comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sima septima die egressionis eregỹpto
ad montem sinai. ibiq moyses ascendit
ad dnm. & dñs ad eũ descendit. S quid ẽ. mora¬
lit̃ qd̾ moyses in montem ascendit. & dñs in mon¬
tem descendit: Mons quippe altitudo contẽplano¬
nis nr̃ȩ est. In qua ascendimꝰ: ut adea quę ultra
infirmitatẽ nrãm sunt intuenda subleuemur.
S in hanc dñs descendit. quia scĩs multũ ꝓficien-¬
tibꝰ. parũ de se aliqͥd eorũ sensibꝰ aꝑit.:¬
AMdeinde qͥnquagesima die post accum pascha
data ẽ. lex morsi. Ita & qͥnquagesima die post
passionem dnĩ quam pascha illud p̃figurabat. datꝰ ẽ.
qui cum eis erant. Incentesimo iucesimo mosay o
ȩtatis numero constitutis & diuisis linguis cre¬
dentibꝰ. totus euangłica p̃dicatione mundꝰ im¬
pletꝰ est. Dicitut illic scripta lex aigito dĩ. Et dñi
dicit de spũ sco. indigito dei eicio demonia. Isꝑi¬
cit illic cunctus popłs uoces & lampades. mon¬
tẽq fumantẽ. tonitrua & sulgura. clangorẽq:

Expanded text:
sima septima die egressionis ex Aegypto ad montem Sina, ibique Moyses ascendit ad Dominum, et Dominus ad eum descendit. Sed quid est moraliter quod Moyses in montem ascendit, et Dominus in monte descendit? Mons quippe altitudo contemplationis nostrae est, in qua ascendimus ut ea quae ultra infirmitatem nostram sunt intuenda sublevemur. Sed in hunc Dominus descendit, quia sanctis multum proficientibus, parum de se aliquid eorum sensibat . Quinquagesima die post actum pascha, data est lex Moysi; ita et quinquagesimo die post passionem Domini, quam pascha illud praefigurabat, datus estqui cum eis erant. In centesimo vigesimo Mosaicae aetatis numero constitutis et divisis linguis credentium, totus Evangelica praedicatione mundus impletus est. Dicitur illic scripta lex digito Dei, et Dominus dicit de Spiritu sancto: In digito Dei ejicio daemonia . Aspicit illuc cunctus populus voces et lampades montemque fumantem, tonitrua et fulgura, clangoremque
Abbreviated transcription (Latin):
g deorsum mittere est: cogitationem bonam inabsotts
multiplicare. fructũ uͦ sursum facere ẽ: efficatia oꝑis rec¬
ta ꝗͦ cogitauit ostend̾e. Mitut gͦ radicẽ deorsum: ut faciat
fruecũ sur sum. Ac si aꝑte diceret᷑. Immis cogitatio nascit̃.
ut in sũmis retributio reddat᷑¬

Expanded text:
ergo deorsum mittere, est cogitationem bonam in abditis multiplicare. Fructum vero sursum facere, est per efficaciam operis recta, quae cogitavit, ostendere: Mittet ergo radicem deorsum, ut faciat fructum sursum; ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddat
Abbreviated transcription (Latin):
ubetur p̃terea ĩsrłitico popło ꝑmoysen. ut cum
egredit᷑ ad requisita naturȩ. mittat paxillũ inbal¬
teo. & fossa humo abscondat quȩ egesta fuerint.
Haturȩ enim corruptibilis pondere grauati. men¬
tem nram quędam cogitationũ suꝑflua quasi uen¬
tris grauamina erũpunt. S portare sub balteo
parillũ debemꝰ: ut uidelicet ad rep̃hendendos nos¬
met ipsos semꝑ accucti acutũ circa nos stimulũ
flagellis delinquentes argui iussit: iam
p̃dĩctiu ẽ. qd ꝑ quadragẽnarũ numerũ.¬

Expanded text:
ubetur praetera Israelitico populo per Moysen, ut cum egreditur ad requisita naturae, mittat paxillum in balteo, et effossa humo abscondat quae gesta fuerint. Naturae enim corruptibilis pondere gravato, nostra, quaedam cogitationum superflua, quasi ventris gravamina, erumpit. 2. Sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum flagellis delinquentes 476 argui jussit, jam praedictum est, quod per quadragenarium numeru
Abbreviated transcription (Latin):
lent̾ excogitat. Hoc nmirũ & iudaicꝰ popłs in
xp̃o p̃meditatꝰ. ñ solũ dñm patibulo crucis tra¬
didit. uerũ etiam credentes in illo usq ad effusionẽ
sanguinis ꝑsecutꝰ est. Iacob aut̃ dolos fugiens frĩs.
relicta domo. patria uł parentibꝰ: uadit̾ in regi¬
onem longinquam ut acciꝑet sibi uxorem. Non
giones iudee : abiit ingentibꝰ accipiens sibi inde
eccłiam ut impleretur qd̾ dictum est. Uocabo ñ
plebẽ meã plebe̾ meã. & ñ dilectam plebẽ dilectã.
Et erit in loco ubi dictũ ẽ. ñ plebs mea uos. ibi uo¬
cabunt᷑ filii dei uiui.

Expanded text:
lenter excogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in lenter excogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus, non solum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem logiones Judae abiit in gentibus, accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo non plebem meam plebem meam, et non dilectam plebem dilectam, et erit in loco ubi dictum est: Non plebs mea, vos ibi vocabimini filii Dei vivi
Abbreviated transcription (Latin):
aut rebaptexari. aut abhis quos p̃ter archen¬
tudo gentiũ. tunc omis isrł saliuis erit. Cuiꝰ tam̃
sed̾ȩ bẽnedictionis ꝓpħatio hȩc ẽ. Inpinguedine t̾rȩ
& in rore cȩli erit benedictio tua. Inpinguedine
utiq t̾rȩ. infecunditate rerũ & inpotentia regni.
quȩ millo popło fuit. & in rore celi erit benẽdie¬
tio tua. idẽ. mneloquiis dei. Ipsis enĩ credita sunt
eloquia dĩ. & legis testam̃ta. Uiues gladio. idẽ.
quod sanguinĩ popłs ille deditus necẽ in xp̃o uł
in ꝓpħis ȩxercuit. Et fr̃ĩ tuo seruies minori. scili¬
cet popło xp̃iano. Tempꝰq ueniet. cũ eicuties &
solues iugum de ceruicib tus: dũ ꝑagnitionem
fidei ad grãm. xp̃i conuersꝰ deposueris onus legis.
quando iã ñ seruis popło minori. s ꝑfidem fr̾ uo
caberis. Igit᷑ esau post benedictionem patris in¬
uidiȩ stimulis concitatꝰ: necẽ fr̃i suo iacob fraudu¬

Expanded text:
aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcaut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcrit: cujus tamen secundae benedictionis prophetatio haec est: In pinguedine terrae, et in rore coeli desuper erit benedictio tua. In pinguedine utique terrae, in fecunditate rerum et potentia regni, quae in illo populo fuit, et in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei. Ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testamenta. Vives gladio, id est, quia sanguini populus ille deditus necem in Christo vel prophetis exercuit. Et fratri tuo servies minori, scilicet populo Christiano. Tempusque veniet quando excutias et solvas jugum de cervicibus tuis, dum, per cognitionem fidei ad gratiam Christi conversus, deposueris onus legis, quando jam non servus populi minoris, sed per fidem frater vocaberis. 14. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
coniungitur. Neq enim recepto corpore fintꝰ
requies quȩ post hanc uitam excipit scõs
mortali salute renouatũ inet̾n̾e uitę munꝰ
assumit. Quod gͦ septima requies eum octau
resurrectione comugit᷑. & hoc insacranto
regenerationis nr̃ȩ. ĩdest in baptismo altũ
ꝓfundumq mysteriũ est. Qd quindecim cu¬
bitis suꝑ ereuit aqua ęrcedens altitudinẽ¬
montuũi. octo itaq & septem qͥndecim facim
s octo signant resurrectionem. septẽ qͥeten
hoc gͥ sacram̃ttũ resurrectionis & quietis tan¬
scendit omnẽ sapientiam suꝑborum. ita ut
nulla gens possit indagare scientiȩ suȩ alatu¬
dine resurrectionis q̃uietem. Et quia .lxx.
aqua eandem conmendans nobis atq confir
mans altitudinem baptismi in consecrando
nouo homine adtenendam quictis. & resirie¬
aliquo suꝑ natanti cadauere illectus: signisit
homines immũdicia cupiditatis tet̾rimos. a
ob hoc adea quȩ foris st̃ in hoc mundo inteuo

Expanded text:
coniungitur — neque enim reddito corpore finitur coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, rfecta inmortali salute renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est in baptismo, altum profundumque mysterium est: quindecim cubitis supercreuit aqua emontium. Octo itaque et septem quindecim faciunt; sed octo signant resurrectionem, septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudinem resurrectionis quietem; et quia septuaaqua, eamdem commans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrealiquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos
Abbreviated transcription (Latin):
git. Et quod uicesimꝰ & septimꝰ dies mensis cõmemo¬
rat᷑ : ad eiusdem quadrature significantiam ꝑtinet.
quȩ iam inquadratis lignis exposita est. S hic eiu-¬
dentiꝰ. quia nos ad ome õpus bonũ paratos. id est qͦ :¬
dãmͦ conquadratos trinitas ꝑfecĩmꝰ. inuoluntate ĩ memori
qua dm̃ recolimꝰ. in intelligentia qua cognoscimꝰ. in
uoluntate qua diligimꝰ. Tria enĩ ter &e hoc ter.
siunt .xx. uͦii. qui est numeri ternarii quadratꝰ.
Qͦd septimo mense archa sedit hoc requieuit. ad illam
septimã requiem significatio recurrit. & quia ꝑfec¬
ti ibi requiescunt. ibi quoq illuis quadrature
numerus iteratur. Nam uicesimo septimo die sedi
mensis cõmendatũ est hoc sacram̃tum. & rursus
uicesima & septima die septimi mensis eadem cͥsꝰ¬
datio confirmata est: cum archa requieuit.
enim ꝓmittit᷑ inspe. hoc exhibetur uire. Por
ipsa septima requies. cũ octaita resurrection

Expanded text:
git. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemogit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
QS noe quingentor erat annor cũ ei locitꝰ. eẽt dñs
ut archam sibi faceret. & sescentos agebat annos
cũ meam fuisset ingressus. unde intelligitur ꝑcentũ
annos archa fabricata: qͥd aliud hic uident᷑ centũ
anni significare. nͥ ętates singulas scłi : Unde ista
serta etas cõpletis quingẽtis usꝙ ad sescentos. figni¬
ficat inmanifestationẽ euangłica ȩccłam construi.
Et ideo quia sibi ad intam consulit sic: uelut qua¬
dratũ lignũ parat᷑ ad om̃e opus bonum. ut intret
infabricam scãm. quod & scd̃s mensis anni sescen¬
tesimi quo intrat noe inarcham eandem senari-¬
am etatem significat. Duo enĩ menses sexagena-¬
rio numero concludunt᷑. Asenario aitt̃ numero
& sexaginta cognominant᷑. & sescenta. & sex milia.
& serag̃inta mĩlia. & sescenta milia sescertaes. &
quicquid deinceps in maioribꝰ sũmis ꝑeundem ar-¬
ticulum numerꝰ in infinita incrementa consur-¬

Expanded text:
Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est Dominus, Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est Dominus, ut arcam sibi faceret, et sexcentos agebat annos cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, et quicquid deinceps in maioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consur
Abbreviated transcription (Latin):
scismata facies & quodãmͦ diuisibiles ostendent᷑
die idest post salbati septimũ pͥmo. Amortulo
surrerit. qui dies apassione t̾cius. innumero
aut̃ dierũ quo om̃e tẽpus uoluit᷑ & octaius ꝙ
primꝰ est. Qd post septem dies exquo ingresis
est noe marcham factũ est diluunũ: quĩa insx
futurȩ quietis quȩ sepamo die significata  bagi¬
tam̃. Quod p̾ter archam om̃is caro quã t̃ra sus¬
tentabat diliuuo consũpta est: quia p̃ter gelis
societatem aqua baptismi quãuis eadem sit.
ñ solũ ñ ualet ad salutem. s ualet potius adꝑ
reatus peccator indecem p̾ceptis legis admiten᷑
ꝑuniilsum orbem t̾rarum qui quattuor partilꝰ
continet᷑. Decem quippe quatt̃ ducta. quadragin¬
ta siunt. Siue ille reatus qd ad dies ꝑtinet ex
rerũ ꝓpitate. siue quod ad noctes exrerũ aduer¬
sitate contractꝰ sit. sacramto baptismi colestis abluit᷑.

Expanded text:
schismata faciles, et quodammodo divisibiles ostendunturschismata faciles, et quodammodo divisibiles ostendunturdie, id est, post Sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passione tertius, in numero autem dierum qui per omne tempus volvuntur et octavus et primus est. 15. Quod post septem dies, ex quo ingressus est Noe in arcam, factum est diluvium, quia in spem futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. Quod praeter arcam omnis caro quam terra sustentabat diluvio consumpta est, quia praeter 289 Ecclesiae societatem, aqua baptismi, quamvis eadem sit, non solum non valet ad salutem, sed valet potius ad preatus peccatorum, qui in decem praeceptis admittitur, per universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur: decem quippe quater ducta quadraginta fiunt: sive ille reatus qui ad dies pertinet, ex rerum prosperitate, sive qui ad noctes, ex rerum adversitate contractus sit, sacramento baptismi coelestis abluitur.
Abbreviated transcription (Latin):
archa collecta inunũ cubitũ desuꝑ consũmat᷑.
sic̃ eccłia corpus xp̃i inunitate collecta sullimat
& ꝑficit̃. Unde dr̃ in euangłio. qui mecũ non col¬
ligit spargit. Qd aut̃ aditus eius fit alatere:
nauit. Qd inferiora arche bicamerata & trica¬
merata constriuint᷑. sic̃ exomĩbꝰ gentibꝰ uł bi¬
ꝑtitam multitudinẽ congregat. eccłia ꝓpter
circuncisionem & p̃putiũ. uł triꝑcitam ꝓpter
treᷤ filios noe quoꝵ ꝓgenie replet᷑ orbis. Et¬
idõ arche inferiora iftã dicta sunt. quia in hac
t̾rena. ẽ. uita diuersitas gentiũ. In summo autẽ
maliũ genera in cludunt᷑ in archa : significat
qͦd exomibꝰ gentibꝰ & nationibꝰ congregatio fit
inȩcelia. Quod etiam petro demons̃tratꝰ discus
ille sionifieat. qua munda & immunda ibi anm¬
ciores st in alt quã boni s quia boni seruaant um
de e intellectus consilii & fortitudinis. ssepo
& pietatis. & timons dei. Unde & ille numes it
iniunculo pacis. Mali aut̃ inbinario numerha

Expanded text:
a conlecta ad unum cubitum desuper consummatur: sicut ecclesia corpus Christi in.unitatem conlecta sublimat et perficit. unde dicit in euangelio: qui mecum non conligit, spargit. quod aditus ei fit a latere: nauit. quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex omnibus gentibus uel bipertitam multitudinem congregat ecclesia propter circumcisionem et praeputium, uel tripertitam propter tres filios Noe, quoideo arcae inferiora ista dicta sunt quia in hac vita terrena est diversitas gentium. In summo autem malium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. 12. Quod etiam Petro demonstratus ille discus significat quod munda et immunda ibi pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni seruant unitiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei. undein vinculo pacis. Mali autem in binario numero ad
Abbreviated transcription (Latin):
& soluatur uinculum pacis. Est enĩ bitum̃ feruen¬
tissimũ & iuolentissimũ gluten. significans dile¬
tionis ardorem ui magnã fortitudinis ad tenendim
societatem spu̾alem. omĩa tolerantẽ. Qͦd archa
trecentis cubitis longa est. ut series quinqua¬
guita compleat: sĩcut sex ętatibꝰ om̃e huiꝰ sełi
tempꝰ extendit᷑. in quibꝰ omibꝰ xp̃c nunqͣm desilit¬
ta ꝑeuangłi disfamat᷑. Potest quidem & inhis
trecentis cubitis signũ ligni passionis ostendi. Ip¬
suis enim litterẽ numerus crucis demonstrat
signum. ꝑ qd̾ soctĩ xp̃i passionis effecti. ꝑbaftisnus
longitudinem uitȩ et̾nę adipiscim. Qͦd uero eubi

Expanded text:
et solvatur vinculum pacis; est enim bitumen fervenet solvatur vinculum pacis; est enim bitumen ferventissimum et violentissimum gluten, significans dilectionis ardorem vi magnae fortitudinis ad tenendam societatem spiritualem omnia tolerantem. 5. Quod arca trecentis cubitis longa est, ut sexies quinquaginta compleantur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extenditur, in quibus omnibta per Evangelium diffamatus. Potest quidem et in his trecentis cubitis lignum ligni passionis ostendi. Ipsius enim litterae numerus crucis demonstrat signum per quod socii Christi passionis effecti, per baptismum longitudinem vitae aeternae adipiscimur. Quod vero cub
Abbreviated transcription (Latin):
discite a me quia mitis sum &e humilis
corde. & inuenietis requiem animabꝰ ur̃is. Solus
iustus inuenit᷑ noe in illa gente. cuui seꝑtem ho¬
mines donant᷑ ꝓpt̃ iusticiãm suam. Solus ustus
xp̃c est atq ꝑfectus. eui septem ȩccłie ꝓpt̾ septẽpli¬
cem sp̃m illuminantẽ unam eccłiam condonant᷑.
& erucis passionem signat᷑. Archam construrit
noe de lignis ñ putrescentibꝰ. ecclia construit᷑ axp̃o
ex hominibꝰ ineternũ uicturis. Archa enĩ istam
eccłam demonstrabat. quȩ natat influctibꝰ mum
Dhiiꝰ. Qo aut̃ eadem archa delignis quadratis
fieri iubetur: undiq stabilem uitam scoꝵ signi¬
ficat. ad om̃e opus bonũ paratam. Qaocunq etrim
uerteris quadratũ firmit᷑ stabit. Qͦs bitumi
glutinant᷑ archȩ ligna in trinsecꝰ & extruiseeꝰ:
ut in compagę unitatis. significetur tolerantia car¬
tatis. ne scandalis eccłam temptantibꝰ. siuȩ ab̾is qui
intus st̃ siue abhis qui foris st̃ cedat fiat̾na uineaua

Expanded text:
ite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem 286 animabus vestris . Solus justus invenitur Noe in illa gente, cui septem homines donantur propter justitiam suam. 2. Solus Christus justus est atque perfectus, cui septem Ecclesiae propter septemplicem spiritum illuminantem in unam Ecclesiam condonantur.et crucis passionem sanatur. Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus: Ecclesia construitur a Christo ex hominibus in sempiternum victuris. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis quadratis fieri jubetur, undique stabilem vitam sanctorum sanctificat, ad omne opus bonum paratum; quocunque enim verteris, quadratum firmiter stabit. Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus sive ab his qui intus sunt, sive ab eis qui foris sunt, cedat fraterna junctura,
Abbreviated transcription (Latin):
nartĩ partes. altera ꝑalteram multiplicata. Hã
ter quat̾n. uł quat terni. idipsum faciunt.
Qd ti ꝓgenies exadam ꝑcain. undenario nume ro
sinit᷑ transgresso manddrum siue peccatui ospendit᷑
Iam duma la pech seꝑcimus abidam reꝑdẽt. sei paum ẽ

Expanded text:
narii partes, altera per alteram multiplicatis. Nam narii partes, altera per alteram multiplicatis. Nam ter quaterni, vel quater terni ipsum faciunt. 29. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum, sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam re
Abbreviated transcription (Latin):
confessione uuit omĩs homo qui est filiꝰ resurre¬
tionis quandu ꝑ egrinat᷑ int̾ris :  Item exduobus
illis hominibꝰ abeł qui int̃p̃tat᷑ luctus. & eiꝰ fre
sech qui int̃ptat᷑ resurrectio: mors xp̃i & uita eus
exmortius sigurat᷑. Ergo ut breuius dicam. abis
luctus. sech resurrectiõ. enos homo. quia post lie¬
tum resurrectio. deresurrectione homo inuoeans
dm̃. Item enos genuit cainan. cainan autt̃ genuit
malalehel. mãlalehel geuuit iareth. iareth genu¬
it enoch. Hic aut̃ enocħ septimꝰ abadam. qui pla¬
euit deo & translatꝰ est: septimã reqͥem signi¬
ficat. ad quam tranffert᷑ omĩs homo. Quȩ tan¬
iudicio & renouato cęlo ac t̾ra: transferent᷑ sci
in uitam ꝑpetuę immortalitatis. Qd aut̃ ꝑseth
abadam usꝙ ad noe denariꝰ numerus insinat᷑:
Cui numero si adiciunt᷑ tres silii noe. medio re¬
ꝓbato duodenariꝰ consũmat᷑. qui inpatriarcharũ
& apłorũ numero insignis habetur ꝓpt̾ septe¬

Expanded text:
confessione vivit omnis homo, qui est filius resurrectionis, quandiu peregrinatur in terris? Item ex duobus illis hominibus, Abel, qui interpretatur luctus, et ejus fratre Seth, quod interpretatur resurrectio, mors Christi et vita ejus ex mortuis figuratur. 27. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurrectione homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malalehel, Malalehel genuit Jared; Jared genuit Henoch. Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis qui tanjudicio, et renovatis coelo et terra, transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis. Quod autem per Seth ab Adam usque ad Noe denarius numerus insinuaturs 285 figuratur, cui numero si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum apostolorumque numero insignis habetur propter septe
Abbreviated transcription (Latin):
det me. uere indẽ uagus & ꝓfugus gemit & tremit.
ne regno etiam t̾reno ꝑdito ista uisibili t̾ra occidat᷑.
Hanc dicit maiorem causam. quam illam qd ei t̃ra nr̃a¬
ñ dat uirtutẽ suam ne sp̃ualit̃ moriat᷑. Carnalit
enĩ sapit. & abscondit se a facie dei. Idẽ. iratum dm̃¬
habere graue ñ putat. s hoc timet ne inueniat᷑
& occidãt᷑. Carnalit̾ enim sapit. tanqͣm oꝑaret᷑ t̾̃rã.
cuiꝰ iurtutẽ n accipit. Saꝑe aut̃ scd̾m carnem mors
est. Quam ille ñ intelligens: amisso regno gemit.
se corporalem mortem tremit. S qͥd ei respondit ds̃:

Expanded text:
. Vere Judas vagus et profugus gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito, ista visibili morte occidatur. Hanc dicit majorem causam quam illam quod Judaen dat virtutem suam, ne spiritaliter moriatur: carnaliter enim sapit, et abscondi a facie Dei, id est iratum habere Deum, grave non putat, nisi ne inveniatur et occidatur. Carnaliter enim sapit tanquam operans terram cujus virtutem non accipit. Sapere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno gemit, et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit Deus?
Abbreviated transcription (Latin):
sili su enoch. Ifte filius incuiꝰ nomine condita
& finem habere t̾renũ ubi nichil plusquã ee
nit᷑ sꝑatur. Porro enoch genuit irad. qe irad ge¬
nuit᷑ mauihel. & manihel genuit matussee¬
hel & matussahel genuit lãmech. Qui agce

Expanded text:
titio. - Iste filius in cujus nomine condita et finem habere terrenum, ubi nihil plus quam cernitur speratur. Sequitur: Porro Enoch genuit Irad. Irad genuit Maviael. Maviael genuit Mathusaelem. Mathusael genuit Lamec
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃retatũ cõmotio. siue instabilis. & fuictuans
& sedis in certe. Contra qd̾ malũ d̾s rogatur i
psalmo Ne dederis in motu pedes meõs &e manꝰ
peccator non moueat me. Nunc uͦ & uider es i
qui diuersis erroribꝰ contumaces st̃ ⁊ esistendo us
ittati exeunt a facie dĩ. idẽ. a misedĩa dilectionis
eius uł aparticipatione lucis eiꝰ & habitant pu¬
ionptat᷑ epulatio. ubi est planttꝰ paradisuo¬

Expanded text:
interpretatum commotio, sive instabilis et fluctuans interpretatum commotio, sive instabilis et fluctuans et sedis incertae, contra quod malum Deus rogatus in psalmo, Ne dederis in motu pedes meos, et manus peccatorum non moveant me . Nunc vero Judaei et omnes qui diversis erroribus contumaces sunt, resfacie Dei, id est, a misericordia dilectionis ejus, vel a participatione lucis ejus: et habitant profuod interpretatur epulatio, ubi est plantatus paradisu
Abbreviated transcription (Latin):
tes eroluet. Id: ñ sic quomͦ dicis. corporali morte in¬
toribit genus impiũ carnaliũ iudeorũ. Quicunq
doseu ⁊ ꝓdiderit: septẽ uindictas exoluet. Ide. aciteret
ro uoluitur magis quia ñ interiit gens iudea sats
appareat fidelib xp̃ianis. sed solam disꝑsionem me¬
ruerint. uxta quod ait scriptura. Ne occideris
eos nequando obliuiscant᷑ legis tuȩ. disꝑge illos in
uirtute tua. & destruȩ eos. Posuit deus cain signi
re uera mirabile est. quẽadmodũ om̃s gentes quȩ
a romanis subiugatȩ st̃ in rit̾u romanorũ sacror̾
transierint. eaq̃ sacrilegia obseruanda. & celebran¬
da susceꝑint. gens aut̃ iudea siue subpaganis re¬
gibꝰ siue subxp̃ianis ñ amisit signũ legis & ciram¬
cisionis suę. quo aceteris gentibꝰ popłisq distingui¬
tur. S & omis imꝑator uł tex qui eos in reg̃no
suo inuenerit. cũ ipso signo eos inuenit nec oceidt.
Ait gͦ afacie dñi. & habitauit in t̾ra. naid. quod ar

Expanded text:
t, eveniet quomodo dicis, non corporali morte interibit genus impiorum carnalium Judaeorum, quicunque eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet, id est, auferet ro volvitur, magis quia non interiit gens Judaea satis appareat fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, juxta quod ait Scriptura: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Disperge eos in virtute tua, et destrue eos . Posuit Dominus in Cain signum, reuera multum mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos, in regno suo inuenit, cum Exiit ergo a facie Domini, et habitavit in terra Naid, quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad se conuerterent peccatum suũ in confesione.
sicut inpsalmo scriptũ est medico dicente. Ego
dixi dñe miserere mei. sana animã meam qm̃
ineorũ mortali corpore. ꝑspem gr̃e liberi domina-¬
rent᷑. Titnc aut̃ ignorantes deĩ iusticiam & sitam
uolentes constituere. elati aboꝑibꝰ legis ñ humi¬
liati depeccatis suis. ñ quieuerunt s offendert̃¬

Expanded text:
ad se converterent peccatum suum in confessione, ad se converterent peccatum suum in confessione, sicut in psalmo scriptum est, propheta dicente: Ego dixi, Domine, miserere mei: sana animam meam, quia in eorum mortali corpore, per spem gratiae liberi dominarentur. nunc autem ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere. elati de operibus legis, non humiliati de peccatis suis non quieuerunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
uolas ai fient cdi Rcrificũ extre. fruct̃ibis
adipe suscipitur: ita noui testaũti sides exinno¬
centie gr̃a dñi laudans. ueteri testamͣto t̾reni
& recte non diuidas. peccasti. utiq quia &e si an-¬
tea uidei recte recta illa fecert: in eo tam̃ in¬
fidelitatis rei sunt. quia xp̃o ueniente iam tem¬
pus noui testam̃ti ã tempore ueteris testam̃ti
ñ distinxerunt. Quia si obtemꝑasset cain deo di-¬
centi. quiesce. subte. ẽ. appetitꝰ eus. & tu domina-¬
beris illiꝰ. & ad se conuertisset peccatũ suũ. sibi hoc
tribuens & confitens dei᷑a: sic ad uitus indulgen¬
tiȩ grã. ipse peccato suo dominaret᷑. ñ illo sibi do¬
mianante seruus peccati frẽm occideret in no¬
centem Sic & iudei in quorũ hȩc figura gereban-¬
tur. si quiescerent a sua ꝑturbatione. & tempꝰ
salutis ꝑ gram in peccatorum remissionem co¬
gnoscentes audirent xpm̃ dicentem. ñ uem uo¬
care iustos s peccatores inꝑenitentiam: tunc

Expanded text:
us? Sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis et recte non dividas, peccasti, utique, quia et si antea Judaei recte recta illa fecerunt, in ea tamen infidelitatis rei sunt, quia, Christo veniente, jam tempus Novi Testamenti a tempore Veteris Testamenti non distinxerunt. Quia sicut si obtemperasset Cain Deo dicenti: Quiesce, sub te erit appetitus ejus, et dominaberis tu illius, ad se convertisset peccatum suum sibi hoc tribuens, et confidens in Deo; ac sic adjutus per indulgentiae gratiam, ipse peccato suo dominaretminante, servus peccati, fratrem non occideret innocentem. Sic et Judaei, in quorum figura haec gerebantur, si quiescerent a sua perturbatione, tempus salutis per gratiam et peccatorum remissionem, cognoscentes, audirent Christum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. cõr nrm̃ dilatatũ est. Unde. nͥ de cari¬
est nobis. Quinquagesimo enĩ die post resure
ctionem suam xp̃c scm sp̃m misit. quo corda
credentiũ dilatau̾it. Qdaut̃ altitudo eiꝰ .xxx. eu¬
bitis surgit: quem numerũ decies habet intre
nam euanglicam consecrauit. contestans le¬
gem ñ se uenisse soluere s imꝑlere. Le gis
aut̃ cor indecem p̾ceptis agnoscit᷑. Unde
decies tricenis arche longitudo ꝑfrettur.
sisenehlomsar corporis instax ostendit. inꝯus ap̃e
appar intt iNamoris enim longtudo que est anbimo¬
latere ad alterũ latiis. decies est tantũ quantum
altetudo. euiꝰ attitudinis mersutares honite meti
dorso suentrem. Uelut si iacentem hominre men
aris supinii seu ꝓmim. sexies tantũ longtardimi
est a capite. usq adpedes quam lat̾ꝰ adecceni in
sinistram. ul asinistra. indextram. & decies qm
altus atra bnde facta ẽ archa trecentoꝵ inlon

Expanded text:
dicit: Cor nostrum dilatatum est; unde, nisi charium qui datus est nobis. Quinquagesimo enim die post resurrectionem suam Christus Spiritum sanctum misit, quo corda credentium dilatavit. Quod autem altitudo ejus XXX cubitis surgit, quem numerum inam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere sed implere. Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur, hinc decies tricenis arcae longitudo perficitur. i corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo quae est alatere ad alterum latus, et deciens tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem; uelut si iiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Unde facta est arca trec
Abbreviated transcription (Latin):
dedit Eadem t̾ra uirtutem suam. qui ñ iustisi¬
dedi st̃ urcute resurrectionis eiꝰ qui resurrexit
xxmfirmitate. s uiuit iniurtute dei. hec est gͦ
uirtus t̾rȩ illius. quã ñ ostendit impiis & in cre¬
dulis. Unde nec resurgens eis a quibꝰ erat crucisxꝰ
apparuit. tanqͣm caĩm oꝑanti t̾ram ut granũ
quis ñ uideat. qͥs ñ agnoscat. in tota t̾ra quac̾q
dispsus . ẽ. ille popłs. quomͦ sit uagus ingentib
regni. & tremat timore sũbinnumerabilibꝰ pͦpłis
xp̃ianis: Ideoq respondit cain dicens. Maior est ini¬
quitas mea. quã ut ueniam merear. Ecce eicis me
hodie afacie t̾rȩ & afacie tua abscondar. & ero uaguᷤ

Expanded text:
dedit eadem terra virtutem suam, quia non justificati sunt virtute resurrectionis ejus, qui resurrexit ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei. Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum quis non videat, quis non agnoscat in tota terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentiburegni, et tremat tremore sub innumerabilibus populis Christianis? Ideoque respondit Cain dicens Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie
Abbreviated transcription (Latin):
apit ossuum in confessione peccator acciꝑe sangu
nem xp̃i qui esfusus est in remissionem ont̾iũ pes¬
catorum de manu ꝑsecutoris nolentes esse subora
sed sub lege. ut ẽet abeccłia maledictus id: ut osten¬
deret eum eum ȩccłia maledictum testarge apło.¬

Expanded text:
aperuit osaperuit osinem Christi, qui effusus est in remissionem omnium peccatorum de manu pesed sub lege, ut esset ab Ecclesia maledictus; id est, ut ostenderet eum Ecclesia maledictum testificante Apo
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt. Itaq post hec occidit᷑ abeł minor natu
afre maiore natu. Occiditur xp̃e caput popłi mi
noris natu. apopło iudeorũ maiore natu. Ille in
campo. iste ĩcaluarię loco Int̾rogat deus cam ñ tanqͣm
ignarꝰ eum a quo discat. s tanqͣm iudex reũ quem
puniat. & introgat ubi sit fr̃ eiꝰ. Respondet ille
nescire se. nec eus esse custodem. Nunc usq hoc
est falsa negatio. Essent aut̃ quodam mͦ. ap̃i eu
stodes. si xp̃ianam fidem acciꝑe & custodire uo¬
liussent. Dixit ds ad cain. Quid fecistis Uox san¬
quinis frĩs tui clamat ad me de t̾ra. Sic arguit
inscripturis scĩs uox diuina udeos. Habet enĩ
magnã uocẽ xp̃i sangius in t̾ra. cũ aceͥto ab omĩbꝰ
est quam sangius ipse exprimit. exore fideliũ. eodẽ
sanguine redemptor. Dixit dñs ad eain. Maledictus
eris a terra quȩ aꝑuit ossuum. & susceꝑit sangiui¬
nem fris tui demanu tua. Maledictus .ẽ. enĩm
popłs uideor in sidelis a t̾ra. Id est. ab eccłia que

Expanded text:
us. Itaque post haec occiditur Abel minor natu, a fratre majore natu. Occiditur Christus caput minoris populi natu, a populo Judaeorum majoris natu. Ille in campo, iste in Calvariae loco. Interrogat Deus Cain, non tanquam ignarus eum a quo discat, sed tanquam judex reum, quem puniat, ubi sit frater ejus. Respondit ille nescire se, nec ejus se esse custodem. Usque nunc est falsa negatio. Essent autem quodammodo Christi custodes, si Christianam fidem accipere et custodire voluissent. Dixit Deus ad Cain: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos; habet enim magnam vocem Christi sanguis in terra cum, eo accepto, ab omnibus s, quam sanguis iste exprimit ex ore fidelium, eodem sanguine redemptorum. Dixit Deus ad Cain, Maledictus eris a terra, quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua. Maledictus est enim populus Judaeorum infidelis a terra. id est, ab Ecclesia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uxoribꝰ suis. Audite uerba mea & ascultãte ser-¬
mones meos. Qm̃ occidi uirũ inulnꝰ meũ. & ado¬
lescentulum inliuorem meũ : septies uindi cabit᷑
de cain: de lameth aut̃ septuagies septies. Iam
alibi sed̃m hystoriam dictum est: eoqd̾ abdam

Expanded text:
oribus suis: Audite verba mea, et auscultate sermonem meum. Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livore meo, septies vindicabitur de Cain, de Lamech septuagies septies. Jam alibi secundum historiam dictum est, eo quod ab Adam
Abbreviated transcription (Latin):
corruptonis habitatio. inqua ad huc eruetustate
retinem: S cũ aliqͥd ꝑciꝑe de cognitione diuinitatis
incipimꝰ : quasi iam inspelunce nr̃e ostio stamꝰ. Quia
enim ꝓgredi ꝑfecte ñ possimꝰ: ad eognitionẽ dam̃
ueritatis inhiantes iam aliqͥd de lib̃tatis aura captamꝰ.
Inerxssu uͦ spelun& stare est. rep̃sse nr̃ȩ corruptionis
neibe i utebnaculũ descendente. isi site e lonquaqes e¬

Expanded text:
corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis nube in tabernaculu
Abbreviated transcription (Latin):
pauor qui eraduentueiꝰ irriit. & altudin comot¬
nus ñ negat᷑. quia nimirũ mens qũ an cõrẽ plato¬
nis sublinutate suspendit᷑. quicqͥd ꝑfecte conpice¬
hoc est de in conphensibi sustantia et̾nitatis audti.
Quasi enĩ sibilũ tenuis aure ꝑcipimꝰ. coraporẽ incir¬
cusripte uertatis contẽplatione subita subtilit̃. de¬
ꝯustamꝰ Tunc gͦ uerũ est qd̃ de dõ cognoscimꝰ. cũ
plene nos aliquid de illo cognoscere ñ posse sentimꝰ.
Unde bene illic subdit᷑. Qd̃ cũ audifset helias: oꝑuit
quia in ipsa subtilissima contẽplationes uentatis
quanta ignorantia homo tegatur agnoscit. Uultui
nanq: palliũ suꝑducere ẽ: ne altiora mens quȩrere
audeat. hanc considãtionem ꝓprie infirmitatis ue-¬
lare. ut nequaqmͣ intelligentie occłos ultra se
p̃cipitant̃ aꝑiat. s ad hoc qd̃ app̃hende ñ ualet
reuerent̃ claudat. Qui hȩc agens: inspelunce ostio
stetisse describit᷑. Qͥd nanq spelunca nr̃a est. nͥ hec

Expanded text:
pavor, qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem corenuis inesse non negat: quia nimirum mens cum in contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspiceitatis audit. Quasi enim sibilum aurae tenuis percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est, quod de Deo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene subditur: « Quod cum audisset Helias, operuiquia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis, quanta ignnamque pallium superducere est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet reverenter claudat. Qui haec agit, in speluncae ostio stetisse describitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nardo. nardus ⁊ crocꝰ. Cyprus arbor aromatica :
signisicans cȩlestis gr̃ȩ benedictionẽ. Nardus dñicȩ
passionis typũ crocꝰ caritatis feruorẽ expͥmit. Coniun¬
git᷑ cyprus cũ nardo. cũ diuina gr̃ã confortat nos ꝓ
xp̃o pati. Itẽ nardus cũ croço coniuingit᷑. cũ caritate xp̃i
mortẽ libent̾ suscipimꝰ. Fistula ⁊ cẏnamoniũ. Fistu
la qͦ ⁊ casia. arbor aromatica ÷: s ⁊ modica. idõ hu¬
miles sp̃u designat. Itẽ cynamoniũ qͥ se ipsos despi¬
ciunt signat. quȩ ⁊ ipsa breuis ÷ arbor. s oclorisera
⁊ dulcis. & humilitas magnã habet laudẽ ⁊ dulce¬
dinẽ apd̾ dm̃ Cũ uniuersis lignis libani. Sic̃ fistu

Expanded text:
cum nardo, nardus et crocus. Cyprus arbor aromatica est, significans coelestis gratiae benedictionem. Nardus Dominicae passionis typum, crocus charitatis fervorem exprimit. Conjungitur cyprus nardo, cum divina gratia confortat nos pro Christo pati. Item nardus croco jungitur, cum charitate Christi mortem libenter suscipimus. Fistuat., casia arbor aromatica est, sed modica, et ideo humiles spiritu designat. Item cinnamomum, qui se ipsos despiciunt, signat, quae et ipsa est brevis arbor, sed odorifera et dulcis; sed humilitas magnam habet laudem et dulcedinem a
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ tuoꝵ. suꝑ om̃ia aromata. E ama suauissima dif.
trũ in ea quȩ insola iudea coangustat᷑. Fauus distil
tera. Mel stillans. qͥa multiplices sensus pene singu¬
le sententiȩ habent. Labia sponsȩ sunt doctares. qͣ
multipharios sensus sacris litteris me̾e pandiuit.
Mei ⁊ lac sub lingua tua. In lacte eruditioparuuloꝵ
in melle fortior doctrina ꝑfectoꝵ signat᷑. Sidrimlou

Expanded text:
 tuorum super omnia aromata. Fama suavissima diffutrum in ea, quae in sola Judaea coangustatur. VERS. 11.-- tera. Mel stillans, quia multiplices sensus pene singulae sententiae habent. Labia sponsae sunt doctores, qui multifarios sensus sacris litteris inesse pandunt. et lac sub lingua tua. In lacte eruditio parvulorum, in melle fortior doctrina perfectorum signatur Sub lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ & morat᷑ inedibꝰ regis. Plerunq aues quas aduo¬
latũ penna subleuat: inuepribꝰ resident. & stellio
qui aduolatũ pennas ñ habet: nitens manibꝰ regni
edificrũ denet. Quia nimirũ sepe ingeniosi quiq
ꝑneglegentiam torpent: in prauis actibꝰ remanent.
Eł simplices quos ingenii penna ñ adiuuat ad opti-¬
nenda ȩc̃ni regni menia uirtus oꝑationis leuat.
Stellio gͦ dũ manibꝰ nititur. in regis edibus morat᷑.
quia illo simpler ꝑ intentionẽ recti oꝑis ꝑuenit. qͦ
ingeniosus minime ascendit.

Expanded text:
titur, et moratur in aedibus regis . Plerumque aves, quas ad volatum penna sublevat, in vepribus resident; et stellio, qui ad volatum pennas non habet, nitens manibus regni aedificium tenet. Quia nimirum saepe ingeniosi quique, dum per negligentiam torpent, in pravis actibus remanent; et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda regni aeterni moenia virtus operationis levat. Stellio, dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit quo ingeniosus minime ascendit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic̃ agar & ismahes significauert carnalis
ueteris tẽstam̃ti. sic & cętbura & filii eiꝰ signi¬
ficabant hereticos qui se ad testam̾tũ nouli en¬
stimant ꝑtinere : S utreq concubine dicunt᷑.
Solasara semꝑ ixor uocatur. sic̾ scriptũ est na
est colũba mea ꝑfecta mea. Dedit aut̃ cuneta
abraham quȩ possidebat ysaac filio suo. filus
aut̃ concubmarũ largitꝰ est iunera. & sepa¬
rauit eos ab ysaac filio suo. Quid hoc significat. nͥ¬
quia dant᷑ & nulla munera filus concubinarum
idẽ. carnalium. S ñ ꝑueniunt ad regnũ ꝓmissũ
nec hȩretici nec iudei. quia carnalia lucra sectant᷑.
Prȩt̃ ysaac enĩ nullus ẽ. heres. utiq ñ filii carnis.
s filũ ꝓmissionis deputant᷑ insemine. Deinde
esse positũ tradicio hebreorũ testat᷑.

Expanded text:
 Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere? Sed utraque concubinae dicuntur, sola Sara semper uxor nuncupatur, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem cuncta Abraham quae possidebat Isaaautem concubinarum largitus est munera, et separavit illos ab Isaac filio suo. Quid hoc significet nquippe et nonnulla munera filiis concubinarum, id est, carnalium, sed non perveniunt ad regnum promissum nec haeretici nec Judaei, quia carnalia lucra sectantur: praeter Isaac enim nullus est haeres, utique quia non filii carnis,  filii promissionis deputantur in semine. Deinde esse positum traditio Hebraeorum testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid aut̃ sibi uult qd̃ abraham post obi¬
tũ sare eechuram duxit urorem. Hun¬
quid obincontinentiã. dum. eẽt̃. iam¬
ȩtate grandeuus: Ab sit. An ꝓpt̾ filiorũ ꝓ creat¬
onem. dũ illi sem̃ quasi stelle cęli. exysaae filio

Expanded text:
uid autem sibi vult quod Abraham post obitum Sarae Cethuram duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset aetate grandaevus? Absit. Sed propter filiorum procreationem, dum illi semen, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem animȩ suȩ: ingaudio illiꝰ ñ miscebit᷑ extrancus.
Inamaritudine nanq st̃ corda reꝓbor. quia & ipsi etiam
prauis fuis defideriis affligunt᷑. s eandem amaritudinem
nesciunt. quia pensare qd tolerant sponte sua cecati ñ
possunt. At contra cor bonorꝰ amaritudinẽ sitam nouit:
quia erumnã gxilii qua ꝓiectꝰ lacerat᷑ intelligit. & quam
sint tranquilla qͦ ꝑdidit. quam confusa inquibꝰ cecidit
sentit. S hoc amaricatum cor ad gaudium fuũ quandoq
reducit᷑ : atq: ineiꝰ gaudiũ extranens non miscetur. Quia
is qui nẽ adhoc ĩnerrore cordis foris se addefidia eicit .
seelisus tune ab illa intima eiꝰ solennitate remanebit.
Hi itaꝙ qui inamaritudinem anunȩ st̃.mundo mori
ascło nulla obligatione teneant᷑. Et plerunq contiu¬
git. ut iam hom̃o mundum mente non teneat .s.
am mundꝰ hominẽ occupationibꝰ astringat. Et ipse
pundem mundo iam mortius ẽ. s ipsi mundꝰ adhue
mortius non est. Quasi enim adhuc uiuus mundus eta

Expanded text:
lius non miscebitur extraneus . In amaritudine namque sunt et corda reproborum, quia ipsis etiam pravis suis desideriis affliguntur; sed eamdem amaritudinem nesciunt, quia pensare quod tolerant, sponte sua excaecati non possunt. At contra cor bonorum amaritudinem suam novit, quia aerumnam exsilii, in qua projectum laceratur, intelligit; et quam sint tranquilla quae perdidit, quam confusa in quibus cecidit, sentit. Sed hoc amaricatum cor ad gaudium suum quandoque reducitur, atque in ejus gaudio extraneus non miscetur; quia is qui nunc ab hoc moerore cordis foras se per desideria ejicit, seclusus tunc ab illa intima ejus solemnitate reHi itaque qui in amaritudine animae sunt, mori mundo a saeculo nulla obligatione teneantur. Et plerumque contingit ut homo mundum mente non teneat, sed tamen mundus hominem occupationibus astringat. Et ipse quidem mundo jam mortuus est, sed ipsi mundus adhuc mortuus non est. Quasi enim vivus adhuc mundus eum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus uideat. s fultꝰ temꝑali potentia iam se paruulũ
ñ uidebat. Cȩteroꝵ nanq cõꝑationi se p̃ferens: qr plus
cunccis poterat. magnũ se pomĩbꝰ estimabat. Miro
aut̃ mͦ cũ aput se paruulꝰ. apud dnm magnꝰ. Cũ uͦ
apud se magnꝰ apparuit : apud dnm̃ paruulꝰ fuit.
lerũq gͦ dum exsubiectoꝵ affluentia animꝰ inflat᷑:
inluxũ suꝑbiȩ ipso potentiȩ fastigio lenocinante cor-¬
rũpit᷑: quam uidelicet potentiã bene regit: qͥ & te¬
nere illã nouerit & ĩpugnare. bene hanc regit. qui
scit ꝑ illã suꝑ culpas erigi. scit cũ illa cȩteris ęqualitate
cõponi. Humana & enĩ mens plerũq extollit᷑. etiam
cũ nulla potestate fulcit᷑. Quantomagis inaltũ se eri¬
git : cũ se ei etiam potestas ad iungit: Quã tam̃ potesta¬
tẽ recte dispensat. qui sollicite nouerit. & sumere exilla
qd̃ adiuuat. & expugnare qd̃ tẽptat. & equalẽ se cum
illa cȩteris cernere. & tam̃ se peccantibꝰ delo ultionis

Expanded text:
lum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo, cum apud se parvulus, apud Dominum magnus: cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, et cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur. Quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite noverit et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat, et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ad correctionẽ suã poterit salubrit᷑ qͥsꝙ
conu̾tere qͥ p̃latus ẽ. Cũ gͦ saul paruu-¬
lũ se insuis ocłis estimaret: capud intribubꝰ isrł faccꝰ
est. Ac si aꝑte diceret᷑. Cũ te paruulũ conspiceres: ego
te p̃cȩteris magnũ feci. Quia uͦ tu te magnũ conspi¬
cis: paruus estimaris. Quo c̾tra dd̾ cũ regni sui poten¬
tiã corã archa dnĩ saltando despiceret dix. Ludam &
M er humilitate condiant᷑. Miranda qͥppe actio qua oleuats¬
one ñ eleuat: s grauat. Qͥ enĩ sine humilitate uircuteᷤ
congrega t: inuento portat puluerẽ. Unde aliqͥdͥ fer

Expanded text:
Quod ad correctionem suam poterit salubriter quisque convertere qui praelatus est. Cum ergo Saul parvulum se in suis oculis aestimavit, caput in tribubus Israel factus est. Ac si aperte diceretur: Cum te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci, quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca Domini saltando despiceret, dixit: Ludamnisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congr