comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur bigiliis reliqua pars noctis. cũ sua.Is
miles circũspiceret quid secum portare posset.
quid ex instrumento hib̃̾noꝵ relinqu̾e coge¬
petur. Onña excogitantur. quare nec sine
periculo maneatur et languore militũ et ui¬
giliis augeatur ꝑiculũ. Prima luce sic ex cas¬
tris proficiscitur: ut quib eẽt ꝑsuasũ nõ al
hoste sed ab hoiẽ amicissimo ambiorige con¬
siliũ datũ longissimo agim̃e maximis. q ĩ¬
pedimentis. At hostes postea ꝙͣ ex nocturno
fremitu bigiliisqz de profectione eoꝵ sensert.
collocatis in sidiis bipartito in siliuis oportuno
atq occulto loco a milib passuũ c̾cit̾ duob
romanoꝵ aduentũ expectabant. Et cũ se
maior pars agmis in magnã conuallem
dimisisset. ex utraq parte eii ballis subito se
ostenderũt. nouissimosq p̃mere et primos
ꝓhibere ascensu atq iniquissimo nr̃oꝵ loco
pliũ cõmicte ceperũt. Ium demũ titurius

Expanded text:
tur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque tur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius,
Abbreviated transcription (Latin):
In qo si non pñs ꝑiculũ at cte longinqua
obsidione fames eet timenda. Hac ĩ utraq
parte disputatione hĩta. cũ a cocta pͥmisq
ordimib. acrit resisteretur. bincite Inquit
si ita bultis sabin. et id clariore uoce ut
magna pars militũ exandiret. Neqz is sum
inquit qui grauissime ex uobis mortis ꝑiculo
trear. Hi sapient si giaiuꝰ quid accid eris abs
te rationem reposcent. Quni si per te liceat
pendino die cum proximis hib̾ms cõiuncti.
cõmunem cũ reliquis belli casũ sustineant
non uerecti et relegati longe ab cet̾is aut fro
aut fame int̾eant. Consurgitur ex consilio.
comphendũt utrimiq. et orant. ne sua dissẽ¬
tione et ꝑtinatia rem ĩ sũmũ piculũ deducãt.
facilem esse rem seu remaneãt. seu ꝓficscãt᷑.
si modo bnũ om̃s sentiant et ꝓbent. Contra
i dissentionẽ nullam ẽẽ salutem perspit̾e.
Res disputatione ad mediã noctem ꝓducitur.

Expanded text:
In quo si non praesens periculum, at certe longinqua In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem perducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Imanis cõuenissent. et cũ aliquid calami¬
tatis in proximis hibernis esset acceptum.
breuem consulendi ẽẽ occasionem. cesarem
arbitrari prosectum in italiam. Neq alit̾
carmites ini̾ficiendi tasgesii consiliĩ fuisse
capturos. neqz eburones si ille adect ma¬
gna contemptione nr̃i ad castra uenturos
esse. Non hostem auctorem sed rem expecta¬
re. subeẽ rhenũ. magno eẽ qs̾manis dolori
ariouisti mortem. et suꝑiores nr̃as uictonias.
Ardere galliam tot cõtumeliis acceptis sub
litaris extincta. Postremo quis hͦ sibi ꝑsua¬
deret sine c̾tare ambiorigem ad eiusmodi cõ¬
siliũ descendisse ⁊ suam sentenciã in utiriq
parte esse tutani. Si nchil esset durius
nullo cum piculo ad proximam legionem¬
esse peruenturos. Si gallia onns cũ g̾ma¬
nis consentiret. unam esse in celeritãte po¬
sitam salutem. Cocte quidem atqz eorũ qui
dissentirent consiliũ quem haberet exitum

Expanded text:
Germanis convenissent, aut cum aliquid calamiGermanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub ria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum?
Abbreviated transcription (Latin):
ad legatos deferunt. Illi repentina re ꝓt̾tati
etsi ab hoste ea dicebantur: tñ nõ nẽgͥligẽda
ꝓ ciuitatem ignobilem atq huilem eburonũ
sua sponte pro. bellũ facere ausam uix erat
credendum. Itaq ad consiliũ rem deferunt.
magnaq int̾ eos existit controu̾sia. Luciꝰ
aurũculeiꝰ compluresq tribum militum
et p̾moꝵ ordinũ centuriones nchil temĩe
agendũ neqz ex hiberius ĩnissu cesaris dis¬
cedendum existimalant. Quantasius ma¬
gnas eciã copias gmanoꝵ sustin̾e̾ posse mu¬
intis hiberins docebant. Lem esse testiõ
no ꝓ pͥmũ hostiũ impetũ multis ultre uẜ-¬
nerib illatis fortissime sustinuerut. re
frumentaria non p̃mi. Int̾ea et ex ꝓximii
lub̾nis et a cesare conuentura subfidia.
Postremo quid esset lemꝰ. aut turpiꝰ. ꝙ̃
auctore hoste de sũmis reb caꝑe consiliũ.
Contra ea titurius sero facturos clamita¬
bat. cum maiores manus hostiũ aduĩctis

Expanded text:
ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda ur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis
Abbreviated transcription (Latin):
confidat. sed esse gallie cõmune consilium.
om̃ibus hiberis cesaris oppugnandis.
hunc esse dictũ diem. ne qua legio alteri
legiom subsidio uemre possit. Non facile gal¬
los gallis negare potuisse. p̃sertun cum de
recuperanda coĩ lib̾tate consiliũ initũ bide̾t᷑.
Quib qnĩ pio pieiite satisfec̾t habere nũt
se rõnem officii pro benesiciis cesaris mon̾e
orare tituriũ pro hospicio ut sue. ic militũ
saluti consulat. Magnam manũ smanoꝵ
conductam rhenũ transisse. Hanc affore bi¬
duo ip̃oiũ consiliũ esse belint. ne prinsꝙr
sinitum senciant. eductoꝵ ex hib̾ms milites
aut ad ticeronem aut ad labienũ deducere.
amplius ab his absit. Illuc se polliteri et iu¬
reuirando consirmare tutũ iter ꝓ sines datu¬
rum. quod cum faciat: et ciitati sese consu¬
lere quod hib̾ms leuetur. et cesari ꝓ eiꝰ mĩtis
grãm referre Hac oratione habita discedit
ambiorix. Carpinerꝰ et iumꝰ. que audierũt

Expanded text:
confidat. Sed esse Galliae commune consilium: confidat. Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
punt. Tum suo more conclamauerũt. uti .a.¬
liqui ex nr̃is ad colloquiũ prodiret. Habere
sese que re cõmuni dicere bellent. qͥlz rebus
controu̾sias minui posse sperarent. Mictit᷑
ad eos colloquendi causa C. carpineus eq̃s
ad ambiorigem uentitare cõsuerãt. Apud
quos ambiorix ad hunc modũ locutus est.
Sese pio cesaris in se benesicus plurimũ ei
esset. ꝙ aduatuas sinitimis suis pendere cõ¬
suesset. ꝙqz ei et filius et frĩs filius ab cesare
essent remissi. quos aduatuti obsidũ m̃ero
missos in seruitute et cathenis tenuissent.
Neq id quod fec̾it de oppugnatione castroꝵ
aut iudicio aut uoluntate sua fecisse. sed co¬
actu ciitatis. suaq eẽ eiusmodi imperia
ut non minꝰ in se haberet iuris młtitudo
fuisse belli causam. ꝙ repentine gallorum
cõnirationi resistert non potuit. Id se facile
ex huilitate sua probare posse. ꝙ non adeo sit
imꝑiuis uerum ut suis copiis p .r. superare¬

Expanded text:
runt. Tum suo more conclamaverunt, uti arunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques  missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum eiesset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se mulfuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis populum R
Abbreviated transcription (Latin):
in pulsu deficeret: lucuĩ plancũ cũ legione
ex belgis celerit̾ in carmites ꝓficisci iubet.ibi¬
q hiemate. quorũq opera cognouerat tast¬
desiũ int̾fectum. hos comphensos ad semic¬
tere. Int̾im al om̃ib legatis. questoribusii
quib legiones tradiderat certior factus est
In hberna peruentũ. locuniq in hiberins eẽ
munitũ Diebus ciral̃ yu. quib in hib̾na
ꝓuentũ est. miaũ uepentim tumultus ac de¬
sectionis oitum est ab ambiorige et catumulco.
Qui cum ad fines reqni sui sabmo cocteq p̃sas
suissent. frumẽtũq in hiberna comportassẽt.
Induciomari treueri nũciis impulsi suos cõ¬
aitanerũt. subitoq oppssis lignatorib magna
manu ad castra oppugnatũ benerunt. Cum
celerit̾ nostri arma cẽpissent: uallũqz ascen¬
dissent. atqz una ex parte hispanis equitilus
emissis equestri plio suꝑiores fuissent. despe¬
yata re. hostes suos al oppugnatione reduye¬

Expanded text:
impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hmunitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxe
Abbreviated transcription (Latin):
pigis et catulocti erant misit. His militib
quĩtũ tituriũ sabmũ et luciũ auxũcus eiũ coc¬
tam legatos preesse iussit. Ad hunc modum
distributis legionibz sacillime mopie frumẽ¬
tarie sese mederi posse existimauit. atqr haꝵ
tñ oĩm legionũ hiberna p̃ter eam quam lu¬
cio roscio in pacatissimam et. quietissimam
gentem ducendam dederat milib passuũ cen¬¬
lum continebantur. Ipẽ int̾ea quead legio¬
nes collocatas munitaq hiberna cognouis¬
set: in gallia morari constituit. Er.it ĩ car¬
nutibus sũmo loco natus tasgesius. Huius
maiores in sua ciuitate reqnũ obtiuerant.
Huic cesar pro eius ꝟtute atq in se bemuoleñ
q in om̃ib bellis singulari eiꝰ oꝑera fuerat
usus maioꝵ locum restituerat. Ieraiũiam
hunc ãnũ regnantem mimici iam multis
palam ex ciuitate et his auctoubz eum int̾fe.¬
cerunt. Deffertur eares ad cesarem. Ille be¬
ritus quod ad plures ꝑtineb at ne ciitas eoꝵt

Expanded text:
rigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus rigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quas cum aliquandii cesar frustra expec¬
tasset: ne anni tempore a nauigatione excdu-¬
deretur ꝙ equinogtiũ suberat necessario an¬
gustius imilites collocauit. ac sũma tranqui¬
litate secuta: secunda mita cũ soluisset iugilia.
p̾ma luce t̾ram actigit. om̃sq incolunres na¬
uas ꝑducit. Subdunctis nauib confilisq
galloꝵ samarobrme ꝑacto. ꝙ eo ãno frumẽ¬
tum in gallia propt̾ siccitates angustius ꝓrie¬
nerat coactus est alit̾ ac suꝑiorib amnus exc̃¬
citum in hib̾ms collocaxe. legionesq ĩ plures
ciuitates distribuere. Ex.quib bnam ĩmorinoᷤ
ducendam Caio fabio legato dedit. Alteram
in neruios Q cicerii. Terciam in essios
ucio roscio. Quartam in remis cum tito
labieno in confimo treusoꝵ hiemare iussit.
Ires in belgis collocauit. his m. crassum
prorime̾ transpadũ conscripserat et cohortes
quĩq in eburones quoꝵ pars maxima est
int̾ mosam et rhenũ qui sul imꝑio anibio¬

Expanded text:
Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspecQuas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eis Marcum Crasproxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambio
Abbreviated transcription (Latin):
per actrebatem cõi de deditione ad cesarem mi¬
etit. Lesar cum conscituisset hiemare in conti¬
nenti ꝓpter repentinos gallie motus. neq mł¬
tum estatis supesset. atq id facile extrahi pos¬
se intelligeret: obsides imperat. et quot ĩ ãnos
singulos uectigalia populo ro. britama pendet
constituit. Inierdicit at.qz imperat cassiuellau¬
no ne mandubratio neu treͣħantib noczat.
naues inuenit refectas. Nis deductis ꝙ et cay¬
tiuoꝵ magnũ nuẽrum habebat: et nõnulle tẽ¬
pestate deperierant naues duob cõmeatib
exctuũ reportare instituit. Ac sie accidit: uti
ey tanto nauiũ nũo tot nauigationib. neq
hoc neqr supiore amno nulla õĩno nauis. que
milites poitaret desideraretur. At in his que
manes ex continẽti ad eum remitt̾entur et p̾o¬
ris cõmeatus expositis militib et quas põstra
labienus faciendas curau̾at nũo xl. ppance lo¬
cum caperent. uelique fere om̃s resicerentur.

Expanded text:
per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem miper Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret, obsides imperat et quid in annos singulos vectigalis populo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
sçit nõ longe ex eo loço oppidũ cassiuellauui
abesłe: silius paludibusq munitũ. quo satis
magnũ hõim peccoꝵ q numerus cõuenit.
ciscitur cũ legionib. locum reꝑpit egregie
natura atq opere munitũ. tñ hũc duabus
ex partib oppugnare contendit. Hostes pau-¬
p̃hensi atq int̾fecti: Cum hͨ in his locis gerũ¬
tuy: cassiuellaunus ad cantiũ quod esse ad
mare ut supra demonstraumꝰ. quib rei¬
onbus iiii. reges pẽrant. Lingetorix. carin¬
lius taximagulus./ segonay nũçios mictit.
atq his imperat: uti coacti om̃ibus copiis
castra naualia de improuiso adoriantur atq
oppugnent. Hi cum ad castra benissent. nr̃i
cruptione facta: multis eorum int̾fectis capto
etiam nobile duce lugotorige suos incolumes
reduxerunt. Cassiuellanus hoc p̃lio nũciato
tot del̾mentis acceptis uastatis sinib. maxiẽ
etiam permotus defectione ciuitatũ legatos

Expanded text:
scit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni scit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. ciscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes pauprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis gertur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in agris bastandis incendiisq faciẽdiᷤ
hostibus noceretur: ꝙͣtum labore at q itmere
legionarii milites efficere potant. Interini
trinolantes prope firmissima eaꝵ regionũ
ciuitas/. ex qua mandubratius adolestens/ ce¬
saris fidem secutus. ad eum in cõtinẽtem qal¬
liam uenerat. ciuꝰ pat̾ in ea ciuitate regnũ
obtinuerat. int̾fectusq a cassiuellano ipẽ su¬
ga mortem bitau̾at legatos ad cesarem mit¬
tunt. pollicenturq sese ei deditur os atq in¬
perita facturos. Petunt ut mandubratiũ ab
iniuria casliuellaum defendat. et atq in ciui¬
tatem mictat qui p̃sit. imperiũ q obtineat.
citui. mandubaciũq ad eos micit. Illi im-¬
perata celerit fecerut. obsides ad numerũ
frumẽtũq miserũt. Trimohantib defensis
atq ab oĩ militũ iniuria prohibitis. Cenima¬
gni segonciaci. ancalites hibroci cassi legio¬
nib missis sese cesari dedunt. Al his cõgno¬

Expanded text:
tantum in agris vastandis incendiisque faciendis tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. umque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cogno
Abbreviated transcription (Latin):
legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atq
o impetu milites ierunt cũ capite solo ex aq̃
istarent: ut hostes impetũ legionũ at s equi¬
tatum sustinere non possent. ripasq dimicte¬
rent. ac se fuge mandarent. Cassiuellaumis
ut supra demonstrauim. oĩ depoĩta spe conten¬
tionis dimissis ampliorib copiis militibus
circit᷑ iiii. essedarioꝵ yelictis: itineri nostra
seruabat. paulũq ex bia excedebat. locisq ĩpe¬
ditis ac siluestrib sese occultibat. Ntq his
regionib quib nos it facturos cognonerat.
peccara atqz hoĩẽs ex agris in siluas cõpellebat.
Et cum equitatus nr̃ liberius p̃dandi bastan¬
diqz causa se in agros ũccerat: om̃ibz uus se¬
mitisq essedarios ex siluis emictelut. et cũ¬
magno periculo nr̃oꝵ equitũ cum his con¬
fig̾ebat. atq hoc metu latius bagari prohi¬
bebat. Relinquebatur. ut neq longuis ab
agnnẽ legionũ discedendi cesar pateret᷑. et

Expanded text:
legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
non ab sciterent. Nostri acrit᷑ in cos impetu
facto. repulerũt. neq finem sequendi fecerũt
Q subsidio confisi equites qui post legionts
uiderent p̃cipites hostes egerunt. maguoq
eorũ nũo int̾secto neq sui colligendi neq cõ¬
sistendi aut ex essedis desiliendi facultaten
dederunt. Ex hac suga protinus que budi
conuenerant auxilia discesserũt. Neq post
id tempus umꝙͣ sũmis nobistum copiis hoster
contenderũt᷑. Cesar cognito consilio eorũ
ad flumen thamesim in fines casiuellium
exc̾citũ duxit. Quoꝰ flumen bno om̃o loco
fedib atq hoc egre transiri potest. Eo cum
benisset: am̃ adu̾ertit id alteram sluminis
ripam magnas esse copias hostiũ instructas:
Rira autem erat acutis sudibus p̃sixis mui.¬
nita. eiusdemq generis sub aqua desixe suda
flumiẽ tegelantur. His reb cognitis a capti¬
uis profugisq. cesar pimsso equitatũ cõsestĩ

Expanded text:
non absisterent. Nostri acriter in eos impetu non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim
Abbreviated transcription (Latin):
armoꝵ ꝙ neqz insequi mcedentes possent ne¬
q ab signs discedere auderent: minꝰ aptos
esse ad huiꝯ generis hostem ¶Equites autem
magno cum ꝑiculo p̃lio dimicare. propt̾ea . ꝓ
illi etiam consulto plerũq cederent. Et cim
panlũ ab legionib nr̃os remonissent. ex essẽ¬
dis desilirent: et pedib dispari plio cõtende̾nt
Equestris autem p̃lii ratio et cedentibz et inse¬
quentib par aiq idem piculũ inferebat. Acce¬
debat huc ut nũꝙͣ conferti sed rari magnisq
int̾uallis p̃hiarentur. stationesq dispositat᷑
haberent. atq alios alii dencepe exciperent.
in tegriq et recentes defatigatis succederent.
Postero die procula castris hostes in collibus
constiterũt. rariq se ostendere et leuius ꝓͣ
pridie nr̃os equites plio lacessere cererunt
Sed meridie pabulandi causa tres legiones
atq om̃em equitatũ cum gaio trebonio legi¬
aduolanerũt. sicuti ab signis legionibusq

Expanded text:
armorum, quod neque insequi cedentes possent nearmorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legaadvolaverunt, sic uti ab signis legionibusque
Abbreviated transcription (Latin):
rasa. p̃ter caput et labeum suꝑuis ¶Gpores e¬
hũt dem duodemq int̾ se cõmunes. et ma¬
yime fratres cum fratrib. parentesq cum
liberis. Sed si qui sunt ex his nati: eoꝵ hũt
us insecuti nõmillos ex suis ãmiserũt ¶ At
illi int̾misso spatio. imprudentib nr̃is atq
occupatis in munitione castroꝵ subito se ex
siluis eiccerunt. Impetuqz in eos feõ q̃ erant
in statione pro castris collocati acrit᷑ pugna¬
uerunt. Auabusq missis subsidio cohortil
acesare: atq his pͥmis legionũ duaꝵ cum he
perigno int̾misso loci syacio mt̾ se constitissẽt
nouo genere pugne ꝑtritis nr̃is per medios
audacissime proruperunt. seqz inde incolumes
receperunt ¶Eo die quĩtus labienꝰ durus
t̾r mil int̾ficitur. Illi plurib submissis co¬
hortib repeltuntur. Ioto hoc in gu̾e pugne
cum sub oculis oĩum ac pro castris dimicare¬
tur. intellectum est nrõs proyt̾ grauitatem

Expanded text:
rasa praeter caput et labrum superius. Vxores hrasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur us insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt. Eo die Quintus Laberius Durustum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mantur ¶ De quib insulis nõ nulli sc̃pserut
dies continuos xxx. sub biuma eẽ noctem:
Nos nichil de eo percunitatiomib reperieba¬
mus. nisi c̾tis ex aqua mensuris bremores esse
p in contmnenti noctes bidebamus Et luiꝯ est
longitudo latis ut sert illoꝵ op mio septm¬
gentoꝵ miliuĩ. Terciũ est contra septentuo¬
angulus latis maxime ad gsinamã spectat.
Hoc milia passuũ ꝯttngenta in longitudie
esse existimantur. Itaq oĩs insula est ĩ ct̾intu
centũ xxͫ passuũ. Ex his om̃ib longe suĩ
huãnissim qui canciũ incolũt. q̃ regio est
maritima omĩs. neq multũ gallica difserũt
consuctudine. Int̾iores pleriq frumenta nõ
serunt. sed lacte et carne uiunt̃ pellibusq
sunt uestiti COm̃s Ro britam iͣtro se infi¬
ciunt. quod ceruleum efficit colorem sitq
hoc horuidiores sunt in pugna aspectu. ca¬
pillo q sunt promisso. atq oĩ parte corpis

Expanded text:
mantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt mantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentrioangulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circumilium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi plumibũ albũ in meditraneis regionib.
in maritimis ferrũ. sed eiꝰ exigna est copia¬
Ere utuntur importato. materia cuiusq ge¬
neris ut in gallia est. p̃t fagum et abietem.
lerorem et gallinam et anserem gustare sas
non putant. Nec tñ aluit aĩ uoluptatisq
causa. Loca sunt temperancia ꝙͣ in gallia.
remissiorib frigorib insula natura ẽhuatra.
Cu unũ latus est contra galliam. Hinus la¬
teris alt̾ angulus qui est ad canciũ quo fere
om̃s naues ex gallia apelluntur ad orientem
solem. inferior ad meridiem spectat. Hoc per¬
tinet circit᷑ milia passuũ iuingenta. Alteꝵ
Rgit ad hispamam atq occidentem solem.
qua ex parte est hiberma dimidio minor ut
estimaturꝰ ꝙͣ britama. sed pari sxacio trans¬
missus atq ex gallia est in britantã sn hͦ
medio cursu est̃ insula. que appellat᷑ mõna.
complures p̃lei minores subiecte insule existi¬

Expanded text:
ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existi
Abbreviated transcription (Latin):
conuenerant. Sũma imꝑni belliq admm̃strã¬
di cõmuni consilio permissa, casuduellano c.
fines a maritimis cuuitatib flumen diuidit
quod appellatur tamesis a mari circit᷑ milia
passuũ lyxy. Nuic suꝑiore tempore cũ reliqͥs
ciuitatib continẽcia bella int̾cesserant. sei
nrõ aduentu ꝑmon britanni hunc toti bello
imꝑioq p̃fecerunt: Britannie pars interior
ab his incolitur quos natos in insula ipĩ me¬
moria ꝓditũ dicunt. Maritima pars ab his
qui prede ae belli inferendi causa ex belgis
transierant. qui om̃e fere his nõib ciuitatũ
appellantur. quib orti ex ciuitatib eopue¬
nerunt. et bello illato ibi permanserũt. atq
agros colere ceperunt Moĩnũ est infinita
multitulo. creberrimaq edificia fere gallics
consili̾a. Peccorum magnus nuis. U tuntur
aut ere aut mĩmo aureo aut anͣulis serreis
ad c̾tum pondus exam̃iatis ꝓ nũmo ¶ascit᷑

Expanded text:
convenerant summa imperi bellique administranconvenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
modum acceptum Elis rebr cogiitis: cesar
legiones equitatũq reuocari atqz in itinere
resistere iubet. spẽ ad naues reu̾titur. eadem
fere q̃ ex nũciis licterisq cognou̾at: coram ꝑ¬
spicit. sicut amissis circiter xl. nauib reliq̃
tñ refici posse magno neocio bid̾entur ¶taq
ex legionib fabros deseg̃it. et ex continenti
alios acģersiri iubet. Labieno scribit: ut quã
plurimas posset his legionib. que sũt apud
eum naues insuituat. Ip̃e etsi res erat multe
opere et laboris tñ cõmodissimũ eẽ statuit.
om̃s naues subduci. et cum castris una muni.¬
tione coniũgi ¶n his reb circit dies decem
cõsumit. nec nocturnis temporib quidẽ ad
laborem militũ int̾missis subductis nauibus
cascrisq egregie munitis easdem copias quas
ante p̃sidio nauib reliquit ipẽ eodem unde
redierat proficiscitur. ¶En cum uenisset: maio¬
res iam undiq in eum locũ copie butannorũ

Expanded text:
modum acceptum. His rebus cognitis Caesar modum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum
Abbreviated transcription (Latin):
silius rari ꝓpugnabant. nr̃osq intra muni¬
tiones ingredi prohibebant. At milites legio.¬
nis septime testudme facta et aggere ad mu-¬
nitiones adiecto: Iocum ceperũt. eosq ex silus
expulerũt. pantis uulm̾b acceptis. Scd cos
fugientes longius cesar persequi uetuit. et
ꝙ loci naturam ignorabat. et ꝙ magna pte
dici consumpta munitiomi castroꝵ tempus
relm qui uolebat . ¶ostridie eiꝰ dici mane tri¬
partito milites pedites m expeditionẽ misit.
ut eoz qui fugerant. ꝓ sequ̾entur. His aliꝙ̃tũ
Itineris pregressis: cum iain extremi essent ĩ
prospectu. equites a quinto atrio ad cesarem
uenerunt. qui nũciauerũt suyiore nocte
mayima cohorta tempestate ꝓpe onĩs naues
afflictas atqz in lictore proiectas esse. ꝙ neqz
anchore funesq subsisterũt. neqz naute gu-¬
hernatoresq unm tempestatis pati possent
Itaq ex eo concigr su nauiũ magnũ eẽ in cõ¬

Expanded text:
silvis rari propugnabant nostrosque intra munisilvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incom
Abbreviated transcription (Latin):
alictore discesserant. ac se in suꝑiora loca
al. diderant. Cesar eyposito exc̃citu: et loco
castris idoneo capto: ubi ex captiuis cogno¬
uit quo in loco hosciũ copie consedissent.
cohortib decem et ad mare relictis. et eui¬
tibr trecentis qui p̃sidio nauib essent: de t̾cia
bigilia ad hostes contendit. Eo minꝰ uerit.i
nauib. ꝙ in lictore molli. atq apto deliga¬
tas ad anchoram relinquebat. et presidio na-¬
uib quĩtum atriũ p̃fecit. Ipẽ noctu progres¬
sux milia passuũ circit᷑ xii. hostium cupias
suspicatus est. Illi equitatu atq essedis ad
fiumen progressi: ex loco suꝑiore nostros pro¬
hibere et pliũ cõmitte ceperunt. Repulsi
ab equitatu sem siluas abdiderũt. Locum
narti egregie et natura et opere munitum.
quem domestici belli. ut uidebantur cã iam
ante p̃parauerant. Nam crebus arboribus
succisis: oñĩs introitus erant p̃clusi. Ip̃i ex

Expanded text:
a litore discesserant ac se in superiora loca a litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex
Abbreviated transcription (Latin):
caperet. ipẽ cum quĩque legionib. et parari
nuo equitũ q quem in continenti reliquerit
ad solis occasum naues soluit. et leui affrico
ꝓuectus. media cireit̾ nocte uento intermisso
cursũ non tenuit. et longiꝰ delatus estu, orta
Iuce sub sinistra britamã relictam conspexit.
Tum rursus escus cõmutationẽ secutus.
remis contendit. bt eam partem ĩsule caperet.
qua aptimũ esse egressũ suꝑiore estate co¬
gnou̾at ¶Qnain re admodum fuit birtus
militum landanda: qi nectorib granib¬
qr naui giis non int̾misso naiuigandi labo¬
re longarũ nauiũ cursum adesuarũt. Ac¬
cessum est ad britamam. om̃ib nauib me-¬
rediano fere tempore: neq in eo loco hostis
est uisus. Sed ut postea cesar ex captiius co-¬
gnouis cum magne manus es cõuenissẽt
multitudine nauiũ pl̾rite: que cũ annotinis
pͥuatisq quas sui q̃uisq cõmodi cansa fec̾at.
amplius octingente uno erant uise tempore

Expanded text:
caperet, ipse cum quinque legionibus et pari caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
naues iubet. At oĩum aĩmis impeditis. dũ.
norix cum equitib heduoꝵ a castris insciẽ¬
te cesare domũ discedere cepit. Quare nũ.¬
ciata. cesar int̾missa profectione. atq om̃ib
rehus postpõitis: magnam partem eqͥtatus
ad cum insequendũ mictit. Retrahiq imꝑat.
sibim faciat. si bim faciat. neq parcat. int̾.¬
fici iubet. Michil hunc se absente pro sano fac¬
turũ arbitratus. qui pñtis imꝑiũ neglex is¬
set. Ille enĩ reuotatus resistere, ac se manu
defendere suorũq fidem implorare cepit. seye
elamitans. liberum se. libereq c̃ẽ ciuitatis
Illi ut erat imperatũ crcunsistũt. hoiein qͣ
int̾sicuĩt. At equites hedui ad cesarem om̃s
rtũtuntur. ¶tlis rebus gestis labieno ĩ cõtinẽte
cum trib legionib et equitũ milib duobus
relicto: ut portus tueretur et rem frumen¬
tariam prouidet: queq in gallia gererentur
cognosceret: consiliuĩq pr̃o tempore et prore

Expanded text:
naves iubet. At omnium impeditis animis naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re
Abbreviated transcription (Latin):
Indit. oĩ spe mmipetrandi adempta. prĩtipes
qallie sollicitare. senocare singulos hortariq
cepit: ut in continenti remanerent. metu ter¬
ritare. non sine causa fieri ut gallia oĩnobi¬
litate spoliaretur. Id eẽ consiliũ cesaris: ut
quos in conspectu gallie intficere uereretur.
hos oñs in britamam inductos necaret. fidẽ
reliquis int̾ponere insinrandũ poscere  ut
quod esse ex usu gallie intetlexissent: cõmum
consilio admĩstrãrent. Hec a compluribus
ad cesarem deferetantur. Qna re ceginta
rebus posset dũnorigem statuebat. ꝙ longiꝰ
eius amenciam progredi bidebat. ꝓspiciẽndũ
ne quid sibi ac romano po. noce̾ posset. Itaqz
cirat᷑ xxu dics in eo loco cõmoratus ꝙ chorꝰ
uentus nauigationem impediebat. qui ma.¬
gnam partem omĩs temporis in his flare cõ¬
cio contineret. nichilo tñ secius consilia oĩa
eius cognoscet. Iandem idoncam nactus tem.¬
pestatem: milites equitesqz conscendere in

Expanded text:
vidit, omni spe impetrandi adempta principes vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare congem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in
Abbreviated transcription (Latin):
rebus insiructas inuenit᷑. Eodem tociꝰ gal¬
pes ^ er om̃ib ciuitatib. ex quib ppancos qͦꝵ
in se fidem ꝓspexerat uelinquere in gallia reli¬
quos obsidum loco secum ducere decreuerat.
ꝓ cum ip̃e ab essẽt. motũ gallie berebatur.
Erat cum cet̾is dũnorix heduus de quo ante
a nobis dictum est. Nimc secũ abire ĩpmis
constituerat. ꝙ eum cupidũ iniiii magni¬
aĩ. magne int̾er gallos auctoritatis cogno¬
uerat. Accedekat huc ꝙ in concilio hẽduoꝵ
dũnorix dixerat: sibi a cesare regnũ cuntatis
deferri. Quod dictum hedm ĩrauit ferebãt
neq recusandi. aut dep̃candi cansa legatos
ad cesarem mittere audebant. Id factũ ex sius
hospitib cesar cognonerat. Ile om̃ib primo
p̃cib petere contendit: ut in gallia relmque¬
retur. partim ꝙ insuetus nauigandi mare
timeret. partim ꝙ ieligionib impediri sese
diceret. Postea ꝙ id olistinate sibi negare

Expanded text:
rebus instructas invenit. Eodem rebus instructas invenit. Eodem pesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum nanimi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari