comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stitus doceat eã cui perinissã sit
Caue ne aures eius perfores nec ce¬
russa et purpurisso cõsecrata xpõ
ora depingas. nec collũ eius auro et
margnritis prenias. na caput gẽinis
onores. nec capillũ iureferes. et eiꝰ
aliquid de gehenne igmibus ciuspi¬
ceris. Habeat alias margaritas qui
bus postea uenditis emptura est pre¬
ciosissimũ margaritũ. Pretextata
nobilissima quondã feiua iubẽte
niro hemetio qui patrinis eustochii
uirginis fuit habitũ eiuscultũ¬
q mutanit. et neglectũ eriem
nũdano more texuit uintere cu¬
piens et uirginis propositũ et
matris desideriũ Et ecce ibi cadẽ
uocte ceruit ni sompuis uenisse ange¬
lum terribili facie munitãtẽ penas
et hec uerba frangentẽ. Quausa es
uiri imꝑiũ preferre xp̃o. Tu caput
iurginis dei tui sacrilegiis attrecta¬
re manibus que iam mĩt arescent.
ut sentias ex cruciata quid fecerit
et finito mẽse quĩto ad inferua du¬

Expanded text:
stitus doceat eam, cui promissa sit. stitus doceat eam, cui promissa sit. Cave ne aures ejus perfores, ne cerussa et purpurisso consecrata Christo ora depingas, nec collum auro et margaritis premas, nec caput gemmis oneres, nec capillum irrufes, et ei aliquid de gehennae ignibus auspiceris. Habeat alias margaritas, quibus postea uenditis emptura est pretiosissimum margaritum. rraetextata, nobilissima quondam femina, iubente uiro Hymetio, qui patruus Eustochiae uirginis fuit, habitum eius cultumque mutauit et neglectum crinem undanti gradu texuit uincere cupiens et uirginis propositum et matris desiderium. et ecce tibi eadem nocte cernit in somnis uenisse ad se angelum terribili facie minitantem poenas et haec uerba frangentem: \'tune ausa es uiri imperium praeferre Christo ? tu caput uirginis dei sacrilegis adtrectare manibus ? quae iam nunc arescent, ut sentias excruciata, quid feceris, et finito mense quinto ad inferna du
Abbreviated transcription (Latin):
culter ⁊aditur qd̾ rudes ainimi per¬
biberunt. Lanarũ cõcilia quis in
sta diu et saporẽ ⁊ etuiet et odorẽ
quẽ pͥmũ imbuita est. Greca narꝰ¬
rat hystoria alexandrũ potẽtissi¬
mũ regem orbisq dnãtorem et ni
moribus et innicessu leonidis peda¬
gogi sui nõ potuisse carere uicu̾s qui¬
bus ad huc pariilus fuerat infento
Procliuius est enĩ maloꝵ enuisatio
et quoꝵ uirtutes assequi irequiat
cito iitiris nicia. Nutrx ipã nõ
sit temiulenta nõ lascina nõgar¬
lri. habeat modestã gerulã iiutrici
gniuẽ Cũ anum niderit in pectus
eius transiliat et collo dependect
nolenti al leluia decantet. Rapiat
eã auia patiẽ risib coguostat. Sit
onũb amabilis et uninersa propin¬
quitas rosamex senatã gruideat
Discat statim quã habeat et alterã
auiã quã eita. Cui imꝑcitori. cui
exercitu trrinicula mtriatur.
Illas desideret ac illa tibi easimi¬
tetur abscessu. Ipse habitus et ne¬

Expanded text:
culter eraditur, quod rudes animi praeculter eraditur, quod rudes animi praebiberunt. Lanarum conchylia quis in sta diu et saporem retinet et odorem, quo primum imbuta est. Graeca narrat historia, Alexandrum potentissimum regem, orbisque domitorem, et in moribus, et in incessu, Leonidis paedagogi sui non potuisse carere vitiis, quibus adhuc parvulus fuerat infectus. PROCLIVIS est enim malorum aemulatio, et quorum virtutes assequi nequeas, cito imitaris vitia. Nutrix ipsa non sit temulenta, non lasciva, non garrula: habeat modestam gerulam, nutricium gravem. Cum avum viderit, in pectus ejus transiliat, collo dependeat, nolenti 683 ALLELUIA decantet. Rapiat eam avia, patrem risibus cognoscat, sit omnibus amabilis; et universa propinquitas rosam ex se natam gaudeat. Discat statim quam habeat et alteram aviam, quam amitam: cui imperatori, cui exercitui tyruncula nutriatur. Illas desideret, ad illas tibi minitetur abscessum. 5. Ipse habitus et ve
Abbreviated transcription (Latin):
mina per que cõsueuit paulatu liba
centexere nõ sint fortuita sed terta.
et coacernata de industria prophota
archaꝵ series de matheo luca q de¬
stendit ut dũ aliud agit future
memorie preparetur. Magister¬
quoq probe etatis et iute eruditio¬
nisq eligendus. Nec puto erubo¬
scit doctus uir id facere in propm¬
qua uel in nobili nirgine. quod ari¬
stotiles fecit in philippo ut ip̃e libra¬
rioꝵ utilitate mnitia mõsticiret lit¬
triaꝵ. Non sunt cõtep̃nẽda quasi
parua sint. sine quib magna cbstare
nõ possunt. Ipse elementoꝵ ordo.
et paruain sticutio preceptoris. alit̾¬
de erudito. aliter iustico ore profer¬
tur. Uude et tibi est prouidẽdum
ne ineptis blandicuis unuuaꝵ di¬
uudiata dicere uerba filie consue¬
stas. et in auro atq purpura ludere
quoꝵ alterũ lingue alterũ morib
osficit. ne discat in tenero. quodei
postea didiscendũ est. Gretorum
eloquẽtie multũ ab infantia sermo

