comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in lege dñi custodienda. qui
eam semꝑ habere. legere p̃ci¬
pitur & in reuoluere sicut
rex regum factus ex muliere.
factus sub lege. omnnẽ imple¬
uit iusticiam legis: ei non ne¬
cessitate s uoluntate fubiectꝰ.
Quia in lege uoluntas eiꝰ ꝙ
ilege dñi meditatus ÷ die ac
nocte. Qd̃ si ille in hac parte
non credit᷑ imitandus qui
ñ regum głam s fidelium
amplexus ÷ pauꝑtatẽ. ꝙ indu¬
tus forma seruili reclinato¬
rium capiti non quesiurt
interris. & interrogatus aiu¬
dice regnũ suum dehoc mun¬
do non ẽẽ confessus ẽ: ꝓficiãt
uł exempla regum illustriũ.
quoꝵ memoria inbenedic¬
tione est. ꝓcedant gͦ de castris
isrł. Dauid. erechias. ꝙ iosi¬
as. ꝙ ceteri qui in eo sibi
regni głam constare credebãt:
sicdei querentes głam se &
subditos adiuine legis nexibꝰ
innodarent. Et ne illoꝵ re¬
mota uideant᷑ exempla. ꝙ ex
eo sequenda miniis qd̃ alege
eoꝵ ꝙ ritu oꝑum ꝙ religionis

Expanded text:
in lege Domini custodienda, qui in lege Domini custodienda, qui eam semper habere, legere praecipitur, et revolvere, sicut Rex regum factus ex muliere, factus sub lege, omnem implevit justitiam legis, ei non necessitate, sed voluntate, subjectus. Quia in lege voluntas ejus, et in lege Domini meditatus est die ac nocte. Quod si ille in hac parte non creditur imitandus, qui non regum gloriam, sed fidelium amplexus est paupertatem, et indutus forma servili, reclinatorium capiti non quaesivit in terris; et interrogatus a judice, regnum suum de hoc mundo non esse, confessus est; proficiant vel exempla regum illustrium, quorum memoria in benedictione est. Procedant ergo de castris Israel, David, Ezechias, et Josias, et caeteri, qui in eo sibi regni gloriam constare credebant, si Dei quaerentes gloriam, se et subditos divinae legis nexibus innodarent. Et ne illorum remota videantur exempla, et ex eo sequenda minus, quod a lege eorum, et ritu operum, et religionis
Abbreviated transcription (Latin):
biis ex adu̾so omẽm uir iustus
claudat auditũ. S qui sunt
sacerdotes leuitice tribus: Iili
utiq quos sine auaricie stimu¬
lis. sine ambitionis inpulsu.
sine affectione carnis ꝙ sangui¬
nis. lex ineccłiam introduxit.
Non antẽ lex litt̾e que morti¬
ficat. s sp̃s. que in scĩtate men¬
tis. mundicia corporis. fidei
sinceritate. ꝙ oꝑib caritatis
iniuificat. Sicut enim umbra¬
tilis lex ꝙ gerens omĩa figura¬
liter sac̾dotes insingłaritate
carnis ꝙ sanguinis p̃elegit. sic
postquam cessantib umbris
ueritas patefacta est. ꝙ iusticia
de celo ꝓspexit. quos uite com¬
mendat m̾itum. & bone opi¬
monis odor. & unitas fideliũ.
aut p̃latoꝵ diligens ꝓuiden¬
tia in opus minist̾ii segrega¬
uit. sp̃s applicat ad leurticã
tribum. & legittimos instituit
sac̾dotes. Adicitur. Et habebit
secum legetq illud om̃ib die¬
bus uite sue. Attende qͣnta
debeat ẽẽ diligentia pͥncipis

Expanded text:
bus ex adverso, omnem vir justus bus ex adverso, omnem vir justus claudat auditum. Sed qui sunt sacerdotes Leviticae tribus? Illi utique quos sine avaritiae stimulis, sine ambitionis impulsu, sine affectione carnis et sanguinis, lex in Ecclesiam introduxit. Non autem lex litterae, quae mortificat, sed spiritus, quae in sanctitate mentis, munditia corporis, fidei sinceritate, et operibus charitatis, vivificat. Sicut enim umbratilis lex, et gerens omnia figuraliter, sacerdotes in singularitate carnis et sanguinis praeelegit; sic, postquam cessantibus umbris veritas patefacta est, et justitia de coelo prospexit, quos vitae commendat meritum, et bonae opinionis odor, et unitas fidelium, aut praelatorum diligens providentia, in opus ministerii segregavit, spiritus applicat ad Leviticam tribum, et legitimos instituit sacerdotes. Adjicitur: Et habebit secum, legetque illud omnibus diebus vitae suae . Attende quanta debeat esse diligentia principis
Abbreviated transcription (Latin):
tus agnoscit. Prima qͥdem scri¬
non inpͥmitur nͥ inpuriore
intelligentia mentis. Et recte
inuolumine dent̾onomium
scribitur qr sic apud ͤ sensum le¬
gis pͥnceps reuoluit. qd̃ ab ocłis
eius litt̾a non recedit. Et sic qͥ¬
dem insistit littere: ut nequa¬
quam ab intellectus discordet
puritate. littera namq occidit
spiritus uiuificat. ꝙ penes
ip̃m humani uiris ꝙ eqͥtatis
media int̾pretatio necĩa & ge¬
n̾alis extat. Accipiens inquit
exemplar a sacerdotib leuitice
tribus. Recte qͥdem. Omiiũ
legum manisẽ censura si ñ
diuine legis naginẽ gerat.
ꝙ mutilis ÷ constitutio pͥncipis.
si non ẽ eccłiastice discipline
conformis. Qd̾ ꝙ xp̃ianissimũ
ñ latuit pͥncipem. qͥ legibus
suis indixit. ne dediguent᷑ sa¬
cros canones imuitari. Et ñ mͦ
sacerdotes exemplaria peti p̃cipit.
s ad leuiticam tribum mutu¬
andi grã pͥncipem mritit. Sic
enim legittimi sac̾dotes audi¬
endi st᷑ ut reꝓbis ꝙ ascendenti¬

Expanded text:
tus agnoscit. Prima quidem scrinon imprimitur, nisi in puriore intelligentia mentis? Et recte in volumine Deuteronomium scribitur, quia sic apud se sensum legis princeps revolvit, quod ab oculis ejus littera non recedit. Et sic quidem insistit litterae, ut nequaquam ab intellectus discordet puritate. Littera namque occidit, spiritus autem vivificat , et penes ipsum, humani juris et aequitatis, media interpretatio necessaria et generalis exstat. Accipiens, inquit, exemplar a sacerdotibus Leviticae tribus . Recte quidem. Omnium legum inanis est censura, si non divinae legis imaginem gerat; et inutilis est constitutio principis, si non ecclesiasticae disciplinae sit conformis. Quod et Christianissimum non latuit principem, qui legibus suis indixit, ne dedignentur sacros canones imitari. Et non modo sacerdotum exemplaria peti praecipit, sed ad Leviticam tribum, mutuandi gratia, principem mittit. Sic enim legitimi sacerdotes audiendi sunt, ut reprobis et ascendenti
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ qͥd uis rectissime geres si nõ
recesseris ate ipso. Si pͥmũ te
cõposueris. si tua omĩa dispo¬
sueris aduirtutẽ. recte tͥ ꝓce¬
dent uniu̾sa. Politice consti¬
tutionis maioꝵ uires tͥ exscͥ¬
psi cui si obtemꝑas. plutarcũ¬
Auoquin p̾sentem epłam
testem inuoco q inꝑnciem
imꝑii non ꝑgis auctore plu
inscribitur institutio traia¬
ni. que ꝓparte p̃senti opus¬
cło curaui inserere. ita tam̃
ut sentenciarũ uestigia po¬
cius imitarer: quã passus
uerboꝵ. Est gͦ pͥmũ omniũ
ut pͥnceps se totum meciat᷑.
& quid in toto corpore rei pub¬
lice cuiꝰ uce fruatur dili-¬
genter ad u̾tat. Est autẽ res¬
publica sicut plutarco pla-¬
cet corpus qd̾dam. qd̾ diuini

Expanded text:
vero quidvis rectissime geres, si non vero quidvis rectissime geres, si non recesseris a te ipso. Si primum te composueris, si tua omnia disposueris ad virtutem, recte tibi procedent universa. Politicae constitutionis majorum vires tibi expressi, cui si obtemperas, PlutarchAlioquin praesentem epistolam testem invoco, quia in perniciem imperii non pergis, auctore Plutinscribitur: Institutio Trajani, quae pro parte praesenti opusculo curavi incerere, ita tamen ut sententiarum vestigia potius imitarer, quam passus verborum. Est ergo primum omnium, ut princeps se totum metiatur, et quod in toto corpore Reipublicae, cujus vice fruatur, diligenter advertat. Est autem Respublica, sicut Plutarcho placet, corpus quoddam, quod divini
Abbreviated transcription (Latin):
inlito ennii querere. que in¬
uidia÷ ea que aderuditionẽ
nr̃ãm agentilib scͥpta sunt
nr̃is cõmunicare: his gͦ omis
ĩnstruentis. que cuiꝰdam poli¬
tice constitutionis expͥmit
sensum. Ca dicit᷑ eẽ huiꝰmodi.¬
ẜlutarcus traiano salt̾ dicit.
Modestiam tuam nou̾am ñ
appetere pͥncipatũ. q̃m tam̃
semꝑ morum elegantia meri
studuisti. Quo qͥdem tanto
dignior iudicaris. quanto a
c̃mine ambitionis uideris eẽ
remocior. Tue itaq uirtuti
congratulor ꝙ fortune mee.
si tñ recte gesseris: quẽ ꝓbe
merusti. Alioquin te ꝑiełis.
ꝙ me detrahentiũ lingius
subiectum iri non dubito.
cum ꝙ ignauiam ĩꝑatorum
roma non ferat. ꝙ sermo pub¬
licus delicta discipłoꝵ refun¬
dere soleat inp̃ceptores. Sic
seneca neronis sui m̾ito de¬
trahenciũ carpitur linguis.
adolescentium suoꝵ tenu̾̃tas
inqͥntilianũ refundit᷑. ꝙ so¬
crates inpupillum suum
fuisse clem̃tior cͥminat᷑. Tu

Expanded text:
in luto Ennii quaerere, quae inin luto Ennii quaerere, quae invidia est ea, quae ad eruditionem nostram a gentilibus scripta sunt, nostris communicare! His ergo omissinstruentis, quae cujusdam politicae constitutionis exprimit sensum. Ea dicitur esse hujusmodi.--Plutarchus Trajano salutem dicit. Modestiam tuam noveram non appetere principatum, quem tamen semper morum elegantia mereri studuisti. Quo quidem tanto dignior judicaris, quanto a crimine ambitionis videris esse remotior. Tuae itaque virtuti congratulor, et fortunae meae, si tamen recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te periculis, et me detrahentium linguis subjectum iri non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in praeceptores. Sic Seneca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminatur. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
on solent ad ungue
grandia sine mora
lustrari. nec facile :
ꝓuinciarũ longitu¬
dmnẽ ꝙ latitudinẽ in mom̃to
transcurrere. Sic res magna sue¬
cincte qͥdem asapiente interdũ
ꝓponitur. s nũquã ꝑfecte sub
angustia sermonis nimia expla¬
nat᷑. Qͥd autẽ in humanisreb
maius: pͥncipatu. cuiꝰ officiũ
qͦdam mͦ omĩa circuit. implet.
ꝙ penetrat. & quasi robore uir¬
tutis sue tociꝰ rei publice molẽ
portat. Cuis itaq contẽplatio
tractũ h̃t ꝙ morã exigit. tũ p̃
magnitudine sui. tũ p̃ uenꝰ¬
tate quam incapite rei publi¬
ce iocundũ ÷ om̃ib contẽpla¬
ri. Modesta gͦ breuitate in in
audiat᷑. Nam deducta suꝑsti¬
cione gentiliũ. fideł ÷ insenten¬
ciis. in u̾bis luculentus. ꝙ in
sacrario moꝵ tantꝰ arbiter: ut
facile p̾ceptorẽ traiani possis
agnoscere.Si qͥd autẽ ap̃ eum
a fide dissentit aut moribꝰ. tẽꝑi
pociꝰ qͣm inro ascribat᷑. Si .Ni.
uirgilio licuit aurũ sapientie

Expanded text:
on solent ad unguem grandia sine mora lustrari, nec facile est provinciarum longitudinem et latitudinem in momento transcurrere. Sic res magna succincte quidem a sapiente interdum proponitur, sed nunquam perfecte sub angustia sermonis nimia explanatur. Quid autem in humanis rebus majus est principatu, cujus officium quodammodo omnia circumit, implet, et penetrat, et quasi robore virtutis suae, totius Reipublicae molem portat? Ejus itaque contemplatio tractum habet, et moram exigit, tum prae magnitudine sui, tum prae venustate, quam in capite Reipublicae jucundum est omnibus contemplari. Modesta ergo brevitate, in insaudiatur. Nam, deducta superstitione gentilium, fidelis est in sententiis, in verbis luculentus, et in sacrario morum tantus arbiter, ut facile praeceptorem Trajani possis agnoscere. Si quid autem apud eum a fide dissentit, aut moribus, tempori potius, quam viro ascribatur. Si enim irgilio licuit aurum sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
mirari se quod tanta cura or¬
nasset. in quo plus p̃sidii quã
ingladio haberet.S nec fastũ
illorum ꝑferre poteris: nͥ fue¬
ris pacienci e grandioris. Nam
ut ineꝑtias eoꝵ non rideas.:
nulla modestia poterit cohi¬
bere. Quis octauiano augusto
felicior aut maior: filios ꝙ si
non genuerit ad optauit. qͥb
ꝙ si sufficere posset clarussan¬
guiᷤ ad głam. & bona herecdita¬
ria magis ad copiam quã ad
usũ: ea tam̃ diligentia institu¬
ti ft̾: ac si sua retineri ł aliena
adquiri nequaqũa possint
nͥ ꝑ uirtutẽ. Cos gͦ ad gradum
militarẽ ꝙ cursum ꝙ saltum
fecit exercitari. usumq natan¬
di & cesim ꝙ punctim feriendi
ꝙ iacͥendi missilia ꝙ lapides
manu uł funda docuit. & qͣli¬
ter bellũ om̃e aũ sustineri de¬
beat: aut inferri. Nouit enĩ
prudentissimꝰ ꝙ diligens im¬
ꝑator q quo semel ÷ inbuta
re cens seruabit odorem tes

Expanded text:
mirari se quod tanta cura ornasset, in quo plus praesidii, quam in gladio haberet. Sed nec fastum illorum perferre poteris, nisi fueris patientiae grandioris. Nam ut ineptias eorum non rideas, nulla modestia poterit cohibere. Quis Octaviano Augusto felicior aut major? Filios etsi non genuerit, adoptavit, quibus etsi sufficere posset clarus sanguis ad gloriam, et bona haereditaria magis ad copiam, quam ad usum, ea tamen diligentia instituti sunt, ac si sua retineri, vel aliena acquiri nequaquam possint, nisi per virtutem. Eos ergo ad gradum militarem, et cursum, et saltum fecit excitari, usumque natandi, et caesim et punctim feriendi, et jaciendi missilia, et lapides manu vel funda docuit, et qualiter bellum omne aut sustineri debeat, aut inferri. Novit enim prudentissimus et diligens imperator, quia Quo semel est imbuta recens servabit odorem Tes
Abbreviated transcription (Latin):
ccurrit gͦ in pͥmis
domus ceserea. qͣ
nicħ potentiꝰ aut głosius
ulla etate recolit mundus:
Siqͥdem uilius cesar. pͥmus
orbem prudentie & rei mi¬
litaris uirib ad quisiurt.
homo ꝑpaucorũ ꝙ cui nul

Expanded text:
ccurrit ergo in primis domus Caesarea, qua nihil potentius aut gloriosius, nulla aetate recolit mundus. Siquidem Julius Caesar primus orbem, prudentiae et rei militaris viribus, acquisivit. Homo perpaucorum, et cui nul
Abbreviated transcription (Latin):
tatitũ płimum demit. Diffici¬
le aut potius inpossibilez illos
ꝑcurrere. qui hac uia ad infe¬
ros descenderunt. aut penis
nouissimis se ingemuerunt
affectos. heu mͥ cur uidi. cur
noxia lumina fect. Inquit ille.
qui an de conscientia alieni
anꝓprii oꝑis noxa deportati¬
onem meruerit. incertum ẽ.
Certum tñ est. qr mala aliena
nouisse non expedit. Ueruintũ
siue sciantur siue non: nichil
tutius ẽ. qͣm ꝓpͥam innocenti¬
am conseruare. Philosophus
sic inter hostes uiuendum cen¬
suit tanquam inter amicos.⁊ ĩt̾
aicoᷤ: ac si ĩ mediiꝰ hostibꝰuiũct᷑.
Et satiricus. Uiuendũ recte
tũ ꝓpter pluruma. tunc his p̃ci¬
pue causis. ut linguas manci¬
pioꝵ contempnas. Nam lingua
mali pars pessima serui.S nõ
mͦ ꝓpter linguas seruoꝵ. uer̃
ꝓpter gladios ꝙ uenena poten¬
tum ꝙ insidias omĩum. p̃cepto
satirici parendum est.

Expanded text:
tati tamen plurimum demit. Difficitati tamen plurimum demit. Difficile, aut potius impossibile est illos percurrere, qui, hac via ad inferos descenderunt, aut poenis novissimis se ingemuerunt affectos. Heu mihi cur vidi, cur noxia lumina feci! inquit ille, qui an de conscientia alieni, an proprii operis noxa deportationem meruerit, incertum est. Certum tamen est, quod mala aliena novisse non expedit. Verumtamen sive sciantur, sive non, nihil tutius est quam propriam conscientiam conservare. Philosophus sic inter hostes vivendum censuit, tanquam inter amicos; et inter amicos, ac si in mediis hostibus viveretur. Et satyricus: Vivendum est recte cum propter plurima, tum de his Praecipue causis, ut linguas mancipiorum Contemnas, nam lingua mali pars pessima servi. Sed non modo propter linguas servorum, verum propter gladios, et venena potentum, et insidias omnium, praecepto satyrici parcendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
consiliar ios inpingatur. cũ ĩ¬
amꝰ sit excusatio. eo qd̃ om̃e offm̃
sͥ potentatꝰ conformat. nemo¬
q sapiens dui fluctuat consi¬
lio inprudentũ. Omĩa nãq
discernit ꝙ iudicat. An eum
putas inconscientia tua secu¬
rum qͥ escere. cuiꝰ tͦpitudinẽ pro¬
ducere potes in lucem. & ꝓferre
inpublicum: Certe om̃nis qͥ
malus ẽ. odit lucem. Et opus
om̃e artificis sui habere uide-¬
tur uuaginẽ. Meretͥcantiũ
mulierũ fucus dum argui
ueretur alumine: petit um¬
bras & timet ne se ip̃is de formi¬
ores sint si in mediata luce
uidentiũ obtutib pateant.
hoc gͦ illarum tota uigilan¬
tia querit. ut qd̾ ñ est in eis
p̃stricti ocłi uideant: & qui
uident ceci fiant. At in his
que natiuo colore confidunt.
longe aliter:. quia hec amat
obscur. uolet hec subluce ui¬
deri. Iudicis argutũ que ñ
formidat acumen: licet itaq se¬
cretoꝵ. cõmunio aliquid felici¬
tatis uideatur adicere: securi¬

Expanded text:
consiliarios impingatur, cum inconsiliarios impingatur, cum inanis sit excusatio, eo quod omne officium, sibi potentatus conformat, nemoque sapiens diu fluctuat consilio imprudentum. Omnia namque discernit et judicat. An eum putas in conscientia sua securum quiescere, cujus turpitudinem producere potes in lucem et proferre in publicum? Certe omnis, qui malus est, odit lucem. Et opus omne, artificis sui videtur habere imaginem. Meretricantium mulierum fucus dum argui veretur a lumine, petit umbras, et timet ne se ipsis deformiores sint, si immediata luce videntium obtutibus pateant. Hoc ergo illarum tota vigilantia quaerit, ut quod non est in eis, praestricti oculi videant, et qui vident, caeci faciant. At in his quae nativo colore confidunt, longe aliter est, quia Haec amat obscurum, volet haec sub luce videri, Judicis argutum quae non formidat acumen. Licet itaque secretorum communio aliquid felicitatis videatur adjicere, securi
Abbreviated transcription (Latin):
miam cudit᷑ nͥ forte ea sit d̾ po¬
tente opinio. ut nullo possit
consilio depͣuari. Si enim
sollempnis ẽ malicia eiꝰ. si frau¬
dis & doli uulgata oppinio:
tociꝰ familie fama purgat᷑. ac
si capitis languor infirmanti-¬
um dengret dolorem lat̾um.
auoquin si benignior. si crui¬
lior credit᷑ potentatus: om̃ia
deliramenta eiꝰ familiares qͣsi
clitellarii qͥbusdam nominis
sui hum̾is portant. S recte
gestorum nicħ nͥ benignitati
aut cuulitati potentis asscri¬
bitur. & si quando calculus
grauior ĩminet: quasi pel¬
lem ꝓpelle animã tuam da¬
bit diues ꝓfama sua. Et ut
inte retorqueat culpam suã:
caput tuũ meritis criminũ
penis ñ uerebit᷑ obiectare. d
qd̾ magis mirab̾e. gratulabit᷑
si astutia sua industrie tue
labores & sollicitudines hac
mercede donau̾it: ut te red¬
dat infamẽ. ꝙ fec̾it aut finxe¬
rit te cͥminib inauditis ob¬
noxium. Non ẽ enĩ malũ in
ciuitate qd̾ non indiuitis

Expanded text:
miam cuditur; nisi forte ea sit de pomiam cuditur; nisi forte ea sit de potente opinio, ut nullo possit consilio depravari. Si enim solemnis est malitia ejus, si fraudis et doli vulgata opinio, totius familiae fama purgatur, ac si capitis languor infirmantium denigret dolorem laterum. Alioquin si benignior, si civilior creditur potentatus, omnia deliramenta ejus familiares, quasi clitellarii, quibusdam nominis sui humeris portant. Sed recte gestorum nil nisi benignitati, aut civilitati potentis ascribitur. Et si quando calculus gravior imminet, quasi pellem pro pelle, animam tuam dabit dives pro fama sua, et ut in te retorqueat culpam suam, caput tuum meritis criminum, poenis non verebitur objectare. Sed quod magis mirabile, gratulabitur, si astutia sua industriae tuae labores et sollicitudines, hac mercede donaverit, ut te reddat infamem, et si fecerit, aut finxerit te criminibus inauditis obnoxium. Non est enim malum in civitate quod non in divitis
Abbreviated transcription (Latin):
toria discute. ꝙ lixarũ castrẽsi¬
um inquire sententias. Nicħ
enim ad eo occultũ÷. qd̾ eis ex
aliqua parte non reueletur.Si
mͥ non credis: uł aquinati nr̃o
aures accõmoda. Ait enim.
Ocoridon. coridon secretum di¬
uitis ullum ẽẽ putas. Seru
ut taceant: iumĩta loquentur.
Et canis ꝙ postes ꝙ marmora.
claude fenestras. Uela tegant
ille sccłi: ximus ante diem cau¬
posciet s cedo. Si terre secretum
suum infodiat: ł arundo sub¬
crescens hoc ꝓducet. ĩpublicũ.
& leui flatu mauras ꝓferet.
qm̃ auricłas asini midas ħt.
Pallas qͦ erictoniũ suum ocul¬
tare ñ potuit. quin ip̃m iam
cognitũ cornicis garrulitas
publicaret. Unde qi aliem admiᷤ¬
si delatrix fuit ꝙ conscia: coloriᷤ
ꝑdidit uenustatẽ. & garrulita-¬
tis meurrit notam. Pret̾ea se¬
cretarii diuitũ qͣsi qͥdam to¬
lutarii ł clitellarii sunt. &
qͥ eoꝵ delictis on̾entur. Qcqͥd
ab eis delinquit᷑. in istoꝵ in fa¬

