comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satis ꝓtempore libris superiorib: disseruimus ait :
Seddicit aliquis : quiderigo fiet dehis qui in pre
teritũ deheresi adecđam ueni entes sinebciptis¬
mo ad mis sisunt : Hic tott causa donatistarũ
cũ quib: tob deic quȩstione conflictus ẽ. pe¬
nit nacufurgunt: Sienĩ uerebaptis mũ non
hab ebitñ qui uenientes abhereticis lt susci¬
piebant᷑. & suꝑ eoserant peccata eorũ. Cũ cõ¬
municatũ ẽ. telib si uectbeis quienrnt ante
cyprianũ siue abipsocyprieno : fecesse ẽ
utunũ dicatur ex duob: auperisse iamtunc
ecłam tadiũ communione maculatĩt. aut
ñobẽe. cuiquã inunitate ꝑmanenti alienci
&icc̃ notit peccatei: Allud autẽ qui adicere
Non possunt perisse Tunc ecłam contagione
communionis eorũ quisi nebaptismo ad etc̃
sicut crprianꝰ dicit ad missunt. Alioquin
nec originẽ suam pote runt asserere situnc
perut ecdesici: Qm̃ plus quadn gintti anqust

Expanded text:
satis pro tempore libris superioribus disseruimus, ait: satis pro tempore libris superioribus disseruimus, ait: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his teritum de haeresi ad Ecclesiam venientes, sine Baptismo admissi sunt ? Hic tota causa Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus naufragavit. Si enim vere Baptismum non habebant, qui uenientes ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant ante Cyprianum siue ab ipso Cypriano, necesse est ut unum dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc ecclesiam talium communione maculatam aut non obesse cuiquam in unitate permanenti aliena etiam nota peccata. illud autem quia dicere non possunt, perisse tunc ecclesiam contagione communionis eorum qui sine baptismo ad eam, sicut Cyprianus dicit, admissi sunt — alioquin nec originem suam poterunt adserere, si tunc periit ecclesia, quoniam plus quadraginta anni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
crudimus : ut quodineis in tegrum ẽ nullo mo¬
douiolemus Nec propter hominis uitiũsiquidin
hominedĩ ẽ. uelnullum ueluitiosum ẽẽ dicam.
Iampauic& restant exepistola adiubaianũ sed
quia ineis & depretertatecđẽ consu&udinedicit᷑
et debaptismo lohannis qđ solet non paruã moue¬
re quȩstionẽ hominib: remmani festt̃ parũ adten
quibaptismũ iohannis acceperent : Nonne¬
gleenter tectaeda sunt & inuolumen aliud
differenda niehuius mod immo deratus sit am̃.¬
CCLESIAE CATHOLICAE CORSUETUI¬
nempristinam nunc teneri cum abhercti¬
cisul sc is miticis uenientes. sicuan gelicis
uerb̵ consecratũ beptismũ ꝑceperunt denuo¬
non baptizcitur : Betcto cypriano testeutimur
psequippe sibi questionẽ ꝓposuit : Exoreutiq fratnꝰ
siue quaerentiũ ueritatẽ siuȩ ꝓueritate certantiũ :¬
Nterdisputitiones enimsuas quibus uolebat
ostendere denuobaptirandos hereti cos de quib:

Expanded text:
erudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo moerudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo modo uiolemus nec propter hominis uitium, si quid in homine dei est, uel nullum uel uitiosum esse dicamus. Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et de baptismo Iohannis, quod solet non paruam mouere quaestionem hominibus rem manifestam parum adtendqui baptismum Iohannis acceperant, non neglegenter tractanda sunt et in uolumen aliud differenda, ne huius modus inmoderatus sit.cclesiae catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis uel schismaticis uenientes, si euangelicis uerbis consecratum baptismum perceperunt, denuonon baptizantur, beato Cypriano teste utimur. ipse quippe sibi quaestionem proposuit ex ore utique fratrum siue quaerentium ueritatem siue pro ueritate certantium. inter disputationes enim suas, quibus uolebat ostendere denuo baptizandos haereticos, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
isto potest ee infante & hoc sincillo potuit. ẽt
in latrore complentedõ siue in illo siue in isto.
qđ non ex uoluntate defuis set : Cũ uero ex uolun¬
tatteclterũ horũ defuerit : recctuhominem inuo¬
lui: &baptis mus quid ẽ. potest I ẽẽ ubi conuer¬
sio cordis defuerit : Conuersio ciutẽ cordispo¬
test quidẽ in eẽ Non ꝑcepto baptisino sedcon¬
tẽpto bartismonon potest: Neq enimullomo¬
dodicenda ẽ conuersio cordis addm̃cũ disa¬
enmentũ contẽpnit᷑ Iuste igitur rep̃hendimꝰ.
anathematizamus detestatmur ab ominamur
ꝑuersitatẽ cordis hereticorũ sacrirm̃tũ t̾tem
eucugelicũ Nonideo non heb enT quia ꝑ quod
utile ẽ Nonhebent : Qua propter cũ id fidẽ
& ueritit tẽ ueniunt & cegentes penitentiam
semittisibi pecctitt deposcunt rioneos decipimꝰ
eq stllimus cum correctos a nobacre forma¬
tos ineo quod deprauati atq ꝑuersi sunt.
adregnũ cęlorũ sic disciplinis cȩlestibus

Expanded text:
isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste igitur reprehendimus anathemamus detestamur abominamur peruersitatem cordis haereticorum, sacramentum tamen euangelicum non ideo non habent, quia per quod utile est non habent. quapropter, cum ad fidem et ueritatem ueniunt et agentes paenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reformatos in eo quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum caelorum sic disciplinis caelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
quodexbaptis mi sac nem̃to defueret con¬
pleuit omni potentis benignitas. quia non suꝑ¬
bit uel contemptu sed neces sitt tedefuenrt:
sic ininstintib: quibaptizatimoriuntur Ecedẽ
aurtict omni potentis implere credendaẽ
đñeximpia uoluntite sedex dectts indigen¬
tic fec corde credere adiustitiã possunt net
ore consiteri cod scclutẽ: Ideo cũ proeis alures¬
pondent ut impletitur erga eoscelebrertio
saeram̃ti ued& utiq adeorum conseeretioroẽ
quia ipsi respondere nonpos sunt at si proeo
quires pondere potstalius respondeat nonitidem
ucela: Exqua regulo illud in euanglio dictũ ẽ.
quod om̃scũlegitur nactuntliter mouet &cã
hab&. ipse proselo quatur: Quib omnib rebus.
ostendit᷑ aliud c̃ si cnrm̃tũ beeptismm: aliud conuer¬
sionẽ cordis sed sclutẽ hominis exutroq comple¬
ri pec siunũ horũ defuerit Id eoputa redebemus
consequens et̃ ut a cdterũ desit: quia et illudsine

Expanded text:
quod ex baptismi sacramento defuerat conquod ex baptismi sacramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respvalet. Ex qua regula illud in Evangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter movet: Aetatem habet, ipse pro se loquatur . Quibus omnibus rebus ostenditur, aliud esse sacramentum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salutem hominis ex utroque compleri: nec si unum horum defuerit, ideo putare deconsequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia & ipsum ꝑseipsum sacrr mentũ multũ
ue lebect quod infiliomorsi ꝑ angelũ manifestatũ
.ẽ. Qui cũ adhuc incircũcisus amatreferr&.
prȩsenti& euidenti periculo ut circũ cideretur
exactũ ẽ. & cũ sirctũ eã. depulscr ꝑnicies
Sicut ergo in abrrham prȩcessit iustitia fidei
& accessit cirtũ cisio signaculũ iustitiae fidei
Iitun cornelio preces sit sc̃ĩficatio spiritalis indono
sp̃s sc̃i. Et cccessit sac rrm̃tũ regenena uonus
mlaua crobuptismi & sicut in isaac quioettuo
suena tiuititts diecircũcisus ẽ p̃cessit signaculã
ustitiȩ fidȩx & qm̃patris fidem imuittitus ẽ serutt
ẽ in crescente ipscc iustitia cuius signaculũ in in¬
sunte preces senrtalti inbaptiratis instentib
prȩcedit regenertionis sacramentum:
& sixp̃ianam tenuerint piattẽ Sequitui
aicim in corde conuersio cuius ministeriũ
prȩces sit incorpore : It sicut in illo latrone

Expanded text:
nisi quia et ipsum per se ipsum sacramentum multum nisi quia et ipsum per se ipsum sacramentum multum ualebat? quod in filio Moysi per angelum manifestatum est, qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, praesenti et euidenti periculo ut circumcideretur exactum est et, cum factum esset, depulsa pernicies. sicut ergo in Abraham praecessit iustitia fidei et accessit circumcisio signaculum iustitiae fidei, ita in Cornelio praecessit sanctificatio spiritalis in dono spiritus sancti et accessit sacramentum regenerationis in lauacro baptismi. et sicut in Isaac, qui octauo suae natiuitatis die circumcisus est, praecessit signaculum iustitiae fidei et, quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signaculum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum et, si christianam tenuerint pietatem, sequetur etiam in corde conuersio cuius mysterium praecessit in corpore. et sicut in illo latrone
Abbreviated transcription (Latin):
sunt corde credere adiustitiam. & oreconstteri
adsalutem : Quodlatro potuit quineciam flendo
Qiutgiendo cum in eis mysterium edebretuni
ipsis misticis uocibus obstrepunt. t camennul¬
lusxp̃ianorũ dixerit eos in aniterbaptizari¬
sedsem pretentũ e. nonnisi auctoritateteposto¬
lica trrditũ rectissi ne creditur : tecmenuen¬
citer conicere possumus : Quiducleat in par¬
uulis bcptismi sa cramentũ. ex circũcisionec ir¬
nis quampopidus accepit quam prius quam
acciperet iustificatus ẽ ab rhcem Sicutcor¬
nelius &icim dono sp̃s sc̃ priusquãbatptitare᷑
ditatus ẽ: Dicit ta menapłs deipsoabrt ham
signum accepit circũcisionis signaculũ iusti¬
titiȩ fidei. Quilam cordecre diderirt & depu¬
tecrũ illienrt adiustitiam : Cur ergoeipre¬
ceptũ ẽ ut omnem de inceps instentẽ masculũ
ociti uodie circũ cideret qui nondũ potenti
cordecredere ut eideputar&ur adiustitiam

Expanded text:
sunt corde credere ad iustitiam et ore confiteri sunt corde credere ad iustitiam et ore confiteri ad salutem quod latro potuit, quin etiam flendo et uagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum dixerit eos inaniter baptizarised semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. rectissime creditur, tamen ueraciter conicere possumus, quid ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam dono spiritus sancti priusquam baptizaretur ditatus est. dicit tamen apostolus de ipso Abraham: signum accepit circumcisionis, signaculum iustitiae fidei, qui iam corde crediderat, et deputatum illi erat ad iustitiam. cur ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octauo die circumcideret, qui nondum poterat corde credere, ut ei deputaretur ad iustitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritectis & probabilib: Itt pro fecissent ut multis
btitatis uitt atq doctrina sẽprȩponereminime
dubitarent : suꝑueccaneum sibi ẽẽ. crederent bapti¬
teri : quando adillum mentis habitum seꝑuenis¬
se sentirent : Ad quem multibuptitati adhuc a scen¬
dere conarentur. Quid autemucletit & quudoa sor
in homine corponeliter adhibitta scificatiosuqnt¬
imeomi si nequata men latro illt non furo n auci
monen accipiendȩ uoluntasꝰ fuit. s ed nonacci¬
piendoe necessitas affuit: difficle ẽ. dicere :
Nisita menplurimũ uederet non seruibaptis mum
dñs accepissec: uerum quia perstipsa considerahi
Au e cepta salutt hominis ciuꝑficiende tidin
illi nisi corrigantur salutem haberenon possint.
sicut autem in latrone quia ꝑ neces sita temcorpo¬
pditer defuit perfecitisalus ẽ qua perqne ncẽ
sparttrdittoa ffuit. Sic etcũ ipsa presto ẽ si ꝑneces¬
sinttro desit quod latroni affu sꝑficitur salus¬
quod troditũ tenet uniuersits e ntecumparuu¬

Expanded text:
us moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis cui perficiendae adilli nisi corrigantur salutem habere non possint. sicut autem in latrone, quia per necessitatem corporaliter defuit, perfecta salus est, quia per pietatem spiritaliter adfuit, sic et cum ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni adfuit, perficitur salusquod traditum tenet uniuersitas ecclesiae, cum paruu
Abbreviated transcription (Latin):
con sumptis Quis iamdubitti uerit hoc ee scede¬
cotius tommis sum quod ẽ gitiuius uindicatum tta¬
libius sadnlogis uenientes si nebaptis mo utibiestos
erprianum non conttiminabant: quo modo uos contae¬
ninaatupotattunt non conuicti sed conficti tradito¬
nus quinon si libros incendendos tradidis sent : Sed
eosipsi siusmanib incendis senti minoras fuis senł
utiq sceleris quã si schisma commatererit: Quia
illud mitiusillud grauius uindicatum ẽ non hu¬
mano arbitrio seddiuino iudicio: Quare uosergo
sep arastis : si ullus sensus in uobis ẽ. Videtis
uos certe quid res ponderi possit non in uenire:
nonus que adeo inquiunt omnia defecerunt.
tis. sedde alienis cordibus iudicare : Nam quo modo
psetã multa desceleribus sclis matum etheresum
loquitur.: Aut quo modo canitur in psalinis siuere
iustitiam diligitis recca iudicate filu hominum : Cue
sed rectum iudicium iudicate. Si nonlic& dealiquo

Expanded text:
consumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleconsumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleratius commissum quod est grauius uindicatum? a talibus sacrilegis uenientes sine baptismo ut dicitis Cyprianum non contaminabant: quomodo uos contaminare poterant non conuicti sed conficti traditores? qui non si libros incendendos tradidissent, sed eos ipsi suis manibus incendissent, minoris fuissent utique sceleris quam si schisma committerent, quia illud mitius, illud grauius uindicatum est non humano arbitrio, sed diuino iudicio. Quare uos ergo separastis? si ullus sensus in uobis est, uidetis uos certe quid responderi possit non inuenire. non usque adeo\', inquiunt, omnia defecerunt, tis, sed de alienis cordibus iudicare. nam quomodo ipse tam multa de sceleribus schismatum et haeresum loquitur? aut quomodo canitur in psalmis: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum? cur sed rectum iudicium iudicate, si non licet de aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
uram recepta contuminare crprianũ non setam̃
ille so parauit : Quare ergouos nondico ab inno¬
uentibus quod probatur. sed abipsis qđ non probatur
traditorib: separastis anutdicerȩceperam grauuio¬
ra sunt crimina traditorum. quam schismaticorũ :
non affertmus stateras dolosas ubi appendamꝰ
quod uolumus et quomodo uolumꝰ: parbitrio nr̃o
dicentes hoc graue. hocleue ẽ : sed afferamus
diuirã slcctertm descx ipturis sc̃ĩs tanquam
dechesauris dominicis. etimilla quid sit grauius ap
pendants inimonon appendamus sedadño appensa
pe iagnossamus temi pore illo quodĩs prioridelite
re centibus pemarum exemplis cauenda monsera¬
uit. eti delũ m faliricatum atq. ad oratum ẽ es pphe¬
uits libo uira regis contem ptoris incensus et sdusma
tinsitumudo latria gladio pumniti .ẽ exust iolibr
belliuiede et peregrina captiuitate scbismahigtia
deriase pultis auctoribus uiuis ecceteris ielestiigos

Expanded text:
uestram recepta contaminare Cypruestram recepta contaminare Cypr potuit. Quare ergo vos, non dico ab innocentibus, quod probatur; sed ab ipsis, quod non probatur, traditoribus separastis? An, ut dicere coeperam, graviora sunt crimina traditorum quam schismaticorum? Non afferamus stateras dolosas, ubi appendamus quod volumus, et quomodo volumus, pro arbitrio nostro dicentes, Hoc grave, hoc leve est: sed afferamus divinam stateram de Scripturis sanctis tanquam de thesauris dominicis, et ipendamus, immo non appendamus, sed a domino appensa recognoscamus. tempore illo, quo dominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda monstrauit et idolum fabricatum adque adoratum est et propheticus liber ira regis contemptoris iucensus et schisma temptatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captiuitate, schisma hiatu terrae, sepultis auctoribus uiuis et ceteris caelesti igne
Abbreviated transcription (Latin):
quare uinculum difrupistis. anforte schis matia
sine baptisino recepti non contaminant. et tradito¬
res scõrum librorum contaminatit: urõs quidem
fuisse traditores. manifestissima rerũ gestatestant᷑.¬
et situnc in illos quos arguebatis uert: diceretis: causam
urtũm unitati orbis terrarum ꝑsua sis setis. ut uob re¬
tentis illi exduderentur : Quod siconatiestis facere
et non obtinuistis in nocens orbisterrarum qui uidi¬
cibus ecdesiasticis potius quamuitis litigatorib
credidit: Si autem noluistis agere causamurãm:
in nocens ẽ orbisternarum quidam pnarenonpotuit
in auditos qua re ergouos in nocentibus sẽparistis:
sacrilegium scbismatis ur̃i defendere non ualetis
sedhȩcomitto. hocdico siuos possent contaminare
traditores qui non sunt uobis conuicti eta quib uos
estis uicti multo magis possent sacrilegia schismati¬
corum ethereticorum sine baptismo scđm sententiã

Expanded text:
quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantuet si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis retentis illi excluderentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis possent sacrilegia schismaticorum et haereticorum sine baptismo secundum sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
cominunionis extin xerat Si autẽ erat ecła.
nihil obee malibonis in una communione potuerunt
q uareuos separastis : Eccg̃iunitate uideo erprianũ.
etalios collegcis eius quifacto concilio censuerunt om̃s
quiexetra ecđaȩ communonẽ fuerant baptitati hap¬
tisimum non habere. et ideo eis dandũ ẽẽ cum ueniunt:
Tedetcefursus neadem unitate uideo quosdam de hac
re sentire & eos qui abhereticis uel schis maticis
uenerint agnito in eis baptis moxp̃i non audẽre
iterum baptitare: hosom̃s catholica unitas materno
sinu conplectitur Inuicem onerasua portantes :&
studentes seruare unitatẽ sp̃s inuinculo pacis. do¬
ne calteri eorum si quid aliter sapiebant dñs reue
laret : siuera isti sentiebant : ab illis non contamina
bantur si uera illi sentiebant ab istis non contamina¬
bantu An conitaminabantur
iamtunc nonerat ecła : respondete: unde huo exustis
Siautem ꝑmaneba t ecła nullo modo boni a malis
talicom munione contaminantur: respondete.

Expanded text:
communionis exstinxerat? Si autem erat Ecclesia, nihil obesse mali bonis in una communione potuerunt. Quare vos separastis? Ecce in unitate video Cyprianum et alios collegas ejus, qui facto concilio censuerunt omnes qui extra Ecclesiae communionem fuerint baptizati, Baptismum non habere, et ideo eis dandum esse cum veniunt. Sed ecce rursus in eadem unitate video quosdam de hac re aliter sentire, et eos qui ab haereticis vel schismaticis venerint, agnito in eis Baptismo Christi non audere iterum baptizare. Hos omnes cathosinu complectitur, invicem onera sua portantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, Dominus relaret. si uera isti sentiebant, ab illis non contaminabantur an contaminabantur? si uera illi sentiebant, ab istis non contaminabantur an contaminabantur? iam tunc non erat ecclesia. respondete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete:
Abbreviated transcription (Latin):
oribus fuerint recitatȩ . & multa ineisre. peri¬
untur contra catholicam fidem: Num quid s̃
mocnifestet᷑ cliquos baptizactos cũl preces
dictȩ suꝑaquam fuis sent iubebunt᷑ denuo
bcptiz ccri : Quiditecplerumq preci suitium

Expanded text:
oribus fuerint recitatae, et multa in eis repperioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium
Abbreviated transcription (Latin):
quam utiq: Non habaNT illi: ac ꝑ hoc super
arenã ȩdificahciNt: Dequib: idem cyprignus
dicit Quodintus in maliuola inuidia &iam temporib
a postolicis sine cacritite conuersabantur. Et ideo
intus quidem et̃. uidebantur. sed forisenent : quia
in illa petra ꝑquã significat᷑ ecclesia non erant :
Cedatus qt uborbo dixit : In quantũ aqua sacerdotis
prece mecclesia scificcctoc cebluit delicta: Intantũ
hereticosermone uelut cacncere infectacumu¬
lat peccata: Quare omnibus pacificis quidemuirib
nitendum ẽ: Nequis heretico errore infectꝰ &tinctꝰ.
singularem et uerũ baptismum retrecte occcipere
quo quisq ñ fuerit baptitatus regno celorũ fiet alitusCIO
lucres pondetur quia sinon scificat᷑ RESPOLSIO
aqua cum aliqua erroris uerbec perinperitia.
prȩcoctor effundit: Multinon solũmali . sed&iã
bonifr̃s in ipsa ec clesia nonscĩficant aquam:
Multorum enim preces emendant᷑ cotidie. sidocti¬

Expanded text:
quam utique non habebant illi ac per hoc super quam utique non habebant illi ac per hoc super harenam aedificabant, de quibus idem Cyprianus dicit quod intus in maliuola inuidia etiam temporibus apostolicis sine caritate conuersabantur. et ideo intus quidem esse uidebantur, sed foris erant, quia in illa petra per quam significatur ecclesia non erant. Sedatus a Tuburbo dixit: In quantum aqua sacerdotis prece in ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone uelut canccre infecta cumulat peccata. quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et tinctus singularem et uerum ecclesiae baptismum retractet accipere, quo quisque non fuerit baptixatus regno caelorum fiet alienus. Huic respondetur quia, si non sanctificatur aqua, cum aliqua erroris uerba per inperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa ecclesia non sanctificant aquam. multorum enim preces emendantur cotidie, si docti
Abbreviated transcription (Latin):
petra mẽẽ conuincuntur. quod .ẽ. extrix ecclesiam
T amen& quã diu ltc sunt . & nondum uel um᷑ quam in melius
cõ muttent᷑. baptizaNt & baptizant᷑ & bacptis mus
quem habent illis addamnationiẽ destina tis integer
manet: Nequehoclo codicipotest. Quienim ficit
omã uerbadñi quȩ in ipsoeuangelico sermone conscrip¬
ta sunt quemcondudens ait ȩdificitre suꝑpetntm
quiete demuerba audirent & stccerent. Super
a renam autem qui audirent & non feccerent : quia
& si a quibus dam nonimplentur omnia: Ineo demtam̃
fermone posuit medicinam dicens. Dimittite. & di¬
mittetur uobis :: & post oricionem dominicam.
in eodem ipsosẽrmone cõmemoratã atq: conscriptit᷑ :
Dicoenim uobis inquit. Si dimiseritis peccata homi¬
nibus ÷ dimit tet uobis pater uester peccatac uñt.
Si autem nion dimiseritis hominibus : nec paeterur̃
dimit tet uobis : Hinc &iohannes ait. Quiccca¬
rittas cooperit multitu diniẽ pecatorum.

Expanded text:
petram esse conuincuntur, quod est extra ecclesiam: petram esse conuincuntur, quod est extra ecclesiam: tamen et quamdiu ita sunt et nondum uel numquam in melius commutantur, baptizant et baptizantur et baptismus quem habent illis ad damnationem destinatis integer manet. Neque hoc loco dici potest: \'quis enim facit omnia uerba domini quae in ipso euangelico sermone conscripta sunt, quem concludens ait aedificare super petram qui eadem uerba audirent et facerent, super harenam autem qui audirent et non facerent?\' quia, etsi a quibusdam non implentur omnia, in eodem tamen sermone posuit medicinam dicens: dimittite et dimittetur uobis. et post orationem dominicam in eodem ipso sermone commemoratam adque conscriptam: dico enim uobis, inquit: si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem n ö n dimiseritis hominibus, neque pater uester dimittet uobis. hinc et Iohannes ait: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
foris posset . & totiens fieces sẽ baptizari : Quotiens
recedens quisque abecclesia rursus aedecdesiam
semeti sset: Laimuero sidiligentius que rt mus
quid sit foris. maxime quia ipsẽ comine monitio¬
nitin fecit petri suꝑquem ȩdificat᷑ ecclesia
Non neilli sunt in etclesia qui sunt in petrr: Qui
autem in porit nonsunt: Nec inecd essa suN:
a mergouidecmus utrũ suꝑ part̃ ȩdisiciũ suũ
conscituant: Quiaudiunt xp̃iuerba etñ
ficciunt: contiedicit eis ipsedns dicens
Quiaudit uerba mecchȩc  ficcit cic: similabo
illũ uiro prudenti: Quiedificat domũ suam
suꝑ petrrm: & pcculo post.: Qui audit uerla
meoc hȩc & non siccit eac : similabo eũ uiro stulio
quiȩdificat domũ suam suꝑ cerenam. Surgo in
petrit ẽ ecclesia: illiquisu ꝑ arenã sunt. quia
extrit p&rt̃ sunt. ꝓfecto extru ecdesiã st̃
Recorde mur itecque quã multos com memore
cyprianus ueluit intus positos. quigdlisuaru

Expanded text:
foris posset, et toties necesse esset baptizari, quoties foris posset, et toties necesse esset baptizari, quoties recedens quisque ab Ecclesia rursus ad Ecclesiam remeasset. 44. Jamvero si diligentius quaeramus quid sit foris, maxime quia ipse commemorationem fecit petrae super quam aedificatur Ecclesia: nonne illi sunt in Ecclesia, qui sunt in petra; qui autem in petra non sunt, nec in Ecclesia sunt? Jam ergo videamus utrum super petram aedificium suum constituant, qui audiunt Christi verba, et non faciunt. Contradicit eis ipse Dominus, dicens: Qui audit verba mea haec et facit ea, similabo illum viro prudenti qui aedificat domum suam super petram; et paulo post, Qui audit verba mea haec et non facit ea, similabo eum viro stulto qui aedificat domum suam super arenam . Si ergo in petra est Ecclesia, illi qui super arenam sunt, quia extra petram sunt, profecto extra Ecclesiam sunt. Recordemur itaque quam multos commemoret Cyprianus ueluti intus positos qui aedificant
Abbreviated transcription (Latin):
Quare. quia nompunent ad petrm suꝑquam edificant
quiuerba di auliunt qe steciunt: Sed coneri xp̃mui
uenies audiendo uerbacius d sicciendo: Ac phoc
suꝑcorenam ȩdificando. oueseius et gregemꝑditoꝵ
morum exemplo corrum punt: baptit aecreñ post̃
un quid nompos set hocueri similicerdici &tt men
std sum ẽ: Baptitant quippeiniqui. qm̃ iniqui sunt
illiiptor esquos in uniate secum positos crprinus
arguebat: Sedidio inquit addidit foris : Cur ergo
foris isti baptizarenonpos sunt :an quia
peiores sunt co ipso quiforis sunt : Sed nibil inter¬
st udi ut aricacem baptismi : quanto peiorident di
cqueenimuentum inter .ẽ. intermalum & priorem.
quantũ inter.ẽ. in terbonũ & malũ.: Etta mencũ
bapurat midus. Non aluiddat quã bonus: Ergo
acuiluptiaat pcior: Nonaliuddat quacm illequis
minus .c̃. malus.: An fortenon adhominis me¬
ritum sed ad ipsius baptis misacrirmentũ ꝑtinet.
ut foris decri nonpossit : Si hoc ita . e& : Nec haberi

Expanded text:
Quare qui non pertinent ad petram, super quam aedificant qui verba Dei audiunt et faciunt, sed contra Christum viventes audiendo verba ejus et non faciendo, ac per hoc super arenam aedificando, oves ejus et gregem perditorum morum exempnumquid non posset hoc uerisimiliter dici? et tamen falsum est. baptizant quippe iniqui, quoniam iniqui sunt illi raptores quos in unitate secum positos Cyprianus arguebat. \'sed ideo,\' inquit, \'addidit "foris cur ergo foris isti baptizare non possunt? an quia peiores sunt eo ipso quo foris sunt? sed nihil interest ad integritatem baptismi, quanto peior id tradat. neque enim tantum interest inter malum et peiorem quantum interest inter bonum et mbaptizat malus, non aliud dat quam bonus. Ergo et cum baptizat pejor, non aliud dat quam ille qui minus est malus. An forte non ad hominis meritum, sed ad ipsius Baptismi sacramentum pertinet ut foris dari non possit? Si hoc ita esset, nec haberi
Abbreviated transcription (Latin):
quinfantes uel pueribaptirati sunt quanto
ma gis corum itellectus serenatur et in luminae
Dum interior homort nouaturꝰ deaheintlumin
priore iuces opiniones quos dedõ hebebant
cusuis phantas matis ludifictrentur
hrarident & detestantes atq confitente sabbuu
Hec tormenideo Nonaccepis sebcptis mũ existi¬
mantue aut tale bciptis mũ accepis sedicunt
qualis fuit error ipsorum: Sed ineiset sacranti
integritis hononit᷑ et mentis uanitasem̃¬
dout᷑ &icim si confirmatte et fortas semultis
contetionib defensc calluerat : Quaꝓpt̃
S mnberiticus quiꝑspicue foris ÷ bcptis¬
ũ illiceuangelicũ accepit: Nontileutique
baptis mũ accepit : qua lierro ẽeatur
łtpropteret sire si piscens uiderit relinquendũ
dũ quodmaletenuenit : Nonsimuleirelinquen
du ẽ bonũ quod acceperit : nec qui ierror
illns in probandus ẽo lamenimexhis quo sintus
contugit dedõstilsa opinantes bustrcofint
etiselucet discernendã eẽ saqumentiueri¬

Expanded text:
qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cirrident et detestantes atque confitentes abiciunt. nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur, qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiam si confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat.. quapropter etiam haereticus, qui perspicue foris est, baptismum illic euangelicum accepit: non talem utique baptismum accepit, quali errore caecatur. et propterea, si respiciens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est et bonum, quod acceperat, nec quia error ismus exsufflandus est. iam enim ex his, quos intus contingit de deo falsa opinantes baptizari, satis elucet discernendam esse sacramenti ueri
Abbreviated transcription (Latin):
gericur fundos insidiosis fricudib: rirperousuris
multiplicantib fenus augere : scło uerbis solis
renuntiare. quȩ om̃a et icem intus gerisatis ido¬
rore blas phemare manifestum sit : Hon
enim qui accedit adbaeptis mumxp̃i a peste
blecs phemat patremxp̃i.: Sed aliud quamue¬
rittis docet depatrexp̃isentiendoblocs phemare
conuincitur Ioem satis ostendimus adbep¬
tismũ qui uerbis euangelicis consenetur
Nonꝑtinerecuius quam ueldantis uel accipi¬
entis errorẽ si uede patre si uedefilio siue despu
scõ aliter senticit quam doctrina cȩlestis
Iisinuat Multienim carnales et animades
&itm intus baptizantur. Cum a ꝑtedicatapłs
animalis: homo nonꝑcipit quȩ sunt sp̃sdi. et
ꝓceptoiã baptis modicit eos adhuc animades
eẽ: Secundum sensum autem ocir nadem.
non potest nisicernaliter dedõ sap ere
anima corporeis sensib deditti Undemul¬
ti postbaptis mũ proficientes et maxime

Expanded text:
geritur, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris geritur, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus fenus augere , saeculo solis verbis renuntiare ; quae omnia etiam intus geri, satis idorore blasphemare manifestum sit non enim qui accedit ad Baptismum Christi aperte blasphemat Patrem Christi, sed aliud quam veritas docet de Patre Christi sentiendo blaspconuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat aposanimalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei, et percepto iam baptismo dicit eos adhuc animales esse. secundum sensum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Nec intus consecuntur: quamuis sacnementũ
quod persẽ sc̃m .ẽ eos habere maini festum sit :
Recte itr nos dñs ammonet in euangelio necom¬
sentiamꝰ male sua dentib et subxp̃inomine ambu¬
lantib sedhi et intus & foris inueniuntur : quia
Net foris exeunt . nisi prius intus maclifuerint:
et utiq: deiusis Inid omomagna positis dicebatapł
Siquis autẽ mundocuerit semet ipsum abistius modi
erituas in honore scificactum. utiled ño adom¬
neo pus bonum semperpanitum: Quomodo
paulo superius ostendit dicens recedeat abini¬
quitute omnis qui nominat Nomendu. ne
audicit infine cumpaclet siuequȩ ante dearetc
uolituit. siuequȩ inultimo sepetrander est:
Recedite ame quio perr minini Iniquitatem:
undecipatret quidem sicut dicit cyprianus.
nonea fiatim suscipienda et assumendoc
quȩ uctant᷑ In ixp̃i nomine sed quȩgerunt᷑ inxp̃i
ueritate: Sed nonuti que in xp̃iuer iate

Expanded text:
nec intus consequuntur, quamuis sacramentum nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod per se sanctum est eos habere manifestum sit. recte itaque nos dominus ammonet in euangelio, ne consentiamus male suadentibus et sub Christi nomine ambulantibus, sed hi et intus et foris inueniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint, et utique de uasis in domo magna positis dicebat apostolus: si quis autem emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honore sanctificatum, utile done opus bonum semper paratum. Quomodo paulo superius ostendit dicens, Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini ; ne audiat in fine cum palea, sive quae ante de area volavit, sive quae in ultimo separanda est, Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim sucispienda et assumenda quae jactantur in Christi nomine, sed quae geruntur in Christi veritate. Sed non utique in Christi veritate
Abbreviated transcription (Latin):
nentes intellegunt quam multis zizaniis et paltis
siueforis siueintus positis. sed ia meninfine
apertissime sẽpanindis. dicturus ẽ. dñs: recedite
a mequi openrmini Iuiquitatem. &itetnignem
eternum qui prȩparitus .ẽ. diabolo& cangelisenꝰ
Deconuersio ne autem Nullius desperendum . ẽ.
siue foris siueintus constituti: quam diupati¬
entic dĩ ad penitentiam adducit. &uisitat
in uirgit fitcinonr eorum et inflagellis peccatta
eorum : Hoc modo enim miscđam suam nion
dispergit abeis. siet ipsi aliquando misereantur
animȩ suȩ placentes dõ: Sicut enimbonus quiꝑ
seuerr uerit usq infinem hic sceluus erit: sicet
malus stue foris siue intus qui ꝑseuerr uerit
usq: infinem saluus nonerit : Neq nos dicimꝰ
ubicumq: et quomodo cũqi baptizatigritiam
baptismi consecuntur : Si gratia baptismi
in ipset salute . In tellegitur. quȩ ꝑ sa crirmenti
celebritionem confertur: Sedhanc salutemmulti

Expanded text:
rantes, intelligunt quam multis zizaniis et paleis rantes, intelligunt quam multis zizaniis et paleis sive foris sive intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est Dominus, Recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in uirga facinora eorum et in flagellis peccata eorum. hoc modo enim misericordiam suam non dispergit ab eis, si et ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati gratiam baptismi consequuntur,\' si gratia baptismi in ipsa salute intellegitur quae per sacramenti celebrationem confertur, sed hanc salutem multi
Abbreviated transcription (Latin):
ministrere quod sc̃m ẽ nisi quiilla sc̃itias sacni¬
menti Nec abmundis pollui potest. siue cum
pereos dictur. siuecum ab eis quicorde& uitta
inmelius nion commutantur eccipitur. Deq¬
bus intus positis ipsẽdicit. scło uerbis solis et ñ
fiactis renuntiantes: Sunt ergo etintus hostes
dĩ & quorum pectoror obsederit sp̃s antichristi
& tamengerunt spirittlict et diuina quę nec
ipsĩs possunt quam diuicles sunt adsalutẽ
prod eẽ : Nec ipsi eccpos sunt sudmunditiama¬
culaare: quod itaq dicit fuhileis ad grirtiam¬
eđ aosticam & cadscclutarem licere.
qui
Sicaccipiendum. ẽ. quicc & foris etintus inue¬
niuntur itdes: sẽpanitionemiaamen eorũ
quiintus s abillius columbȩ ꝑsectionecitq
unitate non solum ds̃ nouit in quibus dcm sedetiã
homines in quibus dam. quorum in manifestopessi¬
mam uitam confirma tamq nequitiam intuen¬
tes & etm prȩceptorum diuinorum reggulis compa¬

Expanded text:
ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacraministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obsederit spiritus antichristi, et tamen gerunt spiritalia et diuina, quae nec ipsis possunt quamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculaecclesiasticam et salutarem licere, qui sic accipiendum est, quia et foris et intus inveniuntur tales: separationem tamen eorum qui intus sunt, ab illius columbae perfectione atque unitate, non solum Deus novit in quibusdam, sed etiam homines in quibusdam; quorum in manifesto pessimam vitam confirmatamque nequitiam intuentes, et eam praeceptorum divinorum regulis compa
Abbreviated transcription (Latin):
so ad salutem prodẽ. quoddat᷑ : & sc̃m tamen-
Ineo ꝑmanet quod accipitur. Nec eiquicor¬
rectus fuerit iterrtur: Hullutiq partici¬
patio est lustitiȩ et iniquitacti nonsolũ
quȩ foris sed etiam quȩ intus. ẽ: Nouit enim
dñs qui sunt eiꝰ. & recedat ab iniquitacte.
omnis quiinuocat Nomendñi: Npullcc&iũ
communio. ẽ. luciettenebris. nonsolum quȩ fo¬
ris. sedeticam quȩ intus sunt: Qui enimodit
fratremsuum aitiohannes. in tenebris. ẽ.
usq ad huc. Etutiq illi oderarnt paulum.
qui inuidia maliuolentia et dissensiorie
xp̃mannuntiantes. arbitrabantur sẽ tri¬
bulationem excititre uinculis eius Quosta¬
menintus fuisse. idem erprianꝰ intellegit::
Cumergo nonpos sitit tenebrȩ inluminare.
aut inquitas iustificare. sicut idem dicit quȩro
quem ad modum poterent isti in ipsa intus ecła
tumelia domus magna continet. Intra ipsam
domum magnam possint scĩficandis hominib:

Expanded text:
so ad salutem prodest quod datur, et sanctum tamen so ad salutem prodest quod datur, et sanctum tamen in eo permanet quod accipitur nec ei si correctus fuerit iteratur. Nulla itaque participatio est iustitiae et iniquitati, non solum quae foris, sed etiam qi sunt eius, et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. nulla etiam communio est luci et tenebris, non solum quae foris, sed etiam quae intus sunt. qui enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc. et utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus eccletumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
quitate omnis quinominat NomendNI
Inmagna autem domonon solum uecsa aure test
et urgenteao sede dignea et fictilia. Siergo ctisti
quorum sermo ut ccancer serpebat tamquã
ucsa in contumelic̃ indomo magnaerrnt:
Quam domum magnã. eđȩ ipsius unitatem
cr̃pricnus intellegit . Num quid istorum
cancer bceptis mumxp̃i uiolabat: Iitcer¬
gonecforis sicut recintus quis quam quiex
paerte dicboli ẽ. potest uel insẽ uelinquoquã
macculare sec re mentum quod xp̃i est : Non
itaq: dactremis scc peccactorum sermoquiut
cancer serpit ad aures audientium. Sed cum
baptisma uerbis euangelicisdatur qualibet
ecc peruersitate intellegrit illeꝑ quemdatur
Nonaccipiat. Tamen ministriꝑuersitatem.
sed sc̃lam ministri scitatemin bona fide& spe
et caritate: uniati compaginatus ecclȩre
missionem accipit: peccatorum nonꝑuerbu
sicut cancer serpentia: sed pereuangelica
sacri menta decȩlesti fonte mananti a
Siautem ipsequiaccipit ꝑuersus ẽ. Nec ꝑuer¬

Expanded text:
ate omnis qui nominat nomen domini. in magna autemdomononsolum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. si ergo et isti, quorum sermo ut cancer serpebat, tamquam uasa in contumeliam in domo magna erant, quam domum magnam ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intellegit, numquid istorum cancer baptismum Christi uiolabat? ita ergo nec foris sicut nec intus quisquam, - qui ex parte diaboli est, potest uel in se uel in quoquam maculare sacramentum quod Christi est. non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut cancer serpit ad aures audientium, sed cum baptisma uerbis euangelicis datur, qualibet ea peruersitate intellegat ille per quem datur non accipiat tamen ministri peruersitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et caritate unitati conpaginatus ecclesiae remissionem accipit peccatorum non per uerba sicut cancer serpentia, sed per euangelica sacramenta de caelesti fonte manantia. si autem ipse qui accipit peruersus est, nec peruer
Abbreviated transcription (Latin):
utrũꝙ in homineu no ued etit inuenaro &ideo
cuctua forisinerrore aliquo constatutus uero
tdicu uenitnti Sicun salsefi deuuienr sus cedts
nise potestetiet̃ uerobaptis mouierus biptis¬
mos surcedere quica idem ipse sibisuecedeho
non potest: Quitnec decedere potest didlioo
oor boeretici ad catholicã ueniunt ut quiodeor
ma liberorrugtitur non quod dibomum ẽ
mebetatirr. Dicit aliquis nuihil ne eraoltuce sir
siduo inerrore pari atq maliti& constiturisint
sidnun eteor demuttito aliuseorum foris
alius intus baptiretur fecteor untter ⁊ et tu¬
lconit quodbaptiratur sedeo quo l sliur
łst enmeticim ipsius diuisonis euet iuelli p
siet pariumcilũ: Site menillequirrtus bap¬
tie pariionpropter aliquod terrenim
aut temporele commodũ intus ẽeuoluit
u quod unitltem ecđe totoorbe disusanet
cismatũ concisionibus pretulit: Alio qiuinetia
pstinter illos qui foris sunt deputtndus. ẽ.

Expanded text:
umque in homine uno ualeat inueniri, et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero ditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus baptismus succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc go haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor interesse. ilnon eo quod baptizatur sed eo quod foris est — est enim etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
hendere ueritatem: Postei tamen duminter
multos ex utrir que parte trictatur & quęritꝰ:
Nonsolum inueniti ẽ sed &icam ad plerii concilu
aucto ritatẽ roburꝰ que ꝑductte : Post cyprianii
quidem passionem sed antequam nos natieemꝰ
Hanc autem fuis se consuetudinem ecłȩ quȩ posteti¬

Expanded text:
hendere ueritatem. postea tamen dum inter hendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae, quae poste
Abbreviated transcription (Latin):
plenario concilio uisum ẽ. iduerum . et̃ ꝑ sp̃i¬
ceret & doceret Sed cum fatigatum prȩce¬
dentis concilii quod ꝑ agrippiNũ factũ .ẽ.
excepiss& auctoritas maluit p̃decessorum¬
suorum tam quam inuentum defendere. quam in
quȩrendo amplius laborare .: Nam infine episto¬
lȩ ad quintum itc ostendit. in quotam quam lecu¬
lo auctoritatis quasi fessus adquieuerit Quod qͥ¬
dem in quit & agrippinus bonȩ memoriẽ uircum
c&ceris coepis suis qui illo int̾em pore in prouintia
africa & numidia eccłam dñi gubernabant
stactuit . & librrit consilii communis examinati¬
onesirmauit. Quorum sententiam religiosã & r
Multo magis sefuis se commemorarturũ si quod de
hac reerens marinum uel uni uersale conciliũ
factumes set: nondum autem factum erirt:
quia consuetudinis robore tenebatur orbis
terrarũ & hȩc sola opponebatur inducere
uolentibus fiouitatem quia non poterađt appre¬

Expanded text:
plenario concilio uisum est id uerum esse perspiplenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorumsuorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et lmulto magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere uolentibus nouitatem, quia non poterant adpre
Abbreviated transcription (Latin):
nuit sibi consenti requi melius aliquid ñ ui¬
debciNt: sed &iam eos bortatus ẽ si qui possent
afferre aliquid quo prior consuetudo
serucandei potaus firmaretur. ut sittile e &
quodrefellinon possotiam ipse ofierit. quam
mel inbiberart & tenebat ꝑtinaciter congredi.
Sedsiquid melius & utilius extite̾rit libenter amplet:¬
sed qui tunc nõ extiterent nisiqui ei consuetud inẽ
opponerentt Defensiones autẽ ipsius consuetudi¬
nis nontides offerent. quibus illatalis anima
moueretur : Noluit uirgtitissimus rationes sucis
& sinon ueraes quod eum latebait. sed itimen non
uicttis ueraci quidem seditimen nondũ asertȩ
consuetudini cedere: quãtumen consuetudinem
ttiuissent: non auderet istesaltm rretiocinari
aduersus eta : Sedinta obscurti quȩstionȩ turbaꝰ
& ubiq intuens uniuersale robusttm qͦue
consuetudinem : coarttret sepotius& p̃ce
& intentionementis ad dm̃ ut quod postea

Expanded text:
nuit sibi consentire qui melius aliquid non uinuit sibi consentire qui melius aliquid non uidebant, sed etiam eos hortatus est, si qui possent adferre aliquid quo prior consuetudo seruanda potius firmaretur, ut, si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam mel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter ampleSed quia tunc non exstiterant, nisi qui ei consuetudinem opponerent; defensiones autem ipsius consuetudinis non tales afferrent, quibus illa talis anima moveretur: noluit vir gravissimus rationes suas, etsi non veras quod eum latebat, sed tamen non victas, veraci quidem, sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. Quam tamen consuetudinem ere tentavissent, non auderet iste saltem ratiocinari adversus eam: sed in tam obscura quaestione turbatus, et ubique intuens universalem robustamque consuetudinem, coarctaret se potius et prece et intentione mentis ad D