comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postremo qͥd faciã aut dicã nisi ꝙ cũ toto
gne hũano cõe crimẽ est mͥ quis est xiũ
hoii qui nõ sibi sepe nocu̾i̾t cui non ꝓprie
dici possit urtus t̾ u̾bum. omĩa mala hec
tibi O stultissime ꝓcurasti eligans ⁊ plane
argutus iohis crisostomi trtatꝰ ẽ pͥmo forsi¬
tan congressu mendacii frontẽ hñs arsi
acris intueare nicħ ueriꝰ Est aũt ħ titu¬
lus nͥ a semetip̃o neminẽ ledi posse quo
audito statĩ mniicã u̾i uulgꝰ infaniet qd̾¬
si obferatõnibꝰ uã pandat uelit nolit
Ita ẽẽ fatebit᷑ patim᷑. mala q̃ fecinꝰ et
sepe in caput auctoris pena reuertit᷑ non
aliũ dep̾mini᷑ nec opteti Crede eiĩ michi
ul opus a cie instructa aut machinis muro
admotis defossisq clam cũiculis quisq ho
⁊̃ hoc culpã purgare s ꝑtiaipare cũ płiruis
alirua quid accusatio nõ excusatõ nr̃a est
insigniorẽ forte rerũ culpe comes m̃ocen¬

Expanded text:
postremo quid dicam, nisi quod cum toto postremo quid dicam, nisi quod cum toto genere humano comune crimen est michi? quis est enim hominum qui non sibi sepe nocuerit, cui non proprie dici possit vetus illud verbum: «Omnia mala hec tibi, o stultissime, procurasti»? Elegans et plane argutus Iohannis Crisostomi tractatus est, primo forsitan congressu mendacii frontem habens, at si acrius intueare, nichil verius; est autem hic titulus: Nisi a semet ipso neminem ledi posse. Quo audito statim inimicum veri vulgus insaniet; quodsi ad se rationibus viam pandat, velit nolit, ita esse fatebitur. 5 Patimur mala que fecimus et sepe in caput auctoris pena revertitur. Non aliunde premimur, nec oportet; crede enim michi, nil opus acie instructa aut machinis muro admotis defossisque clam cuniculis; quisque hest hoc culpam purgare, sed participare cum plurimis; aliena quidem accusatio, non excusatio nostra est; insigniorem forte reum culpe comes, innocen
Abbreviated transcription (Latin):
Res mͥ de te uetes Radicatasq siñas
una recens auxit et renouauit
testis Ita michi liquido añ ocłos ponis qd̾
deũ testor minꝙͣ inde discedit cui brenis
et incerti fugã ita gͣuiter hine occupatões
mras antiquas si que sũt que laudẽ nrere¬
ant᷑ huic nouas uetibus aduersas et que¬
rende glie nuncos ceaciando dimuineras
ita dulcitꝰ hortaris ut fugiã meq in liberẽ
eripiẽs q̃ mͥ non exigno apꝑatu iacta sũt
rerũ melioꝵ fundam̃ta nõ deferã s acce¬
berem pocio et ꝑicula more longioris intuẽs
alas mgemo calamo calcar adiçiã ut iaz
qd̾ uus possibile iudebat᷑ et prudẽtior apᵈ
aue uit sis et melior et rebus meis aĩcior
turũ ue aliqͥd nicħ prsus possem lingua
forsitan corde nõ possũ uigeor quid̃ nõ opꝰ
e oculto uiolenta esti u̾itas am̃os ligat.
qͥd eiũ nõ ingenue fatear tibi qd negare
mͥ ip̃e nõ audeo mlico uti epłam tuã legere
incepi dixi mecũ hec ueri nodos secũ actulͭ

Expanded text:
res michi de te veteres radicatasque sententias una recens auxit et renovavit testis. Ita michi liquido ante oculos ponis quod, Deum testor, nunquam inde discedit, evi brevis et incerti fugam; ita graviter hinc occupationes meas antiquas, sique sunt que laudem mereantur, hinc novas veteribus adversas et querende glorie inimicas coacervando dinumeras; 2 ita dulciter hortaris ut fugiam meque in libertatem eripiens, que michi non exiguo apparatu iacta sunt, rerum meliorum fundamenta non deseram, sed accelerem potius et pericula more longioris intuens, alas ingenio, calamo calcar adiciam, ut iam, quod vix possibile videbatur, et prudentior apud me vir sis et melior et rebus meis amicior turum ne aliquid? nichil prorsus; possem lingua forsitan, corde non possum. Urgeor quidem, non opus est equuleo; violenta est veritas, animos ligat; quid enim non ingenue fatear tibi quod negare michi ipse non audeo? Illico ut epystolam tuam legere occepi, dixi mecum: ‘Hec veri nodos secum attulit
Abbreviated transcription (Latin):
ocio cogitare Int̾im in seu arte quadã
sen nat᷑a datũ sc̃io uti ingi et solida medite¬
tõe iulẽ mͥ faciã qd assequi nequeo dulce
aũt qd̾ xutare non ualeo Uiue nr̃i mẽor
et uale mediolani blis ianuarii.¬

Expanded text:
otio cogitare”. Interim michi seu arte quadam otio cogitare”. Interim michi seu arte quadam seu natura datum scito, ut iugi et valida meditatione vile michi faciam quod assequi nequeo, dulce autem quod evitare non valeo. Vive nostri memor, et Vale. Mediolani, Kal. Ianuarii
Abbreviated transcription (Latin):
ositatũ declinare cirtuitũ qui sic latuit cla¬
aut fortuna me dulce latibulũ i̾udit. Se¬
pe hactenꝰ temptantẽ fugẽ mȩa sĩꝑ fa¬
nia me ꝓdidit loquatior mendatiorq ꝙͣ
uellem ĩta ego a pͥmartate tanto ama¬
tor solitudinis ac siluarũ iam senior in urbi¬
et turbe temo gnaret᷑ dixisse fert᷑ nuto.
se purri qui ad illũ nec se ne maioribꝰ suis
dignũ honorẽ quo seruis eo turpus ex¬
aspirasset gniter equidẽ ac modest mͥ ea
cupidũ me nõ rregem hans tñ que me ꝑi¬
unt pompã cõcupisse nõ menũ hactenꝰ
colloq̃ndi studio euagatꝰ sũ hic tandem
celloquii finis esto ut intelligas et si la¬
bores a lii ex aliis et int̾ labores noue
.michi totidie laboꝵ cãe materieq nas-¬
cant᷑. me tamẽ de lib̾tate uel uinculis
si sors cogat de rure in urbibꝰ in labori¬
bus de quiete Postremo ut tritũ illud
affcam mer dictũ u̾tam in negociis de

Expanded text:
ositatum declinare circuitum! qui sic latuit, claositatum declinare circuitum! qui sic latuit, claan fortuna mea dulce latibulum invidit; sepe hactenus tentantem fugere mea semper fama me prodidit loquacior mendaciorque quam vellem. Ita ego a prima etate tantus amator solitudinis ac silvarum, iam senior in urbiet turbe “tedio” gravaretur, dixisse fertur “merito” se puniri, qui ad illum nec se nec “maioribus suis” dignum honorem, quo serius eo turpius aspirasset. Graviter equidem ac modeste. Michi ea non negem, hanc tamen que me perimit pompam, concupisse non memini. 27 Hactenus colloquendi studio evagatus sim; hic tandem colloquii finis esto, ut intelligas etsi labores alii ex aliis et inter labores nove michi quotidie laborum cause materieque nascantur, me tamen de libertate vel in vinculis, si sors cogat, de rure in urbibus, in laboribus de quiete, postremo, ut tritum illud Africani mei dictum vertam, “in negotiis de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte cadente luctantẽ hec sũt q̃ in ãxietate
ꝑsiłi diuine et ingentes ille anr̃e seuhũr hoc
uobis quotrũq estis amici de me sõlliti ac
uelini qd ex ꝑti uolo et plene uelle nͥ fallor
uolo nolo miͣ idq me uelle dice̾ xp̃o licet au¬
diente nõ tueo s dignũ fateor ut qd in¬
digne q̃siui nõ dulce sentiã s amarũ nocet
michi ad quietẽ sociũ fame pondus qͣm uere
ad rẽ si ide̾ pt falsa ꝙ uerax mirũ ip̃a sibi
p̃tox ne dicã p̃cexs fama p̃iundicat et płi
nomĩs magnitudo u̾e głie tardat augmẽtũ
nisi qd nõ mirabar añ tempus uuenissem.
potuissem forte qd optabam suo tp̃re ꝓnieri
quieta fuĩt s bñ ht̃ ul patior noui Sepe
laudati lacus piseatoꝵ rethibus Repe fa¬
mosi saltꝰ canũ latͣtibꝰ infestant᷑ O felix
si quis usꝙͣ est cui ꝯtigerit int̾ honestastũ¬
dia late̾ et nulgi strepitũ et huãnarũ curi¬

Expanded text:
parte cadente luctantem». Hec sunt que in anxietate parte cadente luctantem». Hec sunt que in anxietate persimili divine et ingentes ille anime senserunt; hoc vobis, quotcunque estis amici de me soliciti ac velim quod ex parte volo et plene velle, nisi fallor, volo. Volo, inquam, idque me velle dicere, Cristo licet audiente, non timeo; sed dignum fateor ut quod indigne quesivi, non dulce sentiam sed amarum. Nocet michi ad quietem et otium fame pondus; quam veret falsa quod verax. Mirum, ipsa sibi precox, ne dicam preceps, fama preiudicat et falsi nominis magnitudo vere glorie tardat augmentum; nisi quod non merebar ante tempus invenissem, potuissem forte quod optabam suo tempore promequieta fiunt; sed bene habet, nil patior novi. Sepe laudati lacus piscatorum retibus, sepe famosi saltus canum latratibus infestantur. O felix, siquis usquam est, cui contigerit inter honesta studia latere et vulgi strepitum et humanarum curi
Abbreviated transcription (Latin):
ullatenꝰ nolle nõ possiuuꝰ ea nob nastẽtibꝰ
ĩsita ꝓrsus iextirꝑabilis ẽ uolũtas uolu¬
mꝰ inꝙͣ felices ẽe om̃s s nõ om̃s facimus
quo felices sinꝰ imo u̾o niã ipõam unitam
et angustũ qua ad felicitatẽ ꝑgit᷑ pauti
ad modũ sreui uolunt neq idip̃m plene uo¬
lunt pocuisq uelle cogitãt ꝙͣ uolũt hanc
ille pestifer torpor ac ꝑplexitas aĩoꝵ de
quibꝰ młta iam dixinꝰ aliud agentiũ cũ
aliud uelle uideant᷑. ꝙ si u̾e̾ uellent. utiq
ꝑductura cognoscuuꝰ s ita demũ si uere
si uleus si constant si boua fide uolumus
Cetum uelle ip̃m fors non statĩ nr̃i erit
arbitrii qd̾ et liberũ accepinꝰ lib̾tate
ip̃am sic pc̃ti mole p̃ssimꝰ et ꝯsurtudinis
pessime unicłes astriuxuꝰ ut sñ p̃sentis¬
sima dei ope uix ad honesta ꝯsurgat tã
uelle ire et sequit᷑ s uelle fortit et inte¬
gr̃e nõ semisantĩa hac atq hac uersare
et iactare uoᵈ ͤ ꝑtem assurgentẽ cũ alia

Expanded text:
ea nobis nascentibus insita prorsus inextirpabilis est voluntas. Volumus, inquam, felices esse omnes; sed non omnes facimus quo felices simus, imo vero viam ipsam unicam et angustam qua ad felicitatem pergitur, pauci admodum sequi volunt, neque id ipsum plene volunt potiusque velle cogitant quam volunt. Hinc ille pestifer torpor ac perplexitas animorum, de quibus multa iam diximus, aliud agentium cum aliud velle videantur; quodsi vere vellent, utiqueperductura cognoscimus; sed ita demum, si vere si plene si constanter si bona fide volumus. Ceterum velle ipsum fors non statim nostri erit arbitrii; quod etsi liberum acceperimus, libertatem ipsam sic peccati mole pressimus et consuetudinis pessime vinculis astrinximus, ut sine presentissima Dei ope vix ad honesta consurgat, tam velle ire», et sequitur: «sed velle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac versare et iactare voluntatem, partem assurgentem cum alia
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ et subsistens nõ mõ nõ ꝑcedet s et
retrocedet neq eteni ut mercator dines
osus legendi meditandiq fuie faciens
aliqd iigi studio semꝑ yisertiat nlta toti ͤ
dilabant᷑. Ita qui nõ discit obliuiscit᷑ et
quisqͥs memoriã suã ꝙ̃i plenũ redũdantem¬
ꝯ nexlexerit pꝯt tp̃us ad illã rediens

Expanded text:
igitur, et subsistens non modo non procedet, sed etiam igitur, et subsistens non modo non procedet, sed etiam retrocedet; neque etenim ut mercator dives osus legendi meditandique finem faciens, aliquid iugi studio semper inferciat, multa quotidie dilabantur. Ita qui non discit, obliviscitur, et quisquis memoriam suam quasi plenam redundantemque neglexerit, post tempus ad illam rediens
Abbreviated transcription (Latin):
Audeo equidẽ et exulto quociens
lr̃arum discendi cupĩdũ muenio. solz
auaritia querendo cresc̾e ⁊ successibꝰ irri¬
tari quẽ ad finẽ nestio cũ nisi nõ exulet
a consiliis hũanis minꝰ cuꝑe debebat qui
plus ht̃ sõpnꝰ dormiendo fatigatõ quies¬
cendo depellitur cibo fames potu sobrio
accenditur ut surdis cecinisse uideat᷑. ora¬
ciꝯ ubi at demqz fit finis q̃rende cũq ha¬
bras plus pauꝑirm tuneas minꝰ ⁊ finire
laborẽ incipias parto ꝙ hr̃as salubre cõ¬
siliĩ si penitꝰ in am̃ descendiss. nos u̾o
mortales ĩmortalibus curis pbeni cũ max¬
nie tuorẽ incipumꝰ et laborẽ dũ finirẽ
p̃cipim᷑ crescit pecur̃e studiũ et cupidi¬
mus qͣntoq meliꝰ discendo cresce̾t sapie
ciendiq usq in finẽ nullꝰ est fiis ne¬
mo se satis extimet ꝓfecisse nũꝙͣ eĩ intet᷑
Ut ad sumũ ꝑuenmiat qui ꝑuenisse ꝯfidit
laborẽ uie rurasit qui attigit quo ꝑgebat
nec minꝰ qui attigisse seputat subsistent

Expanded text:
audeo equidem et exulto quotiens literatum virum discendi cupidum invenio. Solet avaritia querendo crescere et successibus irritari; quem ad finem nescio, cum nisi ratio exulet a consiliis humanis, minus cupere debeat qui plus habet. Somnus dormiendo, fatigatio quiescendo depellitur; cibo fames, potu sobrio tia quesitis accenditur, ut surdis cecinisse videatur Horatius ubi ait: Denique sit finis querendi, cumque habeas plus, Pauperiem timeas minus et finire laborem Incipias parto quod avebas; salubre consilium si penitus in animum descendisset. 2 Nos vero mortales, immortalibus curis pleni, tum maxime timorem incipimus et laborem dum finire precipimur; crescit pecunie studium cnius quantoque melius discendo cresceret sapieciendique usque in finem nullus est finis. 3 Nemo se satis extimet profecisse, nunquam enim nitetur ut ad summum veniat qui pervenisse confidit. Laborem vie evasit qui attigit quo pergebat, nec minus qui attigisse se putat; subsisteret
Abbreviated transcription (Latin):
tantã tłis ãnui ꝓcellam efficaciꝰ aliis u̾bis
exp̾me̾ tã młta inꝙͥ faciebam in corꝑe in
⁊ nõ ualent sit ip̃a mẽbra nõ hẽant aut
ea uł colligata uniclis uł resoluta lãgore
uel quo quo mõ impedita sint d. colsi capil¬
lumi si ꝑcussi frentẽ si consitis digitis ãplex¬
us sum gen qr uolui feci potui aũt uelle ⁊
nõ fac̾e̾ si nobilitas mbroꝵ non obseq̃retur.
tam młta gͦ. feci uͥ non hͨ erat uelle ꝙ posse
et nõ faciebã qd̾ et intomꝑabili affcũ ãpliꝰ
Ibi riũ facultas ea q̃ uolũtas et ip̃m uelle
ꝑabat corpꝰ tenuissie uolũtati aĩe ut ad
nutũ nembͣ mou̾ent᷑ qd ip̃a sibi anĩa ad
Uoluptatẽ sũ magnã in sola uolũtate ꝑficiẽ

Expanded text:
tantam talis animi procellam efficacius aliis verbis tantam talis animi procellam efficacius aliis verbis exprimere. «Tam multa» inquit, «faciebam in corpore in et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle perabat corpus tenuissimae uoluntati animae, ut ad nutum membra mouerentur, quam ipsa sibi anima ad uol
Abbreviated transcription (Latin):
seu difficillima ꝯflictatõe aĩ dũ ad meliorẽ
t̾risire uitã uellet nec tͣnsiret quibꝰ estuabat
tet mertia nauibꝰ atq quadigis petimus
bñ uiue̾ qͥd petis hic libet tantiuiri illia au¬
gustias memĩsse et intestinũ illud ãnu sui
bello i quo sic̾ dignũ erat pars tand̾ ucta
det̾ior clarissumũ et et̾nũ meliori prebuit
triũxhũ Idq eo libentiꝰ recordor ꝙ res ĩ ead̾
uibe ubi ego nũc sile qͥd dam expior gesta
est ambrosu basilica est sola niter donũ̃ ꝙͣ
inhĩto et capellam ꝑ exiguã ubi in archa¬
no ꝯflictu dissidenciũ curarũ tandem uictor
angustinꝰ sacro fonte ab eodẽ lotus ãbro ͦ
uiteq pͥoris sollicitudine lib̾atus ẽ quo fc̃o
statĩ amieꝰ ille xp̃i antiquus et hic nouus
magno sc̃õq gaudio exultantes carnẽ illud
famosissimũ laudis ⁊ confessionis mutue
ꝑiter cecinerũt deo qd mox late per oñis

Expanded text:
sed difficillima conflictatione animi, dum ad meliorem sed difficillima conflictatione animi, dum ad meliorem transire vitam vellet nec transiret? quibus estuabat cet inertia; navibus atque Quadrigis petimus bene vivere; quod petis hic est. Libet tanti viri illius angustias meminisse et intestinum illud animi sui bellum, in quo, sicut dignum erat, pars tandem victa deterior clarissimum et eternum meliori prebuit triumphum; idque eo libentius recordor quia res in hac eadem urbe ubi ego nunc simile quiddam experior, gesta est. 13 Ambrosii basilica sola est inter domum quam inhabito, et cappellam perexiguam, ubi in archano conflictu dissidentium curarum tandem victor Augustinus, sacro fonte ab eodem lotus Ambrosio viteque prioris solicitudine liberatus est; quo facto statim amicus ille Cristi antiquus et hic novus magno sanctoque gaudio exultantes carmen illud famosissimum laudis et confessionis mutue pariter cecinerunt Deo, quod mox late per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uoce si illuc uiuus integerq ꝑuen̾o questio
enĩ subdifficilis et nͥ fallor utilis coĩs ẽ ãli
tecũ tibi aũt scͥpto trepidante rñdeo non
equidẽ nõ excuset qd fieri nõ posse iã sum
fassus sz ut si quo pacto fieri pt non nulgo
merti ⁊ illaudato ⁊ obscuro s illustriũ comi¬
tũ głia ac splendore ꝯtegam Quuid g̃ pau¬
dicit ĩam qd sequit᷑ nosti quibꝰ hͨ u̾bis ẽxtu¬
seti si qd uolo inqͥt ego hoc scio iamnõ rg̃o
oꝑor illud s quo hĩtat in me pc̃c̃m anceps
posit peuitꝰ et ꝓfunda ꝯclusio quãq ꝯtra
me uerti posse nõ inficior s mõ nõ uacat
hiis ineũbere sigre aũt locũ lib ad ꝙ̃ rede¬
as si qñ fortassis tibi taliũ cura erit psalꝰ
ẽ centesimꝰ decimꝰ octauꝰ ubi nõ ꝓcul a
pͥnci ͦ iste nodus apłicus acerrima qd augu¬
stini disputatõs resoluit᷑ nũc leuiora prose¬
quam᷑. Quid enĩ ip̃e p̃r augustinꝰ qͥd age¬
bat illo ꝯu̾sionis sue die et in illa saluberrẽa

Expanded text:
voce, si illuc vivus integerque pervenero — questio enim subdifficilis et, nisi fallor, utilis comunis est illi tecum —, tibi autem scripto trepidante respondeo, non equidem ut excuser, quod fieri non posse iam sum fassus, sed ut siquo pacto fieri potest, non vulgo inerti et illaudato et obscuro sed illustrium comitum gloria ac splendore me contegam. Quid igitur Paudicit? iam quod sequitur nosti, quibus hoc verbis excuset: «Si quod nolo» inquit, «ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum». Anceps penitus et profunda conclusio quamque contra me verti posse non infitior. Sed modo non vacat his incumbere; signare autem locum libet ad quem redeas, siquando fortassis tibi talium cura erit. Psalmus est centesimus decimus octavus; ibi non procul a principio iste nodus apostolicus acerrima quidem Augustini disputatione resolvitur. Nunc leviora prosequamur. 12 Quid enim ipse pater Augustinus, quid agebat illo conversionis sue die et in illa saluberrima
Abbreviated transcription (Latin):
omibꝰ placituras arbitris oculis
om̃ib ꝰ idem insus cecus ẽ amor ceci sunt
amãtes amantũq iudicia ceca sũt non tu
osior fortasse qui repꝑit non uior alter hoc
dixi̾t quid refert an minꝰ ideo u̾m est quia
a mlns dẽ dixit hos alter/ Et ego ꝯsentio
Uorissimeq dãn fateor et aliens sentẽtie
exꝑtus accedo que cũ ita sut uide queso ire
indulgentia tua hec que frenũ in laudibꝰ
mxis nescit nõ ꝑuo fame ꝑiculo nos oppoͬti
tuqr nõ sat ꝑspicax index apꝑras et ego qͥ
tuciꝰ latuisse seuerioribꝰ indiciis te ꝓdente
subicias illud eĩ mĩme u̾eerne rxcẽs tuiꝰ¬
cũq indiciũ te ab antiq̃ unꝙͣ opinione di-¬
moueat quidꝙ erit absit ut amicis tuis
mõ sumꝑ pateant amicicie nr̃e fores nicħ
illis occultũ ueliꝰ uid̾int qͥd indicẽt ꝯbo
obuiã. et si forte alit̾ srusuis ac tu c̾te ut
spo nõ alit̾ amat̾is postremo malĩ cecu tͥ

Expanded text:
omnibus placituras arbitraris. Non oculis omnibus placituras arbitraris. Non oculis omnibus idem visus; cecus est amor, ceci sunt amantes amantumque iudicia ceca sunt. ‘Non tu osior fortasse qui repperit, non verior. Alter hoc dixit: quid refert? an minus ideo verum est quia a multis dicitur? Dixit hoc alter; et ego consentio verissimeque dictum fateor et aliene sententie expertus accedo. 2 Que cum ita sint, vide, queso, ne indulgentia tua hec, que frenum in laudibus meis nescit, non parvo fame periculo nos opponat, tuque non sat perspicax iudex appareas et ego, qui tutius latuissem, severioribus iudicibus te prodente subiciar. Illud enim minime vereor, ne recens cuiuscunque iudicium te ab antiqua unquam opinione dimoveat. 3 Quicquid erit, absit ut amicis tuis non semper pateant amicitie nostre fores; nichil illis occultum velim; viderint quid iudicent. Ibo obviam, et si forte aliter sensuris ac tu, certe, ut spero, non aliter amaturis. Postremo malim cecum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃iaũt series ꝯtra quos uire optĩo tulluis
qui extimatores rerũ nr̃arũ cite nob docti
sipientesq uidem᷑ diuites u̾o nũꝙͣ hĩt illa
ꝑuersitas ut petine appetentissimi sumius
⁊ honesti studii ꝯtemptores cur queso nͥ qr
que deesse nobis opinam᷑: appetunꝰ q̃ credi¬
m᷑ hũndare negligimꝰ haud m̃n̾te quidẽ
nisi electõe opuno fla ꝓcede̾t peciũa emĩ
sepe mortifa sapĩa
nulli printꝰ tanta est quĩ egeat ampliore
Aibi equide amice gtulor ꝙ pecuiẽ nõ solũ
hũndas lñarum cupidissimꝰ queris sedulo uͥ¬
nã illas murmas uñ fit ut diues mopis ĩ
morẽ ad ostiũ ẽt̃ meũ pulsses digssimꝰ ex¬
audiri n uoto tuo mea pauꝑtas obsistẽt qͣ
cogor ut rñdeam. ⁊ felix que alibi disçiusq
liurẽ adi hic nãq qd̾ cogitas ꝓculdubio nõ
est. Dale.
¶ Omarcũ Pauuensem ꝙ qui ualde
amant male indicant
Alleris amite si res meas ut tͥ sit

Expanded text:
nostri autem senes, contra quos iure optimo Tullius nostri autem senes, contra quos iure optimo Tullius qui extimatores rerum nostrarum, cito nobis docti sapientesque videmur, divites vero nunquam; hinc illa perversitas ut et pecunie appetei contemptores. 9 Cur, queso, nisi quia que deesse nobis opinamur appetimus, que credimus abundare negligimus? haud immerito quidem, nisi electionem opinio falsa precederet; pecunia enim sepe mortifera; sapientia nulli penitus tanta est quin egeat ampliore. 10 Tibi equidem, amice, gratulor quod pecunie non solum abundas literarum cupidissimus, queris sedulo ubinam illas invenias; unde fit ut dives inopis in morem ad ostium etiam meum pulses, dignissimus exaudiri ibi ditiusque limen adi, hic namque quod rogitas proculdubio non est’. Vale. 9 Ad Marcum Ianuensem, quod qui valde amant male indicant. 1 Falleris, amice, si res meas ut tibi sic
Abbreviated transcription (Latin):
fidibꝰ oꝑam dedit lr̃is et g̾cis catho dum
ceps elo quii cicero u̾ba fc̃urus excusasse
ceps plato uno ⁊ octuaginta anis actis
moriens sub capite non nũmoꝵ sacculos
argu ͭ ͣ̃ hũit qͣi in silentio loq̃ret᷑ et dice̾t
quibꝰ ingenio uniꝰ incubui qñ aliter non
possũ corꝑe saltẽ moribundꝰ incũbo Carue¬
adem Genocruce ultĩa friscentibꝰ mẽbris
mextimabili ardore ãnu mexplebili lit¬
tarũ siti sepe tͥ indemꝰ ĩmemorẽ et si au¬
cillare desit obsequiũ inter epulas forsan
cta bectulũ suũ in quo ip̃r iam aĩam age¬
bat disputantibꝰ amicis semiuinũ caput
extulit et q̃rentibꝰ mopni motꝰ causa
mirantibusq rñdit uelle se quidꝙ id esset
de quo loq̃rent᷑ addisc̾e̾ et sic mori nec i¬
merito discendo mori uoluit qͥ sic eniuere
Ilã gliari solitũ accepiniꝰ cotidie discendo
suierat ¶ nobiliũ ingemiorũ gn̾osa cupi¬
ditas optabant illi uete̾s dicere nõ ditari

Expanded text:
fidibus operam dedit, literis grecis Cato; dum  cecitatem. Princeps eloquii Cicero verba facturus excusasse  autem princeps Plato, uno et octuaginta annis actis moriens, sub capite non nummorum sacculos argumentum habuit, quasi in silentio loqueretur et diceret: ‘Quibus ingenio vivus incubui, quando aliter non possum, corpore saltem moribundus incumbo’. 6 Carneadem, senectute ultima frigescentibus membris, inextimabili ardore animi, inexplebili literarum siti, sepe cibi videmus immemorem, et si ancillare desit obsequium, inter epulas forsan circa lectulum suum, in quo ipse iam animam agebat, disputantibus amicis, semivivum caput extulit et querentibus inopini motus causam mirantibusque respondit velle se quicquid id esset de quo loquerentur, addiscere et sic mori; nec immerito discendo mori voluit qui — sic enim vere illum gloriari solitum accepimus — quotidie discendo senuerat. 8 O nobilium ingeniorum generosa cupiditas! Optabant illi veteres discere, non ditari;
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ aũt corpꝰ ẽ ĩprrat ãmꝰ ut uelit
D ꝙ in me tłe aliqͥd miret᷑ Adhuc tñ ut
uidras subt̾ fugio et uagor nec dũ aut tuus
stupor aut amici illiq aut meꝰ me enĩ iõm
erroresq meos atq ãnui mei monstrã aᵈ
uolentis ⁊ ad agentis nolo extimes me
mag̾ a liquẽ admirari. breui a ͫ et aperta
forsitan unio uolumꝰ aliud genꝰ cũ adid imo
nemo ꝓculdubio nos ꝯpellat Adhuc paulꝯ
ip̃e qͥd obscuris ut dixi s simplicitas u̾itate

Expanded text:
manus autem corpus est. imperat animus, ut uelit quid in me tale aliquid miremur? Adhuc tamen, ut vices, subterfugio et vagor, necdum aut tuus stupor aut amici illius aut meus — me enim ipsum erroresque meos atque animi mei monstrum aliud volentis et aliud agentis, nolo extimes me magis aliquem admirari — brevi aliqua et apertaforsitan unum volumus aliud agimus, cum ad id nemo proculdubio nos compellat? Ad hoc Paulus ip
Abbreviated transcription (Latin):
stamine ꝑmistentes simstro ͣuis enẽtu
suxbiunt nec rerũ effcĩbus sedinani
uerborum elegantia gliant᷑ Ac ne quid
a me hodie fictũ media tui xutent quẽ
semꝑ nomino plimũ ꝙ is et de medici¬
nis et de medicis plura ꝙͣ quisꝙͣ ⁊ ueri¬
ora dr̃et in om̃ibꝰ fere huiꝰ exłe ꝑtibus
ducẽ hũi Ix̃m ergo audiant palam inꝙͣ
est ut quisq inter istos loip̃do polleat
impatorem illico uite nr̃e necisq fieri
Sed ego longins ꝙ destinauerã metu
calamũ utgente ꝓuectus sum ut uero
iam desmã medicũ nõ ꝯsilio s⁊ eloquio
pollentẽ uelut in sidiatorem inte sicariũ
ant ueneficũ uitare debes huic quidem
iure eꝑtimo dici potest ꝙ locato coto
plantinꝰ ille senex in aulularia Abi
Ad hec et exactã tui custodiam et que ad
sulutẽ corꝑis miris mõis adiuiãt spem
bonã ac letũ nm̃ hẽto si te si nos om̃s
si tecũ egrotante eccl̃iam saluã cupis¬

Expanded text:
stamine permiscentes, sinistro quamvis eventu stamine permiscentes, sinistro quamvis eventu superbiunt, nec rerum effectibus sed inani verborum elegantia gloriantur. 7 Ac nequid a me hodie fictum medici tui putent, quem sepe nomino Plinium, quod is et de medicinis multa et de medicis plura quam quisquam et veriora diceret, in omnibus fere huius epystole partibus ducem habui, ipsum ergo audiant: «Palam» inquit, «est, ut quisque inter istos loquendo polleat, imperatorem illico vite nostre necisque fieri». 8 Sed ego longius quam destinaveram, metu calamum urgente, provectus sum; ut vero iam desinam, medicum non consilio sed eloquio pollentem velut insidiatorem vite, sicarium aut veneficum vitare debes. Huic quidem iure optimo dici potest quod loquaci coquo plautinus ille senex in Aulularia: abi,Ad hec et exactam tui custodiam et, que ad salutem corporis miris modis adiuvant, spem bonam ac letum animum habeto, si te, si nos omnes, si tecum egrotantem Ecclesiam salvam cupis
Abbreviated transcription (Latin):
puintas sũma est horũ turbã uelut in¬
micorũ aciem clementissime p̃r intuere.
instruat te illiꝰ infausti exigrãmatis me¬
moria in scribi inbentis in sepultro hͦ
solũ lurba medicorũ ꝑni in etatẽ nr̃am
porissime uidet᷑ inscidisse illud marci ca¬
conis senis uaticiuũ qñcunq g̾ci ad nõs
lr̃as suas ac p̾stim medicos tͣnsiisissẽt
em̃a corrupturos Sed quiã iam sine
mredicis uniere non audemꝰ sine quibus
tñ ĩmumerabiles nationes forte melius
atq salubriꝰ uiuint et ppłus romamꝰ
etare flotentssima eodẽ reste plinio ult
sextentesimũ annũ uixit unũ tibi de mł¬
ns elige non eloꝙ̃tia s sc̃ĩa et fide ꝯspi¬
cuũ. Iam enĩ ꝓfessionis sue ĩmemores
et dumẽtis ꝓpriis exire ausi poetarum
nemus et rethorũ campũ petũt ⁊ qͣi
non curaturi s ꝑsua suri circa miserorũ
gbatulos magno boatu disputant/ atq
illis morrentibꝰ ypocticos nodos tulliano

Expanded text:
punitas summa est». 4 Horum turbam velut inpunitas summa est». 4 Horum turbam velut inimicorum aciem, Clementissime Pater, intuere; instruat te illius infausti epygrammatis memoria inscribi iubentis in sepulcro hoc solum: «Turba medicorum perii». In etatem nostram potissime videtur incidisse illud Marci Catonis senis vaticinium: ‘quandocunque Greci ad nos literas suas ac presertim medicos transmisissent, omnia corrupturos’. 5 Sed quia iam sine medicis vivere non audemus, sine quibus tamen innumerabiles nationes forte melius atque salubrius vivunt et populus romanus etate florentissima, eodem teste Plinio, ultra sexcentesimum annum vixit, unum tibi de multis elige, non eloquentia sed scientia et fide conspicuum. 6 Iam enim professionis sue immemores et dumetis propriis exire ausi, poetarum nemus et rethorum campum petunt, et quasi non curaturi sed persuasuri, circa miserorum grabatulos magno boatu disputant; atque illis morientibus ypocraticos nodos tulliano
Abbreviated transcription (Latin):
silatus est tremor neq xuĩ alieno piculo
ꝑmoneor sz ꝓprio, Om̃s qui de te pẽdeꝰ
pue in hoc statu breuem decet ẽe hmonẽ
qui in diuinas aures huãno ore tnsfundi¬
tur panca tibi nũt anĩo affusus et ue¬
nerabundus loquar. Lectũ tuũ obsessum
medicis scio huic pͥma mn tunendi causa
est discordant enĩ de industria dñ pcidet
nou nichil affentem alt̾ius hesisse uesti¬
giis nec est dubiũ ut eleganter ait pliniꝰ
om̃s istos famã nouitate aliqua aucupã¬
tes/ aĩas statim nr̃as iregociari/ et in hac
sola artiũ enxire ut ciuitũq se medicum
ꝓfitenti statim credat᷑. cũ sit piculũ in ulło
mendatio maius non tñ illud intuenuꝵr
adeo blanda est sꝑandi pro se cuiq dulce¬
do nulla p̃terea lex que puĩatur insticiã
capitalem nullũ exemplũ uĩdicte distũti
piculis nr̃is et expimenta ꝑ mortes a¬
gunt medicoq tantũ homĩe occidisse ĩ¬

Expanded text:
igitur simulatus est tremor; neque enim alieno periculo igitur simulatus est tremor; neque enim alieno periculo permoveor sed proprio; omnes qui de te pendemus pue in hoc statu brevem decet esse sermonem qui in divinas aures humano ore transfunditur, pauca tibi nunc animo affusus et venerabundus loquar. 3 Lectum tuum obsessum medicis scio; hinc prima michi timendi causa est. Discordant enim de industria, dum pudet novi nichil afferentem alterius hesisse vestigiis. «Nec est dubium» ut eleganter ait Plinius, «omnes istos famam novitate aliqua aucupantes animas statim nostras negotiari... et in hac sola artium evenire, ut cuicunque se medicum profitenti statim credatur, cum sit periculum in nullo mendacio maius; non tamen illud intuemur, adeo blanda est sperandi pro se cuique dulcedo. Nulla preterea lex que puniat inscitiam capitalem, nullum exemplum vindicte; discunt periculis nostris et experimenta per mortes agunt, medicoque tantum hominem occidisse im
Abbreviated transcription (Latin):
diderã nichil gracius decore nl brenꝰ
dixit Quis negat et ego dico et multi
dicent post me et ante eum mlte forte
dix̾unt et quisqͥs illud dixerit modone
menciat᷑ egregiũ magnificũq uerbum
dixĩt Ego ⁊ illud dixi et qd̾ sequit᷑ dicã
et in utroq sçio ꝙ non mentior utinam
nec fallan Absit a me ut amore corꝑis
aut huiꝰ lucis desiderio Diem mortis hor¬
rescam qm̃ et hoc ab illo uerissime dc̃m
in usus meos uerti ꝙ hec nr̃a que dicit᷑.
¶ Ad clementẽ uiͫ xomanũ pontifiõẽ
fugiendã medicorũ turbam̃
¶Ebris tue nunciꝰ btĩssime pater
tremorem mẽtris meis et horro¬
rem incussit nec idarco blandiloqũꝰ aut
siłis dicat illi de quo satiricꝰ ait flet
estuo sudat s illi pocius qui ut ait citiro
de salute rerxn ͨ ͤ extiuescebat in qua etiã
suã inclusam uudebat mea quidẽ ac mltoꝵ
salus in tua salute fundata est non ergo

Expanded text:
dideram: «Nichil gratius decore, nil brevius». dideram: «Nichil gratius decore, nil brevius». dixit’. Quis negat? et ego dico, et multi dicent post me, et ante eum multi forte dixerunt, et quisquis id dixerit, modo ne mentiatur, egregium magnificumque verbum dixerit. Ego et illud dixi, et quod sequitur dicam, et in utroque scio quod non mentior; utinam nec fallar. Absit a me ut amore corporis aut huius lucis desiderio diem mortis horrescam, quoniam et hoc ab alio verissime dictum in usus meos verti, quod hec nostra que dicitur 19 Ad Clementem sextum Romanum Pontificem, fugiendam medicorum turbam. 1 Febris tue nuntius, Beatissime Pater, tremorem membris meis et horrorem attulit; nec idcirco blandiloquens aut similis dicar illi de quo Satyricus ait: flet,‘estuo’, sudat; sed illi potius qui, ut ait Cicero, de salute populi romani extimescebat, in qua etiam suam inclusam videbat; mea quidem ac multorum salus in tua salute fundata est. 2 Non
Abbreviated transcription (Latin):
ego nñt sciens ꝙ ꝯniuino distordias parit
ut in pace uiuã ne quid ꝯ̃e secũ hẽnm la¬
boro Imꝑia regna diuicias honores tete¬
ra qz hũiꝯmodi sua sunt et fibi habeat
nichil est horum ꝙ me moueat michi
linquat si qua sunt animi mei bona. h
sui mun̾is nõ fu̾nt et ne sui iuris sint
flagito Quid seuit quid minat᷑ minis
di debitor suus sum / calculũ ponamus
auferat que sua sunt nitis depositum
eius seruo ꝙ cogitat nulla mora est.
sura discedat/ et c̾te iam ꝑtem nõ exi¬
guã tulit/ et id ꝙͣ tulũtũq qd̾ restat odio¬
sum oms est humeris ad altioraniten¬
tibus Quod ad corpus attinet nõ sũ ꝙ̃
reliquisti. hospes corꝑis mei secũ male
ꝯcordans implacabilem litẽ agit. hec
igis solicitudo faciẽ mẽa mutauit ante
ãnos Ita iam uix pͥmo me cognostas oc¬
cursu Huis tñ rei me cura non tangit
Adhuc eiũ integer domiciano pͥncipi cre¬

Expanded text:
ego autem, sciens quod comunio discordias parit, ego autem, sciens quod comunio discordias parit, ut in pace vivam, nequid comune secum habeam laboro; imperia regna divitias honores ceteraque eiusmodi sua sunt et sibi habeat. 4 Nichil est horum quod me moveat; michi linquat siqua sunt animi mei bona. Hec sui muneris non fuerunt, et ne sui iuris sint flagito. Quid sevit, quid minatur? nimis diu debitor suus sum; calculum ponamus: auferat que sua sunt, nimis diu depositum eius servo. Quid cogitat? nulla mora est, t nunquam reversura discedat. Et certe iam partem non exiguam tulit, et id quantulumcunque quod restat, odiosum honus est humeris ad altiora nitentibus. 5 Quod ad corpus attinet, non sum quem reliquisti. Hospes corporis mei, secum male concordans, implacabilem litem agit. Hec iugis solicitudo faciem meam mutavit ante annos, ita ut iam vix primo me cognoscas occursu. Huius tamen rei me cura non tangit; adhuc enim integer, Domitiano principi cre
Abbreviated transcription (Latin):
statu meo ꝙ̃ nosse de sideras
brenitꝰ sit habe Et stinter uere
corpus ac fortune non bona s cõmoda
iuedã ac lenia adminitula dici debent
q̃ tñ credo uelle te de onũbꝰ audire gerã
morem uolũtati tus Qualis sit anims
mens nec plene stio nec asser̾e mecum
est Qunt enĩ ur ait aug̾ et iste plãgen¬
de tenebre in quibꝰ me latet facultꝭ que
in me est ut animꝰ mes de uiribꝰ suis
ip̃ese int̾rogans non facile sibi credẽ¬
dum existimet/ Quatinꝰ añt effari pos¬
sum undiq me hñt angustie in luto car¬
nis et in uiucłis mortalitatis ad huc
aũt sẽdentẽ aut iacentẽ uideor tñ insi for¬
san hoc ip̃m uideri idem ego in mendacit᷑
fingo libentissime surrecturus Sed pon¬
deribus meis p̃mor et ĩnaluit nñe duriẽ
ĩret̾ate ꝯsuetudinis ingũ a cuiꝰ suitute
quis liberabit megniserũnisi dñs ille
qui soluit ꝯpeditos et illm̃at cecos fortu¬
na ꝯtͣ me hactenꝰ in ꝑpetuũ bellum gerit

Expanded text:
statu meo, quem nosse desideras, breviter sic habe: etsi inter vere corporis ac fortune non bona sed commoda quedam ac levia adminicula dici debent; quia tamen credo velle te de omnibus audire, geram morem voluntati tue. 2 Qualis sit animus meus, nec plene scio nec asserere meum est. «Sunt enim» ut ait Augustinus, «et iste plangende tenebre, in quibus me latet facultas mea, que in me est, ut animus meus de viribus suis ipse se interrogans non facile sibi credendum existimet». Quatenus autem effari possum, undique me habent angustie in luto carnis et in vinculis mortalitatis mee adhuc aut sedentem aut iacentem; videor tamen — nisi forsan hoc ipsum videri idem ego michi mendaciter fingo — libentissime surrecturusderibus meis premor, et invaluit in me durum inveterate consuetudinis iugum; a cuius servitute quis liberabit me miserum, nisi Dominus ille qui «solvit compeditos et illuminat cecos»? Fortuna contra me hactenus perpetuum bellum gerit;
Abbreviated transcription (Latin):
rus olim plato phorum pͥnceps ut nosti
uleq riũ u̾ror ne tu tantꝰ uit qd̾ scolasti¬
ei quidẽ solent huic pconio obstrepas cui
nõ tito iõe nõ seneca nõ apulriꝰ nõ plo¬
truꝰ magnꝰ ille platonitꝰ postremo nõ
ambrosis nõ angustinꝰ nr̃ obstrepet.
ꝓprio in hĩtu spectare et si forte non
psit c̾te nuat urqr p̃terea in spes eri¬
pit᷑ etate hac ꝓfectꝰ in lr̃is nr̃is in qͥ¬
bus etate ultima ꝓfecisse ader t̾umus
catonẽ Cũ si qͥd forsan ex me cupis red
utere ego riũ ut uides iure meo utor
in te Et qm̃ petitois successus petendi
parit audatiã mitte si uacat hesiodũ
mitte p̃cor Euriprdem. Uale uir egre¬
gre nomẽq iurũ qd̾ sine ullis nu̾tis nes¬
cio qua ndulgentia uł hõmi ul fortu¬
ne iam satis in occidẽte cognoscit᷑ in
orientali aula si uidet᷑. et int̾ nr̃as he¬
roas notũ facito ut qd̾ rõnus cesar ãplectit᷑
constantino politanꝰ nõ fastidiat ĩꝑator.

Expanded text:
ens olim Plato, philosophorum princeps, ut nosti; ens olim Plato, philosophorum princeps, ut nosti; neque enim vereor ne tu, tantus vir, quod scolastici quidam solent, huic preconio obstrepas, cui non Cicero ipse non Seneca non Apuleius non Plotinus magnus ille platonicus, postremo non Ambrosius non Augproprio in habitu spectare, etsi forte non prosit, certe iuvat, neque preterea michi spes eripitur etate hac profectus in literis vestris, in quibus etate ultima profecisse adeo cernimus Catonem. 12 Tu siquid forsan ex me cupis, redutere; ego enim, ut vides, iure meo utor in te; et quoniam petitionis successus petendi parit audaciam, mitte si vacat Hesiodum, mitte precor Euripidem. 13 Vale, vir egregie, nomenque meum, quod sine ullis meritis nescio qua indulgentia vel hominum vel fortune iam satis in occidente cognoscitur, in orientali aula, si videtur, et inter vestros heroas notum facito, ut quod romanus cesar amplectitur, constantinopolitanus non fastidiat imperator.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et hic quoq rõ diuersa Illi xñi plus
mlto latim ꝙͣ mͥ greci erat eloquii Ego rũ
pͥmũ nchoabã aliꝙͣtulũ ille ꝓcesserat ut
qui stalice natꝰ ẽẽt in grecia et qui licet
etate puectior latinoꝵ ꝯu̾satoem magis¬
teriũ sortitꝰ ad nat᷑a ꝓpriã faciliꝰ reme¬
aret Illũ mors ut paulo an questꝰ sum
te mͥ morti nõ obsilis rapit absentia. Et¬
si riũ ubicũq sis de tanto gaudrã amico
uiua tñ illa nox que discendi siti qua me
nosti nõ dissimlo poss ulaccende̾ uł leni¬
re mĩmre aures nreas ferit, sine qua ho¬
merus tuus apud me nuitus ymo u̾o
ego apud illũ surdus sũ gandeo tñ uel
aspc̃u solo et sepe illũ amplexus ac sus¬
pirans dico o magne uir ꝙͣ cupide te au¬
dirẽ s auriũ mearũ alt̾am mors obstru-¬
xit alt̾am longunqͥtas ĩnisa t̾rarũ libi¬
quid̃ ꝓ exina tua lib̾alitate gr̃as ago
erat in domi dictu mirũ ab occa su ueni¬

Expanded text:
Nam et hic quoque ratio diversa: illi enim plus Nam et hic quoque ratio diversa: illi enim plus multo latini quam michi greci erat eloquii; ego tum primum inchoabam, aliquantulum ille processerat, ut qui italice natus esset in Grecia et qui licet etate provectior, latinorum conversationem magisteriumque sortitus ad naturam propriam facilius remearet. 9 Illum mors, ut paulo ante questus sum, te michi morti non absimilis rapit absentia; etsi enim ubicunque sis, de tanto gaudeam amico, viva tamen illa tua vox, que discendi sitim, qua me uri non dissimulo, posset vel accendere vel lenire, minime aures meas ferit; sine qua Homerus tuus apud me mutus, imo vero ego apud illum surdus sum. Gaudeo tamen vel aspectu solo et sepe illum amplexus ac suspirans dico: ‘O magne vir, quam cupide te audirem! sed aurium mearum alteram mors obstruxit, alteram longinquitas invisa terraruquidem pro eximia tua liberalitate gratias ago. Erat michi domi, dictu mirum, ab occasu veni
Abbreviated transcription (Latin):
quib ꝯ in arte portica flactꝰait Antipha¬
tem stillamq et ciclope caribdim Sznñt
utriusq linguenoticia singulari Barla¬
am nostrũ michi mors abstulit ⁊ ut u̾m
fatear illũ rgo in prius abstulerã iacturã
nreã dũ honori riꝰ ꝯsule̾m non aspexit
Itaq dũ ad xp̃m scanderem sub leuo ma¬
grĩ ꝑdidit sub quo mlitare ceꝑam magͣ
cũ spe lenge imxan fateor cui et illiꝰ rõ
tu in multa. ego tibi quid ꝯferre possim
nõ intelligo Iłłe aũt cũ młtu mͥ cotidia¬
no magisterio cepiss ĩpende nõ panciora
quid sepe et lucrũ ingens ex quictu nr̃o
sese ꝑcipe fatebat᷑ uibane nescio an ue
Sed erat ille uir ut locupletissumꝰ grece
sic rõne facũdie pauprimꝰ et qui ingenit
agilis enũciandio cũ effc̃ĩbꝰ laboraret.
Itaq uicissim ⁊ ego fures suos illo duce
trepide subibam et ille post me sope nr̃is
in finibꝰ obrrrabat ꝙꝙͣ stabiliore uostigio

Expanded text:
quibus in Arte poetica Flaccus ait: Antiphaquibus in Arte poetica Flaccus ait: Antiphatem Scyllamque et cum Cyclope Caribdim. Sed nuutriusque lingue notitia singulari; Barlaam nostrum michi mors abstulit et, ut verum fatear, illum ego michi prius abstuleram; iacturam meam, dum honori eius consulerem, non aspexi; itaque dum ad epyscopium scandentem sublevo, magicum spe. 7 Longe impar, fateor, tui et illius ratio; tu michi multa, ego tibi quid conferre possim, non intelligo; ille autem cum multa michi quotidiano magisterio cepisset impendere, non pauciora quidem, sepe etiam lucrum ingens, ex convictu nostro se se percipere fatebatur: urbane nescio an vere; sed erat ille vir ut locupletissimus grece sic romane facundie pauperrimus et qui ingenio agilis, enuntiandis tamen affectibus laboraret. 8 Itaque vicissim et ego fines suos illo duce trepide subibam, et ille post me sepe nostris in finibus oberrabat, quanquam stabiliore vestigio.
Abbreviated transcription (Latin):
ti homerũ quẽ bñ dm̃ne om̃is inuentionis
fontẽ daret et crigine uocat ombrosius
macrobiꝰ et si dñis tacent Res ip̃a testat᷑
s fatent᷑ oũis ego añt ex onũbꝰ scieus
unũ tibi testẽ ꝓtuli quẽ ex omibꝰ latinis
tibi familiarissimũ ẽẽ ꝑpendi Illis uñ faci¬
le credimꝰ qͦs amauꝰ Sed redeo ad home
rũ hũc tu inͥ uin amicissĩe donasti ꝓiuissi
tui suułac desiderii mei memo qdq nõ mo¬
dicũ dono adicit donasti eũ nõ in alietũ
suonẽ urolento alueo diriuatũ s ex ip̃is
greci alueistabis purũ sincorruptũ ⁊ qͣlis
pͥmũ dino illi ꝑluxit ingenio sũmũ utiq
et si u̾ni rei p̃ciũ exquirit᷑ mextimabłe
munꝰ hẽo cuiq il possit accidere si cũ¬
horrra homero cui quoq pũtiaz largieris
qua duce prg̾ne lingne introgressꝰ̃ ãgus¬
stias lxte dono tuo fruerer attonitusq
ꝯspioe̾m lucẽ illam et sp̃osa miratula de

Expanded text:
ti Homerum, quem bene “divine omnis inventionis ti Homerum, quem bene “divine omnis inventionis fontem et originem” vocat Ambrosius Macrobius, et si omnes tacerent, res ipsa testatur; sed fatentur omnes. Ego autem ex omnibus sciens unum tibi testem protuli, quem ex omnibus latinis tibi familiarissimum esse perpendi; illis enim facile credimus quos amamus. Sed redeo ad Homerum. 6 Hunc tu michi, vir amicissime, donasti, promissi tui simul ac desiderii mei memor, quodque non modicum dono adicit, donasti eum non in alienum sermonem violento alveo derivatum, sed ex ipsis greci eloquii scatebris purum et incorruptum et qualis primum divino illi perfluxit ingenio. Summum utique et, si verum rei precium exquiritur, inextimabile munus habeo, cuique nil possit accedere si cum Homero tui quoque presentiam largireris, qua duce peregrine lingue introgressus angustias, letus dono tuo fruerer attonitusque conspicerem “lucem” illam et “speciosa miracula” de
Abbreviated transcription (Latin):
citu u̾a masmisse regi legit᷑ donasse un ͭ ͥ ᷤ
ob meritũ qr rõnũ ex̾citũ emipe ad mod̾
in bello unne̾t fece̾ idem sepe alii nr̃q eĩ
nõ publicas p̾uatasq relatu munificen¬
tias enu̾o s actingo aliqs quarũ r̾latu
facile qͥd sim dcurus intelligas Donant
aurũ quidã uł argentũ ꝯcupiscibile forte
s terte piculosissiã t̾re fecẽ douãt spolia
rubri maris et alge ditioris exmuas la¬
pillos gẽmasq cometarũ in morẽ sepe
lugubre prorsus ac sangͥneũ rutilantes
donãt momuia ⁊ balteos fuliginosorũ drcꝰ¬
artificu donãt squalencũ opus architet¬
torũ arces ⁊ menia Iu u̾o uir optime
nich horũ que opulentiã largiẽtis osten-¬
derent et accipientis auaritiã irritarent
Quid igit᷑ rarũ muuꝰ ⁊iocundũ ieq ut¬
nã te ꝓfecto dignissimũ ut dixit Ed eĩ
uir ingemiosissimꝰ atq eloq̃ntissimꝰ nisi
ip̃m ingenii et eloq̃ncie fontẽ daret Donas¬

Expanded text:
se regi legitur donasse virtutis ob meritum, quia romanum exercitum enixe admodum in bello iuverat. 3 Fecere idem sepe alii; neque enim modo publicas privatasque munificentias enumero, sed attingo aliquas, quarum relatu facile quid sim dicturus intelligas. Donant aurum quidam vel argentum, concupiscibilem forte sed certe periculosissimam terre fecem; donant spolia Rubri Maris et alge ditioris exuvias, lapillos gemmasque, cometarum in morem sepe lugubre prorsus ac sanguineum rutilantes; donant monilia et baltheos, fuliginosorum decartificum; donant, squalentium opus architectorum, arces et menia. 4 Tu vero, vir optime, nil horum que et opulentiam largientis ostenderent et accipientis avaritiam irritarent. Quid igitur? rarum munus et iocundum meque utinam, te profecto dignissimum, ut dixi. Quid enim vir ingeniosissimus atque eloquentissimus nisi ipsum ingenii et eloquentie fontem daret? 5 Donas
Abbreviated transcription (Latin):
et quałis quisq sit exactũ quali ͭͤ cõspi¬
at᷑ Gingulare aliqͥd te decebit nempe
singłaro es uir et ab acie uulgari toͣ
intentõe remotissimꝰ si ẽes unꝰ eppło
fecisses ut reliqui nũt aũt implesti mag¬
nifice qd tuũ erat unoq actu ⁊ amiciã
⁊ ingenũ declarasti misisti eĩ ad me
de rurope ultimis donũ quo nullũ uł te
digniꝰ uł in gͣcius uel re ip̃a nobiliꝰ mit¬
tere potuisses maguꝰ ille nex syrie anthio

Expanded text:
et qualis quisque sit ex actuum qualitate conspicitur. Singulare aliquid te decebat, nempe singularis es vir et ab acie vulgari tota intentione remotissimus; si esses unus e populo, fecisses ut reliqui; nunc autem implesti magnifice quod tuum erat unoque actu et amicitiam et ingenium declarasti. 2 Misisti enim ad me de Europe ultimis donum, quo nullum vel te dignius vel michi gratius vel re ipsa nobilius mittere potuisses. Magnus ille rex Syrie
Abbreviated transcription (Latin):
exultant atq a duene uͥ rari adiuo ͫ qõ
uite qualitas tali diguos fc̃it hospitio nẽ¬
pesit ex altero solaciũ queri decet ne fas¬
tidio illi sis uñ tuo con sulis fastidio In que
ip̃e xccatur dũ quisq sibi nimiũ induł¬
gens aliũ nõ cogitat. Biis michi eqͥdẽ
in locis ne quid nesciꝰ p̃ter amicos uet̾es
deesse nl fentio quoꝵ me ditissim̃ et
illorĩ uirtus et mea sors fecerat ĩopem
et mors p̾dem et nũs facit absencia ꝙͣ
facile leniturũ scite si te mͥ si socͣte nr̃m
fortuma restituat qd spaui dui fateor
hiũlis ac deuote cẽuersatõis eliciã cũ qͥbꝰ
rara uinat mire quima crebra colloquiã
ꝓpetuã caritatẽ nec ultimũ uite mee mor¬
tisq p̃sidiũ in illorũ oronibꝰ sitũ sprro
quibꝰ et tu tuas adice obsecro ut spiritꝰ
sc̃us adueniens cui hodieruꝰ est sac̾ dĩes
fuscũ hoc ac geluum cor inflaminet

Expanded text:
exulant atque advene, nisi rari admodum, quos exulant atque advene, nisi rari admodum, quos vite qualitas tali dignos facit hospitio. Nempe sic ex altero solatium queri decet, ne fastidio illi sis unde tuo consulis fastidio; in quo sepe peccatur, dum quisque sibi nimium indulgens alium non cogitat. 27 His michi equidem in locis, nequid nescias, preter amicos veteres deesse nil sentio, quorum me ditissimum et illorum virtus et mea sors fecerat, inopem et mors pridem et nunc facit absentia. Qufacile leniturum scito, si te michi, si Socratem nostrum fortuna restituat, quod speravi diu, fateor, humilis ac devote conversationis, eliciam, cum quibus rara iuvat inire convivia, crebra colloquia, perpetuam caritatem, neque ultimum vite mee mortisque presidium in illorum orationibus situm spero; quibus et tu tuas adice, obsecro, ut Spiritus Sanctus adveniens, cui hodiernus sacer est dies, fuscum hoc ac gelidum cor inflammet