comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾titur. Sic̃ homo libero arbitrio cõ¬
ditus sua sponte diuertit a deo. ita ex
ꝓpria mentis conu̾sione credendo recur¬
rit ad dm̃. ut et libertas agnoscat᷑ arbi¬
trii ꝑ propriãuoluntatẽ. et beneficiũ
gr̃e. pacceptã fidei ueritatẽ. In corde reᷤ¬
picit deus fidẽ. ubi se non possunt ho¬
mnes excusare. qui ore simulant ue¬
ritatis professionẽ. et corde rerentant
erroris impietatrẽ. Sic̃ nichil proficit
fides que ore retinet᷑. & corde non credi¬
t᷑. ita nichil pro futura fides que corde te
ꝓpħa ita quosclam obuirgat dicens.
ꝑiir fides ablataẽ de ore eorũ. Fides eñi
que corde credit᷑. confessione oris ad sa¬
lutem profert᷑. Uacuam eẽ sine oꝑib
ferre & ñ mori. simulatio ypocͥtarũ
ẽ. Qui ꝑfidẽ cognitionẽ dei habent.⁊
oꝑib obscurant᷑. exemplũbalaam
sequunt᷑. qui cadensoꝑe.aꝑtos occłos
habuit. ꝑ⁊ templatõnis fidem. Car¬
nales fidem nõ pro uirtute animi. s¬

Expanded text:
revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde teta quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, s
Abbreviated transcription (Latin):
innocencie oꝑe. Nullus sapiener
dei plene recipit. nisi qui se ab omial¬
trahere actionũ cura contendit. U
gama. Interdũ quedam nescire ni¬
nit. nullus au̾t inculpamaior ẽ. qu
ille qui dm̃ nescit. In uestigatiouis

Expanded text:
innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Ungamus. 6. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit.
Abbreviated transcription (Latin):
sentñcia. Flam illa uera e̾: istadublas
Ad maioris culpe eumulũ ꝑtinoe icis
quẽquã quod sequi debeat. & sequi
digne plagis uapulabit multis. E.l
obus. Scienti inquit bonũ &e non
oenti: peccatũ est illi. Simplicita
aimignania uocari stultierã. Sun¬
ueitatẽ uero cum prudencia. uocari
ipienciã. U tile est multa scire &
cte uiuere. quod siutrũq ñ uale¬
iꝰ. Melius est ut bene uiuendi stu¬
uꝰ quã multa sciendi sequam᷑. Nõ
onere ad beatitudinẽ conseq̃ntã sci¬
i rerii. necesse beatum multa scire:
e magnũ beate uiuere. Nichil
utsse omnẽ scire prudenciã cum
nantia dei. & nichil ob ẽẽ scienti

Expanded text:
sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi t non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obe
Abbreviated transcription (Latin):
si qui dm̃ prius. et ista nõ pro se
s podeo scit. Nichil ob ẽẽ cuiusquã.
ipsimplicitatẽ aliqua deelem̃tis in¬
eue senciat: dum modo de deo uera
pomunci&. Nam quãius de incorpo¬
is corporeisq naturis. nequeat quis
disputare: Beatũ tamen illũ facit
Il qui oe recte credendo bene uiuit. ⁊
me uiuendo fidẽ rectam custodit.
deus si credit᷑ merito inuocat᷑ et q̃ri¬
sur ac ꝑ hoc tunc ꝑfecte laudat᷑. qnͣdo
ugis etiam quod ĩtellectumentis cons
lrere deo. Ome eñ quod non ẽ ex
si. peccatũ est. Fides nequaquã ui. ex¬
iiquet᷑. sed ratione atq exemplis sua¬
tur. Quib aũt exigit᷑ uiolent̾ ꝑ seue¬
ure in eis non pͭ. exemplo. ut ait qui¬
dam nouelle arboris. cui si quisq cacu¬
len uolent̾ in presserit. denuo dum
ieatur iid quod fuerat. confestim

Expanded text:
sta non pro se, sed pro Deo scit. 14. Nihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit esse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfecte laudatur, quandmagis etiam quod intellectu mentis consplacere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim
Abbreviated transcription (Latin):
lat scĩs dũ de loco p̾dicat᷑ ab eis. Nam
d̾s qui nec loco mouet̾ nec tp̃re.ĩ ẜuiᷤ
ab eisdem localit̾ predicat᷑. Pũde do̾
uec scdm qͣntiratẽ. nec scłm qͣlitatẽ.
nec scđm sitũ. nec scđm abitũ. aut mo¬
tũ aliqͥd digne dicat᷑. In ẽ tam̃ ei qͦdã¬
mͦ laitudo caritatis. qua nos & ab er¬
rore colligit: & ꝯtinet inu̾itate. In ẽ¬
⁊ ei & lougitudo. q̃ nos lõganunit̾¬
malosportat: donec emendatos patͥe
future restituar. In ẽ qͦ ei oe altitudo.
ꝑ ꝙͣ omnẽ sensũ sue scĩe ĩmensitate
exsuꝑat: In ẽ ei &e ꝓfundũ qͦ dãnan¬
dos inferius uixta eqͥtatẽ disponens
um de deo loq̃ns scriptura plerũ¬
ꝓ dicat ecce ds. ñ q̃i iusibile onõ.¬

Expanded text:
loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis ab eisdem localiter praedicatur. 6. Dum de Deo nec secundum quantitatem, nec secundum qualitatem, nec secundum situm, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius justa aequitate disponens 1. Dum de Deo loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem o
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ab eo. De consũmatõnealicuiꝰ facti
dicit᷑ ꝑfectio. ds̃ aũt qui nõ ẽ factus.
qͦmͦ ẽ ꝑfectus: soe hunc ẜmonẽ de usu
nr̃o sumit humana in opia. S iẽ et
reliqͣ u̾ba. quatenꝯ id qd̾ in effabile
ẽ: ut cũq dici possit. qm de deo nicħ
digne humanꝯ sermo dieit. Dum

Expanded text:
tum. De consummatione alicujus facti dicitur perfectio: Deus autem qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumit humana inopia sicut et reliqua verba: quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit: quia de Deo nihil digne hu
Abbreviated transcription (Latin):
. quib auersus ẽ.: Ut quia pamo
pilcͥtudinis creature. acreatoris for
pse abstulit: Rursũ ꝑ creature deco
soẽ. id ẽ ab insensibilib surge ad sẽ¬
pplia a sensibilib surgens ad rationa
a: a ratõnabilib surgens ad creato¬
i Iutelligibilia ꝑ se olaudant dm̃. in¬
anonabilia & insensibilia nõ ꝑse soe
ios. dum ea ꝯsid̾antes dñi laudamo:
sirito dicinit᷑ laudare ip̃a. quia ean¬
⁊ ludẽ earũ ꝑturit causa. Dixer anti¬
u. qd̾ nicħ tam hebes sit: quod no
ansũ habeat indm̃. Hinc ẽ illud qd̾
i& duro scintilla excutit᷑. oe siignis

Expanded text:
 quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem atorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad rationabilia, atque a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per senos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eadem laudem eorum parturit causa. 4. Dixerunt antiqui, quod nihil tam hebes sit, quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si igni
Abbreviated transcription (Latin):
culã d̾s imploe̾ om̃ia. sed cũsit idem
unus. ubiq tam̃ ẽ totus. Non ita pu¬
tandͦ ẽ ẽẽ in om̃ib d̾s̃. ut una queq
res promagnitudine portionis sue ca¬
piat eñ. id ẽ maxima mauis ⁊ mini¬
ma minus. duisit potuis ip̃e totus ĩ
diuine maiestatis. cuncta pͥatis sue ĩ

Expanded text:
us 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in divinae majestas cuncta potes
Abbreviated transcription (Latin):
l. Quid ẽ dei inmortalitas. nisi euiᷤ
dioq solus as dicit᷑ inmortalis. qr
lls incõmutabilis ẽ. N am anima
uit. dum deserente deo de bono ĩma¬
lmutat᷑. sic & angłs dũ deserente do
sus. Quod mat̾iã hab& unde ex.¬
As mutabilẽ ẽ qr de informi ad formã
msir. Iuod uͦ non habae mat̾iam.
itibile e. sie deus utiqe. Bene ac
substancialit̾ ista indeo. idẽ incorrup¬
tio. in mortalitas: ĩ cominurabilitas ẽ
inde & merito cunete p̾ponit̾ creature.

Expanded text:
 Quid est Dei immortalitas nisi ejus unt. Solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic angelus, dum deserente Deo . Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit. Quod vero non habet materiam, immutabile est, sicut Deus utique est. Bene, ac substantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ: ut intelligamꝯ eũ intra om̃ia
soe nõ melusũ: extra om̃ia. s nõ exclu¬
sũ: Et ideo int̾iorẽ. ut om̃ia ꝯtineat:
Ideo ext̾ĩorẽ ut incircũ scripte magni¬
tuduus sue ĩmensitate om̃a cludat.

Expanded text:
ligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum. Et ideo interiorem, ut omnia contineat; ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis suae immensitate omnia concludat.
Abbreviated transcription (Latin):
uariarieũ. qr ꝑuaria tẽpora diu̾sa pre¬
cepit. soe manens idem in cõmutabit.
ne ꝯsilii. N on usu nr̃o aliud am̃ puta¬
ri. aliud pulcritudinẽ eius. atq aliud
aliud pulcͥtudo. qr desistente pulcͥtudi¬
ne homo mance. ac ꝑ hoc qui ita intel¬
ligit. dm̃ corporeũ eẽ credit. dum pul¬
critudo &e magnitudo deu p̃e deus
sit. Ideo deus dicit᷑ simplex siue non
amitendo qd̾ haboe. sen qr ñ aliud ẽ

Expanded text:
uia per varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incommutabilis, ne consilii. 5. Non usu nostro aliud Deum putare, aliud pulchritudinem ejus, atque aliud aliud pulchritudo; quia, desistente pulchritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et magnitudo Dei ipse Deus sit. 6. Ideo Deus dicitur simplex, sive non amittendo quod habet, seu
Abbreviated transcription (Latin):
est: quod concensũ erroris alienhabe¬
at. Pleriq sc̃ĩ doctores pro mali ꝑtina¬
cia quia iniquos emendare nequeñt.
his tacere disponunt. sed calorẽ sp̃s
quo agunt᷑: ferre nõ sustinentes. ite¬
rum in increpatõne prosiliunt ini¬
quorũ. de¬

Expanded text:
est quod consensum erroris alieni habeest quod consensum erroris alieni habeat. 6. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
plebis aufertur doctrina predi¬
eationis. pro bono merito audien¬
tis tribuitur sermo doctoris. In po¬
testate diuma ꝯ fistit cui uellit ds̃
doctrine u̾bum dare. uel eiu auffer¬
re. & hoc aut prodicentis aut pro
audientis fit merito. ut modo pro
culpa plebis auferatur sermo toc¬
toris. modo uero ꝓutilib meritis¬
÷ boñ tribuatur. Nami docoe bonũ. et
tamen fit iuxta meritũ ppłi. Non
omnia tempora ⁊ gruunt doctrine.
sccłm salomonis sentenciã dicentis.
tempus tacendi &e tempus loq̃ndi.
Non quidem ꝑtimorẽ sed ꝑ disere¬
tionẽ. propter malorũ in corruptibi¬
lẽ mniquitatẽ non numquã electos
oportoe a doctrina cessare. Interdũ
doctores eccłe calore caritatis ardente.
ꝯticescunt a docendo. qr nõ est qui
audiat. teftante ꝓpħa ciuitates au¬
stri clausert. & nõ est qui aꝑitit.
Qui docendi accipit officiũ int̾dũ
ad tp̃s proximi taceat. que ftatim cor¬
rigere nequaquã existimat. Nam
corrigere porest et dissimulat uerũ

Expanded text:
plebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis tribuitur sermo doctori. 2. In potestate divina consistit cui velit Deus doctrinae verbum dare vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et tamen fit juxta meritum populorum. 3. Non omnia tempora congruunt doctrinae secundum Salomonis sententiam, dicentis: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrectibilem iniquitatem nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. 332 4. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . 5. Qui docendi accepit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum
Abbreviated transcription (Latin):
caninis accincta et circũdata ñ alit̾
quiboclam potestatib accelie ut
ipsorũ humanitatẽ imanitas in¬
quorũ sociorũ ꝑturboe. Seꝑuo¬
ces praui eupiditatis cansa aued¬
ferũt. aut ꝑiitunt uidicia. uec
finiunt cepta parciñ negocia. quo¬
usq marsupia eorũ qui causant᷑
exauriant. quando eni uidicant
non causam sed clona ꝯsicdant en
sic̃ negligentes sunt indiscutione
causantiũ. ineorum dampuo seo¬
citi sunt. Iudices praiui sint iyti¬
ꝓpħe u̾bum. qucisi lupi nesꝑe non
relinquunt in mane. Hoc ẽ de prese¬
tis uite tantũ comodis cogitantũ
nõ de fururis. Uita eni ista uespi.
futura uͦ mane accipitur. et bene
ait: quasi lupi qui a luporũ more
cuncta diripiunt. et uix panea pau¬
ꝑib derelinquunt

Expanded text:
caninis accincta et circumdata. Non aliter caninis accincta et circumdata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. Judices pravi, juxta Prophetae vocem, quasi lupi vespere non relinquunt in mane, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauperibus derelinquunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiserationẽ idulgeat. Qui dei indi¬
era occulis sius proponit. semꝑ timẽs
tremensq in omni negotio reformidat.
ne de iufticie tramite deuians cadat.
eminem stultorũ uel inproboꝵ
oportere uidicẽ esse. Namstultꝰ
ꝑ ign aurã ignortit. iusticiã. in prob
ꝑ cupiditatẽ. corrumpit ipsam qut̃
didicit ueritatẽ. Grauiꝰ lacerant᷑ ꝑan¬
ꝑes apranis iudicib quã a cruentis¬
simis hostib. Nullus eñ predo tam
cupidꝰ ĩalienis. quã uidex iniquus
insius. Latrones maccensis faucibꝰ
ac latebiosis latentes insidias po¬
nũt. Isti palam rapacitatis auaricia
tũ intendunz. uidices. quasi crudelis¬
simi carnifices ciuiũ oppressione sua
subiectorũ uitam extingunt. qui
en deftruant multisunt: rari sũt
qui ppłos legunt moderamine re¬
gantur. Plerumq et honi iudices
sunt: sed miniftros rapaces habent.
Horũ figura ut ait quidam tamꝙͣ¬
sis ill a pingitur ⁊q de scrihitur.
Ipsa quide hima  cies sed capitibꝰ

Expanded text:
miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, udicibus Neminem stultorum vel improborum oportere judicem esse. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis quam judex iniquus in suis. 8. Latrones inaccessis faucibus ac latebrosis latentes, insidias ponunt, isti palam rapacitatis avaritia guinem intendunt; judices, quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam exstinguunt. Qui enim destruant multi sunt, rari sunt autem qui populos legum moderamine regant. 10. Plerumque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent. Horum figura, ut ait quidam, tanquam Scylla pingitur atque describitur: ipsa quidem humana specie, sed capitibus
Abbreviated transcription (Latin):
est quando principes mali sunt. sic
pͥncipis ẽ peccatũ. quando iudices ini¬
qui existunt. Bonis uidex sic̃ noce¬
re ciuibo necit. ita prodesse om̃ib no¬
uit. aliis enĩ prestar censura iusticie.
aliis bonitate iudicia sine ꝑsonarũ
acceptõne suscipit nõ infirmat ius¬
ticia auaricie flama nec studoe aufer¬
re alteri quod cupia sibi. Boni uidi¬
ces iusticiam ad solam obtinendã sa¬
lutẽ eternã suscipiunt. nec etim uu¬
nerib acceptis distribuunt. ut dum
de iusto iudicio temporalia lucra nõ
appetunz. premuio eterno ditentꝰ. Om̃is
qui recte uidicar. stateram ĩ mami
gestat. in utroq penso iusticiã et mi¬
sericordiã portat. sed ꝑ iusticiã red& pꝰ¬
entisentenciã. Per miscdiam peccati¬

Expanded text:
est, quando principes mali sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per miseri
Abbreviated transcription (Latin):
dum adu̾sa oftentant nec uincũt. tan¬
dem de sua ꝑu̾sitatis insania ꝯfundan¬
tur. Stulti contra bonos studiũ semꝑ
assumunt. quib prospitas elucoe iac¬
tant̾ de sius meritis głantur. ⁊ bonorũ
atq iustorũ afflictionib detrahunt.
lumq eis ad uersa contigerint. mox ad
blasphemiã pusillanimitate anrmi.
coni̾tuntꝰ. Quidam simpliciũ nesciẽ¬
tes dispenfationẽ dei. in malorũ profec¬
tib scandalirant᷑. dicentes iuxta ꝓpħã.
quare uia impiorũ prosꝑat. bene est
om̃ib qui preuaricant᷑. ⁊ inique agiit.
Qui ergo hoc dicunt. nõ merent᷑ quod
prauoni hominũ temporalẽ et caducã
felicitatẽ aspiciunt. soe magis nouissi¬
me orũ intendant. quanta illis post
hec eterna supplicia preparent᷑. dicente
ꝓpħa. Ducent in bonis dies suos. et su¬
bito ad inferna descendent.

Expanded text:
dum adversa ostentant, nec vincunt, tandum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt; dumque eis adversa contigerint, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. 13. Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum profectibus scandalizantur, dicentes, juxta prophetam: Quare via impiorum prosperatur, bene est omnibus ququod pravorum hominum temporalem, et caducam felicitatem aspiciunt, sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post hoc aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducent in bonis dies suos, et subito ad inferna descendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tratur. sed ad ꝯterendũ paratum est cor
nirũ qui existunt ꝑsecutorẽ. et iuolen
afdelib ꝯsolando eñi ꝑ ꝓpħam deus
suos. ta iudicare ꝑmittiz aduersus eos.
inqui iudicauert. te ego udicabo et
cibabo ostes tuos. carnib suis. et qͣsi
amusto sanguine suo in ebriabuntur.
Habre aliquod usum ⁊ malorũ iniqui¬
as quod electos dei siis morib lamar.
ic ꝑhoc uita impiorũ ibi ferit. Iustorũ
iur nõ periz. soe proficit. dum eos mali
pribulatõnes exercicium ad presentẽ
adiendam uitã et futurã desidandã eru¬
diunt. Int̾ dum eñi prodest puersorũ
pauitas. utilitate rustorũ. dum eos
malicia sua erudiunt. & id regna celo¬
rũ requirendri. molestia temportili in¬
pellunt. probat᷑ hoc exemplis ifraheliti¬
ce plebis. que tunc duriꝰ agebatur in
gpto pasciebant᷑ descendere. ⁊ ad pro¬
misã patriam festinare. Iniqui dum
ciunt. mentis ⁊fusione tabeseunt. et

Expanded text:
tratur, sed ad conterendum paratum est cor tratur, sed ad conterendum paratum est cor turum, qui existunt persecutores, et violenti fidelibus. Consolando enim Deus suos ita judicare promittit. Adversus eos, inquit, qui judicaverunt te, ego judicabo, et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi mixto sanguine suo inebriabuntur. Habet aliquem usum, et malorum iniquitas, quod dilectos Dei, suis moribus laniat, ac per hoc vita impiorum sibi deperit: justorum autem deperit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur inypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum ciunt, mentis confusione tabescunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ere qui ꝑmittit. Inde est quod scup¬
tum ẽ ꝑ ꝓpħam. Si erit malũ qued
dũs nõ fecit. uerũptamen quod imqͥ
ꝑficiendi dar potestatẽ ꝑ suã bonam
uoluntate. quia de nr̃o malo ipse mul¬
ta oꝑatur bona. Quidam cum tei
uoluntate resistunt. nescientes con¬
siliũ dei faciunt quo noueris. Sic deo
subiecta eẽ om̃ia ut o ipsi qui eius
dispositione adusant᷑. eius inpleane
uoluntatẽ. ꝓprea in hac uitabomi
iudicant᷑ am̃alis. ut irerũ in illa ul¬
ta mali iudicent᷑ abonis. siue ur ill¬
aun sit hic bonis temporalis asflcas
& illuc eterna remumeratio. Iocues
sunt necessarii man ut quociens bo¬
n offendut. flaigellent᷑ ab illis. Hine
Et quod adasur uigam furoris suites¬
atur dñs. S& quociens ita fit de dei in¬
aignatione procedit. ut deus ꝑillos in
ces seuiar. quod flage llanto emendare
desiderar. Soe ille iuistissima uoluntate.
Alinͦ sepe crudeli inrentione sic ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
cere qui permittit. Inde est quod scripcere qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Si erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes Dei consilium faciunt; quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hacjudicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
auperũ oppressores. timc se sciauz l¬
grauiori dignos sentencia. quan¬
do preualuerint. his quos nocere uo¬
luerint. Nam tanto atroenis future
supplicio ⁊ lempnandisũt quanto hͣ
foreiꝰ contramiserorũ uita nualuene
Audiant iuudices. et qui presunt uotie
quia protemporalib molere qlo
plebib ĩ merũt eterno incend oele¬
siusti eis misccłiam. ad grauasti uio
tuũ ualde. descende in puluere sedeti¬
ce & intratenebras. Uenice suꝑ te
malũ. et nescies. et inruoe suꝑ teala¬
mitas quã nõ poteris expiare. uenos
suꝑte repente miseria quã nescis.
Magis mala facientib quã mala
pacientib dolere debemo. Illi en pua¬
ua faciendo in malũ proficiunt. ifti
paciendo amalo corrigunt᷑. Peus aut
ꝑ maltis uoluntates aliorũ m aliis mus¬
ta opatur bona. Al alignantiu homi¬
nũ uoluntas uequaquã potest ĩpleti
nisi deus dederit potestatẽ. Nam dui
homines deo ꝑmittente malũ quod
cũ cupiscunt ꝑficruni. ipsi dicitꝰ fi¬

Expanded text:
auperum oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cresuisti eis misericordiam, sed aggravasti jugum tuum valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniet super te repente miseria quam Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur fa
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ proficiscit᷑. Unus quisq ad temp¬
tationẽ animũ pieparare deb. minꝯ
em̃ dũ sꝑatur temptatio grauat. du¬
re aũt premit. si nõ sꝑaita preuenerit.
Sapientis ẽ contraoñira idu̾sa ante
meditare. nec inueniri casus debet.
quem uo ꝯsilia preuentant

Expanded text:
melius proficitur. 8. Unusquisque ad tenmelius proficitur. 8. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet . Minus enim dum speratur tentatio, gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. 9. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec inveniri casus debet, quem non consilia ejus praeveniant
Abbreviated transcription (Latin):
se cognoscar nõ deici. Uiri sc̃i plus for¬
midant prosꝑa quã aduersa. qr dei
seruos prosꝑa deiciunt aduersa uͦ eru¬
diunt. ideoq sc̃iuiri ꝯstancia. ita por¬
tare deboe adu̾sa ut frangi nõ queat.
Cunc magis sunt dei occuli suꝑ iustos
quando eos affligi ãb iniqͥs prouiden¬
cia suꝑna ꝑmutit. Nam tunc eisgau¬
dia disponunt᷑ eterna. quando piesẽ¬
ti tribulatõne probant᷑. Ommes uire
huiꝰ tribulatõnes aquis comꝑant᷑. pre¬
t̾euntib. propt̾ea qr siquid in hac ui¬
ta tribulationis acciterri. ñ stat sed
scelerit̾ transit. Qui uite future pre¬
mia diligent̾ excogitar. mala om̃ia
uite presentis equanimit᷑ portar. qm̃
ex illius dulcedine huiꝰ amaritudinẽ
temꝑat. & ex et̾nitate illius. breuitatẽ
huiꝰ tespicit transitoria. Grauati diu̾¬
so malo temporali proutilitate eor̃
ẽ: quod uite istiꝰ mala profer̃. qr dum
in dolore grauant. cupiditatis ⁊ luxii¬
rie uiciorũq ceterorũ mala nõ appetũt.

Expanded text:
se cognoscat, non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. 4. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comparantur praetereuntibus; 353 propterea, quia si quid in hac vita tribulationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
ui non regida intentõne mona¬
chi professione sectant᷑. quanto
suꝑnt amoris propofitum adissolute
appetunt. tanto procluuis ad mudi
amorẽ denuo reducunt᷑. Nam pro¬
fessio non ꝑfecta presentis uite repetiz
desideria. inquib et si nondum se mo¬
nachus alligoe opere. iam tamen alli¬
gat cogitatõnis amore. Longe quippe
a deo est animus. cui hec uita dulcis
ẽ. Iste eñi quid de suꝑnis appetat.
quid deinfimis fugrat nescit. Nami
sic̃ scriptum ẽ: qui ad ponit scienciam.
apponit dolorem. Quantum en qͥs¬
q potuerit suꝑna scire que appetat.
tanto deinfimus acrius quib in he¬
ret dolere deboe. ꝓpter hoc eñi et iaco¬
bus apłs ait. Miseri estote lugete &
plorate. risus ur̃ inluctum conu̾tat᷑.
re gaudium in merorem. Hincetiam
si consolabunt᷑. Et rursus ue nobis
qui ridetis. qm flebitis. Qui ad hoc
ꝯuersionẽ scitatis pretendit. ut aliis
quandoq preesse desideret. Iste nõ dis¬
cipulus xp̃i. sed priuitatis sectator ex¬

Expanded text:
ui non rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam si consolabuntur . Et rursus: Vae vobis qui ridetis, quoniam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non discipulus Christi, sed pravitatis sectator ex
Abbreviated transcription (Latin):
lloquio adiungit᷑. et plerũq auerita
incipit. qui falsa confingit. Latent
re uenena circũlita melle arte u̾borũ.
stam diu deceptor ueritatẽ simulat.
nuousq fallendo decipiat. Non ñc̃¬
peiis est mendaciũ meditare quã leqͥ
Nam interdũ quisq in cautus soloe ex
precipitatõne loquimendaciũ. medita¬
re aũt non potest. nisi ꝑ studiũ. Grauiꝰ
ergo ille ex studio mentire ꝑibet᷑. quã
is qui exprecipitatõne solamentit᷑. Sũ¬
nus culpe leuioris. si quisquã pro salu¬
te hominũmenciat᷑. Sed quia scriptũ
est: os quod mentit᷑ occidit animã et ꝑ¬
det eos qui locunt᷑ mendaciũ. Hoc qͦpp
mendacii genus ꝑfectiuiri sum ope fu¬
guuit. ut nec uitam cuiꝰ liboe ꝑ eorũ fal¬
lacia defendat᷑. nec sue anime noceant.
quã hoc ipsum peccati genus facillime
credim ꝯ relaxari. Nam si qualibae cul
pa sequenti mercete purgat᷑. quanto
magis hac facile abstergit᷑. quã mercis

Expanded text:
riloquio adjungitur, et plerumque a veritate riloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnpejus est mendacium meditari, quam loqui, nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium; meditari autem non potest, nisi per studium. Gravius ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. 7. Sumnus culpae levioris, si quisquam pro salute hominum mentiatur. Sed quia scriptum est: Os quod mentitur occidit animam , et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; hoc quoque mendacii genus perfecti viri sumgiunt, ut nec vita cujuslibet pro eorum fallacia defendatur, nec suae animae noceant damquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus rpa sequenti mercede purgatur, quanto magis haec facile abstergitur, quam merces
Abbreviated transcription (Latin):
optimis. Boni bonarespondent ꝓ
ualis et prospera procidu̾sis: Adu̾sus
renuieiũ lingue fortitudo ad hibendaẽ
iciencie. ut temptatio u̾bi que foris in¬
puiguat tolerantie uirtute denicta dis¬
aois. Non om̃is qui patit᷑ proba uistꝰ
medio mens iusti corroborat᷑. tanto
iouis in deũ figatur int̾ius. quanto
onis ab humanis spernit᷑ sensib.
quinlatas sibi contumelias tranqͥllo
aencio linguã premit tanto dolorem
atorẽ intrinsecus mitrit. Unde et uere
qudam poetarũ gentiliũ. dixit qͦꝵ
ni languor uehemens ẽ. ac mimiꝰ
audtacite iuuet sub pectore uulnꝰ.¬
endaces faciunt
ut nec u̾ba dicentib non credat᷑.
ace eni sepe hominẽ multa falsitas
nam inueritate suspectũ. Sepe uera
pemitit. qui falsa dicturꝰ est: ut cum
mũ adquisierit. fidem. ad reliqua
mmaacia audientes credulos faciat.
ultis uidentui. uera ẽẽ que falsa
unt: et ideo nõ exdeo sed ex suo m̃da¬
loleoquunt᷑. Non nuimiꝙͣ falsitas ue¬

Expanded text:
optimis. Boni bona respondent pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillosilentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoqenim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulne faciunt ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas ve
Abbreviated transcription (Latin):
mas loquit᷑. qui qđ lib& flagiciũ ꝑsua¬
dere conatur. Bonũ male lecuit᷑. qui
quodcũq rectum ad rogant᷑ predicn
sentit᷑. Malum bene loquit᷑. qui ilico
narrando uiciũ detestat᷑. ut ab es homi¬
nes auertant᷑. Corde bene loquit᷑. qu
caritatẽ non simulat. Ore bene lqpur
qui ueritatẽ adnunciar. factis bene leq¬
tur. qui alios bonis exemplis edineit
Corde male loquit᷑. qui int̾iuis capitad¬
nes noxias meditat᷑ et cogitat. Lingua
male loquit᷑. qui ꝓpt̾ quod mraleagit
flagellat᷑. et murmurat: Facris malil¬
quit᷑ qui mrale uiuendo exemplis sua
alio ad praue agendũ informat. Snd
bene loquit᷑. quise penitento redargist
Bis bene loquit᷑. qui bene uiuentaula
instruit. Semel male loquit᷑ qu pti
uiciuĩ eito corrigit᷑. Bis male laquale
qui & male uiuit. & male doc&x. Item
bis male loquit᷑. qui et male aogitar
male refert cogitata. Item bis male la¬
tur. quiet bonũ quod debuit ũ egil
malii quod nõ opoitebat ad misist

Expanded text:
 flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ osponit. qui male locutõnis culpas
bone actionis uelamine regit. Loquens
q ad clm̃ ꝑtinet. ne faciens et simutilis
sibi est: audientib tamen prodest. Mul¬
ti. sunt qui in u̾bo doctrine. nõ humiles
sed arrogantes existunt. quiq ipsa recta
que predicant. non studio correctõnis s
uicio elationis adnunciant. Qui de sa¬
ꝓpħam actendant. Ue qui sapientes
estis in occłis ur̃is. et coram uobis moe¬
ipsis prudentes. recte ex sentencia dicit.
qui ueram sapienciã gustu interni sapo¬
de sola sciencradicunt: nõ de sentencia.
Ille eñi sapit qui recte et scdm dm̃ sapit.
Insuam dicunt contumeliã dectores. si
dunsint ab eis. dicta sapient̾ non tamẽ
eloquentẽ orret eñisapienciã spumeũ u̾¬
borũ ambitũ ac fuco mundialis eloq̃ncie.
inflatis sermonib pornatum. Quidã
curiosidelectant᷑ audire. quosliboe sapi¬
entes non ut ueritatẽ ab eis querant. so
ut facundiã sermonis eoꝵ agnoscant.

Expanded text:
super os ponit, qui malae locutionis culpas super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. ti sunt qui in verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. 226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni sapode sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant,
Abbreviated transcription (Latin):
um quedam prauauiciorũ uerba
non euitamꝰ. in magno lingue
prolabim̾ crimine. et dum facta quedã
non grauia libere ac sine metu cõmitti¬
mo ad porciora scelera et orrenda peccan¬
do consuetudine labim̾. Sic̃ plerumq
multiloquiorũstulticia reprehendit᷑.
itarursũminis tacenciũ uicia denotã¬
tur. Illi eñ satis laxandũ linguã uile¬
uitatis iicio defluunt. Istinimis reti¬
nendo ab utilitate torpescunt. Inꝑi sic̃
re eñi ineruditiore loquaces uerbis ꝑstre¬
punt. sensu nichildicunt. Sic̃ falsitatis
crimina proficientib ꝑtimescit᷑. ita oci
osauerba a ꝑfectis uiris uitant᷑. Nam sic̃
ait quidam. pro ocioso u̾bo ratio ponit᷑.
ꝓ sermone ui iusto pena exsoluit᷑. Uani¬
sic̃ malosmores bonti cõloquia corriguut
ita praua conloquia bonos mores corrum¬
punt. Custodia ori ponitur. dum quisq
non se uistum. sed quod magis uerum ẽ:
peccatorẽ fatet᷑. Mamĩ suꝑ osponit. qui
bonisoꝑib lingue excessus oꝑit. manũ

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperitte enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut, ut ait quidam, pro otioso verbo ratio ponitur, pro sermone injusto poena exsolvitur. Asicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed, quod magis verum est, peccatorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis operibus linguae excessus operit. Manum
Abbreviated transcription (Latin):
uiciũ. diftriete uitet᷑. et alia negligi¬
t᷑. manis labor est. Non eñi porefti
unius obseruationẽ uirtutes fom
ꝑdurare. cuius alia uicia dñant̾ nol¬
munꝙ̃ hominẽ sua uicia ꝑsequinit.
quia nimirũ qui prius uolento asili
fecit. postea sentit etiam nolens smnole¬
sa. Non nulli. non antea merioieul
ciorũ labunt᷑. nisi prius int̾iorisratie¬
nis ꝑdiderut o celos. sicuri sainson
non anrea ab allo filis ad erroris lig̾a¬
tus est macinã. nisi postquã ei suns
iumina occłorũ extinera. Qiucam ue¬
ntantẽ mentis rationẽ uiciorũ suꝑ¬
nt in cursu. Sicq demide intentio¬
se benorũ opum ꝑdunt. sic rex ba¬
ponis moccłos sedechie. prius filio
psius int̾fecit. et sic postea occłos eiꝰ

Expanded text:
vitium districte vitetur, et alia negligavitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominanm hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius int
Abbreviated transcription (Latin):
dolocapit. Puest ⁊serueandũ facra¬
rientũ quod malũ incante promicti
t᷑. ueluti si quispiã ad ultere ꝑxetuã. cũ
ea ꝑmariendi fidem polliceatur. Tolera¬
bi. ius est eñi noi implere s acramentũ
quam ꝑmanere. In stupri flagiisqs
rare est dei illa prouidencia quastitiu
non cõuellere statuta penitenera alo
dei rerum mutatio est nõ penitere q¬
ecedens homo a deo.
statim uicioꝵ tradit̾ potestan
dum patit᷑ infeste uicia reuertendo
contendunt supare uicia. nec extinei
Quidagunt hii qui non solum non
odiunt. sed toto ea amore sectant᷑. S
diligate se palpat. qui uult sine labor
uicia suꝑare. duni peccati legem quãꝯ
deseruiendo uiciis fecit. sine molenna
doloris resecare non possit. Perfat
renunciat uicio qui occasione mens¬
tat inpetrando peccato. Nam si nes¬
lis tantundr̾ non peccare. sed cdata ari¬
sione peccaueris tu tibi et reus & ias
se faciunt relabi auctores. Nlam simib

Expanded text:
dolo capit. 9. Non est conservandum sacradolo capit. 9. Non est conservandum sacramentum quo malum incaute tur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio. Jurare, est Dei illa providentia, quae statuit non evellere statuta. Poenitentia autem Dei, rerum mutatio est. Non poenitere ecedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et juantur, suos in se faciunt relabi auctores. Nam si unum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ urii crimen incurrimꝰ. Numqut̃ĩ
ergo niret. qui ꝑiurare tunoe. Multi
dumloquunt᷑ uirare semꝑ delectant᷑.
Dum oporteat hoc tantũ ẽẽ more. ẽ
ẽ nõ non. amplius eñi quam ẽ et non
ut ꝑfidem sacramenti fidẽ faciant uer¬
bi. Sicq fallendo dum ꝑiurant et
menciunt᷑. hominẽ meantũ decipiũt.
Interlum et falsis lacrimis seducti de¬
cipiu̾i. et creditur dum plorant quib
credendũ nou erat. Plerũq sine unram̃¬
to. Loqui disponim᷑. sed incredulitate
dicimꝰ uirare compellimꝰ. taliq necessi¬
tate iurandi consuetudinẽ facimnus.
Sunt mu ti ad credendũ pigri. qui ñ
mouent᷑ ad fidem uerbi. graiuiteraũt
delinquunt qui sibilibent̾ uirare co¬
gunt. Quacũq arte uerborũ quisq
uirde deus tamen qui ⁊sciencie testis ẽ:
lta hoc accipit sic̃ ille cui uirat᷑ intelli¬
git duy iciter aũt reus fit. qui et dei
nomen inuanũ adsuut. et proxiañ

Expanded text:
perjurii crimen incurrimus. Nunquam perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. 3. Multi, dum loquuntur, jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore: Est, est. Non, non. Amplius enim quam est, et nout per fidem sacramenti fidem faciant verbi sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. 5. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur, dum plorant, quibus credendum non erat. 6. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate dicimus jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. 7. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt qui sibi loquentes jurare cogunt. 234 8. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum
Abbreviated transcription (Latin):
debor errorẽ aliene laudis attendere. soe
magisuiisquisq testimoniũ ⁊ sciencie
sue querar. Cuius plus ipse presens est:
quã ille qui eum laudat. opuseñi unus
quisq suũ proboe ut ait apłs. et tunc in
in sua ꝯsciencia non palam in aliena lin¬
gua. P erfecti qui alta radice fundatisũt:
et si flamine laudũ hac uituꝑationũ uł¬
cumꝙ quasiuentorii interdũ curuent᷑
in pulsu funditus tamen non deiciunt᷑.
soe protimis firmitate radicis ad se redeũt.
Bonamens ad malũ nec premiis nec t̾ro¬
rib uincit᷑. Nam iniquiterrorẽ blandi¬
tiis miscent. ut arit oblectatõne quẽꝙͣ
decipiant.aut terrorib frangant. Qui
laudat᷑ in auditorũ amore uiseritur.
sed siueratit̾. et non ficte laudet᷑. Hoc
est si uera sunt que de illo dicunt᷑ de
qui nõ loquit᷑. sic ꝑiurare non
igit᷑ uirationẽ. nec ea utendũ nisi in
sola necessitate non ẽ contra dei precep¬
tũ uirare. sed dñ usu iurandi. facimꝰ.

Expanded text:
debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens est, quam ille qui eum laudat. 10. Opus enim suum unusquisque probet, ut ait Apostolus. Et tunc in in sua conscientia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, etsi flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona mens ad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, si vera sunt quae de illo dicuntur. qui non loquitur, sic perjurare non igitur juratio, nec ea utendum, nisi in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus,
Abbreviated transcription (Latin):
i. Sic solis radius dum conspicit᷑
cesocculi ebetat᷑. sic &e qui in modera
ulta de se scrutat᷑ ab intentione ue
ubtundit᷑. Sic̃ aquila exalto ad es¬
sionlabitur. sic homo de alto bone
m̾sationis ꝑ carnalẽ appetitum.ad
uriora dimergitur. De ypocrisi¬

Expanded text:
picitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. De c
Abbreviated transcription (Latin):
salus. qui adhuc aliquid terrenũ sapi
unt. dum posint in occultis agere unte
iustificentur. Hii em meliores sunt
ypocritis ec qd̾ sunt in apto. et in occul
dunt. Ipocrita uistus arguere proibe¬
re ne deterior castigatus existat.clicen¬
te salomone. Noli arguere uisorem
auctorem. Nam unde bonus
proficit. inde inuidus ꝯtabescit. Ho
mines praue uiuentes sic̃ de bonorũ
lapsib gratulantur. ita de eorii recte
facta boniq ꝑseu̾antia. confudunt᷑.
Inuidus mbrorũ est diaboli cuiꝰ inui¬
dia mors intromuit in orbem t̾rarũ.

Expanded text:
salus, qui adhsalus, qui adhunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occultdunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Noli arguere derisoreuum punit auctorem. Nam unde bonus proficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, bonique perseverantia confunduntur . 3. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors int