comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bono. sumȩ sapientiȩ. sum mȩ pacilibentissime seruiat.
c&eraq: om̃a partim subiecta sibi regat. partim subicienda
p̃sumat. quȩ norma uiuendi ut docuimꝰ utriusq testam̃ti
auctoritate roboratur. Nec de prudentia diutius dif

Expanded text:
bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de prudentia diutius di
Abbreviated transcription (Latin):
An non audierat. om̃e qđ tibi applicitũ
fuerit accipe. & indolore sustine & inhumilitate tua
habe patientiã. qm̃ in igne ꝓbat᷑ aurũ & argentũ:
Anñ audierat. p̃ciosa in c̃spectu dnĩ mors scoꝵ eius.
N on audierat. melior uir patiens fortissimo: Non au
dierat. uasa figuli ꝓbat fornax. & homines iustos tem¬
ptatio tribulationis: Immo uero & hȩc & alia &¬
alia plura ꝑceperat. quȩ in uno scõdĩ spũ ut in istis
noui testam̃ti sic in illis qui soli adhuc erant libris. diui¬
quȩ ad dm̃ ꝑtin&. Nonne & cũ dñsdicat. non potestis
duobus dominis seruire. & apłs redarguat eos qui crea¬
turȩ potius quã creatori seruiunt. in u&eri testamento pri¬
us dictũ est. dnm dm̃ tuũ ad orabis & illi soli seruies: Sed
quid opus est hinc plura dicere. cũ sententus talibus ibi ple¬
na sunt om̃a : Hlanc ergo iusticia uitȩ regulam dabit huc
amatori dequo sermo est. ut dõ quẽ diligit id est sum mo

Expanded text:
 non audierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua habe patientiam: quoniam in igne probatur aurum et argentum n audierat: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ? non audierat: Melior vir patiens fortissimo ? non austos tentatio tribulationis? Imo vero et haec, et alia plura perceperat, quae uno sancto Dei Spiritu, ut in istis Novi Testamenti, sic in illis, qui soli adhuc erant, Libris diviquae ad Deum pertinet? Nonne, cum et Dominus dicat, Non potestis duobus dominis servire , et Apostolus redarguat eos qui creaturae potius quam Creatori serviunt ; in Veteri Testamento prius dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies? Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ꝓferat. nisi crede mihi qđ in euangło legimꝰ dnm̃ mu¬
legimus testificasse. aut certe. seu aliud qđ monachorũ est
consuetudo urandi Si fratꝰ increpat᷑ a priore qualicũq aut alio
quolib& uel certe a uiniore rephendit᷑ ꝓ qualib& rẽ statim can
sumna uelocitate in faciem cadens ueniã postul&. quia hȩc eade
humilitas dõ exhibetͦ ñ homini Et si ex corde fuer tCt indul¬
gentia m ꝓmerebitur. Oport& omnino ante om̃a ut obeui¬
entes sint inuicẽ Et ipsa obȩdientia si recto corde ostenditur
dõ offertur. Ipsa ẽ uia quȩ ducit ad uita Citius enĩ exaudtur
usa oratio obedientis quã decem milia contempnentis Cum uero
benedicite: Si iunior sedet transeunte seniore surgat Si se¬
aut irã modicã ł tristitiã in corde retinere. statim ormipia¬
tur & emendet᷑ Et quantos dies hoc confiteri negleotit
tontos abstieat. Et si humiliter se rephenderit &uenian
iubentis. Sit auris ꝓmpta ad audiendũ acsidiuinitꝰ di catur

Expanded text:
nullus 130 proferat nisi crede mihi, quod in Evangelio legimus Dominum mumasse; aut certe, seu aliud, quod monachorum est consuetudo jurandi, » inquit quolibet, vel certe a juniore, pro qualicunque re, statim cum summa velocitate in faciem cadens veniam postulet; quia haec eadem humilitas Deo exhibetur, non homini; et si ex corde fuerit, cito indulgentiam promerebitur. Oportet autem ante omnia ut obedientes sibi invicem sint, et ipsa obedientia si recto corde omnino Deo offertur, ipsa est quae ducit ad vitam: citius enim exauditur una oratio obedientis, quam decem mille contemnentis. Cum vero Benedicite; si junior sedeat, transeunte seniore, surgat; et si seam, iram, aut tristitiam in corde retinere, statim corripiatur, ut emendetur, et quot dies hoc confiteri neglexerit, tot dies poeniteat, et si humiliter responderit, poenitentiam , et sit auris parata ad audiendum, ac si divinitus dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
&curiose. ut infir mis mentib: nonuertat᷑ in nausiã. Et sẽꝑ quod
proicit᷑. pede conculcetur : ut cũ ad orationẽ curuant᷑. uestim̃
eoꝵ nonsor dident᷑. & in fra ecłam. ł in onũ conuentu. seu & in
porticu. hoc obseruandũ ẽ.: ut qđ spuit᷑ sẽꝑ pedib c̃ culcet᷑. Iã ora
noctis transiit. Sõni quies iã pr&erut. Aurora fulg& lucida. Spar¬
git q celũ lux noua. Sed cũ diei speculũ cernamꝰ. hinc mox obuiũ
ad te suꝑne lucifer p̃ces necesse . ẽ fundere. Tuluce illa sp̃s &cari¬
tatis actib. ad instar tuȩ głȩ nosinnouator effici. Post expletionẽ
uero noct᷑ nã. in ipso int̃ uallo. sũmũ silentiũ fiat. tã in uoce. qu¬

Expanded text:
et curiose, ut infirmis mentibus non vertatur in nauseam; et semper quod et curiose, ut infirmis mentibus non vertatur in nauseam; et semper quod projicitur pede conculcetur, ut cum ad orationem curvantur, vestimenta eorum non sordidentur; et infra ecclesiam, et in omni conventu, seu et in portico, hoc observandum est, ut quod spuitur sempnoctis transiit, Somni quies jam praeteriit, Aurora surgit fulgida, Spargit coelum lux nova. Sed cum diei speculum Cernamus hinc nos omnes, Ad te, superne Lucifer, Preces necesse est fundere. Te lucis tis transiit, Somni quies jam praeteriit, Aurora surgit fulgida, Spargit coelum lux nova. Sed cum diei speculum Cernamus hinc nos omnes, Ad te, superne Lucifer, Preces necesse est fundere. Te lucis Sa
Abbreviated transcription (Latin):
n primis nocturnis horis. cũ ad opus diuinũ delectulo surrexe¬
rit frater. primũ signũ sibi sc̃ȩ crucis imprimat. ꝑ inuocatio¬
psalmũ. ds in ad uitoriũ meũ intende. totũ cũ gła. Tunc ꝓuidi¬
n& psallendo psalmũ. Ad te dñẽ leuaui animã meã. cũ sum¬
ma reuerentia & cautela intrans. ut aliis orantib impedi¬
uox. uicinior sit dõ quã sibi. Tunc referat gr̃as dõ. ita¬
dicendo. Grãs tibi om̃ps pater. qui me dignatus es in hac¬
nocte custodire deprecor clem̃tiã tuã misericors dñe.
ut concedas mͥ diem uenturũ sic ꝑagere. in tuo sc̃õ seruicio
cũ humilitate & discretione. qualiter tibi complaceat ser
pordinẽ. ut cũ nouissimũ signũ pulsauerit. cũ summa humili¬
tate & honestate referant laudes dõ. in conspectu angeloꝵ
etus Et si alicui frequens tussis. aut flecma expectore. aut
narib excrescit. postdorsũ proicit. aut uixta latus. caute tam̃

Expanded text:
empore nocturnis horis, cum ad opus divinum de lectulo surrexerit frater, primum sibi signum crucis imprimat per sapsalmum: Deus, in adjutorium meum intende, totum cum gloria. Tunc providenando psallat psalmum: Ad te, Domine, levavi animam meam, cum summa reveventia, et cautela intrans, ut alios orantes non impedivox vicinior sit Deo quam sibi: et tunc referat gratias Deo, dicendo: Gratias tibi nocte custodire, et deprecor clementiam tuam, misericors Domine, ut mihi concedas diem venturum sic peragere in tuo sancto servitio, cum humilitate et discretione, qualiter tibi complaceat servper ordinem, ut cum novissimum signum cessaverit, cum summa humilitate et honestate referant laudes Deo, in conspectu angelorum ejus. Et si alicui frequens tussis aut phlegma ex pectore aut naribus excrescat, post dorsum projiciat, aut juxta latus, caute tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dent c̃fessiones suas alt̃ natĩ: & incipiant cõpletã. Expleto
eodẽ officio. sũmũ silentiũ custodiat᷑. & ore &corde fiant
orationes secretȩ. Recordatio pec catoꝵ cũ fletu. & lacrimis.
& gemitu. seu suspirio: ita ut unꝰ alio ñ noceat. Iunc iterũ agant
noctẽ mundo cor de& corpore sic ꝑtransire. qualit̾ mane
cautela ambulent in eccła & indormitorio. Et cũ ad ꝓpriũ stra¬
tũ uenerit frater . dũ se collo cauerit. dicat psal mon eđn
custodiã orimeo. Et sic̃ mane sur gens postulat sibi adño
lasbia la periinsic requi escens rog& ponere orisuo custodiã¬

Expanded text:
um, et sic incipiant completorium. Expleto vero officio, summum silentium teneant: et ore et corde fiant orationes secretae, et recordationes peccatorum, cum gemitu et lacrymis, et fletu: sine suspirio, ita ut alteri nullus noceat. Tunc agat noctem mundo corde et corpore sic pertransire, qualiter, mane cautela ambulent in ecclesia et in dormitorio; et cum ad proprium stratum venerint, dum se collocaverit clerus, dicat psalmum: labiis meis . Sicut mane surgens postulavit sibi labia a Domino aperiri, sic requiescens roget poni ori suo a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ animȩ & corporis Certis iterũ horis lectionib: uacate
uidentes cohortent᷑. et subsilentio legant. et neunus
ad aliũ iungat᷑. nisi necessitas discendi ex poscerit:. Qđ tamen
sine inquie tudine alterius fiat. Estiuo enĩ tempore. post pran¬
diũ unusquisq ad ꝓpriũ lectulũ. sit cũ sũma cautel& ut sine ali¬
cuiꝰ ꝑtur batione aut legat aut dormiat. Nullus ex fr̃ib suũ
aliquid dicat. aut rem quam lib&. aut menbroꝵ corporis. sed
semꝑ nrm̃. Hoc solũ oport& dicere ꝓpriũ. meaculpa Om̃a
fragilitate ꝓcedit. Quando inchoro adpsallendũ statis. con¬
sona & concordi uoce psallite. & illi incipiant uersos qui p̃cȩteris
uero refectionis post expletionẽ officii. expectent in eccła
cito & ordinate sine ullo strepitu festinent lotis manibus
introire refectoriũ. salutantes cruce̾ uersis uultib ador¬

Expanded text:
est animae et corporis: caeteris autem horis, lectioni vacent: videntes coarctentur, et sub silentio legant, et ne alius ad alium jungatur, nisi necessitas exposcat; id ipsum tamen sine inquietudine alterius fiat. Aestivo tempore unusquisque ad proprium locum pergat, cum summa cautela, et sine alterius perturbatione aut legat aut dormiat. Nullus ex fratribus suum aliquid dicat aut rem aliquam aut membrorum corporis, sed semper nostrum; hoc solum oportet dicere proprium, mea culpa; omnia landam. Quando in choro ad psallendum stant, consona voce et corde psallant, et illi incipiant versum, qui prae caeteris vero refectionis post expletionem exspectent in eccles et sine ullo strepitu, festinent lotis manibus introire refectorium, salutantes crucem, versis vultibus ad or
Abbreviated transcription (Latin):
doprior benedicit ł potũ. ł aliud quid non sedendo sedstando benedi¬
cat. Siaut̃ cũ calicib mixtũ fuerit: cellerarius faciat signũ modice
ad mũsteriũ. statĩq sur gant uiuenculi ad miscendũ. Et lotos calexo
impleant potu & qua m̃sura. & stent ordinate sic̃ sunt c̃uersi
nor qͥdat calicẽ in manusedentis. caput inclin& humlit̃. &qͥ accipit¬

Expanded text:
cibum, aut potum, aut aliud, non sedendo, sed stando benedicant: si autem cum talibus mixtum fuerit, cellarius facit modice signum ad ministrum, et statim surgant juvenculi ad miscendum, et lotos calices impleant potu aquae mensura, et stent ordinati, sicut sunt conversi: nior, qui dat calicem in manu sedentis, caput inclinet humiliter: c
Abbreviated transcription (Latin):
eñi aliud falsis bonis illudi atq decipi. quãte ipso inferi¬
ora miranda & ad petanda arbitrari. Hab& igit᷑ uir
tẽperans in huiꝰ cemodi reb mortalib & fluentib uͥtȩ
regulã utroq testam̃to firmatã ut eoꝵ ni hil diligat.
nihil ꝑse appetendũ put&. sed ad uitȩ huiꝰ atq officioꝵ
necessitate. quantũ satest usurp&. utentis modestia ñ a¬
mantis affectu. Hecdictas detẽperantia prerũ magnitu¬
dine breuit̃. ꝓ instituto tam̃ opere. fortasse copiosius quão
ille dequo lo qͥtͣm. quẽ tota sc̃itate flamatũ eẽ oport& in
dm̃ in ñ appentendis istis tẽperans. in amittendisfortis
uocatur.
Sed int̾ om̃ia quȩ in hac uita possidentur. corpus homini
grauis simũ ÷ iunculũ iustissimis dĩ legibus ꝓpt̾ antiquũ pec¬
catũ. quo nihil ẽ adpͣdicandũ notius nihił ad intellegen¬
dũ secretius. Hoc ergo iunculũ neconcuatur atq uexet᷑

Expanded text:
enim aliud, falsis bonis illudi atque decipi, quam teipso inferienim aliud, falsis bonis illudi atque decipi, quam teipso inferiora, miranda et appetenda arbitrari? Habet igitur vir temperans in hujuscemodi rebus mortalibus et fluentibus, vitae regulam utroque Testamento firmatam; ut eorum nihil diligat, nihil per se appetendum putet, sed ad vitae hujus atque officiorum necessitatem quantum sat est, usurpet, utentis modestia, non amantis affectu. Haec dicta sint de temperantia, pro rerum magnitudine breviter; pro instituto tamen opere fortasse copiosius quam oille de quo loquimur, quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter omnia quae in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum vinculum est, justissimis Dei legibus, propter antiquum peccatum, quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur,
Abbreviated transcription (Latin):
quã diligit. huic ergo auetoritati side ueteri
testam̃to quȩrã ꝗd cõparẽ. plura quidẽ inueno
sed unus salomonis liber ȩclesi astes quidicit᷑. copiosis¬
si me in sũmũ c̃tẽptũ om̃ia ista ꝑducit. Incipit eni sic
Uanitas uanitantiũ dicit ecclesi astes. uanitas uanitan¬
tiũ om̃a uanitas. Quȩ habundantia homini in om̃i
labore suo quẽ ipse laborat subsole: Hȩc uerba
om̃ia siat tendantur. sipendant᷑. sidis cutiantur. mul¬
to inueni unt᷑. ꝑ necessaria his qui hunc mundũ fugere
& refugere in dm̃ desiderant. Sed longũ ẽ & alia fes¬
tinat oratio. Tali tam̃ principio c̃stituto. exeqͥt᷑ omĩa
uanitan tes eẽ eos quireb huiꝰ modi fallunt᷑. id ipsũ
aut̃ quo fallunt᷑ uanitatẽ uocans. ñ qđ ds̃ ista ñ creaue¬
rit. sed quia subi cere sehomines uolunt hisreb ꝑpeccata
quȩ illis ꝑ recte facta diuinalege subiectast̃. Quid est

Expanded text:
quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri Testamento quaeram quid comparem, plura quidem invenio: sed unus Salomonis liber, Ecclesiastes qui dicitur, copiosissime in summum contemptum omnia ista perducit. Incipit enim sic: Vanitas vanitantium, dixit Ecclesiastes, vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? Haec verba omnia si attendantur, si perpendantur, si discutiantur, multa inveniuntur pernecessaria iis qui hunc mundum fugere, et refugere in Deum desiderant: sed longum est, et alio festinat oratio. Tali tamen principio constituto, exsequitur omnia, vanitantes esse eos qui rebus hujusmodi falluntur; idipsum autem quo falluntur vanitatem vocans, non quod Deus ista non creaverit, sed quia subjicere se homines volunt iis rebus per peccata, quae illis per recte facta divina lege subjectae sunt. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
maiestas semꝑ eodẽ. manentis naturȩ. magnũ se¬
aliquid agere putant . si uniuersã istã corporis
molẽ quã mundũ nuncupamꝰ. curiosissime in¬
tentissimeq ꝑquirant. Unde tanta &iã suꝑbia
gignit᷑. ut in ipso cęlo de quo sepe disputant.
sibim & habitare uideant᷑. Reprimat igit᷑ se
anima ab huiꝰ modi uanȩ cogitationis cupidita¬
te si se castã dõ seruare disposuit. Tali enĩ amo¬
re plerũq decipit᷑. ut aut nichil put& eẽ. nisi corpꝰ
aut &iã si auctoritate c̃s motafateat᷑ aliqiđ eẽ.
in corporeũ deillo tam̃ ꝑͥ imagines corporeas
cogitare ñ possit & talealiqud eẽ credere. quale
fallax corporis sensus infligit. Ad hocetiã ua¬
la& qđ p̃cipit᷑. cauendũ eẽ. a simulacris. Huic er¬
go auctoritati noui testam̃ti qua iubemͣ nihil
mundi hui: diligere. illamaxime sententia
quadictũ ÷ nolite c̃for mari huic mundo. si mul
enĩ demonstrandũ ẽ ei reiquẽ q c̃for mari

Expanded text:
majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam Deo servare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo tamen nisi per imagines corporeas cogitare non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sensus infligit. Ad hoc etiam valet quod praecipitur cavendum esse a simulacris. 39. Huic ergo auctoritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil mundi hujus diligere , illa maxime sententia qua dictum est, Nolite conformari huic mundo : simul enim demonstrandum est ei rei quemque conformari
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Aliter unde sit cũquerimus unde consistit iđ
ex quib elem̃tis. rebq. cõpositꝰ. Qiđ horũ scireius. cũ
in t̃rogas undesit anima. utrũ nã quasi regionẽ eius
& patriã unde huc uenerit nosse de sideras. Anuero
quȩ sit eiꝰ substantia requiris: A E quidẽ utrũq scire
uellẽ sed quid sit sciendũ prius. tuo iudicio malo cõmittere
A Propriã quandã habitationẽ animȩ acpatriã. dm̃ ipsũ crȩdo
ẽẽ a quo creata ẽ. Substantiã uͦ eiꝰ nominare ñ possũ. Nenĩ¬

Expanded text:
entes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, entes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris E. Equidem utrumque scire vellem, sed quid scit sciendum prius, tuo judicio malo committere. A. Propriam quamdam habitationem animae ac patriam Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
EST. UT EAM SI POSSEMUS OSTENDEREMUS COREORA
ESSE EX HAC UNA IN QUISITIONE TOTUS UBER ACCE¬
PIT UT APPEILARETUR OE ANIME QUANTITATE
¶uideo te abundare otio. queso ut mihi respondeas dehis
quȩ me mouent non ut opinor inpor tune atq inc̃grue
Sepe enĩ cũ abste multa que sissem. Nescio qua illa greca
sententia me de terrendũ putasti. qua ꝓhibem ea quȩ
supͣ nos s̃ querere. Nunc uͦ ñ puto nos ipsos. supͣ nos esse
Quã obrẽ cũ deanima quero ñsũ dignꝰ qui audiam
qđ supͣ nos ꝗd ad nos. sed fortasse dignꝰ qui audiam ꝗd
sumus nos M. Enumera breuit̃ quȩ audire deanima
uelis. Ofaciã. nãsunt mihi ista diuturna cogitati¬
one p̃parata. Quero igitur. un desit anima. qualissit
quanta sit curcuͦrpori fuerit data. cũ ad corpus uenerit
qualis efficiat᷑. qualis cũ abscesserit M Cũ queris
undesit anima duo quȩdã in tellegere cogor. aliter
enĩ dicimus undesit homo. que sit eiꝰ patria serte cupi¬

Expanded text:
est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporaluid esse, ex hac una inquisitione totus liber pit, ut appellaretur de animae quantitatevideo te abundare otio, quaeso ut mihi respondeas de iis quae me movent, non, ut opinor, importune atque incongrue. Saepe enim cum abs te multa quaesissem, nescio qua illa graeca sententia me deterrendum putasti, qua prohibemur ea quae supra nos sunt requirere: nunc vero non puto nos ipsos supra nos esse. Quamobrem cum de anima quaero, non sum dignus qui audiam: Quod supra nos, quid ad nos? sed fortasse dignus qui audiam, quid simus nos. A. Enumera breviter quae de anima audire velis. E. Faciam: nam sunt mihi ista diuturna cogitatione praeparata. Quaero igitur unde sit anima, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, et cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit? 2. A. Cum quaeris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupi
Abbreviated transcription (Latin):
potius quęritis ñ unde erigatis inualidos. sed unde fal¬
latis incautos Hoc enĩ ñ debustis tanta dicert audacia.
Ñ et siuos in eisipsis nugatorus mandatis ur̃is ꝑfectos ei ͤ
c̃staret. Cũ uͦ nouerit ur̃a conscientia eos quosin sec¬
tã urãm in troducitis. cũ uo familiarius iungcȩperint
Nulta inuenturos quȩ in uob ȩẽ. cũ alios accusaretis.
Nemo suspicalatur. quȩ tanta impudentia ẽ ꝑfectionẽ
in catholitis imbecilliorib querert : Ut inde imperitos
auertas. & cã nullomodo apud tehis quos auerteris & hi¬
bere : Sed neꝗd inuos temere iã uideam̃ effundere
iste sit huius uoluminis modus. ut ad demonstranda prȩcep¬
ta uitȩ ur̃t moresq memorabiles aliquando ueniamas

Expanded text:
potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus voluminis modus, ut ad demonstranda praecepta vitae vestrae, moresque memorabiles aliquando veniamus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iunctis horũ c̃stare animã puto. Sed quẽ ad modũ si ex
me quȩreres arbor ista ex quib: constat. notissima ista
iIIi. elem̃ta nominarẽ. ex quib: om̃a talia c̃stare c̃re¬
dendũ ẽ. Porro siꝑgeres querere unde ipsa terra .ł
aqua ł aer. ł ignis. conlistent. Nihil iã qđ dicerẽ rep¬
perirẽ. Sic cũ quȩrit᷑ ex quib: sit homo cõpositus. respon¬
dere possũ. ex anima & corpore. Rursũ side corpore quȩ¬
ras. ad illa .iiIͦIͦI. elem̃ta recurrã: De anima uͦ quȩrenti
ł cũ simplex quiddã & ꝓpriȩ substantiȩ uideat᷑ eẽ. ñ alit̃
uelis habere substantiã cũ dixeris adõ factã ñ intellego
IN. Quomͦ & t̃rã ipsã adõ facta negare ñ possũ. & tam̃ ñ possũ
dicere. ex quibus quasi aliis corporib: terra const&.
Simplea enĩ corpus ẽ terra. eo ipso quo t̃ra ẽ. & ideo elem̃tũ dñ.

Expanded text:
conjunctis constare animam puto. Sed quemadmodum si ex me quaereres, arbor ista ex quibus constet, notissima ista elementa quatuor nominarem, ex quibus omnia talia constare credendum est; porro si pergeres quaerere, unde ipsa terra, vel aqua, vel aer, vel ignis constent, nihil jam quod dicerem reperirem: sic cum quaeritur ex quibus sit homo compositus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriae substantiae videatur esse, non aliter o factam, non intelligo. A. Quomodo et terram ipsam a Deo factam, negare non possum; et tamen non possum dicere, ex quibus quasi aliis corporibus terra constet. Simplex enim corpus est terra, eo ipso quo terra est; et ideo elementum d
Abbreviated transcription (Latin):
gustate et udrte quã suauis ẽ dñs. Ut data opera cognoscant diuinitan
eiꝰ saporẽ. In telligentes nichil sapientius e̾r̾. quã xp̃m credere. Quã ob¬
rẽ ipse magist̃ gentiũ int̃ cȩt̾a ait. In qͦ st̃ oñ es thesauri sapientiȩ &
scientiȩ absconditi. Ex iterũ. Nã scio inquit cui credidi. qͥa potens ẽ de¬
positũ meũ seruare. Igit᷑ bic scit fidri sue rationẽ & ñ dubitat depoten

Expanded text:
gustate et uidete, quam suauisestdominus, ut data opera cognoscant diuinitatis gustate et uidete, quam suauisestdominus, ut data opera cognoscant diuinitatis eius saporem intellegentes nihil sapientius esse quam in Christum ntium inter caetera ait, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi : et iterum, Scio, inquit, cui credidi, quia potens est depositum meum custodire . Igitur hic scit fidei suae rationem, et non dubitat de poten
Abbreviated transcription (Latin):
uatiquã omne qd facit ds̃ rationabilit᷑ & ꝓuident̃
factũ credendũ sit melius tam̃ puto si post fidẽ etiã causa facti
possit ad uerti ut qd̾ credit᷑ ñ ignoret᷑. Unde dñs ait. Hec ẽ autem
uita ꝑ̧t̃na ut cognoscant te solũ ie uerũ dm̃ & quẽ mi sisti iħm
xp̃m. Primũ enĩ credi deb& sicut & aꝓpheta dictũ ẽ de inde sciri
qd credit᷑. Quia iã fidelẽ & in hac re diligentẽ ad uiuat sp̃s sc̃s ut
cognoscens intelligat fidei rationẽ. Eunc rnĩ plenũ hab& gaudium
credulitatis suȩ si qd credit intelligat. Hoc ẽ enĩ robur. hoc in mo
bile fundam̃ tũ credulitatis ad discere sacram̃tũ Ubi enĩ sola fides
ẽ ñ ẽ tã mȩra deuotio & potest aditũ habere surreptio. Unde uas
dectionis ideo laborat ut credentes fidei suȩ nationẽ edicant. Gũ eñi
cognouerint quantꝰ sit cui se credidert & quȩ sit eiꝰ potentia. nullo
pacto nulla ratione ab riꝰ spe traduce sepatiant᷑. Unde dictũ eleginꝰ

Expanded text:
uamquam omne, quod facit deus, rationabiliter et prouidenter factum credendum sit, melius tamen puto, si post fidem etiam causa facti possit aduerti, ut quod creditur non ignoretur. unde dominus ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te solum et uerum dChristum . Primum enim credi debet, sicut a Propheta dictum est, deinde sciri quod creditur: quia jam fidelem et in hac re diligentem adjuvat Spiritus sanctus, ut cognoscens intelligat fidei rationem. Tunc enim plenum habet gaudium credulitatis suae, si quod credit intelligat. Hoc est enbile fundamentum, credulitatis addiscere sacramentum. ubi enim sola fides est, non est tam mera deuotio et potest aditum habere subreptio. Unde uas electionis ideo laborat, ut credentes fidei suae rationem ediscant. cum enim cognouerint, quantus sit cui se crediderunt et quae sit eius potentia, nullo pacto, nulla ratione ab eius spe traduci se patientur. unde dictum legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
secura ẽ. E& Foðem. Hico caritati ur̃ȩ. ex quo do seruire
cepinꝰ. & quantũ malũ sit in ꝑiurio uidimꝰ. timuimꝰ uehȩ¬
it᷑. & uetnosissima consuetudinẽ timore frenauimꝰ.
frenata rest̾mguit᷑. reffincta languanseit. languescens
emoritur. & malt consurtudini bona succedit. Deniq non
uob dicimꝰ ñ nos iuxare. Si enĩ hoc dicimꝰ mñtimꝰ. Quantũ adie
ꝑtince iuro. sed quantũ mͥ uidetur magna necessitate c̃pulsus.
quod ñ credit. Hac ꝑpensa ratione & consideratione librata.
cũ magno timore dieo. corã dõ. aut testis est ds autscit

Expanded text:
rvire coepimus, et quantum malum sit in perjurio vidimus, timuimus vehementer, et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro; sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit
Abbreviated transcription (Latin):
Sic etiã tu ad quã ex̾cłam forte ueneris eiꝰ morẽ si cui quã ñ uis ex̃ scan¬
dalũ. ł quanquã tͥ. N oc cũ matri nunciassẽ. libent̃ amplexa ẽ. Ego uͦ
de hac sententia etiam atq etiã cogitans. ita semꝑ habui tanq eam ee¬
lesti omculo acceptrim. Sensi enĩ sepe dolens & gemens mulcos iou¬
fisnuoris turbationes fieri ꝑ quorundam fĩm contentiasari ob¬
stimationer ł supsinciosam timiditate qui mͥ rebus huiꝰ modicus¬
nen. st onemot ure auctoritate neq uniuersalis tecle nti a duitnit
neq uite corrigenae ittilitate ad certũ possunt t̃minũ puenrs
tantũ qi sub e qualiscũq ratiocinatio cogitantis. aute quiaatio
sua patria sic ipse consuruit. aut ql alibit uidit in peregrinatio¬
ne sua quo remotiorẽ asius eo doctiorẽ factã putat.tã litigio¬
sas excitant questiones ut nͥ qđ ipsi faciunt nidulirectũ ests¬
mant. Dixerit aliqͥs ñ cotidie accipiendã eucharistiã. Nuxsi¬

Expanded text:
is esse scandalum nec quemquam tibi.\' hoc cum matri renuntiassem, libenter amplexa est. ego uero de hac sententia etiam atque etiam cogitans ita semper habui, tamquam eam caelesti oraculo acceperim. sensi enim saepe dolens et gemens multas infirmorum perturbationes fieri per quorundam fratrum contentiosam obstinationem uel superstitiosam timiditatem, qui in rebus huius modie scripturae auctoritate neque uniuersalis ecclesiae traditione neque uitae corrigendae utilitate ad certum possunt terminum peruenire, tantum quia subest qualiscumque ratiocinatio cogitantis aut quia in sua patria sic ipse consueuit aut quia alibi uidit et peregrinatione sua quo remotiorem a suis eo doctiorem se factum putat, tam litigiosas excitant quaestiones, ut, nisi quod ipsi faciunt, nihil rectum aestiment. Dixerit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiam. quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
lla quȩ ñ scripta s tradita custodimꝰ quȩ quidẽ toto orbe terrarũ se
uantur. dantur intellige̾ uel ab ipsis apłis ł plenarus c̃cilus quoꝵ r̃
in eccła salubrima auctoritas cõmodata atq statuta retineri. sic̃ qd: dñi passio¬
saria solẽnitate celebrat᷑. & siquid aliud tale occurrit qd feruat᷑ ab uni¬
uersis quacũq diffundit᷑ eccła. Alia uͦ quȩ ꝑ loca t̾rarũ regionesq uariar¬
tur sicuti ẽ qd̾ alii ieuinant sabbato alii ñ. alii cotidie communicant
corpori&e sanguini dñico. alii certis dieb accipuint. alibi nullus
dies int̾mittitur quo ñ offeratur. alibi sabbato. tantũ &. dñico. alibi
tantũ mͦ dnĩco.&. si qͥd aliud huiꝰ modi anim aduerti potest totũ hocgo
rerum liberas habae. obseruationes.
Nec disciplina ulla est
dem neq contra bonos mores conuineit᷑. in differendũ habendũ. & ꝓpt̾

Expanded text:
 quae non scripta sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sisaria sollemnitate celebrantur et si quid aliud tale occurrit, quod seruatur ab uniuersa, quacumque se diffundit. ecclesia. Alia uero, quae per loca terrarum regionesque uariantur, sicuti est, quod alii ieiunant sabbato, alii non, alii cotidie communicant corpori et sanguini dominico, alii certis diebus accipiunt, alibi nullus dies intermittitur, quo non offeratur. alibi sabbato tantum et dominico, alibi tantum dominico et si quid aliud huius modi animaduerti potest, totum hoc genus rerum liberas habet obseruationes nec disciplina ulla est dem neque contra bonos mores esse conuincitur, indifferenter habendum et
Abbreviated transcription (Latin):
instttis debae quisq ab altari remoueri ad agendam penitentiã¬
los ab eadẽ auctoritate rec̃ciliari. Hoc ẽ enĩ indigne accipere. sieo
temport accipiat qͦͥ deb&e agere penitentiã ñ ut arbitrio suo cu lib&
ł auferat se c̃munioni ł reddat. Cȩterũ si tanta ñ sunt ut ex cõ¬
municandus qͥsq homo iudicet᷑. ñ se debere a cotidiana medicina
dnici corporis separare: Rectius int̾ eos fortasse qͥspiam dirimit litẽ.
qͥ monae ut p̃cipue in ap̃i pace ꝑmaneant. faciat aut̃ unusqͥsq quod
scd̾m fidẽ suã pie credit eẽ faciendũ. Neut̃ enĩ eoꝵ exhorreat
corpus ce sanguinẽ dñi. s salub̾rimũ sacram̃tũ certatĩ honorare

Expanded text:
istitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari - hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat, quo debet agere paenitentiam —, non ut arbitrio suo, cum libet, uel auferat se communioni uel reddat. ceterum si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque homo iudicetur, non se debere a cotidiana medicina dominici corporis separare.\' rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet, ut praecipue in Christi pace permaneant. faciat autem unusquisque, quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. neuter enim eorum exhonorat corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
sene. Iungamꝰ gemitꝰ & lacrima copulemꝰ Noremꝰ & conu̾tam᷑ ad dm̃ qui fec̃ nos. Nonenĩ ex pec¬
temꝰ diaboli penitentiã. Unaest illa p̃sumptio & ĩꝓfundũ gehennę trahenᷤ hic aut̃ acqͥ
uita aut amittit᷑ Sioriginẽ nũ ꝗ secutꝰ sũ. fruftra ĩ famare me cupitiᷤᷤ. Si discipulũ eiꝰ fui
imitamini pęnitentẽ. Creditᷤᷤ confitenti. credite & neganti lteagẽ. Consitemini xus
in quib errare origenẽ & mutũ ñ faciã. Dicite eĩ male sensissȩ de filio: peiꝰ dẽ spũ scõ. añi¬
post multa scia itq una om̃ib resittitionẽ id ipsũ fore gabriclũ qđ̃ x diabolũ. paulu qd caiphu

Expanded text:
lacrimas copulemus, ploremus et conuertamur ad dominum, qui fecit nos; non expectemus diaboli paenitentiam. uana est illa praesumptio et in profundum gehennae trahens; hic aut quaeritur uita aut amittitur. si Origenem numquam secutus sum, frustra infamare me cupitis; si discipulus eius fui, imitamini paenitentem. credidistis d confitenti; credite et neganti. ■ \'Si isin quibusdam errasse Origenem, et muttum non faciam. dicite eum male sensisse de filio, peius de spiritu sancto, anipost multa saecula atque unam omnium restitutionem id ipsum fore Gabrihel, quod d
Abbreviated transcription (Latin):
tua st̃. umusa cy rographi uetis peccati deleta.solũ nom̃ uiũ uxoris. Dusiti
leficient si cuncta quę̧ ad potentiã babris mi ꝑtinent descriptur iꝰ uoluen
digerere x natiuitatiꝰ scđȩ immo ĩ xp̃o pͥmę ponere sacranta. le itonioꝰ¬
teuan eflaũ. Quod de presbeters unꝰ eledł ẽ qͥcetis pͦ poneret᷑ ĩscismas¬
riȩ amarco euanglista usq ad heraclã a dionisiũe p̃os presbri sẽ ꝑunũ ei
electũ & ĩ extelsiori gradu collocatũ epm ominabant q uomͦ sitrereiꝰ im¬
eratorẽ faciat aut diaconi eligant de se quẽ in dustriũ nouer & archi¬
alta romane urhiꝰ tecła alta tocius erbi existimanda e &e gallia &. britiamiia

Expanded text:
tua sunt, uniuersa chirographi ueteris peccata deleta: solum nomen uiuit uxoris? dies me deficiet, si cuncta, quae ad potentiam baptismi pertinent, de scripturis sanctis uoluero digerere et natiuitatis secundae, immo in Christo primae, ponere sacramenta. «. Antequam e a Marco euangelista usque ad Heraclam et Dionysium episcopos presbyteri semper unum de se electum et in excelsiori gradu conlocatum episcopum nominabant, quomodo si exercitus imperatorem faciat aut diaconi eligant de se, quem industrium nouerint, et archialtera Romanae urbis ecclesia, altera totius orbis aestimanda est. et Galliae et Brittaniae
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ moresq hinc optimos aut illũ uiolare. aut se cristo¬
dire c̃uincae. Uiolant sane qͥetẽ & pacẽ suã. de suꝑflua
questione rixando. Mallẽ tam̃ in rebꝰ huiꝰmodi ut & ille
in huiꝰ & hic in illius patria ab eo qđ cȩteri faciunt ñ abhor¬
rer&e. siue etiã in aliena patria cũ ꝑegrinaret᷑ ubi maior
& frequentior & feruentior ẽ popłs dĩ. uidelic& uerbi
male atq illicite fieri c̃tendunt qm̃ alit̃ ipse fieri uidert
puerilis ẽ iste sensus. & cauendus in nob̾. tolerandus & corri

Expanded text:
fidem, moresque hinc optimos aut illum uiolare aut se custofidem, moresque hinc optimos aut illum uiolare aut se custodire conuincet. uiolant sane quietem et pacem suam de superflua quaestione rixando. mallem tamen in rebus huius modi, ut et ille in huius et hic in illius patria ab eo quod ceteri faciunt non abhorreret. sine etiam, in aliena patria cum peregrinaretur, ubi maior et frequentior et feruentior est populus dei, uidit uerbi male atque inlicite fieri contendat, quoniam aliter ipse uiderit, puerilis est iste sensus, canendus in nobis, tolerandus et corri
Abbreviated transcription (Latin):
bo miscdiam c̃secuti. Uala aeiã adhanc similitudinẽ qdđ in pͥmo
popło unicuiq fideliũ manna scđm ꝓpͥam uoluntatẽ in ore sapie
& ille honorando ñ audet ullo die p̃termittere. Gonteptu solũ
ñ uult cibus iste sic̃ manna fastidiũ. Inde enĩ & apłs indigne
dicit ab eis acceptũ. qͥ hoc ñ discernebant a cȩteris cibis. ue¬
neratione ei singularit᷑ debita. Continuo qͥppe cũ dixisset iu¬
diciũ sibi manducat. & bibit. addidit ut dicera&e. ñ diiudicanᷤ
corpus dni. Qd satis toto ipso loco in epła ad corinthios pͥma si
diligent̃ attendat᷑ apparae. Si aliqͥs ꝑegrinꝰ in eo forte. loco
ubi ꝑseuerant᷑ in obseruatibne quadragesimȩ nec quinta sab
qr ñ fit inqͥt in patria mea. qͥd aliud iste nisi c̃suetudinẽ suã
c̃ suetudini alterius p̃ponere conat᷑: Non enĩ mͥ de libro dĩ
hoc recitaturus ẽ. aut uniusȩ qua dilatat᷑ eccłȩ plȩna uoce
certabit. aut ostendet illũ c̃tra fidẽ facere. sẽ aut̃ secunduor

Expanded text:
inquit, ad hanc similitudinem, quod in primo populo unicuique fidelium manna secundum propriam voluntatem in ore sapiebet ille honorando non audet ullo die praetermittere. Contemptum solum non uult cibus iste sicut manna fastidium. inde enim et apostolus indigne dicit acceptum ab eis qui hoc non discernebant a ceteris cibis ueneratione singulariter debita. continuo quippe cum dixisset: iudicium sibi manducat et bibit, addidit, ut diceret: non diiudicans corpus, quod satis toto ipso loco in epistula ad Corinthios prima, si diligenter attendatur, apparet. Sio aliquis peregrinus in eo forte loco, ubi perseueranter in obseruatione quadragesimae nec quinta sabb,,quia non fit" inquit "in patria mea". quid aliud iste nisi consuetudinem suam consuetudini alterius praeponere conatur? non enim mihi de libro dei hoc recitaturus est aut uniuersae qua dilatatur ecclesiae plena uoce certabit aut ostendet illum contra fidem facere, se autem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
urstũ ⁊ paremeo ĩ eir oi dinaria uolumates utruiq seris mutata nat᷑ã apĩ fortt
tricu txtrettꝰ x obseleo greges essusiore sangiamᷤ. & ĩstar sus ĩom meeno libidinũ uolu¬
tibra & tum ali mortuaen dy sepulcbro icorcula ꝓtralꝰ. qua idõ accipi ne facext
ꝗd feristi᷑ Audiat̃ rthuiei messes ȩed de qͥb quotidie harrea nrã cõplent᷑ Audiat̃ cati¬
euimim ꝗͥ st̃ fide candidatine ipros ducat ante babtisma. ne honesta iungant ma
sint & mee mundiciȩ sordidate. N dico ais sordidatas. s ĩ eodẽ statu mansisse quo
fuerant. Si enĩ sordes fuissent lotę. utiq fuissent ut ineȩ. Rogo que ẽ ista t̃giũsaria
cum̃ onũ pistello retunsius q ñ ẽ peccatũ pecc̾atũ est qr nẽ sordidũ sordi

Expanded text:
entes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte tricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum uolutabra: et tu audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matsunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordi
Abbreviated transcription (Latin):
In eapt. Hichil alicui p̃ripuinibil ociosus dccipio manũ quotiou
ppo sudore querimꝰ cybũ scientes ab apło scriptũ eẽ Queuẽ
ꝰsun. Confiteor ut uolunt. ñ placa. sub scribo ncredunt unũ
tantũ placae ut hinc recedã. lãiã eredo sarripuer ame partẽ animę
inee carissimoꝰ sr̃secce disce dere cupuut̃. immo discedut̃ melius et
dicentes ĩt̃fera̾ habitare. quã cũ talib xpianis. Et gͦ ipse mͥ me &
corporis ĩ bec illitas & henis retiner& asꝑitas. iã m fugerẽ. Berũ

Expanded text:
ntis. Nihil alicui praeripui, nihil otiosus accipio: manu quotidie et proprio sudore quaerimus cibum, scientes ab Apostolo scriptum esse: Qui sim. confiteor, ut uolunt: non placet. subscribo: non credunt. unum tantum placet, ut hinc recedam. iam iam cedo. abruperunt a me partem animae meae, carissimos fratres. ecce discedere cupiunt, immo discedunt melius esse dicentes inter feras habitare, quam cum talibus Christianis; et ego ipse, nisi me et corporis inb
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ aẽ nõminis rẽ sibi ñ suã uendicare. Ideoq hoc uerũ ẽ qd̵ non solo nomine
ẽ. Ic circo in ipso reparatũ ẽ. qd̾ fuerat amissũ uicio fragilitatis humane:
ic enĩ umago quedã posita ẽ ut adsimilitudint̃ eiꝰ genꝰ humanũ

Expanded text:
eiusdem nominis rem sibi non suam uindicare, ideoque hoc est uerum, quod non solo nomine,eiusdem nominis rem sibi non suam uindicare, ideoque hoc est uerum, quod non solo nomine,m. idcirco in ipso reparatum est quod fuerat amissum uitio fragilitatis humanae. hic enim imago quaedam positus est, ut ad eius similitudinem genu
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipse furrat pͥus quã aescendera in t̾ram chanaan. Ir nouatꝰ enĩ
ipse nouu const̾uit ex ẽplũ indĩ deuotione. hinc eͣ qd apłs paulus
si dispar ẽ conuellat᷑ si alienũ ẽ ameritis abrahȩ & nos refallamur
quasi ad ulatores eiꝰ. Suȩ ẽ bȩc in in imiticia aduersus abrahã. quȩ e.¬
mulatio inimici. & qͥst̃ ii nisi qͥ filii eiꝰ dicunt᷑ Quidẽ in qͦ aisplicit
abrabã ut gła hȩc aliena abeo putet᷑. & qͥd ẽ qd placeat inheber ut pͥmatõ
istũ habere dicat᷑. Cuiꝰ si conũsatio possit inqͥri inueniret᷑ forte idola
coluisse sicut thara & nachor & pat̾ nachor. quos constat ñ longe ab eo fuisse
aefendi infirmũ. & im ꝓbabile ẽ: Tunc enĩ rite nomine eiꝰ uindicaret᷑.
si causȩ aliquȩ testes tristerent. quȩ hoc confirmarent. Possent enĩ aliqͥ

Expanded text:
quam fuerat ipse, priusquam descenderet in terram Chanaan; innouatus enim quam fuerat ipse, priusquam descenderet in terram Chanaan; innouatus enim ipse nouum constitueret populum in dei deuotione. hinc est unde apostolus Paulus si dispar est; convellatur, si alienum est a meritis Abrahae; et nos refellamur quasi adulatores ejus. Quae est inimicitia adversus Abraham, quae aet inimici, et qui sunt hi, nisi qui filii eius dicuntur? quid est in quo displicet Habraham, ut gloria haec aliena ab eo putetur? et quid est quod placeat in Heber, ut primatum istum habere dicatur? cuius si conuersatio possit inquiri, inueniretur forte idola coluisse sicut Thara et Nachor et pater Nachor, quos constat non longe ab eo fuisse, mum et inprobabile est. tunc enim rite nomini eius uindicaretur, si causae aliquae testes exsisterent quae hoc confirmarent; possent enim aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
sub eodẽ nomine appellent᷑ ipsũ significantes inse. Quã obrẽ
ui deamꝰ si c̃ gruit. sic̃ qͥdã putant ex heber dictos þebi eos. Ui detͣ eni quantĩ
ad nom̃ ꝑtinet in de huiꝰ nominis origo descendere. Anterior ẽ enĩ
heber ꝗ abrahã. Quod si ee̾t uerũ. deberent iĩ qͥ detribu heber st̃ post
ipsũ eodẽ nomine nuncupari. Ał heber enĩ septima genera¬
tione natꝰ t᷑ abrabã. Si gͦ suꝑ abrabã ł ipse ab raba hebreyꝰ diezꝰ est.
si ne dubio hebrei ab her nuncupant᷑. Si aũt ñ legit᷑ suꝑ ab rabã dictos
hebrȩos. sed post abrabã ñ iã utiq ex heber.sed ababrabã dñr hebrei
Iuippe cũ filii a brabã pͥmo hoc nomine appellati sunt. In genisi enĩ iosep
fr̃s eiꝰ bebrei st̃ appellati. Ordinis gͦ & meriti fuit abrabã ut caput
fiera iis qͥ ex eo traducẽ habent. Dĩ enĩ uiditio princeps & origo positi ᷤ
in t̾ra chanan. ex eo geniti. abterius eẽnt & ꝓfessionas. & conũ fationis

Expanded text:
sub eodem nomine appellentur, ipsum significantes in sese. Quamobrem videamus si congruit, sicut quidam putant, ex Heber dictos Hebraeos. Videtur enim quantum ad nomen pertinet, inde hujus nominis origo descendere; anterior est etenim Heber quam Abraham. Quod si esset verum, deberent hi, qui de tribu Heber sunt, post ipsum eodem nomine nuncupari: ab Heber enim septima generatione natus est Abraham . Si ergo super Abraham, vel ipse Abraham Hebraeus dictus est; sine dubio Hebraei ab Heber nuncupantur: si autem non legitur super Abraham dictos Hebraeos, sed post Abraham, non jam utique ex Heber, sed ab Abraham dicuntur Hebraei: quippe cum filii Abraham primo hoc nomine appellati noscantur. In Genesi enim Joseperant, Hebreos nuncuparunt. ordinis ergo et meriti fuit Habrahae, ut caput fieret his qui ex eo traducem habent. dei enim iudicio princeps et origo positus est in terra Chanaan, ut ex eo geniti alterius essent et professionis et conuersationis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quarus in maris tẽpestate exagitatꝰ exclamat. ds laberame. s audi dm̃
Crespondentẽ. Quare. Ego ñ misi huc te. Auaricia tͥ iussit ut adqͥreres
qd̾ non habebas. Ego tibi iussi ut sine labore ante hostiũ tuũ pauperi
ares qd habebas. Illa te ad indos misit ad reportandũ aurũ. Ego tibi ad osti¬
um posui apm̃. a quo emeres regnũ cȩloꝵ. Bahoras in iussione auaritie.
iiussione mea non laboras. Ambo iussimꝰ. & ñ audistime. cui obedista¬

Expanded text:
bera me. Non audis respondentem, Quare? Misi te? Avaritia tibi jussit ut acquireres quod non habebas: ego tibi jussi ut sine labore ante ostium tuum pauperi dares quod habebas. Illa te ad Indos misit ad reportandum aurum: ego tibi ad ostium Christum posui, a quo emeres regnum coelorum. Laboras in jussione avaritiae, in jussione mea uon laboras. Ambo jussimus; non audisti me: cui obaudist
Abbreviated transcription (Latin):
ł ds & misit iudiees ⁊ saiuatores qͥ te defamulata moabitarũ ⁊ a¬
manitarũ. philistiĩ quoq & diu̾sarũ gentiũ liberaret no iussime sub
regib osfend̾istiđm. & om̃is tua puudritia bab ioni a uastante leleta e
s̃ptu agima annoᷤ tẽpla solitudo ꝑ mansit. a cyro rege ꝑsarã ẽ i acata
ca̾ptiuitas es draᷤ hoc x nt emias plenissime refer̃. testructũ est
emplũ sub dario rege ꝑsirũ atq medoꝵ aloroluibel filio salahat

Expanded text:
 et misit iudices et saluatores, qui te de famulatu Moabitarum et Ammanitarum, Philistiim quoque et diuersarum gentium liberarunt. nouissime sub regibus offendisti deum et omnis prouincia Babylonia uastante deleta eseptuaginta annos templi solitudo permansit. A Cyro rege Persarum est laxata captivitas. Esdras hoc et Nehemias planissime referunt. Exstructum est templum sub Dario rege Persarum atque Medorum a Zorobabel filio Salat
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscente humana & ad diuina tendentẽ.ĩ qua ñ auc¬
toritafis humanae c̃tinet᷑ sinii. sed ad sũmã & in cõmutab
quadã dulcedine conuigali. cũ anima menti copulat᷑. &uelit¬
manto pudoris obnubit᷑. ut iã recte uiuere ñ cogatur.
sed etiã si om̃es concedant peccare non libeat. Quarto
id ipsũ molto firmius ordinatiusq faxiente & emicantt᷑
huiꝰ fluctib frangendis. Quintã pacatã atq ex om̃i parte
tranquillã. uiuente in opib & abundantia in cõmutabil
regni. sũ mȩ atq in cõmitabilis sapientie. Sexta om̃i¬
mode mutationis in ꝑt̾nam uitã usq ad tota obli uionẽ
uitȩ tẽporalis transeunte in ꝑfectã formã quȩ facta ẽ
adimagine̾ & similitudinẽ dĩ Septima enĩ iã quies
eterna ẽ & nullis etatib distinguenda. beatitudo ꝑpetua
Ut enĩ finis ueteris hominis morsrẽ. sic finis noui bominis
quotiens gladio linguã feriat &e tranfigat. quis in illo locus inuenit᷑ sanꝰ¬

Expanded text:
ntem, in qua non auctoritatis humanae sinu continetur, sed ad summam et incommutabilem quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam idipsum multo firmius ordinatiusque facientem et emicantem is atque frangendis. Quintam pacatam atque ex omni parte tranquillam, viventem in opibus et abundantia incommutabilis regni summae atque ineffabilis sapientiae. Sextam omnimodae mutationis in aeternam vitam, et usque ad totam oblivionem vitae temporalis transeuntem in perfectam formam, quae facta est ad imaginem et similitudinem Dei. Septima enim jam quies aeterna est, et nullis aetatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominisquoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus invenitur san
Abbreviated transcription (Latin):
homicida ẽ. Ille enĩ se suo ꝑiurio ꝑimit. sed iste
manũ int̾ficientis imp̃ssit. Ileo ẜx Eodsor.¬
rs̃ istam consuetudinẽ cotidianã crebrã sine
causa nullo extorquente. nullo de tuis uerbis
dubitante. iurandi auertite a uob̾. amputate alin¬

Expanded text:
homicida est. Ille enim se suo periurio interimit, sed iste manum interficientis et impressit et presrgo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis, amputate a lin
Abbreviated transcription (Latin):
igas frem tuũ in terra. sed ut iuste alliges uide. Nam iniusta uincula. dirumpit
iusticia. Quando me audiente fri meo quisꝗ facit iniuri
ame illã iniuriã alienã ꝓutẽ. ꝓrsus  mͥ facit. imo tͥ plus fecit cui puta¬
fluant. nulla orbitas accidat assit santas carnis. incolumis habites inpatria.
eohabitent mali honterus tu quibus nemo sit cui fides habeatur: aquibus discor

Expanded text:
igas illum in terra, sed ut iuste alliges vide, nam iniusta vincula disrumpit iustitia. a me injuriam illam alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et mihi plus fecit, cui putafluant, nulla orbitas accidat, adsit sanitas carnis, incolumi habitetur in patria et cohabitent mali homines, in quibus nemo sit, cui fides habeatur, a quo non dolus