comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& patrias & domos rel inquentib: : docemur
Xp̃m secuturi & secularis uitȩ sollicitudine
& pat̃nȩ domus c̃suetudine ñ teneri. Inquat
tuor uͦ primũ apłis eligendis. p̃terrerũ fidẽ
quia &ita gestũ ẽ. futuroꝵ euangłis tarũ
numerꝰ p̃figurat᷑. Salileam igituR
circuit & insynagogis p̃dicat regni euangłiũ
& om̃iũ egritudinũ infirmitatib medendo.
factis ipsesẽ ꝓfert: utquẽ in ꝓpħarũ
uoluminib Legere erant soliti p̃sentẽ oꝑib
plurib t̾bis montẽ conscendit & docet:
in ptiternȩ scilicet maiestatis positus celsi¬
tudine cęlȩstis uite p̃cepta constituit.
Non enĩ aeternitatis instituta: nisi in at̃nita¬
te positus tradidisset. Deniq: ita scriptũ ẽ
Aꝑuit ossuũ: & docebat eos. Locutũ cũ
fuisse. promptiꝰ erat dicere. Sed quia in gła
pat̾nȩ maiestatis institerat. & e ternitatẽ doce¬
bat: idcirco ad motũ sp̃s eloquentis oboedisse

Expanded text:
et patrias et domos relinquentibus, docemur et patrias et domos relinquentibus, docemur Christum secuturi, et saecularis vitae sollicitudine, et paternae domus consuetudine non teneis eligendis, praeter rerum, fidem, quia et ita gestum est, futurorum Evangelistarum numerus praefiguratur. Galilaeam igitur circuit, et in synagogis praedicat regni Evangelium: et omnium aegritudinum infirmitates medendo, factis ipse se profert: ut quem in prophetarum voluminibus legere erant soliti, praesentem operibus pluribus turbis, montem conscendit, et docet : in paternae scilicet majestatis positus celsitudine, coelestis vitae praecepta constituit. Non enim aeternitatis instituta, nisi in aeternitate positus, tradidisset. Denique ita scriptum est: Aperuit os suum, et docebat eos . Locutum eum fuisse, promptius erat dicere. Sed quia in gloria paternae majestatis institerat, et aeternitatem 680 docebat, idcirco ad motum Spiritus eloquentis obedisse
Abbreviated transcription (Latin):
Ait enĩ. Uade sathanas. Sciptũ est enĩ
Dñm đmtuum adorab̃: & illi soli seruies. Temeri¬
tatis tantȩ c̃gruũ exitũ tulit: cũ & criminũ
suoꝵ insathana nom̃ audiuit. & dñm dm̃ suũ
adorandũ in homine cognouit. Prȩbuit etiam
responsionis effectu magnũ nob dñs exẽplũ¬
ut ut c̃tẽp̃ta humanȩ potestatis gła & scłi
ambitione postposita. solũ meminis semus
diaboli sit negotiũ. Posthanc ergͦdiaboli fu¬
gã. angłi xp̃o ministrant: ostendentes uicto
a nob calcatoq diaboli capite & angłoꝵ mi¬
isteria & uirtutũ innos caelestiũ offitia
tus esset : secessit ingalileã. Traditꝰ incaphar-¬
naũ & ꝓpħae isaiae reigeste ordoẽ. Inpis catoꝵ¬
uͦ aellectione ex hominũ arte. futuri eoꝵ
offitii opus ꝓdit᷑: ut piscib emari. ita homi¬
nib de inceps escło in locũ suꝑiorẽ. idẽ. in lum̃
caelestis habitaculi ꝓtrahendis Quib & artẽ

Expanded text:
Ait enim: Vade satana. Scriptum est enim, Ait enim: Vade satana. Scriptum est enim, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Temeritatis tantae congruum exitum tulit, cum et criminum suorum in satana nomen audivit, et Dominum Deum suum adorandum in homine cognovit. Praebuit etiam hujus responsionis effectu magnum nobis Dominus exemplum: ut contempta humanae potestatis gloria, et saeculi ambitione postposita, solum meminissemus diaboli sit negotium. Post hanc ergo diaboli fugam, Angeli Christo ministrant ; ostendentes, a nobis victo calcatoque diaboli capite, et Angelorum ministeria, et Virtutum in nos coelestium officitus esset, secessit in Galilaeam . Transitus in Capharnaum, et prophetia Esaiae, rei gestae ordo est. In piscatorum vero electione, ex hominum arte futuri eorum officii opus proditur; ut piscibus e mari, ita hominibus deinceps e saeculo in locum superiorem, id est, in lumen coelestis habitaculi protrahendis. Quibus et artem
Abbreviated transcription (Latin):
Digna igit᷑ hanc eius peculantiã dñĩ & secur̃a res¬
ponsio. Nontep̃tab dm̃ & dñm tuum : diaboli
conatꝰ & tẽptam̃ta contundens & dm̃se ꝓtestat᷑
& dñm: docens a fidelib ab eẽ. oportere iacta¬
tiam: quia cũ omĩa possibilia dõ sint. nichil
tam̃ intẽptationẽ eiꝰ aud endũsit. Sed iam t̃tio¬
tota diabolicȩ potestatis cõmouet᷑ ambitio.
Constituto igit᷑ dño inmonte excelso. uniuersa
orbterrarũ regna eoꝵq głam obtulit.
simͦ adoraret᷑ ipse. Iã gemina responsio
opiaionẽ suspitionis excesserat. Cibo adã
pellexerat: & de para disi gła in
peccati locũ idẽ. in regionẽ uetite arboris
deduxerat. Tertio diuini nominis ambitione
corruꝑat : diis futurũ similẽ pollicendo.
git᷑ adũsus dñm tota iã scłi potestate pug¬
uatur. & creatori suo possessio huiꝰ uniuersi¬
tatis offert᷑: ut tenens ordinẽ fantiqͥuȩ
nẽ uł ambitione corrũꝑet. Sed responsio
dñi dignũ desuꝑiorib gradũ fecit.

Expanded text:
Digna igitur hanc ejus petulantiam Domini est secuta responsio: Non tentabis Deum et Dominum tuum . Diaboli conatus et tentamenta contundens, et Deum se protestatur et Dominum: docens a fidelibus abesse oportere jactantiam, quia cum omnia possibilia Deo sint, nihil tamen in tentationem etota diabolicae potestatis commovetur ambitio. Constituto igitur Domino in monte excelso, universa orbis terrarum regna, eorumque gloriam obtulit, si modo adoraretur ipse . Jam gemina responsione opinionem suspicionis excesserat. Cibo Adam pellexerat, et de paradisi gloria in peccati locum, id est, in regionem vetitae arboris deduxerat: tertio divini nominis ambitione corruperat, diis futurum similem pollicendo. Igitur adversus Dominum tota jam saeculi potestate pugnatur, et Creatori suo possessio hujus universitatis offertur: ut tenens ordinem fraudis antnunc vel ambitione corrumperet, Sed responsio Domini dignum de superioribus gradum fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
scriberent᷑: & in decẽ sollicitudine deduob. p̃sentis ne¬
etatẽ nob istius p̃figurationis ostendere: atq. hanc
p̃sumptionẽ eosquierant ex lege uenturi. de p̃roga¬
ciua ifrahelitici nominis uelle p̃sumere.: docet.
principatũ ab his non modo gentiũ capessendũ. sed
ministros & seruientes. & non quib ministratũ sit.
ad głam honoris maximi aduocancios. exẽplo
Scilicet patriarcharũ acꝓphetarũ qͥ seruierint.
exẽploetiã apostoloꝵ qͥministrauerint. exẽploetiã
dñi qui animã suã ꝓredẽptione nr̃ȩ salutis impende¬
rit: Adgłam aut̃ humilitatis istiꝰ. cenȩ eos& comininimͦ do
instrint : monens eof in locis eminentiorib accubari
decedat Porro aut̃ si i humilib accubuerit: adue¬
mentib humiliorib: ad głam loci celsioris accedet
Atq ita non p̃sumere aliquid honoris decet: sed humili¬

Expanded text:
scriberentur, et in decem sollicitudine de duobus, praesentis nescriberentur, et in decem sollicitudine de duobus, praesentis neietatem nobis istius praefigurationis ostendere, atque hanc praesumptionem eos, qui erant ex lege venturi, de praerogativa israelitici nominis velle praesumere; docet principatum ab his non modo gentium capessendum, sed ministros et servientes, et non quibus ministratum sit, ad gloriam honoris maximi advocandos : exemplo scilicet patriarcharum et prophetarum qui servierint, exemplo etiam apostolorum qui ministraverint, exemplo etiam Domini qui animam suam pro redemptione nostrae salutis impenderit. Ad gloriam autem humilitatis istius, coenae eos et convivii modo instruit : monens in locis eminentioribus accubari decedat. Porro autem si in humilibus accubuerit; advenientibus humilioribus, ad gloriam loci celsioris accedet. Atque ita non praesumere aliquid honoris decet, sed humili
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ orauit. Duȩ enĩ sunt uocationes ex ifrł. una
discipłoꝵ loħis. altera ꝑ apłos phariseoꝵ. Nã post¬
passionẽ loħis. superiꝰ legimꝰ discipłos eiꝰ ad dñm trane¬
sisse. Idõ igit᷑ ꝓduob orat᷑: quia euanglio xp̃i. hȩ
uocationes geminȩ credider̃ Posthȩc igit᷑ dett̃ detẽ discipłi
contristatisunt de fr̃ĩb duob uerũ ipsoꝵ duoꝵ disci¬
płoꝵ nulla mestitia ẽ. Hoc ratio nom patit᷑ ut alteriꝰ
contumdia alius fut mȩstus. Certe etiã ꝓse decẽ
mȩstiesse potuissent. Subduoꝵ enĩ nominibus
negatũ hoconĩb uidebat᷑. Sed typicꝰ ordo seruat᷑ est
Apłi attũ desecertgerant idõ solũ mȩsti sunt deduob:
quia etiã his duab uocationib quȩ exlegesunt. consor¬
tiũ głȩ hinꝰ optabant. Ita enĩ rationẽ & futuri & p̃sentis
sermo moderat᷑ ut non dese neq decẽ neq duo solliciti

Expanded text:
mater oravit. Duae enim sunt vocationes ex Israel: una mater oravit. Duae enim sunt vocationes ex Israel: una discipulorum Joannis, altera psuperius legimus discipulos ejus ad Dominum transisse. Ideo igitur pro duobus oratur, quia Evangelio Christi hae vocationes geminae crediderunt. Post haec igitur decem discipuli contristati sunt de fratribus duobus: verum ipsorum duorum discipulorum nulla moestitia est. Hoc ratio non patitur, ut alterius contumelia alius fiat moestus. Certe etiam pro se decem moesti esse potuissent; sub duorum enim nominibus negatum hoc omnibus videbatur; sed typicus ordo servatus est. Apostoli de se certi erant: ideo solum moesti sunt de duobus, quia etiam his duabus vocationibus, quae ex lege sunt, consortium gloriae hujus optabant. Ita enim rationem et futuri et praesentis sermo moderatur, ut non de se neque decem, 770 neque duo solliciti
Abbreviated transcription (Latin):
martirio qͥdẽ eos secũ cõpati posse : sed leuȩ eius
acdexterȩ assidere. aliis adõpatre fuisse dispo
reseruatꝰ: qđ tam̃ nec apłi abeo er̃ aliem. qui in
xii patriarcharũ sede considentes ifrahele iudicabuñ.
Et quantũ sentire exipsis euangluis licet: in regno
celoꝵ morses& helias assidebunt. Nã cũ spopon¬
disset dñs insuros quosdã deapłis. mortẽ antequã
mortẽ gustarent filiũ hominis uenientẽ in regno suo:
Ethos quidẽ eosdẽ ꝓphetas ꝑ duosp̃uenientes aduentũ
remia. plurimoꝵ extiterint opiniones. qđ alterũ eoꝵ
sicut heliã mori ñ oporteat. Sed non possiꝰ ueritatis fidẽ
quã qui adsponsionẽ fidĩ uenisse conspectisunt Et quã¬
quã ultra euangłicã ueritatẽ non necesse sit opinari:
omĩa ita essetractata. ut moyses potueritiã uideri.
ratio spiritał intelligentiȩ plena esset : ꝓduob dñm

Expanded text:
martyrio quidem eos secum compati posse; sed laevae ejus martyrio quidem eos secum compati posse; sed laevae ejus ac dexterae assidere, aliis a Deo patre fuisse disposreservatus, quod tamen nec apostoli ab eo erunt alieni: qui in duodecim patriarcharum sede considentes, Israelem judicabunt. Et quantum sentire ex ipsis Evangeliis licet, in regno coelorum Moyses et Elias assidebunt. Nam cum spopondisset Dominus, visuros quosdam de apostolis, antequam mortem gustarent, filium hominis venientem in regno suo; Et hos quidem eosdem prophetas duos praevenientes adventum remia, plurimorum exstiterint opiniones, quod alterum eorum sicut Eliam mori oporteat. Sed non possumus veritatis fidequam qui ad sponsionem fidei venisse conspecti sunt. Et quamquam ultra evangelicam veritatem non necesse sit opinari: lliget omnia ita esse tractata, ut Moyses potuerit jam videri. ratio spiritalis intelligentiae plena esset, pro duobus Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsine aliquo mom̃to rerũ ita aAffectũ funisse existi¬
mandũ ẽ: ut mat̃ filioꝵ zebedei dñm dep̃caretur
Nũ quid & filiis familiaritas noneratꝰ Sed gestoꝵerat
effectib ꝓphetandũ. Apłi quidẽ iã exlege credi¬
derant. quȩ eos infidẽ euanglicã mitriuerat.
Itiq ininatre filioꝵ zebedei lex intelligit᷑ quȩ con¬
fidentia prnulegii sui ꝓcredentib e exsepoplis
dep̃cat᷑. Iuȩ quia superiꝰ audierat primos nouissi¬
mos & nouissimos primos : deferrifilus suis orat. ut
ndñ ꝗͥ regno unꝰ ad dexterã eiꝰ sedeat. aliꝰ ad sistrã
eos sermo superiꝰ exposuit. Deniq in medio ser¬
mone ancalicẽ suũ possent bibere in t̃rogat.
Non utiq de cõmunis poculigenere loquebatur
N eque enĩ labor .ẽ. bibere decalicẽ : sed ille deca¬
lice sacaram̃ti passionis int̃rogat. At illi qͥum
martirii lib̃tatẽ constantiãq retinebant: bibi¬
turosse pollicentur. Dñs collaudans eorũ fidẽ ait.

Expanded text:
effectum fuisse existimandum est, ut mater filiorum Zebedaei Dominum deprecaretur. Numquid et filiis petendi familiaritas non erat? Sed erat gestorum effectibus prophetandum. Apostoli quidem jam ex lege crediderant, quae eos in fidem evangelicam nutriverat. Itaque in matre filiorum Zebedaei lex intelligitur quae confidentia privilegii sui pro credentibus ex se populis deprecatur. Quae quia superius audierat primos novissimos, et novissimos primos futuros; deferri filiis suis orat, ut in Domini regno unus ad dexteram ejus sedeat, alius ad sinistram . eos sermo superior exposuit. Denique in medio sermone an calicem suum possent bibere interrogat. Non utique de communis poculi genere loquebatur; neque enim labor est bibere de calice: sed ille de calice sacramenti passionis interrogat. At illi, qui jam martyrii libertatem constantiamque retinebant, bibituros se pollicentur. Dominus collaudans eorum fidem ait,
Abbreviated transcription (Latin):
Atq idõ publicam & meretrices in regnocȩloꝵ er̃¬
priores. qr iohanm crediderint. & in remissionẽ
peccatoꝵ baptizati. in aduentu xp̃i confessi
sint. curationũ oꝑa laud auerint ⁊ sacram̃¬
tũ passionis acceperint : uirtutẽ resurrectionis
agnouerint. Principes aut̃ sacerdotũ & pharisȩi

Expanded text:
Atque ideo publicani et meretrices in regno erunt Atque ideo publicani et meretrices in regno erunt priores , quia Joanni crediderint, et in remissionem peccatorum baptizati in adventum Christi confessi sint, curationum opera laudaverint, sacramentum passionis acceperint, virtutem resurrectionis agnoverint. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
anterioris insolentiȩ culpã penitendo confessuse. Filius
in quantũ demorabat᷑ conditione posterior: cui p̃ceptũ
sit ꝑ iohannẽ ut axpͣo expectaret salutẽ & ab eo bap¬
tizata crediderit. Sed qđ ait spopondisse eã iturã se.
& non isse: ostendit credidisse eã quidẽ ioħi. sed quia
m̃ta ꝑ age̾̃nda : non isse eã significat. Demiq nonait.
noluisse: sed non abisse. Resenĩ extra culpã infi¬
delitatise:q infactierat difficultate nefieret. Non
igit᷑ ire statĩ ad opꝰ qđ p̃ceptũ. ẽ. nolinit: sed quia ire
non poterat. noniit. In eo enĩ mora necessitatis
sine crimine uoluntatis ostendit᷑. & in responsione
quidẽ pharisȩoꝵ quȩdã . ẽ necessitas ꝓpheciȩ.
Hã inuiti licet confitent᷑. quis obsecutꝰ sit uoluntati
iunior scilic& filiꝰ. obȩdiens ꝓfessione. licet nor
efficiens intẽpore:q inte fides sola iustificat.

Expanded text:
anterioris insolentiae culpam poenitendo confessus est. 14. anterioris insolentiae culpam poenitendo confessus est. 14. in qua tum demorabatur conditione posterior, cui praeceptum sit per Joannem ut a Christo exspectaret salutem, et ab eo baptizata crediderit. Sed quod ait, spopondisse eam ituram se, et non isse; ostendit credidisse eam quidem Joanni, sed quia menta peragenda; non isse eam significat. Denique non ait noluisse, sed non abisse. Res extra culpam infidelitatis est, quia in facti erat difficultate ne fieret. Non igitur ire statim ad opus quod praeceptum est noluit; sed quia 777 ire non poterat, non iit. In eo enim necessitatis mora sine crimine voluntatis ostenditur. 15. Hi quomodo obequidem Pharisaeorum quaedam est necessitas prophetiae. Nam inviti licet, confitentur quis obsecutus sit voluntati, junior scilicet filius, obediens professione, licet non efficiens in tempore; quia fides sola justificat.
Abbreviated transcription (Latin):
rit fiat. quã non fieri qđ spondeat᷑ iut fiat. cũ facti
effectus ex desperatione sit gratior. spesaut̃ destitu-¬
ta plusdoleat. msi forte poscentiũ uoluntas. sola sibi
adulatione spondentiũ blandiat᷑: Recordandũ¬
igit᷑ ẽ ꝓpositionẽ compationis istuis exeo sermone
descendere qui intꝰ sit de ioħe : ut in fidelitatis cumeꝰ¬
tationẽ & exea silentu necessitatẽ. istius modi posi-¬
tũ quo eos obuirgaret exẽplũ. Sed ficut incȩteris
ad monuimꝰ hic quoq meminisse nosoport&: rationi
rerũ p̃sentiũ aliquid int̾dũ ea conditione deesse.
ad monitꝰ. Hic in solens & in obȩdiens & dictis p̃sentib
contumax fuit. habens in lege fiduciã : & penitets¬
tiam peecatoꝵ gła p̃rogatiuȩ ex abra am nobilita¬
tis asꝑnans. Qui deinceps operũ miraculis post
dq̃i resurrectionẽ pęnitens sub apłis credidit.¬
facti fide aduoluntatẽ euingłicȩ oꝑationis regressus.

Expanded text:
rit fiat, quam non fieri quod spondeatur ut fiat; cum facti rit fiat, quam non fieri quod spondeatur ut fiat; cum facti effectus ex desperatione sit gratior, spes autem destituta plus doleat? Nisi forte poscentium voluntas sola sibi adulatione spondentium blandiatuigitur est, propositionem comparationis istius ex eo sermone descendere, qui initus sit de Joanne, ut infidelitatis cunctationem, et ex ea silentii necessitatem istiusmodi positum objurgaret exemplum. Sed sicut in caeteris admonuimus, hic quoque meminisse nos oportet, rationi rerum praesentium aliquid interdum ea conditione deesse, admonitus. Hic insolens et inobediens et dictis praesentibus contumax fuit, habens in lege fiduciam, et poenitentiam peccatorum gloria praerogativae ex Abraham nobilitatis adspernans: qui deinceps operum miraculis post Domini resurrectionem poenitens sub apostolis credidit,facti fide ad voluntatem evangelicae operationis regressus,
Abbreviated transcription (Latin):
& grauia sunt. quȩ confundere intelligentiam
possunt : nisi prioris & posterioris sensus ordinem
tenuerimꝰ. Quis enĩ exstimari potuerit filiussenior
qui iturũ se ad opꝰ negauerit. & ꝑpenitenti ã emendatꝰ
eorursũ ꝓfectꝰ sit : At quin isrł non penituit : sed in
dm̃ manꝰ intulit. & uniuersitas eiꝰ dmsiũ impio ore
crucifixit. Iumorẽ aut̃ quẽ sentiemꝰ qui iturũ se
spoponderit & non abierit: Sed gentiũ peccatoꝵq
plebsid qđ spopondit efficit Abutem̃ & adopꝰ ad qđ
uocabat᷑ egressa .ẽ. Quomodo ergo ea isse quȩ non abuit
sentiͤ t. Demde ipsa ꝓharisȩoꝵ responsio quid mom̃ti
habeat quȩrendũ ẽ. Dicunt uoluntati iunior ẽ obȩdisse
Hoc rerũ ratio non patit᷑ ut simulata ꝓfessio meritũ
ꝑfectȩ ueritatis obtineat : ut plussit fefellis se spors¬
dentẽ. quã ꝑfecisse om̃ĩa non pollicentẽ. Qinsaut̃ non
malit negari sibi id qđ poscłt. dũmodo qđ poposce¬

Expanded text:
 gravia sunt, quae confundere intelligentiam possunt, nisi prioris et posterioris sensus ordinem tenuerimus. Quis enim hic existimari poterit filius senior, qui iturum se ad opus negaverit, et per poenitentiam emendatus eo rursum profectus sit? Atquin Israel non poenituit, sed in Dominum manus intulit, et universitas ejus Deum suum impio ore crucifixit. Juniorem autem quem sentiemus, qui iturum se spoponderit, et non abierit? Sed gentium peccatorumque plebs id quod spopondit effecit. Abiit enim, et ad opus ad quod vocabatur egressa est: quomodo ergo ea esse quae non abiit --Deinde ipsa Pharisaeorum responsio quid momenti habeat, quaerendum est. Dicunt voluntati 776 juniorem obedisse. Hoc rerum ratio non patitur, ut simulata professio meritum perfectae veritatis obtineat; ut plus sit fefellisse spondentem, quam perfecisse omnia non pollicentem. Quis autem non malit negari sibi id quod poscat, dummodo id quod poposce
Abbreviated transcription (Latin):
uariꝰis & sepȩ repecitꝰ ꝓgressus. ẽ. ꝓphetaꝵ.
Missi aut̃ rursũ plures priorib : tẽpꝰilludẽ quo
post singuloꝵ p̃dicationẽ plurims inunũ ꝓphe¬
tantiũ ñumerus emissu sest Quiuaruis teporib
uerberati. & lapidati & occisi sunt : Fructus
institutȩ pleb edocteq. repetentes. Infilio uero
adultimũ misso: dñi nr̃i & aduentꝰ & passioẽ
qui extra hierłm tãquã extra uineam in
sententiã damnationis ab iectus ẽ.
onsiliũ uero colonoꝵ. & hȩreditatis occiso
hȩrede p̃sup̃tio spes in anis ẽ. głam legis
ꝑempto xp̃o posse retineri. In patris¬
Familiȩ reditu: tẽpore iudicũ gła. ẽ. infilio
pat̾nȩ maiestitis assistens In responsione

Expanded text:
varius et saepe repetitus progressus est prophetarum. Missi autem rursum plures prioribus , tempus illud est, quo post singulorum praedicationem, plurimus in unum prophetantium numerus emissus est; qui variis temporibus verberati et lapidati et occisi sunt, fructus institutae plebis edoctaeque repetentes. In filio vero ad ultimum misso , Domini nostri et adventus et passio est: qui extra Jerusalem, tamquam extra vineam, in sententiam damnationis abjectus est. Consilium vero colonorum et haereditatis occiso haerede praesumptio , spes inanis est gloriam legis, perempto Christo, posse retineri. In patrisfamilias reditu , tempore judicii gloria est in Filio paternae majestatis assistens. In responsione
Abbreviated transcription (Latin):
Iuestio om̃s in absoluto ẽ. Nã etiã ipsi prinapis
sacerdotũ & pharisei. desedici hoc intelligentes
mrã dccensisunt. Sed ꝑsonarũ ꝓprietas & rerũ
cõparationes sunt ꝑferendȩ. Patrẽ famuilias hic
optimoꝵ fructuũ plantauerit: quiq. eosserficat¬
tionẽ pat̾m nominis idẽ nobilitate abrahȩ isiac
&i cob. intraf inessuos tanquã septo aliquocus¬
todiȩ peculiaris incluserit: ꝓphetas quoq quȩ¬
dã quasi torcularia aptauerit. in quos musti
modo quȩdã ub̾tas sc̃i sp̃s feruentis in flucret
iturre aut̃ eminentiã legis instruxerit : quȩ¬

Expanded text:
Quaestio omnis in absoluto est. Nam etiam ipsi principes sacerdotum et Pharisaei de se dici haec intelligentes, in iram accensi sunt. Sed personarum proprietas, et rerum comparationes sunt proferendae. Patremfamilias hic optimorum fructuum plantaverit, quique eos sanctificatione paterni nominis, id est, nobilitate Abrahae et Isaac et Jacob intra fines suos, tamquam septo aliquo custodiae peculiaris, incluserit; prophetas quoque quaedam quasi torcularia aptaverit, in quos musti modo quaedam ubertas sancti Spiritus ferventis 778 influeret: in turri autem eminentiam legis exstruxerit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
se. Nonutiq decȩlo nescrebant: cũ conumci uerita¬
te ꝓfessionis suȩ metuunt. Seduerũ dese &i am᷑ fal¬
lendi uoluntatẽ dixer̃. Perinfidelitatẽ enĩ suam
decelo esse ioħis baptisma nescier̃. Quod aut̃ exho¬
minib esset : idcirco non potuer̃ scrre q nonerat.

Expanded text:
se . Non utique de coelo nesciebant, cum convinci veritase . Non utique de coelo nesciebant, cum convinci veritate professionis suae metuunt. Sed verum de se etiam cum fallendi voluntate dixerunt. Per infidelitatem enim suam de coelo esse Joannis baptisma nescierunt. Quod autem ex hominibus esset, idcirco non potuerunt scire, quia non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
etas intelligi posset. Reliquus itaq gestoꝵ ordo ẽ.
contuendus Pharisȩi multa exinde uiderant ingen
tib magis digna miraculis: sed nunc ma xime
Sollicitisunt & int̾rogant inqua hȩc faciat potes¬
tate IResenĩ sub p̃sentiũ gestoꝵ effectib is¬
gens futuroꝵ complectebat᷑ archanũ : atq id cireo
exeo specialit̃ interrogandi reperit᷑ instinct. subquo totiꝰ
periculi prȩformatio ꝓferebat᷑. Dñs respondet dictu¬
rũ s eẽ. se in qua hȩc faceret potestate : si modo illi
interrogandũ sib respondissent. Ioħis baptisina utrũ
decelo aut ex hominib putarent esse Atilli respon¬
sionissuȩ periculo cunctant᷑ : cogitantes si decelo ꝓ¬
fessiessent. confessione sua sẽ reos reprehendendos
curcaelestis testimonii auctoritati NoRicredidissenT
Si exhominib dixissent : turbas uerebant᷑. Plures ersĩ
ꝓphetã lohannẽ habebant. Responder̃ itaq nescire

Expanded text:
etas intelligi posset. Reliquus itaque gestorum ordo est etas intelligi posset. Reliquus itaque gestorum ordo est contuendus. 10. Pharistibus magis digna miraculis: sed nunc maxime solliciti sunt, et interrogant, in qua haec faciat potestate . Res enim, sub praesentium gestorum effectibus, ingens futurorum complectebatur arcanum. Atque idcirco ex eo specialiter interrogandi reperitur instinctus, sub quo totius periculi praeformatio proferebatur. Dominus respondet dicturum esse se in qua haec faceret potestate, si modo illi interroganti sibi respondissent, Joannis baptisma utrum de coelo, aut ex hominibus putarent esse . At illi responsionis suae periculo cunctantur, cogitantes, si de coelo professi essent, confessione sua se reos deprehendendos, cur coelestis testimonii auctoritati non credidissent: si ex hominibus dixissent, turbas verebantur, plures enim prophetam Joannem habebant . Responderunt itaque, nescire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuehunt᷑ Sed de suꝑiorgb illissi quando acciderit ut
insinu uirgularũ exramulo eodẽ ꝓdeuntiũ emerse¬
rint: manent seꝑ. & non sicut grossa cetera decidunt:
sed hȩrent sola tantũ. pomaq cȩcera maturitate
p̃uemunt Ethos pulcherrimos fructꝰ arber illa ex
sedabit: quicũ grossis cȩteris ꝓmergentes. demedio
bẽ eiꝰ imitile fidelis & ꝑtinax &usq ad consũ mationẽ
tẽpoꝵmanens popłs gentiũ protrusit. Verũtamers
grossorũ modo inhȩrentes : cȩteros resurrestionis
gła & tẽpore ante ibunt It quide iã in exordiogene-
occulerent : quia synagoga infidelis & mandata. legis¬
transgrediens impudentiã suȩ fȩginłitatis & turpitũ¬
dinũ confusionẽ infructuosis esset uerboꝵ uelam̃tis.
tĩquã ficꝰ foliis contectura. Atq hȩc quidẽ denatura
arboris huiꝰ interiecta sunt : ut cõparationis propri¬

Expanded text:
provehuntur. Sed de superioribus illis si quando inciderit, ut provehuntur. Sed de superioribus illis si quando inciderit, ut in sinu virgularum ex ramulo eodem prodeuntium emerserint; manent semper, et non sicut grossa csed haerent tantum poma, quae caetera maturitate praeveniunt. 872 Et hos pulcherrimos fructus arbor illa ex se dat, qui cum grossis caeteris promergentes de medio bem ejus inutilem fidelis usque ad consummationem temporum manens populus gentium protrusit. Verumtamen grossorum modo inhaerentes caeteros resurrectionis gloria et tempore anteibunt. Et quidem jam in exordio Genesocculerent: quia Synagoga infidelis, et legis mandata transgrediens, impudentiae suae foeditates, et turpitudinum confusionem infructuosis esset verborum velamentis tamquam ficus foliis contectura. Atque haec quidem de natura arboris hujus interjecta sunt, ut comparationis propri
Abbreviated transcription (Latin):
tia consequet᷑. Quos dñs sifide habuerint non solum
hec sed& maiora horũ eos possẽ confirmat. lli quidem
iudicituri erant i frł scđ̾m antecedentes sponsiones : secl
&iã iusom̃e inzabulũ quẽ montẽ nuncupat essȩ consecutin
Ait em̃ita difidẽ habueritis: non solũ deficil nea face¬
tis sed & simonti huic dixeritis. tolle & iactite inmare
fi&e. Oingens fidei p̃miũ. Cuiꝰ merito intantũ potestas
credentiũ extollit᷑ ut iudicaturi uniuersos. pari sȩueri
synagoga ficꝰ arbori cõparet᷑. Hȩc nãq arbor dissimi¬
lit̾ a cȩterarũ arboꝵ natura & conditione florescit. Nam
merserit consequant᷑. Grossa enĩ hȩc : & cõmunis usus
& ꝓphetica auctoritas nuncupauit. Uerũ postea int̃nȩ
fecunditatis uirtute exuberante: enisdẽ speciei atq
formȩ poma prũpunt. Iuib ꝓrũpentib: ista trũ¬
dunt᷑ & dissolutis quib continebant᷑ radicib deciduN
aliaq illa exeuntia. usq ad maturitatẽ fructuum

Expanded text:
non solum haec, sed et majora horum eos posse confirmat. Illi quidem judicaturi erant Israel, secundum antecedentes sponsiones: sed etiam jus omne in diabolum, quem montem nuncupat, essent consecuturi. Ait enim ita: Si fidem habueritis, non solum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixeritis: Tolle et jacta te in mari, fiet . O ingens fidei praemium, cujus merito in tantum potestas credentium extollitur, ut judicaturi universos, pari severitaSynagoga ficus arbori comparetur. Haec namque arbor dissimiliter a caeterarum arborum et natura et conditione florescit. Nam merserint consequantur. Grossa enim haec et communis usus et prophetica auctoritas nuncupavit. Verum postea internae fecunditatis virtute exuberante, ejusdem speciei atque formae poma prorumpunt, quibus prorumpentibus ista truduntur, et dissolutis quibus continebantur radicibus decidunt, aliaque illa exeuntia usque ad maturitatem fructuum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari : & gentes fidĩ iustificatione saluari. Huigit᷑
mittunt᷑ adumeã. Ecũ sero essecȩpisset : donũ consticutȩ
intotiꝰ diei laborẽ mercedis primi operaru horȩ uesperis
consequunt᷑. Merces quidẽ exdono nulla ẽ : qui a
debet᷑ exoꝑe. Ded gratuitã gramds̃ omĩb exfides
iustificationed onauit. Uerũ scđm in solentiam po¬
płi iã submorse continnacis : hinc murmur operantiũ
.ẽ. hinc gratuitȩ mercedis inuidia ẽ. qđ sine longilaboris
difficultate & sub ȩstas nomine non longo meo zabuli
instinctucalore flagrante. idem p̃miũ. redibebat᷑
oꝑantibus. Sedidõ qđ apud homine s inpossibile.ẽ.
possibile ẽ apuddm̃: qui a puc qui me rcedẽ legis

Expanded text:
praedicari, et gentes fidei justificatione salvari. Hi igitur praedicari, et gentes fidei justificatione salvari. Hi igitur mittuntur ad vineam. Et cum sero esse coepisset, donum constitutae in totius diei labore mercedis, primi operarii horae vesperis consequuntur . Merces quidem ex dono nulla est, quia debetur ex opere; sed gratuitam gratiam Deus omnibus ex fidei justificatione donavit: verum secundum insolentiam populi jam sub Moyse contumacis, hinc murmur operantium est, hinc gratuitae mercedis invidia est, quod sine longi laboris difficultate, et sub aestus nomine non longo in eos diabolici instinctus calore flagrante, idem praemium redhibeatur operantibus. Sed ideo quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum: ut mercedem legis
Abbreviated transcription (Latin):
constituti testam̃ti adnoȩ. exmatutini siginficatione
Noscendũ ẽ. Tercia aut̃ hora: ad abrahã Sexta : ad
moyser. Nona addaud & ꝓphetas Totidẽ enĩ testim̃ti
humanogeneri constituta ꝑ singulos reperiunt᷑ : quotidẽ
ad forũ enumerant᷑ egressꝰ. Induo decima aut̃ hora:
S̾patioẽ. p̃sentissełi constitutꝰ: in eandẽ racionẽ conuenit
rtꝰ est exmaria. inquã duodecimȩ horȩ tempꝰexdie.e.
Diuisione enĩ ꝑ quingentenũ numerũ facta : in om̃ĩ
Sexmiliũ annoꝵ sũma tẽpus corporeiortꝰ eiꝰ undeci¬
& cȩteris dictũ. ẽ. ite adumeã : merces tam̃ denariicũ
primo ẽ constituta. Nã oȩteris iuste solutionis ꝓ¬
missa spes. ẽ Nouissim̃is uero dicit᷑. quid hic statis.
quia quã uis a disrł data lex fuerat. uoluntastam̃
gentiũ non excludebat᷑ alege. Qui responder̃. Nemo
ños conduxit. Debitũ nãq erat ꝑ orbẽ terrarũ eu angł m

Expanded text:
constituti testamenti ad Noe ex matutini significatione 767 constituti testamenti ad Noe ex matutini significatione 767 noscendum est, tertia autem hora ad Abraham, sexta ad Moysen, nona ad David et prophetas. Totidem enim testamenta humano generi constituta per singulos reperiuntur, quotidem ad forum enumerantur egressus. In undecima autem hora, spatio est praesentis saeculi constitutus, in eam rationem convenit ortus ejus ex Maria, in quam undecimae horae tempus ex die est. Divisione enim per quingentenum numerum facta, in omni sex millium annorum summa, tempus corporei ortus ejus undeciet caeteris dictum est: Ite ad vineam : merces tamen denarii cum primo constituta est; nam caeteris, justae solutionis promissa spes est, novissimis vero dicitur: Quid hic statis ? quia quamvis ad Israel lata lex fuerat, voluntas tamen gentium non excludebatur a lege. Qui responderunt: Nemo nos conduxit . Debitum namque erat per orbem terrarum Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtitia explet᷑. Hic centesimꝰ fructꝰẽ : quẽ ꝑ fectȩ
terrȩ libtas conseqͥtur. Qui ȩcłe honor iã insarȩ
cognom̃to ẽ. destinatꝰ. & iacturi legis. ac fide euan¬
glica promerendus. ẽ .: atq ita exnouissimis primos
efficiendos q nouissimos efficiant᷑ exprimis.¬
exiit primo mane conducere operariosimn
Neam suam. Comparatio omis ꝑ seabsoluta est:
Sed ꝑsons distinguenda. & dis ternenda tẽꝑib ẽ.
ri necesse .ẽ : qͥ totius humarigeneris curã habens om̃i
tẽpeuuersos adculturã legis uocauerit. Uineã uero.
legis ipsius opꝰ ac oboedientiã : Denariũ aut̃. obo edientiȩ
ipsius p̃miũ in sigificari intelligimꝰ. &dedenario superꝰ
admonet ȩ quabilit̃ : turbis hominũ. calupniarũq
in iuriarũ ꝗ contentionib. & diuerserũ negocioꝵ dif¬
ficultatib semꝑ tumultuo sũ. In prima igit᷑ hora: tẽpꝰ

Expanded text:
laetitia expletur. Hic centesimus fructus est, quem perfectae laetitia expletur. Hic centesimus fructus est, quem perfectae terrae ubertas consequitur. Qui Ecclesiae honor jam in Sarae cognomento est destinatus, et jactura legis ac fide evangelica promerendus est: atque ita ex novissimis primos efficiendos, quia novissimi efficiantur ex primis.exivit primo mane conducere operarios, et reliqua. Comparatio omnis per se absoluta est: sed personis distinguenda, et discernenda temporibus est. ri necesse est: qui totius humani generis curam habens, omni tempore universos ad culturam legis vocaverit. Vineam vero, legis ipsius opus et obedientiam; denarium autem, obedientiae ipsius praemium significari intelligimus. Et de denaradmonet, aequabiliter turbis hominum, calumniarum, injuriarumque contentionibus, et diversorum negotiorum difficultatibus semper tumultuos
Abbreviated transcription (Latin):
ranciã & metũ solint dicens. Hoc quidẽ in possibile ẽ
apud hommnes: possibile ã puddđm. Iui dd enĩ iudes
tã sine effectu uidet᷑. ut homini magis salutẽ ex¬
pectanti exlege. quã ut incrucis Scandalo. legis¬
latio & testam̃tũ & ad optio & hȩreditas negligat᷑
głia adopt& ut ꝑ resurrectionẽ ex morte uiuific&¬
Quib auditis cłto credunt: seseq omia reliquisse ꝓ¬
fitent᷑ Dedhanc eoꝵ obȩdientiã cito dñs muneratur
onmẽ difficultatẽ suꝑioris quȩstionis absoluens: cũ
dicit. Uos qui secuti me estis : iregeneratione iudi¬
cat̾is xͦii. trib isrł. Secuti in regeneratione s̃ laua-¬
chro baptisim infidĩ scĩficatione. in ad optione
hȩreditatis: in resurrectione ex mortius. Hec enĩ
illa regeneratio ẽ. quã apłi sunt secuti. quã lex
se sequentib centesimi fructus copiã pollicetuꝵ.
Hic centesimꝰ fructus. ẽ : qui mcentesima oue cũ cȩlesti

Expanded text:
rantiam et metum solvit, dicens, Hoc quidem impossibile est rantiam et metum solvit, dicens, Hoc quidem impossibile est apud homines possibile autem apud Deum. Quid enim Judaeo tam sine effectu videtur, ut ab homine magis 766 salutem exspectanti et ex lege, quam ut in crucis scandalo legislatio, et testamentum, et adoptio, et haereditas negligaturgelia adoptet, ut per resurrectionem ex morte vivificis apostoli cito credunt, seseque omnia reliquisse profitentur. Sed hanc eorum obedientiam cito Dominus muneratur, omnem difficultatem superioris quaestionis absolvens, cum dicit: Vos qui secuti estis me in regeneratione judicabitis duodecim tribus Israel. Secuti in regeneratione sunt, in lavacro baptismi, in fidei sanctificatione, in adoptione haereditatis, in resurrectione ex mortuis. Haec enim illa regeneratio est, quam apostoli sunt secuti, quam lex se sequentibus, centesimi fructus copiam pollicetur. Hic centesimus fructus est, qui in centesima ove cum coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
contraria sunt: rationẽ quȩrerȩ cęlestis intelligentiȩ
ad mõnem
płi dicunt. & sequi se xp̃m: & se om̃a reliquisse. Xx¬
Quomodo igit᷑ tristes. fuint & quo modo metuunt.
dicentes salũi es se neminẽ posse: Hãq & ab aluis fieri
poterat: Siquid fecissent ipsi. Dȩinde cũ fecissent ipsi:
quare met᷑ꝰ uł unde susceptus est: Addit᷑ etĩ in respon-¬
sione dm̃ : hȩc apuid homines impossibilia. possibilia
apuddm. Nũquid apud hominẽ impossibilia erant
inceps pluresusq ad martrrubeatitudinẽ essent omĩa
relicturi : Aut nũquid ẽ do quoe gerepossit. relie¬
tũq sit aliquid qđ iactura rerũ quãs habeat sit sequeꝵ¬
dum. ut soli ipsi hoc facere possibile sitꝰ Om̃s itaq
neminẽ exlegeposse saluari. cũ ipsietiã tunc in lege
eeñt. Nã uehemens eos amor legis
Sed dñs breui absolutaq racione: eoꝵdẽ & igno¬

Expanded text:
contrariae sunt, rationem quaerere coelestis intelligentiae contrariae sunt, rationem quaerere coelestis intelligentiae admonemur. Apostoli dicunt, et sequi se Christum, et se omnia reliquisse: quomodo igitur fiunt tristes, et quomodo metuunt, dicentes salvum esse neminem posse? Namque et ab aliis fieri poterat, si quid fecissent ipsi. Deinde cum fecissent ipsi; quare metus vel unde susceptus est? Additur etiam in responsione Domini, haec apud homines impossibilia, possibilia apud Deum. Numquid apud homines impossibilia erant,inceps plures usque ad martyrii beatitudinem essent omnia relicturi? Aut numquid est Deo, quo egere possit; relictumque sit aliquid, quod jactura rerum quas habeat sit sequendum, ut soli ipsi hoc facere possibile sit? Omnis itaque neminem ex lege posse salvari, cum ipsi etiam tunc in lege essent; nam vehemens eos amor legis Sed Dominus brevi absolutaque ratione, eorumdem et igno
Abbreviated transcription (Latin):
tas ad oboedientiã p̃ceptoꝵ cȩlestiũ emollitur. Hȩigit᷑
angustissimũ it̃ regniere cȩlestis introeunt: aoꝰ
pungit᷑. Ergo huiꝰ nouȩ p̃dicationis hoc it̃ est : in quod
facilius informitas gentiũ introibit: quã opulentia
diuitis. idest glantis in lege. .Nuditis itaq istis
discipłi ad mirant᷑ & metuunt: dicentes neminẽ
posse saluari. Dñs respondit hoc impossibile. eẽ
apud homines : possibile apud dm̃. Rursũ illic
dictis dm̃ hȩc reddunt: reliquisse se omĩa & cũ ipso
cesse. Quib dñscũ sederit inmaiestatis suȩ sede sessu¬
ros suꝑ sedes xii. ac totidẽ trib isrł iudicaturos.
spopondit : omĩb q qͥ uniuersa reliquerint ꝓpt̃
nom̃eiꝰ fructũ centupli p̃mi reseruatũ. multosaũ
exnouissimis primos futuros: & exprimis futuros
plici intellectu dicta euangłica suscipere. Int̃ posi¬
tis enĩ nonnullis reb quȩ exnatura humani sensussibi

Expanded text:
tas ad obedientiam praeceptorum coelestium emollitur. Hae igitur tas ad obedientiam praeceptorum coelestium emollitur. Hae igitur angustissimum iter regni coelestis introeunt: acuspungitur. Ergo hujus novae praedicationis hoc iter est: in quod facilius informitas gentium introibit, quam opulentia divitis, id est, gloriantis in lege. 765 CAPUT discipuli admirantur et metuunt, dicentes neminem posse salvari . Dominus respondit, hoc impossibile esse apud homines, possibile apud Deum. Rursum illi dictis Domini haec reddunt: reliquisse se omnia, et cum ipso esse. Quibus Dominus, cum sederit in majestatis suae sede, sessuros super sedes duodecim, ac totidem tribus Israel judicaturos spopondit; omnibusque, qui universa reliquerint propter nomen ejus, fructum centupli praemii reservatum: multos autem ex novissimis primos, et ex primis futuros plici intellectu dicta evangelica suscipere. Interpositis enim nonnullis rebus, quae ex natura humani sensus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
in solens. ubi iacturã legis facerep̃cipit᷑: mestꝰ & tris¬
tisẽ. Est aut̃ huic popło crux & passio scandalũ: & id¬
cireo ipsi nichil salutis exeaẽ: sed głat᷑ inlege & cohȩ¬
redes gentesasꝑnat᷑. & transire in ȩuangłicã libtatẽ
recusit: atq iđo difficile regnũ cȩloꝵ introibit.
Paucienĩ eoꝵ & iuxta multitudinẽ gentiũ ad modũ rari
erant credituri: & difficile p̃duratã inlege uolunta¬
tẽ ad p̃dicationẽ eu angłicȩ humilitatis inflectereN.
nit camelo acꝰ foramine: neq: in argustus cauernȩ
exiguissqͥmȩ recipi poterit beluȩ ingentis informitas
Sed inprimordio libri sub uestitu loħis. incamelo gentes
significari admonuimꝰ. Pecꝰ enĩ hoc. uerbis ostendit obȩdit.
metu continet᷑ ieninii patiens ẽ: & oneri suo quadã dis¬
ciplinȩ ratio Ne succũbit. Ciiꝰ exẽplo : gentiũ inmani¬

Expanded text:
insolens, ubi jacturam legis facere praecipitur, moestus et trisinsolens, ubi jacturam legis facere praecipitur, moestus et tristis est. Est autem huic populo crux et passio scandalum; et idcirco ipsi nihil salutis ex ea est. Sed gloriatur in lege, et cohaeredes gentes aspernatur, et transire in evangelicam libertatem recusat: atque ideo difficile regnum coelorum introibit. Pauci enim eorum, et juxta multitudinem gentium admodum rari erant credituri: ut difficile praeduratam in lege voluntatem, ad praedicationem evangelicae humilitatis inflecterent.nit camelo cum acus foramine: neque in angustiis cavernae exiguissimae, recipi poterit belluae ingentis informitas. Sed in primordio libri , sub vestitu Johannis, in camelo gentes significari admonuimus. Pecus enim hoc verbis obedit, metu continetur, jejunii patiens est, et oneri suo quadam disciplinae ratione succumbit: cujus exemplo, gentium immani
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximꝰ : isrł legis fiducia gloriatur. Hinc
difficilise. aditꝰ incelũ : ueteres opes sub abrahȩ
nomine in anis ꝓsapiȩ ambitione retinenti.
posse transire : quã cęloꝵ regnũ diuitẽ introrre.
Habere criminis non est: sed modis in habendo reti¬
nendus e. Nã quomodo imꝑtiendũsẽ . quo modo cõmu¬
nicandũ ⁊ sumꝑtiendi & cõmunicandi materia nonre¬
linquat᷑: Ergo nocent̃ magis habere quã illud
ipsũ habere fit̾ crimen. Sed periculosa cura ẽ. uelle
ditescere : & graue onꝰ innocentia subit increm̃tis opũ
occupata. Rẽ enĩ scłi famulatus di nonsine sdi ipsiuis
uitus assequet᷑. Hunc difficile ẽ. diuitẽ regnũ cȩloꝵ
adire. Atq etiamqr uti plures his que habent rectȩ
possent: ea insermone dñi ratio seruataẽ. ut non abso¬
lute regnuĩ caeloꝵ nemo introire possit. sed intelligi
posset futuroꝵ raritas ex difficultate. Hȩc quidem
ad siplicis sensus intelligentiã ꝑtinent: uerũ eodẽ cursi

Expanded text:
ut diximus, legis fiducia gloriabatur. Huic difficilis est aditus in coelum, veteres opes sub Abrahae nomine inanis prosapiae ambitione retinenti. posse transire, quam coelorum regnum divitem introire . Habere criminis non est, sed modus in habendo retinendus 764 est. Nam quomodo impertiendum est, quomodo communicandum, si impertiendi et communicandi materia non relinquatur? Ergo nocenter magis habere, quam illud ipsum habere fit crimen. Sed periculosa cura est, velle ditescere: et grave onus innocentia subit, incrementis opum occupata. Rem enim saeculi, famulatus Dei non sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hinc difficile est divitem regnum coelorum adire. Atque etiam, quia uti plures his quae habent recte possent, ea in sermone Domini ratio servata est, ut non absolute regnum coelorum nemo introire posset; sed intelligi posset futurorum raritas ex difficultate. Et haec quidem ad simplicis sensus intelligentiam pertinent: verum eodem cursu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m posse existimandũe. Nonenĩ habebant. ut
uenire posset : neq erat qđ emerequis posset
Sed p̃figuratio futuroꝵ dictis p̃sentib continetur.
ȩccłȩ u̾itia inpso aduentu dñi claritatis essẽ purgandti
nfirmitates quoq cȩcoꝵ & claudoꝵ curauit intẽplo &
publicas eiꝰ operationes fauor popłi consecutus est.
nuident aut̃ pueroꝵ clamorib principess acerdotũ:
eũq ad monent cur ista audiat. In redẽptionẽ eñiuienisse
domꝰ dauid p̃dicabat᷑. Quib respondit. non legisse
eos exore infantiũ & lactentiũ ꝑfecisti laudem̃
essantib enĩ prudentũ iudicis hanc sibi apueris atq in¬
fantib quoꝵ sit regnũ cȩloꝵ. confessionis głam p̃paratam:
qr prudentes & pricipes scł̃i sapientiã di rȩpbauerint.
xpͥ̃m aut̃ generationes paruulȩ lactentesq sint p̃dicaturȩ.
thisdictis. cuutatẽ egressus reliquiteos: atq in bethania

Expanded text:
sanctum posse existimandum est. Non enim habebant ut sanctum posse existimandum est. Non enim habebant ut venire possent, neque erat quod emere quis posset: sed praefiguratio futurorum dictis praesentibus continetur, Ecclesiae vitia in ipso adventu dominicae claritatis esse purganda. 5. Infirmitates quoque caecorum et claudorum curavit in templo : et publicas ejus operationes favor populi consecutus est. Invident autem puerorum clamoribus principes sacerdotum, eumque admonent cur ista audiat ; in redemptionem enim venisse domus David praedicabatur. Quibus respondit, non legisse eos: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem : cessantibus enim prudentum judiciis, hanc sibi a pueris atque infantibus. quorum sit regnum coelorum, confessionis gloriam praeparatam; quia prudentes et principes saeculi sapientiam Dei reprobaverint, Christum autem regenerationis parvuli lactentesque sint praedicaturi: Et his dictis civitatem egressus reliquit eos, atque in Bethania
Abbreviated transcription (Latin):
id est ȩccłam: traditȩ ase p̃dicationis ingressus.
Aqua primũ om̃a sacerdotał ministerii intia
iurȩ potestatis expellit. Reddenda enĩ ab om̃ib
gratuita tradiderat. quȩ gratinta fuerant cors¬
Secuti: qr neq enn aliquid ꝑ corruptelã sacerdo¬
tis aut uendi libertas domi debebat ad mitere
Sat hechrasaut̃ p̃cipue uendentiũ colũbas euertit
Quȩporro dignitas ẽ inundins colũbarũ : Aut qđ
prunlegiũ mauũ istarũ cõmereiis reseruatũ ẽ. ut uen¬
dentes eas honorẽ sibi arrogent cathedrarũ : Sed in om̃i
loco ad monem᷑: altius uerboꝵ irtutes mnistius modi
significationib: contuendas In colũba : scđm ꝓphetiȩ
euertit . qũib ministeriũ adõ cõmissũ negotiatio est
ad monitionis eiꝰ cõmemorans auctoritatẽ quȩ in pro¬
pħa teneat᷑. Scriptũ ẽ. Domꝰ mea : domꝰ orationis
uocabit᷑. Vosaut̃ fecisti sillã speluncã latronim
Sedneq emere udȩos insynagogi. nec uendere sp̃m

Expanded text:
am traditae a se praedicationis ingressu . A qua primum omnia sacerdotalis ministerii vitia jure potestatis expellit: reddenda enim ab omnibus 773 gratuita tradiderat, quae gratuita fuerant consecuti : quia neque emi aliquid per corruptelam sacerdotis aut vendi, libertas doni debebat admittere. Cathedras autem, praecipue vendentium columbas, evertit. Quae porro dignitas est in nundinis columbarum? aut quod privilegium in avium istarum commerciis reservatum est, ut vendentes eas honorem sibi arrogent cathedrarum? Sed in omni loco admonemus, altius verborum virtutes in istius modi significationibus contuendas. In columba, secundum prophetiae evertit, quibus ministerium a Deo commissum negotiatio est; admonitionis ejus commemorans auctoritatem, quae in propheta teneatur. Nam scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis illam speluncam latronum . Sed neque emere Judaeos in Synagoga, neque vendere Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
drĩo substernnt. Eoꝵ enĩ generationib & nomi¬
nib & in sectationib ẽ dñs ꝓphetat᷑ : eiq omin
dignntatis suȩ ornatu concedentes. seq sedili eiꝰ
Substernentes docent om̃em głam suã p̃paratio¬
Nidominici aduentꝰ fuisse substratã. Illic etiam
ꝓpħȩ uestimeNita sua incedentis itieri substernuNT
Hec enĩ. inã gentiũ uecturarũ dm̃ p̃dicauer̃ : quiq
Scłi amore post posito. mortib se & lapidationib
offerendo. ipsis quodã modo corporib exuerint
ad ingressũ uiȩtalis oblatis. Apłi quoq excisarũ
arboꝵ ramos pꝰuestim̃ta substernunt. Sed nulla in
hoc ẽ humam officii reuerentia Rami enĩ incedentẽ
inpedirent : & inplicitũ it̃ facerent ꝓperantis ingres

Expanded text:
nt: eorum enim et generationibus et nominibus et insectationibus est Dominus prophetatus. Eique omni dignitatis suae ornatu concedentes, seque sedili ejus substernentes, docent omnem gloriam suam praeparationi dominici adventus fuisse substratam . Illic etiam Prophetae vestimenta sua incedentis itineri substernunt; hanc enim viam gentium vecturarum Deum praedicaverunt: quique saeculi amore postposito, mortibus se et lapidationibus offerendo, ipsis se quodam modo corporibus exuerunt, ad ingressum viae talis oblatis. Apostoli quoque excisarum arborum ramos post vestimenta substernunt: sed nulla in hoc est humani officii reverentia. Rami enim incedentem impedirent, et implicitum iter facerent properantis ingres
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ corneluis xpõ tanquã primitiȩ gentiũ adduetꝰ ẽ.
Iuod aut̃ instrunt᷑ ut quȩrenti respondeant. dño
necessarios & moxremittendos. idẽ. cos ipsos
gentis suȩ p̃dicatores. fidi euangelicȩ esse reddeN¬
Sed gestoꝵ effectib ꝓphetat᷑. Asina nãq quȩ deuis
soluit᷑ atq exhibetur. simaria ẽ uidelicet
alieno & peregrino obsessa dominatu ꝑ aꝑłos

Expanded text:
quam primitiae gentium adductus est . Quod autem instruuntur, ut quaerenti respondeant Domino necessarios et mox remittendos, id est, eos ipsos genti suae praedicatores fidei evangelicae esse reddenSed gestorum effectibus prophetatur. Asina namque, quae de vico solvitur, atque exhibetur, Samaria videlicet alieno