comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ uitã p̃bet. uerũ etiã scd̾m ipom carnẽ ali¬
quis cõcupiscit qd̾ ĩ ꝑtãte nõ ẽ ne cõcupiscat
ħ̃du ĩest pcciã ĩ mẽbris̃. idest uolenta quedã
i llecebra caruis ĩ corpe mortis huiꝰ. uerẽs de
uindicta illius pccĩ unde ꝓpagiẽ ducimꝰ scd̾m
quã om̃o aute gram̃ filii sũt ire. cõtra quod
pccm̃ mmlitãt sub cõstituti. nõ ut nõ sit ĩ eoꝵ
corꝑe ꝙͣdiu ita mortale ẽ: ut et mortuũ iure
dicatur sed ut nõ regnet: Nõ aũt regnat
cũ desideriis eius. idest hiis qui sid̾m cãrnẽ tõ¬
tra spm̃ cõcupiscũtur nõ obeditur ꝓinde aplsꝰ¬
ĩquit ait nõ sit pccr̃ ĩ uro mortali corꝑe Scie¬
bat quippe ĩesse pct̃ĩ delcãtionẽ quã pccm̃ uo¬
cat. deprauata scilicet ex pͣma trãsgressione na¬
tura. sed nõ ĩquit regnet pcciũ ĩ urõ mortali
corꝑe ad obediendũ desideriis eius: riec exhibea¬
tis mẽbra urã artcia ũ qͥtatis pccõ Scdm̃ hãc

Expanded text:
dum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur, sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, non oboeditur. proinde aposnumquid ait: non sit peccatum in uestro mortali corpore — sciebat quippe inesse peccati delectationem, quam peccatum uocat, deprauata scilicet ex prima transgressione natura - sed, non, inquit, regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, nec exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato? Secundum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃s sid̾m carnẽ ex seine ẽ abrahe. et ip̃e ita¬
q decimatus ẽ Quid ẽ ergo qd̾ astertur pro ma
matꝰ ẽ a melchisedech sacerdote. tũ eẽt ĩ lũbis
cibrabe. uibi et xp̃s euit. unde ꝑiter decimati it̾:
rsi quiai necelle ẽ ĩtelligamꝯ̃ scd̾m aliquẽ mo¬
dũ ibi xp̃s nõ fuisse. ¶Ruis auĩt neget eũ scd̾rm

Expanded text:
ecundum carnem ex semine est Abrahae; et ipse itaque decimatus est. quid est ergo, quod adfertur pro magmatus est a Melchisedech, cum esset in lumbis Abrahae, ubi et Christus erat, unde pariter decimati sunt, nisi quia necesse est intellegamus secundum aliquem modum ibi Christum non fuisse? quis autem nege
Abbreviated transcription (Latin):
so uiuere et sieut᷑ oꝑtet dicere ꝓptꝰ abrahã. et leui
bictipiẽs decimas decimatꝰ ẽ adhuc emĩ ĩ lũbis
prĩs sui fuit Si ergo etiã hoc ualet ad istã di¬
aantiã qnͣtũ p̃mineat sacerdotio leuitico sacer
decimauit cibrahã. ĩ quo et ip̃e leui dẽcimaito¬

Expanded text:
et, sicut oportet dicere, propter Abraham et Leui accipiens decimam decimatus est; adhuc enim in lumbis patris sui fuit. si ergo etiam hoc ualet ad istam distantiam, quantum praeemineat sacerdotio Leuitico sacerddecimauit Abraham, in quo et ipse Leui decimat
Abbreviated transcription (Latin):
Dnde igit᷑ : Hoc cuĩt illis q̃ ex t̾raduce aiẽ iłlius
preuaricatcis aiãs creciri alserũt. ꝙͣuis pro eis
sonare nõ uideatur qd̾ dcm̃ ẽ uemi ãd corpus. tñ
ĩ ceteris nõ ĩcõgrue coaptah̃ ut cũ dixisset puer
aũt erã ĩgemosus id ipm̃ explicus quib ex
causis ĩgemosus eẽt cõtrno subiũgeret. ẽt łor¬
titus sũ cuam̃ bonã uidelicet e pm̃o ĩcetno

Expanded text:
nde igitur? Hoc autem illis, qui ex traduce animae illius praeuaricatricis animas creari adserunt, quamuis pro eis sonare non uideatur, quod dictum est: ueni ad corpus, tamen in ceteris non incongrue coaptatur, ut, cum dixisset: puer autem eram ingeniosus, id ipsum explicans quibus causis ingeniosus esset, continuo subiungeret: et sortitus
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmõ tũꝙͣ riuulos nel parinatã fieri auãs
credat. quas mittit deus ĩ corꝑa. nõ aũt alias
bonas uel magis bonas. et alas nõ bonas uel
minus bonas. Onde enĩ bone uit magis bone.
seu nõ bone. cut minꝯ bone aĩe nisi uel morib
scdm̃ liberũ uolũtatis cirbitriũ. uel differẽtiã
tẽꝑature corꝑm dũ alie magis alie minꝯ gri

Expanded text:
quodammodo tamquam riuulos uel pari natura fieri animas quodammodo tamquam riuulos uel pari natura fieri animas credunt, quas deus mittit in corpora, non autem alias bonas uel magis bonas et alias non bonas uel minus bonas. unde enim bonae aut magis bonae seu non bonae aut minus bonae animae, nisi uel moribus secundum liberum uoluntatis arbitrium uel differentia temperaturae corporum, dum aliae magis, aliae minus g
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs pccõres cõstituti sũt multi: sic ꝑ obediẽtiã
umꝯhoĩs iusti cõstituẽtur multi Cob̃ derq mul¬
tos pccõres nõ quibusdã exceptis. sed om̃s ĩ¬
telligi uolens. suꝑius cut de adã ĩ quo om̃s̃
peccauerũt MInde utiq ĩfantiũ cucĩs nõ posse
secerm. et eo ꝙ dictũ ẽ om̃s. et eo ꝙ eis ꝑ baptis-¬
mũ subuenitur nõ absurde credũt qui cuãs ex
uuiꝰ traduce sapiũt. unsi aliqua moĩfesta et liqui¬
da uel iatione q̃ sc̾pturis scĩs nõ repugnet uel
sitas patitur quale etiã illud sit. qd̾ pauloañ
distulimꝰ Ecptũ ẽ emĩ ĩ libro sapiẽ Puer em̃
eem̃ magis bonus uera ad corpus ĩqnoĩqͥnatũ
¶ũ eñ uideatur illos adiuuare hoc testiõniũ
qui nõ ex ꝑutib creari sed uenire ad corpus.
uel descendere deo mittente aiãs dicũt rurso
hoc ĩpedit eoꝵ sententiã ꝙ cut. sortitꝰ sũ aiam̃
bonã. cũ ꝓculdubio uel ex uno fonte manare

Expanded text:
ti, sic per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi, eosdemque multos peccatores non quibusdam exceptis, sed omnes intellegi uolens superius ait de Adam: in quo omnes peccauerunt? unde utique infantum animas non posse secerni et eo, quod dictum est "omnes" et eo, quod eis per baptismum subuenitur non absurde credunt, qui animas ex unius traduce sapiunt, nisi aliqua manifesta. et liquida uel ratione quae scripturis sanctis non repugnet, uelsitas patitur; quale etiam illud sit, quod paulo ante distulimus. scriptum est enim in libro Sapientiae: puer essem magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum. cum enim uideatur illos adiuuare hoc testimonium, qui non ex parentibus creari, sed uenire ad corpus uel descendere deo mittente animas dicunt, rursus hoc inpedit eorum sententiam, quod ait: sortitus sum animam bonam, cum procul dubio uel ex uno fonte manare
Abbreviated transcription (Latin):
necessariã: Etas quippe illa ĩ seipã nichil egit
uel bom nel mali ꝓinde ibi aĩã ĩnocẽtissimaẽ.
si ex adc̃ ꝓpagata nõ ẽ Tũ quõ possit iuste ire
ĩ cõdempnationẽ si de corꝑe sine baptismo exie¬
uit. quisquis istã sententiã de ciã tenẽs potue¬
rit demõstiare nurandꝯ ẽ Merissime quippe
cic ueracissime scͥptũ ẽ: caro cõcupiscit aduer¬
sus sp̃m. et spũs adu̾sus carnẽ Sed tã tarnẽ
sine ciã cõcupiscẽ rachil posse puto. ꝙ oĩs doc

Expanded text:
necessariam. aetas quippe illa in se ipsa nihil egit uel boni uel mali; proinde ibi anima innocentissima est, si ex Adam propagata non est. unde quomodo possit iuste ire in condemnationem, si de corpore sine baptismo exierit, quisquis istam sententiam de anima tenens potuerit demonstrare mirandus est. Uerissime quippe ac ueracissime scriptum est: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem; sed tamen carnem sine anima co
Abbreviated transcription (Latin):
rut ideo hribero nocetsauiũ babtisim sacrm̃ smne
quo e hac uita etiã ĩ ilia etate migrare nõ ex¬
prditꝰ quia cõtagio pct̃i. ex carre pcci qua obriutꝰ
bã tũ Miis i feritus mẽbus oberit ei post mortẽ
msi cũ adħus ĩ ipã carne ẽ sacrõ mediatoris ex¬
pietur: eiq diuiratꝰ hoc cuxiliũ ꝓcurari quã deꝰ
p̃seiit si usq ad ãmos tidei cõgiuos hic uiuerẽt
pie fuisse uictiã quã ꝓptraliquid qd̃ ip̃e nouit.
ꝓt ncisci uoluit ĩ corꝑe. et cito deticihi e corpore
En ero hes respoñdẽt quid eis cõtradici p̃
uasi uicturos nos eoꝵ salutis fieri qui hac bita
bone gesta ⁊̃ eccłie pace defuc̾ti sũt. si nõ solũ
beora ĩd quos quisq uixit. uerũ etiã sed̾ra id qd

Expanded text:
 ideo habere necessarium Baptismi sacramentum, sine quo ex hac vita etiam in illa aetate emigrare non expedit, quia contagio peccati ex carne peccati, qua obruitur anima, cum his inseritur membris, oberit ei post mortem, nisi, cum adhuc in ipsa carne est, sacramento mediatoris expietur, eique diuinitus hoc auxilium procurari, quam deus praesciit, si usque ad annos fidei congruos hic uiueret, pie fuisse uicturam, quam propter aliquid, quod ipse nouit, et nasci uoluit in corpore et cito extraxit e corpore: cum ergo haec respondent, quid eis contradici potest. nisi incertos nos eorum salutis fieri qui hac uita bene gesta in ecclesiae pace defuncti sunt, si non solum secundum id, quod quisque uixit, uerum eti
Abbreviated transcription (Latin):
siliquid tã tertũ ꝓferat᷑ ꝙ̃ certa ꝓferũt᷑ quib
ostendit᷑ ꝙ deus cuiam̃ fecerit uel ꝙ ecĩ p̾mo hoĩ
dederit quo nã mõ ꝑ diuimi eloquii testiõmũ
ista questio soluatłr ignoro Si em̃ scptũ eẽt
M siliter sufflauerit deũs ĩ faciẽ formlite mu¬
lucis accederet q̃ cuiq fonnate carm hoĩs nõ
ex ꝑutib dari cuctiñ crederemꝯ adhuc tñ ex¬
spectaretur quid ꝓp̾e teneretur ĩ piole: q̃ nobis
modus usitatusꝰ ẽ hoĩs ex hoĩe p̾ma u̾o mulier
alit stã ẽ: et ideo adhuc dici possit cucir̃a ꝓptea
nõ ex cidaĩ diuinitꝰ eue datã quia nõ ex ilło
tãꝙͣ pioles orta ẽ Ei aũt hoĩ qui pͥmus ex illis
natus ẽ tõmemoraret scptura nõ ex ꝑutibus
ductã sed desuꝑ cucirã datã. illud iã ĩ ceteris
etiã tacẽte scriptura oporteret ĩ telugi Nũt et¬
itriq et illud cõsideremd utrs̃ nentrã cõfirmet

Expanded text:
id tam certum proferatur, quam certa proferuntur quibus ostenditur quod Deus animam fecerit, vel quod eam primo homini dederit, quonam modo per divini eloquii testimonium ista quaestio solvatur ignoro. Si enim scriptum esset quod similiter sufflaverit Deus in faciem formatae mulucis accederet, qua cuique formatae carni hominis non ex parentibus dari animam crederemus: adhuc tamen exspectaretur quid proprie teneretur in prole, qui nobis modus usitatus est hominis ex homine. Prima vero mulier aliter facta est, et ideo adhuc dici posset animam propterea non ex Adam diuinitus Euae datam, quia non ex illo tamquam proles orta est. si autem homini, qui primus ex illis natus est, commemoraret scriptura non ex parentibus ductam, sed desuper animam datam, illud iam in ceteris etiam tacente scriptura oporteret intellegi. Nunc itaque et illud consideremus, utrum neutram confirmet
Abbreviated transcription (Latin):
itius cũ ip̃i creatores arborũ nuillorõ essent.
sed nature cursũ deo creanti suũ quoddã
ficiũ uñsteriũq p̃beret᷑ Neq̃q enĩ quid quid
ꝑ eoꝵ oꝑa exfferet si hoc ĩ dei oꝑe ĩtima na¬

Expanded text:
imus, cum ipsi creatores arborum nullo modo essent, imus, cum ipsi creatores arborum nullo modo essent, sed naturae cursum deo creanti suum quoddam officium ministeriumque praeberent. nequaquam enim quidquam per eorum opera existeret, si hoc in dei ope
Abbreviated transcription (Latin):
bus uel lignoꝵ fructib. uel etiã ex carnib aiã¬
liũ. sicut ĩnũabilia gtĩa u̾tmũsiue reꝑtiliũ.
aut certe ex cõcubitu parentũ nullã autẽ
carnẽ natã scimꝰ ex carne cuiꝯlibet aicãttis
q̃ tã eẽt ei silis aũt̃ sexu tm̃ discerneretur
qͣremꝰ ĩ rebus creationis huiꝯ siłitudinẽ: qua
mulier de uii latere frã ẽ. nec possumꝯ ĩue¬
rre nõ ob aliud insi qr hoiẽs quẽ aidmodũ o¬
pentur ĩ hac terra nouimꝯ: quẽ admodũ aut
Angeli ĩ hoc mũdo quodãmõ ligri colent
nõ utiq nouimꝰ Nã ꝓtẽcto si remota horm̃
ĩdystrea fruticũ genꝯ nature cursꝯ eꝑaret
nichil aliud tiossemꝰ ꝙ ex t̾ra nascĩ ar̃bores
et herbas et ex ecꝵ seminib ab eis itidẽ ĩ
terra cadentib Nũquid ĩnõtescẽt nobis quid
ualeret insitĩo ut alteriꝰ gm̃s lignũ radice
ꝓpria poma portaret aliena: et roalescento
untate iã sua. Hec ꝑ agricolaꝵ oꝑa didici¬

Expanded text:
uel lignorum fructibus uel etiam ex carnibus animalium, sicut innumerabilia genera uermium siue reptilium, aut certe ex concubitu parentum, nullam autem carnem natam scimus ex carne cuiuslibet animantis, quae tam esset ei similis, ut sexu tantum discerneretur, quaerimus in rebus creationis huius similitudinem, qua mulier de uiri latere facta est, nec possumus inuenire, non ob aliud, nisi quia homines quemadmodum operentur in hac terra nouimus; quemadmodum autem angeli in hoc mundo quodammodo agricolentur, non utique nouimus. nam profecto si remota hominum industria fruticum genus naturae cursus operaretur, nihil aliud nossemus quam ex terra nasci arbores et herbas et ex earum seminibus, ab eis itidem in terram cadentibus, numquid innotesceret nobis quid ualeret insertio, ut alterius generis lignum radice propria poma portaret aliena et coalescente unitate iam sua? haec per agricolarum opera didic
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ nõ potĩt insi adiuuit grãdei ꝑ mediato¬
rẽ. Hoc si ueglexit hõ. nõ tm̃ scd̾eti carnẽ. uerũ
Illud etiã quod de adã culꝑcibile tractũ ẽ mã¬
Datũ a labe pctĩ. reciꝑ illã merebit᷑ cõmutatio¬
nẽ quã scĩs resurrectio pollicet᷑ Eed añꝙ ꝑ¬

Expanded text:
atorem. hoc si neglexerit homo, non tantum secundum carnem, uerum illud etiam, quod de Adam culpabile tractum est, mandatum a labe peccati recipere merebitur illa conmutatione, quam sanctis resurrectio pollicet
Abbreviated transcription (Latin):
certũ ciliquid elucescaat nõ sit cibsuidũ Quod¬
sine hoc quidẽ potuerimꝯ documẽtoꝵr momẽ¬
tis undiq ꝑitq nutaatib saltẽ nõ uidebit᷑
nrã dubitaitio laboiẽ deuitasse querẽdi sed at¬
firracaidi temeritatẽ ut me si quis recte iã certꝯ
e docere dignetur Si quẽ uero nec diumi elo¬
quii: uec ꝓsꝑicue rationis cuictoritas sed sua
ꝓsupp̃tio certũ fecerat dubitcare mecũ nõ de¬
Signetur At pͥmũ illud fumissiẽ tene amus
uẽ naturã nes ĩ nciturã corꝑis cõuertint q̃

Expanded text:
certum aliquid elucescat, non sit absurdum. quodcertum aliquid elucescat, non sit absurdum. quodsi ne hoc quidem potuerimus, documentorum momentis undique pariterque nutantibus saltem non uidebitur nostra dubitatio laborem deuitasse quaerendi, sed adfirmandi temeritatem, ut me, si quis recte iam certus est, docere dignetur, si quem uero nec diuini eloquii nec perspicuae rationis auctoritas, sed sua praesumtio certum fecerat, dubitare mecum non dedignetur. Ac primum illud firmissime teneamus animae naturam nec in naturam corporis co
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ hõ ad ymaginẽ dei. nõ ipẽ dĩci deũ
eci facere nc̃ que tũc nõ cõsũmauit Iã erã tũc
aiam̃ Recerat. quales et nt̃ facit Et ideo nõ
aliquod nomẽ creciture genꝯ nc̃ facit. quod
tũc ĩ suis cõsũmatis oꝑib nõ sreauit: nec cõ¬
tra illas causales ratĩones rerũ futurarũ
quas uiũsitati tũt indidit. hec ẽ oꝑatio eius:
quoꝵ ex illis p̾mis oꝑib ꝓpãgatio cõtinuata
successione ꝓtendit᷑ tales cõgruit aiãs ĩseri
quales nt̃ facit atq ĩ serit Etuaꝓptꝰ nichil
iã timẽtes ne tõtra ũba libri huiꝯ que de
pͥma illa sex dierũ cõditione cõscpta sũt q̃li¬
bet harrũ triũ sentẽtiaꝵ ꝓbabilitas uicit sẽ¬
tire uideant᷑ suscipicunꝯ diligentiorẽ q̃stio¬
nis huiꝯ ꝑtrcictationẽ qñtũ adiuuat deus.
ne forte fieri possit. ut si nõ liquidã de qua du¬
bitari ultiai nõ debeat tã certe acceptabilẽ de
hcic re sentẽtiã nancistam᷑ ut ecĩ tenere dons

Expanded text:
 ad imaginem dei, non recte dici deum ea facere nunc, quae tunc non consummauit. iam enim tunc animam fecerat, quales et nunc facit; et ideo non aliquod nouum creaturae genus nunc facit, quod tunc in suis consummatis operibus non creauit, nec contra illas causales rationes rerum futurarum, quas uniuersitati tunc indidit, haec eius operatio est, quorum ex illis primis operibus propagatio continuata successione protenditur, tales congruit animas inseri, quales nunc facit atque inserit. Quapropter nihil iam timentes, ne contra uerba libri huius, quae de prima illa sex dierum conditione conscripta sunt, quaelibet harum trium sententiarum probabilitas uicerit, sentire uideamur, suscipiamus diligentiorem quaestionis huius pertractationem, quantum adiuuat deus, ne forte fieri possit, ut, si non liquidam, de qua dubitari ultra non debeat, tam certe acceptabilem de hac re sententiam nanciscamur, ut eam tenere, donec
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sit aufer spĩ eoꝵ et deficiet᷑ et ĩ pulue¬
uũ suũ reuertent᷑ Emitte spm̃ tuũ et creci¬
bũtur: et ĩnouabis faciẽ terre Pro illis enĩ
qui arbitrandũ aic̃s ex ꝑntib sicut corꝑa
creciri hoc uidetur sonare cũ sic ĩtelligatur.
bus acceꝑint. qui cũ mortui fuerĩt no eis
potit ab hoĩbus reddi ut resurgãt qr nõ
rur sus quẽcomodũ qñ nati sũt a ꝑutib du¬
citur: sed deus eũ reddet re resuscitut mortu¬
dei aũt cũ rasurgut Quod possũt ilłi qui nõ
ex ꝑrtib sed mittente cucis uenire astenit᷑ pro
sua oꝑuone sit ĩtelligere ut eoꝵ dixerit sp̃m cũ
moruĩtur. quia ĩ eis erat. et ab eis exhit dei aut̃
cũ resurgũt quod ab ip̃o mittit᷑. ab ĩpõ iedditur

Expanded text:
deficient, et in pulverem suum convertentur. Emittes spiritum tuum, et creabuntur; et innovabis faciem terrae . Pro illis enim qui arbitrantur animas ex parentibus sicut corpora creari, hoc videtur sonare, cum sic intelligatur, ibus acceperint: qui cum mortui fuerint, non eis poterit ab hominibus reddi, ut resurgant, quia non rursus quemadmodum, quando nati sunt, a parentibus ducitur, sed deus eum reddet, qui resuscitat mortudei autem, cum resured Deo mittente, animas venire asserunt, pro sua opinione sic intelligere, ut eorum dixerit spiritum cum moriuntur, quia in eis erat, et ab eis exit; Dei autem cum resurgunt, quod ab ipso mittitur, ab ipso redditur:
Abbreviated transcription (Latin):
dei Euaꝓpt si neq de aiã iriritionali neq de
Senp̃o deus aicam̃ hoĩs fecit restat ut aut de
uhilo eã faciat. aut de ailiqua spnĩali tñ rei¬
tioncli crecitura S de nchilo fieri ciliquid
cosuatis opibus quib treauit oiã simul uio¬
lentũ ẽ uelle mõstrrre et utrũ ꝑspicus docu¬
mẽtis obtineri possit ignoro Ret̃ exugendũ ẽ
t niobis quod uel cõphendere hõ nõ ucilet uel
si iã ualect mirũ si ꝑ sucidere cuiꝙͣ pt ił talio
qui etcĩ millo hoĩẽ docere tonãte ꝓ̃t etiã rp̃e
fale siliqud ĩtessige Qutius ẽ igit̾ de huiꝯmoĩ
reb nõ quãnis agere cõiecturis: sed diuina te¬
srsmnouia pstrutar. Ed ergo ex angłis tãqnn
parontib Deus treet ancis: nulla m de canonicis
libris octurrit auctoritus Multorminꝯ itaq ex¬

Expanded text:
de corpore, neque de anima irrationali, neque de seipso Deus animam hominis fecit, restat ut aut de nihilo eam faciat, aut de aliqua spirituali, tamen rationali creatura. sed de nihilo fieri aliquid consummatis operibus, quibus creauit omnia simul, uiolentum est uelle monstrare et, utrum perspicuis documentis obtineri possit, ignoro. nec exigendum est a nobis, quod uel conprehendere homo non ualet uel, si iam ualet, mirum, si persuadere cuiquam pohomine docere conante potest etiam ipse tale aliquid intellegere. tutius est igitur de huius modi rebus non humanis agere coniecturis, sed diuina testimonia perscrutari. Quod ergo ex angelis tamquam parentibus deus creet animas, nulla mihi de canonicis libris occurrit auctoritas. multo min
Abbreviated transcription (Latin):
reis fͤuerat creciturꝯ quas nec ppas nec eaꝵ
ibi retiones causalit fecerit nisi stellignt᷑ ia¬
tionẽ quidẽ singillatĩ faciendaꝵ aiãꝵ̃ nascẽti¬
bus quibusq dandarũ ĩ seppõ habere nõ ĩ trea

Expanded text:
ras fuerat creaturus, quas nec ipsas nec earum ras fuerat creaturus, quas nec ipsas nec earum ibi rationes causaliter fecerit, nisi intellegatur rationem quidem singillatim faciendarum animarum nascentibus quibusque dandar
Abbreviated transcription (Latin):
ditionib ubi simul oiã creata sũt Siue em̃ in
aliqua creatura tãꝙ̃ ĩ parẽte ratio cũe ftã sit
ut om̃s aĩe ab ilła generẽtur a deo aũt crec̃tĩ
qñ singulis hoĩb dant᷑ sicut a parẽtib corꝑa.
sed ipã om̃o cũ fia̾ ẽ dies fr̃a sit aiã situt dies
ip̃e. sicut celũ et terra et celi liũa cõgruẽtꝰ deiã
ẽ. fecit deꝯ hoiem̃ osd ymaginẽ suã: hoc uero
terriũ quõ nõ repignet ei sentẽtie qua sexto
die tactꝰ ẽ hõ actipitur hõ ad ꝑmaginẽ dei. et
post diẽ septitaũ uisibilitꝰ creatꝰ nõ tã facile
uidere pt̃ Nouas quippe cãs fieri q̃ neq ip̃e
neq ratio earũ dãꝙ ĩ parẽte prolis sexto ilło die
fra sit cũ hiis oꝑib quib cõsũmatis et ĩchoa¬
tis deus ĩ die sẽptimo requieuit. si dixerimus
cauendũ ẽ ne frustra tã diligentꝰ scͥptura. cõ¬
mendet sex dieb cõsũmasse deũ oĩa oꝑa suai
que fecit bona ualde si aliquas ad huc uatu¬

Expanded text:
a sunt. siue enim in aliqua creatura tamquam in parente ratio animae facta sit, ut omnes animae ab illa generentur, a deo autem creentur, quando singulis hominibus dantur, sicut a parentibus hominised ipsa omnino, cum factus est dies, facta sit anima, sicut ipse dies, sicut caelum et terra et caeli lumina, congruenter dictum est: fecit deus hominem ad imaginem suam. Hoc uero tertium quomodo non repugnet ei sententiae, qua et sexto die factus accipitur homo ad imaginem dei et post diem septimum uisibiliter creatus, non tam facile uideri potest. nouas quippe animas fieri, quae neque ipsae neque ratio earum tamquam in parente prolis sexto illo die facta sit cum his operibus, a quibus consummatis et inchoatis deus in die septimo requieuit, si dixerimus, cauendum est, ne frustra tam diligenter scriptura commendet sex diebus consummasse deum omnia opera sua, quae fecit bona ualde, si aliquas adhuc natu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓphaui sicut p̃cepit mñ dñs. et ĩtroiit sp̃s ui¬
te ĩ cas et reuixetũt et sreterũt suꝑ pedes suos
õ gregatio multa ualde Oui tñ u̾idet ꝓphetice
significatũ nõ exisso tm̃ cc̃po ubi res ip̃a demõstra¬
batur. sed ex toto orbe terrarũ resurrecturos hoiẽs
et hoc ꝑ fiatũ quatuor mũdi ꝑtiũ fuisse figu¬

Expanded text:
cut praecepit mihi dominus, et introiuit spiritus uitae in eos, et reuixerunt et steterunt super pedes suos, congregatio multa ualde. ubi mihi uidetur prophetice significatum non ex illo tantum campo, ubi res ipsa demonstrabatur, sed ex toto orbe terrarum resurrecturos homines, et hoc per flatum quattuor mundi partium fuisse figu
Abbreviated transcription (Latin):
remut sed quas circitas oꝑe treatoris iueule
deende cioñ uol potũ p̃pare potiutuel ruiu¬
scraie. ẽplcstrũ forsfiare et medicamẽtũ
illicũ capponere Nũ etiã ex hiis q̃ cd hibet oꝑa-¬
xi et creare uires uel carnẽ pt̃. Ratura ĩd
bigit ĩ terioia motu nobisq occultissimo. cui fẽ
si deus surtrahat oꝑatione ĩtimã qua ea sub¬
stituis et facit cõtrano tãq̃ extincta tuulla re

Expanded text:
creatas opere creatoris inuenit; deinde cibum uel potum praeparare potuit et ministrare, emplastrum formare et medicamento inlitum adponere. num etiam ex his, quae adhibet, operari et creare uires uel carnem potest? natura id agit interiore motu nobisque occultissimo. cui tamen si deus subtrahat operationem intimam, qua eam substituit et facit, continuo tamquam extincta nul
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Uel ĩ qua creatura que ĩ illis cõmeoraret
opibus fitañ rertionẽ cuẽ. uelud ĩ hoĩb qui ic̃
sut ftĩ ratio latet generandoꝵ filioꝵ: ac sic ec̃
uel ãgłoꝵ filiã. uel ꝙẽ ĩtollerabiliꝰ alicuius
elementi corꝑei crederemꝰ Sed nc̃ si ob hoc mu¬
lier nõ de uĩro sed sili̾ter ut ille a deo factam
cucm asserit᷑ accepisse. qr singulas singulis
Aut si gn̾alis otĩ aĩaꝵ ratio fiã fuerat sicut
ĩ hoĩbus ratio gignendi. reditur ad illud durũ
ac tuolestũ. ut uel ãgłoꝵ. uel qd̾ ĩdignissimũ
ẽ celi corꝑei siue alicuiꝰ etiã ĩferioris elemẽ¬
dũ ẽ et si latet quid uerũ sit. quid iałtẽ tolera¬
bilius dici possit. Utrũ hoc qd̾ mõ dixi an ĩ illis
pͥmis dei oꝑib uniã aĩam pͥmi hoĩs fcam. de cuiꝰ

Expanded text:
ua creatura, quae in illis commemoraretur operibus, factam rationem animae - uelut in hominibus, qui iam sunt, facta ratio latet generandorum filiorum — ac sic eam uel angelorum filiam uel, quod est intolerabilius, alicuius elementi corporei crederemus. Sed nunc, si ob hoc mulier non de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur accepisse, quia singulas singulis aut si generalis omnium animarum ratio facta fuerat, sicut in hominibus ratio gignendi, reditur ad illud durum ac molestum, ut uel angelorum uel, quod indignissimum est, caeli corporei uel alicuius etiam inferioris elemendum est, etsi latet, quid uerum sit, quid saltem tolerabilius dici possit: utrum hoc, quod modo dixi, an in illis primis dei operibu
Abbreviated transcription (Latin):
serius suis siue ꝑ horã successiones. siuẽ ꝑ
suũ sp̃m uel ãgeloꝵ: isteriũ reuelata at̃q
cõsipta et ꝓmit̾tendis rebus futuris: et reco¬
gnoscendis ĩpletis tescimomũ ꝑhiberetit
Quod magis magisq ĩ cõsequentib appare¬
bit Mideamo ergo quod isto oꝑe suscipi¬
maꝰ nõ scd̾m p̃fuguratiorẽ rerũ futurarũ
sed scdm uerit tẽ rerũ gestarũ allegoricã

Expanded text:
suis siue per hominum successiones siue per suum spiritum uel angelorum ministerium reuelata atque conscripta et promittendis rebus futuris et recognoscendis inpletis testimonium perhiberent: quod magis magisque in consequentibus adparebit. Uideamus ergo, quod isto opere suscepimus, non secundum praefigurationem rerum futurarum, sed secundum rerum gestarum non allegor
Abbreviated transcription (Latin):
rũ si unũ erat ꝙͦ ita mulier fcã ẽ de latere
ifirmus quia ĩ locũ coste nõ costa sed faro
suppleta ẽ nõ habuit hoc p̃ma rerũ cõditio
qu e gto die dcr̃ ẽ masculũ et feicim̃n fechei
eos ut feiã oĩno sic fieret sed trã hos haibuit
quia et sic fieri posset ne cõtra cousas q̃
qolũ tato i ctitut rautabili uolũtate aliquid
foret Quid aũt fieret ut oĩo aliud su

Expanded text:
iam si unum erat, quod ita mulier facta est de latere infirmus, quia in locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret; sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid fieret. Quid autem fieret, ut omnino aliu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cere sꝑem̃ liquorẽq mellis cur ĩ credibile
uideatiu p̃is hoĩbus talia fecisse torꝑa
ut sinõ peccassent et morbũ quẽdã quo mo¬
rerentin cõtinno cõcepissent eo nutu ĩꝑa¬
ret mẽbris quibus fetus exorit᷑ quo pedib
cũ ãbulatͥ. Ut aeq neq cũ aidore seminãre¬
tur neq cũ dolore prẽt᷑ Iũc uero trãsgre¬
diendo p̃ceptũ motũ legis illius que repu¬
quat legi mẽtis ĩ mẽbris cõcepte mortos
hribere meruerũt quẽ nuptie oidinat᷑. cõti¬
nentia cohibet et refrenat. ut quẽ ad modũ
doptes frctũ ẽ suppliciũ sic de supplicio ficit

Expanded text:
dum cerae speciem liquoremque mellis, cur incredibile uideatur primis hominibus talia fecisse corpora, ut, si non peccassent et morbum quendam, quo morerentur, continuo concepissent, eo nutu inperarent membris, quibus fetus exoritur, quo pedibus, cum ambulatur. ut neque cum ardore seminaretur neque cum dolore pareretur. nunc uero transgrediendo praeceptum motum legis illius, quae repugnat legi menthabere meruerunt; quem nuptiae ordinant, continentia cohibet et refrenat, ut quemadmodum de peccato factum est supplicium, sic de supplicio fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha reqeuert Si em̃ hoĩ donauit deꝯ sic eũ
Mititues ut etiã ccuriẽ pcc̃ĩ portãs possit nõ
lolũ petora et iumẽta suis ułib subdita nec
tĩ domesticas aues fed etiã libere uolitãtes
quasuibet etiã senas feras caꝑe et mãsuetas
Racere. et eis mirabilit᷑ ĩ ꝑarẽ potẽtio ratio¬
uis nõ corꝑis. cũ earũ appetitꝰ et dolores cap¬
tans ponlatĩq illectando. p̃mendo laxandoq
modertis agresti ecis exuit cõsuetudĩne et
hãt pouuit qui miftionie dei ĩ ipã eius quã sẽ¬
piterus ituetur ĩcõmutabili ueritate ꝑspec
bili. et uisa quibi moueat᷑ et appetitũ carna¬
liter indigẽtie ucilecit efficere ꝯĩ cuẽ uiua ut
quo eã uemire opus ẽ nesciẽs adducatꝰ Iã er¬
to uideanus ip̃a mulieris formatio qu̾a ray¬
stice etiã edificatio dcã ẽ quẽcaidmodĩ trã lit
Natiur quippe mulieris crecita ẽ qmͣuis exͦ¬
sesi uirili que iã erat . nõ aliqui motꝰ existẽ¬

Expanded text:
deus, sic eum instituens, ut etiam carnem peccati portans possit non solum pecora et iumenta suis usibus subdita nec tantum domesticas aues, sed etiam libere uolitantes quaslibet etiam saeuas feras et capere et mansuetas facere et eis mirabiliter imperare potentia rationis, non corporis, cum earum adpetitus et dolores captans paulatimque inlectando, premendo laxandoque moderans agresti eas exuit consuetudine et hoc possunt, qui iussione dei in ipsa eius, quam sempiterne intuentur, incommutabili ueritate perspectbili et uisa, quibus moueatur, et adpetitum carnalis indigentiae ualent efficere omni animae uiuae, ut quo eam uenire opus est nesciens adducatur! Iam ergo uideamus, ipsa mulieris formatio, quae mystice etiam aedificatio dicta est, quemadmodum facta sit. natura quippe mulieris creata est, quamuis ex uirili, quae iam erat, non aliquo motu iam existen
Abbreviated transcription (Latin):
haeb d populũ isrł gentẽq oĩbus iã no¬
dissumã gentib et ꝑ noe filios om̃s gẽtes
quisqs dubitauerit oiã cogit nutare que
dredibuꝰ. longeq ⁊ fideliũ mẽtib repeliẽdꝰ
ẽ Cũ ergo querit᷑ ad quod adiutoriũ stũs
sit ille sexus uus. diligent qñtũ ualeo tũt¬
ta cõsiderãti nõ isi causa prolis occurrit.
ut ꝑ eoꝵ stirpẽ terra ĩpleretu. et nõ eo mõ
protiratã quo nc̃ ꝓcreant᷑ hoĩẽs. cũ ĩest pcã

Expanded text:
ad populum Israhel gentemque omnibus iam notissimam gentibus et per Noe filios omnes gentes, quisquis dubitauerit, omnia cogit nutare, quae. credimus, longeque a fidelium mentibus repellendus est. cum ergo quaeritur, ad quod adiutorium factus sit ille sexus viro, diligenter, quantum valeo, cuncta consideranti, nonnisi causa prolis occurrit, ut per eorum stirpem terra impleretur; sed non eo modo procreatam, quo nunc procreantur homines, cum inest
Abbreviated transcription (Latin):
greañ u̾tute suꝑatur Hoc enĩ ẽẽ nõ potuisse
fordendũ ẽ nisi ĩ corꝑe taortis huiꝯ: qd̾ corpus
mortuũ ẽ ꝓpter ꝑccm̃ Et quid hac pena iu¬
stius: ꝙ̃ ut᷑ nõ ad oem̃ nutũ seruiat corpus
idest suus famulus cũe: sicut dño suo de¬
tractauit ip̃a seruire. siue utrũq ex parẽtib
creet deus corpus ex corꝑe aiãcai ex mã sute
cilio modo faciat aiãs. nõ utiq ad opus ĩpos¬
sibile nec mercede ꝑua: ut tũ r̃a pietate
deo subdita legẽ istã pccĩ q̃ ẽ ĩ mẽbris cor¬
ꝑis mortis huiꝰ quã p̃mus hõ accepit ĩ pe¬
tiã uicerit ip̃a ꝑ gr̃ãm p̃riũ celeste ꝑcipi¬

Expanded text:
hoc enim esse non potuisse credendum est nisi in corpore mortis huius, quod corpus mortuum est propter peccatum. et quid hac poena iustius, quam ut non ad omnem nutum seruiat corpus, id est suus famulus animae, sicut domino suo detrectauit ipsa seruire, siue utrumque ea parentibus creet deus, corpus ex corpore, animam ea anima, siue alio modo faciat animas, non utique ad opus inpossibile nec mercede parua. ut cum anima pietate deo subdita legem istam peccati, quae est in membris corporis mortis huius, quam primus homo accepit in poenam, uicerit ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ̃ scdm terrerũ hoiem̃ uiuentiũ et de sua bõm¬
tate p̃sumentiũ quodãmõ aufertur sps̃ ꝓp̾us
fessionẽ chemẽto quia pulius sumꝯ Quia
dictũ erat Quid suꝑbis terra et cuis : Pocul¬
lũ quippe fidei cõtuentes dei iusticiã. et notẽ¬
tes cõstituere suã. semetip̃os despiciũt sicut
iob dicit Et distabescut . et estimat se terrã
et cinerẽ Hoc est em̃. et ĩ puluerẽ suũ cõuertẽt᷑
Accepto aũt spũ dei dicut Niuo cũt iã nõ¬

Expanded text:
borum secundum terrenum hominem uiuentium et de sua uanitate praesumentium quodammodo aufertur spiritus prfessionem: memento, quia puluis sumus, quibus dictum erat: quid superbit terra et cinis? per oculum quippe fidei contuentes dei iustitiam, ut non uelint constituere suam, semet ipsos despiciunt, sicut Iob dicit, et distabescunt et aestimant se terram et cinerem; hoc est enim: et in puluerem suum conuertentur. accepto autem
Abbreviated transcription (Latin):
Unde iã quod uisũ ẽ et q̃ñtũ uisũ ẽ disseru¬
mus Et eduxit ea oĩi ad adam ut bideret.
quid ea uideret uocaret ¶ũq̃ hec adduxe¬
rit deus hec ad adã ne cairnalit sapiamũs
lidiuuare nos debet q de biꝑtitoꝑe diu¬
ne prouidẽne ĩ libro supiore tractauimꝯ
Neq enĩ sicut rndagant atq adigũt uenã¬
tes uel ciucupãtes ad retia quecũq cuañ¬
tia iapiũt: ita hoc ftr̃ eẽ credendũ ẽ. aut
Poꝵ aliqua stã uissionis de nube ftã ẽ uer¬
bis que rationales aiẽ audiẽtes ĩtelligere
atq obedire assolent Nõ em̃ hoc acceperũt
ut possint bestie uel aues In suo tñ gĩe
obtẽperãt dee nõ rationcili uolũtatis arbi¬
trio. sed sicut mouet ille oiã tꝑib oportu¬

Expanded text:
t quantum uisum est disseruimus. et adduxit ea omnia ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret. quomodo haec adduxerit deus ad Adam, ne carnaliter sapiamus, adiuuare nos debet, quod de bipertito opere diuinae prouidentiae in libro superiore tractauimus. neque enim sicut tes vel aucupantes ad retia, quaecumque animantia capiunt, ita hoc factum esse credendum est; aut vox aliqua jussionis de nube facta est eis verbis, quae rationales animae audientes, intelligere, atque obedire assolent. Non eut possint bestiae uel aues; in suo tamen genere obtemperant deo, non rationali uoluntatis arbitrio, sed sicut mouet ille omnia temporibus oportu
Abbreviated transcription (Latin):
dine fcm̃ ẽ ut cordib nrĩs fidelissima sca¬
rũ scpturarũ auctoritate p̃lata. qr stultũ
ẽẽ nõ pt misticũ eẽ credatur. ꝙ̃uis eius
expositionẽ uel ĩquisitionẽ aut alibi iã
exhibuerimꝯ: aut ĩ tꝑs aliud differtunꝰ
Quid ergo sibi wlt etiã illud qd̾ muli¬
er uiro de latere fcã ẽ Uerũ esto ꝓpt̾ ip̃ĩꝯ
cõuic̃tionis uim cõmendandã hoc itafie¬
ri. oportuisie credamꝰ Niiquid̃ etiã ut dor¬
mienti fieret ecidẽ rcitio uel necessitus flagi¬
taibat ut deriq olle detructo ĩ cuiꝯ loco carõ
suppleret Nõquid em̃ tiõ potuit ipa caro de¬
trahi ut inde cõgruẽtius ꝙ sit sexus ĩfirmꝰ¬
or mulier formaretur Nu uero tã multis
cidditis costũ deus edificare potuit ĩ mulie¬
rẽ Et carnẽ pulpã ue nõ potuit qui de
puluere ipm̃ hoiem̃a fecit: Nut si iã costa fue¬
rat detrahenda cur uõ altera pio ea costa re¬
posita ẽ. Cur eciã nõ dictũ ẽ fixit aut fecit

Expanded text:
fidelissima sanctarum scripturarum auctoritate praelata, quia stultum esse non potest, mysticum esse credatur, quamuis eius expositionem uel inquisitionem aut alibi iam exhibuerimus aut in tempus aliud differamus. Quid ergo sibi uult etiam illud, quod mulier uconjunctionis vim commendandam hoc ita fieri oportuisse credamus; numquid etiam ut dormienti fieret, eadem ratio vel necessitas flagitabat; ut denique osse detracto, in cujus locum caro suppleretur? Num enim non potuit ipsa caro detrahi, ut inde congruentius, quod sit sexus infirmior, mulier formaretur? An vero tam multis additis, costam Deus aedificare potuit in mulierem, et carnem pulpamve non potuit, qui de pulvere ipsum hominem fecit? Aut si jam costa fuerat detrahenda, cur non altera pro ea costa reposita est? Cur etiam non dictum est, Finxit, aut, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ta eeñt: ut eoꝵ natura uolũtati potẽtiori ã¬
plius subiacẽt Habet ergo deus ĩ seip̃o ab¬
łconditas quordã factoꝵ causas quas reb
cõditis nõ ĩseruit easq ĩplet nõ ilło tꝑe pło¬
indentie quo naturcis substituit ut sint. s
illo quo eas ãm̃strat ut uoluerit quas utꝰ
tate depiauat᷑ recursũ ꝑ semetipãm nõ ht̃
sed ꝑ dei grarã qua adiũuat et ĩstanratur
Neq em̃ desperandi sũt hoiẽs ĩ illa sẽtẽtia
s̃ qua scͥptũ ẽ otũs qui ãbulãt ĩ ea nõ reu̾tẽ¬
tur Dictũ ẽ er̃ scdra põdus ũqͥtatis sue:
ut quod reutitur q̃ reu̾tttur nõ sibi t̾buat.
ses ꝯiẽ dei: nõ ex oꝑib ne forte extollatur

Expanded text:
ta essent, ut eorum natura uoluntati potentiori amta essent, ut eorum natura uoluntati potentiori amplius subiaceret. Habet ergo deus in se ipso absconditas quorundam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, quas, ut tate deprauatam, recursum per semet ipsam non habet, sed per dei gratiam, qua adiuuatur et instauratur. nequein qua scriptum est: omnes, qui ambulant in ea, non reuertentur. dictum est enim secundum pondus iniquitatis suae, ut, quod reuertitur qui reuertetur, non sibi tribuat, sed gratiae dei, non ex operibus, ne forte extollatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ id quod nõ eis posuit. ut de hiis fieri uel
ab ip̃o possit Neq eñ potentia temeraria
sed sapiẽtie u̾tute op̃s antea ẽ Et hoc de una¬
quaq re ĩ tꝑe suo fatit quod antea ĩ ea fecit
ut posset Alius ergo ẽ rerũ modus quo illa
herba sic germmat: sic illa etas parit. illa
nõ parit. horno loqui pt̃̾ pecus nõ pt̃ Horũ et
taliũ modoꝵ rationes nõ tm̃ ĩ deo sũt ÷ sed ab
illo etiã rebus creatis indice atq cõcreate Et
aũt lignũ de terra extisũ aridũ. ppolitũ. sine
radice ulsa sine terra et aqua rẽpente flore¬
at. et fructũ gignat. ut ꝑ innẽtã sterilis fe¬
iuia ĩ senectute pariat᷑. ut asina loquatur
et si quid eiusmodi ẽ. dedit quidẽ naturis qs
possent Nẽq enĩ ex eis uel ip̃e face̾t qd̾ ex
eis fieri nõ posse tꝑe p̃figet. quĩ seip̃o nõ ẽ
haberẽt ĩ motũ natuuali: sed ĩ eo quo ita crea¬

Expanded text:
tamen id, quod non in eis posuit, ut de his fieri uel tamen id, quod non in eis posuit, ut de his fieri uel ab ipso possit. neque enim potentia temeraria, sed sapientiae uirtute omnipotens est; et hoc de unaquaque re in tempore suo facit, quod ante in ea fecit, ut possit. alius ergo est rerum modus, quo illa herba sic germinat, illa sic, illa aetas parit, illa non parit, homo loqui potest, pecus non potest. horum et talium modorum rationes non tantum in deo sunt, illo etiam rebus creatis inditae atque concreatae. Ut autem lignum de terra excisum, aridum, perpolitum, sine radice ulla, sine terra et aqua repente floreat, et fructum gignat , ut per juventam sterilis femina in senecta pariat , ut asina loquatur , et si quid ejusmodi est, dedit quidem naturis, quas possent — neque enim ex eis uel ipse faceret, quod ex eis fieri non posse ipse praefigeret, quoniam se ipso non est haberent in motu naturali, sed in eo, quo ita crea
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sine ciffirmãdi temeritate Quod tñ cũ
dixero fortasse pudentꝰ ista cõsiderãtes quos
nature usitatissimꝰ cursus ht̃ quasdã nc̃iles
leges quas suas scd̾m quas et sp̃s uite qui
trecitura ẽ ht̃ quosdã appetitꝰ suos detutinia¬
tos quodãmõ. quos etiã mala uolutas non
possit excedere Et elemẽta mũdi huiꝯ corpi
ut diftintã uim qualitatẽq suã. quid unũ¬
quodq ualeat uel nõ ualeat/ quid de quo fie¬
ripoisit uel nõ possit Et hiis uelut p̃mor¬
diis rerũ oiã q̃ gignũtur suo queq tꝑe epor¬
tus ꝓtessusq sumnt fines q et decessiones
su cuiꝰq gr̃as Tnde fĩt ut de grano tritici
nõ naicatur faba uel de faba triticũ. uel
de pecore homo. aut de hoiẽ petus Suꝑ hũc
ciũt modũ cursũq rerũ naturalẽ ptãs crea¬
toris ht̃ apud se posse de hiis oĩbus façere
allud ꝙͣ eoꝵ quasi seiãles rationes hñt nõ

Expanded text:
tur sine affirmandi temeritate; quod tamen cum tur sine affirmandi temeritate; quod tamen cum dixero, fortasse prudenter ista considerantes, quos naturae usitatissimus cursus habet quasdam naturales leges suas, secundum quas et spiritus uitae, qui creatura est, habet quosdam adpetitus suos determinatos quodammodo, quos etiam mala uoluntas non possit excedere, et elementa mundi huius corporei habent definitam uim qualitatemque suam, quid unumquodque ualeat uel non ualeat, quid de quo fieri possit uel non possit. ex his uelut primordiis rerum omnia, quae gignuntur, suo quaeque tempore exortus processusque sumunt finesque et decessiones sui cuiusque generis. unde fit, ut de grano tritici non nascatur faba uel de faba triticum uel de pecore homo uel de homine pecus. super hunc autem motum cursumque rerum naturalem potestas creatoris habet apud se posse de his omnibus facere aliud, quam eorum quasi seminales rationes habent, non
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe dispositũ ẽ ꝑ ãgłos ĩ marui mediato¬
xis Ttrũq ĩ tĩdesib ĩcredibile ẽ fidelib aũt
tũ ad figuratã sigͥnificationẽ qd̾ de euasc̾ptũ
ẽ ĩcridibile uideaturi Nt uero sñ tuiꝯꝙͣ cõcubi¬
tu uir ex feiã fieri potuit. feiã ex uirõ nõ potu¬
it : Et unginalis uterus unde uir fieret habe¬
bat uirile aũt latus unde friã fieret nõ hcibe¬
bat cũ hic dñs de famulai nasceret᷑: ibi de ser¬
xe. sed qui posfet ostendere ĩ corpe suo hoc so ite¬
yũ fecissȩ quod ftm̃ ẽ utilius ĩ mrĩs corꝑe ostẽ¬
dit rathil pudendũ eẽ qd̾ castũ ẽ Q uod si q̃¬
rit᷑ quõ se habeat causalis illai cõditio ĩ qua pͥ¬
mũ deus hoiem̃ fecit ad ymagiuẽ et siłitudiaẽ
suã ibi quippe et hoc dictũ ẽ maseulũ et feic̃
fecit eos utrũ iã illa rectio quã mũdi pͥrms oꝑib
cũdũ eñ iã necesse eẽt ex uirili later feĩa fieri
an hoc tr̃ habebat ut fieri postet. ut aũt ita

Expanded text:
brahae dispositum est per angelos in manu mediatoris. utrumque infidelibus incredibile est; fidelibus autem um est et tantum ad figuratam significationem quod de Eua scriptum est credibile uideatur? an uero sine cuiusquam concubitu uir ex femina fieri potuit, femina ex uiro non potuit? et uirginalis uterus unde uir fieret habebat, uirile autem latus unde femina fieret non habebat, cum hic dominus de famula nasceretur, ibi de serre; sed qui posset ostendere in corpore suo hoc se iterum fecisse quod factum est, utilius in matris corpore ostendit nihil pudendum esse quod castum est. Quodsi quaeritur, quomodo se habeat causalis illa conditio, in qua primum deus hominem fecit ad imaginem ac similitudinem suam — ibi quippe et hoc dictum est: masculum et feminam fecit eos — utrum iam illa ratio,. ua m mundi primis cundum eam jam necesse esset ex viri latere feminam fieri; an hoc tantum habebat ut fieri posset, ut autem ita
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo tũc flatꝰ sit fcũs cũ deꝯflare̾
erat nondũ aĩe natura erat atq ex hͦ
factꝰ sit flatꝰ dei qͦ natura ẽẽt aĩe sic̾
nec corꝑis hũana nata iã erat añꝙͣ eã
deus delimo t̾re uel de pulu̾e sorma¬
uiss. Nõ eñ caro humana erat pul¬
uis aut limus s tamẽ aliquiderat unĩ
illa fiẽrẽt q̃ nondũ erut Nũergocredi¬
blẽ est in pͥmis illis sẽp diẽrũ oꝑibus
deũ condidissẽ nõ solum futuri corꝑis
hũam cansalem ratione uerũetianma¬
teriãm de qua fieret id ẽ t̾rã de cꝯłmm̃o
uel pulu̾e̾ fing̾e̾tur aĩe autẽ solã ibi
condidisse rationẽ ẜ quã fieret nõ et̾¬

Expanded text:
nihilo tunc factus sit flatus, cum deus flare nihilo tunc factus sit flatus, cum deus flare erat, nondum animae natura erat, atque ex hoc factus sit flatus dei, quae natura esset animae, sicut nec corporis humani natura iam erat, antequam deus eam de limo terrae uel puluere formauisset. non enim caro humana erat puluis aut limus, sed tamen aliquid erat, unde illa fieret, quae nondum erat. Num ergo credibile est in primis illis sex dierum operibus deum condidisse non solum futuri corporis humani causalem rationem uerum etiam materiem, de qua fieret, id est terram, de cuius limo uel puluere fingeretur, animae autem solam ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩchoauit facere ut qͥtquid demde face̾t
ex hiĩs faceret nõ uideo ꝙ̃admodinta¬
ligamꝰ adhuc eñ ex nichilo aĩas fac̾e
An dicendũ ẽ eũ in illis quidẽ oꝑib p̾¬
moꝵ sẽx dierũ fecissẽ diẽ illũ occultũ:
Ac si hot potius credi oꝑtet ⁊ spũalẽ
atq intellcũalẽ naturam .s. unitatis
illis iã extãtib naturis ratões crecis¬
se futuraꝵ aliaꝵ nat᷑aꝵ nõ ipãs natu¬
uas elliõqͥmii siiam ibi create ẽẽnt si¬
cut erãt future nõ adhuc ẽẽnt fũte
Qd̾ sĩ ita ẽ nondũ erat inconditis reb
aĩe hũane ulla natura Et tũc ẽẽ cepit
gũ eã deus sũfflando fecit atq indidit᷑
hoĩ S nõideo questiõ sũblata est qua
q̃ritur adhuc utꝵ eã naturã q̃ aĩa d᷑¬
⁊ãtea nõ eiat ep nichilo creauĩt tãꝙͣ
ip̃e flatꝰ eiu̾s n ex aliqua sbã subia¬
cẽte factus sic sicut᷑ de flatu dicebamꝰ
quẽ fãcit aĩa ex corꝑe sũo s omĩno ex

Expanded text:
t quidquid deinde faceret, ex his faceret; non video quemadmodum intelligamus, adhuc eum ex nihilo animas facere. An dicendum est, eum in illis quidem operibus primorum sex dierum fecisse illum diem occultum, ac si hoc potius credi oportet, spiritualem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis illis iam extantibus naturis rationes creasse futurarum aliarum naturarum, non ipsas naturas? alioquin si iam ibi creatae essent, sicut erant futurae, non adhuc essent futurae. quod si ita est, nondum erat in conditis rebus animae humanae ulla natura et tunc esse coepit, cum eam deus sufflando fecit atque indidit homini. Sed non ideo quaestio sublata est, qua quaeritur adhuc, utrum eam naturam, quae anima dantea non erat ex nihilo creauerit, tamquam ipse flatus eius non ex aliqua substantia subiacente factus sit, sicut de flatu dicebamus, quem facit anima ex corpore suo, sed omnino ex
Abbreviated transcription (Latin):
putait hoc heliã metiri nõ potuisse si dixis¬
set uxorẽ filiosq ꝓcrecisset: creditur em̃ nõ
habuisse quia hoc sc̃ꝑtura nõ dixit ꝙ̃us
et de celibatu eius nichil dixerit: quid de e¬
noch respondebit. qui filiis geritis deo pla¬
tens nõ mortuus sed trãslatus ẽ. Curergo
et adã et eua si iuste uiuẽtes si caste filios
ꝓcreassent nõ eis possent trallatione non
lorte cuccedentib nõ cedere: Nã si enoch
et helias ĩ adã moitui mortis q ꝓpagiiẽ¬
⁊̃ carne gestantes quod debitũ utꝰ soluãt
credũtiũ. etiã redituri ad hac̃ uitã et ꝙ
tamdm dilatũ ẽ morituri nt tamẽ ĩ ałia
uita sũt ubi ante resurrectionẽ carms
anteꝙ aiãle corpus ĩ spũale mutet᷑. uec¬
morbo nec senectute deficuit: qnto iustius
atqs ꝓbabilius pͥmis illis hoĩbus p̃stare¬
tur siue ullo pabentũ ue ꝑcc̃o uiuentib⁊
ut ĩ meliorẽ aliquẽ statũ filiis genitis

Expanded text:
putat hoc Heliam mereri non potuisse, si duxisputat hoc Heliam mereri non potuisse, si duxisset uxorem, filiosque procreasset creditur enim non habuisse, quia hoc Scriptura non dixit, quamvis et de celibatu ejus nihil dixerit, quid de Enoch respondebit, qui filiis genitis Deo placens, non mortuus, sed translatus est? Cur ergo et Adam, et Eva, si juste viventes, caste filios procreassent, nonne eis possent translatione, non morte succedentibus cedere? Nam si Enoch, et Helias in Adam moin carne gestantes, quod debitum ut solvant, creduntur etiam redituri ad hanc vitam, et, quod tandiu dilatum est, morituri, nunc tamen in alia vita sunt, ubi ante resurrectionem carnis, antequam animale corpus in spirituale mutetumorbo, nec senectute deficiunt: quanto justius, atque probabilius primis illis hominibus praestaretur, sine ullo suo, parentumve peccato viventibus, ut in meliorem aliquem statum filiis geni
Abbreviated transcription (Latin):
hoiẽs genitis filiis ꝑfectaq hũam officro
susticiti huic ad meliora transferri nõ pei
moite sed ꝑ aliquã cõmutationẽ aut ilã
lumã qua receptis corꝑibus fient sci sicut
langeli i celis: aut si illã dari nõ oꝑtet msi
sraiul ꝯͣibuis ĩ seculi sine aliquã sferiorẽ
qmilla erit: q̃ tñ haberet meliorẽ scctũ qm̃
uel hoc corpus habet nel illa etiũ q̃ pima¬
tus facta sũt uiri ex limo terre mulieres
cusuri carne s eq em̃ arbitrandũ e he¬
kã uel sis ẽe iã sicut erũt scĩ qñ pacto o¬
pero ue denariũ ꝑiter accepturi sut ꝯdei
hc quenomodũ sc̃i hoiẽs qui ex ista uita nũ¬
Dũ emigrarũt. de qua ille tã nõ morte sed
tiuslatiorie migrauit. Iã itaq aliquid me¬
liuis ht̃ ꝙ ĩ hac iuta posset. q̃tius nũdũ
habeat quod ex hac uita recte ge̾sta ĩ fine
ne sine nobis ꝑfecti ꝑficerẽtur Aut si quisꝙͣ

Expanded text:
homines genitis filiis perfectaque humani officii homines genitis filiis perfectaque humani officii iustitia hinc ad meliora transferri non per mortem, sed per aliquam commutationem, aut illam summam, qua receptis corporibus fient sancti, sicut angeli in caelis, aut, si illam dari non oportet nisi omnibus simul in saeculi fine, aliqua inferiore quam illa erit: quae tamen haberet meliorem statum, quam uel hoc corpus habet uel illa etiam, quae primitus facta sunt, uiri ex limo terrae, mulieris ex uiri carne. Neque enim arbitrandum est Heliam uel sic esse iam, sicut erunt sancti, quando peracto operis die denarium pariter accepturi sunt, uel sic, quemadmodum sunt homines, qui ex ista uita nondum emigrarunt, de qua ille tamen non morte, sed translatione migrauit. iam itaque aliquid melius habet, quam in hac uita posset, quamuis nondum habeat, quod ex hac uita recte gesta in fine ne sine nobis perfecti perficerentur. aut si quis