comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i in qualibet minori eta¬
te uel religionis tonsurã. uel religionꝰ debitam uestem mnutroq
sexti filiĩs aut unꝰ aut ambo parcntes ded̾uit: forte aut uolentibis
aut nescientib se susceptam non max iusam infiliis abdicaue¬
rint: s uel coram se uel coram ep̃o. palamq in conuentu eosdem
filios talia habere ꝑmiserint: ad scłarem reuerti habitũ ipsis
filiis qñq penitus non licebit. S conuictiqͦd tonsurã aut religi¬
osam uestem aliq̃n huerint: inqx ad religionis cultũ habitũq
reuocent᷑. et sub̃ strenua districtiõe hꝰmͦ obseruantiȩ sc̃ẽ in serm-¬
re cogant᷑. P arentib sane filios suos religioni contrade. ĩ am-¬

Expanded text:
i in qualibet minori aetate vel religionis tonsuram vel religioni debitam vestem 460 in utroque sexu filiis aut unus aut ambo parentes dederint, certe aut nolentibus vel nescientibus susceptam non mox visam in filiis abdicaverint, sed vel coram se vel coram ecclesia palamque in conventu eosdem filios talia habere permiserint, ad saecularem reverti habitum ipsis filiis quandoque penitus non licebit, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, mox ad religionis et cultum habrevocentur, et sub strenua districtione hujusmodi observantiae inservire cogantur. § 1. Parentibus sane filios suos religioni contradere non am
Abbreviated transcription (Latin):
islo imente alii copsata cũ dñs solrus fornationis causa tporem
a uro separari itibeat. Sic̃ gͦ si asiqua cuisꝰ uir putaretur defunotꝰ
alicu copłaretur. et qualibet occasione interueniente ab etus ꝯsor¬
ho discecłet. guauis iuctitio ȩccłe cogat᷑ rechire ad eũ. qũẽ religuerat.
h si post trieniũ tirrũ qui mortitus putabat᷑ redire ꝯtig̃it.: pͥora
antugia redintegrabunt᷑. Sic cũ dep̃hendunt᷑ non fuisse ꝯ sangui¬
na qui catisa ꝯsanguinitatis ab in iicem seꝑati funt. pͥoris cõ¬

Expanded text:
i copulata, quum Dominus solius fornicationis causa a viro suo uxorem separari jubeat. Sicut ergo, si aliqua, cujus vir putaretur defunctus, alicui copularetur, et qualibet occasione interveniente ab ejus consortio discederet, quamvis judicio ecclesiae cogatur redire ad eum, quem reliquerat, tamen si post triennium virum, qui mortuus putabatur, redire contigerit, priora conjugia redintegrabuntur: sic, quum deprehenduntur non fuisse consanguinei qui causa consanguinitatis ab invicem separati sunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
conferte dioluerint: i rritũ fit qdd clatum ẽe constit̃it. seđm cauonẽ
lideat aũt ei fraucdare quiequã ꝑx illis: uel cognatis ꝓpriis dare
qus dei funt. Quodt si patpes fuerint: ut pauꝑib largiatur. sed ẜ¬
non sub hotũ occasione que funt eccłs defraudent᷑. Quod si excu¬
uel agricustorbus. Quod si callicditate usus fu̾it princeps. et uel a

Expanded text:
conferre, irritum sit quod datum esse constiterit, secundum canonem licere autem fraudare ei quidquam ex illis, vel cognatis propriis donare quae Dei sunt. Quod si pauperes fuerint, ut pauperibus largiatur, sed non sub horum occasione quae sunt ecclesiae defraudentur. Quod si excuvel agricultoribus. Quod si calliditate usus fuerit, et a colono vel c
Abbreviated transcription (Latin):
rima questio ÷: an iuramentũ sit prestand̾ uel non.
Socła: fi sit ꝑuirꝰ qui turat falsum quod putat uerum.¬
III. Tercia: si licuit archidiacono denegare ep̃o ꝯfuetam obedienciã.¬
I Quarta: si constitĩt eẽ. illicitũ quod iurauit archidiaconꝰ: an fit seruad̾¬
U. Quinta: si ꝯstitit illud seruand. eẽ. an ep̃c fit reus ꝑiurii. qui conł̃
turamentũ fuũ archicti aconũ ire conpellit.

Expanded text:
ramentum sit praestandum, an non? Secundo, si sit perjurus qui jurat falsum quod putabat verum? Tertio, si licuit archidiacono denegare episcopo consuetam obedientiam? Quarto, si constiterit esse illicitum quod juravit archidiaconus, an sit servandum? Quinto, si constiterit illud servandum esse, an episcopus sit reus perjurii, qui contra juramentum archidiaconum suum ire compellit?
Abbreviated transcription (Latin):
is qui in tp̃r necesfitatis et in ꝑicłi urgentis instantia pre¬
sidũ penitentiȩ ⁊ mox reconessiationis implorant. nt saniꝰ¬
factio interdicenda ÷. nec reconestiatio deneganda. quia mitdi
las patitur uenire moras ꝯuersio. dicente cłi fp̃i ꝑ ꝓpħam.¬
aggrauati funt. ut quod patilo ante poscebant. sub p̃senti si¬
debebunt. Similit̃ tñ et penitentiȩ et reconciliationis benefici¬
um ꝯsequantur. seruata aũt regła canonũ paternoꝵ circa co
ꝑsonas qui in dñi fide discedendo peccauerunt.

Expanded text:
tis et in periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda: quia miserilas patitur veniae moras vera conversio, dicente Spiritu aggravati sunt, ut quod paulo ante poscebant, sub praesenti sidebebunt, simulque et poenitentiae et reconciliationis beneficium consequantur, servata tamen regula canonum paternorum circa eorum personas, qui in Deum a fide discedendo peccarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nec ec̃. potest restitutio. Non eñi ꝓbatur destitutꝰ. qui prius non
simoniam irrepserunt: non sunt habendi in ter ep̃os. et iõ si a sedi
nisi ꝑ iucdicis sentenciã uiolento detenteti detrahi non possit. Si ati
iudicis auctoritate predoni possessionem restituet.
enicdicus aũt post restitutionẽ prestanchio. et quo spatio tpr̃io
con cedende sint.: scripsit iohannes papa chiceno. Quanto expo
tur sub eodem spatio tp̃rs eis incduciȩ indulgeantur
Ite stes hiꝰ

Expanded text:
ibi non potest esse restitutio. Non enim probatur destitutus qui prius non ulo expetiti, vel qui per simoniam irrepserunt, non sunt habendi inter episcopos, et ideo, si a sedibnisi per iudicis sententiam, violento detentatori, alias detractatori, detrahi non possit. Si autem  eiecerit, iudicis auctoritate predoni possessionem restiuet.e induciis autem post restitutionem prestandis et quo spatio temporis concedende sint, scribit Iohannes papa dicens: Quanto tempore tur, sub eodem temporis spatio eis inducie indulgeantur. Item Steph
Abbreviated transcription (Latin):
Item prose. Ecce añ crimina qͥrũ libes
siip̃is criminosis ꝯfit̃i nolentib. uñcq clartieruit. q̃cũq ̃ fue¬
rurt pacientie seni medicamento sanata: uetut igne qͦdam unt
ierepationis urenda fint ⁊ curanda. Qd̾ si nec equidẽ eqͣmni¬
ter sustinentis ac pie increpantis medela ꝓcesserit: in eis quidn
portati et saltibrit obrurgati corrigi nosuerint: tanꝙͣ putride
corꝑis partes debent ferro excõicationis abscicłi. Ne sic̃ earo mu¬
bis emortua si abscisa non fiñt salutẽ reliq̃ carius putredino by¬
carnis ꝯtagione corrũpit: ita isti qui em̃dari despicrint. et ino
morbo ꝑfistunt. si morib dep̃uatis inscõrum societate ꝑmanserit
eos gxempło suȩ ꝑditionsͦ inficiant.¬

Expanded text:
libet, si ipsis criminosis confiteri nolentibus undecunque claruerint , quaecunque non fuerint patientiae leni medicamento sanata, veluti igne quodam piae increpationis urenda sunt et curanda. Quod si ne sic quidem aequanimiter sustinentis ac pie increpantis medela processerit in eis, qui diu portati et salubriter objurgati corrigi noluerint, tanquam putres corporis partes debent ferro excommunicationis abscindi, ne, sicut caro morbis emortua, si abscissa non fuerit, salutem reliquae carnis putredinis suae contagione corrumpit, ita isti, qui emendari despiciunt, et in suo morbo persistunt, si moribus depravatis in sanctorum societate permanserint, eos exemplo suae perditionis inficiant
Abbreviated transcription (Latin):
familiam deserentes. qui etiam si reuocati retineri non pos
Si quos de seruis ȩcclȩ bene meritos sibi ep̃c libertati donam:
amplius datum fuerit: post manirmissoris mortẽ eccłe reuocet᷑.¬
S notanctũ ÷ qd̃ serui eccl̃arũ mantiiitti non posfunt. sñ retẽto
eccłastico patrocinio. nisi forte manimissor duos citisdem m̃iti
et eruscdem peculii eccłe conferre uoluerit.

Expanded text:
familias deserentes, qui etiam si revocati fuerint teneri noSi quos de servis ecclesiae benemeritos sibi episcopus libertate donaverit, amplius datum fuerit post manumissoris mortem ecclesiae revocet notandum est, quod servi ecclesiarum manumitti non possunt, non retento ecclesiastico patrocinio, nisi forte manumissor duos ejusdem meriti et ejusdem peculii ecclesiae conferre voluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
in sacro sunt ordine. aut laicus atrma nicdeorũ mantłucet.
aut cũ eis habitet. aut aliguẽ eorũ suns infirmitatib uocet.
aut meclicinam ab eis ꝑcipiat. aut cum eis in balneo se lauet. Si
uero qniis quã hoc fec̃it. si cłicus ÷: deponatur. Laicus uͦ: excõicet᷑.¬

Expanded text:
in sacro sunt ordine, aut laicus azyma Judaeorum manducet, aut cum eis habitet, aut aliquem eorum in infirmitatibus aut medicinam ab eis percipiat, aut cum eis in balneo lavet. Si vero quisquam hoc fecerit, si clericus est, deponatur, si laicus, excommunicetu
Abbreviated transcription (Latin):
libet ep̃i. ne inidelicet inordinata et incongrua fiat confusio. uel cõ¬
tentio. presertim cũ nullam intalib potestatem quẽꝙͣ potestatiuoꝵ
uel ceterorũ laicorũ habere conuemat. Iin fra. Quisquis secislartũ
principũ uel potentũ uel altertus dignitatis uel laicts aduerfus
cõem ac consonantem atq canonicam electionem eccłastici orctinis
ag̃e temptauerit: anathema sit donec obediat. et consentiat quicqͥd
ȩccła declectione ac orctinatione ꝓprii prefulis se uelle monstraũit.

Expanded text:
libet episcopi, ne videlicet inordinata hinc et incongrua fiat confusio vel contentio, praesertim quum nullam in talibus potestatem quemquam potestativorum vel ceterorum laicorum habere conveniat. Et infra: Quisquis autem principum et potentum, vel alterius dignitatis laicus, adversus communem ac consonantem atque canonicam electionem ecclesiastici ordinis agere tentaverit, anathema sit, donec obediat et consentiat in hoc quod Ecclesia de electione ac ordinatione proprii praesulis se velle monstraverit.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ amicorũ patrocinia in electione conualescere
non debcant: auctoritate beati Gregoriĩ pape ꝓbatur. quiscͥp¬
p̃oĩbus curȩ tͥ sit. ut in hac esectiõe nec datio quib cumq modis

Expanded text:
 amicorum in electione convalescere non debeant, auctoritate beati Gregorii pape probatur, quomnibus tibi cure sit, ut in hac electione nec datio quibuscumque modis
Abbreviated transcription (Latin):
udicantem oportoe
cuncta rimarri ordinẽ rerum. plena inquisitione discut̾e. inter¬
ingandi. respondendi. obiciendiq p̃bita pacientia ab eo ut ibi
actio ambarum parctum lumnata sit. plenarit᷑. N ec litiganti¬
bus iudex prius uesit sua sententia obinare: nifi qñ iam ꝑactiꝰ
letur: quousq ad re ueritatem ꝑuemant frequent̃ interrogari apes
ne aliguid preterinistã forte remaneat: qͥd̾ ad necti gueiqt s uer¬
in re dtibia certa danda ÷ sententia. Cum aũt fides dub̃rie ia uisi re¬
tium apꝓbatione uel legitima confessione i udici fĩ non ualen
testes auctoritate calyxti pape. de ałiis causis uel negocĩs tefluo¬
um dicere non uaseãt. nisi de his quȩ fub cotum presentia fatani¬
ꝯtugalem effectum se ad alterũ habuisse negare uoluerit legiinsꝰ

Expanded text:
udicantem oportet cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi, respondendi, objiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium illuminata sit pleniter, nec litigantibus judex prius velit sua sententia obviare, nisi quando ipsi jletur, quousque ad rei veritatem perveniatur. Frequenter interrogare oportet, ne aliquid praetermissum forte remaneat, qin re dubia certa danda est sententia. Quum autem fides dubiae rei nisi testium approbatione vel legitima confessione judicaliis causis vel negotiis testimonium dicere non valeant, nisi de his, quae sub eorum praesentia facta nos alter eorum conjugalem affectum se ad alterum habuisse negare voluerit, legitimis
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ex quare accidit menti dormientis. Aliq̃n enim ꝑx crapisa
aliquando ex naturȩ suꝑfłuitate. uel infirmmitate. aliquando pe¬
cogitatione contingit pollutio. Et quidem cũ ex natarȩ fuꝑstu¬
itate uel infirmitate eueñit: om̃imodo hęx illusio non est tm̃¬
da quia hanc animꝰ nesciens ꝑtulisse magis dolendus est. ꝙͦ
fecisse. Cũ uero ultra moctũ appetitus gulȩ in fumendis alm̃itis
capitur atq iccico humorũ receptacusa grauãtur: habet exm̃
aninius aliquã do reatũ. non tñ usq ad ꝓ hibitionẽ sacri mysteri¬
dies exigit. aut exibere ministeriũ. ꝑro eo quod sacerdos alius
deest: ipsum necessitas compellit. Nam si asfunt alii qui imple¬
re ministertũ ualeant: illusio ꝑ cͣopulam facta a ꝑceptione sac

Expanded text:
debetur ex qua re accidat menti dormientis. Nam aliquando ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate, vel infirmitate, vel cogitatione contingit pollutio. Equidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem perdies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri
Abbreviated transcription (Latin):
fecernit.⁊ multa curricła anntoũ st̃ reuoluta. ita ut filios
habeant. in ui. qui inuenti funt. aut fortasse in uͦ: hmͦ non¬
dico sccł̃m incdulgentiam. non scm imꝑiũ. Qui uͦ de hi dtio¬
bus gradibus nouas ꝯtraxisse nuptias uident᷑ .i. infra anni
coronã modis om̃ibus seꝑent᷑. De cet̾o uͦ gn̾ali ꝑ omẽm ꝓuinci¬
am taliter ꝓcurentia statuta firment᷑. ut nullus audeat dem¬
ups tale scelus ꝑ petrare. et qui fec̃int: sine retrastionis mĩa¬

Expanded text:
ecerint, et jam multa curricula annorum sint revoluta, ita ut filios habeant, in sexto qui inventi sunt, aut fortasse in quindico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Qui vero de his duobus gradibus novas contraxisse nuptias videntur, id est infra anni coronam, modis omnibus separentur. De cetero vero generalia per omnem provinciam statuta percurrentia taliter firmentur, ut nullus audeat deinceps tale scelus perpetrare, et qui fecerint sine retractionis mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dotauit.cũ ea derrire non potuit quã clancło fr̃ eno in
rupit. et eam gͣuil adreddidit. Deceetũ ÷ ut quãuis ipta
non potuit eẽ. legitimo uiro. desponsatã tñ fratri fr̃ haben
non possit. s mechꝰ ⁊ necha fornicationis qͥł undictã ful-¬
negentur.
i guis sponsam filii fui
oppresserit ⁊ postea filius etus eam dixerit: pat̃ pꝰmodũ
non habeat ipxorem nec mulier itirũ. fiłrus qui fanꝰ patris
ignorauit: aliam accipiat

Expanded text:
a coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam susnegentur.i quis sponsam filii sui oppresserit, et postea filius ejus eam duxerit: pater postmodum non habeat uxorem, nec ipsa mulier virum; filius, qui facinus patris ignoravit, aliam accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
inania quantũ ad esfectũ s notanctũ est quocl samentorũ alia suit
dignitatis asia necessitatis. Quia em̃ necessitas non habet legem. sed
pisa sibifacit legem.: sacramenta illa que saluti sunt necessaria. qma
itan non posunt cũfnit uera: anferrruel amitti debent s cũ penitẽ¬
ministarata: ł ita ut digni dligne cdignis ꝓuehant᷑. dignitates eẽ. defi-¬
nunt. ut non minuatur ueritas sacramenti. s ut cesset offictũ adimi

Expanded text:
Sed notandum est, quod sacramentorum alia sunt necessitatis, alia dignitatis. Quia enim necessitas non habet legem, sed ipsa sibi facit legem, illa sacramenta, quae saluti sunt necessaria, quia iterari non possunt, quum sint vera, auferri vel amitti non debent, sed cum poenitenministrata, ita ut dignis digne a dignis proveniant, dignitatis esse desistunt, non ut minuatur veritas sacramenti, sed ut cesset officium admi
Abbreviated transcription (Latin):
curent. Si aũt metropolitanꝰ talia g̾at: regis hoc attrib intina¬
re non differant.Ipsis tñ heredib in eisdem reł nonłiceat qͥ¬
si ꝓprii iuris potestatem p̃ferre. non rapmã ⁊ fraudẽ ingeñ.
non molenciam quãcumq presam̃ẽ. s hoc solũ in salutarem
solsicitudinẽ ad hibere quod aut nullam oꝑatio noxam nocĩs
assuimat. Siquis uͦ deinceps hec monita tem̃are tiolũit: et ma¬
le rapta cũ ꝯfusione restituet. et ex cõmitncationis annue sentẽ¬
possessas a saicis ep̃a ꝯsentientͤiente licet monachis de manu
male detentas cũ ꝯsensu ep̃oꝵ licet monacħis ad ordinandum
accipe. et eis in ꝑpectiũ ꝓtadere. Uñ¬

Expanded text:
nsinuare procurent. Si autem metropolitanus talia gerat, regis haec auditibus intimare non differant. Ipsis tamen haeredibus in eisdem rebus non liceat quasi juris proprii potestatem praeferre, non rapinam, non fraudem ingerere, non violentiam quamcunque praesumere, sed solum in eo salutarem sollicitudinem adhibere, quod in nullam noxam operationis assumat. Si quis vero deinceps haec monita temerare voluerit, et male rapta cum confusione restituet et excommunicationis annuae sentenpossessas a laicis episcopo consentiente licet monachis de manu male detentas cum consensu episcoporum licet monachis ad ordinandum accipere, et eis in perpetuum providere. Un
Abbreviated transcription (Latin):
s simplicit᷑ ałiis nescientib. Uude euidentissimne dat᷑ intelli¬
. qd̾ sine confesfione oris pecc̃a possunt deleri. Ca eñ q̃ ad
xhortationem penitentie et confessionis dicta sunt. non huic
sententie contraria uidentur. Uel enim funt uerba exhortatio¬
nis. nonnissionis: sicut iltud. Confitemini alterutrũ peccata
non ad exteriorem satisfactionem. s in teriorẽ referenda sunt. ẽ
eñ penitentia ałia exterior. alia in terior. Interior penitentia:
isla de qua augustinꝰ. O mĩs qui fuȩ uolinitatis arbit̃ ⁊ ꝯstitut᷑.
non pot̃ inchoare nouam intam nisi peniteat eũ ueteris uite.
¶nta precepit dñs mundandis ut ostenderent ora sacerdotibus.
a moyse statritũ. s qui ꝑ uos peccastis. ꝑ uõ erubescatis. Erubcᷤ¬
centia enim ip̃a partem hãt remissionis. Ex mĩa eñi hoc p̃cepit
sacerdoti. et erubescentiam uincit timoro offenfi ͥ fit uenia crimi-¬
ininale erat
in oꝑatione. et si non statim purgatur: fit tũ uitale qd̾ ꝯmise

Expanded text:
simpliciter: aliis nescientibus. Unde evidentissime datur intelligi, quod sine confessione oris peccata possunt deleri. Ea vero, quae ad exhortationem poenitentiae et confessionis dicta sunt, non huic sententiae contraire videntur. Vel enim sunt verba exhortationis, non jussionis, sicut illud: Confitemini alterutrum peccata  sed cordis, non ad exteriorem satisfactionem, sed interiorem referenda sunt. § 5. Est enim poenitentia alia interior, alia exterior. Interior poenitentia est illa, de qua Augustinus ait: Omnis qui suae voluntatis arbiter constitutus est, non potest inchoare novam vitam, nisi poeniteat eunim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus :a Moyse statutum : sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis: ex misericordia enim hoc sacerdoti, et erubescentiam vincit timore Dei offensi, fit venia crimicriminale erat in operatione; et si non statim purgatur, fit tamen ve
Abbreviated transcription (Latin):
ctio interdicit᷑ illicita. habeb̃t ineundi ꝯiugii meliauis libertatẽ.
¶Nisi in eodẽ crimine usq ad mortem altius eorũ cotum acit̃ ꝑseue¬
rauerit.

Expanded text:
ctio interdicitur illicita, habebunt ineundi conjugii melioris libertatem. Nisi in eodem crimine usque ad mortem alterius eorum contumaciter perseveraverint.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uelxi consensit: ab enis dẽ archidi aconatꝰ honore deponimꝰ qui
ep̃o uitiente alitis ei potest sustitii. quãqt̃a sccłm rei ĩntatem
ñ inuente ep̃o talis ꝓbettr succedere. Translatꝰ eñ ab ima cuna¬
te. ad aliam desmit cẽ. ep̃c. illitis ciuitatis. a qua transfeit᷑. atq
id̃o qui huio fuccechit: non inuenti s defuncto quodã mo do ep̃o
ꝓbatur substitui. S in ter cum qui hostilitatis necessitate. et eum
qui utilitatis causa transfertur: hoc inter ÷ quod ille qui metu
hostilitatis ad aliam transit. Si priorem contigit aliqͣn ab hostib
li beram fieri: ad camdẽ illt̃ redire oportet auctaritate illius ca

Expanded text:
rovehi consensit, ab ejusdem archidiaconatus honore deponi praecipo vivente alius potest ei substitui, quanquam secundum rei veritatem non vivente episcopo talis probetur succedere. Translatus enim ab una civitate ad aliam desinit esse episcopus illius civitatis, a qua transfertur, atque ideo qui huic succedit non vivente, sed defuncto quodammodo episcopo probatur substitui. Sed inter eum, qui hostilitatis necessitate, et eum, qui utilitatis causa transfertur, hoc interest, quod ille, qui metu hostilitatis ad aliam transit, si priorem contigerit aliquando ab hostibus liberam fieri, ad eandem illum redire oportet Unde Gregorius Pa
Abbreviated transcription (Latin):
clerici extra sacros ordines constituti qui se non posfunt con-
ꝓut cunq opus erat. Ne eotimi ꝗtioq stipencho cogitandã ac ꝓui-¬
denttum est. et fub eccłastica regła funt tenendi. ut bonis moribus ui-¬
uant: et canendis psalmis in igilent. et ab om̃ibus cor eoritm et lin-¬
iam de faciendis portionibus uel exhibenda hospitalitate. et ad im-¬
plenda misccłia. a nobis quid loquendũ erit. cum om̃e quod fuꝑ ÷
in causis pñs ac religionis erogandum est. dño magistro dicente
quod suꝑ est. Date elemosinam: et omĩa munda funt uobis. Ittud¬
se nichil ꝓprium habere: uideat ne pollitioͣnẽ suiã irritã faciat. s
hoc quod domino ÷ pollicitus fideliter custodiat. ne damꝑnatio¬
nem s ꝑriͤmtũ sibi adquirat. qm̃ satiꝰ ÷ non uotiere quã uotum
N ulli licet in societate nr̃a hab̾e aliquid ꝓprium. s forte alioui hñt.
Nułli licet. Si qui habuerint: factunt quod non licet. Non est ep̃oꝵ¬

Expanded text:
clerici extra sacros ordines constituti , qui se continere non pue opus erat . De eorum quoque stipendio cogitandum atque providendum est, et sub Ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus inlicitis et cor et liniam de faciendis portionibus vel exhibenda hospitalitate et adimplenda misericordia nobis quid erit dicendum cum omne quod superest in causis piis ac religiosis erogandum est Domino magistro omnium docente : Quod superest date helemosinam et ecce omnia sunt vobis. Statuse nihil proprium habere, videat ne pollicitationem suam irritam faciat, sed hoc, quod Domino est pollicitus, fideliter custodiat, ne damnationem, sed praemium sibi acquirat, quoniam satius est non vovere, quam votum, Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium: sed forte aliqui habent. Nulli licet: si qui habent, faciunt quod non licet. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝓpriũ: s fint uobis omia cõmunia. & ͣ.
quo. uel quo q̃lib̾et munꝰ accipiat: si hoc ultro confitetur. par¬
catur illi et oretur ꝓ illo. Si aũt deꝑrehendit᷑ atq contrincit᷑. sccłm
arbitriũ pb̃ri uel prepositi grauitis cinendetur. &ͣ. Ct̃ huiꝰ nr̃e¬
nationis stisceptione renuntiauĩt: et semꝑ ꝓmissam obechentiã
penitus aliorũ potestati et imꝑiis inxp̃o et ꝓ xp̃o fub̃diderint.
certũ ÷ cos nchil habere. possitere. uel acciꝑe. dare. sine fuꝑoris
licentia deb̾ere. Quod si ꝓpingitus uel amicꝰ ticł quilibet fratrũ
cuiquã aliquid offerre uoluerit: primo quidem priori infinti
etur. et sic fuscipiat᷑: si ipse mandauerit. De quo tñ nil fiat aliud:

Expanded text:
. tteras vel quodlibet munus accipiat, si hoc ultro confitetur, parcatur illi, et oretur pro illo. Si autem deprehenditur atque convincitur, secundum arbitrium presbyteri vel praepositi gravius emendetur. Et innationis susceptione renunciaverint, et se per promissam obedientiam penitus aliorum pocertum est eos nihil habere vel possidere, dare vel accipere sine sui prioris licentia debere. Quod si propinquus, vel amicus quilibet fratrum cuiquam aliquid offerre voluerit, primo quietur, et sic suscipiatur, si ipse mandaverit. De quo tamen nihil fiat aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
filios scruos. ancillas. sen mancipia. necnon rusticos. et seruien-
lera ꝑpetrentur. et eos qui ignoranter excõmunicatis cõmunicãt.
siue illos qui cõmunicant cũ ilłis qui excõmunicatis cõmunicãt.
Quicũq aũt aut arator siue ꝑegrinꝰ aur uiator in terrã excomu¬
incatorum deueñst: ut non possit em̃e uel non habeat ũn emat:¬

Expanded text:
filios, servos, ancillas, seu mancipia, necnon rusticos et servienteslera perpetrentur et eos qui ignoranter communicant excommunicatis, sive illos qui communicant cum eis qui excommunicatis communicant. Quicunque autem aut arator, seu peregrinus, aut viator in terram excommunicatorum devenirit, ubi non possit eme
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aũt eccłas de manu laicorũ. neo abb.
nec alitui accipe liceat om̃ium canonũ testatur auctantd¬
s̃ enerater em̃ tam eccls quam res eccłarũ in qũorũ peceatiẽ
consistunt. Lait au̾t nec sua nec ep̃orim auctorta re Sesne
uel eccłas possidere possunt. Uñ siuie ep̃i beneficio fue pro
lium segregati. eterno uerbere a domino flagellabuntr.

