comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd si aliquis furatus captiuos xp̃ianos a paganiᷤ
decentos ut eos resticuat lib̾tati. Itẽ ꝙͥ de ip̃is xp̃i¬
anis captiuis qui surant᷑ aliqͣ ip̃is sarracenis a
quibus tenentur captiui uł ⁊̃ aliis sarracenis.
ad p̾mũ credo ꝙ nũqmͣ teneant᷑ ad restitutoẽm

Expanded text:
d si aliquis furatur captivos christianos a paganis detentos, ut restituat libertati? Item quid de ipsis christianis captivis, qui furantur aliqua ipsis sarracenis a quibus tenentur captivi vel etiam aliis sarracenis? Ad primum, credo quod numquam tenentur ad restitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
uissionẽ ꝯsiliũ uł ad ulatõm furtͥ
fecit fur allas ñ stũrꝰ. sic̾ distĩctũ
ꝯsẽtiẽs au coadiuuando tenetur ĩ
solidum licet nicħ de surto penes
eum remanẜit. ĩ quo tñ caũ de qua¬
dam equitate tolłari posset ꝙ non
teneret᷑ ad restitutõem cum sociꝰ
eius eti am sine eius adiutorio sur¬
qui seqñtur. receptans ã si defen¬
dat furẽ aũ dolo malo celat rẽ fir¬
tiuã tenet᷑ in solid̾ aũ si ꝑ receptõm
suã ĩpedit᷑ rei furtiue restitutõ. ał¬

Expanded text:
ussionem, consilium vel adulationem furtum fecit fur; alias non facturus, sicut distinctum autem coadiuvando, tenetur in solidum, licet nihil de furto penes eum remanserit. In quo tamen casu quadam equitate tolerari posset, quod non teneretur ad restitutionem cum socius eius etiam sine eius adiutorio fur. Receptans autem, si defendat furem aut dolo malo celat rem furtivam, tenetur in solidum aut si per receptionem suam impeditur rei furtive restitutio; a
Abbreviated transcription (Latin):
furtiuã ignorant̾ ⁊ bona fide ⁊ in foro publico ⁊ ꝓublice nũquid
põt saltem p̾ciũ ꝙ nunĩ auit petẽ a dño cũ dep̾hendit rem ẽẽ fur-¬
tinam uł nũꝙͥ pot̾t retin̾e rẽ donec p̃ciũ sit ei solutũ Reo ñ s¬
e. in aiuilem uec põt se defendẽ occ̃one statuti sr̃ ħ editi in ꝓłisqꝙ
locis. cũ statutũ tale sit cẽ dñi ꝑe .s. de rapinis s qui ꝯdunt

Expanded text:
furtivam ignoranter et bona fide et in foro publico et publice; numquid potest saltem pretium quod numeravit petere a domino, cum deprehendit rem esse furtivam? Vel numquid poterit retinere rem donec pretium sit ei solutum? Respondeo: Non nec potest se defendere occasione statuti super hoc editi in plerisque locis, cum st
Abbreviated transcription (Latin):
całr ⁊ ad relaxandas usuras xp̃ianis põt ꝯpelli ab ecc̃a ĩdui᷑¬
upsse sentire ambr. ꝙ licite a talib hostib possint exige̾ u¬
sidas. cui uire inferũt᷑ arma huic legittime aufu̾nt᷑ nsure
ꝙ̃ lello uĩcẽ ñ potes adħ usuram exige ꝙ̃ ñ sit̃ c̾men occid̾e
eñ ferro dimittat qui usuras flagitat gͦ ubi uis belli ubi

Expanded text:
taliter et ad relaxandas usuras christianis potest compelli ab ecclesia iur sentire Ambrosius, quod licite a talibus hostibus possunt exigere usiquem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
e. cũ tu. Item q̃ro utrũ usurariꝰ teneat᷑
restitu̾e̾ nõ solum peciũam usurariã. s ĩ
quicꝙ̃ cũ ip̃a lucͣtus est ⁊ fructꝰ ꝑceptos
ex re empta de pecũia fenebri ad ħ dñt
ex radice corrupta ꝓcedũt corrupta st̃¬
difficile. enĩ est ut ait leo ut bono pagã¬
tur exitu q̃ malo sunt nicħata p̾ͥncipio¬
accipit rapinã facit. uita ñ uiuit ⁊ u

Expanded text:
urarius teneatur restituere non solum pecuniam usurariam, sed etiam quidquid cum ipsa lucratus est et fructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad hoc dicunt ex radice corrupta procedunt corrupta sDifficile enim est, ut ait Leo, ut bono peragantur exitu, que malo sunt inchoata principioaccip
Abbreviated transcription (Latin):
debitores soluant talit̾ inductis per
alios c̾ ad inducentes nncħ ꝑuemĩt de
usura sicut dant uira acc̃onũ ꝯͣ illos
quoꝵ oꝑe uł consilio uł mĩsti̾o furta
siunt ⁊ rapine licet ncħ ad eos ꝑue¬

Expanded text:
is vel taliter inductis per alios, cum ad inducentes nihil pervenerit de usura sicut dant iura actionem contra illos, quorum opere vel consilio vel ministerio furta fiunt et rapine, licet n
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ipsius terre uł pecoris si ea loca¬
ꝙ restitue̾ teneatur ei dampna q̃ pp̃
solõnem usure passus est. it si domũ
suam uł p̾diũ oportiũt pp̃ ħ distͣhe̾ ini¬
ori p̾cio qmͣ ualeret ⁊ aliam domũ cõ¬
ducẽ ad suũ usum aũ si oportuit eũ
acciꝑe ad usurã ab alio usurario pp̃
usuras predictas soluendas. Si ã ex
lucro ħ̾ito de resurtiua uł rapta pr
negociatõm. aut ꝑ ꝯparatõnem red¬
ditus uł p̾diĩ factam de re huiusmo¬

Expanded text:
t mercedem terre vel pecoris, si ea locaod restituere teneatur ei damna, que propter solutionem usure passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem lucro habito de re furtiva vel rapta per negotiationem aut per comparationem redditus vel predii factam de re huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ iudex exc̃astitꝰ ut yendẽt ei corã eo uł sat̾ face̾t.ax.
care. indireete ⁊ occ̃oe altius q̃ onis morte coram eo de
cõponsare ñ solũ expensas qͣs fecit colligendo fructus.
s ⁊ q̃s fecit bona fide c̾ta rẽ pignoratã. Itt̃ si caũ for¬
fuito uł sñ culpa res periĩt uł detĩorata est nõ tenet᷑
.ii.iii.iiii .u. Itẽ si uendito pignore bona fide creditor
mimis accepit ꝙͣ erat in sorte põt age̾ ad residuũ Si
uo plus tenetur restituẽ debitori. E de iur.d.ii.l.¬

Expanded text:
eret ei coram eo vel satisfaceret. care indirecte et occasione alterius questionis mote coram eo de compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur . Item si vendito pignore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad residuum. Si vero plus, tenetur restituere debitori. I
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem dm̃ sit
qui patit᷑ dampnũ.
s usura de uolunta¬
te dñi ꝓuenit ad c̾¬
ditorem nec m̃ueĩo
uira dare actionẽ
tores ad repetendũ
usuras ab eis q̃s ip̃i

Expanded text:
luntatem domini fit, qui patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura dare actionem tores, ad repetendum usuras ab eis, quas ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm quosdã tales qui
inducunt alios ad fe¬
nerand̾ ar ñ fen̾atu¬
ros tenentur in soli¬
dum. Si ã ał erant
fenaturi. non tenen¬
tur nisi in qnͣtum
ad cos ꝑuenĩt Ego
c̃do sñ p̾iudicio ꝙ ĩ
neutro casu tenẽt᷑
nisi in qnͣtum ad
eas ꝑuenit hiĩ qui
taliter inducunt
alios ad fen̾andum
⁊ melior est ꝯditiõ ta¬
lium in hoc casu. ꝙͣ
in rapina uł furto.
ubi qui p̾stant añt¬
tem tenent᷑ ad resti¬
ad cos ꝓuenit de ma¬
lesicio ⁊ ħ io quia ra¬

Expanded text:
m quosdam: Talis qui inducunt alios ad fenerandum, alias non feneraturos, tenentur in solidum. Si autem alias erant feneraturi, non tenentur nisi quantum ad eos pervenerit. Ego credo sine preiudicio, quod in neutro casu tenentur, nisi inquantum ad eis pervenerint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio talium in hoc casu, quam in rapina vel furto, ubi qui prestant auctoritatem, tenentur ad restiad eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia r
Abbreviated transcription (Latin):
ũ Nũꝙͣ smñgłi de collegio tenẽt᷑ in solid̾
restitu̾e ꝙ collegiũ hũit ex usura: Ro
licet usurarii siñt ut dicit magr̃ illi qͦx
neant᷑ ad restitutõm ñ qnͣtũ ad eos ꝑue¬
nĩt de usura uł qnͣtũ reuelati sũt ab ex¬
eos teneri ĩ solidũ. Quid de illo qͥ ꝯsu¬
lit alicui ut fen̾et᷑. It̾ quid de illo qui
dat amico suo uł ꝯsang̾neo pectũĩa.
uł ꝯmodat gͣtis ut ex ea fenẽt᷑. It̾ qͥ
de eo qui ꝯͣhit societatẽ cũ alio ad feni
ex̾cendũ It̾ quid de eo qui dat usurano¬

Expanded text:
umquid singuli de collegio tenentur in solidum restituere, quod collegium habuit ex usura? Respondeo: Licet usurarii sint, ut dicit magister, illi tenentur ad restitutionem, nisi quantum ad eos pervenerit de usura vel quantum relevati sunt ab exeos teneri in solidum. Quid de illo qui consulit alicui ut quid de illo qui dat amico suo vel consanguineo pecuniam vel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usura
Abbreviated transcription (Latin):
hes meus ur qñꝯ a seꝑtennio. usq ad nouenniũ uł simile. nũquid
tus suos sũ ꝑitulo usure licet uenditor iuxta uenditõnis formam
postra recuꝑet p̾diũ ⁊ ħ intlłigas nisi in fraudẽ usurax sit scã tał
tam. puta fuit uendita pro .c. ⁊ est ĩ pacto ꝙ cũ rescindit᷑ uenditõ
retdant᷑c.xx. Item ex eo ꝙ emptor consueuit ex̾ce̾ usuras ꝓbãt᷑¬

Expanded text:
el quandocumque a septennio usque ad novennium vel simile; numquid tus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta ttam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur venditio, reddantur CXX. Item ex eo quod emptor consuevit exercere usuras
Abbreviated transcription (Latin):
sile̾ de marito qnͣtũ ad dotẽ
ut dm̃ est. ꝗa soc̾ dando do¬
tẽ gno̾. efficit᷑ pauꝑior nisi
qͣtenis renelat᷑ ab honẽ a¬
lende filie. s debitor nõ fit
pauꝑior. recipiẽdo mutuũ
a c̾ditore uł emptor aũ uẽ¬
ditor recipiẽdo rẽ uł p̾ciũ¬
rei uendite. cͥditor a q̃ ma¬
la fide c̾didit pecrãm puta
ludenti ĩ alca uł daturo mẽ¬
t̾ci añ ist̾oni uł alit̾ dil api¬
danti bona sua ñ di hiꝰ de

Expanded text:
ntum ad dotem, ut dictum est, quia socer dando dotem genero efficitur pauperior, nisi quatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipiendo rem vel pretium vendite. Creditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bona sua, non de
Abbreviated transcription (Latin):
modi de equitate s¬
noĩca licet de sõcilia¬
te iuris tiuilis alis¬
uislt om̃s fructus ꝑceptos bona side dedutis expensis
ꝯpritare in sortem s si quid residuũ fiũt de sorte postu

Expanded text:
modi de equitate canonica, licet de subtilitate iuris civilis aliult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postu
Abbreviated transcription (Latin):
tratoĩs debitores. Qͥd si iurauit ꝙ sol¬
ue̾t usuras ⁊ ñ repetẽt dico ꝙ nõ repe¬
tet directe pp̃ uim iuram̃ti. s ĩ direc¬
te. bñ repetet .s. denũtiando ecc̃e t̾men
illius ut cõpellat᷑ ad pñam ꝙͣ nõ põt

Expanded text:
rit repetere. Quid si iuravit quod solveret usuras et non peteret? Dico quod non repeteret directe propter vim iuramenti, sed indirecte bene repetet, scilicet denunciando ecclesie crimen illius, ut compellatur ad penit
Abbreviated transcription (Latin):
rem emptã de peciũa
usuraria. setꝰ siemis
set uł alia causa nõ
luc̾tiua. adeptꝰ eẽt eã
bona side ab usurario
non c̾dens eũ forte
ẽẽ usurariũ. aũ c̾dens
tam de peciũa usura¬
ria aut ip̃m usura¬
reddẽ usuras. S nũ¬
ꝙ uir qui duxit ĩux¬
orem raptoris uł u¬
surarii filiã põt acci¬
ꝑe dotẽ de reb illius

Expanded text:
rem emptam de pecunia usuraria: secus si emisset vel ex alia causa non lucrativa adeptus esset rem bona fide ab usurario, non credens forte eum esse usurarium aut credens tam non de pecunia usuraria aut ipsum usurareddere usuras. Sed numquid vir qui duxit uxorem raptoris vel usurarii filiam, potest accipere dotem de rebus illis
Abbreviated transcription (Latin):
multũ. illos eꝯͣ credo tñꝙͣ nephandas beluas detestandoᷤᷤ.
qui ea intñtone emũt aureos uł alias monetas uł res
uenales. ⁊ p̃cipue uictualia ut de talib caristiam inducãt¬
annonam uetẽm mutuant. ut recuꝑent nouam usu¬
ram cõmittũt qr meliorẽ rem recuꝑare uolunt .s.e.s̃. S¬

Expanded text:
te Illos econtra credo tamquam nefandas belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de talibus caristiam inducaannonam veterem mutuant ut recuperent novam, usuram committunt quia meliorem rem recuperare volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝙ usurariꝰ emit equũ uł p̾diũ depeciũa usuraria ⁊ do¬
nat rem illam alt̾i postea efficit ñ soluendo. Querit᷑ utr̃
ille qui soluit usuras possit cum effcũ pete̾ rem emptam
de usuris ab ep̃o possõre ⁊ utrũ ille m̃ foro pñiali teneatur
restitu̾e. ui det᷑ ꝙ nõ. quia p̾ciũ ex re furtiua redactũ ñ est

Expanded text:
 usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? Videtur quod non, quia pretium ex re furtiva redactum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
piditate s ut ꝓuideat
s̾ ⁊ suis emat ãd ut
post cariꝰ uendat siũe
annonã sũ aliud. nõ
audeo dice̾ eẽ mortale
emat uͭ eã ꝑsuã in¬
dustriam melioratã
uł mutuata forma
uendat carius quam
emat ⁊ nutriat. uel
tabulam emat ⁊ m̃
faciat ymaginem.

Expanded text:
piditate, sed ut provideat sibi et suis, emat aliquid, ut post carius vendat, sive annonam sive aliud, non audeo dicere esse mortale. emat, ut eam per suam industriam melioratam vel mutata forma vendat carius quam emat equi et nutriat vel tabulam emat et inde facit imaginem.
Abbreviated transcription (Latin):
De quibusdã aut̃ qui tpr̃e
messis uł uĩndemie emũt
ãnonam uł uinũ. uilius
ut postea uedant carius . di¬
co ꝙ pcc̃ant ⁊ turpe lucrũ

Expanded text:
De quibusdam autem qui tempore messis vel vindemie emunt annonam vel vinum vilius, ut postea vendant carius, dico quod peccant et turpe lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
cos ꝙ de fetib reparent capita de mortua aũ de uell̃b
⁊ pellib emant᷑ alia ad augendũ g̾em aut si ĩeant
todiẽda ⁊ pasçenda sb̾ c̾ta m̾cede peciuĩe uł ꝑ ticipasie
tui ⁊ societas. ut cũ quis hñs .xx. capita tradit ea
societatẽ cũ c̾ditore hnte x. alia capita ita ꝙ siñt
templatõne mutui gͣuet c̾ditor debitorẽ in ꝯtcͣtu so¬
cietatis: usura est. ⁊ in ħ caũ ꝓcedendũ est. sicut dcñ
est ĩ pͦcaũ de ꝯtcͣta societate. Illd̾ aut̃ ualde iniquũ
est cũ quis c̾ta capita ouiũ tͣdit estimata c̾to p̾cio
⁊ sb̾ eo pacto ꝯͣhit societatẽ ꝙ totam de ꝓuentibus

Expanded text:
eos, quod de fetibus reparentur capita demortua aut de velleribus et pellibus emantur alia ad augendum gregem, aut si ineant todienda et pascenda sub certa mercede pecunie vel participatione tui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea societatem cum creditore habente decem alia capita, ita quod siontemplatione mutui gravet creditor debitorem in contractu societatisprimo casu, contracta societate. Illud autem valde iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de proventibus
Abbreviated transcription (Latin):
Idem credo de illo qui
emit annonã ⁊ uinũ
cã negociandi dũ tñ
non ex cupiditate hoc
faciat. s ut ex lucro mo¬
dato sibi ꝓuideat max¬
ime cũ aliud genus
negotõis nõ nouit nͨ¬

Expanded text:
Idem credo de illo qui emit annonam vel vinum causa negotiandi, dum tamen non ex cupiditate hoc faciat, sed ut lucro moderato sibi provideat, maxime cum aliud genus negotiationis non novit, n
Abbreviated transcription (Latin):
te tñ ⁊ discrete ne decipiaris
ꝓ posse. si tñ in tali uenditrẽ
monastiũ eẽt enormiter ł
manifeste deceptũ licet fuĩt
pur a uendicõ ⁊ recta inten¬
tõ nec fuit dolus adhibitus.
remoue̾ deceptom uł supplẽ¬
do iustũ p̾ciũ uł restituen¬
p̾sens in quo forte res ml¬
tum meliorata est p̾sertĩ
si ꝑ indusf̾am emptoris.
sed scd̃m tp̃r in quo uendi¬
Item nõ tenet᷑ fructus qͦs
ꝑcepit medio tp̃r cõputare
in p̾cio excusat᷑ eĩ pp̃ bonã
fidem ⁊ iustũ titulũ ⁊ labo¬

Expanded text:
te tamen et discrete ne decipiaris et pro posse. Si tamen in tali venditione monasterium esset enormiter vel manifeste deceptum, licet fuerit pura venditio et recta intentio, nec fuit dolus adhibitus removere deceptionem vel supplendo iustum pretium vel restituenpresens, in quo forte res multum meliorata est, presertim si per industriam emptoris, sed secundum tempus in quo vendiItem non tenetur fructus quos percepit medio tempore computare in pretio. Excusatur enim propter bonam fidem et iustum titulum et labo
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtis et pura
intentõne de
peccunia lici¬
te possunt re¬
fructum uel
aliud donum
gratis datum¬
dico si nallo
adhuc impen¬
so seruitio re¬
ceꝑunt domũ
a monassio d̾
intentõ ⁊ stu¬
deant sidelit̾
Rede̾ in seruiti¬
o cõpetenti ne
alias tona pau¬
perum ꝯsu¬
mere uidean¬
tur. Idem di¬
co de ilł qui
enunt nisi
sit fc̃a talis
uenditio ĩ frau¬
dem usurax
ꝙ presumit᷑
ex cir constã¬
tiis poĩtis .s.

Expanded text:
gratis et pura intentione de pecunia, licite possunt refructum vel aliud donum gratis datumdico, si nullo adhuc impenso servitio receperunt donum a monasterio, dum intentio et studeant fideliter respondere in servitio competenti, ne alias bona pauperum consumere videantur. Idem dico de illis qui emunt, nisi sit facta talis venditio in fraudem usurarum quod presumitur ex circumstantiis positis et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ recepturus aliquid ultͣ sortem ꝓ eo ꝙ suscipit ĩ se ꝑiculũ .ĩ. si
petiũam uł merces inde emptas portau̾it saluas alias ñ tenca¬
mn se picłm. ut ⁊ p̾mus nũquid in hiis ⁊ siłib ꝯmittit᷑ usura. ad¬
ꝑicłm rei mutuate ad re tnͣsferat᷑. nõ uidet᷑ in congruũ si ĩ caũ
rei locate ꝑitł̃m ꝑtinet ad locantẽ. secus est in remutuata. alii
Tciũ quia usus peciũe nullũ fructũ ł utilitatẽ parit utenti.
secus in usu agͥ uł domꝰ uł equi uł alt̾ius rei locate licet gͦ ĩ cau
ꝓpoĩto cessat p̾ma rõ diffe̾ntie ñ tñ cessant due ultime ⁊ io tu¬
tõr ẽ ħ ultima opinio. maxĩe quia tales sꝑfacĩt tale mutirũ

Expanded text:
 recepturus aliquid ultra sortem, pro eo quod suscipit in se periculum, id est si pecuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneain se periculum, ut et primus; numquid in his et similibus committitur usura? Driculum rei mutuate ad te transferatur, non videtur incongruum si in casu rei locate periculum pertinet ad locantem; secus est in re mutuata. Alii tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cesset prima ratio differentie, non tamen cessant due ultime. Et ideo tutior est hec ultima opinio maxime quia tales semper faciunt tale mutuum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ pnĩali indubitant̾ tenent᷑ tam usurarii qmͣ h̾edes ad
tẽ faciãt posse suũ ⁊ doleant de pĩco. ⁊ quia nõ possunt plene
restitii̾e ⁊ ꝓponant ĩ aĩo restitue̾ si ueni̾t ad pnĩguiorẽ for¬
tunam. ⁊ semꝑ pro posse uitant᷑ ad ħ possũt ⁊̃ tales cõt̾ci
⁊ sat̾face̾ ñ ualentes postulare dilatõm. uł cã elemosine
sibi remissionẽ sĩ ab eo cui tenent᷑ restitue̾. ⁊ sic erunt in
nõ uult sat̾face̾ ab officio suspendet᷑ ⁊ si emendare nolu¬

Expanded text:
itentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad  vel saltem posse suum faciant et doleant de peccato et quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes, postulare dilationem vel causa eleemosyne sibi remissionem fieri ab eo cui tenentur restituere et sic erunt in non vult satisfacere, ab officio suspendetur et, si emendari nolu
Abbreviated transcription (Latin):
S nũquid uoluntas uł intentõ
uł spes m̃ducũt usurã ubi nlłm
pactũ suit appoĩtũ in contcͣtu mu¬
tui. ad ꝙ quidam uolentes fauere
ra nisi ex pacto soluat. alii dicunt
quib assentio ꝙ sola spes siue m̃¬
tentõ facit hoĩem usurariũ. uñ
tõne oblatum ultra sortem rece¬
mun̾ata. sũ frumentũ. sũ uinũ.

Expanded text:
 numquid voluntas vel intentio vel spes inducunt usuram, ubi nullum pactum fuit appositum in contractu mutui? Ad hoc quidam volentes favere ra, nisi ex pacto solvantur. Alii dicunt, quibus assentio, quod sola spes sive intentio facit hominem usurarium, unde e sua exactione oblatum, ultra sortem receunia sive frumentum sive vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
uult põt statue̾. in h casu possẽt dispensare
ĩ. non ĩ hoĩe spem mercedis figentes qui si nõ reddat ꝙ ꝯmodas¬
ns reddet ⁊ deus. quo iubente fecistis. sine nõ reddat h̾editas ue

Expanded text:
vult potest statuere in hoc casu. Posset enim dispensare vult potest statuere in hoc casu. Posset enim dispensare  non in homine spem mercedis figentes, qui si non reddant quod commodastis reddet deus, quo iubente fecistis. Tenentur item e
Abbreviated transcription (Latin):
qui c̾dunt pecuĩa pistorib ut molent ĩ molen¬
dinis eoꝵ. usurarii st̃. accipiũt .n. ultͣ sortem in
faciendo ⁊ auferũt lib̾tatẽ debitorib molendi uͥ
uoluerint. Si tñ debitores pp̃ hoc ñ st̃ dãpnrificati
ñ tenent᷑ c̾ditores ad restitutõm aliꝙͣ eis faciẽ¬
dam. nisi qͣtenꝰ estimari debet lib̾tas molendi
ubi uolebant. pensatis ⁊̃ c̾ꝯstantĩs de maiori
⁊ minori remotõe molendinoꝵ ⁊ facilitatẽ mo¬
lendi. ⁊ qͣlitate. Qritur cũ in m̃tali sẏmomã
qͣr est nccͣia ĩ m̃tali usura . Ro In symonia
est turpitudo utͥus ꝑtis dantis ⁊ accipientis
s m̃ usura ñ est curpitudo dantis ⁊ iõ de iure
diuino ⁊ naͣli equitate facienda est ei restia¬
tõ. nec posset ⁊̃ in hoc casu ppͣ dispensar̾ s ex
solo iũre humano pecuĩa sẏmoĩace accepta.
restituenda est ñ illi qui dedit turpit̾ s ecc̃ie.
uñ nec heliseus p̾cepit giezi restitu̾e alicui

Expanded text:
qui credunt pecuniam pistoribus ut molant in molendinis eorum, usurarii sunt. Accipiunt enim ultra sortem in faciendo, quia auferunt libertatem debitoribus molendi ubi voluerint. Si tamen debitores propter hoc non sunt damnificati, non tenentur creditores ad restitutionem aliquam eis faciendam, nisi quatenus estimari debet libertas molendi ubi volebant, pensatis etiam circumstantiis de maiori et minori remotione molendinorum et facilitate molendinecessaria in mentali usura? Respondeo: In symonia est turpitudo utriusque partis, dantis et accipientis, sed in usura non est turpitudo dantis et ideo ex iure divino et naturali equitate, facienda est ei restitutio nec posset etiam in hoc casu papa dispensare, sed ex solo iure humano pecunia symoniace accepta restituenda est non illi qui dedit turpiter, sed ecclesie. Unde nec Heliseus precepit Gyezi restituere alicui
Abbreviated transcription (Latin):
sũt usure qnͣtũ ad ip̃m sideiꝰsorẽ s potiuis int̾eẽ .i. nõ
est lucrũ s uitatõ dampni Nõͣ hic aliud exemplũ exͣ
sũt a sotõ ꝓ mun̾ata dote pignori obligate ꝯputã¬
dos in sortem ñ credimus cõpellendũ. cũ freqñt dotis
fructus nõ sussiciant ad m̾mii hon̾a supportanda. ħ

Expanded text:
unt usure quantum ad ipsum fideiussorem, sed potius interesse, id est non est lucrum, sed vitatio damni. Nota hoc aliud exemplum, extsunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiun
Abbreviated transcription (Latin):
tari casus ĩ qͦ ñ cẽtusura ultͣ sortẽ acciꝑe puta dũ ego emissem.
eme̾m uł eẽm ꝑatus eme c̾tas m̾ces de peccuĩa ⁊ tu põ ñmiã in¬
stãtiã fecisti me cessare a tali emptõe. ĩoͥ ut tibi mutuarẽ ⁊ ego
dico uolo ꝙ ibi reddas mͥ tantũ qnͣtũ cẽm ibi ħiturꝰ de istis m̾a¬
b si eas illuc deferrẽ recipio tñ in me ꝑiculũ ut supͣdcm̃ ẽ ⁊ ħ iõ¬

Expanded text:
puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, volo quod ibi reddas mihi tantum, quantum essem ibi habiturus de istis mercibus. Si eas illuc deferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra dictum est, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
tũ certa die soluat᷑ usura non ꝯmittit᷑ dum tamen semper
ille qui talem penam apposuit ꝯsueuit ẽẽ usurarius p̾suĩt᷑
ꝙ in fraudem usuraꝵ adiecit penam sf. de ac. emp. putat..¬
idem ĩ silib q̃ ab usurariis solent sp̃alit̾ ex̾ceri talia enĩ mñdu
cõfessiom sue. s pp̃ p̾sũptẽes cõt̾rias diligentius examin arem
cõsãam suã. Item ꝙ̃ siuendidi p̾diũ tali conditone adiecta

Expanded text:
tum certa die solvatur, usura non committitur, dum tamen semper tum certa die solvatur, usura non committitur, dum tamen semper ille qui talem penam apposuit, consuevit esse usurarius, presumitur quod in fraudem usurarum adiecerit penam. Est etimilibus que ab usurariis solent specialiter exerceri talia enim inducuconfessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi predium tali conditione adiecta
Abbreviated transcription (Latin):
te tͥmino solonis. nolunt dare u̾bum dilatõnis debitori qui
est uiramento astrictus solu̾e nisi data eis pecciũa uł aliquo
quipollenti licet expresse non exigant tenentur. ut in p̾alł̾¬
ac̃. consuluit.: Contͣ p̾dc̃a obicit᷑. nõne si creditor mutuat a¬
licui gͣtis peccuĩam debitor tenet᷑ ei ad antidota.exͣ de rest̾. cũ¬
nem ns̃ põt creditor deduce̾ in pactũ exp̾ssũ uł saltẽ sperare ef¬
fcaũ ip̃i obligatõnis naturał. cum ⁊̃ talia pacta mnt̾ueniant
in spũalib ad que alias quis tenet᷑ R .s. de sẏmo.s. Itẽ. nõ.¬
lo mͦ debet pactũ apponẽ. nec p̾ncipaliter spem uł intentõm ĩ
tor sibi remutuet. uł aliꝙ simile si opus fuit forte non est re¬
pena illa potĩt peti absq ꝑiculo usure ad ħ dico ꝙ si pena est
iudiciał .i. a iudice impõita ⁊ statuta pp̃ puniendã cõtumatiã
debitoris qui cũ possit ꝯtẽpnit in termino statuto solus pec¬

Expanded text:
te termino solutionis, nolunt dare verbum dilationis debitori, qui est iuramento astrictus solvere, nisi data eis pecunia, vel aliquo equipollenti, licet expresse non exigant. Extra penitentie Contra predicta obiicitur: Nonne si creditor mutuat alicui gratis pecuniam, debitor tenetur ei ad antidota? Quare nem non potest creditor ducere in pactum expressum vel saltem sperare effectum ipsius obligationis naturalis, cum etiam talia pacta interveniant in spiritualibus, ad que alias quis tenetur? Guillelmus Redolo modo debet pactum apponere vel principaliter spem vel intentionem in tor sibi remutuet vel aliquod simile si opus fuerit, forte non est repena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, cum possit, contemnit in termino statuto solvere pe
Abbreviated transcription (Latin):
ut qñ datur p̾¬
benda ea condi
de beata uirgiẽ
et hoc qnͣdo tale
honus est annex¬
um illi preben¬
credo quod scola¬
res qui dant mu
pali ut illi. Sin¬

Expanded text:
Ut quando datur prebenda ea conditde beata Virgine et hoc quando tale onus est annexum illi prebencredo quod scholares qui dant mutpali, ut illi
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ab eo sũma q̃ ꝓmissa fu¬
erat ei ꝓ dote. nũꝙ̃ potĩt ille
lucͥfat̾e fructus ꝑceptos usq
dũ soluta fu̾it ei pecciũa p̾dc̃a
sicut potãt gen̾ ꝓo si geñ aĩo
donandi tnͣsfert ius tot̾ qd̾ ħt
qmͣ accepit ab eo s quia ꝯsan¬
guineus est eiꝰ uł alia rõne ꝯ¬
unctus amicus ⁊ ille non
ꝓpter fructus lucrifaciendos
nuumerat ei peccuniam sed prop¬
ter dilectionem aut gratiaz
credo qd̾ absꝙ peritulo usure
potest fructus lucrifatere.
nec est iste contractus ueri
nominis mutuum. nisi duc¬
tum sit iñ pactum qd̃ gen̾
teneatur numeranti redde¬
re peccumam si ille uolue¬
rit repetere in quo casu u¬
sura esset si uellet lucrifa¬
cere fructus.

Expanded text:
cepta ab eo summa que promissa fuerat ei pro dote, numquid poterit illi lucrifacere fructus perceptos, usque dum soluta fuerit ei pecunia predicta, sicdonandi transfert ius totum quod habebat quem accepit ab eo, sed quia consanguineus est eius vel alia ratione coniunctus amicus et ille non propter fructus lucri faciendos numerat ei pecuniam, sed propter dilectionem aut gratiam, credo quod absque periculo usure potest fructus lucrifacere nec est ille contractus veri nominis mutuum, nisi ductum sit in pactum, quod gener teneatur numeranti reddere pecuniam, si ille voluerit repetere, in quo casu usura esset si vellet lucrifacere fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾setur ante
ocũlos yma¬
ginẽ. futuri
iudicii ⁊ ascẽ¬
dat ho adu̾-¬
sum se t̾bu¬
nal mentis
sue. constitu¬
at se ante
faciem suã.
atq constitu¬
to in corde¬
assit accusa¬
t̾x cogitatõ¬
⁊ testis con¬
scientia. car¬
nifex timor.
inde quidã
sanguis per
mo ab ipsa
tentia pro¬
feratur. ut
se indignũ
homo uĩdi¬
cet ꝑticipa¬
tione
corporis et
sang̾nis do¬
minici:

Expanded text:
setur ante oculos imago futuri judicii et ascendat homo adversus se tribunal mentis suae, constituat se ante faciem suam. Atque ita constituto in cordeadsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor. Inde quidam sanguis animmo ab ipsa tentia talis proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
uis ⁊ fortius debitũ. si uo̾ par sit debitũ huiic inde standũ est ⁊ ma¬
iori nuo creditoꝵ. Si omĩa sunt ꝑia eligenda est clementior sm̃a
qui bo ce pas .i. ult. hoc aut̾ intlłigo nisi pecentes cessionem
uł sibi statim satis si nõ possunt induci ad dandam dilatoe
egeant ita ꝙ nõ possũt concede̾ absq ꝑicło suo ⁊ familie ne ĩ¬
tueniente paululũ mora ĩueĩri nõ ualeant qui redimant᷑ di

Expanded text:
forte Si vero par sit debitum, hinc inde standum est maiori numero creditorum. Si omnia sunt paria, eligenda est clementior senteus. Hoc autem intelligo nisi petentes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilationeegeant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non valeant qui redimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃ astice emendas qͣs
leuant ẜm legit inas
ꝯsuetadĩes ⁊ indicia
regionis retm̃e possñt¬
⁊ sic in usus suos ex¬
pende̾. nec peccant qñ
m hcͣ ꝑte sb̾ est causa
⁊ ẜuatur iuris ordo qͦ
est corrupta intentõ¬

Expanded text:
esiastice, emendas quas levant secundum legitimas consuetudines et iudicia regionis, retinere possunt et in suos usus expendere nec peccant, quando in hac parte subest causa et servatur iuris ordo, nec est corrupta intent
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑ p̾cc̃a. Item notoriũ fcĩ sb̾diuidit᷑. quia aliud est
notoriũ facti manentis actu. cũ quis publice tenet
adult̾am uł ꝯcubinam ĩ domo. aliud notoriũ fũ tnͣ¬
seuntis actũ ut si quis in publico int̾ficit hoĩem uel
fecit sortilegiũ uł sile̾. aliud notoriũ fc̃i p̾sumpti ut
si quis publice ħitus est ꝓ filio ꝯsangumeo uł affi¬

Expanded text:
aforte Item notorium facti subdividitur, quia aliud est notorium facti manentis actu, ut cum quis publice tenet adulteram vel concubinam. Aliud notorium facti transeuntis actu, ut si aliquis in publico interfecerit hominem vel fecerit sortilegium vel simile. Aliud est notorium facti presumpti, ut si aliquis publice habitus est pro filio, consanguineo vel affi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsti. ne ꝓ defcũ. Illud etiam notand̾ ꝙ p̃sc̾ptiõ ñ incipit curr̾e in a¬
tõe reali. uł ꝑsonali nisi ex quo quis age̾ põt iure ñ impediente uñ
filio familias ñ currit p̾scͥptõ in reb aduenticiis. nisi ex quo libatꝰ
fuit a prĩa pt̃ate nec mulieri currit in dote nisi soluto mat̾moĩo. ł
marito u̾gente ad mopiã. nͨ creditori nisi existente debuii conditõne.

Expanded text:
st agere. Illud etiam nota quod prescriptio non incipit currere in actione reali vel personali, nisi ex quo quis agere potest, iure non impediente. Unde filio familias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus fuerit a paterna potestate nec mulieri currit in dote, nisi soluto matrimonio vel marito vergente ad inopiam, nec creditori, nisi ei existente debiti condictione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ exiliũ triplex est. aliud ĩ lo¬
co c̾co. ut cũ quis intrudit᷑ ĩ mo-¬
liud aloco de t̾minato cũ ꝓhibet᷑
alicui ẽẽ in aliquo loco. S sit a¬
ad math̾amã ecc̃am nũꝙͣ reu̾su
rus. aliud ab om̃i loco. ut cũ mt̾¬
dicitur publice penicẽtib morari
in uno loco. ultͣ unũ uł dues dies.

Expanded text:
 Exilium triplex est, aliud in loco certo, ut cum quis intruditur in moliud a loco determinato, ut cum prohibetur, alicui essem aliquo certo loco, sed sit aab uo. Aliud ab omni loco, ut cum interdicitur publice penitentibus morari in uno loco ultra unum vel duos dies
Abbreviated transcription (Latin):
peccata mł¬
tum displi¬
cere: qui
semper pres¬
to est ea
destruere.
si enm ea
amaret.
ea destrue¬
ret. sed con¬
seruaret ea
atq in sua
munera cõ¬
foueret ue

Expanded text:
peccata displicere, qui semper praesto est ea destruere. Si enim ea amaret, er destrueret, sed conservaret, atque ut sua munera foveret. Se
Abbreviated transcription (Latin):
at hoĩem dẏaboli seruũ. S etiã
a mechanicis ⁊ ag̃cultura ⁊ ab a¬
liis scłarib uidelicet ut mercatũ
ñ fiat nec placitũ nec aliquis ad
mortẽ uł ad periã iudicet᷑. nec sa
cramenta iurentur. nisi pro pa¬

Expanded text:
at hominem diabolo servum, sed etiam a mechanicis et ab agricultura et aliis secularibus, videlicet ut mercatura non fiat, nec placitum, nec aliquis ad mortem vel ad penam iudicetur, nec super sacramenta iurentur, nisi pro pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suꝑstitõsa solent admiscere. nisi forte
sac̃dos sit religiosus ⁊ discretus ant ⁊̃
layauis sine uir siuie mulier excellen¬
tis uite ⁊ ꝓbate discretõnis qui susa oͦ¬
aut pirũ aut cingulũ aut sirailia.

Expanded text:
et superstitiosa solent admiscere, nisi forte sit sacerdos religiosus et discretus, aut etiam laicus sive vir sive mulier excellentis vite et probate discretionis, qui fusa oraut pirum aut cingulum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cita aut facile ꝓhibenda. dũ tũ pp̃ hoc.
ñ se sb̾trahant a diuino officio. netes¬
sitate ꝓ qnͣta nc̃citate liceat oꝑari ĩ
mineat tẽpestas aut pluuia q̃ corrũ¬
pat aut detioret multũ talia si a solo
tiam tunc Gi
maior appare
ret necessitas
ad uictum su¬
um ⁊ sustenta¬
tõnem neces¬
sariam aqui¬
rendam. ita ta¬
men ut de ill̾
studeant pro
posse largioreᷤᷤ
elemosinas
erogare. extra¬

Expanded text:
cita aut facile prohibenda, dum tamen propter hoc non se subtrahant a divino officio. ari in mineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo etiam tunc, si apparet magna necessitas ad victum suum et sustentationem necessariam acquirendam, ita tamen ut de illis studeant pro posse largiores eleemosynas erogare. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui h̾nt adultam etatẽ ⁊ tredo ꝙ a
nec añ hnͣc etatẽ credo aliꝙ̃ eẽ ꝯpellend̾
ad hiꝰ icium a nec statim post quia ꝗdã
qmͣ alii in .xuiii. uñ ĩ calib ad arbitriũ
boni uri: recurrendũ est.. Quid de la¬
borantib ĩ uineis. sulloniis aũ min̾iis.
metallox ⁊ cet̾i̾s talib. ũ opus est ⁊¬
magno labore. nũquid tenent᷑ ad hiꝰ
se ip̃os oportet cole uineas. Pp̾as ⁊ adeo
debiles sũt ꝙ ñ possũt laborare ñ fnͣ¬
gant ieiuniũ aut si oꝑtet eos locare
oꝑas suas ut ꝓuideant sibi ⁊ familie
sue. quia forte ñ mueĩrẽt qui ꝯduce¬
rent oꝑas suas nisi frangerẽt. ieiũ¬
niũ: nec aliũde sibi ꝓuidere possunt.
Aut si ẜui sũt aut rustici qui debent
oꝑas dominis suis nõ credo ꝙ peccẽt
mortalr soluendo ieuũ hiꝰ Si autꝰ¬

Expanded text:
bus qui habent adultam etatem, credo quod nec ante hanc etatem credo esse aliquem compellendum ad huiusmodi ieunia, nec statim post quia quidam quam alii XVIII. Unde in talibus ad arbitrium boni viri recurrendum est. Quid de laborantibus in vineis, fulloniis aut mineris metallorum et ceteris talibus, ubi opus est magno labore; nunquid tenentur ad huiper seipsos oportet colere vineas proprias et adeo debiles sunt, quod non possint laborare nisi frangant ieiunium aut si oportet eos locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui conducerent operas suas, nisi frangerent ieiunium, nec aliunde sibi providere possunt, aut si servi sunt aut rustici, qui debent operas dominis suis, non credo quod peccent mortaliter solvendo ieiunium hu
Abbreviated transcription (Latin):
de sacramentis eccłie eucharistia .s. uł
crismate uł oleo bñdicto aut de aqua
fontum facit sor tilegium uel baptĩ¬
enormia eẽ pp̃ ydolatriam aut ꝓpter
enoriem suꝑstitõnem licet sint oc
consulendũ est talibus quod petat
dispensatonem non tamen precise
dicendum est eis quod alias non
sit eis salus. et absoluendi sunt
de peccato si peniteant. Si autem
hiuũsmodi pectata notoria sint. se¬
tundum omnes: indigent dispen¬
satõne sed de hoc pleniũs insra de
iapsis ⁊ dispensanombus .i:¬

Expanded text:
de sacramentis ecclesie, eucharistia scilicet vel chrismate vel oleo benedicto aut aqua fontium, facit sortilegium vel baptienormia propter idolatriam aut propter enormem superstitionem, licet sint occconsulendum est talibus, quod petant dispensationem. Non tamen precise dicendum est eis, quod alias non sit eis salus et absolvendi sunt de peccato si peniteant. Si autem huiusmodi peccata notoria sint, secundum omnes indigent dispensatione, sed hoc plenius infra, de lapsis et dispensationibus.
Abbreviated transcription (Latin):
festis xͥ ⁊ b̾e u̾ginis. aut die passiõis. apłoꝵ
petri ⁊ pauli talia liceat sieri. de ceti̾s ã fes¬
ħ c̾do ꝙ liceat sequi ꝯsuetudiẽ regionis qmͣ
scit ep̃c loci ⁊ ñ reꝓbat. Si aut̃ dubitet᷑ utr̾
ep̃e taliũ sciat ⁊ sustineat recurrere d sac̾dos
uinis q̃ teriẽt᷑ audire. ⁊ ꝙ p̾ncipalr talia siãt

Expanded text:
sti et beate Virginis, aut die passionis apostolorum Petri et Pauli, talia liceat fieri. De ceteris autem fesui consuetudinem regionis, quam scit episcopus loci et non reprobat. Si autem dubitetur utrum episcopus talia sciat et sustineat, recurrere debet sacerdos vinis, que tenentur audire et quod principaliter talia fiant
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. uł ꝙ sit tp̃e furoris. licet ex culpa p̾cedenti pollucio ꝓuenĩt aut fu¬
ror. De cursorib diuitũ quoꝵ usus est ncͣcͣiꝰ credo ꝙ si ñ possunt curre̾¬
⁊ ieuinare excusant᷑ si soluãt ieiuĩniũ. Cũ uo̾ morant᷑ cũ dñis sus in
aliquo loco. aut cũ modicũ uadant iciũnare delent nisi forte emine¬
at eis gnͣdis uiatõ qmͣ ut possẽt ꝑsicẽ soluũt ieiuniũ paucis dieb añ¬
dicũ ne deficiant ĩ ẜuiendo. ⁊ hoc faciũt iã positis m̃sis uł parũ añ ita

Expanded text:
ccatum, vel quod fit tempore furoris, licet ex culpa precedenti pollutio pervenerit aut furor. De cursoribus divitum, quorum usus est necessarius, credo quod si non possunt ieiunare, excusantur si solvant ieiunium; cum vero morantur cum dominis suis in aliquo loco aut cum modicum vadunt, ieiunare debent, nisi forte immineat eis grandis viatio, quam ut possint perficere, solvunt ieiunium paucis diebus andicum, ne deficiant in serviendo, et hoc faciunt iam positis mensis vel parum ante, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Alie sunt tp̃rance ut q̃ dant᷑ ꝓ srucib colli¬
gendio ⁊ sũt duoꝵ mensiũ alie repentiue.
ut q̃ dantur a pͥncipe ob rẽ ꝓsꝑe gestam. uł
ꝯuia deuicit sarracenos uł heticos uł na¬
tus est ei filius alie sollempnes sen festi

Expanded text:
ligendis et sunt duorum mensium. Alie repentine, ut que dantur a principe ob rem prospere gestam, vel quia devicit sarracenos vel hereticos, vel natus est ei filius. Alie solennes festi
Abbreviated transcription (Latin):
hiiusmodi bap¬
tiz atos conuer¬
ti ad sidem in
ad ulta etate
Item ne hu¬
ursmodi filii
spirituales per
baptm̃ rege¬
nerati relin¬
quantur expo¬
siti faucibus
talium debeãt
laborare quod
in fide ⁊ mo-¬
ribus instru¬
ant᷑. Item ne
siant ꝯtra iu¬
ra que dicũt
quob baptiza¬
ti non debent¬
cum insideli¬
bus conuer¬
sari aut con¬
uesci. nisi for¬
te i casib
exceptis.

Expanded text:
huiusmodi baptizatos converti ad fidem in adulta etate. Item, ne huiusmodi filii spirituales per baptismum regenerati relinquantur expositi faucibus  enim talium debent laborare, quod in fide et moribus instruantur. Item, ne fiat contra iura, que dicunt quod baptizati non debent infidelibus conversari aut convesci, nisi foret in casibus exceptis.
Abbreviated transcription (Latin):
prĩ arche q̃ trib aliis bellicosior pͥmã aciẽ ĩ belł. ⁊ rog̾ p̃ ui legi¬
ũ obtinebat .s. ut de ea sola tribu crearet᷑ rex. sicut ex tͣbu leui
sac̃dotes p̃us aut̾ dicebant᷑ hebrei. ab eber cuiꝰ familia cultũ
tenuit uniꝰ dĩ cetis ydolat᷑a fedatis. Sarracem dnͣr qui nec
nouũ nec uetus recipiũt testam̃tũ qui ñ se ab agar ancilla a-¬
brahe de qͣ eoꝵ fuit origo. agarenos notari uolũt. s potius a
sara eiꝰ uxore ⁊ lib̾a se sarratenos applłauint Sũt tñ int̾ sarra¬
cenos quidã q̃ recepũt .u. libros moysi s ꝓpħas respuerũt. hiĩ di¬

Expanded text:
inter tribus alias bellicosior primum primam aciem in bellis et regis privilegium obtinebat, scilicet ut de ea sola tribu crearetur rex, sicut ex tribu Levi sacerdotes. Prius autem dicebantur Hebrei ab Heber, cuius familia cultum tenuit unius dei, ceteris idolatria fedatis. Statuit ecnovum nec vetus recipiunt testamentum; qui non se ab Agar ancilla Abrahe, de qua eorum fuit origo, agarenos vocari volunt, sed potius a Sara eius uxore et libera, se sarracenos appellaverunt. Sunt tamen inter sarracenos quidam qui receperunt V libros Moysi, sed prophetas respuerunt. Hi di
Abbreviated transcription (Latin):
fuat emꝑtꝰ aut paganus. Si xp̃iamis indistiẽte. lib̾ efficit᷑. nlło
p̾cio dato. quia xp̃i ani ꝯm̃tiũ est iudeo penitꝰ int̾dcm̃ di.l.iiii. mã¬
cipi a. siłi serui ħ̾rtitoꝵ inpune possũt ⁊ dnõs relinq̃re ⁊ ad ecc̃am
ganus. aut cã ẜuitĩ aut m̃cimomiĩ. ĩ pͥmo caũ si ĩuilt xͣanus fĩ.
mẽses ũ exposuit eũ uenalẽ postea si sĩ uult x̾anꝰ. lib̾at᷑ sñ p̾cio.¬

Expanded text:
 aut paganus. Si christianus, indistincte liber efficitur nullo pretio dato, quia christiani commercium est Iudeo penitus interdictum. Similiter etiam servi hereticorum impune possunt et dominos relinquere et ad ecclesiam ganus, aut causa servitii aut mecimonii: primo casu, si vult christianus fieri, menses non exposuerit eum
Abbreviated transcription (Latin):
illos iudeos. publicis cedib. deputandes qui de infidelib baptizatos sp̃¬
ũt̾e attemptaiu̾nt ⁊ siłes penas int̾dũ ⁊̃ peciũarias ꝓut qͣlitas de¬
biti ẽposcit sepe statuit ecc̃a ꝯͣ tales. illa tñ mod̾atoẽ adhibita mñfla¬
gelł ꝙ staitutũ eiũs miuĩdcam sangnis tnͣsire minĩme uideat᷑. tar
eĩ pena indistincte resinqñda est brachio scłari. ꝓbant᷑ om̃s iste pene¬

Expanded text:
illos Iudeos publicis cedibus deputandos, qui de infidelibus baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis transire minime videatur. Talis enim pena indistincte relinquenda est brachio seculari. Extravagantes In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis. nõ est tolła¬
bilis quicquid sit
de scłarib. ⁊ que dic̃¬
ta sunt. iñtlłigas¬
simiłr de iũ dicio fer¬
ri. ⁊ aque frigide ⁊
aliis publicis iudi¬
ciĩs

Expanded text:
sonis, non est tolerabilis quicquid sit de secularibus. Et que dicta sunt intelligas de iudicio ferri et aque frigide et aliis publicis iudiciis.
Abbreviated transcription (Latin):
trent leuitis ⁊
seruientibus ĩ
templo. c̾imo¬
niale quantũ
ad illam aliquo¬
tam que deci¬
ma appellatur.
sicut dicunt qui¬
dam ꝙ precep¬
tum de salbo:
de dicunt quod
ubi ecc̃a habũ¬
daret aliis red¬
ditib ⁊ possessi¬
onib: nullus
hodie teneret᷑¬
fructib suis
nisi preceptũ
de decimis sol¬
uendis suisset
ꝑ canones ino

Expanded text:
rent levitis et servientibus in templo. Ceremoniale quantum ad illam aliquotam que decima appellatur et, sicut dicunt quidam, quod preceptum de sabbato mde dicunt, quod ubi ecclesia abundaret aliis redditibus et possessionibus, nullus hodie teneretfructibus suis, nec preceptum de decimis solvendis fuisset per canon
Abbreviated transcription (Latin):
sario sint soluende. Sp̃es oblatõnũ sũt tres qnͣtũ ad p̾sentẽ
matĩam. una est alicuiꝰ rei donatõ gratis fcã. int̾ uiuos dõ uł
eccĩe. alia est alicuiꝰ rei donatõ dõ uł ecc̃e frã cã mortis q̃ hoie
ad exemplũ ⁊ instar legatoꝵ redacta est ut id̾ iuris sit ĩ utͦq¬
ad altare uł mañ sac̾dotis. Sũt dande sac̾doti ꝑrochiali. tm̃.
quia propcc̃is offerũt᷑. ⁊ ille tenet᷑ ex officio orare ꝓ ppło. uł si
alii ecc̃e offant᷑. p̾lato eiusdẽ eccłie dande sũt .x.q.i. quia sac̾dotes.¬

Expanded text:
s penitentie Species oblationum sunt tres quantum ad presentem materiam. Una est alicuius rei donatio, gratis facta inter vivos, deo vel ecclesie. Alia est alicuius rei donatio, deo vel ecclesie facta causa mortis, que hodie ad exemplum et instar legatorum redacta est, ut idem iuris sit in utrad altare vel ad manum sacerdotis. Sunt autem dande sacerdoti parochiali tantum quia pro peccatis offeruntur et illi tenentur ex officio orare pro populo vel, si alie ecclesie offerantur, prelato eiusdem ecclesie dande sunt. Guillelmus Redone
Abbreviated transcription (Latin):
que dicit᷑ emphasis. sicut illud. darius est
ip̃m scelus. ⁊ in hcͣ sigͥficatõe ait dñs petro.
scandalum michi es.

Expanded text:
 dicitur emphasis sicut illud, Darius est ipsum scelus et in hac significatione ait dominus Petro: Scandalum mihi es.
Abbreviated transcription (Latin):
facił ad c̾dend̾ ꝙ aliĩ scandalizent᷑ de bo¬
scandali debet cessare a bono cũ debeat
pocius p̾sume̾ de aliis ꝙ sint boni qmͣ
ci librum meũ aut repetiero ab sub iu¬
dice res mͥ ablatas ab eo. nũꝙͣ pp̃ uitand̾
scandalũ eiꝰ tenor dare ei rẽ meã aũ cessa¬
re arepetitõe. poĩto ⁊̃ ꝙ michi reuelacũ¬
mens uł familie mec s nõ est in tuto.
si careo re mea puta quia pauper sũ
⁊ indigebo cũ familia mea ⁊ ero ĩꝑiclõ ĩci¬
tendi ĩ inpaciẽtia aut murmuratõm ꝯͣ dm̃
ñ teneor rẽ meã dare aut a pentõe cessare.
ħ .n. excusat᷑ ꝗ m̃digẽs est ⁊ ab alio accipit
ad usuram ⁊ ille qui ab ĩsideli rocipit iũ ra¬
mentũ ꝓ ydola. ut sit seaurꝰ ab eo Si ã ĩ tu¬
to sit siatus meus ⁊ familie mee l hiꝰ re
pp̃ eutand̾ eiꝰ scandalũ. si tñ c̾dã cũ ea re
eẽ bene usurũ uł nõ. qr in ħ casu dare ei
rẽ illã cẽt dare gladiũ ĩmanu furiosi.

Expanded text:
facilis ad credendum quod alii scandalizentur de boscandali debet cessare a bono, cum debeat potius presumere de aliis quod sint boni, quam sint ei librum meum aut si repetiero ab eo sub iudice res mihi ablatas ab eo; numquid propter vitandum scandalum eius, teneor ei dare rem meam aut cessare a repetitione, posito etimeus vel familie mee non est in tuto, si careo re mea, puta quia pauper sum et indigebo cum familia mea et ero in periculo incidendi in impatientiam aut murmurationem contra deum, non teneor rem meam dare aut a petitione cessare, excusatur qui indigens est et ab alio accipit ad usuram et ille qui ab infideli recipit iuramentum per idola, ut sit securus ab eo. Si autem in tuto sit status meus et familie mee, licet huiusmodi re propter evitandum eius scandalum. Si tamen credam eum ea re esse bene usurum, alias non quia in hoc casu dare ei rem illam, esset dare gladium in manu furiosi.
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ꝑit̾ ⁊ dimitti est ꝓ scandalo tollẽ¬
to cessand̾ ⁊ eis ꝓuitando scandalo
la ꝓ uita. doctrina uisticiaq Cu nõ
effugies sũt in reliquis sugienda. pro
uita. ꝗa ꝓ nlło scandalo debet quis
mortalr̾ ptc̃are. doct᷑riaq doctor uł pre¬
dicator. ñ debet fłm doce̾. uł p̾dicare ꝓ
aliquo scandalo. tace̾ tñ põt ⁊ debet si

Expanded text:
t dimitti, est pro scandalo tollendo cessandum et eis pro vitando scandalo la pro vita, doctrina, iustitiaque, tu non effugies sunt in reliquis effugienda. Pro vita, quia pro nullo scandalo debet quis mortaliter peccare. Doctrina, quia doctor vel predicator non debet falsum docere nec predicare pro aliquo scandalo.
Abbreviated transcription (Latin):
est. ux scdm ratõnabilẽ ⁊ aꝓpbatam con¬
nõ .n. credo ꝙ singłi̾s horis int̾esse tene¬
at᷑ aut singłis dieb ⁊ noctib residere. Ad
horas tñ camoĩcas dicendas uł audien¬
das saltm exͣ eccłiam ⁊ p̾uatiim: credo qd̾

Expanded text:
secundum rationabilem et approbatam conNon enim credo quod singulis horis interesse teneatur aut singulis diebus et noctibus residere. Ad horas tamen canonicas dicendas vel audiendas, saltem extra ecclesiam et privatim, credo quod
Abbreviated transcription (Latin):
horas quiã nõ est ei ꝯmunicad̾. Si at̾
cũ quis suspẽdit᷑ aut excõicat᷑ aut degͣ¬
dat᷑. ꝓhiberet p̾latus ne dice̾t horas pri¬
uatim error ẽẽt exp̾ssus in mandato.
nec tenet᷑ obedire nisi fieret ex cã in o¬
diũ ⁊ errorẽ cͥmĩs ꝓpet̾ti. sicue ꝓhibetꝰ¬

Expanded text:
ras, quia non est ei communicandum. Si autem cum aliquis suspenditur aut excommunicatur aut degradatur prohiberet prelatus, ne diceret horas privatim, error esset expressus in mandato nec tenetur obedire, nisi fieret ex causa in odium et terrorem criminis perpetrati, sicut prohibet