comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit excessus: cõponit mores: uitã honestat¬
& ordinat: postremo diuinaꝵ parit̾ & huma¬
narũ rerũ scientiã confert. Hec ẽ quȩ ꝯfusa
distmmnat. hiantia cogit. sparsa colligit᷑. se¬
creta rimatur: uera uestigat. uerisimilia ex¬
aminat: ficta & fucata explorat. Hec ẽ quȩ
agenda p̾ordinat: acta recogitat. ut nichil
reptione egens. Hȩc ẽ quȩ in ꝓspis adu̾sa
p̾sentit: in adu̾sis quasi ñ sentit: quoꝵ. alte¬
rum fortitudinis. alterũ prudentiȩ ẽ. Ibi
ꝯplexũq uirtutũ atq alterã pendẽ ex altera:
sicut hoc loco uides fortitudinis matrẽ esse
prudentiã. nec fortitudinẽ s temeritatẽ
ẽẽ quẽlibet ausum. quẽ ñ parturiuit pru¬
dentia. Hȩc itẽ ẽ. quȩ int̾ uoluptates &e neceᷤ¬
sitates media quasi queda arbitra sedenꝰ
utrimq certiᷤ limitib dist̾minat fines: istis
assignans &e p̾bens qͦd sat ẽ. ilł qͦd nimis est

Expanded text:
corrigit excessus, componit mores, vitam honestat etcorrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil reptione egens. Haec est quae in prosperis adversa praesentit, in adversis quasi non sentit: quorum alterum fortitudinis; alcomplexumque virtutum, atque alteram pendere ex altera; sicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentiam: nec fortitudinem, sed temeritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: quã qͣm ñ sit pret̾ equũ cedere necessitati.
Nam si lice̾t qͦd deceret: absolute ꝑ omĩa & in
om̃ib p̾ferend̾a. & uł soła uł maxime colen¬
dam. eã quȩ ad omĩa ualet. idest pietatẽ. ꝓr¬
sus irrefragabił ratio monstrat. Qdͥ sit pietaᷤᷤ
queris: Uacait ꝯsid̾ãtioni. Dicas forsitan
in hoc dissentux me ab illo: qͥ pietatẽ diffi¬
nit cultũ di. Non ẽ ita. Si bene ꝯsideras: illiꝰ
tatur in psalmo: uacate &e uidete qm̃ ego
p̾sumptione suas facit: p̾agendo quodam᷑
&e p̾ordinando que agenda st̃: Necessarie
terant eẽ ꝓficuo: p̾cipitata mag̾ picło fiant.
Qd tͥmet si recordariꝰ ⁊ in ipsis actionibus
causarũ. & in magnis quibq negociis ma¬
gnarũ ue ꝯsiliis ierũ: firquent accidisse ñ
ambigo. Et pͥmum qͥdem. ipsum fontem
suu̾ id est mentẽ de qua oritur. purificat con¬
sideratio. Deinde regit affectus. dirigit actuᷤ:

Expanded text:
tem: quanquam non sit praeter aequum, necessitati cedere. tem: quanquam non sit praeter aequum, necessitati cedere. Nam si liceret quod deceret, absolute per omnia et in omnibus praeferendam, et vel solam, vel maxime colendam eam, quae ad omnia valet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene consideras, illius tatur in Psalmo. Vacate, et videte quoniam ego praesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario terant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus,
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ꝓpt̾ has accepistiᷤ claues regni celoꝵ: p̃uari¬
catores utiq exclusuri. ñ possessores. Ut sciatiᷤ
peccata: & cȩt̾a. Quȩ nã tͥ maior uidet᷑ &e digni¬
tas & potestas: dimittendi peccata. an p̾dia
diuidendi: s ñ ẽ comparatio. Habent hec in¬
fima & t̾rena iudices suos: reges &e pͥncipes t̾re
Qd fines alienos inuaditis: Qd falcẽ ur̃am in
alienã messem extenditis: Non qͥa indigni
uos:s qͥa indignũ uob̃ talib insistere quippe
potiorib occupatis. Deniq uͥ necessitas exigit:
causa qͥdem urgente: aliud ultro in cũbere
istis: tanquã magnis dignisq tali & taliũ in¬
tentione reb. Itaq hec ce innumera talia di¬
cerẽ: si fortia dicere: si recta. si sincera. Nẽ
autẽ qm̃ dies mali st̃. sufficit int̾im ammo¬
nitũ eẽ ñ totũ te nec semꝑ dare actioni: sed
ꝯsideratiomi aliquid tui & cordis & tẽporis
seq̃strare. Hoc aũ dico necessitatẽ intuens ñ eqͥta¬

Expanded text:
non propter has, accepistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. Ut sciatis, peccata , etc. Quaenam tibi major videtur et dignitas, et potestas, dimittendi peccata, an praedia dividendi? Sed non est comparatio. Habent haec infirma et terrena judices suos, reges et principes terrae. Quid fines alienos invaditis? Quid falcem vestram in alienam messem extenditis? Non quia indigni vos, sed quia indignum vobis talibus insistere, quippe potioribus occupatis. Denique ubi necessitas exigit, causa quidem urgente, aliud ultro incumbere istis, tanquam magnis dignisque tali et talium intentione rebus. Itaque haec et innumera talia dicerem, si fortia dicerem, si recta, si sincera. Nunc autem quoniam dies mali sunt , sufficit interim admonitum esse, non totum te, nec semper dare actioni: sed considerationi aliquid tui et cordis, et temporis sequestrare. Hoc autem dico necessitatem intuens, non aequita
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat ep̃c: ep̃m instruens. Nemo militans do
implicat se negociis sclarib. Ego autẽ parco tͥ.
Non enĩ fortia loquor: s possibilia. Putas ne
hec tẽpora sustinerent: si om̃ib litigantib ꝓ
t̾rena hereditate. & flagitantib abs te iudici¬
um. uoce dñi tui responderes: o hoĩes quis me
ꝯstituit iudicẽ suꝑ uos: In quale mox udici¬
ũ tu uenires: Qͥd dicit homo rusticanꝰ & im¬
ꝑitus. ignorans pͥmatũ suũ. inhonorans sũmã
& p̾excelsam sede. derogans aplice dignitati:
aut diuisor t̾minoꝵ: aut distributor t̾raꝵ. Ste¬
cantes ñ lego. Erit illud: ñ fuit. Itane immi¬
nutor ẽ dignitatis seruuiᷤ. si ñ uult ẽẽ maior
dño suo: aut discipulꝰ si ñ uult eẽ maior eo qͥ
se misit: aut filiꝰ si ñ transgredit᷑ t̾minos. qͦs
posuert̾ patres sui: Quis me ꝯstituit iudicẽ.

Expanded text:
 episcopum instruens: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Ego autem parco tibi. Non enim fortia loquor sed possibilia. Putasne haec tempora sustinerent, si hominibus ligantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce Domini tui responderes: O homines, quis me constituit judicem super vos ? In quale tu judicium mox venires? Quid dicit homo rusticanus et imperitus, ignorans primatum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? aut divisor terminorum, aut distributor terrarum. Stecantes non lego. Erit illud, non fuit. Itane imminutor est dignitatis servus, si non vult esse major domino suo: aut discipulus, si non vult esse major eo qui se misit: aut filius, si non transgreditur terminos, quos posuerunt patres sui? Quis me constituit judicem?
Abbreviated transcription (Latin):
pler: s ceñt om̃s una. An potiꝰ qͥa sine eo uͥtꝰ
ñ ẽ. omniũ q̃damͦ intima uis una ẽ & me-¬
cipando cõmunicant. s totũ a singłis atq
integrũ possidet᷑: ¶erbi causa: qͥd tã iustige
quã mod̾: Alioqͥn si qͥd extͣ modu reliqͥt: ñ pla

Expanded text:
s una. An potius, quia sine eo virtus non est, omnium quodammodo intima vis una est et mecipando communicant, sed totum a singulis atque integrum possidetur. Verbi causa, quid tam justitiae, quam modus? Alioq
Abbreviated transcription (Latin):
feriat. Uerba nec facit nec recipit: nec enim se¬
det iudicans: s insequit᷑ pumens. C ausam
tam̃ ñ tacet. qͦd uidelicet domũ orationis
negociationis fecissent. Ergo & tu fac simi¬
liter. Trubescant uultũ tuũ istuismodi ne¬
gociatores. si fieri potest:si ñ . timeant. Et ty
flagelłu tenes. Timeant nũmularii. nec fi¬
dant in nũmis. s diffidant: abscondant es
suũ ate. scientes effundẽ qͣm accipe paratiorẽ.
Hoc studiose & ꝯstant̾ agendo. multos lucͥfaci¬
es turpiũ sectatores lucroꝵ. honestiorib officũ
uendicando: multos ne uł audeant huimͦi
attẽptare seruabis. Adice illud qͦd ñ parũ
ꝓficiet: & ad ferias qͣs tͥsuadeo. Ita nempe ñ
pauca tͥ mom̃ta tẽpoꝵ redimes ad ua candu
ꝯsiderationi: queda ut dixi negocia nec au¬
diendo. quedã aliis cõmittendo: quȩ tua di¬
gna putaueris audientia. fideli quodam
ce accõmodo ipsi causȩ opendio t̾minando.

Expanded text:
feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim seferiat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem. Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando.
Abbreviated transcription (Latin):
habet qͦd det. Aliis alias multas pot̾is cõ¬
mittere t̾minandas: quãplures ne dignas
audientia iudicare. Quid enĩ opus ẽ ad¬
mitt̾e̾ illos: quoꝵ peccata manifesta sint p̾¬
cedentia ad iuidiciũ: Tanta ẽ impudentia
ñnulloꝵ. ut cũ manifestȩ ambitionis pru¬
rigine scateat tota facies causȩ eoꝵ. ñ ertibeᷤ¬
cant audientiã flagitare: publicantes semae¬
ipsos ad multoꝵ ꝯscientias: in quo uł suȩ
solius satis pot̾ant ꝯfundi uidicio. Non
fuit qui retunderet attritas frontes: & ideo
plures facti st̾ & magis induruert̃. S & nes¬
scio qͦmͦ uitiosꝰ ꝯscientiaᷤᷤ uiciosoꝵ ñ refugit: ce
horieat in studiis & molicionib ambitions:
ñ plus quã spelunca latronis in spoliis ui¬
exurgat auctoritas adu̾sus impudentiã hãc
& gn̾alem pestem. Intuere magistrũ sic faci¬
entẽ. &e audi dicentẽ. qͥ mͥ ministrat me seqͣt᷑
Non parat aures ut audiat: s flagellũ quo

Expanded text:
habet quod det. Aliis alias multas poteris comhabet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. Sed et nescio quomodo vitiosus conscientias vitiosorum non refugit: et horreat in studiis et molitionibus ambitionis, non plus quam spelunca latronis in spoliis viexsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Nisi agitent᷑ cause. audiant᷑ partes. inter
oportet. Nam is modus qͥ frequentat᷑ execra¬
aures tuȩ audire sustinent huiꝰmodi dispu¬
tationes aduocatoꝵ & pugnas uerboꝵ. que
magis ad subu̾sionẽ quã adinuentionẽ ꝓfi¬
ciunt u̾itatiᷤ. C orrige pͣuum morẽ. & p̾cide
hi sunt qͥ docuert̾ linguas suas loqͥ m̃daciũ:
diserti adu̾sus iusticiã: eruditi ꝓ falsitate. Sa¬
pientes ft̃ut faciant małii: eloquentes ut
impugnent uerũ. Hi st̃ qͥ instruunt a quib
unt de ꝓpͥo calũpnias innocentie. destruunt sĩ¬
plicitatẽ u̾itatis obstruñt iudicii uias. Nichil
ita absq labore manifestã facit u̾itatẽ: ut bie¬
uis & pura narratio. Ergo illas qͣs ad te neçesse
erit intrare causas. neq enĩ om̃s necesse erit. di¬
ligent᷑ uełi s brruit᷑ decidere assuescas: frustrato¬
riasq &e uenatorias p̃cidere dilationes. Causa
uiduȩ intret ad te. causa pauꝑis. & eiꝰ qͥ ñ

Expanded text:
ium. Nisi agitentur causae, audiantur partes, inter oportet. Nam is modus, qui frequentatur, exsecraaures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem proficiunt veritatis. Corrige pravum morem, et praecide Hi sunt qui docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibusunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non
Abbreviated transcription (Latin):
tium cordib tanto moderamine u̾bum ti¬
moris & contricionis infligant. quatinꝰ eos
nequaquã a u̾bo confessionis ext̾reant: sic cor¬
da aꝑiant ut ora ñ obstruant: s nec absoluãt
etiã compunctũ. nͥ uiderint & confessum: qͣ¬
niã qͥdem corde credit᷑ ad iusticiã: ore autẽ
confessio fit ad salutem. Alioquin: a mortuo
in ore habet & in corde ñ habet: aut dolosuꝰ
ẽ aut uanus. Quisqͥs uͦ in corde &e ñ in ore: aut
suꝑbus est aut timidus.

Expanded text:
tium cordibus tanto moderamine verbum titium cordibus tanto moderamine verbum timoris et contritionis infligant, quatenus eos nequaquam a verbo confessionis exterreant; sic corda aperiant, ut ora non obstruant; sed nec absolvant etiam compunctum, nisi viderint et confessum: quandoquidem corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Alioquin a mortuo,in ore habet, et in corde non habet, aut dolosus est, aut vanus: quisquis vero in corde, et non in ore, aut superbus est, aut timidus.
Abbreviated transcription (Latin):
dor meptus obstruso labioꝵ ostio ñ ꝑmit¬
tit exire: cum eum exemplo dauid dicere
potiuᷤᷤ oporteret. & labia mea ñ ꝓhibebo. do¬
mine tu scisti. Qui & seipsum. redaiguens.
puto suꝑ huiꝰcemodi stulto & irrationabili
pudore: qm̃ tacui inquit iueterauerunt
ossa meã. Unde &e optat ostium poni circũ¬
stantiȩ labiis suis: ut oris ianuã & aꝑire con¬
fessioni & defensioni claudere nolit. Deniq
&e aꝑte hoc ipsum orans petit a dño: sciens
nimirũ qͥa ꝯfessio & magnificentia opus eiꝰ.
Et qͦd uidelicet nr̃ãm maliciã. & qͦd eque di¬
umnȩ bonitatis. & uirtutis magnificentiã
minime tacemus: magnũ qͥdem geminȩ con-¬
fessionis bonuim: s di ẽ donũ. Ait itaq. Non
declines cor ineum in u̾ba malicie: ad excusan¬
das excusationes in peccatis. Quãobrem mi¬
nistros u̾bi sacerdotes. caute necesse ẽ ad utrũ¬
q uigilare sollicitos: quo uidelicet delinquẽ¬

Expanded text:
dor ineptus obstruso labiorum ostio non permitdor ineptus obstruso labiorum ostio non permittit exire; cum eum exemplo David dicere potius oporteret: Et labia mea non prohibebo, Domine, tu scisti . Qui et seipsum redarguens, puto super hujuscemodi stulto et irrationabili pudore, Quoniam tacui, inquit, inveteraveverunt ossa mea . Unde et optat ostium poni circumstantiae labiis suis , ut oris januam et aperire confessioni, et defensioni claudere norit. Denique et aperte hoc ipsum orans petit a Domino, sciens nimirum, quia confessio et magnificentia opus ejus . Et quod videlicet nostram malitiam, et quod aeque divinae bonitatis et virtutis magnificentiam minime tacemus, magnum quidem geminae confessionis bonum, sed Dei est donum. Ait itaque: Non declines cor meum in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis . Quamobrem ministros verbi sacerdotes caute necesse est ad utrumque vigilare sollicitos, quo videlicet delinquen
Abbreviated transcription (Latin):
feram contͥcionẽ: u̾bum uͦ in ore noxiã tollit
confusionẽ: ne impediat necessariã ꝯfessionẽ.
Ait enim scͥptura. Est pudor adducens pecca¬
tum: & ẽ pudor adducens głam. Bonus pudor
quo peccasse. aut certe peccare confunderis. a&
om̃ĩs licet humanꝰ arbit̾ forte absit. diuinũ
tam̃ quã humanũ tanto uerecundiuᷤ reuerenᷤᷤ
aspectum. quanto & ueriꝰ d̾m quã hominẽ cogi-¬
cante. quanto constat longiꝰ ab illo eẽ omne
peccatũ. Huiꝰcemodi ꝓculdubio pudor fu¬
gat obꝑbrium. parat głam: dum aut peccatũ
om̃ino ñ admittit. aut certe admissũ & penitẽ¬
do punit. & confitendo expellit: si tam̃ gła
etiam nr̃a hec ẽ tistimoniũ ꝯscientie nr̃e. Qd̃
si quispiam confiteri ꝯfundit᷑. id quoq unde
ꝯpungit᷑: talis pudor peccatũ adducit. & glo¬
riam de ꝯscientia ꝑdit: quando malũ q̃d ex
ꝑfunda cordis cõpunctio conat᷑ expellere. pu-¬

Expanded text:
feram contritionem: verbum vero in ore noxiam tollit feram contritionem: verbum vero in ore noxiam tollit confusionem, ne impediat necessariam confessionem. Ait enim Scriptura: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Bonus pudor est, quo peccasse, aut certe peccare confunderis: et omnis licet humanus arbiter forte absit, divinum tamen quam humanum tanto verecundius revereris aspectum, quanto et verius Deum quam hominem cogicante, quanto constat longius ab illo esse omne peccatum. Hujuscemodi procul dubio pudor fugat opprobrium, parat gloriam, dum aut peccatum omnino non admittit, aut certe admissum et poenitendo punit, et confitendo expellit: si tamen gloria etiam nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. Quod si quispiam confiteri confunditur id quoque, unde compungitur, talis pudor peccatum adducit, et gloriam de conscientia perdit, quando malum quod ex profundo cordis compunctio conatur expellere, pu
Abbreviated transcription (Latin):
cum inuenerint sepulchrum. Nec casu uł
subito. aut ueluti lubrica ppłaris fauoris opi¬
nione. id tam celebre nom̃ sepulchrũ nactũ eẽ
putetur: cum hoc ipsum tantis retro tẽpori¬
b ysaias tam aꝑte p̾dixerit. Erit inquit in
die illa radix iesse. qui stat in signum ppłoꝵ.
ipsum gentes dep̾cabunt᷑: & erit sepulchrũ eiꝰ
głosum. Reuera gͦ impletũ c̾nimꝰ qͣd legimus
ꝓphatum: nouũ quidẽ intuenti s legenti anti¬
quũ: ut sic assit de nouitate iocunditas: ut de
tetustate ñ desit auctoritas. Et de sepulchro
ista sufficiant:
quẽ pene p̾terieram: uͥ & confessionis sacͤ¬
mentũ & sacerdotał ministii mystium conti¬
netur: B ethphage quippe: domus bucce int̾¬
pretat᷑. scͥptum ẽ autẽ. Prope ẽ u̾bum in ore
tuo: & in corde tuo. Non in altero tantũ: s si
simul in utroq u̾bum. habere memineris. Etqͥ¬
dem u̾bum in corde peccatoris oꝑatur saluti¬

Expanded text:
cnm invenerint sepulcrum . Nec casu vel cnm invenerint sepulcrum . Nec casu vel subito, aut veluti lubrica popularis favoris opinione, id tam celebre nomen sepulcrum nactum esse putetur, cum hoc ipsum tantis retro temporibus Isaias tam aperte praedixerit: Et erit, inquit, in die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . Revera ergo impletum cernimus quod legimus prophetatum, novum quidem intuenti, sed legenti antiquum: ut sic adsit de novitate jucunditas, ut de vetustate non desit auctoritas. Et de sepulcro ista sufficiant. quem pene praeterieram, ubi et confessionis sacramentum, et sacerdotalis ministerii mysterium continetur? Bethphage quippe Domus buccae interpretatur. Scriptum est autem: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo . Non in altero tantum, sed simul in utroque verbum habere memineris. Et quidem verbum in corde peccatoris operatur saluti
Abbreviated transcription (Latin):
nis infundit᷑ cominꝰ intuenti: nec parũ ꝓficit᷑.
cernendo etiã corporalib ocłis corporałe locũ
dominice quietis: & si quippe iam uacuũ sa¬
cris membris. plenum tam̃ nrĩs iocundis ad¬
modum sacram̃tis. Nrĩs inquã nr̃is: si tam̃ t̃a
andenter amplectimur. quã indubitant̾ tenemꝰ.
qͦd apłs ait. Consepulti ei sumus ꝑ baptismum
in mortẽ: ut quomͦ surrexit xp̃c a mortuis. per
głam patris: ita & nos in nouitate uite ambu
lemus. Si em̃ complantati facti sumus similitu¬
dini mortis eiꝰ. simul & resurrectionis erimus
Quam dulce ẽ peregrinis post multam longi
itineris fatigationẽ. ptꝰ plurima t̾re marisq pi¬
cula. ibi tande quiescere: uͥ & agnoscunt suũ
dñm quieuisse. Puto iam p̾ gaudio ñ sentunt
inȩ laborẽ: nec grauam̃ rẽputant expensaꝵ:¬
s tanquã laboris p̾miũ. curfusue brauiũ assecu¬
ti: uixta scͥpturȩ sententiã gaudent uehem̃t̾.

Expanded text:
nis infundatur cominus intuenti; nec parum proficitur nis infundatur cominus intuenti; nec parum proficitur cernendo etiam corporalibus oculis corporalem locum dominicae quietis. Etsi quippe jam vacuum sacris membris, plenum tamen nostris et jucundis admodum sacramentis. Nostris, inquam, nostris, si tamen tam ardenter amplectimur, quam indubitanter tenemus 556 quod Apostolus ait: Consepulti enim sumus per Baptismum in mortem, ut quomodo surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et noslemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . Quam dulce est peregrinis post multam longi itineris fatigationem, post plurima terrae marisque pericula, ibi tandem quiescere, ubi et agnoscunt suum Dominum quievisse! Puto jam prae gaudio non sentiunt viae laborem, nec gravamen reputant expensased tanquam laboris praemium, cursusve bravium assecuti, juxta Scripturae sententiam, gaudent vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatẽ diligit ds: necesse ẽ mori qͥdem ho¬
minẽ. quippe qͦd p̾dixerat ds: s a morte resur¬
gere. ne obliuiscatur misereri ds. Ita gͦ mors
& ñ ꝑpetuo dominat᷑. manet tam̃ ꝓpt̾ u̾itatẽ
d̾i uł ad tempus in nob̃: quẽ admodu peccatũ
& si iam ñ regnat in nr̃o mortali corpore. ñ ta¬
m̃ dcest penitus nob̾. Promde paulus ex par¬
te qͥdem liberatũ se a lege peccati ce mortis
głatur: s rursum se utraq nichilominꝰ lege
aliqua ex parte grauari conquerit᷑: siue cũ ad¬
u̾sus peccatũ miserabilit̾ clamat. inuenio aliã
legem in membris meiᷤ. & cet̾a: siue cũ ingemiᷤ¬
cit grauatus. haud dubiũ qum in lege mortiᷤ.
redemptionẽ mortis expectans corporis sui. Si
ue itaq hȩc siue alia quecunq in hune mo¬
dum. ꝓut in talib in suo quisq sensu abundat.
ex occasione sepulchri. xp̃ianis sensib sugge¬
rantur: puto qͣd ñ mediocris dulcedo deuotio¬

Expanded text:
et veritatem diligit Deus , necesse est mori quidem hoet veritatem diligit Deus , necesse est mori quidem hominem, quippe quod praedixerat Deus: sed a morte tamen resurgere, ne obliviscatur misereri Deus. Ita ergo mors etsi non perpetuo dominatur, manet tamen propter veritatem Dei vel ad tempus in nobis: quemadmodum peccatum, etsi jam non regnat in nostro mortali corpore, non tamen deest penitus nobis. Proinde Paulus ex parte quidem liberatum se a lege peccati et mortis gloriatur; sed rursum se utraque nihilominus lege aliqua gravari ex parte conqueritur, sive cum adversus peccatum miserabiliter clamat, Invenio aliam legem in membris meis , et caetera; sive cum ingemiscit gravatus, haud dubium quin lege mortis, redemptionem exspectans corporis sui . 29. Sive itaque haec, sive alia quaecunque in hunc modum, prout in talibus in suo quisque abundat sensu, ex occasione sepulcri christianis sensibus suggerantur: puto quod non mediocris dulcedo devotio
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ forma. scĩtatis exempłu: Ob hoc it̃ẽ
apłs. qͥd stultum ẽ inquit di: sapientius est
hominibꝰ. Mors gͥ a morte: uita ab errore:
a peccato gra liberauit. Etqͥdem mors per
iusticiam suã ꝑegit uictoriã: qͥa iustus exsol¬
uendo que ñ rapuit: iure omĩno q̃d amise¬
rat recepit. Uita uͦ qͦd ad se ꝑtinuit. ꝑ sapi
entiam adimpleuit: que nob̾ ute & discipli¬
nȩ docum̃tum ac specłm extitit. Porro gr̃a
ex illa ut dictum ẽ potestate peccata remi¬
sit: qua omĩa quecunq uoluit fecit. Mors
itaq xp̃i. mors ẽ meȩ mortis: quia ille mortu¬
us ẽ ut ego uiuerẽ. Quo pacto enim iam ñ
uiuat: pro quo morit᷑ uita: Aut quis iam
in uia moꝵ seu rerũ noticia errare timebit:
duo sequentia: testat᷑ apls dicens. Qui factus
est nobis iusticia: & sapientia a d̾o patre. Si
ge peccati & mortis: utquid adhuc morimͣ.
& ñ statim immortalitate uestimur: Sane
ut di ueritas impleat᷑. Quia enĩ miscdiam

Expanded text:
is exemplum? Ob hoc item Apostolus: Quod stultum est, inquit, Dei, sapientius est hominibus . Mors ergo a morte, vita ab errore, a peccato gratia liberavit. Et quidem mors per justitiam suam peregit victoriam: quia justus exsolvendo quae non rapuit, jure omnino quod amiserat rentiam adimplevit, quae nobis vitae et disciplinae documentum ac speculum exstitit. Porro gratia ex illa, ut dictum est, potestate peccata dimisit, qua omnia quaecunque voluit, fecit. Mors itaque Christi, mors est meae mortis: quia ille mortuus est, ut ego viverem. Quo pacto enim jam non vivat, pro quo moritur Vita? Aut quis jam in via morum, seu rerum notitia errare timebit duo sequentia testatur Apostolus, dicens: Qui factus est nobis justitia et sapientia a Deo Patre . 28ge peccati et mortis, utquid adhuc morimur, et non statim immortalitate vestimur? Sane ut Dei veritas impleatur. Quia enim misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ quȩ ẽ exadam. manet ꝯcupiscentia no¬
stris insita membris. Et quomͦ ista que a ꝓ¬
genitore corpoꝵ descendit. nunquã in hac un¬
ta mortali a carne recedit: sic illa ꝓcedenꝰ ex pat
sp̃uũ ab intentioẽ filioꝵ dumtaxat ꝑfectoꝵ¬
caritas nunquã excidit. Si gͦ ex d̾o nati & in
xp̃o electi sumus: quȩ nam iusticia ẽ ut pluᷤ
noceat humana atq t̾rena. quã ualeat diui¬
na cȩlestisq generatio: d̃i electionẽ uincat
carnał successio: & et̾no eius ꝓposito. carnis p̃¬
scribat temporalit̾ traducta concupiscentia:
Quin immo si ꝑ unũ hominẽ mors. cur non
multomagis ꝑ unũ & ilłu hominẽ uita: Et
si om̃s in adam morimur: cur ñ longe poten¬
tius in xp̃o om̃s uiuificabim᷑: Demq ñ sicut
delictum: ita & donũ. Nam iudiciũ ex uno in
condeminationẽ: gr̃a autẽ ex multis delictis

Expanded text:
carnem quae est ex Adam, manat concupiscentia nocarnem quae est ex Adam, manat concupiscentia nostris insita membris. Et quomodo ista quae a progenitore corporum descendit, nunquam in hac vita mortali a carne recidit; sic illa procedens ex Patre spirituum, ab intentione filiorum duntaxat perfectorum nunquam excidit. 25. Si ergo ex Deo nati, et in Christo electi sumus: quaenam justitia est, ut plus noceat humana atque terrena, quam valeat divina coelestisque generatio; Dei electionem vincat carnalis successio, et aeterno ejus proposito carnis praescribat temporaliter traducta concupiscentia? Quinimo si per unum hominem mors, cur non multo magis per unum, et illum hominem vita? Et si in Adam omnes morimur, cur non longe potentius in Christo omnes vivificabimur? Denique non sicut delictum, ita et donum. Nam judicium ex uno in condemn
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑ iohes euangłista. uͥ ait. Qui ñ ex sangui¬
nib neq ex uoluntate carnis. neq ex uolun-¬
tate uiri: s ex dõ nati sunt. Item ipse in epła.
Omĩs qui natus ẽ ex d̾o ñ peccat: qͥa genera¬
tio celestiᷤs conseruat eum. At carnis traducẽ
ais carnał testatur concupiscentia: & perratũ
qd in carne sentimꝰ manifeste ꝓbat qͣd scã carnẽ
de carne peccatoris descendimꝰ. S enĩ nichilo.¬
minꝰ sp̃al illa generatio. ñ qͥdem in carne. s
in corde sentitur. ab his dumtaxat. qui cum
paulo dicere possunt nos autẽ sensum xp̃i
habemus: in quo & eatenus ꝓfecisse se sentitr̃e:
ut &e ipsi cum om̃i fiducia dicant. ipse enim
sp̃c testimoniũ reddit sp̃ui nr̃o. qͦd sumꝰ filii
d̾i. Et illud. Nos autẽ ñ sp̃m huiꝰ mundi ac¬
cepimus. s sp̃m qui ex dõ ẽ: ut sciamus quȩ
a dõ donata sunt nob̃. ꝑ sp̃m gͦ qui ex do ẽ.¬
caritas diffusa ẽ in cordib nr̃is: sicut & per

Expanded text:
s, ubi ait, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt : item ipse in Epistola, Omnis qui natus est ex Deo, non peccat, quia generatio coelestis conservat eum . At carnis traducem, ais, carnalis testatur concupiscentia: et peccatum quod in carne sentimus, manifeste probat, quod secundum carnem de carne peccatoris descendimus. Sed enim nihilominus spiritualis illa generatio, non quidem in carne, sed in corde sentitur ab his duntaxat qui cum Paulo dicere possunt, Nos autem sensum Christi habemus ; in quo et eatenus profecisse se sentiunt, ut et ipsi cum omni fiducia dicant, Ipse enim spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei : et illud, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis charitas diffusa est in cordibus nostris: sicut et per
Abbreviated transcription (Latin):
totum nob̃ de xp̃o ualuit: totũ salutiferũ.
totũq necessariũ fuit: nec minꝰ ꝓfuit infir¬
mitas quã & maiestas: quia & si ex ditatis
potentia peccati iugum iubendo submouit:
ex carnis tam̃ infirmitate mortis iura mori¬
endo concussit. Unde pulchie ait apłs. Qd̃
infirmũ ẽ dĩ. fortius ẽ hominibꝰ. S & illa eiꝰ
stulticia. ꝑ quã ei placuit saluum facere mũ¬
dum. ut mundi confutaret sapientiã. ꝯfun¬
deret sapientes. qͦd indelicet cum in forma
dei eẽt do equal. semetipsũ exmaniuit for¬
mam serui accipiens: qd̾ diues cũ cẽt ꝓpt̾ noᷤ
egenus factus ẽ: de magno paruus. de celso
humił. infirmus de potente: qͦd esuriit. qͦd
sitiit: q̃d fatigatꝰ ẽ in itinere. & cȩtera que paᷤ¬
sus ẽ uoluntate ñ necessitate: hec gͦ ipsius qͦ

Expanded text:
totum nobis de Christo valuit, totum salutiferum, totum nobis de Christo valuit, totum salutiferum, totumque necessarium fuit, nec minus profuit infirmitas quam majestas: quia etsi ex deitatis potentia peccati jugum jubendo submovit, ex carnis tamen infirmitate mortis jura moriendo concussit. Unde pulchre ait Apostolus: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Sed et illa ejus stultitia, per quam ei placuit salvum facere mundum, ut mundi confutaret sapientiam, confunderet sapientes; quod videlicet cum in forma Dei esset, Deo aequalis, semetipsum exinanivit formam servi accipiens; quod dives cum esset, propter nos egenus factus est, de magno parvus, de celso humilis, infirmus de potente; quod esuriit, quod sitiit, quod fatigatus est in itinere, et caetera quae passus est voluntate, non necessi
Abbreviated transcription (Latin):
tis moriendo soluere debitũ quia iustꝰ: et
om̃ib unus ad iusticiã uitãq sufficere: qͣndo¬
qͥdem & peccatũ & mors ex uno in om̃s ꝓces¬
serit. S hoc quoꝙ necessarie omino ꝓuisũẽ.
qͣd dilata morte homo int̾ homines dignatꝰ
c̃ aliquandu conu̾sari: quatinus crebris &
ueris locutionib ad inuisibilia excitaret: mi¬
ris oꝑib astrueret fidem: rectis mores instrue¬
ret. Itaq in ocłis hominũ. d̾s homo sobrie et
iuste & pie conu̾satus. uera locutꝰ. mira oꝑatꝰ.
indigna passus: in quo iam nob defuit ad sa¬
lutem: Accedat &e gr̃a remissionis peccatoꝵ
hoc ẽ ut gratis peccata dimittat: & opus
ꝑfecto nĩȩ salutis ꝯsummatũ ẽ. Non autẽ
metuendũ. q̃d donandis ꝑeccatis aut pote¬
stas do. aut uoluntas passo & tanta passo
ꝓ peccatorib desit: si tam̃ solliciti inuenia¬
mur digne ut oportet & imitari exempla.
& uenerari miracła: doctrine quoq ñ exista¬
mus increduli: & passionib ñ ingrati. Itaq

Expanded text:
solvere debitum, quia justus; et omnibus unus ad justitiam vitamque sufficere, quandoquidem et peccatum, et mors ex uno in omnes processerit. 26. Sed hoc quoque necessarie omnino provisum est, quod dilata morte homo inter homines dignatus est aliquandiu conversari: quatenus crebris et veris 555 locutionibus ad invisibilia excitaret, miris operibus astrueret fidem, rectis moribus instrueret. Itaque in oculis hominum Deus homo sobrie, et juste, et pie conversatus, vera locutus, mira operatus, indigna passus, in quo jam defuit nobis ad salutem? Accedat et gratia remissionis peccatorum, hoc est, ut gratis peccata dimittat: et opus profecto nostrae salutis consummatum est. Non autem metuendum, quod donandis peccatis aut potestas Deo, aut voluntas passo, et tanta passo pro peccatoribus desit: si tamen solliciti inveniamur digne, ut oportet, et imitari exempla, et venerari miracula; doctrinae quoque non existamus increduli, et passionibus non ingrati. 27. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
altera qͥdem sp̾uali & uoluntaria altera cor¬
porali cẽ necessaria: ittͥq ds homo. una sua
corporali ac uoluntaria benigne & potent̾
occurrit: illaq una sua. nr̃am utramq dãpna¬
uit. Merito qͥdem. Nam ex duab mortib no¬
stris. cũ alt̾a nob̾ in culpe meritũ altera in pe¬
nȩ debitũ reputaret᷑: suscipiens penã & nesci-¬
ens culpam. du sponte &e tantũ in corpore mo¬
rit᷑: &e uitã nob̃ & iusticiã ꝓmeret᷑. Alioquin
si corporalit̾ ñ pateret᷑. debitũ ñ soluisset: si
ñ uoluntariȩ moreret᷑. meritũ mors illa ñ
habuisset. Nunc autẽ si ut dictum ẽ mortis
m̾itum ẽ peccatũ. & peccati debitũ mors:
xp̃o remittente peccatũ. & moriente ꝓ pecca¬
torib ꝑfecto iam nillũ ẽ m̾itum: & solutũ
ẽ debitum. Ceterum unde scimus. qͥd xp̃c poᷤ¬
sit peccata dimitt̾e: hinc ꝓculdubio quia
d̾s ẽ: & quicqͥd uult potest. Unde autẽ. & quod

Expanded text:
altera quidem spirituali et voluntaria, altera coraltera quidem spirituali et voluntaria, altera corporali et necessaria; utrique Deus homo una sua corporali ac voluntaria benigne et potenter occurrit, illaque una sua nostram utramque damnavit. Merito quidem: nam ex duabus mortibus nostris, cum altera nobis in culpae meritum, altera in poenae debitum reputaretur; suscipiens poenam, et nesciens culpam, dum sponte et tantum in corpore moritur et vitam nobis, et justitiam promeretur. Alioquin si corporaliter non pateretur, debitum non solvisset: si non voluntarie moreretur, meritum mors illa non habuisset. Nunc autem si, ut dictum est, mortis meritum est peccatum, et peccati debitum mors; Christo remittente peccatum, et moriente pro peccatoribus, profecto jam nullum est meritum, et solutum est debitum. 21. Caeterum unde scimus, quod Christus possit peccata dimittere? Hinc procul dubio, quia Deus est, et quidquid vult, potest. Unde autem et quod
Abbreviated transcription (Latin):
te reppulit uitã cũ uiuere noluit: ñ ualeat eã
dare eui uł quatenꝰ uoluerit. Noluit regi a
d̾o: ñ queat regere corpus. Siñ paret supio¬
ri: inferiori cur imperet: Inuenit conditor
suam sibi rebelłe ciraturã: inueniat anima
suã sibi rebelłe ꝑ edissequã. Transgressor in¬
uentus ẽ homo diuinȩ legis: inueniat et
ipse aliam legem in m̃bris suis. repugnantẽ
legi m̃tis sue: & captiuantẽ se in legẽ pecrati.
Dorro peccatũ ut scptum ẽ separat int̾ nos
& dm: separet ꝑinde etiã mors int̾ corpꝰ no¬
strum &e nos. Non potuit diuidi a do anima
nͭ peccando: nec corpꝰ ab ipsa nͥ moriendo. Qo
itaq austius ꝑtulit inultione: id solũ passa
a subdito. qͥd psumpserat in auctorẽ: Nil
ꝓfecto congruentiꝰ. quã ut mors oꝑata sit me¬
tem: sp̃uał corporałe: culpabił penałe: uolun¬
taria necessariam. Cum g̃ hac gemina. morte
scd̃m utranq naturã homo damnatuᷤ fusset.

Expanded text:
te repulit vitam cum vivere noluit; non valeat eam te repulit vitam cum vivere noluit; non valeat eam dare cui, vel quatenus voluerit. Noluit anima regi a Deo: non queat regere corpus. Si non paret superiori, inferiori cur imperet? Invenit Conditor suam sibi rebellem creaturam: inveniat anima suam sibi rebellem pedissequam. Transgressor inventus est homo divinae legis: inveniat et ipse aliam legem in membris suis, repugnantem legi 553 mentis suae, et captivantem se in legem peccati . Porro peccatum, ut scriptum est, separat inter nos et Deum : separet proinde etiam mors inter corpus nostrum et nos. Non potuit dividi a Deo anima nisi peccando, nec corpus ab ipsa nisi moriendo. Quid itaque austerius pertulit in ultione, id solum passa a subdito, quod praesumpserat in auctorem? Nihil profecto congruentius, quam ut mors operata sit mortem, spiritualis corporalem, culpabilis poenalem, voluntaria necessariam. 20. Cum ergo hac gemina morte secundum utramque naturam homo damnatus fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
de manu inferi: Nunc gͦ qͥa utrũq nob̃ ꝑa¬
rit̾ necessariũ erat. & pie iuiuere. & secure mo¬
ri: &e iuiuendo uiere docuit. & mortẽ mori¬
endo securã reddidit: q̃mqͥdem resuriectu¬
rus occubuit: & spem fecit morientib resur¬
gendi. S addidit &e t̾cium bñficium. cum
etiam peccata donauit: sine quo utiq cȩt̾a
ñ ualebant. Quid enĩ quantũ qͥdem ad ue¬
ram summãq beatitudinẽ spectat. qͣnta¬
libet uitȩ rectitudo seu longitudo ꝓdesse
poterat illi. qui uł solo originali peccato te¬
neret᷑ astrictus : Peccatũ quippe p̾cessit. ut se¬
queretur mors: qͦd sane si cauisset homo. moe¬
tem ñ gustasset in ęt̾num. Peccando itaq
caret homo moreret᷑. Quid namq ustiꝰ pote¬
rat: quã recipe talionẽ: Uita siquide ds aĩe
ẽ: ipsa corporis. Peccando uoluntariȩ uolens
ꝑdidit uiuere: nolens ꝑdat & uiuificare. Sp̃o¬

Expanded text:
de manu inferi? ? Nunc ergo quia utrumque nobis pade manu inferi? ? Nunc ergo quia utrumque nobis pariter necessarium erat, et pie vivere, et secure mori; et vivendo vivere docuit, et mortem moriendo securam reddidit: quoniam quidem resurrecturus occubuit, et spem fecit morientibus resurgendi. Sed addidit et tertium beneficium, cum etiam peccata donavit, sine quo utique caetera non valebant. Quid enim quantum quidem ad veram summamque beatitudinem spectat quantalibet vitae rectitudo seu longitudo prodesse poterat illi, qui vel solo originali peccato teneretur adstrictus? Peccatum quippe praecessit, ut sequeretur mors: quod sane si cavisset homo, mortem non gustasset in aeternum. 19. Peccando itaquecaret homo, moreretur. Quid namque justius poterat quam recipere talionem? Vita siquidem Deus animae est, ipsa corporis. Peccando voluntarie, volens perdidit vivere: nolens perdat et vivificare. Spon
Abbreviated transcription (Latin):
tenet qͦdamm pͥncipatũ: & deuotioniꝰ pł
nescio quid sentitur. uͥ mortuus requieuit
quã uͥ uiuens conu̾satus ẽ:atq ampliꝰ mo¬
uet ad pietatẽ. mortis quã uite recordatio.
Puto quod illa austior. hȩc dulcior uidea¬
t᷑.magisq infirmitati blandiat᷑ humane.
quies dormitionis quã labor conu̾sationiͤ.
moetis securitas quã uitȩ rectitudo. Uita
xp̃i uiuendi mͥ regła extitit: mors a morte
redemptio. Illa uitã instruxit: mortẽ ista de¬
strurit. Uita qͥdem laboriosa. s mors p̾cio¬
sa: utraq uͦ admodu necessaria. Quid enĩ
xp̃i ꝓdesse poterat siue mors nequit̾ uiuen¬
ti: siue uita dampnabilit̾ morienti: Nunqͥd
deniq aut mors xp̃i. etiã nunc male usq ad
mortẽ uiuentes a morte et̾na liberat: aut
mortuos ante xp̃m sc̃os patres uite scĩtas
liberabit: Sicut scriptũ ẽ. Quis ẽ homo qͥ
uuiet & ñ uidebit mortẽ: eruet animã sirã

Expanded text:
tenet quodammodo principatum, et devotionis plus tenet quodammodo principatum, et devotionis plus nescio quid sentitur, ubi mortuus requievit, quam ubi vivens conversatus est; atque amplius movet ad pietatem mortis, quam vitae recordatio. Puto quod illa austerior, haec dulcior videatur: magisque infirmitati blandiatur humanae quies dormitionis, quam labor conversationis; mortis securitas, quam vitae rectitudo. Vita Christi, vivendi mihi regula exstitit: mors, a morte redemptio. Illa vitam instruxit, mortem ista destruxit. Vita quidem laboriosa, sed mors pretiosa; utraque vero admodum necessaria. Quid enim Christi prodesse poterat, sive mors nequiter viventi, sive vita damnabiliter morienti? Nunquid denique aut mors Christi etiam nunc male usque ad mortem viventes a morte aeterna liberat, aut mortuos ante Christum sanctos patres vitae sanctitas liberavit? sicut scriptum est, Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, eruet animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
insinuauit et̾num: de quib ait. Eoce ego
& pueri mei: quos mͥ dedit ds. Boni ꝑue¬
ri: quos ꝑ contrariũ illoꝵ malignantium.
ad laudem excitat psalmista dicens. Lauda¬
te pueri dñm. laudate nom̃ dñi: quatinus
in ore sc̃oꝵ infantiũ & lactentiũ ꝑficeret᷑ lauᷤͤ
que ex ore defecerat inuidoꝵ: eoꝵ utiq de qͥb
queritur ita. filios enutriui & exaltaui: iꝑsi.
autẽ spreuerunt me. Ascendit itaq crucem
caluus nr̃. mundo ꝓ mundo expositus: et
reuelata facie ac discooꝑta fronte purgatio¬
nem peccatoꝵ faciens. ꝓbrosȩ & austerȩ mortis
tam ñ crubuit ignominiã. quã nec penam
exhorruit: ut nos obꝑbrio sempit̾no eripet:
restitueret gle. Nec mirum. Quid enĩ erubes¬
ceret. qui ita lauit nos a peccatis: ñ qͥdem ut
aqua diluens &e retinens sordes. s ueluti solis ra-¬
dius desiccans & retinens puritatẽ: Est quippe
d̃i sapientia uͥq attingens: ꝓpt̾ mundiciã suã.
Nter scã ac desiderabilia loca. sepulchrũ.

Expanded text:
num, de quibus ait: Ecce ego, et pueri mei, quos mihi dedit Dominus . Boni pueri, quos per contrarium illorum malignantium ad laudem excitat Psalmista, dicens, Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini , quatenus in ore sanctorum infantium et lactentium perficeretur laus, quae ex ore defecerat invidorum, eorum utique, de quibus queritur ita: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Ascendit itaque crucem calvus noster, mundo pro mundo expositus: et revelata facie ac discooperta fronte purgationem peccatorum faciens, probrosae et austerae mortis tam non erubuit ignominiam, quam nec poenam exhorruit, ut nos opprobrio sempiterno eriperet, restitueret gloriae. Nec mirum. Quid enim erubesceret, qui ita lavit nos a peccatis, non quidem ut aqua diluens et retinens sordes, sed veluti solis radius desiccans et retinens puritatem? Est quippe Dei sapientia ubique attingens propter munditiam suam.nter sancta ac desiderabilia loca sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
hominis peccatores ꝯstituti sunt multi: ita
&e ꝑ unius hominis obedientiã. iusti consti¬
tuent᷑ multi. S forte unus plurib iustici¬
am qͥdem restitiiere potuit: uitã ñ potuit.
Punũ ait hominẽ mors: &e ꝑ unũ hominem
uita. Sicut enim in adam om̃s moriunt᷑.
& om̃s tenent᷑ rei: & uniꝰ innocentia soli re
ẽ mortẽ: &e uniꝰ iusticia. uni uitã restituet:
Itane di iusticia magis ad condepnandum.
quã ad restaurandu ualuit: Aut plus po¬
ꝑtinebit ad me: Illius me in obedientia per-
inquis delictũ merito om̃s contrahimꝰ. in quo
quippe om̃s peccauimꝰ: q̃m cum peccauit in ip¬
so eramus: & ex eius carne ꝑ carnis ꝯcupiscenti¬
ã geniti sumꝰ. At qͥ ex do̾ multo g̾maniꝰ scđm sp̃m¬

Expanded text:
s peccatores constituti sunt multi, ita et per unius hominis obedientiam justi constituentur multi . Sed forte unus pluribus justitiam quidem restituere potuit, vitam non potuit. Per unum, ait, hominem mors, et per unum hominem vita. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, et omnes tenentur rei; et unius innocentia soli repest mortem, et unius justitia uni vitam restituet? Itane Dei justitia magis ad condemnandum, quam ad restaurandum valuit? aut plus poitia non pertinebit ad me? Illius me inobedientia perdiinquis, delictum merito omnes contrahimus, in quo quippe omnes peccavimus: quoniam cum peccavit, in ipso eramus, et ex ejus carne per carnis concupiscentiam geniti sumus. Atqui ex Deo multo germanius s
Abbreviated transcription (Latin):
unde rursum confidimꝰ: quod & mortẽ abstu¬
lit: Hinc plane: quod eam ipse qui ñ meruit
ꝑtulit. Qua eñĩ ratione iterũ exigeret᷑ a nobis:
qd pro nob ille iam soluit: Qui peccati m̾itũ
tulit. suam nob̃ donando iusticiã. ipse mortis
debitum soluit: & reddidit uitã. Sic namq moe¬
tua morte reu̾tit᷑ uita: qu̾eadmodu ablato pec¬
cato redit iusticia. P orro mors in xp̃i morte fu¬
gatur: & xp̃i nob iusticia imputat᷑. Uerũ qͦmͦ
mori potuit: qui ds erat: Qniã nimirũ &
homo erat. s quo pacto mors hominis illius
ꝑ altero ualuit: Quia & iustus erat. P rofecto
nãꝙ cũ homo eẽt potuit mori: cum iustus
debuit ñ gratis. Non qͥdem peccator mortis
sufficit soluere debitũ ꝓ altero peccatore: cũ
indignius morit᷑. qui mortẽ ñ meruit: tanto
is iustius pro quo moritur uiuit. S que in¬
quis iusticia ẽ. ut innocens pro impio moriat᷑:

Expanded text:
unde rursum confidimus quod mortem abstuunde rursum confidimus quod mortem abstulit? Hinc plane, quod eam ipse qui non meruit, pertulit. Qua enim ratione iterum exigeretur a nobis, quod pro nobis ille jam solvit? Qui peccati meritum tulit, suam nobis donando justitiam; ipse mortis debitum solvit et reddidit vitam. Sic namque mortua morte revertitur vita, quemadmodum ablato peccato redit justitia. Porro mors in Christi morte fugatur, et Christi nobis justitia imputatur. Verum quomodo mori potuit qui Deus erat? Quoniam nimirum et homo erat. Sed quo pacto mors hominis illius pro altero valuit? Quia et justus erat. Profecto namque cum homo esset, potuit mori; cum justus, non debuit gratis. Non quidem peccator mortis sufficit solvere debitum pro altero peccatore, cum indignius moritur qui mortem non meruit, tanto is justius pro quo moritur, vivit. 23. Sed quae, inquis, justitia est, ut innocens moriatur pro impio?
Abbreviated transcription (Latin):
se celitus a magnifica gła. Quod si ds ꝓ nobis.
quis contra nos: Deus qui iustificat: quis ẽ
qui condemuet᷑: Si ipse c̃ &e ñ alius cui coticdie
confitemur dicentes. tͥ soli peccaui: qͥs meliꝰ.
immo quis alius remittere potest. qͦd in eũ
peccatũ ẽ. Aut qͣm̃ ipse ñ potest: qͥ omĩa pot̾:
Deniq ego qͦd in me delinqͥt᷑. ualeo si uolo do¬
nare: & ds̃ ñ queat in se cõmissa remittere:
Cum gͥ peccata remitt̾e & possit ommpotenᷤ.
& solus possit cui soli peccat᷑: beatus ꝓfecto.
cui ñ impitabit ipse peccatũ. Itaq cogno¬
uimus. qͦd peccata xp̃c diuiniratis suȩ poten¬
tia ualuit ielaxare. Porro iam de uoluntate
qͥs dubitet: Qui enim nr̃ãm & induit carnẽ
& subiit mort̾e: putas suã nob̾ negabit iusti¬
ciam: Goluntaric in carnatꝰ. uoluntariȩ passũ.
uoluntarie crucifixus: & solam a nob̾ retinebit
iusticiam: Quod gͦ ex ditate constat illũ ꝑo¬
tuisse. ex humanitate innotuit &e uoluisse. S

Expanded text:
s ad ipsum a magnifica gloria. Quod si Deus pro nobis, quis contra nos? Deus qui justificat, quis est qui condemnet? Si ipse est et non alius, cui quotidie confitemur dicentes: Tibi soli peccavi ; quis melius, imo quis alius remittere potest quod in eum peccatum est? Aut quomodo ipse non potest, qui omnia potest? Denique ego quod in me delinquitur valeo, si volo, donare: et Deus non queat in se commissa remittere? Si ergo peccata remittere et possit, omnipotens, et solus possit, cui soli peccatur; beatus profecto, cui non imputabit ipse peccatum. Itaque cognovimus, quod peccata Christus divinitatis suae potentia valuit relaxare. 22. Porro jam de voluntate quis dubitet? Qui enim nostram et induit carnem, et subiit mortem; putas, suam nobis negabit justitiam? Voluntarie incarnatus, voluntarie passus, voluntarie crucifixus, solam a nobis retinebit justitiam? Quod ergo ex deitate constat illum potuisse, ex humanitate innotuit et voluisse. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ram leto sinu iordanis suscipit xp̃ia. ix¬
nos: qui se xp̃i głatur consecratũ baptis¬
mate. Mentitus ẽ plane syrus ille lepsus:
qui nescio quas damasci aquas aqͥs p̾tulit
israheł: cũ iordanis nr̃i deuotus do famulatus.
totiens ꝓbatus extiterit: siue quando helyȩ. si¬
ue qͣndo helyseo. siue etiam ut antiquiꝰ aliqͥd
recolam. qͣndo iosue &e om̃i ppło simul. imꝑe¬
tum mirabilit̾ inhibens. siccum in se tranfitũ
p̾buit. Deniq quid in fluminib isto eminen
quã naaman ille consulente ꝓpħa sensit in cor¬
pore. iubente xp̃o uniu̾sus quoq fidelis ppłs
in amma exꝑitur:¬

Expanded text:
am laeto sinu Jordanis excipit Christianos, qui se Christi gloriatur consecratum baptismate! Mentitus est plane Syrus ille leprosus, qui nescio quas Damasci aquas aquis praetulit Israelis , cum Jordanis nostri devotus Deo famulatus toties probatus exstiterit, sive quando Eliae, sive quando Elisaeo , sive etiam ut antiquius aliquid recolam quando Josue et omni populo simul, impetum mirabiliter inhibens, siccum in se transitum praebuit . Denique quid in fluminibus isto eminentquam Naaman ille consulente propheta sensit in corpore , jubente Christo universus quoque fidelis populus in anima experitur