comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ combussit. cogente onĩpotenti dõ. monstrare cõ¬
pulsus ẽ : quantȩ uirtutis fuerat : qui uictꝰ abcedebat
Perpende quęso iste uir dñi. in quo montis uertice
stetit : qui cũ serpente ꝑ trienniũ iacuit securus
ET RYG. Auditu paueo. GREGORIUE¬
ir iste uitȩ uenerabilis in clusionis suȩ tẽpore primo
decreuerat. ut ultra mulierẽ non uider&e: non quia
spernebat sexũ. sed ex contẽplata spetiȩ tẽptationis
incurrere metuebat uitiũ. Qđ queda mulier au¬
diens. audacter ascendit in montẽ: atq ad eiꝰ specũ
in prudent̃ ꝓrupit. At ille paulo longius intuens.
& uenientis ad se muliebria indum̃ta conspiciens.
sese in orarionẽ dedit. in t̾ra faciẽ depressit: & eo
usq ꝓstratꝰ iacuit. quo ĩprudens mulierꝰ fenestra
cellulȩ illius fatigata. receder&. Quȩ die eodem
mox ut de monte descendit. uitã finiuit: ut ex

Expanded text:
omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare comomne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. PETR. Auditu paveo. GREGOR. Vir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
quantã sui famuli curã gerere: cui uetusto mira¬
culo potũ in solitudine ex petrȩ duritia ministrare.
Sed antiquus hostis humani generis. eiꝰ uirib inuidens.
hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est.
Nam amicã sibi bestiã serpentẽ scilic& in gressus: hunc
ab eadẽ habitatione eicere. facto terrore. conatus ẽ.
Cȩpit & enĩ serpens in spełucam uenire solus. cũ solo: eoq
orante. se ante illũ sternere : & concubante pariter
cubare. Sed uir sc̃s om̃ino ĩꝑterritꝰ: eiꝰ ori manũ. uł
pedẽ extendebat. dicens. Si licentiã accepisti. ut ferias:
ego non ꝓhibeo. Cũq hoc continue ꝑtrienniũ gereretꝰ:
die quađa antiquus hostis tanta fortitudine uictꝰ.
infremuit. seq ꝑ deuexũ montis latus in p̾cipiti um
serpens dedit: omiaq arbusta loci illius. flãma ex se
exeunte. concremauit. Qui in eo qđ montis latus

Expanded text:
quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraquantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ agros exorantes ꝑgerent: repente pluuia tribuebat᷑.
qui plene terrã satiare potuiss&e. Ex qua re patu it eiꝰ
anima. quid uirtutis intꝰ. qͥd meriti haber&: cuiꝰ foriᷤ¬
ostensa uestis iram conditoris auerter&. Nuꝑ quoq¬
in partes cãpaniȩ uir ualde uenerabilis martiNus
nomine in monte marsico solitariã uitã duxit: mul¬
tisq annis in spetu angustissimo inclusus fuit. Quẽ
multi ex nr̃is nouera̾nt: eiꝰq actib p̃sentes extiter̃.
De quo multa ipse & beatȩ memoriȩ papa pelagio de¬
cessore meo. & aliis religiosissimis uiris narrantib
cognoui: Cuiꝰ hoc miraculũ primũ fuit. qđ max ut
se in pͣdicti montis foramine contulit. ex pe¬
tra eadẽ.quȩ in sem& ipsa caua angustũ spe¬
cũ fecerat. aquȩ stilla ꝓrupit : quȩ martino dei
famulo in usu cottidiano sufficir&e. & nec plus adeet:¬
& nec necessitati deesse. Qua in re ostendit omp̃s ds̃.

Expanded text:
 agros pergerent exorantes, repente pluvia tribuebatur,  agros pergerent exorantes, repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foriostensa vestis iram Conditoris averteret. in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
inquin&. quã tangit: quia dũ plerũq eis ad queđa lo¬
quenda condescendimꝰ. paulisꝑ assueti hanc ipsam locu¬
tionẽ. quȩ nobis indigna ẽ : etiã delectabilit̾ tenemꝰ:
ut ex ea iã redire non libeat. ad quã uelut ex c̃descen¬
noxia. a leuib ad grauiora uerba ueniamus: & os nr̃m
ab om̃ipotente dño tanto iã minꝰ exaudit᷑ in prece:
quanto amplius inquinat᷑ stulta locutione: Quia sic̃
audiat legem: oratio eiꝰ erit ex ecrabilis. Quid
gͦ mirũ. si postulantes. tarde a dño audiamꝰ : qui p̃cipi¬
entẽ dñm. aut tarde. aut nullomodo audimꝰ: & qͥd
mirũ. si florentius in p̾ce sua citius est auditꝰ: qui
in p̃ceptis suis dñm citius audiuit: PentRU
Michil est. qđ responderi ualeat apertȩ rationi. GREG
Tuthicius uero. qui p̃dicti florentii in uia đi socius
fuerat : magnꝰ post mortẽ claruit. in uirtute sig¬
norum. Nam cũ multa ciues urbis illiꝰ de eo soleant
due dignabat᷑ operari.Ilam quotiens pluuia deerat.¬

Expanded text:
inquinet quam tangit. Quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti hanc ipsam locutionem, quae nobis indigna est, etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam vel ex condescennoxia, a levibus ad gravia verba venimus, et os nostrum ab omnipotente Deo tanto jam minus exauditur in prece, quanto amplius inquinatur stulta locutione. CAP. audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Florentius in prece sua citius est auditus, qui in praeceptis suis Dominum citius audivit? PETR. Nihil est quod responderi valeat apertae rationi. GREGOR. Eutychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant due dignabatur operari. Nam quoties pluvia deerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã in hac uita uideret᷑. PeT RUS. Quid alii senti¬
ant ignoro: ego aut̃ cunctis miraculis hoc potius existi¬
mo esse miraculũ. qd ad uitã mortui redeunt: eoꝵq
animȩ ad carnẽ ex occulto reuocant᷑. GRE GORIUS
Si uisibilia attendimꝰ. ita necesse ẽ. ut credamꝰ. si uero
resuscitare. In isto etenĩ resuscitat᷑ caro iterũ mori¬
tura: in illo uero anima in ęt̾num uictura. Cũ enĩ
ꝓpono duos in quo horũ existimas maius factũ uirtu¬
tis miraculũ:. lazarũ quippe. quẽ iam fidełe fuisse
citauit in m̃te. & quidẽ post resurrectionẽ carnis:
de lazari uirtutib tacetur. Nam pꝰ resurrectionem
animȩ. capere nos nr̃a infirmitas non ualet: quanta
in sacro eloquio de pauli uirtutib dicunt᷑. qd illius
pͣdicatione crudelissimȩnationes ad pietatis mollia

Expanded text:
nunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentinunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero uum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fidelem citavit in mente . Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur. Nam post resurrectionem animae, capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur: quod illius praedicatione crudelissimae cogitationes ad pietatis mollia
Abbreviated transcription (Latin):
quo facies defuncti uelabat᷑ abstulit. Qđ cũ mulier
fieri cernere: contradicere uehem̃ter cepit. & mirari
quid uella facere. Ablato itaq pallio de eo. quẽ college¬
rat puluere. defuncti faciẽ fricauit. Qui cũ diutios
fricaret᷑. recepit animã: os citauit. oculos aperuit: seseq
eleuans. resedit: Quid erga se ageret᷑ miratꝰ ẽ.: acsi de
graui somno fuiss& excitatꝰ. Quod du mulier lam̃tis
fatigata conspicer&: cȩpit ex gaudio magis flere. & uo¬
ces amplius edere. Quã uir dñi modesta ꝓhibitione
cõpescuit. dicens. Tace.tace : sed si quis uos requisie¬
rit. qualit factũ sit: hoc solũmodo dicite : quia dns iħs
xp̃s opera sua fecit. Dixit hoc : atq ab eꝰ hospitio ex ut.
quadragesimũ subdiaconũ ꝓtinus reliquit: & in loco
eode ultra ñ apparuit. Temporałe nãq honorẽ fugi¬
ens. egit. ut ab his. a quib uisus in tanta uirtute. fueras.

