comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt Nec quia corrigi uolunt
melius in eis baptis macfieri : sed ipsos amaligni¬
tec tediscedere .: Illud autem incipere umpro¬
dẽẽ ad salutẽ quod prius inerit ad ꝓniciem:
hȩc enim discentes & salutẽ incatholica
unita tedesi derrbunt : et suũ eẽ. quodxp̃i
.ẽ. Nonȩstimaebunt et ueritactis sic rr mñtũ
quamuis in sepositũ cumerroreproprio ñ
miscebunt: huc accedit qui ec sic homines
occultar nescio qua inspirtitioneđi decestant᷑
siquisiterũ baptis mũ accipiat quẽubicũq
lamacceperrt : utidem ipsi heretici . inde
disputent frontẽ confricent et prope
eorũ om̃s lacici quiapudeos inuetent ueruN
tanimosam ꝑtinaciam aduersus catholicã
conceperunt hoc solum illic sibi dispͥicere fute¬
antur et multiqui propter adipiscende ali¬
quac ommoda sȩcularia uel in commoda de¬
uitanda troensire ad eos uolunt. occultis
conatibus ambiant ut hoceis quasi peculari
& domesticobeneficio prȩstetur nerebapti¬

Expanded text:
noluerunt, nec quia corrigi uolunt noluerunt, nec quia corrigi uolunt melius in eis baptisma fieri, sed ipsos a malignitate discedere, illud autem incipere iam prodesse ad salutem quod prius inerat ad perniciem. haec enim discentes et salutem in catholica unitate desiderabunt et suum esse quod Christi est non existimabunt et ueritatis sacramentum quamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, si quis iterum baptismum accipiat quem ubicumque iam acceperat, ut idem ipsi haeretici cum inde disputant frontem confricent et prope omnes eorum laici, qui aput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel incommoda deuitanda transire ad eos uolunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebapti
Abbreviated transcription (Latin):
eos quosuda nicc nullcepaleee sipsi fruntoe¬
tẽ uoluis sent in societa tete łȩ toto orbediffus
poterant maculare : Et ideonulla cx sisterte
causco sẽcbeodem unitatis uinculo diffupe¬
runt : Quodlibet illorũ duorũ uerũstt.
iuequodey prianus tunc sensit sũiequod
catholicȩ uniuersitos undeillenonrec essit
obtinuit foris aꝑtif sime constitutos in ma¬
nifesto sicrilegio schosmcetis scduos. eẽ pom
posse ł tom̃ aquȩ habent᷑ diuinis sac raemen¬
tis ediberrlitate unius legtimiuiri quam¬
diutdes sunt ad eorum confusionem poti¬
usquam ad scclutẽ uedere : quoc irca&icam
si ue ꝓpterea uelleNt heretici correctoerrore¬
uenire adecłam quia puttrent sebaptis mũ
non habere Nisi incatholica acciperent:
Nec sic eis deberemꝰ aditerartionem baeptismi
consentire : Sed potius docendi essent. nec in¬
tegrita tẽbaptisini prod ẽẽ peruersitactieorũ
si corriginolent : Nec eorũ ꝑuersi tac teui ola¬
tũ fuis seintegũbaptis mac quamdiu corrigi

Expanded text:
eos quos nulla zizania, nulla palea, si ipsi frumenta esse voluissent, in societate Ecclesiae toto orbe diffusae poterant maculare, et ideo nulla existente causa divortii se ab eodem unitatis vinculo disruperunt; quodlibet illorum duorum verum sit, sive quod Cyprianus tunc sensit, sive quod Catholicae universitas unde ille non recessit obtinuit; foris apertissime constitutos in manifesto sacrilegio schismatis salvos esse non posse et omnia, quae habent de diuinis sacramentis et liberalitate unius legitimi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haeretici correcto erroreuenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritatem baptismi prodesse peruersitati eorum si corrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum baptisma quamdiu corrigi
Abbreviated transcription (Latin):
remquantum uc leo ꝑsoluens pacifico ep̃o et
glorioso maerteri cypriano : Audeottm̃
dicere. alit̃ eũ sensisse descis maticis uelhoticis
baptizaendis. quam postea ueritasꝓdidit
Nonex mea sed ex uniuersae ecclesia sententia
plenarii c̃cilii auctoritate roborati atque
firmacta : Sicut uenentens pro sui mericoperrũ
primum a postolorũ et eminentis simũ moerty¬
rũ audeo ttom̃dicere. Non cum recte feris se.
ut gentes iudaitarecogerent᷑: Etiam hocem̃
dico Nonex meto sed ex apłi pauli sedutteri
doctrina ꝑuni uersã ecclesiamretentt ater

Expanded text:
rem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et rem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans pro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta a
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ iteq malos cat holicos Niullo modo
compat nemꝰ: Sed necbonos facile coȩquamꝰ
beato eypricno quem interneros et paucos
excellentis simȩ gratiȩ uirosNiumẽnet
piamater ec clesia: Quamuis istiet a pudhere¬
ticos cognoscocN baptis mumxp̃i. Illi autem
aliter ui sum sit ut percum minus aliquid uidentẽ
&unitaete firmissime ꝑmanentem : Manifestius
demonstrirretur hereticis quam sacrilego scelere
rumperetur uinculum pacis .: Neque enim
pharisei ceci. quamuis dicentes aliquando qđ
fieri debecct comparendiera NT apostolo p&ro
Quamuis dicenti aliquando quid fieri non debeat
Non solũ autem istorum ariditas. illius uiriditati
conferendecnon ẽ.: Sed nec aliorum fuctus
illius ubertati adȩquandus ẽ: Gente senim
iudit izcrenemonunc cogit : Nec ideo tam̃
quis quam Nunc in ecclȩsia quantum libet
profecerit. petri apłatui conferendus. ẽ: Qua¬
ꝓpt̃ reddens debia t̃ reuerentiam dignũq hono¬

Expanded text:
non solum itaque malos catholicos nullo modo non solum itaque malos catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque hono
Abbreviated transcription (Latin):
abhereticis uenientes duo baptizari oportere.
Laudanda intaento uiro auersat᷑. etemendanda
sectatur. Nec etcipsic quȩ sec tictur codsequit᷑:
ueenimdum telođi graxuiter decestatur eosqui
secabunitatte sẽpant ueruNT: &iam abipsobaptis¬
mosẽ paneto see arbitrir tꝰ ẽ  sticcũt parũ sceleris
putantes quo dipsiax p̃iunitet tesepant tisuNT
dum bap̃is ũeius illicnon eẽ : et secum exis secon¬
tendun lam ergo longesuN a fccunditate
cpriani : ut nec pur gcementis cius ȩquent ur
tem quisquis t ion habens cacritatem et ꝑdittes
uias morum in gredieris pessimorũ Iitusude¬
tur ut cumforis sit : etbaptsmum xp̃i. Nec in he¬
reticis repetit: nihil eius adiuuait steri litatẽ
quod nonfecundatur suo sed fructu onenet᷑
alieno: Tieri autẽ potest ut teliquis uigetat
inintdice cariictis : et in quo cypriãnus
aliter sapuit. rectissime scipiat. et tecmenin
crprianioquam in isto plunt fecunde sir
et in istoquam incypriano plurt purga dee siN.

Expanded text:
aereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et baptismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint.
Abbreviated transcription (Latin):
mbus qur muis etuu et dadẽm permeetione
de ccalesi cefiunt heresum nontananiset¬
atoris sed etiam conditoresĩi uã baptiiat¬
reedunt: cums ecundum is tam regulam peiores
sint eth nicis. Habent tamen baptisma:nam
si correcti redeant: non accipiant. quod si ami¬
sisent utiq ac ciperent: Potestergo fieri. ut
aliquis peior sit ethnico. et tamen in eo xp̃isa
cramentum non solum sit: Sed etiã non sit pe¬
ius quam in homines cõetiusto: et sienim quañ¬
tum ifullo homine ẽ non eum seruauit sed
animo etuolunta teui o lauit : Tamenquantũ
ad ipsum adainet sacramentum. et cumtemp¬
tore et repudicctore suo integrum inuio latũ¬
que permansit: Non ne sodomitȩ echi nici
erant id ẽ gentiles. Peiores ergoerant
iudei quib: dnis dicit. Fo lerabilius erit so¬
domis indieiudicii. quamuobis : et quibus pro¬
phecadicit. Iustificatis sod omam. Id ẽ. in
comparationem ur̃a sodoma iustificata ẽ:¬
Numquid tamen ideosacramenta diuina
quȩ apud iudeos erant talia erant qua les

Expanded text:
busque miscetur et eadem permixtione de ecclesia et fiunt haeresum non tantum sectatores sed etiam conditores, si iam baptizatrecedunt, cum secundum istam regulam peiores sint ethnicis, habent tamen baptisma; nam si correcti redeant, non accipiunt quod, si amisissent, utique acciperent. potest ergo fieri ut aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum adtinet sacramentum, et cum contemptore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles? peiores ergo erant Iudaei quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in die iudicii quam uobis et quibus propheta dicit: iustificastis Sodoipam, id est in conparatione uestra Sodoma iusta facta estnumquid tamen ideo sacramenta diuina, quae aput Iudaeos erant, talia erant quales
Abbreviated transcription (Latin):
quia hereticiuere edegitime baptizant ipsi sunt
quinon duo sed multa baptis mata faciunt
Namcum heres es multȩ sunt proearum nume¬
ro. ebaptis mata conputabuntur : RESPONS¬
uicres pondecur: suca est: torergonume¬
Trentur baptis mata. quot sunt operacar¬
nis. Dequibus ait apostolus. Qm̃ qui talia
agunt regnum dĩ nom possidebunt: in terquȩ
numerantur etheres es: et tam multa ipsorũ
operum intus tam quam inpalea tolerantur. &
tamen unum baptis mac omnibus . ẽ. quod
nullo iniquitatis opereuiolatur: XXXUII¬
incentius atibaridixit. Hereci cosscimus
illo sẽe peiores quam ethnicos: si conuersi¬
ad dm̃ uenire uoluerint: habent utiq regulã
uentatis: quamdns peceto l moomniesiuip̃ di¬

Expanded text:
quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non dico sed multa baptismata faciunt. nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata conputabuntur. Huic respondetur: Si ita est, tot ergo numerentur baptismata quot sunt opera carnis de quibus ait apostolus: quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt; inter quae numerantur et haereses. et tam multa ipsorum operum intus tamquam in palea tolerantur, et tamen unum baptisma omnibus est quod nullo iniquitatis opere uiolatur. Uincentius a Tibari dixit: Haereticos scimus illosad Dominum uenire uoluerint, habent utique regulam ueritatis quam Dominus praecepto diuino
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem RES ΡΟΝSIOPos sic alius simili¬
ter dicere : ecsimiliter nonuerum dicere.:
Mier quo dcum om̃s consitcanrtur dumbarẽt hap¬
aus nuruonoris intellegant eus dembaptisa
uerseres sunt : Simi qui habent baptis iu
iuis ti non haberit: Siaũt ius ti babeno. i muquu
hasenenbabos sunt : Dubum aut non e uiseos
sel suntllis quoque fatentib tilli qui ppe
snuidi quisunt exoartedia bobi ntus porlio
giuudiuunt erprianus atq apostolo pallo
notis siriibappuis muh abebant: Neca dimene¬
Sinelausa quidam salso etinuidioso uerbo
inpugnant ueritatemutrebaptirart nos di¬
uant. quando ercđa hereticos nonre baprtio at
mo donon rebapti tit quianisicos quiba ptiat
non sunt nom baptizat quam consuctudine
anteriorem. pers pectadiligentius ueritas etiã conci¬
lio posteriore firmauit.XXXUI¬
emetrius aleptiminus dixit Qnum baptis¬
ma noscus todimus. quia ec desiȩ catholicae
solirem suam uendi camus : quiautem dicunt

Expanded text:
ritatem. 80. Posset alius similiritatem. 80. Posset alius similiter dicere, et similiter non verum dicere: Miror quod cum omnes confiteantur unum esse Baptismum, non omnes intelligant ejusdem Baptismi aptisma, justi non habent: si autem justi habent, iniqui habere non possunt. Dubium autem non est, justos certe falsum est, illis quoque fatentibus. Et illi quippe invidi qui sunt ex parte diaboli intus positi, sicut dicit Cyprianus, atque apostolo Paulo notissimi baptismum habebant nec ad meme dixit: Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant ueritatem ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, modo non rebaptizat, quia nisi eos qui baptizati non sunt non baptizat; quam consuetudinem anteriorem perspecta diligentius ueritas etiam concilio posteriore firmauit. Demetrius a Leptiminus dixit: Unum baptisma nos custodimus, qui ecclesiae catholicae soli rem suam uindicamus. qui autem dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
spinȩ scutiz ania pluuiam sicutipsi quigx qte
arcam fuerunt a quam decatarirctis cȩliueniente:
susceperunt quidem adperniciem. non ad salutem e
Ideo que illud quodinultimo posuit. quan do dap¬
tilocus non .ẽ. utiq: nec accipienti prodest. Non
labororefellerẽ : quia et nos dicimus accipienti¬
bus non prodesse. cum inheresi accipiunt consen¬
tientes hereticis : Eti deoueniunt ad catholicã
pacem atq ueritatem non ut baptis mum acci¬
piant : sedut eis prodes se incipiat quod acceperad
temalius iapuarius muxulensis dix̃. XXXIIII
Miror quod cum om̃s confiteantur unum. ẽe
baptis mum no n om̃s intellegant eius dembap
tismiunitatem: ec clesia enim echeresis. duȩ
et diuersȩresunt: Sihereti cihabent baptis
ma: nos non habemus : Si autemnos habe¬
mus: heretici habere non pos sunt: Dubium
aut non est ecclesiam solam baptis mumxp̃i
posidere quȩ solapos side at et gratiam xp̃i et ue¬

Expanded text:
spinae seu zizania pluuiam, sicut ipsi qui extra spinae seu zizania pluuiam, sicut ipsi qui extra arcam fuerunt aquam de cataractis caeli uenientem susceperunt quidem, sed ad perniciem, non ad salutem? ideoque illud, quod in ultimo posuit: quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest, non laboro refellere, quia et nos dicimus accipientibus non prodesse, cum in haeresi accipiunt consentientes haereticis. et ideo ueniunt ad catholicam pacem adque ueritatem, non ut baptismum accipiant, sed ut eis prodesse incipiat quod acceperant. Item alius Ianuarius Muxulensis dixit: Miror quod, cum omnes confiteantur unum esse baptismi unitatem. ecclesia enim et haeresis duae et diuersae res sunt. si haeretici habent bama, nos non habemus: si autem non habemus, haeretici habere non possunt. Dubium autem non est, Ecclesiam solam Baptismum Christi possidere, quae sola possideat et gratiam Christi et ve
Abbreviated transcription (Latin):
alienos. ẽẽ ab eccła om̃s qui nonsunt in
petra. nec ad columbȩ illius membraper¬
tinent. Et tamen baptizare.
ecbapti tariet habere sinesalite ise sontipara¬
alutus Tonsautem ñt quisimilis ẽ fouti ppro¬
disi quoditu n sicutille ex traparadisam pros¬
sutio lain satis dictum ẽ: et quod duobaspo¬
pulis idẽ suo e xpancos alitaremaquam iribu¬
ore non ꝑoest illequiunius gregis pustdac¬
cononbnt q consentio: Sednum quiđ sala¬
tans non e extrancis. id eo ipsenorẽ squa
enin iiiliuii constitutis intraarcaro  lu¬
turs suituis xera arcam ueromorciferafuit
E ademtamen fuit: et multiex traneroldẽ ui¬
uudi quos ex partediaboli. ct erorianus
dici utdescripturis ostendit : uelit utus
uidentiur et tam ennusi es sent extra arcanr
non morerentur peraquam.: Tales enumbap¬
usmus cum comaleutuntur necat sicut illis
al quibus dicitapos tolus: Bonus odorp̃rera
inmortemie Cur ergononsus aipunt ali¬
quid ce leste uel schis matici uel herẽci sicut

Expanded text:
alienos esse ab Ecclesia omnes qui non sunt in petra, nec ad columbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari, et habere sine salute Sacramentum salutis. Fons autem noster qui similis est fonti paradisi, quod etiam sicut ille extra paradisum profluat, jam satis dictum est : et quod duobus populis, id est, suo et extraneo, salere potest ille qui unius gregis pastconcedo adque consentio. sed numquid, quia salutaris non est extraneis, ideo ipsa non est? aqua enim diluuii constitutis intra arcam salutaris fuit, extra arcam uero mortifera fuit; eadem tamen fuit. et multi extranei id est inuidi, quos ex parte diaboli esse Cyprianus dicit et de scripturis ostendit, uelut intus uidentur, et tamen nisi essent extra arcam non morerentur per aquam. tales enim baptismus cum eo male utuntur necat, sicut illis de quibus dicit apostolus bonus odor Christi erat in mortem. cur ergo non suscipiunt aliquid caeleste uel schismatici uel haeretici, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mansis sent utiq nobi scũm.. Qua propter
sacramentum gratiȩ daet ds̃ ꝑ maclos. ipsam
uero gratiam nonnisi per seipsum uelꝑsc̃os
suos &ideo remis siopeccectorũ. uel ꝑseipsũ
ficcit uel ꝑ illius columbȩ membret Quib ait.
Sicui dimiseritis dimittentur. Sicui tenueritis
tenebunt᷑. Baptismũ uero quod ẽ. sacrx m̃tũ
remissionis peccactorum. quianulli dubium c̃
habere posse &icm homicidas qui in tenebrissunt
usq adhuc quia de cordib: eorum fraternum
odiũ non exclusum ẽ : siue nulla eis peccatadi¬
missasint si non mutacto In melius cordebap¬
tizati sunt. siue continuo dimissa redieri NT.
siuetrie dectur siue accipiatur attelibi nul¬
lorum ꝑuersititte uiolari. siueintus siue
foris: Proin de consentimus cypriano
Quod quid ẽ illis &dantib: et ecccipientibus

Expanded text:
mansissent utique nobiscum. quapropter sacramentum gratiae dat deus etiam per malos, ipsam uero gratiam non nisi per se ipsum uel per speccatorum uel per se ipsum facit uel per illius columbae membra quibus ait: si cui dimiseritis dimittentur, si cui tenueritis tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius corde baptizati sunt, siue continuo dimissa redierint, psiue tradatur siue accipiatur a talibus, nullorum peruersitate uiolari siue intus siue foris. Proinde consentimus Cypriano quod quidem illis et dantibus et accipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta defuerunt. Sed quia caritas defuit
frutrtinatus ẽ : et ei expediebat fortus senon
nasci : Numquid nonerant nati quibus apłs
dicit ttm quam paruulis inxp̃o lacuobis potũ
dedinonescam: eosttmenꝰ sacrilegio schismatis
reuocat in quodideo inruebant quia carnales
erant : quasi paruulis inquit in xp̃o lacuobis po¬
tum dedi nonescam: Nondumenim poteratis
sed nec adhucquidẽ potestis : Adhucenimestis¬
carnales : cum enim sint interuos emulatio. & con¬
tentio Nonne carnales estis. et secundum homi¬
nẽ ambulatis : Cumenim quis dicat ego quidem
sum pauli: alius autem ego apollo nonne homi¬
nes estis De hisenim supradicit. Obsecro aũ¬
uos fis ꝑ nomendñi nr̃iihuxp̃i ut id ipsumdi¬
catis om̃s & non sint in uob schismatti Sitis
autem ꝑfecti in eodem sensu et in eadẽ sententia:
Nuntiatum ẽ enim mihi deuobis fr̃s mei abhis
qui sunt clõ es quia contentiones sunt in uobis:

Expanded text:
sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuccarnales. Cum enim sint inter vos aemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Cum enim quis dicat, Ego quidem sum Pauli, alius autem, Ego Apollo, nonne homines estis? de his enim supra dicit: Obsecro auid ipsum dicatis omnes et non sint in uobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem sententia. nuntiatum est enim mihi de uobis, fratres mei ab his qui sunt Cloes, quia contentiones sunt in uobis.
Abbreviated transcription (Latin):
tis caritete preciderunt locũ omnis ueniȩ
ꝑdideruNł : Et qui ipsosclere schis matis inte¬
pirdet &iam siposttatholicã ponre baptitaret
non haberecatholicam criminant᷑: Sed qui a
nunc ut dicereceperim cũ cypriani litteris
sermocinari institumus : Nonut arbitror
etiam illi si adẽẽt. ui derer ꝑtinaciter atq: obsti¬
nate contra fr̃s et conseccerdotes prohereticis
mouent. Cur &iam apudhereticos in suo
maligno erroreꝑuersos. baptis mũ tamen
xp̃i ꝑseipsũ reuerentissimũ atq scĩsimũ
ẽẽ pos secred cemus : Cũq et ipsecestecurcuiꝰ¬
nob̵ testimoniũ ponderis magni ẽ. sic eos
ad mitti in preteritũ solitos: quisquis eiꝰ sermo¬
ne commotus hereticos denuo baptizandos ẽt̃
non dubitat : eos quib: hoc proptertaenta
quȩ contra dicunt᷑ nondũ ꝑsua sum ẽ tales
eẽ deputet: Quales in preceritũ fuerunt
quibaptictos inheresi solo proprio errore
correctosimpliciter ad mi serunt et cumeis

Expanded text:
tis caritate praeciderunt, locum omnis ueniae tis caritate praeciderunt, locum omnis ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent, etiam si post catholicam non rebaptizarent, si habent non habere catholicam criminantur! Sed quia nunc, ut dicere coeperam, cum Cypriani litteris sermocinari instituimus, non, ut arbitror, etiam illi, si adesset, uiderer pertinaciter adque obstinamouent, cur etiam aput haereticos in suo maligno errore peruersos baptismum tamen Christi per se ipsum reuerentissimum adque sanctissimum esse posse credamus. cumque et ipse testenobis testimonium ponderis magni est, sic eos admitti in praeteritum solitos: quisquis ejus sermone commotus, haereticos denuo baptizandos esse non dubitat, eos, quibus hoc propter tanta quae contradicuntur nondum persuasum est, tales esse deputet, quales in praeteritum fuerunt qui baptizatos in haeresi solo proprio errore correcto simpliciter admiserunt et cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
solida ẽ. undesinaibor dumst ftccta t̃. mihisicut
a quamendax non habens fidem. Sifigunrteat que
allegorica locutione prophetiȩ nus quimpone¬
retur a quanisi quȩ baptis mum significar& :
Labontremus quȩ rere quidsibi ulint hȩc uerba
hieremiȩ : Nunc autem cum a pertissime in
a pocalipsi exponantur aquȩ propo pulispo¬
sitȩ Cur non intellegam aquĩ mendacem
& sine fidepopulum mendacem acꝑfidũ nes¬
cio: Sp̃s autem sc̃s quod in sola catholi caꝑmanꝰ
in positionem dari dicitur : nimirũ hoc intelle¬
gi maiores nr̃i uoluerunt. quod apłs ait qm̃¬

Expanded text:
solida est: unde sanabor? dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem, si figurate adque allegorica locutione prophetiae nusquam poneretur aqua nisi quae baptismum significaret, laboraremus quaerere, quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae, cur non intellegam aquam mendacem et sine fide populum mendacem ac perfidum nescio. Spiritus autem sanctus quod in sola catholica per manus inpositionem dari dicitur, nimirum hoc intellegi maiores nostri uoluerunt quod apost
Abbreviated transcription (Latin):
magnis curaꝵ estibus. atq tedioroꝵ g̃ nos detm̃a
apeccatorib delinquentib legemdĩ : Licet eaquoq
ip santoꝵ etiam peccatorũ merits inputemus Studio
tamen tuo mareline eacrissime que nobis esgrator
ttq iocundior duuiitus. eẽ. debitor. Noluatq ut uerũ
di&ꝵ nonpotui edicenim meconpulit uelipsa caritas
quainiuno in commutabili uiu sumus in melius commu¬
tanii ⁊ uł timor teinte offenderemdm̃. quitibi de¬
siderium talemidonauit cuiseruiendo illi seriuam quie
donauit sic inquã me conpulit sic̃duxit segiori
addis soluendas protiur  tillis uirib questiones
quas mibi scribendo indixist̃ ut ea causa inanimomeo
paulisꝑ uinceret: alias donetaliquid efficerem quo
mebone tuȩ uoluntati & eorũ quib: baet curae ft̃
& sinon sufficienter tamen oboedienter deser¬
uis se constaoret. quidicunt adã siccreatũ ut
etiã siepecetq merito moreretur tłon poena

Expanded text:
magnis curarum aestibus atque taediorum, quae nos detinent a peccatoribus relinquentibus legem dei – licet ea quoque ipsa nostrorum etiam peccatorum meritis inputemus -, studio tamen tuo, Marcelline carissime, quo nobis es gratior atque iucundior, diutius esse debitor nolui atque, ut uerum audias, non potui. sic enim me conpulit uel ipsa caritas, qua in uno incommutabili unum sumus in melius commutandi, uel timor, ne in te offenderem deum, qui tibi desiderium tale donauit, cui scruiendo illi seruiam qui donauit, sic, inquam, me conpulit, sic duxit et traxit ad dissoluendas pro tantillis uiribus quaestiones, quas mihi scribendo indixisti, ut ea causa in animo meo paulisper uineeret alias, donec aliquid efficerem, quo me bonae tuae uoluntati et eorum quibus haec curae sunt etsi non sufficienter, tamen oboedienter seruisse constaret. Qui dicunt \'Adam sic creatum, ut etiam sine peccati merito moreretur no
Abbreviated transcription (Latin):
onemuite quod sinefructu extrrportabant:
Nolite ergo nobis auecoritit tẽ obicerẽ espriani
adba ptismi repetitionẽ sedteni&e nobiscum
oxemplum cyprianii adunitatis conseruati¬
ofuem nondũ enimerit diligenter illa questio
consuetudinẽ tenebat eccła. In ipsis quo que
susmaticis& hereticis corrigere qđ prit¬
uum ẽ Nonitertrẽ quod datumiẽ sanare

Expanded text:
onem vitae, quod sine fructu extra portabant? 12. onem vitae, quod sine fructu extra portabant? 12. Nolite ergo nobis auctoritatem objicere Cypriani ad Baptismi repetitionem: sed tenete nobiscum exemplum Cypriani ad unitatis conservationem. Nondum enim erat diligenter illa Baptismiconsuetudinem tenebat Ecclesia, in ipsis quoque schismaticis et haereticis corrigere quod pravum est, non iterare quod datum est; sanare
Abbreviated transcription (Latin):
de propaga remini : Si autem non contam in abat
quo scelere alieno possunt inunitate contami¬
nari in nocentes : Siscismatis sacrilegio nom possunta
quareuos ergo separtistis q̃uare cum leuiora quae fin¬
gitis fugitis. ipsum sacrilegium selismatis quod ẽ
omnibus grauius commis sistis : anforte iamplace
fateri non fuisse iamillos ł schismaticos ł here¬
ticos quiextra communionem ecłȩ uel inschisma¬
te aliquo ł herese fuerant baptizati qui a tran seundo
ad ecele siuma rrorts suos pristipios anihemo¬
tando destiterant c̃e quod erunt : Quomodo
ergosine baptis moñ suꝑeos reminserunt sc̃de¬
nrcorũ anillebaptisnus xp̃i erat. sed eis ex tra
erdo eom munionem prodes senon poterre
Cum autẽ uenerunt & anat hemito preterito
rcopiisunt Tunc inccritate nrdicatis ut q fun¬
ditis sinequa infructuosa sunt c&cent ꝓol es
cepit ad remis siorẽ peccatorũ & ad sc̃ificti¬

Expanded text:
unde propagaremini. si autem non contaminabat, unde propagaremini. si autem non contaminabat, quo scelere alieno possunt in unitate contaminari innocentes, si schismatis sacrilegio non possunt? quare uos ergo separastis? quare, cum leuiora quae fingitis fugitis, ipsum sacrilegium schismatis quod est omnibus grauius commisistis? an forte iam placet fateri non fuisse iam illos uel schismaticos uel haereticos, qui extra communionem ecclesiae uel in schismate - aliquo uel in haerese fuerant baptizati, quia transeundo ad ecclesiam et errores suos pristinos anathemando destiterant esse quod erant? quomodo ergo sine baptismo non super eos remanserant scelera eorum? an ille baptismus Christi erat, - sed eis extra ecclesiae communionem prodesse non poterat, cum autem uen-erunt et anathemato praeterito recepti sunt, tunc in charitate radicatis et fundatis, sine qua infructuosa sunt caetera, prodesse coepit et ad remissionem peccatorum et ad sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
autcadebant: Cur deniq derecentibus maximia¬
nistis plenarii concilii sicut dicuntore ueridico
non dubita uer̃ tale proferre iudicium. ut eospri¬
mis illis schismaticis quo suiuosterra sorbuit
compararent : quorumtam̃ quosdam quod negta
repossunt. aut in nocentes dam pnauerunt aut
nocentes iterum receperunt : Sedcumuerũ dicitꝰ
ciu res pondere non possunt rodunt murmura sa¬
lebrosa Sic uolumus : tuquis es quiiudices alienũ
seruum: suod ño fitit aut cadit: Cum a utẽ
infirma ouis insolitudine aspicitur ubi pastor
quirelã m& ab sensi uidetur: Dentes eeruntur fra¬
nisi setnegeare x pranum : Num quidert aliud quod
restiterunt martrres stacti sunt anleuius putatur
quod glidiominante. quam quod lingua insidi anuo
conmitiitur : adifta respondete lupira paces quipel¬
libus ouimis in duicupientes. beatierpranilit tenus
ꝓuobis ee arbitramini : contaminabat erprianum
sacrilegium schis maticorum. annon contaminabat
si conttminabat. iam tunc perut ecđa noneratun

Expanded text:
aut cadebant. cur denique de recentibus Maximianistis plenarii concilii, sicut dicunt, ore ueridico non dubitauerunt tale proferre iudicium, ut eos primis illis schismaticis quos uiuos terra sorbuit conpararent? quorum tamen quosdam, quod negare non possunt, aut innocentes damnauerunt aut nocentes iterum receperunt. sed cum uerum dicitur, cui respondere non possunt, rodunt murmura salebrosa: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit. cum autem infirma ouis in solitudine aspicitur, ubi pastor qui reclamet absens uidetur, dentes exeruntur, franisi se negare christianum? numquid erat aliud quod restiterunt martyres facti sunt? an leuius putatur quod gladio minante, quam quod lingua insidiante committitur? Ad ista respondete, lupi rapaces, qui pellibus ouinis indui cupientes beati Cypriani litteras pro uobis esse arbitramini: contaminabat Cyprianum sacrilegium schismaticorum an non contaminabat? si contaminabat, iam tunc periit -ecclesia, non erat .
Abbreviated transcription (Latin):
sũscipiendis hereticis priscam consuetudinẽ
conuellere conarentur. Istecuitem quȩstio¬
nis ipsius difficultate ꝑmotus & sc̃ĩs carito¬
tis uisceribus largissime prȩditus inunitae¬
cum eis mernendum qui diuerso sentirent.:

Expanded text:
suscipiendis haereticis priscam consuetudinem suscipiendis haereticis priscam consuetudinem convellere conarentur. Iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus, et sanctis charitatis visceribus largissime praeditus, in unitate eis manendum qui diversa sentirent.
Abbreviated transcription (Latin):
terat quiertitꝰ ecclesiam:. Dequodiscipuli
dño suggesserunt Sicut hadent auari
bent aucri spm dĩ & itimen habentbaptisma
potest eẽ sinespubaptis ina : Si proptere filio sđõ
genenere non potest heresis ꝑxp̃m qui axp̃i
sponsa non ẽ : Nec turba illa malorum intus
constitutorum potest. quia et ipsaxp̃i sponsa
non .ẽ: Besignactur enimx p̃isponsa sine macu¬
lac & ruga: Ergoaut non om̃s baptizati filii
sunt dĩ aut potest & nonsponsa genent re
filios dĩ : Sicut aut̃ quȩritur utrum spiritt¬
liter nactus sit quibaptis mumxp̃i apudhe¬
reticos accepit : Itacqueripotest utrum sp̃iri¬
tecliter natus sit quibaptis mum xp̃inonad
dm̃ ueraci corde conuersus incatholica
accepit nec ttomen ideo baptis mũ ñ accepit.
retrrcttrenolo: quia et non opus. ẽ: Fadem¬
quippeipsac dicunt᷑ quȩ iam satis discus sasuNt
& ec preterire melius. ẽ. quȩ periculũ ꝑnici¬
osȩdissensionis habuerurit : Stephacnus
autẽ &icm abstinendos putauerat: quide

Expanded text:
terat qui erat extra ecclesiam, de quo discipuli domino suggesserunt —, sicut habent auari, bent auari spiritum dei et tamen habent baptisma, potest esse sine spiritu baptisma. Si propterea filios deo generare non potest haeresis per Chrisponsa non est; nec turba illa malorum intus constitutorum potest, quia et ipsa Christi sponsa non est. Designatur enim Christi sponsa sine macula et ruga . Ergo aut non omnes baptizati filii sunt Dei, aut potest et non sponsa generare filios Dei. Sicut autem quaeritur, utrum spiritualiter natus sit, qui Baptismum Christi apud haereticos accepit: ita quaeri potest, utrum spiritualiter natus sit, qui Baptismum Christi non ad Deum veraci corde conversus in Catholica accepit, nec tamen ideo Baptismum non accepit. retractquippe ipsa dicuntur quae jam satis discussa sunt: et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus autem et abstinendos putaverat qui de
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinem ceteri experiantur: Item quae pe¬
perit cam. & cam etis mahelem et esau: eadem
ipsa peperit et dathan & alios in eodem populo
similes etqͣ istos eadem ipsa etiudam pseudo¬
a postolum et simonẽ magum. et ceteros usq
ad haectempora pseudo xp̃ianos in affectione
animali ꝑtinaciter obduratos. siue inunitate
ꝑmixti sint. siue a ꝑta prȩcisione dissentiant:
sedcumtales abspiritalib: euangeli zantur. et
sacra mentis imbuuntur . ttamquã ꝑseipsam
rebecca eos parit sicut esau Cumaut̃ ꝑ illos
qui non caste annuntiant euangelium̃tales
indĩ populo generantur : sarra quiđẽ s ed ꝑagan
temboni spales quando euangelizantib ł bu¬
titantib: carnalib: generant᷑ : lia quidem ł
rachel iure coniugoli eos. sed ꝑ ancilla rum
uterum parit : Cumuero spũ ales in euan

Expanded text:
usque in finem ceteri experientur. item quae peperit Cain et Cham et Ismahelem et Esau, eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes, et quae istos, eadem ipsa et Iudam pseudoapostolum et Simonem magum et ceteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, siue in unitate permixti sint siue aperta praecisione dissentiant. sed cum tales ab spiritalibus euangelizantur et sacramentis inbuuntur, tamquam per se ipsam Rebecca eos parit sicut Esau; cum autem per illos qui non caste adnuntiant euangelium tales in dei populo generantur, Sarra quidem sed per Agar. item boni spiritales quando euangelizantibus uel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem uel Rachel iure coniugali eos sed per ancillarem uterum parit; cum uero per spiritales in euan
Abbreviated transcription (Latin):
ticuit et simul sederefecit incelestib: Etdem
dicit. S peenim salui ftactisumus: Namet
iohannes ipsecumdicat. Etꝙquidem baptizo
uos in aqua inpenitentia in remissione pec¬
catorum dñm uidens ait . Ecceagnus đi ecce
quitollit peccati mundi. Tamenquisq: con¬
tendat &iam in baptismo iohannis dimissa
eẽ peccata: sedampliorem aliquam scĩficati¬
onem eis quos ius sit paulus denuo baptitariꝑba
ptismiũ xp̃i eẽ conlatã non ago pugnaciter : Illudenĩ

Expanded text:
tauit et simul sedere fecit in caelestibus, et idem tauit et simul sedere fecit in caelestibus, et idem dicit: spe enim salui facti sumus — nam et Iohannes ipse cum dicat: ego quidem baptizo uos in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, dominum uidens ait: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi-, tamen, ne quisque contendat etiam in baptismo Iohannis dimissa esse peccata, sed ampliorem aliquam sanctificationem eis quos iussit Paulus denuo baptizari per baptismum Christi esse conlatam, non ago pugnaciter. Illud eni
Abbreviated transcription (Latin):
plius presttri potuit ꝑbaptis mũxp̃i eis quos
apłs paulus postiohannis baptismũ xp̃ibaptis¬
mouoluit baptiz ceri: Si autẽ iohannis baptis¬
mo non dimitteluntur peccata utrũ nãme¬
liores errnt lohanne eyprianitemporib
Dequib: ipsedicit quod fundos insidiosis furu¬
dib rrpiehuant. etusuris multiplicantibus
senus augebant. quib ttemenbaptizantib
ficbut remissio peccitorũ : anquia eos unitces
edȩ tenebit᷑: Quidergo i ohinnesnionenit
inunitate amicus ille sponsi uiȩ domice piȩ¬
panctor. et ipsius dñi baptizcctor : quis hoc¬
dementissimus dixerit : qua propter quam¬
quam litacredã baptiz cesse iohannem initqua
penitentiȩ. & remissione peccatorũ ut abeo
baptizactis insperemit terentur peccatto.
Reipsa uero in dñ ibaptis mo id fieret. sicut resur¬
rectio quȩ expectactur infinẽ. spe in nobstec¬
tit .ẽ. Sicut dicit apostolus. quisimulnos exci¬

Expanded text:
plius praestari potuit per baptismum Christi eis, quos plius praestari potuit per baptismum Christi eis, quos apostolus Paulus post Iohannis baptismum Christi baptismo uoluit baptizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur peccata, utrumnam meliores erant Iohanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit quod fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum P an quia eos unitas ecclesiae tenebat? quid ergo? Iohannes non erat in unitate, amicus ille sponsi, uiae dominicae praeparator et ipsius domini baptizator? quis hocdementissimus dixerit? quapropter quamquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieret, sicut resurrectio quae expectatur in finem spe in nobis facta est, sicut dicit apostolus, quia simul nos exci
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes etcelsitudinem dñi predicauit cũ
eũ sibi longe prȩposuit : & humilitac tẽcũ cũ
tamquam infirmum baptiracuit Sedsi io¬
hannes xp̃msolum baptiz assec : melioris
baptismi dispensator lohannes fuis seputio¬
retur quo ipsexp̃s solus tinctus. ẽet . quam
xp̃i ẽ quo xp̃i anitinguntur: Et rursus siom̃s
prius baptis moi ohannis. et de index p̃ibap¬
tizari oporteret : minus plenus minusq
ꝑfectus xp̃ibaptismus merito uideretur
Qui non sufficeret ad salutẽ: quocirea et bap¬
tismoiohanrnis baptizatus. ẽ. dñs ut super¬
bas hominum ceruices ad salutore suum
baptis mum flecteret : et non solus illo baptis¬
mate tinctus .ẽ. nehoc ipso superius illud
ostenderet quod eo solus ipsebaptiz arimeru¬
isset & ultrir illud ꝑseu ertere nonsiuit : Nehoc
unum quo ipsebapti ⁊ at indigere precedente
alterouideretur: Quȩ roitieq siba ptismoio¬
hannis peccatt dimittebantur : quidam¬

Expanded text:
Iohannes et celsitudinem domini praedicauit, cum Iohannes et celsitudinem domini praedicauit, cum eum sibi longe praeposuit, et humilitatem, cum eum tamquam infimum baptizauit. sed si Iohannes Christum solum baptizasset, melioris baptismi dispensator Iohannes fuisse putaretur quo ipse Christus solus tinctus esset, quam Christi est quo christiani tinguntur. et rursus si omnes prius baptismo Iohannis et deinde Christi baptizari oporteret, minus plenus minusque perfectus Christi baptismus merito uideretur, qui non sufficeret ad salutem. quocirca et baptismo Iohannis baptizatus est dominus, ut superbas hominum ceruices ad salutare suum baptismum flecteret, et non solus illo baptismate tinctus est, ne hoc ipso superius illud ostenderet quod eo solus ipse baptizari meruisset, et ultra illud perseuerare non siuit, ne hoc unum quo ipse baptizat indigere praecedente altero uideretur. Quaero itaque, si baptismo Iohannis peccata dimittebantur, quid am
Abbreviated transcription (Latin):
mmillimus interhomines inuenireturier
baptismori locũ au ferendo ds̃ altissimꝰ
erederetur ddem humilitectis doctor et
celsitudinis decctor: Nullienim prophettorũ
ulli prorsus hominũ in scripturis diui¬
nis legimus eẽ concessum baptiacorein
a qui penitentiȩ in remissio ne pee¬
catorũ quod io hanni conces sumẽ
Qua minebiligrrtiec sus pendens in secor¬
dipopulorũ ui am prepararet in eis illique sẽ
lumalterũ requiratur: Iohannes aut̃ tedi
baptismo pretinguebat. quo accepto ẽ& baptis¬
ma etiamdñi cum necessariũ nonut illud repe¬
tectur. seduteis quiu io hannis baptismum accepe¬
rant &um xp̃ibiptis mus cuiuiam prepanebat
illitno deretur : Si enim xp̃ihumilitees commen¬
dindinon eã Nec baptismo iohannisopuseã:
Cursus siniohanne finis eẽt postio hannis bap¬
tismaxp̃ibaptis mate opus non.ẽet : Sed quia
finis legis xp̃c adiustitiam omnicredentiab
illo de monstrirtũ ẽ ad quẽ ꝑgeretur ad hunc
cumꝑuentũ fuerit ꝑmanetur : Id ẽ igitur

Expanded text:
umillimus inter homines inueniretur et baptismo eius locum auferendo deus altissimus crederetur, idem humilitatis doctor et celsitudinis dator. Nulli enim prophetarum, nulli prorsus hominum in scripturis diuinis legimus esse concessum baptizare in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, quod Iohanni concessum est, qua mirabili gratia suspendens in se corda populorum uiam praepararet in eis illi, quem slum alterum requiratur, Iohannes autem tali baptismo praetinguebat, quo accepto esset baptisma etiam dominicum necessarium, non ut illud repetatur, sed ut eis qui Iohannis baptismum acceperant etiam Christi baptismus, cui uiam praeparabat ille, traderetur. si enim Christi humilitas conmendanda non esset, nec baptismo Iohannis opus esset; rursus si in Iohanne finis esset, post Iohannis baptisma Christi baptismate opus non esset. sed quia finis legis Christus ad iustitiam omni credenti, ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc cum peruentum fuerit permanetur. idem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nomine pellentem demonia. et ꝓhibuisse quia
cumillis eum non sequebatur . nolite inquit prohi¬
bere : qui contrauos non ẽ : prouobis .ẽ.  Non
potestenimquis quam in meo nomine facere ali¬
quid & maleloqui deme : Sinihil in eo corrigen¬
dum erat : Securus sitergo quis quis extra cõmu¬
nionem eclesiae constitutus colligit in xp̃i no¬
mine. dissociatus a societaite xp̃iana: atq itte
falsumerit illud quinon ẽ mecum aduersum ẽ
et quimecum non colligit. spargit: Si autem quod
discipuli dñi ꝑignorantiam facere uoluerint
id in eo corrigendum ẽ. quod đns dixit. Holite
ꝓhibere : quur hoc ipse ꝓhberi ꝓhibuit. & quo¬
modo erituerum qđ ibi ait. qui contrauos non. ẽ

Expanded text:
nomine pellentem daemonia et prohibuisse, quia nomine pellentem daemonia et prohibuisse, quia cum illis eum non sequebatur, nolite, inquit, prohibere. qui contra uos non est pro uobis est. non potest enim quisquam in meo nomine facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine dissociatus a societate christiana; adque ita falsum erit illud: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum quod ibi ait: qui contra uos non e
Abbreviated transcription (Latin):
autem nobis cum non colligunt spargunt: Iam
enimne uide ar humanis argumentis idagere qm̃
quȩstionis huius obscuriitis priorib: ȩcđȩ tempo¬
ribus ante schisma donatimagnos iuiros et mag¬
nacaritate p̃ditos patres ep̃os Ita interse com¬
pulit salua pace disceptare atq flucture. ut
diuconciliorum insuis quibusq regionib: diuer¬
saftcituta nutauerint. donec plenario totius
orbis concilio quod saluberrime sentiebatur
etiam remotis dubitationib: firmaretur. ex
euangelio profero certa documerita Quibus drio
adiuuante demonstro. quamrecte placuerit
ctuere secundumđm ut hoc in quoquam schis¬
matico uel heretico ecclesiastica medicina¬
curaret. in quo uulnere separtibatur. Illud aute
quod sanum maner& agnitum potius approbaretur.
quam in probatum uulneraretur: Certedns in euan¬
geliodicit quinon .ẽ. mecum aduersum me ẽ: et
qui mecum non colligit. spargit : Tamen cum adeũ
discipuli retulis sent uidissesequendam in eius

Expanded text:
autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam enim, ne uidear humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicinacuraret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe dominus in euangelio dicit: qui non est mecum aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit. tamen cum ad eum discipuli rettulissent uidisse se quendam in eius
Abbreviated transcription (Latin):
sisse contendunt : quisi maximia nistȩ solies sent
nec ipsorum salutem conten ere deberemus:
quanto ergomagis qui eadem pars donati inmul¬
taminutissima frust ti concisa .ẽ qua e om̃s
minutae particulae. hanc unã multo grandi¬
orem inqua primianus .ẽ. derecepto maximi¬
anis tarum baptismore prehendunt : Et singulȩ
conantur ad serere apud se tantum modo uerũ
baptismum remansisse. ne c omnino. ẽe. alibi
neque in toto orbeterrarum. qua ȩdesi a
catholica expanditur. necini psagrandiore
partedonatinec inceteris precerse unam exminutis si¬
mis partibus qua eom̃s particule si aduertere uoluerint
uocem non hominis sed ipsius manifestis simȩ uerita¬
tis. et animo sum sp̃m suae ꝑ uersitatis edomare : non
utiq ad partem donati maiorem. dequa precisa
precisȩ sunt : sed adipsam uiriditatem radici f᷑tholi¬
cae de ariditate propria reuertentur: om̃s quippe
isti ubi contra nos non sunt. pronobis sunt: Vbi

Expanded text:
sisse contendunt. qui si Maximianistae soli essent, sisse contendunt. qui si Maximianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus; quanto ergo magis, quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo grandiorem in qua Primianus est de recepto Maximianistarum baptismo reprehendunt et singulae conantur adserere aput se tantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem non hominis, sed ipsius manifestissimae ueritatis, et animosum spiritum suae peruersitatis edomare, non utique ad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nos non sunt pro nobis sunt, ubi