comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dei reuolare cupientẽ. tuis nũ¬
mis ad tantũ scelus adiutus: oe tñ
uos homines prudentissimi int̾¬
ẽẽ arbitramini. si horicidiũ factu
ro ñ detis hominẽ quẽ occidat᷑: sci¬
entes pecumã unde occidendũ com¬
paret detis. Qͥd ad hanc insaniã
addi potest. ᷤ Ita enĩ fit. ut aut
homo moriat᷑ si uenałe ñ inuene¬
rit cibũ. aut cibus ipse si inuene¬
rit. quoꝵ alterũ uerũ est homici¬
diũ alterũ ur̃m: uobis tñ ita tribu¬
endũ. tanꝗͣ utrũq sit uerũ. Nam
qͦd auditores ur̃os ñ ꝓhibetis carni¬
b uesci. s occidere animalia ꝓhi¬
betis. qͥd stultius os ꝑũsius fieri po¬
testͣ. sła si talis ñ contaminat cib:
uos quoq sumite. Si contaminat.
que tande dementia est.maius ne¬
fas putare animã porcinã de cor¬
pore soluere:quam humanã por

Expanded text:
tem Dei revolare cupientem, tuis numtem Dei revolare cupientem, tuis nummis ad tantum soclus adjutus: et tamen vos homines prudentissimi interesse arbitramini, si homicidium facturo non detis hominem quem occidat, sed scientes pecuniam unde occidendum comparet, detis. Quid ad hanc insaniam addi potest? Ita enim fit ut aut homo moriatur, si venalem non invenerit cibum, aut cibus ipse, si invenerit: quorum alterum est verum homicidium; alterum vestrum, vobis tamen ita tribuendum, tanquam utrumque sit verum. Nam quod auditores vestros non prohibetis carnibus vesci, sed occidere animalia prohibetis, quid stultius et perversius fieri potest? Nam si talis non contaminat cibus, vos quoque sumite: si contaminat, quae tandem dementia est majus nefas putare, animam porcinam de corpore solvere, quam humanam
Abbreviated transcription (Latin):
lecti ñ sint: uł certe ꝓicere curare.
Unde illa uescendi necessitas restat:
que ad turpissimã crudelitatẽ pe¬
ne cotidie. aliqͣndo p̃otest tñ & us¬
q ad homicidiũ ꝑuenire. Que cũ
ita sint: etiã panẽ manducanti da-¬
re ꝓhibetis: censetis tñ ꝓpter mise¬
ricordiã uł potius ꝓpt̾ inuidiã nũ¬
mos dari. Q. d hic prius arguã cru¬
delitatẽ an uecordiã:  Qͥd si enĩ eo
loco res agat᷑: ubi uenalis cibus in¬
ueniri ñ potest.ᷤ homo egens il¬
le fame mortuus est:dũ tu uir sapi¬
ens os benignus. magis cuciimerẽ
quã hominẽ miserearis. Hec est ꝓ¬
fecto qͥd dicã congruentius & pla¬
mus falsa miscdia:an uera crude¬
litas: ᷤ Nunc uecordiã uideamus
Qͥd enĩ sinĩmis illis quos dederis
panẽ sibi emat:ᵈ Nonne hoc in il¬
lo pars illa nr̃a diuina qui hanc
sumit auenditore passura est. qͦd
passura erat si te dante sũpsisset:ͤ
Inuoluit gͥ sordib peccator ille par¬

Expanded text:
lecti non sunt, vel certe projicienda curare. lecti non sunt, vel certe projicienda curare. Unde illa vescendi necessitas restat, quae ad turpissimam cruditatem pene quotidie, aliquando tamen potest et usque ad homicidium pervenire. 53. Quae cum ita sint, etiam panem mendicanti dare prohibetis: censetis tamen propter misericordiam, vel potius propter invidiam nummos dari. Quid hic prius arguam, crudelitatem, an vecordiam? Quid enim si eo loco res agatur, ubi venalis cibus inveniri non potest? Homo egens ille fame moriturus est, dum tu vir sapiens et benignus magis cucumerem quam hominem miseraris. Haec est profecto quid enim dicam congruentius et planius? falsa misericordia et vera crudelitas. Nunc vecordiam videamus. Quid enim si nummis illis, quos dederis, sibi panem emat? Nonne hoc in illo pars illa vestra divina, qui hanc sumit a venditore, passura est, quod passura erat, si te dante sumpsisset? Involvit igitur sordibus peccator ille mendicus par
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate paratus sumere & pa¬
ratus amittere. indifferent̾ capit:
En miri mores: en egregia discipli¬
na en memorabilis tẽperantia. Iã
qͦd ea que uobis quasi purganda
offerunt᷑ ad epulas: nefas putati ᷤ
siquis alius p̾ter electos ad cibandu
tetigerit. Qͦd qͣntȩ turpitudins:
& aliqͣndo scȩleris plenũ est. Siqͥ¬
dẽ tam sepe multa dantur.: ut con¬
sumi facile a paucis ñ possĩt. Et q̃m
sacrilegũ putatur uł aliis dare qͣd
redundat. uł certe abicere: i mag¬
nas cõ trudimim crudelitates. to¬
tũ qͦd datũ est quasi purgare cupi¬
entes. Iam uͦ distenti os ꝓpe crepan¬
tes eos qui sub ur̃a disciplina st̃
pueros ad deuoranda reliqua cru¬
deli dñatione cõpellitisita ut cin¬
dã sit rome suggestũ. qͦd miseros
paruulos cogendo ad uescendũ ta¬
li suꝑsticione neraueritis. Q d ñ cre¬
derẽ. nisi scirẽ qͣntum nefas ẽẽ ar-¬
bitramini uł aliis hoc dare qui e¬

Expanded text:
cupiditate paratus sumere, et pacupiditate paratus sumere, et paratus amittere, indifferenter capit. En miri mores, en egregia disciplina, en memorabilis temperantia! 52. Jam quod ea quae vobis quasi purganda offeruntur ad epulas, nefas putatis si quis alius praeter electos ad cibandum tetigerit, quantae turpitudinis et aliquando sceleris plenum est? Siquidem saepe tam multa dantur, ut consumi facile a paucis non possint. Et quoniam sacrilegium putatur, vel aliis dare quod redundat, vel certe abjicere, in magnas contrudimini cruditates, totum quod datum est quasi purgare cupientes. Jam vero distenti, et prope crepantes, eos qui sub vestra disciplina sunt, pueros ad devoranda reliqua crudeli dominatione compellitis: ita ut cuidam sit Romae objectum, quod miseros parvulos cogendo ad vescendum tali superstitione necaverit. Quod non crederem, nisi scirem quantum nefas esse arbitremini, vel aliis haec dare qui e
Abbreviated transcription (Latin):
mini qͦd u̾itas ꝓbat: ut concupiᷤˢ¬
centiȩ cohercendȩ gr̃a ñ uitan¬
de immunditiȩ que nulla est.
delitiosas escas respuendas iu¬
dicaretis. N̾a siquis etiã rerum
naturã uĩq ammȩ & corporis
minus intuens. uobis concedat
ammã comqͥnari de obsonio: mul
re concupierit. immodestũ for-
in electis ur̃is eẽ ñ possit. qui ꝓ¬
ditus fuerit ñ concupiscendo s
edendo. partẽ aliquã cenasse gal¬
linȩiẽe autẽ in his possit. qui ue¬
hementer cinniphas & alia pla-¬
centa carne carentia desiderasse
se ip̃i ꝓdiderint. Tenetis gͦ quem
cupiditas sordib mergit. quẽ uͦ
ipse cib ut arbitramin macu¬
Lat ñ tenetis. Cur inqͥnationem
de concupiscentia quã de obso¬
no longe maiorẽ fieri fatemini:¬
plectentes tñ eũ qui conditis su¬
auissime frugib imminet nihi¬
ans. seseq ñ tenet: excludentes eũ
qui quaslibet epulas hominũ cõ¬
primende famis causa. sine ulla

