comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tẽporalr̃ diligat. qͣsi nouia dilectioẽ. Itaq om̃s scõs añ mundi cõstitucio.¬
nẽ si dilex̃. sicut p̃destinauit. S cũ comu̾cunt᷑ ⁊uineniunt illũ: tẽ inciꝑe
tiue patte uocari nouit. siue filui ꝓpͥetates istas relationũ alias res eẽ adõ
p̃sumat consiteri. eũ ⁊ ipstus augustini cestimanio ꝗ sõge ante posiumꝰ di¬
aut̃ ab ipso factã aꝑte ꝓfitet᷑. sic̾ supͣ quoq meninimꝰ. S ⁊ieronimꝰ ipse ut
inominũ ꝓpͥetates .i. ꝑsonas ꝯfitem᷑. Nã ⁊ ĩ uob̾ ipsis multa relatiue acei¬
piunt᷑. cũ uenio diseretus relationes ipsis alius a nobis cẽ concedar. & pe
una queq res cuilibet alteri similis dicit᷑. in eo ꝗ eẽ ht̃. uł ̃ opposita sine diss¬
nuł in oo ꝗ nou ẽ. ipsa. Qd̃ similitudo uł oppositio ab ea re cuiꝰ relatio dr̃. adtũ¬
sa eẽntialr᷑ sit: cũ ipia rursis sinilitudo simił sit. ⁊ipsi oppõ oppostta. siue dis.¬

Expanded text:
ndi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit. Sed cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere  quia Deum relatiue Patrem uocari nouit siue Filium, proprietates istas relationum alias res esse a Deo praesumat confiteri, cum et ipsius Augustini testimonio, quod longe ante posuimus, diaut ab ipso factam aperte profitetur, sicut supra quoque meminimus. Sed et Hieronymus ipse, ut id est personas confitemur. Nam et in nobis ipsis multa relatiue accipiuntur, cum nemo discretus relationes ipsas aliud a nobis esse concedat. Quippe unaquaeque res cuilibet alteri similis dicitur in eo imilis in eo quod non est ipsa. Quod si similitudo uel oppositio ab ea re, cuius relatio dicitur, diuersa essentialiter sit, cum ipsa rursus similitudo similis sit et ipsa oppositio oppo
Abbreviated transcription (Latin):
yoosti ssyos pba deritꝰ iitellig. Trespienas iub sislenes̃ aurł. E esp̃ de
nos ia crede. Hon sufficit sensꝰ. Ipsum nom̃ effiagitant. qr nescio qͥd uenem ĩ
sib̾is latet. Siqͥs autẽ ẏpostasim ussã intelligens. ñ in trib ꝑsonis unã y¬
postasii diẽ : alienus a xpõ ẽ. It id̾. Cota seculariũ literar̃ saa nichil ali¬
ud ypotasim uͥ usyã nouit. & quis uinꝗͣ rogo ore saclego tres subas p̃dicabit:
Uua ẽ. dei sola natura. a s ranti tria cẽ. hoc ẽ. tres ypostasis dic̃: tres natu¬
ras conatur asscre̾. Et si ita ẽ. cur ab arrio parretib separam᷑. ꝑfidia co¬
płati. Susfic̃̾ nabis dicẽ unã sub̾am atres ꝑsonas. ꝑfectas. eqͣes:. coetnas. Nõ

Expanded text:
 intelligi? Tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit sensus, ipsum nomen effiagitant, quia nescio quid ueneni in syllabis latet. Si quis autem hupostasim usiam intelligens non in tribus personis unam hypostasim dicit, alienus a Christo est. Item idem: Tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasim nisi usiam nouit. Et quis umquam, rogo, ore sacrilego tres substantias praedicabit? Una est Dei sola natura. Quis tria esse, hoc est tres hypostases dicit, tres naturas conatur asserere. Et si ita est, cur ab Arrio parietibus separamur, perfidia copulati? Sufficit nobis dicere unam substantiam, tres personas perfectas, aequales,
Abbreviated transcription (Latin):
ditis modis dicit᷑. lioet sepe eadẽ res sub płib ex istis modis cadat. ut indł tã
hoc ꝗͣ alo mͦ possit dici. ead̾ eũ aliquo. Cotidẽ ⁊̃ modis diñs dũsus. siue dif.¬
ita ab inucẽ dissident. ut hoc non sit illud. ut soctes ñ ẽ. plato. nec manꝰ
dicimꝰ rẽ aliam simplioẽ. aliã compositã. cũ iudł id qd̾ simplex ẽ. ñ sit
ipsĩ compositu. lieet sit de ipso ꝯposito. Oimã gͦ eẽnti alit̃ diũsa dñs.
que ita abiuicẽ sunt remota. ut hoo uon sit illud. Hanc uͦ diffrãt ip¬
se qͦ: porphirus ĩ cõmunitatib aꝑte insinuat. ubi uidł ostondit gnalis
sunũ. ⁊ speti alisunũ in eo differre. ꝗ neq generalissimũ fiet. uinꝗͣ specialis¬
sunũ. neq spalissimũ gualisimũ. Nor̾ aũ que eẽntialr̃ diũsi st̃. quedã nui¬

Expanded text:
dictis modis dicitur, licet saepe eadem res sub pluribus ex istis modis cadat, ut uidelicet tam dictis modis dicitur, licet saepe eadem res sub pluribus ex istis modis cadat, ut uidelicet tam hoc quam illo modo possit dici eadem cum aliquo. Totidem etiam modis dicimus 'diuersus' siue 'difita ab inuicem dissident, ut hoc non sit illud, ut Socrates non est Plato nec manus icimus rem aliam simplicem, aliam compositam, cum videlicet id quod simplex est, non sit ipsum compositum, licet sit de ipso composito. Omnia ergo essentialiter diversa dicimus, quae ita ab invicem sunt remota, ut hoc non sit illud. Hanc vero differentiam ipse quoque Porphyrius in communitatibus aperte insimum et specialissimum in eo differre quod neque geneneralissimum fiet umquam specialissimum, neque specialissimum generalissimum. Horum autem quae e
Abbreviated transcription (Latin):
neri. aut scłm idencitatẽ diffinitiõ̾is. Cũ enĩ dicimꝰ mulier dãpnauit
munoũ Nead̾ saluauit : duo sunt sensꝰ. Unꝰ quid̾ falsus si ad identitatẽ nũ
saluasse : aluis sensus uerꝰ si ad ibenticatẽ difforttionis supponatur id̾. ut uidł
uit ⁊ mulier saluauit. Q quid̾ uer̾ ẽ. ꝑ euã ⁊ mariã.¶Id uͦ similitudine di¬
cunt᷑ quelibet discreta cẽntialit᷑. que m aliquo inuicẽ similia st̃ ut spenes
idem sunt ingen̾e. uł induudua idem in spẽ. siue tud̾e uł quelibet ĩ aliqͦ
conuenientia cad̾ dur̃ hoc ẽ. similia. Unde porphiriꝰ. parcicipatione inqͥt
spẽi plures hoĩes unꝰ. unꝰ aũ ⁊ cõmunis particularib plures. ¶ dicimꝰ q̃ idẽ
ꝓ incõmutato ut semꝑ idẽ deus ẽ. ħ ẽ. namꝗͣ ĩ aliquo alteratus uł ꝑmutatꝰ.
qr nichil umꝗͣ natura diunitatis in se ht̃. quo aliqñ careat uł caret q hãt
esficatie ualitudinẽ. sic̃ easdẽ que idẽ ualent. Idẽ taq siue imũ qͥnq supͣ

Expanded text:
meri, aut secundum identitatem diffinitionis. Cum enim dicimus: Mulier damnavit mundum et eadem salvavit, duo sunt sensus: unus cuidem falsus, si ad identitatem numeri salvasse; alius sensus verus, si ad identitatem diffinitionis supponatur idem, ut videvit, et mulier salvavit, quod quidem verum est per Evam et Mariam. Idem vero similitudine dicuntur quaelibet discreta essentialiter, quae in aliquo invicem similia sunt, ut species idem sunt in genere, vel individua idem in specie, sive unum, vel quaelibet in aliquo convenientia eadem dicuntur, hoc est similia. Unde Porphyrius: « Participatione, inquit, speciei plures homines unus; unus autem et communis particularibus plures. » Dicimus etiam idem pro incommunicato, ut semper idem Deus est, hoc est nunquam in aliquo alteratus vel permutatus, quia nihil unquam natura Divinitatis in se habet, quo aliquando careat; vel caret, quod habeat efficaciae valetudinem, sicut easdem quae idem valent. Idem ita
Abbreviated transcription (Latin):
td diũsũ a domo. diu̾sũ nuo potuis ꝗ ẽentialit̃ intelligimꝰ. Qͥ enĩ idomũ
possidet. q̃ parietẽ qui non ẽ domꝰ in possessione habet. S cũ sit paries
eẽntialit̃ diũsus a domo in qua ẽ. ĩ ẽ. diu̾sis nũo cũ uidł in ipsa qͣntita
nũo cũ ipso. ⁊econũso: ñ cam̃ omẽ diusũ ẽẽntialt̃ ab aliqͦ. diu̾sũ in nulo
ẽ. ab ipso. ut supͣdocumꝰ. Pars quippe quelibet diuersa ẽ. eẽntialt̃ a suo to¬
to s non diusa nuõ nee fortassĩs ead̾ nuõ. nisi qͥs forte nũo id̾ negatiue
dicat. ħẽ. nõ diuersũ nũo. Si enim pars nũo diũsa diceret᷑. a suo
toto: ꝓfecto so crates de differentib miõ predicari couoederet᷑. cũ uidł¬

Expanded text:
liter intelligimus. Qui enim domum possidet, etiam parietem, qui non est domus, in possessione habet. Sed cum sit paries essentialiter diuersus a domo in qua est, non est diuersus numero, cum uidelicet in ipsa quantitatnumero cum ipso, et e conuerso, non tamen omne diuersum essentialiter ab aliquo diuersum in numero est ab ipsoto, sed non diuersa numero; nec fortassis eadem numero, nisi quis forte numero idem negatiue dicat, hoc est non diuersum numero. Si enim pars numero diuersa diceretur a suo toto, profecto Socrates de differentibus numero praedicari concederetur, cum uid
Abbreviated transcription (Latin):
de doctrina aͥana. res płr abusiue dicẽ ausus ẽ. ad diu̾sitatẽ ꝑsonar̾ aspi¬
tiens. Ait quippe sic. R es alie fc̃ quib fruendũ ẽ. alie quib utend̾. Ille qͥ¬
b fruendũ ẽ : nos beatos fatiunt. Istis quib utend̾ ẽ. tendentes ad beati¬
tudinẽ adiuuam᷑. Foui ẽ. enĩ amore inherere alicui rei pp̾ se ipsã. Uti
heati eẽ possimꝰ utendũ ẽ. mundo ñ fruendũ. ut initisidilia dei ꝑ ea q̃ factast̃

Expanded text:
 Christiana res pluraliter abusiue dicere ausus est, ad diuersitatem personarum aspiciens. Ait quippe sic: Res aliae sunt quibus fruendum est aliae quibus utendum. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur. Frui est inhaerere amore alicui rei propter se ipsam; uti beati esse possumus, utendum est mundo, non fruendum, ut invisibilia Dei per ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
cetera oiã in se dcludãt. que ad cõmendationẽ honi st̃ idonea. Qd eni etnꝰ
c̃. dẽ: potencie ẽ. ut uidł aliquo ñ eguerit pͥncipio ꝑ qđ sub sisteret. a.s
uͦ ustus e. sie misericors: benignitas ẽ. Iusticia nãq ẽ. quȩ unicinq red¬
die q suũ e. siue penã siue głam ꝓ meruis retribuendo. Foc aũ ex benig
nititis affectu descendit. quia sic nmpiũ ẽ. nõ iudicare mala. ita exot
piũ ẽ. illatas uleisei miurias. Unde ⁊ umndista benignitati ascbenda ẽ.

Expanded text:
concludant quae ad commendationem boni sunt idonea. Quod enim aeternus est Deus, potentiae est, ut uidelicet aliquo non eguerit principio per quod subsisteret; quod uero iustus est siue misericors benignitatis est. Iustitia namque est quae unicuique reddit quod suum est, siue poenam siue gloriam pro meritis retribuennitatis affectu descendit, quia sicut impium est non uindicare mala, ita econtrario pium est illatas ulcisci iniurias. Unde et uindicta benignitati adscribenda est,
Abbreviated transcription (Latin):
iti seu diũsa accipiunt᷑. sod̾m ipsum sig̾candi officiũ ad dũsos intellectus
constituendos. unde affinttiones uł nomina dñr. Uocẽ uͦ unã dic̃ ex ip̃a
ꝓlatiõis ⁊ soni forma. ñ ex officio. cũ uid̾ uox hoc nom̃ ex qualitate soru. ñ
sũ freq̃nt̃ suas significationes conmutant. sic̃ ⁊ cetẽ sepe dictiones. Ut si
tinet. qͦt modis idem sine diũsũ accipiatur. ut fatile pꝰ mod̾ discutiat᷑ in
qͦ consistat diuersitas ꝑsonar̃ que in dõ sut̃. quar̃ ead̾ penitus suba ẽ. Ca

Expanded text:
ta' seu 'diuersa' accipiuntur secundum ipsum significandi officium ad diuersos intellectus constituendos unde affirmationes uel nomina dicuntur. Vocem uero unam dicit ex ipsa prolationis et soni forma, non ex officio, cum uidelicet 'uox' hoc nomen ex qualitate soni, non et 'diuersum' frequenter suas significationes commutant, sicut et caeterae saepe dictiones, ut si tinet, quot modis 'idem' siue 'diuersum' accipiatur, ut facile postmodum discutiatur in quo consistat diuersitas personarum quae in Deo sunt, quarum eadem penitus substa
Abbreviated transcription (Latin):
tes.i. ꝑ sonas. uł ut g̃ci expͥmunt ẏpotusis. ħẽ. sub sistentias cõfitem. Ubi
cõmune eẽ. non eẽ. in subͣdo. uł ñ susciꝑe magͥ ⁊ minꝰ. siue nichil eẽ. ei
conerariũ. nec inhis taiũ cõmunitatib quas assignat ullas ittellis formnã
simplicis ꝗ partib caret. nullasq ꝑ hoc formas ponere iudem᷑. s ꝓrsus oĩũ
tã formarũ ꝗͣ partiũ remotionẽ face̾. aut siqͥs aliqͣs in hocqͦ formas in¬
telligat. cercũ e. ipsas om̃ino non eẽ. diu̾sas res. ab ipsis subus qͥb ins̃¬

Expanded text:
t Graeci exprimunt hypostases, hoc est subsistentias confitemur. Ubi commune esse non esse in subiecto uel non suscipere magis et minus, siue nihil esse ei contrarium. Nec in his tamen communitatibus quas assignat, ullas intelligit formasimplicis quod partibus caret, nullasque per hoc formas ponere uidemur, sed prorsus omnium tam formarum quam partium remotionem facere, aut si quis aliquas in hoc quoque formas intelligat, certum est ipsas omnino non esse diuersas res ab ipsis substantiis
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ sit utile ꝗ houestũ. eo inquit qd̾ quar̾ rer̾ ead̾ ẽ.diffõ. ipse res çedẽ
sunt.  quar᷑ rer̃ diffinõ ẽ. dnĩsa : ipse res sunt diũse. Diffinõem aic̃ ħ
loco accipimꝰ que ex integro uĩ ⁊ ꝓpͥetatẽ diffiniti expͥuit. ⁊ sentenciã
nõis in nullo excedit. nec ab eo exoeditur. ut si quis diffiniens corpͥ dieat
ipsũ &e sub̾am corporeã. ñ sub̾ã coloratã. Qis enĩ ħ dissmõ sub̾a co¬
tia ita eẽ. ensis imuchro: quo  ex eo qd̾ ensis ẽ. hoc tantũ exigit ut muchro
sit. ⁊e conũso. ut uidł non solũ eadem eẽntia sit ensis ⁊ muchro: ueũ iid̾
sit penitus eẽ. ensẽ. ꝙ ec̃ muchronẽ. Eadẽ itaq diffintuone dicunt᷑ que
tiũ ut sit ilud ⁊ econũso. & hoc quid̃ mͦ non possunt dici id subia ⁊ corpꝰ ut
albũ ⁊dur̃ licet sint id̾ cẽntialit̃. Oĩã gͦ que ead sunt diffinitiõe. ead̾ ft̃¬

Expanded text:
eo, inquit, quod quarum rerum eadem est diffinitio, ipsae res eaedem sunt; et quarum rerum diffinitio est diversa, ipsae res sunt diversae, » diffinitionem autem hoc loco accipimus, quae ex integro vim et proprietatem definiti exprimit, et sententiam nominis in nullo excedit, nec ab eo exceditur, ut si quis diffiniens corpus dicat ipsum esse substantiam corpoream, non substantiam coloratam. Quamvis enim tia ita esse ensis et mucro quod, ex eo quod ensis est, hoc tantum exigit ut mucro sit, et e conuerso, ut uidelicet non solum eadem essentia sit ensis et mucro, uerum et idem sit penitus esse ensem quod esse mucronem. Eadem itaque definitione dicuntur quae t ut sit illud, et econuerso. Et hoc quidem modo non possunt dici idem substantia et corpus, uel album et durum, licet sint idem essentialiter. Omnia ergo quae eadem sunt definitione, ead
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo quod albũ ẽ. durũ ẽ. Cũ hoc sine illo queat eẽ. neq ex se illud ex
non exigat illus. ⁊ singła ꝓpriis diffitittionib terminanda sint. Q q̃
ĩdiuisionib hoc modo rationale ⁊bipes differre dicit. licet inqͥt nul¬
la ab inuicẽ oppõne disiungant᷑. Porphirius quoq in ysagogis suis ls
ã quoᷤ mͦ. affo̾e ⁊ nego̾e disuiigi posst̃ differre abinuioẽ. U̾bi grã. Si
de aliquib ostend̾e possumꝰ. qd̾ istud ał ⁊ illud ñ sit aial: darũ ẽ. ea diffe¬
rre. Unde q̃ oportee concedi quelibet diffinõib diũsa. ñ si sit̃ sͥ ꝑ p̃dioati

Expanded text:
ex eo quod album est durum est, cum hoc sine illo queat esse neque ex se illud exinon exigat illud et singula proprus definitionibus terminanda sint. Qui etiam in Diuisionibus hoc modo 'rationale' et 'bipes' differre dicit, licet, inquit, 'nulla ab inuicem oppositione disiungantur'. Porphyrius quoque in Isagogis suis huiaffirmatione et negatione disjungi possunt, differre ab invicem. Verbi gratia, si de aliquibus ostendere possumus, quod istud animal, et illud non sit animal, clarum est ea differre. Unde etiam oportet concedi quaelibet diffinitionibus diversa, etiamsi sint sibi
Abbreviated transcription (Latin):
eitione sua ad animã referunt᷑. Heq eni onis auimã ammbulare. uł amedẽ. s
ip̃m anunal. ⁊ tam̃ ipsã actionẽ qͣ sie anima corpꝰ agitat ĩ ambulando uł comẽ¬
ficant᷑ in ipsa anima dũ de ipso animali dr̃ ꝙ ambusat uł comeit ꝙ̃ ẽ. dicte
sic ipsuĩ ab anima sua moiũ atqi agari. ut sola aiãm en ħ age intesligan. q cor¬
li insut̃ he actiones p̃dicabilia sint: nõ e. mirandił si uittib diuuiius ꝑsonis custo
cõmunis eis actio de una ear̃ tatũ u̾bũ ipsũ spetialit᷑ dieat᷑. scdm q̃noa ut aiori. ꝓp¬

Expanded text:
bulare uel comedere sed ipsum animal, et tamen ipsam actionem, qua sic anima corpus agitat in ambulando uel comeficantur in ipsa anima, dum de ipso animali dicitur quod ambulat uel comedit, quod est dicere sic ipsum ab anima sua moueri atque agitari, ut solam animam in hoc agere intelligamus et corli insunt hae actiones praedicabilia sint, non est mirandum si in tribus diuinis personis, cum sit communis eis actio, de una earum tamen Verbum ipsum specialiter dicatur, secundum quamdam,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ua ꝯsterlmmꝰ nec dm̃ subam eẽ. nec ipseͣ cẽ aliqͥd aliud cogeris confiti¬
ta ipse utt dictũ ẽ. ad inoẏsen loq̃ns umotuit. ꝗͣ a ipso instruet ueri phi¬
tosophi Unoe ⁊sbeatus iob int̃ cetera de eo cõmemorat. Ipse erũ solus ẽ.
⁊ nemo auertẽ ꝓot᷑ cogtaciones eiꝰ Attendite fratres ⁊ũbosi amici q̃ t̃
ab unus e dissonenit auime ⁊ humane tͣditiones. sp̃itales ⁊ animnales pͥm¬
Assophi saerai i⁊ seltir ui seripturar᷑ ds cpline. Ut enĩ sip̃ ooeuent ola¬

Expanded text:
ut iam ostendimus nec deum substantiam esse nec aliquid aliud cogeris confittam ipse, ut dictum est, ad Moysen loquens innotuit quam ab ipso instructi ueni philosophi. Unde et beatus Iob inter caetera de eo commemorat: Ipse enim solus est et nemo axertere potest cogitationes eius. Attendite, fratres et uerbosi amici, quantum ab inuicem dissonent diuinae et humanae traditiones, spiritales et animales philosophi, sacrarum et saecularium scripturarum disciplinae. Ut enim supra docu
Abbreviated transcription (Latin):
mauus pmas quas soles deno ciaint ietisface nos posse confidamꝰ. habet
in ipso sapiẽ silito int̾ ceteras ipsus laudes dicit᷑. Scit uersutias sermoñ
tia ꝑsemar̃ uniꝰ ⁊ euisd penitus eẽntiȩ opponunt. cũ hio diffrẽ modꝰ
Ibi quippe solũ ĩ diffrũtias tractat quȩ ĩ formis cõsistunt. qũ uidł res
discrete diũsis ab iniuoẽ formis distant. uł ead̾ res ꝑ formas sibi u̾ucẽ
suocedentes ꝑnutat᷑. Iõ aũ nulle forme sieut neo tam̃ iõ minꝰ eũ acre¬
aturis differre dicimꝰ. licet porphiriꝰ i tractatu diffrẽ hano diffr̃ntiã
guit fateri coguũ. quos om̃s ut plemꝰ ac d̾iligentius ꝓ sequatnͣ. distinguẽ¬
dũ ẽ. qtͣ iquib mõis idem acciꝑiat᷑. siuie ̃ diuersũ. p̾sertim cũ tociꝰ contͦ¬
alit᷑ ipsa queat t̃minari controũsia. nͥ ostendamꝰ hanc ibẽtitatẽ illi di¬
ũsitati ñ cẽ. contrariã. Qd ut diligentius fiat: p̃t̾mnitcendũ ẽ. ut dixi¬

Expanded text:
s, quas solas desiderant, satisfacere nos posse confidamus. Habetin ipso Sapientiae libro inter caeteras ipsius laudes dicitur: Scit uersutias sermonum tia personarum unius penitus essentiae opponunt, cum hic differentiae modus Ibi quippe solummodo differentias tractat quae in formis consistunt, quando uidelicet res discrete diuersis ab inuicem formis distant, uel eadem res per formas sibi inuicem succedentes permutatur. In deo autem mille formae sunt; nec tamen deo minus eum a creaturis differre dicimus, licet Porphyrius in tractatu differentiae hanc differeguit, fateri cogimur. Quos omnes ut plenius ac diligentius prosequamur, distinguendum est quot et quibus modis "idem" accipiatur siue etiam "diuersum", praesertim cum totius contraliter ipsa queat terminari controuersia, nisi ostendamus hanc identitatem illi diuersitati non esse contrariam. Quod ut diligentius fiat, praemittendum est, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
res illa unica simplex omĩno. ⁊ indiuidua que ds̃ ẽ. tres ꝑsone sit. ut
supͣ det̾minatũ ẽ. hoc ẽ. pat̃ ⁊ fauis. ⁊ .s. s. Pres quid̃ ut dixinꝰ scdor

Expanded text:
res illa unica, simplex omnino et indiuidua, quae deus est, tres personae sit, ut res illa unica, simplex omnino et indiuidua, quae deus est, tres personae sit, ut supra determinatum est, hoc est pater et filius
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate phiosophoꝵ cõfit mant᷑. nõ roẽ aliqͣ que appareat. Qnto ma¬
gis ea q̃ ds tͣdit. p̃sertim cũ p̃sto sit ratio qͣre uidł dicta sit. ħ triã ꝑsonar᷑
distinctio ad cõmendationẽ .s. uł descͥptionẽ sũmi boni. siue ad malorẽ
modis eque desobi aut doceri posset. Liquet ̃ diũsitatẽ ꝑsonar. ñ tm̃
ĩ diu̾sitate diffinõnũ ac ꝓpͥetatũ consist̾e: uerc̃ in remotioẽ p̾dicatio¬
ns ipsar̃ ab inuicẽ cũ nullo mͦ una ꝑsonar̃ sit alia. Qͤm quid remotio¬
diũsitate rer p̃libatis. atq insuꝑ adsignato in quo unitas dei. in qͦ tri¬
uitus ꝑsonar̃ sit accipienda: ad supͣpositas qͣstiones atq obiectiõ es rede¬
amꝰ. singłis ordine ꝓut añs annuerit satsfatientes. Qͣ  pͥmã pͥmũ
UE ST̃ UM PRIOIUM ẽ. antͥnitas ꝑsonar̃ que in dõsuti
ĩ uocabulis anĩ re potus sit accipienda. SHos aũ
in re ipsarta eam accipi deb̾e p̾dicamus: ut ab eterno

Expanded text:
te philosophorum confirmantur, non ratione aliqua quae appareat. Quanto magis ea quae Deus tradit, praesertim cum praesto sit ratio, quare uidelicet dicta sit haec trina personarum distinctio -- ad commendationem scilicet uel descriptionem summi boni, siue ad maiorem, modis aeque describi aut doceri posset. Liquet etiam diversitatem personarum non tantum in diversitate diffinitionum ac proprietatum consistere, verum etinis ipsarum ab inuicem, cum nullo modo una personarum sit alia. Quam quidem rernotiodiuersitate rerum praelibatis atque insuper assignato in quo unitas Dei, in quo Trinitas personarum sit accipienda, ad supra posit as quaestiones atque obiectiones redeamus, singulis ordine, prout Dominus annuerit, satisfacientes. Quarum primam primum Quaesitum primum est an Trinitasin uocabulis an in re potius sit accipienda. Nos autem in re ipsa ita eam accipi debere predicamus ut ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad singłarẽ diinitatis naturã. quasc̃q dictiones transferimꝰ eas
ĩ ꝗͣdã singłarẽ sig̾cationẽ seu q̃ constructionẽ contraħe. atq ꝑ hoc
qͣue omĩa excedit necc̾io ꝓpͥã institucionẽ excede. Constot qͥsꝑe
ad recte gregͥ aitendens : in ꝓlogo moraliũ ait. Indignũ uehem̃at
exeslino. ut u̾ba celestis oraeuli restringã sub regłis donati. S nec ꝓpͥ¬

Expanded text:
s transferimus, eas inde quandam singularem significationem seu etiam constructionem contrahere, atque per hoc quod omnia excedit, necessario propriam institutionem excedere. Constat quippe  sermones. Quod recte Gregorius attendens in prologo Moralium ait: Indignum uehementer existimo ut uerba cslestis oraculi restringam sub regulis Donati. Cap
Abbreviated transcription (Latin):
rib illd̃ ut supͣmenitiumꝰ accipiunt. Qͥo itaq mipꝰ. si cũ oiã inef¬
fabilr̃ transoendat ds̃. om̃em qͦ institucione humane sermonẽ ex¬
cedat: Et cũ eiꝰ excellentia om̃em longe exsuꝑet incellectũ. pp̃ ui
tellectus autẽ uoces institute sint. qͥd mir̃ si effectiis trãscendit ꝗtͣns¬
cendit causas: Multo quippe faciliꝰ res excogitari ꝗ edisseri ualet.
Qͥ d ĩ mir̃ si in se ipso deus philosophoꝵ infringat regłas aut exẽple̾t.
que in factis q̃ suis freq̃nt quassata. Qũ uidł aliqua noua contͣ
ab aristotile dictũ ẽ. Ab habitu quidẽ in pͥuationẽ sit mutacio. a pͥua¬
tione uͦ in habitũ impossibile ẽ. eq enĩ cecus factus rursꝰ uidet: sẽ
sopħis ineuemplĩ necessarie conseq̃ntie seu argum̃tacionis affert᷑. Si pe

Expanded text:
. Quid itaque mirum si, cum omnia ineffabiliter transcendat deus, omnem quoque institutionis humans sermonem excedat? Et cum eius excellentia omnem longe exsuperet intellectum propter intellectus autem uoces institutae sint, quid mirum si intellectus transcendat qui transcendit causas? Multo quippe facilius res excogitari quam disseri ualet. Quid etiam mirum si in seipso deus philosophorum infringat regulas aut exempla quae in factis etiam suis frequenter quassat, cum uidelicet aliqua noua contraab Aristotele dictum est: Ab habitu quidem in priuationem fit mutatio, a priuatione uero in habitum impossibile est: neque enim cecus factus rursum uidet... esophis in exemplum necessariae consequentiae seu arg
Abbreviated transcription (Latin):
aem ẽ nuõ heo ara. hei materia ipsa ⁊ mnateriatũ nec tam̃ ibi matiaq
sa qmateriatũ suas cõunicant ꝓpͥetates. cũ ueo ipsa maĩa ceree miag¬
nis sit materiata. ħ ẽ. ipsa oerti sit facła ex cera: nec ipsũ materiatit st
matia ibi. ħ es ceia imago sit matĩa. cereȩ imaginis. cũ uioł uiehil sui ꝗ¬
si ꝑars aliquo mñ sit constitutaiua. aut naturalr̃ pͥus. Itaq materia ceree
in aginis ꝗmateriatũ ex cera c̃ snt eid̾ nuõ eẽntia: in suis ꝓpͥetatib tũ
auit in ꝑmmi ata. hi sa quippe materia cereȩ imagnus. ⁊ ipsũ materia¬
du ut pate ipsa cera ⁊ ipsa mago oerea sint ead̾ cera. his. cera. Sitam̃

Expanded text:
eriatum, nec tamen ibi materia ipsa et materiatum suas communicant proprietates, cum nec ipsa materia cereae imaginis sit materiata, hoc est ipsa cera sit facta ex cera, nec ipsum materiatum sit materia ibi, hoc est cerea imago sit materia cereae imaginis, cum uidelicet nihil sui ipsius pars aliquo modo sit constitutiua aut naturaliter prius. Itaque materia cereae imaginis et materiatum ex cera, cum sint eadem numero essentia, in suis proprietatibus tamen sunt impermixta. Ipsa quippe materia cereae imaginis et ipsum materiatum, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
ouo tarutionus: aludinesfainle. illud ii comp̃hensibile coheraet᷑. de quo si
qubs fiort aliquo similtudmne de creaturis ad ereatore uocabula transser¬
ai. ue qͣuis uocabula homines nstituert ad creaturas desiguas. qs urel
dui as̃ mimene intelligere suffitiat. recte illud meffabile bonũ estars
nonine none. ausus. Unde ui dõ nullicm ꝓpͥam inuentionẽ uocabulũ
sernire uat. sed omĩa que de eo dicunt᷑ translationib ⁊ parabolicis enug

Expanded text:
utionibus illud ineffabile, illud incomprehensibile coerceretur. De quo si quid dicitur, aliqua similitudine de creaturis ad creatorem uocabula transferimus; quae quidem uocabula homines instituerunt ad creaturas designandas, quas Deum autem minime intelligere sufficiat, recte illud ineffabile bonum effari nomine non est ausus. Unde in Deo nullum propriam inuentionem uocabulum seruare uidetur, sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
beraret: cũ subito suꝑna grã respectus. ad semet ipsũ reu̾susest
Atq urticarũ ⁊ uepͥum iuxta densa suc crescere frutecta conspiciens
exutus indumento qͦ indutus erat. undũ se milł spinarũ aculeis
⁊ urticarñ incendiis ꝓiecit. luiq diu uolutatꝰ toto exeis corpore mua¬
neratꝰ exiit ⁊ꝑcutũs uulnera edux a corpore uulnꝰ mentis quia uol¬

Expanded text:
beraret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis, quia vol
Abbreviated transcription (Latin):
mur qd hoc scelꝰ iguomine maxime cũ sermonial ibus. ⁊ deo sus¬
ris uͥginibus. ꝑ monast̾ia coninis sũsit: Uani hoe pec atuꝰ. uor oibi
ẽ. ee duplex peccatũ ut u̾si grã dicamiꝰ cinꝰ urudicte renis lit puerus
anm̃ suu̾ quiuxore dnĩ sui ad ulti̾o uolauerit quanto magis aleu
&: ambrosius delapsi iurginis consecrate: Ofil i serpentes mmists
aboli. molator iirginis id ẽtẽpli dei qͥuiuno scelere duo crmmas
petrasti. ad ult̾iũ utaq ⁊ sacͥ legiũ. Sacͥ legrũ plane. uͥuas xͦ oblatum
dedicatũ dem̃ti temeritate polliusti. Quid hoc peccato scdeniꝰ l¬

Expanded text:
monialibus et Deo sacratis virginibus per monasteria commissum sit. Nam hoc peccatum non dubium est esse duplex peccatum, ut verbi gratia dicamus, cujus vindictae reus sit puer apud dominum suum, qui uxorem domini sui adulterio violaverit: quanto magis ille, qui  Ambrosius ad virginem lapsam O fili serpentis, minister diaboli, violator virginis, id est templi Dei, qui in uno scelere duo crimina perpetrasti, adulterium utique et sacrilegium. Sacrilegium plane, ubi vas Christo oblatum, Deo dicatum, dem
Abbreviated transcription (Latin):
itilibro pͥmo. Non ost peccatũ. quando uolentes i magini¬
b nochernis des suartã scunc est peccatũ siante ꝗͣ illud amur:
cogitationis a ffectib p̃ uenim᷑. Luxurie qͥppe uagines quas in
ueritate ges sinus sepe dorinientibus maninio apparent: s riuox¬
ie siñ concripiscendo occurrunt Quim nocturna illusione pol¬
lintur ꝗ̃ uis extͣ meriorã turpiũ cagitationũ sese ꝑsentrat in

Expanded text:
rum libro primo . Non est peccatum quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur, sed tunc est peccatum, si antequam illudamur, cogitationis affectibus praevenimur. Luxuriae quippe imagines quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxiae, si non concupiscendo occurrunt. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat i
Abbreviated transcription (Latin):
Cinus puritatis hoc eudens erit indiciũ acplena ꝓbatio: siuł
ł certe inter pellans. millos concupiscenti& motus ualent
excitare. licet enim ad plenã pec cati noxam tał cõmotio
minime repuret᷑. tañ nec dum perfecte nr̃tis in diciũ: nec
ad purũ ex cocti uicii manifestatio cũper fallaces imagines:
culꝑa sõpnĩ credenda e. s negligentia teporis precebãteͥs &
mani festatio iorbi latentis intͥn secꝰ quẽ ñ pͥmitꝰ uoctis ho¬
ra parturiit: s intuis anime reconitũ febrib adcutis

Expanded text:
Cujus puritatis hoc erit evidens indicium, ac plena probatio, si vel  occurrat, vel certe interpellans nullos concupiscentiae motus valeat excitare. Licet enim ad plenam peccati noxam talis commotio minime reputetur; tamen necdum perfectae mentis indicium est, nec ad purum excocti vitii manifestatio, cum per fallaces imagines culpa somni credenda est, sed neglegentia temporis praecedentis et manifestatio morbi latentis intrinsecus, quem non primitus noctis hora parturiit, sed intimis animae reconditum fibris ad cutis
Abbreviated transcription (Latin):
& facei pulm̾tũ. Uenit thamar ĩdomũ. lle autꝰ iacebat.
Quetollens farmã conmisciut : Aique faciens mnocut
eiꝰ corit sor bituculas. Tollensq qs coxerat ef fudit et posun
corã eo ⁊ noluit comedere. Dixitq animon. E icte niu̾sos
ame. Cũq efcissent om̃s: drx̃ am nou ad thartar. Infer cibũ
incenelaui: ut uescar demamitua. Tulit gͦ chait ar ferbi

Expanded text:
ris sui ille autem iacebat quae tollens farinam commiscuit et liquefaciens in oculis eius coxit sorbitiunculas tollensque quod coxerat effudit et posuit coram eo et noluit comedere dixitque Amnon eicite universos a me cumque eiecissent omnes dixit Amnon ad Thamar infer cibum in concla
Abbreviated transcription (Latin):
constitutꝰ. et illa uasta solitudine que exusta solis
argorib borridũ monachis p̃stat habitaculum
putaii rae in qͥt romanis inter esse deliciis. Sed ebaꝰ solb
quia amartoudine repletꝰ erã: Hor rebat sacco menbra
deformia s qualida cutis. sitũ t hiopicȩ carns ad duxernt: Cotioi¬
elacͥme cõdie genutꝰ. ⁊ siquãndo repuguantẽ somnꝰ it runeus
oppersiss& nuda humo uixossa herentia collidebam. Ille gͥego¬

Expanded text:
constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putaui me Romanis intqui amaritudine plenus eram. Horrebant sacco membra deformia, et squalida cutis Aethiopicae carnis situm obduxerat. Quotidie lacrymae; quotidie gemitus; et si quando repugnantem me somnus imminens oppressisset, nudae humo vix ossa haerentia collidebam. Ille ig
Abbreviated transcription (Latin):
aitur. hoc dicit. quia qͥ contaminationi se admiscͤt. unũ fit
dũ eo cuise admiscet. fornicatio enĩ: ambos unũ facit uͥqͦui in
natura sic ⁊imaculai inũ sint. hic ⁊ angustinꝰ in sermone
Idetͥb caritatib Sic̃ una fit caro in conmixtione licita uiri
& uxoris: sic una fit care ĩ conmixtione illicita meretͥtis.

Expanded text:
sit? Hoc dicit, quia qui contaminationi se admiscet, unum fit cum eo, cui se admiscet; fornicatio enim ambos unum facit ut quomodo in natura sic et in macula unum sint. Erunt inquit, duo in carneicut autem una fit caro in permixtione licita viri et uxoris: sic una fit caro in permixtione illicita meretricis
Abbreviated transcription (Latin):
ca. et quia nouissini mala ti̾a discim id athe¬
nis cantabat᷑: a silla igtiorabat. sȩcretaq
doiꝰ sue pͥitio hostiũ conuicio didicit Uneio ponpeio
bant cat̾ue cũ eũ putarent cet̾i scgentẽ pati indicauit
in expeditione coum ilto: ⁊ uictorẽ tocius orbis. tristi

Expanded text:
ca: et quia novissimi mala nostra discimus id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio  bant catervae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi
Abbreviated transcription (Latin):
arguto : ꝗ qͥ illo ĩterior sensa. officio eoꝵ male utit᷑
ad uidendũ. Cornamq ẽ egrũ : sauçcũ libidinis telo:
qd̃ ad concupiscendũ uid et beneficiũ intuitꝰ recte sibi¬
met acreatore concessũ suo uicio ad oꝑũ prauoꝵ miiuste¬
rra contorquens & ĩseinet ipso reconditum concupis¬
cencie morbũ contẽplacionis occasione ꝓducens. Quo sit.¬

Expanded text:
guit quam illum interiorem sensum, qui officio eorum male utitur ad uidendum. cor namque est aegrum et saucium libidinis telo quod ad concupiscendum uidet, beneficium intuitus recte sibimet a creatore concessum suo uitio ad operum prauorum ministeria contorquens et in semet ipso reconditum concupiscentiae morbum contemplationis occasione producens. i
Abbreviated transcription (Latin):
tn e contendit. Unde grogonb: in moralib. Aliꝰ nri seluxur¬
e sibdidit: atq miqte m̃ttis occulos. scemata turprũ ogita¬
tionũ singͥ.⁊ dũ effectus non tribuit᷑ oꝑis. hoc crebriꝰ agit
irentione cogitationis. Uoluptatis ꝑsectio querit᷑ ⁊ conens¬
seneruit᷑ animus. hinc inde sollicitꝰ iicecus occasionem

Expanded text:
Alius juri se luxuriae subdidit, atque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit. Et cum effectus non tribuitur operis, hoc crebrius agitur intentione cogitationis. Voluptatis perfectio quaeritur, et concussus enerviter animus, hinc inde sollicitus et caecatus, occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
ñib infinita similia. Simul uͦ oninia infinita inminiq̾bilia.
Quanta tũ: Motire moles montiũ. Tractꝰ fluminũ. spacia cã¬
poꝵ. altitudinẽ celi. ꝓfunditatẽ abyssi. Miraris quia deficis
s melius deficiendo miraris. Meditantib de ereat᷑it in m̃si¬
tate quasi seminariũ quoddã iecimꝰ nc̃ ad contẽplanda ear᷑ pul¬
cͥcudo ꝑ fecta sit: quatuor tã p̃cipue st̃ ui quib omis ear̃dẽ
decor uonsistit. hoc ẽ. insiti. in motu. in spc̃. ⁊ in qualitate. Que
quidem siquis pleue inuestigare sufficet̾ mirabile̾ incis sapien¬
cie dei lucem inueniret. Et ħ u̾tinã ego cam possem subtilit᷑ ꝑspicc̃¬
tai competent̾ enarrare quã possum ardnt̃ diligeꝰ. Delectat enun
me quia ualoe dulce ⁊ iocundũ ẽ. de his reb frequt̃ age̾ uͥ sinul ⁊ rõ

Expanded text:
neribus infinita similia. Simul vero omnia infinita innumerabilia. quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantibus de creaturarum immensitate, quasi seminarium quoddam jecimus; nunc ad contemplandam earum pulchritudo perfecta sit, quatuor tamen praecipue sunt, in quibus earumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae Dei lucem inveniret. Et hoc utinam ego tam possem subtiliter perspictam competenter enarrare, quam possum ardenter diligere. Delectat enim me quia valde dul
Abbreviated transcription (Latin):
nołi gaudiũ gene̾t. Ergo hora ÷ iam nos de sontio
surgere.Abiciamꝰ gͦ oꝑa tenẽbrarũ. ⁊ induam̃ arma lucis
sic ut indie honeste ambulemꝰ ñ incomes sationibus
⁊ebrictatibꝰ. Uitate ebrietates. Abstinete a carne.
Gitla uos ñ comqͥnet. Amator eñimũdine ⁊ sobrieca¬
tis ẽ. dñs quẽ uos expectatis. Honne domos ur̃as
egregiȩ ornaretis si aduos uenturꝰ cẽt ĩꝑator tẽꝑał.¬

Expanded text:
nobis gignetur. Ergo « hora est jam nos de somno surgere. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma lucis, sicut in die honeste ambulemus. Non in comessationibus et ebrietatibus . » Vitate ebrietates, abstinete a carne. Gula vos non inquinet. Amator enim munditiae et sobrietatis est Dominus quem exspectamus. Nonne domus vestras egregie ornaretis, si ad vos venturus esset imperator temp
Abbreviated transcription (Latin):
solũ concoroiã seruant similia. s ea ⁊̃ que citante pͥotucia diu̾¬
quoda mͦ amiciciam ⁊ fedacionem ꝯueniunt. Quid repugnã¬
pent. uu̾ni ⁊ nascentib cunstis ut subsiste̾ possuit uitale uuit̾¬
nĩcum subministrent: Quid dehumaui corporis compage lo

Expanded text:
um concordiam servant similia, sed etiam quae creante potentiquodammodo amicitiam et foederationem conveniunt. Quid repugnanpent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loq
Abbreviated transcription (Latin):
magno aliquo se iami ⁊ hoc fecisse comemorat. ⁊ ad huc facturꝰ ii
eẽ. ꝓmutic dicñs. Memor fui dier̃ antiquoꝵ. medicatꝰ sũ in oĩb
oꝑib cuis ⁊ in adueucionib cuis exercebor. hinc ẽ. ⁊ quod qͥbdã

Expanded text:
magno aliquo se jam et hoc fecisse commemorat, et adhuc facturum magno aliquo se jam et hoc fecisse commemorat, et adhuc facturum promittit, dicens. Memor fui dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis, et in adin
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. Quẽadmodũ aũ si illitaretꝰ quis aꝑtũ librũ uideat. figu¬
cip̃ ea que dĩ sunt iniusibilib istis creaturis foris uidet spera
s ñ incellig̾ rõnem. Qui aũ spirit᷑ał ẽ. ⁊ omiã diuidicare pot̾.¬
in eo quidẽ quod foris consid̾at pulcͥtudinẽ oꝑis intꝰ concip᷑ ꝗͣ
miranda sit sapiencia c̾atoris. & io̾ nemo ẽ. cui oꝑa dĩ mirabili
a ñ sint dum in eis ⁊ insipiens solam foris mirat spem. sapiens
aũ ꝑ id qd̃ foris uidet ꝓfundam riuiat᷑ diuine sapiencie eogita¬
cronem. Uelud si in una ⁊ eadẽ sc̃pta alt̾ colorẽ seu formacionẽ
figurir cõmẽdet. alt̾ uͦ laudet sensũ ⁊ significacionẽ. Donu̾ẽ.
gͦ assidue contemplari ⁊ admirari oꝑadiuina. s ei qui ter̃ cor¬
poraliũ pulcͥtudinẽ inusũ nouit u̾te̾ spu̾alẽ. ilam ⁊ iõ scͥptaᷤ¬
tantoꝑe nos ad consid̾anda mirabilia dĩ exeitat. ut ꝑea que foriꝰ
c̾nunꝰ intͦ ad agnicionẽ ui̾tacis ueniamꝰ. ñ psmista quasi ꝓ

Expanded text:
lia. Quemadmodum autem si illitteratus quis apertum librum videat, figupercipit ea quae Dei sunt ; in visibilibus istis creaturis foris videt speciem, sed non intelligit rationem. Qui autem spiritalis est, et omnia dijudicare potin eo quidem quod foris considerat pulchritudinem operis, intus concipit quam miranda sit sapientia Creatoris. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia non sint, dum insipiens in eis solam miratur speciem; sapiens autem per id quod foris videt profundam rimatur divinae sapientiae cogitationem, velut si in una eademque Scriptura alter colorem seu formationem figurarum commendet; alter vero laudet sensum et significationem. Bonum ergo est assidue contemplari et admirari opera divina, sed ei qui rerum corporalium pulchritudinem in usum novit vertere spiritualem. sideranda mirabilia Dei excitat, ut per ea quae foris credimus intus ad agnitionem veritatis veniamus. Unde Psalmista, quasi pro
Abbreviated transcription (Latin):
diue ꝑsingła currentes qualit᷑ ex ipsis in uisibił dĩ sapien¬
cia arescat udeamꝰ. Scio quid̾̃s quia minꝰ erit quicqͥd dixe¬
rimꝰ.s tñ dicens ñ ẽ. ut tõ omnino taccamꝰ ibi p̃cipue uͥ si fieri
passa maxime dicent̾ loqui deb̾emꝰ. Quatuor diximꝰ. Sitũ. Mo¬
tu Syem. s qualitatẽ. Primũgͦ pͥmo discuciamꝰ. Sitꝰ ẽ. in cõ¬
poncione ordine.ħ ⁊ incõposicione ⁊ disposicione. Cõposicio
dio hie debet bapitudinẽ ⁊ infiriuutitẽ. ħẽ ut cõponenda
apte. ⁊ competont cocant. ⁊ composita firmit̾ cohereant. Lauda¬
bił f .e. eoposicio tał. Aptitudo consid̾at᷑ inqnͣcitate ⁊ qualitate.
In qͣntitate ne nimis tenua ⁊ exilia grossis ⁊ corpulentis. in
qualitate ne miiis humida s iccis. nimis calida frigidis nimniꝰ
leuia pond̾osis ⁊ si qua sunt talia in ordinate ꝯuingant᷑. Uide
d̾is iam aliqͥd habes ⁊mnꝰ  in hac parte uureris.¬

Expanded text:
 sapientia clarescat videamus. Scio quidem quod minus erit quidquid dixerimus, sed tamen decens non est ut ideo omnino taceamus, ibi praecipue, ubi si fieri posset, maxime decenter loqui deberemus. Quatuor diximus, situm, motum, speciem et qualitatem. Primum ergo primo discutiamus. Situs est in compositione et ordine, iduo habere debet: aptitudinem et firmitatem, hoc est ut componenda apte et competenter coeant; et composita firmiter cohaereant: laudabilis est compositio talis. Aptitudo consideratur in quantitate et qualitate. In quantitate ne nimis tenuia et exilia grossis et corpulentis. In qualitate, ne nimis humida siccis, nimis calida frigidis, nimis levia ponderosis; et si qua sunt talia, inordinate conjungantur. Vide deris, jam aliq
Abbreviated transcription (Latin):
bilia indiu̾sis. Innumꝰabilia ñ ꝑmixtis. Que sunt similia:
que sub eode gne̾ continent᷑ ut homo utꝰ ⁊ alt̾. leo unꝰ ⁊ alt̾. aqui¬
la una ⁊ alta. honoruscopa una ⁊ alta. Hec singła ⁊ cet̾a talia in
suus gn̾ib sibi similia sunt. Que sunt diũsa e Que dissimilib dif¬
fencus informant᷑. Ut homo ⁊leo. leo ⁊ aquila. ⁊ quio honorꝰco

Expanded text:
Quae sunt similia? Quae sub eodem genere continentur: ut homo unus et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa una et altera: haec singula, et caetera talia in suis generibus similia sunt. Quae sunt diversa? Quae dissimilibus differentiis informantur, ut homo e
Abbreviated transcription (Latin):
forma uisibilis que oculo disc̾nit᷑ sicut colores ⁊ figo᷑ copioꝵ
Qualitas ẽ. petas int̾ior que ceti̾s sensib ꝑcipit᷑. St melos in
sono auditũ auriũ. dulcor in sapore gustu fauciũ. fraglanera
in odore ol factu narium. lenitas in corꝑe tactu manuuima. U¬
tilitas creatarꝰ constat inꝗͣto ⁊ apto ⁊ in cõmodo. ⁊ necessario. Gra¬
tum e. quod placet. Aptũ quod conuenit. Commodũ quod ꝓdest.
Necessariũ sine quo quid eẽ ñ pot̾. Nc̃ ꝓpositas particiones apͥnci¬
pio repetamꝰ ⁊ in uno quoq diuisionis gne̾ qualit̾ ł exinnisitate
creatãm̃ oreatoris manifestet᷑ poteneia. ł ex decore sapiencia. ł itili¬
tate benignitas ꝑ quitamꝰ. Et quia in m̃sitas pͥma fuit in parri¬
one: pͥma eẽ debet in ꝓsecucione.

Expanded text:
 discernitur, sicut colores, et figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris sensibus percipitur, ut melos in sono auditu aurium, dulcor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu narium, lenitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest. Nunc propositas partitiones a principio repetamus; et in unoquoque divisionis genere qualiter vel ex universitate creaturarum Creatoris manifestetur potentia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas, perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione, prima esse debet in prosecutione.
Abbreviated transcription (Latin):
Ni Sibilia enĩ ipsius a creatã mundi ꝑ ea que
sc̃a sunt intellecta conspicint᷑. Tria sunt inuisibi¬
lia dĩ. potencia. sapicucia. senignitas. Abhis tͥbus ꝓcedunt
Potencia creat. Sapiencia gub̾nat. Benignitas conseruat.
Que tñ tͥa sicut in do̾ mesfabilit̾ unũ sunt: ita in oꝑacioe̾
omnino seꝑari non possunt. Sot̾ncia ꝓbenignitatem sa¬
pient̾ c̾at. Sapiencia. ꝓ potenciã benigne gubnat. B enigni¬
tas ꝑ sapicnciam potenter conseruat. ꝑotenciam manifestat ertat᷑ar¬
creaturum in mensitas. Sapienciani decor. Benignitaten
utilitas. In mensitas ertatanũ constat inmubatudine ⁊ mago¬
nitudine. Multitudo insimilib in diu̾sis inꝑmixtis. Magnitudo
ẽ in mole⁊: spacio. Aloles c. inmassa ⁊ ponde. Spaciũ ẽ. in longo

Expanded text:
mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus procedunt ur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in operatione omnino separari non possunt. Potentia per benignitatem sapienter creat. Sapientia per potentiatas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd face quaͣiis exignum. Si gͦ unũ aliqͥd quã liba̾ paruuĩ
de nicħo face̾ tanta potñcia ẽ. ut comp̃hendi non possit. qnͣta
existimanda ẽ.potencia tam multa facere e Quam multa :
Quot sunt: Numera stella celi. hartnã maris puluem t̾re:
gintas pluuis. pennas uoluerũ. squamas pisciũ. pilos aninia

Expanded text:
. Si ergo unum aliquid, quamlibet parvum, de nihilo facere tanta potentia est, ut comprehendi non possit, quanta existimanda est potentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, pilos ani
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥꝰ erubescebant emfit̾i peccata. icͣ penituert̃.
i confessicne petcata detexert̃. Clamauit ueniã
maria quȩ pͥ muta erat. Clamauit latro ueniã
in cruce. qͥ pͥꝰ peccata tacebat. Ecce muta locuta.
Ecce mutus locutꝰ ÷. O stendimꝰ fr̃s Rm̃i qued uti¬
litatis aduentꝰ sũmi medici nrundo ꝯtulit. Copu¬
cognouistis: ⁊ cecitas in fidelitatis recessit. S aliquãdo
sitrdi estis. qr u̾bũ dĩ aut audire fugitis: aut auditũ
cntẽpnitis. Cauete ne uobdicat᷑. Propt̾ea uos ñ
male oꝑant᷑. aliqui ⁊̃ obmutescunt: qr peccata sua¬
tiffactionis.qr ĩmment ieuinia. Quid aũ ieuinia¬
st̃ nͥ satiffactio. Quid aũ ualet satiffactio. nͥ p̃cedat
anifessio : Priꝰ dimitte culpam i recognosce eam
qͣni qͥras ueniã . ⁊ sustineas satisfactionis penam.
Pate gͦ uos dño uenienti. Precinite dño inani¬
fessione peccatorũ ut indie fue natiuitatis psalla

Expanded text:
ant confiteri peccata sua tunc penituerunt et confessione peccata sua detexerunt. Clamavit veniam Maria, quae prius muta erat. Clamavit latro veniam in cruce qui prius tacebat peccata. Ecce muta locuta est; et ecce mutus locutus est. Ostendimus quid utilitatis primus adventus summi medici mundo contulit. Cocognovistis, caecitas infidelitatis recessit. Sed aliquando surdi estis, quia verbum Dei audire fugitis, aut auditum contemnitis. Cavete ne vobis dicatur: « Propterea vos non male operantur. Aliqui etiam obmutescunt, quia peccata satisfactionis, quia imminent jesi satisfactio? Quid autem valet satisfactio, nisi praecedat confessio? Prius dimitte culpam, et recognosce eam, antequam quaeras veniam, et sustineas satisfactionis poenam. Parate ergo vos Domino venienti, et praecinite Domino in confessione peccatorum, ut in die Nat
Abbreviated transcription (Latin):
latent̾ pegem. Huiꝰ rei figitra :. qñ archa fedis citni
redticeret᷑ de regno philistinoꝵ in locũ suũ.duc nac
ce ducebant in plaustro ꝑdirectamuiam. ita qđ ñ de¬
clinabat neq addextam neq ad sinstrã. Arcba est
eccłia. due uacce sunt p̾dicatores gentilrũ ⁊ iudeorũ.

Expanded text:
licenter peccent. Hujus rei figura est, quod arca foederis cum reduceretur de regno Philisthinorum in locum suum, vaccae duae ducebant in plaustro per directam viam quae non declinabant neque ad dexteram neque ad sinistram . Arca est Ecclesia. Duae vac
Abbreviated transcription (Latin):
du̾tat᷑ peccator.limor aufere irimiã securitatẽ: ne
recta uia saliendũ est. Uñ dic̾⁊ saliet sic̃ cerits clau¬
transilit. Similit̾ peccatorsi occirrit tͥ amor diui¬
si saliendo m̃te. Ceruus deserit ualles: ascendit
mantes. tu desere t̾rena ⁊ pete celestia. Iñ ait dñs ꝑ

Expanded text:
est. Timor aufert nimiam securitatem, ne recta via saliendum est, unde dicitur: Et saliet sicut cervus clautransiliet. Similitsilito mente. Cervus deserit valles et ascendit in montes, ita tu desere terrena et pete coelestia.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Dictum naq ÷ ei. In qͥcͣq die deligno sciettię
bani ⁊ mali comederitis morte moriemini. Non
uator mandati. Cecꝰ fuit: cum u̾ba diaboli decipienti ᷤᷤ¬
ñ intellexit dicentis. Et eritis sic̃ dii. Cum puta¬
ret indelicet se fieri dm̃ excecatũ iam gerelin ani¬
Eece adam qui putauit se futurũ dm̃.mͦ inuenit
se miserum. factus est qͣsi uꝰ ex nob̾ .i. simił patri
se ĩuenit qͣm putanit. Clandicanit adam. qr cum
÷ eñi aculeo uenenosi serpentis: ⁊ male opando
claudicanit. Primũ quidẽ opꝰ qđ legit᷑ fecisse pec
Qui alt̾o illoꝵ. caret. claucł ÷ adam qͥ claudiemit

Expanded text:
 dictum est ei : « In quacumque die de ligno scientiae boni et mali comederis, morte morieris, » non vator mandati, caecus fuit cum verba diaboli non intellexit dicentis: « Eritis sicut dii . » Cum putaretur, videlicet se fieri Deum, excaecatum jam gerebat anEcce Adam qui putavit se futurum Deum, modo invenit se miserum; factus quasi unus ex nobis, id est similis Patri se invenit quam putavit. Claudicavit etiam Adam, quia cum us aculeo venenosi serpentis, et sic male operando claudicavit. Primum quoque quod legitur fecisse peccQui altera illarum caret, claudus est. Adam ergo claudicavit
Abbreviated transcription (Latin):
duo illa quȩ p̃misit ꝓpłm cum ait. Tunc apient᷑ oculi
cecorum. iaures surdorũ patebunt. Sq̃r. Et salice.
sicut certius claudus. Claudi erant ut diximꝰ. quia
patrie direxit. Corda directa ft̃. cũ neq ad dexeam
mille anuos ⁊ soluendũ.: nimis addext̾am exorbita¬

Expanded text:
quae promisit propheta, cum ait: Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum patebunt. Sequitur: Tunc saliet sicut cervus claudus. Claudi erant, ut diximus, quia patriae direxit. Corda directa sunt, cum neque ad dexteram, mille annos, nimis ad dexteram exorbita