comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inuiti. Sequitur. Tunc enĩ introiuit et ille alius discipulꝰ qui ue¬
nerat prior ad monumẽtũ. Postꝙͣ intrauit petiꝰ. ingressꝰ et iohes.
redemptoris fidẽ eciã iudea colligitur. paulo attestante qui ait. Donec pleni¬
tudo gentiũ intraret: et sil oĩs isił salius fieret. Et iudit et credidit. Q
frẽs: qͥd estimandꝰ est credidisse. Nunqͥd quia dñs ⁊esurrexerat quẽ quere¬
bat. Non utiq quia adhus tenebre erant ad momimiẽtũ. et subũcta qͦq
uerba cõtradicunt cũ dicit᷑. Nundũ enĩ saebat scipturas. qr oportebat eñ
a mortius resurge̾. Qd gͦiudit: et qͥd credidit: Didit lntheamina posita:
et credidit qd̾ mulier dixerat de monumẽto dum fuisse sublatũ. Qua ĩ
re diuine dispensationis magnitudo pensanda est. qd discipulorũ corda et
accendunt᷑ ut auerãt et differ̃tur ut inueniãt: quatinꝰ infirmitas aĩ ip̃o suo

Expanded text:
mus inviti. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui vemus inviti. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prior ad monumentum. Postquam introivit Petrus, ingressus est et Joannes. Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo
Abbreviated transcription (Latin):
tes portat. Dñ ⁊ ꝑ ꝓpħam dicit. Laboraui sustinẽs. Ds̃ aũt appa¬
ruit in carne: laborauit ex nr̃a infirmitate. Quẽ laborẽ passionis
eius dũ incieduli uiderãt: eũ uenerari noluerũt. Quẽ enĩ uidebãt
carne mortalẽ. dedignati st̃ credere ĩmortałe ẽẽ diuinitate. Dñ eciã
ihemias ait.Reddes eis uicẽ dñe iuxta oꝑa manuũ suarũ: dabis eis
scutũ cord̾ laborẽ tuũ. Ne enĩ p̃dicationis sicula eorũ corda penetia¬
rent dũ passionis eius laborẽ dedignati sunt quasi eũdẽ laborẽ illiꝰ
proscuto tenuerũt: ut eo transire ad se eiꝰ uerba nõ ꝑmittent: que
eũ laborare usq ad mortẽ uiderũt. Qͥd aũt nos nͥ nr̃i capitis idest
suꝑ caput eius fuerat seorsũ inuenitur qr ip̃a redemptoris nri paffio
longe a nr̃a passione disiuicta est: qm̃ ip̃e sine culpa ꝑtulit: qd̾ nos
cũ culpa toleramꝰ. Ip̃e sponte succũbere morti uoluit: ad quã nos ueĩ¬

Expanded text:
t per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderunt. Quid autem nos nisi nostri capitis, id est super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpcum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos veni
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ calciamẽta: nͥ pelles mortuorũ animaliũ. Calciauiẽta aũt pedes
munũt. Q uͦ st̃ mortua aĩałia ex quorũ pellibꝰ ur̃i uuniũt᷑ pedes: nisi
antiqui prẽs qui nos ad eternani prĩam p̃cesserũt. Quoꝵ dũ exẽpla cõ¬
spicimꝰ nr̃i oꝑis pedes munimꝰ. Calciamẽta gͦ in pedibꝰ hr̃e est mortuo¬
rũ uitã conspice̾. et nr̃a uestigia a pectati uulne custodire. Tenẽtes bacu¬
los in manibus. Qͥd lex ꝑ baculũ: nͥ pastorale custodiã designat : Et noͣnd̃¬

Expanded text:
animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Q
Abbreviated transcription (Latin):
a qualibꝰ dẽat edi agnoscamꝰ.Seqͥtur. Sic aũt comedetis eũ. Renes
uri minime petisset. Unde qr potestas dya ᷝͥ in humano gene mapĩẽ
ꝑ luxuriam p̃ualuit. de illa noce duĩca dicitur. Potestas eiꝰ in lũbis
eius. Qui gͦpascha comedit: hr̃e reues acriuctos debet: ut qͥ sollẽnita¬
tẽ resurrectionis atq iucoronptiõĩs agit. corruptioni iã ꝑ uicia nulla
sbiaceat Uoluptates edomet: carnẽ a luxurria rest ingat. Neq enĩ co

Expanded text:
a qualibus edi debeat agnoscamus. Sequitur: Sic autem comedetis illum. Renes a qualibus edi debeat agnoscamus. Sequitur: Sic autem comedetis illum. Renes uri minime petisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce dominica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, 1536 corruptioni jam per vitia nulli subjacea
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Que tũc uoramꝰ: cũ uba uite cũ auiditate sumimiꝰ. In qͦ deuora¬
tionis u̾bo: qͥd aliud ꝙͣ pigricie nr̃e torpor rep̃hendit᷑. Qua eiꝰ u̾ba
atq mysteria et ꝑ nosmetip̃os nõ reqͥrimꝰ. et dicta ab aliis audimꝰ
ĩuiti. Nõ remanebit ex eo qͥtꝙͣ usq mane: qr et eiꝰ dicta magna st̃
sollicitudine discutienda : qͣtinꝰ priusꝙͣ dies resirrectionis appareat. ĩ hac¬
do penetremur. Sed qr ualde est difficile. ut oẽ saciũ eloqͥũ possit in¬
telligi. et oĩa eius myst̾ia penetrari: r ecte subiũgit᷑. Si qͥd aũt remãse¬
rit. igni cõbinetis. Qd̾ ex agno remanet igni comburimꝰ: qñ hoc qd̾
de mystio incarnationis eiꝰ intellige̾ et penetrare nõ possumꝰ. potesta¬
ti sancti spiritus hũiliter reseruamꝰ : ut nõ suꝑbe quis audeat uel cõ¬
tempnere uel demĩciare qd̾ non intelligit: sed ho ĩgni tradat cũ sc̃o spi¬
ritui reseruat. Quia igitur qualiter edendũ ẽ pascha cognonimꝰ: nũc

Expanded text:
tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo quid aliud quam pigritiae nostrae torpor reprehenditur? Qui ejus verba ac mysteria et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus inviti. Non remanebit ex eo quidquam usque mane , quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutiendado penetremus. Sed quia valde est difficile, ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mystrit, igni comburetis. » Quod ex Agno remanet igni comburimus, quando hoc quod de mysterio incarnationis ejus intelligere ac penetrare non possumus, potestati sancti Spiritus humiliter reservamus, ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. 9. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ne puerse drupiat qd quasi recte dispensat. Hos qͦq pcti fermẽtĩ bo¬
Denite ad bethel et impie agite: atq pꝰ pauca et sacficate de feriẽ¬
to laudem. De fermẽto nãq laudẽ iimolãt: qui deo sacficut de ia¬
piua parant. Lactuce uͦ aggrestes: ualde auiare sunt. Carnes il agni
cũ lacturis aggiestibꝰ edende st̾: ut cũ corpꝰ redemptoris accipimꝰ nos
ꝓ pc̃is nr̃is in fletibꝰ affligam ꝯ: q̃tinꝰ ip̃a amaritudo penitenae ab¬
stergat a mentis stomacho ꝑiise humorẽ uite. Non comedetis ex eo¬
cudũ quid: nec coctũ aqua. E cte iã nos pp̃a uͥba hystorie ab intelle¬
stitutus comiede̾ agnũ cudũ consueuat: ut ei lex dicat nõ comede¬
tis ex eo ciudũ quid. Bbi et additur. ueq coctũ aqua. S ed qͥd aqua:

Expanded text:
ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonus dicebat: Venite ad Bethel, et impie agite . Atque post pauca: Et sacrificate de fermentato laudem . De fermentato namque laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina parat. Lactucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis ag nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et crudum quid, nec coctum aqua. Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellestitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Neque coctum aqua. Sed quid aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯppe agnũ comedimꝰ: qr in sac̃mẽto mõ dñicũ corpꝰ accipimꝰ. qñ ad¬
huc ab iuicẽ mãs cõscientias nõ uidemꝰ Que tñ carnes igni assade
agni ir̃i ignis excoxit : quia eũ uis ip̃ã passionis illiꝰ ad resinrectõem
ualentiorẽ reddidit. atq ad incorruptõem corroborauit. Qui em̃ ex mor
te cõualuit: iudelicet carnes illiꝰ ab igne duruerũt. Dñ eciã ꝑ psaltã
dicit. Exaruit tãꝙ̃ testa u̾tꝰ mea. Qd nãq est testa añ ignẽ: nͥ molle
lutũꝰ S ei ex igne agitur: ut solidetur. Untus igit᷑ humanitatis
eius uelut testa exaruit: qr ab igne passionis ad ututẽ iucorruptõis
cieuit. Sed sola redemptoris nrĩ ꝑcepta sacramẽta ad uerã sollẽnita¬
tẽ mẽtis non sufficiũt: nͥ eis quoq et uona oꝑa iũgantur. Qd enĩ ꝓ dest¬

Expanded text:
in sacramento modo dominicum corpus accipimus, quando adhuc adinvicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem robote convaluit, videlicet carnes illius ab igne diruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona o
Abbreviated transcription (Latin):
rebant gͦ duo sił̃: sed iohãnes p̃cucuroit citiꝰ petro. et uenit pͥor ad
monum̃tũ: et ingredi nõ p̃sũpsit. Uenit gͦ postior petrꝰ: et iutra¬
uit. Qͥd frẽs: qͥd cursus iste significat. Nũqͥd nã hec tã subtił euãcte¬
liste descͥptio. a mysteriis uacare credenda est. Ainime. Neq enĩ se iohã¬
nes et preisse et nõ intrasse dicet: si in ip̃a sua trepidatõe mystiũ de¬

Expanded text:
nit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ip
Abbreviated transcription (Latin):
phibũt. Dox nãq ip̃a. a clamoris utute succũbit. Et qͥa a młtis au¬
drri nõ ualeo: loqui fateor inter multos erubesco. Sed hans ĩ me uereaĩdiam
et ip̃e rep̃hendo. Qͥd enim. Nũqd si multis ꝓdesse nequeo ÷ nec paucos cirrabo:
Et si ex messe portare manipulos młtos nõ possũ. ĩqͥd nã debeo ad aream ua¬
auis redire. Qͣuis eñ quãtos debeo ꝑforre non ualeo: cte uel paucos. ctesoel
duos. certe uel unũ feiã. Habet nãq ip̃a infirmitatis intencio. mercedis sue
ctitudinẽ: qr suꝑnus aibiter mĩ. et si pondus consid̾at ĩ retubutoẽ: tñ uires
pensat in pondere. Ec̃o sc̃i euãgłii quã mͦ fiẽs audistis. ualde ĩ suꝑfice hy¬
storica est aꝑta: sed eius st nobis mysteria sub breuitate requirenda. Maria
magdalene cum ad huc tenebre essent uenit ad monumẽtũ. Iuxta hystori-¬
ã notatur hora: iuxta intellem̃ uo̾ mysticũ. requientis signatur intelligtẽ

Expanded text:
hibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticu
Abbreviated transcription (Latin):
signat᷑. Nec mirũ ẽẽ uideat᷑. qd ꝑ uiorẽ synagoga. ꝑ senioiẽ uͦ eccle¬
sia signari ꝑhibetur: qr et si ad di cultũ pͥor est sẏnagoga quã eccle¬
sia gẽtiũ: ad usũ tñ scl̃i prior est młtiᵈ ͦ gentiũ ꝙ sp̃nagoga paulo
attestante qui ait. Ei nõ pͥꝰ qd spũale est. sed qd̾ aĩale: ꝑ seniorẽ gͦ
petrũ significat᷑ eccł̃ia gẽtiũ. ꝑ iuniorẽ ioħem sy nagoga iudeoꝵ.Cu¬
ni sensu. gẽtilitas cũ synagoga decurrit. Denit gͦ syuagoga pͥor ad mo¬
numẽtũ sed minime int̾uit: qr legis qͥdẽ mãdata ꝑ cepit: ꝓphecias de ĩcar¬
posita lintheania nõ tñ intrauit: qr udelicet synagoga et scpte̾ sacͦ
sacĩmenta cognouit: et tñ ad fidẽ passionis dũice credendo intre distulit.
d̾mi carne mortale factũ credere noluit. Qͥd gͦ est nͥ qͥa et citiꝰ cucurrit:
et tñ añ monum̃tũ uacua stetit. Benit aũt symon petrus seꝙ̃s eũ :

Expanded text:
e videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Eccni sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarposita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulitDeum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum,
Abbreviated transcription (Latin):
comedit: quas iudelicet coque ꝑ diuinitatis eius intelligenciã no¬
luit: Oĩs uͦ qui incarnationis eius mystia iuxta humanã sapi¬
enciã discute̾ conatur carnes agni aqua uult quoque̾. idest dis¬
pensationis eius inpstiũ. ꝑ dissolutã nult sc̃iam penetiare. Qui gͣ
paschalis gaudii sollẽnitatẽ celebrare desid̾at. agnũ neq aqͣ coq̃t
neq ciudũ comedat: ut neq ꝑ humanã sapĩam. ꝓfiniditatẽ incar¬
nationis illiꝰ penetrare appetat: neq in eũ tamꝙͣ in hoĩem purũtͤ¬
dat: sed assas igni carnes comedat. ut dispensare oĩa ꝑ sc̃i sp̃s potẽ
ciã sciat. De quo adhuc recte subiũgitur. Caput cũ pedibꝰ et inte¬
stinis uorabitis. Sĩc iã p̃diximnꝰ frẽs paulo attestante didicnꝰ¬

Expanded text:
us intelligentiam noluit. Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria juxta humanam sapientiam discutere conatur, carnes agni vult aqua coquere, id est dispensationis ejus mysterium per dissolutam vult scientiam penetrare. Qui igitur paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum nec aqua coquat, nec crudum comedat, ut neque per humanam sapientiam profunditatem incarnationis illius penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat, sed assas igni carnes comedat, ut dispensari omnia per sancti Spiritus potentiam sciat. De quo adhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus ejus, et intestinis vorabitis. Sicut supra jam praediximus, Paulo attestante didic
Abbreviated transcription (Latin):
nos epõs tales dĩ miscdia nequaquã fuisse quales
dicimur exemplum stĩ ltonis pape qui fupra
quatitior ruangelici iurans coram populo se
purgauit. sequi & imitari. salua tamen anc
monachus qut̃ canonea electio auigo regulx¬
monasticȩ ꝓfessionis ab soluit o sacra ordinacio
ar monacho epm̃ facit. uelut legitimꝰ. heres
paternã sibi hereditatt̃ postea iure uendicandi
potestatem babeat. Sed quicquid aquisterat. ł
habere uisus fuerat monasterio relinquat. &
abbatis sui qui futrat scđm regulã scĩ benedicti
arbitrio. Postquã enĩ ep̃s ordinatur. ad altare
aliquod scĩsicatur & titulatur. scđm sacros ca¬
nones. quod ac quirere poterit restituat. De

Expanded text:
nos episcopos tales Dei misericordia nequaquam fuisse quales nos episcopos tales Dei misericordia nequaquam fuisse quales dicimur, exemplum S. Leonis papae, qui super quatuor Evangelia jurans coram populo se purgavit, sequi et imitari, salva tamen auctmonachus, quem canonica electio a jugo regulsacra ordinatio de monacho episcopum facit, velut legitimus heres paternam sibi hereditatem postea jure vendicandi potestatem habeat; sed quicquid acquisierat, vel habere visus fuerat, monasterio relinquat, et abbatis sui, qui fuerat secundum Regulam S. Benedicti, arbitrio. Postquam enim episcopus ordinatur, ad altare, ad quod sanctificatur et titulatur, secundum sacros canones quod acquirere poterit restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
remociora loca stdentes. & suũ ministeriũ negle¬
genies ꝓprias deserant ciuitates. std aut par¬
rodias suas cumofficii efficatia circueant.
aut cũ religiont insius cuntatib canonice cĩ
filus sinsdegant. Yb̃ros &iã sibi cõmissos doc¬
trina. castitate. & sobrutate. atq hospitalitate
scdm suũ ministeriũ ordinari cõpellant᷑. De
elata est coram seruitutis requirunt.
ep̃i nolentes ad prȩdicandũ ł ad confirmandũ fuas
ꝑ annũ parrochias circũut. qui tam̃ ocigant ut
mansiones quib in ꝓfectione uti debuerant. alio
p̃cio redimant. qui parare debent. Qut duplee
infamia & neglegentia & auaricia seẽ synodo hor¬
rori fuit magna & statuerunt nequis ultra exer¬
crat. id cupiditatis ingeniũ. & ut sollicitiorer
sint ep̃i de suis gregib uisitandis. De purga
o precipue obmmultitadinẽ sandala eruenda. e
funditus extirpanda & ꝑturbationes quȩ nouit
exortȩ sunt & oriuntur. Nec non ut om̃s sciant

Expanded text:
remotiora loca secedentes, et suum ministerium negligentes, proprias deserant civitates; sed aut paroechias suas cum officii efficacia circumeant, aut cum religione in suis civitatibus canonice cum filiis suis degant. Presbyteros etiam sibi commissos doctrina, castitate, et sobrietate, atque hospitalitate secundum suum ministerium ornari compellant. De retium servitutis requirunt. episcopi, nolentes ad praedicandum vel ad confirmandum suas per annum paroechias circuire, qui tamen exigant ut mansiones quibus in profectione uti debuerant, alio pretio redimant qui parare debent: quae duplex infamia et negligentia, et avaritia sanctae synodo horrori fuit magno, et statuerunt ne quis ultra exerceat id cupiditatis ingenium, et ut sollicitiores sint episcopi de suis gregibus visitandis. CAP. et praecipue ob multitudinum scandala eruenda et funditus exstirpanda, et perturbationes quae noviter exortae sunt et oriuntur, nec non ut omnes sciant,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s principes terrȩ & cunctos homines
epĩs obȩdire & capita sua submittere. eoꝵq¬
adiutores existere p̃cipiebat: ut om̃s pariter fide¬
les & cooꝑatores leogis dĩ monstrarentur nt de eis
dicatur. confundentur & rrubescent om̃s qui pug¬
nant aduersum te. & erunt quasi non sint: & pibunt
uiri. qui contradicunt tibi. Quꝑres eos o ñ inuenies
uiros rebellaes tuos. erunt quasi non suit. & ueluti
consumptio hominis bellantis aduersum te. Om̃s
gͦ qui eis contrarunt: ita dap̃natos & infames usq
ad satis factionẽ monstrabat. & isi conuertereat
aliminib ȩccħe alitnos eẽ. precipiebat. Q d e p̃i

