comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eterne deus: supplices dep̾cam᷑.
tas in femor. et penas tene branl.
maneatq in mansionib sc̃oꝵ et
ĩluce sc̃a: quam olim abrahe pim¬
sisti: et senum eiꝰ Rullam lesionem
ille dies resiurrecõnis ac remuuera¬
cõms ad uenerit: susectire enm
diguens dñe una cum scĩs et elec¬
ctis tus et delere eiuis delicta ato

Expanded text:
aeterne Deus, supplices deprecamurtas infernorum, et vias tenebrarum, maneantque in mansionibus sanctorum, et in luce sancta, quam olim Abrahae promisisti et semini ejus. Nullam laesionem ille dies resurrectionis ac remunerationis advenerit, resuscitare eos digneris Domine, una cum sanctis et electis tuis: et ut deleas
Abbreviated transcription (Latin):
Ebitum humam corporis sepelien¬
di officiũ fidelium more comꝑlen¬
des. dm̃ cui omĩa uiuunt fidenter tepͥ¬
ceniur: ut hoc corpus cari nostri. ilł.
anob̾ ĩ infirmitate sepultũ. in ordine.
sc̃õꝵ suoꝵ resuscitet. et enis spm̃ sc̃ĩs.
ac fidelb aggiegari iubeat. cum qͥbus
ĩ euarabili głia et phenui felicitate ꝑ¬

Expanded text:
ebitum humani corporis sepeliendi officium fidelium more complentes, Deum cui omnia vivunt fideliter deprecemur, ut hoc corpus cari nostri a nobis in infirmitate sepultum in ordine Sanctorum suorum resuscitet, et ejus spiritum sanctis et fidelibus aggregari jubeat, cum quibus inenarrabili gloria perenni felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
Tus qͥ humancnũ aiumarũ eter¬
nus amator es. ammã farnilt
tin ilt. quam uera dum incorpore man¬
ciatu redte extorieu: ut segregata ab
infernalib claustus. scõꝵ mercat᷑. Ad¬

Expanded text:
us, qui humanarum animarum aeternus amator es, animam famuli tui, quam vera dum in corpore vixnorum redde extorrem, ut segregata ab infernalibus claustris sanctorum mereatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta. supplicacõ. et peccatoꝵ om̃n uernia.
quam p̾cami᷑ obtinent. nec eũ pacians
ne redemisti. Qeͥ tecuĩ et cũ spũ scõ mint.

Expanded text:
ta supplicatio, ut peccatorum omnium veniam quam precamur, obtineat, nec eum patiaris ne redemisti. Qui tecum, et cum Spiritu sancto, vivit
Abbreviated transcription (Latin):
si sit cõmodum:
sic fumemꝰ. ac pͥmũ
qͥđ ad acutum intendo
mitto. ⁊ fit. c̃a a poto¬
mo reliqua.
metri idem spacium ad gͣuem
sonum uelimꝰ effice fit ħm̃ sit
sonꝰ a. ittẽ noo semi toniũ minꝰ id¬
q: ad. remito abd coñ eũ qui ẽ
de.erit gͥ aẽ ei q̃m̃ requirimꝰ apq¬
come
t ꝓpositum ad acutam partem comma sum̾e. sit sõn. a in tendo
partẽ ħ mͦ. Intendo ab a. sono seinitorrũ minꝰ. idq÷ ao ag̃o uͦ

Expanded text:
si sit commodum sic sumemus. Ac primum quidem ad acutum intendo mitto, fit C A apotome reliqua. Quod si idem spatium ad gravem sonum velimus efficere fit hoc modo: sit sonus A, intendo semiD, remitto ab D tonum qui est D E. Erit igitur E A ea quam requirimus apotome. propositum in acutam partem comma sumere, fit sonus A; intendo partem hoc modo intendo: ab A sono semitonium minus, id quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scientia colligunt᷑. nͥ fuerit᷑
usu atq exercitatiõe notissi¬
ma: ut gͦ idqđ institutiõe mu¬
ritioẽ interim censeat᷑ uñ da¬
coni minorissut in ut̾mq partem acutam scilicet atq̃ guem rato
possit ordine reppiri. sit diates ã e oportet gͥ cirta ãs consonantiam
minꝰ semitonum ad gͣuiorẽ partem acutiorẽ q deducere. intendo

Expanded text:
 scientia colliguntur, nisi fuerint usu atque exercitatione notissima. Ut vero id quod institutione muratione interim censeatur. Unum daitonii minoris, ut in utramque partem, acutam scilicet atque gravem, rato possit ordine reperiri. Sit diatessaron A B: oportet igitur circa A B consonam minus semitonium ad graviorem partem acutioremque deducere.
Abbreviated transcription (Latin):
acum̃ ꝗ gͣuitas constat. In quib aut̃ płaralitas differentiã fac̃. ea necẽe :
in qͣdã numositate consist̾e. oĩs uͦ pauicitas ad pluralitatẽ ita sese ht̃ ut
s eqͣliaͣ partim uͦ s̃ in eqͣlitate distantes.S in his uocib que nulla in e¬
qͣlicate discordant. Nulla oi̾no consonantia ÷ Est enĩ consonantia
dissimiliũ int̾se uoc̃ in uñ redacta concordia.
ue uͦ s̃ in eqͥlia: q̃nq int̾se modis in equalitatis mom̾ta cꝰtodiut̃
aut enĩ alcm̾i ab alto multiplicitate transcendit᷑ aut singłis
partib aut płib aut multiplicitatẽ ⁊ partib ⁊ pͥmũ qͥd in eqͦlitatis

Expanded text:
acumen, quam gravitas constat. In quibus autem pluralitas differentiam facit, eam necesse est acumen, quam gravitas constat. In quibus autem pluralitas differentiam facit, eam necesse est in quadam numerositate consistere. Omnis vero paucitas ad pluralitatem ita sese habet, ut unt equals, partim vero sunt inequalitate distantes: sed in his vocibus que nulla inequalitate discordant, nulla omnino consonantia est. Est enim consonantia dissimilium inter se vocum, in unum redacta concordia. Que vero sunt inequalia, quinque inter se modis inequalitatis momenta custodiunt; aut enim alterum ab altero multiplicante transcenditur, aut singulis partibus, aut pluribus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
aesa cos natear rsdi somo si Iocco eñi idem neruus suntendat᷑ ampliꝰ
acutĩ sonrat siremitit᷑ gũc. qͣñto em̃ tensior ẽ. uelociorẽ pulsum
reddio celiusq reuitit᷑.⁊ freqͥntius ac spisse aerem ferit. Qui uͦ larior
solutos ad citar dos pulsus effert rarosq ipsa in becillitate feriendunec
dutiꝰ ermit neq em̃ quociens corda pellit̾ unꝰ edi tm̃ putandus:
soniaut unã in his ẽẽ ꝑcislionẽ. s tociens aer ferit᷑: qͦciens eum
coraa tremeb undi ꝑcusserit. s qm̃ iuncte s̃ uelocitates sonoꝵ nul¬
la int̃capedo sentit᷑ aurib. tunꝰ sonꝰ sensũ pellic. ł gͣuis. ł acutꝰ qͣmus
ac spissisi uelut sicoñ quẽ t̾bͣinẽ uocant qͥs dilignt̃ extornet eiq
rubre uirge uelocitas comp̾hendat. ⁊ appar̾e ñ sinatis de his posteriꝰ.
tardiorib ac raris. liqt ad ditiõe qͣdã motuũ eagͣuitate acumen intũdi
Detractiõe uͦ motuũ laxari exa cumine gͣuitatẽ. expłib enĩ motib

Expanded text:
enim idem nervus si tendatur amplius, acute sonat. Si remittatur, grave: quanto enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusque revertitur et frequentius ac spissius aerem ferit. Qui vero laxior est, solutos ac tardos pulsus effert, rarosque ipsa imbecillitate feriendi, nec diutius tremit neque enim quotiens chorda pellitur unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens aer feritur, quotiens eum chorda tremebunda percusserit. Sed quoniam iuncte sunt velocitates sonorum, nulla inter capedo sentitur auribus et sonus unus sensum pellit, vel gravis, vel acutus, quamvis ac spissis, veluti si conum, quem turbonem vocant, quis diligenter exornet, eique rubrae virgae velocitas comprehendat, et apparere non sinat. Sed de his posterius.tardioribus ac raris, liquet additione quadam motuum ex gravitate acumen intendi, detractione vero motuum laxari ex acumine gravitatem. Ex pluribus enim motibus
Abbreviated transcription (Latin):
consonũ seruent ⁊ sic̃ ing̃uib cordis is uocis : modus. ut ñ adtacit̃nitit̾e
gͣuitas usq descentat. atq in acutis ille custodit᷑ acuminis modꝰ ne
nerui ni miũ tensi uocis cenuitate rumpant᷑. s tot᷑ s̃ sit consentaneũ
posse.ut alterũ ꝓpͥa nimietate dissoluat. Uer̃ qͥcqͥd ilło ẽ. aut suoͦ
effert fruct: aut alus augiliat᷑: ut afferant. Nam qͥ constringit
hrempsiuer laxat. torret estas. inaturat atitumnꝰ temꝑaq iuicissi
ł ipsa suos affer̃ frucł: t aliis ut afferant subminist ant. Deqͥt
posteri studiosiꝰ disputandũ ẽ. humanã uͦ musicam qͥsqͥs in sese
posum descendit intelligit. Qd̾÷ enim qd̾ illam in corporeã ĩdis
uiuacitate corpori misceat. nͥ quedam coaptatio. ⁊ ueluti guiũ
leuuiq uocũ quasi unam ꝯsonaritiã esficiens teꝑatio: Qoliuo¬

Expanded text:
consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum posse ut alterum propria nimietate dissolvat. Verum quidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant. Nam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero musicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam incorpoream rationis vivacitatem corpori misceat, nisi quaedam coaptatio, et veluti gravium leviumque vocum, quasi unam consonantiam efficiens, temperatio? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mulant᷑ ⁊ pͥmũ eaq̃÷ mundana inhis maxime ꝑspicienda ÷ q̃ in ipso
sonꝰ ille ñ ꝑuenit qd̾ multis fieri de causis necẽe : iñ pot̾it tñ motꝰ tam ue¬
locissimꝰ ita magnoꝵ corpoꝵ nullos oĩno sonos sciere. c̃p̃sertim tanta sit̃
stellar̃ cursꝰ coaptatiõe ꝯuncti. ut nicħ eq̃ conpaginat᷑ nicħ ita com¬
mixtũ possit intelligi. Namq alii excelsiores alii inferiores ferunt᷑.
atq ita õs eq̃li aicitatioẽ uliuitur. ut ꝑdispares ineqͣlitates ratꝰ cur¬
suũ ordoducat᷑. Iinde ñ pot̾ ab hac cȩlesti uertigine rat᷑ ordo modu¬
latiois absist̃. lã cꝰ quatuor elem̃toꝵ oiu̾isicates contrusq potntas
ñ quedam armonia coniunget. qͥ fieri posset. ut inuñ corpꝰ  machinã
conuenirent: s ħ d̃is diu̾sitas ita ⁊ tẽpoꝵ uarietatẽ parit  fructuũ:
ut tam̃ uñ anni corpꝰ efficiat. U nde siquio hoꝵ q̃ tantam in reb im

Expanded text:
mentalis. Mundana in his maxime prospicienda est, que in ipso sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos scire, cum presertim tanta sint stellarum cursus coaptatione coniuncti, ut nihil compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur atque ita omnes equali incitatione volvuntur, ut per dispares inequalitates, ratus cursuum ordo discatur unde non potest ab hac celesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Iam vero quatuor elementorum diversitates, contrariasque potentia, nisi quedam harmonia coniungeret, quomodo fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent. Sed hec omnis diversitas, et ita temporum varietatem parit, et fructuum, ut ta
Abbreviated transcription (Latin):
Q uẽa dmoctũ plato dicat sieri cosonar
quasi pulsus iterato motu reu̾tit᷑ s iam segnior nec ita cełi ut pͥmo
sono simil ocurrit. miscet᷑ ei unãq ut ait consonantiã miscet.
Quid cantia platonem nichoniacus fentiat.

Expanded text:
Quemadmodum Plato dicat fieri consonanquasi pulsus iterato motu revertitur. Sed jam segnior, nec ita celeri, ut primo  similis occurrit, miscetur ei, unamque, ut ait Plato, consonantiam miscet. Quid contra Platonem Nicomachus sentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
acuminis.has consonantias necẽe ẽ inueniri q̃ sibi commensurate s̃
ei quatuor binariꝰ. utrosq metit᷑. Int̾ duos atq sex q̃ tripla ÷.ibina¬
riꝰ utrosq metit᷑. int̾ nouẽ atq octo eadẽ unitas ÷ q̃utrꝰisq metiat᷑
Rursus insuꝑ particłarib sisesqlt̾a sit ꝓportio ut quatuor ad sexi
⁊ bmariꝰ: qui inutͦsq metiat᷑. qͥ scilicet utroꝵqẽ. differentia. Qđ si
sesqͥteia sit ꝓportio. ut si octasenario cõparent᷑: isł binariꝰ utͦsq
metit᷑ id uͦ neuenit ineetis gñib in equalitatẽu q̃ sup retulimꝰ¬

Expanded text:
acuminis has consonantias necesse est inveniri, quae sibi commensuratae sint, et quatuor binarius utrosque metitur, inter duos atque sex quae tripla est, binarius utrosque metiatur, inter novem atque octo eadem unitas est, quae utrosque metiatur. Rursus in superparticularibus si sesquialtera sit proportio, ut quatuor ad sex, binarius est qui utrosque metiatur, qui scilicet utrorumque est differentia. Quod si sesquitertia sit proportio, ut si octo senario comparentur, idem binarius utrosque metitur, id vero non evenit in caeteris generibus inaequalitatum,
Abbreviated transcription (Latin):
minorib semitoniis continet᷑. suꝑantq sea
tori diapas consonan¬
nis tonꝰ. atanh ic tonꝰ hȩc duo semitonia ã reunquunt᷑ uincet
cõmate. Qd si duob eisdem semitoniis cõma reponat᷑ ẽ quabt̃
tonꝰ constat gͥ uñ toñ duob semitoniis imnorib ⁊ comate. qđ
in uũ.clui pͥmis unitatib inueruit᷑ equari

Expanded text:
minoribus semitoniis continetur, superantque sex toni diapason consonannis tonus. atque hic tonus haec duo semitonia quae relinquuntur vincit commate. Quod si duobus eisdem semitoniis comma reponatur, aequabunt tonum; constat igitur unum tonum duobus semitoniis minoribus et commati, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e nẽ ił remit̾te: io aut̃ linearit̾ fiat. lineeq quas de scbimꝰ:
uocis accipiantur locos iam se se ratio ipsa de monstret
Sit ꝓpositum toni spacium ꝑ consonantiã sume in acutum
scilicet atq grauem. sit sonꝰ. B. ab ħ intndo alium sonum
qͥ diap̾te spacio ab eo qͥ : B. distet eum distet ^. eum. qui ẽ.c.
ab ħ remitto diatess consenantiã. adͥ q: o. ⁊ qm̃ int̾ diap̃

Expanded text:
remittere. Id autem linealiter fiat, lineaeque quas describimus vocis accipiuntur loco. Sed sese jam ratio ipsa demonstret. Sit propositum toni spatium per consonantiam sumere, in acutum scilicet atque gravem. Sit sonus B, ab hoc intendo alium sonum qui diapente spatio ab eo quod est B distet ad eum qui est C. Ab hoc remitto diatessaron consonanti
Abbreviated transcription (Latin):
Adiates in trdo id. ł et ab ẜ diap̃ remitto adłe. Erit gͥ.li.
b. tonꝰ. Aniadu̾tet gͥ diligens lector ad d̃s qͥdem ad acutam
partẽ effectum tonꝰ. ad k s̃ aut̃ ad gͣuiem.
it ꝓpositum minort̃ tom partem ꝑ consonantiã sume inacu¬
tam parteni atq geuem. Alinor uͦ tom pars ẽ. spacium quo
quos toros diates consonantia transcendit. sit enim sonus.ã. in¬
muto aiap ad s̾ tonꝰ: s s muncendo diates ad ẽ remmitet᷑ ãbe.

Expanded text:
diatessaron intendo ad F, et ab F diapente remitto ad K. Erit K B tonus. Animadvertet igitur diligens lector ad D B quidem ad acutam partem effectum tonum, ad K B autem ad gravem. Sit propositum minorem toni partem per consonantiam sumere in acutam partem atque gravem. Minor vero toni pars est spatium quo duos tonos diatessaron consonantia transcendit. Sit enim sonus A, inmitto diapente ad D. Tonus
Abbreviated transcription (Latin):
oc uͦ idcͥco euenire contendit.qm̃ dupason pene una uocula ẽ.
tałq consonantia ÷. ut unũ qͦdãm᷑ effingat sonũ. i sic̃ denario
nunio qͥ fuerit adoitꝰ int̾ eũ positꝰ integer inuolatꝰq seruat᷑ c̃ incetis
id ita minime eueniat. ita ⁊̃ in hac consonantia.: Namsi duos trib
adicias qͥnq ꝯtinuo reodis: uium̾i spẽs iminutata. Si uͦ eoss̃ denanio
addas. duodecĩ sec̾is: ibinariꝰ tunctꝰ denano ꝯseruat̾ꝰ ÷. it̾ tnariꝰ ceti¬
eodẽ mͦ. Itagͥ symphonia diapason ꝗͣcũq alia susceꝑtt ꝯsonantiam
seruat. nec mimutat. nec excõsona dissonã redoit.Nã sic̃ diapente
simphonia iuncta diapason ꝯ sonantie intpla scui ꝓportione aiapas̃¬

Expanded text:
o idcirco evenire contendit, quoniam diapason pene una vocula est, talisque consonantia est, ut unum quodammodo effingat sonum, et sicut denario numero, qui fuerit additus intra eum positus integer inviolatus servatur; cum in caeteris ad ita minime eveniat, ita etiam in hac consonantia. Nam si duo tribus adjicias, quinque continuo reddis, et numeri species immutata est. Si vero eosdem denario addas, duodecim feceris, et binarius junctus denario conservatus est. Item ternarius caetodo: ita igitur symphonia diapason quamcunque aliam susceperit consonantiam servat, nec immutat, nec ex consona dissonam reddit. Nam sicut diapente symphonia juncta diapason consonantiae in tripla scilice
Abbreviated transcription (Latin):
hẏpaton. diatess retinens consonantiã hy pate hy patonienson adnc¬
ten aut̃ aiegerigmeñ parames consonabitt ib spate hypaton adiis¬
que ⁊ ads ꝗ ꝓximã diateis retineat cõsonantiã. ad ult̾ioẽ n̾ diatest̃ ac
arapason ut hỹpate hẏpaton. ad łiy patenmeson diatessarõ. adneten
die eugmeñ diatess. ac diapason. itẽ nete hi. ꝑholeon.q̃ ÷ acutior ad sꝰ
ꝓrriã neten diezeugmeñ. diate st̃. cõsonantiã. adhs paten mesori.
aiatess ac diapason

Expanded text:
hypaton, diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad neten autem diezeugmenon paramese: consonabitque et hypate hypaton et hyquidem proximam diatessaron retineat consonantiam, ad ulteriorem vero diatessaron ac diapason, ut hypate hypaton, ad hypaten meson diatessaron, ad neten diezeugmenon diatessaron ac diapason. Item nete hyperboleon, quae est acutior, ad sibi proximam neten diezeugmenon diatessaron consonantiam, ad hypaten meson diatessaron ac diapason
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tit᷑q spẽsq in ea cõphenadit. q̃ita sunt fluuide. atq in ꝑfecte. nec det̾ni¬
nate. acq ad uirgẽ expolite. sic̃ ÷ ipsa matheria. qͣre seniũ qͦ cõfusio seqͥt᷑¬
nionẽ intuet᷑: atq ideo eã integͥtas cõmitat᷑ ac u̾itas. potiꝰq qd̾ insensu
aut peccat᷑. aut minus ẽ.: aut em̃dat aut cõplet. fortasse aut̃ id qd̾ seus¬
ñ integre s cõfuse. atq au̾itate minus qͣsi qͥdã incallidus estimator ac¬
noscit in singłis minꝰ habeat errati. coilecta uͦ multiplicant᷑ insũmam.
acq idco marimam facuint differentiã. nã si auas uoculas tonũ sensꝰ

Expanded text:
vertitur speciesque in ea comprehendit, que ita sunt fluide atque imperfecte, nec determinate atque ad unguem expolite, sicut et ipsa material; quare sensuum quoque confusio seqnionem intuetur atque ideo eam integritas comitatur ac veritas, potiusque quod in sensu aut peccatur, aut minus est, aut emendat, aut conon integre, sed confuse, atque veritate minus quasi quidam incallidus aestimator agnoscit, in singulis minus habeat errati. Collecta vero multiplicantur in summam, atque idcirco magnam faciunt differentiam. Nam si duas voculas ton
Abbreviated transcription (Latin):
oiondisi. se nil d. dut er ut qmi canendiõ suspendimꝰ. in qua ñ pociꝰ sermonib s
modulis inseruimꝰ:q: uar ipsa tardior ⁊ ꝑ modulandas uarietates qđ dam
faciens int̃ ciallũ n tacitnitatisi: suspense ac tarde pociꝰ cantilene. hs ut
alb inꝰ auil tuimat addit᷑ ccia differentias qͦ medias uoces possit include cũ
scilicet heroũ poemata legunꝰ neq continuo c̃su ut ꝓsam neq suspenso
segnioriq mͦ uocis ut canticum.

Expanded text:
ive suspensa est quam canendo suspendimus, in qua non potius sermonibus, sed modulis inseruimus; estque vox tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitatis, sed suspense ac tarde potius cantilene. His, ut Albanus Albinus autumat, additur tertia differentia, que medias voces possit includere, cum scilicet heroum segniorique modo vocis, ut canticum.
Abbreviated transcription (Latin):
exurgent qui ad .xxiii numꝰum tomo distat cindem t̾uarudisfe¬
rentiam seruatis. Ternariꝰ enimh. xxiiii sume octaua parsaque cisa¬
laus effiit partefunamq̃ dimidio sit maios eama. apotomen uo¬
catireliqin ã dimidiosit min or eamq rursus diesin dictt qm̃ posti
semitoniũ minꝰ appellau̾e. har̃ uͦ differentiam coma ac pͥmum
diesin ina uii unitatib constare arbitrat᷑. eođ hȩc int̾ ccł ui. & ecal¬
imparis lineȩ. nouenari ꝰ pͥmi imparis qͣdrati. ex his gͥ causis c̃ xii
diesin ponat qͥsemitonium nuncupat᷑ reliqͣm xxuii. num̃i pan¬
tem. que xiuii unitatib continet. ⁊̃ potom̃ eẽ. constituit. S qm̃
int̃ .xii. ⁊ xtui. iuntas differentiam fac̃: untatẽ loco ꝑomatis censet
reritus duob semitoniis commate cors ⁊ are

Expanded text:
sario exsurgent, qui ad 24 numerum tono distat, eamdem ternarii differentiam servans. Ternarius enim 24 summae octalaus duas efficit partes: unam quae dimidio sit major, eamque apotomen vocat; reliquam quae dimidio sit minor, eamque rursus diesim dicit, quam posteri semitonum minus appellavere. Harum vero differentiam comma ac primum diesim in 13 unitatibus constare arbitratur, eo quod hoc inteimparis lineae. Novenarius primi imparis quadrati. Ex his igitur causis cum 13 diesim ponat, quod semitonium nuncupatur, reliquam 27 numeri partem quae ex 14 uniniam inter 13 et 14 unitas differentiam facit, unitatem loco commatis censet Tonum ex duobus semitoniis ac commate constare
Abbreviated transcription (Latin):
uad scd̃m ꝓportio que ẽ equa scđi adt̾ciũ ꝓportioi. integ̾ ẽẽ semito¬
unii probiret᷑ duo dimdia ⁊uncta uñ necessario efficerent tonũ.
hec duo sp̃aciã ꝓpͥe tonoꝵ dimidia ñ uidi. Qr̾eqd enĩ cuiꝰc̃q ẽ dimi¬
plere ñ possit geminata particła minꝰ ẽ. parte dimidia. si uͦ
suꝑfluat ae suꝑ uadat plus: parte dimidia. p̾terta. ꝓbane u¬

Expanded text:
ortio, quae est aequa secundi ad tertium proportioni, integri esse semitonii probaretur, duo dimidia juncta unum necessario efficerent tonum. haec duo spatia proprie tonorum dimidia non videri. Quidquid enim cujuscunque est dimio illud implere non possit geminata particula, minus est parte dimidia. Si vero superfluat ac supervadat, plus est parte dimidia. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
cuidem qm̃ minoris octauam decimam : plus ũ qm nonã decima
optinent partr̃. si enim octies dẽot edecim ducas efficies. cc xx¬
iiii. Qui cex i iii. nullomͦ eq̃bt̃. si ddecies nouies multiplices suꝑ¬
uadent. c̃ oporteat oe semitoniũ si tñ integrũ tom dimidiũ tenec
int̾ sextam decimam̃ partem ac̃ septimam decimam collocari.
Qđ posteriꝰ demonstbit᷑ nc̃ ilło liquebit talem semitonii distantiã
sibamet geminatam uñ tonispacitim ñ posse complere. Agge enĩ
ut se se .cc. ii̾ dd & Iiii. habent tales duas sibimet continuas
ꝓportioi scđm pesteri suꝑiꝰ descpͥtam regulam disponamꝰ ducentõ
enĩ ł se& insemet ipsos multipliceniꝰ ⁊ sit maximꝰ t̃minꝰ ⁊xi
darcxui. Item. cexłiii. ꝓpͥa numꝰositate cõcrescant. ⁊ sit minimꝰ¬

Expanded text:
quidem quam minoris octavam decimam, plus vero quam nonam decimam obtinent partem. Si enim octies decies tredecim ducas, efficies 234, qui 243 nullo modo aequabit; si decies novies multiplices, supervadent, cum oporteat omne semitonium, si tamen integrum toni dimidium tenet, inter sextam decimam partem ac septimam decimam collocari. Quod posterius demonstrabitur. Nunc illud liquebit talem semitonii distantiam sibimet geminatam, unum toni spatium non posse complere. Age enim ut sese 256 ad 243 habent, tales duas sibimet continuas proportiones, secundum superius descriptam regulam disponamus; 200 enim et 50 et 6 in semetipsos multiplicemus, et sit maximus terminus 65536. Item 243 propria numerositate concrescant, et sit minim
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis iracundiã ł nimiã cupiditatẽ. modestior modꝰ possit &stͥng̾e. qͥd.
qcũ aliqͥs cantilenã libn̾tiꝰ aurib atq aĩo capit. ad ilło ⁊̃ ñ sponte con¬
u̾tit᷑ ut motũ qͦ aliꝗ similẽ audite cantilene corpꝰ effingati ⁊ qd oĩno aliqͣ
melos audit̾ s memor ainiꝰ ipse decerpat. ut ex his õib ꝑspicue nec du¬
bitant̃ appareat. ita nob̾ musicã nat᷑alit̾ ẽẽ ꝯiuinctã. ut ea ne si uelimꝰ
qͥd car̾e possimꝰ. qͦcca iitñdenda iuis m̃tis ut id qͥnat᷑i ÷ insitũ u̾bum
scientia qͦ possit cõp̃hensũ teneri. sic̃ it. in uisu qͦ ñ sufficit eruditis co¬
lotes formasq conspice. nͥ ̃ q̃ sit hoꝵ ꝓpͥetas inuestigau̾uit. sic ñ suffi¬
cit cantilenis musicis delectari nͥ etiã quali ĩt̾ se conuincte suit uoc̃¬

Expanded text:
mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem, modestior modus possit astringere. Quid mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem, modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem audite cantilene corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum, sibi memor animus ipse decerpat: ut ex omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita nobis musicam naturaliter esse coniunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possumus. Quocirca intendenda vis mscientia quoque possit comprehensum teneri. Sic etiam in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque conspicere, nisi que sit horum proprietas investigaverint. Sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali inter se coniuncte sint voc
Abbreviated transcription (Latin):
monicas modulatiões posterior disputatio cõuuigi copulariq monst᷑
ĩmitte ab audiendi uoluptate suspindit. Nimir̃ id ĩ oĩs etas patiõoĩsq
sexus. Quȩ licet suis actib distributa sint: una tñ musicę delectatiõe
cõiuncta s qͥd enĩ fit c̃ infletib luctꝰ ipsos modulant̃ dolentes. qͥ ma¬
ꝙ ime muliebre ẽ. ut c̃ cantico qͦdam dulcior fiat causa deflendi. Io uͦ
Ñ fuit antiqͥs in morẽ. ut cantꝰ tibiȩ luctib p̾iret. Testis: papy lius
id qd̾ canit aliꝗͥd afficiat. s qđ quandã insitã dulcedinẽ ex aĩo ꝓferen¬
tes. qͦqͦ mͦ ꝓstrant. delectant᷑. Nonne illd ĩ manifestũ: inbellũ pugnan¬
tiũ aĩos tubat̃ carmine accendi: Qdsi u̾i simile ẽ ab ã pacato statu.
q̃q ad furoiẽ atq iracundiã posse ꝓferri: nonnẽ dubiũ qd̾ contbate

Expanded text:
monicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique monstrmonicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique monstrimmite, ab audiendi voluptate suspendit. Nimirum id etiam omnis aetas patitur, omnisque sexus. Quae licet suis actibus distributa sint, una tamen musicae delectatione conjuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modulantur dolentes? Quod maxime muliebre est, ut cum cantico quodam dulcior fiat causa flendi. Id vero etiam fuit antiquis in morem, ut cantus tibiae luctibus praeiret. Testis est Papinius id quod canit afficiat, sed quod quamdam insitam dulcedinem ex animo proferentes, quomodo proferat delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verisimile est ab animi pacato statu, quenquam ad furorem atque iracundiam excitari, non est dubium quod conturbate
Abbreviated transcription (Latin):
te modoꝵ ⁊ gͣuitate cantis illoꝵ furentẽ petulentiã consedise. s ut similia
buit exempla conqͥram. tͣ pana ͤ atq arion methomneꝰ lesbios atqlis
plio qͦs sciatici doloris corm̃ta uexabant: m odis fert᷑ cunctas absts̃isse
molestias. s et empedodes Siꝰ hospitẽ qui dẽm gladio furibund inuadet.
ode scntis rracunoia tiamipasse. Intant᷑ uͦ pͥsce phy losople stuo uosduũ
olesanias arcis mnotuit ut pi ytagorici ẽ diurnas insompno resoluent
cuns quib dam cantilenis utentur. ut eislenis ⁊ qͥetꝰ sopor irrypet.
stuqs exprecti alus quib dã modis stuporẽ sorprconfusionier pus¬
gabuentite hmis saueites qͥcota nr̃e aĩe corporisq compago inusica¬
couptatioe ꝯuincta sit. Nam ut sese corporis asfec Hbt ed ũ pulso
medendi causa uiseret: s quorsũ ista: quia non pot̾ dubitari qͥn nr̃e

Expanded text:
te modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia te modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiram. Terpander atque Arion Methimneus Lesbios atque oetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles cum ejus hospitem quidam gladio furibundus invaderolescentis iracundiam temperasse. In tantum vero priscae philosophiae studiis vis musicae artis innotuit, ut Pythagorici, cum diurnas in somno resolverent curas, quibusdam cantilenis uterentur, ut eis lenis et quietus sopor irreperet. Itaque experrecti, aliis quibusdam modis stuporem somni confusionemque purgabantcoaptatione conjuncta sit; nam ut sese corporis affectus habet, ita etmedendi causa viseret. Sed quorsum isthaec? Quia non potest dubitari quin nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
cepat er uoiendos officet.⁊ a uͥtutis modestia p̃peduent.⁊ qd̾ atmoniã
ꝗͣ modestã susceꝑat. in genꝰ cromatic̃. qd̾÷ mollius mũtisset. Tanta gͥ apd
quippe ÷ qmͣ sepo qmͣ sepe iracundias cantilena rep̃sserit. ꝗͣ multa
in corpor̃ uł in aĩmoꝵ affectionib miranda ꝑfec̾it. Cui enim ẽ. uis
ignotũ qd̾ pithagoras ebriũ adolescñtẽ tauie minitanũ subphrigii
modi sono incitatũ spondeo succinente reddidit miciorẽ ⁊ sui compotẽ:
Namc̃ scortũ in riuał domo eẽt clausũ. atq ille furens domũ uellet
amburere : cũq pẏthagoras stellar̾ eursꝰ ut ei moserat nocturnus
inspic̾et. ubi uitellex̃ sono phi rygii modi incitatũ multis amicoꝵ mo¬
nitiõib a facinore nolusse desiste: mutari modũ p̃cepatq ita furenti
aĩmũ adolescn̾tis. adstat᷑ m̃tis paecatissime cẽꝑarut. qscilicet marcꝰ tul¬
ua dtibicinã ut spondcũ caneret phytagoras dr̃. Qd̃ c̃ illa feciss tardita¬

Expanded text:
ceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus erat inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus Tul tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tardita
Abbreviated transcription (Latin):
chipma enarmoniũ. ⁊ diatoñ qͥdẽ aliqͥͣnto duriꝰ ⁊i naturaliꝰ. Cin oia
ii ia qͣsi abilla nat᷑ali intentiõe discedens ⁊̃ immolliꝰ decidens. En armoniũ
iͦr᷑ optime atq apte coniunctũ. Cũ siait e qͥnq tetͣchorda. hypaton.¬
cantilene ꝓcedit uox ꝑsemitoniũ toñ ⁊ coñ in uno tetͣchordo. Rursus
pͥma mutatios cantat᷑ ꝑsemitoniũ ⁊ semitoniũ ⁊ tria semiconia. tota
enim diatessaron consonantia duoꝵ touoꝵ ac semiconis s ñ pleni. trac
tũ ẽ aũ hoc uocabulũ ut dic̾et᷑ chroma:a suꝑficieb quȩc̃ ꝑmutant᷑
in aliũ transeunt colorem. E narmoniũ uͦ d ẽ onag̾ coaptatũ. ÷ qdcantat᷑e
in oĩb tetͥchordis ꝑdie sins niditoñ. Diesis auꝰ ÷ semitopii dimidiũ ut

Expanded text:
chroma, enarmonium. Et diatonon quidem est aliquanto durius et naturalius. Chroma vero, iam quasi ab illa naturali intentione discedens, est mollius decidens. Enarmonium vero optime atque apte coniunctum. Cum sint igitur quinque tetrachorda, hipaitomcantilenae procedit vox per semitonium, tonum ac tonum, in uno tetrachordo. Rursus prima mutatio, cantatur per semitonium, et semitonium, et tria hemitonia. Tota enim diatesseron consonantia est duorum tonotum ac semitonii, tum est autem hoc vocabulum ut diceretur chroma a superficiebus, quae cum permutantur, in alium transeunt colorem. Enharmonium vero quod est magis coaptatum, est quod cantatur in omnibus tetrachordis per diesin et diesi
Abbreviated transcription (Latin):
sempq posterio ⁊ maior undula pulsu debiliore diffundit᷑. Qd si qͥd si
qd cpescentes undas possit offende statĩ motꝰ ille reu̾tib ⁊ qͣsi ad centrũ
unde ꝓ fectꝰ fuerat eisdẽ unduł rotundat᷑ Ita g̃ c̃ aer pulsus fecit soñ

Expanded text:
semperque posterior et maior undula, pulsu debiliore diffunditur. Quod si quid sit quod crescens undulas possit offendere, statim motus ille revertitur, et quasi ad centrum unde profectus fuerat, eisdem undulis retunditur. Ita igitur cum aer pulsus fecerit sonum,
Abbreviated transcription (Latin):
segͥ stniul. ale. ħR diapason eq̾sonantiã ꝯsonabut. Si uͦ aliqͥs .Ø.R.¬
ti resonauet᷑ tonoꝵ see ct̃t dia pason ħsonantia si uͦ his ñ consonantib.¬
excedant. atq ita sensu qͦ p̾ colligi diapason consonantiã uit sexeqios.
cadde. Sic gͥ aristoreni error sine dubitatume comuncitu.

Expanded text:
 simul A K H R diapason aequisonantiam consonabunt. Si vero aliquis G P pti resonarent, tonorum seexcedant. Atque ita sensu quoque potest colligi diapason consonantiam inter sex tonos cadere. Sic igitur Aristoxeni error sine dubitatione convincitu
Abbreviated transcription (Latin):
oris orie aut̃ uocant᷑. que copulate mixtos suauesq essiciunt
uidet᷑. Pytagorici enĩ ꝯsonantias aiap̃te ac diatess simplices arbit̾ut᷑ atq
exhis unã diapason consonantiã ungunt. ẽẽ: ⁊̃ diap̃te ac diapason. ⁊ ins
diapason. illã t̾pli hanc qͣdrupli. Diapason uͦ ac diatess̃ ꝯsonantiã re̾ nõ
estimant. ioceo qm̃ ñ insuꝑparcicłari ł̃ multiplici cadit comꝑatõe. s
minultiplici suꝑ partiente. ẽ. enĩ ħ ꝓportõ uocũ ut oclo aotres. Si qͥs .t.
horũ inmedio.iiii. ponat efficiet t̾minos hos. uiii.iiii.iii. qͦr̃ octo
ad qͣtuor diapason efficiunt cõsonantiã. qͣtuor ad tres diatessanm. octo
u ad tres inmultiplici suꝑpartiente: ꝯstituit. que aut̃ sit multiplex
suꝑ partiens cõꝑatio ex arithmeticis libris cognoscendũ ÷ ⁊ exhis que
scđo huiꝰ institutõis lbꝰ disiessimꝰ. Prtagorici aut̃ consonantias inmia
sesqͣlto ꝯungunt pr tagorici. ex scd̾o hui. Institutois musice lbro
qrto petendum est.

Expanded text:
onsone autem vocantur, que copulate, mixtos suavesque efficiunt videtur: Pythagorici enim consonantias diapente ac diatessaron simplices arbitrantur, atque ex his unam diapason consonantiam jungunt, esse etiam diapente ac diapason, et bis diapason, iiam non insuper particulari vel multiplici cadit comparatione, sed in multiplici superpartiente. Est enim haec proportio vocum ut octo ad 3; si quis enim horum in medio quatuor ponat, efficit terminos hos 8 4 3. Quorum octo ad 4 diapason efficiunt consonantiam; 4 ad 3, diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae autem sit multiplex superpartiens comparatio ex arithmeticis libris cognoscendum est, et ex his quae secundo hujus institutionis libro digessimus. Pythagorici autem consonantias in mulsesquialtero jungunt Pythagorici, ex secundo hujus institutionis Musicae libro quarto petendum est C
Abbreviated transcription (Latin):
hylolaus uero phycagorichus alio modo toñ diuide tẽptauit.
statuens scit pͥmordium toni ab eo numo qͥ pͥmus cybum apͥmo in¬
pari q̃ maxime apd̾ phytagorico hon orabile fuit effic̾egnam c̃ t̾nariꝰ

Expanded text:
hilolaus vero Pythagoricus alio modo tonum dividere tentavit; statuens scilicet primordium toni ab eo numero qui primus cubum a primo impari quod maxime apud Pythagoricos honorabile fuit efficeret. Nam cum ternari
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ decrimꝰ cantilena nat̾alit̃ quidẽ infinite s̃ considatiõe enim acçepta
q: laxandis s utsq nata humana fec̃ ꝓpͥum finem. Continue enĩ uocu
tũ enĩ unꝰ qͥsq łacum̃ ualet ex tollere ł depͥme gͣuitatẽ qͣntum uocis ciꝰ
nat̾alis patit᷑ modus.
AUIS MODyssit audierdi

Expanded text:
 decurrimus cantilenam, naturaliter quidem infinite sunt. Consideratione enim accepta, sque relaxandis, sed utrisque natura humana fecit proprium finem. Continue enim voci tum enim unusquisque vel acumen valet extollere, vel deprimere gravitatem, quantum vocis ejus naturaliter patitur modus. Quis modus sit audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib sepe ꝯfundit᷑. ut uiuocib qͣs si minime sint dafficilius captat au
ditus. si sint maxime ipsiꝰ sonitꝰ intñsiõe surdescit.
goras ꝓportões consonantiar iUe S II CAUCR II.

Expanded text:
et a maioribus sepe confunditur: ut in vocibus, quas si minime sint, diffet a maioribus sepe confunditur: ut in vocibus, quas si minime sint, diffditus; si sint maximae, ipsius sonitus intentione surdescit. goras proportiones consonantiarum investigaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
milb eẽt auditꝰ nculla oĩno aispucatio de uocib extitisset is pͥncipiũ
quodam mꝰ ⁊ qͣsi ammonitioĩs uicẽ tenet auditꝰ. p̾tẽma uͦ ꝑfectio agni¬
tionisq uis in ratiõe consistit. q̃ c̾tis regłis sese tenens. ñumqͣm ullo er¬
nere. nani nec õe iudiciũ dedunt aurib ⁊ q̃dam tñ ab eis ñ nisi aurib
& ploirant᷑. Ipsas ⁊ enum ꝯsonantias aute metiũtur quib uͦ int̾se distan¬
tus consonantie differant id iã ñ aurib quar̃ sobtusa uidicia s reglis
rõiq ꝑmittunt. ut qͣsi obediens quidam famulusq sic sensus. uidexuͦ¬
atq imꝑans. rõ ͤ licet õiũ pene artiũ atq ipsiꝰ uitȩ mom̾ta. sensuũ
occasiõe ꝓducta sint: nullũ tñ in his iudiepp̃certũ nulla ueriȩ. comp̃¬
hensio si arbit̾um rõis abscedat. ipse eiũ senss eq̃ maxinus minimisq cor¬
rũpit᷑. Namneq minima sentire ꝓpt̃ ipsoꝵ sensibiliũ paruitatẽ pot̾.⁊

Expanded text:
io de vocibus exstitisset. Sed principium quodammodo, et quasi admonitionis vicem tenet auditus. Postrema ergo perfectio, agnitionisque vis in ratione consistit, quae certis regulis sese tenens nullo unquam ernere. Nam nec omne judicium dedunt auribus, et quaedam tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas etenim consonantias aure metiuntur. Quibus vero inter se distantiis consonantiae differant, id jam non auribus, quarum sunt obtusa judicia, sed regulis rationique permittunt, ut quasi obediens quidem famulusque sit sensus, judexabitur, nam licet omnium pene artium ipsius vite momenta sensuum occasione producta sint, nullum tamen in his iudicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus eque maximis minimisque corrumpitur. Nam neque minima sentire, propter ipsorum sensibilium parvitatem potest
Abbreviated transcription (Latin):
Quemad modũ indubitant̾ mussce consonantie uidicariꝰ poisi ⁊.
⁊ uͦ mnaubitant̾ consonantiar̾ io̾ colligat᷑. tali buissimo ac smplici effici
pot̾it. uistrum̃to. sit regula diligent᷑ extensa. xd. cui duo semifheria.
qͣs magadas greci uocant insuꝑ apponant᷑. ita ut abea que est curuata
adid qđ est . t̃. diducta linea rectos cͥcumse angłos effitiet. Ite ab ea que ẽ.¬
t̃. curiat᷑a. ad id qđ ẽ. compunctum diducta liea rectos ceum se angu
los reodat. sint uͦi hac & qͣliꝰ undiq pͥ olite:⁊ ad eosõ usus sint eisd alie eqͥles
parate suphas intendat᷑ neriuis eqͣt undiq is qͥc̃. aẽ e dsi gͥ diatesarm¬
consonantia qͣł sit reꝑire uoluero hmꝰ ficiam. ab est puncto qͦ nercius se¬
mispherium tangit usq ad t᷑. punc tum qͥ rursus ab aia parte mneruus
casos epii req un suꝑiorib seins pberiis apposuero atq altert iuicissim
.ã lis df. pbilio aphibito pellant᷑ diatessaron distantia consonaurt.¬

Expanded text:
sicae consonantiae aure dijudicari possit. Ut vero indubitanter consonantiarum ratio colligatur, tali brevissimo ac simplici effici poterit instrumento. Sit igitur regula diligenter extensa A D, cui duo hemispheria, quas magadas Graeci vocant, insuper apponantur, ita ut ab ea quae est E curvatura ad id quod est B deducta linea rectos circa se angulos reddat: item ab ea quae estlos reddat. Sint vero hae aequaliter undique perpolitae, et ad eosdem usus sint eisdem aliae aequales paratae. Super has intendatur nervus aequalis undique is qui est E. A. F. D. Sconsonantiam qualis sit reperire voluero, hoc modo faciam: ab E puncto, quo nervus semisphaerium tangit, usque ad F punctum, quo rursus ab alia parte altero nervus ad k. aequum superioribus semisphaeriis apposuero, atque alterutra vicissim E. K. et K. F. plectro adhibito pellantur, diatessaron distantia consonabit
Abbreviated transcription (Latin):
claris ꝓpet̾io diapison consonantia adfferat᷑ ab ea continia consonantia io:
diupente : elinquit̃᷑ diatessaron. bis gͥdiatessaron minꝰ: uno diapente. ⁊
ipsũ diate sEron nen implet diapente consonautis medietate. d impossi¬
bilo monstrabit᷑ enĩbis diate saron cono ac seiniconio consonantia diapen¬
te transcende qͥ cca nc uapason quidẽ insuꝑparticlari in eqlitutis gene
poni pot̃.¬

Expanded text:
Auferatur ab ea continua consonantia, id est diapente, relinquitur diatessaron. Bis igitur diatessaron minus est uno diapente, et ipsum diatessaron non implet diapente consonantiae medietatem, quod est impossibile. Monstrabitur enim bisdiatessaron tono ac semitonio consonantiam diapente transcendere. Quocirca nec diapason quidem in superparticulari inaequalitatis genere poni pot
Abbreviated transcription (Latin):
Deql suꝑ particłariũ ꝓportiones. de musica disputator inqͥrat s
ne id casuatq inscicia facienteserror ullꝰ difficultatis impediat :
h ac regła qͦt libet eqͥs ꝓorciones ex multiplicitate ducemꝰ. Unꝰqͣsq
multiplex ab unitate scilicet computatꝰ tot suꝑ particłares ha¬
bitudines p̃cedit sue scił in cont̾riã partẽ de noratiois quotꝰ ipse
ab unitate decesserit lmͦ. ut duplex sesqlt̾as ãtecedat. T̃ riplex
sesqͥt̾tias. quad ruplex sesquiqͣrtas ac deinceps. in hunc modũ sit g
duploꝵ t̾minoꝵ subiecta descͥptio
antecedit senariũ ⁊ nouenariũ qͥ medietite caretutq idcͥco nullus ei
cciosereant sit enĩ similis intͥplo descͥptio. in foi srre
Nsuꝑiont qͥ descͥptioẽ sesquitͥtias ꝑporciones
atua inultoms momomatas. quodam ire daudas a s qor ni plĩ

Expanded text:
 superparticularium proportiones de musica disputator inquirat. Sed ne id casu atque inscitia facientes, error ullus difficultatis impediat, hac regula quotlibet aequas proportiones ex multiplicitate ducemus. Unusquisque multiplex ab unitate scilicet computatus, tot superparticulares habitudines praecedit, suae scilicet in contrariam partem denominationis, quotus ipse ab unitate discesserit. Hoc modo ut duplex sesquialteras antecedat, triplex sesquitertias, quadruplex sesquiquartas, ac deinceps in hunc modum. Sit igitur duplorum subjecta descriptio. antecedit senarium et novenarium, qui medietate caret. Atque idcirco nullus ei ios creant; sit enim similis in triplo descriptio. In superiore igitur descriptione sesquitertias proportiones tertia in ult
Abbreviated transcription (Latin):
oor eħ iesonartũ uocũ alie sint continue: alie ausgregate.
coutinue q̃ tales sunt ut int̾ se ear aiferenti a comimim fiic
cultate seꝑant᷑. sunt enĩ s̃ ipsidissimmiles nec unĩ aliqͥd ꝑsonanta t.
Disciete iꝰ uoces. armonice subitiunt᷑ arti. pot̾ enĩ distantiũ sunq
dissimiliũ uocũ differentia dephendi ĩ quab qui iuncłi efficere

Expanded text:
non unisonarum vocum alie sunt continue, alie disgregate continue quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine cultate separantur; sunt enim sibiipsis dissimiles, nec unum aliquod personantes. Discrete vero voces harmonice subiiciuntur arti. Potest enim distantium sibique dissimilium vocum duritia deprehendi, in quibus coniuncte
Abbreviated transcription (Latin):
qui cõma continent maiorem int̾ se ꝓportionem. qͣm lex
strabit᷑. Ac pͥmo quid̃ illud reminiscendũ : q̃ sex tom diapasori
ad eum continens consonantiã in dũplici seił constituta
oxxxi eccexli q̃ oĩa ex secundi uoluminis conoꝵ disposi¬
tiõe s colligenda int̃ b qͥ atq c cõmatis ꝓportio continet᷑ aufero

Expanded text:
onem quam 75 strabitur: ac primo quidem illud reminiscendum est, quod sex toni diapason ad eum contineat consonantiam in duplici scilicet constituta 531441. Quae omnia ex secundi voluminis tonorum dispositione sunt colligenda. Inter B igitur atque C commatis proportio continetur. Aufero
Abbreviated transcription (Latin):
on uͦ ignoraniꝰ eẽ. alias quoq ꝓportioñ medietates qͥs quidem
in arihimeticis diximꝰ s ad p̾sentẽ cͣctatũ he s̃ int̾erim necessarie.
utemꝰ ꝓmisçe uocabulo. ꝓportionalitates ⁊ iã cet̾as nuncupantes.¬
De continss medi tatib idiguints

Expanded text:
 esse proportionum medietates, quas quidem in arithmetica diximus; sed ad praesentem tractatum hae sunt interim necessariae. utemur promiscue vocabulo, proportionalitates etiam caeteras nuncupantes.De contin
Abbreviated transcription (Latin):
particłaris iͦo non ainitatis. Nat᷑alis enĩ num̃i dispositio in multiplicib
q̃t̾naru. ad cnariũ. ⁊ incet̾is adhunc modũ. suꝑ parcientiũ uͦ longe retͦ
formatio ÷ qͥ nec c̃tinius numñs comparat᷑. s in t̾missis. nec semꝑ eqͣli in
nita succrescit. Ampliꝰ multiplicitas ab untate incipit. suꝑ parti cłaritas
ał mario. suꝑpaeciens ꝑꝑorcio a t̾nario initiũ capit.S dehis faetenꝰ nc̃ q̃d ã
qͥqͣ i auaciomata g̃ci uocant. p̃mitt̾e oportebit. Que tc̃ demũ qͦspectare

Expanded text:
s. Naturalis enim numeri dispositio, in multiplicibus quaternarii ad ternarium, et in caeteris ad hunc modum. Superpartientium vero longe retro formatio est, quae nec continuis numeris comparatur, sed intermissis, nenita succrescit. Amplius multiplicitas ab unitate incipit, superparticularitas a binario, superpartiens proportio a ternario initium capit. Sed de his hactenus; nunc quaedam quae quasi axiomata Graeci vocant, praemittere oportebit, quae tum demu
Abbreviated transcription (Latin):
facile apparet toñ duob. semito niss minorib ⁊ cõmare consta¬
re. Nam si totꝰ tonꝰ ex apotome constat ac semiconio. semitomum
uͦ ab apotome differt comate ñ ich ÷ aliud apotome nͥ semitoni¬
um minꝰ ⁊ cõma Si gͥ duo semitonia minora de cono qͥsauferat:
cõma fit reliquum.

Expanded text:
facile apparet tonum duobus semitoniis minoribus et commate constare. Nam si totus tonus ex apotome constat ac semitonio, semitonium vero ab apotome differt commate; nihil est aliud apotome nisi semitonium minus et comma. Si igitur duo semitonia minora de tono quis auferat, comma fit reliquum.
Abbreviated transcription (Latin):
Itñ io ꝓpendit. quociens enĩ duo nerui uno guiore intendunt᷑.
simulq pussi readunt ꝑ mietũ quodam mͦ ⁊ suauem sonum.

Expanded text:
tio perpendit. Quoties enim duo nervi, uno gravi ore intenduntur, simulque pulsi reddunt permixtum quodammodo et suavem sonum,
Abbreviated transcription (Latin):
si oĩa q̃ demonstranda erant supioris libri censisteNe¬
tractatio e digessimꝰ. n penitet tñ rursus eadẽ breuit memoriȩ
recollignda p̾stare c̃ quadã diu̾sitite tractatꝰ. ut his rutsus adidemo¬
ram redeuntib ad regłe diuisionẽ qͦ tota tendit intentio uenianꝰ
si fontoner otun. quies mulus auditum sonꝰ feriret. idaut fieret
motũ eẽ. necẽe : s oĩs mocꝰ habet insitum uolocitatẽ tũ tiam
tarditatẽ. si gͥ sic tardus inpellendo motꝰ gͣuior reddit᷑ sonus.
Nam ut tarditas ꝓxima statioĩ ẽ. ita gͣuitas contingua tacit̾nitati
uelor uͦ motꝰ acutam uoculam p̃stat. Pret̾ea q̃ gͣuise. intentioe¬

Expanded text:
si omnia quae demonstranda erunt superioris libri tractatione digessimus, non poenitet tamen rursus eadem breviter memoriae recolligenda praestare, cum quadam diversitate tractatus, ut his rursus ad memoriam redeuntibus ad regulae divisionem, quo tota tendit intentio, veniamus. Si foret rerum omnium quies, nullus auditum sonus feriret. Id autem fiermotum esse necesse est. Sed omnis motus habet in se tum velocitatem, tum etiam tarditatem. Si igitur sit tardus in pellendo motus, gravior redditur sonus. Nam ut tarditas proxima stationi est, ita gravitas contigua taciturnitati. Velox vero motus acutam voculam praestat. Praeterea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
x his qͥ quę p̾dicta s̃ incet̾is ñ arbitror diutius ẽẽ. laboranaũ
ad hoꝵ enĩ exemplar etiã reliqua tetracorda meson atq̃: l⁊ paton
tedenda s̃. Ac pͥmam qͥdem diaconici gen̾is meson tetͣchordom hoc
ordine describemꝰ. Meses enĩ q̃ ÷ o.iiii. deuiii. sumo ĩ ciam partẽ &a
ẽ.⁊. dxxxui. hanc eidẽ copulo fient ui cxliiii. easit. li hi pate
meson diatess ad mesen continens consonantiã hec duob conis ac
semitonio ita diuidit᷑ sumo enim mese. id÷ iui doxuii. octauam
par hẏpate mesondiatonos coñ obtinens ad lycañ meson. duob
te mesoninchnonitto ꝓẽ tali ratioe partimꝰ sumo meses dif¬

Expanded text:
x his igitur quae praedicta sunt, in caeteris non arbitror diutius esse laborandum: ad horum enim exemplar etiam reliqua tetrachorda meson atque hypaton extendenda sunt. Ac primum quidem diatonici generis meson tetrachordon hoc ordine describemus. Meses enim, quae est. O. IIII. DC. VIII. sumo tertiam partem, ea est I. D. XXX. VI. hanc eidem copulo, fient VI. C. XL. IIII. ea sit H. hypate meson diatessaron ad mesen continens consonantiam; haec duobus tonis ac semitonio ita dividetur: sumo enim meses, id est IIII. DC. parhypate meson diatonos tonum obtinens ad lychanon meson diatotemeson in chromatico genere tali ratione partimur. Sumo meses dif
Abbreviated transcription (Latin):
qa suenaũ ponit scilicet inmobilem. posthane qͥ ꝑximꝰ a silentio ẽ
dat lane qͥ uossisi sũ sonũ. ut sit luna ꝓsbimbanos menos. mercuri
liypate siỹpaton. uerꝰ parhẏpate hypatoni sol lycanos hypaton.
masEx pate meson. Iupit̾ par hẏpate me sonsat̾nus l çanos iesom.
qͣ auat unifnobiles mobilesq consistant. c̃ demono cordi regłaris di¬

Expanded text:
 silentium ponit, scilicet immobilem. Post hanc sui proximus a silentio est, dat Lunae gravissimum sonum, ut sit Luna proslambanomenos, Mercurius hypate hypaton, Venus parhypate hypaton, Sol lichanos hypaton, Mars hypate meson, Jupiter parhypate meson, Saturnus lichanos meson,  autem immobiles mobilesque consistant, cum de monochordi regularis d