comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o hoc posse credi confidat: Regnũ autẽ ꝑtinatie adeo solent ui¬
olenta illa seuitie iura conterere atq confundere. ut in nullo ꝓ¬
posito qmͣuis recto. qmuis honesto furoris sui temꝑe mens pos¬
sit ꝑsenerare. Sed quicqͥd tranqͥllitatis temꝑe mens de pace
seu pacientia etiã cum uoto uł sacram̃to deliberat atꝙ disponit:
pturbationis sue temꝑe furor suꝑueniens dissi pat atq dissol¬
uit. Ea que de uisionis huiꝰ expositione hucusq ñ diximꝰ. scłm
duplicem considerationẽ iuxta intelligentie nr̃e modum per¬
tractauimꝰ. Cet̾a autẽ que secunt᷑. quia scd̃m utramq lectio¬
nem in eandem sententiam concurrunt. geminã expositionem
ut ea que p̃missa sunt ñ reqͥrunt. Quid enĩ est seuitia: nͥ cru¬
delitas. Sic & inpacientia quid aliud qm̃ miseranda fragilitas.
Sic sub diu̾sis nominib idem sub intelligere debemꝰ.¬

Expanded text:
o hoc posse credi confidat? Regnum autem pertinaciae adeo solent vio hoc posse credi confidat? Regnum autem pertinaciae adeo solent violenta illa saevitiae jura conterere atque confundere, ut in nullo proposito quamvis recto, quamvis honesto furoris sui tempore mens possit perseverare. Sed quidquid tranquillitatis tempore mens de pace seu patientia, etiam cum voto vel sacramento deliberat atque disponit, perturbationis suae tempore furor superveniens dissipat atque dissolvit. Ea quae de visionis hujus expositione hucusque jam diximus, secundum duplicem considerationem, juxta intelligentiae nostrae modum pertractavimus. Caetera autem quae sequuntur utramque lectionem in eamdem sententiam concurrunt, geminam expositionem ut ea quae praemissa sunt non requirunt. Quid enim est saevitia nisi crudelitas? Sic et impatientia, quid aliud quam miseranda fragilitas? Sic sub diversis nominibus idem intelligere debem
Abbreviated transcription (Latin):
ptinatiam designat. Uentrẽ itaq et femora que pudendis adia¬
cent qͣsi erea quis tẽ habet. qndo his etiam ꝑtinaciter inheret. que
etiã erubescere deberet. Uide gͦ quam apte uideat᷑ huic regno con¬
gruere. quod dicit᷑ imꝑare uniu̾se t̾re. Quom enĩ uniuerse
t̾re. non imꝑat. qͦd usq ad ignominiosa imꝑanda tirannidem
suam dilatat. Et quartũ inquit regnũ. erit uelut ferrum. Q¬
modo ferrũ cõminuit ⁊ domat oĩa: sic cõminuet oĩa hec ⁊ con¬
teret. Si inferro seuitiam debemꝰ intelligere. quomͦ queso huiꝰ¬
mõdi regnĩ regna cetera queat cõminuere. atꝙ contere. Abs¬
q dubio qͣntumcũq mens impudens sit. głam tamen qͣm
inseipsa ꝑ arrogantiam. uł in altero ꝑ iactantiam habere. L con¬
suenit. om̃ino nec mirũ ꝑturbat atq confundit. Quis enĩ inter
tot seuitie sue tamq aꝑtas insanias uł scm credat se. uł ab ali¬

Expanded text:
pertinaciam designat. Ventrem itaque, et femora quae pudendis adjapertinaciam designat. Ventrem itaque, et femora quae pudendis adjacent quasi aerea quis tunc habet, quando his etiam pertinaciter inhaeret quae etiam erubescere deberet. Vide ergo quam apte videatur huic regno congruere quod dicitur imperare universae terrae. Quomodo enim universae terrae non imperat quod usque ad ignominiosa imperanda tyrannidem suam dilatat? Et quartum, inquit, regnum erit velut ferrum. Quomodo ferrum comminuit et domat omnia, sic comminuet omnia haec, et conteret. Si in ferro saevitiam debemus intelligere, quomodo, quaeso, hujusmodi regnum regna caetera queat comminuere atque conterere? Absque dubio quantumcunque mens impudens sit, gloriam tamen quam in seipsa per arrogantiam, vel in altero per jactantiam habere consuevit omnino nec mirum perturbat atque confundit. Quis enim inter tot saevitiae suae tam apertas insanias vel sanctum se credat, vel ab ali
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝑdere sine quo nichil poteris facere. Puto inqm quia iam
consurget aliud regnũ minꝰ te. scd̃m quod scͥptum ẽ. Tu inquit ca¬
put aureũ es. et post te consurget alud regnum minꝰ te. Sed qͥa
arrogans quisq głatur in semetipso. iactantia autẽ in fauore alie¬
no. recte sccłm aliquid de auro capite. hoc ẽ de arrogante dici potest.
quia adhuc ipse ẽ. eo quod seipsum necdũ deseruit qui głam suã
in seipso constituit. Recedit autẽ a seipso: cũ głam ponit mn alte¬
ro. Cogita autẽ qnto minꝰ sit głari in sibilo alieni oris et laudib
falsis. qm in ꝓpriis bonis. ⁊ sepe ueris. qmuis ab alio acceptis. Rec¬
te gͦ dicitur. Tu caput aureum es. et post te consurget aliud regnum
minꝰ. Et additur. Et regnũ aluso t̾cium ereum. quod imꝑabit uni¬
uerse t̾re. Es eo quod ualde durabile existat. recte ut suꝑius diximꝰ

Expanded text:
ipsum perdere, sine qua nihil poteris facere; puto, inquam, quia jam ipsum perdere, sine qua nihil poteris facere; puto, inquam, quia jam consurget aliud regnum minus te, secundum quod scriptum est: Tu, inquit, caput aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te. Sed quia arrogans quisque gloriatur in seipso, jactantia autem in favore alieno, recte secundum aliquid de aureo capite, hoc est de arrogante, dici potest, quia adhuc ipse est, eo quod seipsum necdum deseruit, qui gloriam suam in seipso constituit. Recedit autem a seipso, cum gloriam ponit in altero. Cogita autem quanto minus sit gloriari in sibilo alieni oris, et laudibus falsis, quam in propriis bonis, et saepe veris, quamvis ab alio acceptis. Recte ergo dicitur: Tu caput aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te, et additur, et regnum aliud tertium aereum quod imperabit universae terrae. Aes, eo quod valde durabile existat, recte, ut superius diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑant. ex eiꝰ munere fiunt. eiꝰ cooꝑatione in actum ꝓdeunt.
bene ꝓueniunt. ꝓspere succedunt. Quicqͥd ergo utilit̾ potes
ex ipso ⁊ ꝑ ipsum potes. qui nichil ñ potest: quia oĩa potest.
Om̃is itaq possibilitas tua ex eiꝰ munere uenit. qui sub ditione
tua hec omĩa constituit. Tu ergo inqͥt caput aureũ es. qui adhec
comitante gr̃a & mala corrigere. et bona exertere potes. Preme
ergo suꝑbiam. ne pdas et gr̃am. Ds̃ enĩ suꝑbis resistit. humi¬
lib autẽ dat gr̃am. Scimꝰ autẽ quia mitium om̃is peccati su¬
ꝓbia. Qui autẽ facit peccatũ: seruus ẽ peccati. Quid ergo: Non¬
quit nam iam ñ erit aliud regnum. cũ iam ceꝑit dñari pec¬
catum. ⁊ tu ex hibere famulatum. quã tunc erat. cum tu
pot̾as peccatum p̃mere. ita ut ñ regnaret in tuo corꝑe mor¬
tali  Puto gͦ quia iam cepis gr̃am ꝑsupbiã amitere. &te¬

Expanded text:
temperant, ex ejus munere fiunt, ejus cooperatione in actum prodeunt, temperant, ex ejus munere fiunt, ejus cooperatione in actum prodeunt, bene proveniunt, prospere succedunt. Quidquid ergo utiliter potes, ex ipso, et per ipsum potes, qui nihil non potest, quia omnia potest. Omnis itaque possibilitas tua ex ejus munere venit, qui sub ditione tua haec omnia constituit. Tu ergo, inquit, caput aureum es, qui, adhuc comitante gratia, et mala corrigere, et bona exercere potes. Preme ergo superbiam, ne perdas et gratiam: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Scimus autem quia initium omnis peccati superbia. Qui autem facit peccatum, servus est peccati. Quid ergo? Nunquidnam jam non erit aliud regnum, cum jam coeperit dominari peccatum, et tu exhibere famulatum, quam tunc erat cum tu poteras peccatum premere; ita ut non regnaret in tuo mortali corpore? Puto ergo quia cum coeperis gratiam per superbiam amittere, et te
Abbreviated transcription (Latin):
et quod de cl̃i mun̾e potes. noli tͥ ascribere. Ds enĩ celi regnum ⁊
fortitudinem et imꝑium ⁊ głam dedit tͥ. Adhuc in cordis: cor¬
poris tui motib habes regnum. qͥa bonos disponere habes forti¬
tudinem.qͥa malis resistere impium:qͥa negligentes urgere.
glam. qͥa potes rebelles reuincere. Non ẽ tam̃ uñ suꝑbias. non
ẽ quod tͥ ascribas. D̃s enĩ celi dedit oĩa ista tͥ. et om̃ia in quib ha¬
bitant filii hominũ. ⁊ bestias agri uolucresq celi dedit in ma¬
nu tua. ⁊ sub ditione tua uniu̾sa constituit. Quod bestias agͥ.
quod uolucͥb celi p̃sides. qͦd appetitib carnis. qͦd cogitationib
m̃tis dñari potes. quod bona oꝑari qͦd utilia meditari uales.
non de tua uirtute. s de iuino munere habes. Om̃ia enĩ in
quib filii hominũ habitant et que rationi rectisq consiliis ob¬

Expanded text:
et quod de Dei munere potes, noli tibi ascribere: Deus enim coeli, regnum et et quod de Dei munere potes, noli tibi ascribere: Deus enim coeli, regnum et fortitudinem, et imperium, et gloriam dedit tibi. Adhuc in cordis vel corporis tui motibus habes regnum, quia bonos disponere; habes fortitudinem, quia malis resistere; imperium, quia negligentius urgere; gloriam, quia potes rebelles revincere. Non est tamen unde superbias, non est quod tibi ascribas: Deus enim coeli dedit omnia ista tibi, et omnia in quibnt filii hominum, et bestias agri, volucresque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit. Quod bestiis agri, quod volucribus coeli praesides, quod appetitibus carnis, quod cogitationibus mentis dominari potes, quod bona operari, quod utilia meditari vales non de tua virtute, sed de divino munere habes. Omnia enim in quibus filii hominum habitant, et quae rationi rectisque consiliis ob
Abbreviated transcription (Latin):
mens nr̃a ꝯtra dm̃ suꝑbit. non statĩ nos districta aĩadu̾sione p̃¬
tutit. nec gr̃am suam ilico subtrahit. s priꝰ nos pia ad monitio¬
ne conuenit. mͦ interiꝰ. modo exteriꝰ. Intus ꝑ di uinam reuelatio¬
nem. exteriꝰ ꝑ humanã exortationem. intusꝑ int̾nam asptra¬
tionem. ext̾uis ꝑhumanã rationem. sicut hic pͥus. inoccul¬
to ꝑsompniuo postea in manifesto ꝑ uer bum. Tu iqͥt rex
regum es. quia fortis fortiorib. quia fortior fortissimis dñari potestat¬
tes. quia adhuc gr̃am adiutͥcem habes. Penitentiam gͦ age dum po¬
tes. dum gr̃am adhuc coꝑantem habes. Adhuc rex regum es. et prin¬
cipalib etiã initiis adhuc pͥncipari passionibq tuis adhuc dñari
potes. qͥa gr̃am licet deserens. nondũ ab illa desertuses . Noli inqͥt
suꝑbire nolialtum saꝑe: cordis tui arrogantiam citiꝰ depone.

Expanded text:
mens nostra contra Deum superbit, non statim nos districta animadversione pemens nostra contra Deum superbit, non statim nos districta animadversione percutit, nec gratiam suam illico subtrahit. Sed prius nos pia admonitione convenit, modo interius, modo exterius; intus per divinam revelationem, exterius per humanam exhortationem. Intus, per internam aspirationem, exterius per humanam rationem, sicut hic prius in occulto per somnium, postea in manifesto per verbum. Tu, inquit, rex regum es, quia fortibus fortioribusque fortior, fortissimus dominari potes, quia adhuc gratiam adjutricem habes, poenitentiam ergo age, dum potes, dum gratiam adhuc cooperantem habes. Adhuc rex regum es et principaliter etiam vitiis adhuc principari, passionibusque tuis adhuc dominari potes. Quia gratiam licet deserens, nondum ab illa desertus es. Noli, inquit, superbire, noli altum sapere, cordis tui arrogantiam citius depone,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵq proprietatib descendentum de malo in malum . xxxii.¬
ed oportet nos item paululum ad suꝑiora redire. et qͦ¬
modo hec int̃pretatio alie lectiomi etrã conueniat os¬
tendere. Scłm autẽ eam lectionem pͥmum regnum
tia ad opus argenteum. ꝑtinatia. ad opus ereum. seuitia ad fer¬
rum. Nideamꝰ quid int̾pres nr̃ de aureo capite dicat. qͥd iie senti¬
at. uł quomͣ illud conueniat. Tuinquit rex regum es. et d̾̃s celi
regnum. et fortitudinẽ & imꝑium et głam dedit tͥ. et omnia
in qͥb habitant filii hominum. et bestras agri uolucresq ceb
dectit in manu tua. et sub ditione tua uniu̾isa constituit. Se¬
pecũ talem tantamq gr̃am accipimꝰ. qualem hic descͥptam ul
siꝑiꝰ expositam audiuimꝰ. fit ut inde contra dm̃ suꝑbiamꝰ. unde
deuotiores ist magis obnoxii deo ẽẽ debuimꝰ. Sẽo illud queso
quã pium qnͣta ue admiratione est dignũ. quod cũ tumida

