comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uulturnum. ibiq equoᷤᷤ
suos ceperunt singuli hastis
tundere: calcarib cruenta¬
re. S: tamen equi uerberi-¬
bus cesi calcarib cruentati
fatigari poterant. mouen ñ
poterant. Sicq aquam flu¬
minis tangere: quasi morta¬
le precipicium ꝑtimescebant.
Cumq dui cecdendo sessores
singuli fatigarent᷑. unus eoꝵ
intulit quia ex culpa quam
seruo dei in uia fecerant. illa
sui itineris dispendia tolera¬
bant. Qui statim reuersi pꝰ
se: libertinum repperiunt in
oratione ꝓstratum. Cui cum
dicerent surge tolle caballũ
tuum: ille respondit. Ite cũ
beo. Descendentes uero. in¬
uitum eum in caballum de.
quo deposuerant leuaueruil.
& ꝓtinus abcesserunt. Quoꝵ
equi tanto cursu illum quẽ.
le fluminis alueus aquam
minime haberet. Sicq factũ
ẽ: ut dum seruo clĩ unus ca¬
ballus suus redditur. om̃s
a singulis reciperentur. So¬
dem namq temꝑe: in campa¬
niȩ partib buccellinus cũ
francis uenit. De monaste¬

Expanded text:
ne Vulturnum, ibique equos ne Vulturnum, ibique equos suos coeperunt singuli hastis tundere, et calcaribus cruentare; sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimescebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpa quam servo Dei in via fecerant, illa sui itineris dispendia tolerabant. Qui statim reversi, post se Libertinum reperiunt in oratione prostratum. Cui cum dicerent: Surge, tolle caballum tuum; ille respondit: Ite cum beo. Descendentes vero, invitum eum in cabellum de quo deposuerant, levaverunt, et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illud quod ple fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est ut cum servo Dei unus caballus suus redditur, omnes a singulis reciperentur. Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monaste
Abbreviated transcription (Latin):
ir reuerentissimus liber¬
tinus qui regis totilȩ
tempore eiusdem fun¬
densis monasterii p̃positus
fuit. in discipulatu illius
conuersatus atq eruditus
est. De quo quamuis uirtui¬
tes multas plurimorũ nar¬
ratio certa diuulgauerit. pre¬
dictus tamen laurentius re.¬
ligiosus uir qui nunc suꝑe.
& ei ipso in tempore famili¬
arissimus fuit: multa mͥ de.
illo dicere consueuit. ex qͥb
ea quȩ recolo. pauca narrabo.
N eadem ꝓuintia samnię
quam supra memoraui. is¬
dem uir pro utilitate mona¬
sterii carpebat iter. Dumq
darida gothorum comes cum
exercitu in eodem loco uenis¬
set. cłi seruus ex caballo quo
seclebat ab hominib eius pro¬
iectus est. Qui iumenti ꝑdi¬
ti dampnum libenter ferens.
etiã flagellum quod tenebat
diripientib optulit dicens.
dollite. ut habeatis qualiter
hoc iumentum minari possi¬
tis. Quib dictis: ꝓtinus se in
orationem dedit. Cursu autẽ
rapido predicti ducis exercitꝰ
ꝑuenit ad fluuium nomi¬

Expanded text:
ir reverentissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut hahoc jumentum minare possitis; quibus dictis protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium, nomi
Abbreviated transcription (Latin):
poterant. quia sunt pleriq qͥ
multa iam bona opera fatiũt.
set tam̃ ad huc carnalib uitus
in cogitationis delectatione
tanguntur: et uistum ualde
est ut illic nebula fetoris obsi¬
deat. quod hic adhuc carnał
fecor delectat. Inde et eandem
delectationem carnis ẽẽ beatꝰ
iob in fecore conspitiens de lux¬
urioso ac lubrico sententiam
protulit dicens. dulcedo illius
uermnis. Qͣ autem perfecte cor
ab omni delectatione carnis
excutiunt: constat nimirum
quia eorum habitacula fetoris
ñ tangunt᷑. Et notandum qd̾
isdem fetor. esse et nebula ui¬
sa sit: quia niiirum carnał
delectatio mentem quam infi¬
cit obscurat. ut ueri luminis
claritatem non uideat: s un¬
de delectatur inferuis inde
utamus ne hoc auctori petrꝰ.¬
tate sacri eloquii posse
attestante didicimus. qͥa
suꝑ sodomitas dñs ignem et
sulphurem pluit. ut eos et
ignis incenderet et fecor sul¬
phuris necaret. Qͥa enima¬
more illitito corruptibilis car¬
nis exarserant simul incendio

Expanded text:
unt plerique qui multa jam bona opera faciunt, sed tamen adhuc carnalibus vitiis in cogitationis delectatione tanguntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis 437 esse beatus Job in fetore conspiciens, de luxurioso ac lubrico sententiam protulit, dicens: Dulcedo illius vermes . Qui autem perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde r. PETR. Putamusne hoc auctoritate sacri eloquii posse attestante didicimus, quia super Sodomitas Dominus ignem et sulphur pluit , ut eos et ignis incenderet, et fetor sulphuris necaret. Quia enim amore illicito corruptibilis carnis exarserant, simul incendio
Abbreviated transcription (Latin):
x rerum petre ymagnubus.
pensamus merita causarũ.
ꝑpontem quippe ad amena loca
transire iustos aspexit. quia an¬
gusta uaide est semita que du¬
cit ad uitam. Et fecentem flu¬
uium decurrentem uidit. qͥa
tioꝵ. Et quoꝵdam habitacu

Expanded text:
x rerum, Petre, imaginibus pensamus merita causarum. Per pontem quippe ad amoena loca transire justos aspexit: Quia angusta valde est semita quae ducit ad vitam . Et foetentem fluvium decurrentem vidit, quia orum. Et quorumdam habi
Abbreviated transcription (Latin):
sit: quẽ uir dei ñ tangendo s
respitiendo soluerat. Ecce ẽ petͤ
qͦd dixi: qr hii qͥ omnipotenti
deo familiariꝰ seriuunt: aliqñ
mira facere etiam ex potestate
possunt. Qͥ enim ferocitatem
gochi terribilis sedens rep̃ssit:
lora uͦ nodosq ligature que in¬
nocentis brachia asstrinxerãt
ocłis dissoluit: tp̃a miracłi celerita¬
te indicat qͥa ex potes tate ac¬
cepat habere qͦo fecit. Rursũ¬

Expanded text:
sit, quem vir Domini non tangendo, sed sit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere q
Abbreviated transcription (Latin):
iss intuitus eo t̾rore qͦ consue¬
uerat acturum se existimans uocibꝰ
magnis cepit clamare dicens:
Surge surge et res istius rus¬
tici redde qͣs accepisti. Ad eiuuꝰ
uocem uir dei ꝓtinus leuauit
mox etiam rusticũ qͥ ligatus
tenebat᷑ adtendit. Ad cuius
brachia dum oculos deflexiss:
miro modo tanta se celeritate
ceꝑunt illigata brachus lora
deuolũe: ut dissolui tam concite nul¬
la hominũ festinatione potuissent
Eumq is qͥ ligatus uen̾at cepisset
subito asstare solutus: ad tance po¬
testatis um tremefactus zalla ad
terrã corruit: et ceruicem crudelita¬
tis rigide ad eius uestigia inclinãs.
orationib se illius commendauit.
Hir autẽ sc̃s a leccione minime sur¬
rexit: s uocatis frĩb eum intror¬
sus tolli ut benedictionẽ acciꝑet
p̃cepit. quem ad se reductum.
ut a tante crudelitatis insania
quiescere deberet: ammonuit.
Qui fractus recedens nil ulteriꝰ¬
pecunie petere a rustico p̃sũp¬

Expanded text:
isset intuitus, eo terrore quo consueisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesump
Abbreviated transcription (Latin):
sos uiros ardore immanissi¬
me crudelitatis exarsit: ita ut
quisquis ei clericꝰ. monachꝰ
ue aute fatiem uenisset: ab
euis manib uiuus nullo mͦ
exiret. Quadam uͦ die auaritie
sue es succensus. in rapinã
rerr̃ inians dum quenidã
fligeret cumq ꝑ supplitia diu̾¬
sa laniaret: uictus penis rusti¬
cus le se res suas. Benedicsto
dei famulo commendasse ꝓfessus ẽ:
ut dum hoc atorquente cͤditur:
suspensa interim crudelitate ad
uitam hore raperentur. Tunc is¬
dem zalla cessauit rusticum tor¬
m̃tis affligere: s eius bͣchia loris
fortib astringens ante equum su¬
um cepit impellere. ut quis eẽt be¬
nedictus qui eus res susceperat
demonstraret. Quem ligatis bra¬
chiis rusticus antecedens duxit
ad scĩ uiri monasterium: eum¬
q ante ingressum celle solum
sedentem repperit et legentem.
Cidem autem subsequenti et se¬
uienti ⁊ alle rusticus dixit. Ee.¬
ce iste est de qͦ dixeram. benedic¬
tus pat̾. Quem dum feruido

Expanded text:
sos viros ardore inmanissisos viros ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, qsve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam fligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido
Abbreviated transcription (Latin):
deuota m̃te
deo adherent. cũ rerum
necessitas exposcit. exibere sig¬
na mͦ utͦq solent. ut mira qͦq
aliquando ex p̃ce fatiant: ali¬
quando ex potestate. Cum enĩ
ioh̃es dicat: qͦt quot autem rece¬
perunt eum dedit eis potestatẽ
filios dei fieri. quod si filu dei ex
potestate sunt. quid mirum si
signa facere ex potestate ualent:
Quia enim utroq mͦ miracula
exhibeant. testatur petrus qui
thabitam mortuã orando susci¬
tauit. ananiam uͦ et sa firam
mentientes morti increpando tͣ¬
didit. Neq enim orasse in eoꝵ
extinctione legit᷑. s solumt mo¬
do culpam qmͣ ꝑpetͣuerant in¬
bent ex postulatione: dum et
istis uitam increpando abstu¬
lit: et illi redelidit orando. Nã
duo quoq fidelis dei famu
li benedicti facta nunc replico
in qͥb aperte clareat. aliud hunc
accepta diuinitus ex potestate:
aliud ex oratione potuisse
othorum quidam falla no¬
mine ꝑfidie fuit arriane.
qͥ totile regis eoꝵ temporib
cont᷑ catholice eccłie religio¬

Expanded text:
devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant inbent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisseothorum quidam Zalla nomine pertidiae fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religio
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. Et alia inspirando ui¬
uificat. aliis tribuit ut iuuãt.
aliis uero hoc solumiodo p̃s¬
tat ut sint. Quia uͦ eẽ non du¬
bitas creantem. et regentem
implentem et circumplecten¬
tem. transcendentem et susti¬
nentem. in circum spectum
atq inuisibilem deum. ita
dribitare non debes. hunc in¬
uisibilia obsequia habere. De¬
bent quippe ea que ministrẽt
ad eus similitudinem tendere.
cui ministrant. ut que inui¬
sibili seruiunt e̾e inuisibilia
non dubitent᷑. Hec autem qͤ
eeᷤ credimus. nisi scõs angłos
et spiritus ustoꝵ: Sicut gͦ
motum considerans corporis
uitam auime incorpore ma¬
nentis perpendis aminimo:
ita uitam anime exeuntis a cor¬
pore perpendere debes. a sum¬
mo. quia potest inuisibiliter
uiuere. qmͣ oportet in obseqͥo
inuisibilis conditoris manerez
ecte totum dicit᷑¬

Expanded text:
omnia; et alia inspirando viomnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos angelos, 381 et spiritus justorum? Sicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uodam fr̃e moriente p̃sen¬
tem me fuisse contigit: qͥ
repente dum loqueret᷑. uitalẽ
emisit flatum. Et quem prius
mecum loquentem uidebam su¬
bito extinctum uidi: s eius ani¬
ma utrum egressa sit air non:
non uidi. Et ualde durum uide
dientem animam non ui¬
disti qmͣ et manentem in cor¬
pore non uides: Numquicdnã
modo cum mecum loqueris.
quia uidere in me non uales
anunam meam: id circo me e̾e̾
exanim̃ credis: Natura quip¬
pe anime inuisibilis est: atq
ita ex corpore inuisibilit̾ egre¬
ditur. sicut incorpore inuisi¬
biliter manet.
et uitam anime in corpo¬
re manentis ponsare possũ
ex ipis motib corporis: quia ni¬
si corpori anima a dess eiusd̾e men¬
bra corporis moueri non possẽt
Nitam uero auime pꝰ carnem
in quib motib quib ne operib
uideo ut ex reb uisis ẽẽ colligã.
quod uidere non possum. Ge
on quidem si milit̾ set dis¬
similit̾ dico. quia sic̃ us aĩe
iuiuificat et mouet corpus: sic
us diuina implet que creauit.

Expanded text:
uodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtdientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet.ed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus visis esse colligam quod videre non possum? GREGOR. Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit
Abbreviated transcription (Latin):
Liquet ꝓfecto. quia mobilioris
nature est sp̃s. quam corpus.
Et certe. scriptura teste nouimꝰ
quod ꝓpħa ex iudẽa subleua¬
tus: repente est cũ prandio in
caldẽa depositus. Quod uide¬
licet prandium ꝓpħam refecit.
seq repente in uidea iterum
inuenit. Si gͥ tam longe aba¬
cuc potuit sub momento cor¬
poraliter ire. & prandium de¬
ferre: quid mirũ si benedic¬
lus pater optinuit quatinus
iret per sp̃m. & fratrũ qui-¬
escentium spiritib necessaria
narraret: ut sicut ille ad ci¬
bum corporis corporaliter per¬
rexit. ita iste. ad institutionẽ
sp̃ualis uitȩ spũaliter ꝑgeret:
petrꝰ. O¬
anus tuȩ locutionis
tersit a me fateor dubietatem
mentis. sed uelim nosse. in com¬
mum locutione. qualis iste
uir fuerit.
Gegorns.
Uic ipsa petre communis eius
locutio. a uirtutis erat ponde¬
re uacua: quia cuius cor sese
in alta suspenderat. nequaqmͣ
uerba de ore illius in cassum
cadebant. Si quid uero um¬

Expanded text:
Liquet profecto, quia mobiliolioris Liquet profecto, quia mobiliolioris naturae est spiritus quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtinuit quatenus iret per spiritum, et fratrum quiescentium spiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerit.Gregorius. Vix ipsa, Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero un
Abbreviated transcription (Latin):
quod uiderant. retulerunt. ñ
tamen uisioni illi omĩmodo fi¬
dem dantes. uirum dĩ sicut se
uenire ꝓmiserat expectabant.
Cumq uir dĩ constituto die mi¬
mine uenisset: ad eum cum
merore reuersi sunt dicentes.
Ex pectauimꝰ pater ut uenires
sicut ꝓmiseras. & nobis osten¬
deres. ubi quid edificars debe¬
remus. & non uenisti. Quib
ipse ait. Quare fr̃s. quare ista
dicitis: Numquid ficut ꝓmi¬
fi. non ueni:  Cui cum ipsi di¬
cerent. quando uenisti: Respon¬
dit. Num quid utrisq uobis
dormientib non apparui. &
loca singła designaui: Ite. &
sicut per uisionem audistis
omne habitaculum monaste.¬
rii. ita constrite. Qui hec au¬
dientes. uehementer aminira¬
ti ad p̃dictum p̃dium sunt
reuersi. & cuncta habitacula
sicut ex reuelatione didicȩ¬
rant construxerunt. Petrꝰ.
Docẽri uelim. quo fieri ordine
potuit. ut longe iret. respon
Gregorius.
Quid est quod ꝑscrutans rei
geste ordinem ambigis petre:

Expanded text:
quod viderant, retulerunt. Non quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsGregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre?
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc anmo occurrit ex seque¬
ro fuerat rõgatus. ut eiꝰ in pre¬
dio uixta terracinensem urbẽ
missis discipulis suis construe¬
re monasterium debuisset.
Qui roganti consentiens. depu¬
tatis fr̃ib patrem constituit.
& quis ei scds̃ esset ordinauit.
Quib euntib spopondit diceis.
Ite. & die illo ego uemo. &
ostendo uobis in quo loco
oratorium. in quo refectori.¬
um fratrum. in quo suscep¬
tionem hospitum. uel queq
sunt necessaria edificare de-¬
beatis. Qui benedictione per¬
cepta. ilico perrexerunt. Et
constitutũ diem magnopere
prestolantes. parauerunt. om̃a
quȩ his qui cum tanto patre
uenire potuissent uidebantur
esse necessaria. Nocte uero ea¬
dem qua ꝓmissus inlucescebat
dies. eidem seruo dĩ quẽ illic
patrem constituerat. atq eius
p̃posito uir dñi in somnis appa¬
ruit. & loca singła ubi quid
ȩdificare debuissent subtiliter
designauit. Cumq utriq a
somno surgerent. sibi muicem

Expanded text:
adhuc animo occurrit, exsequeadhuc animo occurrit, exsequero fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Rophetiẽ sp̃s petre. ꝓpheta¬
rum mentes non semꝑ irradi¬
at: quia sicut de spũ sc̃o scrip¬
tum est. ubi uult spirat. ita
sciendum est. quia & quando
uult asspirat. Hinc est enim
quod nathan a rege requisitꝰ
si construere templum posset.
pͥus consensit. & postino dum
ꝓhibuit. Hinc est quod helyse¬
us cum flentẽ mulierẽ cerne¬
ret causamq nescisset. ad ꝓhi¬
bentem hanc puerum dicit.
Dimitte eam. quia anima eiꝰ
in amaritudine est: & dñs
celauit a me. & non indica¬
uit michi. Quod omp̃s ds̃ ex
magnȩ pietatis dispensatione
disponit. quia dum ꝓphetie spi¬
ritum aliquando dat. & aliqñ¬
do subtrahit. ꝓphetantiũ mentes
& eleuat in celsitudine. & custo
dit in humilitate: ut & accipi¬
entes sp̃m inuemiant quid de
dõ sint. & rursum ꝓphetię spi¬
ritum non habentes. cognoscañ
quid sint de semetipsis. petrꝰ.
ta hoc esse ut asseris. magna
ratio clamat. sed queso de ue¬
nerabili patre benedicto qͥcqͥd

Expanded text:
Prophetiae spiritus, Petre, prophetaProphetiae spiritus, Petre, prophetarum mentes non semper irradiat: quia sicut de sancto Spiritu scriptum est: Ubi vult spirat ; ita sciendum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si construere templum posset, prius consensit et postmodum prohibuit. Hinc est quod Elisaeus cum flentem mulierem cerneret, causamqbentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDeus ex magne pietatis dispensatione disponit, quia dum prophetie spiritum aliquando dat et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et ellevat in celsitudine et cudit in humilitate; ut et accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
lio igitur tempore.
in eadem campamȩ regio¬
ne fames incubuerat magna:¬
quȩ om̃s almmentoꝵ indigen¬
tia coangustabat. Iamq in be¬
nedicti monasterio triticum
deerat. panes uero pene om̃s
consumpti fuerant. ut non
plus qm quinq ad refectibnis
horam fr̃ib inueniri potuis¬
sent. Cumq eos uenerabilis
pater contristatos cerneret. eoꝵ
pusillanimitatẽ studuit mo¬
desta increpatione corrigere:
& rursum ꝓmiffione. subleuare.
dicens. Quare de panis inopia
ur̃ amius contristatur: ho¬
die quidem minus est. s crasti¬
na die habundanter habebitis
Sequenti autẽ die. ducenti fari¬
nȩ modii ante fores cellȩ in sac¬
cis inuenti sunt. quos omp̃s ds̃
quib deferentib transiisisset.
nuncusq manet in cõgnitum.
Quod cum fr̃s cernerent. dño grãs
referentes. didicerunt iam de
habundantia nec in egestate.
dubitare. petrꝰ. Dic que¬
so te. numquid̃ credendũ est
spm ad esse potuisse: an ꝑ inter¬
ualla tempoꝵ euis mentẽ ꝓphe¬

Expanded text:
lio quoque tempore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, quaeso te: nunquid non credendum est e spiritum adesse potuisse? an per intervalla temporum ejus mentem prophe
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑciperet: eius monachus cu¬
iusdam defensoris filius erat.
qui ei ante mensam lucernam
tenebat. Cumq uir dĩ ederet.
ipse autẽ cum lucernę miinste
in mente. sua tacitus uoluere.
& ꝑ cogitationẽ dicere. Quis est
hic cui ego manducanti affisto.
lucernam teneo. seruitiũ im¬
pendo: ͤ Quis sum ego. ut isti
seruiam: Ad quem uir dĩ sta¬
um conuersus. uehementer eũ
cepit increpare dicens. Signa
cor tuũ frater. quid est quod
loqueris: signa cor tuũ. Uoca¬
tisq statim fr̃ib p̃cepit eis lu¬
cernam de manib tolli. Ipsum
uero ussit a ministerio recẽde¬
re. & sibi hora eadem quietum
sedere. Qui requisitus a fr̃ib
quid habuerit in corde. ꝑ ordi¬
nem narrauit quanto suꝑbiȩ
spũ intumuerat. & quȩ contra
uirum di uerba per cogitatio¬
nem tacitus dicebat. Tunc li¬
quido om̃ib patuit. quod ue¬
nerabilem benedictum latere ni¬
chil posset: in cuius aure etiã¬

Expanded text:
ta perciperet, ejus monachus cuta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministeriritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil posset, in cujus auri
Abbreviated transcription (Latin):
hominum ad fidem d̃ĩ ab ẏdo¬
loꝵ cultu benedicti fuerat ex¬
hortatione conuersa. Ibi quoq
quȩdam scĩmonales feminȩ
mierant. & crebro illuc pro ex¬
hortandis animab fratres su¬
os mutere benedictus dĩ fa¬
mulus curabat. Quadam uero
die misit ex more : sed is qui
missus fuerat monachus. post
ammonitionẽ factam. a scĩmo¬
malib feminis rogatus mãp¬
pulas accepit: sibiq eas ab¬
scondit in sinu. Qui mox ut
reuersus est. eum uir dĩ uehe¬
mentissima amaritudine cepit
increpare. dicens. Quomodo est¬
ingressa iiquitas in sinũ tuum:
At ille obstupuit. & quid egisset
oblitus. unde corripiebat᷑ ignora¬
bat. Cui ait. Numquid ego
illic p̃sens non eram. quando
ab ancillis dĩ mappulas acce¬
pisti. tibiq eas in sinũ mifisti:
Qui mox eius uestigiis ꝓuolutus.
stulte. se egisse penituit: & eas
quas i sinu absconderat ꝓiecit
uadam quoq die xx.¬
dum uenerabilis pater ues¬
ꝑtina iam hora corporis alimen-¬

Expanded text:
hominum ad fidem Dei ab idohominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderatuadam quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimen
Abbreviated transcription (Latin):
iacturam ꝑtulit: ipse in conso¬
lationẽ uitam omium qui eum
comitabantur acciperet.x.uiii.¬
uodam quoq tempore ex¬
hilaratus nr̃ quem ipse con¬
uersum nosti. tnͣsmissus a dño
suo fuerat. ut dĩ uiro in mo¬
nasterio uino plena duo lignea
uascula. quȩ uulgo flascones
uocant᷑ deferret. Qui unum
detulit. alterum uero ꝑgens
in uinere abscondit. Uir autẽ
dm̃ quem facta absentia latere
non poterant. unum cum gr̃a¬
rum actione recepit. & disce¬
dentem puerũ monuit dicens.
Uide fili de illo flascone quẽ ab-¬
scondisti iam non bibas. sed in-¬
clina illum caute : & muemes
quid intus habet. Qui confu¬
fus ualde. a dĩ homine exunt.
& reuersus uolens adhuc ꝓba¬
re quod audierat. cum flasco¬
nem melmasset. de eo ꝓtinus
serpens egressus est: Tunc
p̃dictus exhilaratus puer per
hoc quod in uino repperit:
expauit malum quod fecit.
Son longe autem
a monasterio uicus erat. in
quo non minima multitudo

Expanded text:
jacturam pertulit, ipse in consojacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit.uodam quoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fecit.Non longe autem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset ingressus. hune ama¬
rissime flentem repperit. Cũq
dui subsisteret. euisq non fi¬
niri lacrimas uideret. nec ta¬
men uir dĩ ut consueuerat
orando plangeret sed meren¬
do: quȩ nam causa tanti luc¬
tus existeret inquisiuit. Cui
hoc monasterium quod con¬
struxi. & cuncta quȩ. fratrib
s̃paraui. omĩpotentis dĩ uditio
gentib tradita sunt. Uir aut̾e
optinere potui: ut mͥ ex hoc
loco amme concederent᷑. Cuiis
uocem tunc theoprobus audi¬
uit. nos autem cernimꝰ. qui
destructum modo a langobar¬
doꝵ gente eius monasterium
scimus. Nocturno eñ tempe
quiescentib fratrib. nuꝑ illic
langobardi ingressi funt: qui
diripientes omĩa. nec unum
quidem hominẽ illic tenere
potuerunt: sed impleuit om̃i¬
potens ds̃ quod fideli famu¬
lo benedicto ꝓmiserat : ut
res gentib traderet. anmas
custodiret. Qua in re pauli ui¬
cem uideo tenuisse benedictũ:
cuiꝰ dum nauis rerum omĩum

Expanded text:
fuisset ingressus, hunc amafuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tacet nesciunt. quȩ ds̃ lo¬
quit᷑. sciunt. Unde & dauid
ꝓpheta cum dixisset. in labus
meis ꝓnuntiaui omĩa uiditia.
ꝓtimis addidit. oris tui. Ac
si aꝑte dicat. Illa ego iudi¬
tia & nosse & ꝓnuntiasse po¬
tui. quȩ te dixisse cognoui
Nam ea quȩ ipse non loqueris.
nr̃is ꝓculdubio cognitionib
abscondis. Concordat gͦ ꝓphe¬
tica apostolicaq sententia. qͥa
& in comp̃hensibilia sunt dĩ
iuditia. & tamen que de ore
cius ꝓlata fuerint. humanis
labiis ꝓnuntiant᷑ : qm̃ sciri ab
hominib & ꝓlata per dm̃ pos¬
sunt. & occultata ñ possunt.
petrꝰ.N obiectione
meȩ questiunculȩ patuit cau¬
sa rationis: sed queso te si qͣ
sunt adhuc de huus uiri uir¬
tutib subiunge.
iR quidam
nobilis theoprobus nomi¬
ne. eiusdem benedicti patris
fuerat ammonitione. conuer¬
sus: qui pro uite suȩ merito
magnam apud eum familia¬
ritatis fidutiam habebat.
hic cum quadam die. eiꝰ cellulam

Expanded text:
Deus tacet nesciunt, quae Deus loDeus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia, protinus addidit, oris tui. Ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hominibus et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutibus, subjunge.ir quidam nobilis Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam
Abbreviated transcription (Latin):
tie & scientie dĩ. qmͣ incom¬
p̃hensibilia sunt uiditia eiꝰ.
& inuestigabiles uiȩ euis:
S rursum mͥ hȩc dicenti. alia
suborit᷑ questio. Nam dauid
labiis meis ꝓnuntiaui omĩa
iuditia oris tui. Et cũ minꝰ
sit nosse. qmͣ etiã ꝓnuntia¬
re. quid est quod paulus
incomp̃hensibilia ẽẽ iuditia¬
dĩ asserit. dauid autẽ hec
se omĩa non solum nossẽ.
sed etiã in labiis ꝓnuntias.
dicens. quod scĩ uiri in quan¬
tum cum dño unũ sunt sen¬
sum dm̃ non ignorant. Om̃s
enĩ qui deuote dñm secunt᷑.
& iam deuotione. cũ dõ sunt
& adhuc carnis corruptibilis
sunt. Occulta dĩ iuditia
in quantũ coniuncti sunt
sciunt. in quantũ difiuncti
sunt nesciunt. Quia eñ se¬
creta eius adhuc ꝑfecte non¬
penetrant. in comp̃hensibilia
eius iuditia ẽẽ testantuꝵ.
Quia uero ei mente inherent.
atq mherendo uel sacrȩ scͥp¬
ture eloquiis. uel occultis
reuelationib in quantũ acci¬
piunt agnoscunt. hȩc nor̃t.

Expanded text:
scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiassedicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur; qui vero ei mente inhaerent, et inhaerendo vel sacrae Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus, in quantum accipiunt, agnoscunt, hoc et norunt et
Abbreviated transcription (Latin):
quid est quod iterũ isdem egre¬
guis p̃dicator dicit: quis em̃¬
consiliarius eius fuit: Ualde
enim esse in conuemiens uide¬
tur. eius sensum cum quo unũ
factus fuerit ignorare. Gb.
ancti uiri in quantũ cum
do unũ sunt. sensũ dm̃
non ignorant. Nam isdem
quoq apłs dicit. Quis enim
scit hominũ quȩ sint hominis
nisi sp̃s hominis qui in ipso est:
Ita & quȩ dĩ sunt. nemo cog¬
nouit insi sp̃s di. Qui ut se
ostenderet nosse quȩ di sunt.
adiunrit. Nos autẽ non sp̃m
huius mundi accepimꝰ. s sp̃m
qui ex dõ est. Hinc iterum
dicit. Quod oculus ñ uidit.
nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit. que p̃para¬
uit ds̃ diligentib se. Nobis

Expanded text:
um idem egregius praedicator dicit: Quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. Nam idem quoque apostolus dicit: Quis enim scit hominum quae hominisnisi spiritus hominis qui est in ipso? Ita et quae Dei sunt, nemo cognovit, nisi Spiritus Dei . Qui, ut se ostenderet nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se;
Abbreviated transcription (Latin):
mine ꝓtinus expulit. Cui sa¬
nato. pͣcepit dicens. Uade. &
post hȩc carnẽ non comedas:
ad sacrũ uero ordinẽ numqmͣ
accedere p̃sumas. Quacũq au¬
tem die sacrum ordinẽ teme¬
rare p̃sumpseris: statim iuri
diaboli iterum mancipaberis
Discessit gͥ clericus sanus. Et
sicut terrere solet animũ pe¬
interim custodiuit. Cum ue¬
ro post annos multos om̃s po¬
res illuis de hac luce migrassent.
& minores suos sibimet super¬
pom in sacris ordinib cerne¬
ret. uerba uiri dĩ quasi ex lon¬
go temꝑe oblitus postposuit:
atq ad sacrũ ordinẽ accessit.
Quẽ mox is qui reliquerat dia¬
bolus tenuit: eumq uexare quo¬
usq ammã eius excuteret. non
cessauit. petrꝰ. Iste uir
dĩ diuinitatis ut uideo etiam
secreta penetrauit: qui ꝑspecit
hunc elericũ idcirco diabolo
traditũ. ne. ad sacrũ ordinem
accedere auderet.

Expanded text:
mine protinus expulit. Cui samine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poeperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
choruscis. & turbinib. ac ter¬
re motu fatigata. marcescet in
semetipsa. Cuiꝰ ꝓphetiȩ myste¬
ria nobis iam facta sunt luce
clariora. qui in hac urbe disso¬
luta menia. euersas domos.
destructas ȩccłias turbine cer¬
ninus. euisq edificia longo sȩ¬
nio lassata. quia ruinis crebres¬
centib ꝓsternantur uidemus:
Quamuis hoc honoratus discipls¬
eius. cuuus michi relatione cõ¬
ꝑtum est. nequaqm̃ ex ore illiꝰ
audisse se ꝑhibet: sed qͥa hoc
dixerit. dictum sibi a fratrib
fuisse testatur.
quidam aquinensis ȩccł̃ie
clericus. demonio uexabatur.
Qui a uenerabili uiro constan¬
tio eccłiȩ eius antistite. per
multa fuerat martẏrum loca
tnͣsmissus ut sanari potuisset.
sed sc̃i dĩ martyres noluerunt
ei sanitatis donũ tribuere:
ut quanta eẽt in s enedicto
gr̃a demonstrarent. Ductus
itaq est ad omĩpotentis dĩ fa¬
mulum Benedictum. qui iħu
xp̃o dño preces fundens: an¬
tiquũ hostem de obsesso ho¬

Expanded text:
coruscis et turbinibus et tercoruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatur quidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso ho
Abbreviated transcription (Latin):
de terra leuauit. de suis acti¬
b increpauit: atq in paucis
sermonib cuncta quȩ illi eraũ
uentura prenuntiauit dicens
Multa mala facis. multa fecisti:
iam aliquando ab iniquitate
compescere. Et quidẽ. Romã
in gressurus es. mare tñsiturꝰ.
nouem annis regnabis. decimo
morieris. Quib auditis rex
uehementer territus. oratio¬
ne petita recessit. atq ex illo iq̃
temꝑe minus crudelis fuit.
Cum non multopost Romã adit
ad siciliam perrexit. anno autẽ
regni sui decimo. omĩpotentis di
iuditio regnũ cum uita ꝑdidit.
Reterea antistes
canusinȩ eccłiȩ ad eundem
dñi famulũ uenire consueuerat
quẽ uir dĩ pro uitę suȩ meri¬
to ualde diligebat. Is itaq
dum cũ illo de ingressu regis
totile & Romane urbis ꝑditio¬
ne colloquiũ haberet dixit.
Per hunc regẽ ciuitas ista de¬
struet᷑: ut iam amplius non in¬
habitetur. Cui uir dñi respon¬
dit. Roma a gentib ñ exter¬
minabitur. sed tempestatibus.

Expanded text:
de terra levavit, de suis actide terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tarios prebuit: ut tam ex eisdem
obsequiis. qm ex purpureis uesti¬
b rex esse putaretur. Cumq is¬
dem riggo decoratus uestib obse¬
quentium frequentia comitatus
monasterium fuissit ingressus.
uir dei eminus sedebat. quem
uenientem conspiciens. cum iam
ab eo audiri potuisset. cdamauit.
dicens. Pone fili. pone. hoc quod¬
portas. non est tuum. Qui
riggo ꝓtinus in terrã cecidit.
& quia tanto uiro illudere
p̃fumpsisset ex pauit. Om̃sq
qui cum eo ad dĩ hominẽ ueni¬
ebant. terrȩ consternati sunt
Surgentes autẽ. ad eum ꝓpin¬
quare minime p̃sumpserunt.
sed ad suũ regem reuersi nun¬
tauerunt trepidi. in quanta
uelocitate fuerant dep̃hensi.
Tunc ꝑ se isdem totila. XU.¬
ad dĩ hominẽ accessit. Quem
cum longe sedentẽ cerneret.
ñ ausus accedere. sese in terrã
dedit. Cau dum uir di bis. ter¬
q diceret surge. sed ipse ante
cũ de terra erigi non auderet:
accedere ad regẽ ꝓstratũ. quẽ

Expanded text:
tharios praebuit, ut tam ex eisdem tharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasvir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quodportas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, accedere est ad regem prostratum. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
go sancti uiri prȩcordiis
helysei sp̃m uideo in esse.
qui absenti discipło prȩsens fuit.¬
portet petre¬
ut interim sileas. quati¬
nus adhuc maiora cognoscas.
Gothorum namq temporib
tum eoꝵ rex totila sanctum uirũ
ꝓphetiȩ habere spm audisset. ad
eius monasterium pergens. paulo
longuis substitit. eiq se uentu¬
rum esse nuntiauit. Cui dum
ꝓtinus mandatum de monasterio¬
. fuisset ut ueniret: ipse sicut ꝑfi¬
de mentis fuit. an uir dei ꝓphe¬
tiȩ spm̃ haberet. explorare conatꝰ
est. Quidam uero eius spatarius
riggõ dicebatur. cui calciamenta
sua prebuit. eumq indu rega¬
lib uestib fecit: quem quasi
in ꝑsona sua pergere. ad di homi¬
nem precepit. In cuius obsequi¬
um tres qui sibi prȩ cȩteris ad¬
herere consueuerant. comites mi¬
sit. scilicet. uult. ruderic. & bli¬
din: ut ante serui dei oculos.
ipsum esse regem totilam simu¬
lantes: eius lateri obambularent.
Cui alia quoq obsequia. atq spa¬

Expanded text:
Ego sancti viri praecordiis Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo praesens exstportet, Petreut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoq