comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forũ cupidinarũ oberrant Illi int̾ gladios
ac cela u̾sant᷑ et ꝑiculũ ingens tenuigła
igaudiũ tũ reue̾ntia certabit ut insompnẽ
te atq impigrũ sub tanto p̃beas specta¬
tore Audisti ex hystoriis marci cathonis
milites illo pñte et sitĩ et pulue̾m ⁊ estũ
et ferpentũ morsus tollerare solitos ⁊ sub
illo teste sine gemitu ⁊ lamẽtis occãbere
audisti sceuã illũ forte pocius ꝙͣ iustũ uiꝵ
sub oculis sui ducis nõ mõ pugnare sed
sicut cesarez suũ infelix ille bella tor exptat.
sed suscipiendus colendusq om̃ĩbꝰ locis omi¬
busqs tp̃ribus pñs est uidet actus nr̃os co¬
gitatões inspicit Ingens calcar amosi insi
funeste ꝯsurtudinis torpor obsistat Epicira
Doct̾na est. ymaginariũ uite testem querere.
amito seribens sic inqͥt fac oĩa tamꝙͣ spectet
epycurꝰ Seneca u̾o ut illustoris uiri pñtia
lucibꝰ sui uitã formet monet ut cathoirẽ

Expanded text:
forum cupidinarium oberrant, illi inter gladios forum cupidinarium oberrant, illi inter gladios ac tela versantur et periculum ingens tenui glogaudium cum reverentia certabit, ut insomnem te atque impigrum sub tanto prebeas spectatore. 46 Audisti ex historiis Marci Catonis milites illo presente et sitim et pulverem et estum et serpentum morsus tolerare solitos et sub illo teste sine gemitu ac lamentis occumbere. Audisti Scevam, illum fortem potius quam iustum virum, sub oculis sui ducis non modo pugnare sed icut Cesarem suum infelix ille bellator expectat, sed suscipiendus colendusque; omnibus locis omnibusque temporibus presens est, videt actus nostros, cogitationes introspicit, ingens calcar animo nisi funeste consuetudinis torpor obsistat. 48 Epycuri doctrina est imaginarium vite testem querere; amico scribens, ‘Sic’ inquit, ‘fac omnia tanquam spectet Epycurus’. Seneca vero, ut illustrioris viri presentia Lucilii sui vitam formet, monet ut “Catonem”
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ieuinia, cũ diuenis choreis noctur¬
nos choros postremo cũ auinoñ carthu¬
siam cũ t̾renis ꝑiculis celestem pacẽ cũ
suitute dyaboli aĩticiã dei cũ morte ꝓpe¬
tua sempit̾nã uitam Retesse erit te feli
hac uita de qua ille loquebat᷑ mĩma ẽt
magno ꝯstant qd quotiẽs in cassũ hane¬
lando ꝓbanimꝰ/ quid labor magnꝰ uidert
Ab sit segnicies, langnor abscedat die mer¬
tutino tp̃re excitaris ad dĩnũ colloquiũ ce¬
enocari credito et heu quotiens mortalis
diũ iussus excunt quociẽs ꝑiculis ac labo¬
ribus obiecit et qͥs oro te fructꝰ nempe
nõ nisi amicicia hũãna auceps ꝑiculosa
tediũ sompnꝰ ex ocłis cũ tibi ꝓposuu̾s
uocantẽ drũ et optime tecũ agi sencies
ꝙ uigilare uulgo circũstercẽte iubearis.
mos imxatorũ est ꝓbatis nulitibꝰ diffi¬
cilia ꝯmitte̾ dũ coa pistoresq et ut ora¬
ciauo utar smone abubaiarũ collegia c̾ta

Expanded text:
nibus ieiunia, cum diurnis choreis nocturnibus ieiunia, cum diurnis choreis nocturnos choros, postremo cum Avenione Cartusiam, cum terrenis periculis celestem pacem, cum servitute dyaboli amicitiam Dei, cum morte perpetua sempiternam vitam; necesse erit te felichac vita de qua ille loquebatur, minima etiam magno constant, quod totiens incassum anhelando probavimus, quis labor magnus videri rvenitur? 44 Absit segnities, languor abscedat; dum matutino tempore excitaris, ad divinum te colloquium evocari credito. Et heu, quotiens nos mortalis domini iussus excivit, quotiens periculis ac laboribus obiecit! et quis, oro te, fructus? nempe nonnisi amicitia humana anceps periculosa tedium, somnus ex oculis cum tibi proposueris vocantem Deum, et optime tecum agi senties quod vigilare, vulgo circum stertente, iubearis. Mos imperatorum est probatis militibus difficilia committere; dum coqui pistoresque et, ut horatiano sermone utar “ambubaiarum collegia” circa
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ gͣuissima iudicãt᷑ captinitatis insidi¬
arũq ꝑiculis qualia młta ołim t̾ra xelagoq
ꝑtulimꝰ quoꝵ ꝯmemoratõ stuporẽ mͥ reno¬
st risdẽ piculorũ gn̾ibꝰ noti et socii ꝑiere in¬
cendio gladio carte naufragio alisq ĩnũa¬
bilibus modis quorũ ꝓpter duros et recẽtos
ãtorũ casus tristis et aterba narratio est.
It̾ hos laq̃os ambulaniumꝰ atq int̾ hos sco
ꝯditio sit amborũ Ego nuser inter eosdem
Uersor assidue tu iam deo gr̃as portũ te¬
nes felix hora qua natus es felix ome
ꝑiculũ qd te ꝑ multa exꝑimẽta formida¬
biliũ rerũ ad aõrem securitatis adduxit.
confer oro nũc ista cũ illis cũ turbulentis opi¬
bus quietissinã pauxtatẽ cũ auaris nego¬
ciis dulce ociũ cũ iniquis hostibꝰ oxtimos
fr̃es demq cũ litibꝰ silenciũ cũ turbis so¬
lundinẽ cũ urbibus siluas cũ ꝯmessato¬

Expanded text:
mortem gravissima iudicantur, captivitatis insidimortem gravissima iudicantur, captivitatis insidiarumque periculis, qualia multa olim terra pelagoque pertulimus, quorum commemoratio stuporem michi renosed eisdem periculorum generibus noti et sotii periere: incendio gladio carcere naufragio aliisque innumerabilibus modis, quorum propter duros et recentes amicorum casus tristis et acerba narratio est. Inter hos laqueos ambulavimus atque inter hos scop, quasi equa conditio sit amborum? ego miser inter eosdem versor assidue; tu iam Deo gratias portum tenes; felix hora qua natus es, felix omne periculum quod te per multa experimenta formidabilium rerum ad amorem securitatis adduxit. 42 Confer, oro, nunc ista cum illis: cum turbulentis opibus quietissimam paupertatem, cum amaris negotiis dulce otium, cum iniquis hostibus optimos fratres, denique cum litibus silentium, cum turbis solitudinem, cum urbibus silvas, cum comessatio
Abbreviated transcription (Latin):
tã iaculata gr̃a que illa quaricie rabies aĩõs
efferẽtis hec de curatoribꝰ p̃dõnes efficit.
extremũ aũt maligenꝰ est dũ remediis
actonita miscent eligis hoĩem tuiꝰ fide inter
hoñi fallacias sio tutꝰ/ Ille te p̾mũ fallit quid
quit᷑ sru fortuna seu simplicitas nr̃a ẽ ado¬
lescentes soli incuriosi et axti miurie uisi su¬
mus tritũ assiduitate ꝓuerbiũ est occa᷑ furẽ
facit hec nos frater ut suuł expediã de diui¬
tibus inoxes fecit y̾mo certe qd̵ dmi mune¬
ris fuisse recognoscumꝰ de eccupatissiis
ociosos et de impeditissimis expeditos ac
cessit ꝙ oñis qui se spoliis nr̃is cuerauerãt.
breui quidẽ iõmo fortune manibꝰ excussos
et uel gͣni morte ꝯsumptos uel mopia ex¬
trema et misa seuectute languẽtes uidimiꝰ
ne pnũ miurie solamen ultio est deo p̃stun
pestate q̃ michi non curiã nõ s t̾raꝵ orbe
odiosũ face̾ potens est Quid de aliis q̃ p̃ter

Expanded text:
clam iaculatclam iaculatoribus predones efficit. Extremum autem mali genus est dum remediis aconita miscentur: eligis hominem cuius fide inter hominum fallacias sis tutus, ille te primum fallit. Quidquitur; seu fortuna seu simplicitas nostra est, adolescentes soli incuriosi et apti iniurie visi sumus. Tritum assiduitate proverbium est: «occasio furem facit». Hec nos, frater, ut semel expediam, de divitibus inopes fecit; imo certe, quod divini muneris fuisse recognoscimus, de occupatissimis otiosos et de impeditissimis expeditos. 38 Accessit quod omnes qui se spoliis nostris honeraverant, brevi quidem ipsius fortune manibus excussos et vel gravi morte consumptos vel inopia extrema et misera senectute languentes vidimus; nec parvum iniurie solamen ultio est, Deo preserpestate, que michi non curiam modo sed terrarum orbem odiosum facere potens est? quid de aliis, que preter
Abbreviated transcription (Latin):
discessit nemo nõ ꝯtumatior surrexit a
cena et ut familiaritas insolentes sic fidu
sic inͥ de meis ⁊ amuicor siuus oñis enĩ fere
nestio quõ pares sũt ua loqui liceat ego qͥdẽ
mesticis hostibꝰ sine int̾iissione pugnaniꝰ
ꝙuis non sim nescius equo aĩo ferendũ ẽẽ
qd̾ maxĩs uiris accidisse uideo nempe et
ulixem illa pͥma etate qͣm heroitã uocant.
inter młtos qͦs sustiunt labores suorum
et ancillarũ quoq ꝯtumeliis affectũ claris¬
sui loquũt᷑ auctores et hoc recẽtiori euo
fredericus rõmis impator de suorũ ñuriis
ut fama fert uiuens moriensqs conquestus
Ut te felicẽ scias qui suil tirãnide liberatus
lonissimo ac suauissimo xx̃i iugo colla subie¬
ceris Quid de aliis dicã ꝙ illud adulatõnis
latens int̾ dulcia uenenũ corã arridentium
retͦq mordentiũ q̃ illa de tͣnsũso fame uul¬
nere inctis auctoribꝰ et e media uulgi acie

Expanded text:
discessit, nemo non contumacior surrexit a discessit, nemo non contumacior surrexit a cena, et ut familiaritas insolentes, sic fidumichi de meis et amicorum servis — omnes enim fere nescio quomodo pares sunt — vera loqui liceat; ego quidemesticis hostibus sine intermissione pugnamus; quamvis non sim nescius equo animo ferendum esse quod maximis viris accidisse video. Nempe et Ulixem illa prima etate quam heroicam vocant, inter multos quos sustinuit labores, “servorum et ancillarum” quoque “contumeliis” affectum clarissimi loquuntur auctores; et hoc recentiori evo Fridericus romanus imperator de servorum iniuriis, ut fama fert, vivens moriensque conquestus ut te felicem scias, qui servili tyrannide liberatus, levissimo ac suavissimo Cristi iugo colla subieceris. 36 Quid de aliis dicam? quod illud adulationis latens inter dulcia venenum coram arridentium retroque mordentium? que illa de transverso fame vulnera incertis auctoribus et e media vulgi acie
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possũ apud me et iniquissimũ est suorũ¬
genꝰ et ꝓuerbiũ illud uetus a seneta rep̃¬
hensũ ueri locũ ht̃ tot idẽ hostes esse quot
seruos ac de bonis huis epla illa est mali
eiũ eodẽ auctore a dñoꝵ ꝯsortio excludũtur
Credo sit eni sonant uerba et bona exempla
de libris nõ pauca colligimꝰ nec id quidem
ignoro neq septoribut fidẽ nego sed siue
tõporũ mutatõ suie sors siue ĩpatĩa mea ẽ
ego bonũ suiũ nũꝙͣ uidi q̃ro tñ et si forte ob¬
iꝰ fuit uelut occursu bicixitis homiĩs obstu¬
pescam. ac ne quid̾ hoc uel seuicie uel desidie
mer imputet oĩa temptami neq minꝰ ego
ꝙ lucillꝰ familiarit cũ suis meis uixi ⁊ ad
consiliũ ⁊ ad fabulatões et ad cenam illos
admisi meqz ip̃m et res meas illorũ fidei cõ¬
misi fidelesq ut face̾m credidi nec credendo
ꝓfeci quĩ pocius ars om̃is in ꝯtͣriũ u̾sa est

Expanded text:
non possunon possugenus et proverbium illud vetus a Seneca reprehensum veri locum habet: «totidem hostes esse quot servos». 32 At de bonis servis epystola illa est, mali enim eodem auctore a dominorum consortio excluduntur. Credo; sic enim sonant verba et bonorum exempla de libris non pauca colligimus; nec id quidem ignoro neque scriptoribus fidem nego, sed sive temporum mutatio sive sors sive impatientia mea est, ego bonum servum nunquam vidi; quero tamen, et si forte obvius fuerit, velut occursu bicipitis hominis obstupescam. 33 At nequis hoc vel sevitie vel desidie mee imputet, omnia tentavi, neque minus ego quam Lucilius “familiariter cum servis” meis “vixi” et ad consilium et ad confabulationes et ad cenam illos admisi, meque ipsum et res meas illorum fidei commisi fidelesque ut facerem credidi; nec credendo profeci, quin potius ars omnis in contrarium versa est
Abbreviated transcription (Latin):
iter patrũ nr̃orum age̾ et formdatũ sepul¬
chri limen irredito pede tͣnscende̾ adde nũc
cõniuiorũ gliosa fastidia que sñ magno ut
auĩt fame distrimie nõ uitant᷑ ut epulã
uariã ꝓcellam concusso stomacho fluctuãte
Que si ab amicis patim᷑ incõmoda quid
expectes ab hostibꝰ quorũ młta sunt gn̾a
do mestici ext̾m horũq alii candestin alii
ex professo ĩnuicicias agñt et ruxsũ alii
lingna alii fraudibꝰ/ alii gladio de certant
queso nõ iniuriarũ a seruis contumeliarũq
ppetuũ Excusat eos seneca młtis quid̃ u̾bis
et oẽm culpã reflectit in dños. lucillumq
suũ laudat suis familiarit̾ ꝯuinentẽ quid¬
qͥd ꝓhibet longe in aliter uidet᷑ potuit illis
forte uel prudentia ut bonos huos facent
uel fortuna ut ĩuenirent p̾stitisse iͥ fateor
hactenꝰ nentͫ fuit cũ ut̾usq scudiũ sꝑ fuit
Itaqs de se alii uidint Ego qd nescio landare

Expanded text:
iter patrum nostrorum agere et formidatum sepuliter patrum nostrorum agere et formidatum sepulcri limen irredituro pede transcendere. 29 Adde nunc conviviorum gloriosa fastidia, que sine magno, ut aiunt, fame discrimine non vitantur, et epularum variam procellam concusso stomaculo fluctuantem. Que si ab amicis patimur incommoda, quid expectes ab hostibus? quorum multa sunt genera: domestici externi, horumque alii clandestini alii ex professo inimicitias agunt, et rursum alii lingua alii fraudibus alii gladio decertant; queso, non iniuriarum a servis contumeliarumque perpetimur? Excusat eos Seneca multis quidem verbis et omnem culpam reflectit in dominos, Luciliumque suum laudat servis “familiaritequid prohibet? longe michi aliter videtur. 31 Potuit illis forte vel prudentia ut bonos servos facerent, vel fortuna ut invenirent, prestitisse; michi, fateor, hactenus neutrum fuit, cum utriusque studium semper fuerit. Itaque de se alii viderint, ego quod nescio laudare
Abbreviated transcription (Latin):
mino laqueo tenerem ͤ utrũq ꝯt̾uit ma¬
ms tua s nõ ambo paritꝰ liberati sumꝰ
Ille quidẽ ruolanit ego nullo iã laqueo tẽ¬
tus s nisto ꝯsuetudinis pessime deliuitus.
alas explicare nequeo et ubi uinctꝰ fu̾am
tanto consensu ceptã tam dissona uoce cõ¬
plemꝰ / nulla dei uolũtas sine cã ẽ quippe
c̃ om̃is ibi dependeant et illa sit om̃ fous
cãrum frater ergo rite tenuit erecto ad
celũ aĩo Ego t̾rena cogitans et curuatꝰ
in t̾ram et forte libatritẽ dext̾am non ag¬
noui forte de ꝓpriis uiribꝰ spaui aut hoc a
aliud cause est Cir efracto lag̃o non sum
liber miserebis dñe ut liber sim cui ãplius
ad te frater redeo et sensim ad graniora
ꝯstendo ut gradati te tibi felicissimũ ostẽ¬
dens optime qui cecos illm̃as claudos erigis.
mortuos suscitas qualis illa iactatio est.
postꝙͣ em̃ om̃ibus uicis om̃ibusq portiaibꝰ
non erimꝰ om̃ibus scenis circuacti restat

Expanded text:
mino laqueo teneremur, utrunque contrivit mamino laqueo teneremur, utrunque contrivit manus tua, sed non ambo pariter liberati sumus? ille quidem evolavit, ego nullo iam laqueo tentus sed visco consuetudinis pessime delinitus, alas explicare nequeo et ubi vinctus fueram, tanto concentu ceptam tam dissona voce complevimus? Nulla Dei voluntas sine causa est, quippe cum omnes inde dependeant et illa sit omnium fons causarum. Frater ergo rite cecinit erecto ad celum animo, ego terrena cogitans et curvatus in terram; et forte liberatricem dexteram non agnovi, forte de propriis viribus speravi; aut hoc aut aliud cause est cur effracto laqueo non sim liber. Misereberis, Domine, ut dignus sim cui amplius ad te, frater, redeo et sensim ad graviora conscendo, ut gradatim te tibi felicissimum ostenDeus optime, qui cecos illuminas, claudos erigis, mortuos suscitas, qualis illa iactatio est! postquam enim omnibus vicis omnibusque porticibus noti erimus, omnibus scenis circumacti, restat
Abbreviated transcription (Latin):
sublatis cũ quibꝰ dext̾a tua spes nr̃as e
t̾ra pene radicitꝰ extirpauit inuenili xta¬
te reuocasti eas morte quidẽ ut spero illis
Utili nobis ncͣtia et abstulisti a nobis aĩatũ
ꝯuotiẽs questi sumꝰ qi mñ tp̃us accidisset.
qd̾ cñ sũmo uite nr̃e distrimũe trahebatur.
aut qĩ salutare aliqͥd in tp̃re tẽpestiue sit
quot suspiria qͦt lamẽta qͦt lac̾mas ĩueu¬
tos effundimꝰ et more freneticoꝵ medico
nr̃o insultantes manũ tuã repulinuis.
lenuẽ optinũ nr̃is uulueribꝰ adhiben¬
tem. Runc ergo dit in uir deo ex hoste fa¬
canciũcule ianes falsis et obsenis młier¬
cularũ laudibus refr̾e turpi et aꝑta cum
ꝑ menia et ꝓpugnatula uuuitatis dei mira
ordinatõe dispoĩti xp̃i uigiles aduersus
antiqui hostis insidias intentissĩe ꝑnocta¬
tis felix ⁊ ĩuidiosa milicia magnusq fate¬
si pat̾is deus mens disceptare uelim Quid

Expanded text:
sublatis, cum quibus dextera tua spes nostras e sublatis, cum quibus dextera tua spes nostras e terra pene radicitus extirpavit? 24 Iuvenili etate revocasti eas morte quidem, ut spero, illis utili, nobis necessaria, et abstulisti a nobis animarumquotiens questi sumus quasi ante tempus accidisset quod cum summo vite nostre discrimine trahebatur, aut quasi salutare aliquid intempestivum sit! Quot suspiria quot lamenta quot lacrimas in ventos effudimus, et more freneticorum medico nostro insultantes, manum tuam repulimus, lenimen optimum nostris vulneribus adhibentem! 25 Nunc ergo, dic michi, vir Deo ex hoste facantiuncule inanes falsis et obscenis muliercularum laudibus referte, turpi et aperta cum per menia et propugnacula civitatis Dei mira ordinatione dispositi, Cristi vigiles adversus antiqui hostis insidias intentissime pernoctatis? felix et invidiosa militia magnusque, fatesi pateris, Deus meus, disceptare velim. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
et ut hec leuiora p̃tereã. recordare ẽt qͦ ꝓnip¬
cius e tanta caribdi libatus dignas deo gr̃as
attas ꝙͣ ta nobis fuerat cura qͣnteq uigilie
Ut furor nr̃ late notus et nos młtorũ ẽẽmꝰ
pplorũ fabula. qciens silłas cõcorsum quot̾
uerba tustulimꝰ demq q̃m non fetimus
ut amor ille q̃m si extinguere non erat at
saltẽ regi u̾rcundia uidebat plansibiliter
pita delirantũ petratoris oleũ ĩxingua¬
bat sed ineffabilis dei pietas g̾ssus tos
int̾ra pedentĩ reuocabat ad rectũ iter et
sacretate rerũ ꝑ enuciũ p̃ceps illud desidĩa
biliter mederis Quid enĩ tantis laboribꝰ
bone ihu quid aliud nisi amorẽ mortalez
ymo uo mortiferũ petebã Cuiꝰ nos fal¬
lacẽ et m̃łtis sentibꝰ obsitã fuauitatẽ attĩ¬
gere sũmotenꝰ ꝑmisisti ne gͣnde aliqͥd in¬
exꝑtis uideret᷑. et ne tanta eẽt ut oppͥme̾t
missitorditꝭ ꝓuidisti diniciis nr̃is e mnedio

Expanded text:
21 Et ut hec leviora preteream, recordare etiam, quo promp21 Et ut hec leviora preteream, recordare etiam, quo promptius e tanta Caribdi liberatus dignas Deo gratias agas, quanta nobis fuerat cura quanteque vigilie ut furor noster late notus et nos multorum essemus populorum fabula. Quotiens sillabas contorsimus, quotiens verba transtulimus, denique quid non fecimus ut amor ille, quem si extinguere non erat, at saltem tegi verecundia iubebat, plausibiliter pita” delirantum “peccatoris oleum impinguabat”; sed ineffabilis Dei pietas gressus tuos interea pedetentim revocabat ad rectum iter et satietate rerum pereuntium preceps illud desiderium biliter mederis! quid enim tantis laboribus, bone Iesu, quid aliud nisi amorem mortalem imo vero mortiferum petebamus, cuius nos fallacem et multis sentibus obsitam suavitatem attingere summotenus permisisti, ne grande aliquid inexpertis videretur, et ne tanta esset ut opprimeret, misericorditer providisti, delitiis nostri e medio
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾inis nc̃itatibus admonitus offender et
paululũ aliorũ lm̾a ꝙͣ neruos et articulos
meos ꝯtere̾ maluissẽ wud de calamistris
et ceme studio dixim quociens sõpnũ quẽ
labor ille distulerat dolor abruxit qͥs pyra¬
ticus tortor crudelius nos artasset ꝙ ꝓpͥis
ip̃i manibꝰ artabam᷑ qͦs mane noct᷑nos
sultos in speculo uidimꝰ rubenti srõte tns¬
uersos ut qui capillũ oñtare nolebamus
facie tege̾ cogerem: Bulcia sũt hec paci¬
entibus passis uł memoratu horrida in¬
credibilia mexꝑtis/ Sͣtum uo̾ te nũt illa
p̃terita memorantẽ pñtiaista delc̃ant
culcens laxus pedis non uiniculũ s mum¬
men Gõnĩa alteresecta ⁊ capillorũ sepes
nõ iam auribꝰ imꝑtuna nec ocłis coga.
simplicior ⁊ q̃sitũ et custodia facilis nec
egressu laboriosior ꝙͣ nigressu tamq
nm ab insana defendens ꝙͣ corpus a
frigore e te felicẽ qui ut hoc dulcius
sipent illas amaritudines pregustasti

Expanded text:
extremis necessitatibus admonitus offendere extremis necessitatibus admonitus offendere paululum aliorum lumina quam nervos et articulos meos contenere maluissem. 19 Quid de calamistris et come studio dixerim? quotiens somnum quem labor ille distulerat, dolor abrupit! quis pyraticus tortor crudelius nos arctasset quam propriis ipsi manibus arctabamur? quos mane nocturnos sulcos in speculo vidimus rubenti fronte transversos, ut qui capillum ostentare volebamus, faciem tegere cogeremur! 20 Dulcia sunt hec patientibus, passis vel memoratu horrida, incredibilia inexpertis. Quantum vero te nunc illa preterita memorantem, presentia ista delectant! calceus laxus pedis non vinculum sed munimen; coma alte resecta et capillorum sepes non iam auribus importuna nec oculis; toga simplicior et quesitu et custodia facilis nec egressu laboriosior quam ingressu, tamque animum ab insania defendes quam corpus a frigore. O te felicem, qui ut hec dulcius saperent, illas amaritudines pregustasti!
Abbreviated transcription (Latin):
in illo se mirari in illo uultũ togãq ꝯpo¬
nere ꝯsueu̾at mlta sũt eius iuri młrebria
s illud ĩ p̾ms cellegã suũ ꝙ is cãu obuius
arto quodã loco in eum impegisset et ar
fortuita inuriarũ accusare sustinnt prsus¬
in feminea uanitate qͣi capitale cͥmen eẽt
tã cõpositi hĩtus qualis offensio Nos frater
et si nulli discidimmꝰ ob eiusmo di ĩuiriam
ão tñ haud ad siles fuimuꝰ s te de tantis
erroꝵ tenebris eduxit rexentina muͣtio
dextre excelsi Ego sensi multisq laboi̾bꝯ
assurgo Credo ut intelligi dedet᷑ detur
nillũ hic adminiculũ lr̃arũ nullũ opus
ingemii s totũ dei munꝰ esse qui forte et
inͥ manũ porriget nubecillitatẽ ineã in¬
genue ꝯfitenti Id sane si rõ nõ ꝓsuasit
senectꝰ coget quã magis magisq in dies
auẽtare et iam finibꝰ meis obequitare sẽ
bello meos fateor nuitiles reddidissent nnsi

Expanded text:
in illo se mirari, in illo vultum togamque compoin illo se mirari, in illo vultum togamque componere consueverat. Multa sunt eius viri muliebria, sed illud in primis, collegam suum, quod is casu obvius arcto quodam loco in eum impegisset et artfortuita, iniuriarum accusare sustinuit prorsus feminea vanitate, quasi capitale crimen esset tam compositi habitus qualisqualis offensio. 17 Nos, frater, etsi nulli diem diximus ob eiusmodi iniuriam, animo tamen haud absimiles fuimus; sed te de tantis errorum tenebris eduxit repentina mutatio dextere Excelsi; ego sensim multisque laboribus assurgo, credo ut intelligi detur nullum hic adminiculum literarum, nullum opus ingenii, sed totum Dei munus esse, qui forte et michi manum porriget imbecillitatem meam ingenue confitenti. Id sane, si ratio non persuaserit, senectus coget, quam magis magisque in dies adventare et iam finibus meis obequitare sentbello! meos, fateor, inutiles reddidissent, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
purã mira ꝙudẽ demẽtia statũ nr̃m nõ anĩ
rõne sed uulgi furore mod̾ari et in ꝯsiliũ
uite nr̃e illos admittẽ quorũ nob uita con¬
gubnatorẽ naufragiis insignẽ eligit illos
legimꝰ quos mirami᷑ ilis solema nr̃a cõ¬
mtte quos rerũ suaꝵ administratio claros
facit Itaq uulgus insanũ cuis mores ride¬
as cuiꝰ omnẽ opinonẽ intãq despicias in
moribꝰ tuis sequi plusꝙͣ uulgarit᷑ in samẽ¬
tis est ut eiũ inceptũ seqͣr cesset ambitio ⁊¬
et uulgus ꝓcul exulet ꝙto utilior atq ad
om̃s oportunitates aptior ꝙtoq tͣctabilior
est uestis plebera ꝙ regia nobis tamẽ eo
tp̃re longe aliter uidebat quorũ studii la¬
borisq p̃ciũ erat ꝯspici et ut ait ille digito
clarus s⁊ delcãtior ꝙͣ deceat uirũ et forme
nõ minꝰ ꝙͣ eloꝙcie studiosus nũꝙͣ speculo
incõsulto in publicũ processit in illo se ceme

Expanded text:
rpuram?» Mira quidem dementia statum nostrum non animi rpuram?» Mira quidem dementia statum nostrum non animi ratione sed vulgi furore moderari et in consilium vite nostre illos admittere quorum nobis vita congubernatorem naufragiis insignem eligit; illos legimus quos miramur, illis solemus nostra committere quos rerum suarum administratio claros facit. Itaque vulgus insanum, cuius mores rideas, cuius omnem opinionem vitamque despicias, in moribus tuis sequi, plusquam vulgariter insanientis est. 15 Ut enim inceptum sequar, cesset ambitio et vulgus procul exulet; quanto utilior atque ad omnes oportunitates aptior, quantoque tractabilior est vestis plebeia quam regia! Nobis tamen eo tempore longe aliter videbatur quorum studii laborisque precium erat conspici et, ut ait ille, digitoclarus, sed delicatior quam deceat virum, et forme non minus quam eloquentie studiosus, nunquam speculo inconsulto in publicum processit; in illo se comere,
Abbreviated transcription (Latin):
puto ut nũc et lib̾tati tue congandeas et
st̃ne codoleas suituti que me adhuc soluis
ris tui dexta que te suicio exemt me ab
int̾i̾tu defendisser orabis frater ut me quoq
iam tradẽ libertati restituat et uno uentre
ꝓgressos pari fine felicitet et si p̾ire debue¬
et ꝙͣ suꝑuatuꝰ exquisitissime uestis in tor qͥ
me hactenꝰ fateor s in dres solito mnꝰ atto¬
uitũ ht̃. qd illud inrduendi exuendiq fasti¬
diũ ⁊ mane ac uespe repetitꝰ labor quit
ille metus ne dato ordine capilluo e fiue̾t
ne cõplacitos comarũ globos leuis aura cõ¬
funderet que illa ꝯtra retroqs uenienciũ
fuga quadrupedũ ne qͥd aduẽticie sordis re¬
dolens ac fulgida toga susciꝑet neu ĩpressas
auxietas ut placẽmꝰ .s. oculis alienis ⁊ qrũ
oclis queso ꝓsc̃o multorũ qui nr̃is ocłis dis¬
plicebaut Seneca in quadã ad lucillũ epła.
quis eã inquit quã nulli oñderet induit p᷑¬

Expanded text:
puto, ut nunc et libertati tue congaudeas et puto, ut nunc et libertati tue congaudeas et fraterne condoleas servituti, que me adhuc solitisris tui dextera, que te servitio exemit, me ab interitu defendisset. Orabis, frater, ut me quoque iantandem libertati restituat et uno ventre progressos pati fine felicitet, et si preire debueet quam supervacuus exquisitissime vestis nitor, qui me hactenus, fateor, sed in dies solito minus, attonitum habet; quod illud induendi exuendique fastidium et mane ac vesperi repetitus labor; quis ille metus ne dato ordine capillus efflueret, ne complacitos comarum globos levis aura confunderet; que illa contra retroque venientium fuga quadrupedum, nequid adventitie sordis redolens ac fulgida toga susciperet neu impressas anxietas? ut placeremus scilicet oculis alienis. Et quorum oculis, queso? profecto multorum qui nostris oculis displicebant. Seneca in quadam ad Lucilium epystola «Quis eam» inquit, «quam nulli ostenderet, induit pu
Abbreviated transcription (Latin):
uãpnari Uerũ ne pictagore eccursus me
deuiare coegerit uir ille cuiustũ qz ingemi
moꝵ illa etate guissimorũ fuit clarissimeq
modestie uñ et uiuẽti sũmꝰ honor ĩpensus.
et ip̃e post mortẽ deorũ ꝯsilio asscriptus d
domꝰ rius apud posteros ꝓ templo habita ẽ¬
biuiꝯ ergo pͥma institutio quenã fuit nẽ pe
Ut discipli sui quĩque̾mo silerent preclare.
Eͥtultũ est enĩ prius loqui uelle ꝙͣ distas se¬
terũ ad ãmonendũ ori nõ dicã custodiã que
monenda nũꝙͣ est s repagulũ qͥnq tempꝰ
annorũ sufficiens extimauit Tu u̾o si rite
cõputo in seruicio iħu xp̃e et in stola eiꝰ iã
septinũ amiũ siles tempus ut loqui posse
aliꝙͥ incipias uel si p̾ om̃ibo silenciũ dulce ẽ.
michi uel in silencio respondeas mem̃sti
frater olim qualis rerũ nr̃arũ status erat
et aĩos nr̃os y laboriosa dulcedo/ et ꝙqptis a¬
maritudinbꝰ aspersa torquebat Meninusti

Expanded text:
damnari. 9 Verum, ne Pithagore occursus me damnari. 9 Verum, ne Pithagore occursus me deviare coegerit, vir ille cuiuscunque ingenii, morum illa etate gravissimorum fuit clarissimeque modestie; unde et viventi summus honor impensus et ipse post mortem deorum concilio ascriptus est; domus eius apud posteros pro templo habita. Huius ergo prima institutio quenam fuit? nempe ut discipuli sui quinquennio silerent. 10 Preclare. Stultum est enim prius loqui velle quam discas. Ceterum ad amovendum ori, non dico custodiam, que amovenda nunquam est, sed repagulum, quinque tempus annorum sufficiens extimavit; tu vero, si rite computo, in servitio Iesu Cristi et in scola eius iam septimum annum siles. Tempus est ut loqui posse aliquid incipias, vel si pre omnibus silentium dulce est, michi vel in silentio respondeas. 11 Meministi, frater, qualis olim rerum nostrarum status erat et animos nostros quam laboriosa dulcedo et quantis amaritudinibus aspersa torquebat; meministi,
Abbreviated transcription (Latin):
plus ꝯstancie tribũt adu̾sus om̃e t̾rificum
horculi sue iupit̾ ⁊dultio pr̃ ꝙͣ tibi natus
U̾gne pat̾ om̃i et̾uus qͥ rectas in sesꝑancũ
respicit et adiuuat uolũtates dne cũ ita
suit suie metu iam tuotũ uoces audire et
si quid uacui t̾pris int̾ occupatões optimas
affulserit et rñdere aliꝙͦ breue potes pare
aũt me sclaribus tecũ uti testimoniis quibꝰ
non solus ambrosius et angustinꝰ nr̃ ac io
terdũ nõ erubuit neq cellule tue aditum
phibeas que et ore meo dig sũt et tuis au¬
ribꝰ nõ indigna Pictagoras pacuti uir in¬
geni fuit sed cuiꝰ acumẽ longe relicta ui¬
tate sexeusqz ad ailes meptias penetret
hinc illa ridicula ꝑ młta ⁊ uaria corpa uo¬
yliaci belli testis euphorbuis demq famo¬
sa illa mete muri rocie quẽ miror sequi uel
plonem ul aristotilez potuisse s mag̾ miror
origenẽ qui eandẽ ꝯplecti uisus ẽ insamã
ab ip̃o iuratore suo ⁊ laudatore ionimo et
a reliquis ui sectatoribo meruit in finem

Expanded text:
it adversus omne terrificum Herculi suo Iupiter adulterio pater, quam tibi natus virgine pater omnium eternus, qui rectas in se sperantium respicit et adiuvat voluntate. 7 Que cum ita sint, sine metu iam tuorum voces audire et, siquid vacui temporis inter occupationes optimas affulserit, et respondere breve aliquid potes. Patere autem me secularibus tecum uti testimoniis, quibus non solum Ambrosius et Augustinus noster acterdum non erubuit, neque cellule tue aditu prohibeas que et ore meo digna sunt et tuis auribus non indigna. 8 Pithagoras peracuti vir ingenii fuit, sed cuius acumen longe relicta veritate, sepe usque ad aniles ineptias penetraret. Hinc illa ridicula per multa et varia corpora voyliaci belli testis Euphorbius; denique famosa illa METEMPSIKOSIS, quam miror sequi vel Platonem vel Aristotilem potuisse; sed magis miror Origenem, qui eandem complecti visus insaniam, ab ipso miratore suo et laudatore Ieronimo et a reliquis veri sectatoribus meruit in fine
Abbreviated transcription (Latin):
no stilo ac ꝓpe monastico dictani te pociꝰ
ꝙͣ meix̃m cogitãs. leges dũ ex cõmodo lice¬
bit et si huic ꝑftĩoni tue nichil accessit.
scito me in saltem ꝓfuisse dũ scribe̾m qũi
mea me ꝑicula meditantẽ status tui felix
int̾im torsit ĩuidia Uale mei menor uii ͤ¬
Eł ocrobe ex oppido carpensi.
¶ Ad rundẽ destilo pr̃m et de ꝓportõe
inter theo logiã et port̾am cũ expõ¬

Expanded text:
ino stilo ac prope monastico dictavi, te potius ino stilo ac prope monastico dictavi, te potius quam me ipsum cogitans; leges dum ex commodo licebit et si hinc perfectioni tue nichil accesserit, scito me michi saltem profuisse dum scriberem, quoniam mea me pericula meditantem status tui felix interim torsit invidia. Vale, mei memor. VII Kal. Octobris, ex oppido Carpensi. 4 Ad eundem, de stilo Patrum et de proportione inter theologiam et poetriam, cum expo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qd negare nõ potes in uiucłis habe¬
. seruilit᷑ tractari debet ut intelligat unde
sit suspectã pacem fc̃it hostis in fidus no¬
sti quoꝵ insidias in sclo ꝓtuleris/ ab hiis
ĩppetuũ caue cũ fidefragis inimicis nõ tuto
redit᷑ in gr̃am hec inter gaudespera suspira
siuiens dño in timore ⁊ exultãs ei cũ tremo
re gr̃as agens ꝙ tibi pẽnas dedit tanꝙͣ
colũbe ut uolares ac requiesces quibꝰ non
sognit̾ usus es s elongasti fugiens ut in
solitudine ꝯstitutꝰ innũabilia mũdi mala
de ceto non sentrres q̃ ego miser sencis et
quibꝰ obsideor ac circũspiciens ꝯtremisco.
nec ideo dũ adhuc delib̾atõe patet exitꝰ
effugio Rolo tu despare obsecro te ora po¬
cius ut aliqñ ꝯsurgam multũ ẽ eñ fateor
pc̃ci mei pondus st finitũ tñ ac xius inde
auxiliũ expecto cui infinita clemẽtia est
hec tibi germane unnce nõ meo s⁊ pereg̾¬

Expanded text:
nisi quod negare non potes; in vinculis habenisi quod negare non potes; in vinculis habe; serviliter tractari debet ut intelligat unde sit. Suspectam pacem facit hostis infidus; nosti quorum insidias in seculo pertuleris; ab his in perpetuum cave; cum fidefragis inimicis non tuto reditur in gratiam. 58 Hec inter gaude spera suspira serviens Domino in timore et exultans ei cum tremore, ac gratias agens quod tibi “pennas” dedit tanquam “columbe” ut “volares et requiesceres”, quibus non segniter usus es, sed elongasti fugiens ut in solitudine constitutus innumerabilia mundi mala de cetero non sentires, que ego miser sentio et quibus obsideor ac circumspiciens contremisco. 59 Nec ideo dum adhuc de Babilone patet exitus, effugio; noli tamen desperare, obsecro te; ora potius ut aliquando consurgam. Multum est, fateor, peccati mei pondus, sed finitum tamen, ac Eius unde auxilium expecto, infinita clementia est. Hec tibi, germane unice, non meo sed peregr
Abbreviated transcription (Latin):
tẽs angustinũ et arsenũ qͦs multũ semꝑ
placusse tibi scio hẽs patrũ uitas illas ꝑle¬
ge ut facio Ibi amitũ iueies q̃m testẽ secre¬
tis ꝯsiliis nõ recuses quo ꝯscio te ip̃m uitãq
modereris tuã sĩ quo deinq nichil agas
nichil cogites lege gregorii dyalogũ Au¬
gustini solilo quia et scatẽtes lacͥmis cõfessi¬
onũ libros de quibꝰ quid̾ ridituli hoĩes ride
solent, tu in eis solamẽ ac refrigeriũ non
mediocre reꝑies de psaltĩo eiĩ nõ dubito te
Iommi consiliũ sequi ut emanibꝰ tuis nõ
excidat de quo more meo poeticũ nestio ꝙ
pdom scripsi qd̾ qm̃ place̾ tibi anĩadu̾ti ne
qnodo guauis secuturo resuatũ mĩcio acci¬
pies/ Tu u̾o ut finẽ faciã uitã omnẽ inter
ꝯtemplatõrm ⁊ psalmodiã ⁊ or̃one lt̾ionẽ¬
q ꝑtire corpi tuo tanꝙͣ rebellaturo si pos¬
set et cõtumaci mancipio nich il tribuas

Expanded text:
tes Augustinum et Arsenium, quos multum semper tes Augustinum et Arsenium, quos multum semper placuisse tibi scio. Habes Patrum vitas; illas perlege, ut facis; ibi amicum invenies, quem testem secretis consiliis non recuses, quo conscio te ipsum vitamque modereris tuam, sine quo denique nichil agas nichil cogites. 56 Lege Gregorii dyalogum, Augustini soliloquia et scatentes lacrimis confessionum libros, de quibus quidam ridiculi homines ridere solent; tu in eis solamen ac refrigerium non mediocre reperies. De Psalterio enim non dubito te Ieronimi consilium sequi, ut e manibus tuis nunquam excidat; de quo more meo poeticum nescio quid pridem scripsi, quod quoniam placere tibi animadverti, ne modo gravareris, secuturo reservatum nuntio accipies. 57 Tu vero, ut finem faciam, vita omnem inter contemplationem ac psalmodiam et orationem lectionemque partire. Corpori tuo, tanquam rebellaturo si possit et contumaci mancipio, nichil tribuas
Abbreviated transcription (Latin):
tare sufficitis s qd̾ anĩo signũ ostenditis
aña loq̃ntez dñm audire uoluerimꝰ surge¬
iꝰ nocte alacres hoc eiũ age̾ ceꝑam ut
eo tp̃re deuociꝰ xp̃o landes canaauꝰ qͦ illũ
platõnũ tuarũ distraxisse uereor h sũma
est. xp̃us tosius ite testis sꝑ assistit illum
igit᷑ in tuere si uis nullo labore nullis õmo
uigiliis fatigari Ad hoc eñ maccessibili et
menarrabili tͥnitatis consilio effectũ est ut
et̾nus ⁊ ñuortalis et om̃ipotens dei filus
homi mediator utrãq ꝑfc̃ĩssime in se uiẽs
nat᷑am et ad deũ hoĩes attolleret et deũ ad
hoĩes inclinaret possetq mortalis atres in
deũ figi. morͣli carne uestitũ Q si in morta¬
litate recepta in g̃liam sue dĩnitatis asten¬
dentẽ sequi ocłis et mente difficile ẽ ⁊ xuri
homĩs testimonio delcaris ¶lige tibi aliquos
Elige bũdictũ elige ab erroribꝰ scłi redeũ¬

Expanded text:
tare sufficitis; sed quod omnino signum ostenditis tare sufficitis; sed quod omnino signum ostenditis anima loquentem Dominum audire voluerimus, surgemus nocte alacres — hoc enim agere ceperam — ut eo tempore devotius Cristo laudes canamus, quo Illum plationum tuarum distraxisse vereor, hec summa est. Cristus tibi totius vite testis semper assistit; Illum igitur intuere, si vis nullo labore nullis omnino vigiliis fatigari. Ad hoc enim inaccessibili et inenarrabili Trinitatis consilio effectum est ut eternus et immortalis et omnipotens Dei filiushominum mediator utranque perfectissime in se uniens naturam, et ad Deum homines attolleret et Deum ad homines inclinaret possetque mortalis acies in Deum figi mortali carne vestitum. 55 Quodsi immortalitate recepta in gloriam sue divinitatis ascendentem sequi oculis et mente difficile est, et puri hominis testimonio delectaris, elige tibi aliquos elige Benedictum, elige ab erroribus seculi redeun
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ sponte sustinti uos inͥ laborez exi¬
guũ negatis hec ur̃a pietas hec accepti
bũficii memioria est qui ntũ celũ t̾rasq
et maria gub̾no qui fulmiã de nibibꝰ ia¬
cio qui alt̾ius uicibꝰ tẽpestates ac serenũ
reueho qui diẽ nocteq suis liũbꝰ exoruo.
et uario horarã mio tenebras lucẽq de¬
metior qui ꝑpetuũ solis obsequiũ duodeno
stellarũ ordine ad quat᷑nas temꝑũ uari¬
etates adhibeo et fastidio ꝯsulens grata
rerũ et incessabili nouitate ãni circulũ
c̾tũuoluo qͥ nõ mõ calcabłem tram labile
aqͣm atqr aurã spirabilem s ĩnu̾abiliũ
rerũ uobis p̃sidia et oblectatões et orua¬
menta cõgessi Deniq qui ad ymagniem
ac demos reuotarẽ int̾ uos ex alto sub
huili hĩtu dissilata marestate descendens
ꝓ salute ur̃a pauꝑtatẽ labores insidias
ꝯuicia y tumelias carcem u̾bera flagella
mortẽ crutẽq nõ tinuui uos in qͥd redditꝭ
non dico par tantis meritis qd̾ nec cogi¬

Expanded text:
mortem sponte sustinui, vos michi laborem exiguum negatis; hec vestra pietas, hec accepti benificii memoria est. 51 Qui nutu celum terrasque et maria guberno, qui fulmina de nubibus iacio, qui alternis vicibus tempestates ac serenum reveho, qui diem noctemque suis luminibus exorno et vario horarum numero tenebras lucemque demetior, qui perpetuum solis obsequium duodeno stellarum ordine ad quaternas temporum varietates adhibeo et fastidio consulens grata rerum et incessabili novitate anni circulum circumvolvo, qui non modo calcabilem terram labilem aquam atque auram spirabilem sed innumerabilium rerum vobis presidia et oblectationes et ornamenta congessi, 52 denique qui ad imaginem ac devios revocarem, inter vos ex alto sub servili habitu dissimulata maiestate descendens, pro salute vestra paupertatem labores insidias convitia contumelias carcerem verbera flagella mortem crucemque non timui. Vos michi quid redditis, non dico par tantis meritis, quod nec cogi
Abbreviated transcription (Latin):
sempitnũ impperiũ quime in fluctibꝰ labo¬
rante portũ teneat et hnãnas ab alto des¬
piciat tẽpestates Ii urgo scribe̾ uisum est.
lr̃s sue ut ad rum ꝑueniant curabis ual carpi
uii ͤ fl octobris
Ad gerardum germanũ suuĩ carthusieñ¬

Expanded text:
sempiternum improperium, qui me in fluctibus labosempiternum improperium, qui me in fluctibus laborante portum teneat et humanas ab alto despiciat tempestates. Illi ergo scribere visum est; litere sue ut ad eum perveniant, curabis. Vale. Carpi, VII Kal. Octobris. 3 Ad Gerardum, germanum suum
Abbreviated transcription (Latin):
tor intertus sum sitꝰ eiũ quid cupiã scio sic
nescio qͥd sperẽ quo fitut nura mnͥ in m̃õ
rebellantiũ cogitationũ turba ꝯsurgat Ad
omem rũ uite mee modũ nõ leue moniẽ¬
tũ mors aut uita tua est Et uite quidẽ tue
spem in p̃stat etas modestia ualitudo Ter¬
rent morbi ꝯtagia renascentis et celũ apd
nos ut mẽorant rursus infains huic me frat᷑
queso ut ꝙͣ pͥmũ lr̃ĩs tuis expedias si unus.
Alioquĩ si quid amiti ͭ uł fidei usꝙͣ est quisqͥs
amicorũ hec legis his me tã mestis ambagibꝰ
rescribito assueto iã tristibꝰ et nl iocundiꝰ
expectanti Cet̾um huic nuĩt añi labor ⁊ ue¬
henens non mag̃ meorũ ꝙͣ mũdi malorũ
recordatio añ oculos in ꝯstituit gerardum.
Carthusteñ moͣchũ gmanũ meũ unitũ uirũ¬
ꝙ me indice felicissiuiũ et has oñis quibꝰ assi¬
due ꝯͣtim᷑ miserias suꝑgressũ michi quoq

Expanded text:
tar incertus sum. 4 Sicut enim quid cupiam scio, sic tar incertus sum. 4 Sicut enim quid cupiam scio, sic nescio quid sperem; quo fit ut mira michi in animo rebellantium cogitationum turba consurgat; ad omnem enim vite mee modum non leve momentum mors aut vita tua est; et vite quidem tue spem michi prestat etas modestia valitudo; terrent morbi contagia renascentis et celum apud vos, ut memorant, rursus infame. 5 Hinc me, frater, queso ut quamprimum literis tuis expedias, si vivis; alioquin siquid amicitie vel fidei usquam est, quisquis amicorum hec legis, his me tam mestis ambagibus, st, aperte rescribito, assueto iam tristibus et nil iocundius expectanti. 6 Ceterum hic nunc animi labor et vehemens non magis meorum quam mundi malorum recordatio ante oculos michi constituit Gerardum cartusiensem monachum, germanum meum unicum virumque, me iudice, felicissimum et has omnes, quibus assidue quatimur, miserias supergressum, michi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
hom̃i dens solus et nullus omĩno hominũ
nouit sed loquor more hõim mortaliũ qui
peiorem ꝑtem uocant quã uitare nõ pñt.
cẽ tñ ut sapiencioribus placet ul morte
meluis il equius que apedibus absolutos
et si in cõibus disputatõibus de añie statu
non ueream. affre qd rõ colorata suggessit
Ubi certitudo tñ querit᷑ tuciꝰ reor suspendis
se sin̾am huiꝰ ergo difficultatis scopulũ pre¬
teruectꝰ ꝓcedo nec longo sermone opus ẽ.
ꝑsuadere michi nequeo te ullo mõ tot littris
uiris ml rñsurũ esse si uiueret᷑ occurrit aut
illud nõ potuisse mͥ tanti amici mortẽ si u̾a
det dinciꝰ occultari quibusdã ad hus ex hiis
quibꝰ cari sumꝰ suꝑstitibꝰ ⁊ ed rã sxem nouꝰ
iterũ t̾ror eliminat Est rñi quorũdã mollis
⁊ effeminata clemẽtia que amitis molesta nõ
mintiant trabuntq ac dissilant ne uideãt᷑
nec sentire in hoc trino poĩtus qͦnã flec¬

Expanded text:
homini Deus solus et nullus omnino hominum homini Deus solus et nullus omnino hominum novit. Sed loquor mote hominum mortalium, qui peiorem partem vocant quam vitare non possunt, cum tamen, ut sapientioribus placet, nil morte melius, nil equius, que his compedibus absolutos etsi in comunibus disputationibus de anime statu non vereamur afferre quod ratio colorata suggesserit, ubi certitudo tamen queritur, tutius reor suspendisse sententiam. Huius ergo difficultatis scopulum pretervectus, procedo; nec longo sermone opus est. 3 Persuadere michi nequeo te ullo modo tot literis meis nil responsurum esse, si viveres; occurrit autem illud, non potuisse michi tanti amici mortem, si vera esset, diutus occultari, quibusdam adhuc ex his quibus cari sumus, superstitibus. Sed eam spem novus iterum terror eliminat; est enim quorundam mollis et effeminata clementia, qui amicis molesta non nuntiant trahuntque ac dissimulant, ne videantur nec sentire. In hoc trivio positus quonam flec
Abbreviated transcription (Latin):
nira mors mũdo ꝙͣ in dampnosior p̃uertit
et mefficate ani mei zelu pari ardore ꝓ¬
seq̃re Ced feliciꝰ sed lecius incipe̾ ne more¬
ris et nr̃i menor scito te ẽẽ mortalem
celer et gandẽtia alpiũ claustra tustende
Roma spõsũ sospitatorem suũ uocat ytalia
et tuis prdibꝰ tangi cupit Exprctant te
leti colles ac flumĩa expectant urbes et
oppida expectant bonoꝵ agnũa et si te ad
uegẽt nisi ꝙ malis nõmmnꝙͣ satis distuliss
luerint ueniã laturo accoleres ⁊olus enĩes
cui deus om̃ipotens int̾rupti tonsilii nei di¬
latã głiam reseruauit .ui. kl martii¬
Ad socratẽ suñ amita dubitatio de
illius statu
Wlicorũ ꝑauida semx absiitia ẽ fasti¬
diosa pũtia. lembus offendini. lenissi¬
mã formidamo atq ut̾ ego nũt nõ lemã sid
falsa formdẽ fateor xnĩ de me de uita tua
in cetis epimonibꝰ fluctuantẽ peiorẽ in ꝑ¬
tem reclinare. ꝓꝙͣ quid meluis et qd̵ peius¬

Expanded text:
a mors, mundo quam michi damnosior, prevertit, a mors, mundo quam michi damnosior, prevertit, et inefficacem animi mei zelum pari ardore prosequere, sed felicius sed letius. Incipe; ne moreris; et nostri memor scito te esse mortalem. 26 I celer et gaudentia Alpium claustra transcende; Roma sponsum, sospitatorem suum vocat Italia et tuis pedibus tangi cupit; expectant te leti colles ac flumina, expectant urbes et oppida, expectant bonorum agmina; et si te nil aliud urgeret nisi quod malis nunquam satis distulisseluerint, veniam laturus acceleres. Solus enim es cui Deus omnipotens interrupti consilii mei dilatam gloriam reservavit —’. VI Kal. MartiAd Socratem suum, amica dubitatio de illius statu. 1 Amicorum pavida semper absentia est, fastidiosa presentia; levibus offendimur, levissima formidamus, atque utinam ego nunc non levia sed falsa formidem. Fateor enim me de vita tua incertis opinionibus fluctuantem peiorem in partem reclinare, quanquam quid melius et quid peius
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ obserata quid̾ putãt pũtie tue tontru
patescent in gens insi respis noue t glorie
campus oñdit᷑ ingredere fortit in trepide
iistorũ comes et aduitor pͥncipũ des aderit
nderũt armate benorũ acies duce te lib̾tatẽ
pditã reposcentes/ possem nũt exẽplis te sol¬
licitare ꝯtriis eorũ qui głosa pͥmordia seu
mortis seu insignis cu ꝯpiã impediͭ obice.
nequaꝙͣ ad exitũ ꝑduxerũt sed ubi domesti
plenda que sacͣ mente ꝯcepat uite spaciũ
suffecisset uersa rerũ sorte et afflictos ho¬
stes et me regnantẽ et lib̾rimos ytalie
iplos at felicissimos reliquiss Epectat iͭ
nũc celorũ ꝑpes incola dies cõxutat horas¬
q dinuniat teq mecũ increpitãs allõquit᷑
Uepos amãtissime quo suꝑstite nec bono¬
rũ spes nec ego totus interꝰ Rõm nr̃am
atq illiꝰ lacͥmas p̾cet̾q dignssimas am¬
plecte̾ Reformandeq rei pub ͭ ꝓpositũ ꝙ

Expanded text:
enim obserata quidam putant, presentie tue tonitru enim obserata quidam putant, presentie tue tonitru patescent. Ingens, nisi respuis, nove tibi glorie campus ostenditur; ingredere fortiter intrepide; iustorum comes et adiutor principum, Deus aderit; aderunt armate bonorum acies duce te libertatem perditam reposcentes. 24 Possem nunc exemplis te solicitare contrariis eorum qui gloriosa primordia seu mortis seu insignis cuiuspiam impedimenti obice nequaquam ad exitum perduxerunt; sed ubi domesticplenda que sacra mente conceperat, vite spatium suffecisset, versa rerum sorte et afflictos hostes et me regnantem et liberrimos Italie populos ac felicissimos reliquisset. Spectat ille nunc celorum perpes incola, dies computat horasque dinumerat teque mecum increpitans alloquitur: — Nepos amantissime, quo superstite nec bonorum spes nec ego totus interii, Romam nostram atque illius lacrimas precesque dignissimas amplectere reformandeque reipublice propositum,
Abbreviated transcription (Latin):
mortalia in labores meos irrepsit alieua seg¬
nities ac ne lacͥinabilem ordiar hystoriã qͦr¬
quid expectas nũꝙͣ aut ego tui egentior a
tu ad opem ferendam aptior aut ronramis
pontifex clemẽtior aut expectatio pptorus
maior ant fanor dei et hom ꝓprusior aut il¬
iustrior res agenda differs inunica semper
magnis mora pͥncipiis moueãt añm tuum
exempla clarissima eorũ qui nichil in semũ
drentes oblatã semel occasionẽ impitrame
rapuerũt alexander macedo ea etate qͣ nũt
es oriente perrato indorũ regna pulsabit
aliena rapturus Tn tuũ rexetens deuetã
tibi non intrabis ytaliã Eadẽ hac etate
tuae cipio affricauq̃i affrita tusgressus
nã minãti impio pias adhibuit marus at¬
qr intredibili utute inipendẽs mn ingũ carta¬
fmes ĩuadere et hanibalem ytalie tino fai¬
liaruq̃ hyspame uictorem ar iam totuit
dus ꝑ uuni tra plana et aꝑta sũt om̃ia que

Expanded text:
mortalia, in labores meos irrepsit aliena segmortalia, in labores meos irrepsit aliena segnities, ac ne lacrimabilem ordiar historiam, quorquid expectas? Nunquam aut ego tui egentior aut tu ad opem ferendam aptior aut Romanus Pontifex clementior aut expectatio populorum maior aut favor Dei et hominum propensior aut illustrior res agenda. Differs? inimica semper magnis mora principiis. Moveant animum tuum exempla clarissima eorum qui nichil in senium differentes oblatam semel occasionem impigerrime rapuerunt. 21 Alexander Macedo ea etate qua nunc es, Oriente pererrato Indorum regna pulsabat, aliena rapturus; tu tuum repetens, devotam tibi non intrabis Italiam? Eadem hac etate tua Scipio Africanus in Africam transgressus, nam minanti imperio pias adhibuit manus atque incredibili virtute impendens michi iugum carthafines invadere et Hanibalem, Italie tunc Galliarumque et Hispanie victorem ac iam dus; pronum iter, plana et aperta sunt omnia; que