Expanded text:
 proprietatibus, descendentium de malo in malum. Sed oportet nos item paululum ad superiora redire, et quomodo haec interpretatio aliae lectioni etiam conveniat ostendere. Secundum autem eam lectionem, primum regnum tia ad opus argenteum, pertinacia ad opus aereum, saevitia ad ferreum. Videamus quid interpres noster de aureo capite dicat, quidve sentiat, vel quomodo illud ei conveniat: Tu, inquit, rex regnum, et fortitudinem, et imperium, et gloriam dedit tibi: Et omnia in quibus habitant filii hominum: et bestias agri, volucres quoque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit; pe cum talem tantamque gratiam accipimus qualem hic descriptam, vel superius expositam audivimus, fit ut inde contra Deum superbiamus, unde devotiores vel magis obnoxii Deo esse debuimus. Sed illud, quaeso, quam pium quantave admiratione dignum, quod cum tumida
Abbreviated transcription (Latin):
uocem exultationis et. salutis. Dolete ergo ⁊ flete int̾im qui eiꝰmo¬
di estis: tristicia enĩ ur̃a uertet᷑ in gaudium. Notande sunt he qͣ¬
tuor noces et a se inuicem distinguende. uox exultationis ⁊ ꝑditio¬

Expanded text:
vocem exsultationis et salutis. Dolete ergo et flete interim qui hujusmovocem exsultationis et salutis. Dolete ergo et flete interim qui hujusmodi estis, tristitia enim vestra vertetur in gaudium. Notandae sunt hae quatuor voces, et a se invicem distinguendae, vox exsultationis et perditio
Abbreviated transcription (Latin):
bent autẽ boni. tunc de uino mero: sẽd soli mali de sola fece. ut
nulli deinceps bono sit male. et nulli malo sit bene.¬
ꝓpħa: uox exultationis ꝯgrue satis statim subietit et
salutis: habent namq et illi gaudium suũ qũauis puer¬
sum: qͥ letant᷑ cum male egerint. et exultant in reb pessimis.
uioeas ꝑuerse uiuentes. alios gaudentes. alios merentes sed taliũ
uox sine sit gandii siuie sit meroris. ñ utiq uox ẽ salutis s ꝑditi¬
onis. Similiter in bonis morib uidere licet alios gaudere. alios
nec dolere ⁊ flere. Sed cur hi adhuc desolant᷑ et dolent. plangunt.
et merent. cum scriptum sit uox exultationis ⁊ salutis in taber¬
nacłis iustoꝵ. forte qui adhuc agunt penttentiam nondum
enuindauert̃ conscientia. necdũ apprehenderunt iusticiam.
Habent itaq int̾im uocẽ meroris ⁊ salutationis: habitur qnq

Expanded text:
bent autem boni tunc de vino mero; sed soli mali de sola faece, ut bent autem boni tunc de vino mero; sed soli mali de sola faece, ut nulli deinceps bono sit male, et nulli malo sit bene.Propheta vox exsultationis, congrue statim subjecit, et salutis. Habent namque et illi gaudium suum, quamvis perversum qui laetantur cum male egerint, et exsultant in rebus pessimis. Videas perverse viventes, alios gaudentes, alios moerentes. Sed talium vox sive sit gaudii, sive moeroris, non utique vox est salutis, sed perditionis. Similiter in bonis moribus videre licet alios gaudere, alios vero dolere et flere. Sed cur hic adhuc desolantur et dolent, plangunt et moerent cum scriptum sit: Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum? Forte qui adhuc agunt poenitentiam, nondum emundaverunt conscientiam, necdum apprehenderunt justitiam. Habent itaque interim vocem moeroris et salvationis, habituri quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
d: et qui iustꝰ est potest ꝑuerti. Item qui bonꝰ est potest fieri me¬
lior. et qui malus est potest fieri peior. Nam qui sordidus ẽ. potest
adhuc sordescere. qͦd ẽ incalice ad inferiora descendere. similiter qͥ
iustus ẽ. potest adhuc iustificari. quod ẽ ad suꝑiora calicis effexii.
Et quousq hoc fit. non bibunt nisi de turbido: qula calix in ma
ꝓmixta sit. eum uino mero et calix plenꝰ sit mixto: fex tam̃ eius
non ẽ exinanita. Nam postqm̃ om̃ia consũmabuntur. et sicut
mͦ angłi tandem homines. hi inbono illi in malo confirmabum-¬
tur. calix moueri desinet. et fex ad calicis yma descendet. et erte
uinũ merũ insũmo. et sola fex remanebit in ymo: quia fex eiꝰ
ñ est exinanita. bibent om̃s peccatores t̾re. Angłi qui in celo pec
ꝙ oñĩs peccatores t̾re. qui ñ timent. in suis peccatis ꝑseuerare. Bi¬

Expanded text:
ti, et qui justus est potest perverti. Item qui bonus est potest fieri meti, et qui justus est potest perverti. Item qui bonus est potest fieri melior, et qui malus est potest fieri pejor. Nam qui sordidus est, potest adhuc sordescere, quod est in calice ad inferiora descendere. Similiter qui justus est, adhuc potest justificari, quod est ad superiora calicis efferri, et quousque hoc fit, non bibunt nisi de turbido, quia calix in manpermista sit cum vino mero, et calix plenus misto; faex tamen ejus non est exinanita. Nam postquam omnia consummabuntur, et sicut modo angeli, tandem homines, hi in bono, illi in malo confirmabuntur, calix moveri desinet, et faex ad calicis ima descendet, et erit vinum merum in summo, et sola faex remanebit in imo, quia faex ejus non est exinanita, bibent omnes peccatores terrae qui non  omnes peccatores terrae qui non timent in suis peccatis perseverare. Bi
Abbreviated transcription (Latin):
inclinare ex hoc in hoc. et ñ inuenitur usq hodie qui in hac uita
dis turbata. siue ascendant siue descendant sursũ et deorsum. nilnͥ
turbidũ inueniunt. nil nͥturbidum bibunt. Sic homines ascen¬
dunt usq ad celos: et descendunt usq ad abyssos et ubiq bibunt
est. et iccirco purum facere ñ potest. Quam diu enĩ calix mouettr
fex ñ descendit. sẽd ꝑmiscetur: et inde mixtum efficitur. Uis scure
quom calix hic in motu sit. ut merũ ꝓpinare ñ possit: Angłi qui¬
dem qͥa isti in bono. illi in malo confirmati sunt. ĩꝑmixtum utiq
alii merũ alii fecem biberunt. et sicut mali melius ũ expectant.
sic bon quidem qͦd semel acceꝑunt amittere ñ formidant.
Sed quia iusticia in hominib necdum fixa ẽ. et pars neutra in
neutro confirmata ẽ. calix assidue mouetur. nam in nemine ad¬
huc iusticia ĩ mobilis figurat᷑. Nam qui iniustꝰ ẽ potest conuer¬

Expanded text:
inclinare ex hoc in hoc, et non invenitur usque hodie, qui in hac vita inclinare ex hoc in hoc, et non invenitur usque hodie, qui in hac vita dis turbata, sive ascendant, sive descendant sursum et deorsum, nil nisi turbidum inveniunt, nil nisi turbidum bibunt. Sic homines ascendunt usque ad coelos et descendunt usque ad abyssos, et ubique bibunt  adhuc in motu, et idcirco purum facere non potest. Quandiu enim calix movetur faex non descendit, sed permiscetur, et inde mistum efficitur. Vis scire quomodo calix hic in motu sit, ut merum propinare non possit. Angeli quidem quia isti in bono, illi in malo confirmati sunt, impermistum utique alii merum, alii faecem biberunt; et sicut mali melius non exspectant, sic boni quidem quod semel acceperunt amittere non formidant. Sed quia justitia in hominibus necdum fixa est, et pars neutra in neutro confirmata est, calix assidue movetur: nam in nemine adhuc justitia immobilis figitur. Nam qui injustus est potest conver
Abbreviated transcription (Latin):
nib et usq infinem scl̃i hec incissitudine. alt̾natio custodit᷑. mani¬
festum ẽ qmͣ recte calix dñi mixto plenꝰ ẽẽ phibeatur. Si igct᷑ ꝑtur¬
baris. noli deficere. si consolaris. noli securus eẽ. Quia inclinauit
ex hoc in hoc. In die maloꝵ mem̃to bonoꝵ. & in die bonoꝵ memor sis
maloꝵ. Quia inclinauit ex hoc in hoc. Etce uideo uas ire ꝑfusum ex
dñi calice: & repletum amaritũdine. Euacuatur iterũ uasire de
quo plenũ erat: et repletur ex eo uas miscd̃ie. Cur hoc obsecro: qͥa
ille qui tenet calicem inclinauit ex hoc in hoc. Iterusn aspitio uas
ire repletum oleo temꝑalis leticie: & ducit in bono dies suos. ⁊ habet
int̾im qͥ ad pacem suam ft̃. et subito inclinatur: et quo repletum
erat effunditur. ⁊ eodem leticie oleo uas miscł̃ie ꝑfundit᷑. et letat᷑.
qui pͥus dolebat. et. contristat᷑ qui pͥus gaudebat. et durat hec re¬
rum alt̾nantium uarietas. qmͣdu ille qui calicem tenet. ñ cessit

Expanded text:
nibus, et usque in finem saeculi haec vicissitudinum alternatio custoditur, manifestum est, quam recte calix Domini misto plenus esse perhibeatur. Si igitur perturbaris, noli deficere; si consolaris, noli securus esse. Quia inclinavit ex hoc in hoc. In die malorum memento bonorum, et in die bonorum memor sis malorum, quia inclinavit ex hoc in hoc. Ecce video vas irae perfusum ex Domini calice, et repletum amaritudine. Evacuatur iterum vas irae de quo plenum erat, et repletur ex eo vas misericordiae. Cur hoc, obsecro, nisi quia ille qui calicem tenet inclinavit ex hoc in hoc? Iterum respicio vas irae repletum oleo temporalis laetitiae, et ducit in bono dies suos, et habet interim quae ad pacem suam sunt, et subito inclinatur, et quo repletum erat effunditur, et eodem laetitiae oleo vas misericordiae perfunditur, et laetatur qui prius dolebat, et contristatur, qui prius gaudebat, et durat haec rerum alternantium varietas quandiu ille, qui calicem tenet non cessat
Abbreviated transcription (Latin):
dit. de fece eam in ebriare misccłiter noluit. Moto ergo calice.
fecem cũ uino ꝑ miscuit: et ex eo usq mͦ plenꝰ mixto ꝑuran¬
sit. De hoc ergo mixto homo potat᷑. nam abintrio usq ad fi¬
nem scłi eiꝰ sors ꝑ prosꝑa et aduersa assidue uariat᷑. Quia calix in
manu dñi plenus mixto. Quantũcumq quis hec floreat. necesse
est ut aliqm amaritudinem sentiat. Quia calix in manu dñi.p.i.¬

Expanded text:
dit, de faece eam inebriare misericorditer noluit. Moto ergo calice dit, de faece eam inebriare misericorditer noluit. Moto ergo calice faecem cum vino permiscuit, et ex eo usque modo plenus misto permansit. De hoc ergo misto homo potatur: nam ab initio usque ad finem saeculi ejus sors per prospera et adversa assidue variatur. Quia calix in manu Domini plenus misto. Quantumcunque quis hic floreat, necesse est ut aliquam amaritudinem sentiat, quia calix in manu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
toq autẽ in ebrianda nat᷑a humana. Habuerat enĩ ut suꝑiꝰ dictũ
ẽ hic calix fecem ⁊ uinũ merũ: simul qͥdem s ñ ꝑ mixtum. Nam
uinũ merũ in sũmo: fecem autẽ habebat in ymo. Facta ẽ ergo
angłica natura: et ex hoc calice potata. Aliis namq ꝑ culpam ca¬
dentib ⁊ confirmatis in malo. Aliisꝑ gr̃am stantib et confir¬
matis in bono: utriq ex uno diuine. iusticie calice potati sunt.
s illi de fece isti de uino mero sufficienter inebriati sunt: facta
postmõdũ humana natura. similiter et ipsa de dm̃ calice bi¬
bitura: s qura ipsa ꝑ culpam cecidit. de uino mero potare dig¬
na ñ fuit. Quid ergo facit᷑ iustꝰ ⁊ suauis dñs: Scit ipse quid
faciat: cuiꝰ sapientie ñ est. numerꝰ. Quia ergo peccauit de uino
mero ei ñ dedit. quia autẽ ałio impellente ꝑ negligentiã ceci¬

Expanded text:
doque autem inebrianda natura humana. Habuit enim, ut superius dictum doque autem inebrianda natura humana. Habuit enim, ut superius dictum est, hic calix faecem: et vinum merum, simul quidem, sed non permixtum. Nam vinum merum in summo, faecem autem habebat in imo. Facta est ergo angelica natura, et ex hoc calice potata. Aliis namque per culpam cadentibus et confirmatis in malo, aliis per gratiam stantibus, et confirmatis in bono. Utrique ex uno divinae justitiae calice potati sunt. Sed illi de faece, isti de vino mero sufficienter inebriati sunt, facta postmodum humana natura, similiter et ipsa de Domini calice bibitura. Sed quia ipsa per culpam cecidit, de vino mero potare digna non fuit. Quid ergo faciet justus et suavis Dominus? Scit ipse quid faciat, cujus sapientiae non est numerus. Quia ergo peccavit, de vino mero ei non dedit, quia autem alio impellente per negligentiam ceci
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iuste agit᷑. et a iusto rectore om̃ia iuste moderant᷑. Calicem itd i
in manu dñs tenet: quia cũ sit dñs cui nemo audeat dicere cur ita
facis: in nullo oꝑe suo metas equitatis excedit. Hic ẽ ille calix. in qͦ
bibit dñs m̃s: non ille ioseph egypto tantũ p̃latus. sed ille cui da¬
ta ẽ om̃is potestas in celo et int̾ra. Ex hoc gͦ bibit: quia illud ei sua¬
uiter sapit. illud eum ad modũ delectat. quod iusticia cõmendat.
hic ẽ ealix in quo augurari solet. qͥa iusticie sue examine. etiã oc¬
culta nr̃a pensat. Hunc calicẽ in manu tenet. quia iusticiam suã
in oꝑe exercet. Alii quidem hunc ñ in manu. s ut ille beniamin
in sacculo portant: quia qͥd iustum sit scientia app̃hendint: sed
quod ꝑ memoriam tenent. in oꝑe ñ ostendunt. De hoc quẽ diximꝰ
dñi calice pͥmum in ebriata ẽ angłica natura postea potata: qͣn-¬

Expanded text:
nisi juste agitur, et a justo rectore, omnia juste moderantur. Calicem itaque nisi juste agitur, et a justo rectore, omnia juste moderantur. Calicem itaque in manu Dominus tenet, quia cum sit Dominus cui nemo audeat dicere, cur ita facis, in nullo opere suo metas aequitatis excedit. Hic est ille calix in quo bibit Dominus meus, non ille Joseph Aegypto tantum praelatus; sed ille cui data est omnis potestas in coelo et in terra. Ex hoc ergo bibit, quia illud ei suaviter sapit. Illud enim admodum delectat quod justitia commendat. Hic est calix in quo augurari solet, quia justitiae suae examine etiam occulta nostra pensat. Hunc calicem in manu tenet, quia justitiam suam in opere exercet. Alii quidem hunc non in manu, sed ut ille Benjamin in sacculo portant, quia quid justum sit scientia apprehendunt, sed quod per memoriam tenent, in opere non ostendunt. De hoc quem diximus Domini calice, primum inebriata est angelica natura, postea potata, quan
Abbreviated transcription (Latin):
eum priꝰ uinũ merũ et fecem continere recte utiq dicere possu¬
mus: s uinũ merũ in sũmo fecem in ymo: nam hoc in uasis ui¬
nariis cotidie uidemꝰ. Calix gͦ uini merrdicit᷑.: ut qͥd inse pͥus
habuerie eusdent̃ ostendat᷑ : sed eum plenũ mixto eũ postmodũ
scͥptura dicat. manifeste innuit᷑ quid in se nͦi contineat. Satis
patet ꝑ se qm conuenient̾ dictum sit. fex eiꝰ non calix fecis. cũ
tam̃ calix meri priꝰ dictus sit. He c iuxta expofitionem littere p̃¬
locut sumꝰ. nunc qͦd in hisuerbis mysticum lateat queramus
Calix dñi iusticia: uinũ merũ. iocunditas sola: fex amaritudo sũma:
mixtũ iuncta simul et ꝑ nixta bona. & mala. Merum. et̾na felicitas:
fex sempit̾na infelicitas: muxtũ ex ꝓsꝑis et adu̾sis temꝑalis muta¬
bilitas. Hec om̃ia ex dñi calice ꝓpinantur. quia a iusto creatore nil

Expanded text:
cum prius vinum merum, et faecem continere recte utique dicere possicum prius vinum merum, et faecem continere recte utique dicere possimus, sed vinum merum in summo, faecem in imo. Nam hoc in vasis vinariis quotidie videmus. Calix ergo vini meri dicitur, ut quid in se prius habuerit evidenter ostendatur: sed cum plenum misto eum postmodum Scriptura dicat, manifeste innuitur quid in se modo contineat. Satis patet per se quam convenienter dictum sit, faex ejus, non calix faecis, cum tamen calix meri prius dictus sit: haec juxta expositionem litterae praelocuti sumus. Nunc quid in his verbis mysticum lateat quaeramus. Calix Domini, justitia, vinum merum, jucunditas sola, faex amaritudo summa, mistum, juncta simul, et permista bona et mala. Merum aeterna felicitas, faex sempiterna infelicitas. Mistum ex prosperis et adversis temporalis mutabilitas. Haec omnia ex Domini calice propinantur, quia a justo Creatore nil
Abbreviated transcription (Latin):
uini meri plenꝰ mixto. Et inclinauit ex hoc in hoc ue¬
runtn fex eiꝰ non ẽ exmanita. Si diligenter attendimꝰ.
tria in hoc dñi calice inuenimꝰ. merum fecem mixtũ.
Nam si fex de calice̾ ẽẽt: fex eiꝰ hoc ẽ calicis ñ dixisset. Uidetur qͥdem
in his uerbis quedã contrarietas ẽẽ. imino qͦddam om̃ino impos¬
sibile uident᷑ uerba ꝓponere. Nam si habet. hic calix uinũ merũ:
quomͦ queso continet fecẽ uł mixtum: Nam si forte qͥs dicat eũ
habere uinũ merũ in sũmo: fecem in ymo: mixtũ uero in medio:
contradicit ei qui dicit. eum plenũ mixto. Sed ad diu̾sa temꝑa re¬
ferri potest: quod de hoc calice dm̃ dictum ẽ. Merum itaq uinũ
calix iste habuit. unde ⁊ eum calicem uini meri appellauit: quo¬
modo cophinum stercoris canistrum arimoꝵ ex eo qͦd unũquod¬
q in se continere soleat scͥptura appellare consueinit. S quia ñ
dicit eum plenũ mero. quẽadmodũ postea plenũ mixto: simul

Expanded text:
ini meri plenus misto, et inclinavit ex hoc in hoc: Verumtamen faex ejus non est exinanita. Si diligenter attendimus, tria in hoc Domini calice invenimus, merum, faecem, mistum. Nam si faex de calice non esset, faex ejus hoc est calicis non dixisset: et videtur quidem in his verbis quaedam contrarietas esse, imo quiddam omnino impossibile videntur verba proponere. Nam si habet hic calix vinum merum, quomodo, quaeso, continet faecem et mistum? Nam si forte quis dicat eum habere vinum merum in summo, faecem in imo, mistum vero in medio, contradicit ei qui dicit eum plenum misto. Sed ad diversa tempora referri potest, quod de hoc calice Domini dictum est. Merum itaque vinum calix iste habuit, unde et eum calicem vini meri appellavit, quomodo cophinum stercoris canistrum azymorum ex eo quod unumquodque in se continere soleat Scriptura appellare consuevit. Sed quia non dicit eum plenum mero quemadmodum postea plenum misto, simul
Abbreviated transcription (Latin):
salutis in ꝑfecte uiuentib. Recte ergo dicit᷑. uox exultationis et sa¬
lutis in tab̾nacłis iustoꝵ. ue illis qui hic flere incipiunt. et in futuro
nunqͣm flere desistunt. Ue nichilominꝰ illi qui ad tempꝰ exultant.
ut in et̾num lurgeant. Illis inqm ue qui p̃sentis uite uł future gau¬
dia nesciunt. istisautẽ duplex ue. qui et semꝑ lugent bona que hic
ꝑdiderunt. et mala que hinc recẽdentes illic inuenert̃. Felices illi qͥ
sic lugent in temꝑe. ut gaudeant in et̾nitate. Felices et illummo
his multo feliciores qui in temꝑe p̃gustant. unde et̾nalem gau¬
deant. uox itaq exultationis & salutis intab̾nacłis iustoꝵ. In ta

Expanded text:
lutis in perfecte viventibus. Recte ergo dicitur, vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum. Vae illis qui hic flere incipiunt, et in futuro nunquam flere desistunt. Vae nihilominus illis qui ad tempus exsultant, ut in aeternum lugeant. Illis, inquam, vae, qui praesentis vitae vel futurae gaudia nesciunt. Istis autem duplex vae, qui et semper lugent bona quae hic perdiderunt, et mala quae hinc recedentes illic invenerunt. Felices et illi qui sic lugent in tempore, ut gaudeant in aeternitate. Felices et illi, imo his multo feliciores, qui in tempore praegustant unde aeternaliter gaudeant. Vox itaque exsultationis et salutis in tabernaculis justorum. In t
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ne tnquillitate: quoꝵ gaudium sic exuberat in expeditione:
Intantũ ut tale uñq eoꝵ gaudium ñ iam ualeat coartari sub si¬
lentio ne in aꝑtum ꝓdeat. et in uocẽ ꝓrumpat: uasoꝵ utiq more
que cũ dde infuso liquore plus caꝑe negueunt. quã desuꝑ infundit᷑.
cutũquaq diffundunt. Sic ninuirũ sic illis leticie oleum cũ coroi¬
um uascula repleuerit. ꝑ uocem se effundit: & statim ꝑsonat uox
exultationis ⁊ salutis: in tab̾. iustoꝵ.¬

Expanded text:
aeternae tranquillitate, quorum gaudium sic exuberat in expeditione? aeternae tranquillitate, quorum gaudium sic exuberat in expeditione? In tantum ut tale, tantumque eorum gaudium non jam valeat coarctari sub silentio, ne in apertum prodeat, et in vocem prorumpat, vasorum utique more, quae cum de infuso liquore plus capere nequeunt, quod desuper infunditur circumquaque diffundunt. Sic nimirum, si illud laetitiae oleum cum cordium vascula repleverit per vocem se effundit, et statim personat vox exsultationis et salutis in tab
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dñe ñ nobis: s nõi tuo dagłam. Sed miraris forte. nec ĩ merito
tam̃: quomͦ sibi conueniunt. uł quo nam mͦ conuenire possunt: pre¬
luim ⁊ gaudium: uox leticie & clamor pugne. Unde gͣ tanta leticia.
nisi de frequenti uictoria. uox ergo exultationis ⁊ salitis in tab̾na¬
culis iustoꝵ Si miraris siuis habere unde mireris: mirare potiꝰ quo¬
modo ꝑsequebatur unꝰ nulle & duo fugarent decẽ milia. Non et tu
cantabis dño canticũ noũu et audiet᷑ in tab̾nacło tuo uox exultatio¬
nis ⁊ salutis cũ compleri inte ceꝑit illa d̾i tui ꝓmissio. Cabent ala¬
tere tuo mille &ꝵ decẽ milia a dextris tuis. Merito gͦ auditur uox ex¬
ultationis ⁊ salutis in tab̾nacłis iustoꝵ. Quantũ ergo putas gaude¬
bunt in patͥa: qui sic letantur in t̾ra aliena. Quanta eis merit le¬
ticia in domo. qui sic exhilarant᷑ in exilio: Quid facturi in illa utte

Expanded text:
nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sed miraris forte, nec immerito nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sed miraris forte, nec immerito tamen, quomodo sibi conveniunt, vel quonam modo convenire possunt praelium et gaudium, vox laetitiae et clamor pugnae. Unde ergo haec tanta laetitia, nisi de frequenti victoria? Vox ergo exsultationis et salutis in tabernaculis justorum. Si miraris, si vis habere unde mireris, mirare potius quomodo persequebatur unus mille, et duo fugarent decem millia. Nonne et tu cantabis Domino canticum novum, et audietur in tabernaculo tuo vox exsultationis et salutis, cum compleri coeperit in te illa Dei tui promissio: Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis? Merito ergo auditur vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum. Quantum ergo putas gaudebunt in patria, qui sic laetantur in terra aliena? Quanta eis inerit laetitia in domo, qui sic exhilarantur in exsilio? Quid facturi erunt in illa vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habent hic manentẽ cuitatẽ qui fut᷑a inqͥrunt: qui que sursũ
non que suꝑ t̾ram st̃ sapiunit. Tab̾nacła militantium munitio
ñ otio torpentes ẽẽ debemꝰ Qͣ aũ cau te qm strenniue pugnandum
sit nobis. diligenter nob̃ est attendendũ quib ẽ colluctatio. non
aduersus carnem et sanguiẽ. s aduersus sp̃ualia nequitie in ce¬
lestib. Pretiosa res ualde iusticia. et que aduersarioꝵ inuidiam
cito excitet. ⁊ eoꝵ erga nos odium acriter inflaminet. Hec nam ẽ
ratio pugne. hec ẽ causa uictorie. Adhoc contra malignos sp̃c pugna¬
mus. ut iusticiam ininolatam custodiamꝰ. Dimicant ipsi nos. non
ut eam sibi acqͥrant. sedut eam nob̃ uiolenter auferant. Facile autẽ
uictoriam sibi de nr̃a infirmitate p̃sumunt. ꝓ eo qͦd portamꝰ ches¬
aurum hunc in uasis fictilib. s forte minime attendunt. quod non
sumꝰ confidentes in nobis. sed in ipsius adiutorio cui dicimꝰ. Non

Expanded text:
ic manentem civitatem, qui futuram inquirunt, qui quae sursum, non quae super terram sunt sapiunt. Tabernacula militantium munitionnon otio torpentes esse debemus. Quam autem caute, quam strenue pugnandum sit nobis, diligenter nobis est attendendum, quibus est colluctatio, non adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritualia nequitiae in coelestibus. Pretiosa res valde justitia, et quae adversariorum invidiam cito excitet et eorum erga nos odium acriter inflammet. Haec namque ratio est pugnae, haec est causa victoriae. Ad hoc contra malignos spiritus pugnamus ut justitiam inviolatam custodiamus: dimicant ipsi contra nos, non ut eam sibi acquirant, sed ut ea nobis violenter auferant. Facile autem victoriam sibi de nostra infirmitate praesumunt, pro eo, quod portamus thesaurum hunc in vasis fictilibus. Sed forte minime attendunt quod non sumus confidentes in nobis, sed in ipsius adjutorio, cui dicimus; Non
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinis degustationem scriꝑtura sacra nunc gustum: nunc
ebrietatem uocat. ut qͣm sit magna uel parua: ostendat. ꝑua
quidem: ad comparationem future plenitudinis. Magna aute̾: in cõꝑa¬
tione cuiussibet mundane iocunditatis. Presens etenim sp̃ualiũ ui¬
roꝵ idelectatio: future uite gaudiis comparata qͣntumlibet excrescens
inuenit᷑ parua. cuiꝰ tamen in comparatõe: omnis exterioꝵ delectatõnũ
suauitas est nulla. odulcedo miranda. dulcedo: tam magna. dulcedo.
tam parua. Quomͦ ñ magna: que mundanam omẽm excedit. Quomͦ ñ
parua: que de illa plenitudine uix stillam modicam discerpit: Modic̃i
quudaam de tanto felicitatis pelago mentib instillas. mentem tamen qͣm
inflntdis: plene mebrias. Merito tantillum de tanto: gustꝰ quulam clr̃
Merito nichilominꝰ que mentem a se ip̃a alienat ebrietas nominatur.
Gustꝰ gͦ est. & ebrietas uire uocari ꝑotest. Gustate in quit propħa: et
Audi hominem hac ebrietate madentem. & quia circa se agat᷑: onĩno

Expanded text:
dulcedinis degustationem Scriptura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad comparationem futurae plenitudinis, magna autem in comparatione cujuslibet mundanae jucunditatis. Praesens etenim spiritualium virorum delectatio futurae vitae gaudiis comparata, quantumlibet excrescens invenitur parva, in cujus comparatione tamen omnis exteriorum delectationum suavitas est nulla. O dulcedo miranda, dulcedo tam magna, dulcedo tam parva! Quomodo non magna? quae mundanam omnem excedis. Quomodo non parva? quae de illa plenitudine vix stillam modicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago mentibus instillas, mentem tamen quam infundis, plene inebrias. Merito tantillum de tanto, gustus quidem dicitur, merito nihilominus quae mentem a seipsa alienat, ebrietas nominatur. Gustus ergo est, et ebrietas jure dici potest: Gustate, inquit Propheta, e. Audi hominem hac ebrietate madentem, et quid circa se agatur omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ic & ie aliis affectib credere debemꝰ periculosos qͥdem eẽ. nͥ eos
intra equitatis metas coherceamꝰ. Certe qͣm maiũ sit doloris &
spei modũ excedere: ex ꝑreileo symeonis & leuy fcõ facile possiumsꝰ ailur
derati. Timor enĩ nimiꝰ seꝑe cadit in lesꝑationẽ. dolor nimiꝰ in ama¬
ritudinem. Spes immod̾ata: in presũꝑtõem. amor suꝑfluus: in allustio¬
nem. leticia suꝑuatua. indissolutõem. ira in temꝑata: in furorem. In
hunc itaq modum: uirtutes in uitia uertunt᷑. si ꝑ discretionẽ mi¬
nime mod̾ant᷑. uides ne quẽ admodũ cetere omnes uirtutes iurtutẽ

Expanded text:
ic et de aliis affectibus credere debemus, periculosos quidem esse, nisi eos intra aequitatis metas coerceamus. Certe quam malum sit dolorem et spem modum excedere ex praedicto Simeonis et Levi facto facile possumus advertderati. Timor enim nimius saepe cadit in desperationem, dolor nimius in amaritudinem, spes immoderata in praesumptionem, amor superfluus in adulationem, laetitia supervacua in dissolutionem, ira intemperata in furorem. In hunc itaque modum virtutes in vitia vertuntur, si per discretionem minime moderentur. Videsne quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
que tñ om̃ino ñ possumꝰ.⁊ qm multa que om̃ino ñ possimus.
neminẽ posse putamꝰ. Quid q̃so ẽ quod animꝰ humanꝰ. scł̃m
bonum qͦd in se ꝓbat alios om̃ino ñ predicat: & tñ scił̃m malũ
qͦd in se ipso inuenit. alios addicit. Eece sapientes illi qͦt de somp¬
nii int̾pretatione p̃sumebant. ñ tam̃ et eque om̃ib in ꝯmune
attribuebant: uerũptamen qͦd de sompnii recuꝑatione ñ po¬
terant neminẽ posse confirmant. Sẽd ut totũ hoc sccđm unũ
eundemq animũ ꝯsideremꝰ. nichil sane. in nob̃ ddebemꝰ uł tem̾e
p̃sumere uł temere desꝑare. Nam sepe qͦd uno mͦ ñ possumꝰ. alic
m᷑ facere explicamꝰ. Qm multa sepe que ñ possumꝰ actitando: opti¬
nemus orando.
angłica solum seu diuina reuelatione exp̃tare debenius.

Expanded text:
quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus neminem posse putamus? Quid, quaeso, est quod animus humanus secundum bonum quod in se probat alios omnino non praedicat, et tamen secundum malum quod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce sapientes isti quod de somnii interpretatione praesumebant, non tamen et aeque omnibus in commune attribuebant. Verumtamen quod de somnii recuperatione non poterant, neminem posse confirmant. Sed ut totum hoc secundum unum eumdemque animum consideremus, nihil sane in nobis debemus vel temere praesumere, vel temere desperare. Nam saepe quod uno modo non possumus, alio modo facile explicamus. Quam multa saepe quae non possumus actitando, obtinemus orando. umimus quod ex angelica solum, seu divina revelatione exspectare debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
pare. Et nota quod dubitatio ⁊ formido hñt responsionem amibigu¬
am. desꝑatio aũ habet responsionẽ manifestam. Sic utiq isti pri¬
mo ⁊ sccło ignorantiam suã magis inniunt qmͣ loqunt᷑. ad t̾ciã
aũ uicem iam palam ꝓfitent᷑. Audiamꝰ tam̃ qmͣ falso uera lo-¬
quant᷑. Non ẽ inqͥunt hõ suꝑ t̾rã: qui sermonẽ tuũ implere possu
Non dicunt simpliciter. nos ñ possumꝰ quod utiq uerũ erat: sed
non ẽ homo suꝑ t̾ram qui possit: qd̾ absq dubio falsũ erat. Nam
et damel homo erat. et suꝑ t̾ram erat. qui hoc potirit. siẽ postea
rei exitus ꝓbaum. Potuit tñ non ex ꝓpria industria. sed ex gr̃a
diuina. Quis eũ dicat ñ posse qͦd orando potuit obtinere: Hide
qͦt modis ⁊ quã sepe seipsũ animꝰ humanꝰ decipiat: s quis hoc
plene explicare. suffiat: Qmͣ multa sepe nos posse p̃sumimꝰ.

Expanded text:
perare. Et nota quod dubitatio et formido habent responsionem ambiguperare. Et nota quod dubitatio et formido habent responsionem ambiguam, desperatio autem habet responsionem manifestam. Sic utique illi primo et secundo ignorantiam suam magis minuunt quam loquuntur. Ad tertiam autem, lucem jam palam profitentur. Audiamus tamen quam falso vera loquantur: Non est, inquiunt, homo super terram, qui sermonem tuum possit implere. Non dicunt simpliciter, nos non possumus, quod utique verum erat, sed non est homo super terram qui possit, quod absque dubio falsum erat. Nam et Daniel homo erat, et super terram erat, qui hoc potuit, sicut postea rei exitus probavit. Potuit tamen non ex propria industria, sed ex gratia divina. Quis eum dicat non posse quod orando potuit obtinere? Vide quot modis, et quam saepe seipsum animus humanus decipiat, sed quis hoc plene explicare sufficiat? Quam multa saepe nos posse praesumimus
Abbreviated transcription (Latin):
fuam dissimulabant. et aꝑte fateri nolebant: et in hoc tempus
redimebant. et tam̃ de sompnii int̾pretatione falsa ꝓmittebant.
S ecce dissimulatioĩs malum in eis rex exꝑiendo ꝓbauit: simula¬
tionis uͦ malum ex ratione cognouit. dum unũ uitium ex alio
collegit. Si nͭͨ illud pot̾at᷑. qͦd minꝰ erat: qͦmͦ illud potuissent quod
maius erat. Ppendis ex his ut opinor.⁊ animadi̾tis quod alia in
uobis exꝑimento ꝓbamꝰ: et alia ittiq ex ratione colligimꝰ Res¬
ponderunt gͦ caldei. corã rege. et dixerunt. Non ẽ homo super
terrã qui sermonem tuũ rex possit implere. Ecce iam mͦ respon-¬
dent: et tandem aliqͣndo defectum suũ manifeste docent. Et ut
tres istas responsionis uicissitudines gradib distinguamꝰ: ui¬
de ne forte pͥma illa responsio sit dubitatioĩs: scd̃a timoris. t̾cia
ad t̾cium uͦ conatũ cũ nullũ ꝯsequim effectum. solemꝰ penitꝰ des¬

Expanded text:
suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus redimebant, et tamen de somnii interpretatione falsa promittebant. Sed dissimulationis malum in eis rex experiendo probavit, simulationis vero malum ex ratione cognovit, dum unum vitium ex alio collegit. Si enim nec illud poterant, quod minus erat, quomodo illud potuissent quo majus erat? Perpendis ex his, ut opinor, et animadvertis, quod alia in nobis experimento probamus, et alia utique ex ratione colligimus. Responderunt ergo Chaldaei coram rege, et dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere. Ecce jam tertio respondent, et tandem aliquando defectum suum manifeste docent. Et ut tres responsionis vicissitudines gradibus distinguamus, vide ne forte prima illa responsio sit dubitationis, secunda timoris, tertia Ad tertium vero conatum, cum nullum consequimur effectum, solemus penitus des
Abbreviated transcription (Latin):
sueritis. ut loquamini mdonec tempꝰ ꝑtͣnseat. Sompniũ itaq di¬
cite mͥ. ut sciam qͦd int̾pretationem quoq eiꝰ uerã loquamini. Ec¬
ce ex sua instantia rex ñ nichil ꝓfecit: qui tandẽ aliqͣndo eoꝵ ctu¬
plicitatem rep̃hendit. Et te qͥdem ñ putes parũ ꝓfecisse rũ cordis tu¬
i duplicitatem potueris ad liqͥdum dep̃hendere. Qm multa sepe
simulamꝰ. quam multa dissimulamꝰ. Infirma nĩa libenter dissi¬
mulamꝰ. et illa que om̃ino ñ possumꝰ. posse uł habere nos bona si¬
mulamꝰ. Et mirũ ualde qͦd libenter animꝰ seipsum decipit. ⁊ suum
sibi uitium ñ inuitus abscondit. Etce utrumq uitium simulatio¬
nis ⁊ dissimulatioĩs. rex insuis subiectis dep̃hendit. Et dissimula¬
tionis qͥdem in eo qͦd dicit: certe noui qͥa tempꝰ redimitis. Simu¬
lationis in eo qͦd post pauca adiungit. una ẽ de uob̃ sententia
quod int̾pretationẽ quoq fallacem composueritis. Ignorantiã

Expanded text:
mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Ecce ex sua instantia rex non nihil profecit, qui tandem aliquando eorum duplicitatem deprehendit, et te quidem non putes parum profecisse, cum cordis tui duplicitatem poteris ad liquidum deprehendere. Quam multa saepe simulamus, quam multa dissimulamus. Infirma nostra libenter dissimulamus, et illa quae omnino non possumus, posse vel habere nos bona simulamus: et mirum valde quod libenter animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. Ecce utrumque vitium simulationis et dissimulationis rex in suis subjectis deprehendit, et dissimulationis quidem in eo quod dicit: Certe novi quia tempus redimitis. Simulationis in eo quod post pauca adjungit, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem composueritis. Ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃. Rex sompniũ seruis suis dicat: & int̾pretationẽ eiꝰ indica¬
bimꝰ. Quid ẽ iterũ respondere. ñ impossibilitatẽ suam iterato cona¬
minis sui defectu. pleniꝰ ꝑfectiq docere: O qm̃ difficile humana impu¬
dentia a sua p̃sumptione repͥmitur. Ecce post plura exꝑimenta adhuc
ĩpossibilia exigunt᷑. alhuc impossibilia ꝓmittunt᷑ s uideat᷑ qͥd sequit᷑ Respondit rex
et ait. Cexte nou quia tempꝰ redimitis. scientes qd recesserit a me
sermo. Si gͥ sompniũ non indicaueritis mͥ una ẽ de uobis sententia

Expanded text:
ervis suis dicat, et interpretationem ejus indicabimus. Quid est iterum respondere, nisi impossibilitatem suam iterato conanimis sui defectu plenius perfectiusque docere? O quam difficile humana impudentia, a sua praesumptione reprimitur. Ecce post plura experimenta adhuc impossibilia exiguntur, adhuc impossibilia promittuntur. Sed videamus quid sequitur: Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si igitur somnium non indicaverit
Abbreviated transcription (Latin):
tem relinques uacuã bona intentione. Et quartũ regnum in qͥt
erit uelut ferrum. Quom ferrũ cõminuit ⁊ domat om̃ia sic
cõminuet om̃ia hec et conteret. Quid ẽ quõd dicit hec om̃ia. nisi
quod hoc regnum conterit cet̾a regna p̃dicta. quomͦ cet̾a metalla
cõminuere solet ferrum. es uidelicet aurũ et argentum. Sicut in
auro caritas in argento ueritas. inere simulas sic ut suꝑius dictũ
est. inferro figurat᷑ crudelitas. Quis autẽ nesciat quomꝰ rigor cru-¬
delitatis dissipare et destruere soleat sc̃m desiderium quod ꝓtinet
ad aurũ. uerũ consilium quod ꝑtinet ad argentum: pium. sed si¬
mulatum obseqͥum quod ptinet ad opꝰ ereum. Bene ergo dictum

Expanded text:
tem relinquens vacuam bona intentione. Et quartum regnum, inquit, tem relinquens vacuam bona intentione. Et quartum regnum, inquit, erit velut ferrum. Quomodo ferrum comminuit, et domat omnia, sic comminuet haec omnia et conteret. Quid est quod dicit haec omnia, nisi quod hoc regnum conterit caetera regna praedicta. Quomodo caetera metalla comminuere solet ferrum, ea videlicet, aurum et argentum? Sicut in auro charitas, in argento veritas, in aere simultas, sic, ut superius dictum est, in ferro signatur crudelitas. Quis autem nesciat quomodo rigor crudelitatis dissipare, et destruere soleat sanctum desiderium, quod pertinet ad aurum; verum consilium, quod pertinet ad argentum; pium sed simulatum obsequium, quod pertinet ad opus aereum? Bene ergo dictum