Expanded text:
mini quod veritas probat; ut concupismini quod veritas probat; ut concupiscentiae coercendae gratia, non vitandae immunditiae quae nulla est, deliciosas escas respuendas judicaretis. Nam si quis etiam rerum naturam vimque animae et corporis minus intuens, vobis concedat animam coinquinari de obsonio, multre concupierit, immodestiae tantin electis vestris esse non possit, qui proditus fuerit, non concupiscendo, sed medendo partem aliquam coenasse gallinae: esse autem in iis possit qui vehementer cumiphas, et alia placenta carne carentia desiderasse se ipse prodiderit. Tenetis ergo eum quem cupiditas sordibus mergit, quem vero ipse cibus, ut arbitramini, maculat, non tenetis, cum inquinationem de concupiscentia quam de obsonio longe majorem fieri fateamini,plectentes tamen eum qui conditis suavissime frugibus imminet inhians, seseque non tenet: excludentes eum qui quaslibet epulas hominum comprimendae famis causa sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
eis bonȩ parti illigat᷑. s de frugi¬
b quas cũ carnib sumunt. Qͥd gͦ
de animab leonũ quoꝵ cib sola
caro est respondendũ indet᷑. Bi¬
bunt inqͥt: & ideo anima illa de
aqua tͣcta carmq implicata est.
Qͥd de innumerabilib auib. qͥd
de ipsis aquilis dicipotest: que ne¬
q nisi carne ꝓascunt᷑. nec ullo po¬
tu indigent. Certe hic deficit᷑. es
qͥd responderi possit ñ inuenit᷑.
Si enĩ anima de cibis uenit: oe st̃
ammalia fetũ gignentia. quorũ ce
nullus potus. & sola sit caro cib:
est in carne animã cui purgandȩ
more ur̃o subuenire deberetis ueᷤᷤ¬
cendo carnẽ. Nisi forte poreũ qui
& frugib alit᷑ &e aquã bibit. ani¬
mã lucis habere arbitramini: a¬
quilȩ uͦ cin sol marenne congru¬
it. tenebrarũ animã qͥa sola car¬
ne uiuit mẽe defenditis. O rerũ
angustias: o increibiles absur¬
ditates. In quas ꝓfecto ñ meidis¬
setis. si a uanis fabulis aliem. hoc
ad continentiã cibor sequere¬

Expanded text:
is bonae partis illigatur, sed de frugibus quas cum carnibus sumunt. Quid ergo de animis leonum, quorum cibus sola caro est, respondendum videtur? Bibunt, inquit, et ideo anima illa de aqua tracta carnique implicata est. Quid de innumerabilibus avibus? quid de ipsis aquilis dici potest, quae non nisi carne pascuntur, nec ullo potu indigent? Certe hic deficitur, et quid responderi possit non invenitur. Si enim anima de cibis venit, et sunt animalia fetum gignentia, quorum et nullus potus, et cibus sola sit caro, est in carne anima, cui purgandae more vestro subvenire deberetis vescendo carnem. Nisi forte porcum, quod et frugibus alitur, et aquam bibit, animam lucis habere arbitramini; aquilae vero, cui sol maxime congruit, tenebrarum animam, quia sola carne vivit, inesse defenditis. 51. O rerum angustias, o incredibiles absurditates in quas profecto non incidissetis, si a vanissimis fabulis alieni, hoc ad continentiam ciborum sequere
Abbreviated transcription (Latin):
diuine partis p̃sentiam in corpo¬
rib approbetis. S his autẽ remo¬
tis. unde docebitis ñ mͦ maiorẽ dĩ¬
partẽ in stirpib eẽ qͣm in carnib:
s om̃ino aliqͥd eius ẽẽ in stirpib:ᷤᷤ
An pulchritudo uos mouet: ñ que
in suauitate coloris est.s que in
partiũ congruentia : ͤ Utinã hoc
eẽt. Qndo enĩ corporib animanti¬
ũ in quoꝵ forma paria parib m̃¬
bra respondeant: auderetis distor¬
ta lingna conferre:ᷤ S si corpora¬
liũ sensuũ testimoniis delectami-¬
ni: qͦd necesse ẽ his qui uim eẽntiȩ
mente uidere ñ posst̃. quomͦ ꝓba¬
tis ꝑ morã tẽporis &e ꝑ obstrictiones¬

Expanded text:
divinae partis praesentiam in corpodivinae partis praesentiam in corporibus approbetis? His autem remotis, unde docebitis non modo majorem partem Dei in stirpibus esse quam in carnibus, sed omnino esse aliquid ejus in stirpibus? An pulchritudo vos movet, non quae in suavitate coloris est, sed quae in partium congruentia? Utinam hoc esset Quando enim corporibus animantium, in quorum forma paribus paria membra respondeant, auderetis distorta ligna conferre? Sed si corporalium sensuum testimoniis delectamini, quod necesse est iis qui vim essentiae mente videre non possunt, quomodo probatis per moram temporis, et
Abbreviated transcription (Latin):
citis. oliue folia cũ incendunt᷑ ig¬
nẽ emutere. in quo p̃sentia luciᷤ
apparet: carnes autẽ cũ incendun¬
t᷑ ñ idem facere: qͥd de ad ipe resp̃o¬
debitis. qui ꝓpe om̃s italases lu¬
cernas illuminat.S Qͥd de fimo
bubalo qui est certe bouis car¬
ne sordidior: quo siccato rustici
sic utunt᷑ ad focũ ut eius igne
facilius nichil sit fumoq pur¬
gatius: ͦ Qd si nitor os fulgor ma¬
iorẽ p̃sentiã diuine partis osten¬
dit. eam uos ñ purgatis ñ consig¬
natis. ñ liberatis. siquid est maxi¬
me in florib ut omitt̾a sangui¬
nẽ. & innumerabilia in carne uł
ex carne simillima: Quos certe
Flores. habere in epulis ñ pote¬
stis. Qui si etiã carnib uescere¬
mini. squamas certe pisciũ os qͦs¬
dã uermiculos atq muscas. que
om̃ia etiã in tenebris luce ꝓpria
coruscant. pulmentis ur̃is ñ adhi
desinatis. habere uos idoneos iu¬
dices. oculos. nares. palatũ. quib

Expanded text:
citis, olivae folia, cum incenduntur, igcitis, olivae folia, cum incenduntur, ignem emittere, in quo praesentia lucis apparet; carnes autem, cum incenduntur, non idem facere: quid de adipe respondebitis, qui prope omnes Italas lucernas illuminat? Quid de fimo bubulo, qui est certe bovis carne sordidior, quo siccato rustici sic utuntur ad focum, ut ejus igne facilius nihil sit fumoque purgatius? Quid quod, si nitor et fulgor majorem praesentiam divinae partis ostendit, eam vos non purgatis, non consignatis, non liberatis? Siquidem est maxime in floribus, ut omittam sanguinem, et innumerabilia in carne, vel ex carne simillima, quos certe flores habere in epulis non potestis: qui si etiam carnibus vesceremini, squamas certe piscium, et quosdam vermiculos atque muscas, quae omnia etiam in tenebris luce propria coruscant, pulmentis vestris non adhibi ut dicere desinatis, habere vos idoneos judices oculos, nares, palatum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
diumȩ substantiȩ inhabitantis in¬
diciũ. Trino testimonio uos inui-¬
tat: & purgari ur̃a scĩtate deside¬
rat. Inuadite. Qͥd cunctamini:ͦ
Qͥd contͣdicere p̃paratis:  Colore so¬
lo. lenticuła fimus inncit infantiᷤ.
Odore solo: assa ofella suꝑat mitẽ
ac uiride ficũ. Sapore solo. hedus
simul trib testib adiuuet᷑. Q.d qͦ¬
ritis amplius. aut qͥd dicturi estiͤ
cur uos epulantes immundos fa¬
ciant pulmenta. & disputantes
hec portenta ñ faciant. p̃sertim cũ
bus. nec oleat nec sapiat: s tantũ¬
mͦ int̾ cetera corpora p̃stantia ful¬
gentissimi coloris emmeat:S Qui
uos magnope hortat᷑. atq ad eo co¬
git inuitos: ut int̾ docum̃ta com¬
mixti bom nichil coloris nitori p̃¬
feratis. Ad illas gͦ reducemini an¬
gustias: ut magis in sanguine: &
in his que anmaliũ carnib feti¬
dissima s ntide colorata imitus
egerunt᷑. quã in oliue foliis pal¬
lentib partẽ dei habitare fatea-¬

Expanded text:
divinae substantiae inhabitantis indivinae substantiae inhabitantis indicium; trino testimonio vos invitat, et purgari vestra sanctitate desiderat. Invadite, quid cunctamini? quid contradicere paratis? Colore solo lenticulam fimus vincit infantis, odore solo assa offella superat mitem ac viridem ficum, sapore solo haedus simul tribus testibus adjuvetur. Quid quaeritis amplius? aut quid dicturi estis? Cur vos epulantes immundos faciant pulpamenta, et disputantes haec portenta non faciant: praesertim cum teponitis, nec oleat, nec sapiat, sed tantummodo inter caetera corpora, praestantia fulgentissimi coloris, emineat; qui vos magnopere hortatur, atque adeo cogit invitos, ut inter documenta commixti boni, nihil coloris nitori praeferatis? 42. Ad illas ergo reducimini angustias, ut magis in sanguine, et in iis quae animalium carnibus foetidissima, sed nitide colorata in vicis egeruntur, quam in olivae foliis pallentibus partem Dei habitare fatea
Abbreviated transcription (Latin):
tes magis in ficato quã in beta.
Qͥd qͦd ista ratione cogimini con¬
fiteri. quasdã stirpes quas certe
mundiores om̃s uultis quã car¬
nẽ. ex ipsa carne accipere deũ. si
sapori ds̃ immixtus agnoscit᷑:
Na ce holera sapidiora fiunt cocta
cũ carnib. & herbas quib pecora
pascunt᷑ gustare ñ possumus. con¬
uersas autẽ in succo lactis. & colo¬
re p̃stantiores & sapore cõmodissi¬
mas iudicamꝰ. An bona tria simul
ubi fuerint. id est color bonꝰ & odor
& sapor.ibi ẽẽ maiorẽ bom partẽ
dos ad tribunal palati ñ potestis ad¬
mittere. Nolite portulacã sallitã
carnib anteponere: que ab his co¬
ctis oe colore &e odore & sapore su¬
ꝑat᷑. P orcellus assus hoc enĩ cogi¬
tis ut de bono & de malo ñ scrip¬
torib & librariis. s cocis e dultia¬
riis ministris uobiscũ potius dis¬
seramꝰ p orcellus gͦ assus. & colore
nitidus. & odore blandus. & sapo¬
re iocundus est. Habetis ꝑfectum

Expanded text:
te, magis in ficato quam in beta. te, magis in ficato quam in beta. Quid quod ista ratione cogimini confiteri, quasdam stirpes, quas certe omnes mundiores vultis quam carnem, ex ipsa carne accipere Deum, si sapore Deus immixtus agnoscitur? Nam et olera sapidiora fiunt cocta cum carnibus: et herbas quibus pecora pascuntur, gustare non possumus; conversas autem in succum lactis, et colore praestantiores, et sapore commodissimas judicamus. 41. An bona tria simul ubi fuerint, id est color bonus et odor et sapor, ibi esse majorem boni partem dos ad tribunal palati non potestis admittere. Nolite portulacam saltem carnibus anteponere, quae ab his coctis et colore et sapore et odore superatur. Porcellus assus hoc enim cogitis, ut de bono et de malo, non scriptoribus et librariis, sed coquis et dulciariis ministris vobiscum potius disseramus: porcellus ergo assus et colore nitidus, et odore blandus, et sapore jucundus est: habetis perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
loquor: in quib ñ omittã cetera.
Unius pauonis pennis ce plumiᷤᷤ
qui certe de concubitu es carne
nascitur: nulla potestis uestita flo¬
rib prata conferre. Na si oe odore
inuenit᷑ hoc bonũ ñnulloꝵ ani¬
maliũ carnib miri odoris confi¬
ciunt᷑ unguenta. Cibi deniq ip¬
si qui cũ carnib meliusculis con¬
coqui solent. multo iocundis o¬
lent. quã si eis caro defuisset. Po-¬
stremo si suauius olentia mundi-¬
ora iudicatis. quod̾a luto uesci a¬
indius quã cisterninã aquã bi¬
bere debuistis: qͥa ꝑfusa imbri t̃¬
ra siccior. nares miro odore ꝑmul¬
cet: meliusq olet tale lutũ. quã
si exciperetur pluuia purior.
Qͦd si saporẽ opus est attestari.
ut cognoscamus habitare in cor¬
pore aliqͥd dei: magis habitat in
dactilis & melle quã in carne por¬
cina: s magis in carne poreina ꝙͣ
in faba: magis in fico quã in fica-¬
to. Ecce concedo. s c uos concedi-¬

Expanded text:
loquor, in quibus ut omittam caetera, loquor, in quibus ut omittam caetera, unius pavonis pennis et plumis, quae certe de concubitu et carne nascuntur, nulla potestis vestita floribus prata conferre. 40. Nam si et odore invenitur hoc bonum, nonnullorum animalium carnibus miri odoris conficiuntur unguenta. Cibi denique ipsi, qui cum carnibus meliusculis concoqui solent, multo jucundius olent quam si eis caro defuisset. Postremo si suavius olentia mundiora judicatis, quodam luto vesci avidius, quam cisterninam aquam bibere debuistis; quia perfusa imbri terra siccior, nares miro odore permulcet, meliusque olet tale lutum, quam si exciperetur pluvia purior. Quod si saporem opus est attestari, ut cognoscamus habitare in corpore aliquid Dei, magis habitat in dactylis et melle quam in carne porcina, sed magis in carne porcina quam in faba; magis in fico quam in ficato, ecce concedo; sed et vos concedi
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ finit:si colore apparet in
corporib boni p̃sentia. o fimũ ani-¬
maliũ qͦd ipsarũ carmũ purgam̃¬
tũ est diuersis nitere colorib. ali¬
as candido. plerũq aureolo. aut
aliis huiꝰmodi. quos in pomis oe
florib uelut testes dei p̃sentis
atq mherentis accipitis. qͣd tande
canse est. qͦd ruborẽ in rosa indicẽ
habundantis bom eẽ ꝑhibetis. ce
in uola eundẽ colorẽ amplectimi-¬
nĩquẽ in colerib in morbo icteri¬
corũ. in infantis demq fimo asꝑ-¬
namin: ᷤ Cur intorẽ atq fulgo¬
rẽ olei clamare copiã coadmixti
bom arbitramini. &s ad id purgan¬
dũ fauces & uentrẽ paratis. de pm¬
gui autẽ carne simillum fulgoriᷤ
distillantib gntts. labra contin¬
gere formidatis: Cur de thesau¬
ris dei melonẽ putatis ẽẽ aureũ
diũ ñ putatis: ᷤᷤ Cur uobis candor
in lactucis p̃dicat dm̃: in lacte ñ
p̾dicat.ͦ De colorib enĩ adħuc

Expanded text:
ligendum fuit, si colore apparet in ligendum fuit, si colore apparet in corporibus boni praesentia, fimum animalium, quod ipsarum etiam carnium purgamentum est, diversis nitere coloribus, alias candido, plerumque aureolo, et aliis hujusmodi, quos in pomis et floribus velut testes Dei praesentis atque inhaerentis accipitis. Quid tandem causae est, quod ruborem in rosa indicem abundantis boni esse perhibetis, et in viola eumdem colorem amplectimini, quem in choleribus, in morbo ictericorum, in infantis denique fimo aspernamini? Cur nitorem atque fulgorem olei, clamare copiam coadmixti boni arbitramini, et ad id purgandum fauces et ventrem paratis; de pingui autem carne simillimi fulgoris destillantibus guttis labra contingere formidatis? Cur de thesauris Dei melonem putatis aureum esse;n putatis? Cur vobis candor in lactucis praedicat Deum, in lacte non praedicat? De coloribus enim adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
eo ipso qͦd hec minime apparent.
ce ꝑ queda simiilacra rerũ insibi¬
liũ cogitant᷑ & diserte dici posst̾:
uera ẽe arbitret᷑. Talm̃ autẽ hõi¬
nũ magnȩ tͣbȩ atq greges uocan¬
t᷑. quos religiosus timor ab his fal¬
laciis potius quã ratio tutos facit.
Quãobrẽ ita ego ista conabor re¬
fellere: qͣntum me ds̃ adiuuare dig¬
nabit᷑: ut ñ solũ prudentiũ iudicio
quo simul ac dicta fuerint impro¬
bant᷑: s ip̃i etiã uulgari intelligen¬
tiȩ quã sint falsa oe absurda. satiᷤ
doceatis in frumentis &e legu¬
mine &e holerib & florib o pomiᷤ.
mẽe istã nescio quã partẽ dei. Ea
ris iocunditate. o saporis suaitate.
manifestũ est: que dũ ñ habent
putria eode bono sese deserta ẽẽ
significant. Non pudet deũ naso
os palato inuentum putare. S hoc
omitto. Hatine enĩ uobis dicã ce ut
dici as solet multũ est ad uos. Ii¬
lud  potius qualicũq mente ĩtel¬

Expanded text:
eo ipso quo haec minime apparent, eo ipso quo haec minime apparent, et per quaedam simulacra rerum visibilium cogitantur, et diserte dici possunt, vera esse arbitretur? Talium autem hominum magnae turbae atque greges vocantur, quos religiosus timor ab his fallaciis potius quam ratio tutos facit. Quamobrem ita ego ista conabor refellere, quantum me Deus adjuvare dignabitur, ut non solum prudentium judicio, quo simul ac dicta fuerint improbentur, sed ipsi etiam vulgari intelligentiae, quam sint falsa et absurda satis ende doceatis in frumentis, ac legumine, et oleribus, et floribus, et pomis inesse istam nescio quam partem Dei. Ex ris jucunditate, et saporis suavitate manifestum est: quae dum non habent putria, eodem bono sese deserta esse significant. Non pudet Deum naso et palato inventum putare? sed haec omitto. Latine enim vobis dicam, et, ut dici assolet, multum est ad vos. Illud potius qualicumque mente intel
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uł terendo. uł molendo. uł co¬
qͤndo. uł etiã mordendo atq man¬
dendo. fugit etiã in om̃ib moti¬
b animaliũ: uł cũ gestiunt uł
cũ excercent᷑ uł cũ laborant. uł
cũ om̃ino aliqͥd oꝑant᷑. Fũgit
etiã in ipsa quiete nr̃a. dũ in cor¬
pore illa que appellat᷑ digestio in¬
teriore calore conficitur. Atq ita
tot occasionib diuma fugiente
natura. qͥdd̃a sordidissimũ rema¬
net. unde ꝑ concubitũ caro for¬
met᷑. cũ anima tñ boni generis:
q̃m quãiuis plurimũ ñ tñ totum
bonũ memoratis illis motib euolat.
Quocirca cũ anima etiã carnem
deseruerit: nimias sordeᷤᷤ reliqͣs
fieri: & ideo eoꝵ qui uese. Cuntur
carnib animã coinqͥnari. Orerũ¬
nature obscuritas. qͣntum tegm̾
est falsitatis. Quis ñ hec audiens
qui rerũ causas ñ didicit. qui ñ¬
dũ ueritatis qͣntulocũq lum mne
asꝑsus corporeis imaginib fallit᷑.

Expanded text:
tur vel terendo vel molendo vel cotur vel terendo vel molendo vel coquendo, vel etiam mordendo atque mandendo. Fugit etiam in omnibus motibus animalium, vel cum gestiunt, vel cum exercentur, vel cum laborant, vel cum omnino aliquid operantur. Fugit etiam in ipsa quiete nostra, dum in corpore, illa quae appellatur digestio, interiore calore conficitur. Atque ita tot occasionibus divina fugiente natura, quiddam sordidissimum remanet, unde per concubitum caro formetur; cum anima tamen boni generis, quoniam quamvis plurimum, non tamen totum bonum, memoratis illis motibus evolat. Quocirca, cum anima etiam carnem deseruerit, nimias sordes reliquas fieri, et ideo eorum qui vescuntur carnibus, animam coinquinari. CAPUnaturae obscuritas, quantum tegmen est falsitatis? Quis non, haec audiens, qui rerum causas non didicit, qui nondum veritatis quantulocumque lumine aspersus corporeis imaginibus fallitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ram excalans & ad cȩlum tendenᷤ
incurrit in stirpes. qm̃ radicib
terre affigunt᷑. atq ita om̃s her-¬
bas & arbusta om̃ia fecundat
& uegetat. Hinc animalia cibũ
capiunt. Que si concũbunt: li¬
gant in carne diuinũ illud m̃¬
sũ atq impeditũ errorib erũ¬
nisq implicant. Itaq cibi qͥ de
frugib &s pomis parant᷑. si ad
mos. quicqͥd in eis luculentũ ẽ¬
& diuinũ purgat᷑: id est om̃i exc
parte ꝑficit᷑: ut ad regna ꝓpria
sine ulla sordiũ difficultate re¬
ferat᷑. Hinc est qͦd mendicanti ho¬
mini qui manicheus ñ sit. panẽ
uł aliqͥd frugũ uł aquã ipsã qͣ
om̃ib uilior ẽ dare ꝓhibetis:. ne
membrũ dei qͦd his reb admixx¬
tũ est suis peccatis sordidatũ. a re¬
ditu impediat. Carnes autẽ de ip¬
sis iam sordib dicitis ẽẽ concre¬
tas. Fũgit autẽ aliqͥd partis illius
diumȩ ut ꝑhibetis. dũ fruges o
poma carpunt᷑. fugit cũ affligun¬

Expanded text:
rram exhalans, et ad coelum tendens, rram exhalans, et ad coelum tendens, incurrit in stirpes, quoniam radicibus terrae affiguntur, atque ita omnes herbas, et arbusta omnia fecundat et vegetat. Hinc animalia cibum capiunt, quae si concumbunt, ligant in carne divinum illud mesum atque impeditum, erroribus aerumnisque implicant. Itaque cibi qui de frugibus et pomis parantur, si ad mos, quidquid in eis est luculentum et divinum purgatur, id est ex omni parte perficitur, ut ad regna propria sine ulla sordium difficultate referatur. Hinc est quod mendicanti homini, qui manichaeus non sit, panem vel aliquid frugum, vel aquam ipsam, quae omnibus vilis est, dari prohibetis; ne membrum Dei, quod his rebus admixtum est, suis peccatis sordidatum a reditu impediat. 37. Carnes autem jam de ipsis sordibus dicitis esse concretas. Fugit enim aliquid partis illius divinae, ut perhibetis, dum fruges et poma carpuntur; fugit cum affligun
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. Credo & confido in dño ih̾u
qͥa nichil cõmue ꝑ ipsũ: s ei qui
existimat aliquid cõmune ẽẽ illi
cõmune est. Cui autẽ dubiũ est
cõmune illũ immundũ os inqui¬
natũ uocasse: ᵈ S stultũ est uob̾¬
cũ agere de scripturis. cũ os ratio¬
nẽ pollicendo decipiatis. o eos li-¬
bros in quib magna est religio¬
nis auctoritas falsis capitib immiᷤ¬
sis corruptos ẽẽ dicatis.
atione gͥ mͥ ꝑsuadete quomͦ ues¬
centẽ carnes inqument.si si¬
ne ulla offensione:sine ulla infir¬
ma opimone.sine ulla libidie
ꝑsticiosȩ huiꝰ abstinentie ratio¬
nẽ cognoscere. qͤ ita redditur.
Qm inqͥt membrũ dei malors
substancie cõmixtum est. ut eã
refrenaret. atq a sũmo furore
cõprimeret. Sic enĩ dicitis. De
cõmixta utraq natura id est bo¬
ni oe mali mundus est fabricatꝰ.
pars autẽ illa diuina ex om̃i par¬
te mundi cotidie purgat᷑: inq
sua regna resumitur.S hec ꝑ t̾¬

Expanded text:
confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum; sed ei qui existimat aliquid commune esse, illi commune est. Cui autem dubium est, commune illum immundum et inquinatum vocasse? Sed stultum est vobiscum agere de Scripturis, cum et rationem pollicendo decipiatis, et eos Libros, in quibus magna est religionis auctoritas, falsis capitibus immissis corruptos esse dicatis. Ratione igitur mihi persuadete quomodo vescentem carnes coinquinent, si sine ulla offensione, sine ulla infirma opinione, sine ulla libidine  hujus abstinentiae rationem cognoscere, quae ita redditur: Quoniam, inquit, membrum Dei malorum substantiae commixtum est, ut eam refrenaret, atque a summo furore comprimeret sic enim dicitis, de commixta utraque natura, id est boni et mali, mundus est fabricatus. Pars autem illa divina ex omni parte mundi quotidie purgatur, et in sua regna resumitur: sed haec per te
Abbreviated transcription (Latin):
libidinẽ ei comungit᷑. Si enĩ uocor
ẽ: matrimoniũ est. Non autẽ matͥ¬
moniũ ẽ. uͥ dat᷑ oꝑa ne sit mater.
Non gͥ uxor. Quocirra nuptias ꝓ-¬
hibetis: nec ab hoc crimine qͦd olĩ
sp̃u scõ de uobis p̃dictũ est ulla
uos ratione defenditis.
am uͦ cũ uehement̾ satagitis. ne ꝑ
concubitũ anima liget᷑ in carne: &
uehem̃ter asseritis ꝑ sc̃oꝵ cibũ ani¬
mã de seminib liberariñne confir¬
matis o miseri qͦd de uobis hoĩes suspi¬
cant᷑. ᷤ Cur enĩ de tͥtico os de faba c
de lenticłã aliisq seminib. cũ his ueᷤ¬

Expanded text:
libidinem jungitur. Si enim uxor est, matrimonium est. Non autem matrimonium est ubi datur opera ne sit mater: non igitur uxor. Quocirca nuptias prohibetis, nec ab hoc crimine, quod olim a Spiritu sancto de vobis praedictum est, ulla vos ratione defenditis. 66. Jamvero, cum vehementer satagitis ne per concubitum anima ligetur in carne, et vehementer asseritis, per sanctorum cibum animam de seminibus liberari, nonne confirmatis, o miseri, quod de vobis homines suspicantur? Cur enim de tritico, et de faba, et de lenticula aliisque seminib
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ. & carenũ qͦd bibitis nichil ali¬
ud quã coctũ uinũ ẽẽ uideamus.
Qͦd uino deberet ẽẽ sordidius. si
motib os coctionib de reb corpo¬
reis membra diuma discedunt.
Si autẽ ñ ita est: ñ est cur arbitre¬
mini fruges cũ carpunt᷑. reponun¬
t᷑ tͣctantur. coquuntur. digerunt᷑.
fugiente bono deseri: & ꝓpterea sor¬
didissimã creandis corporib p̾bere
materiã. Qͦ d si ñ colore & forma.
& odore &e sapore ducimim. ut bo¬
nũ his reb mẽe iudicetis: qͥd ali¬
ud potestis afferre.ᵈ An argum̃-¬
to uobis est firmitas qued̃a atq
ualentia. que istis reb detͣhi uide¬
tur:. dũ a terra separant᷑ atq tͣctan¬
turꝰ. S si hoc uos moueret: quãꝙͣs

Expanded text:
orem, et caroenum quod bibitis, nihil aliorem, et caroenum quod bibitis, nihil aliud quam coctum vinum esse videamus, quod vino deberet esse sordidius, si motibus et coctionibus de rebus corporeis membra divina discedunt. Si autem non ita est, non est cur arbitremini fruges, cum carpuntur, reponuntur, tractantur, coquuntur, digeruntur, fugiente bono deseri, et propterea sordidissimam creandis corporibus praebere materiam. 48. Quod si non colore et forma et odore et sapore ducimini, ut bonum his rebus inesse judicetis, quid aliud potestis afferre? An argumento vobis est firmitas quaedam atque valentia, quae istis rebus detrahi videtur, dum a terra separantur atque tractantur? Sed s
Abbreviated transcription (Latin):
nobis mortuarũ carmũ sordibuᷤ
exchibet᷑. & tẽpore arefactis. &s at¬
tritione tenuatis. & tortione distñ¬
tis: quib afflictationib etiã de re-¬
b inuentib diumã substantiã fu¬
gere p̾dicatis. qͦd etiã de coctione
earũ accidere dicitis. Curgͦ elica¬
ti cardui mimime obst̃ ualitudim: ᷤᷤ
Utrũ gͥ ab eis dũ ita coquunt᷑ deũ
ante pestẽ discedere existimandũ
est.Qͥd cetera ꝑsequar. que om̃a
dici nec facile est nec necessariũ:ᷤ
Cui enĩ ñ occurrit. quã multa co¬
cta suainora os salubria sint. qͦd ñ
deberent. si ut opinamini huiꝰce¬
modi cõmotionib deserunt᷑ bono:
Nichil uos ꝓrsus inuenire arbi¬
tror. unde istis corporis sensib ap¬
ꝓbetis ideo carnes immundas
ẽẽ.atq animas inqͥnare uescen-¬
tiũ. qͦd carptȩ fruges p̾t multaᷤᷤ
cõmotiones uertantur in carnẽ:
p̃sertim cũ or uetustatẽ corruptio¬
nẽq aceti putetis uino ẽe mundi-¬

Expanded text:
nobis mortuarum carnium sordibus nobis mortuarum carnium sordibus exhibetur, et tempore arefactis, et attritione tenuatis, et tortione distentis: quibus afflictationibus etiam de rebus viventibus divinam substantiam fugere praedicatis; quod etiam decoctione earum accidere dicitis. Cur ergo elixati cardui minime obsunt valetudini? Utrum ab eis dum ita coquuntur, Deum an partem Dei discedere existimandum est? 47. Quid caetera persequar, quae omnia dici nec facile est, nec necessarium? Cui enim non occurrit, quam multa cocta suaviora et salubriora sint? Quod non deberent, si, ut opinamini, hujuscemodi commotionibus deseruntur bono. Nihil vos prorsus invenire arbitror, unde istis corporis sensibus apbetis, ideo carnes immundas esse, atque animas inquinare vescentium, quod carptae fruges post multas commotiones vertantur in carnem; praesertim cum et vetustatem corruptionemque aceti, putetis vino esse mundi
Abbreviated transcription (Latin):
tione harũ rerũ fugȩ occasionẽ in¬
uenit illa diuina natura: multa uoᷤ
similit̾ redarguunt: quȩ funt mo¬
uendo meliora.
rdei qͥdẽm succo umũ imitant᷑:
qͦd mouendo fit optimũ. Sane
qͦd minime p̃tereundũ est. hoc ge¬
nus potus citissime mebriat: nec
tñ unquã succũ ordei fel pͥncipũ
tenebrarũ ẽẽ dixistis. Farina par-¬
tiore aqua ꝑite contͣhitur paulo
durius. ut subigendo fiat melior:
&s quo dici ꝑuersius nichil potest
luce fugiente candidior. Pastilla¬
rius mella diu subicit: ut ad illũ
candorẽ ꝑueniant. oe minus no¬
xiã mitiorẽq dulcedmẽ. Hoc quo¬
mͦ eueniat bono discedente disse¬
rite. Qd siñ uisu tantũ cs odoratu
& gustu. s auditu etiã delectato p̃¬
sentiã dĩ placet ꝓbare: caro crtha¬
ris neruos. & tibiis ossa largit᷑ quȩ
siccata &e attrita & torta sonora red¬
dunt᷑. Ita dulcedo musica quã de
diuinis regnis uenisse contenditiᷤ.

Expanded text:
tione harum rerum, fugae occasionem intione harum rerum, fugae occasionem invenit divina illa natura, multa vos similia redarguunt, quae fiunt movendo meliora. Hordei quidam succo vinum imitantur, quod movendo fit optimum. Sane, quod minime praetereundum est, hoc genus potus citissime inebriat: nec tamen unquam succum hordei, fel principum esse dixistis. Farina parciore aqua perite contrahitur paulo durius, ut subigendo fiat melior, et quo dici perversius nihil potest, luce fugiente candidior. Pastillarius mella diu subigit, ut ad illum candorem perveniant, et minus noxiam mitioremque dulcedinem: hoc quomodo eveniat bono discedente, disserite. Quod si non visu et odoratu et gustu, sed auditu etiam delectato praesentiam Dei placet probare, caro citharis nervos, et tibiis ossa largitur; quae siccata et attrita et torta sonora redduntur. Ita dulcedo musica, quam de divinis regnis venisse contenditis,
Abbreviated transcription (Latin):
res salubriores: neq ipsũ uinũ qͦd
supradictũ est. & amissa luce liqͥ¬
dius atu luculentius. & salutife¬
ra sub stantia discedente salubriꝰ.
uid dicã de lignis & frondib qͣ
tẽpore arescunt: nec ex eo auo¬
bis diei potest deteriora fieri: Ia
enĩ amittunt quo fumus gigni
Fid autẽ retinent unde lucida
fłama consurgit. & ea claritate
quã multũ diligitis. purius bonũ
in aridiorib quã in iiridiorib ẽe
testat᷑. Exc quo fit. ut aut negetis
dei partẽ in luce pura quã in fu¬
mosa ẽẽ maiorẽ: bs ita om̃ia docu¬
menta ur̃a turbetis:aut fateami¬
ni fieri posse. ut de stirpib ampu¬
tatis uł euulsis si diut᷑niore tẽpo¬
re reponant᷑. copiosius fugiat ma¬
li natura quã boni. Quo confes-¬
so. tenebimus de frugib carptis
maius malũ posse abire: atq in car¬
nib maius bonũ posse remanere.
Hoc qͥdem de tẽpore dictũ sit. Nlã
si cõmotione & subiectione &e attri¬

Expanded text:
res, salubriores: neque ipsum vinum quod res, salubriores: neque ipsum vinum quod supra dictum est, et amissa luce liquidius atque luculentius, et salutifera substantia discedente salubrius. Quid dicam de lignis et frondibus, quae tempore arescunt, nec ex eo a vobis dici possunt deteriora fieri? Id enim amittunt quo fumus gignitur, id autem retinent unde lucida flamma consurgit, et ea claritate quam multum diligitis, purius bonum in aridioribus, quam in viridioribus esse testatur. Ex quo fit ut aut negetis Dei partem in luce pura quam in fumosa esse majorem, et ita omnia documenta vestra turbetis; aut fateamini fieri posse ut de stirpibus amputatis vel evulsis, si diuturniore tempore reponantur, copiosius fugiat mali natura quam boni. Quo concesso, tenebimus de frugibus carptis majus malum posse abire, atque ita in carnibus majus bonum posse remanere. Et hoc quidem de tempore dictum sit. 46. Nam si commotione et subactione et attri
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in om̃i re dñari decet. Nam
musto recentiore ꝑuersitas sen¬
suũ ocius solet accidere: ita ut
si aliqͣndo in lacu remanserit
aliqͣntumq ferbuerit. intuen¬
tes desuꝑ ꝑcusso cerebro p̃cipi¬
tes agat. o nisi aliquomͦ subue¬
niat᷑ exxtinguat. Iam qͦsd ad ua¬
litudinẽ attinet. inflari eo cor-¬
pora ꝑnitioseq distendi quis ab¬
nuat. Nũ ideo tanta in cõmoda
illi inst̾. qͥa plus habet bonũ ꝓp¬
terea ista in uim uetustate ñ st̃.
qͥa diumȩ substantie pars mag¬
na discessit: ᷤ Absurdũ est dice¬
re. uobis p̃sertim: qui pͣsentiam
partis dĩ oculis narib palato cñ
hos sensus bñ afficiunt iudicatis.
Ia uͦ que tanta ꝑuersio ẽ uinũ pu
erit illud fel cũ in cupa quã cũ in
acinis fuerit:ͤ Qd̃ si bono disce¬
dente quasi meracius remanet
mustũ. & id tẽporis mora contingit:
ñ oportebat easde uuas suspensaᷤᷤ
ati seruatas. fieri mitiores dultio¬

Expanded text:
quem in omni re dominari decet. Nam quem in omni re dominari decet. Nam musto recentiore perversitas sensuum citius solet accidere: ita ut si aliquando in lacu remanserit, aliquantumque ferbuerit, intuentes desuper percusso cerebro praecipites agat, et nisi aliquo modo subveniatur, exstinguat. Jam quod ad valetudinem attinet, inflari eo corpora pernicioseque distendi, quis abnuat? Num ideo tanta incommoda insunt, quia plus habet boni; propterea ista in vini vetustate non sunt, quia divinae substantiae pars magna discessit? Absurdum est dicere; vobis praesertim qui praesentiam partis Dei, oculis, naribus, palato, cum hi sensus bene afficiuntur, judicatis. Jam vero quae tanta perversio est, vinum putne inerit illud fel cum in cupa, quam cum in acinis fuerit? Quod si bono discedente quasi meracius remanet malum, et id temporis mora contingit; non oportebat easdem uvas suspensas atque servatas fieri mitiores, dulcio
Abbreviated transcription (Latin):
grat. qͦd plenũ est dementie᷑. Ue¬
rumt̃n signa uos ad istã sententiã ce
inditia qͣntum ex istimare possũ
nulla duxcerunt. Multa enĩ car¬
pta de arborib ul̾euulsa de ter¬
ra. anteqͣm ad cibũ nr̃m ueniãt.
int̾positione aliqua tẽporis meli¬
ora reddunt᷑: ut porri . & intiba.
lactucȩ. uue. mala. ficus. ce que¬
dã pira. os multa p̃terea que &e co¬
lorant᷑ melius. dum ñ statĩ ut de¬
cerpta fuerint absumunt᷑: oe cor¬
pore capiunt᷑ salubrius. os sapi
bono fierent. qͣnto diuturmꝰ re¬
ponerent᷑: postquã a terra quasi
a matre separata st̃. Caro ipsa pͥ¬
die occisoꝵ animaliũ ꝓfecto ẽ io¬
cundior atq cõmodior. Non autẽ
ita ẽẽ oportebat. si ut asseritis plꝰ
haberet bom eo die recens ani-¬
mante int̾empto.quã p̾t pridie:
cũ diuinȩ substantiȩ maior fuga
rius meliusq fieri quis ignoret.
Nec ad ꝑuertendos sensus molen¬
tius ut putatis. s ad uegetandũ
corpus utilius. tantũ ad sit mod̾ꝰ:

Expanded text:
dementiae. Verumtamen signa vos ad istam sententiam et indicia, quantum existimare possum, nulla duxerunt. Multa enim carpta de arboribus vel evulsa de terra, antequam ad cibum nostrum veniant, interpositione aliqua temporis meliora redduntur; ut porri et intiba, lactucae, uvae, mala, ficus, et quaedam pira: et multa praeterea quae et colorantur melius, dum non statim ut decerpta fuerint, absumuntur, et corpore capiuntur salubrius, et sapiubono fierent, quanto diuturnius reponuntur, postquam a terra quasi a matre separata sunt. Caro ipsa pridie occisorum animalium profecto est jucundior atque commodior: non autem ita esse oportebat, si, ut asseritis, plus haberet boni, eo die recens animante interempto, quam postridie cum divinae substantiae major fuga rius meliusque fieri quis ignoret? nec ad pervertendos sensus redolentius, ut putatis, sed ad vegetandum corpus utilius: tantum adsit modus,
Abbreviated transcription (Latin):
naturã est. ᷤ S hoc constituto: e¬
uertit᷑ heresis ur̃a. Nulla enĩ na¬
tura malũ. si qͦd contra naturã ẽ
id erit malũ. Uos autẽ asseri¬
tis qͣndam naturã atq substan¬
tiã. malũ ẽẽ. Accedit etiã illud.
qͦd contͣ naturã qͥcqͥd ẽ utiq na

Expanded text:
naturam est? Sed hoc constituto, enaturam est? Sed hoc constituto, evertitur haeresis vestra: nulla enim natura malum, si quod contra naturam est, id erit malum. Vos autem asseritis quamdam naturam atque substantiam malum esse. Accedit etiam illud, quod con
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla ẽ gͦ deo natura contraria.
S q̃m ad hec contẽplanda. sauciã
& hebetẽ nugatoriis opinionib &
prauitate uoluntatis aciẽ mentiᷤs
afferimus: conem᷑ qͣntum possumꝰ
ad quale̾cũq tantȩ rei noticiã ꝑ¬
palpantes solent querere.Sepe¬
his quib heresẽ ur̃am ꝑsuadere
molimini requiritisfunde sit ma¬
lũ. Lutate me nẽ pͥmitus in uos
incidisse. Impetrẽ aliqͥd a uobis
si placet. ut etiã uos deposita pau¬
lisꝑ opimone qua uos ista scire
opinamini:rẽ tantã mecũ tanqͣm
rudes indagare tẽptetis. Percun¬
ctamini me. unde sit malũ. At
ego uicissim ꝑcunctor uos. qͥd sit
malũ. Cuiꝰ est iustior inqͥsitio. eo¬
rũ ne qui querunt unde sit qͦd
qͥd sit ignorant: an eiꝰ qui prius
putat ẽẽ querendũ qͥd sit. ut ñ
ignote rei qͦd absurdũ ẽ origo qͦ¬
rat᷑ uerissime dicitis. Qͥs enĩ est
ita mente cecus. qͣui ñ udeat id
cuiq generi malũ ẽe qͦd contͣ enis

Expanded text:
Nulla est ergo Deo natura contraria. Nulla est ergo Deo natura contraria. Sed quoniam ad haec contemplanda sauciam et hebetem nugatoriis opinionibus et pravitate voluntatis aciem mentis afferimus; conemur, quantum possumus, ad qualemcumque tantae rei notitiam ppalpantes solent quaerere. Ciis quibus haeresim vestram persuadere molimini, requiritis unde sit malum. Putate me nunc primitus in vos incidisse; impetrem aliquid a vobis, si placet, ut etiam vos deposita paulisper opinione, qua vos ista scir opinamini, rem tantam mecum tanquam rudes indagare tentetis. Percunctamini me unde sit malum; at ego vicissim percunctor vos quid sit malum. Cujus est justior inquisitio? eorumne qui quaerunt unde sit, quod quid sit ignorant; an ejus qui prius putat esse quaerendum quid sit, ut non ignotae rei quod absurdissimum est origo quaeratur? Verissime dicitis. Quis enim ita est mente caecus, qui non videat id cuique generi malum esse, quod contra ejus
Abbreviated transcription (Latin):
de bonis os malis querit᷑:
hoc genus questionis ad mo
qua isto sermone uersam᷑.
Quãobrẽ uelłe qͥdem. ut tã sere¬
nã mentis aciẽ homines ad hec
inuestiganda deferrent: ut pos¬
sent uidere illud sũmum bonũ.
quo ñ ẽ quicqͣm melius oe suꝑiꝰ:
cui rationalis anima pura ce ꝑfe¬
cta subingit᷑. Hoc enĩ intellecto
atq ꝑspecto:simul uiderent id
eẽ. qͦd sũme ac pͥmitus ẽe rectis¬
sime dicit᷑. Hoc enĩ maxime ẽẽ
dicendũ est. qͦd semꝑ eodẽ modo
sese habet: qͦd om̃imꝰ sui simile ẽ:
qͦd nulla ere parte corrũpi ac mu¬
tari potest: q̃d ñ subiacet tẽpori:
qͦd aliter nẽ se habere quã habe¬
bat ante ñ potest. Ia enĩ est qͦd
ẽẽ uerissime deus. Subest enĩ hu¬
ic uerbo: manentis in se atq incõ¬
mutabilit̾ sese habentis nature
significatio. Hanc nichil aliud qͣm
deũ possumꝰ dicere: cui si contͣriũ
recte queras: nichil om̃ino ẽ. Esse
enĩ contrariũ ñ habet: nisi ñ eẽ.

Expanded text:
de bonis et malis quaeritur, hoc genus quaestionis ad morqua isto sermone versamur. Quamobrem vellem quidem, ut tam serenam mentis aciem homines ad haec investiganda deferrent, ut possent videre illud summum bonum, quo non est quidquam melius aut superius, cui rationalis anima pura et perfecta subjungitur. Hoc enim intellecto atque perfecto, simul viderent id esse quod summe ac primitus esse rectissime dicitur. Hoc enim maxime esse dicendum est, quod semper eodem modo sese habet, quod omnimodo sui simile est, quod nulla ex parte corrumpi ac mutari potest, quod non subjacet tempori, quod aliter nunc se habere quam habebat antea, non potest. Id enim est quod esse verissime dicitur. Subest enim huic verbo manentis in se atque incommutabiliter sese habentis naturae significatio. Hanc nihil aliud quam Deum possumus dicere, cui si contrarium recte quaeras, nihil omnino est. Esse enim contrarium non habet, nisi non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
unã inuiolabiłe. alterã uiolabiłe:
terciã molatricẽ. He gͥ blasphe
miȩ cũ a corde ꝓph̾e cotidie in ore
ur̃o habitent. desinite aliqͣndo sig¬
naculũ oris ur̃i ad imꝑitoꝵ illece¬
brã quasi magnũ aliquid p̃dicare.
Nisi forte qͦd ñ uescimini carnib.
ce uinũ ñ bibitis. signaculũ ons mi¬
randũ & laudandũ nominatis. Qͦd
quero a uobis: quo fine faciatis.
fĩnis enĩ quo referunt᷑ ea que fa¬
cimꝰ. id est ꝓpter quẽ facimꝰ qͥeqͥd
facimꝰ. si ñ solũ inculpabilis s etiã
laudabilis fuerit: tũ demũ etiã fa¬
finis ille iure meritoq culpat᷑. qͣm
spectamꝰ & intuemur cũ in aliquo
uersam officio. idq officiũ nemo
imꝓbandũ intuꝑandũq dubitau̾it.
De catilina memorie. ꝓditũ ẽ. qͣd
frigus sitim famẽ ferre poterat.
sequebat᷑. d N̾aq ille ista tolerabat.
ut immoderatissimas &s ĩmanissi-¬
mas expleret cupiditates: illi ẽcon

Expanded text:
unam inviolabilem, alteram violabilem, unam inviolabilem, alteram violabilem, tertiam violatrimiae, cum a corde profectae, quotidie in ore vestro habitent, desinite aliquando signaculum oris vestri, ad imperitorum illecebram, quasi magnum aliquid praedicare. Nisi forte quod non vescimini carnibus, et vinum non bibitis, signaculum oris mirandum et laudandum putatis. Quod quaero a vobis quo fine faciatis. Finis enim quo referuntur ea quae facimus, id est propter quem facimus quidquid facimus, si non solum inculpabiliemum etiam fasin ille jure meritoque culpatur, quem spectamus et intuemur, cum in aliquo versamur officio, id quoque officium nemo improbandum vituperandumque dubitaverit. 28. De Catilina memoriae proditum est quod frigus sitim, famem ferre poterat . sequebatur? Namque ille ista tolerabat, ut immoderatissimas et immanissimas expleret cupiditates: illi e cont
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ bonitas. in suos ectitit magna
ꝑnicies. Huc accedit. qͥa si natura
illius corrũpi cõmutariq ñ posset:
nec nos ulla pestis cõmutaret at¬
q corrũperet: & ille ordo qui natu¬
re alienȩ p̃standus fuit: posset si¬
dũ dictũ erat: qͦd nuꝑ apud cartha¬
ginẽ audim. Cũ enĩ quid̃a quem
maxime illo errore cupio libera¬
ri. hac questione in easde cõpinge¬
ret᷑ angustias: ausus est dicere sci¬
licet regnũ dei habuisse quosda fi¬
nes suos. qui possent inuadi agen¬
te contraria: nã ipsũ deũ nullomͦ
potuisse uiolari. S dixit. qͦd neq
auctor ille ur̃ ullomͦ dicere coge¬
ret᷑. Uideret enĩ fortasse conseqͣn¬
tes ruinas suȩ secte. multo ꝑ hãc
sententiã quã ꝑ aliã faciliores. Et
reuera ita se hoc habet:. ut si quiᷤ¬
qͣm mediocris cordis. audierit in
natura illa fuisse aliud molabile.
aliud iinolabile:. facile intelli¬
gat ñ iam duas s tres ẽẽ naturas:

Expanded text:
tem bonitas, in suos exstitit magna tem bonitas, in suos exstitit magna pernicies. Huc accedit, quia si natura illius corrumpi commutarique non posset, nec nos ulla pestis commutaret atque corrumperet; et ille ordo qui naturae alienae praestandus fuit, posset sindum dictum erat, quod nuper apud Carthaginem audivi. Cum enim quidam, quem maxime illo errore cupio liberari, hac quaestione in easdem compingeretur angustias, ausus est dicere, scilicet regnum habuisse quosdam fines suos, qui possent invadi a gente contraria; nam ipsum Deum nullo modo potuisse violari. Sed dixit quod neque auctor ille vester ullo modo dicere cogeretur: videret enim fortasse consequentes ruinas suae sectae multo per hanc sententiam, quam per aliam faciliores. Et revera ita se hoc habet, ut si quisquam mediocris cordis audierit in natura illa fuisse aliud violabile, aliud inviolabile, facile intelligat non jam duas, sed tres esse naturas,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ullũ excitũ repꝑiebamus. que¬
rentes qͥd factura erat deo gens
tenebrarũ. si cũ ea nollet cũ tant a¬
suȩ partis calamitate pugnare.
Si enĩ ñ erat nocitura qͥescenti:
erudelit̃ nobiscũ actũ quereba¬
m qui ad istas erũnas missi simꝰ.
Si autẽ nocitura erat ñ ẽẽ ilła
naturã incorruptibiłe. qualis dei¬
natura ẽẽ debebat. In hac questi¬
one ñ defuit qui diceret.ñ deũ
malo carere uoluisseraut ne sibi
noceret᷑ cauisse. s ꝓpter natura¬
ł̾e bonitatẽ suã. inquiete ꝑuer¬
sȩq nature ut ordinata eẽt ꝓdeᷤ¬
se uoluisse. Non hoc sonant li¬
bri manichei. Cauisse deũ ne i¬
uaderet᷑ ab hostib sepissime ibi
significat᷑. sepissime dicit᷑. S con¬
cedamꝰ ita manicheũ sensisse. ut
ille dicebat qui ñ inueniebat a¬
liud qͦd diceret: nũ ista ratione
ds̃ a crudelitate aut infirmitate
defendit᷑. Hec enĩ ens in adu̾sã gen¬

Expanded text:
nec ullum exitum reperiebamus, quaenec ullum exitum reperiebamus, quaerentes quid factura erat Deo gens tenebrarum, si cum ea nollet cum tanta partis suae calamitate pugnare. Si enim non erat nocitura quiescenti, crudeliter nobiscum actum querebamur, qui ad istas aerumnas missi sumus: si autem nocitura erat, non esse illam naturam incorruptibilem, qualis natura Dei esse debebat. In hac quaestione non defuit qui diceret, non Deum malo carere voluisse, aut ne sibi noceretur cavisse, sed propter naturalem bonitatem suam inquietae perversaeque naturae, ut ordinata esset prodesse voluisse. Non hoc sonant libri manichaei; cavisse Deum ne invaderetur ab hostibus, saepissime ibi significatur, saepissime dicitur. Sed concedamus ista Manichaeum sensisse, ut ille dicebat, qui non inveniebat aliud quod diceret; num ista ratione Deus a crudelitate aut infirmitate defenditur? Haec enim ejus in adversam gen