comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud suspicer quam unum ẽc̃. ex filiis:
Porro correctionis ur̃ȩ clarum satis insig¬
ne tenemus. ipsam nunc pauꝑtatẽ urãm
Nobilis reuera titulus pauꝑtatis. quam
ipsc d̃s ore commendans ꝓpħico. ego sum¬
inquit uir uidens pauꝑtatem meam.
Sitꝑ omnes regios theauros. hic uos
lustiem. Scio me ex scriptura comine¬
morasse suꝑuis. non cẽ. laudandum ho¬
minem inuita sua. U erum quomͦ me
possum cohibere a laude ipsuis qui pꝰ
aurum abite iam desiit. & sꝑare con¬
tempsit in pecuniȩ thesauris: De qua¬
li nunirum scriptura sic loquitur. Qͥs
ẽ. hic & laudabinus eum: Eecit enimm
mirabilia in uita sua. An fortasse .ni. ẽ.
quidem laudandus homo in uita sua
que temptatio ẽ. suꝑ tertam. nec ideo
tam̃ laudandus non ẽ. cum mortuus
peccato uiuit dõ: Uana quidem laus
& seductoria. qua laudatur peccator in
desidiis anunȩ suȩ. in quo qui ibͣcati fi¬
cat in crrorem inducit. sed non iccirco

Expanded text:
et aliud suspicer quam unum esse ex filiis? et aliud suspicer quam unum esse ex filiis? Porro correctionis vestrae clarum satis insigne tenemus, ipsam nunc paupertatem vestram. Nobilis revera titulus paupertatis, quam ipse Deus ore commendans prophetico: Ego sum, ait, vir videns paupertatem meam . Super omnes regios thesauros hic vos lustrem. 2. Scio me ex Scriptura commemorasse superius, non esse laudandum hominem in vita sua. Verum quomodo me possum cohibere a laude illius, qui post aurum abire jam desiit, et sperare contempsit in pecuniae thesauris? De quali nimirum viro Scriptura sic loquitur: Quis est hic, et laudabimus eum? fecit 40 enim mirabilia in vita sua . An fortasse non est quidem laudandus homo in vita sua, quae tentatio est super terram, nec ideo tamen laudandus non est, cum mortuus peccato vivit Deo? Vana quidem laus et seductoria, qua laudatur peccator, in desideriis animae suae, in quo qui me beatificat, in errorem inducit: sed non idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
auꝑi ep̃o pauꝑ abbas paupta¬
tis consequi p̃mium. quod ẽ.
regnum cȩlorum. Laudarem
uos & ure laudarem. si ñ me reuoci¬
ret illa sententia. neminem laudau̾e
in uita sua. S i quidem rem laude
dignam egistis. sed ei laus asscribend
ẽ. a quo accepistis & uelle & ꝑficere qu
hoc in uob̃ uoluit głificari. ut & uos
redderet głosum. Qui nimirum ei
sit mirabilis in maiestate sua. etiam
in scĩs suis głosus apparere dignat᷑.
ne solus habeat głam. Ipse nempe li
cet sibi sufficiens ad omnem magni
ñ ut augeat sibi. sed ut suis eomini¬
nicet. Nouit autem qui sunt er. sed no¬
bis non facile innotescunt. nisi cum ipse
reuelare dignabitur. Scimus sane. de qͣli¬
bus scriptu ẽ. In labore homuium ñ
sunt & cum hominib ñ flagellabuntur.
E t quia hȩc uob̃ sententia ñ congruat.
nichilominus mͦ cognoscimus. Setip¬
tum quoq eͦ. Quem diligit diis corripit
flagellat autem omuem filium quẽ reci¬
pit. Elagellatum udeo & emendatum

Expanded text:
po pauper abbas, paupertatis consequi praemium, quod est regnum coelorum. 1. Laudarem vos, et jure laudarem, si non me revocaret illa sententia, Neminem laudaveris in vita sua ; siquidem rem laude dignam egistis: sed ei laus adscribenda est, a quo accepistis et velle, et perficere quod hoc in vobis voluit glorificari, ut et vos redderet gloriosum. Qui nimirum cum sit mirabilis in majestate sua, etiam in sanctis suis gloriosus apparere dignatur, ne solus habeat gloriam. Ipse nempe licet sit sibi sufficiens ad omnem magnifsanctis, non ut augeat sibi, sed ut suis communicet. Novit autem qui sunt ejus: sed nobis non facile innotescunt, nisi cum ipse revelare dignabitur. Scimus sane de qualibus scriptum est: In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur . Et quia vobis haec ipsa sententia non congruat, nihilominus modo cognoscimus. Scriptum quoque est: Quem diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Flagellatum video et emendatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi quod uigil ratio mirandiun
minime ducit. si sapieus sapient
agit. & ille sapiens qui in cunctis
huius mundi sapicntium literis & sti¬
diis ludens omne quoq stuluit & po¬
tuit diuinam quod amm reuocare e
renouare scripturam. Quid enum:
Disꝑsisti dedisti paupib sed pecunia
Quid uͦ pecuna ẽ. ad illain quã ꝓe
commutasti iusticiam: Iusticia in¬
quit erꝰ manet in scł̃m scłi. Hum
ita & pecunia: Questuosum sanc ho¬
nestunq comintium. illam que p̾terit
ꝓ illa dare quȩ ꝑmanet. Sie semꝑ tͥ ne¬
gotiari detur. bone & omni laude ꝓse¬
quende magist᷑. Suꝑ ẽ. ut laudabile
pͥncipium condignum consequatur finẽ.
& cauda hostiȩ capiti coniungatur. Be¬
nedictionem tuam libent accepiius.
p̃sertim quod tanta tue huuis ꝑfectio¬
nis fuerit cumulata iocunditate. Lato¬

Expanded text:
Nisi quod vigil ratio mirandum Nisi quod vigil ratio mirandum minime ducit, si sapiens sapienter agit, et ille sapiens qui in cunctis hujus mundi sapientium litteris et studiis ludens, omnem quoque studuit et potuit divinam quodammodo revocare et renovare Scripturam. Quid enim? Dispersisti, dedisti pauperibus, sed pecuniam. Quid vero pecunia est ad illam quam pro ea commutasti justitiam? Justitia, inquit, ejus manet in saeculum saeculi . Num ita et pecunia? Quaestuosum sane honestumque commercium, illam quae praeterit, pro illa dare quae permanet. Sic semper tibi negotiari detur, bone et omni laude prosequende magister. Superest ut laudabile principium condignum consequatur finem, et cauda hostiae capiti conjungatur. Benedictionem tuam libenter accepimus, praesertim quod tanta tuae hujus perfectionis fuerit cumulata jucunditate. Lato
Abbreviated transcription (Latin):
onge satis exit sermo quei fee¬
sti: & magniun dedit suauit ati
odorem. ad quoscumq potuit ꝑuenin
Extinta ẽ. auaritia. cui non suaue res¬
icat: Caritas regnat. cui dulee ñ sap¬
at: Quando hoc cognoseuitt omnei
quia uere sapiens sis. qui sapientie hi¬
stem maximum contriuisti. hoc certe
tuo & sacerdotio dignum & nomine.
losophiam. clarescere testimonio. hoc
p̾clara illa studia tua fine ad implen
Uera illa & indubitata sa pientia ẽ. qr
turpia lucra coitemꝑnit. & indig¬
num sibi iudicat. eodem cum idoloꝵ
seruitute contub̾ino frui. N on mis¬
num fuit magistrum gisleb̾tum ep̃n
fieri. sed ep̃m londoniensem paupci
uiuere. plane id magnificum. N ee tꝰ
tanto nomini quicquam augere głs
potuit sublimitas dignitatis. auxit
tam̃ plurimum humilitas pauꝑtatl
Pauꝑiem equo anuno ferre urtꝰ pi¬
ticntie ẽ. sponte appetere sapientie
laus ẽ. Laudatur deniq & adinira¬
bilis p̃dicatur. qui pꝰ aurum ñ abis
qui uͭ & abiecit plus nichil merebr

Expanded text:
onge satis exiit sermo quem fecisti, et magnum dedit suavitatis odorem, ad quoscunque potuit pervenire. Exstincta est avaritia; cui non suave redoleat? charitas regnat; cui dulce non sapiat? quando hoc cognoscunt omnes quia vere sapiens sis, qui sapientiae hostem maximum contrivisti: hoc certe et tuo sacerdotio dignum et nomine. losophiam clarescere testimonio, hoc praeclara illa tua studia fine compleri. Vera illa et indubitata sapientia est, quae turpia lucra contemnit, et indignum sibi judicat eodem cum idolorum servitute contubernio frui. Non magnum fuit magistrum Gillebertum episcopum fieri: sed episcopum Londoniensem pauperem vivere, id plane magnificum. Nec enim tanto nomini quidquam augere gloriae potuit sublimitas dignitatis: auxit autem plurimum humilitas paupertatis. Pauperiem aequo animo ferre, virtus sapientiae est; sponte appetere, sapientiae laus est. Laudatur denique et admirabilis praedicatur, qui post aurum non abiit; qui vero et abjecit, plus nihil merebitur?
Abbreviated transcription (Latin):
gis ut conu̾̃tatur & uiuat. Et merito.
Quȩ enun utilitas in sanguine pec¬
catoris: Non enun inferiuis confi¬
tebitur dõ. neq mors laudabit eum.
sed uos qui uiuitis benedicitis dño.
& dicitis non moriat sed uiuam. &
narrabo oꝑa dñi. Et illud. Impulsꝰ
cu̾sꝰ sum ut caderem: & dñs susce pit

Expanded text:
merito. Quae enim utilitas in sanguine peccatoris? non enim infernus confitebitur Deo, neque mors laudabit eum: sed vos qui vivitis, benedictis Domino, et dicitis: Non moriar, sed vivam et narrabo opera Domini; et illud: Impulsus eversus sum ut caderem, et Dominus suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
uit iudicio. iusticia & pax osculate suts.
Nam quantum mͥ uideor coniciendo
uidere. quid animi tunc habueritis.
cum ad ulciscendam illam quȩ uob ui¬
debatur facta inuiria. iusticiȩ zelo
accensa ueritas sese accingeret. illa quȩ
exemplo ioseph prudent antea dissi¬
mulabatur. misccłia. ultra iam latere
non ferens. ne in hoc quidem dissimi¬
liter ab ioseph ex abdito celatȩ pietatis
erupit. seq ueritati adiungens repres¬
sit motum. temꝑauit zelum. pacem
cum iusticia fecit. Tunc de purissimo
placidi pectoris fonte. talium credo
limpidissimi cogitationum riuuli
ebullierunt. Quid opus ẽ. indignari:
Misereri potius oportet. & non obli¬
uisci quod scriptum ẽ. Miscdiam
uolo. & non sacrificium. & implere
quod iussum e. solliciti seruare unita¬
tem sp̃e in uinculo pacis. & expectare

Expanded text:
vit judicio, justitia et pax osculatae sunt. vit judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabatur misericordia, ultra jam latere non ferens, ne in hoc quidem dissimiliter ab Joseph , ex abdito celatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est: Misericordiam volo, et non sacrificium ; et implere quod jussum est: Solliciti servare unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quam fecistis sc̃o filio ur̃o Godous
Audiuimꝰ enim quod audito ey
tu. mox uelut immemor pͥstine a¬
lumpniȩ. sed non amicitiȩ consoll̃¬
rem potiꝰ quam ultorem uos exhi¬
biustis. Patrem quippe uos cogns¬
uistis ut res exigebat. non iudicem.
idcoq quod pietatis. quod caritatis ẽ
ut uerc filio pat̾ impendere studiustis.
Q uiad melius quid laudabilius. quid uob
aigniꝰ agere poteratis: Sed quis hoc
crederet: Uere nemo scit quȩ sunt in
homine. nisi sp̃c homuiis qui ẽ. in eo.
Ubi ẽ. nunc illa austeritas. illa scueri¬
tas. illa indignatio. quȩ olim ui illum
lingua uultus. oenli terribilit̾ ostenta¬
re & intentare solebant: Ad un̾um
nempe nuntium de morte filii. pater¬
na uiscera cominota sunt. subitoq hȩc
omnia que simulatoria sed dispensa¬
toria. ac ꝑhoc transitoria erant dispa
caritas. pietas. benignitas apparuerunt.
Si quidemin religioso animo ur̃o mise¬
ricordia & ueritas obiuiaueriuit sibi.
& quia iumnirum misccł̃ia suꝑabiuida¬

Expanded text:
quam fecistis sancto filio vestro Goduino. Audivimus enim quod, audito ejus obitu, mox velut immemor pristinae calumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere poteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Ubi est nunc illa austeritas, illa severitas, illa indignatio, quae olim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, paterna viscera commota sunt; subitoque haec omnia, quae simulatoria, sed dispensatoria, ac per hoc transitoria erant, dispalatebant, charitas, pietas, benignitas apparuerunt. Siquidem in religioso animo vestro misericordia et veritas obviaverunt sibi; et quia nimirum misericordia superabunda
Abbreviated transcription (Latin):
grãm tremebundus expecto. Hȩc qu¬
lit̃ uob̾ pater accepta sint. ur̃o si ue
non grauat citiꝰ scire flagitamus
scripto. itt si satis iam sccuri de inai¬
gentia consolemur. si quominus mo
ut dignũ r̃. bumuiliemur. & ampis¬
a nob̾ aliquid si possimus exigamis
quod dignius satisfacere debeamꝰ.

Expanded text:
gratiam tremebundus exspecto! Haec qugratiam tremebundus exspecto! Haec qualiter vobis, Pater, accepta sint, vestro, si vos non gravat, citius scire flagitamus rescripto; ut, si satis, jam securi de indulgentia consolemur; si quo minus, magis ut dignum est humiliemur, et ampliusaliquid a nobis si possumus, exigamus, quo dignius sati
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe. quam renuttere ad uos temp¬
tauimus. Non autem eo acquiescen¬
te. eiꝰ nos importunitati uix tandẽ
acquienunus. Hominem g religio¬
sum ꝑegrinum. solum. si culpa ẽ
quod suscepimus & ita suscepimus
non erit uob̾ indignum semel tn¬
commissam culpam talemq culpam
dimittere. cui etiam fas non ẽ. ne usq
quidem septuagies septies peccantibꝰ
in uos ueniam negare. Ut tamen
noueritis quam non leuit᷑ seu negli¬
gent̾. immio quam non upune fe¬
ramus. quod unquam reuerentiam
ur̃am quoquomͦ offendimus. sepe
dm̃ testor quod corꝑe non possum
mente ad uos supplici transeo. sepe
genib flexis humilit̾ satisfaciens
uob̾astare me iudeo. Utinam ipse
qui id mͥ fortasse inspirat. uob̃ quoq
sp̃e sentire faciat. quam flebilis. qͣm
miserabilis tanquam presens ad ge¬
nua usq ur̃a descendo. quam fre¬
quent̃ nudus humeros uirgasq in
maiub gestans. & quasi ad ur̃am ius¬
sionem uapulare paratus. peto ueus

Expanded text:
recipere, quam remittere ad vos tenrecipere, quam remittere ad vos tentavimus. Non autem eo acquiescente, ejus nos importunitati vix tandem acquievimus. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit vobis in dignum semel tcommissam culpam, talemque culpam dimittere; cui etiam fas non est ne usque quidem septuagies septies peccantibus in vos veniam negare . 4. Ut tamen noveritis quam non leviter seu negligenter, imo quam non impune feramus quod unquam Reverentiam vestram quoquo modo offendimus, saepe Deum testor, quod corpore non possum, mente ad vos supplici transeo, saepe genibus flexis humiliter satisfaciens, vobis adstare me video. Utinam ipse qui id mihi fortasse inspirat, vobis quoque Spiritus sentire faciat quam flebilis, quam miserabilis, tanquam praesens, ad genua usque vestra descendo! quam frequenter nudus humeros, virgasque in manibus gestans, et quasi ad vestram jussionem vapulare paratus, peto veniam,
Abbreviated transcription (Latin):
digna uob̃ satisfactio placebit. quib
utiq ꝓ grandi iniuiria impouitis qͦd
a uob̃ recedens. a nob̃ receptus sit:
Quid dicam: Si dixero non recepi¬
mus. quod utinam sine peccato dicẽ
possem. mentior plane. Si dixero
recepius quidem. s uiste excusare
me uelle uideor. S ed tutiꝰ respondebo.
peccauimus. U erumptam̃ quantum:
Nonad defensionẽ dico. A quo cnim
ille non reciꝑetur: Quis inquam¬
sc̃m illum aut pulsantẽ repelleret.
aut susceptum expelleret: Quisuͦ
scit si de ur̃a abundantia nr̃am uo
iuerit ds̃ supplere in opiam. ut scilicet
unum de multis qui foite ap̃ nos re¬
ligiosi tunc erant. ad nos dirigeret.
nob̾ quidem ad solatium. sed nichil¬
omuius nob̃ ad głam: E iluis quip¬
pe sapiens ẽ. gła patris. Deniq non
cum p̃uenimus sollicitando. non
circumuenimus attrabendo. quo
uos desercret. uel ad nos ueniret:
quin potiꝰ rogantẽ. pulsantẽ. suppli¬
cantem. non priꝰ ds scit consensimꝰ

Expanded text:
digna vobis satisfactio placebit, quibus digna vobis satisfactio placebit, quibus utique pro grandi injuria imponitis quod, a vobis recedens, a nobis receptus sit? Quid dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad defensionem dico: a quo enim ille non reciperetur? quis, inquamnctum illum aut pulsantem repelleret, aut susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? Filius quippe sapiens gloria est patris . Denique non eum praevenimus sollicitando, non circumvenimus attrahendo, quo vos desereret, vel ad nos veniret; quin potius rogantem, pulsantem, supplicantem non prius, Deus scit, consensimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi miscdiam consequentur. A uoqͥn
num filiꝰ mñs erat iste: Quis ũ irasci
filio potest: Nisi forte tunc tantum
filus fuit dum mecum fure. & ñ etiã
cum me deseruit: Sed nunquid qͥa
corꝑe ad tempus recessit. etiamani¬
mo recedere potuit: Aut forte uel
ipsa mors eum mͥ poterit anferre:
Itane localis corꝑalis ue necessitas
aninioꝵ sese amantium lib̃tate m an¬
gustat: Certus sum quia nec locoꝵ
distantia. nec corꝑin uel mors uel
absentia disiungere poterit. quos unꝰ
sp̃c uegetat. una caritas ligat. Deniq
si iustorum animȩ in manu dĩ sunt.
ꝓfecto & qui iam in ipso deposita car¬
ne quiescunt. & qui ipsi adhuc in
carue non scd̃m carnem militamus
simul ꝓculdubio sumus. Ms̃ gͥ erat
uiuus. iñs erit defunctus. meum ĩ
patria recognoscam. Si quis ẽ. qui
de manu dĩ possit eruere. & a me illũ
seꝑare ualebit. Itaq ꝓ filio quidem
ur̃a uob affectio satisfecit. Sed de nob
pater quid erit: Quȩ inquam de nob̾

Expanded text:
ipsi misericordiam consequentur . Alioquin num filius meus erat iste? quis vero irasci filio potest? Nisi forte tunc tantum filius fuit, dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve necessitas animorum sese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterit quos unus spiritus vegetat, una charitas ligat. Denique, si justorum animae in manu Dei sunt , profecto et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui ipsi adhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumus. Meus ergo erat vivus, meus erit defunctus, meum in patria recognoscam. Si quis est qui de manu Dei possit eruere, et a me illum separare valebit. 3. Itaque pro filio quidem vestra vobis affectio satisfecit; sed de nobis, pater, quid erit? quae, inquam, de nobis
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ construxit. cum terra quan
delegauit. eidem matri quaidu
erit concedatur. Hȩc ꝓ phẏlippo
Resiqua hȩc pauca ꝓ nob̾. ipso qu
intimante imino uͦ inspitante a
icienda putaiumus. bortari uos u
caritate p̃sumentes. ne casuram qͥ
mundi quasi stantem aspiciatis.
uere stantein amittatis. ne plus
sitas sine fine succedat. ne leticui
ꝑalis luctum uob ȩternum & opi
quem parit. & pariat quem opit
pectatur. cito deserat male conseũ
sicut scriptum ẽ. Cum dixerint
& securitas. tunc subitaneus suꝑte¬
niet interitus. tanquam in uterl
benti & non effugient. Uał.

Expanded text:
Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus t, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariat quem operit; pectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus superveniet eis interitus, tanquam in utero habenti, et non effugient .
Abbreviated transcription (Latin):
iam non estis hospites & aduenȩ. sed
estis ciues scõꝵ & domestici dĩ. Cum
quib intrans & exiens tanquam unꝰ
ẽ sc̃is. głatur & ipse cum cęteris di¬
cens. Conũsatio nr̃a in cęlis ẽ. Lac¬
tus ẽ. gͦ non curiosꝰ tantum spectator
non autem terrenȩ huuis cui arabiȩ
mons syna coniunctus ẽ. quȩ seruit
cum filiis suis. sed liberȩ illiꝰ que est
quadam sp̃e sociata. Hȩc requies
illiꝰ sicut ipse ꝓmittit in scłm scłi.
elegit eam in babitationem sibi. qͦd
apud eam sit. & si nundum uisio
certe expectatio uerȩ pacis. illius
bonum & si desuꝑ accepit in ur̃o
tam̃ beneplacito facere cupit. im¬
mo se fecisse confidit. sciens uos sa¬
pientis non ignorare sentennam.
quod utiq sapiens sit gła patris.
Rogat autem paternitatẽ ur̃am.
rogamus & nos cum illo & pillo.
quatinus de p̃benda sua quod ipse
suis creditorib constituit. immo¬
biliter stare faciatis. ne in aliquos
mus quam ipse matri suȩ inten

Expanded text:
am non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei . Cum quibus intrans et exiens, tanquam unus e sanctis, gloriatur et ipse cum caeteris, dicens: Conversatio nostra in coelis est . Factus est ergo non curiosus tantum spectator, non autem terrenae hujus, cui Arabiae mons Sina conjunctus est, quae servit cum filiis suis; sed liberae illius, quae est quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem vestram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo domus quam ipse matri suae in terra
Abbreviated transcription (Latin):
sisti conquerendo. suꝑ tribulationb
nr̃is. scis. quia uixta e. dñs his qul
tribulato sunt corde. De ipso confidi¬
te. quia ipse uicit mundum. Ipse
seit inter quos habitatis. & in conspe¬
ctu eiꝰ sunt omnes qui tribulant uos
Ipse exaudiet nos in abscondito tem¬
pestatis. qui nunc ꝓbat ad aquas.
contradictionis. Uał.¬

Expanded text:
sisti, conquerendo super tribulationibus sisti, conquerendo super tribulationibus vestris, scitis quia juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde. De ipso confidite, quia ipse vicit mundum. Ipse scit inter quos habitatis, et in conspectu ejus sunt omnes qui tribulant vos. Ipse exaudiet vos in abscondito tempestatis, qui nunc probat ad aquas contradictionis. Va
Abbreviated transcription (Latin):
rimo precor ut p̃sentes lit¬
ras domno abb̃i acquincus
monasterii dirigere nongi¬
ueris. Deinde ut ad quod portant
ꝓ absente a mico p̃sens satagas. cum
uenerit locus. Heq enim cuiꝰ libe.
nedum tanti patris. uistum iniusti¬
ue. aduersum me debeo scandalum
dissimulare. Quod quã ñ faciam
loquens potiꝰ quam scribens ei apu
forsitan potussem. Nam solet inc
lib acceptior ẽẽ. sermo uiuus quam
scriptus. & efficatior lingua quamlit¬
tera. O culi quippe loquentis fidem
faciunt dictis. nec ita pot̾ affectum
ex primere digitus. quomͦ uultus.
Nunc autem quia absens ꝑ me ñ
possum. ꝑ te satisfacio quantum pos¬
sum. Rogo gͦ te & iterum rogo. utd
regno dĩ quod ẽ. iudelicet intra uos
scaudalum auferas. dum salubriter
potes. ne si quod absit usq ad angł̃is
qui utiq in fine scłi in id ministeri
deputandi sunt ꝑdurauerit rancor
necesse sit irrationabilit᷑ aut ambos
aut alterum e nob̾ emedio tolli. In¬
de autem ad me tu iam dudum scr¬

Expanded text:
rimo precor ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in  acceptior esset sermo viuus, quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem fexprimere digitus, quomodo vultus. Nunc autem, quia absens per me non possum, per te satisfacio quantum possum. Rogo ergo te, et iterum rogo, ut de regno Dei, quod est videlicet intra nos, scandalum auferas, dum salubriter potes; ne si quod absit! usque ad angelos, qui utique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad me tu jamdudum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
.b. abbas de claraualle. uel¬
le honorari magis in xp̃o. quam in
icrosolimam compendiũ uiȩ inue¬
nit. & cito ꝑuenit quo uolebat.
Transfretauit in breui hoc mare
magnum & spaciosum. & ꝓspe naui¬
gans attigit iamlitus optatum. atq
ad portum salutis tandem applicuit.
Stantes sunt iam pedes eiꝰ in atriis
icrłm. & quem audierat in cffrata.
inuento in campis siluȩ libent ado

Expanded text:
 abbas Clarae-Vallis, velle honorari magis in Christo, quam in Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae libenter ado
Abbreviated transcription (Latin):
umino pontifici hono¬
rio. frr̃ quidam ꝓfessiõe
monachus conũsatione
peccator. seipsum quantillꝰ ẽ. Ai¬
unt aput uos. plus ualere pauꝑis pre¬
cem quam potentis uultum. De qua
ur̃a singulari dignatione tam scã
opinio facit me dignitatis celsitudi¬
nem non uereri. quo minus audeã
loqui ad uos. id p̾scrtum quod cari¬
tas suggerit. De eccła dico dñe ca¬
thalaunensi. cuius quantum in me
ẽ. nec ualeo nec debeo dissimulare
ꝑiculum. U idemus nuirum iam¬
iamq imminere sentimus. nos qui
uicini sumus. pacem uidelicet me¬
morate ȩccłȩ grauit̾ mox cẽ. turbani¬
dam. si electionis illius illustris ui¬
ri. id ẽ. magistri albrici. in quã
utiq totꝰ tam clerus quam ppłs
pari uoto & uoce conuenant & con¬
ueniunt. ur̃ȩ pictatis assensum im¬
petrare nequiuerint. De qua re si &
nr̃a queritur aut curatur senten¬
tia. nouimus hominẽ sauȩ fidei
& doctrinȩ hactenus extisse. in di¬
uinis parit̾ & humanis prudente

Expanded text:
ummo pontifici HONORIO, frater quidam professione monachus, conversatione peccator, se ipsum quantillus est. Aiunt apud vos plus valere pauperis precem, quam potentis vultum. De qua vestra singulari dignatione tam sancta opinio facit me dignitatis celsitudinem non vereri, quo minus audeam loqui ad vos, id praesertim quod charitas suggerit. De Ecclesia dico, domine, Catalaunensi, cujus, quantum in me est, nec valeo, nec debeo dissimulare periculum. Videmus nimirum, jamjamque imminere sentimus, nos qui vicini sumus, pacem videlicet memoratae Ecclesiae graviter mox esse turbandam, si electioni illustris illius viri, id est, magistri Alberici, in quam 34 utique totus tam clerus, quam populus pari voto et voce convenerant et conveniunt, vestrae pietatis assensum impetrare nequiverint. De qua re si et nostra quaeritur aut curatur sententia, novimus hominem sanae fidei et doctrinae hactenus exstitisse; in divinis pariter et humanis prudentem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi nos glacialia corꝑa. habeamus.
At corda nob̃ magis congelata sunt:
& nemo est qui iuxta. ꝓpħam compa¬
uatur suꝑ contͥcione ioseph. Sed hec
alias. Munc autem ego minimꝰ in re¬
gno ur̃o s dignitate. non fidelitate:
dico uob̾ non expedit uelle impedire.
tantũ & tam necessarium bonum.
Nec desunt euidentes cause. quib id
manifestum fac̾e possem. quas & nẽ
ꝓferre in medium ad manum mͥ est.
nisi quod arbitor dictum sapienti.
Tamen si quid ex apłicȩ auctoritatis
rigore. ꝓcessit. unde se m̾ito turbatam
celsitudinis ur̃ȩ serenitas arbitretur
qualit̃ hoc ipsum reuocet᷑ aut temꝑet᷑.
ꝓut oportet ad honorem ur̃m. side¬
tentur. Int̾ quos nos quoq si quid
possumus: non dissimulabimus.

Expanded text:
Quasi nos glacialia corpora habeamus. Quasi nos glacialia corpora habeamus. An corda nobis magis congelata sunt, et nemo est qui, juxta prophetam, compatiatur super 257 contritione Joseph? Sed haec alias. Nunc autem ego minimus in regno vestro, sed dignitate, non fidelitate, dico vobis: Non expedit velle impedire tantum et tam necessarium bonum. Nec desunt evidentes causae, quibus id manifestum facere possem, quas et nunc proferre in medium ad manum mihi est, nisi quod sat arbitror dictum sapienti. Tamen si quid ex apostolicae auctoritatis rigore processit, unde se merito esse turbatam celsitudinis vestrae serenitas arbitretur; qualiter hoc ipsum revocetur, aut temperetur, prout oportet ad honorem vestrum, fidetentur. Inter quos nos quoque, si quid possumus, non dissimulabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
abb̃. fidelis seruus suus sał. arege regũ.
& domino dñantiũ. ipsi & dilectȩ eiꝰ.
& filiis eius. Regna terrȩ & iura regnoꝵ
tunc sane sana suis dñis atq illesa ꝑ¬
sistunt: si diuinis ordinationib ac
ditionib non resistunt. Cur dñe
irascit᷑ furor tuus contͣ dĩ electum qͥm
tua quoq sublimitas suscepit & pre¬
elegit tibi quidẽ in patr̃e. filio aut̾ẽ
tuo etiam in samuelem .d Armat᷑ re¬
gia indignatio non plane. in ext̃neos:
s in semẽtipsos & suos. Non mirũ si
uixta scripturã ira uiri iusticiam dĩ
non oꝑatur. quȩ ꝓpriȩ quoq utilita¬
tis. sed dignitatis. sed salutis. facit se¬
pe ut nec manifestum om̃ib adu̾tas
ꝑiculum: sentias damnũ. C. olligitur
concilium. quid in hoc detͣhitur re¬
giȩ głe. regni utilitatib. Abi uniu̾sȩ
eccłe cõmendabit᷑ ac rememorabit᷑ ex
Ibi głose ab ingenti illa multitudine.
corde maiͥs eccłiȩ angustias non atten-¬
dit. At calor in quiunt nimus est.

Expanded text:
a Rege regum, et Domino dominantium, ipsi, et dilectae ejus, et filiis ejus. 1. Regna terrae et jura regnorum tunc sane sana suis dominis atque illaesa persistunt, si divinis ordinationibus ac dispositionibus non resistunt. Cur, domine, irascitur furor tuus contra Dei electum quem tua quoque sublimitas suscepit, et praeelegit, tibi quidem in patrem, filio autem tuo etiam in Samuelem? Armatur regia indignatio, non plane in extraneos, sed in semetipsam et suos. Non mirum si, juxta Scripturam, Ira viri justitiam Dei non operatur ; quae propriae quoque utilitatis, sed dignitatis, sed salutis facit saepe ut nec manifestum omnibus advertas periculum, sentias damnum. Colligitur concilium. Quid in hoc detrahitur regiae gloriae, regni utilitatibus? Ibi universae Ecclesiae commendabitur ac rememorabitur exIbi, gloriose, ab ingenti illa multitudine corde matris Ecclesiae angustias non attendit. At calor, inquiunt, nimius est.
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ ñ. cẽ. nequaqͣm puto sed scio. Deniq
me ita ꝑurgent. ego causam ñ habeo.
Quero siquidem. Eacilia sunt andiffi¬
cilia. quȩ ad ꝑturbandum amicum
silcntiumn tantoꝑe imponere curatis
amico: Si facilia. absq fieri possunt.
Si difficilia ꝑme non possunt effici.
Nisi forte tanti estimor cui grandia &
iinpossibilia reseruentur tanquam ea
ego possim. quȩ nemo alius facere pot̃.
Quod si ita ẽ. dñe d̾s m̃s quomͦ tuiun
de me solum frustatum ẽ. iudicium.
ponens sub modio luc̾nam. quȩ poterat
lucere suꝑ candelabrum. & ut aꝑtius
loquar temptans me facere monachũ
& uolens abscondere in tabnaculo tuo
in die maloꝵ hominem necessarum
mundo. sine quo ep̃i sua non possunt
ꝑtractare negocia: Sed & hoc mei ne
cessarii iͥn p̾stiterunt. ut nunc quoq
uidear loqui turbatus homini. cuius
nunquam nisi serenus & cum omnu
iocunditate saleo recordari. Uos tam̃

Expanded text:
talem non esse nequaquam puto, sed scio. Denique talem non esse nequaquam puto, sed scio. Denique me ita perurgent ego causam non habeo. Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae nemo alius facere potest. Quod si ita est, Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frustratum est judicium, ponens sub modio lucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcopi non possunt sua pertractare negotia? Sed et hoc mei mihi necessarii praestiterunt, ut nunc quoque videar loqui turbatus homini, cujus nunquam nisi serenus et cum omni jucunditate soleo recordari. Vos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rere paratum cor meum. sed ñ
eque & corpus meum. Seuientis
siquidem acutȩ febris exusta
ardorib & exhausta sudorib ñ ualuit
suffic̾e spiu ꝓmpto. caro infirma. Uo¬
lui gͦ. sed p̃uolanti uoluntati obstitit
ea quam dixi occasio. Quȩ an uista sit
ipsi udicent amici nr̃i. qui me om̃i
exclusa excusatione. obedientiȩ retib
circumclusum. cotidie de claustro ad
ciuitates ꝑtrab̾e moliuntur. Simulꝙ
attendant istam me occasionẽ non fal¬
lacit adinuenisse scd gͣuiter ptulisse.
ut uel nunc exꝑiantur quia non ẽ. con¬
silium contra contͣ consilium dñi. Qͥb
si ego respondissem exui tunicam meã.
quomͦ induam illam. laui pedes meos
quom inquinabo illos ꝓfecto indig¬
narentur. Hunc autem diuino aut suc¬
censeant aut acquiescant iudicio: quo
factum ẽ. ut & si uelun non ualeam ꝓti¬
cisci. Sed grandis inquiunt fuit cau¬
sa. grauisq necessitas. Querendus gͦ fu¬
erat. qui grandib diffimendis fuisset
idoneus. Si me talem putant. ego me

Expanded text:
rere paratum cor meum; sed non aeque et corpus meum. Saevientis siquidem acutae febris exusta ardoribus et exhausta sudoribus, non valuit sufficere spiritui prompto caro infirma. Volui ergo, sed praevolanti voluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsi judicent amici nostri, qui me omni exclusa excusatione, obedientiae retibus circumclusum, quotidie de claustro ad civitates pertrahere moliuntur; simulque attendant istam me occasionem non fallaciter adinvenisse, sed graviter pertulisse: ut vel nunc experiantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondissem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus definiendis fuisset idoneus. Si me talem putant, ego me
Abbreviated transcription (Latin):
illustri anglorum regi b ab
de terreno regno seruire fidelit᷑ & hur¬
disposui. & mittere de nr̃a militia qi
in manu ualida si uob̾ non displicet
quirant. recuꝑent. reducant. E.t mni
huiꝰ rei gr̃a p̾misi hos quos p̃sentes
ceruitis exploratores qui eẽ. rei indagi
sagacit᷑. remincientq fidelit᷑. Asistit
eis tanquam nuntiis dñi ur̃i. & inii
feodiun ur̃in deseruite. Ipse ñ d hi¬
norem sium ad silutẽ ur̃am ad pir
sospitatẽ & pacem. letum uos & ineli¬
tum ꝑducat in bonum ac placidit
finẽ. A

Expanded text:
illustri Anglorum regi, BERNde terreno regno servire fideliter, et humdisposui, et mittere de nostra militia, qui in manu valida, si vobis non displicet, requirant, recuperent et reducant. Et nunc hujus rei gratia praemisi hos quos praesentes cernitis exploratores, qui esse rei indagent sagaciter, renuntientque fideliter. Assistite eis taservite. Ipse vero ad honorem suum, ad salutem vestram, ad patriae sospitatem et pacem, laetum vos et inclytum perducat in bonum ac placidum finem. 99
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑. Nam &e electiones ep̃oꝵ pro¬
hibent᷑ fieri: et sicub id presum¬
tum acdericis fuerit. electꝰ ep̃ari
ñ sinit᷑. Deniq sedet intristicia
excła parisiacensis. proprio des¬
tuta pastore. et nemo qui de sub¬
stituendo alio mutire audeat.
Non sufficit spoliari bonis p̾sen¬
tibus domos epales: etiã interras

Expanded text:
latur. Nam et electiones episcoporum prolatur. Nam et electiones episcoporum prohibentur fieri; et sicubi id praesumptum a clericis fuerit, electus episcopari non sinitur. Denique sedet in tristitia Ecclesia Parisiensis, proprio destituta pastore; et nemo est qui de substituendo alio mutire audeat. 2. Non sufficit spoliari bonis praesentibus domos episcopales: etiam in terras
Abbreviated transcription (Latin):
oquit᷑ ieremias addm̃ pro
aduersariis suis ita dicens. Recor¬
dare dñe quod sirterim in conspec¬
tu tuo ut loquerer proeis bonum.
&e auerterem in dignationẽ tuã ab
eis. Et infere. Propt̃ea inqͥt da filios
eoꝵ infamem: & deduc eos in manꝰ
gladii. & adhue alia inhunc mo¬
dum eque grauia imprecat᷑ illis.
Quod ꝓpt̃ea nunc apud urãm reue¬
rentiã memorandũ putaui: qm̃
simile mͥ aliquid cũ propħa uideo
accidisse. Ios enĩ scitis quomͦ ego
quoq ꝓ rege steterim in conspec¬
tu dñi meiꝰ corpore quidẽ absens.
s p̃sens sp̃u: ut loquerer ꝓeo bo¬
num. Bona siquidẽ pollicebat᷑.
Nunc autẽ ipso reddente ꝓbono
malũ: cogor contraria scribere.
Pudet erroris: & false spei ꝙͣ de
eo conceꝑam. &e grãs ago osõ ꝓeo sim¬
pliciter supplicans non fuerim ex¬
auditꝰ. Putabam me de ferre regi
pacifico: et ecce in uenior grauissi¬
mo hosti eccłȩ assentasse. Concul¬
cant᷑ ap̃ nos scã: eccła turpit̾ ancil¬

Expanded text:
oquitur Jeremias ad Deum pro adversariis suis, ita dicens: Recordare, Domine, quod steterim in conspectu tuo, ut loquerer pro eis bonum, et averterem indignationem tuam ab eis; et infert: Propterea, inquit, da filios eorum in famem, et deduc eos in manus gladii . Et adhuc alia in hunc modum aeque gravia imprecatur illis. Quod propterea nunc apud vestram Reverentiam memorandum putavi, quoniam simile mihi aliquid cum Propheta video accidisse. Vos enim scitis quomodo ego quoque pro Rege steterim in conspectu domini mei, corpore quidem absens, sed praesens spiritu, ut loquerer pro eo bonum. Bona siquidem pollicebatur. Nunc autem, ipso reddente pro bono malum, cogor contraria scribere. Pudet erroris, et falsae spei quam de eo conceperam: et gratias ago quod pro eo simpliciter supplicans non fuerim exauditus. Putabam me deferre regi pacifico, et ecce invenior gravissimo hosti Ecclesiae assentasse. Conculcantur apud nos sancta Ecclesia, turpiter ancil
Abbreviated transcription (Latin):
consanguinitas sit nescio scient̾ enĩ
mlicita matrinonia nec laudaui um¬
quã nec laudo. s sciatis uos & sciat
conuingi fas fuerit ex armare eccłam
ẽ. & multa sibi subtiahere fortitudinẽ
Nec aliam puto aduersantiũ ipsis
nuptiis intentionẽ nisi ut interris
prefatoꝵ. principũ non possuit hab̾e
refugium quicũq audebunt con¬
tradicere scisinati qd̾ minant᷑. Huc¬
usq zelus meus. Non possũ ego em̃¬
dare quod potui redarguere. potui
&e cõmonere. eũ qui possit. Telus dĩ
mei faciet hoc. Ipsũ duxi necessa¬
rio. in magno ȩccłȩ labore absq
ꝑiculo cõpeslandum & ꝑ nullũ dig¬
nius quã ꝑuos. qui eius lateri &
spũi adħetis. Apud quẽ queso ha¬
bete me excusatũ quod rege mutato
mutauerĩ stilũ. qui ad ipsũ dei ꝓpħã¬

Expanded text:
consanguinitas sit, nescio: scienter enim consanguinitas sit, nescio: scienter enim illicita matrimonia nec laudavi unquam nec laudo: sed sciatis vos, et sciat conjungi fas fuerit, exarmare Ecclesiam est, et multam illi subtrahere fortitudinem. Nec aliam puto adversantium ipsis nuptiis intentionem, nisi ut in terris praefatorum principum non possint habere refugium quicunque audebunt contradicere schismati quod minantur. Hucusque zelus meus. Non possum enim ego emendare quod potui redarguere: potui et commonere eum qui possit. Zelus domini mei faciet hoc. Ipsum duxi necessarium in magno Ecclesiae labore atque periculo compellandum; et per nullum dignius quam per vos, qui ejus lateri et spiritui adhaeretis. Apud quem, quaeso, habete me excusatum, quod Rege mutato mutaverim stylum, qui ad ipsum De
Abbreviated transcription (Latin):
cauit indomum suã & ad consilium
suũ uirũ adulterum & ex communi¬
catum quẽ exconstituto eiecerat. et
ꝓ exercenda maiore malitia aliis mul¬
tis nequei eque ex cõmunicatis. ꝑ¬
iuris. incendiariis. homicidis. iexce
torem. et defensorem de nuo sociatur
iuxta illud ꝓpħe. Si uidebas furẽ cur¬
rebas cum eo & cũ ab ulteris portionẽ
tuã ponebas. ad huc cogit suo more
epõs ad maledicendũ be nedicendis.
& it̃m benedicendũ maledicendis. &
qm̃ non obtẽperat᷑ ꝓ suo libitu sibi
circuit mare & aridã ut in ueniat
uiratores. quoꝵ ꝑ niriis quos fortassis
deus coniungit. ꝑ homines separen¬
tur. Qua fronte obsecro tantoꝑe
aliis p̃sc rib̾e de consanguinitate la¬
borat homo. cũ sua quod palã ẽ ter¬
cio ferme consanguimtari gͣdu per¬
manens consobriua:. Et quidẽ int̃
filium comitis theobalo ⁊ comitis flan¬
drensis filiam. & item int̾ comitẽ sues¬
siouensẽ & filiã comitis theos aldi si

Expanded text:
cavit in domum suam, et ad consilium cavit in domum suam, et ad consilium suum virum adulterum et excommunicatum, quem ex constituto ejecerat; et pro exercenda majori malitia, aliis multis nequam aeque excommunicatis, perjuris, incendiariis, homicidis, Rex ettorem et defensorem denuo sociatur, juxta illud prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et eum adulteris portionem tuam ponebas . 4. Ad haec cogit suo more episcopos ad maledicendum benedicendis, et iterum benedicendum maledicendis: et quoniam non obtemperatur pro suo libitu sibi, circuit mare et aridam, ut inveniat juratores, quorum perjuriis, quos fortassis Deus conjungit, per homines separentur. Qua fronte, obsecro, tantopere aliis praescribere de consanguinitate laborat, homo cum sua quod palam est tertio ferme consanguinitatis gradu permanens consobrina? Et quidem inter filium comitis Theobaldi, et comitis Flandrensis filiam; et item inter comitem Suessionensem, et filiam comitis Theobaldi, si
Abbreviated transcription (Latin):
cłam bituricensẽ herodiano
iuramento cõmisit. Pretrrea
rex nob quidem ñ parũ labo¬
rantib pacem cũ comite theo¬
baldo fecerat. firme ut putaui¬
mus amicitiȩ fedus inierat.
&e ecce occasiones quęrit quo¬
mͦ recedat abamico. Atq hoc
grande crimen quod impingi.¬
tur comiti quia cũ baronibꝰ
regis de lib̾is suis contrabit matrimo¬
nia. Suspecta ẽ illi dilatatio caritatis
nec se putat regem. si se amauerint
pͥncipes. Conitiat prudentia ur̃a
quid animi erga subditos gerat. qui
de odio atq discordia si fuerit inter
suos se estimat fortiorẽ. Ilideat c
ꝑpendat siẽ hic homo ado qui in
suorum magis mutua simultate
quã caritate contidit. cũ caritas sit
deus. Quod minime faceret si sapi¬
entiam hab̾et illiꝰ quiait. fortis ẽ ut
mors dilectio. dura sicut inferus
emulatio. Propt̾ ea gͦ pacis conuen¬
tiones & constitutiones manifeste
trans gredit᷑ nec tenet pacta sua que
distinxerunt labiamea Deniq reuo¬

Expanded text:
clesiam Bituricensem Herodiano clesiam Bituricensem Herodiano juramento commisit. 3. Praeterea Rex, nobis quidem non parum laborantibus, pacem cum comite Theobaldo fecerat; firmae, ut putavimus, amicitiae foedus inierat; et ecce occasiones quaerit quomodo recedat ab amico. Atque hoc grande crimen quod impingitur Comiti, quia cum baronibus Regis de liberis suis contrahit matrimonia. 209 Suspecta est illi dilatatio charitatis, nec se putat regem, si se amaverint principes. Conjiciat prudentia vestra quid animi erga subditos gerat, qui de odio atque discordia, si fuerit inter suos, se aestimat fortiorem. Videat et perpendat si est hic homo a Deo, qui in suorum magis mutua simultate quam charitate confidit, cum charitas sit Deus : quod minime faceret, si sapientiam illius haberet qui ait: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . Propterea ergo pacis conventiones et constitutiones manifeste transgreditur: nec tenet pacta sua, quae distinxerunt labia sua. Denique revo
Abbreviated transcription (Latin):
exeis sibi reditus uendicando. Nr̃a
cathalaunensis fecit quidẽ electionẽ.
s qui electus ẽ ecce iã dieb multis
debito honore frustrat᷑. et scitis qͣ
ñ absq graui gregis dñici detrim̃¬
to. Cominisit rex germano suo ro¬
b̾to uices ep̃i. & ille incunctis t̾ris
rebq ecclẽ potestatiue uersans
& ꝓ uice sua ubiq haud segniter
agens. infert celis cotidianas hos¬
tias non plane pacificas. clamo¬
res pauꝑum. lacrimas uiduarũ.
planctus orphanoꝵ: genut᷑ cõpe¬
ditoꝵ sanguinẽ int̾ fectoꝵ. Lle¬
ep̃atus. remensẽ inuadit atq in
terra scõꝵ iniqua gerit non cle¬
ricis non monachis non sc̃imo¬
nialib parcens. Deniq sc̃e ora¬
Riȩ sc̃i remigii sc̃i gichasii sc̃i
theod̾ixi. terras fructiferas & iil¬
las popułosas ita inore gladii
deuastauit: ut pene in solitudi¬
nem redegerit uniuersas. Fre¬
quens in om̃iũ aurib uox. he¬
reditate possideamꝰ scũarium
dei. Sic rex emendat qd̃ in ec¬

Expanded text:
ex eis sibi reditus vindicando. Vestra Catalaunensis fecit quidem electionem; sed qui electus est, ecce jam diebus multis debito honore frustratur, et scitis quam non absque gravi gregis dominici detrimento. Commisit Rex germano suo Roberto vices episcopi: et ille in cunctis terris rebusque Ecclesiae potestative versans, et pro vice sua ubique haud segniter agens, infert coelis quotidianas hostias, non plane pacificas, clamores pauperum, lacrymas viduarum, planctus orphanorum, gemitus compeditorum, sanguinem interfectorum. Ve episcopatus. Remensem invadit, atque in terra sanctorum iniqua gerit, non clericis, non monachis, non sanctimonialibus parcens. Denique sanctae Mariae, sancti Remigii, sancti Nicasii, sancti Theoderici terras fructiferas, et villas populosas, ita in ore gladii devastavit, ut pene in solitudinem redegerit universas. Frequens in omnium auribus vox: Haereditate possideamus sanctuarium Dei . Sic Rex emendat quod in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc noueris illiꝰ trinitatis sacra¬
mentum in nullo frustratum
ate: si pascas uerbo. pascas exẽ¬
plo: pascas ce sc̃arum fructu ora¬
tionum. Manent itaq tria hec
uerbum exemplum: oratio. Ma¬
ior autẽ his ẽ oratio. Nam & si
ut dictum ẽ. uocis uirtus sit opus
& oꝑi tamen & uoci grãm effica¬
tiamq promeretus oratio. Heu
auellor arripior non licet ultra.
Illud tamen breutter ammonitus
sis. ut quam citius poteris graui
me cures soluere cura. & quid
sibi uult quod int̾ questus es. uul¬
nus aquo non sꝑabas te ꝑtulisse non
negligas manifestius apire. Id enim
anxie me sollicitat. Ad clerum senoni¬
Ad clerum senonen

Expanded text:
hoc noveris illius trinitatis sacrahoc noveris illius trinitatis sacramentum in nullo frustratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo, pascas et sanctarum fructu orationum. Manent itaque tria haec: verbum, exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus; et operi tamen et voci gratiam efficaciamque promeretur oratio. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. EPISTOLAD CLERUM SENONEN
Abbreviated transcription (Latin):
da quia totum repetendus es usq
ad nouissimum quadrantem: sed
sane quod habes non qđ non ha¬
bes. Memento etiam uoci tue da¬
re uocem uirtutis. Quid illud il¬
quis: Ut oꝑa tua uerbis conci¬
nant. immo uerba operibꝰ ut cu
ut onus quod portandum imponis.
tu pͥor portes. & exte dĩcas qualit̃
oporteat aliis modari. Alioquin
subsaunabit te sapiens ut pote pi¬
grum illum cui labor sit manum
porrigere ados. arguet te apłs di¬
cens. tu qui alios doces te ipsum ñ
doces: S et notab̾is. uicio pharis¬
eoꝵ qui alligant onera grauia ce
importabilia & imponunt ea in
humeros hominum: digito aut̃
suo nolunt ea mouere. Sermo qui¬
dem uiuus & efficax exemplum
est oꝑis. facile faciens suadibile
quod dr̃. dum monstrat factibile
qd̾ suadet᷑. Ergo in his duobꝰ man¬
datis ũbi scilicet atq exempli sũ¬
mam tu officii. ad conscientie se¬
curitatẽ pendere intellige. Tu ta¬
enuangłio depascendis ouibꝰ. In

Expanded text:
da, quia totum repetendus es usque da, quia totum repetendus es usque ad novissimum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. 3. Memento etiam voci tuae dare vocem virtutis. Quid illud, inquis? Ut opera tua verbis concinant, imo verba operibus, ut cut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alioquin subsannabit te sapiens, utpote pigrum illum, cui labor sit manum porrigere ad os : arguet te et Apostolus dicens; Tu qui alios doces, teipsum non doces; sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. Sermo quidem vivus et efficax exemplum est operis, facile fquod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatem pendere intellige. Tu taEvangelio de pascendis ovibus . In