comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatũ ẽ. daneli cognom̃to balthasar. S
hoc significatur. qđ usq ad annũ pͥmũ ciri
regis qͥ chaldeorũ destruxit imꝑiũ. daniel
trans latus sit.
INNo pͥmo balthasar regis babilo¬
nis: daniel somniũ uidit. Nec¬
ponere. & sequens de qua dicã
sumus pͥores funt uixta hysto¬
riam: quã due suꝑiores. Ista enĩ & sequens.
pͥmo & tercio anno balthasar regis accidisse
memorantur. Illa autẽ que ante suꝑiorem
lecta ẽ : nouissimo anno immo nouissima die
regni balthasar scribitur. & hoc ñ solũ in da¬
mele s in ieremia quoq & in ietechiele le¬
gimus : sic̃ in locis ipsis si uita comes fuerit.
docere poterimus. Sed in suꝑiorib hystorie
apud posteros eorũ que uisa sunt memoria
ꝑseuer&. Uidebam in usione mea nocte: &
ecce qͣttuor uenti celi pugnabant in mari
magno. & qͣt tuor bestię grandes ascendebant
de mari diuerse int̾ se. Quattuor uentos
celi. quattuor arbitror angłicas potestates

Expanded text:
o Balthasar: sed hoc significatur, quod usque ad primum annum Cyri regis, qui Chaldaeorum destruxit imperium, Daniel translatus sit. Anno primo Balthasar regis Babylonis Daniel somnium vidit. Viponere, et sequens, de qua dicturi sumus, priores sunt, juxta historiam, quam duae superiores. Ista enim et sequens, primo et tertio anno Balthasar regis accidisse memorantur . Illa autem quae ante superiorem lecta est, novissimo anno, immo novissima die regni Balthasar scribitur. Et hoc non solum in Daniele, sed in Jeremia quoque et Ezechiele legimus : sicut in locis ipsis, si vita comes fuerit, docere poterimus. Sed in superioribus ordo sapud posteros eorum quae visa sunt, memoria perseveret. Videbam in visione mea nocte: et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno, et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Quatuor ventos coeli, quatuor arbitror angelicas potestates,
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa p̾cesserant: ut ñ tã gr̃a liberationis
sit quã iusticie retributio. Has autẽ uoces
om̃is uir sẽs ꝓferat. qͥ erutus ẽ. de ore leo¬
num inuisibiliũ & de lacu inferni : qͥa cre¬
didit dm̃ suũ. Tunc rex darius seripsit uin¬
uersis popłis tribub & linguis : habitantibꝰ

Expanded text:
a praecesserant: ut non tam gratia liberationis sit, quam justitiae retributio. Has autem voces, omnis sanctus vir proferat qui ereptus est de ore leonum invisibilium, et de lacu inferni: quia credidit in Deum suum. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus et linguis habitantib
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ congregatio ñcupatur: ut lacus. benacꝰ.
ctor ad captiuum. dñs currit ad seruum. Dani¬
& serue dĩ uiuentis. Quientẽ uocat ad di¬
stinctionẽ dõrũ gentiliũ : qͥ simulachra sunt
hominũ mortuorũ. Ds tuus cui tu seruis se¬
ꝑ. putasne ualuit liberare te aleonib. N
qͦ dubit& de dĩ potencia de quo supͣ dixerat.
as tuus quẽ colis semꝑ liberabit te : s ambigu¬
am sententiã temperat. ut cũ danel illes
apparuerit. quanto res incredibilior ẽ. tan¬
to aduersus pͥncipes tustior indignatio sit.
Rex inetͥnũ iute. Honorat honorantẽ: & ei ui¬
tã inp̃eatur ȩternã. Ds nis misit angłm fu̾
& conclusit ora leonũ. & non nocuerunt mͥ.

Expanded text:
cium congregatio nuncupatur, ut lacus Benacus cium congregatio nuncupatur, ut lacus Benacus ctor ad captivum, dominus currit ad servum. Daniel serve Dei viventis. Viventem vocat, ad distinctionem deorum gentilium, qui simulacra sunt hominum mortuorum. Deus tuus cui tu servis semper, putasne valuit liberare te a leonibus? Non quod dubitet de Dei potentia, de quo supra dixerat: Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te; sed ambiguam sententiam temperat, ut cum Daniel illaesus apparuerit, quanto res incredibilior est, tanto adversum principes justior indignatio sit. Rex, in aeternum vive. Honorat honorantem se: et ei vitam imprecatur aeternam. 662 Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocue
Abbreviated transcription (Latin):
Auatusq ẽ. lapis unꝰ: & positus ẽ. suꝑ os laci
suoꝵ. Obsignat anulo suo lapidẽ qͦos lacus
elaudebatur: ne quid contra danielẽ molian¬
tur inimici. Credit enim eũ dĩ potentię: &
qui de ł eonib securus ẽ. de hominib ꝑti¬
mescit. Obsignat autẽ & anulo obtimatum
suorũ : ne quid suspicionis contra eos habe¬
re uideretur. & abiit rex in domũ suã: &
ta regis beniuolentia. ut cibũ nec die nec
nocte caper&. somnũ ocłis ñ concedera&
s cum ꝑielitante ꝓpħa ipse pender& affectu.
Si autẽ rex nesciens am̃ hoc facit ꝓaltero. quẽ
uult a discrimine liberare  quanto magis nos
ꝓpeceatis ꝓpriis inedia & uigiliis debemꝰ
am̃ ad elementiã flectere: Iune rex pͥmo
dilueulo consurgens: festinus ad lacũ leonũ
ꝑrexit. Lacũ uocat dep̃ssã in altũ foueã uł
arentẽ cisternã. in qua leones nutriebant᷑.
Festinus autẽ pͥmo diluculo ꝑgit ad lacum:
credens eũ uiuere. Lacus latine aquarũ dul¬

Expanded text:
 lapis unus, et positus super os laci, Obsignavit annulo suo lapidem, quo os laci claudebatur: ne quid contra Danielem moliantur inimici. Credidit enim eum Dei potentiae: et qui de leonibus securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, ne quid suspicionis contra eos habere videretur. Et abiit rex in domum suam, et ta regis benevolentia, ut cibum nec die nec nocte caperet; somnum oculis non concederet: sed cum periclitante propheta ipse penderet affectu. Si autem rex nesciens Deum, hoc facit pro altero, quem vult de discrimine liberari: quanto magis nos pro peccatis propriis inedia et vigiliis debemus Deum ad clementiam flectere. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit. Lacum vocat depressam in altum foveam, vel arentem cisternam, in qua leones nutriebantur. Festinus autem primo diluculo pergit ad lacum, credens eum vivere. Lacus autem Latine, aquarum dul
Abbreviated transcription (Latin):
eruciatib Iudiciũ sedit: & libri aꝑti sunt. son¬
scientie & oꝑa singulorũ in utraq parte uł
bona uł mala. om̃ib reuelantur. Bonus liber
ille ẽ. quẽ sepe legimus: liber uiuentiũ. Ma¬
lus liber : qͥ in accusatoris tenet᷑ manu. qͥ ẽ. ini¬
micꝰ & uindex. De quo & in apocalipsi legimus.
Accusator frm nr̃oꝵ. Liber iste terrenus ẽ. De
quo & ꝓpħa dic̃. In t̾ra seribantur. Aspiciebam
ꝓpt̾ uocẽ sermonẽ grandiũ quos cornu illua
loquebatur. Dĩ uidiciũ uenit ꝓpt̾ humilian¬
dam suꝑbiã. Iccirco romanũ delebit᷑ regnum:
qͥa cornu ulua loquetur grandia. Et udi qm̃
int̾fecta eẽt. bestia. & ꝑiss& corpus eius. et¬

Expanded text:
sedit, et libri aperti sunt. Conscientiae, et opera singulorum in utramque partem, vel bona, vel mala omnibus revelantur. Bonus liber ille est, quem saepe legimus, liber viventium. Malus liber, qui in accusatoris tenetur manu, qui est inimicus, et vindex, de quo et in Apocalypsi legimus: Accusator fratrum nostrorum . Liber iste terrenus est, de quo et Propheta dicit: In terra scribantur . Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur. Dei judicium venit propter humiliandam superbiam. Idcirco Romanum delebitur imperium, quia cornu illud loquebatur grandia. Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corpus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceda& : & inflammabit incircuitu om̃s inimi¬
cos eius. Fluuius igneus rapidusq egredieba¬
tur a facie eius : ut peccatores traher& in ge¬
hennã. Milia miliũ mninistrabant ei: & decies
milies centena milia assistebant ei. Nlon qͦ iste
ministrorũ dĩ numerus definitus sit : s qͦ maio¬
rẽ multitudinẽ humanus sermo explicare neqͥ¬
uerit. Ista sunt milia & iste miriades: de qͥb &
in psalmis legimus. Currus dei decẽ milib mul¬
tiplex milia letantiũ dñs in eis. & in alio loco.
Qui fac̃ angłos suos sp̃s. & ministros suos ignẽ
urentẽ. Dupplex autẽ angłorũ officiũ ẽ: alioꝵ¬

Expanded text:
mmabit in circuitu omnes inimicos ejus . Fluvius igneus rapidusque egrediebatur a facie ejus, ut peccatores traheret in gehennam. Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei. Non quo iste ministrorum Dei numerus definitus sit, sed quo majorem multitudinem humanus sermo explicare neqniverit. Ista sunt millia, et istae myriades, de quibus in Psalmis legimus: Currus Dei decem millibus, multiplex millia laetantium, Dominus in eis . Et in alio loco: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Duplex autem angelorum officium est: alio
Abbreviated transcription (Latin):
minationes. &i euangłio legimꝰ. Uos autẽ se¬
debitis suꝑ duodecĩ dronos : iudicantes duode¬
stim̃tũ eius quasi nix candidũ: & capilli capitiᷤᷤ
eius quasi lana munda. & saluator transforma¬
tus in monte. & glam diuinę maiestatis asamons.
in candidis uidetur uestib. Qđq capilli eiuf
lanę mundissime comparantur. purum ostendi¬
tur sincerũq iudiciũ : & nullã ꝑsonã in uidi¬
cando suscipiens. Senex quoq describitur: ut
flamme ignis : ut peccatores torm̃toꝵ magnitu¬
dinẽ ꝑtremiscant & iusti saluentur: sio tamen
quasi ꝑ ignẽ. Rote eius ignis accensus: siue

Expanded text:
tiones . Et in Evangelio legimus: Vos autem sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodestimentum ejus quasi nix candidum, et capilli capitis ejus, quasi lana munda. Et Salvator transformatus in monte, et gloriam divinae majestatis assumens, in candidis videtur vestibus . Quodque capilli ejus lanae mundissimae comparantur, purum ostenditur sincerumque judicium, et nullam personam in judicando recipiens. Senex quoque describitur, ut us flammae ignis, ut peccatores tormentorum magnitudinem 669 pertimescant, et justi salventur, sic tamen quasi per ignem. Rotae ejus ignis accensus
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ suoꝵ. & in idolis egipti nolite pollui irritaue¬
runt me & noluerunt audire quȩ dixi : s econ¬
trario fecerunt quȩ ñ facienda p̾cepi. Ideo decre¬
uerã ut effunderẽ in eos furorẽ & indignationẽ
meã : & implerẽ irã meã quã mente conceperam
in medio egipti : qr necdum egressi fuerant de e
se egressos de egipto: quando effundere uoluit
indignationẽ suã & implere tã su̾ã suꝑ eos
& ꝓcutere eos minedio terrȩ egipti. Et feci ꝓpt̃
nom̃ meũ ut ñ uiolaretur in gentib in quarũ me
dio erant: & inter quas apparui eis ut educerem
eos de terra egipti. Qđ̃ facere cogitabã ꝓpt iusticiã
ñ feci ꝓpt̾ clem̃tiȩ magnitudinẽ: ne pollueretur
nom̃ meũ : & uiderer ñ potuisse cõplere qđ ifrli
reꝓmiserã. Peꝑci gͥ nomini meo : ne haberent occa¬
sionẽ blasphemandi nationes. int̾ quas notus fa¬
etus sũ eis in terra egipti. Huc usq quid eis ꝓ¬

Expanded text:
lorum suorum, et in idolis Aegypti nequaquam pollui, irritavelorum suorum, et in idolis Aegypti nequaquam pollui, irritaverunt me, et noluerunt audire quae dixi, sed e contrario fecerunt quae nonfacienda praecepi. Ideo decreveram, ut effunderem in eos furorem et indignationem meam, et implerem iram meam quam mente conceperam in medio Aegypti. quia necdum egressi fuerant de Aese egressos de Aegypto, quando effundere voluit indignationem suam, et implere iram suam super eos, et percutere eos in medio terrae Aegypti. Et feci propter nomen meeis, ut educerem eos de terra Aegypti. » Quod facere cogitabam propter justitiam, non feci pro clementiae magnitudine, ne pollueretur nomen meum et viderer non potuisse complere quod Israeli repromiseram. Peperci igitur nomini meo, ne haberent occasionem blasphemandi nationes, inter quas notus factus sum eis in terra Aegypti. Hucusque quod eis p
Abbreviated transcription (Latin):
uocati recedunt a dõ: ut nullũ sit spaciũ inter
uocationẽ & recessionẽ. Et hoc notandũ : qđ ne¬
mo recedit a deo. nͥ qui ante cũ eo fuerit: unde
& draco in iob uolumine apostates p̃uaricator
& recedens appellatur. Nolueruntq audire mei
Umisquisq ab hominationes oculoꝵ suoꝵ non ꝓpie¬
cit. nec idola egipti dereliquerunt. Laexc. Et
noluerunt audire me. Abhominationes ocłoꝵ¬
suorũ ñ ꝓiecerunt : & adinuentiones egipti non
reliquerunt. Propterea inquit irritauerunt me
& recesserunt ame : qr noluerunt audire dũ
liberũ homini seriatur arbitriũ. Et fecerunt
omĩa quȩ ne facerent lege p̃cepi: statĩ desperan¬
tes salutẽ. & musitantes contra moysen dĩq rep¬
missionib diffidentes. Unde seqr̃. & arxi. ut ef¬
funderẽ indignationẽ meã suꝑ eos: & implerẽ
iram meã in eis. in medio terre egipti. Statĩ
ut p̃cepi eis relinquere siue abicere offensiones ocu¬

Expanded text:
vocati recedunt a Deo, ut nullum sit spatium inter vocati recedunt a Deo, ut nullum sit spatium inter vocationem, et recessionem. Et hoc notandum, quod nemo recedit a Deo, nisi qui ante cum eo fuerit. Unde et draco in Job volumine, apostata, praevaricator, et recedens appellatur . Nolueruntque audire me. Unusquisque abominationes oculorum suorum non projecit, nec idola Aegypti reliquerunt. LXX: Et noluerunt audire me. Abominationes oculorum non projecerunt, et adinventiones Aegypti non reliquerunt. Propterea, inquit, irritaverunt me, et recesserunt a me, quia noluerunt audire me, dum liberum homini servatur arbitrium: et fecerunt omnia, quae ne facerent lege praecepi: statim desperantes salutem, et mussitantes contra Moysen, Deique repromissionibus diffidentes. Unde sequitur: Et dixi ut effunderem indignationem meam super eos, et implerem iram meam in eis in medio terrut praecepi eis relinquere sive abjicere offensiones ocu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tati sunt : quos & nos in p̾sentias secuti sumꝰ. Pre¬
cepit autẽ exeuntib pͥmũ de egipto ut obliuis¬
cantur idoloꝵ qͥb multo tẽprẽ seruierunt: immo
abiciant ea ab oculis suis. ut ne aspectu qͥdẽ di¬
gna habeant: & quib multo tẽpre polluti funt
offensiones ocłorũ nr̃oꝵ abiciamꝰ : ne scilic& his
delectemtr quib antea delectabamꝰ in selo: ne si¬
mulachris egipti polluam̃. adinuentionib uide¬
lie& philosophorũ atq hereticoꝵ que reete ido¬
la nominantur. Aspectaclis qͦq tmmno offensionib
egipti remoueamus ocłos. harene. circi. theatroꝵ
& om̃ib quȩ anime contaminant puritatẽ: &
ꝑ sensus ingrediuntur ad mentẽ : impletq qđ seri¬
ptũ ẽ. Alors intrauit ꝑ fenestras mãs. Et irrita¬
uerunt me. Lxx. Et recesserunt ame : siue ut sim¬
inachus int̾ptatus ẽ. ñ adqͥeuerunt mͥ. Statĩq

Expanded text:
rpretati sunt: quos et nos in praesentiarum secuti sumus. Praerpretati sunt: quos et nos in praesentiarum secuti sumus. Praecipit autem exeuntibus primum de Aegypto, ut obliviscantur idolorum, quibus multo tempore servierunt, immo abjiciant ea ab oculis suis, ut ne aspectu quidem digna habeant: et quibus multo tempore polluti sunt, offensiones oculorum nostrorum abjiciamus: ne scilicet his delectemur, quibus antea delectabamur in saeculo, ne simulacris Aegypti polluamur, adinventionibus videlicet philosophorum atque haereticorum, quae recte idola nominantur. A spectaculis quoque, immo offensionibus Aegypti, removeamus oculos, arenae, circi, theatrorum, et omnibus quae animae contaminant puritatem, et per sensus ingrediuntur ad mentem; impleturque quod scriptum est: Mors intravit per fenestras vestras . Et irritaverunt me. LXX: Et recesserunt a me. Sive ut Symmachus interpretatus est: Non acquieverunt mihi. Statimque
Abbreviated transcription (Latin):
uass&. dñs reꝓmisit. Quas quia non accepit:
uitiũ fuit incredulitatis eius. Nã & in ipsa pa¬
lestina iudeaq ꝓuntia gentes plurimȩ reman¬
serunt: quȩ non sunt eiecte. Neq enĩ sponsor
in crimine ẽ. si ille cui reꝑmittitur indignum
se fecerit sponsione : p̃sertim cũ ꝓponat᷑ obtio ꝓ¬
mittentis. Si uolueritis & audieritis me que bo¬
na sunt terre comedetis: si autẽ nolueritis gla¬
dius deuorabit uos. Eliguntur gͦ p̾sentia. nec sta¬
tim qͥ eligitur tẽptari uͥ potest nec ꝑire : qr &
corruerunt. Eleuatio manꝰ siue extensio. habitũ
Lx x. Et dixi ad eos. Unusquisq abhominationes
abiciendas ab ocłis lippitudines. & quasi nausiã
quȩ ñ solũ aspectũ impedit. s & contra cernen¬
tib uomitũ creat. Gelule qͦq uerbũ hebraicũ ẽ.
qđ̃ loce. adinuentiones. aqͥle pͥma editio inqͥna¬
menta. scđa. sinimachusq & theodotio idola int̾¬

Expanded text:
vasset, Dominus repromisit; quas quia non accepit, vasset, Dominus repromisit; quas quia non accepit, vitium fuit incredulitatis ejus, nam et in ipsa Palaestina Judaeaque provincia, gentes plurimae remanserunt quae non sunt ejectae. Neque enim sponsor in crimine est, si ille cui repromittitur indignum se fecerit sponsione, praesertim cum proponatur optio promittentis: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis. Sin autem nolueritis, gladius devorabit vos. Eliguntur ergo praesentia: nec statim qui eligitur, tentari non potest, nec perire; quia et corruerunt. Elevatio autem manus, sive extensio, habitum LXX: Et dixi ad eos: Unusquisque abominationes abjiciendas ab oculis lippitudines, et quasi nauseas, quae non solum aspectum impediunt; sed et contra cernentibus vomitum creant. GELULE   quoque verbum Hebraicum, est, quod LXX adinventiones; Aquilae prima editio, inquinamenta; 226 secunda, Symmachusque et Theodotio, idola inte
Abbreviated transcription (Latin):
omem t̾rã ꝓ quo nos int̾p̾tati sumus. egregia  int̾
om̃s t̾ras: aqͥlȩ pͥma editio posuit firmam̃tũ. scda
inclitũ. Siminachus regionẽ. theodotio fortitudinẽ:
quo uidelic& om̃ium terrarũ ista sit fundam̃tum.
qđ in ea dĩ religio sit. & templũ. & cerimonie. &
noticia dĩ. & mtantũ popłs isrł in egipto consti¬
tutus ignorabat dm̃: ut missus ad eos si interro¬
gauerint ait me. Quis misit te quid dicã eis:
Dic inquit ad eos. Qui ẽ. misit me. In egipto gͥ notꝰ
factus eͣ. popło. & semim domus iacob quando leua
egipti. ad terrã fluentẽ lacte & melle. Ilecdum
enĩ capere poterant solidũ cibũ: s quasi paruuli
atq lactentes melle & lacte indigebant in fan¬
cunctis terris eẽ.fertiliorẽ dubitare non pote¬
phraten fluuitĩ cd̾netã considerauerit t̾rã. &
urbiũ potentiã. amenitatẽq regionũ. palestinã
uidelic& ÷ phencẽ. arabiã. siriã. coelen. ciliciã¬
& ceteras regiones quas ifrli si dĩ p̾cepta ser¬

Expanded text:
omnes terras, pro quo nos interpretati sumus, egregia est inter omnes terras, Aquilae prima editio posuit, firmamentum; secunda, inclytum; Symmachus, regionem; Theodotio, fortitudinem; quod videlicet omnium terrarum ista sit fundamentum, quod in ea Dei religio sit, et templum, et ceremoniae, et notitia Dei; et in tantum populus Israel in Aegypto constitutus ignorabat Deum, ut missus ad eos Moyses: Si interrogaverint, ait, me, quis misit te? quid dicam eis? Dic, inquit, ad eos: Qui est, misit me . In Aegypto igitur notus factus est populo, et semini domus JaAegypti ad terram fluentem lacte et melle; necdum enim capere poterant solidum cibum, sed quasi parvuli atque lactentes, melle et lacte indigebant infancunctis terris fertiliorem dubitare non potephraten fluvium cunctam consideraverit terram, et urbium potentiam amoenitatemque regionum, Palaestinam videlicet caeteras regiones quas Israeli, si Dei praecepta ser
Abbreviated transcription (Latin):
suas auferat. & pꝰ hec ħi uos audieritis me &
nom̃ sem meũ non pollueritis ultra in muneribꝰ
is euntes seruite. qr nolustis audire me : nom̃
autẽ meu̾ scm̃ nolite ultra polluere ꝑmunera
ur̃a atq simulachra. In monte uͦ scõ meo. in
monte excelso isrł ait añs ds. ibi serui&e mͥ omĩs

Expanded text:
post haec si vos audieritis me, et nomen meum sanctum non pollueritis ultra in muneribus is euntes servite, quia noluistis audire me: nomen autem meum sanctum nolite ultra polluere per munera vestra atque simulacra. In monte vero sancto meo, in monte excelso Israel, ait Dominus Deus, ibi servie
Abbreviated transcription (Latin):
te idolis. & simulachroꝵ ur̃oꝵ caleate uestigia.
me enĩ audire ñ uultis: & nequaquã mͥ hostias
unmoletis. nec adoleatis incensũ. nec meus po¬
płs appellemini : me enĩ nequaꝗ̃ inlucis &
phanis & idoloꝵ locis seruient cultores mei. qđ
relinqͥte cogitationes urãs pͥstinas: & mala ad¬
inuentionũ auferte peceata. Et si pꝰ hȩc aulie¬
nie & nom̃ meũ ñ pollueritis in munerib urĩs
atq simulachris. tẽ in monte sc̃o meo offeretis
mͥ uictimas & seruietis. o omĩs domus isrł. A qͥla
uͦ ex parte siminacho consentiens: in parte discor¬
dat. Ite inquit pꝰ idola urã & seruite eis: qr in¬
digni estis meo imꝑio: nec me ur̃a cultura
delectat. Qđ si & in hoc nequaꝗͣ audieritis
me. s nom̃ sẽm neũ pollueritis dũ mͥ offerre
simulatis que offertis idolis. & nomini meo tan¬
tũ blasphemiã facitis. ut qͥ idoloꝵ cultores estis.
meos uos eẽ. dicatis: hoc scitote qđ in monte scõ

Expanded text:
 simulacrorum vestrorum calcate vestigia. Me enim audire non vultis, ut nequaquam mihi hostias immoletis, 237 nec adoleatis incensum, nec meus populus appellemini. Mihi enim nequaquam in lucis, et fanis, et idolorum locis servient cultores mei, quod relinquite cogitationes vestras pristinas, et malarum adinventionum auferte peccata: et si post haec audieme, et nomen meum non pollueritis in muneribus vestris atque simulacris: tunc in monte meo sancto offeretis mihi victimas, et servietis, o omnis domus  ex parte consentiens, in parte discordat: Ite, inquit, post idola vestra, et servite eis, quia indigni estis meo imperio, nec me vestra cultura delectat. Quod si et in hoc nequaquam audieritis me, sed nomen sanctum meum pollueritis, dum mihi offerre simulatis quae offertis idolis, et nomini meo tantum blasphemiam facitis, ut qui idolorum cultores estis, meos vos esse dicatis; hoc scitote, quod in monte sancto
Abbreviated transcription (Latin):
malachi. Memento legis moysi serui mei. & in ie¬
remia. quasi de amico. & familiarissimo suo loqͥ¬
tur ds̃. Si steterint moises & samuel in conspectu
meo. Alioqͥn & moysi p̃ces exauditas eẽ. credendũ
ẽ: qͣndo ꝓpopło int̾pellans ait. Si dimittis eis pec¬
catũ dimitte : sin autẽ non uis. & me dele de li¬
scripturarũ. Fili ne contristeris ad disciplinã dm̃:
neq deficias quando abeo argueris. Quẽ enim di¬
ligit dñs corripit: flagellat autẽ omẽm filiũ quẽ
recipit. & i alio loco. Cũ int̾ficer& eos. tunc que¬
rebant illũ. Et in deuteronomiĩ cantico: ego int̾fi¬
ꝓgenie s int̾fecit patrib peꝑcerit filiis. qͦs in der¬
rã rȩpmissionis introduxit. Oyxei autẽ ad filios eoꝵ
in solitudine. In p̃ceptis siuie legitimis patrum

Expanded text:
Malachia: Mementote Legis Moysi servi mei . Et in 230 JeMalachia: Mementote Legis Moysi servi mei . Et in 230 Jeremia, quasi de amico, et familiarissimo suo loquitur Deus: Si steterint Moyses et Samuel in conspectu meo . Alioquin et Moysi preces exauditas esse credendum est, quando pro populo interpellans, ait: Si dimittis eis peccatum, dimitte; sin autem non vis, me dele de li Scripturarum. Fili, ne contristeris ad disciplinam Domini, neque deficias quando ab eo argueris . Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Et in alio loco: Cum interficeret eos, tunc quaerebant eum . Et in Deuteronomii Cantico: Ego interfiprogenie, sed interfectis patribus, pepercerit filiis, quos in terram repromissionis induxit. Dixi autem ad filios eorum in solitudine: In praeceptis si
Abbreviated transcription (Latin):
ut nequaꝗͣ introducerẽ eos in terrã quã eis
pollicitus sum fluentẽ lacte & melle quȩ p̾ci¬
istusq sententie : qr uidicia mea ꝓiecerant &
in p̃ceptis meis ñ ambulauerant. & sabbata
mea uiolauerant. Ipstusq causȩ hȩc causa ẽ.
ut ista non facerent: qr cor eoꝵ egipti idola se
eos atq delere: ne omĩmo consumerẽ. In quo
querit᷑ qͦmͦ eis peꝑcit: quomͦ cadauera in so¬
litudine corruerunt: excepto iħu naue & ca¬
lepħ filio ieffone. terrã reꝓmissionis nullus
ingressus ẽ. Ex quo intelligimus uiuere eos nec
eternis suppliciis reseruatos: nec deletos eẽ. de
libro uiuentiũ. nec consumptos ante faciẽ dñi.
Si enĩ ex eo qr non sunt introducti in terrã repro¬
missionis ꝑisse credendi sunt: ergo & moyses
periit. qͥ uidit tantũ terrã reꝓmissionis. & ñ
ẽ ingressus in eam. Dequo in libro iħu dñs lo¬
quitur moises famulus meus mortuus ẽ: & in

Expanded text:
ut nequaquam inducerem eos in terram, quam eis ut nequaquam inducerem eos in terram, quam eis pollicitus sum fluentem lacte et melle, quae praecierant, et in praeceptis meis non ambulaverant, et sabbata mea violaverant. Ipsiusque causae haec causa est, ut ista non facerent, quia cor eorum Aegypti idola seqeos atque delerem, nec omnino consumerem. In quo quaeritur, quomodo eis pepercerit, quorum cadavera in solitudine corruerunt, et excepto Jesu Nave, et Caleb filio Jephonae, terram repromissionis nullus ingressus est. Ex quo intelligimus vivere eos, nec aeternis suppliciis reservatos, nec deletos esse de libro viventium, nec consumptos ante faciem Domini. Si enim ex eo quod non sunt introducti in terram repromissionis, perisse credendi sunt: ergo et Moyses periit, qui vidit tantum terram repromissionis, et non est ingressus in eam. De quo in libro Jesu Dominus loquitur: Moyses famulus meus mortuus est . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
eis fluentẽ lacte & melle p̾cipuã terras onĩum:
qr iudicia mea ꝓiecerant. & in p̾ceptis meis non
ambulauerant. & sabbata mei uiolauerant. Post ido¬
la enĩ cor eoꝵ gradiebatur. Et peꝑcit ocłs meus sti¬
ꝑ eos ut ñ int̾ficerẽ eos: neo consumpsi eos indeser¬
to. Lacce. Et ego leuaui manũ meã suꝑ eos in
deserto. ut omino non introducerẽ eos in t̾rã ꝗͣ
dedi eis terrã fluentẽ lacte & melle. ⁊ fauus.
ẽ. ultra omem terrã: eo qđ iustificationes me¬
as reppulerunt. & in p̃ceptis meis ñ ambula¬
uerunt. & sabbata mea uiolauerunt: & pꝰ
cogitationes cordiũ suoꝵ ambulant. & peꝑcit
ocłs meus suꝑ eos ne delere eos: & ñ int̃steꝗ
eos in consumptionẽ in deserto. Decreuerã qͥdẽ
ut totũ furorẽ meũ efflnderẽ suꝑ eos. & de¬
lerẽ illos atq confumerẽ. s feci ꝓpt̾ nom̃ meũ
ne uiolaret᷑ in gentib amalechitis uidelic& ⁊
reliquis qͥ contra eos in solitudine dimicarunt:

Expanded text:
terrarum omnium, quia judicia mea projecerant, et in praeceptis meis non ambulaverant, et sabbata mea violaverant. Post idola enim cor eorum gradiebatur, et pepercit oculus meus super eos, ut non interficerem eos, nec consumpsi eos in deserto. LXX: Et ego levavi manum meam super eos in deserto, ut omnino non introducerem eos in terram quam dedi eis: terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram: eo quod justificationes meas repulerunt, et in praeceptis meis non ambulaverunt, et sabbata mea violaverunt, et post cogitationes cordium suorum ambulaverunt. Et pepercit oculus meus super eos, ne delerem eos, et non interfeci eos, in consumptionem in deserto. Decreveram quidem ut totum furorem meum effunderem super eos, et delerem illos atque consumerem: sed feci propter nomen meum ne violaretur in gentibus, Amalecitis videlicet et reliquis , quae contra eos in solitudine dimicarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
milib dat gram̃. & in alio loco seriptũ ẽ. Ante
contricionẽ exaltat᷑ cor uiri : & ante altitudi¬
nẽ humiliatur. Suꝑbiã enĩ contricio: & humili¬
tatẽ sequit᷑ altitudo. Et scietis qͥa ego dñs: cũ
benefecero uobis. & dnm saluatorẽ tunc magis
cognouimus. quando bene fecit nobis. & passus
ẽ ꝓpeccatis nr̃is : & portauit iniqͥtates nrãs
& ꝓ nobis dotuit. Non ꝓ aliqͦ merito eorũ

Expanded text:
dat gratiam. Et in alio loco scriptum est: « Ante contritionem exaltatur cor viri, et ante exaltationem humiliatur . » Superbiam enim contritio, et humilitatem sequitur altitudo. « Et scietis quia ego Dominus, cum benefecero vobis. » Et Dominum Salvatorem tunc magis cognovimus quando benefecit nobis, et passus est pro peccatis nostris, et portavit iniquitates nostras et pro nobis doluit, non pro aliquo me
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsi estis: & scificabor in uobis in ocłis nationũ
& scietis qr ego dñs. De hoc monte in quo serui¬
tura ẽ. dõ omĩs domus isrł : isaias & micheas pa-¬
ri uoce cecinerunt. Innouissimis dieb erit ma-¬
nifestus mons domꝰ dñi in uertice montiũ: & ele¬
uabitur suꝑ colles. & confluent ad eũ om̃s gen¬
tes: & ibunt popłi multi & dicent. Uenite ascen-

Expanded text:
dispersi estis, et sanctificabor in vobis in oculis nationum, et scietis quia ego Dominus. De hoc monte in quo servitura est Deo omnis domus Israel, Isaias et Michaeas pari voce cecinerunt: In novissimis diebus erit manifestus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes, et ibunt pop
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ respondebo uobis. Patrũ ur̃oꝵ imitami¬
ni uitia : & ꝑ easdẽ inceditis uias: ut delicta si¬
milia similẽ mereantur & penã. & in tantum
scelerũ ꝓfecistis: ut filios ur̃os ꝑ ignẽ demonibꝰ
consecretis. Nec semel hoc fecisse sufficiat: s
usq inp̾sentiarũ agitis eadẽ. Non quo hȩc semo¬
res in captiuitate faciant: s quo illi qͥ ieruso¬
limis morabantur. & quib captiuitas imminebat.
hec omĩa facere non cessent. Et cũ tantis fla¬
gitiis obligati sitis. responsionẽ inquit meã quę¬
ritis Uuio ego dic̃ dñs ds. & iuro ꝑ mem & ipsũ.
qr non respondebo uobis. Qđq seqr̃. Neq cogita

Expanded text:
quia non respondebo vobis. Patrum vestrorum imitamini vitia, et per easdem inceditis vias, ut delicta similia similem mereantur et poenam, et in tantum scelus profecistis, ut filios vestros per ignem daemonibus consecretis: nec semel hoc fecisse sufficiat, sed usque in praesentiarum 235 agatis eadem. Non quod haec seniores in captivitate faciant, sed quod illi qui Jerosolymis morabantur, et quibus captivitas imminebat, haec omnia facere non cessent. Et cum tantis flagitiis obligati sitis, responsionem, inquit, meam quaeritis? Vivo ego, dicit Dominus Deus, et juro per memetipsum, quia non respondebo vo
Abbreviated transcription (Latin):
munerib suis: qr om̃ã pͥmogenita idolis conse¬
crabant : & delerẽ eos in ꝑpetuũ. & scirent qđ
cepta non bona qͥ in heremo morabant᷑: sea his quos
disꝑgere uoluit in nationes & facere in toto orbe
pegrinos. dare coegisse quȩ non dedit : ut ibi dĩ
p̾cepta bona. uitio suo non bona facerent. dũ idolis
exhibent. quȩ d̾ sibi p̃ceperat exhibenda. Potest
legis cerimonias : ut dõ potius offerrent uicti¬
mas quas demonib offerebant : & cõparatione
sacrilegii. leuius fier& qđ non erat ꝑse bonũ.
Et nequaquã malũ qr dõ offerebatur: & tamen
ñ bonũ qͥa bom auctorẽ offenderant. Quã obrẽ¬

Expanded text:
muneribus suis, quia omnia primogenita idolis consemuneribus suis, quia omnia primogenita idolis consecrabant, et delerem eos in perpetuum, et scirent quod cepta non bona qui in eremo morabantur, sed his quos dispergere voluit in nationes, et facere in toto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit: ut ibi Dei praecepta bona, vitio suo non bona facerent, dum idolis exhibent quae Deus sibi praeceperat exhibenda. Potest legis caeremonias, ut Deo potius offerrent victimas, quas daemonibus offerebant, et comparatione sacrilegii, levius fieret quod non erat per se bonum, et nequaquam malum, quia Deo offerebatur, et tamen non bonum, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. dimisit eos cogitationib & desiderus suis.:
ut facerent ea que ñ conueniunt. & polluit eos
in munerib suis. ut sicut sacerdos lȩpsos depo¬
pło separans. & eos pollutos eẽ. demonstrans : dũ
nita : ut post quã deserti fuerint a dõ. & idoloꝵ
cultiu traditi. tunc intelligant qđ̃ ipse sit dñsi
quẽ suo uitio ad iracundiã concitarunt. Hunc lo¬
cũ manifestuis int̾p̃tatus ẽ. simmachus. ꝓpͣterito
ponens futurũ. Igitur & ego dibo eis p̾cepta non
bona. & tudicia ꝓpter quȩ ñ uiuent: & polluã eos
ꝓpt̃ munera su̾a : qr conseerant & transducunt
omẽ qđ aꝑit uuluã ut deleã eos: & scient qr
ego dñs. & ẽ. sensus. Quia uidi filios patrũ sce¬
lerib adequari. & eadẽ facere. ꝓpter quȩ illi of¬
ferant dm̃: uolui illos diuidere innationes & in
toto orbe disꝑgere. & dare eis p̾cepta non bona. &
udicia in quib ñ uiuerent. ut polluerẽ illos in

Expanded text:
hoc est, dimisit eos cogitationibus et desideriis suis, hoc est, dimisit eos cogitationibus et desideriis suis, ut facerent quae non conveniunt, et polluit eos in muneribus suis, sicut sacerdos de populo leprosos separans et eos pollutos esse demonstrans, dum nita, ut postquam deserti fuerint a Deo et idolorum cultui traditi, tunc intelligant quod ipse sit Dominus, quem suo vitio ad iracundiam concitaverunt. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus, pro praeterito ponens futurum: « Igitur et ego dabo eis praecepta non bona et judicia propter quae non vivent, et polluam eos propter muneromne quod aperit vulvam, ut deleam eos, et scient quia ego Dominus. Et est sensus: Quia vidi filios patrum sceleribus adaequari, et eadem facere propter quae illi offenderant Deum, volui illos dividere in nationes, et in toto orbe dispergere, et dare illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi in ueteri testam̃to contra filios eorũ qui insoli¬
tudine corruerunt dñs leuauerit manũ suã uo¬
lens eos disꝑgere in nationes. scriptura non dicit :
s ex eo qđ hic refert. factũ eẽ. credendũ ẽ. siue
hoc significat qđ post quã terrã repmissionis in¬
trauerint. uaruis tẽprib ob multa peccata diuer¬
sis traditi sint gentib regibq & eo tẽprã quȩ
natura sua bona erant p̃cepta dĩ. & iudicia in
quib possent eredentes uiuere facta sint eis n
bona: dũ nequaquã ualent in captiuitate legis
p̾cepta seruare. & facere quę diuinꝰ sermo man¬
dauit. Neq dix̃. dedi eis p̾cepta mala: sed non
uł mulierẽ ñ tangere : s ꝓpter incontinentiã u¬
nũquẽq possidere uas suũ in scĩficatione & ca
stitate. Quod si fecerit: nec bonũ nec malũ ẽ. De¬
dit gͦ eis ds disꝑsis in gentib p̾cepta non bona:

Expanded text:
Ubi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in soliUbi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in solitudine corruerunt, Dominus levaverit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura non dicit: sed ex eo quod hic refert, factum esse credendum est. Sive hoc significat, quod postquam terram repromissionis intraverint, variis temporibus ob multa peccata diversis traditi sunt gentibus regibusque, et eo tempore quae natura sua bona erant praecepta Domini, et judicia in quibus possent credentes vivere, facta sint eis non bona, dum nequaquam valent in captivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala: sed, non vel mulierem non tangere; sed propter incontinentiam unumquemque possidere vas suum in sanctificatistitate; quod si non fecerit, nec bonum nec malum est. Dedit ergo eis Deus dispersis in gentibus praecepta non bona,
Abbreviated transcription (Latin):
gentib de quib eieci eos in ołis earũ. Sed & fi¬
lii inquit parentũ scelera sunt secuti: feceruntq
omĩa quȩ illi fecerant. Unde & simile̾ meruere sen¬
tentiã : s eadẽ qua & patres eoꝵ miscđiȩ meȩ
magnitudine reseruati sunt. & obeasdẽ causas qͥb
& patrũ misertus sum. ut unus atq idẽ creator
amborũ simili trã meã: patientia mitigarẽ. Ma¬
Sinfesta ꝑcurrimꝰ & ad obscuriora transimus. Ite¬
Irũ leuaui meã in eos in solitudine. ut disꝑgerem
Sã sabbata mea uiolassent. & pꝰ idola siue cogita¬
tiones patrũ suoꝵ fuissent ocłi eoꝵ. Ergo & ego¬
dedi eis p̾cepta non bona: & iudicia in quib non
uiuent & pollut eos in munerib suis: cũ offer¬
Irent siuie transducerent omẽ qd̃ aꝑit uuluam
ꝓpter delicta sua : ꝓ qͦ laexͥ. transtulerunt. ut de¬
lerẽ eos: & qđ illi pͣtmiserunt. & scient qr ego dñs.

Expanded text:
gentibus de quibus ejeci eos in oculis earum. Sed et figentibus de quibus ejeci eos in oculis earum. Sed et filii, inquit, parentum scelera sunt secuti, feceruntque omnia quae illi fecerant: unde et similem meruere sententiam; sed eadem qua et patres eorum misericordiae meae magnitudine reservati sunt, et ob easdem causas, quibus et patrum misertus sum: ut unus atque idem Creator amborum, simili iram meam patientia mitigarem. Manifesta percurrimus, et ad obscuriora transimus. Iterum levavi manum meam in eos in solitudine, ut dispergerem et sabbata mea violassent, et post idola sive cogitationes patrum suorum fuissent oculi eota non bona, et judicia in quibus non vivent, et pollui eos in muneribus suis cum offerrent sive transducerent omne quod aperit vulvam propter delicta sua pro quo LXX transtulerunt, ut delerem eos et quod illi praetermiserunt: et scient quia ego Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
atis. qͥa ego dñs ds̃ ur̃. Post int̾fectionẽ patrũ qui
in heremo corruerunt. p̾cepta dat filiis: in quoꝵ
salute misertus ẽ. patrũ & peꝑcit ocłs dñi suꝑ¬
eos ne omm̃o int̾ficer& eos atq deler& s patres
in filiis reseruar& : eadẽq testatur. que & patrib
ẽ.loquutus. & pꝰ quã in p̾ceptis illius ambulaue¬
rint. & iudicia mea custodierint. & scĩficationem
sabbati qđ signũ datũ ẽ. reseruarint: tunc sciars
qͥa ipse sit dñs as eoꝵ. Preceptũ autẽ & legitima
patrũ. & udicia eorũ errorẽ molitũ significat:
nec peccata eorũ imitent᷑. quorũ torm̃ta ꝑspici¬
unt. Et exacerbauerunt me filii. In p̾ceptis
⁊ meis non ambulauerunt. & uidiera mea non custo¬
dierunt ut facerent ea. quȩ cũ fecerit homo in¬
u& in eis: & sabbata mea iuolauerunt. & commi¬
natus sum ut effunderẽ furorẽ meũ fuꝑ eos. &
Simplerẽ irã meã in eis in deserto. Auerti autẽ ma¬

Expanded text:
s Deus vester. Post interfectionem patrum qui in eremo corruerunt, praecepta dat filiis, in quorum salute misertus est patrum. Et pepercit, inqueos, ne omnino interficeret eos atque deleret, sed patres in filiis reservaret, eademque testatur, quae et patribus est locutus, ut postquam in praeceptis illius ambulaverint, et judicia custodierint, et sanctificationem sabbati, quod signum datum est, reservaverint, tunc sciant, quia ipse sit Dominus Deus eorum, praecepta autem et legitima patrum et judicia eorum errorem inolitum significat, ne peccata eorum imitentur quorum tormenta respiciunt. « Et exacerbaveru meis non ambulaverunt, et judicia mea non custodierunt ut facerent ea: quae cum fecerit homo, vivet in eis: et sabbata mea violaverunt: Et comminatus sum ut effunderem furorem meum super eos, et implerem iram meam in eis in deserto. Averti autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e & scelera pessima : ñ miscdiã meruere
s penã. Quicquid autẽ de popło diximꝰ issł
qͥ liberatꝰ de egipto in solitudine multa cõmisit
& offendit dm̃. & postea in terrã rȩꝑmissio¬
nis inductus. ueneratus idola lignaq & lapides
coluit: & postea dĩ clementia conseruatus ẽ
referamus ad eos qͥ de egipto scłi huiꝰ manu
excelsa dm̃ liberati sunt. & introdueti in uicioꝵ
solitudinẽ rursum egipti suspirarunt. & fe¬
cerunt ea quȩ puturi debuerint: ẜ niebilomi¬
nus ꝑ penitentiã ñ suo merito s dñi demencia

Expanded text:
non misericordiam meruere, sed poenam. Quidquid autem de populo diximus Israel, qui liberatus de Aegypto in solitudine multa commisit, et offendit Deum, et postea in terram repromissionis inductus, veneratus idola lignaque et lapides coluit, et postea Dei clementia conservatus est, referamus ad eos, qui de Aegypto saeculi hujus manu excelsa Domini liberati sunt, et introducti in vitiorum solitudinem, rursum Aegyptum suspirarunt, et fecerunt ea per quae puniri debuerant, sed nihilominus per poenitentiam non suo merito, sed Domini
Abbreviated transcription (Latin):
estis in babilone. & nunc seruitis idolis. qđ feci
patrib urĩs in egipto: ut educã uos in deser¬
tũ popłoꝵ. & ibi iudicer uobiscũ facie ad
faciẽ: sicut aduersũ illos iudicio contendi qͣn¬
do egressi sunt de egipto. & post quã uos in¬
dicauero: subiciã uos sceptro meo & imꝑio & in¬
ibo pactũ uobiscũ. & inducã uos in terrã uram̃
in uincłis caritatis. ut ligati amore meo. neqͣꝗͣ
a me possitis recedere. Trans gressores autẽ &
impios qͥ cordis duricia in malis oꝑib ꝑseue¬
rant. eligã de uobis: ñ ad possidendũ s ad su-¬
biciendũ. &educã quid ẽ eos de terra incolatꝰ
eoꝵ : ut educti ñ ingrediantur terrã istł. s in
diuersis ꝑeant regionib : & distinctione bonoꝵ
& malorũ cognoscatis qđ ego sim dñs. qͥ cuncta
facio iudicio. Ad reliqua festinat oratio: bre¬
uit̾q ꝑcurrimus singła : ut sensum tantum
legentib p̃beamus. Et uos domus isrł hec dic̃

Expanded text:
estis in Babylone, et nunc servitis idolis, quod feci patribus vestris in Aegypto, ut educam vos in desertum populorum, et ibi judicer vobiscum facie ad faciem, sicut adversus illos judicio contendi, quando egressi sunt de Aegypto. Et postquam vos judicavero, subjiciam vos sceptro meo et imperio, et inibo pactum vobiscum, et inducam vos in terram vestram in vinculis charitatis, ut ligati amore meo, nequaquam a me possitis recedere. Transgressores autem et impios, qui cordis duritia in malis operibus perseverant, eligam de vobis, non ad possidendum, sed ad abjiciendum. Et educam quidem eos de terra incolatus eorum, ut educti non ingrediantur terram Israel; sed in diversis pereant regionibus: et distinctione bonorum et malorum, cognoscatis quia ego sum Dominus, qui facio cuncta judicio. Ad reliqua festinat oratio, breviterque percurrimus singula, ut sensum tantum legentibus praebeamus. Et vos, domus Israel, haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
& posuerunt ibi odorẽ suauitatis sue : & libauert̃
libationes suas. Et drei ad eos. Quid ẽ. ex celsum
ad quod uos ingredimini : & uocatũ ẽ. nomen
dic̃ adonai dñs. Usq ad hoc me ad iracundiã ꝓ¬
uocauerunt patres ur̃ĩ in delictis suis quib cor¬
ruerunt in me : & introdiꝑei eos in terrã suꝑ ꝗͣ
leuam manũ meũ. ut traderẽ eã illis. Viderunti
omẽm collẽ excelstĩ. & om̃e lignũ nemorosũ: &
immolauerunt ibi diis suis. & posuerunt ibi
furorẽ numerũ suoꝵ : & posuerunt ibi odorẽ
flagrantiȩ eorũ : & libauerunt ibi libamina fua.
Et dixi ad eos. Quid ẽ. abanã. qr uos intratis illuc:
& uocauerunt nom̃ eius ab ana : usq in hodiernũ
diẽ. Uolui inquit eos in solitudine delinquentes. in
cunctas disꝑgere nationes: & dare eis p̾cepta ñ
bona: ut qđ mͥ offerre debuerant idolis immola¬
rent. & omẽ pͥmitiuum suũ consecrarent eis ꝑ
ignẽ : ut int̾ficerẽ eos atq delerẽ. Quando autẽ

Expanded text:
et posuerunt ibi odorem suavitatis suae et libaverunt libationes suas et dixi ad eos quid est excelsum ad quod vos ingredimini et vocatum est nomen dicit Adonai Dominus: Usque ad hoc me ad iracundiam provocaverunt patres vestri in delictis suis, quibus corruerunt in me, et introduxi eos in terram super quam levavi manum meam ut traderem eam illis. Videruntque omnem collem excelsum, et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi diis suis, et posuerunt ibi furorem munerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eorum, et libaverunt ibi libamina sua. Et dixi ad eos: Quid est abbana, quia vos intratis illuc? Et vocaverunt nomen ejus abbana usque in hodiernum diem. Volui, inquit, eos in solitudine delinquentecunctas dispergere nationes, et dare illis praecepta non bona, ut quod mihi offerre debuerant, idolis immolarent, et omne primogenitum suum consecrarent eis per ignem, ut interficerem eos atque delerem. Quando autem
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatũ. qm̃ scm̃ ẽ. uobis. Qui uiolauerit illud:
morte morietur. Omĩs qͥ fecerit in eo opus: in ter¬
ficietur amma illa de medio popłi sui. Ergo
sabbatũ & circũcisio in signũ data sunt ueri
sabbati. & uere circucisionis. ut sciamꝰ in ꝑfẽcto
oꝑantes. die septimo reqͥescimus : ut nichil aliud
die ac nocte faciamus nisi omẽ qđ uiuimꝰ debe¬
ri dño nouerimꝰ : & redeunte ebdomada totos
nos eius nomini consecremꝰ: ut ꝑscificationẽ diei
recordemur dño qͥ scĩficat nos. Hec p̾cepta & u¬
stificationes ut obseruantiã sabbati dedit dñs in
deserto. ut facientes illa uiuerent in eis. Non de
illis ad maiora. transirent. sic̃ illis in euangłio ꝓ¬
missũ ẽ. Quȩ illi ini olauerunt ñ semel & parum.
s uehem̃ter : ut uiolationis ẽpitasis monstraret᷑.
Dixit gͦ & in sua mente decreuit ut effunder& fu¬
rorẽ suũ suꝑ eos indeserto. & consumer& illos: qͣn¬
do loquutꝰ ẽ.ad moysen. Dimitte me: & iratus fu¬

Expanded text:
sanctum est vobis. Qui violaverit illud, morte morietur. Omnis qui fecerit in eo opus, interficietur anima illa de medio populi sui . Ergo sabbatum et circumcisio in signum data sunt veri sabbati, et verae circumcisionis: ut sciamus nobis in poperantes, die septimo requiescimus, ut nihil aliud die ac nocte faciamus, nisi omne quod vivimus, deberi Domino noverimus, et redeunte hebdomade, totos nos ejus nomini consecremus, ut per sanctificationem diei, recordemur Domini qui sanctificat nos. Haec praecepta et justificationes, et observantiam sabbati dedit Dominus in deserto, ut facientes illa viverent in eis: non de illis ad majora transirent, sicut in Evangelio promissum est. Quae illi violaverunt, non semel nec parused vehementer, ut violationis ἐπίτασις monstraretur. Dixit ergo et in sua mente decrevit ut effunderet furorem suum super eos in deserto, et consumeret eos quando locutus est ad Moysen: « Dimitte me et iratus fu
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Patres ur̃ĩ de quoꝵ stirpe descenditis : etiã in
hoc blasphemauerunt me & duxere ꝓnichili. Post¬
quã introduxi eos in terrã quã mea fortitudine pos¬
sederunt: quã ego ad possidendũ dederã. illi uerte¬
runt ad exasperandũ me. Cũ enĩ uidissent omẽm
collẽ excelsum lignũq nemorosũ : sacrificabant
in montib & in lucis & in saltib. & idolif uicti¬
mas immolabant: & liba fundebant. Qđ cũ uidis¬
sẽ : dixi ad eos. Quid ẽ. bama. hoc enĩ int̃pͣtatur
excelsũ: aut cur ingredimini istiusmodi locũ
quẽ uobis in cunctis collib elegistis: ĩta ut usq
hodie istiusmodi loca appellentur bamoth: & anti¬
quis error pͥstinũ nom̃ teneat. Probama qđ nos
in excelsum uertimꝰ. in loco. editione error obti¬
nuit ut seribatur abana : qđ hebraico sermone
nil resonat. Potest bama si utrãq sillabã in duo
diuidas uerba significare inquo. s p̾senti loco sen¬
sus iste non congruit. Ubicumq autẽ in regũ &

Expanded text:
res vestri, de quorum vos stirpe descendistis, etiam in hoc blasphemaverunt me, et duxere pro nihili; postquam introduxi eos in terram quam mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis victimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: Quid est, BAMA? hoc enim interpretatur excelsum: aut cur ingredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibus elegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAMA, quod nos in excelsum vertimus, in Septuaginta editione error obtinuit, ut scribatur ἀββανὰ, quod Hebraico sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non congruit. Ubicumque autem in Regum, et
Abbreviated transcription (Latin):
& confumerẽ eos. Q feci ꝓpter nomen meũ : ne uio¬
laretur corã gentib. de quib eieci eos inconspe¬
ctu earũ. Hec ad eos dicuntur qͥ educti sunt de
egipto in desertũ: ut egiptioꝵ uiciis liberati. fa¬
signũ data sunt int̾ eũ qͥ dedit. & eos quib data
sunt. scriptura dicente. Ꝙ loquutꝰ ẽ. dñs ad mo-¬

Expanded text:
os et feci propter nomen meum ne violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in conspectu earum. Haec ad eos dicuntur qui educti sunt de Aegypto in desertum: ut Aegyptiorum vitiis liberati fasignum data sunt inter eum qui dedit, et eos quibus data sunt, Scriptura dicente: Et locutus est Dominus ad Mo
Abbreviated transcription (Latin):
rꝙ scelerũ nr̃oꝵ atq uitioꝵ nͥ indueti fuerimꝰ in
terrã isrł: ibiq positi dicamus cũ apło: qͥ non
Et displicebitis ait uobis in conspectu uro in omib
malitiis uris quas fecistis: suie ut int̃p̃tatꝰ
e̾.siminachus. & paruuli uobis iudemim ꝓpt̃

Expanded text:
rorum atque vitiorum, nisi inducti fuerimus in terram Israel, ibique positi dicamus cum Apostolo: QuiEt displicebitis, ait, vobis in conspectu vestro in omnibus malitiis vestris quas fecistis. Sive ut interpretatus est Symmachus. Et p