comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rius laudatur dñs quidonare dignatus est ut serui eius passionib: suis
lucrarentur fratres suos.: et oueseius mortifero errore dispersas in pa¬
cem salutis acternae suo sanguine congregarent : Potens est dñs et mise¬
ricors quem cotidierogamus ut etiam ceteris decpenitentiam : et resipis¬
cant dediaboli laqueis a quo captiui tenentur secundumipsius uoluntatẽ
qui non querunt ni siun de nobis calumnientur : et retribuant mala probonis.
quiaset intellegere nouerunt quem circaeos animum dilectionemq seruemus.
quqiomodo eosuelimus secundum dñi p̃ceptum quod perhie zechielem ꝓphetã
pastoribus dedit reuocare errantes et perditos inuenire Illi autem quodet
blibiali quando diximus et quod nobis faciunt sibi non inputant : et quod sibi
faciunt nobi sinputant: Qui senim nr̃m uelit non solum aliquem illorum pe¬
rire uerum etiam aliquid perdere : Sed si aliter non meruit habere pacem

Expanded text:
rius laudatur dominus, qui donare dignatus est, ut serui eius passionibus suis rius laudatur dominus, qui donare dignatus est, ut serui eius passionibus suis lucrarentur fratres suos et oues eius mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. potens est dominus et misericors. quem cotidie rogamus, ut etiam ceteris det paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenen tur secundum ipsius uoluntatem, qui non quaerunt. nisi unde nobis calumnientur et retribuant mala pro bonis, quia nec intellegere nouerunt, quem circa eos animum dilectionemque seruemus et quo modo eos uelimus secundum domini praeceptum, quod per Ezechielem prophetam pastoribus dedit, reuocare errantes et perditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus. et, quod nobis faciunt, sibi non inputant et, quod sibi faciunt, nobis inputant. quis enim nostrum uelit non solum aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter non meruit habere pacem
Abbreviated transcription (Latin):
titudocui resistere non poterant pauciores quorum erat melior decom¬
munione sententia : aut turbae auctoritatẽ paucorum potentiorum sub¬
ditae inmalam partem obtemperarent aliquanto diutius laboratum ẽ:
Exhissunt inquibus adhuclaboratur. in quolabore multa catholici et ma¬
xime ep̃i et clericihorrenda et dura perpessisunt qua e commemorare longũ
est quando quorundam et oculi extincti sunt et cuiusdam ep̃imanus et lingua
p̃cisa est nonnulli eti amtrucidati sunt: taceo crudelissimas caedes et domo¬
rum dep̃dationes per nocturnas aggressiones et incendia non solum pri¬
uatorum habitaculorumuerum etiam ecclesiarum. inquas flam mas non
defuerunt qui et codices domini cosmitterent : Sed nos huius modi afflictos
malis consequens consolatus estfructus : Namubicumq aperditisista
conmissa sunt ĩbi feruentius atq perfectius unita s xp̃iana profecit et ue¬

Expanded text:
titudo, cui resistere non poterant pauciores, quorum erat melior de comtitudo, cui resistere non poterant pauciores, quorum erat melior de communione sententia, aut turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius laboratum est. ex his sunt, in quibus adhuc laboratur, in quo labore multa catholici et maxime episcopi et clerici horrenda et dura perpessi sunt, quae commemorare longum est, quando quorundam et oculi extincti sunt et cuiusdam episcopi manus et lingua praecisa est, nonnulli etiam trucidati sunt. taceo crudelissimas caedes et domorum depraedationes per nocturnas adgressiones et incendia non solum priuatorum habitaculorum uerum etiam ecclesiarum; in quas flammas non defuerunt qui et codices dominicos mitterent Sed nos huius modi afflictos malis consequens consolatus est fructus. nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius unitas Christiana profecit et ube
Abbreviated transcription (Latin):
uertere et nichilinea dignum inuenire ꝓpterquod tanta damna pateren¬
tur sine ulla difficultate catholici facti sunt: docuitenimeos sollicitudo quos¬
ꝗ neglegentes securitas fecerat Istorum autem omnium p̃cedentium aucto¬
ritatem et ꝑsua sionem secuti sunt multi quiminus idoneierant perseipsos
intellegere quid distaret interdonatistarum errorem eccatholicam ueri¬
tatem: itacum magna agmina populorum ueramater in sinum gaudens
reciperet remanserunt turbȩdurae et in illa peste infelici animositate
sistentes : Ex hisquoq plurimi simulando communicauerunt: alii pauci¬
tate latuerunt: sed illiqui simulabant. paulatim assuescendo et predica¬
tionem ueritatis audiendom axime postconlationem et disputationem quȩ
internos et episcoposeorum apud carthaginem fuit exmagna parte correcti
sunt : In quibusdam uero locis ubi pertinacior et in pacatior p̃ualuit mul¬

Expanded text:
uertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damna paterenuertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damna paterentur. sine ulla difficultate catholici facti sunt; docuit enim eos sollicitudo, quos neglegentes securitas fecerat. istorum autem omnium praecedentium auctoritatem et persuasionem secuti sunt multi, qui minus idonei erant per se ipsos intellegere, quid distaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinum gaudens reciperet, remanserunt turbae durae et in illa peste infelici animositate sistentes. ex his quoque plurimi simulando communicauerunt, alii paucitate latuerunt. sed illi, qui simulabant, paulatim adsuescendo et praedicationem ueritatis audiendo maxime post conlationem et disputationem, quae inter nos et episcopos eorum apud Carthaginem fuit, ex magna parte correcti sunt. in quibusdam uero locis, ubi pertinacior et inpacatior praeualuit mul
Abbreviated transcription (Latin):
tis ostendit quid facere postea deberent xp̃i dispensatores quando im¬
peratores xp̃ianos periclitante ecclesi a repperirent: Hincergo fac¬
tumeso atimperator religiosus etpius perlatis in nocentiam suam talibus cau¬
sis mallet pussimis legibus illius impiecatiserrorem omnino corrigere. et eos
qui contra xp̃m xp̃i signa portarent ad unitatem catholicam terrendo et
cohercendo redigere quam sa euiendi tantum modo auferrelicentiam . et
errandi acpereun direlinquere: Iam uero cum ipsȩleges uenissent in a fricã
praccipueilli qui quaerebantꝰ occasionem aut sȩuitiam furentium metue¬
bant aut suo suerecondabantur osfendere. et adecdesiam continuo transier
multietiam qui sola illic a parentibus tradita consuetudine tenebantur
Qualemuero causam ipsa heresis haberet num quam antea cogitauerant.
num quam quaerere et considerare uoluerant: Moxubi coeperunt ad¬

Expanded text:
tis ostendit, quid facere postea deberent Christi dispensatores, quando imtis ostendit, quid facere postea deberent Christi dispensatores, quando imperatores Christianos periclitante ecclesia reperirent. hinc ergo factum est, ut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibus illius impietatis errorem omnino corrigere et eos, qui contra Christum Christi signa portarent, ad unitatem catholicam terrendo et cohercendo redigere quam saeuiendi tantum modo auferre licentiam et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parentibus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
cibus suis tammultis tam ingentibus tam recentibus. non frustra famã mor¬
tuum senuntiauis semonstrauit : Auxilium ergo petiuit abimperatore
xp̃iano nontam sui ulciscendi causa. quam tuende ecłae sibicreditae Qđ
si pretermisis set non eius fuis sec laudanda pacientia sed neglqͥgentia me¬
rito culpanda : Neque enim et apłs paulus uitae suae transitoriae consu¬
lebat sed ecłaedĩ quando contra illos qui eum occidere conspirauerant
consilium illorum tribuno ut proderetur effecia : Vnde factum est ut
eum ad locum quo fuerat ꝑducendus deduceret miles armatus neillorum
pateretur insidias : Romanas etiam leges in plora remini medubi tauit.
ciuem romanum seesse proclamans quostunc affligi uerberibus non lice¬
bat: Itemq neiuda eis eum interimere cupientibus traderetur. caesaris
poposcit auxilium. Romaniquidem principis sed non xp̃iani: Vbi sa¬

Expanded text:
cibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famam morcibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famam mortuum se nuntiasse monstrauit. Auxilium ergo petioit ab imperatore Christiano non tam sui ulciscendi causa quam tuendae ecclesiae sibi creditae. quod si praetermisisset, non eius fuisset laudanda patientia sed neglegentia merito culpanda. neque enim et apostolus Paulus t suae transitoriae consulebat sed ecclesiae dei. quando contra illos, qui eum occidere conspirauerant, consilium illorum tribuno ut proderetur, effecit; unde factum est. ut eum ad locum, quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias. Romanas etiam leges inplorare minime dubitauit cinem Romanum se esse proclamans. quos tunc affligi uerberibus non licebat. itemque, ne Iudaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium, Romani quidem principis sed non Christiani. ubi sa
Abbreviated transcription (Latin):
eorum saeuitia profuis set : Nam cũm grauiter sauciatum perterram in super
traherent exundantiuenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit cuiuseffu¬
sione ibat in mortem : De indetum ab eis tandem relictum nr̃i cum psalmis
auferre temptarent illi ira ardentiore succensi eum deportantium manib:
abstulerunt malemultatis fugatisq: catholicis. quos ingenti multitu dine
superabant et facile saeuiendo terrebant: Inde in quandam turrem leua¬
tumiam de fecisse arbitrantescumilleadhucuiueret. ab iecerunt sed quo¬
dammolli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus perlucernã
conspectus. agnitus. atq collectus et ad religiosam domum ad portatus
adhibitamagnacura postmultos dies ab illa desperatione recrectuse st:
occi sum tam en eum fam a scelere donatistarum etiam in transmarinuntia¬
uerat: quo poste a quamuenit et uita eius in opinatissima apparuit cicatri¬

Expanded text:
eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabant et facile saeuiendo terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatri
Abbreviated transcription (Latin):
iam quid ageret non haberet: Iam enimlex fuerat promulgataut tantȩ imma¬
nitatis heresis donatistarum cui crudelius parciuidebatur quam ipsa saeuie¬
bat non tantum uiolenta esse sed omnino esse non sineretur in pune : Nontamen
supplicio capitali ꝓpter seruandam etiam circain dignosmansuetudinem xp̃ia¬
nam : sed pecuniarus damnis propositis. et in episco pos uelministros eorum exi¬
lio constituto s Supra dictum quippe epis copumuaga iensem qm̃ apud ordi¬
narium iudicem dicta interpartes sententia obtinuerat basilicam quam illi
cum catholica esset inuaserant staintem ad altare inruentes horrendo impe¬
tu et furore crudeli fustibus et huiuscem oditelis. lignis deniq eiusdem altaris
effractisimmaniter cciderunt: pugione etiam percusserunt in inguine :
quo uulnere sanguis effluens eum ex animem redderet. nisi ei aduitam maior

Expanded text:
iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immaiam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum uiolenta esse, sed omnino esse non sineretur impune non tamen supplicio capitali propter seruandam etiam circa indignos mansuetudinem Christianam sed pecuniariis damnis propositis et in episcopos uel ministros eorum exilio constituto. Supra dictum quippe episcopum Bagaiensem, quoniam apud ordinarium iudicem dicta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo impetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei ad uitam maior
Abbreviated transcription (Latin):
firmam et ueram catholicam uidebamus. quaetam en ibi talibus beneficusdĩ
consatuta es sec atq: firmatadum perpriorumimperatorum leges ad communio¬
nem homines catholicam cogerentur : obtinuimus tamenut illud potius quo d
dixi abimperatoribus peceretur : Decretum est in concilio nr̃o legati ad comi¬
tatum missi sunt sed dĩ maior misericordia qui sciret harum legum terror
et quȩd am medicinalismolestia quam multorum esset prauis uel frigidis
animis necessaria et illi duritiae quae uerbis emendari non potest sed ta¬
men aliquantula seueritate disciplinȩ potest idegit udegiti nr̃i quod sus¬
ceperant obtinere non possent : Iam enim nos praeuenerant ex aliis lo¬
cis quaedam epis coporum querellae grauissi mae quimala fuerant ab ip¬
si smulta perpessi et a suis sedibus exturpati : Preci pue horrenda et incre¬
dibilis caedes maximi anicatholiciep̃i ecłae uaga iensis effecit ut nr̃a legatio

Expanded text:
firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maior misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam enim nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae grauissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit, ut nostra legatio
Abbreviated transcription (Latin):
theo dosii quam generaliter in omnes hereticos promulgauit. ut quis quis eor
ep̃s uel clericus ubilibet esset inuentus decem libris aurimultaretur : expressi¬
us indonatistas qui senegabanthereticos ita confirmarent ut non omnes
et multa ferirentur sed in quorum regionibus aliquas uiolentias adericis
uel circum cellionibus uel populiseorum. eccła catholica pateretur ut scilicet
post protestationẽ catholicorum qui fuissent ista perpessi. iamcura ordi¬
num Ad persoluendam multam episcopisiueministricȩteri tenerentur :
Ita enim existima bamus eisterritis et nichil talefacere audentib: posselibe¬
redoceri et tenericatholicam ueritatem ut ad eam cogeretur nemo sed eam
qui uellet sine formidine sequeretur : nefalsos et simulaatores catholicos
haberemus : Et quam uis aliis fratribus aliuduideretur. iam aecate gra¬
uioribus uel multarum ciuitatum et locorum exemplacurrentibus ubi

Expanded text:
Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eorum Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eorum episcopus uel clericus ubi libet esset inuentus. decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus coguntur intrare. nonquia coguntur repraehendant sed quo cogan¬
tur adtendant: Conuiuium dñiunitasest corporis xp̃i non solum in sacramen¬
to altaris. sed etiam in uinculo pacis: Deipsissane possumus ueris simedi¬
cere. quod neminem cogant adbonum: Quoscumq: enim cogunt non cogun
nisi admalum: Nerum tamen ante quamistȩ leges quibus ad conuiuium
scm coguntur intrare. in africam mitterentur n on nullis fratribus uideba¬
tur in quibus et ego eram : Quamuis donatistirum rabiesusq quaq: serui¬
ret. non essepetendum ab impera toribus ut ipsam hȩresem iuberen tomni¬
no non esse : Poenam constituendo eisqui in illaesse uoluissent sed hocpo¬
tius constituerent ut eorum furiosas uiolentias non paterentur qui uerita¬
tem catholicam uel predicarent loquendo. uellegere constituendo: Quod
eomodo fieri aliquatenus posse arbi trabamur silegempiissimȩ memoriae

Expanded text:
tibus, coguntur intrare, non, quia coguntur, reprehendant, sed, quo cogantibus, coguntur intrare, non, quia coguntur, reprehendant, sed, quo cogantur, adtendant. conuiuium domini unitas est corporis Christi non solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
inueneritis cogite intrare : In illis ergo quileniter primo ad ducti sunt com¬
pleta est prior oboedientia in istis autem qui coguntur: in oboedientia coher¬
cetur: Nam quidẽ cogite intrare.cum primo dictum esset adducite. etres¬
ponsum esset factum est quodiussisti et adhuc est locus simiraculorum ter¬
roribus cogendos uoluis set intellegi magis ad eos qui prius uocati sunt di¬
uina mira cula multa facta sunt maxim ea diuda eos dequibus dictum est
iuda ei signa petunt : In ipsisquo quegentibus talia temporibus a postolorum
miracula euangelium commendarunt. ut si talibus cogi iuberentur . priores
ut dixi potius conuiuȩ coacties semerito crederentur : Qua ꝓpter sipotestatẽ
quam ꝑ religionem acfidem regum tempore quod ebuit diuinomunere acce¬
pit eccła hi qui inueniuntur inui is et in saepibus idest in heresibus et scis ma¬

Expanded text:
inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, cominueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia, in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam quid est cogite intrare\', cum primo dictum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipsis quoque gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium commendarunt, ut, si talibus cogi iuberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit ecclesia, hi, qui inueniuntur in uiis et in saepibus, id est in haeresibus et schisma
Abbreviated transcription (Latin):
erat incipiat in aliquo eorum character illeres ciditur annon potius in am¬
bobus agnoscitur et honor e debito qm̃ estregius approbatur : qui aergo non
possunt malum esse ostendere quo coguntur. nec ad bonum secogioportere
contendunt sed axp̃ocoactum ostendimus paulumimitatur itaq eccła
inistis cogendis dñm suum quae prius ut neminem cogeret expectauit ut de
fideregum atq gentium p̃dicatio prophetica conpleretur: Etiam binc
enim non absurde intellegitur a postolica illa sententia ubipaulus beatus
dicit ꝑaratiulcisci omnem in oboedientiam cum conpleta fuerit prior
oboedientiaur̃a. Ande etipsed ñs ad magnamcaenam suam priusconui¬
uas ad duci iubet poste a cogi: Nam cum ei serui respondissent : dnẽ fac¬
tumest quodiussisti et ad huc estlocus. exitein quit inuias et sȩpes et quo scũq

Expanded text:
erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in amerat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum e serui respondissent: Domine, factum est, quod iussisti. et adhuc locus est, Exite, inquit, in uias et saepes et, quoscumque
Abbreviated transcription (Latin):
blandius piamater amplectitur : et deillis multoam plius quam dehis quos
num quam perdiderat gratulatur: An non pertinet ad diligentiam pastora¬
lem etiam illa soues qua en on uiolente r ereptae sed blande leniterq seductȩ
agrege ab errauerint et ab alienis coeperint possideri inuentas ad ouiledñicum¬
cum si resistere uoluerint flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuo¬
care p̃sertim qm̃ si apud fugitiuos et p̃dones seruos fecunditate multi plicentur :
plus habet iuris quod in eis dominicus character agnoscitur. qui in eis quos suf¬
cipimus nec tamen rebaptitamus minim e uiolatur Sic enim error corrigen¬
dusest ouis ut non in ea corrum patur signaculum redemptoris: N eque enĩ
siquis quam regiocharactere a signato desertore signetur. et accipiant indul¬
gentiam atq illered eat ad militiam ille autem esse inmilitia inqua non dum

Expanded text:
blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum
Abbreviated transcription (Latin):
sitionismanus annaniae ut eorum aperiretur optutus. tamquamsquam as
quibus clausus fuerat indecaecidis se scriptura narraret: Ubiest quo disticla¬
nare consuerunt liberum est credere uel non credere cuiuim xp̃s intulit. quẽ
coegit Eccehabent apłm paulum agnoscant in eo priuscogentem xp̃m . et
posteado centem : prius ferientem et postea consuꝰlantem : Mirum ẽ autem
quomodo ille qui poenacor poris ad euangelium coactus intrauit plusillis
omnibus qui solo uerbo uocati sunt in euangeliolaborauit : Et quem maior
timor compulit ad caritatem eius perfecta caritas forasmitattim orem
Cur ergo non cogeret ecła perditos filios ut redirent si perditifilii coeger
aliosut perirent : Quamuis etiam illos quos nonco egerunt sed tantũ modo
seduxerunt siper terribiles sed salubres leges in eius gremio reuocentur.

Expanded text:
sitionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, sitionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, quod isti clamare consuerunt: \'Liberum est credere uel non credere: cui uim Christus intulit? quem coegit\'? ecce habent apostolum Paulum: agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. mirum est autem, quo modo ille, qui poena corporis ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum ab illa felicitate alienaritam quam magnum supplicium phor¬
rescat uerum etiam differri moleste ferat: sed tamen antequam dicant boni
filii concupiscentiam habemus dissolui et essecumxp̃omulti prius tam quã
mali serui et quod ãd modo in probi fugitiui ad dnm suum temporalium ela¬
gellorum uerbere reuocantur: Quisenim nos potest am plius amare quã
xp̃s qui animam suam posuit proouibus suis : et tamen cum petrum et alios
apłos solo uerbo uocassec paulum prius saulum ecłae suae poste magnum
edificatorem : Sed horrendum anteauastatorem non solauoce conpes¬
cuit uerum etiam potestate prostrauit atq ut infidelitatis tenebris seui¬
entem : Ad desiderandum lum encordis surgeret priuscorporiscaecita¬
te percussit : Si poena illa non esset non ab et postmodum sanaretur
Et quando a pertis oculis nichi luidebat si eos saluos haberet non adimpo¬

Expanded text:
ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporalium flagellorum uerbere reuocantur. Quis enim nos potest amplius amare quam Christus, qui animam suam posuit pro ouibus suis? et tamen cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocasset. Paulum. prius Saulum. ecclesiae suae postea magnum aedificatorem sed horrendum antea uastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem ad desiderandum lumen cordis urgeret, prius corporis caecitate percussit. si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpo
Abbreviated transcription (Latin):
tit timorem : et propterhos inferiores qui plures sunt aiq uerbis nonemenda¬
bitur seruus durus Si enim et intellexerit non oboediet  Cum dixit eum uer¬
bis non emendari non eumius sit deseri sed tacite ammonuit unde debect
emendari : Alio quin non diceret uerbis non emendabitur sed tantum mo¬
do diceret non emendabitur: Alio quippelo codicitur. non solum seruum.
sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu:
Nantu quidem inquit percutis eum uirga animam uero cius liberabis
Amorte : Etalibi dicit: qui parcitbaculo suo oditfilium suum. Daenĩ
qui recta fide ueroq intellectu totis animae suae uiribus dicat sitiuitani¬
mamea ad dm̃uiuum quando ueniam et apparebo ante faciemdi: Et huic
tali non solum temporalium poenarum uel imperalium legum. sed n ec gehen¬
narum timorẽm nec essarius. cui tamen desiderabile bonum est adhereredõ

Expanded text:
tit timorem, et propter hos inferiores, qui plures sunt. ait: Verbis non emendatit timorem, et propter hos inferiores, qui plures sunt. ait: Verbis non emendabitur seruus durus: si enim et intellexerit, non oboediet. cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit deseri. sed tacite admonuit- admonuit, unde debeat emendari; alioquin non diceret: Verbis non emendabitur, sed tantum modo diceret \'non emendabitur.\' alio quippe loco dicit non solum seruum sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Igionis committuntur mitius uindicanda : num quidideo ne glegenda sunt:
Melius est quidem quis dubitauerit adm̃ colendum doctrina hominesduci
quam paenȩ timore uel dolore conpelli sed non quia istim eliores sunt.
ideo illiquitales non sunt neglegendi sunt: multis enim pro fuit quod expe¬
rimentis ꝓbauimus et probamus. priustimore uel dolore cogiut postea pos¬
sint doceri aut quodiam uerbi sdidicerant opere sec tcri prõponunt nobis
quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris qui dixit pudore et liber¬
tate liberosrecinere sãtius essecredo quam metu : Hocquidem uerum est
sed sicut meliores sunt quos dirigitamor : ita plures sunt quos corrigittimor
Namutdeipso auctore istis respondeatur. apud illum etiam legunt tunisima¬
loco actus recte facere nescis : Porro autem scriptura diuina et ꝓpter illos
meliores dixit timor non est in caritate sed perfecta caritas forasmit¬

Expanded text:
gionis committuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? gionis committuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis dubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelli? sed non, quia isti meliores sunt, ideo illi. qui tales non sunt, neglegendi sunt. multis enim profuit, quod experimentis probauimus et probamus, prius timore uel dolore cogi, ut postea possint doceri aut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit amor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro autem scriptura diuina et propter illos meliores dixit: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mit
Abbreviated transcription (Latin):
exercerꝑ : Sic enim ordotemporum uoluebatur. ut et iuda ei occiderent p̃dica¬
tores xp̃iputantes se officium dõ facere sicut praedixeratxp̃s. et gentes freme¬
rent ad uersus xp̃ianos et omnes patientia martyrum uinceret: postea
uero quam coepit impleri quod scriptum est : Etad orabunt eum om̃s reges
terrae om̃s gentes seruient ei. quismente sobrius regibus dicat. nolitecũ¬
rare in regno ur̃o a quoteneatur ueloppugnetur ecła dñi ur̃i. non aduos
pertineat quisuellitesse si uereligiosus siue sacrilegus quibus dicinon po¬
test non aduos pertineat in regnour̃o quis uelit pudicus esse qui simpudicus¬
Cur enim cumdatum sit diuinitus homini liberum arbitrium ad ulteria legib
punantur et sacrilegia permittantur : Anfidem non seruare leuius est ani¬
mamdõ quam feminam uiro: Aut siec quaenon contenstu sedignorantia reli¬

Expanded text:
exercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicaexercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi putantes se officium deo facere, sicut praedixerat Christus. et gentes fremerent aduersus Christianos et omnes patientia martyrum uinceret. postea uero quam coepit impleri. quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uestro, a quo teneatur uel oppugnetur ecclesia domini uestri; non ad uos pertineat. quis uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro quis uelit pudicus esse. quicur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si ea, quae non contemptu sed ignorantia reli
Abbreviated transcription (Latin):
bentes conuenientiuigore sanciendo : Sicut seruiuit et echias lucos et templa
idolorum et illa excelsa quae contradĩ prȩcepta fuerant constructa destruen¬
do Sicu seruiuit iosi astedia et ipsefaciendo : Sicut soruiuitrexnineuitarum uni¬
uer sam ciuitatem ad placandum dñm compellendo: Sicut seruiuit darius idolum
frangendum in potestatem danihelidando et in imicoseius leonibus ingerendo
Sicut seruiuit nabuchodonosor de quoiam diximusom̃s in regnosuo positos ablas phe¬
mando dõ lege terribili prohibendo : In hoc ergo seruiunt dño reges in quantũ
sunt reges cũm ea faciunt ad seruiendum illi qua e non possunt facere nisi reges:
Cumitaq nondum reges dño seruirent tem poribus apłorũ. sed adhuc meditaren¬
tur inania aduersus eum et aduersus xp̃m eius ut prophetarum p̃dicta omnia
complerentur : nonutiq tunc possent impietates legibus prohiber sed potius

Expanded text:
bentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa bentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut seruiuit Darius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo lege terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt ad seruiendum- mendam illi, quae non possunt facere nisi reges:,. Cum itaque nondum reges domino seruirent temporibus apostolorum, sed adhuc meditarentur inania aduersus eum et aduersus Christum eius, ut prophetarum praedicta omnia complerentur, non utique tunc possent impietates legibus prohibere. sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
isse tunc tempus et omnia suistem poribus agi : Qui senim tunc in xp̃m credi¬
derat imperator qui ei propietate contraimpietatem leges ferendoser uiret
quando ad huc illud propheticum complebatur quarefremuerunt gentes
et populi meditati sunt in ania . Ad stiterunt regesterrae et principes con¬
uenerunt inunum aduersus dñm et aduersus xp̃meius : Nondum autem age¬
batur quod paulo post in eodem psalmo dicitur Et nuncreges intellegite.¬
erudimini quii dicatis terram: Seruited ñ o intimore. et exultate ei cumtre¬
more: Quomodo ergo reges dño seruiunt intimore nisiea quae contra iussa
dñi fiunt religiosa seueritate prohibendo atq plectendo: aliter enim seruit
quia homo est aliterquia etiam rex est: quiabomo est enim seruit uiuendo fide¬
liter qui a uero etiam rex est seruitleges ius ta p̃cipientes et contraria prohi¬

Expanded text:
isse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediderat imperator, qui ei pro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum aduersus dominum et aduersus Christum eius. nondum autem agebatur, quod paulo post in eodem psalmo dicitur: Et nunc, reges, intellegite;erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. quo modo ergo reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohi
Abbreviated transcription (Latin):
lum laicis uel quibus libetclericis sed ipsisquoq: ep̃is catholicis quod ãdmodo
proponebatur dura conditio: aut enim tacenda erat ueritas aut eorum in ma¬
nitas perferenda : Sed siueritas taceretur. non solum nemofuerat eiussilentio
iberandus sed multietiam illorum seductione perdendi Si autem ueritatis
p̃dicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur. aliquibus liberatis.
pruisq firmatis rursus a sequenda ueritate formido inpediret in firmos Cũ
igitur hisangustiis affligeretur ecclesia quisquis existimat omnia potius
sustinenda quam dĩ auxilium ut perxp̃ia nosimperatores ferretur fuisse
poscendum parum at tendit non bonam dehac neglegentia red dipotuissera¬
tionem : Quodenim dicunt qui contrasuasimpietates leges iustas institui
nolunt non petisse a regibus terrae apostolostalia non considerant aliud fu¬

Expanded text:
lum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo lum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed si ueritas taceretur, non solum nemo fuerat eius silentio liberandus sed multi etiam illorum seductione perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quam, dei auxilium ut per Christianos imperatores ferretur, fuisse poscendum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse rationem. Quod enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fu
Abbreviated transcription (Latin):
natossuos in honorem integrum suscepisse etbaptismum quem dam nati
uel etiam dilatiforis ab eccła eorum dederant non ausos fuisse rescindere
et orbi terrarum contra pacemxp̃i contaminationem nescio quorum obicere
peccatorum et euacuarebaptismum in illis quoq: ecclesiisdatum unde in a fri¬
cam uenit ipsum euangelium plurimi confundebantur. et manifestae ueritati
erubescentes corrigebantur. solitocrebrius et multomagis ubi cumque ab eorũ
sȩuitia respirabat aliquanta liberta stum uero illi sic ex arserunt et tantisunt
odiorum stimulis incitati ut contraeorum insidias atq uiolentias et a pertissima
latrocini d uixulla enrãe communionis eccłae possent ẽẽ securae. uixulla uiatuta
quaiter agerent q̃uicumq: aduersuseorum rabiem pacem catholicam p̃dicarent
eorumq: dementiam perspicua ueritate conuincerent usq ad eo prorsus non so¬

Expanded text:
natos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati natos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati uel etiam dilati foris ab ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, unde in Africam uenit ipsum euangelium euangelium, plurimi confundebantur et manifestae ueritati erubescentes corrigebantur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta libertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam praedicarent eorumque dementiam perspicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non so
Abbreviated transcription (Latin):
minemaximianum contra ep̃m suum suꝑbientem quidam epͥis coporum eiuf¬
dem partis facto scismate et in plebecarthaginis diuisa parte donati ordina
num cum aliisduo decim qui eiu sordinationi p̃sentes ad fuerunt dam nauerunt :
ceteris autem ad eaandem societatem scis matis pertinen tibus die constituto fa¬
cultatem redeundidederunt: sed postea ex ipsisduo decim quosdam. et exillis
quibus dilatiodata fuerat postdiem positum redeuntes propter pacem suã
insuis honoribus susceperunt : et quoscumq: extra ipsorum communionem
damnati bapti⁊auerant rebaptirare non ausi sunt: Coepit hoceorum fac¬
tum contraillos procatholica multum ualere ut ora eorum paenitus clau¬
derentur : Quaeres cum sicut oportebat ad sanandos abscismate animosho¬
minum spargeretur instantius. et quaqua uersum poterat catholicorum
sermonibus ac disputationibus monstraretur . eo spropace donati etdam¬

Expanded text:
mine Maximianum contra episcopum suum superbientem quidam episcoporum eiusmine Maximianum contra episcopum suum superbientem quidam episcoporum eiusdem partis facto schismate et in plebe Carthaginis diuisa parte Donati ordinarnum cum aliis duodecim, qui eius ordinationi praesentes adfuerunt, damnauerunt, ceteris autem ad eandem societatem schismatis pertinentibus die constituto facultatem redeundi dederunt. sed postea ex ipsis duodecim quosdam et ex illis, quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes propter pacem suam in suis honoribus susceperunt et, quoscumque extra ipsorum communionem damnati baptizauerant. i non ausi sunt, coepit hoc eorum factum contra illos pro catholica multum ualere, ut ora eorum penitus clauderentur. quae res cum, sicut oportebat. ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pace Donati et dam
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa superstitione haereticaconstituti et cum in nocentiae suae sufficere arbitra¬
rentur quod sibi talia displicerent dicebatur eis acatholicissi in nocentiam urãm
mala ista non polluunt quomodo dicitis orbem xp̃ianum uel falsis uelcerteignotis
caeciliani peccatis essepollutum : quomodo uos nefario scelere abunitate catho¬
licatam quam ab a rea dñi caseparatis quaeusq ad tempus uentilationis necesse ẽ
ut habecit et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendã:
Atq ita quibusdam ratioreddebatur. ut aliqui adunitatem catholicam etiam
inimicitias perditorum parati sustinere transirent: Sed plures quamuis id uel¬
lent eostamen homines quibustanta fuerat licentia sae uiendi inimicos facere
non audebant: Non nulliquippeilloscum ad nostransissent crudelissimospas¬
si sunt Accidit etiam ut apud carthaginem quendam diaconum suum no¬

Expanded text:
in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitrain ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur, quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam, ut apud Carthaginem quendam diaconum suum no
Abbreviated transcription (Latin):
quod iubebant facere cogebantur. in nocentium qui eosoffenderant domus. aut
deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur: Quidam patres familias ho¬
nesto loconati et genera socultu educati uix uiui posteorum caedes ablati sunt.
uel iuncti ad molam et ettmingirum ducere tam quam iumenta contemtibilia
uerbere ad acti sunt quo denim delegibus auxilium aciuilibus potesttibus ad¬
uersus eos aliquid ualuit qui s in p̃sentia eorum officialis anhelauit quis quod illi
noluissent ex actor exegit quis eos qui eorum caedibus extincti sunt uindicare
temptauit nisi quod propria deillis poenas poscebat in saniacum alii prouocan¬
dis in segladiis hominum quo sut ab eis ferirentur morte terrebant alii peruaria
precipitia alii ꝑaquas alii ꝑignes sein mortes uoluntarias usq quaquemit tebant.
et animas ferales asesibi in latas suppliciis proiciebant :Horrebant ista plurimi

Expanded text:
quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temptauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes uoluntarias usquequaque mittebant et animas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi
Abbreviated transcription (Latin):
minum genus quiet aliistem poribus eadem facere consuerunt : Et prius quidem
quam istȩleges acatholicis imperatoribu s mitterentur pacis atq unitatis xp̃i pau¬
latim doctrina crescebat et in eam quisq sicut discebat et uolebat et poterat exip¬
saparte transibat cum tamen apud illos ꝑditorum hominum dementis simi gre¬
ges indiuersis causis qui etem in nocentium perturbabant : Quis non dñsseruum
suum timere conpulsus ẽ si ad illorum patrocinium confugisset quis euersorimi¬
naris altim audebat auctori quis consũptorem a pothecarium quisquem libet
poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionem que poscentem timore
fustium et incendiorum mortisq p̃sentis : Pessimorum seruorum ut liberi
abscederent tabulae frangebantur. extorta debi taribus chiro graphared de¬
bantur quicumq: dura illorum uerba contempserant durioribus uerberibus

Expanded text:
minum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem minum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis atque unitatis Christi paulatim doctrina crescebat et in eam quisque, sicut discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis consumptorem apothecarium, quis quemlibet poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus.