comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delicias cordis mei: pacem
tui. Lȩtus sum quia tu leta
nunciaris: meq admodu reddro
incolumẽ animo. tua innotescens
alacritas. Hec nmirũ leticia nil
habet de carne &e sanguine: eũ hu¬
milis ex sublimi. ex ingenua igno¬
bilis. panꝑ exdiuite iuas. frĩs filii
patͥeq destituta solatio. Sine dubio
gͦ qͦd in te alacritatis natũ ẽ: de sp̃u
scõ ẽ. Quippe iam dudum a timore
d̾i concipiens. parturisti tande sp̃m
salutis: foras utiq mittente cari¬
tate timorẽ. O quã libentiꝰ ista p̾senᷤ
colloquerer: quam scribo absens.
Erede mͥ irascor occupationib. quib
frrquent̾ impediri indeor ne te uide¬
am: & delector occasionib quib uł
int̾dum expediri uideor ut reuide¬
am. Rara quide datur huiꝰmodi
oportunitas: s cara fateor ẽ mͥ uł ip¬
sa raritas. Est enim sane meliꝰ uide¬
re te uł ñ ñquã: quã ñquã om̃ino.

Expanded text:
delicias cordis mei, pacem tui. Laetus sum, quia tu laeta nuntiaris; meque admodum animo reddit incolumem tua innotescens alacritas. Haec nimirum laetitia nil habet de carne et sanguine, cum humilis ex sublimi, ex ingenua ignobilis, pauper ex divite vivas: fratris, filii, patriaeque destituta solatio. Sine dubio ergo quod in te alacritatis natum est, de Spiritu sancto est. Quippe jamdudum a timore Dei concipiens, parturisti tandem spiritum salutis, foras utique mittente charitate timorem. O quam libentius ista praesens colloquerer, quam scribo absens! Crede mihi, irascor occupationibus, quibus frequenter impediri videor ne te videam: et delector occasionibus, quibus vel interdum expediri videor, ut te videam. Rara quidem datur hujusmodi opportunitas: sed chara, fateor, est mihi vel ipsa raritas. Est enim sane melius videre te vel nonnunquam, quam nunquam omnino.
Abbreviated transcription (Latin):
ieura. si memoria mei qͣntula¬
cunq extat adhuc in corde
dñ mei: & siqua portiuncula anti¬
quȩ giẽ inuenit᷑ etiã nc̃ in ocłis eiꝰ a
puero eiꝰ. liceat hanc exꝑiri uiro no¬
bili & humili nicholao cameracensi
ep̃o. fateor me obnoxium illi. & om̃i¬
um quȩ ꝓ eo facere ualeo debitorẽ: ñ
solum quia ubicunq potest hono¬
mansuetudinẽ & iusticiã. quȩ etiam
possunt. Et nͥ fallor qui eum tͥbulant
falsi sunt: & ñ ẽ in ore eoꝵ ueritas. De¬
niq uos ꝓbabitis: & ñ ẽ mͥ u̾bis labo¬
randum suꝑ hoc. Est p̾terea cũ eo uir
religiosus & sc̃s. Godescaleus abbas¬
nib exaudiat᷑. Arbitror enĩ nullam
illum facere. quȩ ñ digna sit exaudiri

Expanded text:
ura, si memoria quantulacumque mei exstat adhuc in corde domini mei, et si qua portiuncula antiquae gratiae invenitur etiam nunc in oculis ejus a puero ejus, liceat hanc experiri viro nobili et humili Nicolao Cameracensi episcopo. Fateor me obnoxium illi, et omnium quae pro eo facere valeo debitorem: non solum quia ubicumque potest, honomansuetudinem, et justitiam, quae eum possunt. Et, nisi fallor, qui eum tribulant, falsi sunt, et non est in ore eorum veritas. Denique vos probabitis, et non est mihi verbis laborandum super hoc. Est praeterea cum eo vir religiosus et sanctus Godescalcus abbanibus exaudiatur. Arbitror enim nullam illum facere, quae non digna sit exaudiri
Abbreviated transcription (Latin):
firquentissime uilis u̾miels:
&: in hanc impellor audaciam
p̾cib amscoꝵ. fateor audax sum: s ñ
mendax. Non suspicet᷑ dñs meus in
ore pueri sui inuenire mendaciũ. in
om̃ib que ad ipsum scͥpserit. Uolo
amicis gerere moiẽ: ñ tam̃ in meam
mortẽ. Nec ignoro uͥ legerim:os quod
mentit᷑ occidit animã. falsitatẽ ꝓmñde
quis nesciat: Habet quã cõmunicet
a mico anxietatẽ: ñ falsitatẽ. fidelem
ꝓ decano ipsius afferimꝰ excusationẽ :
absolutionẽ exigimus. filii sumus
unius patris. qͦd solita p̾sũptione lo¬
quor: qui estis uos. Considimꝰ qͥa ñ
repellet filios pat̾: s uoluntatẽ tim̃ti¬
um se faciet: & dep̾cationẽ eoꝵ exau¬
diet: & letos faciet illos.¬

Expanded text:
frequentissime vilis vermiculus, et in hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere morem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde t praecipuus; quis nesciat? Habet quam communicet amico anxietatem, non falsitatem. Fidelem pro decano ipsius afferimus excusationem, absolutionem exigimus. Filii sumus unius patris quod solita praesumptione loquor qui estis vos. Confidimus quia non repellet filios pater, sed voluntatem timentium se faciet, et deprecationem eorum exaudiet, et laetos faciet illos
Abbreviated transcription (Latin):
atriarchalib scͥptis sepiꝰ uisitatꝰ:
ingratus iam uidebor si ñ rescͥo¬
scro. At si saluto eum qui me salita¬
uit: quid ampliꝰ feci: Tu em̃ me p̾ue¬
nisti in bñdictionib dulcedinis: tu
me pͥor dignatus es tuis transmarinᷤꝰ
epłis uisitare. tu mͥ pͥmas humilitatiᷤᷤ
caritatisq p̾ripusti partes. Qd condi¬
gnum iam irferam: Nichil mͥ deni¬
q reliquisti qͦd pari queã repenlere
uice: qui etam de thesauro sc̃oꝵ mͥ¬
imꝑtire curasti. id est de ligno dñi.
Quid tam̃: Debeone omittere qͣd
possum: qm qͦd debeo minime possũ:
A ffectum saltem uoluntatẽq aꝑio:
rescribendo duntarat atq resalutan¬
do: qͦd solum int̾im ꝑ tot utiq spacia
terie & maris licet. Ostendam autẽ si
unquã acceꝑo tempꝰ. me nequa quã di¬
ligere u̾bo neq lingua. s oꝑe & uerita¬
te. Suꝑ milites templi ponite queso
ocłos ur̃os: & tantȩ pietatis uiscera tã
strenuis eccłiȩ ꝓpugnatorib aꝑite. Hoc

Expanded text:
atriarchalibus scriptis saepius visitatus, ingratus jam videbor, si non rescripsero. At si saluto eum qui me salutavit, quid amplius feci? Tu enim me praevenisti in benedictionibus dulcedinis; tu me prior dignatus es tuis transmarinis epistolis visitare, tu mihi primas humilitatis charitatisque praeripuisti partes. Quid condignum jam referam? Nihil mihi denique reliquisti, quod pari queam rependere vice: qui etiam de thesauro stire curasti, id est, de ligno Domini. Quid tamen? debeone omittere quod possum, quoniam quod debeo minime possum? Affectum saltem voluntatemque aperio, rescribendo duntaxat atque resalutando, quod solum interim per tot utique spatia terrae et maris licet. Ostendam autem, si unquam accepero tempus, me nequaquam diligere verbo sive lingua, sed opere et veritate. Super milites Templi ponite, quaeso, oculos vestros, et tantae pietatis viscera tam strenuis Ecclesiae propugnatoribus aperite. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sic retractare uoliusti: Ot te manife¬
ste leuitatis arguam᷑ut ẽ ce ñ ẽẽ apud
te euident̾ ostendam: sicq errorẽ tuũ
iam tande agnoscens & erubescens. uł
discas a salomone. multos qͥde amicoᷤ
unum autẽ habere ꝯfiliariũ de mille:
discas p̾cursoris dñi exemplo ñ solum
mollib ñ uestiri. s nec in modũ uento
agitatȩ harundinis. circumferri om̃i
uento doctrine:discas ex euangłio do¬
cas &e cum discipłis serpentis ñ obliuis¬
ci prudentiã cũ simplicitate columbe:
&e tam ex his quã ex aliis atq aliis scͥp¬
turarum testimoniis. hanc colligas sum¬
mam. qͣntum udelicet usq mͦ millefor-¬
mis ille seductor elusit: qui cum in te
initium boni ñ ualuit p̾pedire. inui¬
dit ꝑseuerantie: hoc nimirum suȩ poᷤᷤ¬
se sufficere maliciȩ iudicans. si hanc
posset auferre tͥ. quã solam uirtutũ
aut uł non pͥusquã ad nos loco qͥdem
oportuno uenias loqui. si qͦd forte tan¬

Expanded text:
sic retractare voluisti? Ut te manifesic retractare voluisti? Ut te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio docas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum aut vel non priusquam ad nos loco quidem opportuno venias loqui, si quod forte tan
Abbreviated transcription (Latin):
ua mͥ satis comꝑta humi¬
litas & instantis ꝑieuli ne¬
cessitas. p̾bet mͥ fidutiam
conueniendi te acrius:
ce arguendi lib̾iꝰ. O insensate quis te
fascinauit tam cito recedere ab illo sa¬
lubrimo ꝯsilio: in quo dudũ tͥ parit̃
& mͥ do solo teste conuentũ ẽ: Cogita
insipiens uias tuas: & conu̾te pedes
tuos in testimonia dñi. Non recorda¬
ris qͦd pͥmo in maiori monast̾i̾o tuȩ
conuersionis initia dedicasti. scdo apd̃
fusniacũ nir̃ȩ te qualicũq prouidentiȩ
cõmendasti: t̾cio in morimundo tuam¬
stabilitatẽ firmasti: qͣrto mec̃ rursꝰ ini¬
to consilio. suggeste tͥ ab abbate arnol¬
do ꝑeregrinationi immo uagationi
ingenue abrenuntiasti. ipsius quoq
consortiũ tͥ si ñ ipse licite posset abire
illicitũ iudicasti: Quid enim: Licitẽ¬
ne dicis illũ recedere. qui &e sibi com¬
missis lacrimabile scandalũ reliquit:
nec commissoris licentiã expectauit:
S quorsum in quies tendunt hec. qͦ

Expanded text:
ua mihi satis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae
Abbreviated transcription (Latin):
intolerabili quã irrationabili in uoᷤᷤ
parit̾ ꝓuocatis. dum sacram & apłi¬
cam sedem. diuinis regalibꝙ pui¬
legiis singularit̾ sublimatã. ausu
sacrilego incessere. suoꝙ minuere ho¬
nore contenditis: quã uł soli contra
omĩs si oportuisset. defendere debuis¬
setise Sic fatui romani. ñ iudicantes
neq qͦd honestũ ẽ discernentes: cap̃
patis: ꝓ quo magis nec urĩs ipsis cer¬
uicib pairendu a uob̾ foret. si necos¬
sitas exegisset: Patres ur̃i urbi orbẽ
subiugauerunt: uos urbem ꝓperatiᷤ
orbi facere fabulam. En petrri heres
petri sede & urbe a uob̃ pulsus ẽ.
en reb & domib suis. urĩs manib
spoliati sunt cardinales atq tp̃i.¬
ministri dñi. Oppłẽ stulte &e insipienꝰ.
o columba seducta. ñ habens cor. Non¬
ne ille caput. & illi ocłi tui erant: Qd
gͦ nunc noma nͥ sine capite truncũ
corpus. sine ocłis frons effossa. facies

Expanded text:
intolerabili, quam irrationabili in vos intolerabili, quam irrationabili in vos pariter provocatis, dum sacram et apostolicam sedem, divinis regalibusque privilegiis singulariter sublimatam, ausu sacrilego incessere, suoque minuere honore contenditis, quam vel soli contra omnes, si oportuisset, defendere debuistis? Sic fatui Romani; non judicantes, neque quod honestum est discernentes, caput rpatis, pro quo magis nec vestris ipsis cervicibus parcendum a vobis foret, si necessitas exegisset? Patres vestri Urbi orbem subjugaverunt: vos Urbem properatis orbi facere fabulam. En Petri haeres Petri sede et urbe a vobis expulsus est: en rebus et domibus suis, vestris manibus spoliati sunt cardinales atque epiministri Domini. O popule stulte et insipiens, o columba seducta non habens cor! Nonne ille caput, et illi oculi tui erant? Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite truncum corpus, sine oculis frons effossa, facies
Abbreviated transcription (Latin):
nium minimũ. dolor maximꝰ iste.
quia marimꝰ ẽ: & quia cum sit capi¬
tis. ñ potest ñ eẽ & corporis. cuiꝰ mem¬
brum sum ego. Nunquid ñ dolente
capite. clamat lingua ꝓ om̃ib mẽ
sam suũ caput. suũq capitis faten¬
tur incõmodũ: Dimittite ꝓinde
queso dimittite. ut plangam paulu¬
lum apud uos dolorem meũ. Nec me-¬
um tantum: s & totiꝰ eccłie. Nonne
ipsiꝰ uox ẽ hodie ꝑ uniũsũ mundũ:
caput meũ doleo caput meu̾ doleo:
in toto sit orbe. qui ñ gletur hoc ca¬
pite. qͦd ambo illi głosi pͥncipes t̾rȩ.
alt̾ amisso alter submisso in cruce
capite. suo tͥumpho extulerunt: suo
sanguine ornauerunt: Ad omnẽ
& sicut in omnẽ t̾ram exiuit sonuᷤ
coꝵ: sic lesio eorunde ab om̃ib usq¬
quaq sentit᷑: usqquaq plangnur
& doletur. Quid uob̃ uisum est o
romani. offendere pͥncipes mundi:
uio̾s autẽ speciales patronos: Cur
regem terre cur dm̃ celi. furore tã

Expanded text:
nium minimum, dolor maximus iste, nium minimum, dolor maximus iste, quia maximus est; et quia cum sit capitis, non potest non esse et corporis, cujus membrum sum ego. Numquid non dolente capite clamat lingua pro omnibus csam suum caput, suumque capitis fatentur incommodum? Dimittite proinde, quaeso, dimittite, ut plangam paululum apud vos dolorem meum; nec meum tantum, sed et totius Ecclesiae. Nonne ipsius vox est hodie per universum mundum: Caput meum doleo, caput meum doleo? in toto sit orbe, qui non glorietur hoc capite, quod ambo illi gloriosi principes terrae, alter amisso, alter submisso in cruce capite, suo triumpho exstulerunt, suo sanguine ornaverunt? Ad omnem et sicut in omnem terram exivit sonus eorum , sic laesio eorumdem ab omnibus usquequaque sentitur, usquequaque plangitur et doletur. 3. Quid vobis visum est, o Romani, offendere principes mundi, vestros autem speciales patronos? Cur Regem terrae, cur Dominum coeli, furore tam
Abbreviated transcription (Latin):
dunt potentũ minis: ñ om̃i arma¬
turȩ fortium: Nonne qͦndam in ba¬
bylone ad uocẽ pueri unioris unius.
om̃is ille ppłs qui senib iniquis iudi¬
cib seductus fuerat. reu̾sus ẽ ad iudi¬
cium: & sic seruatus ẽ sanguis in no¬
rius in die illa: Ita nunc quoq &
si adolescentulus sum & contemptuᷤ.
adolescentulus dico ñ annoꝵ pauci¬
tate s meritoꝵ : potens ẽ tam̃ ds da¬
re etiã uoci meȩ uocẽ uirtutis. ꝑ qͣm
fiat. ut & is ppłs quẽ nichilominus
constat eẽ seductum. ad iudiciũ re¬
u̾tatur. Mea gͦ defensio ad eos. qui
mͥ hinc forte succensendu indignã¬
dumue putauerint: hec sit. Si neq
hoc satis ẽ: etiam istud adicio. Com¬
munis causa ẽ: & ñ est distinctio pu¬
silli & magni. Dolor nempe in capi¬
te ẽ: ac ꝑ hoc minime alienus. ne a
minimis quidẽ uł extremis quib¬
q corporis partib. Nec a me gͦ. Per¬
uenit ꝓfecto usq ad me qͣmuis om¬

Expanded text:
dunt potentium minis, non omni armadunt potentium minis, non omni armaturae fortium? Nonne quondam in Babylone, ad vocem pueri junioris unius, omnis ille populus, qui a sensibus iniquis judicibus seductus fuerat, reversus est ad judicium, et sic servatus est sanguis innoxius in die illa ? Ita nunc quoque, etsi adolescentulus sum ego et contemptus adolescentulus dico, non annorum paucitate, sed meritorum, potens est tamen Deus dare etiam voci meae vocem virtutis, per quam fiat ut et is populus, quem nihilominus constat esse seductum, ad judicium revertatur. Mea ergo defensio ad eos qui mihi hinc forte succensendum indignandumve putaverint, haec sit. 2. Si neque hoc satis est, etiam istud adjicio. Communis est causa, et non est distinctio pusilli et magni. Dolor nempe in capite est, ac per hoc minime alienus ne a minimis quidem vel extremis quibusque corporis partibus. Nec a me ergo. Pervenit profecto usque ad me, quamvis om
Abbreviated transcription (Latin):
clareuall uocatꝰ abbas declinare a malo.
& faceir quod bonũ ẽ. Sermo mͥ est
ad te pple sublimis & illustris: cũ
sim uilis exiguaq ꝑsona. ac nullius
pene momenti homuntio. Id qͥdem
uerecundum atq onerosum mͥ. con¬
sideranti quis quib scribam: simł¬
q quã alit̾ hoc alius iudicai possit.
S leuiꝰ reor uerecundia apud hoĩes
ꝑiclitari: quã condemnari apud dm
silentio ueri: taciturnitate & abscon¬
sione iusticie. Ipse enim dicit. Anñ¬
tia ppło meo scelera eoꝵ. Erit mͥ etiã
in testimoniũ ante faciem dñi. si di¬
cere potero iusticiam tuam ñ abscõ¬
di in corde meo: u̾itatẽ tuã & saluta¬
re tuũ dixi. Pio huiꝰmodi sane ñ uere¬
or quamuns uerccundia reluctante
ꝓ mea ignobilitate. scribere de longin¬
quo ad ppłi głosum: atq his litt̾is
transmontanis. sui ipsoꝵ ꝑiculi atq
peccati commonere romanos: si forte
audiant & quiescant. Quis scit si
conu̾tant᷑ ad p̾cem pauꝑis. qui ñ ce¬

Expanded text:
as, declinare a malo, et facere quod bonum est. 1. Sermo mihi est ad te, popule sublimis et illustris, cum sim vilis exiguaque persona, ac nullius pene momenti homuncio. Id quidem verecundum atque onerosum mihi consideranti, quis, quibus scribam, simulque quam aliter hoc alius judicare possit. Sed levius reor verecundia apud homines periclitari, quam condemnari apud Deum silentio, veri taciturnitate et absconsione justitiae. Ipse enim dicit: Annuntia populo meo scelera eorum . Erit mihi etiam in testimonium ante faciem Domini, si dicere potero: Justitiam tuam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi . Pro hujusmodi sane non vereor, quamvis verecundia reluctante, pro mea ignobilitate scribere de longinquo ad populum gloriosum, atque his litteris transmontanis sui ipsorum periculi atque peccati commonere Romanos, si forte audiant, et quiescant. Quis scit si convertantur ad precem pauperis, qui non ce
Abbreviated transcription (Latin):
re etiam om̃i ȩccłiȩ scõꝵ. qui ubiq tͥ¬
rarum audito hoc u̾bo scandalirati
sunt. Alioquin pagina ista contra te
in testimoniũ erit: s & ipsi apłi &
martyres tui. stabunt in magna
constantia adusus eos qui se angu¬
stiauerunt: &e qui abstulerunt la¬
bores eoꝵ S iam finẽ loquendi õs
parit᷑ audiamꝰ. Annuntiaui iustici¬
am. p̾nunciaui ꝑiculum: ueritatẽ
ñ taeui: hortatus sum ad meliora:
suꝑest ut aut de ur̃a citiꝰ correctione
letemur: aut de uista immmenti daꝑ¬
natione certi. inconsolabilit̾ lugeamꝰ.
aiescentes & tabescentes pie timore
&e expectatione. quȩ suꝑueniet uniu̾¬

Expanded text:
re etiam omni Ecclesiae sanctorum, qui ubique terre etiam omni Ecclesiae sanctorum, qui ubique terrarum audito hoc verbo scandalizati sunt. Alioquin pagina ista contra te in testimonium erit: sed et ipsi Apostoli et martyres tui stabunt in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt, et qui abstulerunt labores eorum. Sed jam finem loquendi omnes pariter audiamus. Annuntiavi justitiam, praenuntiavi periculum, veritatem non tacui, hortatus sum ad meliora: superest ut aut de vestra citius correctione laetemur; aut de justa imminenti damnatione certi, inconsolabiliter lugeamus, arescentes et tabescentes prae timore et exspectatione, quae supervenient uni
Abbreviated transcription (Latin):
oues disꝑse. redite ad pascua: re¬
dite ad pastorẽ & ep̃m animarũ
urãꝵ. Redite preuaricatores ad
cor. Quod loquor non quasi hostiᷤͤ
conuicians: s quasi amicꝰ obiur¬
gans. Habet uera amicicia ĩũ¬
quã obiuigationẽ: adulatione ñ quã.
S iungimus & obsecrationẽ. Obserra¬
mus ꝓ xp̃o ieconciliamini dõ: recon¬
ciliamini pͥncipib ur̃is. petieũ loqͦr
&e paulum: quos utiq in uicario &
succesore suo eugenio. siuis sedib &
edib esfugastis. Reconciliamim inq̃
orbis pͥncipib ne forte incipiat ꝓ etꝰ
An nescitis qͥa his offensis nichil om̃i¬
no ualetis: his ꝓpitiis nichil om̃ino
timeris: Non inquã ñ timebis sub
horum tutela milia ppłi curundantꝰ
te urbs inclita: ciuitas fortium. Re¬
conciliare ꝓinde illis simul &e milib
mnr̃m:. qui quidem apud te. s contra
te sunt. ꝓpter grande. peccatũ quod
peccasti: in quo & ꝑfistis. Reconcilia¬

Expanded text:
oves dispersae, redite ad pascua, reoves dispersae, redite ad pascua, redite ad Pastorem et Episcopum animarum vestrarum. Redite, praevaricatores, ad cor. Quod loquor, non quasi hostis convicians, sed quasi amicus objurgans. Habet vera amicitia nonnunquam 242 objurgationem, adulationem nunquam. 6. Sed jungimus et obsecrationem. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo, reconciliamini principibus vestris, Petrum loquor et Paulum, quos utique in vicario et successore suo Eugenio suis sedibus et aedibus effugastis. Reconciliamini, inquam, orbis principibus, ne forte incipiat pro eiAn nescitis quia his offensis nihil omnino valetis, his propitiis nihil omnino timetis? Non, inquam, non timebis sub horum tutela millia populi circumdantis te, urbs inclyta, civitas fortium. Reconciliare proinde illis, simul et millibus martyrum, qui quidem apud te, sed contra te sunt propter grande peccatum quod peccasti, in quo et persistis. Reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
contra om̃s: sic manus omniũ cont᷑
te. Mundus ẽ a sangume tuo mũ¬
dus omĩs: pret̾ te solam & filios tuoͤ
qui in ie sunt. Ue gͦ nunc tͥ pple mi¬
serande. & ue duplo quã ante: ñ ab
ertis nationib ñ a feritate barbaroꝵ.
ñ amilib armatoꝵ. Ue tantũ a fa¬
cie tuoꝵ tibi: ue a domesticis ⁊ ami¬
cis: a clade in testina. a cruciatu p̾¬
cordioꝵ. a tortionib uiscerũ. Agno¬
scis ne iam quia ñ om̃s pacifici. qͥ
domestici: nec om̃s amiei qui ui¬
dentur. Et si alias noueramꝰ: s nẽ
ꝑ te manifestiꝰ edocemur. omnẽ ue¬
ritatẽ illius sermonis dñi quẽ dix̃.
qm̃ inimici hominis domestici eius.
Ue frĩ a fir̃ in medio tui: & filiis a pa¬
rentib Ue ñ agladiis: s: a labiis ini¬
quis & a lingua dolosa.Usquequo
male in malo uos alterutrũ confor¬
tatis. & gladiis labioꝵ inuicẽ ster¬
nitis. inuicẽ ꝑditis: ut ab in uicẽ
consumamini: Congregamini

Expanded text:
contra omens, sic manus omnium contra contra omens, sic manus omnium contra te. Mundus est a sanguine tuo mundus omnis, praeter te solam, et filios tuos qui in te sunt. Vae ergo nunc tibi, popule miserande, et vae duplo quam ante, non ab exteris nationibus, non a feritate barbarorum, non a millibus armatorum. Vae tantum a facie tuorum tibi; vae a domesticis et amicis, a clade intestina, a cruciatu praecordiorum, a tortionibus viscerum. 5. Agnoscisne jam quia non omnes pacifici qui domestici, nec omnes amici qui videntur? Et si alias noveramus, sed nunc per te manifestius edocemur omnem veritatem illius sermonis Domini, quem dixit: Quoniam inimici hominis domestici ejus. . Vae fratri a fratre in medio tui, et filiis a parentibus! vae non a gladiis, sed a labiis iniquis et a lingua dolosa! Usquequo male in malo vos alterutrum confortatis, et gladiis labiorum invicem sternitis, invicem perditis, ut ab invicem consumamini? Congregamini,
Abbreviated transcription (Latin):
quid ñ ꝓpe int̾itum es si ꝑsistis: Re¬
uertarr reuerterr sunamitis. reu̾te¬
re ad cor titũ: agnosce iam uł sero
quȩ quanta a quib patiaris. uel
passa sis. Rerordare qua causa. qͦ
fine. ꝑ quos & in quos usus non
longe ante hos dies.cunctaꝵ. que
in te sunt eccłiarum omĩs ornatuᷤ
& census ꝓfligatus ẽ: quicqͥd in alta¬
rib & altariũ uasis. quicqͥd in ipsiᷤᷤ
sacris imaginib auri & argenti
reꝑiri tunc potuit. manib impio¬
oꝵ direptum & asportatũ ẽ. Quid
ex his om̃ib tu in tuis nunc mar¬
supiis inuenis: Porro decor domꝰ
dm̃: irrecuꝑabilit̾ ꝑiit. Et nunc qͥd
tͥ uisum ẽ iterare malitiã: in nouare
denuo suꝑ te dies malosꝰ Quid mͦ
uł lucri amplioris uł cercioris spei
arridet tͥꝰ Nisi qd in eo nouissima
tua cernunt᷑ in cautiora pͥorib: qͦd
tunc quidẽ multi ñ solum de plebe
s etiam de clero. & de pͥncipib non¬
nulli ꝑ orbem in scismate illo faue¬
runt tͥ. Numc uͦ sicut manus tue

Expanded text:
itum es, si persistis? Revertere, revertere, Sunamitis, revertere ad cor tuum: agnosce jam vel sero, quae, quanta, a quibus patiaris, vel passa sis. Recordare qua causa, quo fine, per quos, et in quos usus, non longe ante hos dies cunctarum, quae in te sunt, ecclesiarum omnis orantus et census profligatus est. Quidquid in altaribus et in altarium vasis, quidquid in ipsis sacris imaginibus auri et argenti reperiri tunc potuit, manibus impiorum direptum et asportatum est. Quid ex his omnibus tu in tuis nunc marsupiis invenis? Porro decor domus Domini irrecuperabiliter periit. Et nunc quid tibi visum est iterare malitiam, innovare denuo super te dies malos? Quid modo vel lucri amplioris, vel certioris spei arridet tibi? nisi quod in eo novissima tua cernuntur incautiora prioribus, quod tunc quidem non solum multi de plebe, sed etiam de clero, et de principibus nonnulli per orbem in schismate illo faverunt tibi: nunc vero sicut manus tuae
Abbreviated transcription (Latin):
tenet᷑. tͥ requirenti negaret: Immo
si uelles accipere gratissimũ haberet:
ñ quia bonus ñ est. s quia sibi ut scis
sollicite in oꝑib nr̃is ñ seruamꝰ quod
apls dicit. nemo adolescentiã tuam
contemnat: citiꝰ qͥa iuuenes sumꝰ de
leuitate notemur. S confido quia tu
consultiꝰ ages: & locum qui uicmior
etiam constructꝰ ẽ eliges: quẽ amico qͥ¬
dem tenenti nosti oneri eẽ. tͥ autẽ neceᷤ¬
sarium fore:¬

Expanded text:
tenet, tibi requirenti negaret? Immo tenet, tibi requirenti negaret? Immo si velles accipere, gratissimum haberet; non quia bonus non est, sed quia sibi, ut scis,sollicite in operibus nostris non servamus quod Apostolus dicit: «Nemo adolescentiam tuam contemnat: citius, quia juvenes sumus, de levitate notemur.» Sed confido quia tu consultius ages, et locum qui vicinior et jam constructus est, eliges: quem amico quidem tenenti nosti oneri esse, tibi autem necessarium fore
Abbreviated transcription (Latin):
uicqͥd gr̃ẽ &e dilectionis im¬
pendere sibi possunt absen¬
tes amici. puto & me debere
t. & michi deberi a te: ñ solu ob ꝯsorti¬
um ꝓpositi & ꝓfessionis: s etiã ex de¬
bito nĩs inuicẽ pͥstinȩ societatis. Que
tam grata utriq tamq debita de¬
uotio. qͣntũ in unoquoq nr̃m ferue¬
at᷑ in nullo euidentiꝰ agnoscere seu
innotescere possumus: quã si alteru¬
trum ñ celemꝰ. siquid forte de alteru¬
tͦ qͦd ñ deceat audimꝰ. Audiui aũ
ego de te. qͦd de sc̃õ conuentu tuo ab¬
batiã in hẏspaniã constriiere uelis.
Quod mͥ nimirũ in magnã anmi¬
rationẽ uenit: quid causȩ uidelicet
sit. quid consilii. quidue utilitatis. qͦd
filios tuos exulare cupis. in locũ utiq
tam longinquũ. tanto sumptu & la¬
bore & querendu ce edificandu: cũ ꝓpe
tt habere possis uͥ colloces eos: iam edi¬
ficatum & bene p̾paratũ. Nec enĩ ut
ieor hinc te excusare potest. qͦd locus ille
tuus ñ sit: cum certissime sciam quod

Expanded text:
uicquid gratiæ et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostræ invicem pristinæ societatis, tam grata utrique; tamque debita devotio quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causae videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quaerendum et aedificandum, cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam ædificatum et bene præparatum. Nec enim ut reor hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit; cum certissime sciam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad te nimirũ ñ minima ex parte. re¬
spicere credimus: ex eo quippe qͣd uo¬
lentẽ ac flagitantẽ suũ confirmare
ꝓpositum. nimis susciꝑe distulisti
occasione sumpta diabolꝰ in hȩc eũ
mala p̾cipitauit: om̃ino ex caritate
suademus & ꝯsulimus:. ut quacũq
industria quocunq sumptu uel
labore potes. miserũ omĩm᷑ satagaᷤ
liberare. comieniendo scił aut muli¬
erem. ut illũ sponte dimittat. &
ꝯtinentiã ꝑmittat: aut ep̃m ut
am bos uõcari uibeat: & qͣd recto poᷤᷤ¬
se fieri credimus iudicio separet. Ad¬

Expanded text:
ad te nimirum non minima ex parte read te nimirum non minima ex parte respicere credimus ex eo quippe quod volentem ac flagitantem suum confirmare propositum, nimis suscipere distulisti, occasione sumpta, diabolus in haec eum mala praecipitavit, omnino ex charitate suademus et consulimus ut quacunque industria, quocunque sumptu vel labore potes, miserum omni modo satagas liberare: conveniendo scilicet aut mulierem, ut illum sponte dimittat, et continentiam promittat; aut episcopum, ut ambos vocari jubeat, et, quod recto posse fieri credimus judicio, separet.
Abbreviated transcription (Latin):
nde placuit tuȩ dignationi fra¬
trem hunc nr̃am paruitatẽ
consulere: sic nos qͣd nob̃ ui¬
sum fuit noueris consiliũ dedisse:. ut
saniori ñ p̾iudicaremꝰ. Ne gͦ rerũ qͣs
scis. suꝑflua narratione te grauemus:
hȩc ẽ summa consilii. Piculosũ qͥdem
ẽ & fortassis illicitũ. hominẽ post dui¬
tinã in domo &e habitu religionis con-¬
u̾sationẽ. ad scłm redisse: quiq priuᷤ¬
c&e ad huc pͥore uxore sua uiuente ac
consentiente. fortissime dui ac deuo¬
tissime ꝯtinentiã tenuit: scdis rursꝰ
amplexib ineptissime atq inhone¬
stissime implicuisse. Quia tam̃ pub¬
lice ac sollemnit̾ uixta morẽ cet̾oꝵ
hominũ & sine querela uł calũp¬
nia. ipsum qualecunq coniugium
celebratũ fuit: non nob̾ indet᷑ tutũ
illum illam ñ consentientẽ dimit¬
tere: nͥ pͥus ep̃alis auctoritatis uel s¬
silio fretum uł imꝑio: aut certe ec¬
clesiastico canonicoq iudicio. Qm̃
uͦ hoc tam grande hominis ꝑicułu.

Expanded text:
nde placuit tuae dignationi fratrem hunc nostram parvitatem consulere, sic nos, quod nobis visum fuit, noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudicaverimus. Ne ergo rerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et habitu religionis conversationem, ad saeculum redisse, quique prius, et adhuc prior uxore sua vivente ac consentiente, fortissime ac diutissime continentiam tenuit, secundis rursus amplexibus se ineptissime atque inhonestissime implicuisse. Quia tamen publice ac solemniter juxta morem caeterorum hominum, et sine querela vel calumnia, ipsum qualecumque conjugium celebratum fuit, non nobis videtur tutum, illum illam non consentientem dimittere, nisi prius episcopalis auctoritatis vel consilio fretum, vel imperio, aut certe ecclesiastico canonicoque judicio. Quoniam vero hoc tam grande hominis periculum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrans. euiquã monachoꝵ dome¬
sticoꝵ. illam cõmittere curã. Quod
ido uob̃ in exempłu adduxi: ut ue¬
stram caritatẽ cõmonefaciã. qualitꝰ
& in hoc quod nc̃ in manib ẽ. oporte¬
at eam ẽẽ ñ minꝰ cautã quã sollicitã
Ad Guilencũ lingonensem

Expanded text:
arbitrans cuiquam monachorum domearbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vestram charitatem commonefaciam, qualiter et in hoc quod nunc in manibus est, oporteat eam esse non minus cautam quam sollicitam AD GUILENCUM LINGONENSEM
Abbreviated transcription (Latin):
audiendi.s potius uelint nolint om¬
nimodo satagendu ẽ uob̃. ut is qui
om̃ib efficacẽ in om̃ib. Quod si hẽ
istis fortasse ñ merentib nullomͦ ha¬
beri posse contigerit: alius de alia
qualicunq domo religiosa qui ui¬
deatur idoneus ꝓuideat᷑. ñ qualẽ isti
uolunt: qui nͥ qͦd suȩ carnalitati bła¬
ditur nolunt: s qui sic sciat negotia
disponere rerum ext̾i̾oꝵ᷑ ut norit ꝑ
omĩa p̾ponere curam animaꝵ. Cer¬
te duob monastiis scĩ uidelicet petͥ.
& scĩ yrbani. pastorali aliqͣndo so¬
latio similit̾ destitutis. bonȩ memo¬
riȩ p̾decessor ur domnꝰ guillelmus.
ñ longi itineris laborem. ñ hyemis
reputans aspitatẽ. bis nͥ fallor cluma¬
cum. semel diuionẽ ꝑ semetipsum
adiit: hincq uirũ bonũ dñm hugo¬
nem qui post defunctus ẽ. illinc ui¬
rum uenerabilẽ qui adhuc suꝑest
impetratos abducens. singłm singło
p̾posuit monast̾io: tutũ uidelicet ñ

Expanded text:
audiendi; sed potius, velint nolint, omaudiendi; sed potius, velint nolint, omnimodo satagendum est vobis, ut is qui omnibus, efficacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse non merentibus, nullo modo haberi posse contigerit; alius de alia qualicunque domo religiosa qui videatur idoneus, provideatur: non qualem isti volunt, qui, nisi quod suae carnalitati blanditur, volunt; sed qui sic sciat negotia disponere rerum exteriorum, ut norit per omnia praeponere curam animarum. Certe duobus monasteriis, sancti videlicet Petri, et sancti Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memoriae praedecessor vester domnus Guillelmus non longi itineris laborem, non hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Cluniacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venerabilem, qui adhuc superest, impetratos abducens, singulum singulo praeposuit monasterio, tutum videlicet non
Abbreviated transcription (Latin):
raualle. siquid potest peccatoris ora¬
tio. Nauicule illiꝰ. de ecclia loquor
omniũ scõꝵ. que sub ocłis urĩs gu¬
bernatore destituta fluctuat: ñ ẽ
bonũ uob̃ negligere uł dissimula¬
re ꝑiculu. Res quippe uĩȩ cure est.
Unde miror qua ratione qua ue se¬
curitate a clerico illo qui a religiosiᷤ
ꝑsonis uir ut aiunt religiosus. eide
eccłie electus ẽ. requirendo desistitiˢ.
etiansi hoc quorũdam qui in ipsa
eccłia st̃. incuria uł desidia ñ merea¬
tur. Qui ut audiuimꝰ illum qͥ ele¬
ctus ẽ nolentes. nec aliud nͥ qͦd reli
quoq ausi sunt cõpellare grauitatẽ.
quasi qui uideat᷑ eẽ cõmunior & affa¬
bilior qui ñ sit extraneus: s ciuib tã
gratus quã cognitꝰ m̃oꝵ pat̾ȩ gnaruˢ.
reb eccl̃iȩ tractandis idoneuᷤ. Reuera
ut ad istos cautissimos ꝯfultores me
u̾tam. qui uicia ur̃a ñ redarguat: qͥ
misere ꝯu̾sationi ur̃ȩ aut consentiat.
aut contradicere ñ audeat. Non ft̃

Expanded text:
ra-Valle, si quid potest peccatoris oratio. 1. Naviculae illius de ecclesia loquor Omnium Sanctorum, quae sub oculis vestris gubernatore destituta fluctuat non est bonum vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec aliud nisi quod requoque ausi sunt compellare gravitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus ecclesiae tractandis idoneus: revera ut ad istos cantissimos consultores me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae, aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ox sedis cancellario: Bnar¬
dus de claraualle. que retro
sunt obliuisci: & ad ea que ante st̃ apo¬
stolum sequi. Non latet amicos nr̃oᷤ
qͦd me familiari affectu diligitis: et
tante mͥ felicitatis fructum inuident.
si solus habere uoluero. Monachi di¬
uionenses ob antiquã illius eccł̃iȩ re-
cet. qͦd ñ sit amor ociosus siue ur ad
nos. siue nr̃ ad illos: salua tam̃ in om̃i¬
b iusticia: contra quã ne amicũ qui¬
dem respicere fas est. Ual̾t.¬
Ad petrũ

Expanded text:
 Sedis cancellario, BERNARDUS de Clara-Valle, quae retro sunt oblivisci, et ad ea quae ante sunt, Apostolum sequi. Non latet amicos nostros quod me familiari affectu diligitis, et tantae mihi felicitatis fructum invident, si solus habere voluero. Monachi Divionenses ob antiquam illius Ecclesiae relcet, quod non sit amor otiosus, sive vester ad nos, sive noster ad illos, salva tamen in omnibus justitia, contra quam ne amicum quidem respicere fas est. AD PETRU
Abbreviated transcription (Latin):
qui bñ ministrau̾it. gradu bonũ adqͥ¬
rit. Tu gͦ dilectissime & desid̃antissime
dñc. declina obsecro magis ac magis a
malo. & fac bonũ: nec inueniaris in xp̃i
hereditate querens quȩ tua sunt. s me¬
mor esto semꝑ apłici illius. nicħ intuli¬
mus in ħc mundu. haud dubiũ quia
nec quicquã auferemꝰ. Quamobrẽ eam
ne qua occasione auelli aut eradicari
queat ab affectu cordis tui. quod dñs
loquit᷑ in euanglio. Quid ꝓdest inqͥt
homini si uniu̾sum mundu lucretur:.
se autẽ ipsum ꝑdat. & detͥmentũ sui faci¬
at: Miseri proesus miseri qͥ in bonis duc̃t
dies suos: ut in puncto ad inferna des¬
cendant. Cum enĩ int̾ierint ñ sument
om̃ia: nec descendet cũ eis gła eoꝵ: qͦ
cogita dilectissime. hȩc meditare iugit̾.
& in corde tuo deseribe ea:. nec a memo¬
ria tua ullatenꝰ recedant. Ualt. fr̃ib de¬

Expanded text:
qui bene ministraverit, gradum bonum acquiret . Tu ergo, dilectissime et desideratissime ne, declina, obsecro, magis ac magis a malo, et fac bonum: nec inveniaris in Christi haereditate quaerens quae tua sunt, sed memor esto semper apostolici illius, Nihil intulimus in hunc mundum, haud dubium quia nec quidquam auferemus . Quamobrem eam, ne qua occasione avelli aut eradicari queat ab affectu cordis tui quod Dominus loquitur in Evangelio: Quid prodest, inquit, homini si universum mundum lucretur, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat? Miseri prorsus, miseri, qui in bonis ducunt dies suos, ut in puncto ad inferna descendant . Cum enim interierint, non sument omnia, nec descendet cum eis gloria eorumcogita, dilectissime, et haec meditare jugiter, et in corde tuo describe ea, nec a memoria tua ullatenus recedant. Vale. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ea quã adeptus es dignitate: uirilit̃
tu. qͥa gr̃a cdi in me uacua ñ fuit. Hacte¬
nꝰ qͥppe eruditioni multoꝵ fidelit̾⁊ utilit̾
instabas. cȩlo & t̾ra testib: s iam tp̃s
faciendi dño: ne patiaris quod in te ẽ
dissipari ab impiis legem eiꝰ. Cura pro¬
inde dilectissime & desiderantissime
pat᷑. etiã in hac dispensatione inuenui
fideł dm̃ seruus & prudens: quatinꝰ &
ꝓ te faciat columbina simplicitas: e ꝓ
ea que tue quã maxime fidi & sollicitu¬
dini credita ẽ dm̃ tui sponsa. adu̾sus
uenenataᷤ maligni ⁊ antiqͥ serpentis
astutias. militet prudentia serpentina:
& in utraq głificet᷑ ds. Multa quide
habeo uob diceie. s ñ ẽ opus longa epłã.
uͥ p̾sens ẽ uox unia. Quãobrem ur̃is
parit̾ & nr̃is occupationib parcens. ꝓo¬
sui u̾ba mea in ore p̾sentiũ fr̃m: tanqͣ¬
imne ipsos audite. Ualete:¬

Expanded text:
ate: virilitertu quia gratia Dei in me vacua non fuit . Hactenus quippe eruditioni multorum fideliter et utiliter instabas, coelo et terra testibus; sed jam tempus faciendi Domino, ne patiaris, quod in te est, dissipari ab impiis legem ejus. Cura proinde, dilectissime et desideratissime pater, etiam in hac dispensatione inveniri fidelis Domini servus et prudens: quatenus et pro te faciat columbina simplicitas, et pro ea, quae tuae quam maximae fidei et sollicitudini credita est, Domini tui sponsa, adversus venenatas maligni et antiqui serpentis astutias militet prudentia serpentina, et in utraque glorificetur Deus. Multa quidem habeo vobis dicere; sed non est opus longa epistola, ubi praesens est vox viva. Quamobrem vestris pariter et nostris occupationibus parcens, posui verba mea in ore praesentium fratrum: tanquam me, ipsos audite. Valete
Abbreviated transcription (Latin):
suã miscdiam eugeniũ nr̃m immo su¬
um. p̾uenit in bñdictionib dulcedinᷤ.
parare scilicet luc̾nam xp̃o suo: & p̾mit¬
tere inrũ fidelem ad adiutoriũ eiꝰ: et
nrãm qͦq płimam ꝯsolationẽ. Nam cũ
molesta eẽt amico amici uocatio & ab¬
sentatio. cuiꝰ nimirũ p̾sentia frui delecta¬
bar in dño: iam dc̃ ut manifeste uideo
cogitabat ipse cogitationes pacis &e non
afflictionis: & dicebat. Qd̃ ego facio tu
nescis mͦ: scies autẽ postea. Quãobrem¬

Expanded text:
suam misericordiam Eugenium nostrum, imo suum, praevenit in benedictionibus dulcedinis, parare scilicet lucernam Christo suo; et praemittere virum fidelem ad adjutorium ejus, et nostram quoque plurimam consolationem. Nam cum molesta esset amico amici vocatio et absentatio, cujus nimirum praesentia frui delectatur in Domino: jam tunc, ut manifeste video, cogitabat ipse cogitationes pacis, et non afflictionis, et 326 dicebat: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
salt & deuotas orationes. Scͥpta dilectoᷤ¬
nis uĩx eo affectu suscepimꝰ: qͦ semꝑ ap̃
noᷤᷤ ẽ ĩ bñdictione memoria ur̃a. Nec
sane egere nos credimꝰ humanȩ gr̃e u̾
bis. aut cõmendatitiis epłis ad nos: q̃m
quidẽ utͥq nr̃m indubitabile nͥ fallor
testimoniũ ꝑhibet sp̃c ueritatis:. quã
sinc̾e̾ & diligamꝰ uos & diligam᷑ ã uob̾.

Expanded text:
salutem et devotas orationes. 1. Scripta Dilectionis vestrae eo affectu suscepimus, quo semper apud nos est in benedictione memoria vestra. Nec sane egere vos credimus humanae gratiae verbis, aut commendatitiis epistolis ad nos: quoniam quidem utrique nostrum indubitabile, nisi fallor, testimonium perhibet Spiritus veritatis, quam sincere et diligamus vos et diligamur a vobis;
Abbreviated transcription (Latin):
feratis: ꝓ tanta dignatione. & sollicitu¬
dine tam pia. Iam de dño lundensi
audite qͦd uerũ ẽ: & qͦd c̾tum sit uob̃.
Uir ille aggressꝰ ẽ it̾ cũ multa pecu¬
nia & honorabili comitatu. ꝓut dece¬
bat tantũ archiep̃m: & ecce undiq in
ipso pene ꝓcinctu insidiȩ inmi corũ
Quid fac̾e̾t uir desiderii : Progredi ñ
licebat: & desistere a ꝓposito sibi grauiꝰ
om̃i captiuitate iudicabat. Comites
suos partim remisit. partim disꝑsit:
massa pecuniȩ se exonauit: modicũ
retinens unde cum paucis posset ꝑ¬
ficere inã. Quid plura: Uenit cũ trib
aut quatuor ministͥ. ipse nchilomi¬
nus in habitu munstrantis: sieq stra¬
ta publica cũ turba ꝓmiscua ꝑegri¬
noꝵ. tanquã unus ex illis ꝑuenit ad

Expanded text:
feratis pro tanta dignatione, et sollicituferatis pro tanta dignatione, et sollicitudine tam pia. 3. Jam de domino Lugdunensi audite quod verum est et quod certum sit vobis. Vir ille aggressus est, iter cum multa pecunia et honorabili comitatu, prout decebat tantum archiepiscopum: et ecce undique in ipso pene procinctu insidiae inimicorum. Quid faceret vir desiderii? Progredi non licebat, et desistere a proposito sibi gravius omni captivitate judicabat. Comites suos partim remisit, partim dispersit. Massa pecuniae se exoneravit, modicum retinens, unde cum paucis posset perficere viam. Quid plura? venit cum tribus aut quatuor ministris, ipse nihilominus in habitu ministrantis, 289 sicque strata publica cum turba promiscua peregrinorum, tanq
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ep̃c. paritꝰ ue ad curiã causa cuiꝰdã
appellationis: & uenisset nͥ nos dissua¬
sissemꝰ. Porro dissuasionis intentio fu¬
it: qͣd ñ ita uideret᷑ eẽ paratꝰ siue in ꝯsi¬
lio. siue in comitatu. ut iuuenis ep̃i ꝑ
sonã decuisset. Propositũ tam̃ eius ẽ.
ꝓficisci tp̃r oportuno. frat̾ u̾r ẽ: facite
cum illo miscdiam: ut adu̾sarii esꝰ ñ
p̾ualeant adu̾sus eũ. Uellem uos ad
ipsum potiꝰ quã ad nos scͥpsisse: & fr̾¬
ne monuisse suꝑ his quȩ de. eo audistiᷤ.
Deinde suꝑ statu corporis mei ognoni uoᷤ
ẽẽ sollicitũ. Uerum ẽ qͦd audistis infir¬
matus sũ usq ad mortẽ: s int̾im reuo¬
catꝰ ad mortẽ. atq hoc ut me sentio ñ
diu: longe enĩ debilior quã credi possit.
Qd̾ tam̃ dixerim absq p̾iudicio diuine.
ꝑuidentiȩ: quȩ & mortuos fuscitare po¬
test. Et in hoc sit responsũ ñ mͦ uob. s &e
mino tusculano. plenissimas grates re¬

Expanded text:
ipse episcopus, paratus ire ad curiam causa cujusdam ipse episcopus, paratus ire ad curiam causa cujusdam appellationis: et venisset, nisi nos dissuasissemus. Porro dissuasionis intentio fuit, quod non ita videretur esse paratus, sive in consilio, sive in comitatu, ut juvenis episcopi personam decuisset. Propositum tamen ejus est oficisci tempore opportuno. Frater vester est; facite cum illo misericordiam, ut adversarii ejus non praevaleant adversus eum. Vellem vos ad ipsum potius, quam ad nos scripsisse, et fraterne monuisse super his quae de eo audistis. 2. Deinde super statu corporis mei cognovi vos esse sollicitum. Verum est quod audistis; infirmatus sum usque ad mortem, sed interim revocatus ad mortem: atque hoc, ut me sentio, non diu. Longe enim sum debilior quam credi possit. Quod tamen dixerim absque praejudicio divinae providentiae, quae et mortuos suscitare potest. Et in hoc sit responsum non modo vobis, smino Tusculano, plenissimas grates re
Abbreviated transcription (Latin):
mea ipse dictaui: qͦd ñ eẽt tunc alt̾ ad
manum. De dño beluacensi qͣd pͥmũ
posustis pͥmũ ita respondeo Sui iu¬
ris ẽ. Iam ñ in mea ẽ potestate: s neq
in cuutate uita eiꝰ & conu̾satio. Si secuᷤ
quã debet uł decet int̾dum agit. dolẽ
possũ. s. em̃dare ꝓut uolo ñ ualeo. Ue¬
rumptam̃ qͦd uob̾ suggestũ ẽ de ua¬
gatione eiꝰ nimiũ extitisse in ea usq ad¬
hue nos ñ comꝑimꝰ: nec inde notatum
apud nos qñq audiuimꝰ. Ex qͦ ad eũ
uenit frat᷑ Rob̾tus qui cum eo ẽ. turꝑe
uł graue aliquid ꝑpetrasse. aut cp̃o ꝑ
suasisse ad auies nr̃as ñdum omĩno ꝑ¬
uenit. & mirũ si ad uos potuit ꝑueni¬
re qͦd latere nos potuit. Dabo tam̃ ope¬
ram facerr qͦd uultis de reuocatione eiꝰ.
si qͣndo honeste & oportune potuero.
Iamq fccissem. si cũ pace ep̃i potussẽ:
&x ñ timuissem inutiliorẽ huic subro¬
gand̾u. In qͣdragesima uenit ad nos

Expanded text:
mea ipse dictavi, quod non esset tunc alter ad mea ipse dictavi, quod non esset tunc alter ad manum. De domino Belvacensi quod primum posuistis, primum ita respondeo. Sui juris est: jam non est in mea potestate, sed in civitate vita ejus et conversatio. Si secus quam debet, vel decet interdum agit, dolere possum; sed emendare prout volo non valeo. Verumtamen quod vobis suggestum est de vagatione ejus, nimium exstitisse in ea, usque adhuc nos non comperimus, nec inde notatum apud nos quandoque audivimus. Ex quo ad eum venit frater Robertus, qui cum eo est, turpe et grave aliquid perpetrasse, aut episcopo persuasisse, ad aures nostras nondum omnino pervenit: et mirum si ad vos potuit pervenire, quod latere nos potuit. Dabo tamen operam facere quod vultis de revocatione ejus, si quando honeste et opportune potuero. Jamque fecissem, si cum pace episcopi potuissem, et non timuissem inutiliorem huic subrogandum. In Quadragesima venit ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
Iniq̃ ñ egi: si insipient̾ uideor. in ꝓm¬
ti ẽ uob̾ insipientiã meã corrigere: aut
si hoc digniꝰ uidicatis. etiã & punire. Dico
apud alios diffamabit. Habetis formã
meã hic nͥ & hoc indignamini p̾senti¬
ñ rependere uicẽ: s mox uob̾ de uob̾
ꝑ p̾sentia scͥpta conqueri. De cȩto bñ¬
Dictus ds. qui &e hoc qͦd dederat. & de
quo mͥ forte immod̾atiꝰ blandiebar
solatiũ ante exitũ tulit: ur̃am scilicet
discam. ñ ponere spem meã in homi
dicto. & ob hoc minꝰ festiue: siqͥ¬
N dem uiator transire festinans ur¬
get.Res mira s mag̾ͥ leta. frat᷑.s. fulche¬
riꝰ cũ litt̾is dñi mei parit̾ & ur̃is. simulꝙ
p̾sentiũ latoe peregͥnus uno pene mom̃¬
to affuerunt. deo ita sine dubio ꝓuide¬
te. ut haberẽ ꝑ quẽ festinant̾ reseriberẽ:
qͦd utiq cupienti mͥ ñ pota̾t satis eẽ
festinũ. Inde ẽ qͦd hȩc in infirmitate

Expanded text:
Inique non egi. Si insipienter videor, in promInique non egi. Si insipienter videor, in promptu est vobis insipientiam meam corrigere; aut, si hoc dignius judicatis, etiam et punire. Dico apud alios diffamabit. Habetis formam meam hic, nisi et hoc indignamini praesentinon rependere vicem: sed mox vobis de vobis per praesentia scripta conqueri. De caetero benedictus Deus, qui et hoc quod dederat, et de quo mihi forte immoderatius blandiebar, solatium ante exitum tulit: vestram scilicet discam, non ponere spem meam in homidicto, et ob hoc minus festive: siquidem viator transire festinans urget. Res mira, sed magis laeta. Frater G. Fulcherius cum litteris domini mei pariter et vestris, simulque praesentium lator peregrinus, uno pene momento adfuerunt, Deo ita sine dubio providente, ut haberem per quem festinanter rescriberem: quod utique cupienti mihi non poterat satis esse festinum. Inde est quod haec in infirmitate