comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egerat namq dñm
peccepisse. si uos perse¬
cuti fuerint in ista ciuita¬
te fugite in aliam. Metue¬
bat enmm ne eiparentes es¬
sent obuii. sunt eos hoc cer¬
tamen inisse et perderet mi¬
les xpisti coronam glorie. si
legitime non certasser

Expanded text:
egerat nam que Dominum praecepisse: Si vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Metuebat enim ne ei parentes essent obvii, si inter eos hoc certamen inisset; et perderet miles Christi coronam gloriae, si legitime non certasse
Abbreviated transcription (Latin):
ad imperium tocius orbis
fuisset. elestus: omnesq pro¬
uincias turbari quoꝵdam
presũptione perspiceret ad cõ¬
sortiũ imperii. uel laboris olĩ
sibi conmulitonem herculũ
maximianum cesarem fecit.
eumoz contra amandum
⁊ elianum qui in bagau¬
darũ nomen p̾sumptione
seruili arma cõmouerãt: ad
galliam destinauit. R¬
legionem sanctamp̃¬
mo nu it ut ad celestia
regna prope raredBea¬
tus exuperius mi les can

Expanded text:
ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| nomen . praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distinauit. legionem sanctam premonuit, ut ad coelestia regna properarent. Beatus Exuperius miles, Can
Abbreviated transcription (French):
qahat maqos he rodes
quod siquum
tum re ꝯem stel¬
lam magnã ful gen¬
tem cu ius lplẽdor il¬
luminat mun dum.
Et nos cogno ui

Expanded text:
abat magos Herodes: Quod signum tum Regem? Stellam magnam fulgentem, cujus splendor illuminat mundum; et nos cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
glomerabantur per circulũ
suo crudelissimo subigeret
dominatui iherosolimam
totãq finitimã regionẽ uas

Expanded text:
glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam totamque finitimam regionem vas
Abbreviated transcription (Latin):
esset que tetigit eum quia
A Et conuersus dominus
postquam ueni in domum
tuam non cessat crine fuso
hec meos osculari pedes p̃. Õs

Expanded text:
esset quae tangit eum, quia  Et conversus Dominus dixit: Postquam veni in domum tuam, non cessavit crine fuso haec meos osculari pedes.
Abbreviated transcription (Latin):
quam urbis spatio qd̃ ha¬
bitatione circumfulsa flu¬
batur exiguum. et iocun¬
ditatis sollicitationis in
unum plebs apta commi¬
grans.pene territorium su¬
um intra murorum cõclu¬
sione contraxerunt. Hũc er-

Expanded text:
quam urbis spatium, quod habitationi circumfusa flubatur exiguum, et jucunditatis sollicitatione in unum plebs acta commigrans, pene territorium suum intra murorum conclusionem contraxerat. Hunc er
Abbreviated transcription (Latin):
xilio. de quibus scriptum est
currus dei decent milibus ml̾¬
tiplex milia letantium domi¬
nus in illis. Et it̾m. Qui facit

Expanded text:
xilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit
Abbreviated transcription (Latin):
apud achenas natus
⁊ doctus primum quidem
philosophus post modum¬
sixtum cum omni clero suo:
in custodia publica reclu¬
di. Et fuerunt clausi multĩ¬

Expanded text:
apud Athenas natus et doctus, primum quidem philosophus, postea Chrm cum omni clero suo, in custodia puplica, et fuerunt ibi clausi multi
Abbreviated transcription (Latin):
meror
aut cui nos desolatos relin¬
quis: Inuadent enim gregẽ
tuum luppi rapaces. Et quis
mus quidem te desiderare xpi¬
stum sed salua tibi sunt¬
tua premia nec dilata mi-¬
nuentur nũ potius misere¬

Expanded text:
eror aut cui nos desolatos relinquis? Invadent enim gregem tuum lupi rapaces. Et quis s quidem te desiderare Christum, sed salva tibi praemia tua, nec dilata minuentur; nostri potius misere
Abbreviated transcription (French):
arcine par apłis festum
colentes tu foue qui uiuere
discipulis ius aut mori nos
gesseras nunc pre¬
respice sules clarifica auge
decus eccł̾ie fraudes relide sa¬
chane. Qui ter chaos euisce

Expanded text:
artine par Apostolis, Festum colentes tu foue: Qui viuere discipulis Vis, aut mori, nosgesseras, Nunc Præsules clarifica: Auge decus Ecclesiæ, Fraudes relide Sathanæ. Qui ter chaos euice
Abbreviated transcription (Latin):
tes eorum. adsignatas litte¬
ris in eccl̃ia recitare. ad dei
laudem ex cuius mun̾e sũt
et ad instrumenta minoꝵ.
memoria beatissime uirgi¬
nis eo frequentius agitur ac¬
q festiuiꝰ: quo maiorem

Expanded text:
tes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem
Abbreviated transcription (Latin):
la iulianus martiri amo¬
re flagras nullatenus oc¬
cultari se pateretur cepit sc̃s
ferreolus om̃imodis agere.
quatinus antequam rabi¬
ret. et ad superstitum xp̃ia¬
noꝵ. solamen. ipse supertes
uesani furoris impetum o
cordis affectu iam dudum
siciret. tearien amicabilis o
monitis parere non distu¬
lit uidebat enim quia nec

Expanded text:
la Julianus, martyrii amore flagrans, nullatenus occultari se pateretur; coepit sanctus Ferreolus omnimodis agere, quatenus antequam rabiret, et ad superstitum Christianorum solamen ipse superstes, vesani furoris impetum pacordis affectu jam dudum sitiret, tamen amicabilibus monitis parere non distulit. Videbat enim quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. ꝓpter oleum. Et egoft̃s
sum obprobrium illis: ut¬
derunt me et mouernt cã¬
pita sua.Adiuna me dñt
deus meus: saluñ me fac se
et tu domine feusti ca. Ma¬
ledicent illi et tu bñdurs:
qui insurgunt inme con¬
fundantur scruus. aulten
tuus letabit. In duant