Expanded text:
quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo dicite: quia Dominus Jesus Christus opera sua fecit. Dixit hoc, atque ab ejus hospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta defuncti igitur corpus uiduata mulier sedit:
quȩ in magnis fletib noctẽ ducens. continuis lam̃toꝵ
uocib satis faciebat dolore. Cumq hoc diutius fieret.¬
& flere mulier nullomodo cessar&e: uirdĩ qui receptus
hospitio fuerat. quadragesimo subdiacono cõpunctꝰ ait.
Dolore huiꝰ mulieris anima mea cõpatit᷑: rogo. surge. oremꝰ.
Perrexere igit᷑ utriq ad uicinã ȩccłiam: seseq pariter
in orationẽ dederunt. Cũq diutius orassent: cõplere ora¬
tionẽ quadragesimũ subdiaconũ seruus dĩ petut. Qua
cõpleta: de altartis crepidine puluerẽ collegit: atq cũ
eode quadragesimo ad defuncti corpus accessit: seseq
ibide in orationẽ dedit. Cũq diutius orass&: iã non sicut
prius fecerat. cõplere orationẽ ꝑ subdiaconũ uoluit.:
sed ipse benedictionẽ dedit. statĩq surrexit. & quia dex
tera manu collectũ puluerẽ gestabat: sinistra pallium.

Expanded text:
Igitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit, Igitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius orasset, jam non, sicut prius fecerat, orationem sed ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium
Abbreviated transcription (Latin):
nomine bͣxentinȩ ȩccłiȩ subdiaconꝰ fuit: qui ouiu̾
suaꝵ gregẽ pascere in eiꝰde aureliȩ partib solebat.
Cuiꝰ ualde ueracis uiri narratione. res mira innotuit:
quȩ secreto fuerat gesta. Is nãq ut p̃diximꝰ. dũ gre¬
gis sui in aurelia curã gereret. in dieb eiꝰđe uir fuit
in monte: qui argentarius uocat᷑. uenerabilis uitȩ.
qui habitu monachi. quẽ p̃tendebat specie: morib
explebat: hic itaq ad ȩccłiam beati petri apłorum
principis ab eođe monte argentario annis singulis
uenire consueuerat. atq ad hunc.quẽ p̃dixi quadra¬
gesimũ subdiaconũ. sicut ipse narrauit. hospitalitatis
gr̃a declinabat Quadam uero die. dũ eiꝰ hospi¬
tium. qđ non longe ab ȩccłia haberat. intrass&: cuiꝰ¬
dam pauꝑculȩ mulieris maritus iuxta defunctꝰ ẽ.
Quẽ ex more lotũ. uestim̃tis indutũ. & sabrano c̃stric¬
tũ: suꝑueniente uespere. sepelire nequi uerunt.

Expanded text:
nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
terendit pede ultra locũ. quo hunc tendere ligatũ
consueuerat: atq in tanto se spatio sine catena coher¬
cuit. in quanto & antea ligatꝰ mansit. Qui dum¬
se postmođu in eiusde loci specu conclusissꝯcępit
etiã discipulos habere. qui ab eiꝰ specu seorsum
habitantes. ad usũ uitȩ aquã de puteo haurire c̃sueuer¬
ant: sed funis. in quo ad hauriendã aquã sitola depen¬
debat. crebro rũpebat᷑. Unde factũ est: ut eande cate¬
nã. qua ex pede suo uir dñi soluerat. eiꝰ discipuli pete¬
rent: eamq funi adiungerent. atq in illa sitola liga¬
rent. Ex quo iã tẽpore contigit. ut isdẽ funis. & cotti¬
Idie. tingueretꝰ᷑ aqua: & nullomodo rũperet᷑. Quia
Aenĩ catenã uiri dĩ funis ille contigit: ipse quoq ad
tolerandã aquã ferri in se fortitudinẽ traxit. PetR
Pacta hȩc placent: quia mira. & multũ fecentia. GRe qͣ¬
ostris modo tẽporib quida uir. quadragesimꝰ.

Expanded text:
tetendit pedem ultra locum quo hunc tendere consueverat ligatum. Atque postea in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatse postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia reostris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus
Abbreviated transcription (Latin):
institutione regulȩ om̃is magisterii illius actus inue¬
nire : quia sanctus uir nullomodo potuit aliter do¬
cere. quam uixit E odem uero anno. quo de hac
uita erat exiturus. quibusdã discipulis secũ conuer¬
santibꝰ. quib dam longe manentibꝰ. scissimi sui obitus
denuntiauit diem: presentib indicens. ut audita ꝑ
silentiũ regerent: absentib indicans. qđ uel quale
eis signũ fuerit: quando eius anima de corpore exir&.
Ante sextũ uero sui exitus diem: aperire sibi sepulchru
iub&. Qui mox correptꝰ febrib: acri cȩpit ardore fati¬
gari. Cũq ꝑ dies singulos languor in grauesceret. sex¬
to die portari se in oratoriũ a discipulis fecit : ibiq
exitũ suum dominici corporis. & sanguinis ꝑceptione
muniuit. atq int̃ discipulorum manus inbecillia m̃bra
sustentans. erectisq in cęłu manibus. sterit : ultimũ
sp̃m in ter uerba orationis efflauit N

Expanded text:
institutione regulae omnes magisterii illius actus inveinstitutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit. CAPUvita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orat
Abbreviated transcription (Latin):
sed uidentis animꝰ dilatatꝰ. qui in dõ raptus. uidere sine
difficultate potuit om̃e. qd̃ infra dm̃ est. In illa ergo luce.
quȩ exteriorib oculis fulsit. lux interior in m̃te fuit:
quȩ uidentis animũ. quia ad superiora rapuit: ei quã
angusta essent omnia inferiora monstrauit. Pet RUe
ideor mihi utiliter non intellexisse quȩ dixeras: quando
ex tarditate mea tantũ creuit expositio tua. Sed quia
hȩc liquide meis sensib infudisti: queso ut ad narratio¬
de hoc uenerabili patre multa narrare : sed quedam
eius studiose pretereo. quia ad alioꝵ gesta uoluenda
festino. Hͦc aut̃ nolo te lateat: qd uir dĩ inter tot
miracula. quib in mundo claruit: doctrinȩ quoq uerbo
non mediocrit̾ fulsit. Nam scripsit monachorũ regułã
di scretione pͣcipuã. sermone luculentã: cuiꝰ si quis
uelit subtilius mores. uitãq cognoscere. potest in eade

Expanded text:
sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narratiode hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ab homine uno uideat᷑: GREGORIUS. Fixum tene
petre qđ loquor: quia animȩ̨ uidenti creatorẽ angusta
est om̃is creatura: quãlibet & erĩ parũ de luce creatoris
aspexerit. breue ei fit om̃e qđ creatũ est: quia ipsa luce
uisionis intimȩ mentis laxatꝰ est sinus: tantũq expandit᷑
in deo: ut superior existat mundo. Fit uero ipsa uidentis
anima: etiam suꝑ sem& ipsam. Cumq in dĩ lumine rapitur:
suꝑ se ĩ initeriorib ãpliatur. & dum sub se conspicit exalta¬
tã : comp̃hendit. quã breue sit. quod cõprehendere humili¬
ata non poterat. Uir ergo qui intuere globu igneum.
angelos quoq ad cȩłu redeuntes uidebat: hȩc ꝓculdubio
cernere non nisi in dĩ lumine poterat. Quid itaq miri
si mundũ ante se collectũ uidit : qui subleuatꝰ in mentis
lumine extra munđũ fuit : Quod aut̃ collectꝰ mundus
ante eiꝰ oculos dicitur: non cȩ̨lũ. & terra contracta est.

Expanded text:
omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est,
Abbreviated transcription (Latin):
ris magnitudine uocauit. Cumq ille fuiss&e insolito tanti
uiri clamore turbatꝰ. ascendit. respexit: partẽq iam lucis
exiguam uidit. Cui tantũ hoc obstupescenti miracuły
uir Idi ꝑ ordinẽ. quȩ fuerant gesta narrauit: statimq
Incassinum castrũ religioso uiro theꝯꝓpo mandauit.
ut ad capuanã urb̃e sub eađe nocte transmitteret:¬
& quid . de germano ep̃o ageret᷑. agnoscere. & indicaret.
est : & reuerentissimũ uirũ germanũ episcopũ.
is. qui missus fuerat. iã defunctũ repperit: & reqͥrens.
subtiliter agnouit. eodem mom̃to fuisse illius obitũ. quo
uir domini eius agnouit ascensum. PeTRUS. Mira
res ualde. & uehem̃ter stupenda: sed hoc qd dictũ est:
quia ante oculos ipsius. quasi sub uno solis radio collectꝰ
om̃is mundus adductꝰ ẽ: sicut nũquam expertus sum
ita nec conicere scio: ꝗnͣt quo ordine fieri potest: ut mundꝰ

Expanded text:
ris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti ris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret.et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus
Abbreviated transcription (Latin):
se seruandus diaconus collocauit. Quo uidelic& in loco
inferiort superiorib ꝑuius continuabat ascensus. Ante
eandẽ uero turrĩ. largius erat habitacułu: in quo utriꝰq
discipuli quiescebant. Cumq uir dñi benedictus adhuc
dep̾cans. subito in tẽpesta noctis hora respiciens. uidit
fusam lucẽ desuꝑ cunctas noctis tenebras effugasse: tantoq
splendore clarescere. ut diẽ uincer& lux illa. quȩ in
tenebris radiass&. Mira aut̃ ualde res in hac speculatione
secuta est : quia sicut post ipse narrauit: om̃is etiã mun¬
dus uelut sub uno solis radio collectus. ante oculos eius
adductus est. Qui uenerabilis pat̾ dũ intentã oculoꝵ
atiem in hoc splendore coruscȩ lucis infiger&: uidit ger¬
mani capuani ep̃i animã in spera ignea ab angłis in cełu¬
deferri. Tunc tanti sibi testẽ uolens adhibere miraculi:¬
Serađdu diaconũ iteratobis. terq eius nomine cũ clamo¬

Expanded text:
se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiesDeum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi,Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamo
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotenti dõ in hymnis & laudib grãs reddidit: eiꝰq
obitum fr̃ib denuntiauit. Quos etiã ꝓtinꝰ misit. ut
eius corpus ad monasteriũ deferrent: atq in sepulchro
qđ sibi ipse parauerat. ponerent. Quo facto. c̾tigit.
ut quorum mens una sẽꝑ eum domino fuerat. eoꝵ
quoque corpora. nec sepultura separaret.
XU. A hio quoq tẽpore. seruandus diaconus. atq abbas
eiꝰ monasterii. qđ̵ cãpaniȩ partib a liberio quondam
patritio fuerat constructũ. ad eũ uisitationis gr̃a
ex more conuenerat. eius quippe monasterivͣ
frequentabat : ut quia isdem quoq uir
doctrina gr̃ȩ cęlestis influebat. dulcia
sibi inuicẽ uitȩ uerba transfunderent:
suauẽ cybũ cę̧lestis patriȩ. quia adhuc
ꝑfecte
gaudendo non poterant. saltĩ suspirando
gustarent.
Cum uero hora iã quietis exiger&: in cuiꝰ t᷑ris sup¬
ribus se uenerabilis benedictus. in eiꝰ quoq inferioribus

Expanded text:
omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.. Alio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
lis uite colloquia. sese uicaria ꝑtre. latione satiarent.
Qua de re dixi eũ uoluisse aliquid: sed minime potuisse.
quia si uenerabilis uiri m̃tem aspicimꝰ. dubiũ non est:
qd̃ eandẽ serenitatẽ uoluerit in qua descenderat ꝑma¬
nere. Sed contra hoc qd̃ uoluit: in uirtute om̃ipotentis
dei ex feminȩ pectore mirac ułu inuenit. Nec mirũ
qđ plus illa femina. quȩ diu frẽm uidere cupiebat. in
eodem tempore ualuit. Quia enĩ iuxta iohannis uocẽ.
deus caritas est. Iusto ualde iudicio illa plus potuit:
quȩ ãplius amauit. PetRUO. Fateor: multũ placet.
uenerabilis femina ad celła ꝓpriam recessiss&: uirdi
ad monasteri ũ rediit. c ũ ecce post triduũ in cella
consistens. eleuatis in aera oculis. uidit eiusde sororis
suȩ animã de eiꝰ corpore egressam. in colũbe speciȩ.
cȩli secreta penetrare: Iui tantȩ eiꝰ głȩ congaudens.

Expanded text:
lis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. lis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens,
Abbreviated transcription (Latin):
declinans. lacrimarũ fluuium in mensam fuderat: per
quꝰas serenitatẽ aeris ad pluuiã traxit. Nec paulo tardiꝰ
post orationẽ. inundatio illa secuta ẽ. Sed tanta fuit
c̃uenientia orationis. & inundationis. ut de m̃sa caput.
iam cũ tonitruo leuar&: quatinus unũ idẽq esse mom̃tũ.
& eleuare caput & pluuiã deponere. Tunc uir dĩ inter
coruscos. & tonitruas. atq ingentis pluuiȩ in undationem.
uidens se ad monasteri non posse remeare: cepit c̃qusri
contristatꝰ dicens. Parcat tibi om̃ĩps ds soror: qͥdẽ. qđ fecistiꝰ
Cui illa respondit. Ecce te rogaui. & audire me noluisti:¬
rogaui dñm meum. & exaudiuit me. Modo ergo si
potes. egredere : & me dimissa. ad monasteriũ recede.
Ipse aut̃ exire extra tectũ non ualens : qui remanere
sponte noluit. in loco mansit inuitꝰ. Sicq factum ẽ:
ut totã noctem ꝑuigiłe ducerent: atq ꝑ sacra spua¬

Expanded text:
declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluistirogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spirita
Abbreviated transcription (Latin):
laudib. sacrisq colloqui is ducentes. in cũbentib ia noctis
tenebris simul acceperunt cybos. Cũq ad huc mensã sederent.
& inter sacra collo quia
tardior se hora ꝓtra¬
her&: eade sc̃ęmonialis femina soror eiꝰ. eũ rogauit. dicens.
Queso te. Ne ista nocte me non deseras: at usq mane aliqͥd¬
de cęlestis uitȩ gaudiis loquamꝰ. Cui ille respondit. Qid
est. qd loqueris soror: Manere extra celła nullatenus
possumus. Tanta uero erat cęli serenitas: ut nulla in
aere nubes appareret. Soimonialis aut̃ femina. cum
uerba fratris negantis audiss&. in sertis digitis manꝰ super
mensam posuit : & caput in manib omĩpotentẽ dominum
rogatura declinauit. Cumq leuar& de mensa caput. tanta
coruscationis. & tonitrui uirtus. tantaq in undatio pluuiȩ
erupit: ut neq uenerabilis benedictꝰ. neq fr̃s. qui cũ eo ad¬
erant. extra loci limen. quo consederant. pedẽ mouere
potuissent. Scẽmonialis quippe femina caput in manibus

Expanded text:
laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
ae bat untiũ : nec falsitatis incurrebas pec catit
Putas ne tur iste uonerabilis libertiuꝰ. de quo toti one

Expanded text:
ebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quada die ex eo monte quo eiꝰ monasteriũ in ex¬
celsum ꝓminae ingentis saxi moles erupto oit: que

Expanded text:
Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ est. qd mihi inpendere beneficiũ potes: ut om̃s ciuitatis
meȩ captiuos relaxes. Qui cuncti ꝓtinus in affricana
regione requisiti : cum onustis frum̃to nauib ꝓueneran¬
di uiri paulini satisfactione. in eiꝰ comitatu laxati sunt.
ost non multos uero dies. wandalorũ rex occubuit: & flagellỹ
quod ad suam ꝑnitiẽ dispensante đõ¬

Expanded text:
'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandalorum rex occubuit et flagellum, quod ad suam perniciem dispensante Do
Abbreviated transcription (Latin):
filiam ꝓpinquo. ei secretũ qd̃ prius absconderat. indicauit
dicens. Uerũ est. quod audisti. N amͥ nocte hac in sonio
sedentes in tribunalil contra me iudices uidi: in t̾ quos
iste etiam simul sedebat & flagellũ quod aliquando ac¬
cȩperã eorum mihi iuditio tollebat᷑. Sed ꝑcunctare
quisnã sit. Nam ego hunc tanti meriti uirũ: popularẽ.
ut conspicitur. esse non suspicor. Tunc regis gener secrero
paulinũ tulit: quisnã ess&. inquisiuit. Cui uir dñi respondit
Seruus tuus sum: quem ꝓ filio uiduȩ uicariũ suscepisti.
Cumq instant̃ ille requirer&. non quis ess&. sed qͥd
sua terra fuiss&. indicar&: atq hoc ab eo atn frequent̾i in¬
quisition  exiger&. uir dni constrictus magnis coniurati¬
onibus iam non ualens negare quis ess&: epm se fuisse testatꝰ ẽ.
Qđ possessor eius audiens. ualde ꝑtimuit: atq humilit᷑ obtu¬
lit. dicens. Pete quod uis: quãtinꝰ ad t̾ram tuã ame cum
magno munere reuertaris. Cui uir dñi paulinus ait.

Expanded text:
filiam propinquo, ei secretum quod prius absconderat indicavit, dicens: Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio, sedentes in tribunalibus contra me judices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat, et flagellum quod aliquando acceperam eorum mihi judicio tollebatur. 281 Sed percunctare quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum, popularem, ut conspicitur, esse non suspicor. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, et quisnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscepisti. Cumque instanter ille requireret ut non quid esset, sed quid sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cĩpatu apostolico fr̃t est: Pet Rxe. Scio plane. nec do
ris: petrus. in mar̾e pedib ambulauit: p̃aulus in mare
naufragiũ ꝑtulit. E n in uno eodẽq elem̃to. ibi paulos
ire cũ naui non potuit: ubi petrus pedib it fecit.
Aꝑte igit᷑ constat. quia cũ utriusq uirtꝰ fuerit dispar
in miraculo: utriusq tam̃ meritũ dispar non ẽ ĩ cȩlo.
e TAUE. Place fateor om̃ino qđ dicis. Ecce aꝑte cog
noui: quia uita & ñ signa querenda st̃: sed qm̃ ipsa
signa que fiunt bonȩ uitȩ testimnoniy ferunt q
Queso adhuc si qua sunt referas: ut esurientẽ me
ꝑ exẽpla bonoꝵ pascas. GRe Goeiue. Uelle tibi in lau¬
dib redẽptoris. de uenerabilis þenedicti mira er¬
lis aliqua narrare.: sed adhȩc exepla hodiernũ tẽpus

Expanded text:
cipatu apostolico frater est? PETR. Scio plane, nec dubris, Petrus super mare pedibus ambulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : et in uno eodemque elemento ibi Paulus ire cum navi non potuit, ubi Petrus pedibus iter fecit. Aperte igitur constat, quia cum utriusque virtus fuerit dispar in miraculo, utriusque tamen meritum dispar non est in coelo. PETR. Placet, fateor, omnino quod dicis: ecce enim aperte novi, quia vita et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR. Vellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed signo erucis edito : recessit auis. tanta aut caris
ses nuanc fuerat exptꝰ  uãda nãq aliquando femi¬
na inderatquã maligiꝰ sps̃ ante m̃tis eiꝰ oculos resurt
tante u igne feruidi animũ in speciẽ illios accendat
uon se ui eiꝰ pectore amoris flama uix capera etiam
pene deserere heremũ. uoluptate uict deliberaret an
uors icoꝵeis ueprtũ uxta densa suberescere frutecta

Expanded text:
ta autem carnis numquam fuerat expertus. Nam quandam aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante oculos eius reduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in eius pectore flamma amoris vix caperet. Etiam paene deserere heremum votuptate victus deliberaret, cum urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta
Abbreviated transcription (Latin):
illi ite ardebat intus. Uicit itaq peccatu quia inuta¬
uit incendĩ. Ee quo uidelice tepore. sicut Post ancipo¬
lis iyse pbidebat. ita in illo ẽ tẽptatio uolup toti eson¬
mociũ uiulti iã mundũ relinquere: atq ad ei magis¬
trerluĩ festinare. Liber quipre a teptatienas uitio iure
ã factuse uirtutũ magister. undeex is fenon curo

Expanded text:
illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Mo
Abbreviated transcription (Latin):
quia anima eiꝰ in amaritudine est: & dñs cȩlauit a me
& non indicauit mͥ. Qd om̃ps ds ex magnę pietatis
dispensatione dispostut quia dũ ꝓphetiȩ sp̃m aliquan¬
do dat. & aliquando subtrahit : ꝓphetantiũ mentes

Expanded text:
quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDeus ex magne pietatis dispensatione disponit, quia dum prophetie spiritum aliquando dat et aliquando subtrahit, prophet
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq eos uenerabilis pat̾ contristatos cerner&: eoꝵ
pus illanimitatẽ studuit modesta increpatione corri¬
gere. & rursum ꝓmissione subleuare. dicens. Q uare
de panis in opia uester animus contristat᷑: hodie qͥde
minus est: sed die crastina ab undant̾ habebitis.
Sequenti aut̃ die. ducenti farinȩ modu ante fores
cellȩ in saccis inuentisunt. Quos omĩps ds. quib
deferentib transmisiss&. nunc usq man& in cognitum.
Q uod cũ fratres cernerent. dño grãs referentes: didi¬
cerunt iam de abundantia. nec in egestate dubitare.
et RUO. Dic quesote. nũquidnã credendum est
ꝑ int̃ualla tẽpoꝵ eiꝰ m̃tẽ ꝓphetiȩ sp̃s ĩplebat. GREGORI
Pphetiȩ sp̃s petre ꝓphetarũ mentes non sẽꝑ irradiat :¬
sciendũ ẽ: quia. & quando uult asspirat hinc ẽ enĩ
possie. Prius consensit : & post modũ ꝓhibuit: hinc est
nesciss&e: ad phibentẽ þanc puerũ dicit. dimitte eam.

Expanded text:
Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, quaeso te: nunquid non credendum est per intervalla temporum ejus mentem prophetiae spiritus implebat? Gregor. Prophetiae spiritus, Petre, prophetarum mentes non sesciendum est quia et quando vult aspirat. Hinc est enimpotuisset, primo consensit, et postmodum prohibuit. Hinc est nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam,
Abbreviated transcription (Latin):
cernã teneo. seruiti ũ inpendo: Quis sum ego. ut isti
seruiam: Ad quẽ uirdĩ statim conuersus: uehem̃ter
eũ cępit increpare dicens. Signa cor tuũ frat̃: quidẽ
qđ̵ loqueris: Signa cortuũ. Uocatisq statĩ fratribꝰ.
p̃cepit ei lucernã de manib tolli: ipsũ uͦ iussit a minis¬
terio recedere. & sibi hora eadẽ quietũ sedere. Qui
requisitus a fr̃ibꝰ qͥd habuerit in corde. ꝑ ordinẽ narrauit.
quanto suꝑbiȩ sp̃u intumuerat: & quȩ contra iurum
dĩ uerba ꝑ cogitationes tacitus dicebat. Tunc liqͥdo
om̃ib paruit. qd uenerabile benedictũ latere nil possu
XI. Elio gͥ tẽpore in eadẽ cãpaniȩ regione fames incu¬
buerat: magnaq om̃s alim̃toꝵ indigentia coangustabat
Iamq in benedicti monasterio triticũ deerat: panes
uero poene om̃s consũpti fuerant. ut non plus. quam
quinq ad refectionis horã frĩb inueniri potuissent.

Expanded text:
cernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti cernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil possetio quoque tempore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
die misit ex more: sed is qui missus fuerat monachus
post ãmonitionẽ factã. a scĩ monialib feminis rogatꝰ.
mappulas accepit: sibiq eas abscondit in sinu. Quimox
ut reuersus est : eũ uir dĩ uehem̃tissima amaritudi¬
ne cępit increpare dicens. Quomodo in gressa est
iniquitas in sinũ tuũ: At ille obstupuit: & qͥd egiss&e
oblitꝰ. unde corripiebat᷑ ignorabat. Cui ait. Nũ quid
ego illic p̾sens ñ eram quando ab ancillis dĩ mappulas
accepisti: tibiq eas in sinu misisti: Qui mox eiꝰ uestigiis
ꝓuolutus. stulte se egisse penituit: & eas quas in sinu
absconderat. mappulas ꝓiecit. Myadao quoqͣ die.
du uenerabilis pat̾ uesꝑtina iã hora corporis alim̾ta ꝑci¬
per&: eiꝰ monachus. cuiꝰda defensoris filius fuerat.
qui ei ante mensam lucernã tenebat. Cũq uir dei
eder&. ipse aut̃ cũ lucernȩ ministerio astar&: cȩpit ꝑ
nẽ dicere. Quis ẽ hic. cui ego manducanti assisto: lu-¬

Expanded text:
die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. CAPUT XX.dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio astaret, coepit pnem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium qui eum comitabantur accepit. E uosam¬
quoi tepore: ex hilaratus nr̃. quem ipse conuersũ uosti.
amais missus a dño suo feratͣ ł di uirũ in monasteriẽ
ansinis plona duo lignea uascula. quȩ  uulgo flascones
uocant destis : an quit̃ñ detulit. alt̾um uͦ ꝑgens ĩ itinere
abscondit. Uir aut̃ dñi quen facta absentia latere
quẽ abscondisti. iã non bibas: sed inclina ilłu caute. &
inuenies quid intꝰ habẽ. Qui ofusus ualde a di homi¬
ne exiuit: & reuersus uolens aahuc ꝓbare qd̾ audierat.
cũ flasconẽ inclinass&.: de qͦuo ꝓtinꝰ serpens egressus est.
Cunc p̃dictus exhilaratꝰ puer. ꝑ hoc qd̃ in uino repperit:
uicus erat: in quo non minima multitudo hominum
ad fidẽ dĩ ab idoloꝵ cultu. benedicti fuerat exorta¬
tione conuersa. Ibi quoq quȩdã sct moniales feminȩ
in erant : & crebro illuc ꝓ exortandis animab fr̃s suos
mittere benedictus dĩ famulus curabat. Q uadã uͦ

Expanded text:
omnium qui eum comitabantur, accepit. CAomnium qui eum comitabantur, accepit. CAquoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero