comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne festiuitatis causa
nõ lateat. eãq scd̃m
consuetudinẽ
englicus uobis sermo reserauerit.
loqui de eadẽ qͦd dñs donauerit
audebo: ut in cõmuni gaudio
tanto religiosior sit omĩbꝰ pietas:
qͣntomagis omĩbꝰ fuerit intellecta
sollẽnitas. Puidentia nãq miscdie
dei dispositũ habens pereunti
mundo in nouissimis tẽporibꝰ sub¬
uenzre saluationẽ omniũ gen¬
tas nationes a ueri dei cultu impiꝰ
dei ppłs isrł ab institutis legalibꝰ
pene totꝰ exciderat: conclusis om̃ibꝰ
sub peccato omniũ misereret᷑.
Deficiente enĩ ubiq iusticia. ⁊ toto
mundo in uana ⁊ maligna ꝓlap¬
na differret. uniuersitas homi¬
nũ sententiã dãpnationis exci-¬
peret. Sed̾ indulgentiã ira trans¬
lata ẽ. R ut clarior fieret exeren¬
de grẽ magnitudo. tũc placuit
abolendis peccatis hominũ sa¬
cramentũ remissionis afferri:
qͣndo nemo poterat de suis me
facta ẽ herode apud iudeos ius
regiũ tenente : ubi legitima re¬

Expanded text:
nae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentas nationes a veri Dei cultu impiusDei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolaptas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis merfacta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima re
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ m̃tes ueritatis in opia labora¬
bant. ueniens de celo panis uite
⁊ cibꝰ rationis auferret: nec sine
illa regione pararet᷑ singularis
hostie sacramentũ: in qua pͥmũ
pͥmitiaꝵ nrãꝵ ⁊ inchoationẽ uo¬
cationis gentiũ rationabili gau¬
dio cȩlebremꝰ. grãs agentes miscđi
deo qͥ dignos nos fec̃ sic̃ ait apłs
in partẽ sortis scõꝵ in lumine:¬

Expanded text:
tiorum mentes veritatis inopia laboratiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lu
Abbreviated transcription (Latin):
nerant itinere reuertunt᷑. Opor-
nis semitas ambularent:sed
nouã ingressi uiã. a relictis er-¬
roribꝰ abstinerent: tum ut etiã
berodis uacuarent᷑ insidie: qͥ in
puerũ iħm impietatẽ doli per
simulationẽ disponebat offitii.
Unde qͥa spes istius erat soluta
cõmenti: in maiorẽ furorẽ ira¬
cundia regis ardescit. Nã reco¬
lens tẽpus qͦd indicauerant ma¬
gi. in om̃s pueros bethleem
rabiem crudelitatis effundit :¬
⁊ cede generali uniuerse criitatis
illꝰ in eternã głam transiturã
trucidat infantiã. estimans fore
ut nullo illic paruulo nõ occiso.
occideret᷑ ⁊ xp̃s. At ille qͥ sangui¬
nẽ suũ ꝓ mundi redẽptione fun¬
dendũ in aliã differebat etatẽ. egip¬
to se parentũ ministerio subuectꝰ
intulerat. repetens scilicet hebree
gentis antiqua cunabula.⁊ pͥnci¬
patũ ueri ioseph maioris ꝓuiden¬
tie potestate disponensꝰ. ut illã di¬
riorẽ om̃ĩ inedia famẽ qua egip¬

Expanded text:
nerant itinere revertuntur. Oportnerant itinere revertuntur. Oportersationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas illuminat magos: infi¬
delitas obcecat magistros. Caru¬
lis isrł nõ intelligit qͦd legiiꝰ ni
uidet qͦd ostendit᷑. Utit᷑ paguisꝰ.
quaꝵ nõ credit eloqͥis. Uhi est
iudee głatio tua ubi de abrañ
patre ducta nobilitas: Nonne
circũcisio tua p̃putiũ facta estꝰ
Ecce maior seruis inmnori et
alienigenis in sortẽ tue heredi¬
tatis intrantibꝰ. eius testam̃ti
qͦd in sola littera tenes. recita¬
tione famularis. Intret intret
in patͥarchaꝵ familiã gentũ
plenitudo:⁊ benedictionẽ i
semine abrahe qua se filii cat¬
nis abdicant. filii ꝓmissionis
accipiant. Adorent in tribus
magis om̃s ppłi uniuersitats
auctorẽ: ⁊ nõ in iudea tantĩ
s̃. sed in toto orbe sit notul
dignitatẽ sic̃ infidelitas in suis
posteris conuineit eẽ degenerẽ.
sta fides omibꝰ facit ẽẽ cõmunẽ.
Anorato aut̃ dnõ magi ⁊ omni
deuotione cõpleta:. scd̃m ammo¬
nstionẽ somnii nõ eodẽ quo ue¬

Expanded text:
veritas illuminat magos, infiveritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus,dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse communem.Adorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo ve
Abbreviated transcription (Latin):
sã posteritatẽ heredes in syderibꝰ
designati. ortu noui syderis ex¬
citant᷑: ut in quo celi fuerat¬
adhibitũ testimoniũ. celi famu¬
laret᷑ obsequiũ. Cõmouet ma¬
gos remotioris orientis habitato¬
res stellis ceteris stella fulgentior:
⁊ de mirandi luminis claritate
uiri ad hec spectanda nõ inscii.
magnitudinẽ significationis in¬
telligut̃. agente hoc sine dubio
in eoꝵ cordibꝰ inspiratione di¬
uina. ut eos tante uisionis mys-¬
teriũ nõ lateret: ⁊ qͦd ocłis os¬
tendebat᷑ insolitũ. animis nõ
eẽt obscurũ. Deniq officiũ suũ
cũ religione disponũt:⁊ his se
instͣuunt donis. ut adoraturi
unũ tria se simul credidisse de¬
monstrent: auro honorantes
L in urbe regia ostendi sibrp¬
tulant. quẽ ad regnandũ as¬
cerant ꝓcreatũ. Conturbatir
herodes : timet saluti sue me¬
tuit potestati. Reqͥrit a sacor¬
tibꝰ ⁊ doctoribꝰ legis. qͥd de oii
xp̃ĩ scriptura p̾dixerit. In noti¬
ciã uenit qͦd fuerat ꝓphetatũ

Expanded text:
sam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum;
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. E illud. Notũ fec̃ dñs saluta¬
re suũ. ante conspectũ gentiũ re¬
uelauit iusticiã suã. Quod utiq
exinde fieri nouimꝰ. ex qͦ tres ma¬
gos de longinqͥtate sue regionis
excitatos ad cognoscendũ ⁊ adoran¬
dũ regẽ celi ⁊ terre stella ꝑduxit.

