comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
marnoris candid̾ atq tnͣslucẽs
ex q̃ qͦndã templũ constructũ est.
a qͦdã rege forib aureis: qͥbꝰ clau¬
sis claritas intꝰ diurna erat.
¶Emites ebori suił. in quo clari¬
ũ conclitũ ferũt. Parioq similis:
candore et cluricia niuiꝰ tũ ponte¬
coso qͥ porus uocatur. ¶ Ostraciteᷤᷤ
uocatꝰ. qd̾ similitudinẽ teste ha¬
tes lapis cittꝰ. eo qd melleũ et
clulcem succũ emittat. Hisimi¬
tiꝰ lapis asꝑ et indomitꝰ. ⁊ oĩa
atterens: ex qͦ lapide gemune te

Expanded text:
oris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae hates lapis dictus, eo quod melleum, et dulcem succum emittat. 27. Smyris lapis asper, et indomitus, et omnia atterens, ex quo gemmae te
Abbreviated transcription (Latin):
et ardẽs. igni admotꝰ. fictilia ex
aqͣ oleo testingit᷑. ¶ Abeston aml¬
chie lapis ferrei coloris ab igne ne¬
ꝙͣ extinguit. De qͦ lapide mechil¬
icũ adars humana molita ẽ. q
gentiles capti sacrilegio miasdis
demq intemplo qͦdã fuisse ue¬
iens frmũ. ibiq candelabrũ: et
seo lic̾na sb̾ cliuo sic ardẽtẽ. ut

Expanded text:
et ardens igni admotus. Fictilia ex et ardens igni admotus. Fictilia ex aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ard
Abbreviated transcription (Latin):
teꝑtꝰ. clauis crepidaꝵ. baculicp al¬
pide heteus. cũ arm̃ta id magies
pasc̾et. Postea ⁊ passũ muẽt c. dn
at colore ferrugnie̾: s ꝓbat᷑ cl fe¬
ro adiu̾ctꝰ si ciꝰ fecerit captũ. Nan
adeo apprehendit ferrũ: ut catens
faciat anulor. Uñ et eũ ułgꝰ feruĩ
uiuũ appellat. Liqͦrẽ qͦ utri: ut
ferrũ trahere crecłr. Cuiꝰ tantaius
est. ut tefert beatissimꝰ augtmꝰ. q¬
qͥd eũdẽ magnetẽ lapidẽ tenuent
sb̾ uase argẽteo. ferrũq sr̃ argẽnĩ¬
imposuerit. cdeide sb̾mouẽte in¬
nu cũ lapide ferrũ cursu clesr mois¬
bat᷑. Uñ factũ est: ut in qͣdã tẽpo
simulacrũ ex ferro pend̾e ĩ aere
uid̾et᷑. Est qͥppe &e aliꝰ ĩ etbiopu
magnes. qͥ ferrũ nõ ambit. ⁊ re¬
puitq. Omis ãt magnes tanto¬
melior est: qͣto magis ceruleꝰ est.
Bigates lapis pͥmꝰ iuẽtꝰ esti
sicilia: gagatis fluminis fluore te¬
iectꝰ. Uñ et noiat᷑. l in britãma.
sit plurimꝰ. Est at ing̾ plan leus

Expanded text:
is crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimus Aug lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est, ut in quodam 254 templo simulacrum ex ferro pendere in aere videretur. Est quippe alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autmelior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis
Abbreviated transcription (Latin):
a scrupulũ dicimꝰ. Hic et scrupea
sara .i. asꝑa. ¶ Cotis nom̃ accipit
qd̃ fecrũ ad incidedũ acuat. Cotis
eĩ greco ẜmone incisio noĩat᷑. Er
his alie aqͣrie st̃: alie oleo incligẽt
in acueũdo. S ꝑ oleũ lenẽ. aq̃ aci¬
e acerrima rectlũt. ¶Puneẽ

Expanded text:
am scrupulum dicimus: hinc et scrupea am scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerr
Abbreviated transcription (Latin):
clensior: etiam uulgo cliscer¬
uitur. Lapis aũt clictꝰ. qd ledat
peclem. Lapis mobil est ⁊ spar¬
so. Slra herent et a mõtibꝰ ex¬
cilunt᷑. ¶ Petra grocũ ẽ. Silex
clurꝰ laꝑis. eo qd exiliat ab eo ig¬
nis. ¶ Oictꝰ scopulꝰ a saxo emi¬
nẽti: qͣi a speculando clictꝰ siue a
Sepeba grece: spelũca latine. est
aũt rupis cauata. ¶Crepido ex¬
cremitas saxi abrupta. Uñ et cre¬
pido uocata: qd̾ sit abrrupti saxi
pera saxa inmari dicte acauãdo
qͣsi cauate. ¶Murices. petre ĩ lit¬
tore similes muricis unins acu¬
tissime. et nauib ꝑuitõse. Icon
saxum est: qͥ humane uocis so¬
nũ captans: etiam uerbu loq̃ti¬
ũ mutatur. Icon enĩ grece lati¬
ne iiago uocat᷑. co ꝙ ad uocem
respondes aliem efficit᷑ imago ẜ¬
monis. l hoc qͥdẽ et locoꝵ natu¬
ra euenit: ac plerũq cõualliũ.
simꝰ. Dictus ãt calculꝰ: qd sñ mo¬
lestia breuitate sui calcat. cui ꝯͣriꝰ
molestia est. aĩo Uñ et aĩ molesti¬

Expanded text:
ensior etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus quod laedat pedem. Lapis mollis est et sparsus; saxa haerent et a montibus exciduntur; petra Graecum est; silex est durus lapis, eo quod exiliat ab eo igs. 2. Scopulus a saxo eminenti, quasi a speculando dictus, sive a Spelaea Graece, spelunca Latine. Est autem rupis catremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi pera saxa in mari, dictae a cavendo, quasi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. simus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius comolestia est animo; unde et animi molesti
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nͥ ido fcĩ st̾ ut ꝑ eos in¬
uenire ⁊ scire possimꝰ qui re¬
liquoꝵ euͣngłistaꝵ similia aut
meros in quib . uir. eadẽ di¬
in quo tres. matħs. lucas. Io¬
hs. Quartus in quo tres ma¬
theus. marcꝯ. iohs. Qͥntus
in quo luo. Matħs. lucas.
Sextus in quo duo matħs. mͣr¬
cus. Septimꝰ in quo duo ma¬
theus. ioh̃s. Octanꝰ in quo
duo lucas. Martꝯ. Nomis in
quo cluo lucas ioh̾s. Deci

Expanded text:
uit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum evangelistarum similia aut meros in quibus quatuor eadem diin quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Deci
Abbreviated transcription (Latin):
tur pcc̃a: ut cliniꝰ feriantur pro magnis
scelerib: qui de paruis cornigi uoluerũt
¶Iuclicõ aũt cliuino in reatũ nequiore
labutur: qui clistingu̾e minora sua fc̃
ꝯtẽpuũt. Multi a crimine in crimine
cornũit qui dei cognitõnez h̾ntes timorẽ
euis negloginit. Et quem nouerũt per
scienciam: ꝑ actõnẽ nõ uenerant᷑. Ideoq
cecuntur cliumio iuclicio punienda con¬
mittere: et in penam cõmissi facinoris
facmrꝰ deterus aiddere. ¶ Ope peccatũ
altiꝰ: peccati cã est. Q̾ cũ nuctitur aliud¬
solet: uasci libiclinez ex ninua uentris
inglunie. Pena uero pectati: peccatũ
admittitur. Quanto pro merito cui s
peccati: deo deẜente in aliud peccatũ al¬
terius itur. De quo ampluis qui admi¬
serit sordidetur. Ergo precedens peccatũ
cñ est sequentis ptc̃i. Sequens uero pec¬
catũ: pena est procedentis delicti. Proce¬
dencia itaq pct̾a: sequenciũ sũt criminũ
cinisa: ut illa que secũtur: sint p̾cedẽciũ

Expanded text:
t peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cusolet libido ex nimia ventris ingluvie. Poena vero peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati Deo deserente in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
licie nom̃ cdare ꝓhib̾ent᷑. S si nõ
magni tpr̃is culpã ꝯͣxerũt cesinu¬
meris suis restituũtur. s ⁊ qͥ dese¬
rũt ex̾citũ ad hostes tnͣseuntes: ⁊
eo qui est clucturꝰ eos. sic̾ trãscͥpti
uocantur. cũ de alia in alia legio¬
nem transeũt. et inde tnͣscͥpti qͥ a
noĩa dant ut transcͥlunt᷑. Obtio¬
nes clicti qd̾ sint electi: Nã obta¬
locũ regno: id est elegit. ¶ Excu¬

Expanded text:
litiae nomen dare prohibentur, sed si non litiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes, et eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optalocum regno, id est, elegit. Excu
Abbreviated transcription (Latin):
riti cdũr ueterani solutiq milicia.
multos milicie labores qͥetis suf¬
fragiũ consecunt᷑. E questres mi¬
lites dicti: eo qd̾ equos sedeant. It
nulitãt illi in cquest̾ ordine. ¶Li
rones ch̃r fortes pueri qͥ ad mili¬
ciam clirigunt᷑: armisq gerenclis
habiles existũt. ¶Hu enĩ nõ ex so¬
la professione natiuitatis: S ex
aspectu et ualitudine corporis cxi¬
timant᷑. Uñ et tirones dicti. Qͥq
añꝙͣ sacram̃to probati st̃: milites
non st̃. Romane aũt nulicie moᷤ
fuit: pub̾es p̾mo ex̾ceri ariis. Nã
serto decimo anno tirones nulita¬
bant: qd̾ ⁊̃ solo sb̃ custodib. age¬
bant. De quib uirgiliꝰ. et pͥme¬
uo flore iuuentꝰ. Seruos sane nũ¬
ꝙͣ militasse ꝯstat nͥ ẜuitute depo¬
sita: excepto hanubał tp̃r cũ pꝰt
cannense prelium in tanta ueces¬
sitate fuissent romani. ut ne li
sertis militarib officiis euagabã¬
tur. ¶ Dii in alios numeros mi¬

Expanded text:
riti dicuntur veterani solutique militia, riti dicuntur veterani solutique militia, multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. 35. Equestres milites dicti, eo quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. 36. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam deliguntur, atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed ex aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, qui antequam sacramento rogati sint, milites non sunt. 37. Romanae autem militiae mos fuit puberes primo exerceri armis. Nam decimo sexto anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant, de quibus Virgilius: Et primaevo flore juventus. 38. Servos sane nunquam militasse constat, nisi servitute deposita, excepto Annibalis tempore, cum post Cannense praelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne libsertis militaribus officiis, evagantur. Hi in alios numeros mi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Monarches st̃ qͥ singulares
sident pͥncipatũ. qͥlis fuit alex¬
er apud grecos. ⁊ uiliꝰ cesar¬
parte regni tenentes. Nã te
uocatist: ꝓ eo qd̾ sic̾ patres fi¬
lus. ita ꝑroideat rei publice.
Drefecti licti. qd̾ pretoria po¬
testate presint pretores. Ide qͥ
et prefecti: qͣi p̃positores. Presi¬
cesuo dicti: q alicurꝰ loci tutelã
cati. qd nulitib seu plebib iura
tubuñt. ¶Clnliarchi st̃. qͥ mille
presũt. quos nos millenarios nũ¬
cupamꝰ. et est grecuz nom̃. Cen¬
militib. Sicut quĩqͣgenarii qr in
capite st̃ qͥnqͣginta militũ sic̾ cle¬
cam ab eo ꝙ decem militib fe pre¬
ferũtur. ¶Miles dictus: qr uille
erant: ante in nunm̾io uno. ł quia
unus est. ex nulle electus. ¶Ro¬
mulus aũt pͥmꝰ ex ppło mlites
sũpsit et appellauit. ¶Lib̾ u̾o ꝑͥ¬
huc aliꝙ̃ consecutus ẽ gradũ hono¬
licie. Extraordinariꝰ u̾oẽ: qͥ ob uir¬
tute promouet᷑ ex orline. ¶ Eme¬

Expanded text:
Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Iulius apartem regni tenentes: nam τέτvocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant rei publice. Prefecti dicti eo quod pretoria potestate presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepositores. Presides vero dicti, qui et alicuius loci tutelam cati, quia militibus sive plebibus jura tribuunt. Chiliarchae sunt, qui mille praesunt, quos nos, millenarios, nuncupamus; et est Graecum nomen. Cenmilitibus: sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum, sicut decaferuntur. Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero prhuc aliquem consecutus est gradum honolitie. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Eme
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥma: s qͥ in sccła centuria sũt.
quasi sb prima centuria. tñ stricti
etiam ip̃i et in specuł positi ĩ bello
st̃. ut si prima defecerit. isti quos
centuriatus: qͣi arinis dolosis ins
los sibi. id est fasciculos stipule
herbe alicꝯ pro signis faciebat
signo manipulares milites a¬
armatos. extimplo ad sigua iua¬
niplos. ¶Turma . xxx. eqͥtes sut
Romani enĩ eqͥtes in una tribi
.ccc. fuerũt. De singłis enĩ ceturis
decem dabant᷑ ⁊ fiebat turma.
ꝯiuratõ. sactamentũ in quo pꝰ
electonez iurat unꝰ quisq miles
se nõ reced̾e a milicia uisi post sti

Expanded text:
in prima, sed qui in secunda centuria sunt, in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi et in spiculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quosonitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instsent, manipulos sibi, id est, fasciculos stipulae vel herbae alicujus pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites carmatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt; Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt, de singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. conjuratio. Sacramentum, in quo post electionem juravit unusquisque miles se non recedere a m
Abbreviated transcription (Latin):
cliurne sũt uigilie nosturne: uñ
et uigiles. ¶Uelites erant apd
romanos genꝰ milicie: a uolitã¬
do uocati. Lecti enĩ agilitate uiue¬
nes cũ armis suis pꝰ terga eqͥtũ ꝯ¬
sedebant: ⁊ mox cũ ad hostes uẽ¬
tũ ẽet equis desiliebant. et cõtinuo
peclites ip̃i ex alia ꝑte equitib ꝑ
quos aduecti fuerant dimicanti¬
b hoste ꝑturbabãt. Ab hus igitur
uelitib elefanti quonda hanui¬
buł retroacti. Cũ regi ia a sins nõ
possent fabrili scalpro int̾ aures
ad acto uecabant᷑. ¶Castra sunt
uͥ milites stant. cdicta aũt castra:
qͣsi casta: uł ꝙ ibi castraret᷑ libido
ticia. qͣiͣ negociũ młtoꝵ aut amo
re reꝵ qͣi molecia. ¶Legio sex mi¬
liũ armatoꝵ est ab elctõne uoca¬
tu. qͣi lecti. id est armis electi.
¶Proprie aũt macedonũ. phalanx
tas. ¶ Centurio aut ꝑs ex̾citus¬
est in centenos milites diuisa Uñ
et qui hus presũt centuriones cli¬
cuntur. Subcenturiti uero nõ qͥ

Expanded text:
diurnae sunt vigiliae nocturnae, unde et vigiles. 43. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate juvenes, cum armis suis post terga equitum considebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia parte, equitibus per quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his ergo velitibus elephanti quondam Annibalis retro acti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto, necabantur. 44. Castra sunt ubi miles steterit; dicta autem castra, quasi casta, eo quod illic castraretur libido. titia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex millium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi; proprie autem Macedonum phalanx,tas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt, centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui
Abbreviated transcription (Latin):
eus est qͣi conieus. eo ꝙ in inũ
ons cogantur. ¶Classes dioste
o cmuisionẽ excitor qui postea
el solelant. Iam postea et elas¬
sica nauũ dicta. Nodus ꝓpͥe est
tensa peclitũ młtitudo.: sicut tur¬
na equitũ. Nodũ dictũ ꝓpt̾ dif¬
sciltate: ꝙ uix possit resolui.
ale in ex̾citu .xxx. eqͥtes ẽe di¬
aĩtur. Ale aut equites ob ħ dicti.¬
qr equites tegũt pedites alarũ
uice. Cormia uocant᷑ extremitas
eectus qd̾ in torta sit. Agñ licit᷑
directũ est. qͣle solet ẽẽ cũ ex̾citus
portis procedit. qͥcqͥd fu̾it aliud. a¬
busiue cłr.

Expanded text:
tus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea re solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur. Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem in ppłis ex̾centes. Pnceps¬
&̃ clignitatis modo significatu
pada turmus pro pemiꝰ. Dicti
aut princeps a capiendi sigi¬
ficatõne qd pͥmꝰ capiat: sic̃ m¬
niceps ab eo ꝙ munia capiat
Dux dictus. eo ꝙ sit ductor eu̾¬
tus. S nõ statim q̾cũq prim¬
pes uł duces sũt etia reges
ci possũt. In bello aũt inicliꝰ de

Expanded text:
nem in populis exercentes. Renem in populis exercentes. Reet dignitatis modo significaturampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus. Sed non statim, quicumque principes vel duces sunt, etiam reges dici possunt. In be
Abbreviated transcription (Latin):
.i. pars reliqua cesaris uoĩe e¬
aũt id octouianus iam cesar ⁊
imperator appellaret᷑ uł augus¬
tus postea uero dũ ludos expec¬
taret. ⁊ pronũciatũ ẽet illi a po¬
pulo ut uocaretur et dñs. statĩ¬
q manu uultuq auerso indeco¬
ras adulatõnes repressit ⁊ dñi
appellatõne ut hõ declinauit.
atq in sequenti dic om̃e ppłm
grauissimo eclicto corripuit:
dñmq se post liec appellari. nec
a liberis quidẽ suis ꝑmisit. s
aũt filiꝰ actie: que nata est des
lianc cãm apud grecos basilei
tinẽt. Uñ ⁊ bases coronas hũt
Quanto eiũ qͥsq magis p̃pom
tanto ampliꝰ ponde̾ laboꝵ p
grauatur. Tiranni grece cdũr¬
latine et regos. Nam apd̾ uete
int̾ rege et tua̾nũ nulla dio¬
tõ erat. ut pars mͥ pacis ent
tram tetigisse tiranni uocaliu
regnant: et tiranni per me tens
t̾ra. Iam postea in usũ accidit.
tirannos uocari pessimos atqi
ꝓbos reges. luririose dũatdnis
cupiclita et crudelissimã dũatio¬

Expanded text:
nomine eautem idem Octavianus jam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso, indecoras adulationes repressit, et Domini appellationem, ut omen, declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari, ne a liberis quidem suis permisit. Fuit enim filius Attiae, quae nata ehanc causam apud Grecos basilei sustinent, unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis preponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni grece dLatine et reges; nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio est, ut: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni. Vel tyrregnant, et tyranni obtinent terram . Jam postea in usum accedit, tyrannos vocari pessimos atque improbos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominatio
Abbreviated transcription (Latin):
Nam .xx. et cluob aunis tenẽt᷑.
¶E nocatõ clũ ad subitũ bellũ ñ
solũ miles s et cet̾i euocant᷑. uñ
etiam ꝯsul solebat dic̾e qͥ rẽ pub¬
blicaz saluaz ẽe uult me seqͣtur.
¶Comuratõ est que fit in tumibi
qͣndo uicinũ urb̃ ꝑicłm fingulos
iurare nõ patit᷑. s repente collis
multitudo et tumultuosa: in ira
ꝯflatur. Hec et tumultucio dr.
agnien. Que forme sũ noĩa ab
hus reb de quib translata st̃ uul¬
tuantur. ¶Acies elicta ꝙ fenio al¬
mata sit: et acumine gladioꝵ.
¶E rcitꝰ multitudo ex uno genell
ab ex̾citatõne belli uocata. ¶ Ci¬

Expanded text:
 annis tenentur. Evocatio dum ad subitum bellum non solum miles, sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere, qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur. Coniuratio que fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dicitur. agmen, que forma et nomina ab ipsis rebus de quibus translata sunt mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus, multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata
Abbreviated transcription (Latin):
tigie clueit. ut confirmat uir¬
giluis. Iulrꝰ a mago demissũ uo¬
uien iulo. Impator aũt nomen
⁊ iceo imperatores dicti: ab impe¬
rando exͥcitui. S dum diu du¬
ces tituł imperatoris fu̾gerent᷑
senatus censuit ut augusti ce
res hactenꝰ usurpauerũt. So
l eium fieri ut primi reg̾ no¬
men. etiam reliqui possideant
sicut apud abbanos exsiliui no¬
mine om̃s reges albanoꝵ siluii
appellati st̃: sicut apd̾ persas.
artarrerses. apd̾ egyptios ꝑto¬
lomei. apd̾ athenienses citropi¬
de. Augustus id̾o apd̃ romanos
nom̃ imperii est: eo qd̃ olim au¬
gerẽt rem publicu amplificã¬
do. Q̾ nom̃ pͥꝰ senatꝰ octouia¬
ni cesari tradidit. ut qr aux̾at
terras. ip̃o noĩe ⁊ titulo ꝯsecrare¬

Expanded text:
riginem duxit, ut confirmat Virgilius: Julius a magno demissum nomen Iulo. 14. Imperatorum autem nomen et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui; sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesres hactenus usurpaverunt. 15. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos, ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; apud Persas Arsacide; apud Egyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropide. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rem publicam amplificando. Quod nomen primo senatus Octaviano Cesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecrare
Abbreviated transcription (Latin):
erant consulib. et dicti ꝓcõsules
eo qd̾ uice consuł fũgerent᷑. Sicut
procurator curatoris id ẽ actoris.
E x ꝯsulos aũt dicti: ꝙ iam a
consulatu exierũt sũ discesserũt
ꝑacto uicis sue anno. ¶ Dictato
res quinto anno post reges expł¬
sos iomani sibi creauerũt clũ ge¬
ner carquinii ad iiuria soci iu¬
clicanda in gentẽ aduersũ romã
collegiss ex̾citum. Hu qͥnquenu
tp̃ris imperio utebant᷑. Plus eĩ
erant honore ꝙͣ consules: qͥ ãmi¬
as potestates tenebãt. et licti
clictatores qͣsi pͥncipes et precep¬
toros: uñ et magũi ppłi noĩaban¬
tur. Uñ et lictatores dñr. ¶Cesa¬
rum nom̃ a ulio cepit: qͥ bello ci¬
uili cõmoto priꝰ romanũ singu¬
au̾t. cesar aũt dictus: ꝙ cesomor¬
tue matus ut̾o prolatus eductus¬
q fuerit uł qd̾ am cesarie natꝰ
sit aquo et imꝑatores seq̃ntes
cesares dicti eo qd comati ẽẽnt.

Expanded text:
erant consulibus, et dicti proconsules eo quod vicem consulis fungerentur, sicut procurator curatori, id est actori. Exconsules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictares quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et preceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur. Cesarum nomen a Iulio cepit, qui bello civili commoto primus romanum singuet cesar dictus, quod ceso mortue matris utero prolatus eductusque fuerit vel quia cum cesarie natus sit, a quo et imperatores sequentes cesares dictis sunt eo quod comati essent.
Abbreviated transcription (Latin):
iomani regũ superba clñatonen
nõ ferrent annua imperia biuosq
ꝯsulos sibi fecerũt. Nam fastum
e appellati: uł a ꝯsulendo cuubꝰ
llła regendo cuncta consilio: qͦs tñ
sdeo uitundos ꝑ annos siugłos
elegerũt. ut nõ insolens dui ma¬
neret. ⁊ moderatior cito sueced̾e̾t

Expanded text:
Romani regum superbam dominationem Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum les appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moder
Abbreviated transcription (Latin):
set : it assini. medi. ꝑsae. egop¬
q gfeci. quor inces sors tp̃rita
uolutanis. ut alterũ ab altero sol¬
uim: duo regna ceteris głiosiora
tudũtur. ¶Assirioꝵ pͥmũ deinde
tominoꝵ: ut tp̃rib et locis uit̾ se
orciinata atq distincta. Nã sicut
ild prius est et hoc posteriꝰ: ita
ild moriente hoc in occidente ex¬
ortũ. Deniq in illiꝰ fine lurꝰ iui¬
aũ ꝯfestim fuit. Regna cet̾a. ce¬
reuq reges nelut appendices isto¬
n hẽntur. Reges a regendo uo¬
cani: sicut sacerelos a sacrificando:
sta et rer a regendo. Non ant̃ re¬
git qui nõ corrigit. Recte igitur
faciendo reg̾ nom̃ tenet᷑ peccando
amittit᷑. Uñ aꝑd̾ uet̾es tale erat
puerbiũ. ¶ Ber ers si recte faci¬
as. si nõ facias nõ eris. Regie
uitutes precipue clue st̃: iustici
Al pietas. Plus aũt in regibus
laudatur pietas: Nam iusticia ꝑ
se seuera est. ¶Consules appel¬
lati a consulẽdo. sicut reges a regẽ¬
do. sicut leges a legendo. Nain cũ

Expanded text:
t, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solrum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
tas enuiꝰ pͥmiꝰ mille. ⁊ cẽtũ
muenit. notarũ usus erat. ut
qͥcqͥd pro ꝯtentone aut in uidi¬
cus dic̾etur librarii scriberẽt cõ¬
plures simul astantes cluusis
int̾ se ꝑtib. quot quisq uerba
et ex quo orcline exciperet. Ro¬
me pͥmꝰ tulliꝰ. tyro. ciceronis
libertus ꝯmentatꝯ est notas.
samius flargis et aquila. li¬
lertus. mecenatis alu̾s: alias ad¬
diderũt. Deinde seneca ꝯtracto
oĩm cligestoq et aucto numo.
opus fecit in qͥnq milia. No¬
labas p̾fixis karacterib notũt¬

Expanded text:
tas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Nolabas praefixis characteribus not
Abbreviated transcription (Latin):
in libris iuris uerboꝵ. quo
Scribebatur aut uerbi gr̃a. ꝑͥ
lr̃am mulicr. per ᷤ scłm natu¬
pite pupilla. ꝑ unũ.k. capud
qͣ plurime ꝯsimiles note inli¬
bris antiquis inueniũtur. has
uiris notas nouicii imꝑatores
a coclicib legũ abolendas sanxe¬
rũt: qr młtos per has calidi in¬
gemio ignorantes decipiebant
Acq ita iusserũt scribendas ĩ
legib litteras ut nullos endreᷤᷤ
nullas ambages afferrent. S
seq̃nda ⁊ uitanda a ꝑte demõs¬
crarent.

Expanded text:
in libris iuris verborum suoScribebatur enim verbi gratia per eram 'mulier', per P secundum natupite 'pupilla', per unum K 'caput', is plurimae consimiles notae in libris antiquis inveniuntur. Has juris notas novitii imperatores a Codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per has callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita jusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demonstrent.
Abbreviated transcription (Latin):
et origo et fũdam̃tũ lib̾aliũ lit¬
teraꝵ. Hec in clisciplins post
lrc̃is ꝯmunes inuenta est: ut iã
eani rectẽ loq̃di rõnẽ sciãt. Grã¬
matica aũt a litteris nom̃ accepit.

Expanded text:
et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteri
Abbreviated transcription (Latin):
toris nocati: Deleui enĩ leuite
erorti st̃. A quib in tempło dei
nustici sacramenti ministeria ex¬
plebantur. Hii grece cdiacones
ministerii clispensatõ ħ̾etur. U̾p¬
pocliacones grece quos nos sḃ¬
diachonos clicimꝰ qui sic idõ ap¬
pellantur qr sb̃iacent p̾ceptis et

Expanded text:
t diaconus: de Levi enim levite exorti sunt, a quibus in templo Dei mistici sacramenti ministeria explebantur. Hii grece diacones, ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et
Abbreviated transcription (Latin):
diebꝰ filo depoĩto pilleũ impone¬
but pro sacerdocii eminenta.
Preb̾ grece. latine senior int̾p̃¬
tatur nõ pro etate. uł decrepita
senectute. S ꝓpt̾ honorẽ ⁊ cligni¬
tate ꝙͣ acceperũt p̾b̾ri noĩantur¬

Expanded text:
diebus filo deposito pilleum inponediebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ efficit sacerdotes ⁊ leuitas
Ipẽ eĩ ordines eccłiasticos chispo¬
nit. Ip̃e qd unꝰ qͥsq fac̾e deb̾at
ostendit. Aute aũt pontifices
et reges erant. Nam maioꝵ h
erat ꝯsuetudo ut rex eẽt ⁊̃ sac̾¬
dos uł pontifex. Uñ ⁊ romani ĩ¬
peratores pontifices clicebant᷑
utis ami mentis appellatus cuiꝰ
significatõ młtiplex est: Nam
modo sacerdote mͦ ꝓpħa signi¬
ficat. mͦ poetam. Antistes sacer¬
dos clictus ab eo qd̾ añ stat. p̾mꝰ
ẽ enĩ in orcline eccłie et suprase
nullũ ħt. Sacerdos aũt ħt ꝯpoĩ¬
tũ nom̃ ex greco ⁊ latmo qͣsi sa¬
ctũ clans. Sicut enĩ rex a regẽdo
ita saçerdos a sacrificando uoca¬
tꝯ ẽ. C onsecrat enĩ ⁊ scĩficat. Sa¬
cerdotes aũt gentiliũ: flamines
dicebantur. Hii n capite h̾e bant
pilleũ in quo erat breuis uirga
ligare ceperũt. Nã nudis eos pe
uitus capitib inced̾e uefas erat
Uñ a filo quio utebant᷑ flamines
dicti st̃ qͣsi flamines. Uerũ festis

Expanded text:
tas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo prophetam significat, modo poetam. Antistes sacerdos dictus ab eo quod ante stat. Primus est enim in ordine Ecclesiae, et supra se nullum habet. Sacerdos autem notum ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga ligare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis
Abbreviated transcription (Latin):
deportandis cereis. qͣndo legenq
est cuͣngliũ aut sacrificiũ offere¬
clũ. Tunc enĩ accẽdũtur lumui¬
ria ab eis et deportant᷑ nõ adesi¬
gandas tenebras clũ sol eod̾ tẽ¬
pore rutilet. S ad signũ leticie ⁊¬
monstrãdũ. ut sb̾ typo lumins
corporał illa lux ostendat᷑. de qͣ in

Expanded text:
rtandis cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur de qua in
Abbreviated transcription (Latin):
radiis illumina¬
ri. Uñ et eclipsim patitur: si
int̾ ip̃am et solem ubra t̾re in¬
terueniat. Sol enĩ illi loco su¬
ꝑior est. Hinc eueuit ut qũ¬
ut qñ sb̾ illo est parte suꝑiore
luceat. Inferiore u̾o ꝙͣ ħt ad tͥ¬
ras obscura sit.
Tertia cdimidia ħt ita
Qĩta iterũ dimidia ex inaio
Septima bicornis est ita
Septima aũt seinis ⁊ uicesima
sccła sens: In suo orbe medie
st̃. Cetere aũt proportioues st̃
lud: uit deficientẽ et nas¬
centem lunaz. Est aũt tri¬
gesima clies qua luna nõ lu¬
cet. que id̾o tũc uideri nõ põt qr
soli ꝯiũcta obscuratur. S eod̾
momẽto renascens paulatim
ab eo recedendo uidetur.

Expanded text:
radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. Tertia dimidia habet ita. uinta iterum dimidia ex maioreSeptima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt. Ceterae autem pro polud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem tricesima dies qua luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli conjuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
in mũdo meniũt a głia suꝑna semet¬
ip̃os abscindũt: multis cõsilioꝵ argu¬
mentis infidiatur eis dẏabolus ĩ acqͥ¬
rendo płurinia qui in pancs et modi¬
cis nouenĩt ẽẽ ꝯtempti. Opponit igitꝰ
nisq sufficiant. q̃tmꝰ hus blandimẽ¬
tis intentõne bone teuotõnis sbuer¬
tat. Atq in terrenis lucis deceptum¬

Expanded text:
in mundo metuunt, a gloria superna semetin mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse contenti. Opponit igitur nisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis luc
Abbreviated transcription (Latin):
lectamentis mũdi ꝓuocat qui cos il¬
mor rp̃i: s reuocat cupidicas seculi
Qͥ promde obliuscuntur uoti: qr ca¬
puntur illecebris uanitatis. Quecũ¬
q mens procellis huiꝰ m̾odi inuolius
lignũ ꝯscende crucis ut amari: id ẽ atẽ¬
pestate huiꝰ scłi libens nam nullꝰ te a
tauerit. Nttroater enĩ in liscussione
diumi iudicii arguendi sũt: qui qd̃
do a uoluptutib mũdi conanti redire
mũdi: ei qui dormitans cxurg̾e cona¬
tur: et sopore sõpuicepͥmitur. Ille cĩ
ad bonũ nouit redire et uoluptatur
fascib nõ sinitur: iste meliꝰ elegit ui¬
gilare: s soporis torpore tenetur. A bo¬
no in deteriꝰ lapsos supͣ curbones fri¬
gidos fien ignores. qr per torporez
mentis ab ignecaritatis dei extincti
sunt: et per mũdi appetitũ aluce su¬
perne illuminatõnis pͥnati ingre¬
dine pcc̃oꝵ fuscuntur: Qͥdam intẽ¬
tõnẽ bone operatõnis metu extĩgt̃
mopie nec ꝑmittũtur infirma mẽ¬
te desiterata conspic̾e̾ qui cũ indige̾

Expanded text:
s mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a taverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod do a voluptatibus mundi conanti redire saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere
Abbreviated transcription (Latin):
rem nõ potint retiuere ab humilita¬
tisculmine sb̃trabat et ꝑ subie tũo¬
dias et mag̾ in bonis operib cordis
deb adhibe̾ cautelam ne ꝑ uanã głi¬
na ammittat: que recte agendo ob¬
tiuu̾at.¬

Expanded text:
re non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumodias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam glorina amittat quae recte agendo obtinuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Estes qͥsq añ uidiciũ sibi
placitis alligat. necui pꝰca
sit liberũ aut clissimulare. aut
sb̃trahere se. Uñ et alligati ap¬
pellantur. Item testes clicti qd̃
testam̃tũ adhibere solent. si¬
cut signatores qd testam̃tũ sig¬

Expanded text:
s quisque ante iudicium sibi placitis alligat, ne cui sit postea liberum aut dissimulare aut subtrahere se; unde et alligati appellantur. Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum sig
Abbreviated transcription (Latin):
cice: lr̃e ꝯmunes existũt qͣs libra¬
rii et calculatores secunt᷑. Quaꝵ
clisciplina uelud q̃tũ gramatice
artis infancia est. Unde et eam
Aitt̾e aũt st̾ inclices teꝵ. signa

Expanded text:
e communes existunt quas librarii et calculatores sequuntur, quorum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est. Unde et eam Litterae autem sunt indices rerum, signa
Abbreviated transcription (Latin):
clitũ est scutũ eqͥtũ. ¶ Scutũ. appes¬
latũ: eo qd̾ a seexcuciat teloꝵ ictũ.
Ut enĩ telis resistat᷑. clipeꝰ añ fertur¬
¶ Umbo scuti pars mecha: qͣi umi
bilicꝰ. ¶ Ancile uocatur scutũ breue
gerebat. & ancile dictũ ab ancisiõe
qd̾ sit ab oĩ ꝑte ueld̾ ancisũ ⁊ rotũ¬
qd̾ ab omĩ ꝑte recisũ. Quaq notes
ocłis angłs omĩs ab est. ¶ Peltũ
scultũ breuissimũ ĩ mod̾ lime me¬
ro puro et trecenta pelta ex au¬
ro ꝓluto. ¶ Scetra: scutũ loreuz
sñ ligno quo utũt᷑ affri ⁊ mauri
Parnia leuia arma. qͣiͣ paruũ clipe¬
ũ. Dicitur aũt et testudo. Scutũ
ua ĩ moclũ testudinis sit.Clipeꝰ ẽ
et testudo scutoꝵ conexio ciuuata
in testudinis moclũ. Nãq ĩ armo¬
rũ gn̾ibꝰ milites ⁊̃ ab aĩalibꝰ noĩa
.xii. de loricis
orica uocat᷑: co qd̾ loris careat
soł enĩ circuł ferreis contexta
est. ¶ Scama ẽ lorica ferrea ex lã¬
minis ferreis. aut ex eris cõcatena¬

Expanded text:
itum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. Ancile vocatur scutum breve gerebat. Et ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac rotuquod ab omni parte recisum: quaque notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mero puro et trecentas peltas ex auro probato.' Scetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri et Mauri. Parma levia arma, quasi parva, non clypeum. Dicitur autem et testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animalibus nomina .' De loricis . Lorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatena
Abbreviated transcription (Latin):
braulioni ep̃o: u̾sidorus En
tͥ sicut pollicitꝰ sum misi opus
de origine qͣpdã reꝵ ex ueteris
lectonis recordatre collectũ acq
ita in qͥbꝰda locis. adnotatũ si¬
cuti existit ꝯsc̾ptũ. stilo maioꝵ¬

Expanded text:
Braulioni episcopo, Isidorus. En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum stylo majo
Abbreviated transcription (Latin):
dictus: qd̾ aues ibi suꝑuolare
nõ possũt. Nam antca siluaꝵ
densitate sic ambiebat᷑: ut ex¬
alantes inde ꝑ angustias. aqiue
sulpliuree odor grauissimꝰ suꝑ¬
uolantes aues altu suo necaret
Qua rem augustꝰ cesar ĩtelli¬
gens: deiectus siluis expestilen¬
tib amena reddidit loca. Lacͦ
aũt idem et stagnũ. uͥ inmen¬
sa aqͣ ꝯuenit. Nam dictũ est
stagnũ: ab eo qd illic stat aqͣ ñ
decurrat.

Expanded text:
vocatus quod aves ibi supervolare vocatus quod aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ¶Noc et mare salmarun
Longitudo eius usq. ad zoaros
centũ qͥnqͣginta: usq ad uicinã¬
sodonu. Lacus tẏberiaclis ab opi¬
do tyberiatli uocatus: qd̃ qͦnda
herodes in honore tyberii cesariᷤᷤ
condidit. ¶Est aũt in uidea oĩ¬
b lacis salubrior. et ad sanita¬
te corpoꝵ quodãmͦ efficat᷑or cir¬
cuit stadia decez. ¶Genesar la¬
cus amplissimꝰ in iudea longi
tudine. c.ͫxl. extentłr stadus la¬
cib aura nõ uentis. s de se ip̃o
sibi excitat᷑. uñ et genesar clicit᷑
greco uocabulo qͣiͣ generas sibi
auraz. Deniq et ꝑ diffusiora
spicia locus freq̃ntib auris spi¬
rantibꝰ agitatur. uñ et spurior
haustus eiꝰ. et ad potand̾ dulas
et hił. ¶ E nacuis lacus italie in
qͥ lacus magnitudine sui tẽpesta¬
tes mutatur marmas. Lucrinꝰ
et aueruꝰ laci campanie st̃. Lu¬
crimis aũt dictus: qd olim ꝓpter
copia pisciũ uetigalia magna
prestabit. ¶ Auerirꝰ aũt lacus

Expanded text:
ne. Hoc et mare Salinarum ne. Hoc et mare Salinarum longitudo usque ad Zoaros centum quinquaginta usque ad uicina. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Judaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . 6. Genesar, lacus amplissimus in Judaea lontudine CXL extenditur stadiis, laauram non ventis sed per se ipsum sibi excreans, unde et Genasar, quasi geauram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae incius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus qa praestabat. Avernus autem lacus
Abbreviated transcription (Latin):
xuii. de lacis ⁊ staguis
ũt. aũt et q̃da maria. q̃ nõ
uõ miscentur occani fluctibꝰ
ut mari magno: ⁊ ch̃r lacꝰ et
sagna. L. icins est receptałm ĩ
quo aqͣ tetinetur nec miscet᷑ fluc¬
tibꝰ ut lacus asphati. ut lacꝰ benͣ¬
astagnos uocant. N. mi fontes
libũt᷑ in fluuiis. fluuia ĩ freta
cliscurrũt. Lacus stat nͨ ꝓfluit:
et dicto lacus: qͣsi aq̃ locus. Lacꝰ
isphalti. idez et mare mortuum
uocatũ: ꝓpt̾ qd nicħ gignit ui¬
uii. nich̾ recipit ex genere uiuẽ¬
cũ. Nam neq pisces ħt neq as¬
suetas aquis et letas mergencli
arte climersa: statim resiliunt
et ꝙͣuis uehement̾ illisa ꝯfestĩ
eycutiũt᷑. S neq ueq uẽtis mo¬
uetur resistente turbinbꝰ bitu¬
inine quo aqͣ om̃is stagnatur.
Neq naiigatonis paciẽs ẽ: qͥa
omĩa uita carencia in ꝓfinidũ
mergunt᷑. neq matheriã ullã
sustinet nͥ qd̾ bitumine illustra
tur. Iucernã accensa ferũt sr̃¬
natare extincto demergi lumi¬

Expanded text:
II. De lacis et stagnis. Sunt autem et quaedam maria, quae non miscentur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum, in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benastagna vocant. Nam fontes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit; et dictus lacus, quasi aquae locus. 3. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum, propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi nque 130 arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur; neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustitur: lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumi
Abbreviated transcription (Latin):
mus clñr maiores
recessꝰ maris. ut in mari÷
magno ionicus. in occano caspi¬
cus. indicus. ꝑsicus. arabicus qͥ
et mare rubrũ. qͥ oceano ascri¬
b̾r. Rubrũ aũt mare uocatũ
omĩs t̾ra que circũstat pelago
rubra est. & sangumeo ꝓxĩa
colori. id̾oq inde minium acu¬
tissimũ excerpitur. et alii co¬
lores quib pictura uanatur
Ergo cũ t̾ra hanc h̾eat naturã.
fluctib sb̃inde cliluit᷑ et qͥcqͥd
¶ Ob hoc ⁊ ĩ his littoribꝰ gemme
rubre inueniũtur. Lapilłꝰ eĩ
huiꝰ modi humo ĩuolutꝯ. cũ ĩt
ht & maris. Hoc mare in clnos

Expanded text:
us dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid  Ob hoc etiam in his littoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim ejusmodi humo involutus, cum inter em habet, et maris. Hoc mare in duos
Abbreviated transcription (Latin):
abruptũ ꝑ hoc nom̃ nũcupat
Est aũt artissimũ triũ milrũ
spaciũ ficilia ab italia cliuides
fabulosis infame monstris: auꝰ
hinc inde scilla et caribdis ostĩ¬
cłr ¶ Scillam accole saxũ mai
iinimẽs appellant simile cele¬
brate forme ꝓcul uidentib. uni
et monstiuosam spẽm fabule
lisi ibi fluctus latratꝰ uidenti
exprime. ¶Capclis dicta: quo
qugitibꝰ occultis nanes absorbe
sEst enĩ mare uerticosũ: et
tẽibi laniata naufragia ꝓfũ
renosa in mari loca. Sirtes ał
Mustuis a tracta nocari clicit: ꝙ
onis ad se trahant. et appropin¬
quia uadoso mari hereant. Hee

Expanded text:
abruptum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum trium milium spatio Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, cuius hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. Scyllam accolae saxum mari inminens appellant, simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstruosam speciem fabulae ia conlisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profutem sunt arenosa in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari h