comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nalentes: magno sunt ꝯfusionis prdore cooꝑti
Transactis am̃ paricis drebus aduenes instimianꝰ
pedibus se proiscit imꝑatoris. ob meritũ gre
quindocim ei auri contenatia de ferẽs. Qut ille
nissit. ebophia nero augusla iniucinor pro¬
missionis quã quondam in tiberiũ cesarem
habuerat insidias ei temptauit ingerere.
ꝑrocedonte aũi eo ad infla᷑ ut iuxtã ritĩd omꝑials
fugnnta diebus ad uindennã iocundaretuo
nocato clam iustimano nolint cũ sublimare
in regno. Quo comꝑto tiberuis cursu neloci
constantmopolim ingreditur. apprehensãq
angustam omibus thesauris sppolianit
soltm ei inctus totidiam alimentĩd relinques
Begrogatisq pureris eiris ab ea. alios de fe̾do¬
libus sius posuit qui ei pareroi. qͣmͣti prorsus
ur millus de anterioribiꝰ ad eã hereĩ accessio
hustimanũ nero uerbis solũ ͦ obiurgatũ. tenito in
posterĩd amore dilexir. it filio eius filiã suã

Expanded text:
valentes, magno sunt confusionis pudore cooperti. valentes, magno sunt confusionis pudore cooperti. Transactis autem paucis diebus, adveniens Iustinianus pedibus se proiecit imperatoris, ob meritum gratie quindecim ei auri centenaria deferens. Quem ille iussit. Sophya vero augusta, inmemor promissionis quam quondam in Tyberium habuerat, insidias ei temptavit ingerere. Procedente autem eo ad villam, ut iuxta ritum imperiale triginta diebus ad vindemiam iocundaretur, vocato clam Iustiniano, voluit eum sublimare in regno. Quo comperto, Tyberius cursum veloci Constantinopolym regreditur, adprehensamque augustam omnibus thesauris spoliavit, solum ei victus cottidiani alimentum relinquens, segregatisque pueris eius ab ea, alios de fidelibus suis posuit qui ei parerent, mandans prorsus ut nullus de anterioribus ad eam haberet accessum. Iustinianum vero, verbis solummodo obiurgatum, tantum in posterum amore dilexit, ut filio eius filiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Scñs senex ad cosarẽ fiberium uenis dixit
bi inquin inͥ aliquid prodost magnã iem
om̃ fili si quid nob̃ profriturruum eẽ natraneris
Thesantũ inquit inarsetis hẽo reconditium
quõs in otremo its positus celare nõ possũ
Eunit cesar tiberiuis ganists mittit iesq
ad socuin pueros suos. procodontem utro
Sns iux ⁊ deportantib ꝰ potiussar enacuani
Que ille penr oĩa sim suru mor̃s erogatione Largilua
dispensauit egenis hic cũ augustalẽ coronã accep¬
fuious eẽt. eum q iupta consuretudine ad specta¬
culũ crrci ppłus expeclaret insidiab ei preparãs
ut iustimanũ instim mmpotem ad digndatem
impatoria sublimaret. Iille por loca saicta prius
procẽdenb. Delnc uocato ad se poritifice uibis cũ
Iconsulibus ac prefectis palatitm igressus. idiuꝰ
puipura / Siademato toronalris. thronio imꝑiali
aimpositus cum mimensis laudibus en regri
est yla confromasꝰ. Quod eius aduersam audictes
mobal q or qui in deo spõ suã posuerat officere

Expanded text:
xit: Si, inquit, mihi aliquid prodest, magnam rem enim tibi, si quid nobis profuturum esse narraveris. Thesaurum, inquit, Narsetis habeo reconditum, quod in extremo vitae positus celare non possum. Tunc Caesar Tiberius gavisus mittit usque ad locum pueros suos, praecedentem vero dies vix a deportantibus potuisset evacuari. Que ille pene omnia secundum suum morem erogationem largiflua dispensavit egenis. Hic cum augustalem coronam accepturus esset, eumque iuxta consuetudinem ad spectaculum circi populus expectaret, insidias ei preparans ut Iustinianum Iustini nepotem ad dignitatem imperatoriam sublimaret, ille per loca sancta prius procedens, dehinc vocatum ad se pontificem urbis, cum consulibus ac prefectis palatium ingressus, indutus purpura, diademate coronatus, trono imperiali impositus, cum inmensis laudibus in regni est gloria confirmatus. Quod eius adversarii audientes, nichilque ei, qui in Deo spem suam posuerat, officere
Abbreviated transcription (Latin):
consstantimopolim dicauit ꝓost h facta
est ibiinodꝰ Socem epotum in marians. ubi
recepiłi benerũ prĩartcham aquilerense danteᷤ
sbecrid euioribsim qui triũ capłorũ dãmatorib
toĩtarat rauone Noĩa uero opõrũ qui se ab
hoc srisinate cobibuerũt hoc isunt. Peluio
De altio clarissimꝰ. Ingennimꝰ de sabione
uincẽtmnꝰ. Rusticus de tarnisio. Foriteius.
feltimꝰ Agnellus de acilo. Lanretins de
Lunersis. Cum prĩarcha aũi cõicauerunt
isti ep̃i ebenerus. parentinꝰ. Boannes. prĩcius.
Undemnnis. et Ioannes.
dec fempestate Rox antharis / ad histriã
exercitid misit. eni exercitin d um dux
trdonemꝰ pͥ̾fuit Quipꝰ predas et incendia
amancina francionẽ ingr̃m militũ quiadhuc
do narsesis ꝑle fuerat et iã so per ⁊o g . ãnob rõtiunerat
obsdebãt eui francio pͦ sex mcuses obsidionib
Sangobardis oandõ insuilam tradidit ip̃o uero
ut optauerat Dimissus / a rego cũ stra uroxre

Expanded text:
Constantinopolym remeavit. Post hec facta Constantinopolym remeavit. Post hec facta est synodus decem episcoporum in Mariano, ubi receperunt Severum patriarcham Aquilegensem, dantem libellum erroris sui, quia trium capitulorum damnatoribus communicarat Ravennae. Nomina vero episcoporum, qui se ab hoc schismate cohibuerunt, haec sunt: Petrus de Altino clarissimus, Ingenuinus de Sabione, Vicentinus, Rusticus de Tarvisio, Fonteius Feltrinus, Agnellus de Acilio, Laurentius de Lunensis. Cum patriarcha autem communicaverunt isti episcopi: Severus, Parentinus, Joannes Patricius, Vindemius, et Joannes. Hac tempestate rex Authari ad Istriam exercitum mTridentinus praefuit. Qui post praedas et incendia, insula Amacina Francionem magistrum militum, qui adhuc de Narsetis parte fuerat et iam se per viginti annos continuerat, obsidebant. Qui Francio post sex menses obsidionis suae Langobardis eandem insulam tradidit, ipse vero, ut obtaverat, dimissus a rege, cum sua uxore
Abbreviated transcription (Latin):
Ot tpõ iseo btũs gregoris: angustinã
Der mellitum. et ꝑohannit᷑. cum plu
ubus monachis timetibus deũ in brittan¬
mã misit. eoꝵ q predicatione ad yp̃m
anglos conuertit
is dieb defiicto helia aquilereuse
Messoiar. et eutrs ħunt succe̾dẽs regedã sus cepu¬
occĩam. Qud eomaragdꝰ patricius lieiito¬
de raudna ingrados/ pes semetipm a basilica
extrahens rauẽnã cum miuria duxit
cum aliis tribus cex histria epĩs. id ost ioħe
parentmo. et seuero as uindeno. itñ ociã¬
Antomo iã sour eccĩe Defensore. Quihus
cõminans exilia. atq uiolentĩa inferers
codcare compuilit Iohanmi raue̾nati epõ
triũ capłorum damnatori. qui tpe pape
uigili nel polagn a Ro. occĩs destilierat
societate Exompto nero amio. a Rauẽria
lad grados reuersi sunt Quibꝰ nͨ plebs
coĩtare uoluit. nec celeri ep̃i eos dteperunt
Omaragus eprĩcius a dohnomio non inuuiste
correptus successore romanũ priciũ acciptẽs

Expanded text:
tempore isdem beatus Gregorius Augustinum et Mellitum et Iohannem cum aliis pluribus monachis timentibus Deum in Brittaniam misit eorumque praedicatione ad Christum Anglos convertit. 26. His diebus, defuncto Helia Aquileiensi gesserat, Severus huic succedens regendam suscepEcclesiam. Quem Smaragdus patricius venide Ravenna in Grados, per semetipsum a basilica extrahens, Ravennam cum injuria duxit, cum aliis tribus ex Istria episcopis, id est, Joanne Parentino, et Severo, atque Vindemio, necAntonio iam sene ecclesie defensore. Quibus comminans exilia atque violentiam inferens, communicare compulit Iohanni Ravennati episcopo, trium capitulorum damnatori, qui tempore pape Vigilii, vel Pelagii, a Romane ecclesie desciverat societate. Exempto vero anno, e Ravenna ad Grados reversi sunt. Quibus nec plebs communicare voluit, nec ceteri episcopi eos receperunt. Smaragdus patricius, a demonio non iniuste correptus, successorem Romanum patricium accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
De morte egi sulplii ducib. et de ptedatiore
foroniltine uibis. et retoris malis q̃ langobaddi
ab humo sime perpessi
de ducatu et morte tasonis et caconis
De grasulfo duce forouillano. et de aduẽtu
ra doaldi et grimoaldi in boncuc̃tum
Lacione hiftrre. et morte qundualdi
De morte agiulphi et regno adroaldi. et
euis expulsione et regno aricaldi
De morts arigaldi Et regno Rotharii. et qr
diux arichis filiũ suũ nonẽ ad regriẽ direxit
De morte arichis benenẽtam ducib. et du¬
catu aionis.

Expanded text:
depraedatione Foroiulanae urbis et ceteris malis quae Langobardi ab Hunnis sunt perpessi. 38. De ducato et de morte Tasonis et Cacconis. 39. De Grasulfo duce Foroiulano, et de advento Rodoaldi et Grimoaldi in Beneventum.latione Histriae et morte Gundoaldi. 41. De morte Agilulfi et regno Adaloaldi et eius expulsione et regno Arioaldi. 42. De morte Arioaldi et regno Rothari, et quia dux Arichis filium suum Aionem ad regem direxitDe morte Arichis Beneventani ducis, et ducatu Aionis.
Abbreviated transcription (Latin):
tres nruses plantor egercetus italiã ꝑriagaret
eo ꝙ se in locis firmissinnis contulissent n rgd
attingere ualeret De quo ultio furet qui se
infirmasꝰ aeris intemperãtia ac fame cõstrntꝰ
exercitus ddire ad propria destinant.
Qui duertentes ad pr̃ĩam. in bantũ famis
ponuriã ꝑpessi simre ut prius uestimẽta

Expanded text:
ses Francorum exercitus Italiam pervagaret quod se in locis firmissimis contulissent, neque regem attingere valeret, de quo ultio fieret, qui se infirmatus aeris intemperantia ac fame constrictus exercitus redire ad propria destinavit. Qui revertentes ad patriam, in tantum famis penuriam perpessi sunt, ut prius vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
pñtium liatũ sicut Beuera hoĩes uios in oo qͦ
Deciut affectũ suscepimꝰ. qr instum fint bt
nros sapientes et qui pacẽ Pactam Deo propitio
m̃tiariint: cum caribate et sustiꝑe et ditut¬
fere deberemus

Expanded text:
ntium litterarum, sicut revera homines vestros, in eo quod debuit affectu suscepimus, quia iustum fuit, ut viros sapientes et qui pacem factam Deo propitio nuntiarunt cum caritate et suscipere et dimittere deberemus
Abbreviated transcription (Latin):
uca hc tpa pntattro eẽ factu quod de
authari rege dferturo. fama est eñ
funt ounide regẽ per spoletue bencuentiui
Pambulasse. Et qo ibidem intra maris bndas
autharis appollari

Expanded text:
ca haec tempora putatur esse factum, quod de Authari rege refertur. Fama est enim, tunc eundem regem per Spoletium Beneventum ciliae, perambulasse; et quia ibidem intra maris undas Authari appellari
Abbreviated transcription (Latin):
mõ impsit tua nõ post multum tp̃s coumy
Puitina est. Quddiͭ audĩes caprit se ciꝰ ãputa¬
furũ si ad hac de re ampliꝰ aliquid diteret
Pactum est. Hoc tpo quã ob com mugitum
ansul cognatus rege autharis. apud ueronã
ost interfectus.
a dec ocꝭ tempostato Guppo logatꝰ childeb̃ti
rogr frantoꝵ / cum a costantinopoli
Dieasset. et eidõ regi suo qudo honorifice ab
imꝑĩt manritio sũscoptus fuisset nuĩciassor.
et qr iniuirias quas apid cartagine᷑ ꝑpessus
ẜuerat imꝑator / ad uolutatom childobti rogis
Dcum ui/ promisisset⁊ Childobortus cõfostrmm
iterato nitaliã eporcitũ francor cum uigniti
Sucibus / ad dobollandã Langobardorũ gonto
direxu Et quibus ducibus adualdꝰ. ot olo
ot cõdinꝰ emimictiores fueriũ ib olo en
importunt ad libitioruis castrum accossisset
iatculo cum mãmilla sanciatus eecidit et
mortuꝰ ost. Ueliqui uoro franci cñ ogressi
ẜuissont ad predandum  a langobardis ieus̃¬

Expanded text:
nupsit, tua non post multum tempus conjux futura est. Quod ille audiens, caput se ejus amputaturum, si hac de re amplius quid diceret, factum est. Hoc tempore, quam ob causam incertum, Ansul cognatus regis Authari, apud Veronam est interfectus.31. Hac etiam tempestate Grippo, legatus Childeperti regis Francorum, cum Constantinopolim remeasset et eidem regi suo, quomodo honorifice ab imperatore Mauricio susceptus fuisset, nuntiasset, et quia iniurias, quas apud Cartaginem perpessus fuerat, imperator ad voluntatem Childeperti regis ultum iri promisisset: Childepertus confestim iterato in Italiam exercitum Francorum cum viginti ducibus ad debellandam Langobardorum gentem direxit. E quibus ducibus Audualdus et Olo et Cedinus eminentiores fuerunt. Sed Olo cum importune ad Bilitionis castrum accessisset, aculo sub mamilla sauciatus cecidit, et mortuus est. Reliqui vero Franci cum egressi fuissent ad praedandum, a Langobardis irrue
Abbreviated transcription (Latin):
St hoc nobid enit signũ cũ uidoritis uille eius
q̃ in mõto sita ẽ domos incendio contremari¬
ritis nos cum exercitu quõ pollicem adnõtare
Ess expoclantos fiancor duces diebus sey inpfa
platitũ. mullũ ex his quos legati impatoris pro¬

Expanded text:
et hoc vobis erit signum: cum videritis villae hujus, quae in monte est sita, domos incendio concremariritis nos cum cohortibus, quas pollicemur, adventare. » Sed exspectantes Francorum duces diebus sex juxta placitum, nullum ex his quos legati pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ban beuocirios hor̃et. erexit se ꝙͣ lum suꝑ equũ
cu p̾sedobar potunt. et loto amusu seciiculã
quã marni gestabat / in arborẽ que pronnior
Adoras fixit. bam q fixam dliquit. adiciens
St insuꝑ beibis ⁊talem autharis feritã fare̾ soler
Cumq be dixissos tune intollexeriũ baiotirm
qui cũ eo toilabantiro eu ipm regõ autbari

Expanded text:
bant Baioarios haberet, erexit se quantum super equum bant Baioarios haberet, erexit se quantum super equum cui praesidebat potuit et toto adnisu securiculam, qua manu gestabat, in arborem quae proximior aderat fixit eamque fixam reliquit, adiciens haec insuper verbis: "Talem Authari feritam facere solet". Cumque haec dixisset, tunc intellexerunt Baioarii qui cum eo comitabantur, eum ip
Abbreviated transcription (Latin):
ei pꝰ qui semor eẽ indebatur propnauit
Damde tñ anthati quẽ suũ eẽ ssponsũ nestrebat
pouexisset. plle pꝰꝙͣ bibit / ac poculũ redderer
enis maciũ nemine aĩaduertonte digito teligit
dextera q suã sibi a fronte ꝑ nasũ ac sacie᷑ ꝓduxit
Illa boc sub omtrici iubore ꝑfusa mincialuit.
Emauitrix sua ait. ꝓste nͥ ipo rex et sponiu̾s tuꝰ
eer. te omio tangere non saudoret. od interim
sileanꝰ ne hoc pri tuo fiat cogntum. Uo euduera
Signa ꝑsona est que tonne dobeat regnũ. et tuo
sociari coigiso. Brat aui trint autharis iuenili
etate floridus. statura decens. candido trine ꝑfusus
et saas decors laspm. dmi mox a rege comratu
accepto. iter / priam ducisuri arupnũ. De q noricoꝵ
fimibus fostipater abscedunt. Moricorid siquide
ab oreto pãnoniã. ab Ioccidente ebuaniã. a
meridit ispilia. ab aquilonib uero ꝑtẽ damiby
ẜines uenissas. socrmq adbuc qui eũ doduco¬

Expanded text:
ei prius qui senior esse videbatur propinavit. ei prius qui senior esse videbatur propinavit. Deinde cum Authari, quem suum esse sponsum nesciebat, porrexisset, ille postquam bibit ac poculum redderet, ejus manum, nemine animadvertente, digito tetigit, dexteramque suam sibi a fronte per nasum ac faciem produxit. Illa hoc suae nutrici rubore perfusa nuntiavit. Cui nutrix sua ait: Iste nisi ipse rex et sponsus tuus esset, te omnino tangere non auderet. Sed interim sileamus, ne hoc patri tuo fiat cognitum. Re enim vera digna persona est, quae tenere debeat regnum, et tuo sociari conjugio. Erat autem tunc Authari juvenili aetate floridus, statura decens, candido crine perfusus, et satis decorus aspectu. Qui mox a rege commeatu accepto, iter patriam reversuri arripiunt, deque Noricorum finibus festinanter abscedunt. Noricorum siquidem occidente Suaviam, a meridie Italiam, ab aquilonis vero parte Danuvii fines venisset secumque adhuc qui eum deduce
Abbreviated transcription (Latin):
Lamꝰ nero rex autharis legatos pꝰ hec ad
baioariã misit. qui garibaldi eorũ regib
Filiã sibi in mr̃imoniũ peterẽt Quos ille benigne
sustipienb ehendelinndam sũa filiã anthari
se daturũ promisit. Qui legati duertentes gr̃
het autbari m̾ciassent ille per semetip̃m suã
sponsam indere crpieris pouiais secũ stexpeduꝭ
ax langobardis ad bubitis uniõq fidelissimũ
sibi et quasi semorẽ secum ducerib. sinr mora
ad baioariã ꝑrexit. Quicui in ꝯspectil garibaldi
anthari quasi semor uenerat pꝰ salulatione
ueiba ut moris est ontuilisset antharib cum a
ullo illiꝰ gemt ꝯgnosteretus. ad regẽ garibaldũ
propinquius accedẽs ait. Dr̃s incꝰ aitharib
lunt proprit ob hoc duexit ut urãm filiã ipĩus
spotisam que ña dña futura est dc̃am ꝯspicere
ur qualis eus forma sit / nrco lialeã dño
mĩciare Cumq rex h audrẽs filiã uenire inssisset
eã q anchari ut orat satis eleganti forma facito

Expanded text:
 vero rex Authari legatos post haec ad Bajoariam misit, qui Garibaldi eorum regis filiam sibi in matrimonium peterent. Quos ille benigne suscipiens, Theudelindam suam filiam Authari se daturum promisit. Qui legati revertentes cum haec Authari nuntiassent, ille per semetipsum suam sponsam videre cupiens, paucis secum, sed expeditis ex Langobardis adhibitis, unumque sibim et quasi seniorem secum ducens, sine mora ad Baioariam perrexit. Qui cum in conspectum Garibaldi his qui cum Authari quasi senior venerat post salutationem verba, ut moris est, intulisset: Authari, cum a nullo illius gentis cognosceretur, ad regem Garibaldum propinquius accedens ait: "Dominus meus Authari rex me proprie ob hoc direxit, ut vestram filiam, ipsius sponsam, quae nostra domina futura est, debeam conspicere, ut qualis eius forma sit, meo valeam doiare". Cumque rex haec audiens filiam venire iussisset, eamque Authari, ut erat satis eleganti forma, tacito
Abbreviated transcription (Latin):
franti uehemir̃tes resi nõmilli capsi plutim
Ietpper fugã clapsi. uix ad prĩam diedhiuitur
danla ibi flrages facta ost do frantoꝵ eyeratũ
quãta musꝙ̃ alibi mrmoratiro. Mrandid
sant / curo ebecrndus qui aliqua de lonrgobar¬
Boiũ gestis tor scupsie. hant tantã corũ

Expanded text:
vehementer caesi, nonnulli capti, plurimi etiam per fugam elapsi vix ad patriam revertuntur. Tantaque ibi strages facta est de Francorum exercitu, quanta usquam alibi non memoratur. Mirandum sane est, cur Secundus, qui aliqua de Langobardorum gestis scripsit, hanc tantam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc dilum effusiont int lantũ apud
nrbẽ romiã tyberis exxronut. ut aque eius
Puꝑ muros nrbib affluerent. et maxĩas in ea
dgcionrs occuparont. Dune per alueũ euisds
Fluĩs cum multa serpenttũ młtidtndine
Diaco etꝭ mire matntudinis perurbẽ transũs
usq ad maro doscendit ebubsequita statim est¬
hanc mudationi granissima postilentia
quã inguinaria appellant Quc fanta ftrago¬

Expanded text:
fuit diluvii effusione in tantum apud urbem Romam fluvius Tyberis excrevit ut aque eius super muros urbis influerent et maximas in ea regiones occuparent. Tunc per alveum eiusdem fluminis cum multa serpentium multitudine draco etiam mire magnitudinis per urbem transiens, usque ad mare trascendit. Subsecuta est statim hanc inundationem gravissima pestilentia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Cã ar̃u lꝰ certanũs ista quir Childebeosꝰ Rex ingudẽ
sororẽ suã hermungildo leiuingildi luspͥanoꝵ
regis filio in rõigiti tradidorat. Din heni¬
tildus predicationt Leandri opĩ hispalensio atq
ad horfagiont sur cõingis ab amana heresi qua
pr s̾s languebat. ad catholitã fidõ coruersus
futiat. quẽ pr̃ impiꝰ in ip̃o sacrato pastali
Die securi perciissism inleremerat. Ingũdis
uero pꝰ mnariti et martiris funꝰ de bispaniis
fugrens / dum gallias repodare ueller: in
manꝰ militũ incidẽs quti in luiito aduorsa
hispanos gothos ⁊ sidebant cum ꝑno filio capta
atq in scciliã ducta ost ꝓbiq diem clansi
eplroniũ. Filius uero eis imꝑatori mauritio
constanttnopolim est transimissus
ursir mauritius augustꝰ legatos ad hildo¬
hertum mittenio. eũ it cotra langobardos
in italiã mercitum ditigerer pcistiasit.
Chil debertris cexistimãs sua ad huc germanã apiud
constantinopołim iuiero. Legatis manritii afqui¬

Expanded text:
us certaminis ista fuit. Childepertus rex Ingundem sororem suam Herminigildo, Levigildi Hispanorum regis filio, in coniugium tradiderat. Qui Herminigildus praedicatione Leandri episcopi Hispalensis atque adhortatione suae coniugis ab Arriana heresi, qua pater suus languebat, ad catholicam fidem conversus fuerat. Quem pater inpius in ipso sacrato paschali dies securi percussum interemerat. Ingundis vero post mariti et martyris funus de Hispanis fugiens, dum Gallias repedare vellet, in manus militum incidens, qui in limite adversum Hispanos Gotthos residebant, cum parvo filio capta atque in Siciliam ducta est ibique diem clausit extremum. Filius vero eius imperatori Mauricio Constantinopolim est transmissus. 22. Rursum Mauricius augustus legatos ad Childpertum mittens, eum, ut contra Langobardos in Italiam exercitum dirigeret, persuasit. Childepertus existimans suam adhuc germanam aput Constantinopolim vivere, legatis Mauricii adqui
Abbreviated transcription (Latin):
nobis angere dignabitus in sclo Agr instinꝰ
cum unidecim ãnis regnasset amertia quã
intireret tandõ tum inta fimnt. bella
sant que per narselem prĩcũ golhis uł fratcꝭ
illata suꝑius por anticipationẽ dixius
huiꝰ tomporibus gosta sunt Demq et cum
roma ep̃ibus bome dicti pape uastaritibus oĩa
per ciꝯcintum langobardis famis penuia
LLaboraret multa milia fraaũti nimib ab
ogiptõ dirigens eam suce studio mĩt dleuauit¬

Expanded text:
nobis augere dignabitur in seculo". Igitur Iustinus cum undecim annis regnasset, amentiam quam incurrerat, tandem cum vita finivit. Bella sane, que per Narsetem patricium Gothis vel Francis inlata superius per anticipationem diximus, huius temporibus gesta sunt. DeRoma temporibus Benedicti papae, vastantibus omnia per circuitum Longobardis, famis penuria laboraret, multa milia frumenti navibus ab Egipto dirigens, eam suae studio miseri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero flaiuꝰ rex autharis legalob ad childe¬
bertum misit. pelerib enib germanã ers
no mumonio sociari. Cumq chil debertꝰ acceptto
munrribus a Langobardoꝵ logatis/ suã cerma¬
nta corũ regi se datuũ progrisisset: aduemit̃̾tib
manã eo ꝙ tento illã ad fidõ tatholirã coneisã¬

Expanded text:
 vero Flavius rex Authari legatos ad Childepertum misit, petens, eius germanam suo matrimonio sociari. Cumque Childepertus, acceptis muneribus a Langobardorum legatis, suam germanam eorum regi se daturum promisisset, advenientibus manam, eo quod gent
Abbreviated transcription (Latin):
occisorũ. Ditasiq iestriabili proda. ad italiã
Duertinitur.
ibus distodentibus eninꝰ qui et mũmuila
accersitus a rege. prĩcialus honorẽ emerint
ꝓtruentibus iterũ langobardis in gallias. et
nsq mnustiastalines accedentibꝰ. qui locus
ebredimesi adiacet cintati. mĩmolub exeo¬
citum mouit. et cũ birgiidionibꝰ illit
profisciscitus Circundatis q langobardis gum
exercitu. factis eciã concisis per deina sluarũ
ilrui suꝑ eos. multos q exseib interfocit
Nõmillos uero copit. et rogi suo guntrãno
Sirexit. Cangrobardi qͦ hib patiatis. ad
italiam sunt regressi.
Oet hoc saxones qui cũd Langobardis¬
Din italia ilencrai. in gallias prorumpñ
Et intra territoriũ regensem id est aprd
stabbłonẽ iuillam castra constituũt. discuir¬
rentes per iullas ibiũ uicinarũ. diripientes
pridat captinos achducentes. uel ogiã cũcta

Expanded text:
. Ditatique inaestimabili praeda ad Italiam revertuntur. Quibus discedentibus, Eunius, qui et Mummulus, accersitus a rege, patriciatus honorem emeruit. Inruentibus autem iterum Langobardis in Gallias et usque Mustiascalmes accedentibus, qui locus Ebredunensi adiacet civitati, Mummulus exercitum movit, et cum Burgundionibus illic proficiscitur. Circumdatisque Langobardis cum exercitu, factis etiam concisis per devia silvarum, irruit super eos, multosque ex eis interfecit. Nonnullos vero cepit, et regi suo Guntramno direxit. Langobardi quoque his patratis, ad Italiam sunt regressi.Post haec Saxones, qui cum Langobardisin Italiam venerant, in Gallias prorumpunt et intra terretorium Regensem, id est aput Stablonem villam, castra constituunt, discurrentes per villas urbium vicinarum, diripientes praedas, captivos abducentes vel
Abbreviated transcription (Latin):
Dt amno fuit postis inguinaria it erũ
apu pauẽtiã. grados et histriã. inuiũ
granis sicut et prius ante .xxx ͭͣ annos exti¬
terat. Hoc ecꝭ tp̃e ⁊gilulfus rex cñ auaris
pacõ focit. Childobertris qͦ bellũ gessit cũ
consobrino suo chilꝑii filio. in quo prelio
usq ad trignnita milia hõcm cosã sunt. fui
autem tunc hremio fugida minis. quals
uix aliquis prius recolebat fuisse. ꝑn regione
qͦ brionũ sangnis de nibib fluxit. et
interii flium quasi rnulꝰ eruoris ema¬
is dirba sapretissimꝰ ac bt̃is simꝰ
gregorius papa romane mb. pꝰ ꝙͣ alia¬
linult̃a ad utilitatem sanctõ eccĩr scripserat
eciã libros quatuos de uita sc̃orum cõposint
quẽ cõdice dialogorum idest duorũ locutionũ
qr eũ colloquẽs cum suo diaconio potro ediderar

Expanded text:
 anno fuit pestis inguinaria iterum apud Ravennam, Grados, et Istriam nimium gravis, sicut et prius ante triginta annos exstiterat. Hoc etiam tempore Agilulfus rex cum Avaribus pacem fecit. Childebertus quoque bellum gessit cum consobrino suousque ad triginta milia hominum eaesa sunt. Fuit autem tunc hiems frigida nimis, qualem vix aliquis prius recolebat fuisse. In regione quoque Brionum sanguis de nubibus fluxit; et inter Reni fluvii aquas rivulus cruoris ema5. His diebus sapientissimus ac beatissimus Gregorius papa Romanae urbis, postquam alia multa ad utilitatem sanctae ecclesiae scripserat, etiam libros quattor de vita sanctorum conposuit; Quem codicem dialogorum id est duorum locutionum, quia eum colloquens cum suo diacono Petro ediderat,
Abbreviated transcription (Latin):
Remus sanc dioctulpba de quo p̾mismus
Dadiinculo sepe rauẽnatiũ imilites aduersao
Cangobardos diutatiũ Extructa q classe
Langrobardos qui classe urbem teurbant boc adi¬
uante pepultrinu cu tñ inte explosset ferminũ
honorabile sipulchiũ ante limina ba uitalib
martrris fubiuentes fali enis laudes epilaphiio
elandisiio hoc fumulo tantũ sod corꝑe drocton
Aia nrritis tola iunu in urbo siris.
Cum baidis fun ip̃o quidõ nã gente iouanus¬

Expanded text:
Huius sane Droctulft, de quo praemisimus, amminiculo saepe Ravennatium milites adversum Langobardos dimicarunt, extructaque classe, Langobardos, qui Classe urbem tenebant, hoc adiuvante pepulerunt. Cui, cum vitae explesset terminum, honorabile sepulchrum ante limina beati Vitalis martyris tribuentes, tali eius laudes epitaphio “Clauditur hoc tumulo, tantum sed corpore, Drocton; Nam meritis toto vivit in orbe suis. Cum Bardis fuit ipse quidem, nam gente Sua
Abbreviated transcription (Latin):
pontitex absq inssiotre principis ordinatus
est eo ꝙ langobardi comiã por eucuitũ obsiderent
mit possa quisꝙ a roma progrddi. Buit pelagiꝰ
holiie aquilense ep̃o/ nolentĩ tria capła caltedones
siodn sriscipers epłam salis utile misit. quiam
btris gregorius cĩ oõt adhicc diaconꝰ constupsu

Expanded text:
pontifex absque jussione principis ordinatus est, eo quod Langobardi Romam per circuitum obsiderent, nec posset quisquam a Roma progredi. Hic Pelagius Helye Aquilegensi episcopo, nolenti tria capitula Calcedonensis synodi suscipere, epistolam satis utilem misit, quam beatus Gregorius cum esset adhuc dia
Abbreviated transcription (Latin):
de pate facta cũ lauatbus Et ꝙ langobardi
lusstriã sunt ingressi
de naliifato adioaldi filii a gilulphi rogib¬
et iuasiont montis silicis
do gandoaldo/ et gilulfo ducibuoret de
bap mo adroaldi
dt raptu ecemonr et matno. Et de morto
filit iegio. Et de bello fiancorũ.

Expanded text:
24. De pace facta cum Avaribus, et quod Langobardi 24. De pace facta cum Avaribus, et quod Langobardi Histriam sunt ingressi. 25. De nativitate Adaloaldi, filii Agilulfi, et de invasione Montis Silicis. Do Gaidoaldo et Gisulfo ducibus, et de baptismo Adaloaldi. 28. De captu Cremonae et Mantuae, et de morte filiae regis, et de bello Francorum.
Abbreviated transcription (Latin):
S homanꝰ pr̃tius guritates quas lango¬
baddi tenebant muasa Et qo rex agiluilfus
maursionẽ ducẽ occidit. et qr cum blo gregorio
et romanis. pacem focit
⁊pla bñ gregomn ad thondeluidã regnam
item emisdẽ ad agilulsum regẽ.
de stolla couiete et morto hobrĩs ep̃i. et buin
Suchs. et de baioarnis
Do morto chil deberti fiancoꝵ tegib. Et dobello
auarorũ cum fram. et de transitũ gntram
Qina cacanꝰ legatos ad agilulfum misu
et do paco cum gallino patricio
De pate agilulsi cum fiatnicis et do morto
zangrulfi. et Warnecaucii.
do peste apud reuieriam et mortalitate apud
de signo sanguinto in colo et bello inter se
De morto aguilsi ducis spolotam. ot da
ꝯucatu thoudola pii.
de predaliont frtta a langobardib in conobio
saucti benedc̃i
Do morto sottonib et ducatu arichis
agilillphus cacano artifice direxit
do basilca bti pobanbin modicia quã tben¬
dolinda regina odificamt.
Do palatio quod construxit

Expanded text:
 Romanus patricius civitates quas Langobardi tenebant invasit; et quia rex Agilulf Maurissionem ducem occidit, et quia cum beato Gregorio et Romanis pacem fecitlindam reginam. Item alia eiusdem ad Agilulfum regem. 10. De stilla comete et morte Iohannis episcopi et Euin ducis, et de Baioariis. 11. De morte Childeperti a Francorum regis, et de bello Avarorum cum Francis, et de transitu Gunthramni Quia cacanus legatos ad Agilulfum misit, et de pace cum Gallinico patricio. 13. De pace Agilulfi cum Francis, et de morte Zangrulfi et Warnecautii. 14. De peste aput Ravennam et mortalitate aput 15. De signo sanguineo in caelo et bello inter se 16. De morte Ariulfi ducis Spolitani, et de ducato Theudelapii. 17. De depraedatione facta a Langobardis in coenobio sancti Benedicti. 18. De morte Zottonis et ducatu Arichis.Agilulf cacano artifices direxit. 21. De basilica beati Iohannis in Modicia, quam Theudelinda regina aedificavit. 22. De palatio, quod construxit.
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ sac̾menta dala . que seleis rredidoratt̃. nułłm
Ab dis dolum exnstimantes s ioĩa ant coistiorũ
que diruorcłi in terutotio tridontino ista suur
Resana. Maletin. Cbennana. sa ppranũ
fagitana. eimbra. uacianũ. biotoninumm
uolenes. dmiinase. et duo in alsuca. et urñ
in ueiona. Hec oĩa castra cum diruta ecm̃
⁊ francib. cuios uinuersi ab ais ducti surt
tolptini. ꝓro feringo bero coistro infercedetib
epto ꝓngemiino de sanione et agnello do
exercitum cum eẽi tempꝰ ostiuu propter itõ¬
lieti acrit incõmoditatĩ. Sisutolit morbus
graitos exagitorro ropit. quo morbo plures

Expanded text:
rediderant nullum ab eis dolum existimantes. Nomina autem castrorum quae diruerunt in territorio Tridentino ista sunt: Tesana, Maletum, Sermiana, Appianum, Fagitana, Cimbra, Vitianum, Bremtonicum, Volaenes, Ennemase, et duo in Alsuca et unum in Verona. Haec omnia castra cum diruta essent a Francis, cives universi ab eis ducti sunt captivi. Pro Ferruge vero castro, intercedentibus episcopis Ingenuino de Savione et Agnello de exercitum, cum esset tempus aestivum, propter inconsueti aeris incommoditatem, desenteriae morbus graviter exagitare coepi
Abbreviated transcription (Latin):
romanorũ ragũ quĩ qͣ gesimꝰ supsit
iiꝑiũ. hic cum ur suꝑius diximꝰ sub
instmno adbuc cesar palatiumn regeret. et
multas quotidit elq̾s facerat magnã a dñs
euri coniã submnistrauit Nam deambu¬
Laus ꝑ palatiu indit in pauimr̃to domꝰ
fabula inarinorea in quas erat truy diñta
stulpta. et ait Cauce dñi qua frontẽ mam
de fossaq fabula atq erocta. mueimũ subtes
et aliã hoc signũ habentẽ. Qui et ip̃am inssut
anforri qua amota repperuũ et terciã inssuq
enis cũ lhoc finisset ablata inuernũ magitũ
Chescnrũ habentem supra mille auri cenferrari
bublatum q aurũ pariꝑibus adbnt habim¬
sua occulto cisternã magnã fodit in qua
multa milia gentenariorũ aluri argenti q

Expanded text:
orum regum quinquagesimus, sumpsit imperium. Hic cum, ut superius diximus, sub Justino adhuc Caesare palatium regeret, et multas quotidie eleemosynas faceret, magnam ei Dominus auri copiam subministravit. Nam deambulans per palatium, vidit in pavimento domus tabulam marmoream, in qua erat crux Dominica sculpta, et ait: Crucem Domini, qua frontem nostram Defossaque tabula, atque erecta, inveniunt subter et aliam hoc signum habentem, qui et ipsam jussit auferri. Qua amota, reperiunt et tertiam, jussuque ejus cum haec fuisset ablata, inveniunt magnum thesaurum, habentem supra mille auri centenaria. Sublatumque aurum, pauperibus adhuc abunsua occultae cisterna magna fodit, in qua multa milia centenariorum auri argentique
Abbreviated transcription (Latin):
quos iustinꝰ ꝯggregauerar panpibus erogaret
chophia angusta frequẽtiub eũ intrepabat
qd̵ rẽ priblicam iddegisset in pauꝑtatõ dicẽs
Qd igo multis ãnis congragaii tnanfra
parcũ tpñs prodigo disꝑgis. Arebas am̃ illo¬

Expanded text:
quos Iustinus adgregaverat, pauperibus erogaret, quos Iustinus adgregaverat, pauperibus erogaret, Suffia augusta frequentius eum increpabat, quod rem publicam redigisset in paupertatem, dicens: "Quod ego multis annis congregavi, tu infra paucum tempus prodige dispergis". Agebat autem ill
Abbreviated transcription (Latin):
utnnes donastauit. Qur̃ subseques en tridd̃¬
timis dux / in loco qui ualuonis do suis cũ
socuis interfocit. prodam q odmmo ꝙͣ ceꝑas inexcussit
e xpulsis q francis tridentinũ teraitoriũ dcepit
Lut tpo cbigisbertus rex francoꝵ occisubõ
frande chilꝑici germatu su. aid quo bellũ
suscepit Sumn qͦ duo fridentinorũ do quo
prenusimꝰ. accepit uyord filiã garibaldi baio
supra prentissum est Iustinꝰ minos
rogriabat uĩ in ont auaritia dodisꝰ. rotemptor
panꝑid. ebenatorũ spoliator: Cixi tanta fitit
Iupiditatis rabres nt arcas inberet ferictas
fitei in quibus ea q̃ rapirbat anti falerita
hongoreres Dũs otꝭ fluũ in heresim polagiana
Silapsum. hnic curn a diuitis mandato anõ
roddis auerterer iusto dei inditio / amisso rõmb¬
nipn amirs effoctus est. Hic tiberiũ cosarẽ
astunt qui eius palaliũ nł singulas pro¬
unitias gnbernaret. hoc̃em instr̃. utilem.
strõmud. sapientem. elornostnrarũ np udditis

Expanded text:
veniens devastavit. Quem subsequens Euin Tridentinus dux, in loco qui Salurnis dicitur suis cum sociis interfecit praedamque omnem quam ceperat excussit. Expulsisque Francis, Tridentinum territorium recepittempore Sigisbertus rex Francorum occisus est, fraude Hilperici germani sui, cum quo bellum suscepit. Evin quoque dux Tridentinorum, de quo praemisimus, accepit uxorem filiam Garibaldi Bajoasupra praemissum est, Iustinus minor regnabat, vir in omni avaritia deditus, contemptor pauperum, senatorum spoliator. Cui tanta fuit cupiditatis rabies, ut arcas iuberet ferreas fieri, in quibus ea quae rapiebat auri talenta congereret. Quem etiam ferunt in heresim Pelagianam dilapsum. Hic cum a divinis mandatis aurem cordis averteret, iusto Dei iudicio amisso r amens effectus est. Hic Tyberium cesarem adscivit, qui eius palatium, vel singulas provintias gubernaret, hominem iustum, utilem, strenuum, sapientem, elemosinarium, in iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
snt uelius lucri ronquisitiont ad prĩaro sum
reuersi.
Hos tpe fuit aqui diliunũ in fimibus be¬
irctiasiũd et ligune seu ceterib regioribꝰ
italir. qualo post Nos tp̃a credituo non fuisse
suunt Itinera dissipate bit tantũ q petesio flumꝰ¬
Cunc excreuit. ut circa basilicã zenonis martiris
que extra uerontsis uibis muros sita est usq ad
suꝑiores fenestras aqua ꝑtingeret: licet btũs

Expanded text:
conquisitione ad patriam sunt reversi. 23. Eo tempore fuit aquae diluvium in finibus Venetiarum et Liguriae seu ceteris regionibus Italiae, quale post Noe tempore creditur non fuisse.sunt itinera, dissipatae viae, tantum tuncque Atesis fluvius excrevit, ut circa basilicam Beati Zenonis martyris, quae extra Veronensis ur bis muros sita est, usque ad superiores fenestras aqua pertingeret, licet, s
Abbreviated transcription (Latin):
uenissont ibi eib mumulus cumaminimtro
exercitu occurris. cõmtissoq prelio eosdẽ urcit
Tmit zaban ot Bodanꝰ italia ipetentes secusĩ
dduentes lras et duectas a ꝯmmuilo pbrrexit. eñ q
citins aduẽtare dixit. Quo comꝑto zaban et Ro¬
Sanꝰ xxinde mox ad propria distesserũ. hiis
auditis amo colltri ontũ preda italiã rodifiitus
proficiscitus. sed resistontibus niuib. predam
rex magna ꝑtẽ dlinquẽs uix cũ suit alpiũ

Expanded text:
mulus cum innumero exercitu occurrit; commissoque proelio, eosdem vicit. Tunc Zaban et Rodanus Italiam repetentes, Secusiuadveniens, litteras ei directas a Mummulo porrexit eumque citius adventare dixit. Quo conperto, Zaban et Rodanus exinde mox ad propria discesserunt. His auditis, Amo, collecta omni praeda, Italia rediturus' proficiscitur; sed resistentibus nivibus, praedam ex magna parte relinquens, vix cum suis A
Abbreviated transcription (Latin):
otoginta occiderut dliqui uero bictoriã capnũ
pex milia qͦ saponĩ qui bello super fueratir
Sononeriũ se n barbam in capillos incisuros
insi se do suanis hostibus nt ulcisterentur
Qui iterũ pngnã agredientes ichemẽter
actuiti sunr. et sic a bello quiruerũt.
Ost he tres langobardorid duces id est
Amo. gaban. at Rodanꝰ gallias lrrũ¬
puint Et demo quido᷑ ebro dune̾sem carpõs
Inia usqͦ machouilla ꝙ nũdinilus iupero

Expanded text:
ginta ceciderunt, reliqui vero victoriam capiunt. Sex milia quoque Saxonum, qui bello superfuerant, devoverunt, se neque barbam neque capillos incisuros, nisi se de Suavis hostibus ulciscerentur. Qui iterum pugnam adgredientes, vehementer adtriti sunt, et sic a bello quieverunt. 8. Post haec tres Langobardorum duces, id est Amo , Zaban ac Rodanus, Gallias inruperunt. Et Amo quidem Ebredunensem carpens viam, usque Machoavilla
Abbreviated transcription (Latin):
pollu agressus est Et amo quido arela tõsem
Sebellaiit propintiam cũ uibibus que crcũ site
sinit. et ussq ad ip̃m lapideum campr̃i qui
lẽdiacet iuli massiliensi accedenbi urincisa
que repꝑne poterat depopulatꝰd̃ Aquinen¬
ssibrs arũ obsĩdione paratis uigina duabus
sibris argensi acceptis ab eodom loco distessit
Rodanꝰ q et zaban parimodo incendiis et
rapinis loca ad que accesserãt demolitisut
Que cr̃ mũmiulo pricio plata fuissent. cũ
ualida manu uentẽs. p̾miũ cum rodano qui
gĩa nopolim debollabat conflixit. et mltos
de ciꝰ exercitu ꝑennt. ipm q Rodanũ lantea
Nlntratũ ad montium cexceliã fugere cõpulit

Expanded text:
 adgressus est. Et Amo quidem Arelatensem debellavit provinciam cum urbibus qui circumsitae sunt; et usque ad ipsum Lapideum campum, qui adiacet urbi Massiliensi, accedens, universa quae repperire poterat depopulatus est; Aquinsibus autem obsidionem parans, viginti duabus libris argenti acceptis, ab eodem loco discessit. Rodanus quoque et Zaban pari modo incendiis et rapinis loca ad quae accesserant demoliti sunt. Quae cum Mummulo patricio perlata fuissent, cum valida manu veniens, primum cum Rodano, qui Gratianopolin debellabat, conflixit et multos de eius exercitu peremit ipsumque Rodanum lancea vulneratum ad montium excelsa fugere conpulit
Abbreviated transcription (Latin):
istedentibub aũt monachio. adueᵗ exercitris
Langobardoru dm cñ dru circta quo
reppetetant uastarẽt. ad locũ ubi uis scũs urclausns
elie ꝑue ͭ ⁊t illo per fouestram turrib se eis
ondir plli uero cironenitos turio dum adituro
quererent per quẽ ad eum ingredi possont et
miiiure iugnnũ. Suo ex eis ascendentes tectum
dastooꝑiucrur illud. Et indentes un̾rictũ catenib
iudutum q cilitio dicũt. Hic malefactor est
et homicidiu fecit. id in his liganuibꝰ uinctus
fenctirs. uotatoq interpreto. scistitanturo ab eo
quid mali fecerit. ut hali supplitio artaretur
Et ille fatẽtus se honmcidam esse. onm q cri¬
miniu reũ. Cunct unꝰ extracto gladio ut enib
caput ampularet. mop enis dexlera in ip̃o

Expanded text:
iscedentibus autem monachis, advenit exercitus Langobardorum. Qui dum cuncta quae reppererat vastaret, ad locum ubi vir sanctus inclausus erat pervenit. At ille per fenestram turris se eis ostendit. Illi vero circumeuntes turrem, dum aditum quaererent, per quem ad eum ingredi possent, et minime invenirent, duo ex eis ascendentes tectum, discoperierunt illud. Et videntes eum vinctum cathenis indutumque cilicio, dicunt: "Hic malefactor est et homicidium fecit, ideo in his ligaminibus vinctus tenetur". Vocatumque interpretem, sciscitantur ab eo, quid mali fecerit, ut tali supplicio artaretur. At ille fatetur, se homicidam esse omniumque criminum reum. Tunc unus, extracto gladio, ut caput eius amputaret, mox eius dextera in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
cites ussi sunt. Huiꝰ in diebus obrestaurationẽ
uade ip̃o rex suc qui ei adhererẽ eius q obsequnns
per dinersa offitia doditi alerentus. Populi
stainẽ aggrauati ꝑer lan gobardos hospites par¬
tinitus Brar ssant hoc mirabila in regnto
Langobardorũ milla erar molẽtia ułłe strigebantur
insidie Nlomo aliquẽ inuisto angariabar.

Expanded text:
iciter usi sunt. Huius in diebus ob restaurationemiciter usi sunt. Huius in diebus ob restaurationemunde rex ipse, sive qui ei adhaererent, ejusque obsequiis per diversa officia dediti, alerentur. Populi tamen aggravati per Langobardos hospites partiuntur. Erat sane hoc mirabile in regno Langobardorum, nulla erat violentia, nullae struebantur insidi
Abbreviated transcription (Latin):
Mauritiũ intũ cappadocõ intũ str̃oiniũ ad imꝑiũ
clogit. ornatam q suã filiã regalib oruaꝵ¬
tum hac puella concessid utere eo stlix intinor
semꝑ in equitate et insticia delecteris: Hoc
postꝙ dixit de hac luco ad oterriã prĩar
uigiauit. magnũ luctũ ppłis do sua morte
relinquẽs. frit cũĩ side bonitatis in elł̃is prompt ꝰ
m uĩditiis iustus. in iudicando cantissimꝰ
millum docipiens sod õẽs in bona uolimitate
coplectons. ob̃o diligẽs. ip̃e qͦ ost diltũs a
cictis Quo dofimicto /Maurilius indutus
puirpura redimiitus diadomate ad circum
protossiti acclamatis q sibi laudibus. Largita
ppło munera pͥmub ex grocorũ gonrro in imꝑio
cconfromatus Iost.
t uero langobardi cũ per annos decem¬
sub ptate ducũ fuissoni. fau̾dõ coi
concibio authari clophonis filiũ supͣnicinorasi
principis regom coͥ statuerunt Qnc̃ eciã
ob dignitato flanuo appollaueriũ Quo ponõie
oos qui postea fuerũt langobardorũ reges fos¬

Expanded text:
Mauricium, genere Cappadocem, virum strenuum, ad imperium elegit, ornatamque suam filiam regalibus ornamcum hac puella concessum. Utere eo felix, memor semper, ut aequitate et iustitia delecteris". Haec postquam dixit, de hac luce ad aeternam patriam migravit, magnum luctum populis de sua morte relinquens. Fuit enim summae bonitatis, in elemosinis promptus, in iudiciis iustus; in iudicando cautissimus, nullum despiciens, sed omnes in bona voluntate conplectens; omnes diligens, ipse quoque est dilectus a cunctis. Quo defuncto, Mauricius indutus purpura, redimitus diademate, ad circum processit, adclamatisque sibi laudibus, largita populo munera, primus ex Grecorum genere in imperio confirmatus est. 16. At vero Langobardi cum per annos decemsub potestate ducum fuissent, tandem communi consilio Authari, Clephonis filium supra memorati principis, regem sibi statuerunt. Quem etiam ob dignitatem Flavium appellarunt. Quo praenomine omnes qui postea fuerunt Langobardorum reges fel
Abbreviated transcription (Latin):
supra comemorammꝰ retineri. cõtra quos
insurgõtes . conati sunt eos dostrutre ac
Solere. At illi obtulerĩ ois tertiã partem
regionis dicentos. Snnul possimiꝰ inuero
et suie collisione coĩter habitare cumq
illi nuilloma᷑ acquiesterente dehinc obtrlord
eis me dietatom ꝓost hoc duas ꝑtes. sibi

Expanded text:
supra commemoravimus, retineri. Contra quos insurgentes, conati sunt eos destruere, ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem regionis, dicentes: Simul possumus vivere, et sine collisione communiter habitare. Cumque illi nullo modo acquiescerent, dehinc obtulerunt eis medietatem; post haec duas partes, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
prebobant. Deprodabantno pecora: eb uri
lesꝰ incendis abstmebant iumn cũ ad rodanũ
Turm ꝑuenissent. ut transintatõ co regno
st coigisberti ditiomi conferced occurrit eis
mumulus tum ualida młtitũdine. Time
ieli iso co ualdo tunentes. Salis pro redemptionr
ua multis encri mimismatibus põdonũ hra
sere ꝑmissi sunt rui dumad ebigisbertum
regd ꝑgini młtos in itiuere negtotiationt
nestio quio erant colorato. ut anti probas atq¬

Expanded text:
praebebant. Depraedabantur pecora, sed nec ab incendiis abstinebant. Qui cum ad Rodanum amnem pervenissent, ut, transmeato eo, regno se Sigisperti conferrent, occurrit eis Mummulus cum valida multitudine. Tunc illi valde viso eo timentes, datis pro redemptione sua multis aurnsire permissi sunt. Qui dum ad Sigisbertum regem pergunt, multos in itinere negotiatione nescio quo
Abbreviated transcription (Latin):
snr a coigis berfo rege sus cepti. euis possim
Adintorio/ ad priam duccare Certum est aũi
hos saxomes ideo ad Italiã mun uxoribus et
piliis aduenisse ur in ea habitare debereri
Scd̃ ꝙͣtum datuo intelligi noluerut langto¬
batdora imꝑns suibiacere. ebez es cib a langto¬
Badis ꝑmiissio ost in proprio nre ꝑsistere

Expanded text:
 a Sigisberto rege suscepti, ejus possint adjutorio ad patriam remeare. Certum est autem hos Saxones ideo ad Italiam cum uxoribus et parvulis advenisse, ut in ea habitare deberent. Sed quantum datur intelligi, noluerunt Langobardorum imperiis subjacere. Sed neque eis a Langobardis permissum est in proprio jure subsistere
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ hel michis extincto albomo. regnũ eius
iuadere conatus est sed miue potint
quia Langobardi mumiũ de morte illius dolentes
eñ moliebantus extingnere. etatimq Uose¬
munida longno prefecto rauẽne mandanit
ut citius nauẽ Dirigeret. que eos sustiꝑe posset
Longnnꝰ tali mĩtio letus offectrib. festinanter
nanẽ dicexit. in quã hel michis eñ Rosemñda
sua ia cõinge noctu fugientes ingressi simt
Auferẽtes q sccũ albsiudã regis filiã. et oc̃m
Lacigobardorũ thesantũ uelocius rauẽnã putnrũt
Tunc longinꝰ prefectus suadere copit Rose¬
munde ut hel michis interficeret. a euis se
imptiis copulares Illa ut erat ad õẽm nequi¬
ciã facilib dum optas rauẽnatiũ diĩa ad fieri
ad tantum perpetrandũ facinꝰ assensum dedit
atq dum helmichis se in baliteo ablueret.
egridienti ei de lauachro uenem poculũ quõd
salutis c̃ẽ asseuerabat propinanit. Has libi

Expanded text:
29. Igitur Helmechis, extincto Alboin, regnum eius 29. Igitur Helmechis, extincto Alboin, regnum eius invadere conatus est. Sed minime potuit, quia Langobardi, nimium de morte illius dolentes, eum moliebantur extinguere. Statimque Rosemunda Longino praefecto Ravennae mandavit, ut citius navem dirigeret, quae eos suscipere possit. Longinus tali nuntio laetus effectus, festinanter navem direxit, in qua Helmichis cum Rosemunda, sua iam coniuge, noctu fugientes ingressi sunt. Auferentesque secum Albsuindam, regis filiam, et omnem Langobardorum thesaurum, velocius Ravennam pervenerunt. Tunc Longinus praefectus suadere coepit Rosemundae ut Helmichis interficeret, et ejus se nuptiis copularet. Illa, ut erat ad omnem nequitiam facilis, dum optat Ravennatium domina fieri, ad tantum perpetrandum facinus assensum dedit, atque dum Helmichis se in balneo ablueret, egredienti ei de lavacro, veneni poculum, quod salutis esse asseverabat, propinavit. Ille ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ne tolli autꝰ enagari possel fortiter cobligaiit
onñ bostia crudelior introdupit. ⁊lboinꝰ
Nibito do sopore exꝑgefactus. malũ quod
iiminrbai inselligeris. manũ citius ad spatã
porrexit. quã stuctius dligatã abstrahera
Iño noilons. apprehenso tame stabelllo suxpo¬
danto. so cũ eo ꝑ aliquod spatirm deferrdit¬
bed hen prohdolos mo bolli rosissimꝰ ot sidme audalia
ml cõtia hostem preualens. quasi uniꝰ de icestib
interfectus est. iunnꝰq multercule concilio
pernfiqui per tot hostiũ strages bello famosissimꝰ
extitit. Eꝰ corpus etm maxĩo langobardoꝵ
pletu et lamoͣtis sub cuiꝰ dã scale astensu
que palatio eras cõtigna sepultun est.
fui aĩt statura procerus. et ad bella ꝑageda
toto corꝑo coaꝑtltus. Hinꝰ tumuilũ mĩs
in diebus gislepertus qui dux ueronensiũ
fucrat aꝑiens.spatam euus et siquid mn
ornatu eius fuerat inuẽtum abstrilit. Qui
hudoctos hõĩes alboniu iudisse iactãbat

Expanded text:
ut evaginari posset, fortiter colligavit, omni bestia crudelior, introduxit. Alboin subito de sopore expergefactus, malum quod imminebat intelligens, manum citius ad spatham porrexit, quam strictius religatam extrahere non valens, apprehenso tamen scabello suppedaneo, se cum eo per aliquod spatium defenditSed heu, proh dolor! vir bellicosinihil contra hostem praevalens, quasi unus de inertibus interfectus est, uniusque mulierculae consilio periit, qui per tot hostium strages bello famosissimus exstitit. Cujus corpus cum maximo Langobardorum fletu, et lamentis, sub cujusdam scalae ascensu, quae palatio erat contigua, sepultum est. Fuit autem statura procerus, et ad bella peragenda toto corpore coaptatus. Hujus tumulum nostris in diebus Giselbertus, qui dux Veronensium fuerat, aperiens, spatham ejus, et si quid in ornatu ipsius inventum fuerat, abstulit. Qui indoctos homines Alboin vidisse iactabat.