comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acredat Nlam cũ uideat uultiꝰ dilacerari hõies uariis tormẽtoꝵ ge¬
nerib s inter fatigatos carnifices ĩuictã tene̾ pacĩam. existimãt᷑
id qd̵ Res est nec consensũ lã młtoꝵ nͨ ꝑseuerãtiã moriẽciũ
uanã ẽẽ. nec ip̃a patĩam sine deo cruciatꝰ tãtos posse suꝑare
latrones et Robusti corꝑis uiri: Eiusmodi laceratões ꝑferui ndqueũt:
oclamãt et gemitꝰ edũt unicũt᷑ eĩ dolore qr de est illis ĩspirata
pacĩẽtia ¶ Nr̃i aũt ut de uixis tacea pueri s⁊ muliercule tortores
suos tacito uincũt et exp̃mẽ illis gemitũ nec ignis p̃t. ¶ Sant
tadidit ꝙ caplinũ pudit uiue̾: Alter ab hostib de pͥhensꝰ cũ
uide̾t mortũ se uitare nõ posse. manũ foco d̃iecit ut ꝓ faciere
satisface̾t hosti quẽ uoluit occide̾ ea que q pena ueni
nõ meruerat accepit Scce sexꝰ semĩeus ⁊ fragilis etas dilatidos

Expanded text:
accedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum geaccedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum generibus et inter fatigatos carnifices inuictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum nec perseuerantiam morientium uanam esse nec ipsam patientiam sine deo cruciatus tantos posse superare. latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia: nostri autem, ut de uiris taceam, pueri et mulierculae tortores suos taciti uincunt et exprimere illis gemitum nec ignis potest. eant b hostibus deprehensus cum uideret mortem se uitare non posse, manum foco iniecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari
Abbreviated transcription (Latin):
iũtit᷑ qͥ euertisse e funditꝰ religionẽ dei oꝑmãt᷑ si hoĩes Inq̃na¬
uit cũ et deo salifface liceat᷑: x nullꝰ sit lã malꝰ dei cultor quin
data facultate ad placandũ deũ reu̾tatur et quid̃ deuocõe maiore
est fides quã reponit penitencia. ¶ Di gͦ ip̃i cũ deos arbitrãt¬
sibi Iratos. tñ donis et sãc̾ficiis ⁊ odorib placari eos credũt qͥd
S tandẽ cur deũ nr̃m tã inmmitẽ tã ĩ placabilẽ putent. ut
⁊ is Iã xp̃ianus eẽ non posse quis dnis eoꝵ coactꝰ.
ꝙ librauit libauerit insi forte cõ tamĩatos semel putãt anm trisla¬
curos: ut sua spõte Iã face incipiãt qd ꝑtormẽta fecerũt. Quis id̾
d libens fubeat qd̾ ab iniuria cẽperit. Seuis cice uideat lat
suora cicat̾res nõ magis oderit deos gpłe qͦ eterna penaꝵꝭ Insignia
Nmipssas uistib suis notas gestet. Ita fit ut data dinitꝰ pace et
qui fuerũt. uniu̾si ffedeãt et aliꝰ ꝓp̃ niraculũ ututis nouꝰ rpłus

Expanded text:
ditus religionem dei opinantur, si homines inquinauerint, cum et deo satisfacere liceat et nullus sit tam malus dei cultor quin data facultate ad placandum deum reuertatur et quidem deuotione maiore. est fides quam reponit paenitentia. si ergo ipsi cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen donis et sacrificiis et odoribus placari eos credunt, quid est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut is iam Christianus esse non posse qui diis eorum coactus inuitusque libarit? nisi forte contaminatos semel putant animum translaturos, ut sua sponte iam facere incipiant quod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus suis notas gestet? ita fit ut data diuinitus pace et qui fugerunt uniuersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus
Abbreviated transcription (Latin):
i malicia et furore cetant᷑ ne uideat ⁊ stultos q acbitratus eẽ ꝙ¬
cũ hẽant in sua p̃tate supplicia uitare: cruarilꝰ̃ et emori malim
ossua exeo ip̃o puidẽ nõ eẽ stulticia. ĩ quã tanta hon¬
ꝑ orbem totũ unasi pari mẽte consencũt. Ei ẽĩ fem̃e sec ꝰ ĩfirmi/¬
tate labũt᷑. Ilam int̾dũ isti muliebrẽ ⁊ amlẽ suꝑstitõnẽ uocant
uiri certe sapĩt. eti pii si adolestentes imppiundi sut ꝑ etatꝰ.
matuoi certe ac senes habet stabile Iudiciũ. Bi una ciuitas desipit
celẽ utiq ĩ nimerabiles stulte ẽẽ nõ p̃ñt. Ai una puĩcia una
nacio prudencia cabet cetas om̃s hr̃e intelligẽtia lrecti nẽcẽ est.¬
Cũ utro ab ortu folis usq ad occasum lex dina suscepta sit ⁊ om̃is
sepꝰ. s oĩs etas et gens et flegio unis ac parib aĩs deo seruiant.
ead̃ fit ubiq paciã. Idem contemptꝰ mortis: intelligẽ de buerãt ad ĩ

Expanded text:
i malitia et furore caecantur, ne uideant, stultosque esse arbitrantur qui cum habeant in potestate supplicia uitare, cruciari tamen et emori malunt, cum possint ex eo ipso peruidere non esse stultitiam in quam tanta ho orbem totum una et pari mente consentiant. si enim feminae sexus innrmitate labuntur - nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem uocant — uiri certe sapiunt. si pueri, si adulescentes inprouidi sunt per aetatem, maturi certe ac senes habent stabile iudicium. si una ciuitas desipit, ceterae utique innumerabiles stultae esse non possunt. si una prouincia, una natio prudentia caret, ceteras omCum vero ab ortu solis usque ad occasum lex divina suscepta sit, et omnis sexus, omnis aetas et gens, et regio unis ac paribus animis Deo serviant, eadem sit ubique patientia, idem contemptus mortis; intelligere debuerant aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
itelliget: ai lucilii apud quẽ disserens neplim ꝰ de Re difficilinta
oñdit nõ posse id explicare: nec si carneãdẽ ip̃m ortus Remittat.
Is cũ fegatus ab athemensib Romã nussus. ẽẽt. disputaurit dẽ Iusticia
copiose audiete galla et cathone censorib maxinus tũt oratorib.
s Idẽ disputatõem suã post tridie contraria dispitatõe subuertit: et
utrãꝵ ꝑtẽ disserendi: qd ille face̾ solebat ut alios quidlibetasse̾̃ntes
posset refutare. Bam disputatõnẽ quã iusticia subu̾tit᷑ axud titonẽ
laciꝰ fureꝰ recordat᷑ ¶ Auedo qm̃ de sle publica dissr̃baꝵ it deffẽsionẽ
laudationẽ ꝙ eiꝰinducet: sine qua putabat Regi nõ pesse łẽ publitã¬
¶ Carncades aut̃ ut aristotilẽ ⁊eselle̾t ac platonẽ Iusticie pationos pꝰ¬

Expanded text:
intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tunc oratoribus. Sed idem disputationem suam postridie contraria disputatione subvertit; et utramque partem disserendi. Quod ille facere solebat, ut alios quidlibet afferentes posset refutare. Eam disputationem, qua justitia evertitur, apud Ciceronem Lucius Furius recordatur, credo quoniam de re publica disserebat, ut defensionem laudationemque eius induceret, sine qua putabat regi non posse rem publicam. Carneades autem ut Aristotelen refelleret ac Platonem iustitiae patronos, pr
Abbreviated transcription (Latin):
dẽi lex nr̃a / hoc opus. hec religio. i uobis sapĩẽtes ui¬
Imitanñ. si stulti cõtempnite ãt etiã Ridete si libet. uobis ẽi stulticia
uos diligamꝰ ⁊ ĩ uos ip̃os qui odistis oĩa cõferamꝰ ¶ Est apud cueronẽ
nõ ab horot̃s au̾o locꝰ: in eadisputatõe que het᷑ a furio cõtra Iusticiã.
ero Inqͥt si duo fint quoꝵ alter optimꝰ uir equissimꝰ. sũma Iusticia
singlari fide. Alter Insigris scelẽ ⁊ audacia. Et si ĩ eosit Eruore ciuitas
Ut bonũ illũ uirũ sceleratũ facmorssũ: itfabiũ pulet. Contra aũ
qui fit Imꝑꝑbissimꝰ existiẽt eẽ sũma gbitate ac fide ꝙq hac op̃ione¬

Expanded text:
enim lex nostra, hoc opus, haec religio. Si vobis sapientes videmur,imitamini: si stulti, contemnite, aut etiam ridete, si libet; nobis enim stultitia ut vos diligamus, et in vos ipsos, qui odistis, omnia conferamus. Est apud Ciceronem non abhorrens a vero locus, in ea disputatione, quae habetur a Furio contra justitiam. « Quaero, inquit, si duo sint, quorum alter optimus vir, aequissimus, summa justitia, singulari fide; alter insignis scelere et audacia: et si in eo sit errore civitas, ut bonum illum virum, sceleratum, facinorosum, nefarium putet, contra autem, qui sit improbissimus, existimet e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmortalitatẽ Recuset. Et mapĩe cã euẽ dicas ⁊ adoratũ tẽ abusdã.
sic̃ deũ ⁊ simulatrũ tiꝰ fubhtrculis alexiati noĩe cõstiutũ ab ephesiis
it honorari ¶ Non potuit gͦ pest mortẽ deꝰ̾ caedi. qr i ħ¬
magũ fuisse cõstabat. Et iõ alieni nõĩs lituls affectauit dãnitatẽ. qr suo
n ͨ pola̾t n ͨ audelat. Noster uero et potuit deus credi. qr magus nõ fuit.
tatim fidẽ denitatis adiũximꝰ ꝙͣ les bos qui ob epigua portenta
deũ credidistis. Non ẽ mirũ si tu qui adei scprecia longe Reõtꝰ es
lectitauerãt quib et sacramẽtũ dei fu̾a̾t assigłu. lñ quid legent
Ignorauerũt. ¶ Diste gͦ si quid tibi cordis ĩ nõ idc̾to anobis dtũ
credilid xp̃m qr mirabilia fecit E qr uidimꝰ i eo facta eẽ oĩa que

Expanded text:
talitatem recuset, maxime cum eum dicas et adoratum esse a quibusdam sicut deum et simulacrum eius sub Herculis Alexicaci nomine constitutum ab Ephesiis etiam nunc honorari. non potuit ergo post mortem deus credi, quigum fuisse constabat, et ideo alieni nominis titulo adfectauit diuinitatem, quia suo nec poterat nec audebat. noster uero et potuit deus credi, quia magus non fuitstatim fidem diuinitatis adiunximus, quam uos, qui ob exigua portenta deum credidistis. non est mirum si tu, qui a dei sapientia longe remotus es, lectitauerant quibusque sacramentum dei fuerat adsignatum, tamen quid legerent ignorauerint. disce igitur, si quid tibi cordis est, non idcirco a nobis deum creditum, quia mirabilia fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ simplici dignã iudicetis. B supra oĩa faciõra hẽtit᷑ nullũ
facinꝰ admittẽ.: pectꝰ ꝙ purũ ab om̃i sceleris cõtagione p̾stare. Et

Expanded text:
quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum facinus admittere pectusque parum ab omni sceleri
Abbreviated transcription (Latin):
ciar ac nõ etia tormeta. qrto fuerĩs giuora tãto maiore ututis głia
pabiat Illi aũt ꝑtinaci stulticia Iubẽt curã tormõtis diliẽt
Adhisatu ut ad abios cauciatꝰ membra Renouẽtur. Et parit᷑ nouus
sigus ad penã ¶iud tam ꝓiũ. tã bepeficũ tã huone fa Rl¬
No cuussent tr̃ẽ sollicite quos amarẽt hec ẽ deoꝵ deẜ plina ad ber
opa cultores suos erudiũt hec sacra defiderãt q̃uetĩa sceleratissim
homicide cõbra pios impia Iura cõdiderũt. Nã et ꝯstiturões sãclege
Senis affici oporte̾t : tos qͥ se cultores dei pͣfit̾e̾rit᷑
uid hiis facias qui ius uotãt
icarinficinas ueleꝵẜ tirãnoꝵo adu̾sus
innotẽtes rabide seiuẽtiũ: et cũ sit inuisticie crudelitatisq doctores.
Iustos tẽ se tñ ac prudẽtes uideri uolũt. cecis hebetes acreꝵo ⁊ u̾i̾tatis
ignari. Adeo ne uobis o ꝑ dite meles et inuisa iIusticia e: ut eã sim
scelerib adequetis: Ad eone apud uos perit innotẽtia. ut ne morle

Expanded text:
ciat ac non etiam tormenta quanto fuerint grauiora, tanto maiorem uirtutis gloriam pariant. illi autem pertinaci stultitia iubent curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renouentur et reparetur nouus sanguis ad poenam. quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fiern curassent tam sollicite quos amarent. haec est deorum disciplina, ad haec opera cultores suos erudiunt, haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confiterentur. uid iis facias qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen ac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritatis ignari. adeone uobis, o perditae mentes, inuisa iustitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? adeone. aput uos perit innocentia, ut ne morte
Abbreviated transcription (Latin):
ossibile ẽ. Quis ẽi uoluminũ nu̾s capiet tã infinita
uaria genera crudelitatis Accepta ẽi ptate ꝙ siuis morib quisq
femit. Alii pͥminia tunaditate plus aust sũt. ꝙͣ Iubebat᷑ alñ
suo ꝓp̾o adu̾sũ Instos edio. Qaadã naturali mẽtis ftritate. Nõnulli
ut place̾nt. et hoc offmo uĩa sibi ad altiora munbẽt. Aliqui ad
plã blandit. Ille grauor: ille semor cabinfe. qui neminẽ statrut
occidẽ. Itaq dici nõ p̃t: huiꝰ modi Iudices quãta et ꝙͣ grauiã
tormẽtoꝵ genera excogitauerut ut ad effectũ ꝯposili ꝓ utuirent.
¶hec aut aõ tm̃ iõ saciũt. ut głiari possuit nullũd se Innocẽtiũ ꝓtiuisse¬

Expanded text:
inpossibile est. quis enim uoluminum numerus capiet tam infinita, tam inpossibile est. quis enim uoluminum numerus capiet tam infinita, tam uaria genera crudelitatis V accepta enim potestate pro suis moribus quisque saeuiuit. alii prae nimia timiditate plus ausi sunt quam iubebantur, alii suo proprio aduersus iustos odio, quidam naturali mentis feritate, nonnulli, ut placerent et hoc officio uiam sibi ad altiora munirent; aliqui ad falsa blanditur, ille grauior, ille saeuior est carnifex qui neminem statuit occidere. itaque dici non potest huiusmodi iudices quanta et quam grauia tormentorum genera excogitauerint, ut ad effectum propositi sui peruenirent. haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint nullum se innocentium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hõies nati funit qͦꝵ nichil nͥ liiamẽtas sũmã figam gerũt.
sacietatẽ furit. fame q sedata ꝓtinus cõqmestit ¶ Illa ẽutra
bestra cuiꝰ una iussione fundipar ater. ubiq ceuor crudelis ubi¬
q luctus. ubi q pauor et plima mortis ymago Memo huiꝰ tãte
belue immanitatem p̃t pro nũto dest̾be̾. que uno loco Recubãs¬
tñ ꝓtotũ orbõ ferreis dẽtib feuit. et nõ tñ artꝰ hoi dissipat.
s it ossa ip̃a cõminiut et in cuitres fundit. ne quis extet sepulture
locus qĩ uero id affectãt qui deũ confitent᷑. ut ad eoꝵ sepultra utiat᷑¬
d̾ut ip̃i ad deũ ꝑueniãt. Quenã illa feritas. que Ra
mifriꝰ hñs hoĩb quos mĩstros fucoris alien: quos satellites Impre
onis necissitas at inuenit. at fecit. Non dĩ honor ille
puecto dẽnitatis fuit. ẜ hõis dãꝑnacio ad carinsicinã: dei uero¬
ad penã sempit̾nã. Que añt ꝑ totũ orbẽ sing̃łi gesserĩt e narre

Expanded text:
 homines nati sunt, quorum nihil, nisi lineamenta et summam figuram gerunt. satietatem furit, fameque sedata, protinus conquiescit. Illa est vera bestia, cujus una jussione. Funditur ater ubique cruor . . . Crudelis ubique Luctus, ubique pavor, et plurima mortis imago. Nemo hujus tantae belluae immanitatem potest pro merito des ferreis saevit; et non tantum artus hominum dissipat; sed et ossa ipsa comminuit, et in cineres furit, ne quis extet sepulturae locus; quasi vero id affectent, qui Deum confitentur, ut ad eorum sepulcra veniatut ipsi ad Deum perveniant. Quaenam illa feritas, quae ramiserius iis hominibus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut invenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio dignitatis fuit, sed hominis damnaenam sempiternam. quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare
Abbreviated transcription (Latin):
tõ qr deos colũt quor duus Impios ac sanos utiuo deus ediolader
aiusticia si a nõiu utre pietatis aliem sũt: Met̾ ẽ dificile docẽ e tur deoꝵ
cultores bom etusti tẽ nõ possint dduoͦ c̃ĩ sanguie abstinebunt.
qui colũt crũetos deos. Marlẽ al bellonẽ. Auomodo at ꝑentib par/¬
tent qui expulsorẽ patris sui iouẽ. aut natis exse infantib qui
satuonũ Quomodo pudicitiã tuebũt᷑ qui colut deã nndã et
tinebũt qui mercur furta nouerũt docẽbis nõ sraudi
lilerũ a pollinẽ ceterosq ueneatur / quoꝵ adulltria et stupra in
mares it feĩas nõ tm̃ doctis nota fũt. ẜ eespmũt᷑ etĩã ⁊̃ teatus
atq c̃atanit ᷑ ut suit õib nouiora: spũt ne niter hec iusti eẽ hoĩes:

Expanded text:
 deos colunt, quorum ritus impios ac profanos Deus verus odio habet, a justitia, et a nomine verae pietatis alieni sunt. Nec est difficile docere, cur deorum cultores boni et justi esse non possint. Quomodo enim sanguine abstinebunt qui colunt cruentos deos, Martem atque Bellonam? quomodo aut parentibus parcent, qui expulsorem patris sui Jovem; aut natis ex se infantibus, qui Saturnum? quomodo pudicitiam tuebuntur, qui colunt deam nudam et tinebunt qui Mercuri furta nouerunt docentis non fraudisLiberum Apollinem ceterosque uenerantur, quorum adulteria et stupra in mares et feminas non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris atque cantantur, ut sint omnibus notiora? possuntne inter haec iust
Abbreviated transcription (Latin):
pauper est : nisi qui iusticiã Indiget. Nemo diueo nͥ quiu̾tutib plenꝰ
est. Nemo demq ecxegiꝰ insi qui bonus s innocẽs fu̾i̾t. Ncõ ꝑfectissimꝰ¬
nisi qͥ om̃is gradꝰ uirtutis Impleutrit: Quare neq aomani neq greti
Iusticiã tene̾ potuerũt qr dispes młtis gradib hoĩes hũerimit
apauꝑib ad diuites. ab hualib ad polentes: m̾uatis deniq usq ad
faciat eos qui ad huiꝰ uite condicionẽ pari sorte uenerũt¬
nobus g᷑ illis
Iusticie fontib
d̃mutatib dĩs uirtꝰ et om̃is ueritas tollit᷑. ⁊ ip̃a iusticia Re¬
migrat ĩ celũ. Ideo nõ est uerũ illud bonuẽ acħis Retum¬
Inmorabãt uel unde gripet᷑ uelquid effice̾t qd nullis aliis peꝓͣ

Expanded text:
pauper est nisi qui iustitia indiget, nemo diues nisi qui uirtutibus plenus est, nemo denique egregius nisi qui bonus et innocens fuerit, nemo clarissim Romani neque Graeci iustitiam tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab humilibus ad potentes, a priuatis denique usque ad faciat eos qui ad huius uitae condicionem pari sorte ueneruntDuobus igitur illis iustitiae fontibus immutatis omnis uil-tus et omnis ueritas tollitur et ipsa iustitia remigrat in caelum. ideo non est uerum illut bonum a norabant vel unde oriretur, vel quid efficeret; quod nullis aliis, prae
Abbreviated transcription (Latin):
obsideãt armali: madia p̾dant᷑. uel si palam grassari nõ licuit benena
clam temꝑent q̃ urores necent. ut dotes eaꝑ lucaent᷑. ãt maritos. ut
adulteris nubãs: qui natos exse pu̾os: ãt strangulẽt ãt si nmiũ
p̃n futũt exponãt / qui libidines incestas nͨ afilia n asorore nͭͨ aemal
n a sac̾dote ꝯtintãt: qui adu̾sꝰ ciues suos prĩam q coniurẽt᷑. qui nec¬
culleũ metuãt qui demq sac̾legia cõmictãt: ⁊ deoꝵ quos colũs templa
dispoliãt Et ut que leuia sũt atꝙ sitata dicamꝰ qui heditates caxtãt:
testamẽta supponãt. Iustos hẽdes ues aufferãt uel excludãt/ qͥ torꝑa¬
certent: qui sarctissimã q coꝵpas sui ꝓartẽ cõla faciõe polluãt.
ac qpsanẽt quĩuirilia sua feroo metant. et qd ẽ stelaratidi ut fuit

Expanded text:
obsideant armati, maria praedentur, uel si palam grassari non licuit, uenena clam temperent, qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent aut, si nimium pii fuerint, exponant, qui libidines incestas nec a filia nec sorore nec: matre nec sacerdote contineant, qui aduersus ciues suos patriamque coniureculleum metuant; qui denique sacrilegia committant, et deorum, quos colunt, templa dispolient; et ut quae levia sunt atque illis usitata dicamus, qui haereditates captent, testamenta supponant, justos haeredes vel auferant, vel excludant; qui corcertent, qui sanctissimam quoque corporis sui partem contra fas omne polluant ac profanent, qui uirilia sua ferro metant et, quod est sceleratius, ut sint
Abbreviated transcription (Latin):
alli notẽtiores hẽns᷑. ꝙͣ quisut ecom̃ib Innocẽtes. iͥ¬
Nͣ hoĩes imꝓbissimi Iusticie facẽ mẽtionẽ: qui feras dmanitate
uintũt qͥ placidissimũ dei grergẽ uastãt. lupi seu sRaptores atra ĩ
nebula quos improba uentris epegit cetos Rabies. uerũ hos nõ uẽtus
s cerdis lrabies efferauit : nec atra nebula ẜ apla p̾dicatione gaas¬
Iusticie ort ilło uiolent ꝙ cruore innotẽnũ tanꝙ̃ rictꝰ bestiaꝵ madet.
hunꝰ tãti et tã ꝑtinatis edi ꝙ potissimũ cam t̃e dicamꝰ. utrũd
iuailas odiũ parit: Ut ait poeta quasi dĩno p̃u instinctꝰ. anea¬
bescũt edrc̃o Iustis et bonis eẽ nequã an pociꝰ utrũꝙ Nãat uĩtas
ides semꝑ Inuisaẽ. ꝓ is q̃ peccat uuli hr̃e libe̾aũ peccãdi locũ nc̃c
alit se putat malefactoꝵ uoluxtate seciriꝰ ꝑẜrui posse. ꝙ̃sinto

Expanded text:
nulli nocentiores habentur quam qui sunt ex omnibus innocentes. nulli nocentiores habentur quam qui sunt ex omnibus innocentes.  homines inprobissimi iustitiae facere mentionem, qui feras inmanitate uincunt, qui placidissimum dei gregem uastant lupi ceu raptores atra in nebula, quos inproba uentris exegit caecos rabies. uerum hos non uentris, sed cordis rabies efferauit nec atra in nebula, sed aperta praedatione grasctus bestiarum madet. huius tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? utrumne ueritas odium parit, ut ait poeta quasi diuino spiritu instinctus, an erubescunt coram iustis et bonis esse nequam, an potius utrumque? nam et ueritas ideo semper inuisa est, quod is qui peccat uult habere liberum peccandi locum nec aliter se putat malefactorum uoluptate securius perfrui posse, quam si nemo
Abbreviated transcription (Latin):
cult ꝰ Indupit. Nlec eĩ polerat Retine̾ pretatẽ qui cõmunẽ om̃
patrẽ deũ tanꝙͣ ꝓdigi ac Rebelles liberi abnegtissent
se malos dẽ e ueteꝵꝭ
secũloꝵ statũ landant: et
De suus morib mitis q cõiectant ab effe iusticiã.
qua obiosantid oculis suis nõ tm̃ nõ suscipiũt nec agnostũt uepetio
urolent dderũt ⁊ ꝑsequũt ͦ et exdimate ꝯtendũt ¶ Imgamꝰ hãc
iterũ nõ ẽõ iusticiã quã nos sequimᵉ Quomõ si illa uen̾i̾t quã utra
putatis eã Recipiãt. qui lamat et occidũt eos quos et ip̃i falent᷑ inri¬
latores tẽ Iustoꝵ. qr uona oꝑant᷑ et iusta: cũ si lñmodo malos occide̾ti
digni ed̃ẽnt ad quos iusticia nõ uemret: cui nulla fuit aliacã linquẽdi
uictis et ẽ lotus ił arma clemẽcie. Aut si adeo feneri plact
nichil plus in tos fit. ꝙͣ ut occident᷑. uel in ẜ̾uitutẽ abducantur
hoc u̾o menarrabile e qd fit adu̾sꝰ tos qui malefate̾ nestiũt

Expanded text:
cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium patrem +deum tamquam perfidi ac rebelles liberi abnegassent. se malos esse et ueterum saeculorum statum laudant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscipiunt nec adgnoscunt, uerum etiam uiolenteinterim non esse iustitiam quam nos sequimur: quomodo si illa uenerit quam ueram putant, eam recipient? qui laniant et occidunt eos quos et ipsi fatentur imitatores esse iustorum, quia bona operentur et iusta, cum si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos iustitia non ueniret: cui nulla fuit alia causa linquenuictis et est locus inter arma clementiae, aut si adeo saeuiri placuit, nihil plus in eos fit quam ut occidantur uel in seruitutem abducantur. hoc uero inenarrabile est quod fit aduersus eos qui malefacere nesciunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Guuit honorẽ magmuã defc̾bant et qm̃ more̾sꝰ ac uicia regis imita
grer ꝯobsequii meditat᷑. abiereiũt ons pietalẽ: ne eegbrate regi
ste ꝯ̃ uabent  si pie uiuerẽt.Eit assiduã iutacõe toroupli dĩ nũ fat
Rliquerãt et paulatim male unuẽdicõ suetudo mos factꝰ e. Necꝰ am
quitꝙ exantecedentis scli ꝙio at opłio statu mãsti s eplosa iusti¬
na t ueritatẽ secũ trahens Reliquit hoĩb errorẽ Ignorãtiã cecitałẽ
Imprudẽtes g̃ pocto qui eum ad celũ cõfugisse cecuieiũt ad Ioiis
Nromnũ. Gi eĩ scło qd uocãt aureũ Iusticia ĩ terra fuit aone utig pulsa¬

Expanded text:
huic honorem maximum deferebant. et quoniam mores ac uitia regis imitari huic honorem maximum deferebant. et quoniam mores ac uitia regis imitari genus obsequii iudicatur, abiecerunt omnes pietatem, ne exprobrare regi scelus uiderentur, si pie uiuerent. sic adsidua imitatione corrupti diuinum fas reliquerunt et paulatim male uiuendi consuetudo mos factus est. nec iam quicquam ex antecedentis saeculi pio atque optimo statu mansit, sed explosa iustitia et ueritatem secum trahens reliquit hominibus errorem ignorantiam caecitatem. inprudenter igitur poetae, qui eam confugisse cecinerunt ad Iouis regnum. si enim saeculo quod uocant aureum iustitia in terra fuit, a Ioue utique pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
supba et hunda mequalitate caudelat: altiores ꝙ se cetde hõib
stellatid comitatu et stixo s⁊ infiggni ueste faciełra. ¶Hrent henores sibi
et purpuras et fastes Inuenerãt. ut securiũ gladioꝵ q ltaore sib
hũanã uitã rex ille cõstituit. qui debellato ac fugato parẽte non
Regnũ s̾ Impiã tyrãmde ui et hoĩb armatis occupauit: Et aurẽũ
ud Iustũ ꝙ scłm sustulit cdegit ꝙ hor̃es malos i impios fitr. ueles
hoc ip̃o ꝙ eos autit adto. ad se ad orãdũ: qd t̾ror ĩsolle tissime ptatit
e p̾sserat. ¶uis ẽĩ nõ metu̾e̾t eũ quẽ arma cingebãt quẽ serri et
gladiars fulgor insuetꝰ ẽcũdalit aut cui parce̾t alieno qͥ ne pr̃isuo
quid̃ peꝑcerat. Quẽ uo̾ nero metue̾t. qui lytãnam Robustã i. epcellentẽ
uizil gentẽ bello uicerat: occisione de leu̾at. Qiid gudĩ: si oĩss młliᵈ ͦ
insolito metu pressa ẽ uniꝰ adulacõnẽ ꝯeesẜat: ¶ hũc uenerabantur

Expanded text:
superba et tumida inaequalitate gaudebant altioresque se ceteris hominibus satellitum comitatu et ferro et insigni ueste faciebant. hinc honores sibi et purpuras et fasces inuenerunt, ut securium gladiorumque terrore shumanam uitam rex ille constituit, qui debellato ac fugato parente non regnum, sed impiam tyrannidem ui et hominibus armatis occupauit et aureum illud iustumque saeculum sustulit coegitque homines malos et inpios fieri uel ex hoc ipso, quod eos auertit a deo ad se adorandum: quod terror insolentissimae potestatis expresserat. quis enim non metueret eum quem arma cingebant, quem ferri et gladiorum fulgor insuetus circumdabat? aut cui parceret alieno qui ne patri quidem suo pepercerat? quem uero metueret qui Titanum robustam et excellentem uiribus gentem bello uicerat, occisione deleuerat? quid mirum si omnis multitudo insolito metu pressa in unius adulationem concesserat? hunc uenerabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cõminiẽ degerẽt uitã nõ ul Rabida et furẽs auaritia sibi oĩa
uendicarit / nec ulli deẽẽt qd õib nast̾et᷑. Qd potte dictũ sit
accipi oportet nõ ut existimemꝰ nichil or̾no ẜtũt fisst p̃uati᷑
s more poetico figatiuẽ. ut intelligamꝰ tã liberales fuisse homĩes
ut natas sibi fuiges nõ include̾nt. nec soli abstonditis Incubarent
s pauꝑes ad coĩonẽ ꝓp̾i laboris admilte̾t. ¶Ffłuiã Im lactis

Expanded text:
ut communem degerent vitam, non ut rabida et furens avaritia sibi omnia vendicaret, nec ulli deesset quod omnibus nasceretur. Quod poetae dictum sic accipi oportet, non ut existimemus nihil omnino tum fuisse privati, sed more poetico figuratum; ut intelligamus, tam liberales fuisse homines, ut natas sibi fruges non includerent, nec soli absconditis incubarent, sed pauperes ad communionem proprii laboris admitterent. Flumina jam lactis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ possit deus Reges qͦ ip̃os inferiores infimus facẽ/ Et iõ cõstilens
nobis deus int̾ dĩna pcepta illud p̾cipue posuit qui se ectollichũd
ꝙ qui se apud hoĩes planũ fecerit huĩlẽ ꝙ p̾buerit hic apud
deũ pcellens ⁊ insignus heait᷑. Aeq eĩ flã est illa smã qͣue apud
euripedẽ fertur in hũc modũ. Que hic mala putat᷑ ħ sũt inalo

Expanded text:
cum possit Deus reges quoque ipsos inferiores etiam infimis facere? Et ideo consulens nobis Deus, inter divina praecepta illud praecipue posuit: Qui se extollit, hu docet, quod qui se apud homines planum fecerit, humilemque praebuerit, hic apud Deum praecellens et insignis habeatur. Nec enim falsa est illa sententia, quae apud Euripidem fertur in hunc modum: Quae hic mala putantur, haec
Abbreviated transcription (Latin):
pr etub llud seculũ. fugatã ꝙ iustitia redicceaet. ne hũanuẽgenꝰ
mapimus et ppetius agitauet᷑ eororib. Rediit gͦ species illiꝰ aurei
gp̃is. et Reddita quid̃ teert. ẜ paucis assignatã hasticiaẽ. q̃ nicħ aliud
⁊ ꝙͣ dei uinci pia et sreligiosa cultura ¶ Ded moueat aͥquẽ fortis
cur sihec sit Iustitia: nõ oi hũano generi data sit. nͨ ĩ cã mltitudo
Unu̾idsaa cõsenit. Magne hoc disputatonis ẽ. suo adio cũ iusticiã
deoret: sit Retenta diu̾sitas: ꝗd et alio loco declaraui et obitĩꝵ opor¬
tuẽ incid̾it explicabit ¶ Aũc designare id breuissiẽ satis est
urrlutẽ aut cerm nõ posse insi habu̾it uicia ꝯt uia/ at nõ ẽẽ ꝑfectã
inisiepcerceat᷑ adu̾sis. hanc ẽi deus bonoꝵ at maloꝵ uolutẽẽ difatiã.

Expanded text:
ceret, ne humanum genus maximis et perpetuis agitaretur erroribus. rediit ergo species illius aurei temporis et reddita quidem terrae, sed paucis adsignata iustitia est, quae nihil aliut est quam dei unici pia et religiosa cultura. sed moueat aliquem fortasse, cur si haec sit iustitia, non omni humano generi sit data nec in eam multitudo uniuersa consenserit. magnae hoc disputationis est, cur a deo, cum iustitiam terrae daret, sit retenta diuersitas: quod et alio loco declaraui et ubicumque opportune inciderit explicabitur. nunc designare id breuissime satis est, uirtutem aut cerni non posse, nisi habeat uitia contraria, aut non esse perfectam, nisi exerceatur aduersi
Abbreviated transcription (Latin):
cũdͥ instũ et tenatẽ ꝓpositi uirũ nõ ciuiũ ardor prauã iubtuciũ
nõ uultꝰ iustantis titauin mẽte quatit solida. Quo nchil utriꝰ dici
p̃t. si hoc ad eos Referat᷑ qui nullos conciatꝰ nulłã mortẽ recusant.
et a fide Iusticia q declurẽt qui nõ tyrautal iussiones nõ p̾sidũ
gladios tremũt quominꝰ utia et solidã libertatẽ constanti mẽte defs¬
dant: qui in hoc sulo tũeda sapĩa est. Seius ẽi tã insolens tã clatus¬
est qui ine uetet ocłos in celie tollĩ. qui t̃ponat m necessitatẽ uoel
celinquẽt ⁊ sretiã hoc q uolu̾tate fieri oportet libido t lorquet aliena.
Nemo issud efficiet si quid nobis ad cõtemꝑuẽdã morte dolor̾ẽ qꝙ ulutis
Rest. Quãd constãtia sitenemꝰꝰ. Cuo stulti iudicamur. faciẽtis ai q̃
rhi laudant. Recte y seneca intõbruẽtiã hõĩb obiectãs ait Aisuo uii¬

Expanded text:
cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapieuel relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientes ea quae philosophi laudant? recte igitur Seneca incongruentiam hominibus obiectans ait: summa ui
Abbreviated transcription (Latin):
sido dinitatis accepitr qd noq appollomo ne q apubeio utq cuiꝙ magoꝵ
potuit ãt p̃t aliꝙ̃̃ continge̾. Cũ ig̃d talia Ignorãne sue delare deliratu
fudisset cũ u̾itatẽ peuitꝰ excidẽ cõisus dẽt̾ ausus ẽ libros sues nefa¬
omentẽ ꝙymerus ut auĩt tenebris tetriorẽ ¶ Distxulo bue fortos¬
fe anaracore fuat cumues abame tũ futrut. Stdid  sadoestͥ¬

Expanded text:
accepit; quod neque Apollonio, neque Apuleio, neque cuiquam magorum potuit, aut potest aliquando contingere. Cum igitur talia ignorantiae suae deliramenta fudisset, cum veritatem penitus excidere connisus esset, ausus est libros suos nefao mentem Cimmeriis ut aiunt tenebris atriorem! Discipulus hic fortasse Anaxagorae fuerit, cui nives atramentum fu
Abbreviated transcription (Latin):
sit in u̾tutib instructior et in u̾dtate sapiẽtior ¶ Ptea etia si nulli
alii: nobis c̾te groderit. delectabit se constia. gandib Iotũditate ꝑffu¬
Doerũ nõ desꝑandũ fortasse nõ ca caniius suxdis. I
lã ĩ malo statũRes ẽ. ut desunt sane mẽtes quib et u̾itas plateat et
monstratũ Rectũ iter et uideãt  fequãt᷑. ciocũlimat᷑ modo potulum
celestis melle sapiẽtie ut posfint ab Imprudẽtibe amarci Remedio
effensione potari Dũ illities p̃ma duliedo ac̾bitatẽ sciporis asprie
sub pst otre suauitatis occultat᷑. Nlam het i Rmio cã est euoo q̃d setpietea¬

Expanded text:
sit in virtutibus instructior, et in veritate sapientior. Praeterea, etiamsi nulli alii, nobis certe proderit: delectabit se conscientia, gaudebitque on est desperandum. Fortasse Non canimus surdis. Nec enim in tam malo statu res est, ut desint sanae mentes, quibus et veritas placeat, et monstratum sibi rectum iter et videant, et sequantur. Circumlinatur modo poculum coelesti melle sapientiae, ut possint ab imprudentibus amara remedia sine offensione potari; dum illiciens prima dulcedo acerbitatem saporis asperi, sub praetextu suavitatis occultat. Nam haec i
Abbreviated transcription (Latin):
in boms spuit / et qui nõ tm̃̃ ꝓ fide mortẽ subierĩt ẜ etiã moritu¬
ros t̃e se ꝑ scierũ et p̾dixerut et postea uniu̾ses qui eoꝵ distiplinã
Quis tãte auctoritati audeat Rexugnare ⁊ credamꝰ hoc plane. Nã
sortasse illi hoc ĩ sbnis apollo aliqͥs mẽciauit᷑ Tat seꝑ latronet¬
suã nõ dicã deꝰ ẜ homo appellatꝰ ẽ. uerũ tu forsitan ex eo caedidisti qr uos
homicidã martẽ cõsecrastis ut dẽũ qd̵ tñ nõ fecistis si illũ ariopagite ĩ routẽ¬

Expanded text:
s spernit, et qui non tantum pro fide mortem subierint, sed etiam morituros esse se et scierint et praedixerint et postea uniuersos qui eorum disciplinam quis tantae auctoritati audeat repugnare? credamus hoc plane, nam fortasse illi hoc in somnis Apollo aliquis nuntiauit. tot semper latronesuam, non dicam deus, sed homo appellatus est? Verum tu forsitan ex eo credidisti, quia vos homicidam Martem consecrastis, ut deum: quod tamen non fecissetis, si illum Areopagitae in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
titas eoꝵ sprede ac pabulo sit homẽb astrtis ¶ Itãq se sustexisse
hoc nunꝰ pħĩa dignue ut p̾ferret nõ uidentib lumẽ sapiẽtie.
broꝵ laceratões frustra opeti uelint. ut aũt appẽt cuiꝰ iei garia
ipꝰ illud efaborassor effusus ẽ in p̃mopĩ laudes quoꝵ pietas et
ꝓrunidencia ut quia ip̃s dicebat. cũ in cet̾i Reb tũ p̾cipne in destu/¬
uendis deoꝵ religionib claruisset: consultũ tẽ tandẽ Reb hũanis
ut cohĩla Impia et auili suꝑsticõe. umiu̾si hoĩes lecitinuis sac̾t uatarẽt
ac ꝓpicios sibi deos expirtut᷑ Aubi aũt Religionis eiꝰ contra quã ꝓbat
Inscomare uoluit racionẽ: Ineptus uanus Rudiculꝰ aꝑꝑuit qr grauis
ille consultor utilitatis aliene non modo quid ogpucyiaret: s etiã quid
loquetur nescrebat INlam si qui nõoꝵ affueũt ꝙiuis temporia nrã¬

Expanded text:
 astutis: itaque se suscepisse hoc munus philosophia dignum, ut praeferret non uidentibus lumen sapientiae, non brorum lacerationes frustra perpeti uelint. ut autem appareret cuius rei gratia opus illut elaborasset, effusus est in principum laudes, quorum pietas et prouidentia, ut quidem ipse dicebat, cum in ceteris rebus tum praecipue in defendendis deorum religionibus claruisset: consultum esse tandem rebus humanis, ut cohibita inpia et anili superstitione uniuersi homines legitimis sacris uacarent ac propitios sibi deos experirentur. ubi autem religionis eius contra quam perorabat infirmare uoluit rationem, ineptus uanus ridiculus apparuit, quia grauis ille consultor utilitatis alienae non modo quid obpugnaret, sed etiam quid loqueretur nesciebat. nam si qui nostrorum adfuerunt, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ itlar Rem non aistosanes aliquis aut auistarchuoꝵ cõtũclatus
bfuit gͦ abhuis¬
fingendi uolulad
⁊ astutiai qm̃ Rũdeo fuerũt.
Que quio possit indoc actanter se

Expanded text:
ionem non Aristophanes aliquis aut Aristarchus commentatus Afuit ergo ab hisfingendi uoluntas et astutia, quoniam rudes fuerunt. aut quis possit indoctus apta inter se
Abbreviated transcription (Latin):
oderiũt quia ip̃i eorant. Irastũt᷑ his qui uĩa uerã sequũt᷑  ꝑ tũd cer¬
ricis se pñt eurores suos Insux crudelib factis coat᷑uant Innotẽtiũ
cruore maculant ͦ et dicatas deo mẽtes eiusteratis corꝑib extorquẽt.
Cũ talib̾ ñs congredi et disputare cõtendimꝰ. hos ad u̾itatem
morte/ ad quã concitassime tendũt nõ poterimꝰ: si as illo Itine deuio
ad uilã lucẽ q reuocare : qm̃ ip̃i saluti sue iepugnãt nr̃os cõfiona¬

Expanded text:
oderunt: quia ipsi errant, lrascuntur iis qui ueram uiam secuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coaceruant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extorquent. cum talibus nunc congredi et disputare contendimus, hos ad ueritatem morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus, si ab illo itinere deuio ad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, nostro
Abbreviated transcription (Latin):
qualia fuit que ab hũs ꝯbã iurapietatis gerãt᷑. At nequẽ uidear
melemẽter inceste̾ aliquã michi ꝑsonã põeticã sumiã. que sit uel mapi¬
nu pietatis eseiglũ. Apud maronẽ Rex ille quo iustior alter. Alet pis¬
tate fuit nͨ uello maiorsi armis. Que nobis docimẽtã Iustitie ꝑbulit.
uiperat et post terga manꝰ quos mitte̾̃t umbris Inserias ceso spar
fortasse hoc nõ ip̃iꝰ uitiũ fuit s poete qui insignẽ pretate uirum
ꝓnle pus entas susmone cetatos. Ouatuor hic Iuuenee tolid qs edusab
usens uuẽtes sRapit inserus quos ĩͥmolet umibris. Captro q Rot fũdcit¬

Expanded text:
r inclementer incessere, aliquam mihi personam poeticam sumam, quae sit vel maximum pietatis exemplum. Apud Maronem rex ille, Quo justior alter Nec pietate fuit, nec bello major et armis, quae nobis documenta justitiae protulit? Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris Inferias, cfortasse hoc non ipsius uitium fuerit, sed : poetae, qui insignem pietate uirum ecce pius Aeneas Sulmone creatos quattuor hic iuuenes, totidem quos educat Ufens, uiuentis rapit, inferias quos immolet umbris captiuoque rogi
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ẽ potutiũt tͣp defutrũt apud nos ꝓdonti ꝑitiq doctoris. qͥ uehe¬
mẽttr qui acrittr errores publicos redargu̾e̾nt. qui tãm otm ueritatil
ornate copioseq defenderent ꝓuocauit quosdã hec ip̃a penuria ut aude¬
rent scribẽ contrã Ignotã sibi ueritatẽ
micto eos qui p̾oribz¬
lacesẜunt. Ego cũ in bithimia oratorias lras¬
accitꝰ docem contigissetq ut tod lempore dei tẽplum
adtelur. Duo extiterũt Ibid̃ qui Iãtẽli atq abiete ui̾tati
nescio utrũ suꝑbius. an importuiꝯ insullarẽtꝰ qͦꝵ alter autistitẽ pħie
sua capilłis et pallio ⁊ qd mapiniũ duelamẽtũ diuiciis p̾tegebat qual¬
Ut consines suos quos sedib ad̃s ꝙ pellebat a suo Repetendo hac potẽtia
Rtardaret hic uõ qui suas disputatões morib destruebat uel. mores
fuo disputaiõib arguekat. Ip̃e adu̾sũ se grauis censor/ ⁊ accusator
aceronyꝰ Eod ip̃o tempore quo iustꝰ głus nefarie lacerabat᷑ tres

Expanded text:
Ergo quia defuerunt aput nos idonei peritique doctores, qui uehementer, qui acriter errores publicos redarguerent, qui causam omnem ueritatis ornate copioseque defenderent, prouocauit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent scribere contra ignotam sibi ueritatem. omitto eos qui prioriblacessierunt. Ego cum in Bithynia oratorias littaccitus docerem, contigissetque ut eodem tempore Dei templum everteretur: duo extiterunt ibidem, qui jacenti atque abjectae veritati, nescio utrum superbius, an importunius insultarent; quorum alter antistitem sesua capillis et pallio et, quod maximum est uelamentum, diuitiis praetegebat: quaut confines suos, quos sedibus agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. hic uero qui suas disputationes moribus destruehat uel mores suos disputationibus arguebat ipse aduersum se grauis censor et accusator acerrimus, eodem ipso tempore quo iustus populus nefarie lacerabatur tres
Abbreviated transcription (Latin):
Om este apud me dubũe cõstantine imꝑator maxim
quin hoc epus nõm quo singlaris Ille rerũ condilor et
huiꝰ uniusi Rector assera᷑ si quis attigerit epistis ĩepte
Religiosis ut sũt mimia suꝑsticõne Impaciẽtes insectet᷑ ͤ
etia maleditis et uix lecto fortasse pncino affigat ꝓiceat.
Cecretur se q in de prabili stelĩ cõtaiari al astringi putet᷑ si hecas
legat patiẽter as ciudiat. Abhoc tñ si fieri ps hnanitatis Iure postu/¬
lamꝰ.: ut nõ p̾us dãpuet. ꝙͣ uniu̾sa cognou̾it. Nã si seĩtlegis. et
ꝓditorib et beneficus plas deffendẽdi scindat᷑ nec patonaui
quẽ ꝙ̃ Incognita cã licet: nõ Iniuste pet̾e uidemur: Ut si quis euit
ille qui incid̾it. hec sileget ꝑlegat. si audiat sm̃am difftratĩ epfmũ
Ei nom hõim ptinatiã. ũ p̃ Impetrabimn. luuẽt dĩ ne anobio
Ruicti manꝰ dare ałñ clamãte ip̃a u̾itate conat᷑. Obstrtpũt qͣ et int

Expanded text:
on est apud me dubium, Constantine Imperator Maxime, quin hoc opus nostrum, quo singularis ille rerum conditor et hujus immensi rector asseritur, si quis attigerit ex istis inepte religiosis ut sunt nimia superstitione impatientes, insectetur etiam maledictis, et vix lecto fortasse principio, affligat, projiciat, execretur; seque inexpiabili scelere contaminari atque astringi putet, si haec aut legat patienter, aut audiat. Ab hoc tamen, si fieri potest, humanitatis jure postulamus, ut non prius damnet, quam universa cognoverit. Nam si sacrilegis, et proditoribus, et veneficis potestas defendendi sui datur, nec praedamnari quemquam incognita causa licet: non injuste petere videmur, ut si quis erit ille qui inciderit in haec, si leget, perlegat, si audiet, sententiam differat in extremum. Sed novi hominum pertinaciam: nunquam impetrabimus. Timent enim ne a nobis revicti, manus dare aliquando, clamante ipsa veritate cogantur. Obstrepunt igit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾bere hoĩ nõ posfet Ei hõ tm̃ nõ posset hoĩes ad iusticiã ioga
inisi auctas ac uirtus hoĩe maior accede̾t. Et eĩ cũ constet hõ ex
secũ. s ab ĩmortalitate ducit ad mortẽ. Erexo sp̃t̃ carins expers
ẽe hoitn ad ĩmortalitatẽ. nullo pacto pot̾i̾t. qm̃ caro Impedit sp
qͣuũ ꝯ deũ sequat᷑. Est t̃ĩ fragilis si subiecta pct̃o: peccatũ aus ꝑa¬
bulũ mortis ĩ. Itaq idc̾to mẽdiator adueit idẽ deꝰ ĩcarne ut
caro eũ sequi passet et eriꝑet hoĩem morti. cuiꝰ ẽ dñacio ĩ cabnẽd
Ideo carne se induit ut desiderus armis edomitis dote̾t nõ ñccibalis tẽ
peccare s ꝯpositi at uolũtatis. una ti nobis et magna s⁊ p̾cipua eãd
carne luctatioẽ cuiꝰ ĩfinite cupidilates pmũt aĩa: nec dĩnũ Retĩere

Expanded text:
praebere non posset, si homo tantum, non posset homines ad iustitiam cogere, nisi auctoritas ac uirtus homine maior accederet. etenim cum constet homo ex secum, et ab immortalitate ducit ad mortem. Ergo spiritus carnis expers dux esse homini ad immortalitatem nullo pacto poterat: quoniam caro impedit sp deum sequatur. est enim fragilis et subiecta peccato, peccatum autem pabulum mortis est. itaque idcirco mediator aduenit id est deus in carne, ut caro eum sequi posset, et eriperet hominem morti cuius est dominatio in carnem. ideo carne se induit, ut desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi ac uoluntatis. una enim nobis et magna et praecipua cum car
Abbreviated transcription (Latin):
ellos m̃ores putabim Iqͥ nũꝙy sibitã sapiẽtes uideri solent
⁊ quo ille ꝯtẽptꝰ euadit uadita d̾ aꝑaretib prioniã tałp
malie fugiũt ac deserũt y ne ĩtẽpestate naufragĩ faciãtõ
tranq̃tlũ se ultroẜ pcixitãt. nõ u̾tute ẜ plisometu sortes sit
ili qui cũ timẽt are abhoste Ingulẽt. ip̃i se Iugulãt ge morta
sine grã ꝑdũt. laudat᷑ de moe̾tꝰ. ꝙ agͦs suos religrit eqꝙ pa¬
ueudne sanꝰ an demẽs fildt Abite ĩquit ⁊ ꝓfũdũ male cuꝑr¬
ditates Eigo uos mgã ne ice mergar a cobis di lantꝰ pacciue

Expanded text:
os minores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne i peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pautrum vesanus ac demens fuerit; abite inquit in profundum male cupiditates: ego vos mergam, ne ipse mergar a
Abbreviated transcription (Latin):
maticis q nõ parũ hore dan̾dũ est ut Rectã loꝙd rõ m̃ stias
id multos ãnos auferat m̃te est. ¶Ne oratoria quid̃ Ionorãda
est ut ea q̃ diditio gftrre at eloqui possit ¶ Etomotria ꝙ ac
societatẽ ¶ Cue uniu̾sa ꝑ distẽ neq femĩẽ posẜunt quib intra
pubties ãnos: officia moꝵ usib domesticis p rofutura distenida fũt
neq serui quib ꝑ cos anños. uel maxĩe fruiendũ est quib pũt
distere ntq pauiperes : aut opificeb: aut Rustici quib in diem
uitus lalore quertudꝰ d. ¶ Obeam tãm tulluis ait ab horrere a
multitudie pħiam At ẽĩ fRudes epicurꝰ accipiet Quomedo cͦ illa
qͣ de pͥmcipio sRep dicut intelligẽt que ꝓpleca ⁊ inuoluta iixetã
polla hõies assecut᷑ ¶ In Reb ii obfroitate implitio et idtinoꝵ

Expanded text:
maticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias; id multos annos auferat necesse est. ne oratoria quidem ignoranda est, ut ea quae didiceris proferre atque eloqui possis. geometria quoque ac societatem. quae uniuersa perdiscere neque feminae possunt, quibus intra puberes annos officia mox usibus domesticis profutura discenda sunt, neque serui, quibus per eos annos uel maxime seruiendum est quibus possunt discere, neque pauperes aut opifices aut rustici, quibus in diem uictus labore quaerendus est. ob eam causam Tullius ait abhorrere a multitudine philosophiam. at enim rudes Epicurus accipiet. quomodo ergo illa quae de principiis rerum dicuntur intellegent, quae perplexa et inuoluta uix etiam politi homines adsecu
Abbreviated transcription (Latin):
õĩb data est. ut nemo sit prorsꝰ qui ẽã capo nõ possit. At illib̾tutẽ
no gentridatã sic ãplexant᷑ ut foli oim publico bono f
solẽ uideãt. Nam quid ẽ aliud hõib negare sapia. ꝙͦ mẽtib eoꝵ
est oportuiti opifices⁊ Rfusticos. ⁊ m̃łieres. et om̃s deniq q̃ hũanã
foram gerũt docernt fapiãt ppłm qui exõi linga et condicõe ent
celebrat᷑ ⁊ paliorenserũt hoc adeostorci qui ⁊ fruis s mulitrib
philozophandũ cẽ dixtrũt /Epicurꝰ qͦ qui Rudes om̃ brãꝵ add¬

Expanded text:
rimine omnibus data est, ut nemo sit prorsus, qui eam capere non possit. At illi virtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frsolem videant. Nam quid est aliud hominibus negare sapientiam, quam mentibest, oportuit et opifices, et rusticos, et mulieres, et omnes denique, qui humanam formam gercelebratur et pallio. Senserunt hoc adeo Stoici, qui et servis, et mulieribus philosophandum esse dixerunt; Epicurus quoque, qui rudes omnium
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ abead̃ Cũ aũt nõ ispice̾nt que ymagiãtio cucsꝰ eoꝵ tẽ¬
ꝑaret nec quoͦ abociasu adorĩetẽ rtutãt celũ ãt ip̃m ĩ onnnies
partes putaret tẽ deuexũ qd sic uid̾i ꝓp̃ ĩmẽst̃ latitudinẽ nce
opĩati sũt celie uolui sit astra solẽꝙ cũ occiderĩt uolubili ͭ ipsa
mõdi ad ortũ referei. Ia eotos orbes sabricati sũt qͣi ad figurã
mõdi eosq celaꝵo portẽtuosis quibusdã simalacois que astra esse
dic̾e̾nt hac̃ ig̃ ueli rotũditatẽ illud sequebat᷑. ut t̾ra diuedio sinũ

Expanded text:
semper ab eadem. Cum autem non perspicerent, quae machinatio cursus eorum temperaret, nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, coelum autem ipsum in omnes partes putarent esse devexum, quod sic videri, propter immensam latitudinem necesse tra solemque, cum occiderint, uolubilitate ipsa mundi ad ortum referri. itaque et aereos orbes fabricati sunt quasi ad figuram mundi eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. hanc igitur caeli rotunditatem illut sequebatur, ut terra in medio sinu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat lucẽte sole ¶ Uenophanes dicẽtib mathemnatitis or bñ
lime duode eeͥ ptibus maiorẽ ẽr̃ ꝙ terra stultissime t̃didia
Qt ꝙ huic leuitati fuit cõsentaneũ dixit int ꝯcauã lnẽ stũ
eẽ aliã ferrã. et Ib aliud genus hõm siłi mõ uie̾ qͦ nos̾ pħt¬
feora uiuim. habẽt g̃ illi luãtici hõĩes alterã lunã qallisnot¬
tuoñ lumen echibeat sic̃ hec exhibet nobis et fortase ui᷑
hic orbis alt̾dꝰ infi̾oris t̾ueluã sit. fuisse fenecã int̾ stoitos
ait qͥ de liba̾uet utrĩ ne soli qͦ suos ꝯpłos claret ie tes ꝙ¬

Expanded text:
 Mathematicis orbem lunae duodeviginti partibus majorem esse, quam terram, stultissime credidit; et quod huic levitati fuit consentaneum, dixit, intra concavum lunae sinum esse aliam terram, et ibi aliud genus hominum simili modo erra vivimus. Habent igitur illi lunatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat, sicut haec exhibet nobis. Et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. Fuisse Seneca inter Stoicos ait, qui deliberaret utrumne Soli quoque suos populos daret: inepte