comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentis lectuloꝵ. uix deniq quatuor leu¬
gis a sua quisppiã domo recedit. nͥ cum
tota suppellectile sua: tanquã sit uł ituruᷤᷤ
ad exercitũ. uł transiturꝰ ꝑ desertũ: uͥ ñ ua¬
leant inueniri necessaria. An ñ posset eodẽ
uasculo & aqua manib uergi. e uinũ bibi:
An ñ posset ardens herere lucerna nͥ tuo
qͦd portas candelabro: & hoc aureo uł argẽ¬
teo: Anñ posset dormiri nͥ suꝑ uariũ stratu:
aut sub siluestri cooꝑtorio: An ñ unus ali¬
quis minist̾ posset &e iumenta ligare: & ad
mensam seruire. & lectulum p̾parare. Nc̃
ͦ tantȩ multitudini gartionũ ac ium̃toꝵ.
cur uł ad solatiũ mali. nobiscũ necessaria
ñ ferimus: quatinus hospites ñ grauemꝰs
s hec parua sunt: ueniã ad maiora. s id̾o ui¬
sa minora: quia usitatiora. Omitto orato¬
rioꝵ immensas altitudines. immoderataᷤᷤ
longitudines. suꝑuacuas latitudines. fũꝑ¬

Expanded text:
mentis lectulorum. Vix denique quatuor leumentis lectulorum. Vix denique quatuor leucis a sua quispiam domo recedit, nisi cum tota supellectili sua, tanquam sit vel iturus ad exercitum, vel transiturus per desertum, ubi non valeant inveniri necessaria. Annon posset eodem vasculo et aqua manibus vergi, et vinum bibi? Annon posset ardens lucere lucerna, nisi in tuo quod portas candelabro, et hoc aureo, vel argenteo? Annon posset dormiri, nisi super varium stratum, aut sub peregrino coopertorio? Annon unus aliquis minister posset et jumentum ligare, et ad mensam servire, et lectulum praeparare? Nunc ergo tantae multitudini garsionum ac jumentorum, cur, vel ad solatium mali, nobiscum non ferimus necessaria, quatenus hospites non gravemus haec parva sunt: veniam ad majora, sed ideo visa minora, quia usitatiora. Omitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sump
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ abbates nr̃i talia fieri patiant᷑. Nisi
forte si audio dicere. nemo fident̾ rep̃hen¬
dit: in quo se ẽẽ irrep̾hensibiłe ñ ꝯfidit.
Siqͥdem humanitatiᷤᷤ ẽ omniũ. in quo sibi
quisq indulget. aliis ñ uehement̾ irasci.
Dicam dicam p̾sumptuosus dicar: s uerũ
dicam. Quom lux mundi obtenebrata
ẽ. Quom sal t̾rx infatuatũ ẽ: Quoꝵ nob̃
uita. uia uitȩ debuit eẽ. dum exempłu in
suis actib ostendunt suꝑbiȩ: ceci facti sunt
duces cecoꝵ. Quod enim ut cet̾a taceã spẽci¬
men humilitatis ẽ. cum tanta pompa &e
equitatu incedere: tantis hominũ crinito¬
rum stipari obsequiis: quatinꝰ duob ep̃is
tior: si ñ uidi abbatẽ sexaginta equos. & eo
ampliꝰ in suo ducere comitatu. Dicas si ui¬
deas transeuntes. ñ patres ẽẽ monast̾ioꝵ. s
dominos castelloꝵ: ñ rectores animaꝵ. sed
pͥncipes ꝓuntiaꝵ. Tum deinde gestari u

Expanded text:
quomodo abbates nostri patiantur fieri talia; nisi quomodo abbates nostri patiantur fieri talia; nisi forte si audeam dicere nemo fidenter reprehendit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenebrata est? quomodo sal terrae infatuatum est? Quorum nobis vita, via vitae debuit esse, dum exemplum in suis actibus ostendunt superbiae, caeci facti sunt duces caecorum. Quod enim ut caetera taceam specimen humilitatis est, cum tanta pompa et equitatu incedere, tantis hominum crinitorum stipari obsequiis; quatenus duobus episcopis ntior, si non vidi abbatem sexaginta equos, et eo amplius in suo ducere comitatu. Dicas, si videas eos transeuntes, non patres esse monasteriorum, sed dominos castellorum; non rectores animarum, sed principes provinciarum. Tum deinde gestari ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcurri ᷤᷤ nundinas. domos scrutaris nego¬
tiatoꝵ. cunctã eu̾tis singuloꝵ suppellectiłe.
ingentes explicas cumulos pannoꝵ. attre¬
ctas digitis. admoues oculis. solis opponiᷤ
radio: quicqͥd grossũ. quicqͥd pallidu occͣ¬
ierit respuis: siquid autẽ sui puritate ac
nitore placuerit. illud mox quantolibet
p̾tio satagis retinere: rogo te ex corde facis
hoc an simplicit̾: Cum deniq contͣ regu¬
lam ñ quod uilius occurrerit. s studiosissi¬
me queris. qͦd quia rariꝰ inuenit᷑ p̾tiosiꝰ emit᷑:
ignorans facis hoc an ex industria. Ex coediᷤ
thesauro sine dubio ꝓcedit: quicqͥd foris ap-¬
paret uicioꝵ. Uanum cor uanitatis no¬
tam ingerit corpori. Et ext̾ior suꝑfluita.
int̾ioris uanitatis inditiũ ẽ. Mollia indu¬
menta: animi molliciem indicant. Non
tanto curaret᷑ corporis cultus: nͥ priꝰ negle¬
cta fuisset mens. inculta uirtutib Miror¬
de manu pastoꝵ requirendu eẽ minetur:

Expanded text:
percurris nundinas, domos scrutaris negopercurris nundinas, domos scrutaris negotiatorum, cunctam evertis singulorum supellectilem, ingentes explicas cumulos pannorum, attrectas digitis, admoves oculis, solis apponis radio; quidquid grossum, quidquid pallidum occurrerit, respuis; si quid autem sui puritate ac nitore placuerit, illud mox quantolibet pretio satagis tibi retinere: rogo te, ex corde facis haec, an simpliciter? Cum denique contra Regulam, non quod vilius occurrerit, sed studiosissime quaeris, quod quia rarius invenitur, pretiosius emitur; ignorans facis haec, an ex industria? Ex cordis thesauro sine dubio procedit, quidquid 538 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exterior superfluitas interior is vanitatis indicium est. Mollia indumenta animi mollitiem indicant. Non tanto curaretur corporis cultus, nisi prius neglecta fuisset mens inculta virtutibus. CAde manu pastorum requirendum esse minetur ,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi lectulu oꝑtorĩ catinũ aut discoloe bar¬
ricanus oꝑiebat: uͥ singuł diuidebat᷑ tantũ
curatũ fuisse de p̾cio. de colore. de cultu uesti¬
tudini inquit credentiũ erat cor unũ &e aĩa
una. Ubi nunc illud unanmitatiᷤ exercitiũ:
niis falsis: aciam religionis antiqͤ ñ solum
uirtutẽ amisimꝰ. s nec speciem retinemꝰ. Loce
enĩ ipse habitus nr̃ qͦd & dolens dico. qͥ hu¬
militatis eẽ solebat insigne: a monachis no¬
stri temporis insignũ gestatur suꝑbiȩ. uix
iam in nr̃is ꝓuitiis inuenimꝰ. quo uestiri
dignemur: Miles & monachꝰ: ex eode panno
parcuint᷑ sibi enculła & clamide. Quis de
scło quantũlibet honoratꝰ. etiã si rex etiãsi
imꝑator ille fuerit. ñ tam̃ nr̃a horrebit in¬
dumenta: si suo sibi modo p̾parata fuerint
&e aptata. C eterũ in habitu inquis ñ ẽ reli¬
gio: s in corde. B ene. At tu qͣndo eueulla¬
tibi empturꝰ es lustras urbes. fora circus.

Expanded text:
ibi lectulum opertorium cattinum, aut discolor baribi lectulum opertorium cattinum, aut discolor barricanus operiebat, ubi singulis dividebatur tantum, curatum fuisse de pretio, de colore, de cultu vestitudinis, inquit, credentium erat cor unum, et anima una . 25. Ubi nunc illud unanimitatis exercitium? niis falsis: ac jam religionis antiquae non solum virtutem amisimus, sed nec speciem retinemus. Ecce enim ipse habitus noster quod et dolens dico, qui humilitatis esse solebat insigne, a monachis temporis nostri in signum gestatur superbiae. Vix jam in nostris provinciis invenimus, quo vestiri dignemur. Miles et monachus ex eodem panno partiuntur sibi cucullam et chlamydem. Quivis de saeculo, quantumlibet honoratus, etiamsi rex, etiamsi imperator ille fuerit, non tamen nostra horrebit indumenta, si suo sibi modo praeparata fuerint et aptata. 26. Caeterum in habitu, inquis, non est religio, sed in corde. Bene. At tu quando cucullam empturus lustras urbes, fora circuis,
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest. s quod uenustiꝰ uł uaniꝰ ostentari.
Heu me miserum qualecunq monachu:cur
adhuc uiuo uidere ad id deuenisse ordinẽ nr̃m:
Ordinẽ scilicet qui pͥmus fuit in ȩccłia: immo
unde cepit ȩccłia. Quo nullus in t̾ra similior
angłicis ordmib nullus uicinior ei quȩ in cęł¬
ẽ iherłm mat̾ nr̃a. siue ob decorẽ castitatis.:
siue ꝓpter caritatis audorẽ. Cuiꝰ apłi institu¬
tores: cuiꝰ hi quos paulus tam sepe scõs appel¬
lat. inchoatores extiterunt. Et qͥdem int̾ illo ᷤ
cũ nichil qͦd suum eẽt quispiã retinuisset. di¬
uidebat᷑ ut scͥptum ẽ singulis. ꝓut ciiq opꝰ
Sane uͥ tantũ qͦd opus erat accipiebat᷑: ibi pro¬
euldubio nichil ociosum admittebat᷑. Quan¬
tomagis nichil curiosum: quantomagis nich̾
suꝑfluum: Quod opus inquit erat. Hoc est
qͣntum ad inum̃ta qd & nuditatẽ tegeret: e
frigus repelleret. P utasne ibi cuiq̃ gualebru

Expanded text:
ri potest » , sed quod venustius, imo vanius ostentari. ri potest » , sed quod venustius, imo vanius ostentari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad id devenisse Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in ctra, sive ob decorem castitatis, sive propter charitatis ardorem; cujus Apostoli institutores, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiterunt? Et quidem inter illos cum nihil quod suum esset quispiam retinuisset, dividebatur, ut scriptum est, singuliSane ubi tantum quod opus erat accipiebatur, ibi nihil procul dubio otiosum admittebatur: quanto magis nihil curiosum? quanto magis nihil superbum? Quod, inquit, opus erat; hoc est quantum ad indumenta, quod et nuditatem tegeret, et frigus repelleret. Putasne ibi cuiquam galabrun
Abbreviated transcription (Latin):
alligari. quã uuln̾ari membrũ ñ ꝑcussum
plangere. & necdum suscepto ictu admouere
manũ. fouere unguento uͥ ñ dolet: emplastr̃s
adhibere uͥ cesura ñ est. Ad discernendu dem¬
de int̾ sanos & male habentes: baculos in ma¬
nib gestare iubent᷑ egrotantis. Plane necessa¬
rios: ut quẽ pallor in uultu maciesq ñ indi¬
cant: baculus sustentans mentiat᷑ in ualitu¬
dinem. Ridendas an lugendas dixerim huiꝰ¬
modi ineptias. Sic machariꝰ uixit. sic basiliꝰ
docuit. sic antoniꝰ instituit. sic patres de egypto
conu̾sati sunt. sic deniq scĩ odo. maiolus. odilo.
hugo. quos seutiq sui ordinis pͥncipes & p̾cep¬
tores habere głantur. aut tenuerunt aut te
Nobis autẽ ẽ ꝓ uictu sacietas: nec uestitum
quod utilius. s quod subtilius inuenitur: nõ
qͥd repellat friguis. s quod suꝑbie compellat:
ñ deniq uixta reguła quod uilius compara¬

Expanded text:
alligari quam vulnerari, membrum non percussum alligari quam vulnerari, membrum non percussum plangere, et necdum suscepto ictu admovere manum, fovere unguento ubi non dolet, emplastrum adhibere ubi caesura non est. 23. Ad discernendum deinde inter sanos et male habentes, baculos in manibus portare jubentur aegrotantes, plane necessarios: ut quam pallor in vultu, maciesque non indicat, baculus sustentans mentiatur invaletudinem. Ridendas, an lugendas dixerim hujusmodi ineptias? Sic Macarius vixit? sic Basilius docuit? sic Antonius instituit? sic patres in Aegypto conversati sunt? sic denique sancti Odo, Maiolus, Odilo, Hugo, quos se sui utique Ordinis principes et praeceptores habere gloriantur, aut tenuerunt, aut te. Nobis autem est pro victu satietas, nec vestitum quod utilius, sed quod subtilius inveniatur: non quod repellat frigus, sed quod superbire compellat: non denique juxta Regulam, « quod vilius compara
Abbreviated transcription (Latin):
tione conceditur. ñ quide corporis infir¬
mantis ruinas reficere ꝓ incomodo: s car¬
nis luxuriantis curam ꝑficere in desiderio.
Rogo que ẽ hec securitas int̾ frendentium
undiq hostium fulgurantes hastas. & circũ¬
uolantia spicula. tanqũa finito iam bello &
tͥumphato adu̾sario. ꝓiccre arma:. & aut pͣn¬
diis incubare longiorib aut nudum molli
uolutari in lectulo: Quid hoc ignauie ẽ.
o boni milites: Sociis in sanguine & cede
u̾santib. uos aut cibos deligitis delicatos:
aut somnos capitis matutinos: Aliis inqͣm
nocte & die cura ꝑuigili festinantib redime¬
re tempꝰ. qm̃ dies mali sunt. uos ẽ contrario
& longas noctes dormitando consumitis:
& dies fabulando ducitis ociosos: An dicitis
par & ñ ẽ par: Cur uł ñ uercundamini ad
exꝓbrationẽ apłice indignationis: N Iondu
par ce securitas: tunc repentinus eis suꝑue¬
met int̾itus. sicut dolor in ut̾o habentis: & ñ
effugient. Delicata nimis medicina ẽ ꝓriu

Expanded text:
ium esu non quidem corporis infirmantis ruinas reficere pro incommodo, sed carnis luxuriantis curam perficere in desiderio. Rogo, quae est haec securitas, inter frendentium undique hostium fulgurantes hastas et circumvolantia spicula, tauquam finito jam bello et triumphato adversario, projicere arma, et aut prandiis incubare longioribus, aut nudum molli volutari in lectulo? Quid hoc ignaviae est, o boni milites? Sociis in sanguine et caede versantibus, vos aut cibos diligitis delicatos, aut somnos capitis matutinos? Aliis, inquam, nocte et die cura pervigili festinantibus redimere tempus, quoniam dies mali sunt; vos econtrario et longas noctes dormitando consumitis, et dies fabulando ducitis otiosos? An dicitis, Pax, et non est pax? cur vel non verecundamini ad exprobrationem apostolicae indignationis? Nondum Pax et securitas; tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut dolor in utero habentis, et non effugient . Delicata nimis medicina est, prius
Abbreviated transcription (Latin):
uina delibuta melle. pigmentoꝵ respsa pul¬
uerib in conuentu bibere: Nunqͥd c&e hoc
fieri dicemus. ꝓpt̾ insirmitat̃t stomaci: Ego
sͦ id ad nichil aliud ualere uideo: ñ ut ampliꝰ
bibatur uł delectabilius. S eum uenȩ ui¬
no fuerint ingurgitate. toto in capite palpi¬
tantes. fic surgenti a mensa quid aliud m li¬
bet nͥ dormire: Si autẽ ad ingilias indigestei
modum plango. ñ erapulȩ peccatũ. s quod
manducare nequeo. Ridicułu uͦ ẽ. si tamen
uerũ ẽ. quod relatum mͥ a plurib qui se hoc
pro certo scire dicebant. reticendu eẽ ñ arbi¬
tior. Aiuint enim incolumes ac uiuenes ua¬
lidos conuentũ solere deserere in domo se insir¬

Expanded text:
vina delibuta melle, pigmentorum respersa pulvina delibuta melle, pigmentorum respersa pulveribus, in conventu bibere? Nunquid et hoc fieri dicemus propter infirmitatem stomachi? Ego vero ad nihil aliud valere video, nisi ut vel amplius bibatur, vel delectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad vigilias surgere indmodum plango, non crapulae peccatum, sed quod manducare non queo. Ridiculum vero si tamen verum est quod relatum est mihi a pluribus, qui hoc se pro certo scire dicebant, reticendum esse non arbitror. Aiunt enim incolumes ac validos juvenes conventum solere deserere, in domo se infir
Abbreviated transcription (Latin):
soli fastidio consulat᷑: Ipsa deinde qualitaᷤᷤ
rerũ. talis deforis appairre curat᷑: ut ñ minuᷤ
aspectus quã gustus delectet᷑: & cum iam sto¬
machꝰ erebris ructib repletũ se indicet: necdu
tam̃ curiositas saciatur. S dum ocłi colorib.
palatum saporib illicunt᷑. infelix stoma¬
chꝰ cui nec colores lucent. nec sapores demul¬
cent. dum omĩa suscipere cogitur oppͥssus.
magis obriut᷑ quã reficit᷑. Iam uͦ de aquȩ po¬
tu quid dicam: quando ne ullo qͥdem pacto
uinũ aquatũ admitat᷑. Om̃s nimirũ ex
quo monachi sumus. infirmos stomachoᷤᷤ
habemus: & tam necessariũ apłi de utendo
umo consiliũ merito ñ negligimus: modi¬
co tam̃ qd̾ ille p̾misit. nescio cur p̾t̾misso.
Et utinã uł solo cum &e iam purũ ẽ: contẽ¬
ferri uix crederẽ. Uideas uno in prandio. ter
le est autẽ illud. qͦd ñnulla monastia ex mo¬
re obseruare dicunt᷑ in magnis uidelicet festiᷤ

Expanded text:
soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur, ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur quam reficitur. 21. Jam vero de aquae potu quid dicam, quando ne 536 ullo quidem pacto vinum aquatum admittitur? Omnes nimirum, ex quo monachi sumus, infirmos stomachos habemus, et tam necessarium Apostoli de utendo vino consilium merito non negligimus, modico tamen, quod ille praemisit , nescio cur praetermisso. Et utinam vel solo, cum etiam purum est, contenmendari. Videas uno in prandio ter, le est autem illud, quod nonnulla monasteria ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. grandia piscium corpora duplicantur.
Cumq pͥorib fueris saciatꝰ. si scdos attigeri ᷤ:
pe accuratione & arte coquoꝵ cuncta appa-¬
rantur: quatinꝰ quatuor aut quinq ferclis
deuoratis. pͥma ñ impediant nouissima: nec
sacietas minuat appetitũ. Palatũ quippe d̾uñ
nouellis seducit᷑ condimentis: paulatim
diffiuescere cognita. & ad sucos extraneos
ut eas natura creauit epulas fastidimus:
dum alia aliis multifarie ꝑmiscent᷑. & spre¬
tis naturalib qͦs d̾s indidit reb. quib ad
ult̾in ᷤ gula ꝓuocat᷑ saporib transitur
nimirũ meta necessitatis: s necdu delectatio
suꝑatur. Quis gͥ dicer sufficit. quot modis
ut cetera taccam sola oua u̾sant᷑. & uerantur.
quanto studio eu̾tunt᷑. subu̾tunt᷑. liquant᷑.
durant᷑. diminuunt᷑: &e nunc qͥdem frixa.
nunc assa. nc̃ farsa. ñc mixti. nẽ singillatim
apponunt᷑. Uit quid autẽ hec om̃ia: nͥ ut

Expanded text:
tur, grandia piscium corpora duplicantur. tur, grandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, vpe accuratione et arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad succos extraneos, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis naturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibus; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere sufficit, quot modis ut caetera taceam sola ova versantur et vexantur, quanto studio evertuntur, subvertuntur, liquantur, durantur, diminuuntur; et nunc quidem frixa, nunc assa, nunc farsa, nunc mistim, nunc singillatim apponuntur? Utquid autem haec omnia, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiserent: tanta ab inuicẽ auiditate panem
animaꝵ ꝑcipiebant: ut corporis cibum pe¬
nitus obliti. diem plerumq totũ ieiunis uẽ¬
trib. s ñ mentib transigerent. Et hic erat
rectus ordo: quando digniori parti priꝰ inser¬
uiebat᷑. Hȩc summa discretio: cum amplius
sumebat quȩ maior erat. Hec deniq uera
caritas: ubi anime quarũ caritate xp̃c mortu¬
us ẽ. tanta sollicitudine refocillabant᷑. Nob
autẽ conuenientib in unum: ut uerb̃ apłi
utar. iam ñ ẽ dominicã cenam manducare.
Panem quippe cȩlestẽ nemo qui requirat: ne¬
mo qui tͥbuat: nichil de scͥpturis. nichil de
salute agitur animarũ: s nuge & risus. & uer¬
ba ꝓferunt᷑ inuentũ. Int̾ prandendu qͣntũ
fauces dapib tantum aures pascunt᷑ rumo¬
rib:. quib totus intentus modum nescias
in edendo. Interim autẽ fercula ferculis ap¬
ponunt᷑: & pro solis carnib a quib abstinẽ¬

Expanded text:
viserent, tanta ab invicem aviditate panem viserent, tanta ab invicem aviditate panem animarum percipiebant, ut corporis cibum penitus obliti, diem plerumque totum jejunis ventribus, sed non mentibus transigerent. Et hic erat rectus ordo, quando digniori parti prius inserviebatur: haec summa discretio, cum amplius sumebat quae major erat: haec denique vera charitas, ubi animae, quarum charitate Christus mortuus est, tanta sollicitudine refocillabantur. Nobis autem convenientibus in unum, ut verbis Apostoli utar, jam non est dominicam coenam manducare . Panem quippe coelestem nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. Nihil de Scripturis, nihi! de salute agitur animarum; sed nugae, et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstine
Abbreviated transcription (Latin):
nentur: fere iam ita ab om̃ib sine querela at
q in rep̃hensibilit̾ obseruant᷑: quã quã dissi¬
milit̾. Nonnull quippe his omĩb tanquã ñ
utentes utunt᷑: & iło aut eum nulla offensa
aut cum minima. Aliquanti quippe hȩc agt̾
ex simplicitate: aliquanti ex earitate aliq̃nq¬
ex necessitate. Quidam namq simpliciter
ista tenent. qm sic eis precipit᷑ parati alit̾
agere si alit̾ preciperet᷑. Quida autẽ ne dis¬
cordit̾ ab eis uiuant. cũ quib habitant. se¬
ctantes in his ñ suam libidinẽ: s alioꝵ pac̃ẽ.
Alii uͦ quia resistere ñ ualent multitudini
contradicentiũ qui hec utiq tanquã ꝓ or¬
dine libera uoce defendunt: & quotiens isti
aliqua ꝓut eis ratio dictat restringere uel
mutare incipiunt: illi mox tota eis auctori¬
monasticus: ad tantã crederet monachos in¬
erciam deuenire: O quantũ distamus ab
his.qui in dieb antonii extitere monachi. Si¬
qͥdem illi cum se inuicẽ ꝑ tempꝰ ex caritate re¬

Expanded text:
am ita ab omnibus sine querela 535 atque irreprehensibiliter observantur; quanquam dissimiliter. Nonnulli quippe his omnibus tanquam non utentes utuntur; et ideo aut cum nulla offensa, aut cum minima. Aliquanti quippe haec agunt ex simplicitate, aliquanti ex charitate, aliqex necessitate. Quidam namque simpliciter ista tenent, quoniam sic eis praecipitur; parati aliter agere, si aliter praeciperetur. Quidam autem ne discorditer vivant ab eis cum quibus habitant; sectantes in his, non suam libidinem, sed aliorum pacem. Alii vero, quia resistere non valent multitudini contradicentium, qui haec utique tanquam pro Ordine libera voce defendunt; et quoties isti aliqua, prout ratio dictat, restringere vel mutare incipiunt illi, mox tota eis auctorimonasticus, ad tantam crederet monachos inertiam devenire? O quantum distamus ab his qui in diebus Antonii exstitere monachi! Siquidem illi cum se invicem per tempus ex charitate re
Abbreviated transcription (Latin):
regulȩ temꝑasse rigorem: ñ reguła destrux¬
tates ac suꝑfluitates p̾cepisse uł concessisse.
Miror etenĩ unde int̾ monachos tanta in¬
temꝑantia. in comessationib & potationib.
in uestimentis & lectisterniis. & equitatu¬
ris. & construendis edificiis molescere potu¬
it: quatinus uͥ hec studiosius uoluptuosiꝰ
atq effusius fiunt. ibi ordo melius teneri
dicatur: ibi maior putetur religio. Ecce enĩ
parcitas putat᷑ auaricia: sobrietas aust̾itaᷤᷤ
creditur. silentiũ tristicia reputat᷑. E contra
remissio diseretio dicitur: effusio liberalitas:
loquacitas. affabilitas: cachinnatio. iocun¬
ditas. mollicies uestimentoꝵ & equoꝵ fastuᷤ.
honestas. lectoꝵ suꝑfluus cultus. mundicia:
cumq hec alterutrũ impendimꝰ. caritas ap¬
pellatur. Ista caritas: destruit caritatẽ. Hȩc
discretio discretionẽ confundit: tał miscdia
crudelitate plena ẽ: qua uidelicet ita corpo¬

Expanded text:
Regulae temperasse rigorem, non Regulam destruxRegulae temperasse rigorem, non Regulam destruxtates ac superfluitates praecepisse, vel concessisse. Miror etenim unde inter monachos tanta intemperantia in comessationibus et potationibus, in vestimentis et lectisterniis, et equitaturis, et construendis aedificiis inolescere potuit: quatenus ubi haec studiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melius teneri dicatur, ibi major putetur religio. Ecce enim parcitas putatur avaritia, sobrietas austeritas creditur, silentium tristitia reputatur. Econtra remissio discretio dicitur; effusio, liberalitas; loquacitas, affabilitas; cachinnatio, jucunditas; mollities vestimentorum et equorum fastus, honestas; lectorum superfluus cultus, munditia. Cumque haec alterutrum impendimus, charitas appellatur. Ista charitas destruit charitatem, haec discretio discretionem confundit. Talis misericordia crudelitate plena est, qua videlicet ita corpo
Abbreviated transcription (Latin):
sa suspicione purgaui. ut debui. S qm̃
dum nrĩs minime parro. n̾nullis de ur̃is
nimiũ in quib ñ decet uideor assentire:
pauca quȩ & uob̃ displicere cognoui. et
reor subiungere: quȩ quide & si fieri uide¬
tur in ordine: absit tam̃ ut sint de ordine.
Nullus quippe ordo: quippiã recipit inor¬
dinatũ. Quod uͦ mordinatũ ẽ: ordo non ẽ.
Undde ñ aduisus ordinẽ. s pro ordine dispu¬
tare putandus ero: si ñ ordinẽ in hõib s
hominũ uicia rep̾hendo. Et qͥdem dili¬
gentib ordinẽ ñ tantũ in hac re molestũ
me fore ñ timeo: qͥnimmo gratũ ꝓcul
dubio accepturi sunt. si ꝑ sequimur qͦd
& ipsi oderunt. Si quib ũ displicuerit. ip¬
si se manifestant qͥa ordinẽ ñ diligunt cu¬
ius utiq correptionẽ. id ẽ uitia dampna¬
ri nolunt. Ipsis itaq illud gregorianũ re¬
spondeo. Melius ẽ ut scandalu oriatur:
ut in ea plures saluarent᷑. usq ad infirmoᷤ

Expanded text:
sa suspicione purgavi, ut debui. Sed quoniam sa suspicione purgavi, ut debui. Sed quoniam dum nostris minime parco, nonnullis de vestris nimium, in quibus non decet, videor assentire; pauca quae et vobis displicere cognovi, et reor subjungere: 534 quae quidem etsi fieri videntur in Ordine, absit tamen ut sint de Ordine! Nullus quippe ordo quidpiam recipit inordinatum: quod vero inordinatum est, ordo non est. Unde non adversum Ordinem, sed pro Ordine disputare putandus ero, si non Ordinem in hominibus, sed hominum vitia reprehendo. Et quidem diligentibus Ordinem in hac re molestum me fore non timeo: quinimo gratum procul dubio accepturi sunt, si persequimur quod et ipsi oderunt. Si quibus vero displicuerit, ipsi se manifestant, quia Ordinem non diligunt, cujus utique corruptionem, id est vitia, damnari nolunt. Ipsis itaque illud Gregorianum respondeo: « Melius est ut scandalum oriatur, ut in ea plures salvarentur, usque ad infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
fendit: impossibile tamen ẽ. te quoq uel
in uno ñ transgredi. Seis autẽ quia qͥ in¬
in uno offendit: ominiũ ẽ reus. S̾in uero
concedis aliqua posse mutari dispensa¬
torie: ꝓculdubio &e tu illam tenes et
ille quãquã dissimilit̾. Nam tu qͥdem di¬
strictius: at ille fortasse discretius. Neq
hoc dico quia hec ext̾iora negligenda sint:
aut qui se in illis ñ exercuerit. mox ideo
sp̾uał efficiatur: eum potius sp̃ualia quã¬
quã meliora. nͥ ꝑ ista. aut uix aut nullate¬
nus uł adquirant᷑ uł optineantur sicut
scriptum ẽ. ñ prius qͦd sp̃uale. s qͦd anima¬
le Deinde quod sp̾uale. Sicut nec iacob
Sumite psalmum: & date tympanũ. Qd̃
ẽ dicere. Sumite spu̾alia: s priꝰ date corpo¬
ralia. Optimus autẽ ille: qui discrete & con
& nrõs de quib pat̾ conquestꝰ estis. qͦd or¬
dini ur̃o detraherent. satis quantũ potui
stilo corripui: & me quoq ab huiꝰmodi fal¬

Expanded text:
fendit, impossible est tamen te quoque vel fendit, impossible est tamen te quoque vel in uno non transgredi. Scis autem quia in uno offendit, omnium est reus. Sin vero concedas aliqua posse mutari dispensatorie, procul dubio et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: nam tu quidem districtius, at ille fortasse discretius. Neque hoc dico, quia haec exteriora negligenda sint; aut qui se in illis non exercuerit, mox ideo spiritualis efficiatur: cum potius spiritualia quanquam meliora nisi per ista, aut vix, aut nullatenus vel acquirantur, vel obtineantur, sicut scriptum est, Non prius quod spirituale, sed quod animale; deinde quod spirituale . Sicut nec Jacob, Sumite psalmum, et date tympanum : quod est dicere, Sumite spiritualia, sed prius date corporalia. Optimus autem ille, qui discrete et conet nostros de quibus, pater, conquestus estis, quod Ordini vestro detraherent satis, quantum potui, stylo corripui; et me quoque ab hujusmodi fal
Abbreviated transcription (Latin):
temet ipsum extollis ꝑdis humilitatẽ: in qͦ
alios depͥmis. caritat̃e. Que sunt ꝓculdu¬
bio carismata meliora. Cu tuum corpus
multis & nimiis laborib atteris: ac regłari¬
b asꝑitatib mortificas membra tua. quȩ
sunt suꝑ t̾ram. Bene facis.S quid su ille qͦ
simłr ñ laborantẽ diiuidicas. modicũ qͥdem
habeat de hac que ad modicũ utilis ẽ corpo¬
rali uidelicet exercitatione: amplius autẽ
quã tu de illa que ad omia ualet idẽ pieta
An ñ melius qui melior: Quis uͭ melior:
humilior an fatigatior: An ñis qui a dño
didicit mitis eẽ: & humił corde : Qui &
cum maria optimã partẽ elegit: quȩ ñ au¬
fertur ab co: Qd̃ si regulam ab omĩb qͥ
eam ꝓfessi sunt. sic ad litterã tenendã cemses.
ut nulła om̃ino dispensationẽ ad mitti pa¬
tiaris: audact dico. nec tu eam nec ille te¬
netis. Nam & si ille quantũ qͥdem ꝑtinet
ad obseruationes corporeas. in plurib of¬

Expanded text:
temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo alios deprimis, charitatem: quae sunt procul dubio charismata meliora. Tu tuum corpus multis et nimiis laboribus atteris, ac regularibus asperitatibus mortificas membra tua quae sunt super terram. Bene facis. Sed quid si ille quem similiter non laborantem dijudicas, modicum quidem habeat de hac, quae ad modicum est utilis, corporali videlicet exercitatione; amplius autem quam tu de illa, quae ad omnia valet, id est pietatenet? Annon melius qui melior? Quis vero melior, humilior an fatigatior? Annon is qui a Domino didicit mitis esse et humilis corde , qui et cum Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab eo? 14. Quod si Regulam ab omnibus qui eam professi sunt, sic ad litteram tenendam censes, ut nullam omnino dispensationem admitti patiaris, audacter dico, nec tu eam, nec ille tenetis. Nam etsi ille quantum quidem pertinet ad observationes corporeas, in pluribus of
Abbreviated transcription (Latin):
borans increpata. & maria quiescens lau¬
data sit. & paulus aꝑte dicat. labor corpo¬
ris ad modicũ ualet. pietas autẽ ad omĩa:
Optimus labor de quo ꝓpħa dicebat. La¬
boraui in gemitu meo. Et de quo alibi.
Memor fui di & delectatus sum: & exeiri¬
tatus sum. Ac ne corporale intelligas exer¬
lia ꝑsuades: ut hec que & ex regula habemꝰ
corporalia dampnes: Nequaquã. S illa
oportet agere: & ista ñ omittere. Alioquin
cum aut ista omitti necesse ẽ aut illa. ista
potius omittenda sunt quã illa. Quanto
enĩ sp̃e corpore melior ẽ: tanto spiritualis
ꝗͣ corporaliᷤᷤ corporał exercitatio fructuosior.
Tu gͦ cum de hoꝵ obseruatione elatus. alĩ
eadem ñ obseruantib derogas: nunqͥd te
magis transgressorẽ regule iudicas. cuiꝰ uti¬
q licet minima tenens. meliora deuitas:
De quib paulus. E mulamin ait carisma¬
ta meliora. Detrahendo quippe frĩb. in qͦ

