comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edicionep̃ termissum. Quando aũt dicit reddam primum duplices ini¬
quitates & peccata eorum subostendit quo dp quam receperint mala
recepturi sunt & bona. Hicutem qui postea trans ferendi sunt contami¬
nauerunt teracin dnĩ inmorticiniis idolorum suorum & ab ominatio¬
nibus suisimpleuerunt bereditatem eius ut omnis mundus subditus
fiacdõ & nequaquam suomerito sedillius misericordia conseruet
Quod hic dehebraico posuimus non sunt abscondite a faciemoa in ba
non habetur: dnẽ fortitudomea & roburmeum & refugium
meum in die tribulationis siuemalorum: omnis hominum
fortitudo sinedĩ uirtutute que uirtus est in becillareputatur
& nibili: unde confugiendum addnm atq: dicendum est. dnẽ
re fugium factus es nob̵ ingeneratione & generatione & in alioloco
Qui habitat in adiutorio alti simi in protectiono dĩciteli connio¬

Expanded text:
editione praetermissum. quando autem dicit: reddam primum duplices inieditione praetermissum. quando autem dicit: reddam primum duplices iniquitates et peccata eorum, subostendit, quod, postquam receperint mala, recepturi sint et bona. hi autem, qui postea transferendi sunt, contaminauerunt terram domini in morticinis idolorum suorum et abominationibus suis impleuerunt hereditatem eius, ut omnis mundus subditus fiat deo et nequaquam suo merito, sed illius misericordia conseruetur. quod hic de Hebraico posuimus: non sunt absconditae a facie mea, in LXX non habetur. Domine, fortitudo mea et robur meum et refugium meum in die tribulationis siue malorum ! Omnis hominum fortitudo sine dei uirtute, quae Christus est, imbecilla reputatur et nihili; unde confugiendum ad deum atque dicendum est: domine, refugium factus es nobis in generatione et generatione; et in alio loco: qui habitat in adiutorio altissimi, in protectione dei caeli commo
Abbreviated transcription (Latin):
autem rectius & melius haecde futuro uaticinatum propheram putant
quia enim supra dixerat reducam eos interram suã quam dedipatribus corũ.
nunc ostendit quomodo reducendi sint: Quod primum mittat apostolos
quib: saluatordix̃. uenite postme & faciã uospiscatores hominum &
postea uenato res quos ul ecclesi asticosuiros uelangelos possumus acci¬
pere. Qui post̃ quam consumationis tempi aduenerit uenentur scõsquo¬
q daemoncibus dogmatum excelsorum. & de collibus bonorum operum
& de ca uernis perarum ap̃ostolis & apostolicis uiris: Non solum enim
xp̃spetra sed & p&ro a postolo donaũ ut uocar&ur p&ra in quibus sensib
requiescentes recte dicuntur tyens latieẽ depetrx. ostenditq uła
postolos uelcosqui postea uenandis & recepisse duplice siniquitates
suas. seruus enim quiscit uolum tatemdrũ sui & non facit eam uapula¬
but multum. sciendumq: quod in hebraico positum sit primum in lxx

Expanded text:
autem rectius et meims naec ae futuro uaticinatum prophetam putant. quia enim supra dixerat: reducam eos in terram suam, quam dedi patribus eorum, nunc ostendit, quomodo reducendi sint, quod primum mittat apostolos, quibus saluator dixit: uenite post me et faciam uospiscatores hominum, et postea uenatores, quos uel ecclesiasticos uiros uel angelos possumus accipere, qui, postquam consummationis tempus aduenerit, uenentur sanctos quosque de montibus dogmatum excelsorum et de collibus bonorum operum et de cauernis petrarum, apostolis et apostolicis uiris. non solum enim Christus petra, sed et retro apostolo donauit, ut uocaretur petra, in cuius sensibus requiescentes recte dicuntur translati esse de petra. ostenditque uel apostolos uel eos, qui postea uenandi sunt, habuisse peccata et recepisse duplices iniquitates suas. seruus enim, qui scit uoluntatem domini sui et non facit eam, uapulabit multum. sciendumque, quod in Hebraico positum sit \'primum\' et in LXX
Abbreviated transcription (Latin):
magnauanitas : thesccuriras moriturus morituris: si ꝑptẽt nontibi
quia moriturus dimittis quiquid colligis. haec causa ẽ & filioꝵ: succes¬
seris sunt nom ꝑmansari : Oma to dicere qudibus filus nessto quodion reg¬
uit auaritia pdat Luxbria clius fluendo ꝑ det q̃uodtulaborando congregas

Expanded text:
magna vanitas; thesaurizat moriturus morituris. Si propter te, magna vanitas; thesaurizat moriturus morituris. Si propter te, quia moriturus dimittis, quid colligis? Haec causa et filiorum; successuri sunt, non permansuri. Omitto dicere qualibus filiis, ne forte quod congregavit avaritia, perdat luxuria. Alius fluendo perdit, quod tu laborando congregast
Abbreviated transcription (Latin):
ris : thesccuri tas enim ut beneꝓueniat quic quid agis ut damnatte¬
catmus ut tanta pericula et in singulis lucris singulas mostes : mostis
dico non corpoꝵ sed malarum cogitationum : Vt accedat aurumpe¬
ritfides : ut soris uesticris . Intus spolicris ut istacomit tamus utto¬
liatacetimus u t aduersa praetereamus ꝓsperi sola cogitemus. eccehes¬
aurizas : Ecceundiq: lucra confluunt et mosefontium nummi currun:
ubiq: ard& inopia Vndiq fluit copia nonaudi stidiuitiae si fluant
neapponitiscor Ecceadquirqs non in fructuo seꝑ turbaris tetmen
ua ne conturbaris: Quare inquis uane conturbor: Eccesca cosim¬
pleo: pari&es meiuix captunt quod adquiro : qua reuane conturbor¬
quia thescuri t as etnesciscui congregts ut sisciscui : Obsecrodig&
mihi : cuidiamtecui : Si nonuane conturbaris diccuithesciuritas :
mihi inquis: hoc audes dicere moriturus. filiis mei sinquis : Hoc audes
dicere demorituris : magapi&as thescurirat pater filiis : immo

Expanded text:
ris. Thesaurizas enim: ut bene proveniat quidquid agis, ut damna taceamus, ut tanta pericula et in singulis lucris singulas mortes: mortes dico non corporum, sed malarum cogitationum; ut accedat aurum, perit fides; ut foris vestiaris, intus exspoliaris: ut ista omittamus, ut alia taceamus, ut adversa praetereamus, prospera sola cogitemus; ecce thesaurizas, ecce undique lucra confluunt, et more fontium nummi currunt; ubique ardet inopia, undique fluit copia. Non audisti, Divitiae si affluant, ne apponatis cor ? Ecce acquiris, non infructuose conturbaris, tamen vane conturbaris. Quare, inquis, vane conturbor? Ecce saccos impleo, parietes mei vix capiunt quod acquiro: quare ego vane conturbor? Thesaurizas, et ignoras cui congreges ea. Aut si scis cui; obsecro te, dic et mihi. Audiam te; cui? Si non vane conturbaris, dic cui thesaurizas. Mihi, inquis. Hoc audes dicere moriturus? Filiis meis, inquis. Hoc audes dicere de morituris? Magna pietas, quod thesaurizat pater filiis: imo
Abbreviated transcription (Latin):
erciatio et cotidicna in legemeditatio tribuero solee : Auss p̃s sc̃s sugge¬
rebat et erant iuxta quod scribtum est. DeΟ ΑΙΑΑΚΤΟΙ: duo decim
annos scluatorimpleuerat : et intemplosenes de questionibus legis inter¬
rogans magis dum prudenter interrogat: nisi forte sum pecrum rusticũ

Expanded text:
ercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus suggeercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus suggerebat; et erant, iuxta quod scriptum est, θεδίδακτοι. duodecim annos saluator inpleuerat et in templo senes de quaestionibus legis interrogans magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticu
Abbreviated transcription (Latin):
tificationes tuae in locopero grinationis meao : Et indescriptione iustiuiri.
cum eum arbori uitte dacuio. quae est in para diso comparar & interceteras uir¬
tutes etiam hoc intulit: in lege dnĩ fuit uoluntas eius : et in lege eius medita¬
bitur dieca nocto : Danihel infine sacratissimae uisioms. iustos cut sulgere
quasi stellas : et intelli gentos id est doccos quasi firmamentum : uides quan¬
tum intorse distent iusta rusticittes et docta iusticic: aliistellis ulii cae¬
loconsrantur : Qucm iuxta hebracicamueritatem utrum quedeerudi
tis possit intellegi : itcconimapud eos legimus: Suiccutem docti fuerint
fulgebunt quasi splendor firma menti: et qui adiustitiam erudiunt
multos: qua si stellae in ꝑpotucs ac ternitates : curpaulus a postolus elec¬
tionisuas : nempe quiauas legis. et scripturarum sacrarum cdmacrium:
pharysaei stupent ad doctrincm dñi mirantur in petro etiobanne quo¬
modo legem sciant cum littercs nondi dicerint:: quic qui denim caliis ex¬

Expanded text:
tificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum eum arbori Dauid, quae est uitae in paradiso, conpararet, inter ceteras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit uoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Danihel in fine sacjatissimae uisionis iustos ait fulgere quasi stellas et intellegentes, id est doctos, quasi firmamentum. aides, quantum distent inter se iusta rusticitas et docta iustitia? alii stellis, alii caelo conparantur, quamquam iuxta Hebraicam ueritatem uttis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti: et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates » . Cur dicitur Paulus Apostionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis ex
Abbreviated transcription (Latin):
babillonis dabitur: & exur& camigni: his quia regemissi sunt &
ut respondeant populodatq consilium uttrans fugiant. ad
chaldeos contra regiam uoluntatem: Quodpericulosum fuisse
proph&ae nullus ignorat: unde & mortem sibi in p̃catur & dicit
maledicta dies inquanatus sum : & quac redeuulua egressus sum.
ut uiderem laborem & doloremnon quoleuesit nec dum cap
tis dare consilium seultro tradere captiuitati: Quasi si passuns
naufragium imper&urutante naufragium & dissipatam
nauemꝰ remos tabulasq corripiant & sc̃ undistardaNI
Sedquotollerabilius sit uccum captos uiuere: quam gladio fame.
a peste consumi. sunt quihunc locum secundum tropologiam
sicedisserant. Melius eẽ saecularibus set radere disciplinis. &
maxime philo sophiae quam in illa ꝑmane aecclesia in qua fames
sit sermonis dĩ & cunctus populus hereticorum gladio doctrinȩ q̃
penuria &heretica pestemoriatur. & domui regis iuda  udite

Expanded text:
Babylonis dabitur et exuret eam igni. His, qui a rege missi sunt eBabylonis dabitur et exuret eam igni. His, qui a rege missi sunt eut respondeant populo, datque consilium. ut transfugiant ad Chaldaeos contra regiam uoluntatem; quod periculosum fuisse prophetae nullus ignorat. unde et mortem sibi inprecatur et dicit: maledicta dies, in qua natus sum, et: quare de uulua egressus sum, ut uiderem laborem tis dare consilium, se ultro tradere captivitati, quasi si passuris naufragium imperetur, ut ante naufragium et dissipatam navem, remos et tabulas corripiant, et se undis tradant: sed quod tolerabilius sit, utcumque captos vivere, quam gladio, fame, et peste consumi. Sunt qui hunc locum secundum tropologiam sic edisserunt, melius esse saecularibus se tradere disciplinis, et maxime philosophiae, quam in illa permanere Ecclesia, in qua fames sit sermonis Dei, et cunctus populus, haereticorum gladio doctrinaeque penuria, et haeretica peste moriatur. Et domui regis Juda, audite
Abbreviated transcription (Latin):
pro eo qđ diximus non flect&ꝰ neq: parc& nec miserebitur lax trans¬
tulerunt non parcam nec miserebor. Meliusq ẽ iuxta hebraicũ
utcrudelis sententia & inflexibilis magis regis babillonii
quam dnĩ cẽ uideatur primum autem deuniuersa urbeproph&a¬
tum est nunc sedeciae p̃dicitur & populo eius. qui residui fuerint
postpestem & gladium & famem quod anabuchodonosorba
billonio rege capiendus sit. int̾ficiendusq cum amicis suis gla¬
dio nec ullam eius sper& miseri cordiam cuius foedus & necossi¬
tudinem ꝑiurio deseruit. Et ad populum hunc dices Haec dicit
dñs. Ecceego docoram uobis uiam uitae . & uiam mortis. Quiha¬
bitauerit ĩnurbe hac mori&ur gladio & fame & peste : Quiccutẽ
egressus fuerit & trans fugerit adchaldeos qui obsident uosiuu&
& critei animasua quasi spolium: posuienim faciem meam suꝑ
ciuita tembanc inmalum & non inbonum ait dñs: In manu regis

Expanded text:
pro eo, quod diximus: non flectetur neque parcet nec miserebitur, LXX transpro eo, quod diximus: non flectetur neque parcet nec miserebitur, LXX transtulerunt: non parcam nec miserebor. meliusque est iuxta Hebraicum, ut crudelis sententia et inflexibilis magis regis Babylonii quam domini esse uideatur. primum autem de uniuersa urbe prophetatum est; nunc proprie Sedeciae praedicitur et populo eius, qui residui fuerint post pestem, gladium et famem, quod a Nabuchodonosor, Babylonio rege, capiendus sit interficiendusque cum amicis suis gladio nec ullam eius speret misericordiam, cuius foedus et necessitudinem periurio deseruit. Et aDominus: Ecce ego do coram vobis viam vitae, et viam mortis. Qui habitaverit in urbe hac, morietur gladio, et fame, et peste: qui autem egressus fuerit et transfugerit ad Chaldaeos, qui obsident uos, uiuet et erit ei anima sua quasi spolium; posui enim faciem meam super ciuitatem hanc in malum et non in bonum, ait dominus; in manu regis
Abbreviated transcription (Latin):
obsidentibus. ego uos debellabo in manuextenta & brachio forti
meoq. furore & indignatione ꝑcuciam ut & uos & omne qđ spirat.
fame & pestilentia in media urbe moriatur. Quodquidem & fac¬
tum legimus: absq: ulla enim corona strepituq: pugnantium urbs
tantum obsidione captaest ut quos uincerent non haberent. sed
quos tantum caperent. Meliores aitenim fuerunt uulnerati
gladio quam occisifime. Et posthaecait an s. dabo sedeuã regem
udae. et seruos cius. & populum eius. & quiderelicti sunt inciuitatobas
apesto & gladio & fame x in manu nabuchodonosorregis babillo¬
nis & inmanuinimicorum eorum & in manu querentium animam
eorum & ꝑcuci& eos in ore gladii & non ect&᷑ neq parc& nec mise¬
rebitur. hoc qđ nos transtulimus in manu nabuchodonos or regis
babillonis & in manu in imicorum corum in lxx non hab&ur &

Expanded text:
obsidentibus ego uos debellabo in manu extenta et bracchio forti obsidentibus ego uos debellabo in manu extenta et bracchio forti meoque furore et indignatione percutiam, ut et uos et omne, quod spirat, fame et pestilentia in media urbe moriatur.\' quod quidem et factum legimus; absque ulla enim corona strepituque pugnantium urbs tantum obsidione capta est, ut,. quos uincerent, non haberent, sed quos tantum caperent; meliores, ait. fuerunt uulnerati gladio quam occisi fame. Et post haec. ait dominus, dabo Sedeciam, regem Iudae, et seruos eius et populum eius et, qui derelicti sunt in ciuitate hac a peste et gladio et fame, in manu Nabuchodonosor, regis Babylonis, et in manu in imicorum eorum et in manu quaerentium animam eorum et percutiet eos in ore gladii et non flectetur neque parcet nec miserebitur. Hoc. quod nos transtulimus: in manu Nabuchodonosor, regis Babylonis, et in manu inimicorum eorum, in LXX non habetur et
Abbreviated transcription (Latin):
cosedecdas quicum urbe hierusalem captus estmittens scribitur
adhicromiam & eo tem pore quo obsidebatur hierus alem. & poste¬
anamitur historia io achim fratris eius. qui an te cum rex fuit.
& ioachimidest iechoniȩ. qui fuit filius ioachim suꝑ quib dic&ur
in consequentibus & dixithieremias ad eos sidicetis sedeciae. Haeo
quac sunt in manibus uris. & quibus pugnatis aduersum regem babil¬
lonis & chaldeos qui obsident uos incircuitumurorum & congre¬
gaboea siue cosinme dio ciuitatis huius & debellab uos in manuex¬
tenta & brachio forti siue exclso. & infurore & in indignatione:
& in ira grandi & ꝑcutiam habitatores ciuitatis huius homines &
uimentã pestilentia magna monantur. frustra inquit repugnare
uultis chaldeis obsidentib: & arma bellica p̃paratis. quorum in me¬
dia tantum urbȩu sum habebitisũtamati eẽuide amini. ceter illis

Expanded text:
co Sedecias, qui cum urbe Hierusalem captus est, mittens scribitur co Sedecias, qui cum urbe Hierusalem captus est, mittens scribitur ad Hieremiam et eo tempore, quo obsidebatur Hierusalem. et postea narratur historia Ioiacim fratris eius, qui ante eum rex fuit, et Ioiachin. id est Iechoniae, qui fuit filius Ioiacim, super quibus dicetur in consequentibus. Et dixit Hieremias ad eos: sic dicetis Sedeciae: haec quae sunt in manibus uestris et quibus pugnatis aduersum regem Babylonis et Chaldaeos, qui obsident uos in circuitu murorum, et congregabo ea — siue eos- — in medio ciuitatis huius et debellabo uos in manu extenta et bracchio forti — siue excelso — et in furore et in indignatione et in ira grandi et percutiam habitatores ciuitatis huius; homines et iumenta pestilentia magna morientur. \'Frustra,\' inquit, \'repugnare uultis Chaldaeis obsidentibus et arma bellica praeparatis, quorum in media tantum urbe usum habebitis, ut armati esse uideamini. ceterum illis
Abbreviated transcription (Latin):
misit rex sededas phasur filium helhiȩ & sophoniam filium maa¬
siae sacerdo tem dicens in t̾roga pronobis dnm̃ q̃uia nabuchodo¬
nosor rexbabillonis p̃liatur. aduersum nos. si fortefaciat dñs nob
secm omnia mirabilia sua & recedat a nobis. supra pontifex
pliassur siue phaschor qui ꝑcus st hicremiam patiem liabindcemner
bucalitem phasur filiusẽ melhiae. hocidcurto nequiscundempsdire:
pitit autem scdeciasrex ad proph&am nolens ul populum senr
uel princi pesũtocculto ꝑlegatos nuncio recognoscat quam dns
suꝑurbẽ bierosalem & populõ iudacorum hãbcat senedcuia sur¬
ap infert quici nabucononosorrex babillonis pliatur aduersum
o sostenditiam obssessa hierusalem hoc a proph&a sciscitari sede cr¬
a ncqua quam regum & temporum ordo seru&ur: sed pposterȩ ꝗd ux¬
ta historiã postca factum sit. prius referri& qđ prius gestum sit postea
Vluidest enim historiam aliud ꝓph&iam scribere : Vt in praesentilor¬

Expanded text:
m rex Sedecias-_ Phassur, filium Melchiae, et Sophoniam, filium Maasiae. sacerdotem dicens: interroga pro nobis dominum, quia Nabuchodonosor, rex Babylonis, proeliatur aduersum nos, si forte faciat dominus nobis sicut omnia mirabilia sua et recedat a nobis. Supra pontifex Phassur siue Phaschor, qui percussit Hieremiam. patrem habuit Emmer, hic autem Phassur filius est Melchiae: hoc idcirco, ne quis eundem putet. mittit autem Sedecias rex ad prophetam nolens uel populum scire uel principes. ut occulto per legatos nuntio recognoscat, quam dominus super urbe Hierusalem et populo Iudaeorum habeat sententiam. quodque infert: quia Nabuchodonosor, rex Babylonis, proeliatur aduersum nos, ostendit iam obsessa Hierusalem hoc a propheta sciscitari Sedecieremia, nequaquam regum et temporum ordo seruetur, sed praepostere. quod iuxta historiam postea factum sit, prius referri et. quod prius gestum sit, postea; aliud est enim historiam, aliud prophetiam scribere, ut in praesenti lo
Abbreviated transcription (Latin):
quem sua fraude polluerit. & libatdis alicnis quos nec e. ipseno uerat neo
patres eius. a postoliui delic& & apostoliiri. Reges autem iuda hoc est
hereticorum patri archȩ implent locum quondam dĩ sanguine deceptorũ
& in nocentium. Nisicmm stultus & simplex fuerit noncito subuertitur.
& aedi ficant excelsabaalim dum de sublimibus disputare sedicunt. &
conburunt filios suos idolo quos inheresi genuerint qua c ommadñs igni¬
rare sedicit. necum quam ascendisse incogitationem suam. protor
ecs̃ diesuenient dicit dñs & nonuocabitur locus isto amplius diofeh. &
uallis filii ennom seduallis occisionis VX Idcirco eccedie suenient dicithis
& nonuocabitur locusiste ampliusruina &ΠΟΛΥΑΝA pioΝ filuennom.

Expanded text:
quem sua fraude polluerit, et libat diis alienis, quos nec ipse noverat, nec quem sua fraude polluerit, et libat diis alienis, quos nec ipse noverat, nec patres ejus, apostoli videlicet et apostolici viri. Reges autem Juda, hoc est haereticorum patriarchae implent locum quondam Dei, sanguine deceptorum et innocentium. Nisi enim stultus et simplex fuerit, non cito subvertitur. Et aedificant excelsa Baalim, dum de sublimibus disputare se dicunt. Et comburunt filios suos idolo, quos in haeresi genuerunt. Quae omnia Dominus ignorare se dicit, nec unquam ascendisse in cogitationem suam. « Propterea ecce dies veniunt, dicit Dominus: et non vocabitur locus iste amplius Topheth: et vallis filii Ennom, sed vallis occisionis. » LXX: « Idcirco ecce dies veniunt, dicit Dominus, et non vocabitur locus iste amplius ruina et πολυάνδριον filii Ennom
Abbreviated transcription (Latin):
repleuerunt locumistum sangune in nocentium . & edificauerunt
exclsaba alim ad conburendos filiossuos igne inbolo caustum
baclim quac non p̃cepisiue cogitaui. neclocũtus sum nec ascender̃¬
in cormeum hunclo cum stultae quidam ad caelestem reforunt hierusalem
Qđ nosom ꝑ ammoneã tantũ hocdxisse sufficiat uicandam istius modi expla¬
nationem immo herosim quac manifestã subuertit & prestigias quasdam eede¬
siue in delubro qđ erat in ualle filiien nom ibi & lupusbahal & ara eius fuit.
suꝑquam in molauerunt &incenderunt filios suos quae dns nec cogitauit
nec locutus ẽ nec ascenderunt in coreius. non quo dñs nescierit sed quo indigna
sua noticia ignoraro sedicat. luxta illud euangelicum. Rece dite amoopera¬
srunt quitatis nesciouos. Nouit enim dñs cosqui suis & quiignorat ignorabis¬
nis autom hereticus derelinquitdm̃ & alienum facit locum habitatione:

Expanded text:
repleuerunt locum istum sanguine innocentium et aedificauerunt repleuerunt locum istum sanguine innocentium et aedificauerunt excelsa Bahalim ad comburendos filios suos igne in holocaustum Bahalim, quae non praecepi - siue cogitaui — nec locutus sum nec ascenderuin cor meum. Et hunc locum stulte quidam ad caelestem referunt Hierusalem. quod ne semper ammoneam, tantum hoc dixisse sufficiat uitandam istiusmodi explanationem. immo heresim, quae manifesta subuertit et praestigias quasdam ecclesiue in delubro, quod erat in ualle filii Ennom, ubi et lucus Bahal et ara eius fuit, super quam immolauerunt et incenderunt filios suos. quae dominus nec cogitauit nec locutus est nec ascenderunt in cor eius, non quo deus futura nescierit, sed quo indigna sua notitia ignorare se dicat iuxta illud euangelicum: recedite a m e, operariiiniquitatis, nesciouos! nouit enim dominus eos, qui sui sunt, et qui ignoranis autem haereticus derelinquit Deum, et alienum facit locum habitationis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
popuili ac sacerdotum &egredere aduallem filuem nom. Dequa supra
diximus ubi crat delubrum baal. & nemus aclucus siloę fontibus
hirritus. Ipsa autem inquit uallis iuxta portamẽ quachebreo ser¬
mone harsith hocest fictilis appellatur & p̃dicabis uelleges ibi uerba
quacego loquar tecum ut ibi audidtur quaedicturus sum̃. Ideo autem
braicum carath tria significat. uultq quae dicturusẽ. & reges iudae.¬
&habitatores hierusalem idest &strrpis regiae omne̾populum
ut in excusabile sint. qui udire noluerint. Haec dicit dñs exercituũ
dsi srł eccecgo induciam afflictionem siue mala suꝑlocumistum.
ita & omnis qui audieritillam siueilla. tinniant aures eius eo qđ de¬
relin quenNt me et alienum feceri Nt locum istum et libaucrint me
odiis alienis quosNescicrunt ipsi & patres corum et rezesiuda. et

Expanded text:
populi ac sacerdotum et egredere ad uallem filii Ennom, de qua supra populi ac sacerdotum et egredere ad uallem filii Ennom, de qua supra diximus, ubi erat delubrum Bahal et nemus ac lucus Siloae fontibus irrigatus. \'ipsa autem,\' inquit, \'uallis iuxta portam est.\' quae Hebraeo sermone \'Harsith\', hoc est \'fictilis\', appellatur. \'et praedicabis — uel leges — ibi uerba. quae ego loquar tecum, ut ibi audiantur quae dicturus sum: ideo autem,braicum \'carath\' tria significat. uultque, quae dicturus est, et reges ludahabitatores Hierusalem, id est et stirpis regiae et omnem populum, ut inexcusabiles sint. qui audire noluerint. Haec dicit dominus exercituum deus Israhel: ecce ego inducam a fflictionem — siue mala — super locum istum, ita ut omnis, qui audierit illam - siue illa —, tinniant aures eius eo, quod dereliquerint me et alienum fecerint locum istum et libauerint in eo dis alienis, quos nescierunt ipsi et patres eorum et reges luda; et
Abbreviated transcription (Latin):
oubus sacerdotum. & egredere aduallem filu ennom quae esti
iuxta in troitum portȩ̃ ficcilis siue charsith & p̃dicabis siueclama¬
bis uelleges ibi uerba quae egolo quar ad te& dices. Audite uerbum
dnĩ regẽs iudae & habitatorẽs hieruscilem ꝓleguncula figuliquac
hebraice dicitur bocboc lxx doliolum trans tulerunt. Ecp̃porta fic¬
tiliitquila sỹmachus & theodotio ĩpsum uerbum propopsuerunt
hebraicum arsitb. proquo lax iuxtamorem suum pro aspiratione
b&l litterȩ addiderunt chi grecum ut dicer& charsith proarsith.
sicut illudẽ ꝓhẽbron chebron. & prõhierio hiericho uult autem scriptu¬
ra diuina non solum auribus doceripopulum. sedoculis Magis enim
utiam diximus menter & in &ꝰ quoduisuquam quod ctuditu a animum
peruenit: tollcinquit lagunculam. siuedoliolum testeum. & seniorib

Expanded text:
oribus sacerdotum et egredere ad uallem filii Ennom, quae est oribus sacerdotum et egredere ad uallem filii Ennom, quae est iuxta introitum portae fictilis — siue Charsitlt —, et praedicabis — siue clamabis uel leges — ibi uerba, quae ego loquar ad te, et dices: audite uerbum domini, reges Iudae e habitatores Hierusalem! Pro \'laguncula figuli\', quae Hebraice dicitur \'bocboc\', LXX \'doliolum\' transtulerunt et pro porta fictili\' Aquila, Symmachus et Theodotio ipsum uerbum posuerunt Hebraicum \'Harsith\', pro quo LXX iuxta morem suum pro adspiratione \'heth\' litterae addiderunt \'chi\' Graecum, ut dicerent \'Charsith\' pro \'Harsith\', sicut illud est pro \'Hebron\' \'Chebron\', et pro \'Hieriho\' <Hiericho>. uult autem scriptura diuina non solum auribus doceri populum, sed et oculis; magis enim, ut iam diximus, mente retinetur, quod uisu quam quod auditu ad animum peruenit. tolle. inquit. lagunculam - siue doliolum testeum — et de senioribus:
Abbreviated transcription (Latin):
deleatur. Fiant corruentes siuc inpinguentes inconspectutuo
intempore furoris tui. ab uterc eis siue facineis. si deheremia in tel¬
legimus repentinum latronem refertimus adabo codonosor. side
saluatore quoduerius & melius est idromanum ex cercitum & ne in¬
iustauidetur sententia dĩ exponit quid fecerint̃ contra xpm̃ filium
trarium est. inqua ꝓpopulo de p̃catur patrem sed postquam da¬
non tam ꝓsepuniuntur quam ꝓaliis. Neinultum peccatum c&eris
noceat exemplo. Qđq: infert Eiant in pingentes siue corruen¬
tes in conspectutuo illius isaiae & p&ri postoli simile est.
et nonin pingetis sicut in lapidem offensionis & param scandalicuus & in
psalmis prõphctameminit. Lapidem quemre probauerunt edificantes
he factus est incapud anguli. Ad nõ factum esthoc hacedicit dñs. Ua¬
de & sumc lagunculam figuli testcam. & desenioribus populrac de scni¬

Expanded text:
deleatur; fiant corruentes — siue inpingentes — in conspectu tuo, deleatur; fiant corruentes — siue inpingentes — in conspectu tuo, in tempore furoris tui abutere eis siue fac in eis! Si de Hieremia intellegimus, repentinum latronem referamus ad Nabuchodonosor: si de saluatore. quod uerius et melius est, ad Romanum exercitum. et ne iniusta uideatur sententia dei, exponit, quid fecerint contra Christum, filium trarium est, in qua pro populo deprecatur patrem; sed postquam danon tam pro se puniuntur quam pro aliis, ne inultum peccatum ceteris noceat exemplo. quodque infert: fiant inpingentes — siue corruentes — in conspectu tuo. illius Isaiae et Petri apostoli simile est: et non inpingetis sicut in lapidem offensionis et petram scandali: cuius et in psalmis propheta meminit: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; a domino factum est h o c. Haec dicit dominus: uade et sume lagunculam figuli testeam et de senioribus populi ac de seni
Abbreviated transcription (Latin):
non habemus regem nisi caesarem . & in p̃catio eorum a & nadam¬
natione conpl&a est saanguis cius suꝑnos & suꝑfilios nr̃õs. fode
rant enim xpõ foueam & dixerant auferamus eum de c̃rauiuentiũ
quitante ergit eos misericordiae fuit & stetit in conspectupactris.
ut loquere&ꝰ ꝓeis bonum &duerter& indignationem illius aibcis
ut incruce quo quedicer& Pat̾in nosceeis qđ enim fecciunt nesciuint
Manifesta transcrimnus ut in obscurioribus iminoremur. Nequit¬
quam deliramenta quorundam & captiuicatem caclestis. hicru¬
salemint̃ p̃tantes. sed ꝑspicuam historiam & manifestissimam
ꝓph&icom omni uerborum & sensuum confidentiam persequen¬
tes adducesemm suꝑeos latronem repente & quia foderunt fo¬
uem ut caperent me & laqueos absconderunt pedibus meis.
Tucutem dnẽ scisomẽ consilium eorum aduersum me in mortem.
neꝓpicieris iniquitaticorum & peccata e orum a facietua non

Expanded text:
non habemus regem nisi Caesarem! et inprecatio eorum aeterna damnon habemus regem nisi Caesarem! et inprecatio eorum aeterna damnatione conpleta est: sanguis eius super rant enim Christo foveam, et dixerant: « Auferamus eum de terra viventium . » Qui tantae erga eos misericordiae fuit, et stetit in conspectu Patris, ut loqueretur pro eis bonum, et averteret indignationem illius ab eis, ut in cruce quoque diceret: « Pater, ignosce eis: quod enim faciunt, nesciunt . » Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur: nequaquam deliramenta quorumdam, et captivitatem coelestis Hierusalem interpretantes, sed perspicuam historiam, et manifestissimam prophetiam omni uerborum et sensuum confidentia persequentes. Adduces enim super eos latronem r repente. quia foderunt foueam, ut caperent me, et laqueos absconderunt pedibus meiTu autem, Domine, scis omne consilium eorum, adversum me in mortem ne propitieris iniquitati eorum, et peccatum eorum a facie tua non
Abbreviated transcription (Latin):
& cloquium ꝑmanere dicente scriptura. Inꝑueruersam animã
non in trabit sapientia::. ad tende dnẽ adme & cudiuocemincair
aduersariorum meorum : Num quidredditur probonomalum quia
foderunt foueam animemeae. Recordare ꝗđ steterim
in conspectutuo ut loquerer proeis bonum. & auerterem indigna¬
tionem tuam abeis proptere a da filios eorum in famem. & deduc eos
in manus gladu fiant ux orescorum absque liberis. &uiduae. & uiri
carum int̾ficiantur morte. iuuenes eorum consodiantur gladio¬
in proelio auditur clamor dedomibus eorum. Intypo quidem selua¬
toris haec apopulo iudȩorum bieremias uniuersa ꝑp&itur. qui postea
babyllonio ueniente uastantur. sed plenius atq ꝑfecius conpl&ur
in xpo & urbe subuersa romano gladio trucidati sunt. Non obido¬
Catriam quae eotem pore noneraet. sed obinterfectionem filuidĩ
quando cunctus simul populus condamauit. tolletolle talem

Expanded text:
et eloquium permanere dicente scriptura: in peruersam animam et eloquium permanere dicente scriptura: in peruersam animam non intrabit sapientia. Attencle, domine, ad me et audi nocent aduersariorum meorum! numquid redditur pro bono malum, quia foderunt foueam animae meae? recordare, quod steterim in conspectu tuo. ut loquerer pro eis bonum et auerterem i indignationem tuam ab eis.\' propterea da filios eorum in famem et absque eos in manus gladii; fiant uxores eorum absque liberis et uiduae et uiri earum interficiantur morte, in ue nes corum confodiantur gladioin proelio, audiatur clamor de domibus eorum! In typo quidem saluatoris haec a populo Iudaeorum Hieremias uniuersa perpetitur, qui postea Babylonio ueniente uastantur; sed plenius atque perfectius conplentur in Christo. et urbe subuersa Romano gladio trucidati sunt non ob idololatriam, quae eo tempore non erat, sed ob interfectionem filii dei, quando cunctus simul populus conclamauit: tolle, tolle talem;
Abbreviated transcription (Latin):
man& in uideis in toto orbe disꝑsi sunt corom inimicodiabolo uł ini¬
micis demonibus & cum diebus acnoctibus insynagogis satanȩ in uo¬
cent nomendi. Dorsum & non faciem sucm ostenditcis ds̃ ut intellegan
eum semꝑ recedentem & num quam ad seuenientem : dies autem̃ ꝑdi¬
tionis iud cicae omne tempusẽ post passionem saluatoris usq ad con¬
cogitationes Nonenim peribit lex asacerdote. neque consilium a sco¬
pienta ne sermo a prophetauenite & ꝑcucia muscum lingua & non ad¬
tendamus aduersus sermones eius. Ista & tunciudeorum contrahie¬
remiam siue dñm̃ sad uttorem &hodie hcreticorum contraseruos
eius cogitatio est. ut calumnias struant & sc̃õs
uirosticcusitione p̃uenint nec cogitent quidilliuentatis lo¬
quantur. sed quidipsi struant mendatu. lactant enim insacerdo¬
tibus & insapientibus . &pseudo prophetis suis. legem dĩ & consiliũ

Expanded text:
ermanet in Iudaeis; in toto orbe dispersi sunt coram inimico diabolo uel iniermanet in Iudaeis; in toto orbe dispersi sunt coram inimico diabolo uel inimicis daemonibus et, cum diebus ac noctibus in synagogis satanae innocent nomen dei, dorsum et non faciem suam ostendit eis deus. ut intellegant eum semper recedentem et numquam ad se uenientem. dies autem perditionis Iudaicae omne tempus est post passionem saluatoris usque ad concogitationes! non enim peribit lexa sacerdote neque consilium a sapiente nec sermo a propheta; uenite et percutiamus eum lingua et non attendamus ad uniuersos sermones eius! Ista et tunc Iudaeorum contra Hieremiam siue dominum saluatorem et hodie hereticorum contra seruos eius cogitatio est, ut calumnias struant et sanctos uiros accusatione praeueniant nec cogitent, quid illi ueritatis loquantur, sed quid ipsi struant mendacii; iactant enim in sacerdotibus et in sapientibus et pseudoprophetis suis legem dei et consilium
Abbreviated transcription (Latin):
in de solationem & insibilum sempiternum. Omnis qui p̃terit ꝑ eam
obstupesc& & mouebit capue suum. qui derelinquerunt ait cul¬
tum dĩ & pãa ua sidolatriȩ semitassunt secuti. p̾ropterea terir eoiũ
redacta ẽ in solitudinem & inminaculum omnium. sibilumq: itaut
quitentem quondam & urbem florencissimam uiderunt in desercum &
cinere scc̃ conlapsam ammirentur & stupeant & anime confusionem
gostu corporis indicent hocc̃ enim mouere caput & stuporem mentis
sibilo de monstrtre. qd plenius & rectius postaduentum dnĩ intellegi¬
musc̃ẽ compl&um quando nullus iudac orum tentem quondm
urbem scam ingredilege ꝑmitticur. sed cum ad planetum uenerint.
mirantur & deflentiũctitiniꝗꝓph&arum opere conpl&a. Sicut
uentus urens disꝑgm coscoraminimico siueinimicis. Dorsum & non
frciem ostendam ens indicꝑditionis corum. usq hodie sententiadi ꝑ¬

Expanded text:
in desolationem et in sibilum sempiternum; omnis, qui praeterit per eam, in desolationem et in sibilum sempiternum; omnis, qui praeterit per eam, obstupescet et mouebit caput suum. \'Et quia dereliquerunt,\' ait, \'cultum dei et prauas idololatriae semitas sunt secuti, propterea terra eorum redacta est in solitudinem et in miraculum omnium sibilumque, ita ut, qui terram quondam et urbem florentissimam uiderint in desertum et cineres esse conlapsam, ammirentur et stupeant et animae confusionem gestu corporis indicent:\' hoc est enim mouere caput et stuporem mentis sibilo demonstrare. quod plenius et rectius post aduentum domini intellegimus esse conpletum, quando nullus Iudaeorum terram quondam et urbem sanctam ingredi lege permittitur, sed cum ad planctum uenerint, mirantur et deflent uaticinia prophetarum opere completa. Sicut uentus urens dispergam eos co ram inimico - siue inimicis —: dorsum et non faciem ostendam eis in die perditionis eorum. Usque hodie sententia dei p
Abbreviated transcription (Latin):
conuexa polus dumsiderit pasc&. semꝑ honos nomenq tuum. laudesq
ma ñebunt. Quomodo inquit delibani summitatibus deficere non potest. nec
ullo ut omnis liquescat soliscrdore superatur : Eluentes .q. demantibus riui.
nequaquam siccantur in fontibus. sic meum nomen qđ ꝑsȩstabileestiat¬
q ꝑp&uum non potent inmuta re& tamencum ceterto nature ordinem
seruent: populus meus oblitus est mei sequitur enim quia oblitus estmei
populus meus frust ralibantes & inpingentes inuiis suis. semitis scłi siue
sempiternis ũt ambularent perea sinitinere nontrito. Qui obliuiscitur
dĩ & relinquit eum quidicit. Ego sum uict. libatq dusclieni s inpingit inuiis
suis Nequa quam dĩ sed suis & antiquas sempiternasq semitas derelin¬
quit: Qua comnium scactorum sunt tritȩ uestigiis colentium dm̃. Istiue¬
ro cimbulauerunt initinere non trito. & relieto cultudĩ. idola uenerte¬
ti sunt. propt̃quȩ infestur poena quae sequitur. Vt fier& tera eorũ

Expanded text:
conuexa polus dum sidera pascet, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt. \'quomodo,\' inquit, nix de Libani summitatibus deficere non potest nec ullo. ut omnis liquescat, solis ardore superatur fluentesque de montibus riui nequaquam siccantur in fontibus, sic meum nomen, quod per se stabile est atque perpetuum, non poterit immutari; et tamen, cum cetera naturae ordinem seruent, populus meus oblitus est mei.\' sequitur enim: Quia oblitus est mei populus meus frustra libantes et inpingentes in uiis suis, in semitis saeculi - siue sempiternis —, ut ambularent per eas in itinere non trito. Qui obliuiscitur dei et relinquit eum, qui dicit: ego sum uia, libatque dis alienis, inpingit in uiis suis - nequaquam dei, sed suis — et antiquas sempiternasque semitas derelinquit, quae omnium sanctorum sunt tritae uestigiis colentium deum. isti uero ambulauerunt in itinere non trito et relicto cultu dei idola uenerati sunt; propter quae infertur poena. Quae sequitur: Ut fieret terra eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tua nisi peccata : et quid estũnisi quod fecit dr̃ hominem adimaginem &
similitudinem suams negleges quod fcactus es : diligis quod fecisti: amas extrate
operatua neglȩgis inte opus di: merito is merito laberis merito aste ipsoperis:
merito audis: sp̃s caombulanss et non reuestens: potius audiuocantem & dicentem:
conuestiminia dinȩ & conuesttr aduos : non enim ds a uestitur et conuestitur:
manens corripit in commuttbilis corripi auenus est quia tute a uestisti  t& ab illo fecisti
casuminon ipse ate fecit occesum. Ergo audidicentem tib: conuestiminiadme & conuer¬
ier aduos hocenim est quod conuestor aduos quia conuestimini adie : fugientis dor¬
anis astunmi reure nonpoterat : clamat ille quistictus ẽ ua intrite ꝑ ans istum potã:

Expanded text:
tua nisi peccata? Et quid es tu, nisi quod fecit Deus hominem ad imaginem et tua nisi peccata? Et quid es tu, nisi quod fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam? Negligis quod factus es, diligis quod fecisti. Amas extra te opera tua, negligis in te opus Dei. Merito is, merito laberis, merito et a te ipso pergis: merito audis, Spiritus ambulans, et non revertens . Audi potius vocantem, et dicentem, Convertimini ad me, et convertar ad vos . Non enim Deus advertitur, et convertitur: manens corripit, incommutabilis corripit. Aversus est, quia tu te avertisti. Tu ab illo fecisti casum, non ipse a te fecit occasum. Ergo audi dicentem tibi, Convertimini ad me, et convertar ad vos. Hoc est enim, Convertor ad vos, quia convertimini ad me. Fugientis dorangustum redire non poterat. Clamat ille qui factus est via: Intrate per angustam porta
Abbreviated transcription (Latin):
ergo amandus erat ds̃ & amandus ẽ ds̃ ĩtec ut si sieri potest nosipsos obliuis camur:
qui sergo est iste tensitus oblita est anima seipsam : sed amando mundum oblitesese
sed non amando astificem mundi : pulsa ergo et a se quodam modo ꝑdedit sẽ nestac¬
ta sua nouit uidere : Iustificat iniquitates suas : effestur & suꝑbit in petulantia in lu¬
xdria : in honorib: in potestatib: : Indiuitiis ̃ in potentia uanitatis : arguitur : corripi¬
tur : ostenditur sibi displic& sibi: confitetur foeditatem : desiderat pulchritudinẽ :
plesticies eorum ignominia : aduersrius apparet : inimicus apparet : Audi qđ
sequitur & uide utrim puttri possis amicuimple inquid feccies eorim ignominia:
& quaerent nomentuum dñe : Oderat eos quonim stcies ignominia impleri cupie¬
bat: uidequem ad modum amateos quos uult quaerere nomendi : amatiantum an
ẽ odittua amatte : odit quod fecisti : amat quod fecit ds̃: quae sũnt enim

Expanded text:
Ergo amandus erat Deus; et amandus est Deus ita, ut, si fieri potest, nos ipsos obliviscamur. Quis ergo est iste transitus? Oblita est anima se ipsam, sed amando mundum: obliviscatur se, sed amando artificem mundi. Pulsa ergo et a se, quodam modo perdidit se, nec facta sua novit videre, justificat iniquitates suas: effertur et superbit in petulantia, in luxuria, in honoribus, in potestatibus, in divitiis, in potentia vanitatis. Arguitur, corripitur, ostenditur sibi, displicet sibi, confitetur foeditatem, desiderat pulchritudinem, et ple facies eorum ignominia? Adversarius apparet, inimicus apparet. Audi quod sequitur, et vide utrum orare possit amicus. Imple, inquit, facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine . Oderat eos, quorum facies ignominia impleri cupiebat? Vide quemadmodum amat eos, quos vult quaerere nomen Domini. Amat tantum, anest, Odit tua, amat te? Odit quod fecisti, amat quod fecit Deus. Quae sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
tum: quod nolebat anima uidere : ponitur ei ante oculos: quod postdorsum haber
cupiebat: ad sticiẽ illi ad mouetur: uidȩtẽ intȩquid uides stipulam inoculo

Expanded text:
tum. Quod nolebat anima videre, ponitur ei ante oculos; et quod post dorsum habere tum. Quod nolebat anima videre, ponitur ei ante oculos; et quod post dorsum habere cupiebat, ad faciem illi admovetur. Vide te in te. Quid vides stipulam in oculo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitateridis cat audire infirma: que cumtempsit ncoli audiat᷑ surgat quem
sprȩuit ut catder& : Audiat tandem experimento edocta quod p̃ceptesholuit op¬
tinere : docuit enim eam miseria sua quid malisit ad ño fornicari : recedeo enim ab
illo simplic & singula ribono in isttis multitudines uoluptatum inban ꝓee sȩculi
corruptionemq terrenam fornicari ẽ adño: ł quodam modum fornicantem ab¬
locutus ẽ ut redir& et sipissime ꝑ ꝓph&cis increpatitm quam fornicariamnonta¬
men desperuitm quia in manuia hab& etiam munidationem fornicaria ẽ qui incre¬
scn& : Ex clamauit scriptura uehementer nec palpauit addlando quos uoluitre¬
amormundi adulterit animam : amor stibricatoses mundi castificatanimam :
sed nisi decorruptione eribuer&: adamu plexds illos castos redire non concu¬
piscit confundatur ut redeat quae seiactabat neredir&: sũꝑbia autem inpr¬
debatꝰ animae reditum: qui aũt increpat non ftcit peccatum : secd ostendit pecca¬

Expanded text:
infirmitatem: discat audire infirma quem contempsit fortis. Audiat ut surgat, quem sprevit ut caderet. Audiat tandem experimento edocta, quod praecepto noluit obtinere. Docuit enim eam miseria sua, quid mali sit a Domino fornicari. Recedere enim ab illo simplici et singulari bono, in istam multitudinem voluptatum, in amorem saeculi corruptionemque terrenam, fornicari est a Domino. Et quodam modo fornicantem allocutus est, ut rediret: saepissime per Prophetas increpat tanquam fornicariam, non tamen desperatam; quia in manu habet etiam mundationem fornicariae, qui incresanet. Exclamavit Scriptura vehementer, nec palpavit adulando, quos voluit re Jacobi IV, 4 Amor mundi adulterat animam, amor fabricatoris mundi castificat animam: sed nisi de corruptione erubuerit, ad amplexus illos castos redire non concupiscit. Confundatur ut redeat, quae se jactabat ne rediret. Superbia ergo impediebat animae reditum. Qui autem increpat, non facit peccatum, sed ostendit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
caelũ regore : sedsiuultis hocplinius feccer cunctis & totis noctib: puigilare
debetis : nam quotiens puititis uobis dormientib: lunauimpassa . ẽ et tam̃ deo¬
non cofiruit : Aut numquid semꝑcircat uesperim defectũ patitur : Nonaliquan¬
do & circducẽ laborat : sed apud uos uesꝑtinis cntũ horis laborareco¬
sueuit : quando copiosa cena uenter distenditur : quando maioribus
poculis capud mouetur : tuncigitur apuduos laboratduna : quando labo¬
rat &uinũ. Iunc in quã apuduos turbatur carminib: globus lunae : quan¬
do calicib: turbantur & oculi : quomodo igitur ebrius uidere potest quiꝰ circa
lunã agatur incaelo : quicircate non uides quidagatur interra: hoc ẽplane
quod ait sala mondicens p̃stultus sicut lunamutatur: mutteres enĩ sicut luna

Expanded text:
coelum regere. Sed si vultis hoc plenius facere, cunctis et totis noctibus pervigilare coelum regere. Sed si vultis hoc plenius facere, cunctis et totis noctibus pervigilare debetis: nam quoties 335 putatis, vobis dormientibus, luna vim passa est; et tamen de conon corruit? Aut nunquid semper circa vesperum defectum patitur, non aliquando et circa lucem laborat? Sed apud vos vespertinis tantum horis laborare consuevit, quando copiosa coena venter distenditur, quando majoribus poculis caput movetur. Tunc igitur apud vos laborat luna, quando laborat et vinum, tunc, inquam, apud vos turbatur carminibus globus lunae, quando calicibus turbantur et oculi. Quomodo igitur, ebrius, videre potes circa lunam quid agatur in coelo, qui circa te non vides quod agatur in terra? Hoc est plane, quod ait Salomon dicens: Stultus ut luna mutatur . Mutaris enim, sicut luna
Abbreviated transcription (Latin):
pasco gregẽ xp̃i et gregis frictũ extorq se non ualeo : pasco gregẽ domini: & nulla
ex eo religiosi lactisalimenta ꝑcipio: nulla enim me fidei eius dulcedo laetificat :
sed quicquid ex eo ꝓfluit asperũ uel amarũ ẽ : tunc enĩ pastor xp̃iani gregis
late reficitur : quando bonorũ operũ eius candore la&atur : quis enĩ fr̃ in
uob̵ non grauiter ferat: nontim̃ deomnib: dico sunt enĩ int̃uos quos adreli
tis in memores ut etiã caelo teste peccetis Nam antequattuor dies circauespe
rũ tanta uociferatio populi extitit : ut iñ religiositas eius ꝑuenir& ad ccelum:
quod cũ requirerem quid sibi damor hicuellit : dixer̃ mihi quod laborantilunȩ
damabatis net acentib: uob̵ ꝑderst elem̃tũ ut tam quã infirmus & inbecillis
nisi ur̃is adiuuaretur uocib: Non possit luminaria defenderequae creauit :
beneigitur facitis qui diuinitati prȩsiatis auxiliũ : ut uob iubantib: possit

Expanded text:
gregis fructum extorquere non valeo; pasco gregem Domini, et nulla ex eo religiositatis alimenta percipio. Nulla enim me fidei ejus dulcedo laetificat; sed quidquid ex eo profluit asperum et amarum est; tunc enim pastor Christiani gregis lacte reficitur, quando bonorum operum ejus candore laetatur. Quis enim, fratres, in vobis non graviter ferat non tamen de omnibus dico, sunt enim inter vos quos ad relitis immemores, ut etiam coelo teste peccetis? Nam cum ante dies plerosque derum tanta vociferatio populi exstitit, ut irreligiositas ejus penetraret ad coelum. Quod cum requirerem quid sibi clamor hic velit? dixerunt mihi quod laboranti lunae Clamabatis enim ne, tacentibus vobis, perderet elementum: tanquam infirmus enim et imbecillis, nisi vestris adjuvaretur vocibus, non posset luminaria defendere quae creavit; bene igitur facitis, qui Divinitati exhibetis solatium, ut vobis juvantibus possit
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua : Noc quod posuimus luxitq: suꝑ meuxta hebraicũ priore
uers iculo copulatur ut sit posuerunt eam indissi pationẽ hoc est here¬
diratẽ meã Luxitq suꝑme meo auxilo distituta iuxta lxx uero¬
loquitur ds̃ quod proptir illum tempus ips eprophera intypumdñ popiult̃ libe
rat dec aptiuitaio Quinibil homimus & postreditumꝰdi praecepta nonfec̃ sed
secuus deos alieno sadex cremum &iam indĩ filum inisitmanus & lacẽ na pdi¬
tur obscena imdiorndiligemia operit atq circum cidatꝰ Negentiliũ & he

Expanded text:
et reliqua. Hoc, quod posuimus: luxitque superme iuxta Hebraicum priori et reliqua. Hoc, quod posuimus: luxitque superme iuxta Hebraicum priori uersiculo copulatur, ut sit: posuerunt eam in dissipationem, hoc est hereditatem meam, luxitque super me meo auxilio destituta. iuxta LXX ueroloquitur deus, quod propter illurat de captivitate, qui nihilominus et post reditum Domini praecepta non fecit: sed secutus deos alienos, ad extremum etiam in Dei Filium misit manus, et aeterna perditur obscena, majore diligentia operit atque circumdat, ne gentilium e