comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum ab eis quibꝰ inuident occasione aliqͣ paulułu ꝯtita¬
ti fu̾int. ñ statim totũ qd̾ egre ferunt & quõd dolet in cordibꝰ
eoꝵ ꝓferant s postqm ab eis recesseruit. acͥori dolore intu-¬
mescentes. quicquid ad ꝯtumeliã ipsoꝵ dixisse uel fecisse po-¬
tuissent magis amaricati maiori uindictȩ data oportuni¬
tate reseruent inposterũ. Sic p̃scripti adu̾sarii quibꝰ odiosa
erat ȩquitas qmeis pontisex inuictꝰ p̃dicabat. conuocatis
itm̃ ꝑu̾sis conuenticłis suis suũ quisꝙ dolorem ꝓferebat.
dicentes se esse delusos. & arte magica tenebrarũq caligine su¬
os sensus aduncatos qͥ hominem uiuũ hunc reliquerant.
qui eis ñcedebat. nec ritũ & honorem ipsorum. dignitatẽq
urbis debitam ĩmutare metuebat. Nere delusi. nec mirũ
tractaturi. Nam & hoc ab eis ibidem firmit decretũ ẽ. qͣte nꝰ
cum ad condictam diẽ conuenire deb̾ent singłi denariatã
sui pastoris. qd̾ minꝰ fec̾ãnt. & sic ebrietati pociꝰ dep utaretur.

Expanded text:
ut, cum ab eis quibus invident occasione aliqua paululum concitati fuerint, non statim totum quod aegre ferunt, et quod dolet in cordibus eorum proferant, sed postquam ab eis recesserint, acriori dolore intumescentes, quidquid ad contumeliam ipsorum dixisse vel fecisse potuissent, magis amaricati, majori vindictae data opportunitate, reservent in posterum. Sic praescripti adversarii, quibus odiosa erat aequitas, quam eis pontifex invictus praedicabat, convocatis iterum perversis conventiculis suis, suum quisque dolorem proferebat, dicentes se esse delusos, et arte magica tenebrarumque caligine sensu suos aduncatos, qui hominem hunc vivum reliquerant; qui eis non cedebat, nec ritum et honorem ipsorum, dignitatemque urbis debitam nullatenus immutare metuebat. Vere delusi et stupidi,tractari. Nam et hoc ab eis firmiter ibidem decretum est, quatenus cum ad condictam diem convenire deberent, singuli denariatam sui pastoris quod minus fecerant, et sic ebrietati potius deputaretur
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ ita. qr plantacio qmͣ plantat pat̾ cȩlestis eridicari ñ
pot̾it. Attam̃ cõpulerunt eũ ut exiret. & p̃paratis equitat᷑is ex¬
iuit. ad abbatiã qnͣdam monachoꝵ in honore scĩ ioħis. quȩ
ẽ in suburbio ciuitatis sita. supͣ montẽ quendam. uͥ satis
spaciose dispositis om̃ib tnͣsiuit ad quoddam castrũ suũ
quod dr halla. ut ibi a tanto tu multu requiesc̾et. s & illud
clausum inuenit. p̃uenientes enim hostes sui omnẽ occupa-¬
u̾ant munitionẽ. Quid fac̾et homo qui nusqmͣ inueniebat
uͥ requiesc̾et pes eiꝰ : Quid fac̾et humano destitutꝰ auxilio:
Contulit se ad eccłiam quandam canonicoꝵ regłarium que
ibidem ꝓpe erat. orans d̾m suũ ꝑ aliquot dies. ut uiã suam
in suȩ bnplacito uoluntatis dirigere dignaret᷑. S ille qͥdixit

Expanded text:
t Pater coelestis, eradicari non poterit. » Attamen compulerunt eum ut exiret, et praeparatis aequitaturis exivit ad abbatiam quamdam monachorum in honore S. Joannis, quae est in suburbio civitatis sita supra mentem quemdam; ubi satis spatiose dispositis omnibus, transivit ad quoddam castrum suum quod dicitur Halla, ut ibi a tanto tumultu requies eret. Sed et illud clausum invenit: Praevenientes enim hostes sui, omnem praeoccupaverant munitionem. Quid faceret homo qui nusquam inveniebat ubi requiesceret pes ejus? quid faceret, humano destitutus auxilio? Contulit se ad ecclesiam quamdam canonicorum regularium, quae ibidem prope erat, orans Deum suum per aliquot dies, ut viam suam in suae beneplacito voluntatis dirigere dignaretur. Sed ille qui dixit
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem. & constanciam. respexit u̾itatis eiꝰ p̃ces. ⁊ sic̃ uo¬
luit. & exqͦ uoluit pax rebꝰ data ẽ. Nam ut conuen̾ant c̃tatim¬
inimici ad int̾im̃dum. sic conuenire festinabant ac laus ła-¬
ciendum. Om̃imodam satisfactionẽ offerebant. offerebant
& pecuniã multimodã. S ille qui plus animas quer̃e do ue¬
nerat qm̃ pecunias. ne d̾ni dĩ sui offensam inc̾reret respue¬
bat pecunias ut animas eoꝵ que ꝓ hoc excessu ꝑditõnis ꝑi¬
cło subiacebant lucͥfac̾e̾t. Dicebat deniq suũ & ñ ipsoꝵ eẽ de-¬
lictũ. qd̃ deliquer̃t semetipsis ñ sibi nocuerunt. nocuert̃ ⁊ ei
pociꝰ quem uulnatũ. & semiuiuũ iacentẽ reliquer̃t Satisfa¬
ctionẽ illi querebat suã uͦ minime. exemplo sũmi capitis
seco dolebat. qͥ nichil dignũ morte meruerat. morti dñ ad¬

Expanded text:
humilitatem et constantiam, respexit veritatis ejus preces, et sicut voluit, ex quo voluit, pax rebus data est. Nam ut convenerant certatiminimici ad interimendum, sic convenire festinabant ad satisfaciendum. Omnimodam satisfactionem offerebant, offerebant et pecuniam multimodam. Sed ille, qui plus animas quaerere Deo venerat quam pecuniam, ne Domini Dei sui offensam incurreret, respuebat pecunias, ut animas eorum, quae pro hoc excessu perditionis periculo subjacebant, lucrifaceret. Dicebat denique suum et non ipsorum esse delictum; quod deliquerunt, sibimetipsis, non sibi, nocuerunt; nocuerunt et ei potius, quem vulneratum et semivivum jacentem reliquerunt. Satisfactionem illius quaerebat, suam autem minime, exemplo sui capitis,seco, dolebat; qui nihil dignum morte meruerat, morti tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
conseruans. eiꝰq ꝑtͣbatorẽae scis maticos om̃s ꝑsequens. & de-¬
testans. bonos amplectens. desolatis dans consiliũ. pauꝑes
& orphanos. uduasq sustentans. religiosos quosq fouens
& dilatans. religionisꝙ docens formã. se ipsũ ꝓut dignitas
officii pati pot̾at tã minorib qmͣ maiorib affabilem exhi-¬
bens. diuine largitatis & gr̃ȩ ñ immemor dno do suo ꝑsin¬
głos dies bone opinionis ⁊ intime suauitatis. & dulcediniᷤᷤ

Expanded text:
conservans, ejusque perturbatores et schismaticos omnes persequens et deconservans, ejusque perturbatores et schismaticos omnes persequens et detestans, bonos amplectens, desolatis dans consilium, pauperes et orphanos viduasque sustentans, religiosos quoque fovens et dilatans, religionisque docens formam, seipsum, prout dignitas officii pati poterat, tam minoribus quam majoribus affabilem exhibens, divinae largitatis et gratiae non immemor, Domino Deo suo per singulos dies bonae opinionis et intimae sua
Abbreviated transcription (Latin):
identes itaq adu̾sarii qͦ potissimũ dolore angeret᷑ ho¬
mo di. studuerunt illum lenire in eo suꝑ quo gͣuatũ
cũ eẽ sentiebant. Nam illi uuln̾ato domũ suã qm deicant
ex integͦ reparantes. ad medicandũ uulnꝰ qd̾ ei inflix̃ant
qͣdraginta marcas argenti contulerunt. Postħ aꝑtis ianu¬
is castri. quas ad aduentũ eiꝰ pͥus clauserant. int̾uit illuc
cum om̃i honore muldoꝵ cetu uallatꝰ nobiliũ. multitudi¬
ne etiã plebis laudantiũ dm̃ suꝑ constancia tanti ponti¬
tis ꝑiculo. ob sue fidi integritatem corꝑisꝙ incolumita¬
tẽ inuictꝰ ꝑ mansit. Sic uicit humilitas. humilitatis gr̃a
p̃eunte. ut in eo u̾itatis insignia clarescerent que dicit.
głosus ds in scĩs suis. & cũ magna maioꝵ p̾cedentiũ patrũ
facta narrant᷑ subsequentiũ oꝑa filioꝵ ad hec imitanda ꝓ
de die indiem minisf̾io sibi a d̾o cõmisso dans honorem
in om̃i religione & honestade ꝓficiens. unitatẽ eccłie sc̃e

Expanded text:
identes itaque adversarii, quo potissimum dolore angeretur homo Dei, studuerunt illum lenire in eo super quo gravatum eum esse sentiebant. Nam illi vulnerato domum suam quam dejecerant, ex integro reparantes, ad medicandum vulnus quod ei inflixerant, quadraginta marcas argenti contulerunt. Post haec, apertis januis castri, quas ad adventum ejus prius clauserant, intravit illuc cum omni honore, multorum coetu vallatus nobilium, multitudine etiam plebis Deum laudantium super constantia tanti pontitis periculo, cum suae fidei integritate corporisque incolumitate invictus permansit. Sic vicit humilitas, humilitatis gratia praeeunte, ut in eo Veritatis insignia clarescerent, quae dicit: « s in sanctis suis. Et cum magna praecedentium Patrum facta narrantur, subsequentium opera filiorum ad haec imitanda prde die in diem, ministerio a Deo sibi commisso dans honorem, in omni religione et honestate proficiens; unitatem sanctae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suum honorare euidenter hec regula det̾minat. quid ẽ
qd̃ ampliꝰ alicui regłarium ad salutem optinendam expediat
Quod si de colore uel grossitate ⁊ subtilitate uestium fiat aliqua
int̾ aliquos spũales contentio. dicant qͥ ob hoc deragandi occasiõẽ
acciꝑiunt. dicant inqm de hac regła. dicant de euangłii ⁊ apłorum
⁊ erit eis credendum: Unum ẽ tñ quod testes resurrectionis angłi in
neis sunt. In laneis similit̾ in uet̾i testam̃to exibant ad ppłm. in
scũario uͦ ex p̃cepto uti consuerant lincis. Quia uͦ sc̃orum patrũ
⁊ p̃decessorum nr̃oꝵ. decet exposito. scĩs p̃dicatorib. ⁊ canonice ꝓfessi¬
onis utentib. horum angłorum in tipo uicem gerẽ. de abbis uestib
scandalum non generent. ⁊ si sunt penitentes. ⁊ si eos ad ppłm suũ
exire cogat officium. laneas ñ abhorreant quod si ad scũar̾ium di

Expanded text:
Patrem suum honorare, evidenter haec regula determinat. Quid est Patrem suum honorare, evidenter haec regula determinat. Quid est quod amplius alicui regularium ad salutem obtinendam expediat? Quod si de colore vel grossitate et subtilitate vestium fiat aliqua inter aliquos spirituales contentio, dicant, qui ob hoc derogandi occasionem accipiunt, dicant, inquam, de hac regula, dicant de Evangelii et apostolorum  erit eis credendum. Unum est tamen, quod testes resurrectionis angeli in neis sunt. In laneis similiter in Veteri Testamento exibant ad populum, in sanctuario vero, ex praecepto uti consueverant lineis. Quia vero sanctorum Patrum et praedecessorum nostrorum docet expositio, sanctis praedicatoribus et canonicae professionis utentibus, horum angelorum in typo vicem gerere, de albis vestibus scandalum non generent: et si sunt poenitentes, et si eos ad populum exire suum cogat officium, laneas non abhorreant; quod si ad sanctuarium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem singłi se ipsos conscripserunt. Dem̃ cũ qmͣpłimi¬
qmpłimas suꝑ eandem reglam expositiones. ⁊ int̾pretacionum
diuersas opiniones autumarent. eo qd̃ eius scripta ⁊ mores aliorũ
regularium. ⁊ oꝑa uidebant ñ conuenire. aliosꝙ ad timorem. ali¬
os ad dubitacionem. alios ad teporem induc̾ent. utpote plantacio¬
nem ad huc tenuiter radicatam. quid miramini inquit homo di
uel hesitatis. cum un iu̾sȩ uiȩ d̾ni miscdia sint ⁊ ueritas: ⁊ sidi¬
uersȩ nunquid adu̾sȩ: Si usus mutat᷑ ⁊ institutio. nunquid deb¬
mutari caritatis uincłm quod est dilectio: Regła quidem dicit.
Primo diligat᷑ ds̃. deiñ proximꝰ. Regnum di non oꝑat᷑ sola m¬
stitucio. ẜ ueritas ⁊ mandatorum di obseruatio. Ergo qr de dilecti-¬
one qr de labore. ⁊ de abstinentia esce. ⁊ ieunio. de uestitu etiam. de si¬
lentio. de obedientia. ⁊ quod inuicem honore p̃ueniri debeant.⁊

Expanded text:
civitatem singuli seipsos conscripserunt. Deinde cum quamcivitatem singuli seipsos conscripserunt. Deinde cum quamimas super eamdem regulam expositiones et interpretationum diversas opiniones autumarent, eo quod ejus praescripta ad mores aliorum regularium et opera videbant non convenire; aliosque ad timorem, alios ad dubitationem, alios ad teporem inducerent, utpote plantationem adhuc tenuiter radicatam; « Quid miramini, inquit homo Dei, vel baesitatis, cum universae viae Domini misericordia sint et veritas? et si diversae, nunquid adversae? Si usus mutatur et institutio, nunquid mutari debet charitatis vinculum, quod est dilectio? » 52. Regula quidem dicit: « Primo diligatur Deus, deinde proximus. Regnum Dei non operatur sola institutio, sed veritas et mandatorum Dei observatio. » Ergo quia de dilectione, quia de labore, et de abstinentia escae et jejunio, de vestitu etiam, de silentio, de obedientia, et quod invicem honore praevenire debeant, et
Abbreviated transcription (Latin):
assum̃dum suadentes. S ille cuiꝰ opꝰr consilium de suꝑnis pen-¬
debat. qͥ suum pͥncipium. ñ sibi ñ hominib. s ei qui ẽ rerum om̃i¬
um inicium cõm̃dabat. in corde suo conferens cuncta ut sapi-¬
ens uelox ad audiendum. qui differt ⁊ reseruat in posterum.
tandem ne ꝓfessioni canonice. cui ⁊ ipse ⁊ quotquot cum eo uiu̾e
uolebant. attitulati fu̾ant ab infantia. iniuriam inferre uid̾et᷑.
regłam qmͣ beatus augustinꝰ suis instituit afferri p̃cepit. Aplica
enim uita qmͣ in p̃dicõne susceꝑat. iamoptabat uiu̾e. qm siqͥ¬
dem ab eo dem beato uiro post apłos audierat ordinatam. ⁊ reno-¬
uatam fuisse. Quam̃ cum allatam diligenter inspexisset. inpau¬
cis compositam. in multis tñ bñdispositam. statim in die nata-¬
lis dni que instabat. ad instar d̾nicȩ descriptionis sub eadem. ⁊
stabilitatis in loco. ⁊ ꝓfessionis gra. ad illam beate ꝑhennitatis

Expanded text:
assumendum suadentes. Sed ille, cujus opus et consilium de supernis penassumendum suadentes. Sed ille, cujus opus et consilium de supernis pendebat, qui suum principium non sibi, non hominibus, sed ei qui est omnium rerum initium commendabat, in corde suo cuncta conferens, ut sapiens velox ad audiendum, qui differt et reservat in posterum; tandem ne professioni canonicae, cui et ipse et quotquot cum ipso vivere volebant attitulati fuerant ab infantia, injuriam inferre videretur, regulam, quam B. Augustinus suis instituit, afferri praecepit; apostolica enim vita, quam in praedicatione susceperat, jam optabat vivere, quam siquidem ab eodem beato viro, post apostolos, audierat ordinatam et renovatam fuisse. Quam cum allatam diligenter inspexisset, in paucis compositam, in multis tamen bene dispositam, statim in die Natalis Domini, quae instabat, ad instar Dominicae descriptionis, sub eadem et stabilitatis in loco, et professionis gratia, ad illam beatae perennitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omia discretꝰ. ⁊ ad omĩa ꝓuidꝰ. ne in posterum scã plantacio
posset eradicari. ⁊ fundam̃tum quod supͣ firmam petm locare
disposuerat. poss labefactari. submonuit eos de ordine. de regla.
de scõꝵ patrum institutionib sine quib ad integrum ñ posset
obseruari apłica ⁊ euangłica institutio. ꝑ qm constant di cer¬
ta mandata. ⁊ om̃is consũmationis finis. ⁊ fidelium om̃ium
bñdictio. illi ut oues in simplicitate pastorem sequentes. ñ
rennuunt qd̾ hortat᷑. ñ rennuunt qd̾ suadet. s qd docet am-
magis metuebat homo. ne gregi pusillo.⁊ in simplicitate dm
ex toto corde querenti. minꝰ quod ad salutem ꝑtineat ostend et.
ñ qi diu̾sas regłas. ⁊ scõrum patrum instituta ignoraret. s qr mul¬
ti religiosi tamep̃i qmͣ abbates diu̾sa consilia dabant. aliꝰ here¬
miticam aliꝰ anachoritarum uitam. alius cist̾ciensium ordinẽ

Expanded text:
per omnia discretus, et ad omnia providus; ne in posterum sancta plantatio per omnia discretus, et ad omnia providus; ne in posterum sancta plantatio posset eradicari, et fundamentum, quod supra firmam petram locare disposuerat, posset labefactari, submonuit eos de ordine, de regula, de sanctorum Patrum institutionibus, sine quibus ad integrum non posset observari apostolica et evangelica institutio, per quam constant Dei certa mandata, et omnis consummationis finis, et fidelium omnium benedictio. Illi, ut oves in simplicitate pastorem sequentes, non renuunt quod hortatur, non renuunt quod suadet; sed quod docet ampl. Quapropter magis metuebat homo, ne gregi pusillo et in simplicitate Deum ex toto corde quaerenti, minus quod ad salutem pertineat ostenderet; non quia diversas regulas et sanctorum Patrum instituta ignoraret, sed quia multi religiosi, tam episcopi quam abbates, diversa consilia dabant, alius eremiticam, alius anachoreticam vitam, alius Cisterciensium ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
b hortabat᷑ ne desistent a felici ꝓposito ⁊ spontanea pauꝑtate qm
susceꝑant. ⁊ qd̃ docebat uelut aqͥla ꝓuocans ad uolandum pulloᷤ
suos oꝑib p̃monstrabat. Erant enimȩxortaciones ⁊ sermones ñ
de t̾ra. nec t̾renum saporem quemlibet p̃tendentes. s ut columba
pennis assumptis uolabat. uolabat qͥdem m̃te ce ore ad requiescen¬
dum. & suos auditores uolart faciebat. ita ut cum ꝓpħ̃a uid̾ct᷑
dicere. Assumam pennas sicut columbe. ⁊ uolabo ⁊ requiescam.
Uñ quidam ex fr̃ib assidentes. in tanto m̃tis excessu rapti sunt. ut
de locis in quib sedebant surge̾nt. ⁊circa se pennas querentes inue¬
nire putarent. statim se uolantes existimantes ⁊ requiescẽ. Intm̃
deniq credebant se ei. ⁊ tanto familiaritatis affectu ad herebãt
ut nullum ordinem. nullam reglam nulla scõrum patrum
statuta ad optinendam ȩt̾nȩ felicitatisgłam quer̾ent nͥ quod
ab ore eiꝰ uel audirent. uel dictum ẽẽ rescirent. Sciens hoc uir

Expanded text:
pontanea paupertate quam susceperant; et quod docebat, velut aquila provocans ad volandum pullos suos, operibus demonstrabat. Erant enim exhortationes et sermones, non de terra nec terrenum saporem quemlibet praetendentes, sed ut columba, pennis assumptis, volabat. Volabat quidem mente et ore ad requiescendum, et suos auditores volare faciebat, ita ut cum Propheta videretur dicere: « Assumam pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam . » Unde quidam ex fratribus assidentes, in tanto mentis excessu rapti sunt, ut de locis, in quibus sedebant, surgerent; et circa se pennas quaerentes invenire putarent, statim se volare existimantes et requiescere. In tantum denique credebant se ei, et tanto familiaritatis affectu adhaerebant, ut nullum ordinem, nullam Regulam, nulla sanctorum Patrum instituta ad obtinendam aeternae felicitatis gloriam quaererent, nisi quod ab ore ejus audirent, vel dictum esse rescirent. Sciens hoc vir
Abbreviated transcription (Latin):
men oꝑire. Sicut qui senim̃at in agro. sic hec orando ccope¬
rire dissimulauerit: ueniunt uolucres. et totũ qd̵ semĩatũ
deĩ psallendo. legendo. predicando. asꝑserit: nisi postea orando
in corde recluserit. et qͦdãmodo sepelierit: ueniũt uolucres
idest cogitatões huiꝰ seculi. uolatiles. mnanes. ⁊ uacue: et
rapiũt qd̾ in corde fui̾t semĩatum. Ideo post lcõem et predĩ¬
caticẽm semꝑ orandum est. ut semen deĩ maneat in corde:
et fructꝰ spũalis crescat in oꝑatic̃e. Bene aũt ait: tãꝙͣ
spũalis pulcritudinis amatores. Nõ enũ possũt impleri h
omia regularia precepta. nisi ꝑ amorẽ iusticiẽ: q̃ est sp̃nalis
pulcritudo amme. Augustuus. Non enĩ inuitus bene agit.
grantes: pertinet ad bonam uitã ⁊ bonã famã. Unde apo¬
stolus. Xp̃i bonus odor sumus deo: in õni loco. Serui sũt
sub lege: qui ex timore dño deserum̃t. Liberi sub gr̃a: qͥ ex
posita. Obi eñ spũs dĩi: ibi libertas. Sic aũt uiã mãdatoꝵ

Expanded text:
men operire. Sicut qui seminant in agro si hoc operire dissimulaverint, veniunt volucres, et totum quod seminatum Dei psallendo, legendo, praedicando, asperserint, nisi postea orando in corde recluserint et quodammodo sepelierint, veniunt volucres, id est cogitationes hujus saeculi volatiles inanes et vacuae, et rapiunt quod in corde fuerit seminatum. Ideo post lectionem et praedicationem semper orandum est, ut virtus verbi Dei maneat in corde, et fructus spiritualis crescat in operatione. Bene autem ait: Tanquam spiritualis pulchritudinis amatores. Non enim possunt implere haec omnia regularia praecepta nisi per amorem justitiae, quae est spiritualis pulchritudo animae. Nemo enim invitus bene agit, grantes. Pertinet ad bonam vitam et bonam famam. Unde Apostolus: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Servi sunt sub lege, qui ex timore Domino serviunt; liberi sub gratia, qui ex posita ; ubi enim spiritus Domini, ibi libertas . Sic autem viam mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ꝓficiat an deficiat: utrũ deo placeat an displiceat
Scriptura quippe sacra: nobis nr̃am int̾iorẽ representat
ymaginẽ. Ostendĩt quid formosũ qͥd deforme sit in arimu
et qualit̾ pulcritudo iusticie debeat obseruari: quast dee¬
at urtutũ de cor componi. qͦmodo uitioꝵ macłas oporteat
abstergĩ. Pra uoꝵ usus est mala semꝑ tege: et que egeri
ñ ꝙͣ retractare. Quicqͥd faciũt: ceca mente ꝑtranseũt. A
contͤ sci uiri. in scripturis sacris cotidie nõ cessant insps
uitã suam. moresq suos uigilanter pensare. et si aliq uis
de forme. uł incõpositũ. uł mordinatũ niuenerĩt. mox scdn
qd̾ scriptũ uident. reformare et cõponeᷤ se student: quatin
Sc̃i ⁊ ĩmacłati corã dñs deo. tã in corpore mueniãtur ꝙͣ in
anĩma. Ideo psalimsta Tũc nõ confundar: cũ ꝑspexero in
omĩb mandatis tuis. Et apostolus nos ãmonet dicens
Renouamini spiritu mẽtis ur̃e. Et it̾um: Noster homo

Expanded text:
m proficiat, an deficiat; utrum Deo placeat an displiceat. Scriptura quippe nobis sacra nostram interiorem repraesentat imaginem; ostendit quid formosum, quid deforme sit in anima, et qualiter pulchritudo justitiae debeat observari, qualiter debeat virtutum decor componi; quomodo vitiorum macula debeat abstergi. Pravorum usus est mala semper tegere, et quae egerint nunquam retractare. Quidquid faciunt caeca mente pertranseunt. At contra sancti viri in Scripturis sacris quotidie non cessant inspicere vitam suam, moresque suos vigilanter pensare. Et si quid deforme vel incompositum aut inordinatum invenerint, mox quod secundum scriptum vident, reformare et componere se student: quatenus sancti et immaculati coram Deo tam in corpore inveniantur quam in anima. Ideo Psalmista ait: Tunc non confundar cum perspexero in omnibus mandatis tuis . Et Apostolus admonet, dicens: Renovamini spiritu mentis vestrae . Et iterum: Noster homo
Abbreviated transcription (Latin):
ni: qui int̃ uos qnͣto in loco suꝑiori. tanto in ꝑiculo ma¬
iori u̾satur. In ꝑiculo magno u̾sãtur: quis qͥs in regimi¬
nis loco sublimat᷑. Nam qnͣto suꝑior gradus: tanto ꝑicu¬
losior casus. Et cui plus cõmittit᷑: plus ab eo exigit᷑. Gran¬
de ꝑicłm ẽ. sibi ⁊ aliis uiu̾e: temporalia simul et spũalia
liis cogitare. ne seip̃m obliuiscendo d̾elinqͣt. Sic ꝓcurare
temporalia: ut non refrigescat aspirituãlibꝰ. sic iam¬
dẽscere ad spĩsalia: ũ sit selliatꝰ de tẽporalibꝰ. Inde gͦ magis p̾lato sub¬
diti oledire debent. unde magis uident eũ ꝓ ip̃is laborere. Q ẽ¬

Expanded text:
ni, qui inter vos quanto in loco superiori, tanto in majori peni, qui inter vos quanto in loco superiori, tanto in majori periculo versatur. In periculo magno versatur, quisquis in regiminis loco sublimatur. Nam quanto superior gradus, tanto periculosior casus, et cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Grande periculum est sibi et aliis vivere, temporalia simul et spiritualliis cogitare, ut semetipsum obliviscendo non derelinquat; sic temporalia procurare, ut non refrigescat a spiritualibus. Sic inardescere ad spiritualia, ut sit sollicitus de temporalibus. Inde ergo magis subditi praelato obedire debent, unde magis
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ aũ hec duo necessaria: ut rector suis exhibeat subditis
timorẽ scil⁊ amorẽ. Timorẽ eis qui suꝑbi et rebelles. ⁊ dure
deo deseruiũt. Et quãus utrũꝙ sit necessariũ: tam̃ plus
auob̾ amari aꝑpetat. qmͣ tim̾i. Quia p̃latus qnͣto plus
diligr: tanto libentiꝰ audit᷑. Et megisplacet deo illa ser¬
uitus que ex uoluntate. et amore fit: qm̃ illa que fit
extimore. Pret̾ea dulcis magist̾ suis discipłis ait. Iam non
pr̃em filii. et ut p̃cepta eius faciamꝰ non timore pene. s
amore iusticie. Hoc aũ semꝑ cogitare debet qui iudex est
aĩmaꝵ. quia supͣ se iudicem ht̃ dm̃: ut regimĩs curam
cõmissis apud districtũ iudicẽ pensat. Nalde enĩ solli
gitat de extrẽmo fine. U̾de scriptũ est. In om̃ib oꝑib tuis.
memorare nouissima tua: et in et̾nũ non peccabis. Unde
uos magis obediendo. non solũ ur̃i. sed etiã ip̃siꝰ miseremi¬

Expanded text:
Sunt autem haec duo necessaria ut rector suis exhibeat subditis, Sunt autem haec duo necessaria ut rector suis exhibeat subditis, timorem scilicet et amorem. Timorem iis qui superbi hac rebelles et durae lus a vobis amari appetat quam timeri. Quia praelatus, quanto plus diligitur, tanto plus auditur. Et magis placet Deo illa servitus, quae ex voluntate et amore fit, quam illa quae fit ex timore. Propterea dulcis magister discipulis suis ait: Jam non am patrem filii, et ut praecepta ejus faciamus, non timore poenae sed amore justitiae. Hoc semper autem cogitare debet qui judex est animarum, quia super se judicem habet Deum, ut regiminis curam commissis apud districtum judicem pensat. Valde enim sollicgit semper cogitet de extremo fine. Unde scriptum est: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Unde vos magis obediendo non solum vestri, sed etiam ipsius miseremi
Abbreviated transcription (Latin):
dine. ita eos p̃ce̾dere debet scĩtate: ut eius exemplo dis¬
cant subditi: quãlit̃ uiu̾e dẽbeant. Corripiat inquiẽtos.
consolet᷑ pusillanimes. suscipiat infirmos. patiens sit
ad om̃is. Qui locũ tenet regiminis: mala inferre ñ debet
s tołare. ut ex sua mansuetudine iracundos ualeat mi¬
tigare: qr medicus aĩmaꝵ est. Fontra passiones uitioꝵ.
debet oppõn̾e medicanẽta uͥtutũ: ita scil ut pͥus mores
om̃iũ diligent̃ inquirat. ut quid cuiq inferre debeat ag¬
noscat. Disciplinã libens hr̃at: metuens imponat. Et quã¬
uis utrũq sit necessariũ: tam̃ plus a uob̾ amari appetat.
qmͣ timeri. semꝑ cõgitans deo se pro uob reddit᷑um esse. a¬
tet ut doctor eccłasticus sc̃i prẽs sit ⁊ disciplinatꝰ: quia
tẽ recte aliis disciplinã imponit. cum ip̃e disciplinate
uiuit: cum ex se ipso trahit magist̾iũ qd̾ exercet in alio.
filiis uob̾ offert se d̾s. Et quis filius quẽ non corripit pat̃:

Expanded text:
dine, ita eos praecedere debet sanctitate, ut ejus exemplo discant subditi qualiter vivere debeant. Corripiat inquietos, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmos, patiens sit ad omnes. Qui locum tenet regiminis, mala inferre non debet sed tolerare, ut ex sua mansuetudine iracundos valeat mitigare. Quia medicus animarum contra passiones vitiorum debet opponere medicamenta virtutum, ita scilicet ut prius mores omnium diligenter inquirat, ut quid cuique inferre debeat agnoscat. Disciplinam libens habeat, metuendus imponat. Et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus a vobis amari appetat quam timeri, semper cogitans Deo se pro vobis redditurum esse tet ut doctor ecclesiasticus sapiens sit et disciplinatus, quia tunc aliis recte disciplinam imponit, cum ipse disciplinate vivit, cum ex seipso trahit magisterium quod exercet in alio.filiis offert se vobis Deus. Et quis filius quem non corripit pater?
Abbreviated transcription (Latin):
Uride ip̃e dñs pastorib ait. Qui uos audit. me audit: et
qui uos sꝑnit. me sꝑnit. Debent gͦ seruidei suũ hono¬
rare magistrũ: cuiꝰ pro amore dei supͣ se susceꝑũt ma¬
gift̾iũ. Qui tñ qnͣto plus honorat᷑ ext̃ius: tanto opor¬
tet ut ampliꝰ dm̃ timeat. atq sem⁊ ip̃m despiciens. eos
a quib honor impẽndit᷑: sibi in cogitatiõne p̃ponat. Unde
subiũctũ÷. Timore coram deo substratꝰ sit pedib ur̃is.
te constituert̃. noli extolli: sed esto in eis sicutͣ exͣ ip̃is. et

Expanded text:
nus pastoribus ait: Qui vos audit me audit, et qui vos spernit me spernit . Debent ergo servi Dei suum honorare magistrum, cujus pro amore Dei supra se susceperunt magisterium. Qui tamen quanto plus honoratur exterius, tanto oportet ut amplius timeat, atque semetipsum despiciens eos a quibus honor impenditur sibi in cogitatione praeponat. Unde subjectum est: Timore coram Deo sit substratus pedibus vestris. t
Abbreviated transcription (Latin):
Illi u̾e p̃lati sc̃. et scdm dm̃ curã regimĩs agunt: qui ad
hoc tm̃ laborant. ut plures secũ ad dm̃ tr̾ahant: qͦs dele¬
c̾tat onus. ñ honor. caritas. ñ potestas. seruitꝰ impensa
aliis. ñ suscepta ab aliis. iuxta qd̾ paulꝰ ait. sum ẽẽm liber
in om̃ib: om̃iũ me seruũ feci. ut plures lucrifac̾e̾m. Qui¬

Expanded text:
Illi vere praelati sunt et secundum Deum curam regiminis agunt, qui ad hoc tantum laborant, ut plures ad Deum secum trahant, quos delectat onus non honor, charitas non potestas, servitus impensa aliis, non suscepta ab aliis. Juxta quod Apostolus ait: Cum essem liber in omnibus, omnium me servum feci, ut omnes lucriface
Abbreviated transcription (Latin):
scalpet subita sternutacionis cõmotione haranea integͣ ꝑ na¬
res excussa est. Ecce itm̃ ds sacerdotis sui. quem sibi utilem futm
patientia ⁊ fides. Patientia ꝓ armis fides ꝓ robore. Patientia
ne inermis cederet. fides ne infirmꝰ defic̾et Cantam ꝓiñ adeptꝰ
est fidem. ut in ea om̃ib dieb uite sue cunctis tunc temporis
iuuentib cõmuni omniũ iudicio facillime p̃ferretur. ẜiat
p̃t̾ea homo ille absꝙ om̃i dubitacione. cet̾arum uͥtutum
mun̾e laudabilit̾ inbutꝰ. s fides in eo ꝓpt̾ea tam diligenter p̃
discipłis siuis. Si hab̾etis fidem qntum gͣnum sinapis. ⁊ dicẽ¬
tis monti huic tnͣsfer de. ⁊ tnfferret se. T itm̃. Credenti omnia st̃
clareuallensi abb̃i caritas. in milone teruanensi ep̃o humi¬
litas. & iccirco siquid de ipso dictum fu̾it. quod humane
consuetudinis conditionẽ excedat. ñ deb uideri eiqui talis

Expanded text:
scalperet, subita sternutationis commotione, aranea integra per nascalperet, subita sternutationis commotione, aranea integra per nares excussa est. Ecce Deus iterum sacerdotis sui, quam sibi utilem futurum patientia videlicet et fides: patientia pro armis, fides pro robore; patientia, ne inermis cederet, fides, ne infirmus deficeret. Tantam proinde adeptus est fidem, ut in ea omnibus vitae suae diebus cunctis tunc temporis viventibus, communi omnium judicio, facile praeferretur. Erat praeterea homo ille absque omni dubitatione caeterarum virtutum munere laudabiliter imbutus; sed fides in eo propterea tam diligenter pradiscipulis suis: « Si haberetis fidem quantum granum sinapis, et diceretis monti huic: Transferre, et transferret se . » Et iterum: « Credenti omnia suntClaraevallensi charitas, in Milone Tarvanensi humilitas. Et idcirco, si quid de ipso dictum fuerit quod humanae consuetudinis conditionem excedat, non debet videri ei, qui talis
Abbreviated transcription (Latin):
Robatꝰ itaq uir di norb̾tꝰ. ut suꝑiꝰ dictũ ẽ ⁊ in uno iam
ꝑ omĩa dignꝰ inuentꝰ ut etiã scdm hoc euidentior suꝑ eũ
diuine ꝓuidentie opatio appareret iuxta so quod scriptũ ẽ
Qui diligit filium suum assiduat illi flagella. repetit᷑ ad hu
⁊ examine maioris temptacionis exquirit᷑. Nam cum postħ
incredibili se ieiunio.⁊ abstinentia maceraret. die noctuꝙ
uigilus ⁊ or̾onib insistendo contigit semel dum inq̃dam cripta
missamex solito celebraret. ut in calieem iam consecratũ hara¬
nea laberet᷑. Quo iuso stupuit sacerdos. uitam ⁊ mortem ante ocu¬
los habens. Erat enim haranea ñ modice corpulenta. Quid
facẽt homo. cuiꝰ fides iam ind̾no solidata erat: Negͦ aliquod sa
⁊ totum quicquiderat hausit. G ꝑacto officio sestatim morit᷑m
p̃stolabat᷑. Dum gͥ immotꝰ aloco ante altare exitum quem
expectabat. d̃no p̾cib comiñdaret pruritu nariũ ꝓuocatꝰ dũ

Expanded text:
atus itaque vir Dei Norbertus, ut superius dictum est, et in uno jam per omnia dignus inventus; ut etiam secundum hoc evidentior super eum divinae providentiae operatio appareret, juxta id quod scriptum est: « Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella ; » reperitur adhuc, et examine majoris tentationis exquiritur. Nam cum post haec incredibili se jejunio et abstinentia maceraret, die noctuque vigiliis et orationibus insistendo, contigit semel, dum in quadam crypta missam ex solito celebraret, ut in calicem jam consecratum aranea laberetur. Quo viso, stupuit sacerdos, vitam et mortem ante oculos habens: erat enim aranea non modicae corpulentiae. Quid faceret homo, cujus fides jam in Domino solidata erat? Ne ergo aliquod et totum quidquid erat hausit. Ergo peracto sacrificio se statim moriturum praestolabatur. Dum igitur, immotus a loco, ante altare exitum quem exspectabat Domino precibus commendaret; pruritu narium provocatus dum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmorans. ⁊ scͥpt᷑as diuinas memoriȩ colligens. expectabat ut
dicit salomon sapiens usꝙ ad tempꝰ. ⁊ qͣs i tiro cinia quedã futȩ ꝯ
u̾sioni sexercens. qͥcquid pauꝑtatis apud se disponebat. qͥcquid
passionũ ⁊ agonũ accid̾e pot̾at infatigabili p̃meditacione leui¬
gabat. Ne autem nouelli tironis. ⁊ in ȩrercitati adhucmilitis af¬
fectuosus animꝰ sedula dilationis suspensione. aliqͣtenꝰ angẽt᷑.
confortabat᷑ exemplo d̾ni ⁊ magistͥ sui. ac redemptoris om̃iũ
pꝰ ⁊ hora euis. sicut refert sermo euangłicꝰ dicensde uideis. ⁊
non tenuert eũ: qi ñdum uen̾at hora eius. & alibi sub ꝑsona¬

Expanded text:
commorans, et Scripturas divinas memoria colligens; expectabat, ut commorans, et Scripturas divinas memoria colligens; expectabat, ut dicit Salomon, sapiens usque ad tempus; et tirocinia quaedam futurae conversionis exercens, quidquid paupertatis apud se disponebat, quidquid passionum et agonum accidere poterat, infatigabili praemeditatione laevigabat. Ne autem novelli tironis, et inexercitati adhuc militis, affectuosus animus sedula dilationis suspensione aliquatenus angeretur; confortabatur exemplo Domini et magistri sui ac Redemptoris omnium pus et hora ejus, sicut refert sermo evangelicus, dicens de Judaeis: « Et non tenuerunt eum, quia nondum venerat hora ejus ; » et alibi sub
Abbreviated transcription (Latin):
s postqm inspirauit amorẽ. addidit insuꝑ ⁊ aꝑuit intelle¬
ctum. misitq animũ renouate iam intͥnsecꝰ m̃tis. ut tempꝰ
adhuc modicũ. ⁊ sibi congruũ sustineret ext̾ĩoris hominis
exuendi cum actib suis. locũꝙ aptum ⁊ idoneum eligeret
publice abrenunciandi huic scło. ac pͥncipi ⁊ magist᷑ eus
diabolo. cum om̃ib pompissuis. ubi diuinȩ pietatis clem̃tia.
⁊ euidentior appareret ⁊ gͣtior existẽt. Collectis gͦ int̾im ad se uir
dĩ uirib rediensꝙ intrsũ apud se. corroboransq animũ suum.
⁊ altiora secum u̾sans consilia. mutauit funditꝰ atꝙ ꝯuertit
omnia uitȩ suȩ studia. ad uias penitꝰ alias. ⁊ om̃ino diu̾s as.
Iamgͥ edoctus pugnare cum hoste retraxit continuo pedem a
curia. ac domi residens. uel in abatia sigeberch. cũ bonȩ memo¬
rie conone abb̃e. qͥ tunc illi p̃erat monast̾io mirandȩ sc̃ĩtatis uiro

Expanded text:
sed postquam inspiravit amorem, addidit insuper et aperuit intellesed postquam inspiravit amorem, addidit insuper et aperuit intellectum, misitque in animum renovatae jam intrinsecus mentis, ut tempus adhuc modicum et sibi congruum sustineret exterioris hominis exuendi cum actibus suis, locumque aptum et idoneum eligeret publice abrenuntiandi huic saeculo, ac principi et magistro ejus diabolo, cum omnibus pompis suis, ubi divinae pietatis clementia et evidentior appareret et gratior existeret. 8. Collectis ergo interim ad se vir Dei viribus, rediensque introrsum apud se, corroboransque animum suum, et altiora secum versans consilia; mutavit funditus atque convertit omnia vitae suae studia, ad vias penitus alias et omnino diversas. Jam igitur edoctus pugnare cum hoste, retraxit continuo pedem a curia; ac domi residens, vel in abbatia Sigebergensi, cum bonae memoriae Conone abbate, qui tunc illi praeerat monasterio, mirandae sanctitatis viro,
Abbreviated transcription (Latin):
extra se factus. fetor impleu̾at locum ⁊ uestis hominis ue-¬
lut sulfureus
tactꝰ dolore cordis intͥnsecus. dice cepit intͣ se Dñe qͥd me
uis fac̃e: & statim quasi respondet᷑ desine a malo ⁊ fac bo¬
nũ inquire pacem ⁊ ꝑsequere eam. Non ꝓcessit ult̾ius. nec
paulatim augm̃tans. nec subito mutauit habitũ. nec statim
mabat. ⁊ erig̾e se contra se p̃temptabat. Tum uͦ deiñ sensim atq
paulatĩ int̾ior u̾bi dĩ gladius penetñs ꝓfunda. urensq renes ⁊
scrutans corda cepit ab int̾iorib u̾sa uice reformare. qd̃ m̃da¬
cit̾ fu̾at deformatũ. euellens ⁊ destruens. reedificans ⁊ plan-¬
tans eadem qua irrepserat uia. eiciens serpentẽ u̾titq repente.
atq in mom̃to. ⁊ mutauit siluestrẽ ⁊ rapacem accipitrem in
simplicẽ ⁊ mansuetã columbã. factumq est sic̃ dicit apłs.¬
sp̃c sanctꝰ modũ ⁊ ordinem oꝑationis suȩ. ñ est quicqm oblitꝰ.

Expanded text:
extra se factus: fetor impleverat locum et vestes hominis veextra se factus: fetor impleverat locum et vestes hominis velut sulphureus, tactus dolore cordis intrinsecus, dicere coepit intra se: Domine, quid me vis facere? Et statim, quasi responderetur: Desine a malo, et fac bonum; inquire pacem, et persequere eam; non processit ulterius, nec paulatim augmentans, nec subito mutavit habitum, nec statim t erigere se contra se praetentabat. Tum vero deinde sensim atque paulatim, interior verbi Dei gladius, penctrans profunda, urensque renes et scrutans corda, coepit ab interioribus versa vice reformare quod mendaciter fuerat deformatum, evellens et destruens, reaedificans et plantans, eadem qua irrepserat via ejiciens serpentem, vertitque repente atque in momento, et mutavit silvestrem et rapacem accipitrem, in simplicem et mansuetam columbam. Factum est autem, sicut dicit Aposrdinem operationis suae, non est quidquam oblitus;
Abbreviated transcription (Latin):
gerẽ. clamare p̃dicare. Noͣb̃te qͦ uadis: Oñe qui ilagis:
Reuert̾e pat̾ reũtere: manꝰ enĩ d̾ni ualida contra te. Clamat
seruus. loquit᷑ asina. s utiliꝰqm illa balaamitica. Dñs e¬
nim desuꝑ pius ad reuocandũ. nec tardus ad conu̾tendũ.
qͣsi dic̾et. Norb̾te. norb̾te: quid me ꝑsequeris: Corpꝰap¬
taui tͥ: diuitias quib te ostentas ad ministraui tͥ mͥ ser-¬
uire debueras: cur ⁊ alios ꝑdere festinas: durũ est tͥ con¬
tra stimulũ recalcit᷑re. Ad hec repente ꝓsilit ietꝰ ante pe¬
desequi ꝓurens herbam. scindens ⁊ aꝑiens terram ꝓfun¬
diuid qmi ad m̃suramstature hominis quem sano sensu
nullus audire posset mortaliũ. ⁊ ut supradictum est ma¬
nꝰ p̃potens d̾ni deiecit ascensorem s eiꝰdem misocłia ui¬
uificans incͤuatũ. ⁊ humiliatũ ꝓtinꝰ erexit. Stabat puer
stupefactꝰ iacebat dominꝰ. iacebat ⁊ equs. fere usꝙ ad mortẽ

Expanded text:
clamare, praedicare: « Norberte, quo vadis? Domine, quid agis? clamare, praedicare: « Norberte, quo vadis? Domine, quid agis? Revertere, Pater, revertere: manus enim Domini valida contra te. » Clamat servus, loquitur asina, sed utilius quam illa Balaamitica. Dominus enim desuper pius ad revocandum, nec tardus ad convertendum, quasi diceret: Norberte, Norberte, quid me persequeris? Corpus aptavi tibi, divitias quibus te ostentas, administravi tibi; mihi servire debueras: cur et alios perdere festinas? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Ad haec repente prosiliit ictus ante pedes equi, pervorans herbam, scindens et aperiens terram profundius quam ad staturam hominis quem sano sensu nullus audire posset mortalium; et, ut supra dictum est, manus praepotens Domini dejecit ascensorem; ejus misericordia vivificans, incurvatum et humiliatum protinus erexit. Stabat puer stupefactus, jacebat dominus, jacebat et equus, fere usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
is gͦ stimulis exagitatꝰ. att huiꝰcemodi sollicitatꝰ aculeo.
ccumferebat᷑ norbertꝰ in medio babilonis multiplicib
nec sentiens. ꝑ iclitans ⁊ sec̾us. exhauriens uentũ ⁊ aucupans
uanitatẽ cũ factum ẽ ⁊ ecce subito atꝙ
ex inꝓuiso ser¬
mo uelox ⁊ manꝰ p̃potens imminet
dorso fugitiui.
deiciens ascensorem ⁊ erigens cͥuum. Accidit enim ut solus uno
tantũ assũpto secũ puero festinaret ad locũ qñdam freden no¬
mine ẜ cur cła uel sołierit ipse nouit qͥ dixit. Sepiã uastu¬
as spinis. Dum uͦ cũ miro tã equitat᷑e qmserice uestis appara¬
tu ꝓced̾ẽt. in pͣti uirentis amenitate: subito densant᷑ nubes.
in surgunt ꝓcellȩ. terrent tonitrua. micant fulg̃a ⁊ tempe¬
states. Uillȩ refugia ꝓcul. sp̃c potestatẽ tempestatũ habẽs
t̾rores incutit ⁊ mortis horrende responsa. Quid plura:
Non destitit illict̾atus docto. seruꝰ dño. puer seniori. sug¬

Expanded text:
itur stimulis exagitatus, atque hujuscemodi sollicitatus aculeo, circumferebatur Norbertus in medio Babylonis; multiplicibunec sentiens, periclitans et securus, exhauriens ventum et aucupans vanitatem. Tum factum est, et ecce subito et ex improviso sermo velox et manus praepotens imminet dorso fugitivi, dejiciens ascensorem et erigens curvum. 6. Accidit enim ut solus, uno tantum assumpto secum puero, festinaret ad locum quemdam Freden nomine: sed cur clam vel solus ierit, ipse novit qui dixit: Sepiam vias tuas spinis . Cum vero, cum miro tam equitaturae quam sericae vestis apparatu, procederet in prati virentis amoenitate, subito densantur nubes, insurgunt procellae, terrent tonitrua, micant fulgura et tempestates: villae refugia procul, spiritus potestatem tempestatum habens terrores incutit, et mortis horrendae responsa. Quid plura? Non destitit illitteratus docto, servus domino, puer seniori
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem. Imbutꝰ itaꝙ noua int̾ĩoris uͥtutis gr̃a. ext̾iorisaut̃
uetustatis tunica ñdum exutꝰ demulcebat desid̾ium suum.
spe ub̾ioris fructꝰ malens simul noui hominis indum̃tum
parit̃ ⁊ ornamentũ suscuꝑe. illud qͥdem in habitu religionis.
istud uͦ indignitate sacerdotii. fierentꝙ cumulata munera.
tanto iocundiora. qͣnto existerent alt̾utra collatione potiora
Ac ꝑhoc malignꝰ sp̃c eogͣuius incͥcum astantiũ conspectu rueret
qͣ magnificeꝰtex in norberto głosius tumphasset

Expanded text:
 etc. Imbutus itaque nova interioris virtutis gratia, exterioris autem vetustatis tunica nondum exutus, demulcebat desiderium suum spe uberioris fructus; malens simul novi hominis indumentum pariter et ornamentum suscipere; illud quidem in habitu religionis, istud vero in dignitate sacerdotii: fierentque collata munera tanto jucundiora, quanto existerent ex alterutra collatione potiora; ac per hoc malignus spiritus eo gravius in circumstantium conspectu rueret, quo magnificus Rex in Norberto gloriosius triumphasset
Abbreviated transcription (Latin):
habi poceit inmo uͥ per hoc idipin
d̾iligere. nece̾e est ut dum in alt̾o bonĩ
quod ñ hab aspexerit canto amariꝰ
eum sua inꝑf ectõ torquet quanto
eum in quo omne bonum confistit enͣ

Expanded text:
haberi potest, imo vero per hoc id ipsudiligere necesse est, ut, dum in altero bonum quod non habet aspexerit, tanto amarius sua eum imperfectio torqueat, quanto eum in quo omne bonum consistit, non a
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. qͣ uolo si possum sicͣ postu¬
las prius singillatͣi enumerando ab
ĩui ce̾ distiguere. pꝰ ea uͦ ꝗͣ intͣ se hab̾¬
ant cõueniẽtiã ead̾ ꝑ singła sͥ confe¬
rendo dm̃ostͣre. pͥmo lo co ponut᷑ sep̃

Expanded text:
eni, quae volo, si possum, sicut postulas, prius sigillatim enumerando, ab invicem distinguere; postea vero quam inter se habeant convenientiam, eadem per singula sibi conferendo demonst
Abbreviated transcription (Latin):
hõi dm̃. Iuidia aufert ei ꝑx¬
miu .Ira aufert ei se ipͣm.
Tristicia spoliatũ flagellat.
Auaricia eicit flagellatum.
Gula eiectũ seducit. Luxuri¬
a seductuͣ seruituti subicit.
Nũc reu̾tentes. singła ꝑ ordi¬
ne explanemꝰ. Uiximꝰ qͦd su¬
ꝑbia aufert hõi dm Suꝑbi¬
a nãq ẽ amor ꝓpͥe excellẽ.¬
nũ accepit. O pestifera suꝑ¬
bia qͥd agis sur suades ri-¬
uulo ut se a fonte duudat:
sur suades radio ut se aso¬
le au̾tat: Cur. nͥ utsille dum
ĩfundi dsinit arescat.
te dũ ab illuminante a
tit᷑ tenebrosus fiat. utͦꝙ
uͦ dum acciꝑe cesat id quo
uecdum habet. continu.

Expanded text:
i Deum; invidia aufert ei proximum; ira aufert ei seipsum; tristitia spoliatum flagellat; avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit; luxuria seductum servituti subjicit. Tunc revertentes, singula per ordinem explanemus. Diximus, quod superbia aufert homini Deum: superbia namque est amor propriae excellennum accepit. O superbia pestifera, quid agis? Cur suades rivulo ut se a fonte dividat? Cur suades radio ut se a sole vertat? Cur? nisi ut ille, dum infundi desinit, arescat, et iste, dum ab illuminante se avertit, tenebrosus fiat; uterque vero, dum accipere cessat id quod necdum habet, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
etas. qͥnta misedĩa. sexta uisi
o dĩ. septima filiacio dĩ. hec
ita pͥmo loco distingue. ut ĩ¬
telligas ipͣa uicia qi qͦscłã aĩe
languores. siue uuln̾a int̾io¬
spiritꝰ antidotũ. uͥtutes sami¬
tates. beatitu dies felicitatis
gaudiuͣ. Stͣ gͦ sept̃e uicia capi¬
talia siue pͥncipalia. & ex his
uniu̾sa mala oriunt᷑. hu sunt
fontes abyssy tenebrosȩ. S qͥbꝰ
flumina babyloniᷤᷤ exeunt. &

Expanded text:
tas; quinta, misericordia; sexta, o Dei; septima, filiatio Dei. Haec ita primo loco distingue, ut intelligas ipsa vitia quasi quosdam animae languores, sive vulnera interioSpiritus antidotum, virtutes sanitatem, beatitudines felicitatis gaudium. Sunt ergo septem vitia capitalia sive principalia, et ex his universa mala oriuntur. Hi sunt fontes abyssi tenebrosae, de quibus flumina Babylonis exeunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
lio ꝙͦ tempore cum ad ligna cedenda frẽs quidam in silua
fuissent inuenerunt lupum capreolum deuorantem. Ex-¬
clamantes autem fugauerunt eum. & accepta p̃da quam lupi
rapacitas ceꝑat. detulerunt eum secum domi. & in angulo qͦ¬
dam nichil mali suspicantes suspenderunt. At lupꝰ quasi de
iniuria sibi illata conquerens sequebatur eos. & ad ostiumdo-¬
mꝰ quam illi fũant ingressi. ut canis quilibet domesticus re-¬
sidens. quod sibi ablatum fuerat repetere uidebatur. Nesci-¬
endes autem qui aduentabant quod factum fu̾at. excla¬
mabãt
suꝑ eum ut fieri solet ad eum effu¬
gandum. At ille uultu domestico ad eos respiciens. ĩmobilis
ꝑmanebat. Quod cum uiro di nunciatum fuisset. conuoca¬
tis cunctis fr̃ib ꝑcuntabat᷑ quidnam hoc ẽẽt dicens quia
sine ᷤ daͣm rapidum animal mansuetudinis huiꝰ frontem

Expanded text:
oque tempore, cum ad ligna caedenda fratres quidam in silva fuissent, invenerunt lupum capreolum devorantem. Exclamantes autem fugaverunt eum, et accepta praeda quam lupi rapacitas ceperat, detulerunt secum domi, et in angulo quodam, nihil mali suspicantes, suspenderunt. At lupus, quasi de injuria sibi illata conquerens, sequebatur eos, et ad ostium domus, quam illi fuerant ingressi, ut canis quilibet domesticus residens, quod sibi ablatum fuerat repetere videbatur. Nescientes autem qui adventabant quid factum fuerat, exclamabant super eum, ut fieri solet, ad effugandum eum. At ille vultu domestico ad eos respiciens, immobilis permanebat. Quod cum viro Dei nuntiatum fuisset, convocatis cunctis fratribus, percunctabatur quidnam esset, dicens quod sine causa tam rabidum animal mansuetudinis hu
Abbreviated transcription (Latin):
suam in uillam floreffie uellet susciꝑe. Habebat etenim ipsa ml¬
to tp̃r in uoluntate. ob remedium anime suȩ ⁊ p̃decessoꝵ suorum.
in eadem ȩccl̃ia religionem ꝓpagare. Nidens ille affectuosam mu¬
lieris deuotionem respexit eam. ⁊ suscepit quod petebat. ibidem
alt̾o reliquiarum uasculo derelicto festinauit p̃monstratum.
Frat enim instans natiuitatis dies. habens cłicoꝵ ⁊ laicorũ fr̃es cir¬

Expanded text:
suam in villa Floreffiae vellet suscipere. Habebat etenim ipsa mulsuam in villa Floreffiae vellet suscipere. Habebat etenim ipsa multo tempore in voluntate, ob remedium animae suae et praedecessorum suorum, in ecclesia eadem religionem propagare. Videns autem ille affectuosam mulieris devotionem, respexit eam, et suscepit quod petebat. Et ibidem altero reliquiarum vasculo derelicto, festinavit Praemonstratum erat enim instans Nativitatis dies habens clericorum et laicorum fratres cir
Abbreviated transcription (Latin):
bitet ip̃m ẽẽ sciat ꝓcerto uerum agnitionis eius fuisse indicium qd̃ de
morte ⁊ mr̃io suo legebat᷑ qd̾ pars capitis ⁊ ñ totum caput eẽt abscisum.
Hanc partem habebant. s reliquum corpꝰ ubi eẽt ꝓrsus ignorabant.
Susceptum est itaq corpꝰ sc̃m̃ ut digne debuit. ⁊ eleuatum: parsꝙ inde
uiro dĩ data ẽ. qd̾ reliquum fuit. magnifice aclero ⁊ ppło repositum ẽ
Assumptis ñ post multum reliquiis. collecto ꝙ frm̃ tam cłicoꝵ qm lai¬
coꝵ collegio. quos do ꝑ u̾bum p̃dicõnis genuerat: redeundi iter agg̃s¬
sus est. Qui uͥꝙ in ȩccłus ⁊ congregationib cum ꝓcessione magnifice
suscipiebat᷑. Audiens autem tnsitum eiꝰ matͦna quedam nobilis. her¬
mensendis nomine. namucensis comitissa uelocit̾ occͣrit ei. obnixe
dep̃cans. ut ad imponendos frẽs ⁊ religionem qnͣdam eccłiolam

Expanded text:
bitet ipsum non esse, sciat pro certo, verum agnitionis ejus fuisse indicium, quod de bitet ipsum non esse, sciat pro certo, verum agnitionis ejus fuisse indicium, quod de morte et martyrio ejus legebatur, quod pars capitis, et non totum caput esset abscissum. Hanc partem habebant, sed reliquum corpus ubi esset, ignorabant. Susceptum est itaque corpus sanctum ut digne debuit, et elevatum; parsque inde viro Dei data est: quod reliquum fuit, magnifice a clero et populo repositum est. Assumptis non post multum reliquiis, collectoque fratrum tam clericorum quam laicorum collegio, quos Deo per verbum praedicationis genuerat, redeundi iter aggressus est; qui ubique in ecclesiis et congregationibus cum processione magnifice suscipiebatur. Audiens autem transitum ejus matrona quaedam nobilis, Ermensendis nomine, Namurcensis comitissa, velociter occurrit ei; obnixe deprecans, ut ad imponendos fratres et religionem, quondam ecclesiolam