comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat ¶ãc tã senes quã
pu̾i tã reges ꝙͣ ĩfum tã
denq sapientes ꝙͣ stulti
cupĩt ¶ Tanti ẽ ut a¬
naxagore iusũ ẽ ꝯtẽpla¬
cio celi ac lucis ip̃ius ut
quascũq mibias libeat
sustiner ¶ Eũ gͦ laborio¬
sa hec et breuis uita nõ
mantiũ cõsensu magnũ
oĩ malo ¶ Deniq nẽo
illi qͥ ꝓ salute cunũ uolũ¬
tarie se neci obtulerũt sic
thebis ieonetheꝰ atheĩs
codorus rome turcius et
mures duo nuĩꝙͣ mortẽ
uite cõmodis p̃tulissẽt nͥ
le ĩ mortalitatẽ opĩone
ciuiũ cõsequi putauissẽt¬
¶ Qui tñ et li nescier̃t
ĩ mortalitatis uiã res eos
tñ nõ fefellit ¶Si em̃
b̾tus dĩcias et opes ideoꝯ
tẽpuit qr fragiles st̃ uo.¬
rant tueri ꝑtinacit̾ ma¬
liuissent ꝓfcõ ꝓuenissẽt
ad hoc b̃m hoc ut ostẽdi
mõ ¶ D si nõ fuit eoꝵ
qͥ celestes/ aĩas bna cũ cor¬
ꝑibus extingñt ¶ Illi tñ
qͥ de ĩ mortalitate dispu¬
tant ĩ telligẽ debuerunt

Expanded text:
 enim tam senes quam pueri, tam reges quam infimi, tam denique sapientes quam stulti cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum est, contemplatio caeli ac lucis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et breuis uita non animantium consensu magnum oilli, qui pro salute civium voluntariae se neci obtulerunt, sicut Thebis Menoeceus, Athenis Codrus, Romae Curtius et Mures duo, numquam mortem uitae commodis praetulissent, nisi se inmortalitatem opinione ciuium consequi putauissent. qui tamenetsi nescierunt inmortalitatis uiam, res eos tamen non fefellit. si enim uirtus diuitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, uorant tueri pertinaciter maluissent, profecto peruenissent ad uerum hoc, ut ostendi modo. quod si non fuit eorum qui caelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen qui de inmortalitate animae disputant intellegere debuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
me btĩ ẽẽ bideam᷑ si fugi¬
entes illecebras uolup¬
tatũ loli q u̾tuti buiẽtes
ĩ omibus miseriis labo
si deniq asꝑam illã uiã
difficilẽ q teneamꝰ q̃ no¬
bis ad bt̃itudinẽ patefc̃a
ẽ Sũmũ gͦ bonũ quod
ea religione atq doct᷑na
cui spes ĩ mortalitatis
adiuncta ẽ.
es erig̾e bidet᷑ hoc
loco ut qm̃ dociumꝰ¬

Expanded text:
ime beati esse uideamur, si fugientes inlecebras uoluptatum solique uirtuti seruientes in omnibus miseriis laborsi denique asperam illam uiam difficilemque teneamus, quae nobis ad beatitudinem patefacta est. summum igitur bonum quod ea religione atque doctrina, cui spes inmortalitatis adiuncta est. Res exigere uidetur hoc loco, ut quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ĩ btute ip̃a s ĩ aliorũ
existimacõe atq arbitrio
poĩta nã sepe birtus et ĩ¬
iusa ẽ et malo efficitur
debet aũt id bonũ qd̃ ex
ea nascitur ita cohere ut
diuelli atq abstrahi ne¬
queat ¶ Nec aliter sũ ͫ
neq adici quidꝙͣ neq de¬
trahi possi ¶ Quid qd̃
ĩ hiis om̃ib ꝯtenendis
u̾tutis officia ꝯsistũt
Lã uoluptates opes po
mare qd̾ cetĩ faciũt uicti
hiis pñtib bonis relucta¬
tur nͥ ꝙ maiora ⁊ u̾ĩora
desidãt nõ desꝑemꝰ in ue¬
nri posse ¶Mõ si uerset

Expanded text:
tute, sed in aliorum existimatione atque arbitrio posita. nam saepe uirtus et inuisa est et malo adficitur. debet autem id bonum quod ex ea nascitur ita cohaerere, ut diuelli atque abstrahi nequeat, nec aliter summumneque adici quicquam neque detrahi possit. quid quod in his omnibus contemnendis uirtutis officia consistunt? nam uoluptates opes potmare, quod ceteri faciunt uicti his praesentibus bonis reluctatur, nisi quod maiora et ueriora desiderat. non desperemus inueniri posse, modo uerset
Abbreviated transcription (Latin):
tuit qd̾ ẽẽt sũmũ bonũ
lis beata ẽẽ nõ p̃t qr ua
lis est subiecta ꝑ corpus
pycurus deũ btm
ĩ corruptũ bocat qr
sẽpit̾mis ẽ btĩtudo enim
ã ĩ nuitare possit nec ali¬
ter quitꝙͣ existĩari bt̃m
pt̃ nͥ fuerit ĩ corruptum
la gͦ ĩ mortalitas bt̃a ẽ
qr corrũpi ac dissolui nõ
p̃t ꝙ si cadit ĩ hoĩem uir¬
tus qd̃ negare nuillus p̃t̃
cadit et btĩtudo Non
p̃t eñ fieu ut sit miser
qͥ u̾tute ẽ p̃ditus ¶Si
cadit bt̃itudo gͦ et ĩ mor¬
talitas cadit ĩ hoĩem q̃
nũ sola ĩ mortalitas ĩue¬
intͤ Que nec aliud aĩal
nec corpus actingit nec
te id ẽ sñ dei ꝯgnicõe ac
iusticie ꝑuenire ¶ Tuiꝰ

Expanded text:
tuit, quod esset summum bonum. lis beata esse non potest, quia malis est subiecta per corpus. Epicurus deum beatum et incorruptum uocat, quia sempiternus est. beatitudo enim aut immutare possit. Nec aliter quidquam existimari beatum t nisi fuerit incorruptum. la ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri ut sit miser qui uirtute est praeditus. si cadit beatitudo, ergo et inmortalitas cadit in hominem, quae num sola inmortalitas inuenitur, quia nec aliut animal nec corpus adtingit nec te id est sine dei cognitione ac iustitia prouenire. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
laudat ĩ faciẽ ¶ Gr aut̾
etiã q̃rit᷑ extitisse aliqͥs
qͥ eam bituꝑaret Quisꝙͣ¬
ne ĩ quit iuntuꝑare iute
ꝑeũtem et hͦ pricidio se
ĩ qͥuare audeat et tã im¬
pie ĩ gͣtus eẽ ¶Los ergo
mus ꝑentẽ ẽẽ bite an tu
qͥ adu̾sus deũ tam ĩ pie
ĩgrato nõ hñt cuiꝰ effigi¬
em uen̾auis ĩ capitolio se
sua bñficia largitꝰ est.
uite bocas ad ꝙͣ si quis ac¬
cesserit młto sit mnc̾tior ⁊¬
em̃ u̾tutis q̃ ip̃a ubi sita
morte confecti fue qũã
cõstiterit quõ uiui doceat
cuiꝰ beritatis indagatricẽ
se ad huc nemine ¶Qͥd
gͦ te ing̃ra i ͣ bite docuit
au ut potẽtissimũ cõsu¬
lem maledc̃is incesseres
cũq hostẽ patrie deo ue¬
natis oronibus faceres
ed omittamꝰ ista

Expanded text:
laudat in faciem. grauiter laudat in faciem. grauiter etiam queritur extitisse aliquos qui eam uituperarent. quisquamne inquit uituperare uitae parentem et hoc parricidio se inquinare audet et tam inpie ingratus It esse? nos ergo, mus parentem esse uitae, an tu, qui aduersus deum tam inpie ingratus es, non hunc cuius effigiem ueneraris in Capitolio sedsua beneficia largitus est? uitae uocas? ad quam si quis accesserit, multo sit incenim virtutis? quae ipsa, ubi sita morte confecti, quam constituerint quomodo vivi deceat. Cujus veritatis indagatricem se adhuc neminem. Quid ergo te magistra illa vitae docuit? An ut potentissimum consulem maledictis incesseres, eumque hostem patriae venenatis orationibus faceres? Sed omittamus illa
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi iacentẽ hõ ille ꝙ̃
laudabat ĩ ueni̾t tãꝙͣ tibi¬
as ad fontẽ ut poete auĩt
Qd̃ si reꝑtorem sapĩe u̾t
deũ laudauit ita eñ dicit
nemo ut opior crit mor¬
tali corꝑe creatus nã sĩc
ip̃a petit maiestas cogͥta
rer̃ dicendũ est d̃s ille
fuit deus inclite menũ
tamẽ nõ erat sic laudan¬
dus deus ꝙ sapĩam ĩue¬
uerit s ꝙ hoĩem fecerit
qͥ posset caꝑe sapĩam
Minuit em̃i laudẽ qͥ ꝑtẽ
laudat ex toto ¶S iste
ut hoĩem laudauit qͥ tñ
ob id ip̃m debẽt ꝓ deo hr̃i
quoq saꝑe ĩ uenerit nam
sic ait ¶Nõne decebit
phitagora uoluisse lau¬
dare qͥ se p̾mus ut diri
traditur disputasse S
dũ hiis hoĩem q̃rit extol¬
lere rẽ ip̃am dep̃ssit nõ
ẽ em̃ magna si ab hoĩe
potuit ĩ ueniri berũ p̃t
nt poete dari benia ¶At
ille idẽ ꝑfcũs orator Idẽ
ip̃am sapĩam quã alias
domũ alias ĩ uentũ deo¬
rũ bocat poetice fig̾̃atam

Expanded text:
alicubi iacentem homo ille quem alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic laudandus deus, quod sapientiam inuenerit, sed quod hominem fecerit qui posset capere sapientiam: minuit enim laudem qui partem laudat ex toto. sed ille ut hominem laudauit, qui tamen ob id ipsum deberet pro deo haberi, quod sapere inuenerit: nam sic ait: nonne decebit Pythagoram uoluisse laudare, qui se primus ut dixi traditur disputasse. ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit: non est enim magna, si ab homine potuit inueniri. uerum potest ut poetae dari uenia. at ille idem perfectus orator, idemipsam sapientiam, quam alias donum, alias inuentum deorum uocat, poetice figuratam
Abbreviated transcription (Latin):
S ut ĩ causis face̾ sole¬
bat int̾rogacõne uoluit
brgere ad cõfessionẽ q
ꝑducere tãꝙͣ confideret
responderi ꝓrsus nichil
posse quonimꝰ phĩa esse
magr̃a uͥtutis ¶Quod
quidẽ ĩ tustulains dispu¬
tacõib aꝑte ꝓfessus ẽ ad
eã ip̃am cõuersa oracõne
tãꝙͣ se de clamatorio dis
dagatrix expłtrir q bicioꝵ
qd̃ nõ mõ nos s õio ui¬
ta hõmi siue te ẽẽ potuis¬
set ¶Tu iuuentrix legũ
tu ingr̃a moꝵ et discipli¬
ne fuisti ¶Quasi bõ ali¬
qͥd ꝑ se ip̃a sentiret ac nõ
potius ille laudandus ẽẽt
q̃ eã tribuit potuit eodẽ
mõ grãs agere cibo et po¬
tui qd̃ sũ hiis rebus cõsta¬
re uita nõ possit ĩ quib
ut sensus ita bñficii uł ẽ.
et quͥ ut ista corꝑis
alnuẽta sũt sic aĩ¬
me sapĩa ¶ Rectius ita¬
q lucretius cũ eũ laudat
qͥ sapĩa pͥmꝰ ĩuenit sed
hoc iuepte ꝙ ab hoĩe ĩ uẽ¬
tam putauit qͣi bero illã

Expanded text:
sed ut in causis facere solesed ut in causis facere solebat, interrogatione uoluit urguere ad confessionemque perducere, tamquam confideret responderi prorsus nihil posse, quominus philosophia esset magistra uirtutis. quod quidem in Tusculanis disputationibus aperte professus est ad eam ipsam conuersa oratione, tamquam se declamatorio dicedagatrix expultrixque uitiorum! quid non modo nos, sed omnino uita hominum sine te esse potuisset? — tu inuentrix legum, tu magistra morum et disciplinae fuisti: quasi uero aliquid per se ipsa sentiret ac non potius ille laudandus esset qui eam tribuit. potuit eodem modo gratias agere cibo et potui, quod sine his rebus constare uita non possit, in quibus ut sensus ita beneficii nihil est: atquin ut illa corporis alimenta sunt, sic animae sapientia. Rectius itaque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam
Abbreviated transcription (Latin):
siderate loꝙ̃tiũ atq ĩ max¬
imuis reb errantiũ ¶ Si
aũt ẽ aliqͣ disciplĩa u̾tu¬
tis nͥ ea q̃reret᷑ cũ ab isto
discendi gn̾e discesseris
Equidẽ tã et si oꝑam
dederim ã ꝙͣtulũcũq dis¬
serendi assequerer facul¬
tatẽ ꝓpter studiũ dotẽdi
pe forũ ne actingeũ qͥdẽ
s nccẽ ẽ ip̃a me faciat
cause boĩtas eloꝙ̃tẽ. ad
ꝙͣ diserte copioseq deffen¬
dandã scĩa diuinitatis et
ip̃a uĩtas sufficit᷑ ¶ Del¬
lẽ ergo cicõnẽ paulisper
ab inferis surg̾e ut bire¬
loꝙ̃tissimꝰ ab homũculo
nõ diserto docẽtur pͥmũ
qͥd nã sit qd laudandũ
putet qͥ uituperat id stu¬
diũ qd bocatur phĩa deĩ¬
de neq illã ẽẽ artẽ qua
uͥtus et iusticia discatur
nec aliã ullã sic̃ putau ͨ
postremo qm̃ ẽ uirtutis
disciplina ubi q̃renda sit
cũ ab illo discendi gen̾e
discesseris ¶O ille nõ
audiendi discendiq gr̃a
q̃rebat ¶A quo em̃ poss
audire cũ sciret id neno

Expanded text:
tium atque in maximis rebus errantium. si autem est aliqua disciplina uirtutis, ubi ea quaeretur, cum ab isto discendi genere discesseris? equidem tametsi operam dederim ut quantulamcumque dicendi adsequerer facultatem propter studium docendi, qui forum ne adtigerim quidem: sed necesse est ipsa me faciat causae bonitas eloquentem, ad quam diserte copioseque defendendam scientia diuinitatis et ipsa ueritas sufficit. uellem igitur Ciceronem paulisper ab inferis surgere, ut uir eloquentissimus ab homunculo non diserto doceretur: primum quidnam sit quod laudandum putet qui uituperat id studium quod uocatur philosophia; deinde neque illam esse artem qua uirtus et iustitia discatur nec aliam ullam, sicut putauit; postremo quoniam est uirtutis disciplina, ubi quaerenda sit, cum ab illo discendi genere discesseris, quod ille non audiendi discendique gratia quaerebat. a quo enim posset audire, cum sciret id nemo?
Abbreviated transcription (Latin):
rũq casu et mertibus sepe
et nuĩꝙͣ scelere ꝯtingunt¬
⁊ nõ optant᷑ ab hiis qͥ eas
iã tenent ¶ Qd regnũ
ip̃m ne id quidẽ nõ enim
cũcti hoĩes regnare pñt
et ncc̃e est uniu̾sos sũim
boni capaces ẽẽ ¶Quera
gari nõ pt qnͣ et bomum
sit et oĩm terte bonũ S

Expanded text:
et inertibus saepe, et nonnumquam scelere contingunt, et optantur ab iis qui eas jam tenent. Quid regnum ipsum? Ne id quidem. Non enim cuncti homines regnare possunt; et necesse est universos summi boni capaces esse. Quaeragari non potest, quin et bonum sit, et omnium certe bonum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ħ tua uba sũt michi
aũt nõ mõ ad sapiẽtiã
ceci uidemꝰ s ad ea ip̃a q̃
aliqͣ ex ꝑte t̾ui bideantur
hebetes et obtus ¶ Si
obcusus iidebare ꝙ̃ oꝑ¬
tuit i ͣ docẽte et sentire ⁊
saꝑe et inclarissima luce
ũsari ¶Alt ꝙͣ confessus
fũ̾is phĩe ueritatẽ docent
aũt ẽẽ cuuliter. ¶ Nuid
tã repugnãs dici pot̃.
Si uoscenda st̃ p̃cepta ⁊¬

Expanded text:
aec tua uerba sunt: mihi autem non modo ad sapientiam caeci uidemur, sed ad ea ipsa quae aliqua ex parte cerni uideantur, hebetes et obtunsi. siobtunsus uidebare, quem oportuit illa docente et sentire et sapere et in clarissima luce uersari? at quam confisus fueris philosophiae ueritate, docent autem esse ciuiliter. quid tam repugnans dici potest? si noscenda sunt praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
fellamus qͥ u̾tutẽ
ip̃am sũmũ bonũ puta¬
uerũt ĩ qua opĩone etiã
marcus tullius fuit ĩ qͦ
multũ cõsid̾ati fuerũt ñ
em̃ uͥtus ip̃a est sũmũ bo¬
nũ s effect᷑e et mat̾ est
sũmi bom ¶Nũi ꝑue
niri ad illud siue uͥtute
le ẽ Quero em̃ btrũ ne ad
p̃clarũ illud bonũ facile
ꝑueniri putẽt an cũ diffi¬
cultate ac labore ¶ Expe¬
diãt acumẽ suũ errorẽq
deffendant Si facile aid
illud cic siue ullo labore
ꝑueniri pt sũmũ bonũ
nõ est qͥd em̃ nos tincia¬
tã in ꝓmptu id qd̃ q̃rimꝰ
iacet ut illud quilz sine
ulla cõtencõe aĩ ꝯphẽdat
S si cõe quoq ac me¬
diocre quodl bonũ nõ nisi

Expanded text:
fellamus qui virtutem ipsam summum bonum putaverunt, in qua opinione etiam M. Tullius fuit; in quo multum inconsiderati fuerunt. Non enim virtus ipsa est summum bonum, sed effectrix et mater est summi bine uirtute le est. quaero enim utrumne ad praeclarum illut bonum facile perueniri putent an cum difficultate ac labore? expediant acumen suum erroremque defendant. si facile ad illut ac sine ullo labore perueniri potest, summum bonum non est. quid enim nos crucietam in promptu id quod quaerimus jacet, ut illud quilibet sine ulla contentione animi comprehendat. Sed si commune quoque ac mediocre quodlibet bonum non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sũmũ bonũ qõ nõ ꝓp¬
ter se expetit ¶ Nuid
bonũ puteniꝰ ¶Nu ista
ip̃a q̃ scĩa ex sẽ parit id
q̃ nõ sũt hõi ꝓpͥa et ideo
nec sũma quidẽ bona
¶Lã uoluptãtis ⁊ bictꝰ
appetentia nõ hõi solũ
s etiã iutis me ¶ Qͥd
cupiditas glĩe nõne ĩ e¬
quis dep̃hendit᷑ cũ bicto¬
res exultant uicti dolẽt
Cantus amor laud̾
tãta ẽ bictoria ture n ͨ
ĩ merito sũmus poeta ex¬
ꝑiendũ c̃ẽ ait et qͥs cuiq
dolor uicto q glia paliue

Expanded text:
 summum bonum, quod non propter se expetitur. Quid bonum putemus, an illa ipsa, quae scientia ex se parit, id quae non sunt homini propria, et ideo ne summa quidem bona. Nam voluptatis et victus appetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. Quid cupiditas gloriae? nonne in equis deprehenditur, cum victores exultant, victi dolent? Tantus amor laudum, tantae est victoria curae. Nec immerito summus poeta experiendum esse ait, Et quis cuique dolor victo, quae gloria palmae.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex hoc eximiũ facit hõi¬
nem ꝙ soli datũ ẽ intelli¬
gere dĩna. ¶Qua de re
at notitiã aliquã dei ip̃is¬
q ĩ homib ulła gẽs ẽ neq
tã mansueta neq tã fera
q̃ nõ etiã si ignoret qͣlem
haberi deũ doceat tamen
hñdũ sciat ¶ Ex qͦ efficit᷑
ut is agnoscat deũ qͥ unde
ortus sit qiͣ recordetur
oĩ metu liberare tollũt
etiã religionẽ et orbant
hoĩem suo ꝓpͥo ac singła¬
ri bono qd̃ ẽ a rcẽ buuẽdo
atq ab oĩ hũamtate dis¬
iũctũ qr deus ut om̃i cũc¬
ta uiuentia subiecit hõi
sic ip̃m hoĩem sibi nam
quod est cur idẽ ip̃i dispu¬
tent eo dirigendã ẽẽ mẽ¬
tem quo uultus erectus
est. ¶ Si eñ nobis in
celũ spc̃andũ est ad nich¬
il utior aliud ꝙͣ ob religi¬
onẽ ¶i religio tollit̾
nulla nob̃ rõ cũ celo est¬
¶ Itaq a̾ eo spc̃andũ ẽ
aut in t̾rã ꝓcumbendũ
In terrã ꝓcumbere si ue¬
limꝰ quid̃ possimꝰ quoꝵ
status rcũs ẽ ¶In celũ gͦ

Expanded text:
 in hoc eximium facit hominem, quod soli datum est intelligere divina. Qua de re at notitiam aliquam Dei; ipsisque in hominibus nulla gens est, neque tam immansueta, neque tam fera, quae non, etiamsi ignoret qualem Deum haberi deceat, tamen habendum sciat. » Ex quo efficitur, ut is agnoscat Deum, qui, unde ortus sit, quasi recordetur. omni metu liberare, tollunt etiam religionem, et orbant hominem suo proprio ac singulari bono: quod est a recte uiuendo atque ab omni humanitate diiunctum, quia deus ut cuncta uiuentia subiecit homini, sic ipsum hominem sibi. nam quid est cur idem ipsi disputent eo dirigendam esse mentem quo uultus erectus est? si enim nobis in caelum spectandum est nihil utique aliut quam ob religionem, si religio tollitur, nulla nobis ratio cum caelo est. itaque aut eo spectandum est aut in terram procumbendum. in terram procumbere ne si uelimus quidem possumus, quorum st
Abbreviated transcription (Latin):
us aĩo aunius oꝑa miraus¬
¶ Necesse ẽ eñi mirabi¬
lior sit qͥ mirabilia fecit
Si te qͥspiã uocasset
ad cenã ĩ ea q̃ optime ac¬
uide̾ s pluris fate̾s ip̃am
uoluptatẽ ꝙͣ uoluptatis
auctorem.
deo ph̃i ad corpus
referũt oĩa nichil
ꝓrsus ad mentẽ nec ui¬
dent ãplius ꝙͣ qd̃ sub ocu¬
los uenit. ¶ Aut qm̃ reõ¬
tis omib officiis corꝑis
ĩ sola mẽte ponẽda ẽ hoĩs
ut ea q̃ sũt facta bideamͦ
s ut ip̃m fcorem rerũ oĩ¬
um ꝯtẽplem᷑ id ẽ mente
q̃ uẽ sapiat int̾roget cuiꝰ
debit increpidus ac ꝑatus
colendi se dei gra natũ qͥ
nos ideo gn̾auit ut ei ler¬
uiamꝰ. ¶ Seruire autẽ

Expanded text:
ris animo, cuius opera mirarisris animo, cuius opera miraris? necesse est enim multo mirabilior sit qui mirabilia perfecit. si te quispiam uocasset ad cenam in eaque optime acuiderere, si pluris faceres ipsam uoluptatem quam uoluptatis auctorem? adeo philosophi ad corpus referunt omnia, nihil prorsus ad mentem nec uident amplius quam quod sub oculos uenit. atquin remotis omnibus officiis corporis in sola mente ponenda est hominis ut ea quae sunt facta uideamus, sed ut ipium contemplemur, id est, mente qui vere sapiat, interroget, cujus debit intrepidus ac paratus, colendi se Dei gratia natum, qui nos ideo generavit, ut ei serviamus. Servire autem
Abbreviated transcription (Latin):
solis uidendi hanc botẽ
admirãt᷑ om̃s ac phõ i
dignũ iudicãt ¶ At ego
hñc puto nõ ĩuenientẽ
qͥd rũderet effudisse hꝰ pas¬
sun ne taceret ¶Quod
qͥdẽ secũ si sapiens fuiss
cõmentatũ meditatũ q
sui uesciat ne hõ sit qͥdẽ
s putemꝰ nõ ex tꝑe dc̃m
illud effusũ uideamꝰ ĩ tͥb
ũbis quot et quãta et pec¬
cauerit ¶ Pmũ qd̃ omne
hoĩs offm̃ ĩ solis oculis po¬
sint nichil ad mentẽ refe¬
rens s ad corpus omia
Qͥd si cecus fu̾i̾t offm̃ ne
hoĩs amittet qd̵ fieri siue
occasu aĩe nõ p̃t ¶iud
¶Qͥd ꝙ plus ẽ ĩ aurib
ꝙͣ in oculis sitũ ¶Qũi
p̃t ¶ Leli ac solis udẽdi
cã natus est ¶ D̾s te ĩ
hoc speculũ ĩ durit ã qͥd
celo rerũq nate᷑ bisio tua
confert ¶nnirũ ut¬
ĩ hoc ĩ mensũ et admira¬
bile opus laudes Confice̾
rem deũ qͥ te ĩ hũc mũdũ
qͣi testẽ laudatorẽq tãti
est ¶ Cur nõ ip̃ius uͥtu¬
tẽ ꝓuidentiã pt̃atẽ meti¬

Expanded text:
hanc uocem admirantur omnes ac philosopho dignam iudicant. at ego hunc puto non inuenientem responderet effudisse hoc passim, ne taceret: quod quidem secum, si sapiens fuisset, commentatum meditatumque sui nesciat, ne homo sit quidem. set putemus non ex tempore dictum illut effusum. uideamus in tribus uerbis quot et quanta peccauerit: primum, quod omne hominis officium in solis oculis posuit nihil ad mentem referens, sed ad corpus omnia. quid ? si caecus fuerit, officiumne hominis amittet? quod fieri sine occasu animae non potest. quid od plus est in auribus, quam in oculis situm; quonipotest. Coeli ac solis videndi causa natus es? Quis te in hoc spectaculum induxit? aut quid coelo rerumque naturae visio tua confert? Nimirum, ut hoc immensum et admirabile opus laudes. Confiterrem Deum, qui te in hunc mundum, quasi testem laudatoremque tanti est? cur non ipsius virtutem, providentiam, potestatem meti
Abbreviated transcription (Latin):
Incipiẽt em̃i beati om̃s bi¬
ymo uõ qͥ et res malas
scierint ut tã beatus fit
qͥ uenena didiscit tẽpare
ꝙͣ qui meder. ¶ Quero
gͦ ad quã rem scĩa refe¬
renda sit si ad cãs rerũ
ꝓpoĩta si sciero uñ iulus
oriatur uł qͥtqͥd de celo
phisici delirant ¶ Qd
opinatio q̃ ꝓ ingeniis
uaria est restat ut scĩa
bouoꝵ ac maloꝵ sũmũ

Expanded text:
incipient enim beati omnes uiimmo uero qui et res malas scierint, ut tam beatus sit qui uenena didicerit temperare quam qui mederi. quaero igitur ad quam rem scientia referenda sit. si ad causas rerum proposita, si sciero unde Nilus oriatur uel quidquid de caelo physici delirant? quid opinatio, quae pro ingeniis naria est? restat ut scientia bonorum ac malorum summum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinaꝵ rerũ imꝑitus rẽ
maximã redegit ad inpi¬
mũ duo sola eligendo q̃ sͥ
dicẽt intuẽda ¶ Oe si na¬
tũ se ẽẽ dixisset ut mũd
p̃hendẽt a maiore utẽt᷑
sono cũ nõ implesset hõi¬
nis officiũ qr ꝙͣto pluris
ẽ aĩa ꝙͣ corpus tãto plu¬
ris ẽ deus ꝙͣ mũdus qr
mũdũ deus fecit et regit
nõ gͦ mũdus oculis qr u
trũq corpus ẽ s deus aĩo
ꝯtẽplandus ẽ qr deus ut
est ip̃e ĩ mortalis sit aĩ¬
mũ boluit ẽẽ sempitim̃
dei autẽ ꝯtẽplacõ est ue¬
nerari et cole̾ cõem ꝑen
terrã fuerũt dĩna igno¬
rando existimãdus ẽ anax¬
agoras ad ea q̃ uidenda na¬
tũ se ẽẽ dĩxerit nec celũ bi¬
disse nec solem ¶Expedita

Expanded text:
tus, rem maximam redegit ad minimum, duo sola deligendo, quae sibi diceret intuenda. Quod si natum se esse dixisset, ut mundum prehenderet, ac majori uteretur sono, tamen non implesset hominis officium: quia quanto pluris est anima quam corpus, tanto pluris est Deus, quam mundus, quia mundum Deus fecit et regit. Non ergo mundus oculis, quia utrumque est corpus, sed Deus animo contemplandus est: quia Deus, ut est ipse immortalis, sic animum voluit esse sempiternum. Dei autem contemplatio est, venerari et colere communem terram fuerunt divina ignorando, existimandus est Anaxagoras, ad quae videnda natum se esse dixit, nec coelum vidisse, nec solem. Expedita
Abbreviated transcription (Latin):
bes ꝯficiũtur sumorũ
Et septẽ stelle que nõ
que bocant᷑ errancia qͣꝵ
disꝑes cursus et mequa¬
les motus rerũ ac tem¬
poꝵ uarietates efficere

Expanded text:
ficiuntur annorum; et septem stellae, quae non quae vocantur errantia, quorum dispares cursus, et inaequabiles motus, rerum ac temporum varietates efficere
Abbreviated transcription (Latin):
dit in libro de dĩnacõne
pͥmo quadragĩta septua¬
ginta milia ãnoꝵ moni¬
m̃tis cõprehensa se hr̃e
delirant ¶In qͦ se qr pos¬
se argui nõ putabant
libeꝵ sibi crediderũt cẽ i
tis erudiũt pnͥ ͫ mũdi
finẽ q cognouimꝰ de quo
nũt ĩ fine oꝑis disseremꝰ
qm̃ de principio in 2 ͦ libͦ

Expanded text:
dit in libro de Divinatione dit in libro de Divinatione primo quadringenta septuaginta millia annorum monimentis comprehensa se habere delirant: in quo quia se posse argui non putabant, liberum sibi crediderunt esse tis erudiunt, principium mundi finemque cognovimus, de quo nunc in fine operis disseremus; quoniam de principio in
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩm et qñ tribuatur ut
in hoc quoq prauitatis
ac stulticie sue ꝓspiciant
errores qͥ mortales qͥsdã¬
q dec̃tis placidis q mor¬
Que m̃ta ꝙͣuis longe
ab ĩ mortalitate semota
sit ut dociumꝰ ĩ priorib
libris et nũc docebimus
Nã illi qͥ sins ineritis
ĩ mortales fc̃i ẽẽ dicũt᷑
qr nec iusticia nec ulla
ĩ hiis uera uirtus fuit
nõ ĩ mortalitatẽ sͥ s
mortẽ pcc̃is ac libidinbus
q̃sierũt neq celeste p̃miũ
sed ĩ ferna supplicia meru¬
erũt que pendent sił cũ
hiis om̃ib qui eos colũt
Cmꝰ iudicii ꝓpĩquare tẽ¬
pus oñdami ut et iustis
merces digna soluat᷑ et
pena nũta impiis irroge¬
tur Plato et młti alii i¬
ph̾oꝵ cũ ignorarẽt origi¬
nẽ rerũ supp̃mũ q illud
tẽpus quo mũdus ẽẽt ef¬
fectus mulca milia secu
loꝵ flurisse dixerũt ex qͦ
hic pulcherrimꝰ mũdi ex¬
tit̾i̾t ornatus sicuti fortal¬
se caldeos qͥ ut cycõ tradi¬

Expanded text:
homini et quando tribuatur, ut homini et quando tribuatur, ut in hoc quoque pravitatis ac stultitiae suae perspiciant errores, qui mortales quosdam decretis placitisque morQuae merita quam longe ab immortalitate semota sint, et docuimus in prioribus libris, et nunc docebimus;Nam illi, qui suis meritis immortales facti esse dicuntur, quia nec justitia, nec ulla in his vera virtus fuit, non inmortalitatem sibi, sed mortem\' peccatis ac libidinibus quaesierunt neque caeleste praemium, sed inferna supplicia meruerunt, quae pendent simul cum iis omnibus qui eos coluerunt. cuius iudicii propinquare tempus ostendam, ut et iustis merces digna soluatur et poena merita inpiis inrogetur. Plato et multi alii philosophorum cum ignorarent originem rerum supremumque illut tempus quo mundus esset effectlorum fluxisse dixerunt ex quo hic pulcherrimus mundi extiterit ornatus: secuti fortasse Chaldaeos, qui ut Cicero tradi
Abbreviated transcription (Latin):
go aliquo pñte disserere¬
qͥ sciret c̾tis carmĩbus scire
ab inferis aĩas et a dc̃e et
p̃bere se hñams oculis ui¬
dendas et loqͥ et fut᷑a p̃di¬
tere et si auderent re ip̃a
et documẽtis pñtib uin¬
subtilis est ut oculos hu¬
mane mẽtis effugiat in¬
tĩre direrũt ¶d ari¬
storenꝰ qͥ negauit oĩno
nullã ẽẽ aĩam eciam cũ
uiuit ĩ corꝑe s sic̃ in fidib
extencõne ueruorũ effici
ꝯcordẽ sonũ atq tantum
ꝙ̃ iusici armoniã uocãt
ita ĩ corꝑib ex ꝯpage uis¬
cerũ ac uigore membroꝵ
uim senciendi existẽ Mͦ
nł dici delixiꝰ pt̃ berũ ille
oculos quidẽ hũit ĩ colu¬
mes cor tñ cecũ quo uiu̾e
se et hr̃e mẽte qua idip¬
sũ cogitauerat nõ bide¬
bat ¶ Sed plerisq hoc
phĩs accidit ut putarẽt
oĩo nõ ẽẽ quidqͥd ocłis
nõ aꝑꝑet cũ mentis aci
quoꝵ bis ac rõ sentit᷑ po¬
cius ꝙͣ uidet᷑.
Domiã de ĩ morta¬
sequit ut doceamꝰ qͣtenꝰ¬

Expanded text:
nte dissererequi sciret certis carminibus cieri ab inferis animas et adesse et praebere se humanis oculis uidendas et loqui et futura praedicere, et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus uinsuptilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. quid Aristoxenus, qui negauit omnino ullam esse animam, etiam cum uiuit in corpore? sed sicut iintentione neruorum effici , concordem sonum atque cantum, quem musici harmoniam uocant, ita in corporibus ex conpage uiscerum ac uigore membrorum uim sentiendi exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum ille oculos quidem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogitauerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse quicquid oculis non apparet, cum mentis aciequorum uis ac ratio sentitur potius quam uidetur. Quoniam de immortasequitur ut doceamus q
Abbreviated transcription (Latin):
dissolucõe n ĩ extremoi
re p̃t utrũ dissolui se sẽ¬
ciat ñ corꝑe liberari cum
exitu lingua mutescat
Nã dũ sentit et loqͥ p̃t ñ
tire iã n ͨ. eloqui p̃t At
ligit s dissolutũ in Qd
quod uidemꝰ plerosq mo¬
rienciũ nõ dissolui cõq̃¬
rentes ut ait s exire se
et ꝓficisci et ambulare
testantes idq ã gestu
significãt & si ad huc ⁊¬
aꝑꝑet nõ dissolucõnem
clarat aĩam ꝑmanere
Let̾a epycurei dogͣtis
argumẽta phitagore re¬
pugnãt disserenti mi¬
grare aĩas de corꝑibus
betustate ac morte con¬
fectis et ĩ sumare se no¬
ius ac recent natis et
easdẽ sꝑ nasci modo ĩ hõi¬
ne mͦ in petude m ͦ ĩ bes¬
tia modo in uolucre et
hac rõne ĩ mortales cẽ
ꝙ sepe barioꝵ ac dissiliũ
corpoꝵ domicilia ꝯmittẽt

Expanded text:
dissolutione in extremo dissolutione in extremo ri potest utrum dissolui se sentiat an corpore liberari, cum in exitu lingua mutescat? nam dum sentit et loqui potesttire iam nec loqui potest: legit se dissolutuiri. quid quod uidemus plerosque morientium non dissolui conquerentes, ut ait, sed exire se et proficisci et ambulare testantes idque aut gestu significant aut si adhuc papparet non dissolutionem declarat animam permanere. cetera Epicurei dogmatis argumenta Pythagorae repugnant disserenti migrare animas de corporibus uetustate ac morte confectis et insinuare se nouis ac recens natis et easdem semper renasci modo in homine modo in pecude modo in bestia modo in uolucre et hac ratione inmortales esse, quod saepe uariorum ac dissimilium corporum domicilia commutent.
Abbreviated transcription (Latin):
fit ĩ hiis qͥ ferro int̾eunt
Quos ãt morbus ĩ teri¬
mit spm diciꝰ exhalãt
ut paulatĩ frigescentib
mẽbris slĩa effletur Q̾
cũ matĩa sangiũs ꝯtine¬
atur sic̃ lumẽ oleo ea ma¬
teria febriũ calore ꝯsũp¬
ta ncc̃e ẽ mẽbroꝵ sũma
queq frigesc̾e̾ qm̃ uene
exiliores ĩ extrema corꝑis
porrigũtur et extrei ac
temnores riui deficiẽte ue¬
na fõtis arescũt ¶ Nec tñ
qr sensus corꝑis deficit aĩe
sensũ extingui et occidere
putãdũ est nõ em̃ aĩacor¬
ꝑe deficiẽte sed corpus ssĩa
discedẽte brutescit qi sensũ
oẽm trahit secũ Cũ suitẽ
pñs aĩa sensũ tribuat cor¬
ꝑi et uui̾e id efficiat fi̾
nõ p̃t ut nõ ip̃a ꝑ se iuuat
et senciat qm̃ ip̃a est et
sensus et bita.
ras uestẽ q relinq̃re ut
anguis Equidẽ nũꝙͣ ui¬
di qui se q̃reret᷑ ĩ morte
dissolui. ¶ Sed ille for¬
tasse epycureũ aliquem
uiderat eciã dũ moritur
philosophantẽ ac de sua

Expanded text:
ferro intereunt. quos autem morbus interimit, spiritum diutius exhalant, ut paulatim frigescentibus membris anima effletur. quae cum materia sanguinis contineatur sicut lumen oleo, ea materia febrium calore consumpta necesse est membrorum summa quaeque frigescere, quoniam uenae exiliores in extrema corporis porriguntur et extremi ac tenuiores riui deficiente uena fontis arescunt. nec tamen quia sensus corporis deficit, animae sensum extingui et occidere putandum est. non enim anima corpore deficiente, sed corpus anima decedente brutescit, quia sensum omnem trahit secum. cum autem praesens anima sensum tribuat corpori et uiuere m efficiat, fieri non potest ut non ipsa per se et uiuat et sentiat, quoniam ipsa est et sensus et uita. ras uestemque relinquere, ut anguis, equidem numquam uidi qui se quereretur in morte dissolui: sed ille fortasse Epicureum aliquem uiderat etiam dum moritur philosophantem ac de sui
Abbreviated transcription (Latin):
carmĩa sibilliua nonne
hoc ita declarãt cũ fore
aliqũ denũciãt ut a deo
de uiuis at mortuis iudi¬
cetur ¶Quoꝵ exempla

Expanded text:
carmina Sibyllina nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant ut a deo de uiuis ac mortuis indicetur? quorum exempla paulo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis ĩ deos relatus m̾¬
curii noĩe ab egipciis
honoret᷑ nec plus ei ãto
ritatis tribuat ꝙͣ pla
¶ Polites quidã cõsuluit
appolliuẽ milesiũ utrũ¬
ne maneat aĩa post mor¬
tẽ an dissoluat̃ et respõ¬

Expanded text:
is in deos relatus Mercurii nomine ab Aegyptiis honoretur, nec plus ei auctoritatis tribuat, quam Pm requiramus. Polites quidam consuluit Appollinem Milesium, utrumne maneat anima post mortem, an dissolvatur; et respon
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ contͣhi in digna paciẽ¬
do ac buiẽdo fortitudine
repellat᷑ et uoluptas non
tute si uoluptatib dedita
moliant᷑ mortificet ob¬
noxia qm̃ uirtus ut docui¬
mꝰ ĩ mortalitatis ẽ fabri¬
catrir et boluptas mortis
mors aũt sic̃ ostẽdi non
fũditus ꝑuuit ac delet s
eterius afficit cruciatib
Nã int̾ire ꝓrsus aĩa nõ
nus ẽ originẽ cepit .
nma inqͥt etiam
uorbũ corꝑis sẽtit
et obliuionẽ sui capitur
et sic̃ egrescit ita etiã se¬
pe sanat᷑ hoc ẽ gͦ cur max¬
ine uirtus ad hibẽda sit¬
ne ullo corꝑis dolore fran
eã ꝑtem uis aliqͣ morbi
uiciaui̾t mouet᷑ loco et qͣ¬
si ꝯcassata de sede sua e¬
dela et saintas domiciliũ
suũ reformauĩt ¶Lã
qr ñcta ẽ aĩa cũ corꝑe si
birtute tareat cõtagio eiꝰ¬

Expanded text:
qui contrahitur indigna patienqui contrahitur indigna patiendo ac uidendo, fortitudine repellatur et uoluptas non tute, si uoluptatibus dedita molliatur, morti fiet obnoxia, quoniam et uirtus, ut docuimus, inmortalitatis est fabricatrix et uoluptas mortis. mors autem, sicut ostendi, non funditus perimit ac delet, sed aeternis afficit cruciatibus. nam interire prorsus anima non nus est originem cepit. anima inquit etiam morbum corporis sentit et obliuionem sui patitur et sicut aegrescit, ita etiam saepe sanatur. hoc est ergo cur maxime uirtus adhibene ullo corporis dolore frangeam partem vis aliqua morbi vitiaverit, movetur loco, et quasi conquassata, de sede sua edela et sanitas domicilium suum reformaverit. Nam quia juncta est anima cum corpore, si virtute careat, contagio e
Abbreviated transcription (Latin):
tur aĩa manet et iõ nõ
examies s demẽtes uo¬
cant᷑ Mens gͦ idest ĩtel¬
ligẽtia uł auget᷑ uł mi¬
mutur pro etate ¶Llĩa
in statu suo semꝑ ẽ Ex
facultatẽ eadẽ usq ad
ultimũ durat donet e¬
missa corꝑis claustro ad
sedẽ suã reuoluet ¶ De¬
inde ꝙ aĩa ꝙͣiuis ã dõ sit
inspirata tñ qr tenebro¬
so donncilio t̾reue car¬
nis ĩclusa ẽ scĩam non
dit gͦ et discit oĩa et sa¬
pientiã discẽdo et siudiẽdo
capit et senectus nõ mimu¬
it sapĩam sed auget Si
tũ inuenilis etas uirtute
decursa ẽ et si mimia se¬
nectus fregĩt mẽbra nõ
ẽ aĩe biciũ si iusus euanu-¬
it si lingua torpuit si au¬
ditus absurduit s corꝑis
At em̃ memoria deficit
Quid mirũ si labẽtis do¬
micilii ruma p̃mit᷑ mẽs
et p̃t̾ita obluuscit᷑ nõ alr̃
futã dĩna ꝙͣ si carcẽm qͦ
cohibet᷑ effugi̾t Uerũ eadẽ¬
inqͣt dolori et luctui obuor¬
ia est et ebrietate demẽtit
uñ fragilis et mortalis

Expanded text:
non exanimes, sed dementes vocantur. Mens ergo, id est intelligentia, vel augetur, vel minuitur pro aetate. Anima in statu suo semper est,facultatem, eadem usque ad ultimum durat, donec emissa corporis claustro, ad sedem suam revolet. Deinde quod anima, quamvis a Deo sit inspirata, tamen quia tenebroso domicilio terrenae carnis inclusa est, scientiam non dit igitur ac discit omnia et sapientiam discendo et audiendo capit, et senectus non minuit sapientiam, sed auget, si tamen iuuenilis aetas uirtute decursa est, et si nimia senectus fregerit membra, non est animae uitium, si uisus euanuit, si lingua torpuit, si auditus obsurduit, sed corporis. at enim memoria deficit. quid mirum si labentis domicilii ruina premitur mens et praeterita obliuiscitur, non aliter futura diuina quam si carcerem quo cohibetur effugerit? ueruinquit, dolori et luctui obnoxia est, et ebrietate dementit, unde fragilis et mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
qui fc̃ĩt uidet᷑ u̾eri ne qͥs
id credat.
Ret̾eunda sũt gͦ no¬
bis ea q̃ pro falso
ꝯͣ falsũ disserebant satis ẽ
ut opinor aĩam nõ ẽẽ so¬
lubilẽ suꝑẽ citare testes
quoꝵ anctoritate argu ͭͣ
firm̃turNeq nuĩc ꝓphe¬
tas in testĩoͬ bocabo qͦꝵ¬

Expanded text:
ereri ne quis id credat. Praetereunda sunt igitur nobis ea, quae pro falso contra falsum disserebantur: satis est ut opinor, animam non esse solubilem. Superest citare testes, quorum auctoritate argumenta firmentur. Neque nunc Prophetas in testimonium vocabo, q
Abbreviated transcription (Latin):
tem banitatẽ insamã¬
anto nãq ĩ petu cõci¬
tant᷑ aĩ ĩ furorẽ ꝙͣto illic
impetu currit̾ ut iã plus
spectaculi exhibeant qui
spectandi gr̃a ueniũt cũ
exclamare et efferri et exi
ceperĩt ¶Uitanda
g̾ spectacula omĩa nõ so¬
lũ ne quid bicioꝵ pectoi¬
b ĩsidat q̃ sedata et pacifi¬
ca ẽẽ debent ¶S ne cuiꝰ
nos boluptatis ꝯsuetudo
delimat et a dõ atq a bo¬
ius oꝑibus auertat frã
ludoꝵ celebracõnes deorũ
festa sũt si quidẽ ob nata¬
les eoꝵ uł tẽpoꝵ uouorũ
dedicacões sũt cõstitiu
Et p̃mitus quidẽ benacõ¬
nes q̃ uocantur mum̾a sa¬
ses nero neptuno paula¬
tĩ tñ et cet̾i̾s diis hisdem
honos tribui cepit singlĩ¬
q ludi noĩbus eorũ con¬
secrati sũt sicut sũmus
capito ĩ libris spectaculo¬
rũ docet ¶ Si qͥs gͦ spet¬
taculis int̾ est ad q̃ reli¬
gionis gr̃a cõuenit᷑ dis¬
cessit a dei cultu et ad de¬
os se cõtulit quoꝵ nata¬

Expanded text:
tem uanitatem insaniamtem uanitatem insaniamtanto namque impetu concitantur animi in furorem, quanto illic impetu curritur, ut iam plus spectaculi exhibeant qui spectandi gratia ueniunt, cum exclamare et efferri et exsilire coeperint. uitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid uitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent, sed ne cuius nos uoluptatis consuetudo deleniat et a deo atque a bonis operibus auertat. nam ludorum celebrationes deorum festa sunt, siquidem ob natales eorum uel templorum nouorum dedicationes sunt constituti. et primitus quidem uenationes, quae uocantur muero Neptuno. Paulatim tamen et caeteris diis idem honos tribui coepit; singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sisinius Capito in libris Spectaculorum docet. Si quis igitur spectaculis interest, ad quae religionis gratia convenitur, discessit a Dei cultu, et ad deos se contulit, quorum nata
Abbreviated transcription (Latin):
dẽt ⁊ faciliꝰ ĩ herẽt audiẽ¬
tiũ mẽorie u̾sus nu̾osi ⁊
ornati ¶ Itẽ tͣgice histoi̾e
subiciũt ocłĩs ꝑricida ⁊ ĩ¬
cesta regũ maloꝵ ⁊ ꝯtͣua
qͥd a. nͥ libide̾s et docẽt et
ĩ muliebrẽ uicissim hĩtũ¬
q molita ĩ puditas feĩas
ĩ honestis gestib mẽciũt᷑
Uid g̾ de minus
loquar corruptela¬
rũ p̃ferentib disciplinã
qͥ docẽt adultĩa dũ fingũt
et simulatis erudiũt ad
uera Nuid iuuenes et b¬
gines faciãt cũ hoc et fi
sine pudore et spectari li¬
bent̾ ab omib c̾mĩt Ad¬
mouent᷑ btiq qͥd facere
possint et ĩ flãmant᷑ libi¬
dine q̃ aspcũ maxĩe cõci
tatur aic se quisq ꝓsexu
ĩ illis ymaginib p̃figu¬
rat ꝓbãtq illa dñ rident
et adh̾entib biciis corrup¬
tiores ad cubitula reuer¬
turas biciis ĩbui nõ oꝑ¬
portz s etiã senes qͦs pecca¬
re iã nõ decet ¶Nirten¬
siũ quoꝵ ludorũ ratio qͥd
aliud habet insi leuita¬

Expanded text:
rent audientium memoriae uersus numerosi et ornati. item tragicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum malorum et cotquid aliut nisi libidines et docent et in muliebrem incessum habitumque mollitinhonestis gestibus mentiuntur. Quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam? qui docent adulteria, dum fingunt, et simulatis erudiunt ad vera? Quid juvenes aut virgines faciant, cum haec et fieri sine pudore, et spectari libenter ab omnibus cernunt? Admonentur utique quid facere possint, et inflammantur libidine, quae aspectu maxitatur, ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat probantque illa, dum rident, et adhaerentibus uitiis corruptiores ad cubicula reuerturis uitiis imbui non oportet, sed etiam senes, . quos peccare iam non decet. circensium quoque ludorum ratio quid aliut habet nisi leuita
Abbreviated transcription (Latin):
fariũ ẽ expon̾e ꝙͣ necare
dt em̃ ꝑricide facul¬
tatũ augustias ꝯq̃runt᷑
nec se płibus lib̾is edu¬
candis suffic̾e posse p̃tẽ¬
dũt qͣi b̾o̾ ã facultates in
pt̃ate suit possidentiũ ã
nõ cotidie deus ex diuiti¬
bus pauꝑes et ex pauꝑi¬
bus diuites faciãt Qua¬
re si quis liberos ob pau¬
ꝑiem nõ poterit educãe
satis ẽ ut se ab broris ꝯ¬
gressione cõtinent ꝙͣ sce¬
leratis manib dei opera
corrũꝑat g̾ si homitidiũ
face̾ nullomiͦ licet nec
int̾esse õmo cõcedit᷑ ne ꝯ¬
scĩam ꝑfundat ullus cru¬
or ¶Si quidẽ ppło sã¬
gus ille p̃statur In se¬
ius quoq nescio tn sit
corruptela biciosior. Nã
et comute fabule de stu

Expanded text:
farium est exponere quam necare. at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi uero aut facultates in potestate sint possiden-. tium aut non cottidie deus et ex diuitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat. quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est ut se ab uxoris congressione contineat quam sceleratis manibus dei opera corrumpat. ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor, siquidem populo sanguis ille praestatur. m scaems quoque nescio an sit corruptela uitiosior. nam et comicae f
Abbreviated transcription (Latin):
uir ͭ ͤ dedit ut expugͣret ac
uincẽt boluptatẽ eãq eg̃¬
dientẽ fines sͥ datos ĩfra
p̃scriptũ cohercẽt ne hoĩ¬
nem suauitatib delim¬
tũ citq captũ dicõi sue sb̾¬
ice̾t ac sẽpit̾na morte mi
uel opere delectabiles
hanc phi rectissiẽ sustule¬
rũt ¶Aiũt enĩ młto ẽẽ
p̃clarius et hoĩe dignius
celũ potius ꝙͣ celata ĩtu¬
eri et hoc pulcherrimũ
opus ĩtermicãtib astro¬
rũ lĩib tãꝙͣ florib ador¬
natũ ꝙͣ picta et ficta et
gẽnus distincta mirari
S cũ diẜte sid ꝯtẽptũ ter¬
restriũ exhortati sũt ⁊ ad
teli spectaculũ extitaue¬
rũt tñ spectatula hͨ ꝓub¬
lica nõ ꝯtẽpnũt ¶Itaq
hiis et delc̃ant᷑ et libent᷑
int̾sunt ¶ue q̃m max

Expanded text:
uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uel opere delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum potius quam caelata intueri et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astrorum luminibus tamquam floribus adornatum quam picta et ficta et gemmis distincta mirari. sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt et ad caeli spectaculum excitauerunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. itaque iis et delectantur et libenter int
Abbreviated transcription (Latin):
siłiꝰ feris beluis existĩan¬
dũ est ꝙͣ id aĩal quod ad
cõmunionẽ et ĩ nocentiã
res sũt gͦ affectus
qͥ hoĩes ĩ omĩa fa¬
tinora p̃cipites agant i
ira cupiditas libido ꝓp¬
terea poete tres furias
cẽ dixerũt q̃ mentes hõi¬
nũ exagitẽt Ira ulcõem
desiderat cupiditas opes
libido boluptates. Sed
hiis omĩb d̃s̃ c̾tos limmi¬
tes statuit quos si tran¬
scenderĩt maiores q ẽẽ
ceꝑint necesse ẽ naturã
suã depͣuent et ĩ morbos
ac uicia bertãtur ¶ Qui
sũt sũt isti limites nõ
est magni labores osten¬
dere Cupiditas ad ea cõ¬
ꝑanda nobis data ẽ q̃ st̃
te idest ut arciore disci¬
plina mĩor etas ad ꝓbi¬
tatẽ iusticiãq formet᷑
q̃ nõ metu cohibeat᷑ licẽ¬
cia ꝑiet audatiã que ad
om̃e flagiciũ et facmnꝰ
euadet Itaq ut irabti
adu̾lus mĩores et instũ

Expanded text:
similius feris beluis existimansimilius feris beluis existimandum est quam id animal quod ad communionem atque innocentiam res sunt igitur adfectus qui homines in omnia facinora praecipites agant, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transcenderint maioresque esse coeperint, necesse est naturam suam deprauent et in morbos ac uitia uertantur. qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. cupiditas ad ea conparanda nobis data est quae sunt te, id est ut artiore disciplina minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu cohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum
Abbreviated transcription (Latin):
dat ¶ Pemqz marcus
tullius contͣ suũ p̃ceptũ
de quo paulo añ dixi ob¬
liuionẽ ĩ iuriarũ ĩ mag¬
nis laudibe posuit ¶Ope
ro inqͣt cesar qͥ obliuisti
a celesti tm̃ s a publica
qͦ cuuili q iusticia remo¬
face̾ debemiꝰ q̃ ĩ mortalita¬
tis uelo candidati sumus
Stoici cũ affectus ex hoĩ¬
ne tãꝙͣ morbos couant᷑̃
euelle̾ ꝑipatetici se oppo¬
nũt eos q nõ mͦ retinẽt
sed etiã defendũt nichil¬
q in hoĩe ẽẽ dicũt quod
nõ magna rõne ac ꝓui¬
dentia sit ĩ natũ itẽ id qͣ¬
dem si singłarũ rerũ ue¬
ros t̾ĩnos scirent Itaq
hanc ip̃am irã totem di¬
cũt ẽẽ birtutis tãꝙͣ nẽo
possit adu̾sus hostem for¬
titer diucare uisi fuĩt
ira cõcitatꝰ ¶ Quo pla¬
ne ostendũt nec quid sit
uirtus scire se n ͨ cur hõi
tribui̾t irã deus ¶Que
si nobis ideo data ẽ ut ea
btam᷑ ad occidendos hõĩ¬
nes qͥd ĩ maniꝰ hoĩe qͥd

Expanded text:
dat. denique Marcus dat. denique Marcus Tullius contra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, obliuionem iniuriarum in magnis laudibus posuit. spero te inquit Caesari, qui obliuisci a caelesti tantum, sed a publica quoque ciuilique iustitia remofacere debemus qui immortalitatis uelut candidati sumus? Stoici cum adfectus ei homine tamquam morbos conantur euellere, Peripatetici se opponunt eosque non modo retinent, sed etiam defendunt nihilque in homine esse dicunt quod non magna rdentia sit innatum. Recte id quidem, si singularum rerum veros terminos scirent. Itaque hanc ipsam iram, cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit aduersus hostem fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. quo plane ostendunt nec quid sit uirtus scire se nec cur homini tribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmanius homine, quid
Abbreviated transcription (Latin):
racões alieno titło inscͥp¬
tas ĩ pacĩa et leuitas et
pite suo rostra ĩ qͥb añ
floruerat cruẽtasset nͨ
g̾ ac boĩ uiri nõ ẽ uello
certare ac se ꝑiculo cou¬
mitte qm et uince̾ nou
ẽ in nr̃a pt̃ate et est au¬
ceps om̃e certauiẽ s ẽ
sapiẽtis atq optim nõ
adu̾sariũ uelle tolle̾ qd̃
fieri sũ scele̾ at ꝑiculo
fortitudĩs ĩ se ip̃o cohibẽ¬
do ignorabi/ ¶Si añt
lacessitus ĩiiria ledentẽ
ꝑsequi ceꝑit uictus est
Si uo̾ motũ illũ rõne cõ¬
presserit hic plane ĩꝑat
Sͥ hic reg̾e̾ se p̃t Que
sustentatio su rc̃e pacĩa
nonũatur que una uir¬
tus oĩb ẽ opposita biciis
et affectib hec ꝑ turbatũ¬
aĩm ac fluctuantẽ adtnͣs
ture repugnare ĩ possibłe
est et in btile ẽ ut non
cõmotio illa ꝓsiliat ad no¬
cendũ qd̃ fieri p̃t maturiꝰ
sopiatur p̃cepit deus nõ
occidere solẽ suꝑ irã ur̃a
ne furoris nr̃i testis absce¬

Expanded text:
rationes alieno titulo inscriprationes alieno titulo inscriptas inpatientia et leuitas et pite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset nec go ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, quoniam et uincere non est in nostra potestate et est anceps omne certamen, sed est sapientis atque optimi uiri non aduersarium uelle tollere, quod fieri sine scelere ac periculo fortitudinis in se ipso cohibendo ignorabitur. si autem lacessitus iniuna laedentem perseqm coeperit, uictus est: qui uero motum illum ratione conpresserit, hic plane imperat sibi, hic regere se potest. quae snstentatio sui recte patientia nominatur, quae una uirtus omnibus est opposita uitiis et adfectibus. haec perturbatum ac fluctuantem animum naturae repugnare inpossibile est et inutile, ut non commotio illa prosiliat ad nocendum, quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem super iram nostram, ne furoris nostri testis absce
Abbreviated transcription (Latin):
Tut ad hoĩm ex eͣ
et insipiẽtes si qñ accipi¬
unt ĩ iuriã ceco et irr̃o¬
nabili furore ducũt᷑ et
conant᷑ ¶In quo gͦ sapi¬
ens at bonꝰ uir a malis
ac mitigare irã suam
nouit quã illi qr uirtu¬
te indigẽt frenare non
pñt ¶S uidelicet hec
illũ res fefellit qr cũ de
uirtute loq̃ret᷑ in qͣtũq
cõtentõe uinc̾e̾ putauit
ẽẽ uirtutis nec bid̾e ul
lomͦ potuit hoĩem dolo¬
ri et ire succũbentẽ qͥb¬
mentẽ qͣcũq imppbitas
qͥ malũ imitat̃ bonꝰ ẽẽ
u̾bis duas uirtutes max¬
imas bono ⁊ sapienti ui¬
traxit S qr ip̃e caninã
ip̃a facũdiã sicut salustiꝰ
ab appio dc̃m refert ex̾tu¬
it boluit hoĩem caninomͦ
biu̾e ut remordeat la ces¬
situs ¶Que retributio
et quas edere soleat stra
tristissĩo casu Qͥ dñ his
phoꝵ p̃ceptis obtꝑare ges¬
situs ĩ iuria pacia tenu¬
isset si dissilare si ferre
ꝯtumeliã bõi uiri ẽẽ didis¬
cisset nec illas nobłes o¬

Expanded text:
ut ad hominum exempla et insipientes, si quando accipiunt injuriam, caeco et irrationabili furore ducuntur, et conantur. In quo igitur sapiens ac bonus vir a malis ac mitigare iram nouit, quam illi quia uirtute indigent, frenare non possunt? sed uidelicet haec illum res fefellit, quod cum de uirtute loqueretur, in quacumque contentione uincere putauit esse uirtutis nec uidere ullo modo potuit hominem dolori et irae succumbentem as qui malum imitatur, bonus esse uerbis duas uirtutes maximas bono et sapienti uitraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio et quas edere soleat stragtristissimo casu, qui dum hispraeceptis obtemperare gessitus I iniuria patientiam tenuisset, si dissimulare, si ferre contumeliam boni uiri esse didicisset nec illas nobiles o