Expanded text:
ud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ et nõ inuenies. Qͥd ẽ aculeus mor¬
tis: Qͥd est. ubi ẽ mors aculeus tu¬
usͦ Ubi ẽ peccatũ queris. et nus¬
quã est. Aculeus eñi mortis. ẽ pec¬
catũ. Apłi nõ mea uerba st̃. Eunc
dicet᷑. Ubi ẽ mors aculeus tuus:
Nusquã erit peccatũ. nec qͦd te
capiat. nec qd̾ te impugnet: nec
qͦd cõscientiã trtillet. Tunc. tunc¬
nõ dicet᷑: debita nr̃a dimute no
cem da nob̾. Omĩa eñi reddidisti
ti nob̾. Deniq post redemptionẽ
ab omni corruptione. qͥd restat
nisi corona iusticie : Ipsa certe
restat. sed etrã in ipsa uel sub
ipsa. nõ sit caput turgidũ. ut re¬
cipiat coronã. Audi. attende psal¬
mũ. quã nolit corona illa tumi¬
dum caput. Cũ dixisset qͥ redi¬
mut de coruptione uitã tuã. qui
coronat te inqͥt. Iam dicturus e¬
ras. coronat me. merita mea
bitũ reddit᷑ ñ donat᷑. Audi potiꝰ
psalmũ. Nã et hoc tu dicis. Omis
de miseratione te coronat. Nõ eñi
dignꝰ fuisti quẽ uocaret. et uoca¬

Expanded text:
 et non invenis. Quid est aculeus mortis? Quid est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Ubi est peccatum? Quaeris, et nusquam est. Aculeus enim mortis est peccatum . Apostoli, non mea verba sunt. Tunc dicetur: Ubi est, mors, aculeus tuus? Nusquam erit peccatum, nec quod te capiat, nec quod te impugnet, nec quod conscientiam titillet. Tunc non dicetur: Debita nostra dimitte nobcem da nobis: omnia enim reddidistitiae. Denique post redemptionem ab omni corruptione, quid restat nisi corona justitiae? Ipsa certe restat, sed etiam in ipsa vel sub ipsa non sit caput turgidum, ut recipiat coronam. Audi, attende Psalmum, quam nolit corona illa turgidum caput. Cum dixisset, Qui redimit de corruptione vitam tuam: Qui coronat te, inquit. Jam hic dicturus eras, Coronat te, merita mea bitum redditur, non donatur. Audi potius Psalmum. Nam et hoc tu dicis: Omnis de miseratione te coronat. Non enim dignus fuisti quem vocaret, et voca
Abbreviated transcription (Latin):
Sed st inqͥt quidã qui nõ credunt.
Ipsi dicebant: durus ẽ hic sermo.
Qͥs eũ potest audire : Iurus ẽ. sed
duris. hoc est incredibilis sed in
ipsum credere doni esse nõ meri¬
ti. sicut inqͥt dixi uob̾: nemo ue¬
nit ad me nisi cui datũ fuerit
a patre meo. Ubi aũt hoc dñs
dixerit. si suꝑiora eugłi recolamꝰ.
inimiemꝰ eũ dixisse : nemo uenit
ad me nisi pat̾ qui misit metray¬
erit eũ. Non dixit duxerit: sed
traxerit. Ista uiolentia cordi fit:
nõ carni. Qͥd gͦ miraris: Crede
et uenis: ama et traheris. Ne ar¬
bitreris istã asperã molestiãq ui¬
olentiam. Pulcis ẽ: suauis est. Ip¬
sa suauitas te trait. Nõne ouis trah¬
it᷑ cui efurienti herba monstraᷤ:
Et puto qͥa nõ corpore impellitur.
sed desiderio colligat᷑. Sic et tu
ueni ad xp̃m. Noli longa itine¬
ra meditari. Ubi credis: ibi ueniꝰ
Ad illũ eñi qui ubiq ẽ. amando ue¬
nit᷑ nõ nauigando. Sed qm̃ etrã
in tali itinere habundant fluctꝰ

Expanded text:
inquit, quidam, qui non credunt. Ipsi dicebant, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Durus est, sed duris: hoc est, incredibilis, sed inipsum credere doni esse, non meriti: Sicut, inquit, dixi vobis, nemo venit ad me, nisi cui datum fuerit a Patre meo. Ubi autem hoc Dominus dixerit, si superiora Evangelii recolamus, inveniemus eum dixisse, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Non dixit, Duxerit; sed, traxerit. Ista violentia cordi fit, non carni. Quid ergo miraris? Crede, et venis; ama, et traheris. Ne arbitreris istam asperam molestamque violentiam: dulcis est, suavis est; ipsa suavitas te trahit. Nonne ovis trahitur, cum esurienti herba monstratur? Et puto quia non corpore impellitur, sed desiderio colligatur. Sic et tu veni ad Christum: noli longa itinera meditari; ubi credis, ibi venis. Ad illum enim qui ubique est, amando venitur, non navigando. Sed quoniam etiam in tali itinere abundant fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
scłm gr̃am. sed scd̾m debitũ. Apłs
loquitur: nõ scđm gr̃am sed se¬
cundũ debitũ. Te aũt coronat in
rita p̃cesserũt: dicit tibi ds̃. Bis¬
cute bene merita tua. et uidebis
qͥa dona sũt mea. Hec est gͦ iusti¬
non qͣ saluus ẽ dñs: sed quam
dat eis qͦs saluuos facit. sic et dei
dicit᷑. ño qͣa iustꝰ est dñs: sed qͥa
iustificat eos qͦs ex impiis iustos
facit. Quidã uero quomͦ aliqͣndo
iudei et.xp̃ianos se dici uolunt.
et adhuc ignorantes dĩ iusticiã:
suã uolunt constituere etiã tem
in uellere. Paucos intellexisse ui
fraudabo. Qͥdã de antiqͥs iustis
dixit. Peto dñe ut uelus hoc qͦd
in area pono compluat᷑: et are¬
a sicca sit. factũ ẽ aũt cõplutũ
uellus: area tota sicca erat. Ex¬
presit mane uellus in peluem.
qm̃ humilibꝰ dat᷑ gr̃a. ł in pelue
nostis. dñs qͥd fecerit discipłis susꝰ.
Item petiuit alterũ signũ. Uolom