Expanded text:
mina, per quae consuescet verba mina, per quae consuescet verba contexere, non sint fortuita, sed certa et coacervata de industria, prophetaarcharum series de Matheo Lucaque descendat, ut, dum aliud agit, futurae memoriae praeparetur. Magister probae aetatis et vitae atque eruditionis est eligendus nec, puto, erubescit doetus vir id facere vel in propinqua vel in nobili virgine, quod Aristoteles fecit in Philippi filio, ut ipse libra-riorum vilitate initia ei traderet litterarum. Non sunt contemnenda quasi parva, sine quibus magna constare non possunt. Ipse elementorum sonus et prima institutio praeceptoris alitde erudito, aliter de rustico ore profertur. Unde et tibi est providendum, ne ineptis blanditiis feminarum, dimidiata dicere verba filia consuescat, et in auro atque purpura ludere: quorum alterum linguae, alterum moribus officit: ne discat in tenero, quod ei postea dediscendum est. Graccorum eloquentiae multum ab infantia sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Poreui ar cecuitur. ne quod male
didiceriut peius doceant. fiant ei lit¬
tere uł buxacee uł oburnee et sius nõĩ¬
bus uppellentur. Ludat in eisut et
lusus eius eruditio sit et nõ solũ ordi¬
nem teneat litteraꝵ et memoria om̃i¬
iun i canticũ transeat. sedui ter se
crebro ordo iubetur et medns ultima
priuus media nusceant᷑. ut eas nõ sono
cuntũ. sedet uisu nouerit. Qũ ureo
orticuli. uł i tabella sculpantur ete¬
menta ut per cosdem sulcos margi¬
mbus rahant᷑ uestigia. et foras non
queant euagari Sillabas cũgat ad
prohemiũ. et quibus illa etas delẽc¬
tari potest niu sculis niuntetur. Ha¬
beat et indiscendo sotias quibus inuiꝰ¬
deit quarũ laudibus mordeatur
Non est obinganda si tardior sit.
sed luudibus excitandũ ingenuĩ ut
et uicisse se gaudeat et nic̾ta doleat
Cauendũ inprimis ne oderit studia
ne cimaritudo eoꝵ percepta nifãtiẽ
ultia rudes annos transeat. Ipsa no¬

Expanded text:
sortiis arceantur, ne, quod mali sortiis arceantur, ne, quod mali didicerint, peius doceant. Fiant ei litterae vel buxeae vel eburneae et suis nominibus appellentur. Ludat in eis, ut et lusus eius eruditio sit, et non solum ordinem teneat litterarum, ut memoria nominum in canticum transeat, sed ipse inter se crebro ordo turbetur et mediis ultima, primis media misceantur, ut eas non sonu tantum, sed et visu noverit. Cum vero articuli vel in tabella sculpantur elementa, ut per eosdem sulcos inclusa marginibus trahantur vestigia et foras non queant evagari. Syllabas iungat ad praemium, et, quibus illa aetas delectari potest, munusculis invitetur. Habeat et in discendo socias, quibus invideat, quarum laudibus mordeatur. Non est obiurganda, si tardior sit, sed laudibus excitandum ingenium; et vicisse se gaudeat et victam doleat. Cavendum in primis, ne oderit studia, ne amaritudo eorum percepta in infantia ultra rudes annos transeat. Ipsa no
Abbreviated transcription (Latin):
rouuitasti. fidems loquor accepturã
cõplios que pͥmũ fetũ dnõ reddidisti
qsta sunt pͥmogenita. que offorãtur
iilegorUic natus est samuhel
Audiebat enĩ uerba diñ per os uit¬
guui ꝑ tonãtis et de utero matris i
ditur sit enis gestiebat erũpere. Agit
que de reprouinsione nata est dignã
Mabent ortu suo institutionẽ porẽtũ¬
euunihel mitritur in templo. Inse¬
hãnes in soltudine preparatur Ille
satro trine uenerabilis est. uinũ
et sicerã nõbibit. ad huc pariuilus
cũ dno sormocinatm. Hic fugit
urbes ona pellicia cingitur. hocu¬
stus alitur et melle silueste.et mͣ
rr pũ peintẽtie predicate tortuo sisi-¬
inr aumalis uestitur exnuuiis. Sit
eru dienda est arma que futura
templũ dei nichil alud disccit audi¬
reunchil loqui nisi quod ad timorẽ
dei pertinet . Turpia nõ itelligat.
cantica mũdi ignoret. ad huc teue¬
re linqua psciluus dulcibus ibuae
pdrotudnt etas lastiua pueroꝵ Ipse
puelle et pedisseq secularibus cen¬

Expanded text:
 accepturam te filios, quae primum foetum Domino reddidisti. Ista sunt primogenita, quae offeruntur in lege . Sic natus est Samuel, . Audiebat enim verba Domini per os Viri pertonantis et de utero matris in occursum eius gestiebat erumpere. igitur, quae de repromissione nata est, dignam habeat ortu suo institutionem parentum. Samuel nutritur in templo, Iohannes in solitudine praeparatur. ille sacro crine uenerabilis est, uinum et siceram non bibit, adhuc paruulus cum deo sermocinatur; hic fugit urbes, zona pellicia cingitur, lucustis alitur et melle siluestri et in typum paenitentiae praedicat tortuosissimi animalis uestitus exuuiis. Sic erudienda est anima, quae futura est templum domini. nihil aliud discat audire, nihil loqui, nisi quod ad timorem dei pertinet. turpia uerba non intellegat, cantica mura lingua, Psalmis dulcibus imbuatur. Procul sit aetas lasciva puerorum: ipsae puellae et pedissequae a saecularibus con
Abbreviated transcription (Latin):
est lanua ou. ea idest si zaab. inqua
STu ptũ est nõmnẽ dei hebraicis iniͦ
Ilosie ffabile mĩcupatur. Hec suꝑ
fronte icta iacinctiua constranga¬
tur totãꝙ pontificis pulcheituduie
der uoca biliũ coronet et protegatim
sa cerdotii que specialia penificis
uestunenta suit. et si tauta difficul¬
tas funt muasis fictilibis quãta ane¬
restas erit inthesauro ꝗ uit̾iisetꝰ latet:
Di caniisigitun quod ab hebrcis accepi¬
nus. et iuxta miorem nostrũ spũalia
postea intelligentic uela pandamus.
Quatuor colores ad quatuor elensẽta
referuntur ex quibus uniuersa subsi¬
curte. By ssus terre deputatur. qr
ex terra gignitur. Purpira nani.
que exeius cocleolis tinguutur.
Iaciurtus aeri. ꝓpter coloris similitu¬
dinẽ. Coctus igni et eri. qui hebra¬
ite siu appellatur. qd aquila diaforon.
simiuachus difufon inter pretatus est
prococo iuxtu latinuĩ eloquiũ. apud

