comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p̃ honorẽ ⁊ dignitatẽ quã acceꝑunt.
pb̃ri nominant᷑: qui moꝵ prudencia
⁊ maturitate ꝯũsacionis: precellere de¬
bent inppło. sic̃ scriptũ est. Senectus
ueñabił est. nõ diuturna. nec annoꝵ
num̃o: ꝯputata. sani .ni. s̃. sensus hoĩs
⁊ etas senectutis. uita inmacłata. Ideo
dant. qui licet sint sac̃dotes. tñ põtifi¬
catus apicẽ non hñt sic̃ ep̃i. qr nec cͥs

Expanded text:
honorem et dignitatem quam acceperunt, presbyteri nominantur; qui morum prudentia et maturitate conversationis praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata. Ideo quia sacrum dant; qui, licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent sicut epis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sẽs uas suũ recipiat. hoc ⁊̃ offõ
usus est xp̃s. c̃ demoniacos młtos
sanauit. Hie ordo asalomone descen
disse indr. qui quẽdã modũ exoreizã¬
di inuenit. quo demones ad urati ex
obsessis corꝑibus pellebantur. huic of¬
ficio mancipati: exorciste. uocati s̃. de qͥ¬
bus xp̃s in euãgelio. Si ego inbelzebub

Expanded text:
sanctum vas suum recipiat. Hoc etiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati sunt, de quibus Dominus in evangelio: Si ego in Beelzebub
Abbreviated transcription (Latin):
illum: in quantum ũbum ẽ: semꝑ fu¬
absq distinctione. nõ ẽ referenda res¬
ponsio. Nanruip̃e augꝰ. hm̃i utitur dis¬
tinctione in płib locis dicens. p. xp̃m¬
omnia ẽẽ facta. in quantũ ũbum ẽ.¬
ficatum. Si gͥ ad pͥm respicias. confidñ¬
t̃ dic hominẽ illum semꝑ fuisse. Si uõ
ad nͣm hominis concede eum cepisse:
Si ds̃ aliũ hõiẽ assum̾e potuit ł

Expanded text:
 in quantum Verbum est, semper fuabsque distinctione non est referenda responsio. Nam et ipse Aug. hujusmodi utitur distinctione in pluribus locis, dicens per Chriomnia esse facta in quantum Verbum eficatum. Si ergo ad personam respicias, confidenter dic hominem illum semper fuisse; si vero ad naturam hominis, concede eum coepisse. 2. Si Deus alium hominem assumere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ interẽptũ ꝑignorãciã: aliquam
excufacionẽ habe de peccõ:⁊ t̾m primã
tñ hr̃e.si careat opprobrio male uolũ¬
tatis. S siquis relicta in patria sua
uxore. in longinquã abiens regionẽ
aliã ducat. de inde penitencia ductꝰ
eã dimittere uelit. asserens se aliã
que qd̃ ille asserit ignorat: qͣr an ĩ
misisse. S ex quo ad primã redire
uolens. nec ualens. cogitur eccłe dis¬
ciplinã hãc reñe. incipit excusari per
obedienciã.⁊ timorẽ. de hoc qd̾ poscenti
mulieri debitũ redlit. a qua ip̃e nũꝗͣ.
poscere deb.⁊ sic de aliis hui̾m᷑i senci¬
endum est.

Expanded text:
iam, aliquam excusationem habere de peccato, et tantum primam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uxorem, deinde poenitentia ductus eam dimittere velit, asserens se aliam quae quod ille asserit ignorat, quaeritur misisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de aliis hujusmodi sentiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
que putantes uiros suos interẽtos ĩ
captiuitate. uł ab iniqua dnacione nũ¬
quã libandos. inalioꝵ ꝯiugia trãsier̃
si illi qui putabantur ꝑisse remeaũint.
utrũ eis redli debeant. ⁊ an scdi forui¬
cati sint ⁊ ipse ree adult̾ii. De hoc leo
p̃p ait sic. Nẽceẽ est ut legitimaꝵ fecda
nupciaꝵ redintegrãda c̃damꝰ. ⁊ remo¬
tis his q̃uos hostilitas intulit cuiq
id legitime reformetur qd̃ intulit. Pro¬
curandũ est ut recipiat quisq qd̃ ꝓpͥũ
ẽ. nec mñ culpabilis iudicetur.⁊ quasi
alieni uiris ꝑuasor hab̾atur. qui ꝑsonã
eiꝰ mariti. qui iam nõ eẽ estimabaturas¬
sumsit. Sic n multa que adeos qui in
capnuitatẽ ducti s̃. ꝑtinebãt. in iꝰ alie¬
num transire potuer̃. ⁊ tñ plene iusti¬
cie ẽ ut eisde reũsis reformẽtur. Iõq
si iuri post longuã captuntatẽ reũsi.ĩ
prant insuũ redire ꝯsorciũ. dimitẽdũ

Expanded text:
quae putantes viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quisque quod proprium est. Nec tamen culpabilis judicetur, et quasi alieni juris pervasor habeatur, qui personam ejus mariti qui jam non esse existimabatur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt, pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenae justitiae, est ut eisdem reversis reformentur. Ideoque si viri post longam captivitatem reversi, ita in era
Abbreviated transcription (Latin):
ar. ante peccatum eñ ad bonum nil ip̃e¬
diebat. ao ialum nil impellebat. Non
hu̾it infirmitatẽ ad malum. ⁊ hũit ad¬
iutorium ao bonum. tunc fine errore rõ
uidicare.⁊ uoluntas sine difficultate. bonũ

Expanded text:
arbitrii. Ante peccatum enim ad bonum nil impediebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et volunta
Abbreviated transcription (Latin):
suffossa. his enim ouobꝰ dic̃ omnia pec¬
cata mortalia in cludi. & in censa ei dic̃
q̃ ex cupiditate male incẽdente oriunt᷑
pienda. ł timet nõ atimenda. Alibi uͦ
oꝑe. Uñ ieix. suꝑ ezechielẽ. Tria gn̾alia
delicta sunt. quib humanum subiac
gꝰ. Aut enim cogitatione. aut sermoe.
aut oꝑe peccamus. his aliqñ ⁊̃ qͣrtus
ut ħrticus. ł q̃ di sunt usurpare p̃su¬
mit. in digne participando. sacram̃tis
uł qñ nomen dĩ peierando contẽptibił
fac̃. In ꝓxuum peccat. c̃ ꝓrimum in¬
iuiste ledit. Inse u̾o̾. ⁊ cum sͥ nõ alii noc

Expanded text:
suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriunturpienda, vel timet non timenda. Alibi vero e. Unde Hieron. super Ezech.: Tria generalia delicta sunt, quibus humanum subjacet genus. Aut enim cogitatione, aut sermone, aut opere peccamus. His aliquando etiam aut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste laedit, in
Abbreviated transcription (Latin):
molestia tołandoꝵ malorum. tẽꝑantia
sine repugnatione libidinum erunt
m illa felicitate. ut prudentie ibi sit.
nullum bonum do p̃ponẽ uł equare.
fortitudinis ei firmissime coħere. tẽꝑã¬
tie: nullo defectu noxio delectari. Qd̃
u̾o nune ag̾ iusticia insubueniendo
miẜis ꝙ prudentia in p̃cauẽdis insidiis.
ꝙ fortitudo inꝑfẽndis molestiis. qd̾ tẽꝑ¬
antia in coħcẽdis delectationib pͣuis.
non erit ibi omĩo. uͭ nicħ mali erit. Is¬
ta gͥ uirtutum oꝑa. hiuc mortali u¬
te nec̃ta. sic̃ fides ad q̃ referenda sunt:
alios usus tunc habebunt. ꝗͣ modo. eui
beda consentit suꝑ erodum ita dicens
Columne at̃ quas appensum ẽ uelum.
potestates celi sunt .iiii. eximis uirtu¬

Expanded text:
molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia inmali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc ꝓpositoꝵ. singuł reb subsistẽciam
destinemus. Qd gͦ nec nat̾. nec factũ
ẽ: pater est. non .n. ab aliquo est. Qd at̃
natum ẽ. ⁊ factum non est: filius est.
qui apatre genitus ẽ: non factus. Qd

Expanded text:
positorum singulis rebus subsistentiam destinemus. Quod ergo nec natum nec factum est, Pater est; non enim ab alio aliquo est. Quod autem natum est et factum non est, Filius est, qui a Patre genitus est, non factus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus dr̃ oꝑans ⁊ co oꝑans. Oꝑans enim dr
in quantum lib̾at ⁊ p̾ꝑat uoluntatẽ hoĩs
ũ bomĩ uelit. so oꝑans in quantũ cad̾
adiuuat ne frustra uelit.s. ut opus fa¬
ciat bonum. Ipsa eñi grã nõ ẽ otiosa. seo
mẽtur augi. ue aucta m̾ẽatur ⁊ ꝑfici.¬
Qͥd sit ipsa gr̃a ⁊ qͦm aug̃i m̃et᷑¬

Expanded text:
rans, et cooperans. Operans enim dicitur, in quantum liberat, et praeparat voluntatem hominis ut bonum velit; cooperans, in quantum eamdem adjuvat ne frustrat velit, scilicet ut opus faciat bonum. Ipsa enim gratia non est otiosa, sed meretur augeri, ut aucta mereatur perfici.uid sit ipsa gra
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃ratur singularis numerus. ut in cũglo
mam pueri. nõ ait mortuus ẽ. cũ loq̾re¬
dix̾unt. Isti sunt dii tui isrł. Ita ĩ illud
originale imum. plurali num̃o sig̾cat.
actuale pec̃em ade sit gͣuiꝰ ce

Expanded text:
icatur singularis numerus, ut in Evangelmam pueri, non ait mortuus est, cum loqueredixerunt: Isti sunt dii tui, Israel. Ita et illud originale unum plurali numero significatur, actuale peccatum Adae sit gravius c
Abbreviated transcription (Latin):
affirmare nõ audeo. Coce pspicuum
fit lectori. aug̃. suꝑiora dirisse nõ asse¬
rendo. seo diu̾sorũ opiniones referen¬
ẽẽ penam paruulorum. qͥ originali tm̃
tenentur peccato: his ũb. m utissima
sane pena eorum erit. qui p̾t̾ peccatũ
ꝙ originale traxerunt. nullum in suꝑ
ad diderunt: im cet̾is qui ad diderunt.
tanto quisq ibi tolerabiliorem habeb
dampnationẽ quanto ħ minorẽ habuit
iniquitatẽ. Ecce ħ aꝑte dic̃ paruulorum
penam omnium aliarũ penarum ẽẽ le¬
iussimam. Qd si ẽ. ñisigͥ peccatis patrũ
nus. s forte mag̾ quam ipsorum parẽ¬
tes: punirentur. Non gͥ ꝓ peccatis paren¬
tum actualibus. nec etiam ꝓ actualib
pͥmi parentis. sed ꝓoriginaliq aparen¬
tibus trahitur. paruuli dampnabuntur
ꝓ eo nullam aliam. ignis mat̾ialis. ł con¬
scĩe u̾mis penam sensuri. nisiq di ussio¬
ea quibus illa opmio muniri iudr̃ .s. ꝙ¬

Expanded text:
affirmare non audeo. Ecce perspicuum fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referenesse poenam parvulorum, qui originali tantum tenentur peccato, his verbis: Mitissima sane poena eorum erit, qui praeter peccatum quod originale contraxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto minorem habuerit iniquitatem. Ecce hic aperte dicit parvulorum poenam omnium aliarum poenarum esse levissimam. Quod si est, non ergo peccatis patrum nus, sed forte magis quam ipsorum parentes punirentur. Non ergo pro peccatis parentum actualibus, nec etiam pro actualibus primi parentis, sed pro originali quod a parentibus trahitur, parvuli damnabuntur; pro eo nullam aliam ignis materialis vel conscientiae vermis poenam sensuri, nisi quod Dei visioea quibus illa opinio muniri videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
uero in actuali peccato ade notari uale
in quid intelligi pła peccata in una irãs¬
gressione ade. si in fua qi m̃bra diuidat᷑
Nam suꝑbia ẽ illic. quia homo infua po¬
cius ẽẽ ꝙͣ indĩ potestate dilęxit. i sacri¬
legium: quia dõ nõ creoidit: ihomicioi¬
um: quia se in mortẽ p̃cipitauit ⁊ fornica¬
tio sp̃uał: quia integͥtos m̃tis humane.
serpentina suasione corrupta ẽ:⁊ furtũ.
quia cibus ꝓhibitus usurpatus ẽiaua
ricia: quia plusquam sufficẽ dbuit. illi.
peccatis. utrũ paruulis ĩ putẽtur mag̃
opinando. qͣ asserendo disceptat: ita

Expanded text:
ero in actuali peccato Adae plura notari valeainquit, intelligi plura peccata in una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se in mortem praecipitavit; et fornicatio spiritalis, quoniam integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plusquam sufficere illi debuit, peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat, ita
Abbreviated transcription (Latin):
legitimo matͥmonio ꝓcãtus dicat. inini¬
quitatibꝰ cõceptus sum. ⁊.ĩ .p.c.m.m.in
discẽ maluit. quia ⁊ ĩ illo uno. ꝙ in om̃s
⁊ alia parentum q̃ nõ ita possunt mutti¬
re naturam: reatu obligant filios. nisi
gr̃a di subueniat. Sed de peccatis alioꝵ
parentum. quib ab ip̃o adam usq ad pa¬
trem suum ꝑ gen̾ationib suis quisq suc¬
cedit. nõ inim̃to disceptari p̾. utrum om¬
nium malactibus. ⁊ multiplicatis delic¬
tis originalib qui nascitur implicetur ũ
tanto peiꝰ. quanto posteriꝰ quisq nascatur
an ꝑꝑ ea ds int̾ciam ⁊ quartam gen̾ationẽ
dpeccatis parentum postĩs eorum comi¬
netur quia iram suam quantum ad ꝓge¬
nerator̃ culpas nõ extendit ult̾ius mod̾a¬
tione miserationis sue. ne illi quibus re¬
genãtionis gr̃a nõ confertur. nimia sar
si cog̾entur ab ip̃o inicio gñis humani.
omnium p̃cedentium parentum suorum
originałr peccata cõtraħe. ⁊ penas ꝓeis

Expanded text:
legitimo matrimonio procreatus dicat: In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis dicere maluit, quia et in illo uno quod in omnes et alia parentum; quae si non ita possunt mutare naturam, reatu obligant filios, nisi gratia Dei subveniat . Sed de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum progeneratoribus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest: utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus qui nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur; an propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcsi cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentuoriginaliter peccata contrahere, et poenas pro eis
Abbreviated transcription (Latin):
og̃ dgr̃a ilibo .ar. indubitant̃ teneamꝰ gi¬
qd̃ ietx i explanatione fidei catholice.
ad damasum papam iouinian ⁊ mani¬
cħi. ac ꝑ elagii errores collio ens docet.
ubm inquio sic confitemur arbit̾um. ut
dicamus nos semꝑ indig̾e đi auxilio.⁊
tam illos errare qͥ cum manicħo dñt
hominẽ peccatũ uitare nõ posse.ꝙͣ illos
qͥ cum iouiniano asser̃ hominẽ nõ posse

Expanded text:
anter teneamus quod Hieron., in Explanatione fidei catholicae ad Damasum papam, Joviniani, et Manichaei, et Pelagii errores collidens, docet. Liberum, inquit, sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio; et tam illos errare qui cum Manichaeis dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. de natura patris: filiiq ꝓcedit. Oh
sitas. uira naturałr triũ ẽ ꝑsonarum
diuinitas. Ecce b̾uiter assignauit aug̃.
te. aut magnitudine. aũ potestate. Qs
et̃nitas ⁊ magnitudo.⁊ potẽcia ind̾o unũ

Expanded text:
s de natura Patris Filiique procedit. Ob sitas, una naturaliter est trium personarum divinitas. Ecce breviter assignavit Aug. ite, aut magnitudine, aut potestate. 2. Quod aeternitas et magnitudo et potestas in Deo su
Abbreviated transcription (Latin):
unc postquã coet̃¬
uitatẽ trium ꝑsonaꝵ ꝓmodieo faculta¬
tis nr̃e infinuauimus. iam de earundẽ
equalitate. aliquid eloqui suꝑ ẽ. Fides.N.
catͥolica. sic̃ coet̾nas. ita ⁊ coequales. tres
ꝑsonas: ẽẽ asserit. Equał est .ii. iom̃ibꝰ
patri filius.⁊ patri ⁊ filio sp̃s .s. qr ut
et̾nitate. aut excedit magnitudine. ai
suꝑat potestate. qr nec filio nec sp̃u scõ.
quãtũ ad nature diuine unitatẽ ꝑti¬
net. aut ant̾ior aut maior est. pater.

Expanded text:
 coaeternitatem trium personarum pro modulo facultatis nostrae insinuavimus, jam de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica, sicut tres coaeternas, ita et coaequales tres personas asserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, et Patri et Filio Spiritaeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate. Quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad naturae divinae unitatem pertinet, aut anterior, aut major Pater
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ sp̃s .s. ad se ipsum referatur. hoc
ii. ind̾r. exp̃dictis posse ꝓbari. Si .ni. qd
datur.refertur adeũ qui dat. ⁊ ad eum
dictũ ẽ. gͦ refertur ad se ipsum. huius
qõnis det̃mminacionẽ. in posterũ diffe¬
rimus. donec tractemus de his: que
retatiue dicuntur dedo extp̃r. inquibꝰ
datũ ⁊ donatũ ꝯtinetur. ħ de equa¬

Expanded text:
us sanctus ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, et ad eum aedictum est, ergo refertur ad seipsum. Hujus quaestionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continentur. D
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondeat subdens. an iõ non
dñr tres dii. quia scriptura non dicit
tres deos: S⁊ nec tres ꝑsonas alieu¬
bi scripture textus ꝯmemorat. An iõ
licuit loquendi ⁊ disputandi necitate
tres ꝑsonas dicere. non qr seriptura
dicit. s qr scriptura nõ contradicit:
Si aut̃ dm̃is tres deos ꝯtradicet scrip¬

Expanded text:
quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit? Si autem diceremus tres deos, contradiceret Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
filiis isrł. qui dño iubente. ab egiptiis
mutuauerunt uasa aurea ⁊ argentea.
⁊ uestes p̾ciosas. ⁊asportaũnt. utrum
furtum comiser̃it. dm̃s eos. ꝙ ut pa¬
rerẽt do iubenti illo fecer̃. ñ fecisse
furtum. nec omĩo peccasse. Uñ aug̃.¬
minisfium p̃buerunt. ħ enim d̾s iuis¬
sit. qui legem dedit. sic̃ minist̾ iudi¬
cis. sine pecc̃o occidit ꝗ̃ lex p̃cip̃. Seo
si id sponte faciat. homicida ẽ:ĩ si eum
occidrt. ꝗͣ scit aiudice occidendum. In
firmi aũt qͥ excupiditate egiptios de¬
ceꝑunt. mag̾ ꝑmissi sunt hoc facẽ iłł.

Expanded text:
filiis Israel, qui Domino jubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Auguministerium prebuerunt. Hoc enim deus iussit, qui legem dedit, sicut minister iudicis sine peccato occidit, quem lex precepit; sesi id sponte faciat, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a iudice ocfirmi autem, qui ex cupiditate Egiptos deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uisalii nõ fecĩs. Quam uĩtas sc̃psit
in corde hoĩs.⁊i quia nõ legebat in corde.
iterauit in tabłis. ut uoce forisecus
ao mota. rediret ad cor.ribi inueniret.
ꝙ extra legẽt. hanc gͥ illi p̃uaricati ui¬
oñr in illo facto. aliis facientes qd no¬
lebant sͥ fieri. S ibi sub intelligendũ

Expanded text:
 alii ne feceris. Quam Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ nõ inechabis. pot̾at illud in¬
telligi. nõ concupisces urorem ꝓximi
tui. Sed in illis duob p̃ceptis. nõ me¬
chandi: ⁊ ñ furandi. ipsa oꝑa notata sũt
⁊ ꝓhibita. Inhis uero extremis. ipsa
concup iscentia. Multum gͥ diferunt
illa ab istis. Unde illi p̃cepto nõ me¬
chandi. fit suꝑadditio in euangłio. U̾¬
omnis coneupiscẽtia mechandi ꝓhibe¬
Io cum hic prohibet᷑ concupis num.¬
centia aliene uroris. ⁊ aliene rei. quare
dicit᷑ lex cõp̾mẽ in anum. ñ animum.
secudum moralia. uł qr in lege ũ ẽgu̾a¬
lis ꝓhibitio. omnis mortifere concupis
dr̃ luta occidens. eo quod mala sit lex
sed quia ꝓhibens peccatum. auget con¬
cupiscentiam. ⁊ addit p̃uaricationem
nisi libet gr̃a. Que gr̃a nõ fic ab unda¬
tus peccati. que iubet. qd̃ sine gr̃ã im¬
pleri nõ pot̾. hrã autẽ deerat.: ⁊ io eo lit

Expanded text:
dictum est, non moechaberis, poterat illud intelligi, non concupisces uxorem proximi tui. Sed in illis duobus praeceptis non moechandi et non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde illi praecepto non moechandi, fit superadditio in Evangelio, omnis concupiscentia moechandi prohibecum hic prohibeatur concupiscentia alienae uxoris, et alienae rei, quare dicitur lex comprimere manum et non animum? secundum moralia; vel quia in lege non est generalis prohibitio omnis mortiferae concupisdicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, quae gratia non sic abundatus peccati quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem deerat, et
Abbreviated transcription (Latin):
in tuemur ⁊̃ cogitando siõ sic uidr̃ fides
incorde in quo eꝰ ab eo cꝰ ẽ. sed eam tenet c̃¬
fidem qñ ẽ in nb. uidemꝰ in nob̃ quia ire¬
rum absentium p̃sens ẽ fides irerum. q̃
num ⁊ si ex fidelib infideles fiunt. ꝑ id ab
eis. his ũb euident̃ trad̾r. fidem ipãm in
corde hominis ab ip̃o homine iuderi. nõ
cognoscamiis. nõ cognoscimus. ut c̾damꝰ

Expanded text:
intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet cefidem quando est in nobis, videmus in nobis; quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae num; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non cognoscamus, non cognoscimus ut credamus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ umu̾sis excellentius caritatis mimꝰ
cognosces. q̃ ut oleum ñ pͣ p̃mi in uino.
spũalẽ amorem atĩgr̃. Non enim caritas
fidem. sed fides caritatem p̃ceoit. qr ne¬
ħ accipi pͭ dictum defide q̃ uirtus nõ ẽ.
actu fidei. qui forte nat᷑ałr actum cari¬
tatis p̃cedit. sic̃ actum spei. ꝙ u̾ba p̾mis¬
sa diligent̃ notata innuunt ⁊ ea etiam
q̃ ad dit dicens nͥ ea inquid q̃ audis c̃did̾is
ad amand̾ ea q̃ audis. nõ uiflamaris. q̃ tñ
dñ iusis ẽ ut añ diximus. Uñ crisosto¬
sis enim nõ ẽ fides. seo agnicio¶ħ qr̃ si¬

Expanded text:
sis excellentius charitatis munus cognosces; quae, ut oleum, non potest premi in imo, spiritualem amorem attingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nehoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberisn visis est, ut ante diximus. Unde Chrysostsis enim non est fides, sed agnitio. S
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ in scͥptã plerumq repitur. ꝙ fides p̃ce¬
oit spẽ. ⁊ispes seqr̃ fidẽ nõ ꝙ uirtus fid ei.
p̃ceoat uirtutẽ spei tp̃i uł cã. sed quia ac¬
tus fidei nat᷑ałr p̃cedit actum spei.ꝙ ĩ
quidam cõcedunt d ip̃a uirtute fiderut
nde ⁊ recte ea sola dr̃ so¬

Expanded text:
est quod in Scriptura plerumque reperitur quod fides praecedit spem, et spes sequitur fidem; non quod virtus fidei praecedat virtutem spei virtute vel causa, sed quia actus fidei naturaliter praecedit actum spei; quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut nde
Abbreviated transcription (Latin):
contemplabimur. q̃ tm̃ ñ pͥe. dr̃ fides¬
sco uitas. Est inquid fides q̃ cõ untur¬
ea q̃ nõ uidñr. s tñ ẽ ⁊̃ fides rerum. qñ
c̃ ꝑ spẽm manifestam se contemplandã
ĩmo fidei m̃ces. ad quam c̾dendo. ꝑuenirur
ũ ex fide u̾borum transeat ustus infi¬
dem rerum
Si petrꝰ huit fidẽ passionis

Expanded text:
qua in Christo aedificamur, qua dicimus, usitata locutione, nos ea credere quae videmus. Alibi tamen dicit August. fidem esse de rebus praesentibus; ciem manifestam se contemplandam imo fidei merces ad quam credendo pervenietur; ut ex fide verborum transeat justus in fidem rerum. 2. Si Petrus habuit fidem passionis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. sane concedi pͭ utrumlib. si at di¬
catur conuenire. sunt ⁊ alia pła quibus
differunt fides ⁊ spes. S nõ imꝓbe dici pͥ.
soli fidei conuenire nõ spei. qr fides sola
sine spe. nͨ sine amore spes. nec utrumq sñ
fide: ⁊ fides sine amore nicͥ ꝓdẽ. Pot̃ tñ c̃di¬

Expanded text:
veniat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola sine spe, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide; et fides sine amore nihil prodest; potest
Abbreviated transcription (Latin):
Añ .xͦ. sic̃ in psalmo ait: inte domine sꝑa¬
ui. nͨ tñ fidẽ uł sp̃e urtutem habuit. qr
ꝑspẽm iudebat ea q̃ c̃debat. d antiquis uõ
patbus. qui ap̃ inferos usq ad passionẽ
tenebant᷑. nõ incongrue dici pͥ ꝙ fidẽ ispẽ

Expanded text:
 sicut in psalm. 30 ait: In te, Domine, speravi; nec tamen fidem vel spem virtutem habuit, quia per speciem videbat ea quae credebat. De antiquis vero patribus qui apud inferos usque ad passionem teneba
Abbreviated transcription (Latin):
ic ꝯsidandũ est cũ ds sit di uis eẽntie.¬
uura eẽncia. ⁊ ita dicatur unus ds esse
tres ꝑsone. sic̃ una eentia dr tres ꝑsone.
utrũ ita uałat sane diciunus ds triũ
ꝑsonarum. uł tres ꝑsone unio đi. sic̃¬
ꝑsone unus eẽntie. In his locutionib
scripture. usus nb emulandus indetur.
ne ita forte acciꝑetur indiuinis ꝑso¬
nis. ut accipͥr c̃ de c̃aturis simile qͥd d̾r.¬

Expanded text:
considerandum est, cum Deus sit divina essentia, et ita dicatur unus Deus esse tres personae, sicut una essentia dicitur tres personae, utrum ita valeat sane dici, unus Deus trium personarum, et tres personae uniusrsonae unius essentiae. In his locutionibus Scripturae usus nobis aemulandus videtur, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum de creaturis simile quid d
Abbreviated transcription (Latin):
ua gͥ celum cet̾is elementis sp̃e p̾stat.
in quarto die quo fiuũt sida. Que id̾ ofac¬
ta sunt ut ꝑ ea illustretur inferior pars
ne eẽt habitantib tenebrosa infirmi¬
tatiq hominum ꝑuisum ẽ ut cͥcueun¬
te sole. potirent᷑ homines diei noctis
decora remaneret. s luna ac sid̾ibus cõ¬
solarentur homines quib in nocte oꝑ¬
andi nec̾itas incumbet. quia ⁊ quedã
alia sunt. q̃ lucem ferre non poisunt.

Expanded text:
go coelum caeteris elementis speciem praesin quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisqdecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Cognitionẽ quoq c̾atoris primus homo
ħuisse c̾ditur. Cognouit em̃ aqͦ catus fu̾at
nõ eo modo cognoscendi quo exauditu
solo ꝑcipitur. quomodo acredentibus
absens qr̃. sed quadam int̾iori aspira¬
tione. qua di p̾sentiam contẽplabatur
nõ tn̾ ita excellent̾. sic̃ pꝰ hanc uitam sc̃i
uifuri sunt. neq ita in enigmate qua¬
lit̾ in hac iuta uidemus. Porro sui cog¬

Expanded text:
Cognitionem quoque Creatoris primus homo habuisse creditur. Cognovit enim a quo creatus fuerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri sunt, neque ita in aenigmate qualiter in hac vita videmus. 5. De cog
Abbreviated transcription (Latin):
dignum occurrit utrum peccandi po a¬
tentia sit nob̃ ado. uł anb̾. Putant qͥam d̾e
potentia recte agendi. nob̃ ẽe ado. poten¬
tiam uõ peccandi nõ ado. sed a nob̾ uł
adiabolo ẽẽ. sĩc mala uoluntas nõ ado
nob̾ ẽ. set anob. ⁊ diabolo. bona autem:
ip̃o nasci. sed diuinitus parari ⁊ tͥbui
in eo d̃s eiudent̾ ostendit. quia nͨ dia¬
bolus nͨ aliquis angłorum eiꝰ. ex quo in
hanc caliginẽ sunt de trusi. bonam po
tuit uł pot̾it resum̾e uoluntatẽ. Quia
si possibile foret ut humana nͥ pꝰ quam
ado au̾sa bonitatẽ ꝑdioit uoluntatis
ex se ip̃a rursus eam ħre potuisset mł¬
minus gͣuatur trena corꝑis pondẽ tan¬
tomag̾̃. hac ẽẽt p̾dita facultate. Nõ gͥ
inquiunt ꝑ similitudinẽ uoluntatis d
potentia bonrimali disserentes quod
illa sit ado: nõ ista. S płibus scõrum¬

Expanded text:
dignum occurrit utrum peccandi potentia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo esse; sicut mala voluntas non a Deo nobis est, sed a nobis et a diabolo, bona autem aipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, tuit aut poterit resumere voluntatem, quia si possibile esset ut humana natura, postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex se ipsa rursus eam habere potuisset, muminus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non erginquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctori
Abbreviated transcription (Latin):
beat potestas. ꝙ nõ debeas fac̾e. hic sa¬
ne ꝯtẽpne potestatem timendo potesta
tem maiorẽ. Ipsos humanar̃ rer̃ gradꝰ
ad u̾te. Siꝗd uisserit curator num quid
faciendum est. si ecͣ ꝓ consulem uibeat
Rursus siquid ip̃e ꝓconsul iubeat. ⁊ ali¬
ud iubeat imꝑator. numquid dubita¬
tur illo ꝯtempto illi eẽ seruiendum: gͦ
si aliud imꝑator aliud ds iubeat cotẽp¬
to illo obtemꝑand̾ ẽ dõ. P otestati gͦ dia¬
boli. ł hominis. tune refistamus. cum
aliqͥo contra d̾m suggessĩt. in quo d̃i or¬
dinationi nõ resistimus. sed obteꝑamus
Sic enim ds p̾cepit. ut in uralis nulli
potestati obediamus¬
am nũc his intelligendis atq ꝑtractã¬
dis que ad ũbi in carnati mistium ꝑti¬
nent. in tegra mentis consideratione in¬
tendamꝰ. ũ d meffabilib uł modicum
aliq̃ fari dõ reuelante ualeamus. Sic¬

Expanded text:
beat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quid jusserit procurator, numquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamusam nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamus. LI
Abbreviated transcription (Latin):
est. nͥ ado⁊ ħ abdita. abtoq iusticia Nã
elatio nõ potestatis ordo: incͥmine ẽ. Po¬
tentiam ds iͥbuit elacõnem uõ potẽtie.
malici a nr̃e mentis inuenit. Tollamue
gͦ ꝙ de nr̃o est. quia nõ potentia ursta
set accõ. pͣua dãpnatur. His auctorita¬
tibus. aliisq plimis euident̾ ottendr̃

Expanded text:
et hoc abdita aptaque justitia; nam elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisq
Abbreviated transcription (Latin):
litia nempe hominum ut ait ang̃. cupi¬
ditatẽ nocẽdi ꝑ se ħt potestatem aũ si il¬
le non dat. nõ ħt. Idõq diabolus anteꝗͣ.
aliquid tolłet iob dicebat domino. mi
te manum tuam .i.da potestatẽ. quia
etiam nocentium potestas nõ ẽ nͥ adõ

Expanded text:
litia nempe hominum, ut ait August., cupiditatem nocendi per se habet; potestatem autem, si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino, Job. 1: Mitte manum tuam, id est, da potestatem, quia etiam nocentium potestas non est nisi a Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
qr pat̾ non est maior filio. nec pater ł
filius maior sp̃u .s. nec maiꝰ aliquid due
ꝑsone simul s̃: quã una. nec tres sinił
aliqͥd: quã due. nec maior ẽ eẽntia intͥbꝰ:
quã induabus. nec induab quã in una.
qr tota est insingłis. Uñ ioħs damas¬
cenus ait. Confitemur diuinitatis nat¬
urã omnẽ. ꝑfecte eẽ. in singula suarũ

Expanded text:
 Pater non est major Filio, nec Pater vel Filius major Spiritu sancto, nec majus aliquid duae personae sunt simul quam una, nec tres simul majus aliquid quam duae, nec major est essentia in tribus quam in duabus, nec in duabus quam in una, quia tota est in singulis. Unde Joannes Damascenus ait: Confitemur deitatis naturam omnem perfecte esse in singula suarum
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri.utrũ aliquid de do omnes.¬
ꝯgnoseat aliquis mag̃ m̃itus ut petrꝰ.
ꝙ non cognoscat aliquis minus m̃itus:
ad beatitudinẽ spectanera. onĩs cõiter
electi ꝯgnoscãt. s differenter. Nichil.ti.
in deo noscibile maius digniusq uid̾r.
quã eum intelligẽ trinũ ⁊ unũ. hoc aũ
n.alio mag̃. alius alio minus fulgebit
ꝯgnicionis different. De hoc aug̃ ait.

Expanded text:
 quaeri utrum aliquid de Deo cognoscat aliquis magis meritus, ut Petrus, quod non cognoscat aliquis minus meritus,ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem enim alio magis, alius alio minus fulgebit.cognitionis differunt. De hoc August.
Abbreviated transcription (Latin):
s uarie pͥmioꝵ dignitates. s ubi ds
erit omura inominb erit ⁊̃ indispari
clatitate par gaudiũ. ut qd habebut̃
capitis om̃ium erit ꝑuincłm caritatis.
Ex his datur intelligi ꝙ par gaudium
om̃s habebunt. ⁊ si disparẽ ꝯgnicionis
claritatẽ. qr ꝑcaritatẽ que infingulis
erit ꝑfecta. tm̃ quisq gaudebit de bo¬
no alterius: quantũ gaudet. si in se ip̃o
hab̾et.S si par erit cunctoꝵ gaudiũ
tat oĩo non eẽ. Ad ꝙ dici potest quod¬
erit. nõ faciet paritas gaudii. paritatẽ
beatitudinis. Potest ⁊̃ sic accipi gaudi¬
um par.ut non referatur paritas ad in¬
tensionẽ affectionis gaudenciũ: s adumi¬
ũfitatẽ rerum de quib gaudebitur. qr
de omni re unde gaudebit unus: gau

Expanded text:
tes: sed ubi Deus erit omnia in omnibus, erit etiam in dispari claritate par gaudium; ut quod habebunt capitis omnium erit per vinculum charitatis. Ex his datur intelligi quod par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem, quia per charitatem quae in singulis erit perfecta, tantum quisque gaudebit de bono alterius, quantum gauderet si in seipso haberet. Sed si par erit cunctorum gaudiuconstat omnino non esse. Ad quod dici potest quodoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laetabitur; quia de omni re unde gau
Abbreviated transcription (Latin):
mitat manum suam ⁊ finnat de ligno
uite ⁊ comedat. ⁊ uiuat met̾num emisit
eimi ds de ꝑadiso uoluptatis. his ũbis
insinuari uidr̾.ꝙ numquam morere¬
tur si pꝰtea de illo sumpfisset. ligno.

Expanded text:
mittat manum suam, et sumat de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeternum, emisit eum Deus de paradiso voluptatis Illis verbis insinuari videtur quod nunquam moreretur, si postea de illo ligno sumpsisset. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus ẽ. Item. Princeps uiciorum
dum uicit adam de limo tr̃e ad imagii¬
nem di factum. pudicicia armatum.
temꝑantia compofitũ. caritate splendr¬
dum pͥmos parentes illis oonis
ac tantis bonis expoliauit.
ricatus. quia eius mens dõ adħebat
Suꝑ psalmũ qͦ dic̃. ꝙͣ homo ante pec¬
catum batissimus auram carpebat eth¬
eream. S ed quomio sine uir tute beatis¬
fuisse. Nonẽ gͦ dubitandum hominem
ante peccatũ uirtutib fulfisse sed illis ꝑ
peccatum expoliatũ fuisse¬

Expanded text:
inventus est. Item: Princeps vitiorum dum vicit Adam de limo terrae ad imaginem Dei factum, pudicitia armatum, temperantia compositum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonis expoliavit, ricatus, quia ejus mens Deo adhaerebat. Super psal. quoque dicit quod homo ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatisfuisse. Non est ergo dubitandum hominem ante peccatum virtutibus fulsisse, sed illis per peccatum expoliatum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea queri solet utrum homo ante lap
di contensit. nec prudentiam quia sibi
nõ ꝓ uidit. nec temꝑantiã quia aliena
apetiit. nec fortitudinẽ quia p̃ue sucges¬
tioni cefsit. Quib respondentes dm̃s eũ¬

Expanded text:
rea quaeri solet utrum homo ante lapsDei contempsit; nec prudentiam, quia sibi non providit; nec temperantiam, quia aliena appetiit; nec fortitudinem, quia prave suggestioni cessit. Quibus respondentes, dicimus eu
Abbreviated transcription (Latin):
ropterea cũ ds dicatꝰ¬
trinus. non tñ debet dici triplex. Ibi .n.
non est tripliertas. ubi sũma est uni
ideo triplex putandus ẽ. Alioquĩ mi¬
nor eẽt pat̾̃ solus. uł filius solus. quã
sunł pater ⁊ filius. Cũ itaq tantus est

Expanded text:
raeterea cum Deus dicatrinus, non tamen debet dici triplex; ibi enim non est triplicitas, ubi summa est unitideo triplex putandus est; alioquin minor esset Pater solus, vel Filius solus, quam simul Pater et Filius. Cum itaque tantus est
Abbreviated transcription (Latin):
torem conu̾sa ei caritate adhesit. cꝰ in
uero eiusd formatio oste̾dr᷑ cumait.
.fiat lux ⁊ facta ẽ lux.ħ ergo angłica
natura priꝰ tenebre ⁊ pꝰtea lur fuit.
quia pͥ hu̾it informitatẽ ⁊ in ꝑfectio¬
nẽ. d in̾ formationis ꝑfectionem: ⁊tta
diuisit d̾s lucẽ ⁊ tenebras. Nam ut
ait aug̃ suꝑ genesim. Hꝰ cãture infor¬
mitas : ⁊ inꝑfectio fuit antequam for¬
maretur in amore conditoris. forma
utiq ꝓbabilẽ ẽ. corpus lucidum fuisse
intelligitur.ł. ut lucida nubes. ꝙ non¬
dincħo s. dp̃iacente mat̾ia formałr fac¬
tum ẽ. ut lux ẽẽt ⁊ ium lucendi hr̃ cũ
qua dies pͥma exorta ẽ. quia ante lucẽ
nec dies fuit. nec nox. licet ꝙ̃s fu̾t.
Qd̾ lux illa facta ẽ. uͥ sol appar⁊ qd̾ ĩter

Expanded text:
 In vero ejusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae infmitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formatutique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quoacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
fragium. quia siqͥs uestem ĩnocẽcie ĩ
bb̃mo ꝑceptã. peccando corruꝑit: penitẽ¬
cie remedio reꝑare pot̾. prima tabula
ẽ: Ibinus. ubi deponitur uetus homo.
⁊ induitur nouus. Scda: penitẽcra. qͣ
post lapsũ resurgimus. dum uetustus
reuersa repellitur. ⁊ nouitas ꝑdita

Expanded text:
ium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita
Abbreviated transcription (Latin):
tio dr̃ latine. Nec t̾n omne oleũ ad unc¬
tionẽ scĩficatũ crisma uocatur. s illd̃
solum ꝙ miscetur cum balsamo. quo
capita regum ⁊ pontificũ ungñr. qd̾
⁊̃ baptizatos sacerdos: ungit mũtice.
⁊ pontifex ꝑ impõnẽ manus ꝯfirmã¬
dos: ungit infronte. ¶Est ⁊ alia unctõ.
qua cathecumini. ⁊ neophiti ungunt᷑
in pectore. ⁊ int̾ scapulas: in ꝑcepcioẽ¬

Expanded text:
tine dicitur. Nec tamen omne oleum ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perc
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ. ⁊ ad corꝑał infirmitatis
alleuiacõnẽ. Uñ ꝯstat eum qui hanc
ut inutroq alleuietur. Qd si forte corꝑiᷤ
ualitudinem illũ hr̃e non expedit. illã
que ẽ aĩe sanitatẽ. in hoc sacram̃to ac¬

Expanded text:
remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
oris penitẽcie .s. ꝯtricionis cordis. ⁊ hu¬
miliacionis. Qd si est non omne facra¬
m̃tũ euangelicũ id efficit ꝙ figurat.
Exterior .N. penitencia. nõ efficit int̾i¬
orẽ. pocius int̾ior cã est exterioris.S
ad hoc inquiunt illi hoc ẽẽ intelligen¬
dũ de illis sacram̃tis. que in nouo tes¬
tam̃to instituta s̃. ut est facramẽtum

Expanded text:
 contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
dimiseris: reuocabo te. ⁊ quiqͣd dimi¬
seram: replicabo tibi. It̃. Qui chuini
bñficii oblitus. suas uult uindicare ĩ¬
iurias: non solum de futuris peccĩs
ueniã ñ merebit᷑. s ⁊̃ preterita que
iam sͥ dimissa credebat adundictã
ei replicabuntur. It̃ beda. Reuertar
indomum meã.⁊ c̃. Timendus ẽ iste
ũsicłs. non exponendus. ne culpa quã
in nb extinctã credebamꝰ. ꝑ incuriam
nos uacantes opprimat. Quẽcũq .n.¬
dana cupiditas arripũit. mox omĩũ

Expanded text:
dimiseris, revocabo te, et quicquid dimidimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei replicabuntur. Item Beda: Revertar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos dana cupiditas arripuerit, mox omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uł satisfactõnẽ ei ⁊̃ qui aliq̃n incrim̃
relapfurus ẽ : q̃r si post cordis ꝯtricio¬
nem ꝯfiteri ꝯtẽpserit. uł inpeccatũ id̾.
uł simile recidit. an peccata dimissa re¬
deant.¶ Cuius qõnis soło obscura ẽ. ⁊ ꝑ¬
plexa. aliis asserentib. aliis ecõtra ne¬
gantib. pecc̃a semił dimissa. ulteruis re¬
plicari ad penã. Qui uero dñt pecc̃a di¬
missa redire. subditis se muniunt teᷤ¬
si alter in alt̾m peccet. alioquin: deus
repetit dimista. Si .n. in his otemptus
fuerit. sine dubio ds̃ reuocabi sentẽciã¬
seruo nequã legitur. qui mꝯser uum
suũ impus deprehensus est. Itẽ raba¬
nus. Nẽquam seruum tradidit deus
tortorib quo adusq redłet unũsum
debitũ. quia non solũ peccata que pot
łb̃m homo egit. reputabunt᷑ ei ad penã
si non excorde dimittimꝰ quod in nos
delinquitur.⁊ hoc rursum exigitur
ꝙ iam nb̃ ꝑ penitẽciã dimissum fuᷤ¬
dunisi. dimite uł postea. Nam si nõ

Expanded text:
 satisfactionem, ei etiam qui aliquando in crimen relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt tessi alter in alterum peccat; alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiaservo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet universum debitum; quia non solum peccata quae post Baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam,  non dimittimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur quod jam nobis per poenitentiam dimissum fuidimisi, dimitte vel postea. Nam si non
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos ne peccata penitẽ cat ꝯfitẽt¬
cium aliis ꝓdat. Alioquin deponat᷑.
ne de his que ei ꝯfitentur pec̃c̃a aliciu
recitet. non ꝓpinquis. non extraneis. nec
qͥ absit ꝓaliquo scandalo. Nam si hoc
fecerit deponatur.⁊ omĩb dieb uite
sue ignominiosus ꝑegrinãdo ꝑgat. Qd
uero dictũ est. ut penitẽs eligat facerdo¬
tẽ scientẽ ligare ⁊ soluere. uidr c̾cium ei
quod incanonib reꝑitur. ut nemo .s. al¬
teruis parrochianũ iudicare p̾sumat.
S aliud est fauore uł odio ꝓprium sa¬
cerdotẽ ꝯtẽpnere. qd canoues ꝓhibent
aliud cecũ uitare. quod urbanus fac̃e
monet. ne si cecus cecum ducat: ambo
acuit ut nulli sacerdotũ de inceps li¬
ceat quẽ libet omissũ alti sacerdon ad
penitenciã susciꝑe. sñ eius ꝯsensu cui
se prius ꝯmisit. nisi ꝑ ignoranciã illiuᷤ
cui pruis ꝯfessus ẽ. qui u̾o ꝯtra hoc fac̃e
tẽpiauerit. gradus sui ꝑicło subi acebit.

Expanded text:
sacerdos ne peccata confitentium aliis prodat; alioquin deponatur.ne de his qui ei confitentur peccata alicui recitet, non propinquis, non extraneis; nec, quod absit, pro aliquo scandalo. Nam si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando pergat. Quod vero dictum est, ut poenitens eligat sacerdotem scientem ligare et solvere, videtur contrarium ei quod in canonibus reperitur, ut nemo, scilicet, alterius parochianum judicare praesumat. Sed aliud est favore vel odio proprium sacerdotem contemnere, quod canones prohibent; aliud caecum vitare, quod Urbanus facere monet, ne si caecus caecum ducat, ambo  q. 1: Placuit ut nulli sacerdotum deinceps liceat quemlibet commissum alteri sacerdoti ad poenitentiam suscipere, sine ejus consensu cui se prius commisit, nisi pro ignorantia illius cui prius confessus est. Qui vero contra hoc facere tentaverit, gradu
Abbreviated transcription (Latin):
reuocauit. ut cui humiliato d̾s ante
peccatũ dimiserat. eid̃ post elato.⁊
placet quibusdã neminẽ ꝓpecc̃is se¬
mel dimissis adeo puniri iterũ. S¬
ideo dũr dimissa redire ⁊ imputari
qr ipse ꝓ ingratitudine. ita reus ⁊ pe¬
ccator ꝯstituit᷑. ut añ fuerat. Sic.ni. qd̾¬
dimissum fu̾at. dr̃ exigi qr remissi¬
oms ꝑcepte ingratus. ita reus fit.
preuidicãs studioso lectori iudiciũ
teliqͣ. addes mͥ niñiore.ac saluti ꝓpiquum: submensa
dñoꝵ micas edere.
quid in actõne penitẽcie sit sacram̃tũ.
⁊ res. Sacramentũ.N. signũ est saere
rei. Quid gͥ hic signũ est. ⁊ que est res

Expanded text:
revocavit, ut cui humiliato ante Deus revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim qdimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae ingratus, ita reus fit upraejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. quid in actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei. Quid ergo hic signum e