comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ad ueritatẽ nitat᷑ & tendat ȩter¬
nam: tam̃ in eiusde fidei tẽporalis re¬
tentione. contẽplatione. dilectione.
nondu talis est trinitas. ut di iam
ymago dicenda sit: ne in reb tẽpora¬
lib constituta uideat᷑. quȩ constituen¬
da est in ȩt̾nis. Mens quippe humana
cũ fidem suã uidet. qua credit qd̾ ñ
uidet: ñ aliquid sempiternũ uidet
Non enĩ erit hoc semꝑ. quod utiq ñ
erit. quando ista ꝑegrinatione finita qͣ
ꝑegrinam a dno. ut ꝑfidem ambulare
necesse sit. species illa succedit ꝑ qu̾ã ui¬
debimꝰ facie ad faciem: sicut mͦ ñ uidenteᷤ
tam̃ quia credimꝰ. uidere merebim᷑ : atq
ad speciẽ nos ꝑ fidem ꝑductos ẽẽ gaude¬
bimꝰ. Neq enĩ iam fides erit qua credant᷑
quȩ ñ uidentur: s species qua uideant᷑
quȩ credebant᷑. Tunc gͦ & si uitȩ huius
mortalis tͣnsacte meminerinꝰ. & credi¬
disse nos aliqͣndo que ñ uidebamꝰ memo¬
rit̾ recoluerimꝰ: in p̃teritis atq tͣnsactis

Expanded text:
tendat ad aeterna, tamen in ejusdem fidei temporalis retentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem suam videt, qua credit quod non videt, non aliquid sempiternum videt. Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non videntur; sed species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non videbamus, memoriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis
Abbreviated transcription (Latin):
Unc de sapientia nob̾ est
disserendii. ñ illa di que
proculdubio ds est. nam
sapĩa di filius eius uni¬
genitꝰ dicitur: s loquem᷑ de hominis sa¬
pientia. uera tam̃ quȩ scđ̾m dm est. ac¬
uerus ac precipuus cultus euis est. q̃
uno nomine theosebia grece appellat᷑:
qd̾ nom̃ nr̃i sicut iam cõmemorariimꝰ.
uolentes & ipsi uno nomine interp̃ta¬
ri pietatẽ dixerunt: cum pietas apud
osebla uͦ quia uno uerbo ꝑfecto ñ pot̾.¬
meliꝰ int̾pretat᷑ duob: ut dicat᷑ potius
di cultus. Hanc ẽẽ hominis sap̃iam.
qd̃ & in duodecimo huiꝰ oꝑis uolumi¬
ne iam posiumꝰ. scͥpture sc̃ȩ auctorita¬
te demonstrat᷑ in libro serui d̃ iob:. ubi
legitur di sapĩa dixisse homini. fcce
pietas ẽ sapientia: abstinere aũ a mał
scientia: siue etiã ut ñnulli de greco
quȩ utiq a discendo nom̃ accepit: unde
& scientia dici potest. Ad hoc enĩ queq
res discitur: ut sciatur. Qmuis alia noti¬
one in his que ꝓ peccatis suis quisq ma¬

Expanded text:
unc de sapientia nobis est disserendum: non de illa Dei, quae procul dubio Deus est; nam sapientia Dei Filius ejus unigenitus dicitur : sed loquemur de hominis sapientia, vera tamen quae secundum s est, quae uno nomine θεοσέβεια graece appellatur. Quod nomen nostri, sicut jam commemoravimus, volentes et ipsi uno nomine interpretari, pietatem dixerunt, cum pietas apud σέβεια vero quia uno verbo perfecte non pot interpretatur, ut dicatur potius Dei cultus. Hanc esse hominis sapientiam, quod et in duodecimo hujus operis volumine jam posuimus , Scripturae sanctae auctoritate monstratur, in libro Dei servi Job, ubi legitur Dei sapientiam dixisse homini, Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis, scientia ; sive etiam, ut non nulli de graeco quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾na eẽ monstraui. Fidem quoq de tẽ¬
poralib reb quas ꝓ nob̾ ȩternus fecit.
& passus ẽ in homine quẽ temporalit̾
gessit. atq ad ȩt̾na ꝓuexit: ad eandem
ȩt̾noꝵ adeptionem ꝓdesse disserui. Uir¬
tuces ꝙ ipsas quib in hac tẽporali mor¬
talitate prudent̾. fortit̾. temꝑant̾ & ui
ste iuuitur. nͥ ad eande licet tempora¬
lem fidem quȩ tam̃ ad ęt̾na ꝑducit. re¬
ferant᷑: ueras ñ ẽẽ uirtutes. Quapropt̾¬

Expanded text:
aeterna esse monstravi . Fidem quoque de temaeterna esse monstravi . Fidem quoque de temporalibus rebus, quas pro nobis aeternus fecit, et passus est in homine, quem temporaliter gessit, atque ad aeterna provexit, ad eamdem aeternorum adeptionem prodesse disserui: virtutesque ipsas, quibus in hac temporali mortalitate prudenter, fortiter, temperanter, et juste vivitur, nisi ad eamdem, licet temporalem fidem, quae tamen ad aeterna perducit, referantur, veras non esse virtutes . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uolumine t̾cio decimo disputaui. non
reb humanis. ubi plurimũ est suꝑua¬
cuȩ uanitatis & noxie curiositatis huic
scientiȩ tribuens: s illud tantũ modo
qͦ fides saluberrima quȩ ad uerã beatitu-¬
dinẽ ducit. gignit᷑. nutrit᷑. defenditur
roborat᷑. Qua scientia ñ pollent fideles plu¬
rimi: qͣmuis polleant ipsa fide plurmiũ.
Aliud est enĩ scire tantũ modo qͥd homo
credere debeat. propt̾ adipiscenda uitã
beatã quȩ ñ nisi ȩt̾na est: aliud aũ scire
quẽ ammodu hoc ipsum & piis opitu¬
let᷑. & cont᷑ impios defendat᷑: qua ꝓprio
appellare uocabulo scientiã uidet᷑ apłs.
De qua prius cum loq̃rer. ipsam p̾cipue
fidem cõmendare curaui. a tẽporalib
et̾na breuit̾ ante distinguens. atq
ibi de temporalib disserens: eterna uͦ
in hunc librũ differens. Etiam de reb
ȩt̾nis fidem tẽporalem quid̃e. & tẽpora¬
lit̾ in credentiũ cordib habitare: ne¬
cessariũ tam̃ ꝓpter adipiscenda ipsa

Expanded text:
volumine tertio decimo disputavi, non rebus humanis, ubi plurimum supervacaneae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuens, sed illud tantummodo quo fides saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur: qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam, quae non nisi aeterna est: aliud autem, scire quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur, et contra impios defendatur, quam proprio appellare vocabulo scientiam videtur Apostolus. De qua prius cum loquerer, ipsam praecipue fidem commendare curavi, a temporalibus aeterna breviter ante distinguens, atque ibi de temporalibus disserens: aeterna vero in hunc librum differens, etiam de rebus aeternis fidem temporalem quidem, et temporaliter in credentium cordibus habitare, necessariam tamen propter adipiscenda ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facta. quȩ fecit om̃s ceteras magnas
paruasq naturas: eis quas fecit sine du¬
bitatione p̾stantior: ac etiam ꝑ hoc hac
de qua loquim᷑ rationali & intellectu¬
ali quȩ hominis mens est. ad eius qͥ
eam fecit ymaginẽ facta. Illa autẽ
ceteris natura p̾stantior ds est: & qͥd̾e
ñ longe positus ab uno quoq nr̃m
sicut apłs dicit. ad iungens. In illo
mundo posset intelligi. Nam & in
mꝰ. Unde scd̾m mentẽ quȩ facta ẽ ad

Expanded text:
non facta, quae fecit omnes caeteras magnas non facta, quae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab unoquoque nostrum, sicut Apostolus dicit; adjungens, In illo mundo posset intelligi. Nam et in mus. Unde secundum mentem quae facta est ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sui memuinit. seseq intelligit ac di¬
ligit: stulta est. Meminerit itaq dei
sui ad cuiꝰ ymaginẽ facta est: eumq in¬
telligat atq diligat. Quod ut breuiꝰ
dicam. colat dm ñ factum: cuiꝰ ab eo
capax facta est. & cuiis ẽẽ particeps po
test:. propt̾ quod scriptũ est. ecce d̃ cultꝰ
est sapĩa: & ñ sua luce. s summȩ illiꝰ
lucis participatione sapiens erit:
atq ubi et̾ua. ibi beata regnabit. Sic
enĩ dicitur ista hominis sapĩa: ut
etiã di sit. Tunc enĩ uera est. Namsi
humana est: uana est. Uerum ñ ĩta
di qua sapiens ẽ d̾s: neq enĩ participa¬
tione sui sapiens ẽ. sicut mens parti¬
cipatione di : s quẽ ammodu dicitur
etiam iusticia di. ñ solum illa qua ille
iustus ẽ. s quã dat homini cũ iustifi¬
cat impiũ: quã cõmendans apłs ait
sap̃iam. & suam uolentes constituere.
sapĩȩ di ñ sunt subiecti. Est gͥ natura

Expanded text:
cum sui meminit, seseque intelligit ac dicum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum non factum, cujus ab eo capax est facta, et cujus particeps esse potest; propter quod scriptum est, Ecce Dei cultus est sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teritis. & intelligentia de presentib
certa ẽ: s presentib utiq corporalib
reb. Nam corporales corporaliũ pre¬
sentes sunt aspectib ocłoꝵ. S qͥ dicit
memoriã non ẽẽ presentiũ: attendat
quẽ ammodu dictum sit in ipsis scłari¬
integͥtas. qͣm ueritas rerũ. Nec talia
passus ulixes oblitus ue sui est ithacus
discrimine tanto. Uirgilius enĩ cũ sui
ñ oblitum diceret ulixem: quid aliud
intelligi uoluit. nͥ qd̾ meminerit sui:
Cum sͥ gͥ presens eẽt: nullomͦ sui memi¬
niss nͥ ad res presentes memoria ꝑtine¬
ret. Quaꝓpter sicut in reb pret̾itis ea
memoria dicitur qua fit ut ualeant
recoli & recordari: sic in re presenti qd̃
sͥ est mens. menioria sine absurditate
dicenda ẽ: qua sͥ presto est. ut sua possit¬
cogitatione intelligi. & utrũq sui amo¬
mens. & intelligit. ac se diligit: s quia
potest etiam meminisse & intelligere
& amare. a quo facta est. Qd̃ cum facit:
sapiens ipsa fit. Si aũ ñ facit: etiam

Expanded text:
ntia de praesentibus certa est, sed praesentibus utique incorporalibus rebus: nam corporales corporalium praesentes sunt aspectibus oculorum. Sed qui dicit memoriam non esse praesentium, attendat quemadmodum dictum sit in ipsis saeculariintegritas quam veritas rerum: Nec talia passus Ulysses, Oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. Virgilius enim cum sui non oblitum diceret Ulyssem, quid aliud intelligi voluit, nisi quod meminerit sui? Cum ergo sibi praesens esset, nullo modo sui meminisset, nisi ad res praesentes memoria pertineret. Quapropter sicut in rebus praeteritis ea memoria dicitur, qua fit ut valeant recoli et recordari: sic in re praesenti quod sibi est mens, memoria sine absurditate dicenda est, qua sibi praesto est ut sua cogitatione possit intelligi, et utrumque sui amomens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
memoria continent᷑: nec ẽ in de aliqͥd
inconspectu m̃tis eiuis. nͥ unde cogitat:
cetera in archana quada noticia sunt
recondita. quȩ memoria nuncupat᷑.
Ido trinitatẽ sic cõmendabamꝰ. ut illud
unde format᷑ cogitantis obtutꝰ. in me¬
moriã poneremꝰ: ipsam uͦ conformatio¬
nẽ tamꝙ̃ ymaginẽ quȩ inde impͥmi¬
tur. & illud quo utrũq coniungit᷑. amo¬
rẽ seu uoluntatẽ. Mens gͥ qͣndo cogita¬
tione se conspicit: intelligit se & reco¬
gnoscit. Gignit gͦ hunc intellectũ: &
cognitionẽ suam Res quippe incorpo¬
rea intellecta conspicit᷑: & intelligendo
cognoscitur. Nec ita sane gignit istam no-¬

Expanded text:
memoria continentur, nec est inde aliquid in conspectu mentis ejus, nisi unde cogitat; caetera in arcana quadam notitia sunt recondita, quae memoria nuncupatur. Ideo trinitatem sic commendabamus, ut illud unde formatur cogitantis obtutus, in memoria poneremus; ipsam vero conformationem, tanquam imaginem quae inde imprimitur; et illud quo utrumque conjungitur, amorem seu voluntatem. Mens igitur quando cogitatione se conspicit, intelligit se et recognoscit: gignit ergo hunc intellectum et cognitionem suam. Res quippe incorporea intellecta conspicitur, et intelligendo cognoscitur. Nec ita sane gignit istam no
Abbreviated transcription (Latin):
gentes in nomine patͥs & filii & sp̃c sci.
ubi maxime cõmendat᷑ hec trinitas.
ambigere ñ debemꝰ. Ipse est gͥ qui etiã
de cȩlo datus est die pentecostes: id est
pꝰ dies decem. qͣm d̾ns ascendit in cęlũ.
Quomͦ gͦ d̾s ñ est. quidat sp̃m scm̃: immo
qͣntus d̾s est qui dat dm: Neq enĩ ali¬
quis discipłoꝵ eius dedit spm̃ scm̃. Ora¬
bant quippe. ut ueniret in cos quib
manũ imponebant: ñ ipsi eũ dabant.
Qu̾ẽ morẽ in suis p̃positis etiam nunc

Expanded text:
gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti , gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti , ubi maxime commendatur haec Trinitas, ambigere non debemus. Ipse est igitur qui de coelo etiam datus est die Pentecostes, id est, post dies decem quam Dominus ascendit in coelum. Quomodo ergo Deus non est qui dat Spiritum sanctum? Imo quantus deus est qui dat deum? neque enim aliquis discipulorum eius dedit spiritum sanctum. orabant quippe, ut ueniret in eos quibus manum imponebant, non ipsi eum dabant; quem morem in suis praepositis etiam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
moniis eloquioꝵ comꝓbat᷑. patͥs & filii
eẽ sp̃m: qui ꝓprie dicitur in trinitate
quẽ mittet pater in nomine meo
De utroq autẽ ꝓcedere sic docetur: qͥa
ipse filius ait. de patre ꝓcedit. Et cũ
resurrexiss a mortuis. & apparuisset
discipłis suis. insufflauit & ait. acci¬
pite spm̃ scm̃: ut eum etiã de se ꝓced̾e̾
oftend̾et. Et ipsa est uirtꝰ que de illo
exibat sicut legitur in eugłio: & sa¬
nabat om̃s. Quid uͦ fu̾it causȩ. ut pꝰt
resurrectionẽ suã & in t̾ra pͥus daret.
&e de cȩlo postea mitteret spm̃ scm̃¬
hoc ego existimo quia ꝑ ipsum donũ dif¬
funditur caritas in cordib nr̃is qua di¬
ligimꝰ dđm & ꝓximũ: scđ̾m duo illa p̃cep¬
ta in quib tota lex pendet & ꝓpħȩ. Hoc
significans dns iħc. bis dedit spm̃ scm̃:¬
semel in t̾ra propt̾ dilectionẽ proximi:
& iterũ de cȩlo propt̾ dilectionẽ di. Et si
forte alia ratio reddatur. de spũ scõ bis
sufflass iħc. de qͦ mox ait. ite baptirate

Expanded text:
moniis comprobatur Patris et Filii esse Spiritum, qui proprie dicitur in Trinitate Quem mittet Pater in nomine meo . De utroque autem procedere sic docetur; quia ipse Filius ait, De Patre procedit. Et cum resurrexisset a mortuis et apparuisset discipulis suis, insufflavit et ait, Accipite Spiritum sanctum , ut eum etiam de se procedere ostenderet. Et ipsa est virtus quae de illo exibat, sicut legitur in Evangelio, et saTO. Quid uero fuerit causae, ut post resurrectionem suam in terra prius daret et de caelo postea mitteret spiritumhoc ergo existimo, quia per ipsum donum diffunditur caritas in cordibus nostris, qua diligamus deum et proximum secundum duo illa praecepta, in quibus tota lex pendet et prophetae, hoc significans dsemel in terra propter dilectionem proximi, et iterum de coelo propter dilectionem Dei. Et si forte alia ratio reddatur de Spiritu sancto bis dsufflasset Jesus, de quo mox ait, Ite, baptizate omnes
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑ in libro suo qui eccłiasticus
ꝓpͥo nomine iam uocatur: multa inqͥt
monũ uniuersa. ẽ ipse. Cum gͦ ꝑuene¬
rimꝰ ad te. cessabunt multa ista quȩ
unũ. laudantes te in unũ. & in te fac¬
ti etiam nos unũ. Domine d̾̃s. une
d̾s trinitas. quecunq dixi in his li¬
bris de tuo. agnoscant & tui: siqua de meo

Expanded text:
loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus proprio nomine jam vocatur, Multa, inquimonum universa est ipse . Cum ergo pervenerimus ad te, cessabunt multa ista quae unum laudantes te in unum, et in te facti etiam nos unum. Domine Deus une, Deus Trinitas, quaecumque dixi in his libris de tuo, agnoscam et tui: si qua de meo
Abbreviated transcription (Latin):
Neq eñ homo dete beatus. peccatũ pre¬
ciꝑet germano in fide filio suo: cui scrip¬
sit dicens. Predica u̾bum: insta oportu¬
ne importune. Nunqͥd dicend̾u est istũ
ñ multũ locutũ: qui ñ solum oportune.
uerũ etiã importune. u̾bum tuũ d̾ne ñ
tacebat: S ido ñ erat multũ: qͥa tantũ
erat necessariũ. Libera me d̾s m̃s a mul¬
tiloquio qd̾ patior initꝰ in anima mea misera
in conspectu tuo: & confugiente ad mise¬
ricordiã tuã. Non eñi cogitationib taceo.
etiã tacens uocib: & si quide ñ cogitarẽ
nͥ qd̾ placeret tͥ: ñ utiq rogarem ut
me ab hoc multiloqͥo liberares. S mul¬
tȩ sunt cogitationes meȩ tales: quales
me delectant. eas nichominꝰ impbare:
nec in eis uelut dormitando ĩmorari.
Nec intantũ ualeant apud me. ut aliqͥd
inoꝑa mea ꝓcedat ex illis: s ab eis mea
saltem sit tuta conscientia. tuta senten¬
tia. te tuente. Sapiens quidã dũ de te

Expanded text:
Neque enim homo de te beatus peccatum praeNeque enim homo de te beatus peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit, dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune . Nunquid dicendum est istum n multum locutum, quoniam non solum opportune, verum etiam importune Verbum tuum, Domine, non tacebat? Sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus meus, a multiloquio, quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod placeret tibi, non utique rogarem ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae, tales quales me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera mea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te
Abbreviated transcription (Latin):
in luteris ueritatis. misit d̾s filiũ suĩ.
Dec tu unigenite diceres de spũ saneto
quẽ mittet pater in nomine meo: &
quẽ ego mitã uob̃ a patre. Ad hanc
regłam fidei dirigens intentionẽ me¬
am quantũ potui. quantũ posse me fic¬
sti. quesiui te: & desideraui intellectu
uidere quod credidi: & multũ dispita¬
exaudi me: ne fatigatꝰ nolim te q̃reri:
s queram faciem tuam semꝑ ardenter.
Tu da querendi uires qui illuminari me
fecisti: & magis magisꝙ inueniendi te
spem dedisti. Coram te est firmitas e
infirmitas mea: illam serua: istam
sana. Coram te est scientia & ignoran¬
tia mea: ubi mͥ aꝑiusti suscipe intͣntẽ.
ubi clausisti. aꝑi pulsanti. Memi¬
nerĩ tui. intelligam te. diligam te : au¬
ge in me ista. donec me reformes ad
integrũ. Scio scriptum eẽ. in mulꝗ¬
loquio ñ effugies peccatũ : s utinã
predicando uerbum tuũ. & laudan¬
do te. tantũmodo loquerer: ñ solum
fugerẽ peccatũ: s meritũ bonum

Expanded text:
in litteris veritatis: Misit Deus Filium suum : nec tu Unigenite diceres de Spiritu sancto: Qui mittet Pater in nomine meo, et quem ego mittam vobis a Patre . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti; quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputaexaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram faciem tuam semper ardenter . Tu da quaerendi vires, qui invenire te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam serva, istam sana. Coram te est scientia et ignorantia mea: ubi mihi aperuisti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam te. Auge in me ista, donec me reformes ad integrum. Scio scriptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer! fugerem peccatum, sed meritum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ tu. & hoc tͥ ostendit aliud ẽẽ illas
incorporeas similitudines corpoꝵ. & ali¬
ud eẽ uerũ. quod eis reꝓbatis intelligen¬
tia contuem᷑: hȩc & alia similit̾ certa
ocłis tuis int̾iorib lux ipsa monstrauit
Quȩ gͥ causa est. cur acie fixa ipsam uide¬
re ñ possis: nisi utiq infirmitas:. Et quid
gͦ sanat om̃s languores tuos: nisi qui
ꝓpitius fit om̃ib iniquitatib tius:
ibrum itaq istum iam tandẽ
aliqͣndo. precatione melius qͣm dispu¬
diceret ueritas. ite baptizate gentes
in noĩe patris & filii & sp̃c scĩ: nisi tri¬
nitas eẽs. Nec baptizari nos uiberes
dne ds̃ in eius nomine qui ñ est dñs
d̾s: nec diceret᷑ uoce diuina audi isit.¬

Expanded text:
est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas incorporeas similitudines corporum et aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstrauit. quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam uidere ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis? Librum itaque istum jam tandem aliquando precatione melius quam dispudiceret Veritas, Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti , nisi Trinitas esses. Nec baptizari nos juberes, Domine Deus, in ejus nomine qui non est Dominus Deus. Neque diceretur voce divina, Audi, Is
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sꝑuscõ. quando suꝑ eum baptratũ
uelut columba descendit: tunc enĩ corpꝰ
suũ id est ȩccł̃iam suam p̾figurare dig¬
natꝰ est. in qua p̃cipue baptizati accipi
bili unctione cunc intelligendꝰ est unc¬
tus. qͣndo u̾bum dĩ factum ẽ caro: idest
qͣudo huinana natura sine ullis prece¬
dentib bonoꝵ oꝑum m̾itis d̾o uerboẽ
in utero uͥginis copulata: ita ut cũ
illo fieret una ꝑsona. Ob hoc eum con¬
fitem̃ natum de spu scõ: & maria uͥgie¬

Expanded text:
o, quando super eum baptizatum velut columba descendit. Tunc enim corpus suum, id est, Ecclesiam suam praefigurare dignatus est, in qua praecipue baptizatum Spiritbili unctione tunc intelligendus est unctus, quando Verbum Dei caro factum est, id est, quando humana natura sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis Deo Verbo est in utero virginis copulata, ita ut cum illo fieret una persona. Ob hoc confitemur eum natum de Spiritu sancto et Maria vi
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ aliquid illi rei simile ostendere
uolui. qualecunq intellectũ meũ
sufficiens elocutio secuta ñ fuerit:
qͣmuis & in ipso intellectu conatũ me
senserĩ. magis habuisse qͣm effectũ.
Et in una quide ꝑsona quod ẽ homo
inuenisse ymaginẽ summȩ illiꝰ tri¬
nitatis: & in re mutabili tria illa
ut facilius intelligi possent. etiã ꝑ tem¬
poralia interualla maxime in libro
nono monstrare uolusse. S tͥa uniꝰ
ꝑsone ñ sicut humana poscit inten¬
tio. trib illis ꝑsonis conuenire potu¬
ert̃: sicut in hoc libro qͥnto decimo de¬
monstrauimꝰ. Deinde in illa sũma
tͥnitate quȩ d̾s est. int̾ualla tẽpoꝵ
nulla sunt: ꝑ quȩ posset ostendi aut
saltem requiri. utrũ prius de patre
natꝰ sit filius. & postea de ambob

Expanded text:
sumus, aliquid illi rei simile ostendere sumus, aliquid illi rei simile ostendere volui, qualemcumque intellectum meum sufficiens elocutio mea secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me senserim magis habuisse quam effectum. Et in una quidem persona quod est homo invenisse imaginem summae illius Trinitatis, et in re mutabili tria illa ut facilius intelligi possint, etiam per temporalia intervalla maxime in libro nono monstrare voluisse. Sed tria unius personae, non sicut humana poscit intentio, tribus illis personis convenire potuerunt, sicut in hoc libro quinto decimo domonstravimus. Trinitate quae Deus est, intervalla temporum nulla sunt, per quae possit ostendi aut saltem requiri, utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de ambobus
Abbreviated transcription (Latin):
ciatus est xp̃c. ñ est aliud nom̃ sub cęlo.
in qͦ oportet homines saluos fieri. Cõ¬
stituent᷑ aũ purgati ab om̃ĩ contagi¬
one corruptionis. in placitis sedib.
donec recipiant corpora sua: s iam
incorruptibilia. quȩ ornent. ñ one¬
rent. Hoc enĩ placuit optimo & sapi¬
entissimo creatori: ut sp̃c hominis
dõ pie subditus habeat felicit̾ sub¬
ditum corpꝰ: & sine fine maneat il¬
la felicitas. Ibi ueritatẽ sine ulla
uifficultate uidebi a niꝰ: eaq claris¬
sima & certissima ꝑfruemur. Nec
aliquid queremꝰ m̃te ratiocinanteᷤ:
s contẽplantes cernemꝰ. Quare ñ sit
filius sp̃c sc̃s. cum de patre procedat:
in illa luce nulla erit q̃stio. Hic uͦ ip¬
sa exꝑientia tam mͥ apparuit ẽẽ diffi¬
cilis. qd̾ & illis qͥ hec diligent̾ atq in¬
telligent̾ legent. ꝓculdubio similit̾
apparebit: ut cũ me in scdo huiꝰ oꝑis
libro alio loco inde dicturũ eẽ ꝓmise¬
rĩ. qͦtienscimq in ea creatura quȩ noᷤᷤ

Expanded text:
iatus est Christus, non est aliud nomen sub coelo, in quo oportet homines salvos fieri . Constituuntur autem purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, donec recipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante, sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre procedat. In illa luce nulla erit quaestio: hic vero ipsa experientia tam mihi apparuit esse difficilis, quod et illis qui haec diligenter atque intelligenter legent, procul dubio similiter apparebit, ut cum me in secundo hujus operis libro alio loco inde dicturum esse promiserim , quotiescumque in ea creatura quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
lapsa ꝑierit a nob̾. nos tam̃ uiuimꝰ. Illa
etiam quȩ ita sciunt᷑ ut nunꝙͣ excidere
possint qm̃ p̃sentia sunt. & ad ipsuis
auimi naturã ꝑtinent. ut ẽ illud qd
nos uiuere scimꝰ. manet enĩ hoc qͣmdiu

Expanded text:
lapsa perierit a nobis, nos tamen vivimus. 25. Illa lapsa perierit a nobis, nos tamen vivimus. 25. Illa etiam quae ita sciuntur, ut nunquam excidere possint, quoniam praesentia sunt, et ad ipsius animi naturam pertinent, ut est illud quod nos vivere scimus manet e
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ. Ubi u̾bum uerũ est m̃tiri nos.
hoc enĩ scimꝰ: & cũ m̃titos nos ẽẽ confi¬
Scimꝰ nanq nos eẽ m̃titos. Uerbũ aũ
tur. s a patre illi est om̃e quod loquit᷑.
cũ ipsum pat̾ unice loquitur. Et mag¬
na illiꝰ uerbi potentia est. ñ posse m̃ti¬
ri: quia ñ pot̃ eẽ illic est. & non: sed¬
est est. non non. A te enĩ nec u̾bũ dicen¬
di ẽ: qd̾ uerũ ñ ẽ. Sit ita: libens assentior.
Qͥd cũ uerũ est u̾bum nr̃m. & ido recte
uerbũ dicat᷑: nunqͥd sic̃ potest dici uel
uisio de uisione. uł scientia de scientia.
ita pot̾̃ dici essentia de eẽntia: sic̃ illud
di uerb̾u maxime as dicit᷑. maximeꝙ
dicendu est: Quid itaq qͥa ñ hoc nob̃ ẽ¬
eẽ: qd̾ est nosse: Multa quippe nouimꝰ.
quȩ ꝑ memoriã quod̾a mͦ uiuunt: ita
& obliuione quoðamodo moriuntur.
Atq id̾o cũ isla iam ñ sint in noticia nr̃a.
nos tam̃ sumꝰ: & cũ scientia nr̃a animo

Expanded text:
bemus: ubi verum verbum est mentiri nos; bemus: ubi verum verbum est mentiri nos; hoc enim scimus. Et cum mentitos nos esse confiscimus namque noitur, sed a Patre illi est omne quod loquitur, cum ipsum Pater unice loquitur: et magna illius Verbi potentia est, non posse mentiri; quia non potest esse illic Est et non , sedEst, est; Non, non. At enim nec verbum dicendum est, quod verum non est. Si ita, libens assentior. Quid, cum verum est verbum nostrum, et ideo recte verbum vocatur, numquid sicut dici potest vel visio de viita dici potest essentia de essentia, sicut illud Dei Verbum maxime dicitur maximeque dicendum est? Quid ita? quia non hoc est nobis esse, quod est nosse. Multa quippe novimus quae per memoriam quodam modo vivunt, ita et oblivione quodam modo moriuntur: atque ideo cum illa jam non sint in notitia nostra, nos tamen sumus; et cum scientia nostra animo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. atq inde utcunq simile ẽ. in hoc
eniginate illi u̾bo di qd̾ etiam ds est.
qm̃ sic & hoc de nr̃a nascitur. quẽ am¬
modũ & illud de scientia patͥs natũ ẽ:
nr̃m gͦ tale u̾bum qd̾ inuenimꝰ esse
utcũq illi simile: quantũ sit etiam
dissimile: sic̃ a nob̾ dici potuerit. ñ
de sola scientia nr̃a nascitur: Nonne
multa dicimꝰ. u etiã quȩ nescimus:
Nec dubitantes ea dicimꝰ: s uera eẽ
arbitrantes. Quȩ si forte ueraft̾ in
ipsis reb de quib loquim᷑. ñ in u̾bo
nͥ qd̾ de re quȩ scitur gignit᷑. Falsũ ẽ
s cũ fallim᷑. Cum aũ dubitamꝰ. non¬
đu est u̾bũ de re de qua dubitamꝰ:
s de ipsa dubitatione u̾bum ẽ. Qͣm¬
uis enĩ ñ nouerimꝰ an uerũ sit. unde
dubitamꝰ:. tam̃ dubitare nos nouimꝰ.
Acꝑ hoc cũ hoc dicimꝰ uerũ uerbũ est:
qm̃ qd nouimꝰ dicimꝰ. Quid qđ etiam
m̃tiri possumꝰ: Qd̾̃ cum facimꝰ utiq
uolentes & scientes: Falsũ uerbũ ha¬

Expanded text:
est in hoc aenigmate illi Verbo Dei, quod etiam Deus est, quoniam sic et hoc de nostra nascitur, quemadmodum et illud de scientia Patris natum est: nostrum ergo tale verbum, quod invenimus esse utcumque illi simile, quantum sit etiam dissimile sicut a nobis dici potuerit, non de sola scientia nostra nascitur? Nonne multa dicimus etiam quae nescimus? Nec dubitantes ea dicimus, sed vera esse arbitrantes: quae forte si vera sunt, in ipsis rebus de quibus loquimur, non in verbo Falsum est sed cum fallimur. Cum autem dubitamus, nondum est verbum de re de qua dubitamus, sed de ipsa dubitatione verbum est. Quamvis enim non noverimus an verum sit unde dubitamus, tamen dubitare nos novimus: ac per hoc cum hoc dicimus, verum verbum est; quoniam quod novimus dicimus. Quid, quod etiam mentiri possumus? Quod cum facimus, utique volentes et scientes falsum verbum ha
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ in alio maiorem ẽe memoriã.
qͣm intelligentiã. in alio aũ econt᷑: in
alio duo hȩc amoris magnitudine su¬
ꝑari. siue sint ipsa duo int̾ se equalia
maiorib minora uincunt᷑. Et qͣndo
int̾ se ȩqualia fuerint ab om̃i languo¬
re sanata: nec tunc ȩquabitur rei
natura ĩmutabili. ea res que ꝑ gr̃am
ñ mutabit᷑: quia ñ equatur creatu¬
ra creatori: & qͣndo ab om̃i languore
sanabit᷑ mutabit᷑. S hanc ñ solum
incorporalẽ. uerũ etiã summe inse¬
parabiłe uereq ĩmutabiłe trinitatẽ.
cum uenerit uisio quȩ facie ad faciẽ
nob̾ ꝓmittitur: multo clariꝰ certiꝰq
uidebimꝰ. qͣm nc̃ eiꝰ ymaginẽ qd̾ nos
sumꝰ. ꝑ quod tam̃ specłm & in qͦ enig¬
mate qui uident sicut in hac uita ui¬
uere concessum est. ñ illi sunt qui ea
quȩ digessimꝰ & cõmendauimꝰ in sia
m̃te conspiciunt: s illi qui eã tanꝗ̃
ymaginẽ uident. ut possint ad eum

Expanded text:
uidemus in alio maiorem esse memoriam uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiãq coniungens. tanqͣm paren¬
ti ꝓliq cominuinis. unde nec parens
intelligitur ẽẽ nec ꝓles. habeat in hac
ymagine aliquã licet ualde imparẽ
sũma tͥnitate cuiꝰ hec ymago ẽ. uniꝰ dĩ
sunt illa tͥa. s unꝰ d̾s est. & tres sunt
illȩ. ñ una ꝑsona. Qd̃ sane mirabilit̾
in effabile est. uł in effabilit̾ mirabile.
cũ sit una ꝑsona hȩc ymago tͥnitatis.
ipsa uͦ summa tͥnitas tres ꝑsonȩ sunt:
inseparabilior ẽ illa tͥnitas ꝑsonaꝵ tͥũ.
qͣm hȩc unius. Illa quippe in natura
diuinitatis. siue id meluis dicat᷑ ditatiᷤ.
qd̾ est hoc est. atq incõmutabilit̾ int̾
se ac semꝑ ȩqualis ẽ: nec aliqͣndo ñ
fuit. aut aliter fuit: nec aliqͣndo ñ erit.
aut aliter erit. Ista uͦ tͥa quȩ st̃ in
impari ymagine. & si ñ locis qm̃ ñ
sunt corpora: tam̃ int̾ se nunc in ista
uita magnitudinib separant᷑. Neq¬
erĩ quia moles nullȩ ibi sunt. id̾o non

Expanded text:
legentiamque coniungens tamquam parenlegentiamque coniungens tamquam parenti prolique communis — unde nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, licet ualde imparem summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neqenim quia moles nullae ibi sunt, ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ymaginis appellatur. Uerũ in¬
illa sũma trinitate quȩ incõparabilit̾
reb om̃ib antecellit. tanta ẽ insepa¬
rabilitas: ut cũ trinitas hominũ non
possit dici unꝰ homo: in illa unus d̃s
dicatur. & sit: nec in uno d̾o sit illa tͥn¬
tas. s uiꝰ ds. Nec rursꝰ quẽ ammođu
ista ymago qd̾ est homo. habens illa
tͥa una ꝑsona est. ita est illa trinitas:
s tres ꝑsonȩ sunt pat̾ filii. & filius pa¬
mnoria hominis. & maxime illa quã
pecora ñ habent. id est qua res intel¬
ligibiles ita continent᷑ ut ñ in ean
in hac ymagine tͥnitatis. incõparabilit̾
quidẽ imparẽ. s tam̃ qualemcũq simi¬
litudinẽ patͥs: itemq intelligentia ho
minis quȩ ꝑ intentionẽ cogitationis
inde formatur. qͣndo qd̾ scitur dicit᷑.
& nulliꝰ lingue cordis u̾bum est. habe¬
at in sua magna disparilitate ñnul¬
lam similitudinẽ filii: & amor hoĩs
de scientia ꝓcedens. & memoriã intel¬

Expanded text:
nomine imaginis appellatur. QVAM nomine imaginis appellatur. QVAM illa summa Trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo, habens illa tria, una persona est, ita est illa Trinitas, sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Pamoria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est, qua res intelligibiles ita continentur, ut non in ein hac imagine Trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem Patris; iteminis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intel
Abbreviated transcription (Latin):
similia. inquib ymago di potiꝰ intu¬
enda est. etiã si semꝑ sciunt᷑. tam̃ qͥa ñ
semꝑ etiam cogitant᷑. quomͦ de his dicat᷑
u̾bum sempiternũ : cum u̾bũ nr̃m nr̃a
cogitatione dicat᷑. inuenire difficile est.
Sempit̾nũ est enĩ animo uiuere: sempi¬
t̾nũ est scire qd̾ uuit: nec tam̃ sempit̾¬
nũ est cogitare uitã suã. uł cogitare
scientiã uitȩ suȩ: qm̃ cũ aliud atq ali¬
ud ceꝑit hoc desinet cogitare. qͣmuis
ñ desmat scire. Ex qͦ fit. ut si pot̾ eẽ
ĩ animo aliqͣ scientia sempit̾na. & sem¬
pitna eẽ ñ pot̾ eiusdẽ scientiȩ cogita¬

Expanded text:
quibus imago Dei potius intuenda est, etiamsi semper sciuntur, tamen quia non semper etiam cogitantur, quomodo de his dicatur verbum sempiternum, cum verbum nostrum nostra cogitatione dicatur, invenire difficile est. Sempiternum est enim animo vivere, sempiternum est scire quod vivit: nec tamen sempiternum est cogitare vitam suam, vel cogitare scientiam vitae suae; quoniam cum aliud atque aliud coeperit, hoc desinet cogitare, quamvis non desinat scire. Ex quo fit, ut si potest esse in animo aliqua scientia sempiterna, et sempiterna esse non potest ejusdem scientiae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
mutesceret: & sua int̾rogatione obli¬
gatũ. se in solubili uincło uideret: S
uoluntaᷤᷤ di si & ꝓpͥe dicenda ẽ aliqua
in tͥnitate ꝑsona: magis hoc nom̃
spui scõ competit. sicut caritas. Nam
quid est aliud caritas. qͣm uoluntaᷤ :¬
Uid̾o me de spũ scõ in isto libro scđm
scͥpturas scãs hoc disputasse qd̾ fide¬
lib sufficit. iam scientib dm ẽẽ spm̃¬

Expanded text:
mutesceret et sua interrogatione oblimutesceret et sua interrogatione obligatum insolubili uinculo se uideret? sed uoluntas dei si et propria dicenda est aliqua in trinitate persona, magis hoc nomen spiritui sancto competit sicut caritas. nam quid est aliud caritas quam uoluntas? Video me de spiritu sancto in isto libro secundum scripturas sanctas hoc disputasse quod fidelibus sufficit iam scientibus deum esse sp
Abbreviated transcription (Latin):
Quid̾ane filiũ consilii uł uoluntatis
d̃i dicerent. unigenitũ uerb̃u: ipsũ
consiliũ seu uoluntatẽ patris idem
u̾bum eẽ dixerunt. S melius qͣntũ
existimo dicit᷑ consiliũ de consilio. &
uoluntas de uoluntate sic̃ substantia
de substantia. sapĩa de sapĩa: ne abfur¬
ditate illa quã iam refellimꝰ. filius
lentẽ: si ñ habet pat̾ in substantia sua
consiliũ uel uoluntatẽ. Acute sane qͥ¬
da respondit heretico uersutissime
int̾roganti. utrũ ds filiũ uolens an
nolens genuerit: ut si diceret᷑ nolens
aũ uolens. continuo qd intendebat
uelut inuicta ratione conclud̾et: ñ na¬
turȩ eẽ filiũ s uoluntatis. At ille ui¬
gilantissime uicissim quesiuiit ab eo.
utrũ d̾s pat̾ uolens an nolens sit ds̾.
ut si responderet nolens. sequeretur
illa miseria. quã de do credere magna
insania ẽ: si aũ diceret uolens. respon¬
deret᷑ ei. gͦ & ipse uoluntate sua d̾s est
ñ natura. Quid gͦ restabat nisi ut ob¬

Expanded text:
Quidam ne filium consilii vel voluntatis Dei dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem Patris idem Verbum esse dixerunt. Sed melius, quantum existimo, dicitur consilium de consilio, et voluntas de voluntate, sicut substantia de substantia, sapientia de sapientia: ne absurditate illa quam jam refellimus, Filius lentem, si non habet Pater in substantia sua consilium vel voluntatem. Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si diceret, Nolens, i autem, Volens, continuo quod intendebat velut invicta ratione concluderet, non naturae esse Filium, sed voluntatis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo, utrum Deus Pater volens an nolens sit Dut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut ob
Abbreviated transcription (Latin):
uł amorẽ seu dilectionẽ quȩ ualenti¬
or est uoluntas: qm̃ uoluntas nr̃a q̃
nob̾ naturalit̾ inest. sic̃ ei res adiacue¬
rint uł occurrerint quib allicim᷑ uł
offendim᷑. ita uarias affectiones habet.
Quid gͦ est: Num dicturi sumꝰ uolunta¬
tẽ nr̃am qͣndo recta est. nescire qͥd ap¬
petat. quid euitet: Porro si scit: ꝓfecto
inest queda sua scientia. quȩ sine me¬
moria & intelligentia eẽ non potest.
Anuͦ audiendꝰ est quispiã dicens. cari-¬
tatẽ nescire quid agat: quȩ ñ agit ꝑpe-¬
ram: Sicut gͦ in est intelligentia. in est
dilectio illi memoriȩ pͥncipali. in qua
inuenimꝰ paratũ & reconditũ ad qd̾ co-¬
gitando possumꝰ ꝑuenire: quia & ista
duo inuenimꝰ ibi qͣndo nos cogitando
inuenimꝰ & intelligere aliquid & ama¬
re quȩ ibi erant & qͣndo inde ñ cogi¬
tabamꝰ: & sicut in est memoria. in est
dilectio huic intelligentie quȩ cogrea¬
tione format᷑. quod uerb̾u uerũ sine

Expanded text:
alentior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo, est? Numquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non possit. An vero audiendus est quispiam dicens, charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire; quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus et intelligere aliquid et amare, quae ibi erant et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ipse captiuauit qui diabolũ uicit:
& ne illa quȩ futura erant scĩ captts
m̃bra in eternũ suppliciũ secũ tra¬
heret. eum iusticie pͥus. deinde
potentiȩ uincłis alligauit. Ipse quippe
diabolꝰ est appellata captiuitas: quã cap¬
tiuauit ipse qui ascendit in altũ. & dedit
dona hominib uł accepit in hominib.
Petrus autẽ apłs sicut in eo libro canoni
co legitur. uͥscripti sunt actus apłoꝵ.
loquens de xp̃o. cõmotis corde iudeis
& dicentib qͥd gͦ faciemꝰ fr̃s. monstrate
nob̾: dixit ad eos. Agite penitentiã. &
baptizetur unꝰ quisq ur̃m in noĩe iħu¬
xp̃i in remissionẽ peccatoꝵ: & accipietiᷤ
uonũ sp̃c scĩ. Itemq in eodem libro legi¬
tur. symonẽ magum apłis dare uoluis
Cui petrus idem. pecunia inqͥt tua tecũ
sit in ꝑditionẽ: quia donũ di existima¬
sti te ꝑ pecuniã possidere. Et alio eiusde
libri loco. cum petrus cornelio & eis qͥ
cũ illo fuerant loqueret᷑. annuncians

Expanded text:
uauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Peco legitur, ubi scripti sunt Actus Apostolorum, loquens de Christo, commotis corde Judaeis et dicentibus, Quid ergo faciemus, fratres? monstrate nobis; dixit ad eos: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine  in remissionem peccatorum; et accipietis donum Spiritus sancti . Itemque in eodem libro legitur, Simonem Magum Apostolis dare voluissSpiritus sanctus. Cui Petrus idem: Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem, quia donum Dei aestimasti te per pecunias possidere . Et alio ejusdem libri loco, cum Petrus Cornelio et eis qui cum eo fuerant loqueretur, annuntians
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs. in cõmune om̃ib m̃bris xp̃i multa
dona quȩ sunt quibq ꝓpͥa. diuidiuit᷑.
Don enĩ singłi quiq habent omĩa: sed
hi illa. & alii illa: qͣmuis ipsum donum
a qͦ cuiq ꝓpͥa diuidunt᷑. om̃s habeant:
id est sp̃m scm̃. Nam & alibi cum multa
bona cõmemorass: omĩa inqͥt hȩc oꝑat᷑.
unꝰ atq idem spiritꝰ diuidens ꝓpͥa unicuiq
hic cũ dixisset ascendit in altũ capti¬
uauit captiuitatẽ. dedit donahõib:
qd̃ aũ ascendit ait quid est. nisi quia
& descendit in inferiores partes terrȩ:
Qui descendit ipse est & qui ascendit
suꝑ om̃s cęlos: ut impleret omnia.
Et ipse dedit quosdã quide ꝓphetas:
quosda aũ pastores & doctores. Ecce
quare dicta sunt dona: quia sicut
alibi dicit. nunqͥd om̃s apłi nũqͥd
om̃s ꝓpħȩ ͤ. Et cetera. Hic aũ adiun¬
xit: ad consuminationẽ scõꝵ. in opꝰ
minist̾ii. in edificationẽ corporis xͥ.
Hȩc est domꝰ quȩ sicut psalmꝰ canit¬

Expanded text:
s, in commune omnibus membris Christi multa dona, quae sunt quibusque propria, dividuntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia: quamvis ipsum donum a quo cuique propria dividuntur omnes habeant, id est, Spiritum sanctum. Nam et alibi cum multa dona commemorasset, Omnia, inquit, haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique ixisset, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus; Quod autem ascendit, ait, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes caelos, ut adimpleret omnia. et ipse dedit quosdam quidem apostoloquosdam autem pastores et doctores. ecce quare dicta sunt dona; quia, sicut alibi dicit: numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae? et cetera. hic autem adiunxit: ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. haec est domus, quae, sicut psalm
Abbreviated transcription (Latin):
& quia accepit in hominib. Dedit
hominib tanꝗͣ caput m̃bris suis:
accepit in hominib idem ipse utiq¬
in m̃bris sius: propt̾ que m̃bra sua
clamauit de celo. saule saule qͥd me
ꝑsequeris: & de quib m̃bris suis ait. qͣndo
uni ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis.
terra. Porro aũ dona obhoc ambo dixer̃t.¬

Expanded text:
et quia accepit in hominibus. Dedit hominibus, tanquam caput membris suis: accepit in hominibus idem ipse utique membris suis, propter quae membra sua clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris ? et de quibus membris suis ait, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis .ccepit in terra. Porro autem dona ob hoc ambo dixer
Abbreviated transcription (Latin):
quã ego dabo ei. ñ sitiet ineternũ. Sed
aqua quã ego dabo ei: fiet in eo fons aq̃
salientis in uitã ȩternã. Quia gͦ hȩc
aqua uiua. sic̃ eugłista exposuit spc̃
qui dic̃ tͥ da mͥ bibere. tu forsitan petis¬
ses ab eo. & dedisset tͥ aquã uiuã. Nam
qđ ibiait. flumina de uentre eiꝰ fluent

Expanded text:
iet in aeternum; sed aqua, quam dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in uitam aeternam. quia ergo haec aqua uiua, sicut euangelista exposuit, spirqui dicit tibi: da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam uiuam. nam quod ibi ait: flumina de uentre eius fluent
Abbreviated transcription (Latin):
sitit ueniat adme & bibat: qui credit
in me sic̃ dicit scͥptura. flumina de uen¬
tre eius fluent aquȩ uiuȩ. Porro eugłi¬
sta secutꝰ adiunxit: hoc aũ dix̃
appellatã. Nam dns idem quando cũ
samaritana muliere ad puteũ loque¬
bat᷑. cui dixerat. da mͥ bibere: cum illa
respondiss qd̃ iudei ũ couterent᷑ sama¬
ritanis: respondit iħc & dixit ei. Si sei¬
res donũ cłi. & qͥs est qui dicit cͥ da mͥ

Expanded text:
edit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. porro euangelista secutus adiunxit: hoc autem dixappellatam. nam dominus idem quando cum Samaritana muliere ad puteum loquebatur, cui dixerat: da mihi bibere, cum illa respondisset, quod Iudaei non conterentur Samaritanis, respondit Iesus et dixit ei: si scires donum dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe sp̃c sc̃s est: ꝑ quẽ diffundit᷑ in cordi¬
b nr̃is d̾i caritas: ꝑ quã nos tota in¬
habitat trinitas. Quocirca rectissime
Quod donũ ꝓpͥe. quid nisi caritas intel¬
ligenda ẽ. quȩ ꝑducit ad d̾m: & sine
qua quodlibet aliud di donũ ñ ꝑdu¬
cit ad dm: An & hoc ꝓbanđu ẽ donũ
dĩ dictum eẽ in sac̾s lnteris spm̃ sc̃m.¬

Expanded text:
 sanctus est, per quem diffunditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quodlibet aliud dei donum non perducit ad deum? An et hoc probandum est, donum dei dictum esse in sacris litteris sp