comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui labori curiositatis insu
dat: preparata uite alimen¬
ta fastidit. Qui carnalibus
conuiii epulas respuit.Quia
ergo uenire suꝑbi renuunt:
pauꝑes eligunt᷑. Cur hoc nisi
quia iuxta pauli uocem. infir¬
ma mundi eligit d̃s̃. ut con¬
fundat fortia: S notandum¬

Expanded text:
qui labori curiositqui labori curiositdat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ñ possum uenire. Quid
ꝑ uxorẽ. nisi uoluptas carnis
accipitur : Nã quãuis bonũ
sit coniugium atq ad ꝓpagã¬
dam sobolẽ ꝓuidentia diui-¬
na constitutũ: nonnulli ta-¬
men ñ ꝑ hoc fecunditatem
plis: s desideria expetunt uo¬
luptatis. Et iccirco ꝑ rem iustã:
significari potest ñ incongrue
uiuii summus pat̾familias
inuitat: s dum alius auariciȩ.
alius curiositati. alius uolup¬
tati carnis est deditus. nimirũ
reꝓbi simul om̃s excusant: dũ
hunc terrena cura occupat :
illũ alieni actus sagax cogi¬
tatio deuastat: alterius etiam
mentẽ uoluptas carnalis in¬
quinat: fastidiosus quisq ad
et̾nȩ uitȩ epulas ñ festinat.
Sequitur. Reuersus seruus:
nuntiauit hec dño suo. Tunc
iratus pat̾familias: dixit ser
uo suo. Exicito inplateas et
uicos ciuitatis: & pauꝑes ac
debiles. cecos & claudos intro¬
duc huc. Ecce qui terrene sub¬
stantie plus iusto incubat:
uenire addnĩcã cenã recusat.

Expanded text:
ideo non possum venire. Quid ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue rni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tunc irvo suo: Exi cito in plateas et vicos civitatis, et pauperes ac debiles, et caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat;
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione ñ discrepant. dum
curiositatẽ solet. S notan¬
dum qd̃ et is qui ꝓp̃t uillã.
et isqͥ propt̃ ꝓbanda iuga
boum. a cena sui inuitatoris¬
se excusat: humilitatis uerba
ꝑmiscet. dicens. Rogo te: habe
me excusatum. Dũ enĩ dicit
rogo. et tam̃ uenire contẽpnit:
humilitas sonat in uoce. suꝑ¬
bia in actione. Et ecce hoc di¬
iudicat prauus quisq cum
audit: nec tam̃ ea quȩ diuidi-¬
cat agere desistit.Nam dum
cuilibet ꝑuerse agenti dicimꝰ.
conuertere. dm̃ sequere. mun¬
dum relinque: ubi hunc ni-¬
si add̾nicam cenã uocamus:
S cũ respondet.ora ꝓme quia
peccator sũ. hoc facere ñ possũ:
qͥd aliud dicit. nͥ & rogat et excu¬
sat : dicens nanq peccator sũ.
humilitatẽ insinuat ⁊ subiun¬
gens autẽ conuerti ñ possum:
suꝑbiam demonstrat. Rogan¬
do igitur excusat: qui et humi-¬
litatẽ suꝑducit inuoce: et su¬
ꝑbiam excercet inactione. Aliꝰ
autem dixit. Uxorem duxi: et

Expanded text:
ficatione non discrepant, dum ficatione non discrepant, dum curiositatem solet. » Hadum est quod et is qui propter villam et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et
Abbreviated transcription (Latin):
Alter dixit. Iuga boum emi
quinq: & eo ꝓbare illa. Ro¬
go te: habe me excusatum.
Quid in quinq iugis boum:
nisi quinq corporis sensus¬
accipimus: Qui recte quoq
iuga boum uocati st̃: quia
in utroq sexu geminantur.
Qui uidelicet corporales sen¬
sus quia interna cõprehen¬
dere nesciunt.s sola exterio¬
ra cognoscunt:et deserentes
intima. ea quȩ extra sunt tã-¬
gunt: recte ꝑ eos curiositas
de signatur. Quȩ dũ alienã
querit uitam discutere: sẽꝑ
sua intima nesciens.studet
exteriora cogitare. Graue
nanq curiositatis ẽ uicium:
quȩ dũ cuiuslibet mentẽ ad
inuestigandã uitã ꝓximi ex¬
terius ducit. semꝑ ei sua inti¬
ma abscondit: ut aliena sci¬
ens. senesciat: et curiosi ani¬
mus qͣnto ꝑitus fuerit alie¬
ni meriti:tanto fiat ignarꝰ
sui. Propt̾ hoc nanq: & de eis¬
dem quinq iugis boũ dicit᷑.
eo ꝓbare illa: rogo te habe
me excusatũ. Ipsa enim excu-¬
santis uerba a uicii sui signi¬

Expanded text:
Et alter dixit: Juga boum emi Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa. Rogo te, habQuid in quinque jugis boum, nisi quinque sensus corporis accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per eos curiositas designatur, quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propter hoc namque de eisdem quinque jugis boum dicitur; eo probare illa, rogo te habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui signi
Abbreviated transcription (Latin):
deret: responsũ humile red-¬
deret: uestẽ mutaret: ire qͣnto¬
tius festinaret. ne prior se ad
potentis conuiuiũ alt̾ occur-¬
renͣt: homo ergo diues inui-¬
tat. & pauper occurrere festi-¬
nat: ad dei muitam conuiuiũ.
et excusamus: S ecce inter
hec estimare possumus: quid
sibi corda ur̃a respondeant.
Occultis em̃ fortasse sibi cogi¬
tationib dicunt. Excusare no¬
lumus. Ad illud enĩ suꝑne re-¬
fectionis conuiuiũ: & uocari &
ꝑuenire gratulam᷑. Loquen¬
tes uobis talia. mentes ur̃e ue¬
rum dicunt: si ñ plus terrena
quã celestia diligunt: si non
amplius reb corporalibus
quã spiritalib occupantur.
Unde hic quoq ipsa excusan-¬
tium causa subiungitur: cũ
ꝓtinus subinfertur. Primus
dixit. Uillam emi: et necesse
habeo exire et uidere illam.
Rogo te: habe me excusatũ.
Quid ꝑuillam:nisi terrena
substantia designat᷑ : Exit gͦ
uidere uillã: qui sola exteri¬
ora cogitat ꝓpter substantiã.

Expanded text:
deret, responsum humile redderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam. Rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exit ergo videre villam, qui sola exteriora cogitat propter substantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
cutite: atq ex eis mortale fa¬
stidiũpellite. Ad repellendũ
nanq fastidium ur̃m: iã para¬
ta sunt omĩa. S si adhuc. car¬
nales estis:fortasse epulas car¬
nales inquiritis.Ecce ipse car¬
nales epule: in sp̃ale uobis ali¬
mentũ conuerse st̃. Ad abster¬
gendũ nanq mentis ur̃e fasti¬
dium: incena dei ille uobis
singularis agnus occisus est.
S quid agimus: qui hoc quod
subiungitur. adhuc fieri a mul¬
tis uidemus : Et ceꝑunt om̃s si¬
mul excusare. Offert ds̃ qđ ro¬
gari debuit: ñ rogatus dare
uult: qđ uix sꝑari poterat. qͥa
dignaretur largiri postulatꝰ.
Contẽptorib uero paratas deli¬
cias refectionis eternȩ denun-¬
tiat: ettamen simul om̃s excu-¬
sant. Ponamus ante oculos m̃¬
tis minima: ut possimus dig¬
ne pensare maiora. Si quispi¬
am potens. ad inuitandũ quẽ¬
libet pauꝑem mitteret: qͥd fr̃s
rogo. qͥd pauꝑ ille fecisset. nisi
de eadem sua inuitatione gau¬

Expanded text:
cutite, atque ex eis mortale facutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gau
Abbreviated transcription (Latin):
quanuis peccatorũ nr̃oꝵ pon¬
derib grauemur: et nos tam̃
inistis dieb sumus. Et cum
de edificatione ur̃a uobis ali
quid loquor:hoc ẽ qd̃ ago.
Seruus enim sum sũmi patris¬
familias. Cũ uos ammoneo ad
contẽptum scłi: inuitare uos
uenio ad cenã dei.Nemo me
ꝓpter me hoc in loco despicͥat.
Et si adinuitandũ nequa ꝗͣ
dignus appareo: sedtamen
magnȩ sunt deliciȩ quas ꝓ¬
mitto. Sepe fr̃s mei solet eue¬
nire qd̾ dico: ut ꝑsona potens.
famulum habeat despectum.
Cunq ꝑ eum suis forte uelex¬
traneis aliquod responsũ man-¬
dat: ñ despicitur ꝑsona loq̃n¬
tis serui. quia seruatur incor¬
de reuerentia mittentis dñi.
nec pensant qui audiunt ꝑ
quem. s quid. uel aqͦ audiunt.
Ita ergo fr̃s: ita uos agite. Et si
nos forsitan digne despicitis:
inmente tamenurã uocantis
dñ reuerentiã seruate: conui-¬
ue fieri summi patrisfamilias.
libenter obedite. Corda ur̃a dis¬

Expanded text:
quamvis peccatorum nostrorum ponquamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra dis
Abbreviated transcription (Latin):
et homo ẽ. et quis cognoscet¬
ret eum: Qui fecit cenam ma¬
gnam: quia sacietatẽ nobis
dulcedinis interne p̾parauit.
Qui uocauit multos. sed pau-¬
ci ueniunt: quia ñ nunquã
ipsi qui ei ꝑfidẽ subiecti surł.
eterno eius conuiuio male
sit autẽ seruũ suũ hora cenȩ.
dicere inuitatifut uenirent.
Quid hora cenȩ : nisi finis ẽ
mundi: In qua nimirum
nossumus: sicut iam dudum
paulus testatur. dicens.Nosin
uocamur: tanto minus debe
quia nichil est qđ restat: eo
debemus ꝑtimescere ne tẽpꝰ
gr̃e qd̾ presto ẽ pereat. Iccirco
autẽ hoc conuiuiũ dei. ñ pran¬
dium s cena nominatur: qͥa
post prandiũ cena restat: pꝰ
cenam uero conuiuium nul¬
lum restat. Et quia et̾num
dei conuiuium nobis in extre¬
mo p̾parabitur: rectũ fuit ut
hoc non prandiũ. s cena uo-¬
caretur. Sed quis ꝑhunc ser¬
uum qui apatrefamilias ad
inuitandũ mittitur : nisi p̃-¬
dicatoꝵ ordo designatur:
Dequo uidelicet ordine quã-¬
uis adhuc indigni existimus:

Expanded text:
Et homo est, et quis cognoscet eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit, qui vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male sit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos svocamur, tanto minus nos debemquia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus,
Abbreviated transcription (Latin):
deriis suis aduersante mundo
conspiciunt. qͥd dese auctorisuo
debeant cõmemorant᷑ ita ut
ad eum erubescentes redeant:
qui eum suꝑbientes ꝓmun-¬
di amore. deserebant. Sepe
nãq nonnulli adtemporalẽ
głam ꝓficere uolentes. aut
longa egritudine tabescunt.
aut afflicti iniuriis concidunt.
aut ꝑcussi grauib dãpnis af¬
fliguntur: et in mundi dolo¬
re uident. quia nichil confi¬
dere de eius uoluptate debu-¬
erunt: seq ipsos in suis deside-¬
riis rep̃hendentes. ad dm̃ cor-¬
da conuertunt. De his quippe
piam eã maceria: & semitas
suas ñ inueniet: et sequetur
amatores suos. et ñ app̃hendet
eos: queret et ñ inueniet eos:

Expanded text:
deriis suis, adversante mundo, deriis suis, adversante mundo, conspiciunt, quid de se auctori suo debeant commemorantur, ita ut ad eum erubescentes redeant, qui eum superbientes pro mundi amore deserebant. Saepe namque nonnulli ad temporalem gloriam proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus damnis affliguntur, et in mundi dolore vident quia nihil confidere de ejus voluptate debuerunt, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes, ad Deum corda convertunt. De his quippe piam eam maceria, et semitas suas non inveniet; et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret, et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in hac inuitatione tercia.
ñ dicit᷑ inuita: s cõpelle in-¬
trare. Alii enĩ uocant᷑ et ueni¬
re contempnunt: alii uocan¬
tur et ueniunt: alii autẽ ne¬
quaquã dicit᷑ quia uocant᷑.
s cõpellunt᷑ ut intrent. Uo¬
cantur et uenire contemp¬
nunt: qui donũ quidẽ in¬
tellectus accipiunt. sed eun-¬
dem intellectum oꝑibus ñ
sequunt᷑. Uocantur et ueni¬
unt: qui acceptam intellectꝰ
grãm oꝑando ꝑficiunt. Quidã
uerosic uocantur: ut etiã com¬
pellant᷑. Nam sunt ñnulli qͥ
bona facienda intelligunt:
sed hec facere desistunt. Uidẽt
quȩ agere debeant:s hec ex
tingit: ut eos in carnalibus
desideriis suis. mundi huius
aduersitas feriat. Apprehen¬
dere temporalem głam conen¬
tur: et nequeant. Et dum ꝑ al-¬
ta pelagi. quasi ad grandiores
curas huius scł̃i nauigare pro¬
ponunt: semꝑ aduersis flatib.
ad deiectionis sue litora repel-¬
lantur: Cunq se frangi in desi-¬

Expanded text:
quod in hac invitatione tertia quod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia vocantur, sed compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt qui donum quidem intellectus accipiunt, sed eumdem intellectum operibus non sequuntur; vocantur et veniunt qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt; vident quae agere debeant, sed haec ex  contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat; apprehendere temporalem gloriam conentur, et nequeant; et dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi navigare proponunt, semper adversis flatibus ad dejectionis suae littora repellantur. Cumque se frangi in desi
Abbreviated transcription (Latin):
huc locus est. Multi tales ad
cenam dominicã ex iudea col¬
lecti sunt: s multitudo quȩ
ex isrłitico popło credidit. lo¬
cum suꝑni conuiuii ñ ĩpleuit.
Itrauit iã freq̃ntia iudeorum:
s adhuc locus uacat in regno.
ubi suscipi debeat numerosi-¬
tas gentium.Unde et eidem
seruodicitur. Exi inuias et se¬
pes.et cõpelle intrare:ut im¬
pleatur domus mea.Cum de
uicis et plateis ad cenam qͦs¬
dam dñs inuitat: illum uide¬
licet popłm designat: qui te¬
nere legẽ suburbana conuer¬
satione nouerat.Cũ uero con¬
uiuas suos colligi exuiis et se
pulum colligere. id est gentilẽ
querit: de cuius significatio¬
ne ꝑ psalmistã dicitur. Tunc
exultabunt omĩa ligna silua¬
rum ante faciẽ dñi: qm̃ ue-¬
nit. Ligna enĩ silue. gentes
uocate sunt: quia in infide¬
litate sua. torte et infructu¬
ose semꝑ fuerunt. Qui ergo
ex illo agresti usu conuersi st̃.
ad cenã dñicam quasi exsepi-¬
bus uenerunt. Notandũ uero.

Expanded text:
huc locus est. Multi tales ad huc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam quosdam Dominus invitat, illum videlicet populum designat qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et seppulum colligere, id est gentilem, quaerit, de cujus significatione per Psalmistam dicitur: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . Ligna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt, ad coenam dominicam quasi ex sepibus venerunt. 9. Notandum vero est
Abbreviated transcription (Latin):
S puer egyptius eger in uia
relinquit᷑: quia peccator quis¬
q dũ infirmari ab huiꝰ mun¬
di statu ceperit: mox secula
tamen dauid inuenit. eiq cy¬
bum et potum prebet: quia
manufortis dñs abiecta mun¬
di ñ despicit. Et plerunq eos
qui sequi mundum minime.
ualentes. quasi inuia remanẽt.
ad amoris sui gr̃am conuertit:
eisq uerbi sui cybum potũq
porrigit. Et quasi duces sibi
in uia eligit: dũ suos etiã p̾¬
dicatores facit. Dũ enim xp̃m
peccatorũ cordib inferunt:
quasi dauid suꝑ hostes duc̃t.
Qui conuiuantes a malechi¬
tas uelut dauid gladio feri¬
unt: quia suꝑbos quoꝰq qui
se inmundo despexerant.
dni uirtute ꝓsternunt. Puer
ergo egyptius qͥ inuia re-¬
manserat. a malechitas inter¬
ficit: quia plerũq ipsi mentes
scłarium p̾dicando suꝑant: qui
prius cũ secularib in hunc
mundũ currere ñ ualebant.
S deductis ad cenã pauꝑibus:
qͥd puer subiungat audiamꝰ.

Expanded text:
Sed puer Aegyptius aeger in via Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saeculatamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit; et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi in via remanent, ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum potumque porrigit, et quasi duces sibi in via eligit, dum suos etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt. Qui convivantes Amalechitas velut David gladio feriunt, quia superbos quosque qui se in mundo despexerant, Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius, qui in via remanserat, Amalechitas interfecit, quia plerumque ipsi mentes arium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. 8. Sed, deductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus:
Abbreviated transcription (Latin):
indiguit: tẽ cogitare cepit qͥd
de spiritalib amisit. Pauꝑes
ergo et debiles. ceci et claudi
uocantur. et ueniunt: quia
infirmi quiq atq in hoc
mundo despecti.plerunq
tanto celerius uocẽ dei audi¬
unt: qͣnto et in hoc mundo¬
ñ habent ubi delectent᷑. Qd̃
bene amalechitarũ puer il¬
le egyptius designat. qui a¬
malechitis p̾dantib atq cur-¬
rentib. egerꝰ remansit inuia:
fame sitiq aruit: quẽ tam̃
dauid inuenit: ei cybum po¬
tũq p̾buit. Qui ilico conua¬
lescens: dux dauid factus est.
Conuiuantes amalechitas rep
perit: et eos qͥ se debilẽ reliq̃¬
rant. cũ magna fortitudine
ꝓstrauit. Amalechita quippe:
popłs lãbens uocatur: et quid
ꝑlambentẽ popłm: nisi m̃tes
scłarium designant᷑: Quȩ ter¬
rena cuncta ambiendo quasi
lambunt: dũ solis temporali¬
bus delectant᷑. Quasi enim po¬
pulus lambens p̃dã facit:
dum terrena diligentes.lucra
de alienis dampnis exaggerãt.

Expanded text:
indiguit, tunc cogitare coepit quid indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritalibus amisit. Pauperes ergo et debiles, caeci et claudi vocantur, et veniunt, quia infirmi quique, atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalecitarum puer ille Aegyptius designat , qui Amalechitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, fame sitique aruit, quem tamen David invenit, ei cibum potumque praebuit, qui illico convalescens dux David factus est, convivantes Amalechitas repperit, et eos qui se debilem reliquerant cum magna fortitudine prostravit. Amalecita quippe populus lambens vocatur. Et quid per lambentem populum, nisi mentes saecularium designantur? Quae terrlambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant.
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur: qui iudicio suo apd
semetipsos infirmi sunt.Nã
paupes et quasi fortes sunt:
qͥ et positi in pauꝑtate suꝑbi¬
unt. Ceci uero sunt: qui nul¬
lum ingenii lumen habent.
Claudi quoq sunt: qui rec¬
tos gressus inoꝑatione non
habent. S dũ morũ uitia in
mẽ broꝵ debilitate signant᷑: ꝓfec¬
to liqͦt qͥa sicut illi peccatores fue¬
runt qͥ uocati uenire noluer̃t: ita.
hii qͦ peccatores st̃. qͥ inuitant᷑ &
ueniunt. S peccatoreᷤ suꝑbi respu-¬
unt᷑: ut peccatoreᷤ humiles eligant᷑.
hos itaq eligit ds. qd̃ despi-¬
cit mundus: quia plerũq ip¬
sa despectio hominẽ reuocat
ad semetipsũ. Is eñi qui patrẽ
reliquit. et partẽ substantie
quã ꝑceperat. ꝓdige expen¬
dit: postquã esurire cepit. in
se reuersus dixit. Qnͣti mer¬
cennarii in domo patris mei
habundant panib. Longe
quippe a se discesserat: qͣndo
peccabat. Et si ñ esurisset. in
semecipsum minime rediss:
quia postquã t̾renis rebus

Expanded text:
cuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet qnt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semetipsum minime rediisset, quia postquam terrenis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut nouit me pater et ego a¬
gnosco patrem: & animã meã
pono ꝓ ouibus meis. Ac si aꝑte
dicat. In hoc constat quia et
cognosco patrẽ. et cognoscor.
apatre: quia animã meã po-¬
no ꝓ ouib meis: idest ea cari¬
tate qua ꝓ ouib morior. quan¬
tum patrem diligam ostendo.
Quia uero ñ solum iudeam. s
etiã gentilitatem redimere
uenerat: adiungit dicens. Et
alias oues habeo quȩ non st̃
ex hoc ouili: et illas oportet
me adducere. et uocẽ meã audi¬
ent: et fiet unũ ouile et unus
pastor. Redemptionem nr̃am
qui ex gentili popło uenimꝰ
dñs aspexerat: cum se ad du¬
cere et alias oues dicebat.
Cotidie hoc fieri fr̃s aspicitis:
hoc reconciliatis gentib fac¬
tum hodie uidetis. Quasi ex
duob gregib unum ouile ef¬
ficit: quia udaicum et genti¬
lem popłm in sua fide conun¬
git: paulo attestante qͥ ait. Ip¬
se est pax nr̃a: qui fecit utraq
unũ. Dum enimad et̾nam
uitã ex utraq natione simpli¬

Expanded text:
Sicut novit me Pater, et ego aSicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simpli
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd̃ ouib preest. ñ oues
diligit: s lucrũ terrenũ quȩ¬
rit. Dum enim honorẽ amplec¬
titur. dum temporalib cõmo¬
dis letatur: opponere se contra
ꝑiculum trepidat: ne hoc qd
diligit amittat. d quia redẽp¬
tor ñr culpas ficti pastoris in¬
notuit: iterum formam cui de¬
beamus imprimi. ostendit di-¬
cens. Ego sum pastor bonus. At¬
q subiungit. Et cognosco meas:¬
nosco meas: hoc ẽ diligo. Et co¬
gnoscunt me meȩ. Ac si paten¬
ter dicat. Diligentes obsecun
tur. Q enim ueritatẽ ñ diligit:
adhuc minime: cognouit. Quia
etiã ꝑiculum ur̃m. Uidete si
ques eius estis: uidete si eum
cognoscitis: uidete si lumen
ueritatis scitis. Scitis autem di¬
co non ꝑfidem:s ꝑ amorem.
Scitis dico non excredulitate:
s ex operatione. Nam isdem
ipse qui hec loquitur ioħs euin¬
głista testatur dicens. Qͥ dicit
se nosse dm̃ et mandata eius ñ
custodit: mendax est. Unde et
hoc in loco dñs ꝓtinus subdit.

Expanded text:
in eo quod ovibus praeest, non oves in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjungit: Et cognosco meas,nosco meas, hoc est, diligo, et cognoscunt me meae, Ac si patenter dicat: diltur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
uent et mercennarius fugit:
quia malignus sp̃s mentes
fideliũ intemptatione dila¬
niat: et is qui lociũpastoris
tenet. curã sollicitudinis non
habet. Animȩ pereunt: et
ipse de t̾renis cõmodis letat᷑. lupꝰ
rapit & disꝑgit oues: cũ aliũ ad lux¬
urrã ꝑtͣhit. aliũ in auaritiã accen¬
dit: alium in superbiam erigit.
alium per iracundiam diui¬
dit: hunc inuidia stimulat.
illũ in fallacia supplantat.
Quasi ergo gregẽ lupus dissi¬
pat: cũ fidelem popłm diabo¬
lus ꝑ temptationem necat. S
contra hec mertennariuꝰ nul¬
lo zelo accenditur. nullo fer¬
uore dilectionis excitatur: qͥa
dum sola exteriora cõmoda
requirit. interiora gregis dãp¬
na negligenter patitur. Un¬
de et mox adiungitur. Mer¬
cennarius autem fugit. quia
mercennarius est: et non ꝑti¬
net ad eum de ouib. Sola gͦ
causa est ut mercennarius fu¬
giat:. quia mercennarius est.
dc si aꝑte diceretur. Stare in ꝑi¬
culo ouium non potest.qui

Expanded text:
venit et mercenarius fugit: venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus dum mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ erat. relinquit oues et fu-¬
git: quia dum sibi ab eo ꝑicu¬
lum metuit. resistere eius
iniusticie ñ p̃sumit. fugit
autem ñ mutando locum: s
subtrahendo solatium. fugit:
quia iniusticiam uidit et ta¬
cuit: fugit: qui se subsilen¬
tio abscondit. Quib bene ꝑ¬
ꝓpħã dr̃. Non ascendistis exad¬
uerso. neq opposuistis mu-¬
rum ꝓ domo isrł: ut staretis
in p̾lio in die d̾ni. Ex aduerso
quippe ascendere est: quib li-¬
bet potestatib praue agenti¬
b. rationis libera uoce contra¬
ponimus: si fideles innocentes
contra ꝑuersoꝵ iniusticiam.
ex iusticie auctoritate uindi¬
camus. Quod quia mercen¬
narius ñ facit: cũ uenientẽ
lupũ uiderit fugit. S ẽ alius
lupus. qui sine cessatione coti¬
die ñ corpora s mentes dilani¬
at: malignus uidelicet sp̃s.
qui caulas fidelium insidi-¬
ans circuit. et mortẽ anima¬
rum querit. De quo lupo
mox subditur. Et lupus ra¬
pit: & disꝑgit oues. Lupus

Expanded text:
et non erat, relinquit oves et fuet non erat, relinquit oves et fugit; quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium; fugit qui injustitiam vidit et tacuit; fugit qui se sub silentio abscondit. « Sed endistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . » Ex adverso quippe ascendere est: quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus
Abbreviated transcription (Latin):
pastor s mercennarius uocat᷑:
qui non ꝓ amore intimo.oues
dñicas s ad temporales merce¬
des pascit. Mercennarius qͥp¬
pe est:qui locum quidem pa-¬
storis tenet. s lucrum anima¬
rum ñquerit. Terrenis cõmo¬
dis inhiat: honore p̾lationis
gaudet. Temporalib lucris
pascitur: impensa sibi ab hõi¬
bus reuerentia letatur. Iste st̃
et enim mercedes mercennarii:
ut ꝓ eo ipso qd̾ in regimine la¬
borat. hic qd̾ querit inueniat:
& ab hereditate gregis inposte
rum alienus existat. Utrum
uero pastor sit. an mercenna¬
rius cognosci ueraciter ñ pot᷑:
si occasio necessitatis deest.
Tranquillitatis enim tempore:
plerũq ad gregis custodiam.
sicut uerus pastor. sic etiã mer¬
cennarius stat.S lupus ueni¬
ens indicat: qͦ qͥsq animo suꝑ
gregis custodiã stabat. Lupꝰ
et enĩ suꝑ ouesuenit:cum qui¬
libet iniustus et raptor. fideles
quosq atq humiles obpͥmit.
S is qui pastor ẽẽ uidebatur

Expanded text:
pastor, sed mercenarius vocatur, pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit: terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit, inveniat, et ab haereditate gregis in porum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oveslibet injustus et raptor fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
iussit. Bonus pastor ꝓ ouib
suis animã suã posuit. ut in
sacramento nr̃o. corpus suũ
et sanguinem uerteret: et o¬
ues quas redemerat. carnis
suȩ alimento saciaret. Osten¬
sa nobis ẽ de contẽptu mortis
uia quã sequamur: apposita
forma cii imprimamur. Pri¬
mum nobis ẽ exteriora nr̃a
misericorditer ouib eius im¬
pendere: postremũ uero.si ne¬
cesse sit. etiam mortẽ nr̃am ꝓ
eisdem ouib ministrare. Apͥ¬
mo autẽ hoc minimo: ꝑueni¬
tur ad postremum maius. S
cũ incõparabiliter longe sit
melior anima qua uiuuimꝰ.¬
a terrena substantia quam
exterius possidemꝰ : qui ñ dat
ꝑouib substantiam suam
qnͣdo ꝑhis daturus est animã
suam⁊ Et sunt non nulli qui
dum plus terrenam substanti¬
am quam oues diligunt: me-¬
rito nomen pastoris ꝑdunt.
Dequib ꝓtinus subditur.Mer¬
cennarius autẽ et qui non est
pastor. cuius non sunt ouesꝓ.¬
prie: uidet lupum uenientẽ.
et dimittit oues. et fugit. Non

