comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbarismꝰ est uerbũ corrup¬
ta lr̃a uł sono enũciatum.
Littera ut floriet dũ florebit
dr̾e oporteat: Sono: si ꝓ media
sillaba pͥma ꝓclucatur. ut latebͤ
tenebre. appellatur enĩ barba¬
rismꝰ a barbaris gentibꝰ lũ la¬
tine oronis integritatez nesci¬
rent. Una queque enĩ gens fc̃a
romanoꝵ: cũ opib suis uicia qͣ¬
quoq et uerboꝵ et moꝵ romã
tusmisit. Int̾ barbansmũ aũt¬
⁊ barbarolexin hoc int̾est qd bar¬
barismꝰ in uerbo latino fit clũ
corrũpitur. Quando aũt lirba¬
ra uerba latinis eloqͥis inserũ¬
tur barbarolexis d̾r. Item ꝙͣ do
mn ꝓsa uiciitn fit ẜmonis bar¬
barismꝰ uocatur. Quando in
metro: metaplasmꝰ d̾r. Bar¬
barismꝰ aũt fit scͥpto: ⁊ puũcia¬
t̾one. Scripto qͣtuor modis Si
quis in uerbo lr̃am uł sillaba
adiciat mutet. tnͣsmutet. uł
minuat. Pnũciatõne aũt fit:
in tp̃rib. donis. aspircitõnibus
et reliquis que secunt᷑. Per tp̃ra
fit barbarismꝰ si pro longͣ silla¬

Expanded text:
arbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirRomanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sefit barbarismus, si pro longa sylla
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶Qtia st̃ gn̾a argenti ⁊ au
¶Dũ eĩ qͦcũq caũ arclentes silue ex¬
quoquerẽt t̾ra. q̃ calefcĩs uenis.
in qua illd̾ uł ꝓflues riuꝰ uł exi¬
piẽs lacuna formau̾at. Quaꝵ. rr.
splendore capti hoĩes cũ ligatas at¬
tollent massas: indert in ea t̾te
uestigia fignrata. Huicq erco¬
gitauert liq̃ft̃as ad om̃e form¬

Expanded text:
a argenti et audum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fin quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liq
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ ex argento ꝑcutielatur
Numi aũt: a numa romanoꝵ
legeuocati st̃: qͥ eos pͥmꝰ apd̾ la¬
mos nnagnubꝰ noͣuit: et titulo
lois sui pscꝑsit. ¶ Folles dñr a sa¬
s quo cõcdũt᷑ a continẽte id ꝙ cõ¬
etur appellatũ. In nomismate

Expanded text:
plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate
Abbreviated transcription (Latin):
etallũ dictũ grece partito
etꝰ itu sit: ut ubi mia uena aꝑ¬
paruent ibi spes sit alt̾iꝰ iqͥrendi
aurũ. argentũ. es. elctrũ. stagni
doee. eoꝙ reꝑcusso aere plus ful¬
get. uñ et uirgiliꝰ. Discolor ide
auri: ꝑ ramos aura refulsit. Hoc
est splendor.auri. Naturale ẽ el̃
ut metallor splendor plus fulge¬
at luce alia reꝑcusso. Hinc ⁊ au¬
rarii clicti: quoꝵ fulgor splencdi¬
dos recldit. ¶Obrisum aurũ clie¬
tũ. ꝙ obracliat splendore est enl
coloris optimi.ꝙ hebrei opa.
tenuissima lamimina. auoyt pe¬

Expanded text:
etallum dictum Graece παρὰ eius sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, ndore, quod repercusso aere plus fulgeat. Unde et Virgilius: Discolor inde auri per ramos aura refulsit, hoc est, splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. 2. Obryzum aurum dictum, quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei ophax, tenuissima lamina, ἀπὸ
Abbreviated transcription (Latin):
thomos philosophi uocãt
q̃sclam in mũdo corpoꝵ ꝑ
tes tam minutissimas ut nee
uisui pateant: nec thom̃ .i. sec
hicti st̃. Hu ꝑmane tocius mũ¬
di inqͥetis motib uolutari. ⁊ huc
atq illuc ferri dnr. sic̃ tenuissi¬
mi pulueres qui infusi ꝑ fenes¬
mus radiis soł indent᷑. Ee eis ar¬
bres ⁊ herbas ⁊ fruges om̃s ori¬
li. es ex eis ignez et aqͣ ⁊ unuisa

Expanded text:
tomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et
Abbreviated transcription (Latin):
ait athonu. aut ĩ corpore aut
in tp̃r. aut in numero. In cor¬
pore ut lapis. Diuiclis enĩ eumi
in partes. ⁊ partes ip̃as chiuidis
grana ueluti st̃ arene. Rur¬

Expanded text:
autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes, et partes ipsas dividis in grana, velut sunt arenae: rur
Abbreviated transcription (Latin):
deinde .iͦ. in unũ. unus ãt atho¬
urꝰ est. qr insecabił est. Sic ⁊ in
littera. Nam or̃one diuidis in
uerba. Uerba aũt in sillalus.
Sillabam in licteris. Littera ãt

Expanded text:
deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera,
Abbreviated transcription (Latin):
nem sapiencie alus fidem atq ita uni
buitur et in om̃ib idem unus het᷑. Ipe
em̃ etiam in effabilia docet que ꝑferre
humanus ẜmo nõ potest. Ante. aduetũ¬
nũ scĩ sp̃t merebantur. ¶ Post. aduẽtũ
aũt clñ spt̃ sanctꝰ cũctis est credentibus
dam de sp̃u meo suꝑ om̃en carnẽ. Cũc¬

Expanded text:
 scientiae, aliis fidem, atque ita unicbuitur, et in omnibus idem unus habetur. Ipse enim etiam ineffabilia docet, quae proferre humanus sermo non potest. 7. Ante adventunum sancti Spiritus merebantur; post adventum autem Domini cunctis est credentibus dam de Spiritu meo super omnem carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
am ab sp̃c scõ se nissũ: testatur dicẽte
ꝓpha. accehite ad me et audite. Non a
pͥncipio in. abscoudito loquutꝯ sũ ex tẽ¬
pore añꝙͣ fieret ibi eram. et nũc cdñs mmi
ꝯsolator sit paraclitꝯ nũcupatur. Nam
latme paclisis ꝯsol.atõ dr: et re uera lũ
dona sãcramentoꝵ distribuit. Cõsol.ati¬
ouemanime p̃bet. C redo eqͥdez qd̾ niͣg¬
nam leticiam sentit. qͥ aͥd reuelante spi¬
plenitudinẽ grãꝵ hũit. de quo ita legit᷑

Expanded text:
ancto 153 se missum testatur, dicente propheta: Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, antequam fieret, ibi eram; et nunc Dominus mi, pro eo quod consolator sit, Paracletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelante spiplenitudinem gratiarum habuit, de quo ita legitur
Abbreviated transcription (Latin):
querendo qd̾ per cas sic̾ antiqͥ¬
uoluerũt ius carminũ et no¬
cis modulatõ quer̾etur. qua¬
rũ sonus qr sensibił res est. ⁊
p̾t̾fluit in p̾t̾itũ tp̃s inpͥmi¬
turq memorie. Inde apoetis
iouis memorie filias musas
ẽẽ ꝯfictũ est. Nisi enĩ ab hoĩe
memoria teneãtur. Soni pe

Expanded text:
rendo, quod per eas, sicut antiqluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, per
Abbreviated transcription (Latin):
sericors a ꝯpaciendo aliene
niserie uocabulũ est. sorti¬
tus et hinc appellata misericor¬
cliam. qd miserũ cor faciat dolẽ¬
tis aliena miseria. Non autez
occurrit uͥq. ħ ethimologia nã
est in deo misericorcdia sñ ulla
cordis miseria. Mactus mag̾
auctus głia et est. nom̃ tractu
a sacris: quociens enĩ thus et
iunum sr̃ uictima fundebat᷑
dicebant mactus est. taurus
uino uł thure. Hoc est cunui¬
lata est hostia et magis aucta

Expanded text:
sericors a conpatiendo alienae miseriae vocabulum est sortitus: et hinc appellata misericordia, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. Non autem occurrit ubique haec etymologia; nam est in Deo misericordia sine ulla cordis miseria. Mactus, magis auctus gloria; et est nomen tractum a sacris. Quotiens enim tus aut vinum super victimam fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia et magis aucta.
Abbreviated transcription (Latin):
zareus olun dicebat᷑ qͥ sc̃a comã
piciebat: abstinens se a uino oĩ¬
q siceraq m̃te ab om̃i integra
sanitate ꝑuertit. Nugas autẽ
hebreũ nom̃ est: ita enĩ ĩ ꝓpħis
est exposicũ uͥ dicit. sophonias

Expanded text:
zaraeus olim dicebatur qui sanctam comam piciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. Nugas autem Hebraeum nomen est. Ita enim in Prophetis est expositum, ubi dicit Sophonias
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud anticͦs os claute ae
et manũ extendere: qͣsi in ui¬
łre. Meudax ꝙ mentez altero
fallat. Malignus qr malicie n¬
tũ uł opis ꝑagit. Malus apos¬
latus a nigid felle: qd̾ greci me¬
mana refugrũt. et anucor¬
Melior dictus qͣi mollior. nõ cu¬
rus aut fecteus. Nam melius
do furiose ardescũt: ut amplius
uidens ꝑtimescat. Minator
dis uerb̾ mulccat. ad decliuat¬

Expanded text:
erat apud antiquos os claudere egenum erat apud antiquos os claudere egenum et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem alterius fallat. Malignus, quia malitiae votum vel opus peragit. Malus appellatus a nigro felle, quod Graeci μέmanam refugiunt et amicorMelior dictus quasi mollior: non durus aut ferreus: nam melius do furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator ndis verbis mulceat ad declina
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ qd̃ debet adimplet. sic ⁊
mimifex qͥ et munera fert. mag¬
qd̾ fit magni aĩ et magne uir¬
tutis cui ꝯͣrius est pusillanimis
Magnificus a magna faciẽdo uo¬
cabulũ traxit. Mansuctus mitis
destus clictus a mͦ et temperãcia
nec plus qͥcqͣ. nec minꝰ agens
Mitis lenis et mansu et cedens
improbitatis ad sustinẽda inui¬
calem enĩ sp̃m ꝑ nares q̃i mugitũ
cinittit. Nemor qͥ memorias te¬
net uł qͥ memoria tenet᷑. Mag̾r
maior in stacione: Nam iston gre¬
ce stacio łr. Minister minor i
stacione. siue q officiũ debitum
etate aut honore. aut facũdia
pariis. s abusiue. ceterũ rat̃onͣ¬
bił. Moderatus a mͦ. scil et tẽpe¬
ram̃to. Medicus: qd̾ moclicum
illi sufficiat. Miser ꝓpͥe łr: qd̾ cẽ¬
nez ꝓpͥe mortuus. qͥ in tusculauis
iam amiserũt uita. Miserabił
qd̾ sit miserie liabił. Mestus na¬
rałr tristis non cusu. Est eiiai
tura animi et mentis: uñla
tus. Mendicus dictus. qr inms

Expanded text:
officium quod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magquod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit. Mansuetus, mitis destus, a modo dictus, et temperie, nec plus quidquam, nec minus agens. Mitis, lenis, et mansuetus, et cedens improbitatibus, et ad sustinendam injucalem enim spiritum per nares quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio dicitur. Minister, minor in statione, sive quia officium debitum aetate, aut honore, aut facundia, parvus, sed abusive; ceterum rationabilis, moderatus, a modo scilicet et temperamento. Mediocris, quod modicum illi sufficiat. Miser proprie dicnem proprie mortuus, qui in Tusculanis iam amiserunt vitam. Miserabilis, quod sit miseriae habilis. Mestus, naturaliter tristis, non casu. Est enim a natura animi et mentis, unde et mestus. Mendicus dictus quia minus
Abbreviated transcription (Latin):
sguificare medulla eiꝰ ferule ꝙ
grecos uideton. Neꝙͣ a malo ple¬
tiq distingũt aliũ ꝑnitosũ aliu
adit qͣi utrũq. imũ idemq signi¬
ficent: neqͣ ex eo qd̾ neꝗͣqͣ fit¬

Expanded text:
significare medullam eius ferulae quam Graecos οὐδὲ γρῦ. Nequam a malo plerique distingunt, alium perniciosum, alium dunt, quasi utrumque unum idemque significent. Nequam ex eo quod nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nepos dictus a gen̾e quod scor¬
pionũ: qui natos suos ꝯsumĩt
excepto eo qͥ dorso eiꝰ insidet. Nã
rursus ip̃e qui ẜuatꝰ fu̾it ꝯsumit
prẽm. Uñ hioĩos qͥ bonͣ parentu
ꝑ luxuria ꝯsumũt: nepotes di¬
cunt᷑. Hinc quoq nepotatõ pro
luxuria ponit᷑ qͣ cte ros ꝯsum̃it᷑¬
Niger qͣi nibig. qd̾ nõ serenus
s fusco oꝑit᷑. Uñ et nubilũ diez
tetiũ licimꝰ¬
rthodorus: uir recte gl̾ie.
Orator ab ore uocatus uł a
porando noĩatus .i. dicendo. Nã
orare clic̾e est. Obaudiens ab au
re qd̃ audiat impante. Hospes
qͥ inferat hostio pedem. Ospes
ab odio dictus. sic̾ amator ab
amore. ⁊ est gn̾is coĩs. Odibilis
odio hitꝰ. Obsitus: olesso id est
undiq insidus. Conuallatꝰ ob
cenus impiue libidinis a uitio
obscuro d̾r. Obtonsus ebocior et
Obnoriꝰ qr obligatus est ne¬
lacte cũ fraude. Ut terenciꝰ nisi
oblactare clictũ est. Obtrectator
malignus. et qui obstrangulã¬
do afficiendoq nõ finat ꝙ̃ ꝑiã

Expanded text:
Nepos dictus a genere quodam scorpionum qui natos suos consumit, excepto eum, qui dorso eius insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua certe quenus, sed fusco opertus est. Unde et nubilum diem tetrum dicimOrthodoxus, rectae gloriae. Orator, ab ore vocatus, a perorando nominatus, id est, dicendo; nam ORARE dicere est. 197. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes,ab odio dictus; sicut amator ab amore, et est generis communis. Odibilis, odio habilis. Obsitus, obsessus, id est, undique insidiis convallatus. 199. Obscenus, impurae libidinis, a vitio obscuro dictus. Obtunsus, hebetior, et Obnexus, quia obligatus est nelacte, cum fraude, ut Terentius Andoblectare dictum est. Obtrectator, malignus et qui obstringillando officiendoque non sinat quempiam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃onũ. quẽadmoclũ disputãdo
uera et fłã chuiudicentur. Dãs
quide ꝑͥmi philosophi ĩ suis
lictonib habuerũt: nõ tñ ad
artis redegere ꝑicia. Post hos
aristotiles ad regulas quasda
huiꝰ doctrine argumẽta ꝓclu¬
xit: et chialeticam nũcũpauit
pro eo ꝙ in ea cle clictis cuispu¬
tur. Id̾o aũt post rethorica dis¬
ciplinã clialetica sequitur. qr
in mł̾tis utraq ꝯmunia exist̾t¬

Expanded text:
isputando vera et falsa dijudicentur. 2. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam hujus doctrinae argumenta perduxit, et dialecticam nuncupavit pro eo quod in ea de dictis disputur. 99 Ideo autem post rhetoricam disciplinam dialectica sequitur, quia in multis utrique communia exist
Abbreviated transcription (Latin):
A sistia enĩ ad dext̾ã pͥmũ
delucebãt stilũ. deinde ꝯuer¬
telũt᷑ ab infenore. Et iursꝰ¬
ad dext̾am uersos quos ⁊ ho¬
dula est. qd̃ adhuc em̃datur
l nec clũ in libris redactũ est
⁊ est nom̃ grecũ. ficut ⁊ thomꝰ
de canonibꝰ

Expanded text:
a sinistra enim ad dexteram primum a sinistra enim ad dexteram primum ducebant stilum, deinde convertebatur ab inferiori et rursad dexteram versus, quos hoda est, quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est: et est nomen Graecum sicut et tomus. De canonib
Abbreviated transcription (Latin):
ibrarios añca bibli mentis¬
opalas clictos. Librũ em
greci biblũ uocant. Libran
enĩ idem et antiqͣrii uocant
S ⁊ librarii st̾ qui ⁊ noua scͥ¬
bũt i uetera. Antiqͣrii qͥ tãtũ¬
modo uet̾a. Uñ ⁊ nom̃ sũpse¬
rũt. a scribendo enĩ scriba no¬
meu accepit: officiũ expͥmẽ
uocabuli qualitate. Instrums¬
ta scribendi calamꝰ ⁊ pemia.
ex hus enĩ uerba paginis inł¬
gunt᷑. S calamꝰ arboris ẽ pł¬
na auis. Cuiꝰ a cum̃ mduale
cliuidr: in toto corpore imis¬
ut in cluob apicib uetus i no¬
nũ testam̃tũ signaret᷑ quib
crepͥmit᷑ uerb̾ sacram̃tũ sãgui¬
q passionis effusũ. Dicitur eĩ
calamꝰ: qd̾ liquorẽ ponat. unĩ
i apd̾ nautas: calare ponere
dĩ. Penia enĩ apendendo
uocata .i. uolando. est eĩ ut
ñ appellata st̃. sũ ex similitu¬
dine folioꝵ arbor. sũ qr ex fo¬
lib fiũt .i. expellib que de oc¬
asis pecudib detrahi solent
bant antiqui sicut arat᷑ t̾ra

Expanded text:
ibrarios antea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitn duobus apicibus, vetus et novum testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum, sanguine passionis effusum. Dictus autem calamus, quod liquorem ponat; unde et apud nautas calare ponere dicitur. Penna autem a pendendo vocata, id est volando, est enim ut appellata, sive ex similitudine foliorum arborum vel quia ex follibus fiunt, id est pellibus que de occisis pecudibus detrahi solent. bant antiqui sicut aratur terra:
Abbreviated transcription (Latin):
pauperez. Senes aũt qͥdã ce¬
tos putant a senso cliainutos
eo qđ iam pro uetustate dec¬
ant. Nam plusici dñt stultos
ẽe hoĩes frigichoris sang̾o. pi
dentes calidi. Uñ et senes ĩ qͥb
iam friget: et pu̾i in qͥb ñ qñ
calet muniꝰ sapuĩt. Inde est qd̃a
uenit sibi infantũ etas ⁊ semĩ.
Senes enĩ ꝑ nimia etate deli¬
auia ignorãt qͥd agͣnt. Sente
tis annis qͣi annosa. Namsico¬
renciꝰ senem mulierez. Hincq
ne senectus: ita ab. anu anila
noĩata est .Canicies aũt uant¬
est a candore. qiͣ canclicies. uiii
tus auget sapiencia dat matul¬
ora consilia. Mala aũt. qr sen
miserrimũ est: debilicate ⁊ od
pilent eni mod̾rb tͥstisq señt
m duo st̃ qͥb minuũt᷑ uires¬

Expanded text:
pauperem. Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod iam per vetustatem desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes calidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delifantiam ignorant quid agant. Senex tis annis, qrentius senem mulierem? hinc esene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore quasi candities; unde frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia; mala autem, quia senium miserrimum est debilitate et odio; subeunt enim morbi tristisque senectus. Nam duo sunt, quibus minuu
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ ꝑticipiũ. ut fatiuis. ardis
ni id qd̾ significat nõ potest a¬
gendo ita et ip̃m nom̃ nõ pos¬
s loq̃ndo declinari. Omĩs eĩ mor¬
tuus aut funꝰ est aut cadau̾. Eu¬
nus est si sepeliat᷑. & clictũ funus
a fiib accensis: qͦs ante fere¬
tũ papitis cera circũdutis fere¬
lunt. Cadau̾ aũt est: si inscpul¬
cĩ iacet. Nam cadauer noĩatũ
a cadendo: qr iam stare nõ potest
quias elicimiꝰ crematus reliquiaᷤ
Contditũ iam sepultũ. Corpus

Expanded text:
est, non participium, ut fatuus, arduus. dum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. quias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepult
Abbreviated transcription (Latin):
lini uigoris est. Antiqͥ enĩ fortes
feminas ita nocabant. Uirgo:
aut nõ recte uirago cłr: si non
uiri officio fũgitur. Qułr uero
si uirilia opera facit recte uira¬
tur: sicut a seruo ẜua. a famu¬
lo famła. ita a uiro iura. Hinc
et uirgnus nom̃ qͥdã putant.
Femina aũt a partib femoꝵ
clicta: ubi sexus sp̃es a uiro dis¬
tinguitur. alii greca ethimolo¬
gia feminea ab ignea uiclictã
putant: qr uehem̃t̾ ꝯcupiscit᷑. L.¬
bidinosiores enĩ uiris: femĩas
Uñ numiꝰ anior apd̾ antiqͦs: fe¬
mineꝰ uocabatur. Senior ad

Expanded text:
lini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungatur. Mulier vero si virilia opera facit, recte viratur, sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. 24. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. 28 Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminae Unde nimius amor apud antiquos femineus vocaba
Abbreviated transcription (Latin):
nt. Sepultꝰ aũt cdictus . ꝙ ia
lue pulsu et palpitatõne est.
dest sine motu. Sepelire at ẽ
siere corpora: naz humare obru¬
cte dicamꝰ. Hoc ẽ himiũ inicere

Expanded text:
. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere.
Abbreviated transcription (Latin):
mineũ serũ mułr nõ sccłm cormup¬
tõne integritatis: et hoc ex lin¬
gͣ sacre sc̃pture. Nam statĩ fr̃a¬
eua de latere uiri sui nõd̾ ꝯtacta
a uiro. mułr appellata est dicẽ¬
te scͥptura: et formauit eaz in

Expanded text:
mineum sexum, non secundum corruptionem integritatis, et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scriptura: Et formavit eam in
Abbreviated transcription (Latin):
sñ ullo sexꝰ cliscrimine puerperi¬
u̾ uocatur. qr antiqͥ etia puere¬
as puellas: sicut et pu̾os puel¬
los clictitarent. adolescems dicto
eo qd̾ sit ad gignend̾ adultꝰ: sũ
accresc̾e et augere. Iuuenis uo¬
cutus: qd̾ iuuare posse incipͣ. ut
in bobꝰ iuuenci: cũ a uituł cliscesse¬
rĩt. Est enĩ uiuenis in ip̃o etatis¬
incremẽto positꝰ: et ad auxiliũ p̃¬
paratus. Nam uniare hõis ẽ: op¬

Expanded text:
sine ullo sexus discrimine puerperium uocetur, quod antiqui etiam puellas pueras, sicut et pueros puelros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipincremento positus et ad auxilium preparatus. Nam iuvare hominis est
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut infaus: qr ad huc fari nes¬
at id est loqͥ nõ potest. Nondũ
tate uocatus q puriis est: ⁊ nod̾
łephelei a phebo clicti: nec lum¬
ꝓ nouitate uiri adolescentuli le¬
nes. Puer aũt trib modis d̾r.
pronatiuitate. ut ysaias puer
natus est nob̾. Pro etate: ut oc¬
D obsequio et fid̾i puritate: ut
dñs ad ꝓpłiam: Puer m̃s es tu:
noli timere. Dum iã ieremias lõ¬
ge pincie eecessiss annos. Puel¬
la hoc est ꝑuula: qͣi pulla: un ⁊
pupillos nõ pro conditõue: s ꝓ
erate pu̾ili uocamꝰ. Pupilli at
dicti: qͣi in ocłis hoc est aparen¬
ab orbi. Hn aũt u̾e pupilli di¬
aintur. qͦꝵ patres ante clisscesse¬
uit.ꝙͣ ib eis nom̃ acciperẽt.: cet̾i
orbi uocant᷑. Orpłani idẽ qͥ et
pube uocati: id est a pudencia cor¬
poris nũcupati: qr ħ loca tũc pͥm̃
lanugine cducũt. Qͥdam aũt ex
annis pubertate existimat. id
bescant. Certissimũ aũt pub̾em
ẽẽ qͥ ex hitu corporis pub̾tatẽ os¬

Expanded text:
tus autem infans, quod adhuc fari, id est loqui non potest nondum etate vocatus, quia purus est, et nondum est, a Phoebo dicti, necdum viri, sed adolescentuli leves. 11. Puer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias: Puer natus est nobis. Pro aetate, ut ocerebat. Pro obsequio et fidei puritate, ut Dominus ad prophetam: Puer meus es tu, noli timere, dum jam Jeremias longe pueritiae excessisset annos. 12. Puella est parvula, quasi pulla; unde et pupillos, non pro conditione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti, quasi, sine oculis, hoc est, a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante discesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri orbi vocantur orphani, idem qui et pube, id est a pudenda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, idbescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem os
Abbreviated transcription (Latin):
tissimꝰ. Uic nũcupatus: qr maior
in eo iurtus est ꝙͣ in feminis. Uñ
et urctutis nomẽ accipit. sũ ꝙ ui
tata .o. appellatu est młr. Utriꝙ¬
enĩ in fortitudine et imbȩcillitate
uirtus maxima uiri mulieris mi¬
uor: ut paciens uiro eẽt. scilz ne¬

Expanded text:
i . Vir nuncupatus, quod major in eo vis est, quam in feminis. Unde et virtus nomen accepit: sive quod vi tata, appellata est mulier. 19. Utrienim fortitudine et imbecillitate virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viro e
Abbreviated transcription (Latin):
maiores natu simł cũ plebi¬
tm̃ ꝯstituerũt. et uoca scita
qd ea plebs sciat uł scicitat᷑ ⁊ io¬
gat ut sciat.¬
tores ppłi ꝯsulendo decrene¬

Expanded text:
majores natu simul cum plebiconstituunt. Et vocata scita, quod ea plebs sciat vel quod sciscitatur et rogat ut fiattores populis consulendo dece
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũt uetus testamentũ: proco qd̾
aliud in sp̃r pͥsco: aliud agatur in nouo
Non intelligentes qd̾ deus: quid cuiq cõ¬
gruerit tempori magna qͣdam clistribu¬
tõ concesserit. Sicut in lege imperat nup
modans: Et tñ pro ista mutatõne nõ
est credendus deus mutabił: s pociꝰ
inde admnaibił p̾licandus est. Qui
manens in ꝯmutabił quid cuiq ut cli¬
ximus tp̃ri ꝯmodo nõ fuit: magna cũ
distributõne: concessit. ¶ Sub ueteu
testam̃to minorisculpe erant ꝑdc̃a: qr
m eo nõ ip̃a ueritas. S umbra ueritatis
aderat. Nam intestamento nouo pre¬
illo ppło umbre ueritatis deseruierant
deserenda nob̾ p̃cipiuntur. Illic eĩ form¬
catõ et retributõ iniurie ꝑmissa sunt
nec nocelant. In testam̃to aũt nouo:
graui adusione dampnãt᷑ si admͥtãt᷑¬
De simbolo et

Expanded text:
cipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptmmodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori codistributione concessit. Sub veteri testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in testamento novoillo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittaDe symbo
Abbreviated transcription (Latin):
una amissi ac recepti luis
ucib menstrua spacia mo¬
deratur. Que id̾o obliqͦ ⁊ nõ
recto incendit cursu. Ut sol ne
incendat incentrũ terre ⁊ fle¬
q̃nt̾ paciat̾ eclipsim. Uicinus
est enim esꝰ circulꝰ terre. Cres¬
cens enĩ oriente cornib spoctat

Expanded text:
una amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderatur. Quae ideo obliquo et non recto incedit cursu ut sol, ne incidat in centrum terrae, et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim circulus ejus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat;
Abbreviated transcription (Latin):
et cum motu eius sidera ĩ ea
fixa ab oriente usq ad occidẽ¬
te circuire septemtrionibus
peragentib¬

Expanded text:
et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus peragentib
Abbreviated transcription (Latin):
clicũt nec t̾minũ. Id̾o qd̾ ĩ rotũ¬
clum qͣsi cuculꝰ unde incipiat
uł uñ desinat nõ fãcile ꝯp̾hẽ¬
datur. Philosophi aũt mũ¬
di . uii. celos. id est planetas
globoꝵ ꝯsono motu introctu¬
xerũt quoꝵ orbib ꝯnexa me¬
morat omĩa quos sibi ĩneros
et uelud insertos uersari retro
et centro et cetens motibꝰ fe¬
ici arbitrantur.

Expanded text:
unt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omet uelut insertos uersanuersari retro et contrario ceteris motu ferri arbitrantur
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ sũpsit. Fert᷑. ĩt deficiẽte luua
celo cad̾e. cũ nõ mocdicã magit¬
buñt potestate. Nam ex eolin¬
res mot̾ excitari putãt. Sut is
expͥiit. ¶ C.ancrinee marimia¬
cri colore. ¶ Scorpitis: scorpios
et colore. ⁊ efficie refert. ¶Ar¬
mitis: fornuce reptantis effisd ͤ
imitatur. Cais pauoiu est sil̃
meracitis accipitris colori. Etitio.
igiũ canclido angit. ut luporũ
crpͥmit. ¶ Sũt et q̃du gẽme qͣs
gentiles: in fr̃stitionib qͥb̾dã utũ¬

Expanded text:
tem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt etexprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis nigrum candido cingit, ut luporum exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionib
Abbreviated transcription (Latin):
gtũ succũ emittit. ¶ Tmrilantus
marmori finuł mectio colore gl¬
¶ Arabica ex prĩa clicta: aspecti
eburnea est. ¶ Effetitꝰ speculi n¬
turã ħt. in rectlenlis inagmibꝰ¬
soli opposita: aridã mat̾iã accẽdat
uascitur in cortica. ¶ Ostracites
lapidosus colore testacior durio

Expanded text:
nigrum succum emittit. 14. Zmilaces marmori similis, medio 282 colore gl. Arabica ex patria dicta, aspectu eburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imagisoli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior.
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾a ex spẽ metalloꝵ uł lapi¬
clũ cognominata. ¶ Crnsopis
simił ẽ. cũ marini coloris simili¬
tuline. Hũc ethiopia gignit.
Cris clectrus simił auro. S in
colore electri uergẽs matutino
tm̃ aspectu iocudꝰ. rapacissimꝰ
igniũ ⁊ si uuxta fu̾it. celerrime
ardens. ¶Crisolanisis ex auro
et igne uocata. Aurea est eĩ die.
ac noctu ignea. Hanc ethiopia
gignit. ¶Amocrisus harenis au¬
ro int̾mirtꝰ. nũc bracteaꝵ nũc
int᷑ in ꝑsida. ¶Le ocriso colore
aureo: int̾uemẽte canclida ue¬

Expanded text:
 metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc nitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candida ve
Abbreviated transcription (Latin):
lipis ocłis hieme bestie ĩuenit᷑. qͥ
lisb̾ lingͣ hoĩs sb̾ditꝰ fu̾it: futura
cũ p̾cine clnĩt. S et corallꝰ tempes¬
tati et gnͣdini resist̾e̾ fert᷑. ¶ Con¬
nc est gẽna q̃da liuore ꝑlucida
mns stellas rubentes int̾clũ ⁊ aure¬
.iss. Dñt ꝑ ea ĩt̾togare clemones
et fugare. ¶In qͥbrda gẽmarũ
genib ueras a flis cliscern̾e dissia
cest. qͥppe cũ inuẽtũ sit ex uero ge¬
donices q̃ t̾nis glutinãt᷑ gẽmis ita
us dep̃hendi nõ possit̃. Fingũt eĩ
us ex diu̾so gen̾e iuigro candido:
lumoq colore. Nam et pro lapi
preciosissimo sinaragelo qͥdã ui¬
alia alio: atq alio mͦ neq ei est
sine fraude ulla uita mortaliuz
Om̃s aũt nõ tnͣslucidas geminas
cecas appellari: eo ꝙ clensitate sua¬
om̃s obscurent᷑.

Expanded text:
e bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere maest, quippe cum inventum sit ex vero gedonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vialia alio atque alio 284 modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. 28. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellant, eo quod densitate sua obscurentur.
Abbreviated transcription (Latin):
formice erũt aurũ. Est autez
auro simił:. et ht naturã mag¬
et nũcupatur. Argirites similis
argento: hñs stiginata aurea.
¶Anclrodama argenti initore ħt. et
spene adamãs qͣdrata semꝑ tesse
tis simił. ¶Magi putãt nom̃ im¬
positũ ab eo. ꝙ aĩoꝵ impetꝰ uł ira¬
cunclias domare et refrenare clica¬
tur si crecłr. Gignit᷑ in mari ru¬
bro. ¶ Calcitis: erei coloris ẽ.

Expanded text:
icae eruunt aurum. Est autem auro similis, et habet naturam maget nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. 8. Androdamas argenti nitorem habet, et pene adamas, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen impositum ab eo quod animorum impetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. 9. Chalcites aerei coloris est.
Abbreviated transcription (Latin):
lucreciꝰ. Uncꝰ aratri ferce̾ occultoa
qetienta fulgorẽ. ¶ Aratrũ ab
rando t̾ta uocatũ: cͣsi aratemũ
¶Buris est curuam̃tũ. arat. dictũ¬
tossoria. qd̾ sit in silitudinẽ caude
quis. ¶Dentule est aratu pars
pma inqͣ nom̾ educit᷑ qͣsi deus.
eustelli a cułtura clicti: eo qd̾ ex ip¬
sis putatõnẽ uet̾es marbore ute¬
unt᷑. et inuite pͥusꝙͣ falces eent
cepte. ¶ Falcis est qͣ arbores putã¬
nir et uites. Dicta at falsis. ꝙ his
pmũ milites herba filice solebãt

Expanded text:
Uncus aratri ferreus, occulto detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictucaudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant
Abbreviated transcription (Latin):
łr fossoriũ uocãt qd foueã faciat.
qͣi fouessoria. ¶ Sarculi st̃ uł sim¬
plices uł bicornes. ¶Pistinatum
uocant agricole ferramentũ bi¬
forcũ q̃ semĩa purgant᷑. Uñ etiam
sis in mos colu̾pne. qͥ a uolubili¬
tate nom̃ accepit. de qͦ uirgiliꝰ. A¬
rea cũ pͥmis ingenti eqͣnda chilĩ¬
clro. Et uertenda manu. ¶Cribu¬
la genꝰ uehicłi uñ terũtur frum̃¬
ta. et ob hoc ita uocatũ. ¶Pala q̃
uetilabrũ ułgo łr a uetilanclis pa¬
leis noĩatu. ¶Forcille clicte: eo qd̃
his frum̃ta cellunt᷑ .i. mouẽtur
uñ et oscilla clicta: ab eo qd̃ cillã¬
tur .i. ioueant̾ ora. naz cillire est
numerꝰ designatur. ¶Trapetu
mola oliuana. ¶Prelũ trabes qͦ
uua calcata p̃mitur a p̾mẽco uo¬
quo ab uius uł oliuis torq̃ndo ole¬
um umũq exig̾. ¶ Uerennes. a

Expanded text:
ium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. 515 8. Sarculi sunt, vel simplices vel bicornes. Pastinum vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam res in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, et vertenda manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcillae dictae eo quod his frumenta celluntur, id est moventur. Unde et oscilla dicta ab eo qt moveantur, ora. Nam cillere est numerus designatur. Trapetum mola olivarum. Prelum trabes quo uva calcata premitur, a premendo voquo ab uvis vel olivis torquendo oleum vinumque exigitur. Verennes a
Abbreviated transcription (Latin):
im succidenda. Hii et rũcones
acti: qͥb uepres cecãt᷑ a runcãdo¬
tremꝰ lamina ferri denciũ morda¬
atate armata resecuns arbores
seu ramos. ¶Rastra aũt aut a
idendo t̾ram. aut a raritate clen¬
aũ clicta. ¶igoues qd̾ t̾ra leuẽt
ssi leuones. ¶ Seudicia dicta: co

Expanded text:
. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcandoaetenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones, quod terram levent, quasi levones. 7. Scudicia dicta, eo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sine illa. Nam et ip̃e mũ¬
dus quacdlam armonia sonoꝵ
fertur ẽe ꝯpositus et celũ ip̃m
sb̾ armonie moclulatõne reuol¬
iII. ¶ Musica mouet affectꝰ
In p̾lis quoq tube. ꝯcentus
pugnantes accendit: & qͣnto
uehemencior fuerit clangor.
tanto fit animꝰ ad certamen
forcior. Si quidez ⁊ remiges
caantꝯ ortatur.¶Ad toleran¬
dos qͣ labores musica am̃i mł¬
cet et singłoꝵ oꝑꝵ fatigatio¬
ne moclulatõ uocis solatur ex¬
citatos quoq aĩos imuisica se¬
dat. Sicut de. d̾d̾. legituꝵ qiui
ab sp̃u in mũdo saulẽ: atẽ mo

Expanded text:
enim sine illa. Nam et ipse mundus quadam harmonia sonorum fertur esse compositus et celum ipsum sub harmonie modulatione revolvi. Musica movet affectus, in praeliis quoque tubae concentus pugnantes accendit: et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Si quidem et remiges cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos musica sedat: sicut de David legitur , qui a spiritu immundo Saulem arte mo
Abbreviated transcription (Latin):
Icut fasciculi lignoꝵ ad ꝯbustionem
de similib colliguntur itu in iudicii
diem siłis culpe eos suis similib iungere
ut ex quo pena constringat qͣsi fasciculũ
quos actõ similes fecit in malo. sicut unꝰ¬
quisq scũs in futuro uditõ pro ꝙͣtitate
uirtutũ glorificabitur: ita et unꝰqͥsq ĩ¬
pius proꝙͣtitate faciuor ꝯdempnabitur.
quoq suoꝵ suppliciis adclitur etiam pe¬
na defunctis: Sicut.apd̾ inferos cluiti ẜ¬
mo p̾dicat euͣngłicus: et sicut ꝓpt̾ aug¬
mentanda inde supplicia. Dicit etiã psal¬
niꝰ. cõmoti amoueantur filii eiꝰ et mendi¬
cent ¶Impii ex hoc duriꝰ in uiditõ puni¬
euli sunt mentis dolore: ex quo insuri st̃
iustos głie beatitudinez menusse. Cũctis
uidentib est p̾cipitandus chyabolꝰ qͣndo
sb̾ aspectu oĩ bonoꝵ angłoꝵ et hominũ
cũ eis qui de parte eius erũt in igne et̾no
uuttenlus est. ¶ Diun sb̾latus fu̾it
diabolus ut dampnetur: Multi electi qͥ

Expanded text:
icut facisculi lignorum ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpae reos suis similibus jungere, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita et unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. suorum quoque suppliciis additur etiam poena defunctis, sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus , sicut pro augendo Judae supplicio dicit etiam psalmus: Commotione moveantur filii ejus, et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum, cum eis qui de parte ejus erunt, in ignem aeternum mittendus est. Dum sublatus fuerit diabolus ut damnetur, multi electi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur abeinitib enĩ aliis alii suc¬
ceclũt. ¶ Hũc quidam qͥnqͣge¬
simũ annũ clñt ꝙ̃ hebrei iu¬
bileũ uocant. Ob hanc causã
et ille hebreus qͥ ꝓpt̾ uxorẽ et
liberos amans dum suũ aure

Expanded text:
tur. Abeuntibus enim aliis, alii succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure
Abbreviated transcription (Latin):
uin: genuit arfaxat. a quo
anuo .xxxu. gen̾. sale : aquo
xxi. Sale anno .xxx. gen. he¬
iiii. geñ falech. Curris ba¬
ragau dii pͥmũ adorantur.
cxxxu. gen̾. seruch. Regnĩ
chor. Regnũ egiptõꝵ uas¬
no. lxxuiiii. gen̾ thare. Rog¬
magicam artem repperis¬

Expanded text:
um genuit Arfaxat, a quo anno XXXV. genuit Sela, a quo i. Sela anno XXX. genuit HeIIII. genuit Faleh. Turris aRagau. Dii primum adorantur, CXXXII, genuit Seruch. Regnum chor. Regnum Aegyptiorum nasno XXXVIIII. genuit Thare. Regmagicam repperi
Abbreviated transcription (Latin):
Sccl̃a a noc: usq ad abrahã
Tercia ab abriam usq ad ađ
gratõne uide in babiloniã
Quĩta deinde usq ad aduẽ¬
tũ saluatoris in carne. Sexta
que nũc agitur usq mũclus¬
iste finiatur. quaꝵ decursus
ꝓgeneratõnos et regna ĩspi¬
De descͥpt̾one tẽpoꝵ
Rnna etas in exordio
sui ꝯtinet creatonẽ inũdi
Primo enĩ clie. deus ui lucis
noĩe ꝯdidit angłos. ¶ Sccło¬
die infirmamẽti appellatõne
celos. Tertio clie in cliscreci¬
onis uocabulo. Spẽ aqͣꝵ et
t̾re. Quarto linumania celi
Qͥnto anmãçia ex aqͥs. Sex¬
tricesimo: genuit seth a
quo filii dei. Seth anuo .ex.
gen̾. enos qui pͥmꝰ cepit ĩuo¬
nos anno .xc. gen.chaman.¬

Expanded text:
Abraham: tertia ab Abraham usque ad David: grationem Juda in Babyloniam: quinta deinde usque ad adventum Salvatoris in carne: sexta, quae nuiste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspiDe descriptione temporum. Prima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexnno genuit Seth, a quo filii Dei. Seth anno CV. genuit Enos, qui cepit invonos anno XC. genui
Abbreviated transcription (Latin):
gularis sidera u̾o stelł pluriim
fc̃a: ut lnades pliades. Astra
aut̃ stelle grandos: ut orion bo¬
othios. S ħ noĩa scriptoros cõ¬
fundũt: et astra pro stell ⁊ st

Expanded text:
gularis: sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et
Abbreviated transcription (Latin):
agitta a sagaci iactu .i. ueloci ic¬
tu uocata. Pẽnis eĩ fert᷑ qͣsi a¬
iis. ut celit̾ mors ꝑcurrat ad hoĩem
Ius pͥmũ ctetẽses usi st̃. qͥbꝰ penne
it dirimꝰ id̾o adglutinãt᷑ ut leues
suit et ꝓuolẽt captos. ¶ Spicła st̃
sgitte uł lancee breues. ab spicaꝵ
sp̃e nũcupate. ¶ Scorpio ẽ sagitta
uenenata: arcu uł torm̃tis excussa
q̃dũ ad hoĩe ꝑuen̾it: uirus qͦ figit
ifũdit. Uñ et scorpio nom̃ accepit.
toca a ferẽdo iacula
licta. sic̾ et feretrũ uͥ funꝰ defertur

Expanded text:
agitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit.heca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur
Abbreviated transcription (Latin):
natur ibi ad. Inde et bibl oteca libͦ¬
ñ repositõ cłr. ¶ Dolones st̃: uagi¬
ne lignee. ĩt̾ qͣs l pugio sb̾ baculi
spe. ¶Dolones aũt a dolo clicti sũt
Id fallãt et decipiãt ferro: cũ spẽm
pferant ligni. Hos uulgꝰ greco
loĩe oxos uocãt .i. acutos. uñ ⁊ a¬
pud meclicos: acutꝰ morbꝰ orea uo¬
fatur. ¶ Artꝰ uocut᷑ eo qd̾ aiteat ad¬

Expanded text:
natur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. 4. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
clinez pponẽtez que re u̾a
sicut illa nimuo fugore incul¬
ta a cede sterił a d̾o indiu̾sa tõ¬
cdla ac primiosa a septẽtrione
sic et a meriduis uims opulen¬
ta plagam

Expanded text:
inem praepollentem. Quae re vera sicut illa nimio frigore inculta, maceda, sterelis adeo in diversa torreda ac pruinosa a septentrione, sic et a meridie nimis opulentam plagam
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit uerbũ ut cico. Uerre.
chicit euersisse ꝓuinctia ł nom̃
a uerbo cum a latrocinari d̾r
latro. Nomĩ a nomine. Te
as declinatone formata secũ¬
clũ argum̃tũ a gn̾e est cũ de
eode gne sentencia łr ut uir
gilius. Uariũ et mutabile ge
penetrat lacedemona pastor
ul sinuli argum̃tũ est ꝙͣdo re¬

Expanded text:
erbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Tercis declinatione formata. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur Varium et mutabile genpenetrat Lacedaemona pastor. A simili argumentum est
Abbreviated transcription (Latin):
A repugnantib argum̃tũ est
domi te int̾fic̾e uoluiss. ¶ A
ꝯuigatis argum̃tũ est cũ ꝯtra
probabiłr ostendit᷑. qͥd sit ex
deluderes. Ab effectis arguiẽ¬
tũ est cũ hus que fc̃a st̃ aliqͥd
approbatur. ut uirgiliꝰ degere¬
res aĩos timor arguit. ¶Acõ¬
paratõne argum̃tũ est: ꝙͣdo
ꝑ collatõne ꝑsonaꝵ sũ causa¬
tũ sentencie rõ sb̾ inpugnat᷑o¬
ne formatur ut uirgiliꝰ. Tu po¬
tes eneam manib sb̾cluc̾e gra¬
ium. Nos aliqͥd ꝯͣ rutulos ui¬
usse nefand̾ est. ¶ Itez argum̃¬
ta que clũr extrnsecꝰ q̃ greci
tegnos id est artis exꝑtes uo¬
cant: ut testimoniũ. Testimo

Expanded text:
A repugnantibus argumentum est, domi te interficere voluisset'. A coniugatis argumentum est, cum contra probabiliter ostenditur quid sit ex deluderes. Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos timor arguit.' A comparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue causarum sententiae ratio sub imputatione formatur – Vergilius: 'Tu potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut est testimonium. Testimo
Abbreviated transcription (Latin):
topicoꝵ sũ locoꝵ ex qͥb argu¬
menta clucuntur triplex ẽ. Nã
alia in eo ip̃o de quo agit᷑ herẽt
Alia que dñr effecta que quodã¬
mͦ ex reb alus tractata noscũ¬
tur. alia que assumũtur extͥn¬
secus. Argim̃ta que in eo ip̃o
de quo agitur herẽt. In tr̃ibus
diuisa st̃. Pina a toto. sccła
aparte. terria a nota. ¶Argũ
hibetur ad id qd̾ queritur. sic̾
ait cic̾o. Gli̾a est laus recte fc̃oꝵ
magnoꝵq in republica fama
mentoꝵ. ¶A partib est argu¬
mẽtũ. cũ his qui se defendĩt.
aut negat fcm̃ aut fcm̃ in re
cẽ defendis. ¶Anota est argu¬
mẽtũ. cũ ex ui nõis argum̃tũ
aliqd̾ dr elicitur ut cicero. Cõ
maiali inuenire nõ poter̃.
¶Effecta argũta st̾ q̃ qͦdã¬
modo ex reb alus tracta nos

Expanded text:
topicorum sive locorum ex quibus argumenta ducuntur triplex est. Nam alia est in eo ipso de quo agitur herens: alia que dicuntur effecta, que quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sunt; prima a toto, secunda a parte, tertia hibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: 'Gloria est laus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: 'Conmaiali inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta nos
Abbreviated transcription (Latin):
Sugg̾e tela mͥ nõ ullũ dext̾a
frustra. Torserit in rutulos.
steterũt q ĩ corpore graium
crepantes sibimet opponũtur
fce ĩmortaline carme. Fas
h̾eant certosq inc̾ta picła
lustret eneas. A ꝯseq̃ntibus
argum̃tũ cłr. qñ oppositã¬

Expanded text:
Suggere tela mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium do res discrepantes sibimet opponuntur,factae inmortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustres, Aeneas? A consequentibus argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
disputant ad plulosoplios at¬
tinere manifestũ est. Mirabile
plane genꝰ operis in unũ potu¬
isse colligi qͥcqͥd mobilitas ac
uanetas humane mentis ĩ sen¬
sibꝰ exquirenlis ꝑ chiu̾sas causa
poterat inueire. ꝯclusũ liberũ

Expanded text:
disputant, ad philosophos atdisputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum