comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem noȩ ⁊ uineȩ plantatio.⁊ ex eiꝰ fructu inebria¬
tio. ⁊ dormientis nudatio.⁊ quȩ ibi ceta facta atq
conscͥpta sunt. ꝓpħicis s̃ gͣuidata sensibꝰ ⁊ uelata
quȩ oꝑta fuer̃ satis aꝑta s̃.¬

Expanded text:
eiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriaeiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adque conscripta sunt, propheticis sunt grauidata sensibus et uelata quae operta fuerant, satis aperta s
Abbreviated transcription (Latin):
ost diluuium ꝓciuren¬
tis scȩ uestigia ciuitatiᷤᷤ
utrum contimiata sint.
an int̾ ciurentibꝰ impie¬
tis int̾rupta temporibꝰ.
ita ut nullꝰ hominũ
m̾ unꝰ dĩ eultor exeistet.
ad liquidũ scͥpturis lo¬
quentibꝰ inuenire difficile ẽ. Apt̾a qr in
canonieis libris pꝰ noȩ qui eum conuge
ac tͥbꝰ filiis totidemq nuribꝰ suis meruit
ꝑ archam a uastatione diliuii lib̾ari. nõ
inuenimus usq ad abraham cꝰqͣm pieta¬
tem euidenti diuino eloquio p̾dicatã.
etiam illd̾. ut filium suum mediũ ħ ẽ pͥmogenito
iumorẽ. ultimoq maiorẽ qui peccau̾at in patiẽ ñ
in ipso s infilio eiꝰ suo nepote maledic̾e̾t his u̾b̾.
Maledictꝰ chanaian puer famłs erit fr̃ibꝰ suis. Chana
porro natus fu̾at ex cham. qui patͥs dormientis nec
tex̾at. s potius ꝓdid̾at nuditatẽ. Uñ etiã q̃ secitꝰ
aduing̾ bñdictionẽ duoꝵ macimi ⁊ minii filioꝵ
letificet ds̃ iaphet. ⁊ habitet in domibꝰ sem. sic̃ ipsa

Expanded text:
ost diluvium procurrentis sanctae vestigia civitatis, utrum continuata sint, an intercurrentibus impietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum veri unius Dei cultor existeret, ad liquidum Scripturis loquentibus invenire dicanonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi fillatificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
spirãtia molluis aera. credo equidem. ⁊ uiuos dnant
de marmore uultus. Orabunt causas alii. celiq mea¬
tus describent radio. ⁊ surgentia sid̾a discent. T̃u re¬
g̾e imꝑio ppłos romanȩ mem̃to. uł tͥ erunt artes.
paciq impone mores. parce subiectis ⁊ debellare suꝑ¬
bos. has artes illi tanto ꝑitius ex̾cebant. quanti
minus se uoluptatibꝰ dabant. ⁊ eneruationi animi
⁊ corporis. in concupiscendis ⁊ augendis diuitiis:⁊ ꝑ
illas moribꝰ corrumpendis. rapiendo miseris cuubꝰ
largendo scenicis turpibꝰ. uñ quia tales iã moꝵ
labe suꝑabant atq habundabant. qño scribebat
ista salustius. canebatq uirgiliꝰ. ñ illis artibꝰ ad ho¬
nores ⁊ głiam. s doł atq fallaciis ambiebant. uñ
idem dicit. S pͥmo magis ambitio qͣm auaricia¬
amos hominum exercebat. qd̾ tam̃ uitium ꝓpriꝰ
uirtuti erat. Nam głiam honorem imꝑium boniꝰ

Expanded text:
spirantia mollius aera, Cedo equidem, uiuos ducent spirantia mollius aera, Cedo equidem, uiuos ducent do marmore uultus, Orabunt causas melius caelique meatus Describent radio et surgentia sidera dicent: Tu regere imperio populos, Romane, memento Hae tibi erunt artes pacique inponere mores, Parcere subiectis et debellare superbos. Has artes illi tanto peritius exercebant, quanto minus se uoluptatibus dabant et eneruationi animi et corporis in concupiscendis et augendis diuitiis et per illas moribus corrumpendis, rapiendo miseris ciuibus, largiendo scaenicis turpibus. Unde Qui tales iam morum labe superabant adque abundabant, quando scribebat ista Sallustius canebatque Vergilius, non illis artibus ad honores et gloriam, sed dolis adque fallaciis ambiebant. Unde idem dicit: Sed panimos hominum exercebat, quod tamen vitium propius virtutem erat. nam gloriam honorem imperium bonus
Abbreviated transcription (Latin):
parum ẽȩt sola lib̾tas. nisi ⁊ dominatio quereretur
dum ꝓmagno hab̾etur. qd̾ ułut loquente ioue
idem poeta dicit. Quin asꝑa uino. quȩ mare usc̃
t̾rasq metu cȩlumq facigat. consilia in meliꝰ refent
mecũq fouebit romanos rerum dños. gentẽq togi¬
tam. Sic placitum. ueniet lustris labentibꝰ ȩtasꝰ.
cum domiis assaracipithiã clarasq micenas seruita
p̃met. ac cunctis dominabitur argis. Quȩ quidem
uingilius iouem inducens tanqͣm futura p̾dicentẽ.
ipse iam facta recolebat. cernebatq p̃sentia. Uerũ
ꝓpt̾ea cominemorare illa uolui ut ostend̾em domini¬
tionem post lib̾tatem sic habuisse romanos ut ĩ eoꝵ
magnis laudibꝰ poneret᷑. Hinc ẽ ⁊ illud eiusdẽ poe¬
te quod cum artibꝰ aliaꝵ gentium eas ipsas ꝓpͥas i¬
manoꝵ artes regnandi atq imꝑandi.⁊ subigendi
ac debellandi ppłos añ poneret. ait. Excudent alii

Expanded text:
parum esset sola libertas, nisi et dominatio quaereretur, parum esset sola libertas, nisi et dominatio quaereretur, dum pro magno habetur, quod uelut loquente Ioue idem poeta dicit: Quin aspera Iuno, Quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat, Consilia in melius referet mecumque fouebit Romanos rerum dominos gentemque togatam. Sic placitum. Ueniet lustris labentibus aetas, Cum domus Assaraci Phthiam clarasque Mycenas Seruitio premet ac uictis dominabitur Argis. Quae quidem Vergilius Iouem inducens tamquam futura praedicentem ipse iam facta recolebat cernebatque praesentia; uerum propterea commemorare illa uolui, ut ostenderem dominationem post libertatem sic habuisse Romanos, ut in eorum magnis laudibus poneretur. Hinc est et illud eiusdem poetae, quod, cum artibus aliarum gentium eas ipsas proprias Romanorum artes regnandi adque imperandi et subigendi ac debellandi populos anteponeret, ait: Excudent alii
Abbreviated transcription (Latin):
s sua memoria fuisse illos duos ingenti uirtute
diu̾sis moribꝰ. In latidibꝰ aut̃ cęsaris posuit. quod
sibi magnum imꝑium. ex̾citum. bellum. nouũ
exoptabat. uͥ uirtus enitescere posset. Ita fiebat in
uotis uiroꝵ uͥtutę magnoꝵ. ut excitaret in bellũ
miseras gentes.: ⁊ flagello agitaret bellona sangui¬
neo. ut ẽẽt ubi uirtus eoꝵ enitesceret. hoc illa ꝓ¬
fecto laudis auiditas. ⁊ gle cupido faciebat. Amore
itaq pͥmitꝰ lib̾tatis. pꝰ etiam dominationis. ⁊ cu¬
piditate laudis ⁊ głȩ. multa magna fecerunt. Red¬
dit eis utriusq rei testimonium. ȩtiam poeta
in signis illoꝵ. inde quippe ait. Nec nõ tar¬
quinium eiectum porsenna iubebat acciꝑe.
ingenti qui urbem obsidione p̾mebat. Aeneadȩ.
inferrum ꝓ lib̾tate ruebant. Tunc itaq magnũ
illis fuit aut fortit̾ emori. aut lib̾os iuiuere. S cũ
c̃ẽt accepta lib̃tas. tanta cupido głe ineesserat. ut

Expanded text:
sed sua memoria fuisse illos duos ingenti uirtute, sed sua memoria fuisse illos duos ingenti uirtute, diuersis moribus. In laudibus autem Caesaris posuit, quod sibi magnum imperium, exercitum, bellum nouum exoptabat, ubi uirtus enitescere posset. Ita fiebat in uotis uirorum uirtute magnorum, ut excitaret in bellum miseras gentes et flagello agitaret Bellona sanguineo, ut esset ubi uirtus eorum enitesceret. Hoc illa profecto laudis auiditas et gloriae cupido faciebat. Amore itaque primitus libertatis, post etiam dominationis et cupiditate laudis et gloriae multa magna fecerunt. Reddit eis utriusque rei testimonium etiam poeta insignis illorum; inde quippe ait: Nec non Tarquinium eiectum Porsenna iubebat Accipere ingentique urbem obsidione premebat; Aeneadae in ferrum pro libertate ruebant. Tunc itaque magnum illis fuit aut fortiter mori aut liberos uiuere. Sed cum esset adepta libertas, tanta cupido gloriae incesserat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
h inc ẽ quod ut ait salustiꝰ regalem dominationẽ
ñ ferentes. annua imꝑia binosq imꝑatores sibi
fecerunt. qui consules appellati sunt a consulen
do. ñ reges aut dñi a regnando atq dominãdo.
cum ⁊ reges utiq a regnando dicti meliꝰ uideant᷑.
ut regnum a regibꝰ. reges aut̃ ut dictum ẽ a regẽ¬
do. s fastꝰ reguis nõ disciplina putata ẽ regentis
uł beniuolentia consulentis. s suꝑbia dominantiᷤ.
Exx pulso itaq rege tarquinio. ⁊ consulibꝰ instituti.
secutum ẽ quod idem auctor in romanoꝵ laudibꝰ
posuit. quod ciuitas incredibile memoratu ẽ. ad¬
epta lib̾tate quantum breui creuit. tanta cupido
gñȩ incesserat. Ista gͦ laudis auiditas ⁊ cupido głe.
multa illa miranda fec. laudabilia scilicet atq
salustius temporibꝰ suis magnos ⁊ p̃claros uiros.
Marcum catonem: ⁊ gaiũ cesarem. dicens quod diu
illa res publica ñ habuit quemqͣm urtute magna.

Expanded text:
Hinc est quod regalem dominationem Hinc est quod regalem dominationem non ferentes, annua imperia binosque imperatores sibi fecerunt, qui consules appellati sunt a consulendo, non reges aut domini a regnando atque dominando: cum et reges utique a regendo dicti melius videantur, ut regnum a regibus, reges autem, ut dictum est, a regendo; sed fastus regius non disciplina putata est regentis, vel benevolentia consulentis, sed superbia dominantis. Expulso itaque rege Tarquinio, et consulibus institutis, secutum est, quod idem auctor in Romanorum laudibus posuit, quod \'ciuitas incredibile memoratu est adepta libertate quantum breui creuerit; tanta cupido gloriae incesserat. Ista ergo laudis auiditas et cupido gloriae multa illa miranda fecit, laudabilia scilicet adqueSallustius temporibus suis magnos et praeclaros uiros, Marcum Catonem et Gaium Caesarem, dicens quod diu illa res publica non habuit quemquam uirtute magnum,
Abbreviated transcription (Latin):
dõꝵ quos ętiam rebꝰ nugatoriis colendos puta¬
runt. ⁊ p̃sentis uoluminis partes suꝑiores quaᷤ
huc usq ꝑduximus de fati questionȩ tollenda.
ne quisqͣm cuiiam ꝑsuasum ȩẽt nõ illoꝵ dõꝵ
cultu romanum imꝑium ꝓpagatũ atq ser¬
uatum. nescio cui fato potius id tͥbueret.
qͣm dĩ summi potentissimȩ uoluntati. Ue¬
tẽs gͥ pͥmiq romani. quantũ eoꝵ docet et cõ¬
mendat historia. qͣmuis ut aliȩ gentes excepta
una ppłi hebirorum dõs falsos colerent.⁊ nõ dõ
uictimas s denioniis immolarent. tam̃ laudiꝰ
auidi. peccuniȩ lib̾ abiles erant. głam ingentẽ.
diuitias. honestates uolebant. hanc ardentissime
dilexer̃ ꝓpter hanc uiuere uoluerunt. ꝓpt̾ hane¬
cȩt̾as cupiditates huiꝰ uniꝰ ingenti cupiditate p̾s¬
serunt. Ipsam deniq patriam suam. quĩ seruire
uidebatur in gloriuĩ dñari uͭ atq imꝑare głiosũ.
pͫ om̃i studio lib̾am. deiñ dominã ẽȩ concupier̃.

Expanded text:
 sit eorum deorum, quos etiam rebus nugatoriis colendos putarunt; et praesentis voluminis partes superiores, quas huc usque perduximus, de fati quaestione tollenda: ne quisquam, cui jam persuasum esset non illorum deorum cultu Romanum imperium propagatum atque servatum, nescio cui fato potius id tribueret, quam Dei summi potentissimae voluntati. Veteres igitur primique Romani, quantum eorum docet et commendat historia, quamvis ut aliae gentes, excepta una populi Hebraeorum, deos falsos colerent, et non Deo victimas, sed daemoniis immolarent. tamen laudis avidi, pecuniae liberales erant, gloriam ingentem, divitias honestas volebant : hanc ardentissime dilexerunt, propter hanc vivere voluerunt, pro haCaeteras cupiditates hujus unius ingenti cupiditate presserunt. Ipsam denique patriam suam, quoniam servire videbatur inglorium, dominari vero atque imperare gloriosum, prius omni studio liberam, deinde dominam esse concupierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑati uer̃ omnes qui xp̃ano uocabulo głant᷑ et
ꝑdite uinunt. ñ abfurde poss uidi medio noş filio
figͣati. Passionẽ quippe xͥ quȩ illiꝰ hominis nudi¬
tate sigẽata ẽ ⁊ annuntiant ꝓfitendo. ⁊ male agẽ¬
do ex honorant. De talibꝰ gͦ dictũ ẽ. ex fructibꝰ ꝵ
cognoscetis eos. Ido cham in filio suo malediet e
tamqͣm in fructu suo .i. inoꝑe suo. Uñ ꝯueniat̾
oe ipse filiꝰ eiꝰ chanaian. int̾ptat᷑ motꝰ aoꝵ. Qdalsꝰ¬

Expanded text:
antur et perdite uiuunt, non absurde possunt uideri medio Noe filio figurati; passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et adnuntiant profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Ideo Cham in filio suo maledictus est, tamquam in fructu suo, id est in opere suo. Unde conuenienter et ipse filius eius Chanaan interpretatur mot
Abbreviated transcription (Latin):
in uanitates ⁊ insamas m̃daces. Apositis itas
duabꝰ cuntatibꝰ una in re hꝰ scłi. alt̾a inspe d̃i
tamq̃m ex cõmuni quȩ apta ẽ in adã ianua mortali¬
tatis eg̃ssis. ut ꝓciurant ⁊ excuirant ad discretos ꝓpͥoᷤᷤ
ac debitos fines. incip̃ dimim̾atio t̃p̃ꝵ. inqͣ ⁊ aliȩ gn̾a¬
tiones adiciunt᷑ facta recapitulatione ex adã. ex euiꝰ
origine damnata ułuti massa una.m̾ito &iã et
damnationi tͣdita fac̃ ds̃ alia in contumelia uasa
irȩ. alia inhonore uasa miscd̃iȩ. illis reddens q̃ de
ẽ bona a dõ bono. s mutabilis ab ĩnutabili qr ex
nichilo. ⁊ a bono pot̾ declinare ut faciat malum
qͣfit lib̾o arbit̾o. ⁊̃ malo ut faciat bonũ. qͣ ñ fit sine
gñ̾e humano ꝓgdiente atq erescente facta ẽ ꝑmixe¬
tio ⁊ iniqͥtate participata q̃dã utͥq confusio eiui¬
tatis. qd malũ a sexu femineo causã rursꝰ inuen̾.
ñ qͥd̾ illomͦ quo ab initio. ñ enĩ cuiꝰꝗͣ. ĩ tẽ fallatia

Expanded text:
tis itaque duabus ciuitatibus, una in re huius saeculi, altera in spe Dei, tamquam ex communi, quae aperta est in Adam, ianua mortalitatis egressis, ut procurrant et excurrant ad discretos proprios ac debitos fines, incipit dinumeratio temporum; in qua et aliae generationes adiciuntur, facta recapitulatione ex Adam, ex cuius origine damnata, ueluti massa una meritae damnationi tradita, facit Deus alia in contumeliam uasa irae, alia in honorem uasa misericordiae, illis reddens quod dest bona a Deo bono, sed mutabilis ab inmutabili, quia ex nihilo, et a bono potest declinare, ut faciat malum, quod fit libero arbitrio, et a malo, ut faciat bonum, quod non fit sine genere humano progrediente atque crescente, facta est permixtio, et iniquitate participata quaedam utriusque confusio civitatis. Quod malum a sexu femineo causam rursus invenit: non quidem illo modo quo ab initio; non enim cujusquam etia
Abbreviated transcription (Latin):
melior tam̃ consuetudo ipsam malit exorrere licen¬
tiam. cũ sorores acciꝑe in matͥmoniũ pͥmis hu¬
mani gen̾is tp̃ribꝰ homini lieu̾it. sic au̾set᷑. quasi
numꝗͣ lic̃e potuerit. Adhumanũ enĩ sensũ uł allici¬
endum uł offerendiĩ. mos ualet płimũ. Iuasi ñ in
hac causa in mod̾ationẽ ꝯcupiscentię cõhercebat eñ
designari atq corrumpi.m̃ito nefariũ iudicat᷑. Si
enĩ ẽ miquũ auditate possidendi tͣnsg̾di limitẽ agoꝵ.¬
qͣntomag̾ ẽ iiquiꝰ libidine concũbendi subũtẽ limi¬
tẽ moꝵ : Exꝑti aut̃ sumꝰ in conubiis consobrinaꝵ
xcimũ. qͣm raro ꝑ mores fiebat. q fieri ꝑleges licebat.
qr id nec diuina ꝓhibuit. ⁊ ñdum ꝓhibuerat lex
humana. Uerumptñ factum ȩtiam licitũ ꝓpt̾ uici¬
nntatem horrebat᷑ illiciti .⁊ q̃ fiebat cum ꝯsobrina pe¬
ne cum sorore fieri uidebat᷑. qi et ipsi int̾ se ꝓpt̾ ꝓpinꝗͣ.¬

Expanded text:
melior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licenmelior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licentiam, et cum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, sic auersetur, quasi numquam licere potuerit. Ad humanum enim sensum uel adliciendum uel offendendum mos ualet plurimum; qui cum in hac causa inmoderationem concupiscentiae coherceat, eum dissignari adque corrumpi merito esse nefarium iudicatur. Si eniquanto est iniquius libidine concumbendi subuertere limitem morum! Experti autem sumus in conubiis consobrinaruroximum quam raro per mores fiebat, quod fieri per leges licebat, quia id nec diuina prohibuit et nondum prohibuerat lex humana. Verum tamen factum etiam licitum propter uicinitatem horrebatur inliciti et, quod fiebat cum consobrina, paene cum sorore fieri uidebatur; quia et ipsi inter se prop
Abbreviated transcription (Latin):
necessitudines fierent. quȩ ꝓpt̾ caritatẽ nuim̃siore ꝓ
pinqͥtate nectendã disseminari ꝑ singłos singłe de¬
filiis. ⁊ mat̾. ⁊ amita ⁊ socrꝰ. idemq int̾ se filii eoꝵ ñ
solum eẽnt fr̃s atq ꝯiuges. uer̃ etiã ꝯsobrini qui ⁊
fr̃m filii. Om̃s aut̃ iste necessitudineᷤᷤ quȩ uni homĩ
tres homines conectebant. nouẽ conectent si eẽnt in
singłis singłȩ. ut unꝰ hõ hr̃et alt̾am sororẽ. alt̾am
uxorẽ. alt̾am consobrinã. alt̾m patrẽ. alt̾m auuncłm.
alm socerũ. alt̾ã matrẽ. alt̾am amitã. alt̾ram socr̃.
atq ita se ñ in paucitate coartatũ s latiꝰ atq nim̾o¬
siꝰ ꝓpinqͥtatibꝰ erebris uincłm sociale diffund̾et. Qd̃
humano gñe c̾scente ⁊ multiplicato oẽ int̾ impios
dõꝵ multoꝵ falsoꝵq cultores. sic obseruari cer¬
nimus. ut ętiam si ꝑu̾sis legibꝰ ꝑmittant᷑ fr̃na oiugia.

Expanded text:
uno necessiuno necessiropinquitate nectendam, disseminari per singulos singulae deiis et mater et amita et socrus; idemque inter se filii eorum non solum essent fratres adque coniuges, uerum etiam consobrini, quia et fratrum filii. Omnes autem istae necessitudines, quae uni homini tres homines conectebant, nouem conecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo haberet alteram sororem, alteram uxorem, alteram coalterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socrum; adque ita se non in paucitate coartatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus crebris uinculum sociale diffunderet. Quod humano genere crescente et multiplicato etiam inter inpios deorum multorum falsorumque cultores sic obseruari cernimus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia,
Abbreviated transcription (Latin):
s singłe sparg̾ent᷑ in singłos. acsic associarent iuta
diligentiꝰ colligandã. dum płimȩ płimos optin̾est.
ꝑ at̃ quiipe ⁊ socer. duaꝵ sunt necessitudinĩ neua
Ut g̃ alium quisq hat̃ patrẽ. aliũ socerũ. num̾osiꝰ
se caritas porrig̾. Utr̃q aut̃ unꝰ adam ẽẽ cogeli.
⁊ filiis ⁊ filiabꝰ ss. qno fr̃s sororesq conubio uing
bant᷑. Sic ⁊ eua uxor eiꝰ. utͥq sexui filioꝵ funt
et socrꝰ altã. copiosiꝰ se sociał dilectio colligẽt. Ipla
demq iam soro que &̃ uxor fiebat duas enelul
necessituadines qͥb ꝑsingła distributis ut aranͥtꝰ
soror. alta uoxor honninim mim̃o sotiał apiid̃¬
pia in ducerent urores que ñ erant iam soieres
et non solum illd̃ ut fieret nulla necessitas eẽt uer̃ &e
sifieret uefas eẽt. Nam si ex nepotibꝰ nepotes pͥmoꝵ
hominũ qui iam consobrinas pot̾ant acciꝑe coniugeᷤᷤ
sororibꝰ matͥmonio uingent᷑. ñ iam due s tres in hoĩe

Expanded text:
 singulae spargerentur in singulos; ac sic ad socialem vitam diligentius colligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se charitas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiebantur. Sic et Eva, uxor ejus, utrique sexui filiorum fuiet socrus altera, copiosius se socialis dilectio colligaret. Ipsa denique jam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines: quibus per singulas distributis, ut altera esset soror, altera uxor, hominum numero socialiopia inde ducerentur uxores, quae non erant iam sorores, et non solum illud ut fieret nulla necessitas esset, uerum etiam si fieret nefas esset. Nam si et nepotes primorum hominum, qui iam consobrinas poterant accipere coniuges, sororibus matrimonio iungerentur, non iam duae, sed tres in homine
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ un ẽ memorabił ille decalogꝰ. ꝓfecto numerꝰ¬
erat in itiñe ppłi dĩ. ułut tẽplũ ambulatoriũ. unde¬
cim uela eilicia fieri p̾cepta s̃. In cilitio quippe re
tes incilitio ꝓst̾mm tamqͣm dicentes q in psalmo
scͥptum ẽ ⁊ pecẽm mm añ me ẽ semꝑ. Agenies gͦ¬

Expanded text:
aedicatur, unde est memorabilis ille Decalogus, profecto erat in itinere populi Dei uelut templum ambulatorium, undecim uela cilicina fieri praecepta sunt. In cilicio quippe rectes in cilicio prosternimur tamquam dicentes quod in psalmo scriptum est: Et peccatum meum ante me est semper. Progenies
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubiũ ẽ. et hos fuisse eiues t̾rigene soctͤtatis ho¬
minum.di aut̃ filios qui scdm carnem de sechy
pagati sunt. in hanc societatẽ deserta iusticia ae¬
eliasse. hlec mirandũ ẽ. ꝙͣ ⁊̃ de ipsis gigantes
nasci potuerunt. Neq enĩ om̃s gigantes s mag̃ młti¬
re placuit c̾atori. ut ⁊̃ hinc ostñdet᷑ ñ solũ pulcͥtu¬
dines uer̃ etiam magnitudines ⁊ fortitudines corpoꝵ
maguipendendas eẽ sapienti. qͥ sp̃alibꝰ atq ĩmorta¬
libꝰ longe melioribꝰ atq firmioribꝰ ⁊ bonoꝵ ꝓpͥis ñ
bonoꝵ maloꝵq ꝯmmunibꝰ bĩficat᷑ bonis. Quã rẽ aliꝰ¬
ꝓpħa om̃dans ait. Ibi fuer̃ gigantes illi noĩati. qͥ
abinitio fuer̃ staturosi. scientes p̾liũ. non hos eleg̃
dñs. nec uiã scientie dedit illis. s int̾ier̃ qr ñ hũer̃¬

Expanded text:
non dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis honon dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis hominum; Dei autem filios, qui secundum carnem de Seth propagati sunt, in hanc societatem deserta iustitia declinasse. Nec mirandum est, quod etiam de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim omre placuit Creatori, ut etiam hinc ostenderetur non solum pulchritudines, verum etiam et magnitudines et fortitudines corporum non magnipendendas esse sapienti, qui spiritualibus atque immortalibus longe melioribus atque firmioribus et bonorum propriis, non bonorum malorumque communibus beatificatur bonis. Quam rem alia commendans ait: Ibi fuerunt gigantes illi nominati, qui ab initio fuerunt staturosi, scientes praelium. Non hos elegit Dominus, nec viam scientiae dedit illis: et interierunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eo q̃ earum occulta origo ñ claruit patͥbꝰ. a quibꝰ usq
ad nos auctoritas u̾atium scͥpt᷑aꝵ ctissuna ⁊ notissima
ritas. Scͥpsisse quidẽ ñ nulla diuina illũ enoc septi¬
mũ ab adam negare ñ possumꝰ. eũ ħ in epła canonica
uidas apłs dicat. s ñ frustra ñ sunt in eo canone scͥ¬
pturaꝵ qui seruabat᷑ in tẽplo hebrei ppłi succeden¬
tium diligentia sac̾dotũ. nisi qr ab antiqͥtate sus¬
cepte fid̾i iudicata funt. nec utr̃ ħ eẽnt que ille scͥ¬
psiss pot̾at inueniri. non talib ꝓferentib qͥ ea ꝑserie
successionis reꝑient᷑ rite seruasse. Uñ illa que sub
eiꝰ nomine ꝓferunt᷑ et ꝯtinent istas de gigantibꝰ
fabulas. qͦ nõ hũint hoĩes paties. recte apruden¬
tib uidi cant᷑ ñ ip̃iꝰ eẽ c̾denda. sic̃ multa sub
apłoꝵ abħeticis ꝓferunt᷑. Que omia nomina apo¬
cͥfor. ab auetoritate canonica diligenti eramina
atq xͥanas. multos gigantes añ diliuinim fuisse

Expanded text:
enim earum occulta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima ritas. Scripsisse quidem nonnulla diuine illum Enoch, septimum ab Adam, negare non possumus, cum hoc in epistula canonica ludas apostolus dicat. Sed non frustra non sunt in eo canone scripturarum, qui seruabatur in templo Hebraei populi succedentium diligentia sacerdotum, nisi quia ob antiquitatem suspectae fidei iudicata sunt, nec utrum haec essent, quae ille scripsisset, poterat inueniri, non talibus proferentibus, qui ea per seriem successionis reperirentur rite seruasse. Unde illa, quae sub eius nomine proferuntur et continent istas de gigantibus fabulas, quod non habuerint homines patres, recte a prudentibus iudicantur non ipsius esse credenda; sicut multa sub ab haereticis proferuntur, quae omnia nomine apocryphorum ab auctoritate canonica diligenti exami. nadque Christianas multos gigantes ante diluuium fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cendo tͣnscendet ꝑꝑ olimpi u̾ticẽ montis supͣ quẽ
ꝑhibent᷑ nubes ñ posse ꝯc̾sc̾e. q̃ tam sublunis qͣm
cęlii sit ut ñ ibi sit aer iste eͣssior. uͥ uenti nebule
cẽ t̾ram u̾ticẽ montis. quasi gͥ usq ad illa cęli spa¬
tia t̾ris exaltari licuisse ⁊ aqͥs excaltari ñ licuisse
ꝯtendunt. cũ isti m̃sores. ⁊ pensores elem̃toꝵ aqͣs
t̾ris ꝑhibeant suꝑiores atq leuiores. Eͥd itaq
rõnis afferant qͣre t̾ra gͣuior ⁊ inferior locũ cęli
tͣnqͥllioris inuaserit ꝑ uolumina tot annoꝵ ⁊ aqͣ
lemior ac suꝑior ꝑmissa ñ sit ħ face salutẽ ad tempꝰ
exiguũ: Dicunt ⁊ ñ potusse caꝑe arce illiꝰ qͣntitatẽ¬
am̃aliũ gn̾a tam multa in utͦq sexi bina de ĩmũdi
cubita longitudinis. ⁊ latitudinis.L. nec cogitare alid̃¬

Expanded text:
Olympi uerticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, quod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulaeesse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mens ores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores adque leuiores? Quid itaque rationis adferunt, quare terra grauior et inferior locum caeli tranquillioris inuaserit per uolumina tot annorum, et aqua leuior ac superior permissa non sit hoc facere saltem ad tempus exiguum? Dicunt etiam non potuisse capeanimalium genera tam multa in utroque sexu, bina de immundis, cubita longitudinis, et latitudinis quinquaginta,
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. ꝗ̃ differt᷑ infinẽ. qnõ erit omñĩ resiurectio
ñ morit᷑oꝵ ampliꝰ. Siue domꝰ dĩ dicat᷑. siue tpłm di.
siue enutas dĩ. id ipsum ẽ. Nec abhorret alatim eͥlo¬
quii consuetudine. Nam ⁊ u̾giliꝰ ĩꝑiossissima enita¬
tẽ domũ appellat assaraci. qͥ ꝑtioianos originẽ du¬
cunt ⁊ domũ enee eosdẽ ipsos. qr eo duce t̾iam eũ
italiam uenisset̃. ab eis sdita ẽ roma. Imitatꝰ nãꝙ
ẽ poeta illa littãs sacͣs. in quibꝰ dr̃ domꝰ iacob. iam
i historiȩ in cõmemorandis geñationibꝰ ex adã ꝑfi
hum eiꝰ sech. ut ꝑillas ꝑueniret ad noe sub qͦ factũ
ẽ diluuiũ. a quo rursꝰ conteãet᷑ ordo nascentiũ qͦ
ꝑueniret ad abrahã. a quo matħs eũ głista incip̃.
qͦd intendebat in gn̾ationibꝰ ex cami.⁊ qͦusq eas
ꝑducẽ uolebat: respondet᷑ usq ad diluuiũ. qͦ totũ
illd̾ genꝰ t̾renȩ ciuitatiᷤᷤ assũptũ ẽ. s reꝑatũ ẽ ex fi¬

Expanded text:
surrectio, non moriturorum amplius. Sive autem domus Dei dicatur, sive templum Dei, sive civitas Dei, idipsum est, nec abhorret a latin. eloquii consuetudine. Nam et Virgilius imperiosissimam civitatem domum appellat Assaraci, Romanos volens cunt; et domum Aeneae eosdem ipsos, quia eo duce Troiani cum Italiam uenissent ab eis condita est Roma. Imitatus namque est poeta ille litteras sacras, in quibus dicitur domus Iacob iam  historiae Ie. in commemorandis generationibus ex Adam per filium eius Seth, ut per illas perueniret ad Noe, sub quo factum est diluuium, a quo rursus contexeretur ordo nascentium, quo perueniret ad Abraham, a quo Matthaeus euangelista incipit quid intendebat in generationibus ex Cain, et quo eas perducere volebat? Respondetur: Usque ad diluvium, quo totum illud genus terrenae civitatis absumptum est, sed reparatum ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. fides. spes. caritas. Poss ⁊̃ multo ouenientiꝰ
tres ille ub̾tates eũ głicȩ. tͥcena. sexagena. centena.
ut in ifimo habitet pudicitia coniuigał. supͣ ui¬
duał atq hac suꝑior uͥginał. ⁊ si qͥd aliud scłm fidẽ
ciuitatis hꝰ intelligi ⁊ dici pot̾. hec ȩtiam de cet̾is
ad unã tñ catholice fidi cõcordiã reuocanda s̾. Nõ
aut tantũmꝰ reꝵ gestaꝵ u̾itatẽ sine ullis allego¬

Expanded text:
s, fides, spes, charitas. Possunt etiam multo convenientius tres illae ubertates evangelicae, tricena, sexagena, centena: ut in infimo habitet pudicitia conjugalis, supra vidualis adque hac superior uirginalis, et si quid melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest. Hoc etiam de ceteris, ad unam tamen catholicae fidei concordiam reuocanda sunt. aut tantummodo rerum gestarum veritatem sine ullis allego
Abbreviated transcription (Latin):
undi s seruiente offitio ꝓpagandi. ñ familiã fastꝰ
sui s enies eiuitatis dĩ. quibꝰ annuntiarent tãꝙͣ
angłi dĩ ut pon̾ent in dõ spem suã similes illiꝰ qͣ
natꝰ de sech. filiꝰ resiurectionis. ⁊ sꝑauit inuocare¬
nom̃ dm̃ dĩ in qͦ sꝑauit sech cũ ss postĩs. coheredes
illos itafuisse angłos dĩ ut homines ñ ẽẽnt siẽ qͥdã
putant. s homines ꝓculdubio fuisse scͥptura ip̃e
sine ulla ambiguitate declarat. Cum enĩ p̾missũ
cẽt qͣ identes angłi dĩ filias hominũ qr bone s̃
sumpser̃ sͥ uxores ex om̃ibꝰ ꝗͣs eleger̃. max adiunetũ¬

Expanded text:
undi, sed seruiente officio propagandi; non familiam fastus sui, sed ciues ciuitatis Dei. quibus adnuntiarent tamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem suam, similes illius, qui natus est de Seth, filius resurrectionis, et s in qua spe essent cum suis posteris cohaeredes illos ita fuisse angelos Dei, ut homines non essent, sicut quidam putant, sed homines procul dubio fuisse, Scriptura ipsa sine ulla ambiguitate declarat. Cum enim praemissum esset, quod videntes angeli Dei filias hominum, quia bonae sunt, sumpserunt sibi uxores ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
gantes aũ erant suꝑ t̾ram. in diebꝰ illis. S pꝰ illd̾ cũ
intͣrent filii dĩ ad filias hominuĩ. ⁊ gn̾abant sͥ. illi
erant gigantes a scło hoĩes noĩati. ħ libͥ u̾ba diui¬
ni.satis indicant iam illis diebꝰ fuisse gigantes
suꝑ t̾ram. qño filii dĩ acceꝑunt uxores filias houĩ.
cũ eas amarent bonas .i. puleͣs. Consuetudo quippe

Expanded text:
gantes autem erant super terram in diebus illis: et post illud cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi erant gigantes a saeculo homines nominati. Haec libri uerba diuini satis indicant iam illis diebus fuisse gigantes super terram, quando filii Dei acceperunt uxores filias hominum, cum eas amarent bonas, id est pulchras. Consuetudo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur q̃ defintio breuis ⁊ uera uirtutis. ordo ẽ
amoris. ꝓpt̾ qd̾ in scõ fuo cantico eanticoꝵ cantat
sponsa xp̃i. ciuitas dĩ. ordinate inme caritatẽ. Hꝰ
gͥ caritatis. ħ ẽ dilectionis ⁊ amoris ordine ꝑtͦbato.
dñ filii dĩ neglexer̃. ⁊ filias hominũ dilexer̃. Quibꝰ
duobꝰ nõibꝰ. satis utͣq eiuitas disc̾nit᷑. Neq enĩ ⁊ illi

Expanded text:
uidetur, quod definitio breuis et uera uirtutis ordo est uidetur, quod definitio breuis et uera uirtutis ordo est amoris; propter quod in sancto cantico canticorum cantat sponsa Christi, ciuitas Dei: Ordinate in me caritatem. Huius igitur caritatis, hoc est dilectionis et amoris, ordine perturbato Deum filii Dei neglexerunt et filias hominum dilexerunt. Quibus duobus nominibus satis ciui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mał. ne magnũ bomĩ uideat᷑ bonis. Deserto itaq
magno bono ⁊ bonoꝵ ꝓpͥo. lapsꝰ ẽ factꝰ ad bonum
minintũ. ñ bonis ꝓpͥũ. s bonis małq omune. W sic
filii dĩ filiaꝵ hominũ amore sunt capti. atq ut eis
ꝯnigibꝰ fruerent᷑ in morẽ societatis t̾rigene deflu¬
Sic enĩ corꝑis pulc̾tudo a dõ quidẽ factum s ⁊ prale
int̾no sempit̾no bono. quẽadiodũ nisticia de¬
serta ⁊ aurum amat᷑ ab auaris. nullo pecẽo auri
s hominis. Ita se ht̃ om̃is c̃atura. Cũ enĩ bona sit.
⁊ bñ amari pot̾ ⁊ male. ⁊ bñ scł ordine custodito.
male ordine ꝑturbato. qͣ in laude qͣdã cerei bre¬
uit̾ u̾sibꝰ dixi. Hec tua s̃ bona s̃. qr tu bonꝰ ista
casti. Nil nr̃m ẽ in eis. nisi qͣ peceamꝰ amanteᷤ ordi¬
amet᷑. ħ ẽ si ipse ñ aluid ꝓ illo q̃ ñ ẽ ipse amet᷑.
male amari ñ pot̾. Nam ⁊ ipse amator ordinate
amandꝰ e. qͣ bñ amat᷑ qͥ amandũ ẽ. ut sit in nob̾

Expanded text:
etiam malis, ne magnum bonum videatur bonis. Deserto itaque magno bono et bonorum proprio, lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune: ac sic filii Dei filiarum hominum amore sunt capti, atque ut eis conjugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae deflusic enim corporis pulchritudo, a Deo quidem facta, sed temporale interno sempiterno bono, quem ad modum iustitia deserta et aurum amatur ab auaris, nullo peccato auri, sed hominis. Ita se habet omnis creatura. Cum enim bona sit, et bene amari potest et male: bene scilicet ordine custodito, male ordine perturbato. Quod in laude quadam Cerei breuiter uersibus dixi: Haec tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista creasti. Nil nostrum est in eis, nisi quod peccamus amantes Ordiametur, hoc est si ipse, non aliud pro illo quod non est ipse, ametur, male amari non potest. Nam et amor ipse ordinate amandus est, quo bene amatur quod amandum est, ut sit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renam. tamꝗͣ. eã ds sic cõmemoraret ut ñ ꝯputaret.
S qͣre hĩc redit᷑ ad istam recapitulationẽ. pꝰea ꝙͣ. me¬
moratꝰ ẽ filiꝰ sech hõ qui sꝑauit inuocare nom̃ dm̃dĩ.¬
ꝑ hoĩcidã usq ad hoĩcidã. nam ⁊ lamech duabꝰ uxo¬
ribꝰ ss̃ se ꝑpetͣsse hoĩcidiũ confitet᷑. alt̾am ꝑ eam qͥ
spauit inuocare nom̃ dñi aei. Hoc ẽ quippe in hoc
mundo ꝑegͥnantis ciuitatis di totũ atq sũmum
inhac mortalitate negotiũ. qd̾ ꝑ hominẽ unũ quẽ¬

Expanded text:
terrena: tanquam eam Deus sic commemoraret, ut non computaret. Sed quare hinc reditur ad istam recapitulationem, posteaquam commemoratus est filius Seth, homo qui speravit invocare nomen Domiab homicida usque ad homicidam, nam idem Lamech duabus uxois se perpetrasse homicidium confitetur : alteram per eum qui speravit invocare nomen Domini Dei? Hoc est quippe in hoc mundo peregrinantis civitatis Dei totum atque summum in hac mortalitate negotium, quod per unum
Abbreviated transcription (Latin):
adã lamoch. decimꝰ aũ a noȩ. S. idõ ñ unꝰ filiꝰ lamec
sic̃ in cȩtĩs suꝑiꝰ. s plures ꝯmemorati s̃.qr inctũ erat
qͥs eifiuss mortuo successurꝰ. si regnandi tp̃s int̾ ip̃m
tos siue ꝑreges ex cain gn̾ationũ ordo deciurens.
ild mͥ nullo pacto p̃t̾eundũ silentio uidet᷑. q̃ cum la¬
m̃ati s̃ filii. donec undenariꝰ numerꝰ impłet᷑. qͦ si¬
gnifieat᷑ pecẽm. Addunt᷑ enĩ tres filii. ⁊ una filia.
Uxores aut̃ aliud possunt significare. ñ ħ q̃ ne cõm̃¬

Expanded text:
Lamech, sicut in ceteris superius, sed plures commemorati sunt, quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tempus inter iptos siue per reges ex Cain generationum ordo decurrens, illud mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum Lamerati sunt filii, donec undenarius numerus inpleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii et una filia. Uxores autem aliud possunt significare, non ho
Abbreviated transcription (Latin):
dies eoꝵ .c.ex. anni. ñ sic accipiendũ ẽ quasi p̾nun¬
s intelligendũ ẽ tẽ eũ ħ dixisse. cum cͥca finẽ qͥngẽ¬
toꝵ annoꝵ eẽt noȩ .i. cũ quadringentos octoginta
uite annos agẽt. Quos more suo scͥpt᷑a . d. uocat
tesimo quippe anno uite noȩ. scdo m̃se factũ ẽ
impios uindicatũ ẽ nõ quo qͥ cqͣm bonis qũq
morituris tale genꝰ mortis faciat aliqͥd qd̾ eis
possit ob eẽ pꝰ morteni. Uerumptam̃ nullꝰ eorum
diluuio mortinis ẽ. qͦs de semine seth ꝓpagatos
scã scͥpt᷑a omemorat. Sic añ diuinitꝰ diluuii can¬
unqͥtates hominũ suꝑ t̾rã. ⁊ omĩs qͥsq cogitat ĩ suo¬
corde diligent̃ suꝑ nialigna om̃s dies. et cogitaũ
hoĩnẽ quẽ feci a facie t̾rȩ. ab homine usq ad pecꝰ.
a reptilibꝰ usq ad uolatilia celi. qr iratꝰ sum qm̃ feci
eas. Ira dĩ non ꝑturbatio am̃i eiꝰ ẽ. s uiditiũ quo

Expanded text:
i anni, non sic accipiendum est, quasi praenunsed intellegendum est hoc Deum dixisse, cum circa finem quingentorum annorum esset Noe, id est quadringentos octoginta uitae annos ageret, quos more suo scriptura quingentoificans; sescentensimo quippe anno uitae Noe, secundo mense factum est impios vindicatum est: non quo quidquam bonis quandoque morituris tale genus mpossit obesse post mortem; uerum tamen nullus eorum diluuio mortuus est, quos de semine Seth propagatos sancta scriptura commemorat. Sic autem diuinitus diluuii caumalitiae hominum super terram, et omnis quisque cogitat in corde suo diligenter super maligna omnes dies: et cogitavit hominem quem feci a facie terrae, ab homine usque ad pecus, et a reptilibus usque ad volatilia coeli, quia iratus sum, quoniam feci eos . CA
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ antiqͥs religiose cure. ne ipsa ꝓpinqͥtas se paula¬
tim ꝓpaginum ordimbꝰ dirimens longiꝰ ab iret ⁊ ꝓpin¬
qͥtas ee desisfet. eã ñdum longe positã rursꝰ matͥ¬
monii iuncło colligare et qͦdamͦ reuocare fugientẽ.
U ñ iam pleno hominibꝰ orbe t̾rarum. ñ quid̃ sorores ex
patre ex matre uł ex ambobꝰ ̃s parentibꝰ natas .s. tũ
amabant de suo gen̾e duce uxores. Uer̃ quis dubitet
honestiꝰ hoc tp̃r etiam consobrinoꝵ ꝓhibita ẽẽ con¬
ugia: Non solum scđ̾m ea quȩ disputauimꝰ ꝓpter
multiplicandas affinitates. ne hãt diras necessitudi
cundiȩ quiddã nat᷑ale atq laudabile. ut cui deb cau¬
sa ꝓpinqͥtatis reu̾endũ honorẽ. ab ea contineat qͣmius
gn̾atͥcem tam̃ libidinẽ. de qua erubesc̾e uideamus
⁊ ipsã pudicitiã comugalẽ. Copulatio gͥ maris et

Expanded text:
atribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii vinculo colligare, et quodammodo revocare fugientem. Unde jam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre vel matre, vel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse conjugia? non solum secundum ea quae disputavimus, propter multiplicandas affinitates, ne habeat duas necessitudicundiae quiddam naturale atque laudabile, ut cui debet causa propinquitatis reverendum honorem, ab ea contineat, quamvis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere videmus et ipsam pudicitiam conjugalem. 3. Copulati
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ut ⁊ uoluptas carms q̃ spĩu resistẽt seq̃ret᷑. Nam
⁊ ipsa filia lamech noema. uoluptas int̾p̾tat᷑. ꝑ
sech aut̃ ab adã usq ad noe denariꝰ insinuat᷑ legiti¬
mus numerꝰ. cui noȩ tres adieiunt᷑ filii. uñ uno lap¬
so. duo bñdicunt᷑ a patre. ut remoto reꝓbo.⁊ ꝓbatis
filiis ad numer̃ ad ditis ⁊̃ duodenariꝰ nuimerꝰ inti
septenarii partẽ. alt̾am ꝑ altãm multiplicatas. Nã̾

Expanded text:
autem, ut et voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur. Nam et ipsa filia Lamech Noema Voluptas interpretatur. Per Seth autem ab Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tres adjiciuntur filii: unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis filiis ad numerum additis etiam duodenarius numerus intiseptenarii partes, alteram per alteram multiplicatas. Nam t
Abbreviated transcription (Latin):
ds qui iam ut sine cibo uiu̾ent diuina facilitate
donaret. nͥ ut pasc̾e̾nt᷑ etiã ħ implende fig̾e̾ tanti
mistu ꝯueniret: Nõ aut̃ ad p̾fig̾andã eccłiã ꝑtiñe
tã multiplicia reꝵ signa gestaꝵ nͥ fu̾it contenciosꝰ
nemo ꝑmitait᷑ opinari. Iam enĩ g̾s ita eccłiã reple-¬
uer̃ mundiq ⁊ ĩmundiq donec c̾tũ ueniat᷑ ad finẽ.
ita eiꝰ unitas quadã ꝯpagine ꝯtinet᷑. ut ex uno ma
nifestissimo ȩtiã decet̾is quȩ obscuriꝰ aliq̃no dicta
s̃ ⁊ difficiliꝰ agnosi q̃unt dubitare fas ñ sit. Quȩ
cũ ita sint. nec inanit̾ ista eẽ oscͥpta putare qͥsqͣm
ł durꝰ audebit. nec nil significare cũ gesta sint. nec
sola dicta ẽẽ sigeatiua ñ facta nec aliena ẽẽ ab ex¬
cłia significanda ꝓbabilit̾̃ dici pot̾. S mag̾ c̾dẽ¬
dum ẽ ⁊ sapient̾ ẽẽ memoriȩ littisq mandata ⁊

Expanded text:
Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, nisi ut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti mysterii conueniret? Non autem ad praefigurandam ecclesiam pertinere tam multiplicia rerum signa gestarum, nisi fuerit. contentiosus, nemo permittitur opinari. Iam enim gentes ita ecclesiam repleuerunt, mundique et inmundi, donec certum ueniatur ad finem, ita eius unitatis qudicta sunt et difficilius agnosci queunt, dubitare fas non sit. Quae cum ita sint, sic nec inaniter ista esse conscripta putare quisquam uel durus audebit, nec nihil significare cum gesta sint, nec sola dicta esse significatiua non facta, nec aliena esse ab ecclesia significanda probabiliter dici potest; sed magis credendum est et sapienter esse memoriae li
Abbreviated transcription (Latin):
intmittebat. s uenientia ⁊ intͣntia ꝑmittebat. Ad
ħ enĩ ualet q̃ dictũ ẽ. intbunt ad te ñ scł homĩs
actu. s dñ nutiu. ita sane ut ñ illic fuisse e̾dendͣ
geñent sic̃ muscȩ alia u̾o in quibꝰ nicħ sit maris
et femine. sic̃ apes. Ea porro quȩ sic hñt sexũ ut
ñ hañt fetum sic̾ muli ⁊ mulȩ. mir̃ si fuer̾ ibi ac
f̾eminã. Solet etiam mou̾e ñ nullos. gen̾a hes¬
carum q̃ illic hr̃e pot̾ant am̃alia. q̃ ñ nͥ carne ue
ei putant᷑. utrũ p̾t̾ numeꝵ ibi fuerint siñ tͣnsg̃ssio¬
ne mandati. quȩ alioꝵ alendoꝵ necessitas illic
coegiss includi. an uͦ qͣ potiꝰ ẽ cͥdendum p̾t̾ carneᷤᷤ
alnĩa alim̃ta eẽ potuer̃. quȩ omibꝰ ꝯuenirent. No
gͦ mir̃ si uir ille sapiens ⁊ ustꝰ ĩ diuinitꝰ ad monitꝰ
qͥd cuiq ꝯgrueret. sine carnibꝰ aptam cinq gen̾i
alimoniã p̃paraũ ⁊ condidit: Qd ẽ aut̃ q uesei ñ
cogẽt fames : aut qͥd ñ suaue ac salubre fac̾e̾ poss

Expanded text:
ia intrare permittebat. Ad hoc enim valet quod dictum est: Intrabunt ad te, non scilicet hominis actu, sed Dei nutu: ita sane ut non illic fuisse credenda generent, sicut muscae, alia vero, in quibus nihil sit maris et feminae, sicut apes. Ea porro quae sic habent sexum, ut non habeant fetum, sicut muli et mulae, mirum si fuerunt ibi, ac feminam. Solent etiam movere nonnullos genera escarum quae illic habere poterant animalia, quae non nisi carnibus sci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouergo mirum, si uir ille sapiens et iustus, etiam diuinitus admonitus quid cuique congrueret, sine carnibus aptam cuique generi alimoniam praeparauit et condidit? Quid est autem, quo uesci non cogeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patientiã expectamꝰ. Nam qͥs uacare ħ existimet
ab altitudine sac̃m̃ti: Numqͥd enĩ abel ñ sꝑauit
inuocare nom̃ dñi dĩ. cꝰ sacͥfitiũ scͥptura tam acce¬
ptum dõ fuisse cõmemorat: Nũqͣd ipse sech ñ sꝑai
inuocare nom̃ dñi dĩ. de quo dictũ ẽ suscitaũ enĩ

Expanded text:
 patientiam exspectamus . Nam quis vacare hoc existimet ab altitudine sacramenti? Numquid enim Abel non speravit invocare nomen Domini Dei, cujus sacrificium Scriptura tam acceptum Deo fuisse commemorat? numquid ipse Seth non speravit invocare nomen Domini Dei, de quo dictum est, Susc
Abbreviated transcription (Latin):
tał fut᷑us qui impleret illiꝰ scĩtatẽ. ñ q̃ ipse pͥor pꝰeũ
t̾p̃ris ordine nascet᷑. Dem̃ qd̾ scͥptum ẽ uix̃ aut̃ seth.u.
quis possit mͥ in confid̾atꝰ asseu̾are hẽ eiꝰ pͥmogenitũ
ĩmimis fu̾it a conubio siñ ullo ꝓposito continentiȩ. uł
ñ genu̾it ꝯiugatꝰ. qño qͥd etiam de ipso loqͥt᷑ ⁊ gen̾ filio

Expanded text:
t futurus, qui impleret illius sanctitatem, non quod ipse prior post eum temporis ordine nasceretur. Deinde quod scriptum est, Vixit autem Seth Quis possit inconsideratus asseverare hunc ejus primogenitum immunis fuerit a connubio, sine ullo proposito continentiae, vel non genuerit conjugatus: quando quidem etiam de ips
Abbreviated transcription (Latin):
ita dm̃ cꝰqͣm facti sui penitet. cꝰ ẽ de om̃ibꝰ omino
rebꝰ tam fixa sententia qͣm e̾ta p̃scientia. S si ñ¬
utat᷑ scͥpt᷑a talibꝰ ũb non se q̃dam familiariꝰ in¬
supbientes. ⁊ exccitet negligentes. ⁊ ex̾ceat q̃ren¬
tes.⁊ alat intelligentes. Quod ñ fac̾et si ñ se pͥ
inclinaret. ⁊ qd̾ãm᷑ descenq̾et ad iacentes. Qd̾ aut̃¬
etiam int̾itum om̃iũ am̃aliũ t̾renoꝵ uolatiliũq
demuntiat magnitudinẽ fut᷑ȩ cladis effat᷑. ñ am̃an¬
tibꝰ rõnis exꝑtibꝰ tamq ⁊ ipsa peccau̾int minat᷑ exi

Expanded text:
ita Deum cujusquam facti sui poenitet, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia. Nos n se quodammodo familiarius insuperbientes, et excitet negligentes, et exerceat quaerentes, et alat intelligentes; quod non faceret si non prius se inclinaret, et quodammodo descenderet ad jacentes. Videtiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat: magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ genꝰ humanũ pꝰ pͥmã copulã uiri facti ex pulu̾e
⁊ꝯuigis eiꝰ ex uiri latẽ. mariũ feminaꝵq conum¬
ctione opꝰ hr̃ẽt. ut gignendo multiplicaret᷑. nec eenm
ulli homines. nͥ qͥ ex ilł dnobꝰ nati fuissent. uiri sorniꝰ
suas ꝯuiges acceper̃. Qd̾ ꝓfecto qͣnto ẽ antiqͥnꝰ cõ pe¬
lente necessitate. tanto pꝰea factũ ẽ damnabiliꝰ reli¬
gione ꝓhibente. Habita ẽ enĩ iõ rectissima caritatis.

Expanded text:
 genus humanum post primam copulam uiri facti ex puluere et coniugis eius ex uiri latere manum feminarumque coniunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent: uiri sorores suas coniuges acceperunt; quod profecto quanto est antiquius conpellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religion
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͥ tales m̃ses erant. ꝓfecto ⁊ anni erant quales nẽ
batur dies ut omĩa ꝓportione minuant᷑. nec toto
qͣtͣduo nr̃o factum ẽ illd̾ tam gñde diluuiũ. qd̾ me¬
morat᷑ factum . xl. diebꝰ ⁊ noctibꝰ. Iuis hane absur
ditatẽ ⁊ uanitatẽ ꝑferat: ꝓmñ remoueat᷑ hic enor.
noq det̾minant. tantꝰ m̃sis qͣntꝰ ⁊ nẽ ẽ quẽ luna
diebꝰ ⁊ qͥdrante consumat᷑. qnoq̃dẽ ami seccente¬
sini uite noȩ. scc̾s erat m̃sis eideq msis. aa. i uii.¬
ingentis pluie memorant . Qui dies ñ binas ac
paulo ampliꝰ horas hẽbant. s uicenas ⁊ qͣtnas die
noctuq tͣnsactas. Ac ꝑhoc tam magnos annos ui¬
xer̃ illi antiqͥ. usq ampliꝰ qͣm. decce. Iuantos pꝰea

Expanded text:
 tales profecto et anni erant, quales nunc batur dies, ut omnia proportione minuantur: ergo nec toto quadriduo nostro factum est illud tam grande diluuium, quod memoratur fditatem et uanitatem ferat? Proinde remoueatur hic error, noque determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna diebus et quadrante, consummant: quanti anni sexcentesimi vitae Noe secingentes pluviae memorantur , qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed vicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos vixerunt illi antiqui usque amplius quam nongentos, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Lx.x. uł .Lx. annos a coneũbendi oꝑe uacauisse.
portione pub̾tas. qͣnto uite toeiꝰ maior annositaᷤ.
aut q̃ mag̾ uidõ ee ẽdibile ñ hic pͥmogeniti filii c̃õ¬
memorati s̃. s quos successionis ordo poseebat ut
ꝑueniret᷑ ad noe a quo rursꝰ ad habrahã uidemus eẽ
ꝑuentũ. ac dem̃ usq ad c̾tum articłm tp̃ris qutu
oportebat signari etiã gen̾ationibꝰ ꝯmemoratis
cursĩ głosissime cuntatis inħ mundo ꝑ egͥnantis.¬
⁊ ad suꝑnã pat̾am requirentis. Ed̾ enĩ negari ñ p̃.

Expanded text:
 sexaginta annos a concumbendi opere vacavisse; portione pubertas, quanto vitae totius major annositas; aut quod magis video esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perveniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham videmus esse perventum, ac deinde usque ad certum articulum temporis: quantum oportebat signari, etiam generationibus commemoratis, cursum gloriosissimae civitatis in hoc mundo peregrinantis, et supernam patriam requ
Abbreviated transcription (Latin):
diluuiũ. s in cȩlestis maluit tãqͣm ẽẽnt memoria
digniores. Porro aut̃ sech quo natꝰ ẽ. non quid̃ taeiti
s̃ anni patͥs eiꝰ. s iam genũat alios. ⁊ utrum solos
eam et abel affirmare quis audeat: Non enĩ qi soli
nominati sunt ꝓpt̾ ordines gen̾ationũ qͣs cõmemora¬
te oi ⁊tebat io conseq̃ns iudi deb illos solos fuissetẽ
genatos ex adã. Cum enĩ silentio cooꝑtis oĩũ nõibꝰ
cet̾oꝵ legat᷑ eñ gemusse filios ⁊ filias. qͥta fu̾it ista ꝓleᷤᷤ
eiꝰ quis p̃sumat asserere si culpã tem̃itatis euitat :

Expanded text:
diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria digniores. Porro autem Seth quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris eius, sed iam genuerat alios; et utrum solos Cain et Abel, adfirmare quis audeat? Non enim quia soli nominati sunt propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens uideri debet solos fuisse tunc generatos ex Adam. Cum enim silentio coopertis omnium nominibus ceterorum legatur eum genuisse filios et filias: quota fuerit ista proles eius, quis praesumat