comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g̃gait. illa dona om̃ibus sunt coĩa. Om̃s it
ardent caritate. ⁊ scĩapleni sũt. sic ⁊ dealiis.
S suꝑiores aliis excellencius ut iam dictũ
ẽ ip̃a dona acceperunt. a quib ⁊ noĩantur.
uñ g̾g. In illa sũma ciutate quisq ordo eiꝰ
rei censetur. nomine. quam plenuis acce
ordo abillo dono nominat᷑ qd pleniuspossi¬
det. tc̃ cherubin inscĩa p̃minet. om̃ib qui
ascĩa noiat᷑. S qͥ mag̃ diligit. plus cognosc̃.
Tñ it ut tͣoit auctoritas cognoscit ibi qͥsq
quantum diligit. Itaq seraphi non solũ
in caritate. sed etiam inscĩa eminet. Iõq
auctoritas illa sicurdr᷑ intelligenda ut
phim accep̃sciãm in munere. ẜ plemꝰ aliis
ordinibus. qui sunt infĩores. Nec nõiatur
quisq ordo ab om̃ire. ꝙ̃ plenius accep̃ aliis
s ab aliqua rerum quas accep̃. Uł potest ꝯꝑa¬
cio referri non ad ipsosordines s ab aliado-¬
na. nec adalia om̃ia dona s adq̃dam. Sicut

Expanded text:
t: Illa dona omnibus sunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis excellentius, ut jam dictum est, ipsa acceperunt, a quibus et nominantur; unde Gregorius: In illa summa civitate quisque ordo ejus rei censetur nomine, quam plenius accep quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut phin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
data sunt. Qui enu sibi noti sunt ꝯ¬
templatione. nobis innotescunt cognomi
natione. ⁊ nominant᷑ singłi ordines adonis
gr̃amx q̃ non singlariter. sỹr excellenter data
sunt in participatione. In illa enim celesti
patria. ubi plenitudo boni ẽ. licet q̃dam dã¬
hñt. Cum q omĩa dona gr̃aꝵ suꝑiores odines
sortiti sunt uocabła. Infi̾oribus cetã reliq̃ñ¬
tes ordinibus ad cognominationem ut sera¬
phii: qui ordo excellentissimus extimat᷑. tã
dilectionem. ꝗͣ cognicionẽ diuinitatis ⁊ cetã
nom̃ accep̃ille suꝑior ordo. Mauis ergo do¬
num ẽ caritas: quam scĩa. ¶tem. Mauisẽ¬

Expanded text:
data sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innnatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti curia, ubi plenitudo boni est, licet quaedam dahabent. Cumque omnia dona gratiarum superiores ordines sortiti sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera nomen accepit ille superior ordo. Majus enim donum est ipsa charitas, quam sci
Abbreviated transcription (Latin):
ic considandum est cump̃dictum sit ꝑgͣ
ciam oꝑantenr ⁊ p̃uenientem uoluntatem
hominis liberari. acp̃parari: ut bonum uelit.
⁊ ꝑgrãm cooꝑantem.⁊ subseqñtem adiuuari
ne frustrauenit. utrum una ⁊ eadem sit gr̃au¬

Expanded text:
ic considerandum est, cum praedictum sit per gratiam operantem et praevenientem voluntatem hominis liberari ac praeparari ut bonum velit; et per gratiam cooperantem et subsequentem adjuvari, ne frustra velit; utrum una et eadem sit gra
Abbreviated transcription (Latin):
ita c̾ationẽ rerum usibilium ds int̾uis oꝑat᷑.
Extĩores aũt oꝑationes atq contemꝑationes.
to difficiliuis adhibentur. quamt̃ desunt sensu¬
um subtilimitates. ⁊ corꝑm mobilitates. inmen¬
bris terrems ⁊ pigris. Uñ qualibuscũq angłisui¬
cinas cãs abelementis ꝯtͣhe ꝗͣto facilius est. tã
tomirabiliores in hꝰmodi oꝑibus eoꝵ existũt ce¬
leritates. s ñ ẽ c̾ator. nisi qui pͥncipalit̾ ista for¬
mat: nec quisꝗͣħ̃ potest. nͥ unꝰ cͤator d̾s Alid̾ est
enĩ exintimo ac sunmo cãy cardine. cond̾e
acministrare c̾aturam. qd̾ fac̃ solꝰ c̾ator d̾s.
Aliud aũt ꝓdistributis ab illo uirib ⁊ facul¬
tatibus aliꝙͣ oꝑationem forisecꝰ admouere.
ut cẽ uel tẽ. sic uł sic. exeat qd̾ c̾at᷑. Ista qͥppe ori¬
ginałr ac pͥmordiałr. inquadã textura elemẽ¬
toꝵ cuncta iam c̾ata sunt. S acceptis opor¬
unitatibus prodeunt. Qd̾ angłi mali mł¬

Expanded text:
a creationem rerum visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, to difficilius adhibentur, quantum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas cto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut m
Abbreviated transcription (Latin):
suadebat. c̃ĩnatura posse. ⁊ inpotestate
hr̃et uelle: non ꝯsentire suadenti: d̾o¬
inuante. Et est gloriosu̾s non consentire:
quam temptari non posse Mouentur ÷
quidam dicentes. Cur creaure d̾s quosfut᷑os
malos p̃sciebat: Quia p̾uidit quid bomi
demalis eẽt facturus. Sicenim fecit eos.
ut relinqueret eis. uñ aliquid facerent.
et siculpabiliteraliquid facerent. illum
uenirent a sehñt uoluntatem malam.
ab illo naturambonã ⁊ iistam penam.
frustragͦ dr᷑ non deberet d̾sc̾ate. quos p̃¬
sciebat malos futoͣs. Sciebat enimbonis
pfuturos. ⁊ iuste ꝓ malauoluntatepu¬
care nollet. Concedant ⁊ ip̃i non e̾e malã
quetalis fcã est ut posset non peccare
siuellet. ⁊ iustepunitam: queuolunta¬
te. non necessitate peccauit. Cum gͥhecbo¬
nasit. illa melior: cur non utramq face̾t
n uͣbł iaudaretur deutͣq. Illa enim de
fecit. Quia noluit. Cur noluit: lp̃eno¬

Expanded text:
natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Djuvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum venirent. A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et justam poenam. Frustra ergo dicitur: Non deberet Deus creare quos praesciebat malos futuros; sciebat enim bonis profuturos, et juste pro mala voluntate pucare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de fecit? Quia noluit. Cur noluit? Ipse no
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut sint que erant.⁊ maliud comitent᷑. Et lic
qd̾ erat panis añ consecracionẽiam corpus xp̃i
est. Post consetrationẽqi sermorp̃i. c̾aturã mu¬
tat. ⁊ sic expanefit corpus xp̃i⁊ uinũ cum aqua
in calicem missũ: fit sangnis consecracionem

Expanded text:
est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Et sic quod erat panis ante consecrationem jam corpus Christi est post consecrationem, quia sermo Christi creaturam mutat, et sic ex pane fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calice missum fit sanguis consecratione
Abbreviated transcription (Latin):
obiciunt illi. indiuino mistĩo legẽ sec¬
tantes nature. quoꝵ perfidiam. subditam
pite hoc est corpus meum. Item ambrosius.
Si tm̃ ualuit sermo helie ut ignẽ de celo depo¬
neret. non ualebit tm̃ xͥ sermo. ut sub̾as mu¬
tet. de tocusmundi oꝑib legit᷑. Quia ip̃e
dixit. ⁊ fc̃a sunt. ⁊c̾. Sermo igitur qui potuit
mnid mnutare ꝙ ñerant: Non enimmimisẽ
dare. qm̃ mnutare nouas naturas rebus. Item
dinem. uirgo generauit. ⁊ hoc ꝗ conficimꝰ cor¬
pus ex uirgine ẽ. Quid ergo hic queris nate̾
ordinem in xp̃i corꝑe. cum p̃ter natam sit ip¬
separtus ex uirgine: Item. ante bñdictionẽ
aliaspẽs noĩatu. Post consecrationem corpꝰ si¬

Expanded text:
objiciunt illi, in divino mysterio legem naturae sectantes; quorum perfidiam subdita pite, hoc est corpus meum; item Ambros.tantum ualuit sermo Helie ut ignem de celo deponeret, non ualebit Christi sermo ut stet? De totius mundi operibus legitur quia ipse dixit, et facta sunt, etc. Sermo igitur, id est, Fiin id mutare quod non erant? Non enim minus est creare quam mutare novas naturas rerum. Itemdinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex Virgine est. Quid ergo hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse partus ex Virgine? Item, ibid.: Ante benedictionem, alia species nominatur, post consecrationem corpus si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanguinem honoramus. nͨ simiłr pendimꝰ
has duas spẽs sicut ante consecrationem pen¬
debamus. Cum fidełr fateam᷑ ante consecra¬
cionem panem ẽẽ ⁊ uinum qd nacã formaũ.
post consecracionẽ uero: carnẽ rͥ⁊ sanguinẽ.¬
maltari usitatus ante uerba sacra. ũbi acces

Expanded text:
 sanguinem, honoramus; nec similiter pendimus has duas species, sicut ante consecrationem pendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit; post consecrationem vero carnem Christi ein altari usitatus, ante verba sacra; ubi accessi
Abbreviated transcription (Latin):
adõ autem n p̃p mortem suscepta ẽ tristicia. utsn
destituta ꝑ mortem. Nongͥ libi tristis ẽ sił qui
inscandalo ꝑ infirmitatẽ carnis erant futi. quos
monet orare ne inducant᷑ intemptacionẽ qui
an̾ polliciti erant sen̾scandalitar. Aninxpofu¬

Expanded text:
o autem non propter mortem suscepta est tristitia, ut sit destituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandalizari. DI
Abbreviated transcription (Latin):
Et passionẽ illam licet illata corꝑisit: ñ tũ na¬
turam dolendi corꝑi intulisse.q licet forma
nr̃e forina erat in corꝑe. Ꝙ ex conceptu sp̃cscĩ uͥgo
ꝓgenuit. audisti lector uerba hył. quib dolo¬
rem exclud̾e uicd̾. S si excussa sensus ⁊ impie¬
tatis hebetudine p̃missis diligent̾ intendas.
atq ip̃ius script᷑e circumstanciã inspicias dc̃oꝵ
genciam arguere ñ attemptab̾. Intłłr enĩ ea

Expanded text:
et passionem illam, licet illata corpori sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse, quia, quamvis forma nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Spiritus sancti virgo progenuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum gentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea
Abbreviated transcription (Latin):
ut calcet undas uel fluctus de suꝑ eat. nec clause
domus obstacłis arceat. at uero si dm̃ci corꝑis so¬
lum ista nata sit. ũ feratur in humidis ⁊sistat in
liquidis ⁊ structa transcurrat. quid ꝑnatam hu¬
mani corpis carnem ex spũ scõ ꝯceptam uidicamꝰ.
caro illa decelis ẽ ⁊ homo illed e dõ est. hũs ad
paciendum corpꝰ. s ⁊ passus est. s natam ñ hũs
addolendum. Ioem in eod̾. uideamus anille pas

Expanded text:
ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Vide
Abbreviated transcription (Latin):
uulnũm timuit q̃m rogo u cucdñce ifir¬
mitatis assertor pene trantis carnem claui
hũit t̾rorem. Qui excisam anrẽ asolo restitu¬
it actactu: ꝓducens ħ aurẽ manus clam̃ĩ do¬
let: Et sentit uulnꝰ. qͥ alt̾ dolore uuln̾iꝰ ñ reliqͥt.

Expanded text:
vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reli
Abbreviated transcription (Latin):
dandum sit. s magis in arbitͥo sac̾dotis intelli¬
gent is relinquẽd̾ statuu̾t. qi apd̾ dm̃ ñ tã ua¬
let m̾sura temꝑis: qmͣ doloris. nec abstinẽcia
quibdam tñ culpis: modi penitẽcie sũt unꝰ¬
positi. Qcł morientib sit ñ imponenda satisfac

Expanded text:
dandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt: quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia quibusdam tamen culpis modi poenitentiae sunt impositi. 4. Quod morientibus non sit imponenda satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
nster non om̃s sac̾dotes illas duas hr̃e qi scĩa
enu potestatẽ hanc putant illi solis ẽẽ conces¬
illas enim clanes ꝓmisit dñs pet. ⁊ imitatoribeiꝰ
tm̃ ut anint. Qui ⁊̃ auctoritatib utynt᷑ inmuni¬
mentum sue opinionis. ħ enĩ dñt agmen senfis¬

Expanded text:
nstet non omnes sacerdotes illas duas claves habere,enim hanc potestatem putant illis solis esse concesIllas enim claves promisit Dominus Petro, et imitatoribus ejus tantum, ut aiunt; qui etiam auctoritatibus utuntur in munimentum su
Abbreviated transcription (Latin):
lamina aurea legit᷑. Erat ã lamina aurea semꝑ
infronte sac̾dotis. ħ inquit sig̾cat fiduciam bo¬
ne uite. quam qui u̾e perfecteq ñ significatio¬
ne s uĩtate sac̾dos ht. solus pot̃ pecc̾a anferre.
Itemgg. illi soli hñt in hac carne positi ligandi
ħ pocestas loli petro ꝯcessa est. ⁊ unicatorib petri.
Nam quicumq uestigia petͥ imittant᷑ hñt recte
ligandi ⁊ soluendi potestatẽ li ⁊ sol.ilł sołocessãsa¬
c̃dotib qui uita ⁊ doctrina pollent si t̾apłi. Alian

Expanded text:
lamina aurea legitur: Erat autem lamina aurea semper in fronte sacerdotis: Haec, inquit, significat fiduciam bonae vitae, quam qui vere perfecteque, non significatione, sed veritate sacerdos habet, solus potest aufina aurea legitur: Erat autem lamina aurea semper  Illi soli habent in hac carne positi potestatHaec potestas soli Petro concessa est, et imitatoribus Petri. Nam quicumque vestigia Petri imitantur, habent recte ligandi et solvendi potestatem. His aliisque tescerdotibus, qui vita et doctrina pollent sicut apostoli. 3
Abbreviated transcription (Latin):
lem eccłiam eu̾tere atq ora opilare. ne uirꝰ
neqͥtie in alios cranffunde queant. ⁊ luc̾nã
u̾itatis. incandelabro exaltare uolentes. an
fundatis. inquatuor libris distinctũ. in qͦ
maioꝵ exempla doctͥnãq repperies. In quo
ꝑ dñice ficd̾i̾ sincerã ꝓfessionẽ iuꝑee doctͥne
fraudulentiã ꝓdidimꝰ. aditũ demonstͣnde
u̾itatis cõplexi. nec ꝑicło imꝑie ꝓfessionis
inserti: temꝑato int̾ utrunq modamine
utentes. Sicubi uͦ parũ uox nr̃a insonuit:
ñ apͣatns ancessit limitib. Hon gͥ debec
hic labor cuiꝗͣ pigro uł multũ docto. uidĩ
suꝑfluus. Cum multis pigris. multisq in
lumine cõplicans patrũ sententias. apposi¬
tis eoꝵ testimoniis. ut ñ sit neccẽ querenti

Expanded text:
lem ecclesiam evertere, atque ora opilare ne virus lem ecclesiam evertere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indbrevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ratione ꝑfectũ sit: tam̃ dũ aliud alis.
aut uidr aut cõplacet: u̾itati uł ñ intes¬
lecte. uł offendenti. impietatis error obnta¬
tur. ac uoluntatis in uidia resultet. qm d̾s
ñ rationi uoluntatẽ subitiunt. nec doct̾ne
studiũ impendunt. s his que sõpniarunt:
sapientie uerba coaptare nitunt᷑. ñ ueri s
placiti rõnem sectantes. quos iniqͣ uolun¬
tas ñ ad intelligentiam u̾itatis. s ad defensio¬
nem placentiũ: incitat. ñ desiderantes doc̾i
u̾itatem: s ab ea ad fabulas conu̾tentes au̾di¬
tum. quoꝵ ꝓfessio ẽ magis placita quã do¬
cenda conqͥre. nec docenda desiddare. s desiaa
ꝯ pocrisis mendax. ut sit uł inu̾b̾ ꝑietas qm
entes. auriũq prurigine sub nouello sui de¬
sidii dogmate aliis ingerentes. q̃ contentio¬
in studentes. contra u̾itatẽ sine fecde bellait̃
Int̾ u̾i namq assertionẽ ⁊⁊ placiti defensio¬
nem: ꝑtinax pugna ẽ dũ se ⁊ u̾itas tenet: ⁊

Expanded text:
sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Denon rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desidypocrisis mendax, ut sit vel in verbis pietas, quam entes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et
Abbreviated transcription (Latin):
libroꝵ num̾ositatẽ euolu̾e. cui breuitas col¬
lecta. qd̾ querit᷑ offert sine labore. In hoc
liberũ correctorẽ desiddero. maxime uͥ ꝓfũ¬
da u̾itatis u̾satur questio. que utinã tot
hr̃et inuentores. quot ht̃ contͣdictores.
Ut autẽ qd̾ querit᷑ faciliꝰ occurrat: titulos

Expanded text:
librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert sine labore ex eodeliberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos
Abbreviated transcription (Latin):
aliiͥd de penuria
dua scande. opus
ultra uires nr̃as¬
agere p̃sumpsimꝰ. cõnsũmat̾ionis fidutiã.¬
laborisq mercedem. in samaritano con-¬
stuentes: qui ꝓlatis incurationẽ semiui¬
iii. duob denariis. suꝑeroganti cuncta
redd̾e ꝓfessus ẽ. Delectat nos u̾itai polli

Expanded text:
aliquid de penuria dua ascendere, opus ultra vires noagere praesumpsimus; consummationis fiducialaborisque mercedem in Samaritanotuentes, qui, prolatis in curationem semivibus denariis, supereroganti cuncta re professus est. Delectat nos veritas polli
Abbreviated transcription (Latin):
res carnaliũ atq animaliũ hominũ da¬
nitam ostende. ac theologicarũ inqͥsitionũ
abdita aꝑire. necnõ et sacram̃toꝵ eccłiasticoꝵ
ꝓmodulo intelligentie nr̃e noticiã tradẽ stu¬
diuinꝰ. ñ ualentes studiosoꝵ fr̃m uotis iure
resist̾e. eoꝵ in xp̃o laudabilib studiis. lingua
ac stilo nos seruire flagitantiũ. Quas bigas¬

Expanded text:
s carnalium atque animalium hominum, Danitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas
Abbreviated transcription (Latin):
baptizant. ⁊ ecclie catholice. tñ qui foris
eccłiam baptizantur. non sumũt bap¬
tismum ad salutem s adꝑniciem hñ¬
tes formam sacramenti. Uirtutem autẽ
eus ab negantes. ⁊ iõ eccłia non eos rebapti¬
rat. qui in nomine trinitatis baptreati
sunt. ⁊ ip̃a est forma sacramenti. Item re¬
perceꝑit omĩo petẽ est. Catholicũ uero ĩ¬
manissimum scelus ẽ. Ex his aꝑte colligͣr¬

Expanded text:
baptizant, et Ecclesiae catholicae, tamen qui foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad perniciem; htes formam sacramenti, virtutem autem ejus abnegantes et ideo EcclesiaM non eos rebaptizat, quia in nomine Trinitatis baptizati sunt; et ipsa est forma sacramenti. Item: Reperceperit, omnino peccatum est; catholicum vero, immanissimum scelus est. Ex his aperte collig
Abbreviated transcription (Latin):
nũcii tui ꝗ fuerit sacerdos mead̾ ꝓuincia.
qui latinam linguã penitus ĩgnorabat
⁊ clum baptiraret nescius latim eloqͥ:
sti rebaptrrare. S si ille qui baptreauit.
non errorem introducens. uel heresi. pro
sola ignoranciam romane locucionis. in¬
fringendo lingam baptitans dixisset. nõ
⁊ est leo paipa.

Expanded text:
nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, sti rebaptizare. Sed si ille qui baptizavit, non errorem inducens vel haeresim, sed pro sola ignorantia Romanae locutionis, infringendo linguam baptizans dixisset, non 4. Leo Papa.
Abbreviated transcription (Latin):
stĩum trinitatis. tñ unus bãps reputat᷑.
Illd ⁊̃ ignorandum non ẽ ꝗuimaterno
utero nullus baptizari potest. ⁊ si mater
rissunt: iõ baptirari non possunt. Quia
tio in eum dici pot̃. in quem generatio
renascianteꝗͣ natus sit. Si uero opponit᷑
deieremia ⁊ de iohanne bapã. qui ab uto
sac̃tificati legunt᷑. Qd̾ eciam de iacob qui
intĩor emundatio: inmiraculis dirine po¬
tencie ẽe hñdum. ut aus̾ ait ambigue
sr̃ ħ loquens. Si usq adõinquit in illo
puero acceleratus est usus rationis ⁊ uo¬
luntatis. ut intͣ materna uscera iam pos
diuine potencie. non abhumane trahen¬
dum exemplum nat᷑e. Nam qñ uoluiti
deus. ⁊̃ iumentum locutum ẽ. Idẽ deie¬
temia legit᷑. Prius quam exires deuentre
sanctificaui te. Illa tñ sanctificatio qua
efficim᷑ templum di non insi renatoꝵ est.
rias bonefacio scribit. Retulerunt michi

Expanded text:
mysterium Trinitatis, tamen unum baptisma reputatur. mysterium Trinitatis, tamen unum baptisma reputatur. Illud etiam ignorandum non est, quod in materno utero nullus baptizari potest, etiamsi mater ris sunt, ideo baptizari non possunt, quia tio in eum dici potest, quem generatio st quisquam renasci antequam natus sit. Si vero opponitur de Jeremia et de Joanne Baptista, qui ab utero sanctificati leguntur, quod etiam de Jacob quidinterior emundatio, in miraculis divinae potentiae esse habendum, ut Aug. ait, ambigue super hoc loquens. Si usque adeo, inquit, in illo puero acceleratus est usus rationis et voluntatis, ut intra materna viscera jam posdivinae potentiae, non ad humanae trahendum exemplum naturae. Nam quando voluit Deus, etiam jumentum locutum est. Idem: De Jeremia legitur: Priusquam exires de ventre, sanctificavi te; illa tamen sanctificatio qua efficimur templum Dei, non nisi renatorum est. rias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
manus impo̾ne reconsciliandi ut sp̃m
scm̃ accipiant. ⁊ insignũ de testacionis
heticoꝵ.Sunt tñ non nulli doctoꝵ ũ cipͥ¬
anus ⁊ alii quidam qui dr̃e uident᷑. ab
dñt baptirati. S ħ de ilł uerum ẽ. qui ex¬
tra formam eccłiam baptizare p̃sumũt
siprianus cñ ibi au̾i̾tate deuiasse uidet᷑.
qui ait deh̾etico. Quomodo sanctificare
Quecumq cetigerit inmundus inmũ¬
da erunt. Quis pot̾ pot̃ dare qd̾ ip̃e nõ
ht̃: hec uero ex ignorancia eum dixisse
auc̃. innuuit dicens. Martiram głosũ
ciprianum qui aput ħ eticos ⁊ scimati¬
cosdatum bap̃m tiolebat cognosc̾e̾: dũ
eos nummis detestaretur: tanta eius mita
usq ad triumplum martirii secuta sunt:
ut ⁊ carita̾s qua ercellebat luce obrumbͣ¬
cio illa fugaret᷑. Si quid purgandum e¬
rat: passionis falee tolłet. Nec nos qui bap̃i
neritatẽ ⁊ heticoꝵ iniquitatem agnosci¬
mus: iõ cipriano meliores sumus. sicut
nec petro. ꝙ g̾s iudarare non cogunus ħ¬

Expanded text:
manus reconciliandi, ut Spiritum sanctum accipiant, et in signum detestationis haereticorum. Sunt tamen nonnulli doctorum, ut Cyprianus et alii quidam, qui dicere videntur ab dicuntur baptizati. Sed hoc de illis verum est, qui extra formam Ecclesiae baptizare praesumunt. Cyprianus tamen ibi a veritate deviasse videtur, qui ait de haeretico: Quomodo sanctificare Quaecumque tetigerit immundus, immunda erunt; quis potest dare quod ipse non habet? Hoc vero ex ignorantia eum dixisse Aug. innuit dicens: Martyrem Cyprianum gloriosum, qui apud haereticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi veritatem et haereticorum iniquitatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores sumus, sicut nec Petro, quia gentes judaizare non cogimus
Abbreviated transcription (Latin):
hum alia sacramenta post pecc. ⁊ p̃p̃petẽ gror
in acdam misso sopore. atq una de costis eiꝰ sũp¬
ta:⁊ exiñ muliere formata. uirũ in spũ intłłigẽ¬
tem. ad quem usum muliet facta eẽt.: post ex¬
tasim ꝓphice dixisse. hoc nunc os exossib me

Expanded text:
um alia sacramenta post peccatum et propter pecin Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus me
Abbreviated transcription (Latin):
uer sei scadm carnem i aliqua re ut requiescẽdo:
post laborem edendo post esuriem nec tũ tał delec¬
tatio est pecẽ nsi sit inmocłata. sic ⁊delectõ que ẽ
incoitu comugałͥ cni ad sũt illa tͥa bona a pectõ le
cato non possit fĩ carnał commixtio dicens. uircõ
teñ debet. qͣnus diũse hõiũ nationes de hac redi¬
ũsa sencigͥit. ⁊ alia custodite uideant. Romanoꝵ
tñ semꝑ ab antiquiorib ulus fiunt. pꝰ ãmixtio¬
nem pe conugis ⁊ lauacͥ purificationẽ quer̾e. ⁊
ab ingressu eccłie paululum temꝑare. Nec ħ
dicentes culpam deputamꝰ ẽẽ conuigium. s q
ĩa licita admixtio comugis sine uoluptate car¬
nis fi non potest: a sacri loci ingressũ ẽ abstinend̾.
ꝙ uoluptas ip̃a sine culpa nullatenꝰ eẽ potest.¬
de terminat auctoritatem.

Expanded text:
us secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adsunt illa tria bona, a peccato decato non possit fieri carnalis commixtio, dicens, 33, q.are non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine culpa nullatenus esse potest.Determinat auctoritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ꝓͥecates inseqñti tͣtͣ tabr̃. nc̃ uõ ad incep¬
tũ redeamꝰ. q̃ dicta sc̃ repetentes. ut sepuiᷤᷤ

Expanded text:
etates in sequenti tractabitur. Nunc vero ad incoeptum redeamus, quae dicta sunt repetentes, ut saepius
Abbreviated transcription (Latin):
ocautem sciendum est qm̃ libĩn ar¬
bitrium adp̃sens ueladp̃t̾itum non
sentiest. determinatum est. necinpotesta¬
tenr̃a est. ut tc̃ sit uelnon sit: qñ ẽ. nõ pͣ
enum ñ ẽẽ. uel aliud ẽẽ post ea: sñpot̃non¬
tõanħ sit uel illud: ad potestatẽ libi arbitͥ
spectat. Nec tñ om̃ia fut᷑a subpotestate li¬
beri arbitrii uenuint. s ea tm̃ que ꝑ lib̾m
arbitrium possunt fierił ñ fieri. Si quis
enim tale quiduelit ac disponat facẽ qđm
eiuisnullatenus sit potestate uel qd̾̃ sñ ipsmꝰ
dispositione eque fieret: in hocip̃e lib̾iiht̃
conuenit d̾o. nec his qui glorificatisunt.

Expanded text:
oc autem sciendum est quod liberum arbitrium ad praesens vel ad praeteritum non senti est, determinatum est, nec in potestate nostra est ut tunc sit vel non sit quando est; potest enim non esse, vel aliud esse postea, shoc sit, vel illud, ad potestatem liberi arbitrii spectat. Nec tamen omnia futura sub potestate liberi arbitrii veniunt, sed ea tantum quae per liberum arbitrium possunt fieri vel non fieri. Si quis enim tale quid velit ac disponat facere, quod in ejus nullatenus sit potestate, vel quod sine ipsius dispositione aeque fieret, in hoc ipse liberum nconvenit Deo, nec his qui glorificati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
satis factio. s infructuosa. dũ inpecc̃o
piet q ꝓfice̾. cum pecci alt̾ĩus penitũĩt. T̃c̾
eñ utrũq dimittit᷑ pecẽ. ⁊ satisfactio p̃ce¬
dens uruficat᷑. que fuãt mortua. sicubap¬
tismus illi qui ficte accedit. tunc primitus
nalet. cum fictio am̃te recedit ꝑ pemitenci¬
am⁊ in huius oꝑimonis munitimĩ. aucto

Expanded text:
satisfactio, sed infructuosa, dum in peccatpietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicutismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentum aucto
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o aliqui dicunt qd inmortatem denat᷑a habe¬
bat qua poterat non mori.q̃alior lignor esupo¬
terat ꝯseruari. s nonpotãt ꝯsunmari. nisiper
cibum illamarborem prestitisse quo corpus
hoministabili saniteate firmaret᷑. non sicut
exalio cibo. s inspicione salubritatis occulta.
hic in nũ euidr᷑ qd̾ cum aliiscibis posset corpus
tem innatura sui hu̾it i aptitudinẽ qua pota̾t
non mori cibis adiutꝰ. s si ꝑsticiss: inmortalita¬
tis perfectio ẽe ei de ligno uite. S qui hoc t̃õt.
quomiã suꝑiora aug̃i uerba quib dicit qd̾ erat

Expanded text:
deo aliqui dicunt, quod immortalitatem de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu poterat conservari, sed non poterat consummari nisi per cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus tem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo s
Abbreviated transcription (Latin):
sequetur me. Nolentẽ quippe p̃uenie. ut
uelit. uolentem subsequitur ne frustra
uelit. Cur enum ammonemur orare ꝓ i
petere ut accipiamus. nisi ut ab illo fiat.
qđ uolumus. a quo fcm̃ ẽ ut uelimus:

Expanded text:
 Dei subsequetur me ; nolentem quippe praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus?
Abbreviated transcription (Latin):
fend̾ ẽ ut iõ pars cuntatis dicat᷑ complin: q ab ac¬
tu ⁊ delectacione peccĩ cui añ seruiebat mͦ
cessat. ñ quod eiꝰ ueniam hat. Nocatq plu¬
tua. illatalis comtinencia. qͣ ab oꝑe peccĩ re¬
uocatur. q ex fonte gr̃e cłi: id cordi instillatur
ut uel sic paulatim ad penitenciã uemiant. uł
eominus a dõpuniat᷑. qui dinturniori delec¬
tacione. ⁊ actu peccanti: manis sibi accumu¬
lasset tormentum. Si uero ad indulgenciã
reatus pliuua referat: euuanglice sentẽcie .¬
trahire uidebit. Si enim pp̃ inmiscłiam q̃
quis ꝓrĩo ñ miseret᷑ ⁊̃ que dimissa sime repli
cantur ad penam: multo magis. q̃ ñcdũ sũt
dimissa pp̃ odium fr̃nũ: ad penam reseruari
ꝓbant᷑. ⁊ si ille qui arbit̾ sue uolũtatis consti¬
tutus est. ñ pot̾ inchoare nouã uitã utait
aub̃. nisi peniteat eum uet̾is inte: quomͦ ao¬

Expanded text:
 ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur, evangelicae sententiae contraria videbitur. Si enim propter misericordiam qua qucantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservari probantur. Et si ille qui arbiter suae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam vitam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum vet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpectõ cuius nͥ ẽ consciꝰ. si pacient᷑ ferr penã.
⁊ humilit̾ amplectit᷑. cogita̾s pecc̃. seforte
habere qd̾ ñ intelligit: ꝓ eo pimiria do. pe¬
na illa satisrteleuat grauatũ.Ad hoc
aut̾ ꝗ obicit᷑ de satis factione illa si satis fac¬
cionon fuit. itm̃ ĩponenda ẽ. Siuero itm̃
imponenda nͥ ẽ. satis factio fuit.⁊ sisaris fac

Expanded text:
 poenam et humiliter amplectitur, cogitans se forte peccatum habere quod non intelligit et pro eo puniri a Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. Multa enim sunt genera sunt elemo¬
sinarum. q̃ cum facimus aduiuamur. Nõ
solumquidat esurienti cibũ sicienti potum.¬
elemosinam dat.⁊ qui emendat uerbere ĩ
quem potestas datur. uel coercet aliqͣ disci¬
plina. uel orat ut ei pec̃c dimiitat᷑. elemosinã
dat. quia miscłiam prestat. Multa enĩ bõa
mitimus. ꝗi nob̃ quisq peccauit. Minus em̃
magnũ est. erga eum ẽe bopiuolum qui nicħ¬
mali tibi fecit. Ilo̾ multo gndiꝰ ẽ ut tuũ ⁊̃ mi
micum cdiligas. ⁊ ei qui tibi malũ uult. ⁊ si po¬
test facit. semꝑbonum uelis. faciasq ꝙ possis.

Expanded text:
gunt. » Multa enim genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur. Non enim solum qui dat esurienti cibum, potum sitienti, eteleemosynam dat, et quem emendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat ut ei peccatum dimittatur, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona mittimus quod in nos quis peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, siali fecit. Illud multo grandius ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et, si potest, facit, semper bonum velis, faciasque quod possis.
Abbreviated transcription (Latin):
Misere aĩetue placens dõ. UNon gͦ se fallant qͥ
pelemosinas largissimas fructium fuoꝵ ł petr
ten ⁊e impunitatẽ se em̃e extimant. in pecc̾is
ꝑmanentes. que ita diligunt. ut in eis obtent
do quippe eam scdm scłm: odit eam scd̾m dm̃.
Si gͦ uult ei dare elemosinam ꝑ ꝗͣ sit munda:
tur int̾iora. ad ꝗ hortans xp̃c ait. Mũdate q̃¬
intus sunt. Inmundus enim nncħẽ mũdũ
s polluca sunt eor me̾s. ⁊ conscĩa. ut ait apłs.
Inmundũ uero sũt om̃s quos non mundat
dum a se ñ incipiunt. nec ꝓpͥe cl̾ elemosina
cale opus. dũ sibi ip̃is crudeles existũt ñ pla¬
centes põ. don gͥ dicendena ẽ illa satis factõ¬
maltero. Quia nich̾ ꝓdest ieninare. ⁊ orare.
⁊ alia boã face̾. nͥ mens reuocet᷑ a pecc̃o ⁊ sia¬
liqñ comiersus. tacitũ pec̃e sacerdoti fui̾t cõ¬
fessus. de utroq imponenda ẽ ei satis factõ.
qr de pͥmo condigne ñ satis fect
dam tũ uicd̃ fuisse fuit satisfactio.

Expanded text:
Miserere animae tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent do quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, tur interiora. Ad quod hortans Christus, mundis enim nihil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satio. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit. 4. Secundum quosdam fuit satisfactio.
Abbreviated transcription (Latin):
ham. tamquam ĩmatĩali causa. Q ea de¬
cimatione. sicut abrahaam minor mel¬
chi sedech oftend̃ cui personałr decimã
soluit. ita ⁊ leuiticus ordo qui in abrahã
amẜ rationem seminalem erat .⁊ ex eo
perconcupiscenciam carnis descendit.
Ip̃c autẽ nonẽ decuatꝰ. quia licet ibi
caueꝵ. sic abrahã cdante decimas. qui
inlimib̾ eniserant decimati sunt. s ħ
brae fiuũt. qui non scđm concupiscenci¬
am caris iñ descenit. Cum gͦ leurrxͦ

Expanded text:
ham tanquam in materiali causa ; quia ea decimatione, sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit, ita et leviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminalem erat, et ex eo per concupiscentiam carnis descendit. Christus autem non est decimatus; quia licet ibi caverunt, sic Abraham dante decimas, qui in lumbis ejus erant, decimati sunt. Sed hAbrahae fuerit; quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levi
Abbreviated transcription (Latin):
u ẜrõnem quippe seminalem illam
ibi fui̾t leui. qua rõe ꝑ concubitũ uen¬
in abrahaam ꝙ sic fuit in lumbis abͣ¬
he sicut ille fuit inlumb̾ pr̾ĩs siis .i. qͥ
sic ẽnatus de pr̃e habrahaam. sicut il¬
le de suo patre natus ẽ.s. ꝑ legem carniꝰ

Expanded text:
rationem quippe illam seminalem ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum venin Abraham, qui sic fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui; id est, qui sic est natus de patre Abraham, sicut ille de patre suo natus est, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
enm quedam sciuit. quedam ñ. c̾n̾sine m̾sura scia¬
dĩ hu̾it. s sine mensuta scia̾m hu̾it: scit gͥ om̃ia.
fulgencius ⁊ insermone quodã multa inducit qͥl
assit aiãm illã. rr om̃iũ sciam hr̃e utens aucto¬
ritate apłi dicentis. In quo sunt om̃s thesauri sa¬

Expanded text:
e mensura scientiam habuit. Sed sine mensura scientiam habuit; scit ergo omnia. Fulgentius etiam in sermone quodam multa inducit, quibus asserit animam illam rerum omnium scientiam habere, utens auctoritate Apostoli dicentis: In quo sunt omnes thesauri sa
Abbreviated transcription (Latin):
quadam putans illd̾ eẽ uerum qd̾ diabolꝰ
dicebat. ⁊ iõ spuałr mulierẽ ꝯmemorat
au̾ginquiens. Quomͦ cred̾et mulier
diabolo. nisi eẽt inmente eius de sesriꝑba
lierem refeñdum est. ut intelligat᷑ que
mulier. non elatio: fuerae ꝑ tempt̾onẽ⁊ c̃¬

Expanded text:
putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba lierem referendum est, ut intelligatur quae mulier, non quae elatio, fuerat per tentationem,
Abbreviated transcription (Latin):
de quo cłi Qui pluscollegerat habuit ñ ampli¬
us. nec qui minus parauerat. habuit minꝰ.
uersio uini. nisi insanguinẽ. n ec debent
dici duosacramenta. s unum. q subutͣq sp̃e
tio non repetit suꝑ eandem spẽm. Heque

Expanded text:
d. 16: Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie tio non repetitur super speciem e
Abbreviated transcription (Latin):
simpłr uel ignorant̾. uinum offerat sine a¬
qua. sacramentum conficiat. Aqua uero
nullatenus sine umo pot̾ offerri insacrifi¬
Quod ergo sup̃dcm̃ ẽ. non posse uinum solũ off̾u̾:
det̾minari oportet. Recipit enu excepcionem.
mixtũ dedit discipłis Corpus uero tale dedit q̃¬
letẽ habuit .i. mortale.⁊ passibile. Nunc uero su¬
mit᷑ a nob̾ inmortale ⁊ impassibile. nec tñ ma¬
iorem habet efficienciam. Fucaristia qͦ intinc¬
ta ñ debet dari ppͦ ꝓͥupplemẽto onmumonis.

Expanded text:
iter vel ignoranter vinum offerat sine aqua, sacramentum conficiat. Aqua vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrifiQuod ergo supra dictum est, non posse vinum solum offerri, determinari oportet: recipit enim exceptionem. mixtum dedit discipulis. Corpus vero tale dedit, quale tunc habuit, id est, mortale et passibile. Nunc vero sumitur a nobis immortale et impassibile; nec tamen majorem habet efficientiam. Eucharistia quoque intincta non debet dari populo pro supplemento communionis,
Abbreviated transcription (Latin):
qua uero amiscenda ẽ uino. q aqua po¬
płm sig̾c. qui per xp̃i passionem redemptus
ẽ. Calix ergo dm̃cus iuxͣ canonũ preceptum
aquar uino mixtus. debet offerri. q iudemꝰ
in aqua ppłm intelligi. iuino ostendi sã¬
guinem xp̃i. Cum igitur incalice. uino aqͣ
miscet᷑. xp̃o ppłs adunat᷑. ⁊ credenciũ plebs
eum qm̃ credit: ⁊ copłat᷑. Ꝙ copulatio aquã
⁊ ium sic miscet᷑ in calice xp̃i: ut mixtio illa

Expanded text:
qua vero admiscenda est vino, quia aqua populum signat, qui per Christi passionem redemptus est. Calix ergo dominicus, juxta canonum praeceptum, aqua in vino mixtus debet offerri, quia videmus in aqua populum intelligi, in vino ostendi sanguinem Christi. Cum ergo in calice vinoisto populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur, quae copulatio aquae et vini sic miscetur in calice Christi, ut mixtio illa
Abbreviated transcription (Latin):
crudam. ⁊ sanguinem comede. Qũia ergo xp̃m
uorare dentib fas non est inmmistĩo carnẽ ⁊sã.
nobis conmnendauit.⁊ c̃e ido. ne ab increduł
religionixpĩane insultaret᷑. un̾ aũs̃. Nlichil¬
racionabilius. qmͣ ut sanguins similitu¬
dinem sumamus. ut ita ⁊ueritas ñ desit ⁊
ridicłm nullum fiat apagans ꝗ cruorem
occisi hominis bibamus. Ne gͥ hoc fieret.⁊ ne
sis iamliquet. qr sub alia sp̾e ⁊ q̾a subista
deretur totam humanã naturam assimp¬
sisse ut totam redimeret. Panis enimad car¬
nem refert᷑. uinũ ad aĩmam ꝙ uimrn
oꝑatur sanguinẽ. in quo sides amme a

Expanded text:
re, et sanguinem bibere. Quia ergo Christum vorari dentibus fas non est, in mysterio carnem et sanguinem nobis commendavit. Et etiam ideo, ne ab incredulis religioni christianae insultaretur. Unde August. de Crationabilius, quam ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Ne ergo hoc fieret, et ne sis jam liquet, quare sub alia specie, et quare sub ista deretur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃.S si ininfero tm̃ anime. ⁊ insepulcro carni
tin imitus erat. gͦ nec in inferno unitus erat aĩe
⁊ carmi. nec in sepulcro. Quomͦ ergo hic uelibi ho
ẽẽ dicit᷑: Que ẽ rõ dicti: Quia una ead̾ unione um¬
tus erat anime in inferno:⁊ carm insepulcro. ⁊ sic
erat ilł duob tunc seꝑatis unitus. sicut ante seꝑa

Expanded text:
d si in inferno animae tantum, et in sepulcro carni tantum unitus erat: ergo nec in inferno unitus erat animae et carni, nec in sepulcro. Quomodo ergo ibi vel hic homo esse dicitur? Quae est ratio dicti? Quia una eademque unione unitus erat animae in inferno, et carni in sepulcro. Et sic erat illis duobus tunc separatis unit
Abbreviated transcription (Latin):
ai̾e in inferno. Alioqum: si carni mortue nͥ eet unit᷑.
nͥ mea dret᷑ iacusse insepulcro. Aĩa gminfernũ
descencdit. caro insepulcro iacuit. Sapĩa cum utͦq
piencie mnluminabat infernũ. s in inferno n̾ clau¬
debat. Quis enim locusistẽ sapie de quascriptũ
est. Nescit homo uias eiꝰ. nec inuenta ẽ inter ho¬
mines. de qua abissus dicit. Non ẽ inme. Mare
dicit. nͥ ẽ mec̾ gͦ nec intp̃r. nec̃ in loco sapĩa est.
mut tm̃ rp̃m. pependisse inligno. ⁊ iacuisse m
sepulcro s in carne sola ⁊ in inferno fuisse: s ĩ
amma sola.

Expanded text:
 sicut animae in inferno. Alioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque pientiae, illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis enim locus est Sapientiae? de qua scriptum est, Job. 28: Nescit homo vias ejus nec inventa est inter homines. De qua abyssus dicit: Non est in me; mare dicit: Non est mecum; ergo nec in tempore, nec in loco sapientia est, mur tamen Christum pependisse in ligno et jacuisse in sepulcro, sed in carne sola, et fuisse in inferno, sed in anima sola.
Abbreviated transcription (Latin):
raium ꝯtemplationem sufficiens natitia t̾ntatis
pot̾ haberi. ł potuit. sine doetͥna. ł intenoris in¬
spirationis reuelatione. Uñ antiqui illi phi¬
losophi. quasi ꝑ umbram:⁊ de longinquo uide¬
runt ueritaten. defitientes in contuitu trimta¬
tis. ut magi pharaonis in tertio siguo. Adiuua-

Expanded text:
rarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis rarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui philosophi quasi per umbram et de longinquo viderunt veritatem, deficientes in contuitu Trinitatis, ut magi Pharaonis in tertio signo. Exod. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
parte ei dissimilis. Quam cum ip̃o ⁊ in ip̃o patre
ueneramur. que forma ÷ omnium. que ab uno
facta sunt. ⁊ ad unum referuntur. Que tñ om-¬
nia. nec fierent. a patre ꝑfilium. neq suis finib
salua eẽnt. nisi deus summe bonus eẽt. qui ⁊
nulli nature quod ab illo eẽt̾ bona mnũidit.⁊
ut in ip̃o bono maneret: alia quantum uellet.
sum nonim dei cum patre. ⁊ filio eque in com¬
mutabile. colere ⁊ tenere nos ꝯuenit ꝑ conside.¬
rationem itaq citaturarum. unuis sub̾ie trim¬
formam quam sequinuir. ⁊ grãm qua ieconcili¬
aniur. unum .s. quo auctore conditi sumus. ⁊
similitudinem eius. ꝑ quam ad unitatẽ refor.¬
manur: ⁊ pacem. qua imitati ad heremus. s.
dm̃ qui dixit. fiat. ⁊ uerbum quod factum ÷
om̃e quod sub̃ialit̾. ⁊ naturalit̾ ÷ ⁊ donum be-¬
ingnitatis enis qua placuit: quod ab eo ꝑ uerbũ
factum est. ⁊ reconciliatum ẽ. auctori ut nõ in-¬

Expanded text:
parte ei dissimilis: quem cum ipso et in ipso Patre parte ei dissimilis: quem cum ipso et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum referuntur; quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae, quod ab illo bono esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, quippe donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit. Per considerationem itaque creaturarum unius substantiformam quam sequimur, et gratiam per quam reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus; et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur; et pacem, qua unitati adhaeremus, scilicet Deum, qui dixit: Fiat; et Verbum, per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum eignitas ejus, quam placuit, quod ab eo per Verbum factum est et reconciliatum est Auctori, ut non in
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt: aliquod trinitatis inditium.
uel e figium haberi potu̾t. De hoc autem angꝰ
in libro. ui. de trinitate ait. Oportet. ut ereato
rem ꝑ ea que facta sunt. intellectu ꝯspitientes:
tunitatem intelligamus. huus enim trinitatis
uestigium in cieaturis apparet. hec enim que
arte uiuina facta siuit. ⁊ unitatem quamdã.
inse ostendunt:⁊ spetiem⁊ ⁊ ordinem. Nam qine¬
quid haꝵ c̾atoꝵ ⁊ unum aliquid est sieut sunt
nature corporum ⁊ animarum. ⁊aliqua spetie.
formauit. sicut s̾. figure ł̃ qͣlitates corporum. ac
doccrne. ixlartes animarum: ⁊ orbimem aliqu̾e
petit. aut tenet. sicut sunt pontiera. uel colloca¬
tiones corporum.⁊ amores uel delectationes. a¬
nimarum. ⁊ ita in creaturis. prelucet uestigi¬
um trinitatis. In illa enm tratate. simima ÷¬
origo omiium rerum. ⁊ perfectissima puleri¬
tudo ⁊ beatissima delectatio. Summna auteni
origo ut angustinus ostendit in libro de uera re-¬
ugione. intelligitur deus pater. a quo sunt omͣi

Expanded text:
facta sunt aliquod Trinitatis indicium vel exiguum haberi potuerit. De hoc Aug. in lib. 6, cap. 6, de Trinrem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Nam quidquid horum creatorum, et unum aliquod est, sicut sunt naturae corporum, et animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum: et ordinem aliquem petit, aut tenet, sicut sunt pondera tiones corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur D