comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergastulo fuerit. ⁊ introductus
in gaudiũ dñi sui uiu̾e habebit
ex contemplatione. S mira dĩ dis¬
pensatione agit᷑. qd̾ nc̃ int̾m hostiˢ
antiqͥ malicia ad impugnandos

Expanded text:
ergastulo fuerit et introductus in gaudium Domini sui, vivere habebit ex contemplatione. Sed mira Dei dispensatione agitur quod nunc interim malitia hostis antiqui ad impugnandos
Abbreviated transcription (Latin):
spm singłant ad hoc illuminati
fuerunt. Sub gr̃a aut̃ manifeste
redemptionis. ⁊ qͣlitas ꝑsone re-¬
demptoris. Semꝑ tñ in eccl̃a dĩ ab-
dimꝰ incarnationis ⁊ passionis xͥ¬

Expanded text:
m singulariter ad hoc illuminati fuerunt. Sub gratia autem manifeste redemptionis, et qualitas personae Redemptoris. Semper tamen in Ecclesia Dei ab incarnationis et passionis C
Abbreviated transcription (Latin):
um. ⁊ subseguentiũ in qͥb tamẽ
eadẽ cognitio ñ fuit. sic indubi¬
tant̾ confitem᷑. quẽ admodũ in hĩ
qͦs in nrĩs tp̃ribꝰ fideles cernimꝰ e
dẽ creator credebat᷑. ⁊ abeo salus ce
erat. a cet̾is cẽ fidelibꝰ nõ cognosce¬
bat᷑. Sub lege aut̃ ꝑsona redempto¬
ris mittenda p̃dicebat᷑. ⁊ uenta ex¬
pectabat᷑. Que aut̃ ipsa ꝑsona foret

Expanded text:
um et subsequentium: in quibus tamen eadem cognitio non fuit, sic indubitanter confitemur, quemadmodum in his quos in nostris temporibus fideles cernimus eDeus creator credebatur; et ab eo salus et erat, a caeteris etiam fidelibus non cognoscebatur. Sub lege autem persona Redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur: quae autem ipsa persona foret,
Abbreviated transcription (Latin):
e fide tractare uolentib.
septem inquirenda ꝓpo¬
nimꝰ. Qd sit fides. in quo
constet fides. D e increm̃to fidĩ.
de his q̃ ꝑtinent ad fidẽ. si ab in-¬
icio scđm mutationẽ tp̃rm. mu-¬
tata sit fides credentiũ. qͥd sit qͦ
potuit. de sacram̃to fidĩ ⁊ uirtute
ipsiꝰ. Singła ordine suo ꝓsequam᷑.¬

Expanded text:
De fide tractare volentibus, septem inquirenda proponimus. Quid sit fides. In quo constat fides. De incremento fidei. De his quae pertinent ad fidem. An ab initio secundum mutationem temporum, mutata sit fides credentium. Quid sit quabere potuit. De sacramento fidei et virtute ipsius. Singula suo ordine prosequam
Abbreviated transcription (Latin):
paruã. Ueruntñ affectũ magnum
ĩfide magis laudabilẽ eẽ qͣm cogni¬
tionẽ magnã dnĩs manifeste osten¬
dit. uͥ fidẽ grano sinapis compara¬
ñ feruore. hinc mulieri chananet
pariũi qͥdẽ scienti adhũc s multũ
confidenti dictũ ÷. mulier mag¬
na ÷ fides tua. Illa nanq apd̾ dm̃¬
fides magna reputat᷑. q̃ ⁊ si minus
iugeat scientia: ꝑ constantiã tam̃
fortis ostendit᷑. Cũ gͦ fides cogniti¬
one crescit adiuuat᷑. cũ uͦ fides af¬

Expanded text:
habent. Verum affectum magnum in fide magis laudabilem esse quam cognitionem magnam Dominus manifeste ostendit, ubi fidem grano sinapis comparanon fervore. Hinc mulieri Chananaeae parum quidem scienti adhuc, sed multum confidenti, dictum est: Mulier, magna est fides tua . Illa namque fides apud Deum magna reputatur, quae etsi minus vigeat scientia, per constantiam tamen fortis ostenditur. Cum ergo fides cognitione crescit, adjuvatur. Cum vero af
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. nec auris audiuit. qr sensu
ñ ꝑcipit᷑. nec incor hom̃is ascendit.
qr cogitatione ñ comp̃henditur.
sp̃s. ⁊ ip̃a anima qͣsi ĩ medio qͦdã
erat. hñs extra se mundũ. intra

Expanded text:
vidit, nec auris audivit, quia sensu non percipitur. Nec in cor hominis ascendit; quia cogitatione non comprehenditur. spiritus. Et ipsa anima, quasi in medio quodam erat habens extra se mundum, intra
Abbreviated transcription (Latin):
Clericis uͦ spũalia tantũ cõmutũt᷑.
tiones in hereditate acceꝑunt. so-¬
la tͥb leui q̃ cłicos figurabat deci¬
mis ⁊ oblationibꝰ ⁊ sacͥficioꝵ uic¬
timis pascebat᷑.¬

Expanded text:
lia tantum committunturtiones in haereditate acceperunt, sola tribus Levi, quae clericos figurabat decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebat
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ corpꝰ xͥ illd fuisse credendum
sit. qd̾ ipse tͣlitori suo ꝑ intinctã
buccellam porrexit. Cũ intinxisset
inqͥd iħc panẽ. dedit uide simonis
scariothis. S ut dic̃ beatꝰ augusti¬
nꝰ. ñ sic̃ putat̃ qͥdã negligent legẽ
tes. tc̃ uidas corpꝰ xͥ accepit. Indelli¬
gendũ ⁊ enĩ qd iã oĩb eis distribue¬
rat sacͣmentũ corpr̃is ⁊ sangͥnis
sui. uͥ ⁊ ipse uidas erat. sic̃ sc̃s lucaᷤᷤ
euidentissime narrat. Ac deinde
ad hoc uentũ ÷. uͥ scdm narrationẽ
ioħis aꝑtissime ꝑ buccellã intinc¬
tam atq porrectã suũ expͥmit ꝓ¬
ditorẽ. Fortassis ꝑ panis tinctionẽ
illiꝰ significãs fictionẽ. Solent¬

Expanded text:
utrum corpus Christi illud fuisse credendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxisset, inquit, Jesus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis . Sed, ut dicit beatus Augustinus, non sicut putant quidam negls Christi corpus accepit. Intelligendum est quod jam omnibus distribuerat sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ca carnẽ assumptã ĩ eduliũ ꝓp̾osu¬
it. ut ꝑcibũ carnis adgustũ inui¬
taret diuinitatis. S ne rursũ hu¬
mana insirmitas contactũ carniᷤ
ĩ assumptione horresceret. confu¬
eti ⁊ pͥncipał edulii specie illã ue¬
lauit. ⁊ sic sum̃dã ꝓposuit. ut sen
sus ĩ uno foueret᷑. ⁊ fides ĩ alto¬
ĩ edificaret᷑. Fõuet᷑ enĩ sensus in

Expanded text:
a carnem assumptam in edulium proposuit, ut per cibum carnis ad gustum invitaret Divinitatis. Sed, ne rursum humana infirmitas contactum carnis in assumptione horreret, consueti et principalis edulii specie illam velavit, et sic sumendam psus in uno foveretur, et fides in altero aedificaretur. Fovetur enim sensus in
Abbreviated transcription (Latin):
Institutio. forma. sacͣm̃tũ: ires.
Sacͣntũ dñs instituit. qn pꝰtypi¬
cũ agnũ. corpꝰ ⁊ sangͥnẽ suum
discipłis ĩcena poriexit. Unde
eusebiꝰ emisenꝰ. N̾ corpꝰ assumptũ ab¬
laturꝰ erat ab ocłis ⁊ illaturꝰ sidĩbꝰ.
necesse erat ut die cene sacͣmentum
nob corporis ⁊ sangͥnis consecraret.
ibidẽ edidit dicẽs. hoc ÷ corpꝰ meũ. ⁊
runt᷑. cõu̾sio fit panis ⁊ ium. ĩ subam

Expanded text:
t res. Sacramentum Dominus instituit, quoniam post typicum agnum corpus et sanguinem suum discipulis in coena perrexit. Unde Eusebius Emisenus: Quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret, ibidem edidit dicens: Hoc est corpus meum; et runtur, conversio fi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ sic̃ conting̾e solet. ut uideas
aliqͥd fieri ĩ hoc sacͣmento q̃ minꝰ dig
na eẽ uidebunt᷑: noli orrere. sola seẽs
q̃ apparet hoc ht̃. tͥ monstrat spẽm.
manet in corruptꝰ. Uidet᷑ affici et ma¬
cłari. ⁊ ꝑseũat inuiolatꝰ. Sustinet
ħ fieri circa se. ne sensꝰ nr̃ aliqͥd alie-¬
nũ ꝑcipiat. S ñ recipit hoc inse. ne
incorruptibił nat᷑a sinc̃itatẽ suã a¬
mutat. Tanta ÷ dignitas ⁊ mun¬
dicia corpris xͥ. ut nec corruptioẽ
aliqͣ affici possit. nec sordibꝰ macła¬
ri. Itaq si qͣndo ħ fieri itidis ipsi no¬
li tim̃e. s sollicitꝰ estotͥ. Ipse ledi nõ
potest. tu noceri poces. qͥ male credẽ

Expanded text:
 sicut contingere solet, ut videas si qua fieri in hoc sacramento quae minus esse videbuntur, noli horrere: sola species quae apparet hoc habet. Tibi monstrat speciem, manet incorruptus. Videtur vel affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet hic fieri circa se, ne sensus noster aliquid alienum percipiat; sed non recipit hic in se, ne incorruptibilis natura sinceritatem suam amittat. Tanta est dignitas et munditia corporis Christi, ut nec corruptione aliqua affici possit, nec sordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non po
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad effectũ remissioĩs pecc̃oꝵ bap¬
tismi uicẽ gerebat. mare rubrum
aut̃ eiꝰdem similitudinẽ ⁊ figuram
p̃ferebat. ita agnꝰ paschał cuiꝰ carneᷤ
a ppło edebant᷑. ⁊ sangͥne postes domo¬
rum signabant᷑. ĩ figam corporis

Expanded text:
tum ad effectum remissionis peccatorum baptismi vicem gerebat, mare Rubrum autem ejusdem similitudinem et figuram praeferebat, ita agnus paschalis cujus carnes a populo edebantur, et sanguine postes domorum signabantur, in figura s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑid qd̃ accedit maiꝰ fiat. s tͣnsicione
ut id qd̵ accedit cũ illo ad qd̾ accedit
unũ fiat. nec sic ĩ pane corpꝰ xͥ cõsecͣri
dicimꝰ. ut de pane corpꝰ xͥ eẽ accipiat.
nec qͣsi nouũ subito factũ de mutata
ẽẽntia. s ĩ ipsũ corpꝰ uerã mutatã
ẽẽntiã. nec ipsã subam panis ⁊ uini

Expanded text:
ad quod accedit majus fiat, sed transitione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum fiat. Nec sic in pane corpus Christi consecrari dicimus, ut de pane corpus Christi esse accipiat, nec quasi novum corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam; nec ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Tecũ adtempꝰ eẽ uoluit. qͣn ⁊
qͣndui necesse fuit. Exhibuit tͥ ad
tempꝰ corpr̃alẽ p̃sentiã suã. ut te
ad sp̃alem excitaret. Idõ corpralit̾
pr̃alem p̃sentiã suã. ut ꝑ illã sp̃ał̃¬
inueniret᷑ q̃ ñ auferret᷑. Xp̃c de ore

Expanded text:
dens, tecum ad tempus esse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut te ad spiritalem excitaret. Ideo corporaliter praesentiam suam, ut per illam spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ qͦ dic̾e qd̾ quelibet hostia
designat bonã conĩisationem.
Pellis hostie eiꝰdem conu̾sationis
suꝑficiem. capd̃ iniciũ. cauda
finẽ. intestina occultã uuitutẽ.
Ablutio hostie. mundiciã uite ho
one. dilig̃nter discutimꝰ. ne nos
uiciũ fallat sub spetie uirtutiꝰᷤ.
aut culpa subspetie recte oꝑa-¬

Expanded text:
Possumus quoque dicere quod quaelibet hostia designat bonam conversationem. Pellis hostiae ejusdem conversationis superficiem, caput initium, cauda finem intestina occultam virtutem, ablutio hostiae munditiam vitae hoone, diligenter discutimus, ne nos vitium fallat sub specie virtutis, aut culpa sub specie recta
Abbreviated transcription (Latin):
simplicẽ doctrinã. Et ħ omĩa
debemꝰ offerre sine ferm̃to he¬
retice pͣuitatis. &sine melle
scłaris dulcedinis. qr ferm̃tũ
qd̾ expͥmit hereticã pͣuitatem
⁊ mel qd designat scłarem dul¬
cedinẽ ĩ sacͥficiis uetis testam̃ti
ꝓhibebant᷑. Sac̾ficium qd̾ partim
cremabat᷑. partim reseruabat᷑.
significat bonã incoationem.
holocaustũ qd totũ cremabat᷑ cor-¬
summationẽ. Eodẽ mͦ sac̾ficium
matutinũ incoationẽ insinuat.

Expanded text:
tiam et doctrinam. Et haec omnia debemus offerre sine fermento haereticae pravitatis, sine melle saecularis dulcedinis; quia fermentum quod exprimit haereticam pravitatem, et mel quod designat saecularem dulcedinem, in sacrificiis Veteris Testamenti prohibebantur. Sacrificium quod partim cremabatur, partim reservabatur, significat bonam inchoationem. Holocaustum, quod totum cremabatur, consummationem. Eodem modo sacrificium matutinum, inchoationem significat;
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ significat castitatẽ. Sal desig¬
nat sapientiã. qr sic̃ sal condit ci¬
baria. sic sapientia uirtutes ⁊
bona oꝑa. Farina ñ ferm̃tata.
simplicẽ expͥmit doctrinã. Offe¬

Expanded text:
tem significat. Sal designat sapientiam, quia sicut sal condit cibaria, sic sapientia virtutes et bona opera. Farina non fermentata, simplicem explicat doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
habent qͦ sacͥficia significationes
U itulꝰ donec crescat. ⁊ in tauri robur
erumpat. eo qd ꝓetate possit agi
ad libitũ ducentis. obedientiam
findit ungłam ⁊ actionẽ explec¬

Expanded text:
Habent quoque sacrificia significationes Vitulus donec crescat et in tauri robur erumpat: eo quod pro aetate possit agi ad libitum ducentis, significat ofindit ungulas, et actionem
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑ qn de animalib fiebat im-¬
molatio. Oblatio aut̃ aliarũ qua-¬
rumlibet rerũ uocabat᷑. Sacͥficioꝵ
tͥa st̃ gen̾a. Alia enĩ st̃ holochaus¬
ta. alia simplicia sacͥficia. alia pa-¬
cifica. holocaustũ uocabat᷑ qd̾ uel
debito institutioĩs oblatũ partim
cremabat᷑. partĩ reseruiabat᷑. Paci¬
fica dicebant᷑ q̃ sponte offerebant᷑
tis uoti ad impletione. siuȩ ꝓ uo-¬
luntaria ⁊ spontanea deuotione.
Holocaustũ aliqn fiebat de armẽ-¬
tis. aliqñ de pecoribꝰ. aliqñ de uo-¬
latilib. Oblatio aliq̃n de simila
ut expiaret᷑ delictũ. Peccm̃ ÷ q̃n
fit qd̃ fieri ñ debet. delictũ ÷ q̃n
ñ fit qd̾ fieri debet. Ex his quidẽ
om̃ibꝰ sacͣm̃ta constabant. Scien-¬
m̃ta intellig̃e debemꝰ. qͣlia suꝑi¬

Expanded text:
dicebatur, quando de animalibus fiebat immolatio. Oblatio vero aliarum quarumlibet rerum vocabatur. Sacrificiorum tria sunt genera: alia enim sunt holocausta, alia simplicia saccifica. Holocaustum vocabatur quod vel ur quod, pro debito institutionis oblatum, partim cremabatur, partim reservabatur. Pacifica dicebantur quae sponte offerebantur, tis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando fiebat ut expiaretur delictum. Peccatum est quando fit quod fieri non debet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his quidem omnibus sacramenta constabant. Scienmenta intelligere debemus, qualia su
Abbreviated transcription (Latin):
.II. ria gen̾a sacͣmentoꝵ inueniun¬
t᷑ fuisse sublege scripta.Que¬
dam spetialit̾ ad remediũ. q̃dam
uͦ ad obseqͥum. q̃dam adcultũ di¬
uinũ. P ma ꝑtinẽt ad peccatoꝵ re¬
missionẽ. Scd̃a ad exertendã deuo¬
tionẽ. t̾cia ad colendã pietatẽ. P¬
ma instituta fuer̃ qͣsi ad necessita¬
tẽ ut ĩ eis hõ scĩficartt̃. Quał circũ¬
cisio fuit ⁊hostie ꝓpecc̃o ⁊ ꝓpdelic¬

Expanded text:
. Tria genera sacramentorum inveniuntur fuisse sub lege scripta, quaedam specialiter ad remedium, quaedam vero ad obsequium, quaedam ad cultum divinum. Prima pertinent ad peccatorum remissionem; secunda ad exercendam devotionem; tertia ad colendam pietatem. Prima instituta fuerunt quasi ad necessitatem, ut in eis homo sanctificaretur, qualis circumcisio fuit, et hostiae pro pecca
Abbreviated transcription (Latin):
potest. qm̃ ⁊ litt̾e sacroꝵ sensuũ
tio ad int̾p̃tationẽ siue exp̃ssionẽ
uocis magis qͣm ad diffinitionẽ
referenda uidet᷑. Siqͥs aut̃ pleniꝰ
⁊ ꝑfectiꝰ qͥd sit sacram̃tũ diffinire
uoluerit. dic̾e potest. qr sacram̃tũ

Expanded text:
um tio ad interpretationem sive expressionem vocis magis quam ad diffinitionem referenda videtur. Si quis autem plenius et perfectius quid sit sacramentum diffinire vol
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilit̾ ꝓpositũ. ex similitudine
rep̃sentans. ⁊ ex institutione signi¬
ficãs. ⁊ ex scĩficatione continens
diffinitio ita ꝓpͥa ac ꝑfecta agnos¬
cit᷑. ut om̃i sacram̃to soliq conue¬
nire inueniat᷑. Om̃e enĩ qd̾ hec
tͥa habet sacram̃tum ÷. Et om̃e
qd̾ his tͥb caret: sacͣmentũ ꝓprie
dici ñ potest. Debet enĩ om̃e sacͣ¬
m̃tum similitudinẽ qͣndã hab̾e
ad ipsã rẽ cuiꝰ ÷ sacram̃tũ. scđm
qͣm habile sit ad eandẽ rẽ rep̃sen¬
tandã. institutionẽ qͦ ꝑqͣm ordi-¬
natũ sit ad illã significandã. Po¬
stremo scĩficationẽ ꝑ qͣm illã con¬
tineat. ⁊ efficax sit ad eandẽ sc̃ifi¬
candis cõferendam. Hoc aut̃ int̾¬
ẽẽ uidet᷑. qd̾ om̃e sacram̃tũ simi¬
litudinẽ qͥdẽ ht̃ ex pͥma condici¬
one. institutionẽ ex suꝑ addita

Expanded text:
sibiliter propositum ex similitudine repraesentans, et ex institutione significans, et ex sanctificatione continens diffinitio ita propria ac perfecta agnoscitur, ut omni sacramento solique convenire inveniatur. Omne enim quod haec tria habet, sacramentum est, et omne quod his tribus caret, sacramentum proprie dici non potest. Debet enim omne sacramentum similitudinem quamdam habere ad ipsam rem cujus est sacramentum, secundum quam habile sit ad eamdem rem suam repraesentandam. Institutionem quoque per quam ordinatum sit ad illam significandam. Postremo sanctificationem per quam illam contiueat, et efficax sit ad eamdem sanctificandis conferendam. Hoc autem interesse videtur, quod omne sacramentum similitudinem quidem habet ex prima eruditione, institution
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ tͥa ħ qualit̾ sint agnoscamꝰ.
aqͣm baptismi ꝓ exemplo assumi¬
mus. Ibi enĩ ÷ aque uisibile ele-
similitudine. significatio ex in¬
stitutione. urtus ex scĩficatiõe.¬
Et ipsa similitudo ex creatione :. ipsa
institutio ex dispensatione. ipsa sc̃i¬
ficatio ex bñdictione. Pma indita s¬
ꝑ creatorẽ. Scdã adiuncta ꝑsalua¬
torẽ. Tcia ministrata ꝑ dispensatorẽ.¬

Expanded text:
ta sunt tria haec qualiter sint agnoscamus, aquam baptismatis pro exemplo assumimus. Ibi enim est aquae visibile elemesimilitudine, significatio ex institutione, virtus ex sanctificatione. Ipsa similitudo ex creatione est; ipsa institutio ex dispensatione; ipsa sanctificatio ex benedictione. Prima indita per Creatorem; secunda adjuncta per Salvatorem, tertia ministrata per dispensatore
Abbreviated transcription (Latin):
abluit sordes corpoꝵ. ita illa mui¬
dat inqͥnam̃ta anmarũ. E ex hac
qͥdem ingenita qualitate. om̃is aqͣ
sp̃alem gr̃am rep̃sentare hũit. pͥusꝙͣ
cẽ illã ex suꝑ addita institutione
significaũ. Uenit aut̃ saluator ⁊ in

Expanded text:
abluit sordes corporum, ita illa mundat inquinamenta animarum. Et ex hac quidem ingenita qualitate omnis aqua spiritalem gratiam repraesentare habuit, priusquam etiam illam ex superaddita institutione signifi
Abbreviated transcription (Latin):
subdiaconus. aut clericuꝰ.
stabilitatẽ meam. et cõnei¬
sionem morum . meorũ
et obedientiã scõm regulã
sancti benedicti coram deo

Expanded text:
subdiaconus, vel clericus, stabilitatem meam et conversionem morum meorum et obedientiam secundum regulam sancti Benedicti, coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
N faisa bulla lit̾is apponit᷑. Scd̾a
nͥfilum ex u̾a bulla extͣhit᷑ ex
toto ⁊ ꝑ aliud filum ĩ missum¬
falsis ut̾is insit᷑. Certia uͥ filum
ex ea ꝑte ĩqͣ carta plicatur
canapis restauratũ. euarta c̾
a suꝑiori ꝑte bulle alt̾a ꝑs fuli

Expanded text:
 falsa bulla litteris apponatur; secunda, ut filum de vera bulla extrahatur ex toto, et per aliud filum ifalsis literis inseratur. Tertia, ut filum ab ea parte in qua charta plicatur similis cannabis restauratum. Quarta cum a superiori parte bulle altera pars fili
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnoxios uł solu̾e se putẽt noxios. cũ
apd̾ dm̃ nõ sñtia sac̾dotum s reoꝵ ui¬
ta querat᷑. In leuitico ostende se sa-¬
cerdotĩbꝰ uibent᷑ lepsi. qͦs illi ñ faci¬
unt lepsos uł mundos. s disc̾nunt
qͥ mundi aut unmundi st̃: ita ⁊ hic.¬

Expanded text:
innoxios vel solvere se putent noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Unde in Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi ; quos illi non faciunt leprosos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt. Ita et hic
Abbreviated transcription (Latin):
mines ligatos uł solutos. Uñ dñs
lȩpsum sanitati pͥꝰ ꝑ se restituit: de¬
ind̾ ad sac̃dotes misit. quoꝵ udicio
ostendẽt᷑ mundatꝰ. Ita cẽ iã lazarũ
uuificatũ obtulit discipłis soluẽ¬
dũ. qr ⁊ si aliqͥs apd̃ dm̃ sit solutus.
euungłicꝰ ⁊ uidicat. sic̃ olim legał
ĩ ilł qͥ contaminati erãt lepͣ. q̃ pec¬
catũ significat. Uñ iheronimꝰ super

Expanded text:
mines ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum. Quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaminati erant lepra, quae peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uncunt᷑: s ultͦ se peccõ offer̃. nec
expectãt temptationẽ. s p̃ueniũt
uoluptatẽ. ⁊ ꝑtͣctet secũ qͣm multi¬
plici actione uicii delectabilit̾ pec-¬
cauit. Oĩs ista uarietas: confitenda
÷ ⁊ deflenda. ut cũ cognou̾it qd̃ pec¬
catũ ÷: cito inueniat dm̃ ꝓpicium.
In cognoscendo augm̃tũ pecc̃i: inue-¬
niat cuiꝰ etatis fuerit. cuiꝰ sapientie
⁊ ordinis. In moret᷑ insingłis istis.
⁊ sentiat modũ cͥminis. purgãs lacͥ¬
mis omẽ qͣlitatẽ criminis. defleat
iurcutẽ: qͣ int̾im caruit. dolendũ ÷
enĩ ñ solũ qd̾ peccauit: s qr se uir¬
tute pͥuauit. Defleat cẽ qm̃ offendẽs
ĩ uno factꝰ ÷ reus om̃ium. Ingratꝰ¬
enĩ extitit. qͥ plenꝰ uirtutibꝰ omino
dm̃ ñ timuit. In hoc enĩ qͥsq pec¬
exfo cator fit culpabilior. qͦ ÷ dõ ac
sic ceptior. Idõ enĩ adam plꝰ pecca¬
qr om̃i bono habundauit. Alio cẽ
mͦ offendens ĩ uno factꝰ ÷ om̃iũ reꝰ.

Expanded text:
ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum peccati, inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis, purgans lacrymis omnem qualitatem vitii; defleat virtutem qua interim caruit. Dolendum est enim non solum quod peccavit, sed quia virtute se privavit. Defleat etiam quoniam offendens in uno, factenim extitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccaquia omni bono abundavit. Alio etiam modo offendens in uno factus est omnium reus,
Abbreviated transcription (Latin):
lemni penit̾ntia q̃ ꝓ gͣuioribꝰ cͥminibꝰ
ĩ iungit᷑ ait. Si nos aliqͥd culpaemor¬
tał inuen̾it. q̃ ñ in cͥmine mortali
uł in blasphemia fidesͥ. s ĩ sermoniᷤ
uł moꝵ uicio consistat ħ culpa sẽ¬
ꝑ reparari potest. nec int̾dititur

Expanded text:
lemni poenitentia, quae pro gravioribus criminibus injungitur, ait: Si nos aliqua culpa mortalis invenerit, quae non in crimine mortali, vel in blasphemia fidei, sed in sermonis vel in morum vitio consistat; haec culpa semper reparari potest, nec interdicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cipio instructũ ⁊ eruditũ fuisse.
ut primi contemptꝰ culpã sub-¬
seq̃ntis deuotiõĩs studio aboleret.
⁊ qͥ in semetipso contumax extit̃¬
at. insius postmodũ obtemꝑare

Expanded text:
cipio a Deo instructum et eruditum fuisse, ut primi contemptus culpam subsequentis devotionis studio aboleret, et qui in semetipso contumax exstiterat, in suis postmodum obtemperare
Abbreviated transcription (Latin):
fuer̃ qͣm ad optinendã salutẽ in¬
dicta. Nã qͥnichil possidebat ũn¬
offerre decimas debebat. ⁊ qͥ nichil
habebat q̃ sacͥficia ⁊ qͣs oblationes
dicens. Si dñs ds̃ m̃s fuerit mecũ¬
De uniu̾sis q̃ dedis mͥ decimas ⁊ hos-

Expanded text:
 quam ad obtinendam salutem indicta. Nam qui nihil possidebat, unde decimas offerre debebat? qui nihil habebat, quae sacrificia et quas oblationes dicens: Si Dominus Deus meus fuerit mecDe universis quae dederis mihi decimas
Abbreviated transcription (Latin):
tia gr̃a contulit. qͣre duuna uissio
ritũ antiquoꝵ ꝑ institutionẽ succe¬
dentiũ aboleuit. Nã si eadẽ uirtus
in illis sacram̃tis fuit. qͥd necesse erat
ut illa cessarent. ⁊ ista succedent.
S sciendũ qd̾ diuine dispensationis
ordo ⁊ ratio hoc poposcit. ut sicut
ab inicio ꝓturrente tp̃r magis sem¬
ꝑ ac mag̃is effectꝰ salutis apppinqͣ¬
ret. ita cresceret ⁊ cognitio ueri¬
tatis ꝓpt̾ qd̾ ⁊ ipsa signa salutis
ꝑ successionẽ tprm alia pꝰ alia muta¬
ri debuer. ut cũ effectꝰ gr̃e duine
in salutẽ cresc̾et. simul qͦ ⁊ ipsa sig¬
nificatio ĩ ipsis signis uisibilib eui-¬
dentior appareret. Erat qͥppe idem
saluator eadẽ gr̃a. eadẽ fides. illic
uent᷑i hic exhibiti S qr ipse ꝑquẽ
salus dabat᷑ longe erat. eiusdẽ salutiᷤ
signa obscura debuerunt esse. Ppt̾¬
ea uͭ paulatim eiꝰ aduentu ꝓpinqͣnte
oportebat. ut eodẽ ordine ⁊ fides ĩ
cognitione.⁊ grã in salute cresc̾et.

Expanded text:
a contulit; divina jussio ritum antiquorum per institutionem subsequentium abolevit. Nam si eadem virtus in illis sacramentis fuit, quid necesse erat, ut illa cessarent et ista succederent? Sed sciendum est quod divinae dispensationis ordo et ratio hoc poposcit, ut sicut ab initio, procurrente tempore, magis ac magis adventus salvatoris appropinqcresceret, et cognitio veritatis. Propter quod et ipsa signa salutis per successionem temporum; alia post alia mutari debuerunt, ut cum effectus gratiae divinae in salutem cresceret, simul quoque et ipsa sanctificatio in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. Erat quippe idem salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cognitione, et gratia in salute cresceret;
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit. Teia differentia ÷ qd̾ sacra¬
m̃ta naturał legis ñ exp̃cepto in¬
dicta uident᷑. s ex consilio ad uotũ
ꝓposita. sacram̃ta uͦ scͥpte legis ⁊ grẽ
necessitatẽ qnͣ ꝓxsecutioĩs inducere.
ꝓpt̾ea qd̾ ñ ex consilio tantũ. s exp̃¬
cepto eẽ instituta noscunt᷑. Nusqͣm¬

Expanded text:
differentia est quod sacramenta naturalis legis non ex praecepto indicta videntur, sed ex consilio ad votum proposita; sacramenta vero scriptae legis et gratiae necessitatem quamdam exsecutionis inducere propterea quod non ex consilio tantum, sed ex praecepto esse instituta noscuntu
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ exhib̾e. Est aut̃ seruiciũ ali¬
ud det̾minatũ sic̃ censꝰ: i tͥbuta q̃
annuatim soluunt᷑. aliud fortui-¬
tũ qd̃ iudelicet ꝓculpis ex casu exi
euentꝰ eiꝰ certꝰ nõ ÷. neq exigi iure

Expanded text:
tium exhibere. Est autem servitium aliud determinatum, sicut census et tributum quae annuatim solvuntur. Aliud fortuitum quod videlicet pro culpis ex casu accieventus ejus certus non est, neque exigi jure
Abbreviated transcription (Latin):
augustmnꝰ ita dic̃. Antiqͥs tp̾ribꝰ cum
ad huc salutis nr̃e mist̾ium uelaret᷑.
iusti officio ꝓpagandi nuptias contrahe¬
bãt. ñ uicti libidine s ducti pietate.
qͥ multo faciliꝰ contin̾e posset᷑ ⁊ uel¬
lent. U tebant᷑ tñ coniugibꝰ ⁊ plureᷤ
uni iuro hr̃e licebat. qͣs castiꝰ habebat
qͣm nc̃ unã qͥlibet istoꝵ. ĩ qͥb iudemꝰ¬

Expanded text:
Augustinus sic ait. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures uni viro habere licebat, quas castius habebat quam nunc unam quilibet istorum i
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiał. Qaũ ultͣ necessitatẽ istã
ꝓgredit᷑. iã ñ ratioi s libidini obse
tie subigunt᷑. rẽ faciunt q̃ nõ ẽ nup¬
ciarũ. cuiꝰ delicti nõ st̃ nuptie orta¬
trices. s depͣecatͥces. De antiqͥs quoq¬

Expanded text:
nuptialis. Qui autem ultra necessitatem justam progreditur, nam non rationi sed libidini obseqtiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus qu
Abbreviated transcription (Latin):
uingat᷑ consangͥneis ꝓpͥis. ⁊ consangͥ¬
cẽ inuxoris parentela de lege nup¬
tiarũ custodienda ÷. qr constat eos
duos fuisse ĩ carne una. idõq cõmu¬
nis ÷ ilł utraq parentela. It̾ uiliꝰ¬

Expanded text:
njugatur consanguineis propriis et consanguetiam in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est, quia constat eos duos fuisse in carne una. Ideoque communis est illis utraque parentela. Item Juli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cõmixtione carnis ĩfirmitatis erat¬
⁊ delicti excusaret᷑. Officiũ aũ cõiugii
ĩ cõmixtione carnis concessit. ut ĩ eo
p̃t̾ gn̾is multiplicationẽ gen̾antiũ
infirmitas exciꝑet᷑. Qͣre aut̃ institu¬

Expanded text:
is commistione infirmitatis erat et delicti excusaretur; officium autem conjugii in commistionem carnis concessit, ut in eo praeter generis multiplicationem generantium infirmitas exciperetur . Quare autem institu
Abbreviated transcription (Latin):
totũ occupaũat morb. qd̾ totum
reliq̃rat salꝰ. ⁊ apposuit incorpore
geñis humam in pͥmis pauca anti¬
dota. ⁊ paucis m̃bris .i. paucis ꝑ¬
sonis. ut paulatĩ morb defic̾et.⁊
salꝰ cresc̾et. Pea sublege scͥpta reme¬
dia plura cõtulit. ⁊ plures repa¬

Expanded text:
totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani in primis pauca antidota, et paucis membris, id est paucis personis, ut paulatim morbus deficeret et salus cresceret. Postea sub lege scripta, remedia plura contulit, et plures repa
Abbreviated transcription (Latin):
nifestior sent̾ncia exp̃ssa ÷. Greca
nanq locutio duunã seruiturẽ
ab humana ꝓpͥo uocabulo distingͥt.
qd̾ latinitas ñ ht̃. Ibi enĩ dĩ seruitꝰ la-¬
tiia.⁊ humana dulia uocat᷑. & ob
hoc idolatre uocati st̃ qͥ eã seruitutẽ
qͣm dõ debuer̃. ydolis exhibebant.
S latina linga utͣmq sub eodẽ nonĩe
seruitutẽ comp̃hendit.⁊ ꝓpt̾ea obs¬
curior significatio ⁊. cũ dr̃ illi soli

Expanded text:
nifestior sententia expressa est. Graeca namque locutio divinam servitutem ab humana proprio vocabulo distinguit, quod latinitas non habet. Ibi enim Dei servitus latria, et humana dulia vocatur. Et ob hoc idololatrae vocati sunt, qui eam servitutem quam Deo debuerunt idolis exhibebant. Sed Latina lingua utramque sub eodem nomine servitutem comprehendit, et propterea obscurior significatio facta est cum di
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝑmoysen lex scͥpta data sit.
ante moysen tam̃ obseruantia lega¬
lis ĩ cirtuncisione exordiũ sũpsit.
cerñet᷑. qͣtenꝰ singłaris mañet. &e
discreta gen̾atio de qua xp̃c nascet᷑.
tionẽ datum ÷. ⁊ ꝑipsũ quedã p̃para¬
tio ad suscipiendã legẽ facta ÷. Quẽ¬
admodum enĩ nc̃ innouo testam̃to
pͥmũ hõ unda baptismi ablutꝰ. sig-¬
nũ ⁊ nom̃ ꝓfessionis sue accipit. ac
demũ num̃o fideliũ associatꝰ. ⁊ p̃cep¬
tis duunis instructꝰ. ad complendã
ꝓfessionẽ suã accingit᷑. sic antiquus

Expanded text:
er Moysen lex scripta data sit; ante Moysen tamen observantia legalis in circumcisione exordium sumpsit.cerneretur, quatenus singularis maneret, et discreta generatio de qua Christus tionem datum est: et per ipsum quaedam praeparatio ad suscipiendam legem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedi
Abbreviated transcription (Latin):
P mũ p̾̃ceptũ pͥme tabule ad dm̃ pa¬
trẽ ꝑtinet. sic̃ p̃ceptũ pͥmũ scdẽ
tabule ad hominẽ patre̾. ut utraq
pat̾nitas pͥncipii auctoritate ho¬
noret᷑. In pͥma tabula p̃ceptio ÷
⁊ ꝓhibitio. similit̾ ⁊ in scda. ut
utrimq studeas ⁊ facẽ q̃ debes ⁊
uitare q̃ nõ debes. In alt̾o nanq
si offendis delictũ ÷. in alt̾o uͦ si of¬
fendis peccm̃. face enĩ ñ facienda
peccatũ ÷. facienda nõ facere de-¬
rimum p̃ceptũ pͥme tabule :.
Audi isrł ds̃ tuus ds̃ unus ÷.¬

Expanded text:
e ad Deum Patrem pertinet, sicut praeceptum primum secundae tabulae ad hominem patrem, ut utrinque paternitas principii auctoritate honoretur. In prima tabula praeceptio est et prohibitio, similiter in secunda, ut utrumque studeas et facere quod debes, et cavere quod non debes. In altero namque si offendis, delictum est. In altero vero si offendis, peccatum est. Facere enim non facienda peccatum est, facienda autem non facere, deribus praeceptis primae tabulae. Audi Isr
Abbreviated transcription (Latin):
rasse legimꝰ. nec tam̃ ꝓpt̾ea alicubi
rep̃hensos inuenimꝰ. ⁊ ĩ nouo cẽ
apłs qͥdẽ fideles ad seruiendũ suꝑi¬
orib ⁊ p̾latis summoꝑe exortat᷑.
Sciendũ ÷ gͦ qr alio mͦ homines alio
mͦ ds̃ ad orari p̃cipit᷑. Usu nanq

Expanded text:
ines legimus; nec tamen propterea alicubi reprehensos invenimus? Et in Novo etiam Apostolus fideles ad serviendum superioribus et praelatis summopere exhortatur. Sciendum ergo est quod alio modo homines, alio modo Deus adorari praecipitur. Usu namque
Abbreviated transcription (Latin):
mis eccłastica amministratio
int̾b constat. Inordinibꝰ. ĩ sacͣ¬
m̃tis. inp̃ceptis. Ordines consid̾amꝰ
ĩ ꝑsonis p̾latoꝵ. sacͣm̃ta ĩ ministraci¬
one eoꝵ. p̃cepta in conu̾satione subiec-¬
toꝵ. Que singla ꝓpͥa considatione

Expanded text:
is ecclesiastica administratio in tribus constat: in ordinibus, in sacramentis, in praeceptis Ordines consideramus in personis praelatorum; sacramenta in ministerio eorum. Praecepta in comversatione subjecto
Abbreviated transcription (Latin):
unã. Quẽ admodũ aut̃ ĩ corpore
humano singła queq m̃bra ꝓpͥa
ac discreta officia hñt. ⁊ tn unũ
sic ĩ corpr̃e scẽ eccłe dona gr̃arum
distributa st̃. ⁊ tam̃ unꝰqsq nõ
sibi soli ht̃. &ẽ id qđ solꝰ ht̃. Soli
audiũt s toti corpori. Soli pedes

Expanded text:
unam. Quemadmodum autem in corpore humano singula quaeque membra propria ac discreta officia habent, et tamensic in corpore sanctae Ecclesiae dona gratiarum distributa sunt, et tamen unusquisque non sibi soed toti corpori. Soli pedes
Abbreviated transcription (Latin):
ne filnis portet miquitatẽ
patris. et qui mira dispen¬
satione etiam malis bene
utens. tue dignationis
grãm per eos frequenter
operaris. q̃s clementiam
tu amcpot his famulis tuis
non obsistat qd habitum
religionis per nos tanta as
tali re indignos suscipuĩt.

Expanded text:
ne filius portaret iniquitatem patris, et qui mira dispensatione etiam malis bene utens tuae dignationis gratiam per eos frequenter operaris, quaesumus clementiam tuam, ut huic famulo tuo, ill. non obsistat quod per habitum religionis per nos tanta ac tali re indignos accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
fcĩ st̃. De aliis uͦ qͥ añ cõpat̾nitatẽ
uł pꝰ genitist̃: concedt̃ qd legitie
⁊ licite uingi posst̃. Iuib udet᷑
consentire urbanꝰ scd̃s dicẽs. Su¬
ꝑ qͥb consuluit nos tua dilectio.
hoc uidet᷑ respondendũ. ut ⁊ baptis¬
mꝰ sit si instante necessitate femina
puerũ ĩ noĩe tͥnitatis baptizau̾it. ⁊
qd̾ sp̃ualiũ parentũ filii uł filie añ

Expanded text:
ui ante compaternitatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit; et quod spiritualium parentum filii vel filiae ante
Abbreviated transcription (Latin):
aũ infideł discedit discedat. Ñ est
enĩ seruituti subiectꝰ fr̃ aut soror in
huiꝰmodi. qr ñ debet᷑ reu̾entia coniu¬
gii. ei qͥ horret auctorẽ conugii. Nõ ÷
enim ratũ inatͥmoniũ qd sine dĩ deuo¬
ꝓpt̾ dm̃ si alii se copłau̾it. Contume¬
lia enĩ creatoris. soluit ius matͥmonii
peccat. ⁊ ĩ matͥmoniũ. Nec ÷ ei seruã¬

Expanded text:
Apostolus discedit, discedat. Non enim est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, quia non debetur reverentia conjugii ei qui horret auctorem conjugii. Non est enim ratum matrimonium quod sine devopter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia quippe creatoris solvit jus matrimonii peccat, et in matrimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
generauit. ⁊ illiꝰ enĩ celibatꝰ. ⁊ istiꝰ co¬
militauer̃. S continentiã ioħes
ĩ oꝑe: abrabam ĩ solo habitu habe¬
bat. Melior ÷ aut̃ castitas celibum:
qͣm castitas nuptiarũ. qͣrum abrahã
unã habebat in usu. ambas ĩ habitu.

Expanded text:
 istius comilitaverunt. Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. s mediante gn̾e
it̃ sociati. u̾bi gr̃a Uxor
filii fris mei q̃ nõ ÷ de gen̾e meo.
ꝑ ip̃m qͥ ÷ de g̾ne meo. mͥ asfinis fac¬
gͣmanitas ÷ int̾ compatrẽ ⁊ cõma¬
trẽ. ⁊ int̾ eos quoꝵ unꝰ alt̾um de sa

Expanded text:
ti, sed mediante genere sunt sociati, verbi gratia, uxor filii fratris mei quae non est de genere meo, per ipsum qui est de genere meo, mihi affinis facximitas est inter compatrem et commatrem; et inter eos quorum unus al
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtas ur̃a. siqͥs duas cõmatres ha¬
b̾e ualeat. unã pꝰ alt̾am. inqͦ memi-¬
nisse debes scͥptũ ẽẽ. er̃ duo ĩ carne
una. Cũ gͥ constet qd̾ uir ⁊ mulier
una caro efficiunt᷑. restat iurum¬
⁊ cõpatrẽ constitui mulieri. cuius
assupta uxor cõmat̾ erat. ⁊ id̃o in¬
cõmat̾ eiꝰ erat. cũ qͣ idẽ fuerat una
caro effectꝰ. huic aut̃ illd contͣriũ¬

Expanded text:
sanctitas vestra si quis duas commatres habere valeat, unam post alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo vicommater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. Huic autem illud ex Ti
Abbreviated transcription (Latin):
cominat̾ ñ ÷. licet ei defunto compatre
ad uniõnem sp̃s ꝑ tͣnsitur. S sciendũ¬
÷ quod auctoritas nicholai de illo agit
qͥ uxori sue debitum reodidit. pꝰqͣm cõma¬
ter illiꝰ extitit. Alie uͦ auctoritates de illo
agut. cuius upor postqͣm a uiro suo delĩ¬
quitur. illuis cominat̾ efficitur. nec pꝰ
compat̾ntatem a uiro suo cognoscitur.
uel de illo pociꝰ agunt. cuiꝰ uxor ante de¬
fungitur. qͣm abeo cognoscatur. So
debeant in baptismo susciꝑe puerum.
de hoc urbanus scd̃s ita scribit. quod
uxor cũ marito in baptismo simul non
debeat susciꝑe puerum. nulla auctorita-¬
te repꝑit̾ ꝓhibitum. S ut puritas spua¬
lis pat̾nitatis ab om̃i labe ⁊ infamia cõ¬
penitentia debet ei inningi. Sciendũ¬
licitas apłs concedit. de t̾ciis aut̃ ⁊ qͣrtiᷤᷤ¬
⁊ de ultra płib nuptiis solent hoies
re. qd̾ nec apłm uideo diffimre : Ait
enĩ. Si dormierit uir eiꝰ. cui uult¬

Expanded text:
commater non est, licet ei defuncto compatre ad unionem spiritus transitur. Sed sciendum quod auctoritas Nicolai de illo agit, qui uxori suae debitum reddidit postquam commater illius extitit. Aliae vero auctoritates de illo agunt cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscatur. 8. debeat in Baptismo suscipere puerum. De hoc Urbanus ait, ibid.: Quod uxor cum debeat suscipere puerum, nulla auctoritate reperitur prohibitum. Sed ut puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conpoenitentia debet ei injungi. 9. Dlicitas, Apet de ultra pluribus nuptiis solent homineire quod nec Apostolum video diffinisse? Ait enim: Si dormierit vir, uxor ejus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dimitt̾e uxorẽ nͥ causa fornica¬
tioĩs uibet. Et nos tanta auctori¬
tate freti dicimꝰ dimittendũ eẽ &e
ĩ culpabile iudicandũ. qd̃ necessitas
ĩtulit. Nã baptizandi opꝰ laieis
laicis fidelibꝰ si necesse fu̾it: lib̃e conce¬
dit᷑. uñ si supͣdictꝰ hõ filiũ morientẽ
aspiciens. ne aĩam ꝑpetuo ꝑire dimit¬
teret: unda baptismi lauit. ut eum
de potestate mortis eriꝑet: hñ fecisse
laudat᷑. idõ sue uxori s̃ iã olim legi¬
time sociate inpune dũ inx̾it iudica¬
mꝰ man̾e coniunctũ. nec ob hoc sepa-¬
rari deb̃e. his aliisq płib auctorita-¬
tib edocet᷑ coniuges ñ eẽ separandos.
si pꝰ legitimã copłam alt̾ alt̾iꝰ filium
de fonte leuat. uł ĩ cõfirmatione te¬

Expanded text:
non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legitimam copulam alter alterius filium de fonte levarit, vel in Confirmatione te
Abbreviated transcription (Latin):
uota succurr̃. ad sanctiendũ cõiugiũ.
luntas gͥ u̾bis exp̃ssa ĩ occulto. ad hoc
suffragat᷑ ut fiat cõuigiũ. Manifeste
uͦ exp̾ssa suffragat᷑ ut sanctiat ⁊ ro-¬
boret. ac libum fiat eccłe de hoc u¬
dicare si expedierit. Postqͣm autẽ

Expanded text:
ccurrunt ad sanciendum conjugium, luntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De
Abbreviated transcription (Latin):
Ita legitima scitote ẽẽ comibia. alit̾
fornicationes s. nͥ uoluntas ꝓpͥa suf¬
fragata fu̾it. ⁊ uota succureñt le¬
gitima. Hoc aũ ñ ita ĩtellig̃ndũ ÷
tanqͣm sine enum̾atis ñ possit ẽe
legitimũ coniugiuim. s qr sine ilłł¬

Expanded text:
itote esse connubia; aliter fornicationes sunt, nisi volontas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimum conjugium, sed quia sine il
Abbreviated transcription (Latin):
iugio annon. Si fides conuigii ÷ p̃t̃
maritalẽ copłam aliã nescire. ⁊ ui¬
olatio fidĩ hꝰ ad ult̾ium cõmittere.
patet qd bonũ hoc ita cõuigio ad¬
heret. ut siqͥdẽ assit exeo eõiugiũ¬

Expanded text:
jugio an non. Si fides conjugii est praeter maritalem copulam aliam nescire, et violatio fidei hujus adulterium committere, patet quod hoc bonum ita conjugio adhaeret, ut si quidem adsit ex eo amplius co
Abbreviated transcription (Latin):
Incestꝰ ÷ consangͥnearũ uł affimũ
abusꝰ. Uñ incestuosi dicunt᷑. qͥ con¬
sangͥneis uł affinib suis abutũ¬
t᷑ Raptꝰ admutit᷑: cũ puella ui¬
olenter a domo patͥs educit᷑. ut
corrupta uror habeat᷑. suie pu¬
elle suie parentibꝰ uis illata cons¬
tit̾it. Hic morte multat᷑. S si ad
ecl̃iam dĩ cũ rapta confug̾it: pͥiu¬
legio eccle mortis inpunttatẽ me

Expanded text:
Incestus est consanguineorum, vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis abutuntur. Raptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem me
Abbreviated transcription (Latin):
uł ambo ex industria hoc fec̾int. ut
filiũ suũ de fonte susceꝑint. si in¬
nupti mañe uoluerint: bonũ ÷
Sin aut̃ gͣuis penitentia ĩ sidiatori
ĩ uingat᷑. ⁊ simulmaneãt. ⁊ si p̃¬
uaricator comugis suꝑuiterit.
acerrima penit̃ntia multet᷑. ⁊ sine
spe conugii maneat. Ex his appa¬
ret. qd̾ aliqͥs filiolã suã uł cõmatrẽ
ñ potest s copłare nuptialit̾. ⁊ si p̃¬
sumptum fu̾it. separandi sit̃. Q aut̃
legitime conuincti s̃: ñ idõ separan¬
dist̃. qr alt̾ eoꝵ insidiose filiũ de foi¬
petͥ hõ noĩe stepħs ueniens nr̃o p̃¬
sulatui innotuit. qđ filiũ suũ in
extremo uite positũ. nec dũ bap¬
tisim unda locũ absentia sac̾dotũ
cogente baptizaũ. eũq ꝓpͥs manibꝰ
suscepit. atq ꝓ liuiꝰ modi negocio
reu̾entia tua p̾fatũ hoĩem asua¬

Expanded text:
 ambo ex industria hoc fecerint, ut filium suum de fonte susceperint, si innupti manere voluerint, bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonPetri homo nomine Stephanus veniens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua pra
Abbreviated transcription (Latin):
cipientibꝰ. uł sub tͥne m̃sionis uo¬
cabulo m̃gentibꝰ unda baptismi
ut ad suã penitentialẽ nullꝰ sac̾¬
dos accedat qr scͥptum ÷. Om̃s qͦs
ĩpenitentia suscipimꝰ. ita nr̃i filii
st̃ ut ĩ baptismo suscepti. qͦrũ om̃i¬
um flagitiosa ÷ cõmixtio. Qd̾ aut
compat̾ ⁊ cõmat̃ sibi iungi neq̃¬
ant. nec pat̾ sp̃uał uł mat̾ filie¬

Expanded text:
cipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod autem compater et commater sibi jungi nequeant, nec pater sp
Abbreviated transcription (Latin):
te qͣm dicitis parentelã eẽ que ad
uirũ ex parte uxoris seu que ex par¬
te uiri ad uxorẽ ꝑtinet manifesta
ratio ÷. qr si scdm diuinã sententi¬
am ego ⁊ uxor mea sumꝰ una caro.
ꝓfecto mͥ ⁊ illi mea suaq parentela
ꝓpinqͥtas una efficit᷑. Qͦ circa ego i

Expanded text:
te, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est: quia si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et
Abbreviated transcription (Latin):
De consangͥnitate sua nullꝰ uxorẽ ducat
usq pꝰ gnationẽ septimã. uł qͦusq
parentela cognosci potest. Itẽ. nulli
ex ꝓpinqͥtate sui sangͥnis usq ad
septimũ gͣdum uxores ducãt. his
aliisq płib auctoritatibꝰ consan¬
giuneoꝵ coniunctiones ꝓhibent᷑
usq ad septimũ gradũ. Quomodo¬
aũ gͣdꝰ consangͥnitatis computãdi
sint: ysidorꝰ ostendit sic. Series
cõsangͥnitatis .ui. gͣdibꝰ dirimit᷑.
ipse truncꝰ. Illis seorsũ comunctd̃
ex radice illiꝰ trunci egrediunt᷑ ra
ł nepos ⁊ ꝓneptis scds. Abnepos ⁊ abrep¬
tis t̾cius. Ad nepos ⁊ ad neptis qͣrͣtus.
Trinepos ⁊ tͥneptis qͥntus. Trinepotis
nepos ⁊ tͥneptis neptis sextꝰ. Attend̾¬
qͥ septẽ ponũt gradꝰ. truncũ int̾ gra¬
ĩ pͥmo gradu. filios ĩ scd̾o imponunt.
Alii pͥmũ gradũ filios appellãt. negã¬
tes gͣdum cognatioĩs int̾ patrẽ ⁊ fi¬
lium ẽẽ. cũ una caro sint pat̾ ⁊ filiꝰ.

Expanded text:
De consanguinitate sua nullus uxorem ducat usque post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item nullus ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxorem ducat. » His aliisque pluribus auctoritatibus consanguineorum conjunctiones prohibentur usque ad septimum gradum. Quomodo consanguinitatis gradus computandi sunt, Isidorus ostendit sic: « Series consanguinitatis sex gradibus dirimitur ipse truncus ex radice illius trunci egrediuntur pronepos proneptis secundus, abnepos et abneptis tertius, adnepos et adneptis quartus, trinepos et trineptis quintus, trinepotis nepos etqui septem ponunt gradus, truncum ain primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius.
Abbreviated transcription (Latin):
fide fit. Comugiũ uͦ fideliũ legitimũ
÷ ⁊ ratũ. si tam̃ legitime st̃ ꝑsone.
Q d̾ aut̃ legitua sit infideliũ coniunctio.
apłs cõsulit ĩ fidelẽ ñ dimitt̾e. qd̾ nõ
fac̾et si ñ eẽt int̾ eos legitimũ cõiuigi¬
um. Legitimũ ÷ qd legali instituti¬
one uł ꝓuincie moribꝰ ñ contͣ uissio¬
nẽ dñi contrahit᷑. His ita descriptis.

Expanded text:
 fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima sit infidelium conjunctio AApostolus consuluit infidelem non dimittere; quod non faceret, si non esset inter eos legitimum conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae moribus, non contra jussionem Domini contrahitur . DISTINCTIO XL.
Abbreviated transcription (Latin):
uingat᷑ consangͥneis ꝓpͥis. ⁊ consangͥ¬
neis uxoris. Itẽ hysidorꝰ. Sane consan¬
guinitas que ĩ ꝓpͥo uiro conseruanda :
cẽ inuxoris parentela de lege nup¬
tiarũ custodienda ÷. qr constat eos

Expanded text:
jungatur consanguineis propriis et consanguineis uxoris; » item Isidorus: « Sane consanguinitas, quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum conservanda est, quia constat eos
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq duo ħ .i. fides ⁊ spes ꝓlis. ita con¬
iugiũ comitant᷑. ut uͥ quidẽ assunt
coniuigiũ ĩ alt̾o sinceriꝰ. in alt̾o fruc¬
tuosiꝰ appareat. Ubi auit̃ ñ asst̃. nec
aut culpabiliꝰ aut infructuosius
Sacram̃tum aũ ita ĩseparabile ẽẽ
ẽẽ ñ possit. Uñ augustinꝰ. Usq ad eo

Expanded text:
s, ita conjugium comitantur ut, ubi quidem adsunt, conjugium in altero sincerius, in altero fructuosius appareat; ubi autem non adsunt, aut culpabilius, aut infructuosius Sacramentum autem ita inseparabile esse esse non possit. Unde Augustin