comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: quod eos dignatus fuerit sua pieta¬
de saluare. Tunc relaxatis ꝑsacerdotem a
iudice culpis: incolumes dimissi st̃. Quod
uidentes gestatores reliquiarũ: gauisi sunt.
ualde dicentes. Nunc cognouimus: qd̵ dig¬
natur beatus antistes nobis peccatoribe ꝓpiei¬
um se p̃bere. Et sic grãs agentes: nauigio ꝓ¬
spero sequente patroni p̾sidio. undis lenib
demꝑatis flatib. uelo pendulo. mari tͣnqͥllo.
uelociter ad portũ gallicie ꝑuener̃t. Tum cõ¬
monitus a do beatus martinus de regione
longinqua: qui ibidem nc̃ sacerdos habet᷑
aduenit. S nec hoc credo sine. diuina fuisse.
ꝓuidentia: qd̃ ea die se cõmoueret de patͥa.
qua beate reliquie de loco leuate sunt: &¬
sic simul cũ ipsis pignorib gallicis portũ
ingressus sit. Quȩ pignora cũ summa uene¬
ratione suscipientes: fidem miraculis firmañ.
Nam filius regis amissa om̃i egritudine: sa-¬
nus ꝓperat ad occursũ. Beatus autẽ marti¬

Expanded text:
dentes, quod eos dignatus fuerit sua pietadentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc, obtentis per sacerdotem a iudice culpis, incolomes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: 'Nunc cognovimus, quod dignatur beatus antistis nobis peccatoribus propitium se praebere'. Et sic gratias agentes, navigio prospero, sequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mare tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerant. Tunc commonitus a Deo beatos Martinus de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod ea die se commoveret de patria, qua beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem miraculis firmant. Nam filius regis, amissa omni aegritudine, sanus
Abbreviated transcription (Latin):
que posuimus plus in sequenti pensabunt:
eruntq nobis in benedictionem quesitã ꝑfi¬
dem. Uigilata itaq una nocte. facto mane
que posuerant pensitabant. In quib tanta
beati uiri infusa est gr̃a: ut tandiu eleuares
in sublime aeriam libram: qñtum habere po-¬
terat quo ascenderat momentana. Cumq
eleuate fuissent reliquie: cũ magno trium-¬
pho audierunt uoces p̾allentiũ. qui erant
in ciuitate detrusi in carcere: & ammirantes
suauitatẽ soni. int̾rogant custodes qͥd hoc eẽt.
Qui dixerunt. Reliquie domni martini in
galliciam transmittuntur:  idõ sic Pallit᷑.
Tunc illi flentes inuocabant scm̃ martinum:
ut eos sua uisitatione liberaret. Ext̾ritisq cu¬
stodib & infugam uersis. diruptisq obicib
retinaculoꝵ: liber ppłs surgit a uinculis: &e sic
usq ad sc̃a pignora ppło expectante. uenerunt:
osculantes flebiliter beatas reliquias. simulqꝑ
grãs beato martino ꝓ sui absolutione red-¬

Expanded text:
quae posuimus plus in sequenti pensabunt, quae posuimus plus in sequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admirantes suavitatem sonus, interrogant custodes, quid hoc esset. Qui dixerunt: 'Reliquiae domni Martini in Gallicia transmittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinum, ut eos sua visitatione liberaret. Exterritisque custodibus et in fugam versis, disruptis obicibus retenaculorum, liber populus surgit a vinculo, et sic usque ad sancta pignora, populo expectante venerunt, osculando flentes beatas reliquias simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione red
Abbreviated transcription (Latin):
Sr insedente adhuc in patris pectore secta. ñ
continuo integram reciꝑe meruit medicinã.¬
Reuersi autẽ nuncii: narrauer̃t. regi se mul¬
tas uirtutes ad beati tumułu uidisse dicenteᷤ.
Cur aut̃ẽ ñ sanauerit. filiũ tuũ: ignoramꝰ
At ille intelligens ñ ante sanari posse. fili¬
um. nisi equalem cũ patre crederet. xp̃m: in
honore beati martini fabricauit. miro oꝑe
eccłiam: expeditaq uoce ꝓclamat. Si susciꝑe
mereor uiri usti reliquias: quodcũq p̾dica¬
uerint sacerdotes credam. Et sic iterũ suos
dirigit. maiore cũ munere. Qui uenientes
ad beatũ locum: reliquias postulabant. Cũq
eis offerrentur ex consuetudine: dixer̃t. Non
ita faciemus: s nobis quesumꝰ licentia tͥbu¬
atur ponendi. que exinde iterum assumamꝰ.
Tunc partem pallii serici pensatam: suꝑ bea-¬
ti confessoris sepulchrũ posuert̃ dicentes.
Si inuenimus grãm coram expetito patrono.

Expanded text:
Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram reciReversi autem nuntii narraverunt regi, se multas virtutes ad beati tumulum vidisse, dicentes: 'Cur non sanaverit filius tuus, ignoramus'. At ille intellegens, non ante sanari posse filium, nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati Martini fabricavit miro opere eclesiam, expeditamque, proclamat: 'Si suscipere mereor viri iusti reliquias, quodcumque praedicaverint sacerdotes, credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: 'Non ita faciemus, sed nobis, quaesumus, licentia tribuatur ponendi quae exinde iterum adsumamus'. Tunc partem pallii sirici pensatam super beatum sepulchrum posuerunt, dicentes: 'Si invenimus gratiam coram expetito patrono,
Abbreviated transcription (Latin):
eficit lingua sterilis: tantas eupiens s¬
narrare uirtutes. Chararici cuiusclam
regis gallitie filius grauit᷑ egrotabat: qui tale
tedium incurrerat. ut solo spũ palpitaret. Pat̾
autẽ eius: fetide se illi arriane secte una cũ in¬
colis loci subdiderat. Se &e regio illa plus solito
qmͣ alie ꝓuincie: a lepra sordebat. Cumq rex
uideret urgeri filium in extremis: dicit. suis.
Martinus ille quem in galliis dicunt multiᷤ
onis uir enarrate. Cui aiunt. catholicȩ ficdi
ppłm pastoris cura in corpore. positus guber¬
ñ cessat plebi ꝓprie ꝓuidere. Qui ait. Si
hec uera sunt quȩ ꝓfertis. discurrant usq
ad eius templũ fideles amici multa muna
deportantes: ce si obtineant mei infantuli
medicinam: inquisita fide catholica que ille
credidit credam. Pensato auro atq argen¬
do ad filii sui pondus: transmisit ad uenera¬
bilem locum sepulchri. Quo ꝑlati: oblatis
munerib exorant ad beatũ tumułu ꝑ egͦto

Expanded text:
eficit lingua sterilis tantas cupiens enarrare virtutes. Charrarici cujusdam regis Galliciensis filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem ejus foetidae se illi Arianae sectae una cum incolis loci illius subdiderat. Sed et regio illa plus 1013 solito quam aliae provinciae lepra sordebat. Cumque rex videret urgeri filium in extremis, dicit suis: Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis  vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernon cessat plebi propriae providere. Qui ait: Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad ejus templum fideles amici mei, multa munera deportantes; et si obtineant mei infantuli medicinam, inquisita fide catholica, quae ille credidit credam. Pensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulcri. Quo perlati, oblatis muneribus exorant ad Beati tumulum pro aegroto.
Abbreviated transcription (Latin):
is dieb a uerano antistite audiui:
quod quoda tempore dum typi qͣrta¬
ni estu ureretur: expetita beati martini basi¬
lica que in loco illo erat: se celebrata uigilia fu¬
isse sanatum. Nos uͦ ex hoc itinere aruerno
uenientes: reppimus auitum ep̃m. a terciano
typo ita grauiter concuti: ut. etiã si aliquid
cibi sumeret. statim uomitu reiceret. S cde
hoc pignore potu sumpto: calcata febre ro-¬
boratus est.

Expanded text:
is diebus a Verano antitiste audivi, quod quodam tempore, dum typi quartani aestu uriretur, expetita beati Martini basilica, quae in loco illo erat, celebrata vigilia, fuisse sanatum. Nos venientes, reperimus Avitum episcopum a tertiano typo ita graviter concuti, ut etiam si aliquid cibi sumeret, statim rejiceret: sed de hoc pignore potu sumpto, calcata febre roboratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
euerus prb̃r cogno¬
mento sulpieius. a¬
quitanice ꝑuincie
uir. genere &e littera¬
tura nobilis. & pauꝑ¬
tatis arq humilita¬
tis amore conspicuuᷤ:
carus etiã sc̃oꝵ uiro¬
rum martini turonensis ep̃i. & paulini no¬
lensis: scripsit ñ contemnenda opuscula.
Nam epistolas ad amorem cłi ce contẽptum
mundi hortatorias. seripsit sorori sue mul¬
tas: que note sunt. Seripsit & ad p̃dictum
paulinum duas. & ad alios alias. s quia in
aliquib etiã familiaris necessitatꝰ inserta
ẽ causa ñ digeruntur. Composuit & cro¬
nicam. Scripsit. & ad multoꝵ ꝑfectum ui¬
tam beati martini monachi ce ep̃i. signis
ce ꝓdigiis ac uirtutib illustris uiri: & col¬
lationem postumiani ce galli sȩmecliante.
& iudiee. de conu̾satione monachoꝵ orien¬
talium & ipsius martini habitam & in dia¬
logi speciem in duab concisionib comp̃ben¬
nem cautius a sapientib ꝑbonis legendum:
& a minus capientib ꝑ malis refutandum.

Expanded text:
EVERUS presbyter, cognomento Sulpitius, Aquitanicae provinciae, vir genere et litteris nobilis, et paupertatis atque humilitatis amore conspicuus, clarus etiam sanctorum virorum Martini Turonensis episcopi, et Paulini Nolensis notitia, scripsit non contemnenda opuscula. Nam epistolas, ad amorem Dei et contemptum mundi hortatorias, scripsit sorori suae multas, quae notae sunt. Scripsit ad Paulinum praedictum duas, et ad alios alias. Sed quia in aliquibus etiam familiaris necessitas inserta est, non digeruntur. Composuit et Chronica. Scripsit et ad multorum profectum vitam B. Martini monachi et episcopi, signis et prodigiis ac virtutibus illustris viri: et collationem Postumiani et Galli, se mediante et judice, de conversatione monachorum Orientalium et ipsius Martini habitam, in Dialogi speciem, tribus incisionibus comprehennem cautius a sapientibus pro bonis legendum, et a minus capacibus pro malis refutandum.
Abbreviated transcription (Latin):
minimã dicturus sum: ẜ tam̃ dic̃a. Apud
nemausum epõꝵ sinodus habebat᷑. Ad quã
quidem ire noluerat: s quid gestum eẽt
scire cupiebat. Casu cum eo iste sulpitius na-
uigabat: s ꝑcul ut semꝑ acȩteris in remo-¬
ta nauis parte solus residebat. Ibi ei angłs
quid gestum eẽt in sinodo nunciauit. Nos
postea tempus babiti concilii sollicite. requi¬
rentes: satis comꝑtum habuimus ipsũ diẽ
fuisse conuentus: ce ea ibi ab ep̃is fuisse de¬
cum maxime gallus nec dum explicitis q̃
statuerat referre loqueretur: puer familia¬
ris ingressus ẽ: nuncians refrigeriũ prb̃rm
stare ꝓ forib. Dubitare cepimus. utrũ galłu
adhuc eẽt melius audire: an ex obtatissimo
nobis uiro. qui officii causa ad nos ueniebat.
occurrere. Tum gallus. Etiamsi ñ ob aduen¬
tum sc̃issimi sacerdotis relinquenda nobis
hec eẽt oratio: nox ipsa cogebat huc usq ꝓ
tractum finire sermonem. Uerum quia

Expanded text:
minimam dicturus eum, sed tamen dicam. apud minimam dicturus eum, sed tamen dicam. apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cvigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decum maxime Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonem. uerum quia
Abbreviated transcription (Latin):
titum. Dicam inquit uobis: s uos queso nul¬
li dicatis. c̃ lgnes. tecla. & maria:. mecũ fuer̃t.
Referebat autẽ nobis uultũ atꝙ habitum
singularum. Nec uͦ illo tantũ die: s freqͦn¬
ter se abeis confessus ẽ uisitari. Detrũ etiã
&e paulũ apłos. uderi a se sepius ñ negauit.
Iam uͦ demones ꝓut ad eum quisq ueniss:
suis nominib increpabat. Mercuriũ ma¬
xime patiebatur infestum: iouem brutum
atq hebetem ẽs̃ dicebat. Hȩc plerisq in eo¬
dem monasterio constitutis. incredibilia
uidebantur: ne dũ ego confidam omnes
qui hec audient credituros. Nam nisi me-¬
stimabilem uitã atq uirtutem martinus
egisset. nequaqͣm apud nos tanta gła p̾ditꝰ¬
haberetur: quãqͣm minime mirũ si in oꝑib
martim infirmitas humana dubitauerit.
cũ multos hodieq uideamus ne ȩuangłiis
quidem credidisse.
martino autẽ sepe angłos uisos: fami¬
liariter & sensimus. & exꝑti sumꝰ. Rem

Expanded text:
titum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quatitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaqhaberetur: quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitas humana dubitaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A a Martino autem saepe angelos uisos familiariter et sensimus et experti sumus. rem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓforib illus excubantes. iam ꝑ aliqͦt horas
cum silentio sedebamus. ingenti horrore.
&e tremore. ac si ante angłi tabernacułu
mandatas excrbias duceremus: cũ quidem
clauso cellule sue ostio. nos ibi ẽẽ nesciret.
Interim colloquentium murmur audiui¬
mus: ce mox horrore quod̃a circũsundim᷑
ac obstupescentes nec ignorare potumus.
nescio quid fuisse diuinũ. Post duas fere
horas: ad nos martinus egreditur. Ac tum
eum iste sulpitius. sicut apud etm nemo
ni fuisset horroris. qd̃ fatebamur nos ambo
sensisse. uel cũ quib fuisset in cellula collo¬
cutus: tenuem enĩ nos licet. & uix intellectũ
sermocinantiũ sonum dicebanrꝰ ꝓ foribus
audisse. Tum ille diu multũq cunctatus:
s nichil erat quod ei sulpitius ñ extorqus¬
ret inuito: incredibiliora forte dicturus sũ.
s xp̃o teste ñ mentior: nisi quisqm̃ ẽ tam
sacrilegus. ut martinũ estimet fuisse men-

Expanded text:
pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius sicut apud eum nemo ni fuisset horroris quod fatebamur nos ambo sensisse, vel cum quibus fuisset in cellula collocutus: tenuem enim nos licet et vix intellectum, sermocinantium sonum pro foribus audisse. Tum ille diu multumque cunctatus sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret invito. Incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior: nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinum
Abbreviated transcription (Latin):
tinum sacerdos. ñ ad suam iniuriam retu¬
lisset⁊ Quos aduersum scãm uirginẽ motꝰ.
quantasq iras mente concepisset:Hereti¬
cam iudicasset: & anathematiranda esse
decreuisset. Quam uͦ illi beatȩ animȩ illas
uirgines p̃tulisset. quȩ crebris occur sib
ubiq se p̃bent obuias sacerdoti: que conui¬
uia sumptuosa disponunt: que una pariter
accumbunt: Se quo me ducit oratio: Pau¬
lulum iste liberior sermo repͥmendus est:
ne in aliquoꝵ forsitan incurrat offensam.
Et̾enĩ infidelib obuirgationis uerba ñ ꝓde¬
runt: fidelib autẽ satisfaciet exemplum.
Nerũ ego ita uirtutẽ huius uirginis p̃dica¬
bo: ut tam̃ nichil illis que ad martinũ ui¬
dendum. ex longinquis regionib sepe ue-¬
nerunt. arbitrer derogandũ. Siquidem
hoc. beatũ uirũ frequenter affectu: etiam
angłi frequentarunt.
eterum id quod dicturus sum postu¬
recte ꝑbibeo. Quod̾a die ego & iste sulpitius

Expanded text:
tinum sacerdos non ad suam iniuriam rettutinum sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente concepisset ? haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil illis, quae ad Martinum uidendum ei longinquis regionibus saepe uenerunt, arbitrer derogandum, siquidem hoc beatum uirum frequenter affectu etiam angeli frequentarint. Ceterum hoc, quod dicturus sum, Surecte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ exultatione uirtutẽ. inusitatũ in bis dũ¬
taxat regionib gaudebat exemplũ. Ergo cũ
haud longe ab illa uillula nos manere nox
imminens coegisset: xenium beato uiro ea¬
dem illa uirgo transmisit. fẽcitq martinus:
quod antea ñ fecerat. Dullius enĩ ille. unqͣm
xenium: nullius munus accepit. Dicħ ex his
que uirgo uenerabilis miserat refutauit:
dicens benedictionẽ illius a sacerdote mini¬
me respuendam: quȩ eẽt multis sacerdotibꝰ
p̃ferenda. Audiant queso uirgines istud
exemplũ: ut fores suas si eas mali obsidere
uoluerint. etiam bonis claudant. Et. ne im
ꝓbis ad se sit liber accessus: ñ uereantur
excluders etiam sacerdotes. Totus hoc mun¬
dus exaudiat: uideri se a martino uirgo ñ
passa ẽ. Non utiq illa qualemcũꝙ. quecũꝙ
a se reppulit sacerdotem: s in eius uiri con¬
spectu puella ñ uenit: quẽ uidere salus ui¬
dentium fuit. Quis autẽ hoc alius p̃t̾ mar¬

Expanded text:
cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumcum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Mar
Abbreviated transcription (Latin):
credo. quo affectu nobis cũ & tu cor̃a adeẽs.
illam uirginem p̃dicaret: que ita se penitꝰ
ab om̃ium uiroꝵ ocłis remouisset: ut ne
officii causa uisitare uellet ammiserit. Nam
cum ꝓpt̾ agellum illius p̾teriret. in quo se ĩa
ante complures annos pudica cohibebat.
audita fide illius atq uirtute diuertit:
ut tam illustris meriti puelła religioso of¬
ficio ep̃c honoraret. Nos consequentes ga
uisuram illam uirginẽ putabamus: si qͥdem
hoc in testimoniũ uirtutis suȩ ẽẽ habiturã.
ad qũã tanti nominis sacerdos deposito ꝑ¬
positi rigore uenisset. Uerũ illa fortissimi
iuncla ꝓpositi: ne martini qͥdem contẽplati¬
one laxauit. Ita uir beatus accepta ꝑ aliã
feminam excusatione laudabili: ab illius
forib. que uidendam se salutandamq ñ
dederat letus abscessit. Ouirginẽ głosam:
que ne a martino quidem passa ẽ se uideri.
Omartinũ beatũ. qui ilła repulsam ñ ad
contumeliam suã duxit: s magnificans illiꝰ

Expanded text:
credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne officii causa visitare vellet, admiserit: nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se jam ante complures annos pudica cohibebat; audita fide illius atque virtute divertit, ut tam illustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. Nos consuisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius
Abbreviated transcription (Latin):
munus. p̾uilegia sedis apłies largitus est:
quatenus nullus ep̃oꝵ in p̃fato cenobio qͦli¬
bet iure dominari conaretur. Ptꝰ ꝑceptũ
optatum munus: ad patriam remeare nisi
sumus. Cumq ꝑacto itineris spacio. tusca¬
na aruapt̾ponentes appennina artigissemꝰ
rura. & ꝓpe castrũ eui bismantũ nom̃ est
uenissemus: tanta uis febriũ bertulfũ opp̃s¬
sit. ut om̃ino morte p̃ueniri erederet᷑. Egres¬

Expanded text:
munus, privilegia sedis apostolicae largitus est, munus, privilegia sedis apostolicae largitus est, quatenus nullus episcoporum in praefato caenubio quolibet iure dominare conaretur. Percoeptum ergo optatum munus, ad patriam remeare nisi sumus. Cumque, peracto itineris spatio, Tuscana arva postposita, Appennina attigimus rura et propter castrum cui Bismantum nomen est venissemus, tanta vis febrium Bertulfum oppressit, ut omnino morte praeveniri crederetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq illi qm̃uis a barbaro & arriane. secte
credulo talia fari cernerent: poscunt ut sup¬
plemento publico qualiter rome ad sedem
apłicam uenire queant fulciantur. Largito
gͦ beneficio regio cultu. romã usq suprafatꝰ
rium papam accessit. Qui cũ rei causam
patefecisset: ille de industria querit. quȩ sit
cuncta alacri animo in aures p̃sulis diges¬
sisset: placuit. gͦ honorio regularis series.
religionis cultus. ac humilitatis inditia.
Genuit gͦ eum quantisꝑ: &. cotidiano affa¬
mine ipsum est roborare nisus. ut cepti it¬
neris laborem ñ relinqueret: & arrians
pestis ꝑfidiam euangłii mucrone. ferire
non abnueret. Erat enĩ uenerabilis p̃sul
honorius sagax animo. uigens consilio: do¬
ctrina clarens. dulcedine ⁊ humilitate pol¬
lens. Letabatur egentib sociũ reppisse. cũ¬
quo dulcia ꝑmeret affamina: nec ꝓrsus
delectabatur. ut cito ab eius consortio segre

Expanded text:
Cumque illi quamvis a barbaro et Arianae sectae Cumque illi quamvis a barbaro et Arianae sectae credulo talia fari cernerent, poscunt ut supplemento publico qualiter Romae ad sedem apostolicam venire queant fulciantur. 6. Largito ergo beneficio, regio cultu Romam usque supradictus rium papam accessit. Qui cum rei causam patefecisset, ille de industria quaerit quae sit cae. Cumque cuncta alacri animo in aures praesulis digessisset, placuit religionis cultus hac humilitatis indicia. Tenuit ergo eum quantisper, et cottidiano effamine Bertulfum roborare nisus, ut cepti itineris laborem non relinqueret et Arrianae pestis perfidiam euangelico mucrone ferire non abnueret. Erat enim venerabilis praesul Honorius sagax animo, vigens consilio, doctrina clarens, dulcedine et humilitate pollens. Laetabatur egentibus socium repperisse, quo dulcia promeret effamina, nec prorsus delectabatur , ut cito ab eius consortio segreg
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ictu quatere: excitans quendã ꝑuum
nomine dertornensis urbis pontificẽ: qͥ ut
subiectũ sibi p̾fatum abbatẽ cũ cenobii supple¬
mento faceret. om̃i ui intendebat: aggressus
pͥmũ aulicos uel pontifices uicinos. muneri¬
be temptare. Cumq sibi unctos gauderet:
regi ꝑ eos suadere. adiit. Regnabat enĩ eodem
tempore ariouualdus longobardus. S cum
nichil aliud a rege in responsis recepissent.
nisi ut eccłiastico iure ꝑbarent. utrũ cenobia
ꝓcul aburbib. ita episcopali debeant mini¬
strare dominio: ille om̃s quos potuit. suo
aulicis clam p̾fato bertulfo qͥd de cenobiis
gestirent mandauit. Ille missos exꝑiendi
causa ad regem direxit. Quib ariouualdꝰ.
ñ inquit meũ ẽ sacerdotũ causas discerne¬
re: quas synodalis examinatio ad purũ de¬
bet ad ducere. Sciscitant᷑ ill.si illoꝵ sit fauctor
consilii. Nequaqm ait se eis fauere: qui ad¬
uersũ dĩ famułu molestias uellent generare.

Expanded text:
tatis ictu quatere. Excitavit quemdam Prowm tatis ictu quatere. Excitavit quemdam Prowm nomine Dertonensis urbis pontificem, qui ut subjectum sibi praefatum abbatem cum coenobii supplemento faceret omni vi intendebat. Aggressus primum aulicos vel pontifices est vicinos muneribus tentare. Cumque sibi junctos gauderet, regi per eos suadere adiit. Regnabat enim eodem tempore Ariowaldus Longobardus. Sed cum nihil aliud a rege in responsis recepissent, nisi ut ecclesiastico jure probarent utrum coenobia procul ab urbibus ita episcopali debeant ministrare dominio, ille omnes quos potuit suo aulicis clam praefato Bertulfo quod rei fomenta gestirent mandavit. Ille missos experiendi causa ad regem direxit, quibus Ariovualdus: « Non, inquit, meum est sacerdotum causas discernere, quas synodalis examinatio ad purum debet adducere. » Sciscitantur illi si illorum sit fautor consilii. Nequaquam ait se eis favere, qui adversum Dei famulum molestias vellent generare.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso tantisꝑ moratus ẽ. Deinde ad uen̾abile
uirũ eustasium luxouiũ ꝑrexit. Quo diu
subiectus sc̃e regulȩ religioniq gratꝰ om̃ibꝰ
mansit: exin aduentante beato atala ex
tati subiunctus ẽ. Quia erat illis cor unũ
& anima una: nec quicqm discordie. mane.
monebant. Abiit gͦ post uestigia uen̾ãbi¬
lis atale: ausonieq sinib receptꝰ. in ebobi¬
ensi cenobio sub obedientia beati atale. ꝑ¬
mansit. Cumq reꝑtor rerũ sepefatũ patrẽ
atalam. ad cȩlestia regna post erumnas se¬
culi uexit: omnis contio monachoꝵ uoce
animoq unito. inpaterno amore ailint.
bertulfum sublimamus. Qui ꝑ tredecim an¬
nos om̃i diligentiş studio plebem docere: ac
imbuere salubrib monitis ñ omisit. S quid
in his temporib gesserit: memoriȩ tradendu
est. Cum iam egregiis morib bonitate & dis¬
ciplina scientiaq moderante plebẽ regeret:
cepit antiquuᷤꝰ anguis quietẽ mentis adu̾si-¬

Expanded text:
ipso tantisper moratus est. Deinde ad venerabilem ipso tantisper moratus est. Deinde ad venerabilem virum Eustasium perrexit, quo diu subjectus sanctae regulae, religionique gratus omnibus mansit. 3. Exin adventante beato Attala ex tati subjunctus est, quia erat illis cor unum et anima una, nec quidquam discordiae manebatmutarent. Abiit ergo post vestigia venerabilis Attalae, Ausoniaeque sinibus receptus, in Ebobiensi coenobio sub obedientia beati Attalae permansit. Cumque Repertor rerum saepefatum Patrem Attalam ad coelestia regna post aerumnas saeculi evexit, omnis concio monachorum voce animoque unito: In paterno honore, aiunt, Bertulfum sublimamus. Qui per tredecim annos omni diligentiae studio plebem docere ac imbuere salubribus monitis non omisit. Sed quid in his temporibus gesserit, memoriae tradendum est. 4. Cum jam egregiis moribus bonitate et disciplina, scientiaque moderante, plebem regeret, coepit antiquus anguis quietem adversi
Abbreviated transcription (Latin):
tenda: ut sicut nobis p̃cedentium exem-¬
pla uberius religionis studia generant.
ita postmodu posteritati nr̃oꝵ tempoꝵ acta
augm̃ta pariant: dumq aliis imitanda
ꝓpagamus: nobis sepuis memoranda opponi¬
mus. Uenerabilis etenim bertulfus ebobi-¬
ensis cenobii p̾sul. cuiꝰ suꝑiꝰ fecimꝰ m̃tionẽ.
quis qnͣtu̾q fuerit. a nobis ñ est obmuten.¬
dum tradere memorie: s prius qualis con¬
uersatio ẽ scł̃o fuerit memorandũ ẽ. fu̾it.
enu genere nobilis licet gentilis: consan¬
guineus arnulfi metensis urbis pontifi¬
cis. Qui cũ p̃fatum pontific̃ẽ arnulfũ. ad
cultũ religionis post aulicos honores pom
.xit. nisus ẽ & ipse calcando t̾rena. celestia
desiderare. Postposuit patrẽ. natale solum.
pompas orbis uxta euangłii uocẽ: postre.¬
mũ amissione rerũ nudus tollendo cruc̃e.
ac semet ipsũ abnegando. secutꝰ est. xp̃m:
iunctũq supͣdicto pontifici arnulfo. cum

Expanded text:
tenda, ut sicut nobis praecedentium exemtenda, ut sicut nobis praecedentium exempla uberius religionis studia generant, ita postmodum posteritati nostrorum temporum augmenta pariant; dumque aliis imitanda propagamus, nobis saepius memoranda opponimus. Venerabilis etenim Bertulfus Ebobiensis coenobii praesul, cujus superius fecimus mentionem , quis quantusque fuerit, a nobis non est omittendum tradere memoriae, sed prius qualis conversatio in saeculo fuerit memorandum est. 2. Fuit enim genere nobilis, licet gentilis, consanguineus Arnulfi Mettensis urbis pontificis. Qui cum praefatum pontificem Arnulfum ad cultum religionis post aulicos honores, infxit, nisus est et ipse calcando terrena coelestia desiderare. Postposuit patrem, natale solum, pompas orbis juxta Evangelii vocem; postremum amissione rerum nudus tollendo crucem ad semetipsum abnegando secutus est Christum. Junctus supradicto pontifici Arnulfo , cum
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ habebis. ꝑ mansit gͦ cib ꝑ uertentis
anni metam: nec ꝓrsus aliud edebat qmͣ
surfures frondesq arboꝵ. aut herbarũ agre¬
stium: & fecem que ex ceruisiȩ reliquiis ꝑicit᷑.
Quid enim fuerit. ut diaboli uoce. fragilis
mens miserȩ transgressionis conscia obiur¬
garetur: nisi quia p̃sentium penarũ imma¬
nitas non sineret animã postinodu cruciati¬
b damnari: Et diuina pietas uoluit ꝑeũ
impperia consentientis deꝑmere. ꝑ quẽ fuerat.
transgressio ꝓpagata: & hunc habere uĩdicem.
cuius suasionib malis dui decepta obtemꝑa¬
uerat: ut post penas illatas cognosceret. ñ
diabolo s creatori debere creaturã obedire.
uam p̾clara sint moni iii.¬
menta iustoꝵ: doctoꝵ ordo ꝑ tempo¬
rum uicissitudines studuit posteritati
declarare. Que gͦ nunc nrĩs noscuntur
patrata temporib. nequaqm silendo. ne¬
gligentie somno torpente sunt p̃termit.¬

Expanded text:
cibum habebis'. Permansit ergo cibus per vertentis cibum habebis'. Permansit ergo cibus per vertentis anni metam, nec prorsus aliud edebat quam furfures frondesque arborum aut herbarum agrestia et fecis quae ex cervisae reliquiis proiciuntur. Quid enim fuerit, ut diaboli voce fragilis mens miserae transgressionis conscia obiurgaretur, nisi quia praesentium poenarum immanitas non sineret animam postmodum cruciatibus damnari? Et divina pietas per eum voluit inproperia consentientis depromere, per quem fuerat transgressio propagata, et hunc habere indicem, cuius suasionibus malis diu decepta obtemperaverat, et post poenas inlatas cognoscere, non diabolo sed creatori debere creaturam obedire.uam praeclara sint monimenta justorum, doctorum ordo per temporum vicissitudines studuit posteritati declarare. Quae ergo nunc nostris noscuntur patrata temporibus, nequaquam silentio negligentiae somno torpente sunt praetermit
Abbreviated transcription (Latin):
denuo ꝑ transgressionis uitium de parady¬
so euellere tẽptauit: q̃ gulȩ auiditatẽ ac e¬
suriem furtiuo cibo aggressa ẽ satiare: qd̃¬
facinus ꝑspacia tempoꝵ ñ dep̃hensa patra¬
uit. nec ꝑrsus alicui ex sodalib patefactũ
est. Cumq gͦ diugulȩ auiditas anim̃a
macularet. dedit iustus arbiter iustã sen¬
tentiam suꝑ iniustam anima: coeripuit.
grauissimũ facinus pena grauiori: ac suꝑ
fessos artus excitauit odium liciti cibi. nec
ualebat turbata mens aliud qͥcqmͣ quam
furfures frondesq. &e herbarũ agrestium
mixturã edere. Cumq iam ꝑ dies multos
hec ultio suꝑ animã transgressione decep¬
tam maneret: cũ hela refectionis sup̃-¬
dictũ cibũ afferri postularet. uidit speci¬
em apri magni secũ comedere: & more ce¬
nose suis cibos grunnio uentilare. At illa
pauefacta: int̾rogauit. que eẽt. Respondit.
comedi: &e amodo scias. ꝑ anni circułu hũc

Expanded text:
denuo per transgressionis vitium de paradidenuo per transgressionis vitium de paradiso evellere excitavit. Gulae a viditatem ac esuriem furtifacinus per spatia temporum non deprehensa patravit, nec prorsus alicui ex sodalibus patefactum est. Cumque ergo diu gulae aviditas animam macularet, dedit iustus arbiter iustam sententiam super iniustam animam, corripuit gravissimum facinus poena graviori ac super fessus artus excitavit odium liciti cibi, nec valebat turbata mens aliud quicquam quam furfures frondesque et herbarum agrestium mixturam edere. Cumque iam per multos dies haec ultio super animam transgressione deceptam maneret et sibi hora refectionis supradictum cibum adduci postularet, vidit speciem apri magni secum comedere et more cenosae suis cibos grunnio ventilare. At illa pavefacta interrogavit, quid esset. Respondit bcomedi, et amodo scias per anni circulum hunc
Abbreviated transcription (Latin):
densis urbis: & waldebertus abba luxoui.¬
ensis cenobiĩ. Nam &e egre queda quȩ de
eodem oleo sunt attrectate: pristine sunt.
sanitati reddite. Blithilcdis u om̃i iocundi¬
tate repleta: felicem p̃stolabatur exitũ. Que
cũ cȩlo animã reddidisset:. tanta suauitas
odoris cellulam repleuit: ac si balsama inibi
crederes desudare. Qd̾ hoc fuerit. ut hanc
creaturam aque. in lactis speciem uerteret.
uel oleum fluendo multiplicari iuberet:
nisi quia miseratio diuina aliis ostendere
uoluit. qualiter supradicta nocte diuina
clementia egram uisitauit. Et du illa soda¬
lib noluit indicare qͥd uidisset: uirtutis
sue omp̃c uisitationis uestigium reliquit.
latarum. ñ omisimus tradere posteritati:
simulq que ad terrorem dure ac ignaue
menti ꝓfuisse comꝑimus intimare curamꝰ.
Quedam etenĩ puella nobilis genere. ad su-
colla submittere uenit: s bone uite inten¬
tam ac religionis formã aggressꝰ anguis.

Expanded text:
densis urbis, et Waldebertus abba Luxovidensis urbis, et Waldebertus abba Luxoviensis coenobii. Nam et aegrae quaedam quae de eodem oleo sunt attrectatae, pristinae sunt sanitati redditae; Blithildis vero omni jucunditate repleta felicem praestolabatur exitum. Quae cum coelo animam reddidisset, tanta suavitas odoris cellulam replevit, acsi balsama inibi crederes desudare. Quid hoc fuerit ut hanc creaturam aquae in lactis speciem verteret, vel oleum fluendo multiplicare juberet, nisi quia miseratio divina aliis ostendere voluit qualiter supradicta nocte divina clementia aegram visitavit? Et dum illa sodalibus noluit indicare quid vidisset, virtutis suae omnipotens visitationis vestigium reliquit. tarum miracula non omisimus tradere posteritati, simulque quae ad terrorem durae et ignavae menti profuisse comperimus intimare curamus. Quaedam etenim puella nobilis genere ad supracolla submittere venit, sed bonae vitae intentam ac religionis formam aggressus anguis,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sopor opp̾ssit: sicq noctis meta traie¬
cꝰta. absq sodalium solamine egra noctẽ.
ꝑegit. Ruentegͦ diei crepusculo. cũ maru¬
tinas laudes dño cecinissent: intuita lu-¬
cernam quã oleo limphaq oppleuerat. in
lac commutatam: querit exꝑim̃tum. u¬
drum hoc quepiã sodaliũ commutasset.
Illȩ inquiunt. An nescis quia hic lac ñ fu¬
erit: Gunc egra ait. Nequaqm hoc lac oro
urãm animã consumite: ac inquirere sini-¬
de. Cumq illȩ attentius cognoscere uellent.
matre uocant: reiq causam indicant. Illa
itaq ut diligentius cognosceret: oleũ a lacte
separari iubet. Cũqi separassent oleũ a lacte:
nicħ suꝑspecie lactiꝰ remansiss: cep̃ oleũ denuoeͦs¬
cere: ⁊ ubi̾us a uase manare. Gc̃ demũ hȩ q̃ asta¬
bant cdi uirtutẽ cognouere: qd̾ studio oi colle¬
gert ÷ de industria in sacrarioꝯ dider̃t. Testes
sunt huiꝰ rei burgundofora pontifexqi mel¬

Expanded text:
omnes sopor oppressit: sicque noctis meta trajeomnes sopor oppressit: sicque noctis meta trajecta, absque sodalium solamine aegra noctem peregit. Ruenti ergo diei crepusculo cum matutinas laudes Domino cecinissent, intuita lucernam quam oleo lymphaque oppleverat in lacte commutatam, quaerit experimentum utrum hoc quispiam sodalium commutasset. Illae inquiunt: An nescis quia hic lac non fuerit? Tunc aegra ait: Nequaquam hoc lac oro vestram animam consumite, ac inquirere sinite. Cumque illae attentius cognoscere vellent, Matrem vocant, reique causam indicant. Illa itaque ut diligentius cognosceret, oleum a lacte separare jubet. Cumque segregassent oleum a lacte et nihil super specie lactis remansisset, coepit oleum denuo crescere et uberius a vase manare. Tunc demum hae quae astabant Dei virtutem cognovere, quod studio omni collegerunt et de industria sacrario condiderunt. Testes sunt hujus rei Burgundofara, pontifexque Mel
Abbreviated transcription (Latin):
uari. simulq animã a corpore abduci ui¬
dit. Cumq iam in altũ nubes eleuata fuiss.
o eius aures canentiũ uoces ñ audirent. tũ
demũ egra sodales excitare ualuit: ac ut so¬
rori debitos cantus ꝑsoluerẽt monuit. Ip-¬
saq ꝑseptem deinceps dies grauib febriũ
ictuata correptionib: octauo die uitam
finiuit.
ost hec gͥ bonitatis ac muneris insti¬
tutor: rursus pietatis sue munera
largiri ñ distulit. Nam quecl̃a puella noĩe
blithildis. intra adolescentie annos. in supͣ¬
dicto cenobio conu̾sa ẽ. Que cũ diu regula¬
ris discipline habenis confecta. immobili de¬
siderio celestia p̾mia desideraret: euenit.
ut iustus arbiter. iustã animã iusticiȩ co¬
pia plenã cȩlis condere uellet. Cũq ĩa in
extremis posita lum̃ posceret noctium ꝑ
successiones corã se accendi ut sacre lectio¬
nis p̾conia lege̾ posset: et una earũ quȩ assi¬
stebant uas quodd̾a oleo limphaq repless.

Expanded text:
vari, simulque animam a corpore abduci vivari, simulque animam a corpore abduci vidit. Cumque jam in altum nubes elevata fuisset, et ejus aures canentium voces non audirent, tum demum aegra sodales excitare valuit, ac ut correptae debitos cantus persolverent monuit; ipsaque per septem deinceps dies gravibus febrium ictuata correptionibus, octavo die vitam finivit.osthaec igitur bonitatis ac muneris institutor rursus pietatis suae munera largiri non distulit. Nam quaedam puella nomine Blithildis intra adolescentiae annos in supradicto coenobio est conversa. Quae cum diu regularis disciplinae habenis confecta immobili desiderio coelestia praemia desideraret, evenit ut justus Arbiter justam animam justitiae copia plenam coelis condere vellet. Cumque jam in extremis posita lumen posceret noctium per successiones coram se accendi, et sacrae lectionis praeconia ante se legi, una earum quae assistebant vas quoddam oleo lymphaque replesset,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ꝑeuntium. salus ex religione ac uigo
tionis solamina ꝑdiere. Nam quedã uirgo
nomine landoberga. cũ iam extremas pre¬
sentis uite expectaret amittere horas: om-¬
nimͦ anxietatũ mole uallata. ualidis ictu¬
ata dolorum stimulis. tantummͦ exitꝰ uite
expectabat solamen. Cumq iam adeẽt uo-¬
catio ꝑsilentem noctem. & om̃s que egram
excubiis curabant. sopore dep̃ssȩ somnum ca-¬
perent: una tantumm egͥtudine fessa. noĩe.
gernomeda. inibi int̃ sodales ꝑuigil reman¬
serat. Cumq gͦ ut diximus extremos expecta¬
ret exitꝰ. nubes densa atq rutilo quodammͦ
fulgore ꝑmixta stratũ oꝑuit: simulq uoces
canentiũ st̃ auditȩ atq exultantiũ: cantemꝰ
dño głose enĩ honorificatꝰ est. Ut gͦ audiure.
gernomeda canentiũ ꝑsonare uoces: cepit
anxia excitare sodales. S cũ nullomͦ aliqũa
excitare potuisset: attentius finẽ rei expecta¬
uit: cum paulatim nubem ab strato suble-¬

Expanded text:
mentis pereuntium, salus ex religione ac vigormentis pereuntium, salus ex religione ac vigortionis solamina prodierunt. Nam quaedam virgo, nomine Landeberga, cum jam extremas praesentis vitae exspectaret amittere horas, omnique anxietatum mole vallata, validis ictuata dolorum stimulis tantummodo exitus vitae exspectabat solamen. Cumque jam adesset vocatio per silentem noctem, et omnes quae aegram excubare curabant sopore depressae somnum carpebant, una tantummodo aegritudine fessa nomine Gernomeda inibi inter sodales pervigil remanserat. Cumque ergo, ut diximus, extremos exspectaret exitus, nubes densa atque rutilo quodammodo fulgore permista stratum operuit, simulque voces canentium auditae atque exsultantium: Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est. Ut ergo audivit Gernomeda canentium personare voces, coepit anxia excitare sodales. Sed cum nullo modo quanquam excitare potuisset, attentius finem rei exspectavit, qua paulatim nubem ab strato suble
Abbreviated transcription (Latin):
ac frendere ceꝑunt. &e stridentes dicere cras
cras: & intĩm supradictam uoc̃e repetere expe¬
ctate expectate: sustinere paululũ sustinete.
Inter quas uoces extremũ alitũ dimiserunt.
iubet. Supra quarũ tumulos: glob ignis
in modũ clipei intͣ triennium sepe apparuit.
Presertim quadragesime diebr usq ad ad-¬
uentum sci pasche. uel etiã uigilia natalis
dñi .feruentior apparebat: simulq uoces tu¬
multuantis turbe multe ꝑsonabant. Int̾ qͦs
a iusto iudice suꝑ iniustas animas illatam:
Accedensq ad tumułu exꝑim̃to querit. si
cadauera qmuis putredine corrupta in se¬
cta corpora condita erant. repꝑit int̾ius se
residui suꝑesse cadaueris p̃ter fauillas ue¬
stium. Mansit itaq ꝑ tͥennium illate sen-¬
tentie seueritas: ut terror damnatarũ timo¬
rem augeret sodalium remanentiũ: eẽtq cor¬
reptio uiuentiũ. pena illata mortuarum:
&e ex negligentia uel tepore inmo duricia

Expanded text:
ac frendere coeperunt et stridentes dicere: 'Gras, ac frendere coeperunt et stridentes dicere: 'Gras, cras', et interim supradictam vocem repetere: 'Expectate, expectate, sustinete paululum, sustinete'. Inter quas voces extremum alitum dimiserunt.  iubet. Supra quarum tumulos globus ignis in modum clipei intra triennium crebro apparuit, praesertim quadragesimae diebus usque adventum sanctae paschae, vel etiam vigilia natalis Domini ferventior apparebat, simulque voces tumultuantis turbae multae personabant. Inter quas a iusto iudice super iniustas animas inlatam, accedensque ad tumulum, experimento querit, si cadavera quamvis putredine corrupta in secta corresidui superesse cadaveris praeter favillas vestium. Mansit itaque per triennium illatae sententiae severitas, ut terror damnatarum timorem praeberet sodalium remanentium, essetque correptio viventium poena illata mortuarum; et ex negligentia vel tepore imo duritia
Abbreviated transcription (Latin):
iterato ut int̃ supp̃mas horas ꝑ confessionẽ.
facinus pandant. Cumq obdurato corde
nichil remedii caꝑe uellent: int̾ flagella
clamare ceꝑunt. Sustinete paululũ sustine¬
te: nec ꝓrsus expectantes urgete. Cũq aliȩ.
inquirerent a quib sustineri rogarent: ai¬
unt. Non aspicitis turbas ethiopũ aduentan¬
dium: que nos raꝑe. &e abducere uolunt. Cũ¬
q hȩ que aderant terribile dictu mirarert᷑.
audiunt fragorem supra celluła &e tegum̃¬
ta ꝑsonantia: ostiumq cellulȩ ui patefactũ.
ita ut nigrescentes umbras astare. cerneren.
& uoces crebro eas clamantes ꝑ nomina audi¬
rent: ita ut uix que aderant signo crucis
armatȩ ad psallendi officiũ detente ualerent
astare. Tanti doloris atq meroris euentu mat̾.
urget. ut ꝑ confessionem pandant uitia: et
sacri corporis cõmunione roborent᷑. At ille au¬
dita sacri corporis mentione. garrire dentib

Expanded text:
iterato ut inter supremas horas per confessionem iterato ut inter supremas horas per confessionem facinus pandant. Cumque obdurato corde nihil remedii capere vellent, inter flagella clamare coeperunt: Sustinete paululum, sustinete, nec prorsus expectantes urgete. Cumque aliae inquirerent a quibus sustineri rogarent, aiunt: Non aspicitis turbas Aethiopum adventantium, quae nos rapere et abducere volunt? Cumque haec quae aderant terribile dictu mirarentur, audiunt fragorem supra cellulam et tegumenta personantia, ostiumque cellulae patefactum vi, ita ut nigrescentes umbras astare cernerent, et voces crebro eas clamantes per nomina audirent, ita ut vix quae aderant signo crucis armatae ad psallendi officium detentae valeant astare. Tanti doloris atque moeroris eventu Mater urget, ut per confessionem pandant vitia, et sacri corporis communione roborentur. At illae audita sacri corp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgresse fugam arripent:ac ad ꝓpͥa reme¬
are uellent. Cumqi ꝑ densam noctẽ abiren.
nec ꝓrsus ꝑ densitate caliginis uiã tene.¬
re quiussent: astitit ad leuam diaboluˢ
ac lum̃ in modũ lucerne arte. qua ualu¬
it assimilauit. Monstrauitq uiã ad scłi
reducem:ac tergiuersationi uires adue¬
xit. Cumq ad locũ ꝑuenissent destinatũ:
subsequentib inquisitoribr. nullis obstan¬
dibꝵ ad p̾fatum cenobiũ rugata fronte re¬
deunt. Quo cũ redissent. actoq scrutami-¬
ne que. causa discede eas coegisset: respon¬
dent se fore telis stimulatas diaboli: ce m̃tes
nequaqͣm habere posse directas. Que diucdu
ab omni congregatione obiurgarent᷑. & ne¬
quaqm cunctarũ ꝑficeret. correptio: diuina
ultione ambȩ ꝑcussȩ. meritas luere. didicere
penas. Cumq anxia mat̾ monasterii sepe p̾fa¬
ta quereret. q̃ penaꝵ occasio foret. & nullate.¬
nus ueritatem exprimere ualerent: hortat᷑

Expanded text:
progressae fugam arriperent, et ad propria remeprogressae fugam arriperent, et ad propria remeare vellent. Cumque per densam noctem abirent, nec prorsus pro densitate caliginis viam tenere quivissent, astitit ad laevam diabolus, ac lumen in modum lucernae arte qua valuit assimilavit, monstravitque viam ad saeculi reducem ac tergiversationi vires advexit. Cumque ad locum pervenissent destinatum, subsequentibus inquisitoribus nullis obstantibus ad praefatum coenobium rugata fronte redeunt. 16. Quo cum redissent, actoque scrutamine quae causa discedendi coegisset, respondent se fore telis stimulatas diaboli, et mentes nequaquam habere posse directas. Quae diu dum ab omni congregatione objurgarentur, et nequaquam cunctarum proficeret correptio, divina ultione ambae percussae meritas luere didicere poenas. Cumque anxia Mater monasterii saepepraefata quaereret, quae poenae occasio foret, et nullatenus veritatem exprimere valeret, hortatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ confessionẽ ꝑdunt. Aggressus deinceps
alias duas antiquus anguis. quas nouiores
ac multo imbecilliores conu̾satio reddebat.
tẽptare. compulit primũ ne confessionẽ uerã
peccatorum ore ꝓmerent. Erat enĩ consue¬
tudo ipsiꝰ monasterii. ut ter in die ꝑ confessio¬
nem unaqueq earũ m̃tem purgaret: &¬
qualemcũq rugam mens fragilitate aitͣ¬
risset. pia ꝓditio ablueret. In hanc gͦ labẽ
mentes supradictarũ puellarũ diaboli
iacula dimerserant. ut nulla confessio ue¬
ra abore ꝓdiret: seu que in hoc scło cõmi¬
serant. seu que cotidiana fragilitas attrabe.¬
bat. uel in cogitatione uel in sermone ul
in oꝑe: ne uera confessio ꝑ penitentiȩ me¬
dicamenta rursus redderet sospitani. Cũq
letifer anguis paulatim corda obdurando
uirus infudisset. & sibi deceptas sua nequi¬
cia mentes parere comꝑisset: aggressus ẽ.
ut quad̃a nocte extra septa monasterii

Expanded text:
per confessionem produnt. 15. Aggressus deinceps per confessionem produnt. 15. Aggressus deinceps alias duas antiquus anguis, quas noviores ac multo imbecilliores conversatio reddebat, tentare compulit, primum ne confessionem veram nequaquam ab ore promerent. Erat enim consuetudinis monasterii, ut ter in die per confessionem unaquaeque earum mentem purgaret, et qualemcunque rugam mens fragilitate attraxisset, pia proditio ablueret. In hanc ergo labem mentes supradictarum puellarum diaboli jacula demerserant, ut nulla confessio vera ab ore prodiret, seu quae in hoc saeculo commiserant, seu quae quotidiana fragilitas attrahebat, vel in cogitatione, vel in sermone, vel in opere, ne vera confessio per poenitentiae medicamenta rursus redderet sospitati. Cumque lethifer anguis paulatim corda obdurando virus infudisset, et sibi deceptas sua nequitia mentes parere comperisset, aggressus est ut quadam nocte extra septa monasterii