Expanded text:
ego factus sum opprobrium illis: viderunt me, ÷ et  moverunt capita sua. Adjuva me, Domine Deus meus: salvum me fac sec÷ et  tu, Domine, fecisti eam. Maledicent illi, et tu benedices; qui insurgunt in me, confundantur: servus autem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
plex et rectus. Que est autẽ¬
rectitudo sine simplicitate.
aut simplicitas sine rectitu¬
uia ergo ⁊ restitudinẽ
docet iste sp̃e ⁊ simplici¬
tatem. ⁊ inuigne monstrart
debuit et in columba. qua
tenus omne cor quod eius
gracia tangitur et mansu¬
etudinis lenitate tranquil¬
lum et zelo iusticie fiat ac¬
censum.

Expanded text:
simplex et rectus . Quae est autrectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectituia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in ctenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum et zelo justitiae fiat accensum.
Abbreviated transcription (Latin):
cosdroe contra eradiũ
iuxta danubiũ fluuium mag¬
num cum suo consedit exerci¬
tu. Candem inpirante clemẽ¬
tia saluatoris utrisq princi¬
pib placuit ut ipsi singuli
in medio pouce fiuminis di¬
micantes confligerent ⁊ cui
sors iustoriam contulisset ip¬
se sine dampno utrusq exerti¬
cus imperium usurparet. R¬
etiam cum iuramento
processit ut si aliquis ex eorũ
populo principibus subueni¬
re in auxilio presumpsisset cru¬
ribus excisis et brachiis ab cis¬
in flumine mergeretur. Cũq
pastio: inuicem ut dictum est
dimicantes dnͣo¬
muuo iponti̾ me¬
dio sũt congressiz. Adoramuᷤ¬

Expanded text:
osroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Detiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumquelacuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
tinebat religiosa sollicitudine
uisitaret. ex uoluntate sc̃ hy¬
larii profectus est. Multisq
ab eo obstructus precib ⁊ lacͥ¬
mis ut rediret. mestus ut fe¬
runt peregrinationẽ illã ad¬
gressus est. Contestatus fr̃es
multa se aduersa passinum:
qd̃ post ea probauit euentus

Expanded text:
tinebat, religiosa sollicitudine tinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus
Abbreviated transcription (Latin):
um licet inter hostium gla¬
dios et tela potuisset tamen
ne uel alioꝵ morte sc̃ uiola¬
rentur obtutus: exemit pug¬
ne necessitatem. Neq emm a-¬
liam promilite suo xp̃r debu¬
it prestare uictoriam. quam
ut sub actis sine sanguine
hostib ne moreretur. Feinde
relicta milicana scm̃ hilari¬
um pictaue ep̃m ciuitatis
cuius tunc in dei rebz expecta¬
ta ⁊ cognita fides habebatur
expetiuit ⁊ aliquam diu apd̃
eum commoratus est. Temp¬
tauit autem idem hilarius ĩ¬
posito diaconu officio sibi
eũ arcius implicari: ⁊ mini¬
sterio uinciri diuio. Sed cũ
sepissime restitisset. indignũ
se esse. uociferans intellexit
uir dei altioris ingenii hoc eũ
modo posse constringi si id ei
officii imponeret in quo qui¬
dam locus murie uidẽtur Ita¬
q exorcistam eum precepit.
Quam ille ordinationẽ ne deᷤ¬
pexisse tanquam humiliorẽ
uideretur non repudi auit. Nec
multũ post admonitus per so¬
porem ut patriam parentes¬
q quos ad huc gentilitas de¬

Expanded text:
um licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis sine sanguine hostibus nemo moreretur. Exinde relicta militia sanctum Hilarium Pictauae episcopum ciuitatis, cuius tunc in Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas de
Abbreviated transcription (Latin):
ne leui saltem maculare u¬
tani famine posses. tum te¬
buit hir
gimen camelus artubz sacris
trophiũ bicẽtes cui latex haustũ
seriata pastum mella locustis.
eteri tantum cecinere ua¬
tum corde presago iubar affu¬
tiuum tu quidem mundi sce¬
lus auferentem indice ꝓdiss.
on fuit uasti spatium per
orbis sanctior quisquam ge¬
nitus iohanne qui nephas se¬
li meruit lauantẽ tinge lil

Expanded text:
Ne levi saltem maculare vitam Famine posses. Praebuit hirtum tegimen camelus, Artubus sacris strophium bidentes, Cui latex haustum, sociata pastum Mella locustis. Caeteri tantum cecinere vatum Corde praesago jubar adfuturum, Tu quidem mundi scelus auferentem Indice prodis. Non fuit vasti spatium per orbis Sanctior quisquam genitus Joanne, Qui nefas saecli meruit lavantem Tingere l
Abbreviated transcription (Latin):
in fantia lactis experirt dul¬
cedinem. ⁊ de exiguis eximia
cogitare qualiter fauente do
per singulos annos tota hec
dies expendatur in laudem
et cum gaudio celebretur
Ne forte siuenerit in manib.
illud apocriphũ de transitu
eiusdẽ uirgnus dubra pro cert¬
teris recipiatis. Quod multi
latinoꝵ pietatis amore stu¬
dioꝰ legendi carius amplec-¬
tuntur presertim ex his cum¬
nichil alud expeuri potest ꝓ.
certo nisi quod hodierna die
glosa migrauit a corpore.

Expanded text:
infantia lactis experiri dulinfantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodierna die gloriosa migravit a corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
magis deum puerum in pre¬
sepio adorastiꝰ. Sed forte con¬
te prodiderim damabis ad
quod ego. Si celatum esse uo¬
lebas teste conscientia mi-¬
chi nairare ante presepiũ uͥ
plurimun lacrimata es nõ
deberes. Quod ut uerum fate¬
ar xpisti preconia etiam ⁊ si
uoluero adiuratus neq tu¬
as laudes om̃ino tacere ne¬
queo Idcuco tue te interro¬
gent filie quas lacte iuuris
tu ea meluis reserabis que
nescio si per speciem aliquam
precibus pulsate ad hostiũ
inuitantis amici. si quomͦ
tandem uobis experiantur
que reserata sunt matri. De¬
rumptamen de huis quid
plura dicam: Omĩa salua¬
toris gesta et beate marie ob¬
sequia nec non actus uite
et euangelio didicistis. Et ñc
quid super est ut ab aliquo
doctoꝵ requiratis. De assũp¬
poscit intent᷑a presentia abs¬
sens scribere uobis curaui. Q
absentia presens deuotus ob¬
tuli. ut habeat scm̃ coslegũt
uĩm in die tante sollempni¬
tatis munus latini sermo¬
nis. in quo discat tenera

Expanded text:
magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conte prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam,precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumpposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera
Abbreviated transcription (Latin):
uod ubi primum per-¬
uenit ad noticiam the¬
baide legionis preteciens oc¬
todorense oppidum ad locũ
cui angaunum nomen est
celeriter properauit ut octo
nulium spacio ab octodoro
separata necessitatem com
mutendi sa¬
teriret. R Magnum est¬

Expanded text:
uod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sateriret. Acaunum
Abbreviated transcription (Latin):
biturigi territorii in cola fu¬
it. parentibus scd̃m seculi
dignitatem ingenius atq
catholicis. Qui dum essec iu¬
uenili ecace florens a paren¬
tibus sponsali uinculo obli¬
gatur. Cumq ut etati huic
conuenit amori se puellari
prestaret affabilem. et cũ
poculis frequentib etiam
calciamenta deferret conti¬
git ut ad urbem turonicã
dño inspirante. ueniret frat
tunc temporis monastert¬
um basilice beati marcini
propinquum. in quo siluiuꝰ
albas gregem deo deuotum¬
regulari sceptro regebat. Ad
hoc uir iste deuotus accedẽs.
iurtutesq cerniens beati mar¬
tini ait intra se. ut conitio:
melius est seruire. xp̃o impo

Expanded text:
Biturigi territorii incola fuit, parentibus secundum saeculi dignitatem ingenuis atque catholicis . Qui dum esset juvenili aetate florens, a parentibus sponsali vinculo obligatur. Cumque, ut aetati huic convenit, amori se puellari praestaret affabilem, et cum poculis frequentibus etiam calciamenta deferret, contigit ut urbem Turonicam, Domino inspirante, veniret. Erat enim tunc temporis monasterium basilicae sancti Martini propinquum, in quo Silvinus abbas gregem Deo deregulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens virtutesque cernens beati Martini, ait infra se: 'Ut conitio, melius est servire inpo
Abbreviated transcription (Latin):
tur qd̃ hii iam cum cum xͦ
regnant resuscitati in et̾na
societate. Quod quia deo ni¬
chil est impossibile nec nos
de beata maria factum ab
nuimus. quamquã propt̾
caucelam salua fide pio ma¬
gis desiderio opmari opor

Expanded text:
tur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de benuimus, quamquam propter cautelam salua fide pio magis desiderio opinari opor
Abbreviated transcription (Latin):
existeret iugere degener no¬
taretur. Ad qd̃ adstruendũ
quidam de propinquiorib
Taq georgius quondam
senator leocadiam duxit u¬
xorem. hec de stirpe ueti epa¬
gati descenderat. Quem euse¬
bius in quanto historiarũ
libro lugduno passũ ac in¬
ter relinquos tunc temporis
narrat gloriosius agonira¬
tum. Que leocadia peperit
sanctum gallum auerm se
e hoc autem florentio
sed et de armentaria
matre de pecro quoq fratre
eius nec non deuxore iusti¬
ni sorore eius. ac duabus
neptib heustenia iudelicet
et iustina beate radegũdis
discipula. libri miraculoꝵ
talia referunt: per que fides
illorum et merita non exi¬
gui monienti fuisse dinos
puero genialis humu̾
fuit uelxmenter olun caput
extulerat. ita ut senatorib
ret. ab his gregorii parente¬
la profluxerat. hec senato¬
res hec iudices. et quicquid
de ordine primarioꝵ dixerĩ
preferebat. Id sane de paren¬
tibus dictũ sit ut quia dñs
in generatione iuxta est ad
laudem gregorii proficiat

Expanded text:
existeret, jure degener notaretur, ad quod astruendum quiddam de propinquioribus taque Georgius quondam senator Leocadiam duxit uxorem; haec de stirpe Vectii Epagati descenderat, quem Eusebius in quinto Historiarum libro Lugduni passum, ac inter reliquos tunc temporis narrat gloriosius agonizatum. Quae Leocadia peperit sanctum Gallum Arvernicae hoc autem Florentio, sed et de Armentaria matre, de Petro quoque fratre ejus, nec non et de uxore Justini sorore ejus, ac duabus neptibus Heustena videlicet, et Justina beatae Radegundis discipula, libri miraculorum talia referunt, per quae fides illorum et merita non exigui momenti fuisse dignospuero genialis humus fuit, vehementer olim caput extulerat, ita ut senatoribus ret: ab his Gregorii parentela profluxerat, haec senatores, haec judices et quidquid de ordine primariorum dixerim proferebat. Id sane de parentibus dictum sit, ut quia Dominus in generatione justa est, ad laudem Gregorii proficiat,
Abbreviated transcription (Latin):
A Artus febre faticen¬
tes spiritui seruire cogebat
stratuq suo illo nobili ci¬
licio recubans nec terram

Expanded text:
 Artus febre fatiscentes, spiritui seruire cogebat, stratuque suo illo nobili cilicio recubans, nec terram
Abbreviated transcription (Latin):
speramus et te negare nũꝙͣ
uolumus. Sed tibi militanuᷤ.
cibiq sacrificĩ laudis offe¬
rimus. Protegat nos dextera¬
sancta tua. qm̃ benedictum
nomen tuum in celo et in

Expanded text:
speravi et te denegare non possum, sed tibi milito et tibi offero sacrificium laudis. Protegat me dextera tua, quia benedictum nomen tuum in caelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
celos ascendit rogo gaude¬
te quia ut ita fatear in effa¬
biliter sublimata cum xp̃o
regnat ineternum. Riegina
mundi hodie de terris ⁊ depre¬
senti seculo nequam eripit᷑
iterũ dico gaudete quia secu¬
ra de sua mimarcessibili gla
ad celi iam peruenit pala ci¬
um. Exultate inquam ac
gandete. et lecetur om̃is or¬
uis: qui a hodie nobis om̃i¬
bus eius interuenientibus
meritis salus aucta est. Uo¬
bis quoq diligentib eam
honor et uirtus una cum
reliquis uirginib sacris ã¬
plior prestatur et gracia. re

Expanded text:
elos ascendit. Rogo, gaudquia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
in tua glorificatione bene¬
dictio cuius est nobis hodie
facta suffragium in tua
uirtute confessio.P. Commem̾

Expanded text:
in tua glorificatione benedictio, cujus nobis est hodie facta suffragium in tua virtute confessio. Per
Abbreviated transcription (Latin):
e celo ueniens ad promeren¬
dam mortalibus supernoꝵ
societatem: propria sua ma¬
nu condere dignatus est et

Expanded text:
ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾c qui tradente bea-¬
coclemente petri apostoli
successore uerbi diumi se¬
mina gentibus erogãda
susceperat quo amplius
gentilitatis feruere cogno¬
uit errorem: illuc intrepid᷑
et calore fidei flammatas
accessit. et parisius dño du¬
cente peruenit. non uerituᷤ
incredule gentis expectere
feritatem. quia uirtutem
suam preteritarum pena¬
rum recordatio roborabat.
Et qui meruerat esse cõfes-¬
sor. non cunctatus ẽ. crucib
popuilis accedere p̾dicator.

Expanded text:
 qui tradente beato Clemente Petri apostoli successore verbi divini semina gentibus parturienda susceperat, quo amplius gentilitatis fervere cognovit errorem, illic intrepidus et calore fidei flammatus accessit ae Parisius domino ducente pervenit non veritus incredulae gentis expetere feritatem, suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, et qui meruerat esse confessor, non cunctatus est auctoribus populis accedere praedicator.
Abbreviated transcription (Latin):
ui post se gregem trahit ad
salutem. officiumq euange¬
lizandi qd̃ profiente merito
uirtutum erat expleturus a
primis iam fidei sue rudimen¬

Expanded text:
um post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimen
Abbreviated transcription (Latin):
magus sed quasi xp̃ianus.¬
rore areptus. iussit ut cum
lapide. os eius contunderet᷑.
Et expoliauit eum ueste qͣ ĩ¬
duebatur in habitu xpistia¬
no: et dixit ei: sacrifica dus¬

Expanded text:
magus sum, quasi christianus.rore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste, qua induebatur habitu christiano, et dixit ei: « Sacrifica d
Abbreviated transcription (Latin):
diem uenit in domum suã
et dedit pacem omnib eciã
senus siuis et ancillis ⁊ com¬
municauit de sacrificio alta¬
ris beati laurentii martiriˢ.
et posita mensa ante eum¬
priusquam cibum sumeret.
uenerunt milites et tenuer̃t¬
eum: et perduxerunt eũ ad
decius cesar subridens diit
ei Nũquid ⁊ tu magus effec¬

Expanded text:
diem ad domum suam rediens, dedit pacem omnibus servis suis et ancillis; et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martyris. Et posita mensa, priusquam cibum sumeret, venerunt milites et tenuerunt et perduxerunt ad dit, subridens dixit ei: Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
extremum diem dicens
bene noui quam patriam
famulis sus deus repro-¬
autem ut post dies aliquõt
sequeretur in commodum

Expanded text:
extrema, dicens: 'Bene novi, quam patriam Deus suis famulis reprot, ut post dies aliquot sequeretur incommodum
Abbreviated transcription (Latin):
lo quoq e contrario uirali¬
ter hec negante afferde in¬
quit infeoitem ad me. Cũq
oblatus fuisset infans trm¬
ginca dies ab ortu habens:
iuro te per deum uerum fili¬
um dei omnipotentis. ut si
ego te generaui coram cũc¬
tis edicas. Et ille infans: dix¬
inquid pater meus. Popul
autem rogantibus ut quis

Expanded text:
lo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, iuro te per Iesum Christum, filium Dei omnipotentis, ut, si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et ille: 'Non u pater meus'. Populis autem rogantibus, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
ricesimo ordinatõis
sue anno. oritur con¬
tra eum lamentabile cri
cubicularii euis uestimẽta
deferebant ad abluendum
que sub specie religionis
erat ueste mutata concepit
et peperit. Qua de re surrexit
onnus populus turonorũ
in iram et cotum crimen su¬
rer episcopũ referunt uolen¬
ces eum unanimiter lapida¬
re. Aiebant enim. Dui pietas
sc̃i tuam celauit luxuriã.
nes nos deus duicius sinet
manus tuas indignas
osculando pollui.¬

Expanded text:
vero ordinationis suae anno oritur contra eum lamentabilis caucubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ psalmogra phus spũ scõ¬
num eius. Deniq ad castrũ¬
in pago turonice ueniens
collocauit. Quod castru dũ
obsideretur et popislus pagi
puteum quem obsessi ad
usum habebant bibendi hos¬
abstulerant. euod cum an¬
te dictus dei famulus maxi¬
mus. qui tunc cum reliqͥs
infra castri munitionẽ con¬
clusus erat cerneret. usderet¬
q populum pene consumi¬
tionem tota nocte fudit ad
rans populum suum hoste̾
improbos effugaret. et nõ
pateretur conciues suos sites
ardore penitus consumi T̃t
reuelante sibi sp̃u sc̃õ: ait ad
plateam et deprecetur dñm
Sabit enim uobis hodie do¬
in habundantiã: ut non de¬
ficiatis uos: neq paruuli ũri.
Hec eo dicente subito texue¬
runt nubes celum. ⁊ descẽdit

Expanded text:
d Psalmographus Spiritu sancnum ejus . Et is Turonicae veniens, collocavit: quod castrum cum bsideretur, et populus pagi puteum, quem obsessi ad usum habebant bibendi,bturat. Quod cum antedictus Dei famulus, qui tunc cum reliquis infra castri munitionem conclusus erat; cerneret, videretque populum consumitionem nocte tota fudit ad ns populum hostes improbos effugaret, et non pateretur eos sitis ardore consumi. Tunc, revelante sibi Spiritu sancto, ait ad plateam, et deprecetur Dominum. Dabit enim vobis hodie in abundantia, ut non deficiatis vos et parvuli vestri. Haec eo dicente, nubes subito texerunt coelum, et descendit
Abbreviated transcription (Latin):
t foris apparentibrłco ii.¬
linguis igneis: int̾ fac¬
ta sunt corda flãmantia. qi
dum deum in ignis uisione
concipiunt. per amorem sua-¬
uiter arseiunt Ip̃e namq spi¬
ritus sc̃s amor

Expanded text:
t foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor
Abbreviated transcription (Latin):
busta erus atrees ei. Ex¬
teridit palontes serts usc¬
ad mare: et usq ad flunien ꝓ¬
pagines eius. Ut quid destͣ¬
xisti maceriam erus: et uin¬
demiaunt cam om̃s qui p̾t¬
grediuntur uiam Erterm¬
nauit eam aper de silua: et
singularis ferꝰ de pastꝰ est cã
respice decelo et uide et uisita
uincam istam. Et perfice cã
qmͣ plantauit dextera tua:
et super filium hominis qͦm
confirmasti tibi. In censa¬

Expanded text:
busta eius cedros dei. extendisti palmites eius usad mare, et usque ad flumina propagines eius. ut quid destruxisti maceriam eius, et uindemiant eam omnes qui transeunt uiam? exterminauit eam aper de silua, et singularis ferus depasRespice de coelo, et vide, et visita vineam istam: et perfice eam quam plantavit dextera tua; et super Filium hominis, quem confirmasti tibi. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ta grege facto omnes in
unum ille uolucres congre¬
gate relicto flumine. mon¬
tes siluasq pecierunt. Non
sine admiratione multoꝵ
qui tam in martino urcu¬
tem uiderent:ut etiam aui
bus imperare .t. Aliquã¬
diu ergo in uico illo uel in
ecclesia ad quam ierat cõ¬
moratus. pace inter deri¬
cos restituta cum ĩam re-¬
gredi ad monasteriũ cogi¬
taret uiribus corporis cepĩt

Expanded text:
ta grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit
Abbreviated transcription (Latin):
inctus ergo fide etiã
constructione basilice
roboratus. deum gentibus
non desinebant insinuare
quem uouerat euisq homi¬
nibus ⁊ iudicium et miseri¬
cordiam ante ponens pau¬
latim sociabat deo: quos di¬
abolo subtrahebat. Tantas
per illum dñs dignabatur
exercere uirtutes ut rebelliũ

Expanded text:
inctus ergo fide, et jam constructione basilicae roboratus, Deum gentibus non desinebat insinuare, quem noverat, ejusque omnibus et judicium et misericordiam anteponens, paulatim sociabat Deo quem diabolo subtrahebat. Tantas etiam per illum Dominus dignabatur exercere virtutes, ut rebellium
Abbreviated transcription (Latin):
lii ex illis ad nos¬
in mundum missi fu¬
tura predicando perueniũt.
alii ad hec consticuti sunt.
ut per eos signa et miracu¬
la frequentius fiant. Alu
subiestis angeloꝵ spiriti¬
bus presunt. eisq ad explẽ¬
da diuina misteria disponẽ¬
da principantur. Alii mira
potentia ceteris preminent
pro eo qd̃ eis ad obediendũ
alia angeloꝵ agmina sb̃¬
iecta sunt. Alii tanta di¬
uinitatis gracia replentur
utͫ eis dñs sedeat. et per eos
sua iudicia exerceat. Alii
tanto perfectiori scientia
pleni sunt. quanto clarita¬
tem dei uicinius contemplã¬
tur. Alii uero ita deo coniũc¬
ta sunt angłoꝵ agmina:
ut inter hes et deum nulli
alii intersint. s¬

Expanded text:
lii ex illis ad nosin mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc illa ait. Angelum dei
habeo amarorem. qui nimio
me ore polluto continguas:
statim suum furorem circa¬
te exagittat. et amittes flo¬
rem gratissime tue iuuẽtu¬

Expanded text:
untiat: Angelum Dei habeo amatorem, qui nimio me polluto amore contingas, statim circa te furorem suum exagitat et amittes florem gratissimae tuae juventu
Abbreviated transcription (Latin):
lege daitem tua non declina¬
in. Nemor fui indicior tuor
a scculo domine: et consolatꝰ
sum. Defectio tenuit me ꝓ
ptorib. delinquentib. legẽ
tuam. Cantabiles mͥ erant
iustificaco̾nes tue: un loco pore¬
grinacõnis tuce. Nemor fin
nocte nominis tui domine
et custodim legem tuam
Hec faria est mͥ: quia iusti¬
siracõnes tuas exquisint. ps̃
ortio mid domine: di

Expanded text:
lege autem tua non declinavi memor fui iudiciorum tuorum a saeculo Domine et consolatus sum defectio tenuit me prae peccatoribus derelinquentibus legem tuam cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae memor fui in nocte nominis tui Domine et custodivi legem tuam haec facta est mihi quia iustificationes tuas exquisivi heth portio mea Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
beata cecili a
que duos fratres con¬
uerti sti almachium
iudicem supera stior¬
banum episcopum
uultu angelico demon¬

Expanded text:
beata Caecilia, quae duos fratres convertisti, Almachium judicem superasti, Urbanum episcopum in vultu angelico demon
Abbreviated transcription (Latin):
ex xpiste martini de¬
cus hic laus tua tu illius
tu nos in hunc te colere
quin ipsum in te tribue.
Qui das per orbis cardines
qd̃ gemma fulget presulũ
da quos premunt culpe gra¬
ues soluat per ingens meri¬
tum. En pauper hic ⁊ modi¬
celi cohortes obuiant lingͤ
cribus gentes ouant. t ui¬
ta fulget transitus celis ⁊
aruo splendidus gaudere
cunctis pium est cunctis sa¬

Expanded text:
ex Christe Martini decus Hic laus tua, tu illius: Tu nos in hunc te colere, Quin ipsum in te, tribue. Qui das per orbis cardines, Quod gemma fulget Præsulum: Da quo, premunt culpæ graues Soluat peringens meritum. En pauper hic & modiCœli cohortes obuiant, Linguæ, tribus, gentes, ouant. Vt vita, fulget transitus, Cœlis, & aruo splendidus: Gaudere cunctis pium est, Cunctis sa
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs utiliter animum intẽ¬
dimus: cum non solũ ĩeis
uirtutes ac premia iustoꝵ
uerum etiam uicia uin

Expanded text:
is utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vin
Abbreviated transcription (Latin):
omnium quanta precipue
lamenta monachorum as
uirginum chorus quia et¬
pium est gaudere martino
et pium est Nere martinũ:¬

Expanded text:
omnium! quanta praecipue lamenta monachorum et virginum dicentium, quia pium est gaudere Martino, et pium est flere Martinu
Abbreviated transcription (Latin):
ieut misit me inqͥt¬
uiuens pater: et e¬
go uiuo ꝓpter pr̃em. et qui
manducat me. ⁊ ip̃e uiuet
propter me. Non enm fi¬
lius participatione pr̃is fit
melior qui est natus equal.
sicut participatione filii per
unitatem corporis ⁊ sangui¬
nis qmͣ illa manducatio po
quͣi non hẽmͣus ex nobis ui¬
uit aũt xp̃c ꝓpter patrem m
missus ab eo qr semet ip̃m
exinaniuit fcũs obediens:
usq ad signum crucis. Si¬
cut miut me uiuens pr̃: et
ego uiuo ꝓpter pr̃em. Et qͥ
manducat me: et ip̃e uinet
propter me. ac si diceret ⁊ ego
uiuo propter patrem. id est
ut illum tanqmͣ ad maiorẽ
referam uitam meam exi¬
nanitio mea fecit in qua
misit me. ut autem quis¬
qmͣ uiuat propter me. par¬
ticipatio facit qua mandu¬
cat me. Ego itaq humili¬
atus uiuo propter patrem.
ille erectus uiit propter
me. Non de ea natura dix̃
qua semꝑ est equalis pr̃i:
lz de ea inqua minor fc̃s est
pr̃e. De qua eciam suꝑius ÷¬
dixit. Sicut pater habrt uitã

Expanded text:
icut misit me, inquitvivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potquam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majorem refero vitam meam, quod exinanitio mea fecit; in qua me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre. Qui etiam superius dixit: Sicut Pater habet vitam
Abbreviated transcription (Latin):
manducat meam carnem
⁊ bibit mncum sanguinem
in me manet ⁊ ego in co.
Bec est ergo manducare illã
escam. ⁊ illum bibere potum
cul dubio non manducat ⁊¬
sp̃ualiter eius carnem licet
carnaliter et uisibiliter pre¬
mãt dentib sacramenta ⁊
corporis et sanguinis xp̃i.
S magis tante rei sacra¬
mentũ ad iudicium sibi
manducat ⁊ bibit. Qul ĩ

Expanded text:
meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, , procul dubio non manducat spiritalem ejus carnem, licet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi, sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi mandu
Abbreviated transcription (Latin):
x dei autem uolunta¬
te non tetigit eũ iuius
ex his. non fera. non auis
non canis. Ego gamaliel
compaciens xp̃i ministro ⁊
festinans habere mercedem

Expanded text:
x Dei autem voluntate non tetigit eum unus ex his, non fera, non avis, non canis. Ego Gamaliel compatiens Christi ministerio, et festinans habere mercedem
Abbreviated transcription (French):
odie nata est leata
iurgo ma r a ex proge¬
nie da uid per quam
apparu it. Cuius iuta glo¬
rio sa lucem de dit se¬
tu lo. ꝟHeatissime
uirginis marie natiuitatẽ¬
deuotissime celebre mus.

Expanded text:
Hodie nata est beata virgo Maria ex progenie David, per quam apparuit, cujus vita gloriosa lucem dedit saeculo. Vers. Beatissimae virginis Mariae nativitatedevotissime celebremus.
Abbreviated transcription (Latin):
se superbus ⁊ fallaciter ius¬
tus: egram reprehendit de egͥ¬
cudine medicũ de subuenti¬
one: quia ip̃e quoq de elati¬
onis uulnere egrotabat et
ignorabat. Inter duos au

Expanded text:
se superbus, et fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos au
Abbreviated transcription (Latin):
porum labente curricu¬
lõ cum exigente mole pec
rum. chosdroe quidam ꝓpha¬
nus. et impius regnum est
adeptus persarũ. Qui in tan¬
tam prorumpere est ausus
proteruiam. ut ab incolis
uicinarum gentiũ quos ĩ¬
petu hasto barbarico suo ne¬
fando subiugarat domind.

Expanded text:
porum labente curriculo, cum, exigente mole peccrum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret domin
Abbreviated transcription (Latin):
non potest quanta homi-¬
num multitudo conuene¬
rit. Tota obiuam corpori: ci¬
uicas ruit. Cuncti exagris
atq uiris: multiq ex uici
nis urbib afuerunt O quã¬
tus luctus omniũ quanta
precipue merentiũ lamen¬
ta monachoꝵ: qui eo die fe

Expanded text:
on potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fe
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate perfecta. ⁊ plenitudo
sit dumitatis ⁊ umnitas poteᷤ¬
tatis. Omne regnũ in se ip̃m¬
diuisum: facile destruetur Do-¬
minus lec dixit. Non ergodi¬
uisum est regnum trinitatiꝰ
Si ergo diuisum non est:u

Expanded text:
perfecta et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. 11. Omne regnum in se divisum facile destruetur, Dominus hoc dicit . Non ergo divisum est regnum Trinitatis. Si ergo divisum non est
Abbreviated transcription (Latin):
oc igitur beati uiri
corpus usq ad locũ
sepulchri himus canora
celestibus curba prosequi¬
tur. Comparetur si placet se¬
cularis illa pompa non di¬
cam funeris sed taumphi.
Quid simile martini exequi¬

Expanded text:
c igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequi
Abbreviated transcription (Latin):
Rue est ista que
processit sicut sol ⁊ for¬
mosa tanquam ileru¬
salem uiderunt eant filie
syon et beatam dixe¬
runt et regie laudaue¬
e qui¬
uus pio¬
fecto nõ nulliiteñ.
doctorem senseiunt. etiam ⁊¬
in suis reliquerunt scriptis
qd̃ iam in illis perpetua sit cõ¬
pleta resurrestio. satentur enĩ
non essent. nisi ⁊ uera eorũ
esset resurrectio. Unde ⁊ beatuꝰ
petrus apłs dixisse legitur
cum de dauid loqueretur in
testimoniũ ⁊ sepulchrũ inqͥt
euis apud nos esse quasi nõ
sit ausus dicere quod ip̃e aut
corpus eius apud nos est sed
tantũ sepulchrũ quo condi

Expanded text:
e est ista quae processit sicut sol, et formosa tanquam Jerusalem? Viderunt eam filiae Sion, et beatam dixerunt, et reginae laudaveDe quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etin suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo condi
Abbreviated transcription (Latin):
lebramus. nostre quoq fra¬
gilitati diuinum preten de
subsidium. ut misericordiã
sempiternã per quam ille
felici animo exultauit. nos
saltem sincera professione

Expanded text:
donasti, nostrae quoque fragilitati divinum praetende subsidium, ut misericordiam sempiternam, pro qua illi felices animas exhalarunt, nos saltem sincera confessione
Abbreviated transcription (Latin):
quam preclara
dei no stri uirtus ⁊ pie¬
num in uia uerita tis
fide liter gradien tem¬
dupplici remumnerati o ne
do na uit Ut precerili si
qui fuerant deco queren¬
tur er rores et cele¬
riter defeca ta sãctitas

Expanded text:
quam praeclara Dei nostri virtus et piesuum in via veritatis fideliter gradientemduplici remuneratione donavit, ut et praeteriti, si qui fuerant, decoquerentur errores et celeriter defecata sanctitas
Abbreviated transcription (Latin):
arduam et horridam iuam.
subito equalis loci campestriˢ
occurrit grata planicies. Quo
in loco oppidum factum est.
quod octodorus nomen ac¬
cepit. Circa quod irrigua flu¬
mibus prata. aut a gro
rum fertilis cultura porri¬
gitur. R¬

Expanded text:
arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrigitur
Abbreviated transcription (Latin):
uo iuso: uir beatissimꝰ¬
non in głam est elatꝰ
humanam sed bonitatem
cei in suo opere cognoscens
cum esset annoꝵ duo deui¬
ginti ad baptisma conuo¬
lauit. Nec statim mulicie re¬
nunciauit tribuni sui pre¬
cibus euictus. cui contuber¬
nium familiare prestabat
Et enim transacto tribuna¬
tus sui tempore renuncia¬
turũ seculo pollicebat᷑ qua
martinus expectatione sus¬
pensus per biennuin fere
post ea quam est baptisma
consecutus solo scilicet no¬
mine militauit Inter ea ir¬
ruentib intra gallias bar¬
baris ulianus cesar coacto
in unum exercitu apud uã¬
gionũ ciuitatem donatuiũ
cepit erogare militib. Ut ẽ
consuetudmẽ singuli fita¬
bantur donec ad martinũ
uentũ est. Cum uero oportu¬
num tempus existimans
quo peteret remissionẽ necꝑ
enim in tegrũ sibi fore ar

Expanded text:
uo uiso uir beatissimunon in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo licet nomine, militauit. Interea inruentibus intra Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore ar
Abbreviated transcription (Latin):
magni ẽẽ misteriz iussit ser¬
uari uirgam ad monumẽ¬
tum. Monebantur filii iscl̾
presagia uirge querere sol¬
licite quid significaret tam
mirabile fa tum. Quod lon¬
go post aperire pergens diui¬
nus y̾saias. egredietur in-¬
quit uirga de radice ⁊ flos
de radice eiꝰ ascendet ⁊ requi

Expanded text:
magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascende
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝓspicit quod uemat die
eius. Gladumn euagina¬
uerunt pocores: intenderũt
arcum sirum Et deupiant
pauꝑem et in opem ei tui¬
dant rectes corde Gladin
corum intret in corda ⁊port
et aitus cor confringatur.
Melius ẽ modicrm iusti
super duuicias pcc̃orum m¬
tas. Om̃ brachia poc̃orum
conterentur: confranat añ¬

Expanded text:
spicit quoniam veniet dies eius gladium evaginaverunt peccatores intenderunt arcum suum ut decipiant pauperem et inopem ut trucident rectos corde gladius eorum intret in corda ipsorum et arcus ipsorum confringatur melius est modicum iusto super divitias peccatorum multas quoniam brachia peccatorum conterentur confirmat a
Abbreviated transcription (Latin):
semen eius querens panẽ.
Totadie miscretur et com¬
modat: et semen illius in be¬
nes ictione crit. Decl̾ina a
malo et fac bonum: et in hĩ¬
ta inseculum seculi. Qma
dominus amat iudiciam
et non derelinquet sanccos
suos: inet̾num consernabũ¬
tur. Innisti punientur.
et semen impior peribit. ¶u¬
sti autem h̾editabunt t̾ram.
et mhitabunt inseculũ sili
super eam. Oo iusti medita¬
bitur sapiam: et lingua ciꝰ
loquetur iudicium ¶ec dei
eius incorde ip̃ius: et non

Expanded text:
panes tota die miseretur et commodat et semen illius in benedictione erit declina a malo et fac bonum et inhabita in saeculum saeculi quia Dominus amat iudicium et non derelinquet sanctos suos in aeternum conservabuntur iniusti punientur et semen impiorum peribit iusti autem hereditabunt terram et inhabitabunt in saeculum %saeculi; super eam os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium lex Dei eius in corde ipsius et non
Abbreviated transcription (Latin):
dominicũ populum pugna¬
tura conspirat non cuncta¬
ca appetere gladio quos do¬
minus suos monstrau̾at
esse signaculo.

Expanded text:
Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo.
Abbreviated transcription (Latin):
celitus mitci rogitemus au¬
lam nobis tit crebro ueni¬
ente crescant prospera cũc¬
tã. Angelus fortis gabri¬
el u̾t hostem pellat antiquũ
uolitet ab alto sepius tem¬
plum ueniens ad istud ini¬
sectꝰ mĩ Angelum nobis
medicum salutis mitte de ce¬
lis raphael ut om̃s sanet e¬
grotos pariterq nr̃os dirigat
actus. Hinic dei nr̃i genitrix
maria totus et nobis chorꝰ
angeloꝵ semper a ssistat si¬
mul ⁊ beata contio tota Pres

Expanded text:
Celitus mitti rogitamus aulam, Nobis ut crebro veniente crescant Prospera cuncta. Angelus fortis Gabriel, ut hostem Pellat antiquum, volitet ab alto, Sepius templum veniens in istud Misertus nostri. Angelum nobis medicum salutis Mitte de celis Raphael, ut omnes Sanet egrotos, pariterque nostros Dirigat actus. Hinc Dei nostri genitrix Maria Totus et nobis chorus angelorum Semper assistat, simul et beata Contio tota. Pres
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimi ad paulam et cu¬
tochium de assumptione sc̃e¬
est Cogitis meo paula ⁊ eu¬
tochium. immo caritas xp̃i
me compellit qui uobis du¬
dum tractatib loqui consue¬
uera: ut nouo loquẽli gene¬
re scĩs que uobis degunt uir

Expanded text:
IX. AD PAULAM ET EUSTOCHIUM De assumptione beI. Cogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt vir
Abbreviated transcription (Latin):
ni febrium teneretur non
seruire cogebat nobili illo
stratu suo in cinere et cili¬
cio recubans. Et cum a disci¬
pulis rogaretur. ut saldem
uilia sibi sineret uestime¬
ta deponi. Non decet inquit
filii xpĩanum nisi intinere
mori. Ego si aliud uobis ex¬
emplum relinquo: ipse pec

Expanded text:
i febrium teneretur, nonseruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, pec
Abbreviated transcription (Latin):
anctus igitur iulianꝰ
uiennensi ortus urbe
auernis datus est martir.
Prosapia quidem illustris
annorum probitate nõ me¬
diocriter ornatus. sed quod
maius est igne superni amo¬
ris uehementer accensus.
eatus uero ferreolus
tempore crispini con¬
sularis iem xpisti miles ut
nec dum proditus officiot
tribunicie potestatis. habi¬
cu non corde specie non affec¬
tu apud prefatam urbem
fungebatur. Qui iudelicet
sanctus iulianus etate iã
adultus collega mox fu tu¬
rus in celo prouidentia di¬
uina solatium prebebat in

Expanded text:
anctus igitur Julianus Viennensi ortus urbe, Arvernis datus est martyr: prosapia quidem illustris, ac morum probitate non mediocriter ornatus, sed, quod majus est, igne superni amoris vehementer succensus. Beatus vero Ferreolus tempore Crispini consularis jam Christi miles, ut necdum proditus, officio tribunitiae potestatis, habitu non corde, specie non affectu, apud praefatam urbem fungebatur. Cui videlicet sanctus Julianus, aetate jam adultus, collega mox futurus in coelo, providentia divina solatium praebebat in