Expanded text:
est lamina aurea, id est \'sis zaab\', in qua est lamina aurea, id est \'sis zaab\', in qua scriptum est nomen dei Hebraicis quattillos ineffabile nuncupatur. haec super fronte vita hiacynthina constringatur, TOTAMQUE Pontificis pulchritudinem, Dei vocabulum coronet et protegat. 19. sacerdotibus, quae specialia pontificis uestimenta sint, et, si tanta difficultas fuit in uasis fictilibus, quanta maiestas erit in thesauro, qui intrinsecus latet! dicamus prius, quod ab Hebraeis accepimus, et iuxta morem nostrum spiritali postea intellegentiae uela pandamus. quattuor colores ad quattuor elementa referunt, ex quibus uniuersa subsistunt — byssus terrae deputatur, quia ex terra gignitur, purpura mari, quia ex eius cocleolis tinguitur, hyacinthus aeri propter coloris similitudinem, coccus igni et aetheri, qui Hebraice \'sani appellatur, quod Aquila διάφορον, Symmachus δίβαφον interpretatus est, pro cocco iuxta Latinum eloquium apud
Abbreviated transcription (Latin):
logiriu uuenire nõ potui. In sugulis
lupidibius sdin e tates duo decim tũbuũ
sculpta sunt noia. Mos lapides nidia¬
denate principis trii et mapotalipse
dohis te grun de quibus extiuitur cele
perqutisr dation alis angulos qua¬
Ruor anili simt aurei habentes con¬
tase in suꝑ hunerali alios quatuor ut
cipusiĩ et inutuo sibi iuitis copulentur
utilii tiuis. Sorro ne magintudo et
pondus lapidit cõmuxta stamorrũ¬
poreut anpro ligati sunt atq conclusi
pco sufficit hoc adfirimtatẽ si et
cathene ex anro fieient que obpulthei¬
cudiuo fistulis aurcis ⁊ egerentur. ha¬
berent q et mrationali supra duosma¬
uores tulos qui unciuis suꝑ hnune¬
ralis aurcis necterentur. et de orsũ
cllos duos. Nam post tergũ pasipenĩ¬
humerali contra pectus et scomachũ
exunoꝙ latere erant amili amrerqui
entheuis cũ rationalis inferioribur
rale rationale. ut una textura con¬
talu rdeneibuis puturetur. Ectaua

Expanded text:
ligurium inuenire non potui. in singulis ligurium inuenire non potui. in singulis lapidibus secundum aetates duodecim tribuum sculpta sunt nomina - hos lapides et in diademate principis Tyri et in Apocalypsi Iohannis legimus, de quibus extruitur caeleper quattuor rationalis angulos quattuor anuli sunt aurei habentes contra se in superumerali alios quattuor, ut, annulum, et mutuo sibi vittis copulentur hiacynthinis. Porro ne magnitudo et pondus lapidum contexta stamina rumperet, auro ligati sunt atque conclusi: nec suffecit hoc ad firmitatem, nisi et catenae ex auro fierent, quae ob pulchritudinem fistulis aureis tegerentur, haberentque et in Rationali supra duos majores annulos, qui uncinis Superhumeralis aureis necterentur, et deorsum alios duos: nam post tergum in Superhumerali contra pectus et stomachum, ex utroque latere erant annuli aurei, qui catenis cum Rationalis inferioribus rale rationali et una textura contra uidentibus putaretur. Octaua
Abbreviated transcription (Latin):
stradat ee iu singulis lapidibus seua
patuerchaꝵ norã sunt quibus iscci¬
helititus pplũs diuiditur. In dextro
himero maiores filii iacobi inleuo
sur a pariuulu: sed ciuictis supradic¬
tus solcaatius est. Intende que so aio
ut que di tuunte intelligase losebrã¬
nos rationale possemusappelato uit
esis  auio et quatlior tentus colore¬
bus Moc est isdei quib et suꝑ hume¬
rale. habens inaguitudinẽ palius per qua¬
dri Et duplex ne facile rumpatur. In¬
texti suut euĩ ei duõdecĩ lapides mire
iagutudinis et precui por quatuor ordi¬
mos ita ue siigu lis uersiculis terui lapi¬
des callocentur. In primo ordine sardis.
coparius sunaragdiis ponitur. Suiia¬
chpis dissennt in smaragdo. cerauinũ
proro tansfereus. Iñ sedõ carbuntulus.
Paꝑ hruis Naspis. In tercio lygurius
achates auetistus. In quarto chrisolitꝰ.
miunero uo ponatur. insi forte ip̃e est a
lapioi atq gẽmaꝵ scripsẽre uatunsi

Expanded text:
straret. Et in singulis lapidibus sena straret. Et in singulis lapidibus sena Patriacharum nomina sunt, quibus Israeliticus populus dividitur. In dextro humero majores filii Jacob, in laevo sura parvulum, sed cunctis supra dictis sacratius. Intut, quae dicuntur, intellegas. Hebrainos rationale possUmus appellare, ueuis, auro et quattuor textus coloribus, hoc est isdem, quibus et superumerale, habens magnitudinem palmi per quadrum et duplex, ne facile rumpatur. intexti ei duodecim lapides mirae magnitudinis et pretii per quattuor ordines, ita ut in singulis uersiculis terni lapides conlocentur: in primo ordine sardius, topazius, zmaragdus ponitur — Symmachus dissentit in zmaragdo ceraunium pro eo transferens —, in secundo carbunculus, sapphirus, iaspis, in tertio ligurius, achates, amethystus, in quarto chrysolithus, numero non ponatur; nisi forte ipse est allapidum atque gemmarum scripsere naturis,
Abbreviated transcription (Latin):
solis coueniens pontincib. Nec sta¬
tum illud occurrat qd̾ samuhel qui
leuita fuit stribitur in regnoꝵ libro
puo habuisse etatis adhuc parriule
ephodbad idest suꝑhiunciale lincũ
portusse ⁊ẽsoratiur. Aliud estem̃ ex
quatuor si pradictis coloribus idest
iaciucto bisso. cocco. piupura et ex
aniohabere cõtextũ. aliud in simili¬
tudiuẽ sacerdotũ simplex et lueuna
auialuine id est br attee ura tenu¬
itate tundinitur. ex quib secta fila
tor quetur eñ subtemnne triĩ coloꝵ
iacinc tircocci. pupire. et cũsta¬
iniue brssino. et efficitur palliolũ
Mulgore oculos in modũ caracallaꝵ.
sod sibsq cucullis contra pectus ri¬
chil̃ te tu est et locus futurora¬
tiouali detelictus et in utroꝙ hi
mero habet singulos lupides clusos
etas tctos uuro qui hebraite dicĩ¬
tus seom. ab a quila et simmacho
ethoodotione OMykiti. a sers¬
iosephuis sardonitas uocat. tũ hebteo
aquilaq cõsentiens. ut uel colorem

Expanded text:
solis conveniens Pontificibus. Nec stasolis conveniens Pontificibus. Nec statim illud occurrat, quod Samuel qui Levita fuit, scribitur Regnorum primo libro, habuisse aetatis adhuc parvulae ephod bad, id est, superhumerale lineum: portasse referatur. aliud est enim ex quattuor supra dictis coloribus, id est hyacintho, bysso, cocco, purpura et ex auro habere contextum, aliud in similitudinem sacerdotum simplex et lineum. auri laminae, id est bratteae, mira tenuitate tunduntur, ex quibus secta fila torquentur cum subtemine trium colorum, hyacinthi, cocci, purpurae, et cum stamine byssino, et efficitur palleolum ringens fulgore oculos in modum caracallarum, sed absque cucullis. contra pectus nihil textum est et locus futuro rationali derelictus. in utroque umero habet singulos lapides elusos et adstrictos auro, qui Hebraice uocantur \'soom\', ab Aquila et Symmacho et Theodotione onychini, a Seplosephus sardonychas uocaorem
Abbreviated transcription (Latin):
leiteribus eiusdem coloris assũtas ha¬
bens inanicas. et insupiori parte qua
collo uiduitur aperta quod uulgo
capitiũ uocant oris firmissimis ex
se textisne facile rumpantur. Iu
extrema uero parte. idest ad pedes
septuaginta duo sunt tintuna¬
bula et totidẽ mala puuita isdem
ter duotintimabulatum̃ mas̃
est. Inter duo mala nuũtitinna¬
bulũ. ut alteruttũ sibi media sint
causa q redditur. Idcirco timinua¬
bila uestibus apposita suit ut cũ iugre¬
ditur pontifex iu scã scõꝵ totus uocalis
in cedat statim moritunis si hoc nõ fe¬
corie as enctiũ est uestimẽnũ quod he¬
braica lingua dicitur ephod. septua¬
est tesuꝑ uestunẽtũ. nos ephod suo po¬
ueunis noĩe. et ubicũq in exodo uel le
uitico suꝑ hunierale legitur sciauius ea¬
puo hebreos ephod appellari. Hoc autẽ
ꝑsse poutisicis ui estiniẽtũ et in quadã
epła scripsisse me menuini et ouũs
stlptura testatur scicrũ quid esse et

Expanded text:
lateribus eiusdem coloris adsutas halateribus eiusdem coloris adsutas habens manicas et in superiori parte, qua collo induitur, aperta, quod uulgo capitium uocant, oris firmissimis et ex se textis, ne facile rumpantur. in extrema uero parte, id est ad pedes, septuaginta duo sunt tintinabula et totidem mala Punica isdem ter duo tintinabula unum malum est et inter duo mala unum tintinabulum, ut alterutrum inuicem sibi media sint, causaque redditur: idcirco tintinabula uesti adposita Sunt, ut, cum ingreditur pontifex in sancta sanctorum, totus uocalis incedat. statim moriturus, si hoc non fecerit. Sextum est uestimentum, quod Hebraica lingua dicitur ephod, Septuaest desuperuestimentum, nos ephod suo ponemus nomine. et ubicumque in Exodo uel in Leuitico superumerale legitur, sciamus apud Hebraeos ephod appellari. hoc autem esse pontificis uestirnentum et in quadam epistula scripsisse me memini et omnis scriptura testa
Abbreviated transcription (Latin):
inbilicũ et pectus hoc stringuit
balteo. qui quatuor digitoꝵ habens
latitudinẽ. et exima parte adcuua
dependens. cũ ad sacrificia cursuet
expeditione opus est in leuũ huie¬
rũ retorquetur Quartũ genus
est uestimenti ⁊ otundũ pilliolũ qua¬
le pictũ in ulyxe cõspitimꝰ. quasi
spera media sic diuisa et paesima
ponatur ni capite. hoc greci et mri
traram. nõnulli galerũ uocant.
nõ habet acunien in sũmo uec to¬
tũ usq ad comas caput tegit. sedter¬
ciam partem a fronte in oꝑtã ⁊eli¬
quit. atq ita in occipicio uitta dõ
strictuscit. ut nõ facile labatur ex
rapite. Est autẽ brssinũ er sic fa¬
bre opertũ lintxolo ut uiilla acus
uestigia forinsecus pareant. Hꝯis
quatuor nestimẽtis. id est fenimaliꝰ¬
bus. tunica linea. cuigulo quod pur¬
pura. cocto bysso. iacnictoq coute¬
Reliqua quatuor proprie pontificũ
sunt. Quoꝵ pͥmũ est inait idest
tunica tularis tota iacinttina ex

Expanded text:
umbilicum et pectus hoc stringunt umbilicum et pectus hoc stringunt balteo, qui quattuor digitorum habens latitudinem et ex magna parte ad crura dependens, cum ad sacrificia cursu et expeditione opus est, in laenum umerum retorquetur. Quartum genus est uestimenti rotundum pilleolum, quale pictum in Ulixe conspicimus, quasi sphaera media sit diuisa et pars una ponatur in capite; hoc Graeci et nostri tiaram, nonnulli galerum uocant. non habet acumen in summo nec totum usque ad comas caput tegit, sed tertiam partem a fronte inopertam relinquit atque ita in occipitio uittae constrictus est taenia, ut non facile labatur ex capite. est autem byssinum et sic fabre opertum linteolo, ut nulla acus uestigia forinsecus pareant. His quattuor uestimentis, id est feminalibus, tunica linea, cingulo, quod purpura, cocco, bysso hyacinthoque contetur. reliqua quattuor proprie pontificum sunt, quorum primum est \'mail\', id est tunica talaris, tota hyacinthina, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cptas uẽbris et astrictas corporibus ut
expediti sint uel ad cursum uel ad
prelia . dirigendo iaculo tenrdo clipco
ense librando. et quocuuq uecessitas tra¬
uerit. Ergo et sacerdotes parati ĩ ministe¬
uũ dei utimf᷑ hac tunica ut habentei
pulchritudinẽ uestinẽtoꝵ nudoꝵ cele¬
ritate discurrant. Terciũ genus
est uestimenti quod ĩssi appellant a¬
baueth uos cingulũ et balteũ uelzo¬
nã possumus dicere. babylonii nono
uocabulo einau uocant Diuersa uo¬
cabula ponimus. ue quis ercet in noĩe
Hoc cingulũ isimilitudiuẽ pelłis co¬
lubri quã exiuit seuectutr sit nrono¬
do textũ est. ut marsupiũ longius pu¬
tes. Textũ est autẽ subteiiine cocti pur¬
pure iacintti et stamine bissino ob de¬
corẽ et fortitudinẽ atq ita polimita
arte distinctũ. ut diuersos flores
ui gẽmas artificis in anii nõtextas
sed additas arbitreris. Lincam tñ¬
nicam de qua supra diximus inter

Expanded text:
aptas membris et adstrictas corporibus, ut aptas membris et adstrictas corporibus, ut expediti sint ucl ad cursum uel ad proelia, dirigendo iaculo, tenendo clipeo, ense librando et quocumque necessitas traxerit. ergo et sacerdotes parati in ministerium dei. utuntur hac tunica, ut habentes pnlchritudinem uestitorum nudorum celeritate discurrant. Tertium genus est \'uestimenti, quod illi appellant cabaneth\', nos cingulum uel balteum et zonam possumus dicere, Babylonii nouo uocabulo \'hemian\' uocant. diuersa uocabula1 ponimus, ne quis erret in nomine. hoc cingulum in similitu- j dinem pellis colubri, qua exuit senectutem, sic in rotuudo textum est, ut marsuppium longius putes. textum est autem subtemine cocci, purpurae, hyacinthi et stamine byssino ob decorem et fortitudinem atque. ita polymita arte distinctum, ut diuersos flores et gemmas artifici manu non textas sed additas arbitreris. lineam tunicam, de qua supra diximus, inter
Abbreviated transcription (Latin):
altaris prohibentur fieri. nc infirior
populus astendentiũ uerecunda conspi¬
tiat. uocatur q liugua hebrea hoc ge¬
ce usq ad genua pertingentes. Rẽfert
iosephus nã etate eius adhut templũ
scabat. et nec dũ uespasianiis et titus
Iherosoluiã subuerterant. et erat ipse
de genere sacerdotali. multoq plusm
telligitur qd̾ oculis udetur quã quod
aure percipitur. hec feminalia de
brsso retorto ob fortitudinẽ solere con¬
texi. et postꝙͣ ncisa fuerint acu con¬
siu. Non eni posse in tela huiuscemo¬
di fieri. Seda̾ ex liuo tuuica est pode¬
ris id est tularis duplici sindone. quã
et ipam iosephus br ssĩna uocat appel¬
hebreo sermone ni lincã uertitur. Hoet
adheret corpori et ita arta est orstrit¬
tis in auicis ut nulla onũo i ueste
sit ruga. et usq ad crura descendat
Uolo pro legentis facilitate abun ser¬
mone uulgato. Solent iuilitantes ha¬
bere lineas quas caun seas uotant sit

Expanded text:
altaris prohibentur fieri, ne inferior altaris prohibentur fieri, ne inferior populus ascendentium uerecunda conspiciat —, uocaturque lingua Hebraea hoc gecae usque ad genua pertingentes. refert Iosephus — nam aetate eius adhuc templum stabat et necdum Uespasianus et Titus Hierosolymam subuerterant et erat ipse de genere sacerdotali, multoque plus intellegitur, quod oculis uidetur, quam, quod aure percipitur — haec feminalia de bysso retorta ob fortitudinem solere contexi et, postquam incisa fuerint, acu consui; non enim posse in tela huiusce modi fieri. Secunda ex lino tunica est poderes, id est talaris, duplici sindone, quam et ipsam Iosephus byssinam uocat, appelHebraeo sermone in lineam uertitur. haec adhaeret corpori et ita arta est et strictis manicis, ut nulla omnino in ueste sit ruga et usque ad cruraĮ descendat. uolo pro legentis facilitate abuti sermone uulgato: solent militantes habere lineas, quas camisas uocant, sic
Abbreviated transcription (Latin):
itus et uolatus est. Duodetĩ panesduo¬
decim iuensiũ significaut circulũd
Deptem lucerue. septẽ errautialucer
demonstrant. Et ne longũ fatiam.
neq eiũ propositũ michi est iuĩt de
tabernaculo scribere: uieniã ad sacer¬
dotalia uestimẽta. et anteꝙͣ iistitã
scruter intelligẽtiã more iudico que
scripta sunt simplr̃ exponã. ut post¬
quã uestitũ nideris sacerdotalẽ et o¬
ulis tius omt eius ꝑatuerit ornanẽ¬
tium tunc siugulas causas paciter re¬
quiramus. Discanius pͥmũ cõniei¬
nes sacerdotũ uestes atq pontificum
Lincis feminalibus que usq ad gemi
et poplites ueniut̃ ueretimda celan¬
tur.et suꝑior pars subumbilico uesyx¬
menter astringitur. ut si quando ex¬
pediti mactant iuctimas tauros et
arietes trahunt portant q ouera et
mofficio uunstrandi sunt etiã sĩlap¬
si fuerint et femora reuelauerĩt nõ
pateat quod opertũ est. Inde et gradus

Expanded text:
itus et uolatus est; duodecim panes duoitus et uolatus est; duodecim panes duodecim mensuum significant circulum; septem lucernae septem errantia astra demonstrant. et ne longum faciam — neque enim pro- J positum mihi est nunc de tabernaculo scribere —, ueniam ad sacerdotalia uestimenta et, antequam mysticam scruter intellegentiam, more Iudaico, quae scripta sunt, simpliciter exponam, ut, postquam uestitum uideris sacerdotem et oculis tuis omnis eius patuerit ornatus, tunc singulorum causas pariter requiramus. Discamus primum communes sacerdotum uestes atque pontificum. lineis feminalibus, quae usque ad genu et poplites ueniunt, uerecunda celantur et superior pars sub umbilico uehementer adstringitur, ut, si quando expediti mactant uictimas, tauros et arietes trahunt, portant onera et in officio ministrandi sunt, etiamsi lapsi ruerint et femora reuelarint, non pateat, quod opertum est — inde et gradus
Abbreviated transcription (Latin):
consortid. Et tu quidẽ optato fuer¬
risotio et iuxta babilonẽ in bethleem¬
itica forsitau rura suspiras. nosin
effrata tandem pace reddita uagien¬
ter de presepe aiudiuimꝰ infauter
et querimomas eus at noculam ad
euas aures cuipinus perueuire. Le¬
gnnusi exodo taberuaculũ. mẽsa
candelabrĩ. altare. colũpnas. tentoria
coccũ brssum. iacinctũ. ꝓurpinã
ex auroargento. et ere uasa diuersa
taberuatulũ diuisũ intria. duode¬
cuu pauesper singulas ebdomiadas
mense m̃ipositos iu cãdelabro septeri
iucrmas altare hostus holotaustis q¬
bras ꝓuos capraꝵ. et ligua mputa¬
beruaculo dei ut uilłus desperer salutem
Alius aurũ. sensiun. alius argentum
cloquiũ. alius uocẽ aeris exhibeat. To¬
tus nũdus in tabernaculi descrbitur
sacramento. Primũ et sediũ uestibulũ
ouũb patet. aqua enĩ et terracunctis
mortalib data sunt. In sc̃ĩs uero stõꝵ
quasi ad ethera et incelũ paucoꝵ intio¬

Expanded text:
consortia. et tu quidem optato frueconsortia. et tu quidem optato frueris otio et iuxta Babylonem Bethlemitica forsitan rura suspiras; nos in Effrata tandem pace reddita uagientem de praesepe audiuimus infantem et querimonias eius ac uoculam ad tuas aures cupimus peruenire. Legimus in Exodo tabernaculum, mensam, candelabrum, altare, columnas, tentoria, coccum, byssum, hyacinthum, purpuram, ex auro, argento et acre uasa diuersa, tabernaculum diuisum in tria; duodecim panes per singulas ebdomadas mensae inpositos, in candelabro septem lucernas, altare hostiis et holocaustis bras, pilos caprarum et ligna inputbernaculo dei, ut nullus desperet salutem, alius aurum sensuum, alius argentum eloquii, alius uocem aeris exhibeat. totus mundus in tabernaculi describitur sacramento. primum et secundum uestibulum omnibus patet — aqua enim et terra cunctis mortalibus data sunt —, in sanctis uero sanctorum \'quasi ad aethera et in caelum paucorum intro
Abbreviated transcription (Latin):
queuõ habet maculã neq eugam.
Dequa aiplũs loquitͣ. Despondis ep̃a
nos uin iuro iurgniẽ castam exhibere
ꝯp̃o. Nolo disciplinã cõiugem põtifit̾
quit ꝙͣ habere de uetere homine.Si
cõsurrexinius cũ xp̃o ea que sursu
sut sapianuis. pret̾itoꝵ obliti. futu¬
Soꝵ cuudi. Infelix sunon quia post
baptisiũ de antiquo mataimomoco¬
gurabanuec ad uirginalem uenerat
pimtatẽ petri consortio indiguus su¬
pt  Comipulisti ine fabiola iuteris
rus ut de auron tibi striberẽ nestimẽ¬
tis. eg̃o plus obtuli ut de crbis er pͥii¬
cus saceidotũ et de obsuatione ponti¬
fitis patiũtulã struciem. Egressa de
sodouis et ad montana festiuans nõ
uis habitate in parua urbe segons
Nanstendeus pioselitos preteris ia¬
helitas diuniteus leuiticũ qradum¬
ot prepeti penna tran suolaussagerdo¬
tesp epponitificem uenis. ed dum̃
nestes euis et rationale pectoris dili¬
genten ĩ quiris. nrã tibi displicuere

Expanded text:
quae non habet maculam neque rugam, quae non habet maculam neque rugam, de qua apostolus loquitur: despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo. nolo discipulam coniugemque pontificis quicquam habere de ueteri homine. si consurreximus Christo, ea, quae sursum sunt, sapiamus praeteritorum obliti, futurorum auidi. infelix Simon, quia post baptismum de antiquo matrimonio cogitabat nec ad uirginalem uenerat puritatem, Petri consortio indignus fuit. Conpulisti me, Fabiola, litteris tuis, ut de Aaron tibi scriberem uestimentis. ego plus obtuli, at de cibis et praemiis sacerdotum et de obseruatione pontificis praefatiunculam struerem. egressa de Sodomis et ad montana festinans non uis habitare in parua urbe Segor. transcendens proselytos, praeteriens Israhelitas, dimittens Leuiticum gradum, praepete pinna transuolans sacerdotes ad pontificem uenis et, dum uestes eius et rationale pectoris diligenter inquiris, nostra tibi displicuere
Abbreviated transcription (Latin):
pud patrẽ priusꝙͣ mũdus esset.
Bed nequis me uim facere stapte
putet et sic amare xpiui ut hysto¬
rie auferã ueritatem interpreta¬
bor in mẽbris quod referatur ad
cãput intelligã de seruis quod im¬
pleatur in dño: quãꝙͣ gloria diũ
gliã fauiuloꝵ sit. et ubicumq opor¬
timas se loci tulorit. sic do uerolumine
duputabo: ut deriuetur ad eos quibus
xp̃t̃ donauit ut lumen sint. Pontifex
nbe que moscucus seruio descrbit iuduã¬
et eiectũ et meretricẽ nõ duxit uxorẽ
Uidua est cuius maritus mortiuis est.¬
ciccta que amarito uiuẽto proicitur.
meretux que uiultoꝵ libidini patet.
Med accipiet inquit uxorẽ uirginez¬
ot de geuere suo. Non aliemgeuam.
ne in mala terra nobiliũ seninũ fru¬
menta degenerent. nõ meretrteui
que iuultis exposita est amatoribus.
nõ eicctã que etiã priori cõiugio in¬
digna fuit. nõ uiduã ne pristinaꝵ
nieninerit uoluptatũ . sed illã aiam

Expanded text:
pud patrem, priusquam mundus esset. pud patrem, priusquam mundus esset. Sed ne quis me uim facere scripturae putet et sic amare Christum, ut historiae auferam ueritatem, interpretabor in membris, quod referatur ad corpus, intellegam de seruis, ut inpleatur in domino — quamquam gloria domini gloria famulorum sit — et, ubicumque oportunitas se loci tulerit, sic de uero lumine disputabo, ut deriuetur ad eos, quibus Christus donauit, ut lumen sint. pontifex iste, quem Mosaicus sermo describit, uiduam, eiectam et meretricem non ducet uxorem — uidua est, cuius maritus est mortuus; eiecta, quae marito uiuente proicitur; meretrix, quae multorum libidini patet —, sed accipiet, inquit, uxorem uirginem de genere suo, non alienigenam, ne in mala terra nobilium seminum frumenta degenerent, non meretricem, quae multis exposita est amatoribus, non eiectam, quae etiam priori coniugio indigna fuit, non uiduam, ne pristinarum meminerit uoluptatum, sed illam animam,
Abbreviated transcription (Latin):
senu custodiauius inscõ. Ilłe mõta¬
nus habitator qui de ihrłm desten¬
debat miherico. nõ prius uulnerato
est ꝙr inidatus. Infundit᷑ ei oleũme¬
diumet̃ leue et nuhicordia tẽꝑatũ.
er quia de buit negligẽna sentire eu¬
ciatũ uim austeritate mordetur.
ut per oleũ ad penitẽciã prouotetur
per uinũ seuentatẽ sentiat iudicã¬
ris. Uxorem urgine accipiet.
uduã antẽ et crectani et meretri¬
ceru nõ accipiet. sed uirginẽ de ge¬
nere suo. et nõ cõtaminabit semens
suiin popiuo ego diĩs qui sauctifi¬
co eñ. Scio pontificẽ cui precepta
nũt dautur a plerisq xpiũ intelligi
et hoc quod dictũ est suꝑ patrem
et suꝑ matrẽ nõ iquinabitur de
irgniali marie partu intelligi.
multoq fatilior est suꝑ duõ inter¬
pretatio qui audit in psalio.tu
es sacerdos meterinũ sediũ ordiuẽ
melchisẽdech. Et in zacharia. Au¬
di iesui saterdos magne et cui sor
ut recipiat gloriã quã habuit a¬

Expanded text:
 custodiamus in sancto. ille montanus habitator, qui de Hierusalem descendebat Hiericho, non prius uulneratus est, quam nudatus. infunditur ei oleum, medicamentum lene et misericordia temperatum, et, quia debuit neglegentia sentire cruciatum, uini austeritate mordetur, ut per oleum ad paenitentiam prouocetur, per uinum seueritatem sentiat iudicantis. Uxorem uirginem accipiet, uiduam autem et eiectam et meretricem non accipiet, sed uirginem de genere suo, et non contaminabit semen suum in populo. ego dominus, qui sanctifico eum. scio pontificem, cui praecepta nunc dantur, a plerisque Christum intellegi et id, quod dictum est: super patre et matre non inquinabitur, de uirginalis Mariae partu edisseri. multoque facilior est super domino interpretatio, qui audit in psalmo: tu es sacerdos in- aeternum secundum ordinem Melchisedech, et in Zacharia: audi, Iesu, sacerdos magne, et cui sordlluntur, ut recipiat gloriam, quam habuit a
Abbreviated transcription (Latin):
distunt psalteriũ scithie frigora fer¬
uont culore fidei getarũ rutulus. et
stlunus exercitus ecliãꝵ circũfort tẽ¬
toria. Et ideo forsitan contra nos equa
pugnant atie quia pari religione cõ¬
fidunt. Pene lapsus sum ad aliãma¬
teriã et curienţe rota diun urceũ fa¬
tere cogito amphorã finxit mauare
Propositũ enĩ michi erat sec morcelle
et tius precibus rnuitato ad matiẽ id
est ad te sonnonẽ diugere et docere qͦ¬
modo instituere pciulam urañ debe¬
as que prius xp̃o est consecrata quã
genita. quã aute norusti quã utero¬

Expanded text:
discunt Psalterium, Scythiae frigora ferdiscunt Psalterium, Scythiae frigora fervent calore fidei: Getarum rutilus et flavus exercitus, Ecclesiarum circumfert tentoria; et ideo forsipugnat acie, quia pari religione confidunt. Paene lapsus sum ad aliam materiam et currente rota, dum urceum facere cogito, amphoram finxit manus. Propositum enim mihi erat sanctae Marcellae et tuis precibus invitato ad matrem, id est ad te, sermonem dirigere et docere, quomodo instruere Paululam nostram debeas, quae prius Christo est consecrata quam genita, quam ante
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ corporis et cordis et beluarũ
inheremo cõuictũ mẽtem recepit
humana. Et ut onnitã uetera ue
ipud nitredulos nimis fabulosa uide¬
cantur ante paucosamnos propuiqui
uester graccus nobilitatẽ patucia
noie sõnans cũ prefecturã regeret
urbanã nõne specũ p̃drx et onña
portentuosa siulachra quib corax
hruphus. miles leo ꝑses helio dromius
pater iiciantur. subuertit. fugit ex¬
pussit et his quasi obsidibus ante
preniissis impetrauit baptisiuũ xp̃i:
Dolitudinẽ patitur in urbe gentilitas
du quondã nationũ cũ bubonibuset
uoctuis in solis culminibus ⁊emãsert
Mex illa militũ trucis insignia sunt
regũ purpuras et ardẽtes diade inatũ
ge̾inas patibuli salutaris pictura com¬
decorat. Iani egyptius serapis fuctus
est xp̃ianus. muarnus gaze luget inclu
sus ot euersionẽ templi iugiter ꝑtime
Nachoꝵ quottidie turbas su scipiuus.
Deposuut pharetras arinenius. huni

Expanded text:
tionem et cordis et corporis et beluarum tionem et cordis et corporis et beluarum in heremo conuictum mentem recepit humanam. et, ut omittam uetera, ne apud incredulos nimis fabulosa uideantur, ante paucos annos propinquus uester Graccus nobilitatem patriciam nomine sonans, cum praefecturam regeret urbanam, nonne specu Mithrae et omnia portentuosa simulacra, quibus corax, cryphius, miles, leo, Perses, heliodromus, pater initiantur, subuertit, fregit, exussit et his quasi obsidibus ante praemissis inpetrauit baptismum Christi? solitudinem patitur et in urbe gentilitas, dii quondam nationum cum bubonibus et noctuis in solis culminibus remanserunt; uexilla militum crucis insignia sunt, regum gemmas, patibuli salutaris pictura condecorat. Jam Aegyptius Serapis factus est Christianus. Marnas Gazae luget inclusus, et eversionem templi jugiter pertimnachorum quotidie turbas suscipimus. Deposuit pharetras Armenius, Hunni
Abbreviated transcription (Latin):
cũdat Ego puto et iam ip̃m̃ iu¬
ueuem si habuisset tale cogna¬
tionẽ potiusse in xpõ credere. Des¬
puat licet et irrideat eplãm meã.
erine ut stultũ et in sanũ clami¬
tet. hoc et gener eius fratiebat
rnteꝙͣ crederet. Finnt. nõ nastũ¬
tur xpĩaui. Auratũ squalet capi¬
toliũ fuligine et araneaꝵ telis oiã
rome tẽpla cooperta siuit. Moue¬
tur urbi sedib sius et iundampo¬
putus ate delubra semiruta cucur¬
rit ad martiũ tuiolos Si nõ ex¬
torquer fidem prudentia extorq̃at
seaam uerecundiai. Hoc alleta re¬
ligiosissima in xpõ filia dictũ sit
ut nõ despores parentis salutem.
et cadem fide qua meruisti siliam
et patrẽ recipias. totuq domis bea¬
titudine perfiuaris. sciens illud a dño
repromissũ. Que apud hoĩes impos¬
ubilia. apud deũ possibilia simit.
Niu est sera conuersio. Latro de
cruce transit ad puradisũ. nabicho¬
donosor iex babilonins post effera¬

Expanded text:
cumdat. Ego puto etiam ipsum jucumdat. Ego puto etiam ipsum juvenem, si habuisset talem cognationem, potuisse in Christum credere. Despuat licet, et irrideat epistolam meam, et me vel stultum, vel insanum clamitet, hoc et gener ejus faciebat antequam crederet. Fiunt, non nascuntur Christiani. Auratum squalet Capitolium. Fuligine et aranearum telis omnia Romae templa cooperta sunt. Movetur urbs sedibus suis, et inundans populus ante delubra semiruta, currit ad Martyrum tumulos. Si non extorquet fidem prudentia, extorqueat saltem verecundia. 2. Hoc Laeta, religiosissima in Christo filia, dictum sit, ut non desperes parentis salutem, et eadem fide, qua meruisti filiam, et patrem recipias totaque domus beatitudine perfruaris sciens illud a domino repromissum: quae apud homines inpossibilia, apud deum possibilia sunt. numquam est sera conuersio. latro de cruce transiit ad paradisum; Nabuchodonosor, rex Babylonius, post effera
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ũ siũ.Scĩficatus est em̃ iur infide¬
lis ꝑmłierẽ si delẽ. et stĩficata est in hr̃
infidelis in uiro fideli. Alio qn fili
urĩ inuiñdi essent. nũc autẽ mudi sũt
Ni cuu forte hac teuus indebinitur inmi¬
ui discipline iuucula laxata. et pre¬
ceps in dulgentia preceptoris conde¬
ret domũ patris tiui clarissumi qui¬
deni et cruditissimi uiri. sed adhuc
anibulautis in tenebris. et intelliget
cõsilĩ cipłi illuc profecisse ut radi¬
cis amaritudinẽ dulcedo fructuñ
cõpensaret. et uiles uirgule balsamo
preciosã sudarent Tu esuata de mi¬
pari matriuonio dete et toxotio me¬
o paula generata est. Quis hoc tre¬
deret ut albiui pontificis neptis de
retur ut presente et grudente auo
pariule adhuc lingua balbuciens
allelina resonaret et uirginẽ xp̃i
in suo gremuo senex nutrlret.
Pͥene et feliciter expectauimꝰ. Scã
et sidelis domus. iiũ stĩficat in fi¬
delem san candidatus est fide. quẽ
filioꝵ et nepotũ credeus curba cir¬

Expanded text:
 Sanctificatus est enim vir infidelis per mulierem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis, in viro fideli. Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem mundi sunt . Si cui forte hactenus videbantur nimium disciplinae vincula laxata, et praeceps indulgentia praeceptoris, consideret domum patris tui, clarissimi quidem et eruditissimi viri, sed adhuc ambulantis in tenebris, et intelliget consilium Apostoli illuc profecisse, ut radicis amaritudinem, dulcedo fructuum compensaret, et viles virgulae balsama pretiosa sudarent. Tu es nata de impari matrimonio: de te et Toxotio meo Paula generata est. Quis hoc crederet, ut Albini Pontificis neptis de retur: ut praesente et gaudente avo, parvulae adhuc lingua balbutiens Christi ALLELUIA resonaret, et virginem Dei in suo gremio 678 senex nutriret? Et bene feliciterque exspectavimus. Sancta et fidelis domus unum sanctificat infidelem. Jam candidatus est fidei, quem filiorum et nepotum credens turba cir
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem habuisse nõ stribitur. marie
auteni quã putatus est habuisse cu-¬
stos fuit. potius quã iaritus. Relĩ¬
quitur uirginẽ eũ mansisse cũ maria
qui pater diũ meruit appellari. Et
quia de comparatione uirginitatis
et iptiarũ aliqua siui dicsturus
ob secro lecturos ne me putent imꝑ¬
tus detraxisse in uirgniũ laude. et
aliquã fecisse distantiã inter sauc̾tos
ueteris et noui testamẽti. id est inter
eos qui habuere cõiugia. et hosq̃ni ab
amplexu mulieꝵ peintus recesserunt.
Uerũ pro conditione tempoꝵ alie eos
tunc subiacuisse sentẽcie. et alie nos
in quos fines scłorũ decurrerũt. quã¬
diu lex illa permansit trescite et inul¬
tiplicamimi et replete terram. et ma¬
ledicta sterilis que nõ parit semen in
isił. Nubebant om̃es et nubebantur
et derelictis parentibus frebant una
caro. Quando uero uox illa pertonuit.
tpũs brematũ est. Reliquũ est ut qui
habent uxores ut sic sint quasi uon

Expanded text:
uxorem habuisse non scribitur: Mariae uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omnes, et nubebantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
feres. quã profitenur et credimus. et
in qua de hostibus triuĩphamus. Sed
ut hec que scripta siuit uõ negaiuus.
ira ea que nõ sunt scripta ⁊ enuiuius.
Natũ esse de uirgiue credimusquia le¬
ginius mariam inipsisse post partum
nõ crediuius quia nõ legimus. Nec hͦ
ideo dicunus quo nuptias condep̃nem̃.
ipã quippe uirginitas fructus est uup¬
tiaꝵ. sed quo nobis de sanctis uiris te¬
mere estimare nichil tulieat. Possu¬
nuis enĩ hac estuuationis possibilitate
contendere. plures quoq uxores ha¬
buisse iosẽph quia plures habuerit
abraham. pliures habuerit᷑ iacob. et
de hisesse uxoribus fratres diñ. quod
pleriq nõ tam pia quã audaci tenie¬
ritate confingunt. tu dicis inariam
uirginẽ nõ mansisse. Ego michi plus
nindico et iam ipin iosepħ iurginẽ fu¬
isse per mariã. ut ex uirgiali cõiugio
uirgo filius nasceretur. Si eiũ inuꝵ
sciũ formcatio nõcadit. et aliã eui

Expanded text:
feres, quam profitemur, et credimus, et feres, quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum
Abbreviated transcription (Latin):
esse uoluisti. Risimus inte prouerbiũ
Caiielũ iudinius saltitantem dicis:
Nunquid melores sint uirgines abra¬
ham. i saac. et ia cob. qui habuere
coniugia c Nũquid nõ quottidie dei
manib pariuili finguntur iuẽtrib
ut merito erubestere debeanius. Mã¬
riam imipsisse post partũ : Quod si hꝰ
illis turpe uidetur. suꝑ est ut nõ credãt
etiã deũ per genitalia uirginisnatum
Turpius enĩ iuxta eos deũ per uirginis
pudenda genitũ. quã uirginẽ uiro suo
impsisse poit partũ. Iunge̾ silibet ali¬
asuature cõcumelias nout mensibus
uteꝵ in solescẽtemi. fastidia. partum
sanguinẽ. paunos ipc̃ tibi descrabatur
infausteguinuc iẽbrauaꝵ solito cõuo¬
lutus. Iu gerantur dura presẽpia. uagi¬
tus pariuili. oc taue diei circũcisio. tẽ¬
pus purgationis. ut probetur in mundꝰ.
Non crubescimus nõ silemus. quãto
sunt humiliora. que pro me passusest.
tanto ilłi plus debeo. Et cũ ouña repli¬
caueris inchil cruce cõtumeliosius pro¬

Expanded text:
esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passutanto illi plus debeo. Et cum omnia replicaveris, nihil cruce contumeliosius pro
Abbreviated transcription (Latin):
paululũ lusinius. tu nos heliudiꝰ coegisti
qui iam enuãgelio choruscante. eiuisdẽ
quia aibitror te ueritate superatũ. ad
detractionẽ uite uice et ad maledit¬
ta conuerti solent euĩ hoc et mulier¬
cule facere que uictoribus diũsina¬
le optaut mangulis. Illud dico pre¬
ueniens glorie michi tua fore cõuicia
cum codem quo marie detraxisti ore
me laceres. et cauinã facudiã seriuis
dñi pariter experiatur. et Mater

Expanded text:
paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam Evangelio coruscante, ejusdem quia arbitror te veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter experiatur et mater