comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nde te contristatũ cognouimꝰ.
conu̾ti qͣndoq in gaudiũ. Itaq di¬
lectissime: irascere & noli peccare. Pec¬
cabis autẽ ñ mimis nimis irascendo:
quã om̃ino ñ irascendo. Siquide non
irasci uͥ irascendu sit nolle emendare
peccatũ ẽ: plus uͦ irasci quã irascendu
sit. peccatũ peccato addere ẽ. Qd̃ si
malũ ẽ peccatũ ñ emendare: & qͦmͦ
Si ex rerũ euentib reatuũ penderet
iudiciũ: ñ foret culpanda tua etiã
ingens tristicia: uͥ nimirũ ꝯstitisset
qͦd ingens fuisset & culpa. Tanto qͥp¬
apparẽt. Nunc uͦ quia rerũ causa ñ
mat̾ia nec exitus actuũ s intentionis
ꝓpositum culpas discernit & merita.
dicente dño. si oculus tuus simplex fu
natione cõmissi. ñ tam ut arbitror sa¬
croꝵ ẽ attendenda maiestas: qͣm ꝓpͥa
intentio discutienda. Porro ego & pͥor
nrͣ multũ rem ipsam & intra nos pen¬
santes & int̾ nos conferentes. tuã qͥde
ibi dep̾hendimꝰ ignorantiã: ministn¬

Expanded text:
nde te contristatum cognovimus,converti quandoque in gaudium. Itaque, dilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emendare, peccatum est: plus vero irasci quam irascendum sit, peccatum peccato addere est, Quod si malum est peccatum non emendare, quomodo Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quipappareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculus tuus simplex fuenatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum est attendenda majestas, quam propria intentio discutienda. Porro ego et Prior noster multum rem ipsam et intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministran
Abbreviated transcription (Latin):
cunctas sue egressionis de monast̾io
&e denuo regressionis regulares uices.
infelicit̾ ꝑcurrisse uidetur: qͥa tam̃
alit̾ ipse putat. ñ solum patient̾ sed
etiã libent̾ audiendũ ẽ qͦd humilit̾
calumniat᷑. si forte tam desꝑate salu¬
tis reparandȩ rationabił ulla occasio
inueniat᷑: quã ut bene mecũ tua in¬
telligit exꝑientia. difficile quidẽ in
congregatione: s multo difficilius fo¬
ris poterit optinere. Inito eonsilis ita¬
q omniũ frm̃ consilio. omĩa que in
eum fecisti iudicia diligent̾ retractare
ñ dedigneris: quatinꝰ tua humilitate.
eiꝰ contumatia sanet᷑: si sic uidelicet
adiueniri poterit. q̃mͦ adhuc semel
regłarit̾ recipiat᷑. N ec tim̃dum ẽ in
hac retractatione. qͦd displiceat iusto

Expanded text:
cunctas suae egressionis de monastario, cunctas suae egressionis de monastario, et denuo regressionis, regulares vices infeliciter percurrisse videtur, quia tamen ipse aliter putat, non solum patienter, sed etiam libenter audiendum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut bene mecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, quatenus tua humilitate ejus contumacia sanetur, si vel sic videlicet adinveniri poterit quomodo adhuc semel regulariter suscipiatur. Nec timendum est in hac retractatione quod displiceat justo
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderans miseri huiꝰ mise¬
rabilẽ conditionẽ misereor
quide. s uereor ne frustra. Neq enim
ñ ido mͥ uideor frustra misereri. quod
ipso licet remanente in sua miseria.
mea tam̃ uł mͥñ sit infructuosa mise¬
lor inflixit. Miscd̃ia quippe affectio
as mentes ad compassionẽ dolentiũ
necessario cogit affectu: ita ut etiam
si peccatũ eẽt misereri. & si multũ uelle̾
ñ possem ñ misereri. Potest quidem
ratio uł uoluntas affectui effectum
subtrahere: s ñ qͥd ip̃m affectũ euelle¬
re: Discedant a me qui me ꝯsolan¬
tur & dicunt. qͥa oratio mea insinu
meo reu̾tet᷑: dum is pro quo emissa
ẽ ñdum conu̾tit᷑. Nec audio illos qͥ
mͥ blandientes afferunt. iusticia iu¬
sti suꝑ eum erit. dum impiꝰ insua
adhuc impietate remorat᷑. Non in¬
quã recipio ꝯsolationẽ: uͥ frĩs uideo de¬
solationẽ Si gͦ dulcissime fili tua qͦq
pia mens similit̾ affecta ẽ. immo qͥa
alit̾ affecta ñ est: quãquã infelix tͥ iste.

Expanded text:
onsiderans miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, mea tamen vel mihi non sit infructuosa miselor inflixit. Misericordia quippe affectio as mentes ad compassionem dolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si peccatum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua quoque pia mens similiter affecta est, imo quia aliter affecta non est, quanquam tibi infelix iste
Abbreviated transcription (Latin):
quirere scĩtatis. Peccatrix es: noli
addere peccata peccatis. S age peni¬
tentiã ubi es: ne discedenꝰ cum tui
quidẽ ꝑicło ut ostensum ẽ & sororib
scandalum relinquas: &e multoꝵ in
te ꝓuoces detrahentiũ linguas. A

Expanded text:
quirere sanctitatis. Peccatrix es? noli quirere sanctitatis. Peccatrix es? noli addere peccata peccatis, sed age poenitentiam ubi es: ne discedens cum tui quidem periculo, ut ostensum est, et sororibus scandalum relinquas, et multorum in te provoces detrahentium linguas. EP
Abbreviated transcription (Latin):
te quȩ illo in loco nouit̾ innouata nc̃
ubiq laudat᷑ multũ tua discessione
diffamabit᷑ & infirmabit᷑. ut timemꝰ.
Dicet᷑ quippe: qͦd bona cum sis. bonũ
ordinẽ nequaquã desereres. Quod si
fama cognita es &e recedis: dicemus
qͦd quia cũ bonis male inuere ñ licet:
bonas mala ñ ferens. queris nͥ uiue¬
re liceat ut libet. Et merito. Nam
ante ordinis em̾dationẽ: nunquã ut
auint inde locuta es. At uͥ religio
creuit: sanctior subito facta feruore.
repentina cogitare cepisti de heremo.
Agnosco filia agnosco. utinã & tu
mecũ agnoscas serpentinũ uirꝰ : frau¬
dulenti dolum: u̾sipelł astutiam.
In nemore lupus habitat. Si sola
ouicula umbras nemoris penetraᷤ:
p̾da uis eẽ lupo. S audi me filia: fi¬
dele audi consiliũ. Siue peccatrix si¬
ue sc̃ã sis. noli te separare a grege:. ne¬
qͣndo rapiat & ñ sit qui eripiat. Sc̃a
es: stude tuo exemplo tuȩ socias ac¬

Expanded text:
te quae illo in loco noviter innovata nunc te quae illo in loco noviter innovata nunc ubique laudatur, multum tua discessione infamabitur et infirmabitur, ut timemus. Dicetur quippe quod, bona cum sis, bonum ordinem nequaquam desereres. Quod si fatua cognita es, et recedis, dicemus quod, quia cum bonis male vivere non licet, bonas mala non ferens, quaeris ubi vivere liceat ut libet. Et merito. Nam ante Ordinis emendationem nunquam, ut aiunt, inde locuta es; at ubi religio crevit, sanctior subito facta, fervore repentino cogitare coepisti de eremo. Agnosco, filia, agnosco, ut nam et tu mecum agnoscas, serpentinum virus, fraudulenti dolum, versipellis astutiam. In nemore lupus habitat. 125 Si sola ovicula umbras nemoris penetras, praeda vis esse lupo. Sed audi me, filia, fidele audi consilium. Sive peccatrix, sive sancta sis, noli te separare a grege; nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sancta es? stude tuo exemplo tuae socias ac
Abbreviated transcription (Latin):
lenti ꝑperã agere & desertũ abundanti¬
am habet: & nemꝰ umbrã: & silentiũ
solitudo. Malum quippe qͦd nemo ui¬
det. nemo anguit. Ubi autẽ ñ timetur
rep̾hensor. securiꝰ a ccedit temptator:
licentiꝰ ꝑpetrat᷑ iniquitas. In conrien¬
tu uͦ bona siqua facis: nemo ꝓhibet.
Malum autẽ facere si uis: ñ licet.
Aox etenim a płib comꝑit᷑. arguit᷑
emendat᷑: sicut econtrario bonum
cũ uident om̃s mirant᷑. uenerantur
imitant᷑. Uides gͦ filia qͦd &e tua me¬
rita ina ior inconuentu gła sequit᷑.
&e citior culpas coerectio: qͣndo ibi st̃
& quib de bonis exemplu prebeas:
oẽ quas de malis offendas. Deniq ut
ex illa euangłica partitione. omnẽ tͥ
auferam tui excusationẽ erroris: aut
de fatuis uirginib una es si tamen
uirgo es. aut de prudentib.Si de
fatuis: congregatio tͥ necessaria est.
Si de prudentib: tu congirgationi.
Nam si sapiens & ꝓbata es: religio cer¬

Expanded text:
volenti perperam agere, et desertum abundantivolenti perperam agere, et desertum abundantiam habet, et nemus umbram, et silentium solitudo. Malum quippe quod nemo videt, nemo arguit. Ubi autem non timetur rehensor, securius accedit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur: sicut e contrario bonum cum vident, omnes mirantur, venerantur, imitantur. Vides ergo, filia, quod et tua merita immanior in conventu gloria sequitur, et citior culparum correctio: quando ibi sunt, et quibus de bonis exemplum praebeas, et quas de malis offendas. 2. Denique ut ex illa evangelica partitione omnem tibi auferam tui excusationem erroris, aut de fatuis virginibus una es si tamen virgo es, aut de prudentibus . Si de fatuis, congregatio tibi necessaria est: si de prudentibus, tu congregationi. Nam si sapiens et probata es, religio cer
Abbreviated transcription (Latin):
elatum ẽ mͥ te quasi .cxuii.¬
asꝑioris uitȩ desid̾io. tuũ mona¬
st̾ium uelle deserere. Quã rem
dissuadentib tͥ atq om̃imodis prohi¬
bentib. sp̃uali matͥ tuȩ siue sororib.
cum acquiescere nolles. placuisse tan¬
dem nr̃m suꝑ hoc consiliũ eligere: ut
quicqͥd ego laudauerĩ id tͥ credas expe¬
dire. Debueras quidẽ doctiorẽ ad hoc
consilium eligere: quia tam̃ tͥ sic ui
sum ẽ. qͦd hinc mͥ rectius uidet᷑ ñ celo.
hoc itaq tuũ desidium ex quo cog¬
nitum habu: cogitans atq recogitanᷤ
quo quid̾e spu conceꝑis: facile iudi¬
care ñ audeo. Potes namq in hac re ⁊e¬
lum di habere. ut excusabił sit tua
intentio: s quomͦ scd̃m scientiã tua
tał uoluntas impleat᷑. om̃ino ñ uideo.
Cur inquis: Non ẽ sapere. ut opulen¬
tiam. ut urbis frequentiã. ut pinguia
citia tutior erit in heremo: uͥ in pace
cum paucis aut sola conu̾sans. soli pla¬
ceam cui me ꝓbaui: Nequaquã. Uo

Expanded text:
elatum est mihi te, quasi asperioris vitae desiderio, tuum monasterium velle deserere. Quam rem dissuadentibus tibi atque omnimodis prohibentibus spirituali matri tuae, sive sororibus, cum acquiescere nolles, placuisse tandem nostrum super hoc consilium eligere: ut quidquid ego laudaverim, id tibi credas expedire. Debueras quidem doctiorem ad hoc consilium eligere: quia tamen sic tibi visum est, quod hinc mihi rectius videtur, non celo. Hoc itaque tuum desiderium ex quo cognitum habui, cogitans atque recogitans quo quidem spiritu conceperis, facile judicare non audeo. Potes namque in hac re zelum Dei habere, ut excusabilis sit tua intentio; sed quomodo secundum scientiam tua talis voluntas impleatur, omnino non video. Cur, inquis? non est sapere, ut opulentiam, ut urbis frequentiam, ut pinguia citia tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans, soli placeam cui me probavi? Nequaquam. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
clareuallensis abbas indignꝰ
minimũ id quod ẽ. & qͦd pot̾ in dño.
fera pessima quȩ deuorauit ioseph. ca¬
num nr̃oꝵ importunitatẽ ñ ferens. ad
uĩe dicit᷑ defensionis auxiliũ ꝯfugisse.
In quantã misera deueuit am̃tiam.
ut uana & ꝓfuga & tremens suꝑ t̾rã.
illuc potissimũ fugam mnierit: uͥ plũ
timere oportuit. Sceleratissime tu sũ¬
mȩ equitatis sedem putas eẽ speluncã
latronũ: aut cubile leonũ: Tu filii re¬
centẽ adhuc eruorẽ ore rabido ac ferali
spumans ac masticans. fugis ad sinũ
matris: patris audes apparere conspe¬
ctib: Tam̃ si penitentiã petit: negã¬
da ei ñ ẽ. Qd̃ si audientiã: accipiat
illam si placet quã uł moyses indul¬
sit ppło ante conflatile curuanti genu:
uł finees fornicanti isrłitȩ: uł matha¬
thias demonib immolanti: uł cer¬

Expanded text:
Clarae-Vallis abbas indignus, minimum id quod est, et quod potest in Domino. Fera pessima quae devoravit Joseph, canum nostrorum importunitatem non ferens, ad vestrae dicitur defensionis auxilium confugisse. In quantam misera devenit amentiam, ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees fornicanti Israelitae ; vel Mathathias daemonibus immolanti ; vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
ñ moꝵ ꝓbitate: Quãobrem dñe patꝰ
aliquid ut uidetis ut ꝓrsus uidetis.
decernendu in hominẽ qͦd ecclie ꝓsit:
ut salus facta hoc tempore ꝑ uos. tͣns¬
fundatur in posteros: &e cognoscat ge¬
neratio altera ñ solum qͦd fuit p̾sum¬
ptũ. s & qualit̾ ultũ. Alioquin si ser¬
pat uenenũ. nec sequat᷑ parit̾ & anti¬
sis ep̃i. unde supra. clxx.

Expanded text:
bitate? Quamobrem, domine Pater, aliquid, ut videtis, prorsus decernendum est in hominem, quod Ecclesiae prosit, ut salus facta hoc tempore per vos transfundatur in posteros; et cognoscat generatio altera, non solum quod fuit praesumptum, sed et qualiter ultum. Alioquin si serpat venenum, nec sequatur pariter et antiSIS EPISCOPI. Unde supra.
Abbreviated transcription (Latin):
si is inquã impune ferat. qͦd utiq mi¬
ra impudentia de ur̃a apłica aucto¬
ritate p̾sumit: quanta putamꝰ impu¬
nitas ista in ȩcclia parturiet pumenda
Unum e duob fore necesse ẽ: aut nul¬
lum ex nobilib siue potentib scdm
hoc scłm admitti deinceps ad honore ᷤᷤ
eccłiasticos. aut passim ad ome illicitũ
ꝑmitti lib̾e clicos: clicos sacris abuti
officiis: ne forte si quisprã ⁊elo d̃i accẽ¬
sus ꝓhibere temptauerit. ferro ilico mi¬
litari reus iusticiȩ trucidet᷑. Atq ita
diuino timori relinquit᷑: si metu po¬
tentiȩ scłaris. nullus mutire iam au¬
deat contra insolentiã clicoꝵ: Quid
enĩ insolentiꝰ quidue indigniꝰ in eccłia
cẽ potest: quã ut sibi quisq eccliasticaᷤᷤ

Expanded text:
si is, inquam, impune ferat quod utique misi is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: aut nullos ex nobilibus sive potentibus secundum hoc saeculum admitti deinceps ad honores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita divino timori relinquitur, si metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in Ecclesia esse potest, quam ut sibi q
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra. Credimꝰ & nr̃i martyris sp̃m
quẽ nouissime dieb istis tua crude¬
litas dedit. cũ cet̾is animab int̾fectoꝵ.
uoce ualida sub altari clamare & fla¬
gitare uindictã. eoq instantiꝰ quo
es. cuiꝰ dentes arma &e sagitre. cuiꝰ lin¬
gua gladius acutꝰ: ꝑinde nec udei
de xp̃i morte culpandi st̃: quippe & ip¬
si manꝰ continere cauti. Ob illicitas
eractiones qͣs sͥ occasione archidia conatꝰ
in prb̃ros minime iam ut consueue¬
rat usurꝑare liceret. beati thome utiq
obuiante zelo atq industria. uitpote
iusticie amatoris & defensoris. oderat
illum: & mortẽ ei iam ipso odio homi¬
cida minitari solebat. Multi se audi¬
uisse nẽ ꝑhibent: quib discredendu
ñ ẽ. Postremo nepotes eiꝰ ut impias ma¬
nus in sc̃m di mitterent. qͥd aliud un¬
quã adu̾sus eum habuerint: ipse cer¬
te dicat si pot̾. Si gͦ iste qui causa. qui
incentor. qui etiam ut omniũ pene
suspicio ẽ extitit & dictator facinorisͤ

Expanded text:
artyris spiritum, quem novissime diebus istis tua crudelitas morti dedit, cum caeteris animabus interfectorum, voce valida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam, ut omnium pene suspicio est, exstitit et dictator facinoris:
Abbreviated transcription (Latin):
redecessor ũr bonȩ memoriȩ. haim̃.
cancellariꝰ dnm̃ metensem ep̃m
speciali amplectebat᷑ dilectione:
e nuncios eiꝰ qͣtiens romã uenirent płi¬
mũ acceptabat: & iuuabat studiosus.
Unde rogo uos qͦq ꝑ eadẽ gradi uesti¬
gia: &e nobili ep̃o in magna necessitate po

Expanded text:
edecessor vester bonae memoriae Haimericus cancellarius dominum Metensem episcopum speciali amplectebatur dilectione; et nuntios ejus, quoties Romam venirent, plurimum acceptabat, et juvabat studiosius. Unde rogo vos quoque per eadem gradi vestigia, et nobili episcopo, in magna necessitate po
Abbreviated transcription (Latin):
turbatores totis uirib debellare studue¬
ris. Nec quietis timeas detrimentũ: q̃d
ñ paruo tuȩ glłe increm̃to recõpensabit᷑:
si fera illa inicina uob. tuo studio man¬
suescat. uł obmutescat: & tantã eccł̃ie p̾dã
comitẽ dico pictauensem. in manu tua
d̃i pietas de ore leonis eripiat:
aquitanie. contͣ Gerardũ engolis

Expanded text:
turbatores totis viribus debellare studueturbatores totis viribus debellare studueris. Nec quietis timeas detrimentum, quod non parvo tuae gloriae incremento recompensabitur, si fera illa vicina vobis tuo studio mansuescat, vel obmutescat, et tantam Ecclesiae praedam, comitem dico Pictavensem, in manu tua Dei pietas de ore Leonis eripiat. AQUITANIAE CONTRA GERARDUM ENGOLIS
Abbreviated transcription (Latin):
tans in abditis. Illa ferocior. ista callidi
ram cito dirumpere uincła eoꝵ: & ꝓi
igne accensis. d̾o cooꝑante laborauimꝰ
inconueniendo ppłos in unũ & reges.
ad destruendam omnẽ altitudinẽ. ex¬
tollentẽ se adu̾sus scientiã di. Nec in¬
fructuose. Alemanniȩ. franciȩ. angliȩ.
scot̾iȩ. hyspaniaꝵ. & iherosolimoꝵ regeᷤᷤ
cum uniu̾so clero & ppłis. fauent & ad¬
herent dño innocentio. tanquã filii pa¬
tri. tanquã capiti membra: solliciti ser¬
uare unitatẽ sp̃c in uincło pacis. Ale-¬
rito autẽ illum recipit eccłiã. cuius &
opinio elarior & electio sanior inuenta
ẽ: nimirũ eligentiũ & numero uinceis
& merito. At tu frat̾ quid adhuc ne¬
gligis: Quousq uicino serpente tua
male secura dormitat industria. Scimꝰ
quide te filium pacis. nulla posse ra¬
tione induci deserere unitatẽ. s ꝓfecto
ñ sufficit᷑ nͥ & defensare. atq ipsiꝰ quoq

Expanded text:
tans in abditis. Illa ferocior, ista callidiotans in abditis. Illa ferocior, ista callidioram cito dirumpere vincula eorum, etigne accensis, Deo cooperante laboravimus in conveniendo populos in unum, et reges ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei. Nec infructuose. Alemanniae, Franciae, Angliae, Scotiae, Hispaniarum et Jerosolymorum reges, cum universo clero et populis, favent et adhaerent domino Innocentio, tanquam filii patri, tanquam capiti membra, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Merito autem illum recipit Ecclesia, cujus et opinio clarior, et electio sanior inventa est, nimirum eligentium et numero vincens, et merito. At tu, frater, quid adhuc negligis? quousque vicino serpente tua male secura dormitat industria? Scimus quidem te filium pacis nulla posse ratione induci deserere unitatem: sed profecto non sufficit, nisi et defensare, atque ipsius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dor in flore: in fructu sapor reqͥ¬
& ex fructu oꝑis cognoscere. te. Non
enim nos tantũ: s ipse quoq qͥ nulliꝰ
eget ds̃. opus tam̃ habet hoc in tp̃r
oꝑe tuo. si ñ dissimulas. Głosum t est
d̾i eẽ posse coadiutorẽ: posse & ñ ẽẽ dam¬
nosum. Porro aut̃e grãm habes apud
dm̃ & homines. habes scientiã. habes
sp̃m lib̾tatis. habes u̾bum uiuũ. & ef¬
ficax. & sale conditũ: nec oporter te ꝓ
tantis uirib sponse xͥ deẽe. in tanto discri¬
mine. cum sis amicus sponsi. Amicuᷤ
si quide in necessitate ꝓbatur. Qd eñi:
Tu quiescis tͥ: ce mat̾ tua eccl̃ia gͣuit̾.
t᷑batur: Habuit sua tempora quies:
& sc̃m ociũ hactenus sua negotia li¬
cent̾ libent̾q exercuit. Tempꝰ faciendi
nunc: qͥa dissipauerunt legem. Bestia
illa de apocalipsi. eui datũ ẽ os loqueis
blasphemias & bellum gerere eũ scĩs.
petͥ cathedrã occupat.: tanquã leo para¬
tus ad p̾dam. Altera quoq bestia iu¬
xta uos subsibilat.: sicut catulus habi¬

Expanded text:
dor in flore, in fructu sapor requiet ex fructu operis cognoscere te. Non enim nos tantum, sed ipse quoque qui nullius eget Deus, opus tamen habet hoc in tempore opere tuo, si non dissimulas. Gloriosum tibi est Dei esse posse coadiutorem: posse et non esse. damnosum. Porro autem gratias habes apud Deum et homines, habes scientiam, habes spiritum libertatis, habes verbum vivum et efficax, et sale conditum: nec oportet te pro tantis onsi. Amicus siquidem in necessitate probatur. Quid enim? tu tibi quiescis, et mater tua Ecclesia graviter conturbatur? Habuit sua tempora quies, et sanctum otium hactenus sua negotia licenter libenterque exercuit. Tempus faciendi nunc, quia dissipaverunt legem. Bestia illa de Apocalypsi, cui datum est os loquens blasphemias, et bellum gerere cum sanctis , Petri cathedram occupat, tanquam leo paratus ad praedam. Altera quoque bestia juxta vos subsibilat, sicut catulus habi
Abbreviated transcription (Latin):
thoꝵ. immaculatũ: qͦd de tali &e ta¬
liter factum c̃: Sine lege. sine ordi¬
ne. sine ratione. sic confusa st̃ omia im¬
mo ita cuncta in fraude & temeritate.
p̾repta & p̾sũpta fuisse constat: ut
ñ dico ep̃m. s ne uillicũ quid̃e aut
theloncariũ quẽpiã. in hunc modu
decuerit ordinari. Quib uos laudib
efferam dilectissimi qͥ soli condolustis
afflicte: & tam in pͥma quã in sc̃a
sua defensione oppresse astiustis. ascen¬
dentes ex aduerso. & opponentes uos
murum pro domo ifrahel: Non

Expanded text:
thorum immaculatum, quod de tali et tathorum immaculatum, quod de tali et taliter factum est? Sine lege, sine ordine, sine ratione sic confusa sunt omnia; imo ita cuncta in fraude et temeritate praecepta et praesumpta fuisse constat, ut non dico episcopum, sed ne villicum quidem, aut teloniarium quempiam in hunc modum decuerit ordinari. Quibus vos laudibus efferam, dilectissimi, qui soli condoluistis afflictae, ei tam in prima, quam in secunda sua defensione oppressae 164 astitistis, ascendentes ex adverso, et opponentes vos murum pro domo Israel? Non
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ: & multa eget cura: nec
mͦ multa s eita: ita ut assidue cũ la¬
crimis medico celesti instemꝰ dicen¬
tes: dñe descende pͥusquã moriatur.
Unum ẽ qͦd magis exacerbat dolo¬
rem. & pene desꝑat curationẽ: quia ni¬
mirum inde orta ẽ tribulatio᷑. unde
consolatio sꝑari debuerat. Quis nã
enim omisera malu hoc qͦd plangis
induxit suꝑ te : Profecto ñ inimicuo:¬
ñ is qui oderat te: s homo unanimiᷤ.
dux tuus. metropolitanꝰ tuus. Quo¬
mͦ ab austro & ñ iã ab aqͥlone pan¬
ditur omne malũ: Merito ꝓinde
ñ est dolor sicut dolor tuus: qm̃ de
quib potissimũ p̾sumebamus. ab
ipsis passi sumus: & ñ ab aliis. Olu¬
gdimensis pia mat̾ eccłiã cuiusce¬
modi ñ sponsũ s monstrũ tue filie
ꝑcurasti nunc: Non plane matrẽ
te m hoc s nou̾cam sensimus. Gener
hic tuus: quã longe a nobili illa tua
antiqua honestate. grauttate. ꝓbi¬
tate degenerat: Quid enĩ: Ego ne
id dixerim honorabile conubiũ &e

Expanded text:
na est, et multa eget cura; nec modo multa, sed cita, ita ut assidue cum lacrymis medico coelesti instemus dicentes: Domine, descende priusquam moriatur . Unum est quod magis exacerbat dolorem et pene desperat curationem: quia nimirum inde est orta tribulatio, unde consolatio sperari debuerat. Quisnam enim, o misera, malum hoc quod plangis, induxit super te? Profecto non inimicus, non is qui oderat te: sed homo unanimis, dux tuus et metropolitanus tuus. Quomodo ab austro, et non jam ab aquilone panditur omne malum? Merito proinde non est dolor sicut dolor meus, quoniam de quibus potissimum praesumebamus, ab ipsis passi sumus, et non ab aliis. O Lugdunensis pia mater Ecclesia! cujusmodi non sponsum, sed monstrum tuae filiae procurasti nunc! non plane matrem te in hoc, sed novercam sensimus. Gener hic tuus quam longe a nobili illa tua antiqua honestate, gravitate, probitate, degenerat! Quid enim? egone id dixerim honorabile connubium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ierã: & ecce tͥbulatio & angustia iue¬
nerunt me. En lectulo recubantẽ. plꝰ
cordis quã corporis doloe excruciat. Nec
enĩ deploro ego temporale incõmodu
ullum. Aĩa mea in manib meis: saluᷤ
eiꝰ in causa ẽ. Placet uob̃ ut illi homi¬
ni credam meam: qui ꝑdidit suam:
Scio qͥa ñ placet. Quã obrem dixi aĩe
mee expedire mag̾ mire fugã. ꝗͣ & mero¬
re consumere residuũ dierũ meoꝵ: &
nichilominꝰ ꝑiculum salutis incidẽ.
tis. qualit̾ uob̾cum egermi: & ponere
ocłos pietatis suꝑ pucrũ ur̃m. & lib̾a¬
irafflictum de angustia: qͥn potiꝰ ñ
oblinsci. quanta d̾s ipse fecerit uob̾.
ae in qͣntulȩcunq uicẽ recompensati¬
onis ad ipsius głam qͦd tam pperam
factum ẽ reuocare:¬

Expanded text:
reram; et ecce tribulatio et angustia invereram; et ecce tribulatio et angustia invenerunt me. En lectulo recubantem plus cordis, quam corporis dolor excruciat. Nec enim ego deploro temporale incommodum ullum. Anima mea in manibus meis: salus ejus in causa est. Placet vobis, ut illi homini credam animam meam qui perdidit suam? Scio quia non placet. Quamobrem dixi animae meae expedire magis inire fugam, quam et moerore consumere residuum dierum meorum, et nihilominus in periculum salutis incidere.tis qualiter vobiscum egerim, et ponere oculos pietatis super puerum vestrum, et liberare afflictum de angustia. Quin potius non oblivisci quanta Deus ipse fecerit vobis, et in quantulaecumque vicem recompensationis, ad ipsius gloriam, quod tam perperam factum est, revocare
Abbreviated transcription (Latin):
cum inferno fedus inire. Rogo uͥ ius.
u̾ lex. uͥ sacro auctoritas canonum:
u̾ deniq reuerentia maiestatis: Illa
illa quȩ nulli negat᷑ opp̾sso: soli mͥ ñ
ꝓfuit appellatiõ. Ubi nimirũ imꝑa¬
bat aurũ. iudicabat argentũ. leges ca¬
nonesꝙ silebant: locum ratio & equi
ir minant᷑. Id uͦ ridicule. fundata eñi
ẽ supra firmã petrã. S quid ago: Ex¬
cessi fateor. Non ẽ meu̾ accusare quem
aut rep̾hendere. sufficit mͥ ut plangã
dolorẽ meũ. Post longam morã mul¬
tosq labores. quos ꝓ seruitio romane
eccłiȩ ꝑtuli. cũ tande placuit serenita¬
ti uĩe reditũ annuere ad fr̃es meos: &e¬
si fractus uirib corporis. tanquã male
oꝑans. letus tam̃ ob manipulos paciᷤ
qͦs reportabam. ad monastium cũ ꝓsꝑi¬
tate ꝑueni. Eredidi me de labore eua¬
sisse ad requiem: licere mͥ utcumq re-¬
sairir sp̃ualium damna studioꝵ. ac
sc̃e quietis detͥmenta que foris ineur¬

Expanded text:
cum inferno foedus inire . Rogo, ubi jus, cum inferno foedus inire . Rogo, ubi jus, ubi lex, ubi sacrorum auctoritas canonum ubi denique reverentia majestatis? Illa, illa quae nulli negatur oppresso, soli mihi non profuit appellatio. Ubi nimirum imperabat aurum, judicabat argentum, leges canonesque silebant, locum ratio et aequre minantur. Id vero ridicule; fundata est enim supra firmam petram. 2. Sed quid ago? excessi, fateor: non est meum accusare quemquam aut reprehendere; sufficit mihi ut plangam dolorem meum. Post longam moram multosque labores, quos pro servitio Romanae Ecclesiae pertuli, cum tandem placuit Serenitati vestrae reditum annuere ad fratres meos, etsi fractus viribus corporis, tanquam male operans, laetus tamen ob manipulos pacis quos reportabam, ad monasterium cum prosperitate perveni. Credidi me de labore evasisse ad requiem; licere mihi utcumque resarcire spiritualium damna studiorum, ac sanctae quietis detrimenta, quae foris incur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inuentus simił uob̾. in illo ꝯuentu
qui ꝯseruaret legẽ excelsi: qui sacris
obtemꝑaret canonib: qui se deniq
indueret ⁊ elum phinees. & lingue
mucrone confoderet forncatores.
pͥncipio tam laudabili condignum
exitũ dare: & hostie caudã capitiuing̾e sa¬
terum clamo iterum de su¬
mosis gemitib. Cogit iterare clamoreᷤ
iterata in nos iniuria ꝑditoꝵ: &e pro-¬
longantiũ iniquitatẽ suam. Confor¬
tati sunt addentes p̾uaricationẽ. Ap-¬
ponunt iniquitatẽ suꝑ iniquitatẽ:
& suꝑbia eoꝵ. ascendit semꝑ. Inualuit
appellationẽ tui nominis ausi stͣ exe¬
crare: & hoc p̾sumpserunt. lugdunen¬
sis eduensis matisconensis amici elu¬
niacenses. In fraude & temeritate isto¬
rũ. heu quã ingens multitudo sc̃oꝵ tͣ¬
babit᷑. si angariati fuerint tale portare
iugum: talit̾q impositũ. Prohnefas
hoc ita accepturi sunt. acsi cogantur
genua curuare baal:aut certe ixta
ꝓpham pactum facere cum morte &

Expanded text:
 inventus similis vobis in illo conventu, qui conservaret legem Excelsi, qui sacris obtemperaret canonibus: qui denique se induceret zelum Phinees, et linguae mucrone confoderet fornicantes .principio tam laudabili condignum exitum dare, et hostiae capiti caudam jungere saterum clamo, iterum pulsymosis gemitibus. Cogit iterare clamores iterata in nos injuria perditorum, et prolongantium iniquitatem suam. Confortati sunt, addentes praevaricationem. Apponunt iniquitatem super iniquitatem, et superbia eorum ascendit semper. Invaluit appellationem tui nominis ausi sunt exsecrare. Et hoc praesumpserunt Lugdunensis, Aeduensis, Matisconensis, amici Cluniacenses. In fraude et temeritate istorum, heu! quam ingens multitudo sanctorum turbabitur, si angariati fuerint tale portare jugum, taliterque impositum? Proh nefas! hoc ita accepturi sunt, ac si cogantur genua curvare ante Baal, aut certe juxta prophetam pactum facere cum morte, et
Abbreviated transcription (Latin):
clareualł uocatꝰ abbas. si qͥd pot̾
peccõris oratio: & siqͥd pauꝑis deuoto
ꝓdest. fẽcimus qͦd p̾cepit scĩtas ur̃a: &
si ñ ut dignũ. ꝓfecto ut possibile ꝓ tp̃r
fuit. Tanta apud nos ubiq malicia qͣs¬
satur: ut uix id tantilłũ. qͦd factum ẽ.
ficri lieuerit. Misimus tam exiguum
modicã partẽ agri illius. in quẽ uerus
ysaac qͦndam exierat ad meditandu:
cũ pͥmũ adducta ẽ ei rebecca ꝑ ꝑuerũ
abraham ꝑhenni coniugio felicit̾ co¬
pulanda. Nec contẽpnendi sem̃. de qͦ
illud in partib ur̃is exꝑimur imple¬
tum hoc t̾epore. Nisi dñs sabaoth re¬
liquisset nob̾ sem̃. qͣsi sodoma fuisse¬
mus: & sic̃ gomorra similes cẽmus. Ita¬

Expanded text:
Clarae-Vallis vocatus abbas, si quid potest peccatoris oratio, et si quid pauperis devotio prodest. Fecimus quod praecepit Sanctitas vestra, et si non ut dignum, profecto ut possibile pro tempore fuit. Tanta apud nos ubique malitia grassatur, ut vix id tantillum, quod factum est, fieri licuerit. Misimus tam  al. tamodicam partem agri illius, in quem verus Isaac quondam exierat ad meditandum, cum primum adducta est ei Rebecca per puerum Abraham, perenni conjugio feliciter copulanda . Nec contemnendum semen, de quo illud in patribus vestris experimur impletum hoc tempore: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et sicut Gomorrha similes
Abbreviated transcription (Latin):
S oramꝰ: ut dilectio iam ñ noua nouis
cotidie ꝓficiat increm̃tis. filios nr̃os ini
qͣnto ampliꝰ remoti sunt a nob̾. Uos
scitis. qm̃ tota pꝰt d̾m fiducia nr̃a fuit
ñ adquiescere illicitũ uidebat᷑. facite
qͦd uos decet: ut totis uiscib karitatis
amplectamini eos &e foueatis. Neqͣqũa
occasione aliqua cura eos sollicitudo &
diligentia tepescat: & ꝑeat qͦd plantauit.
dextera tua. Iam quidẽ qͥa bñ ꝑficit do¬
tione didicimꝰ: multiplicat᷑ tam in tp̃ra¬
lib quã in sp̃italibꝰ. Unde. & ꝯgͣtulam
adhuc opus ẽ uigilantia. tanquã in lo¬
co nouo. & in t̾ra tam insueta immo a
inexꝑta monastice religionis: obsetͣmꝰ
in dño ne retrahatis manũ ur̃am. s qͦd
bene incepistis optime ꝑficiatis. De
frib nrĩs qui redierunt a loco illo. no¬
b bene placuisset si remansissent. Et
fortasse ñnulła occasionẽ p̾buerunt
eis. fr̃m qui de t̾ra st̃ minꝰ disciplinati

Expanded text:
sed oramus, ut dilectio, jam non nova, novis quotidie proficiat incrementis. Filios nostros, imo quanto amplius remoti sunt a nobis. Vos scitis quoniam tota post Deum fiducia nostra fuit, ae precibus non acquiescere illicitum videbatur. Facite quod vos decet, ut totis visceribus charitatis amplectamini eos, et foveatis. Nequaquam occasione aliqua circa eos sollicitudo et diligentia tepescat, et pereat quod plantavit dextera tua. 2. Jam quidem quia bene proficit dotione didicimus: multiplicatur tam in temporalibus quam in spiritualibus. Unde et congratulamur adhuc opus est vigilantia, tanquam in loco novo, et in terra tam insueta, imo et inexperta monasticae religionis; obsecramus in Domino, ne retrahatis manum vestram, sed quod bene 323 incoepistis, optime perficiatis. De fratribus nostris, qui redierunt a loco illo, nobis bene placuisset, si remansissent. Et fortasse nonnullam occasionem praebuerunt eis fratrum, qui de terra sunt, minus disciplinati
Abbreviated transcription (Latin):
nudu m̾itis: ut is qui insidiat᷑ inueni¬
re ñ possit. unde figat dentẽ: & uulnos
infligat. Hȩc ipse dictaui: sic me habeis.
ut per notã uob̃ manũ agnoscatis af¬
fectũ. Uerumptam̃ rescͥpsisse quã scͥpsis¬

Expanded text:
nudum meritis: ut is qui insidiatur, inveninudum meritis: ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam vobis manum agnoscatis affectum. Verumtamen rescripsisse, quam scripsis
Abbreviated transcription (Latin):
urãm in caritate: &e ñ in uoluptate.
Que enĩ uoluptas. uͥ totũ sͥ uendi¬
cat a maritudo: Nisi qͦd solum nicħ come¬
dere. utcũq delectabile ẽ. Somnꝰ recessir a
me: ne uel bñficio sopiti sensus dolor un¬
quã recedat. Defectus stomachi. fere totũ
qͦd patior ẽ. frequent̾ in die & in nocte exi¬
git ꝯfortari modico ad modii qualic̃q liqͦ¬
re: nam ad solidum om̃e in exorabilit̾ in¬
dignat᷑. Hoc parũ qͦd dignat᷑ admittere.
ñ sine graui molestia sumit. s timet gͣui¬
orem.si se uacuũ om̃ino dimiserit. Qd̃ si
pluscl̃m qͥd int̾dii admittere adquiescat:
Id grauissimũ. Pedes & crura intu¬
muert̾. quẽ admodu ydropicis contin¬
gere solet. Et in his omĩb neqͥd later
amicũ de statu amici sollicitũ. scdin
int̾iorẽ hominẽ ut minꝰ sapiens dico
uatorẽ. qui ñ uult mortẽ pecc̃oris: ut tẽ¬
pestiuũ iam exitum ñ differat: s custo¬
diat. Curate munire uotis calcaneum

Expanded text:
tram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi totum sibi vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter et in die, et in nocte exigit confortari modico admodum qualicunque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatur admittere, non sine gravi molestia sumit: sed timet graviorem, si se vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dicovatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non differat, sed custodiat. Curate munire votis calcaneum
Abbreviated transcription (Latin):
dientiẽ. Ur̃m erit iuuare eũ: ut possit
iã in edificiis & in cętis necessariis ꝓmoue¬
ri domꝰ ur̃a. Illud qͦq pat̾nitati ur̃e sugge¬
rimus: ut uiris religiosis. & qͦs sꝑatis uti¬
les fore monasti̾o. ꝑsuadeatis qͣtinꝰ ad eoꝵ.
ordinẽ ueniant: qm̃ hȩc erit summa
utilitas domꝰ: & uob̃ faciliꝰ adquiescent.
Haleat scĩtas ur̃a. nr̃i semꝑ memor in xp̃o¬

Expanded text:
um, ut possit jam et in aedificiis et in caeteris necessariis promoveri domus vestra. Illud quoque Paternitati vestrae suggerimus, ut viris religiosis, et quos speratis utiles fore monasterio, persuadeatis, quatenus ad eorum Ordinem veniant: quoniam haec erit summa utilitas domus, et vobis facilius acquiescent. Valeat Sanctitas vestra, nostri semper memor in
Abbreviated transcription (Latin):
faucib meis eloquia tua dñe pat̾. qͣ
iocunda tuȩ memoria scĩtatis. Si qͥd
affectionis. siqͥd deuotionis. si qͥd ani¬
mi in nob̾ ẽ: totũ sine dubio sibi uen¬
dicat tue dilectionis caritas. Nec opuᷤ
ẽ uerboꝵ. multitudine: uͥ multũ ui¬
get affectus. Cõfido enĩ qͦd testimoniũ
ꝓhibeat sp̃ui tuo. sp̃c quẽ habes a dõ
tuũ ẽẽ modicũ id qͦd sumꝰ. Tu qͦq pat̾¬

Expanded text:
faucibus meis eloquia tua, domine pater! quam jucunda tuae memoria Sanctitatis! Si quid affectionis, si quid devotionis, si quid animi in nobis est, totum sine dubio sibi vindicat tuae Dilectionis charitas. Nec opus est verborum multitudine, ubi multum viget affectus. Confido enim quod testimonium perhibeat spiritui tuo spiritus quem habes a Deo, tuum esse modicum id q
Abbreviated transcription (Latin):
infringet᷑ hec ueritas in nob̾: ñ immi¬
nuetur honor regis. regni utilitas ꝑ
nos. Grãs autẽ agimus uĩx clem̃tiȩ:¬
ꝓ benigno responso qͦd a ur̃a dignati¬
one meruimus. Uerumptam̃ t̾ret
hoc plane cognoscimꝰ & dolemus de¬
decus regni ur̃i:. quod uos iure abhor¬
rere mandastis. si ñ fuerit qui de¬
fendat. Nam in quo alio regia ma¬
iestas. recte in eo qͦd factum ẽ immi¬
nuta dicatur: Electio rite celebrata
ẽ: electus fidelis ẽ. Non autẽ eẽt fide¬
lis: si ur̃a et ñ ꝑ uos habere uellet.
Necdum ad ur̃a manũ extendit᷑. nec¬
dum ciuitatẽ ur̃am ingressus ẽ: nec¬
dum prorsꝰ se intromisit de aliquo: ꝗͣ¬
quã inuitatio eleri & ppłi & oppresso¬
rũ afflictio. & uota bonoꝵ. id ab eo ue¬
hementissime flagitart̃. Q cũ ita sint:
opus ẽ ut uidetis maturatione consi¬
lii. ñ minꝰ ur̃o honori. quã nr̃e neces
rũ adu̾sum uos qͦd ñ expedit deuota

Expanded text:
infringetur veritas haec in nobis, non immiinfringetur veritas haec in nobis, non imminuetur honor Regis, regni utilitas per nos. 3. Gratias autem agimus vestrae Clementiae pro benigno responso, quod a vestra dignatione meruimus. Verumtamen dilatihoc plane cognoscimus et dolemus dedecus regni vestri, quod vos jure abhorrere mandastis, si non fuerit qui defendat. Nam in quo alio regia majestas recte in eo quod factum est, imminuta dicatur? Electio rite celebrata est, electus fidelis est. Non autem esset fidelis, si vestra, et non per vos habere vellet. Necdum ad vestra manum extendit, necdum civitatem vestram ingressus est: necdum prorsus se intromisit de aliquo, quanquam invitatio cleri et populi, et oppressorum afflictio, et vota bonorum id ab eo vehementissime flagitarint. Quae cum ita sint, opus est, ut videtis, maturatione consilii, non minus vestro honori, quam nostrae necessrum adversum vos quod non expedit devota
Abbreviated transcription (Latin):
clementia a corde & consilio ur̃o suꝑ
dolorem nr̃m adicere: cumulare tri¬
sticiam suꝑ tristiciã. Quis mͥ tͥbuat
mori. ne uideam regẽ bonȩ opinio¬
nis s spei melioris. conari di consilio
obuiare: irritare adu̾sus semet ipsũ¬
iram summi iudicis: pedes patris
orphanoꝵ madefacere lacrimis af¬
flictoꝵ: pulsare cȩlos clamorib pari¬
ꝑum. scõꝵ. p̾cib. iustis querimoniis
kinẽ sponse xp̃i. que ẽ ecclia di uiuẽ¬
tis: Absit absit: meliora sꝑamus: expe¬
ctamus iocundiora. Non obliuiscet᷑
misereri d̾s: nec continebit in ira mi
sericordias suas. Non contristabit ꝑ
illum & de illo eccłiam suam: per
quem & de quo in tantis iam letifi¬
cauit. Quem suo munere contulit.
sua longanimitate seruabit: & si qͥd
alit̾ sapitis. & hoc ipsum uob̃ reuela¬
bit: & erudiet corda in sapientia. Hoc
optamꝰ hoc oramus die ac nocte. Hoc
sentite de nob̾: hoc sentite de nr̃is. Non

Expanded text:
clementia a corde et consilio vestro super clementia a corde et consilio vestro super dolorem nostrum adjicere, cumulare tristitiam super tristitiam. Quis mihi tribuat mori, ne videam Regem bonae opinionis, sed spei melioris, conari Dei consilio obviare, irritare adversus semetipsum summi Judicis iram, pedes Patris orphanorum madefacere lacrymis afflictorum, pulsare coelos clamoribus pauperum, sanctorum precibus, justisque querimoniise sponsae Christi, quae est Ecclesia Dei viventis! Absit, absit: meliora speramus, exspectamus jucundiora. Non obliviscetur misereri Deus, nec continebit in ira sua misericordias suas. Non contristabit per illum et de illo Ecclesiam suam, per quem et de quo in tantis jam laetificavit. Quem suo munere contulit, sua longanimitate servabit: et si quid aliter sapitis, et hoc ipsum vobis revelabit, et erudiet corde in sapientia. Hoc optamus, hoc oramus die ac nocte. Hoc sentite de nobis, hoc sentite de nostris. Non
Abbreviated transcription (Latin):
parte paret uia. Unde onera fugio: in¬
de & subeo inuitus & ingratus. Durx̃
mͥ sentio contra stimułu calcitrare
Tolerabilius fortassis spontaneo quã
nolenti & renuenti fuisset. Nam siqͥd
uiriũ in me ẽ. ñne id facilius meis qͣ
alienis humeris exerrere: S acqͥesco
alit̾ disponenti: cum quo utiq aut
iudicio aut uirib contendere. nec
cautũ mͥ omĩno nec possibile ẽ. Sed
nec regi. Si quidẽ t̾ribilis ẽ. etiam apd̾
reges tix. Horrendu ẽ incidere in ma¬
nus dĩ uiuentiᷤ. etiã tͥ o rex. O quã mo¬
lestis aurib audiemꝰ contraria. tam
bonis pͥncipiis ur̃is. O quã amarior ec¬
clesiȩ meror post tanta p̾libata gaudia.
si frustrari qͦd absit ꝯtig̾it tam iocun¬
da spe. singularis clipei sui uĩxe indo¬
lis sicut hactenus ẽ exꝑta. Heu corruit
uirgo remensis eccłia: ñ est qui suble¬
uet eam. Corruit &e linguonensis: ñ ẽ
qui porrigat manũ. Au̾tat diuina

Expanded text:
parte patet via. Unde onera fugio, inparte patet via. Unde onera fugio, inde et subeo invitus et ingratus. Durum mihi sentio contra stimulum calcitrare. Tolerabilius fortasse spontaneo, quam nolenti et renuenti fuisset. Nam si quid virium in me est, nonne id facilius meis, quam alienis humeris exercerem? 2. Sed acquiesco aliter disponenti, cum quo utique aut judicio, aut viribus contendere, nec cautum mihi omnino, nec possibile est, sed nec Regi. Siquidem terribilis est etiam apud reges terrae . Horrendum est incidere in manus Dei viventis , etiam tibi, o Rex. O quam molestis auribus audimus contraria tam bonis principiis vestris! o quam amarior Ecclesiae moeror post tanta praelibata gaudia, si frustrari quod absit! contigerit tam jucunda spe singularis clypei sui vestrae indolis, sicut hactenus est experta! Heu corruit irgo Remensis Ecclesia; non est qui sublevet eam: corruit et Lingonensis; non est qui porrigat manum. Avertat divina
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ut quippiã molirer adu̾sꝰ
regiam maiestat̃e: ego tamen
dm̃ timerẽ: &e ordinatũ ab eo regẽ
offendere temere ñ auderem. Nec enĩ
ignoro uͥ legerim: qui potestati resi¬
stit. di ordinationi resistit. S nec me
ritatẽ dico ñ mentior: qͦd lingonis
de pͥore nr̃o factum ẽ. p̾ter spem. pret̾
intentionẽ & ep̃oꝵ. &e meã factũ est.
S ẽ qͦd nolentiũ quodamm extorquet
assensum: & suo arbitrio etiã adu̾saᷤᷤ
hominũ uoluntates ꝓut uult sub¬
seruire compellit. Quando ego enim
ego illoꝵ consortiũ ñ horierẽ. qui alli¬
gant onera grauia & importabilia. et
imponunt humeris hominũ: digito
autẽ suo nolunt ea mouere: factumẽ
autẽ quod factum ẽ. contra uos nichil:
contra me płimũ. Michi baculus im¬
becillitatis mee sublatus ẽ: mͥ lumen
ocłoꝵ meoꝵ ereptũ ẽ: mͥ abscisũ dextrum
brachiũ meũ. Om̃a excelsa ista & flu¬
ctus isti suꝑ me transiert̾. In me tran¬
sierunt ux. Alichi euadendi nulla ex

Expanded text:
et, ut quidpiam molirer adversus regiam majestatem; ego tamen Deum timerem, et ordinatum ab eo regem offendere temere non auderem. Nec enim ignoro ubi legerim: Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Sed nec me ritatem dico, non mentior: quod Lingonis de Priore nostro factum est, praeter spem, praeter intentionem episcoporum et meam factum est. Sed est qui nolentium quodam 167 modo extorquet assensum, et suo arbitrio etiam adversas hominum voluntates, prout vult, subservire compellit. Quando enim ego ego illorum consortium non horrerem, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere! Factum est tamen quod factum est: contra vos nihil, contra me plurimum. Mihi baculus imbecillitatis meae sublatus est, mihi lumen oculorum meorum ereptum est, mihi abscissum dextrum brachium meum. Omnia excelsa ista et fluctus isti super me transierunt. In me transierunt irae: mihi evadendi nulla ex
Abbreviated transcription (Latin):
quã cieatori. Habentib autẽ ut dictr̃
ẽ scĩs atq impiis suum ad se quibq
consiliũ: magnum ꝓculdubio in utro ᷤ¬
q chaos firmatũ ẽ. Nam quomͦ iustꝰ
longe se facit a consilio &e concilio ma¬
lignantiũ: ita nec resurgunt omino
impii in iudicio᷑. neq peccatores in
consilio iustoꝵ. Est quippe iustoꝵ. con
tum: descendensmmirũ sicut pluuia
in uellus. Est fons signatus: cui alie¬
nus ñ cõmunicat. Est sol iusticie: qͥ
timentib dñm tantũ orit᷑. Porro cȩteroᷤᷤ
adu̾tens ꝓpħa in sui siccitate. & cecita¬
te remanentes. iustoꝵ siquide ymbͥs
&̾ lucis exꝑtes: infecundos ac tenebro¬
sos confusos & au̾sos subsannat & no¬
tat. Hȩc ẽ inquiens gens: quȩ ñ audi¬
uit uocem di sui. Non uultis o mise¬
ri dicere cum dauid. Audiam quid
loquat᷑ in me dñs d̾s meus. Utiq
foris fusi in uanitates & insanias fal¬
sas: intimũ optimũq ñ requiritis ue¬

Expanded text:
quam Creatori. Habentibus autem, ut dictum quam Creatori. Habentibus autem, ut dictum est, sanctis atque impiis suum ad se quibusque consilium, magnum procul dubio inter utrosque chaos firmatum est. Nam quomodo justus longe se facit a consilio et concilio malignantium, ita nec resurgunt omnino impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Est quippe justorum constum, descendens nimirum sicut pluvia in vellus: est fons signatus, cui alienus non communicat: est sol justitiae, qui timentibus Deum tantum oritur. 12. Porro caeteros advertens propheta in sui siccitate et caecitate remanentes, justorum siquidem imbris et lucis expertes infecundos ac tenebrosos, confusos et aversos, subsannat et notat: Haec est, inquiens, gens quae non audivit vocem Dei sui . Non vultis, o miseri, dicere cum David, Audiam quid loquatur in me Dominus Deus : utique foris fusi in vanitates et insanias falsas, intimum optimumque non requiritis ve
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u sc̃o accipiens. suis quos nouit ꝑ
eundem sp̃m iustificando eos cõmu¬
nicat. & communi cando iustificat:
quando id quisq accipit in sui iusti¬
ficatione. ut incipiat. & ipse cognosce̾
sicut &e cognitus ẽ. eũ uidelicet dat᷑
& ipsi p̾sentire aliquid. de sua ipsius
futura beatitudine: quẽad modum
ab ȩt̾no latuit in p̾destinante. pleniꝰ
appariturũ in beatificante. de qua ta¬
m̃ iam ꝑcepta siumet ex parte noti¬
cia. int̾im quide gletur in spe. ñdu
tam̃ in securitate. Quã miserandi. qͥ
ad tam iocundu iustoꝵ. consilium.
nullum adhuc tenent suȩ uocatio¬
nis testimoniũ. Dñe. quis credidit
auditui nr̃o: Outinã saperent. & in¬
telligerent. uerum nͥ crediderint. ñ
squamȩ conungit᷑: & ñ ẽ spiracułu
in uob̾. Habetis in quã & uos õ impii
d̾i: ꝓfecto quisqͥs plus amat mundu
quã dm̃. impiꝰ atq ido latra eẽ ꝯuinci¬
tur: colens & seruiens crrature potiꝰ¬

Expanded text:
Spiritu sancto accipiens, suis, quos novit, per Spiritu sancto accipiens, suis, quos novit, per eumdem Spiritum, justificando eos, communicat, et communicando justificat: quando id quisque accipit in sui justificatione, ut incipiat et ipse cognoscere, sicut et cognitus est; cum videlicet datur et ipsi praesentire aliquid de sua ipsius futura beatitudine, quemadmodum ab aeterno latuit in praedestinante, plenius appariturum in beatificante. De qua tamen jam percepta suimet ex parte notitia, interim quidem glorietur in spe, nondum tamen in securitate. Quam miserandi, qui ad tam jucundum justorum consilium, nullum adhuc tenent suae vocationis testimonium! Domine, quis credidit auditui nostro? O utinam saperent et intelligerent! Verum nisi crediderint, non squamae conjungitur, et non est spiraculum in vobis. Habetis, inquam, et vos, o impii,Dei, profecto quisquis plus amat mundum quam Deum, impius atque idololatra esse convincitur, colens et serviens creaturae pot