comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sautẽ iacobũ frẽm iohannis gladio.
De hoc iacobo clemens alexandrinꝰ
hystoriã quanda dignã memoria
refert. Et is qui obtulerat inqͥt eũ
iudici ad martyriũ. iacobũ scilicet:
motꝰ etiam ipse confessus est se esse
At ille parumꝑ deliberans. pax tibi
inqͥt: & osculatꝰ est eũ: & ita ambo
simul capite plexisunt. Tradens
centurio centũ: ita quat̾no qͣtuor
sub se milites habebat. Percussoq
Ilatere petri: suscitauit eum. Per¬
cussio lateris. cõmemoratio passioĩs
xp̃i est. de cuiꝰ uulnere salus nr̃a
ꝓfluxit: & nob̾ quoq p̾ssuraꝵ ca¬
thena retentis. tale solatiũ ipse red¬
dit apls petrus dicens. Xp̃o gͥ pas¬
so intarne: & uos eadem cogitatio¬
ne armamini. P recingere: & cal
cuiꝰ sibi petrus ligam̃ta propt̾ rigo¬
rem carceris ad horam laxauerat:
ut tunica circa pedes demissa. frigꝰ
noctis utcunq temꝑaret: exempho
prebens infirmis. cum uł molestia
corporali. uł inuiria temptemur

Expanded text:
autem Jacobum fratrem Joannis gladio. autem Jacobum fratrem Joannis gladio. De quo Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. Et is inquit qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum, scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse ainquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. » Tradencenturio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habebat. Percussoque latere Petri excitavit eum, etc. Percussio lateris, commemoratio passionis Christi est, de cujus vulnere salus nostra profluxit, et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium ipse reddit apostolus Petrus, dicens: Christo igitur passo in carne, et vos eadem cogitatione armamini. Praecingere et calccujus sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, vel cum molestia corporali, vel injuria tentemur
Abbreviated transcription (Latin):
aũ tempore misit herodes rex ma¬
nus. ñ famis uidelicet tempore.
quã quarto claudii anno factam
hystoriȩ referunt. cũ herodes t̾cio
eiusde sit anno defunctus: s illo
haut dubio tempore qͦ oblatio¬
nes iherosolimã deferebant᷑. Non
aũ putemꝰ herode qui tetrarcha
erat. postea regem factũ. hoc ca¬
pitulo designatũ. Refert enim
iosephus gauim imꝑio suscepto
continuo uideoꝵ principatum.
huic herodi filio aristoboli. quẽ
tam̃ ille agrippam nominat. qͣr
anno. herodi sedem parit̾ con¬
tulisse: ipsum uͦ herodem qui uł
in iohannis nece auctor extiterat.
uł in passione d̾ni interfuerat.
multis excruciatũ modis exilio
damnasse ꝑpetuo. Porro hunc
herodem siue agrippam tercio
claudii anno. sui uͦ regni septimo
ab angło ꝑcussum: regnũ agͥp¬
pe filio reliquisse. Aristobolus
aũ quẽ dixi. ipse est qui apatre
ꝑfido id est herode seniore sub
quo dominꝰ natꝰ est: cum fratre
alexandro fuerat interfectꝰ. Occidit

Expanded text:
autem tempore misit Herodes rex magnus. Non famis videlicet tempore, quam quarto Claudii anno factam historiae referunt, cum Herodes tertio ejusdem sit anno defunctus, sed illo haud dubie tempore, quo oblationes Jerosolymam deferebantur. Non autem putemus Herodem, qui tetrarcha erat, postea regem factum, hoc capitulo designatum. Refert enim Josephus Caium, imperio suscepto, continuo Judaeorum principatum huic Herodi filio Aristobuli, quem tamen ille Agrippam nominat, tradanno Herodi eidem pariter contulisse. Ipsum vero Herodem, qui vel in Joannis nece auctor exstiterat, vel in passione Domini interfuerat, multis excruciatum morbis exsilio damnasse perpetuo. Porro hunc Herodem sive Agrippam, tertio Claudii anno, sui vero regni septimo ab angelo percussum, regnum Agrippae filio reliquisse. Aristobulus autem quem dixit, ipse est, qui a patre perfido, id est, Herode seniore, sub quo Dominus natus est, cum fratre Alexandro fuerat interfectus. Occidit
Abbreviated transcription (Latin):
pente scelera. q̃nta de eo narrant
hystorie. dimissus est ut euͣngłium
xp̃i in occidentis quoq partib predi¬
caret: sicut ipse romanis ait. Nunc
gͥ ꝓficiscar in iherusalem ministra¬
re scĩs. Et paulo post. Hoc gͥ cum con¬
sũmauero: ꝓficiscar ꝑ uos in hyspa¬
niam. Postea uͦ idest ultimo nero¬
nis anno: retentus ab eo. martyrio
coronatꝰ est. Quod utriq in scda
ad timotheũ epła: quam passurꝰ de
uincłis dictat exponit. In prima
inqͥens mea defensione nemo mͥ
affuit: s om̃s me dereliquert. Dñs¬
mͥ adstitit. & confortauit me. ut ꝑ
me predicatio impleret᷑. & audirẽt
om̃s gentes: & liberatꝰ sum de ore leo¬
nis: manifestissime propt̾ crudelita¬
tẽ neronẽ leonem ẽe significans. Et
in seq̃ntib. Et saluauit me: & saluũ
faciet in regnũ suũ cȩleste: qͦscilicet
presens sͥ sentiret imminere marty¬
riũ. Unde ineadem epła premiserat.
Ego enĩ iam ummolor: & tempꝰ meȩ re.¬

Expanded text:
pente scelera, quanta de eo narrant pente scelera, quanta de eo narrant historiae, dimissus est ut Evangelium Christi in Occidentis quoque partibus praedicaret, sicut ipse Romanis ait: Nunc igitur proficiscar in Jerusalem ministrare sanctis. Et paulo post: Hoc ergo cum consummavero, proficiscar per vos in Hispaniam. Postea enim, id est, ultimo Neronis anno, retentus ab eo, martyrio coronatus est. Quod utrumque in secunda ad Timotheum Epistola, quam passuris de vinculis dictat, exponit: In prima, inquiens, mea defensione, nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt. Dstitit, et confortavit me, ut per me praedicatio impleretur, et audirent eum omnes gentes, et liberatus sum de ore leonis . Manifestissime, propter crudelitatem, Neronem leonem esse significans. Et in sequentibus: Et salvavit me, et salvum in regnum suum coeleste, quod scilicet praesens sibi sentiret imminere martyrium. Nam et in eadem Epistola praemiserat: Ego enim jam immolor, et tempus re
Abbreviated transcription (Latin):
beati didimi libris excerpta: hunc in
nr̃is opuscłis teneant locum. Incͣs¬
satum est enĩ cor ppłi hunus: & graui
ter aurib audiert̃. Ne putemꝰ cras¬
situdinẽ cordis & grauitatẽ auriũ
nature ẽẽ. ñ uoluntatis: subuingit
culpã arbitrii. & dicit. Et ocłos su¬
os compressert̃. ne forte uideant ocłis:
id est ipsi meritis precedentib cau¬
sa fuerunt. ut ds eis ocłos claudet.
Ulel ad suꝑiora uingendu est dicen¬
te domino ad ꝓpħã. uade ad ppłm istũ
& peccata quib cecitatẽ meruert̃
illis imꝓpera: si forte uł sic audire
& ad me conu̾ti dignentur. Mansit
aũ biennio toto in suo conducto:
id est in hospicio quod ipse sͥ condu¬
xerat. xp̃m om̃ib predicabat. Non
solũ quidem uideis: s & gentib
qͣs illis reꝓbatis dixerat ẽẽ saluan¬
das Et docens que sunt de dño
iħu xp̃o: cum om̃i fiducia sine ꝓhi¬
bitione. Non solum rome predica¬
re ꝓhibitus ñ est. s necdi neronis
imꝑio roborato. nec in tanta erũ¬

Expanded text:
beati Didymi libris excerpta, hunc in nostris opusculis teneant locum Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus graviter audierunt. Ne putemus crassitudinem cordis naturae esse non voluntatis, subjungit culpam arbitrii et dicit: Et oculos suos compresserunt, ne forte videant oculis. Id est, ipsi meritis praecedentibus causa fuerunt, ut Deus eis oculos clauderet. Vel ad superiora jungendum est, dicente Domino ad prophetam: Vade ad populum istum, et peccata quibus caecitatem meruerunt, illis impropera, si forte vel sic audire, et ad me converti dignentur . Mansit autem biennio toto in suo conducto, id est, in hospitio quod ipse sibi conduxerat, Christum omnibus praedicabat, non solum quidem Judaeis, sed et gentibus, quas illis reprobatis dixerat esse salvandas. Et docens quae sunt de Domino Jesu Christo cum fiducia sine prohibitione. Non solum Romae praedicare prohibitus non est, sed necdum Neronis imperio roborato, nec in tanta erum
Abbreviated transcription (Latin):
corpori abdicent. donec iusti morte saci¬
entur. S ñ est sap̃ia ñ est prudentia
ñ est consiluĩ: contͣ dñm. Nam & si supͣ
paulꝰ hostias licet obtulerit. caput
raserit. nudipedalia exercuerit. uide¬
is factus sit udeus: uincła tam̃ quȩ p̃¬
dicta erant ñ euasit. Et hic isti qͣmuis cõ¬
cilia cogant. se deuoueant. insidias ten¬
uant: seruat᷑ tam̃ apłs. ut & rome sicut
ei dictum erat xp̃o testimoniũ reddat.

Expanded text:
corpori abdicent, donec isti morte saticorpori abdicent, donec isti morte satientur. Sed non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum. Nam et supra Paulus hostias licet obtulerit, caput raserit, nudipedalia exercuerit, Judaeis factus sit Judaeus, vincula tamen quae praedicta erant non evasit. Et hic isti quamvis consilia cogant, se devoveant, insidias tendant, servatur tamen Apostolus, ut et Romae sicut ei dictum erat, Christo testimonium reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestat dicens. Nesciebam fr̃s: qͥa
pͥnceps ẽ sacerdotũ. Nam & si hũc
uere nouerat. in nouo testam̃to pͥn¬
cipẽ non ẽẽ sacerdotũ: tam̃ erudiẽs
alios atq erga eos qui in potestate
sunt modestius conseruari monensꝰ
ip̃e quoq hic uoluit tẽperare. Uiri
fr̃s. ego phariseus sum: & cet̾a. Sicut
unitas semꝑ est bonis noxia. Unde
git: ut quẽ muniti cinxerant. diuisi
laxarent. Sic mare rubrũ qd̾ solidu
filios isrł artauerat: diuisũ ab egip¬
to liberauit. Qd̃ au se filiũ pharise¬
oꝵ. siue iuxta grecũ filiũ pharisei ẽẽ
testatur:. hoc est qͦd sup̃ głatur se an¬
te pedes gamalihelis qui phariseꝰ¬
fuisse legitur. ꝓpħas legemq didi¬
cisse. Et deuouert̃ sedicentes: neq
manducat᷑os neq bibituros donec
Soccid̾ent paulũ. Cum dns dicat.
beati qͥ esuriunt & sitiunt iusticiã:
isti econtͣrio iniquitatẽ esuruint. &
sanguinẽ adeo sitiunt: ut cybos etiam

Expanded text:
nifestat dicens: Nesciebam, fratres, quia nifestat dicens: Nesciebam, fratres, quia princeps esset sacerdotum. Nam etsi hunc vere noverat in novo testamento principem non esse sacerdotum, tamen erudiens alios, atque ergo eos qui in potestate sunt, modestius conversari monens, ipse quoque hic voluit temperate. Viri fratres, ego Pharisaeus sum, etc. Sicut unitas semper est bonis noxia. Unde git, ut quem uniti cinxerant, divisi laxarent. Sic mare Rubrum, quod solidum filios Israel arctaverat, divisum ab Aegypto liberavit. Quod autem se filium Pharisaeorum, sive, juxta Graecum, filium Pharisaei se esse testatur, hoc est, quod supra gloriatur, se ante pedes Gamalielis, qui Pharisaeus legitur, prophetas legemque didicisse. Et devoverunt se dicentes neque manducaturos neque bibituros donec occiderent Paulum. Cum Dominus dicat: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , isti e contrario iniquitatem esuriunt, et sanguinem adeo sitiunt, ut cibos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cii uestim̃ta scindit:. quia tunc sacerdo¬
tiũ uetꝰ erat nouo mut andu: nc̃ uͦ
quia post necẽ apłoꝵ tota simul gens
erat regni gła spolianda. cuncti indu¬
mñta ꝓiciunt: & clamorẽ puluere
mixtum. ad cȩlum tollunt. Iuxca
quod psalmus ait. Suꝑbia eoꝵ qͥ te
oderunt ascendit semꝑ. Ego mul¬
ta pecunia cuulitatẽ hanc consecu¬
tꝰ sum. Alia edacio manifestiꝰ quod
dixerit iunuat. Hixit tribumis.
Tam facile te dicis ciuiẽ romanũ
ẽẽ: Ego enim scio qͣnto precio cuuli¬
tatẽ istam possedi Et paulus Ego
aũ & natus sum. Idest in hoc ego plꝰ
te romanꝰ sum. qd non alibi natus.
amimi commotꝰ hoc dixit. s utiq
ꝓphetando locutus est: qͥa figurate
illud pontificiũ quod erat in pari¬
etis dealbati similitudine cõposi¬
tũ. ꝑcutiendu eẽt. ac destruendu:
ipsũ futurũ significans. ñ optatiuo
maledicens. Qm tͣnquillo enĩ animo
hec diceret: seq̃nti responsione ma¬

Expanded text:
 vestimenta scindit, quia tunc sacerdo vestimenta scindit, quia tunc sacerdotium vetus erat novo mutandum. Nunc vero quia post necem apostolorum tota simul gens erat regni gloria spolianda, cuncti indumenta projiciunt, et clamorem pulvere mistum ad coelum tollunt. Juxta quod Psalmista ait: Superbia eorum qui te oderunt, ascendit semper . Ego multa pecunia civilitatem hanc consecutus sum. Alia Editio manifestius quid dixerit insinuat. Dixit tribunus: Tam facile dicis civem Romanum esse? Ego enim scio quanto pretio civilitatem istam possedi. Et Paulus ait: Ego autem et natus sum. Id est, in hoc ego plus te Romanus sum, quod non alibi natus Ranimi commotus hoc dixit, sed utique prophetando locutus est, quia figurale illud pontificium quod erat in parietis dealbati similitudine compositum, percutiendum esset ac destruendum,ipsum futurum significans, non optativo maledicens. Quod tranquillo enim animo haec diceret, sequenti responsione ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicłi metu uł dissimulatione faci¬
noris:. sicarus ñ deprehendebatur. x
Atharso ciliciȩ ñ ignotȩ ciuitatis
municeps. Nlatus quide apłs in opi¬
do galylee giscali fuit. Quo a roma¬
nis capto: cum parentib suis char¬
sum cilicie cõmigrauit. A quib
ob studia legis missus iherosolimã:
a gamalihele uiro doctissimo sicut
in seq̃ntib ipse memorat eruditur.
pio id est t̾ritorio eiusde ciuitatis
in qua nutritꝰ est. appellat. Dictũ
ẽ municipiũ: quod tantũ munia.
id est tributa debita uł munera
reddat. Nam liberales & famosissi¬
mȩ cause. & quȩ ex pͥncipe ꝓficiscũ¬
tur: ad dignitat᷑e ciuitatis ꝑtinẽt.
N ec mirũ si se tharsensem & n giscaliten
dicat: cum dns ipse in bethleem na¬
tus. ñ bethleemita. s nazareus sit
qd̃ comites illius starent stupefacti:¬
audientes quid̾e uocẽ. neminẽ autẽ¬
uidentes. Unde colligitur eos sonũ
ne sacerdos solus de throno exiliens¬

Expanded text:
periculi metu, vel dissimulatione facipericuli metu, vel dissimulatione facinoris, sicarius non deprehendebatur. A Tarso Ciliciae non ignotae civitatis municeps. Natus quidem Apostolus in oppido Galilaeae Giscali fuit. Quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae commigravit. A quibus ob studia legis missus Jerosolymam, a Gamaliele viro doctissimo, sicut in sequentibus ipio, id est territorio ejusdem civitatis, in quo est nutritus, appellat. Dictum autem municipium, quod tantum munia, id est tributa debita vel munera reddat. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ad dignitatem civitatum pertinent. Nec mirum, si se Tarsensem et non Giscalitem dicat, cum Dominus ipse in Bethleem natus, non Bethleemites, sed Nazareus, sit quod comites illius starent stupefacti,audientes quidem vocem, neminem videntes. Unde colligitur eos sonum ne sacerdos solus de throno exsiliens
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ꝑuenit ad montẽ oliueti: paratꝰ
inde irruere iherosolimã urbemq
sͥ subiugare. S conatus eius preue¬
int felix: mox ꝙ cum armatis occur¬
rens. egiptio quide cum paucis fuga¬
to. aliis etiam ꝑemptis. temere cepta¬
 facile restrinxit Quatuor milia
uiroꝵ sicarioꝵ. Non est de hoc nu¬
mero satellitũ int̾ tribunũ qui hȩc
locutus est & iosephum qui de egip¬
tio scͥpsit: habenda controu̾sia. Potu¬
it enum fieri ut pͥmo cum paucis. is.¬
demq clam tyrannide agentib ad.¬
ueniens: plures sͥ postea publica frau¬
de coniunxerit. Legitur aũ tẽpore
felicis hoc genus surrexisse latronũ:
qui ñ locoꝵ uł tempoꝵ abdita cap¬
tantes. s sicas id est breues manu
gladios gestantes. in ipsa luce diei
ppło ꝑmixti ceco adherentes uulnere
cruentabant: ut querelam mors p̃¬
ueniret. & ꝑcussor lateret. Et siqͥs
cõmotus fuiss qd̃ in medio urbis
talia gererentur: & hic ꝑibat. Ita

Expanded text:
tum, pervenit ad montem Oliveti, paratus tum, pervenit ad montem Oliveti, paratus inde irruere Jerosolymam, urbemque sibi subjugare. Sed conatus ejus praevenit Felix, mox cum armatis occurrens. Aegyptio quidem cum paucis fugato, aliis etiam peremptis, temere coepta facile restrinxit. Quatuor millia virorum sicariorum. Non est de hoc numero satellitum inter tribunum qui haec locutus est, et Josephum qui de Aegyptio scripsit, habenda controversia. Potuit enim fieri ut primo cum paucis, iisdemque clam tyrannidem agentibus adveniens, plures sibi postea publica fraude conjunxerit. Legitur autem tempore Felicis hoc genus surrexisse latronum, qui non locorum vel temporum abdita captantes; sed sicas, id est, breves manu gladios gestantes, in ipsa luce diei populo permisti, caeco adhaerentes vulnere cruentabant, ut querelam mors praeveniret, et percussor lateret. Et si qui commotus fuisset quod in medio urbis talia gererentur, et hic peribat. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ dies consuminari. alioqͥn ñ po¬
test stare sententia quã ipse post
qͥnq dies aduentꝰ sui in cesareã pre-¬
sidi dixit: quia ñ sunt plus dies mei
qͣm duodecĩ. ex quo ascendi adorare
in ihrłm. Si enim & his septem &e ulis
qͥnq dieb concilii illius diem qͦ ipse
phariseos & saduceos dissociauerat.
& illũ quo se uidei deuouerant eum
occisuros adieceris: ꝓculdubio plusq̃
duodecĩ dies reꝑientur ibi eẽ. Hic ẽ
homo qui adu̾sus popłm & legemae lo¬
cum hunc om̃s ubiq docens. Quia ui¬
debant noue gr̃e sectatores. miꝰ ceri¬
monias legis & templi sollempnia
freq̃ntare: timebant sicut in eugłio
legitur. ne uenirent romani. & tolle.¬
rent eoꝵ & locum & gentẽ Qui dixit.
Grece nosti: Nonne tu es egiptius: & ca̾
Egiptius enim quida uenerat ad iu¬
deam: qui fidem sͥ ꝓphetie magica arte
conciscens. ad triginta milia uideoꝵ
congregauit. Et ductans eos ꝑ deser¬

Expanded text:
septem dies consummari. Alioquin non poseptem dies consummari. Alioquin non potest stare sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi dixit: Quia non plus sunt dies mihi quam duodecim, ex quo ascendi adorare in Jerusalem. Si enim his septem et illis quinque diebus concilii illius diem quo in se Pharisaeos et Sadducaeos dissociaverat, et illum quo se Judaei devoverant eum occisuros adjeceris, procul dubio plus quam duodecim ibi reperientur esse dies. Hic est homo qui adversus populum et legem et locum hunc, omnes ubique docens. Quia videbant novae gratiae sectatores minus cerimonias legis et templi solemnia frequentare, timebant, sicut in Evangelio legitur, ne venirent Romani, et tollerent eorum et locum et gentem. Qui dixit: Graece nosti? Nonne tu es Aegyptius, etc.? Aegyptius enim quidam venerat ad Judaeam qui fidem sibi prophetiae magica arte consciscens, ad triginta millia Judaeorum congregavit; et ducens eos per deser
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ criminabant᷑. Cuius
false criminationis inuidiã con¬
gruentiꝰ deuitare ñ possit. qͣm ut
ea ipse celebraret. que damnare
tanq̃ sacrilega putabat᷑: atq
ita ostenderet. nec iudeos tunc ab
eis tanqͣm nefariis ꝓhibendos. nec
gentiles ad ea tanꝙͣ ad necessaria cõ¬
pellendos. Nam si reuera sic ea repro¬
baret. quẽ ammodu de illo auditũ
erat. & ido celebranda susciꝑet. ut
actione simulata suã possit occulta¬
re sententiã: ñ ei dic̾et iacobus. &
sciant om̃s qm̃ quȩ de te audierunt
falsa sunt: s diceret putabunt om̃s.
presertĩ quia in ipsis iherosolunis
apłi iam decreuerant. ne quisquã
gentes cogeret iudarzare. Non autẽ
decreuerant ut quisquã tunc uideoᷤ
iudaitare ꝓhiberet: qͣmuis etiã ipso ᷤᷤ¬
Siam doctrina xp̃iana ñ cogeret.Iũ¬
Nondu consũmati erant hi dies:
s eoꝵ cursꝰ agebatur. & consũmatio
expectabatur. Unde expressuis in
greco dicitur. cum aũ incipiebant

Expanded text:
m criminabantur. Cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Judaeos tunc ab eis tanquam nefariis prohibendos, nec gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Jacobus: Et scient omnes, quoniam quae de te audierint, falsa sunt; sed diceret, Putabunt omnes: praesertim quia in ipsis Jerosolymis apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret iudaizare, non autem decreuerant. ne quisquam tunc ludaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam . ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. pNondum consummati erant hi dies, sed eorum cursus agebatur, consummatio spectabatur. Unde expressius in Graeco dicitur: Cum autem incipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
pħam ad patres ur̃os dicens Uade
ad ppłm istũ & dic. Audietis aure. & cȩt̾a.
Hanc ꝓphetiam quã apłs affirmat
a dno dictam ẽẽ cõmemorat. Ex quo
liquido ostenditur una & uoluntas
scm̃. hec de eo scripsit. qui in ꝓpħis
ante aduentũ dni alius fuit: s de eo
cuius & ipse particeps erat. & om̃s
qui in fide consuminate uirtutis fe.¬
rebant᷑. Unde & cum arcicło eius
meminit quasi solitariũ. & unii eẽ
contestans. Et sicut dicit. ñ simpli¬
ꝓphetasse cõmemorat. cũ articłata
quoq in eo sermone quo presentib
ꝑsuadebat. oportuerat inqͥt cõpleri
scripturã quã preloquutꝰ est sp̃c sc̃s.¬

Expanded text:
ad patres vestros, dicens: Vade ad populum istum et dic: Aure audietis, etc. Hanc prophetiam quam Apostolus affirmat a Domino dictam esse commemorat. Ex quo liquido ostenditur una et voluntassanctum haec de eo scripsit, qui in prophetis ante adventum Domini alius fuit, sed de eo cujus et ipse particeps erat, et omnes qui in fide consummatae virtutis ferebantur. Unde et cum articulo ejus meminit, quasi solitarium et unum esse contestans, et sicut dicit non simpliprophetasse commemorat cum articula que in eo sermone quo praesentibus persuadebat: Oportuerat, inquit, compleri Scripturam quam praelocutus est Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
a moyse: eoꝵ qui ꝑ gentes st̾ uideoꝵ.¬
lut sacrilegam. nec do mandante
conscͥptam damnari dicas: quȩ per
moysen patrib fuere ministrata.
Hoc enĩ de paulo iactauant. ñnulli
qui intelligebant quo animo a ui¬
deis fidelib obseruari tunc ista de¬
buerint᷑. propt̾ comm̃danda scili¬
cet auctoritatẽ diuinã. & sacram̃¬
adipiscendã salutẽ. que iam in xp̃o
reuelata ꝑ baptismi sacramentũ
ministrabat᷑. S illi hoc de paulo
sparserant: qui sic ea uolebant
obseruari tanqͣm sine his in euͣn¬
głio salus credentib ẽẽ ñ possit.
Ipsum enĩ senserant uehem̃tis¬
simũ gre predicatorẽ. & inten¬
tioni eoꝵ maxime adu̾sa docen¬
tẽ: ñ ꝑ illa hominẽ iustificari. s¬

Expanded text:
a Moyse, eorum qui per gentes sunt Judaeoruvelut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari dicas quae per Moysen patribus fuere ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus conservari tunc ista debuerint, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, et Sacrameadipiscendam salutem, quae jamr et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari s
Abbreviated transcription (Latin):
predicabat. B arnabas aũ app̃¬
hensum illum duxit ad apłos.
Hic est barnabas ille ciprius ge¬
nere leuites: qui supͣ preciũ agri
sui ad pedes apłoꝵ attulisse memo¬
rat᷑. L oquebatur quoq & dispu¬
 tabat cum grecis. N ota qd̃ grecoᷤ
in iherłm. iudeos in damasco que
gentiliũ est ciuitas. docuerit: ne
forte hoc fignificet. gentiles in
ciitat̃e di adunandos: & uide¬
os in ꝑfidiam gentiũ ẽẽ lapsuro.
iuxta quod ysaias arc. Et uer¬
tẽtur libanus in chermel: &e cher¬
mel in saltum reputabitur. n¬
Suenit aũ ibi homine quendam
Inoĩe eneam: ab annis octo iacen¬
tẽ in grabato. Eneas iste genus
sig̃cat humanũ. infimoꝵ prius
dilectione languescens: s apł̃oꝵ
mundꝰ ipse quatuor plagis sublima¬
tur. & cursus scłi annius quatuor
tẽporib uariatur: quicunq p̃¬
sentia labentiaq gaudia com¬
plectitur. quasi bis quat̾nario
annoꝵ numero. grabato sternit᷑
enerius. Grabatũ quippe

Expanded text:
praedicabam. Barnabas autem apprpraedicabam. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad apostolos. Hic est Barnabas ille Cyprius genere, Levites, qui supra pretium agri sui ad pedes apostolorum attulisse memoratur. Loquebatur quoque et disputabat cum Graecis. Nota quod Graecos in Jerusalem, Judaeos in Damasco, quae gentilium est civitas, docuerit, ne forte hoc significet gentiles in civitatem Dei adjuvandos, et Judaeos in perfidiam gentium esse lapsuros. Juxta quod Isaias ait: Et vertetur Libanus in Charmel, et Charmel in saltum reputabitur . Invenit autem ibi hominem quemdam, nomine Aeneam, ab annis octo jacentem in grabato. Aeneas iste genus significat humanum, infirmorum prius delectatione languescens, sed apostom mundus ipse quatuor plagis sublimatur, et cursus saeculi annuis quatuor temporibus variatur, quicunque praesentia labentiaque gaudia complectitur, quasi bis quaternario annorum numero, grabato sternitur enervis. Grabatum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Iuncꝰ enĩ uiriditatẽ fidi: palma
spem uite et̾nȩ sig̃cat. Ouisquisgͦ
se muro adu̾sitatis uid et cinctum:
sportã uirtutis qua euadat festinꝰ
ascendat. Cum aũ uenisset in ihe¬
rłm: temptabat se iungere discipu¬
lis. Non eum mox baptiratũ cre¬
in arabiam. & iterũ reu̾sum ẽẽ da¬
entẽ iherosolimã uidisse petrũ: &
mansisse apud eum dieb qͥndeq̃.
Aliũ autẽ apłoꝵ uidisse neminẽ:
nͥ iacobũ frẽm dni. Ac deinde sic̃
& lucas ex sequitur: uenisse in par¬
tes syrie & cilicie. Utrũ aũ pͥma.
an scda uice damasci insidias ꝑtu¬
lerit: ñ facile patet. Nam &e scda intel¬
ligi pot̃: ex eo quod dicitur. multiᷤᷤ
dieb impletis consilium fecisse
uideos eum int̾ficiendi. Iccirco
aũ lucas arabiam pret̾mittere
uidetur. qͦd ibi minime p̃dicaue.¬
rit. iuxta quod ipse in sequentib
agrippe regiloquens ait: quia da¬
masci primũ & iherosolimis. &
in om̃i regione uidee & gentib

Expanded text:
nat. Juncus enim viriditatem fidei, palma nat. Juncus enim viriditatem fidei, palma spem vitae aeternae significat. Quisquis ergo se muro adversitatis videt cinctum, sportam virtutum, qua evadat, festinus ascendat. Cum autem venisset in Jerusalem, tentabat jungere se discipulis. Non eum mox baptizatum crein Arabiam, et iterum reversum esse Daentem Jerosolymam vidisse Petrum, et mansisse apud eum diebus quindecim. Alium autem apostolorum vidisse neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Ac deinde sicut et Lucas exsequitur, venisse in partes Syriae et Ciciliae. Utrum autem prima, an secunda vice Damasci insidias pertulerit, non facile patet. Nam et secunda intelligi potest, ex eo quod dicitur multis diebus impletis consilium fecisse Judaeos eum interficiendi. Idcirco autem Lucas Arabiam praetermittere videtur, quod ibi minime praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae regi loquens, ait: Quia Damasci primum, et Jerosolymis, et in omni regione Judaeae et gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiam sectabatur. quasi pelle ser¬
pentina ocłos cordis obtexerat. S¬
cadentib sub manu ananiȩ ab eius
ocłis squamis: monstrat᷑ in facie. qͦd
uerũ iam lum̃ recepit in m̃te. Acci¬
pientes aũ discipłi eius nocte: idest
discipłi xp̃i. N grecoeñi non ẽ addi¬
tum. eius. s tantũmͦ discipłi. ut gn̾a¬
lit̾ xp̃i uel eccłiȩ intelligant᷑. Non¬
dum enĩ paulus discipłos fecisse le¬
gitur. s solum iudeos confudisse:
qui habitabant damasci Per mu¬
rũ dimiserunt eũ submictentes in
sporta. hoc effiigii genus hodieq
seruatur in ȩccłia: quando qͥs antiqͥ
hostis insidiis. uel huiꝰ scłi laqueis
circumfusus. spei. fideiq sue muni¬
mine saluatur. Murus enĩ damasci
qui sanguinẽ bibens int̾pretatur:
adu̾sicas scłi est. Rex arecha qͥ int̾¬
pretat᷑ descensio: diabolus intelligit᷑.
Sporta que iuncis palmisq solet con¬
fici: fidei speiq coniunctionẽ desig¬

Expanded text:
perfidiam sectabatur, quasi pelle serperfidiam sectabatur, quasi pelle serpentina occadentibus sub manu Ananiae ab ejus oculis squamis monstratur in facie, quod verum lumen jam recepit in mente. Accipientes autem eum discipuli ejus nocte. Id est, discipuli Christi. In Graeco enim non est additum ejus, sed tantummodo discipuli, ut generaliter Christi vel Ecclesiae intelligantur. Nondum enim Paulus discipulos fecisse legitur, sed solum Judaeos confudisse qui habitabant Damasci. Per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. Hoc effugii genus hodieque servatur in Ecclesia, quando quis antiqui hostis insidiis vel hujus saeculi laqueis circumfusus, spe fideique suae minime salvatur. Murus enim Damasci, quae sanguinem bibens interpretatur, adversitas saeculi est. Rex Areta, qui interpretatur descensio, diabolus intelligitur. Sporta quae juncis palmisque solet confici, fidei speique conjunctionem desig
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: & dicetur tͥ quid te oporteat face.
Non continuo quȩ eeñt facienda
monstrauit: s in ciuitate postino¬
du audienda p̾monuit: ut tanto
post in bonis solidius staret. qͣnto
prius funditꝰ euersus apͥstino errore
cecidisset.s Iꝑtisq ocłis nicħ iudebat.
Nequaꝗͣ potuss bene rursꝰ udere. nͥ¬
sap̃iam qua ꝑturbabat᷑ excludens. fidei
se ꝑ cuncta cõmitteret. Et erat trib
dieb ñ uidens. Quia dñm ñ credi¬
derat tercia die mortem resurgendo
uicisse: suo iam instruit᷑ exemplo. qui
tenebras triduanas luce reu̾sa muta¬
ret. Ego enim ostendam illi: qͣnta
oporteat eum ꝑ nomine meo pati.
Non debet inquit timeri quasi ꝑsecu¬
tor. s potius quasi frat̾ amplecti: qͥa
aduersa quȩ scĩs intulerat. ꝓmptꝰ est
sustinere cum scĩs. Et confestim ce¬
cidert ab ocłis eius: tanqͣm squamȩ
Daaconis om̃e corpꝰ dicitur eẽ sqͣmis
contectũ. Quia gͦ uidei serpentes & ge¬
nimina st̃ uiꝑarũ uocati: quia illoꝵ

Expanded text:
te oporteat facere. Non continuo quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum audienda praemonuit, ut tanto post in bonis solidius staret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertisque oculis nihil videbat. Nequaquam potuisset bene rursus videre, nsapientiam, quae perturbatur, excludens, fidei semper cuncta committeret. Et erat tribus diebus non videns, etc. Quia Dominum non crediderat tertia die mortem resurgendo vicisse, suo jam instruitur exemplo, qui tenebras triduanas, luce reversa, mutaret. Ego enim ostendam illi, quanta oporteat eum pro nomine meo pati, et rel. Non debet, inquit, timere quasi persecutor, sed potius quasi frater amplecti, quia diversa quae sanctis intulerat promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim cecideDraconis omne corpus dicitur squamis esse contextum. Quia ergo Judaei serpentes et genimina sunt viperarum vocati, quia illorum
Abbreviated transcription (Latin):
magna. id est &e de his qui gentilem
ritum in uidaismo mutau̾ant. &
de his qui omĩno gentiles ꝑmanse¬
rant: multi ad xp̃m confluebant.
Hi aũ erant nobiliores eoꝵ qui sunt
thessalonicȩ. Anuni nobilitatem
oicit: qua u̾bo audiendo inscrutan¬
doq institerunt. Quidam aũ epy¬
curei & stoichi phylosophi dissere¬
bant cum eo. Epycurei p̃ceptoris
sui tarditatẽ secuti. felicitatẽ hoĩs
in sola corporis uoluptate. stoici
uͦ in sola animi urtute posuerunt:
qui int̾ se quidẽ dissidentes. apłm
tam̃ unanimit impugnant: eo qͦd ho.¬
mine sic̃t ex anima & corpore subsiste¬
re. ita in utͦq doceret beatũ eẽ debe¬
re: s hoc nec tempore presenti. nec
uirtute humana. s grã di ꝑ iħm

Expanded text:
magna; id est et de iis, qui gentilem magna; id est et de iis, qui gentilem ritum Judaismo mutaverant, et de iis, qui omnino gentiles permanserant, multi ad Christum confluebant. Hi autem erant nobiliores eorum qui sunt Thessalonicae. Animae nobilitatem dicit, qua verbo audiendo scrutandoque instituerant. Quidam autem Epicurei et Stoici philosophi, disserebant cum eo. Epicurei praeceptoris sui tarditatem secuti, felicitatem hominis in sola corporis voluptate, Stoici vero in sola animi virtute posuerunt. Qui inter se quidem dissidentes, Apostolum tamen unanimiter impugnant, eo quod hominem sicut ex anima et corpore subsistere, ita in utroque doceret beatum esse debere; sed hoc nec tempore praesenti, nec virtute humana, sed gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
culatoꝵ cathenas resoluerit. Aliter.
Quicunq fidelium om̃e gaudium
existimat cũ in temptationib uariis
inciderit: libent̾ ꝙ głatur in infirmi¬
tatib suis ut inhabiter in eo untus
xp̃i. hic ꝓfecto cum paulo & syla int̾
carceris tenebras hymnizat: & cum
psalmista d̾no decantat. Tues mͥ re-¬
fugiũ a pressura quȩ circudedit me:
exultatio mea. L auit plagas eoꝵ:
S& baptiratꝰ est ipse. Pylchra rerũ
uarietas. Quib plagas uulneris la¬
ti ac resurgere oporteret: & hec ead̃e
passio & resurrectio ad nullũ alium
qͣm ad iħm nazarenũ ꝑtineret. Frant
enĩ quida iudeoꝵ sicut & hodie st̃
ita ꝑfidi. ut cum xp̃i passionẽ ac
resurrectionẽ scͥpturis insertã ne-¬
gare ñ possint: hec tam̃ ad iħm ꝑti¬
nere omĩno negent: magisq anti¬
re uelint. Et id̾o paulus ñ mͦ xp̃i my¬
steria predicabat: s hec etiam in
xp̃o iħu consũmata docebat. Et
de colentib gentilib q multitudo

Expanded text:
culatorum catenas resolverit. Aliter. culatorum catenas resolverit. Aliter. Quicunque fidelium omne gaudium existimat, cum in tentationes varias inciderit , libenterque gloriatur in infirmitatibus suis, ut inhabitet in eo virtus Christi , hic profecto cum Paulo et Sila inter carceris tenebras hymnizat, et cum Psalmista Domino decantat: Tu es mihi refugium a pressura, quae circumdedit me, exsultatio mea Lavit plagas eorum, et baptizatus est ipse. Pulchra rerum varietas. Quibus plagas vulnerum lati et resurgere oporteret, et haec eadem passio ac resurrectio ad nullum alium, quam ad Jesum Nazarenum pertineret. Erant enim quidam Judaeorum, sicut et hodie sunt, ita perfidi, ut cum Christi passionem ac resurrectionem Scripturis insertam negare non possint, haec tamen ad Jesum pertinere omnino negent, magisque Antire velint. Et ideo Paulus, non modo Christi mysteria praedicabat, sed haec etiam in Christo Jesu consummata docebat. Et de colentibus, gentilibusque multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
quitur: ñ ausus luce presente. suas
ultra celare tenebras. Peccatori aũ
dixit ds. Quare tu enarras iusticias
meas: Ne corrumpam amari melle
doli. siuera canit qui falsa ministrͣ.
ut aratorait. P Recipio tibi in noĩe
iħu xp̃i exire ab ea. B arieum qui
fidei impugnator erat. & artis infir¬
mitate & ocłoꝵ amnissione cecauit:
hanc uͭ que ꝑuersa licet m̃te. uera
tam̃ loquebatur. arte solummͦ nefa¬
ria priuare curauit. Quia eni indig¬
nũ erat. ut u̾bum exngłii sp̃c miiun¬
dus annunciaret. abscedere hunc & sile
simus romani. De fide iħu dicunt:
in cuius nomine phytonis sp̃e exi¬
erat. Iam enĩ decreu̾ant romani: ne
quis dͥs eẽt acceptꝰ nisi a senatu pro¬
batus. Media autẽ nocte paulus &
sẏlas. adorantes dđm. hymnũ dicebãt:
& cetera. D euotio simul apłici pecto¬
ris & uirtus exprimit᷑ orationis: cum
& illi hymnos in imo carcere cecine
ruerit ostia: atq ipsas postremo uin¬

Expanded text:
quitur, non ausus luce praesente suas quitur, non ausus luce praesente suas ultra celare tenebras. Peccatori autem dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Ne corrumpamur amari Melle doli, si vera canat, qui falsa ministrat, ut Arator ait. Praecipio tibi in nomine Jesu Christi exire ab ea. Barjesum qui fidei impugnator erat, et artis infirmitate, et oculorum amissione caecavit. Hanc vero, quae perversa licet mente, vera tamen loquebatur, arte solummodo nefaria privare curavit. Quia enim indignum erat ut verbum Evangelii spiritus immundus annuntiaret, abscedere hunc et silesimus Romani. De fide Jesu Christi dicunt, in cujus nomine Pythonis spiritus exierat. Jam enim decreverant Romani ne quis Deus esset acceptus, nisi a senatu probatus. Media autem nocte Paulus et Silas adorantes Deum, hymnum dicebant, et caetera. Devotio simul apostolici pectoris, et virtus exprimitur orationis, cum et illi hymnos in imo carcere cecinerruerit ostia, atque ipsas postremo vin
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur. Et qui nouit corda ds.
Beneficii gr̃a doctorem abasia re-¬
mouit: ne si scm̃ canib detur. error
cordis iniqui grauiꝰ de contempta
predicatione uidicetur. Rursũq
alia curantes apłos: legatus ma¬
cedo. quẽ angłm gentis illiꝰ credi¬
mꝰ micas sibi dominici panis offer¬
S cedonie ciuitas colonia. Colomia
est: que defectu indigenaꝵ. nouis cul¬
torib adimplet᷑. Unde & a cultu ag:
colonia dicta est. P uellam quan¬
dam habentẽ sp̃m phytonem. Quid
phytonica diuinatio gerat artis.
in libro regum inuenimꝰ: uͥ rogante
saule. phytonissa. uel animã samu¬
helis. uel pro eo potius sp̃m immun¬
dũ euocauit ab inferis: quod magice
phantasie genus. ab apolline phytio
reꝑtũ. atq ab eiꝰ cognomine sie dict̃
ẽẽ uocatũ. S & hebreũ nomen con¬
gruit: qͥa phitonia. os abyssi dicitur.
sti homines serui di excelsi sunt.
Non uoluntatis ista confessio est. qua
premiũ sequitur confitendi: s timo¬

Expanded text:
tenditur, et qui novit corda Deus, tenditur, et qui novit corda Deus, beneficii gratia Doctorem ab Asia removit, ne si sanctum canibus detur, error cordis iniqui gravius de contempta praedicatione judicetur. Rursumque alia curante apostolo, legatus Macedo, quem angelum gentis illius credimus, micas sibi dominici panis pecedoniae civitas, colonia. Colonia est, quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et a cultu agri colonia dicta est. Puellam quamdam habentem spiritum pythonem. Quid pythonica divinatio gerat artis, in libro Regum invenimus, ubi, rogante Saule, pythonissa vel animam Samuelis, vel pro ea potius spiritum immundum evocavit ab inferis. Quod magicae phantasiae genus ab Apolline Pythio repertum, atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen congruit, qui Pythona os abyssi dicunt. Isti homines servi Dei excelsi sunt. Non voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi; sed timo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi opus exercuit. Circumcidit
ueritate lucente quippiã utilitatis
crederet allaturas: s ne ꝑ occasionẽ
gentiũ. uidei a fide reced̾ent. Quib
tam̃ umbra uetꝰ paulatin tollenda
erat: sicut & gentib moꝵ prauitas
antiquoꝵ. ut supͣ dictum est. Iste
enĩ umbre legales. quasi a dno ali¬
qͣndo constitutȩ: interdii ab apłis st̃
illis temporib ob declinanda uide¬
oꝵ ꝑfidiam usurpatȩ. Gentilis uͦ
insticutio. ut uere a sathana reꝑta:
nuꝗͣ a scĩs est attacta. Uetiti st̃
ab sp̃u scõ loqui u̾bum in asia. & ce¬
tera: usq tͣnsiens in macedoniam.
adiuua nos. Uere terribilis dns
in confiliis suꝑ filios hominũ. Iste
se magistrũ ꝑ omĩa sequi ꝓmittit.
nec ꝑmictitur: alter sequi uissus.
nec ad patͥs sepulturã petitas acce¬
pit inducias: inuitꝰ ac repugnans
attrahitur saulꝰ. Cornelio precib
& elemosinis insistenti: uelut re¬
munerationis uice. uia salutis os¬

Expanded text:
sibi opus exercuit. CAPUT XVI. Csibi opus exercuit. CAPUT XVI. Cveritate lucente, quidpiam utilitatis crederet allaturas, sed ne per occasionem gentium Judaei a fide recederent. Quibus tamen umbra vetus paulatim tollenda erat, sicut et gentibus morum pravitas antiquorum, ut supra dictum est. Istae enim umbrae legales, quasi a Domino aliquando constitutae, interdum ab Apostolis sunt illis temporibus ob declinandam Judaeorum perfidiam usurpatae. Gentilis vero institutio, ut vere a Satana reperta, nunquam a sanctis est attacta. Vetati sunt a Spiritu sancto loqui verbum in Asia, etc., usque Transiens in Macedoniam, adjuva nos. Vere terribilis Dominus in consiliis super filios hominum. Iste se magistrum per omnia sequi promittit, nec permittitur; alter sequi jussus, nec ad patris sepulturam petitas accepit inducias. Invictus ac repugnans attrahitur Saulus. Cornelio precibus et eleemosynis insistenti, velut remunerationis vice via salutis os
Abbreviated transcription (Latin):
tuta & seruandȩ inuicẽ dilecti¬
onis uira suscipient: pͥmitiuã
enĩ adhuc iudaitantẽ ȩccłiam hȩc
sabbatis celebrasse ꝑcercum ẽ. Uisp̃
est enim sp̃ui scõ. & nob̃: id est pla¬
cuit sp̃ui scõ. qui arbiter sue pote¬
statis existens. ubi uult spirat. &
que uult loquitur. Placit & nob
ñ nr̃a sola uoluntate: s eiusdem
ñ debere recipi eum: qm̃ in ipsa se
aciei fronte constituens. nimis te¬
pide steterat. Merito eum paulꝰ
abiecit: ne illius quasi contagiõe
uires corrumꝑent᷑ alioꝵ. Iacta est
aũ dissensio. Noli hoc delictũ pu¬
tare. Non enĩ commoueri malũ ẽ:
s irrationabilit̾ nulloq uisto fla¬
gitante negocio cõmoueri Et bar¬
nabas quide assumpto marco na¬
uigauit cyprum. propt̾ amatum
sibi frẽm & affinitate connuinctũ:
legunt᷑ enĩ fuisse consobrini. Bar¬
nabas separatus a paulo. patriam
repetit insulam: & nchilominus
eungłice predicationis inunctũ

Expanded text:
tuta et servandae invicem dilectituta et servandae invicem dilectionis jura suscipient. Primitivam enim adhuc Judaizantem Ecclesiam, haec Sabbatis celebrasse perceptum est. Visum est enim Spiritui sancto et nobis; id est, placuit Spiritui sancto, qui, arbiter suae potestatis existens, ubi vult spirat, et ea quae vult loquitur. Placuit et nobis; non nostra sola voluntate, sed ejusdem non debere recipi eum. Quoniam in ipsa se aciei fronte constituens, nimis tepide steterat, merito cum Paulus abjecit, ne illius quasi contagione vires corrumperentur aliorum. Facta est autem dissensio. Noli hoc delictum putare. Non enim commoveri malum est, sed irrationabiliter, nulloque justo flagitante negotio commoveri. Et Barnabas assumpto Marco navigaret Cyprum. Propter amatum sibi fratrem, et affinitate conjunctum leguntur enim fuisse consobrini Barnabas separatus a Paulo, patriam repetit insulam, et nihilominus Evangelicae praedicationis injunctum
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide uiuit. Et id̾o sacram̃ta ẽẽ po¬
tuert̃ ꝓ tempoꝵ diu̾sitate diu̾sa:
ad unitatẽ tam̃ eiusde fidi concor¬
dissime recurrentia. P ost hec
nificat: q̃ traditionib pharise¬
oꝵ corrupta. & dilacerata. sed
dno reu̾tente. id est in carne ap¬
parente. adeo sp̃itali gr̃a erecta: ut
ñ tantũ uidei. s & cuncte gentiũ
nationes nom̃ eius requirant Et
suffocatis & sanguine: id est afun¬
dendo sanguine uł manducan¬
do cũ sanguine. Hȩc quidem de
gentilitate uenientib:. ꝓ ipsis fi¬
dei rudim̃tis & inueterata gen¬
tilitatis consuetudine concessa
sunt. S ne putarent᷑ eadem etiã
ꝑfectiorib sufficere: uigilant̾ ad¬
iunxit atq ait. Uoyses enim
a temporib antiqͥs. habet in sin¬
gulis ciuitatib qui eum p̾dicent
in synagogis: id est &e si pceptoꝵ
nc̃ acerbitate ñ grauent᷑ a nob̾:
ꝓcedente tam̃ tempore du freq̃n¬
tius ad lectionẽ legis ꝓpħarũq
conuenerint. paulatĩ uitȩ insti¬

Expanded text:
ex fide vivit, ideo sacramenta esse potuerunt pro temporum diversitate diversa, ad unitatem tamen ejusdem fidei concordissime recurrentia. Post haec nificat, quae traditionibus Pharisaeorum corrupta et dilacerata, sed, Domino revertente, id est, in carne apparente, a Deo spiritali est gratia erecta, ut non tantum Judaei, sed et cunctae gentium nationes nomen ejus requirant. Et suffocatis et sanguine, id est, a fundendo sanguine, vel manducando cum sanguine. Haec quidem de gentili vita venientibus, pro ipsis fidei rudimentis, et inveterata gentilitatis consuetudine concessa sunt, sed ne putarentur eadem etiam perfectioribus sufficere, vigilanter adjunxit, atque ait: Moses enim a temporibus antiquis habet in singulis civitatibus, qui eum praedicent in synagogis; id est, et si praeceptorum nunc acerbitate non graventur a nobis, procedente tamen tempore, dum frequentius ad lectionem legis prophetarumque convenerint, paulatim vitae insti
Abbreviated transcription (Latin):
uircum lacrimis monens unũque
q ur̃m. Hoc pulchre & breuiter
exponit arator. Qui canit eccłiȩ
tria dogmata sepus edit: hysto¬
ricũ morale sonans typicumq
uolumen. Hinc uidea uacans ste¬
rilis que dicitur arbor. expectata
trib fructum ñ attulit annis. ĩa
ostendi uobis: id est ñ solũ doctrine
int̾ pressuras & lacrimas insisten¬
do᷑: uerũ ne quis infirmoꝵ grauet.
manib ẽẽ laborandu. Hoc ẽ aũ

Expanded text:
vi cum lacrymis, monens unumquemque vestrum. Hoc pulchre et breviter exponit Arator: Qui canit Ecclesiae tria dogmata, saepius edit Historicum, morale sonans, typicumque volumen; Hinc Judaea vacans, sterilis quae dicitur arbor, Expectata tribus fructum non attulit annis. Omnia ostendi vobis. Id est, non solum doctrinae inter praessuras et lacrymas insistendum, verum ne quis infirmorum gravetur manibus e
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Oꝑosior enim ẽ resuscitatio eo¬
rum qui ꝑ negligentiã. qm qui ꝑ
infirmitatẽ peccant: & hec ꝑ euti¬
chum. illa ꝑ thabitam quã petrꝰ
suscitauit exprimit᷑. Et ideo illa
in dieb infirmata morit᷑: hic me¬
dia nocte cadit & moritur. Illa p̾t
mortẽ loca incenacło ponitur:
hic t̾cio cenacło delapsus deorsum
mortuus lugetur. Iste presente &
docente: illa absente magistro. Ad
hunc paulus descendit: ad illam
petrꝰ suscitaturꝰ ascendit. Ila mox
uiso petro resedit: hic nocte me¬
dia defunctus tande mane resur¬
git: & iusticiȩ sole afflante rediuui¬
uus adducitur. Festinabat enim
si possibile sibi eẽt: ut diem penteco¬
sten faceret iherosolimis. PRecep¬
tũ quide legis erat: ut om̃s iudei
ter in anno. id est tempore pasche.
pentecosten. & scenophegiȩ ihero¬
soluna conuenirent. S apłs rup¬
tis scłi nexib: dien qͥnquagesime

Expanded text:
vobis. Operosior enim est resuscitatio eovobis. Operosior enim est resuscitatio eorum qui per negligentiam, quam qui per infirmitatem peccant. Et haec per Eutychum, illa per Tabitham quam Petrus suscitavit, exprimitur. Et ideo illa in diebus infirmata moritur, hic media nocte cadit et moritur. Illa post mortem lota in coenaculo ponitur, hic tertio coenaculo delapsus deorsum mortuus lugetur. Iste praesente et docente, illa absente magistro. Ad hunc Paulus descendit, ad illam Petrus suscitaturus ascendit. Illa mox viso Petro resedit, hic nocte media defunctus tandem mane resurgit, et justitiae sole afflante, redivivus adducitur. Festinabat enim si possibile esset, ut diem Pentecosten faceret Jerosolymis. Praeceptum quidem legis erat ut omnes Judaei ter in anno, id est, tempore Paschae, Pentecostes, et Scenopegiae, Jerosolymis convenirent, sed Apostolus ruptis saeculi nexibus d
Abbreviated transcription (Latin):
eutichus suꝑ fenestrã: & cet̾. Euti¬
chus hebraice. amens: grece uͦ dici¬
tur fortunatꝰ. Quoꝵ unũ ei qui ꝑ
adolescentiȩ uoluptatẽ de uirtutũ
culmine ceciderit: alter qui ꝑ condeᷤ¬
censionẽ predicatoris ad uirtutum
suma redierit congruit. Eductus
somno. cecidit de tercio cenaculo
deorsum: & cet̾. I Nter uerba predi¬
cationis. occurrit occasio curationis:¬
ut dulcedine miracłi & doctrine sermo
firmet᷑. & uigiliaꝵ labor arceat᷑: & me¬
moria magistri iam decessuri artiꝰ
m̃tib infigatur. Tria uͦ cenacła in qͦꝵ
supmo paulus disputat: fides. spes.
& caritas sunt. Alaior aũ his caritas.
Quã siquis ꝑ ignauiã deseruerit. &
rit: iam int̾ mortuos computabit᷑.
Cum eni in uno offend̾it: factus est
Somniũ reus. Ad qũẽ cum descendis¬
set: incubuit suꝑ eum. Quod des¬
cendit. incumbit. complectit᷑: hoc ẽ
qͦd ipse dicit. filioli mei. qͦs iterum
parturio: donec formetur xp̃c in

Expanded text:
Eutychus super fenestram, etc. EutyEutychus super fenestram, etc. Eutychus Hebraice amens, Graece vero fortunatus. Quorum unum ei qui per adolescentiae voluptatem de virtutum culmine ceciderit, alterum ei qui per condescensionem praedicatoris ad virtutum summa redierit, congruit. Eductus somno, cecidit de tertio coenaculo deorsum, etc. Inter verba praedicationis occurrit occasio curationis,ut dulcedine miraculi et doctrinae sermo firmetur, et vigiliarum labor arceatur, et memoria magistri jam discessuri arctius mentibus infigatur. Tria vero coenacula in quorum supremo Paulus disputat, fides, spes, et charitas, sunt. Major autem his charitas . Quam si quis per ignaviam deseruerit, et tabitur. Cum enim in uno offenderit, factus est omnium reus . Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum. Quod descendit, incumbit, complectitur, hoc est quod ipse dicit: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in