comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angłis beata ꝑsistit: &e suȩ parti pere¬
grinanti sicut oportet opitulatur:
quia utraq una erit consortio ȩt̃m¬
tatis: &e nunc una est uinculo carita¬
tis: quȩ tota instituta ẽ ad colendũ
dm̃. Unde nec tota nec ulla pars eio
uult se coli ꝓ do̾: nec cuiquã ẽẽ ds ꝑti¬
c̃to creatura rationalis eẽt. Ipsa eẽt
enĩ summa creatura. Et ido in re¬
gula ficd̃i non poneret᷑ ante eccłiam.
quia ce ipse ad eccłiam ꝑtineret. in illa
eius parte quȩ in celis ẽ. nec haberet
tempłu: s etiam ipse tempłu eẽt. Tem¬
płu aũt habet. de quo dicit apłs: ne¬
scitis quia corpora ur̃a tempłu est

Expanded text:
Angelis beata persistit, et suae parti pereAngelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeteritatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus perticto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de quo dicit Apostolus: Nescitis quia corpora vestra templum
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt de iħu xp̃o filio dei
unico dño nr̃o. qd̾ ad breuita¬
tem confessionis ꝑtinet dixerimus:
adiungimus sic credere nos et in
spm̃ scm̃: ut illa trinitas compleatur
quȩ ds̃ ẽ. Deinde sc̃a cõmemoratur
ȩccłia. Unde datur intelligi. ratio¬
nalem creaturam ad hierłm liberã
ꝑtinentem. post cõmemorationẽ ere¬
atoris. id ẽ summȩ illius trinitatis
fuisse subdendam: qm̃ quicquid de
homine. xp̃o dictũ est. ad unitatem
ꝑsonȩ unigeniti ꝑtinet. Rectꝰ itaq
confessionis ordo poscebat. ut trini¬
tati subiungeret᷑ eccłia. tanquã ha¬
bitatori domus suaͬ ce dõ templum
suũ. & conditori ciuitas sua: quȩ to¬
da hic accipienda est. ñ sołu ex par¬
te qua peregrinatur in terris. a so¬
lis ortu usq ad occasum laudans
nom̃ dñi. &e post. captiuitat̃e uetu¬
statis cantans canticũ nouũ: uerũ
etiam ex illa quȩ in cęlis ẽ semꝑ ex
quo condita ẽ cohesit dõ. nec ullum
malũ sui casus exꝑta ẽ. Hȩc in scĩs

Expanded text:
um autem de Jesu Christo Filio Dei unico Domino nostro, quod ad brevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ d̾s non ẽ. qui tempłu hab&r.
Aut minor xp̃o ẽ. cuius m̃bra tem¬
plum habet: Neq enĩ aliud tẽpłu
eius. & aliud tempłu dĩ est: eũ iłe
dicat apłs. Nescitis: quia tempłudi
estis: Quod ut ꝓbaret adiecit. te sp̃c
dĩ habitat in uobis. Ds gͦ habitat.
in templo suo. ñ solum sp̃e sẽs. s etiã

Expanded text:
o ergo Deus non est, qui templum habet? aut minor Christo est, cujus membra templum habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ui uͦ in eccłia remitti
peecata ñ eredens. contẽp.¬
nit tantã diuini muneris largitatẽ.
&e in hac obstinatione mentis diem
claudit extremũ: reus ẽ illo irre¬
missibili peccato in sp̃m scm: in quo
one difficili: in quodã ꝓꝑt̾ hoc sołu
conscripto libello. enucleatissime qͣn¬
sicut quida reuixerunt. iterũq st̃
mortui. s in et̃nam uitã sicut. xp̃i
ipsius caro resurrexit. quẽ admodũ
possim breuit̾ disputare. & omnibꝰ
questionib quȩ de hac re moueri
assolent satisfacere. ñ inuenio: resur¬
recturam tam̃ carnẽ om̃ium qͥcũq
nati sunt hominũ atq nascent᷑. et
mortui sunt atq morient᷑. nullomͦ¬

Expanded text:
ia remitti peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiritum sanctum,one difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quansicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam, sicut Christi ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientur, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
nde primo occurrit de abor¬
duis fetib questio. qui iam
quidem nati sunt in uteris matrũ:
s ñdum ita ut ĩa possint renasci.
Si enĩ resurrecturos eos dixerimus:
de his qui iam formati sunt. tolerari
potest utcũq quod dicit᷑. Informes uͦ
abortus quis ñ ꝓeliuius ꝑire arbi¬
tretur: sicut semina quȩ concepta
ñ fuerint⁊ S quis negare audeat.
& si affir mare non audeat. id acturã
resurrectionẽ. ut quicquid formȩ
defuit impleat᷑: atq ita ñ desit ꝑfe.¬
ctio quȩ accessura erat tempore:¬
quemadmodũ ñ erant uitia quȩ ac¬
cessura erant tempore. ut neq in eo
quod aptũ &e congruũ dies allatu¬
ri fuerant. natura fraudetur. neq
in eo quod aduersũ atq contrariũ
dies attulerant. natura turpet᷑. s
integretur quod ñdum erat integrũ.
sicut instaurabit᷑ qd̾ fuerat uitiatũ:¬
lxxxuiii.

Expanded text:
nde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore,quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatuLXXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
onis. omĩa ꝓrsus mala hominũ
regeneratoꝵ. mundent᷑ atq sa¬
nentur: ñ solum peccata quȩ oĩa
nunc remittuntur in baptismo:
s etiam quȩ posterius humana
ignorantia. uł infirmitate cont᷑.¬
huntur: ñ ut baptisma quotienᷤᷤ
peccatur totiens repetatur: s quia
ipso qͦd semel datur fit. ut ñ sołu
antea. uerũetiam postea quoꝵlibet
peccatoꝵ uenia fidelib impetretur.
Quid enĩ ꝑdesset uł ante baptismũ
penitentia. nisi baptismus sequeret᷑:
uł postea nisi p̃cederet: In ipsa qͦꝙ
oratione dñica quȩ cotidiana ẽ mun

Expanded text:
onis omnia prorsus mala hominum onis omnia prorsus mala hominum regeneratorum mundentur atque sanentur, non solum peccata quae omnia nunc remittuntur in baptismo, sed etiam quae posterius humana ignorantia uel infirmitate contrahuntur, non ut baptisma quotiens peccatur, totiens repetatur, sed quia ipso quod semel datur fit, ut non solum antea, uerum etiam postea quorumlibet peccatorum uenia fidelibus impetretur. quid enim prodesset uel ante baptismum paenitentia, nisi baptismus sequeretur, uel postea, nisi praecederet? in ipsa quoque oratione dominica, quae cotidiana est n
Abbreviated transcription (Latin):
tecta st̃ peccata: beata eui ñ impu¬
tauit dñs peccatũ. S illud qd re
remissũ ẽ &e tectum ẽ. & ñ imputat᷑.
donec fiat in et̾nam immortalitatẽ
plena mutatio. habet um quand̃ã
occultã. unde seminet᷑ amarus ole¬
aster: nisi ce illic eadem di agricul¬
tura remittatur. tegat᷑. ñ imputet᷑.
Non erit aũt omĩno aliquid uel
in carnali semine uitiosum. cum
eadem regeneratione quȩ nc̃ fit
ꝑ sacrũ lauachrũ usq infinẽ cun¬
cta mala hominis purgante
atq sanante. eadem caro ꝑ quam
facta est anima carnalis. fiet sp̃ua¬
lis: etiam ipsa nullam legi mentis
resistentem concupiscentiã carnis
habitura: nichil carnalis seminis
emissura. Sic enim accipiendum
ut eam sc̃ificaret. mundans eam
lauachro aquȩ in uerbo: ut exhi¬
beret sibi ipse głosam eccłiam ñ
habentem maculam aut rugam:
aut aliquid hunsmodi. Sic inqͣ
accipiendum ẽ. ut eodẽ lauachro
regenerationis ce uerbo scificati¬

Expanded text:
tecta sunt peccata, beata, cui non inputecta sunt peccata, beata, cui non inputauit dominus peccatum. sed illud quod remissum est et tectum est et non inputatur, donec fiplena mutatio, habet vim quamdam occultam, unde seminetur amarus oleaster, nisi et illic eadem Dei agricultura remittatur, tegatur, non imputetur. Non erit autem omnino aliquid vel in carnali semine vitiosum, cum eadem regeneratione, quae nunc fit per sacrum lavacrum, usque in finem cuncta mala hominis purgante atque sanante, eadem caro per quam facta est anima carnalis, fiet spiritualis etiam ipsa, nullam legi mentis resistentem concupiscentiam carnis habitura, nihil carnalis seminis emissura. Sic enim accipiendum ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam ecclesiam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, sic, inquam, hoc accipiendum est, ut eodem lanacro regenerationis et uerbo sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
ab oleo id est a chrismate. iustus ex
fide uiuit. Hoc aũt qd̃ in parente
regenerato tamqm in oleȩ semine.
sine ullo reatu quia dimissum est
tegitur: ꝓfecto in ꝑle nondũ rege¬
nerata uelut in oleastro cũ reatu
habetur: donec etiam illic eadẽ gr̃a
remittatui. Ex quo enĩ adam ex
olea tali. in qua nec sem̃ erat eius
modi unde amaritudo nasceret᷑
oleastri. inoleastrum peccando
conuersus est. quia tam magnum
peccatum fuit. ubi magna fierce in
deterius mutatio nature. totum
genus bumanũ fecit oleastrũ: ita
ut quẽadmodum nc̃ in ipsis uide¬
mus arborib. siquid inde in oleã
grã diuina conuertit᷑. ibi uitium
primȩ natiuitatis qd̾ erat. origina¬
le peccatum. de carnali concupis¬
centia traductum &e attractum.
remittat᷑. tegatur. ñ imputet᷑. unde
tam̃ oleaster nascatur: nͥ ce ipse. in olea
eadem grã renascat᷑. Beata itaq olea
cuius remisse st̃ iniquitates &e cuiꝰ

Expanded text:
appellatus ab oleo, id est a chrismate, iustus ex appellatus ab oleo, id est a chrismate, iustus ex fide uiuit. hoc autem quod in parente regenerato tamquam in oleae semine sine ullo reatu, quia remissum est, tegitur, profecto in prole nondum regenerata uelut in oleastro cum reatu habetur, donec etiam illic eadem gratia remittatur. ex quo enim Adam ex olea tali, in qua nec semen erat eius modi, unde amaritudo nasceretur oleastri, in oleastrum peccando conuersus est, quia tam magnum peccatum fuit, ubi magna fieret in deterius mutatio naturae, totum genus humanum fecit oleastrum, ita ut — quemadmodum nunc in ipsis uidemus arboribus — si quid inde in oleam gratia diuina conuertit, ibi uitium primae natiuitatis, quod erat originale peccatum de carnali concupiscentia traductum et adtractum, remittatur, tegatur, non inputetur, unde tamen oleaster nascatur, nisi et ipse in oleam eadem gratia renascatur. Beata itaque olea, cuius remissae sunt iniquitates et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
sentio: nondum tam̃ penitus careo.
Deniq quid post hec intulerit at¬
tendamus. Nulla gͦ inquit condẽp¬
natio ẽ nunc his: qui sunt in xp̃oib̾ii.
Etiam nunc inquit qndo lex in mẽ
bris repugnat legi mentis. ce capti
uum tenet in corpore mortis huiꝰ
nulla condempnatio ẽ his qui sunt.
in xp̃o iħu. Audi quare. Lex enim
quomodo. nͥ quia eius reatũ pecca¬
torum om̃ium remissione dissoluit:
ut qͣmuis adhuc. maneat. &e de die
in diem magis magisq minuatur.
in peccatũ tam̃ non imputetur:
Hȩc itaq remissio peccatoꝵ qͣmdui
non fit in ꝓle. sic ibi ẽ lex ista peccati
ut etiam in peccatum imputetur.
id ẽ ut etiam reatus eius cũ illa sit.
qui eum teneat ȩt̃ni supplicii debi¬
dorem. Hoc enĩ trahicit parens in
ꝓlem carnalem. qd̾ ẽ ipse carnalit̾
natus. ñ quod spũaliter ẽ renatus.
quia ce ipsum quod carnalit̾ natꝰ ẽ.
qmuis reatu soluto non impediat.
fructum eis tam̃ taniqmͣ in semine:

Expanded text:
sentio, nondum tamen penitus careo. sentio, nondum tamen penitus careo. denique quid post haec intulerit adtendamus. nulla ergo, inquit, condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Iesu. etiam nunc, inquit, qbris repugnat legi mentis, et captivum aliquid tenet in corpore mortis hujus, nulla condemnatio est iis qui sunt in Christo Iesu. audi, quare. lex enim quomodo? nisi quia eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc maneat et de die in diem magis magisque minuatur, in peccatum tamen non inputetur. Haec itaque remissio peccatorum quamdiu non fit in prole, sic ibi est lex ista peccati, ut etiam in peccatum inputetur, id est, ut etiam reatus eius cum illa sit, quae teneat aeterni supplicii debitorem. hoc enim traicit parens in prolem carnalem, quod et ipse carnaliter natus, non quod spiritaliter est renatus, quia id ipsum, quod carnaliter natus est, quamuis reatu soluto non inpediat fructum eius, tamen tamquam in semine
Abbreviated transcription (Latin):
in membris repugnet. quidẽ legi
mentis. dum caro concupiscit. adu̾¬
sus sp̃m: ce si ment̾e non subiuget. qͥa
atq ita qmuis lex ipsa peceati cap¬
tiuum teneat aliqͥd carnis. unde
resistat legi mentis: ñ tam̃ regnat
in nr̃o licet mortali corpore. si non
obeditur desideriis ei Solent enĩ
ce hostes aduersus quos dimicat᷑
&e inferiores ẽẽ incertamine. & ui¬
cti aliquid tenere captiuũi: qđ in
earne nrã qmuis sub peccati lege
teneatur. tam̃ in spe redemptionis
est. qͥa ipsa uitiosa concupiscentia
nulla om̃ino remanebit. Caro aũ
nr̃a ab ea peste morboq sanata ⁊ tota in¬
mortalitate uestita: in ęt̾na beatit u¬
diue ꝑmanebit. Subiungit aũt apłs:
ae dicit. Igitur ego ipse mente seruio
legi cdi: carne aũt legi peccati. Quod
sic intelligendum ẽ. Mente seruio le¬
gi di: non consentiendo legi peccati.
Carne aũt seruio legi peccati. haben¬
do desideria peccati: quib ce si ñ con¬

Expanded text:
in membris repugnet quidem legi in membris repugnet quidem legi mentis, dum caro concupiscit aduersus spiritum, etsi mentem non subiuget, quiaatque ita quamuis lex ipsa peccati captiuum teneat aliquid carnis, unde resistat legi mentis, non tamen regnat in nostro licet mortali corpore, si non oboeditur desideriis eius. solent enim et hostes, aduersus quos dimicatur, et inferiores esse in certamine et uicti aliquid tenere captiuum. quod in carne nostra quamuis sub peccati lege teneatur, tamen in spe redemptionis est, quia ipsa uitiosa concupiscentia nulla omnino remanebit, caro autem nostra ab ea peste morboque sanata et tota inmortalitate uestita in aeterna beatitudine permanebit. Subiungit autem apostolus et dicit: igitur ego ipse mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quod sic intellegendum est: mente seruio legi dei non consentiendo legi peccati; carne autem seruio legi peccati habendo desideria peccati, quibus etsi non con
Abbreviated transcription (Latin):
siue continentibus. iam dei est.
At tam̃ si om̃ino nichil earnis nr̃e
captiuum teneret᷑. ñ quidem sub
diabolo. qr et ibi facta est peccati
remissio. ut peccatũ non imputet᷑.
quod ꝓprie lex peccati uocat᷑: tam̃
sub ipsa lege peccati hoc ẽ sub con¬
cupiscentia sua. nͥ aliqnͣtum tene¬
retur caro ur̃a captiua. quomͦ eẽt
uerũ quod ait idem apls. adoptio¬
nem expectantes redemptionem
corporis nr̃i.⁊ In tantũ gͥ adhue ex¬
pectatur redemptio corporis nr̃i:.
in qͣnͣtum adhuc ex aliqua parte
captiuũ est sub lege peccati. Unde
ce hic exclamans ait. Infelix ego ho¬
mo: quis me liberabit de corꝑe mor¬
nr̃m. Ubi quid intellecturi sumus:
nͥ quia corpus qd̾ corrumpit᷑ aggra¬
uat. animã. Cum gͦ id ipsum corpꝰ
iam incorruptibile: recipiet᷑: plena.
erit liberatio a corꝑe mortis huiꝰ:
a quo ñ liberant᷑. qui sunt. ad penã
resurrecturi. Ad corpus gͦ mortis
huius intelligit᷑ ꝑtinere: ut. alia lex

Expanded text:
sive continentibus, jam templum Dei est. sive continentibus, jam templum Dei est. Attamen si omnino nihil carnis nostrae captivum teneretur, non quidem sub diabolo, quia et ibi facta est peccati remissio, ut peccatum non inputetur, quod proprie lex peccati uocatur, tamen sub ipsa lege peccati, hoc est sub concupiscentia sua, nisi aliquantum teneretur caro nostra captiua, quomodo esset uerum, quod ait idem apostolus: adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri? in tantum igitur adhuc expectatur redemptio corporis nostri, in quantum adhuc ex aliqua parte captiuum est sub lege peccati. unde et hic exclamans ait: infelix ego homo, quis me liberabit de corpore morrum. ubi quid intellecturi sumus, nisi quia corpus quod corrumpitur, adgrauat animam? cum ergo id ipsum corpus iam incorruptibile recipietur, plena erit liberatio a corpore mortis huius, a quo non liberantur, qui sunt ad poenam resurrecturi. ad corpus ergo mortis huius intellegitur pertinere, ut alia lex
Abbreviated transcription (Latin):
quereretur: e acciꝑemus capriuantẽ.
uelut dixiss captiuare conantem.
S eur ñ diceret. captiuantẽ me. u
uellet intelligi carnẽ suams. An ñ
dictum ẽ de iħu. cũ in monum̃to
non fuiss caro eius inuentã tule¬
runt. dñm meũ. & nescio uͥ posuer̃t
eum: Num ido ñ recte dictum ẽ. qͥa
non dic̾tum ẽ carnem uł corpꝰ d̾ni
perius &e ipse apłs. quomͦ recte po¬
tuerit de carne sua dicere captiuan¬
dem me:satis euident̃. aꝑuit. Cum
enĩ dixiss. scio enĩ qͥa ñ habitat
in me: idipsum exponens adiunxit
ce ait. hoc ẽ in carne mea bonũ. Hec
gͦ captiuat᷑ sub lege peccati: in qua
non habitat. bonũ. id ẽ caro. Carne
morbidꝰ qͥdã carnis affectꝰ: ñ ipsã corꝑis
conformationẽ: euius membra ñ
adhibenda sunt arma peccõ: id ẽ ei¬
dẽ ipsi ꝯeupiscentie. q̃ hoc carnale nr̃m¬
Nam qnͣtum attinet ad ipsam cor¬
poralem substantiam atq naturã.
in uiris fidelib siue conugatis

Expanded text:
quaereretur et acciperemus captiuantem, quaereretur et acciperemus captiuantem, uelut dixisset: captiuare conantem. sed cur vellet intelligi carnem suam? Annon dictum est de Jesu, cum in monumento non fuisset caro ejus inventa, Tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum ? Num ideo non recte dictum est, quia non dictum est, Carnem, vel, Corpus Domini perius, et ipse Apostolus quomodo recte potuerit de carne sua dicere, captivantem me, satis evidenter aperuit. Cum enim dixisset, Scio enim quia non habitat in me; idipsum exponens adjunxit, et ait, hoc est in carne mea, bonum. Haec ergo captivatur sub lege peccati, in qua non habitat bonum, hoc est, caro. Carnem morbidus quidam carnis affectus; non ipsam corporis conformationem, cujus membra non adhibenda sunt arma peccato, id est, eidem ipsi concupiscentiae, quae hoc carnale nNam quantum attinet ad ipsam corporalem substantiam atque naturam, in viris fidelibus, sive conjugatis,
Abbreviated transcription (Latin):
rem hominem: de magna nobis ue¬
nit grã di. In ea quippe int̾ior homo
nr̃ renouatur de die in diem: cum
in ea ꝓficit ꝑseuerant̃. Non enĩ timor
est torquens. s amor libens. Ibi sumꝰ
ueraciter liberi. uͥ ñ delectam᷑ inuiti.
Werum illud qd̾̃ ait. uideo aliã legẽ
in membris meis repugnantẽ legi
mentis meȩ:. ipsa ẽ ista de qua loqͥmͣ
concupiscentia. lex peccati in carne
peccati. Quod aũt dixit ce captiuan¬
tem me sub lege peccati. hoc ẽ sub se
ipsa quȩ ẽ in membris meis. aut cap¬
tiuantem dixit captiuare conantẽ:
id est ad consentiendũ implenduq
cogentem: aut potius qd̾ non habet.
controuersiam captiuantẽ scd̃m
carnem: qmͣ nͥ teneret carnalis con¬
cupiscentia quã legẽ peccati uocat.
non utiq inea ullum illicitũ deside¬
rium. eui mens obedire ñ debeat
commoueret. Quod aũt ñ ait capti¬
uantem carnẽ meã. s captiuantem
me. hinc factum ẽ ut sensus hic aliꝰ

Expanded text:
rem hominem de magna nobis uerem hominem de magna nobis uenit gratia dei. in ea quippe interior homo noster renouatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur inuiti. Vemm illud quod ait: uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ipsa est ista de qua loquimur concupiscentia, lex peccati in carne peccati. quod autem dixit: et captiuantem me sub lege peccati, hoc est: sub se ipsa, quae est in membris meis, aut captiuantem dixit captiuare conantem, id est ad consentiendum inplendumque cogentem, aut potius — quod non habet controuersiam — captiuantem secundum carnem, quam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccati uocat,. non utique in ea ullum inlicitum desiderium, cui mens oboedire non debeat, commoueret. quod autem non ait: captiuantem carnem meam, sed: captiuantem me, hinc factum est, ut sensus hic alius
Abbreviated transcription (Latin):
concupisces: ut nos in hoc morbo ia¬
reremus: &. in eo p̃cepto sciremus.
ce ad quod debeamus in hac morta¬
litate ꝓficiendo conari: ce qͦ possit
a nobis in illa immortalitate. bea¬
tissima ꝑueniri. Nisi enĩ qndoq
ꝑficiendum eẽt: nũqm iubendum
eẽt. Deinde repetens apls. ut am¬
plius comĩdaret sententiam suꝑi¬
orem: ñ enim qd̃ uolo inqͥt facio
bonum:. s qd̾ nolo mału hoc ago.
Si aũt qd̾ nolo ego hoc facioͬĩa ñ
catum. Et sequitur. Inuenio gͦ le¬
mału adiacet. Hoc ẽ inuenio legẽ
mͥ ẽẽ bonũ uolenti facere quod lex
uult: qm̃ ñ ipsi legi quȩ dieit. non
concupisces. s mͥ adiacet mału qͦd
nolo: quia ce nolens concupisco Con¬
delector inquit legi di: scd̾m int̾iorẽ
hominem Uideo aũt aliam legem
in membris meis. repugnantẽ legi
mentis meȩ: & captiuum me ducentẽ¬
in lege peccati quȩ ẽ in m̃bris meis.
Ita condelectatio legi di scd̃m int̾io¬

Expanded text:
concupisces, ut nos in hoc morbo inconcupisces, ut nos in hoc morbo inreremus; et in eo praecepto sciremus et quo debeamus in hac mortalitate proficiendo conari et quo possit a nobis in illa inmortalitate beatissima perueniri; nisi enim quandoque perficiendum esset, nunquam iubendum esset. Deinde repetens apostolus, ut amplius commendet sententiam superiorem, non enim quod uolo, inquit, facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam nocatum, et sequitur: inuenio ergo lemihi malum adiacet, hoc est: inuenio legem mihi esse bonum uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupisco. condelector enim, inquit, legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem me sub lege peccati quae est in membris meis. ista condelectatio legi dei secundum interio
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit uerũ dicit: ñ si cordis
consensione decernit: aut etiã mini¬
sterio corporis ꝑficit. Deinde adiun¬
git apłs. Scio enim: quia ñ habitat
in me. hoc ẽ in carne mea bonum.
Uelle enĩ adiacet mͥ. ꝑficere. aũt bo¬
num non inrienio. Hoc icło dictũ
est. quia tunc ꝑficitur bonũ. qͣndo
desideria mala nulla sunt:. sicut tẽ
ꝑficitur mału. qͣndo malis deside¬
riis obeditur. Quando aũt st̃ desi¬
deria quidem. sed non eis obedit᷑
nec mału ꝑficit᷑. quia ñ eis obeditur:
nec bonũ quia sunt. S fit ex aliqua
parte bonum: quia concupiseentiȩ
malȩ non consentit᷑: & ex aliqͣ parte
mału remanet: quia uł concupiscit᷑.
Ido gͦ apłs non ait facere bonũ sibi
non adiacere: s ꝑficere. Multũ enĩ
boni facit qui facit qd scͥptum est.
post concupiscentias trias non eas:
sñ ꝑficit. quia ñ implet qd̾ scͥptũ ẽ.
ñ concupisces. Ad hoc gͦ dixit lex ñ

Expanded text:
concupiscit, uerum dicit, non si cordis concupiscit, uerum dicit, non si cordis consensione decernit aut etiam ministerio corporis perficit. Deinde adiungit apostolus: scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. hoc ideo dictum est, quia tunc perficitur bonum, qdesideria mala nulla sunt; sicut tunc perficitur malum, quando malis desideriis obeditur. Quando autem sunt quidem, sed non eis obeditur, nec malum perficitur, quia nec eis obeditur, nec bonum, quia sunt; sed fit ex aliqua parte bonum, quia concupiscentiae malae non consentitur; et ex aliqua parte remanet malum, quia vel concupiscitur. Ideo ergo Apostolus non ait facere bonum sibi non adjacere, sed perficere. Multum enim boni facit, qui facit quod scriptum est, Post concupiscentias tuas non eas : sed non perficit, quia non implet quod scriptum est, Non concupisces . Ad hoc ergo dixit lex, Non
Abbreviated transcription (Latin):
aũt iam ñ ego operor illud. ħ id qͦd
inhabitat. in me peccatũ. Multum
aũt fallitur homo. qui consentiens
concupiscentiȩ carnis suȩ. & qd̾ illa
desiderat decernens &e statuens face¬
re. putat sibi adhuc. ẽẽ. dicendum ñ
ego oꝑor illud. etiam si oderit. qͥa con¬
sentit. Simul enim ẽ utrũq et ipse
odit. quia malum ẽẽ nouit. ce ipse
facit. quia facere statuit. Iam uͦ si ce
illud addat quod scͥptura ꝓbibet di¬
cens. neq exhibueritis membra ur̃a
arma iniquitatis peccato. ut quod
facere. statuit in corde: etiam corꝑe
compleat. et ido dicat. ñ ego oꝑor il¬
lud. s quod habitat in me peccatũ.
quia cũ id decernit et facit. displi¬
cet sibi: tantum errat ut nec seipsũ
agnoscat. qndo cũ ex toto ipse sit.
ce corde statuente ce corpore implen¬
te. adhuc se ipsum ẽẽ non putat. Qi
gͦ dicit iam ñ ego oꝑor illud. s quod
habitat in me peccatũ. si tantũmͦ

Expanded text:
autem iam non ego operor illud, sed id quod autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Multum autem fallitur homo: qui consentiens concupiscentiae carnis suae et quod illa desiderat decernens facere et statuens putat sibi adhuc esse dicendum: non ego operor illud, etiamsi oderit, quia consentit. simul enim est utrumque: et ipse odit, quia malum esse nouit, et ipse facit, quia facere statuit. iam uero si et illud addat, quod scriptura prohibet dicens: neque exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, ut quod facere statuit in corde, etiam corpore conpleat, et ideo dicat: non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, quia cum id decernit et facit displicet sibi, tantum errat, ut nec se ipsum agnoscat, quando, cum ex toto ipse sit et corde statuente et corpore inplente, adhuc se ipsum esse non putat. Qui ergo dicit: iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, si tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ut qm̃ sunt. in aliis maiora. in aliis
minora. ꝓut quisq in hominis in¬
derioris nouitate ꝓfecerit: in boc
agonem iusticiȩ pͥudicitiȩq serue:¬
mus: ne illis obediamus. Ut tam̃
nec ipsa sint desideria uelle debe¬
mus: etiam si in corpore. mortis buiꝰ
id obtinere ñ possum. Hinc enim
& alio loco idem apłs loquens: ue¬
lut ex suȩ ꝑsone introductione:
nos instruit dicens. Non enĩ qͦd
uolo hoc. ago. s qd̃ odi illud facio.
id ẽ concupisco: quia &e hoc nollet
facere. ut eẽt omi ex parte ꝑfectus.
Si aũt quod nolo inqͥt hoc facio:
consentio legi qm̃ bona: quia hoc
& illa ñ uult quod et ego nolo. No
uult enim ut concupiscam. quȩ
dicit ñ concupisces: & ego nolo con¬
cupiscere. In hoc itaq consentiunt.
uoluntas legis et mea. Uerum
quia concupiscere nolebat. & tam̃
concupiscebat: s eidem concupis¬
centis nequaqm consentiendo
seruiebat: adiunxit atq ait. Nunc

Expanded text:
eius, ut, quoniam sunt in aliis maiora, in aliis eius, ut, quoniam sunt in aliis maiora, in aliis minora, prout quisque in hominis interioris nouitate profecerit, in hoc agonem iustitiae pudicitiaeque seruemus, ne illis oboediamus. ut tamen nec ipsa sint desideria, uelle debemus, etiamsi in corpore mortis huius id obtinere non possumus. hinc enim et alio loco idem apostolus loquens uelut ex suae personae introductione nos instruit dicens: non enim quod nolo, hoc ago, sed quod odi, illud facio, id est concupisco, quia et hoc nollet facere, ut esset omni ex parte perfectus. si autem quod nolo, inquit, hoc facio, consentio legi quoniam bona, quia hoc et illa non uocatur, quod et ego nolo. non uult enim ut concupiscam, quae dicit: non concupisces, et ego nolo concupiscere. in hoc itaque consentiunt uoluntas legis et mea. uerum quia concupiscere nolebat et tamen concupiscebat, sed eidem concupiscentiae nequaquam consentiendo seruiebat, adiunxit atque ait: nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius indulgentia remittat᷑. Ha¬
bet gͦ peccatũ quãuis illud quod
admisit iam ñ sit: quia cũ tẽpore
quo factum ẽ preteriit. Nam si a
peccando desistere. hoc eẽt ñ habe¬
re peccat᷑a. sufficeret ut hoc nos
moneret scriptura. fili peccasti. ñ
adicias iterum. Non aũt sufficit.
s addidit. Et de pristinis dep̃ea¬
re: ut tͥ dimittantur. Manent gͦ.
nͥ remittant᷑. S quomͦ manent. si
p̃terita sunt. nͥ quia p̾terierunt.
actu: manent reatu. Sic itaq e
contrario fieri potest. ut etiã illud
maneat. actu. p̃tereat. reatu.Agit
enĩ aliquid concupiscentia carnis.
&e qnͣdo ñ exhibetur ei uł cordis as¬
sensus uͥ regnet: uł membra uelut.
arma quib impleat᷑ quod iubet.
Agit aũt: quid ñ ipsa desiłi̾a mala
et turpia: Non enĩ si bona & licita
eeñt: eis obedire ꝓhiberet apłs dicess.
Non regnet peccatũ in uro mortali
corpore: ad obediendũ desideriis eiꝰ.
Don enim ait ad habenda desideria

Expanded text:
ipsius indulgentia remittatur. haipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praetereat reatu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis et quando ei non exhibetur uel cordis adsensus, ubi regnet, uel membra uelut arma quibus inpleatur quod iubet. agit autem quid nisi ipsa desideria mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet apostolus dicens: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius; non enim ait: ad habenda desideria
Abbreviated transcription (Latin):
minuitur in ꝓficientib & continen¬
tibus: accedente etiam senectute.
multo maxime. Qui uͦ ei nequit̃
seruiunt: tantas in eis uires acci¬
pit. ut plerũq iam etate deficien¬
dibus membris. eisdemq partib
corporis ad illud opus ĩa moueri
minꝰ ualentib. turpius & ꝓcacius
insanire. ñ desinat. In eis gͦ qui re¬
generant᷑ in xp̃o cũ remissionem
accipiunt prorsus omniũ peccatoꝵ.
utiq necesse ẽ: ut reatus etiã huiꝰ
licet adhuc manentis coneupiscen¬
tiȩ remittatur: ut in peccatũ sicut
dixi non imputetur. Nam sieut eoꝵ
peccatoꝵ quȩ manere ñ posst̃. qm̃
cum fiunt p̃tereunt. reatus tam̃
manet. &. nͥ remittatur in ȩt̃num
manebit: sic illiꝰ ꝯcupiscentie q̃n remittit᷑
reatus aufertur. Hoc ẽ enĩ non ha¬
bere peccatũ: reum ñ ẽẽ peccati.
Nam si quisquã uerbi gr̃a fecerit.
adulterium. etiã si nũquã deincepᷤ
faciat: reus ẽ adulterii. donec reatꝰ

Expanded text:
minuitur in proficientibus . et continenminuitur in proficientibus . et continentibus accedente etiam senectute multo maxime. qui uero ei nequiter seruiunt, tantas in eis uires accipit, ut plerumque iam aetate deficientibus membris eisdemque partibus corporis ad illud opus admoueri minus ualentibus turpius et procacius insanire non desinat. In eis ergo, qui regenerantur in Christo cum remissionem accipiunt prorsus omnium peccatorum, utique necesse est ut reatus etiam huius licet adhuc manentis concupiscentiae remittatur, ut in peccatum, sicut dixi, non inputetur. nam sicut eorum peccatorum, quae manere non possunt, quoniam cum fiunt praetereunt, reatus tamen manet et, nisi remittatur, in aeternum manebit, sic illius, quando remittitur, reatus aufertur. hoc est enim non habere peccatum, , reum non esse peccati. nam si quisquam uerbi gratia fecerit adulterium, etiamsi numquam deinceps faciat, reus est adulterii, donec reatus
Abbreviated transcription (Latin):
dem ipsa in ꝓle peccatũ sit: ad hec
respondetur: dimitti concupiscen¬
tiam carnis in baptismo: ñ ut ñ sit.
s ut in peccatum ñ imputet᷑. Qmͣuiᷤ
aũt reatu suo ĩa soluto. manet tam̃
donec sanetur omnis infirmitaᷤᷤ nr̃a.
ꝓficiente. renouatione. inter ioris
hominis de die in diẽ: & cũ ext̾ior
induerit incorruptionem. ñ enĩ
substantialiter manet sicut. aliqͦd
corpus aut sp̃c: s affectio ẽ quȩdã
malȩ qualitatis sicut languor. Nos
gͦ aliquid remanet qd̾ ñ remittat᷑:
cum fitͣ sicut scriptum ẽ propitius
dñs omnib iniquitatib nrĩs S do¬
nec fiat & qd̾ sequitur. qͥ sanãt om̃s
languores tuos. qui redimit de
corruptione uitam tuã. manet
in corpore mortis huiꝰ carnalis
concupiscentia. Cuius uitiosis de¬
sideriis. ad illicita ꝑpetranda non
obedire precipimur. ne regnet.
peccatum in nr̃o mortali corpore.
Quȩ tam̃ concupiscentia. cotidie

Expanded text:
dem ipsa in prole peccatum sit: ad haec dem ipsa in prole peccatum sit: ad haec respondetur dimitti concupiscentiam carnis in baptismo, non ut non sit, sed ut in peccatum non inputetur. quamuis autem reatu suo iam soluto manet tamen, donec sanetur omnis infirmitas nostra proficiente renouatione interioris hominis de die in diem cum exterior induerit incorruptionem; non enim substantialiter manet, sicut aliquod corpus aut spiritus, sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor. non ergo aliquid remanet, quod non remittatur, cum fit, sicut scriptum est: propitius dominus omnibus iniquitatibus nostris, sed, donec fiat et quod sequitur: qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia, cuius uitiosis desideriis ad inlicita perpetranda non oboedire praecipimur, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore. quae tamen concupiscentia cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
tis famulum. s in obedientis supplici¬
um uoluntatis. nec libero arbitrio.
s illecebroso aliquo stimulo cõmouen¬
dum: et icłõ pudendu. Ex hac con
cupiscentia carnis. quȩ licet in rege.¬
neratis iam ñ deputet᷑ in peccatũ.
tñ nature nr̃e ñ accidit nͥ de. peccato:
ex hac inqm̃ concupiseentia carniᷤ
tamqͣm filia peccati. ce qnͣdo illi ad
turpia consentitur. etiã multorũ
matre peccatoꝵ: quecũq nascitur
ꝓles. originali est obligata peccato:
nisi in illo renascatur:. quẽ sine ista
concupiscentia qm̃ uͥgo ꝯcepit. prop¬
terea quando nasci ẽ in carne dig¬
natus: sine peccato solus ẽ natus.
Si aũt queritur. quomͦ ista concu¬
piscentia carnis maneat in rege¬
nerato. in quo uniuersoꝵ facta ẽ
remissio peccatoꝵ. qnͣdoquidem ꝑ
ipsam seminatur. & cũ ipsa gignit᷑
carnalis ꝓles parentis etiã baptira¬
t:ant certe si in parente baptirato
potest ẽẽ. & peccatũ non ẽẽ. cur ea¬

Expanded text:
tis famulum, sed inoboedientis supplicitis famulum, sed inoboedientis supplicium uoluntatis nec libero arbitrio, sed inlecebroso aliquo stimulo commouendum et ideo pudendum. ex hac carnis concupiscentia, quae licet in regeneratis iam non deputetur in peccatum, tamen naturae non accidit nisi de peccato, ex hac, inquam, concupiscentia carnis tamquam filia peccati et, quando illi ad turpia consentitur, etiam peccatorum matre multorum quaecumque nascitur proles originali est obligata peccato, nisi in illo renascatur, quem sine ista concupiscentia uirgo concepit, propterea, quando nasci est in carne dignatus, sine peccato solus est natus. Si autem quaeritur, quomodo ista concupiscentia carnis maneat in regenerato, in quo uniuersorum facta est remissio peccatorum, quandoquidem per ipsam seminatur et cum ipsa carnalis gignitur proles parentis etiam baptizati aut certe, si in parente baptizato potest esse et peccatum non esse, cur ea
Abbreviated transcription (Latin):
bono quo bone sunt nuptiȩ. s ex¬
malo concupiscentiȩ quo bene qͥ¬
dem utuntur nuptię. de qͦ tam̃
erubescunt & nuptiȩ: reos diabolꝰ
paruulos tenet. Quia cũ sint ipsȩ
honorabiles. in omĩb ad eas ꝓprie
ꝑtinentib bonis etiã si thorum ha¬
beant immaculatũ. ñ sołu a form¬
cationib ce adulteriis. quȩ sunt
flagitia damꝑnabilia: uerumetiã¬
ab illis excessib concumbendi. qui
ñ fiunt causa ꝓlis uoluntate do¬
minante:. s causa uoluptatis uin¬
cente libidine. quȩ st̃ in coniugibꝰ
peccata uenialia: tam̃ cũ uentum
fuerit ad opus generandi. ipse ille
licitus honestusq concubit᷑. ñ pot̾
ẽẽ sine ardore libidinis: ut ꝑagi
possit quod rationis ẽ. ñ libidinis.
Qui certe ardor suie sequatur siue
preueniat uoluptatẽ: non tam̃ nisi
ipse quodã quasi suo imꝑio mouet
membra. q̃ moueri sua uoluntate ñ
possunt. Atq ita se indicat ñ imꝑan¬

Expanded text:
bono, quo bonae sunt nuptiae, sbono, quo bonae sunt nuptiae, smalo concupiscentiae, quo bene quidem utuntur nuptiae, de quo tamen erubescunt et nuptiae, reos diabolus parvulos tenet. Quia cum sint ipsae honorabiles in omnibus ad eas proprie pertinentibus bonis, etiamsi thorum habeant immaculatum , non solum a fornicationibus et adulteriis, quae sunt flagitia damab illis excessibus concumbendi, qui non fiunt causa prolis uoluntate dominante, sed causa uoluptatis uincente libidine, quae sunt in coniugibus peccata uenialia, tamen, cum uentum fuerit ad opus generandi, ipse ille licitus honestusque concubitus non potest esse sine ardore libidinis, ut peragi possit quod rationis est, non libidinis. qui certe ardor, siue sequatur siue praeueniat uoluntatem, non tamen nisi ipse quodam quasi suo imperio mouet membra, quae moueri uoluntate non possunt, atque ita se indicat non imperan
Abbreviated transcription (Latin):
uitiata est humana natura d̾ãp¬
natur. Et ꝓpt̾ qd̃ dampnat᷑. ꝓꝑter
hoc ce cdapnabili diabolo subiugat᷑:
quia & ipse diabolus sp̃e immundꝰ
est:. & utiq bonum quod sp̃c: malũ
immundus ẽ uitio. Quoꝵ duorũ
illud a dõ est: hoc ab ipso. Non itaq
tenet homines. siue maioris siue in¬
fantilis ȩtatis. ꝓpt̃ quod homines st̃:
s ꝓꝑt̾ qd̾̃ immundi sunt. Qui gͦ mi¬
ratur quia creatura dĩ subdit᷑ dia¬
bolo: ñ mireturSubditur enĩ erea¬
tura di creaturȩ dĩ. minor maiori.
quia homo angelo: nec tam̃ ꝓpt̃ na¬
turam. s ꝓꝑt̾ uitium: qͥa immundꝰ
immundo. Hic ẽ fructus eiꝰ ex an¬
tiqua immunditiȩ styrpe: quam
plantauit in homine: maiores qͥ¬
dem penas ultimo iudicio. qͣnto
est immundior ipse passurus. ue¬
rum & qͥb in illa dampnatione
tolerabilius erit. huic st̃ subditi
principi auctoriq peccati: quia
nulla erit dapnationis causa. niss
peccatum. Quaꝓꝑt̾ natos ñ ex

Expanded text:
um est, « humana natura damnatur: et propter quod damnatur, propter hoc et damnabili diabolo subjugatur; quia et ipse diabolus spiritus immundus est: et utique bonum quod spiritus, maimmundus est vitio: quorum duorum illud a Deo est, hoc ab ipso. Non itaque tenet homines, siue maioris siue infantilis aetatis, propter quod homines sunt, sed propter quod inmundi sunt. qui ergo miratur quia creatura dei subditur diabolo, non miretur; subditur enim creatura dei creaturae dei, minor maiori, quia homo angelo, nec tamen propter naturam, sed propter uitium, quia inmundus inmundo. hic est fructus eius ex antiqua inmunditiae stirpe, quam plantauit in homine, maiores quidem poenas ultimo iudicio, quanto est inmundior, ipse passurus; uerumtamen et quibus in illa damnatione tolerabilius erit, huic sunt subditi uelut principi auctorique peccati, quia nulla erit damnationis causa nisi peccatum. Quapropter natos non ex
Abbreviated transcription (Latin):
modo oporteat liberari. fatemur
mirũ est. S quod latent. fetus o¬
leastroꝵ etiam in seminib oleaꝵ:
qnͣdo &e hoc crederet᷑. nͥ exꝑientia
ꝓbaretur: Proinde sicut gignit᷑
ex oleastri semine oleaster. & ex olee
semine ñ nͥ oleaster: cũ int̾ oleastrũ
&e oleam plurimũ distet: ita gignit᷑
ce de carne peccatoris ce de carne iꝰti
ut̃q peccator. qͣmuis int̾ pecc̃orẽ & iustũ
plurimũ distet. Gignitur aũ pec¬
cator actu adhuc. nullus. et ortu
nouus. s reatu uetus. homo acre¬
atore. captiuus a deceptore. indi¬
gens redemptore. S querit᷑ qͦmͦ
trahi possit captiuitas plis. etiam
de parentib iam redemptis:. ce qͥa
non facili ratione indagatur. nec
sermone explicatur: ab infidelib
non creditur: quasi &e illud quod de
oleastro & de olea diximus. ut gene¬
ris dissimilis sit fetus similis. facile
aliqua inueniat ratio. q̃ expediat. ser¬
mo. S hoc ab eo qui exꝑiri uoluerit:

Expanded text:
modo oporteat liberari. fatemur, modo oporteat liberari. fatemur, mirum est. sed quod latent fetus oleastrorum etiam in seminibus olearum, quando et hoc crederetur, nisi experientia probaretur? proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum distet, ita gignitur et de carne peccatoris et de carne iusti uterque peccator, quamuis inter peccatorem et iustum plurimum distet. gignitur autem peccator actu adhuc nullus et ortu nouus, sed reatu uetus: homo a creatore, captiuus a deceptore, indigens redemptore. sed quaeritur quomodo trahi possit captiuitas prolis etiam de parentibus iam redemptis. et quia non facili ratione indagatur nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur: quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit fetus similis, facile aliqua inuenit ratio uel explicat sermo. sed hoc ab eo qui experiri uoluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
atur expers ẽẽ delict. Qui autẽ. ẽ¬
expers delicti: expers est etiã huiꝰ¬
ambrosius nuptiarum bonitatẽ.
ac non potius istoꝵ hereticoꝵ qm¬
ius tunc nondum apparentium
uanitatem: huius suȩ sententiȩ
ueritate. dampnauit: Quod ideo
cõmemorandum putaui: quia pe¬
lagius sic laudat ambrosium ut
dicat. Beatus ambrosius ep̃c. ineuiꝰ
precipue. libris romana lucet. fides:
qui seriptoꝵ flos int̾ latinos qͥd̃ã
spetiosus enituit. Cuius fidem ce
purissimũ inscripturis sensũ. ne
inimicus quidẽ ausus ẽ reprehen¬
dere. Peniteat gͦ eum qd̃ sensit ad¬
uersus ambrosium: ne peniteat. eũ
quod sic laudauit ambrosiũ. Habes
librum ce molestia longitudinis &e
difficultate questionis. qmͣ mͥ fuit.
ad dictandum. tã tͥ ad legendum
negotiosum. quib particulis tẽpoꝵ
te inuenire potuit ac potuerit ociosũ:
quẽ ꝓfecto qnͣtum me dñs adiuua¬
re cdignatus ẽ elaboratum. int̃ ȩccł̃i¬

Expanded text:
atur expers esse delicti. Qui autem atur expers esse delicti. Qui autem expers est delicti, expers est etiam hujusAmbrosius nuptiarum bonitatem ac non potius istorum haereticorum quamuis tunc nondum adparentium uanitatem huius suae sententiae ueritate damnauit? quod ideo commemorandum putaui, quia Pelagius sic laudat Ambrosium, ut dicat: \'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere\'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
antur: ut etiam sua confessione dãp¬
nentur. De hac aũt concupiscentia
carnis. qm curauimus a nuptiali¬
bus bonis plixa disputatione. dis¬
tinguere. ꝓꝑter nouos hereticos. qͥ
cum hȩc reprehendit᷑ całupniant᷑
quasi nuptiȩ reprehendant᷑: ut
seilicet eam tamqm bonum natu¬
rale laudando. suum pestiferum
dogina confirment. quo asserunt
plem quȩ ꝑ illam nascitur. nullu
trahere originale peccatum: de
hac gͦ carnis concupiscentia beatꝰ
ambrosius mediolanensis ep̃c. cuiꝰ
sacerdotali ministerio lauachrũ
regenerationis accepi. sic breuit̃
est locutus. cum exponens ysaiam
ꝓpħam. carnalem xꝑi natiuitatem
insinuaret. Ido inquit. ce quasi ho¬
similitudine hominum cuncta
sustinuit. sed quia de spũ natus
abstinuit a peccato. Omnis enĩ
homo mendax: ce nemo sine pecca¬
do nisi unus ds. Seruatum ẽ gͥ:
ut ex uiro et muliere. id ẽ ꝑ illa
corpoꝵ commixtionẽ. nemo uide.¬

Expanded text:
antur, ut etiam sua confessione damantur, ut etiam sua confessione damnentur. De hac autem concupiscentia carnis, quam curauimus a nuptialibus bonis prolixa disputatione distinguere propter nouos haereticos, qui cum haec reprehenditur calumniantur, quasi nuptiae reprehendantur, ut scilicet eam tamquam bonum naturale laudando suum pestiferum dogma confirment, quo adserunt prolem, quae per illam nascitur, nullum trahere originale peccatum: de hac ergo carnis concupiscentia beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus, cuius sacerdotali ministerio lauacrum regenerationis accepi, sic breuiter est locutus, cum exponens Esaiam prophetam carnalem Christi natiuitatem insinuaret: <ideo>, inquit, \'et quasi hosimilitudine hominum cuncta susabstinuit a peccato . Omnis enim homo mendax ; et nemo sine peccato, nisi unus Deus. Servatum est igitur, ut ex viro et muliere, id est, per illam corporum commixtionem, nemo vide
Abbreviated transcription (Latin):
nob debita nr̃a: nͥ ab eis qͥ baptizati st̃ dice̾t᷑. S̾
Itemq elemosinarũ largitas ce bene¬
ficientia qnͣtalibet cui tandem ad duit.¬
tenda sua peceata ꝓdess. si baptizatꝰ
non eẽt: Postremo regni cȩloꝵ ipsa
felicitas. ubi non habebit ȩccłia ma¬
culam aut rugam aut aliqͥd huius
modi: ubi nichil reprehensionis.
nichil simulationis erit: ubi ñ sołu
reatus. s nec concupiscentia erit
ulla peccati:. quoꝵ erit nͥ baptira¬
doꝵ . Ae ꝑ hoc non solum omnia
quo mundat eccłiam suam xp̃e.
ut exhibeat eam sibi non in isto scło
s in futuro. non habentẽ. maculam
aut rugam: aut aliqͥd eiusmodi.
Nam qui eam mͦ talem ẽẽ dicunt.
ce tam̃ in illa sunt. qm̃ et ipsi faten¬
tur se habere peccata: si uerum di¬
cunt. ꝓfecto qm̃ mundi ñ sunt apec¬
catis. habet in eis eccłia maculam.
duplici loquunt᷑. habet in eis eccłia
rugam. Si aũt. se dicunt habere
ista non ipsamgͦ se non ẽẽ m̃bra eiꝰ.
nec se ad corpus eius ꝑtinere fate¬

Expanded text:
debita nostra, nisi ab eis, qui baptizati sunt, diceretur? itemque elemosynarum largitas et beneficientia quantalibet cui tandem ad dimittenda sua peccata prodesset, si baptizatus non esset? postremo regni caelorum ipsa felicitas, ubi non habebit ecclesia maculam aut rugam aut aliquid eius modi, ubi nihil reprehensionis, nihil simulationis erit, ubi non solum reatus, sed nec concupiscentia erit ulla peccati, quorum erit nisi baptizatorum? Ac per hoc non solum omnia quo mundat ecclesiam suam Christus, ut exhibeat eam sibi non in isto saeculo, sed in futuro non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi. nam qui modo eam talem esse dicunt et tamen in illa sunt, quoniam et ipsi fatentur se habere peccata, si uerum dicunt, profecto, quoniam mundi non sunt a peccatis, habet in eis ecclesia maculam; duplici loquuntur, habet in eis ecclesia rugam. si autem se dicunt habere ista, non ipsam, ergo se non esse membra eius nec se ad corpus eius pertinere fate