Expanded text:
s principes terrae, et cunctos homines episcopis obedire, et capita sua submittere, eorumadjutores existere Petrus praecipiebat, ut omnes pariter fideles et cooperatores legis Dei monstrarentur, ne de eis dicatur: Confundentur et erubescent omnes, qui pugnant adversum te et erunt quasi non sint, et peribunt viri qui contradicunt tibi. Quaeres eos, et non invenies, viros rebelles tuos: erunt quasi non sint, et veluti consumptio homines bellantes adversum te. Omnes ergo qui eis contraeunt, ita damnatos et infames usque ad satisfactionem monstrabat: et nisi converterentur, a liminibus Ecclesiae alienos esse praecipiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
mãculatã om̃s seruare debere tuangelriabat. eiuis¬
cuiᷤ claues ep̃os eẽ dicebat. Ipsi em̃ habent potes¬
tatem claudere elum & apire portas eiꝰ quia
claues cȩli facti sunt. Ammouere aut̃ eos ne¬
minem debere docebat. quia oculi dnĩ sunt: e
qui eos tangit. t̾angit pupillam oculi eiꝰ. Et quanta
pęna dignus sit qui tos standalirat. ipsũ dominã
docuisse dicebat ubiait. Qui scandalirauert
unũ depusillis istis qui in me credunt. expedit e
ut suspendatur mola asinaria in colloeiꝰ: & dimer
mandata seminanda & euangeliranda ⁊ capita¬
legatione funguntur. Prȩdicare eos assidur &
mandata dnĩ sint int̾missione annuntiare ro¬
gabat. Oꝑa enĩ bona corã hominib monstrare.
& conscientiam bonã corã dõ habere insinuabat.

Expanded text:
maculatam omnes servare debere, evangelizabat, cujus claves episcopos esse dicebat. Ipsi enim habent potestatem claudere coelum et aperire portas ejus, quia claves coeli facti sunt. Amovere autem eos neminem debere docebat, quia oculi Domini sunt, et qui eos tangit, tangit pupillam oculi ejus . Et quantae poenae dignus sit, qui eos scandalizat, ipsum Dominum docuisse dicebat, ubi ait: « Qui scandalizaverit unum de pusillis estis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in colmandata seminanda et evangelizanda, episclegatione funguntur. Praedicare eos assidue, et mandata Domini sine intermissione annuntiare rogabat. Opera eorum bona coram hominibus monstrare, et conscientiam bonam coram Deo habere insinuabat.
Abbreviated transcription (Latin):
buisse uideatur. sed hi quoꝵ ꝑlongũ tempꝰ exami
fr̃s Rem̃i epõs. qui nullis ȩcclesi asticis ordimb ad
tantȩ dignitatis fastigium fuerint instituti. con¬
tra patrũ decreta huiꝰ uslirpatione qui se hoc
recognoscit fecisse didicimus: cũ ad episcopatũ
his gradib quib frequentisime cautũ ẽ. debent
ꝑutniri : ut minoribus iniciati officus: admaiora
firmentur. Deb& eñi ante eẽ discipulus: quisquis
doctor tẽ. desiderat. ut possit docere quiđ̃ didicit
Omisintȩ institutio hac adid quo tendit se rati¬
one confirmat. Qui minime litteris operam
dederit: prȩceptor eẽ ñ potest litterarum
Qui ñ ꝑ singula stipendia creuerit: admeritũ
stipendu ordinẽ ñ potest puenire. Solum sa¬
cerdociũ int̃ ista rogo uilius est: qđ facilius
tribuit᷑. cum difficilius impleantur. Ut lucim

Expanded text:
buisse videatur ; sed hi quorum per longum tempus, examinscopos, qui nullis ecclesiasticis ordinibus ad tantae dignitatis fastigium fuerint instituti, contra Patrum decreta, hujus usurpatione qui se hoc recognoscit fecisse, didicimus: cum ad episcopatum his gradibus, quibus frequentissime cautum est, debeat perveniri, ut minoribus initiati officiis, ad majora firmentur. Debet enim ante esse discipulus quisquis doctor esse desiderat, ut possit docere quod didicit. Omnis vitae institutio, hac ad id quo tendit, se ratione confirmat. Qui minime litteris operam dederit, praeceptor non potest esse litterarum. Qui non per singula stipendia creverit, ad emeritum stipendii ordinem non potest pervenire. Solum sacerdotium inter ista, rogo, vilius est, quod facilius tribuatur, cum difficilius impleatur? Sed jam
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ut anigotus scłarib omĩno abstineant.
Multa sunt gͦ negotia scłaria de lns tam̃ pauca
ꝑtringamus. ad quȩ ꝑtine om̃is libido ñ solum
in munditia carnis. sedanã om̃is carnalis concu¬
piscentia. Suicꝗd plus usto appetit homo. turpe
lucrũ ẽ. Muuiera iniusta acciꝑt. ł aiam dare ꝓ
aliquo seculari conquestu: p̃cio aliquẽ ꝯductre:
ꝯtensiones. & lites. ł rixis amare : inplacitis scłi¬
ribus disputare. excepta defensione orphanorũ
aut induarũ : conductores aut ꝓcuratores tẽ.
scłariũ rerũ. turpis utrbi. ł factuocularẽ eẽ.
ł iocũ scłarem diligere. aleas amare. ornam̃tũ
inconuenieus ꝓposito suo querere. indelicus ui.¬
uere uelle. gulam & ebrietatẽ sequi. pondera
iniusta ł mensuras habtre. nego ciũ iniustũ ex¬
ercere. Nec tam̃ iustũ negooiũ ẽ. contra dicen¬
dum ꝓnecessitates diuersas. quia legim scõs
apłos negotiasse. & in regula scĩ benedicti

Expanded text:
placuit, ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. placuit, ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. Multa sunt ergo negotia saecularia, de his tamen pauca perstringamus, ad quae pertinet omnis libido, non solum immunditia carnis sed etiam omnis carnalis concupiscentia. Quidquid plus justo appetit homo, turpe lucrum est: munera injusta accipere vel etiam dare pro aliquo saeculari conquaestu, pretio aliquem conducere, contentiones, et lites, et rixas amare, in placitis saecularibus disputare, excepta defensione orphanorum et viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti jocularem esse, vel jocum saecularem diligere, aleas amare ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis vivere velle, gulam et ebrietatem sequi, pondera injusta vel mensuras habere, negotium injustum exercere. Nec tamen justum negotium est est contradicendum propter necessitates diversas: quia legimus sanctos apostolos negotiasse, et in regula S. Benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
E p̃o ñ lic& tollere possessiont̃ monasteru
quãuis abbas peccauerit. si mittat eũ maliud
monasteriũ in potestatẽ alterius abbatis. Ne
ut monasteriũ ubi fieri possit ꝑdecinos ordinit᷑:
qr illi p̃positi sepe inelationẽ incidunt. & in
laqurũ diaboli. hoc tamen om̃ino uolumꝰ. ut ñ
monachi ad scłaria placita ullatenꝰ ueniant.
neq ipse abbas sine licentu ep̃i sui. & cũ nites¬
sitas ixigit. tunc ꝑiussionẽ & conciliũ epĩ sui
illuc uadat. Nequaquã tam̃ contentiones. aut
lites aliquas ibi mouere p̃sumat sed quicquid
quȩrendũ ł eiam respondendum. sit: ꝑ aduo¬
catos fuos hoc faciat. ablates & monachi usq
ad interragationt̃ silentiũ habeant. & cũ int̃¬
rogantur : cũ humilitate & reuerentia res¬
pondeqͥt. Alias querelas omino deuitent. In
eorũ claustro ꝑmaneant. nulłq ixris foras
uadat: nisi ꝑnecessitatẽ abbatẽ mittatur
mobedientiam. nos foras manduc&. neq
bibat sint ꝑmissione abbatis. nec ad conui

Expanded text:
re possessionem monasterii, quamvis peccaverit abbas, sed mittat eum in aliud monasterium, in potestatem alterius abbatis. CAPut monasterium ubi fieri possit, per decanos ordinetur: quia illi praepositi saepe in elationem incidunt, et in laqueum diaboli. Hoc tamen omnino volumus, ut non monachi ad saecularia placita ullatenus veniant, neque ipse abbas sine licentia episcopi sui, et cum necessitas exigit, tunc per jussionem et consilium episcopi sui illuc vadat. Nequaquam tamen contentiones aut lites aliquas ibi movere praesumat, sed quidquid quaerendum, vel etiam respondendum sit, per advocatos suos hoc faciat. Abbates et monachi usque ad interrogationem silentium habeant, et cum interrogantur, cum humilitate et reverentia respondeant. Alias querelas omnino devitent. In eorum claustro permaneant, nullusque ex eis foras vadat, nisi per necessitatem ab abbate mittatur in obedientiam: nec foris manducet neque bibat sine permissione abbatis, nec ad conviv
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝓsequantur inpublico quã suã causam: ait
enĩ lex theodosiana. nulla ratione feminȩ amplui
quã suis causas agendi habrant potestatẽ. nec alicuiꝰ
causam ase nouerint ꝓsequendã. id circo ex auctori¬
tate canonica int̃ dicimus. ut nulli scĩmonialis
uirgo ł iudua. conuentꝰ generales adeat: nisi ã
principe fuerit euocata. dut ab ep̃o suo: nisi forte
ꝓpriȩ necessitatis ratio inpulerit & hoc ipsum
in.ep̃i locũ suũ derelinquere. Tanĩ fratres eligant
sibi abbatẽ dcipsis sihabeant. sin aut̃: deoxtra¬
neis. Nec ep̃s deb& abbatẽ uiobent᷑ retinere
in loco suo. Congregatio deba eligere sibiab¬
batem post mortẽ abbatis sui ł eo uiuente¬
si ipse discesserit ł peccaurrit. Ipse enĩ non
potest aliquẽ ordinare de suis ꝓpinquis ł ami
nec alleluia dicere. nͥ psalmos tantũ. & respon¬

Expanded text:
aliud prosequantur in publico, quam suam causam. Ait aliud prosequantur in publico, quam suam causam. Ait enim lex Theodosiana: Nulla ratione femmae amplius quam suas causas agendi habeant potestatem, nec alicujus causam a se noverint prosequendam: idcirco ex auctoritate canonica interdicimus, ut nulla sanctimonialis virgo, vel vidua, conventus generales adeat, nisi a principe fuerit evocata aut ab episcopo suo: nisi forte propriae necessitatis ratio impulerit, et hoc ipsum episcopi, locum suum relinquere: tamen fratres eligant sibi abbatem de ipsis si habeant, sin autem de extraneis. Nec episcopus debet abbatem violenter retinere in loco suo. Congregatio debet eligere sibi abbatem post mortem abbatis sui, vel eo visi ipse discesserit, vel peccaverit. Ipse enim non potest aliquem ordinare de suis propinquis, vel amicnec Alleluia dicere, nisi psalmos tantum et respon
Abbreviated transcription (Latin):
net corporalem cũ oblatione. nec calicem suꝑ
altare potat. nec int̃ ordinatos st& ineccła
nõ eñĩ pmitat᷑ eiꝰ loqui turpe ẽ tnĩ mulieri in
ȩocła loqui: mirũ uidetur. quod quȩdã mulier¬
culȩ contra diuinas humanasq leges. attrita
fronte inpudent̃ agentes. placita ge neralia
& publicos conuentus indesinent̃ ad eunt. &
negotia regni utilitatesq rei publiee magis
ꝑturbant quã disponant cũ in decens sit. & oniã
urĩ barbaras gentes reprehensibile. multeres
uirorũ causas discutere. & quȩ de lanificus
suis & opib textrilib & muliebrib inter ge¬
niciariãs suas residentes debuerant disputare:
in conuentu publico acsi incutia residentes.
senaitoriam sibi usurpant auctoritatẽ. Quȩ
ignominiosa p̃sumptio. fautorib magis inputan¬
łi inditur quã feminis. Vnde quia diuinȩ liges
ut supra monstratũ ẽ. hoc contradicunt. & humane
nihilomiinus ad ipsum ꝓhibent ut femine nihil

Expanded text:
nec corporale cum oblatione, nec calicem super altare ponat, nec inter ordinatos stet in ecclesia, non enim permittitur eis loqui, turpe est enim mulieri in ecclesia loqui: mirum videtur, quod quaedam mulierculae contra divinas humanasque leges, attrita fronte impudenter agentes, placita generalia et publicos conventus indesinenter adeunt, et negotia regni utilitatesque reipublicae magis perturbant quam disponant, cum indecens sit, et etiam inter barbaras gentes reprehensibile, mulieres virorum causas discutere, et quae de lanificiis suis, et operibus textrilibus, et mulieribus inter genitiarias suas residentes debuerant disputare, in conventu publico ac si in curia residentes, senatoriam sibi usurpant auctoritatem. Quae ignominiosa praesumptio fautoribus magis imputanda videtur, quam feminis. Unde quia divinae leges, ut supra monstratum est, hoc contradicunt, et humanae nihilominus idipsum prohibent, ut feminae nihil
Abbreviated transcription (Latin):
e dericis uõ hoc statuimus ut hi qͥ hactenᷤ
inuenti sunt sine canonico suit inmona.¬
chrico ordine tonsurati sine eoꝵ uoluntate :
si liberi sunt. ut ita ꝑmantant & deinceps ca¬
uendum. ut nullus tondratur nͥlegitima ꝑtate
& spontanta uoluntate. ł cũ licentia domini
sui. ł constnsu parentũ. Vt ep̃i sluc abliates

Expanded text:
De clericis vero hoc statuimus, ut hi qui hactenus inventi sunt sive canonico sive in monachico ordine tonsurati sine eorum voluntate, si liberi sunt, ut ita permaneant, et deinceps cavendum ut nullus tondeatur, nisi legitima aetate, et spontanea voluntate, vel cum licentia domini sui, vel consensu parentum. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
attingere. quiꝰamens cius turbata surore.
ab inst̾rutatione alirnatur usticie. Ira¬
cundus uidex iudicii ex amen plene con¬
tueri non ual&. quia caligine furoris
non uidae. Qui autem repulso furore discu¬
tit. facilius ad contuendam ueritatem con-¬

Expanded text:
attingere: quia mens ejus turbata furore, attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem men
Abbreviated transcription (Latin):
supia eorum qui causantur exhauriant.
Quando enĩ iudicant. ñ causas seadona con¬
siderant. & sieut neglegentes funt indiscus¬
sione causantium. sic ineoꝵ clampno solliciti
sunt. Iudices praui. iuxta prophetę
uerbum. Quasi lupi uespere. ñ relinquunt
in mane. hoc est de presentis uitȩ tantum
cõmodis cogitant. nec defuturis. Uita eñĩ
istauespera. futura uõ mane accipitur.
& bent ait quasi lupi. quia luporum more
cuneta diripunt. & uix pauea pauprrib
p erbosi uidices & elati ut sapientes
Quidtantur: non discutiunt causas sed
asserunt. sicq conturbant iuidicii
ordinem. dũ suo contempto officio: alia prȩ¬
sumunt quidam dum uidioire incipiunt
irascuntur ipsamq uidicu sententiam
in insaniam uertunt. De quib recte per
prophitam dicitur. Qui conuertunt in
surorem udicium. qui iratus uidicat. in
fliroren iudicium nutat. & ante ꝓstit
sententiam quam agnoscat. F uror en
udice inuestigationem ueri non ual&

Expanded text:
supia eorum qui causantur, exhauriant. supia eorum qui causantur, exhauriant. Quando enim judicant, non causam, sed dona considerant; et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic eorum damno solliciti sunt. 12. Judices pravi, juxta prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinquunt in mane ; hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauperibus es, et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judiordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet
Abbreviated transcription (Latin):
eminem stultorum ł imꝓborũ opor¬
tere uidicti eẽ. Nan stultus per
ĩgnauiam ignorat iusticiam. improbus ꝑ
cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit
ueritatem. Grauius lacerantur pauꝑes apra¬
uis iudicibus. quam acruentissimis hostibus.
Nullus eñĩ predo tam cupidus inalienis. quã
udex inquus insuis. latrones in accessis.t
faucib ac latebrosis tacenterin sidias ponunt
isti palam rapacitatis auarcia fentiunt. hostes
in aliorum sanguinẽ tantum intendunt. iu.¬
codices quasi crudelissimi carnifices ciuiũ
oppressione sua subiectorum uitam extin¬
gunt. Qui eñi destruant mula sunt. rari¬
sunt qui populos legum moderamine re¬
gunt. Pltrumq & boni uidices sunt. sed
ministros rapaces habent. horum figura
ut ait quidã tamꝗ scilla pinguitur. atq
describitur. Ipsi quidẽ ẽ humana species
turba. Sepe iudices praui cupiditatis causa
aut differunt aut puertunt iudicia. Nec
sin unt cepta parciũ negocia. quo usq mar¬

Expanded text:
eminem stultorum vel improborum oporeminem stultorum vel improborum oportere judicem esse. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant mulsunt autem qui populos legum moderamine regant. 10. Plerumque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent. Horum figura, ut ait quidam, tanquam Scylla pingitur atque describitur: ipsa quidem humana specie, turbet. 11. Saepe judices pravi cupiditatis causa aut differunt, aut pervertunt judicia; nec finiunt coepta partium negotia, quousque mar
Abbreviated transcription (Latin):
mali sunt. sic principis ẽ peccatũ: quando
iudices iniqui existunt. Bonus iudex sicut
Aliis enĩ p̃stat censura usticiȩ : aliis bonitate.
Qui uidicia sine psonarũ acceptione susci¬
pit non infirmat iusticiam auariciȩ flãma
nec stud& auferre alteri quod cupiat sibi.
Boni iudices. iusticiã ad solam optinendam
salutem aeternã suscipiunt: nec eam mune.¬
rib acceptis distribuunt. Ut dum de iuisto
uidicio temporalia lucra non appecunt.
premio aeterno ditentur. Omnis qui uiste
uidicat. stateram in manugestat. in utroq
penso iusticiam & miscđiam portat. sed ꝑ
iusticiam reddit peccati sententiã. ꝑ miseđ¬
Lam peccati temperoe penam. ut iusto libra¬
mine quedam ꝑ ęqualitatẽ corrigat. quȩ¬
dani uero ꝑmiserationem indulgrat. Qui
dĩ uidicia oculis suis proponit. semꝑq
timtns tremensq in omini negocio resor¬
midat. ne de iusticiȩ tramite deuians cadat
& unde non iustificatur. inde pocius con

Expanded text:
mali sunt, sic principis est peccatum, quando mali sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius cond
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus iudicũ. neq pb̃rm. neq psumit.
diaconũ. neq dericũ ullũ aut uiniores
eccł sine conscientia pontisicis ꝑst distͥrin.¬
gat᷑. atq condempnare prȩsumat᷑. Quod si
fecerit. ab ȩccłi cui inuriam irrogare di¬
noscitur. tamdiu sit sequestratus quo usq
reatum suum agnoscit. & emenda. Ui om̃s¬
primituꝰ ꝑ auetoritatem ueritatis uenti¬
banchȩ sunt. Quib sint. cuius sint. quomͦ
sint. quales sint. doctȩ aut indoctę paruȩ
aut magnȩ. notȩ sint. an ignote. longi
temporis an parui. aut antiqui hostis
consuetudint reptȩ sint. hic omnia.
uidex cum equalitate discernere deba.¬
De clerieis in falso testimonio ꝯuictis
tatutũ est ut siquis cbericus in falso
testimonio conuictus fuerit. reus capitali
crimine censtatur. & officu ordine degra
d delictum ꝑtin& principum. quod
prauos udices contra uoluntatem dĩ
populis fidelibus prȩferunt. Nam sicut
populi peccan᷑ delictũ ẽ. quando principes

Expanded text:
t nullus judicum, neque presbyterum, neque diaconum, aut clericum ullum, aut juniores Ecclesiae, sine scientia pontificis, per se distringat, aut condemnare praesumat. Quod si fecerit, ab Ecclesia cui injuriam irrogare dignoscitur, tam diu sit sequestratus, quousque reatum suum agnoscat et emendet. primitus per auctoritatem veritatis ventilandae sunt. Quibus sint, cujus sint, quomodo sint, quales sint, doctae aut indoctae, parvae, an magnae, notae sint, aut ignotae. Longi temporis an parvi, aut antiqui hostis consuetudine repertae sint. Haec omnia judex cum aequalitate discernere debDe clericis in falso testimonio convictis. Statutum est, ut si quis clericus in falso testimonio convictus fuerit, reus capitali crimine censeatur, et officii ordine degrad delictum pertinet principum, qui pravos judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt: Nam sicut populi peccatum delictum est, quando principes
Abbreviated transcription (Latin):
rint sunt mouendi
alsas testes. a communione eccłas¬
tica submouendos. nisi pxnitentie
satis factione crimina ad missa diluerit:
bitur. Si tamen non fuerit mortis
quod obiecit. & probauerit quod diu
tacuit. biennii tempore abstinebitur
Si aut̃ non ꝓbauerit. in conuentu cberi¬
corum placuit ꝑ quinquennium abstineri.
accusatur. &o negauerit. situm
fidelem esse sciunt. cuni xii ingenuis
se expurga. Si antea de prehensus fuerit
infarto. aut ꝑ urio. aut falso testimonio.
ad iuramtutoum non admittatur. sed
sicut qui ingenuus non est. feruenti a qua
& candenti ferro se expurga. It testes ad¬
non admittendos. qui nec ad accusatio¬
nem admtti prȩcepti sunt ł quos ipse
laccusator de sua domo produxtrit. Ao
testimonium autem infta xiiii aetatis
t nullus clericus sare presumat.¬
ad uidicem secularem alium clericũ
accusare ł ad causam dicendũ trahere
quocumq modo presumat. sed omne
pbrõrum cum archidiaconi presentia
finiatur. Quod siquiscumq elerieus hoc

Expanded text:
int submovendi. Falsos testes a communione ecclesiastica submovendos, nisi poenitentiae satisfactione crimina admissa diluerint.bitur. Si tamen non fuerit mortis quod objecit, et probaverit quod diu tacuit, biennii tempore abstinebitur. Si autem non probaverit in conventu clericorum, placuit per quinquennium abstineri. accusatur, et negaverit: si eum fidelem esse sciunt, cum duodecim ingenuis se expurget. in furto, aut perjurio, aut falso testimonio, ad juramentum non admittatur, sed sicut qui ingenuus non est ferventi aqua vel candenti ferro se expurget. non admittendos, qui nec ad accusationem admitti precepti sunt, vel quos ipse accusator de sua domo produxerit. Ad testimonium autem infra quattuordecim t nullus clericus ad judicem secularem alium clericum accusare, aut ad causam dicendum trahere quocunque modo praesumat: sed omne sui, aut presbyterorum cum archidiaconi praesentia finiatur. Quod si quiscunque clericus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nullius accusatio accusatore & to qui accusatur
absentib iliscipiatur. sed ꝓpria uoce. si legitima
& condigna accusatoris ꝑpona fuerit. psente¬
⁊ uidelice eo quem amiut defaerat. quia
nullus absens aut accusari potest aut accusire.
Nullus tam prȩfati ordinis uir accusari potest.
aut respondere suis accusatoribus deb&. priusꝗ
regulariter a suo primate uocatussit. locumq
dcsendi aut inquirendi accipiat. ad abluenda

Expanded text:
nullius accusatio, accusatore et eo qui accusatur absentibus, uscipiatur, sed propria voce, si legitima et condigna accusatoris persona fuerit, praesente videlicet eo quem accusare desiderat: quia nullus absens aut accusari potest aut accusare. Nullus tamen praefati ordinis vir accusari aut respondere suis accusatoribus debet, priusquam regulariter a suo primate vocatus sit, locumque defendendi aut inquirendi accipiat ad abluenda c
Abbreviated transcription (Latin):
atq reliquis scĩs patribus multociens in hibi¬
tum t̃. nt quis dñi sacerdotes detractionibus
non ex radice caritatis ꝓlatis uetae e Quiescae
inquiunt. & nolite ꝑstqui eos qui deo ꝑfecte
ministrant. quorum orationib & terrena bella
sedantur. & recedentium angelorũ pelluntur
prȩcum assiduitate consundunt. Inducit nãq
non sub angusto tempore sed sub longo spacio
concedendȩ sunt. ut accusati se prȩparare.
& uniuersos cõnunicatores in ꝑuincus posi¬
tos conuenire. & testes prȩparare. atq contra
insidiatores se pleniter armare ualrant.
ludices enĩ & accusatores tales cẽ debent. qͥ

Expanded text:
atque reliquis sanctis Patribus multoties inhibiatque reliquis sanctis Patribus multoties inhibitum est ne quis Domini sacerdotes detractionibus non ex radice charitatis prolatis vexet: Quiescite, inquiunt, et nolite persequi eos qui Deo perfecte minisedantur, et recedentium a Deo angelorum pelluntur upti sunt, precum assiduitate confundunt . Induciae namque non sub angusto teconcedendae sunt, ut accusati se praeparare, et universos communicatores in provinciis positos convenire, et testes praeparare, atque contra insidiatores se pleniter armare valeant. Judices enim et accusatores tales esse debent q
Abbreviated transcription (Latin):
minentur iudicio. quia sic dm̃ uelle ab eoq ita
constitutum eẽ. ante dictis testimonus decla¬
ratur. hȩc uõ apostolica sedes. cardo & caput¬
ut factum est ad nõ & non ab alio ẽ constituta.
Et sicut cardine ostium regitur. Nchuius sdẽ
romauani sedem in necessitatib positi.
& eiꝰ fulsiri auxilio oporta. Nam
ut nostis sy nodum sine tiꝰ auctoritate fieri
non est canomcũ necep̃s nisi inlegitima sy no¬
do & suo tempore apostolica uocationt congrua.
definite dampnari potest. neq ullaumꝙ con¬
cilia rata leguntur. quȩ non sunt fulta apłica
suꝑ quib confulustis diuersas apatrib
regulas inuenimus institutas Quidã utro ad
reptibenda impitorum machinamenta co suas
prȩparandas responsiones & testes consirmandos
& septem menses mandauerunt concedi. qͥdã
autem annũ. in quo plurimi concordant. Minꝰ
uõ quam septem menses non repperi. quia &
laicis hȩc indulta sunt. Quanto magis dñi
sacerdotibus: Nam &e anr̃is antecessoribus

Expanded text:
minentur judicio, quia sic Deum velle, et ab eo ita esse constitutum ante dictis terminis declaratur. Haec vero apostolica sedes, cardo et caput facta est a Domino, et non ab alio constituta, et sicut cardine ostium regitur. sic hujus sanRomanam sedem in necessitatibus. Ex decet ejus fulciri auxilio oportet. Nam ut nostis synodum sine ejus auctoritate fieri non est canonicum, nec epdo et suo tempore apostolica vocatione congregata, definite dampnari potest; neque ulla umquam concilia rata leguntur, quae non sunt fulta apostolica quibus consuluistis, diversas a Patribus regulas invenimus institutas. Quidam enim ad repellenda imperitorum machinamenta, et suas praeparandas responsiones, et testes confirmandos, et sex menses mandaverunt concedi: quidam autem annum, in quo plurimi concordant. Minus vero quam sex menses non reperi: quia et laicis haec indulta sunt, quanto magis Domini sacerdotibus? Nam et a nostris antecessoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Peccat em̃ ꝓpͥa uoluntate delinquens: suniend̾¬
c̃ autẽ iusto iudicio uidicantis. Et sic̃ peccati
causa ñ ex di p̃stntia descendit : quia mulłꝰ idcico
peccat . qͥa ds̃ cũ peccaturũ p̃scierit. s ideirco¬
quia magis ꝓpͥs concupiscentiȩ obȩdierit:
quã p̃cepto ꝓhibentisdĩ apeocato: itaꝗꝗ nulłꝰ
idcirco ad prnã uadit: quia hoc inp̃destinati¬
ont di ante fuerat. Exeo enĩ qđ p̃sc̾nis : in pec¬
catis ꝑmansurꝰ. & sine penitentio fructa uitã p̃sentẽ
terminaturꝰ. exeo deputatꝰ ÷ ad penã Et
sicut causa peccati concupiscentia ẽ : quia ma¬
gis obȩditar uoluntati carnis quã p̃oepto di¬
umo ita pruȩ deputatio causa ÷ peccati ꝑ¬
petratio. & postea ꝓ peocato nulla digna
c̾redit indm. dubitat p̃sentiã ipsius cęlũ ter.¬
rãq continere mundũq ꝓuidentia diuna
regi. Et sic̃ nihillat& sapientiã eiꝰ: & disposi.¬
tio illuiꝰ uniũsa moderat᷑ & regit. Sic enĩ nulla

Expanded text:
Peccat enim propria voluntate delinquens, puniendus autem est justo judicio judicantis: et sicut peccati causa non ex Dei praescientia descendit, quia nullus idcirco peccat quia Deus eum peccaturum praescierit, sed idquia magis propriae concupiscentiae obedierit, quam praecepto prohibentis Dei a peccato; ita quoque nullus idcirco ad poenam vadit, quia hoc in praedestinatione Dei ante fuerat. Ex eo enim quod praescitus est in peccatis permansurus, et sine poenitentiae fructu, vitam praesentem terminaturus, ex eo deputatus est ad poenam. Et sicut causa peccati concupiscentia est, qua magis obeditur voluntati carnis, quam praecepto divino, ita pene deputatio, causa est peccati perpetratio, et postea pro peccato nulla digna credit in Deum, dubitat praescientia illius coelum, terramque contineri, mundumque providentia divina regi. Et sicut nihil latet sapientiam ejus, ita dispositio illius universa moderatur et regit. Sic enim nulla
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ aquã ipsã adhuc tenebre occultarent.
& aqua t̾ra absconder& facti sunt angłi.
& om̃s celestes uirtutes. ut ñ essos ociosa dĩbo¬
nitas. s haber& in qͥb ꝑmulta ante spacia
bonitatẽ suã ostender&. & ita hic uisibilis mund
exhis quȩ creata fuerant: factꝰ ẽ & ornatꝰ.¬
silil incorporeũ & in uisibile solũ dm

Expanded text:
um aquam ipsam adhuc tenebrae occultarent, et aquam terra absconderet, facti sunt angeli, et omnes coelestes virtutes, ut non esset ociosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spacia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibilis mundus ex his quae creata fuerant, factus est, et ornatusit incorporeum, et invisibile