comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideis nolentib credere dixerint. Uobis
oportebat pͥmũ loqui uerbũ dĩ: sed qm̃ te
pellitis illud & indignos uos iudicatis ȩtnȩ
uitȩ. ecce conuertimur ad gentes. Sic enĩ prȩcepit
nob dñs dicens. Posui te ingentib lumen: ut
sis in salutẽ usq ad extremũ t̾rȩ. Hon est crude¬
litas di sed miscłia: unã peruegentẽ. ut om̃s sal-¬
uȩ fiant ludeorũ partẽ non uidere: ut omnis
mundus aspiciat. Unde & ipse dñs in eugłio.
sacramitũ cȩci a natiuitate qui receperat oculos:
uertit ad tropologiam &e dicto. In iudiciũ ego
ueni in hunc mundũ: ut uidentes ñ uideant. &
uidentes eci fiant. Q m alio loco simeonloquit᷑
Ecce positus est hic in ruinã & refurrectionẽ mul-¬
torũ: & illis tanquã non uidentib nos uidemꝰ.
Illis cadentib: nos resurgimꝰ. Qđ intelligens ꝓpħa:
quodã modo aliis uerbis dicit Odnẽ prȩcipis mͥ
loqui popło iudeorũ. ut audiant & ñ incelligant

Expanded text:
Judaeis nolentibus credere dixerint: « Vobis Judaeis nolentibus credere dixerint: « Vobis oportebat primum loqui verbum Dei, sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . » Sic enim praecepit nobis Dominus, dicens: « Posui te in gentibus lumen, ut sis in salutem usque ad extremum terrae . » Non est crudelitas Dei, sed misericordia, unam perire gentem, ut omnes salvae fiant: Judaeorum partem non videre, ut omnis mundus aspiciat. Unde et ipse Dominus in Evangelio, sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad tropologiam et dicit: « In judicium ego veni in hunc mundum, ut videntes non videant, et videntes caeci fiantc in ruinam et resurrectionem multorum . » Et illis tanquam non videntibus, non videmus. Illis cadentibus, nos resurgimus. Quod intelligens propheta, quodammodo aliis verbis dicit: O Domine, praecipis mihi loqui populo Judaeorum, ut audiant et non intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ & similitudinẽ nram: ut sacram̃tũ indiceo
trinitatis. Quomꝰ enĩ in eugłio legimꝰ dicetite
dño. ego & pat̾ unũ sumꝰ. &e unum ad naturã
dñs quẽ ire pcipiat sed ꝓpondit audientibus
opinionẽ: ut uoluntas prȩmiũ consequatur.
& ꝓpħa ñ temeritate &e arrogantia ꝓpriȩ c̃¬
scientiȩ se ire ꝓmittit sed fiduciabonȩ sperꝰ
Om̃ puigata sunt labia eiꝰ ablataq iniquitas.
mundatũq peccatũ. Et dix̃ Hade. & dic po¬
płohuic: Audite auditu & nolite intelligere:
Spopłihuius. & aures eiꝰ aggraa: & oculoselꝰ
claude: ne forte iudeat oculis suis & aurib
audiat & corcle intelligat: & conuertat᷑ &e sa
netur. Quo aut̃ hȩc ꝓphetia impleta sit tem.¬
pore: hec ae apłs paulus inconsequentib lo.¬
quit᷑. Notũ sit gͦ uobis: quĩgentib missũ est
hoc salutare dĩ. ipsi audiẽnt: Unde &e ineisdẽ
ac̾tib apłorũ legimꝰ. quod paulus & harnabas

Expanded text:
sacramentum indicet sacramentum indicet Trinitatis. Quomodo enim in Evangelio legimus dicente Domino : « Ego et Pater unum sumus, » unum ad naturam Dominus quem ire praecipiat, sed proponit audientibus optionem, ut voluntas praemium consequatur. Et propheta non temeritate et arrogantia propriae conscientiae se ire promittit: sed fiducia bonae spei, quoniam purgata sunt labia ejus, ablataque iniquitas, mundatumque peccatum. « Et dixit: Vade, et dic populo huic: Audite auditu, et nolite intelligere: populi huius, & aures eius aggraua, & oculos eius claude: ne forte videat oculis, & auribus audiat, & corde intelligat, & conuertatur, netur. » Quo autem haec prophetia impleta sit tempore, hoc et apostolus Paulus in consequentibus loquitur: Notum sit ergo vobis quoniam gentibus missum est hoc salutare Dei, ipsi audient. Unde et in eisdem Actibus apostolorum legimus quod Paulus et Barnabas
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ. qđ ad ieremiamdictũ est: priusqͣm
te formarẽ inutero nouite. & inuulua ma.¬
tris scĩficaui te: qr labia ñhabebat immun.¬
da sed tantũ dixerat nescioloqui qr iuuenis
sũ: extendit ipse dñs manũ suã & tetigit os
eiꝰ & dixit Eccededi in ostuũ sermones meos.
Porro adisaiã qui dixerat uir pollutꝰ labi is ego
sũ. & inmedio popłi polluta labia habentis
ego habito. ñdĩ manꝰ porrigit᷑ sed seraphim
mittitur. Manꝰ aut̃ a dño ce a serabh mittit᷑.
ut ꝓpħa sui corporis membrũ uidens tactũ:
ñ terreat᷑ de ext̾no. Quidã aut̃ nr̃orũ. forci¬
pẽ quo calculus comp̃henditur. duo testanĩta
putant: quȩ int̾ se scĩ sp̃s unione sociantur.
Et auduu uocẽ dñidicentis. Que mittã. & qui sibit
exnobis: E dixi. Ecce ego. mitte me. Quando ex
dĩ ꝑsona dicit᷑ nob. ilło sensu accipiendum est
quo & ingenesilegit᷑ faciamꝰ hominẽ adima.

Expanded text:
notandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prnotandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prte formarem in utero, novi te; et in vulva matris sanctificavi te : » quia labia non habebat immunda, sed tantum dixerat: Nescio loqui, quia juvenis sum. Extendit ipse Dominus manum suam et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi in os tuum sermones meos. Porro ad Isaiam, qui dixerat: « Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito: » non Dei manus porrigitur, sed seraphim mittitur. Manus autem a Domino et a Seraph mittitur, ut propheta sui corporis membrum videns tactum, non terreatur de externo. Quidam autem nostrorum forcipem quo calculus comprehenditur, duo Testamenta putant: quae inter se sancti Spiritus unione sociantur. « Et audivi vocem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit ex nobis? Et dixi: Ecce ego, mitte me. » Quando ex Dei persona dicitur nobis, illo sensu accipiendum est, quo et in Genesi legitur. « Faciamus hominem a
Abbreviated transcription (Latin):
& pruna uł calculo quẽ de altari tulerat exco.¬
queret. Multi aut̃ putant duos. ẽẽ. seraphim.
qr clamabat alt ad alterũ. cũ ce de singulis
uł de plurib possint singuli clamare ad
singulos. & lax editio magis significet
plurimos qͥ int̾pretati sunt. seraphim sta¬
bant in cucũttu eiꝰ. Qd̾ si de duob diceretur.
ñ in circũitu sed exutraq parte dixissent¬
& hoc bene conuenit angłoꝵ multitudini: quȩ
in dĩ ministeriũ prȩparata est. Seraphim
aut̃. plurali numero appellatur & singula¬
ri: id÷ serabh sicut cherubim & cherub
Qđ aut̃ altare subquo animȩ martyrũ ingelo
sunt: ut ioħs in apocalipsi loquitur. intelli-¬
gimꝰ altare dñi plenũ. eẽ. carbunculis. hoc ÷¬
ignitis calculis uł prunis pecrata purgantibꝰ
Uñde scriptũ de do legimꝰ. Carbones succensi st̃
opus quale sit: ignis ꝓbabit Et qui saluandus
est sic saluatur: quasi ꝑ ignẽ transierit & hoc

Expanded text:
et pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoet pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant duos esse seraphim, quia clamabat alter ad alterum: cum et de singulis vel de pluribus possint singuli clamare ad singulos, et Septuaginta editio magis significet plurimos, qui interpretati sunt: Seraphim stabant in circuitu ejus. Quod si de duobus diceretur, non in circuitu, sed ex utraque parte dixissent. Et hoc bene convenit angelorum multitudini, quae in Dei ministerium praeparata est. Seraphim autem plurali numero appellatur et singulari, id est Seraph, sicut Cherubim et Cherub. Quod altare sub quo animae martyrum in coelo sunt ut Joannes in Apocalypsi loquitur , intelligimus altare Domini plenum esse carbunculis, hoc ignitis calculis et prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de Deo legimus: Carbones succensi sunt opus quale sit, ignis probabit . Et qui salvandus est, sic salvabitur, quasi per ignem transierit. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
drm̃ exercituũ uidi oculis meis Secd & abrahã
postquã uidit dñm & audiuit uocẽ eiꝰ: t̾ram
dignꝰ laudare dñm sabaotheũ seraphim. quas
anglicas fortitudines intelligimꝰ esse. Nonftuit
autꝰ ausus laudare dm̃: ꝙr labia habebat im-¬
munda. Q ꝓpterea labia habebat immunda:
qr cũ peccatore popło uersabat᷑ Uł certe ita est
intelligendũ. quia tacui ce ñ audacter oriã
regẽ impi ũ corripui. idõ labia mea immun.¬
da sunt: & laudes dñi cũ angłis cantare non
aut̃ dicimꝰ ñ quo isaiam talẽ fuisse doceamus:
sed quo ipse ꝓhuimlitate immundis tantũ la-¬
biis inclignũ se dĩ laude fateat᷑. Et uolauit ad
me unꝰ de seraphin: & in manu eiꝰ calculus quẽ
forcipe tulerat de altari. & tetigitus meũ: &
diĩ michi. Eoce tetigi hoc labiãtua. & aufe¬
ret᷑ iniquitas tua. & peccatũ tuũ mundabit᷑.
Uolauit unꝰ de seraphim qui int̾pretat᷑ inceti.¬
dens. ut purgaret ꝓpħȩ labia immunda:

Expanded text:
ituum vidi oculis meis. » Sed et Abraham postquam vidit Dominum et audivit vocem ejus, terram dignus laudare Dominum Sabaoth cum seraphim, quas angelicas fortitudines intelligimus esse. Non fuit autem ausus laudare Deum, quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certa ita est intelligendum: Quia tacui et non audacter Oziam regem impium corripui, ideo labia mea immunda sunt, et laudes Domini cum angelis cantare non autem dicimus non quod Isaiam talem fuisse doceamus, sed quod ipse pro humilitate immundis tantum labiis indignum se Dei laude fateatur. « Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetig Ecce tetigi hoc haec labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur. » Volavit unus de seraphim qui interpretatur incendens  ut purgaret prophetae labia immunda,
Abbreviated transcription (Latin):
rib. & non causas seddona considerans: quȩ
excȩcant occilos etiã sapientiũ. Unde cauendũ
est ne in ebriemur uino in quo ÷ luxuria. &
nudent᷑ femina turpitudinisnix. & adulem᷑
impiũ ꝓmunerib: & iusticiã iusti ꝓinopia
despiciamꝰ: Qd̾ & in epła iacobi pixcipitur. ne
honorantes impios diuites. & despicientes
scõs pauꝑes: fiamꝰ iudices iniquitatis ꝓpt̃ hoc
sicut deuorat stipulã liͥgua ignis. & calorflã

Expanded text:
ribus, et non causas, sed dona considerans, quae ribus, et non causas, sed dona considerans, quae excaecant oculos, etiam sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudetur femina turpitudinis nostrae, et adulemur impium pro muneribus, et justitiam justi pro inopia despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur, ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. « Propter hoc sicut devorat st
Abbreviated transcription (Latin):
ficeram. qui inebriati uno draconis & ueneno
aspidũ insanabili. uirtutes dnĩ calumniabant᷑.¬
& ipsi ebriĩ inebriabant popłos ut pari furore¬
bacchantes: aduersus dum conclamarent Int̾
uinũ & sicerã uixta anagogen hoc arbitror. ẽe:
qđ uinũ una eplurib ꝑturbatio est: uerbi grã
libidinis. auaricię. gulȩce iniuidiȩ. Sicera
aut̃ id ÷ ebrietas: om̃s in se uiciorũ continet
passiones. Quas rectius latino sermone ꝑtur¬¬
bationes possumꝰ dicere: qđ statũ mentis euer-¬
tant & ebrios eos efficiant. & faciant eos nes-¬
cire quid agant. Quicunq gͦ possunt: multũ
debent catere uiciis. & maxime ira quȩ furo.¬
ris soror est: ne quanto plus possunt. tanto
amplius subiectis noceant:. Qui iustificatis
impiũ ꝓ muneribus: & iusticiã iusti aufertis
cit labruscas. & expectante dño ut faceret udi-¬
ciũ fecit iniquitatẽ: iustificans impiũ ꝓmune¬

Expanded text:
siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant popbacchantes, adversus Dominum conclamarent. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc arbitror esse, quod vinum una e pluribus perturbatio est: verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae et invidiae. Sicera autem, id est ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones. Quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios eos efficiant, et faciant eos nescire quid agant. Quicunque ergo possunt multum, debent carere vitiis, et maxime ira, quae furoris soror est, ne quanto plus possunt, tanto amplius subjectis noceant. « Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufercit labruscas, et exspectante Domino ut faceret judicium, fecit iniquitatem, justificans impium pro mune
Abbreviated transcription (Latin):
nos despiciamꝰ ꝓpt̾ inopiam. In hunc sensũ con-¬
gruit illud: quod salomon in ꝓuerbi is loquitur.
Qu̾i iustificat impiũ & qui condemnat iustũ abho¬
minabilis est ut̃q apud diñ. Scribȩ quoq &e pha¬
risei uerba saluatoris ñ recipientes. sed traditi¬
Quones hominũ & manes fabulas: feceruntbo.¬
nũ malũ. & malũbonũ. Ne qui sapientes estis
in oculis urĩs: & corã uobismet ipsis prudentes
Id est qui uobis ipsis in quit uidemini. ẽẽ sapi¬
entes. qui prudentiã non dĩ sequimini sedho.¬
minũ. & qui ñ recipitis dĩ uirtutẽ dĩq sapi¬
entiam: putatis uos. eẽ. sapientes. Ue qui poten¬
tes estis adbibendũuinũ: & uri fortes ad¬
miscendam ebrietate.Id÷ illis quib supra
dixerat. ue qui consurgitis mane ad ebrietatẽ
sectandã. & potandũ usq aduesꝑũ: ut uino
estuetis. Dehis etiã nunc loquitutr qͥ potentes
sunt adbibendũ uinũ. & uiri fortes ad miscendã

Expanded text:
nos despiciamus propter inopiam. In hunc sensum connos despiciamus propter inopiam. In hunc sensum congruit illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: « Qui justificat impium, et qui condemnat justum, abominabilis est uterque apud Deum . » Scribae quoque et Pharisaei verba Salvatoris non recipientes, sed traditiones hominum, et inanes fabulas, fecerunt bonum malum, et malum bonum. « Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. » Id est, qui vobis ipsis inquit videmini esse sapientes, qui prudentiam non Dei sequimini, sed hominum, et qui non recipitis Dei virtutem Deique sapientiam, et qui putatis vos esse sapientes . « Vae qui potentes estis ad bibendum vinu supra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum
Abbreviated transcription (Latin):
Idest eiusdẽ criminis est bonũ. lucẽ cedulce
contrariis uocare nominibus: cuiꝰ. malũ tene¬¬
bras. &e hoc amarũ. uocabulo appellate uirtu-¬¬
tũ. Et hoc contra eos dr̃ qui peccatũ ñ putant
sibono detrahant: & non estimant. eẽ. deli-¬
ctũ si laudauerint malũ Ponunt aut̃ iudei
honũ malũ. & lucẽ tenebras. & dulce amarũ:
suscipientes baraban latiociniĩ & seditionis
auctorem. & crucifigentes iħm qui non ue¬¬
nerat nisi ad oues ꝑditas domus isrł ut sal-¬¬
uaret quod perierat: Sed &e hoc possumꝰ dice¬
re: quod om̃ia doginata ueritati contraria
amara sint : & sola est dulcis ueritas Unde
cauendũ ÷ ne ꝓueritate sequamur mendaciũ:
ne plumine tenebras. Multȩ enĩ sunt uiȩ q̃
uident᷑ hominib rectȩ. & nouissima eorum
ꝑueniunt in ꝓfundũ inferni. E ut loquar qͦd
sentio. difficile hoc maledicto quis carere potest.
cũ & malis frequent᷑ adulem᷑ ꝓpt̾ potentiã. &bo.¬

Expanded text:
 Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce,  Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce, contrariis vocare nominibus, cujus, 82 malum, tenebras, et amarum vocabulis appellare virtutum. Hoc contra eos qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant esse delictum, si laudent malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenesuscipientes Barrabam latrocinii et seditionis auctorem, et crucifigentes Jesum , qui non venerat nisi ad oves perditas domus Israel, ut salvaret quod perierat . Sed et hoc possumus dicere, quod omnia dogmata veritati contraria amara sint, et sola est dulcis veritas. Unde cavendum est ne pro veritate sequamur mendacium, neque pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae , et novissima eorum perveniunt in profundum inferni. Et, ut loquar quod sentio, difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
simis uinculis in necͥtim᷑. Plaustrũ aut̃ ple¬
nii oneratuq pecatis facile intelligunt qͥ
meminerint scriptũ inzacharia. impieta¬
tem sedere suꝑ talentũ plumbi Dicuntur
aut̃ hȩc ad principes udeorũ. qui supra
anuti sunt in auaricia atq luxuria. quod
phemi is: & tunc ꝑ singulos dies in om̃ib
sinagogis sub nomine nagarenorũ ana¬
thematieqͥ nt uocabulũ xp̃ianũ Est aut̃ seps
Ue uob qui putatis diem uidici ñ futurũ. ul
nonuenturam captiuitatẽ: quã ꝓpheticus sermo
pͣdicit. Nosenĩ estis. qui di ^ ad ꝓpħam Usque quo
minaris nobis diiram: Uolumus eam scire. si
iai ꝓpe est ut ueniat. Hoc aut̃ ꝑ yrnicam
sermocinationẽ locuntur: quo eam ñ putent
ẽt̃. uenturã sed simulatũ. eẽ. hocuerbũ a ꝓ¬
pħa. Ne qui dicitis malũ bonũ &r bonũ malũ:
ponentes tenebras lucẽ. & luce tenebras: po
nentes amarũ indulce. & dulce in amarũ.¬

Expanded text:
simis vinculis innectimur. Plaustrum autem plesimis vinculis innectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facile intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia , impietatem sedere super talentum plumbi. Dicuntur autem haec ad principes Judaeorum, qui supra arguti sunt in avaritia atque luxuria, quod phemiis, et tunc per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazaraenorum anathematizabant vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem, quam propheticus sermo praedicit. Vos enim estis qui dicitis ad prophetam: Usquequo minaris nobis Dei iram? Volumus scire si jam prope est ut veniat. Hoc autem per ironicam sermocinationem loquuntur, quod eam non putent esse venturam, sed simulatum esse hoc verbum a propheta. « Vae qui dicitis malum bonum, et bonum malum, ponentes tenebras lucem, et lunentes amarum in dulce, et dulce in amarum.
Abbreviated transcription (Latin):
popłsgentiũ. Hȩc iuxta tropologiam. o̧terũ
ut ontinẽ compleamꝰ historiȩ adipsũ aliis
uerbis dicitur de quo supra diximus: regione
urãm inconspectu urõ alieni deuorant. &¬
deserta est atq subuersa apopłis ext̾nis
U e qui trahitis imquitatẽ in funiculis uanita¬
tis. & quasi unculũ plaustri peccatũ. qui di
cicis. festinet & citoueniat opus eiꝰ ut uideamꝰ.
& apꝑpiet & ueniat consilũ sçĩ isrł: & sciemꝰ
illud. Qđͣuincula dicantur: ẽẽ. peccata: cre¬
brius legimꝰ. łquib illud est. Funib pecca¬
torũ suorũ: unusquisꝙ constringitur Hec
plangit eos qui cȩperunt peccare: statunꝙ
desiẽrint. non ÷ enĩ iustus suꝑ t̾ram qui fa¬
ciat honũ & aliquando ñ peccet: s qui lon¬
gos funiculos peccati ꝑtrarerint. Qd aut̃
appellantur funiculi uanitatis: hoc signi¬
ficat qđ facientib peccatũ facile textcur̃ꝰ &
tam inane & inutile est ut aranearũ fila
terntur: sedtũ inde uoluerimꝰ exire. solidis¬

Expanded text:
xta tropologiam. Caeterum, ut ordinem compleamus historiae, idipsum aliis verbis dicitur de quo supra diximus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populis externis. « Vae qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum pltinetur cito veniat opus ejus ut videamus, et appropiet, et veniat consilium sancti Israel, et sciemus » illud. Quod vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est. « Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . » Nec plangit eos qui coeperint peccare, statimque desierint. Non est enim justus super terram qui faciat bonum et aliquando non peccet, sed qui longos funiculos peccati pertraxerint. Quod autem appellantur funiculi vanitatis, hoc significat quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et inutile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde volumus exire, solidis
Abbreviated transcription (Latin):
Sa non erit deficiens: neq laborans in eo hon
dormitabit neq dormiet: neꝙ soluet᷑ cingu¬
Slũ lumborũ eius. neq rumpetur corrigiã
Sextenti. Ungulȩ equorũ eius ut silex: ce rotȩ
eiꝰ quasi impetus tempestatis Rugitꝰ eiꝰ ut
leonis: rugiet ut catuli leonũ. ce frendet.
& tenebit precdã. & amplexabitur: ce non erit

Expanded text:
ens, neque laborans in eo: non dormitabit, neque dormiet, neque solvetur cingulum lumborum ejus, nec rumpetur corrigia s extenti: ungulae equorum ejus ut silex, et rotae ejus quasi impetus tempestatis. Rugitus ejus ut leonis, rugiet ut catuli leonum, et frendet, et tenebit praedam, et amplexa
Abbreviated transcription (Latin):
pieremiã dñs pollicet᷑ dicens. Ecce diesueni¬
unt dicit dñs. & feriam domui isrł ce do¬
mui uida foedus norũ ñ scđm pactũ quod
pepigi cũ patrib eorũ. in die quando app̃¬
hendi manũ eorũ ut educerẽ eos de t̾ra egipti
Et ser monẽ scĩ isrł blasphemauerunt dicen:¬
tes. demoniũ habet. ce samarttanus est. &.
nonne hic est filius fabri: Iccuro iratꝰ : ft
ror dñi in popłm suũ. qui prius iratꝰ fuerat
contra principes & potentes: qui sapientes
erant in oculis suis lrasci aut̃ d̃s dr̃ non
quo humanis ꝑturbationib subiaceat: sed
quo nos qui deliquimꝰ nisi irascentẽ audie¬
scribit. qđ bonitas dĩ & paciencia ꝓuocat
nos ad poenicentiam. Hos ant̃ scdm dariciã
& impoenitens cor nr̃m: thesaurieamꝰ nob
irã indie ne. & reuelationis iusti iudicii dĩ
Qua si arit manus quȩ extenditur uł eleuat᷑

Expanded text:
Jeremiam Dominus pollicetur, dicens: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et feriam domui Israel, et domui Juda foedus novum, non secundum pactum quod pepigi cum patribus vestris, in die quando apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti . Et sermonem Sancti Israel blasphemarunt, dicentes: Daemonium habet, et Samaritanus est ; et: Nonne hic est fifuror Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis. Irasci autem Deus dicitur, non quod humanis perturbationis subjaceat, sed quod nos qui delinquimus, nisi irascentem audiescribit, quod « bonitas Dei et patientia provocat nos ad poenitentiam . » Nos autem secundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizamus nobis iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quae sit autem manus quae exten
Abbreviated transcription (Latin):
sonitꝰ maris. Aspiciemꝰ in t̾ram. & eccetene¬
biȩ tribulationis: & lux obtenebrata est
in caligine eius. Gentes gͦ longepositas
significat: & quȩ in t̾rȩ finib cominorant᷑.
haud dubiũ quin romanos. & om̃s italiȩ.
gallorum &e quȩ inhispatia sunt gentes.
quȩ subuespasiano ce adriano iomanio im¬
pio subiacebant Describit gͦ sermodiuiuꝰ
uelocitatẽ uenientis exercitus qui ñ sua
seddmĩ uenerat uoluntate. immo abillo
attractus & sibilo illius ꝓuocattis. qđ
non defecerit nec tanto itinere labora¬
uerit. & cupiditate predandi somnũ ocu¬
lis ñadmiserit. calciamenta quoq illiꝰ
non sunt attrita. sagitariorũ cursum ac
multitudinẽ equitiũ turmasq curruũ quad¬
rigarumꝙ feruorem. qđ instar leonis non
tam ad pugnandũ quã ad p̃dandũ uoran.¬
dumq uenerit. & ululatus uincentis ex¬
ercitꝰ marinis fluctib comparatur. Exquo
notandũ est ubicunꝙ sonitus maris inscri.¬
pturis appellatur. quid significet: hic de¬

Expanded text:
ciemus in terram, et ecce tenebrae tribulationis, et lux obtenebrata est in caligine ejus. » Gentes ergo longe positas significat, et quae in terrae finibus commorantur: haud dubium quin Romanos, et omnes Italiae, Gallorum, et quae in Hispania sunt gentes, quae sub Vespasiano et Adriano Romano imperio subjacebant. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate, imo ab illo attractus et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi somnum oculis non admiserit, calceamenta quoque ejus non sunt attrita, sagittariorum cursum, ac multitudinem equitum, turmasque curruum, quadrigarumque fervorem, quod instar leonis non tam ad pugnandum quam ad praedandum vorandumque venerit, et ululatus vincentis exercitus marinis fluctibus comparatur. Ex quo notandum est, ubicunque sonitus maris in Scripturis appellatur, quid significet hic de
Abbreviated transcription (Latin):
racdx maliciȩ eorũ redigit᷑ infauillam. & om̃is
flos suꝑbiȩ &e pulchritudo chiuitiarũ & corpo¬
ris pulueri comparabitur. Hon enĩ solũ ista fe¬
cerunt: sedhisgradib ꝑuenerunt adblas¬
&e sermones scĩ irł blasphemarent. De quib¬
sermonib supra legimꝰ. De sio egredietur
lex: & uerbũ dñi de ierłm. Potẽstaut̃ & ra¬
dix in malis cogitationib accipi: fructꝰ aut̃¬
uł germ̃ in malis oꝑib atꝙ sermonib ut¬
quod in radice latet. monstretur ingermine
Idsratus est furor clĩ in popłm suũ. ce extendio
inanũ suã suꝑ eũ. & ꝑcussit eã: ce conturbati st̃

Expanded text:
alitiae eorum redigetur in favillam, et omnis flos et pulchritudo divitiarum et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blaset sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quibus supra legimus: De Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Potest radix in malis cogitationibvel germen in malis operibus atque sermonibusquod in radice latet, monstretur in germine. « Ideo iratus est furor Domini in populum suum, et extendit manum suam super eum, et percussit eum: et conturbati
Abbreviated transcription (Latin):
habet: nisi in facie benedixerit tͥ. Quod auitꝰ
sequitur. & ꝑcussit eũ id ÷ popłm suũ. & con¬
turbati sunt montes: yꝑbolice putamꝰ qđ ꝓ
magnitudine malorũ etiã montes cõmou̾e¬
antur &e cadauerib mortuorũ repleantur
om̃s platee urbiũ Hoc accidisse iudeis post
passibnem dñi sub uespafiano & arriano:
nemo qͥ dubitat Cumq hȩc facta sint: non
⁊ auersus furor ens. sed adhuc manꝰeius
extenta: quȩ habitũ urascentis & ꝑcutientis¬

Expanded text:
iem benedixerit tibi . » Quod autem sequitur: et percussit eum, id est populum suum, et conturbati sunt montes: hyperbolice putamus, quod pro magnitudine malorum etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judaeis post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo quis dubitat. Cumque haec facta sint, non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, quo habitum irascentis
Abbreviated transcription (Latin):
huc resonant in atrib meis Dñs aũt locu¬
tus est: qđ post captiuitatẽ domꝰ magnȩ
atq pulcherrimȩ desertȩ fuerint: non ha¬
bentes habitatorem. Decem enĩ iugera uine¬
Sarũ facient lagunculã unã & triginta
modii sem̃tis facient modios tres id ÷ corꝰ
specieb dr̃. & oephisiue oepha eiusdẽ m̾surȩ
mnaridis. Qd aut̃ ȩdificatio & agri cultura
referat᷑ ad intelligentiã spu̾alem. etiã alio
loco paulus apls docet: fundatos & radica.¬
tos incaritate credentes. eẽ. contestans Un.¬
de & ȩccłastes ñ solũ sibi ȩdificauit domos.
sed &e plantauit uineas. & fecit ortos & po¬
maria: & instituit om̃s arbores pomife.¬

Expanded text:
huc resonant in auribus meis. Dominus autem locuhuc resonant in auribus meis. Dominus autem locutus est, quod post captivitatem domus magnae atque pulcherrimae desertae fuerint, non habentes habitatorem. « Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. » Id est, chorus speciebus dicitur, et oephi sive oepha ejusdem mensurae in aridis. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritualem, etiam alio loco Paulus apostolus docet, « fundatos et radicatos in charitate credentes esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomife
Abbreviated transcription (Latin):
ram: Qđ quidẽ & generalit̾ aduersũ om̃s
quib uichil satis est dictũ puto: & specialit᷑
contra uineã dnĩ. quȩ ꝓ uius fecit labruscas:
id ÷ ꝓ iudicio iniquitatem. ꝓ iusticia clamo-¬
rem. Quȩ enĩ est iabies. cũ tecta in agris ad
depellendos imbres &e ad serendas fruges
haberi uideantur: ea habere cuꝑe quibtis
coniunctis habitare non possis ce quȩ cole¬¬
re non sufficias. alterius quoq necessitatẽ
tuã facere uoluntatem: luxta tropologiam
contra hereticos quidã hoc dic̾tũ arbitrant᷑
Qui cũ mouerint pedes suos de oriente: ue¬
niunt in campũ sennaar qui int̾pretatur
excussio dentiũ: & edificant ciuitatẽ confu-¬
sionis turremq suꝑbiȩ Isti domos domib:
id ÷ dogina dogmatib coniungunt. Tamdiu
aut̃ quȩrunt hȩretici noua ueterib iungere
& eadem recentiorib immutare: donec &
sensus humanꝰ &e sermo deficiat. In auribus

Expanded text:
ram? » Quod quidem et generaliter adversum omnes ram? » Quod quidem et generaliter adversum omnes quibus nihil satis est, dictum puto, et specialiter contra vineam Domini, quae pro uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, pro justitia clamorem. Quae enim est rabies, cum tecta in agris ad depellendos imbres et ad serendas fruges haberi videantur, ea habere cupere, quibus conjunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alterius quoque necessitatem tuam facere voluntatem? Juxta tropologiam, contra haereticos quidam hoc dictum arbitrantur. Qui cum moverint pedes suos de oriente, veniunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, et aedificant civitatem confusionis, turremque superbiae. Isti domos domibus, id est, dogma dogmatibus conjungunt. Tam diu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. « In auribus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur delectabile. Sed & hoc notandum.
quod iuxta consuetudinẽ ꝓphetalẽ quȩ ptlꝰ
ꝑ metaphorã dic̾ta sunt ł ꝑ parabolam: po¬
stea exponunt᷑ manifestius qđ uinea et̃
nouella plantatio. isrł & iuda sunt Expectaui
ut faceret iudiciũ: & ecce iniquitas. Et iusticiã:
& ecceclamor. Expec̾tauit ds̃ ut popłs iudeorũ
uidiciũ faceret. idest uuas: & fecit iniquitatẽ
id est labruscas. Et expectauit iusticiã. ut lar¬
gitorẽ tantorũ munerũ apatre missũ suscipe¬
ret. & fecit clamotẽ quo uociferatꝰ ÷ contra
dñm: & clamauit dicens. Tolle. tolle. cru¬¬
cifige eũ. Unde & paulus apłs scribens. ait.
Om̃is ira ce clamor &e blasphemia. tollat᷑ a uob̃.
cũ omĩ malicia. Uł certe qm̃ iusti sanguinẽ
fuderant. & sanguis dominicȩ passionis cla¬¬
maret ad dum̃: ꝓpterea clamorẽ ꝓiusticia
addomũ. & agrũ agro copulatis usq ad t̾mi¬
nũ loci Hunquid uos soli habitabitis suꝑ t̃-¬

Expanded text:
ile. Sed et hoc notandum, quod juxta consuetudinem prophetialem, quae prius per metaphoram dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius, quod vinea et novella plantatio Israel et Juda sunt. « Exspectavi, ut faceret judicium: et ecce iniquitas. Et justitiam, et ecce clamor. » Exspectavit Deus ut populus Judaeorum judicium faceret, id est uvas: et fecit iniquitatem, id est labruscas. Et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a patre missum susciperet, et fecit clamorem quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit dicens, « Tolle, tolle, crucifige eum! » Unde et Paulus apostolus scribens ait, « Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid quid vos soli habitabitis super ter
Abbreviated transcription (Latin):
agni iuxta ordinẽ suũ: & deserta inub̾tatẽ
uersa aduenȩ comedent. Quando dñs exal¬
tatꝰ fuerit iniudicio. & scs̃ dauid in sua scĩ¬
ficatꝰ iusticia. ut mali agricolȩ male ꝑeant.¬
& exaltata cedrus securi dnĩ succidatur: tunc
qui fuerint de agnorũ numero non hedorũ.
pascent᷑ inȩccłȩ p̃ratis & dicent. Dñs pascit
me & nichil michi deerit. Ꝙ quȩ aiuideis

Expanded text:
agni juxta ordinem suum, et deserta in ubertatem conversa, advenae comedent. Quando Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereantet exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ; et quae a Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
limes gloriosiq eiꝰ adeũ. & incuruabitur ho:¬
mo. & humiliabit᷑ uir: ce oculi sullimiũ depͥ¬
meut᷑. Quia consur exerunt mane ad sectancdã
siceram. & ꝑmanserunt inebrietate usq ad ues¬
pani. & uoluptatib atꝙ deliciis occupati. opꝰ
Eni respicere noluerunt. nec oꝑa manuũ eiꝰ con¬
templatisunt. ꝓpterea ducti sunt in captiuita.¬
te q ñ habuerunt scientiã filii dĩ. dicente ipso
adeos Hec me scitis: nec eũ qui memisit: Infer¬
n̾ aut̃ habere animã dr̃. non quo animal sit
nixta errorẽ quorundã. sed quo uerb̾ humanȩ
consuetuclinis rerũ insensibiliũ exprimamus
affectũ: qđ insatiabilis sit. & nunquã mortuoꝵ
multitudine compleatur. Quncquid ũ de popło
uideorũ diximꝰ. tropologice referri potest ad
eos qui scłi cdeliciis occupati. nec respicientes oꝑa
dñi. captiui ducunt᷑ in peccatũ: & ñ habent
scientiã di. & iccurco fame & siti pereunt bo.¬
norũ oꝑũ scilicet atq uircutũ. & detrahentur

Expanded text:
 ad eum, et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. » Quia consurrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptatibus atque deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt: propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos: « Nec me scitis, nec eum qui me misit . » Infernus autem habere animam dicitur, non quod animal sit, juxta errorem quorumdam: sed quod verbis humanae consuetudinis rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit et nunquam mortuorum multitudine compleatur. Quidquid vero de populo Judaeorum diximus, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur
Abbreviated transcription (Latin):
& eos qui apłis successuri sunt. Supra enĩ apud
se tacitus loquitur. hic aũt qđ cogitauerit
alios int̾rogat. Et nunc ostendã uobis quid ego
faciam uine̾e mex luferã sepem eiꝰ: & erit indi¬
reptionẽ Diruam maceriam eiꝰ: & erit inconcul:

Expanded text:
et eos qui apostolis successuri sunt. Supra enim apud et eos qui apostolis successuri sunt. Supra enim apud se tacitus loquitur, hic autem quod cogitaverat alios interrogat. « Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae. Auferam sepem ejus, et erit in direptionem. Diruam maceriam
Abbreviated transcription (Latin):
Et expectaui ut faceret uuas. fecit aut̃ labruscas
te uit me & int̾ uineã meã. Quid ÷ qđ debu
ultra facere uinee mes ce ñ fecerim ei : Anqͦd
orpectaui ut faceret iuas. & fecit labruscas:
Feci inquit unuersa quȩ debui plantaui
uineam in loco uberrimo. circutdedi mace¬
ria elegi lapides: & flagella eiꝰ hastilibus
calamisq supposui. Hitis quoq ipsa non
fuit una cde plurib: sed electa. Quia gͥ hȩc fe¬
ci quȩ facere debui: respondeant michi ba¬
bitatores ierłm & uicdȩ. immo iudicent
int̾ me & uineam ineã. quid est qđ facere debui et
ñfecerim. Hic populus int̾rogat᷑ quasi de uinea:
ut contra se ipse respondeat hunc locũ in eũgłio
plennis saluator exequitur. Et qđ hic p̃t̾missũm
est. scribas ce phariseos int̾rogat In isaia enim
nichil dictũ est de agricolis. nec quȩ passuri suito
indicat᷑ sed tantũ de uinea sermo est. Ibi aut̃
quasi alia sit uinea a agricola: sic de populo

Expanded text:
Et exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscasEt exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscaste inter me et inter vineam meam. Quid est quod debui ultra facere vineae meae et non fecerim ei? An quod exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas? » Feci, inquit, universa quae debui, plantavi vineam in loco uberrimo: circumdedi maceriam, elegi lapides, et flagella ejus hastilibus calamisque supposui. Vitis quoque ipsa non fuit una de pluribus, sed electa. Quia igitur haec feci quae facere debui, respondeant mihi habitatores Hierusalem et Judae, imo judicent inter me et vineam meam: quid est quod facere debui, et non fecerim? Hic populus interrogatur quasi de vinea, ut coplenius Salvator exequitur , et quod hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dictum indicatur: sed tantum de vinea sermo est. Ibi autem quasi alia sit vinea et alius agricola, sic de populo
Abbreviated transcription (Latin):
medio eiꝰ & torcular extruxit in ea. ꝑ meta¬
phoram ud prius diximꝰ. uin eã descripsit
eẽ popłm uideorũ. quẽ sepunt angłorum
auxilia. Et lapides elegit ex ea. id ÷ ĩdola. ł
omĩa quȩ di cultũ põterant impedire. Et
plantauttꝰ uneã soreth. Aiuint enĩ hebrei
soreth genus. eẽ uitis optimȩ. quȩ uberes
fructꝰ faciat atq ꝑpetuos Deniq soreth: a
quibuscdã callicapros int̾pretat᷑. qđ nos ui
pulcherrimos fructꝰ uertere possumꝰ. Pdifi¬
cauit quoq turrim in medio eiꝰ: templũ
uidelicet in mecdia ciuitate. Et torcular ex-¬
truxit in ea: qđ quicdã altare significari
putant. Cuncta gͦ quȩ dicuntur de uinea:
possunt & ad anĩmȩ statũ referri. quȩ a
do plantata in honũ non iuuas attulit ẜ
labruscas: & postea sit tradita besti iscon-¬
culcanda. nec diuinũ ymbrẽ suscepertt
doctrinarũ: qr prȩcerita dona contẽpserto.

Expanded text:
medio ejus, et torcular exstruxit in ea. » Per metamedio ejus, et torcular exstruxit in ea. » Per metaphoram, ut prius diximus, vineam descripsit esse populum Judaeorum: quem sepsit angelorum auxilio. « Et lapides elegit ex ea, » id est, idola: vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. « Et plantavit eam vineam Soreth. » Aiunt enim Hebraei Soreth genus esse vitis optimae, quae uberes fructus faciat atque perpetuos. Denique Soreth a quibusdam callicarpos interpretatur, quod nos in pulcherrimos fructus vertere possumus. « Aedificavit quoque turrim in medio ejus, » templum videlicet in media civitate. « Et torcular exstruxit in ea, » quod quidam altare significare putant. Cuncta ergo quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae statum referri: quae a Deo plantata in bonum, non uvas attulit, sed labruscas; et postea sit tradita bestiis conculcanda: nec divinum imbrem susceperit doctrinarum; quia praeterita dona contempserit.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ. Cantabo omipotenti dõ patri
canticum xpĩ qui est patruelis meus: hoc
⁊ ex eadẽ mecũ gente generatꝰ. Quod aut in¬
nea dni appellet᷑ populus irł: in Lxx. uiiii.¬
psalmo dr̃. Uineam de ȩgipto transtalisti:
ciecistigentes & plantasti eam. In euangłio
quoq: pene isdem uerbis quib ꝓpħa nunc
loquitur. dñs texuit parabolam. Homo quidã
erat patꝰ familias: qui plantauit uineã. Et hȩc
itaq ierłm ut diximꝰ plangitur: &e sermone
ꝓ pħico illius ruina cantatũr Iinea facta est
dilecto meo: incornu filio olei Incornu: re¬
ꝯnũ significari & potentiã sȩpe legimꝰ. ut est
ulud in euangłio. Suscitauit cornu salutis
nrę in domo dauid pueri sui. &. in te ini¬
micosnrõs cornuuentilabimꝰ. Et in gacharia.
in. cornua: potentissima demonstrant regna
Et sepsit eam: lapides elegit ȩxilla. & planta¬
uit uineam soreth: & edificauit turrim in

Expanded text:
intelligendum: Cantabo omnipotenti Deo Patri intelligendum: Cantabo omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Domini appelletur populus Israel, ipsalmo dicitur: « Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. » In Evangelio quoque pene iisdem verbis quibus Propheta nunc loquitur, Dominus texuit parabolam: « Homo quidam erat paterfamilias, qui plantavit vineam. » Et haec itaque Hierusalem, ut diximus, plangitur et sermone prophetico illius ruina cantatur. « Vinea facta est dilecto meo, in cornu filio olei. » In cornu regnum significari et potentiam saepe legimus, ut est illud in Evangelio: « Suscitavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui. » Et: « In te inimicos nostros cornu ventilabimus. » Et in Zacharia « quatuor cornua potentissima demonstrant regna. » « Et sepsit eam, et lapides elegit ex illa, et plantavit vineam Soreth: et aedificavit turrim in
Abbreviated transcription (Latin):
ciant desꝑando. ut sicut filios isrł ꝓtegebat
in die coluinna nubis ad repellendos estus.
& innocꝰte colũna ignis ad incutiendũ timorẽ:
ita etiã in ꝓsꝑis & aduersis ꝓteget & gub̾na¬
bid electos suos Cantabo nunc dilecto meo can¬¬
ticũ patruelis mei: uineȩ suȩ. Cantat ꝓpħa
carm̃ lamĩtabile popło isrł: qđ composuit ille
de quo dictũ ÷ in euangłio. Cũ aut̃ uidisset
eam haud dubiũ quin ierłm: fleuit suꝑeã¬
& dixit Siscires & tũ. quȩ ad pacẽ sunt tibi :
quĩ uenient suꝑ te inimici tui & cucundabt
tibi munitiones. & uallabunt te. & ꝑster
quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio
docet. canticũ ꝓdilecto: & uordĩ patris in
euangłio: Hic ÷ filius mis dilectus: in quo
mͥ bene complacui. Hic gͦ dilectus: carmen
lugubre fecit uineȩ suȩ qdcantabo ego dile¬
cto. atq miserabili popło meo Hł certe ita

Expanded text:
ciant desperando, ut sicut filios Israel protegebat ciant desperando, ut sicut filios Israel protegebat in die columna nubis ad repellendos aestus, et in nocte columna ignis ad incutiendum timorem, ita etiam in prosperis et adversis proteget et gubernabit electos suos. CAPUT V. « Cantabo nunc dilecto meo canticum patruelis mei, vineae suae. » Cantat Propheta carmen lamentabile populo Israel, quod composuit ille, de quo dictum est in Evangelio, « Cum autem vidisset eam, » haud dubium quin Hierusalem, « flevit supeet dixit: Si scires et tu quae ad pacem sunt tibi, quoniam venient super te inimici tui et circumdabunt tibi munitiones, et vallabunt te, et prostatur dilectus, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet, Canticum pro dilecto, et vox Dei patris in Evangelio: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae suae, quod cantabo ego dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qui in eũ crediderint: uocabuntur scĩ Et ab¬
luet dñs sordes peccatorũ abeis ꝑ gr̃am baptis¬
matis. & sanguinẽ ꝓpħarũ lauabit de medio
eiꝰ. quem ipsi fuderunt & patres eorũ: insuꝑ &
illũ quẽ sibi popłs erians imp̃catꝰ ÷ dicens. San.¬
guis eius suꝑnos: & suꝑ filios nr̃os. Hanc aut̃
purgationem faciet inspũ iudicii. id÷ in ba-¬
& tormentũ passionis: quo purgant᷑ electi.
Hoc tamen aduertendũ est de apłis dic̾tũ: cȩte¬
risq ex eodẽ popło credentibus Et creabit dñs
suꝑ omem locũ montis syon & ubi inuocatꝰest:
nubẽ ꝑdiẽ. ce fumũ. & splendorẽ ignis flam.¬
mantis in nocte ꝑsion hic: scã eccła intelligit᷑
nitentiȩ accipit᷑ ꝑsplendorem ignis: remissio
peccatorũ. Suꝑ om̃em in quit locũ montission:
aduersa. Acsi diceret. Int̾ ꝓsꝑa & aduersa
& labantur in peccatũ. nec int̾ aduersa defi-¬

Expanded text:
Omnes qui in eum crediderint, vocabuntur sancti. Et abOmnes qui in eum crediderint, vocabuntur sancti. Et abluet Dominus sordes peccatorum ab eis, per gratiam baptismatis, et sanguinem prophetarum lavabit de medio ejus, quem ipsi fuderunt et patres eorum, insuper et illum quem sibi populus errans in imprecatus est, dicens: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros . » Hanc autem purgationem faciet in spiritu judicii, id est in baet tormentum passionis, quo purgantur electi. Hoc tamen advertendum est de apostolis dictum, caeterisque ex eodem populo credentibus. « Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum, et splendorem ignis flammantis in nocte. » Per Sion hic sancta Ecclesia intelligitur. nitentiae accipitur. Per splendorem ignis remissio peccatorum. « Super omnem, » inquit, « locum montis » Sioadversa. Ac si diceret: Inter prospera et adversa  labantur in peccatum, nec inter adversa defi
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm quȩ dr̃ uisio pacis: scãm eccłam significat.
quȩ mentis contemplatione celestia intuetur.
tendens totis nifib ad uisionẽ pacis. Omĩs gͥ
qui relictꝰ & residuus fuerit in ȩccła ꝑfidẽ &
nuncupabit᷑. Omĩs uidelicet qui scriptꝰ ÷ iuita
fideles ex eodẽ popło: de quib dicitidem ꝓpħa
Nisi dñs reliquisset nob̾ semen: quasi sodoma fu¬¬
issemꝰ Istis ediã dñs loquebat᷑ Baudete qđ nomi¬
na ur̃a scripta sunt incelo Honin libromateriali:
sed in memoria omĩpotentis dr̃ Ham in cȩlesti
ierłm ñ habetur alius liber. nisi memoria &
pͣsentia dĩ. Si abluerit dñs sordes filiarũ syon.
& sanguinẽ ierłm lauerit de malio eiꝰ. in sp̃u
iudicii &e spũ ardoris Ista particula quȩ est. si
aliquando negatiuã significationẽ habet ut ibi
Si reddidi retribuentib michi mala. hoc ÷ non
reddidi: aliquando uero affirmatiue ponit᷑.
ut inpresenti loco & inaliis inultis Aesidiceret.

Expanded text:
itur visio pacis, sanctam Ecclesiam significant, quae mentis contemplatione coelestia intuetur: tendens totis nisibus ad visionem pacis. Omnis igitur qui relictus et residuus fuerit in Ecclesia, per finuncupabitur. Omnis videlicet qui scriptus est in fideles ex eodem populo, de quibus dici idem propheta: Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus. Istis etiam Dominus loquebatur: « Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelo . » Non in libro materiali, sed in memoria omnipotentis Dei. Nam in coelesti Hierusalem non habetur alius liber, nisi memoria et praesentia Dei. « Si abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit de medio ejus, in spiritu judicii et spiritu ardoris. » Ista particula, quae est si, aliquando negativam significationem habet, ut ibi: « Si reddidi retribuentibus mihi mala , » hoc est, non reddidi. Aliquando vero affirmative ponitur, ut in praesenti loco et in aliis multis. Ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
scĩsp̃s cuncꝰta cum patre & filio possideat. Et qr in
hominib semꝑ patiehat᷑ opphriũ. dũ ꝑpeccatum
excludebat᷑ ab illorũ cordib nullo itauiuente ut
dona sp̃s scĩ poscebatit: iccirco nom̃ iħi sibi cupi¬
unt inuocari. ut ab illo qui ÷ saluator & dr̃ iesꝰ¬

Expanded text:
Spiritus cuncta cum Patre et Filio possideat. Et quia in hominibus semper patiebatur opprobrium, dum per peccatum excludebatur ab illorum cordibus, nullo ita vivente, ut dona Spiritus sancti poscebant, idcirco nomen Jesu sibi cupiunt invocari, ut ab illo qui est Salvator et di
Abbreviated transcription (Latin):
respiciebat aliquem. Incuruabit᷑ quoq
altitudourorũ: id ÷ contemnet᷑. ac ꝓ
nichilo reputabitur nobilitas generis.
Dñs aut̃ solus exaltabit᷑ in die illa : hoc ÷ in
tempore aduentus chaldeorũ romanotũq
cuiꝰ ira ce uindictã nullus poterit efftige¬
re. Possunt aut̃ hȩc eadem ñ incõpetent᷑
addiem extremi eraminis referri: inqͥ
om̃ĩs creatura diuiuȩ maiestati atq po-¬
tentiȩ humiliabitur: & comparatione il¬
lius cognoscet se nichil. ẽe̾. Redditq cau¬¬
sam: quare debeat humiliari & incur.¬
uari. Quia dies dnũ exerctqiũ suꝑ om̃em
suꝑbũ &e excelsũ. &e suꝑ om̃ẽm arrogan¬
tem. te humiliabit᷑ Ubicunq de uit i.¬
dicta & uictoria dni ꝓpheticus sermo loqͥ¬
t᷑. dñm exercituũ solitus ÷ illũ uocare
id ÷ militiarũ: qđ hebraice dr̃ sabaoth.
Ipse enĩ est dñs militiarũ suarũ. siue
ȩxercituũ : angłorum scilicet atq ho¬

Expanded text:
respiciebat aliquem. Incurvabitur quoque respiciebat aliquem. Incurvabitur quoque altitudo virorum, id est, contemnetur, ac pro nihilo reputabitur nobilitas generis. Dominus autem solus exaltabitur in die illa, hoc est in tempore adventus Chaldaeorum Romanorumque, cujus iram et vindictam nullus poterit effugere. Possunt autem haec eadem non incompetenter ad diem extremi examinis referri: in qua omnis creatura divinae majestati atque potentiae humiliabitur, et comparatione illius cognoscet se nihil esse. Redditque causam, quare debeat humiliari et incurvari. « Quia dies Domini exercituum super omnem superbum, et excelsum, et super omnem arrogantem: et humiliabitur. » Ubicunque de vindicta et victoria Domini propheticus sermo loquitur, Dominum exercituum solitus est illum vocare, id est, militiarum, quod Hebraice dicitur sabaoth. Ipse enim est Dominus militiarum suarum, sive exercituum, angelorum scilicet, atque ho