comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I abire. Itaq fratre s meĩ euui quenitis
ad manducandum corpus cet sanguinem
xp̃i in ecclesia inuicem expectate: ut mul¬
torum oblatio simul celebretur. ⁊ omnes
communter ex uno pane cominunicate:
qr illa oblatio unus panis est: et com¬
munis debet ẽẽ omnibus Siquis esurit
domi manducet: id÷ qui impatieris ⁊ nec
uult ieiunare cĩ ceteris: domi t̾reno pane
uescatur: ut non iniudicium conueniatis
.i. ne corpus dni rephensibilit̾ ꝑcipiatis

Expanded text:
m abire. Itaque, fratres mei, cum convenitis ad manducandum corpus et sanguinem Christi in Ecclesia, invicem exspectate, ut multorum oblatio simul celebretur, et omnes communiter ex uno pane communicetis: quia illa oblatio unus panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit, domi manducet, id est qui impatiens est nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur, ut non in judicium conveniatis, id est ne corpus Christi reprehensibiliter percipiatis
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres enĩ consuetudo erat. hora nona cena¬
re. ñ in abscondito sed in ꝓpatulo: ne singula¬
ritas luxuriã gigneret: Et alius quidẽ
ur̃m esurit. ille uidelicet qui pauꝑtate pre¬
mente caret pane triticeo ⁊ uino. quȩ defe¬
trat ad consecrandũ. unde cõmunicet᷑. uł
unde p̃paret sibi conuiuium: alius autem
diues quilibet ⁊ potens ebrius est & crapu¬
latus: tam ex aliis cibis. quã etiam ex sacra¬
mentis corporis & sanguinis dñi: Nunqͥd
domos non habetis o chorintii ad ianducan¬
dum & bibendum cominunes cibos: aut
ecclesiam dei contempnitis .i. despicabilẽ
facitis et pro nichilo ducitis. parantes uob
turpia conuiuia in ea: et confunditis cos
.i. uerecundari facitis eos qui non habent¬
sub alunta ex quib consecret᷑ corpus xp̃i
&e sangiuis: uł unde sibi p̃parent cenam
in ipsa ecclia. sicut uos qui diuiciis ha¬
bundatis: Quid dicam uobis ochorntii:
.i. qͥd possũ uob dicere p̃miiio dolore. Lau
cabilem facitis. & talit̾ iam ebrii corpus

Expanded text:
enim consuetudo erat, hora nona coenare, non in abscondito, sed in propatulo, ne singularitas luxuriam gigneret. Et alius quidem, vestrum, esurit, ille videlicet qui paupertate premente caret pane triticeo et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguinis Domini. Nunquid domos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes cibos? Aut Ecclesiam Dei contemnitis, id est despicabilem facitis, et pro nihilo ducitis, parantes vobis turpia convivia in ea, et confunditis eos, id est verecundari facitis, qui non habent? alimenta, ex quibus consecretur corpus Christi et sanguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divitiis abundatis. Quid dicam vobis? o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudcabilem facitis, et taliter jam ebrii, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
rant ẽẽ maxiina uereciuidiam inferrent
his. qui ut assolet ñ obtulerant licet hab̾ent:
aut his etiã qui ñ habebant quid afferrent:
hoc aut̃ faciebant multi: postquã aliis cibis
crapulati erant: Istamq acceptionẽ eucha¬
ristiȩ dominicã cenam uocauit apłs unomͦ:
Aliter Soliti quoq erant conuenire eodẽ

Expanded text:
rant esse, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati erant. Istamque acceptionem Eucharistiae, Dominicam coenam vocavit Apostolus uno modo. Aliter: Soliti quoque erant convenire eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ecundam epłam timorheo scribit ab uo¬
bi roma de carcere. de exortation in arti¬
rii: et quid futurum sit temporibus
esuinsimis. deq: sua passione ut ꝑseueraret in off¬
cio recte predicationis ⁊ sancta oꝑatione. Pai¬

Expanded text:
ecundam Epistolum Timotheo scripsit ab urbe e carcere de exhortatione martyrii, et quid futurum sit temporibus novissimis, et sua passione; et ut perseveraret in officiis rectae praedicationis, et sancta operatione,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ ñ conu̾sionẽ omĩum accipimꝰ:
s multitudinẽ earũ. quȩ aut iam di¬
uina p̃destinatione collecta ẽ: aut in
a deo p̃finitũ: Corruer̃ itaq iudei:
ut surgent gentes: Quis hoc miste¬
titudinẽ gentiũ sp̃ uerit pene ab exor¬
dio mundi. a tẽpore scilicet quo con¬
fusũ ẽ labiũ uniu̾sȩ t̾rȩ: & iudeos
tantum sibi peculiares fecerit: quod ꝑ lineã
heber descender̃: iter̃q gentes in suo ad uen¬
tu collegerit. ⁊ udeos in finẽ mundi recipi¬
endos abiecerit: Quis inquã tam subtilem
dispositionẽ diuinã inuestigare sufficiet :
Ueni et ex sion qͥ eripiat: & auertat impie¬
States iͥacob S ion ipsa ÷ ierłm: dequa micheas
iuxta qd̃ isaias olim ꝓphetauerat dicens. ecce
uirgo concipiet & pariet filiũ: ueniet de
sion si ue de hirłm: Ponendo uͦ menbra sua
in cruce. ꝓpriũq sanguinẽ fundendo. ⁊ laua-¬
crũ baptismatis dando. eripuit tam gentes
quã ⁊ illas reliquias quȩ ex isrł credider̃.

Expanded text:
ionem omnium accipimus; sed multitudinem earum quae aut jam divina praedestinatione collecta est, aut in a Deo praefinitum. Corruerunt itaque Judaei ut surgerent gentes. Quis hoc mystetitudinem gentium spreverit pene ab exordio mundi, a tempore scilicet quo confusum est labium universae terrae; et Judaeos tantum sibi peculiares fecerit, qui per lineam Heber descenderunt; iterumque gentes in suo adventu collegerit, et Judaeos in fine mundi recipiendos abjecerit? Quis, inquam, tam subtilem dispositionem divinam investigare sufficiet? Veniet ex Sion qui eripiat et avertat impietatem a Jacob. Sion ipsa est Hierusalem, de qua Micheas juxta quod Isaias olim propheta cecinerat, dicens: Ecce virgo concipiet, et pariet filium , veniet de Sion, sive de Hierusalem. Ponendo vero membra sua in cruce, propriumque sanguinem fundendo, et lavacrum baptismatis dando, eripuit tam gentes quam et illas reliquias quae ex Israel crediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qd eugĩm narrat: Si quidẽ in cugłio refert̾¬
qualit̾ impis uidei ꝑeger̃ necẽ xp̃i. ꝓpt̃ quã
ꝑmanser̃ Scd̾m electionẽ I m̃i ꝓpcer

Expanded text:
Dominum morti tradiderint. Ergo quantum attinet ad Evangelium, quod Judaei non recipiugelii. Hanc inimicitiam idcirco Judaei incurrerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qr reliquiȩ redider̃: Cecitas uͦ contig̃
in isrł. ñ corporis quȩ fit amisso lumi¬
ne oculoꝵ: sed cordis. quȩ fit tenebris
infidelitatis: In his gͦ dictis apłi qd̃
sic misteriũ in lapsu iudeorũ discimꝰ:
s ex qua ꝓfunditate consilii dĩ ueniat

Expanded text:
 reliquiae ceciderunt. Caecitas vero contigit in Israel non corporis, quae fit amisso lumine oculorum, sed cordis, quae fit tenebris infidelitatis. In his ergo dictis Apostoli, quod mysterium sit in lapsu Judaeorum dicimus, sed ex qua profund
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est: Et ipse redimet istł: ex om̃ib in¬
iquitatib eius: Et. cũ plenitudo gentiũ intͣ¬
uerit: tunc om̃is isrł saluus fiet: Et hoc
illis a me testam̃tũ sub̾ dabit᷑. siue cõplebit᷑:
ꝑ qd̃ aliqͣndo ꝓmissio designatur ⁊ eugłm:
Et potest hic utrũq intelligi. ꝓmissio uide¬
licet regni cęlorũ: & eugłm in quo ipsa ꝓmis¬
sio concinet᷑: dicente dño Pęnitentiã agite :
apꝓpin quauit enĩ regnũ cȩloꝵ: De hoc testa
in cordib eorũ: Sequit᷑: Cũ abstulero pecca¬
Ita eorũ: Quib uerbis demonstrat. qd licet quo¬
rundã credentium ex eis peccata sint ablata:
in fine tam̃ scłi. ꝑ baptismi gr̃am plenius

Expanded text:
dimet Israel ex omnibus iniquitatibus suis ; et cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet. Et hoc illis a me testamentum, subaudis dabitur, sive complebitur, per quod aliquando promissio designatur et Evangelium. Et potest hic utrumque intelligi; promissio videlicet regni coelorum, et Evangelium in quo ipsa promissio continetur, dicente Domino: Poenitentiam agite, appropinquabit regnum coelorum . De hoc testamin cordibus eorum. Sequitur: Cum abstulero peccata eorum. His verbis demonstrat quod, licet quorumdam credentium ex eis peccata sint ablata, in fine tamen saeculi per baptismi gratiam plenius
Abbreviated transcription (Latin):
in senectute euenit cum deficiunt muliebria.
siue qͥndo uulua coneludit᷑ etiam in iuuen¬
tute ut non ꝑueniat semen ad loca concepti¬
onis. Cont̃ quȩ dedit uirtutẽ dł. ħ: cont᷑
sterilitatẽ ⁊  senectutẽ: ad locũ  conceptio
parcus solitudinẽ mulieri. Pactumq est ut
fidei soliditate: uteri in solida confor tarentur.
& om̃ia possibilia fierent credenti. Proptes
quod & ab uno orti sunt. ⁊ hoc emortuo. tanꝙ̃.
sidera cęli in multitudine. ⁊ sicut harenam quȩ¬
est ad horam maris innumerabilis. Propt̃ hoc
inqͥt qr uterq uerã fidem habuit. ab raham
uidelicet ⁊ sarra:ab uuo corpore abrahȩ ⁊ sarȩ
orti sunt innumerabiles popli. His uerbis uoluit
ostende qr ñ solum genuit sara. uerũ etiã pͤlures
quã aliqua fecundarũ mulierũ. Unum autẽ
corpꝰ dicit habere illos duos. ꝓpt̾ hoc qd̵ dicit᷑ iN
genesi qr erunt duo in carne una. Addidit
quoq adhue ⁊ hoc inquiens corpore emortuo
nati sunt. ñ uita sed semine. Senex enĩ homo

Expanded text:
in senectute evenit cum deficiunt muliebria; sive quando vulva concluditur etiam in juventute, ut non perveniat semen ad loca conceptionis. Contra quae Deus dedit virtutem, hoc est, contra sterilitatem et senectutem. Ad locum etenim conceptionpartus soliditatem mulieri, factumque est, ut fidei soliditate uteri insolida confortarentur, et omnia possibilia fierent credenti. Propter quod et ab uno orti sunt, et hoc emortuo, tanquam sidera coeli in multitudinem, et sicut arena quris, innumerabilis. Propter hoc, inquit, quia uterque veram habuit fidem, Abraham videlicet, et Sara, ab uno corpore Abrahae et Sarae orti sunt innumerabiles populi. His verbis voluit ostendere quia non solum genuit Sara, verum etiam et plures quam aliqua fecundarum mulierum. Unum autem corpus dicit habere illos, propter hoc quod dicitur in Genesi: Quia erunt duo in carne una. Addidit quoque adhuc: Et hoc, inquiens, corpore emortuo nati sunt, non vita mortuo, sed semine. Senex enim homo
Abbreviated transcription (Latin):
salomon: Fili: concupisce sapientiã: Et psalini¬
sta: Concupiuit anima mea desidare iustificati¬
ones cuas in om̃i cẽpore: Concupiscentia autem
mala est: quȩ suggerit nob̾ ut concupsamꝰ cibos
illicitos ultra modũ: &e ut faciamꝰ homicidiũ.
furtũ. & ut ꝑpetremꝰ adulteriũ: & cetera huiꝰ¬
modi: Ideo apłs uoleus nos sollicitos reddere.

Expanded text:
iam . Et Psalmista: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas . Concupiscentia autem mala est, quae suggerit nobis ut concupiscamus cibos illicitos et ultra modum, ut faciamus homicidium, furtum, ut perpetremus adulterium, et caetera hujusmodi. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
I taq qui se existimat stare in rectitudine
fidei bonisq operibus. et inscientia qua
credit omnia munda eẽ. uideat ne cadat
ui suꝑbia aut in scandalũ fr̃is Isto in
loco tacite ac specialit̾ ꝑcutit eos. qui p̃su¬
edere. q̃m om̃ia munda sunt mundis. re¬
cumbebant in idoliis: et ecdebant carnes
idolatras. unde scandalitabant᷑ simpliciores
fr̃s. qͥ uidentes illos talia agere. putabant
aliquid numinis & deitatis eẽ in idolis: atq in
cibis illis consecratis: Generaliter aut̃ ad om̃s
ꝑcinet qd̃ dr: qui stat in fide ⁊ bono oꝑe uideat¬

Expanded text:
Itaque qui se existimat stare, in rectitudine Itaque qui se existimat stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandalum fratris. Isto in loco tacite ac specialiter percutit eos, qui praesuedere, quia omnia munda sunt mundis, recumbebant in idoliis, et edebant carnes idolothytas, unde scandalizabantur infirmiores fratres, qui videntes illos talia agere, putabant aliquid numinis esse et deitatis in idolis, atque in cibis illis consecratis. Generaliter autem ad omnes pertinet quod dicit: Qui stat in fide et bonis operi
Abbreviated transcription (Latin):
S ic̃ mor ses exaltauit serpentẽ iu deseito. ita exal¬
tari oportet filiũ hominis: ut om̃is qui credit in
ipsũ non pereat: Simulitudiuẽ gͥ serpettis habuit
cum reuerentia ad memoriã reducunt. et aspi¬
ciunt illũ ad hoc ut mortificent corpora sua cũ
uiciis ⁊ concupiscentiis: saluant᷑ a suggestio¬
nib demonũ. & ueneno prauȩ delectationis. et
muratores: significat ignẽ ȩtnũ. qui deuorabit
om̃s similia agentes: Scripta sunt autem
ad correptionẽ nr̃am: id ÷ ad emeudationẽ & me¬
li urationẽ utãm: ut nos ꝑ talia corrigamur
in quos fines scłorum deuenerunt: qr nos iam
in fine scłi sumus positi. in ultima scilicet
ȩtate: Non sunt ꝓpt̾ illos scripta ut ipsi leg̾ent
qui talla agentes talia merdier̃ recipe. quia
iam olim mortui erant: sed ꝓ nr̃a salute et
utilitate: ut si timore horũ in dei seruicio
manserunꝰ. głam illis ꝓmissam accipiamus:
t̾ram uidelicet repromissionis: quȩ significat

Expanded text:
exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat . Similitudinem ergo serpentis habuit cum reverentia ad memoriam reducunt et aspiciunt illum, ad hoc ut mortificent corpora sua cum vitiis et concupiscentiis, salvantur a suggestionibus daemonum, et veneno pravae delectationis, et muratores, significat ignem aeternum, qui devorabit omnes similia agentes. Scripta sunt autem ad correptionem nostram, id est, ad emendationem et meliorationem nostram, ut nos per taliIn nos fines saeculorum devenerunt, quia jam nos in fine saeculi positi sumus, in ultima scilicet aetate. Non sunt propter illos scripta ut ipsi legerent, qui talia agentes talia meruerunt recipere, qui jam olim mortui erant, sed pro nostra salute et utilitate, ut si in timore et in servitio Dei manserimus gloriam illis promissam accipiamus, terram videlicet repromissionis, quae significat
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ & ꝓcluos ad idola colenda: seductus &
captus amore pecumarũ. dedit balach regi moa-¬
bitarũ atq madianitarũ consiliũ. ut consticue¬
ret puellas uiuenculas. ⁊ meretrices in domo¬
riu hostus. cõptas ornam̃to meretricio: & an
hostia domoꝵ idola & aras: ut uenientes is ra¬
helitȩ caꝑent᷑ amore illarũ. & coirent cũ illis
Ita tamen: ut pͥmũ adorarent idola: Quo
facto: cognouic ipse iram dei contͣ illos exci¬
taudam Unde factũ est. ut.xx.iii. milia ab
igne celesti consumerent᷑ ⁊ pene om̃s ꝑireue:
nisi finces zelatus relo diu confodisset cuspide
uirum ebreũ cum madianitide scorto in locis
genitalibus: cuiꝰ rei causa quierit ira dñi a
populo: Notandũ quoq qr ñ solũ illi dicunt᷑¬
& sunt fornicatores qͥ quocunq mͦ sit libidinẽ
suam explent: sed etiam illi qͥ ꝑ talia uicia
a deo recedunt. de quib dicit psalinista: ꝑdes

Expanded text:
dinem, et proclivos ad idola colenda, seductus et dinem, et proclivos ad idola colenda, seductus et captus amore pecuniarum dedit Balac regi Moabitarum atque Madianitarum consilium, ut constitueret puellas juvenculas et meretrices in domorum ostiis, comptas ornamento meretricio, et ante ostia domorum idola et aras, ut venientes Israelitae, caperentur amore illarum, et coirent cum illis, ita tamen, ut primum adorarent idola: quo facto, cognovit ipse iram Dei contra illos excitandam. Unde factum est ut viginti tria millia ab igne coelesti consumerentur, et pene omnes perissent, nisi Phinees zelatus zelo Dei, confodisset cuspide virum Hebraeum cum Madianitide scorto in locis genitalibus, cujus rei causa quievit ira Dei a populo. Notandum quoque quia non solum illi dicuntur esse fornicatores, qui quocunque modo libidinem suam explent, sed etiam illi qui per alia vitia a Deo recedunt, de quibus dicit Psalmista: Perdes
Abbreviated transcription (Latin):
Statĩq ĩminolantes aras ante illũ elifican¬
tes: iminolauer̃ hostias dicentes: Hi sunt
dii cui israel: & cetera: Completoq sacri¬
ficio sederunt ad manducandum & biben¬
dum: ac sic postinodum surrexer̃ ludere
ad diuersa ioca & ad choros: ⁊ insuꝑ ceper̃
fornicari: Qua propt̾ multitudo illorum
uterfecta est a fr̃ib suis: uibente morse. &
deo uolente Qd̃ factum ideo replicat apłs.
ut ñ se credent choruitii immunes ẽẽ a cͥmine:
qͥ i idolio epulabant᷑: Idolatra quoq ẽ om̃is
auarus qͥ numinũ quasi dm̃ colit. tuneus
illum amittere: Heq fornicemur: sicut
quidã ex ipsis fornicati sunt. sub̃ cũ madia¬
uicis: et ccciderunt una die uigniti tria
milia: Hoc int̾ra madian factũ est: Et hoc
retributũ ÷ eis qͣndo cũ madianitis se coma¬
culauerunt: ad orantes pͥmĩ idola. ante hostia
domoꝵ illarum: Nam balaam ariolus filiꝰ
beor cerneus animos udeorum ꝓnos ad libi¬

Expanded text:
statimque aedificantes aras ante illum, immolastatimque aedificantes aras ante illum, immolaverunt ei hostias, dicentes: Ii sunt dii tui, Israel, etc. Completoque sacrificio, sederunt ad manducandum et bibendum, ac postmodum surrexerunt ludere ad diversa joca et ad choros, et insuper coeperunt fornicari. Quapropter multitudo illorum interfecta est a fratribus suis, jubente Moyse et Domino volente. Quod factum ideo replicat Apostolus, ut non crederent Corinthii se immunes esse ab hoc crimine, qui in idolio epulabantur. Idololatra quoque est omnis avarus qui nummum quasi Deum colit, timens illum amittere. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, subaudis cum Madianitis, et ceciderunt una die viginti tria millia. Hoc in terra Madian factum est, et hoc retributum est illis quando se cum Madianitis commaculaverunt, adorantes primum idola ante ostia domorum illarum. Nam Balaam ariolus filius Beor, cernens animos Judaeorum pronos ad libi
Abbreviated transcription (Latin):
Neq idolatrȩ efficiamini. sicut quidam illoꝵ
sub qui uitulum fecerunt ad montẽ sinai.:
quẽadinodũ scriptũ est in exodo: Idos grece: dr̃
species siue forma: Inde diminutiue dr̃ idolũ.
formula ex aliquo metallo: siue ex lapidib uł¬
soli competit: Ex quib nominib cõponit᷑ et
dr̃ idolatra: ille qui honorẽ ⁊ seruitutem
quã om̃pi dõ soli debet ex hibere: idolis impen¬
dit: Inde est & idolatria ipsa res: Sedit ppłs
manducare ⁊ bibe: & surrexer unt ludere:
ue terẽ istoria hic tangit apłs: E gressi filii
isrł ex egrpto dum ꝑuenissent ad sr̃na mon¬
tem: i morses ascendisset in montẽ ad dm̃. et
moraret᷑ aliqͣntis dieb: conuener ad aaron
petentes: ut faceret eis deos qͥ illos p̃cecderent
dicentes: E ac deos qui p̾cedant nos: Alorsi
etum qͥ edux it nos de egrpto: nescimus qͥd
accitłit. Tunc sicut istoria narrat. aaron acci
pieus ab eis armillas ⁊ uaures: fecit inde
uitulũ couflatilẽ: quẽ colebant egrptii:

Expanded text:
 efficiamini, sicut quidam illorum. Subaudis qui vitulum adorabant ad montem Sinai. Quemadmodum scriptum est, in Exodo: Idos Graece, dicitur species sive forma, inde diminutive dicitur idolum formula ex aliquo metallo, sive ex lapidibus vesoli competit. Ex quibus nominibus componitur et dicitur idololatra, ille qui honorem et servitutem quam omnipotenti Deo soli debet exhibere, idolis impendit. Unde et idololatria ipsa res est. Sedit populus manducare et bibere, et resurrexerunt ludere. Veterem historiam hic tangit Apostolus: Egressi filii Israel de Aegypto dum pervenissent ad Sinai montem, Moyse ascendente montem ad Deum, et morante aliquantis diebus, convenerunt ad Aaron, petentes ut faceret eis deos, qui illos praecederent, dicentes: Fac deos qui praecedant nos. Moysi enim, qui eduxit nos de Aegypto, nescimus quid acciderit . Tunc sicut historia narrat, accipiens Aaron ab eis armillas et inaures, fecit inde vitulum conflatilem, quem colebant Aegyptii,
Abbreviated transcription (Latin):
temq sumunt ex sanguine dt̃i quem
continet inse. Et panis quem frangi¬
mus in altari: nonne participatio
corporis dñi est: Utiq Primũ consecrat᷑
& benedicit᷑ a sacerdotibus ⁊ sp̃ũ scõ:
&e deinde frangitur : cũ iam licet panis¬
̃ uideat᷑: in ueritate corpus est xp̃i: Fx
quo pane quicunq cominunicant: corpꝰ

Expanded text:
temque sumunt ex sanguine Domini quem temque sumunt ex sanguine Domini quem continet in se. Et panis quem frangimus, in altari, nonne participatio corporis Domini est? Utique. Primum consecratur et benedicitur a sacerdotibus et Spiritu sancto, et deinde frangitur cum jam licet panis videatur, in veritate corpus Christi est. Ex quo pane quicunque communicant, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
& de innuinerabili multitudine martirũ:
aut etiam in temptatione tolerantiam
prebendo & uictoriam: sicut prebuit
beato iob. petro ĩt cruce. & andreȩ. lau¬
rentio quoq suꝑ eraticulam: multisq
aliis mribus: Quis enĩ hominũ posset cre¬
dere qd̾ homo  mortalis talia posset susti¬
nere. qualia sustinuit laurentius ꝑ adiu¬
toriũ dei: Qua ꝓpt̾ dum tales ⁊ huiꝰ modi
nob tẽptationes afflixtionesq ꝓueniuã
debemꝰ ista ad memoriã reducere: om̃emq
spem nr̃am in dm̃ iactare: ut ipse nobis
faciat ꝓuentũ euenire citius liberando:
arit etiam uictoriȩ tolerantiã p̃bendo Yt
prudentibus loquor: Ipsi uidicate: id÷
discernite quȩ dico: utrũ uͦ & bonum
postea de pane plus erit disputaturus:
Calix aut̃ benedictionis dicit᷑: qͥ bene¬
dicitur a sacerdotib u altari: Appellat̾¬
⁊ ipse calix cõmunicatio quasi partici¬
patio: qr om̃s cõmunicant ex illo: par¬

Expanded text:
et de innumerabili multitudine martyrum, et de innumerabili multitudine martyrum, aut etiam in tentatione tolerantiam praebendo et victoriam, sicut praebuit beato Job, Petro quoque, in cruce et Andraeae, Laurentio quoque super craticulam, multisque aliis martyribus. Quis enim hominum posset credere quod homo mortalis talia posset sustinere, quae sustinuit Laurentius per adjutorium Dei? Quapropter, dum tales et hujusmodi nobis tentationes afflictionesque proveniunt, debemus ista ad memoriam reducere, omnemque spem nostram in Deum jactare, ut ipse nobis faciat proventum evenire, citius liberando, aut etiam victoriae tolerantiam praebendo. Ut prudentibus loquor, vos ipsi judicate, id est discernite, quod dico: utrum verum et bonum postea de pane plus erat disputaturus. Calix autem benedictionis dicitur, qui benedicitur a sacerdotibus in altari; appellatur et ipse calix communicatio, quasi participatio, quia omnes communicant ex illo, par
Abbreviated transcription (Latin):
humana quȩ opere ñ ꝑficit᷑: Temptatio hu¬
mana ẽ. malii cogitare: & in corde tẽptatioes
multas ꝑpeti: Diabolica uͦ temptatio est.
certamine tẽptationis in oꝑe suꝑari: & ma¬
lum ꝑficere: Concupiscere mulierem huina¬
na temptatio est: adulteriũ uero siue fornica¬
tionẽ ꝑpetrare diabolica tẽptatio ẽ: Sic de cete¬
ris uiciis intelligendũ est Fidelis autem
deus est: qui non patictur uos temptari supͣ
diligentib se regna cęlestia: complebit
illud quia dab̾it eis. Ideoq non ꝑmit¬
tet eos temptari. supra id quod humana
fragilitas potest ferre. S ed faciet cũ
temptatione etiam ꝓuentum .i. auxiliũ.
ut possistis sustinere: id⁊ illud faciet ꝑͣue¬
nire qd̾ potest humana fragilitas ferre:
uidelicet aut a temptatione ⁊ tribulatiõe
citius liberando. sicut legimus factum de
beato abraham. quando liberatꝰ est de hur
caldeoꝵ: nec non de trib pueris in camino
&e de daniele quando missus ÷ in lacũ leonũ:

Expanded text:
quae opere non perficitur. Tentatio humana est malum cogitare, et in corde tentationes multas perpeti. Diabolica vero tentatio est certamine tentationis in opere superari et malum perficere. Concupiscere mulierem humana tentatio est: adulterium vero sive fornicationem perpetrare diabolicum est. Sic de caeteris vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari supra diligentibus se regna coelestia: complebit illud, quia dabit eis. Ideoque non permittit eos tentari supra id quod humana fragilitas potest ferre. Sed faciet cum tentatione etiam proventum, id est auxilium, ut possitis sustinere; id est, illud faciet pervenire, quod potest humana ferre fragilitas, videlicet a tentatione et tribulatione citius liberando, sicut legimus factum de beato Abraham, quando liberatus de urbe Chaldaeorum, necnon de tribus pueris in camino, et de Daniele, quando missus est in lacum leonum,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ desidabant illi carnes pecoꝵ. sed carnes
auium concupiebant: quib soliti fuerant
uesci in egrpco: Nilus enun fluuiꝰ inlittorib
suis ⁊ palustrib locis multa genera auium
ht̃. & talia qualia ñ habentur in circuitu alioꝵ
fluminum: Fugiamus ergo concupiscentiam
malam. et pugnemus contra eam in quantum
ualemꝰ: qr ut beatꝰ augustuiꝰ dicit. & in nobis

Expanded text:
n desiderabant illi carnes pecorum, sed carnes avium concupiebant, quibus soliti fuerant vesci in Aegypto. Nilus enim fluvius, in littoribus suis et palustribus locis multa genera avium habet, et talia qualia non habentur in circuitu aliorum fluminum. Fugiamus ergo concupiscentiam malam, et pugnemus contra eam in quantum valemus, quia ut beatus Augustinus dicit et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ⁊ iusta ex causa. q̃udo p̃lati ñ sĩplicit
recteq erga subiectos uicedunt: Tam̃ quo c̃q
mͦ nascat᷑ &e fiat: malũ est: Et ue illi quo
excitante uenit: utrũ sit subiectus an p̃latꝰ:
Dicit enun beatꝰ augustinꝰ qr in nulla alia
causa ita offender̃ uidei dũm inberemo
sicut in mur muratione: q̃m semꝑ mur¬
muratores extiter̃: Qua ꝓpt̾ cauendum est
om̃rimodo ab huiuscemodi uicio: ne similia
uob eueniant: h ec aut̃ om̃ia suꝑuis dicta
de sepͥeutib & de igne qͥ eos deuorauit. in fi¬
gura ctingebant illis Uideamꝰ quomͦ serpen-¬
tes iguiti quib illi tradici sunt in figura fu¬
er̃unt: et serpens eneus qͥ suspensus est a
morse in ligno. quẽ qͥ aspiciebant sauabant᷑:
Serpentes illi qui mordeno uenenum infunde¬
bant: demones significant: qͥ suggerendo nobis
uenenu mortifere delectationis infundunt: Quib
etia tracdim᷑. si serpentẽ ȩneũ in ligno pendente

Expanded text:
fieri justa ex causa, quando praelati non simpliciter fieri justa ex causa, quando praelati non simpliciter recteque erga subditos incedunt. Tamen quocunque modo nascatur et fiat, malum est; et vae illi quo excitante provenit, utrum sit praelatus an subjectus. Dicit enim beatus Augustinus quia in nulla alia causa ita offenderunt Judaei Deum in eremo, sicut in murmuratione, quoniam semper murmuratores exstiterunt. Quapropter cavendum est omni modo ab hujuscemodi vitio, ne similia nobis eveniant. Haec autem one, qui eos devoravit in figura contingebant illis. Videamus quomodo serpentes igniti quibus illi traditi sunt, in figura fuerunt; et serpens aeneus, qui suspensus est a Moyse: quae qui aspiciebant, sanabantur . Serpentes illi qui mordendo venenum infundebant, daemones significabant, qui suggerendo nobis venenum mortiferae delectationis infundunt. Quibus etiam tradimur, si serpentem aeneum in ligno penden
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ u̾bũ patͥs ipse
erat in moyse: etenim ipse loquebatur
ꝑos eius ⁊ quando temptabant mor sen.
e qͥndo mur murabant contra illũ. contra
deum mur murabaut: Sed quid contigit
causa inuenti tradamͣ diabolo: cuiꝰ figurã
serpentes habent: Neq murmuraueritis
sub cont̾ dm̃. neq contra p̾latos ⁊ rectores.
sicut quidam illorum murmurauer unt.
cdathan uidelicet ⁊ abrron. sociiq eorũ contͣ
morsen ⁊ aaron. ⁊ꝑier̃ ab exterminatore
deo. uł igne: Dathan uero &e abrrou cũ om̃i
domosua ext̾minati sunt desuꝑficie terrȩ
a deo: qr p̃cipiente deo uiuos deglutiuit eos
t̾ra: fuer̃q aute sepulti ꝙ̃ mortui: qͣm
sicut scriptura narrat. uiui descender̃ ad
ufernũ: Socii uͦ illoꝵ qui in ipsa cspirati¬
one extiterant similit: ab igne cȩlesti exter¬
iniatisunt: Murmurare aut̃. ẽ: plerũq
falso adinuicẽ de p̃positis ⁊ rectorib queri
aut causari: Plerunq etiam solet muriñ

Expanded text:
erbum Patris ipse erat in Moyse, et ipse loquebatur per os ejus. Et quando tentabant Moysen, et quando murmurabant contra illum, contra Deum murmurabant. Sed quid contigit causa inventi tradamur diabolo, cujus figuram serpentes habebant. Neque murmuraveritis, subaudis contra Deum, neque contra praelatos et rectores. Sicut quidam illorum murmuraverunt. Dathan videlicet et Abiron, sociique eorum, contra Moysen et Aaron. Et perierunt ab exterminatore, Deo vel igne. Dathan enim et Abiron cum omni domo sua exterminati sunt de superficie terrae a Deo, quia praecipiente Deo, vivos deglutivit eos terra; fueruntque ante sepulti quam mortui, quoniam sicut Scriptura narrat, vivi descenderunt in infernum; socii vero illorum, qui in ipsa conspiratione similes exstiterunt, ab igne coelesti exterminati sunt. Murmurare autem est plerumque falso ad invicem de praepositis atque rectoribus queri et causari. Plerumque etiam solet murmur
Abbreviated transcription (Latin):
ce conser uoꝵ illoꝵ. Singulas stolas modo
hñt animȩ scõꝵ de sua immortalitate gau¬
dentes:⁊ de sua felicitate qua fruunt᷑ exul¬
tantes. B inas uͦ stolas habebunt. cũ in generali
resurrectione receꝑint immortalitatẽ &e in corru¬
ptionẽ in corpore: ꝗͣ mͦ habent solũ modo in aĩa
Hanc gͦ repromissionẽ nondũ ꝑceper̃: de qua
isaias dic̃. Int̾ra sua duplicia possidebunt. pꝰ
generalẽ resurrectionẽ. & re uera ita dignũ
est ut qͥ in corpore ⁊ anima deo seruier̃. in cor¬
pore ⁊ anima pͥarit̃ remunerationẽ ꝑcipiant.
Quodq sequitꝰ. Deo pro nob̾ melius aliquid
ꝓuidente ne sine nob̾ consumarentur. ħ ÷ ꝑfe¬
ctionem consequerent᷑ illi: more humano agͣit d̃s.
Uerbigr̃a. sic̃ quidã filii reu̾tentes de agro
dicunt patri pat̾ laborauimꝰ. hodie estũ solis
ꝑpessi sumus. tempꝰ est ut tribuas nob̃ refecti¬
onem. et ille eis respondit: sustinett parumper.
S ic om̃ps d̃s quodã modo egit dum ñ dedit

Expanded text:
 fratrum illorum. Singulas stolas modo habent animae sanctorum, de sua immortalitate gaudentes, et de felicitate qua fruuntur exsultantes. Binas vero stolas habebunt cum in generali resurrectione receperint immortalitatem et incorruptionem in corpore, quam modo habent solummodo in anima. Hanc ergo repromissionem necdum perceperunt, de qua Isaias dicit: In terra sua duplicia possidebunt post generalem resurrectionem. Et revera ita dignum est ut qui in corpore et anima Deo servierunt, in corpore pariter et anima remunerationem percipiant; quodque sequitur: Deo pro nobis melius aliquid providente, uti ne sine nobis consummarentur, hoc est perfectionem consequerentur illi. More humano agitur, verbi gratia: Sicut quidam filii revertentes de agro dicunt patri: Pater, laboravimus hodie, aestum solis perpessi sumus: tempus est ut tribuas nobis refectionem; et ille eis respondet: Sustinete parumper, sic omnipotens Deus quodammodo egit, cum non dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq et nos habentes tantam impositam nubẽ
testium: deponentes omne pondus et circumstans
nos peccatũ. per patientiam curramus propositũ¬
nob̾ certam̃. N ubem testiũ appellat multitudinẽ
uentur̃ in mundũ. Qui bene nubes uocant᷑:
ꝓ altitudine ⁊ multitudine meritoꝵ. Sicut
enĩ nubes asole illuminat᷑. eiusq calore ꝑfun¬
ditur sicq smodũ tr̃am calefacit.⁊ plerunq
imbrificat illã. plerunq coruscationes emicat:
ita illi scĩ patres auero sole calefacti. atq illumi¬
nati. suo exemplo corda hominũ calefaciunt atq
illuminant. suoq tempore pluuiã emiserunt
u̾bis:⁊ coruscauer̃ mitaculis. Imposita est gͦ tam
nob̾ in exemplũ tam magna nubes testium: ut

Expanded text:
es itaque tantam impositam nubem testium, deponentes omne pondus, et circumstans nos peccatum, per patientiam curramus propositum certamen. Nubem testium appellat multitudinem venturum in mundum; qui bene nubes vocantur, ob altitudinem et multitudinem meritorum: sicut enim nubes a sole illuminatur, ejusque calore perfunditur, sicque postmodum terram calefacit, et plerumque imbrificat illam, plerumque autem coruscationes emittit; ita illi sancti patres a vero sole calefacti atque illuminati, suo exemplo corda hominum calefaciunt atque illuminant, suoque tempore pluviam emiserunt verbis, et coruscaverunt miraculis. Imposita est ergo nobis in exemplum tam magna nubes testium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei qui unius substantie ÷ cum patre
ut om̃s gentes ebȩdiant fidei: et eugłio eius
Quod ergo dixit. ei gloria et honor in secula:
manifestare. uoluit subiungens: Soli sapi¬
in trinitate unus est deus Ideo  dicit cogni
ti uł accedenti dono. sicut salomon aut aliquis
hominũ: sed essentialit̾ dr̃ Et est sapiens: quia
nichil est ei aliud eẽ quã sapientẽ eẽ: nec sapien¬
tem eẽ quã esse: Finis huiꝰ epłȩ in greco aꝑtior
habetur: in quaꝰ scripta est epła: Nam qd̃ dicit.
ei honor ⁊ gła. ⁊ p̃terea addidit cui: cũ suffic̾et
Amen aut̃ idcirco supposuit qd̃ ÷ iuram̃tũ
uł affirmatio in lingua hebrea: latine aut̃
sonat uerũ: ut confirmaret omnia uera esse
quȩ per totum texcum huius epistolȩ ab
CORINTHIOS.

Expanded text:
Filius Dei qui unius substantiae est cum Patre Filius Dei qui unius substantiae est cum Patre ut omnes gentes obediant fidei et Evangelio ejus. Quod ergo dixit: Et honor et gloria in saecula, manifestare voluit, subjungens: Soli sapiin Trinitate unus est Deus. Ideo autem dixit cidenti vel accidenti dono, sicut Salomon, aut aliquis hominum, sed essentialiter dicitur sapiens et est, quia nihil est ei aliud esse quam sapientem esse; nec sapientem esse quam esse. Finis hujus Epistolae in Graeco apertior habetur, in quo scripto est Epistola. Nam quod dicit: ei honor et gloria, et postea addidit: cui, cum sufficeret Amen autem idcirco supposuit quod est juramentum vel affirmatio in lingua Hebraea, Latine autem sonat verum, ut confirmaret omnia vera esse, quae per totum textum hujus epistolae ab CORINTHIOS.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit mysteriũ scȩ̃ trinitatis: qd̃ nunc in aduen.
cu xp̃i pacefactũ est ab ipso xp̃o ꝑ scripturas
aliqͣndo obscuris. ꝓphetauer̃ sermonibꝰ Uerbi
gr̃a: Dix morses: In pͥncipio fecit ds̃ celũ ⁊it̾rã:
nisi a paucis incelligebat᷑: Quid dicit xp̃s: Cim
uenerit paraditus: quẽ ego mittã uob a patre:
seripture: De sepultura eciam illius: dicit
idem ꝓpħa: Erit sepulcrũ eius gloriosum
Sepultus ẽ xp̃s: patefactũ est illud misterium
quod latebat: Quid plura: S urgens a mortuis
apuit discipłis sensum: ut incelligent scripturas:
Illis incellectis ⁊ cognitis: cognouerunt mr¬
steriũ iam esse cõpletum & manifestatum:
qd̃ antea lacebat: Concordantib enum ⁊ ad im¬
pletis in xp̃o de conceptione. natiuitate. mor¬
⁊ ceteris ꝓpheticis uaticinationibꝰ: nulla re¬
manet iam dubitatio. quin ꝑ ꝓpħas patefactũ
sit mysteriũ: ascłis ⁊ tẽporib ęt̾nis occultũ:
Scđm p̃ceptum ȩterni dei Quia p̾̃cepit

Expanded text:
rium sanctae Trinitatis, quod nunc, in adventu Christi, patefactum est, ab ipso Christo, per Scripturas aliquando obscuris prophetaverunt sermonibus, verbi gratia: Dixit Moyses : In principio creavit Deus coelum et terram, nisi a paucis intelligebatur. Quid dicit Christus? Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre meo Scripturae. De sepultura etiam illius dicit idem Propheta: Erit sepulcrum ejus gloriosum . Sepultus est Christus, patefactum est illud mysterium quod latebat. Quid plura? Surgens a mortuis, aperuit discipulis sensum ut intelligerent Scripturas. Illis intellectis et cognitis, cognoverunt mysterium jam esse completum et manifestum, quod antea latebat. Concordantibus enim et adimpletis in Christo de conceptione, nativitate, moret caeteris propheticis annuntiationibus, nulla remanet jam dubitatio quin per prophetas patefactum sit mysterium, a saeculis et temporibus aeternis occultum. Secundum praeceptum aeterni Dei, quia praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
mei: Tu notheũ adiutorem suũ dicit: om̃sq cogna
tos simul sappellat: Et quidẽ de timotheo plenissi¬
me fertur in actib apłoꝵ qd̵ fuerit ex derben
filius mulieris uiduȩ: fidelis ex patre gentili:
nere epheso. ut denunciarent quib dã ne aliter
docerent. neq attendent fabulis: ⁊ genealogiis
infinitis: Luciũ aut̃ quidã ipsũ ꝑhibent lucam
eẽ: qͥ eugłm actusq apłorũ scripsit: Beatus enum
apłs non curat de ꝓprietatib nominũ ꝓ eo quod
est cuiꝰ mentionẽ liber actuum apłoꝵ facit: Sosi¬
pater: fuit filius pyrriberoensis: Salutat uos
ab apło: sicut dic̃ in epła ad chorintios: Gr̃as ago
deo meo Qd neminẽ ur̃m baptiraui: nisi crispũ
scriptoris credentis: qui apło dictante hanc epłam
nam salutare: Et uocat᷑ tercius nomine: ñ nume¬
ro: Salutat uoserastus: ciuitatis archarius
E rastus arcarius erat ciuitatis chorinthioꝵ: idest

Expanded text:
mei. Timotheum adjutorem suum dicit, omnesque simul mei. Timotheum adjutorem suum dicit, omnesque simul cognatos appellat. Et quidem de Timotheo plenissime fertur in Actibus apostolorum quod fuerit ex Derben, filius mulieris viduae fidelis, patre gentili. nere Ephesi, ut denuntiaret quibusdam ne aliter docerent, neque attenderent fabulis et genealogiis infinitis. Lucium autem quidam ipsum perhibent Lucam esse qui Evangelium Actusque apostolorum scripsit. Beatus enim Apostolus non curat de proprietatibus nominum, pro eo quod est cujus mentionem liber Actuum apostolorum facit. Sosipater ipse fuit filius Pyrrhi Beroeensis. Salutat vos o, sicut dicit in Epistola ad Corinthios: Gratias ago Deo meo quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum scriptoris credentis, qui Apostolo dictante hanc scripsnam salutare, et vocatur Tertius nomine, non numero. Salutat vos Erastus, arcarius civitatis. Erastus arcarius erat civitatis Corinthiorum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ego: sed uolo uos sapientes eẽ in bono. ut quicqͥd¬
boni sapitis ⁊ intelligitis. totũ oꝑe satagatis un¬
plere: simplices aut̃ in malo: ut uicia ⁊ omnia
quȩ mala sunt uitetis ⁊ condẽ netis: Simile
ẽ hoc illi dicto: qd̃ ad chorintios scribit dicens
Malicia paruuli estote: sensu aut̃ ꝑfecti estoce:
Acsi diceret aliis uerb Bonum sapite faciendo:
malum ignorate uitando: ⁊ ita in uobis imple-¬
bitur qd̃ sequit᷑: Ds̃ autem pacis qui pacem
amat ⁊ pacem tribuit suis: conterat satanan
ad u̾sa ꝑ hoc nom̃ intellige quȩ animȩ tendenti
ad dm̃ resistunt et adu̾sant᷑: quȩ exorat apłs
conteri. &. subici potestati eorũ: Deus pacis. cui
placet. pax. ⁊ displicet hoc qd̾ contrariũ est paci:
et dissensiones oꝑatur: Quod aut̃ dicit sub pedib
uł simplicit̾ accipiendũ est sub podestate: uł etiam
p̃dicatione: ⁊ lucius. ⁊ iason. ⁊ sosi pater. cognati

Expanded text:
ego. Sed volo vos sapientes esse in bono, ut quidego. Sed volo vos sapientes esse in bono, ut quidquid sapitis et intelligitis, totum opere studeatis implere; simplices autem in malo, ut vitia et omnia quae mala sunt vitetis et contemnetis. Simile est hoc illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote; sensu autem, perfecti estote ; ac si diceret aliis verbis: Bonum sapite faciendo, malum ignorate vitando, et ita in vobis implebitur quod subditur: Deus autem pacis, quia pacem amat et pacem tribuit suis, conterat Satanam adversa per hoc nomen intelligere quae animae tendenti ad Deum resistunt et adversantur, quae exorat Apostolus conteri et subjici potestati illorum. Deus pacis, cui pax placet, conterat hoc quod contrarium est paci, et dissensiones operatur. Quod autem dicit, sub pedibus, vel simpliciter accipiendum est sub potestate, vel etiam aedicatione, et Lucius, et Jason, et Sosipater, cognati
Abbreviated transcription (Latin):
dias ⁊ rixas faciunt int̾ uos Contra pseudo apłos
⁊ iudeos ñ recte credentes: loquit᷑ ista: Huius-¬
modi enim sub̃ homines qui dissensiones gen̾ant
inter uos. discurrendo de domo in domũ. adu¬
lances &. laudantes quosdã. aliis uero detrahen¬
tes: ⁊ concitantes unũ aduersũ alterũ ꝑ detracti¬
ones: non seruiunt xp̃o: sed suo uentri:
Quia ideo adulantur aliis. detrahentes aliis.
ut possint suũ uentrẽ implere: et ꝑ dulces ser¬
mones ⁊ benedictiones seclucunt corda in nocen¬
tiũ: Ad hoc inquit p̃dicant. ⁊ dulces sermones
ad ulationis ⁊ benedictionis ꝓferunt: ut corda sim¬
pliciũ fr̃m seducere possit: ⁊ innocentiã eorũ
auferre ualeant: Ur̃a enim obȩdientia. qua
obȩdistis eugłio uenientes ad fidem. in omnem
locum ur̃ȩ pocestatis diuulgata est: hoc est qd̃
in pͥncipio huiꝰ epłȩ dixit: Gr̃as ago deo meo qr
fides ur̃a annunciat᷑ in uniu̾so mundo G au-¬
deo gͥ in uob̃ o romani quia credidistis. sicut &

Expanded text:
dias et rixas movent inter vos. Contra pseudoapostolos et Judaeos non recte credentes loquitur ista. Hujuscemodi enim: subaudis homines, qui dissensiones generant inter vos discurrendo de domo in domum, adulantes et laudantes quosdam, aliis vero detrahentes, et concitantes unum adversus alterum per detractiones, non serviunt Christo, sed suo ventri: quia ideo adulantur aliis, et detrahentes aliis sunt, ut possint suum ventrem implere: et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Ad hoc, inquit, praedicant, et dulces sermones adulationis et benedictionis proferunt, ut corda simplicium fratrum seducere possint, et innocentiam eorum auferre valeant. Vestra enim obedientia, qua obedistis Evangelio venientes ad fidem, in omnem locum vestrae potestatis divulgata est; hoc est quod in principio hujus Epistolae dixit: Gratias ago Deo meo, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo . Gaudeo igitur in vobis, o Romani, quia credidistis sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora intellige scła immensa: quȩ p̃cesserunt
mundi exordiũ: acuiꝰ exordio homine cre¬
ato potuit reuelari misteriũ sc̃ȩ trinitatis:
& misteriũ dominicȩ incarnationis.⁊ passiõĩs:
et cetera talia: s ed noluit tam uenerabile my¬
steriũ omp̃s pater nisi paucis innotescere:
p̃sertim cum homo neglecto deo. sibi se tocũ¬
et diabolo concessitͣ Igitur atẽporib ȩternis
quȩ p̾cesser̃ creationẽ mundi. ⁊ ut ita dicamꝰ¬

Expanded text:
tempora, intellige saecula immensa quae praecesserunt mundi exordium, a cujus exordio homine creato potuit revelari mysterium sanctae Trinitatis, et mysterium Dominicae incarnationis, passionis et caetera talia; sed noluit tam venerabile mysterium omnipotens Pater nisi paucis innotescere, praesertim cum homo, neglecto Deo, se totum diabolo concesserit. Igitur a temporibus aeternis quae precesserunt creationem mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus uobis. amen: Gracia dicitur gratis
data: Et noĩe gr̃ȩ debemus intelligere quiqͥd
boni gratis ꝑcipiunt electi adeo: fidem uide¬
licet. spem. caritatem. remissionemq peccatoꝵ:¬
est uos confirmare in fide ꝑfecta. & om̃i bono.¬

Expanded text:
isti. Haymo: Gratia dicitur gratis data, et nomine gratiae debemus intelligere quidquid boni gratis accipiunt electi a Deo, fidem uidelicet, spem, caritatem, remissionemque peccatoEST VOS CONFIRMARE I
Abbreviated transcription (Latin):
qui surrexer̃ cũ illo. nec futura est generalit in om̃ib:
qͥd ÷ hoc qd̃ apud uiui baptirant᷑ ꝓmortuis: Qd̃ facie¬
batit uit diximꝰ ob duas causas: uł qi ñ putabans

Expanded text:
qui resurrexerunt cum illo, nec futura est generaliter in omnibus, qui resurrexerunt cum illo, nec futura est generaliter in omnibus, quid est hoc quod apud vos vivi baptizantur pro mortuis? Quod faciebant, ut dixim
Abbreviated transcription (Latin):
in uno quoq patientia sic̃ fuit in iob: obȩdi¬
entia ut in abraham. mansuetudo ut in mo¬
yse. uirginitas ut in daniele. sapientia ut in
salomone. ⁊ reliqua dona quȩ m diuisa st̃¬
ꝑ electos: tunc possidebt̃ omĩa singłi: Alioqͥn
.i. si mortiu ñ resurgu̾nt. qͥuid facient qui
baptizentur ꝓ mortuis: Erant apus choruitios
quidã qui ũ credebant resurrectionẽ: et erant
alii qui credebant illos resurrecturos qͥ bapti¬
rati moriebant᷑: illos aut̃ qui sine baptismo mo¬
riebant᷑ credebant aut ñ resurg̾e aut male resur¬
gere: Siquis istoꝵ ꝓpinquus sine baptismi gr̃a
migrasset de mundo. uiuus aliqͥs in nomine illiꝰ
exemplo ñ credentib resurrectionẽ suadĩt et osten¬
dit. qr si illi resurrectionẽ ñ credent. nequaꝙͣ.
uiuos ꝓ mortus baptirarent: Et est sensus: O cho¬
rintii si resurrectio nec p̃cessit in xp̃o ⁊ in quibusdã

Expanded text:
in unoquoque patientia, sicut fuit in Job; obediin unoquoque patientia, sicut fuit in Job; obedientia, ut in Abraham; mansuetudo, in Moyse; virginitas, in Daniele; sapientia, ut in Salomone; et reliqua dona quae modo divisa sunt electis, tunc possidebunt omnia singuli. Alioqui, id est si mortui non resurgent, quid facient qui baptizantur pro mortuis? Erant quidam apud Corinthios qui non credebant resurrectionem, et erant alii qui credebant illos resurrecturos qui baptizati moriebantur; illos autem qui sine baptismo moriebantur, credebant aut non resurgere, aut male resurgere. Si quis istorum propinquus sine baptismi gratia migrasset de mundo, vivus aliquis in nomine illius exemplo non credentibus resurrectionem suadeat et ostendat: quia si illi resurrectionem non crederent, nequaquam vivos pro mortuis baptizarent; et est sensus: O Corinthii, si resurrectio non praecessit in Christo et in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicat sub psalmista cdauid omnia sub¬
iecta sunt ei: sine dubio pret̾ eum qui sub¬
iecit ei omnia: qr ñ pater filio: sed filius debet
est cum patre: sicuti uniꝰ essentiȩ ÷ cum illo:
Cum autem subiecta illi fuerint omnia.
.i.filio.: tunc ⁊ ipse filiꝰ subiectus erit illi .i.
deo patri qͥ sibi subiecit omĩa: Sunt quidẽ
mͦ cuncta subiecta filio. sed multi ñ atten-¬
dunt ad hoc neq consicdant. qd̵ sub eiꝰ potestate
sint p̃ssi quidã ignorantia: In die uͦ iudi¬
cii. nullus hoc ignorabit: Tunc et ipse filiꝰ
subiectus erit dõ patri caput uidelicet
cũ corpore suo: qd̃ est eccłia: Unde dicit alibi
Id÷ in om̃ib electis erit deus om̃ia: qr erit
sacietas illoꝵ et lȩticia: gaudiũ ⁊ exultatio
un satiat᷑ uñ letent᷑. qr ita ditabuntur
p̃sentia dei. ⁊ implebunt᷑ om̃s electi om̃ibus
bonis om̃ibq urtutib ut in ipso omnia
bona possideant singłi: E rit enim deus tunc

Expanded text:
autem dicat, subaudis Psalmista David. Omnia subautem dicat, subaudis Psalmista David. Omnia subjecta sunt ei, sine dubio, praeter eum qui subjecit ei omnia: quia non Pater Filio, sed Filius debet est cum Patre, sicuti unius essentiae est cum illo. Cum autem subjecta illi fuerint omnia, id est Filio, tunc et ipse Filius subjectus erit ei, id est Deo Patri, qui sibi subjecit omnia. Sunt quidem modo cuncta subjecta Filio, sed multi non attendunt ad hoc, neque considerant quod sub ejus potestate pressi sint quadam ignorantia, in die vero judicii nullus hoc ignorabit. Tunc et ipse Filius subjectus erit Deo Patri, caput videlicet cum corpore suo, quod est Ecelesia, unde dicid est in omnibus electis erit Deus omnia, quia erit satietas illorum et laetitia, gaudium et exsultatio  satientur, unde laetentur: quia ita dubitabuntur praesentia Dei, et ita implebuntur omnes electi omnibus bonis omnibusque virtutibus, ut in ipso omnia bona possideant singuli. Erit enim Deus tunc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i d̃s: ꝑ pedes ñ incongrue accipit᷑ huma¬
nitatis eiꝰ humilitas: quȩ uelut pedes uisa
est abiecta: Sed ei duob modis inimici suie
infideles subiciunt᷑: uidelicet dũ ad conu̾si
inspirante deo credunt in xp̃m humanitus
passum. mortuũ. ab inferis ꝑ resurrectionis
głam elapsũ: aut etiã in sua duritia ꝑduran¬
tes udicem eũ discent. saltẽ in die uidicii bo¬
noꝵ malorũq. a quo iusto udicio dãꝑnari
se conspicient in penis suppliciorũ: N orus-¬
sima autem inimica destruetur mors: quia
postquam resurrexerint. omneͥs in ipsa
resurrectione destruet᷑ mors inimica: post
cuius destructionem: nullam inimicitiam
p̃sentis uitȩ patiet᷑ humanũ genus Ubi enĩ
uita erit ęt̾na: nullũ locum obtinebit mors
Omnia autem subiecit ds pater sub pedib
eius. i. sub pedib filii: Omnia sub quȩ fuer̃
et erunt inunica & amica. t̾rena ⁊ sp̃ualia
siue cȩlestia: subiciet pocestati illius Oũ

Expanded text:
per pedes non incongrue intelligitur humanitas ejus, quae velut pedes visa est abjecta. Sed ei duobus modis inimici sive infideles subjiciuntur, videlicet dum aut conversi inspirante Deo credunt in Christum humanitus passum, mortuum, ab inferis per resurrectionis gloriam elapsum, aut etiam in sua duritia perdurantes, judicem eum discent, saltem in die judicii, bonorum malorumque, a quo justo judicio damnari se conspicient in poenis suppliciorum. Novissime autem inimica destruetur mors, quia postquam resurrexerint omnes, in ipsa resurrectione destruetur mors inimica, post cujus destructionem, nullam inimicitiam praesentis vitae patietur humanum genus. Ubi enim vita erit aeterna, nullum locum obtinebit mors. Omnia autem subjecit Deus Pater sub pedibus ejus, id est sub pedibus Filii. Omnia subjecit quae fuerunt et erunt, inimica et amica, terrena et spiritalia, sive coelestia subjecit potestati illius, Cum
Abbreviated transcription (Latin):
bit integra caritas: nec iam erit int̾ p̃siden¬
tes ⁊ subditos ulla dissensio: ac ꝓpt̾ea
erit d̃s. impleto qd̾ scriptũ est Et regnabit
dñs solus in die illa: Uncle & sequit᷑. O por¬
tet autem illum regnare. donet ponat om̃s
iniicos sub pedib eiꝰ: Donec aliquando

Expanded text:
bit integra charitas: nec jam erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio, ac propterea Deus erit, impleto quod scriptum est: Et regnabit Dominus solus in die illa. Unde et sequitur: Oportet autem illum regnare donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus. Donec, ali