comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de doceatur. Et si non do¬
cet᷑: nondũ negetur:. sed certe
uel dubitetur. Ita tamen. ut
carnem resurrecturã non du¬
bitetur: spiritale corpus futu¬
rum ex animali non dubite¬
tur⁊ corruptibile hoc ⁊ mor¬
tale hoc induere inmortalita¬
tem ⁊ incorruptionẽ non du¬
bitetur: ut in quod perue¬
nimus in eo ambulemus. Cer¬
te si nimis inquirendo in al¬
quo forte deuiamus. saltem
in creaturã non in creatorẽ
deuiemus. Conetur unusquisq
quantum potuerit corpus
conuertere in spiritũ. dum
tamen in corpus nõ conuer-¬
tat deym:¬

Expanded text:
de doceatur. Et si nondum dode doceatur. Et si nondum docetur, nondum negetur; sed certe vel dubitetur. Ita tamen ut carnem resurrecturam non dubitetur, spirituale corpus futurum ex animali non dubitetur, corruptibile hoc et mortale hoc induere immortalitatem et incorruptionem non dubitetur: ut in quod pervenimus, in eo ambulemus . Certe si nimis inquirendo in aliquo forte deviamus; saltem in creatura, non in Creatore deviemus. Conetur unusquisque quantum potuerit, corpus convertere in spiritum, dum tamen in corpus non convertat Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc ideo dixi. Mem̃tote.
quantũ potestis: ut ea discamꝰ
usqueqͦ inuenerimꝰ que nondũ
nouimus. Quod autẽ nouimꝰ
non opus est ut discamus. sed
anõ adiuuante doceamus. Nõ
ergo hoc ideo dixi: quia cari¬
nem negaui. sed quia que¬
renda sunt testimonia cla¬
riora. si forte poterint in¬
ueniri. Nam hoc quod pro¬
latum ẽ:. uidetis quale sit.
Pro nobis enim magis facit.
uel pro ipsa ueritate.uel
pro his qui quasi certo con¬
tendunt:ͥ carnẽ non uisu¬
ram omnino ullo modo deũ.
nec in resurrectione moͥtu¬
orũ. Nos hinc non conten¬
dimus. sed repetendoł acu¬
tos cõmemoramꝰ: tardis in¬
culcamus. Licet multis te¬
diosi simus. dicimus tamen.
Deus non uidetur in loco.
quia non est corpus quia
ubiq totus est: quia nõ in
parte minor. et in parte ma-¬
ior est. hoc firmissime tene¬
amus. S̾i aũt caro illa tan¬
tã accẽperit mutationẽ: ut
possit per eam uideri quod
ĩ uidetur in loco. omnino ita
sit. Sed querendum est. un¬

Expanded text:
Non hoc ideo dixi mementote quantum potestis, ut ea discamus, usquequo invenerimus, quae nondum novimus; quod autem novimus, non opus est ut discamus, sed Domino adjuvante, doceamus: non ergo hoc ideo dixi, quia carnm negavi; sed quia quaerenda sunt testimonia clariora, si forte poterunt inveniri. Nam hoc quod prolatum est, videtis quale sit. Pro nobis enim magis facit, vel pro ipsa veritate, vel pro his qui quasi certo contendunt, carnem non visuram omnino ullo modo Deum, nec in resurrectione mortuorum. Nos hinc non contendimus, sed repetendo acutos commemoramus, tardis inculcamus. Licet multis taediosi simus, dicimus tamen. Deus non videtur in loco, quia non est corpus; quia ubique totus est, quia non in parte minor, et in parte major est. Hoc firmissime teneamus. Si autem caro illa tantam acceperit mutationem, ut possit per eam videri quod non videtur in loco; omnino ita sit. Sed quaerendum est, un
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝰ. nemo dubitet. Sed utrũ in cor¬
pore dñm xp̃mꝰ. an sic̃ erat in pͥn¬
cipio uerbũ: ⁊ uerbũ erat apud
deũ. ⁊ ds̃ erat uerbũ. hinc ambi¬
git᷑. hoc querit᷑. Noli me urgere
uno testimonio. Cito cõfiteor. Uide¬
bit omĩs caro salutare dei. Dicũt
Sed usus ẽ xp̃s ⁊ in carne: nõ qͥdẽ
carne mortali : sed adhuc illa spi¬
ritalis mutatio caro dicenda ẽ:
qͥa ⁊ ipse post resurrectionẽ sic
dixit. uidentibꝰ ⁊ tangentibꝰ. Pal¬
pate ⁊ uidete: qͥa sp̃s̃ carnẽ ⁊ os¬
sa nõ habetꝰ. sic̃ me uidetis habe

Expanded text:
corpore Dominum Christum, an sicut erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hinc ambigitur, hoc quaeritur. Noli me urgere uno testimonio; cito confiteor: Videbit omnis caro salutare Dei. Dicunt Sed visus est Christus et in carne, non quidem carne mortali, si adhuc illa spiritualis mutatio caro dicenda est; quia et ipse post resurrectionem sic dixit videntibus et tangentibus, « Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non hab
Abbreviated transcription (Latin):
cũ angłis suis ad iudicandos ui¬
uos ⁊ mortuos: cũ audierĩt uocẽ
eiꝰ om̃s qͥ sũt in monum̃tis ⁊ ꝓces¬
serĩt. alii ad resurrectionẽ uite:
alii ad resurrectionẽ iudicii:. ip¬
sã formã uidebut quã ꝓ nob̾ sus¬
ciꝑe dignatꝰ ẽ. nõ solũ iusti: sed
etiã iniqͥ. Ali ad dexterã. alii ad
sinistrã. Qͥa ⁊ qͥ occider̃: uidebũt
in quẽ pupuger̃. U idebit gͦ omis
caro salutare dei. Corpꝰ ꝑ corpꝰ: qͥa
In uͦ corpore ueniet iudicaturus.
Sed ad dexterã positis. ⁊ in regnũ
celoꝵ missis: sic se demõstraturꝰ
ẽ. qͦmͦ iã in corpore uidebat᷑. et
tam̃ dicebat. Qui diligit me. di¬
liget᷑ a patre meo: ⁊ ego diligã
eũ. ⁊ manifestabo me ipsũ ill.
Hoc iudeus impiꝰ nõ uidebit. Tol

Expanded text:
suis ad judicandos vivos et mortuos, cum audierint vocem ejus omnes qui sunt in monumentis, et processerint alii ad resurrectionem vitae, alii ad resurrectionem judicii , ipsam formam videbunt, quam pro nobis suscipere dignatus est, non solum justi, sed etiam iniqui, alii ad dexteram, alii ad sinistram; quia et qui occiderunt, videbunt in quem pupugerunt . Videbit ergo omnis caro salutare Dei. Corpus per corpus: quia in vero corpore veniet judicaturus. Sed ad dexteram positis, et in regnum coelorum missis, sic se demonstraturus est, quomodo jam in corpore videbatur: et tamen dicebat, Qui diligit me diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo me ipsum illi . Hoc Judaeus impius no
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiꝰ ẽ in celo. dimidiꝰ in t̾ra. R ã
aer iste si implet celũ ⁊ trã. pars
aqua implet. implet qͥdẽ spaciũ
quo capit᷑:. sed dimidia ẽ in dimi¬
dio spacio: dimidia in alio dimi¬
dio. tota in toto. Nõ ẽ tale aliqͥd ds̃.
Hoc omino noli dubitare. qm̃ nõ
ẽ corpꝰ ds̃. Per spacia diffundi. lo¬
cis capi: habere partes dimidias :
tercias : qͣrtas ⁊ totas. corpoꝵ ꝓpͥũ
ẽ. Nichil tale ds̃: qͥa ubiq totꝰ ẽ.
Nõ alibi dimidiꝰ : ⁊ alibi alio dimi¬
dio cõstitutꝰ. sed ubiq totꝰ. Implet
celũ ⁊ t̾rã: sed totꝰ ẽ in celo. totus
in t̾ra. In pͥncipio erat uerbũ. Ut

Expanded text:
dimidius est in coelo, dimidius in terra. Nam dimidius est in coelo, dimidius in terra. Nam aer iste si implet coelum et terram; pars aqua implet, implet quidem spatium quo capitur; sed dimidia est in dimidio spatio, dimidia in alio dimidio, tota in toto. Non est tale aliquid Deus. Hoc omnino noli dubitare, quoniam non est corpus Deus. Per spatia diffundi, locis capi, habere partes dimidias, tertias, quartas, totas, corporum proprium est. Nihil tale Deus; quia ubique totus Deus: non alibi dimidius, et alibi alio dimidio constitutus; sed ubique totus. Implet coelum et terram: sed totus est in coelo, totus in terra. In principio e
Abbreviated transcription (Latin):
nos uidere nõ possumꝰ. ille potuit
⁊ intrare. Nemo dicat. Hoc qͥdẽ po¬
niit: sed dñi corpꝰ. Nũqͥd cõtinuo
etiã meũ poterit: E hinc accipe
ab spũ qͥ de apło loquebat᷑: plenã
securitatẽ. Se ipso qͥppe dno dictũ
ẽ. Qͥ transfigurabit corpꝰ humilita¬
tis nr̃e: cor forme corpori głe sue. Ne¬
isto gͦ tali corpore. de huiꝰ corporis
tanta facilitate. tanta celeritate:
tanta sanitate: nichil temere ac
p̾sum̃ter definire auderit humana
fragilitas. Quales erimꝰ: sciemꝰ cũ
fuerimꝰ. Ante quã simꝰ. temerarii
nõ simꝰ: ne illud nõ simꝰ. Querit ali¬
qͣndo humana curiositas: ⁊ dic̃ sibi.
Putamꝰ ne ꝑ illud spiritale corpꝰ uide¬
bimꝰ deũͦ. Cito qͥdẽ responderi po
test. In loco nõ uidet᷑ ds̃. ꝑ partes
nõ uidet᷑ ds̃ : spaciis diffus. in t̾̃ual¬
lisq separatꝰ. nõ uidet᷑ ds̃. Quãuis
impleat celũ ⁊ terrã : nõ ideo tam̃

Expanded text:
nos videre non possumus, ille potuit nos videre non possumus, ille potuit et intrare. Nemo dicat, Hoc quidem potuit, sed Domini corpus; numquid continuo etiam meum poterit? Et hinc accipe ab Spiritu, qui de Apostolo loquebatur, plenam securitatem. De ipso quippe Domino dictum est: Qui transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae isto ergo tali corpore, de hujus corporis tanta facilitate, tanta celeritate, tanta sanitate, nihil temere ac praesumenter definire audeat humana fragilitas. Quales erimus, sciemus cum fuerimus. Antequam simus, temerarii non simus, ne illud non simus. Quaerit aliquando humana curiositas, et dicit sibi: Putasne per illud spirituale corpus videbimus Deum? Cito quidem responderi poidetur Deus, per partes non videtur Deus, spatiis diffusus intervallisque separatus non videtur Deus. Quamvis impleat coelum et terram, non ideo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
paranda sũt. Celeriꝰ mouet᷑ caro¬
ista in ambulando: quã formata
ẽ. quã nutrita ẽ. quã creuit.⁊ quã
ad habitũ iuuenilẽ ꝑuenit. inte¬
grãq etatẽ ⁊ staturã ꝑcepit. Cele.¬
riꝰ mouet᷑ in ambulando.: quã hoc
in illa fiat. Porro aũt resurrechio
siet in ictu ocłi. Quanta erit cele¬
ritas mouendi: si tanta potuit re¬
surgendi: Laniata sut̃ corpora a
seuientibꝰ. Toto licet mũdo dissi¬
pent᷑ membra mortuoꝵ. ꝑ totã
t̾rã cineres disꝑgant᷑. de toto tã
grandi sinu. totũ qͦd sparsũ ẽ in
ictu ocłĩ reparatur Miram᷑ radie¬
nrõꝵ qͥ fundunt᷑ ex ocłis nimiã
qͣndã ⁊ nisi expirem᷑ incredibile e¬
leritatẽ: mirabilior ẽ in corpõe
qͦo futurũ ẽ spiritali facilitas. In
sctu qͥdẽ ocłi resurget. Sed dñs nr̃
qͦd radiꝰ ocłĩ nr̃i nõ potestꝰ. corpꝰ etrã
ꝑclaustra traiecit. Post resurrectio¬
nẽ in loco uno cõstitutis discipłis suisꝰ.
subito apparuit ostiis clausis. Qua

Expanded text:
caro in ambulando, quam formata est, quam nutrita est, quam crevit, quam ad habitum juvenilem pervenit, integramque aetatem et staturam percepit: celerius movetur in ambulando, quam hoc in illa fiat. Porro autem resurrectio fiet in ictu oculi: quanta erit celeritas movendi, si tanta potuit esse resurgendi? Laniata sunt corpora a saevientibus: toto licet mundo dissipentur membra mortuorum, per totam terram cineres dispergantur; de toto tam grandi sinu totum quod sparsum est in ictu oculi reparatur. Miramur radiimiam quamdam, et nisi experiremur, incredibilem celeritatem: mirabilior est in corpore, quod futurum est, spirituali facilitas. In ictu quidem oculi resurget: sed Dominus noster, quod radius oculi nostri non potest, corpus etiam per claustra trajecit. Post resurrectionem in loco uno constitutis discipulis suis, subito apparuit ostiis clausis . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis. Sic̃ immortalis sẽꝑ. sic̃
incorruptibilis sẽꝑꝰ. ita ⁊ inuisibilis
sẽꝑ. Si mutat᷑ inuisibilitas: metu¬
endũ ẽ ne mutet᷑ immortalitas.
Puto ꝓpt̃ea ipse apłs imiisibilẽ in
medio posuit: int̾ immortalẽ ⁊
incorruptibilẽ. Se qͦ ambigi pote¬
offendere in creaturã:⁊ offendere
in creatorẽ. Certe qͣlitates creatu¬
raꝵ disserendo queramꝰ:⁊ si in
aliqͦ fallim᷑ in qͦd ꝑuenimꝰ in eo
ambulemꝰ. Tuc̃ enĩ siqͥd alit̃ sapimꝰ.
l hoc nob̾ ds̃ reuelabit᷑. Unde hes-¬
t̃no die duitiꝰ disputauimꝰ. Beati
mundicordes: qm̃ ipsi deũ uidebũt.
Nos mundandis cordibꝰ modis om̃ibꝰ
instemꝰ: om̃i conatu inuigilemꝰ.
omiĩ p̃ce qͣntũ possumꝰ impetremꝰ:
ut cor mundemꝰ. ꝑsi de his que
forinsecus sũt cogitamꝰ: mundate
ait que intꝰ sũt:⁊ que foris sũt mun

Expanded text:
ptibilis. Sicut immortalis semper, sicut incorruptibilis semper; ita et invisibilis semper. Si mutatur invisibilitas, metuendum est ne mutetur immortalitas. Puto, propterea ipse Apostolus invisibilem in medio posuit, inter immortalem et incorruptibilem. De quo ambigi poteoffendere in creaturam, et offendere in Creatorem. Certe qualitates creaturarum disserendo quaeramus, et si in aliquo fallimur, in quod pervenimus in eo ambulemus. Tunc enim si quid aliter sapimus, et hoc nobis Deus revelabit . Unde hesterno die diutius disputavimus. Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Nos mundandis cordibus modis omnibus instemus, omni conatu invigilemus; omni prece, quantum possumus, impetremus, ut cor mundemus. Et si de his quae forinsecus sunt cogitamus: Mundate, ait, quae intus sunt, et quae foris sunt mun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdito spacio amittit᷑ uisio: hoc gͦ
dico. qm̃ tales ocłi qͥ nõ nisi ꝑ int̾¬
ualla ⁊ spacia locoꝵ uidẽt qͥcqͥd ini¬
dent:  nec nuc̃ possũt uidere deũ.
nec tuẽ poterũt: qͥa ille nõ ẽ in lo¬
co. Aut gͦ aliud erit qͦd uidere nõ¬
possint.⁊ qͦd in loco uideri nõ potest:
aut si manebit in eis nõ posse iii¬
dere nisi in loco. nõ uidebũt eũ
qͥ nõ ẽ in loco. Hoc aũt donec de¬
spiritali corpore diligentiꝰ reqͥrat᷑.
qͦd aut intelligat᷑ aut recte credat᷑.
teneamꝰ corpꝰ resurrecturũ: tene¬
amꝰ formã corporis nr̃i hãc futurã.
quã uel xp̃s exhibuit. uel in oc.¬
culto ꝓmisit. Teneamꝰ corpꝰ spirita¬
le futurũ. nõ animale sic̃ nĩc est.
Euident᷑ enĩ exp̃ssũ ẽ: ⁊ cõtradiciñ
potest. Seminat᷑ corpꝰ animale. suł¬
get corpꝰ spiritale. Teneamꝰ patrẽ¬

Expanded text:
amittitur visio: hoc ergo dico, quoniam tales oculi, qui nonnisi per intervalla et spatia locorum vident quidquid vident, nec nunc possunt videre Deum, nec tunc poterunt, quia ille non est in loco. Aut ergo aliud erit quod videre possint, et quod in loco videri non potest: aut si manebit in eis non posse videre nisi in loco, non videbunt eum qui non est in loco. CAPUT spirituali corpore diligentius requiratur, quod aut intelligatur aut recte credatur, teneamus corpus resurrecturum, teneamus formam corporis nostri, hanc futuram, quam vel Christus exhibuit, vel in occulto promisit. Teneamus corpus spirituale futurum, non animale, sicut nunc est. Evidenter enim expressum est, et contradici non potest: Seminatur corpus animale, resurget corp
Abbreviated transcription (Latin):
deũ.⁊ ds̃ erat uerbũ. Hoc erat
in pͥncipio. apud deũ. Smĩa ꝑ ipsũ
facta sut̃. ⁊ sine ipso factũ ẽ nichil.
Q paulo post. Et lux luxit in tene¬
bris. Iste unigenitꝰ totꝰ manens apud
patrẽ. totꝰ lucet in tenebris : totꝰ
in celo totꝰ in t̾ra. totꝰ in uirgine:
totꝰ in infante: nõ alternis tẽporibꝰ.
tãquã de loco in locũ migrando.
Nã ⁊ tu totꝰ es in domo tua. ⁊ totꝰ
in eccła. Sed qͣndo in eccła: nõ in
domo tua. qͣndo in domo tua. ñ
i eccłia. Nõ gͦ ille sic totꝰ in celo
totꝰ in t̾ra. totꝰ in uirgine. totꝰ in
infante: ut aliud nichil cõmemo¬
rẽ: qͦn migrando de celo in trã
de t̾ra in uirginẽ: de uirgine
in infantẽ: sed ubiq simul totus.
Nõ enĩ qͣsi aqua refundit᷑. aut qͦsi t̾ra
molimine separat᷑ atq transfert᷑.
Quando totꝰ in t̾ra ẽ: celũ nõ deserit.
Sed ⁊ cũ celũ implet. a t̾ra nõ rece¬

Expanded text:
erbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et paulo post, Et lux lucet in tenebris . Iste unigenitus totus manens apud Patrem, totus lucet in tenebris, totus in coelo, totus in terra, totus in Virgine, totus in infante; non alternis temporibus tanquam de loco ad locum migrando. Nam et tu totus es in domo tua, et totus in ecclesia: sed quando in ecclesia, non in domo tua; quando in domo tua, non in ecclesia. Non ergo ille sic totus in coelo, totus in terra, totus in Virgine, totus in infante ut aliud nihil commemorem, quasi migrando de coelo in terram, de terra in Virginem, de Virgine in infantem, sed ubique simul totus. Non enim quasi aqua refunditur, aut quasi terra molimine separatur atque transfertur. Quando totus in terra est, coelum non deserit: sed et cum coelum implet, a ter
Abbreviated transcription (Latin):
ni docenti: sed ei qͥ ꝑ hominẽ do¬
cet ingratꝰ ero. Absit aũt ut da¬
tor grẽ me eẽ ꝑmittat ingratũ.
hoc tantũ dieo: qͥa ocłi qͥ ꝑ int̾ualla
locoꝵ uident qͦd uident: id ẽ ut
spaciũ sit int̾ uidentẽ ⁊ illud qͦd

Expanded text:
ni dicenti, sed ei qui per hominem doni dicenti, sed ei qui per hominem docet, ingratus ero. Absit autem ut dator gratiae, me esse permittat ingratum. Hoc tantum dico, quia oculi qui per intervalla locorum vident quod vident, id est, ut spatium sit inter vid
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ substantiã que nõ uidet᷑ in loco.
poter̃ uel tũc corporales ocłĩ inde¬
reͥ cũ fuerit corpꝰ spiritale. si poter̃
aliqͣ ui occulta : aliqͣ ui mexꝑta ⁊
prorsus incognita: nec ulla estima¬
tione ꝑcepta. si poter̃ possint. Qcł̃is
enĩ uidemꝰ. nõ nris ocłis inuidemꝰ.
Tantũ nõ conem᷑ deũ ꝑducere ad lo¬
cũ nõ conem᷑ deũ includere in lo¬
co:ͥ nõ conem᷑ cdeũ ꝑ spacia locoꝵ
qͣsi aliqͣ mole diffundere. nõ au¬
deamꝰ hoc: nõ cogitemꝰ. Maneat
substantia diuinitatis. in sua ⁊ ꝓ¬
pͥa dignitate. Nos certe quã possu¬
mꝰ in meliꝰ mutemꝰ. nõ deũ in de¬
teriꝰ cõmutemꝰ. Naximie qͥa defini-¬
uenimꝰ: aut nõdũ inuenimꝰ. Nã
neq hoc audeo p̃sumere: nõ in ea
ẽẽ qͦd ualeat inueniri. Aut nõ ẽ
aut latet. aut me latet. Siqͥd in
alterutrã partẽ potuerit ab aliqͦ
inueniri: libenter accipio. ⁊ me
instructũ nisi grãs egero. nõ homi¬

Expanded text:
Si ergo substantiam, quae non videtur in loco, poterunt vel tunc corporales oculi videre, cum fuerit corpus spirituale; si poterunt aliqua vi occulta, aliqua vi inexperta et prorsus incognita, nec ulla aestimatione percepta, si poterunt, possint. Oculis enim videmus, non nostris oculis invidemus. Tantum non conemur Deum perducere ad locum, non conemur Deum includere in loco, non conemur Deum per spatia locorum quasi aliqua mole diffundere; non audeamus hoc, non cogitemus. Maneat substantia divinitatis in sua et propria dignitate. Nos certe, quam possumus, in melius mutemus, non Deum in deterius commutemus. Maxime quia definivenimus, aut nondum invenimus. Nam neque hoc audeo praesumere, non in ea esse quod valeat inveniri. Aut non est, aut latet, aut me latet. Si quid in alterutram partem potuerit ab aliquo inveniri, libenter accipio, et me instructum nisi gratias egero, non homi
Abbreviated transcription (Latin):
gans xp̃mꝰ. negat᷑ a xp̃o. Qui negaue¬
rit me inqͥt corã hominibꝰ: negabo
eũ corã pritre meo qͥ ẽ in celis. Ecce
negaret: qͥescerẽt illi tortores: et
uulnerato animo. sanũ eẽt corpꝰ.
Immo occiso animo: uiueret corpus.
Quid ꝓdesset in et̃nũ̃ mortuo : bre¬
uis corporis uita : Heniret dies quã
cõmemorat dñs: qͣndo om̃s qͥ in
monum̃tis sũt audient uocẽ eiꝰ.
iꝓcedẽt. Sed cũ magna differen

Expanded text:
m, negatur a Christo. Qui negaverit me, inquit, coram hominibus, negabo eum coram Patre meo qui est in coelis . Ecce negaret, quiescerent illi tortores, et vulnerato animo sanum esset corpus; imo occiso animo, viveret corpus: quid prodesset in aeternum mortuo brevis corporis vita? Veniret dies, quam commemorat Dominus, quando omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus, et procedent: sed cum magna diff
Abbreviated transcription (Latin):
bene fecer̃ inqͥt. in resurrectionẽ
retionẽ iudicii Cũ dicit om̃s qͥ in
monum̃tis sũt: ꝓcul dubio ma¬
nifestat corpoꝵ resurrectionẽ.
Iudiciũ aũt cũ audis. ne tibi tan¬
quã de tẽporali iudicio blandia¬
ris: ponit᷑ iudiciũ.⁊ ꝓ pena eĩna.
Scd̃m hoc dictũ ẽ. Guii aũt nõ cre¬
dit: iã iudicatꝰ ẽ. Hec gͦ differen¬
da separatura ẽ iustos ab miustis⁊
fideles ab infidelibꝰ: cõfessores a
negatoribꝰ: amatores uite ꝑiture:
ab amatoribꝰ uite et̃ne: separat᷑a
illa discretio. R ĩbũt iusti in uitã
et̃nã: impii uͦ in ignẽ et̃nũ. Ibi cũ¬

Expanded text:
tionem rectionem judicii . Cum dicit, Omnes qui in monumentis sunt, procul dubio manifestat corporum resurrectionem. Judicium autem cum audis, ne tibi tanquam de temporali judicio blandiaris; ponitur judicium pro poena aeterna. Secundum hoc dictum est, Qui autem non credit, jam judicatus est . Haec ergo differentia separatura est justos ab injustis, fideles ab infidelibus, confessores a negatoribus, amatores vitae periturae ab amatoribus vitae aeternae; separatura est illa discretio. Et ibunt justi in vitam aeternam, impii vero in ignem aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝓsit ei cui donat᷑. quã ei
de quo dectur. Sic heliã sc̃m. ds̃
dei ⁊ omĩpotentia defecerat. ut
sẽꝑ sic pasceret. Mitit᷑ tam̃ pas¬
cendus ad uiduã: nõ qͥa nõ erat
quomͦ dei seruus aleret᷑. fed ut
fidelis uidua benedictionẽ mere¬
ret᷑. Prestigt gͦ scoꝵ corpora ecch̃is
suis. ad memorias orationũ. nõ
ad głas martyrũ. Illi enĩ habẽt
integrã głam suã. apud creatorẽ
suũ. Nec ipsi corpori aliqͥd ii¬
mẽt. qm̃ nõ ẽ qͦd timeãt. Mags
si parcãt corpori. nocẽt ⁊ corpori.
Si aũt ꝑ fidẽ nõ parcãt corpori.
p̃stãt ⁊ corpori. Ecce hoc attendi.
te: ⁊ fidẽ urãm int̾rogate. Scõ
uincentiꝰ si formidine torm̃toꝵ nega¬
ret xp̃m:. uideret᷑ corpori peꝑcisse.
luadã aũt conditione mortali. corpore
solueret᷑. Quid ageret in resurrecti-

Expanded text:
atur, quam ei de quo datur. Sic Eliam sanctum Deus Dei et omnipotentia defecerat, ut semper sic pasceret. Mittitur tamen pascendus ad viduam : non quia non erat quomodo Dei servus aleretur, sed ut fidelis vidua benedictionem mereretur. Praestitit ergo sanctorum corpora Ecclesiis suis ad memorias orationum, non ad glorias martyrum. Illi enim habent integram gloriam suam apud Creatorem suum. Nec ipsi corpori aliquid timent, quoniam non est quod timeant. Magis si parcant corpori, nocent et corpori. Si autem per fidem non parcant corpori, praestant et corpori. te, et fidem vestram interrogate. Sanctus Vincentius si formidine tormentorum negaret Christum, videretur corpori pepercisse: quadam autem conditione mortali, corpore solveretur.
Abbreviated transcription (Latin):
CUUIS fidei certantẽ spec¬
stauimꝰ martyrẽ.⁊ ama¬
uimꝰ tortũ. inuisibilit᷑
pialchrũ. Qualis enĩ
decoris habebat spĩͥ cuiꝰ fuit ⁊
cadauer inuictũ: Bnm cõfessus ẽ
uiuus. inimicũ suꝑaruit ⁊ mortuus.
Quid putamꝰ fr̃s:. Quod istũ honorẽ
ꝓuidentia ⁊ cõsiliũ omĩpotentis
creatoris cũ etiã defucto corpou
detulit: martyri aliqͥd p̃stitit:
Quid enĩ. si nõ sepeliret᷑. Ignora¬
bat ille unde suscitaret᷑. Illi ⁊ in
uictoria corona. ⁊ in resurrecti.¬
one seruata ẽ uita et̃na. Sed
de corpore eiꝰ eccłẽ p̃stita ẽ cõsola¬
tionis memorra. Sic plerũq ds̃
de seruis suis p̃stat. seruis suis:

Expanded text:
culis fidei certantem exspectavimus Martyrem, et amavimus totum invisibiliter pulchrum. Qualis enim decoris habebat spiritum, cujus fuit et cadaver invictum? Dominum confessus est vivus: inimicum superavit et mortuus. Quid putamus, fratres, quod istum honorem providentia et consilium omnipotentis Creatoris cum etiam defuncto corpori detulit, Martyri aliquid praestitit? Quid enim? si non sepeliretur, ignorabat ille unde suscitaretur? Illi et in victoria corona, et in resurrectione servata est vita aeterna. Sed de corpore ejus, Ecclesiae praestita est consolationis memoria. Sic plerumque Deus de servis suis praestat servis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd fidei ur̃e in his que condidit
bonis bona dẽ estimetis. sed ut om̃i
creaturaꝵ specie ⁊ uniuerso mi¬
di huiꝰ ornatu. rationabilit᷑ ⁊ tẽꝑ¬
ant᷑ utamini.  ue enĩ uident᷑ sic̃
ait apłs.tẽporalia sũt: que aũt nõ
uident᷑. eterna sũi. Unde quia ad
p̃sentia sumꝰ nati. ad futura aut̃
renati. nõ tẽporalibꝰ dediti bonis.
sed eternis simꝰ intenti. Et ut spẽ
nrãm possimꝰ ꝓpius intueriꝰ. in ip¬
so sacram̃to natalis dnĩ cogitemꝰ
qͥd nature nr̃e grã diuina contu¬
lerit. Audiamꝰ apłm dicentẽ. Mor¬
tui enĩ estis. ⁊ uita urã abscondita

Expanded text:
aliquid fidei vestrae in his quae Deus aliquid fidei vestrae in his quae Deus bonus bona condidit aestimetis; sed ut omni creaturarum specie et universo mundi hujus ornatu rationabiliter et temperanter utamini. Quae enim videntur, sicut ait Apostolus, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna sunt. Unde quia ad praesentia sumus nati, ad futura autem renati; non temporalibus bonis dediti, sed aeternis simus intenti. Et ut spem nostram possimus propius intueri, in ipso sacramento natalis Domini cogitemus quid naturae nostrae gratia divina contulerit. Audiamus Apostolum dicentem: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ m dies ⁊ in annos:⁊ fuit in firma¬
maginẽ dei. Que ⁊s si in adaĩ corrup¬
ta. in xpõ tam̃ est reformata. Ute¬
re quomꝰ utendũ est uifibilibꝰ cre¬
aturis: sicut uteris terra. mari.
celo. aere. fontibꝰ atq fluminibꝰ. Et
quicqͥd in eis pulcͥrũ atq mirabi¬
le est: refer ad laudẽ ⁊ głam condi¬
toris. Noli eẽ deditꝰ illi lumini: quo
uolucres et serpentes. quo bestie ⁊
pecudes. quo musce delectant᷑ ⁊ uer¬
mes. Lucẽ corporeã sensu tange cor¬
poreo: ⁊ toto m̃tis affectu illud ue¬
rũ lum̃ amplectere. qͦd illuminat
omnẽ honinẽ uenientẽ in hunc
mundũ.⁊ de quo dicit ꝓpħa. Acce¬
dite ad eũ ⁊ illuminamini: ⁊ uul
tus ur̃i non erubescent. Si enĩ tẽ¬
plũ dei sumꝰ.⁊ sp̃s dei habitat in
nob̾: plus ẽ quod fidelis quisq in
sua habet anima. quã qͦd mirat᷑
in celo. Nõ itaq  oc dilectissimi hoc
aut indicimꝰ aut suademꝰ. ut des¬
piciatis oꝑa deiꝰ. aut contrariũ

Expanded text:
 dies, et annos, et sint in firmaimaginem Dei ; quae, etsi in Adam corrupta; in Christo tamen est reformata. Utere quomodo utendum est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, coelo, aere, fontibus atque fluminibus; et quidquid in eis pulchrum atque mirabile est, refer ad laudem et gloriam Conditoris. Noli esse deditus illi lumini quo volucres et serpentes, quo bestiae et pecudes, quo muscae delectantur et vermes. Lucem corpoream sensu tange corporeo, et toto mentis affectu illud verum lumen amplectere quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et de quo dicit propheta: Accedite ad eum, et illumitus vestri non erubescent. Si enim templum Dei sumus, et spiritus Dei habitat in nobis; plus est quod fidelis quisque in suo habet animo, quam quod miratur in coelo. Non itaque vobis, dilectissimi, hoc aut indicimus, aut suademus, ut despiciatis opera Dei, aut contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ est. emmanuhel nan
ẽ nob̾cũ ds̃ sicut uerbũ qͦd cor
gestamꝰ. fit uox cũ in ore ꝓfersꝰ
nec tam̃ illud in hanc cõmutati:
sed illo integro ista in qua ꝓcedir
assumit᷑: ut et intus maneat qo
intelligat᷑. ⁊ foris sonet qͦd audii
sonũ erat in silentio. Atq ita ue¬
bũ cũ fit uox. nõ mutat᷑ in uocẽ
sed manens in m̃tis luce. ⁊ assuy
carnis uoce ꝓcedit ad audientẽ e
nõ deserit cogitantẽ. Nec cũ ipsa
uox in silentio cogitat᷑. que uela¬
ce est uel latine. uel lingue altes
cuiisribet: sed cũ ante omnẽ lu¬
guaꝵ diuerfitatẽ res ipsa que d¬
cenda ẽ. ad huc incubili cordis qu¬
dã modo nuda est intelligenti. qu
ut inde ꝓcedat loquentis uoce ui¬
titur. Ueruntam̃ utrũq hoc ⁊ qͥd
cogitat᷑ intelligendo:⁊ qͦd sonci
loquendo. mutabile atq disi¬
le ẽ. neq illud manebit cũ obl
fueris. neq hoc cũ silueris. Uers
aũt dĩ:: manet in eternũ: ⁊ ini¬
mutabilit̾ manet. R cũ carnẽ a

Expanded text:
est, Emmanue, natum est, nobiscum Deus . Sicut verbum quod corde gestamus, fit vox cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro ista in qua procedat assumitur, ut et intus maneat quod intelligatur, et foris sonet quod audiasonuerat in silentio; atque ita verbum cum fit vox, non mutatur in vocem; sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Non cum ipsa vox in silentio cogitatur, quae vel graecae est, vel latinae, vel linguae alterius cujuslibet: sed cum ante omnem linguarum diversitatem res ipsa quae dicenda est, adhuc in cubili cordis quodam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque hoc, cum silueris: Verbum autem Domini manet in aeternum, et incommutabiliter manet. C
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ mundus. Conditor ma¬
rie: natus ex maria. Filiꝰ dauid.
dñs dauid. Sem̃ abrahe: qͥ est ante
abraham. Factor terre. factus in
terra. Creator celi: creatꝰ sub celo.
Ipse est dies quã fecit dñs:⁊ dies
cordis nr̃i est ipse dñs. Ambulemꝰ
in eo.

Expanded text:
factus est mundus. Conditor Mariae, natus ex Maria: filius David, Dominus David: semen Abrahae, qui est ante Abraham: factor terrae, factus in terra: creator coeli, creatus sub coelo. Ipse est dies quem fecit Dominus, et dies cordis nostri ipse est Dominus. Ambulemus in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. głam quasi unigẽniti a pa¬
tre. In utraq gͦ natura idẽ est
dei filius. nr̃a suscipiensi ꝓpͥa
non amittens. In homine ho-¬
minẽ renouans. in se incõmu-¬
tabilis ꝑseuerans. Seitas enim
nec dei formã serui forma ui.¬
uit. Qa sũma ⁊ semprt̃na est¬
tia que se. ad humani geuers
inclinauit salutẽ. nos quidem
in suã gloriã transtulit. sed
erat esse nõ destitit. Unde ci
unigenitꝰ dei minorẽ se pan
confitet᷑. cuii se dicit equalem
ueritatẽ in se forme. utriꝰq u
monstrat. ut ⁊ humanã ꝓba
imparilitas. ⁊ diuinã decla¬
ret equalitas. Mazestati gͥ fili
dei corporea natiuitas nicbil a¬
tulit. nichil contulit. Quia suls¬
tantia incõmutabilis nec minui
potuit nec augeri. Quod enpi
uerbũ caro factũ ẽ. nõ hocl
nificat qͦd in carnẽ sit dei nu¬
tura mutata. sed qͦd a uerbo
in.unitatẽ ꝑsone sit caro sus¬
cepta. in cigus itiq nomine hi¬
mo totus accipit᷑. Cũ quo intra
uirginis uiscera scõ spũ fecum¬

Expanded text:
iam quasi unigeniti a Patre. In utraque ergo natura idem est Dei Filius nostra suscipiens, et propria non amittens, in homine hominem renovans, in se incommutabilis perseverans. Deitas enim,nec Dei formam servi forma violavit: quia summa et sempiterna essentia, quae se ad humani generis inclinavit salutem, nos quidem in suam gloriam transtulit, sed quod erat, esse non desistit. Unde cum unigenitus Dei minorem se Patre confitetur, cui se dicit aequalem, veritatem in se formae utriusque demonstrat: ut et humanam probet imparilitas, et divinam declaret aequalitas. Majestati igitur Filii Dei corporea nativitas nihil abstulit, nihil contulit; quia substantia incommutabilis nec minui potuit nec augeri. Quod enim Verbum caro factum est, non hoc significat, quod in carnem sit Dei natura mutata, sed quod a Verbo in unitatem personae sit caro suscepta; in cujus utique nomine homo totus accipitur, cum quo intra virginis viscera sancto Spiritu fecun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aut sol. uel qͥd ẽ luna: nisi usi¬
lis creature ⁊ corporee lucis elen¬
ta. Quoꝵ unũ maioris est clarita
aliud minoris ẽ luminis. Sic̃ eni
alia diurna alia nocturna sũt n¬
pora.ita diuersã in luminarim
qualitatẽ creator instituit. cur
tam̃ priꝰ quã hec fierent. ⁊ diel
ne solis officio: ⁊ noctes sine lure
ministerio p̃cessissent. S ed conten¬
iu  ũ ista ad faciendã hominis u¬
litatẽ: ut rationale animal nec
in distinctione mensiũ. nec ire¬
cursu annoꝵ. nec in dinumera¬
tione tẽpoꝵ falleret᷑: cũ ꝑ meqi¬
liũ horarũ impares moras.⁊ adl¬
similiũ ortuũ signa manifesta.
⁊ annos sol concluderet: ⁊ m̃ sel
luna renouaret. Quarto nãꝙ is

Expanded text:
sol, vel quid est luna, nisi visibilis creaturae et corporeae lucis elementa, quorum unus majoris claritatis, aliud minoris est luminis? Sicut enim alia diurna, alia nocturna sunt tempora, ita diversam in luminaribus qualitatem Creator instituit; cum tamen prius quam haec fierent, et dies sine solis officio, et noctes sine lunae ministerio praecessissent. Sed condebantur ista ad faciendam hominis utilitatem, ut rationale animal, nec in distinctione mensium, nec in recursu annorum, nec in dinumeratione temporum falleretur; cum per inaequalium horarum impares moras, et dissimilium ortuum signa manifesta, et annos sol concluderet, et menses luna renovaret. Quarto namque,
Abbreviated transcription (Latin):
nistis: ita cũ toto singuli rediretis.
nec tẽporibꝰ tendit᷑: nec morulis bre-¬
uibꝰ longisq uariat᷑: nec uocibꝰ texi¬
tur. nec silentio terminat᷑. qͣnto
magis hoc tantũ ⁊ tale uerbũ po¬
tuit et talẽ matris uterũ assũpto
corpore fecundare. ⁊ de sinu pa¬
tris nõ emigrare: Hinc ad ocłõs
humanos exire: inde m̃tes angłi¬
cas illustrare: Hinc ad t̾ras ꝓcede¬
re: in de celos excelsos excedere:
hinc homo fieri ͥ in de homines fa-
conuersũ ⁊ cõmutatũ ẽẽ in homi¬
nis filiũ: sed potiꝰ credamꝰ ⁊ nõ
consũpta diuiina.⁊ assũpta hu¬

Expanded text:
nistis, ita cum toto singuli rediretis. nistis, ita cum toto singuli rediretis. nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, inde coelos extendere? hinc homo fieri, inde homines faceconversum et commutatum esse in hominis filium: sed potius credamus et non consumpta divina
Abbreviated transcription (Latin):
hoc miram᷑ de uerbo der: cum
sermo iste quẽ ꝓminiꝰ ita liber
sensibꝰ influat. ut eũ ⁊ recipiat
⁊ nõ inctudat auditorͦ. Nam si¬
nõ reciꝑet᷑. neminẽ instruieret.
Srinduderet᷑. ad alios nõ ueniret.
Et utiq sermo iste uerbis sylla¬
bisq diuidit᷑. nec tam̃ ex eo tan¬
quã ex cibo uentris singulas par¬
ticulas tollitis.  sed om̃s totum
auditis:. totũ singuli capitis. Nec
timemꝰ dũ loquim᷑. ne totũ au¬
diendo unus absumat:. nec alter
possit habere qͦd sumat. Sed ita
uos attentos uolumꝰ. nulliꝰ aurẽ
mentẽꝙ fraudantes: ut ⁊ totũ sin¬
guli audiatis.⁊ totũ audiendũ cete¬
ris relinquatis. Neq hoc fit alternis
temporibꝰ : ut cũ sermo qͥ dicit᷑ ad
te primũ intrauerit. exeat a te ut
ad aliũ possit intrare: sed simul ad
om̃s uenit.:⁊ totus ad singulos ꝑue¬
nit : ut si totus memoria teneri de¬
buisset. sicut ad totũ audiendũ ue¬

Expanded text:
hoc miramur de Verbo Dei, cum hoc miramur de Verbo Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes ve
Abbreviated transcription (Latin):
Patris reuelaior: mratris creator.
filius dei de patre sine matre:
filiꝰ hominis de matre sine patre.
Magnꝰ dies angłoꝵ. paruus in die
hominũ. Uerbũ ds̃ ante omĩa tẽ¬
pora. uerbũ caro oportuno tẽpore.
Conditus sub sole: conditor solis.
hodiernũ diẽ consecrans de ut̃o
Natris. Ibi manens: hinc ꝓceders.
lfeclor celi ⁊ terre: sub celo ortus
in terra. In effabilit̃ fapiens. fapi¬
ent᷑ infans. Mundũ implens in
p̃sepi iacens. Sẏdera regens: ube¬
ra lambens. Ita magnꝰ in forma
dei. breuis in forma serui. ut nec
ista breuitate magnitudo illa.
minueret᷑: nec illa magnitudine
ista breuitas premeret᷑. Neq enĩ
quando bumana suscepit. oꝑa
diuina deseruit : nec attingere
a fine usq ad finem fortit᷑. ⁊ dis¬
ponere omĩa suauit̃ destitit. qͣn¬
do infirmitatẽ carnis indutus.
uirginali utero receptus ẽ non
inclusus: ut nec angħs subtra¬
heret᷑ sapientie cibus:⁊ nos gus¬
taremꝰ quã suauis ẽ dñs. Quid

Expanded text:
Patris revelator, matris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre sine patre: magnus dies Angeloruhominum. Verbum Deus ante omnia tempora verbum caro opportuno in tempore conditus. Sub sole hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis est
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitatiᷤᷤ hodierne dilec¬
tissimi uerus uenerator
ẽ ⁊ pius cultor. qͥ nec de incar¬
natione dnĩ aliquid falsum.¬
a nec de dertate aliqͥd sentit indignũ.
P aris enĩ periculi malũ est. si illi
aut nature nr̃e ueritas. aut pa¬
terne głe negat᷑ equalitas. Cũ gͦ
ad intelligendũ sacram̃tũ nati¬
uitatis xp̃i qua de matre uirgi¬
ne ẽ ortꝰ acedimus: abigat᷑ ꝓcul
terrenarũ caligo rationũ.⁊ ab
illuminato fidei oculo mundane
sapientie fumꝰ abscedat. Diuina
est enĩ auctoriritas cui credimꝰ.

Expanded text:
estivitatis hodiernae dilectissimi, verus venerator est et pius cultor qui 92 nec de incarnatione Domini aliquid falsum, nec de Deitate aliquid sentit indignum: paris enim periculi malum est, si illi aut naturae nostrae veritas, aut paternae gloriae negatur aequalitas. Cum ergo ad intelligendum sacramentum Nativitatis Christi, qua de matre Virgine est ortus, accedimus, abigatur procul terrenarum caligo rationum, et ab illuminatae fidei oculis mundanae sapientiae fumus abscedat; divina est enim auctoritas cui cre
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ maior me ẽ:⁊ ꝓpt̃ uerã formã
dei in qua ꝑmanebat. uerũ dixit
ego ⁊ pat̃ unũ sumꝰ. Exmaniuit
gͦ se apud homines nõ ita factus
quod nõ erat. ut nõ eẽt qͦd erat:
sed occultans qͦd erat. ⁊ demons¬
trans qͦd factus erat. Proinde qͥa
uirgo concepit et peꝑit filiũ: ꝓpt̾
manifestã serui formã puer natꝰ
ẽ nobis: quia uͦ dei uerbũ qͦd ma¬

Expanded text:
major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manifestam servi formam, Puer natus est nobis . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolemꝰ.Qui et si quidã forte crea-¬
torẽ potiꝰ pulchri luminis. quã ip¬
sũ lum̃ qͦd ẽ creatura uenerant᷑:
abstmnendũ tam̃ ẽ ab ipsa specie
huiꝰ officii. Quã cũ in nrĩs inue¬
nit qui deoꝵ cultũ reliquit: nõ¬
ne hanc secũ partẽ opinionis ue¬
tuste tanquã ꝓbabilẽ retentabit.
quã xpĩans ⁊ impiis uiderit ẽẽ
cõmunem : Abiciat᷑ gͦ a consue¬
tudine fideliũ damnanda ꝑuer¬
sitas: nec honor uni deo debitꝰ.
eoꝵ ritibꝰ qͥ creaturis deseruiũt
misceat᷑. Dicit enĩ scriptura di¬
nina. Onm deũ tuũ adorabs
illi soli seruies Et beatꝰ iob hom
sine querela ut ait dñs.⁊ com¬
nens se ab omĩ re mala. numqͥs
uidi inqͥt solem cũ fulgeret. ⁊ li¬
nã incedentẽ clare:. ⁊ letatũ ẽ o
meũ in abscondito. ⁊ osculatꝰ sim

Expanded text:
et dolemus. Quia etsi quidam forte creaet dolemus. Quia etsi quidam forte creatorem potius pulchri luminis, quam ipsum lumen, quod est creatura, venerantur; abstinendum tamen est ab ipsa specie hujus officii; quam cum in nostris invenit qui deorum cultum reliquit, nonne hanc secum partem opinionis vetustae tanquam probabilem retentabit, quam Christianis et impiis viderit esse communem? Abjiciatur ergo a consuetudine fidelium damnanda perversitas, nec honor uni Deo debitus, eorum ritibus, qui creaturis serviunt, misceatur. Dicit enim Scriptura divina: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Et beatus Job, homo sine querela, ut ait Dominus, et continens se ab omni re mala , Numquid vidi, inquit, solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est cor meum in abscondito,
Abbreviated transcription (Latin):
de stellaꝵ pendere effectibꝰ men-¬
tunt᷑. ⁊ qͦd est aut diuine uolun¬
tatis aut nr̃e: indeclinabiliũ dicũt
ẽẽ fatoꝵ. Que tam̃ ut cumulatiꝰ
noceant. spondent posse mutari:
si illis que aduersant᷑ syderibus
supplicet᷑. Unde cõmentũ impiũ
sua ratione destruit᷑ Quia si p̃dicta
nõ ꝑmanent. nõ fata metuenda¬
fũt. si ꝑmanent:. nõ sũt astra uene¬
randa. De talibꝰ institiitis etiã illa
generat᷑ impietas: ut sol in incho¬
atione diurne lucis exsurgens. a
quibusdã insipientioribꝰ de locis
eminentioribꝰ ad oret᷑. Quod nõmil¬
li etiã xpĩani adeo se religiose face¬
re putant: ut priꝰ quã ad beati pe
ratis gradibꝰ quibꝰ ad suggestũ.
are suꝑioris ascendit᷑. conuerso cor¬
pore ad nascentẽ se solẽ reflectant:
⁊ curuatis ceruicibꝰ in honorẽ se splen¬
didi orbis inclinent. Quod fieri par¬
tim ignorantie uitio. partim pa¬
ganitatis spũ.multũ tabescimus

Expanded text:
de stellarum pendere effectibus mentde stellarum pendere effectibus mentiuntur, et quod est aut divinae voluntatis, aut nostrae, indeclinabilium dicunt esse fatorum. Quae tamen, ut cumulatius noceant, spondent posse mutari, si illis quae adversantur sideribus supplicetur. Unde commentum impium sua ratione destruitur, quia si praedicta non permanent, non sunt fata metuenda; si permanent, non sunt astra veneranda. CAP. IV. De talibus institutis etiam illa generatur impietas, ut sol in inchoatione diurnquibusdam insipientioribus de locis eminentioribus adoretur: quod nonnulli etiam Christiani adeo se religiose facere putant, ut priusquam ad beati Petratis gradibus, quibus ad suggestum arae superioris ascenditur, converso corpore ad nascentem se solem reflectant, et curvatis cervicibus in honorem se splendidi orbis inclinent: quod fieri partim ignorantiae vitio, partim paganitatis spiritu, multum tabescimus
Abbreviated transcription (Latin):
diis.⁊ eisoẽ rursuꝰ quibꝰ reminci¬
auerũt erroribus implicent᷑. Nõ
enĩ desinit hostis antiquus trans¬
figurans se in angłm lucis. decep¬
tionũ laqueos ubiq p̃tendere. et
ut quoquo mͦ fidem credentium
corrũpat instare. Nouit cui adhi¬
beat estus cupiditatis. eni illecebras
gule ingerat. cui apponat meita¬
m̃ta luxurie. cui infundat uirus
inuidie. Nouit quẽ merore contur¬
bet. quẽ gaudio fallat. quẽ metu
opprimat. quẽ admiratione sedu¬
cat. Omniũ discutit consuetudinẽ.
uentilat curas: scrutat᷑ affectus.
Et ibi causas querit nocendi:. ubi
quemq uiderit studiosuis occupa¬
ri. Habet etenĩ multos ex eis quos
tenatiꝰ obligauit. aptos artibꝰ suis:
quoꝵ ad alios decipiendos ⁊ inge¬
niis utat᷑ ⁊ linguis. Per istos reme¬
dia egritudinũ. indicia futuroꝵ.
placationes demonũ. ⁊ depulsiones
ꝓmittunt᷑ umbraꝵ. Addunt᷑ ⁊ illi.
qͥ totã humane uite conditionẽ

Expanded text:
diis, et eisdem rursus, quibus renuntidiis, et eisdem rursus, quibus renuntiaverunt, erroribus implicentur. Non enim desinit hostis antiquus, transfigurans se in angelum lucis , deceptionum laqueos ubique praetendere, et ut quoquo modo fidem credentium corrumpat, instare. Novit cui adhibeat aestus cupiditatis, cui illecebras gulae ingerat, cui apponat 94 incitamenta luxuriae, cui infundat virus invidiae; novit quem moerore conturbet, quem gaudio fallat, quem metu opprimat, quem admiratione seducat; omnium discutit consuetudines, ventilat curas, scrutatur affectus; et ibi causas quaerit nocendi, ubi quemque viderit studiosius occupari. Habet etenim multos ex eis quos tenacius obligavit, aptos artibus suis, quorum ad alios decipiendos et ingeniis utatur et linguis. Per istos remedia aegritudinum, indicia futurorum, placationes daemonum, et depulsiones promittuntur umbrarum. Addunt se et illi, qui totam humanae vitae conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
sit tẽporalit̃ de utero uirgiis
natus. Altter enĩ ab eterne ll¬
tis uinculis nõ possemꝰ absolls
nisi in nrĩs fieret humilis al
exordiũ. ⁊ in ortus sui forma de¬
dit humano generi spiritale pͥn¬
cipiũ: ut ad carnalis generatio¬
nis abolenda contagia. esset rege¬
nerandis origo sine semine cri-¬
minis. De quibꝰ dicit᷑. Qui non ex-
sanguinibꝰ neq ex uoluntate car¬
nis. neq ex uolutate uiri: sed
ex deo nati sũt Aue hoc sacram̃¬
tum mens cõprehendere. que hanc
grãm ualeat lingua narrare:
Rediit in innocentiã inqͥtas.⁊ in
nouitatẽ uetustas. In adoptionẽ
ueniũt alieni. ⁊ in hereditatẽ in¬
grediunt᷑ extranei. Se impiis ius-¬
ti. de auaris benigni. de inconti¬
nentibꝰ casti: de terrenis incipi¬
unt ẽẽ celestes Que aũt ẽ ista mu¬
⁊ ita se nobis. nosq inseruit sibi:.
ut dei ad humana descensio. fi
explicare nõ ualemꝰ. multa sol¬
licitudine precauendũ ẽ xp̃ianis
ne diabolicis iterũ capiant᷑ insi¬

Expanded text:
poraliter de utero Virginis natus. Aliter enim ab aeternae mortis vinculis non possemus absolvi, nisi in nostris fieret humilis, quexordium, et in ortus sui forma dedit humano generi spiritale principium, ut ad carnalis generationis abolenda contagia, esset regenerandis origo sine semine criminis, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Quae hoc sacramentum mens comprehendere, quae hanc gratiam valeat lingua narrare? Redit in innocentiam iniquitas, et in novitatem vetustas; in adoptionem veniunt alieni, et in haereditatem ingrediuntur extranei. De impiis justi, de avaris benigni, de incontinentibus casti, de terrenis incipiunt esse coelestes. Quae autem est ista muiaboli , et ita se nobis, nosque inseruit sibi, ut Dei ad humana descensio, fieexplicare non possumus, multa sollicitudine praecavendum est Christianis ne diabolicis iterum capiantur insi
Abbreviated transcription (Latin):
cultauit ut gigas ad curren¬
dã mã. Qui cũ in forma dei eẽt:
nõ rapmã arbitratꝰ ẽ esse. s̃e equa¬
lis deo. Sed ut ꝓpt̾ nos fierer qͦd
u̾erat. semet ipsũ exinaniuit.
non formã dei ꝓdens. sed formã
serui accipiens. U ꝑ hanc in simi¬
litidinẽ hominũ factꝰ: nec ꝓpria
substantia sed habitu inuentus
ut homo. Hoc enim totũ quod
sumꝰ uel in anima uel in corpore.
nrã natura est:. illiꝰ habitꝰ. Nos
nsi hoc essemꝰ. nõ essemꝰ. Ille si
hoc nõ eẽt. esset utiq deus. Et cũ
hoc eẽ cepit qͦd nõ erat. homo
fuctus ẽ ꝑmanens ds̃: ut nõ unũ
hoꝵ sed utrũq uerissime diceret.

Expanded text:
tavit ut gigas ad currendam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non unum horum, sed utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
maritis: cogitate que dei sũt. quomͦ
illi in omibꝰ placeatis: ut nõ uterũ
fetibꝰ. sed animũ fecundũ possitis
hab̾e uirtutibꝰ. Postremo om̃s allo
uoce compello: Quod miramini in
carne marie: agite in penetralibꝰ
anime. Qui corde credit ad iusticiã.
concipit. xpm. qui ore confitet᷑ ad
salutẽ. parit. xp̃m. Sic in mentibꝰ
urĩs ⁊ fecunditas exuberet: ⁊ uir¬
ginitas ꝑseueret.

Expanded text:
maritis; cogitate quae Dei sunt, quomodo maritis; cogitate quae Dei sunt, quomodo illi in omnibus placeatis ; ut non uterum fetibus, sed animum fecundum possitis habere virtutibus. Postremo omnes alloqristo, ista voce compello. Quod miramini in carne Mariae, agite in penetralibus animae. Qui corde credit ad justitiam, concipit Christum: qui ore confitetur ad salutem , parit Christum. Sic in mentibus vestris et fecunditas exuberet, et virginitas perseveret.
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ cũ pareret uirgo ꝑmo̾nsit.
Initannini eã quantũ potestis. nõ fe¬
cuuostate: qͥa hoc nõ potestis salua
uirguntate. Sola utrũq potuit. Quoꝵ
uos unũ habere uoluistis: qͥa hoc ꝑdi¬
ns si alterũ habere uelitis. Sola utrũq
ponut: que omĩpotentẽ peꝑit ꝑ quẽ
potuit. Solũ enĩ unicũ dei filiũ.
isto unico mͦ fieri oportebat homi¬
nis filiũ. Nec tam̃ ideo nõ est uobis
aliqͥd xp̃s: qͥa unius ẽ uirginis fetus.
Ipsũ qͥppe uos quẽ filiũ edere nõ po¬
iustis carne. sponsũ inuenistis in¬
uenistif in corde. R talem sponsum
quẽ ⁊ redẽptorẽ sic teneat felicitas
ur̃a. ut ꝑemptorẽ nõ timeat uir-¬
ginitas urã. Qui enĩ matris uirgi¬
iitatẽ nec corporis abstulit partu.
multomagis in uob̾ eã spiritali ser-¬
uat amplexii. Nec ꝓpterea uos ste¬
riles deputetis: qͥa uirgines ꝑmane¬
tis.Nam ⁊ ipsa pia integritas car-¬
nis. ad fecunditatẽ ꝑtinet mentis.
que sũt mundi. quomͦ placeritis

Expanded text:
irgo permansit. Imitamini eam quantum potestis; non fecunditate, quia hoc non potestis, salva virginitate. Sola utrumque potuit, quorum vos unum habere voluistis; quia hoc perditis, si utrumque habere velitis. Sola utrumque potuit, quae omnipotentem peperit, per quem potuit. Solum enim unicum Dei Filium, isto unico modo fieri oportebat filium hominis. Nec tamen ideo non est vobis aliquid Christus, quia unius est virginis fetus. Ipsum quippe vos, quem filium edere non potuistis carne, sponsum invenistis in corde: et talem sponsum, quem et redemptorem sic teneat felicitas vestra, ut peremptorem non timeat virginitas vestra. Qui enim matri virginitatem nec corporali abstulit partu, multo magis in vobis eam spirituali servat amplexu. Nec propterea vos steriles deputetis, quia virgines permanetis. Nam et ipsa pia integritas carnis, ad fecunditatem pertinet mentis. quae sunt mundi, quomodo placeatis