Expanded text:
m gratiam, sed secundum debitum . Apostolus loquitur, Non secundum gratiam, sed secundum debitum. Te autem coronat in rita praecesserunt, dicit tibi Deus, Discute bene merita tua, et videbis quia dona sunt mea. CAPUT IX. 9. Justinon qua salvus est Dominus, sed quam dat eis quos salvos facit: sic et Dei dicitur, non qua justus est Dominus, sed qua justificat eos quos ex impiis justos facit. Quidam vero, quomodo aliquando Judaei, et Christianos se dici volunt, et adhuc ignorantes Dei justitiam, suam volunt constituere, etiam temin vellere. Paucos intellexisse vidfraudabo. Quidam de antiquis justis dixit: Peto, Domine, ut vellus hoc quod in area pono, compluatur, et area sicca sit. Factum est: complutum est vellus, area tota sicca erat. Expressit mane vellus in pelve; quoniam humilibus datur gratia: et in pelve nostis quid fecerit Dominus discipulis suis. Item petivit alte
Abbreviated transcription (Latin):
um et uinũ ulceribꝰ sius. Iam utꝙ
errori eiꝰ indultũ fuit: et tam̃ sa¬
nat᷑ langor in stabulo. Stabulum
si agnoscitis: eccła ẽ. Stabulum
modo qͥa ueniendo transim. do¬
mꝰ erit unde nũquã migrabuiꝰ
cũ ad regnũ celoꝵ sam ꝓueneri¬
mus. Interim in stabulo libent
curem. ño aobuc languidi de sa¬
nitate głem᷑. ne nichil aliud suꝑbi¬
endo faciamꝰ. nisi ut nũquã curan¬
in hac uita es. adhuc fragilem car¬
nem portas: ad huc corpus qͦd cor¬
rumpit᷑ aggrauat aniniam. adh¬
ue post integritatẽ remissionis
accepisti remediũ orationis. adh¬
uc utiq dicis donec sanent᷑ lan¬
gores tuir. dimitte nob̾ debita nr̃a.
dic gͦ anime tue humilis. uallis. ñ
erectꝰ collis: dic amme tue. Benedie
auima mea dñm. et noli obliuiei
om̃s retͥbutiones eiꝰ. Es retͥbutio¬
nes: Dic. enumera. gr̃as age. luaiᷤ
retͥbutiones : Q ꝓpitius fit om̃ibꝰi
inqͥtatibꝰ cuis. Hoc factũ est ibap¬

Expanded text:
um et vinum vulneribus suis . Jam utique um et vinum vulneribus suis . Jam utique errori ejus indultum fuit, et tamen sanatur languor in stabulo. Stabulum si agnoscitis, Ecclesia est. Stabulum modo, quia vivendo transimus: domus erit, unde nunquam migrabimus, cum ad regnum coelorum sani pervenerimus. Interim in stabulo libenter curemur, non adhuc languidi de sanitate gloriemur; ne nihil aliud superbiendo faciamus, nisi ut nunquam curanin hac vita es, adhuc carnem fragilem portas, adhuc corpus quod corrumpitur aggravat animam ; adhuc post integritatem remissionis accepisti remedium orationis; adhuc utique dicis, donec sanentur languores tui, Dimitte nobis debita nostra . Dic ergo animae tuae, humilis vallis, non erectus collis; dic animae tuae, Benedic, anima mea, Dominum, et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Quas retributiones? Dic, enumera, gratias age. Quas retributiones? Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis. Hoc factum est in Bap
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis. Qͥd sibi uult hoc qͦd sepe di¬
cit Iterũ hoc et tercio hoc: et
ꝓpe nũquã loquit᷑. nisi qͣndo is¬
ta dicit. Utinã nõ sine causa di¬
cam. Sunt eñi homines ingra¬
ti gr̃e. multũ tribuentes inopi sau¬
cieq nature. Uerum est. magnas
arbitrii liberi uires homo cũ cõ¬
deret᷑ accepit: sed peccando ami¬
sit. In mortẽ lapsus ẽ. infirmus
factꝰ est. a latronibꝰ semiiiius in
uia relictꝰ ẽ: in iumentũ suum
leuauit eũ transiens samarita¬
nus. qͥ int̾p̃tat᷑ custos: ad stabu¬
lũ adhuc ꝑducit᷑. Liuid extollit᷑:
Adhuc curat᷑. Sed sufficit uiqͥt nͥ:
qͦd inbaptisino accepi remissionẽ
om̃ium peccatoꝵ. Nũqͥd qͥa dele¬
ta ẽ inquitas. finita ẽ infirmi¬
tas : Accepi in qͥt remisionem
om̃ium peccatoꝵ. ꝓrsus ue¬
rũ ẽ. Beleca st̃ cuncta pecca¬
ta in sacram̃to baptismatis.
Cuncta ꝓrsus. Dicta. facta. cogi¬
tata. cuncta deleta st̃. Sed hoc
modo sit cõsolatus accipiens ole¬

Expanded text:
dicatis: Quid sibi vult quod hoc saepe dicit? Iterum hoc, et tertium hoc: et prope nunquam loquitur, nisi quando hoc dicit. Utinam non sine causa dicam. Sunt enim homines ingrati gratiae, multum tribuentes inopi sauciaeque naturae. Verum est, magnas arbitrii liberi vires homo, cum conderetur, accepit; sed peccando amisit. In mortem lapsus est, infirmus factus est, a latronibus semivivus in via relictus est: in jumentum suum levavit eum transiens Samaritanus, quod interpretatur Custos; ad stabulum adhuc perducitur. Quid extollitur? Adhuc curatur. Sed sufficit, inquit, mihi quod in Baptismo accepi remissionem omnium peccatorum. Numquid quia deleta est iniquitas, finita est infirmitas? Accepi, inquit, remissionem omnium peccatorum. Prorsus verum est. Deleta sunt cuncta peccata in sacramento Baptismatis, cuncta prorsus, dicta, facta, cogitata, cuncta deleta sunt. Sed hocmodo sit consolatus, accipiens ole
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uet̾iꝰ testamenti. gr̃a oc¬
culta est innube. tanquã ymber
in uellere. Atende modo tempus
noui testamenti. discute gentẽ
iudeoꝵ. quͣsi uellus siccum inue¬
nis. Orbis uero totus tanquã are¬
a plenꝰ est gr̃a: nõ occulta sed ma¬
nifestadnde multũ plangere co
Ignoscit᷑ iudeis. Qͥd xp̃iani. quare
p̃sumentes. qu̾re in grati. Quare
non erat: Natura non erat. qͣm
multũ laudando decipitis: Nũ¬
qͥd lex hic nõ erat: Sed ait apłs.
Si ꝑ legẽ iusticia. gͦ xp̃s gratis
mortuus ẽ. Qͦd ait apłs de lege:
hoc nos istis dicimꝰ de natura.

Expanded text:
tempus veteris Testamenti, gratia occulta est in nube, tanquam imber in vellere. Attende modo tempus Novi Testamenti, discute gentem Judaeorum, quasi vellus siccum invenies: orbis vero totus tanquam illa area plenus est gratia non occulta, sed manifesta. Unde multum plangere cogIgnoscitur Judaeis. Quid, Christiani? quare praesumentes? quare ingrati? Quare non erat? Natura non erat, quam multum laudando decipitis? Numquid Lex hic non erat? Sed ait Apostolus: Si per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Quod ait Apostolus de lege, hoc nos istis dicimus de natura:
Abbreviated transcription (Latin):
timore et tremore: id ẽ cũ humili¬
tate. Noli altum saꝑe: sed tune.
Tune ut implearis. Noli altũ sape¬
opus erat ut doctrinã legis scirẽ
qͥd agerẽ. Habeo liberũ uoluntatiᷤ
arbitrium. Qͥs me ab ista uia se¬
parabit : Si legas diligent̾ inueni¬
es quendam de sua quadã aibun¬
dantia qͣm tam̃ acceperat: extol¬
lere se cepisse. dnĩn aũt miserieor¬
dem ut doceret humilitatẽ qͦd de¬
derat abstulisse: illũ uero subito
inopem remansisse et misericor¬
drã dĩ recordatione cõfessum. dix¬
isse. Ego dixi in abundantia mea.
non mouebor met̾num. Ego dix
Ego gͦ dixi. in abundantia mea.
santa erat abundantia. ut hoc
dicere auderẽl lõ moue bor met̾

Expanded text:
timore et tremore, id est, cum humilitimore et tremore, id est, cum humilitate. Noli altum sapere, sed time . Time, ut implearis: noli altum sapeopus erat ut per doctrinam Legis scirem quid agerem: habeo liberum voluntatis arbitrium; quis me ab ista via separabit? Si legas diligenter, invenies quemdam de sua quadam abundantia, quam tamen acceperat, extollere se coepisse; Dominum autem misericordem, ut doceret humilitatem, quod dederat abstulisse; illum vero subito inopem remansisse, et misericordiam Dei recordatione confessum dixisse, Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Ego dixiErgo, Ego dixi in abundantia mea: tanta erat abundantia, ut hoc dicere auderem: Non movebor
Abbreviated transcription (Latin):
rum est aũt qͦd p̃dicato xp̃o cru¬
cifixo audiunt duo. U̾nus cõtẽnit:
alt̾ ascendit. Qͥ cõtemnnt: inputet
sibi. Qͥ ascendit nõ arroget sibi.
Audiuit eñi a uerace magistro. ne¬
mo uenit ad me nisi datũ fuerit
ei a patre meo. Gaudeat quia die¬
tũ ẽ. Gr̃as agat danti. corde hu¬
mili nõ arroganti: ne qͦd humi¬
lis meruit. suꝑbꝰ amittat. Nam
etiã qͥ iam in ipsa uia iusta am¬
bulabant. si sibi eã tribuerunt
et uiribꝰ suis: ꝑeunt de illa. Ioeo
humilitatẽ nos docens sc̃a scrip¬
tura: ꝑ apłm dicit. sũ timore
et tremore ur̃am ipsoꝵ salutẽ
operamini. ł ne sibi inde alias¬
darent qͥa dixit operamini: cõtinuo
ibiunxit. Ds̃ eñi est qui oꝑat᷑ in uob̾.
uelle et oꝑari ꝓ bona uoluntate.
ds est qͥ oꝑat᷑ in uob̾. Ideo cũ timo¬
re et tremore. Uallẽ facite: ym¬
brem suscipite. Dep̃ssa implent᷑:
alta siccant᷑. Gr̃a pluuia est. Qͥd
gͦ miraris. si deus suꝑbis resistit.
humilibꝰ aũt dat gr̃am ͦ Ideo cum

Expanded text:
rum est autem quod praedicato Christo crucifixo, audiunt duo, unus contemnit, alter ascendit. Qui contemnit, imputet sibi: qui ascendit non arroget sibi. Audivit enim a veraci Magistro, Nemo venit ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo. Gaudeat, quia datum est: gratias agat danti corde humili, non arroganti; ne quod humilis meruit, superbus amittat. Nam etiam qui jam in ipsa via justa ambulant, si sibi eam tribuerint et viribus suis, pereunt de illa. Ideo humilitatem nos docens sancta Scriptura per Apostolum dicit, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ne sibirualter ascendit. Qui contemnit, imputet sibi: qui ascendit non arroget sibi. le et operari, pro bona voluntate . Deus est qui operatur in vobis: ideo cum timore et tremore, vallem facite, imbrem suscipite. Depressa implentur, alta siccantur. Gratia pluvia est. Quid ergo miraris, si Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ? Ideo cum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Auercisti aũt faciẽ tuã ame:
et factꝰ sũ cõturbatꝰ. Ostendisti ĩqͥt
nuchi. qͥa illud qͦd abundabã de tuo
erat. Ostendisti mͥ unde peterẽ. cui
tribuerem qͦd acceꝑã. Qui gr̃as age¬
re deberẽ : ad quẽ currerem sitieuᷤ.
Unde implerer.et cũ impletꝰ essem:
ad quẽ custodirem fortitudinem
custodiã. Qͦd te largitore impleã:
te seruauatore nõ perdam. fꝯͣtitu

Expanded text:
isti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ostendisti, inquit, mihi quia illud quo abundabam, de tuo erat. Ostendisti mihi unde peterem, cui tribuerem quod acceperam, cui gratias agere deberem, ad quem currerem sitiens, unde implerer, et quo impletus essem ad quem custodirem. Fortitudinem custodiam , quo te largitore implear, te servatore non p
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderes mͥ. auertisti faciẽ tuã
ame: et factus sũ cõturbatꝰ. Con¬
turbatꝰ qͥa siceatꝰ. siceatus : qͥa ex¬
altatꝰ. Dic gͦ siceus et aridus. ut
rursus implearis: animna mea ue¬
lut t̾ra sine aqua tibi. Dic. anuma
mea uelut t̾ra sine aqua tibi. Tu
eñi dixeras. nõ dñs dixerat: non
mouebor met̾num. Tu dixeras pre¬
sumens de te. sed ñ de tuo: et qͣsi

Expanded text:
 tuam a me, et factus sum conturbatus. Conturbatus, quia siccatus; siccatus, quia exaltatus. Dic ergo siccus et aridus, ut rursus implearis: Anima mea velut terra sine aqua tibi . Dic, Anima mea velut terra sine aqua tibi. Tu enim dixeras, non Dominus dixerat, Non movebor in aeternum. Tu dixeras praesumens de te; sed non de tuo, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
corpore qͦd uidetis partes factu¬
rus sum. et membra mea cõci¬
surus et uob̾ daturus: Qͥd si gͦ
uideritis filium hominis ascen¬
nin. dentẽ ubi erat prius: Certe qui
integer ascendere potuit: cõsumi
nõ potuit. Ergo et de corpore ac¬
de sanguine suo dedit nob̾ salu¬
brem refectionem: et tam mag¬
nã breuit̾ soluit de sua integri¬
tate questionẽ. Oanducent gͦ qͥ
mandueant: et bibant qui bibũt.
Esuriunt et siciunt. Uitam mandu¬
cent: uitã bibant. Illud manduca¬
re. refici est. Sed sic reficeris: ut
nõ deficrat unde reficeris. Illud
bibere. qͥd est nisi uiuere : Oandu¬
ca uitã:. bibe uitam. Habebis ui¬
tam:. et integrã uitã. Tunc aũt hoc
erit id est uita unicuiq erit corpꝰ
et sanguis xp̃i. si qͦd in sacramen¬
to uisibilit̾ sumit᷑. in ipsa uerita

Expanded text:
corpore meo quod videtis, partes factucorpore meo quod videtis, partes facturus sum, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid, si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo et de corpore ac sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de sua integritate quaestionem. Manducent ergo qui manducant, et bibant qui bibunt; esuriant et sitiant: vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est: sed sic reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Illud bibere quid est, nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: habebis vitam, et integra est vita. Tunc autem hoc erit, id est, vita unicuique erit corpus et sanguis Christi; si quod in Sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veri
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendantẽ nob̾ p̃cium nr̃m san¬
guinẽ suum. Locutꝰ est nob̾ de cor¬
pore et sanguine suo. quoꝵ corpꝰ
dixit escam: sanguinẽ potũ. Sa¬
cramentũ fidelium agnoscũt fi¬
deles. Audientes aũt qͥd aliud quã
auduut: Cum gͦ cõmendans
talem escã et talẽ potũ diceret. insi
manducaueritis carnem meã. et
biberitis sanguinẽ meum. ñ ha¬
bebitis uitã in uob̾: et hoc diceret
aũt illi homini mors. non uita:
qui mendacẽ putauerit uitam.
scandalizati sũt discipłi eiꝰ. nõ qͥ¬
dem om̃s sed plurimi. dicentes
apud semet ipsos. Burus est hic
sermo. Quis potest eũ audire: Cũ
aũt hoc dñs aput semet ipsum
cognouisset. et murmura cogita¬
tionis audisset. cogitantibꝰ nec so
nantibꝰ uoce respondit. ut se au¬
ditos esse cognoscerent. et talra co¬
gitare desinerent. Ed gͦ respͦndit :
Hoc uos scandalizat. Si ergo uideri¬
tis filiũ hominis ascedentẽ ubi
erat pͥus. Liid sibi uult hoc uoᷤ
scandalizat : Putastis qͥa de hoc

Expanded text:
mendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est enim nobis de corpore et sanguine suo: corpus dixit escam, sanguinem potum. Sacramentum fidelium agnoscunt fideles. Audientes autem quid aliud quam audiunt? Cum ergo commendans talem escam et talem potum diceret, Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebiautem illi homini mors, non vita, qui mendacem putaverit vitam; scandalizati sunt discipuli ejus, non quidem omnes, sed plurimi, dicentes apud se ipsos, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Cum autem hoc Dominus apud semetipsum cognovisset, et murmura cogitationis audisset, cogitantibus, nec voce sonantibus respondit, ut se auditos esse cognoscerent, et talia cogitare desinerent. Quid ergo respondit? Hoc vos scandalizat? Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid sibi vult, Hoc vos scandalizat? Putatis quia de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deo qͥa clamando ꝑuenitis. Qͥd eñi
dicturus sũ scitis: clastiando per¬
uenistis. ꝓ unde babetis. nisi quia
docuit ad quẽ credendo uenistiᷤͤ
Hoc gͦ dicit. Audite qͦd nostis. Non
doceo. sed cõmemoro p̃dicando.
Immo nec doceo qͥa nostis. nec cõ¬
memoro qͥa memuustis: sed simul
dicamꝰ qͦd nob̾cũ tenetis. Hoc dñs
dicit. App̃hendite discipliiã. Exul¬
tate. sed cũ tremore: ut semꝑ hu¬
miles teneatis qͦd acepistis. Neqͣn¬
do irascat᷑ dñs.utiq suꝑbis sibi
qͦd habent tribuentibꝰ: nõ illi ti qͦ
habent gr̃as agentibꝰ. Neqͣndo i¬

Expanded text:
deo quia clamando praevenitis. Quid enim dicturus sum scitis, clamando praevenitis. Et hoc unde habetis, nisi quia docuit ad quem credendo venistis? Hoc ergo dicit: audite quod nostis; non doceo, sed commemoro praedicando: imo nec doceo, quia nostis; nec commemoro, quia meministis; sed simul dicamus quod nobiscum tenetis. Hoc Dominus dicit: Apprehendite disciplinam, et exsultate, sed cum tremore, ut semper humiles teneatis quod accepistis, Ne quando irascatur Dominus, utique superbis, sibi quod habent tribuentibus, non illi a quo habent gratias agentib
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ. ꝓcessisset ex uirgine. mea q
e duobꝰ sibi inuicẽ contrariis ens.
carne ac spũ ⁊ aliud in deũ assiums
aliud deitatis grãm p̃stat. G noui
⁊ iaudita ꝑmixtio: o mira ⁊ mer¬
qͥsita cõpago. Qui erat fit: ⁊ creato
creat᷑. ⁊ qͥ imm̃sus ẽ capit᷑. media¬
te anima deo ⁊ carni: ⁊ ille qͥ om̃s
diuites facit pauꝑ efficit᷑. Pauꝑ nic¬

Expanded text:
 processisset ex uirgine deus in e duobus sibi inuicem contrariis existens, carne ac spiritu, aliud in deum adsumitur, aliud in deitatis I gratiam praestat. o noua et inaudita permixtio, o mira et inexquisita conpago. qui erat, fit, et creator creatur, et qui inmensus est, capitur, mediante anima deo et carni, et ille qui omnes diuites facit pauper efficitur. i
Abbreviated transcription (Latin):
tã exibere xpõ. Unde uirginẽ cul¬
tam in tot ppłis utriusq sexusͥ i
tot nõ solũ pueris ⁊ uirginibꝰ u
rum etiã coniugatis patribꝰ mar¬
tã: nisi in fidei. spei. caritatisq n
seruauit in corpore. Humuno qͥpe
coniugio sponso fem̃ina tradtͦat
filiũ uirginis inuenisset. Sermo

Expanded text:
de virginem castam in tot populis utriusque sexus, in tot non solum pueris et virginibus, verum etiam conjugatis patribus, matstam, nisi in fidei, spei, et charitatis servavit in corpore. Humano quippe conjugio sponso femina traditur, filium virginis invenisset. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
eternꝰ. in quo condita sunt
omnia in celo ⁊ in terra. iiibl¬
lia ⁊ inussibilia. uerbũ deis
deũ. uitã ⁊ lucẽ hominũ. si lauda¬
amꝰ in eo qͦd nulla humana cogi¬
tatio. nullus sermo sufficiat com¬
plere Quomodo ergo laudare dig¬
lũ condidit quo possit uideri si
purget᷑ inqͥtas: si sanet᷑ infirmi¬
tas ⁊ fiant berti mundo corde
qm̃ ipsi deũ uidebũt: Non mirũ
bis unũ uerbũ dicamꝰ: in qͦ dic¬
tũ ẽ ut essemꝰ: qͥ de illo aliquid
diceremꝰ. Hec enĩ uerba cogitata
atq ꝓlata mens nr̃ã formatꝰ illo
aũt uerbo ipsa format᷑. Nec eo mͦ
facit homo uerba. quo mͦ est ipse
factus ꝑ uerbũ quia nec eo modo
genuit pat̃ unicũ uerbũ: quo mͦ
facit eũcta ꝑ uerbũ. Deũ quippe
genuit ds̃: sed simul gignens et
genitus unꝰ est ds̃. Mundũ auĩt
fecit ds̃: sed mundus transit et
ꝑmanet ds̃. Et sic̃ ea que facta
sũt se ipsa utiq nõ fecer̃. sie a nul¬
erũt. Non gͥ est mirũ. si homo fac¬

Expanded text:
ta sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia, Verbum Dei et Deum, vitam et lucem hominum, si laudat quod nulla humana cogitatio, nullus sermo sufficiat. Quomodo enim laudare diglum condidit quo possit videri, si purgetur iniquitas, si sanetur infirmitas, et fiant beati mundo corde, quia ipsi Deum videbubis unum Verbum dicamus, in quo dictum est ut essemus, qui de illo aliquid diceremus. Haec enim verba cogitata atque prolata mens nostra format, illo autem Verbo ipsa formatur. Nec eo modo facit homo verba, quo modo est factus ipse per Verbum: quia nec eo modo genuit Pater unicum Verbum, quo modo fecit cuncta per Verbum. Deum quippe genuit Deus; sed simul gignens et genitus unus est Deus. Mundum autem fecit Deus; mundus transit, et permanet Deus. Et sicut ea quae facta sunt, se ipsa utique non fecerunt: sic a nulerunt. Non igitur mirum, si homo fac
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: crearet᷑ ex matre quã creci-¬
uit : portaret᷑ manibꝰ quas formã¬
uit: suggeret ubera que imple¬
uit:in p̃sepi muta uagiret infan¬
tus ẽ ds̃. Noctrinã tante humilita¬
tis agnosce: etiã in nõ loquentẽ
doctore. Tu quondã in paradiso tã
faciindus fuisti. qͦd omĩ anime ui¬
uenti nomina imposuisti. Propter
te aũt creator tuus infans racebrit:
⁊ nomine suo nec matrẽ uocabat.
Tu in latissimo fructuosoꝵ nemoꝵ
gendo: ille obediens in angustissi¬
mũ diuersoriũ mortalis uenit.
ut mortu quereret moriendo. Tu
cũ esses homo. ds̃ eẽ uoluisti ut ꝑi¬
res: ille cũ ds̃ esset. homo ẽẽ uolu¬
it. ut qͦd ꝑierat inueniret. Tantũ
te pressit humana suꝑbra. ut te
nõ posset nisi humilitas subleuare

Expanded text:
fecit, crearetur ex matre quam creafecit, crearetur ex matre quam creavit, portaretur manibus quas formavit, sugeret ubera quae implevit, in praesepi muta vagiret infantus est Deus: doctrinam tantae humilitatis agnosce, etiam in nondum loquente doctore. Tu quondam in paradiso tam facundus fuisti, ut omni animae vivae nomina imponeres : propter te autem Creator tuus infans jacebat, et nomine suo nec matrem vocabat. Tu in latissimo fructuosorum nemogendo: ille obediens in angustissimum diversorium mortalis venit, ut mortuum quaereret moriendo. Tu cum esses homo, Deus esse voluisti, ut perires : ille cum esset Deus, homo esse voluit, ut quod perierat inveniret. Tantum te pressit humana superbia, ut te non posset nisi humilitas sublevare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pt̃ hoc enĩ ⁊ istũ celebramꝰ diem.
quo nasci dignatꝰ ẽ ex uirgine: ⁊¬
in quo generationẽ suã fec̃ ab ho¬
minibꝰ utcũq narrari In illa uͦ
etͣnitate in qͥ ds̃ de deo natꝰ ẽ. ge¬
nerationẽ eius qͥs enarrabit: Ibi
talis dies nõ ẽ: qui sollemnit᷑ cele¬
bret᷑. Neq enĩ transit anniuersa-¬
rio uolumine rediturus: sed ꝑma¬
net sine occasu. qͥa nõ cepit ex ortu.
Est gͦ illud dei uerbũ. illa uita. illa
lux hominũ: eternꝰ quidẽ dies. Iste
aũt in quo humane carni copulatꝰ
de thalamo suo: nũc hodiernꝰ. eras
fit hesternus. Ueruntam̃ hodier¬
nus natũ ex uirgine cõmendat
eternũ. quia eternꝰ natus ex uir-¬
gine consecrauit hodiernũ. Quas
itaq laudes taritati dei dicemꝰ:
quas grãs agemꝰ  qui nos ita dilex̃
ut ꝓptͣ nos fieret in tẽpore. ꝑ quem
facta sũt tẽpora: ⁊ multis seruis
suis in mundo minor etate esset.
ipso mundo antiquior: ⁊ sine ue¬
tustate homo fieret. qui hominẽ

Expanded text:
lebramus diem, quo nasci est dignatus ex virgine: quam generationem suam fecit ab hominibus utcumque narrari. In illa vero aeternitate, in qua Deus de Deo natus est, Generationem ejus quis enarrabit ? Ibi talis dies non est, qui solemniter celebretur. Neque enim transit anniversario volumine rediturus; sed manet sine occasu, quia non coepit exortu. Est ergo illud unicum Dei Verbum, illa vita, illa lux hominum, aeternus quidem dies: iste autem in quo humanae carni copulatus, de thalamo suo, nunc hodiernus est, cras fit hesternus. Verumtamen hodiernus natum ex virgine commendat aeternum, quia aeternus natus ex virgine consecravit hodiernum. Quas itaque laudes charitati Dei dicamus, quas gratias agamus? Qui nos ita dilexit, ut propter nos fieret in tempore, per quem facta sunt tempora; et multis servis suis in mundo minor esset aetate, ipso mundo antiquior aeternitate; homo fieret qui hominem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consepeliam᷑ ei in morte: ut cũ
ipso etiã resurgamꝰ ad uitã. Neces¬
se est enĩ nos ꝑpeti utilẽ hanc et
necessariã uicĩssitudinẽ: ut sic̃ ex
bonis ad tristia deuoluti sumiis:
ita ex tristibꝰ ad meliora reparem᷑.
Ubi enĩ abundauit peccatũ. suꝑa¬
bundauit grã. Ut qͦd gustus lig¬
ni uetiti condẽpnauit. xpĩ crux

Expanded text:
et consepeliamur ei in morte, ut cum ipso etiam resurgamus ad vitam . Necesse est enim nos perpeti utilem hanc et necessariam vicissitudinem, ut sicut ex bonis 252 ad tristia devoluti sumus, ita ex tristibus ad meliora reparemur. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia , ut quos gustus ligni vetitus condemnavit, C
Abbreviated transcription (Latin):
lis dicit᷑ dies. Hec est ista sollẽnitas:
hec ẽ diei huiꝰ magna ⁊ głosa festi¬
uitas. Aduentũ dei factũ ad homi¬
nes celebremꝰ: ut nos ad deũ ꝓficis¬
cam᷑ immo ut reuertam᷑ ad deũ.
Sic enĩ rectiꝰ dicit᷑. ut ueteri homi¬
ne deposito. nouo ind  an᷑rͥ ⁊ sicut

Expanded text:
le Domini: « Haec est ista solemnitas, haec est diei hujus magna et gloriosa festivitas. Adventum Domini factum ad homines celebramus, ut nos ad Deum proficiscamur, imo ut revertamur ad Deum. Sic enim rectius dicitur, ut vetere homine deposito, novo
Abbreviated transcription (Latin):
go ante coniugiũ: uirgo in coniu¬
gio uirgo pregnans. uirgo lactars.
Scẽ qͥppe matri om̃p̃s filiꝰ nullo mͦ
uirginitatẽ natꝰ abstulit. qua
nasciturus elegit. Bona ẽ enĩs
cunditais in coniugio. sed meli
integritas in scĩmonia. Homo
igit᷑ rp̃s. qui utrũq prestare p¬
ret bonũ qͦd coniuges diligũt
ut auferret melius ꝓpt̾ qͦd uiro¬
nes matres ẽẽ contemnũt. Uir¬
go itaq scã eccła celebrat hodie
uirginis partũ: eui dicit apłs.¬

Expanded text:
go ante conjugium, virgo in conjugio; virgo praegnans, virgo lactans. Sanctae quippe Matri omnipotens Filius nullo modo virginitatem natus abstulit, quam nasciturus elegit. Bona est enim fecunditas in conjugio: sed melior integritas in sanctimonio. Homo igitur Christus qui utrumque praestare pri bonum quod conjuges diligunt, ut auferret melius propter quod virgines matres esse contemnunt. Virgo itaque sancta Ecclesia celebrat hodie Virginis partum. Huic enim dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
rebas. qͥcqͥd hic ꝓ mragno habeba.
mabas: Manducare et bibere dy¬
se tibi erit cibꝰ ipse tibi ert pdrͦ.
quid hic uolebas. S anitatẽ corpo¬
ris: fragilẽ transeuntẽ. Ipse tibi
immortalitas erit. Qͥd hic que¬
rebas: Diuitias. auare qͥd eñi tͥ
sufficit. Si ds̃ ipse nõ sufficit: Sed
qͥo aimabas: Głam. honores. Ds̃

Expanded text:
as, quidquid hic pro magno habebas, amabas? Manducare et bibere? Ipse tibi erit cibus, ipse tibi erit potus. Quid hic volebas? Sanitatem corporis fragilem, transeuntem? Ipse tibi immortalitas erit. Quid hic quaerebas? Divitias? Avare, quid enim tibi sufficit, si Deus ipse non sufficit? Sed quid amabas
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ nõ fuisses ͦ. Si ꝓpterea te uoca¬
uit ds qͥa coluisti dm̃. gͦ prior
Sed ecce qͥ modo uocatꝰ es uel iam
ñõ eras. quid dõ dedisti. quando
qͥ aliqͥd dares ñ eras: Luid gͦ fecit
¶s. qͣndo p̃destinauit qͥ non erat. ͤ¬
sĩt tanquã ea que sũt. Si iã esses:
Io p̃destinareris. Nisi auersus e¬
ses: ñõ uocareris. Nisi impius
sss: ño iustificareris. Nisi terre¬
nus ⁊ abiectꝰ esses: nõ głificareris.
Quis gͦ prior dedit illi. et retͥbuet᷑
eiͦ Qm̃ ex ipso et ꝑ ipsum et in ip¬
so sũt omĩa. Quid gͦ reddimꝰ: Ipsi

Expanded text:
catus non fuisses? Si propterea te vocacatus non fuisses? Si propterea te vocavit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior Sed ecce quando vocatus es, vel jam non eras? Quid Deo dedisti, quando qui aliquid dares, non eras? Quid ergo fecit Deus, quando praedestinavit qui non erat? Qsunt . Si jam esses, non praedestinareris; nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris, nisi terrenus et abjectus esses, non glorificareris. Quis ergo prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quid ergo redd
Abbreviated transcription (Latin):
rã habeamꝰ. et qͥd adhuc expecte¬
mꝰ. In his que iã habeniꝰ: laudamꝰ
dm̃ largitorẽ. In his que non¬
dum habemꝰ: tenemꝰ debitorem.
Debitor eñi factꝰ est. nõ aliqͥd a
nob̾ acipiendo: sed qd̾ ei placu¬
it ꝓmittendo. Alit̾ em̃ dicimꝰ ho¬
tum. nõ donatũ. Quando aũt adl¬
cis debes mͥ qͥa ꝓmisisti michi
tu nichil dedisti: et tam̃ exigis.
Honitas enim eiꝰ qui ꝓmisit dabit:
ne in malicra fides cõuertat᷑. Qui
aũt fallit: malus est. Deo aũt
nunqͥt dicimꝰ redde mͥ quia dedi
tibi: Qͥd dediꝰ dõ. qnͣdo totum
qd̾ sumꝰ ⁊ qd̾ habemꝰ boni ab illo
habemꝰ: Nichil gͦ ei dedimꝰ. Non
est quẽadmodũ ista uoce exigamꝰ
debitorẽ dm̃: maxime dicente no¬
b apło. Qͥs eñi cognouit sensũ
dm̃. aut qͥs cõsiliariꝰ eiꝰ fuit : Aut
qͥs prior dedit illi. et retribuet᷑ ei.
nr̃m: ut dicamus. Redde qd̾ ꝓmi¬
sisti qͥa fecimꝰ qd̾iussisti. ⁊ hoc tu
eolui dm̃. Quomͦ coluisses. si uo¬

Expanded text:
pectemus. In his enim quae jam habemus, laudemus Deum largitorem: in his quae nondum habemus, teneamus debitorem. Debitor enim factus est, non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus hotum, non donatum. Quando autem dicis, Debes mihi, quia promisisti mihi: tu nihil dedisti, et tamen exigis. Bonitas enim ejus qui promisit, dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui enim fallit, malus est, Deo autem numquid dicimus, Redde mihi, quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo, Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, etrum, ut dicamus: Redde quod promisisti, quia fecimus quod jussisti: et hoc tu colui Deum. Quomodo coluisses, si vo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ p̃destinauit. illos et uocauit.
Quos aũt uocauit: illos ⁊ iustifi¬
cauit. Qͦs aũt iustificauit: illos
et glorificauit. Quid gͦ dicemꝰ ad hecͦ
bis: ut p̃destinaret nos. Ds̃ ꝓ nob̾:
ut uocaret nos. Ds̃ ꝓ nob̾ ut iusti¬
ficaret nos. Ds̃ ꝓ nob̾ ut głificaret
nos. Si ds̃ ꝓ nob̾ qͥs cõtra nos :
Predestinauit ante quã essemꝰ: uo¬
cauit cũ auersi essemꝰ. Iustificauit.
cũ peccatores essemꝰ. Głificauit. cũ
mortales essemꝰ. Si ds̃ ꝓ nob̾ quis
cõtͣ nos :  Predestinatis a dõ. uoca¬
tis. iustificatis. Glorficatis. qͥ mult
aduersari. paret se. si potest bel¬
lare aduersus dm̃ Ubi em̃ audi¬
dm̃ uincit: ñ ledit nos. Et qͥs est
qui uincit om̃ipotentemͦ. Qͥcũq
reluctari uoluerit: sibi nocet. hoc
est qd̃ paulo adhuc saulo de celo
xp̃s clamauit. Nõ tibi expedit cõ¬
tra stimulũ calcitͣre. Seuiat: seui¬
at quantũ potest. Qui calces aduer¬
sus stimulũ mittit nõne ĩ seipsum

Expanded text:
destinavit, illos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit. Quid ergo dicemus ad haec? bis, ut praedestinaret nos; Deus pro nobis, ut vocaret nos; Deus pro nobis, ut justificaret nos; Deus pro nobis, ut glorificaret nos. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinavit, antequam essemus; vocavit, cum aversi essemus; justificaificavit, cum mortales essemus. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audiDeum vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra stimulum calcitrare . Saeviat, saeviat quantum potest; qui calces adversus stimulum mittit, nonne in se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ferebant. In hac spe dicebant. lus
nos separabit a caritate xp̃i ͤ. sri¬
bulatio. an angustia. an ꝓsecutio.
an gladus: Qͥa ꝓpt̾ te. Et ubi est
ꝓpt̾ quẽ : Qͥa ꝓpter te inqͥt mor¬
tificam᷑ totadie. Propt̾ te. Et ubi
est beati qͥ nõ uiderunt et credi¬
derũt. Ecce ubi ẽ. In te est. qͥa et
fides ipsa: in te ipso ẽ. Anfallit
nos apłs qͥ dicit. habitare xp̃m
ꝑ fidẽ in cordibꝰ ur̃is: Modo ꝑfi
dem: tunc ꝑ spem. Modo ꝑ fidem

Expanded text:
ferebant. In hac spe dicebant: Quis ferebant. In hac spe dicebant: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an persecutio? an gladius? Quia propter te. Et ubi est propter quem? Quia propter te, inquit, mortificamur tota die . Propter te. Et ubi est, Beati qui non viderunt et crediderunt ? Ecce ubi est, in te est, quia et fides ipsa in te ipso est. An fallit nos Apostolus, qui dicit habitare Christum per fidem in cordibus nostris ? Modo per fidem, tunc per speciem: modo per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ruit qͥd erimꝰ. Modo gͦ fides ante¬
quã appareat qd̾ erimꝰ. Scimꝰ qd̾
cũ apparuerit: Similes ei erimus.
rit res. Qeni ipsa spes: ꝑegrinatio¬
ni necessaria est. Ipsa est que con¬
solat᷑ in uia. Uiator eñi qnͣdo labo¬
rat ambulando. ideo laborẽ tolerat:
qͥa ꝑuenire sperat. Tolle illi spem
ꝑueniendi: cõtinuo frangunt᷑ iu¬
res ambulandi. Ergo spes que hic
est ad iusticrã ꝑtinet ꝓegrinati¬
onis nr̃e. Ipsũ apłm audi. Adop¬
tionem inqͥt expectantes: in nob̾¬
met ipsis ingemiscimꝰ adhuc. Wbi ẽ
gemitꝰ. ram potest dici illa felici¬
tas de qua scriptura dicit. Tran¬
siet labor et gemitꝰ: Ergo adhuc
Quare : Spe eñi salui facti sumꝰ.
Spes aũt que uidet᷑ nõ est spesicdi
eñi uidet qͥs qͥd sperat ͦ Si aũt qd̾
ñ uidemꝰ speramꝰ: ꝑ patientiã ex¬
pectamꝰ. In hac gͦ patientia mar¬
tyres coronabant᷑. Desiderabant
que nõ uidebant: cõtẽnebant que

Expanded text:
ruit quod erimus. Modo ergo fides, anteruit quod erimus. Modo ergo fides, antequam appareat quod erimus. Scimus quod cum apparuerit, similes ei erimus. rit res. Etenim ipsa spes peregrinationi necessaria est, ipsa est quae consolatur in via. Viator enim quando laborat ambulando, ideo laborem tolerat, quia pervenire sperat. Tolle illi spem perveniendi, continuo franguntur vires ambulandi. Ergo et spes quae hic est, ad justitiam pertinet peregrinationis nostrae. Ipsum Apostolum audi: Adoptionem, inquit, exspectantes, in nobismetipsis ingemiscimus adhuc. Ubi est gemitus, jam non potest dici illa felicitas, de qua Scriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc,Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Si enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. In hac ergo patientia martyres coronabantur; desiderabant quae non videbant, contemnebant quae
Abbreviated transcription (Latin):
sydera. qͥd sol. qͥd luna. qͥd exer¬
citꝰ angłoꝵ. Om̃ium istoꝵ cre¬
atorẽ sc̾io. Ip̃m esurio ip̃m sitio:
ipsi dico. Qm̃ aput te est fons ui¬
te. Qͥ michi dicit ego sum panis:
qui decelo descendi. Esuriat et
sitiat ꝑegrinatio m̃a. ut satiet᷑
p̃sentia mea. Arrideat mundus
multis rebꝰ pulcris. fortibꝰ: uariis.
Pulchrior est ille qͥ fecit. fortior
et clarior ille qui fecit: suauor
est ille qͥ fecit. Saciabor cũ ma¬
nifestabit᷑ gła tua. fides gͦ que
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑ si est in uob̾. iã
ꝑtinetis ad p̃destinatos. uocatos:
iustificatos. Ergo erescat in uob
fides eñi que ꝑdilectionem oꝑat᷑:
sine spe esse ñ potest. Cũ aũt uene¬
rimꝰ iam erit ibi fides. dicet᷑ nob̾
crede: Non utiq Widebimꝰ eum.
cõtemplabim᷑ eũ. Dilectissimi filii
dĩ sumꝰ: et nõdũ apparuit qͥd erimꝰ.
qͥa nondũ apparuit: ideo fides. Fi¬
lii dei sumꝰ. p̃destinati. uocati. uis¬
tificati. Filii dĩ sumꝰ. et nõdũ appa¬

Expanded text:
sidera? Quid sol? Quid luna? Quid exercitus Angelorum? Omnium istorum Creatorem sitio: ipsum esurio, ipsum sitio, ipsi dico, Quoniam apud te est fons vitae . Qui mihi dicit: Ego sum panis qui de coelo descendi . Esuriat et sitiat peregrinatio mea, ut satietur praesentia mea. Arridet mundus multis rebus, pulchris, fortibus, variis: pulchrior est ille qui fecit, fortior et clarior ille qui fecit, suavior ille est qui fecit. Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Fides ergo quae per dilectionem operatur si est in vobis, jam pertinetis ad praedestinatos, vocatos, justificatos: ergo crescat in vobis. Fides enim quae per dilectionem operatur, sine spe esse non potest. Cum autem venerimus, jam erit ibi fides? dicetur nobis, Crede? Non utique. Videbimus eum, contemplabimur eum. Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Quia nondum apparuit, ideo fides. Filii Dei sumus, praedestinati, vocati, justificati: filii Dei sumus, et nondum appa