comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confugere poteramꝰ ad solita p̃fidia et ar¬
cem linguȩ tenere uernaculȩ. Nunc uero
cũ et ipsũ authenticũ et cęteri int̃pretes
pari auctoritate consentiant: non inscrip¬
tura sed insensuẽ. difficultas. Quis ne
credet mortaliũ ut undecim annorum
generet puer filium. Multa et alia di¬
cuntur inscripturis quȩ uident᷑ incre¬
dibilia. et tam̃ uera sunt. Neq enĩ ualet
natura contra naturȩ dñm. aut potest
uas figulo dicere. quare me ita fecisti: aut
to sit legem naturȩ facere ñ possec. Nunc
quia nr̃a etate dupplex lidde natus est
homo duorũ capitũ. quattuor manuum.
uno uentre et duob pedib: Om̃s homi¬
nes ita nasci necesse ẽ: legamꝰ ueteres hẏsto¬
rias et maxime grecas aclatinas et inue-¬
nimꝰ lustralib hostiis scđm errorem pter.
tentuosas soboles tam in hominib quã

Expanded text:
confugere poteramus ad solita praesidia: et arconfugere poteramus ad solita praesidia: et arcem lingucum et ipsum authenticum et ceteri interpretes pari auctoritate consentiant, non in scriptura, sed in sensu est difficultas. quisne credet mortalium, ut undecim annorum puer generet filium? multa et alia dicuntur in scripturis, quae uidentur incredibilia et tamen uera sunt. neque enim ualet natura contra naturae dominum - aut potest uas figulo dicere: quare me ita fecisti aut ito fit, legem naturae facere non possit. num, quia nostra aetate duplex Lyddae natus est homo, duorum capitum, quattuor manuum, uno uentre et duobus pedibus, omnes homines ita nasci necesse est? legamus ueteres historias et maxime Graecas ac Latinas, et inueniemus lustralibus hostiis secundum errorem ueterem portentuosas soboles tam in hominibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
gligens apꝓbet᷑. Neq enĩ te falli arbitror
discipłm ueritatis. nisi forte greco homi¬
ni latinꝰ sermo int̃̾ cartulas oberrauit.
qua int̃ cetera dep̃caris ut exponã tͥ causas
quare salomon et achaz undecĩ annorũ
filios genuisse dicant᷑. Si enĩ duodecimo
anno salomon suꝑ isrł accepit imꝑium.
et quad raginta annis regnauit in hierłm.
filius ꝑius roboam cũ quadragisimum & iͥmu
ageret anqum ȩtatis. patri successit in reg-¬
num: Espicuũ ẽ. undecim annoꝵ fuisse sa-
lomonẽ siue decẽ. quia decẽ menses a con-¬
ceptu usq ad partũ sibi mat̾ uindicat.
Rursũ achar filius ioathan cũ uiginti eẽt
annorũ. rea constitutꝰ ẽ suꝑ duab tribus
id ẽ udam et beniamin. regnauitq annis
sedecim. Quo mortuo: exechias cũ uicesimũ
et quintũ annũ ageret ȩtatis. patri succes-¬
sit in regnũ. Ex quo intelligitur achar qͦq
undecimo siue duodecimo anno ezechiã
filiũ ꝓereasse. Et siquidẽ in hystoriis alit̃.

Expanded text:
glegens adprobetur. neque enim te falli arbitror, discipulum ueritatis, nisi forte Graeco homini Latinus sermo inter chartulas oberravit. qua inter cetera deprecaris, ut exponam tibi causas, quare Salomon et Achaz undecim annorum filios genuisse dicantur. si enim duodecimo anno Salomon super Israhel accepit imperium et quadraginta annis regnauit in Hierusalem filiusque eius Roboam, cum quadragesimum et primum annum ageret aetatis, patri successit in regnum, perspicuum est undecim annlomonem, sive decem, quia decem menses a conceptu usque ad partum sibi mater vindicat. Rursum Achaz filius Joathan cum viginti esset annorum, rex constitutus est super duas-tribus, id est -ludam et Beniamin, regnauitque annis sedecim; quo mortuo Ezechias, cum uicesimum et quintum annum ageret aetatis, patri successit in regnum. ex quo inundecimo sive decimo anno, Ezechiam filium procreasse. 2. Et si quidem in historiis aliter
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ uitare ñ posse : quã illos qui cum
iouiniano asserunt hominẽ ñ posse pec-¬
care. Uterq enĩ tollit arbitrii lib̃tatem.
Nosuero dicimꝰ hominẽ semꝑ & peccare
& ñ peccare posse : ut semꝑ nos liberi con-¬

Expanded text:
peccatum vitare non posse, quam illos qui cum peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Nos vero dicimus hominem semper et peccare et non peccare posse, ut semper nos liberi con
Abbreviated transcription (Latin):
eccliȩ tradit auctoritas. Animas ado dari
credimꝰ quas ab ipso factas dicimꝰ. Anathe¬
matizantes eos qui animã quasi partẽ dĩ
diuinȩ dicunt eẽ substantiȩ. Corũ quoq
condaemnamꝰ errorẽ qui eas ante peccasse
uel incȩlis conuersatas fuisse dicunt. quã
in corpora mitterent᷑. Execram᷑ etiã eorũ¬
blasphemiã qui dicunt impossibile ali-¬
quid homini adõ eẽ p̃ceptũ: et mandata
dĩ non a singulis sed ab om̃ib in cõmune
posse seruari: uelqui primas nuptias cum
manicheo aut sedas cũ catha frigas dãnant.
Anathematizamꝰ etiã illos qui dĩ filiũ
sũptũ hominẽ ñ omĩa facere potuisse
quȩ uoluit. Iouiniani quoq damnamꝰ
heresim qui dicit nullã infuturo meri¬
torũ eẽ. distantiam: nosq ea sibi habitu¬
ros eẽ. uirtutes quas hic hab̾e neglexerimꝰ.
Liberũ sic arbitriũ confitem᷑ ut dicamꝰ
nos semꝑ dĩ indigere auxilio. & tam illos
errare qui cũ manicheo dicunt hominẽ

Expanded text:
cae tradit auctoritas. Animas a Deo dari credimus, quas ab ipso factas dicimus; anathematizantes eos qui animam, quasi partem Dei, divinae dicunt esse substantiae. Eorum quoque condemnamus errorem, qui eas ante peccasse, vel in coelo conversatas esse dicunt, quam in corpora mitterentur. Exsecramur etiam blasphemiam eorum qui dicunt, impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum; et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari: vel qui primas nuptias cum Manichaeo, vel secundas cum Cataphrygis damnant. Anathematizamus etiam illos qui Dei Filium sumptum hominem non omnia facere potuisse quae voluit. Joviniani quoque damnamus haeresin, qui dicit nullam in futuro meritorum esse distantiam, nosque eas ibi habituros virtutes quas hic habere neglexerimus. Liberum sic confitemur arbitrium ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio, et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem
Abbreviated transcription (Latin):
quãq semꝑ tenuimꝰ. in quasi minꝰ perite
aut parũ caute aliquid forte positum ẽ.
Em̃dari cupimꝰ ate. qui petri & fidem &
sedẽ tenes. Sin aũt hȩc nr̃a confessio apo¬
stolatus tui iudicio cõꝓbatur. quicũq
me maculare uoluerit. se imꝑitũ uł ma¬
liuolũ. uł etiã ñ catholicũ. non me hereti¬
cũ cõꝓbabit

Expanded text:
us et tenemus; in qua si minus perite aut parum caute forte aliquid positum est, emendari cupimus a te, qui Petri et fidem et sedem tenes. Sin autem haec nostra confessio apostolatus tui judicio comprobatur, quicunque me culpare voluerit, se imperitum, vel malevolum, vel etiam non catholicum, non me haereticum comprobabit
Abbreviated transcription (Latin):
modo delictorũ: peccatoꝵ quoq eẽ suppli¬
cia. Baptisma unũ tenemꝰ quod hisdẽ sacra¬
menti uerbis in insantib quib: etiã in mai¬
orib eẽ. celebrandũ hominẽ si post baptis¬

Expanded text:
modo delictorum peccatorum quoque esse supplimodo delictorum peccatorum quoque esse supplicia. Baptisma unum tenemus, quod hisdem sacramenti verbis in infantibus quibus etiam in majoribus esse celebrandu
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃hensibilisut pat̾. inuisibilis ut pat̃.
lem hominem: ita tam̃ eiꝰ habitatione
scđm suã substantiã dĩtatis uerbi nichil
passa ẽ. ut tota trinitas quãquã impassi¬
bilem necesse ẽ confiteri. Mortuus ẽ ergo
dĩ filius scđm scripturas iuxta id qđ mori
poterat. Resurrexit tertia die. ascendit in
cȩlũ. sedet ad dexterã dĩ patris manente
ea natura carnis in qua natus & passus ẽ in
qua etiã resurrexit. Non enĩ exinanita ẽ
humanitatis substantia: sed glorificata et
in ȩc̃nũ cũ dĩtate mansura. Accepta ergo
a patre om̃i potestate. quȩ in cȩlo sunt & in
terra. uenturus ẽ ad iudiciũ uiuoꝵ ac mor¬
tuoꝵ. ut & iustos remuneret. & puniat pec¬
catores. Resurrectionẽ carnis & credimus
ut dicamꝰ nos in eadẽ in qua nunc sumus
ueritate mẽbrorũ eẽ reparandos: qualesq
semel post resurrectionẽ fuerimꝰ effecti
in ꝑpetuo ꝑmansuros. unã eẽ uitã scõrum.
sed p̃mia ꝓ labore diuersa. Econtrario pro

Expanded text:
passibilis ut Pater, invisibilis ut Pater, lem hominem, ita tamen ejus habitatione secundum suam substantiam Deitas verbi nihil passa est, ut tota Trinitas, quam impassibilem necesse est confiteri. Mortuus est Dei Filius secundum Scripturas, juxta id, quod mori poterat. Resurrexit tertia die, ascendit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris, manente ea natura carnis, in qua natus 402 et passus est, in qua etiam resurrexit. Non enim exinanita est in eo humanitatis substantia, sed glorificata, et in aeternum cum Deitate mansura. XVI. Accepta ergo a Patre omnium potestate, quae in coelo sunt, et quae in terra, venturus est ad judicium vivorum ac mortuorum, ut et justos remuneret et puniat peccatores. Resurrectionem carnis ita credimus ut dicamus nos in eadem in qua nunc sumus veritate membrorum esse reparandos, qualesque semel post resurrectionem fuerimus effecti in perpetuo mansuros; unam esse vitam sanctorum, sed praemia pro labore diversa; e contrario pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut deitas impassibilis ꝑmaneret. Passus enĩ
filius ñ putatiue. sed uere omĩa quȩ scrip.¬
tura testatur. id ẽ. esuriem. sitim. lassitu-¬
dinẽ. dolorẽ. mortẽ. & cȩtera huiusmodi
scđ̾m illud passus ẽ. qđ pati poterat id .ẽ.
ñ scđm illã substantiã qu̾a assũpsit. sed
scđm illã quae assũpta ẽ. Ipse enĩ dĩ filiꝰ

Expanded text:
ut deitas impassibilis permaneret. Passus enim Filius non putative sed vere, omnia quae Scriptura testatur, id est esuriem, sitim, lassitudinem, dolorem, mortem et caetera hujusmodi secundum illud passus est quod pati poterat, id est, non secundum illam substantiam quae assumpsit, sed secundum illam quae assumpta est. Ipse enim Dei Fi
Abbreviated transcription (Latin):
& paruos magnus extollens. ultimamq
partem conuiuii occupas ut patris fami¬
liȩ iudicio. ꝓueharis. sed uelle fateor. se¬
denti p̃fero magistrũ. renuens comitẽ
spondeo. petenti datur. pulsanti aꝑitur.
querens inuenit᷑: discamꝰ interris quorũ
nob̃ scientia ꝑseueret incęlo. au¬

Expanded text:
 parvos magnus extollis, ultimamque partem convivii occupas, ut patrisfamilias judicio proveharis. Sed velle fateor, sedenti me praefero, magistrum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur: quaerens invenit. Discamus in terris, quorum nobis scientia perseveret in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
beati ieronimi ad augustinũ.
omino uere scõ et beatisfimo papę
Augustino. hieronimꝰ in xp̃o salu¬
tem. In ipso ꝓfectionis articulo scĩ filu
nr̃i asterii ippodiaconi beatitudinis tuȩ

Expanded text:
ater. CII. AD AUGUSTINUM. Domino uere sancto et beatissimo papae Augustino Hieronymus in domino salutem. In ipso profectionis articulo sancti \'filii nostri Asterii hypodiaconi beatitudinis tu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ qđ sp̃s sc̃s annuntiat filiũ. et docet de
de patre et de filio. Trina gͥ quia uera ẽ.
in enarranda ẽ. Inuisibilis ẽ. om̃ps ẽ. sese
p̃dicat. sese annuntiat dignant̃ om̃i cre-¬
aturȩ. uisibili. & inuisibili ñ ualente di¬
gnant̃ aut narrare. aut mirari. aut cõ-¬
p̃hendẽ. aut inuestigare. aut que ad modũ
est. humanis eã sensib occupare. Constat
gͥ infirmari hominẽ scȩ̃ uenerandȩq
trinitatis inenarranda gła maiestatis
głȩ si eccedit. quanto magis frustrabunt᷑
attende potuer̃: Nichil gͦ intrinitate
subitaneũ. nichil nuꝑrimũ. nichil tem¬
porale. nichil impotens. nichil minus.
nichil in ȩquale. trinitas ueneranda de-¬
p̃canda. trinitas in enarranda. inuestigan¬
da. in cõp̃hendenda. Et qđ inuisibilium
rerũ fides ẽ. nob̾ dic̃ apłs. Est aũt fides
sꝑandarũ substantia rerũ inuisibilium

Expanded text:
 sanctus annuntiat Filium, et docet de de Patre et de Filio? Trinitas igitur quia vera est, inenarranda est, invisibilis est, omnipotens est, sese praedicat, sese annuntiat dignanter omni creaturae, visibili et invisibili, non valenti dignanter, aut narrare, aut mirari, aut comprehendere, aut investigare, aut quemadmodum est humanis eam sensibus occupare. Constat igitur infirmari hominem, sanctae venerandaeque Trinitatis in enarranda gloria, majestagloriae si excedit, quanto magis frustrabuntur, attendere potuerunt? Nihil ergo in Trinitate subitaneum, nihil nuperrimum, nihil temporale, nihil impotens, nihil minus, nihil inaequale: Trinitas veneranda, deprecanda, Trinitas inenarranda, investiganda, incomprehendenda. Et quod invisibilium rerum fides est, nobis dicit Apostolus: Est autem fides sperandarum substantia, rerum invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
et spũ oris eiꝰ omĩs uirtꝰ eoꝵ. Et saluator
ait. Cũ aũt uenerit paraclytus sp̃s ueri¬
tatis qui de patre ꝓcedit. ille de meoac¬
cipiet. qm̃ ipse me glorificauit. & ueni-¬
ens annuntiauit uob. Et soluit statim
int̃p̃tans dñs ostendens pͥmũ quidem

Expanded text:
s ejus omnis virtus eorum . Et Salvator ait: Cum autem venerit Paracletus, Spiritus veritatis qui de Patre procedit, ille de meo accipiet, quoniam ipse me glorificabit, et veniens annuntiabit vobis . Et solvit statim interpretans Dominus, ostendens primum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
saluare scã nob̃ scriptura annuntiat.
Vnde et saluator in euangłio blasphemiã
sp̃s scĩ neq hic neq in futuro hominib
statuit dimittendã dicens. Idõ dico uob̃
qđ omĩs blasphemia & om̃e peccatũ di¬
mittet᷑ hominib. Blasphemia aut̃ sp̃s
aut de dõ ꝓprie ñ ẽ. Nã inuenimꝰ quod
in scripturis sic ubiq. Sed legentes aut
creaturã accipiunt sic̃ angłm. aut ipsũ
patrẽ existimant. & t̃ciã ꝑsonã accipi
uere diuinȩ incorpore ac simplicis quȩ
solec auideis hoc sic intelligi & paganis

Expanded text:
tura annuntiat. Unde et Salvator in Evangelio, blasphemiam Spiritus sancti, neque hic, neque in futuro hominibus statuit dimittendam, dicens: Ideo dico vobis, quod omnis blasphemia, et omne peccatum dimittetur hominibus: blasphemia autem Spiraut de Deo proprie non est. Nam invenimus quoniam in Scripturis sicubi legentes, aut creaturam accipiunt, sicut Angelum, aut ipsum Patrem existimant, et tertiam personam accipiuverae, divinae, incorporeae simplicisque. Solet a Judaeis hoc sic intelligi, et a paganis
Abbreviated transcription (Latin):
uob dixci qđ ille de meo accipiet: et qͥa
omĩa quȩ patris st̃ mea st̃: Sigͥ ea quȩ
patris ea filii sunt. et omĩa quȩ filust̃
ea omĩa sp̃s scĩ sunt. nichil gͦ in om̃ib
de est filio qđ ñ ad eiꝰ attineat potestatẽ.
nichil qđ ñ ab eo factũ sit. & eiꝰ nutu ae mo-¬
deratione ñ regatur. Cũ gͦ omĩa habeat
filiꝰ in potestate. in om̃ib nichil id est
om̃iũ hoꝵ. gͥ om̃iũ habet potestatem

Expanded text:
uoniam ille de meo accipiet: quia omnia quae Patris sunt, mea sunt. Si igitur ea quae Patris, ea Filii sunt, et omnia quae Filii sunt, ea omnia Spiritus sancti sunt, nihil ergo in omnibus deest Filio, quod non attineat ad ejus potestatem, nihil quod non ab eo factum sit, et ejus nutu ac moderamine non regatur. Cum ergo omnia Filius habeat in potestate, in omnibus nihil ei deest. Horum igitur omnium habet potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
nia habentis. omĩa annuntiantis
iudicantis. saluantis. ereantis. & qđ
creatȩ naturȩ ẽ. id ẽ carnis eiꝰ & pati¬
entis. & plorantis. et quasi nescientis. &
quasi ñ potentis omĩa. quasi subiecti
&̾ cetera huic similia. Non gͦ debet eẽ.
confusio rerũ quãuis coniuncti im
ruit. in eo etiã ꝑmanens in ꝑpetuum
ut & illi qui crucifixer̃ eũ aspiciant.
iudiciũ uisibilit̾ t̾minet᷑ et mysterii
secreti scientia reuelet᷑. & potentiȩ ma¬
iestas & bonitas acunctis hominibus

Expanded text:
antis, judicantis, salvantis, creantis: et quod creatae naturae est, id est, carnis ejus, et patientis et plorantis, et quasi nescientis, et quasi non potentis omnia, quasi subjecti, et caetera huic similia? Non ergo debet esse confusio rerum, quamvis conjunctim res ruit in eo etiam permanens in perpetuum; ut et illi qui crucifixerunt eum aspiciant, judicium visibiliter terminetur, et mysterii secreta scientia reveletur, et potentiae ejus majestas et bonitas a cunctis hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationẽ. aut collectionẽ. aut confusi-¬
onẽ. sed semꝑ manentib ꝑsonis diuinis
harũ fides dat᷑ de baptismate ab his. et
remissa dant᷑ peccati. et uita et̾na sine
aliqua dubitatione sꝑat᷑. Huic trini-¬
tati credentes uere scĩ et beati patriar

Expanded text:
collectionem, aut confusionem, sed semper manentibus personis divinis. Harum fides datur in baptismo, ab his et remissio datur peccati, et vita aeterna sine aliqua dubitatione speratur. Huic Trinitati credentes vere sancti et beati patriar
Abbreviated transcription (Latin):
et regnare & creare. & ubiq eẽ. et saluare
et uiuificare. et peccata dimittere. & omĩa
cõplere. & scĩficare. & iudicare. & docere.
et omĩa scire. & in habitare. & quẽ admo
credimꝰ uere aequales. diuinȩ. uniꝰ sub¬
stantiȩ. id.ẽ. de patre filius & sp̃s ꝓprie¬

Expanded text:
et regnare, et creare, et ubique esse, et salvare, et vivificare, et peccata dimittere, et omnia implere, et sanctificare, et judicare, et docere, et omnia scire, et inhabitare: et quemadmodcredimus, vere aequales: divinae, uniusque substantiae, id est, de Patre Filius, et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
recte ingrediebantur ad ueritatem
euangelii Si enĩ recte illi ingredieban¬
tur: iste mentitus ẽ. Si autẽ ibi mentitꝰ
est. iubi uerũ dixit: An ibi uerũ dixisse
uidebitur. ubi hoc dixcerit qđ lector
sapit: Cũ uero contra sensũ lectoris
aliquid occurrerit. officioso mendacio de¬¬
putabitur. Non enĩ deeẽ. poterunt causȩ
cur existimetur ñ solũ potuisse uerũ etiam
debuisse mentiri. Si huic regulȩ concedit᷑
locus. non opus ẽ. hanc causam multis uer-¬
bis agere: prȩsertim apud te cui sapienter
ꝓuidenti dictũ sat est. Nequaquã uero mͥ
arrogauerim ut ingeniũ tuũ diuino dono
aureum meis obolis ditare contendã. Nec ẽ.
quisquã magis te idoneus qui opus illud
emendet. Neq enĩ ame docendus es quomͦ
intelligatur quod idem dicit factus sum¬
udȩis tanquã udȩus ut udȩos lucrifica¬
rem. & cȩtera quȩ ibi dicuntur. cõpassione
miscdĩȩ non simulatione fallaciȩ. Fit enĩ
tanquã ȩgrotus qui ministrat egroto.

Expanded text:
recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione mitamquam aegrotus, qui ministrat aegroto,
Abbreviated transcription (Latin):
Beate papa augustine inscripturarum
si placet campo sine nr̃o inuicẽ dolore
ludamꝰ. Noli gͥ annoꝵ existimare nos nu-¬
mero. nec sapientiã carnis reputes. sed ca-¬
nones. sapientiȩ scriptura testante: Cani
hominis prudentia eius. Noli in quã fidẽ
pensare temporib: nec me idcirco melio¬¬
rem putes qđ prior inxp̃i exercitu cepe-
ilitare: augustinus.
Accipegͥ¬
et quȩ mͥ peto aꝑire ac disserere ñ graue¬
ris. Quȩstio de anima multos mouet: in
quib & me eẽ. confiteor. Nam quid de
anima firmissime teneam non tacebo.

Expanded text:
Beate papa Augustine, in Scripturarum, si placet, campo, sine nostro invicem dolore ludamus. Noli igitur annorum existimare nos numero: nec sapientiam canos reputes, sed canos sapientiam, Scriptura testante: Cani hominis, prudentia ejus. Noli, inquam, fidem pensare temporibus: nec me idcirco meliorem putes, quod prior in Christi exercitu coeperim militare. Augustinus. Accipe igitur quae mihi peto aperiri, ac disserere non graveris. Quaestio de anima multos movet, in quibus et me esse confiteor: nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo.
Abbreviated transcription (Latin):
rem et dicunt stulto ut pͥnceps sui sit.
nec contemnunt res fatuas quȩ dicun¬
tur a fatuo siẽ seriptura testatur. Fatu-¬
usaũt fatua loquitur: et cor eiꝰ uana in¬
telligit. Unde obsecro te dilectissime et
quasi meis mẽbris parcens ꝓpt̾̃ caritatẽ
quã in te habeo p̃cor scribens & orans ut
impleas illud qđ dr̃. Nonne odientes te
dñe odiui. et suꝑ inimicos tuos tabescebã:
inimica et digna odio origenis uerba st̃.
et dõ repugnantia et scĩs eiꝰ: et ñ ista sola
quȩ dixi sed et alia innumerabilia. Neq
enĩ nunc mͥ ꝓpositũ ẽ. aduersũ omĩa ori¬
genis dogmata. disputare. nichil mͥ sub¬¬
ripuit origenis. nec in mea generatione¬
fuit. nec ꝓp̾t̾ aliquas res mundi et here-¬
ditatẽ odiũ aduersũ illũ pugnasq susce¬¬
pi Sed ut simplicit̾ fatear doleo et ual-
de doleo uidens plurimos fr̃m & eorũ
uersissima doctrina eybos factos eẽ. dia-¬

Expanded text:
rem et dicunt stulto, ut princeps sui sit, rem et dicunt stulto, ut princeps sui sit, nec contemnunt res fatuas, quae dicuntur a fatuo, sicut scriptura testatur: fatuus autem fatua loquitur, et cor eius uana intellegit! unde obsecro te, dilectissime, et quasi meis membris parcens propter caritatem, quam in te habeo, precor scribens et orans, ut inpleas illud, quod dicitur: nonne odientes te, domine, odiui et super inimicos tuos tabescebam? inimica et digna odio Origenis uerba sunt et deo repugnantia et sanctis eius, et non ista sola, quae dixi, sed -et alia innumerabilia; neque enim nunc mihi propositum est aduersum omnia Origenis dogmata disputare. nihil mihi subripuit Origenfuit: nec propter aliquas res mundi et haereditatem, odium adversum illum, pugnasque suscepi: sed ut simpliciter fatear doleo, et val dedoleo, videns plurimos fratrum, 250 ptos, et perversissima doctrina cibos factos esse dia
Abbreviated transcription (Latin):
post ruinã ut uult origenis ꝓpt̃ pecca¬
tũ post ea corpꝰ accepit. Sed dicis. Legimꝰ
qđ sc̃s paulus raptus sit usq ad t̾cuũ cȩlũ
et usq in paradysũ. Benedicis. Quando
ponit tertiũ cęlũ. et postea addidit & in
paradẏsũ. ostendit alibi eẽ. cęlũ. et alibi
paradysũ. Illas uͦ p̃stigias quis ñ statim
abiciat atq contemnat dicente origine
de aquis quȩ suꝑ firmam̃tũ sunt ñ eẽ
aquas. sed fortitudines quasdã anglicȩ
potestatis. & rursũ aquas quȩ suꝑ t̾ram
st̃ hoc ẽ. sub firmam̃to eẽ. uirtutes con¬
trarias id ẽ demones : Et quomͦ legimꝰ
in diluuio aꝑtas cataractas cęli & aquas
inundasse diluiui. Unde aꝑti funt fontes¬
abyssi. et totus mundus oꝑtus ẽ. aquis.
et furor hominũ unctus stulatiȩ qui
reliquęr̃ illud qđ in ꝓuerbiis dr̃. Audi
fili sermonẽ patris tui et ne abieias le¬
gem matris tuȩ . Et conuersist aderro¬

Expanded text:
post ruinam, ut uult Origenes, propter peccapost ruinam, ut uult Origenes, propter peccatum postea corpus acceperit. sed dicis: legimus, quod sanctus Paulus raptus situsque ad tertium caelum et usque in paradisum\'. bene dicis: quando ponit tertium caelum\' et postea addidit \'et in paradisum\', ostendit alibi esse caelum et alibi paradisum. illas uero praestigias quis non statim abiciat atque contemnat dicente Origene de aquis, quae super firmamentum sunt, non esse aquas, sed fortitudines quasdam angelicae. potestatis, et rursum aquas, quae super terram sunt, hoc est sub firmamento, esse uirtutes contrarias, id est daemones? et quomodo legimus in diluuio apertas cataractas caeli et aquas inundasse diluuii, unde aperti sunt fontesabyssi et totus mundus opertus est aquis? Heu furor hominum iunctus stultitiae, qui reliquerunt illud, quod in Prouerbiis dicitur: audi, fili, sermonem patris tui et ne abicias legem matris tuae, et conuersi sunt ad erro
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ fortitudinis sint. cũ hoc ueritas non
recipiet. Neq enĩ ditẽ scriptura diuina
deposuit adam et euã in t̾rã. sed eiecit
eos de paradyso. et habitare fee̾ contͣ pa¬
radysũ. et ñ adiecit eos sub paradyso: et
posuit rũpheã flameã & cherubin cu¬
stodire introitũ ligni uite. et ñ ascensũ.
et fluuiꝰ egredit᷑ e& eden. Non dixẽ descen¬
dit ex eder. Iste diuidit᷑ in quattuor
pͥncipia. Nom̃ uni physon. et nom̃ scđi
geon Ego ego uidi aquas geon. aqͣs quas
his oculis aspicerẽ. Iste ẽ geon que hiere¬
mias demonstrat dicens. Quid uob̃ et
uiȩ aegẏpti ut bibatis aquã geon turbi¬
dam. bibi et de magno flumine eufrate
aquas simplicit̾ quas manu tangere & ore
sorbe. naquas spitales. Ubi aũt flumina
sunt quȩ et uident᷑ et bibunt᷑. ibi conse.¬
quens ẽ. qđ et ficus uera sit. et alia ligna
et adam uerꝰ statim a principio plasmatꝰ.
incorpore sic̃ eua et nr̃m fantasmate ce

Expanded text:
licae fortitudines sint, cum hoc ueritas non licae fortitudines sint, cum hoc ueritas non recipiat? neque enim dixit scripturk diuina: \'deposuit Adam et Euam in terram\', sed: eiecit eos de paradiso; et: b a bit are fecit contra paradisum, et non \'abiecit eos sub paradiso\'; et: posuit rumpheam flammeam et cherubin custodire introitum ligni uitae, et non-"ascensum"; et: fluuius egreditur ex Eden, non dixit \'descendit ex Eden\'. iste diuiditur in quattuor principia: nomen uni Phison et nomen secundi Geon. ego, ego uidi aquas Geon, aquas, quas his oculis carnis aspicerem. iste est Geon, quem Hieremias demonstrat dicens: quid uobis et uiae Aegypti, ut bibatis aquam Geon turbidam? bibi et de magno flumine Eufrate aquas simpliciter, quas manu tangerem et ore sorbirem, non aquas spiritales. ubi autem flumina sunt et aquae, quae uidentur et bibuntur, ibi consequens est, et Adam uerus statim a principio plasmatus in corpore sicut Eua et non in phantasmate et
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inquit qđ de corporib nr̃is loquat᷑.
Et si hoc ita ẽ. quomͦ legimꝰ ante pellici¬
as tunicas et ante in obedientiã. et de
paradẏsi raunã adã loquentẽ ñ scđm
allegoriã sed uere hoc nunc os ex ossib
meis. et caro de carne mea: Aut ne assũp¬
tũ ẽ. illud qđ diuinꝰ sermo testatur.
Et iniecit ds̃ soporẽ suꝑ adã. & dormi¬
uit. et sũ psit unã de costis eiꝰ. et adimple¬
uit ꝓ ea carnẽ. et ȩdificauit costã quã
tulerat ex eo illi in uxorẽ. ut que corpo¬
ra contegebat. adam. et eua foliis ficus
post quã comeder̃ de arbore uetita.
Quis aũt patient̃ ferat origenẽ lubri¬
cis argum̃tationib resurrectionẽ car¬
nis huiꝰ negantẽ sic̃ declarat manife-¬
stissime in uolumine exeplanationũ
primi psalmi et in aliis multis locis.
Aut quis audiat. in tertio cęlo donantẽ
nob̃ origenẽ paradysũ. et illũ quem
seriptura cõmemorat de t̾ra ad cȩle-

Expanded text:
ergo, inquit, quod de corporibus nostris loquatur. ergo, inquit, quod de corporibus nostris loquatur. et, si hoc ita est, quomodo legimus ante pellicias tunicas et ante inoboedientiam et de paradiso ruinam Adam loquentem . non secundum allegoriam, sed uere: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? aut unde adsumptum est illud, quod diuinus sermo testatur: et iniecit deus soporem sUperAdam, et dormiuit; et sumpsit unam de costis eius et adinpleuit pro ea carnem et aedificauit costam, quam tulerat ex eo, illi in uxorem? aut quae corpora contegebat Adam et Eua foliis ficus, postquam comederunt de arbore uetata? quis autem patienter ferat Origenem lubricis argumentationibus resurrectionem carnis huius negantem, sicut declarat manifestissime in uolumiue Explanationum primi psalmi et in aliis multis locis? aut quis audiat in tertio caelo donantem nobis Origenem paradisum et illum, quem scriptura commemorat, de terra ad cael
Abbreviated transcription (Latin):
carcere animã meã. Et in alio loco. Con¬
fitebor dño in regione uiuoꝵ. eũ alius
ꝓeuldubio sensus sit scripture diuinę
quã ille inheresim suã maligna int̃pre:¬
tatione detorquet. qđ faciunt & mani-¬
chei et gnostici. & hebionite. et marti-¬
onis sectatores. et aliȩ heresẽs numero
.lxxx. qui de purissimo seripturarũ
fonte assum̃tes testimonia. ñ ita int̃p̃ten¬
tur ut scripta st̃ sed in simplicitatẽ ser¬
monis eccłiastiei ut uolunt significare
qđ ipsi sentiunt: Illud quoq qđ assere¬
re nitit᷑ doleã an rideã nescio. Doctor egre¬
gius audet docere diabolũ id rursum
futurũ eẽ qđ fuerit. et ad eandẽ reditu¬
rũ dignitatẽ. et conce surũ regna cȩloꝵ.
remias. & reliqui ꝓpħȩ coheredes fiant
diaboli in regna celoꝵ: Pret̾eo friuolã
eiꝰ expositionẽ suꝑ tunicis pellieiis qͣnto
conatu qͥntisq egerit argum̃tis. ut tuni¬
cas pellicias adam et euȩ. Manifestum ẽ

Expanded text:
carcere animam meam . Et in alio loco: Concarcere animam meam . Et in alio loco: Confitebor Domino in regione vivorum : cum alius procul dubio sensus Scripturae divinae sit, quam ille in haeresim suam maligna interpretatione detorquet. Quod faciunt et Manichaei, et Gnostici, et Hebionitae, et Marcionis sectatores, et aliae haereses numero octoginta, quae de purissimo Scripturarum fonte assumentes testimonia, non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id volunt significare, quod ipsi sentiunt. 5. Illud quoque quod asserere nititur, doleamne an rideam nescio. Doctor egregius audet docere, diabolum id rursum futurum esse quod fuerat, et ad eamdem rediturum dignitatem, et conscensurum regna coelorum. remias, et reliqui Prophetae cohaeredes fiant diaboli in regno coelorum? Praetereo frivolam ejus expositionem super tunicis pelliceis, quanto conatu, quantisque egerit argumentis, ut tunicas
Abbreviated transcription (Latin):
ad adam & ad sem̃ eiꝰ. et ad noe. et ad fili¬
os eius crescite et multiplicamini & re-¬
plete trã. lam enĩ ñ erat benedictio sed
maledictio iuxta origenẽ qui angłos uer-¬
tit in animas. et de sublimi fastigio dig-¬
nitatis fac̃ ad inferiora descenđe quasi
ds̃ generi humano ñ possit animas per
benedictionẽ dare. nisi angłi peccaue-¬
rint. et tot in cęlis ruinȩ sint quot in
t̃ra natiuitates dimittenda nob̾ ẽ. doc
Econtrario origenes p̃cepit & legẽ dat
ut ñ dicã. constringit discipłos suos ne
quis oret in cęlũ ascenđe. ne peius iterũ
peccans quã in terris ante peccauerat.
p̃cipitetur in mundũ. quãquã istiꝰ modi
nugas et deliram̃ta soleat ille scriptura¬
rum int̾p̃tatione ꝑuersa et aliud signi-¬
ficante quã uerũ ẽ affirmare dicens:
pͥusquã a malicia humiliarer ego deli¬
qui. Et illud. Reuertere anima mea
in requiem tuã. Necñ et aliud. Educ de

Expanded text:
ad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filiad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicamini et replete terram? iam enim non erit benedictio, sed maledictio iuxta Origenem, qui angelos uertit in animas et de sublimi fastigio dignitatis facit ad inferiora doscendere, quasi deus generi humano non possit animas per nedictionem dare, nisi angeli peccauerint, et tot in caelis ruinae sint, quot in terra natiuitates. dimittenda nobis est doce contrario Origenes praecipit et legem dat — ut non dicam: constringit discipulos suos —, ne quis oret in caelum: ascendere, ne peius iterum peccans quam in terris ante peccaverat, praecipitetur in mundum. Quanquam istiusmodi nugas et deliramenta soleat ille Scripturarum interpretatione perversa et aliud significante, quam quod verum est affirmare, dicens: Priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui . Et illud: Revertere anima mea in requiem tuam . Necnon et illud: Educ de
Abbreviated transcription (Latin):
lo seu sepulchro. sic incorpora ista religatas
pȩnas antiquoꝵ luere peccatoꝵ. & corpora
credentiũ ñ templa xp̃i eẽ. sed carceres dã¬
natoꝵ: Ex in ueritatẽ hystoriȩ allegoriȩ
deprauans mendacia infinita uerba
multiplicat: et simplices quosq uaria
ꝑsuasione supplantans. Nunc asseritani
quia de cȩlestib ad inferiora uenientes.
calorẽ pͥstinũ amiserint. nune corpus
hoc ob id iuxta grȩcos ae mac id ẽ. uin¬
culũ. siue uxta aliã ꝓprietatẽ cadauer
dici quia animȩ de cȩlo ruerint. Aple-¬
risq aut̃ scđm uariã greci sermõnis sup-¬
pellectilẽ corpus CTIMU Hoc ẽ memo¬
riã int̃p̃tari eo qđ ita animã in se clau-¬
sam habeant quo mͦ sepulchra. & tu mu¬
li cadauera mortuoꝵ. Et si hoc uerũ ẽ
ubi ẽ. fides nr̃a. ubi p̃coniũ resurrecti¬
onis. ubi aplica doetrina quȩ in eccłiis
xep̃i hucusq ꝑdurat. ubi illa benedictio

Expanded text:
los et sepulchra sic in corpora ista relegatas los et sepulchra sic in corpora ista relegatas poenas antiquorum luere peccatorum et corpora credentium non templa Christi esse, sed carceres damnatorum? exin ueritatem historiae allegoriae deprauans mendacio infinita uerba multpersuasione supplantans, nunc asserit aniquia de coelestibus ad inferiora venientes, calorem pristinum amiserint: nunc corpus hoc, ob id juxta Graecos δέμας, id est, vinculum, sive juxta aliam proprietatem, cadaver dici: quia animae de coelo rucrint: a plerisque autem secundum variam Graeci sermonis supellectilem corpus a7|ja, hoc est \'memoriam\' interpretari, eo quod ita animam in se clausam habeat, quomodo sepulchra et tumuli cadauera mortuorum. et, si hoc uerum est, ubi est fides nostra? ubi praeconium resurrectionis? ubi apostolica doctrina, quae in ecclesiis Christi hucusque perdurat? ubi illa benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã agere quare uob cõmunicauerimꝰ.
lta origenis errores et dogmata defendentis.
Simplicit̃ loquar. nos scđm qđ scriptũ ẽ.
nec oculo nr̃o parcimꝰ ut ñ effodiamꝰ eum
si nos scandalizauerit. nec manui neq
pedi si nob scandalũ fecerit. Et uos gͦ siue
oculi nr̃i. siue manꝰ. siue pedes fueritis: si¬
milia sustinebitis. Quis enĩ catholicoꝵ
possit equo animo sustinere. & eoꝵ qui
fidẽ suã bonis oꝑib exornant. ut audi¬
ant origenis doctrinã atq consilium. et
credant p̃clara illius p̃dicationis: Non po¬
test filius uide patrẽ. neq sp̃s sc̃s uidere
in congruũ ẽ. dicere qđ possit filiꝰ uidẽ
patrẽ. sic in consequens ẽ opinari qđ sp̃s
sẽs possit uidẽ filiũ. Illud quoq quis ori¬
gene dicente patiat᷑ qđ amimȩ angłi fuerint
in cęlis. et postquã peccauerint in suꝑnis.
deiecta s eẽ. in istũ mundũ. et quasi intumu¬

Expanded text:
nitentiam agere, quare uobis communicauerimus, nitentiam agere, quare uobis communicauerimus, ita Origenis errores et dogmata defendentes. Simpliciter loquar: nos, secundum quod scriptum est, nec oculo nostro parcimus, ut non effodiamus eum, si nosscandalizauerit, nec manui nec pedi, si nobis scandalum fecerint. et uos ergo, siue oculi nostri siue mamis siue pes fueritis, similia sustinebitis. quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere et eorum, qui fidem suam bonis operibus exornant, ut audiant Origenis doctrinam atque consilium et credant praeclarae illius praedicationi: non potest filius uidere patrem neque spiritus sanctus uidere incongruum est dicere, quod possit Filius videre Patrem, sic inconsequens est opinari, quod Ss possit uidere filium. illud quoque quis Origene dicente patiatur, quod animae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, deiectas esse in istum mundum et quasi in tumu
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃dicat ueritatẽ. Uel certe ita. Tu pr̃a
tis sic̃ occasio sermonis retulerit. et habu¬
erit oratio consequentiã. Qua ꝓpt̃ obsecro
a generatione ꝑuersa. et recede ab heresi
origenis. & a cunctis heresib dilectissime
uideo enĩ qđ ꝓpt̾ hanc causam om̃is ur̃a
indignatio concitatata sit qđ dixerĩ uob̾
arrii patrẽ et aliarũ hereseon radicem
et parentẽ laudare ñ debetis. & cũ uos ro-¬
garem ne ita nerraretis & monerẽ. contra¬
dixistis. et tristitiã atq lacrimas adduxi¬
stis. Non solũ aũt me sed & alios plurimos
catholicos qui int̾erant et ut intelligo hȩc
ẽ.omĩs indignatio. et iste furor. Et idcir¬
co cõminamini qđ mittitis aduersũ me
epłas. et huc illucq sermo ur̃ discurrat.
et ꝓpt̃ defensionẽ hereseos aduersũ me
odia suscitatis. rũpitis caritatẽ qũa in uos
habuimꝰ. in tantũ ut faceretis nos etiã pę¬

Expanded text:
qui praedicat ueritatem\' uel certe ita: \'tu praqui praedicat ueritatem\' uel certe ita: \'tu pratis\', sicut occasio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter obsecro a generatione peruersa; et recede ab heresi Origenis et a cunctis heresibus, dilectissime. uideo enim, quod propter hanc causam omnis uestra indignatio concitata sit. quod dixerim uobis: \'Arrii patrem et aliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, contradixistis et ad tristitiam atque lacrimas adduxistis, non solum autem me, sed et alios plurimos catholicos, qui intererant. et, ut intellego, haec est omnis indignatio et iste furor et idcirco comminamini, quod mittetis aduersum me epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, et propter defensionem hereseos aduersum me odia suscitantes rumpitis caritatem, quam in uos habuimus, in tantum, ut feceritis nos etiam pae
Abbreviated transcription (Latin):
diui quicquã nec respondi. Unde dilec¬
tissime ñ te p̃ueniat furor. nec occuipet
indignatio. nec frustra mouiearis. & aliud
dolens te uertas ad alia. & peccando occa¬
sionẽ inuenisse uidearis. Qđ ꝓpħa deui-¬
tans dnm p̃cat᷑ dicens: ne declines cor
meũ in uerba maliciȩ: ad excusandas
exeusationes inpeccatis. Illud quoq au-¬
diens admiratꝰ sũ qđ quidã qui solent
ultro citoq portare rumusculos. & his
quȩ audier̃ semꝑ addere ut tristitias. ut
ficia dõ soleamꝰ ꝓ te dicere. dñe prȩsta
ioħi ut recte credat. Noli nos in tantum
putare rusticos ut hȩc tam aꝑte dicere
potuerimꝰ. quãquã enĩ hoc in corde meo
semꝑ orem. Tam̃ ut simplicit̃ fatear.
nũ quã in alienas aures ꝓtuli. ne te uide.¬
rer paruipendẽ dilectissime. Quando aũt
cõplemꝰ orationẽ scđm ritũ mysterioꝵ et
ꝓ om̃ib. et ꝓte quoq dicimꝰ: Custodi illũ

Expanded text:
diui quicquam nec respondi. unde, dilecdiui quicquam nec respondi. unde, dilectissime, non te praeueniat furor nec occupet indignatio nec frustra mouearis et aliud dolens te uertas ad alia et peccando occasionem inuenisse uidearis. quod propheta deuitans dominum precatur dicens: ne declines cor meum in uerba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam, qui solent ultro citroque portare rumusculos et his, quae audierunt, semper addere, ut tristitias, ut ficia deo, soleamus pro te dicere: \'domine, praesta Iohanni, ut recte credat\'. noli nos in tantum putare rusticos, ut haec tam aperte dicere potuerimus. quamquam enim hoc in corde meo semper orem, tamen, ut simpliciter fatear, numquam in alienas aures protuli, ne te uiderer parui pendere, dilectissime. quando autem conplemus orationem secundum ritum mysteriorum, et pro omnibus et pro te quoque dicimus: \'custodi illum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iuxta se erant ad meȩ aũt paroe¬
chiȩ uidebant᷑ eccłiam ꝑtinere eo qđ
grandis eẽ. et late patens ꝓuincia ordi
et ad alienas misi ꝓuincias: neq feci
quiequã ut eccłiam scindem. Quid
gͦ tͥ uisũ ẽ. sic grauit̃ intumescere & ia-¬
ctari contra nos ꝓ oꝑe dĩ qđ in ȩdifica¬
tionẽ et ñ in destruetionẽ frm̃ factũ ẽ.
Sed et illud uehem̃t̃ admiratꝰ sũ quod
meis locutꝰ es clericis: asserens te ꝑ sc̃m
ego hoc pollicitus simdicens. Nũquid
iuuenis sum. aut canones ignoro: Audi
gͥ ueritatẽ in sermone dĩ me hoc nec
audisse. nec nosse. nec istius sermonis pe¬
nitus recordari. Suspicatꝰ aũt sũ ne for-¬
sitan int̾ multa quasi homo oblitus ẽẽm.¬
abbas gregorius respondit se hoc penitꝰ
ignorare. Teno aũt dix̃ quia cũ ei prbt
rufinus nescio qua alia transitorie lo-¬
queretur. etiã hoc dixerit. Putasne ali-
tisse sermonẽ. Ego aũt epiphaniꝰ nec au-¬

Expanded text:
quae iuxta se erant, ad meae autem paroequae iuxta se erant, ad meae autem paroeciae uidebantur ecclesiam pertinere, eo quod grandis esset et late patens prouincia, ordinet ad alienas misi prouincias neque feci quidquam, ut ecclesiam scinderem. quid ergo tibi uisum est sic grauiter intumescere et iactari contra nos pro opere dei, quod in aedificationem et non in destructionem fratrum factum est? sed 6t illud uehementer admmeis locutus es Clericis, asserens te per sanego hoc pollicitus sim, dicens: Nunquid juvenis sum, aut canones ignoro? Audi igitur veritatem in sermone Dei, me hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus recordari. Suspicatus autem sum, ne forsitan inter multa, quasi homo oblitus et. e quibus abbas Gregorius respondit se hoc penitus ignorare. Zeno autem dixit, quia, cum ei presbyter Rufinus nescio qua alia transitone loqueretur, etiam hoc dixerit: \'putasne aliqutisse sermonem. ego autem Epiphanius nec au
Abbreviated transcription (Latin):
quare ñ seripsissent suꝑ eo cũ ante an¬
nũ multos eoꝵ quęri audissem cur ñ
habent qui sibi dnĩ sacram̃tũ confice¬
rent. et illũ om̃s suo poscerent testimo¬
nio. & grãdem utilitatẽ in cõmune mo¬
nasterii testarent᷑. quare tunc reꝑta
oportunitate ñ scripsissent nob̃. neq
suꝑ ordinatione eiꝰ aliquid poposcis-¬
sent. Hȩc ita acta sunt ut locutꝰ sũ in cari¬
tate xxpi quã te erga paruitatẽ nrãm ha-¬
bere credebam. quã quã in monasterio
ordinauerim et ñ inparroechia quae
tͥ subiecta sit. Ouere benedicta ep̃orũ
cẏpri mansuetudo. & bonitas. et nr̃a ru-¬
sticitas sensu tuo et arbitratu digna mi¬
scđia dĩ. Nam multi epĩ cõmunionis
nr̃e et prb̃os in nr̃a ordinauer̃ ꝓuin¬
cia quos nos cõp̃hendẽ ñ potueramus.
et miser̃ ad nos et diaconos. & yppodia¬
conos quos suscepimꝰ cũ grã. et ipse
cohortatus sũ beatȩ memoriȩ philonẽ

Expanded text:
quare non scripsissent super eo, cum ante anquare non scripsissent super eo, cum ante annum multos eorum queri. audissem, cur non haberent, qui sibi domini sacramenta conficerent, et illum omnes suo poscerent testimonio et grandem utilitatem in commune monasterii testarentur, quare tunc reperta oportunitate non scripsissent nobis neque super ordinatione eius aliquid poposcissent. Haec ita acta sunt, ut locutus sum, in caritate Christi, quam te erga paruitatem nostram habere credebam, quamquam in monasterio ordinauerim et non in paroecia, quae tibi subiecta sit. o uere benedicta episcoporum Cypri mansuetudo et bonitas et nostra rusticitas sensu tuo et arbitratu digna misericordia dei! nam multi episcopi communionis nostrae et presbyteros in nostra ordinauerunt prouincia, quos nos conprehendere non potueramus, et miserunt ad nos et diaconos et hypodiaconos, quos suscepimus cum gratia. et ipse cohortatus sum beatae memoriae Philonem
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe sepe fugiebat. sed nee alius quis
ep̃oꝵ facile eũ reppiret. Vnde & satis mi¬
ratꝰ sũ quomͦ dispensatione dĩ ad nos ue-¬
nerit cũ diaconib monasterii e cȩteris
frĩb ut mͥ satis faceret. quia nescio quid
aduersũ eos habebã tristitiȩ. Cũ gͥ cele¬
braret᷑ collecta in eccłia uillȩ quȩ ẽ ux¬
ta monasteriũ nr̃m ignorantẽ eum. et
nullã penitꝰ habentẽ suspitionẽ ꝑ mul¬
tos diaconos app̃hendi uissimꝰ & teneri
os eiꝰ ne forte libare se cupiens adiuraret
pellentes. ut ministraret. ualdeq obte¬
nebat᷑ indignũ eẽ. se contestans. Uiae¬
gͦ cõpulimꝰ eũ et suadẽ potuimꝰ testi-¬
monus scripturarũ & ꝓpositione man¬
datoꝵ dĩ. Et ct̃ ministrasset in scĩs sa-¬
crificuis rursus cũ ingenti difficulta-¬
te tento ore eiꝰ ordinauimꝰ prbm. et
hisdẽ uerbis quib antea sua seramus
impulimꝰ ut seđet in ordine presbiterii.

Expanded text:
suscipere, saepe fugiebat, sed nec alius quis suscipere, saepe fugiebat, sed nec alius quis episcoporum facile eum repperiret — unde et satis miratus sum, quomodo dispensatione dei ad nos uenerit cum diaconibus monasterii et ceteris fratribus, ut mihi satisfaceret, quia nescio quid aduersum eos habebam tristitiae —, cum igitur celebraretur collecta in ecclesia uillae, quae est iuxta monasterium nostrum, ignorantem eum et nullam penitus habentem suspicionem per multos diaconos adprehendi iussimus et teneri os eius, ne forte liberare se cupiens adiuraret pellentes, ut ministraret; ualdeque obnitebatur indignum esse se contestans. uix ergo conpulimus eum et suadere potuimus testimoniis scripturarum et propositione mandatorum dei. et cum ministrasset in sanctis sacrificiis, rursus cum ingenti difficultate tento ore eius ordinauimus presbyterum et isdem uerbis, quibus antea suaseramus, inpulimus, ut sederet in ordine presbyterii.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia separari. ordinauimꝰ diaconũ. et
post quã ministrauit rursũ presbiterũ
suꝑ quo debuerat gratulari intelligens
qđ ob dĩ timorẽ hoc sumꝰ facere cõpul¬
si. maxime cũ nulla fit diuersitas in
sacerdotio dĩ & ubi utilitati eccłię ꝓui¬
detur. Nã & si singuli eccłiȩ ep̃orũ habent
sub se eccłias quib curã uident᷑ impenđẽ.
et nemo suꝑ aliã m̃surã exctendit᷑. tamen
p̃poneret᷑ om̃ib caritas xp̃i inqua nul¬
la simulatio ẽ. nec considandũ quid fa¬
ctũ sit. sed quo tp̃r. & quomͦ. & in quib
et quare factũ sit. Cũ enĩ uidissẽ quia
multitudo scõꝵ fr̃m in monasterio con¬
susteret. et scĩ prb̃i hieronimꝰ & uincen¬
tius ꝓpt̃ uerecundiã & humilitatẽ nol¬
lent debita nomini suo exercere saeri-¬
ficia. & laborare in hac parte monaste.
nire aũt & cõp̃hende seruũ dĩ ñ postis.
qui te & qđ graue onus sacerdotii nollet

Expanded text:
ecclesia separari, ordinauimus diaconum et, ecclesia separari, ordinauimus diaconum et, postquam ministrauit, rursum presbyterum, super quo debueras gratulari intellegeųs, quod ob dei timorem hoc sumus facere conpulsi, maxime, cum nulla sit diuersitas in sacerdotio dei et ubi utilitati ecclesiae prouidetur. nam, etsi singuli ecclesiae episcoporum habent sub se ecclesias, quibus curam uidentur inpendere et nemo super alienam mensuram extenditur, tamen praeponeretur omnibus caritas Christi, in qua nulla simulatio est; nec considerandum, quid factum sit, sed quo tempore et quo modo et in quibus et quare factum sit. cum enim uidissem, quia multitudo sanctorum fratrum in monasterio consisteret et sancti presbyteri Hieronymus et Uincentius propter uerecundiam et humilitatem nollent debita nomini suo exercere sacrificia et laborare in hac parte monasterinire autem et conprehendere seruum dei non posses, qui te et, quod graue onus sacerdotii nollet
Abbreviated transcription (Latin):
phanius. Oportebat nos dilectis¬
sime clericatꝰ honore ñ abuti insuꝑ brã:
sed custodia mandatoꝵ dĩ et obseruatio-¬
ne diligentissima. Hoc eẽ. qđ dicim᷑. Si
enĩ scã scriptura loquit᷑ clericoꝵ. ñ pro-¬
der̃ eis quȩ arrogantia clericatꝰ condu-¬
cere nob̾ poterit. qui ñ solũ cogitatione
et sensu. uerũ et sermone peccamus.
Audiui quippe qđ tumeas contra nos
et irascaris. miniteris soribe in extremos
fines t̾rȩ. ut loca ꝓuinciasq ñ nominẽ.
et ubi ẽ dĩ timor qui nos debet illo tre-¬
magnoꝑe curẽ si scribas qđ tͥ placuerit:
Scribebant᷑ enĩ & epłȩ biblinȩ iuxta isa¬
iam et mittebant᷑ suꝑ aquas quȩ eito cũ
scło transeunt. Nichil tͥ nocuimꝰ. nichil
iniuriȩ fecimꝰ. nec quicquã uiolent̃ extor
nr̃ãm paruitatẽ et literas quas ad eos
crebro direximꝰ. cõmunionis quoq tuę
cȩper̃ habe discordiã ne uident᷑ quadã
duricia & conscientia antiquȩ fide i ab

Expanded text:
lectissime, clericatus honore non abuti in superbiam, sed custodia mandatorum dei et obseruatione diligentissima hoc esse, quod dicimur. si enim sancta scriptura loquitur: cIeri eorum non proderunt eis, quae adrogantia clericatus conducere nobis poterit, qui non solum cogitatione et sensu, uerum et sermone peccamus — audiui quippe, quod tumeas contra nos et irascaris et miniteris scribere in extremos fines terrae, ut loca prouinciasque non nominem —, et ubi est dei timor, qui nos debet illo tremagnopere Scribebantur enim, et epistolae biblinae juxta Isaiam: et mittebantur super aquas, quae cito cum saeculo transeunt. Nihil tibi nocuimus, nihil injuriae fecimus, nec quir nostram paruitatem et litteras, quas ad eos crebro direximus, communionis quoque tuae coeperunt habere discordiam -, ne uiderentur quadam duritia et conscientia antiquae fidei ab