comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derȩ indigent suo trunco sesustinens. hoc ergo uer¬
bum de uerbo disserens sicΥCΕΙΟΝ trans ferre uo¬
luissem nullus intellegeret. sicucurbitam id dicerẽ
quod inhebraico ũhabetur: hederam posui ut om̃nib in¬
terp̃tib: consentirem sin aut̃ iuda ei uestriut ipse ad¬
seris inperitia uel malitia hoc dixerunt esse in uolumi¬
nib hebraeorũ quod in grȩcis & latinis codicib continetꝰ
manifestũ est eos aut hebraeas littera s ignorareaut adi¬
ridendos cu curbitarios uoluisse mentiri. Peto infine
epistulae ut quiescentẽ senẽ olimq ueteranũ militare ũco¬
gas et rursũ deuita periclitarituqͥ iuuenis es & inpontificali
culmine constitutus doceto populos & nouis ã fricae frugib: romana¬
tecta locupleta mihi sufficit cũ auditoreatqͦ: lectore pauꝑculo
inangulo monasterii susurrare: EXPI. HIERÑ ADAVC̃TOL

Expanded text:
derae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerderae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si ciceion transferre uoluissem, nullus intellegeret, si cucurbitam, id dicerem, quod in Hebraico non habetur; hederam posui, ut ceteris interpretibus consentirem.. sin autem Iudaei uestri, ut ipse adseris, malitia uel inperitia hoc dixerunt esse in uoluminibus Hebraeorum, quod in Graecis et Latinis codicibus continetur, manifestum est eos aut Hebraeas litteras ignorare aut ad inridendos cucurbitarios noluisse mentiri. peto in fine epistulae, ut quiescentem senem olimque ueteranum militare non cogas et rursum de uita periclitari. tu, qui iuuenis es et in pontificali culmine constitutus, doceto populos et nouis Africae frugibtecta locupleta. Mihi sufficit, cum auditore et lectore pauperculo in angulo monasterii susurrare. EPISTOL
Abbreviated transcription (Latin):
te quoq: in non nullis falli potuisse dicisme in iona
propheta male quidem interp̃tatum & seditione
populi conclamante propter unius uerbi dissonantiã
episcopum sacerdotid̃ perdi disse: & quid sit illud qđ
male interp̃tatus sum subtrabens auferens mihi occas¬
sionẽ defensionis meae nequid dixeris me respondente
soluatur: nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita¬
uenit in mediũm adserente illistemporib: cornelio & asinio
pollione meederã procu curbita transtulisse suꝑ qua re
in commentariisionae prophetae plenius respondimus
hoctantum nunc dixisse contenti quodin eo loco ubi septua¬
ginta interp̃tes cucurbitam & aquila cum reliquis
hederam transtulerunt Idest RΙCCΟΝ Inhebraeo
uolumine CΕΙCΕΙΛΝ scriptum habet quam uulgo
sirircice ion uocant est aut̃ genus uirgulti lata ha¬
bentis folia in modum pampani. Cumq plantatum
fuerit cito consurgit in arbusculã absq: ullis calamo¬
rũ & astilium adminiculis quib: & cucurbitae & he¬

Expanded text:
e quoque falli potuisse. 22. Dicis me in Jonam Prophetam male quiddam interpretatum, et seditione populi conclamante, propter unius verbi dissonantiam Episcopum pene Sacerdotium perdidisse; et quid sit illud quod male interpretatus sim, subtrahis, auferens mihi occasionem defensionis meae, ne quidquid dixeris, me respsoluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbitauenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Pollione me hederam pro cucurbita transtulisse. super qua re in commentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc tantum nunc dixisse contenti, quod in eo loco, ubi septuaginta interpretes cucurbitam et Aquila cum reliquis hederam transtulerunt. id est κιττόν, in Hebraeo uolumine ciceion scriptum habet, quam uulgo Syri ciceiam uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pampini cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et he
Abbreviated transcription (Latin):
totius sermonis tuiquẽ disputatione longissima ꝓtraxisti
hic sensus est ut petrus nerrauerit in eo qđ his qui ex iudaeis
crediderant putauer intlegẽ esse seruanda sed in eo a rectilinea
hisq̃ipse gesserat sed quare petrus eos qͥex gentib erant iudȩi¬
tare compelleret: haec ergo summa est questionis immo sen¬
tentia etuae ut posteuangeliũ xp̃ibenefaciant reddentes
iuda ei silegis mandata custodiant hoc est sisacrificia offe¬
rant q̃ obtulit paulus si filios circumcidant si sabbatũ ser¬
uent ut paulus intimotheo & omnes obseruare iuda ei: si¬

Expanded text:
totius sermonis tui, quem disputatione longissima protraxisti, totius sermonis tui, quem disputatione longissima protraxisti, hic sensus est, ut Petrus non errauerit in eo, quod his, qui ex Iudaeis crediderant, putauerit legem esse seruandam, sed in eo a recti lineahis, quae ipse gesserat, sed quare Petrus eos, qui ex gentibus erant, iudaizare conpelleret. Haec ergo summa est quaestionis, immo sententiae tuae, ut post euangelium Christi bene faciant credentes Iudaei, si legis mandata custodiant, hoc est, si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus, si filios circumcidant, si sabbatum seruent, ut Paulus in Timotheo
Abbreviated transcription (Latin):
meliora dicturus queterũ sententiã reꝓbastisscribis ad
me in epistulatua neq enĩ ame docendus es qͦ modo intelle
gatꝰ qđ idẽ dicit factus sũ iudae is tamquã iuda eis ut iudaeos
lucrificarẽ & cetera q̃ ibi dicuntꝰ compassine misericordi
ũ simulatione fallaci. fit enĩ tamquã aegrotus quministrat
aegroto ñcumse febres haberementitur sed cũ animo condo¬
lentis cogitatquẽ ad modũ sibi seruire uelit supsenegrotaret
ux utiq iuda euserat xp̃ia nus aut̃ factus Ñ iudaeorũ sacram̃ta
reliquerat q̃ conuenient̃ ille populus & legitime tempore quo
oportebat acceperat. id eoq: suscepit eacelebranda cumiam
xp̃iesset a postolus ut doceret ũ esse ꝑniciosa his qͥ eamuellent
sicut a parentib: perlegẽ acceperant custodire etiã cũ in xp̃mere
didissent ñ tam̃ ineis iam constituerent spem salutis qñm per
dñmihm salus ipsa q̃illis sacram̃tis significabatꝰ aduenerat

Expanded text:
mmme in epistula tua: neque enim gatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatioaegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quem ad modum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique ludaeus erat, Christianus autem factusae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, cum iam Christi esset apostolus, sed ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum in Christo credidissent, non tamdominum Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniens in hospitio qđ tibi conduxeras xp̃m & iuda eis &¬
gentib: p̃dicasti & sententia tua neronis gladio confirma¬
ta est. Didicimus qđ ꝓpt̃ metũ iudaeorũ & paulus & pe¬
trus a eqͣliter didicerint legisse p̃cepta seruare. Qua
igitur fronte qua audacia potest̃ paulus id in altero rep̃¬
hendere qđ ipse commisit sego immo alii ante me exposuer
causa quã putauerant Ñofficio sum mendaciũ m̃daciũ sicut
tuscribis sed docete honestã dispensationẽ ut & apostolorũ
prudentiã de monstrarent & blasphemantis porfirii in¬
prudentiã cohercerent qͥ paulũ & petrũ puerilidic int int̃
secertamine pugnasse immo exarsisse paulũ in inuida uir¬
tutũ petri& ea scripsisse iactant̃ uel q̃ ñ fecerit uelsi fecerit
ꝓcacit̃ fecerit idin aliorep̃hendens qđ ipse cõmmiserit᷑ int̃¬
p̃tati sunt illiut potuer̃ tu qͦmodo istũ locũ edis seresutiq

Expanded text:
perueniens in hospitio, quod tibi conduxeras, Christum et Iudaeis perueniens in hospitio, quod tibi conduxeras, Christum et Iudaeis gentibus praedicasti et sententia tua Neronis gladio confirmata est. Didicimus, quod propter metum Iudaeorum et Petrus et Paulus aequaliter finxerint legis se praecepta seruare. qua igitur fronte, qua audacia potest id Paulus in altero reprehendere, quod ipse commisit? ego, immo alii ante me exposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensationem, ut et apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum in inuidiam uirtutum Petri et ea scripsisse iactanter, uel quae non fecerit uel, si fecit, procaciter fecerit in alio reprehendens, quod ipse commisp-rit. interpretati sunt illi, ut potuerunt; tu quo modo istum locum edisseres? utique
Abbreviated transcription (Latin):
Audientenim te suꝑ uenisse hoc ergo facquod tibidicimus
sunt nob̵ uiri quattuor uotũ habentes suꝑ se his ad sumptis
sci ficate cum ipsis & inpende in eos ut radant capita &scient
omnes quia q̃ dete audier̃ falsa sunt sed ambulat &ipsecus
todiens legẽ : Tunc paulus ad sumptis dies postera die pu¬
rificatus cum illis intrauit intemplũ ad nuntians expletio
nẽ dierũ purificationis donec offeretur ꝓunoquoq eor oblato
Opaule in hocte rursus in t̃rogocur caput raseris. curnudi¬
pedalia exercueris decerimoniis iudaeorũ curobtulerissa¬
crificia & secundũ legẽ hostiae ꝓte fuerint immolatfutiq
respondebis nescandalitentur qͥ exiuda eis crediderant simu¬
or a enĩ seditione cũ occidendus esses raptus esatribuno & abeo
missus caesareã subcustodia militũ diligentinete iuda eiqͣsi
simulator ẽ acdestructorẽ legis occiderent atq inderomã

Expanded text:
audient enim te supervenisse hoc ergo fac quod tibi dicimus audient enim te supervenisse hoc ergo fac quod tibi dicimus sunt nobis viri quattuor votum habentes super se his adsumptis sanctifica te cum illis et inpende in illis ut radant capita et scient omnes quia quae de te audierunt falstodiens legem. tunc Paulus adsumptis uiris postera die purificatus cum illis intrauit in templum adnuntians expletio. nem dierum purificationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio. o Paule, et in hoc te rursus interrogo, cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de caerimoniis Iudaeorum, cur obtuleris sacrificia et secundum legem hostiae pro te fuerint immolatae. utique respondebis: \'ne scandalizarentur, qui ex Iudaeis crediderant\'. simuorta enim seditione cum occidendus esses, raptus es a tribuno et ab eo missus Caesaream sub custodia militum diligenti, ne te Iudaei quasi simulatorem ac destructorem legis occiderent, atque inde Romam
Abbreviated transcription (Latin):
fidelũ iudaeorũ rursus scriptũ est . Paulus uero cũ adhuc
sustinuis sec dies multos fratrib uale dicens nauigauit in¬
syriã &cum eo priscilla & aquila & totondit sibi incencris
aput uotum enĩ habuerat esto ubi iuda eorũ conpulsussit
facere qđ nolebat quare comã nutriuit ex uoto & postea
ea incencris totondit exlege qđ nazarei qͥ se dõuouerint iuxti
parua s̃ refert lucas sacrae scriptor historia ecũuenissemus
hiero solriã libent̃ sũsceper̃ nos fratres : & sequentidie ia cob:
& omnes seniores quicumeo erant euangelio eius conꝓbato
dixer̃ ei. uides frat̃ quot milia s̃ iniudaea qͥcredider̃ in xp̃o et¬
huomnes aemulatores legis sunt Audier̃ aut̃ detequia dis¬
cessionẽ doceas amorse eorũ qui ꝑ gentes sunt iuda eorũ dicens
Ñdebere circumcider eeos filiossuos neq secundũ consuetu¬
dinẽ ingredi qͥd ergo est utiq oportet in gredimultitudinẽ

Expanded text:
fidelium Iudaeorum. rursum scriptum est: Paulus uero, cum adhuc fidelium Iudaeorum. rursum scriptum est: Paulus uero, cum adhuc sustinuisset dies multos, fratribus uale dicens nauigauit Syriam et cum eo Priscilla et Aquila et totondit sibi in Cenchris aput; uotum enim habuerat. esto, ut ibi Iudaeorum timore conpulsus sit facere, quod nolebat: quare comam nutriuit ex uoto et postea in Cenchris totondit ex lege, quod Nazaraei, qui se deo uouerint, iuxtaparua sunt. refert Lucas, sacrae scriptor historiae: cum uenissemus Hierosolymam, libenter susceperunt nos fratres; et sequenti die Iacobus et omnes seniores, qui cum eo erant, euangelio illius conprobato dixerunt ei: uides, fratomnes aemulatores sunt legis audierunt autem de te quia discessionem doceas a Mose eorum qui per gentes sunt Iudaeorum dicens non debere circumcidere eos filios suos neque secundum consuetudinem ingredi quid ergo est utique oportet convenire multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
mans ecclesias ꝑuenitq inderben & listrũ : Ecce discipulus qui¬
dx erat ibi nomine timotheus filiu mulieris iudeae fidelis
patre gentili huic tes timoniũ reddebant omnes qui inlistris
erant & hiconiiꝰ fratres. hunc uoluit paulus secũ ꝑficisci &
ad sumens circum cidit eũ propter iuda eos qui erant in illis
locis: sciebant enim omnes qđ pater eius gentilis esset
Obeatae a postole paule qui in petrorep̃henderas simulatio¬
nẽ quare se subtraxis set agentib propt̃ metũ iudaeorũ
qͥabia cobouenerant. Curtimotheũ filiũ hominis gentilis
utiq & ipsum gentileme neq enim iuda euserat qͥ ũerat
circumcisus contra sententiã tuã circũ cidere cogeris res¬
pondebis mihi propter iuda eos quierant in illis locis: Qqui
igitur tibiinoscis incircũcisione discipuliuenientis exgen¬
tib: ignosce & petro p̃cessorituo qđ aliqua fecerit metu

Expanded text:
mans ecclesias peruenitque in Derben et Lystram. et ecce discipulus quimans ecclesias peruenitque in Derben et Lystram. et ecce discipulus quidam erat ibi nomine Timotheus, filius mulieris iudaeae fidelis patre gentili. huic testimonium reddebant, qui in Lystris erant et Iconio fratres. hunc uoluit Paulus secum proficisci et adsumens circumcidit eum propter Iudaeos, quierant in illis locis; sciebant enim omnes, quod pater eius gentilis esset. o beate apostole Paule, qui in Petro reprehenderas simulationem, quare se subtraxisset a gentibus propter metum Iudaeorum, qui a Iacobo uenerant, cur Timotheum, filium hominis gentilis utique et ipsum gentilem — neque enim Iudaeus erat, qui non fuerat circumcisus —, contra sententiam tuam circumcidere cogeris? respondebis mihi: \'propter Iudaeos, qui erant in illis locis\'. qui igitur tibi ignoscis in circumcisione discipuli uenientis ex gentibus, ignosce et Petro, praecessori tuo, quod aliqua fecerit metu
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo & ceteriiudaei itaut & barnabas abduceretur
ab his in illa simulatione sed cum uidissẽ inquit quod ñ rec¬
te in grediuntur in ueritatẽ euangelii dixipetro corã om¬
nib: situcum iuda eussis gentiliter &Ñ iudaicae uiuis quo¬
modo cogis gentes iudaitare & cetera. Nulliergo dubiũ
est quod petrusa postolus sententia e huius cuius nunc p̃ua¬
ricator arguitur primus auctor extiterit. Caus & ut̃
p̃uaricationistimor est iudaeorũ. Dicit enim scriptura
quod primũ edebat cumgentib Cum a ut̃ uenissent quidã
Abia cobo subtrahebat se & segregabat timens eos qͥ excir¬
cum cisione erant timet Aut̃ iuda eos quorũ estaposto¬
lus ne ꝑ occasionẽ gentiũ a fide xp̃i recederent &imitator
pastoris boniꝑdere gregẽ sibi creditũ. sicut enim osten¬
dimus petrũ. bene qͥdẽ sensissede abolitione legis morsaucae
3n
ipse paulus qui alium arguittalequid fecerit. legimus in
eodẽ libro ꝑambulabat aut̃ paulus syriã &ciliciã confir¬

Expanded text:
cum illo ceteri Iudaei, ita ut et Barnabas duceretur ab his in illa simulatione. sed cum uidissem, mquit, quod non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu, cum Iudaeus sis, gentiliter et non Iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? et cetera. nulli ergo dubium est, quod Petrus apostolus sententiae huius, cuius nunc praeuaricator arguitur, primus auctor extiterit. causa autem praeuaricationis timor est Iudaeorum; dicit enim scriptura, quod primum edebat cum gentibus, cum autem uenissent quidam a Iacobo, subtrahebat se et segregabat timens eos, qui ex circumcisione erant. timet autem Iudaeos, quorum erat apostolus, ne per occasionem gentium a fide Christi recederent et imitator pastoris boni perderet gregem sibi creditum. Sicut igitur ostendimus Petrum bene quidem sensisse de abolitione legis Mosaicae, n ipse Paulus, qui alium arguit, tale quid fecerit. legimus in eodem libro: perambulabat autem Paulus Syriam et Ciliciam confir
Abbreviated transcription (Latin):
tib: acceperant custodire rursũs obsecrote & pacetua meũ
dolorẽ audias iudaeorũ paulus caerimonias obseruabat cũ
iam xp̃iesset apostolus & dicif eas ñesse obseruandas his qͥ
easuelintsicut a parentib acceperant custodire. Ego e con¬
trarioloquar & reclamante mundo libera uoce ꝓnuntiem
Caerimonias iuda eorũ & perniciosas esse & mortiferas xp̃i¬
anis. et qͥcumq obseruauerint siue exiuda eis siue ex gentib
eũ inbaratrũ diabolideuolutũ finis enim legis xp̃sadiusti¬
tix omnicredenti iuda eo scilicetatq gentili neq enĩ omnicredal¬
erit finis adiustitiã siiuda eus excipitur. et in euangelio legi¬
mus lex & ꝓphetae usq adiohannẽ baptistã & in alio lo cõꝓptera ergo
magis q̃ rebant eũ iuda ei int̃ficere quia Ñsolũ soluebat sab¬

Expanded text:
egem acceperant, custodire? rursum obsecro te, ut pace tua meum dolorem audias. Iudaeorum Paulus caerimonias obseruabat, cum iam Christi esset apostolus, et dicis eas non esse perniciosas his, qui eas uelint, sicut a parentibus acceperint, custodire; ego e contrario loquar et reclamante mundo libera uoce pronuntiem caerimonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruauerit siue ex Iudaeis siue ex gentibus, eum in barathrum diaboli deuolutum. finis enim legis Christus ad iustitiam omni credenti, Iudaeo scilicet atque gentili. neque enim omni credenerit finis ad iustitiam, si Iudaeus excipitur, et in euangelio legimus: lex et prophetae usque ad Iohannem Baptistam et in alio loco: propterea ergo magis quaerebant eum Iudaei int
Abbreviated transcription (Latin):
tulae tota nobis contrã egressa tractatus. cuius
disputatio fuit. Maluimus enim dedĩrebus quã
de nostris iniuriis dicere. si peccauerit homo in ho¬
nostros aduersarios immortaliodio persequitur. &¬
blasphemantib: dm̃ clementem porrigimus manum:¬

Expanded text:
tolae, tota nobis contra egregios tractatus ejus fuit tolae, tota nobis contra egregios tractatus ejus fuit disputatio. Maluimus enim de Dei rebus, quam de nostris injuriis dicere. Si peccaverit homo in honostros adversarios immortali odio persequimur: blasphemantibus Deum, clementem porrigimus manum
Abbreviated transcription (Latin):
qui haccarne & in his ossib resurrexerit gaudens
animus statim intulit. Consepulti enim sumus & con
carnis resurrectionẽ dicis. Respondit multae ani¬
mae sed & carnis quae suis amare nascitur in lauacro.
& quo modo peribit quae inxp̃orenata ẽ quia
scriptum ẽ. caro & sanguis regnumdĩ Non possidebuNt
possidebunt quare non possidebunt : quia sequitur.
Nec corruptio incorruptelam nosse debet tam¬
diuergo regnum dĩ non possidebunt: quam diu
tantum caro sanguisq permanserit: Cum aut̃
corruptiuum hoc induerit incorruptionem. &
mortale hoc induerit in mortalitatẽ & lutum
callidis intesta fuerit excoctum quae prius gra¬
ui pondere praemebatur interra : Acceptis
sp̃s pennis immutatis non aboculis noua gloria
uolabit ad caelos : Tunc complebitur illud qđ
scriptum .ẽ. Absorta ẽ mors uictoria tua. ubi
postero ordine de animarum statu & carnis re¬
surrectione respondimus. Omisisq: principiis epis¬

Expanded text:
qui in hac carne, et in his ossibus resurrexerit. Gaudens qui in hac carne, et in his ossibus resurrexerit. Gaudens animus statim intulit: Consepulti enim sumus, et cocarnis resurrectionem dicis? Respondi, non solius animae, sed carnis, quae cum anima renascitur in lavacro. Et quomodo peribit, quae in Christo renata est? Quia scriptum est, ait: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt possidebunt. Quare non possidebunt? Quia sequitur, neque corruptio incorruptionem possidebit. Tamdiu ergo regnum Dei non possidebunt, quamdiu caro tantum sanguisque permanserint. Cum autem corruptivum induerit incorruptionem, et mortale induerit immortalitatem , et lutum carnis in testam fuerit excoctum, quae prius gravi pondere premebatur in terram, acceptis spiritus pennis et immutationis, non abolitionis, nova gloria volabit ad coelum; et tunc implebitur illud quod scriptumpostero ordine de animarum statu et carnis resurrectione respondimus: omissisque principiis Epis
Abbreviated transcription (Latin):
cere : lynceus ut fabule ferunt uidebatur transpa¬
rietem dñs clausis ostiis nisi fantasma fuerit intrare
non potest : A quilae & uultures trans marina cada¬
uera sentiunt saluator apostolos suos nisi ostia
a peruerit non uidebit: Dic mihi acutissime disputa¬
tor quid est maristantam terrae magnitudinem
& super nihilum & super aquarum incerta librare
tori Quod magis ẽ tribues quod minus ẽ calumnia¬
ris: Petrus super aquas ambulat graui & solidi
corporis mollis unda non caedit: paululum fides
dubitat : & statimnaturam suã corpus intellegit:
ut nossciamus super aquas non corpus ambulas se
nemsitieris argumentis uel simpliciter mecum lo¬
quaris. credis uere dñm resurrexisse in eodẽ quo
mortuus quo sepultus ẽ. corpore an non credis. si
credis.cur ista proponis.. per quae resurrectio
de negatur: si non credis quid intra imperitorum
lacͥtas animas & resurrectionẽ casso nomine uenti¬
las. Audinuper demarcionis scola uae inquit ei

Expanded text:
cere. Lynceus ut fabulae ferunt videbat trans parietem: Dominus clausis ostiis, nisi phantasma fuerit, intrare non poterit? Aquilae et vultures transmarina cadavera sentiunt. Salvator Apostolos suos, nisi ostium aperuerit, non videbit? Dic mihi, acutissime disputator, quid est majus, tantam terrae magnitudinem appendere super nihilum, et super aquarum incerta librare: tori quod majus est tribuis, et quod minus calumniaris. Petrus apostolucorpore . Mollis unda non cedit: paululum fides dubitat, et statim naturam suam corpus intelligit: ut sciamus, super aquas non corpus ambulasse,nem uteris argumentis, ut simpliciter mecum loquaris. Credis vere Dominum resurrexisse, in eodem quo mortuus, quo sepultus est corpore, an non credis? Si credis, cur ista proponis, per quae resurrectio denegatur? Si non credis, qui ita imperitorum lactas animas, et resurrectionem casso nomine ventilas? audi. Nuper de Marcionis quidam schola: Vae, inquit, ei,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipsos quidem praetermittere uolueris subiungeres
etiam in quib cauendi es sent quam quam non nullos etiã
praeceteris quod scirecuperem quo consilio factum sit
aut si lluduolumen forte honorare noluistiut comme¬
moratis hereticis non adderes in quibus eos catholica
damnaret auctoritas. quae so ne grauesit litterario
laborituo quo non mediocriter perdñi gratiam
inlatinam linguamscõrum studia et accendisti
et iuuisti id quod tibi perhumilitatem meam fra¬
terna caritas indicit ut sioccupationes tuae sinunt
omnium hereticorum peruersa docmata qui recti¬
tudinem fidei xpĩanae usq adhoctempus uel inpuden¬
tia uel ꝑuicacia de prauare conati sunt . uno libello breui¬
ter digestȩdas in notitiã eorum quib: aut non uacat prop¬
ter alianegotia aut non ualent propter alienã linguã
multalegereatq cognoscerẽ diuterogaremnisi hoc sole¬
ret esse in dicium minus decaritate praesumentis: IXEL.

Expanded text:
ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: quamquam nonnullos etiam praeterieris, quod scire cuperem quo consiaut, si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis haereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per domini nostri gratiam in latina lingua sanctorum studia et accendisti et adiuuisti, id quod tibi per humilitatem meam fraterna caritas indicit, ut, si occupatomnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis.
Abbreviated transcription (Latin):
tradideram exqua illud mihi suggestum .ẽ. cumistã dictarẽ
quod in hac quoq praetermittere non debui utsi alia ẽ.
sententia tua eademq: ẽ indiortimorimeo libenter
ignoscas: sienimaliter sentis uerumq tusentis nisiue¬
rumsit melius esse non potest ut non dicã nulla
quam ueritas potest faueremendacio. Deorigineaut̃
quod scribere dignatus es iamsciebam non tantum in eccle¬
siasticis litteris. sed in omnib: rectȩ uera quae inueterimis
ad probare atq laudare falsa uero et praua in probare
atq reprachendere : sed illud deprudentia doctrinaq
tua desiderabam et adhuc desidero ut nota nobis facias
ea ipsa cius errata quib: a fide ueritatis ille uirtantus
recessisse cognoscitur. In libro etiã quocunctos quo¬
rum meminis pͣosuisti scriptores eclesiasticos. et eorũ
scripta commemorasti. commodius ut arbitror fie¬
ret si nominatis eis quos heresiotas. esse nosti. quando

Expanded text:
tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulquam ueritas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, quibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim cum diceret quis infirmatur et egononin fir¬
mor infirmitatem alterius simulas se potius quam con
daluisse uolebat intellegi. quare arripe obsecrote ingenuã
et uera exp̃ianam cum caritate se ueritatem ad illud opus
corrigendum atq emendandum et palinodian ut dicitus
cane : In comparabiliter enimpulchrior ẽ. ueritas
xp̃ianorum quam elena grecorum: proista enim fortius
nostrimartrres aduersus hanc sodomam quam proilla
illi eroes aduersus troiam dimicauerunt neq ego hoc
dico ut oculos cordis recipias quos absit ut amiseris. sed
ut aduertas quos cum habeas sanos. et ugiles. Nescio
qua simulatione a uertistiut non intenderes quae consequantꝰ
aduersa si semel creditum fuerit posse honeste acpiescrip¬
torem diuinorum librorum in aliqua suioperis parte
mentiri scripseram hinciam aliquando ađẽpistulam
quae non perlata ẽ quia nec perrexit cui perferendam

Expanded text:
non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirnon enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirdoluisse, volebat intelligi. 7. « Quare arripe, obsecro te, ingenuam et vere Christianam cum caritate severitatem, ad illud opus corrigendum atque emendandum, et παλινωδιαν, ut dicitur, cane. Incomparabiliter enim pulchrior est veritas Christianorum, quam Helena Graecorum. PRO ISTA ENIM fortius nostri Martyres adversus hanc Sodomam, quam pro illa illi dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquando ad te epistulam, quae non perlata est, quia nec perrexit, cui perferendam
Abbreviated transcription (Latin):
estercora arbitratũ ut xp̃m lucri faceret ñ obseruationes
legis simore patrio celebrarent᷑ sicut ab ipsocelebratae s cũ¬
iamxp̃ies set a postł sine ulla salutis necessitate sicut iuda ei
celebrandas putant aut fallaci simulatione quod¬
inpetro rep̃benderat nam si ꝓpterea illa sa cram̃ta celebra uit
quia simulauit seiuda eum ut illos lucri faceret. cur
et illud fecit ut natura iuda eus. et hoc totum dixit. non
ut fallaciter sefingeret esse quod non erat. sed ut mise¬
ricorditer ita subueniendum essesentiret acsiipse in eo¬
dem errore laboraret non scilicet mentientis astu. sed
conpacientis affectu sicut eo ipso generaliter intulit loco
factus sum in firmus infirmis ut et infirmos lucrifacerẽ
et sequens conclusio omnib: omnia. factus sum ut omnes
lucrifacerem adhac referenda intellegatur. ut cuiuscũq
in firmitatẽ tam quam in seipsomisercatus appareat

Expanded text:
stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quodin Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
tote dubia nutent & fluctuent Ñ enim potestalut
oporte litteris explicariquanta & quã in explicabila
orde consequantur si hoc concesserimusi possetaut̃
oportunle minusq periculos ⁊e de monstrari sicoram
ust nos conloqueremur : hocergo iudaeorũ paulus
reliquerat qđ malũ habebant. Et in primis illud quod
ignorantes dĩ iustitiã suã iustitiã uolentes constituere
iustitiae dĩnons subiectis Deinde qđ p̃passionẽ & resurrec¬
tionẽ xp̃idato ac manifestato sacram̃to gratiae secundũ
ordinẽ mel chisedech adhuc putabant uetera sacram̃ta ñ
ex consuetudine sollemnitatis sed ex neces sitate salutis ẽẽ cele¬
branda q̃ tam̃ sinumquã fuissent necessaria in fructuosae
atq in aniter ꝓeis macchabei martrres fierent : Postremo
illud qđ p̃dicatores gratia e xp̃ianaes iud aeitam quã hostes letir
ꝑsequebantur: hosatq huiusinodierrores & uitia dic̃ sedamnissẽ

Expanded text:
tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus; posset autem oportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et
Abbreviated transcription (Latin):
ea uellent sicut a parentib per legẽ acceperant custo dire
etiã cum in xp̃m credidissent ñ tam̃ in eis iam constituerent
significabatur aduenerat ideoq gentib quod in suetos an
fide reuo carent onere graui ñ neces sario nullo modo uui¬
ponenda cẽcensebat Qua propter p̃ideo petrũ emendiuit
quod patermstraditiones obseruaret qđ s̃i facere uelle
uec mendaciter nec in congrue faceret quamuis enĩiam
suꝑ flua tam̃ solita ũ nocerent sed qñm gentes cogebat
iutatare quod pullo modo posset nisi ea sic ageret tã quã¬
adhuc etiã post dñiaduentũ necessaria saluti forent
qđ uehem̃ter ꝑapostolatũ pauli ueritas dissusit inee
aboctelus petrus hoc ignorabat sed ilfacieba tr roeni
eos qͣexcirum cisione erant ita & ipse uere correctus
est &paulus uera narrauit ne in sca scriptura q̃ ad
fidem posteris edita est ad missa auctoritate mendacii

Expanded text:
ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum in Christo credidissent, non tamen in eis iam constituerent significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret; quamuis enim iam superflua, tamen solita non nocerent —, sed quoniam gente cogebat iudaizare, quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tamquaadhuc etiam post domini aduentum necessaria saluti forent; quod uehementer per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed id faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ opus est hanc causa multis uerbis agere p̃sertima pud te
cui sapienter pr̃ouidenter ꝓuidenti dictum satest nequa¬
quã uero mihi ad rogauerim ut ingeniũ tuũ diuinodo no
aureũ mei sobolis ditare contendã nec est quisquã temagis
idoneus qui opus illud emendet neq enĩ ame docendus es
quomodo intelligatur quodidem dicit. factus sum iuda eis¬
tamquã iudaeus ut iuda eos lucri facerẽ et cetera q̃ibi dicun¬
tur : Conpassione miseri cordiae ñsimulatione fallaciꝰ fit
enim tam qua aegrotus quiministratae groto ñ cũ se febres
habere mentitur sed cũ animo condolentis cogitat que mad¬
modũ sibi mentiri uelstꝰ ipse aegrotaret : Nam utiq: iudaeus
erat xp̃ianus aut̃ factus ñiudaeorũ sacramenta relique¬
rat q̃ conuenienter ille populus legitimȩ tempore quo
oportebat acceperat. Ideoq suscepit eacelebranda cumũ
xp̃ies setapostolus sedut doceret ñesse perniciosa his qui

Expanded text:
non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, cum iam Christi esset apostolus, sed ut doceret non esse perniciosa his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
turis illis sententia ꝓferetur cuius pondere contentiosae
falsitatis obteratur in probitas statimen ĩ ut protuleris
si aliter sapit qͥ contranititur dicet illud qđ prolatumerit
honesto aliquo officio scriptorẽ fuissementitũ ubi enĩ hoc
ñ potuerit si potuit inenarratione quã exorsus a postoł Nt
Quae aut̃ scribo uobis eccecorã dõ quia ñmentior Crediaf¬
firmariq mentitus eo loco ubi dixit depetro & barnaba.
Cum uiderẽ quia Ñrecte ingrediuntur adueritatẽ euangelii :
sienim recte illi in grediebantur. iste mentitus est si aut̃
ibimentitus. ubi uerũ dixit. Anibi uerum dixisse uidebitꝰ
ubi hoc dixerit quod lector sapit . Cum uero contra sensum
lector is aliquid occurrerit officiosomendacio deputabitur
ñ enĩ de esse potuer causae. Cur existimetur ñ solũ potuisse
uerũ &iã debuisse mentiri. si huic regulae conceditur locus:

Expanded text:
turis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae turis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus.
Abbreviated transcription (Latin):
b: qui tua leguntte talẽ dedit̾ lib̵ quidãtuus int̃cetera ñdiuest
ut uenit in manus nr̃as q̃ sit eius inscriptione scimus ad huc p̃ hoc
codex ipseut ad solet in liminari pagina p̃tendebatꝰepita fium
tam̃ appellari dicebat frater apud quẽ inuentus ẽ ꝙei nom̃ tibi
placuis set ut indueretur crederemus si eor̃ tam̃ ueluitas uel
scripta ibi legimus quiiam de functiessent Cum uero multor̃
& eotempore quoscribebatur & nuncusq uiuentium ibi com¬
memorentur epistula miramur Cur hunc eititulum uel
in posueris uel in posuis se credaris sane utiliter atẽ scriptũ
eundẽ librũ satis approbamus In expositione quoq: epistulae
paulia pł adgalatas inuenimus aliquid quod nos multum
mouet si enim in scripturas istas admissa fuerint᷑officiosa
mendacia quidin eis rema nebit auctoritatis q̃ tandẽ descrip¬

Expanded text:
busque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est busque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobamus. In expositione quoque epistulae Pauli apostoli ad Galatas inuenimus aliquid, quod nos multum moueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis obseruando atq amplectendo fratri et
conpres brtero hieronimo augustinus
Nabeo gratiã qđ ꝓsuscripta salutatione mihi plenã epistolã
reddidisti sed breuiorẽ multo quã exte uellẽ sumere
taliuiro quo tempora quanta libet occupet nullus sermo
ꝓlixus est quam quã itaq nos negotior̃ alienor̃ eor̃q saecula¬
riũ curis circum serimur ingentib Tam̃ epistulae tuae breui¬
tatii facile Ñ ignoscerẽ nisi cogitarẽ quã pauciorib: uerbis
meis redderetur. quare ad gredere quae so istã nobiscũ lit¬
terariã conlocutionẽ ne multũ ad nos disiungendos liceat
absenti& corporali quam quã sumus indño sp̃ sunitate coniunc¬
ti &iã si abstilo quies camus &taceamus : & libriquidẽ quos de
horreo dominico elaborasti poenetẽ totũ nobis exibient: si enĩ¬
ꝓptereate ñ nouimus quia faciem corporistui ñ uidimus. hoc
nisi quia nostianimũtuũ & nos eum ñ mediocriter nouimus.

Expanded text:
IS OBSERVANDO ATQVE AMPLECTENDO FRATRI ET CONPRESBVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS. Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione plenam mihi epistulam reddidisti sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere tali uiro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquam itaque nos negotiorum alienorum eorumque saecularium curis circumstemuringentibus, tamen epistulae tuae breuitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem, quam paucioribus uerbis meis redderetur. quare adgredere, quaeso, istam nobiscum litterariam conlocutionem, ne multum ad nos disiungendos liceat absentiae corporali; quamquam simus in domino spiritus unitate coniuncti, etiam si ab stilo quiescamus et taceamus. et libri quidem, quos de horreo dominico elaborasti, paene te totum nobis exhibent. si eniopterea te non nouimus, quia faciem corporis tui non uidimus, hoc  ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum, et nos eum non mediocriter nouimus
Abbreviated transcription (Latin):
et ñiecor caprarũ ut nr̃i codices habent. sed puluillus decaprarũ
pelle consutus qui in tonsis pilis caput inuoluti in lectulo homi¬
nis mentiretur . ut aut̃ utrisq: sermonis parit̃ explicemus
ueritatẽ. In os ee cõminatur ds̃ et a populo fornicante omnes
gratias ablaturũ dicens qua e dieb: multis sed ebunt filii is rł
sine rege et principe et sine sacrificio et sine altare et sine

Expanded text:
 \'iecur caprarum\', ut nostri codices habent, sed \'puluillus de caprarum pelle consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in lectulo hominis mentiretur. ut autem utriusque sermonis pariter explicem ueritatem, in Osee comminatur deus se a populo fornicante omnes gratias ablaturum dicens: quia diebus multis sedebunt filii, Israhel sine rege et sine principe et sine sacrificio et sine altari et sine
Abbreviated transcription (Latin):
s acerdo talibus uestimentis indutus fuerit explicatur.
et applicauit morses a aron et filios eius. et lauit eos
aqua et uestiuit eum tunica et cincxit eũ zona et uesti¬
uit eum In ΕΝΑΙTΗN quod nos sub tunicalẽ siuetun¬
cam qua subter uestitus . ẽ. possumus interp̃tari. et
posuit ei inquit superhumerale et cincxit eũ secum
facturã super humeralis et constrinxit eum inipso.
Vides ita nunc aaron super humerale cingi. quomo¬
dosamuhel efothbad. illo nescio quo cingebatur. sed
nete longius traham. hanc habeto sententiã ubicũq¬
superhumeralelegitur. in hebraeo scriptũ eẽ efoth.
quod quare alibi interp̃tare uoluerunt. et alibi inter¬
p̃tatum reliquerunt . non ẽ mei iudicii. hoc ipsum
in plurib: fecerunt . ut quae alibi aliter expresserunt.
nouissime trans lationis uarietatelas sati ipsa hebrea
posuerunt: aquila aut̃ id quod illi. aT ynca ynnet

Expanded text:
sacerdotalibus uestimentis indutus fuerit, explicatur: sacerdotalibus uestimentis indutus fuerit, explicatur: etadplicauitMoyses Aaron et filios eius et lauit eos aqua et uestiuit cum tunica et cinxit eum zona et uestiuit eum ojrevSoTVjv — quod nos \'subtunicalem\' siue \'tunicam, qua subter uestitus est,> possumus interpretari — et inposuit ei, inquit, superbumerale et cinxit eum secundum facturamsuperhumeralisetconstrinxiteaminipso. uides ita hunc superhumerali cingi, quomodo Samuhel ephod bad illo nescio quo cingebatur. sed, ne te longius traham, hanc habeto sententiam, ubicumqsuperhumerale\'. legitur, in Hebraeo scriptum est ephod. quod quare alibi interpretari uoluerint et alibi ininterpretatum reliquerint, non est mei iudicii, cum hoc ipsum in pluribus fecerint, ut, quae alibi aliter atque aliter expresserant, nouissime translationis uarietate lassati ipsa Hebraica posuerint. Aquila autem id, quod illi 6;tot7v et
Abbreviated transcription (Latin):
tium dictandi fuerit pros equemur. Nunc interim
de efodut coepimus explicandum sit. In exodo ubi
morsi p̃cipitur ut sacerdo talia fieri iubeant uestimen¬
ta. Post cetera legitur. et haestolae quas facient pec¬
turale et superhu merale et podore tonicas. ΚorIbaTa
et cidarim et cinctorium ubi autẽnos posuimus super¬
diueniat uestimentũ. Deinde iungitur. et hui accipi¬
ent aurum et iacintum. et purporã et coccũ et bissũ
facient super humera le debis sotorto opus textile
uarium. Et quid plura totus ex odi liber hacuestiũ
plenus .ẽ specie. Nam et infine eiusdem uoluminis
scribitur. et fecit omnis sapiens in operatorib stolas¬
scõrum quaes unt a aron sacerdotis sicut p̃cepit dñs
morsi. et fecerunt superhumerale deauro et iacinc¬
to et purpora et cocco et bisso retorto. sed quia in
exodo hoc genus uestimenti p̃cipitur totum ut fiat.
et postea factũ refertur. non tameneo a aror

Expanded text:
tium dictandi fuerit, prosequemur. nunc interim tium dictandi fuerit, prosequemur. nunc interim de ephod, ut coepimus, explicandum est. in Exodo, ubi Moysi praecipitur, ut sacerdotalia iubeat fieri uestimenta, post cetera legitur: ethae stolae, quasfacient. pectorale et superhumerale et podere et tunicas coo!ipota5 et cidarim et cinctorium. ubi autem nos posuimus \'superdi ueniat uestimentum. deinde iungitur: et hi accipient aurum et hyacinthum et purpuram et coccinum et byssum et facient superhumerale de bysso torta, opus textile uarium. et quid plura? totus Exodi liber hac uestium plenus est specie. nam et in fine eiusdem uoluminis scribitur: et fecit omnis sapiens in operibus stolassanctorum, quaesuntAaronsacerdotis, sicut praecepit dominus Moysi. et fecerunt superhumerale de auro et hyacinth.o et purpura et coccino et bysso retorta. sed quia in Exodo hoc genus uestimenti praecipitur tantum, ut fiat, et postea factum refertur, non tamen eo Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
efod et therafim Coargutaigitur eorũ opinione
quiuti in solubilẽ fecerunt quaestionẽ. efodargen¬
teũ putauerunt. Illud breuiter adtende quodnum¬
quã nisi insacerdotio nominetur. Nam et samuhel
qui illo cinctus refertur sacerdos fuit. et sacerdotes
nobam hoc dignitatis suae in signe portabant. et quod
in latinis codicib: non habetur. quando dauid fugis set
sauluenit ad abimelech. et gladiũ postulauit dicens.
uide si hic ẽ admanũ tuam lancea aut gladius qnm̃
gladiũ et uasa mea nonsustuli in manumea. Res pon¬
ditq: sacerdos et dixit. Eccegladius goliad alieni ge¬
nae quo percus sisti inualletherebenti. et hic in uolutus
ẽ. in uestimento post efod insacrario. utiq: efod conditũ¬
insacrario seruabatur. hoc quoq: ipsum quod nunc
posuimus ubi sculptile et conflatiledicitur. licetido¬
lum sit. Tamen quia pererrorem religio putabatur.
aduenerationem eius sicut ad dĩminis teriũ efod et
therafim in signe conficitur. therasimquid sit sispa¬

Expanded text:
ephod et teraphim. coarguitur igitur eorum opinio, qui, ut indissolubilem facerent quaestionem, ephod argenteum putauerunt. illud breuiter adtende, quod numquam nisi in sacerdotio nominetur. nam et Samuhel, qui illo cinctus refertur, leuites fuit et sacerdotes Nonbat hoc. dignitatis suae insigne portabant et — quod in Latinis codicibus non habetur —, quando Dauid fugiens a Saul uenit ad Achimelech et gladium postulauit dicens: uide, si est ad manum tuam lancea aut gladius, quoniam gladium et uasa mea non sustuli in manu mea. respondensque sacerdos dixit: ecce gladius Goliath alienigenae, quempercussistiinualle terebinthi, et hic inuolutus est in uestimento post j ephod, in sacrario utique ephod conditum seruabatur. hoc quoque ipsum, quod nunc posuimus. \'sculptile et conflatiles, licet idolum sit, tamen, quia per errorem religio putabatur, ad uenerationem eius, sicut ad dei ministerium ephod et teraphim, insigne conficitur. Teraphim quid sit, si spa