comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quesitus sit. ut filius .f. ꝗmutuã
pecumam acceptũs erat fideuibet
alioreo dato. fraudem senatus cõ¬
sulto factam nocere. ⁊ dandamer¬
ceptionem tam filio familias quã
uteretur utilem eẽ exceptionẽ ad¬
u̾sus fraudem dandam. ¶ Si ⁊ sifi¬
lius .f. patre suorȩlegato ⁊ longo
ip̃r ab sente. dotẽmͣ ꝓfilia ꝓmi sent
cessabit. patris tam̃ res ñ ten̾ebit̃
planesipatriheres exuterit filiu̾.
⁊pignus ꝑsequat᷑. exceptione doli
submouebitur. ¶ Mutuidatione.
ñ solum nuãte pecume. uenomĩa

Expanded text:
quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus consulto factam nocere et dandam exceptionem tam filio familias quam uteretur, utilem esse exceptionem adversus fraudem dandam. Sed et si filius familias patre suo relegato vel longo tempore absente dotem pro filia promiserit  consultum cessabit. patris tamen res non tenebitur: plane si patri heres exstiterit filius et pignus persequatur, exceptione doli summovebitur. Mutui dationem non solum numeratae pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
alium agentem depeculio. decẽ do
cerit. Quesentenna ueraest nͥ ẜuoad¬
eñnt ui carnim ut sibi solueret. ¶ ꝙ
aũt dẽduci debere diximus idquod
debetur ei qui depeculio comiemit̃. ⁊ ta
accipiendumẽ.si ñ hoc aliunde ꝯseꝗ
potuit. Deniꝙ uilianus scribit uñdi¬
o uñdidit. si depeculio conuẽmatur
ñ debere deducere qd̾ sibi debet̃. po¬
tuit enimħ exratione pecuiii detra¬
here. munc condĩce̾ re quasi in debitũ¬

Expanded text:
alium agentem de peculio decem domcerit. quae sententia uera est, nisi seruo ademit uicarium, ut sibi solueret. Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio conuenitur, ita accipiendum est, si non hoc aliunde consequi potuit. Denique Iulianus scribit uendio unon debere deducere quod sibi debetur: potuit enim hoc ex ratione peculii detrahere et nunc condicere quasi indebitu
Abbreviated transcription (Latin):
fuius in arbitio ẽ creditoris utrumpor
tionehereditaria. an insolidum eũque¬
niat. s⁊ iħ uidex extimare debeat. neͣ
forte uud qd̾ facere põt debeat ꝯuẽmn.
Int̃dumaũt ⁊ si exhedatus filius łemã¬
cipinus sit miolidum accõ adu̾sus eum

Expanded text:
filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conveniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conveniri. Interdum autem et si exheredatus filius vel emancipatus sit, in solidu
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Nam si recidĩt inpotestatem setia¬
tus consulto locus ẽ siminus cessat.
Interĩ gͥ deñeganda ẽ aocio. certe siad¬
rogatus mũtuam pocunã acceperit.
deinde sit restituꝰ tus ut eiã ciparẽt᷑:
senatus consultum locimihabebit. fu
nich̾ dignitas facit q̃ minus senatus
uana simplicitate decepius. nec uiris
ignorania. si ꝗ apͣublice pat̃ familã¬

Expanded text:
sum: nam si recciderit in potestatem, senatus consulto locus est, si minus, cessat: interim igitur deneganda est actio. Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, deinde sit restitutus, ut emanciparetur, senatus consultum locum habebit: fuinihil dignitas facit, quo minus senatus uana simplicitate deceptus nec iuris ignorantia, sed quia publice pater famil
Abbreviated transcription (Latin):
ł.uiiii. questionũ scripsit. inheredẽ
tinenti cunifilio agatur detur accõ in
id qd̾ facere põt. Siuero pꝰmultos᷑ anno̾¬
hñdameẽ. In hoc emincaise cognitio
uertinuir. ¶Is quidepeculio egit cumpꝰ¬
si qud̾ iuissir in ea causaẽ nepossit qͦͣud iũ¬
su postea agere. ⁊ naꝓculus extunat.
S⁊ si decẽptus depeculio egit. putat cel¬
sus succurrendum ei. Quesentia hab¬

Expanded text:
 quaestionum scribit in heredem continenti cum filio agatur, detur actio in id quod facere potest, sin vero post multos annondam esse: in hoc enim causae cognitio vertitur. Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum ei: quae sententia hab
Abbreviated transcription (Latin):
seheredite enis cuius ĩpotestate cũ
moritur fuit. eius rei nomine q̃ ccͣcta
sua uoluntate. siue iussueius incinus
potestate erit ccͣxit. siue iupeculium
ip̃ius. siue mpatrimoniumeius cuuiꝰ
inpotestate fuerit eares iadact᷑a fuerit
accõnẽ eausa cognita aabo uud ꝗd fa¬
cer̾e põt. Si si eitra emancĩpationẽ sui
uiris fãctus sit. ł in adoͣpt̾ionẽ datus dĩs
pat̃ naturalis decesserit. Item siquis ex
muuma partesit iustitutus equissimũẽ
causa cognita. etiam inhũc dariaccõnẽ.¬

Expanded text:
se hereditate eius cuius in potestate cum moritur fuerit, eius rei nomine, quae cum sua voluntate sive iussu eius in cuius potestate erit contraxerit, sive in peculium ipsius sive in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod facere potest". Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit vel in adoptionem datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari actione
Abbreviated transcription (Latin):
issi. ⁊ sepe materiam peccandi malis mo¬
rib prãret. quĩpecuniam noꝗd amplui
dicẽtur incertie nõĩbꝰ crederet. plãc̾ere
necui qui filio.f. mutuam pecuniam de¬
dissi. etiã pꝰ mortem parentis eius cuiuiꝰ o łs
in potestate finss acciõpetcioꝙ daret.
ut scirent qupeilund exemplo feuera¬
rent: nullius posse filius. f. nom̃ bonũ

Expanded text:
isset, et saepe materiam peccandi malis moribus praestaret, qui pecuniam, ne quid amplius diceretur incertis nominibus crederet: placere, ne cui, qui filio familias mutuam pecuniam dedisset, etiam post mortem parentis eius, cuius in potestate fuisset, actio petitioque daretur, ut scirent, qui pessimo exemplo faenerarent, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
cinos cinꝰ lapiducine fundo tuo in¬
mineant. possete cedere ius ei ẽrĩram
infundo saxa iacere. posita habere. ⁊
ut mͣtuum lapides ꝓuoluant̃. ibiq
positi habeantur. in deq exportent̃.¬
¶Quiht̃ haustũ iterqq̃ habere uidẽt̃
adͥauͣriendũ ⁊ ut ait neratius.ł .iii.¬
m̃branaꝵ siue eiuis hauriendi.⁊ ao¬
quis tm̃ haustũ cessent: nichil eum

Expanded text:
cino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei esse terram rudus saxa iacere posita habere, et ut in tuum lapides prouoluantur ibique positi habeantur indeque exportentur.Qui habet haustum, iter quoque habere uidetur ad hauriendum et, ut ait Neratius limbranarum, sive ei ius hauriendi et adquis tantum haustum cesserit, nihil eum
Abbreviated transcription (Latin):
aui.ł. ͤ Sim concesseris iter aq̃ ꝑfũ¬
dũ tuũ. non destinata parte ꝑ quã du
ea fieret ꝯcessio edificuis arborib ui¬
neis uacua fu̾nt: ea sola eo nomine
titudinẽ hãt. qua uehiculum ne po¬
ꝑ petuus infundo tuo est. nauigan
uicmũ impomi põt. ¶ Si fundus ẜ¬
uiens ł cui ẜuitus debet᷑ publicaret᷑.
utroꝙ casudurant ẜuitutes. ꝗ a cum
sua conditĩone q̃ ꝙ fundꝰ publicart̃.¬

Expanded text:
i mihi concesseris iter aquae per fundum tuum non destinata parte, per quam ea fieret cessio, aedificiis arboribus vineis vacua fuerint, ea sola eo nomine titudinem habeat, qua vehiculum ire poperpetuus in fundo tuo est, nauiganduicinum, imponi potest. Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisque fundus publicar
Abbreviated transcription (Latin):
i. iuiumaque ꝑsonalẽ ad hered̾ scii
quasi usuarui trãs mitti ñ oportet.
tupõt. si aut uado tansiripõt: aut
tir uolo. ndispiciamus nenicͥ uetet a
tem̾ uiamdari usq ad flum̃: deinde
atitio usꝙ adiuam̃ publicã siuideamꝰ¬

Expanded text:
it usum aquae personalem ad heredem Seii quasi usuarii transmitti non oportere.tui potest, si aut uado transiri potest aut uiri uolo, dispiciamus ne nihil uetet a te mihi uiam dari usque ad flumen, deinde a Titio usque ad uiam publicam. sed uideam
Abbreviated transcription (Latin):
seqͦuit᷑ ⁊ itaut singłi recte agant ui
debetur çertis regionib int̾ plures
o nõs diuisus est. quãuis om̃ib par¬
tib ẜ uitus debeatur. tam̃ opꝰ est. ut
hi quiñꝓrimas partes ẜ uienti fũdo

Expanded text:
sequitur et ita, ut singuli recte agant ius debetur, certis regionibus inter plures dominos diuisus est, quamuis omnibus partibus seruitus debeatur, tamen opus est, ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo
Abbreviated transcription (Latin):
tes retineri placet ab altõ ẜuitus alñ
remti ñ põt. Quanis enĩ unus ꝗsq
socioꝵ solus sit. cuiẜnitus debet᷑: qm̃
quiri lib̾tas. neꝙ remtti ẜuitus ꝑpar¬
tempoterit. ¶ Si fons ex arueriterͦ
ductum a que habeo is ꝙ pꝰ ꝯstitntũtp̃s
ad suas uenas redierit. an aque ductꝰ
qua ꝑ aliqͦt annos usis. ex fonte quid
fonte a qua fluere cepisset. petier̃ꝙ a
me: ut qd̾ ius ñneglegentia. aut culpa
su a. amiserunt. si quia ad ducc̃ ñ pote¬
rant. his restitueret᷑. quoꝵ m̾ postula¬
tio eñ ñ iniqua uisasit. succurrendũ
his putaui.¶ Itaq. ꝗ uis habuerunt tẽ
ciupmu ea aͥqua ꝑuenire adeos ñpo
sita sit. ep̃to p̃dio. quesita ẜ untus. di¬
stractudenuo p̃drum sequit᷑ nec adrẽ

Expanded text:
te retineri placet, ab altero seruitus alteri remitti non potest: quamuis enim unusquisque sociorum solus sit, cui seruitus debetur, quiri libertas neque remitti seruitus per partem poterit.Si fons exaruerit, ex quo ductum aquae habeo isque post constitutum tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductuqua per aliquot annos usi sunt ex fonte, qui fonte aquam fluere coepisse: petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. itaque quod ius habuerunt tunc, cum primum ea aqua peruenire ad eos non potsita sit, empto praedio quaesita seruitus distractum denuo praedium sequitur: nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset.⁊ q̃ admodum ẜnitus sũmo
fundo. ut inimũ fundũ aqua ueni
ꝑ medium ꝗq̃ fundũ d̾uce̾ret̃. Sic ea¬
d̾ ẜuitus eiusd̾ fundi amitti aliter
dum aqua dũci desis. aut onũa in tͥ
asimul p̃dia unius oni facta eẽnt.
tuam in tradidisti: ⁊ ad cund̾. uiam ꝑ
uicinũ tuum ꝓͥum᷑ recte comodo ser¬
uitutem ꝯstitutamꝰ. ait ncꝙ ꝙ dici
soleat ꝑpartes nec ad quiri nec impo
niẜuitutes posse isto casu locu huibe
d̾.i. Cumeẽnt mͥ ⁊ tibi fundi duo.
anus cedet: inuicẽ partes eoꝵ tõi¬
plurium p̃dia aquã d̾nciᷤ quõ quomꝰ
imposita ẜuitute. nisipactũ łstipu¬
latio enanicͤeħ subsecuta est. neꝙ
eõꝵ cuius̾ ẽ neꝙ alii uicino. poteris
hanstũ exriuo ced̾e̾. Pacto emmłsti

Expanded text:
fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueni medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem fundi amitti aliter dum aqua duci desisset aut omnium tria simul praedia unius domini facta essent. ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse isto casu locum habere: .Cum essent mihi et tibi fundi duo canus cederet, inuicem partes eorum trplurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto eni
Abbreviated transcription (Latin):
Simͥ eod tp̃r ꝯcesseris ⁊ iteage̾
ꝑtuum locum. ⁊ nti frui eo uiseẽ: de¬
inde egotibi ꝯcessero. uis mͥ uti frui
nẽe non alit̃ eoloco uteris frueris. ꝗͣ
ut ire a gere mͥ recteliceat. Itẽ si eou¬
cerr ꝑtuũ fundum aꝗͣ surepoᷤtuero. ⁊
in eo tibi edificare inuito me ius non
fũt. si tibi concessero ius eẽ edificare.
ncͥ ominus hanc ẜuitutẽ mͥ pr̃are
debebis nealit̃ edifices. quãnt duc¬
tus aque m̃s maneat. totius ꝙ eius
tei ꝯditio talis cẽ deb qualis eẽt s iu¬
na cũtarat ininitio᷑ ꝯ cessio factaeẽt.¬
Seruitus naturalit̃ ĩ tramifactqͣle.¬
de põt fundum ẜuientẽ ꝙ̃ admodũ
si imbi ͭ c̃̾rescat aqua inriuo: aut ex
nũ aquã une dugebam meo facto fil¬

Expanded text:
i eodem tempore concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus hanc seruitutem mihi praestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condicio talis esse debet, qualis esset, si una dumtaxat initio concessio facta esset.Seruitus naturaliter, non manu facto laedere potest fundum seruientem: quemadmodum si imbri crescat aqua in riuo aut ex num aquam iure ducebam, meo facto f
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. Sipartẽ fundimei tͥ certã uen¬
didero: aque ductus eius etiã sialtĩꝰ
partis causa pleꝵq ducatur. tequoq
sequetur neq ibi aut bom̃ĩtatis agri.
aut usũs eius: aqueratio habenda ẽ¬

Expanded text:
i partem fundi mei certam tibi uendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda e
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ sublatis uineis ẜu̾itus manebit.
Sisi incomranenda ẜuitute: aliũ
acfmerit dolimali exceptio erit
necessaria. ¶ Sitotus ageritineri
aut actui seruit. dnͣs meo agronic
facerepõt. quo ẜnitus impediatur.
quenta diffusaẽ. utons glebe serui¬

Expanded text:
ideo sublatis uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria.Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, quae ita diffusa est, ut omnes glaebae serui
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .x. Item sicpossunt ẜuitutes
imponi ut ⁊bones ꝑ quos fundus co¬
litur. inuicino agro pascant̃ q̃ ẜui¬
tutem᷑ pomiposse. neratius libro se¬
cundo m̃branaꝵ scribit. Id̾ neratiuᷤᷤ¬

Expanded text:
m.Item sic possunt seruitutes imponi, et ut boues, per quos fundus colitur, in uicino agro pascantur: quam seruitutem poni posse Neratius libro secundo membranarum scribit.Idem Neratiu
Abbreviated transcription (Latin):
a ẽ ius eundi ⁊ agendi. ⁊ ambulandi.
Nam ⁊it̃ ⁊ actum in se u̾ia conͣtim ¶a
q̃ ductus ẽ ius aq̃ oucende ꝓ fundum
alienũ ¶Inp̃diis rusticis ꝯputanda sũt.
aque haustus. pecorĩs adaquã adpul¬
sus. ius pascendi. calcis quẽ deare

Expanded text:
a est ius eundi et agendi et ambulandi, nam et iter et actum in se via continet. Aqueductus est ius aquam ducendi per fundum alienum. In rusticis autem computanda sunt aque haustus, pecoris ad aquam appulsus, ius pascendi, calcis coquende, are
Abbreviated transcription (Latin):
grã qd̾ infundo ẽ. It silue cedue. ut
pedam̃taͣ inuineas non desint.¶Quĩd
gͦ sip̃dioꝵ meliorem cãmħ faciant
coꝵ ius ẽ.Quidã nec hastam rectam᷑
ei ferit licere. quia neꝙ eundi. neꝙ a
gendi grã io faceret. ⁊possent tructuᷤ
eod̾ modoledi. ¶Qͥuiam hñt eundia

Expanded text:
gratia quod in fundo est, item siluae caeduae, ut pedamenta in uineas non desint. quid ergo si praediorum meliorem causam eorum ius est: quidam nec hastam rectam ei ferre licere, quia neque eundi neque agendi gratia id faceret et possent fructus eo modo laedi. qui uiam h
Abbreviated transcription (Latin):
potent Meratius libris explautio a¬
it. nec haustum nec appulsũ pecoris
neccrete exim̃de calcisꝙ coquẽde.
us posse in alieno ẽẽ nisi fundũ uici¬
coliafiant. ł tegule ł aduillã edifi

Expanded text:
poterit.Neratius libris ex Plautio ait nec haustum nec appulsum ‹pecoris› nec cretae eximendae calcisque coquendae ius posse in alieno esse, nisi fundum uicidolia fiant, uel tegulae uel ad uillam aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse sine ꝑmissup̃toris.
d̾ .i. Eũm ꝑquo quis ap᷑offitum
cauit. ex hiberecõgͥ. ¶ Itemeum̃ ꝗͣ
ap̃ acta exhibiturum seẽẽ quẽpiui¬
lum dedomo sua inius uocari lice̾
qͣuia doͦmus tutissimũ cuiꝙ refugiꝰ¬
um atq receptaculum sit. eumq
siñ defendat᷑ ⁊ latitet. ⁊ certumest
nẽ bonoꝵ eius sS⁊siaditumase p̃¬
staret. aut ex publico ꝯspĩcͤiat᷑. rec¬
teinius uocarieũ uilianꝰ ait.

Expanded text:
missu praetoris. , pro quo quis apud officium cauit, exhibere cogitur. item eum qui apud acta exhibiturum se esse quem promilum de domo sua in ius uocari licere, quia domus tutissimum cuique refugium atque receptaculum sit, eumque si non defendatur et latitet, certum estnem bonorum eius. sed si aditum ad se praestet aut ex publico conspiciatur, recte in ius uocari eum Iulianus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad lib̾tatem cum sim patronꝰ
inius uocari ñ potero. Sisidesui̾s
nũmis emi. ⁊ fi deintregi. ꝓpatrono
ñ habebor. ¶ ꝓftituta  contra iegẽ
uenditionis uenditorem habebit
patonũ. si hac lege uenierat. ut si
ꝓstitu ta eẽt.fieret libera ¶ Atsiuẽ
ditor quiuemanus iniectionẽ exce
tatem subillo quid̾ quiuẽdidit. li¬
b̾tatem consequitur. S⁊ honorem
haberi. ⁊ ciequim ñe᷑. ut ⁊ ma̾cellũ
ł .ui. digestoꝵ eristimat. ¶ Patro¬
num aũt acciꝑimus etiã sicapite
minutus sit. Uł nlibͣtus capitemi
miͣtus dumadrõget̃ p obrep̃tionẽ.
cumenim ħ ip̃o ꝙ ad rogatur celat᷑
ꝯditionẽ. ndactum uidet̃ ut fiẽt
ingenuus. Si sius anuloꝵ accep̃.
puto eum reuentiam patronoex hi

Expanded text:
 patronus, in ius uocari non potero. sed si suis nummis emi et fidem fregi, pro patrono non habebor.Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si uenditor, qui manus iniectionem excepit ad libertatem, sub illo quidem, qui uendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est, ut et Marcellus libro sexto digestorum existimat.Patronum autem accipimus etiam si capite minutus sit: uel si libertus capite minutus, dum adrogetur per obreptionem. cum enim hoc ipso, quo adrogatur, celat condicionem, non id actum uidetur ut fieret ingenuus.Sed si ius anulorum accepit, puto eum reuerentiam patrono exhi
Abbreviated transcription (Latin):
lum tẽ enim cã coguita ꝑmutitur.
s⁊ naturalem parentem neqd ouinẽ c
inadoptuia familia. inus uocari.
¶Parronum inquit patronã. patro
ħ accipiendi sunt. qui ex ẜuitute
manumiserunt ł sicollu sioñem
dicãtum ẽ. aut sime deferente uira¬
uit se lib̾tum nonẽẽ. E⁊ ⁊ si adiuis¬
uirandum adẽgi. neuxore ducat ne
nũbat. impime miuis uocabor. ⁊
cel sus qui demait. intau ubto ius
aofilium meũ meuiuo ñ tñ sire.
stiulianus cc̃seribit. pleriq uilia¬

Expanded text:
um: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem parentem ne quidem dum est in adoptiua familia in ius uocari. 'Patronum', inquit, 'patronam'. patroni hic accipiendi sunt, qui ex seruitute manumiserunt: uel si collusionemdicatum est aut si me deferente iuraverit se libertum non esse. Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, impune in ius vocabor. et Celsus quidem ait in tali liberto ius ad filium meum me vivo non transire: sed Iulianus c
Abbreviated transcription (Latin):
tes dic̃. ꝙ monestius ẽ.⁊ merito op¬
iiuit.¶Parentes etiameos accipila¬
beo existimat. qui inẜuitute susce¬
perint. Neet᷑mut ẜuus dicebat ad
solos iustos liberos ꝑtinet. S⁊ ⁊ si
uulgo que situs ẽ sit filius. matr̃ẽ
inius ñ nocabit.¬

Expanded text:
t, quod et honestius est et merito optinuit.Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat, ad solos iustos liberos: sed et si uolgo quaesitus sit filius, matrem in ius non uocabit
Abbreviated transcription (Latin):
trata libtus patronũ inius uocaue¬
rit. exquerela patroni ł supͣ oĩctã
penã .i. quin quagutã aureo̾ dat.
Uł ap̃fecto urb quãi ĩoffitiosus ca¬
stigatur. si in opia dignoscitur ia¬

Expanded text:
trata libertus patronum in jurit, ex querela patroni vel supradictam poenam, id est quinquaginta aureos, dat, vel a praefecto urbis quasi inofficiosus castigatur, si inopia dignoscitur la
Abbreviated transcription (Latin):
hercere aliquem possunt. ⁊ iubere ĩ
carterem duci. nec ponti ficem dum
si nec eum ꝗ cumequo publico ucã
publica trans nehatur ¶ Preterea
inius uocari ñ deb quiuxorẽ d̃u̾eit
aut eam q̃ nubit. nec iudicem dũde
re cognoscat. nec eũ dũꝗs ap̃p̃torẽ
cãm̃ agit. neꝙ fĩmus ducentẽ fami¬
uine hustaue mortuo facientem.
trum conꝓ batimesse.¬
lp̃.ł. Quiꝙ litigandicã neceẽ ht̃ in
uire. łcerto loco sifti. nec furiosos ł
infãntes ¶p̃tora̾it. parentẽ. patro
Si an minfimitum queritur: ꝗ dam

Expanded text:
ercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci: nec pontificem dum ssed nec eum qui equo publico in causa publica transuehatur. praeterea in ius uocari non debet qui uxorem ducat aut eam quae nubat: nec iudicem dum de re cognoscat: nec eum dum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustaue mortuo facientem: trum comprobatum esse. quique litigandi causa necesse habet in iure uel certo loco sisti: nec furiosos uel infantes.Praetor ait: 'parentem, patronsed an in infinitum, quaeritur. quidam
Abbreviated transcription (Latin):
publioe honotem habere debet. ⁊ si
aouersus rempublicam ł uniuer si¬
tatem uelit experiri. uenia medicti
petere deb. quãus actoremeoriꝯ
stitutum inius sit uocaturus. Eli¬
bos quoꝙ parentes ꝙ patroni. patro¬
neq iuris utriusꝙ sexus accipere
debemus. Sĩ siꝑpenam de portau¬
onis ad pegrinitatẽ redactus sit
atiusisse ho̾ñorem  s ⁊ si fuit resti¬
tutus. eritetiam ei huius ẽdicti
commodũ saliũ. ¶ Parentes patͦ¬
ni etiam adop̃tiui excipiutur.s
tamdiͥquam dui quam acoptio
durat. ¶ Si filius m̃s inadoptiõẽ
datus sit. uocari alib̾to meo inius
ñpoterit. S⁊ nec nepos in adopti¬
ua familia suscẽptus/. S⁊ si filius

Expanded text:
publicae honorem habere debet. Et si adversus rempublicam vel universitatem velit experiri, veniam edicti petere debet, quamvis actorem eorum stitutum in ius sit vocaturus. Liberos parentesque patroni patronaeque utriusque sexus accipere debemus. Sed si per poenam deportationis ad peregrinitatem redactus sitamississe honorem. sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius edicti commodum salvum. Parentes patroni etiam adoptivi excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat. Si filius meus in adoptionem datus sit, vocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiva familia susceptus. sed si filius
Abbreviated transcription (Latin):
tem accipimus. ¶Silib̾ta expatro.¬
no suerit enira. mutuo seipã ⁊ fi
aut̃ patroni ubi capitis accusau̾er
lb̾tum pat̃nũ ł si inẜuitutem pe¬
tierunt. nullus eis honor debet᷑.¬
¶p̃tor ait inius uͥ ꝑmissu meo ne
quis uocet. ꝑ missurus eminẽ his.
sifamasã ãccio ñsit . ł pũdorẽ nõ
iuitur ł parentes. ⁊ totum ħ causa
cognita oebr facere. Namint̃ dũ
etiam excausa famosa. ut peduiᷤᷤ
putat. ꝑmittere deb patronum
inius uocari alibto. si cum grãui¬
sima inuiria affecerit. flagelli
forte cecidit.¶ Semꝑ aũt hẽ hono¬
rem patrono habendum.⁊ siqua
niat patronua¶Si sipatronitutor
łcurator int̾ueniat. impimepos¬
tor causa cognita sepoenale iudier¬
um datunum. tm̃ labeoait. mode¬
randã uiris dietionẽ. ueluti sipe¬

Expanded text:
tem accipimus. Si liberta ex patrono fuerit enixa, mutuo se ipsa et fi patroni capitis accusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis honor debetur.Praetor ait: 'in ius nisi permissu meo ne quis uocet'. permissurus enim est, si famosa actio non sit uel pudorem non nitur uel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit.Semper autem hunc honorem patrono habendum, etsi quniat patronus. suel curator interueniat, impune postor causa cognita se poenale iudicium daturum, tamen Labeo ait moderandam iurisdictionem: ueluti si
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ad effectum ꝑuenire. sinaũt u
exconducto. ¶Sinicino edificante
ob scurent̃ lumina cenacuisi. tenerilo¬
catorem in quilmo. certeꝗnliceat co¬
lono ł inquilino telinquere ꝯductio¬
nẽ nulladubitationẽ. demercedil qͦꝙ
si cum eo agat̃ reputatioĩs ratioim̃da
ẽ. ead intelligiius siostia fenestras¬
uenimium corruptas locator ñ resti
tionis facere debr. ⁊ añ omia colonus
curare deb ut oꝑa rustica suo quoꝙ tẽ¬
pore faciat. n eintepestuia cultura de¬
tĩorem fundum faceret. p̃teteauilla

Expanded text:
tionem ad effectum peruenire: sin autem ex conducto.Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restinductionis facere debet. et ante omnia colonus curare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uilla
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. uidetur aũt in hicspẽ id silen¬
tio conuenisse. nequid̾ prãretur siã¬
pliore pecunia fundus eẽt locatus.ł
int̾poneret̃. ¶Locuu opus faciẽ duni
itautꝑ oꝑe redẽptoricertam mercedẽ
indies singłos darem. opus uiciosũ ẽ¬
tur. prãri tam̃ tibi a conduetore deb̾⁊
si id opus uitiosum factumẽ. ñ enum
quicquã int̃ ẽ utrũ imo p̃cio opus an
insĩgłas oꝑas collo caretur. simõ uni¬
u̾sitas consũmationis ad ꝯductorẽ per¬
tinuit. poterit itaꝙ exlocato cumeo a¬
bitrio dnuĩ efficerẽtur. tunc enim incħ
ꝯ ductor piãte dño debonitate operis

Expanded text:
uenit: uidetur autem in hac specie id silentio conuenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus esset locatus, id interponeretur.Locaui opus faciendum ita, ut pro opere redemptori certam mercedem in dies singulos darem: opus uitiosum tur, praestari tamen tibi a conductore debet, si id opus uitiosum factum est: non enim quicquam interest, utrum uno pretio opus an in singulas operas collocatur, si modo uniuersitas consummationis ad conductorem pertinuit. poterit itaque ex locato cum eo abitrio domini opus efficeretur: tum enim nihil conductor praestare domino de bonitate operis
Abbreviated transcription (Latin):
nũmis condutat. ⁊ adrefectionẽ for¬
rerum refectione si eam peciuuam in¬
afflacco con duxerat. Deinde oꝑis par¬
te effectam. t̃remotu ꝯ cussum erat eoi¬
fitum massurius sabiui siui natãli
ueluti tr̃emotuħaccid̃it flacciee ꝑi
iminplures annos domꝰ
locata ẽet. prae locator d̃bruit ñ solum
msed etiam locare habitator atco
mus exhł dis i anuariis fracta m kł¬
dis iuniis ꝑmansiss. itaut nee habi¬
tare quisꝗͣ necostendete alicurosset
nicħ̾ locaton conductorẽ prãtum̃radeo
ut nec cogi quidꝰ possẽ ex hł dis uiliis re¬
fecta domo habitare. nuisl paratꝰ fuiss
locator comnodã domũ ei aohabitan¬
oum dare. ¶ hered coloni ꝗͣ uis colo
imͣpetãs necpetere uis. agis nicħ o
minus ex locato emnfullone. E⁊ uidi¬
cemextimatuum anpossis adu̾su̾ furẽ
prãre ampellet. ¶Lege dicta domu̾ fa¬
cienda locataerat. ⁊ tauxꝓbatio aut in¬
ꝓ babtio locatoris aut heredi̾eius eẽt.
redẽptor exuoluntate locatori quedã¬

Expanded text:
nummis conduxerat et ad refectionem forrerum refectionem eam pecuniam ia Flacco conduxerat: deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium.Massurius Sabinus, si ui naturali, ueluti terrae m‹o›tu hoc accideriin plures annos domus locata est, praestare locator debet, ut non solum cuiusque anni, sed etiam locare habitatori mus ex kalendis Ianuariis fulta in kis permansisset, ita ut nec habitare quisquam nec ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi quidem posset ex kalendis Iuliis refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare. Heredem coloni, quamvis colonunde petas necminus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem praestare compellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex voluntate locatoris quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
sit acium. ¶ Si dñs exccꝑit in locatioẽ
totã sũmã exͣ locato potere. s⁊ utiꝙ cõ¬
ꝯuenire: bab̾irationẽ quanto ꝯducto¬
ris int̾erat infrum̃to potius ꝗ̃ inpe¬
cuniam soluẽ pensioĩs exepturã porti¬
onẽ. Suuilimõ ⁊ siexconducto agͣat᷑.
id̾ erit dicendum. ¶ Si inꝗlinus ho¬
stium. ł quedam alia edifitio adie¬

Expanded text:
sit. Si dominus exceperit in locatione, totam summam ex locato petere, sed utique coenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium vel quaedam alia aedificio adie
Abbreviated transcription (Latin):
põluntate locatoris ꝑmutatum eẽt.
redep̃torem ab solui debẽte. ¶Mãda¬
litibi utereuteres quanti uillã edifi¬
care uelle s . semmtastim̃ ducentoꝵ
impensam euentere ¶ Certamerceo
opus ubilocau. postea ꝯperi npofse
imnoris trecentoꝵ eã uillam ꝯstare.
dataaũt tͥerant centum exquib cum
partem impendisses. uetute o pus fa
u quũ restituas ¶ Meisẽ mspiciente
oait. nͣ dfaciat colonũ exꝯducto cũ
dnõ acturum. ¶ Locator horre ꝓposi¬
ium habuit seaurum argentũmar¬
garitam ũ recipere suoꝑiculo. deinde
cimisciret has res inferri passus est.
ꝑ inde eum suturum tͥobligatum di
gentia eius mulus tuus ꝑnit. si ipse se
locassi expeculi odutarat ⁊ deunẽ
aut̃ ipẽ enm locassem ñ ultrame ubi
prãturum: quã dolum malum ⁊ cul
pãmeam̃ ab eẽ. qd si sine difsimtio
ne ꝑidne᷑ mulionẽ ameo duxisti.
iego eum tibicedissem cuius neglł¬
gentia ium̃tumperiit : illam quoq
ficeret. ¶ uehiculum conduristi ut

Expanded text:
oluntate locatoris permutatum esset, redemptorem absolvi debere. Mandavi tibi ut excuteres, quanti villam aedificare velles: renuntiasti mihi ducentorum impensam excutere: certa mercede opus tibi locavi, postea comperi non posse minoris trecentorum eam villam constare: data autem tibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, vetui te opus faliquum restituas. Messem inspicienteo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum margaritam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixgentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem autem ipse eum locassem, non ultra me tibi praestaturumpam meam abesse: quod si sine definitione p‹er›sonae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque mno te adficeret.Uehiculum conduxisti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inpedes m̃suris ue prãtetur: eatenus
ꝯductoris ꝑ icultim ẽ quatenus adm̃¬
sũs non sit et mutraq cãnociturum
locatori siꝑ eumsteterit. quominus
reopus prius iñtid̾it ꝗ̃ ad ꝓbaretuir.
lõcatoris ꝑiculo ẽ nisi aliuo actũsit.
ñenim amplius locãt᷑ori prãri opor¬
teat ꝗ̃ qd̾ suãcura aut oꝑa ꝯsecutus

Expanded text:
in pedes mensurasve praestetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quo minus re opus prius interciderit quam adprobaretur, locatoris periculo est, nisi si aliud actum sit: non enim amplius praestari locatori oporteat, quam quod sua cura atque opera consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
enii ꝯ̃tm̃ui pensionẽ ñsolueret ansũ
metu pene expelli possit. puuł. Rꝵ. quã
sionum. tam̃ ueri sui̾leẽ itaquenise
deñ expellendo coiono. intratpr̃a p̃fi¬
nita sipensionib paruit. ⁊ it oportet
coleret. ⁊ idõ sipenam petere cͣeptrit.
is ampensionil satis ñfecit. ꝓfutu¬
ramlocatori doli exceptionẽ. ¶ Pauł.
extimationẽ huius defuncti ab ħedẽ
colonsprãre oportere.

Expanded text:
nii continui pensionem non solueret, an sine metu poenae expelli possit.Paulus responditsionum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem. Paulus rtimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ⁊ inbꝰmoĩ spẽ ostẽdit. sicũũditor sci¬
tet fũdũ płib inimicipiis legata deb̾ean
postealegelata ꝯsignauĩt. si qͣ tributoꝵ a
ut uectigalis indit᷑ioioue quid nomine
ant adine collationẽ prãĩt oportet: id
ait eẽ. antutoꝵ dolũ pupillu̾ prãte debe¬
at. ⁊ siquid̾ ipi tutores im̃dider̃ exẽpto
eos teneri neqͣ ꝗͣ dubium ẽ. s⁊ sipupillus

Expanded text:
in huiusmodi specie ostendit: si, cum venditor sciret fundum pluribus municipiis legata debere, postea legem consignaverit, si qua tributorum aut vectigalis indictionisve quid nomine aut ad viae collationem praestare oportet, id esse ait, an tutorum dolum pupillus praestare debeat. et si quidem ipsi tutores vendiderunt, ex empto eos teneri nequaquam dubium est: sed si pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
ri. sinaũt ñ fuiss necẽe demolirf.s
quia melius edificare uellz io fecis:.
qnͣti ꝯductoris ut̃ cẽt habitatores
nenugrarent tanti ꝯdẽpnari opor¬
tet. ¶ Eoiuis iniunicipio balnea
ꝯdurãt ut eo annomuncipes gͣtĩ
lauarent̃. poit tres m̃ies incendio ot
facto .R. posse agi cum lulneatore
erconducto. ut ꝓportione tpr̃is quo
tio fieret. ¶ Quimulas adcertũ pon¬
Ous honeris loca̾setͤ maiore honere.
conductor eas rupiss: ꝯiilesat de
actione. R. uł lege aquilia. Pexlo¬
catorecte eumagere si legeaꝗlia.
t̾ñ cumeo agiposse quimulas agit¬
set. ex locato etam sialius eas rupi̾¬
eͣ s cum ꝯ ductore iecie agi. ¶Q edẽ
faciendam locauit uilege direrat

Expanded text:
necesse demoliri, sed quia melius aedificare vellet, id fecisset, quanti conductoris interesset, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere. Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lavarentur: post tres menses incendio facto respondit posse agi cum balneatore ex conducto, tio fieret.Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione. respondit uel lege Aquilia uel ex locato recte eum agere, sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qu‹i› tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi.Qui aedem faciendam locauerat, in lege dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit exẽpto agiposse. Certe ⁊ ꝯdicipo¬
rit fugituũ neẽ prãte ep̃tori oportẽ
neratius ait. Id̾ neratius ait ⁊̃ sialie¬
tum pñar debere ab om̾ib receptũait.
zexepto accõneeẽ. ut huberelicere ep̃¬
tori caueatur. s ⁊ut tradatur eĩ pͥossẽ¬
sio. Io ait ñ tr̾adentẽ quantiuut sit ꝯdẽp¬
nari.satis aũt ñ dͥantem quanti płimi¬

Expanded text:
diceret ex empto agi posse: certe etiam condici porit, fugitivum non esse praestare emptori oportere Neratius ait. Idem Neratius, etiamsi alietum praestare te debere ab omnibus receptum ait et ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut tradatur ei possessio.Idem ait non tradentem quanti intersit condemnari: satis autem non dantem, quanti p
Abbreviated transcription (Latin):
lps̃.i. Iñsegelocationis sepͥtũ eat̃ o¬
redẽptor siluam necedito nens ci¬
ndito. neuedeurito. nec ue̾ q̃cĩgeͣe
cedere urere signito. querelut̃ uirũ
redẽptor si quẽ quid eaꝵ reꝵ facere ui¬
dissi  ꝓhibere deberet: an⁊̃ ita filuãcr¬
stodire nequis idfacerepossit. R. u̾bũ
sinere u̾tãq habere significationẽ.

Expanded text:
.In lege locationis scriptum erat: 'redemptor siluam ne caedito neue cingito neue deurito neue quem cingere caedere urere sinito'. quaerebatur, utrum redemptor, si quem quid earum rerum facere uidisset, prohibere deberet an etiam ita siluam custodire, ne quis id facere possit. respondi uerbum sinere utramque habere significationem,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł.. Inõꝑis duob simul locatis ꝯ¬
nus ꝯmode aliq̃ parte cenaculioñs¬
aperiuss uterentur: stotim dedue¬
tionẽ exmercede facere oportet. ea
partem paru̾ulã in comnodisustim̃
ñ itatam̃ ut eam partem cenaculi qͣs¬
ons aperiuss ł. quã magnã partem.

Expanded text:
ionum In operis duobus simul locatis ccommode aliqua parte caenaculi uterentur, statim deductionem ex mercede facere oportet: ea partem parvulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut eam partem caenaculi dominus aperuis
Abbreviated transcription (Latin):
iconducto actio ꝯductoi̾
dat̃. cõpetitaũt exhis cansie feie.u
putasiꝗ̃ rẽ quams ꝯduxit. frugiei
ñliceat. forit quiapossessio eius au
totius agri. aut partis ñ pr̃atur. aũ
in lege conductroĩs ꝯuenit. si ħ ñ¬

Expanded text:
conducto actio conductori datur.Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, in lege conductionis conuenit, si
Abbreviated transcription (Latin):
abhac re cauere. ¶⁊ sipallium fullo ꝑ¬
mutauĩt. ⁊ alii altiũis ded̾it exͣlocato¬
actione tenebitur. etiam sugnaruᷤ
fecent. ¶ Exerritu uemiente nigra¬
uit᷑ ꝯductor. deinde̾ hospitio militeᷤᷤ
fenestras ⁊ cetã sustulerunt. sidnõ
ñ denintiauit ⁊ migrauit. ex locato
tenebit̃. labeo aũt siresister̃e potinit
m̃restitit. teneriait. que sententia
uera ẽ. S⁊ ⁊si denĩtiare ñpotint ñ pu¬
to eum teneri. ¶Siquis m̃suras ꝯ
ouxerit easꝙ magistra tus frangi
uisserit. siquid̾̃ iniꝙ fum̾t. sabinu̾
euis iofecit edilis. ⁊ ita labeo nuela
scribunt. ¶ Duo rellocationis inso¬
lidum eẽ possunt᷑. ¶ Silege oꝑis locã¬
di conp̃hensumẽ. ut siaddiẽ esfectũ
ñẽent relocare id̾liceret: ñ alias pͥ¬
or ꝯductor ex locato tenebit᷑. q̃ siead

Expanded text:
b hac re cauere. et si pallium fullo pb hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii altactione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit.Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit, teneri ait, quae sententia uera est. sed et si denuntiare non potuit, non puto ‹e›um teneri.Si quis mensura‹s› conduxerit easque magistratus frangi iusserit, si quidem iniquae fuerunt, Sabinus eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt. Duo rei locationis in solidum esse possunt. Si lege operis locandi comprehensum esset, ut, si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si ead
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i.Iteͣmqu̾e̾rit̃ sicisiarius .i.
miniciurnas uehendum ꝯduxetit
⁊ cunflum initurnẽse nauis easu¬
bire ñp̃ossz maliam nauẽ uierces
tnͣstulert. eaꝙ nanis in hostio flu¬
minis ꝑierit. tenet̃ p̾mus nauienla¬
rius. labeo siculpa caret ñ teneri
ait. cetm̃ sił inuito dnõ fc̾cit. uł qͦ
ñ debuit tp̃t. aut siuius idonee na
nec̃tores habebunt aduersus eum
ex locato actionẽ. ¶Siquis ẜnum
docendum ꝯduxerit eumꝙ duxi̾t
ꝑegie. ⁊ aut ab hostib captus sit aũ
ꝑiit exlocato ẽẽ actionẽ placuit. si
modo ñ sic conduxit. ut peregredu
ita uehem̃t̃ ceruicem ꝑ cusserit. ut
el oculus effoderetur. exlocato eẽ ac¬
tionẽ patri eus quãius enim magi¬
stris leuis castigatio ꝯcessasit: tñ hẽ
supͣ oiͣrmins. inuriaꝵ aut̃ actiõem
ꝯpetere uilianus negat. quia ñ inu
locato actio. ¶ Si fullo uestim̃ta pol¬
li enda accepiit eaꝙ mures roserint.
exlocato tenebitur quia ñdebuit ea¬

Expanded text:
.Item quaeritur, si cisiarius, id Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense nauis ea subire non posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius?Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae navectores habebunt adversus eum ex locato actionem. Si quis servum docendum conduxerit eumque duxerit peregre et aut ab hostibus captus sit aut perierit, ex locato esse actionem placuit, si modtam uehementer ceruicem percusserit, ut ei oculus effunderetur, ex locato esse actionem patri eius: quamuis enim magistris leuis ca‹s›tigatio concessa sit, tamen supra diximus. iniuriarum autem actionem competere Iulianus negat, quia non inilocato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit a
Abbreviated transcription (Latin):
tori mercedes inquilioꝵ acrederentᷤ
ꝗͣ uis eam conductoi hiuore pcio loca a¬
ret. tñ id ep̃t̾oriaccedit qd̾ nbi ꝯduc d¬
tor debetat. ¶Inoꝑis locatione erat
oictum anteꝗͣ diẽ. efsicͣi  eberet. de¬
inde suta factum ñ eẽt quanti locato¬
ris int̃fuisst tantam pecuniã ꝯductõ
ꝓmiserat. eatenus eam obligationẽ
ꝯmihi puto. quatenus uirhomis de

Expanded text:
tori merce‹de›s inquilinorum accederent. quamuis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat.In operis locatione ‹n›on erat dictum, ante quam diem effici deberet: deinde, si ita factum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de
Abbreviated transcription (Latin):
sip̃ diumcollisti ꝓp̃t casum inoendii
lono ded̾it obsterelitatẽ. deide seqñ¬
remissionẽ. st itegram petisionẽ eẽte
anni quoremisent exigendam. ħidem
ni remiserit. id̾ erit dicendum quasi
u̾sit oonatio si tranꝰ actio. iquid tñ si
nouissimus erat anius sterelis ei in
quo remisit uerius dicet̃ ⁊ sisuꝑiore
uheres fuerunt. atit locator ndeb̾e
ad coputationẽ uocari ¶ Cumꝗ dã
defructuum exignitate que reretur

Expanded text:
"Si praedium coluisti, propter casum incendiitem, deinde sequeremissionem, sed integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam. hoc idni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. quid tamen, si novissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? verius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem vocari. Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur
Abbreviated transcription (Latin):
s indebmi accõnẽ adu̾ais unditoiẽ ha¬
lebis. añ capitis aut dmimutionẽ ni¬
ꝙħ int̃est tusoluas anẜnus areopeculi
o ꝙ ad teꝑtinet. Nanutroꝙ casuacc̃onẽ
exẽpto habebis. ¶ Suumtuũ luͣpru¬
ꝗ ad teꝑtinebat hoĩem ꝯꝑauit ꝗͣ mtdi

Expanded text:
sed indebiti actionem aduersus uenditorem habebis. ante capitis autem minutionem nihil interest, tu soluas an seruus ex eo peculio quod ad te pertinet: nam utroque casu actionem ex empto habebis.Seruum tuum impruquod ad te pertinebat hominem parauit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ominus eum teneri exconducto ei qui
conduxit. ut eipr̃ẽtur fruqͥuiꝯdux̃
lĩcẽte. plinesidũs ñpatiatur ⁊ locator
paratus aliam habitationẽ m̃muius
conmodam prãre. equissiũs eẽait.
ab soliuilocatorem. ¶ħ subiungipõt
⁊ decesserit. heredẽ eius ñten̾eri utͣ łr

Expanded text:
ucto ei qui conduxit, ut ei praestetur frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam habitationem non minus commodam praestare, aequissimum esse ait absolui locatorem.Hic subiungi poteet decesserit, heredem eius non teneri, ut fr
Abbreviated transcription (Latin):
inpriore conduetione itmobligaue¬
rat. huuis aũt nouus ꝯsensus eit ne¬
cessarius.ead̾ causa ent ⁊ si reipubli¬
ce p̃dialocata fuerunt. Qd̾ aut̃ dixi¬
mus tacituruitate utriusꝙ partis co¬
lonũ recondu xisse iud̾i. ita accipien¬
dumẽ ut imp̃õ anno quotacuerint:
indur eand̾ locationẽ rengnasse. ñ ⁊̃
Si ⁊ si scco quoq anno post finitũ lu

Expanded text:
in priore conductione res obligaverat: huius enim novus consensus erit necessarius. eadem causa erit et si rei publicae praedia locata fuerint. quod autem diximus taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse videri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, videantur eandem locationem renovasse, non sed et si secundo quoque anno post finitum lu
Abbreviated transcription (Latin):
lã totã unonoiẽ locaui̾s. ⁊ãplioris cõ¬
ductor locauĩt uẽdẽda insula m᷑cedẽ
dũ m̃didisti inqͦ sepuldrũ babiusti. ͦ¬
nontĩt᷑ iepulchrũ ercepisti. p̃aꝵẽ eo
noiẽcautũ. P nłꝰ. mimine. simꝰ insepꝵ
habitatio legeuẽditioĩs iecepia ẽ.õib iꝯ
eahabitantib p̃t̃ om̃n iecte recepta ha

Expanded text:
lam totam uno nomine locaveris et amplioris conductor locaverit et in vendenda insula mercedem didisti, in quo sepulcrum habuisti, tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Phabitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrͣima ẽ ẽp̃tioni ⁊ uenditiomi: his dẽ
uiris regulis ꝯsiftit nã ut ẽptio ⁊ uen¬
ligitur. si demercede conuenerit. a dõ
aũt familiaritatẽ aliꝗͣ hr̃e uident̃.
ep̃tio ⁊ uenditio itẽ ⁊ locatio.⁊ conduc¬
tio inquib dã quetisoleat. utrũ ep̃tio
⁊ uenditio sit. anlocatio ⁊ conduetio.

Expanded text:
ima est emptioni et venditioni isdemque iuris regulis constitit: nam ut emptio et venlegitur, si de mercede convenerit. Adeo autem familiaritatem aliquam habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrum emptio et venditio sit an locatio et conducti
Abbreviated transcription (Latin):
iocͤassẽ.⁊ solum corruiss nicħõmi¬
nus teneberis. nam ⁊ sum̃oid̾is mͥ
fundum. isꝙ prius quã uacuus tͣ¬
de̾ret̃ publicatus fuerit. tenearis
cxep̃to ꝙ actenus uerumerit npei¬
dil similit̃ igitur ⁊ cuta ꝯductionẽ
exconducto prãre cogeris ¶nã isicolo.
int̾fiũt fru. in quo ilucrũ enis ꝯti¬
nebitur. Sinuõ abeo impellabit᷑
quenitu ꝓ hibere ꝓpc̃ iim maiorẽ
autpotentiamenis ñ poteris: nichil¬
ꝯ  amplius ei q̃ mercedꝰ temttere aut
st᷑.r.; E tħ dismetio connenit il¬
catam dñs reficiendo neea ꝯonctõ
fripossit efficeret: anĩadu̾tat̃.
necessarioneene opus demolitũ ẽ
quĩd emmint̃ ẽ uterum locator in¬
nile ꝓp̃t uetustatem cogat᷑ eamreti¬
cere. amocator fundi cogatur ferre
telligen dumẽ aũt̃ nos hac distineti
cauit: ⁊ bonaside negotium ꝯtͣxĩt.
ñ deeo qui alĩenũ p̃ouim ꝑ fraudẽ
locauĩt. necresistere onõ pꝰsit qͦminꝰ¬

Expanded text:
lum c‹o›rruisset, nihilo minus teneberis. nam et si uendideris mihi fundum isque priusquam uacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus uerum erit, ut pretidi. similiter igitur et circa conductionem ex conducto praestare cogeris. nam et si colinterfuerit frui, in quo etiam lucrum eius continebitur: sin uero ab eo interpellabitur, quem tu prohibere propter uim maiorem aut potentiam eius non poteris, nihil ampliconvenit ilcatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, effecerit, animadvertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter vetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre intellegendum est autem nos hac distinctiet bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locaverit nec resistere domino possit, quomin
Abbreviated transcription (Latin):
corruerint. edium extimatiõe siuͥ pecco¬
ra otagione morbosi peccoris periorĩt:
Qd̾ int̾ fuit idoneẽ uenuse erit prãndũ.
It qui fure im̃didit aut fugitiuũ qͥ dẽ
sciens prãre debeb̾ qnͣti ep̃toris int̾fuit
ñ oecipi.¶Suõ ignorans uñdid̾itꝰ cͥei fu¬

Expanded text:
corruerunt, aedium aestimationem, sive pecora contagione morbosi pecoris perierunt, quod interfuit idonea venisse erit praestandum. Item qui furem vendidit aut fugitivum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emptoris interfuit non decipi: si vero ignorans vendiderit, ci
Abbreviated transcription (Latin):
parte frum̃ti cumnauta agere pos¬
geueris redee ret̃. ueluti cũ argẽtũ
rẽ dnĩ manere. exposteriore in c̾ditũ
iri. Id uiris eẽ indeposito nã siquis
pecuiiã nua̾tam ita deposuiss ũne¬
ꝙ clausam neꝙ obsignatã trade̾t.
sadmimeraret. mẽ aliud eum debe
ap̃ quẽ deposita eẽt. mu tantudẽre¬

Expanded text:
parte frumenti cum nauta agere posgeneris redderetur veluti cum argentum rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil alius eum debere apud quem deposita e
Abbreviated transcription (Latin):
iidicio  lateo ⁊ sabimus putãt. ⁊ nos ꝓ¬
bamsꝰ. ¶Aĩalium ꝙͦ uñditor cauẽdebet
ꝗs uirginẽ seemereputasf cumuliei
ep̃to competere accõnẽ ad resoluendam
ep̃tionẽ ut p̃ciorestituto mulier redda¬

Expanded text:
iudicio et Labeo et Sabinus putant et nos probamus.Animalium quoque uenditor cauere debet quis uirginem se emere putasset, cum mulier rum tamen ex empto competere actionem ad resoluendam emptionem, et pretio restituto mulier redd
Abbreviated transcription (Latin):
um desuo uire aliquid respondere.
Idõꝙ minus frequentant᷑ u ndesue¬
tudinẽ abierunt. Sitm̃modo adꝓ
bationes litigatorib suffitiunt ea
que ab adu̾sa parte exp̾ssa fuerintꝰ

Expanded text:
um de suo iure aliquid respondere, ‹i›deoque minus frequentantur et in desuetudinem abierunt. sed tantummodo ad probationes litigatoribus sufficiunt ea, quae ab aduersa parte expressa fuerint