comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anam ꝑtinent ẽẽ deuotos: ut
nris cohortationib ñ indigeant ammo¬
neri. Qd̃ enĩ dudum &e contraditio de¬
creuit. et consuetudo firmauit: nec eru¬
ditio ignorat. nec pietas p̃tmittit. S qͥa
sacdotalis officii ẽ erga om̃s eccliȩ filios
cur̃a habere cõmunem: in id qd̃ ae rudib
ysit et doctis. qͦs simul diligimꝰ parit
meitam ut ierunium qd̾ nob̃ septumi m̃¬
sis recursus indicit: fide alacri ꝑ castigati¬
onem animi et corꝑis celebremꝰ Quauiȩ
enĩ diminutio cibi. carnẽ ꝓprie uideat᷑
afficere: nicħ tam̃ corporeis sensib uł con¬
ceditur uł negat᷑: qd̾ ñ sicut ad seruientẽ.
ita ꝑtineat ad iubentẽ. Cũ itaq unꝰqͥs q
homo. duplicem in se legẽ. habeat conti¬
nentiȩ: nicħq actionum nr̃arũ ad sołu
corpꝰ multa aũt ad sołu referenda sint
animũ: prudent̃ debemꝰ adu̾tere: quã
indecens qm̃ꝙ in iustum sit. si qd̃ a suꝑi¬
ore indicit᷑. ab inferiore negligiᷤ. Ut aũt

Expanded text:
anam pertinent esse devotos, ut nostris cohortationibus non indigeant admoneri. Quod enim dudum et traditio decrevit, et consuetudo firmavit, nec eruditio ignorat, nec pietas praetermittit. Sed quia sacerdotalis officii est erga omnes Ecclesiae filios curam habere communem, in id quod et rudibus prosit et doctis, quos simul diligimus, pariter incitamus: ut jejunium quod nobis septimi mensis recursus indicit, fide alacri per castigationem animi et corporis celebremus. Quamvis enim diminutio cibi carnem proprie videatur afficere, nihil tamen corporeis sensibus vel conceditur vel negatur, quod non sicut ad servientem, ita pertineat ad jubentem. Cum itaque unusquisque homo duplicem in se legem habeat continentiae, nihilque actionum nostrarum ad solum corpus, multa autem ad solum referenda sint animum, prudenter debemus advertere quam indecens quamque injustum sit, si quod a superiore indicitur ab inferiore negligatur. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
de natiuitate. xp̃i. qm de noui ut dicunt
solis ortu honorabilis uideat᷑. Quoꝵ cor¬
da uastis tenebris obuoluta. & ab omni
incremento uerȩ lucis aliena sunt: tra¬
huntur enĩ adhuc stultissimis gentilita¬
tis errorib. Et qͥa supra id qd̾ carnali m¬
tuentur aspectu. nequeunt aciem m̃tis
erigere: & ministra mundi luminaria
diuino honore uenerant᷑. Absit ab ani¬
mis xp̃ianis impia suꝑstitio: ꝓdigiosũꝙ
mendaciũ. Ultra omnẽ modu distant
a sempit̾no tẽporalia: ab in corporeo corpo¬
rea: a dnãtore subiecta: qͥa ce si mirandã
habent pulchritudine: adoranda tam̃ ñ
habent ditatem. Illa gͦ uirtꝰ. illa sapientia.
illa ẽ colenda maiestas: quȩ uniu̾sitatem
mundi ereauit ex nichilo: & in quas uo¬
luit formas atq mensuras. t̾renã cȩlestẽq
substantiã om̃ipotenti ratione. ꝓduxit.
Sol luna cesidera sint cõmoda utentib:
sint speciosa cernentib: s ita ut de illis

Expanded text:
de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christianis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis
Abbreviated transcription (Latin):
bili carne natus es. ex dĩ sp̃u renascaris.
ce obtineas ꝑ grãm qd̾ ñ habebas ꝑ natura.
ac si te di filiũ ꝑ fp̃m adoptionis agnou̾i̾s:
dm̃ patrẽ audeas nuncupare. Male con¬
scientiȩ absolutus reatu ad cȩlestia regna
suspires: uoluntatẽ dĩ facias. diuino fultꝰ
auxilio. Iiniteris angło̾s suꝑ t̾ram: immor¬
talis substantiȩ uirtute pascaris. Securuᷤ
aduersus inimicas tẽptationes: ꝓ pietate
confligas. Et si cęlestis militiȩ sacramenta
seruaueris: ñ dubites te in castriᷤ trium¬
phalib regis ȩt̃ni ꝓ uictoria coronandũ:
cũꝙ resurrectio piis parata susceꝑit. in re
qua fundati estis stabiles ꝑmanete: ne
xp̃c exclusit. aliqͥb uos itu̾m seducat in¬
sidiis: ce hȩc ipsa p̃sentis diei gaudia falla¬
ciȩ suȩ arte corrũpat: illudens simplicio¬
rib animis. de quoꝵdã ꝑsuasione pestie¬
ra. quib his dies solłẽpnitatis nr̃e. ñ tam

Expanded text:
bili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, bili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habebas per naturam; ac si te Dei Filium per spiritum adoptionis agnoveris, Deum Patrem audeas nuncupare. Malae conscientiae reatu absolutus, ad coelestia regna suspires, voluntatem Dei facias divino fultus auxilio, imiteris angelos super 72 terram, immortalis substantiae virtute pascaris, securus adversus inimicas tentationes pro pietate confligas, et si coelestis militiae sacramenta servaveris, non dubites te in castris triumphalibus regis aeterni pro victoria coronandum, cum te resurrectio piis parata susceperit in regnqua fundati estis, stabiles permanete; ne em Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasione pestifera, quibus haec dies solemnitatis nostrae, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
atȩ originiᷤᷤ p̃iudicium generale ꝑseqͥtur.
ceyrographũ quo tenebat᷑ excedit: ab illo
iniquitatis exigens pęnã. in quo nulła
repꝑit culpã. Soluitur itaq letiferȩ pa¬
c̃tionis malesuasa conseriptio: ce ꝑ iniusti¬
ciam pluspetendi. totiꝰ debiti sũma ua¬
cuatur. fõrtis ille nectitur uinculis suis:
ce omne cõmentum maligni in caput
ipsius retorquet᷑ ligato mundi pͥncipe:
captiuitatiᷤ uasa rapiunt᷑. Redit in ho¬
norem suũ. ab antiquis contagiis pur¬
gata natura. Mors morte destruit᷑: na¬
duitas natiuitate reparat᷑: qm̃ simul
&e redemptio aufert seruitutẽ: e regene¬
pie & fidelit̾ gloriaris: reconciliationis
huiꝰ grãm iusto ꝑpende iudicio. Tibi enĩ
quonda abiecto. tibi extruso a parady¬
uerbi potestas data ẽ. ut de longinquo
ad tuũ reuertaris auctorẽ: recognoseã
parentẽ: liber efficiaris ex seruo: de extͣ¬
neo ꝓueharis in filiũ: ut qui ex corrupti¬

Expanded text:
atae originis praejudicium generale persequitur, atae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ille nectitur suis vinculis, et omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regenepie fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradierbi potestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium; ut qui ex corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
moderaret᷑ exordia: ut uirtutẽ insepara¬
bilis a suo homine ditatis. ꝑ uelamen nr̃e
infirmitatis absconderet: illusa ẽ securi
hostis astutia: qui natiuitatẽ pueri in
qmͣ om̃ium nascentiũ putauit obnoxiã.
Uidit enĩ uagientẽ atq lacrimantẽ: uidit
pannis obuolutũ. circũcisioni fubditum:
&e legalis sacrificii oblatione ꝑfunctũ. Ag¬
nouit deinceps solita puericiȩ merem̃ta:
& usq in uiriles annos de naturalib non
dubitauit augm̃tis. Int̾ hȩc intulit con¬
tumelias: multiplicauit iniurias: adhi¬
buit maledicta. opprobria. blasphemias.
conuicia: omnẽ. postremo in ipsũ uim sui¬
furoris effudit: om̃ia temptam̃toꝵ genera
ꝑcucurrit. Et sciens quo humanã natu¬
ram infeciss ueneno: nequaqͣm credidit
pͥmȩ tñsgressionis exortem: quẽ tot do¬
cumentis didicit ẽẽ mortałẽ. ꝑsistit gͦ im¬
ꝓbus predo. & auarus exactor: in eũ qͥ ni¬
chil ipsius habebat insurgere. Et dn uici¬

Expanded text:
moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in m omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pueritiae incrementa, et usque in viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum viti
Abbreviated transcription (Latin):
fieret in aliis imitabilis confitendo. renaᷤ¬
nasci elegit ex uirgine: ñne apparet altis¬
simȩ fuisse rationis: Ut scilicet humano
generi natam salutẽ diabolus ignorare:
& sp̃itali latente. conceptu. quẽ ñ aliũ uide¬
ret qm alios: ñ alit̾ crederet natũ ẽẽ quã
cȩteros. Cuiꝰ enĩ similem cũ uniu̾sis adu̾tit.
naturã. parem habere arbitratꝰ ẽ cũ om̃ib
causã. nec ĩtellexit a tnͣsgressionis uincłis libe¬
rum: quẽ ab infirmitate mortalitatis
ñ inuenit alienũ. Uerax nãꝙ miscdĩa dei.
cũ ad reparandũ humanũ genus ineffab¬
liter ei multa suppeterent. hanc potissimũ
consulendi uiam elegit: qua ad destr uen¬
endũ opꝰ diaboli. ñ uirtute uteret᷑ poten¬
tiȩ̃ s ratione iusticiȩ. Nlam suꝑbia hostis
antiqui. ñ imnu̾to sibi in om̃s homines ius
tẏrannicũ uendicabat: nec indebito dña¬
tu p̃mebat: qͦs a mandato dĩ spontaneoᷤ

Expanded text:
fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAPfieret et in aliis imitabilis renascendo. CAPnasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos
Abbreviated transcription (Latin):
nixum ẽ qd̾ uirgo conceꝑit: uirgo pepe¬
rerit᷑ uirgo ꝑmanserit. Non hic cogitet᷑
parientis conditio.s nascentis arbitriũ:
qui sic homo natus ẽ. ut uolebat. ce pote¬
rat. Si ueritatẽ queris humanȩ naturȩ:
cognosce materiã. Sirationẽ scrutaris
originis: uirtutẽ confitere confitere.
s mederi Wenit ut omnẽ languorẽ corrup¬
tionis. & uniuersa uulnera sordentium
curaret animarũ. Ept̃ qd oportuit ut
nouo nasceret᷑ ordine: qui nouã impol¬
lutȩ sinceritatis grãm. humanis corpo¬
rib inferebat. Oportuit enĩ. ut primã
genitricis integritatẽ. nascens incorrup¬
dio custodiret: & cõplacitum sibi claustr̃ũ
pudoris & scĩtatis hospitium. diumi sp̃e
uirtus infusa seruaret: quȩ statuerat de¬
iecta erigere. confracta solidare. & suꝑan¬
dis carnis illecebris. multiplicata pudi-¬
citiȩ donare uirtutẽ: ut uirginitas q̃
in aliis ñ poterat. salua ẽẽ generando:

Expanded text:
nixum est, quod virgo conceperit, quod virgo pepenixum est, quod virgo conceperit, quod virgo pepererit, et virgo permanserit. Non hic cogitetur parientis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. Si veritatem quaeris naturae, humanam cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere dsed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis et universa ulcera sordentium curaret animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris, et sanctitatis hospitium, divini Spiritus virtus infusa servaret, qui statuerat dejecta erigere, confracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando,
Abbreviated transcription (Latin):
generat᷑. Nouo ordine: qͥa inuisibilis in
suis. uisibilis factus ẽ in nrĩs. Incõp̃bensi¬
bilis: uoluit comp̃hendi. Ante tempora
manens: ẽẽ cȩpit ex tempore. Uniu̾sitats
dns: seruilem formã obumbrata maiesta¬
tis suȩ dignitate suscepit. Impassibilis dẽ.
ñ dedignatus ẽ homo ẽẽ passibilis: et
immortalis. mortis legib subiacere.No¬
ua aũt natiuitate. genitus ẽ: conceptus
a uirgine. natꝰ ex uirgine. sine pat̾nȩ car¬
nis concupiscentia. sine mat̾nȩ integri¬
tatis iniuria: qͥa futurũ hominũ salua¬
dorem talis ortus decebat. qui ce. in se ha¬
beret humanȩ substantiȩ natura. & hu¬
manȩ carnis inquinam̃ta nesciret. Au¬
ctor enĩ in carne. nascenti d̾s ẽ: testante
suꝑueniet in te: &e uirtꝰ altissimi obum¬
brabit tͥ. Idoq qd̾ nascet᷑ ex te sc̃m: uoca¬
bitur filius cłi. Origo dissimilis: s natura
consimilis. Humano usu &e consuetudine¬
qd̾ credimꝰ caret: s diuina potestate sub¬

Expanded text:
Novo ordine, quia invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris; incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse cepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptus a Virgine, natus ex Virgine, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Auctor enim Deo in carne nascenti Deus est, testante eniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et consuetudine caret, sed divina potestate sub
Abbreviated transcription (Latin):
litas uirgineȩ integritatis ce partꝰ. Refor¬
mationis humanȩ sacrũ diuinũq mi¬
sterium: sc̃õ atq sincero honorate serui¬
dio. Amplectimini. xp̃m. in nr̃a carne naᷤ¬
centem: ut eundẽ dm̃ glȩ uidere merea¬
mini. in sua maiestate. regnantẽ: qui cũ
patre & spũ scõ manet in unitate ditatis.

Expanded text:
tas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nascentem, ut eumdem Deum gloriae videre mereamim in sua majestate regnantem, qui cum Patre et Spiritu sancto manet in unitate Deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
caruisse munerib. & immortalitatis do¬
de nudatũ. durã subisse sententiã: seq in
malis suis qͦadam de p̃uaricatoris consor
E
ritatis exigente ratione. erga homiñs
quẽ in tanto honore condiderat. antigͣ
pensatione consilii. ut incõmutabilis ds̃
cui uoluntas ñ potest sua benignitate pri¬
uari. primã pietatis suȩ dispositionem
sacram̃to occultiore cõpleret: & homo di¬
abolicȩ iniquitatis uersutia actus meul¬
pam. contͣ dĩ ꝓpositũ non ꝑiret. Adueni

Expanded text:
caruisse muneribus, et immortalitatis docaruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevarice ritatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquapensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
nis nouȩ : reparationis antiquȩ: felicita¬
dis ȩt̃nȩ. Reparat᷑ enĩ nob̃ salutis nr̃e
annua reuolutione. sacram̃tum: ab
initio ꝓmissũ: in fine redditũ:. sine fine
mansurũ. In quo dignũ est nos surfũ
erectis cordib diuinũ adorare mist̾iũ:
ut qd̃ magno dĩ munere agitur: mag¬
nis eccłiȩ gaudiis celebret᷑. Es enĩ om̃pc
&e clemens. cuiꝰ natura bonitas. cuiꝰ uo¬
luntas potentia. cuiꝰ opus misccłia ẽ:
statim ut nos diabolica malignitas. ue¬
neno suȩ mortificauit inuidiȩ: p̃destina¬
da renouandis mortalib pietatis sue re¬
media. int̾ ipsa mundi primordia p̃¬
signauit: denuncians serpenti futum
sem̃ mulieris. qd̾ noxii capitis elationẽ
sua uirtute. contereret: xp̃m scilicet in
carne uenturũ dm hominẽq signifi¬
cans: qͥ natus ex uirgine. uiolatorẽ hu¬
manȩ ꝓpaginis incorrupta natiuitate
dãpnaret. Nam qͥa gloriabat᷑ diabolꝰ
hominẽ sua fraude deceptũ. diuinis

Expanded text:
itatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Christum scilicet in carne venturum, Deum hominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis
Abbreviated transcription (Latin):
coitus. s sp̃c sc̃s fecundauit. Et cũ in oĩb
matrib ñ fiat sine peccati sorde. concep¬
tio: hec inde purgationẽ traxit: unde
concepit. Quo enĩ pat̾ni seminis tnͣsfusio
ñ ꝑuenit: peccati se illic origo ñ miscuit.
Inuiolata uirginitas concupiscentiam
nesciuit: substantiã ministrauit. Assũp¬
da ẽ de matre hominis natura: ñ culpa.

Expanded text:
itus sanctus fecundavit. Et cum in omnibus matribus non fiat sine peccati sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domi
Abbreviated transcription (Latin):
assumensq qͦd ñ erat. uerã serui formã ei
formȩ: in qua dõ patri ẽ ȩqualis uniret:
& tanto federe naturã utr̃aq consereret.
ut nec infirmiorẽ consumeret głificatio:
nec suꝑiorem minueret assũptio. Salua

Expanded text:
assumensque quod non erat, veram servi formam ei assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽ suꝑ t̾ram. Nichil gͦ in istam singła¬
rem natiuitatẽ. de carnis concupiscentia
transiuit: nicħ de peccati lege manauit.
Uirgo regia dauiticȩ stirpis eligit᷑: quȩ
sacro grauidanda fetu. diuinã humanã
ꝙ plem. prius conciꝑet mente. qm̃ corꝑe.
Etꝰ ne suꝑni ignara consilii. ad inusitatos
paueret affatus: qd̾ in ea oꝑandum erat
a spũ sco: colloquio discit angłico. Nec
dampnũ credit pudoris: dĩ genitrix mox
futura. Cur enĩ de conceptionis nouitate
desꝑet: cui efficientia de altissimi uirtu¬
de ꝓmittit᷑. Confirmat᷑ credentis fides:
etiã p̃euntis attestatione miraculi. Do¬
naturq elitabeth inopinata fecunditas.
ut qui conceptũ dederat sterili: daturꝰ
filis dĩ. qui in pͥncipio erat apud dm. ꝑ
quẽ facta st̃ om̃ĩa. & sine quo factum est
nem factus ẽ homo: ita se ad susceptionem
humilitatis nr̃e: sine diminutione suȩ¬
maiestatis nclinans: ut manens qd̾ erat.

Expanded text:
vita super terram . Nihil ergo in istam singulavita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est rte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat,
Abbreviated transcription (Latin):
mo ab huiꝰ alacritatis participatione. se¬
cernit᷑: una cunctis letieiȩ cõmuns est
ratio: qͥa dñs nr̃ peccati mortisq destrue¬
tor. sic̃ nulłu areatu liberũ repꝑit:. itali¬
berandis omib uenit. Exultet sẽs. quia
ꝓpinquat ad palmã. Gaudeat peccator:
quia inuitat᷑ ad ueniã. Animet᷑ gentili.
qͥa uocat᷑ ad uitã. Dĩ nãq filius sedm ple¬
nitudinẽ temporis. qm diuni consilii
inserutabilis altitudo disposuit: reconei¬
liandam auctori suo naturã generis as¬
sũpsit. humani: ut inuentor mortis dia¬
bolus. ꝑ ipsam qua uicerat uinceretur.
In quo conflictu ꝓ nob̾ inito. magno et
mirabili ȩquitatis iure certatũ ẽ: dum
maiestate. s in nr̃a congredit᷑ humilitate:
obiciens ei eandẽ formã. eandẽq naturam.
mortalitalis quidẽ nr̃e participen. ħ pec¬
eati toti exꝑtem. Alienũ qͥppe ab hac nati¬
uitate ẽ: qd̾ de om̃ib legitur. Nemo mun¬
dus a sorde: nec infans cun unius diei

Expanded text:
o ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dummajestate, sed in nostra congreditur humilitate, objiciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei
Abbreviated transcription (Latin):
tate mortalitas: e ad rependendu conditi¬
onis nr̃e debitũ. natura inuiolabilis. na¬
turȩ ẽ unita passibili. Esq uerus. & homo
uerus in unitatẽ dñi temꝑat᷑: ut qͦd nrĩs
remediis congruebat. unus atq idem dĩ¬
&e hominũ mediator. & mori poss ex uno:
&e resurgere poss ex altero. Merito gͥ uir¬
gineȩ integritati. nicħ corruptionis in¬
tulit partus salutis: qͥa custodia fuit. pu¬
doris. editio ueritatis. Talis gͦ dilectissi¬
mi natiuitas decuit di uirtutẽ. & dei
sapientiã xp̃m: qua nob̃ &e humanitate
congrueret: &e diuinitate p̃celleret. Nisi
enĩ eẽt ds̃ uerus. ñ afferret remedium:
nͥ eẽt homo uerus. ñ p̃beret exemplum.
Ab exultantib gͦ angłis nascente dño
gła in excelsis dõ canit᷑: &e pax in t̃rabonȩ
uoluntatis hominib nuntiat᷑. Nident
enĩ cȩlestem iherłm: ex om̃ib mundi
gentib fabricari. De quo inenarrabili
diuinȩ pietatis oꝑe. qͣntum lȩtari debet.

Expanded text:
 conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet
Abbreviated transcription (Latin):
misertus est nr̃i: & cũ essemꝰ mortin pec¬
in ipso noua creatura. nouũq figm̃tum.
Deponamꝰ gͦ ueterem hominẽ cũ actib
sius: & adepti participationẽ gen̾ãtionis
xp̃i. carnis renunciemꝰ oꝑib. Agnosce o
xp̃iane dignitatẽ tuã: &e diuinȩ consors
factus nature. noli in ueterem uilitatẽ
miniscere qͥa erutus de potestate tene¬
brarum: translatus es in dĩlum̃ & regnũ.
ꝑbaptismatis sacram̃tum: sp̃c sci factus
es tempłu. Noli tantũ habitatorẽ pra¬
uis de te actib effugare: & diaboli te
iterum subicere seruituti: qͥa p̾ciũ tuũ
sanguis ẽ xp̃i: qͥa in ueritate te iudica¬
bit. qui misericordit̃ te redemit: qͥ cũ¬

Expanded text:
 essemus mortui pecin ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem m. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis est Christi; quia in veritate te judicabit, qui in misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
baptirandi ñ st̃: s ꝑ manꝰ impositioñẽ
acciꝑe ñ potuerunt. catholicis copulan¬
disunt.
Dehis qui conuiuiis gentiliũ c
escis immolaticiis usisunt. .xui.

Expanded text:
baptizandi non sunt, sed per manus impositionem accipere non potuerunt, catholicis copulandi sunt. De his qui convivio gentilium et escis immolatitiis usi sunt. XXX.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditi. ⁊elo fidei dnicȩ ꝑsequam᷑: & a sanis
m̃tib ne pestis edaciꝰ diuulget᷑. seuerita¬
de qua possumꝰ abscidamꝰ. Unde hortor
dilectionẽ urãm. obtestor &e moneo: ut qͣ
debetis & potestis sollicitudine uigiletis
ad inuestigandos eos: necubi occultandi
se repꝑiant facultatẽ. Ut enĩ habebit a
dõ ingens remunerationis p̃mium. qui
diligentiꝰ qd̃ ad salutẽ cõmissȩ sibi plebis
sufficiat. fuerit executꝰ: ita ante tribunal
dnũ de reatu negligentiȩ se ñ poterit excu¬
sare: quicũq plebem suam contra sacrilege
ꝑsuasionis auc̃tores noluerit custodire:
Data .iii. kł feb̾: theodosio xuiii. & aluino ui¬

Expanded text:
e persequamur, et a sanis e persequamur, et a sanis mentibus, ne pestis haec latius divulgetur, severitate, qua possumus, abscindamus. Unde hortor dilectionem vestram, et obtestor, et moneo, ut qua debetis et potestis sollicitudine vigiletis ad investigandos eos, necubi occultandi se reperiant facultatem. Ut enim habebit a Deo dignae remunerationis praemium, qui diligentius, quod ad salutem commissae sibi plebis proficiat, fuerit exsecutus: ita ante tribunal Domini de reatu negligentiae se non poterit excusare, quicunque plebem suam contra sacrilegae persuasionis auctores noluerit custodire. Data III cal. Feb., Theodosio XVIII et Albino
Abbreviated transcription (Latin):
ces ꝑpetuo sunt exilio relegati. Et omĩa
quȩ tam inscripturis quã in occultis tra¬
ditionib suis habent ꝓphana uł turpia.
ut noss popłs qͥd refugeret aut uitaret.
ocłis xp̃iane plebis certa manifestatione.
ꝓbauimꝰ: adeo ut ipse qui eoꝵ dicebat᷑
ep̃c. a nob̾ tentus ꝓderet. flagitiosa in
siuis misteriis quȩ teneret: sicut gestoꝵ
uos series potest edocere:. Ad instruc̃tio¬
nem enĩ urãm etiã ista direximꝰ: quib
lectis. omĩa que a nob̾ dep̃hensa st̃ nosse
poteritis. Et quia aliquantos de his qͦs
ne absoluerent᷑ arcior reatus inuoluerat.
cognouimꝰ aufugisse: hanc ad dilectionẽ
ut effecta certior scĩtas ur̃a. solliciti age¬
re dignet᷑ &e cautiꝰ nec ubi manicheȩ ꝑ¬
u̾sitatis homines. plebes urãs facultatẽ
ledendi. &e huiꝰ sacrilegii possint inueni¬
re doctores. Alit̃ enĩ nob̃ commissos re¬
gere ñ possumꝰ. nͥ hos qui st̃ ꝑditores ce

Expanded text:
ces perpetuo sunt exsilio relegati. Et omnia, ces perpetuo sunt exsilio relegati. Et omnia, quae tam in Scripturis, quam in occultis traditionibus suis habent profana vel turpia, ut nosset populus quid refugeret aut vitaret, oculis Christianae plebis certa manifestatione probavimus, adeo ut ipse, qui eorum dicebatur episcopus, a nobis tentus proderet flagitiosa in suis mysteriis quae teneret, sicut gestorum vos series poterit edocere. Ad instructionem enim vestram etiam ipsa direximus, quibus lectis omnia quae a nobis deprehensa sunt nosse poteritis, et quia aliquantos de his, quos ne absolverentur arctior reatus involverat, cognovimus aufugisse, hanc ad dilectionem ut effecta certior sanctitas vestra sollicitius agere dignetur et cautius, necubi Manichaeae perversitatis homines plebes vestras facultatem laedendi, et hujus sacrilegii possint invenire doctores. Aliter enim nobis commissos regere non possumus, 97 nisi hos, qui sunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ: ut uigilantia pastorali ne qͥd dia¬
bolice licere possit astutiȩ. cõmissis uob̾
gregib diligentiꝰ consulatis: ne is qui
dni miscd̃ia reuelante ꝑ nr̃ãm curam
a nr̃is ouib morb abicit᷑. necdu uobis
p̃monitis & adhuc qͥd agatur ignaris. ꝑ
urãs se disꝑgat eccłias. & suarũ furtim
cuniculos inueniat latebrarũ: ut qd̃¬
a nob̃ in urbe extinguit᷑: tenebrosis apd̃
uos radicib seminet᷑. Piurimos impieta¬
tis manicheȩ: sequaces doctores in ur¬
be inuestigatio nr̃a repꝑit uigilantia:
diuulgauit auctoritas. & censura coher¬
cuit: quos potuimꝰ emendare correxi¬
mus: & ut dãpnarent manicheum cum
p̃dicationib ce discipłis sius. publica in
eccłia confessione. &e manꝰ sue subscͥptione
compulimꝰ: de ita de uoragine imgietatis
suȩ confessos. penitentiam concedendo le¬
uauimꝰ. Aliquanti uͦ qͥ ita se demerserant.
ut nulłu his auxiliantis poss remedium
contagione. polluerent. ꝑ publicos iudi¬

Expanded text:
gilantia pastorali, ne quid diabolicae licere possit astutiae, commissis vobis gregibus diligentius consulatis, ne is qui Domini misericordia revelante per nostram curam a nostris ovibus morbus abjicitur, necdum vobis praemonitis et adhuc quid agatur ignaris, per vestras se dispergat ecclesias, et suarum furtim cuniculos ina nobis in Urbe exstinguitur tenebrosis apud vos radicibus seminetur. Plurimos impietatis Manichaeae sequaces, et doctores in Urbe investigatio nostra reperit, vigilantia divulgavit, auctoritas et censura coercuit; quos potuimus emendare, correximus; et ut damnarent Manichaeum cum praedicationibus et disciplinis suis publica in ecclesia confessione et manus suae subscriptione compulimus, et ita de voragine impietatis suae confessos poenitentiam concedendo levavimus. Aliquanti vero, qui ita se demerserant, ut nullum his auxiliantis posset remedium contagione polluerent, per publicos judi
Abbreviated transcription (Latin):
auget᷑. Et semꝑ dñicus ager segete ditiori
uestit᷑: dũ grana quȩ singula cadunt. mul¬
tiplicata nascunt᷑. Inde duo ista p̃clara
diuini seminis germina. in qntam sobo¬
b ppłis ambierunt: & quasi ex multarum
honore gemmarũ. conserto uno diade¬

Expanded text:
augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobotilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diade
Abbreviated transcription (Latin):
fundaueras. Iam pontum galatiam capa¬
de ꝓuentu oꝑis. aut de spacio tuȩ ignarus
etatis. tropheum crucis xp̃i romanis arcib
inferebas: & quo te diuinis p̃ordinatiõib
nis ae specialis magister gentiũ paulus oc¬
currens. eodẽ tͥ consociatus ẽ tempore. qͦ
iam omĩs innocentia. omĩs pudor. om̃isq
lib̾tas sub neronis laborabat imꝑio. Cuius
furor ꝑ om̃ium uicioꝵ inflãmat᷑ excessum.
in hunc eũ usq torrentem suȩ. p̃cipitauit
insaniȩ: ut primꝰ nomini xꝑiano atrocita¬
tem generalis ꝑsecutionis inferret: qͣsi
ꝑscoꝵ neces. gr̃a dĩ poss extingui. Cuius
hoc ipsũ erat maximũ lucrũ: ut contẽptꝰ
utȩ huis occiduȩ. ꝑceptio fieret felicitatis
ȩt̃nȩ. Preciosa gͦ in conspectu dñi mors sc̃o¬
rum erꝰ Nec ullo crudelitatis genere de¬
strui potest.saeram̃to erucis xꝑi fundata
religio. Non minuit᷑ ꝑsecutionib eccłia: s

Expanded text:
fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappafundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappade proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus nis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasis gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sime petre apłẽ uenire ñ metuis: e con¬
sorte głȩ tuȩ paulo apło. aliarũ adhuc
ȩccłiarũ ordinationib occupato. silua
istam frem̃tium bestiarũ. & turbulentis¬
simȩ ꝓfunditatis occeanũ. constantio
qm cũ supra mare gradereris.ingrẽde¬
ris. Nec mundi dnãm times roma: qui
in cayphȩ domo expaueras sacerdotis an¬
cillam. Numqͥd aut iudicio pilati. aut
seuicia iudȩoꝵ minor erat uł i claudio
potestas: uł in nerone crudelitas: Hm¬
cebat gͦ materiã formidinis uis amorie.
aũt intrepidȩ caritatis affectum. ĩã tum
ꝓfecto conceꝑas: qͣndo ꝓfessio tui amors
in dñm trinȩ int̾rogationis ẽ solidata
misterio. Nec aliud ab hac mentis tuȩ in¬
dentione quesitũ ẽ: qmͣ ut pascendis er
quẽ diligeres ouib. cibum quo ip̃se era
na karismatũ: atq exꝑim̃ta uirtutum.
Iam ppłos qui ex circũcisione: credideras
erudieras: iam antiochenã ȩccliam ubi
primũ xꝑiani nominis dignitas ẽ orta.

Expanded text:
e, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras na charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta ,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ꝓuec̾tionis auctorem: cũ pene om̃ib
dñaret᷑ gentib. om̃ium gentiũ seruiebat.
errorib: & magn̾a sibi uidebat᷑ assũpsis¬
se religionẽ: qͥa nulłã respuerat. falsitatẽ.
Unde qntũ erat ꝑdiabołu tenacius illi¬
gata: tantũ ꝑ. xp̃m ẽ mirabiliꝰ absoluta.

Expanded text:
suae provectionis auctorem, cum pene omnibus suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius absoluta.
Abbreviated transcription (Latin):
& omp̃s. qui miscdiam suã humano ge¬
neri nunqm negauit. om̃sꝙ incõmune
mortales ad cognitionẽ sui abundantis¬
simis semꝑ beneficiis erudiuit: uolunta¬
riam errantiũ cecitatẽ: & ꝓcliuem inde¬
teriora nequiciã. secretiore consilio & al¬
tiori pietate miseratꝰ est: mittendo u̾bũ
suũ ȩquale. sibi ae coneoet̃num. Uerbũ gͥ
caro factũ. ita diuinã naturã naturȩ.
uniuit humanȩ: ut illiꝯ ad infima in¬
clinatio: nr̃a fieret ad sũma ꝓuectio. ut
aũt. huiꝰ menarrabilis gr̃ẽ. ꝑ totũ mun¬
dum diffunderet᷑ effectus: romanũ re-¬
gnum diuina ꝓuidentia p̃parauit.
Cuiꝰ ad eos limites increm̃ta ꝑducta
st̃: quib cunctarũ undiq gentiũ uici¬
na & contigua ẽẽt uniuersitas. Disposi¬
do nãq diuinitꝰ oꝑ i⁊ maxime congru¬
ebat. ut multa regna uno confederaren¬
dur imꝑio: ce cito ꝑuios haberet ppłos
p̃dicatio generalis: qͦs uni teneret regi¬
men ciuitatis. Hȩc aũt ciuitas ignorans

Expanded text:
otens, qui misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: s in hoꝵ excellentia patrũ nũto ẽ exul¬
tantiꝰ głandum. qͦs grã di intantũ apicem
int̾ omĩa ȩccłiȩ m̃bra ꝓuexit: ut eos in cor¬
pore cui caput xp̃c ẽ. quasi geminũ consti¬
tueret lum̃ ocłoꝵ. De quoꝵ meritis atq
uirtutib. quȩ omnẽ loquendi suꝑant fa¬
cultatem. nicħ diu̾sum. nicħ debemꝰ senti¬
re discretũ: qͥa illos & electio pares. & labor
similes: &e finis fecit ȩquales.Sicut aũt &
istis uitȩ: ad obtinenda miscdi̾am di. sẽꝑ
nos specialium patronoꝵ orationib ad¬
iuuandos: ut qͣntũ ꝓpriis peccatis de¬
primim᷑. tantũ apłicis meritis erigam᷑:

Expanded text:
lentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales. Sicut autem istius vitae, ad obtinendam misericordiam Dei, semper nos specialium patronorum orationibus adjuvandos: ut quantum propriis 328 peccatis deprimimur, tantum apostolicis meritis erigamur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium locutione linguarũ. inbuendu
eugłio mundu distributis sibi t̾rarum
partib suscepissent: beatissimus petrꝰ
destinat᷑ imꝑii: ut lux ueritatis quȩ in
om̃iũ gentiũ reuelabat᷑ salutẽ: efficaciꝰ
se ab ipso capite ꝑ totũ mundi corpꝰ effim¬
deret. Cuiꝰ aũt. nationis homines inh
tunc urbe ñ eeñt:Aut quȩ usqͣmgers
ignorarent: qd̃ roma didiciss: hic eo¬
culcandȩ philosophiȩ opiniones. herds¬
soluendȩ erant t̃rene: sapientiȩ uanitas
hic confutandi dȩmonum cultꝰ: hic on¬
nium sacrificioꝵ impietas destruenda
uͥ diligentissime. habebat᷑ suꝑstitione

Expanded text:
omnium locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrusdestinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima superstitione
Abbreviated transcription (Latin):
głificatus ẽ exitus: ibi in die martẏrii eoꝵ
magistra erroris: facta es discipula ueritatiꝰ.
Isti sunt patres tui ueriq pastores: qui te
regnis celestib inserenda. multo melius
multoq felicius condider̃t̃: qm illi quoꝵ
studio prima menium tuoꝵ fundam̃ta lo¬
cata sunt. Ex quib is qui tͥ nom̃ dedit: frat¬
na te. cede. fedauit. Ist st̃ qui te ad hanc
głam ꝓuexerunt: ut gens sc̃a ppls electus.
ciuitas sacerdotalis &e regia. ꝑsacrã beati
petri sedem caput orbis effecta. latr p̃si¬
deres religione diuina: qm dñatione t̾re¬
na. Qmͣuis enĩ multis aucta uictoriis. ius
imꝑii tui t̾ra mariq ꝓtuleris: minꝰ tam̃¬

Expanded text:
glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorummagistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra mariq
Abbreviated transcription (Latin):
di donoꝵ suoꝵ dies renoua¬
re: clignat᷑. iusta dilectissimi
ce rationalis causa letand ẽ: si officii
origo suscepti. ad laudẽ sui referatur
auctoris. Hanc enĩ obseruantiã om̃ib
qͥdem sacerdotib congruam: ẜ maxine¬
mͥ necessariam ẽẽ cognosco. Qm̃ respiciens
ad exiguitatis meȩ tenuitatem: & ad sus¬
cepti muneris magnitudinẽ: etiã ego
ꝓpħicum illud debeo ꝓclamare. Dñe au¬
diui auditũ tuũ &e timui: consideraui
oꝑa tua & expaui. Qͥd enĩ tam insolitũ
dam pauendum÷ qmͣ labor fragili. subli¬
mitas humili. dignitas ñ merenti: Et
tam̃ ñ desꝑamus neq deficimꝰ: qͥa ñ de
nobis.s de illo p̃sumimꝰ qui oꝑat᷑ in nob̾.
Unde & dauiticũ p̾almũ dilectissim

Expanded text:
i donorum suorum dies renovare dignatur, justa, dilectissimi, et rationabilis causa est laetandi, si officii origo suscepti ad laudem sui referatur auctoris. Hanc enim observantiam omnibus quidem sacerdotibus congruam, sed mihi necessariam maxime esse cognosco, qui respiciens ad exiguitatis 11 meae tenuitatem, et ad suscepti muneris magnitudinem, etiam egoaudivi auditum tuum, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quid enim tam insolitum, tam pavendum, quam labor fragili, sublimitas humili, dignitas non merenti? Et tamen non desperamus neque deficimus, quia non de nobis, sed de illo praesumimus, qui operatur in nobis. Unde et Davidi
Abbreviated transcription (Latin):
gregis. głatur cura pastoris. Corona
enĩ mea sicut apłs ait. & gaudiũ uos
estis: si fides ur̃a quȩ ab initio ȩuagłi
in uniuerso mundo p̃dicata ẽ. in dile¬
ctione & scĩtate ꝑmanserit. Nam lieet
omnẽ eccl̃iam quȩ in toto orbe ẽ terraꝵ.
cunctis oporteat florere uirtutib: uos
tam̃ p̃cipue int̾ cęteros popłõs decet
meritis pietatis excellere. quos in ipsa
beatus apls petrus p̃ om̃ĩb erudiuit.

Expanded text:
gregis gloriatur cura pastoris. Corona gregis gloriatur cura pastoris. Corona enim mea, sicut Apostolus ait, et gaudium vos estis ; si fides vestra, quae ab initio Evangelii in universo mundo praedicata est , in dilectione et sanctitate permanserit. Nam licet omnem Ecclesiam, quae in toto est orbe terrarum, cunctis oporteat florere virtutibus, vos tamen praecipue inter caeteros populos decet meritis pietatis excellere, quos in ipsa beatus apostolus Petrus prae omnibus erudivit.
Abbreviated transcription (Latin):
copoꝵ nouerunt ẽe pͥmatem. Cum gͦ
cohortationes nrãs aurib ur̃e sc̃itatis
adhibemꝰ ipsum nobis curꝰ uice fungi¬
mur loqui eredite: qͥa & illiꝰ affectu
monemꝰ: ce ñ aliud uobis qm qd̾ doeuit.
p̃dicamus: obsecrantes ut succincti
lumbos ur̃e. m̃tis castam &e sobriam
uitã in di timore ducatis: nec concu¬
piscentiis carnis mens principatꝰ sus
oblita consentiat. Breuia &e caduca
sunt t̾renarum gaudia uoluptatũ.
quȩ ad ȩt̾ĩutatem uocatos. a semitis uitȩ
conantur auertere. fidelis gͦ ae religio¬
sus animus. ea quȩ sunt cȩlestia coneu¬
piseat: & diuinarũ ꝓmissionũ auidus
in amorem se incorruptibilis boni. & in
spem uerȩ lucis attollat. Certi aũ esto¬
de cdilectissimi. qd̾ labor ur̃ quo uiciis
resistitis. & carnalib desideriis repu¬
gnatis. placens in conspectu dĩ est atq
p̃tiosus: nec sołu uobis. s etiã mͥ apud̃
dĩ miscłiam ꝓfuturus: qͥa de ꝓfectu

Expanded text:
coporum noverunt esse primatem. Cum ergo coporum noverunt esse primatem. Cum ergo cohortationes nostras auribus vestrae sanctitatis adhibemus, ipsum vobis, cujus vice fungimur, loqui credite: quia et illius vos affectu monemus, et non aliud vobis, quam quod docuit, praedicamus: obsecrantes, ut succincti lumbos mentis vestrae castam et sobriam vitam in timore Dei ducatis, nec concupiscentiis carnis mens principatus sui oblita, consentiat. Brevia et caduca sunt terrenarum gaudia voluptatum, quae ad aeternitatem vocatos, a semitis vitae conantur avertere. Fidelis ergo et religiosus animus, ea quae sunt coelestia, concupiscat, et divinarum promissionum avidus, in amorem se incorruptibilis boni, et in spem verae lucis attollat. Certi autem estote, dilectissimi, quod labor vester, quo vitiis resistitis, et carnalibus desideriis repugnatis, placens in conspectu Dei est atque 14 pretiosus, nec solum vobis, sed etiam mihi apud Dei misericordiam profuturus: quia de profectu
Abbreviated transcription (Latin):
quateret᷑ accepit. In uniuersa nãq
ȩccłia tu es xp̃c filius dĩ uiui. cotidie
petrus dicit: & omnis lingua quȩ
imbuit᷑. Hȩc fides diabolum uincit:
& captiuoꝵ eius uincula dissoluit.
Hȩc erutos mundo inserit cęlo: et
possunt. Tanta enĩ diuinitꝰ solidita¬
te munita ẽ: ut eã nec heretica unꝙͣ
ꝓrũpere prauitas. nec pagana potu
lectissimi rationabili obsequio cȩlebͤ¬
tur hodierna festiuitas: ut in ꝑsona
humilitatis mes ille intelligat᷑. ille.
honoret᷑ in quo &e om̃ium pastoꝵ soll¬
citudo cum comm̃datarũ sibi ouium
custodia ꝑseuerat: & cuiꝰ etiã digni
tas in indigno herede ñ deficit. Unde
uenerabilium qͦq fr̃m & consac̾dotum
meoꝵ desiderata mͥ ce honoranda p̃sen¬
tia. hinc sacratior ẽ. atq deuotior: si pi¬
etatem huius officii in quo adeẽ dign¬
d sunt. ei principalit̾ referunt: quẽ ñ
sołu huius sedis p̃sulem. s & om̃iũ epis¬

Expanded text:
quateretur, accepit. In universa namque quateretur, accepit. In universa namque Ecclesia, Tu es Christus Filius Dei vivi, quotidie Petrus dicit, et omnis lingua, quaeimbuitur. Haec fides diabolum vincit, et captivorum ejus vincula dissolvit. Haec erutos mundo inserit coelo, et non possunt. Tanta enim divinitus soliditate munita est, ut eam neque haeretica umquam corrumpere pravitas, nec pagana potueitaque modis, dilectissimi, rationabili obsequio celebratur hodierna festivitas, ut in persona humilitatis meae ille intelligatur, ille honoretur, in quo et omnium pastorum sollicitudo cum commendatarum sibi ovium custodia perseverat, et cujus dignitas etiam in indigno haerede non deficit. Unde venerabilium quoque fratrum et consacerdotum meorum desiderata mihi et honoranda praesentia hinc sacratior est atque devotior, si pietatem hujus officii in quo adesse dignati sunt, ei principaliter deferunt, quem non solum hujus sedis praesulem, sed et omnium epis