comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ cur d̾s qui fec̃ animã ip̃am iñ mrac¬
sine macła. iscit eam ex corꝑis cõuinctiõe
macłam peccati irahere. ⁊ aliquãdo añ
Ebinum se uingi ab ipso corꝑe:⁊ sic dãp¬
pio insticuit. lic peccata hominum int̾¬
cesserint. sine ĩmutatione cõtinue ser¬
uat. corꝑa d matĩa apͥncipio sine uicio
facta fi̾gens. animasq de nicħo cãns. eoꝵ¬
q conuinetione: hominẽ ꝑficiens. Cum
sine uicio. lic a se peccato sit uiciata. nõ
id̾o ĩ mutabił: ds humane conditionis
pͥmariam legem mutare debuit: siue ab
hominum multiplicõne desistẽ a
incꝰ conuinctione pecc̃o macłatur: quã
cito gͥ est: peccatũ ħt. nͨ pꝰ fuit quam poc

Expanded text:
r cur Deus qui fecit animam ipsam sine macula, et scit eam ex corporis conjunctione maculam peccati contrahere, et aliquando ante baptismum sejungi ab ipso corpore et sic dampio instituit, licet peccata hominum intercesserint, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multiplicatione desistere. in cujus conjunctione peccato maculatur. Quam cito ergo est, peccatum habet; nec prius fuit, quam pec
Abbreviated transcription (Latin):
in cãtione a cõditore suscep̃. quã bonita
tẽ ꝑpeceatum penitus nõ amisit. seo
uiciatam habuit.ꝙͣ d̾s tñ sine uiciofe¬
cit. Si enim res bona nõ eẽt anma. in
ea malum eẽ. neqͥret. cum nõ posfit
malum eẽ. nisi in bono ut post dicetur
Non gͥ omnino tał ẽ anima: quał est adõ
cãta. Sic̃ qs pollutas ħus manus nõ tale
habuit pomum. quale ego dedi mũdis
manib ego enim deoi inundum. Anaĩe
exc̃atione sĩt eqͣles ĩdoĩs natura
nõ in congrue queri solet. utrum om̃s libꝰ
anime excãtione equales sint. an alie.
aliis exceslentiores. Pluribus nõ id r̾ona¬
bilit̾ uidr̃.ꝙ. ex ip̃a cãtione alie aliis ex¬
cellant in nat᷑alibꝰ donis. ut in eẽntia. a¬
lia aliis sit subtilior:⁊ ad intelligendum
memorandumq abilior ut pote acucio
constet. E licet nat᷑alibus donis alie pre
aliis. polleant. tñ ante baptismum. acor¬
ꝑe discedntes parẽ penam. ⁊ post bap¬
tismum statim equalẽ coronam sortiui¬

Expanded text:
in creatione a conditore suscepit; quam bonitatem propter peccatum penitus non amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum non possit malum esse nisi in bono, ut post dicetur. Non ergo omnino talis est anima, qualis a Deo creata. Sicut quis pollutas habens manus, non tale habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi mundum. 9. ex creatione sint aequales in donis naturanon incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiorconstet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiun
Abbreviated transcription (Latin):
diñs. qr nec uoluntas: potẽcia. nec potẽcia:
uoluntate maior ẽ. qr una ⁊ ead res est
potẽcia ⁊ uoluntas .s. ipse ds. qui ẽẽt ma¬
uł potẽcia: uolũtate. Nec ac auctoritate
fateamur itaq dm multa posse fac̃e:
que non uult. ⁊ posse dimittẽ: que facit.
Qd ut ẽcius firmiusq teneatur. scͥpture
ait. An putas qr non possum rogare
patrẽ meũ. ⁊ exhibebit michi mͦ plusꝙͣ¬
.xii. legiones angłoꝵ. Ex quib uerb̃ pa¬
tenter innuitur. qr ⁊ filius pot̾at roga¬
re qd non rogabat. ⁊ pat̾ exibe. qd nõ exi¬
bebat. Uterq gͥ poterat fac̃e: qd̾ nõ facie¬
bat. aug̃ ⁊̃ in enchiridion ait. Dĩpotẽtis
nͨ facit. Potuit .ii. facere ut .xii. legiones
angłoꝵ. pugnarent ce̾ illos qui xp̃m ce
te s̃ uirtutes. que si facte fuissent. egissẽt
illi hoĩes penitẽtiã. ⁊ facte s̃ ap̃ eos: qui

Expanded text:
imus quia nec voluntas potentia, nec potentia voluntate major est, quia una et eadem res est potentia et voluntas, scilicet ipse Deus, qui esset mavel potentia voluntate. Nec hac auctoritate Fateamur itaque Deum plura posse facere quae non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae tth., c. 26, ait: An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plusim legiones angelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur quia et Filius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo poterat facere quod non faciebat. Aug. etiam in Enchirid. ait, cap. ult, nec facit. Potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui eum cetae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ aut̃ penitens
ita nec humilitatis cã fateri se reum
illus. qd̾ se non ꝯmisisse noscit. quia
incauta est talis humilitas. ⁊ pecc̃orẽ
m̃tiris. si non eras pecc̃or. aũquani
mentireris: mẽciendo efficieris quod
uitariͣs. Ueritas inte non est. nisi ita di
tas aut̃ ipsa ẽ. ut quod es dicas. Nam
quomͦ est u̾itas. ubi regnat falsitas:

Expanded text:
icut autem poenitens uperbia est, ita nec, humilitatis causa, fateri se reum illius quod se non commisisse noscit; quia incauta est talis humilitas, et peccatorem mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, mentiendo efficeris quod vitaras; quia veritas in te non est, nisi ita te tas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitas?
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s s. nr dicatur. seriptura ostendit. Scͥptũ
est .ni. de ioħe. qd̃ in sp̃u elie ueniret. Ecce
dedi. Eece ⁊ hic dictus est sp̃s moysi. Patꝗ¬
datus utiq ad hoc. ut scĩ eẽmus. Sp̃s u̾o
c̃atus. ad hoc est datus: ut eẽmus. ar

Expanded text:
s noster dicatur, Scriptura ostendit. Scriptum est enim de Joanne quod in Spiritu Heliae veniret. Ecce tibi. Ecce et hic dictus est Spiritus Moysi. Patdatus utique ad hoc ut sancti essemus. Spiritus vero creatus ad hoc est datus, ut essemus. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
qua dr uerbũ.⁊ unago. De hoc aug̃
cũ dr uerbũ. ac si dicatur nata fap̃ia.
ut sit: ⁊ filius ⁊ imago. ⁊ hec duo cũ
dicunt᷑ .i. nata sap̃ia in uno eoꝵ eo qd̃
est nata. ⁊ uerbũ. ⁊ unago.⁊ filius in¬

Expanded text:
qua dicitur Verbum et imago? De hoc Aug.,cum dicitur Verbum, ac si dicatur nata Sapientia, ut sit Filius et imago. Et haec duo cum dicuntur: Hic est nata Sapientia, in uno eorum, eo quod est nata, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ cum dr̃ nata fap̃ia. intelligitur ꝙ
ipse qui natus est. ẽẽntia est. Ibi tn sa¬
pientia. non ꝓeẽntia. s ꝓ ypostasi fac̃.
đr nata fap̃ia id̃ intelligitur .i. genita
ypostasis. Id̾o iugilanter ait. id̾ eẽ intel¬
ligendũ cum dr uerbũ. ⁊ cum d̾r nata

Expanded text:
itur nata Sapientia, intelligatur quod ipse qui natus est, essentia est; ibi tamen Sapientia non pro essentia, sed pro hypostasi facit dicitur nata Sapientia, idem intelligitur, id est, genita hypostasis. Ideo vigilanter ait idem esse intelligendum cum dicitur Verbum, et cum dicitur nata
Abbreviated transcription (Latin):
tñ potest aliquit scire uł prescire extp̃r.
potest unq scire uł prescire qd̾ nũquã
est nec erit. nec illud scitũ uł p̃scitum ẽ
abet̾no. nõ tñ potest inciꝑe scire uł pre¬
scire illd. s potest modo scire uł presci¬
re. sic̃ potest scisse. uł prescisse ab et̾no
Si .ii. dicas eum modo posse scire uł p̃s¬
cire. qd̾ ab et̾no non sciuut uł presciit .i.

Expanded text:
otest aliquid scire vel praescire ex tempore. Potest utique scire vel praescire quod nunquam est nec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse scire vel praescire quod ab aeterno non scivit vel praescivit,
Abbreviated transcription (Latin):
scire. Ad qd̾ dm̃s potest quidẽ d̾s scire
uł prescire. omne qd pot̃ facere. ⁊ potest
fac̃e quod numquã fiet. potest gͦ scire
uł prescire. qd̾ numquã fiat. nec est nec
fuit. nec illd̾ scit uł scunt. neq prescit.
uł p̃scunt. qr scĩa eius non ẽ nisi de
his que sunt uł fuer̃. uel erut̃. ⁊ p̃scĩa

Expanded text:
. Ad quod dicimus: Potest quidem Deus scire vel praescire omne quod potest facere, et potest facere quod nunquam fiet. Potest ergo scire vel praescire quod nunquam fiet, nec est, nec fuit; nec illud scit vel scivit, neque praescit praescivit, quia scientia ejus non est nisi de his quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& utiq iustum᷑ ũ debitores. quos tene¬
bat libi dimutãtur in eum c̾dentes. quẽ
sñ ullo debito occidit. Io aũt potentia
uincẽ noluit. quia diabolus uicio ꝑu̾si¬
tutis sue amator ẽ potentie.⁊ desertor op¬
pugnator. quia iusticie in quo homines

Expanded text:
 utique justum est, ut debitores quos tenebat liberi dimittantur in eum credentes, quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines
Abbreviated transcription (Latin):
filiis isrł. qui dño iubente. ab egiptiis
mutuauerunt uasa aurea ⁊ argentea.
⁊ uestes p̾ciosas. ⁊asportaũnt. utrum
furtum comiser̃it. dm̃s eos. ꝙ ut pa¬
rerẽt do iubenti illo fecer̃. ñ fecisse
furtum. nec omĩo peccasse. Uñ aug̃.¬
sit. qui legem dedit. sic̃ minist̾ iudi¬
cis. sine pecc̃o occidit ꝗ̃ lex p̃cip̃. Seo
si id sponte faciat. homicida ẽ:ĩ si eum
occidrt. ꝗͣ scit aiudice occidendum. In
firmi aũt qͥ excupiditate egiptios de¬
ceꝑunt. mag̾ ꝑmissi sunt hoc facẽ iłł.

Expanded text:
filiis Israel, qui Domino jubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Augusit, qui legem dedit. Sicut minister judicis sine peccato occidit quem lex praecipit; sesi id sponte faciat, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a iudice ocfirmi autem, qui ex cupiditate Egiptos deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illi
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo ẽẽ nõ possunt: ⁊ in tm̃ bona funt
inquantum acceꝑunt uͥ sint. Erp̃dienꝰ¬
colligͥ.atq infertur: quia si mala uo¬
luntas. ⁊ mala accione. in quantum est
bona ẽ. Seo quis ẽ qui diffitetur ma¬
lam uoluntatẽ esse.⁊ malam actõnem.
Mala gͥ uoluntas. siue actio. inquant̃
ẽ.bonum ẽ.⁊ in quantũ uoluntas est
uł actio bonum simił ẽ. seo ex uicio

Expanded text:
ab illo esse non possunt: quae intantum bona sunt, inquantum acceperunt ut sint. Recolligitur atque infertur quia si mala voluntas, et mala actio est; in quantum est, bona est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in quantum voluntas est vel actio, bonum similiter est; sed ex vitio
Abbreviated transcription (Latin):
mumi eni ẽ illuo bonũ. cꝰ participatiõe
sunt cetã bona. i ommne q̃o mutabilis
ẽ nõ ꝑse. seo boni illius participatiõe.
inquantũ ẽ bonũ ẽ ꝙ diuinam etiã
ꝓuidentiam uocamꝰ. Nicħ gͥ casu fit
in mundo. his testimoniis in nitunt᷑
ad ostẽdendum omne ꝙ ẽ. in quantũ

Expanded text:
mum enim est illud bonum, cujus participatione sunt caetera bona, et omne quod mutabile est, non per se, sed boni illius participatione, in quantum est, bonum est; quod divinam etiam providentiam vocamus. Nihil ergo casu fit in mundo. His testimoniis innituntur ad ostendendum omne quod est, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
lum nullum modum ħt. caret eñ om̃i
bono. at modus aliquid bom ẽ. Non gͥ
ẽ quia nulla sp̃e continetur. totumq ħ
nomẽ mali d sp̃ei pͥuacõne reꝑtum ẽ.
tem in dogmatib
eccłiasticis dr̃. ma¬

Expanded text:
lum nullum modum habet; caret enim omni bono. At modus aliquid boni est; non igitur est, quia nulla specie continetur, totumque hoc nomen mali de speciei privatione repertum est. 3, in Dogmatibus ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
cato plimi diu̾sa senserunt. alii enĩ
dix̾unt. uoluntatẽ malam. tm ẽẽ pec¬
catum: ⁊ nõ actus ext̾iores. alii uolunta¬
tẽ ⁊ actus. alii neutr̃ dicentes omnes ac¬
tus ẽẽ bonos iadeo.⁊ exdo auctore esse.
Malum aut̃ nicͥ ẽẽ ut ait. aug̾ suꝑ ioħm¬

Expanded text:
. Alii enim dicunt voluntatem malam tantum esse peccatum, et non actus exteriores; alii, voluntatem et actus; alii neutrum dicentes, omnes actus esse bonos et a Deo et ex Deo auctore esse, malum autem nihil esse, ut ait August.
Abbreviated transcription (Latin):
sufit tem̾e fit. qͥcquid temẽ fit. nõ fit
ꝓ uidentia. Si gͦ casu aliqua fuĩt mi
undo. nõ ꝓuidentia uniu̾sus mundus
aministrat᷑. Si nõ ꝓ uidentia unuer¬
sus munduş aministrat᷑ aliqͣ natura

Expanded text:
su fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia universus mundus administratur. Si non providentia universus mundus admini
Abbreviated transcription (Latin):
mila iac quib supra⁊ in aliis scͥpte locis utitur¬
ũiqͥnũ s̃ nõ in docte tradunt uoluntatẽ malã
e natis. ⁊ ⁊actus malos inquantũ sunt uł inqͣn
boma ĩꝗͣ tum actus sunt bona eẽ. inquantum¬
ũos̃ ma u̾omala sunt peccata ẽẽ qui uolunta¬
ecc̃ã tẽ iactum q̃cumq di bonã naturam
eẽ dñt. in quantũ actus ẽ uł uoluntas¬
dinate.⁊ ccͣ legem fit. ⁊ sine debito caret
peccatũ ẽ.⁊ ita in quantũ peccatum ẽ.
nicͥ ẽ. Nulla enim sub̃a. nulla nata᷑ est.¬

Expanded text:
supra et in aliis Scripturae locis utitur, non indocte tradunt voluntatem malam et actus malos, in quantum sunt vel in quantum actus sunt, bona esse: in quantum vero mala sunt, peccata esse, qui voluntatem et actum quemcumque bonam Dei naturam esse dicunt, in quantum actus est ntra legem Dei fit, et fine debito caret, peccatum est; et ita in quantum peccatum est, nihil est. Nulla enim substantia est
Abbreviated transcription (Latin):
lectõnes. Uñ ⁊ ei. uidente ppło: tradit᷑
ab ep̃o. codex diuinarũ leccõnũ. ⁊ dr¬
ei. accipe . ⁊̃ esto uerbi di relator. habi¬
turus si fidełr impleueris offm̃. pa¬
rtẽ cum his qui bñ uerbum di mi¬
instrauerunt. qui ad hunc gradũ pro¬
uehitur: litt̾arum scĩa deb esse instr¬
uctus. ut sensum uerboꝵ intelligat.
ium accentu ũ sciat. distincte legat
ne ꝯfusione ꝓlacionis: intellectum a¬
uditorib auferat. Attendat quid in¬
dicatiue. ꝙͥ int̾rogatiue sit legendũ
ubi sit in or̃one facienda distinctio
hec .ii. male seruata intelligentem
turbant: ⁊ alios ad risum ꝓuocant.
aurib ⁊ cordib osule debet uox lec¬
datur. quia gr̃a sp̃uali clarere debẽt.
qui aliis uerbũ dĩ ãnunciant. hic
ordo formã ⁊ inicium aꝓpħis accep¬

Expanded text:
 ei, vidente populo, traditur ab episcopo codex divinarum lectionum, et dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lec quia gratia spirituali clarere debent qui in aliis verbum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accep
Abbreviated transcription (Latin):
tur quasi nazarei.i. scĩ. crine posito in
caput tuũ. ⁊ barbã. In actib ⁊̃ apłoꝵ¬
priscillam ⁊ aquilã: hoc fecisse legimꝰ
Paulus quoq ⁊ alii quidã discipłi xp̃i.
hoc fecerunt. Recte gͦ in quibuslib gͣ¬
dibus ꝯstituti clici uocantur. quorũ
noĩa. ⁊ rõnes nomiñ: ysidorus expo
tos esse credimus. quia mathias elec¬
tus est sorte. quẽ primũ ꝑ apłos legi¬

Expanded text:
tur, quasi Nazarei, id est, sancti, crine posito invtur, quasi Nazarei, id est, sancti, crine posito invcaput tuum et barbam. In Actibus Priscillam et Aquilam hoc fecisse legimus. Paulus quoque et alii quidam discipuli Christi hoc fecerunt. Recte ergo in quibuslibet gradibus constituti, clerici vocantur, quorum nomina et rationes nominum Isidorus expontos esse credimus, quia Matthias electus est sorte, quem primum per apostolos legi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sortiti. Corona.n. signũ est. quo sig¬
nantur in partẽ sortis ministerii diui
orona regale dec¬
sig̃cat. ⁊ seruire dõ regnare ẽ. Unde mi¬
nistri eccłie reges eẽ debent ait se ⁊ a¬
lios regant. quib petrus ait. uos estis
gꝰ electum. regale facerdociũ. ⁊c̃. Sum¬
mitas capitis de suꝑ nudat᷑ ut eorum
mens add̾m lib̾a mõstretur. que reue¬
lata facie głiam di ꝯtempletur. Sumi¬
tas.N. capitis. est eminẽcia m̃tis. de¬
nudacio capitis. reuelacio mentis.Cle¬
ricus .N. secretoꝵ dĩ. non ignarus esse
debet. Tondentur ⁊ capilli. usq adre
ceantur precidenda. ne ad audiendũ.
⁊ intelligendũ uerbũ di: p̃pediatur
mens. ꝓ quo seruato reddetur ĩ exel¬
sis corona. Tonsure aut̃ eccłiastice u¬
sus : a nazareis exortus uidr. qui pͥuᷤ
crine seruato: deniq obuite ꝯtinen¬
ciam capita radebant. ⁊ capillos in
igne facrificii ponebant. hinc usus
in oleũ. ut qui diuinis cultib mãcipã¬

Expanded text:
est, sortiti. Corona enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale designificat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capilli usque ad receantur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipan
Abbreviated transcription (Latin):
eds est gradus lectoꝵ. Lecto Le¬
Ores aut̃ a legendo. sicut psalmiste a psal¬
mis canẽdis uocati s̃. Illi .ii. predicant
pplis quid sequantur. isti canunt ut ex¬
citẽt adꝯpunctõnẽ aĩos audienciũ. licꝰ
quidã lectores ita miseranter ꝓnunci¬
ent. ut quosdã ad luctũ lam̃tacionẽq
clara eoꝵ uox. ut ⁊̃ longe pofitorũ
aures ad impleat. Ad lectorẽ autẽ
ꝑtinet leccõnes ꝓnunciare.⁊ ea q̃¬

Expanded text:
s est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis vocati: illi enim praedicant populis quid sequantur; isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miserabiliter pronuncient, ut quosdam ad luctum lamentationemquclara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et
Abbreviated transcription (Latin):
ostiarii idem ⁊ ianitores sũt. qui inuetĩ
detur in illud inmundus. Dicti aut̃ hoᷤ¬
tiarii. eo quod presunt hostiis templi. Ip¬
si .ii. tenentes clauẽ. oĩa intus extraq
custodiunt. atq inter bonos ⁊ malos
hñtes iudicium: dignos recipiunt. ĩ¬
dignos respuint. Unde ⁊ eis cum ordi¬
nantur. claues eccłie dantur ab ep̃o.⁊
dituri. pro rebus que clauibus istis re¬
cluduntur ¶hoc officium dñs insua pͣ¬

Expanded text:
stiarii iidem et janitores sunt, qui in veternon ingrederetur in illud immundus. Dicti autem ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, claves Ecclesiae dantur ab episcopdituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua p
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣles assum̃di fut ad clerum.
ales aut̃ ad
ministeriũ sp̃uale eligendi s̃ clici. qͥ
digne possuit dñica sacram̃ta tracta¬
re. Melius .n. est dñi fac̃doti paucos
hr̃e ministros. qui possint digne opꝰ
di exercẽ. quã multos inutiles: qui or¬
dinatori honus graue inducant. Ta¬
les.N. decet eẽ ministros xp̃i. qui se
rum doctrina ⁊ ꝯuersacioĩs forma e¬
ad gr̃a in aliis transfundatur. ne celeᷤ¬
tes margaritas sp̃ualiũ uerboꝵ of¬
fitioꝵq diuinoꝵ. sordide uite pedib

Expanded text:
les assumendi sunt ad clerum. Tales autem ad ministerium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse ministros Christi, qui seprum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
re ¶ Si gͥ cum dr sacram̃tũ nõ esse it̃a¬
ndũ. nec inuiria ei faciẽda. rõnẽ dic¬
ti referas. ad scĩficationẽ rei qua facr¬
am̃tum expletur: de omni sacram̃to
generałr id uerũ est. Si uero ad suscep¬
cionẽ sacram̃ti. de quibusdã uerũ ẽ.
ꝙ nõ iterantur: crebra suscepciõe. de
aliis uero quibusdã non. qr frequẽt
sumuntur ut hoc unctõnis facramẽ¬
tũ. qd̾ in omni pene ecłia repetitur.¬

Expanded text:
re. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia saepe repetitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Sacram̃tũ ũo altaris.⁊ penitencie.
m̃tũ corꝑis ꝑcipitur. frequenter pe¬
nitẽcia ag̃r. ꝯugium sepe ꝯtrahitur.
Qrͣ gͦ unctio simiłr. non potest it̾ariꝰ
Si morb non reũtatur: medicina nõ
itẽtur. Si uero morbus nõ pot̾ cohibi:
uidr. Utraq n illic ꝯmemorat iacobꝰ
⁊ utrũq altĩ cooꝑatur. ad ꝯferendam
alleuacionem corꝑis anune. Cur gͦ
negetur unctõnẽ suꝑ infirmũ posse
randa fit or̃o: Quidã aut̃ de ommi sa¬
cram̃to intelligi uolunt. ꝙ nõ sit ttan¬

Expanded text:
tio. Sacramentum vero altaris, et Poenitentiae, mentum corporis percipitur, frequenter poenitentia agitur, conjugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero morbus non potest cohiberi, videtur: utraque enim illic commemorat Jacobus, et utrumque alteri cooperatur ad conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse randa sit oratio? Quidam autem de omni sacramento intelligi volunt quod non sit it
Abbreviated transcription (Latin):
bñdicetur ead̾ hostia. uł id̾ oleum. ñ itã¬
tur sacͣmentũ cum inuiria.¶ Sed dic̃ qͥs
Sic ⁊ łb̃mus non rãtur. ⁊ si aliquis fre¬
quẽter łb̃tizetur. dum ead̾ aqua ñ iter̃
bñdicatur ¶S aliud est in quiunt illi
illa bñdictõ ꝓreuerẽcia t̃m fit ⁊ de core.
nõ uirtute sacram̃ti. S corpꝰ xp̃i nõ pot̃¬
ꝯfici nͥ de pane osecrato. nec unctõ illa
fieri potest. nisi de oleo ab ep̃o scĩficato.
Iõq illa scĩficatõ ad uirtutẽ sacram̃ti:

Expanded text:
tia, vel idem oleum, non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi,illa benedictio pro reverentia tantum fit et decore, non virtute sacramenti. Sed corpus Christi non potfici, nisi de pane consecrato; nec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato. Ideoque illa sanctificatio ad virtutem sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicũt pelagiani. Omnes enim ille unꝰ
homo fuerãt.i. in eo mat̾ialit̾ erant.
Manfestum ẽ itaq omnes in adã pec¬
casse qĩ in massa. Ipse enĩ ꝑ pecc̃m cor¬
ruptus qͦs genuit: om̃s nati sunt sub
mundum. recte omnes dũr peceasse.
Quia sic̃ ab illo uno homine. sic ab eod̾
omnes pecc̾ores constuti sunt

Expanded text:
s enim illi unus homo fuerat, id est, in eo materialiter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub mundum, recte omnes dicuntur peccasse; quia sicut ab illo uno homine, sic ab eodemomnes peccatores constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
paruulorũ. Adam p̃t̾ imitationis exem¬
plum: occłta ⁊̃ tabe carnał deupiscen¬
ne sue. tabificauit in se omnes. de sua
stirpe uenturos. Uñ apłs recte ait. Inqͦ
omnes peccau̾unt. Circum specte ⁊ sine
ambiguitate dix̃ hoc apłs.Siue enim
intelligatur inqͦ homine siue in qͦ pec

Expanded text:
 Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde Apostolus recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo ho
Abbreviated transcription (Latin):
positus. ꝙ id̾o factum di. quia nõ erat
in eo ꝑmansurus. ułut nõ nat᷑e sed gr̃e
ħ assiguaret᷑. Intelligͥ aũt ꝑadisus locał
⁊ corꝑał. in quo homo locatus ẽ. i resu
gen̾ales d ꝑasido sententie sunt. una
eorum qui corꝑałr intelligi uolunt tm̃
pͥncipio plantatus accipi pot̾ qͦ tr̾am
omnem remotis aquis herbas ⁊ ligna
ꝓduc̃e uissit. quia ⁊ si p̾sentis eccłe uł¬
fute npũ tenet. ao lit̾am uͦ intelligend̾
ẽ eẽ locum amenissimum fructuosis.
arborib magnũ .⁊ magno fonte fecun¬
dum. ꝙ dicimus apͥncipio antiqua tͣns¬
latõ dic̃ ad orientem. Uñ uolunt in oriẽ
spatio. uł maris. ułtr̃e. aregionibus qͥs
in colunt homines sec̾tũ ⁊ inaltositum.
usq ad limarem cͥculum ꝑtingẽtem.
Uñ nͨ aq̃ diluuii illuc ꝑuenerunt.¬
ligna. diu̾si gn̾is. int̾ q̃ unum erat ꝙ
nocatũ ẽ lignum uite. alt̾m uͦ lignum
scientie. bonrimali. Lignũ au̾t inte die¬
tum ẽ. sic̃ docet beda ⁊ strabus. quia

Expanded text:
factum dicitur quia non erat in eo permansurus; vel ut non naturae, sed gratiae hoc assignaretur. Intelligitur autem paradisus localis, et corporalis in quo homo locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eorum qui corporaliter intelligi volunt tantum; principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Eccletypum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientspatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc pervenerunt.lignis  lignum vitae; alterum vero, lignum scientiae boni et mali. Lignum autem vitae dictum est, sicut docet Beda et Strabus quia
Abbreviated transcription (Latin):
deo solet queri utr̃ sic̃ solus fu¬
pater dr̃ ingenitus. ita ipse solus debe¬
at dici non genitus. uł non filius. ut
inquiunt non ẽ dicendus non genitꝰ.
ci ingenitus. pot̾ tn dici non genitus.ł
non filius. Qs u̾o aug̃ supra ait. t̃m ua
lere cũ dr ingenitus.quãtũ cũ dr nõ
genuus. uł non filius. hetimologiam
nominis ostendendo: eum hoc dixisse

Expanded text:
deo solet quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat dici non genitus, vel non Filius; ut inquiunt, non est dicendus non genitus ci ingenitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius. Quod autem Aug. supra ait, tantum valere cum dicitur ingenitus, quantum cum dicitur non genitus vel non Filius, etymologiam nominis ostendendo eum hoc dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
cis hant᷑ astcti. Nec ad cõione recipiant᷑ ec¬
clesie: nͥ sotietate illa pestifera. & heresi:
abiuratis. Relaxatos aũt se nou̾int a debi¬
to fidelitatis seu hominis. ac tociꝰ obsequii.
donꝰ in tanta iniquitate ꝑmanserint: qͥcũq
illis aliqͦ pacto tenent᷑ aduexi. Principib
aũ cunctisq fidelib in remissionẽ in uin
Confiscent᷑ qͦ bona eoꝵ. ⁊ lib̾ũ sit pͥncipib
huiꝰ modi pestilẽties hoĩes subiac̃e. ẜ uituti.¬

Expanded text:
cis habeantur adstricti, nec ad communionem recipiantur ecclesiae, nisi societate illa pestifera, et haeresi abjuratis. Relaxatos autem se noverint a debito fidelitatis et hominii, ac totius obsequii: donec in tanta inquitate permanserint quicumque illis aliquo peccato tenentur annexi. Ipsis autem, cunctisconfiscenturque bona eorum, et liberum sit principibus huiusmodi pestilentes homines subiicere servituti.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina sac̃dotali otempto iuditio. cruen¬
tas effugiat ultiones. catholicoꝵ tn pͥncipũ¬
ũ cõstitutiõib aduuat᷑. ut sepe querãt ho¬
Wasconia. albegesio. ⁊ partib tolosanis: ⁊
aliis locis. ita ħeticoꝵ. quos alii cathami
tas: ut iã ñ in occłto. sic̃ aliqͥ neqͥtiã suã ex̃

Expanded text:
disciplina sacerdotali contenta judicio, cruentas non efficiat ultiones: catholicorum tamen principum constitutionibus adjuvatur, ut saepe quaerant hoa in Gasconia, Albegesio, et partibus Tolosanis, et aliis locis, ita haereticorum, quos alii Catharostas, ut jam non in occulto, si
Abbreviated transcription (Latin):
susceptꝰ: Pot̾ dici rei que ibi fieret. si nõ
bũĩt utendi lib̾o arbit̾o. possint uelle
⁊ currere. De adultis .ii. qui digne reci¬
piunt fac̾iũtum. ñ ambigit᷑ qͥn gr̾am
cuũ eis cedit. si ꝑ lib̾um arbit̾um post
mortałr deliq̃rĩt. qui m̃ito pecc̃i: gr̃aꝙ
appositã ꝑdũt. Uñ ⁊ dñr ꝯtumeliã fac̃e¬

Expanded text:
susceptus? Potest dici: Rei quae ibi fieret, si non buerint utendi libero arbitrio, possint bene velle et operari. De adultis enim qui digne recipiunt sacramentum non ambigitur quin gratiam cuum eis cedit, si per liberum arbitrium post mortaliter deliquerint, qui merito peccati gratiam appositam perdunt. Unde dicuntur contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat.S qͥs dix̾it eos accepisse fidẽ
⁊ caritatẽ : Si u̾o gr̃am ñ receꝑunt. qͣ
bñ oꝑari possint ẽ fu̾int adulti. Nõ gͦ
sufficit eis hoc statu gr̃a in lb̃mo data.
nͨ ꝑ illã possũt mͦ boni eẽ nisi alia ad dat᷑.
q̃ si ñ addr: ñ est exeoꝵ culpa. qr iustifi¬
cati s̃ apecc̃o. Qdã putãt gr̃ã oꝑantem

Expanded text:
 quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baptismo data, nec per illam possunt modo boni esse, nisi alia addatur; quae si non additur, non est ex eorum culpa, quia justificati sunt a peccato. Quidam putant gratiam operantem
Abbreviated transcription (Latin):
siue pecc̃i. siqͥd int̾im omutitur: ⁊ no¬
uitatis ac oĩs gr̃e ibi p̃stite. Omĩs .n. rei. sig¬
nũ est eiꝰ cuiꝰ cã ẽ. Nec mireris rẽ aliq̃n pre¬
cede sac̾m̃tũ. c̃ aliq̃n ⁊̃ longe pꝰ sequatur.
ut in illis qui ficte accedunt. quibꝰ ẽ post̾

Expanded text:
nterim committitur, et novitatis ac omnis gratiae ibi praestitae. Omnis etenim rei signum est, cujus causa est. Nec mireris rem aliquando praecedere sacramentum, cum aliquando etiam longe post sequatur, ut in illis qui ficte accedunt, quibus, cum postea
Abbreviated transcription (Latin):
Queri aut̃ solet. utrũ filius sit sapiẽs
se ipso. uł ꝑse ipsũ. Quidam dñt mul¬
nplicẽ hic fieri intelligenciã. ⁊ ideo dis¬
tinguẽdũ. hic fore ita. ut cũ dicis filiũ
ẽẽ sapientẽ se ipso. uł ꝑse ipsum. si sui
natura ⁊ ẽẽncia sapiẽtẽ intelligas. ue¬
rus sit intellectus. Si u̾o ase ipso. uł¬
de se ipso sapientẽ eẽ intelligas: falsi¬
tati subiectã h̃s̃ intelligenciã. Alii u̾o
simpliciter. ⁊ absq de t̃ininacione ꝯce¬
dunt. huiusm̾i locutiones. filius ẽ fapi¬
ens ꝑse. sy non ase. uł de se. ⁊ filius

Expanded text:
eri autem solet utrum Filius sit sapiens seipso vel per seipsum? Quidam dicunt muliplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vde seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. Alii vero simpliciter et absque determinatione concedunt hujusmodi locutiones: Filius est Sapientia per se, sed non a se vel de se, et: Filius
Abbreviated transcription (Latin):
hetice hec unitas ẽ. ut ita ꝑse agat filiꝰ.
ne ase agat.⁊ ita non ase agat: ut ꝑ se
agat. Intellige filiũ agentẽ.⁊ ꝑ eũ patrẽ
agẽtẽ.Non ase agit. cum pater ieo ita
mañe monstratur. ꝑ se agit. cũ scđmn
natiuitatẽ filii agit. ipse: que placita s̃.
Infirmus sit non ase agendo. nisi ado
ipse agit. Non sit u̾o in unitate nature
si que agit. ⁊ inquib placet: non ꝑse
agit. Sicut gͦ inquiunt filius ꝑse ag̃.
s non a se. ita filius debet dici sapiẽs

Expanded text:
haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
cũq precep̃. uł non fĩ. qd̃ ꝓhibuit. Pre¬
cep̃ .n. abrahe ĩmolare filiũ. nec tñ uo¬
luit. nec iõ p̃cep̃ ut id fieret. s ut inde¬
habrae ꝓbaretur fides. Et in euglio p̃¬
cep̃ fanato necui dic̃et. ille aut̃ ꝑdica¬
uit ubiq intelligẽs dm non ido ꝓhibu¬
issy quin uellet opus suũ p̃dicari. s ut
dar formã hoĩ. laudẽ huãnã declinãdi

Expanded text:
el non fieri quod prohibuit. Praecepit enim Abrahae immolare, filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini laudem humanam declinandi
Abbreviated transcription (Latin):
Non fit aliqͥd nisi qd̾ oĩp̃s fĩ uelit. uł
sũdo ut fiat. uł ipse faciendo. nec dubi¬
q fiunt male. Non .ni. hoc nisi iusto iu¬
ditio dĩ suit. ⁊ ꝓfecto bonũ est oe qd̃ ius¬
tũ ẽ. Ecce manifeste hic hs̃. dei uolũtatẽ¬
appłłari ip̃ius oꝑationẽ uł ꝑmissionẽ
cum dic̃ non fieri aliqͥd nisi oip̃s fieri
uelit. ubi includit ⁊ bona ⁊ mala oĩa
q̃ fuit. Iõq aꝑte distinguit. quomͦ d̾m
uelle dicit. ne ead rõne intelligẽtur uel¬
le ⁊ bona ⁊ mala. Subdens uł siñdo ut
fiãt. hoc quãtũ ad mala dixit. uł ip̃e fa¬
ciẽdo. hoc quantũ adbona. Mala .ni. si¬
nit fieri. s nõ faẽ. bona u̾o ipse facit.
Ioq dix̃ eum uelle. q ⁊ uolens mala
siñ. ⁊ uolens bona oꝑatur. ⁊ ħ ꝑmissio

Expanded text:
Non fit aliquid nisi Omnipotens fieri velit, vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendo. Nec dubimque fiunt male; non enim haec nisi justo judicio Dei sinit, et profecto bonum est omne quod justum est. Ecce hic manifeste happellari ipsius operationem vel permissionem, cum dicit non fieri aliquid nisi Omnipotens fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et o
Abbreviated transcription (Latin):
õr tñ unũ qd̾q eoꝵ dei uoluntas. qr ista
signa s̃ diuine uoluntatis. quẽ ad modũ
⁊ signa ire: dũr ira.⁊ signa dilectionis. di¬
fiunt. quibus iratus ostend̾r. ira ipsius
nominantur. ⁊ est figura dicẽdi. scdin
tropi nubilo obumbratur. Et. E hos tͦpos.
diuerse uoluntates cłi dñr. qr diũsa õt
illa. que ꝑ tropũtuolũtas di dnr. Pro pre

Expanded text:
ntas, quia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa difiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum tropi nubilo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
an omĩno nõ genuit. nec genita ẽ diui¬
na eẽucia. Ad ꝙ catholicis tractatorib
ꝯsencientes. diñs ꝙ nec pater genuit
diuinã essenciã. nec diuina eẽneia genu¬
tiam. Hic aut̃ nomine eẽneie. intelligi¬
tͥbus ꝑsonis. ⁊ tota insingulis. Id̾o nõ ẽ
dicendũ. qd̃ pater genuit diuinã eẽnciã.
qr si pater dretur genuisse diuinã eẽn¬
ciam. eencia diuina relatiue dr̃etur ad
patrẽ. ul ꝓrelatiuo poneret᷑. Si aut̃ re¬
latiue dr̃etur. uł ꝓrelatiuo poneretur.
non indicaret eẽneram. Ut .i. ait aug̃¬

Expanded text:
an omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genutiam: hic autem nomine essentiae intelligitribus personis, et tota in singulis. dicendum quod Pater genuit divinam essentiam; quia, si Pater diceretur genuisse divinam essentiam, et essentia divina relative diceretur ad Patrem, vel pro relatione poneretur. Si autem relative diceretur, vel pro relativo poneretur, non indicaret e
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem eius testem adhibe. Est etiã
quondam genus uiramenti grauissimt̃
qõ fit ꝑ execrationẽ. ut cum homo dic̃
si illud feci. illud patiar. uł illud cõtin
quis ait ꝑsalutem meam. salutẽ suam
do obligat. Cum dic̃ ꝑfilios meos. oppig¬
norat eos deo. ut ħ eueniat in cap̃d eoꝵ.
qd exit de ore ip̃ius. Si uerum: uerum.
hibet testem. In omni gͦ uiratione aud
ds testis adhibet᷑: aut cãtura do obli¬
gatur ⁊ oppignorat᷑. Ut ħ sit iurare scił

Expanded text:
Creatorem ejus testem adhibere. Est etiam quoddam genus juramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingquis ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; hibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppigner
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ mine ꝓfunditatis ꝯtineat
sit: iterare tn non piget. qr sic expe¬
ẽ qd̾ non aliquis duoꝵ est: quo ut̃q
iungitur. quo genitus agignente.
diligatur. genitorẽq suum. diligat.
Suntq non participacione.s eẽntia
sua. neq dono. suꝑioris alicꝰ. s suo ꝓpͥo:
seruãtes unitatẽ pacis. Ecce hic dicit ꝙ
audeat dicere. patrẽ. nec se. nec filiũ.
pliciter dic̃ patrẽ ñ diligere ꝑ sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
altitudinem nimiae profunditatis contineat,sit, iterare tamen non piget, quia sic expeest quod non aliquis duorum est: quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligitur, genitoremque suum diligit. non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicujus, sed suo proprio servantes unitatem pacis. Ecce hic dicit quod audeat dicere Patrem nec se, nec Filium, pliciter dicit Patrem non diligere per S
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias habebũt. ita illi qui erunt ĩ
supplicio ignis et̃m. cum diabolo ⁊ ãgłis
euis de putati. sic̃ nulłã habebut ult̾ĩus
nims penã. q̃n ext̾ioribus deputati te¬
nebris nullo illustrabunt᷑ int̾iori lumi¬
ne u̾itaitis. Ex his apparet reꝓbos in in¬
ferno sic penitẽciã gestiros. ut ꝑ eã pra¬
uam uoluntatẽ non deserant. ⁊ illa
maligna uoluntas erit eis ad cumulũ
pene. ꝑ quã tñ non merebuntur. qr nł¬
lus m̃etur nisi inhac uita. Quare dũr¬
tenebre quib inuoluẽtur mali inge¬
henna dũr extĩores. qr tunc mali pe

Expanded text:
reliquias habebunt, ita illi qui erunt in reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio aeterni ignis cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam habebunt ulterius nitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum poenae, per quam tamen non merebuntur, quia nullus meretur nisi in hac vita. 2. Quare dae, quibus involventur mali in gehenna dicuntur exteriores. Non enim e
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. s suppliciũ t̃m. alii u̾o pecẽm eẽ
fatentur. s ꝑ illud nõ mereri eos aliqͣm
penã. quia non ẽ ibi locus m̃endi. Illd
gͦ pecẽm dñt non eẽ ñritum supplicii.
s suppliciũ iali m̃iti qd̃ in hac uita pre¬
quirendi uitã et̾nã. in hac t̃m uita d̾s ho¬
minib dedit. ubi uoluit ẽẽ ⁊̃ penitentiã
fructuosã. Io hic penitẽcra fruetuosa est
qr potest hic homo deposita malicia. be¬
ne uiuere. ⁊ mutata uoluntate. m̾̃ita si¬
mul oꝑaq inutare. ⁊ ea gerere que deo
placeant. Qd qui in hac uita nõ fec̃et.
futuro. s indulgeneiã in ꝯspectudi nõ
inueniet.qr ⁊ si erit ibi stimulus peni
tudinis. nulla ibi erit correctio uolũta¬
tis. Atalib .n. ita culpabitur uuqͥtas
sua. ut nullatenus ab eis possit diligił
desidari iusticia. uoluntas .ni. tał erit u̾
nũquã tñ reciꝑe possit bonitatis affec¬
tum. quia sicut illi qui cum xp̃o reg¬
nabunt. nullas inse male uoluntatis

Expanded text:
 supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod in hac vita praeDeus hominibus dedit, ubi voluit etiam poenitentiam esse fructuosam. Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposita nequitia bene vivere, et mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis al., plenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis: a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
x̾ fidem ⁊ spem nõ ħũit. dilectõnẽ tñħuit¬
ł inquantum homo tantam. qͣ maior eẽ
non ualet: qui ex caritate eximia. aĩam
posuit ꝓ amicis. ⁊ immicis. ħuit n in cord
carntitẽ qͣm oꝑe nob̃ exibuit. ũ exhibi¬
cionis forma nos ad diligendum instrueret.

Expanded text:
 fidem et spem non habuerit, dilectionem tamen habuit in quantum homo, tantam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis
Abbreviated transcription (Latin):
s si eum quem uioet humano uisu sp̃u¬
ali caritate dilige̾t. uid̾et dm qui est
ip̃a caritas uisu int̾iori. quo uidi pͭ. Q¬
gͥ frẽm quem uidet nõ dilig̃ dđm qui ẽ¬
ip̃a dilectio qua caret. qui frẽm non
dilig̃. quomodo p̃ diligẽ: Ex una enim
ead̾q caritate đm. ꝓxmq diligimus. s¬

Expanded text:
sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri fratrem quem videt non diligit, Deum, qui est dilectio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque diligimus; s
Abbreviated transcription (Latin):
ta queoam. Item Intellectu intelligibi¬
pimus suꝑiora. s etiam in cognits delec¬
tamur. Sic gͦ distingui pot̾ int̾ illa tͥa s.
⁊ ad bonam int̾ malos conũsationẽ In¬
telligẽtia ad c̾ãtoris ⁊ ca̾tarum in uisibi¬
lium specdationẽ S apientia uo ad soliꝰ
etñe uĩtatis contẽplationẽ i delecta¬
q̃ dñr dona spc̃ scĩ. alia sunt ab intel
hominis. ħ enĩ uirtutes sunt q̃ ꝑgr̃ã
infundunt᷑ animis fidelium. ut ꝑ eas
recte iuuant. Illa uõ naturałr ht̃ hõ
ex benefitio cãtionis. ad̾o tñ. ł hasaũt

Expanded text:
a quaedam. Item intellectu intelligibipimus superiora, sed etiam incognitis delectamur. Sic ergo distingui potest inter illa tria,  ad bonam inter malos conversationem. Intelligentia vero ad Creatoris et creaturarum invisibilium speculationem. Sapientia vero ad solius aeternae Veritatis contemplationem et delectar dona Spiritus sancti, alia sunt ab intellhominis; hae enim virtutes sunt quae per gratiam infunduntur animis fidelium ut per eas recte vivant. Illa vero naturaliter habet homo ex beneficio creationis; a Deo tamen. Per has aut
Abbreviated transcription (Latin):
colat mens hominis dm. cuiꝰ ab eo
capax facta ẽ.⁊ cuiꝰ eẽ participes po¬
t̃. sapiens ip̃a fit. ⁊ nõ sua luce. seo
sũme illius lucis participatione sa
Non enĩ partitipatõne sui sapiens ẽ
sic̃ mens participatione di. Sic ĩ
dr̃ iusticia di nõ solum illa qua
ip̃e iustus ẽ. s etiam illa quam dat
homini cum iustificat ĩpium.D̾¬

Expanded text:
colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapNon enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat impium.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis raptus. s tm̃ ꝓcreandoꝵ li¬
boꝵ gr̃a utitur. iste ꝓfecto. siue de ĩgreᷤ¬
su eccłie seu de sumendo corꝑis dñici
mistĩo suo ẽ iudicio relinquendꝰ.qr pro¬
hib̃i a nob̾ non deb acciꝑe. qui mnigne
positus: neseit arde. Cum u̾o nõ amor

Expanded text:
voluptatis raptus, sed tantum creandorum liberorum gratia, utitur, iste profecto, sive de ingressu ecclesiae, sive de sumendo corporis dominici mysterio, suo est judicio relinquendus, quia prohiberi a nobis non debet accipere, qui in igne pos
Abbreviated transcription (Latin):
dicet omnẽ carnis concupiscenciã. ⁊
delectacionẽ. que est in coitu. malam
esse ⁊ pecẽm. qr ex peccõ est ⁊ mordi¬
re. ut requiescendo post laborẽ. eden¬
do post esuriẽ. nec tñ talis delectacio.
est pecẽm: nisi sit in modata. Sic ⁊̃ de¬
lectacio que est incoitu ꝯuigali. cui ad¬
lotus aqua. eccłiã intrare non debet.
quãius diũse hominũ naciones. de
hac re diũsa senciãt. ⁊ alia custodire
re. ⁊ ab ingressu eccłie paululũ tem¬
ꝑare. Nec hoc dicẽtes culpam deputa¬
mus esse ꝯiuigiũ. s qr ipfa licita ad¬
mixtio ꝯiugis. sine uoluptate carnis
nõ potest fieri. a sacri loci ing̾stu est
abstinendũ. qr uoluptas ipsa sine cul¬

Expanded text:
dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordire, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adlotus aqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire re, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine cul
Abbreviated transcription (Latin):
mane. Mane enim dr̃ finis p̃cedentis
⁊ uncium seq̃ntis diei.ꝙ ẽ aurora. q̃ nec
plenam lucem nͨ oĩo tenebras ħt. Mane
gͦ pͥmus dies ñhu̾it qr nͨ dies p̾cesserat.
qui seq̃ntis diei initio t̾minaretur. ⁊ id̾o
p̃cipue quia luce apparẽte mox suꝑ t̾rã
plenus atq p̾clarus extitit dies. quia
nõ ab aurora s a plena luce inchoauit:i
mane seq̃ntis diei consumatus ẽ. Unđ
beda suꝑ genesim. Docebat ut dies alu¬
ce inciꝑet. ⁊ in mane seq̃ntis diei tendẽt
ut oꝑa di aluce incoasse.⁊ in lucem ꝯpleta
ẽẽ sig̾rarẽt᷑. R eliqui au̾t dies mane ha¬
buer̃. ⁊ uesꝑam. quorũ quisq afuo mane
incipiens. usq ad alt̾iꝰ diei mane tendeba

Expanded text:
mane. Mane enim dicitur finis praecedentis, et initium sequentis diei, quod aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tendeba