comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen sponte fit paruulus in medio discipulo¬
rum. Qd̃ ad celi tercii secreta ducitur: ⁊ tamẽ mẽ¬
tis oculum per compassionem reflectit ad disponẽ¬
dum cubile coniugatoriũ dicens. Uxori uir debi¬
tum reddet. similiter ⁊ uxor uiro. Quod admiste¬
tur in contemplatõne cetibus angeloꝵ: ⁊ tamen
non aspernatur cogitare atq disponere facta carna¬
lium. Quod gaudet in infirmitatib: sibiq per
lucrum: quod totum iam extra carnem est. hoc ipm̃
quod uiuit in carne. Ette qualiter uiuit: qui ab in¬
terno mentis. rediit ad uitam pietatis. Minus est gͦ
quem piam in carne suscitari. nisiforte cũ peruuufi¬
catõm carnis ad uitam reducitur mentis. Ut hoc ei
agatur per exterus miraculum: quatinus tõuer¬
sus. interius uiuificetur. Petrus. Talde infra
credidi hoc quod modo ꝙͣ sit incomparabiliter supe¬
rius agnoui. Sed queso te cepta persequere: ut dũ
tempus uacat. sine edificatõne hora nõ transeat.

Expanded text:
sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulosed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum; quod ad coeli tertii secreta ducitur , et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro , quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare atque disponere facta carnalium; quod gaudet in infirmitatibus, sibique inlucrum ; quod totum jam extra carnem est, hoc ipsum quod vivit in carne . Ecce qualiter vivit, qui ab inferno mentis ad vitam pietatis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis; ut ei hoc agatur per exterius miraculum, quatenus conversus interius vivificetur. PETR. Valde infra credidi hoc, quod modo quam sit incomparabiliter superius agnovi. Sed, quaeso, coepta prosequere, ut dum tempus vacat, sine aedificatione h
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ad uitam mortui redeunt. eoꝵ q anime ad carnẽ
ex occislto reuocantur.
Gregorius. Si uisibilia attẽ¬
dimus. ita neccesse est. ut credamus. Siuero inuisi¬
bilia pensamus. nimirum constat: quia maius est
miraculum predicacionis uerbo atq oratõnis solatõ
peccatorem conuertere: quã carnẽ mortuam suscita¬
re. In ista enun resuscitatur caro moritura. in illo
uero anima in eternum iuictura. Cum enim ꝓpono
duos in quo horum existimas maiori factũ uirtute
sus citauit in mente. Et quidem post resurrectionẽ
carnis de lazari uirtutib tacetur. ⁊ Iam post resur¬
rectionem anime capere nr̃a infirmitas nõ ualet.
quanta in sacro elocuio depauli uir tutibus dicun¬
tur. Quot illius predicatõne crudelissime cogitatõ¬
nes ad pietatis mollia conuerse sunt iuscera. qd̃
moricupit pro fratribus. in quoꝵ morte prius gau
quebatur. Qd̃ apostolatus honore sublimis est.

Expanded text:
quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attdimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute ero resuscitavit in mente . Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur. Nam post resurrectionem animae, capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur: quod illius praedicatione crudelissimae cogitationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera; quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius morte gaquebatur ; quod Apostolatus honore sublimis est,
Abbreviated transcription (Latin):
quid uellet facere. Ablato itaq pallio diu de eo quẽ
collegerat puluere: de functi faciem fricauit. Qui cũ
ducuis fricaretur. recepit animam. oscitauit: oculos
aperuit. seseq eleuans resedit. quid erga se ageretur
nuratus est: ac si de graui sompno fuisset excitatus.
Quod dum mulier lamentis fatigata conspiceret.
cepit ex gaudio magis flere. ⁊ uoces ampluis edere.
Quam uir dñi nodesta prohibitõne compestuit di¬
cens. Tace. tace. Sed siquis uos requisierit qualit̾
factum sit: hoc solum modo dicite. quia dñs ihc̃ xpũs
opera sua fecit. Dixit hoc: atq ab eius hospicio exiit.
Quadragesimĩ subdyaconem protinus reliquit: et
in loco eodem ultra non apparuit. Temporalẽ nãq
honorem fugiens: egit ut ab hiis aquib iusus in tã¬
ta uirtute fuerat: nũꝙͣ iam in hac uita uideretur.
Petrus. Quid alii senciant ignoro. ego autem
cunctis nuraculis hoc potuis existimo esse miraculũ.

Expanded text:
quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo dicite: quia Dominus Jesus Christus opera sua fecit. Dixit hoc, atque ab ejus hospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum,
Abbreviated transcription (Latin):
que in magnis fletibus noctem ducens. continuis
lamentatorum uocib satiffaciebat doloribus. Cũq
hoc diuciuis fieret. ⁊ flere mulier nullo modo cessa¬
ret: uir dei qui receptus hospicio fuerat. quadrage¬
sino subdiacono conpunctus ait. Bolori huius
mulieris anima mea compatitur. Rogo surge:⁊
oremus. Perrexerũt igitur utriq ad eccl̃am uici¬
nam: seseq ibidem in oracione dederunt. Cũq diu¬
cius orassent. complere oratoĩ quadragesinum
subdyaconem seruus dei peciit. Qua completa:
ab altaris crepidine puluerem collegit. atq cũ
eodem quadragesino ad defuncti corpus accessit:
seseq ibidem in oratione dederunt. Cunq duciꝰ
oratõm per subdiaconum uoluit. sed ip̃e benedictionẽ
dedit: statunq surrexit. Et quia dextera manu collec¬
tum puluerem gestabat: sinistra pallium quo facies
defuncti uelabatur abstulit. Quod cum mulier fieri
cerneret: contradicere uehementer cepit. ⁊ mirari

Expanded text:
quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius em compleri per subdiaconum voluit, sed ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari
Abbreviated transcription (Latin):
uir quadragesimus bucxentine ecclesie sub¬
dyaconus fuit: qui ouium suarum gregem pascere
in eius dem aurelie parcibus solebat. Cuiꝰ ualde ue¬
racis uiri narracione res mira innotuit: quesecreto
fuerat gesta. Is namq ut prediximus dum gregis
sui in aurelia curam gereret indiebus eiusdẽ uir
fuit. in monte qui argentarius uocatur uenerabi¬
lis uite: qui habitum monachi quem precesebat
specie. moribus explebat. Hic itaq ad ecclam bea¬
ti petri apostoloꝵ principis ab eocem monte argenta¬
rio. annis singulis uenire consueuerat: atq hunc
quem predixi quadragesinum subdyaconẽ sicut
ip̃e narrauit hospitalitatis gracia declinabat. Qͣ¬
dam uero die dum eius hospicium qd̃ non longe
ab ecclesia aberat intrasset: cuiusdã paupercu¬
le mulieris maritus iuxta defunctꝰ est. Quẽ ex mo¬
re lotum. uestimentis indutum. ⁊ sabano constric¬
tum: superueniente uespere sepelire nequinerunt.
Iuxta defuncti igitur corpus mulier uduata sedit.

Expanded text:
ir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. Igitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ in naui eadem una pluuie gutta nõ cecidit.
Peruenerunt itaq ad locum clici. ⁊ sepulture tra¬
diderunt corpus sacerdotis sui. Quius precepta ser
uantes: ad nauem sub festinatõne reuersi sunt.
Quam mox ut intrare potuerunt: in eodem loco
ubi uir dñi sepultus fuerat. longobardoꝵ dux cru¬
celissimus gũ marith aduenit. Ex cuius aduẽtu
ininistros asepulture sue loco. sub festinatione dis¬
cedere precepit

Expanded text:
dit, et in navi eadem una pluviae gutta non cecidit. dit, et in navi eadem una pluviae gutta non cecidit. Pervenere itaque ad locum clerici et sepulturae tradiderunt vantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eumdem locum ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissimus Gummarith advenit. Ex cujus adventu i ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ gens in italiam ueniens cuucta uastasset.
ad helbam insulam recessit. Qui irruente e¬
gritudine ad mortem ueniens. clericis suis sibi¬
q obsequentibus precepit dicens. In sepulchro
meo qd̃ michi populonii preparaui: me ponite.
Cui cumilli dicerent. corpus tuũ illuc reduce¬
qualiter possumus. qui alongobardis teneri loca
eadem ⁊ ubiq illuc eos discurrere stimus: Ipse res¬
pondit. Reducite me securi. nolrte metuere: sedfes¬
tine me sepelire curate. Mox autem ut sepultum
corpus meum fuerit: ex loco ecdem cum om̃i festi¬
natõne recedite. Defunctiigitur corpus posuerunt¬
in naui. Cũq populonium tenderent. collecto in
nubib aere: immensa nimis pliuua erupit. Sed¬
ut cunctis patesceret. cuius uiri corpus illa nauis
portaret: per illud maris spacium quo ab helba in¬
sula usq populoniũ duodecim milib dista ͭ cuca
utraq nauis latera procellosa ualde pluuia descẽ¬

Expanded text:
dorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, dorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insolam recessit. Qui inruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: 'In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducequaliter possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem et ubique illic eos discurrere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed festine me sepelire curate. Mox autem cum sepultum corpus meum fuerit, ex loco eodem sub omni festinatione discedite'. Defuncti igitur corpus inposuerunt navi. Cumque Populonium tenderent, collecto in nubib ut patesceret omnibus cujus viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium quosula usque Populonium duodecim milibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia discen
Abbreviated transcription (Latin):
accensus ⁊ concitus episcopum peciit. Sed subito
sue feritatis oblitus. deflexa ceruice summissoq
humiliter capite.lambere ep̃i pedes cepit. ut pa¬
tenter omnib daretur intelligi: quia erga illũ
uirum dei ⁊ ferina essent corda hominũ. ⁊ quasi
humana bestiarum. Tunc populus qui ad spec¬
taculum uenerat mortis: magno clamore uersuᷤ
est in admiratõm ueneratõnis. Tũc ad eius reu̾¬
enciam colendam rex ip̃e permotus est. quippecũ¬
quo superno iudicio actum fuerat. ut qui deum
sequi prius in custodienda uita epĩ noluit: saltẽ
ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui
rei hii qui tunc presentes fuerunt. adhuc nõ nuilli
supersunt. eamq cum omni illic populo seuidis¬
se testantur. Dequo eciam uiro aliud quoq mi¬
raculum uenancio lunensi ep̃o narrante cogno¬
ui. In ea naiq populonii ecclesia cui preerat.
sepulchrum sibi preparauit. Sed cum langobar¬

Expanded text:
accensus et concitus episcopum petiit, sed subito accensus et concitus episcopum petiit, sed subito suae feritatis oblitus, deflexa cervice, submissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intelligi quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum, et quasi humana bestiarum. Tunc populus qui ad spectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admirationem venerationis. Tunc ad ejus reverentiam colendam rex ipquo superno iudicio actum fuerat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltim ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hii qui tunc praesentes fuerunt, adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia, cui praeerat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Langobar
Abbreviated transcription (Latin):
ir quoq iite uenerabilis cerbonius populo¬
nii ep̃s magnam dieb nr̃is sanctitatis sue
probationem dedit. ilam cũ in hospitalitatis stu¬
dio ualde esset intentus: die quadam transeuntes
milites hospicio suscepit. quos gothis superueni¬
entib abscondit: eoꝵq uitam ab illoꝵ nequi cia
abscondendo seruauit. Quod dum gothoꝵ regi ꝑ¬
fido totile nunciatum fuisset. crudelitatis im ma¬
nissime uesania succensus. hunc ad locum qui oc
tauo huius urbis miliario merolis dicitur. ubi tu̾c
ip̃e cum exercitu suo sedebat iussit deduci. Cũq
ad spectaculum populonii ursis ad deuorandũ proi¬
ceretur: ⁊ idem rex perfidus in ip̃o quoq spectacło
consedisset: ad aspiciendam mortem ep̃i. magna
populi turba confluxit. Tunc episcopus ductus
in medium est: atq ad eius mortem imma nissi¬
mus ursus exquisitus est. Qui dum humana
membra crudeliter carperet. seui regis animum
saciaret. Dimissus itaq ursus ex cauea est. qͥ

Expanded text:
ir quoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus, magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit, quos Gothis supervenientibus abscondit, eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. 297 Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis immanissimae vaesania succensus, hunc ad locum qui ab octavo hujus urbis milliario Merulis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, jussit deduci, cumque in spectaculo populi ursis ad devorandum projici. Cumque idem rex perfidus in ipso quoque spectaculo consedisset ad inspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medium est, atque ad ejus mortem immanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore. gothus qui capit sextũ.¬
dam pauper spiritu ad conuersionẽ uenit
quem uir dñi benedictus libentissime suscepit. Qͣ¬
dã uero die ei dari ferramentum iussit. quod ad
falcis similitudinẽ falcastrum uocatur: ut de lo¬
co quodam uepres abscideret. quatinus illic fieri
ortus deberet. Locus autẽ ip̃e quẽ mundandum go¬
thus acceperat. secus ip̃ius aque ripam iacebat.
Cũq isdem gothus densitatem uepriũ toto uir
tutis ipũis annisu succideret: ferrũ de manubrio
prosiliens. in lacum cecidit. ubi scilicet tanta erat
aquarum ꝓfunditas: ut spes requirendi ferramẽ¬
tum nulla iam esset. Itaq ferro perdito. tremebũdus

Expanded text:
Alio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilis dyaconus fuit: quẽ in uentum
longobardi tenuerunt. quoꝵ unus educto gladio.
caput amputauit. illius. Sed cum corpus eius in
terram caderet. ip̃e qui hunc capite truncauerat:
immundo spiritu correptus. ad pedes eius corruit.
⁊quia amicum dei occiderit. inimico dei traditus
ostendit. Petrus. Quid est queso te qd̃ omnipẽ
lic permittit mori: quos tamen post mortẽ quius
sanctitatis fuerint. nõ patitur celari: xxuͫ. ca¬

Expanded text:
nerabilis diaconus fuit; quem inventum nerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt, quorum unus educto gladio caput ejus amputavit. Sed cum corpus ejus in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, immundo spiritu correptus, ad pedes corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico Dei traditus ostendit. PETR. Quid est hoc, quaeso te, quod omnipotens sic permittit mori, quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuerint, non patitur celari? ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
Sura nominatur. quidam monasterii pater uite
uenerabilis surannus nomine fuerat: qui cap¬
tiuis aduenientib. atq alongobardoꝵ depredatõ¬
ne fugientib: cuncta que ĩ monasteno uidebatur¬
habere largitus est. Cunq in elemosuus uestimnẽta
sua ac frumenta omnia ⁊ cellarium consumpsisset
rebus omnib. longobardi ad eum subito uenerũt.
eumq tenuerunt. ⁊ aurum subito petere ceperunt.
Quibus ille cum diceret. se omĩmodo nichul habe¬
re: in uicino monte ab eis deductus est. in quo sil¬
ua immense magnitudinis stabat: ibi q captiuus
quidam fugiens. in caua arbore latebat. ubi unus
ex longobardis educto gladio: predictum uenerabi¬
lem occidit uirum. Cuius corpore in terra cadente.
mons omnis protinus ⁊ silua concussa est: ac si se
feire nõ posse pondus sanctitatis eius diceret. terra
tremuisset .xxiiii. cap̃. De tnͣsitu dyaconi eccl̃e mansox.
lius quoq in mansoꝵ prouintia uite ualde ue¬

Expanded text:
Sura nominatur, quidam monasterii pater vitae Sura nominatur, quidam monasterii pater vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, qui captivis advenientibus atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbaturhabere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset,rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terraUT XXIII. De transitu diaconi Ecclesiae Marsorum. Alius quoque in Marsorum provincia vitae valde ve
Abbreviated transcription (Latin):
ualentiuis qui post .i hac romana urbe
michi sicut nosti meoq monasterio prefuit.
prius in ualeria prouincia suum monasterium
rexit. In quo dum longobardi se uientes uenissẽt.
sicut eius uelatione didici: duos eius mona chos
in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspẽ¬
si: eodem die defuncti sunt. Facto autem uespere.
utroꝵq eox spiritus claris illic apertis q uocibus
psallere ceperunt: ita ut ipi quoq qui eos occiderãt.
cum uoces psallentium audirent: nimium mira¬
ti terrerentur. Quas indelicet uoces captun quoq
om̃s qui illic aderant audierunt: atq eox psalmo¬
die postmodum testes extiterunt. Sed has uoces psal¬
lentium om̃ipotens deus idcuto pertingere uoluit
ad aures corpox: ut uiuentes quiq in carne dusdent.
quia si deo seruire studeant: post carnẽ ueruis uiuãt.¬
iubusdam uiris religiosis quoq attestantib
adhuc in monasterio positus agnoui. qd̾ hoc
longobardoꝵ tempore iuxta in hac prouuicia que

Expanded text:
alentio, qui post in hac Romana urbe mihi, sicut nosti, meoque monasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut eius narratione didici, duos eius monachos in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere, utrorumque eorum spiritus claris illic apertisque vocibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes, qui illic aderant, audierunt atque eorum psalmodiae postmodum testes extiterunt. Sed has voces spirituum omnipotens Deus idcirco pertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, post carnem verius vivantibusdam religiosis quoque viris attestantibus adhuc in monasterio positus agnovi, quod hoc Langobardorum tempore iuxta in hac provincia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pater uespeitina iam hora corporis alimenta
pertiperet: eius mona chus cuiusdam deffensoris fi¬
liuis fuerat. qui eiante mensam lucernam tenebat.
Cunq uir dei ederet. ip̃e autẽ cum lucerna ministe¬
rio astaret:cepit per superbie spiritum.in mente
sua tacitus uoluere: ⁊ per cogitacionem dicere. Qͥs
est hic cui ego manducanti assisto. lucernã teneo.
seruicium impendo: Quis sum ego ut isti serui¬
am: Ad quem uir dei statun conuersus nehemen¬
ter eum cepit increpare dicens. Signa cor tuum
frater. quid est quod loqueris: signa cor tuum.
uocatisq statim fratrib. precepit ei lucernã de
mambus tolli: ip̃m uero iussit aministerio re¬
cedere: ⁊sibi hora eadem quietum residere. Qui
requisitus a fratribus quid habuerit in corde. per
ordinem narrauit: quanto superbie spiritu intu¬
muerat. ⁊ que contra uirum dei uerba per cogita¬
tõm tacitus dicebat. Tunc liquido omĩbus patuit:
quod uenerabilẽ benedictum latere nichil posset.

Expanded text:
Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio astaret, coepit per superbiae spiritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil posset,
Abbreviated transcription (Latin):
d eundem uero specum a romani cella iter
nõ erat. quia excelsa desuper rupes eminebat.
sed ex eadem rupe in longissimo fune ligatũ roma¬
nus deponere panem consueuerat. In qua eciã resti
paruum tintinabulum inseruit: ut ad sonũ tinti¬
nabuli uir dei cognosceret. quando sibi romanus
panem preberet: quẽ esuriens acciperet. Sed anti¬
qus hostis unius caritati inuidens alterus refectio¬
ni: cum quadam die submitti panem conspiceret.
lactauit lapidem: ⁊ tĩtĩnabulũ fregit. Romanus
tamen modis congruentib ministrare nõ desiit.

Expanded text:
d eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit.
Abbreviated transcription (Latin):
nas. Quis queso te hoc opus operatur. corpus ui¬
sibile quod illas moles manib trahit. an inuisibi¬
lis anima que uiuificat corpus. Tolle enim quod
nõ uidetur in corpore. ⁊ mox inuisibilia remanẽt
cuncta: que mouere uidebantur uisibilia corpora
metalloꝵ. Qua ex re pensandũ est: quia in hoc qͦ
ram disponi potest. Nam sicut omĩpotens deus as¬
pirando. uel implendo ea que ratione subsistunt.
⁊ uiuificat ⁊ mouet inuisibilia: Ita quoq ip̃a in¬
uisibilia mouent implendo. atq sensum uiuifi

Expanded text:
nas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus vinas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque m disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque invisibilia implendo
Abbreviated transcription (Latin):
reus oculus nõ potest uidere. Gregorius. Cum¬
paulus dicat. est enim fides sperandarum substã¬
cia rerum argumentum. nõ apparentũ. Hoc uera¬
citer dicitur credi.: quod nõ nalet uideri. Nam credi iã
nõ potest: quod uideri potest. ut tamen te breuiter
reducam ad te: nulla uisibilia nisi per inuisibilia
uidentur. Ecte enim cuncta corporea oculus tui cor¬
poris aspicit: nec tamen ip̃e corporeus oculus ali¬
quid corporeum uideret: nisi hunc res incorporea ad
uidendum acueret. Nam tolle mentẽ que nõ uide¬
tur: ⁊ in cassum patet oculus. qui uidebat. Subst¬
he aĩam corpori. remanent proculdubio oculi in cor¬
pore aperti. Si igitur per se uidebant. cur recedente
anima nichil uident. Hinc ergo collige: qr ip̃a qͦ
uisibilia. nõ nisi per inusibilia uidentur. Ponamꝰ
quoq ante oculos mentis edificare domũ. ĩmẽsas
moles leuare. pendere magnas in machinis colũp¬

Expanded text:
reis oculis non valet videre. GREGOR. Cumreis oculis non valet videre. GREGOR. CumPaulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis colum
Abbreviated transcription (Latin):
Don cuuidem similiter. sed dissim iliter dico
quia sicut ius anime uiuificat ⁊mouet corpus.
sic uis diuina implet que creauit om̃ia. ⁊ alia in¬
spirando uinificat. aliis uero tribuit ut uiuant.
aliis hoc solum modo prestat ut sint. Quia uero
non dubitas esse creantẽ ⁊ regentẽ. inplentẽ ⁊ cirꝯ¬
plectentem. transcendentem ⁊ sustinentem. in cir¬
cumscriptum. atq inuisibilem deum: ita dubitare
non cebes. hunc inuisibilia obsequia habere. Debent
quippe ea que ministrant. ad eius similitudinem
tendere:cui ministrant.⁊que inuisibili seruiũt:
esse inusibilia nõ dubitentur. Hec autem que esse
credimus. nisi sanctos angelos ⁊ spiritus iustoꝵ.
Sicut ergo motum consideras corporis. uitam aĩe
in corpore manentis: si perpendis animo. uitã ani¬
me exeuntis a corpore perpendere debes asummo: qr
potest inuisibiliter uiuere. quã oportet in obsequio
inuisibilis conditoris manere. Petrus. Recte to¬
tum dicitur. sed mens refugit credere: quod corpo¬

Expanded text:
on quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos angelos, 381 et spiritus justorum? Sicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corpo
Abbreviated transcription (Latin):
illud tamen est precipuũ. qd̃ usq ad hec longo¬
banor tempora om̃ipotens deus per uestimentũ
illius assidue dignabatur operari. Nam quociens
pluuia deerat. ⁊ estu nimio terram longa siccitas
exurebat: collecti in unũ ciues urbis illuis eiustu¬
nicam leuare. atq in conspectu dñi: cũ precib
offerre consueuerant. Cum qua dũ per agros
exorantes pergerent: repente pluuia tribuebatur.
que plene terram saciare potuisset. Exqua re patu¬
it eius anima quid uirtutis intus. quid meriti ha¬
beret: cuius foris ostensa uestis. iram conditoris
aueiterit

Expanded text:
illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora omnipotens Deus per vestimentum illius assidue dignabatur operari. Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverant. Cum qua, dum per agros pergerent exorantes, repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averteret
Abbreviated transcription (Latin):
sibi impleri dixit. Sed gentiles uiri tota iam
die frustra laborauerant: atq ab oliuis exigere
oleum torquendo nõ poterant. nerba illius mo¬
leste susceperunt: eumq miurus insectati sunt.
Quib uir dei leciori adhuc uultu respõdit dicẽs.
cernerent. ⁊ uirum dei ad implendum utrem sibi
insistere uiderent: uehementer accensi. maioribus
hũc uerboꝵ contumelus detestari ceperunt. Uir au¬
tem dei uidens. qd̃ ex prelo oleum nullo modo exi¬
ret: aquam sibi dari peciit. Quã cunctis uidentib
benedixit: atq in prelo suis manib iactauit. Ex qͣ
protinus benedictione tanta ubertas olei erupit: ut
langobardi qui prius dui in cassum laborauerant.
nõ solum sua uastula omnia. sed utrem quoq quẽ
uir dei detulerat implerent: gracias agerent. quia
is qui oleum petere uenerat. benedicendo de dit quod

Expanded text:
m impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam m impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod
Abbreviated transcription (Latin):
nͣte dies quoq fere quadraginta iudisti a¬
pud me eum cuius superius memoriã feci.
uenerabilis uite presbiterum sanctulum noĩe.
qui ad me ex nursie prouincia annuis singulis ue¬
nire consueuerat. Sed ex eadem prouincia quidã
monachus ante triduum uenit. Qui grauis nũ¬
cii merore me pertulit. quia eundem uirũ obisse
nunciauit. Huius ergo uiri ⁊ si nõ sine gemitu
dulcedinis recolo.iam tamen sine formidine uir¬
tutis narro. quas a uicinis eius sacerdotibus mira
ueritate ⁊ simplicitate predictis agnoui. Et sicut
inter amantes se animos magnũ caritatis fami¬
liaritas ausum prebet. ame plerunq ex dulcedĩe
exactus ip̃e quoq ex hus que egerat extrema q̃dã
fateri cogebatur. Hic namq quodam tempore. cũ
in prelo longobardi oliuã premerent. ut in oleũ
liquari debuisset: sicut iocundi erat ⁊ nultus ⁊
animi. utrem uacuum ad prelum detulit. labo¬
rantes q langobardos leto uultu salutauit. u¬
trem protulit: ⁊ iubendo pocius qmͣ petendo eũ¬

Expanded text:
nte dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum, cujus superius memoriam feci , venerabilis vitae presbyterum Sanctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vultus et animi, utrem vacuum ad prelum detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eu
Abbreviated transcription (Latin):
dies continuos letus ac securus procederet. estimãs
qd̃ eius scelus dñs aut nõ uidisset: aut insum mise¬
ricorditer dimisisset. Die autem septimo: subita¬
nea morte defunctus est. Cunq sepulture traditus
fuisset. per longum tempus cunctis uidentib desepł
chro ipũis flamina exiit. ⁊ tam diu eius concremauit¬
ossa: quousq omne sepulchrum consumeret. ⁊ terra
que in tumulum collecta fuerat. defossa uideretur.
Quod uidelicet omnipotens dñs faciens. ostendebat
quid eius anima in occulto pertulit. cuius etiã corpus
ante humanos oculos flamma consumpsit. Qua in
re nobis quoq hec audientibus exemplum formidĩs
dare dignatus est: quatinus ex hac consideratõne col¬
ligamus. quid anima niuens ac sentiens pro reatu
suo patitur: sitanto ignis supplicio etiam insensibi¬
si uel boni bonos in regno. uel mali malos in suppli¬
tio agnoscunt.

Expanded text:
nuos dies laetus ac securus procederet, aestimans nuos dies laetus ac securus procederet, aestimans quod ejus scelus Dominus aut non vidisset, aut visum misericorditer dimisisset; die autem septimo, subita morte defunctus est. Cumque sepulturae traditus fuisset, per lonlchro ipsius flamma exiit, et tam diu ossa ejus concremavit, quousque omne sepulchrum consumpsit: et terra quae in tumulo collecta fuit, defossa videretur. Quod videlicet omnipotens Deus faciens, ostendit quid ejus anima pertulit in occulto, cujus etiam corpus ante humanos oculos flamma consumpsit. Qua in re quoque nobis haec audientibus exemplum formidinis dare dignatus est, quatenus ex hac consideratione colligamus, quid anima vivens ac sentiens, pro reatu suo patitur, si tanto ignis supplicio etiam insensibi11. Quod boni bonos in regno, mali malos in supplicio agnoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ile curialis cuiꝰ sepultura incensa est.
meo monasterio prefuit. narrare consueuit dicẽs.
culam cuiusdam filiam in baptismate suscepit.
Qui post ieiunium domũ reuersus. multoq ui¬
no debriatus: eandem filiolam suam secũ mane¬
re petiit. eamq nocte illa quod dictu nephas est
perdidit. Cunq mane facto surrexisset reus cogi¬
tare cepit ut ad balneum pergeret. ac si aqua bal¬
ner lauaret maculam peccati. Perrexit igitur¬
⁊ lauit: cepitq trepidare ecclesiam ingredi. S
si tanto die nõ iret ad ecclesiam: erubescebat ho¬
mines. Si uero iret: pertimescebat iudicium dei.
Uicit itaq humana uerecundia: perrexit ad ec¬
clesiam. Sed tremebundus ac pauens stare cepit.
atq per singula momenta suspectus qua hora
in mundo spiritui traderetur. ⁊ coram omni popu¬
lo uexaretur. Cunq uehementer tumeret. eni
illa nussarum sollempnitate. quasi aduersi nil
contigit. Qui letus exiit: ⁊ die altero iam secu
ius eccliam intrauit. Factum q est: ut per sex

Expanded text:
e Curialis, cujus sepultura incensa est. meo monasterio praefuit, narrare consuevit dicens: ato, juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multo vino inebriatus, eamdem filiolam suam secum manere petiit, eamque nocte illa quod dictu nefas est! perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur, lavit, coepit trepidate ecclesiam ingredi, sed si tanto die non iret ad ecclesiam, erubescebat homines; sin vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana verecundia, perrexit ad ecclesiam, sed tremebundus et pavens stare coepit, atque per singula momenta suspectus qua hora immundo spiritui traderetur, et caram omni populo vexaretur. Cumque vehementer timeret, ei in illa missarum celebritate quasi adversi nihil contigit, qui laetus exiit, et die altero ecclesiam jam securus intravit; factumque est ut per sex
Abbreviated transcription (Latin):
promiserat. mortuus impleuit. Sed quia hoc quod
predixi. apud prenestinã urbem in beati petri apo¬
stoli monasterio gestum est: ius ne aliqͥd eciã
in hac urbe de eius eccłe custodibus ubi sacratissi¬
mum corpus illius est positum audire: petrus
lolo.atq id ut fiat magnopere deprecor.

Expanded text:
promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimum corpus illius est positum, audire? PETR. Volo, atque id ut fiat magnopore deprecor.
Abbreviated transcription (Latin):
nos capit. Defunctus itaq est: atqi in sepulchro
eodem quod sibi p̾sbiter parauerat positus. Mox
quoq ⁊ presbiterum. corporalis languor sequtus ẽ.
Quo langore crescente: cicius presbit̾ uitam
finiuit. Cunq ad sepulchrum qd̃ sibi ip̃e p̃para¬
uerat corpus illuis fuisset afratrib deportatum:
aperto eodem sepulchro. uiderunt om̃s qui aderãt
locum nõ esse ubi poni potuisset. quia corpus
patris monasterii qd̃ illic ante positũ fuerat: om̃e
corpus detulerant. factam sibi sepeliendi difficł¬
tatem uiderent: unus eoꝵ exclamauit dicens. O
pater ubi est qd̃ dixisti. quia sepulchrũ istud am¬
bos uos caperet: Ad cuius uocem subito cũctis ui¬
dentib. albatis corpus qd̃ illic ante positũ fuerat.
⁊supinum iacebat: sese uertit in latere. ⁊ uacan¬
tem sepulchrilocum ad sepeliendum corpus pbri
prebuit: ⁊ quia utrosq ut ille locus caperet uiuus

Expanded text:
nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro eodem quod sibi presbyter paraverat positus. Mox quoque et presbyterum corporis languor secutus est, quo languore crescente citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne corpus detulerant, factam sibi sepeliendi difficultatem viderent, unus eorum exclamavit, dicens: O Pater, ubi est quod dixisti, quia sepulcrum istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, et supinum jacebat, sese vertit in latere, et vacantem sepulcri locum ad sepeliendum presbyteri corpus praebuit; et quia utrosque ille locus caperet, sicut vivus
Abbreviated transcription (Latin):
renestine urbi mons preeminet. in quo bea¬
ti petri apłi monasterium situm est. Uiroꝵ
dei quoq relatione adhuc in monasterio positorũ
audisse me contigit magnũ hoc quod narro mira¬
culum: qd̃ eusdem monasterii monachi se nosse
testabantur. In eo namq monasterio fuit pater
uite uenerabilis. qui quendã monachũ nutriens.
usq ad reuerendos prouexit mores. Cunq eũ
in timore dñi uideret excreuisse: in eodem sibi mo¬
nasterio hunc presbiterũ fecit ordinari. Cui post
chrum pararet. Cui ille respondit. Ante te quidem
ego moriturus sum. sed tamẽ uade: ⁊ sicut ius p̃¬
para sepulchrum tuum. Recessit igitur: ⁊ p̃para¬
uit. Cum nõ post multos dies senex pater febre
preuentus. ad extrema peruenit: atq assistenti
pb̃ro iussit dicens. In tuo sepulchro me pone. Cũq
ille diceret. scis quia ego modo sequturus sum: u¬
trosq capere nõ potest. Abbas protinus respondit
dicens. Ita fac ut dixi: quia sepulchrũ tuũ ambos

Expanded text:
enestinae urbi mons praeeminet, in quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post lcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego moriturus sum, sed tamen vade, et, sicut vis, praepara sepulcrum tuum. Recessit igitur, et praeparavit. Cum non post multos dies senex pater febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque ille diceret: Scis quia ego modo te secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos
Abbreviated transcription (Latin):
luce protinus substracti sunt: nulłusq in illa do¬
mo. eadem tempestate defunctus est: qui uoce illiꝰ
denunciatus nõ est. Petrus. Ualde terribile est:
ut qui tale donũ percipere meruit. tali eciã post
hoc pena plecteretur. Gregoruis. Quis occul¬
ta iudicia dei sciat: Sed ea que in diuino exami¬

Expanded text:
c protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa doc protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena plecteretur. GREGOR. Quis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino exami
Abbreviated transcription (Latin):
illic: ut linguis omnib loqiuar. Nunquid tibi
in cognitum fuit: grecam linguam om̃ino me¬
nescisse: Et tamen loquere grece: ut cognoscas
anuerum sit. qd̾ me omnes linguas accepisse
testificor. Cui tũc grece dñs suus loqutus est. atq
ita ille in eadem lingua respondit. ut cuncti qui ad¬
erant mirarentur. In eadem quoq domo predicti
narsi: spatarius bulgar manebat. Qui festine ad
egrum deductus: ei bulgarica lingua loqutus est.
Sedita puer ille in ytalia natus ⁊ nutritus in ead̃
barbara lociutõne respondit: ac si ex eadem fuisset
gente generatus. Mirati sunt om̃s qui audiebãt.
atq ex duarum linguarum experimento quas
eum antea nescire nouerant.crediderunt de oĩb.
quas probare minime ualebant. Tunc per bidu¬
um mors eius dilatata est. Sed die tertio quo
occulto iuditõ nescitur. manus ac brachia lacer¬
tosq suos dentib laniauit: atq e corpore exiit.
Quo mortuo. om̃s illi quos predixerat ex hac¬

Expanded text:
illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex ha
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiam misteria celestia. nõ per sompnium:
sed ingilando prelibare. ⁊in monium namq¬
mei monasteru monachum bene nosti. Qui dũ
esset in seculari habitu constitutus. ualeriani huiꝰ
urbis aduocati naturalem filiã in cõingnum sor¬
titus eius obsequiis sedule atq incessanter adhere¬
bat: ⁊queq in eius domo agebantur. cuncta noue¬
rat. Qui nuchi iam in monasterio positus narra¬
uit: quod in ea mortalitate que patricii narsitem¬
poribus hanc urbem uehementer afflixit: in domo
predicti ualeriani puer puer armentarius fuit. p̃¬
cipue simplicitatis ⁊ humilitatis. Cum uero eus¬
dem aduocati domus eadem clade uastaretur: idem
puer percussus est. ⁊ usq ad extre mũ perductus.
minum suũ uocari fecit. Cui ait. Ego in celo
fui.⁊qui de hac domo morituri funt: agnoui Ille¬
⁊ ille atq ⁊ ille morituri sunt. Tu uero ne tune¬
as: quia hoc tempore moriturus nõ es. Ut uero
scias qd̾ me in celo fuisse uerum fateor. ecce accepi

Expanded text:
etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. minum suum vocari fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi
Abbreviated transcription (Latin):
isse iuuenem: atq epistolas detulisse dicentem.
esperi: ⁊ lege. Quibus apertis: asseruit quia se
chali festiuitate fuerant baptizati. scriptos in eisd̃
epistolis litteris aureis inuenit. Primũ quidem
ut dicebat suum nomen repperit: ac deinde om̃i¬
um illo in tempore baptizatoꝵ. Qua de re certũ
tenuit: ⁊ se ⁊ illos de hac uita esse sub celeritate
migraturos. Factumq est: ut die eadem ip̃e mo¬
reretur. atq post eum cuncti illiqui baptizati
fuerant ita sequti sunt: ut intra paucos dies
eorum nullus in hac uita remaneret. De quibz
nimirum constat. quod eos predictus dei fa mulꝰ
idcuto auro scriptos uiderat: quia eoꝵ noĩa clari¬

Expanded text:
isse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: isse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se n Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina a