comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. ⁊ ideo coneniens uidetur hec scđm dign¬
ligi. S ⁊ illud in loco memorare aptisimum
duco. qđ abraham cum audiret illum diuitẽ
pofitum intormentis rogare se ut dimitteretur.
⁊ ueniens moneret fr̃s suos pie iuere. ne ⁊ ip¬
si in locum illum descenderent tormentorum:
respondit ei. Quia habent moysen ⁊ propħas.
audiant. illos. Non utiq homines aliquos dice¬
bat incorpore positos moysen ⁊ propħas: s hec
que ꝑ moysen sp̃u dictante dei conscͥpta sunt.
moysen nominauit. Dicat ergo aliquis cum ħ
ita scripta suit. si abraham me ad moysi dicta tͣns¬
mittit. ut legens ea possim locum illum euadere
tormentorum. quid me uiuabit ad effugiendã
gehennam. si legam quomodo filii ruben ⁊ fitii
gad. ⁊ dunidia trib manasse hereditatem capuns
a moyse transiordanem. quiaerant illis peccora
multa pre ceteris tribubꝰ. ce quia dicit ad eos moy¬
ses. iundete ne exacerbetis deum. sicut ⁊ illi decem
qui missi sunt cum iħu ⁊ caleph explorare t̾ram

Expanded text:
eniens videtur haec secundum dignigi. Sed et illud in loco commemorare aptissimum duco quod Abraham cum audisset illum divitem positum in tormentis rogare se ut dimitteretur, et veniens moneret fratres suos pie vivere ne in locum illum descenderent tormentorum, respondit ei: Quia habent Moysen et prophetas, audiant illos . Non utique homines aliquos dicebat in corpore positos Moysen et prophetas, sed haec quae per Moysen Spiritu Dei dictante conscripta sunt, Moysen ea nominavit. Dicat aliquis: Cum haec ita scripta sunt, si Abraham me ad Moysi dicta transmittit, ut legens ea possim locum evadere illum tormentorum, quid me juvabit ad effugiendam gehennam si legam quomodo filii Ruben, et filii Gad, et dimidia tribus Manasse, haereditatem capiunt a Moyse trans Jordanem, quia erant illis pecora multa prae caeteris tribubus? et quia dicit ad eos Moyses: Videte ne exacerbetis Deum, sicut et illi decem qui missi sunt cum Jesu et Caleb explorare terram
Abbreviated transcription (Latin):
um tueantur infidus uerbo doctrine eos. exem¬
ploq uite. ⁊ commonionis sedulitate muni¬
entes. si tamen nondesit eis fides. Siue enim
bellatores siue imbelles: impossibile ẽ. salua¬
ri sine fide. Inter ipsos tamen bellatores eos
dum taxat qui militant deo. considera alios
ita eẽ. paratos ⁊ expeditos. ut nullis se impli¬
possint ei cui se ꝓbauerunt: s iin lege dñi me¬
ditari die ac nocte. Isti ergo qui hunismodi
sunt: sumia bellatorum appellantur. Deniq¬

Expanded text:
um tueantur insidiis, verbo doctrinae eos exemum tueantur insidiis, verbo doctrinae eos exemploque vitae et commonitionum sedulitate munientes, si tamen non desit eis fides; sive enim bellatores, sive imbelles, impossibile est salvari sine fide; inter ipsos tamen bellatores esse duntaxat qui militant Deo. Considera alios ita esse expeditos, ut nullis se implipossint ei qui se probavit, sed in lege Dei meditari die ac nocte. Isti ergo qui hujuscemodi sunt, summa bellatorum appellantur. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ multa diuersitas in eo ordine qui bellatores
appellantur : s ce inter ipsos inbelles ẽ. nichil¬
quidam enim ita inbelles sunt. ut nunquã
possint fieri bellatores. ut ẽ. senilis etas. ⁊ om¬
nis femineus secus. s ce conditio seruił. Pueri¬
lis uero etas ita imbellis ẽ: ut spem gerat ali¬
quando fieri bellatrix. scilicet cum occurrerit
in uirum ꝑfectum ut inmensuram etatis ple¬
initudinis. tunc non solum bellatores ex pue¬
ris fieri. s ⁊ in summa bellatorum uenire
se sꝑant. ⁊ eẽ. electi. iͥ duodecim imlib nume¬
rari uł etiam his preferri. ⁊ eẽ. principes ele¬
ctorum. Considera nunc presentis seculi sta¬
tum. ⁊ uide omnna bellis repleta. omnemq
humanam uitam minfibilib preliis ⁊ impu¬
gnationib demonum ꝑurgeri. In populo
uero dei eẽ. quosdam ita robustos fide. arma¬
tosq uirtutib. qui aduersum huiusmodi
hostes cotidie bella conficiant. ⁊ semꝑ in pro¬
tis conditionem pugnare ñ possunt: ab hosti¬

Expanded text:
 multa in eo ordine, qui bellatores appellantur. Sed et inter ipsos imbelles est nihilQuidam enim ita imbelles sunt ut nunquam possint fieri bellatores, id est, senilis aetas, et omnis femineus sexus, et conditio servilis. Puerilis vero aetas ita imbellis est, ut spem gerat aliquando fieri bellatrix. Scilicet cum occurrerit in virum perfectum, in mensuram aetatis, tunc non solum bellatores ex pueris fieri, sed et in summam bellatorum venire se sperant et esse electi, et in duodecim millibus numerari, vel etiam his praeferri et esse principes electorum. Considera nunc praesentis saeculi statum, et vide omnia bellis repleta, omnemque humanam vitam invisibilibus praeliis et impugnationibus daemonum perurgeri; in populo vero Dei esse quosdam ita robustos, fide armatos et virtutibus, ut adversum hujusmodi homines quotidie bella conficiant, et semper in prol per servitutis conditionem pugnare non possunt, ab hosti
Abbreviated transcription (Latin):
idoneus testis. qui in epła ad hebreos ubi descͥ¬
bit omnes ilos patres:⁊ patriarchas. ac ꝓphas.
qui ꝑ fidem placuerunt deo: post enumeratio¬
nem cunctorum. multuna conclusione. sic dic̃
de eis. Et hiiomines testimonio fidei accepto:
non ꝑceꝑunt reꝓmissiones. deo ꝓ nob melus
aliquid ꝓuidente. Utine sine nob consũma¬
rentur. quasi si dicerent iste nouem semis tͥb.

Expanded text:
idoneus testis, qui in Epistola ad Hebraeos, ubi descridoneus testis, qui in Epistola ad Hebraeos, ubi describit illos omnes Patres et patriarchas ac prophetas qui per fidem placuerunt Deo, post enumerationem cunctorum, in ultima conclusione sic dicit de eis: Et hi omnes, testimonio fidei accepto, non perceperunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid providente, uti ne sine nobis consummarentur. Quasi s
Abbreviated transcription (Latin):
nos donec infrutuosi sumus. ⁊ nullum ui¬
sticie fructum. nullum pudicicie. nullum
pietatis afferimus: aridi sumiis. Si autem
nos met ipsosceꝑimus excolere.⁊ aduirtutũ
fruges. desides ammos suscitare : terra effi¬
citur exarida que uerbi dei suscepta semina: leta
fruge multiplicet. Est ergo quedam etiam in
regno dei terra que mansuetis repromiititur:
ce terra que uuentium nominatur. ⁊ t̾ra inex¬
celsis posita. de qua ad iustum dicit propħa. ex¬
altabit te ut heredites terram. Istuis ergo t̾re¬
hereditatem: postea quam de mundi huuis egyp¬
to ecierit deo credens anima consequet᷑. Et atibi
quidem hii qui sub lege uixerunt: alibi autẽ
qui ꝑ iħu xp̃i fidem ⁊ gr̃am dispensati sunt. Ue¬
runtam qui ubi uidentur primi. &e ꝑ moysen
dispensati. non prius consequent᷑ hereditatem
sibi decretam. nisi ce ipsi transeant cum his qͦs
ditatem quam moyse duce meruerunt. Sed
hec nisi ex scripturis diuinis approbentur: fa¬
bule uidebunt᷑. Paulus gͦ horum ꝓducatꝰ

Expanded text:
nos donec infructuosi sumus, et nullum pudicitiae fructum, nullum justitiae, nullum pietatis afferimus, aridi sumus. Si autem nosmetipsos coeperimus excolere, et ad virtutum frugem desides animos suscitare, terra efficimur ex arida, quae verbi Dei suscepta semina laeta fruge multiplicet. Est ergo quaedam in regno Dei terra, quae mansuetis promittitur, et terra quae viventium nominatur, et terra in excelsis posita, de qua ad justum Propheta dicit: Exaltavi te ut haeredites terram. Istius ergo haereditatem terrae, posteaquam de mundi hujus Aegypto exierit, Deo credens anima consequetur. Et alibi quidem hi qui sub lege vixerunt, alibi autem qui per Jesu Christi fidem et gratiam dispensati sunt. Verumtamen hi qui videntur primi et per Moysen dispensati, non prius consequuntur haereditatem sibi decretam, nisi et ipsi transeant cum his quosditatem quam Moyse duce meruerunt. Sed haec nisi ex Scripturis divinis approbantur, fabulae videbuntur. Paulus ergo horum producatur
Abbreviated transcription (Latin):
tit. isti sunt qui auri plurimum pugnando
cepunt. ⁊ omne aurum. atq ornamentum si¬
ue capitis fiue brachiorum. siue etiam digito¬
rum. idest quicquid mintellectibꝰ. quicquid ĩ
oꝑib habent deo offerunt. Sciunt enim qr
munera eius data eius sunt: ⁊idee ñ dissen¬
tit in eis nec unus. Nec enim possunt mun̾a
offerre deo: positi in dissensione. Istos puto
eẽ. scłm euangłium. qui preceptum ulud di¬
ligent̾ obseruant quod mandat dñs ⁊ salua¬
tor. Siautem offeras muus tuum ad altare.
⁊ rememoratus fueris. quia fr̃ tiuis habet ali

Expanded text:
tur. Isti sunt qui auri plurimum pugnando ceperunt, et omne aurum atque ornamentum, sive capitis, sive brachiorum, sive digitorum, id est, quidquid intellectus, quidquid in operibus habent, Deo offerunt. Sciunt enim quia munere ejus data sunt, et ideo non dissentit in eis nec unus. Nec enim possent munera offerre Deo positi in dissensione. Istos puto esse secundum Evangelium, qui praeceptum illud diligenter observant, quod mandat Dominus et Salvator: Si offers munus tuum ad altare, et rememoratus fueris quia frater tuus habet a
Abbreviated transcription (Latin):
s sicut traditio maiorum tenet. sp̃s sanctꝰ hec
narrat. Unde enim poterat moyses. uł que
ab origine mundi gesta sunt. uł que in fine
eius erant gerenda narrare. nisi ꝑ inspiratio¬
nem sp̃s dei : Unde potuiss propħare de xp̃o.
nisi loquente sp̃u sancto: Sic enim ⁊ ipse xp̃c ei
testimonium reddit & dicit. Si crederetis moyfr:
crederetis utiq ⁊ michi. De me enim ille scripsit.
Siautem illuis litteris non creditis. quomͦ meis

Expanded text:
 Sicut traditio majorum tenet, Spiritus sanctus narrat haec. Unde enim poterat Moyses vel quae ad originem mundi gesta sunt, vel quae in finem ejus erant gerenda, narrare, nisi per inspirationem Spiritus Dei? Unde potuisse prophetare de Christo, nisi loquente in eo Spiritu sancto? Sic enim et ipse Christus et testimonium reddit et dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille dixit. Si autem illius litteris no
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptum ẽ. ⁊ accesserunt ad moysen om̃s
qui constituti erant principes ꝑ trib in exercitũ.
tribum ⁊ centuriones etiam accesserunt admoy¬
sen. Nos pueri tui collegimus suminam uiroꝵ
bellatorum nr̃orum. ⁊ non dissessit ex nob̃ qͥs¬
quam. ⁊ obtulimus muus domino. Unusqͥsq
uir. quodcumq inuenit uas aureum. torquẽ.

Expanded text:
o sic habet: Accesserunt ad Moysen omnes qui constituti erant principes per tribus in exercitu, tribuni et centuriones, et dixerunt ad Moysen: Nos pueri collegimus summam virorum bellatorum nostrorum, et non dissensit ex nobis quisquam. Et obtulimus munus Domino, unusquisque vir quodcunque invenit, vas aureum, torquem
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut moriatur unus ꝓpopło. s quid diceret nes¬
odor de morte inmortẽ. Ita⁊ ꝓpħicꝰ sermo: suauis
odor. ẽ. credentib. Dubiis uͦ ⁊ increduł. his qͥ se cõ
fitent᷑. eẽ. popłm pharaonis: odor execrabił efficit᷑.
s ⁊ ipse moyses dicit ad dñm. Quia ex quo locutus
sum cum pharaone: afflixit popłm tuũ. Certũ. ẽ.¬
eñi quia anteqͣm sermo di audiat᷑ anteqͣm p̃dica¬
num belli tuba p̃dicationis ostñderit. ibi insequit᷑¬
afflictio. ibi omĩs tribulationũ pugna consurgit. Ex
quo gͦ cepit loqui moyses ⁊ aaron ad pharaonẽ: af¬
fligitur popłs dĩ. Ex quo in animam tuã sermo d̃i
ꝑlatus. ẽ. necessario certam̃ intrate. ẽ. uͥtutes adu̾¬
sum uitia suscitant᷑. Prius uͦ qͣm ueniret sermo
qui argueret: uitia int᷑ te inpace dirabant. S
ubi sermo dei facere ceꝑit unius cuiisq diserim̃¬
tunc ꝑturbatio magna consurgit. ⁊ sine fine re
nascit᷑ bellum. Cum in iustitia enim qnͣdo pͭe

Expanded text:
unus moriatur pro populo ; quid diceret nesicus sermo suavis odor est credentibus; dubiis vero et incredulis, et qui fatentur se populum Pharaonis, odor exsecrabilis efficitur. Ipse quoque Moses dicit Domino: Ex quo locutus sum cum Pharaone, afflixisti populum tuum; quia antequam sermo Dei audiatur, non est trinum belli tuba praedicationis ostenderit, tribulationum pugna consurgit. Ex quo ergo loqui coepit Moses et Aaron ad Pharaonem, affligitur populus Dei. Ex quo in animam tuam sermo Dei perlatus est, necessario certamen intra te virtutibus contra vitia suscitatur. Prius vero quam veniret sermo qui argueret, vitia intra te in pace durabant, sed ubi sermo Domini facere ceperit uniuscuiusque discrimtunc perturbatio magna consurgit, et sine federe nascitur bellum. Iniustitia enim quando potest
Abbreviated transcription (Latin):
nob incedenda. ẽ: ut exeuntes de egipto ꝑue¬
nre possimus ad locum in quo immolarẽ de¬
sumina ueritas &e uita. hec uia triduo nobis
inceclenda. ẽ. Q enim confessus fuerit more
suo dñm iħm: &ẽ crediderit in corde suo quia
Ds ilum suscitauit amortuis t̾cia die: salu

Expanded text:
nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto, pervenire possimus ad locum, in quo immolare desum via, veritas, et vita . Quae via triduo nobis incedenda est. Qui enim confessus fuerit in ore suo Dominum Jesum, et crediderit in corde suo quod Deus illum suscitavit a mortuis tertia die, salvus
Abbreviated transcription (Latin):
uirilit̾ agite. Si enim fortit steterimꝰ. conseqͥt᷑¬
⁊ illud quod apłs orat paulus ꝓdiscipłis suis
dicens. Quia ds conteret sathanam subpe¬
dibus ur̃is uelocit̾. Quanto enim nos cõstant̾
⁊ fortiter steterimus: tantomagis infirmꝰ ⁊ in¬
ualidus erit pharao. Si autem nos uł infirmi
ceꝑimus. eẽ. uł dubii: ille adu̾sum nos ualidior
⁊ constantior fiet. Et uere illud implet᷑ in nob̾e¬
inquo moyses dedit figuram. Cum em̃ ipse e¬
lenaret manus uincebat᷑ amalech. Si uͦ uelut
lassas eas deiceret.⁊ brachia infirma depone
tatione: ut dñi meream᷑ auxiliũ. hoc idem nã¬
q ⁊ iacob apłs cohortatur dicens. Resistite aũ¬
⁊ abulo: ⁊ fugiet auob̾. Agamus gͦ omni fide.
ut non soium fugiat a nobis. s ⁊ conterat᷑ sa¬
thanas subpedib nr̃is: sic̃ ⁊ pharao dim̾sus. ẽ.
inmare ⁊in ꝓfundum abyssi extinctus. Nos
autem si recedamus de egipto uitioꝵ. fluctus
scl̃i tanqm iter solidum euademꝰ. ꝑiħm xp̃m do¬

Expanded text:
r petram. Si enim fortiter steterimus, consequenter illud quod orat Paulus pro discipulis, dicens: «Deus conteret Satan sub pedibus vestris» velociter, quanto enim nos constanter et fortiter steterimus, tanto infirmior et invalidior erit diabolus. Si autem nos vel infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. Cum enim ipse elevaret manus, vincebatur Amalech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponertatione, ut Domini mereamur auxilium. Hoc namque Iacobus apostolus hortatur nos dicens: «Resistite diabolo et fugiet a vobis». Agamus ergo omni fide et non solum fugiet a nobis, sed et conteretur Sathanas sub pedibus nostris sicut Pharao dimersus est in mare et in profundo abissi extinctus est. Nos autem, si recedamus de Ægypto vitiorum fluctus seculi tamquam iter solidum evademus, per
Abbreviated transcription (Latin):
moyses quem habemꝰ nobiscum: habemꝰ enĩ
de egipto. Si audias eam: uult te longe facẽ
apharaone. eruere te cupit de oꝑe lati. ⁊ pale¬
ligas non uult te in carnis ⁊ tenebrarũ actib
ꝑmanere s exire adheremum. uemre ad loc̃¬

Expanded text:
Moses, quem habemus nobiscum habemus enimde Aegypto, si audias eam; vult te longe facere a Pharaone, eruere de opere luti et paleligas; non vult te in carnis et tenebrarum actibus permanere, sed exire ad eremum, ad loc
Abbreviated transcription (Latin):
aet uehementius ꝑurgeri ut dimittat popłm
di: sccło loco hoc cupit impetrare ne longuisa¬
beant. ne totum tridium ꝓficiscant᷑ ⁊ dicit. Nõ
longe ab eatis. Non uult longe a se fieri popłm
ai. Uuuit enim si non facto uł insermone pec¬
care. Si non insermone. uł in cogitatione de¬
linquere. Non uult ut totum a se triduum
ꝓficiscantur. Nult in nobis uł unum diem
suum habere. In alus duos maliis totumt᷑

Expanded text:
se vehementius urgeri ut dimittat populum Dei, secundo loco cupit impetrare ut non longius abeant, ne totum triduum proficiscantur, dicens: Ne longe abeatis. Non vult longe a se fieri populum Dei. Vult enim, si non in facto, vel in sermone peccent; si non in sermone, vel in cogitatione. Non vult ut totum triduum a se proficiscantur. Vult in nobis vel unum diem, videlicet, in aliis duos, in aliis totum
Abbreviated transcription (Latin):
iter tridui de egipto ꝓficiscim̃. si ita nos ab
gipto. si rationabilem. naturalem. moralẽ
sapientiam de reb mundialib auferentes.
ad statita diuma conuertimus. Iridui iter
de egipto ꝓfłciscimur: si puirificantes m
nobis dicta facta uł cogitata. tria sunt eñ
hec ꝑque peccare homines possunt. efficiam᷑ mũ¬

Expanded text:
Iter tridui de Aegypto proficiscimur, si ita nos ab pto, si rationabilem, moralem, naturalem sapientiam, de rebus mundialibus auferentes, ad instituta divina convertimus. Tridui iter de Aegypto proficiscimur, si purificantes in nobis dicta, facta vel cogitata tria sunt enim per quae homines peccare possunt, efficiamur mun
Abbreviated transcription (Latin):
Et tugͦ nisi ascenderis ad montẽ di.⁊ ibi occur¬
reris moysi. id÷ nͥ excelsum legis ascenderis¬
sensum. nisi ad sp̃ualis intelligentie cacum̃
montem dei. nec os tuũ aperuit deus. neq ĩ¬
strux̃ te que te oporteat loqui. Nisi gͦ aaron¬

Expanded text:
Tu quoque, nisi ascenderis montem Dei, et ibi occurreris Mosi, id est nisi excelsum legis ascensum ascenderis, nisi spiritalis intelligentiae cacumen tem Dei; non os tuum aperuit Deus, neque instruxit quae te oporteat loqui; nisi Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
egipto. ⁊ erudiretur
om̃i sapientia egip¬
tiorum: non erat gra¬
cili uoce. nec taidus
lingͣ. nec ꝑ fitetur se¬
eẽ in eloquentẽ. Erat
enim qnͣtum ad egiptios: &e sonore uocis ⁊ eloqñ¬
tie incomꝑabilis. U̾bi autem cepit audire uocẽ¬

Expanded text:
Aegypto, et erudiretur omni sapientia Aegyptiorum, non erat gracili voce, nec tardus lingua, nec profitebatur se ineloquentem. Erat enim, quantum ad Aegyptios, sonorae vocis et eloquentiae incomparabilis. Ubi autem Dei vocem audivi
Abbreviated transcription (Latin):
mes ⁊ amici sunt. Uidete quomͦ seducunt᷑ ho¬
mines: & ꝑuertuntur. Quales: Adolescentes.
ne laborent. ne militent. ne agant aliquid ꝙ¬
eis ꝓ sit. relictis rebus necessariis ⁊ utilib in ep¬
tias secunt᷑ ⁊ otium. Qͥd. ẽ. seriuire dõ: laborare
nolunt. ⁊ mertis otii occasiones requirunt. hȩc
erant tunc uba pharaonis. hec ⁊ nunc amiei

Expanded text:
s dicentes: Videte quomodo seducuntur homines, et pervertuntur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et otium. Quid est servire Deo? Laborare nolunt et otii occasiones quaerunt: haec erant tunc verba Pharaonis, haec et nunc amici
Abbreviated transcription (Latin):
mundus iste caꝑe potest: ubiut dicimus necessi¬
tas corꝑis nunc cibum. nunc potum. nunc som¬
pnum suggerit. nunc etiam quantumcumq ne¬
cessario uite presentis sollicitudinem mouet. qͤ
omina int̾rumpunt sine dubio continuationem
festiuitatis dei. Cum autem uenerit illud quod
dictum ẽ. de his qui restituent᷑ in scã. si tamen.⁊
nos ex his eẽ. mereamur qui restituendi sunt. qͥ
s erunt ꝑuigiles ficut angłorum uita ꝑugel
dicitur. cum in illum ordinem restitin merebim¬
tur: tunc erit uera ⁊ incorrupta festinitas. Cuiꝰ
festiuitatis princeps ⁊ sponsus ⁊ dominꝰerit ipse

Expanded text:
capere mundus iste potest, ubi, ut diximus, necessicapere mundus iste potest, ubi, ut diximus, necessitas corporis, nunc cibum, nunc potum, nunc somnum suggerit; nunc etiam quantamcunque necessario vitae praesentis sollicitudinem movet. Quae omnia interrumpunt sine dufestivitatis Dei. Cum autem venerit illud, quod dictum est, de his qui restituentur in sancta, si tamen et nos et ex his esse mereamur qui restituendi sunt, quised erunt pervigiles sicut angelorum vita pervigil dicitur, cum in illum ordinem restitui merebuntur, tunc erit vera et incorrupta festivitas: cujus festivitatis princeps et sponsus et Dominus erit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊ ex parte propħamus: ita consequens est.
ut ex parte diem festum geramus. Ut autem
scias hec ita eẽ: redeamiis ad ipsiꝰ pauli sermo¬
nem quem de dieb festis ⁊ neomenus posuit.
⁊ uide quomͦ obseruant̾ dixit. nemo ergo nos
uidicet in cibo. aut in potu. aut in parte diei
festi: ex parte enim ⁊ non ex integro diem festũ
in hoc mundo positi celebramus. Interpellam᷑¬
enim etiã si nolumus ab onere carnis. pulsam᷑
a concupiscentiis eus. curisq &e sollicitudinibꝰ
terebramur. Corpꝰ enim corruptibile ut ait ille¬
sapientissimus aggrauat animam: ⁊ depͥmit
sensum muita cogitantem Ex parte enim in
hoc mundo sci agitnt diem festum. cum ex par¬
te sciunt & ex parte propħant. Cum autem ue¬
nerint que ꝑfecta sunt: destruent᷑ ista que ex
parte sunt. Sicut enim ꝑfecte scientie cedit is¬
ex parte est: ita ⁊ ꝑfecte festiuitati cedit ista que
ex parte ẽ. festuutas. Neq enim qđ ꝑfectum est

Expanded text:
mus, et ex parte prophetamus , ita consequens est, mus, et ex parte prophetamus , ita consequens est, ut ex parte diem festum geramus. Ut autem scias haec ita esse, redeamus ad ipsius Pauli sermonem, qui de diebus festis et de neomeniis posuit. Et vide quomodo observantem dixit: Nemo ergo, ait, judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi. Ex parte enim, et non ex integro, diem festum in hoc mundo celebramus. Interpellamur etiam si nolumus ab onere carnis, pulsamur a concupiscentiis ejus, curisque et sollicitudinibus terebramur. Corpus enim corruptibile, ut ait sapientissimus, aggravat animam, et deprimit sensum multa cogitantem . Ex parte enim in hoc mundo sancti agunt diem festum, quia ex parte sciunt, et ex parte prophetant. Cum autem venerint quae perfecta sunt, destruentur ista quae ex parte sunt. Sicut enim perfectae scientiae cedit isex parte est, ita et perfectae festivitati cedit ista quae ex parte est festivitas. Neque enim quod perfectum est
Abbreviated transcription (Latin):
lisꝑ hec que habentur in facie. Describe uero tͥ
quomͦ celum ⁊ terra transeat.⁊ transit hic omnis
habitus mundi: celum uͦ nouum. &e noua terra
fundet᷑. Amoue de conspectib tuis etiam solis
huius lucem. ⁊ da illi mundo qui uenturꝰ est
solis hunis septuplum lumen. mnimo potiꝰ scłm
scripture auctoritatem ipsum eida dñm lucem.
pone astantes angłos głe. pone uirtutes. pote¬
states. sedes. dñationes. atq omne nomen claris¬
simarum celestiumq uirtutum ñ solum quod
in presenti scło nominat᷑. s quod etiam in futu¬
ro: int̾ hos omnes considerate. ce conice. quomͦ
agi possĩt dies festi dm̃. que ibi festiuitas. que
gaudia. que celestium magnitudo. Nam de
his que supra diximus sp̃ualib festiuitatibꝰ etiã
simagne sint. ⁊ uere precipue cum sp̃ualit̾ cer¬
nuntur: inanima tamen ex parte sunt nonex
utegro. Sicut enim dicit apłs. quia ex parte sci¬

Expanded text:
lisper haec quae habentur in facie. Describe vero tibi lisper haec quae habentur in facie. Describe vero tibi quomodo coelum et terra transeat, et transit omnis hic habitus mundi. Coelum vero novum et nova terra fundetur. Amove de conspectibus tuis etiam solis hujus lucem, et da illi mundo, qui venturus est, solis hujus septuplum lumen: imo potius secundum Scripturae auctoritatem ipsum ei da Dominum. Lucem pone, astantes angelos gloriae. Pone virtutes, potestates, sedes, dominationes, atque omne nomen clarissimarum coelestiumque virtutum, non solum, quod in praesenti saeculo nominatur, sed quod etiam in futuro. Inter hos omnes considera, et conjice quomodo agi possint dies festi Domini, quae ibi festivitates, quae gaudia, quae laetitiae magnitudo. Nam de his quae supra diximus spiritalibus festivitatibus, etiam si magnae sunt et verae, praecipue cum spiritaliter geruntur in anima, tamen ex parte sunt, non ex integro. Sicut enim dixit Apostolus, quia ex parte sci
Abbreviated transcription (Latin):
rantem que terrena sunt. nec umbram uite
huius quasi possessionem propͥam.⁊ ꝑpeturã
deputantem: s uelut intransitum positum.
⁊ ad ueram illam patriam unde egressus es pa¬
radisi festinantem ac dicentẽ. Incola ego sum
ac ꝑegrinus: sicut omnes patres mei. Intab̾na¬
culis enim habitauerunt ⁊ patres. ⁊ abraham
in casulis. ulest in tabernaculis habitauit. cũ
ẏsaac ⁊ iacob coheredib ꝓmissionis eiusdem.
Cum ergo incola fueris ce ꝑegrinus in t̾ris.⁊ ñ
est mens tua fixa oe radicata indesid̾iis t̾renoꝵ.
s paratus es ut transeas. ⁊ paratus extendere te
semꝑ ad anteriora. usq quo ꝑuenias ad terrã
fluentem lac ⁊ mel. ⁊ hereditatem capias futu¬
rorum: si te inquam positum in his uideat
deus. letatur inte: ⁊ diem festum agit suꝑ te.
hec quidem in presenti. In futuro uͦ siuis consi¬
derare quomodo agant᷑ dies festi: erige paulu-¬
lum si potess sensus tuos a terra. ⁊ obluuscere pau¬

Expanded text:
rantem quae terrena sunt, nec umbram vitae rantem quae terrena sunt, nec umbram vitae hujus quasi possessionem propriam et perpetuam deputantem, sed velut in transitu positum, et ad veram illam patriam unde egressus est, paradisi, festinantem ac dicentem: « Incola ego sum et peregrinus sicut omnes patres mei . » In tabernaculis enim habitaverunt et patres, et Abraham in casulis, id est, in tabernaculis habitavit cum Isaac et Jacob cohaeredibus remissionis ejusdem. Cum ergo incola fueris et peregrinus in terris, et non est mens tua fixa et radicata in desideriis terrenorum, sed paratus es, ut cito transeas, et paratus es extendere te semper ad anteriora, usquequo pervenias ad terram fluentem lac et mel , et haereditatem capias futurorum: si te, inquam, positum in his videat Deus, laetatur in te, et diem festum aget super te. Haec quidem in praesenti. In futuro vero, si vis considerare quomodo dies festi agantur, erige paululum si potes sensus tuos a terra, et obliviscere pau
Abbreviated transcription (Latin):
tionis panem manducau̾it: paschacum ama¬
ritudine. Manducabis enim inquit arima cũ
amaritudine siue pigredine. Uides ergo qua¬
les sunt festuutates dei : Non recipiunt dul¬
cedinem corꝑalem. nichil remissum. nicħ uolup¬
tuosum. aut luxuriosum uolunt. s afflictionẽ
anue ce amaritudinẽ humilitatemq depos¬
cunt: quia qui se humiliat ipse exaltabit᷑ apud
deum. hoc ergo deposcit ⁊ ꝓpitiationis dies.
Cum enim afflicta fuerit anima ⁊ humiliata
in conspectudñi: cunc ei repropitiabit᷑ ds. ce
tunc ad eam uenit ille quem ꝓposiit ds ꝓpi¬
tiatorem ꝑ fidẽ in sanguine suo. xp̃c ih̾c dñs
⁊ redemptor eiꝰ. Iam uero ultimus dies festus
dei qui sit. quod d̾s letatur in homine iideamꝰ.
Scenofegia inquit. Letatur gͦ suꝑte cum te in¬
derit in hoc mundo intabernaculis habitantẽ:
cum te uiderit non habere fixum.⁊ fundatum
animum. ac ꝓpositum suꝑ terras. nec deside¬

Expanded text:
tionis panem manducaverit, et manducaverit pascha cum amationis panem manducaverit, et manducaverit pascha cum amaritudine. « Manducabitis enim, inquit, azyma cum amaritudine. » Vides ergo quales sunt festivitates Dei. Non recipiunt dulcedinem corporalem; nihil remissum, nihil voluptuosum, aut luxuriosum volunt, sed afflictionem animae, et amaritudinem, humilitatemque deposcunt: quia « qui se humiliat, ipse exaltabitur » apud Deum. Hoc ergo deposcit et propitiationis dies. Cum enim afflicta fuerit anima et humiliata in conspectu Domini, tunc ei propitietur Deus: et tunc ad eam venit ille, quem proposuit Deus propitiatorium per fidem in sanguine suo Chris Redemptor ejus . Jam vero ultimus dies festus Dei, qui sit, quo Deus laetatur in homine, videam. Scenophegia, inquit. Laetatur ergo super te, cum viderit in hoc mundo in tabernaculis habitantem, cum te viderit non habere fixum et fundatum animum ac propositum super terras, nec deside
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonant tuba. mandare memorie.⁊ intra thes¬
aurum cordis sui recondere: Qui ergo hec fa¬
cit.⁊ in lege dei meditatir die ac nocte: iste fe¬
ti sunt propħe. ⁊ psallens dicere canite ĩnitiom̃¬
sis tuba. indie insignis sollempnitatis eiꝰ. ⁊ qui
scit in psalmis iubilare ei: digne deo agit sollẽp¬
nitatem tubarum. Est ad huc ⁊ alia festiuitas. cũ
affligunt animas suas: ⁊ humiliant se deo. festa
celebrantes. O mira festuitas. dies festus uocatur
afflictio anime. hic enim inquit dies ẽ. propitia¬
tionis. decima die mensis septimi. Uide ergo si
iuis diem festum agere. siuis ut letetur ds suꝑ
te: afflige animam tuam ⁊ humilia eam. Non
ei ꝑmittas explere desideria sua. nec concedas
ei lascuuis euagare: s in quantum fieri pot̃
afflige ⁊ humilia eam. Deniq ⁊ pasche festiui¬
tas ⁊ atimorum: panem afflictionis habere dr.
Nec potest quis agere diem festum. nisi afflic¬

Expanded text:
personant tuba, mandare memoriae, et intra thespersonant tuba, mandare memoriae, et intra thesaurum cordis sui recondere? Qui ergo haec facit et in lege Domini meditatur die ac nocte , iste feti sunt prophetae, et psallens dicere: « Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis ejus , et qui scit in Psalmis jubilare, digne Deo agit solemnitatem tubaaffligunt animas suas, et humiliant se Deo, festa celafflictio animae. « Hic enim, inquit, dies est propitiationis, decima die mensis septimi. » Vides ergo, si vis diem festum agere, si vis ut laetetur Deus super te, afflige animam tuam et humilia eam. Non ei permittas explere desideria sua, nec concedas ei lascivius evagari, sed in quantum fieri potest, afflige et humilia eam. Denique et Paschae festivitas et azymorum panem afflictionis habere dicitur. Nec potest quis agere diem festum, nisi afflic
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram bonam que reddat ei fructum aut tricesi¬
mum. aut sexagesimum. aut centesimũ. Iste
gͦ ẽ. qui in sp̃u seminat. ⁊ colligit fructus sp̃s.
frudus autem sp̃s: primus omnium ẽ. gaudiũ.
Et merito diem festum nouorum fructuum a
git: qui gaudium metit. Precipue simul metat
⁊ pacem.⁊ pacientiam. &e bonitatẽ &e manstietudi¬
nem aliosq horum fimiles fructus si colligat dig¬
nissime: nouorum fructinim festiuitatem dño
agit. Tunc deinde seqr̃. festiuitas septimanarũ.
Sicut enim inter dies septimus quiq dies obser¬
uatur sabb̃m. idest festiuitas: ita ⁊ int̾ menses
septimus quisq mensis salb̃m ẽ mensium. Agit᷑
ergo in eo festiuitas que dicitꝰ sabb̃a sabborum:
⁊ fit indie prima mensis memoria tubarum.
S quis est qui festiuitatem agat memorie tuba¬
rum. nisi qui potest scripturas propħicas ⁊ euã¬
gelicas. atq apłicas. que ueluti celesti quadam

Expanded text:
terram bonam, quae reddat ei fructum trigesiterram bonam, quae reddat ei fructum trigesimum, aut sexagesimum, aut centesimum. Iste ergo est qui in spiritu seminat, et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primum omnium est gaudium. Et merito diem festum novorum git, qui gaudium metit; praecipue qui simul metat et pacem et patientiam, et bonitatem et mansuetudinem, aliosque horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festivitatem Domino aget. Tunc deinde sequitur festivitas Septimanorum. Sicut enim inter dies, septimus quique dies observatur sabbatum, et est festivitas, ita ut inter menses septimus quique mensis sabbatum sit mensium. Agitur ergo in eo festivitas, quae dicitur Sabbata sabbatorum, et fit in die prima mensis memoria tubarum. Sed quis est qui festivitatem gerat memoriae tubarum, nisi qui potest scripturas propheticas et evangelicas atque apostolicas, quae velut coelesti quadam
Abbreviated transcription (Latin):
intra se licet paruum malitie reposuerit fer¬
mentum. cotidie in semet ipso nequior efficitur
ac deterior. ⁊ ideo si iuis agere arimorum festiui¬
tatem cum deo. ne parium quidem malitie
fermentum intrate residere patiaris. Post hãc
sequitur sexta festiuitas que dicitur nouorum.
idest cum pͥmitie de nouis fructib offeruntur.
ubi enim seminatꝰ fuerit ager. ⁊ diligent̃ ex¬
cultus atq ad maturitatem ꝑuenerit segetis:
tunc infructuum ꝑfectione festiuitas domini
gerit᷑. Si gͦ ⁊ tuius nouorum diem festum ag̾̃e
cum deo: uides quomͦ semines. aut ubisemiẽs.
ut possis tales enetere fructus. ec quibꝰ letari fa¬
cias deum. ⁊ agere diem festum quod alit̾ imple-¬
re non poteris: nisi audias apłm dicentẽ. Qui
seminat in fp̃u: de spũ mecet uitam eternam.
Si fic semines ⁊ sic metas: uere diem festum agis
rem hominem renouat de die indiem: iste sibi
innouat noualia. ⁊ non seminat suꝑ spinas. s suꝑ

Expanded text:
intra se licet parum malitiae reposuerit ferintra se licet parum malitiae reposuerit fermentum, quotidie semetipso nequior efficitur ac deterior. Et ideo si vis agere azymorum festivitfermentum intra te residere patiaris. Post hanc sequitur sexta festivitas, quae dicitur Novorum, id est, primitiae de novis offeruntur. Ubi enim seminatus fuerit ager, diligenter excultus, atque ad maturitatem pervenerit seges, tunc in fructuum perfectione festivitas Domini geritur. Si ergo et tu vis novorum diem festum agere cum Domino, vide quomodo semines, aut ubi semines, ut possis tales metere fructus, ex quibus laetari facias Deum, et agere diem festum. Quod aliter implere non poteris, nisi audias Apostolum dicentem: « Qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . » Si sic semines, et sic metas, vere diem festum agis rem hominem renovat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas; sed super
Abbreviated transcription (Latin):
de popło siqua forte parum aliquid ferm̃ti
huius ex farimila consꝑsi in domo sua habu¬
isse deprehenderet᷑. eamq curam magnoꝑ e
fuisse diuine maiestati. qua fermenti huius
causa intantum se dicat offendi ut animã qͣm
ipse ad imaginem ⁊ similitudinem fecit. suam
exterminari pro hoc iubeat ⁊ euerti. ñ michi ui¬
detur hec dirinis legib digna eẽ. intelligentia.
sure. sinequitie sp̃u infermentet᷑ anima. ⁊ in¬
tumescat ad flagitia. hec non uult eẽ. in ani-
ma ds̃. Et tale fermentum nisi abiecerimus
de domo anime nr̃e: merito ext̾minabimur.
S ne contempnas etiã si paruam uideris intͣ
te fermentari malitiam: quia modicum fer¬
mentum totam massã corrumpit. ⁊ideo neq
de paruo petcato negligas. qm̃ ex uno peccato
generatur ⁊ aluid. Sicut enim et iusticia gene¬
ratur iusticia.⁊ ex castitate castitas. si quis enim
castitatis cotidie castior efficitur: ita ⁊ qͥ semel

Expanded text:
de populo, si qua forte parum aliquid fermenti de populo, si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse deprehenduntur, eamque curam magnopere fuisse divinae majestati, qua fermenti hujus causa in tantum se dicat offendi, ut animam quam ipse ad imaginem et similitudinem suam fecit, exterminari pro hoc jubeat et everti. Non mihi videtur haec divinis legibus divina esse intelligentia, si irae, si nequitiae spiritu infirmetur anima, et intumescat ad flagitia. Haec non vult animam esse Deus, et tale fermentum si abjecerimus de domo animae nostrae, merito exterminabimur. Sed ne contemnas, etiam si parvam videris intra te fermentari malitiam, quia modicum fermentum totam massam corrumpit . Et ideo neque de parvo peccato negligas, quoniam ex uno peccato generatur et aliud. Sicut enim ex justitia generatur justitia, ex castitate castitas. Si quis enim itatis fermento, quotidie castior efficitur, ita et qui semel
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑfecta loquimur. fi robusta. si fortia: carnes
uob̾ uerbi dei apponimꝰ tomedendas. Ubi enĩ
misticus sermo. ubi doginaticus ⁊ trinitatis fi¬
de repletus profert᷑ ac solidus. ubi futuri amo¬
to uelamine littere. legis sp̃ualis sacramenta
panduntur: ubi spes anime auulsa de terris
iactatur incelos. ⁊ in illis collocatur que ocłs
non uidit. nec auris audiuit. nec incor homi¬
nis ascender̃. hec omnia carnes sunt uerbi dei.
Quib qui potest ꝑfecto intellectu uesci. ⁊ corde
purificato: ille uere festiuitatis pasche mimo¬
lat sacrificium. ⁊ diem festum agit cum dño.
⁊ cum angłis dei. post hec imino continuata
huit festiuitas seqr̃ azimorum quam merito ce¬
lebrabis. si ext̾mines omne fermentum mali¬
cie ⁊ nequitie ab anima tua. ⁊ arima sinceritatis
ueritatisq custodias. Neq enim putandum est
omnipotentẽ deum leges hominib ꝓ ferm̃¬
to scribere: ⁊ propt̾ea iubere ext̾minari animã

Expanded text:
perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim mysticus sermo, ubi dogmaticus et Trinitatis fide repletus profertamoto velamine litterae, legis spiritalis sacramenta panduntur, ubi spes animae avulsa de terris jactatur in coelos, et in illis collocatur, quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , haec omnia carnes sunt verba Dei. Qui potest perfecto intellectu vesci et corde purificato, ille verae festivitatis Paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo et cum angelis ejus. Post hanc imo continuata huic festivitas sequitur azymorum, quam merito celebrabis, si extermines omne fermentum malitiae et nequitiae ab anima tua, et azyma sinceritatis veritatisque custodias. Neque enim putandum est omnipotentem Deum, leges hominibus pro fermento scribere, et propterea jubere exterminari animam
Abbreviated transcription (Latin):
tota consenserit. nicħq omnino t̾renum cogitet.
nicħ mundanum requirit. nec hominib placẽ
studet. s totam se sapientie lumini. calori sancti
sp̃s mancipauerit. subtilis ⁊ sp̃uał effecta. quomͦ
cerni ab hominib aut humanis potest confpecti-¬
b apprehendi: aninalis namq homo intellig̾e
ce discernere non potest sp̃ualem: ⁊ ideo dignis¬
sume diem festum aget. ⁊ hostiam neomenie do¬
mino ut pote ꝑ ipsum innouata iugulabit.
Quarto in loco ponitur inter festimtates dei
pasche sollempnitas. in qua festiuitate agnꝰ
occiditur. S inde tuagnum uerũ. agnum dei.
agnum qui tollit peccata mundi: ⁊ dicito. quia
sensu comeilant carnes agni: nos autem come¬
damus carnem uerbidei. Ipse enim dicit. hisi
comederitis carnes meas: non habebitis uitã
in uob̾ ipsis. Hoc quod mͦ loquimur carnes ft̃
uerbi dei. si tamen quasi non infirmis holera.
aut quasi puris lactis alimoniam ꝓferamuis.

Expanded text:
tota concesserit, nihilque omnino terrenum cogitat, tota concesserit, nihilque omnino terrenum cogitat, nihil mundanum requirit, nec hominibus placere studet, sed totam se sapientiae lumini, totam calori sancti Spiritus mancipaverit, subtilis et spiritalis effecta, quomodo cerni ab hominibus aut humanis potest conspectibus apprehendi? Animalis namque homo intelligere et discernere non potest spiritalem. Et ideo dignissime diem festum aget et hostiam neomeniae Domino, utpote per ipsum innovata jugulabit. Quarto in loco ponitur inter festivitates Dei Paschae solemnitas, in qua festivitate agnus occiditur. Sed vide tu Agnum verum, Agnum Dei, Agnum qui tollit peccata mundi, et dicito quia «sensu comedant carnes agni, nos autem comedamus carnem verbi Dei. Ipse enim dixit: « Nisi comederitis carnes meas, non habebitis vitam in vobis ipsis . » Hoc quod modo loquimur carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si
Abbreviated transcription (Latin):
qui fidem dei susceꝑunt dicebat. Nemo ergo
uos udicet in cibo. aut potu. aut parte diei fe¬
sti. aut neomena. aut sabb̃o que sunt umbra
futurorum. Si ergo umbra futurorum ẽ. sabb̃m
de quo ꝓuirib supra explicauimꝰ. ⁊ neomenia
umbra futurorum ẽ: certum quia ⁊ cet̾e festiui¬
tates. similit̾ umbre sunt futurorum. S nunc
de neomenia uideamus. Diximus qđ neomenia
festiuitas appellatur. cum luna innouari ceꝑit:
ce soli ꝓrima fieri penitꝰq comuncta est Sol
iusticie xp̃c est. huic si luna. idest eccła sua que
lumine ipsuis repletur uincta fuerit. ⁊ penitus¬
neomenie agit. Tunc enim noua efficit᷑ cum ab
iecerit ueterem hominem. ⁊ induta fuerit nouũ
tionis sollempnitatẽ que est neomenie festuntaᷤᷤ
geret. Tunc deniq ẽ. quando neq uideri neq cõ¬
prehendi humanis aspectib potest. Anima enim
cum tota se sotiauerit dño. ⁊ splendorem lucis eiꝰ

Expanded text:
qui fidem Dei susceperant dicebat: Nemo ergo qui fidem Dei susceperant dicebat: Nemo ergo vos judicet, aut in cibo, aut in potu, aut parte diei festi, aut neomenia, aut sabbato: quae sunt umbra futurorum . Si ergo umbra futurorum est sabbatum, de quo pro viribus supra explicavimus, et neomenia umbra futurorum est, certum est quia et caeterae festivitates similiter umbrae sunt futurorum. Sed nunc de neomenia videamus. Diximus quod neomeniae festivitas appellatur, cum luna innovari coeperit, et soli proxima fieri, penitusque conjuncta. Sol justitiae Christus est. Huic si luna, id est, Ecclesia sua, quae lumine repletur ipsius, juncta fuerit, et penitusneomenijecerit veterem hominem, et induta fuerit novum,tionis solemnitatem, quae est neomeniae festivitas, gerit. Tunc denique est, quando neque videri neque comprehendi humanis aspectibus potest. Anima enim cum totam se sociaverit Domino, et in splendorem lucis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
festum agere secum. ⁊ cum angłis scĩs. ⁊ festa ce¬
lebrare offerentes sacrificium laudis. ⁊ redden¬
desinens ex quo supra exposuimus meliꝰ offeret᷑.
t unc enim melius ⁊ indesment̾ assistere anima
poterit deo: ⁊ offerre satrificium laudis ꝑ pon¬
tificem magnum qui ẽ. sacerdos in et̾num scđ̾m
ordinem melchisedech. Tercia festuutas ponit᷑
neomenie dies. in quo offertur ⁊ hostia. Neome¬
nia autem dicit᷑ noua lima. Est ergo ⁊ ista festi¬
uitas cum lima innouatꝰ. Noua autem dicitꝰ
cum soli ꝓxima fuerit effecta. ⁊ ualde ei conum¬
cta: ita ut sub claritate eiꝰ lateat. S mirum for¬
tasse udeatur. mnimo suꝑfluum lex duuna
mandare. idest cum coniugitur soli ce adheret
ei: obseruare festiuitatẽ. hec scł̃m luteram consi¬
derentur: non tam religiosa quam suꝑsticiosa ui¬
debuntur. S sciebat apłs paulus quia non de his
loquitur lex. neq illum ritum qui a uideis ob

Expanded text:
festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa cefestum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et reddendesinens, de quo supra exposuimus melius offeretur: tunc enim melius indesinenter assistere anima poterit Deo et offerre sacrificium laudis per pontificem magnum, qui est sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Tertia festivitas ponitur Neomeniae dies, in qua offertur et hostia nia autem dicitur nova luna. Est ergo et ista festivitas, cum luna innovatur. Nova autem dicitur cum soli proxima fuerit effecta et valde ei conjuncta, ita ut sub claritate ejus lateat. Sed mirum fortasse videatur, immo superfluum lex divina mandarei observare festivitatem. Haec si secundum litteram considerentur, non tam religiosa quam superstitiosa videbuntur. Sed sciebat Apostolus Paulus, quia non de his lo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inuistos: in quo non ꝓducat in montib fenũ:
et herbam seruituti hominum. in quo non ꝑcuti
at ⁊ sanet. deducat in infernum ce reducat: in qͦ
non ocuidat ⁊ uiuere faciat. Unde ⁊ dominꝰ in euã¬
geliis cum uidei prescriberent sibi de oꝑatione &
curatione sabbi: respondit eis. Pat̾ meus usq mͦ
opatur ⁊ egooꝑor. Ostendens ꝑhet in nullo huius¬
seculi sabbato requiescere dm̃ a dispensationi¬
b mundi: ⁊ aꝓinsionib generis humani. Nam¬
&e creaturas quidem fecit ex initio. & substanti¬
as protulit. quantas sibi sciebat ut pote rerũ
conditor ad ꝑfectionem mundi posse sufficere:
s usq ad confummationẽ scł̃i ab earum ꝓui¬
sione ⁊ dispensatione non ces ꝙ sat. Erit ergo
uerum safb̃m in quo requiescet ds ab omnib
oꝑib suis seculo futuro. tunc cum aufugiet do¬
lor tristicie. ⁊ gemitus. ⁊ erit omtna mominib
deus. In quo sabb̃o concedat etiam nob ds diem

Expanded text:
et injustos; non quo non producat in montibus fenum, et injustos; non quo non producat in montibus fenum, et herbam servituti hominum; in quo non percutiat et sanet; deducat ad infernum, et reducat; in quo non occidat et vivere faciat. Unde et Dominus in Evangeliis, cum Judaei praescriberent sibi de operatione et curatione sabbati, respondit eis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Ostendens per saeculi sabbato requiescere Deum, a dispensationibus mundi, et a provisionibus generis humani. Nam creaturas quidem fecit ex initio et substantias protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab omnibus operibus suis, saeculum futurum, tunc cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sacerdotes in templo sabbatum uolant. ⁊ sine
crimine sunt: Qui enim cessat ab oꝑib seculi &e
sp̃ualibus actib uacat: iste ẽ. qui sacrificium sab¬
bati. ce cdiem festum agit sabbatorum. neq onera
in loco suo. ⁊ non ꝓcedit ex eo. Quis ergo ẽ. locus
sc̃ĩficatio. ⁊ omnia que xp̃c ẽ: locus anime ẽ. Ex qͦ
loco eam non oportet exire. ut uera sabb̃a custodi¬
at.⁊ diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum:
ficut ⁊ dns dicebat. qui in me manet ⁊ ego in eum.
Quod autẽ dixinus uera sabbata. si altius repetamꝰ
que sint uera sabbata: ultra hunt modum ẽ. ueri
sabb̃i obseruatio. Qd̃ enim scͥptum ẽ. in genesi quia
requieuit dñs in die sabbati ab oꝑib suis. ñ uidemꝰ
uel tunc factum eẽ. in die septima: uł etiam nunc
fieri. Semꝑ enim uidemus oꝑari. ⁊ nullum sabba¬
tum ẽ. in quo non ds oꝑetur. in quo ñ producat
solem suum suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ plrat suꝑ iustos

Expanded text:
 sacerdotes in templo sabbatum violant, et sine  sacerdotes in templo sabbatum violant, et sine crimine sunt? » Qui ergo cessavit ab operibus saeculi et spiritalibus actibus vacat, iste est qui sacrificium sabbati et diem festum agit sabbatorum. Neque onera in loco suo et non procedit ex eo. Quis ergo est locus sanctificatio, et omnia quae Christus est, locus animae est. Ex quo loco eam non oportet exire, ut vera sabbata custodiat, et diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum. Sic et Dominus dicebat: Qui manet in me, et ego in eo . Quod autem diximus vera sabbata, si altius repetamus quae sint vera sabbata, ultra hunc mundum est vera sabbati observatio. Quod enim scriptum est in Genesi, quia requievit Deus die sabbati ab operibus suis , non videmus vel tunc factum esse in die septima, vel etiam nunc fieri. Semper enim Deum videmus operari, et nec sabbatum est, in quo non Deus operetur, in quo non producat solem suum super bonos et malos, et pluat super justos
Abbreviated transcription (Latin):
castitati. S sunt oe alii dies festi: his qui forte ñ
possunt indesinent̾ immolare sacrificia castitatis.
tem. Que ẽ. autem festiuitas sabb̃i. nisi illa de qͣ
apłs dicit: Relinquit᷑ eium sabbatisinum hoc
ẽ. sabbati obseruatio popło dei. Relinquentes gͦ
uidaicas sabbati obseruationes: quał debeat esse
xp̃iano sabb̃i obseruatio uideamus. Die sabbati
nichil ex omnib mundi actiboportet oꝑari. Si
ergo desmas ab omnib scl̃arib oꝑib ce nchmin
dauum gera s. s sp̃ualib oꝑib uaces. ad eccłam
contienias. lectionib diuinis & tractatib aurem
prebeas de celestib egites. de futura spe sollicitu¬
dinem geras. uenturum udicium pre oculis
hec ⁊ iudei obseruare deberent.
etiam apud ipsos si faber. si inconstructor.⁊ siquis
huiꝰmodi opificum fuerit: otiatur in die sabb̃i.
lector autem legis diuine. uł doctor non desuit
ab oꝑe suo: ⁊ tamen sabb̃m non contaminat. sic
enim ⁊ dommꝰ dicit ad eos. Aut non legistis quia¬

Expanded text:
ad sed sunt alii dies festi his qui non possunt indesinenter immolare sacrificium castitatis.Deo. Quae est autem festivitas sabbati, nisi illa de qua Apostolus dicit: « Relinquetur ergo sabbatismus, hoc est sabbati observatio, populo Dei . » Relinquentes ergo Judaicas sabbati observationes, qualis debeat esse Christiano sabbati observatio videamus. Die sabbati nihil ex omnibus mundi actibus oportet operari. Si ergo desinas ab omnibus saecularibus operibus, et nihil mundanum geras, sed spiritalibus operibus vaces, ad ecclesiam convenias, lectionibus divinis et tractatibus aurem praebeas, de coelestibus cogites, de futura spe sollicitudinem geras, venturum judicium prae oculis haec et Judaei observare deberent. Denique etiam apud ipsos si faber, si structor, et si qui hujusmodi opificum fuerit, otiatur in die sabbati. Lector autem legis divinae vel doctor non desinit a bono opere, et tamen sabbatum non contaminat. Si enim dicit ad eos: « Aut non legistis quia
Abbreviated transcription (Latin):
ex bob id÷ expatriarcharũ generatione ueniẽ¬
tem. Est aũ masculus. sine macula. Masculus
uͦ ẽ qui peccatũ quod. ẽ. feminee fragilitatis ig¬
norat. Solus uͦ ille masculus. solus sine macula
ẽ: qui peccatũ non fecit. nec dolus inuentꝰ. ẽ. in
ore enis. ⁊ qui acceptꝰ contra dñm offert᷑ ad hostiũ

Expanded text:
ex bobus, id est, ex patriarcharum generatione venienex bobus, id est, ex patriarcharum generatione venientem, hic est masculus sine macula. Masculus vere est, qui peccatum quod est femineae fragilitatis ignorat. Solus ergo ille masculus, solus sine macula est, qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et qui acceptus contra Dominum off