Expanded text:
sit. Bonus pastor pro ovibus suis animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
inter ẽẽ tante sollẽpnitati ñ
querimus. Priuamur gaudi-¬
is: et leti sumus. accendamus gͦ
animũ fr̃s: recalescat fides inid
qd credidit: in ardescant ad su¬
ꝑna. nr̃a desideria. et sic ama¬
re. iamire est. Abint̾nȩ sollemp.¬
nitatis gaudio. nulla nos ad¬
uersitas reuocet:quia et siquis
ad locũ ꝓpositum ire desiderat:
eius desideriũ quelibet uiȩ asꝑi-¬
tas nonimmutat. Nulla nos
ꝓsꝑitas blandiens seducat:
quia stultus uiator est. qui in
itinere amena prata conspi-¬
ciens. obliuiscitur quo tende¬
bat. Toto ergo desiderio ad su¬
ꝑnam patͥam animus anhe¬
let : et nichil in hoc mundo
appetat. quod constat quia
citius relinquet: ut si cȩlestis
pastoris ueraciter oues sumus.
quia inuiȩ delectatione ñ figi¬
mur: et̾nis pascuis inꝑuentio

Expanded text:
interesse tantae solemnitati non interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimu
Abbreviated transcription (Latin):
durius afflictus: ibi confesso¬
rum constantia p̾mii sui ꝑcep¬
tione consolata: ibi fideles
uiri quos auirilitatis suȩ ro-¬
bore. uoluptas scłi emollire
ñ potuit: ibi sc̃ẽ mulieres q̃¬
cum scło et sexum uicerunt:
ibi pueri. qui hic annos suos
moribus transcenderunt:ibi
senes quos hic et etas debiles
reddidit. et uirtus oꝑis ñ reli-¬
pascua: inquib cum tantorũ
ciuium sollempnitate gaude¬
amus. Ipsa nos letantiũ festi-¬
uitas inuitet.Certe si cubi po¬
pulus nundinas celebraret:
si ad alicuius eccłiȩ dedicatio-¬
nem denuntiata sollempni-¬
tate concurreret: festinarem
om̃s simul inueniri. inter ẽẽ u¬
nusquisq satageret. Graui se
dampno afflictum crederet: si
sollẽpnitatẽ cõmunis leticie
non uideret. Ecce in celestibus
electorum ciuium leticia agit᷑:
uicissim de se om̃s in suo con¬
uentu gratulantur: et tamen
nos ab amore eternitatis tepi-¬
di. nullo desiderio ardemus:

Expanded text:
durius afflictus; ibi confessodurius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres qcum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non relipascua, in quibus cum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus,
Abbreviated transcription (Latin):
me siquis introierit saluabi¬
tur: et ingredietur et egredi-¬
etur: et pascua inueniet. Ingre¬
dietur quippe ad fidem : egre-¬
dietur uero a fide adspeciem:
a credulitate ad contemplatio-¬
nem. Pascua autem inueniet.
in et̾na refectione. Oues ergo
eius pascua inueniunt: quia
quisqͥs illum corde simplici se¬
quitur: eternȩ uiriditatis pabu¬
lo nutritur. Quȩ autem sunt
istarum ouiũ pascua: nisi illa¬
eterna gaudia sempiterne ui¬
riditatis paradysi : Pascua nã¬
q electoꝵ sunt. uultus p̃sens
dĩ: qui dum sine defectu con
spicitur: sine fine mens uitȩ
cibo saciatur. In istis pascuis de
ȩt̾nitatis satietate letatisunt:
quiq iam laqueos uoluptuo¬
se temporalitatis euaserunt.
Ibi hymni dici angłoꝵ chori:
ibi sõcietas suꝑnoꝵ ciuium:
ibi dulcis sollempnitas aꝑe¬
gͥnationis huius tristi labo¬
re redeuntiũ: ibi ꝓuidi ꝓpħa¬
rum chori: ibi iudex apłoꝵ
numerus. ibi innumerabiliũ
mar tyrum uictor exercitus:
tanto illic letior quanto hic

Expanded text:
me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem. Pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesentis Dei, qui dum sine despicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓdeunt. Ex semine quip¬
pe ꝓducitur radix : ex radice
ꝓdit uirgultum. ex uirgulto
oritur fructus: in fructu etiã
ꝓducitur semen: Addamus
ergo. quia & semen latet in
semine. Quid igitur mirum
si ossa. neruos. carnem. capil¬
losq reducat expuluere: qui
lignum. fructus. folia. in
magna mole arboris. ex paruo
cotidie semine restaurat: cũ
ergo dubitans animus de re.¬
surrectionis potentia rationẽ
querit: earum rerũ ei questi¬
ones inferende sunt. que & in¬
cessanter fiunt. et tam̃ ratione
comprehendi nequaquam pos¬
sunt: ut dum ñ ualet ex uisione
rei penetrare qd̃ conspicit: de
ꝓmissione diuinȩ. potentiȩ cre¬
dat qd audit. Illa ergo uobiscũ
ꝑmanent: que uero cũ tempo¬
re transeunt. uelut iam dimis¬
sa despicite. Ad huius resurrec¬
tionis glorram quam inse ue¬
ritas ostendit. totaintentione
festinate: terrena desideria q̃
ab auctore separant fugite:
quia tanto altius ad conspec-¬
tum dei omĩpotentis ꝑtinge¬

Expanded text:
ne prodeunt. Ex semine quipne prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit. Illa ergo vobiscum,permanent; quae vero cum tempore transeunt, velut jam dimissa despicite. Ad hujus resurrectionis gloriam quam in se Veritas ostendit tota intentione festinate. Terrena desideria quae ab auctore separant fugite, quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingi
Abbreviated transcription (Latin):
in suis cogitationib dicunt:
quia eis cotidiana dei miracta
ex assidiuitate uiluerunt. Nã
ecce inuno grano paruissimi
seminis: latet tota quȩ nasci-¬
tura ẽ arboris moles. Constitu¬
amus nãq ante oculos. cuius¬
libet arboris miram magni¬
tudinẽ: cogitemus unde ori¬
endo ce pit. quȩ ad tantã
molem crescendo ꝑuenit:in¬
uenimus ꝓculdubio eius ori¬
ginem paruissimũ semen.
Consideremus ñc̃ ubi in illo
paruo grano seminis. latet for¬
titudo ligni. asꝑitas corticis. sa¬
poris odorisq magnitudo: u¬
bertas fluctuum. uiriditas fo¬
liorũ. Contrectatum nãq semi¬
nis granum: ñ est ualidum. un¬
de ergo ꝓcessit ligni duricia :
Non ẽ aspum. Unde asꝑitas cor¬
ticis erupit: Non est saporum.
Unde sapor in fructib: Olfac¬
tum nichil redolet. Unde odor
infructibus fraglat: Nichil
uiride in se ostendit. Unde fo-¬
liorum uiriditas exiuit: Cunc¬
ta ergo insemine simul late:
quȩ tamen ñ simul ex semi¬

Expanded text:
in suis cogitationibus dicunt, in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semi
Abbreviated transcription (Latin):
rectione carnis incerti sunt.
et tunc rectius docemus. si etĩa
cordium ur̃oꝵ questionibus
occultis occurrimus: pauca no¬
bis de ipsa resurrectionis fide
loquenda sunt. Multi etenim
sicut et nos aliquando fuimꝰ.
dum carnẽ in putredinem. os¬
saq in puluerẽ redigi ꝑ sepul-¬
chra conspiciunt: reparari
expuluere carnem et ossa dif¬
fidunt: sicq apud se quasi
ratiocinantes dic̃t: Quando
expuluere homo reducitur:
qͣndo agitur ut cinis anime¬
tur: Quib breuiter respon¬
demus: quia longe minus ẽ
deo reparare qd̃ fuit. quam
creasse qd̾ non fuit. Aut qͥdmi-¬
rum si hominẽ ex puluere re¬
ficit: qui simul omnia ex nichi¬
lo creauit: Mirabilius namq
ẽ celũ ac t̾ram ex nullis exsisten¬
tib condidisse: quam ipsum
hominem ex terra reparare.
S cinis attenditur. & in car¬
nem redire posse desꝑatur:
et diuinȩ operationis uirtus
cõprehendi quasi ex ratione
queritur. Q scilicet hȩc idcirco

Expanded text:
rectione carnis incerti sunt, rectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus, pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut et nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem, ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando homo ex pulvere reducitur? Quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus, quia longe minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hoSed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
di s securi uideatis. Timendus
ergo est:ne timeatur.Terror
eius nos ad usum bonȩ oꝑati-¬
onis exerceat: metus illius ui-¬
tam nr̃am a prauitate cõpes-¬
cat. Michi fr̃s credite: quia tan¬
to tunc erimus securi de eius
presentia: qͣnͣto nunc ẽẽ sata-¬
gimus suspecti de culpa. Cer¬
te si aliquis ur̃m cũ suo adũ¬
sario causam dicturus. in meo
iudicio die crastino eẽt exhi-¬
bendus : totam fortasse noc¬
tem insomnẽ duceret: qͥd sͥ
dici posset. quid obiectionib
responderet. secũ sollicita et e¬
stuanti mente uersaret:ne me
inueniret asꝑum uehement̃
metueret:ne apud me appa¬
reret noxius formidaret. Et
quis ego. aut qͥd ego: Nimi¬
rum ñ longe post futurus post
hominẽ uermis: atq post uer¬
mem puluis. Si ergo tanta cu-¬
ra ꝑtimescit᷑ iudicium pulueris:
qua intentione cogitandũ est.
qua formidine p̃uidendum.
tante iudiciũ maiestatis: Sed
quia sunt ñnulli qui de resur¬

Expanded text:
di, sed securi videatis. Timendus di, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus sententia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus, in meo judicio die crastina esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuanti mente versaret: ne me inveniret asperum, vehementer metueret: ne apud me appareret noxius, formidaret. Et quis ego, aut quid ego? Nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Sed quia sunt nonnulli qui de resur