comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalẽ felicitate. Promisit requiẽ.
patere molestiã. Minat᷑ ignẽ ȩt̃nũ. con¬
temne dolores tẽporales. & euigilante
xp̃o. tranqͥllet᷑ corcuũ. ut ad portũ
qͦq ꝑuenias. Nonenĩ ñ p̃pararat portũ
qui parauit nauẽ. Nunquid adhȩret tͥ
sedes in iqͥtatis. qͥ fingis dolorẽ inp̃cepto
De hominib malis exercet nos. & de il¬
lorũ insecutionib: nos erudit De ma¬
licia mali flagellat᷑ bonꝰ. & de seruo
em̃dat᷑ filius. ita fingit᷑ dolor in prȩ¬
cepto. Qđ illos posse dĩ ꝑmittit. hoc
faciunt mali homines. quib ad tẽpus
Qui a uerũ crim̃ ñ inueniunt. qđ obici¬
ant. Quid enĩ captauer̃ in dño: Con¬
cinauer̃ falsa crimina. qͥa uera inueni¬
re ñ potuer̃. Et sanguinẽ in nocentẽ
condemnabunt. Quare hoc totũ fit.
in consequentib declarauit. Et factꝰe
inqͥt mͥ dñs in refugiũ Non quȩrers
tale refugiũ. si ñ ꝑiclitareris. Sed ilo
piclitatus es ut quereres qͥa ille fingit

Expanded text:
temporalem felicitatem. Promisit requiem; patere molestiam: minatur ignem aeternum; contemne dolores temporales: et evigilante Christo tranquilletur cor tuum, ut ad portum quoque pervenias. Non enim non praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus permittit, hoc faciunt mali homines, quibus ad tempusQuia verum crimen non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Concinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non potuerunt. «Et sanguinem innocentem condemnabunt.» Quare hoc totum fiat, in consi Dominus in refugium.» Non quaereres tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit
Abbreviated transcription (Latin):
& dulcedo ꝓmissoꝵ facit te concẽpto¬
rem dulcedinũ scłi. Q si forte multȩ
urgent minȩ potentiũ maloꝵ. & ipse
te expellunt de iusticia: attendis qđ mi¬
natur ds̃. ite in ignẽ et̾̃nũ qͥ paratꝰ . ẽ. dia¬
bolo & angłis eiꝰ. & ñ dimittis iusticiã.

Expanded text:
et dulcedo promissorum faciet te contemptoet dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus» , et non dimittis justiti
Abbreviated transcription (Latin):
fluctꝰ animȩ: fides illa quȩ ibi dor¬
miebat excicet᷑ Tranqͥllũ enĩ erat.
qͣndo dormiuit xp̃c in mari. Illo dor¬
miente: tẽpestas orta. ẽ. & coeper̾ pe¬
riclitari. Ergo in corde xp̃iano. & tran¬
qͥllitas erit & pax. sed quã diu uigilat
fides nr̃a. Si aut̃ dormit fides nr̃ã.
ꝑiclitam᷑. Hoc enĩ significat dormi¬
ens. xp̃c. qͥa quidã obliuiscunt᷑ fidẽ
suã. & piclitant᷑. Sed qͦmͦ illa nauis
cũ fluctuaret excitatꝰ ẽ xp̃c a fluctu¬
perimꝰ. surręxit ille imꝑauit tẽpesta¬
tib. imꝑauit fluctib. cessauit ꝑicu.¬
lũ. factã . ẽ. tranqͥllitas: sic & te cũ
conturbant concupiscentiȩ malę.
ꝑsuasiones malȩ. fluctꝰ st̃ tranqͥlla¬
bunt᷑. Iã despas. & putas te ñ ꝑtinere
ad dñm. Euigilet fides tua. excĩta xp̃m
in cordẽ tuo. Surgente fide: iã agno¬
scis ubi sis. Et si forte tẽptant fluctꝰ
concupiscentiȩ: intueris qͥd ꝓmisit ds̃.

Expanded text:
fluctus animae, fides illa quae ibi dorfluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erifides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. Hoc enim significat dormiens Christus, quia quidam obliviscuntur fidem suam, et periclitantur. Sed quomodo illa navis cum fluctuaret, excitatus est Christus a fluctuperimus;» surrexit ille, imperavit tempestatibus, imperavit fluctibus, cessavit periculum, facta est tranquillitas : sic et te cum turbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus;
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qͣntũ p̾ciũ clamꝰ. quodã mͦ unã siliquã:
ad accipiendos thesauros sempit̾nos.
Siliquã laboris adrequiẽ incredibilẽ.¬
modũ. ȩt̾nũ głe pondus oꝑat᷑. Gaudes
ad tẽpus. noli ibi fidere. Tristis es ad tẽ¬
pus. noli desꝑare. Nonte corrũpat feli¬
citas. & ñ frangat aduersitas. Ne forte
dicas in animo tuo. Non potest fieri. ut
ds̃ admittat ad se iniqͦs: qͥ iustos ipsos
emĩdat ut saluet. qͥ idõ em̃dat ut eru¬
diat. Si iustꝰ uix saluus fiet. peccator
& impius ubi parebunt: Nunqͥd ad¬
hȩret tͥ sedes iniqͥtatis: Id .ẽ. nunqͥd ad¬
hęret tͥ sedes impioꝵ qͥ fingis dolorẽ
in p̃cepto. qͥ & istos filios sic uoluisti
exercere & erudire. sic uoliusti eis da¬
re p̾cepta. ut ñ essent sine timore. ne
amarent aliqͥd aliud & obliuiscerent᷑
de uerũ bonũ suũ : Bonꝰ .ẽ. ds. Si ces¬
saret ds̃ & ñ mitesceret a maritudi¬
nes felicitatib scłi: obliuiscerem᷑ eũ.
Sed ubi angores molestiarũ faciunt

