comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellari. qui penitꝰ in iadia sunt demersi:
scđm illud quod in ieremia legimus. si mutauit
ethiops pellẽ suã. ethiopibꝰ ad meliora conuersis
a salute alienũ fore. Unde & pͥus anima pollu¬
ta & delictoꝵ sordibꝰ inquinata dicit. Iigra sũ.
Et postea infine cantici canticoꝵ de eadẽ iam
purgata & lota ꝑ penitentiam dicitur. Que ẽ.
ista quȩ ascendit dealbata : Moyses quoq id.ẽ.
lex dñi spiritalis: ethiopissã de gentibꝰ duxit
uxorẽ. & maria id ẽ. sinagoga udeoꝵ & aaron
id ẽ. carnale facerdotiũ. & non scdin ordinem
melchi sedech mnurmurauit aduersũ legẽ: sed
frustra. Stati enĩ sinagoga ꝑfundit lepra.
& extra castra ꝓiecta. completo tempore ipso oran¬
te moise in castra reducitur: etbiopie autẽ ma¬
nus iã p̃uenerat deũ. Commninatur itaq nunc
sermo diuinꝰ his qui peccatis inherentes et
obliti sordibꝰ delictoꝵ nolunt ad meliora conuer¬

Expanded text:
appellari, qui penitus in vitia sunt demersi, appellari, qui penitus in vitia sunt demersi, secundum illud quod in Jeremia legimus: Simutabit Aethiops pellem suam , Aethiopibus ad meliora conversis m, a salute alienum fore. Unde et prius anima polluta, et delictorum sordibus inquinata, dicit: Nigra sum . Et postea in fine Cantici canticorum, de eadem jam purgata et lota per poenitentiam scribitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata ; Moyses quoque, id est, Lex Domini spiritualis, Aethiopissam de gentibus duxit uxorem : et Maria, id est, synagoga Judaeoid est, carnale sacerdotium, et non secundum ordinem Melchisedech, murmurant adversus Legem, sed frustra. Statim enim synagoga perfunditur 711 lepra, et extra castra projecta, completo tempore, ipso orante Moyse, in castra reducitur. Aethiopiae enim manus jam praevenerat Deum . Comminatur itaque nunc sermo divinus his qui peccatis inhaerentes, et obliti sordibus delictorum, nolunt ad meliora conver
Abbreviated transcription (Latin):
babilonẽ: que ciuttas chaldeorũ ẽ. Quod autẽ
ait onoerotalũ &ericiũ in cardinibꝰ eius. & cor¬
onocrotaloꝵ duo genera. aliud aquatile aliud
uł demones intelligi uel aliarũ uoces uoluerũ.
que solent in desertis urbibꝰ cõmorari. Preterea
qđ & nos & laexc. similit̃ transtulimus coriuuis
insuꝑliminari in hebreo ponitur hareber: qđ
scd̾m lectiones diuersitatẽ uel siccitas uel gla¬
dius uel coruus accipitur. Unde aqͥla gladiũ
alii siccitatẽ interp̃tati sunt. & post euersionẽ
bestie. aut certe sub bestiarũ figura multarũ
nationũ uarietas indicatur. Quod si quisquã
quesierit quomͦ uixta historiã ad tẽpora na¬
buchodonosor hec ꝓpħia referatur ethiopibus
etiã nuncupatis & assirus quibꝰ medi & ꝑse
nichil fecerint legat historias. assiririos quoq
regnũ & ciri potentiã. & omr̃a que deinceps
sunt secuta. Hec iudaice dicta sint. Ceterũ si
notauerimiis in omibꝰ scripturis ethiopas eos

Expanded text:
 quae civitas Chaldaeorum est. Quod autem ait: Onocrotalum et hericium in cardinibus ejus, et coronocrotalorum duo genera: aliud aquatile, 710 aliud vel daemones intelligi, vel variarum voces volucrum, quae solent in desertis urbibus commorari. Praeterea quod et nos et LXX similiter transtulimus: Corvus in superliminari, in Hebraeo ponitur, HAREB  , quod secundum lectionis diversitatem  , vel siccitas, vel gladius, vel corvus accipitur. Unde et Aquila, gladium, alii siccitatem interpretati sunt. Et post eversionbestiae, aut certe sub bestiarum figura multarum nationum varietas indicatur. Quod si quispiam quaesierit, quomodo juxta historiam ad tempora Nabuchodonosor haec prophetia referatur: Aethiopibus etiam nuncupatis et Assyriis, quibus Medi et Persae nihil fecerint, legat historias, et videbit Assyriregnum, et Cyri potentiam, et omnia quae deinceps sint secuta. Haec Judaice dicta sint. Caeterum si notaverimus in omnibus Scripturis Aethiopes eos
Abbreviated transcription (Latin):
& ad deũ suũ non appropinquauit. principes eius
in ea ueluti leones rugientes. iudices enis sic̃ lupi
arabie. non dimittebant in mane. ꝓpb̃e eius por¬
tantes spm̃ uiri contemptoris. sacerdotes eius pol¬
luunt scã. & impie agunt in legẽ. dñs autẽ iustꝰ
in medio euis. & ñ faci& iniqͥtatẽ mane. mane da¬
bit iudiciũ suũ in luce. & Non ẽ. absconditꝰ. & nes¬
cit inqͥtatẽ in exactione. nec insemptt̾nũ in iusti¬
ciã. detraxi suꝑbos. dissipati sunt anguli eoꝵ. de¬
struxi uias eoꝵ. ut penitus non transeantur. defẽ¬
cerunt ciuitates eorũ. eo qđ nullus subsister&.
neq habitar& dixi. uerũptam̃ timebitis me & sus¬
cipietis disciplinã & non peribitis de oculis eius.

Expanded text:
 non appropinquabit. Principes ejus in ea veluti rugientes leones: judices ejus sicut lupi Arabiae, non dimittebant in mane: prophetae ejus portantes spiritum, viri contemptores: Sacerdotes ejus polluunt sancta, et impie agunt in legem: Dominus autem justus in medio ejus, et non faciet iniquitatem. Mane mane judicium suum dabit in luce, et non est absconditus, et nescit iniquitatem in exactione, nec in sempiternum injustitiam: detraxi superbos, dissipati sunt anguli eorum: destruxi vias eorum ut penitus non transeant: defecerunt civitates eorum, eo quod nullus subsisteret, neque habitaret. Dixi, verumtamen timebitis me, et suscipietis disciplinam, et non peribitis de oculis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quebant in mane. ꝓpħe eius uesani uiri : infideles
sacerdotes eiꝰ polluerunt sem̃ inuste egerunt con¬
tra legẽ. Dñs iustus in medio eius non faci& miqͥ¬
tatẽ mane. mnane uidiciũ suũ dabit in luce & non
abscondetur. Nesciuit autẽ iniquus confusionem.
Disꝑdidi gentes & dissipati sunt anguli edrũ. deser¬
tas feci uias eius eo quod non sit qui transeat. De

Expanded text:
quebant in mane prophetae eius vesani viri infideles sacerdotes eius polluerunt sanctum iniuste egerunt contra legem Dominus iustus in medio eius non faciet iniquitatem mane mane iudicium suum dabit in luce et non abscondetur nescivit autem iniquus confusionem disperdi gentes et dissipati sunt anguli earum desertas feci vias eorum dum non est qui t
Abbreviated transcription (Latin):
udei hoc ome capłm. & duo suꝑiora contra phi¬
listiim. & moab. & filios annmon. ad aduentum
xepĩ referunt. quẽ putant in consummatione
mundi eẽ. uenturũ. qͥ extruat ierłm. & popłm
suũ liber& de manu gentiũ qua tenentur.

Expanded text:
um hoc capitulum et duo superiora contra Philisthiim, et Moab, et filios Ammon ad adventum Christi referunt, quem putant in consummatione mundi esse venturum, qui exstruat Jerusalem, et populum suum liberet de manu gentium, qua tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã dei parauerunt & blasphemauerunt po¬
pulũ dei & dixerunt in eũ plurimas contuimeli¬
as: &̃ uoluerunt dilatare t̾minos suos in terra
cos & residui gentis dñice possidebunt illos.
e hoc erit eis ꝓ contumelia qua exꝓbraueruns¬
& magnificati sunt contra deũ om̃ĩpotentem.
meliã patitur. blasphematur. diripiuntur t̾mini
eiꝰ. & ile quia facit: Mitat reliqͥas popli sia
de quibꝰ diximꝰ ut sibi blasphemantes auudat:
& in suã ducat possessionẽ. Mutto enim meliꝰ
ẽ. seruire sapienti & fatuitatẽ eiꝰ dñi sapientia
corrigi: quã sue eũ stulticiȩ derelinqui. Ueni&¬
nunc nesciunt. quẽ ignorant. & disꝑd& om̃a
dogmata id ẽ. deos eorũ. & diuersarũ gentium
idola. ut post quã simulachra quȩ de suo sen¬
su composuerant euersa fuerint conuertant᷑
gentes ad dnm. & unusquisq in loco suo ador&
eum. quẽ antea nesciebat. Sed & uos ethiopes
int̾fecti gladio meo eritis. Et extend& manũ

Expanded text:
scientiam paraverunt, et blasphemaverunt populum Dei: et dixerunt in eum plurimas contumelias, et voluerunt dilatare terminos suos in terra eos, et residui gentis Dominicae possidebunt eos, et hoc eis erit pro contumelia, quia  Al. qugnificati sunt contra Dominum omnipotentem. meliam patitur, blasphematur, diripiuntur termini ejus: et ille quid facit? Mittit ad reliquias populi sui, de quibus diximus, ut sibi blasphemantes dividat, et in suam ducat possessionem. Multo enim stulto melius est servire sapienti, et fatuitatem ejus Domini sapientia corrigi, quam suae eununc nesciunt, quem ignorant: et disperdet omnia dogmata, id est, deos eorum, et diversarum gentium idola, ut postquam simulacra, quae de suo sibi sensu composuerant, eversa fuerint, convertantur gentes ad Dominum, et unusquisque in loco suo adoret eum quem nesciebat ante. Sed et vos, Aethiopes, interfecti gladio meo eritis: et extendet manum
Abbreviated transcription (Latin):
aut sanguinẽ siciens. derelicta a dni miscdĩa.
quasi aceruus salis. Quia enĩ pͥnceps eius ẽ. rex
aretha. & damasceni paulũ oceidere cupiunt.
& ꝑ murũ in sporta demittitur. non dicitur ad
damascum uos estis sal mundi. nec illud sal uoca¬
tur quod semꝑ offertur in uictimis. s qđ infatu¬

Expanded text:
aut sanguis sacci, 708 erit derelicta a Dei misericordia, aut sanguis sacci, 708 erit derelicta a Dei misericordia, quasi acervus salis. Quia enim princeps ejus est rex Aretha, et Damasceni Paulum occidere cupiunt, et per murum in sporta dimittitur , non dicitur ad Damascum: Vos estis, sal mundi; nec illud sal vocatur, quod semper offertur in victimis, sed quod infatu
Abbreviated transcription (Latin):
Audite uerbũ dnĩ pͥncipes sodomorũ : attendite
legẽ dei popłs gomorre. & ad prb̃os cupientes
figurã susanne ȩccłiȩ corrspere castitatẽ. dicat
daniel hoc ẽ. iudiciũ dei semen chanaan & ñ
uida. Et ut sciatis quotienscumq sodoma et
gomorra & egiptus nominãtur. non de isdẽ
ꝑuntuis quas oculis cernimus. sed de aliis
spiritalibus qͥbꝰ sermo ꝓpħicꝰ cõminat̾ legite in
apocalipsi iohannis. Loeus autẽ ubi dñs cruci¬
fixus ẽ. uocatur spiritalit̾ egiptus. Quare ñ¬
oꝑa fecerint ierłm & terre uideꝰ in terrã sor¬
tis dm̃ tranfferantur : Deniq & dauid ñ erat
de sacerdotibꝰ nec licebat ei comedere panes
ppositionis. Sed quia ꝑ singula crescebat oꝑa
& ꝑsequutio saul. uirtutũ illius ꝓfectus erat.
ꝓpterea in fuga sua subito dũ nescit antistes
efficitur. & accipit panes ꝓpositionis. & non ui-¬
olat mandatũ dei. Hoc totũ diximus qͥa mo-¬
ab ut sodoma erit: & filii ammon ut gomor¬

Expanded text:
e verbum Domini, principes Sodomorum, et attendite in legem Domini, populus Gomorrhae . Et ad presbyteros cupientes sub figura Susannae Ecclesiae corrumpere castitatem, dicat Daniel: Hoc est judicium Dei: semen Chanaan, et non Juda . Et ut sciatis quotiescumque Sodoma et Gomorrha et Aegyptus nominantur, non de his dici provinciis, quas oculis cernimus, sed de aliis spiritualibus, quibus sermo propheticus comminatur: legite in Apocalypsi Joannis: Locus autem in quo Dominus crucifixus est, vocatur spiritualiter Sodoma opera fecerunt Jerusalem, et terrae Judae, in terram sortis Domini transferantur? Denique et David non erat de sacerdotibus, nec licebat ei comedere panes propositionis , sed quia per singula crescebat opera, et persecutio Saul virtutum illius profectus erat, propterea in fuga sua dum nescit, subito antistes efficitur, et accipit panes propositionis, et non violat mandatum Dei. Hoc totum diximus, quia Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon, ut Gomor
Abbreviated transcription (Latin):
ut in hebreo scriptũ ẽ. om̃s bestias gentiũ ex qͦ
tur in p̾senti loco speciosã referunt ad babilo
nẽ onocrotalus & ericius in liminibꝰ mora¬
buntur & cetera: babiloni potius conuenire cuꝰ
& in ysaia eadẽ solitudo p̃dicitur. Econtrario
alii affirmant manifeste de assirio dici de
quo iã pcesserit. & extend& manũ ssuꝑ aqͥlonẽ¬

Expanded text:
ut in Hebraeo scriptum est, omnes bestias gentium: ex quo tur, in praesenti loco speciosam referunt ad Babylo Onocrotalus et hericius in liminibubuntur, et caetera, Babyloni potius convenire, cujus et in Isaia eadem solitudo praedicitur. Et econtrario alii affirmant, manifeste de Assyrio dici, de quo jam praecesserat: Et extendet manum suam supe
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ inuã quasi desertũ & pascent᷑ in medio
enis greges. & om̃s bestiȩ terrȩ. & cameleontes.
& hericii in p̃sepibꝰ eus cubabunt. & bestię
quia cedrus altitudo euis. Hec ẽ. ciuitas ma¬
lis dedita quȩ habitat in spe quȩ dicit in cor¬
de suo. Ego sum & non ẽ. post me amplius. Quo

Expanded text:
ertum. Et pascentur in medio ejus greges, et omnes bestiae terrae: et chamaeleontes et hericii in praesepibus ejus cubabunt, et bestiae quia cedrus altitudo ejus: haec est civitas malis dedita, quae habitat in spe, quae dicit in corde suo: Ego sum, et non e
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnere eccłiȩ rusticitatẽ. & quasi indignos
& contumelias filioꝵ ammon. in qͥb ex ꝓbrauerues
popło dei. Iurat itaq dñs ꝑ sema& ĩpsũ dicens.
U iuo ego dic̃ dñs. & pulchre ad distinctionẽ mor¬
tuoꝵ deoꝵ qui appellantur idola se uiuentẽ uo¬
cat ds̃ isrł : hoc ẽ. popłi uidentis deũ: qr blasphe¬
mantes hee gentes id ẽ. moab & filii ammon.
de quibꝰ supͣdiximus sic̃ sodoma & gomorra. ert̃.
uidentur quidẽ sibi in eo quod gentiles non sunt
exisse de sodomis & gomorris : sed qr blasphemant
popłm dĩ contra ierłm faciunt: in Sodomã repu¬
tabuntur & gomorrã. & ita delebuntur ut ille¬

Expanded text:
contemnere Ecclesiae rusticitatem, et quasi indignam contemnere Ecclesiae rusticitatem, et quasi indignam  in quibus exprobraverunt populo Dei. Juravit itaque Dominus per semetipsum dicens: Vivo ego, dicit Dominus. Et pulchre ad distinctionem mortuorum deorum, qui appellantur idola, se viventem dicit Deus Israel, hoc est, populi videntis Deum: quod blasphemantes hae gentes, id est, Moab et filii Ammon, de quibus supra diximus: Sicut Sodoma et Gomorrha erunt, videntur quidem sibi in eo quod gentiles non sunt, exisse de Sodomis et Gomorrhis, sed quia blasphemant populum Dei, et contra Israel faciunt, in Sodomam reputabuntur et Gomorrham, et ita delebuntur ut ill
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ quod dicitur quasi aceruus aree. quod gre¬
additis duabus litteris ã. ẽẽ. non quasi ad conse¬
quentiã frugũ Mconoc id ẽ. areȩ positũ. Hoc de
interp̾tationis uarietate & errore sit dictũ ac dif¬
& ueterẽ hominẽ deponens induitur nouo. & opꝓ
& ipsi uidentur de genere eẽ. abrahã & effu¬
gisse incendiũ sodome & gomorrȩ & habitare
in segor paruula. Sed quia generatio eoꝵ in tẽ
terptat᷑ ex nominibꝰ loth & moab. & eẽ. filii ces¬
sauerunt quod dr̃ popłs meus. & in tenebrosa
spelunca concepti. de incestis nuptiis substitert᷑
ipterea usq hodie simplicitati filiorũ uide in¬
sultantes. magnificare cupiunt suꝑ t̾minos eiꝰ
possessionẽ suã qͥe qͥbꝰ in ꝓuerbiis dicit᷑. Non tͣns¬
feras t̾minos sempit̾nos quos statuerunt pͥores
tui. Uide hereticos in dialectica sibi & rethori¬
ca. & om̃iũ sophismatũ dogmatibꝰ applaudentes

Expanded text:
ipsum quod dicitur: Quasi acervus areae, quod Graeipsum quod dicitur: Quasi acervus areae, quod Graeputaverunt, pro ἁλὸς, additis duabus litteris ω et ν, quasi ad consequentiam frugum, ἅλωνος, hoc est, areae, positum. Hoc de interpretationis varietate et errore sit dictum, et de difet veterem hominem deponens induitur novo, opprobqui et ipsi videntur de genere esse Abraham, et effugisse incendium Sodomae et Gomorrhae, et habitare in Segor parvula. Sed quia generatio eorum in teterpretatur ex nominibus Lot et Moab et Dei esse filii cessaverunt quod dicitur populus meus et in tenebrosa spelunca concepti de incestis nuptiis substiterunt: propterea usque hodie simplicitati filiorum Judae insultantes, magnificare cupiunt super terminos ejus possessionem suam, de quibus in Proverbiis dicitur: Non transferas terminos sempiternos, quos posuerunt patres tui . Vide haereticos in dialectica sibi et rhetorica et omnium sophismatum dogmatibus applaudentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tione non punit : Cur hispanie a pena aliene
neat. quid sole gentes tantũ commisere fla-¬
gitii quȩ incircuitu sunt ut sole potissimum
nominentur: Hoc contra uideos & generalẽ in
om̃ibꝰ ꝓpħis ubicumq aduersũ gentes aliquas ꝓ¬
ħia explanationẽ texit᷑. Nunc quod supͣdiximꝰ da¬
mascũ hebraice non haberi. nec apud quẽquam
aliũ int̾pretẽ: etiã ex ipso scripture ordine cõ¬
ꝓbabimꝰ. Aa id enĩ quod dixerat auatu oppbriũ
moab. & blasphemias filioꝵ ammon: postea retu¬
lit quia moab ut sodoma erit. & filii aminon qͣsi
gomorra. Qđ gͦ seqͥtur & damascus deserta erit.
quasi aceruus areȩ debuerat & de damasco ali¬
quid p̃misisse. ut quomͦ de duabꝰ gentibꝰ dixerat.
moab ut sodoma erit. & filii ammon ut gomor¬
ra. quorũ peccata ante iã dixerat. sic & damas¬
ci uł opꝓbria uel blasphemias descripsisse. & po-¬
stea digne suppliciũ uideretur inferre. S & hoc

Expanded text:
tione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae tione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae neat, quid solae gentes tantum commisere flagitii, quae in circuitu ejus sunt, ut solae potissimum nominentur? Haec contra Judaeos, et generalem in omnibus prophetis ubicumque adversum gentes aliqua  explanationem. Nunc quod supra diximus, Damascum Hebraice non haberi, nec apud quemquam alium interpretem, etiam ex ipso Scripturae ordine comprobabimus. 706 Ad id enim quod dixerat: Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, postea retulit: Quia Moab et Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha. Quod ergo sequitur: Et Damascus deserta, quasi acervus areae, debuerat et de Damasco aliquid praemisisse, ut quomodo de duabus gentibus dixerat: Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon ut Gomorrha, quarum peccata ante jam dixerat: sic et Damasci vel opprobria, vel blasphemias descripsisset, ut postea digne supplicium videretur inferre. Sed et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣꝗͣ dicetur hȩc parabola. s anima que pecca¬
uerit ipsa morietur. Ꝙ simul animaduerte
parabolã ẽẽ. quod dictũ ẽ. nec id sonare quod
in suꝑficie littere preferunt. Quod si inustũ ẽ.
nepotibꝰ reddere quod deliquerunt aui. qͣntũ
eorũ ut putant. sed ẽ. uenturus antixpẽ: sicu¬
bi enĩ artati fuerint in historia ut doceant cõ¬
pletũ eẽ. quod dictũ ẽ. statĩ transiliunt ad
futura xp̃i tempora. & oma quȩ non possuns
exponere pꝰ multa sibi scła reꝓmittunt : & di
cunt moab & filios amon. & egiptũ & philisti¬
im & idumeã que nunc insultant uideis. eo tẽ¬
pore punendas. In terrogemꝰ gͦ eos quas potis
simũ gentes deus puniat. & non totũ orbẽ : in
quo uidei longe lateq disꝑsi sunt. Enumeret᷑ mo¬
ab. corripi uideis insultans & filii ammon & ꝓbi¬
listum. que gentes fc̃ incircuitu. Quare gallia
non corripitur: Quare britannias in commina¬

Expanded text:
nequaquam dicetur haec parabola; sed anima quae peccanequaquam dicetur haec parabola; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et simul animadverte, parabolam esse quod dictum est, nec id sonare quod in superficie litterae proferunt. Quod si injustum est nepotibus reddere quod deliquerint avi: quanto eorum, ut putant; sed est venturus Antichristus. Sicubi enim arctati fuerint in historia, ut doceant completum esse quod dictum est, statim transiliunt ad futura Christi tempora, et omnia quae non possunt excunt, et Moab, et filios Ammon, et Aegyptum, et Philisthiim, et Idumaeam, quae nunc insultant Judaeis, eo tempore puniendas. Interrogemus ergo eos, quare has potissimum gentes Deus puniat, et non totum orbem in quo Judaei longe lateque dispersi sunt. Si enim meretur Moab corripi, Judaeis insultans, et filii Ammon et reliquae gentes in circuitu, quare Gallia non corripitur? quare Britannias in commina
Abbreviated transcription (Latin):
pliuias. terrã in emeres fauillasq conuersã. ma¬
re desupra puteis quondã salis quod nunc
mortuũ dr̃ inundasse. quando eos arripuerint
udei. quando residue gentis ifrłitice possede¬
rint eos: aut quȩ indignatio dm̃ ẽ ꝓ blasphe¬
mia & contumeliis attenuare. & disꝑdere deos
moab & ammon. & uniuerse terrȩ ut adorent
eũ singuli de suo loco om̃s insulȩ gentiũ. Qđ̃¬
si uoluerunt dicere pꝰ regressionẽ de babilone
has gentes popło isrł fuisse subiectas. pͥmum
auctoritatẽ postulabimꝰ seripturarũ unde hoc
factum ꝓbent. deinde cũ minime potuerint
demonstrare : concedemꝰ eis ex suꝑfluo atq dicemꝰ.
Esto accidisse qdđ dicitis. quȩ iusticia dei ẽ. blas¬
phemasse auos. & exꝓbrasse attauos. & postea
nepotibus redditũ : eum utiq illa sententia
que antea dicebatur in lege peccata patrũ
suꝑ filios in tercia & quarta generatione re¬
stitui. ꝑ ezechiel soluta sit. Uiuo ego dicit dñs

Expanded text:
ineas, terram in cineres favillamque conversam, mare supra de puteis quondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quando eos diripuerint Judaei, quando residuae gentes Israeliticae possederint eos. Aut quae indignatio Domini est pro blasphemia et contumeliis attenuare et disperdere eos? non Moab et Ammon, sed universam terram, ut adorent eum singuli de loco suo, omnes insulsi voluerint dicere, post regressionem de Babylone has gentes populo Israel fuisse subjectas, 705 primum auctoritatem postulabimus Scripturarum, unde hoc factum probent: deinde cum minime potuerint demonstrare, concedemus eis ex superfluo, atque dicemus: Esto accidisse quod dicitis: quae justitia Dei esset blasphemasse avos, et exprobrasse atavos, et postea nepotibus redditum? cum utique illa sententia, qua antea dicebatur in Lege, peccata patrum in filios in tertia et in quarta generatione restitui , per Ezechielem soluta sit: Vivo ego, dicit Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
phemantiũ sanguinẽ fund&: s disꝑd& & atte¬
nuabit omĩa idola eorũ. ut qui pͥus tenebant᷑
errore. & dnm ꝑ beneficia non sentiebant. maloꝵ
necessitate p̃ssi sciant idola nil ꝓdesse. & ado¬
rent eũ unusquisq de loco suo om̃s infulȩ genti¬
ũ. Huc usq ureta hebraicũ. Nunc ad locͣx. int̾

Expanded text:
phemantium sanguinem fundet; sed disperdet et attephemantium sanguinem fundet; sed disperdet et attenuabit omnia idola eorum, ut qui prius tenebantur errore, et Domini beneficia non sentiebant, malorum necessitate pressi, sciant idola nihil prodesse, et adorent eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium. Hucusque juxta Hebraicum. N
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tati sunt: ni fallor ambiguitate decepti.
Siccitas enim qđ hebraice dr̃ mamas ac̃. excepta
pͥma littera m̃em. si mutetur & deleth accipiat.
easdẽ litteras reliquas habet. quas & damascꝰ.
& potest legi ꝓsuꝑiori uerbo damasech. Querit᷑
autẽ quomodo iste urbes id ẽ. moab. & filii amon.
redacti sunt in sodomã & gomorrã. & quasi
usq in et̾̃num: & quod quidẽ uastate sint qͣsi
sodoma & gomorra: exponendi nulla ẽ. diffleul¬
tas. Uerũ hoc quod sequitur. deserte erunt usq
in eternũ. aut in destructione regni erunt. in¬
tẽp̃tabimur qr postea subuerse a chaldeis ꝑdi
derint regnũ suum deinceps : uel ab antiochis
uł a ꝑtolomeis tente. nouissime romano colla
de popło isrł uastabunt eos: & blasphemantia
quondã chaldeorũ auxilia possidebunt. Hoc
& magnificati sunt contra popłm dnĩ exerci¬
tuum quia dñs exercituũ erit horribilis. suꝑ
eos & horror eius non int̾fici& suꝑbos non blas¬

Expanded text:
interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiguitate decepti: siccitas enim quod Hebraice dicitur MAMASAC  , excepta prima littera MEM si mutetur, et DALETH accipiatur, easdem litteras reliquas habet, quas et Damascus, et potest legi pro superiori verbo DAMASEC. Quaeritur autem quomodo istae urbes, hoc est, Moab et filii Ammon, redactae sint in Sodomam et Gomorrham, ur? Et quod quidem vastatae sint quasi Sodoma et Gomorrha, exponendi nulla est difficultas. Verum hoc quod sequitur: Desertae erunt usque in aeternum, aut destructionem regni earum interpretabimur quia postea subversae a Chderunt, et deinceps vel ab Antiochis, vel a Ptolemaeis tentae, novissime Romano imperio colla de populo Israel, vastabunt eos, et blasphemantia quondam Chaldaeorum auxilia possidebunt. Hoc omini exercituum, qui Dominus exercituum erit horribilis super eos, et horror ejus non interficiet superbos: non blas
Abbreviated transcription (Latin):
apparui eis qͥ me non interrogabant Cũ autẽ duo
fuerint redacti in unum : adherebunt dnõ & fient
unus sp̃s Qui enim adher& dño: unus spc̃ ẽ. Isti gͥ¬
duo qͥ sibi consentiunt & in uia xpi pariter ambu¬
lant: nullius aduersariorũ possunt impetũ ꝑtimes

Expanded text:
apparui eis qui me non interrogabant . Cum autem duo apparui eis qui me non interrogabant . Cum autem duo redacti fuerint in unum, adhaerebunt Domino, et fiet unus spduo qui sibi consentiunt, et in via Christi pariter ambulant, nullius adversariorum possunt impetum pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥmã pͥme idẽ. damasci. scda scde id ẽ. garȩ. & reliq̃s
reliqͥs respondere Quod utrũ uerũ sit nouerit ipse
qui scripsit. Anius autẽ putat sex exemplasposita
duorũ pariter inuia ambulantiũ. & leonis rugientiᷤᷤ
in saltu. & catuli leonis dantis uocẽ suã cũ aliquid
apprehenderit. & auis capte ab aucupe. & laquei.
qui interra defigitur ad capiendã p̃dã. & tube in
ciuitate clangentis: hisq exemplis redditã similttu¬
dinẽ. ut quomͦ suꝑiorẽ causa habent & non funt
nisi illa precesserint: sic nullũ in ciuitate accidere
malũ qđ̃ dño p̃cipiente non factũ sit Sunt qͥ pͥmũ
exemplũ estimant continere doctrinã quo ñ possus
duo pariter ambulare. nͥ s ante consenserint in eũ
fecitq inter cos pacẽ. & copulauit uinculo caritatis.
Ut eũ fuerint duosimul. postulent apatre & impetreN
quicqͥd rogauerint He sunt due uirge que sibi in
iezechiel copulantur: & duo populi circumcisionis

Expanded text:
 id est, Damasci, secundam secundae, id est Gazae, et reliquas reliquis respondere. Quod utrum verum sit, noverit ipse qui scripsit. Alius autem putat sex exempla proposita, duorum pariter in via ambulantium, et leonis rugientis in saltu, et catuli leonis dantis vocem suam, cum aliquid apprehenderit, et avis captae ab aucupe, et laquei qui in terra defigitur ad capiendam praedam, et tubae in civitate clangentis, hisque exemplis redditam similitudinem, ut quomodo superiora causam habent, et non fiunt nisi illa praecesserint: sic nullum in civitate accidere malum, quod Domino praecipiente non factum sit. Sunt qui primum exemplum aestimant continere doctrinam, quia non possint duo pariter ambulare, nisi sibi ante consenserint in eum fecitque inter eos pacem, et copulavit vinculo charitatis, ut cum fuerint simul duo, postulent a Patre, et impetrent quidquid rogaverint. Hae sunt duae virgae quae sibi in Ezechiele copulantur , et duo populi circumcisionis
Abbreviated transcription (Latin):
Fiant sicut fenum edificiorũ quod priusquã euellat᷑
exaruit & omĩs caro fenũ Stipula autẽ illa est:
suꝑ cuius incendio flebiliter ꝓpħa complorat dicens
Heu mͥ qͥa factus sum sicut qͥ colligit stipulã in messe.
& sic̃ racemus in uindemia : cũ non sit botrus ad man
hec stipula: de qua & apłs loqͥtur Ligna fenũ esti¬
lud ẽ. dequo in ysaia legimus Conculcabitur moab
sieut conculcatur area in plaustris & in alio loco. Po¬
nã inqͥt te sicut rotas plaustri nouas cũ serrarũ den¬
tibus: & conteres montes & comminues colles Ut pꝰꝗͣ
montes collesq contriueris. pereat fugat a ueloce.
dicente paulo. Hescitis quia qui instadio currunt.
om̃s quidẽ currunt sed unus accipit brauiũ: & in
alio loco: Currebatis bene Quis uos impediuit non
adqͥescere ueritati : Unde & de se timens ait Non qr
iã accepi: aut ꝑfectus sum Curro autẽ si app̃hendã:

Expanded text:
Fiant sicut fenum aedificiorum, quod priusquam evellatur, Fiant sicut fenum aedificiorum, quod priusquam evellatur, exaruit . Et: Omnis caro fenum . Stipula autem illa est, super cujus incendio flebiliter propheta complorat, dicens: Heu mihi! quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, et sicut racemos in vindemia, cum no stipula, de qua et Apostolus loquitur: Ligna, fenum, stilud est, de quo in Isaia legimus: Conculcabitur Moabitis, sicut conculcatur area in plaustris . Et in alio loco: Ponam, inquit, te sicut rotas plaustri novas cum serrarum dentibus, et conteres montes, et comminues colles : et postquam montes collesque contriveris, periet fuga a veloce, dicente Paulo: Nescitis quia hi, qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit bravium . Et in alio loco: Currebatis bene, quis vos impedivit non acquiescere veritati ? Unde et de se timens ait: Non quia jam accepi, aut perfectus sim: curro autem si apprehendam,
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt Et tenens arcũ non stabit siue sustinebit
De iheu filio nemsi qͥ ioram regẽ isrł sagitta ꝑcussit.
dictũ putant Et uelox pedibus suis non saluabi¬
tur manaen intelligunt: qͥ frustra festinans: regi
assiriorũ munera direxit & ascensor equi non sal¬
uabit anmã suã Hunc phaceę filiũ romeliȩ inter¬
pretantur: qͥ iuncto aram id ẽ. syro sub rege achar
multa uastauit & robustus corde inter fortes nudꝰ
fugi& in illa die dic̃ dñs. Solus oseȩ qui ultimꝰ
rex decẽ tribuũ fuit & errantẽ popłm ad dei cultũ
dio. Nudũ autẽ uocat quia subipso decẽ tribꝰ capte
funt. Hoc hebrei autumant: & sic̃ nobis abeis tra¬
ditũ ẽ. nrĩs fideliter exposuimus: nunc ad nr̃a re¬
deamus Uoluere se subter eos plaustrũ comminatur
deus feno uel stipula p̾grauatũ. ut qͥa frum̃tũ non
habent quod in horrea condatur.fenũ eorũ & stipula
incendio concremetur Hoc ẽ.fenũ de quo ꝓpħa dic̃

Expanded text:
tiunt. « Et tenens arcum, non stabit, » de Jehu filio Namsi, qui Joram regem Israel sagitta percussit, dictum putant. « Et velox pedibus suis non saltur: Manahen intelligunt, qui frustra festinans regi Assyriorum dona direxit : Et ascensor equi non salvabit animam suam: hunc Phacee, filium Romeliae, interpretantur, qui juncto Aram, id est, Syro, sub rege Achaz Judaeae multa vastavit. Et robustus corde, inter fortes nudus fugiet in die illa, dicit Dominus . Solus Osee qui ultimus rex decem tribuum fuit, et errantem populum ad Dei cultum dio. Nudum autem vocat, quia sub ipso decem tribus captae sunt. Hoc Hebraei autumant, et sicut nobis ab ipsis traditum est, nostris fideliter exposuimus. Nunc autem ad nostra redeamus. Volvere se subter eos plaustrum  Al. sicut plaustrum comminatur Deus, feno vel stipula praegravatum, ut quia frumentum non habent quod in horrea condatur, fenum eorum et stipula incendio concremetur. Hoc est fenum de quo propheta dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenibꝰ uris in nazarenos Late Ego autẽ abstuli¬
sublimitas. & fortis quasi quercus & are feci fructũ
etiis desuꝑ. & radices illius deorsum Et ego eduxi uos
de terra egipti. & circumduxi uos in deserto xxł. an¬

Expanded text:
juvenibus vestris Nazarenosjuvenibus vestris Nazarenossublimitas ejus, et fortis quasi quercus: et arefeci fructum ejus desuper, et radices ejus deorsum. Ego eduxi vos de terra Aegypti, et circumduxi vos in deserto qua
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & erroribꝰ suis atq mendatiis obtendentes testi-¬
moma scripturarũ Unde & apłi uestimentis suis stra
non substernunt uestigiis saluatoris uestim̃ta sua
sed ligant ea iuxta altare. & pretendunt peccatis
suis ut bibant uinum de calumna siue damnatorũ
qͥ ex eo quod egressi sunt de ęccłia damnati sunt. Hoc
uinũ ẽ. sodomorũ. furoris draconũ & aspidũ qđ bi¬
berit sanari non potest Bibunt autẽ unũ  in domo
dĩ ubi templũ ẽ. & ierłm. sed in domo dei sui quẽ sibi
artificii sermone finxerunt Ego autẽ exterminaui
amorreũ afacie eorũ: euius altitudo cedrorũ altitu¬
do eius & fortis ipse quasi quercus & contriui
fructũ eius desuꝑ: & radices eius subter Ego sum
qui ascendere uos feci de terra egipti. & eduxi uos¬
in desertum. quadraginta annis. ut possꝗderetis t̾rã
amorrei. & fuscitaui de filiis ur̃is in ꝓpħas: & de

Expanded text:
tes, et erroribus suis atque mendaciis 244 obtendentes testites, et erroribus suis atque mendaciis 244 obtendentes testimonia Scripturarum. Unde et apostoli vestimentis suis stravnon substernunt vestigiis Salvatoris vestimenta sua; sed ligant ea juxta altare, et praetendunt peccatis suis, ut bibant vinum de calumnia, sive damnatorum, qui ex eo quod egressi sint de Ecclesia, damnati sunt. Hoc vinum est Sodomorum, furoris draconum et aspidum, quod qui biberit, sanari non poterit. Bibunt autem vinum non in domo Dei, ubi templum est et Jerusalem; sed in domo Dei sui, quem sibi artifici sermone finxerunt. Ego autem exterminavi Amorrhaeum a facie eorum, cujus altitudo cedrorum altitudo ejus, et fortis ipse quasi quercus: et contrivi fructum ejus desuper, et radices ejus subter. Ego sum qui ascendere in deserto quadraginta annis, ut possideretis terram Amorrhaei, et suscitavi de filiis vestris in prophetas, et de
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus dicit apłs Ego autẽ paulus dico uobis qͥa si cir¬
cumeidamim xep̃e uobis nichil ꝓdest Et iterũ. Qi
in lege iustificant᷑: a grã excider̃t Qui ita ingredit᷑
eccłiã ut lege serua&: in euangłio dei: iste cũ patre in¬
greditur ad puellã & cõmittit stuprũ : & uiolat
nom̃ dĩ. Unde qͥdicunt non nocere udeis post aduen-¬
tũ dñi si ita credant in xpm̃ ut legis qͦq pͣcepta cu¬
stodiant: patrẽ & filiũ una forncatione contami¬
nant Sed & uestimenta sua ligantes funibꝰ uela¬
mina faciunt uixta altare p̃tendentes fidẽ xpĩ.
Quotqͦt enĩ in xp̃o baptizatͣi sunt : xpm̃ indueruÑ.
& uestimenta sua quȩ peccatorũ fumbus ligauerunt:
opponunt oculis uidentiũ. ne eorũ cernantur flagi¬
cia : ut qͥ altare respicit stuprũ non suspicetur Hoc
faciunt om̃s heretiei sub xpĩano nomine formean¬

Expanded text:
quibus dicit Apostolus: Ecce ego Paulus dico vobis: quia si cirquibus dicit Apostolus: Ecce ego Paulus dico vobis: quia si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest . Et iterum: Qui in lege justificantur, a gratia exciderunt. Qui ita ingreditur Ecclesiam, ut Legem servet in Evangelio, iste cum patre ingreditur ad puellam, et committit stuprum, et violat nomen Domini. Unde qui dicunt non nocere Judaeis post adventum Christi, si ita credant in Dominum, ut Legis quoque praecepta custodiant, patrem et filium una fornicatione contaminant. Sed et vestimenta sua ligantes funibus, velamina faciunt juxta altare, praetendentes fidem Christi. Quotquot enim in Christo baptizati sunt, Christum induerunt , et vestimenta sua, quae peccatorum funibus ligaverunt, opponunt oculis videntium, ne eorum cernantur flagitia: ut qui altare respicit, stuprum non suspicetur. Hoc faciunt omnes haeretici sub Christiano nomine fornican
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ si dera celi ponã nidũ meũ. erosimilis attissimo.
Unde suꝑbis hereticis resistit deus: humilibus autẽ
eccliasticis dat gram̃ Filius qͦq & pater introieruns
ad unã puellulã ut uiolarent atq pouuerent
nomen sanctũ dei. Patrẽ nr̃m eẽ. popłm iudeorum
sepe legimus. dicente paulo Nlolo enim uos ignorare
fr̃s qđ patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt. & om̃s ꝑ
mare transierunt. & om̃s in moyse baptizati sur in
nube & in mari. & in alio loco Interroga patres tu¬
os & annunciabunt tͥ maiores tuos & dicent tibi
Et rursum Pro patribꝰ tius nati sunt tibi filii Unde
& eccłia gentiũ loquitur Filii matris mee pugnaue¬
runt contra me. Ilos igitur filii sumus: & pater
popłs iudeorũ. Peccamus & scelus committimus. qͣn-¬
do ad obseruationẽ sabbati. circũcisionis in iuriã. ce¬
rimonias legis abolitȩ cũ parente nr̃o ingredimur:

Expanded text:
super sidera coeli ponam nidum meum; ero similis Altissimo . super sidera coeli ponam nidum meum; ero similis Altissimo . Unde et superbis haereticis Deus resistit: humilibus autem Ecclesiasticis dat gratiam . Filius quoque et pater introierunt ad unam puellam, ut violarent atque polluerent nomen sanctum Dei. Patrem nostrum esse populum Judaeorum, saepe legimus, dicente Paulo: Nolo vos ignorare, fratres, quod patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari . Et in alio loco: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi: seniores tuos, et dicent tibi . Et rursum: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Unde et Ecclesia gentium loquitur: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Nos ergo filii sumus, et pater populus Judaeorum. Peccamus et scelus committimus, quando ad observationem sabbati circumcisionis injuriam, caeremonias legis abolitae cum parente nostro ingredimur,
Abbreviated transcription (Latin):
& ad gasthas : tantũ ut pauꝑes memores. eẽm. Hec
omĩa heretici ꝓdiuiciis faciunt & ꝓ caltiam̃tis: qͥbꝰ
calcant puluerẽ terrȩ Quia enĩ nudis ñ possunt
pedibus stare suꝑ terrã scam in qͣ stetit moises et
ihesus filius naue. unde & apłi nudis pedibꝰ uibent᷑
incedere. nequid mortis habeant & pelliũ quȩ refe¬
runtur ad carnes: ideo ꝓcutiit in capite pauperes
& saluator discipulis p̾cipit: ut si forte qm̃ adhuc uersa¬
bantur in terra moxtale quid in eorũ oꝑibus adhesiss&:
excuterent puluerẽ de pedibus suis: ꝑcutiunt autẽ
heretici capita pauperũ : quamꝗͣ hoc in hebraico non
um illa ẽ. quȩ dicit. Ego sũ uia & uita & ueritas
Quȩ nos ꝓuocat ut ambulemus ꝑ eam: & dieit. Ueni¬
te adme om̃s qͥ laboratis & onerati estis: & ego re¬
ficiã uos Oiñs autẽ hereticorũ pͥncipes intumescunt
suꝑbia : de quibus & apłs loqͥtur. ne inflatus tnci¬
dat iniudiciũ diaboli qui dicit: in cęlũ ascendã:

Expanded text:
atas: Tantum ut pauperum memores essemus . Haec omnes haeretici pro divitiis faciunt, et pro calciamentis, quibus calcant pulverem terrae: quia enim non possunt nudis pedibus stare super terram sanctam in qua stetit Moyses, et Jesus filius Nave : unde apostoli nudis pedibus jubentur incedere , ne quid mortis habeant et pellium, quae referuntur ad carnes, ideo percutiunt in capite pauperes. Et Salvator discipulis praecepit, ut si forte, quoniam adhuc versabantur in terra, mortale quid in eorum operibus adhaesisset, excuterent pulverem de pedibus suis . Percutiunt autem haeretici capita pauperum, quamquam hoc in Hebraico 243 um illa est, quae dicit: Ego sum via, vita et veritas , quae nos provocat, ut ambulemus per eam, et dicit: Venite ad me, omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Omnes autem haereticorum principes intumescunt superbia, de quibus et Apostolus loquitur: Ne inflatus incidat in judicium diaboli , qui dicit: In coelum ascendam,
Abbreviated transcription (Latin):
co inquit quia solos cognoui & meos habui: iusitabo
suꝑ uos onĩs inquitates uras Quẽ diligit deus cor¬
ripit: & castigat omẽm filiũ quẽ recipit & pulchre
dixit iusitabo & non ꝑcutiã qr plaga dei uisitacioẽ.
atq curatio & om̃s inqͥt iniqͥtates siue peccata ur̃a
uisitabo: nequid inꝑcussum remaneat: neqͥd ñ recipi¬
at sanitatẽ Nunqͥd ambulabunt duo pariter nisi
conuenerit eis: Numqͥd rugi& leo in saltu. nisi ha-¬
buerit predã : Nũqͥd dabit catulus leonis uocẽ de cu¬
bili suo. nisi aliquid apprehenderit: Nlumquid cad&
auis in laqueũ terrȩ absq aucupe: Numqͥd aufere¬
tur laqueus de terra antequã quid ceperit: Siclan-¬
g& tuba in ciuitate & populus non expauesc&: Si
erit malum in eiuitate quod dñs ñ fecit: Quia non¬

Expanded text:
co inquit: Quia solos vos cognovi, et meos habui, visitabo co inquit: Quia solos vos cognovi, et meos habui, visitabo super vos omnes iniquitates vestras. Quem diligit Dominus, corripit, et casbo, et non percutiam; quia plaga Dei visitatio est, atque curatio. Et omnes, inquit, iniquitates sive peccata vestra visitabo, ne quid impercussum remaneat, ne quid non recipiat sanitatem. Numquid ambulabunt duo pariter, nisi convenerit eis? Numquid rugiet leo in saltu, nisi habuerit praedam? Numquid dabit catulus leonis vocem de cubili suo, nisi aliquid apprehenderit? Numquid cadet avis in laqueum terrae, absque aucupe? Numquid auferetur laqueus de terra, antequam quid ceperit? Si clanget tuba in civitate, et populus non expavescet? Si erit malum in civitate, quod Dominus non fecit
Abbreviated transcription (Latin):
potenter tormenta patiuntur Qui autẽ minimus
ẽ. dignus ẽ. miscđłia & in iezechiel legimus: a scũ¬
ario meo incipite Et uidiciũ dei : de domo eius dicit᷑
habere principiũ Hoc interim iuxta hystoriã dictũ
sit Ceterũ qr auditus inscripturis scĩs ñ solũ iste
accipitur quẽ auribꝰ carnis excipimꝰ : sed etiã ille
de quo dñs ait . qͥ hab& aures audiendi audiat:
Vnde & omĩs popłs uidebat uocẽ dnĩ: ꝓpͥe ad eos
sermo fit dñi. qͥ sensu uident deũ Quos eduxit
de terra egipti & de potestate pharaonis ut neqͣꝗͣ
luto & paleis deseruirent: extruentes egiptias ci¬
dicente apło. Nunc autẽ cognoscentes deũ. magis¬
aute cogniti abeo & in alio loco. Qui ignorat.
ignorabitur. Non om̃s gͦ eognoscit ans: sed eos qͥ
eius agnitione sunt digni. loquens ieuangłio. Re¬
cedite a me oꝑarii iniqͥtatis. nescio uos In eo enim
qđ oparii iniquitatis sunt: ignorantur a dno Iteir¬

Expanded text:
utem minimus est, dignus est misericordia. Et in Ezechiele legimus: A sanctis meis incipite . Et judicium Dei de domo ejus dicitur habere principium . Hoc interim juxta historiam dictum sit. Caeterum quia auditus in Scripturis sanctis, non solum iste accipitur quem auribus carnis excipimus, sed etiam ille, de quo Dominus ait: Qui habet aures audiendi audiat . Unde et omnis populus videbat 252 vocem Dei , proprie ad eos sermo fit Domini, qui sensu vident Deum, quos eduxit de terra Aegypti, et de potestate Pharaonis ut nequaquam luto et paleis deservirent, exstruentes Aegyptias cidicente Apoab eo  . Et in alio loco: Qui ignorat, ignorabitur . Non ergo omnes cognoscit Deus, sed eos, qui ejus cognitione sunt digni, loquens in Evangelio: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . In eo enim operarii iniquitatis sunt, ignorantur a Deo: idcir
Abbreviated transcription (Latin):
tes astaroth & baalim. Unde dñs comminatur in uida
etiã se ignẽ eẽ. missurũ: qͥ deuor& edes & fundam̃ta
ierłm. Non illius in qͣ pacis uisio commoratur: sed eoꝵ
quȩ sub nomine ierłm in diuersis urbibus surrexert̃
ueritatis. & in eo arguitur quod legẽ dei contẽpse¬
rit: & eius mandata non fecerit Et unusquisq ad¬
orans uicia sua & peccata. dnm ceperit habere qͦ uictꝰ
ẽ. dicente petro apło. Aqͦ enĩ qͥs superatur. huius &
seruus ẽ. Auarus aurũ: gulosus uentrẽ: libidinosus
penẽ. & beelphegor colit: Lasciua mulier quȩ cũ sit
in deliciis uiuens mortua ẽ. adorat uenerias uolupta¬
tes. Unde mittet dñs ignẽ iniudã & deuorabit edes
pessimas & fundamenta uiciosa quȩ ierłm gloriã ꝑ¬
diderunt: Simulq discimus creatorẽ omĩum ñ solũ
uide & isrł sed uniuersarũ gentiũ habere curã: &
iuxta apłm eos qͥ sine lege peccauerunt ꝑire sine

Expanded text:
tes Astaroth et Baalim. Unde Dominus comminatur etiam in tes Astaroth et Baalim. Unde Dominus comminatur etiam in Judam se ignem esse missurum, qui devoret aedes, et fundamenta Jerusalem: non illius in qua pacis visio commoratur, sed earum quae sub nomine Jerusalem in diversis urbibus surrexerunt. tis. Et ideo  Al. in eo arguitur, quod legem Dei contempserit, et ejus mandata non fecerit, et unusquisque adorans vitia sua atque peccata, Deum coeperit habere a quo victus est, dicente Petro apostolo: A quo enim quis superatur, hujus et servus est . Avarus aurum, gulosus ventrem, libidinosus penem et Beelphegor colit: lasciva mulier, quae cum sit in deliciis vivens, mortua est, adorat venerias voluptates. Unde mittet Dominus ignem in Juda, et devorabit aedes pessimas, et fundamenta vitiosa, quae Jerusalem gloriam perdiderunt; simulque discimus Creatorem omnium, non solum Judae et Israel, sed universarum gentium habere curam, et juxta Apostolum, eos qui sine le
Abbreviated transcription (Latin):
sed naturalẽ Unde dicit eos uiolasse uiscera ꝓpͥa &
nis. siue ꝑfectã & conclusisse in idumea: nec eẽ. recor¬
datos federis patrũ suorũ. & ꝑsequutos eẽ. in gladio
frẽm suũ. & in tantã ñ dico crudelitatẽ sed rabiẽ
prupisse. ut mcendereN ossa regis idumeȩ: & non
autẽ in quo illo tempore quo hec dicebantur erat
dei religio. & templũ. & cerimonie. qͥ acceperat legẽ.
& p̃cepta eius & iudicia. & testimonia. atq mandata.
suꝑ quorũ differentia in .xuiiiͦ. psalmo. & in .c. x uiii.¬
plenus disputatur: increpatur ad nõ atq conuincit᷑
& digna supplicia recepturus ẽ. quare abiecerit legẽ
eus. & mandata eius ñ custodierit Quȩ qr abiecit
atq contempsit ordinẽ & uiã: deceperunt eũ idola
sua:
Non enin poterat ante abidolis decipi: nisi legẽ diũ
reppuliss& ⁊ mandata illius non feciss& Hec sunt idola
post quȩ abierunt patres eorũ in egipto : Egiptii bouis
simulachra fingentes. & adorantes beelphegor. & colen¬

Expanded text:
violasse viscera proprianis, sive perfectam, et conclusisse in Idumaea, nec esse recordatos foederis patrum suorum, et persecutos esse in gladio fratrem suum: et in tantam non dico crudelitatem, sed rabiem prorupisse, ut incenderent ossa regis Idumaeae, et non autem, in quo illo tempore, quo haec dicebantur, erat Dei religio et templum et caeremoniae, qui acceperat legem, et praecepta, et judicia, et testimonia, atque mandata super quorum differentia in decimo octavo psalmo, et in centesino atque convincitur, et digna supplicia recepturus est, quare abjecerit legem ejus, et mandata illius 240 non custodierit. Quae quia abjecit atque contempsit, ordine et via deceperunt eum idola sua. Non enim poterat ante ab idolis decipi, nisi legem Domini repulisset, et mandata illius non fecisset. Haec sunt idola post quae abierunt patres eorum in Aegypto, Aegyptii bovis simulacra fingentes, et adorantes Beelphegor, et colen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ equos Hic saluabit anmã suã: sed periens audi&
Hi in curribꝰ & hi in equis : nos autẽ in nomine dñi dĩ
nr̃i inuocabimts Isti impedit sunt & ceciderunt: noᷤ
autẽ surreximus & erecti sumus Robustus etiã corde :¬
inter fortes nudus fugi& Qui locus: duppliciter
exponi potest Ut aut ideo possit euadere quia expoli¬
auit se ueterẽ hominẽ & pellicias tunicas peccatorũ:
& nulla fuit sarcina pregrauatus. aut econtrario qr¬

Expanded text:
unt equos . Hic non salvabit animam suam; sed periens audiet: unt equos . Hic non salvabit animam suam; sed periens audiet: Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Isti impediti sunt, et ceciderunt: 251 nos autem surreximus, et erecti sumus . Robustus etiam corde inter fortes nudus fugiet. Qui locus dupliciter exponi potest: Ut aut ideo possit evadere, quia exspoliavit se veterem hominem, et pelliceas tunicas peccatorum, et nulla fuit sarcina praegravatus, aut econtrario, q
Abbreviated transcription (Latin):
dñi potest bella bellare: contra ueritatẽ dimicans ꝓmen¬
datio lalis pugnator non potest dicere Benedictus añs
ds̃ meus qͥ doc& manus meas in p̃liũ : digitos meos ad
bellũ. Misedia mea & refagiũ meũ. Habent & sagitta
stmnere non poterunt: quȩ loqͥtur ꝑisaiã. Ego autem
sic̃ sagata electa: insadomõ dnĩ. Isti sunt sãgittarii
de quibꝰ & dauid canit Ecce peccatores intenderurT
arcũ. parauerunt sagittas suas in pharetra: ut sagit.¬
tent in obseuro rectos corde. Quelox inquit pedibus
sius non saluabitur Qui ꝓpt̾ acum̃ ingenii discurrit ꝑ
testimonia seripturarũ. & oratorũ eloquentia. uł sophis¬
matibꝰ dialeticorũ oppͥmere nititur ueritatẽ: & in
dit pedibꝰ. Ascensor quoq equi non saluabit animã
suã: qͥ ignorat dietũ ꝑ ꝓpħam Fallax equus in salutẽ
& nescit: scriptũ eẽ. Dormitauerunt om̃s: qͥ ascendus̃¬

Expanded text:
Domini potest bella bellare, contra veritatem dimicans pro menDomini potest bella bellare, contra veritatem dimicans pro mendacio. Talis pugnator non potest dicere: Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum. Misericordia mea et refugstinere non poterunt, qui loquitur per Isaiam: Ego autem sicut sagitta electa in pharetra Domini . Isti sunt sagittarii, de quibus et David canit: Ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde . Et velox inquit pedibus suis non salvabitur, qui propter acumen ingenii discurrit per testimonia Scripturarum, et oratorum eloquentia, vel sophismatibus dialecticorum opprimere nititur veritatem, et inbus confidit. Ascensor quoque equi non salvabit animam suam, qui ignorat dictum per prophetam: Fallax equus ad salutem . Et nescit scriptum esse: Dormitaverunt omnes qui ascender