comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuersanaturam. quia im¬
munis peccati diuinitas. pro
peccato quod non fecerat. se
non debebat offerre : Hoce¬
nim inse obtulit xp̃s quod in¬
duit: Induit quod ante non
habuit : Nonigitur diuini¬
tatis suaẽ diuinitatem induit.
inquo erat plenitudo diuini¬
tatis aeternae sed carnem
assumpsit ut spolium carnis
ex suer&. atque insem& ipso
& munubias diaboli crucifi¬
ger& et trophea iuistutis
eriger& Ergo sicaro
omniũ & in xp̃o subiacuit in iuriae
quomodo unius illam cum diuinita¬
te dicitis eẽ substantiae : si enim
unius substantiae uerbum & caro
quae de terra hab& naturã : ei uni¬
us subs tantia e uerbum atque
anima quam ꝑ fectã naturae
suscepit humanae : unius autẽ
substantiae uerbum cum dõ se¬
cundũ paternã ꝓfessionem & ip¬
sius dñi assertionẽ quiait ego &
Pater unum sumus. unius ergo
substantiae pater cum terreno
corpore p̃dicatur. Qad huc
indignamini arrianis qui hi di¬

Expanded text:
conversa naturam; quia imconversa naturam; quia immunis peccati divinitas pro peccato, quod non fecerat, se non debebat offerre. Hoc enim in se obtulit Christus, quod induit: et induit, quod ante non habuit. Non igitur divinitatis suae divinitatem induit, in quo erat plenitudo divinitatis aeternae: sed carnem assumpsit, ut spolium carnis exueret, atque in semetipso et manubias diaboli crucifigeret, et trophaea virtutis erigeret. 57. Ergo si caro omnium et in Christo subjacuit injuriae, quomodo unius illam cum divinitate dicitis esse substantiae? Si enim unius est substantiae Verbum et caro, quae de terra habet naturam, cur unius substantiae asseratur Verbum atque anima, quam perfectam naturae suscepit humanae? Unius autem substantiae est Verbum cum Deo secundum paternam professionem, et ipsius Domini assertionem, qui ait: Ego et Pater unum sumus . Unius ergo substantiae Pater cum terreno corpore praedicatur. Et adhuc indignamini in Arianis, quia hi di
Abbreviated transcription (Latin):
De nr̃o sacrificium: desuoprae¬
mium ẽ : Multaq: in eodem &
secundum naturã inuenies. &ul¬
tra naturã : Secundum conditi¬
onem & enim corporis. inutero
fuit ⁊ natus ẽ. lactatus ẽ in p̃¬
sepiest collocatus. sed supra
conditionẽ uirgo concepit. uir¬
go generauit. ut crederes quia
ds̃ erat quinouabat naturã. &
homo erat qui secundũ naturã
nascebatur ex homine : Neq
enim ut quidam interp̃tati suNt
quae in mutabilis semper est.
egosum & non sum mutatus.
sed &iam paulus dixit qui a
& in secula hocẽ qui nonse¬
cundum naturã mutatus esł
carnis. sed &iã in mutabilis
in ipsamutabili conditionis hu¬
manae qualitate ꝑmansit:
Didicistis igitur quia sacrifici¬
um de nr̃o obtulit. Nam quae
erat causa in carnationis. nisi
ut caro quae peccauerat ꝑse
redimeretur. quod peccaue¬
rat igitur hocredemptum ẽ.
Non ẽ ergo immolata diuini¬
tas uerbi quia non peccaue¬
rat diuinitas uerbi: &ideo
nonẽ uerbinatura in carnis

Expanded text:
De nostro sacrificium, de suo praeDe nostro sacrificium, de suo praemium est: multaque in eodem et secundum naturam invenies, et ultra naturam. Secundum conditionem etenim corporis in utero fuit, natus est, lactatus est, in praesepio est collocatus, sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit: ut crederes quia Deus erat, qui novabat naturam; et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine. 55. Neque enim, ut quidam interpretati sunt, quae immutabilis semper est, ego sum, et non sum mutatus . Sed etiam Paulus dixit: Quia  in saecula , hoc est, qui non secundum naturam mutatus est carnis, sed immutabilis etiam in ipsa mutabili conditionis humanae qualitate permansit. 56. Didicistis igitur quia sacrificium de nostro obtulit. Nam quae erat causa incarnationis, nisi ut caro quae peccaverat per se redimeretur? Quod peccaverat igitur, hoc redemptum est. Non est ergo immolata divinitas Verbi, quia non peccaverat divinitas Verbi: et ideo non est Verbi natura in carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uis tutem & peperit filium.
quem exseipsa suscepit : Deniq
hoc &iam gabrihel proprioser¬
mone declarat dicens: Et quod
nascetur exte scm̃ uocabitur
filius dĩ : Exte inquit : ut secun¬
dum hominem quod ex ipsanas¬
ceretur aduesteres : Exsee nĩ
generauit maria : ut quod gene¬
raretur exipsa in eo salua in car¬
nationis dominicae progatiua
corporis esset uera natura : ged
paulus dicit praedestinatum se¬
esse in euangelium dĩ : quod ante in¬
quit ꝓmiserat perprophetas ex
filio suo. qui factus est exsemine
dauid secundum carnem: Et
ad galathas ⁊ post quam autem
uenit plenitudo temporis. misit
ds̃ filium suum factum exmulie¬
re : Et ad timotheum dixit: Me¬
moresto inm xp̃m resurrexis¬
seamortuis exsemine dauid.:
Ergo ex nobis accepit quod propri¬
um offerret pronobis ut nosre¬
dimer& exnr̃o: & quod nr̃m non
erat. exsuo nobis diuinasualar¬
gitate conferret : Secundũ na¬
turam igitur seobtulit nram: ut
ultra nram operaretur naturã

Expanded text:
virtutem, et peperit Filium, quem ex se ipsa suscepit. 53. Denique hoc etiam Gabriel proprio sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius . Ex te, inquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adverteres; ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in eo salva generationis Dominicae praerogativa, corporis esset vera natura. Sed et Paulus dicit se praedestinatum esse in Evangelium Dei: Quod ante, inquit, promiserat per prophetas de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Et ad Galatas: Postquam autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere . Et ad Timotheum dixit: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David . 54. Ergo ex nobis accepit, quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro: et quod nostrum non erat, ex suo nobis divina sua largitate conferret. Secundum naturam igitur 716 se obtulit nostram, ut ultra nostram operaretur naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
cerent. p̃dicantes. filius datꝰ
perfectus. & si nemu tabilita¬
te diuinitatis. & sinehuma¬
nȩinminutionenaturȩ :¬
unum ad orauerunt eidem¬
quemunera obtulerunt : ut
ostenderent ipsum essecae¬
lidñm qui inp̃sepibus uidere¬
tur: distingue singulorum
momenta uerborũ: Puer
natus est nobis filius datus :
nobis: &si ex patrenatus non
tamen nobis natus sed datus
est : quia non filius propter
nos sed nos propterfilium :
Neque enim nobis natus est
qui & antenos natus est : &to¬
tius est conditor creature
Nequenunc primum nascitur
qui erat semper & erat in
principio : sed illud quod non

Expanded text:
cerent praedicantes, filius datus cerent praedicantes, filius datus perfectus, et sine mutabilitate divinitatis, et sine humanae imminutione naturae. Unum adoraverunt, eidemque munera obtulerunt; ut ostenderent ipsum esse coeli Dominum, qui in praesepibus videretur. 55. Distingue singulorum momenta verborum: Puer natus est, Filius datus est nobis. Etsi ex Patre natus, non tamen nobis natus, sed datus est; quia non Filius propter nos, sed nos propter Filium. Neque enim nobis natus est, qui et ante nos natus est, et totius est conditor creaturae: neque nunc primum nascitur, qui erat semper, et erat in principio: sed illud quod non
Abbreviated transcription (Latin):
cipium integritatis qui docu¬
it uirgines non uiriles expec¬
tare concubitus. sed in tegrita¬
tem mentis & corporiss cõma¬
gis dicares puĩ quãmarito. ⁊
principium parsimonia e
xp̃s qui pauper factus est
cum diues esset : Principi¬
um xp̃s p̃atientiae : qui cum
malediceretur non remale¬
dixit. cum percuteretur Ñ
repercus sit : Principium
humilitatis xp̃s qui formã
serui accepit. cumpatrem
dm̃ maiestate uirtutisae¬
quaret : ex illo enĩ accepit
uirtus unaquaeq: principi
um & ideo ut haet uirtutum
genera disceremus filius da¬
tus est nobis: cuius princi¬
pium super hu meros eius :
principium illud crux dñĩ
est : principium fortitudi
nis quo uia scĩs est reserita
martrribus ad sacricerta¬
minis passionẽ: uidit hoc
principium aesaias. &ideo
ait : puernatus est nobis. fi¬
lius datus est nobis: Viderur
magi & i deo cum paruulũ
in presepi cernerent adora¬
runt dicentes Puernatus
est nobis cumstellam conspi¬

Expanded text:
cipium integritatis, qui docucipium integritatis, qui docuit virgines non viriles exspectare concubitus, sed integritatem mentis et corporis sancto magis dicare Spiritui, quam marito . Principium parcimoniae Christus, qui pauper factus est, cum esset dives . Principium patientiae Christus, qui cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit . Principium humilitatis Christus, qui formam servi accepit ; cum Patrem Deum majestate virtutis aequaret. Ex illo enim accepit virtus unaquaeque principium. 53. Et ideo ut haec virtutum genera disceremus: Filius datus est nobis, cujus principium super humeros ejus . Principium illud crux Domini est; prnis, qua via sanctis est reserata martyribus, ad sacri certaminis passionem. Vidit hoc principium Isaias et ideo ait: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis. Viderunt et magi et ideo cum parvulum in praesepio cernerent, adoraverunt dicentes: Parvulus natus est nobis; cum stellam conspi
Abbreviated transcription (Latin):
seest caput᷑ ecclesiae qui est
principium primogenitus
exmortuis : Liqu& igitur
& de in carnationedictum. eẽ
principium uiarum suarum :
quod ad sacramentũ suscepti
corporis uidetur essere fe¬
quod uiassuas omnipotens pa¬
ter secundum in carnationẽ
prȩscripserit filio: habes
in zacharia adihm indutum
uestimenta sordida ab ange¬
lodictum. Haecdicit dñsom¬
potens: sunuiis meis ambula¬
ueris & precepta mea custo¬
dieris.: Quod est uestimen¬
tũ illud sordidum nisicar¬
nis assumptio : uia eigitur
dñĩ uelut quidam tramites
bonae uitaesunt qui diri¬
guntur axpõquiait egosũ
uia & ueritas & uita : Via
ergo superna est : dĩuirtus:
uia : qua ecredentibus caeli
regna patefecit : Via eautẽ
dñi uia erectaes unt: sicut
scriptum est : uiastuas dnẽ
notas facmihi: uia castitas.
uia fides uia est abstinentia:
Est nam que uia uirtutis: est
& uia iniquitatis ⁊ scriptum ẽ
enim : & uidesiuiia iniquita¬
tis inme : Principium itaq:
nraẽ uirtutis est xp̃s: prin¬

Expanded text:
st principium, primogenitus ex mortuis . 50. Liquet igitur et de incarnatione dictum esse principium viarum suarum, quod ad sacramentum suscepti corporis videtur esse refequod vias suas omnipotens Pater secundum incarnationem praescripserit Filio, habes in Zacharia ad Jesum indutum vestimenta sordida ab Angelo dictum: Haec dicit Dominus omnipotens: Si in viis meis ambulaveris, et praecepta mea custodieris . Quod est vestimentum illud sordidum, nisi carnis assumptio? 51. Viae igitur Domini velut quidam tramites bonae vitae sunt, quae diriguntur a Christo, qui ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Via ergo superna est Dei virtus; via, quae credentibus coeli regna patefecit. Viae autem Domini viae rectae sunt, sicut scriptum est: Vias tuas, Domine, notas fac mihi . Via castitas, via fides, via est abstinentia. Est namque via virtutis, est et via iniquitatis; scriptum est enim: Et vide si est via iniquitatis in me . 52. Principium itaque nostrae virtutis est Christus. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ideo filium dño suum
dixit : nec rederes filium
pro phetae fuisse sed dño
Quod in euuangelio ipsedñs
manifes tauit dicens: Si enĩ
dauid in sp̃ũ uocat eum dñm
quo modo filius eius est:
Inspũ dicit dauid dñõ. non
sp̃s dicit : Aut sihinc ca¬
dixit: necesse est pari
sacrilegio filium di. & iã
sp̃s scĩ filium uide antur
asserere : Ergo que mad¬
modum duos nondicimꝰ
dominos. cum & patrem
& filiũ designa mus.
lta nec tres dominos di¬
cimus cum dño spm̃ con¬
fite mur : Sicut enimtres
sacrilegum ẽ dominos
aut deos dicere: Ita &iã
hoc plenũ sacrileguest
duos dominos aut deos
dicere. quia unus ds̃ unus
exaudime : Et dño & dm̃
habes filium: sicuti legisti¬
in euangelio. quia cum te¬
tigisset thomas latus xp̃i
ait : Dñs meus & ds̃ms
dñs: Ita & filius ds̃ & pa¬
ter dñs: Alternatur
pie significatio non alterna¬
tur diuina natura sed in¬
mutabilis manet gratia:
N on enim largitatis conla¬

Expanded text:
sed ideo Filium Dominum suum sed ideo Filium Dominum suum dixit, ne crederes Filium prophetae fuisse, sed Dominum: quod in Evangelio ipse Dominus manifestavit dicens: Si enim David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo Filius ejus est ? In spiritu dicit David Dominum, non Spiritus dicit. Aut si hinc cadixit, necesse est pari sacrilegio Filium Dei etiam Spritus sancti Filium videantur asserere. 107. Ergo quemadmodum duos non dicimus Dominos, cum et Patrem et Filium designamus; ita nec tres Dominos dicimus, cum dominum Spiritum confitemur. Sicut enim sacrilegium est tres Dominos aut Deos dicere, ita etiam hoc plenum sacrilegii est duos Dominos aut Deos dicere; quia unus Deus, unuexaudi me . Et Dominum et Deum habes Filium, sicut in Evangelio legisti, quia cum tetigisset Thomas latus Christi, ait: Dominus meus et Deus Dominus, ita et Filius Deus et Pater Dominus. Alternatur pia significatio, non alternatur divina natura, sed immutabilis manet gratia. Non enim largitatis colla
Abbreviated transcription (Latin):
aut se aut patrem dnm̃
denega uit.. Nam
& patrem dnm dixit
sicut habes. Confite¬
or tibi pater dnẽ caeli
& terrae: Et sememo¬
rauit dnm̃ sicut in euan¬
gelio legimus Uoca¬
tis me dnm̃ & magistrũ
& bene facitis. sum enĩ.
Sed non duos dominos
dixit. Immo ostendit
senon duos dominos dixis¬
se cum praemonea.
Nolite duobus dominis
seruire Nonsunt
enim domini dũo ubi
dominatus unus eft
is raei. Dñs ds tuus ds̃ unis
est Noc est inmutabilis¬
semper. semper unitate
permanens potestatis
Semper idem .Nuiia ac¬
cessioNe. Nulla deminu¬
tio Ne mutatus: Ergo
unum dixit morses: &
idem tamen dnm ad ño
pluis sememorauit: A¬
postolus quo que: D&
inquitꝰ dñs misericordiã
miseri cordiam: DÑs nec
ibi discernitur ubi pluit
adño nec hic separatur
ubi miseretur adño. sed utro¬
que in loco unitas domina¬
tionis exprimitur: In psal¬
mis quo que habes: Dixit
dño dena gauit: quia filium
dño suum es sememorauit

Expanded text:
aut se aut Patrem Dominum aut se aut Patrem Dominum denegavit; nam et Patrem Dominum dixit, sicut habes: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae . Et se memoravit Dominum, sicut in Evangelio legimus: Vocatis me Dominum et magistrum, et bene facitis; sum etenim . Sed non duos Dominos dixit; immo ostendit se non duos Dominos dixisse, cum praemonet: Nolite duobus dominis servire. Non sunt enim duo domini, ubi dominatus unus est; Israel, Dominus Deus tuus Dominus unus est : hoc est, immutabilis, 687 semper in unitate permanens potestatis, semper idem, nulla accessione, nulla diminutione mutatur. Ergo unum dixit Moyses, et idem tamen Dominum a Domino pluisse memoravit . Apostolus quoque: Det, inquit, Dominus misericordiam misericordiam: Dominus nec ibi discernitur, ubi pluit a Domino; nec hic separatur, ubi miseretur a Domino, sed utroque in loco unitas dominationis exprimitur. 106. In psalmis quoque habes: Dixit Dominum denegavit, quia Filium Dominum suum esse memoravit:
Abbreviated transcription (Latin):
speculantes: ad eandemima¬
ginem reformamur aglori¬
a ingloriam. sicut adnĩspũ.⁊
Hocest qui addnm sumus an¬
te conuersi. ut spĩtaluntel¬
lectu quasi in quodã specu¬
lo scripturarum dnĩgloriã
uideremus: Nunc abbac
gloria quȩ nos conuertit
ad dnm̃. in illam caelestem
gloriam reformamur :
Ergo cum dñs sit adquemoon¬
uertimur. dñĩ autem sp̃ssit
Ipse enim conuersos susce¬
pit. quire for mat
Nam quo modo quos non sus¬
ceperat reformaret:
quam quam quid ex pressi¬
onem que rimus uocis ubi
exprȩssionem cernimus
unitatis Nam & sid nõ
spm̃ que distinguas. ne¬
gare tamen non potes
Silit teram calumniaris
unitatẽ non inficiaris.
Siunitatem uissecernere
potestatis: dnm̃ ipsum
tasse iterum dicas Si
dnm spm̃ dixero: tresdo¬
minos declarabo : Num¬
quid cum dnm̃ filium di¬
cis aut filium ne gas
aut duos dominos confi¬
teris Ab sit
Ipse enim filius dixit
Nolite duobus dominis
seruire : sed nonutique

Expanded text:
speculantes, ad eamdem imaspeculantes, ad eamdem imaginem reformamur a gloria in gloriam, sicut a Domini Spiritu , hoc est, qui ad Dominum sumus ante conversi, ut spiritali intellectu quasi in quodam speculo Scripturarum Domini gloriam videremus, nunc ab hac gloria quae nos convertit ad Dominum, in illam coelestem gloriam reformamur. Ergo cum Dominus sit ad quem convertimur, Dominus autem Spiritus sit ipse enim conversos suscipit, qui reformat. Nam quomodo quos non susceperat, reformaret? 103. Quamquam quid expressionem quaerimus vocis, ubi expressionem cernimus unitatis? Nam etsi Dominum Spiritumque distinguas; negare tamen non potes Si litteram calumniaris, unitatem non inficiaris: si unitatem vis secernere, potestatis Dominum ipsum tassis iterum dicas: Si Dominum Spiritum dixero, tres Dominos declarabo. Numquid cum Dominum Filium dicis, aut Filium negas, aut duos Dominos confiteris? Absit; ipse enim Filius dixit: Nolite duobus dominis servire . Sed non utique
Abbreviated transcription (Latin):
Spm̃ dixit esse uenturum
qui faceret ex paruulis
fortiores. incremen to
ui delicet spiritalis ae¬
tatis.: Quod ideo posuit
Non quo uir tu tem
ante fer ret.
sedut cognitione trinita¬
tis ostenderet plenitudi¬
nem esse uirtutis XUI¬
dns: Neces seest igi¬
tur aut quartum a li¬
quem dicatis quem senti¬
re practer spm̃ debea¬
tis: Aut certe non aliũ
dnm iudicetis nisi spm̃
de signa tum: Quod sieui¬
dentem conceptionem
uerborum exigitis. quibus
dñõ spm̃ scriptura memo¬
rauerit : Nec id latere
uos potuit quia scriptum
est Dñs autem sp̃s est
Quod utique dictum de
spũscõtotius series lectio¬
nis ostendit : Etideo
a postolica considere¬
mus eloquia: Quoti¬
tum est super cor
eorum: Cum uero con¬
uersus fuerit ad dnm
aufer& ur uelamen . ⁊¬
Dnĩs autem sp̃s est: Ubi
autem sp̃s dnĩ : ibi liber¬
tas : Non solum ita que
addidit : Vbi autẽ sp̃sdnĩ
ibilibertas : Nositaque om̃s
reuelata facie gloriam dĩ

Expanded text:
Spiritum dixit esse venturum, Spiritum dixit esse venturum, qui faceret ex parvulis fortiores, incremento videlicet spiritalis aetatis. Quod ideo posuit, non quo virtutem anteferret, sed ut in cognitione Trinitatis ostenderet plenitudinem esse virtutis100. Necesse est igitur aut quartum aliquem dicatis, quem sentire praeter Spiritum debeatis: aut certe non alium Dominum judicetis, nisi Spiritum designatum. 101. Quod si evidentem conceptionem verborum exigitis, quibus Dominum Spiritum Scriptura memoraverit, nec id latere vos potuit; 686 quia scriptum est: Dominus autem Spiritus est . Quod utique dictum de Spiritu sancto totius series lectionis ostendit. Et ideo Apostolica consideremus eloquia: Quotitum est super cor eorum: cum vero conversi fuerint ad Dominum, auferetur velamen. Dominus autem Spiritus est: ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas . 102. Non solum itaque addidit: Ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas. Nos itaque omnes revelata facie gloriam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cendentem & manentem
supercum. hic est qui
baptizat inspũ scõ.
Descendit enim sp̃s inspe¬
cie columbae: ut & sapi¬
entiae testimonium fer¬
ret. & sacramentum la¬
uacri spiritalis imple¬
ret. & unius se cumpa¬
tre & filio operationis
ostenderet : Acne per
in prudentiam aliquid
ex cidisse apostolo iudi¬
cetis. sed scientem pru¬
dentem que et scõ infu¬
sum spũ significasse dnõ
quem dño sentie bat.
& iam in secunda ad thes¬
salonicenses epistola
hoc idem repetiuit dicens.
Oñs autem dirigat corda
uestra indilectione dĩ &
patientia xp̃i ⁊ Dilectio di
est et xpi patientia: Quis
est dñs qui dirigat debet
ostendi sidirectionẽ scĩsp̃s
denegamus: Sednegare
non possumus: qm̃ de ipso
dñs dixit : Ad huc multa
habeo uobis dicere: sed non
uerita tem: RU¬
nuat ueritatem. Q dauid
minica resultauerit.
filius dĩuenit & qui a non¬
dum infuderat spm: par¬
uulos quos dam nos dege¬
nere sine spũ declarauit.

Expanded text:
cendentem et manentem cendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto ? Descendit enim Spiritus in specie columbae ; ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Apostolo judicetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi . Si dilectio Dei est, et Christi patientia, quis est dominus qui dirigat, debet ostendi, si directionem sancti Spiritus denegamus. 98. Sed negare non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non ueritatem. nem veritatem . Et David minica resultaverit. Filius Dei venit, et quia nondum infuderat Spiritum, parvulos quosdam nos degere sine Spiritu declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
salua maiestate trinita¬
tis a&ernae: sicut propo¬
sito declaratur exemplo
Nec eota men solo locotri¬
nitatem uidemus nomine
diuinitatis expressam sed
cum pleris que locis sicut
& supra diximus. tum
maxime in his epistolis
quas adthessalonicenses
apostolus scripsit diuini¬
tatem atquẽ dominatũ
patris & filii & sp̃s scĩ t̾ui¬
dentissime declarauit ⁊
sic enim babes Vos autẽ
dñs multiplicet & habun¬
dare faciat caritate inui¬
cem & in omnes. sicut et
nos in uobis. ad confirman¬
da corda uestra sinequȩ
& habundare faciat
coram dõ & patrenrõ
in aduentum dnĩ ihũ:
patrem dixit filiũ dixit .:¬
Que mergo cum patre et
filio prater spm̃ iunxit
Quis est dñs qui cor da nra
inscĩficatione confirmet.
scĩficatio enim gratiae
spiritalis est : Sicut & infra
dixit inscĩficatione sp̃s
& fide ueritatis: Quem
putatis ergo hic dño prae¬
ter spm̃ nuncupa tum
Nec ds̃ pater docere uos
potuit qui ait. supra
quem uideris columbamdes¬

Expanded text:
salva majestate Trinitatis aeternae, sicut proposito 685 declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tum maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit, divinitatem atque dominatum Patris et Filii et Spiritus sancti evidentissime declaravit. Sic enim habes: Vos autem Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate invicem et in omnes, sicut et nos in vobis, ad confirmanda corda vestra sine queret abundare faciat coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu? Patrem dixit, et Filium dixit:quem ergo cum Patre et Filio praeter Spiritum junxit? Quis est Dominus qui corda nostra in sanctificatione confirmet? Sanctificatio enim gratia spiritalis est, sicut et infra dixit: In sanctificatione Spiritus, et fide veritatis . 96. Quem putatis ergo hic Dominum, praeter Spiritum nuncupatum? Nec Deus Pater docere vos potuit, qui ait: Super quem videris Spiritum des
Abbreviated transcription (Latin):
tres scĩ Quia unus est dr̃
sc̃s unus est dñs ⁊ Un a est
enim uera scĩtas. sicut una
uera est diuinitas: V na
illa scĩtas naturalis. & ide¬
oomnia haec quae scã

Expanded text:
tres sancti; quia unus est Deus sanctus, unus est Dominus. Una est enim vera sanctitas, sicut una est vera divinitas, una illa vera sanctitas naturalis. 110. Ideo omnia haec quae sa
Abbreviated transcription (Latin):
euidenter expressum
Cuius ergo claritasiinlumi¬
nare dicitur ni sesp̃s
Ipsum ergo dnm̃ expressit:
quia claritatem di dixit:
Sipatris. superest ut quie
dixit detenebris lumen
splendescere & in luxit in
cordibus nostris. sp̃s sc̃s
intellegatur : Alium enĩ
non possumus cumpatre
filioque uenerari: Sugitur
sp̃m intellegis: hunc apos¬
tolus dm̃ dixit : Necesse
est igitur dĩtatem sp̃s
&iam uos fate amini quine¬
gatis: Sed quam impuden¬
ter negatis. cum legeritis
quia templum habet sps
plum dĩuos estis: & sps sc̃s
in habitat inuobis: Dser¬
go templum habet : creatu¬
ra templum non habet ue¬
riũ i ssprautem habet tem

Expanded text:
evidenter expressum. Cujus ergo claritas illuminare dicitur, nisi Spiritus? Ipsum ergo Deum expressit, quia claritatem Dei dixit: si Patris, superest ut qui dixit de tenebris lumen splendescere, et illuxit in cordibus nostris, Spiritus sanctus intelligatur; alium enim non possumus cum Patre Filioque venerari. Si igitur Spiritum intelligis, et hunc Apostolus Deum dixit; necesse est igitur deitatem Spiritus etiam vos fateamini, qui negatis. 90. Sed quam impudenter negatis, cum legeritis quia templum habet Spirplum Dei vos estis, et Spiritus sanctus habitat in vobis . Deus ergo templum habet, creatura templum non habet verum. Spiritus autem habet tem
Abbreviated transcription (Latin):
nis dominicae sacramentũ
spectare uideatur qđ ait
Non enim ex usu hominum
aestimare debemus scabel¬
lum: Neque enimcorpora¬
lis ds̃ aut non in mensus ut
tam quam pulcre pedibus
eius scabellũ subiectum pu¬
temus Neque adorandũ
quicquam practer dm̃ le¬
gimus quia scriptum est.
Onm̃ dm̃tuum adorabis
& ipsi soli seruies: Quomo¬
doergo aduersus legem
ꝓph&a prȩciperet suble¬
ge nutritus & eruditus in
lege: Non medio crisigitur
quȩ stio : & ideo diligentius
consideremus quid sit scabel¬
lum Legimus enim alibi⁊
Caelum mihi thronus: ter¬
ra autem scabellum pedũ
meorum: Sed nec terra
adoranda nobis. qui acrea¬
tura est dĩ: Uideamus
tamen ne terrã illã dicat
ihs̃ incarnis as sũptione
suscepit: Itaque perscabel¬
lũ terra intellegitur. per
terrã autem caroxp̃i quã
hodieque inmisterus ado¬
ramꝰ & quã a postoli in dñõibũ
ut supra diximus adorar̃.
nus. neque cũ ad ora r&ur
tã quam dĩ filius natꝰ ex

Expanded text:
nis Dominicae sacramentum nis Dominicae sacramentum spectare videatur, quod ait  consideremus; non enim ex usu hominum aestimare debemus scabellum. Nam neque corporalis Deus, aut non immensus; ut tamquam fulcrum pedibus ejus scabellum subjectum putemus. Neque adorandum quidquam praeter Deum legimus; quia scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . Quomodo ergo adversus Legem Propheta praeciperet, sub Lege nutritus, et eruditus in Lege. Non mediocris igitur quaestio, et ideo diligentius consideremus quid sit scabellum. Legimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra autem scabellum pedum meorum . Sed nec terra adoranda 681 est nobis, quia creatura est Dei. 79. Videamus tamen ne terram illam dicat Dominus Jesus in carnis assumptione suscepit. Itaque per scabellum terra intelligitur: per terram autem caro Christi, quam hodieque in mysteriis adoramus, et quam apostoli in Domino Jesu, ut supra diximus, adorarunnus : neque cum adoratur tamquam Dei Filius, natus ex
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis ada płos des¬
tinatur soluens heredita¬
riũ nexum & fominei ge¬
neris inmanedelictum:¬
Hoc enĩ operatus ẽ inmiste¬
rio dñs ut ubi superhabun da¬
uerat peccatũ suꝑ habunda r&
& grã: Merito que aduiros
femina destinatur: ut quȩ
culpam uiro primonuntia¬
uerat prima dñĩ gram nunti¬
& ideo qui a detulerunt fidei
testimonium. acceperunt
fidei magisteriũ : Adoraue¬
runt & angelide quibus
scriptum ẽ : & adorent eũ
om̃s angelieius : Adorant
autẽ non solũ diuinitatẽ
eius sed&iã scabellũ pedũ
eiꝰ sicut scriptum ÷  & ado¬
rate scabellũ pedum eius
qm̃ scm̃ ẽ : Aut sine gant
quia in xp̃o etiã in carnatio¬
nis adoranda misteria sint.
inquibus uelut uestigia quȩ¬
dã diuinitatis ex pressa. &ui¬
as quas dã uerbi caelestis ad¬
uertimus legant quia et
a postoli adorabant eum in
carnis gloria resurgentẽ :
Ergo sinihil derogat quod
tique derogat &iã spũĩ
quaratione ad incarnatio¬

Expanded text:
resurrectionis ad apostolos desresurrectionis ad apostolos destinatur, solvens haereditarium nexum, et feminei generis immane delictumHoc enim operatus est in mysterio Dominus; ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . Meritoque ad viros femina destinatur; ut quae culpam viro prima nuntiaverat, prima Domini gratiam nuntiet ideo quia detulerunt fidei testimonium, acceperunt fidei magisterium. Adoraverunt et angeli, de quibus scriptum est: Et adorent eum omnes angeli ejus . 76. Adorant autem non solum divinitatem ejus, sed etiam scabellum pedum ejus, sicut scriptum est: Et adorate scabellum pedm est . Aut si negant quia in Christo etiam incarnationis adoranda mysteria sint, in quibus velut vestigia quaedam divinitatis expressa, et vias quasdam Verbi coelestis advertimus; legant quia et apostoli adorabant eum in carnis gloria resurgentem . 77. Ergo si nihil derogat Christique derogat etiam Spiritui, qua ratione ad incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtalis infundit in quo ado¬
ratur ds̃ sicut adorat᷑ &iã
inueritate : Non enĩ adorat
nisi qui ueritatẽ diuinitatis
eius pioaurit affectu: nec
spm̃ conprehendit. Aut si
putat qđ uelut per sonalit̃¬
xpmergo ds̃ similit̃ adorat᷑
inueritate. sicut adoratur
inspũ : Aut similis igitur subiectio
quod absit ut credas & nec
filius adoratur : aut quod
gamus hicergo & concluda¬
mus arrianorũ impiasquȩs¬
tiones : Sienimideo ne¬
ergo adorandã ueritatẽ
quia ds̃ adoratur inuerita¬
te: Nam licet plurimȩ
uerita tes sint. quia scriptũ
ẽ. diminutae sunt uerita¬
tes a filiis hominũ. Donatae
ta mensunt aueritate diui¬
Ego sum uia ueritas & uita
irgo sihoc loco ueritatẽ exu¬
su intellegunt: Intellegant
&iã grãm spĩtalẽ & nibil ẽ
offensionis: Aut si uerita¬
tem xp̃m accipiunt adoran¬
dũ negent : sed refellunt᷑
factis piorũ. serie scriptura¬
rũ. Adorauit enĩxpm ma¬
ria: & ideo praenuntia

Expanded text:
spiritalis infundit, in quo adospiritalis infundit, in quo adoratur Deus, sicut adoratur etiam in veritate; non enim adorat, nisi qui veritatem divinitatis ejus pio haurit affectu. Nec Spiritum comprehendit. 72. Aut si putas quod velut personalito: ergo Deus similiter adoratur in veritate, sicut adoratur in Spiritu. Aut similis igitur subjectio, quod absit ut credas; et nec Filius adoratur: aut, quod gamus hic ergo et concludamus Arianorum impias quaestiones. Si enim ideo neergo adorandam veritatem, quia Deus adoratur in veritate. Nam licet plurimae veritates sint, quia scriptum est: Diminutae sunt veritates a filiis hominum ; donatae tamen sunt a veritate diviEgo sum via, veritas et vita . Ergo si hoc loco veritatem ex usu intelligunt, intelligant etiam gratiam spiritalem, et nihil est offensionis: aut si veritatem Christum accipiunt, adorandum negent. 74. Sed refelluntur factis piorum, serie Scripturarum. Adoravit enim Christum Maria, et ideo praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliũ : sed fortasse
refcratur : quia in posterio¬
ribus istius ipsius libri iterũ
in cuangelio : Nunc est.
quando ueri adorato res ado¬
rabunt patrẽ in spũ & ueri¬
tate :Nã & pater talesquȩ¬
rit quiadorent eũ: Sp̃sẽ ds̃.
& eosquiadorant eũ. inspũ
& ueritate oportet adora¬
re : Non solũ enĩ hoc exem
negare: sed &iã inspũ ado¬
raridm̃ tam quã ad subiet¬
tionẽ m sp̃s deriuatis:
Cuilocorespondebo breuit̃.
quia sp̃s plerũ que ponitur
ꝓgrã spĩtali sicut & apłsait
quia ipse sp̃s postulat ꝓnobis
gemitibus inenar rabilibus
Hocest gratia spĩtalis. nisi
forit gemitus uos scĩsp̃sau
dire potuistis: Ergo & bic
adoratur ds̃ non in malitia
cordis. sed ingrã spiritali:
in animã enim maliuolam¬
subdidit. Diuisiones uero
gratiarũ sunt: Nonigit᷑
hoc adplenitudinẽ nec ad
portionem potest sp̃s per¬
tinere: Quia neq humana
mens eiꝰ plenitudinẽ capit
neque inullas sui diuidit᷑
sectiones. sed donũ grãe

Expanded text:
ap. XII. Sed fortasse referatur quia in posterioribus istius ipsius libri iterum in Evangelio: Nunc est quando veri adoratores adorabunt Patrem in Spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adort eos qui adorant eum, in Spiritu et veritate oportet adorare . Non solum enim hoc exempnegare; sed etiam in Spiritu adorari Deum tamquam ad subjectionem Spiritus derivatis. 70. Cui loco respondebo breviter, quia spiritus plerumque ponitur pro gratia spiritali, sicut et ApostQuia ipse spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus , hoc est, gratia spiritalis; nisi forte gemitus vos sancti Spiritus audire potuistis. Ergo et hic adoratur Deus, non in malitia cordis, sed in gratia spiritali. In animam enim malevolamsubdidit: Divisiones vero gratiarum sunt . 71. Non igitur hoc ad plenitudinem, nec ad portionem Spiritus potest pertinere, quia neque humana mens ejus plenitudinem capit, neque in ullas sui dividitur sectiones: sed donum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
festauit dicens : Omnia ꝑ
ipsum & in ipso creatasunt.
Hacc enim tria in xp̃o unum
esse. cum ipso & per ipsum
& in ipso: sicut supra diximus
scriptura testatur : Habesenĩ
peripsum & in ipso conditacẽ
omnia: Accipe &iam quia
cum ipsopater & ipsecum pa¬
tre erat cumomnia conde¬
rentur: Sapientia dicit
Cum pararet caeloscumillo
eram: Cum facer& fontes
aquarum : Et inuete̾rites¬
tamento dicendo pater
faciamus: ostendit filium
secum adorandum quasi
omnium conditorem: Si¬
cut ergo infilio creata
dicuntur quorum filius
creator accipitur: Ita
&iam cuminueritate
adorari ds̃ dicitur: uer¬
bi ipsius propria& a teru
in cundem modum fre¬
quenter expraes sadeb&
in tellegi. quod et filius
adoretur
Similiter itaque adoratur
& sp̃s quia ds̃ adoratur in sp̃ũ:
Ergo pater &cum filio adora
ad orandam diuinitatem tri¬
nitatis a&ernȩ. cum & scrip¬
tura ediuine in explicabilem
maiestatem exprimat trini¬
tatis: sicut alibi apostolus dic̃:

Expanded text:
festavit dicens: Omnia per festavit dicens: Omnia per ipsum, et in ipso creata sunt ; haec enim tria in Christo unum esse: cum ipso, et per ipsum, et in ipso, sicut supra diximus , Scriptura testatur. Habes enim per ipsum et in ipso condita esse omnia. 85. Accipe etiam quia cum ipso Pater, et ipse cum Patre erat; cum omnia conderentur. Sapientia dicit: Cum pararet coelos, cum illo eram; cum faceret fontes aquarum . Et in veteri Testamento dicendo Pater, Faciamus , ostendit Filium secum adorandum, quasi omnium conditorem. Sicut ergo in Filio creata dicuntur, quorum Filius creator accipitur; ita etiam cum in veritate adorari Deus dicitur, verbi ipsius proprietate in eumdem modum frequenter expressa debet intelligi, quod et Filius adoretur. Similiter itaque adoratur et Spiritus; quia Deus adoratur in Spiritu. Ergo Pater et cum Filio adoratadorandam divinitatem Trinitatis aeternae? cum et Scripturae divinae inexplicabilem majestatem exprimant Trinitatis, sicut alibi Apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
itaque perunitatẽ potesta¬
tis eiusdemcoadoratur
in dõ sp̃s dum ds̃ adoratur
inspũ : Ad huc uerbustius
uim at que sermonis dili¬
gentius pertracttmus: &
ꝓpriaatemeius exalus col¬
ligamus: Omnia in quit in
sapientia fccisti : Quid hic
igit᷑ intellegimus exsortẽ
factorũ eẽ sapientiã: sed
oma ꝑ ipsam facta sunt ::
& dauid ait: Uerbo dñi
caeli firmati sunt: Ergo
ipse qui dĩfiliũ etiã cęles¬
tium dicit auctorem: ita
utique dixit infilio facta
omnia. ut inoperũ instaura¬
tione filium a patre mini¬
me separaret. sed patri
iunger& : Paulus quo queait :
Cm̃ in ipso condita sunt om¬
nia in caelis & interrauisi¬
bilia et inuisibilia : Num¬
quid cum dicit in ipso ne¬
gauit per ipsum: non ne¬
gauit utique sed asseruit.
Denique & alibi dixit
quemdicit eẽ omnia
hancuim habent uerba hȩcin
ipso & cum ipso. ut unum in his
at que consimile non contra¬
rium intellegatur: Quod
&iam in inferioribus mani¬

Expanded text:
itaque per unitatem potestaitaque per unitatem potestatis ejusdem coadoratur in Deo Spiritus, dum Deus adoratur in Spiritu. 83. Adhuc verbi istius vim atque sermonis diligentius pertractemus, et proprietatem ejus ex aliis colligamus: Omnia, inquit, in Sapientia fecisti . Quid hic igitur intelligimus exsortem factorum esse Sapientiam? Sed omnia per ipsum facta sunt . Et David ait: Verbo Domini coeli firmati sunt Ergo ipse qui Dei Filium etiam coelestium dicit auctorem, ita utique dixit in Filio facta omnia, ut in operum instauratione Filium a Patre minime separaret, sed Patri jungeret. 84. Paulus quoque ait: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia . Numquid cum dicit, in ipso, negavit per ipsum? Non negavit utique, sed asseruit. Denique et alibi dixit:quem dicit esse omnia? Hanc vim habent verba haec: In ipso, et cum ipso ; ut unum in his atque consimile, non contrarium intelligatur. Quod etiam in inferioribus mani
Abbreviated transcription (Latin):
orandus ẽ. quando adora¬
tur qui secundũ carnem
Et ideo ille
solus ado¬
ran dus
quio perabatur intemplo:
Nihil ergo officit quod ds̃
adoratur insp̃u: quia & sp̃s
adoratur : Quam quã supsa
uerba consideremus. quida¬
liud inpatre & filio et spũscõ.
nisi eius dem potestatis unita¬
tẽ intellegere debemus
Quid est enim inspũ et uerita¬
te ad orare. oportet. sita¬
menboc non adgrãm sp̃italẽ
referas nec aduerae consci¬
entiȩ fidem: sedut diximꝰ
personaliter. sita mendig
nũ boc uerbũ est maiestatis
ergo adoratur in xp̃o pat
nisiquia est inxp̃o pater
&loquitur inxp̃o pater
et manet inxp̃opater: Non
utique quasicorpus incorpo¬
re : Non enim ds̃ corpus. nec
quasi confusus in confuso:
sed quasi uerus inuero. ds in
dõ. lumen in lumine. quasi
pater sempiternus infilio
co acterno : Nonergo in¬
sertio corporis intellegi¬
tur: sedunitas potestatis:
Ergo per unitatem potes¬
tacis quoadoratur in pa¬
adoratur inxp̃o similiter

Expanded text:
orandus est; quando adoratur ille, qui secundum carnem Et ideo ille solus adorandus, qui operabatur in templo. 81. Nihil ergo officit, quod Deus adoratur in Spiritu; quia et Spiritus adoratur. Quamquam si ipsa verba consideremus, quid aliud in Patre et Filio et Spiritu sancto, nisi ejusdem potestatis unitatem intelligere debemus? Quid est enim: In Spiritu et veritate adorare oportet ? si tamen hoc non ad gratiam spiritalem referas, nec ad veram conscientiae fidem: sed, ut diximus, personaliter si tamen dignum hoc verbum est majestatis ergo adoratur in Christo Pater, nisi quia est in Christo Pater, et loquitur in Christo Pater, et manet in Christo Pater? Non utique quasi corpus in corpore; non enim Deus corpus: nec quasi confusus in confuso; sed quasi verus in vero, Deus in Deo, lumen in lumine, quasi Pater sempiternus in Filio coaeterno. Non ergo insertio corporis intelligitur, sed unitas potestatis. Ergo per unitatem potestatis coadoratur in Paadoratur in Christo. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ergo qui inluxit ut cognos¬
Dixit enim inluxit ds̃ ut
cognoscatur claritas dĩ.
in faciem xp̃iihũ : Quem pue¬
tamus alium praeterspm̃
de claratum Aut quis ẽ
alius praecer spm̃ scm̃
cuidiuinita tis potentra
deferatur: Qui enim spm̃
inducant alium qui cum pa¬
tre & filio gloriam diuini¬
tatis accipiat: Eaut̃migi¬
tur uerba rep&amus.
Ds est quiinluxit attinlumi

Expanded text:
ergo qui illuxit, ut cognosDixit enim, Illuxit Deus, ut cognoscatur claritas Dei in facie Christi Jesu: quem putamus alium praeter Spiritum declaratum? Aut quis est alius praeter Spiritum sanctum, cui divinitatis potentia deferatur? Qui enim Spiritum inducant alium, qui cum Patre et Filio gloriam divinitatis accipiat. 89. Eadem igitur verba repetamus: Deus est qui illuxit ad i
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ sp̃s est : Alibi quo que
ut hocde scõspũ scripsisse se
idem euangelista reserar&
sunt testes. sp̃sa qua & san¬
guis: Et hutres unũ sunt
testis sp̃s mentẽ renouat.
aqua ꝓficit ad lauacrum
sanguis spectat ad prae¬
tiũ: Sp̃s enim nos perad¬
optionẽ filios dĩ fecit¬
sacrifontis unda nos abluit.
sangui dnĩ nos redemit.
Alttrumigitur inuisibile.
alterũ uisibile: Testimoniũ
sacramento consequimur
spĩtali: quia sp̃s testimoniũ
reddit spũi nr̃o ⁊ & si in utro¬
que plenitudo sit satram̃¬
ti distinctiota men mune¬
risẽ : Ergo ubidistinctio ẽ
muneris. non e st utiq tes¬
tificationis aequalitas: XI.

Expanded text:
ritus est. 67. Alibi quoque ut hoc de sancto Spiritu scripsisse se idem evangelista reseraretsunt testes, Spiritus, aqua, sanguis: et hi tres unum sunt testes: Spiritus mentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis spectat ad pretium. Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecitsacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequimur spiritali; quia Spiritus testimonium reddit spiritui nostro . Etsi in utroque plenitudo sit sacramenti, distinctio tamen muneris est: ergo ubi distinctio est muneris, non est utique testificationis aequalitas.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iudeis dictũ ẽ: si terrena
uobis dixi & non creditis. quo¬
modo sidixero uobis caelesti¬
a cred&is.: Seddta menutrũ¬
que locum itascriptũ inue¬
dixerit sed de spũ. Deniq

Expanded text:
Si terrena vobis dixi, et non creditis; quomodo si dixero vobis coelestia credetis ? 66. Sed tamen utrumque locum ita scriptum invedixerit, sed de Spiritu. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
claritatem uiderunt a płi :
cum dñs iñs diuinitatis suae
luce in monte fulgeret ⁊
Uiderunt inquit aposto¬
li & infaciem prociderunt.
Putasne illos uel cum pro¬
ciderent ad orasse. cum ful¬
gorem diuini luminis corpo¬
ralibus oculis sustinere
Non possent. et splendor
lucis ae ternȩ a ciem uisus
mortalis ob duceret: aut
quid aliud tunc tempo¬
ris dixerunt illi uiden¬
tes gloriam eius. nisiue¬
nite adoremus et proci¬
da mus ante rum.¬

Expanded text:
claritatem viderunt apostoli, cum Dominus Jesus divinitatis suae luce in monte fulgeret: Viderunt, inquit, apostoli, et in faciem prociderunt . Putasne illos vel cum prociderent, adorasse; cum fulgorem divini luminis corporalibus oculis sustinere non possent, et splendor lucis aeternae aciem visus mortalis obduceret? Aut quid aliud tunc temporis dixerunt illi videntes gloriam ejus, nisi: Venite adoremus, et procidamus ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
dit filium. & filius setradi¬
dit: Accipe quia & sp̃s eum
tradidit scriptum ẽ enim
Tunciũs ductus ẽ indesertũ
a sp̃u. ut tempta retur
adicbolo. : Ergo & sp̃s di
diligens. tradidit dĩ filium:
Sicut enim unaẽ caritas
patris & filii: ita hanc ca¬
ritatem dĩ supra effundi
Quia fructus ẽ scĩ sp̃s. cari¬
tas. gaudium . pax. patien¬
lommuni cationem au¬
tem & patris & filii
esse manifes tumest.
quia scriptum ẽ: E cõ¬
municationr̃a cumpatre¬
Etalibi.. Communicatio
sci sp̃s cum omnibus uobis:
Sugitur una pax. una gratia
una caritas. una communi¬
catio ẽ patris & filii & sp̃s
sci : una certe operatio est ⁊
Et ubi una operatio ẽ : utiq
non potest uirtus eẽ diuisa
discr&a substantia Nam quo¬
modo operationis eius dem
gratia conuenir& XIII.¬

Expanded text:
dit Filium, et Filius ipse se tradidit Filium, et Filius ipse se tradidit, accipe quia et Spiritus eum tradidit. Scriptum est enim: Tunc Jesus ductus est in desertum ab Spiritu, ut tentaretur a diabolo . Ergo et Spiritus diligens tradidit Dei Filium. Sicut enim una est charitas Patris et Filii, ita hanc charitatem Dei supra effundi quia fructus est Spiritus charitas, gaudium, pax, patienommunicationem autem et Patris et Filii esse manifestum est, quia scriptum est: Et communicatio nostra cum Patreet alibi: Communicatio Spiritus sancti cum omnibus vobis . Si igitur una pax, una gratia, una charitas, una communicatio est Patris et Filii et Spiritus sancti; una certe operatio est: et ubi una operatio est, utique non potest virtus esse divisa, et discreta substantia. Nam quomodo operationis ejusdem gratia convenir
Abbreviated transcription (Latin):
modo enim sine spũpote
eẽ gratia. cum gratia diuina
cem & gratiam legimus patris
fidelis auguste. Decaritate
ritas quae patris ẽ: &iã filuẽ
Ipseenim dixit. Quimediligit.
diligitur a patremeo. &ego
diligam eum: Quaeẽ enim
caritas filii. nisiquiase prono¬
bis obtulit. & suo sanguine
pater filium. & filius ipse
setradidit: Seruatur cari¬
tas: nec leditur pi&as : Nul¬
la enimẽ pi&atis in iuria.
ubinullaẽ traditionis aerũ¬
na : Tradidit uolentem: tra¬
didit offerentem: Nonutiq
adpoenam pater filium : sed
ad gratiam sidiscutitis facti
meritum: Interroga pie¬
tatis uocabulum uas electio¬
nis : Vnitatem hanc diuinae
caritatis euident̃ ostendit.
quia & pater tradidit filiũ
& filius setradidit: Pater
tradidit : qui filio proprio
non pepercit. sed pronobis
tradidit eum : De filio quo¬
q: dicit. Quise tradidit pro
me: Tradidit inquit si gr̃ȩ
quidarguo: suniuriȩ plus
debeo : sed sicut pater tradi¬

Expanded text:
modo enim sine Spiritu potest esse gratia, cum gratia divina cem et gratiam legimus Patris fidelis Auguste. De charitate ritas quae Patris, etiam Filii est. Ipse enim dixit: Qui me diligit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum . Quae est enim charitas Filii, nisi quia se pro nobis obtulit, et suo sanguine Pater Filium, et Filius ipse 627 se tradidit. Servatur charitas, nec laeditur pietas; nulla est enim pietatis injuria, ubi nulla est traditionis aerumna. Tradidit volentem, tradidit offerentem, non utique ad poenam Pater Filium, sed ad gratiam. Si discutis facti meritum, interroga pietatis vocabulum. Vas electionis unitatem hanc divinae charitatis evidenter ostendit; quia et Pater tradidit Filium, et Filius ipse se tradidit. Pater tradidit, qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . De Filio quoque dicit: Qui se tradidit pro me . Tradidit, inquit. Si gratiae, quid arguo? si injuriae, plus debeo. 130. Sed sicut Pater tradi
Abbreviated transcription (Latin):
minare ignis &lucisẽ ꝓpriũ
& inspeciȩ ignis exprimi uel
uideri diuinȩ ẽ consu&udinis.
Ds enimẽ ignis consumens:
sicut moyses dixit : Viditenĩ
ipse in rubo ignem. & audie¬
rat dm̃ : tunc quando uox fac¬
taẽ de flamia ignis ad eum
dicens Egosum ds̃ abraham.
ergo deflamina. & in rubo
flaminac & flamina ñ noxia
Vrebatur enim rubus & non
exurebatur: eo quod illo mys¬
terio dñs figurar&. quia in lu¬
minaturus spinces nr̃i cor¬
poris aduenir&. nec consump¬
turus a erum nosos. sed mitiga¬
turus aerumnas. quibaptiza
r& Ergo inspeciȩ ignis
ds̃ seruato propositum: IN

Expanded text:
minare, ignis et lucis est proprium: minare, ignis et lucis est proprium: et in specie ignis exprimi vel videri divinae est consuetudinis: Deus enim est ignis consumens, sicut Moyses dixit . 145. Vidit enim ipse in rubo ignem, et audierat Deum, tunc quando vox facta est de flamma ignis ad eum dicens: Ego sum Deus Abraham, ergo de flamma, et in rubo flamma, et flamma non noxia. Urebatur enim rubus, et non exurebatur; eo quod illo mysterio Dominus figuraret quia illuminaturus spinas nostri corporis adveniret: nec consumpturus aerumnosos, sed mitigaturus aerumnas: qui baptizaret. Ergo in specie ignis Deus servat propositum.
Abbreviated transcription (Latin):
autem astruam quodsicut
pater lumen. ita & iam fi
Quodutiq diuinȩ Potentiȩe᷑
Dsenimluxẽ: sicut dixit
iohannes : Quia ds̃ estlux. &cte¬
nebrȩin eo non sunt: : Lux autẽ
& filius: quia uita erat lux ho¬
minum: Et ut ostender & se
dedĩ filio euange lista dixisst:
a it de iohanne baptista: Non
eratillelux sedut testimo¬
nium perhiber& delumine:
Erat luxuera. quȩ in luminat
omnem hominem uenientẽ
in hunc mundum: Ergo quia
ds̃ luxẽ. lux autemueraẽ dĩfi¬
lius: sine dubio ds̃ uerus ẽ dĩ
cem uiderunt. magnam
Quid autem hoc euidentius
ds̃ omnipotens pater in lu
mine tuo filio. Lumen uidebi
ex ibat dedo Ipsum autem
patrem quis dubit& lucom
eẽ . cum lectum sit defilio eins
quia splendorest lucis a &er¬
nȩ : Cuius enim nisi patris
splendor est filius. qui &tũ
patre semper est. nec dis¬
simili sedeadem claritate p̃fulg&
neribus propensius maiestatẽ
diuinitatis aduertimus : Qm̃
& scĩ ficare diuinitatis & inlu¬

Expanded text:
autem astruam quod sicut Pater lumen, ita etiam FilQuod utique divinae potentiae est. Deus enim lux est, sicut dixit Joannes: Quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt . 141. Lux autem et Filius, quia vita erat lux hominum. Et ut ostenderet se de Dei Filio Evangelista dixisse, ait de Joanne Baptista: Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Ergo quia Deus lux est, lux autem vera est Dei Filius: sine dubio Deus verus est Dei cem vidit magnam . Quid autem hoc evidentius,Deus omnipotens Pater, mine tuo Filio, lumen videbimexibat de eo . 143. Ipsum autem Patrem quis dubitet lucem esse, cum lectum sit de Filio ejus quia splendor sit lucis aeternae ? Cujus enim nisi Patris aeterni splendor est Filius, qui et cum Patre semper est, nec dissimili, sed eadem claritate semper pneribus propensius majestatem divinitatis advertimus: quoniam et sanctificare, divinitatis; et illu