ideo censeo bap
Abbreviated transcription (Latin):
cos purgat: & xp̃ianos inqͥnat.
inc respondemꝰ. eccłiȩ baptis¬
mũ eẽ & apud hereticos. quã¬
uis ipsi ñ sint in eccłia:. sic̃ aquã
paradysi in terra egypti. quã¬
uis ipsa ñ sit in paradiso. Non
itaq hereticos sine baptismo ad
cõmunionẽ admittimus: & qͥa
correcti a sua ꝑuersitate ueniuit:
ñ eoꝵ peccata s xp̃i sacram̃ta
suscipimꝰ. De remissione autẽ pec¬
cators:. qͦd suꝑius hoc & hic dici¬
mus. Illud sane qͦd in ultimo po¬
suit dicens. utrũq contra ratio¬
nẽ facit. nec hereticos mundat
& xp̃ianos inqͥnat:. respuit pri¬
mitus ac maxime ipse cypria¬
nus. cũ sibi consentientib colle¬
gis suns. Neq enĩ inqͥnari secre¬
didit q̃n talib ꝓpter uinculũ pa¬
eis cõmunicandum ẽẽ decremit
dicens: neminẽ iudicantes. aut
a iure cõmumonis aliquẽ si di¬
uersũ senserit amouentes. Aut
si inqͥnant heretici ad cõmuni¬
onẽ. sic̃ ñ baptirant᷑ admissi:. in¬

Expanded text:
cos purgat, et christianos inquinat.cos purgat, et christianos inquinat.Huic respondemus ecclesiae baptimum esse et aput haereticos, quamuis ipsi non sint in ecclesia, sicut aquam paradisi in terra Aegypti, quamuis ipsa non sit in paradiso. non itaque haereticos sine baptismo ad communionem admittimus et, quia correcti a sua peruersitate ueniunt, non eorum peccata, sed Christi sacramenta suscipimus, de remissione autem peccatorum quod superius hoc et hic dicimus. illud sane quod in ultimo posuit dicens: utrumque contra rationem facit: nec haereticos mundat et christianos inquinat, respuit primitus ac maxime ipse Cyprianus cum sibi consentientibus collegis suis. neque enim inquinari se credidit, quando talibus propter uinculum pacis communicandum esse decreuit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. aut si inquinant haeretici ad communionem si non baptizantur admissi, in
Abbreviated transcription (Latin):
reticis ponamꝰ illos: quos ĩn ec-¬
clĩa nouerat cyprianus scło uer¬
bis solis oe ñ factis renuncian¬
tes. Totid̾e uerbis possumꝰ hanc
sententiã etiã nos uerissime di¬
cere. Si fallacit᷑ conũsis in bap¬
tismo suo peccata donant᷑: sine
causa ad uerã conũsionẽ postea
ꝑducunt᷑. Na cũ in die iudicii
peccata sint que pumient᷑: ich
est qͦd timere possint qui uer
bis solis & ñ factis renuntiart̃
de iudicio xp̃i:. si st̃ remissionẽ
peccatoꝵ consecuti. S ista ratio¬
cinatio tali cõnexione ꝑficit᷑
ut adiungamus dicentes. debert
autẽ timere xp̃i udiciũ: & uera-¬
ci corde aliq̃n conũti. Qͦd cũ fe¬
cerint: ñ eos utiq necesse ẽ ite¬
continuo rursus onerari. Sic gͦ
& heretiei.
ictor a gor dixit. Cũ peccata
ñ nisi in eccłie baptismo remit¬
tunt᷑. qͥ hereticũ sine baptismo
ad cõmunicationẽ ad mittit: utrũ
q contͣ rationẽ facit: nec hereti-¬

Expanded text:
reticis ponamus illos, quos in ecreticis ponamus illos, quos in ecclesia nouerat Cyprianus saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes: totidem uerbis possumus hanc sententiam etiam nos uerissime dicere: \'si fallaciter conuersis in baptismo suo peccata donantur, sine causa ad ueram conuersionem postea perducuntur. nam cum in die iudicii peccata sint quae puniuntur, nihil est quod timerebis solis et non factis renuntiarunt de iudicio Christi, si sunt remissionem peccatorum consecuti.\' sed ista ratiocinatio tali conexione perficitur, ut adiungamus dicentes: \'debent autem timere Christi iudicium et ueraci corde aliquando conuerti; quod cum fecerint, non eos utique necesse est ite peccatis continuo rursus onerari. sic ergo et haeretici. Uictor a Gor dixit: Cum peccata non nisi in ecclesiae baptismo remittantur, qui haereticum sine baptismo ad communicationem aque contra rationem facit, nec haereti
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad nos nͨ ad ipsos illi p̃uari¬
catores. Ac ꝑ hoc qm̃ exe maio¬
rũ nr̃oꝵ iniquitate nullũ est
crimen nr̃m: ex ꝓprio scisma¬
te certũ ẽ crimeñ illors. a¬
atius a sicilibba dixit. Sl here¬
ticis in baptismo suo pecca¬
ta donant᷑. sine causa ad eccłiam
ueniunt. Na cũ in die iudicii
peccata sint que pununt᷑: nich̾
est qͦd timere possint heretici
de iudicio xp̃i:. si sũt remissio¬
nẽ ꝓeccatoꝵs consecuti. Responsi¬
t hec poterat etiã nr̃a ẽẽ sen¬
tentia Widerit autẽ auctor
enis quo animo dicta sit: uerbiᷤᷤ
tam̃ ita modificata ẽ. ut ñ me
pigeat eo animo consentire at¬
q subscribere: quo & ego sentio
baptismũ qͥdem xp̃i hereticos poᷤ¬
se habere: s remissionẽ peccators
ñ habere. Non autẽ ait si here¬
tici baptizant aut baptrrant᷑. s
si hereticis in quit in baptismo
suo peccata donant᷑. sine causa
ad ecclĩam ueniunt. Naq ꝓ he¬

Expanded text:
nec ad nos nec ad ipsos illi praeuarinec ad nos nec ad ipsos illi praeuaricatores. ac per hoc quoniam ex maiorum nostrorum iniquitate nullum est crimen nostrum, ex proprio schismate certum est crimen illorum. Satius a Sicilibba dixit: Si haereticis in baptismo sito peccata donantur, sine causa ad ecclesiam ueniunt. nam cum in dic indicii peccata sint quae puniuntur, nihil est quod timere possint haeretici de indicio Christi, si sunt remissionem peccatorum consecuti. Et haec poterat etiam nostra esse sententia; uiderit autem auctor eius quo animo dicta sit. uerbis tamen ita modificata \' est, ut non me pigeat eo animo consentire adque suscribere, quo et ego sentio baptismum quidem Christi haereticos posse habere, sed remissionem peccatorum non habere. non autem ait: \'si haeretici baptizant aut baptizantur,\' sed: si haereticis, inquit, in baptismo suo peccata donantur, sine causa ad ecclesiam ueniunt. namque pro hae
Abbreviated transcription (Latin):
crimen p̃uaricationis. qͦd negare
ũ posst̃: & ibi agetur nr̃a aduer¬
sus erimen traditionis. qͦd cõuin¬
cere ñ potuer̃t. S sic agamus:
quasi cõnuicerint. Qͦd utiq re
nos istis respondebimꝰ. qͥ nobis
mortui sumꝰ: ita ꝑ maiors p̃uari¬
cationẽ qui & nõstri ce ip̃soꝵ
parentes fuert̃. & nos & ip̃si
mortui sumus.S qͥa uiuere se
dicunt: credunt qͦd ad eos ñ ꝑti¬
neat illa p̾uaricatio: ergo nec ad
nos illa traditio. Et illa qͥdem
p̃uaricatio scd̾m ipsos certa est:
scdm nos autẽ nec ant̃ior p̾ua¬
ricatio uera est. qͥa ce hereticos
dicimus posse habere baptismũ
xp̃iͭ nec posterior traditio qͥa in
ea causa st̃ ipsi suꝑati. Non ha-¬
bent gͦ isti cur a nob̾ nefario sce¬
lere scismatis separent᷑: qͥa nr̃i
maiores si traditores ñ fuer̃t si¬
cut nos dicimꝰ ñ est qͦd ad nos
om̃ino ꝑtineat. Si autẽ tradito¬
res fuerunt sic̃ ipsi dicunt:
sic ad nos ñ ꝑtinet: quẽ admodũ

Expanded text:
crimen praeuaricationis quod negare crimen praeuaricationis quod negare non possunt, et ibi agetur nostra aduersus crimen traditionis quod conuincere non potuerunt. sed sic agamus quasi conuicerint. quod utrique nos istis respondebimus qui nobismortui sumus, ita per maiorum praeuaricationem, qui et nostri et ipsorum parentes fuerunt, et nos et ipsi mortui sumus. sed quia uiuere se dicunt, credunt, quod ad eos non pertineat illa praeuaricatio; ergo nec ad nos illa traditio. et illa quidem praeuaricatio secundum ipsos certa est; secundum nos autem nec anterior praeuaricatio uera est, quia et haereticos dicimus posse habere baptismum Christi, nec posterior traditio, quia in ea causa sunt ipsi superati. non habent ergo isti cur a nobis nefario scelere schismatis separentur, quia nostri maiores si traditores non fuerunt, sicut nos dicimus, non est quod ad nos omnino pertineat; si autem traditores fuerunt, sicut ipsi dicunt, sic ad nos non pertinet quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ ducimus. Non ẽ enĩ qͦd di¬
catur ñ eis cõmunicasse istos.
q̃n suos illos uocant. qͦd conciliũ
loquit᷑. qͦd ipsi maxime ꝓfert̃.
Quidã nr̃i inquit p̾uaricatoreᷤᷤ
ũitatis. hereticis suffragantur.
Accedit &e testimoniũ cypriani.
satis demonstrantis qͦd in eors
cõmunione ꝑmanserit. dicendo
neminẽ iudicantes. aut a iure
cõmunionis aliquẽ si diuersũ
senserit amouentes. Ipsi enĩ e¬
rant qui diuersũ sentiebant. qͦs
iste p̃uaricatores uocat. qͥa scili¬
cet hereticis suffragabant᷑. sine
baptismo eos in ecclĩam recipi¬
endo. Eam quoq fuisse consuetu¬
dinẽ ut sic reciperent᷑: & ipse ey¬
prianꝰ multis locis &s aliquot e¬
piscopi in hoc concilio manifestãt.
Unde apparet. si heretici ñ habẽt
baptismũ: ecclĩam xp̃i tẽpoꝵ il¬
loꝵ p̃uaricatorib fuisse plenã:
qͥ eis suffragantes sic eos recipie¬
bant. Agat᷑ gͦ causa comunis adu̾sꝯ

Expanded text:
ginem ducimus. non est enim quod diginem ducimus. non est enim quod dicatur non eis communicasse istos, quando suos illos uocant, quod concilium loquitur, quod ipsi maxime proferunt. quidam nostri, inquit, praeuaricatores ueritatis haereticis suffragantur. accedit et testimonium Cypriani satis demonstrantis, quod in eorum communione permanserit, dicendo: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ipsi enim erant qui diuersum sentiebant, quos iste praeuaricatores uocat, quia scilicet haereticis suffragabantur sine baptismo eos in ecclesiam recipiendo. eam quoque fuisse consuetudinem, ut sic reciperentur, et ipse Cyprianus multis locis et aliquot episcopi in hoc concilio manifestant. unde apparet, si haeretici non habent baptismum, ecclesiam Christi temporum illorum praeuaricatoribus fuisse plenam, qui eis suffragantes sic eos recipiebant. agatur ergo causa communis aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
let p̾uaricatores: ueli scire ad
hoc tã graue crimen refutandũ
atq diluendũ. quomͦ nobis agen¬
da sit causa cõmunis. Isti eos di¬
cunt traditores. quos neq illo tẽ¬
pore conuincere potuerunt. neq
nunc posst̃ ostendere: & in eode
crimine ipsi ẽẽ potius ostendun¬
t᷑. S qͥd ad nos:ͤ De istis certe p̃¬
uaricatorib qͥd dicemus . Si enim
nos quãuis falso ꝓpt̾ea dicimur
traditores. qͥa traditorib nos in
eande cõmunionẽ successisse cri¬
minant᷑: p̾uaricatorib illis om̃s
successimus: qͥa ñdũ se ab rinita¬
te diuiserat pars donati. beati ey¬
priam tẽporib. Post passionẽ qͥp-¬
pe eiꝰ. quad raginta & qͦd excurrit¬
annis ꝑactis traditio codicũ fa¬
cta ẽ: unde cȩpert̃ appellari tra¬
ditores. Si gͦ nos ꝓꝓterea tradito¬
res. qͥa ex traditorib sic̃ opinan¬
t᷑ uł confingunt exorti sumus:
ab illis p̃uaricatorib utriq ori¬

Expanded text:
let praeuaricatores, uelim scire ad let praeuaricatores, uelim scire ad hoc tam graue crimen refutandum adque diluendum quomodo nobis agenda sit causa communis. isti eos dicunt traditores quos neque illo tempore conuincere potuerunt neque nunc possunt ostendere, et in eodem crimine ipsi esse potius ostenduntur. sed quid ad nos? de istis certe praeuaricatoribus quid dicemus? si enim nos quamuis falso propterea dicimur traditores, quia traditoribus nos in eadem communione successisse criminantur, praeuaricatoribus illis omnes successimus, quia nondum se ab unitate diuiserat pars Donati beati Cypriani temporibus. post passionem quippe eius quadraginta et quod excurritannis peractis traditio codicum facta est, unde coeperunt appellari traditores. si ergo nos propterea traditores, quia ex traditoribus, sicut opinantur uel confingunt, exorti sumus, ab illis praeuaricatoribus utrique ori
Abbreviated transcription (Latin):
reticis suffragant᷑: & xp̃ianis ad¬
uersant᷑. Proptea decernimꝰ here¬
ticos baptizandos eẽ.
uie respondemꝰ. Immo magis mi¬
randũ ẽ. & magna laude p̃di¬
candũ: qͦd tantũ isti dilexerint uni¬
tatẽ: ut quos p̃uaricatores u̾tatiͤ
arbitrabant᷑: cũ eis in unitate ꝑse¬
uerantes ab eis pollui ñ timereit.
Na cũ iste dixisset. illud mirandũ
ẽ qͦd quid̾a nr̃i. p̃uaricatores ue¬
ritatis. hereticis suffragant᷑. & xp̃i¬
anis adu̾santur: udebatur ẽẽ di¬
cturus. ꝓpt̾ea decernimꝰ eis ñ ẽẽ cõ¬
municandũ: ñ hoc dixit s ait.
Propt̾ea decernimꝰ hereticos bap¬
tizandos ẽẽ:seruans qͦd pacifi¬
cus cẏprianus ante p̃struxe¬
rat dicens. Neminẽ iudicantes:
aut a iure cõmunionis aliquẽ
si diuersũ senserit amouentes.
Cũ gͦ donatistȩ nobis calunian
t᷑. & nos dicunt traditores: si quiᷤᷤ
eristat uł uideus uł paganus. qͥ
lecto isto concilio & nos & ipsos
scd̃m eoꝵ regl̾as unitatis appel¬

Expanded text:
suffragantur et christian is aduersantur. propterea decreuimus haereticos baptizandos esse. Huic respondemus: Immo magis mirandum est et magna laude praedicandum, quod tantum isti dilexerint unitatem, ut, quos praeuaricatores ueritatis arbitrabantur, cum eis in unitate perseuerantes ab eis pollui non timerent. nam cum iste dixisset: illud mirandum est quod quidam nostri praeuaricatores ueritatis haereticis suffragantur et christianis aduersantur, uidebatur esse dicturus: \'propterea decernimus eis non esse comunicandum.\' non hoc dixit, sed ait: propterea decernimus haereticos baptizandos esse, seruans quod pacificus Cyprianus ante praestruxerat dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. cum ergo Donatistae nobis calumniantur et nos dicunt traditores, si quis existat uel Iudaeus uel paganus, qui lecto isto concilio et nos et ipsos secundum eorum regulas unitatis appel
Abbreviated transcription (Latin):
dem petrã st̃: qui audiunt uer-
ba xp̃i & ñ faciunt. Aut si bap¬
tismo qͥdem lauantur s iniqͥ¬
tatib suis a quib in melius
mutari noluerunt:sordidi rema¬
nent: sic & heretiei.
ucianus a riicuma uixit.
Scriptũ est. Et uidit d̾s lucẽ
qͥa bona ẽ: & diuisit inter lucẽ
& tenebras. Si potest luci oe te¬
nebris conuenire: potest nobis
& hereticis aliqͥd eẽ cõmune.
Propt̾ea censeo hereticos bapti¬
uic respondet᷑. Si potest lu¬
ci & tenebris conuenire:po¬
test iustis & iniustis aliqͥd ẽẽ
cõmune. Censeat gͦ illos inusto ͤ
demo baptrrari: quos in ipsa ec¬
cłia cyprianus arguebat. Aut
si ñ sunt iniusti. qui scło uerbiͤ
& ñ factis renuntiant: dicat
qui potest.

Expanded text:
dem petram sunt qui audiunt uerba dem petram sunt qui audiunt uerba Christi et non faciunt. aut si baptismo quidem lauantur, sed iniquitatibus suis a quibus in melius mutari noluerunt sordidi remanent, sic et haeretici. Lucianus a Rucuma dixit: Scriptum est: et uidit deus lucem quia bona est, et diuisit inter lucem et tenebras. si potest luci et tenebris conuenire, potest nobis et haereticis aliquid esse commune, propterea censeo haereticos baptirespondetur: Si potest luci et tenebris conuenire, potest iustis et iniustis aliquid esse commune. censeat ergo illos iniustos denuo baptizari quos in ipsa ecclesia Cyprianus arguebat; aut si non sunt iniusti qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, dicat qui potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sit os ꝑmanet: ñ nͥ in consensio¬
ne intelligenda ẽ cõmumo pec¬
cator: quã uetat apl̃s. Baptiren¬
t᷑ autẽ iterũ heretici ut accipi¬
ant remissã peccatoꝵ: si bapti¬
xant᷑ iterũ ꝑuersi & inuidi. qui
cũ scło uerbis & ñ factis renm¬
tiarent. baptismũ qͥdem acciꝑe
potuer̃t. s remissionẽ peccator
ñ obtinuert: dicente dño. Si ñ di¬
miseritis: neq pater ur remittet
ambus a germaniciana dixit.
Qui hereticoꝵ baptismũ ꝓbant
nr̃m imꝓbant: ut extra eccłiam
ñ dicã lotos s sordidatos negent
in eccłia baptirari oportere. Se sp̃
Quic respondet᷑ neminẽ nr̃m
baptismũ hereticoꝵ ꝓbare¬
s xp̃i: quãuis in hereticis uelut
paleis exteriorib. sic̃ in aliis ini¬
quis uelut paleis int̾iorib. Na
si extra eccliam qui baptizant᷑
ñ lauant᷑ s sordidantur. ꝓfecto
extra petrã in qua edificat᷑ eccłia
qui baptriant᷑. ñ lauant᷑ s sor¬
didantur. Om̃s autẽ extra ean¬

Expanded text:
in consensione intellegenda est communio peccatorum quam uetat apostolus. baptizentur autem iterum haeretici ut accipiant remissionem peccatorum, si baptizantur iterum peruersi et inuidi, qui cum saeculo uerbis et non factis renuntiarent baptismum quidem accipere potuerunt, sed remissionem peccatorum non optinuerunt dicente domino: si non dimiUT VI.--10. Jambus a Germaniciana dixit: Qui haereticorum Baptismum probant, nostrum improbant; ut extra Ecclesiam, non dicam lotos, sed sordidatos, negent in Ecclesia baptizari oportere. 11. Huic respondetur, neminem nostrum Baptismum haereticorsti quamuis in haereticis uelut paleis exterioribus, sicut in aliis iniquis uelut paleis interioribus. nam \' si extra ecclesiam qui baptizantur non lauantur sed sordidantur, profecto extra petram in qua aedificatur ecclesia qui baptizantur non lauantur sed sordidantur. omnes autem extra ean
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & ueritatem.
osset alius similiter dicere: &
similiter ñ uerũ dicere. Mi¬
ror qͦd cũ om̃s confiteant᷑ unũ
ẽẽ baptismũ: ñ om̃s intelligant
enisdem baptisini unitatẽ. Iusti
se res st̃. Si iniqͥ habent baptis
ma: iusti ñ habent. Si autẽ iusti
habent: iniqui habere ñ posst̃.
dubiũ autẽ ñ ẽ iustos solos bap¬
tismũ axp̃i possidere: qui soli pos¬
sideant q gratiã xxp̃i &e uerita¬
tẽ. hoc certe falsum ẽ illis quo¬
q fatentib. Et illi quippe inuidi
qui st̃ exc parte diaboli. intꝰ po-¬
siti sic̃ dicit cyprianus. atq apło
paulo notissimi. baptismũ habe¬
bant: nec ad membra illius colũ¬
be que in petra tuta ẽ ꝑtinebant.
delfius a tasbalte dixit.x
Sine causa quidã falso os in¬
uidioso uerbo impugnant ueri¬
tatẽ: ut rebaptizare nos dicant.
q̃n eccl̃ia hereticos ñ rebaptiret
sed baptraet.
mino uͦ mͦ ñ rebaptrzat: qͥa nisi
eos qui baptrrati ñ st̃ ñ baptrrat.

Expanded text:
i et ueritatem. Posset alius similiter dicere et similiter non uerum dicere: \'miror quod, cum omnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant eisae res sunt. si haeretici habent bapma, iusti non habent; si autem iusti habent, iniqui habere non possunt. dubium autem non est iustos solos baptismum Christi possidere qui soli possideant et gratiam Christi et ueritatem\\ hoc certe falsum est illis quoque fatentibus. et illi quippe inuidi qui sunt ex parte diaboli et intus positi, 25 sicut dicit Cyprianus, adque apostolo Paulo notissimi baptismum habebant nec ad membra illius columbae quae in petra tuta est pertinebant. Adelfius a Tasualte dixit: Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant ueritatem ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, sed baptizet. modo non rebaptizat, quia nisi eos qui baptizati non sunt non baptizat;
Abbreviated transcription (Latin):
nomine ambulantib. S hi ce in¬
tus & foris inueniunt᷑: qͥa nec fo¬
ris exeunt: nͥ prius intus mali fu-¬
erint. Et utiq de uasis in domo
magna positis:. dicebat apłs. Siqͥs
autẽ mundauerit semet ipsũ ab
istiusmodi:erit uas in honore seĩ¬
ficatũ utile dño. ad om̃e opus bo¬
nũ semꝑ paratũ. Q. uom autẽ se
ab eiꝰmodi quisq mundare debeat:
paulo suꝑius ostendit dicens. Re¬
cedat ab iniqͥtate om̃is qui nomi¬
nat nomen dñi:. ne audiat in fi¬
ne cũ palea siue ꝗͣ ante de area uo¬
lauit. siue quȩ in ultimo separan¬
da est. recedite a me qͥ oꝑamini in¬
iqͥtatẽ. Unde apparet qͥdem sic̃ di-¬
cit cyprianus. ñ ea statĩ susci pien¬
donatistas lib̾ uiꝰi

Expanded text:
nomine ambulantibus, sed hi et innomine ambulantibus, sed hi et intus et foris inueniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint, et utique de uasis in domo magna positis dicebat apostolus: si quis autem emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum. quomodo autem se ab eiusmodi quisque mundare debeat, paulo superius ostendit dicens: recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini, ne audiat in fine cum palea, siue quae ante de area uolauit siue quae in ultimo separanda est: recedite a me qui operamini iniquitatem. unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim suscipiend