Expanded text:
Ecce quantum pretium damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem incredibilemodum, aeternum gloriae pondus operatur.» Gaudes ad tempus; noli illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris. Iudas qͥppe tradidit ad passi¬
onẽ filiũ dĩ. & ꝑ passionẽ filii dĩ. om̃s
gentes redẽptȩ st̃ ad salutẽ. Nec tam̃
ꝓ salute gentiũ merces reddita ẽ. iudȩ.
mus considerandus ẽ: hoc fecit qđ fecit
dĩ pat. de qͦ scriptũ. ẽ. qͥa filio ꝓprio ñ
pepcit. sed ꝓ nob̾ omĩb tradidit illũ.¬

Expanded text:
ditoris. Judas qditoris. Judas qonem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad salutem; nec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, mus considerandus est, hoc fecit Judas, quod fecit Deus Pater, de quo scriptum est: Qui Filio suo non pepercit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
scđm maliciã eoꝵs. Michi de illis presta¬
tur. & tam̃ malicia eoꝵ dicit᷑. ñ bene¬
ficiũ coꝵ. Certe enĩ de malis exercet
nos. flagellat nos. Ad quã rẽ flagellat:
Utiq ad regnũ cȩloꝵ. Flagellat eni om¬
ne filiũ quẽ recipit. Et quis ẽ. filius.
cui ñ det disciplinã pat̾ eiꝰ: Qđ cũ fa¬
cit ds̃: adhȩreditatẽ sempit̾nã nos
erudit. Et hoc nob p̃stat sepe de malis
hominib. in quib exercet & ꝑficit
dilectionẽ nr̃am. quã uult extendi usq
ad inimicos. Neq enĩ ẽ ꝑfecta dile¬
ctio xp̃iani. nisi cũ implet qđ xp̃e p̃¬
cepit. Diligite in imicos ur̃os. bene¬
facite iis qͥ uos oder̃. & orate ꝓ eis qui
uos ꝑsequunt᷑. Hinc ipse diabolus uin¬
citur. hinc uictoriȩ corona ꝑcipit᷑.
Ecce quanta nob̾ p̃stat ds̃ de malis homi¬
nib. nec tam̃ scđm id ut de illis nob̾
prestet. sed scđm maliciã eoꝑ retri¬
buet eis. Uidete enĩ qͣntũ nob̾ p̾stat
de ipso immanissimo scelere iudȩ tra¬

Expanded text:
«secundum malitiam eorum.» Mihi de illis praestatur; et tamen malitia eorum dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilectio christiani, nisi cum implet quod cepit: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae tra
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ eiꝰ & scđm maliciã eiꝰ disꝑdidit eũ.
Ionenĩ ille ꝓ nob̾ tradidit xp̃m. sed ꝓ.
argento qͦ uendidit eũ: quãuis traditio
xp̃i sit nr̃a receptio. & xpĩ uenditio sit
nr̃a redemptio. Sic & illi qͥ martyres ꝑ¬
secuti st̃. ꝑsequendo int̾ra incelũ mitt̾e¬
bant. & scientes quidẽ p̃senti inite dãnũ
inferebant. nescientes autẽ futurȩ uite
luerũ conferebant. Quicunq tam̃ ꝑse¬
uerautr̃ inodio iniustoiustoꝵ: reddidit

Expanded text:
eum. Non enim ille pro nobis tradidit Christum, sed pro argento quo vendidit eum: quamvis traditio Christi sit nostra receptio, et Christi venditio sit nostra redemptio. Sic et illi qui martyres persecuti sunt, persequendo in terra, in coelum mittebant; et scientes quidem praesentis vitae damnum inferebant, nescientes autem futurae vitae lucrum conferebant: quicumque tamen perseveraverunt in odio injusto justorum, red
Abbreviated transcription (Latin):
głam dĩ. famã. ueritatẽ qua cognosceban¬
tur. qđ uiuebant. qđ ñ mortificabant᷑.
qđ audebant qđ multos ditabant. qđ
om̃ia possidebant. Sinistra uͦ qđ igno¬
biles & malȩ famȩ habelant᷑. qđ sedu¬
ctores putabant᷑: qđ ignorabant᷑. occi¬
debant᷑. coercebant᷑. contristabant᷑. egere
ac nichil habere uidebant᷑. Et qͥd mirũ
si milites xp̃i & dȩxtris & sinistris armis
diabolũ expugnant: Sic̃ aut̃ pax homi¬
nib bonȩ uoluntatis. & qͣndo st̃ aliis od or
mortis in mortẽ: sic & interitꝰ hominib
malȩ uoluntatis. & qͣndo iustis arma si-¬
nistra st̃ ad salutẽ. Itaq reddet illis. ñ
scđm nr̃am utilitatẽ quȩ de ipsis fit: sed
scđm ipsorũ inqͥtatẽ quã diligendo oder̃
animas suas. Et ñ scđm beneficiũ qđ nob̃
de ipsis p̾stat honorat eos qͥ etiã malis
bene utit᷑: sed scđm maliciã eoꝵ disꝑ-¬

Expanded text:
am bonam, veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occdebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis bene utitur; sed «secundum malitiam eorum dispe
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis: iusticiã habebitis. Si iusticiã
habebitis. rectũ. ẽ. cor. Si rectũ. ẽ cor:
iusticia illa quȩ mͦ tolerat conuertet᷑
in iudiciũ. & postea iudicante dño tuo.
ñ solũ ñ expauescis maluĩ: sed etiã gloria¬
beris de corona. Tunc uides qͦmͦ ꝓfece¬
rit patientia dĩ. uł ad illorũ poenam
uł ad tuã coronã. Modo ñ uides Cre¬
de qđ nondũ uides. ne erubescas cum

Expanded text:
titiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non vides; crede quod nondum vides, ne erubes
Abbreviated transcription (Latin):
una ex insipientib mulierib. Si bona
suscepimꝰ de manudnĩ. mala ñ tolerabimꝰ:¬
Quia fixũ cor indño. idõ rectũ. Quia enĩ
rectꝰ.ẽ. ds̃ qͣndo in illũ figis cor. forma
tͥ fit ut sit tͥ cor rectũ. Fige gͦ cor tuũ
in illo. & rectũ corerit. Sed subrepebat
uoluntas humana. nescio qͥd de carnis
infirmitate lactaliat m̃tẽ tuã. Noli iam
despare. te pͣsignauit dñs in sua infirmi¬
tatẽ. ñ se. Non enĩ timebat dñs pati. ter¬
cio die resurrecturus. Si ꝓrsus quomͦ
& si nesciret se post triduũ resurrectu.¬
rũ: nullo mͦ formidaret moriturus.
qđ ñ formidauit apłs paulus in fine
scłi resurrecturus. Ait enĩ Cõpellor
aut̃ ex duob concupiscentiã habens. dis¬
solui & esse cũ xp̃o. Multo enĩ magis
optimũ: manere aut̃ in carne necessariũ

Expanded text:
una ex insipientibus mulieribus; si bona una ex insipientibus mulieribus; si bona suscepimus de manu? Quia fixum cor in Deo, ideo rectum: quia enim rectus est Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat Dominus pati, tertio die resurrecturus. Si prorsus quomodo eniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Paulus, in fine saeculi resurrecturus. Ait enim: «Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo enim magis opt
Abbreviated transcription (Latin):
lit. sic̃ dño placuit ita factũ ẽ. sit nom̃
dñi benedictũ. Ecce rectũ cor. Iterũ in
graui uulnere qͥd dixit uxori. quã ꝓptẽa
reliquerat diabolus & ñ occiderat. ut ipse
haberet adiutricẽ ñ ut maritꝰ consolatri¬
cẽ: Meminerat enĩ. qͥa ꝑ illã euã dece-¬
ptus erat adam: & necestãriã sibi putabat
hanc euã. Accessit ad iob illa tanquã eua.
sed adã melior fuit in stercore uictor:
quã uictꝰ in paradyso. Quid enĩ respon¬
dit illi mulieri: Uide cor paratũ. uide
cor rectũ. Nunqͥd ñ patiebat᷑ ꝑsecutiones:
Et graues. & om̃s xp̃iani patiunt᷑. Et si ñ
seuiunt homines. seuit diabolus. Et si xp̃i¬
ani facti st̃ imꝑatores. nunqͥd diabolus
qͥd sit rectũ cor. Accessit ad eũ & ait Dic
aliqͥd in dm̃ & morere. Enumerauit om̃s
& morere. Et ille iã cognoscens eua. redire
uolens unde lapsus.ẽ. fixus corde in dm̃
tanꝗ luminare infirmam̃to. habitans
corde in libro dĩ. locuta es inqͥt. tanquã

Expanded text:
no placuit, ita factum est: sit nomen ini benedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non saeviunt homines, saevit diabolus: et si christiani facti sunt imperatores, numquid diabolusquid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes in Deum, et morere.» Et ille jam cognoscens Evam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta es,» inquit, «tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ruerã in illã fossã quȩ parat᷑ peccatorib.
hoc . ẽ. paulominꝰ in inferno habitauerat
anima mea. Quia iã nutabat. iã ꝓpe
consentiebat: respexit ad dñm. Ut puta
uerbi gr̃a insultabat᷑ illi: ut faceret
iniqͥtatẽ. Aliquando enĩ congregant se
mali. & insultant bonis. Maxime si
fuerint illi plures & coeꝑint illũ unũ.
qm aliquando multa palea . c̃. circa
unũ granũ. tunc ñ erunt simul
cũ fuerit massa uentilata: capitur int̃
multos iniqͦs ille. insultat᷑ illi. circũ¬
uenit᷑ suꝑ ponere se uolunt illi. Exagi¬
tant quasi iustũ. & insultant quasi de
quomꝰ helias. Faciunt homines ista. ita
ut aliqͣndo atcendens ad linguã humanã.
erubescat. eẽ. bonꝰ int̾ malos Resistat
gͦ malis. sed ñ de uirib suis. ne efficiat᷑
suꝑbus. cũ uult euadere suꝑbos. & au¬
geãt numerũ suꝑboꝵ. Sed quid dicãt:
Quis exurget mͥ aduersus malignantes.

Expanded text:
rueram in illam fossam quae paratur peccatoribus: rueram in illam fossam quae paratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Aliquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant quasi de quomodo Elias. Faciunt homines ista, ita ut aliquando attendens ad linguam humanam, erubescat esse bonus inter malos. Resistat ergo malis; sed non de viribus suis, ne efficiatur superbus, cum vult evadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malignantes?
Abbreviated transcription (Latin):
cio remedia. & lucror paucos dies:
Exeohinc de isto scło. & uado ad dñm
meũ. & mittet me inignẽ. Quia ꝓpo¬
sui paucos dies uitȩ futurȩ: mittet
me ingehennas. Quas gehennas: Et̾ni
iudicii dĩ. Uere nisi putas qͥa ds curat
qͥmͣ uiuant homines. Et hoc forte ñ
inplatea tͥ dicit amicꝰ sed indomo u¬
Xor. aut forte maritꝰ uxori fideli . bo¬
ne & scẽ deceptor ipsius. Si mulier
marito: eua ẽ. illi. Si uir uxori di¬
abolus ẽ illi. Aut ipsa tͥ eua. ẽ: aut
tu illi serpenses. Aliquando uult con¬
uertere pat cogitationẽ sua. uł ad
filiũ: inuenit & ipsũ malũ nequissimũ
Estuat. fluctuat. quęrit qͦmꝰ uincat
Prope sorbet᷑ ꝓpe consentit. sed assistit
ds. Audite gͦ psalmũ. Quis grurget mͥ
in qͥt aduersus malignantes: Tã multi
st̃. quacunq respiciõ ipsi occurrunt:
Quis occurret pͥncipi iniqͥtatis diabolo
& angłis eiꝰ. & hominib seductis abeo:

Expanded text:
cio remedia, et lucror paucos dies? cio remedia, et lucror paucos dies? exeo hinc de isto saeculo, et vado ad Dominum meum, et mittet me in ignem; quia praeposui paucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi dicit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctuat, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consentit, sed adsit Deus. Audite ergo Psalmum: «Quis exsurget mihi,» inquit «adversus malignantes?» Tam multi sunt; quacumque respicio, ipsi occurrunt. Quis occurret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, et hominibus seductis ab eo?
Abbreviated transcription (Latin):
de. Quis exurget mͥ aduersꝰ malignan¬
tes. aut qͥs consistet mͥ aduersus oꝑãntes
iiqͥtatem: ꝑ suadent multi mala mul¬
ta susurrare ñ desinit serpens ut faci-¬
as iniqͥtatẽ. quacumq te uerteris. Forte
uir inuenis. Multi mali te circundant.
qͥa pauea grana. multã paleã habet hȩc
arta. Grana st̃ pauca. sed adhuc laborant:
Separata gͦ a palea: tota massa grandis
erit. Pauca grana st̃: sed in cõparatio¬
ne palearũ. multa aut̃ in se Ergocũ
undiq mali ꝑstrepunt & dicunt. qua¬
re sicuiuis. tũ solus xp̃ianꝰ es. quare
ñ facis qđ faciunt & alii. qu are ñ
ñ mathematicos & aruspices consulis
sic̃ & alii. & tu signas te & dicis xp̃i¬
anꝰ sũ. ut repellãs istos nescio qͦs. sed
aduersarius p̃mit urget. qđ peius. ẽ
exemplo xp̃ianoꝵ suffocat xp̃ianos.
sudatur estuat᷑. tribulat᷑ anima xp̃i¬
ana. uincere tam̃ habet Sed nunqͥd
de se: Idõ uide qͥd dicat Respondet
eni. Quid michi ꝓdest. qͥa mͦ michi fa¬

Expanded text:
 adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciuntnon mathematicos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod pejus est, exemplo christianorum suffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mihi prodest quia modo mihi fa
Abbreviated transcription (Latin):
nũ relinquet: ut dicat᷑ qͥa & corpus ñ
erat uerũ. & carnẽ uerã ñ habuit.
Quicqͥd gͦ de illo scriptũ. ẽ. fr̃s. factũ est.
uerũ est. Ergo tristis fuit. Prorsus tri¬
stis. Sed uoluntate suscipiens tristiciã.
qͦmꝰ uoluntate suscipiens carnẽ. Quomꝰ
uoluntate carnẽ uerã. sic uoluntate
tristiciã uerã. Sic gͦ uoluntate osten¬
dit in se. ut si fortẽ sub repserit tͥ hu¬
mana infirmitas. & coeꝑit aliud uelle
quã ds̃ uult: uideas prauitatẽ cordis
tui extra regulã. figas illud ad regu¬
lã & dirigatur in dm̃ cortuũ. qđ in
homine coẽꝑat. eẽ. prauũ. Sic gͦ dñs te
ostendens dixit. Tristis. ẽ anima mea
usq ad mortẽ. Ꝙ dixit. Pat̾ si fieri po¬
test. transeat calix iste a me. Sed statĩ

Expanded text:
s non erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fieri potest transeat a me calix iste.» Sed s
Abbreviated transcription (Latin):
Sonũ certam̃ certaui. cursũ consũma¬
ui. fidẽ seruaui: de cȩtero suꝑ est mͥ
corona iusticiȩ quã mͥ reddet dñs in
illo die iustꝰ iudex. Iste gaudet coro¬
nandus. & tristis. ẽ. ille coronaturꝰ
Sed tristicia sic assũpsit: qͦmͦ carnem.
Nolite enĩ putare qͥa hoc dicimꝰ. ñ fuisse
tristẽ dñm. Si enĩ hoc dixerimꝰ qͥa ñ
erat tristis. cũ euangłiũ dicat. tristis
.ẽ anima mea usq ad iortẽ: ergo &¬
quando dicit doriniuit tħs. ñ dormi¬

Expanded text:
mavi, fidem servavi; de caetero super est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronandus, et tristis, est ille coronaturus: Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium est anima usque ad mortem ; ergo quando dicit: Dormivit Jesus , non dormi
Abbreviated transcription (Latin):
in se: umitare qđ sequit᷑ dicens. Uerũ ñ
qđ egto uolo. sed qđ cu uis pat̃. Si coeꝑit tͥ
subrẽpe uoluntas humana: o si occidat
ds inimicũ istũ meũ. & ñ me ꝑsequat᷑. o
si posset fieri ut ũ ab illo paterer tanta.
iã si ꝑseueraueris. & hoc tͥ placuerit. &
uides qͥa hoc ñ uult ds: prauus corde es.
ñ habes iusticiã quȩ conuertat᷑ in iudiciũ.
Qui enĩ illã habent. om̃s recti st̃ corde. Et
qͥ st̃ recti corde : Qui sic inueniunt᷑. qͦmͦ

Expanded text:
e; imitare quod sequitur, dicens: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Si coeperit tibi subrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieri ut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris, et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes justitiam quae convertetur in judicium: «qui» enim «illam habent, omnes recti sunt corde.» Et q
Abbreviated transcription (Latin):
cordis es & prauȩ uoluntatis. quando ali¬
uduis malis aliud uult ds. Uult enĩ ds̃
parcere mnalis: tu ñ uis parci. patiens ẽ. ds
peccatorib: tii ñ uis tolerare peccatores.
sedut dicere coeꝑam. aliud uis tu aliud
ds̃ Conuerte cor tuũ. & dirige ad dñm
qͥa & dñs infirmis cõpassus. ẽ. Uidit in
corpore suo id ẽ. in eccła sua infirmos.
qͥ primo uoluntatẽ suã seqͥ tẽptarent.
sed cũ uident uoluntatẽ dĩ aliã. ẽc̃ diri¬
gunt se & cor suũ ad suscipiendã & sequen¬
dã uoluntatẽ dĩ Ne uoluntatẽ dĩ uelis
torquere ad uoluntatẽ tuã: sed tuã corri¬
ge ad uoluntatẽ dĩ. Uoluntas dĩ sic est:
quomͦ regula. Ecce puta torsisti regulã.
Unde hahẽs corrigi: Illa aut̃ integr̃a manet.
Regulaenĩ in cõmutabilis. Quã diu integra
e regula: habes qͦ te conuertas. & corrigas
praũitatẽ tuã. habes unde corrigas qđ inte
tortũ.ẽ. Quid uolunt homines: Parũ. ẽ.

Expanded text:
cordis es et pravae voluntatis, quando alicordis es et pravae voluntatis, quando aliud vis, aliud vult Deus. Vult autem Deus parcere malis, tu non vis parci: patiens est Deus peccatoribus, tu non vis tolerare peccatores. Sed ut dicere coeperam, aliud vis tu, aliud Deus: converte cor tuum, et dirige ad Deum; quia et Dominus infirmis compassus est. Vidit in corpore suo, id est in Ecclesia sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi tentarent; sed cum viderent voluntatem Dei aliam esse, dirigerent se et cor suum ad suscipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis suꝑ xii. sedes. iudicantes .xii. tribus
isrł. Ergo iusticia ipsoꝵ. conuertet᷑ in
iudiciũ. Modo enĩ iustꝰ quisqͥs hic fuerit:
ad hoc . ẽ. ut patiat᷑ inala & toleret Patit᷑
tẽpiis passionis: & ueniet dies iudicationis.
Sed qͥd dico de seruisdĩ. Ipse dñs qͥ uidex
uoluit. & sic uidicare. Quousq iusticia
conuertat᷑ in iudiciũ. & qͥ habent eã om̃s
recto st̃ corde. Qui habent mͦ iusticiã
nondũ iudicant. Primo. ẽ. enĩ habere ui¬
sticia: & postea iudicare. Primo patitur
malos: & postea iudicat malos. Modo
iusticia sit: postea conuertet᷑ in iudiciũ
Et tadiu patit᷑ homines malos: quã diu
uult ds. quã diu illos ꝑferet ȩccła dĩ ut
erudiat᷑ ꝑ maliciã ipsoꝵ. Non tanĩ repel¬
let ds̃ plebe suã quousꝙ iusticia conuerta¬
tur inuidiciũ. Et qͥ habent eã om̃s recto
st̃ corde. Qui st̃ recti corde: Qui hoc uo-¬
lunt qđ ds̃ uult. Ds̃ parcit peccatorib.
tuuis ut ꝑdat iam peccatores: Distorti

Expanded text:
s, judicantes duodecim tribus Israel» . Ergo justitia ipsorum convertetur in judicium. Modo enim justus quisquis hic fuerit, ad hoc est ut patiatur mala et toleret: patiatur tempus passionis, et venit dies judicationis. Sed quid dico de servis Dei? Ipse Dominus qui judex voluit, et sic judicare. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Qui habent modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam, et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur homines malos, quamdiu vult Deus, quamdiu illos perferet Ecclesia Dei, ut erudiatur per malitiam ipsorum. Non tamen repellet Deus plebem suam, «quosque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.» Qui sunt «recto corde?» Qui hoc volunt quod Deus vult. Parcit peccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Distorti
Abbreviated transcription (Latin):
ant facere qđ ds̃ uult. Quomͦ aut̃ cõplexus
ẽ dñs ex duab uoluntatib unã factã in
homine quẽ portabat. p̃figurans incorpore
suo id ẽ in ȩccła sua. futuros qͦsdã qͥ uolun¬
tatẽ suã uellent facere. sed sequerent᷑ po¬
stea dĩ qͥ infirmos qͦsdã ostendit qđ ad
ipsũ ꝑtineant. & eos p̃figurauit inse.
N a & idõ toto corpore sanguinẽ sud auit:
qͥa in corpore suo id ẽ. iñ ȩccła sua marty¬
rũ sanguinẽ ostendit: Toto corpore san¬
guis exibat. Ita eccła eiꝰ habet martyres.
ꝑtotũ corpus eiꝰ fusus. ẽ sanguis. Quosdã
ͦ infirmos inse p̃figurans uł in corpore
suo ex psona infirmoꝵ. cõpatiens illis. ait
Pat̾ si fieri potest. transeat calix iste a me¬
Ostendit hominis uoluntatẽ Si in ipsa uo¬
luntate ꝑmaneret: iã prauũ cor uideret᷑¬

Expanded text:
 19. Quomodo autem complexus est Dominus ex duabus voluntatibus unam factam in homine quem portabat? Praefigurans in corpore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit quod ad ipsum pertineant, et eos praefiguravit in se. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tris flagellan. Quia flagellat: ad hȩre¬
ditatẽ erudit Ab hęreditate ñ repellet
filiũ suũ quẽ castigat: sed idõ flagellat
ut recipiat. Nonsit tã uano sensu &
puerili. ut dicat. Plus amat pat̾ nis frẽm
meũ cui ꝑmittit facere qͥcqͥd uult. Ego
si mouerõ me contra iussionẽ patris mei
flagella inuenio. Tu gaude sub flagellis.
qͥa tibi seruat᷑ hęreditas. qͥa ñ repellit
ds̃ plebẽ suã. Ad tẽpus em̃dat. ñ in ȩter¬
nũ damnat. Illis aut̃ ad tẽpus parcit.
inȩt̃nũ illos damnabit. Elige tͥ. Tem.¬
poralẽ uis laborẽ. an sẽptternã poenã.
emporalẽ felicitatẽ an sempit̾nã uitã:

Expanded text:
ris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi servatur haereditas, «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Ad tempus emendat, non in aeternum damnat: illis autem ad tempus parcit, in aeternum illos damnabit. Elige tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam?
Abbreviated transcription (Latin):
quo adusq iusticia inqͥt conuertat᷑ iniudi¬
ciũ. Et qͥ habent eã om̃s recto st̃ corde
Attende mͦ & habe iustiçiã qͥa iudicium
nondũ potes habere. Prius ẽ. ut habeas
usticiã. sed ipsa iusticia tua conuertet᷑
in nidiciũ. Habuer̃ hic iusticiã apłi. &¬

Expanded text:
Quousque justitia,» inquit, «convertatur in judicium et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Attende modo, et habe justitiam; quia judicium nondum potes habere. Prius est ut habeas justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justitiam Ap
Abbreviated transcription (Latin):
do te. Aliud consiliũ tͥ do. ne in ista exten¬
sione forte crepes ꝑ supbiã. Certe altꝰ. ẽ.
ds̃. tu humilia te & descendet adti. Au¬
diuimꝰ quare parcat malis. hoc ipsum
cognoscere. sed ex lege mea disce patientẽ
te esse debere donec fodiat᷑ peccatori fouea
Et qͥd de me inqͥs qͥ laboro. & laboro inter
ipsos peccatores: Respondet᷑ tͥ qđ sequit᷑
Quia ñ repellit dñs plebẽ suã. Exercet:
ñ repellit. Quomͦ enĩ dicit alio loco scri¬
ptura: Qñ quẽ diligit ds̃ corripit. fla¬
gellat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit. Ille
flagellatũ recipit. tu dicis qͥa repellit:
U idemꝰ homines in filiis suis facere illud
Aliqͣndo iã desꝑatos filios suos dimittunt
uiuere qͦmꝰ uolunt. Eos qͥ spem habent
flagellant. illos uͦ quos omĩno uiderint
sinẽ spe & indomitos ẽẽ. dimtitunt ut
faciant qđ uolunt. Iã quẽ dimittit fae¬
re qđ uult: ñ uult ꝑmittere adhȩ redi¬

Expanded text:
do te; aliud consilium tibi do, ne in ista extendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per superbiam: certe altus est Deus; tu humilia te, et descendet ad te. divimus quare parcat malis; hoc ipsum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi quod sequitur: «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Exercet, non repellit. Quomodo enim dicit alio loco Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã adducit eos quib parcit. sed illi ñ
corrigunt᷑. Nouit ille qͦmͦ de illis iudicet.
mmitis. ẽ. aut̃ cũ uult contradicere aut
bonitati dnĩ. aut patientiȩ. aut potestati.
aut iusticiȩ iudicis. Erigit᷑ supbus in
dm̃. mergit illũ ds̃ Et in eo ipso mergit᷑
quo erigit᷑ indm̃. Nã in alio psalmo sic
ait. Deiecisti eos dũ extollerent᷑. Non dix̃
deiecisti eos qͥa elatist̃: aut deiccisti eos po¬
stea quã elatist̃. ut aliud sit tẽpus elatio¬
nis eoꝵ. aliud tẽpus deiectionis: sed in eo
ipso quo extollebant᷑: ibi deiciebant᷑
uantũ enĩ suꝑbũ. ẽ. cor hominis:
tantũ recedit adõ. Et si recedit a dõ. in
ꝓfundũ it. Nã contra: cor humile de clo
adducit dm̃. ut ꝓximꝰ fiat. Certe altꝰ. ẽ.
ds̃. supra om̃s cȩlos. ẽ. ds̃. transcendit om̃s
angłos. Quantũ habes erigi. ut attigas
ad illũ excelsũ: Nolo te rũpas extenden¬

Expanded text:
tentiam adducit eos quibus parcit, sed illi non tentiam adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extenden
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. In eo ipso cadit: quo se altũ putat
Se ille putat sullimit̾ ire: & dĩ hoc fos¬
sã uocat: Fossa ad ima tendit: ñ ad cȩ¬
lũ. Peccatores aut̃ suꝑbi. quasi incęlũ
eunt: & int̾ra mergunt᷑: Contra. hu-¬
miles quasi in t̾rã se deprimunt: & in
cȩlũ ascendunt. Mitesce gͦ quisqͥs es
fidelis. si eruditꝰ es in lege dĩ: ut sit
cor cuũ infirmam̃to celi. quia ds̃ fecit
luminaria quarto die. qͥdicit᷑ quarta
sabbati unde titulũ psalmꝰ iste ꝑcepit.
Quomꝰ uides luminaria cũ tota patien¬
tia dirigere cursus suos. & ñ curare
quȩ inse dicant homines. sic & tu ñ
cures qͥcqͥd tͥ fecerit caro. Omĩs enĩ homo:
caro & sanguis. ẽ. Non enĩ uilis es in cõpa¬
ratione alterius carnis aquã uideris pre-¬
mi: qͥa ꝓte ille suscepit carnẽ. & ꝓte ille
esses impius: qͥd seruat fideli: Hic mite¬
sce. Quẽ ad modũ mitescis: Cũ dicis quia

Expanded text:
cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te ille esses impius, quid servat fideli? Hinc mitesce. Quemadmodum mitescis? Cum dicis: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
lũ patris. ẽ: & felicitas peccatoꝵ fouea
ipsoꝵ est. Quia enĩ mitigat uosds̃ a
dieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori
fouea: ñ cõgitetis qͥa mͦ in aliqͦ locostant
angłi cũ bĩdentib & fodiunt istã fo¬
ueam magnã. quȩ possit caꝑe om̃ẽ genꝰ
iniquoꝵ & qͥa uidecis multos ẽẽ. iniqͦs.
cuicatis uob carnalit᷑. Reuera tantã mul¬
titudinẽ iniquoꝵ. tantã turbã peccan¬
tiũ. quȩ fouea potest caꝑe: Quando
fodit calis fouea. quȩ om̃s capiat.
Quando exhaurit᷑ : Idõ parcit ds̃ : non . ẽ.
hoc. Fossa peccatoꝵ: ipsa felicitas pecca¬
torũ . ẽ. In illã enĩ cadent. tanquã in fo¬
ueã. Intendite fr̃s qͥa magna res. ẽ: ut
fouea di cat᷑. Donec fodiat᷑ peccatori
fouea. Parcit enĩ ds̃ illi quẽ nouit pec-¬
catorẽ & impiũ. occulta iusticia sua.
& hoc ipsũ qđ ei parcit ds̃: ꝑ impunita¬
tẽ facit eũ elatũ. Ille se altũ putat. &¬

Expanded text:
est Patris, et felicitas peccatorum fovea est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.orem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ insultant. Qualẽ dm̃ colitis qͥ natꝰ. ẽ
Qualẽ dm̃ colitis qͥ crucifixus. ẽ. Humilitas
xp̃i. suꝑbis displicet. Tibi aut̃ xp̃ĩano si
placet: imitare. Si imitatꝰ fueris: ñ labo¬
rabis. qͥa ipse dix̃. Uenite ad me om̃s qui
laboratis & onerati estis. & discite ame
qͥa mitis sũ & humilis corde. Hȩc ẽ. disci¬
pͥlina xp̃iana. Nemo facit aliqͥd bene. nisi
grã ipsius. Qđ facit homo male: ipsius. ẽ.
hominis. Qđ facit bene: debeneficio dĩ
fact. Cũ cocꝑit facere bene: ñ sibi tribuat:
Cũ ñ sibi tribuerit: grãs agat ei a qͦ acceꝑit.
Cũ autẽ bene facit: ñ insultet illi qui illud
ñ facie. aut extollat se suꝑ eũ. Nonenĩ in
illo finita ẽ grã dĩ. ut ad aliũ ꝑueniat.¬
Ut mitiges eũ a dieb malignis. donec fodiat᷑
peccatori fouea. Mitis gͦ esto quisqͥs xp̃i¬
anus es a dieb malignis. Maligni enĩ st̃
dies quib uident᷑ florere pecc̃atores. &
laborare iusti. Sed labor iustoꝵ. Flagel

Expanded text:
t: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium nUt mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum
Abbreviated transcription (Latin):
bene oꝑet᷑. cũ aut̃ ille conuerterit oculos.
bene oꝑet᷑. Ds aut̃ qui te conduxit non
auertit oculos. ñ tibi licet dolose opari
Suꝑte sẽꝑ st̃ oculi patris familias. Quȩre
ubi illũ fallas. & cessa si potes. Ergo
siqui forte aliqͥd cogitabatis. quando
uidebatis malos florere. & cogitatio¬
nes ur̃ȩ faciebant nutare pedes ur̃os
in uia dĩ: uob loquit᷑ psalmꝰ iste. Si au¬
tẽ nullus ur̃m talis. ẽ: ꝑ uos aliis loqͥt᷑
dicens. Intelligite nunc̃ qͥa dixer̃ illi
ñ uidebit dñs. neq intelliget ds̃ iacob.
intelligite in qͥt nunc qͥ insipientes estis

Expanded text:
bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intellig
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ. & emulat᷑ eos. & adducit᷑
ut imitet᷑ facta ipsorũ. qͥa uidet quasi
sibi nichil ꝓdesse qđ bene uiuat humilis.
hic sꝑans mercedẽ. Nã si illã sꝑet futu¬
rã. ñ illã ꝑdet: qͥa nondũ uenit tempus
ut accipiat eã inuinea oꝑaris. fac opus
tiuĩ: & accipies mercedẽ tuã A patre¬
familias ñ exigeres ante quã oꝑareris.
& a dõ exigis antequa opererisꝰ & ista¬
tolerantia ad opustuũ ꝑtinet . & hoc ad
mercedẽ ꝑtinet. Minꝰ uis facere in uinea.
qui ñ uis tolerare: qͥa & ipsa tolerantia
adipsã ad ipsã oꝑationẽ ꝑtinet. ut inue¬
nias mercedẽ. Qđ si dolosus es: uide ne
ñ solũ ñ accipias mercedẽ. sed & poenã
inuenias. qͥa uoluisti. eẽ. oꝑarius dolosus.
Equidẽ oꝑarius dolosus: ut incipiat ñ
bene facere. oculos patris familias atten-¬
dit. Ad illũ aspicit qͥ condurit ad uineã.
ut cũ ille auerterit oculos. cesset & ñ

Expanded text:
iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et istatolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non
Abbreviated transcription (Latin):
pillos int̾fecer̃. & ꝓselitũ occider. Idest
pegrinũ. aduenã aduenticiũ ipsũ dicit
ꝓselitũ. Manifesta st̃ ista singula. nec
alias res curat. ñ intelligit: Hȩ enĩ duȩ
uoces st̃ malorũ. Una quã iã dixi hȩc fe¬
cisti & tacui. suspicatꝰ es iniqͥtatẽ. qđ ero
tͥ similis. Quid ẽ qđ ero tͥ similis: Putas
qͥa uideo facta tua. & placent mͥ quia ñ
uindico Alia est uox iniquoꝵ. qͥa nec
attendit ista ds nec auertit ut sciat quẽ¬
ad modũ uiuã Non me curat ds̃ Ergo
int̃ aliqua me cõputat đs. aut uere me¬
ds numerat. aut int̾ ipsos homines nu.¬
merat: Infelix homo ut esses curauit.
ut benc uiuas ñ curat: Istoꝵ gͦ ista
uor est. Et dixer̃. Nonuidebit dñs.
hȩc qͥ insipientes estis in popło. ẽ stulti
aliquando sapite. Eopłm suũ erudit. eui
posst cõmoueri pedes. qͣndo felicitates
iniquorũ uidet Homogͦ iã bene uiuens
innumero scõꝵ dĩ. icd .ẽ. in numero filioꝵ
eccłȩ uidet qͥa florent mali & faciunt

Expanded text:
nt, et proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. «Et dixerunt, Non videbit Dominus, estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
pbus: Qui etiã si dõ tribuit bona quȩ
fecit insultat tam̃ his qͥ illa ñ faciuñ.
& ex collit se suꝑ illos. Nã & ille pha¬
riseus: grãs tͥ ago inqͥt Nondixit ego
facio. De lns quȩ faciebat: grãs dõ age¬
bat. Sentiebat gͦ & bene se facere:
a: ab illo sẽ facere. Unde gͦ imꝓbatꝰ. ẽ:
Quia insultabat publicanõ. Ut ꝑficia¬
mini attendite. Primo p̾cedere debet
siue uirũ siue feminã. confessio pecca¬
torũ salubris poenitentia quȩ ualeat
ad corrigendũ hominẽ. ñ ad irriden¬
dũ dm̃. Cũ aut̃ post poenitentiã benc
uiuere coeꝑte: habet ad huc eogitet.
ne sibi tribuat qđ bene facit. sed illi
agat grãs. cu iꝰ grã factũ. ẽ. ut bene ui¬
ueret᷑ qͥa ille illũ uocauit. ille illũ
illuminauit. Ergo iste iã ꝑfectꝰ .ẽ.
Non adhue. De est illi aliqͥd: Quid illi
de est: Ut ũ suꝑbiat suꝑeos. qͥ necdũ
sic uiuunt qͦmꝰ ipse uiuit. Qui talis

Expanded text:
perbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae perbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo huc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis