comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sferuorez añ tui noui iã hic an¬
nexum huit epłe carniẽ horrueris
qi ꝓfessioni tue dissenũ adu̾sũq ꝓposito
noli aliquid teme diffinire quid enũ stultis
ꝙͣ iudicare de inicognitis. theologie quidem
rũ quĩ dicã theologia portitã esse de deo

Expanded text:
fervorem animi tui novi, iam hinc annexum huic epystole carmen horrueris, quasi professioni tue dissonum adversumque proposito. Noli aliquid temere diffinire; quid enim stultius quam iudicare de incognitis? theologie quidem est quin dicam theologiam poeticam esse de Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
am̃i cedio septure longioris afficiã lingua
tua calams meus erit Ita enĩ iustissĩe illoꝵ
p̃ces meis digitis ad oculos lingna tua ad
illiuit aures et ꝑ illũ ad regis notiꝰ ꝑfe̾nt᷑¬

Expanded text:
animum tedio scripture longioris afficiam. Lingua animum tedio scripture longioris afficiam. Lingua tua calamus meus erit; itaque enim iustissime illorum preces meis digitis ad oculos tuos, lingua tua ad illius aures et per illum ad regis notit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃donbꝰ defenderũt nichil donq spei est
nchilq remedii nͥ rex nr̃ ad direptũ xx̃i
tiguriũ ocłos regie pietatis inflectãt ⁊
p̃decessorũ suorũ aui ac pa trui pͥmlegiis
renonatis aliens manibꝰ fundatũ suã be¬
nignitate atq lib̾et restituat nõ muroris
meriti futurꝰ ꝙͣ qui condidit Sicut non
timet᷑ hͦ a me igit᷑ cũ laciuis petierũt ut
uel satellite regio restituto ul ꝓtectore aliqͤ
dato ab miuria tua eẽt respondi me p̃teri
reuentiã ac fidẽ de rege nicħ meritũ hr̃e
cũ ibi maxĩa et optimũ illũ uirũ qui omĩa
possit apud regem Illi ẽt me sua pocius
uirtute ꝙͣ meomuito cauũ esse Et ꝑare non
de futurũ iusticie qui sit tam puus ad gr̃am
quiq erga religionez illam qualiter sit ef¬
fectꝰ suis impensis suaq diligentia prope
muros prĩe extracto nꝑ insigni cenobio
dio ne si ei sepsero rebꝰ in maxĩs occupatũ

Expanded text:
predonibus defenderunt. 17 Nichil denique spei est predonibus defenderunt. 17 Nichil denique spei est nichilque remedii nisi rex noster ad direptum Cristi tugurium oculos regie pietatis inflectat et predecessorum suorum, avi ac patrui, privilegiis renovatis, alienis manibus fundatum locum sua benignitate liberet atque restituat, non minoris meriti futurus quam qui condidit, sicut non timetur. 18 Hoc a me igitur cum lacrimis petierunt ut vel satellite regio restituto vel protectore aliquo dato, ab iniuria tuti essent. Respondi me preter reverentiam ac fidem de rege nichil meritum; habere tamen ibi maximum et optimum illum virum qui omnia possit apud regem; illi etiam me sua potius virtute quam meo merito carum esse; sperare non defuturum iustitie qui sit tam pronus ad gratiam quique erga religionem illam qualiter sit affectus, suis impensis suaque diligentia, prope muros patrie extructo nuper insigni cenobio,dio, ne si ei scripsero, rebus in maximis occupatum
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ac alis peioribꝰ in locũ erꝰ assũptis
omĩa in deteriꝰ uersa donet paulatĩ ad
antiqua reditũ esti ⁊ ecclia massilieñ suũ
tiraniũ ht̃ et castra monastio uicina ut
e nͣa hõm ad mutatõem exẽploꝵ maloꝵ
pmiptior ꝙͣ bonoꝵ tiramde excent solito ẽt
duriorẽ dũ antilutanas xp̃o landes canũt
ecce latͥinosus pastor abactũ gregẽ mitiat
dñ diñce menioria passionis sacris r̾nonat᷑
altaribꝰ ecce gemens uillicꝰ segetẽ uiueat
pratũ ortũ tirãoꝵ armentis clamitat la
ribꝰ tyrãnorũ plenꝰ q̃relarũ ueniens mona¬
chorũ silenciũ int̾rupit fugũĩt ad antiqua
remedia et regiis armis sese tegũt irridet᷑
antiquitas ip̃iq nõ aliã ob noxã nnsi quia
se lib̾tate sub xp̃i ingo dignos censuerunt
gnori siuieie p̃mũtur ꝙ te diucius morer
si que audiui audias nõ magis lacrimas
teneas ꝙ tenui Est ibi calitũ ⁊ acnictuũ ⁊
liboꝵ bonoꝵ copia quos egre ꝑ hoc tp̃us a

Expanded text:
aliis atque aliis peioribus in locum eius assumptis, omnia in deterius versa, donec paulatim ad antiqua reditum est, et Ecclesia Massiliensis suum tyrannum habet et castra monasterio vicina, ut est natura hominum ad imitationem exemplorum malorum promptior quam bonorum, tyrannidem exercent solito etiam duriorem. 15 Dum antilucanas Cristo laudes canunt, ecce lacrimosus pastor abactum gregem nuntiat; dum dominice memoria passionis sacris renovatur altaribus, ecce gemens villicus segetem vineam pratum ortum tyrannorum armentis clamitat lacribus tyrannorum, plenus querelarum veniens monachorum silentium interrumpit. 16 Fugiunt ad antiqua remedia et regiis armis se se tegunt; irridetur antiquitas ipsique non aliam ob noxam nisi quia se libertate sub Cristi iugo dignos censuerunt, graviori servitio premuntur. Quid te diutius morer? si que audivi audias, non magis lacrimas teneas quam tenui; est ibi calicum amictuum et librorum bona copia, quos egre per hoc tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
occupatões officio officiãt locus tempus
hanc litterulas ĩpleuero uelut is qͥ carcem
fugit festinabundꝰ arripiã hͨ oĩa me aĩce
scrib̾e ꝓhibent non dolore more aũt meo
antiquo hinie digressus in solitudine ira
subsistã .s. diebus .uiii. nõ płibꝰ Item hoc
equidẽ sic ão partior ut huic engisse diui¬
dia et ampłiꝰ eaq difficilima uie pars.
ceta breuiã ꝓrsus ⁊ pna sint uale babilo

Expanded text:
occupationes officio officiunt. 4 Locus, tempus, occupationes officio officiunt. 4 Locus, tempus, hanc literulam implevero, velut is qui carcerem fugit, festinabundus arripiam, hec omnia me amice scribere prohibent, non dolere. More autem meo antiquo hinc digressus in solitudine mea subsistam, sed diebus octo, non pluribus; iter hoc equidem sic animo partior, ut hinc emersisse dimidia et amplius eaque difficillima vie pars, cetera brevia prorsus et prona sint. Vale. Babil
Abbreviated transcription (Latin):
re ñeñ ueterũ apud ꝯͦs int̾ced̾e̾ ĩpedire ẽ
et rei turpiã ne ad exitũ ꝓuehat᷑ occurre
ip̃am gͦ quã legis epłam ul legisti in illa
deuotissima heremo ꝯceptã. et post dies
paucos in elicone nr̃o scribi ceptã hͦ ix̃o
die sit quieti fortuna ĩuidet in babilone
ꝯpleui quo mudius t̾ciꝰ redii ut irreturꝰ¬
herbeã p̃missi eiũ rursus in ytaliã explo¬
ratoribꝰ nũciis inuẽio et si nl usq constet
esse tnquillũ aliqͣm tñ fesso uotiui portus
effigiẽ nõ deesse guidꝙͣ erit ferã dum
meminero toto orbe iul babilons turpius
nil peius cuiꝰ ea ꝓcellaꝵ rabies ẽ ut nicħ
in crecuitu ne elicona quid̃ ix̃m paccatũ
suuat hec in qͣm memorans mõ huic absĩ
quocũq caput hoc sors imꝑiosa rotau̾i̾t
muẽĩt ne faciet quid̃ Confestĩ igit᷑ ut ħ
infame lunẽ attigi genuõ suuł acͥ nũcio
ꝑcussus didici casũ tuũ ⁊ illis uiri optĩ
nat᷑a iudeo qͥd huit calamo debitũ sed̾

Expanded text:
d quos intercedere impedire est et rei cuipiam ne ad exitum provehatur occurrere — ipsam ergo quam legis epystolam vel legisti, in illa devotissima heremo conceptam et post dies paucos in Elicone nostro scribi ceptam, hoc ipso die — sic quieti fortuna invidet — in Babilone complevi, quo nudiustertius redii ut irrediturremissis enim rursus in Italiam exploratoribus nuntiis, invenio, etsi nil usquam constet esse tranquillum, aliquam tamen fesso votivi portus effigiem non deesse. Quicquid erit feram, dum meminero toto orbe nil Babilone turbidius, nil peius, cuius ea procellarum rabies est ut nichil in circuitu, ne Elicona quidem ipsum, pacatum sinat; hec, inquam, memorans, modo hinc absim, quocunque caput hoc sors imperiosa rotaverit, rumor invenit; ne faciet quidem. Confestim igitur ut hoc infame limen attigi, gemino simul acri nuntio percussus, didici casum tuum et illius viri optimi iacturam. Video quid huic calamo debitum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
satellitibꝰ deputaret quo teste sub umbra iu¬
sti regis ab miuris tegent᷑ qd̾ ille qͥ more
cesare nichil negare nouat ad dono dignũ
oẽt libenter ãnuit eoq uelut clipeo młtos
annios sub illo rege dem̃ sub filio xiꝰ sũmo
xrgũ atq hõmi Roberto quietis ꝓxigerunt
cultor fuit ut cũ eo malent uolũtarie ꝙͣ in aut
nullo supioris imꝑio acere ita młtis itidem
cũ illo ãñis ꝯcordit̾ actis et cet̾e̾s ab inuria
bom presulis uen̾atõne cessantibꝰ nullus

Expanded text:
satellitibus deputaret, quo teste sub umbra iusatellitibus deputaret, quo teste sub umbra iusti regis ab iniuriis tegerentur; quod ille, qui more Cesareo nichil negare noverat quod dono dignum esset, libenter annuit, eoque velut clipeo multos annos sub illo rege, deinde sub filio eius, summo regum atque hominum Roberto, quietius exegerunt;cultor fuit, ut cum eo mallent voluntarie quam vi aut ullo superioris imperio agere. 13 Ita multis itidem cum illo annis concorditer actis et ceteris ab iniuria boni presulis veneratione cessantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dinicieq ꝯtẽptis et ĩuisibłi hoste calcato ui¬
sibilibꝰ mĩc et̃ ab hostibꝰ mõlestant᷑. int̾q
seculares ⁊ rcñasticos tirãnos misabile dictu
aliene passim auaritie p̃da sũt et sepe nẽa¬
tate ultima coacti a diuis laudibꝰ disc̃ hunt᷑
longa est historia siq̃ ꝓferant indigna cõm¬
plectat bñia est unde municiora quicia
licebit om̃e latus ambu̾i̾t tyrãnuli impor¬
tunssuũ genus et si detur ullo non calle
fugrendũ sit̃ eiũ magni tyrãni sepe rapien¬
do munifici sunt sie ꝑui munifici mnꝙͣ semꝑ
aridi famelici sicientes qui de rapnus mĩs¬
ribꝰ mardescant et in spem maioꝵ uemiãt
rapinaꝵ Cet̾um xp̃i famulis illie uclũtaria
huitute ꝯclusis nulla suge nulla tyranuice
missicordie spes ẽ totũ in dm̃no regioq p̃si¬
dio repositũ Itaq olim alme memorie baro¬
lum scdm rege siculũ huiꝰ nr̃i regis am̃i sup¬
plices adierũt orãtes ut eis unũ ex regiis

Expanded text:
te calcato, visibilibus nunc etiam ab hostibus molestantur interque seculares et ecclesiasticos tyrannos, miserabile dictu, aliene passim avaritie preda sunt, et sepe necessitate ultima coacti a divinis laudibus distrahuntur. Longa est historia si que perferant indigna complectar; summa est, unde minutiora conicias licebit. 11 Omne latus ambiunt tyrannuli, importunissimum genus et si detur, nullo non calle fugiendum. Sicut enim magni tyranni sepe rapiendo munifici sunt, sic parvi munifici nunquam, semper aridi famelici sitientes, qui de rapinis minoribus inardescant et in spem maiorum veniant rapinarum. Ceterum Cristi famulis illic voluntaria servitute conclusis nulla fuge, nulla tyrannice misericordie spes est; totum in divino regioque presidio repositum. 12 Itaque olim alme memorie Carolum Secundum regem Siculum, huius nostri regis avum, supplices adierunt orantes ut eis unum ex regiis
Abbreviated transcription (Latin):
aquis hic nascit᷑ calle eẽ ut in paradiso
deliciarũ sic̾ theologi loquũt᷑ suir ut porte
in camxis elisus uatũ pntes si qͥd uero
ut est aĩmꝰ hom̃is sepe uoluxtuosior ꝙͣ
optet exigno rur desiti facile funtimoꝵ
locorũ ubertate supplebit᷑. postremo ne su¬
gula ꝓseqͣr hic tibi quies exoptata ⁊ no¬
tiua tnquillitas et qua nulle diuicie studio¬
so aĩo cariores/ li broꝵ copia ingens adest
fideliũ q ꝯuictꝰ atq obsequiũ amicorum.
Uersaberis cũ sc̃is cũ pħis cũ poetis cũ ora¬
occͣrimꝰ et ab occupate inte tẽpestatibus
redeundi portũ hũc quietissimũ p̃paranus
Genitor aũt tnus interea flens atq ãxiꝰ
ad te uenit ⁊ ꝑ suigulos passus dauiticũ
feci sospite letus aspexero Nos uo qui te
tes solent singulos dies sollicite maneramꝰ
rerectis auribꝰ stamꝰ si qͥd de te nob feli¬
cuis nunciet᷑ Inter quoꝵ uota igit᷑ paten

Expanded text:
aquis hic nascitur, tale esse ut in Paradiso aquis hic nascitur, tale esse ut in Paradiso delitiarum, sicut theologi loquuntur, sive, ut poete, in campis Elysiis natum putes. Siquid vero, ut est animus hominis sepe voluptuosior quam oportet, exiguo ruri desit, facile finitimorum locorum ubertate supplebitur. 24 Postremo, ne singula prosequar, hic tibi quies exoptata et votiva tranquillitas et, qua nulle studioso animo divitie cariores, librorum copia ingens adest fideliumque convictus atque obsequium amicorum. Versaberis cum sanctis cum philosophis cum poetis cum oraoccurrimus et ab occupate vite tempestatibus redeunti portum hunc quietissimum preparamus. 25 Genitor autem tuus interea flens atque anxius ad te venit et per singulos passus daviticum feci, sospitem letus aspexero’? 26 Nos vercimus quod amantes solent: singulos dies solicite numeramus et erectis auribus stamus siquid de te nobis felicius nuntietur. Inter tuorum vota igitur, pater
Abbreviated transcription (Latin):
lingua mordatior nõ ira nõ facilis fictio
nõ q̃rimonit nẽ insidie nõ clamer nõ stre¬
pitꝰ hõm nõ tubaꝵ clangor nõ fragor
armoꝵ nulla p̃terea auaritia nullꝰ luior
nulla ꝓrsus ambitio nullũ suꝑbi liuẽ cũ
tremore subeñdũ s gandiũ ⁊ simplicitas
et lib̾tas et inter diuicias paupiẽq statꝰ
optablis ⁊ sobria ⁊ hiuilis ⁊ mansurta rusti¬
citas gens ĩnocua plebs meriuis Regio
pacifica cuiꝰ p̃sul uir optimꝰ et bonorũ
auitissinꝰ ꝯseg̃ns erit ut te in fratrem
loquar arr hic blandus as suaues aure.
tellus ap̾ca fontes intidi piscolũ flume
umbrosũ nemꝰ antra huida recessusq
herbidi et prata ridentia hic mugitus
boum aniũ cantus murm᷑q nmpharũ
penitusq ad abdita et ex renourẽ hñs
clausa uallis et amena in crecuitu autẽ
certati bacho grati colles ac miuerus
nene in hiis que ad esũ potũq ꝑtinent
ꝑasitico more qd nõ soleo currosiꝰ ĩnoren
breniter sit habe quidꝙ seu in t̾ris seu in

Expanded text:
ra, non civilis factio, non querimonie, non insidie, non clamor, non strepitus hominum, non tubarum clangor, non fragor armorum; nulla preterea avaritia, nullus livor, nulla prorsus ambitio, nullum superbi limen cum tremore subeundum; 21 sed gaudium et simplicitas et libertas et inter divitias pauperiemque status optabilis; sed sobria et humilis et mansueta rusticitas, gens innocua, plebs inermis, regio pacifica, cuius presul vir optimus et bonorum amicissimus consequens erit ut te in fratrem loquar? aer hic blandus ac suaves aure, tellus aprica, fontes nitidi, piscosum flumen, umbrosum nemus, antra humida recessusque herbidi et prata ridentia; hic mugitus boum, avium cantus murmurque nimpharum penitusque abdita et ex re nomen habens clausa vallis et amena. 23 In circuitu autem certatim Bacho grati colles ac Minerve, neve in his que ad esum potumque pertinent parasitico more, quod non soleo, curiosius immorer, breviter sic habe: quicquid seu in terris seu in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ibi me pñte ꝙͣ abeunte gestũ sit̾ ut totꝰ
ille grex angelici sacro sullare circũfusus
hospiti nullũ deuoti obsequii genus omisit
ut digredientẽ cõnuitatões usq ad extrenũ
lunen frat̾q ip̃e cũ paucis lougius usq ad
radicẽ mõtis siluoso talłe ꝓsecutas raptim
ꝓ tp̃re multa mouens młta rogaus multa
demuicias quibꝰ nec dies nec nex tota suffe¬
cerati hec ego inꝙͣ omia ingemo tuo potius
extimanda ꝙͣ calamo mes exponẽda ꝯmiserĩ
unũ qd̾ scire nõ potes nͥ audias attingam
Siquid int̾ młta ⁊ sobria ⁊ sc̃a solacia quẽ m
Ille sacer locus illud breue tp̃us actulit nescio

Expanded text:
 ibi me presente, quid abeunte gestum sit; 8 ut totus ille grex angelicus sacro sub lare circumfusus hospiti nullum devoti obsequii genus omiserit; ut digredientem comitati omnes usque ad extremum limen, fraterque ipse cum paucis longius usque ad radicem montis silvoso calle prosecutus, raptim pro tempore multa monens, multa rogans, multa denuntians, quibus nec dies nec nox tota suffecerat? Hec ego, inquam, omnia ingenio tuo potius extimanda quam calamo meo exponenda commiserim; unum, quod scire non potes nisi audias, attingam. 9 Siquidem inter multa et sobria et sancta solatia que michi ille sacer locus, illud breve tempus attulit, nes
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re cupidũq colloquiũ fuit młta ibi
de młtis s de nullo plura ꝙͣ de lelio nr̃o
qualit̾ fortua tecũ qualit̾ tu cũ illa quid
ag̾es ubi eẽs quã uite iuã seq̃reris qͥd
de ꝓgressu ꝙ de fine dispones ꝙͣ tu tui
simile iexhibes cui cũ ad singła respõ¬
dissem betiorem ꝙͣ iuuen̾am dunisi ꝙͣ
uere te saluere cupiat stire te arbitror

Expanded text:
tempore cupidumque colloquium fuit; multa ibi de multis, sed de nullo plura quam de Lelio nostro: qualiter fortuna tecum, qualiter tu cum illa, quid ageres, ubi esses, quam vite viam sequereris, quid de progressu, quid de fine disponeres, quam te tui similem exhiberes. Cui cum ad singula respondissem, letiorem quam inveneram dimisi; quam vero t
Abbreviated transcription (Latin):
ne quitꝙͣ iustiti Edius agnoui femineã
Romianeñ indolem nec delectatus sũ cogi
tans ꝙͣ multarũ nationũ femĩe n on solũ
oblata respuerũt Ez negata ẽt imꝑtune
deposcent uni odiosa u̾itas itaq nõĩbus
abstinendũ Romane aũt nr̃e affc̃m ãi mei
gratant᷑ amplexe oblatã pecuĩa mag¬
nifice ꝯtẽpserũt dicat mõ qui uolet imꝑ¬
tunos ad petendũ ingratos cũ acceꝑint
pace tanti de tͣctoris dix̾im rõnos ego no¬
ui et ad spuendũ oblata magnimos et
memores acceptoꝵ nec uiros mõ s feĩas
que nat᷑a dicunt auariores nolo te in
hiis lr̃is hodie tenere ꝙͣtũ uas in itiuers
die illa tenui semꝑ libent᷑ ad uesꝑam cũ
et ip̃e p̃terea festinabã uise fr̃e longiustu¬
lũ iter duce deo in ytalia acturꝰ qd̾ matu¬
tare disposui si forsitã fatũ meũ studio
flrcti q̃at ne sꝑ ꝑegre ꝓfecturꝰ experta¬

Expanded text:
nequicquam institi. Quid vis? agnovi femineam nequicquam institi. Quid vis? agnovi femineam romanam indotans quam multarum nationum femine non solum oblata non respuerent, sed negata etiam importune deposcerent. Verum “odiosa veritas”; itaque nominibus abstinendum. 6 Romane autem nostre affectum animi mei gratanter amplexe, oblatam pecuniam magnifice contempserunt. Dicat modo qui volet importunos “ad petendum, ingratos cum acceperint”; pace tanti detractoris dixerim: Romanos ego novi et ad spernendum oblata magnanimos et memores acceptorum, nec viros modo sed feminas que natura dicuntur avariores. 7 Nolo te in his literis hodie tenere quantum eas in itinere die illa tenui tenuissemque libenter ad vesperam, cum et ipse preterea festinabam, viso fratre, longiusculum iter duce Deo in Italiam acturus; quod maturare disposui, si forsitan fatum meum studio flecti queat, ne semper pe
Abbreviated transcription (Latin):
iuidẽ qd licet p̃terit tropidus tñ andini
sit in faudo formidinẽ renouarũt exitꝰ.
Deo gr̃as felix erat hic adolestẽtis nr̃i
q̃rens statũ didici qͣnto ꝑiculo ereptus
ess dum bertuldus senator collega rius
irato ppło obiectus et ut aiebant lapidi¬
bus obentꝰ ꝑiisset succurritq cõfestim
illud lucaui Gas uibi misere nr̃o de san¬
guine penas ferre datꝭ liitio ingulo st
arma potentes aAudica aũt cã tãti casꝰ
rediit in aĩm id salonis qui abscõdit fru¬
menta maledicet᷑ in ppłis male misen
didicerat Cxsareũ illud sũma fauoris ã¬
nona momẽta tͣhi et illud nescit plebs
ieiuna tune̾ Int̾rogaui tandẽ. minme
sent imple pro uiribꝰ / et qͥd peciũe ꝓ uia¬
tico sũpsam cũ illis ꝑtiri scis et si nichil
addidero qd om̃s una uoce rñderĩt uel¬
ret prospos in pr̃iam neditꝰ/ et in fune
facilez suꝑue cinitatis ingressũ ceta illis
accipe̾ in añ induce̾nt itum atq itum

Expanded text:
quiddam, quod licet preteritum, trepidus tamen audivi, sic michi fando formidinem renovarunt; exitus, Deo gratias, felix erat. 4 Hinc adolescentis nostri querens statum, didici quanto periculo ereptus esset dum Bertuldus senator, collega eius, irato populo obiectus et ut aiebant, lapidibus obrutus, periisset; succurritque confestim illud Lucani Has urbi misere vestro de sanguine penas Ferre datis; luitis iugulo sic arma potentes. Audita autem causa tanti casus, rediit in animum illud Salomonis: «Qui abscondit frumenta maledicetur in populis». Male miser didicerat cesareum illud: summa favoris Annona momenta trahi et illud Nescit plebes ieiuna timere. Interrogavi tandem num me sent implere pro viribus, et quod pecunie pro viatico sumpseram, cum illi partiri. Scis etsi nichil addidero, quid omnes una voce responderint: velret prosperos in patriam reditus et in fine facilem superne civitatis ingressum; cetera illis accipere in animum inducerent, iterum atque iterum
Abbreviated transcription (Latin):
colle ꝓximo mõsteriũ ex erexisse ac dotato
largiter loco mundo qz siml et uoluxtatibus
desitis anibos ibi xp̃o qd restabat inte de¬
nouisse et ꝑseu̾antez in fuiẽ ꝑsoluisse quod
uen̾ant gemuna nũc uinꝰ xp̃icole familie
domꝰ extat q̃ ip̃o fateri uideat᷑ aspectu fu¬
isse sibe geminos quidẽ s unanimes fudato¬
res hoc hacteuꝰ illic ego qd̵ nũme nouum
audis carissimũ unicũq pigrꝰ hẽo g̾manũ
in quo liquide ceruit᷑ quid ẽ qd̾ psalmista ait¬
mutatõ dextre excelsi ita eiũ repente mũtꝰ
Ita ex adolescente uago ⁊ lubrico in uirurii
stabilrus atq constantẽ u̾sus ita demq de
uirtutem u̾tute in dies alacrior ascendens
mitate mẽtis ardorẽ decẽt iã ꝓseu̾antra
ꝯprobauit ut qui olim timori cureq michi
fuerat nũs scupore ⁊ gandio six ĩgenti hũc
serã/ et quẽ si in ytalia rediero ꝙͣdu sum int̾

Expanded text:
o monasterium erexisse ac dotato o monasterium erexisse ac dotato largiter loco mundoque simul et voluptatibus desertis, ambos ibi Cristo quod restabat vite devovisse et perseveranter in finem persolvisse quod voverant. Gemina nunc unius cristicole familie domus extat, que ipso fateri videatur aspectu fuisse sibi geminos quidem sed unanimes fundatores. Hec hactenus. 6 Illic ego, quod minime novum audis, carissimum unicumque pignus habeo germanum, in quo liquido cernitur quid est quod ait Psalmista «mutatio dextere Excelsi». Ita enim repente mutatus, ita ex adolescente vago et lubrico in virum stabilem atque constantem versus, ita denique de virtute in virtutem in dies alacrior ascendens, mutate mentis ardorem decenni iam perseverantia comprobavit, ut qui olim timori cureque michi fuerat, nunc stupori et gaudio sit ingenti. 7 Hunc seram et quem s
Abbreviated transcription (Latin):
plicuisse massilie q̃m cũ aliꝙͣdiu frust᷑
sollicitatũ lr̃is expectass suspicatũ forte
aliqͥd et ut ẽ hõmi genꝰ illud more ĩpaciẽs
tp̃risq ꝑcissimũ ip̃m postremo massiliam
uenisse inuẽtoq fr̃e mutatis curis ac stu¬
diis pene aliomiratũ que siuisse ⁊ qͥd rei
ẽẽt ut solito segnior uideret᷑ et rñdisse
alũ nauigatũ satis ẽẽ noĩe se ampliꝯ uẽ¬
to uitam crede̾ Itaq de se frater ue bõnum
credẽt se u̾o iam sibi ꝯsuluisse portũq pe¬
titũ in litore uno in ꝑadisi uestibalo edisi¬
casse ubi fessus requiesce̾t donet ad etrã
ꝯmigret domũ dũq ille mag̃ aduiirans
ambigibꝰ Inde sĩ alio rũso manu app̃hen¬
sa ad ra loca ꝑduxit ubi ille sibi iã tũs mo¬
nasteriũ de quo lo quor int̾ asprimas siluas
et secretissima in ualle ꝯstrux̾at ꝯguitoqs¬
pũctũ accensuq mutandi scudio aliud in

Expanded text:
plicuisse Massilie; quem cum aliquandiu frustra plicuisse Massilie; quem cum aliquandiu frustra solicitatum literis expectasset, suspicatum forte aliquid et ut est hominum genus illud, more impatiens temporisque parcissimum, ipsum postremo Massiliam venisse; inventoque fratre mutatis curis ac studiis pene alio, miratum quesivisse et quid rei esset ut solito segnior videretur, et respondisse illum navigatum satis esse, nolle se amplius vento vitam credere; 4 itaque de se frater ut bonum crederet, se vero iam sibi consuluisse portuque potitum, in litore imo in Paradisi vestibulo edificasse ubi fessus requiesceret, donec ad eternam commigraret domum; dumque ille magis admiransambagibus, inde sine alio responso manu apprehensa ad ea loca perductum, ubi ille sibi iam tunc monasterium de quo loquor inter asperrimas silvas et secretissima in valle construxerat; 5 copunctum accensumque imitandi studio, aliud in
Abbreviated transcription (Latin):
babilone nouissima Niceam bare
Italiamq petentibꝰ me medio
locꝰ est dextrorsũ x passuũ nuilibꝰ sb̃mo¬
tus interq nemorosos mõtes ⁊ mõ tanos
riuos abditꝰ et e situ ip̃o dictꝰ ut arbit᷑
mõs riuus eiũ loco nomẽ domꝰ antiqua
Cartusie ⁊ ꝓpe ab illiꝰ ordinis fũdata p̾mor¬
diis gennõs fr̃es ferãt iauuenses prĩa.
arte nangatores et mutatores ut lucãi
uerbo utan alterũ eor alt̾um occidie mer¬
tis eximios fuisse Alii quid̾ aliter nar¬
rant fides ut dici solet penes autores
manrat ego referã qd̵ audiui solempne
his suuł domo ꝓficisti cũq alter ab ortu.
alt̾ ab occasu longo pꝯt tꝑe rediissent in
pr̃ia quenire ibi res fortunasqz suas recẽ¬
sere atq ut taliũ mos esti enũbꝰ rite dif¬
fentibꝰ cursũ digredi ⁊ maria retẽtare
Id cũ sepe fecissent ꝓpiciaq fortuna usi
magnas honestasq diuicras ag̾gassent
ꝯtigisse ut ille ab oriente pͥmꝰ rediens
hunc ab occidente uenturũ audiret ax¬

Expanded text:
Babilone novissima Niceam Vari Italiamque petentibus vie medio locus est dextrorsum decem passuum milibus submotus interque nemorosos montes et montanos rivos abditus et e situ ipso dictus ut arbitror. Mons Rivus enim loco nomen, domus antiqua Cartusie et prope ab illius ordinis fundata primordiis. 2 Geminos fratres ferunt ianuenses patria, arte navigatores et “mutatores”, ut Lucani verbo utar, alterum “eoe” alterum occidue “mercis” eximios fuisse. Alii quidem aliter narrant; fides, ut dici solet, penes auctores maneat; ego referam quod audivi: solemne his simul domo proficisci cumque alter ab ortu alter ab occasu longo post tempore rediissent, in patria convenire; ibi res fortunasque suas recensere atque ut talium mos est, omnibus rite dispositis rursum digredi et maria retentare; 3 id cum sepe fecissent propitiaque fortuna usi magnas honestasque divitias aggregassent, contigisse ut ille ab oriente primus rediens, hunc ab occidente venturum audiret ap
Abbreviated transcription (Latin):
meos dicã accidru᷑ anui qͥd corꝑi prestent
in ucͣmq ꝑtem quid gaudiũ possit et quid
dolor illustriũ exemploꝵ turba confiriat
Sed actingam illustrissima scipiomi affri¬
cano aiuĩ gandiũ ꝯtulit ad corpis sami ͭ ͤ
gauisus est ille de filio. gande᷑ potis tu de
pr̃i Eta Eadrm etate philippo macedo
Regi illi qui cũ ppło romano bellũ gessit do
aũt et si nemo usꝙͣ sit cui non aliqͣm dolendi
cãm mũdus iuexerit si tñ teip̃m et celestiũ
nunrerũ in te largitatẽ circũspitis ĩ illorũ
te acre reꝑies qd gaude̾ eꝯnũ sit quã obrem
nẽ paciẽte mõ aĩm exhibe si letũ ⁊ p̃ter
cer̾a illud togita forte nõ id tũ agi ut inter
tot dei dona quibꝰ añ tp̃us ornatꝰ s non
dulcior tibi et tu carior sis amcis Tandẽ
illud in amõo inducas nichil quid scĩa posse
nũt cũ hac solitudĩe ꝯꝑari in qua te soctes
nr̃ et ego cupidissiẽ expectamꝰ uͥ facile¬

Expanded text:
meos dicam: accidentia animi quid corpori prestent in utranque partem, quid gaudium possit et quid dolor, illustrium exemplorum turba confirmat, sed attingam illustrissima. Superiori Africano animi gaudium contulit ad corporis sanitatem; gavisus est ille de filio gaudere; poteris tu de patre. Eadem etate Philippo Macedonie regi illi, qui cum populo romano bellum gessit, do18 Profecto autem etsi nemo usquam sit cui non aliquam dolendi causam mundus invexerit, tamen si te ipsum et celestium in te munerum largitatem circumspicis, in illorum tenon patientem modo animum exhibe, sed letum, et preter cetera illud cogita, forte non id tantum agi, ut inter tot Dei dona, quibus ante tempus ornatus sed non dulcior tibi et tu carior sis amicis; 19 tandem illud in animum inducas, nichil quod sciam, posse nunc cum hac solitudine comparari, in qua te Socrates noster et ego cupidissime expectamu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dico quod quidã dixerũt int̾ sũma uo¬
iuptatẽ ⁊ asprimũ dolorez nicħ penitꝰ int¬
esse minis michi torpens et intensibilis
ea sũa uidet᷑. nec illud dico qd̾ n obilissimã
familiã stoitorũ affinantẽ audic dolorem
corpis malũ nõ ẽẽ licet eĩ u̾bis prebent
eo ꝙ malũ nichil ꝓprie dicat᷑ insi ꝙ oppotũ
sit bono bonũ aũt solũ u̾tus cui nõ dolorez
s uiciũ ꝯstat opponi id tñ rebꝰ probare dif¬
ficilimũ itaq ualgari lequi placet et pipa¬
theticos audire qui dolorẽ malũ putãt sed
nõ sũmũ quẽlib magnũ malũ dolor sit int̾
u̾tute ẽ in hoc ꝯueniũt oñs et c̾te clarior
laus est ꝙͣ aspitas młta deterssit ⁊ fama
serenor ex fortuna nibilesiore ꝑuemens
quiesce gande epulari uoluptatibꝰ afflue̾
norũt om̃s indefesse laborare pacient egro¬
tare ꝯstant̾ int̾ t̾ribilia u̾sari et si optet
intrepide mori ĩd ueri uiri opus ẽ ⁊ cuiꝰ

Expanded text:
Non dico quod quidam dixerunt, inter summam voluptatem et asperrimum dolorem nichil penitus interesse: nimis michi torpens et insensibilis ea sententia videtur; nec illud dico quod nobilissimam familiam stoycorum affirmantem aucorporis malum non esse; licet enim verbis probent, eo quod malum nichil proprie dicatur nisi quod oppositum sit bono, bonum autem solum virtus, cui non dolorem sed vitium constat opponi, id tamen rebus probare difficillimum. 14 Itaque vulgarius loqui placet et perypateticos audire qui dolorem malum putant sed non summum; quamlibet magnum malum dolor sit, intra virtutem est: in hoc conveniunt omnes; et certe clarior laus est quam asperitas multa deterserit, et fama serenior ex fortuna nubilosiore proveniens. Quiescere, gaudere, epulari, voluptatibus affluere, norunt omnes; indefesse laborare, patienter egrotare, constanter inter terribilia versari, et si oporteat, intrepide mori, id vere viri opus est, et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ꝙi callum ꝯtrahat adu̾sitatibꝰ suis ydo¬
neũ ꝙͦ durati hor̃es in mẽbris solent hoc
tibi in aĩo suadeo curã uo̾ tui corꝑis suade̾
suꝑuacuũ uidet᷑ neq tibi medicine artẽ
dignitas ep̃alis eripuit medicus ac medici
filius insignis nõ quales młti dehõestates
artificiũ suũ et aliens inte insidiantes diui¬
tũ mõ liminibꝰ obũsatur scis ut reor morbi

Expanded text:
uasi callum contrahat adversitatibus suis ydoneum, quod durati homines in membris solent. 16 Hoc tibi in animo suadeo, curam vero tui corporis suadere supervacuum videtur; neque enim tibi medicine artem dignitas epyscopalis eripuit; medicus ac medici filius insignis, non quales multi dehonestantes artificium suum et aliene vite insidiantes, divitum modo liminibus o
Abbreviated transcription (Latin):
Romanasq ugies priscã prascedu pu-¬
dencianã Ceciliã et agnetẽ inde dig̾sso
luce ꝓxima fr̃ẽm uidi nirũ insi me amor
fallit om̃i qͥs uidisse meminerĩ int̾ ꝓcel¬
losas mũdi mistias felicissĩe nauigantẽ
et si a t̾renis yleuatũ atq ita dispõitũ
ut et in uita homũis alius laudetur deꝰ

Expanded text:
iscam Praxedim Pudentianam Ceciliam et Agnetem. 9 Inde digressus, luce proxima fratrem vidi, virum nisi me amor fallit, omnium quos vidisse meminerim, inter procellosas mundi miserias felicissime navigantem et sic a terrenis elevatum atque ita dispositum ut et in vita hominis illius laudetur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit figo gradũ tñ qͣi nesciꝰ ⁊ uulgari
ras smone maroneũ illud int̾rogo q̃ geri
uñ domo ad pͥmũ ytalice sonũ uocis lete
subsistũt e quibꝰ natu maioi uõne in qͥt
sumꝰ Romaq ꝓfecte Imus ad hyspanũ
aacobi Tũ aũt an forte rõnꝯ es ⁊ an Ro¬

Expanded text:
fuit. Figo gradum tamen quasi nescius et vulgari fuit. Figo gradum tamen quasi nescius et vulgari eas sermone maroneum illud interrogo: Que genus? unde domo? Ad primum italice sonum vocis lete subsistunt; e quibus natu maior: «Romane» inquit, «sumus Romaque profecte imus ab hispanum Iacobi limen. Tu autem an forte romanus es et an Ro
Abbreviated transcription (Latin):
socio gͣnarem nichil riũ sͥ in eo statu dul¬
cius ꝙͣ ut solus ẽe poss nõ aũt sũmiratꝰ
nã et mͥ q̃ntꝰ sit amor solitudĩs qͥbꝰ egõ
sũ cognitꝰ om̃ibꝰ notũ est Cic homo abiit
hora prandii rediturꝰ nec domũ rediit
Et iam biduo ab est quid agã qͥd cãe credã
qn illĩ expectẽ an quo ne alur̃ seqͥ iubeã
an ad te reu̾sũ suspicer an longiꝰ ꝓfectũ
sbi riũ nõ est quo se iturũ dix̾at ⁊ nescio
qͥd opiner terrent me note honũs cure
ex prdi nicħ est qͥd amplius dicã nͥ illud
ouidii Res est sollicita plena timoris amor
Qui amorabsentes ht̃ utinason flactus
accedat uale ad fontẽ sorgie tł apͥlis.
¶Ad lelium de gn̾osis moribus
matronarum romanarum
narũ ingens acies mat̾narũ fuit obuia
mirꝰ ꝓcul in frontibꝰ in incessu genꝰ ac
fellisset extimatõ cũ u̾o Iam Iuxͣ essem
et uoces collo q̃nciũ audirẽ nicħ dubni suꝑ¬

Expanded text:
sotio gravarem; nichil enim sibi in eo statu dulsotio gravarem; nichil enim sibi in eo statu dulcius quam ut solus esse posset. Non autem sum miratus, nam et michi quantus sit amor solitudinis, quibus ego sum cognitus omnibus notum est. Sivi hominem; abiit hora prandii rediturus necdum rediit et iam biduo abest. 5 Quid agam? quid cause credam? quando illum expectem, an quo ve illum sequi iubeam? an ad te reversum suspicer? an longius profectum? ibi enim non est quo se iturum dixerat et nescio quid opiner; terrent me note hominis cureexpedi. Nichil est quod amplius dicam, nisi illud Ovidii: «Res est soliciti plena timoris Amor»; «Qui maior absentes habet», ut Nasoni Flaccus accedat. Vale. Ad fontem Sorgie, Kal. Aprilis. 8 Ad Lelium suum, de generosis moribus matronarum romanarum.anarum ingens acies matronarum fuit obvia; mirum, procul in frontibus in incessu genus acfellisset extimatio. Cum vero iam iuxta essem et voces colloquentium audirem, nichil dubii super
Abbreviated transcription (Latin):
re cepi frustra lr̃as q̃ri ubi uina nõ adesse.
Breniter aũt sic habe nl in gͣcus illiꝰ ho¬
minis aduẽtu nosti quibꝰ de lectari soleã
qͣnto illi durior fortuna tanto ip̃e michi
Dulcior tantoq carior mͥ qͣnto ille uł sibi
despectior uł suꝑbis Excexi eũ ut potui
et passus est lotus rustico rerũ aĩ autẽ
aꝑꝑatu regio ostendiq sͥ mõtane solitudĩs
mee ꝙͣtũ ꝓ tp̃redabat᷑ qͥd ꝑ hoc dies in
ingenio qͥd in ortulo qͥd in agelo ẜuerim
qͥd ue messuerim dũ sit eẽmꝰ ut il nobis
om̃io p̃ter tui pñtia deesse uideret᷑. et in
singulis u̾bis tuũ nob̃ occurre̾t cexit riũ
familiaris affc̃i anui cupiditas aliꝙͣti sẽꝑ
enagandi dixit ẽẽ ubi cordi insulã inuustẽ
qui locus tribꝰ passuũ milibꝰ ab est sorgia
illabente ⁊ x̃ter labentẽ de lectabilis anui
ex puis mei unũ aliꝙp̃ me comitẽ ut acci¬
ꝑet hortatus orauit ille ne ꝓfrctõrmi suã
in qua magni sibi exon̾andi aĩ sprs eẽt

Expanded text:
re cepi frustra literas queri ubi viva vox adesset. Breviter autem sic habe, nil michi gratius illius hominis adventu; nosti quibus delectari soleam: quanto illi durior fortuna tanto ipse michi dulcior tantoque carior michi quanto ille vel sibi despectior vel superbis. 2 Excepi eum ut potui et passus est locus: rustico rerum, animi autem apparatu regio, ostendique sibi montane solitudinis mee quantum pro tempore dabatur, quid per hos dies in ingenio, quid in ortulo, quid in agello severim quid ve messuerim. 3 Dum sic essemus ut nil nobis omnino preter tui presentiam deesse videretur et in singulis verbis tuum nobis nomen occurreret, cepit eum familiaris affecti animi cupiditas aliquantisper evagandi. Dixit esse sibi cordi insulam invisere, qui locus tribus passuum milibus abest, Sorgia illabente et preterlabente delectabilis. 4 ex pueris meis unum aliquem vie comitem ut acciperet hortatus; oravit ille ne profectionem suam, in qua magna sibi exhonerandi animi spes esset,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ꝯͥs eiũ unꝙͣ tam cerꝑe ualens fuit ut
languente aĩo sanus ess delectatus sũ parũ¬
per mossioribꝰ uerbis uñ et pene mͥ lacri¬
mas ip̃a pretas elicuit huic año atq despi
tere caltare pũtia sꝑare meliora nichil
mundo fidere fallax est te ip̃m sortesqz tuas
deo credeꝰ in illũ syes curasq iactare scire
ex quo die in haut uitã intrasti tenon ad
epulas s ad p̃lũ uenisse ad mobbos ad mo¬

Expanded text:
sumus: quis enim unquam tam corpore valens fuit ut sumus: quis enim unquam tam corpore valens fuit ut languente animo sanus esset? 11 Delectatus sum parumper mollioribus verbis uti et pene michi lacrimas ipsa pietas eliccere, calcare presentia, sperare meliora, nichil mundo fidere — fallax est —, te ipsum sortesque tuas Deo credere, in Illum spes curasque iactare, scire ex quo die in hanc vitam intrasti, te non ad epulas sed ad prelium venisse, ad morbos ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃t egrotat utq anguror guius ꝙͣ tu qͥ
Ut dixi iam fortassis onui ꝑitulo lib̾atus do¬
lorem nr̃m timorẽq supuacuũ dolebis ille
añt ꝓfecto nõ aute sams erit qͥd te sanũ
uiderit ad te eiũ festinat om̃ibꝰ pest habitꝭ
omissitq negotiis quibꝰ ualde deditꝰ semꝑ
fuit quoꝵ tu pondus copiã nosti p̃terea
deferta domo ꝯtempto mari neglectis alpi¬
bus spreta hyemis cunctas difficultates res
curasq suas oñs et seip̃m obliuiseit᷑. dum
Unũ cegitat pnis pr̃ unde qd̾ apud u̾giliũ
p̃r filio dicit nũc ꝯueniẽtissime dicit filius
pr̃i uicit iter durũ pretas cuiꝰ rei cogitatõ
nisi fallor multũ uiribꝰ tuis adiciet dum
subit am pr̃em in te tuũ uiue̾ in te et langue̾
Ut taceã mr̃em taceã frẽs tateã sorores ta¬
team amicos in quibꝰ in eip̃m iñare audeo
nõ ext̾mũ qui oñs te egro saui ẽx nõ pos¬

Expanded text:
nunc egrotat utque auguror, gravius quam tu, qui, nunc egrotat utque auguror, gravius quam tu, qui, ut dixi, iam fortassis omni periculo liberatus, dolorem nostrum timoremque supervacuum dolebis; ille autem profecto non ante sanus erit quam te sanum viderit. 9 Ad te enim festinat, omnibus posthabitis omissisque negotiis quibus valde deditus semper fuit, quorum tu pondus ac copiam nosti; preterea deserta domo, contempto mari, neglectis alpibus, spreta hieme, cuntas difficultates res curasque suas omnes et se ipsum obliviscitur dum te unum cogitat pius pater, unde quod apud Virgilium pater filio dicit, nunc convenientissime dicet filius patri: Vicit iter durum pietas. 10 Cuius rei cogitatio, nisi fallor, multum viribus tuis adiciet, dum subibit animum, patrem in te tuum vivere, in te etiam languere, ut taceam matrem, taceam fratres, taceam sorores, taceam amicos, in quibus me ipsum numerare audeo non extremum, qui omnes te egro sani esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
sessũ om̃s rami iusto illin omẽ solũ lapis
tribulisq ꝯfertũ est uix usꝙͣ sine distrimẽ
pedẽ figis nichil altius ascendisse profuerit
quotũq te utas par pitulũ equus labor ymo
uel ro maior quo płibꝰ fortune iacłis status
altior patet in h . git᷑ uite campo in ꝯͥ pugna¬
turi descendimꝰ nulla fuge spes nullã qͥetꝭ
gui te morbo corꝑto laboraredeñtiãs nõ
Ut egrũ tñ alloquor spero eiũ ꝙ dñ ad me
eg̾tudinis tue fama plata est iã sanꝰ esses
et cũ ad te lr̃a ista ꝑuen̾it nullũ morbi uesti¬
giũ reꝑtura siti Itaqs licenciꝰ uagor fatebor
aut tibi imbecillitatẽmeã ad pͥmũ mesti ru
merorẽ beta prins ocii mei tnquillitas uer¬
teret᷑ et ip̃e añui mei sepe molliciẽ castiga̾e
ter tulisse oĩa et laturũ ẽe nõ dubito ꝙͣ amã¬
tissimo genitori tuo affc̃m affc̃m tante com¬
passionis ex hibii Ille xiũ in mẽbris tuis

Expanded text:
sessum, omnes rami visco illiti, omne solum lappis sessum, omnes rami visco illiti, omne solum lappis tribulisque confertum est; vix usquam sine discrimine pedem figas. 6 Nichil altius ascendisse profuerit; quocunque te vertas par periculum equus labor, imo vel eo maior quo pluribus fortune iaculis status altior patet. In hoc igitur vite campo in quem pugnaturi descendimus, nulla fuge spes, nullum quietgravi te morbo corporeo laborare; non ut egrum tamen alloquor; spero enim quod dum ad me egritudinis tue fama perlata est, iam sanus esses, et cum ad te litera ista pervenerit, nullum morbi vestigium repertura sit; itaque licentius vagor. Fatebor autem tibi imbecillitatem meam: ad primum mesti rummerorem leta prius otii mei tranquillitas verteretur, et ipse animi mei sepe mollitiem castigaremter tulisse omnia et laturum esse non dubito, quam amantissimo genitori tuo affectum tante compassionis exhibui; ille enim in membris tuis
Abbreviated transcription (Latin):
non tm̃ sine dolore s sepe et cũ uoluptate
suꝑ etate fili dignitate aũt pat̾ quẽ ante
Ut intelligas qd̾ scriptũ est in lr̃is sacris
miliciã esse uita hoĩs suꝑ t̾ram nec miliciã
mõ s bellũ inge mortiferũ sine indutiys sñ
pace hoc bellũ xp̃imiles ingressus fieri
tandẽ unus ex ducibꝰ meriusti in quo bene
fecisse nõ sufficit Ez si uict̾tem expetis coro¬
nã oportet de mane ad uesꝑam n acre sta¬
re et aduersus hostẽ dextra lenaq sementẽ
clixeũ indefensũ u̾tutis actollere multi
plicibꝰ quidẽ telis impetini huic ĩꝑtuna
nr̃a ul amicoꝵ imꝓinsa calamitas huic
cor urens cura ygerqt añnꝰ et egrũ corpus
et multi ac uarii fortune ĩpetꝰ qͦs ne dicã
ferre s miare difficile est nichil ulla ex
ꝑte tutũ hominẽ sepe dũ maris sũma tran¬
quillitas et in suꝑ fucie uidet᷑ tempestas
in fundo x̃ et tũc dũ maxĩeblandit᷑. tacitꝰ
mundꝰ tendit infidias om̃e iter la quers ob¬

Expanded text:
onsternatione sed sepe etiam cum voluptate frater etate fili dignitate autem pater, quem ante d scriptum est in literis sacris, «militiam esse vitam hominis super terram» nec militiam modo sed bellum iuge, mortiferum, sine indutiis, sine pace. 3 Hoc bellum Cristi miles ingressus, fieri tandem unus ex ducibus meruisti; in quo bene cepisse non sufficit sed si victricem expetis coronam, oportet de mane ad vesperam in acie stare, et adversus hostem dextra levaque sevientem, clipeum indefesse virtutis attollimpetimur: hinc importuna nostra vel amicorum improvisa calamitas, hinc cor urens cure egerque animus, egrum corpus et multi ac varii fortune impetus, quos ne dicam ferre sed numerare difficile est. 5 Nichil ulla ex parte tutum homini; sepe dum maris summa tranquillitas in superficie videtur, tempestas in fundo est, et tunc dum maxime blanditur, tacitas mundus tendit insidias; omne iter laqueis ob
Abbreviated transcription (Latin):
lictas magno spacio suꝑassent tupidita¬
tes nouas atqz alias ordiri. et uelut ex
integro in sanire. quibus si ad mẽoriam
antiã reduxeris irascant᷑ et quasi uel
plebeiũ quiddã sit modestia uel ip̃i quo
auariores eo ⁊ meliores effecti sit Tre
ueritq cũ pid petiuĩa et cuꝑiditate litẽ¬
tia hũi lum pudrat uotorũ quẽ hiis igi
uel sꝑandi ul optandi finem speres nisi
Ut nichil usꝙͣ suꝑsit optabile Nam dum
aliquid suꝑerit quod optetur simił et
spabitur et q̃retur et cũ proximas spes
attigerint, alie apparebunt atq inde
alie ita nullus erit finis nnsi mors sola.
Qd non ita ꝯtinge̾t si nõ semꝑ res q̃rẽ¬
das s aliquociens et srip̃os et quesita
respit̾ent s illa optantibꝰ p̃ciosa adep¬
tis uilia enamerũt unde fit̾ ut ꝯ cuxistẽꝰ
infinita sit qr fundum nõ habet qͦ par¬
ra feruent᷑. impleturq non cupiditas

Expanded text:
lictas magno spatio superassent, cupiditalictas magno spatio superassent, cupiditates novas atque alias spes ordiri et velut ex integro insanire; quibus si ad memoriam antiqua reduxeris, irascantur, et quasi vel plebeium quiddam sit modestia, vel ipsi quo avariores eo et meliores effecti sint creeritque cum pecunia et cupiditate licentia, humilium pudeat votorum. Quem his igitur vel sperandi vel optandi finem speres, nisi ut nichil usquam supersit optabile? nam dum aliquid supererit quod optetur, simul et sperabitur et queretur, et cum proximas spes attigerint, alie apparebunt atque inde alie; ita nullus erit finis nisi mors sola. 11 Quod non ita contingeret, si non semper res querendas, sed aliquotiens et se ipsos et quesita respicerent; sed illa optantibus pretiosa, adeptis vilia evanuerunt, unde fit ut concupiscentia infinita sit, quia fundum non habet quo parta serventur, impleturque non cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
dans uoluptuosa et suꝑuacua q̃ infinita
sunt insaciabłi ꝑuagat᷑ aĩo et rura latissi¬
ma/ non ut agnos indigentis subuẽturos
szut regna suffectura suꝑbie ⁊ nĩmorum
cunnulos ingentes solitus nurari non iã
petiũa st ut petura s ut aurimontes co¬
cũ nullus sit crescendi modus Non si fi-¬
nes usq ad tiuinũ regionis mercando ⁊̃
rapiendo porrex̾it non si montibꝰ aurũ
ex eq̃uerit nt satirico alter ait ꝯquiescet
optare rnĩ restat donec agroꝵ finibus
maria montesq tͣnsiuit donet aurimo¬
le alpes excesserit. et uertice si dã tãgat
Cosare eo usq potentior ut non tñi npe¬
riũ occeano t̾minet s tnsocceanũ extẽ¬
dat mida demoe eousq sit dicior ut non
mõ quidy tetigerit s et quidꝙ uspex̾it
aurũ fiet multos uidimiꝰ cũ q̃rendo ꝑue¬
nissent quo nunꝙͣ cogitassent spesq
suas et cupiditates pͥmas oñis a t̾go re-¬

Expanded text:
ndans, voluptuosa et supervacua, que infinita ndans, voluptuosa et supervacua, que infinita sunt, insatiabili pervagatur animo, et rura latissima, non ut agros indigentie subventuros sed ut regna suffectura superbie, et, nummorum cumulos ingentes solitus mirari, non iam pecuniam ut pecuniam sed ut auri montes cocum nullus sit crescendi modus; non si fines usque ad terminum regionis mercando et rapiendo porrexerit, non si “montibus aurum exequaverit”, ut Satyricus alter ait, conquiescet. Optare enim restat donec agrorum finibus maria montesque transiverit, donec auri mole alpes excesserit et vertice sidera tangat, Cesare eousque potentior ut non tantum “imperium occeano terminet”, sed trans occeanum extendat, Mida demum eousque sit ditior, ut non modo quicquid tetigerit, sed et quicquid aspexerit aurum fiat. 10 Multos vidimus, cum querendo pervenissent quo nunquam cogitassent spesque suas et cupiditates primas omnes a tergo re
Abbreviated transcription (Latin):
habet Cuiꝯ rei cãm unã nam ꝑles ex¬
cogitari queunt in epla quadã ponit
anieus seuxta neminẽ inqͥt pecunia di¬
uitẽ facit. nuo cont᷑ nulli nõ maiorem
nec optant᷑ tenere nec sp̃ant᷑ quidẽ ut
amens optat/ nemo insi in sumis spat
at ad iten equũ aut uehiculũ aut nauĩ
multi, ac pedũ crurũq incolũtatẽ oũs
i piũt que tñ ip̃a si forte irreꝑabiliter
amissa sit et sꝑari desunt soptari Ad
hũc senene rõnem ego alt̾am adde soleo
Ea uero est eiusmodi. Pauꝑ aguos aut
peciũa non insi in nat᷑ales ncc̃itates appe¬
cit, que pance quidẽ ⁊ exigne sunt in q̃
ees usus in quos muẽta est de quibus aiti
flaceus uescis quo ualeat nũnꝰ quẽ pre¬
beat usum Panis eniat᷑ olus unu sex¬
tarios adde/ Quis huãna sibi doleat nõ
nregatis/ bys igit᷑ tam angustis infinbꝰ
huãna cupiditas mnclusa restringitur
diues aũt ncͣciis usq ad fastidiũ habi¬

Expanded text:
habet. 5 Cuius rei causam unam, nam plures exhabet. 5 Cuius rei causam unam, nam plures excogitari queunt, in epystola quadam ponit Anneus Seneca. «Neminem» inquit, «pecunia divitem facit; imo contra nulli non maiorem nec optantur temere nec sperantur quidem, et amens optat, nemo nisi insanus sperat; at ad iter equum aut vehiculum aut navim multi, ac pedum crurumque incolumitatem omnes cupiunt, que tamen ipsa si forte irreparabiliter amissa sit, et sperari desinit et optari. 7 Ad hanc Senece rationem ego alteram addere soleo; ea vero est huiusmodi. Pauper agros aut pecuniam nonnisi in naturales necessitates appetit, que pauce quidem et exigue sunt, inque eos usus in quos inventa est, de quibus ait Flaccus: Nescis quo valeat nummus? quem prebeat usum? Panis ematur, olus, vini sextarius, adde Quis humana sibi doleat natura negatis. 8 His igitur tam angustis in finibus humana cupiditas inclusa restringitur; dives autem necessariis usque ad fastidium abu
Abbreviated transcription (Latin):
nam si auarus est cupit ꝙ ip̃m uicii nomẽi
indicati E ane quod cnt seneca non qui
parũ habet s qui plus cupit yauꝑ est
et h̾ inde ꝯcludit᷑. ꝙ nõ pancitas redum
mnopem facit cũ p̾autis nat᷑a ꝯtenta sit
cui qui rite satiffecit diues est et nichil
ei deest sz cupiditas inexpleta q̃iudicat
tñi sibi deesse ꝙͣtũ cupit cupit añt oĩa
et optando suꝑuacua fecit nccͣia/ Ita eges¬
tatem mĩmam cuiq ꝑ facile succurri pote¬
rat irremediabilem atq ĩmensam fecit.
ex illo eiũ nil p̃ten sollicitudinẽ ꝑpetuam
et ueros metus. ex hoc nõnuinꝙ̃ breue
flin gandiũ capit/. dũ sibi arridet᷑ et opta/¬
tũ bonũ spr fallente poccupat ira non¬
nũꝙͣ saciat᷑. sera quadã ut aiunt et in¬
hũana dulcedine. Auaritia uõ nũꝙͣ nã
et successibus mardescit et sa tiritũ illud
U̾m est Crescit amor nũn ꝙͣtũ ip̃a peca¬
nia crescit. Et minꝰ hũc optat qui non

Expanded text:
Nam si avarus est, cupit, quod ipsum vitii nomen Nam si avarus est, cupit, quod ipsum vitii nomen indicat; sane, quod ait Seneca, «non qui parum habet sed qui plus cupit, pauper est». Et hoc inde concluditur, quod non paucitas rerum inopem facit, cum paucis natura contenta sit, cui qui rite satisfecerit dives est et nichil ei deest; sed cupiditas inexpleta, que iudicat tantum sibi deesse quantum cupit; cupit autem omnia, et optando supervacua fecit necessaria. Ita egestatem minimam cuique perfacile succurri poterat, irremediabilem atque immensam fecit. 4 Ex illo enim nil preter solicitudinem perpetuam et veros metus, ex hoc nonnunquam breve falsum gaudium capit, dum sibi arridet et optatum bonum spe fallente preoccupat. Ira nonnunquam satiatur fera quadam, ut aiunt, et inhumana dulcedine; avaritia vero nunquam, nam et successibus inardescit, et satyricum illud verum est: Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit, et minus hunc optat qui non