Expanded text:
borans increpata, et Maria quiescens lauborans increpata, et Maria quiescens laudata sit ; et Paulus aperte dicat: Labor corporis ad modicum valet, pietas autem ad omnia? Optimus labor, de quo propheta dicebat: Laboravi in gemitu meo : et de quo alibi, Memor fui Dei, et delectatus sum, et exercitatus sum. Ac ne corporale intelligas exerlia persuades, ut etiam haec, quae ex Regula habemus, corporalia damnes? Nequaquam: sed illa oportet agere, et ista non omittere. Alioquin cum aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda sunt, quam illa. Quanto enim spiritus corpore melior est, tanto spiritualis quam corporalis exercitatio fructuosior. Tu ergo cum de horum observatione elatus, aliis eadem non observantibus derogas, nonne te magis transgressorem Regulae indicas, cujus licet minima quaedam tenens, meliora devitas, de quibus Paulus: Aemulamini, ait, charismata meliora? Detrahendo quippe fratribus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
pellib sese induerit. Repleti deinde uentrẽ
faba. mentẽ suꝑbia. cibos damnamꝰ sagina¬
tos: quasi ñ melius sit eriguo sagimine ad
usum uesci. quã uentoso legumine usq ad
ructum ex saturari: p̾cipue cum & esau ñ de
carne s de lente sit rep̾hensus: & de ligno
adam ñ de carne dampnatꝰ. & ionathas ex
gustu mellis ñ darnis. morti adiudicatꝰ. e otͣ
uͦ helyas innoxie carnẽ comederit: abraham¬
ita ut uini potator appellatꝰ sit: apłis quoq
bibendi dedit: insuꝑ & ex eo sacramenta sui
sanguinis condidit. cũ e contrario aquã ad
nuptias bibi ñ passus sit. & ad aquas contͣdic¬
tionis ppłi murm᷑ t̾ribilit̾ castigauerit. dauid
quoq aquã quia desiderauerat potare timue¬
rit: uiriq illi gedeonis qui pre aiditate. to¬
to corpore ꝓstrato de flumine biberunt. dig¬
m ad pͥlium ne ñ fuerunt. Iam uͭ de labore
manuũ qͥd głamini: cum & martha la¬

Expanded text:
pellibus sese induerit. Repleti deinde ventrem pellibus sese induerit. Repleti deinde ventrem faba, mentem superbia, cibis damnamus saginatos! quasi non melius sit exiguo sagimine ad usum vesci, quam ventoso legumine usque ad ructum exsaturari: praecipue cum et Esau non de carne, sed de lente sit reprehensus ; et de ligno Adam, non de carne damnatus ; et Jonathas ex gustu mellis, non carnis, morti adjudicatus : econtra vero Elias innoxie carnem comederit ; Abrahamita ut vini potator appellatus sit ; Apostolis quoque bibendum dedit; insuper et ex eo Sacramenta sui sanguinis condidit : cum econtrario aquam ad nuptias bibi non passus sit , et ad aquas contradictionis 533 populi murmur terribiliter castigaverit ; David quoque aquam, quam desideraverat, potare timuerit ; virique illi Gedeonis, qui prae aviditate toto corpore prostrato de flumine biberunt, digni ad praelium ire non fuerint , Jam vero de labore manuum quid gloriamini, cum et Martha la
Abbreviated transcription (Latin):
opus manuũ qͦd iubet ñ faciunt:. multa dem
ꝙ ꝓ libitu suo uł mutant. uł augent uł mi¬
niunt: Rccte. Non possunt hec negari. S at¬
tendite in regłam d̾i. cui utiq ñ dissonat insti¬
tutio scĩ benedicti. Regnum inquit d̃i. intra
uos ẽ. Hoc ẽ ñ extiꝰ ĩ uestimentis aut alim̃tiᷤ
corporis. s in uirtutib int̾ioris hominis. Unde
ẽ in sermone:s in uirtute. De corporalib ita¬
q obseruantiis fr̃ib calumpniã struitis: ae
quȩ maiora sunt regule. sp̃ualia scilicet insti¬
tuta relinquitis: camełuq glutientes culicẽ
liquatis. Magna abusio. Maxima eura ẽ ut
corpus regularit̾ induat᷑: &e contra regulam
suis uestib anima nuda deserit᷑. Cũ tanto
studio tunica & cuculla corpori ꝓcurent᷑.
& elati abhorremus pellicias: taꝗͣ melior ñ sit
pellib inuoluta humilitas. quã tumcata
nicarũ institutor. in solitudinẽ ñ tumcis. sed

Expanded text:
opus manuum, quod jubet , non faciunt: multa denique opus manuum, quod jubet , non faciunt: multa denique pro libitu suo vel mutant, vel augent, vel minuunt? Recte. Non possunt haec negari. Sed attendite in regulam Dei, cui utique non dissonat institutio sancti Benedicti. Regnum Dei, inquit, intra vos est , hoc est, non exterius in vestimentis aut alimentis corporis, sed in virtutibus interioris hominis. Unde est in sermone, sed in virtute . De corporalibus itaque observantiis fratribus calumniam struitis; et quae majora sunt regulae, spiritualia scilicet instituta, relinquitis, camelumque glutientes, culicem liquatis? Magna abusio! Maxima cura est, ut corpus regulariter induatur, et contra regulam suis vestibus anima nuda deseritur. Cum tanto studio et tunica, et cuculla corpori procurentur,  Tunicati et elati abhorremus pellicias! tanquam non melior sit pellibus involuta humilitas, quam tunicatanicarum institutor in solitudine, non tunicis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quit eice pͥmum trabem de ocło tuo: & sic
uidebis eicere festucam de ocło fratris tui.
Queris quã trabem: An ñ grandis &e grossa
trabes ẽ suꝑbia. qua te putans aliquid ẽẽ cũ
nichil sis: insanissime tͥ tanquã sanus exul¬
tas: & aliis uanissime trabem portans de fe¬
stucis insultas: Grãs inquit ago tͥ ds. qͥa ñ
sum sicut cęti hominũ iniusti raptores. ad¬
ulti. Sequere gͦ & dic. detractores. Neq enĩ
minima ẽ hec festuca int̾ cȩteras. Quare.
cum tam diligent᷑ alias enumeres. istã taceᷤ:
Si pro nulla uł minima habes: audi apłm.
Neq maledici ait. regnum di possidebunt.
Audi & d̾m in psalmo comminantẽ. Argu¬
am te inquit: & statuã contra faciem tuam.
dꝰ est intueri: qui au̾tens faciem suam a se. ali¬
ena potiꝰ mala quã sua. ꝑscrutari solet curio¬
qui pelliciis induunt᷑. sani carnib seu carni¬
um pinguedine uescunt᷑ tͥa uł quatuor pul¬
mentaria una die qͦd regł̃a ꝓhibet admittunt:

Expanded text:
e oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Quaeris quam trabem? annon grandis et grossa trabes est superbia, qua te putans esse aliquid, cum nihil sis, insanissime tibi tanquam sanus exsultas, et aliis vanissime, trabem portans, de festucis insultas? Gratias, inquis, ego tibi, Deus, quia non sum sicut caeteri hominum, injusti, raptores, adulteri : sequere ergo, et dic, Detractores. Neque enim minima est haec festuca inter caeteras. Quare cum tam diligenter alias enumeres, istam taces? Si pro nulla vel minima habes, audi Apostolum: Neque maledici, ait, regnum Dei possidebunt . Audi et Deum in Psalmo comminantem: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam .  se compellendus est intueri, qui avertens faciem suam a se, aliena potius mala, quam sua solet curioqui pelliciis induuntur; sani carnibus, seu carnium pinguedine vescuntur; tria vel quatuor pulmentaria una die quod Regula prohibet admittunt;
Abbreviated transcription (Latin):
do: &e ꝑ om̃s uicos tuos alła cantabit᷑. Audi
ens plateas & uicos: coronas & głas diu̾sas
intellige. In auro. quo uno metallo illa
milem pulchritudinẽ. & multaꝵ. mentiũ
unam deuotionẽ attende. Non gͥ una
tantũ semita incedit᷑: quia nec una ẽ mã¬
sio quo tendit᷑. Uiderit autẽ quisq qͣ¬
cunq incedat: ne ꝓ diũsitate semitaꝵ.
ab una iusticia recedat: q̃m ad qͣmlibet
mansionũ sua quisq semita ꝑuenerit.
ab una domo patris exsors ñ erit. Uerũpta¬
men stella a stella differt in claritate. sic
erit ait & resurrectio mortuoꝵ. Nam cȩ¬
si fulgebunt iusti sicut sol in regno patͥs
coꝵ alii tamen aliis amplius ꝓ diu̾sita¬
te meritoꝵ. Que sane m̾ita sciendu. ñ fic
in hoc scło ut in illo facile ab homine poᷤᷤ¬
se discerni quippe cum hic tantũ oꝑa ui¬
deant᷑. illic ⁊̃ corda nicħ impediat intueri. Siqͥ¬

Expanded text:
do, et per omnes vicos tuos Alleluia cantabitur . Audiens do, et per omnes vicos tuos Alleluia cantabitur . Audiens enim plateas et vicos, coronas et glorias diversas intellige. In auro, quo uno metallo illa milem pulchritudinem, et multarum mentium unam devotionem attende. 9. Non igitur una tantum semita inceditur, quia nec una est mansio quo tenditur. Viderit autem quisque quacumque incedat, ne pro diversitate semitarum ab una justitia recedat: quoniam ad quamlibet mansionem sua quisque semita pervenerit, ab una domo Patris exsors non erit. Verumtamen ut stella ab stella differt in claritate; sic erit, ait, et resurrectio mortuorum . Nam etsi fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum: alii tamen aliis amplius, pro diversitate meritorum. Quae sane merita sciendum non sic in hoc saeculo, ut in illo, facile ab homine posse discerni: quippe cum hic tantum opera videantur, illic etiam corda nihil impediat intueri. Siqui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo iam ipsa regnabit. nichilominꝰ for¬
te talis aliqua dispar quodammͦ eqͣlitas
futura sit: Inde etenĩ scͥptum ẽ. In domo
patͥs mer: mansiones multȩ sunt. Sic̃ ira¬
q illic multȩ mansiones in una domo:
ita hic multi ordines sunt in una eccłia:
una domus. Porro unitas tam hic ꝗͣ ibi¬
una consistit in una caritate: diu̾sita ᷤᷤ aũ
hic qͥdem ordinum uł oꝑationũ multi¬
faria diuisione: illic uͦ in quada meritoꝵ
notissima s ordinatissima distinctione.
Intelligens deniq eccłia hanc suã qͦdammͦ
discordẽ concordiã. & concordẽ discordiã: de¬
duxit me inquit suꝑ semitas iusticiȩ ꝓpt̾
nom̃ suum. Ponens quippe semitas plura¬
lit̾. & iusticiȩ singularit: nec diu̾sitatẽ p̾¬
t̾misit oꝑationũ: nec unamitatẽ oꝑantiũ
Preuidens qͦq & illam in celestib disciet̃a
unitatẽ futuram. deuotissime leta decan-¬
tat. Platee tuȩ iherłm sternent᷑ auro mũ¬

Expanded text:
quando jam ipsa regnabit, nihilominus forquando jam ipsa regnabit, nihilominus forte talis aliqua dispar quodammodo aequalitas futura sit? Inde etenim scriptum est: In domo Patris mei mansiones 531 multae sunt . Sicut itaque illic multae mansiones in una domo; ita hic multi ordines sunt in Ecclesia unauna domus. Porro unitas tam hic quam ibi, consistit in una charitate; diversitas autem hic quidem in ordinum vel operationum multifaria divisione: illic vero in quadam meritorum notissima, sed et ordinatissima distinctione. Intelligens denique Ecclesia hanc suam quodammodo discordem concordiam, concordemve discordiam: Deduxit me, inquit, super semitas justitiae propter nomen suum. . Ponens quippe semitas pluraliter, et justitiae singulariter; nec diversitatem praetermisit operationum, nec unitatem operantium. Praevidens quoque et illam in coelestibus discretam unitatem futuram, devotissime laeta decantat: Plateae tuae, Jerusalem, sternentur auro mun
Abbreviated transcription (Latin):
uinumq & cȩtera calida utpote sibi congru¬
entia sumat: quis rogo hinc eum recte rep̾¬
hendat: Si diceret ille. eur tu a quã ñ bibiᷤ
quã ita laudas: an ñ recte respondet &e tibi
dem om̃s ñ teneo. Laudo enĩ om̃s & diligo:
ubieunq ꝑie & iuste uiuunt in eccłia. Unũ
oꝑe teneo: cetos caritate. faciet autẽ caritas
fident᷑ loquor. ut ne illoꝵ qͥdem fructu
frauder: quoꝵ instituta ñ sequor. Plus
aliquid dicam: Tu tͥ caute age. Potest nã¬
q fieri. qͥa frustra tu laboraueris: ut aũ
ego frustra diligam bonũ qͦd oꝑaris. fieri
om̃ino ñ potest. O quanta fiducia caritatiᷤˢ.
Alius oꝑatur ñ amans: &e alius amat nicħ
oꝑans: ille qͥdem suum opus ꝑdit: illiꝰ uͦ
caritas nunquã excidit. Et qͥd mirũ. si in
hoc exilio peregrinante adhuc ȩccłia. q̃da
huiꝰcemodi sit plurał ut ita dixerim unitaᷤ.
unaq pluralitas: cũ in illa quoq patria

Expanded text:
vinumque et caetera calida, utpote sibi congruvinumque et caetera calida, utpote sibi congruentia, sumat. Quis, rogo, hinc eum recte reprehendat? Si diceret ille, Cur tu aquam non bibis, quam ita laudas? annon recte responderet: Et tibi dem, omnes non teneo! Laudo enim omnes et diligo, ubicunque pie et juste vivitur in Ecclesia. Unum opere teneo, caeteros charitate. Faciet autem charitas fidenter loquor ut ne illorum quidem fructu frauder, quorum instituta non sequor. Plus aliquid dicam. Tu tibi caute age. Potest namque fieri quia frustra tu laboraveris: ut autem ego frustra diligam bonum quod operaris, fieri omnino non potest. O quanta fiducia charitatis! Alius operatur non amans, et alius amat nihil operans. Ille quidem suum opus perdit, illius vero charitas nunquam excidit. Et quid mirum, si in hoc exsilio, peregrinante adhuc Ecclesia, quaedam hujuscemodi sit pluralis, ut ita dixerim, unitas, unaque pluralitas: cum in illa quoque patria,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerunptam̃ illa una dicit in canticis. ordi¬
nate in me caritatẽ: ut & si una in caritate:
diuisa sit tam̃ in ordinatione. Quid gͦe Cist̾¬
ciensis sum. Dampno clumacenses: Absit.
S diligo. s predico. s magnifico. Cur gͦ in¬
quis ordinẽ ilłu ñ tenes: si sic laudas: Audi.
Propt̾ hoc qͦd apłs ait. Unusqͥsq in ea uocati¬
one qua uocatus ẽ ꝑmaneat. Quod si queris.
cur & a pͥncipio ñ elegerĩ si tałe ẽẽ sciebam:
respondeo. Prorpt̾ id quod rursus ait apłs.
scilicet ordo sc̃s & iustꝰ ñ sit: s qͥa ego carnał
eram uenundatꝰ sub peccato: & tałe animȩ
mee langorẽ sentiebam. cui fortior eẽt potio
necessaria. Et diu̾sis morbis diuersa conue¬
niunt medicamina: &e fortiorib fortiora.
fac duos homines febrib anxiari: quartani
unũ. alterũ t̾cianis. Commendat aũ qͥ quar¬
tanis laborat t̾ciano. aquã. pira. & frigida q̃¬
ꝙ sumenda. cum tam̃ ab his ipse abstineat:

Expanded text:
Verumtamen illa una dicit in Canticis, OrdiVerumtamen illa una dicit in Canticis, Ordinavit in me charitatem : ut etsi una in charitate, divisa tamen sit ordinatione. Quid ergo? Cisterciensis sum: damno igitur Cluniacenses? Absit! sed diligo, sed praedico, sed magnifico. Cur ergo, inquis, Ordinem illum non tenes, si sic laudas? Audi. Propter hoc quod Apostolus ait: Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, permaneat . Quod si quaeris, cur et a principio non elegerim, si talem sciebam? respondeo: Propter id quod rursus ait Apostoscilicet Ordo sanctus et justus non sit: sed quia ego carnalis eram, venumdatus sub peccato ; et talem animae meae languorem sentiebam, cui fortior esset potio necessaria. Et diversis morbis diversa conveniunt medicamenta, et fortioribus fortiora. Fac duos homines febribus anxiari, quartanis unum, alterum tertianis. Commendet autem qui quartanis laborat, tertiano aquam, pyra, et frigida quaeque sumenda: cum tamen ab his ipse abstineat,
Abbreviated transcription (Latin):
rio iure sortiat᷑ eccłia: quia ce de illa scͥptũ
ẽ. Astitit regina a dextris tuis in uestitu
deaurato: enrundata uarietate. Itaq diu̾si
diu̾sa accipientes dona. alius qͥdem sic. aliꝰ
uͦ sic. siue cluniacenses. siue eist̾cienses. siue
mine usq ad nouissimũ. nã & ꝓpt̾ hoc tala¬
ris dicta ẽ. qͦd ad finẽ usq ꝑtingat. dicente
ꝓpħa. & ñ ẽ qui se abscondat a calore eius.
nimirũ congruens ei eui &e facta ẽ. qui ꝑhi¬
bente uidelicet alia scͥptura & ipse attingit
a fine usq ad finẽ fortit̾. & disponit omĩa
nicam: & ex om̃ib constet una. Ex om̃ibuᷤ
inquã una. Nam si ex plurib & diu̾sis: una
ẽ tam̃ columba mea. formosa mea. ꝑfecta mea.
Alio quin nec ego solus. nec tu sine me. nec il¬
le absq utroq: s simul om̃s sumus illa una:
culo pacis. Non inquã tantũ ordo nr aut
solus ur̃ ad illam ꝑtinet unã: s nr̃ simul ce
ro cui despondit uirginẽ castam exhibere xͦ.

Expanded text:
esia, quia et de illa scriptum est: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Itaque diversi diversa accipientes dona, alius quidem sic, alius vero sic; sive Cluniacenses, sive Cistercienses, sive mine usque ad novissimum. Nam et propter hoc talaris dicta est, quod ad finem usque pertingat, dicente propheta, Non est qui se abscondat a calore ejus : nimirum congruens ei cui et facta est, qui, perhibente videlicet alia Scriptura, et ipse attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia tet una. Ex omnibus, inquam, una. Nam etsi ex pluribus et diversis, una est tamen columba mea, formosa mea, perfecta mea . Alioquin nec ego solus, nec tu sine me, nec ille sine utroque: sed simul omnes sumus illa una, us in vinculo pacis. Non, inquam, tantum Ordo noster, aut solus vester, ad illam pertinet unam, sed noster simul et ro, cui despondit, virginem castam exhibere Christo .
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝯstituere. iusticiȩ di ñ sr̃ subiecti. Quos ꝓfecto
siqͥ tam̃ huiꝰmodi sunt: noc nr̃i nec euiuspiã
eẽ ordinis uerius dixerim. Quippe & si or¬
dinate uiuentes. suꝑbe tam̃ loquentes. ciueᷤ
se facunt babylonis. id est confusionis: im¬
mo filios tenebraꝵ ipsiusq gehennȩ: ubi
nullus ordo. s sempit̾nus horror in habitat.
Uos gͦ in quã conuenio fratres. qui etiam
post auditam illam dñi de phariseo et
tur. solos uos homines eẽ scõs. aut om̃ib
sanctiores: solos uos monachoꝵ regularit̾
uiuere. ceteros uͦ regłe potius existere trans¬
gressoreᷤ. Primo quid ad uos de alienis ser¬
uis: Suo dño stant uł cadunt. Quis uos
constituit iudices suꝑ eos: Deinde siita
ut dicit᷑ de ordine ur̃o p̾sumitiᷤ. quał oedo
ẽ ut antequã de suo quisq trabem eiciat:
in fratrũ ocuł tam curiose festucas inqͥratiᷤ.
Qui in regła glamini: cur contra regłam
detrahitis. Cur contra euanglium ante tẽpꝰ:

Expanded text:
e Dei non sunt subjecti: quos profecto si qui tamen hujuscemodi sunt nec nostri, nec cujuspiam esse Ordinis verius dixerim; quippe qui etsi ordinate viventes, superbe tamen loquentes, cives se faciunt Babylonis, id est confusionis; imo filios tenebrarum, ipsiusque gehennae, ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat . Vobis ergo, inquam, fratres, qui etiam post auditam illam Domini de Pharisaeo et tur solos vos hominum esse justos, aut omnibus sanctiores; solos vos monachorum regulariter vivere, caeteros vero Regulae potius existere transgressores. 11. Primo quid ad vos de alienis servis? Suo domino stant, aut cadunt. Quis vos constituit judices super eos? Deinde si ita, ut dicitur, de Ordine vestro praesumitis; qualis ordo est, ut antequam de suo quisque trabem ejiciat, in fratrum oculis tam curiose festucas perquirat? Qui in Regula gloriamini, cur contra Regulam detrahitis? cur contra Evangelium, ante tempus,