comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dubie unebatur cui uir maxunꝰ et glosissimꝰ muideret Quid
ergo michi obstat aut quĩ prohibet sapiẽtis uiri morte ĩui¬
diesa sũmo honii excusatã sapietibus ac laudata sequi uiteq
difficultates ĩnumeras auxilio spõcance mortis euade̾ mori uo¬
lo xla uide ne te manis spẽs rerũ fallat sũt mr̃pe a lii ꝙͣ ꝑa¬
res eloquio inchil ad r̃e ac certe sina potiores qui catonis hac
morte neq laudãt neq excusẽt sed grauissime reprehendar
in quibus augustinꝰ scrutator ueritat aceruimꝰ nõ hant
fuisse illi arcessende mortis cãm dispricat ne sub cesaris
irperio uiueret cũ filio suo ip̃e autor fu̾i̾t ad cesare cõsugĩe¬
di deꝙ illiuis clementia sperandi oĩa nec fefellit quod si turpe
credidisset cur nõ filiũ fecũ uel ueneno uel ferro uel morte
qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset cũ maulius

Expanded text:
dubie videbatur, cui vir maximus et gloriosissimus invideret. Quid dubie videbatur, cui vir maximus et gloriosissimus invideret. Quid igitur obstat michi aut quid prohibet sapientis viri mortem invidiosam, summo hominum, et excusatam sapientibus ac laudatam, sequi, viteque difficultates innumeras auxilio spontanee mortis evadere? Mori volo. Vide ne te inanis spes rerum fallat: sunt nempe alii quam pares eloquio nichil ad rem, at certe sententia potiores, qui Catonis hanc mortem neque laudent, neque excusent, sed gravissime reprehendant, in quibus Augustinus, scrutator veritatis acerrimus, non hanc fuisse illi arcessende mortis causam, disputat, ne sub Cesaris imperio viveret, cum filio suo ipse auctor fuerit, ad Cesarem confugiendi, deque illius clementia sperandi omnia, nec fefellit; quod si turpe credidisset, cur non filium secum vel veneno vel ferro vel morte qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset? Cum Manlius
Abbreviated transcription (Latin):
esset sibi uõ periculo sa ac funesta nõ destendã inquit nisi
ille me reuocet a quo hic positus fui id dũ stephano mĩ¬
tiatũ ess et iꝑ̃e illi metuens atq eũ reuocaturꝰ accurre̾t
turiis fu damẽtis fatiscentibus magno corruit fyagore sic
fidelis custos oppssus est quẽ uix orutũ dunis dñs sius
mestus ac la cymiãs sepeliuit eũq dũ uixit et pie deside¬
rauit et fidem eius sepe merit, laudibus in familiari cot¬
loquio ꝓfequutꝰ est Quid hiis uerbis uelim uides Talis
eñ cõmissi tibi corporis custos esse debes deo qualis hit co¬
dite sibi curris dño suo fuit fuisse tame ꝑchilominꝰ nõ
me lacet mortem tatoins illa etate laudatã a mult et opi¬
mone homi gloriosam Notuq est illud iulnĩ cesaris qui du uit¬
tor uti cã ꝓperaret ubi se ille pemerat audita eius morte cato
mee glorie inquit inuidit et ego sue muideo p̃clarũ aliꝗd haud

Expanded text:
esset, sibi vero periculosa etiam ac funesta: “Non descendam, inquit, nisi esset, sibi vero periculosa etiam ac funesta: “Non descendam, inquit, nisi ille me revocet a quo hic positus fui”; id dum Stephano nuntiatum esset, et ipse illi metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus magno corruit fragore; sic fidelis custos opppressus est, quem vix erutum ruinis, dominus suus mestus ac lacrimans sepelivit; eumque, dum vixit, et pie desideravit, et fidem eius sepe meritis laudibus in familiari colloquio prosecutus est. Quid his verbis velim vides: talis enim tibi commissi corporis custos esse debes Deo, qualis hic credite sibi turris domino suo fuit. Fuisse tamen nichilominus, non me latet, mortem Catonis illa etate laudatam a multis, et opinione hominum gloriosam. Notumque est illud Iulii Cesaris, qui dum victor Uticam properaret, ubi ille se peremerat, audita eius morte “Cato mee glorie, inquit, invidit, et ego sue invideo”; preclarum aliquid haud
Abbreviated transcription (Latin):
poris datus est hõmi uita migrand est ne minꝰ quanũ as¬
signatũ adeo defugisse uideanũ an nõ satis ciceromana
hec excusatũ argiuĩt Catonẽ et plane si ab imperatore ter¬
reno ad custodiam loti cuiꝰ pĩa deputatas nõ auderes inus¬
sus te mouere ferretqz ille hoc grauiter si contrariũ fecissẽs
quid celestis putas imperator Cui tanto plus obedientie̾
debetur ꝙͣto maior deus est homine fuit nuper priste
uirtutis stephanus colũnensis nõ hat solu sed om̃i etate
uir clarissimꝰ futurus hic ab ingenti suo illo hoste cui po¬
tentia impar erat obsessus turrim ubi pluriiũ ꝑittili ui¬
debatur uni suoꝵ cõ seruãdã certus de illius fide cõmise¬
rat que dũ cunicilis sufsossa latentibus toemeret at riui¬
nũ minaretur fugientibus sociis atq hortantibus ut salu¬
ti sue descendẽdo cõ suleret cũ iam ad ichil utilis mora

Expanded text:
est datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum asest datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum assignatum a Deo diffugisse videamini.” An non satis Ciceroniana hec excusatum arguunt Catonem? et plane si ab Imperatore terreno, ad custodiam loci cuiuspiam deputatus, non auderes iniussus te movere, ferretque ille hoc graviter si contrarium fecisses. Quid celestis putas imperator, cui tanto plus obedientie debetur, quanto maior Deus est homine? Fuit nuper prisce virtutis Stephanus Columnensis, non hac solum sed omni etate vir clarissimus futurus; hic ab ingenti illo suo hoste, cui potentia impar erat obsessus, turrim ubi plurimum periculi videbatur, uni suorum conservandam, certus de illius fide, commiserat, que dum cuniculis suffossa latentibus tremeret ac ruinam minaretur, fugientibus sociis atque hortantibus, ut saluti sue descendendo consuleret, cum iam nichil utilis mora
Abbreviated transcription (Latin):
iñ brutus aspexit et illiũs pocius morte tollend ꝙͣ suã mor¬
te fugiend̃ censuit ꝗd ꝙͣ bñ seu ꝙͣ male facerit nõ laboro fe¬
cit tamen cicero aũt dũ catonẽ ex cuset sue illius sinẽ illius
melioris obliuiscitur quã ante ãnos plurmmios libro sexto ꝑ.
publice posuerat Ea uõ est huiꝯmõi dũ publiũ affonanũ
nimorẽ in celo cũ pr̃e atq auo tolloqui sompinãte᷑ et audita
ĩmortalitate acĩe ac felititate uite alt̾ius moriẽdi auidũ.
induxisset pr̃em mox mutile desideriũ castigatem fecit hnĩs uerby
Nõ est ita inquit ille nisi em̃ cũ deus is cuiꝰ hoc tẽ plũ est om̃e
quod cõspitis istis te corporis custo diis liberauit huc tibi aditus
pr̃ie nõ ꝑt homines cm̃ sũt hac lege gnati qui tuerentur illũ
globũ quẽ in hoc templo mediũ uides que t̾rã dẽ qrͣ et tibi pub

Expanded text:
tamen Brutus aspexit, et illius potius morte tollendum, quam sua mortamen Brutus aspexit, et illius potius morte tollendum, quam sua morte fugiendum censuit; quod quam bene seu quam male fecerit, non laboro; fecit tamen. Cicero autem dum Catonem excusat, sue illius sententie melioris obliviscitur, quam ante annos purimos, libro sexto Rei Publice posuerat. Ea vero est huiusmodi. Dum Publium Africanum minorem, in celo cum patre atque avo colloqui somniantem, et audita immortalitate anime ac felicitate vite alterius, moriendi avidum induxisset, patrem mox inutile desiderium castigantem, fecit his verbis. Non est ita, inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides, quae terra dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pir qr contra dm̃ superioris imperiu est ꝯtra quod nichil
bñ fieri pt dõ Morl malim ꝙͣ que in staentia sũt uiderera n
est uioi nõ posses rectis oculis utrãq fortũe fatiẽ spectae
Muliebre est trepidos otulos auerte̾ Quĩd ẽ aũt quod te tur¬
bat usq adeo ut soliuis opem mortis implores Tua ne forsi¬
tan an tuoꝵ An prie laborãtis aduersitas lenta illa duo qͥd̾¬
nichil eñ potest fortuã cui nõ possit uirtus obstare Tertiũ
hoc piũ sed pietate languida et merti si quid prie seruitus
et tyr̃am facies morte potius repellenda ꝙͣ detlinada est
Pd est cñ uiri opus hoc femine quatũ in re catonis mortẽ
miris laudibus seneca idem offert sua illa peculiari opiioe
de qua diximꝰ Nõ sic cicero eocusasse cõtentus laudibus ab¬
stinet Ait eñ catoni incredibili grauitate. nate ppetuaq cõ¬
stãtia moriend potius ꝙͣ tyrãm uultũ aspitiende fuisse que

Expanded text:
pis, quia contra domini superioris imperium est, contra quod nichil pis, quia contra domini superioris imperium est, contra quod nichil bene fieri potest. Mori malim quam que instantia sunt videre. Non est viri non posse erectis oculis utranque fortune faciem spectare, muliebre est trepidos oculos avertere. Quid est autem quod te turbat usque adeo, ut solius opem mortis implores? tua ne forsitan, an tuorum, an patrie laborantis adversitas? Lenta illa duo quidem: nil enim potest fortuna, cui non possit virtus obstare; tertium hoc pium, sed pietate languida et inerti, si quidem patrie servitus, et tyranni facies, morte potius repellenda, quam declinanda sunt, id est enim viri opus, hoc femine. Qua tamen in re, Catonis mortem miris laudibus Seneca idem effert, sua illa peculiari opinione de qua diximus; non sic Cicero, excusasse contentus, laudibus abstinet; ait enim Catoni, incredibili gravitate nature, perpetuaque constantia moriendum potius quam tyranni vultum aspiciendum fuisse; quem
Abbreviated transcription (Latin):
et dũ ꝑuã fugũit breuẽq molestiã in et̾nas se atq irremt¬
diabiles demerserũt haburtq hec opinio magnos auctores
ameũ senetã in pͥmis qui ãd eã tam constanter et tam sepe.
reuoluitur ut michi quid ueritus uideatur nenõ ꝓpria fua
sit mirariq cogat int̾d unde tam tristis siña tanti uioi
pectus muaferit utq alia silẽa que ꝑ sequi longũ est quad
ad luciliũ epla Si inutile in quit minisceriis est corpus qd¬
ne n oporteat educe̾ añm laboratem dehinc paucis lunt̾ rec¬
tis ꝓsiłia inquit ex edificio putrido Male̾ als o seneca et
mllta bñdicta mĩo pollius male dicto Nõ imgrand ne¬
pe s expestand est sine edifitiũ tuũ ruat ut añꝙ fugi¬
as opprimaris do. Nõ possũ pati q̃ ĩmmẽt mori malo Ra
As hoste forsitan in ferend mor̃tẽ que fortiter lata sit tur¬
pis esse nõ p̃t cũ hel hec uolũtaria nõ possit esse nõ tur¬

Expanded text:
et dum parvam fugiunt brevemque molestiam, in eternas se atque irremet dum parvam fugiunt brevemque molestiam, in eternas se atque irremeabiles demerserunt. Habuitque hec opinio, magnos auctores, Anneum Senecam in primis, qui ad eam tam constanter, et tam sepe revolvitur, ut michi quidem veritus videatur, ne non propria sua sit, mirarique cogat interdum, unde tam tristis sententia, tanti viri pectus invaserit: utque alia sileam, que persequi longum est, quadam ad Lucillum epystola “Si inutile, inquit, ministeriis est corpus, quid ni oporteat educere animum laborantem?” Dehinc, paucis interiectis, “Prosiliam, inquit, ex edificio putrido ac ruenti”. Male ais, o Seneca, et multa bene dicta uno polluis male dicto: non migrandum nempe sed expectandum est; sine edificium tuum ruat, ut antequam fugias opprimaris. Non possum pati que imminent, mori malo. Ab hoste forsitan inferendam mortem; que fortiter silata sit, turpis esse non potest, cum hec voluntaria non possit esse non tur
Abbreviated transcription (Latin):
impatiẽtia mori elege Rat tulte eligis ac superde sine do-¬
miũ de corꝑe quod ip̃e fecit suo arbitrio statur an quod
tibi tuo in edifitio uis licẽ in quo nõ ligna nõ lapides tu
fecisti in quo demq p̃ter structurã nichil est tuũ id in
suo licitũ dño oñi nõ uis qui nõ in illo tm̃ cornẽ et ossa
et sanguinẽ et sp̃m sed celũ et t̾ras et maria et om̃ia
q̃ in eis sũt creauit ex nchilo Nec dicas apud temetipm
corpus ncũ graui dolore angitur nõ tu dñũ. sed usum
inqͥlinus es es qui fecit omña hn is est om̃i dñs Dolore nimo
cogor ut mori uelim hic fortassis ad exꝑiẽtiã dolor datur
qui si molestus est esse poterit utilis si intollerabilis longus
certe nõ eoit ep pecto dñi reuorantis edictu cũq uocatus fue¬
ris responde nõ prius fixa est dies tua quã nec anticipare
fers est nec differre possibile preoccuparũt tame hãc multi

Expanded text:
impatientia mori eligi. Stulte eligis ac superbe; sine doimpatientia mori eligi. Stulte eligis ac superbe; sine dominum de corpore tuo, quod ipse fecit arbitrio suo, statuere; an quod tibi tuo in edificio vis licere, in quo non ligna, non lapides tu fecisti in quo denique preter structuram nichil est tuum, id in suo licitum domino omnium non vis, qui non in illo tantum carnem et ossa et sanguinem et spiritum sed celum et terras et maria, et omnia que in eis sunt, creavit ex nichilo? Ne dicas apud temet ipsum: “Corpus meum gravi dolore angitur”: non tu dominium, sed usum um credis? inquilinus es. Qui fecit omnia, is est omnium dominus. Dolore nimio cogor ut mori velim. Hic fortassis ad experientiam dolor datur, qui si molestus est, esse poterit utilis, si intolerabilis, longus certe non erit. Expecta domini revocantis edictum, cunque vocatus fueris responde, et non prius. Fixa est dies tua, quam nec anticipare fas est, nec differre possibile; preoccupaverunt tamen hanc multi,
Abbreviated transcription (Latin):
tarie cam mortis opmanũ tã delicata tã pceps luxuries
ur̃a est ut leuibus ex causis nõ fortune tñ sed uobis ip̃is
ipascañ inq ip̃m deũ calcrtyãtes impia ora laxetis quafi
quĩ quid id est in quo nõ uobis dñs. ut̃ obsequitur nuria
grauis sicdõ Magnis malis uictus mori eligo RaTedis uite
credo familiai uitio stultoꝵ oñi Sapiẽtibus eñ oĩs uita io¬
cuda ẽ letã libenter tristem ferũt patiẽter et si rebuo ipĩs
nequent patiẽtia delectantur mlin rebus letius ml dul¬
tius est uirtute illa ẽ que molesta leuit obliqua droigit
dura mollit ac mitigat ardua atq asꝑa queq ꝯplanat
cessant qremome cessãt ꝑcipitia et ad sũmã sapiẽtis
uita nil serenius mlq trãquillius hni aũt aĩoꝵ flatus at¬
q angores hes nubes at procelle que in scopulis fragi¬
lem uite cĩbam trudut e sola stultitia oriũtur dõ. Morbi

Expanded text:
tarie causam mortis opinamini; tam delicata, tam preceps luxuries tarie causam mortis opinamini; tam delicata, tam preceps luxuries vestra est, ut levibus ex causis non fortune tantum, sed vobis ipsis irascamini, inque ipsum Deum calcitrantes, impia ora laxetis, quasi quicquid id est, in quo non vobis dominus vester obsequitur, iniuria gravis sit. Magnis malis victus mori eligo. Tedio vite credo, familiari vitio stultorum omnium; sapientibus enim omnis vita iucunda est: letam libenter, tristem ferunt patienter, et si rebus ipsis nequeunt, patientia delectantur. Nil in rebus letius, nil dulcius est virtute: illa est que molesta lenit, obliqua dirigit, dura mollit ac mitigat, ardua atque aspera queque complanat; cessant querimonie, cessant precipitia, et, ad summam, sapientis vita nil serenius nilque tranquillius. Hi autem animorum flatus atque angores, he nubes ac procelle, que in scopulos fragilem vite cymbam trudunt, e solida stultitia oriuntur. Morbi
Abbreviated transcription (Latin):
et Extrenuis malis soĩo sũt extrema que te p̃mũt mala sũmũ
illud et extyemũ malũ quo te urgent desperatio cet̾is emi
malialiquĩd huit unri nichil p̃t esse remedii Que sut at
hec extrema que dicis mala inisi labor forsitan et pauꝑtas
het sũt eñ que poeta cõmemorat de hiis agens qui sibi letũ:
et sontes pepere manu lucẽq ꝑosi proiecere aĩas de quorũ
sera pnia mox adiecit ꝙͣ uellent ethere in alto Nũc et pau¬
ꝑẽ et diuros ꝑferre labores sũt ne aut tã grauia mala hec
quoꝵ pͥmũ boni om̃es forti atq equo aĩo tulere de quo suo
loco diximꝰ quid spõte insuper elegerũt atq hinc glorio¬
si et in eternui diuites fci sũt scdm uiris quenire apud
crisp̃ũ atq ad id nasci hominem apud sc̃m̃ illũ et afflu¬
tũ senẽ legimnꝰ at uos inquietissima amimalia quĩdquid
nõ ad mitũ auaxitiẽ ur̃e fluit ureq libidinis iustam uolũ¬

Expanded text:
extremis malis. Non sunt extrema que te premunt mala, summum extremis malis. Non sunt extrema que te premunt mala, summum illud et extremum malum quod te urget, desperatio. Ceteris enim malis aliquid, huic uni nichil potest esse remedii. Que sunt autem hec extrema que dicis mala, nisi labor, forsitan et paupertas? hec sunt enim que Poeta commemorat, de his agens: qui sibi letum insontes peperere manu lucemque perosi, proiecere animas, de quorum sera penitentia mox adiecit: quam vellent ethere in alto, nunc et pauperiem et duros perferre labores! Sunt ne autem tam gravia mala hec? quorum primum boni omnes, forti atque equo animo tulere, de quo suo loco diximus, quidam sponte insuper elegerunt, atque hinc gloriosi ac in eternum divites facti sunt; secundum viris convenire, apud Crispum, atque ad id nasci hominem, apud sanctum illum et afflictum senem legimus. At vos, inquietissima animalia, quicquid non ad nutum avaritie vestre fluit, vestreque libidinis, iustam volun
Abbreviated transcription (Latin):
Orte michi ꝯstire ꝓpositũ est Ra Rem unã nũce
metue̾ nũt optrie̾ hec tota ꝯstantia ur̃a est m̃e
gu mort̾e muliebritꝰ formidabas nũc ead in¬
hũane appetis rogo quenã subita mutãdi ãm̃i
causa est do Cogor ip̃e michi manus mictre Ra si coger is iã
lũtas est sed profecto nõ t libera nec uolũtas ꝓprie que nolede
fit a quo aut cogeris nosse uelim mici em manus uel muito
possũt tu tibi illas micere nisi uolens nequis Do Magne sut
tause que me mori uelle cogũt Ra Magne fateor si cogunt
nõ em̃ cogerent si uir esses nũc in ur̃am animi mollitre nrchil
est iualidũ uide autẽ an q̃ fint hee cause rite p̃sagiã ira
indignatio in patiẽtia furor quidẽ in se uersus obluio deni¬
ꝙ tũi ip̃ius Nã si te homine mominisses huana oĩa equo aĩo
tolleranda cognosceres neq ꝑui mali ino ne mali quide odio
maximũ in malũ uelles inicide̾ dõ pnice̾ michi manũ cogor Ra¬

Expanded text:
itum est. Rem unam nunc metuere, nunc optare: hec tota constantia vestra est. Nunc tu mortem muliebriter formidabas, nunc eandem inhumane appetis. Rogo quenam subita mutandi animi causa est. Cogor ipse michi manus inicere. Si cogeris iam ta voluntas, voluntas est, sed profecto non libera, nec voluntas proprie, que nolendo fit; a quo autem cogeris nosse velim: inici autem manus vel invito possunt, tu tibi illas inicere nisi volens nequis. Magne sunt cause que me mori velle cogunt. Magne, fateor, si cogunt; non cogerent si vir esses. Nunc in vestram animi mollitiem nichil est invalidum; vide autem an que sint he cause rite presagiam: ira, indignatio, impatientia, furor quidam in se versus, oblivio denique tui ipsius. Nam si te hominem meminisses, humana omnia equo animo toleranda cognosceres, neque parvi mali, immo ne mali quidem odio, maximum in malum velles incidere. Inicere michi manum cogor
Abbreviated transcription (Latin):
tis offendant Ga lusi uici gaudeo Ra ludus turpis s dampno¬
sa uittoria breue gaudium Ga uiti gaudeo Ra. Om̃e de suo
malo gaudiũ stultum est proide caxtareus quispiam lũdi
huiꝰ inuentor fuit cuiꝰ insen ludibrn ac noxe scientes uero mi¬
raculo subiaceant ac stupori Nam qd mirabilius ꝙ̃ pd̾ ueteri
prouerbio uulgatũ uerũ iugi experientia dep̃henditur om̃es hꝰ ͭͤ
ludi magr̃os mdos esse atꝙ mõpes et egenos De histrioni

Expanded text:
tis offendant! Lusi, vici, gaudeo. Ludus turpis, damnotis offendant! Lusi, vici, gaudeo. Ludus turpis, damnosa victoria, gaudium inane! Vici, gaudeo. Omne de suo malo gaudium stultum est. Proinde tartareus quispiam ludi huius inventor fuit, cuius inscii ludibrio ac noxe, scientes vero miraculo subiaceant ac stupori. Nam quid mirabilius quam quod veteri proverbio vulgatum verumque iugi experientia deprehenditur, omnes huiusce ludi magistros nudos esse atque inopes et egenos? 28 DE HISTRIONI
Abbreviated transcription (Latin):
ud in actibus hominũ inuemas ubi tam clars mores ac uitia dete¬
hantur uidisti a lacoiter in preliũ descen suros in ho ludo tremere
atq orare flebiliter et suũ nũm inuocare quo sdam alib magis¬
magnammos atꝙ tranquellos illic pro parua petiua et p̃cari
et iasti et in fiñi furere ꝙͣ multa pro paucis nũmis sc̃p̃e ibi fõ¬
cerũt uiri fortex que pro ingenti thesauro alibi nõ fecissent ibi
eium uitiorum om̃ s in prmus ie atq auaratie regnũ est Mẽ¬
ministi ut nasõ in e libro quo in honestam quide ac suꝑuatuam
artem docet utile tamen interdictit aliquid interserit amatrices
mouet ut ob amnn uitia celanda ludo hoc aut simili abst̾meãt
ne ꝯspecte ira tumide aut aucroitia exhauste amatoribus displi¬
ceant suis Quãto id iuris digniꝰ p̃cipitur ne nõ modo hõmi sõd
dei oculos om̃ia uidentꝭ et bonos alõs moresq̃ ingenuos amar¬

Expanded text:
ud in actibus hominum invenias ubi tam clare mores ac vitia deteud in actibus hominum invenias ubi tam clare mores ac vitia detegantur: vidisti alacriter in prelium descensuros in hoc ludo tremere atque orare flebiliter et suum numerum invocare, quosdam alibi magnanimos ac tranquillos illic pro parva pecunia et precari et irasci et in finem furere. Quam multa pro paucis nummis sepe ibi fecerunt viri fortes, que pro ingenti thesauro alibi non fecissent! Ibi enim vitiorum omnium sed in primis ire atque avaritie regnum est. Meministi ut Naso — in eo libro quo inhonestam quidem ac supervacuam artem docet, utile tamen interdum aliquid interserit — amatrices monet, ut ob animi vitia celanda ludo hoc aut simili abstineant, ne conspecte ira tumide aut avaritia exhauste amatoribus displiceant suis. Quanto id viris dignius precipitur, ne non modo hominum sed Dei oculos omnia videntis et bonos animos moresque ingenuos aman
Abbreviated transcription (Latin):
sut hũam ubi nõ decor morum non modestia sit uerborũ nõ anio.
coga homines non erga deũ reuerentia sed iurgia et rautores. et
doli et peruiia et rapme ⁊ uulnera ad extremũ homitidia quaqs
nil in deum seneus potest hũana tenreritas diuimi nõis blasphe¬
nne quibur ante ontnes scelerũ officinos ille ludus infelix sratet
bi si quos forte tacitos pudor tenet trebro tamen sus pectarteo ꝙ
labnis tordis agant sciant ip̃i quis hunc ludũ uerur homo nõ
dico tractare maiibus sed spectare oculis possit et nõ agi proꝵ sꝰ̃
fugariq scelest spctabili feditate Ga Delector tamen hs ludo Ra
Uide ne cretẽsiũ imp̃tatio in tuũ caput niciderit mala cõsuetũ¬
dine delectari quo uil dictu leuius ml euẽtu grauis ꝓpiusꝙ eitio
est Gad clector taxillorũ ludo Ra abicienda delectatis in honesto
si nõ uirtut atsaltẽ fame studio et pudoris cura Rĩam uix ali¬

Expanded text:
sint humani, ubi non decor morum, non modestia sit verborum, non amor sint humani, ubi non decor morum, non modestia sit verborum, non amor erga homines, non erga Deum reverentia, sed iurgia et rancores et doli et periuria et rapine, vulnera ad extremum et homicidia quoque? Nil in Deum sevius potest humana temeritas, divini nominis blasphemie, quibus ante omnes scelerum officinas ille ludus infelix scatet: ubi si quos forte tacitos pudor tenet, crebro tamen suspectantes, quid labiis cordis agant sciunt ipsi. Quis hunc ludum verus homo, non dicam tractare manibus, sed spectare oculis possit et non angi prorsus fugarique scelesti spectaculi feditate? Delector tamen hoc ludo. Vide ne Cretensium imprecatio in tuum caput inciderit, mala consuetudine delectari, quo nichil dictu levius, nichil eventu gravius propiusque exitio est. Delector taxillorum ludo. Abicienda est delectatio inhonesta, etsi non virtutis, at saltem fame studio et pudoris cura. Nam vix ali
Abbreviated transcription (Latin):
lisldinũ flamas quãdam uelut glaciẽ doloris at pemitẽtie senti
dpi ditiliteat uelle simul at nolle perorẽm licet in ꝑtem mali
usus quadã indetortos quos haud iĩprobe quis speret usu excus¬
sõ ad meliorem semitam posse ꝯuerti dit qui depreco exustãt qd
de hiis oro reliquũ est Ga Delector taxillorũ ludo Ra ͦ Epero fore
ne semper nendu etiam delecteris assidue fundatarũ seatus ur¬
bĩ tu scabiles talos putas Crede michi uoluentur et serurꝵ
ii lacuimas gaudium tuum uoluent neq em̃ sit uoluẽtur ut ui¬
disti tunc mane tibi gaudiũ ñt ueros gemitꝯ parabũt Ga delectat
ludere Raͦ Delectatio funesta et turpis coriuiptiq anini ia cin et
quitio dignus et Uam quis queso ingemius seu quis homo et nor
potius trux belua delectuoi queat ludi noinẽ habentẽ nequitia atꝙ
rracũdia at merore obsiti confusiq clamoribus efferati net iRuy

Expanded text:
libidinum flammas quandam velut glaciem doloris ac penitentie sentire libidinum flammas quandam velut glaciem doloris ac penitentie sentire et, si dici liceat, velle simul ac nolle, peiorem licet in partem mali usus quadam vi detorsos, quos haud improbe quis speret usu excusso ad meliorem semitam posse converti: at qui de peccato exultant, quid de his, oro, reliquum spei est? Delector taxillorum ludo. Spero fore ne semper neu diu etiam delecteris; volvitur assidue fundatarum status urbium: tu stabiles taxillos putas! Crede michi, volventur et secum in lacrimas gaudium tuum volvent. Neque enim sic volventur ut vidisti: tunc inane tibi gaudium, nunc veros gemitus parabunt. Delectat ludere. Delectatio funesta et turpis corruptique animi! Ira enim et convicio dignus es. Nam quis, queso, ingenuus, seu quis homo et non potius trux belua delectari queat ludi nomen habente nequitia atque tusque ipsi, iracundia ac merore obsiti confusisque clamoribus efferati, nec iam
Abbreviated transcription (Latin):
es actore imipio sẽuus tentesmũ accepisse restitues quod uicisti et
de tuo addicies uñ nõ sit qui repetat per seip̃m euanuerit tuq in
sõms felix esse desieris Ga uici et ditior factus sum reCñ milla
sit stabilis peciua ꝓ sua potius rotunditate uersatilis tũ porpue q̃
taxillis qutritur uax illorũ ludus nichil ulli donat illorũ maxĩe qͥ
fami fiauuis illũ cołunt s̃ mutat aliquid ⁊ extorquet eo semper i¬
tior quo blandior uisus erat nulli eñ amarior est iactura ꝙͣ lucr
dulerdmem degustare orsõ Ga lusi et lucratus sum Raͦ Gaudere
lucyo taxillorũ tale est at si dulci gaudeas ueneno uerũꝙ mox per
uenas eouperit Galudo prospero delectatus sumi ra Peior est de¬
lectatio petcati ꝙͣ pectatũ ip̃m / sunt qui mala conside tudiue pe-¬
nẽ coacb peccant neq post peccatũ gaudent sed tristantur et
si fieri posset nõ peccasse maluerint Quosd uidimus ipas ncer

Expanded text:
exactore impio fenus centesimum accepisse: restitues quod vicisti et exactore impio fenus centesimum accepisse: restitues quod vicisti et de tuo adicies; ut non sit qui repetat, per se ipsum evanuerit tuque in somnis felix esse desieris. Vici et ditior factus sum. Cum nulla sit stabilis pecunia sed sua potius rotunditate versatilis, tum precipue que taxillis queritur. Taxillorum ludus nichil ulli donat, eorum maxime qui familiarius illum colunt, sed mutuat aliquid et extorquet, eo semper immitior quo blandior visus erat. Nulla enim amarior est iactura quam lucri dulcedinem degustare orso. Lusi et lucratus sum. Gaudere lucro taxillorum tale est ac si dulci gaudeas veneno: utrumque mox per venas erumpet. Ludo prospero delectatus sum. Peior est delectatio peccati quam peccatum ipsum: sunt qui mala consuetudine pene coacti peccant neque post peccatum gaudent sed tristantur; si fieri possit, non peccasse maluerint. Quosdam vidimus inter ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
periores utruq lũdi sũt hic merus est delor Ga At mithi
prosper ludi euentꝰ fuit Ra ͦ Taxillorũ nullus euentꝰ prosper mali
diines et miseri nã ⁊ qui perdit affligitur et qui unicit illicitur inq
nisidias protrahitur Ga ꝑ rospere lusi Raᵈ presens sepe prosperitas
future calamitat  auspiciũi fuuit ⁊ suas habet hec pestis illecebras e.
qui talis ludũt om̃igs perderent nemõ usꝙͣ luderet mĩo lurrantur ali¬
qui sed lucyũ illud arra est dampni ẽa lusi et uici roi Sene uise
in campũ redis alioquin mellue tampus plamor nullo in campo uola¬
ꝙ sĩ qd est iusaitie qd uncis nõ fit tuu aut quod perdis et si nõ fiat
altius tuũ tamnen esse desunt multa sũt undiq que ab has insante
bona mẽtem de hortentur at retyahant insi nor impetus queda auari¬
tia pulsus urgeret Gã uici in ludo taxillorum Rad sctto autẽ te ab

Expanded text:
periores utcumque ludi sunt, hic merus est dolor. At michi periores utcumque ludi sunt, hic merus est dolor. At michi prosper ludi huius eventus fuit. Taxillorum nullus eventus prosper, mali omnes et miseri; nam et qui perdit affligitur et qui vincit illicitur inque insidias protrahitur. Prospere lusi. Presens sepe prosperitas future calamitatis auspicium fuit et suas habet hec pestis illecebras: si qui talis ludunt omnes perderent, nemo umquam luderet. Nunc lucrantur aliqui, sed lucrum illud arra est damni. Lusi et vici. Bene, nisi in campum redis: alioquin nullus campus planior, nullo in campo voluquod, si quid est iustitie, quod vincis non fit tuum; at quod perdis, etsi non fiat alterius, tuum tamen esse desinit. Multa sunt undique que ab hac insania bonam mentem dehortentur ac retrahant, nisi vos impetus quidam avaritia pulsus urgeret. Vici in ludo taxillorum. Scito autem te ab
Abbreviated transcription (Latin):
si consilio uti uoles gñosam atq honesta alẽa qua olim athenis
docti homines usi sũt ut festis .⁊. diebus in cõsilio amicorũ quisq
de sr̃is aliqd in mediũ proserat nõ sophisia lubritũ ut ilłi scd sõ¬
lidũ pro ingenio proferent ad uirtũtẽ aut beãta uita ꝑtinẽs de¬
hinc collationie facta sine muidia siue ira qui inferiores doctioꝵ
iudicio uisi erũt facili quidem mlctentur peciua hec in pħicas
uertatur tenas sit res una cõmuio sup̃tr̃ exercitiũ studio talcar
Ingenio minrstrabit ꝙ hinc uictos excitet hine uictores hoc alee genere qd
antiqiu pãtur nalta uos pia festa et quo illi athitas uos roma nas noc¬
tes instrinte habes ludum quo ⁊ ludere iuet et lusisse nõ puderet:
Uirat ad taxillos ludere Raᵒ. O uoragio ingens inexpbebiles
O pr̃imomioꝵ fluxus tristis ac subitus O añ̃ tempestas
⁊ fame nubes ⁊ scelerĩt scimullus ⁊ ad despercend uia su¬

Expanded text:
si consilio uti voles, generosam atque honestam aleam, qua olim Athenis si consilio uti voles, generosam atque honestam aleam, qua olim Athenis docti homines usi sunt, ut festis scilicet diebus in consilio amicorum quisque de litteris aliquid in medium proferat, non sophisma lubricum ut illi, sed solidum pro ingenio proferentis ad virtutem aut ad beatam vitam pertinens. Dehinc collatione facta sine invidia, sine ira, qui inferiores doctiorum iudicio visi erunt, facili quidem mulctentur pecunia hec in philosophicas vertatur cenas: sic res una convivio sumptum, exercitium studio, calcar ingenio ministrabit, quod hinc victos excitet, hinc victores. Hoc alee genere quo antiqui Saturnalia, vos pia festa, et quo illi Atticas, vos Romanas noctes instruite. Habes ludum quo et ludere iuvet et lusisse non pudeat. 27 vat ad taxillos ludere. O vorago ingens inexplebilis, o patrimoniorum fluxus tristis ac subitus, o animi tempestas et fame nubes et scelerum stimulus et ad desperandum via! Su
Abbreviated transcription (Latin):
Ocure superuacus O meptissimi clamiores stulta gaudia ireq ridi¬
cule deliros senes impendere alueo et pauculis liguis uagis ac fur¬
tim insidiantibus atq latiotinãtibꝰ unde latrũcularus lũdus ap̃d.
ueceres dicebatur quo lusisse simia auctor est pluuꝰ iaris atq
proprie ludus est sume mistere caltulos ac transfare et posti nride¬
ie raptim iactare manꝰ ac retrahere in sultare aduer surio et colli¬
sis dentibus minari masci altercari fremere uicissinq interim
ut flacci uerbo utar caꝑut scalere ungues rodere et ad fũma oĩa
facere querisum p̃tereũtibus excutiãt Nũquid em̃ horũ aliquĩd
aut ullũ penitus amentie genus omietitis Nõne ita torquemini
quasi uel urã uel publica salus in dubio sit multi coedo pliõ uicis¬
sent si quã lignels aut eburneis impẽderũt tura ueris militibꝰ
ditas et delectatio maior sit Ga Alea delector Ru. Ostanda tibi

Expanded text:
o cure supervacue, o ineptissimi clamores, stulta gaudia ireque ridio cure supervacue, o ineptissimi clamores, stulta gaudia ireque ridicule! Deliros senes impendere alveo et pauculis lignis, vagis ac furtim insidiantibus atque latrocinantibus, unde latruncularius ludus apud veteres dicebatur! quo lusisse simiam auctor est Plinius. Miraris: atqui proprie ludus est simie miscere calculos ac transferre et post illidere, raptim iactare manus ac retrahere, insultare adversario et collisis dentibus minari, irasci, altercari, fremere vicissimque interim, ut Flacci verbo utar, caput scalpere, ungues rodere, et ad summam omnia facere, que pretereuntibus risum excutiant. Nunquid enim horum aliquid aut ullum penitus amentie genus omittis? nonne ita torquemini quasi vel vestra vel publica salus in dubio sit? Multi, credo, prelio vicissent, si quam ligneis aut eburneis impenderunt curam veris militibus ditas et delectatio maior sit. Alea delector. Ostendam tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
Lee ludus et calculoru placet Rᵈ dampnosum illud hoc
mane utroq tñ idem ille sceuola quodq est altius au¬
gusto cesar altero uti solitus fertur neq rues rursus iõ
ꝓille a cerniomis deorũ atq homi legibus quas excel¬
lentissime callurt iste a curis sumiimperni quod ductissime atꝙͣ
optime̾ rexit tale sibi interdũ laboris diuertitulu elegisset hoc nͥ
te probauerim sut em̃ et doctis et magns uiris appetitꝰ quidã pe¬
grii et sui quorũ si ue in doctomis sic in moribus mutator fueris
facile labi queas neꝙ em̃ om̃ qui lalidantur laude digna sut oia
Galudo alce delector Ra. Quis nõ debecetur super putam tabula
consignatas mũs ossũi quãdraturas coispanti cubito iactare qͣꝙ
ille dixerint trepidãtibus digitis rotũdas in atiem tabellas mttere
gloriosum exertitiũ et p̃clarũ nomer et c̃rus et laureas meritu¬
iu Ga Calculis libens l̃do Ra ᵒ O puerile stũdur o perditũ tempꝯ

Expanded text:
lee ludus et calculorum placet. Damnosum illud, hoc inane, utroque tamen idem ille Scevola quodque est altius, Augustus Cesar altero uti solitus fertur. Neque rursus ideo quod ille a ceremoniis deorum atque hominum legibus, quas excellentissime calluit, iste a curis summi imperii, quod diutissime atque optime rexit, tale sibi interdum laboris diverticulum elegisset, hoc in te probaverim: sunt enim et doctis ac magnis viris appetitus quidam peregrini et sui, quorum, si ut in doctrinis sic in moribus imitator fueris, facile labi queas. Neque enim omnium qui laudantur laude digna sunt omnia. Alee ludo delector. Quis non delectetur super pictam tabulam consignatas numeris ossium quadraturas crispanti cubito iactare quaque ille direxerint trepidantibus digitis rotundas in aciem tabellas mittere? Gloriosum exercitium et preclarum nomen et currus et laureas meriturum! Calculis libens ludo. O puerile studium, o perditum tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
gustmũ Iuero quod de se ip̃e testatur cui nõ omia rredere
nephas est et aristotilicas ca thegorias que inter diffrilliã
miantur et artes liberales quas siilax a p̃ceptoribus di¬
dicisse magnũ ducitur nullo hoñi tradende ut ldẽ ait om̃s¬
incellexisse Nouissimũq bernardum uirũ doctrina et sanctitate cla¬
rissimũ omnes suas tras quarũ inter cũctos sui tempdris habure¬
dancissimus fuit in filius et in agris didicisse nõ hõm magii¬
terio seo meditando et orando net ullos unꝙͣ asios ui de se
ip̃o alt preceptores habuisse ꝙͣ quercus et fagos hec si factre se
cur nõ iterũ fieri pñt Quid nisi sit esset quid fecissẽt pͥmi
hõm quibus nec preceptor ullus erat nec reperti aliquid mirã¬
do igitur cogitando assurgendo et ingemũ acuendo ea ip̃a que
uos cũ om̃ibus p̃ceptoribus ur̃is uix intelligit ꝭ inuenere au¬

Expanded text:
gustinum vero, quod de se ipso testatur, cui non omnia credere gustinum vero, quod de se ipso testatur, cui non omnia credere nefas est, et Aristotelicas cathegorias, que inter difficillima numerantur, et artes liberales, quas singulas a preceptoribus didicisse magnum ducitur, nullo hominum tradente, ut idem ait, omintellexisse. Novissimumque Bernardum, virum doctrina et sanctitate clarissimum, omnes suas literas, quarum inter cunctos sui temporis abundantissimus fuit, in silvis et in agris didicisse, non hominum magisterio, sed meditando et orando, nec ullos umquam alios, ut de se etiam ipse ait, preceptores habuisse, quam quercus et fagos. Hec si facta sunt, cur non iterum fieri possunt? Quod nisi sic esset: quid fecissent primi hominum, quibus nec preceptor ullus erat, nec reperti aliquid? Mirando igitur, cogitando, assurgendo, et ingenium acuendo, ea ipsa que vos cum omnibus preceptoribus vestris vix intelligits invenere. Au
Abbreviated transcription (Latin):
St michi preceptor indoctus Raᵈ Et si doctũ facere
nõ possit indoctus uerũq sit cõe illũd signũ sciẽt
est posse docere sub indocto taniẽ pẽeptore doctus
aliquis fieri potest uel per se ip̃m uel quod est uerius influe¬
tia celesti atq inspirationẽ Et ut ateronis utar uerbo ali¬
quo afflacu diuino sine quo nec doctũ certe nec bonũ uirũ
Fieri posse credendũ est hoc eñi nõ solũ uera religio senta
fecit aures tibi nõ has tantum quas uidemus sed inuisi¬
biles alias intus in aĩa illum audi qui docet homimne saiẽtia
sicut scripitũ est quo insuper tacẽte frustra ꝑceptor quitũ¬
qꝙ mortalis ꝙͣiuis doctissimus laboraret Do̾. p̃ceptorẽ indoc¬
tum egre fero ta uel ab alio fugiens aliũ quere uel ad ip̃m
redi et meniẽto epycurũ sẽꝑe a ticerone licet iorisum uisũ
tamen senece magini uirũ non indoctum mõ pceptorem
habuisse sed nullũ gloria bundus idem ip̃e cõmemorat au¬

Expanded text:
st michi preceptor indoctus. Etsi doctum facere non possit indoctus, verumque sit commune illud: signum scientis est posse docere; sub indocto tamen preceptore, doctus aliquis fieri potest, vel per se ipsum, vel, quod est verius, influentia celesti atque inspiratione. Et, ut Ciceronis utar verbo, aliquo “afflatu divino”, sine quo nec doctum certe, nec bonum virum fieri posse credendum est. Hoc enim non solum vera religio sentit, fecit aures tibi, non has tantum quas videmus, sed invisibiles alias, intus in anima; illum audi, “qui docet hominem scientiam”, sicut scriptum est. Quo insuper tacente, frustra preceptor, quicunque mortalis, quamvis doctissimus, laboraret. Preceptorem indoctum egre fero. Vel ab illo fugiens alium quere, vel ad te ipsum redi, et memento Epicurum, sepe a Cicerone licet irrisum, visum tamen Senece magnum virum, non indoctum modo preceptorem habuisse, sed nullum, ut gloriabundus idem ipse commemorat. Au
Abbreviated transcription (Latin):
sis illam franget et labor et filii et morbi et rei familiaris
angustia quibusd frenũ utile pudor fuit Do. uxor infanus
a biit ta. Opta ne redeat ne abierit seꝑuet uotum do. uxor
adulterũ est sequuta Raᵒ Malles ne tuũ in cubitłm adulteꝵ
induxisset hic salrem pudor impudite fuit turpem uitam
protul agere pepercit otulis. erubuitq presentiã tuam impie¬
dicitiam potes accusare nõ fugam do. seda uxor abĩt rasi
hoc doles dignus es ut manserit dignus ut rideat.

Expanded text:
sis illam franget, et labor et filii, et morbi et rei familiaris sis illam franget, et labor et filii, et morbi et rei familiaris angustia, quibusdam frenum utile pudor fuit. Uxor infamis abiit. Opta ne redeat, ne abierit ferum votum. Uxor adulterum est secuta. Malles ne tuum in cubiculum adulterum induxisset? Hic saltem pudor impudice fuit, turpem vitam procul agere, pepercit oculis erubuitque presentiam tuam, impudicitiam potes accusare, non fugam. Feda uxor abiit. Si de hoc doles, dignus es ut manserit, dignus ut redeat. 22
Abbreviated transcription (Latin):
uigis feditatem pͥmũ tibi quoq gradũ facẽ ad uite liberioris
ascensum sepe pondus seꝑe et comes pedes expeditissimos re¬
cardauit ibis otius quocũq decreueris solus ac uatuus Do-
Turpitudine uxoris infamor ra. Ex alieno pcto dampnũ do¬
lorq nasci pocest nõ infamia sicut ex aliena uirtute gaudiũ
nõ gloria tua te uirtus aut uiciũ gloriosum efficiet aut in¬
famenioo. Comugis uror ui Ra uel sile uel fuge uel ultis¬
tere mediũ fecit ille uio scus nactus de simplicitate cognõm ⁊
profecto pͥmũ molle minus tert̾ĩ p̃durũ mediã honesti hũa¬
inq consiłii uideatur hñs presertim quorũ media itidem est
fortuna nã superbis potentibus frustra lex ponitur uolũtas
libido ira impetus hee potent insolentie lehes sũt Ome ulcꝰ
ferro recidend. putant multa sut aũt que nõ ferro egeãt sed
fomẽt Do impudita est uxor Rerᵈ di pati elig etas fortas¬

Expanded text:
iugis feditatem primum quoque tibi gradum facere ad vite liberioris iugis feditatem primum quoque tibi gradum facere ad vite liberioris ascensum? Sepe et pondus, sepe et comes pedes expeditissimos retardaverit. Ibis ocius quocunque decreveris solus ac vacuus. Turpitudine uxoris infamor. Ex alieno peccato damnum dolorque nasci potest, non infamia, sicut ex aliena virtute gaudium, non gloria: tua te virtus aut vitium gloriosum efficiet aut infamem. Coniugis uror infamia. Vel sile vel fuge, vel ulciscere. Medium fecit ille vir sanctus nactus de simplicitate cognomen, et profecto primum molle nimis, tertium predurum, medium honesti humanique consilii videatur, his presertim quorum media itidem est fortuna. Nam superbis potentibus frustra lex ponitur, voluntas, libido, ira, impetus, he potentis insolentie leges sunt. Omne vulnus ferro rescindendum putant, multa sunt autem que non ferro egeant, sed fomentis. Impudica est uxor. Si pari eligis, etas fortas
Abbreviated transcription (Latin):
lesiq maioris iram merita sed euo illo quo iam prodigium
scelus erat ut nunc uirtus uisa equidem ac punita nostun¬
tur uiogines ipse uestales quarum exactissime castitati tribu¬
intiam ac censoria potestatẽ cessisse nõ puduit quas suoꝵ tyiũ¬
phãtiũ curribꝰ insedisse ne aqͦq forte t̾ũ phꝰ impedire᷑ qͣs post ino noxi
turpe sed habitus aut sermo liberior pena graui atq infamia nõ
carebat Et honoris tñ et decoris ĩmemores et terroris intestiree
damꝑnateq et defosse sub terra uiue per historias occur sabũt¬
.I. nũt tot exemplis et tan claris et tam sarois obrutꝰ. in tãta
pudititie riuna tot probris illustrĩ cõcussam paululum hũclio¬
tis cubiculi fidem defle Do uxor adultera est Raid nõnullig̃
nuitande in melius uite causa fuit qui maritali ꝯpede libe¬
rati reiectoq graui fasce ie altius ceperũt quid te uetat con¬

Expanded text:
lesique maioris iram merita, sed evo illo, quo prodigium lesique maioris iram merita, sed evo illo, quo prodigium scelus erat, ut nunc virtus visa equidem ac punita noscuntur. Virgines ipse Vestales, quarum exactissime castitati, Tribuniciam ac Censoriam potestatem cessisse non puduit, quas suorum triumphantium curribus insedisse, ne quoquam forte triumphus impediretur, quas postremo noxiofacinus tantum turpe, sed habitus aut sermo liberior, pena gravi atque infamia non carebat, et honoris tamen et decoris immemores, et terroris incestive damnateque et defosse sub terra vive, per historias occursabunt. I nunc, tot exemplis et tam claris et sacris obrutus, in tanta pudicitie ruina, tot probris illustrium, concussam paululum humilioribus cubiculi fidem defle. Uxor adultera est. In nonnullis mutande in melius vite causa fuit, qui, maritali compede liberati, reiectoque gravi fasce, ire altius ceperunt, quid te vetat con
Abbreviated transcription (Latin):
potius grauat habet tamen aut spernendam consolationis
efficatiam similitudo conspecta miserie ac paritas erumpna¬
rum nõ ꝙ alieno quisꝙͣ insi maliuolus delectetur malo setũd¬
ꝙ hũilioris fortune hominem indignanter pati que totiens
mundi domines passos nouit uel non ferenda mollities uel
uel superbia uideatur Tolleranda cuiq sua sors illa equi-¬
us quam communem parus constat at maximis muidiosis¬
simisq mortalium promide nou hommnibus tantum iiptas
sed deo etiam disponsatas in hec flagitia labi solitas uides
proh pudor nec tanti sponsi reuerentia infelitem precipitem¬
q aminum frenat cui autem parcet effrenis ac rabida li¬
bido que nec cela parcit nec celestem uindictai seu quibus abs¬
tmeat que nec de sacris corporibus abstmnendum censet Nec
uero tantum hac etate monstra hec tam feda libidinum cer¬
mĩtur ꝙͣius nulla umiꝙͣ recto iuditio fediora esse potuerut

Expanded text:
potius gravat. Habet tamen haud spernendam consolationis potius gravat. Habet tamen haud spernendam consolationis efficaciam, similitudo conspecta miserie ac paritas erumnarum, non quod alieno quisquam, nisi malivolus delectetur malo, sed quod humilioris fortune hominem indignanter pati que totiens mundi dominos passos novit, vel non ferenda mollities, vel superbia videatur. Toleranda cuique sua sors, illa equius, quam communem parvis constat ac maximis invidiosissimisque mortalium. Proinde non hominibus tantum nuptas, sed deo etiam desponsatas, in hec flagitia labi solitas vides: ac proh pudor, nec tanti sponsi reverentia infelicem precipitemque animam frenat: cui autem parcet effrenis ac rabida libido, que nec celo parcit, nec celestem metuit vindictam, seu quibus abstineat, que nec deo sacris corporibus abstinendum censet? Nec vero tantum hac etate, monstra hec tam feda libidinum cernuntur quamvis nulla unquam recto iudicio fediora esse potuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
non tantum rome per qu oniem ytaliami uulgata sed que athe¬
me iam at per pes gretiam cantabantur minime ut arbitror
felicis nõnien sibi prorsus indebitum usurpasset post hanc iu-¬
lia agrippe quam huic a flagitio uiri uirtus huic maiestas
pertris absteruisse debuerat simulq huius filia et nomine et
bascuua matri par harũq seu uite seu fortune uestigiis herens
uilia seueri non pãt pudicitie faustum nomen Qaud domitia¬
m conuigem domitiam quid heo cula iullam claudni sed quan¬
do hĩc adulteraxum fortunatus comugum princeps fuit /
eiusdem messalinam suminum imperii probrum loquar que
secordem uroum ac cesareum deserens, arbile noctu lupanaria
prcuibat illa faciens que referri que referri etiam pudor pro¬
hibet Quid has ego quid ue alias strugam seu quis formx au¬
gustis meretricibus non angustus sit quorum commemorãtio
fateor nec honesta uet ulla ex ꝑte adulterni connen leuat quin

Expanded text:
non tantum Rome, perque omnem Italiam vulgata, sed que Athnon tantum Rome, perque omnem Italiam vulgata, sed que Athenis etiam per Greciam cantabantur, minime, ut arbitror, “felicis” nomen sibi prorsus indebitum usurpasset. Post hanc Iulia Agrippe, quam hinc a flagitio viri virtus, hinc maiestas patris absterruisse debuerat; simulque huius filia, et nomine et lascivia matri par; harumque seu vite seu fortune vestigiis herens Iulia Severi, non sat pudicitie faustum nomen. Quid Domitiani coniugem Domitiam? Quid Herculanillam Claudii, seu quando hic adulterarum fortunatus coniugum princeps fuit?, eiusdem Messalinam, summum imperii probrum, loquar, que socordem virum ac cesareum deferens cubile, noctu lupanaria circuibat, illa faciens que referri etiam pudor prohibet? Quid has ego, quidve alias stringam, seu quis tam fornix augustis meretricibus non angustus sit? Quarum commemoratio, fateor, nec honesta est, nec ulla ex parte adulterii crimen levat, quin
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtia añũq lenitas eo est fedior quo uiro debita macgis est grauctal¬
AuComugis adult̾io mestus sum  ufitatus dolor uetus iunae net mi¬
nus crebra uix crebrior quum q adultern usus  M et qdut
aoi ꝯuidam nec promutti net prohiberi pt̃ quia se arteru honestis
sbido asterũ fical uetat Cu nc tibi gͦ femino unam tuimn tota ast
quor forte presentiũ offendan Tucius est hercilem ꝙ ustieu det
tũ gemũ cultatamq thori fidem lugeant u anau sou dulgo nõti
dedeco nu cideantur E tebriora ilsa quidem nti nõ a sribib l to iet
ocusas quocũq terar peritocts defutur at maio abue i auoo usest
reliquorũ In mentem redeat olim̾pias philippi cleopͥatra ꝑtholo¬
mei Agamenome clitemestra me uelay helena pasiphe mioꝵ
phedra thesey Neue ipsam uibem romam olim quoq dum quoddi.
quasi pudicitis templũ ess mali huius expertem creda s Redeat
ad ⁊emoriam metella uxor sille illius qui si eius nosset adulteria.

Expanded text:
liere, dementia animique levitas, eo est fedior, quo viro debita magis est gravitas. Coniugis adulterio mestus sum. Usitatus dolor, vetus iniuria, nec minus crebra: vix crebrior coniugii quam adulterii usus estalterum honestas, libido alterum fieri vetat. Tu ne tibi ergo feminam unam, tuam totam atque quos forte presentium offendam: tutius est Herculem ferire quam vectum genium calcatamque thori fidem lugeant, vel ignari soli vulgo noti dedecoris rideantur. Crebriora illa quidem, nunquamque non auribus modo, sed oculis quocunque terrarum perrexeris defutura; at maioribus maior inest reliquorum, in mentem redeat Olympias Philippi, Cleopatra Ptolemei, Agamemnonis Clytemnestra, Menelai Helena, Pasyphe Minois, Phedra Thesei, neve ipsam urbem Romam, olim quoque dum quoddam quasi pudicitie templum esset, mali huius expertem credas. Redeat ad memoriam Metella, uxor Sille, illius qui si eius noscet adulteria,