comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timiama lingua greca uocatur qđ sit
odorabilis. nam timum dicit᷑ flos qui odorem
sum dictum qđ igne consumitur dum offer
dine porrecte quȩ fiunt ex .iiii. pigmentis.¬
Stacten est incensum qd ex pressura manat
nus capellis. Oleum. est purum. nulliq reiam¬
mixtum. Unguentum uͦ. est omne quod ex cõ¬
muni oleo confectum aliarũ specierũ cõmix¬
tione augetur. odoris iocunditatẽ sumens.
& longuis redolens.

Expanded text:
miama lingua Graeca vocatur, quod sit odorabile. Nam thymus dicitur flos, qui odorem sum dictum, quia igne consumitur dum offerdinem porrecte, que fiunt ex quattuor pigmentisStacten est incensum quod ex pressura manat,nus capillis. Oleum est purum nullique rei admixtum. Unguentum vero est omne quod ex communi oleo confectum aliarum specierum conmixtione augetur, odoris iucunditatem sumens et longius redolens.
Abbreviated transcription (Latin):
gunt pedites alarũ uice. Cornua uoeant᷑
extremitas exercitꝰ. qd̃ intorta sit. Agm̃
d̾ cũ exercitꝰ it̃ facit. ab agendo uocatũ.
longitudine directũ est. qͣle solet ẽẽ cũ exer¬
citꝰ portis ꝓcedit. qͥ cqͥd aliud fuerit. abusiue¬

Expanded text:
gunt pedites alarum vice. Cornua vocantur gunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo ꝙ tumultuosa in ira ꝯflatur. hȩc
ꝙ tumultuatio ch: In acie aut̃ istȩ fere for¬
mȩ st̃. Excercitꝰ. classis. nodus. cuneus. alȩ
cornua. aginen. q̃ formȩ denominate ab ip¬
sis reb de qͥb translatȩ st̃ mutuant᷑. Aeies
dicta qd̾ ferro armata sit ꝙ acumine gladioꝵ.
E.xercitꝰ. multitudo ex uno genere ab excita¬
tione belli uocata. Cuneus est collecta in u¬
nũ militũ multitudo: un ꝓꝑt̃ qd̃ in unum
coit: ꝙ ipsa coitio munũ cuneus nominatꝰ
est. qrͣ couneus eo qd̃ in unũ om̃s ꝯgregentur.
Classes dictȩ ꝓpt̾ diuisionẽ exercitꝰ qͥ ptꝰ ea
locus hic acies certare solebat. nã ptꝰ ea et
classica nauiũ dicta. Nodus ꝓp̾e ẽ densa
peditũ multitudo sic̃ turma equitum.
Nodũ aut̃ dictũ ꝓ difficultate. qd uix possit
resolui. Alȩ in exercitu tͥginta equites eẽ
dicunt᷑. alȩ aut̃ equites ob hoc dicti. qr te¬

Expanded text:
multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dicitur. In acie autem iste forme fere sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, ale, cornua, agmen, que forma et nomina ab ipsis rebus de quibus translata sunt mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea 0: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur. Alae autem equites ob hoc dicti, quia te
Abbreviated transcription (Latin):
bant. siue qd̃ anteꝙͣ signa eeñt manipulos sibi.
id ẽ fasciculos stipulȩ uł herbȩ alicuiꝰ ꝓsigniᷤᷤ fa¬
ciebant. a qͦ signo manipulares milites ꝯgnomi
ad signa maniplos. Turma tͥginta equites st̃.
Romani enĩ equites in una tͥbu tͥgnta fuer̃t.
de singulis enĩ centuriis decẽ dabant᷑. ꝙ fiebat
turma. Cohors qͥngentos milites habet. Tria
st̃ milicie genera. Sacram̃tũ. euocatio. diuratio.
Sacram̃tũ in quo ptꝰ electionẽ iurat unꝰqͥsq
miles ñ recedere. a milicia nͥ ꝑtꝰ cõpleta stipen¬
dia id est militiȩ tp̃ra. ꝙ hi st̃ qui habent ple¬
nã militiã na uiginti ꝙ qͥnq annis tenent᷑.
Fuocatio. dũ ad subitũ bellũ ñ solũ miles. s ꝙ cȩtĩ
euocant᷑. unde etiã ꝯsul solebat dicere. qͥ rem¬
publicã saluã ẽẽ uult. me sequat᷑. Iiuratio.
singłos iurare ñ patitur. s repente colligitur

Expanded text:
bant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, bant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognomiad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur et fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti et quinque annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, singulos iurare non patitur, sed repente colligitur
Abbreviated transcription (Latin):
Miles dictꝰ est qd̃ mille erant antea in nume¬
lus aut̃ primꝰ ex ppło milites sũpsit ꝙ appel¬
lauit. Liber uͦ primꝰ miliciȩ ordinẽ docuit.
Miles aut ordinariꝰ ch̾. aut extͣ ordinarius ẽ.
Ordinariꝰ ẽ. qͥ ꝑ ordinẽ nulitat. nec adhuc
gregariꝰ id est humilis miliciȩ. Ex traordina¬
riꝰ uͦ qui ob uirtutẽ ꝓmoueat᷑ ex ordine:
Emeriti dicunt᷑ ueterani solutiq milicia. qͥ
iã in usu prelii ñ st̃.ꝙ qr mereri militare
dr̃ ab stipendiis scił q̃ merent᷑. Idem & uete¬
rani dicunt᷑. qr ĩa in usu p̾lii ñ st̃. s pꝰ mul¬
tos milieiȩ labores quietis suffragiũ ꝯsequn¬
tur. Equestres milites dicti. qd̃ eqͦ sedeant:.
tem militat ille in equestri ordine. Tyrones
dicunt᷑ fortes pueri qͥ ad miliciã delegant᷑.
atq armis gerendis habiles existunt. hienĩ
ñ ex sola ꝓfessione natiuitatis. s aspectu ⁊ ua¬
litudine corꝑis existimant᷑. un ꝙ tẏrones¬

Expanded text:
Miles dictus, quia mille erant ante in numeMiles dictus, quia mille erant ante in numelus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc gregarius, id est humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu proelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ob hanc causã ap̃ grecos basilei uocant᷑. qr¬
nas babent. qnto enĩ quisq magis p̃ponitur:
tanto ampliꝰ pondere laboꝵ grauat᷑. Ty¬
ranni grece dicunt᷑ idem latine reges. na¬
ap̃ ueteres int̾ regẽ &tẏrannũ nulla dis¬
tigisse tẏranni. fortes enĩ reges tyranni uo¬
cabantur. nã tyro fortis. De qualib dñs loqͥ
nos uocari pessimos. atq imꝓbos reges lux¬
uriose dñationis cupiditatem. ꝙ er udelissi¬
mã dñationẽ in ppłis exercentes. Princeps
lampada turnus. ꝓ primꝰ. Dictꝰ aũ pͥnceps
a capiendi significatione. qd̃ primꝰ capiat. sic̃
municeps ab eo qd̃ munia capiat. Dux dictꝰ
eo qd̾ sit ductor exercitꝰ. s ñ statĩ quicũꝙ p̾n¬
cipes uł duces fiunt. etiã reges dici posst̃. in
bello aut̃ meliꝰ duc̃e nominari ꝙͣ regẽ. nã
hoc nom̃ expͥmit in p̾lio ducentẽ. uñ ⁊yir¬
in ore dueis sese qͥsq bonũ. nondix̃ in ore

Expanded text:
ob hanc causam apob hanc causam apnas habent. Quanto enim quisque magis preponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni grece dicuntapud veteres inter regem et tyrannum nulla distigisse tyranni. Fortes enim reges tyranni vocabantur. Nam tiro fortis. De qualibus Dominus lnos vocari pessimos atque inprobos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus. Sed non statim, quicumque principes vel duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem. Nam hoc nomen exprimit in proelio ducentem. Unin ore ducis se quisque bonum.' Non dixit 'in ore
Abbreviated transcription (Latin):
reges expulsos romani sͥ ereauer̃t. d̃u gener
tarquinii ad iniuiriã soceri uindicandam
ingentẽ aduersũ rom̾ã collegiss exercitum.
hi qͥnquennii tp̃ris imꝑio utebant᷑. Pł enim
erant honore quã ꝯsules qͥ annuas potestates
tenebant. ꝙ dicti dictatores qͣiͣ pͥncipes ꝙ p̃cep¬
tores. uñ & magistri appło nominabantur
un & edicta dicunt᷑. Cesarũ nom̃ ab iulio
tusq fuerit. uł qd̃ cũ cesarie natus sit. a quo
mati eẽnt. qͥ enĩ exacto utero eximebant᷑.
cesores ꝙ cesares appellabant᷑. Iuliꝰ aũ dictꝰ
qͥ ab iulo eneȩ filio originẽ duxit. ut ꝯfir¬
Imꝑatoꝵ aũ nom̃ apd̃ romanos eoꝵ tantũ pͥ
fuit. apd̃ qͦs sũma rei militaris ꝯsisteret. ꝙ
iło imꝑatores dicti ab imꝑando exercitui.
s dũ diu duces titulis imꝑatoriis funge̾nt᷑.
senatꝰ censuit. ut augꝰti cesaris. hoc tm̃ no¬
men eẽt. eoq qd̃ is distingueret᷑ a cȩt̾is genti¬

Expanded text:
reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potesttenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et preceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur. Cesarum nomen a Iulio tusque fuerit; vel quod cum cesarie natus sit. A quo mati essent. Qui enim execto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. Iulius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio originem duxit, ut confirm autem nomen apud Romanos, eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui. Sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Cesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris genti
Abbreviated transcription (Latin):
numero & soi oclauit solis corraterib
discrepant. Egyptioꝵ lut̾as isis regina in¬
achi filia de grec amiens in egyptum rep-¬
perit & egyptiis uadidit. Apud egyptios
autẽ alias hab us clutas sacerdotes allas¬

Expanded text:
numero, et sono concordant, solis characteribus numero, et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachi filia, de Graecia veniens in Aegyptum, reperit, et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
artis litt̾e cominunes existunt. quas¬
& librarii & calculatores sequunt᷑. quarũ
tliscipem i elut quedam grãmaticȩ artis
insantia est unde &e eam uarro litteratio¬
nem uocat. Litt̾e aut̃ sunt indices rerum
signaq uerb oꝵ. quib tanta uis est ut n b
terarum reꝑtus est. ꝓpter memoriã uaria¬
rum rerum: nam ne obliuone fugiant
sitteris alligant᷑. In tanta enĩ rerum uari¬
etate nec disci audiendo poterant om̃ia.
nec memoria contineri. Litt̾ȩ aũt diche
quasi legittere. qđ iter legentib prestent.
uel qđ in legendo iterentur. Litt̾e latined
&e grecȩ ab ebreis uident᷑ exorte. Apud
illos et̃ pͥus dictũ est aleph. deinde ex si¬
mili enũtiatione. ap̃ grecoᷤ tctũ ẽ alpha. inde
apud latinos.a. transsator enĩ ex sumili¬
sono alt̾ius lingnȩ luterã condidit: ut
nosse possimꝰ liguam ebraicam omni¬
um linguarum ce literarũ esse matre.
latini aut̃ int̾ utrãq linguã ꝓgredien
tes xxiii. elcm̃ta habent. Ebreoꝵ litt̾as

Expanded text:
artis litterae communes existunt quas librarii et calculatores sequuntur, quorum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est. Unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis terarum repertus est propter memoriam rerum. Nam, ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate, nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria cquasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Litterae Latinae et Graecae ab Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum est aleph, deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex ssono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebream, omnium linguarum et literarum esse matrem. Latini etenim inter utramque linguam progredienti tria elementa habent. 5. Hebraeorum litteras
Abbreviated transcription (Latin):
chiele ꝑ angłm. transi ꝑ medium iheru¬
salem & signa tau in frontes uiroꝵ ge¬
mentiũ et dolentiũ Reliquas uero duas
sũmam et ultunam sibi uendicat xp̃s Ip¬
se enĩ prĩcipiũ. ipse et finis est dicens. ego
sum alpha et u. Concurrentibꝰ eñ ĩ se
ĩuicẽ alpha ad iu. usq deuoluit᷑ ⁊ rursũ
u ad alpha replicatur. ut oftenderet ĩ se
dũs et ĩitii decursũ ad finẽ et finis decur¬
sũ ad ĩitiũ. Omẽs aũt littere apud gre¬
cos et uerba cõponũt ⁊ numeros faciũt.
Nam alpha litera apudeos uocatur ĩ
numeris unũ. Ubi aũt scribũt beta uo¬
catur duo. ubi scribũt gãma uocatur
in numeris ipsoꝵ tria. ubi scribũt del¬
aut̃ numeros ad littas ñ computant. sed
ola erba componunt excepto .i. ⁊ xlit¬
uera q̃ &e ii gu acrucem significat et in
numero decem lemonstrat.
De latinis

Expanded text:
chiele, angelo: Transi per mediam Jeruchiele, angelo: Transi per mediam Jerusalem, et signa thau in frontes virorum gementium, et dolentium. Reliquas vero duas, summam, et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dominus, et initii decursum ad finem, et finis decursum ad initium. 10. Omnes autem litterae apud Graecos et verba componunt et numeros faciunt. Nam alpha littera apud eos vocatur in numeris unum; ubi autem scribunt beta, vocantur duo; ubi scribunt gamma, vocantur in numeris ipsoautem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, excepto I et X littera, quae et figura crucem significat et in numero decem demonstrat. De litteris
Abbreviated transcription (Latin):
ł.G. Hispalamides troiano bello tres adie¬
cit ii .x.ii. Post quem simonides miles
tres alias adiecit ⁊ .s. ip. Y litteram py¬
tagoras samnius ad exemplum uite huma¬
nę primꝰ formainit. Cuiꝰ uirgula subtide pili¬
mam etatẽ significat. incerta quippe est¬
&e quȩ adhuc se nec uiciis nec uiriutib
dedit. Hiuitum aũt quod suꝑ est ab ado¬
lescenua incipir cuiꝰ dextera pars ardua
est s ad beatam uuam tendens. Sinistra
facilior s ad labem int̾itumq deducens.
De qua sic ꝑsius ait & tibi quȩ samios
deduxit litt̾a ramos. surgentẽ dextro¬
monstrauit limite callem. Quinꝙ aut̃
que humanã uitam significat de qua
nunc diximꝰ. Scda .s. que mortem signi¬
ficat. Nam iudices eandem litt̾am the¬
tam apponebant ad coꝵ nomina quos
ꝑ medium telum idest mortis signum.
De qua quidam ait: o multũ ante alias
infelix littera theta. Tercia. t taufigurã
demonstrans diũce crucis. unde &e ebraice¬
signũ int̾pͥtatur. De qua dictũ est in iere¬

Expanded text:
. His Palamedes Trojano bello tres adjecit: η, χ, ω. Post quem Simonides Melicus tres alias adjecit: Θ, Ψ, Ξ 7. Υ litteram Pythagoras Samius ad exemplum vitae humanae primus formavit; cujus virgula subterior primam aetatem significat; incertam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit; cujus dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littmonstravit limite callem. Quinque autquae humanam vitam significat, de qua nunc diximus. Secunda Θ, quae mortem significat. Nam iudices eandem litteram Θ adponebant ad eorum nomina, quosper medium telum, id est mortis signum. De qua quidam: O multum ante alias infelix littera theta. Tertia Τ figuram demonstrans Dominicae crucis, unde eSIGNUM interpretatur; de qua dictum est, in Eze
Abbreviated transcription (Latin):
occisis pecudib detrahi solent. cuiꝰ partespa¬
ginȩ dicunt᷑ eo qđ sibi inuicem compaginan¬
tur Uersus autem uocati uulgo quia sic scribe¬
bant antiqui sicut aratur terra. a sinistra em̃
ad dexteram pͥmũ deducebant stilum dem¬
de conu̾tebant᷑ ab inferiore ⁊ rursum ad dexte¬
ram uersus quos ⁊ hodie rustici uersus uocãt
Sceda est qđ adhuc emendatur. ⁊ necdum in
libris redactũ est ⁊ est nomen grecũ sicut & tho
UII. De canonib euagłioꝵ ¶ mus

Expanded text:
occisis pecudibus detrahi solent; cuius partes paoccisis pecudibus detrahi solent; cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem conpingantur. Versus autem vulgo vocati quia sic scribebant antiad dexteram primum deducebant stylum, deinde convertebantur ab inferiori, et rursus ad dexteram versus, quos hodieque rustici vocant versus. Scheda est, quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est: et est nomen Graecum sicut et tomus. VI. De canonibus Evangelioru
Abbreviated transcription (Latin):
ibrarios ante bibliopolas dictos librũ
enim grece biblium uocant Librarii autẽ
idem ⁊ antiquarii uocantur. s librarii sũt
qui noua scribunt ⁊ uetera. antiquarii qͥ
tantũ modo uetera. unde ⁊ nomen sumꝑ¬
serunt. A scribendo autẽ scriba nom̃ acce¬
pit. officiũ expͥmens uocabuli qualitate.
Instrumenta sunt scribendi calamꝰ ⁊ pen¬
na. ex his enim uerba paginis infiguntur
s calamꝰ arboris est penna auis. cus acumen
induale diuiditur in toto corpore unita¬
te seruata. Credo ꝓpter mysteriũ ut in du¬
ob apicib uetus ⁊ nouũ testam̃tũ significa¬
retur. quib exprimit᷑ uerbi sacramentum
sanguine passionis effusum. Dictus autẽ
calamus qđ liquorem ponat. unde ⁊ apud
nautas calare ponere dicitur. Penna autẽ
a pendendo uocata idest uolando. est enĩ
ut diximꝰ auium. Folia autẽ libroꝵ appel¬
lara. siue ex similitudine folioꝵ arboꝵ seu
quia ex follib fiunt idest ex pellib quȩ de

Expanded text:
ibrarios antea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. 2. A scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. 3. Instrumenta scribae calamus et penna. Ex his enim verba paginis infiguntur, sed calamus arboris est, penna avis, cujus acumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, qusanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem librorum appellatae sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pellibus, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
artyres greca lingua. latine testes
dicunt. unde & testimonia grece
martyria nuncupant᷑. Testes autẽ ido
uocati. quia ꝓpter testimoniũ xp̃i passio¬
nes sustinuerunt. & usq ad mortem ꝓ
ueritate certauerunt: qd uͦ nos ñ testes
qd latine utiq posuimꝰ. s grece marty
nomina que ꝓ latinis utimur. ¶arty¬
rum primꝰ in nouo testam̃to stepħs fuit
qui ebreo sermone int̾p̾tatur norma.
qd̃ pͥor fuerat in martyrio ad imitatio¬
nem fidelium. Idem autẽ ex greco sermo¬
ne in latinũ uertit᷑ coronatꝰ. &. hoc ꝓphe¬
tice. ut qd sequeret in se uaticinio quo¬
da futuri. prius in uocabulo resonaret
Lassus est enĩ. & qđ uocabat᷑ accepit. Ste¬
phanus enĩ corona dicitur. humiliter
lapidatus. s sublimnit̾ coronatus. Duo
passione alterum in oceulta animi uirtu¬
te nam & multi hostis insidias tolerantes.
&e cunctis carnalib desideriis resistentes.
ꝑ hoc qd̾ se om̃ipotenti do in corde macta¬
uerunt. etiam pacis temꝑe martyres fadi

Expanded text:
artyres Graeca lingua, Latine testes dicuntur. Unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt: quod propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad morteveritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyrnomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo a passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ rodens ferrũ uł segetes. qͣsi rodigo mu¬
tata una littera. hec & erugo ab herendo. nã
erugo uitiũ ẽ ferri ab erodendo dictũ. ñ ab
eram̃to. Scoria uͦ purgam̃ta ae sordes st̃ q̃
igne excoquunt᷑ & dicta scoria qr de ferro
excutit᷑. Rubigine aũ caret ferrũ si cerusa
&e gypso &e liquida pice ꝑunguat᷑. Itẽ rubigo
ferram̃ta ñ uitiat. si eade medulla ceruina
uł cerusa mixta rosatio unguit᷑. i
xxi. De płubo.

Expanded text:
vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo muvitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. § 22 De plumbo.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in aliis metallis astringenda apte imposi¬
to uocabulo. Aquarũ uͦ sũma differentia ẽ
qͥb ferrũ candens mergit᷑ in qͦ utilior fiat. sic̃¬
birbilis in hispania. & tirasonacomos in italia.
n acuendo ferro oleo delectatior fit acies. uñ
& tenuiora ferram̃ta oleo restingui mos ẽ.
ne aqua in fragilitatẽ durent᷑. Aferro sangͥs
bumanꝰ sese ulciscit᷑. ꝯtractũ nãq celeriꝰ ru¬
biginẽ trahit. cũ ferro magnes lapis ꝯcordiã
babet. sola enĩ hec materia uim ab hoc lapi¬
de accepit retinetq longo tẽpore. Ex eocdẽ
lapide architectꝰ qͥda alexandrie tẽpłu ꝯca¬
merauit: uñ in eo simulachrũ ferro in aere
pendere uideret᷑. ferrũ accensũ igne nͥ du¬
ret᷑. ictib corrũpit᷑. rubens ñ ẽ habile ad
tundendũ. neq anteꝙͣ albescere incipiat.
aceto uł alumine illitũ ferrũ fit exis simile.
urgam̃ta ferri rubigo & scoria. Rubigo est

Expanded text:
non in aliis metallis, a stringendo apte vocabunon in aliis metallis, a stringendo apte vocabulo imposito. Aquarum vero summa differentia est quibus ferrum candens immergitur, qBilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est
Abbreviated transcription (Latin):
agrũ uocant. Porcã idem boetici .xͨxxͣ. pe
x diffusũ ẽ lira. Galli candetũ
detũ uocant. Porro stadialis ager habet
passꝰ. cxxu. id ẽ pedes.d.cxxu. euiꝰ m̃sura
octies cõputata. miliariũ fac̃. qͥ ꝯstat qͥnq
milia pedib. Centuria ẽ ager ducentoꝵ
retinuit. in numero enĩ centurie multipli¬
cate st̃. nom̃ mutare ñ potuert̃.¬

Expanded text:
agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum ld defossum est, lira. Galli candetum  iustum candetum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria n pristinum retinuit; in numero enim centurie multiplicate sunt, sed nomen mutare non potuer
Abbreviated transcription (Latin):
igne posita manere suũ frigꝰ. Solisgẽma can¬
dida ẽ. traxitq nom̃ qd̾ ad speciẽ solis in orbẽ
fulgentis spargat radios. Selenitis tnssucet cn¬
los minui atq augeri. nascit᷑ in ꝑsida. Cime¬
dia inuenit᷑ in cerebro piscis eiꝰdẽ nomimᷤ cm¬
dicla ce oblonga. Presagare his ferunt᷑ magi
signa tͣnquillitatis uł tẽpestatis. Bellocułꝰ al¬
bicans pupilła cingit nigr̃a ẽ medio aureo
fulgore lucentẽ. & ꝓpt̃ speciẽ assyrioꝵ regiba¬
lo dicatã. uñ &e appellata. Fpimelas dr̃ cũ m
candida gẽma suꝑne nigrescat color. uñ &
nom̃ habet. Exhebenꝰ speciosa ce candida qͥ
aurifices aurũ poliunt.¬

Expanded text:
ignes posita manere suum frigus. Solis gemma canignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet canlos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt
Abbreviated transcription (Latin):
duo uł plures simul reꝑiant᷑. Meliores aut
candidȩ margarite. ꝙͣ q̃ flauescunt. Ilas en
aut uiuentꝰ aut matutini roris ꝯceptio res¬
dit candidas. has senectꝰ uł uesꝑtinꝰ aer gigne
obscuras. Pedoros scdã ẽ ptꝰ margaritũ candi¬
dax gẽmaꝵ. de qͦ querit᷑ in qͦ colore nuimeras
debeat. totiens iactati ꝑ alienas puleritudmꝰ
nominis. ad eo ut decoris p̾rogatiua uocabisi
facta sit. Asterites candida ẽ iclusã lucẽ aes
ueluti stelła ĩtꝰ amibulantẽ redditq solis can¬
didantes radios. uñ & nom̃ accep̃. Galactits
lacteus ẽ. qͥ attritꝰ reddit sucũ albũ. & lacbis
saporẽ. feminis nutrientib illigata. fecudat u¬
hera. infantiũ ꝙͦ collo suspensa. saliuã facere f¬
tur. in ore aũ liquescere. & memoriã adinen
mittunt eã nilus & achelous amnes. Sunt qͥ
smaragdũ albis uenis circũligatũ galactitemn
cant. Galatias grandinis &e candorẽ p̾fert e
figurã. & duricia qͦ inuicta ut adamas. etiãn

Expanded text:
duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ma candidar ũ gẽmax. ꝙͣ inde margari¬
tũ aiunt uocatũ. qd̾ in coneulis ꝯcluss ma¬
ris hoc genꝰ lapidũ inueniat᷑. Inest em̃ ner¬
ne. eoclee calcubꝰ natꝰ. sic̃ incerebro piseis lans
Gignit᷑ aũ de celesti rore. que certo annu qro

Expanded text:
ma candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur au
Abbreviated transcription (Latin):
oratio & a lege metri soluta. ꝓsumenĩ
antiqui ꝓductum dicebant & rectum
Unde ait uarro apud plautũ ꝓsis lectis signi¬
ficari rectis. unde etiam que ñ est ꝑflexa nu¬
mero s recta ꝓsa oratio dicitur. in rectum ꝓ¬
ducendo. Alii auint psam dictam ab eo qdͤ
rat nullo sibi t̾mino p̾finito. Preterea tam
apud grecos qͣm apud latinos longe antiqui¬
orem curam fuisse carminũ qͣm ꝓse. Omiua
enum pͥus uersib condebant᷑. ꝓse autẽ studiũ
sero uguit. Primꝰ apud grecos fertides syrus
soluta oratione scripsit apud romanos ap
piꝰ cecus aduersus pyrrum solutam orati¬
onem pͥmus exercuit. iam ex hinic & ceteri
ꝓse eloquentia condiderunt.¬

Expanded text:
oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed rectaroducendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo quodrat, nullo sibi termino praefinito. 2. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum, quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est a saltanione molosoꝵ. quã exer¬
cuerunt armati. Anapestꝰ grece dicitur
Dactilus a digito dictꝰ. eo ꝙ a longiore no¬
do ĩchoans. ĩ duas desinit breues. sic et iste
pes iuncturã unam habet longam et
duas breues. unde et manus oppansa pal¬
ma dicit᷑. et pendentes digiti dactili. Aluid¬

Expanded text:
dictus a saltatione Molossorum, quam exerdictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. Anapaestus. Appellatur Dactylus a digito dictus, quod a longiori modo inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. A
Abbreviated transcription (Latin):
mne regnũ scłi huiꝰ bellis querit᷑. uicto¬
riis ꝓpagat᷑. Nictoria dicta. qd̾ ui id ẽ uir¬
tute adipiscat᷑. Hoc ẽ enĩ ius gentiũ. uim ui
expellere. nã turpis ẽ dolo quesita uictoria.
Certa aũ uictoria ẽ uł occisio hostis. uł expolia¬
tio. uł utrũq. Non ẽ aũ iocunda uictoria. q̃
ꝑ imm̃sa detrim̃ta ꝯtingit. & hoc ẽ qd̾ latidat¬
Salustiꝰ. duces uictoriã ineruento exereitu de¬
portasse. Pompa dicta ẽ greca significatione¬
Precedit aũ uictoria pomp̃ã. idõ qd̾ ituris ad ħ
certañ. pͥmũ ẽ uictorie uotũ. Tropheũ dictũ
ab eo qd̾ hostẽ qͥs fugass. merebat᷑ tropheũ qͥ¬
uͦ occidiss triumphum qͥ dictꝰ ẽ ariołes triam¬
bes. id ẽ ab hac trina exultatione. Plene enĩ uic¬
torie triumpbus debet᷑. semiplene tropheũ.

Expanded text:
mne regnum seculi huius bellis queritur, victoriis propagatur. Victoria dicta est, quod vi, id est virtute adipiscatur: hoc est enim ius gentium, vim vi repellere; nam turpis est dolo quesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel expoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria, que per immensa detrimenta contingit. TropheSallustius duces victoriam in cruento exercitu reportasse. 2. Pompa dicta est Graeca significationePraecedit autem victoria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est victoriae votum. 3. Trophaeum dictum ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, qui dictus est apo tes triambes, id est, ab exsultatione. Plenae enim victoriae triumphus debetur, semiplenae trophaeum;
Abbreviated transcription (Latin):
nerib delet᷑ exercitꝰ. aut int̾nitione. aut dis¬
ꝑsione. Salustiꝰ hostes inqͥt opp̾ssi aut dilapsi¬
p̾da. manubie. exuuie partes. Preda a p̾dan¬
do uocata. manubie eo qd̾ manib detrahant᷑.
he & exuiue ab exuendo dicte qr exuuntur.
he & partes a pari diuisione ꝓ ꝑsonaꝵ qͣlitate
& laboꝵ iusta decisione. Expolia aũ a palleis

Expanded text:
neribus deletur exercitus; aut internicione, aut disneribus deletur exercitus; aut internicione, aut dispersione. Sallustipraeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ mos ut triũphantes q̃drigis ue¬
herent᷑. ex illo qd soliti st̃ priores duces hoc
habitu bella inire. Quicũq aũ in ꝯflictu ui¬
cissent. palma aurea coronabant᷑. qr palma.
stimulos habet. qͥ uͦ sine. ꝯflictu fugientẽ ꝓstraᷤᷤ¬
set. laurea. eo qd̾ hec arbor sine spinis ẽ. nãꝙ
& purpur eã & palmatã togam triũphantes
induebant᷑. & scipionẽ cũ sceptro in manu ge¬
rebant ad imitationẽ uictorie scipionis. licce
&e scipio baculꝰ sit qͦ homines innitunt᷑. uñ &
ille pͥmiꝰ corneliꝰ scipio appellatꝰ ẽ. qr inforo pat̃
esꝰ cecus iuxus eo ambulabat. Suꝑ scipionẽ
aũ aqͥla suꝑsedebat. ob indiciũ qd ꝑuictoriã
qiͣ ad suꝑnã magnitudinẽ accẽderent. uñ e co¬
lore rufo ꝑliniebant᷑. qiͣ imitarent᷑ diuini ig¬
nis effigiem: qd̾ uͦ a carnifice ꝯtingebantur
id eẽ indiciũ. ut ad tantũ fastigiũ euecti medi¬
ocritatis humane cõmonerent᷑. Duob aũ ge.¬

Expanded text:
Romanos mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicunque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet. Qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. 5. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis, licet et scipio baculus sit, quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater ejus caecus innixus eo ambulabat. 375 Super scipionem autem aquila sedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. Duobus autem ge
Abbreviated transcription (Latin):
ac uiriũ gła. cuiꝰ locꝰ gimnasiũ di. ibi exercent᷑.
athlete. & cursoꝵ uelocitas cõpbat᷑. hinc accidit
ut om̃iũ ꝓpe artiũ exercitia giminasia dicant᷑.
Antea enĩ in locis certantes eincti erant ne nuda¬
rent᷑ post relaxato cingulo repente ꝓstratꝰ exa¬
minatꝰ ẽ qͥd̾a cursor. quare ex ꝯsilii decreto tc̃
arcon yppomenes ut nudi deinceps om̃s exerci¬
tarent᷑ ꝑmisit. ex illo ginasiũ dictũ. qd̾ iuue¬

Expanded text:
ac virium gloria. Cuius locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae et cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarent
Abbreviated transcription (Latin):
tione rerũ & tumultu gaudent. Sacrilegiũ
ꝓprie est sacrarũ rerũ furtũ. postea ⁊in idolo¬
rum cultu adhesit hoc nom̃. Adultenũ ẽ illu¬
sio aliem coniugii. qđ quia alt̾ alteriꝰ thorũ
cõmaculauit. adulterii nom̃ accepit. Siuptũ
raptꝰ ꝓprie est illiciti coitus. a corrumpendo
dictum. unde ⁊ qui rapto potitur. stupto fui¬
itur. Homicidii uocabulũ compositũ est
ex homine ⁊ cede. qui enĩ cedem in homi¬
nem fecisse comꝑtus erat. homicida uet̾es
appeslabant. Parricidii actio ñ solũ in eum
dabatur. qui p arentẽ idest qui patrẽ aut
matrẽ int̾emisset. sed & in eum qui frẽm os¬
ciderat. ⁊ dictum parricidiũ quasi parentis
cedem. Interniciũ iudiciũ in eũ dabatur qͥ
occiderat. qđ accusatorẽ eiꝰ possessio bonoꝵ
sequebatur. Internicii autẽ significato. est
quasi quedam hominis necatio. Nam p̾posi¬
eluere. Furtũ est alienȩ rei clandestina con¬

Expanded text:
tione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium tione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedeocciderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem significatio est, quasi quaedam hominis enectio. Nam praeposieluere. Furtum est rei alienae clandestina con
Abbreviated transcription (Latin):
tera quȩ ñ occidunt. s infamant. facinus.
dictũ a faciendo malũ qđ noceat alteri. Fla¬
gitiũ ex flagitando corruptelam libidinis
qua noceat sibi. h ec sunt duo genera omni¬
um ꝑeccatoꝵ. uis est uirtus potestatis.ꝑ quã
causa sice res uł aufertur uł extorquetur.
Uispriuata est. si quisq ante iudiciũ arma¬
tis hominib quemqͣm a suo deiecerit ulꝰ
expugnauerit. uis publica est. siquis ciuiem
negauerit. aut torserit. siue uerberauerit
uł iunxerit. Dolus. est mentis calliditas ab
eo qđ deludat. aliud enĩ agit. ⁊ aliud dissi¬
mulat. Petroniꝰ alit̾ existimat dicens. quid
est iudicis dolus: nimirũ ubi aliquid factũ
est qd legi dolet habetis dolum. accipite ño
malum. Calumnia. est alienȩ litis iurgium
a caluendo idest decipiendo dicta. Falsitas
appellata a fando aliud qͣm uerũ est. Iniuria.
est iniusticia. hinc est apud comicos. iniurie
iiris. Seditio dicit᷑ dissensio ciiũ. qđ seorsu̾
alii ad alios seuiunt. nam hi maxime tuba¬

Expanded text:
tera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniustitia. Hinc est apud Comicos? Plaut. Miuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turba
Abbreviated transcription (Latin):
transferri possunt.
imrnobiles sunt. Inficiatio. est negatio debitꝑ
rei cum a creditore deposcitur. Idem &e ab¬
uiratio. idest rei creditȩ ab negatio. Ambitꝰ
udiciũ in eũ. est qui largitione honorẽ capit
i ambit. amissurus dignitatẽ quã munere
inuadit. Peculatũ iudiciũ in eos datur. qui
fraudem erario faciunt. pecuniãq publicã
int̾uertunt. nam a pecunia peculatum.
est dictum iudiciũ. Non autẽ sic iudicatur
furtũ rei publicȩ. sicut rei priuate: nam ille
sic iudicatur ut sacrilegus qui fur est sacroꝵ
Repetendarũ accusator qui a sociis pecunias
cepit. in hoc iudicio reus. si ante moriatur
in bona eiꝰ udiciũ reddit᷑. In esti iudiciũ in
uirgines sacratas uł ppinquas sanguine con¬
stitutũ est. ¶ui enĩ talib com miscent᷑: incesti.
id est incasti habent᷑. Maiestatis reatu tenent᷑
hi qui regiam maiestatẽ leserunt. uł uiolaue¬
runt: uł qui rem publicã ꝓdiderunt. uł cuip

Expanded text:
transferri possunt: inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ ferram̃ti qd̾ uulgo cilionẽ uocant. Crisen¬
diea uasa deaurata. grecũ ẽ. Anaglipha qͥd suꝑiꝰ
pturã dicunt. id ẽ sursũ sculpta. Diseus arrtesa
iscus ab syetie seuti. uñ e seritella postea. bisc
dicł qb det escas id ẽ apponat. a qͦ ediscũben¬
esoriu uocatũ a mensa ꝑ diriationẽ. qi m̃soriũ.

Expanded text:
genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysengenus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius pturam dicunt, id est sursum sculpta. Discus antea scus ab specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus quod det escas, id est adponat; a quo et discumbenMessorium vocatum a me
Abbreviated transcription (Latin):
s qd format᷑ ut sit &e habeat aliquã formã. un ⁊
apłs dicit. nũqͥd dicit figmentũ ei qͥ se fraxit
q̃re sic me fecisti: fictilia uasa in samo insula
priꝰ inuenta tradunt᷑. facta excreta ⁊ indurata.
igni. ũn cesamia uisa ptꝰea inuenta ⁊ rubric̃ã
addere & exrubra creta fingere. antiqͥorẽ aũ
argenti. Apud uetẽs enĩ nec aurea. nec argen¬
tea. s fictilia uasa habebant᷑. sic̃ ad uina doliis
excogitatis. ad aquas amphoris ydriis. ad bal¬
neas. ac reliqͥs que inusib hominũ aut rota
fiunt aut maini aptant᷑. Argilla aũ excocta¬
tra teste uocabulũ sũpsit. qr dũ mollis eẽt effici¬
tur testa. nec cõmunicat cũ uocabulo pristini
generis. qr qd̃ fuit ñ ẽ. Arietina uasa ex arretio
grecie habere. nom̃. alii dicunt cretã ẽẽ italiȩ
q̃ ñ longe a roma nascit᷑. q̃ samia appellatur.
Celata uasa argentea uł aurea st̃. signis eminen¬
tiorib intꝰ extraue exp̃ssa. a cęlo uocata qd̾ ẽ

Expanded text:
 ut sit et habeat aliquam formam. Unde et Apostolus dicit: Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare sic me fecisti ? Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex terra cretea et indurata igne; unde et Samia vasa. Postea inventum est, rubricam addere, et ex rubra terra fingere. Antiquiorem fui aeris aut argenti. Apud veteres enim nec aurea, nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphorisnea, ac reliquis, quae in usibus hominum aut rota fiunt, aut manu aptantur. 4. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit, quia dum mollis esset, efficitur testa, nec communicat cum vogeneris, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ ẽ illud. uertit᷑ enofori fundꝰ sententia nob̾.
lace ex greco uocabulo dicte. he ꝓuehendis
ac recondendis fialis pmũ facte st̃. uñ ⁊nin¬
cupate. ptꝰ ea in usũ uini transiert̃. manente
greco uocabulo uñ sũpserunt mitiũ. lage¬
na ce situla greca nomina st̃. inflexa a parte
ut fierent latina. illi enĩ lagenos. nos lage.¬
nã. illi sicile nos situlam dicimꝰ Cantadus.
dria genꝰ uasis aquatilis. ꝑdiriuationẽ Noca¬
ta. ẏdros enĩ greci aquã dicunt. ditula d

Expanded text:
dLucil. 139: Vertitur oenophori fundus, sententia nobis. Flascae ex Graeco vocabulo dictae. Haec pro vehendis ac recondendis fialis primum factae sunt, unde et nuncupatae; postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo unde sumpserunt initium. Lagoena et Sicula Graeca nomina sunt, inflexa ex parte ut fierent Latina. Illi enim λάγηνος, nos lagoena; illi Σικελή, nos Siculam dicimus. Cantharus. Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata; ὑδωρ enim Graeci aquam dicunt. Situla, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ dedalꝰ mensã sellã
fecit. Coquine apparatũ
apictꝰ qͥd̾a pͥmꝰ cõposuit.
qui in eo assũptis bonis
morte uoluntaria ꝑut.
citati seruit. s aiãm ⁊corpꝰ
int̾ficit. Ab esu ce comesu mense factũ uocabu¬
lũ. nullũ enĩ aliũ habet usũ. Thorus dr̃ a
tortis herbis. q̃ accũbentiũ humeri ᷑ suppomĩ¬
tur. Stifadiũ a stipitib dictũ. qiͣ stiꝑadiũ. sic
enĩ priꝰ ceptũ ẽ. Accubitũ a cibo uocatũ. qi¬

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; citati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim pri
Abbreviated transcription (Latin):
Subcinericiꝰ cinere coctꝰ.  ren̾sitꝰ. ipse ẽ ꝯfocatiꝰ
libanite in esta coctꝰ. Sfungia panis aqͣͦdiutꝰ
malaxatꝰ. simiłã modicã acc ip̃. ⁊ferm̃tũ modi.¬
eũ. ⁊ habet humectationes plꝰ ꝙͦ omĩs panis. uñ
ae sfungie nom̃ accep̃. Placente st̃ q̃ fiunt de
farre. qsͣ alii liba dieunt. eo qđ̾ libeant. ⁊ placeañ.
ulcia st̃ genera pistorii oꝑis a sapore dicta. mel¬
le enĩ asꝑso sumunt᷑. Crusta suꝑficies panis. ip¬
sa ce fragmenta. qd̾ diuiduntur ut fracta.
f erm̃tũ aferuore nũcupatũ. qd̾ plꝰ pͥma hora
ñ potest ꝯtineri crescendo eiũ excedit. fãrina
& furfures a farre dicta st̃. cuiꝰ st̃ purgam̃ta.
Amolũ flos farine tenuissimũ p̾ leuitate de
mola egestũ. uñ &e appellatũ qi a mola. Simila.
pollines.Carnes dicte qd̾ care st̃. siue a crean¬
do. uñ & a grecis creas uocant᷑. Q udũ qd sit

Expanded text:
Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
cene. uñ e antecenia a qͥbꝰdã uocat᷑. item me¬
rendare qiͣ ptꝰ meridiẽ edere. Annona gac¬
tũ est a tpr̃e qͦ romani uetẽs ad eibos aduoca¬
nona thoros. qd̾ &e usꝙ hodie ꝑse facunt.
enã nocari a cõmuunione uescẽtium ce nonqͥlpe
grec ł cõnune dicunt uñ et ꝯmunicãces qde
tũ erat in ꝓpatulo uesci et ꝯmunit epulari ne
singularitas luxuriã gigneretẽ aũcena uesꝑ¬
tinus cib quẽ uesꝑtinũ ãtiq̃ dicebant. in usti
enĩ nõ erãt prandia. Panis ddictꝰ qd̵ cõmuni
cibo apponat᷑ uł qd̾ om̃e animal eũ appetat.
dat᷑. nec delicatꝰ ferm̃taerꝰ. fermentis ꝯfectus.
Arimꝰ d̾e nõ ferm̃tatꝰ na ar imꝰ ẽ sine fermento
sincerus acriximꝰ Teuit̃ ferm̃tatꝰ. qi acroari¬
miꝰ diligineus panis afrum̃ti genere nuĩcupat᷑
siligo enĩ genꝰ ẽ triciei. b d recoctꝰ ⁊rubefact᷑ꝰ

Expanded text:
cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item mecenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocanona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commutum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cucibo apponatur, vel quod omne animal eum appetat. datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus.