comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ caritate diffusa in cordib nrĩs
fit. ut qd̃ lex p̃cepit impleatur. Qd̾
enim ꝑ litteram iubetur: ñ littera
s spũ impletur. Uynde illud qd̃ scͥptũ
est. ñ concupisces. ꝑ moysen lex ẽ qͥa
legis sunt ꝓmissa: quia in xp̃o emi¬
manos. quomͦ inuocabunt in quẽ
non crediderunt. aut quomͦ credes
quẽ ñ audierunt. de gentib dixit.
non de uideis. sicut hic sompniat.
Eos enĩ uolebat refellere doctor gen¬
tium: qui putabant genti tantũmͦ
iudeoꝵ. ñ etiam incircũcisis gentibꝰ
eugłium p̃dicandum. Qd uolens os¬
tendere ñ ad uidȩos tantũ h ad om̃s
gentes ꝑtinere. prius posuit testimo¬
mum de ꝓph̾a: erit. onũs qͥ inuocaue¬
rit nom̃ dnũi saluus erit: ac deuide
cum dixiss. quomͦ aũt inuocabunt
in quem ñ crediderunt. aut quomͦ
credent. quẽ non audierunt: conti¬
nuo subiunxit. quomͦ aũt audient.
sine p̃dicante. aut quomͦ p̃dicabunt
nisi mittantur: ita refiitans eos qui
negabant ad incircũcisas gentes. p̃¬

Expanded text:
m charitate diffusa in cordibus nostris , fit ut quod Lex praecipit, impleatur. Quod enim per litteram jubetur, non littera, sed Spiritu impletur. Unde illud quod scriptum est, Non concupisces ; per Moysen Lex est, quLegis sunt promissa, quia in Christo emimanos, Quomodo invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? de Gentibus dixit, non de Judaeis, sicut hic somniat. Eos enim volebat refellere Doctor Gentium, qui putabant genti tantummodo Judaeorum, non etiam incircumcisis Gentibus Evangelium praedicandum. Quod volens ostendere, non ad Judaeos tantum, sed ad omnes gentes pertinere, prius posuit testimonium de propheta, Erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit: ac deinde cum dixisset, Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes pr
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ negat iste fuisse suꝑ terrã. ante
aut ysaias: erãt radix iesse. & qͥ exur.¬
get regnare in gentib. in eũ gentes
sꝑabunt: Qͥs erat sp̃c qui ꝑ eundem
ysaiam tanto ante p̃dixit. iste pecca¬
ta nr̃a portat. & ꝓ nobis dolet. & nos
putauimus eũ ẽe in dolore. & in plaga.
& in afflictione: ipse uulneratꝰ ẽ ꝑꝑter

Expanded text:
se super terram ante autem Isaias, Erit radix Jesse, et qui exsurget regnare in gentibus, in eum gentes sperabunt ? Quis erat Spiritus qui per eumdem Isaiam tanto ante praedixit: Iste peccata nostra portat, et pro nobis dolet; et nos putavimus eum esse in dolore, et in plaga, et in afflictione
Abbreviated transcription (Latin):
sentiri deberet. qui de aduentu erꝰ
aliquid cecinisse in p̃teritum puita¬
bantur: commotus talia eos etiã nẽ
qui ante uos ẽ. & de mortius fabu¬
lamini: Quid mirũ. qñdoquidem

Expanded text:
sentiri deberet, qui de adventu ejus aliquid cecinisse in praeteritum putabantur, commotus talia eos etiam nunc qui ante vos est, et de mortuis fabulamini. Quid mirum quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiam: hoc est adueniente man¬
dato peccatũ reuixit: hoc ẽ inuen¬
tum ẽ mͥ mandatũ qd̾ erat in uita
ẽẽ in mortem: hoc ẽ occasione accep¬
ta peccatum ꝑ mandatũ fefellit me
ce ꝑ illud occidit: hoc ẽ lex subint᷑¬
uit ut abundaret delictum: hoc
est lex iram oꝑatur: hoc est uirtꝰ
peccati lex. Phibitio enĩ peccati qͦd
est lex. auget ꝓfecto desider ium
peccandi: qd̃ non extinguit᷑ nisi
contrario desiderio recte faciendi:
ubi fides ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Hoc
aut̃ non p̾stat littera iubens: s sp̃c
iuuans. Non lex gͦ s gr̃a: ñ uetus te¬

Expanded text:
m; hoc est, Adveniente mandato peccatum revixit; hoc est, Inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem; hoc est, Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit; hoc est, Lex subintravit, ut abundaret delictum ; hoc est, Lex iram operatur ; hoc est, Virtus peccati Lex . Prohibitio enim peccati quod est Lex, auget profecto desiderium peccandi: quod non exstinguitur, nisi contrario desiderio recte faciendi, ubi fides per dilectionem operatur . Hoc autem non praestat littera jubens, sed spiritus juvans: non Lex ergo, sed gra
Abbreviated transcription (Latin):
credo ñ arbitratur ꝓph̾as fuisse gen¬
tis uideoꝵ. s cuiuslibet eos fuisse
gentis opinetur: cur sͥ ñ aduertit qd̾
ante ꝓmiserat ꝑ ꝓpħas suos: E qͦoliba
enim ꝓphas suos si ante ꝓmisit exigłiũ
de filio suo: qͥd ẽ qd̃ iste dicit scm̃ ac
diuinum sp̃m suꝑ terrã non fuisse. an¬
te saluatoris aduentũ: Et tam̃ isti un¬
de potuerunt eẽ ꝓpħȩ. annuntianteᷤᷤ
xp̃m ex semine dauid scd̾m carnẽ :
nisi cuius gentis erat ipse dauid. de

Expanded text:
credo non arbitratur Prophetas fuisse Judaeorum. Sed cujuslibet eos fuisse gentis opinetur, cur ibi non advertit, Quod ante promiserat per Prophetas suos? Per quoslibet enim Prophetas suos si ante promisit Evangelium de Filio suo, quid est quod iste dicit sanctum ac divinum Spiritum super terram non fuisse ante Salvatoris adventum? Et tamen isti unde potuerunt esse prophetae, annuntiantes Christum ex semine David secundum carnem, nisi cujus gentis erat ipse David, de
Abbreviated transcription (Latin):
tiam quã de illis habet. quando apł̃i
predicabant credentib legis & ꝓpha¬
rum dm. & confirmabant auctorita¬
tem talium scͥpturarum: ñ lac po¬
tandum uideantur dedisse paruu¬
lis s uenenum. Qd̃ de illis quisqͥs
credit desipit: uanescit. insanit.
Ergone ait aliqͥs frustra apłs. ñ po

Expanded text:
tiam quam de illis habet, quando Apostoli tiam quam de illis habet, quando Apostoli praedicabant credentibus Legis et Prophetarum Deum, et confirmabant auctoritatem talium Scripturarum, non lac potandum videantur dedisse parvulis, sed venenum. Quod de illis quisquis credit, desipit, vanescit, insanit. 6. Ergone, ait aliquis, frustra dixit Apo
Abbreviated transcription (Latin):
erubescet. Qd̾ testimoniũ cõmemo¬
rauit & apls petrus. Honne prius
in psalmo ꝑtinente ad sacras litt̾as
ppli prioris dictũ est. lapidem quẽ
repbauerunt edificantes: Hic factus
est in caput anguli: His enĩ litteriᷤ
eruditus paulus apłs. posuit qd pau¬
lo ante commemoraui: ipso summo
dñs udeos in quib cecitas ex parte
facta erat. conuicit: confusosq red¬
didit dicens. Nunquã legistis inscͥp¬
turis. lapidem quem repbauerunt
edificantes. hic factus ẽ in caput an¬
guli: a dño factũ est istud. & ẽ mira¬
bile in oculis nrĩs: Hec gͦ omĩa men¬
apłi ꝓferebant sicut iste blasphemat:
quia uidelicet infirmi nondũ pote¬
rant solidam caꝑe ueritatẽ: Itane
cecus ignorat qd̾ aliud sit nutrire
paruuloᷤᷤ aliud deciꝑe credulos: ali¬
ud alere ut crescant. aliud agere ne
uiuant: Talia qͥppe dicit ac sentit
de dõ legis & ꝓpħarum. ac de ipsis
omnino litteris: ut scđ̾m er senten¬

Expanded text:
erubescet . Quod testimonium commemoerubescet . Quod testimonium commemoravit et apostolus Petrus . Nonne prius in Psalmo pertinente ad Litteras sacras populi prioris dictum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli ? His enim Litteris eruditus Paulus apostolus posuit, quod paulo ante commemoravi, ipso summo Dominus Judaeos, in quibus caecitas ex parte facta est, convicit, confusosque reddidit, dicens: Numquid legistis in Scripturis, Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris ? Haec ergo omnia menApostoli proferebant, sicut iste blasphemat, quia videlicet infirmi nondum poterant solidam capere veritatem? Itane caecus ignorat quod aliud sit nutrire parvulos, aliud decipere credulos; aliud alere ut crescant, aliud agere ne vivant? Talia quippe iste dicit ac sentit de Deo Legis et Prophetarum, ac de ipsis omnino Litteris, ut secundum ejus senten
Abbreviated transcription (Latin):
lapide. xp̃o iħu. Dicat iste blasphemꝰ
quomͦ ꝓpe dicit inuentos isrłitas.
qui peiori quemadmodũ iste. blas¬
phemat demoni seruiebant: & longe
erãt genteᷤᷤ q̃ mitiorib demonib subditȩ
fuerant. Quomͦ dicit alienatos fu¬
isse a societate isrł. & ꝑegrinos testa¬
mentoꝵ &e ꝓmissionis. quando erans
spem non habentes & sine dõ in hoc
mundo: si isrł non dĩ & xp̃i ppłs erat:
Contra istam tubam clarissimã et
excellentissimã ueritatis ꝑstrepit.
atq insultat. insanus. dicens in ꝑso¬
nis quinq locutum apłm. ut alios
ex aliis falleret. fingendo se ẽẽ qd̃ ñ
erat: cum uideat. eum gentib qui
longe fuerant a dõ isrłitarũ. eundẽ
dm̃. eandem legem. eosdem ꝓpħas.
testamenta eadem p̾dicare. Qͥs de
angulari lapide prior locutus ẽ:
Nonne. ꝓph̃a spũ dĩ plenus: quẽ pestis
ista blasphemat: Ait enĩ. Ecce pono
in syon lapidem angularem. electũ
p̃tiosum: & qui crediderit in eũ ñ

Expanded text:
isto Jesu ? Dicat iste blasphemus, quomodo prope dicit inventos Israelitas, qui pejori, quemadmodum blasphemat, daemoni serviebant, et longe erant Gentes, quae mitioribus daemonibus subditae fuerant? Quomodo dicit alienatos fuisse a societate Israel et peregrinos testamentorum et promissionis, quando erant spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo, si Israel non Dei populus erat? Contra istam tubam clarissimam et excellentissimam veritatis perstrepitat atque insultat insanus, dicens in personis quinque locutum Apostolum, ut alias ex aliis falleret, fingendo se esse quod non erat: cum videat eum Gentibus quae longe fuerant a Deo Israelitarum, eumdem Deum, eamdem Legem, eosdem Prophetas, Testamenta eadem praedicare. Quis de angulari lapide prior locutus est? Nonne propheta Spiritu Dei plenus, quem pestis ista blasphemat? Ait enim: Ecce pono in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum; et qui crediderit in eum, non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm etiã ipsius dauid. Itane
uͦ fallaciter dicebat. apłs. ueritatẽ
dico in xp̃o non mentior. contestan¬
te mͥ conscientia mea in spũ sc̃o. qͥa
tristicia est mͥ magna ce continuus
dolor cordi meo: optabam enĩ ego ipse

Expanded text:
minum etiam ipsius David. 7. Itane vero fallaciter dicebat Apostolus: Veritatem dico in Christo, non mentior, contestante mihi conscientia mea in Spiritu sancto, quia tristitia est mihi magna, et continuus dolor cordi meo: opt
Abbreviated transcription (Latin):
ctorẽ gen tium se ẽẽ testat᷑. Cum gͦ
eeñt sine lege tot gentes quibꝰ eu¬
głiũ pre dicabat: quid opus erat
ut eis legem ce ꝓphas de xp̃o introdu¬
cerent testes. eisq importaret ignariᷤ
uinculũ sicut ista pestis arbitrat᷑ erro¬
ris. a quo eos fuisse liberos magis de¬
buit gratulari: Qd opus erat ut ad
romanos sic eẽt exorsus: paułꝰ serunꝰ¬

Expanded text:
ctorem Gentium se esse testatur. Cum ergo ctorem Gentium se esse testatur. Cum ergo essent sine Lege tot gentes quibus Evangelium praedicabat, quid opus erat ut eis Legem et Prophetas de Christo introduceret testes, eisque importaret ignaris vinculum, sicut ista pestis arbitratur, erroris, a quo eos fuisse liberos magis debuit gratulari? Quid opus erat ut ad Romanos sic fuisset exorsus: Paulus ser
Abbreviated transcription (Latin):
Primo enĩ considerandũ est. quã se
fraudulentissimũ &e mendacissimũ
ꝓfiteatur. qui mentientẽ putat e lau¬
dat apłm: ce qd̾ ille dixit ñ fallentis
astu s compatientis affectu. qͥa diu̾¬
sis animaꝵ morbis tam misedit sub
raret: hic in fallaciã detestabilẽ u̾tit.
Deinde quero ad romanos. coruithios.
galathas. ephesios. colosenses. philip¬
penses. thessalonicenses. quomͦ loque¬
batur apłs in qua illarũ quinq ꝑso¬
narum eos ẽẽ deputabat: ꝓculdubio
qm̃ in p̃putio gentes erant. ñ in circũ¬
cisione isrłite. Ad hos qͥppe sibi distri¬
butum ministerium fuisse testatur
ubi dicit. qd̃ ei & barnabe dextras
societatis dederit. petrus. & iaco¬
bus. & ioh̾es: ut ipse quidẽ cũ barna¬
ba ad gentes: illi aũt ad circũcisionẽ
irent. Et alio loco aꝑtissime dicit. ꝙͣ¬
diu ego sũ gentiũ apłs: & multis a¬
liis locis ꝓprio quoda munere. do¬

Expanded text:
4. Primo enim considerandum est quam se 4. Primo enim considerandum est quam se fraudulentissimum et mendacissimum profiteatur, qui mentientem putat et laudat Apostolum: et quod ille dixit, non fallentis astu, sed compatientis affectu, quia diversis animarum morbis tam misericordi raret, hic in fallaciam detestabilem vertit. Deinde quaero, ad Romanos, Corinthios, Galatas, Ephesios, Colossenses, Philippenses, Thessalonicenses, quomodo loquebatur Apostolus? In qua illarum quinque personarum eos esse deputabat? Procul dubio quoniam in praeputio Gentes erant, non in circumcisione Israelitae. Ad hos quippe sibi distributum ministerium fuisse testatur, ubi dicit quod ei et Barnabae dexteras societatis dederint Petrus et Jacobus et Joannes, ut ipse quidem cum Barnaba ad Gentes, illi autem ad circumcisionem irent . Et alio loco apertissime dicit, Quamdiu ego sum Gentium apostolus: et multis aliis locis proprio quodam munere do
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: omnib omĩa factus sũ: ut
om̃s lucrifaciã Haᷤ quatuor ꝑsonaᷤᷤ
uult intelligi: in quib apłm locu¬
tum putat. Unam uideoꝵ: alterã
eoꝵ qui sub lege sunt: terciã eoꝵ
qui sine lege sunt. quartã infirmo¬
rum. Quinta debetur: q̃m̃ quinq
ꝓmiserat. Hanc ut adderet: alio loco
uideatur quinta ꝑsona. Hoc totũ
ꝓpt̾ea molitus est. ut si quando ali¬
testantur ȩuangelio lex ce ꝓph̃ȩ: hoc
dicat apłm ñ sapientib & ꝑfectis.
s uideis locutũ fuisse quasi iudeũ.
ul eis qui sub lege essent tanquã
eẽt &e ipse sub lege: ac ꝑ hoc subdole
atq mendaciter simulantẽ se apd̃
imꝑfectos edificare. qd̵ apd̃ ꝑfectos
ñ mentiendo s uera dicendo destru¬
eret. Hanc ei uidelicet erroris machi¬
nationem nescio quis fabriciꝰ fabrica¬
uit: quẽ uelut magistrũ ueritatis
romȩ se inuenisse głatur. Qͥs ñ hoc
monstrũ non dico sensus xꝑianus:
s qualiscũq humanus ex horreat:

Expanded text:
cium; omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifaciam . Has quatuor personas vult intelligi, in quibus Apostolum locutum putat; unam Judaeorum, alteram eorum qui sub Lege sunt, tertiam eorum qui sine lege sunt, quartam infirmorum. Quinta debetur, quoniam quinque promiserat: hanc ut adderet, Alio loco, perfectorum videatur quinta persona. Hoc totum propterea molitus est, ut si quando alitestantur Evangelio Lex et Prophetae, hoc dicat Apostolum, non sapientibus et perfectis, sed Judaeis locutum fuisse quasi Judaeum, vel eis qui sub Lege essent, tanquam esset et ipse sub Lege: ac per hoc subdole atque mendaciter simulantem se apud imperfectos aedificare, quod apud perfectos, non mentiendo, sed vera dicendo destrueret. Hanc videlicet ei erroris machinationem, nescio quis Fabricius fabricavit, quem velut magistrum veritatis Romae se invenisse gloriatur. Quis non hoc monstrum, non dico sensus christianus, sed qualiscumque humanus exhorreat?
Abbreviated transcription (Latin):
apłicas ubiq sparsa sunt. ea in u¬
nam faciem congregare. Qͥd opus
erat hec dicere gentib: Cur eis¬
non potiꝰ sine lege factus ẽ. quẽ¬
admodum erant illi: Cur ñ potiꝰ¬
deos eoꝵ laudauit. eqꝵq sacͥficia
p̾dicauit: si & ista scriptura quam
ppłs isrł accepit. & illa saera gentiũ
sicut iste dicit ad demonia ꝑtine.¬
bant: Qd̾ qd̃ d̃m isrł audet infe¬
lix dicere non solum demonẽ:
uerũetiã cȩtis dȩmonibꝰ ẽẽ peiore: Cur gͦ apl̃s
ostendit. s astutia fallente sic̃ iste
desipit. factus erat: ñ potiꝰ demo¬
num illoꝵ quos colebant romani.
quos demones putat iste mitiores.
seruum se ẽẽ confinxit. ut fieret
tanquã illi. acsi eos lucrifaceret:
Nonne item dicit ad ephesios. ꝓꝑt̃
qd̃ memores estis. qͥa uos quando
gentes eratis in carne qui dicimi¬
ni p̃putium. ab ea quȩ dicit᷑ circũ¬
cisio in carne manuifacta. qͥ eratis
illo in tp̃re sine. xp̃o alienati a so¬

Expanded text:
tolicas ubique sparsa sunt, ea in unam faciem congregare. Quid opus erat haec dicere Gentibus? Cur non potius sine Lege factus est eis, quemadmodum erant illi sine e sacrificia praedicavit, si et ista Scriptura quam populus Israel accepit, et illa sacra Gentium, sicut iste dicit, ad daemonia pertinebant? Quid, quod Deum Israel audet infelix dicere, non solum daemonem, verum etiam caeteris daemonibus pejorem? Cur ergo Aposostendit, sed astutia fallente, sicut iste desipit, factus erat, non potius illorum daemonum quos colebant Romani, quos daemones putat iste mitiores, servum se esse confinxit, ut fieret tanquam illi, ac sic eos lucrifaceret? 5. Nonne item dicit ad Ephesios: Propter quod memores estis, quia vos quando Gentes eratis in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta; qui eratis illo in tempore sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ bonũ oꝑatum est mͥ mortẽ. Ecce
qd̾ est ministratio mortis: ecce qͦd
est littera occidit: ecce quẽ admo¬
dum lex non ẽ peccatũ. Et man¬
datum erat in uita: &e lex sc̃a. & man¬
datum scm̃. & iustũ. & bonũ. Ettam̃
quia de ipso bono int̃ficitur in obe¬
diens anima. ubi di ñ adiuuat gr̃a
ministratio mortis facta ẽ lex inue¬
teri testam̃to ꝑꝑt̾ occidentẽ litterã:

Expanded text:
i operatum est mortem . Ecce quid est ministratio mortis; ecce quid est, Littera occidit : ecce quemadmodum Lex non est peccatum; et, mandatum erat in vitam; et, lex sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum: et tamen quia de ipso bono interficitur inobediens anima, ubi Dei non adjuvat gratia, ministratio mortis facta est Lex in Veteri Testamento propter occid
Abbreviated transcription (Latin):
non uideat ipsum saltem timotheũ
cui putat auctoritate apłica fuisse
p̃ceptum. ut tanquã fabulas aniles
ueterem legem ꝓpħasq deuitet. ab
eodem apło non fuisse fallendũ. et
in illa quinta ꝑfectoꝵ ꝑsona fuisse
deputandũ: ut ei ñ mendacit᷑ loque¬
quomͦ eas iubetur iste deuitare. qͥb¬
xp̃c ex semine dauid ueracit᷑ p̾di¬
catur. ubi ẽ radix in qua oleaster
inseritur: nec aniles sunt fabulȩ nͥ
ꝓpt̃ illas scͥpturas deliram̃ta iude¬
oꝵ. ad eam quã uocant deuterosin
ꝑtinentia. non illa eloquia dĩ quȩ
credita sunt eircũcisioni: uͥ etiam
carnales uidei xp̃m ex semine da¬
uid uenturum ẽẽ didicerant. sicut¬

Expanded text:
non videat ipsum saltem Timotheum, non videat ipsum saltem Timotheum, cui putat auctoritate apostolica fuisse praeceptum, ut tanquam fabulas aniles veterem Legem Prophetasque devitet, ab eodem apostolo non fuisse fallendum, et in illa quinta perfectorum persona fuisse deputandum, ut ei non mendaciter loquequomodo eas jubetur iste devitare, quibuChristus ex semine David veraciter praedicatur; ibi est radix in qua oleaster inseritur, nec aniles sunt fabulae, nisi praeter eas Scripturas deliramenta Judaeorum, ad eam quam vocant deuterosin pertinentia: non illa eloquia Dei quae credita sunt circumcisioni, ubi etiam carnales Judaei Christum ex semine David venturum e
Abbreviated transcription (Latin):
potum uobis dedi ñ ȩscam. ũdum
eium poteratis: & sapientiã loqͥm᷑
inter ꝑfectos: &. animalis homo ñ ꝑ¬
cipit ea quȩ sunt sp̃c dĩ Absit ut
putemus inaniter eum. nec ueracit᷑
ista dixisse. Hunqͥd tam̃ ido credendꝰ
est. quẽquã sibi credentium fallere
uoluisse. Dedit gͦ paruulis parua
non falsa: lactea non noxia: nutrito¬
ria. non ꝑemptoria. Porro aũt si ue
carnem factum ẽẽ ex semine. dauid.
si non est uerũ qd̵ naturales rami
ꝓpt̾̃ incredulitatem fracti sunt. ut
in radice sca isrłitarum ex gentibꝰ ue¬
niens fidelis insereretur oleaster⁊
fieret particeps pinguedinis olee:
si non sunt eloquia di. s nescio cuiꝰ ut
iste. blasphemat pessimi dȩmonis.
de quib dicit. primũ quidem qͥa cre¬
dita sunt illis eloquia di: ꝓfecto qͥ
hȩc paruulis dabat. qͥ hȩc tanquã
uera p̾dicabat quȩ credi uolebat.
tanquã pestem &e hostem fidi xp̃ianȩ
uehem̃tissime detestemur: qͥ tanta
excecatur ce p̃cipitatur amentia. ut

Expanded text:
m enim poteratis ; et, Sapientiam loquimur inter perfectos; et, Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei ? Absit ut putemus eum inaniter nec veraciter ista dixisse. Numquid tamen ideo credendus est quemquam sibi credentium fallere voluisse? Dedit igitur parvulis parva, non falsa; lactea, non noxia; nutritoria, non peremptoria. Porro autem, si ncarnem factum esse ex semine David; si non est verum quod naturales rami propter incredulitatem fracti sunt, ut in radice sancta Israelitarum ex Gentibus veniens fidelis insereretur oleaster, et fieret particeps pinguedinis oleae; si non sunt eloquia Dei, sed nescio cujus, ut iste blasphemat, pessimi daemonis, de quibus dicit, Primum quidem quia credita sunt illis eloquia Dei : profecto qui haec parvulis dabat, qui haec tanquam vera praedicabat, qui credi volebat, tanquam pestem atque hostem fidei christianae vehementissime detestemur, qui tanta excaecatur et praecipitatur amentia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾as suos in scͥpturis scĩs. de filio suo.
qui factus ẽ ei ex semine. dauid. scdm
carnẽ. Quare ñ sibi potiꝰ ꝑsonam
imponit illoꝵ: Quare se facit tãꝙͣ
sub lege: eis qui fuerant sine lege:
Utquid eis dicit: uobis enĩ dico genti¬
bus. quãdiu quidem ego sum gen¬
tium apłs. ministerium meũ hono¬
rificabo. si quomͦ ad emulationẽ
ꝓuocare potero carnem meã. ut
saluos faciam ex illis aliquos: Si¬
enim reiectio illoꝵ reconciliatio ẽ
mundi: quȩ erit assumptio nͥ uita
De ifrłitis qͥppe ista dicit: de quib
ante iam dixerat. Qd gͦ amplis ẽ
iudeo: aut quȩ utilitas circũcisio¬
nis: Multũ ꝑ omnẽ modũ. Primũ

Expanded text:
Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem ? Quare non sibi potius personam imponit illorum? Quare se facit tanquam sub Lege, eis qui fuerant sine Lege? Utquid eis dicit: Vobis enim dico Genties, quamdiu quidem ego sum gentium apostolus. ministerium meum glorificabo. si quo modo ad aemulationem prouocare potero carnem meam. ut saluos faciam aliquos ex illis. si reiectio illorum reconciliatio est mundi, quDe Israelitis quippe ista dicit, de quibus ante jam dixerat: Quid ergo amplius est Judaeo, aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem
Abbreviated transcription (Latin):
debuit a ꝑfectiorib incipe: & con¬
suetudinem ab eis uetustatis exelu¬
dens a difficiliorib inchoare: ne
nouos adhuc ad fidem ꝑfecta doc¬
trma turbaret. Deuide uolens qͣsi
ꝓbare qd̾ dixit: eundẽ apłm dicentẽ
cõmemorat. Cum liber sim ex oĩbꝰ.
omnib me subieci. ut plures lucͥ¬
facerem: & factus sũ udeis tanꝙͣ
uideus. ut udȩos lucrifaciã: & his
qui sub lege sunt tanquã qui sub
lege eẽm. cum ipse ñ sim sub lege.
ut eos qui sub lege sunt lucrifaci¬
am: ce his qui sine lege sunt tanꝗͣ
sine lege eẽm. cũ sine lege di ñ sim.
s sim in lege. xp̃i. ut lucrifaciã eos
qui sine lege sunt: factus sũ infir

Expanded text:
debuit a perfectioribus incipere, et condebuit a perfectioribus incipere, et consuetudinem ab eis vetustatis excludens a difficilioribus inchoare, ne novos adhuc ad fidem perfecta doctrina turbaret. Deinde volens quasi probare quod dixit, eumdem apostolum dicentem commemorat: Cum liber sim ex omnibus, omnibus me subjeci, ut plures lucrifacerem: et factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifaciam; et iis qui sub Lege sunt, tanquam qui sub Lege essem, cum ipse non sim sub Lege, ut eos qui sub Lege sunt, lucrifaciam; et iis qui sine Lege sunt, tanquam sine Lege essem, cum sine Lege Dei non sim, sed sim in Lege Christi, ut lucrifaciam eos qui sine L
Abbreviated transcription (Latin):
matri. rescindentes uerbũ di. ꝑ
traditionem urãm quã tradidistis:
&e similia huimodi multa facitis.
Ubi euident̃ xp̃c ostendit & ilła dĩ
ẽẽ legem. quã ꝓphanꝰ iste blasphemat:
& uideos habere suas traditiones. a
libris ꝓpħicis &e legitimis alienas: qͣs
appellasse apłm ꝓphanas fabulas ce
aniles. & genealogias int̾minatas.
non hereticus s catholieus lector in¬
telligit. Porro si uelim testimonia
usi fuerint & ꝓpħns. quas iste amiles
fabulas putat: quando efficio. aut
cui non sufficiant ista quȩ diximꝰ
ꝑtinentib. confirmet᷑ legis & ꝓph̃a¬
rum et cõmendetur auc̃toriras.
Proinde se excogitasse existimat. qͦ
pacto subter fugiat moles testimo¬
nioꝵ. in eugłicis de apłicis litteris.
de libris ueterib positoꝵ: quib
eius uelit nolit ceruicata lingua
conteritur. Ait qͥppe apłm ꝓ quali¬
tatib ingenioꝵ: in quinq ꝑsonis
locutum. Insimians enmi rudi
adhuc ppło inquit quȩ dĩ sunt. ñ

Expanded text:
matri, rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam tradidistis; et similia hujusmodi multa facitis . Ubi evidenter Christus ostendit et illam Dei esse Legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a Libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum profanas fabulas, et aniles, et genealogias interminatas, non haereticus, sed catholicus lector intelligit. Porro si velim testimonia usi fuerint et Prophetis, quas iste aniles fabulas putat, quando sufficio? aut cui non sufficiant ista quae diximuspertinentibus, confirmetur Legis ac Prophetarum et commendetur auctoritas. Proinde excogitasse se existimat, quo pacto subterfugiat moles testimoniorum in evangelicis et apostolicis Litteris de Libris veteribus positorum, quibus ejus, velit nolit, cervicata lingua conteritur. Ait quippe Apostolum pro qualitatibus ingeniorum in quinque personis locutum: Insinuans enim rudi adhuc populo, inquit, quae Dei sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc ea discutienda sunt. quȩ
iste de noui testam̃ti libris suffraga¬
ri sͥ arbitrat᷑ aduersus ꝓpħicas litte
finitas. appellasse. apłm existimat
alio loco. ne intendas fabulis udaiesᷤ
& genealogiis infinitis. quȩ questio¬
nes prestant magis quã edificationẽ:
quis ita nisi hereticus multũ cȩcus
erraret: Cur enĩ hoc apł̃s ipse ñ fecit:
si has ẽẽ aniles fabulas iudicauit:
Cur dicit ad galathas dicite mͥ sub le¬
ge uolentes ẽẽ. legem ñ auditis: scͥp¬
tum est enĩ qd̃ abraham duos filios
habuit. unum de ancilla &e unũ de
libera. quȩ sunt in allegoria. hȩc enĩ
sunt duo testamenta: Et ad corinthi¬
os. Nolo enim uos ignorare fr̃s. qͥa
patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt et
om̃s ꝑ mare transierunt. & om̃s ꝑ mo

Expanded text:
am nunc ea discutienda sunt, quae iste de Novi Testamenti libris suffragari sibi arbitratur adversus propheticas Litterfinitas appellasse Apostolum existimat devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? Cur dicit ad Galatas, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: quae sunt in allegoria; haec enim sunt duo Testamenta : et ad Corinthios, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transi
Abbreviated transcription (Latin):
legitimas & ꝓpħicas. iudeos quasdã
traditiones suas: quas ñ scͥptas ha¬
bent s memoriter tenent. & alter in
alterum loquendo transfundit. quaᷤᷤ
deuterosin uocant: ubi helẏam dice¬
re audent &e credere dm pͥmo ho¬
mini duas creasse mulieres: ex qͥb
texunt genealogias uere sieut ait
apłs infinitas parientes infructuo¬
sissimas questiones. S si huic talia nũ¬
quã euenit audire: nunqͥd &e cont᷑
ȩugłium sic obsur descere debuit. ut
honorandis impietatẽ docerent fi¬
lios suos: Ibi nempe &e dĩ p̾ceptum
qd̃ in lege conscͥptum ẽ attestando
cominemorauit: nec ob aliud eos
arguit: nisi qd̃ reicerent mandatũ
dĩ. ut statuerent traditiones suas.
Cum enim int̾rogassent pharisei c
scribe. quare discipuli tui ñ ambu¬
lant iuxta traditionẽ senioꝵ. sed¬
cum cõmunib manib manducans
panem: ille respondens dixit eis.
critis. sicut scͥptum est: ppłs hic la¬
biis me honorat: cor aũt eoꝵ longe
est a me: inuanum aũt me colunt

Expanded text:
icas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid et contra Evangelium sic obsurdescere debuit, ut honorandis impietatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem, ille respondens dixit eis: critis, sicut scriptum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. In vanum autem me co
Abbreviated transcription (Latin):
omittam i eo qd̃ dixisti. merito gͦ ꝑ
carnẽ priscã reparat beatitudinem.
quã uisa fuerat paulisꝑ amisisse ꝑ car¬
nem: ut ꝑ eã incipiat renasci. ꝑ qũa
meruerat inquinari:. tã in ꝑximo te
ipsũ tͥ ipsi extitisse contrariũ ut homo
qui paulo ante dixeras anim̃a ꝑcarne
reparare statũ ꝑ quã ꝑdiderat mitũ.
ubi nullom᷑ potest nisi bonũ meritum
intelligi. qd̾ ius utiq ꝑ carnẽ in baptis¬
mate. reparari: rursus eã diceres inqͥ¬
nari meruisse ꝑcarnẽ: ubi ĩa ñ potest
bonũ s malũ meritũ intelligiͦ Ut gͦ io
omittam: ꝓrsus uł bonũ uł malũ m̾itũ¬

Expanded text:
omittam in eo quod dixisti: merito ergo per omittam in eo quod dixisti: merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari, tam in proximo te ipsum tibi ipsi exstitisse contrarium, ut homo qui paulo ante dixeras animam per carnem reparare statum per quam perdiderat meritum — ubi nullo modo potest nisi bonum meritum intellegi, quod uis utique per carnem in baptismate reparari —, rursus eam diceres inquir.ari meruisse per carnem — ubi iam non potest bonum, sed malum meritum intellegi —, ut ergo id omittam, pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio dare cessabit. Doli eredere
meriti fuerit ante carn̾e: si uis ẽẽ cat.¬
holicus. Nondũ enĩ natos: apłs nichil
egisse dicit boni uł maliͨ Unde gͦ ani¬
ma potuit ante carne̾ habere meritũ
bonũ: uͥ nicħ egerat boni: An forte au¬
debis eã dicere ante. carnẽ bene uixisse:
quã ñ potes ostendere uł fuisse: Quo¬
mͦ gͦ dicis. ñ uis anim̾a ex carne peocati
contrahere ualitudinẽ. ad quã uicissim
sc̃ĩficationem uideas transire ꝑ carnẽ:
ut ꝑ ipsam reparet. statũ. ꝑ quã ꝑdide¬
rat meritũ. Hec dogmata qͥb putat᷑
anima ante. carnẽ habuisse aliquẽ sta¬
tum bonũ ce meritũ bonũ: si forte nescis.
exceptis antiqͥs heretieis. etiã recentiꝰ
in p̾scillianistis ĩa catholiea dãpnauit
eccł̃ia. Noli credere noli dicere. noli docẽ
animã ꝑ carnẽ reparare habitudinẽ
priscã: & ꝑ ilła renasei. ꝑ quã meruerat
inquinari: si uis ẽẽ catholicꝰ. Ut enim

Expanded text:
procul dubio dare cessabit. Noli credere procul dubio dare cessabit. Noli credere meriti fuerit ante carnem ̒, si uis esse catholicus. nondum enim natos apostolus nihil egisse dicit boni uel mali; unde ergo anima potuit ante carnem habere meritum bonum, ubi nihil egerat boni ? an forte audebis eam dicere ante carnem bene uixisse, quam non potes ostendere uel fuisse? quomodo ergo dicis: non uis animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam sanctificationem uideas transire per carnem, ut per ipsam reparet statum, per quam perdiderat meritum? haec dogmata, quibus putatur anima ante carnem habuisse aliquem statum bonum et meritum bonum, si forte nescis, exceptis antiquis exceptis etiam recentius in Priscillianistis iam catholica damnauit ecclesia. Noli credere nec dicere nec docere \'animam per carnem reparare habitudinem priscam et per illam renasci, per quam meruerat inquinari\', si uis esse catholicus. ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ligeret᷑ sine cessatione dare. quãdiu ho¬
mines generant cegenerant᷑: sic̃ dictũ
ẽ e quibꝰdam. semꝑ discentes &e nunꝙͣ
adueritatis scientiã ꝑuenientes. Non
enĩ sic accipit᷑ qd̾ hic positũ est semꝑ. ue¬
lut nunquã desinant discere. cũ peul
dubio ñ discant qnͣdo in hoc corꝑe de.¬
stiterint uiuere. uł cũ ceꝑint supplicio
gehennalis ignis ardere: s tu ñ ꝑmisisti
sic accipi uerbũ tuũ cũ dixisti semꝑdat.
dũ putasti: & parũ hoc fuit: s tanquã q̃¬
reretur abs te. ut apti explicares quomͦ
dixeris semꝑ dat. addidisti atq dixistr̃ si¬
cut semꝑ ẽ. ipse qͥ dat. Hoc sane. ce catho¬
lica fides omĩno conde̾pnat. Absit enĩ
ut credamꝰ qd̾ animas ds semꝑ dat. sic̃
semꝑ ẽ ipse. qͥ dat. Sic enĩ semꝑ ẽ ipse: ut
nunquã ẽẽ desistat. Animas aũt non
semꝑ dabit: s eas finito generationis
scło. ñ iam nascentib quib dandȩ sunt.

Expanded text:
legeretur sine cessatione dare quamdiu holegeretur sine cessatione dare quamdiu homines generant et generantur, sicut dictum est de quibusdam: semper discentes et ad ueritatis scientiam nenim sic accipitur quod hic positum est, semper, velut nunquam desinant discere; cum procul dubio non discant, quando in hoc corpore destiterint vivere, vel cum coeperint supplicio gehennalis ignis ardere: sed tu non permisisti sic accipi verbum tuum, cum dixisti, « semperdum putasti. Et parum hoc fuit: sed tanquam quaereretur abs te, ut apertius explicares quomodo dixeris, « semper dat; » addidisti atque dixisti, « sicut semper est ipse qui dat. » Hoc sana et catholica fides omnino condemnat. Absit enim ut credamus quod animas Deus semper dat, sicut semper est ipse qui dat. Sic enim semper est ipse, ut nunquam esse desistat: animas autem non semper dabit, sed eas finito generationis saeculo non iam nascentibus quibus dandae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cilitatẽ humilitatis lucẽ ueritatis. dul¬
cedinẽ caritatis. pac̃ẽ pietatis insundat:
ut uictor tui animi ẽe malis in ueris. ꝙͣ
euuislibet contradicentis in falsis. Absit
aũt ut te arbitreris hȩc opinando asi¬
de catholica recesisse. quãuis ea fid̃i sis
aduersa catholice. si cor̃a dõ cuiꝰ in nulliꝰ
corde ocłs fallit᷑ ueracit̃ te dixisse resipiᷤ¬
eis. ñ te tͥ ipsi ẽẽ credulũ ꝓbari ea quȩ
dixeris posse. ac studere semꝑ etiã ꝓpͥam
sententiã ñ tueri. si imꝓbabilis detegat᷑:
eo qd̾ sit tͥ cordi. ꝓpͥo dãpnato iuditio me¬
liora magis &e quȩ sint ueriora sectari.
Iste qͥppe animꝰ etiã indictis ꝑignorantiã
ñ catholicis: ipsa ẽ correctionis p̃medita¬
tione. ac p̃paratione catholicꝰ. S iste. sit
modus huiꝰ uoluminis. uͥ requiescat pau¬
lulũ lector: ut ad ea quȩ secunt᷑. eius in¬
tentio ab alio renouetur exordlio:

Expanded text:
cilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut uictor tui animi esse malis in ueris quam cuiuslibet contradicentis in falsis. absit autem ut te arbitreris haec opinando a fide catholica recessisse, quamuis ea fidei sint aduersa catholicae, si coram dco, cuius in nullius corde oculus fallitur, ueraciter te dixisse resipiscis \'non te tibi ipsi esse credulum probari ea quae dixeris posse ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur, co quoJ sit tibi cordi proprio damnato iudicio meliora magis et quae sint ueriora sectari\'. iste quippe animus etiam in dictis per ignorantiam non catholicis ipsa est correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. sed iste sit modus huius uoluminis, ubi requiescat paululum lector, ut ad ea quae sequuntur eius intentio ab alio renouetur exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
interum ñ in regnũ s in paradysũ pꝰ̾ea uͦ
in resurrectione mortuoꝵ etiã ad reg¬
ni celoꝵ beatitudinẽ ꝑuenire. Hec int̾im
undecim. multũ aꝑteq ꝑu̾sa ce fidĩ cat¬
holicȩ adu̾sa ñẽ iam nich cuncteris extir-¬
pare atq abicere ab animo. a uerbo. absti¬
lo tuo: siuis ut te. ñ solũ ad altaria tnsisse
catholica. s uere catholicũ ẽẽ gaudeamus.
Nam hec si ꝑtinacit̾ singula defendunt᷑.
tot hereses facere posst̃. quot opiniones
ẽe numerant᷑. Quo cirea considera quã
sit horrendũ ut om̃s sint in uno homine:
quȩ dãpnabiles eent insingłis singulȩ.
S si tu ꝓ eis nulla contentione pugnaue¬
ris. inimo uͦ eas fidelib uerbis ce littis
expugnaueris: laudabilior eris censor
in te ipsũ: quã si quẽlibet aliũ recta ra¬
tione rep̃henderes: e mirabilior eoꝵ em̃¬
dator. quã si nunquã illa sensisses. Adsit.
dñs tue m̃ti. & tantã spũi tuo spũ suo fa¬

Expanded text:
in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaueris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo fa
Abbreviated transcription (Latin):
niunt᷑ occiduo scͥptum ẽẽ. raptus est ne
malicia mutaret. illiꝰ intellectũ: & cȩt̾a
quȩ in eã sententiã in sapientiȩ libro le¬
gunt᷑. Nonũ: aliquas mansiones ẽẽ extͣ
regnũ dĩ earũ quas dñs ẽẽ dixit in do¬
mo patͥs sui. Decimũ ẽ: sacrificiũ xꝑiano¬
rũ ꝓeis qͥ ñ baptizati de corꝑe exierint
offerendu. Undecimũ: aliqͦs eoꝵ. qͥ sine

Expanded text:
esse: raptus est, n e malit ia mutar et illius intellectum, et cetera quae in eam sententiam in Sapientiae libro leguntur\'; nonum \'aliquas mansiones esse extra regnum dei earum quas esse dominus dixit in domo patris sui\'; decimum est \'sacrificium Christianorum pro eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum\'; undecimum \'aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
ditio minor ẽ qũa tantȩ indol laboriq
congruebat. Itaq te nec ampliꝰ quã opor¬
det tͥ tribuendo uanescere uolo: nec rur¬
sus te abiciendo ac desꝑando frigeseere.
Utin̾a tua scripta cũ legere possem. & col¬
loquendo potiꝰ quã scribendo quȩ sint
em̃danda monstrarẽ: faciliꝰ hoc negotiũ
ꝑageret᷑ nr̃a int̾ nos sermocinatione ꝙͣ.
litteris: quȩ si scribenda eẽt. multis uolu¬
minib indigeret᷑. Uerũ ista capitalia q̃
certo etiã numero comp̃hendere uolui.
instant̾ ammoneo ne corrigere differas.
ce ea prsus a fide ce p̃dicatione tua faciaᷤᷤ
aliena: ut qnͣta tͥ facultas ẽ disputandi
munere d̃i utaris utilit̾ ad ȩdificationẽ
ñ ad destructionẽ sane salubris q doc¬
trmȩ. Sunt aũt ista de quib ut potui
iam disserui: s breuit̃ ea repetendo ꝑcurrã.
Unum ẽ. qd̾ animã ñ ex nichilo. s descipso
dm̃ fecisse dixisti. Alterũ ꝑ infinitũ tẽpꝰ

Expanded text:
ditio minor est, quam tantae indoli laborique ditio minor est, quam tantae indoli laborique congruebat. itaque te nec amplius quam oportet tibi tribuendo uanescere uolo nec rursus te abiciendo ac desperando frigescere. utinam tua scripta tecum legere possem et conloquendo potius quam scribendo quae sint emendanda monstrarem! facilius hoc negotium perageretur nostra inter nos sermocinatione quam litteris; quae si scribenda esset, multis uoluminibus indigeret. uerum ista capitalia, quae certo etiam numero conprehendere uolui, instanter ammoneo, ne corrigere differas et ea prorsus a fide et praedicatione tua facias aliena, ut quanta tibi facultas est disputandi munere dei utaris utiliter ad aedificationem, non ad destructionem sanae salubrisque doctrinae. Sunt autem ista, de quibus, ut potui, iam disserui; sed breuiter ea repetendo percurram. unum est, quod \'animam non ex nihilo, sed de se ipso deum fecisse\' dixisti; alterum \'per infinitum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
correchonis tanto bono etiã moras odist.
Parum qͥppe tͥ fuit dicere imꝓbi obstina
diq iudicii ẽẽ. nolle ad tramitẽ rationis
inflecti: nisi adderes citiꝰ ut hinc osten¬
deres. quã sit execrandꝰ qui bonũ nunꝙͣ
facit: qndoquidẽ qui tardius facit tan¬
ta tͥ uidet᷑ seueritate culpandꝰ ut merito
imꝓbi iudicii obstinatiq dicat᷑. Audi gͦ
te ipsũ tuq potissimũ &e maxime elocut᷑
fructib utere : ut citr te ad rationis tra¬
mitẽ grauitate m̃tis inflectas: quã te inde.
minꝰ erudite parũq consulte lubrico
ȩtatis auerteras. Nimis longũ ẽ om̃ia q̃
in tuis libris uł potiꝰ in te ipso uolo em̃¬
dari. ꝑtractare atq discutere: & saltem
breuem tͥ de singłis corrigendis redde¬
re rationẽ: nec ido tam̃ te contempnas.
et arbitreris ingeniũ & eloquiũ tuum
paruiesse pendendu: nec sc̃ar ũ scͥpturaꝵ.
memoriã in te parũa ẽẽ cognoui. s eru¬

Expanded text:
correctionis tanto bono etiam moras odisti. correctionis tanto bono etiam moras odisti. parum quippe tibi fuit dicere inprobi obstinatique esse iudicii nolle ad tramitem rationis inflecti, nisi adderes \'citius\', ut hinc ostenderes quam sit exsecrandus qui bonum hoc numquam facit, quando quidem qui tardius facit tanta tibi uideatur seueritate culpandus, ut merito inprobi iudicii obstinatique dicatur. audi ergo te ipsum tuque potissimum et maxime eloquii tui fructibus utere, ut citius te ad rationis tramitem grauitate mentis inflectas, quam te inde minus erudite parumque consulte lubrico aetatis auerteras. Nimis longum est omnia, quae in libris tuis uel potius in te ipso uolo emendari, pertractare atque discutere et saltem breuem tibi de singulis corrigendis reddere rationem. nec ideo tamen te contemnas et arbitreris ingenium et eloquium tuum parui esse pendendum. nec sanctarum scripturarum memoriam in te paruam esse cognoui; sed eru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriã sententiã ñ tueri. si impbabilis dete¬
gatur: ae sit tͥ cordi. ꝓpͥo dãpnato iuditio
meliora magis & quȩ st̃ ueriora sectari.
ut de tua indole ñ solũ ingeniosa uerũ
etiam cauta. pia. modesta gaudeat ca¬
tholica eccłia: ñ de contentiosa ꝑtinatia
heretica exardescat insania. Qunc ẽ ut
ostendas: qnͣta post hȩc bona uerba quȩ
tua cõmemoraui sinceritate pectoris
dixeris. qd̾ continuo subiecisti. Nã ut
ẽ inquis optimi ꝓpositi laudandiq
consilii. facile ad ueriora transdiicere:
ita imꝓbi obstinatiq iudicii ẽ. nolle ei¬
tius ad tramitem rationis inflecti. Esto
gͥ optimi ꝓpositi. laudandiq consilii. et
facile ad ueriora tnͣsducere: nec sis im¬
ꝓbi obstinatiq iudicii. ut nolis citiꝰ ad
tramitẽ rationis inflecti. Si enĩ hȩc libe¬
ralit̾ elocutꝰ es. si ñ in labiis ista soniusti.
s intꝰ et germanitꝰ in corde sensistr: in tuȩ

Expanded text:
propriam sententiam non tueri, si improbabilis detepropriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, et sit tibi cordi proprio damnato iudicio meliora magis et quae sunt ueriora sectari\'ut de tua indole non solum ingeniosa, uerum etiam cauta, pia, modesta gaudeat catholica ecclesia, non de contentiosa pertinacia heretica exardescat insania. nunc est, ut ostendas quanta post haec bona uerba quae tua commemoraui sinceritate pectoris dixeris, quod continuo subiecisti: nam ut est, inquis, optimi propositi laudandique consilii facile ad ueriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. esto igitur optimi propositi laudandique consilii et facile ad ueriora transducere; nec sis inprobi obstinatique iudicii, ut nolis citius ad tramitem rationis inflecti. si enim haec liberaliter elocutus es, si non in labiis ista sonuisti, sed intus et germanitus in corde sensisti, in tuae
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ & effectũ amplificet. & affectũ. Hec u̾¬
ba tua st̃. ubi te confiteris consentire di¬
centi quibꝰdã non baptiratiᷤ sic tẽporarie
collatum ẽẽ paradysũ: ut suꝑsit illis in
resurrectione p̃mium regni cȩloꝵ contͣ
sententiã pͥncipalem: qua constitutũ ẽ
ñ intraturũ in illud regnũ. qͥ ñ renatꝰ
fuerit ex aqua &e spũ . s. Quã sententiam
pͥncipałe timens uiolare pelagius nec illõ
sine baptismo in regnũ cȩloꝵ credidit in¬
traturos: quos ñ credidit reos. Tu aũt
et originalis peccati reos paruulos ꝯfiterrͤ:
et tam̃ eos sine lauachro regenerationis
absoluis. & in paradẏsũ mittis. & postea
etiã regnũ cęloꝵ intrare ꝑmittis. Hec ÷
huiꝰmodi si et alia forsitan in tuis libriᷤ
attentior & otiosior inuenire potueris.
sine ulla dilatione iam corrige. si animũ
catholicũ geris: id ẽ si ueracit᷑ p̃locutꝰ es
dicens. qd̾ tͥ ipsi credulus ñ sis ea ꝓbare
posse quȩ dixeris: & qd̾ semꝑ studeas etiã

Expanded text:
nae et effectum amplificet et affectum. haec uerba tua sunt. ubi te confiteris consentire dicenti quibusdam non baptizatis sic temporarie conlatum esse paradisum, ut supersit illis in resurrectione praemium regni caelorum, contra sententiam principalem, qua constitutum est non intraturum in illud regnum, qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto. quam sententiam principalem timens uiolare Pelagius nec illos sine baptismo in regnum caelorum credidit intraturos, quos non credidit reos; tu autem et originalis peccati reos paruulos confiteris et tamen eos sine lauacro regenerationis absoluis et in paradisum mittis et postea etiam in regnum caelorum intrare permittis.jusmodi, si et alia forsitan in tuis libris attentior et otiosior invenire potueris, sine ulla dilatione jam corrige, si animum catholicum geris, id est, si veraciter praelocutus es, dicens, « quod tibi ipsi credulus non sis, ea probari posse quae dixeris; et quod semper studeas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quas reos nasci sicut catholic credis.
sine baptismate mortuis. & illiꝰ reat᷑ ab¬
solutionẽ. & regnũ celoꝵ ñ dubites insuꝑ
polliceri: quasi contra pelagiũ in origina¬
li peccato astruendo. tẽ ẽẽ possis catho¬
licus uerus. si contra dñm fueris in de¬
struenda er de baptismo sententia. here¬
ticus nouus. Nos te dilectissime ñ sic uo¬
lumus hereticoꝵ ẽẽ uictorem. ut error
uincat errorem: & qd̵ ẽ peius. maior mino¬
rem. Dicis enĩ. aut si forte. qͥspiam relue.¬
tetur latronis animȩ. uł dinoeratis. in¬
terim tẽporarie collatũ eẽ paradysũ: nam

Expanded text:
quos reos nascisieut catholicus credis quos reos nascisieut catholicus credis sine baptismate mortuis et illius reatus absolutionem et regnum caelorum non dubites insuper polliceri; quasi contra Pelagium in originali peccato astruendo tunc esse possis catholicus uerus, si contra dominum fueris in destruenda eius de baptismo sententia hereticus nouus. nos te, dilectissime, non sic uolumus hereticorum esse uictorem, ut error uincat errorem et, quod est peius, maior minorem. dicis enim: aut si forte quisquam reluctetur latronis animae uel Dinocratis interim temporarie conlatu
Abbreviated transcription (Latin):
gnum cȩloꝵ s in paradysũ: postea uͦ in
resurrectione mortuoꝵ etiã ad regni ee¬
loꝵ beatitudinẽ ꝑuenire: si uis ẽẽ cat¬
holicus. Hoc enĩ eis dare nec pelagiana
heresis ausa ẽ: quȩ opinatur paruulos
ñ trahere originale peccatũ: qͦs tu qũaus
sicut catholicus cũ peccato nasci fatearsͤ.
nescio qua tam̃ ꝑuersioris nouitate o¬
pinionis sine baptismate salutari. ⁊ ab
hoc peccato cũ quo nascunt᷑ absolur̃ ce
in regnũ cȩloꝵ asseris introduci neq
consideras in hac causa quã deteriꝰ sapi¬
as quã pelagius. Ille qͥppe dñicã senten¬
tiam ꝑtimescens. qua ñ baptizati in re¬
gnum cȩloꝵ ñ ꝑmittunt᷑ intrare: licet
eos quos ab om̃i peccato liberos credit.
ñ illo audet. paruulos mittere. Tu uͦ sie
contẽpnis qd̾ dictũ est. si qͥs ñ renatus
fuerit ex aqua ce spũ. ñ potest introire
in regnũ cdĩ. ut excepto errore qͦ audes
a regno d̃i paracdysũ separare. quib̾dam

Expanded text:
gnum caelorum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\', si uis esse catholicus. hoc enim eis dare nec Pelagiana heresis ausa est, quae opinatur paruulos non trahere originale peccatum. quos tu quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua tamen peruersioris nouitate opinionis sine baptismate salutari et ab hoc peccato cum quo nascuntur absolui et in regnum caelorum asseris introduci neque consideras, in hac causa quam deterius sapias quam Pelagius. ille quippe dominicam sententiam pertimescens, qua non baptizati in regnum caelorum non permittuntur intrare, licet eos quos ab omni peccato liberos credit non illo audet paruulos mittere; tu uero sic contemnis quod dictum est: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, ut excepto errore, quo audes a regno dei paradisum separare, quibusdam