comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ido in carne cõpletũ ẽ suo tẽpore. In qͦ
carne ascendit in celũ: qui de cȩlo nos
recessit. etiã cũ inde descendit. Et in
qua sedet ad dexterã patͥs brachium
in iussu. in uoce archangłi & in tuba
d̾i: ubi illi minorẽ uolunt uidere filii
potestatẽ. qͥa in iussu dictus ẽ descensu¬
rus. S querendu ẽ ab eis iussu cur᷑ si pa
ut descendat de cȩlo. Siqͥdem ipsa dei
iussio quȩ siet in tẽpore suo ĩa erat ante
omĩa tẽpora in ipso dĩ uerbo. Qd fi fili

Expanded text:
pletum est suo tempore. In qua carne ascendit in coelum, qui de coelo non recessit etiam cum inde descendit; et in qua sedet ad dexteram Patris brachium in jussu, in voce archangeli, et in tuba Dei . CAPUT XIII. Ubi illi minorem volunt videri Filii potestatem, quia in jussu dictus est descensurus. Sed quaerendum est ab eis, jussu cujus. Si Patut descendat de coelo. Siquidem ipsa Dei jussio quae fiet in tempore suo, jam erat ante omnia temp
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt. faciendo uoluntatẽ suã
ñ ei a quo factus ẽ: uniuersũ genꝰ hu¬
manum ꝓpagine uiciata. culpȩ ce penȩ
fecit obnoxium. Unde a contrario ꝑ ꝙͦ
liberandi fueramꝰ: ñ fecit uoluntatem
suã. s ey a quo missus ẽ. Ita qͥppe hoc lo¬
co dicit᷑ uoluntas sua: ut intelligat᷑ eẽ
ꝓpͥa cont᷑ uoluntatẽ di. Neq enĩ cũ obe¬
dimus dõ. eaq obedientia dicim᷑ eiꝰ fa

Expanded text:
ciendo voluntatem suam, non ejus a quo factus est, universum genus humanum propagine vitiata culpae et poenae fecit obnoxium. Unde a contrario, per quem liberandi fueramus, non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est. Ita quippe hoc loco dicitur voluntas sua, ut intelligatur esse propria contra voluntatem Dei. Neque enim cum obedimus Deo, eaque obedientia dicimur ejus fa
Abbreviated transcription (Latin):
&e ualde comiñdandu est. una ꝑsona ẽ.
&e hominis filiꝰ qui ex tẽpore assũptus
est gr̃ã. Nec sic assũptus ẽ ut priꝰ ereatꝰ.
post assumeret᷑ͤ: s ut ipsa assumptione.
crearetur. Ac ꝑ hoc ꝑꝑt̃ istã unitatem
ꝑsonȩ in utraq natura intelligendã.
&e filius hominis dicit᷑ descendisse de
cęlis: quãuis sit ex ea. quȩ in t̾ra fue¬
rat uirgine assũptus: &e filiꝰ dĩ dicitur
crucifixus &e sepultus: quãuis hȩc non
in diuinitate ipsa qua ẽ unigenitus
patri coet̃nus: s in naturȩ humanȩ
sit infirmitate ꝑpessus. Qam filiũ hoĩs
descendisse de cęlo: ipsũ dixisse sic legimꝰ.
Demo ascendit in celũ nisi qͥ descendit
de cęlo: filius hominis qͥ ẽ in cȩlo. Uni¬
genitum uͦ filiũ dĩ erucifixũ &e sepul¬
tum: om̃s etiã in symbolo confitemur.
Unde ẽ ce illud apłi. Si enĩ cognouissent:
tura utraq constantẽ. diuina scilicet:
atq humana. ut quelibet earũ uoca¬

Expanded text:
 una persona est. et hominis Filius qui ex tempore assumptus est gratia: nec sic assumptus est ut prius creatus post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur. Ac per hoc propter istam unitatem personae in utraque natura intelligendam et Filius hominis dicitur descendisse de coelis, quamvis sit ex ea quae in terra fuerat Virgine assumptus; et Filius Dei dicitur crucifixus et sepultus, quamvis haec non in divinitate ipsa qua est Unigenitus Patri coaeternus, sed in naturae humanae sit infirmitate perpessus. Nam Filium hominis descendisse de coelo, ipsum dixisse sic legimus: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Unigenitum vero Filium Dei crucifixum et sepultum, omnes etiam in Symbolo confitemur. Unde est et illud Apostoli: Si enim cognovissent, tura utraque constantem, divina scilicet atque humana, ut quaelibet earum voca
Abbreviated transcription (Latin):
ror qd̵ nolint consentire. ꝓꝑt̾ hanc huma¬
nam quomͦ cũq naturã dici potuisse.
pat̾ maior me ẽ: ñ ꝓꝑt̃ ilła de qua dictũ
ẽ. ego & pat̾ unũ sumꝰ Qͥs enĩ ferat᷑. si qnͣ¬
tcũꝙ homo dicat. ego ce ds̃ unũ sumꝰ
Et qͥs ñ accipiat᷑: si homo dicat. ds̃ maior
me ẽ: Quale illud est qͦd ait beatꝰ ioħs:

Expanded text:
ror quod nolint consentire, propter hanc humanam quomodocumque naturam dici potuisse, Pater major me est; non propter illam de qua dictum est, Ego et Pater unum sumus. Quis enim ferat, si quantuscumque homo dicat, Ego et Deus unum sumus? Et quis non accipiat, si homo dicat, Deus major me est? Quale illud est quod ait beatus Joannes:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse qui uoluntate patͥs carnẽ suscepit.
ipse & uoluntate & p̾cepto ipsis in corꝑe
conu̾satus ẽ sicut ipse ait. Descendi
de cęlo ñ ut faciã uoluntatẽ meam:
s uoluntatẽ en qui misit me. Ipse et
uoluntate patris triginta annoꝵ bap¬
tizatus. uoce ce testimonio patͥs ma¬
nifestatus: uoluntate & p̃cepto patͥs
euãgłium regni cȩloꝵ p̃dicabat. sicut.

Expanded text:
se qui voluntate Patris carnem suscepit, ipse et voluntate et praecepto ipsius in corpore conversatus est, sicut ipse ait: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Ipse et voluntate Patris triginta annorum baptizatus, voce et testimonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium r
Abbreviated transcription (Latin):
tu inuentus ut homo: humiliauit
semet ipsũ factus obediens usq ad mo¬
dem. mortẽ aũt crucis. Cum gͦ xꝑi nom̃
ex eo illi sit qd̾ scͥptum ẽ in ꝓphetia. unx̃
de ds ds tuus oleo exultationis p̃par¬
ticipib tuis: unde ad id qd̾ homo factꝰ
est ꝑtinet. id ẽ qd̾ formã serui accipiens
habitu inuentꝰ ẽ ut homo. qͥ utiq habi¬
tus cȩpit ex tẽpore: de ipso tam̃ eocłeꝙ
dum erat filius hominis s filiꝰ dĩ: euipa¬
tris ȩqualitas rapina ñ erat. s natura.
Non enĩ erat usurpando elatus: s hoc
erat natꝰ. &e icło ueritas. Nondũ gͦ xp̃c¬

Expanded text:
ut homo: humiliavit se ipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Cum ergo Christi nomen ex eo illi sit quod scriptum est in prophetia, Unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tuis ; unde ad id quod homo factus est pertinet id quod formam servi accipiens habitu est inventus ut homo, qui utique habitus coepit ex tempore: de ipso tamen eodemqdum erat Filius hominis, sed Filius Dei, cui Patris aequalitas rapina non erat, sed natura. Non enim erat usurpando elatus, sed hoc erat natus, et ideo veritas. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd faceret pat̾: nisi ꝑ unigenitũ fili¬
um. nec sine spũ scõ. qͥa inseparabilia
st̃ oꝑa trinitatis: Ac ꝑ hoc qd̾ potesta¬
tem filio dedit. qm̃ filius hominis ẽ. ꝑ
eundem ipsũ ipse dedit qm̃ filiꝰ dĩ est:
omĩa enĩ ꝑ ipsũ facta st̃ &esine ipso factũ¬

Expanded text:
aliquid faceret Pater, nisi per unigenitum Filialiquid faceret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu sancto, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Ac per hoc quod potestatem Filio dedit quoniam Filius hominis est, per eumdem ipsum ipsi dedit quoniam Filius Dei est. Omnia enim per ipsum facta s
Abbreviated transcription (Latin):
de patre. qd̃ ñ iudicabit quẽquã: s om̃e
iudiciũ dedit filio. formã nãq in xp̃o
filii hominis. tunc ab eo iudicandi ui¬
debunt impii: de quib dictũ ẽ. Hidebt̃
in quẽ confixerunt. Dei uͦ formã in eodẽ
ipso xp̃o qua ȩqualis ẽ patri: utiq nos
uidebunt. Unde ꝓphetia p̃cessit. tollat᷑
imprꝰ ut ñ uideat claritatẽ di: qͥa & ad
hoc ꝑtinet. beati mundicordes qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Demq hoc aꝑtissime te¬
statur ubi dicit. Potestatẽ dedit ei &e iu¬
dicium facere: qͥa fili hominis ẽ. Nongͦ:¬
qm̃ filius dĩ ẽ. Nam scdm hoc coȩt̾na
illi cũ patre & una eademq potestas
ẽ: s qͥa filius hominis ẽ. qd̾ eẽ cepit. ex
tẽpore. ut potestas ei daret᷑ in tẽpore.
Q d̾ ñ ita dicit᷑. tanqu̾a eã sibi &e ipse ñ
dederit: id ẽ naturȩ in se humanȩ ñ
dederit potestatẽ. illa quȩ in eo natura
diuina ẽ. Absit hoc credere. Quomͦ enĩ

Expanded text:
de Patre, quod non judicabit quemquam, sed omne de Patre, quod non judicabit quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Formam namque in Christo Filii hominis tunc ab eo judicandi videbunt impii, de quibus dictum est, Videbunt in quem confixerunt . Dei vero formam in eodem ipso Christo, qua aequalis est Patri, utique non videbunt. Unde prophetia praecessit, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Quia et ad hoc pertinet, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Denique hoc apertissime testatur, ubi dicit, Potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . Nonc coaeterna illi cum Patre et una eademque potestas est: sed quoniam Filius hominis est, quod esse coepit ex tempore, ut potestas ei daretur in tempore. Quod non ita dicitur, tanquam eam sibi et ipse non dederit, id est, naturae in se humanae non dederit potestatem illa quae in eo natura divina est: absit hoc credere. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
pponit dicens. Uenite benedicti patͥs
mei. frgo iustus uidex ẽ filiꝰ. iudicantiᷤ
uͦ honor & auctoritas patͥs imꝑiales le
consolatio unigenti dĩ iusti iudicis ẽ
dignitas. Iã quȩ suꝑrꝰ respondimꝰ: etiã
aduersus ista similit̾ ualent. Qd̃ enim
uoluntate & p̾̃cepto patͥs obediens ẽ fi¬
lius: nec in hominib demonstrat diu̾¬
sam imparemq naturã: patͥs p̾cipientᷤ
&e filii obedientis. Huc accedit qd̾ xp̃c
ñ tantũ ds̃ ẽ. qua natura ęqualis ẽ pa¬
tri: s etiã homo. qua natura maior ẽ
pater. Cuiꝰ etiã ñ sołu pat̾. uerũ edñs
ẽ. Nam inde ẽ ce illud ꝓphetieũ. Dñs di¬
xit ad me: filius m̃s es tii. Ibi ẽ qͥppe inse¬
rior substantia. qua pat̾ maior sit. &e ser¬
ui forma eui dñs sit. Habet aũt formã
humanitatis erꝰ quã manente forma
diuinitatis accepit: ut in similitudine
hominũ fieret. & habitu inueniret᷑ ut
homo. In iudicio qͥppe apparebit. qͦ ui¬
uos &e mortuos iudicabit. Ido dictũ ẽ

Expanded text:
enite, benedicti Patris mei » . Ergo justus judex est Filius: judicantis vero honor et auctoritas, Patris imperiales legconsolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. Jam quae superius respondimus, etiam adversus ista similiter valent. Quod enim voluntati et praecepto Patris obediens est Filius, nec in hominibus demonstrat diversam imparemque naturam, patris praecipientis, et filii obedientis. Huc accedit quod Christus non tantum Deus est, qua natura aequalis est Patri; sed etiam homo, qua natura major est Pater, cujus etiam non solum Pater, verum et Dominus est. Nam inde est et illud propheticum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Ibi est quippe inferior substantia qua Pater major sit, et servi forma cui Dominus sit. Haec autem forma humanitatis ejus, quam manente forma divinitatis accepit, ut in similitudinem hominum fieret et habitu inveniretur ut homo , in judicio quoque apparebit, quo vivos et mortuos judicabit. Ideo dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
aut qͥd loquar. Et sic uoluntate & p̾¬
cepto patͥs ad passionẽ & mortẽ ꝓpera¬
uit: sicut ipse ait. Pat̃ transeat calix iste
a me: ñ tam̃ qd̃ ego uolo. s qd̃ tu uis. Et
apło asserente. & dicente. Obediens in¬
quit factus patri usq ad mortẽ: mor¬
tem aũt crucis. His testimoniis sc̃arũ¬
scripturarũ. qͥd ꝑsuadere conant᷑: nisi
ꝓpt̾ea patris & filii diuersas ẽẽ naturaᷤ.
quia obediens patri ostendit᷑ filius:
Qd̾ tam̃ de hominib ñ utiq dicerent.
Neꝙ enĩ si homo filius. homini patri suo
sit obediens: idõ amboꝵ diuersa nat᷑a¬

Expanded text:
Et sic voluntate et praecepto Patris ad passionem et mortem properavit, sicut ipse ait: Pater, transeat calix iste a me; non tamen quod ego volo, sed quod tu vis . Et Apostolo asserente et dicente: Obediens, inquit, factus Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . 7. Is et in cruScripturarum quid persuadere conantur, nisi propterea Patris et Filii diversas esse naturas, quia obediens Patri ostenditur Filius? Quod tamen de hominibus non utique dicerent: neque enim si homo filius homini patri suo sit obediens, ideo amborum diversa nat
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ & disponit omĩa suauit᷑. Cũ gͦ
ubiq sit etiã filiꝰ quo mittendꝰ erat
ubi ñ erat. nisi apparendo sic̃ apparebat.
in unitatẽ ꝑsonȩ suȩ naturã ñ assũpsit
humanã: nec a solo filio missus ẽ sic̃ scrip¬
tum ẽ. cũ gͦ iero mittam ilłu ad uos: s
a patre qͦq sicut scͥptum ẽ. quẽ mittet
pat̃ in nomine meo. Ubi ostendit᷑ qd̾
nec pat̾ sine. filio. nec filius sine patre
Inseparabilia qͥppe st̃ oꝑa trinitatis. Solꝰ
pat̾ ñ legitur missus: qm̃ solus ñ habet
auctorem a quo genitus sit. uł a quo ꝓ¬
cedat. Et idõ ñ ꝓpt̾ naturã diu̾sitatẽq
quȩ in trinitate nulla ẽ: s ꝓpt̾ ipsam au¬
ctoritatem solus pat̾ ñ dicit᷑ missus. Nos
enĩ splendor aut feruor ignẽ: s igniᷤᷤ mit¬
tit. siue splendorẽ siue feruorem. Quã¬
uis hȩc longe sint dissimilia: nec inue¬
nitur aliqͥd uł inspiritalib uł in cor¬

Expanded text:
fortiter, et disponit omnia suaviter ? Cum ergo fortiter, et disponit omnia suaviter ? Cum ergo ubique sit etiam Filius, quo mittendus fuerat ubi non erat, nisi apparendo sicut non apparein unitatem personae suae naturam non assumpsit humanam. Nec a solo Filio missus est, sicut scriptum est, Cum ego iero, mittam illum ad vos ; sed a Patre quoque, sicut scriptum est, Quem mittet Pater in nomine meo . Ubi ostenditur quod nec Pater sine Filio, nec Filius sine Patre iserunt. Inseparabilia quippe sunt opera Trinitatis. Solus Pater non legitur missus, quoniam solus non habet auctorem a quo genitus sit, vel a quo procedat. Et ideo non propter naturae diversitatem, quae in Trinitate nulla est, sed propter ipsam auctoritatem solus Pater non dicitur missus. Non enim splendor aut fervor ignem; sed ignis mittit, sive splendorem, sive fervorem. Quamvis haec longe sint dissimilia; nec inveniatur aliquid vel in spiritualibus vel in cor
Abbreviated transcription (Latin):
rem suũ. nec potest splendor missꝰ separari
ab igne mittente: Quãus ce ista qͥa ere¬
atura ẽ uisibilis: ñ om̃i ex parte. huic rei
sit cõparabilis. Cum enĩ splendor̃e. mit¬
tit ignis: longius ꝑuenit splendor quo
ignis ñ ꝑuenitꝰ. Unde splendor ab igne
qui ẽ in lucerna missus. si loqui poss ñ
utiq poss uerũ dicere. in pariete quo
sine lucerne igne ꝑuenit ignis: qͥ me mi¬
sit mecũ ẽ. Potuit aũt missus a patre
fili dicere: pat̾ mecũ est. Cũ gͥhȩc a pa.¬
tre missio filii ꝓrsus ineffabilis sit. nec
capi ullius eogitatione possit: quomͦ
hinc ostendant filiũ alteriꝰ atq inferi¬
oris essentie ñ inueniunt: qñdoqͥdem
nec homo missus ab homine. diu̾sam
ut eo ipso a patre filiꝰ missus ẽẽ dicat᷑:
qd̾ filiꝰ hominib apparuit in carne. ñ
pat̃. Qs eni mittitur illo ubi ẽ: Ubi aũ
ñ est sapientia di qd̾ est. xp̃c:. de qua le.¬
gitur. attingens a fine usq ad finem

Expanded text:
rem suum, nec potest splendor missus separari ab igne mittente: quamvis et ista quia creatura est visibilis, non omni ex parte huic rei sit comparabilis. Cum enim splendorem mittit ignis, longius pervenit splendor, quo ignis non pervenit. Unde splendor ab igne qui est in lucerna missus, si loqui posset, non utique posset verum dicere in pariete, quo sine lucernae igne pervenit, Ignis qui me misit mecum est: potuit autem missus a Patre Filius dicere, Pater mecum est. Cum igitur haec a Patre missio Filii prorsus ineffabilis sit, nec capi ullius cogitatione possit, quomodo hinc ostendant Filium alterius atque inferioris essentiae, non inveniunt; quandoquidem nec homo missus ab homine, diversam ut eo ipso a Patre Filius missus esse dicatur, quod Filius hominibus apparuit in carne, non Pater. Quis enim mittitur illo ubi est? Ubi autem non est Sapientia Dei, quod est Christus, de qua legitur: Attingit a fine usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝑsonam in utraq natura. hoc ẽ dĩ ce
hominis: ne si duas faciat: quat̾nitas
incipiat ẽẽ. ñ trinitas. Qm̃ itaq gemina
qͥdem substantia s una ꝑsona ẽ: ꝓpt̾ea
qd̾ dictũ est descendi de cȩlo. refert᷑ ad
dĩ excellentiã: qd̾ uͦ adiunctũ est ñ ut
faciam uoluntatẽ meã ꝓpt̃ adam qͥ fecit.
suã. refertur ad hominis obedientiam.
obeclientia in illo quȩ contraria ẽ mo¬
bedientiȩ pͥmi hominis. sed̃m id qd̾ ho¬
mo ẽ comm̃datur. Unde ait. apls. Sieut
enĩ ꝑ inobedientiã uniꝰ hominis pecca¬
tores constituti sunt multi: ita &e ꝑ obedi¬
entiam uniꝰ hominis iusti constictient᷑

Expanded text:
esse personam in utraque natura, hoc est, Dei et esse personam in utraque natura, hoc est, Dei et hominis, ne si duas faciat, quaternitas incipiat esse, non trinitas. Quoniam itaque gemina quidem substantia, sed una persona est, propterea quod dictum est, Descendi de coelo, referDei excellentiam; quod vero adjunctum est, non ut faciam voluntatem meam, propter Adam qui fecit suam, refertur ad hominis obedientiam: obedientia in illo quae contraria est inobedientiae primi hominis, secundum id quod homo est commendatur. Unde ait Apostolus: Sicut enim per inobedientiam unius hominis, peccatores constituti sunt multi; ita et per obedie
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa illa dicit᷑ uoluntas nr̃a. qͣndo ita¬
seriptura loquit᷑ quȩ intelligit᷑ ẽẽ ꝓpria
cont᷑ uoluntatẽ dĩ. Hanc habuit adã:
ut in illo morerem᷑. Hane ñ habuit. xp̃c.
ut in illo uiuerem. De natura qͥppe hu¬
mana hoc recte dici pot̾: in qua extitit
ꝑ inobedientiã uoluntas ꝓpͥa. quȩ dĩ uo¬
luntati eẽt aduersa. Cȩterũ qd̃ attinet
ad diuinitatẽ filii. una eadẽq uoluntaᷤᷤ
ẽ patris &e filii: nec potest ullo mͦ ẽẽ diu̾¬
sa̾. ubi ẽ natura trinitas immutabilis u
s ds &e homo: ꝑ quã mirabilem singłarẽ¬
q grãm. humana in illo sine peccato ul¬
lo poss ẽẽ natura. Spt̃ hoc gͦ ait. Descendi
de cȩlo ñ ut faciam uoluntatẽ meã. s
uoluntatẽ ei qͥ misit me: ut ea causa eẽt
tante obedientiȩ. quȩ om̃ino sine ullo
peccato eẽt hominis quẽ gerebat: quia
de cęlo descenderat. hoc ẽ ñ tantũ homo.
uerũ etiam ds̃ erat᷑. Unam qͥppe ostendit

Expanded text:
lla dicitur voluntas, nostra, quando Scriptura ita loquitur, quae intelligitur esse propria contra voluntatem Dei? Hanc habuit Adam, ut in illo moreremur: hanc non habuit Christus, ut in illo viveremus. De natura quippe humana hoc recte dici potest, in qua exstitit per inobedientiam voluntas propria, quae Dei voluntati esset adversa. Caeterum quod attinet ad divinitatem Filii, una eademque voluntas est Patris et Filii: nec potest ullo modo esse diversa, ubi est natura Trinitatis immutabilis unsed Deus et homo: per quam mirabilem singularemque gratiam humana in illo sine peccato ullo posset esse natura. Propter hoc ergo ait, Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit: ut ea causa esset tantae obedientiae, quae omnino sine ullo peccato esset hominis quem gerebat, quia de coelo descenderat; hoc est, non tantum homo, verum etiam Deus erat. Unam quippe ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationẽ adimpleuit. uoluntate.
ce p̃cepto patͥs corpꝰ suũ a mortuis sus.¬
citauit: & cũ ipso corpore. ut pastor cum
oue. & sacerdos cũ oblatione. & rex cum
purpura. & d̃s cũ tẽplo. a patre assũptꝰ
ẽ in głam. Querendũ ẽ ab eis qui ista
dicunt. quałe ouem pastor reportau̾it
patͥ: si enĩ caro sine anima ẽ. quã re¬
portauit. qͥd ẽ ouis ista. nͥ t̾ra sine sen¬
su. quȩ nec grãs agere potest. qͥa sine

Expanded text:
spensationem adimplevit, voluntate et praecepto Patris corpus suum a mortuis suscitavit; et cum ipso corpore, ut pastor cum ove, et sacerdos cum oblatione, et rex cum purpura, et Deus cum templo a Patre assumptus est in gloriam. Quaerendum est ab eis qui ista dicunt, qualem ovem pastor reportaverit Patri. Si enim caro sine anima est quam reportavit, quid est ovis ista nisi terra sine sensu, quae nec agere gratias potest? Quia sine
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt apł̃i ꝓpħatum. qm̃ ñ derelinquẽ
animã meã in inferno: & his atꝙ huius¬
modi sc̃arum scͥpturarũ testimoniis ñ
stantiȩ. diuinȩ scilicet & humane: ut
ipsa humana ex anima constet & carne.
Aut si eo mouent᷑ qd̾ scͥptum ẽ. uerbũ
caro factũ ẽ. nec illic anima nomina-¬
ta ẽ: intelligant carnẽ. ꝓhomine po¬
sitam᷑ a parte totũ significante locuti¬
onis m̃. sicuti ẽ ad te omĩs caro uenice.
Item ex oꝑib legis ñ iustificabit᷑ omĩs
caro: qd̾̃ aꝑtius alio loco dixit. ex lege
nemo iustificat᷑. Itemq alio. Non iusti.¬
ficat᷑ homo ex oꝑib legis. Ita gͦ dixit. oĩs
caro: ac si diceret omĩs homo. Sic itaq
dictũ ẽ. uerbũ caro factũ ẽ: ac si dice.¬
ret᷑ uerbũ homo factũ ẽ. Uerũptam̃
isti cũ ei soła humanã carnẽ uelint

Expanded text:
non derelinques animam meam in inferno . Et his atque hujusmodi sanctarum Scripturarum testimoniis non stantiae, divinae scilicet et humanae, ut ipsa humana ex anima constet et carne. Aut si eo moventur quod scriptum est, Verbum caro factum est ; nec illic anima nominata est: intelligant carnem pro homine positam, a parte totum significante locutionis modo; sicuti est, Ad te omnis caro veniet : item, Ex operibus Legis non justificabitur omnis caro . Quod apertius alio loco dixit, Ex Lege nemo justificabitur : itemque alio, Non justificatur homo ex operibus Legis . Ita ergo dixit, Omnis caro; ac si diceret, Omnis homo. Sic itaque dictum est, Verbum caro factum est; ac si diceretur, Verbum homo factum est. Verumtamen isti cum e
Abbreviated transcription (Latin):
hanne apło: ipse ẽ uerus ds̃. & uita ȩt̾na .ii.
patris sui ante omĩa scła constitutum:
coguntur confiteri filiũ patri ẽẽ coȩt̃nũ.
Si enĩ aliqͣndo pat̾ sine filio fuit: erat
ante. filiũ aliqd̃ tempꝰ quo pat̾ sine. illo
solus suit. Et quomͦ erat ante om̃a scła
filiꝰ᷑: ante quẽ fuit tempꝰ quo sine illo e¬
rat pat̾: Porro si ante omĩa tẽpora filiꝰ¬

Expanded text:
anne apostolo, Ipse est verus Deus et vita aeterna . 2. Patris sui ante omnia saecula constitutum, coguntur confiteri Filium Patri esse coaeternum. Si enim aliquando Pater sine Filio fuit, erat ante Filium aliquod tempus, quo Pater sine illo solus fuit. Et quomodo erat ante omnia saecula Filius, ante quem fuit tempus quo sine illo erat Pater? Porro
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: s equalitatẽ suã nulli dedit nisi
filio. qui natus ẽ de illo: ae spui seo qui
ꝓcedit de illo. Quȩ cũ ita sint ñ est ista
qm uolunt isti differentia trinitatis:
quia indifferens in trinitate natura.
indifferens intrinitate potentia ẽ: ut
onĩs honorificent filiũ sicut honorificai
patrem. qd ipse ait. &e qui uolunt. pie ui

Expanded text:
cepit: sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi cepit: sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi Filio qui natus est de illo, et Spiritui sancto qui procedit de illo. Quae cum ita sint, non est ista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quod ipse ait
Abbreviated transcription (Latin):
num genuit pater eius est. .xxx.¬
Ibi aũt uł in sompnis audierunt sc̃p¬
immobilit̾ &e impassibilit̾ uolens filiũ
genuit: filius sine labore ae fatigatione
sola uirtute sua spm fecit. O p̃cipuam
laudem filii ce sp̃c scĩ: quasi nos pater
mobiliter &e passibilit̾̃ inuitus genue¬
rit. qui nos uoluntarie genuit uerbo
dicere unde. nulla fit questio. qd̾ scilicet
sine ullo labore ce fatigatione uł gignat
pater uł: faciat filius: Nideant sane qͦ¬
modo dicant: qd̾ sola uirtute sua filius
fecerit spm sẽm. Isto enĩ mͦ cogunt᷑ fateri
aliqͥd fecisse filiũ: qd̾ ñ uiderit patrẽ fa¬
cientem An placeret eis dicere: qd̃ etiam
ter. ut poss filius facere qũe fecit: qut ñ
nisi qd̃ uiderit patrẽ facientẽ. Et qͥd ẽ
qd̾ ñ alia similia: s quecũq pater facit.
hȩc eadem filius facit similiter. Si hȩc
cogitare conentur: ꝓculdubio turba¬
buntur eis omĩa. quȩ sibi carnali cogita¬
tione componunt.

Expanded text:
num genuit, Pater ejus est. num genuit, Pater ejus est. Ubi autem vel in somnis audierunt Scripimmobiliter et impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. O praecipuam laudem Filii et Spiritus sancti! Quasi nos Pater mobiliter et passibiliter invitus genuerit, qui nos voluntarie genuit verbo dicere, unde nulla fit quaestio; quod scilicet sine ullo labore et fatigatione vel gignat Pater, vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, quod sola virtute sua Filius fecerit Spiritum sanctum. Isto enim modo coguntur fateri, aliquid fecisse Filium quod non viderit Patrem facientem. An placet eis dicere, quod etiamter, ut posset Filius facere quem fecit, qui non Patrem facientem? Et quid est, quod non alia similia, sed quaecumque Pater facit, haec eadem Filius facit similiter? Si haec cogitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione componunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde respondeant qͥa ñ filium s
primũ ce p̾cipuum opus filii p̃ cȩters
filii meliores futuri sint spũ scõ: quos
uoluntarie genuit pat̾ uerbo uerita¬
tis. Quomͦ enĩ non cogunt᷑ hoc dicere:
cũ ꝓculdubio melius sit filios eẽ patͥs.
quã opus filii. Hec cogitent & emen¬
dent uanas impiasq blasphemias: at¬
q fateant᷑ in illa trmitate. nulła ꝑsonã
pret̃ qd̾ filius manens ds homo factuᷤ
est. omĩno eẽ ereaturã. aut aliqͥd ades
factum ẽ: s totũ quicqͥd illud ẽ. summũ
uerum ummutabilem deum.:
Absit enim. ut. quẽ admodu sapiunt
in eadẽ carne factuꝰ est etiã angłis minor:
bsit ut quẽadmodum blas xxui.¬
phẽmant. incõparabiliter maior &e meli
quȩ ꝓphetabat᷑ cũ diceret᷑. Dñs dixit
ad me: filius ms es tu. Cui etiã in eadẽ
ꝓphetia dicit idem filius. De uentre
matris meȩ ds ms es tu. De uentre
qͥppe matris ei ubi hominẽ assumpsit.
ds̃ eius est: qui ꝓꝑter qd̾ eũ non solum

Expanded text:
Deinde respondeant, quia non filium, sed primum et praecipuum opus Filii prae caeteris m illi filii meliores futuri sint Spiritu sancto, quos voluntarie genuit Pater verbo veritatis ? Quomodo enim non coguntur hoc dicere, cum procul dubio melius sit filios esse Patris, quam opus Filii? Haec cogitent, et emendent vanas impiasque blasphemias, atque fateantur in illa Trinitate nullam personam, praeter quod Filius manens Deus, homo factus est, omnino esse creaturam, aut aliquid a Deo factum: sed totum quidquid illud est, summum, verum, immutabilem Deum. 24. Absit enim ut, quemadmodum sapiunt, in eadem carno factus est etiam Angelis minor? Absit ut, quemadmodum blasphemant, incomparabiliter major et melioquae prophetabatur, cum diceretur, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Cui etiam in eadem prophetia dicit idem Filius, De ventre matris meae Deus meus es tu . De ventre quippe matris ejus, ubi hominem assumpsit, Deus ejus est. Qui propter quod eum non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ce patri ce filio ce spui scõ ista quȩ latria
uocatur seruitute seruiamꝰ. audiamꝰq
legem di p̃cipientem ut nulli alteri s
soli dño dõ nr̃o hanc exhibeamꝰ peuldu¬
bio unus ae solus dñs ds̃ nr̃ est ipsa tri¬
nitas: cui uni ce soli talem seruitutem
pietatis uire. debemus.

Expanded text:
et Patri et Filio et Spiritui sancto ista, quae latria et Patri et Filio et Spiritui sancto ista, quae latria vocatur, servitute serviamus. audiamusque legem Dei praecipientem, ut nulli alteri, sed soli Domino Deo nostro hanc exhibeamus; procul dubio unus et solus Dominus Deus noster est ipsa Trinitas, cui uni et soli talem servitutem pietatis jure debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ diceret᷑ illisoliseriues. Nullo mͦ inqͣm¬
hoc fieri potest: nisi ipse dñs ds̃ nr̃ uniu̾
sa sit trinitas. Alioquin istã seruitutẽ
quȩ latria dicitur. quã ñ debent serui
eis quos sed̾m carnẽ. dominos habent.
s om̃s homines soli do̾ suo: hanc gͦ ser¬
uitutem ñ exhibebinꝰ filio. si de patre
dictũ est. & illi soli seruies: aut ñ exhibe.¬
bimus patri si de filio dictũ est. & illi so¬
li seruies. Iam uͦ si aliquib t̾re molib
spũi scõ templu̾ fabricarem ᷑: qͥs dubi¬
taret ei nos latria. id ẽ ista de qua nc̃
loquor seruitute seruire. Quomͦ gͦ ñ
ei seruitutẽ quȩ latria dicit᷑ exhibemꝰ.
cui tempłu ñ facimꝰ s nos ipsi sumus:
Et quomͦ ñ e ipse ds̃ nr̃ est de quo dicit
apłs. nescitis qͥa tempłu dĩ estis. & sp̃c̃
dĩ habitat in uob̃. ce paulo post. glorifica¬
te gͦ dm in corpore ur̃o: Corpora aũ nr̃a:
tempłu in nobis dicit ẽẽ sp̃e scĩ. Cum gͥ¬

Expanded text:
cum diceretur, Illi soli servies . Nullo modo, inquhoc fieri potest, nisi ipse Dominus Deus noster universa sit Trinitas. Alioquin istam servitutem, quae latria dicitur, quam non debent servi eis quos secundum carnem dominos habent, sed omnes homines soli Domino Deo suo: hanc ergo servitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli servies; aut non exhibebimus Patri, si de Filio dictum est, Et illi soli servies. Jam vero si aliquibus terrae molibus Spiritui sancto templum fabricaremus, quis dubitaret ei nos latria, id est, ista de qua nunc loquor servitute servire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria dicitur, exhibemus, cui templum non facimus, sed nos ipsi sumus? Aut quomodo non et ipse Deus noster est, de quo dicit Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et paulo post: Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Corpora autem nostra, templum in nobis dicit esse Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
odem tpr̃e scripsi etiã librũ de
correctione donatistarũ. ꝓpt̾ illo ᷤᷤ
qui nolebant eos legib imꝑialibꝰ cor¬
rigi. Hic liber sic incipit. Laudo ae gra¬
tulor ce ammiror

Expanded text:
odem tempore scripsi etiam librum de Correctione Donatistarum, propter eos qui nolebant illos legibus imperialibus corrigi. Hic liber sic incipit: « Laudo, et gratulor, et admiror.
Abbreviated transcription (Latin):
macułã aut rugã. aut aliqͥd eiꝰmodi.
Tunc utiq cũ ꝑficiet᷑ in re: ubi nc̃ ꝓficien¬
do ambulat᷑ in spe. Nam quomͦ est nunc
ñ habens macuła aut rugã. aut aliqͥd
eiꝰmodi quȩ uł in om̃ĩb ad eũ ꝑtinen¬
tib hominib. qͥ iã rõne mentis utuit᷑.
&e uoluntatis arbitrio. mortalisq carniᷤ
sarcinã portant. uł certe qd̾ etiã ipsos
contentiosos necesse ẽ fateri. in multiᷤᷤ
suis m̃bris ueracit̾ dicit. dimitte nob̾
debita nr̃a: Cũ itaq ꝓficientes in quibꝰ
mortalib habitat. dũ de die in diem
renouant᷑ magis magisq iustificet. ex¬
audiat. orantes. mundet confitentes.
ut exhibeat. sibi templũ immaculatũ
in eternũ: merito dicit᷑ ñ habitare in
eis. qͥ cognoscentes dm ñ sicut d̾m glĩ¬

Expanded text:
maculam aut rugam aut aliquid eius modi maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo ambulatur in spe. nam quo modo est nunc non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uoluntatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contentiosos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem renouantur, magis magisque iustificet, exaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhibeat sibi templum inmaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare in eis, qui cognoscentes deum non sicut deum gl
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ audiui a patre meo: nota feci nob̾
Qd̾ usq adeo scd̾m syem dictũ est futuroꝵ:
ut eis postinodũ dicat. multa habeo uob̾
dicere. s ñ potestis portare mͦ ¶git gͦ in
quib adhuc mortalib habitat ipsã ȩdi¬
ficationẽ habitacłi sur qm̃ ñ inista s in
alia post hanc uitã ꝑficit. qnͣdo obsorbe¬
bitur mors in uictoria:. dicet᷑q illi. ubi ẽ
mors uictoria tua. ubi ẽ mors aculeꝰ tuuᷤ.
Qd̾ est aũt mortis aculeus. nͥ peccatĩrꝰ ꝑpt̃
qd̾ nunc etiã renati ex aqua &e spũ om̃ibꝰ¬
q peccatis siue. originis ex ada in qͦ om̃s
peccauerunt. siue factoꝵ. dictoꝵ. cogita¬
tionũq nr̃aꝵ. in illi lauachri munda¬
tione deletis: tam̃ qͥa manemꝰ in hac ui¬
ta humana que tẽptatio ẽ suꝑ terrã.
nũto dicimꝰ dimitte nobis debita nr̃a÷
& hane orationẽ uniu̾sa dicit eccłia: ꝙͣ.
mundat saluator lauacro aque in u̾bo.
ut eã sibi exhibeat głosam. ñ habentẽ

Expanded text:
audiui a patre meo, nota uobis feci, quod usque adeo secundum spem dictum est futurorum, ut eis postmodum dicat: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. agit ergo, in quibus adhuc mortalibus habitat, ipsam aedificationem habitaculi sui, quam non in ista sed in alia post hanc uitam perficit, quando obsorbebitur mors in uictoriam diceturque illi: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccatum? Propter quod nunc etiam renati ex aqua et spiritu omnibusque peccatis siue originis ex Adam, in quo omnes peccauerunt, siue factorum, dictorum cogitationumque nostra. rum in illius lauacri mundatione deletis tamen, quia mansimus in hac uita humana, quae temptatio est super terram, merito dicimus: Dimitte nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecclesia. quam mundat saluator lauacro aquae in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi mobilib: sic̃ etiã ꝑ salomonẽ
regẽ tempłu. lapidib lignis metalliᷤ:
alit̾ uͦ re ipsa uera que illis significati¬
onib figurata ẽ: unde dicit᷑. & uos tãꝙͣ
lapides uiui suꝑedificamini domoᷤ sp̃iri

Expanded text:
huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qd̾ e loquim᷑. Non diceret eundẽ: nͥ
& illoꝵ idẽ ipse ess sp̃ẽ ficdi. Sicut aũt illi
quando idẽ sacramentũ occultũ erat
credebant. xp̃i incarnationẽ futur̃a.
sic &e nos credimnꝰ factã: & a nobis aũt¬
& ab illis futurus expectat᷑ ad iudici¬
um eiꝰ aduentꝰ. Non est enĩ aliud dei
nusteriũ nisi xp̃e: in quo oportet ui¬
uificari mortuos in ad̾a. Quia siẽ in
adam om̃s moriunt᷑. sic & in xp̃o om̃s
uiuificabunt᷑: quẽadmołu suꝑiꝰ dis¬
seruimꝰ. Quã obrem ds qui ubiq p̾seis¬
est. & ubiq totꝰ. ñ in omĩb habitat. s in
eis tantũ quos efficit beatissimũ tem¬
plũ suũ. uł beatissima tẽpla sua: eru¬
ens eos a potestate tenebraꝵ. & transfe¬
rens in regnũ filii caritatis sue. qđ̾ in¬
cipit a regeneratione. Aliter aũt dr¬
tempłu eiꝰ insignificatione. cũ fit. ꝑ
manꝰ hominũ de reb inanimatiᷤᷤsic̃
tab̾naculũ. lignis. uelis. pellibi. atq

Expanded text:
pter quod et loquimur. non diceret \'eundem\'. nisi et illorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis futurus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuificari mortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimest, et ubique totus, non in omnibus habitat, sed in eis tantum quos efficit beatissimum templum suum, vel beatissima templa sua, eruens eos a potestate tenebrarum, et transferens in regnum Filii charitatis suae , quod incipit a regeneratione. Aliter auttemplum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
munib aliquib scĩs quantalibet sapi¬
entia ae scĩtate. p̾stantib. ullo mͦ pot̾
ẽẽ cõmunis: ubi diuinȩ gr̃ẽ satis ꝑspi¬
re aliquã posse anim̾a ꝑmeritũ liberi
arbitrii. ut alt̃ sit xp̃c efficere: Ut gͦ
ad ꝑsonã uerbi unigeniti ꝑtineret.
quo pacto ꝑliberũ arbitriũ cõmuni¬
ter om̃ib & naturalit̾ datũ. una sola

Expanded text:
minibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis pre aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii ut alter sit Christus efficere? ut ergo ad personam uerbi unigeniti pertineret, quo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ dñs adiuuit rite tractaui¬
mus. quando d̃m ubiq presentẽ ⁊ ñ
spaciis distantib quasi aliqua mole
uł distensione diffusũ. s ubiꝙ totũ. co¬
gitare te extendis: auerte mentẽ ab
om̃ib imaginib corpoꝵ. qͦs hrimana
cogitatio uoluere consueuit. Noi enĩ¬

Expanded text:
quantum dominus adiuuit, rite tractauimus, quando deum ubique praesentem et non spatiis distantibus quasi aliqua mole uel distentione diffusum, sed ubique totum cogitare te extendis, auerte mentem ab omnibus imaginibus corporum, quas humana cogitatio uoluere consueuit. non eni
Abbreviated transcription (Latin):
t̃esse arbitramͣ int̾ caput & m̃bra cęt̾a.
qd̃ in quolibet quãuis p̃cipuo m̃bro.
uelut in aliquo magno ꝓpħa aut apło
quãuis diuinitas habitet: ñ tam̃ sicut
sensus singłis m̃bris. s ñ tantꝰ quartꝰ
in capite: ubi ꝓrsus omĩs ẽ qͥnqr ꝑtitꝰ.
Ibi enĩ ce uisus ce auditꝰ ce olfactus aegu
stus &e tact᷑. in cęteris aũt solus ẽ tactꝰ.
An etiã preter hoc qd̃ tanqũa in tẽplo
in illo corꝑe habitat omĩs plenitudo
diuinitatis: ẽ aliud qd̾ intersit int̃
illud caput & cuiꝰlibet m̃bri excellen¬
tiã. Est plane: qd̾ singłari quadã sus¬
ceptione hominis illiꝰ una facta ẽ ꝑ¬
sona cũ uerbo. De nullo enĩ sc̃oꝵ dici
potuit aut pot̾. aut poterit: uerbũ
caro factũ est. Nullus scoꝵ qualibet
prestantia gr̃e. unigeniti nom̃ acce¬
pit: ut qd̃ est ipsũ dĩ uerbũ antescła.
hoc simul cũ assũpto honune diceret᷑.

Expanded text:
teresse arbitramur inter caput et membra cetera, teresse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno propheta aut apostolo quamuis diuinitas habitet, non tamen sicusensus singulis membris sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisusstus et tactus. in ceteris autem solus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit- aut potest aut poterit: Verbum caro factum est, nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute saecula. hoc simul cum adsumpto homine diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
bitat. Sequit᷑ aũt: &e sedebit dñs rex in
eternũ. Utiq in ipso tẽplosuo: iam in
uita et̾na post fluctuationẽ butꝰ scłi
plo suo: cui ꝑ grãm benignꝰ ẽ e ꝓpitiꝰ
Capitur aũt habitans ab aliis ampli:
ab aliis minꝰ. De ipso uͦ capite nr̃o apłs¬
lato usus ẽ. tanquã in tẽplo manufac᷑¬
to. ñ corporalit s umbralit̾ habitau̾it:¬
id ẽ p̾sigurantib signis. Nam illas onĩs
obseruationes. umbras futuroꝵ uocat.
etiã ipso translato uocabulo. Sũmꝰ enĩ
d̾s̃ sicut scriptũ ẽ: ñ in manufactis tẽ¬
plis habitat. Aut certe corporalit̃ dictũ
est: qͥa ce in xp̃i corꝑe qd̃ assũpsit ex uir¬
gine. tanquã in tẽplo habitat ds. Hincẽ
enĩ qd̾ iudeis signa petentib. cũ dixiss
soluite templũ hoc. ⁊in tͥduo resusci¬
tabo illud: euãgłista qͥd hoc ess conse¬
quent̃ exponens ait. Hoc aũt dicebat
de templo corꝑis sui. Qͥd gͦ est: Hoc in¬

Expanded text:
bitat\'. sequitur autem: Et sedebit dominus rex in bitat\'. sequitur autem: Et sedebit dominus rex in aeternam. utique in ipso templo suo iam in uita aeterna post fluctuationem huius saecplo suo, cui per gratiam benignus est et propitius: capitur autem habitans ab aliis amplius ab aliis minus. De ipso uero capite nostro aposlato usus est, tanquam in templo manufacto non corporaliter, sed umbraliter habitaveritpraefigurantibus signis nam illas omnes observationes, umbras futurorum vocat, etiam ipso translato vocabulo; summus enim Deus, sicut scriptum est, non in manufactis templis habitat; aut certe corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore quod assumpsit ex Virgine, tanquam in templo habitat Deus. Hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine in
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: qd̃ elegerit nos ds̃ in xp̃o ante con¬
stitutionẽ mundi. Illa uͦ in unũ congre¬
gatio: factura eos erat filios cdi. Neq enĩ
inunũ dictũ est aliquẽ corporalẽ locũ.
cũ de tali uocatione gentiũ ꝓpħa p̃dix̾it.
ce adorabunt eũ unꝰqͥsꝙ de locosuo: õs
insule gentiũ. S congregaret in unũ
dictũ est. in unũ sp̃m e munũ corpꝰ. cuiꝰ
unũ caput ẽ xp̃c. Talis congregatio:
ȩdificatio ẽ templi cłi. Talem congre¬
gationẽ: ñ generatio carnaliᷤ s regene¬
ratio spiritalis facit. Habitat itaq in
singłis ds̃ tanquã in tẽplis suis: &e in
omĩb simul inunũ congregatiᷤ tanꝙͣ
in templo suo. Qd̃ templũ quãdiu sic̃
archa noe in hoc scło fluctuat: fit qd
in psalmo scriptũ est. dñs diluuiũ
inhabitat: quãuis & ꝓpt̃ multos in õĩ¬
bus gentib ppłos fideliũ. quos aquaꝵ
nomine apocalypsis significat. possit
congruent̾ intelligi dñs diluuiũ inha¬

Expanded text:
dicit, quod elegerit nos deus in Christo ante constitutionem mundi? illa uero in unum congregatio factura eos erat filios dei. neque enim \'in unum\' dicturus est aliquem corporalem locum, cum de tali uocatione gentium propheta praedixerit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum est in unum spiritum et in unum corpus, cuius unum caput est Christus. talis congregatio aedificatio est templi dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis facit. Habitat itaque in singulis deus tamquam in templis suis et in omnibus simul in unum congregatis tamquam in templo suo. quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit, quod in psalmo scriptum est: Dominus diluuium inhabitat, quamuis et propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos aquarum nomine Apocalypsis significat, possit congruenter intellegi \'dominus diluuium inha
Abbreviated transcription (Latin):
sic sapientia ñ iusticia. ñ sic deniq cari¬
tas cogitat᷑: de qua scriptũ est. Ds cari¬
tas ẽ. Cũ uͦ eiꝰ habitationẽ cogitas. unita¬
tem cogita: congregationẽꝙ scõꝵ maxi¬
me incęlis. Ubi ꝓꝑt̾e̾a p̃cipue d̃s dicit᷑
habitare: qͥa ibi fit uoluntas eiꝰ ꝑfecta.
eoꝵ in quib habitat obȩdientia:. dẽinde
in t̾ra ubi edificans habitat domũ suã

Expanded text:
sic sapientia, sic iustitia, non sic denique caritas cogitatur, de qua scriptum est: deus caritas est. cum uero eius habitationem cogitas, unitatem cogita congregationemque sanctorum, maxime in caelis, ubi propterea praecipue dicitur habitare, quia ibi fit uoluntas eius perfecta eorum in quibus habitat oboedientia; deinde in terra, ubi aedificans habitat domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
quã dm̃ ȩ meodẽ tẽplo dĩ eẽ tanqũã
inhabitantẽ dm: & in loco aliquo celi. ꝓꝑt̃
ueri corꝑis modui. S cũ me delectat loqͥ
tecũ: nescio utr ũ seruauerim sermonis
sufficientis modu quasi diuturnũ silen¬
tium loquacitate cõpensem. Uerũ qͥa re¬
ligione & beniuolentia qua me p̾occupa¬
sti. ita inuisceratus es cordi meo. ut tanꝙͣ.
cũ amico uero colloquar: qͥcqͥd in oꝑe
stili nr̃i utiliter elaboratũ ẽẽ cognoscis.
dõ grãs age. Si qua aut̃ uitia mea ꝑspi¬
cis. uti carissimus amicus ignosce: eadẽ
scilicet sinceritate dilectionis mͥ optais
medicinã. qua concedis & ueniam.

Expanded text:
templo Dei esse tanquam inhabitantem Deum, et in loco aliquo coeli propter veri corporis modum. Sed cum me delectat loqui tecum, nescio utrum servaverim sermonis sufficientis modum, quasi diuturnum silentium loquacitate compensem. Verum quia religione et benevolentia qua me praeoccupasti, ita invisceratus es cordi meo, ut tanquam cum amico vere colloquar, quidquid in opere stili nostri utiliter elaboratum esse cognoscis, Deo gratias age. Si qua autem vitia mea perspicis, uti charissimus amicus ignosce; eadem scilicet sinceritate dilectionis mihi optans medicinam, qua concedis et veniam.
Abbreviated transcription (Latin):
destinationẽ ñ inconuenient̃ intelligi.
Sicut filios dĩ appellat euãgłium. ñdũ
regeneratos: ubi cayphas cũ de dño di¬
.xiss. expedit uobis ut unꝰ moriat᷑ ho
mo ꝓppło. & ñ tota gens ꝑeat: mox ȩuã

Expanded text:
destinationem non inconuenienter inteldestinationem non inconuenienter intelsicut filios Dei appellat Evangelium nondum regeneratos, ubi Caiphas cum de Domino dixisset, Expedit vobis ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat; mox E
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitabo in illis. & inambulabo: o
ero illoꝵ ds. & ipsi erunt mͥ plebs. Nec
mouere nos debet. qd ꝑ quosda ad
hoc templu ñ ꝑtinentes uł ñdu ꝑti¬
nentes. id est in quib ñ habitat uł ñ du
habitat ds. aliqͥd uirtutis oꝑat᷑. sic̃ ꝑ ilłu
qui in nomine. xp̃i expellebat demonia.
cũ xp̃m ñ sequeret᷑: quẽ ꝑmitti iussit.
ꝓpt̃ multis utilem cõmendationẽ noĩs
sui. Multos qͦꝙ ait sibi in nouissuna die
dicturos: in nomine tuo uirtutes mul¬
tas fecimꝰ. Quib utiq ñ responderet. ñ
uos noui: si ad tempłu dĩ qd̵ inhabitan¬
do beatificat ꝑtinerent. Cornelius etiã
centurio antequã regeneratione incor¬
poraret᷑ huic templo. missũ ad se angłm
uidet: auditq dicentẽ. qd̾ exaudite sint.
angłos suos.Nam illa priusqũã exiret.
de uulua scĩficatio hieremie. quãquã ñ¬
nulli hoc in tẏpũ saluatoris accipiant
qui regeneratione ñ eguit: tam̃ etiã si
de ipso ꝓpħ̃a accipiat᷑. potest ce scd̃m pre¬

Expanded text:
inhabitabo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint or sanctos angelos suos. Nam illa, priusquam exiret de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ hoc enĩ ȩdifitiũ qd̃ beatificanłu con¬
struitur ad ȩternã habitationẽ di̾ uita
hominis om̃is infelix ae mors ẽ potiꝰ ap¬
pellanda quã uita. Qs quis gͦ habi¬
tatur a dõ ne ira di maneat suꝑ eũ ab
hoc corꝑe. ab hoc tẽplo. ab hac eiuitate
nis nr̃e. manifestũ esse uoluit:. mani¬
festatus mediator. Erat aũt antiquiᷤ
iustis aliqͥd occultũ: cũ tam̃ & illi ea¬
dem fide salui fierent que fuerat suo
tẽpore reuelanda. Non enĩ audemꝰ fi¬
deles tẽporis nr̃i p̾ferre amicis dĩ. ꝑ
quos nobis ista ꝓpħata st̃. cũ dm̃ abra¬
ham ce dm̃ ysaac. edm̃ iacob.ita se ds̾
esse cõmendet. ut hoc dicat suũ nom̃
inȩt̾nũ. Qd̾̃ si circũcisio antiqͥs scĩs ꝓbap¬
tisino fuisse credit᷑: qͥd respondebitur
de his qͥ ante. quã hoc preceptũ ess. deo
placuert̃ ñ tam̃ sine fide. qͥa sine fide.
ut scriptũ est ad hebreos impossibile
est placere dõ: Habentes aũt inqͥt¬

Expanded text:
praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem dei, uita hominis omnis infelix et mors est potius appellanda quam uita. quisquis ergo habitabitur deo, ne ira dei maneat shoc corpore, ab hoc templo, ab hac civitate nis nostrae manifestum esse voluit manifestatus Mediator. Erat autem antiquis justis aliquod occultum, cum tamen et illi eadem fide salvi fierent, quae fuerat suo tempore revelanda. Non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis Dei per quos nobis ista prophetata sunt, cum Deum Abraham et Deum Isaac et Deum Jacob, ita se Deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum . Quod si circumcisio antiquis sanctis pro Baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his qui antequam hoc praeceptum esset, Deo placuerunt, non tamen sine fide? Quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, impossibile est Deo placere . Habentes autem, inq