comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigalitas spẽ largitatis exhauriat ꝑ
sonata sunt uicia et mania monstra formo¬
sis sub pellibus deli tescunt accedit delecta¬
biliũ s fnsiturarũ umo u̾o tͣnseuntiũ ac
fugientiũ rerũ turba. Ambitio honorem
nõbis et plausum haurasq uulgares lux¬
uria blandas et uarias uoluptates Peciña
płimarũ rerũ sufficientiã obstentat uiul¬
lus hamus sine esta nullus sine uisto ra¬
mus Nullus laqueus sine spe Accedit hu¬
mana cupiditas p̃ceps inopsq consilii et
falli facilis et insidiis oꝑtuna in hoc igit᷑
ancipiti et lubrico ⁊ suspecto itie̾ si quem
forte tam cautũ uł nat᷑a uł studiũ feciss
mente dissilis, quem tu hũc uirũ diteres
hũc cũ ubi q̃rimꝰ et na᷑ optim̾a et etate
solida siuł ac sobria opus est et aliorũ ca¬
suũ obfernatione sollicita tu tñ hͦ mͥ nomẽ
imponis ĩensũ quidẽ modo amo irrideas
qd̾ si ho dis uerũ non est deũ oro qͥ potens

Expanded text:
prodigalitas specie largitatis exhauriat. 4 prodigalitas specie largitatis exhauriat. 4 Personata sunt vitia, et immania monstra formosis sub pellibus delitescunt. Accedit delectabilium sed transiturarum, imo vero transeuntium ac fugientium rerum turba: ambitio honorem nobis et plausum aurasque vulgares, luxuria blandas et varias voluptates, pecunia plurimarum rerum sufficientiam ostentat; nullus hamus sine esca, nullus sine visco ramus, nullus laqueus sine spe. Accedit humana cupiditas preceps inopsque consilii, et falli facilis et insidiis oportuna. 5 In hoc igitur ancipiti et lubrico et suspecto itinere, siquem forte tam cautum vel natura vel studium fecisset, mente “dissimilis”; quem tu hunc virum diceres? Hunc tamen ubi querimus? et natura optima et etate solida simul ac sobria opus est, et alienorum casuum observatione solicita. Tu tamen hoc michi nomen imponis; immensum quidem, modo non irrideas Deum oro, qui potens
Abbreviated transcription (Latin):
Mesponsio ad quandã socosaz eplam
quã iocosis restã ꝯuiciis letus ridẽs¬
q ꝑlegi et ut pͥmũ ueniẽti iaculo p̾us ot¬
curram uide queso pr̃ optime de młtis q̃
ꝯtͣ me colligis ꝙͣtũ ab intentõe tua pͥma
etiã scribentis uerba discordent Mirari
solitã te agis ꝙ nondũ in etate hac tena
sic artificiose decipiam ut .s. ars hec sit nõ
tam exꝑientie ꝙ nature panagericũ plu¬
riũ certe liborũ s mĩme amplioris glorie
quã amare dulcedinis asꝑsione comẽdant
nouit quisq aptis oculis int̾ hͦ igit Cuiꝯ
et nes frandibus te industria fauemꝰ studio¬
seq ut ip̃i nobis ignoti sumꝰ adu̾sus appol¬
linis ꝯsiliũ laboramꝰ hũt supbia inflat
sub sp̃e magni et excelsi am̃ Illũ malitia
et fraus et quidꝙ prũdentie ꝓximũ indet᷑
sub amictu finnitius u̾tutis infatuat Ille se
uocat tuudus et in belles Est et quẽ titu¬
lo frugalitatis auaritia sollicitet, et quem

Expanded text:
9 Responsio ad quandam iocosam epystolam 9 Responsio ad quandam iocosam epystolam quam iocosis refertam convitiis letus ridensque perlegi. Et ut primum venienti iaculo prius occurram, vide, queso, pater optime, de multis que contra me colligis, quantum ab intentione tua prima etiam scribentis verba discordent. 2 Mirari solitum te ais, quod mundum in etate adhuc tenera sic artificiose decipiam, ut scilicet ars hec sit non tam experientie quam nature. Pangericum plurium certe verborum, sed minime amplioris glorie quam amare dulcedinis aspersione commendet, novit quisquis apertis oculis iter hoc agit; cuius et nos fraudibus de industria favemus studioseque, ut ipsi nobis ignoti simus, adversus Apollinis consilium laboramus. 3 Hunc superbia inflat sub specie magni et excelsi animi; illum malitia et fraus, et quicquid prudentie proximum videtur, sub amictu finitime virtutis infatuat. Ille se vocat, timidus et imbellis. Est et quem titulo frugalitatis avaritia solicitet, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtingunt solis nobis luge̾ ꝑmisimꝰ an qr
omibus cunctorũ solues sinmiul in nos lamẽta
tnsfundimꝰ et uelut hũam gn̾is ꝓcurato¬
res naturã accusamꝰ ĩmeritã odiosũ sane
negociũ et ĩportunũ illa enĩ mitissime
nos bñficiũ eius ꝑ impaciam ex acerbani¬
nius ĩparentẽ optiam ingrati et nosiuetip¬
sos nmxii Oro itaqz pater amantissime.
Et si etatem hanc non decet etiã ꝯfido ut
quidꝙ eueirerit inducamus in qm̃i ferre
fortit ferre mod̾ate fre sine embatõibꝰ
⁊ sine ulla lamentatõe młiebri hũimꝰ enĩ
berata ex equendi spaciũ Et licet uulgus
insamat sunt tñ nob̾ aliqͣnto mag̾ sobrii
consultores quorũ monitis pocius obseꝙ̃¬
Dũ est Nec te mouieat uita mea quociens
eplas meas legis/ nec in frontem resyex¬
eris ista suadentis uidisti eiũ interdũ pal¬
lentẽ medicũ qui suã non pot̾at alterũs
egrituduẽ curare ut feli ualeas opto

Expanded text:
contingunt, solis nobis lugere permisimus? an, quia contingunt, solis nobis lugere permisimus? an, quia omnibus, cuntorum simul in nos lamenta transfundimus et velut humani generis procuratores, naturam accusamus immeritam? Odiosum sane negotium et importunum; illa enim, mitissime; nos beneficia eius per impatientiam exacerbavimus, in parentem optimam ingrati, in nosmet ipsos impii. 9 Oro itaque, pater amantissime, et si etatem hanc non dedecet, etiam consulo, ut quicquid evenerit, inducamus in animum ferre fortiter, ferre moderate, ferre sine eiulationibus et sine ulla lamentatione muliebri. Habuimus enim berata exequendi spatium; et licet vulgus insaniat, sunt tamen nobis aliquanto magis sobrii consultores, quorum potius monitis obsequendum est. 10 Nec te moveat vita mea, quotiens epystolas meas legis, nec in frontem respexeris ista suadentis; vidisti enim interdum pallentem medicum, qui suam non poterat, alterius egritudinem curare. Ut feliciter valeas opto.
Abbreviated transcription (Latin):
flebiliter te cũ iam pisis applicuisses ĩ mor¬
bum diut̾ni intidisse memorabat nõ alit̾
ꝙͣ si in etate tam longa quid morbus ess
gnorares, Suomõ aũt se aduersus mor¬
tem p̃ꝑabit animꝰ inter hec totidiana tã
querelus/ Sed ne lacius effundar Amplis¬
sima eiũ res est et u̾borũ egens accipe
breuit᷑ quecũqr de hiis q̃rulis a meip̃o sepe
diffusius dici solent nimis faciles sumꝰ ad
accusandũ nam Nemo deflet qđ nascit᷑
nemo ꝙ uiuit At qđ egestatem sentit ꝙ
labores patit̾ ꝙ senescit ꝙ egrotat ꝙ
morit᷑. quisq conq̃rit᷑ qͣi sc̃dm nat᷑am ininꝰ
ista ꝙͣ illa sint et nasti et uiuere ⁊ come¬
dere ⁊ esurire ⁊ egrotare et mori naͣlit᷑
sunt et nemo hiis mortaliũ uacet nisi
cui forte senescendi nõcitatem la borumqz
molestias et eg̾tudinũ nccĩtatis mortis
p̃cipi ͭa remiserit Quid igit᷑ mutiles q̃¬
relas effundimus an quia nobis solis ista

Expanded text:
flebiliter te, cum iam Pisis applicuisses, in morflebiliter te, cum iam Pisis applicuisses, in morbum diutinum incidisse memorabat; non aliter quam si in etate tam longa quid morbus esset ignorares. Quomodo autem se adversus mortem preparabit animus, inter hec quotidiana tam querulus? 7 Sed ne latius effundar — amplissima enim res est et verborum egens —, accipe breviter quecunque de his querelis a me ipso sepe diffusius dici solent. Nimis faciles sumus ad accusandum naturam; nemo deflet quod nascitur, nemo quod vivit; at quod egestatem sentit, quod labores patitur, quod senescit, quod egrotat, quod moritur, quisque conqueritur, quasi secundum naturam minus ista quam illa sint. ere, et egrotare et mori, naturalia sunt; ut nemo his mortalium vacet, nisi cui forte senescendi necessitatem laborumque molestias et egritudioum, necessitas mortis precipitata remiserit. 8 Quid igitur inutiles querelas effundimus? an, quia nobis solis ista
Abbreviated transcription (Latin):
tnsisti totius e mediis ꝑiculis enatasti to¬
ciens e faucibus mortis ex eptus es Admi¬
rando et fortunã tuam accando destribis
passum te maris magnã et ut satiriti u̾bo
utar poeticam tẽpestatem atq ad litus
unde discesseras flatu ꝯtrario impellente
relatũ Hanc tu maris ĩuriam existimas
natura est digniorem cause q̃relam p̃ferres
inten italiam greciãq sustinuit quando ꝑ
adriaticũ mare glaciali uelut corꝑe con¬
strictũ cursũ expedire non ualuit uł illud
quod t̾ra sub pedibus tremente põpera¬
nus excitus tulit in libra nbi nullus p̃t
consistere miles iustabilis etĩã quaꝰ caltat
harens ¶ Nunt uo si ꝑ t̾ram rigidos lapi-¬
des aut tumẽtes colles si ꝑ mare fluctus ĩ¬
constantiã ꝑtulisti nichil est ꝙ lamẽteris
canꝙͣ miuriosa tibi fuerĩt elemẽta quod
nat᷑e pocius sue paruerint ꝙͣ uolũtati tue
Alt̾a lr̃arum tuarũ ꝑs nõ minꝰ delicate ac

Expanded text:
transisti, totiens e mediis periculis enatasti, totransisti, totiens e mediis periculis enatasti, totiens e faucibus mortis ereptus es, admirando et fortunam tuam accusando describis passum te maris magnam et, ut Satyrici verbo utar, “poeticam tempestatem”; atque ad litus unde discesseras, flatu contrario impellente, relatum. 4 Hanc tu maris iniuriam existimas; natura est. Digniorem querele causam preferres, inter Italiam Greciamque sustinuit, quando per Adriaticum mare glaciali velut torpore constrictum cursum expedire non valuit; vel illud quod, terra sub pedibus tremente, pompeianus exercitus tulit in Lybia, ubi nullus... potest consistere miles Instabilis, raptis etiam quas calcat arenis. 5 Nunc vero, si per terram rigidos lapides aut tumentes colles, si per mare fluctus inconstantiam pertulisti, nichil est quod lamenteris, tanquam iniuriosa tibi fuerint elementa, quod nature potius sue paruerint quam voluntati tue. 6 Altera literarum tuarum pars, non minus delicate ac
Abbreviated transcription (Latin):
Uerelarum tuarũ uocibus ꝑlemis
sum iam res ad fastidiũ inclinat.
iam molliciem tuã ferre non ualeo neq enĩ
aliter ꝙͣ si in hant uitam nuꝑ int̾sses fed ã
occursũ rei cuiuslib expauescis pudeat int̾
lamenta senesce ymo u̾o pudeat olim senẽ
pugriliter lamentari. Pueroꝵ est ad om̃ia
que uiderint obstu pestere/ Eippe quibꝯ no¬
ua et admiranda sunt omĩa Tenbus ⁊ p̃¬
sertim eruditis nichil nouũ aut mopinatũ
duenire solet Nichil itaqz stupendũ nichil
deplorandũ unde igit᷑ tot querele de rebꝯ
assiduis et scdm nature statuta fluẽtibus
portenta mouekant am̃es int̾dũ si bicipitẽ
puerũ si quadrimanũ indes miraris ym¬
brem lapidcũ bonis u̾ba male partũ in an¬
nalibus legiius cotidiana despicimꝰ Tu
quid uidisti ꝓpter quod nunc totus in ad¬
miratõem et lamenta ꝯuersus sis Admi¬
rando quidẽ adiuiratõem tuam cogis ut ad¬
mirer non tam grauitꝰ in alie ferrẽ ĩmo¬
deratũ hunc stuporem Qui tetiens mare

Expanded text:
uerelarum tuarum vocibus plenus sum, iam res ad fastidium inclinat, iam mollitiem tuam ferre non valeo; neque enim aliter quam si in hanc vitam nuper intrasses, ad occursum rei cuiuslibet expavescis. Pudeat inter lamenta senescere, imo vero pudeat olim senem pueriliter lamentari. Puerorum est ad omnia que viderint obstupescere, quippe quibus nova et admiranda sunt omnia; senibus, et presertim eruditis, nichil novum aut inopinatum evenire solet, nichil itaque stupendum, nichil deplorandum. 2 Unde igitur tot querele de rebus assiduis et secundum nature statuta fluentibus? Portenta movent animos interdum; si bicipitem puerum, si quadrimanum vides, miraris; imbrem lapideum, bovis verba, mule partum in annalibus legimus; quotidiana despicimus. 3 Tu quid vidisti, propter quod nunc totus in admirationem et lamenta conversus sis? Admirando quidem, admirationem tuam cogis ut admirer; non tam graviter in alio ferrem immoderatum hunc stuporem. Qui totiens mare
Abbreviated transcription (Latin):
illam ingenii tui facem que tibi in hͦ calle
quo magnis passibꝰ ad clarissimũ finen
pgis ardorẽ p̾buit ac lucẽ celebra ⁊ cola.
uentosisq duui nulgi plansibus agitatã atq
Ut sic dix̾im fatigatã tandẽ u̾is teq seq
dignus bandibus ad celũ fer in quibꝰ om̃ia
placuerũt nã et ille dignꝰ hoc p̾c̃onio ⁊ tu
Ut ais huit officio obnoxius Idedq carmen
illud tuũ landatoriũ amplector et laudatũ
illic uatẽ et ix̃e quoq collando inextusa¬
toria aũt epła nichil ẽ quo mourar inisi ꝙ
parũ tibi nĩt et notus sum cui me plans
notissimũ arbitrabar Ergo ego clarorũ
hõm landibꝰ nõ delecter mio et glorior.
Crede mͥ nichil a me longuis nulla michi
pestis ignocior iuidia est cuũ pocius inde
ꝙͣ ꝓcul inde absim serutatorẽ mẽciã deũ
testor ux ine aliud in uita guius pati
ꝙͣ bñ mitos et głie p̃mii om̃is ex ꝑtes ui¬

Expanded text:
illam ingenii tui facem, que tibi in hoc calle, illam ingenii tui facem, que tibi in hoc calle, quo magnis passibus ad clarissimum finem pergis, ardorem prebuit ac lucem, celebra et cole, ventosisque diu vulgi plausibus agitatam atque ut sic dixerim fatigatam, tandem veris teque seque dignis laudibus ad celum fer. 4 In quibus omnia placuerunt, nam et ille dignus hoc preconio, et tu, ut ais, huic officio obnoxius; ideoque carmen illud tuum laudatorium amplector et laudatum illic vatem ipse quoque collaudo. In excusatoria autem epystola nichil est quo movear, nisi quod parum tibi nunc etiam notus sim, cui me plane notissimum arbitrabar. Ergo ego clarorum hominum laudibus non delecter, imo et glorier? 5 Crede michi; nichil a me longius, nulla michi pestis ignotior invidia est; quin potius — vide quam procul inde absim — scrutatorem mentium Deum testor, vix me aliud in vita gravius pati benemeritos et glorie et premii omnis expertes vi
Abbreviated transcription (Latin):
iuidiis obiecte caliupnie
Ulta suit in lr̃is tuis haud q̃mqͣm
iñ sionis egentia ut que singla uina
uoce tnslegimꝰ duo ex om̃ibꝰ nõ p̃te̾n̾nda
sexe suui ad hec breniter que se obtuluit
dicã pͥmũ ergo te m excusas idq non
ociose qd̾ ĩ cont̾ranei nr̃i ppłaris quid̾ qd̾
od stilũ attinet qd̾ ad rem haud dubie
nobilis poete landibꝰ nultꝰ fuisse indeare
atq ira te pur gas qi rgo iuchia illiꝯ uel
cuiꝰ ip̃ landes mee landis detͥmentũ putẽ.
Itaq̃ quidꝙ de illo p̃dicas totũ si p̃ssuis in¬
spiciã in mrã głiam uerti ais inseris noĩa¬
tim hanc luiꝰ officii tui excusatõem ꝙ ille
tibi adolescentulo pͥmꝰ studiorũ dux⁊ pͥma
fax suit insce quidẽ gͣte nremorit᷑ et ut
ꝓprie dicã pie si xnũ genitoribꝰ corpoꝵ
ñorũ om̃ĩa si fortumaꝵ auctoribꝰ multa
debemio ꝙ nõ ingeniorũ ꝑentibꝰ ac for
ĩmortale minꝰ alt̾m caducũ ⁊ mortale fate¬
bit᷑. alge ergo nõ paciente s fauẽte me

Expanded text:
idis obiecte calumnie. 1 Multa sunt in literis tuis haudquaquam responsionis egentia, ut que singula nuper viva voce transegimus. Duo ex omnibus non pretereunda seposui; ad hec breviter que se obtulerint, dicam. Primum ergo te michi excusas, idque non otiose, quod in conterranei nostri — popularis quidem quod ad stilum attinet, quod ad rem hauddubie nobilis poete — laudibus multus fuisse videare; atque ita te purgas quasi ego vel illius cuiusquam laudes mee laudis detrimentum putem. 2 Itaque quicquid de illo predicas, totum si pressius inspiciam, in meam gloriam verti ais. Inseris nominatim hanc huius officii tui excusationem, quod ille tibi adolescentulo primus studiorum dux et prima fax fuerit. Iuste quidem, grate memoriter et, ut proprie dicam, pie; si enim genitoribus corporum nostrorum omnia, si fortunarum auctoribus multa debemus, quid non ingeniorum parentibus ac formimmortale munus, alterum caducum et mortale fatebitur. Age ergo, non patiente sed favente me,
Abbreviated transcription (Latin):
riq michi odiũ ut dixi ali contẽptũ uiri
huiꝰ obice̾ cuiꝰ hodie nomẽ scient absti¬
nui ne illud infamari clamitans cuncta
audiens nicħ intelligens uulgus obstre¬
ꝑet alii aũt inuidiã obiectant hn s. qͥ
neꝑe ĩuidiosus nõ sim. tñ qd̾ alni nõ cre¬
didi qd̵q sero admodũ aduerti c̾te sine
udis nõ sum at qui añ multos ãnos q̃ñ
equid̾ mne magis affẽibus licebat nõ u̾bo
aut scͥpte quolib s carmmẽ ad insignem
ꝙ̃p̃dam uirũ misso conscie fidens ꝑfiteri
esto non sum dignus cui credat᷑ qͣm tand̾
ueri faciẽ ht̃ ut muideã illi qui in hiis
etatẽ totã posuit in quibꝰ ego uix ado¬
lescencie florem p̾mitiasq posurerum uti
ꝙ̃ illi artificiũ nestio añ unicũ sed ꝓfecto
sup̃mũ fuit inͥ rocus atq solaciũ fuit et in¬
gen indimentũ Nuis hic p̃cor muidie lo
dixisti potusse illũ si uoluisset alio stilo
un credo edepol magna in de ingemo xius¬

Expanded text:
rique michi odium, ut dixi, alii contemptum viri rique michi odium, ut dixi, alii contemptum viri huius obicere, cuius hodie nomine scienter abstinui, ne illud infamari clamitans cunta audiens nichil intelligens vulgus obstreperet; alii autem invidiam obiectant, hi scilicet qui on credidi quodque sero admodum adverti, certe sine invidis non sum. Atqui ante multos annos, quando equidem in me magis affectibus licebat, non verbo aut scripto quolibet, sed carmine ad insignem quendam virum misso, conscientie fidens profiteri esto; non sim dignus cui credatur. Quam tandem veri faciem habet ut invideam illi qui in his etatem totam posuit, in quibus ego vix adolescentie florem primitiasque posuerim? ut od illi artificium nescio an unicum, sed profecto supremum fuit, michi iocus atque solatium fuerit et ingenii rudimentum? Quis hic, precor, invidie locdixisti, potuisse illum si voluisset alio stilo uti, credo edepol — magna enim mi
Abbreviated transcription (Latin):
et stomachor illius egregiã scili frontez
mertibꝰ horũ linguis cõspui fedariq ubi
unũ qd locus exigit nõ silebo fuisse michi
nõ ultĩam cãm hac̃ stili eius defendi. cui
adolestens incubuerã tinui riũ in meis ꝙ
in aliorũ scͥxtis p̃cipueq huiꝰ de quo lo¬
ꝯum᷑ indebã neq nobiliores uulgi ling̃s
ant sp̃us molliores meis in rebꝰ sꝑani
ꝙͣ in illorũ eẽtit quos uetustas et p̃scͥptꝰ
fauor thrat᷑ ac cõpitis celebssen¬
meq nõ frustra tenuisse res iudicat qñ
in hiis ix̃is pantis qui in iiuenilit᷑ ꝑ id
tempꝰ elapsa sũt uulgi lingnis assidue la¬
ceror indignãs quodq olim aman̾am
posus cotidie nolens et ingenis iratus
meo importicibꝰ uersor ubiq indoctorũ
acies ubiq dametas mens nt̾nus soli¬
mĩme amplius rediturã curis aliis debem
nisi qr excusatro tua horũ accusatiõi nes¬
cio quid sile̾ saꝑe uisa esti solent enĩ ple

Expanded text:
et stomacor illius egregiam stili frontem et stomacor illius egregiam stili frontem inertibus horum linguis conspui fedarique; ubi unum, quod locus exigit, non silebo, fuisse michi non ultimam causam hanc stili eius deserendi, cui adolescens incubueram; timui enim in meis quod in aliorum scriptis, precipueque huius de quo loquimur, videbam, neque volubiliores vulgi linguas aut spiritus molliores meis in rebus speravi, quam in illorum essent, quos vetustas et prescriptus favor theatris ac compitis urbtimuisse res indicat, quando in his ipsis paucis que michi iuveniliter per id tempus elapsa sunt, vulgi linguis assidue laceror, indignans quodque olim amaveram perosus; quotidie nolens et ingenio iratus meo in porticibus versor, ubique “indoctorum” acies, ubique Dametas meus “in triviis soliminime amplius redituram curis aliis deberem, nisi quia excusatio tua horum accusationi nescio quid simile sapere visa es
Abbreviated transcription (Latin):
gunt qͣre ꝯmoti ꝓbent qd̾ scire nõ pñt
ubisit nequid sit nec quõ fc̃m sit id quod
eos maxime delectet ⁊d sii demosthe¬
ne ⁊̃ tullio huicq hemero et u̾gilio int̾
lr̃atos hom̃ĩes et in scolis acc̃it quid ĩ
hoc nr̃o int̾ ydiotas in taberus et in
foro posse putas accidere qd ad me at¬
tinet miror rgo illũ et diligo nõ ꝯtẽp¬
no et id forte mec uire dixim si ad hãc
etatẽ ꝑuenire ille datũ ess pantos hab̾i¬
turũ quibꝰ eẽt ꝯmitior ꝙ mͥ ita dico si
ꝙͣtũ delritat ingemo tñ moribꝰ delec¬
tarer sicut ex diuerso nullos quibꝰ esset
infestior ꝙͣ hõs meptissimos laudatores
qui onno qͥd laudent ꝙͣ ue imbent ex eqͦ
nesciãt et qͣ nulla porte p̃sertĩ granior
inuiria scripta eius ꝓmuĩciando lacerant
atq corrũpunt q̃ ego forsitã nͥ me meoꝵ
cura uocaret aͦ pro uiriliꝑte ab hoc lu¬
dibrio uendicarem nũc qd unũ restat q̃ro

Expanded text:
gunt quare commoti probent quod scire non possunt gunt quare commoti probent quod scire non possunt ubi sit nec quid sit nec quomodo factum sit id quod eos maxime delectet». 15 Id si in Demosthene et Tullio inque Homero et Virgilio inter literatos homines et in scolis accidit, quid in hoc nostro inter ydiotas in tabernis et in foro posse putas accidere? Quod ad me attinet, miror ego illum et diligo, non contemno. Et id forte meo iure dixerim, si ad hanc etatem pervenire illi datum esset, paucos habiturum quantum delectat ingenio, tantum moribus delec—; 16 sicut ex diverso nullos quibus esset infestior, quam hos ineptissimos laudatores, qui omnino quid laudent quid ve improbent ex equo nesciunt, et qua nulla poete presertim gravior iniuria, scripta eius pronuntiando lacerant atque corrumpunt; que ego forsitan, nisi me meorum cura vocaret alio, pro virili parte ab hoc ludibrio vendicarem. 17 Nunc quod unum restat, queror
Abbreviated transcription (Latin):
illuis aut alt̾ius dc̃o sile suie idem forte
cũ aliqd̾ sit inuentũ nõ id furtĩ aut nui¬
tandi ꝓposito que duo semꝑ in huis max¬
mie nulgaribꝰ ut scopulos declinaue
Uerius ꝙ si mͥ nec pudor nec credi debeat
nec modestia p̃stitiss iuuenilis aĩ tuuor
p̃stat hodie ab hiis curis longe sũ ⁊ poꝙͣ
totus inde abii sublatꝰq quo tenebar me¬
tus est et alios om̃s et huc ante alios toͣ
mente suscipio. iam qui me aliis inditand̾
dabam nũc de aliis in silentio inditans
Uarie quidẽ in reliquis in hoc ita ut faci¬
le sibi uulgaris eloq̃ncie paliuam deni
mentiũt᷑ igit᷑ ine illiꝯ famã carps cum
unus ego forte melius qͣm multis ex hye
infulsis et in modicis laudatoribꝰ sc̃iam
qͥd hoc est ris ip̃is incognitũ qd̾ illorũ
aures mulcet s obstructis ingemi t̾miti¬
bus in aĩi non descendit sũt eiuĩ ex c
ctrege quẽ cicero in rethoritis notat cũ
inquit legũt or̃ones bonas ut pormata
ꝓbant oratores et portas nrq intelli¬

Expanded text:
iusquam dicto simile, sive idem forte cum aliquo sit inventum, non id furtim aut imitandi proposito, que duo semper in his maxime vulgaribus ut scopulos declinavi, verius. Quod si michi nec pudor, ut credi debeat, nec modestia prestitisset, iuvenilis animi tumor prestat. Hodie enim ab his curis longe sum; et postquam totus inde abii sublatusque quo tenebar metus est, et alios omnes et hunc ante alios tota mente suscipio. Iam qui me aliis iudicandum dabam, nunc de aliis in silentio iudicans, varie quidem in reliquis, in hoc ita, ut facile sibi vulgaris eloquentie palmam dem. 14 Mentiuntur igitur me illius famam carpere, cum unus ego forte, melius quam multi ex his insulsis et immodicis laudatoribus, sciam quid id est eis ipsis incognitum quod illorum aures mulcet, sed obstructis ingenii tramitibus in animum non descendit. Sunt enim ex illo grege quem Cicero in Rethoricis notat: «Cum» inquit, «legunt orationes bonas aut poemata, probant oratores et poetas, neque intelli
Abbreviated transcription (Latin):
puerim factũ faterr s eo ꝙ isti uolunt
aĩo fc̃m nrego eidẽ tunt stilo deditꝰ mil¬
gari eloqino ingemũ ex̾cebã nicħ rebar
elogantiꝰ net dũ altiꝯ aspirare didice¬
ram s uerebar ne si huis aut altius dc̃s
imbuer ut ẽ eras illa flexibilis et mira¬
tx oĩmi uł inuitus ac nestiens imitator ena¬
derem qd ut erat aĩmiꝰ amus audentio
indignabas cũ fiducie s elatõis indue¬
ram ut sine tuiuisq mortalis auxilio in
eo gñr ad mxũ et ꝓpriũ quedã modũ suf¬
fecturũ mͥ ingemũ arbitrarer qd̾ ꝙͣ ue̾
credidim alii iudicẽt hoc unũ non dissi

Expanded text:
puerim. Factum fateor, sed eo quo isti volunt puerim. Factum fateor, sed eo quo isti volunt animo factum nego. 11 Eidem tunc stilo deditus, vulgari eloquio ingenium exercebam; nichil rebar elegantius necdum altius aspirare didiceram, sed verebar ne si huius aut alterius dictis imbuerer, ut est etas illa flexibilis et miratrix omnium, vel invitus ac nesciens imitator evaderem. Quod, ut erat animus annis audentior, indignabar, tantumque fidutie seu elationis indueram, ut sine cuiusquam mortalis auxilio in eo genere ad meum et proprium quendam modum suffecturum michi ingenium arbitrarer; quod quam vere crediderim alii iu
Abbreviated transcription (Latin):
et tũ uebemencio cepto incubuit omnnũ
negligens soliuisq fame cupidus in q
allis satis pnrari ⁊ laudare uix ualeã quẽ
nõ cuũ ĩuiria nõ exilĩ noñ pauꝑtas
nõ sumltatu aculei nõ amor comugis
nõ natoꝵ pirtas ab arrepto seuil calle
Distrabret tũ młti ꝙͣ magni tã delicati in¬
genii sint ut ab intentõe ãnii leue illos
nirm᷑ auertat qd̾ his familiariꝰ euẽit
qui inin̾is stillũ stugũt quibꝰ p̾ter sũias
p̾ter u̾ba inc̃ture etiã intentis ⁊ quiete
añ alios et silencio opus ẽ odiosũ ergo
sulq̃ ridiculũ intelligis odiũ meũ erga
illũ hestio quos fiuxisse tũ ut indeo odii
mratia iuilla sit am̃oris añt plime et¬
eẽt solet ego libroꝵ uaria inqͥsitõe delet¬
tatus m̃ꝙͣ librũ illiꝰ habuerim et ardẽ¬
tissimꝰ semp in reliquiis quoꝵ pene nul¬
la spes suꝑat in hoc uno sine difficulte
parabłi nouo quodã nec meo more te¬

Expanded text:
et tum vehementius cepto incubuit, omnium et tum vehementius cepto incubuit, omnium negligens soliusque fame cupidus. 8 In quo illum satis mirari et laudare vix valeam, quem non civium iniuria, non exilium, non paupertas, non simultatum aculei, non amor coniugis, non natorum pietas ab arrepto semel calle distraheret, cum multi quam magni tam delicati ingenii sint, ut ab intentione animi leve illos murmur avertat; quod his familiarius evenit, qui numeris stilum stringunt, quibus preter sententias preter verba iuncture etiam intentis, et quiete ante alios et silentio opus est. 9 Odiosum ergo simulque ridiculum intelligis odium meum erga illum nescio quos finxisse, cum ut vides, odii materia nulla sit, amoris autem plesse solet, ego librorum varia inquisitione delectatus, nunquam librum illius habuerim, et ardentissimus semper in reliquis, quorum pene nulla spes supererat, in hoc uno sine difficultate parabili, novo quodam nec meo more te
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sibi stimuiluis. ip̃a est p̃miũ ix̃a sibi
prnitusq maliuole apud młtos de me nul¬
gatã opimonẽ in indicio uiri illius apud
te unnĩ et ꝑte apud alios ex purget.
Dicũt riũ qui me oderũt me illũ odiose
atq contẽpnere ut uł sit mͥ odia nulga¬
riũ conflent quibꝰ acceptissimꝰ ille est
nonũ nrquicie genus et mirabłis ars
notendi hiis ꝓ̃ me u̾itas ix̃a rñdeat in
pͥmis quidẽ odii cã pro esus ulła ẽ erga
hõrem nnũꝙͣ mͥ nsi semel idq pͥma pue¬
ricie mee ꝑte monstratũ tũ ano pr̃e q
meo iuxit auo mĩor pr̃e aũt natu maior
cũ quo siil uno die atq uno ciuili t̾bine
patriis finibus pulsus fuit quo temꝑe
int̾ ꝑticipes erũpuarũ magne sepe con¬
trabunt᷑ amiticie idq uel maxime int̾
illos accidit ut quibꝰ ẽẽ pret̾ summ lem
fortuuã studiorũ et ingenii młta silitu¬
do iust q exlio cui p̃r in alias curas uer¬
sus et fanilre sollicitus cessiti ille stitt

Expanded text:
ipsa sibi stimulus, ipsa est premium, ipsa sibi penitusque malivole apud multos de me vulgatam opinionem in iudicio viri illius apud te unum et per te apud alios expurgem. Dicunt enim qui me oderunt, me illum odisse atque contemnere, ut vel sic michi odia vulgarium conflent quibus acceptissimus ille est; novum nequitie genus et mirabilis ars nocendi. His pro me veritas ipsa responmis quidem odii causa prorsus nulla est erga hominem nunquam michi nisi semel, idque prima pueritie mee parte, monstratum. Cum avo patreque meo vixit, avo minor, patre autem natu maior, cum quo simul uno die atque uno civili turbine patriis finibus pulsus fuit. Quo tempore inter participes erumnarum magne sepe contrahuntur amicitie, idque vel maxime inter illos accidit, ut quibus esset preter similem fortunam, studiorum et ingenii multa similitudo, nisi quod exilio, cui pater in alias curas versus et familie solicitus cessit, ille obstitit,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiniꝰ nẽpe ut sileã multa ubi in e
tius obsequiis atq amicicie muneribꝰ
uctũ scio unũ illud obliuisti nũꝙͣ possũ
y tu olun ie ytalie medio iter festinã¬
cius agentẽ iam sruientẽ bruma non af¬
fectibus solis qui qi quid̃ ãnui passus
sũt s corpeo ẽt motu teberrimo nond̾
uͥ homĩs desid̾i̾o p̃ueuisti p̃misso hand

Expanded text:
accipimus. 27 Nempe ut sileam multa, ubi me accipimus. 27 Nempe ut sileam multa, ubi me tuis obsequiis atque amicitie muneribus victum scio, unum illud oblivisci nunquam possum, quod tu olim me Italie medio iter festinantius agentem, iam seviente bruma, non affectibus solis, qui quasi quidam animi passus sunt, sed corporeo etiam motu celer, miro nondum visi hominis desiderio prevenisti, premiss
Abbreviated transcription (Latin):
plorataq iam pridẽ eloỹptia s dũ maxĩe
floriit in om̃i eiis ꝑte sumꝰ fuit legẽ se¬
nere declamationũ libros nõ illud cic̾omi
tribuit nõ uirgilio nõ salustio nõ płoni
quid laudẽ tantis ingeniis negatã ãbiat
Uno in gen̾e excelluisse satis est. Que cũ
ita sint sileant queso qui calũxmã striuĩt
at qui forte calũpinantibꝰ crediderunt
ħ si libet iudiciũ nreũ legant hiis ego
quibꝰ p̃mebar apud te depositis ad scom
ueno Eenod de tua salute tã sollicitus
fui̾m gr̃as agis uibane pociꝰ et nulgari
mori ꝙ̃ qd̾ nescias suꝑuacuo id fieri nã
bñ gesta gͣcie acte sunt In te auute mea
res agit᷑. et si xquidẽ in rebus huãnis
amicitia post u̾tutẽ nichil sauctiꝰ in chil
De fornuꝰ nicħq celestius tũ referre ar¬
bitror an amare incipias an amant ali¬
ꝙͣtoq religiosius colendas amicitias ĩ
ꝯuibꝰ amoris uices reddimꝰ ꝙͣ in quibꝰ

Expanded text:
plorataque iam pridem eloquentia, sed dum maxime plorataque iam pridem eloquentia, sed dum maxime floruit, in omni eius parte summus fuit? Lege Senece Declamationum libros: non id Ciceroni tribuitur, non Virgilio non Salustio non Platoni. Quis laudem tantis ingeniis negatam ambiat? uno in genere excelluisse satis est. Que cum ita sint, sileant, queso, qui calumniam struunt; at qui forte calumniantibus crediderunt, hic, si libet, iudicium meum legant. 26 His ego quibus premebar apud te depositis, ad secundum venio. Quod de tua salute tam solicitus fuerim gratias agis, urbane potius et vulgari more, quam quod nescias supervacuo id fieri. Nam bene gesta gratie acte sunt? In te, amice, “mea res agitur”. Etsi equidem in rebus humanis amicitia post virtutem nichil sanctius nichil deiformius nichilque celestius, tamen referre arbitror, an amare incipias an amari, aliquantoque religiosius colendas amicitias in quibus amoris vices reddimus quam in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
non ĩludeti nͥ forte sibi fullonũ ⁊ cãponũ
et lanistarũ cet̾orũ ne qui quos noluit
landare uituꝑant plausũ ⁊ rantũ nĩmun
ĩnideã quibꝰ cũ ip̃o tũq homero carers¬
me gͣtulor noui enĩ ꝙͣti sit upud doctos
indoctorũ laus uł insimãtuanꝰ florẽtino
cure in carior est credendus qd̾ origo per
seip̃am n quis alius accessiti nõ meret᷑
ꝙuis illud nõ inficier int̾ uicinos potis¬
sinũ iuidĩa reg̾re s suspitõem hanc
p̃ter multa q̃ diximꝰ etatũ quoq diu̾si¬
tas nõ recipit qm̃ ut eleganter ait ille
mehonũs ingenio et scilo neq de hoc
nꝙͣ me nisi magnifice loqui solitũ unũ
ẽ qd scrupulosius inquerentibꝰ aliqͣndo
rñdi fuisse illũ sibi imparẽ ꝙ in uulgai᷑
eloquio ꝙ carim̃bꝰ aut ꝓsa elarior atq
altior assurgit qd neq tu neges nec ritx
censentibꝰ aliud ꝙͣ laudr̃ et głiam uiri so
uat quis em̃ nõ dicã mĩt extincta com¬

Expanded text:
non invidet, nisi forte sibi fullonum et cauponum et lanistarum ceterorum ve, qui quos volunt laudare vituperant, plausum et raucum murmur invideam, quibus cum ipso me gratulor? novi enim quanti sit apud doctos indoctorum laus; 23 vel nisi mantuanus florentino cive michi carior est credendus, quod origo per se ipsam, nisi quid aliud accesserit, non meretur; quamvis illud non infitier, inter vicinos potissimum invidiam regnare; sed suspitionem hanc preter multa que diximus, etatum quoque diversitas non recipit; quoniam, ut eleganter ait ille me hominis ingenio et stilo, neque de hoc unquam me nisi magnifice loqui solitum. Unum est quod scrupulosius inquirentibus aliquando respondi, fuisse illum sibi imparem, quod in vulgari eloquio quam carminibus aut prosa clarior atque altior assurgit; quod neque tu neges, nec rite censentibus aliud quam laudem et gloriam viri sonat. 25 Quis enim, non dicam nunc, extincta com
Abbreviated transcription (Latin):
ambigna iam lux erat dñ me longo pꝰ¬
lummo pedeuntẽ et intͣ muros tandẽ
prio dep̃hensũ officiosa et supͣ mitũ
reuerenda salutatõe complexus reno¬
nasti illud porticũ cũ ancluise cõgressũ
regis archadii cui mens muemili orde
ninꝰ ardens aĩmꝰ fuit nõ tume phinei
submena s amicilie tue sacris pruet᷑¬
libus induxisti nec ego tib insignẽ pha¬
retrã liciasq sagittas s ꝑpetuã et since¬
ram beniuolentiã meã dedi multes re¬
bur inferior hac una nec uiso unꝙͣ nec
pħice nolens cessermi nͨ lelio uale.

Expanded text:
ambigua iam lux erat, dum me longo postliminio redeuntem et intra muros tandem patrios deprehensum, officiosa et supra meritum reverenti salutatione complexus, renovasti illum poeticum cum Anchise congressum regis Archadii, cui mens iuvenili ardebminus ardens animus fuit. Non tu me “Phinei sub menia”, sed amicitie tue sacris penetralibus induxisti; nec ego tibi insignem pharetram liciasque sagittas sed perpetuam et sinceram benivolentiam meam dedi; multis rebus inferior, hac una nec Niso unquam nec Phitie volens cesserim nec Lelio. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
eloq̃u tissime uir inquisite ad modũ et tam
uere utinã ꝙͣ diserte uersatus es repẽdisse
me tibi hodie incẽ xutes ex quibꝰ pudorem
mptũ cũ uoluptate ꝑcipio et iuat ẽĩ tibi
aliquid uideri pudet non esse qd̾ uideor Sen¬
tio aũt ille un optimꝰ te fefellit cui dẽĩceps
enũ iã intelligis iudicii cecitatẽ them illeme
p̃dicat qualem cupit uiue felicit᷑ ⁊ uale.

Expanded text:
eloquentissime vir, exquisite admodum et tam eloquentissime vir, exquisite admodum et tam vere utinam quam diserte versatus es, rependisse me tibi hodie vicem putes, ex quibus quidem pudorem mixtum cum voluptate percipio. Iuvat enim tibi aliquid videri, pudet non esse quod videor. Sentio autem: ille vir optimus te fefellit, cui deinceps enim; iam intelligis iudicii cecitatem: talem ille me predicat qualem cupit. Vive feliciter et Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
guus legens ꝙtũq p̃ter solitũ michi
ip̃e placuerĩ Gensi riũ qͣntulũcũq meum
nomẽ iam iuose alpis tnscendisse cacunã
et ꝑ ora doctissimoꝵ homi celoq uoluptare
germanico Non merui fateor sed in ut̾miq
ꝑtem multa licet ĩmeritis eueniũt ꝙͣuis añt
mane qd̾dam uentoq sinullimũ głia dulce
tĩ nescio ꝙ mest qd magnos ẽt aõs possit
alliceꝰ amiplector igir̾ sortẽ meas et oblatã
m beniuolentiã tantiuiri głiabundꝰ excipio
Tñ quidẽ ⁊ ꝓcul ab orbe rono genitꝰ rõno
añt mutritꝰ eloquio latine mͥ clarissimũ in¬
bar notis ⁊ p̃nalidos neruos refers qñqz tibi
Uidis infior qͣnto suꝑior apes ocłis rc̃a c̾nen¬
tibus facis ut qd deytalia dc̃m est iã plane
de germania dici queat nõ illam u̾tute et
armis potentiorẽ futurã esse ꝙͣ lingͣ sistudii
labor non offendat ingeuia magnꝰ in t̾usal¬
pine facundis testis est calamꝰ tuꝯ de hiis
modo nl amplius ne mearũ laudũ in quibus

Expanded text:
ntumque preter solitum michi ipse placuerim? sensi enim quantulumcunque meum nomen iam nimbose Alpis transcendisse cacumina et per ora doctissimorum hominum celoque volitare germanico. Non merui, fateor; sed in utranque partem multa licet immeritis eveniunt. Quamvis autem inane quoddam ventoque simillimum sit gloria, dulce tamen nescio quid inest, quod magnos etiam animos possit re. 2 Amplector igitur sortem meam et oblatam michi benivolentiam tanti viri gloriabundus excipio. Tu quidem, etsi procul ab orbe romano genitus romano tamen innutritus eloquio, latine michi clarissimum iubar vocis et prevalidos nervos prefers; quantoque tibi videris inferior, tanto superior appares oculis recta cernentibus. Facis ut quod de Italia dictum est, iam plane de Germania dici queat, non illam virtute et armis potentiorem futuram esse quam lingua, si studii labor non offendat ingenia. Magnus michi transalpine facundie testis est calamus tuus. 3 De his modo nil amplius, ne mearum laudum in quibus,
Abbreviated transcription (Latin):
corũ rege quẽ uicissim tibi sangnis aõrq
conciliant et portuensi ex̃o qui gu̾is ãnui¬
q fulgoribꝰ rõne cardĩem illustrat. eccłie
quẽq sacerdocio pr̃em suam ͭ ͤ germaziũ hẽs
eque familiarit᷑ carus est, Quis uo nñc
debo me natuã aquilis talxã lincibus
miscẽ et affusus orare ut hũs quem et
uirto ꝓpria et tantorũ caritas ꝯmendat
notũ pmo dem̃ si merebit᷑ carũ hẽas
nomen uiro lelius qui apud uetes ut
Cicero ait et sapiens et amacie głia

Expanded text:
corum regi, quem vicissim tibi sanguis amorque corum regi, quem vicissim tibi sanguis amorque conciliant, et Portuensi epyscopo, qui generis animique fulgoribus Romane cardinem illustrat Ecclesie quemque sacerdotio patrem suavitate germanum habes, eque familiariter carus est. 9 Quis vero nunc idebo me noctuam aquilis, talpam lincibus miscere, et affusus orare ut hunc quem et virtus propria et tantorum caritas commendat, notum primo, deinde, si merebitur, carum habeas. Nomen viro Lelius, qui apud veteres, ut Cicero ait, et “sapiens” et “amicitie gloria
Abbreviated transcription (Latin):
marestate tuã illiꝰ humeris familiaritꝰ
ĩmxam sengentẽq pñs colla amplexi¬
bus ille hũt coluit ut parentẽ Ed młta
culi certatĩ hũc amabãt ħ oñbꝰ obsrque¬
bat᷑ õĩum norat archanũ cũ illis infantiã
tũ illis pu̾tiã atq adolescentiã suã egit
cũ eisdem et mir̾tutis florẽ cũ quibus se¬
nesce̾ tandẽ moriq decren̾at fecissetq
nisi clarissimũ ⁊ deuotissimã t̾ strixem
festinata mors totã heu breui tempore
rapuisset illos oms qui dũ in t̾ris agent
tui er̃at et ñc nõ miiꝰ ut auguror ubi¬
cũqz hĩtent tui sũt tibiq felicẽ ac lõgenã
uitã et uocinũ imꝑii successũ rogant añ
pedes tuos cõuenisse cogita teq magna fi¬
ducia p̃cari ut hõrem hunc qui sis fu̾at
tuũ uelis aldde ꝙ et roͣno pontisiti clemẽti
qui te aute alios pat̾ue et quẽtu filialiter
dilexisti hic fanuliarit̾ tarus fuit. Et frã¬

Expanded text:
maiestatem tuam illius humeris familiariter maiestatem tuam illius humeris familiariter innixam stringentemque piis colla complexibus — ille hunc coluit ut parentem. 6 Quinguli certatim hunc amabant; hic omnibus obsequebatur, omnium norat archanum; cum illis infantiam, cum illis pueritiam atque adolescentiam suam egit, cum eisdem et iuvente florem, cum quibus senescere tandem morique decreverat; fecissetque nisi clarissimam et devotissimam tibi stirpem festinata mors totam, heu brevi tempore, rapuisset. 7 Illos omnes qui dum in terris agerent tui erant, et nunc non minus, ut auguror, ubicunque habitent, tui sunt tibique felicem ac longevam vitam et votivum imperii successum rogant, ante pedes tuos convenisse cogita teque magna fidutia precari ut hominem hunc qui suus fuerit, tuum velis. 8 Adde quod et romano pontifici Clementi, qui te ante alios paterne et quem tu filialiter dilexisti, hic familiariter carus fuit; et Fran
Abbreviated transcription (Latin):
dignã tua accedit ꝙ et sacri impn tuiq
nõmĩs deuotissimꝰ semꝑ fuit ⁊ app̾me
fidelibꝰ tuis carus Si quid magnanimꝰ
olun uir et uenabilis Etephano de colũp
na cuuꝰ erga głiosissimũ am̃ tuũ rõnum
imꝑium fides toto orbe n otissĩa est et qͥ
dixni tuũ teq quẽ nõ alit̾ ꝙͣ xxõm symeon
expectabat uidere seno uictus et p̾uẽtꝰ
morte nõ potuit hũc dilexit ut filium
tota eius gn̾osa familia hũc ut fr̃ẽm ger¬
manosemꝑ amore cõplixa est Iohes de
colũpna illiꝯ sceplam magni nepos nobi¬
lissimꝰ ac fortissimꝰ adolescens st ifauste
exitus et inte nimũ brenis quem quãti
faces si aliunde uenescirẽ ex eo didici ꝙ
añ hoc fine septẽmũ cũ te pͥomiũ diuina
puidentia ad rõnũ imꝑium eu exisset.
tuq ad rõnam curiã q̃ desito tyberi nunc
Rodanũ colit eo tp̃re uenisses ubi nĩt tibi
licet incoguitꝰ de gebam uidi in publico

Expanded text:
dignum tua. Accedit quod et sacri imperii tuique dignum tua. Accedit quod et sacri imperii tuique nominis devotissimus semper fuit et apprime fidelibus tuis carus. 4 Siquidem magnanimus olim vir et memorabilis Stephanus de Columna — cuius erga gloriosissimum avum tuum romanum imperatorem fides toto orbe notissima est et qui diem tuum teque, quem non aliter quam Cristum Simeon expectabat, videre, senio victus et preventus morte, non potuit — hunc dilexit ut filium tota eius generosa familia hunc ut fratrem germano semper amore complexa est. 5 Iohannes Columna, illius Stephani magni nepos, nobilissimus ac fortissimus adolescens, sed infausti exitus et vite nimium brevis — quem quanti faceres, si aliunde nescirem, ex eo didici quod ante hoc ferme septennium, cum te primum divina providentia ad romanum imperium evexisset tuque ad romanam curiam, que deserto Tyberi nunc Rodanum colit, eo tempore venisses, ubi tunc, tibi licet incognitus, degebam, vidi in publico
Abbreviated transcription (Latin):
Ide qͣntũ inͥ sper ꝙͣtũ ne animi
prestat hũanitas tua cesar. Ut
nõ me tm̃ qd̾ feti srmꝑ et facio et dũ ta¬
cit̾nor appeo tũt alciuo clame s alios
quoq clementie tue omendare ausĩ ꝙꝙͣ
mea tibi nũc recõmendet inisi forsũ nt
dici solet alter ego hic uino maxĩe cesar
qui ad pedes tuos cũ lrĩs meis uenit. Roͣ¬
copiosa et larga mat̾ia ẽ de pted prudẽ᷑
de fide de industrua de facũdia de circiu¬
loqui nisi qr totũ tibi sapientissime pͥu¬
cipũ atq extimatõem tue ꝯmittendũ tre¬
didi qui eũ in quo stilꝰ hic forte succum¬
b̾et mecieris exiune si respice ac nosse
dignabis ꝓfundo et mestuabili tus di¬
iune mẽtis intuitu Tuo igit uirũ hũc
arbitrio estimabis Si qua mͥ apud te
Cesar ĩuictissime fides scito uirũ bonum
ẽẽ multisq uł nate uł studii dotibꝰ orna¬
tũ et ut dicã breuit᷑ uirũ ꝑ srip̃m insi
forte me amor fallit gr̃a et beniuolẽtia

Expanded text:
ide quantum michi spei quantum ve animi prestat humanitas tua, Cesar, ut non me tantum, quod feci semper et facio et dum taciturnior appareo tunc altius clamo, sed alios quoque clementie tue commendare ausim; quamea tibi nunc devotio recommendat, nisi forsan ut dici solet alter ego. 2 Hic vir, o maxime Cesar, qui ad pedes tuos cum literis meis venit, romcopiosa et larga materia est de prudentia de fide de industria de facundia de circumloqui —, nisi quia totum tibi, sapientissime principum, atque extimationi tue committendum credidi, qui eum in quo stilus hic forte succumberet, metieris eximie, si respicere ac nosse dignaberis profundo et infallibili tuo divine mentis intuitu. 3 Tuo igitur virum hunc arbitrio extimabis; siqua michi apud te, Cesar invictissime, fides est, scito virum bonum esse multisque vel nature vel studii dotibus ornatum et ut dicam breviter, virum per se ipsum, nisi forte me amor fallit, gratia et benivolentia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ et indocile uulgus aduersũ ẽ noli se¬
cũ ꝑtes facere unncã te cesar Eubrimq
nisto licet urbano iudicio quippe qui hoc
tracta qlt̾uatio est ut fatear ex oĩbus
quos oppugtores solitarie uite sũ exꝑ
rem aut cred̾rm uictũ licet uerbis et
pete̾m hanc xiũ fuisse pͥmã cãm me
quietis auidũ tã aduerso tp̃re fatigan¬
di opture se tantã urbem nõ suis medo
bus ita lonito ẽ ut italicũ hõiem et ita¬
ad modũ place̾t ꝑgrata riũ duo nõi
roma et cesar ita ꝯuenant ut nil
c̃o mes dultio ꝙͣ cũ cesare rõm ire mł¬
tis tñ ex caus ꝑtim iustis ꝑ tĩ neiariis¬

Expanded text:
tum et indocile vulgus adversum est; noli setum et indocile vulgus adversum est; noli secum partes facere. Vincam te, Cesar, sub quocunque iusto licet urbano iudicio, quippe qui hoc tracta altercatio est, ut fatear ex omnibus quos oppugnatores solitarie vite sum experem aut credere victum licet — verbis et peterem; hanc enim fuisse primam causam me quietis avidum tam adverso tempore fatigandi; optare se tantam urbem non suis modo bus ita locutus est ut italicum hominem et itaadmodum placeret — pergrata enim duo nomina, Roma et Cesar, ita convenerant ut nil animo meo dulcius quam cum Cesare Romam ire — multis tamen ex causis partim iustis partim ne
Abbreviated transcription (Latin):
ux̃tũ aliis flatibꝰ impulsũ mare p̃cipi¬
tat ad hoc et ille Credo sic ẽẽ inqͥt ut
dicis Sed aliud ꝑcũctabar q̃ nan t uite
semita plac̾et Ego aũt incunetant᷑ et
intrepide solitarie inꝙͣ qua nuilla tutior
nulla tͣnquillior nulla demq felicior ita
est que iudite me tui quoqs głiam pͥnci¬
patus fastigiũq tͥnscendit Illã ego si
dabit᷑ in fede sua hoc est in siluis ac mõ¬
tibus qd sexe iam feti alioqui ꝙͣtũ pos l ͤ
fu̾it ut inĩe facio ix̃is in urbiba ꝯsectabor¬
hit ille subrisiti Et screbã inquit Eciẽs¬
q ad hanc te cõfessionẽ pedetẽtim int̾¬
rogando ꝑduxi ubi tũ qd̾ in multis iu
diciũ reprobarẽ Sis int nos ingens
disputatio ẽ exorta sepe me int̾pellãte
uide cesar quo ꝓgrederis mecũ nõ xquo
quidẽ marte ꝯtendis cuim hac qõne nõ
tu tm̃i sed sillogisinis armatus Cri sippꝰ
gistra rerũ exꝑientia mecũ seutit ĩep¬

Expanded text:
ventum aliis flatibus impulsum mare, precipiventum aliis flatibus impulsum mare, precipitat». 18 Ad hec ille: «Credo sic esse», inquit, «ut dicis, sed aliud percontabar: quenam tibi vite semita placeret». Ego autem incuntanter et intrepide: «Solitarie», inquam, «qua nulla tutior, nulla tranquillior, nulla denique felicior vita est, que iudice me tui quoque gloriam principatus fastigiumque transcendit; illam ego, si dabitur, in sede sua, hoc est in silvis ac montibus quod sepe iam feci, alioquin, quantum possibile fuerit, ut nunc facio, ipsis in urbibHic ille subrisit et «Sciebam» inquit, «sciensque ad hanc te confessionem pedetentim interrogando perduxi, ubi tuum, quod in multis probo, iudicium reprobarem». Sic inter nos ingens disputatio est exorta, sepe me interpellante: «Vide, Cesar, quo progrederis; mecum non equo quidem Marte contendis, cui in hac questione non tu tantum sed sillogismis armatus Crisippus gistra rerum experientia mecum sentit, inep
Abbreviated transcription (Latin):
rabis non silebo a die ortus usq ad hanc
etatẽ totã uite mee fabula dicã hanc
historiã ex ordius uoluit audire ꝙͣuis
ego longam nmis mamenãq testarer
et ita me diutucłe loq̃ntẽ aĩo atq auribꝰ
intento audiuis ut sicubi uł obluone uł
breuitatis̃ studio aliquid p̃terirem ꝓtinꝰ
ille suppleret ac sepe me meluis ipse res
meas nosset quaꝵ finiũ scupor usq t̾ns
alpes nescio quis flatus ĩpeget ocłosq
ꝯpleuerat inturendis mũdi deft̃ĩbus occu¬
patos demqz dũ ad hoc tp̃s narratõ per¬
uenisset conticuissem pũp ille me de
seq̃ntis uite ꝓposito ꝑ cunctatus farx inqͥt
de fut̾i qͥd cogitas quẽ ue tibi finẽ mẽte
cõstituis intentio inꝙͣ cesar optima est
ꝙͣnis adhus actus meos ad liiã expolire
neqͥuerim xteriti eiũ tp̃ris ꝯsuetudo uio¬
lenta et pñti intentõe petentior cor
adu̾sus recens ꝓpositũ qͣi contra nouũ

Expanded text:
raberis, non silebo. A die ortus usque ad hanc raberis, non silebo. A die ortus usque ad hanc etatem totam vite mee, fabulam dicam an historiam?, ex ordine voluit audire, quamvis ego longam nimis inamenamque testarer; et ita me diuticule loquentem animo atque auribus intentus audivit, ut sicubi vel oblivione vel brevitatis studio aliquid preterirem, protinus ille suppleret ac sepe me melius ipse res meas nosset, quarum fumum — stupor! — usque trans Alpes nescio quis flatus impegerat oculosque compleverat intuendis mundi defectibus occupatos. 17 Denique dum ad hoc tempus narratio pervenisset conticuissemque parumper, ille me de sequentis vite proposito percontatus: «Fare» inquit, «de futuro quid cogitas quem ve tibi finem mente constituis». «Intentio,» inquam, «Cesar, optima est, quamvis adhuc actus meos ad limam expolire nequiverim; preteriti enim temporis consuetudo violenta et presenti intentione potentior, cor adversus recens propositum, quasi contra novum