comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero adulterio simulet homadio ꝑpetrato dauidroꝵ geniut filue: Itiraei culgabila conias iuust
hominis poulu ut ex hocetiam sceleris immanitus memoretur dumunoris cauia ecicisus puinemo¬
non iuoanur t Ex stoce autem daunid ⁊ pm̃si mnificat quimt̃ ptatur manuferitis et desiderabibiscur
quid fortus leme quiuicit de tribu iuda radix dauid : Quomodo uero sit desiderabilis. Ec rapturas
ostendit ducens E ceueniet desideratus cunctisgentib: Et petrus ait Inquẽ etdesiderareiam blcpo¬
picere Vreas uero qui int̃p̃tat : lux mecdĩ sigñificat diabolum qui transfigurat seuante lumnles cilios
qud rns dõ dicener iuxmea dĩ. et erosimilis altissimo. Huius erant pessimo conuigio delegitꝰ bmnesquo
matiadi liberat ut eccdȩsia sinem acula et ruga saluator propriosponsd copuletura

Expanded text:
vero, adulterio simul et homicidio perpetrato, Davidi regi genuit filium, in tantum culpabili conjugio, ut vero, adulterio simul et homicidio perpetrato, Davidi regi genuit filium, in tantum culpabili conjugio, ut si justi hominis ponitur, ut ex hoc etiam sceleris immanitas memoretur, dum uxoris causa occisus in memoriam revocatur. Mystice autem David Christum significat, qui interpretatur manu fortis, et desiderabilis. Et quid fortius leone, qui vicit de tribu Juda, radix David? Quomodo vero sit desiderabilis, Scriptura ostendit, dicens: Ecce veniet desideratus cunctis gentibus . Et Petrus ait: In quem et desiderant angeli prospicere . Urias vero, qui interpretatur lux mea Dei, significat diabolum, qui transfigurat se in angelum lucis, audens Deo dicere: Lux mea Dei, et Ero similis Altissimo . Hujus erant pessimo conjugio delegati omnes, quos gratia Dei liberat, ut Ecclesia sine macula et ruga Salvatori proprio sponsa copuletur.
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ scĩ in ecdesia fieri designat : Donoitaq spĩtali hoc ẽ spĩtuli hoc ẽ septe nario facta ẽ ecclesia
puteus satietitis qr fuctus .ẽ in ea fons aquȩ salientis inuitũ aetornã Haa soni aut̃ geniuit
salinon: Ipse .ẽ naason princepstrib: iuda sicut innumeris legimꝰ. Iesseaut̃ genuit dauid neg ẽ
fegẽ dicit dauid ñ qđ ipse solus in ista genec logia regũ fuerit positꝰ cũ ab ipso usq ad trans migutione
bubilonis qui scribunt᷑ remauerint : sed qr dauid primꝰ detribu iuda rex fuit ꝑ quã ordo decurnit gene¬
alogiȩ. Dauid aut̃ rex genuit salomonie ex eciq̃ fuit uricie. Quaerit cutres roliqua e extr¬
n eae mulieres nominib proprus sint positȩ cursola non nominet bersabeȩ sed hoc solũ dicit᷑ quod
uxor fuerit uriate. Igit᷑ hoc ideo putut᷑ factũ quia tres aliȩ sup scrie decet epudiiro e euerin

Expanded text:
iae Spiritus sancti in Ecclesia fieri designat. Dono itaque spirituali, hoc est, septenario, facta est Ecclesia iae Spiritus sancti in Ecclesia fieri designat. Dono itaque spirituali, hoc est, septenario, facta est Ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam . Naason autem genuit Salmon. Ipse est Naason princeps tribus Juda, sicut in Numeris legimus . Jesse autem genuit David regem. Regem dicit David, non quod ipse solus in ista genealogia regum fuerit positus, cum ab ipso usque ad transmigrationem Babylonis qui scribuntur regnaverint, sed quia David primus de tribu Juda rex fuit, per quam ordo decurrit genealogiae. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Quaeritur, cum tres reliquae extraneae mulieres nominibus propriis sint positae, cur sola non nominetur Bersabee, sed hoc solum dicatur quod uxor fuerit Uriae? Igitur hoc ideo putatur factum, quia tres aliae supra scriptae, licet criminosae f
Abbreviated transcription (Latin):
lida Add exteram enĩ et ud leuã penetrabis et sem̃tuũ gentes hereditubit. Habet ergo fumẽ ista
ñ famẽ panis neq siti aquȩ sed audiendiuerbũdĩ et fucendiuo luntutẽ esꝰ Dehacquidẽ impetꝰ egredit¬
quia uelocitas p̃diccetionis flatespũs co intotic̃ mundi latitudinẽ dirigit᷑ undebeneꝑ er echiele dicit᷑
nans siue diffiniens int̃p̃tat᷑. merito eclesiã significat q̃ inpuritate cordis dm̃ ẽtemplut᷑ et secundũ
psulmistã festinat manꝰei daredõ. Haec definit id ẽ firmit̃ infide et dilectione dĩ ꝑsistere decer¬
nit Vnde et pauł ait Certus sũ enĩ qr neq mors neq uitu neq angłi neq principatꝰ neq instutsiu neq
futura neq fortitudo neq altitudo neq profundũ neq creatura alia poterit nosseparane a caritute

Expanded text:
lida; ad dexteram enim et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Habet ergo famem ista, lida; ad dexteram enim et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Habet ergo famem ista, non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi verbunem dirigitur. Unde bene per Ezechielem dicitur: ens, vel festinans, sive definiens, interpretatur, merito Ecclesiam significat, quae in puritate cordis Dominum contemplatur et secundum Psalmistam, festinat manus ejus dare Deo . Haec definit, id est, firmiter in fide et dilectione Dei persistere decernit. Unde et Paulus ait: Certus sum enim, quia neque mors, neque vita, neque angelus, neque principatus, neque instantia, neque futura, neque fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
matrana Et plures a daptiuos parit dõ filios quams nagota quacprus na erogrua qiucetes
dnm̃ habere uirũ Thamar ergo intprȩtat᷑ a maritudo uel commutans siuepalma. Et merito hȩc om̃a c̃uen¬
unt scȩ̃ ecdesiȩ q̃ amara prius fuit in ido latria et t᷑pi c̃uersatione sed modo dulcis .ẽ. ꝑ fletũ conpuntionis
et studiũ puilaboris . Haec commutans recte dicit᷑ qr expeccatrice commutata ẽ inuistã et exodiosa
in amatã q palmȩ rite assimilat᷑ propt̃ certam̃ laborũ et uictoriȩ p̃miũ. Deilla quipoebeneꝑ psalmistũ
dicit  Iustus ut palma e lonebit sicut caedrus libanimultiplicabit᷑ Raabquoq: latituao ł fames seuim¬
petꝰ int̃ptatur. Et quid in hoc nisi scȩ ecclesiȩ nobilitas p̃dicatur. cuieac̃ ꝑ esaiãdicit᷑. Dilata locũ
tentorii tui et pelles tał mnaculorũ tuorũ extendene parcas. longos fuc funiculos tuos et cluuostuos c̃so¬

Expanded text:
na, et plures adoptivos parit Deo filios, quam Synagoga, quae prius ut proprium videbatur Dominum habere virum. Thamar ergo interpretatur amaritudo, vel commutans, sive palma; et merito haec omnia conveniunt sanctae Ecclesiae, quae amara prius fuit in idololatria et turpi conversatione, sed modo dulcis est per fletum compunctionis, et studium pii laboris. Haec commutans recte dicitur, quia ex peccatrice commutata est in justam, et ex odiosa in amatam, quae palmae rite assimilatur, propter certamen laborum et victoriae praemium. De illa quippe bene per Psalmistam dicitur: Justus ut palma florebit, sicut cedrus Libani multiplicabitur . Raab quoque latitudo, vel fames, seu impetus, interpretatur; et quid in hoc, nisi sanctae Ecclesiae nobilitas praedicatur, cui etiam per Isaiam dicitur: Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende; ne parcas, longos fac funiculos tuos, et clavos tuos conso
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ qd iam certũ eius ui tupertitionẽ inquẽ profertur designet et notet: quis dubitet ã plii
hoc eẽ quã si solus indignatiomis sonus ederet᷑: ittiq in primo e unũ idẽ irasola in secundo duo
et irti et uox quacira significait . Int̃tiotria et ira et uox quȩ irũ simificat et in uoce ipsci ipsacer
uitupertitionis expressio Vliden unc eticm tres rectus iudicii c̃cilii et gebenneignis Nc iniud¬
cio aid huc defensionidat᷑ locis. Inccilio aũt quãquã et iudiciũ eẽ. solect tan quia int re
aliquid bocdoco futericogit ipsidi fanctio uidet᷑ cilc̃ciliũ ꝑtinerȩ sententicie proltio. Quand

Expanded text:
verbum quo jam certam ejus vituperationem in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius verbum quo jam certam ejus vituperationem in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola; in secundo duo, et ira, et vox quae iram significat; in tertio tria, et ira, et vox quae iram significat: et in voce ipsa, certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, concilii, gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus: in concilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri
Abbreviated transcription (Latin):
conurio uecuittis insimulat fit reus concilio scõrũ contumeliã sp̃s sc̃ scorũ udicũ ani¬
nuncupauerit eũ ctumelia instutiati sensus laces sere : etscultorũ intelleg entiai scilientem
stulte intellegentice exas pertre maledicto Istius modiergo et̃ ne ignis erit pabulam Quidã
aũt quaerendũ puttint. quid int̃sit interreũ iudiciũ etream concilio rtumq gebenneumnis nam
hoc postremũ grtiuissimũ sonat et admonet quosdã ftctos alediorib ad rcuiorti donec
ad gehennã ignis ueniretur. Crtidus itiq sinistis peccatis ut primoquisq irascatur Tereũ
motum retineat corde conceptũ Iamsi extorserit uocẽ in dignantis ipsci cõmotio nonsimificar¬
tẽ aliquid: sed illi animi motũ ipsa eruptione testuntẽ quaferiatur ille cuurascit᷑ pbunta¬
utiq: quã si surgens irti silentio p̃meret᷑. Si uero non solũ uox in dignantis cuiditt᷑ sed ediam

Expanded text:
convicio vacuitatis insimulat, fit reus concilio sanctorum, contumeliam Spiritus sanconvicio vacuitatis insimulat, fit reus concilio sanctorum, contumeliam Spiritus sannuncupaverit cum contumelia infatuati sensus lacessere, et stultorum intelligentiam salientem stultae intelligentiae exasperare maledicto. Istiusmodi ergo aeterni ignis erit pabulum. Quidam autem quaerendum putant quid intersit inter reum judicio, et reum concilio, reumque gehennae ignis. Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testanteutique quam si surgens ira silentio premeretur: si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cidditur si neccuisa : Sed greci codices qͥb fides adbibenda ẽ ñ habent si necciusa quciuis
idem ipsesit sensus. Illudenĩ dicimus intuendũ quid sit irascifrĩ qm̃ non fr̃iira scit᷑ quipeccat
fr̃is irciscitur. Qui ergo frĩ non peccato irciscitur sineciusa irascitur. Qui c̃t dixerte fr̃i
uocant particulas orationis significantes cõmoti anumi affectum uelut cum dicitur ađ
oibe iniden he u uel abiras centembem quae uoces quarumq linguarũ sunt propriae
Nec in abam linguam sticile transferuntur: Quaatuis autiq coegit tã grecũ int̃ p̃tẽ quã
latinũ uocerc upsum ponere cũ quomodo eã int̃ptarea ninuenit : &egt aerba proprice
aniu rit absqieerebro nuncupagi : Si deocioso sermone reddituri sum relone quante
mitus dec̃tumedus  sed et signant̃ caddit qui aũt dixerit freitris uorticha Fraiter enĩ

Expanded text:
dditur sine causa. Sed Graeci codices quibus fides adhibenda est, non habent sine causa, quamvis dditur sine causa. Sed Graeci codices quibus fides adhibenda est, non habent sine causa, quamvis idem ipse sit sensus. Illud dicimus intuendum, quid sit irasci fratri. Quoniam non fratri irascitur, qui peccato fratris irascitur. Qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Qui autem dixerit fratri vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo injuria, absque cerebro, nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumeliis? Sed et signanter addit: qui hic dixerit fratri suo racha. Frater enim
Abbreviated transcription (Latin):
non occidant iustitia eorum qͥ intraturis̃ in regnũ dĩ Vt non irtiscatur. Minimum ẽ ergo
ñ occidere et qui illud soluerit minimus uocabit᷑ inremũ caclorũ. Quidũt illudimpleue¬
rit ut non occidat non continuo magnuserit et idoneus regnoccelorum sed iim̃ ascendit
aliquẽ grtidũ. ꝑficietur cũt sinec irascitur. Quod siꝑfecerit multorem otiorerit abomicidio¬
Qua propt̃ quidocet ut ñ irasccimur Non soluit legẽ neocidamus sedimplet potius. ut
et foris dũ non onoccidimꝰ . et in corde dũ ñ irtiscimur in nocentiã custodicimꝰ. Vnde et subdit᷑¬
Audistis quia dictũ ẽ. antiquis non occides. Qui aũt occiderit reuserit udicio łgo cũ dic
dium nisipemptionẽ corporis humani ꝑquã uita p̃uciretur. Aperuit dñs omnȩ inicũ motũ
ad nocendi fr̃i in bomicidii genere complituari. Vnde et iohannes dicit Quiodit frcgrẽ suum

Expanded text:
non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt regnum Dei, ut non irascantur. Minimum est ergo non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt regnum Dei, ut non irascantur. Minimum est ergo non occidere, et qui illud solverit minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit, ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum. Perficietur autem si nec irascatur. Quod si perfecerit, multo remotior erit abQuapropter qui docet ut non irascamur, non solvit legem, ne occidamus, sed implet potius, ut et foris, dum non occidimus, et in corde, dum non irascimur, innocentiam custodiamus. Audistis, quia dictum est antiquis: Non occides. Qui autem occideridium nisi peremptionem corporis humani, per quam uita priuaretur, aperuit dominus omnem iniquum motum ad nocendum fratri in homicidii genere putari. unde et Iohannes dicit: qui odit fratrem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
nam et regnum caelorum hic prtesentem ecdesiã significat. sicut et alibi ubiscriptũ est
dimile ẽ regnum caelorum sagenemis se in mare : Et regnum intrauos ẽ. Quicũt fecerit etdo¬
cuerit: hic magnus uocabitur in regno caelorum insticiendo enimlegis mandatt magninor
meretur. Illeqͥ docet quia non doctores nec cuditores sed stictores legis iustificabuntur
phariseorum non intrabitis inregnũ caelorũ. Id ẽ nisi ñ solũ illaminima legis p̃cepta inpl¬
ueritis q̃ : incboaint hominem sed etiã q̃ ista ame adduntur quiñuemi soluere legẽ sed adim¬
plere non in trcibitis regnũ caelorũ. Ergo qui non soluerit illa minima et sic docuerit
non iam magnus habendus ẽ et idoneus regnocȩlorũ sed tum̃ ñ t̃minimꝰ quam ille qui
soluit. Vt aũt sit magnus citq: illo regocptus facere debet et docere sicut xp̃s quinunc docet

Expanded text:
Nam et regnum coelorum hic praesentem Ecclesiam significat, sicut et alibi, ubi scriptum est: Nam et regnum coelorum hic praesentem Ecclesiam significat, sicut et alibi, ubi scriptum est: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare; et Regnum Dei intra vos est. Qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum; in faciendo enim legis mandata magni nomen meretur ille qui docet quia non doctores, nec auditores, sed factores legis justificabuntur Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum. Id est, nisi non solum illa minima legis praecepta impleveritis, quae inchoant hominem, sed etiam ista, quae a me adduntur, qui non veni solvere legem, sed adimplere, non intrabitis in regnum coelorum. Ergo qui non solverit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus et idoneus regno coelorum, sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit. Ut autem sit magnus atque illi regno aptus, facere debet, et docere, sicut Christus nunc docet,
Abbreviated transcription (Latin):
cut suggillat phariseos hoc capitulo qui contemptis mandactis dĩfititerunt proprias
temditiones quod non eis prosit doctrina in populis siuel paruum quod inlege prae¬
cepiũ ẽ destruant Mandato ergominima significantur perunũ iota. cuit unum
cepicem sicut supra ostensum ẽ. Qui ergo soluerit et docueritsic. idẽ secundum id qđ
soluit. Non secundum qđ inuenit et legit minimus uocabitur in regoci elorumꝗ
er fortus se ideo non erit in regocadłorum ubi nisi magnree nom possunt Potest ethoc¬
mortilit̃ accipi Soluit cũit mandatum di isqui non implet quan quam ñ inmandato
solutionem faciat. sed insemet ipso Tirmum ẽ enim dĩmandatum et non potest solui scripturti
Lexergo quodam modo ligatio ẽ. Quicũt legtitiones dĩ excedit ipsa mandata soluit in semetipso
ipsis łcilis quidẽ minimus uocabitur in regnocadorum. quia dis pectissimus ẽ in ecclesia scorum

Expanded text:
autem suggillat Pharisaeos hoc capitulo, qui contemptis mandatis Dei statuerunt proprias autem suggillat Pharisaeos hoc capitulo, qui contemptis mandatis Dei statuerunt proprias traditiones quod non eis prosit doctrina in populis, si vel parvum quod in lege praeceptum est destruant. Mandata ergo minima significantur per unam Iotam aut unum apicem, sicut supra ostensum est; qui ergo solverit et dosolvit, non secundum id quod invenit et legit, minimus vocabitur in regno coelorum: et fortasse ideo non erit in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possuntmoraliter accipi. Solvit autem mandatum Dei is qui non implet; quanquam non in mandato solutionem faciat, sed in semetipso: firmum est enim Dei mandatum, et non potest solvi Scriptura. Lex ergo quodam modo ligatio est. Qui autem ligationes Dei excedit, ipse mandata solvet in semetipsoipsis. Talis quidem ille minimus vocabitur in regno coelorum: quia despectissimus est in Ecclesia sanctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cuit apex unus ñ p̃teribit alege donec om̃fient Ex figurai lit tercie oftenditur : quod etiã q̃ min¬
ma puttntur in lege scicram̃tis spirittilib: plenas : et om̃a recapitulant᷑ in cuangelio
interlitteras ergo iottiminor est ceteris : quia uno ductu fit: Apexcũt etiam ipsuis ẽ aliqu
summa particula. Quib uerbis ostendit in lege adeffectum etiam minima quaeque per¬
duci apteciũt iom grecum et non ioth ebreum posuit quia ioai in numero decemsigni¬
ficue retoleciuegum legis chumerat cuius quidem apex et perfectio est euan gelium
Ruergo solueritunum demundatis istis minmis et docuerit sic homi nesminimus uoco
bitur inrer nocaelorum : Itq neminima quidem mandatorum dĩnisi cum piaculo con¬
maniuee sol uendos : Futuirosminimos id est nouissimos ac pene non nullos denuncians.
ciut ominium dñi pcissio et crucis mors quam siquis ttĩquã erubescendã non confitebit᷑
erit inimus Consitentiuero mame incaelo uocationis gloriqm pollicetur. aliter

Expanded text:
uod etiam quae minima putantur in lege sacramentis specialibus plena sunt, et omnia recapitulantur in Evangelio. Inter litteras ergo, Iota minor est caeteris, quae uno dicto fit, apex autem etiam ipsius est aliqua in summa particula, quibus verbis ostendit in lege ad effectum etiam minima quaeque produci. Apte autem Iota Graecum et non Ioth Hebraeum posuit, quia Iota in numero X significat, et decalogum legis enumerat, cujus quidem apex et perfectio est Evangelium. Qui, ergo, solverit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic homines, minimus vocbitur in regno coelorum. Itaque ne minima quidem mandatorum Dei nisi cum piaculo constituit esse solvenda. Futuros minimos, id est novissimos, ac pene nullos, denuntians mum est autem omnium Domini passio, et crucis mors, quam si quis tanquam erubescendam non confitebitur, erit minimus, confitenti vero magnae in coelo vocationis gloriam po
Abbreviated transcription (Latin):
muensos folas mus ereu ⁊ sid ixerimus quia perrtumn non abemus inosipios seducimipu s toerepsuinnobe
mente sston bapusam in aquis ipsarum condeor a quarum ut nobis qruinini quitotibus concepti er inde¬
uone sumus generati secunde nadiuitatis quae peraquã et spma elebratur apoetendũ eniinuare r
iris ceru suenetus e lauatia quisiordanicis qui erat mundus a sordibus cunctis et ad deluendas nr̃õ¬
rum serdes scederũ omnium fuentau sci ficiret a quatum. Iohannes aut proibebat euem dicenulcae onera¬

Expanded text:
multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemuenit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
ciliquid dicã quod numqrã dixiccritati urcie in hoc populo quod contigit in hac ecclesia
uit hic homo quidam simplex in nocens bene fidelis. Amultis nr̃is idẽ iponiensib
immo ab hominib: cognitustotus limeni uoccitur: łotum limeni quis urm nop
nouit quciues estis  ib illo cudiui quod dico Nescio quis negauit ei uel quod
commnen da uercte uel quodei debebatur et hominis fidei secommisit Commotus
prouoctiuit cum adius iurtindum: Ille iurauit iste perdidi seliso perdegeo
isto penitus peruit  Dicebat etgo iste titus liment homo gtuus e sidelis ipsd rsident
exhibet̃ fefuisse adiudicem Et cum incigno impetũ atq trore peruenisse ad psidentẽ
ex colsum̃ q̃tiaiadam etadmirabile uir uinmui parebat officium similiten excelsoꝵ
fussuim suis set pro abatum uietio rauocari et interro getaumo fius serhis uerlis

Expanded text:
Aliquid dicam, quod nunquam dixi Charitati vestrae, in hoc populo, quod contigit in hac ecclesia. Aliquid dicam, quod nunquam dixi Charitati vestrae, in hoc populo, quod contigit in hac ecclesia. Fuit hic homo quidam simplex, innocens, bene fidelis, a multis vestris, id est, Hipponensibus, imo ab omnibus cognitus, Tutuslymeni vocatus. Tutumlymeni quis vestrum non novit, qui cives estis? Ab illo audivi quod dico. Nescio quis negavit ei, vel quod commendaverat, vel quod ei debebatur; et hominis fidei se commisit. Commotus provocavit eum ad jusjurandum. Juravit ille, iste perdidit: sed isto perdente, ille penitus periit. Dicebat ergo iste Tutuslymeni homo gravis et fidelis, ipsa nocte exhibitum se fuisse ad judicem, et cum magno impetu atque terrore se pervenisse ad praesidentem excelsum quemdam et admirabilem virum, cui parebat officium similiter excelsorum, jussum fuisse perturbatum retro revocari, et interrogatum fuisse his verbis:
Abbreviated transcription (Latin):
fecisa nere maneat in illo mela suspicio siuraueris tu: non sic peccas ti. quomodo
ille quite prouocauit quia dixit dñs ibs. Sit in ore uestro . est est non non
Si quid amplius est amalo est Lo quebatur ergo deuratione ubinos intelligere
uoluit : ipsm iurationem cimaloee Siabalio prouocatus fueris ab ipsuis malo
erio quodiuras non atuo. et est hoc prope amalo communi generis humami qñm̃
corda nostra cudere ñ possumus. Nam si corda nostra uideremus cui iura remus
quando a nobis exigeretur iuracio. Quando uideretur ocuilis proximi ipsa co grattio
et suit eum stilsum ẽe iurtiturum uincit homicidam. quic homicida corpus occisurus ȩ̃
ille animami Immo duos animas. et ei quẽ iurtire prouocauit et sucm: scis uerũcẽ qđ
dicis stilsumẽe quod ille dicit Et iurcre compellis: ecce urat ecce perit t uquidinuenisi¬

Expanded text:
fecisti; ne remaneat in illo mala suspicio, si juraveris tu, non sic peccas quomodo fecisti; ne remaneat in illo mala suspicio, si juraveris tu, non sic peccas quomodo ille qui te provocavit: quia dixit Dominus Jesus, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non. Si quid amplius est, a malo est . Loquebatur autem de juratione, ubi nos intelligere voluit ipsam jurationem a malo esse. Si ab alio provocatus fueris, ab ipsius malo erit quod juras, non a tuo. Et hoc est prope a malo communi generis humani, quoniam corda nostra videre non possumus. Nam si corda nostra videremus, cui juraremus? Quando a nobis exigeretur juratio, quando videretur oculis proximi ipsa cogitatio? et scit eum falsum esse juraturum, vincit homicidam. Quia homicida corpus occisurus est, ille animam; imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit, et suam. Scis verum esse quod dicis, et falsum esse quod ille dicit, et jurare compellis? Ecce jurat, ecce pejerat, ecce perit: tu quid invenis
Abbreviated transcription (Latin):
poterte neiueniredur escule et occideretur e uodaimille cu suisi beqiqutcum
qui ue caibatur nabal ed ton dobat oues suus pegintuo istent cuun betu nadiꝰ eteis
Et quod ftcile fuerat et iste sticere ira persuadenitẽ uidebatur in autus fudit iurattionem
et coepit ut suceret quod uirtuerat Occurrit abigtul uxor nabal et tulit ea necessurica
quace poposcerat. Suplicitor eum rogauit flexit et a marta sanguine recocciuit
iterum redeo dmonendos uos Ecce sc̃s dauid non quidem miratus scinguinem hominis
fudit sedeum fcilsum uirasse negcre quis poterit . de duob peccatis elegit minus
Sedminus fuit illud in comparatione peioris. Namper seipsum appensum magnum
malum est stilsa iurctio. Prius ergo laborare debetis et confligere aduersus
Siquis dutem te prouocauerit adurationem ut forte sic sibi existimet satis. fieri
posse si iuraueris deillare quam te putti commississe cut fecisse et forsitun non

Expanded text:
poterat, ne inveniretur a Saüle, et occideretur. Et quodam die ab homine divite, qui vocabatur Nabal, et tondebat oves suas, petivit sustentaculum victus, sibi et eis Et quod facile fuerat, et juste facere ira persuadente videbatur, incautus fudit jurationem; et coepit ire, ut faceret quod juraverat. Occurrit Abigail uxor Nabal, et tulit ei necessaria quae poposcerat. Suppliciter eum rogavit, flexit, et a mariti sanguine revocavit . oinde, charissimi, iterum redeo ad monendos vos. Ecce sanctus David, non quidem iratus sanguinem hominis fudit; sed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccatis elegit minus: sed minus fuit illud in comparatione majoris. Nam per se ipsum appensum, magnum malum est falsa juratio. Prius ergo laborare debetis, et confligere adversus Si quis autem provocaverit te ad jurationem, ut forte sic sibi existimet satisfieri posse, si juraveris de illa re quam putat te commisisse aut fecisse, et forsitan non
Abbreviated transcription (Latin):
cenitem sed et pessimo gediere montis occidere boc ẽ crucifigere deside rat pea idertes edu
iciligieo crucifixiclauis ad lignũ pedib: manib:q confixi producta morte necabantur et duidetasci
in cruce ñ quiã longior uita eligebat᷑ sed quia morsi psa protendebatur ne dolorcitius finireur. uerũ
ipsede monte pes sima occidit omnẽ mortẽ pessima en ũ erattu intolligentib: iuda eis nam ado ̃o
eleca erat Ipsa menim crucem suã sigiiũ habiturus erat ipsam cmicẽ dediabolo superatotamquã
tro pheũ ie fronitib fideliũ positurus diceret apłs mihi autẽ absit lariariono supecrute tiquari¬

Expanded text:
centem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est, crucifigere desiderat. Pendentes enim centem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est, crucifigere desiderat. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi producta morte necabantur, et diu videbatur in cruce, non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima occidit omnem mortem; pessima enim erat non intelligentibus Judaeis, nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus, erat ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi autem absit gloriari nis
Abbreviated transcription (Latin):
de ihũ quidicitur xp̃s dicunut om̃s crucifigatur multas liberandi saluatorom pilatus occasio¬
nes dedit primum latronem iusto conferenos deinde inferetas. Quidigitur feciem de ihu
quidicitur xp̃s : hoc ẽ qui rex uester ẽ Cumque responderent crucifigatur non statim ad quieuit
sed iuxta suggestionem uxoris quae manidauerat Nhil tibi sit et iusto illi Ipse quoque respon¬
deces ait quid erum malifecit: hoc dicendo pilatus ab soluit ił. At illi magis lamabatro
dicetutes crucifigatur Vt impleretur quod iniuicesimo primo psalmo dixerat. Circum de¬
derunt me canes multi. Congregatiomalignorum obsedit me. Et illud hieremiae facta
ẽ mihi hereditas mea sicut leo in silua dederunt superme uocem suam. esaia quoque  u
hac seniteratia congruente. ex peotaui ut facerenit iudicium fecerunt inquitatom et

Expanded text:
 illi magis clamabant, dicentes: Crucifigatur. Multas liberandi Salvatoris Pilatus occasio illi magis clamabant, dicentes: Crucifigatur. Multas liberandi Salvatoris Pilatus occasiones dedit. Primum, latronem justo conferens. Deinde inferens: Quid igitur faciam de Jesu, qui dicitur Christus? hoc est, qui rex vester est. Cumque re juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat: Nihil tibi sit et justo illi: ipse quoque respondens: Quid enim mali fecit? Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant dicentes, Crucifigatur, ut impleretur quod in vigesimo primo psalmo dixerat: Circumdederunt me canes multi, congregatio malignorum obsedit me. Et illud Jeremiae: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva: dederunt super me vocem suam . Isaia quoque in hac sententia congruente: Exspectavi ut facerent judicium, fecerunt iniquitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
alib dñs ꝑprophetã ait quia egres sa ẽ in iiuitas a senib: iudicib: qui uidebantur regere populũ. Et item
Populus in quit m̃s exac tores tũi te spoliauero ergo qui debuonunt docert populo lege etu sapus dm̃ ipsi sedux
eos ducentesper inuidet non inuia et causa fuerunt eiuis ruinae Respondens autenpistesaesimu ipsi sedux
stia petitio quam tatito labore impetrarutit. quia enim data sibi optime  pro ihu latroriem
pro saluatore inter fectorem prodatore uitae elegerunat ademptorem merito sulutem peri¬
diderunt ee uitam et latrocinus sese ac seditioruibus irataritum subdideruret ut et patriam
regnumque suum quod plus amauere perdiderunit et acteriuscam quamueaididere pate iam¬
tumae seu cerporis libertatem recipere non meruerunt Dicit illis pilatus Quidintur faciem

Expanded text:
alibi Dominus per prophetam ait: Quia egressa est iniquitas a senibus judicibus qui videbantur regere populum . Et item: alibi Dominus per prophetam ait: Quia egressa est iniquitas a senibus judicibus qui videbantur regere populum . Et item: Popule, inquit, meus, exactores tui te spoliaverunt . Ergo qui debuerunt docere plebem legem et justitias Domini, ipsi seduxerunt eos ducentes per invia, et non in via, et causa fuerunt eis ruinae. Respondens autem praeses ait illis: sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quod enim, data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt, et vitam, et latroniciis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere, sive animae, sive corporis, libertatem recipere non meruerint. Pilatus autem
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluerunt. Et nota qđ gentib: sae peadõ somnia reuelentur et quod inpilato et uxore
eus iustũ dñm confitentib: gentilis populi testi monium sit. In muliere autem species plebis gen¬
tibiest quae iam fidelis eum cum quo conuersabatur incredulum populum ad xp̃i fidem ad¬
uocat quae quia ipsa multum sit passa proxp̃o in eandem gloriam futurã illum cum quo c̃¬
uonsabatur insinuat. Hac enim uice non ante se intellexit diabolus perxp̃i mortẽ nudan¬
dum et spolia humanigeneris siue inmundo siue apud tartaros amissurum. Et ideo sata¬
Sebat ꝑmulierem perquam spolia mortis inuaserat xp̃m eripere demanib: iudȩ orũ.
Neper illius mortẽ ipscad mitteret mortis imperium. principes autem sacer dotum
&t seniores ꝑ sua ser̃ populis ut peterent barabban. iħm uero ꝑderent. Hoc est quoc

Expanded text:
re voluerunt. Et nota quod gentibus saepe a Deo somnia revelentur, et quod in Pilato et uxore re voluerunt. Et nota quod gentibus saepe a Deo somnia revelentur, et quod in Pilato et uxore ejus justum Dominum confitentibus gentilis populi testimonium sit. In muliere autem species plebis gentilium est, quae jam fidelis eum, cum quo conversabatur, incredulum populum ad Christi fidem advocat. Quae quia ipsa multum sit passa pro Christo in eamdem gloriam futuram illum cum quo conversabatur, insinuat. Hac enim vice, non ante, se intellexit diabolus per Christi mortem nudandum et spolia humani generis sive in mundo, sive apud tartara amissurum. Et ideo satagebat per mulierem per quam spolia mortis invaserat, Christum eripere de manibus Judaeorum, ne per illius mortem ipse amitteret mortis imperium. Principes autem sacerdotum et seniores persuaserunt populis ut peterent Barabbam, Jesum vero perderent. Hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
daeorum : Sciebat enim quod perinuidiã tradidissent eum. Offerebat ei soptionẽ pilatis
dimittendi quem uellent latronẽ aniħm non dubitans iłim potius eligendũ scienseũ prop¬
terinuidiã traditum Igi turcausa crucis manifesta inuidia est. Quae esset ipsa inuidia e¬
uangelista iohannes declarat dicens Eccetotus mundus posteum uadit. Si dimittimus eũ sic
om̃s credent in eum: Sedente autem illo protribunali misitad illum uxor eiusdicens Nihil
tibi etiusto illi multa enim passa sum hodie peruisum propter eum Sedentẽ autẽ illo in que
protribunali hoc est intribunali Tribunal enim sedes est iudicium sicut soliũ regum. et cathedra
doctorum Mistadillum uxor eius dicens Nihiltibi etiusto illi et reliqua in uisionib: quoq:
et somnuis gentilis uiriuxor hoc intellexit quod iudȩ iuigilantes uec credere nec intellege¬

Expanded text:
daeorum. Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum. Offerebat eis optionem Pilatus daeorum. Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum. Offerebat eis optionem Pilatus dimittendi utrum vellent latronem an Jesum, non dubitans Jesum potius eligendum, sciens eum propter invidiam traditum. Igitur causa crucis manifeste invidia est. Quae esset ipsa invidia evangelista Joannes declarat dicens: Ecce totus mundus post eum vadit; si dimittamus eum, sic omnes credent in eum . Sedente autem illo pro tribunali, misit ad illum uxor ejus dicens: Nihil tibi et justo illi. Multa enim passa sum hodie per visum propter eum. Sedente autem illo, inquit, pro tribunali, id est, in tribunali. Tribunal enim sedes est judicum, sicut solium regum, et cathedra doctorum. Misit ad illum uxor ejus dicens: Nihil tibi et justo illi, et reliqua. In visionibus quoque et somniis gentilis viri uxor hoc intellexit, quod Judaei vigilantes, nec credere, neque intellige
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩorũ uide inquantis te accusant. Ihs autẽ nihil respondere uoluit. Nec crimen diluens
dimittere tura p̃side et crucis utilitas differetur. Perdiem autẽ consueuerat p̃ses di
imperialis legis sanctione pilatus in usu habebat sed annua gentis cuiꝑtalia placeregai¬
debat consuetudine deuinctus habebat autem tunc uinctum in signem qͥ dicebat᷑ barab¬
bas Hunc quippe uinctũ lucas refert propt̃ seditionẽ quandã factã inciuitate et ho¬
micidium missũ in carcerẽ. Iste in euangelio quod scribitur iuxta hȩbrȩos filius magis¬
tneorũ int̃ pretatur. Congregatis autem illis dixit pilatus. Quem uultis dimittã uobis
ba rabban aniħm qui dicitur xp̃s : Vnde iam satis apparet quod id marcus uelit osten dere
dicendo regem iudȩorum quod matheus dicendoxp̃m Non enim dicebant᷑ xp̃inisi reges iu

Expanded text:
Judaeorum. Vide in quantis te accusant. Jesus autem nihil respondere voluit, ne crimen diluens, Judaeorum. Vide in quantis te accusant. Jesus autem nihil respondere voluit, ne crimen diluens, dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Per diem autem solemnem consueveratimperialis legis sanctione Pilatus in usu habebat, sed annua gentis, cui per talia placere gaudebat, consuetudine devinctus. Habebat autem tunc vinctum insignem, qui dicebatur Barabbas. Hunc quippe vinctum Lucas refert, propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium missum in carcerem. Iste in Evangelio quod scribitur juxta Hebraeos, filius magistri eorum interpretatur. Congregatis autem illis dixit Pilatus: Quem vultis dimittam vobis, m regi Iudaeorum? unde iam satis apparet, quod id Marcus uelit ostendere dicendo: regem Iud
Abbreviated transcription (Latin):
exlege ipse dixisset ł Iuic uero legis ignaro interroganti anipse esset rex iudȩ orũ dici
tudicis quia ꝑfidẽ p̃sentis confessionis salus gentium est. Et quod hoc dese ille qui antea
ignorabat loquat᷑ quod hinegent quae antea loquebantur. Et cum accusa retur a prin¬
cipib sacer dotũ et seniorib: nihil respondit. Verum ut nobis patientiae p̃beat exem plũ
sicut ante uerberatus sic et modo accusatus silet acretiaet. Et adtende quod pilato qui
inuitus ferebat sententiã aliqua exparte responderit sacerdotib: autẽ et princib res¬
pondere moluerit indignosq: suo sermone iudi cauerit. Tunc dicit illipilatus. Non audi
quanta aduersumte dicunt testimonia: et non respondit ei adullum uerbũ ita ut mir¬
ret p̃ses ue hement̃ Aet hnicus quidem est qͥ condemnat iħm sed causam refert in populũ

Expanded text:
ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignaro interroganti an ipse esset rex Judaeorum dicitur: ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignaro interroganti an ipse esset rex Judaeorum dicitur: Tu dicis, quia per fidem praesentis confessionis salus gentium est. Et quod hoc de se, ille qui antea ignorabat loquatur, quod hi negant qui antea loquebantur. Et cum accusaretur a principibus sacerdotum et senioribus nihil respondit. Verum ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet ac reticet. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit. Sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone judicarit. Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicunt testimonia. Et non respondit ei ad ullum verbum, ita ut miraretur praeses vehementer. Ethnicus quidem est, qui condemnat Jesum, sed causam refert in populum
Abbreviated transcription (Latin):
quia et tributa caesari dari prahiberet. et sexpm̃ regẽ diceret Pilatus de uno regni uerbo
interrogandum putiuit. Potuit enim fieri ut illud dnĩ iuditium quodait. reddite cesari
mñ datium ni hilpendens solum hoc quad nesciebat quȩsitu dignũ duxerit. arguuntur impiet¬
tis iudei qđ accu suntes saluatorem nefalso quidem aliquid ueri simile qđ ei obicere possił in¬
ueniunt. Et ideo sicut marcusdicit . conuenientia eorũ tefamoniu ñ erint. Dicit ei iric
Tudicis. Eodem uerbo p̃sidi quo et princibus sacerdotum respondet . ut propria
sententia condempnentur. Sicq: ipse sermonem suũ tem perat. ut et uederum dicit
et sermo eius calũ niȩ non poterat. Sealiquantum diuersus sermo est quifuerat ad sa¬
cerdotem Illo enim querente anipse xp̃s esset dixerat tudixisa. Hocideo qͥ alex omnis

Expanded text:
quod et tributa Caesari dare prohiberet, et se Christum regem diceret, Pilatus vero de uno regni verbo quod et tributa Caesari dare prohiberet, et se Christum regem diceret, Pilatus vero de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Domini judicium, quod ait: Reddite Caesamendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitum dignum duxerit. Arguuntur impietatis Judaei, quod accusantes Salvatorem ne falso quidem aliquid verisimile quod ei objicere possint inveniunt; et ideo sicut Marcus dicit, convenientia eorum testimonia non erant. Dicit ei Jesus: Tu dicis. Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Sicque ipse sermonem suum temperat, ut et verum dicat, et sermo ejus calumniae non pateat. Sed aliquantum diversus sermo est, qui fuerat ad sacerdotem. Illi enim quaerenti an ipse Christus esset, dixerat: Tu dixisti. Hoc ideo quia lex omnis
Abbreviated transcription (Latin):
listae accipien dum est eleganter et mystice insertum. quia et hoc ex dñi reuelatione cog¬
nouerit. adhanc rem quae dexp̃i p̃tio facta est huius modiꝑtinere . prophetiam. Liber
quippe empti agriapud hie remiã iubetr mitti inuas fictile et emitur hic dep̃tio dr̃i
a gerfiguli Et ad hoc adsepulturam pere grinorum tãquam ad ꝑmansionẽ qui etis
eorum qui in hoc scło pere grinantur. cum sepelient᷑ xp̃o perbaptismum. Nã et illã em¬
tionẽ agri hocsignificare hiere miȩ dicit dñs qui erit permansio captiuitatis libera¬
torum in illa t̃ra. Sequitur matheus et dicit. Iħs autẽ stetit ante p̃sidem. Et interro¬
gauit eum p̃sesdicens. Tues rex iudeorum Hunc locũ manifestius in luca repperime
explanatum. Ait enimsic Et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illũ ad pilatum. Coe¬
perunt autem accusare illum dicentes. hunc inuenimus subuertentem gentem nr̃am et pro¬

Expanded text:
listae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia et hoc ex Domini revelatione coglistae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia et hoc ex Domini revelatione cognoverit ad hanc rem, quae de Christi pretio facta est, hujusmodi pertinere prophetiam. Liber quippe empti agri apud Jeremiam jubetur mitti in vas fictile, et emitur hic de pretio Domini ager figuli, et hoc ad sepulturam peregrinorum, tanquam ad permansionem quietis eorum cum in hoc saeculo peregrinantur, consepelientur Christo per baptismum. Nam et illam emptionem agri hoc significare, ait Jeremias: Dicit Dominus: Quia erit permansio captivitati liberatorum in illa terra. Sequitur Matthaeus, et dicit: Jesus autem stetit ante praesidem, et interrogavit eum praeses dicens: Tu es rex Judaeorum? Hunc locum manifestius in Luca reperimus explanatum. Ait enim sic: Et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illum ad Pilatum. Coeperunt autem accusare illum dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
gelista. quod modo de dño completum est ut hoc esset eius prȩtium manifestum. Sed ad hoc
pertinere etiã illud de agro empto quod hieremias dicit hinc potuit mrstice significari
ut non id tachariae nom̃ poneretur qui dixit triginta argente is. sed hie remiȩ quid dixit
dea groempto ut lecto euangelio atq: inuento nomine hie remiȩ. lecto autẽ hieremia et
non inuento testmonio detriginta argente is. inuento tamen agroempto ad moneatur
lector utrumq: conferre. et inde sensum enudeare prophetiae quomodo ꝑtineat ad
hoc quod in dño impletum est. Nam illud quod subiecit huic testimonio matheus cũ ait.
quem appreciauerunt a filiis isrł et dederunt eosiagrum figuli sicut constituit mihi dr̃s
nec apud za chariã nec apud hieremiã repperitur. Vnde magis ex ꝑsona ipsius euange¬

Expanded text:
ngelista, quod modo de Domino completum est, ut hoc esset ejus pretium, manifestum est. Sed ad hoc ngelista, quod modo de Domino completum est, ut hoc esset ejus pretium, manifestum est. Sed ad hoc pertinere etiam illud de agro empto, quod Jeremias dicit, hinc potuit mystice significari, ut non id Zachariae nomen poneretur, qui dixit triginta argenteis, sed Jeremiae, qui dixit de agro empto: ut lecto Evangelio atque invento nomine Jeremiae, lecto autem Jeremia, et non invento testimonio de triginta argenteis, invento tamen agro empto, admoneatur lector utrumque conferre, et inde sensum enucleare prophetiae, quomodo pertineat ad hoc quod in Domino impletum est. Nam illud quod subjecit huic testimonio Matthaeus cum ait: Quem appretiaverunt filii Israel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus, nec apud Zachariam, nec apud Jeremiam reperitur. Unde magis ex persona ipsius evange
Abbreviated transcription (Latin):
et maxime cõmendandũ fuit ut omnium libros tã quam unius unũ librũ acciperemus
inquo nulla rerum discrepantia crederetur . et in quo maior esset constantia ueritatis.
quamsi omnia illa unus homo quã libet doctissimus loqueret : quodergo hinc argum̃tũ
sumere conantur uel in fideles uel in peria homines quasi ad ostendendã dissonanciã scõrũ
euan gelistarum. hoc potius debent assumere fideles et doca. ad ostendendam ueritatẽ scõri
etiã prophetarum. Est alia causa curhoc nomen hieremiȩ intestimonio tachariae sit per¬
manere ꝑ missum uel potius sp̃sscĩ auctoritate p̃ceptum sit. Est a pud hie remiã quod
emerit agrum a filiis fratrisui. et dederit ei argentum. Nonquid est sub hoc nomine
precii quopositum est apud tachariã triginta argenteis. uerum tamen a griemptio non
est a pud tachariam. Quod autem prophetiã detriginta argenteis ad hoc interp̃tatus sit eua¬

Expanded text:
et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tanquam unius unum librum acciperemus, et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tanquam unius unum librum acciperemus, in quo nulla rerum disquam si omnia illa unus homo quamlibet doctissimus loqueretur. Quod ergo hinc argumentum sumere conantur vel infideles vel imperiti homines, quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum evangelistarum, hoc potius debent assumere fideles, et docti ad ostendendam unitatem sanctorum etiam prophetarum. Est alia causa cur hoc nomen Jeremiae in testimonio Zachariae sic permanere permissum, vel potius Spiritus sancti auctoritate praeceptum sit. Est apud Jeremiam, quod emerit agrum a filiis fratris sui, et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii quod positum est apud Zachariam, triginta argenteis, verumtamen agri emptio non est apud Zachariam. Quod autem prophetiam de triginta argenteis ad hoc interpretatus sit eva
Abbreviated transcription (Latin):
quam tachamae quid opus erat utemendaret matheus cum aliud pro alio sibi nom occurrens
plus nobis ille utiq senti aebat ita hoc scriptũ relinqueret sicut etiam ammonen do cons
ut ñ ab sarde immo congruentissime etia hieremiat seputa proplse ft. cqncnradiã
dictum repperiremus. Sienim hodie quis quã uolens alicuius uerba indicare nomine al
rius a quo dicta sint qui tunc sit a micissimus et famili aritate coniunctis simus illius cuius
uerba dicere uoluit et continuo recordatus alium proalio sedixisse. Ita secolligat atq: corriea
ut tunc dicat. bene dixi qui aliud intuens nisi tantam inter ambos eẽ concordiã inter illũ
scilicet cuius uerba dicere uoluit etalium cuius ei nom̃ proillius nomine occurrit ut talesit
hoc istum dixisse quale siille dixisset: quanto magis hocde prophetis sc̃is et intellegendũ

Expanded text:
quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constitut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repterius a quo dicta non sint, qui tamen sit amicissimus et familiaritate conjunctissimus illi cujus verba dicere voluit; et continuo recordatus alium pro alio se dixisse, ita se colligat atque corrigat, ut tamen dicat, Bene dixi; quid aliud intuens, nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cujus verba dicere voluit, et alium cujus ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset? quanto magis hoc de Prophetis sanctis intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut animo mathei euangelium conscribentis. proracharia. hieremias occurreret
ut fucriso le Quac tamen sine ulla dubitatione em̃ daret saltẽ ab aliis ammonitus qͥ ipso
aii uo mcarne uiuente hoclegere potuerunt. Nisi recordaretur cogitationi suae quȩ
spũ sco regebatur non frustra occurrisse aliud proalio nomen propheg uisi quia dñ
hoc scribi constituit: Curautẽ ita constituerit dñs prima illa causa uti lissima debet facib¬
lime cogitam eniã sic et̃ insinuatũ. ita om̃s scos prophetas uno spũ locutos mira bili in
unounangonone constare ut hoc multo amplius sit quã siomnium om̃a prophetarum
unounius hominis hore dicerentur et ideo in dubitanter accipi debere quae cumq ꝑeos
ꝑbe rauã tam sind e nehariae quã hiere miȩ et que dicta s̃ ꝑ tachariã tã sint hie remiae

Expanded text:
fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, ut fieri solet, quod tamen sine ulla dubitatione emendaret saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae sancto spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia ita dominus hoc scribi constituit. cur autem ita constituerit dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari etiam sic esse insinuatum ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sit. quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur, et ideo indubi. tanter accipi debere quaecumque per eper Hieremiam tam sint Zachariae quam Hieremiae et quae dicta sunt per Zachariam tam sint Hieremiae