Expanded text:
corum nec abbati, nec alicui accipere liceat, omnium canonum testatur auctoritas. Generaliter enim tam ecclesiae quam res ecclesiarum in episcoporum potestate consistunt. Laici autem nec sua, nec episcoporum auctoritate decimas vel ecclesias possidere possunt. Unde episcopi, sive beneficio sive pretio lium segregati aeterno verbere a Domino flagellabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
gibus siquid̾ ob nichil aliud ip̃a gͣctuum mentio facta ÷. nifi ut heditaᷤᷤ
uel fuccessio ab una ad alteram ꝑsonam deftratur. hic in legibus¬
q̃scribitur ut hereditas ꝓquinquis legitino modo ꝯferatur. Ibi
iꝰ ut rite et canonice. interfideles nuptiȩ celebrẽtur. In legib dis
noqueunt deferri. nisi de una ad alteram ꝑsonam. iccirco curauit
scłaris imꝑator in singłis ꝑsonis singłos ꝑficere gradꝰ. Quia uero
nuptiȩ sine duab non possunt fieri ꝑsonis. id̾o sacri canones

Expanded text:
gibus siquidem ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas, vel successio, ab una ad alteram personam inter consanguscribitur, ut hereditas propinquis modo legitimo conferatur; hic vero, ut rite et canonice inter fideles nuptiae celebrentur. In legibus disnequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, idcirco curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae sine duabus non valent fieri personis, ideo sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ent qd̾ ꝓmifit: non tũ ualet. orina indebito ꝯtugii eque mulier¬
ht̃ potestatem uiri. sicut et uir mulieris. Atq id̾o quilibet eocũ alt̾m
a suo iure absoluerit ad preteritam seruitutem ip̃m euocare ñ po¬
terit. Quia uͦ incunctis uir ÷ caput mulieris.⁊ mulier corpꝰ uiri:
ita uota abstinentię uiro ꝑmittente mulier potest ꝓmittere. ut
tñ eo ꝓhibente repinissa non ualeat implere. ⁊ hic ut diximꝰ ꝑꝑ¬

Expanded text:
erit qui permisit, non tamen valet, quia in debito conjugii aeque mulieret potestatem viri, sicut et vir mulieris; atque ideo, si quilibet eorum alterum a suo jure absolverit, ad praeteritam servitutem ipsum revocare non poterit. Quia vero in ceteris vir est caput mulieris, et mulier corpus viri, ita vota abstinentiae viro permittente mulier potest promittere, ut tamen eodem prohibente repromissa non valeat adimplere, et hoc, ut dixim
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt millo tituło bona tñfide ꝑ triennit̃ rẽ alicꝰ possed̾it. siłi gui¬
debit prefitio. bona uͦ fides non ad tractum inedii tp̃is. s ad mi¬
eciitm possessio̾nis refertur. Sufficit eñĩ ininitio cuiq bonafide
ꝑ ossidere cepisse: et si methio tp̃r ꝯscientiã rei aliens habũt. hoc̃¬
pscriptiones introductȩ sunt fauore possidentis. et odio pecen

Expanded text:
Si autem nullo titulo, bona tamen fide, per tricennium rem alicujus possederit, simili gaudebit praesidio. Bona vero fides non ad tractum medii temporis, sed ad initium possessionis refertur. Sufficit enim in initio cuique bona fide possidere coepisse, etiamsi medio tempore scientiam rei alienae habuerit. scriptiones introductae sunt favore possidentis et odio petenti
Abbreviated transcription (Latin):
sit . & .iͣ. Quȩ ab initio de utre effectũ sorttri non posst̃: ꝯtͣctu
tp̃ris non conualescũt. Uñ si liber homo longo tp̃r ꝓ seruo deti
tate libertatis iura minime uentisabunt᷑. ꝑ ccła rei publice pͥ¬

Expanded text:
. Quae enim ab initio de jure sortiri effectum non possunt tractu . Quae enim ab initio de jure sortiri effectum non possunt tractu temporis non convalescunt. § 7. Unde, si liber homo longo tempore pro servo tate libertatis jura minime mutilabuntur. § 8. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
nom non habebit. qus prescrigtio hec non fatuore male fidi pos¬
sessoris. s odio tm̃ remfuam ꝑsequi negligentiꝰ int̾tucta:. Si aũ
bit. Si uͥ ad aliũ crecłitor ueł alius dñs aduersus eũ exꝑiri pote¬
rit nec sibi ꝓd̾it excepto medii tp̃ris possõnis. quia non ab eo
scriptionib decenirii uel incennii. uel tricemiii intlłnda funt.
si sine interruiptiõe possessa ꝓbent᷑. Qd si ꝑ naturalẽ detentionẽ
ris laborẽ. cũ neminem tutorẽ uel curatorẽ habeat. uel quia ĩ
magna potestate ꝯstitutꝰ ÷: intra ꝯstituta tp̃ra p̃sidẽ ad eat.
libellũ ei porrigat.⁊ hoc in q̃rimoniã deducat. et sic tp̃ris inter¬
ripptionem faciat. Si aũ presidem adire ñ poterit: saltim ad
ep̃m locorũ uel defensorẽ cruitatis eat. et fuã manifestare uołũ¬
tatem inscript᷑is deꝓperet. Qd̃ si presens uel ep̃c uel defensor ab̃¬
fñit. liceat ei publice ꝓpoñe ub̃i domiciltũ ht̃ possessor. seu cũ

Expanded text:
o non favore malae fidei possessoris, sed odio tantum rem suam persequi negligentis introducta est. Si autem bit; si vero ad alium, creditor vel alius dominus adversus eum experiri poterit, nec sibi proderit exceptio medii temporis possessoris, quia non ab eo aescriptionibus decennii, vel vicennii, vel tricennii intelligenda sunt, si sine interruptione possessa probentur. Quod si per naturalem detentionem ris laborem, quum neminem tutorem vel curatorem habeat, vel quia in magna potestate constitutus est, intra constituta tempora praesidem adeat, libellum ei porrigat, et hoc in querimoniam deducat, et sic temporis interruptionem faciat. Si autem praesidem adire non poterit, saltem ad episcopum locorum vel defensorem civitatis eat, et suam manifestare voluntatem in scriptis deproperet. Quod si praeses, vel episcopus, vel defensor abfuerit, liceat ei publice proponere, ubi domicilium habet possessor, seu cum
Abbreviated transcription (Latin):
turatictoritatib. IP otest et alr̃ intelligi. P rescriptio illa longi
tp̃ris qua gelasitis negat statũ parrochiarũ posse mutari. bon¬
gum enĩ tp̃s sicut ex legib habetur: decenniũ uel uicennm̃ inte¬
ligitur. huiꝰ gͦ longi tpris p̃scriptio auctoritate Gelasĩ et seculariũ
enim bona fide et iusto tittiłõ rem presentis ꝑ decenntũ. absẽ¬
tis uͦ ꝑ uicenniũ tenũit: ꝑpectua exceptiõe tutꝰ erit. non solum
ad uerfus alios. s etiam ad uersꝰ creditores. quib res obligata
fuerat. et aduersus uerũ ctñm. Si uͦ aliquo cafu a possessione e-

Expanded text:
tur. Gratian. Potest etiam aliter intelligi praescriptio illa longi temporis, qua Gelasius negat statum parochiarum posse mutari. Longum enim tempus, sicut ex legibus habetur, decennium vel vicennium intelligitur. Hujus ergo longi temporis praescriptio auctoritate Gelasii et saeculariumenim bona fide et justo titulo rem praesentis per decennium, absentis vero per vicennium tenuerit, perpetua exceptione tutus erit, non solum adversus alios, sed etiam adversus creditores; quibus res ipsa obligata fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
& si longo temꝑe teneant᷑. Iracondia ⁊ ebrietas. si assicłua fit: in corũ ntim̃o
ꝯputanda sunt. Quic̃q eñi ałiꝯtiod de istis peccatis in se dñari cognoũnt.
nnsi digne em̃cdaũit i si habuerit spacit̃ songo tp̃r penitenciã ñ eg̃tt. et ele¬
Quȩ aũt finit minita peccata sicet om̃ĩb nota fint: tñ ꝗtua longũ est ut
om̃ia replicent᷑. opus ÷ ut ex eis uel aliqua no minemꝰ. Quociens aliqusˢ
ꝑtinere. Qnociens quis loquit᷑ plusquã oporteat: plus tacet qtĩa yxpe¬
dit. Quociens pauꝑem inportime petentem exasꝑat. Quociens cũ sit¬
corꝑe santis. alns ieumantib prandere uoluerit. ant somno dechitus:
tardnis ad ȩccłam surgit. Quociens excepto filiorũ desiderio: ipxorẽ suã
cognoũit. Quociens in carcere positos tarchus inquisierit. infirmos tar¬
dius uifitaũit. Si discordes ad iracondiam retiocare neglexerit. Si plꝰ
Si pauꝑibus esurientib minrũ desitiosa uel fumptuosa conutua p̃

Expanded text:
teneatur, iracundia, et ebrietas, si assidua sit, in eorum numerum computantur. Quicunque enim aliquod de istis peccatis in se dominari cognoverit, nisi digne se emendaverit, et si habuerit spatium, longo tempore poenitentiam egerit, et lQuae autem sint minuta peccata, licet omnibus nota sint, tamen quia longum est ut omnia replicentur, opus est ut ex eis vel aliqua nominemus. Quoties aliquis apertinere. Quoties plus loquitur quam oportet, aut plus tacet quam expedit. Quoties pauperem importune petentem exasperat. Quoties cum corpore sit sanus, aliis jejunantibus prandere voluerit; aut somno deditus tardius sos, et in vinculis positos tardius requisierit. Quoties infirmos tardius visitaverit. Si discordes ad concordiam revocare neglexerit. Si plus si pauperibus esurientibus, nimium deliciosa vel sumptuosa convivia s
Abbreviated transcription (Latin):
nat apłs dicens. Sicut enĩ sino uia nultus ꝑuenit quo tendit: ita
sine caritate que dicta ÷ ua: non posfunt ambusare. homines. sed
mititur. Qui. aũt caritatẽ semel habuerit criminalr̃ peccare nõ
potest. ut ad grãm non ad naturam impossibilitas referatur. ¶Cũ¬
ter colligr̃ penitentiam non ag̃e. qui qñq criminaliter peccaũit.¬

Expanded text:
 AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed mittitur. Qui enim caritatem semel habuerit criminaliter ulterius peccare non poterit, ut ad gratiam, non ad naturam impossibilitas referatur. Quter
Abbreviated transcription (Latin):
aritas ÷ ut michi uidetur recta uolun¬
tas ab om̃ib terrenis ⁊ presentib prorfus aduersa. tuncta uͦ¬
refertur incensa. In giniuamenti. om̃is extranea. corruptionis
nescia. mulli uitio mutabilitatis obnoxia. fuꝑ omĩa q̃ carna¬
liter diligunt᷑ ꝑxcelsa. affectionũ om̃tũ potentissima. diuio
contemplationis auitda. in om̃ib semꝑ in uicta. fũma actionũ bo¬
narum. saltis morũ. finis celestrũ p̃ ceptorũ. mors criminũ. uita
uirtutũ. untus pugnanerũ. palma uistorũ. arma scãrum inenti-¬
um. causa m̃itorum bonorum. premiũ ꝑfectorũ. sine qͣ nulłus dõ¬

Expanded text:
t, ut mihi videtur, recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus accersa, juncta , et ad quem refertur incensa, inquinamenti omnis extranea, corrumpi nescia, nulli vitio mutabilitatis obnoxia, super omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potissimum divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonarum, salus morum, finis coelestium praeceptorum, mors criminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma victorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfectorum, in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝓpinquis qͥ
ad affinitatẽ ꝑ uirũ et uxorẽ ueniunt. defuncta txoreueł in¬
ro in quinta gñatione ꝯiungant᷑. in qͣrta si iuenti fũint. ñ
seꝑentur. In tercia tm̃ ꝓpiuquitate non licet uxorem alteruis
qui sibi consanguinei sunt. ⁊ iixoris suȩ ꝯ sanguineis pꝰ mor¬
sũ in cõcił ap̃ u̾miam.

Expanded text:
pinquis qui ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint, non separentur. In tertia vero propinquitate, non licet uxorem alterius qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post morut in concilio apud Vermeiam.
Abbreviated transcription (Latin):
in prima epła. cũ ait ueniam ad uos: non tñ in dolo uirauit.
aut mencdacit ꝓmisit. Illȩ eñi in dolo iurat. aut mendacit᷑ ꝓmit¬
tit: in cꝰmente ÷ non sic sĩ eẽ. facturũ. ut ꝓmittit. Ille aũt quiꝓ
mittit falfum qd̃ putat uerũ: nec in dolo itirat nec m̃daciter ꝓ-¬
mittit.

Expanded text:
in prima epistola, quum ait: Veniam ad vos, non tamen in dolo juravit, aut mendaciter promisit. Ille enim in dolo jurat, aut mendaciter promittit, in cujus mente est, non sic se facturum, ut promittit; ille autem, qui promittit falsum quod putat verum, nec in dolo jurat, nec mendaciter promittit.
Abbreviated transcription (Latin):
non possint. si ea quȩ accepturi erant dispensatori reluiquant.
nichil habentibus conferenda: sine peccato posfident fua. ⁊c̃.¬
De rebus ȩccłȩ querituran liceat eas ꝑ prebendas dĩtnti. ut
annuos redditus quisq fibi sp̃ialiter tiendicet: hoc non posse
fieri argumento et auctoritate ꝓbatut. Cerici fuccessores funt
corum de quibus dicitur. Multitudinis aũt crectentiũ etat cor

Expanded text:
iare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua De rebus vero ecclesiae quaeritur, an liceat eas per praebendas dividi, ut annuos reditis quisque sibi specialiter vendicet? Hoc non posse fieri, argumento et auctoritate probatur. Clerici successores eorum sunt, de quibus dicitur: Multitudinis autem credentium erat
Abbreviated transcription (Latin):
Uot funt legitima ꝯiugia. et qđ uoluntate prẽs raptor rap
gitime. et reliqua que secitnt᷑ in p̃dictis. Secłm: uirgo in citita¬
te dep̃hensa a uiro: et illi ꝑ uim copłata si uolũit pater etꝰ dotabit
eam iste uir oruantũ iudicaũit pater. et dabit prectũ pudicicie
citis. Terciũ: filia predicta deprehensa si non fuerit uoluntas
patris: trahet eam a predicto uiro. et tradet eam alii. et dotabit
eam. et legitima erit ei. S primũ his duob p̃fertur.

Expanded text:
uot sunt legitima conjugia, et quod voluntate patris raptor raptgitime, et reliqua quae sequuntur in praedictis. Secundum, virgo in civitate deprehensa a viro, et illi per vim copulata, sieam iste vir, quantum judicaverit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa. Si non fuerit voluntas patris, trahet eam a praedicto viro, et tradet eam alii, et dotabit eam, et legitima erit ei. Sed primum his duobus praefertur.
Abbreviated transcription (Latin):
deb̃et. Si q̃ tñ capellȩ. sunt q̃ fuis red̾ditibus clericos fustentare non s̃ axi. ꝯ .ii. s¬
possunt. ea cura ac dispõs preposito maioris ecclȩ cui capellȩ fubdi¬
tȩ cẽ uident᷑ iminineat. et tam de possessionib. quã eccl̃asticis capes¬
arum officiis ipse ꝓuideat. In ysiceno ꝯc̾.

Expanded text:
n capellae sunt, quae suis reditibus clericos sustentare nonpossunt, ea cura ac dispositio praeposito majoris ecclesiae, cui capellae subditae esse videntur, immineat, et tam de possessionibus quam de ecclesiasticis capellarum officiis ipse provideat. Gratian.
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃ lenocniii hii contrahunt qui deprehensam iadulterio ipeo¬
rem in matrimonio detrinuerunt. non qui fuspectam habuerunt adia-¬
teram .s hoc in mtilierib non obtinet. Non eñ ꝑmattitur eis maritos fu¬
os ad ulterii reos facere.

Expanded text:
imen lenocinii contrahunt qui deprehensam in adulterio uxorem in matrimonio retinuerunt, non qui suspectam habuerint adulteram. § 1. Hoc in mulieribus non obtinet. Non enim eis permittitur maritos suos adulterii reos facere.
Abbreviated transcription (Latin):
eficientib uero accusatoribus: non uidet᷑ ẽẽ. cogendꝰ ad purga¬
tionem. Sicut enim possessor deficiente auctore titułũ fue posses
sionis ꝓbare non cogitur: ita qui inpetitur ad innocentiã suã pur¬
gandam cogenctus ẽẽ. non creditur.

Expanded text:
eficientibus vero accusatoribus non videtur esse cogendus reus ad purgationem. Sicut enim posionis probare non cogitur, ita qui impetitur ad innocentiam suam probandam cogendus esse non creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
uel quadragenaria: sicut possessiones religiosarũ domoꝵ uel cen-¬
et filiorũ nr̃orũ principũ emanauit auctoritas. ut ultra .xxx. an¬
nos iulli liceat ꝓ co appellare: qcł legũ tp̃s exclusit. at illicͣ.¬

Expanded text:
vel quadragenaria sicut possessiones religiosarum domorum vel cenvel quadragenaria sicut possessiones religiosarum domorum vel cenet filiorum nostrorum principum ita emanavit auctoritas, ut ultra triginta annos nulli liceat appellare quos legum tempus exclusit. Data I
Abbreviated transcription (Latin):
et taliter eccłam et ꝑlebẽ sibi commissam custodiat. ut ante trisuĩ¬
nas eterni iudicis ex om̃ib sibi cõmissis rationẽ reddat. et non iudi¬
deb̾et ꝑsolui. Quia gͦ prechia hec in ter termimos nr̃ȩ diocesis contint¬
tur: ꝓuentus decimationũ nobis legitime assignatꝰ m̃ eccłe ꝑsol¬
uenduo ÷. Shis ita respondet᷑. Decimȩ a dõ constitutȩ funt ꝑ morle
ut ꝑ soluerent᷑ a popłõ filiis lem ꝓ ministerio in quo disseriebat
ei in tabernacło. Non accipiebant filii sciti docimas nisi ab es ꝓ qͥh
offerebant preces et sacrificia. Quia gͦ nos seruimꝰ dño in taberni¬
cuso offerendo ꝓ istis preces et sacrificia. et ipsi debent nobis plos¬
uere decimas et primicias. Item dictũ ÷. Teuita qui tecũ moratꝰ
et intra muros tirbis tuȩ habitat: comedat eas. Quia gͦ iros intra¬
iste et si uobis iurȩ deb̃eant᷑ ut asseritis. tñ tricenalis obiectio nob
silencium imponit. Om̃is eñi possessio tricenaria p̃scriptiõe tollit᷑.

Expanded text:
et taliter ecclesiam et plebem tibi commissam custodiat, ut ante tribunal aeterni judicis, ex omnibus sibi commissis rationem reddat, et non judidebet solvi. Quia ergo praedia haec intra terminos nostrae dioecesis continentur, et proventus decimationum nobis legitime assignatus, noHis ita respondetur: Decimae a Deo constitutae sunt per Moysen, ut persolverentur a populo filiis Levi pro ministerio, in quo deserviebant ei in tabernaculo. Non accipiebant filii Levi decimas, nisi ab eis, pro quibus offerebant preces et sacrificia. Quia ergo nos servimus Domino in tabernaculo, offerendo pro istis preces et sacrificia, et ipsi debent nobis persolvere decimas et primitias. § 2. Item quet intra muros tuos habitat, comedet eas. Ideo ex sinistae, etsi jure vobis debentur, ut asseritis, tamen tricennalis objectio vobis silentium imponit. Omnis enim possessio tricennaria praescriptione tollitur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut sequestratim dimittit᷑ aut donatur. qui hoc ille qui donat
ꝓ redemptione animȩ suȩ. non ꝓ commnodo sacerdotis ꝓbatur
offerre: non quasi fuũ ꝓpriũ. s quasi chimissũ ȩccłȩ inter faculta-¬
tes eccłȩ comptitab̃unt. Quia iustũ ÷. ut sicut sacerdos ht̃ quod
eccłe dimissũ ÷: ita et eccła hab̃eat quod relinquit᷑ sacerdoti.
Sane qiticquid ꝑfidei cõmissum aut sacerdoti. aut eccłȩ fortas-¬
se dimittitur. cuicumq postinodũ alii ꝓfaiturũ: id interfaculta¬
tes suas eccła computare aut retm̃e non poterit.

Expanded text:
aut sequestratim aut dimittitur aut donatur, quia hoc ille qui donat pro redemptione animae suae, non pro commodo sacerdotis probatur offerre, non quasi suum proprium, sed quasi dimissum ecclesiae inter facultates ecclesiae computabunt; quia justum est, ut sicut sacerdos habet quod ecclesiae dimissum est, ita etSane quidquid per fideicommissum aut sacerdoti, aut ecclesiae fortasse dimittitur, cuicunque alii postmodum profuturum, id inter facultates suas ecclesia computare aut retinere non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
si uolĩit indutiȩ ei petenti a pr̃ib constitute: absq in pedm¬
to concedantur. et iudices a se electi tribuiantar. ss patiũ nͥ¬
disationũ sicut intertio libro codicis .t. de dilatõnib inuenit᷑.
Hac moderatione moð̾and̾ ÷ ut fi ex ea ꝓntincia tͥilis agnurt ad
ꝑsõa uel instrumenta poscentur. non ampliꝰ qũa tres menses
indulgeantur. Si tͦ ex continentib ꝓuinciis: sex menses cuisb¬
diri iusticia est. In transmarinã aũt dilationẽ .ix. menses amn-¬
ꝑntari oporter. Iudicantes aũt hac rõne non sibi concesstm m̃ntd¬
ligant. dande hilationis arbritriũ. s candem dilationẽ sirm̃
urgentissima rõ flagnaũit et nec̃itas desid̾ate instrutonis
exeg̃it. non ampliꝰ facile. quã semel. In pecuniariis catisis nͥ

Expanded text:
se fuerit, induciae ei petenti a Patribus constitutae absque impedimento concedantur, et judices a se electi tribuantur. CAP. ilationibus invenitur, hac ratione moderandum est, ut, si ex ea provincia, ubi lis agitur, vel persona, vel instrumenta poscantur, non amplius quam tres menses indulgeantur. Si vero ex continentibus provinciis, sex menses custodiri justitiae est. In transmarina autem dilatione novem menses computari oportebit. Judicantes autem hac ratione non sibi concessum intelligant dandae dilationis arbitrium, sed eamdem dilationem si rerum urgentissima ratio flagitaverit, et necessitas desideratae instructionis exegerit non facile amplius quam semel, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dis diocesianis basiticis: ipse fugg̃it sacerdoti. Ipse inquirit parrochias
cũ iussione ep̃i. et ornamenta et res basilicarũm. et parrochiarũ. gesta li¬
bertatum eccłasticarũ ep̃o idem refert. Collectam peccuniã de ꝯmupdt
ipse accipit. et ep̃o defert. et cł̾icis partes ꝓprias ipse distribuit. abꝰ
archidiacono niniciat᷑ ep̃o excessus diaconorũ. ipse deniniciat in sacri
Quando uͦ archidiaconꝰ absens ÷: uicẽ eitis diaconꝰ seguens adimplet̾.

Expanded text:
dis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti; ipse inquirit parochias dis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti; ipse inquirit parochias cum jussione episcopi et ornamenta vel res basilicarum parochiarum, gesta libertatum ecclesiarum episcopo idem refert, collectam pecuniam de communione ipse accipit et episcopo defert, et clericis proprias partes idem distribuit. Ab archidiacono nunciantur episcopo excessus diaconorum, ipse denunciat sacerdoti quando vero archidiaconus absens est, vicem ejus diaconus seque
Abbreviated transcription (Latin):
in sacramentis xp̃i. in baptismate scl in crismate. in patena. et calice
Obłones quoq infeire. et disponere in altari. Compoñe mensam dñ
aures habere ad dm̃. Ipse hoctatur clamare. Pacem ipse donatꝰ au
dñi in altari dei conficere. orationes dicere. et benedicere dona dei.
d ep̃m ꝑtinet basilicarũ consecratio. unctio altarĩ. et confectio dͥ¬
uirgines benedicit. et dum ꝓcessit unesquisq in singłis orcdinib istq tũ
preordinator est in cunctis. Hii sunt ordines et ministeria clericorũ. Q
tñ auctoritate pontificali. et in archidiaconi citra et priidicii. et thelan¬
rii sollicitudine diuidunt᷑.rchidiacontis enre imꝑat subdiaço
nibus et leuitis ad quos ista ꝑtinent misteria. Ordinatio uestiendi al¬
taria. et cura in censi leuitis. et sacrificii necessaria sollicitudo. Quis leu-
in dominicis diebus. aut solennitatib decantet. Sollicitudo quoq
parrochiarum et ordmatio et nirgia ad cius ꝑtinetit curam: ꝓ reparan¬

Expanded text:
i, scilicet, in Baptismo, in Chrismate, in patena, et calice, oblationes quoque inferre et disponere in altari; componere etiam mensum habere, ipse hortatur clamore, pacem ipse annuntiat.s Domini in altari Ad episcopum pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrisvirgines benedicit. Et dum praecessit unusquisque in singulis, ipse tamen praeordinator est in cunctis. Hi sunt ordines et ministeria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura, et primicerii ac thesaurarii sollicitudnibus et levitis; ad quem ista pertinent ministeria: ordinatio vestiendi altari, a levitis cura incensi et sacin dominicis diebus aut solennitatibus decantet. Solicitudo quoque parochiarum et ordinatio et jurgia ad ejus pertinent curam, pro reparan
Abbreviated transcription (Latin):
uorim pasrochianis ꝑhostiarios ip̃e chingat. Esicos quos delinquere
cognoscit: ipse diftriigat. Qd̾ uero emendare non ualet: eorũ ꝑxcesfus ad
agnitionem ẽp̃ dͥeferat. Basslicarios ipse constituat. et maticas p̃c dis-¬
ponat. Qd̾ aũt prinicetꝰ absens ÷ ea quȩ dc̃ta sunt ip̃e rerurat qui ei aut
lege ÷ ꝑreximꝰ aut etuclitione.: Ad thesaurariũ ꝑtinent hostiarii. bafili-¬
caruim odinatio. incensi p̃paratio. cura ensmatis ꝑfierendi. euta baptis-¬
tiri odinandi. preꝑaratio luminariorũ in sacrario et sacrfietis̃

Expanded text:
niorum parochitanis per ostiarios ipse dirigat; clericos, quos delinquere cognoscit, ipse distringat, quos vero emendare non valet eorum excessus ad agnitionem episcopi deferat; basilicanos ipse constituat, et matriculam ipse disponat. Quando autem primicerius absens est, ea quae predicta sunt, ipse exquirat, qui ei aut lege proximus est aut eruditione. § 14. Ad thesaurarium pertinet basilicarum et ostiarii ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminariorum in sacrari