Expanded text:
toria discute, et lixarum castrensitoria discute, et lixarum castrensium inquire sententias. Nihil enim adeo occultum est, quod eis ex aliqua parte non reveletur. Si mihi non credis, vel Aquinati nostro aures accomoda. Ait enim. O Corydon, Corydon, secretum divitis ullum Esse putas? servi ut taceant, jumenta loquentur, Et canis, et postes, et marmora: claude fenestras, Vela legant ille secundi, Proximus ante diem caupo sciet. Procedo. Si terrae secretum suum infodiat, vel arundo succrescens hoc producet in publicum, et levi flatu in auras proferet, quoniam Auriculas asini Midas habet. Pallas quoque Erichthonium suum occultare non potuit, quin ipsum jam cognitum cornicis garrulitas publicaret: unde quia alieni admissi delatrix fuit et conscia, coloris perdidit venustatem, et garrulitatis incurrit notam. Praeterea secretarii divitum, quasi quidam tolutarii vel clitellarii sunt, et qui eorum delictis onerentur: quidquid ab eis delinquitur in istorum infa
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ad successus ẽẽ conscium.
isecretoꝵ. Quid nis Reu̾entia
crescit. Inualescit auctoritas.
arcentur in cõmoda. frouem¬
unt utilitates. amicoꝵ auget᷑
numeruf. Cultorib accedit de¬
notio. & fortuna tocius gre sue
ꝙ felicitatis anram udetur
beatulis inspirare. Cet̾m estoꝵ
omĩum nouissima quouis absin¬
tio amariora sunt. Et si int̾im
ñ amarescunt. iustam amari¬
tudinis hñt suspicionẽ. Res. si¬
qͥdem ꝑiculosa ẽ diuitũ aut po¬
tentũ ꝯmunicare secretis. Siqͥd
enĩ eis ꝑ incuriam forte elabit᷑:
cuinͥ concio inponet᷑: Qd̾ cubi¬
cularii aut ciniflones: mimi¬
ue. aut qͥcumq nebulonum
qͥb delicatꝰ diuitis sensus aut
furor carere ñ potest. in lupa¬
narił tab̾na sparserunt. aut
tit se uenditarent a familiari¬
tate potentis dinulgauerũt¬
inpopło: in illius calumpniam
retorquetur. qͥ in consiliis ali-¬
quem locum uisus ẽ tenuisse.
Simotꝰ rerũ p̃scire desidãs: m̃i¬

Expanded text:
mum ad successus esse conscium mum ad successus esse conscium secretorum. Quidni? Reverentia crescit, invalescit auctoritas, arcentur incommoda, proveniunt utilitates, amicorum augetur numerus, cultoribus accedit devotio, et fortuna totius gratiae suae, et felicitatis auram videtur beatulis inspirare. Caeterum istorum omnium novissima quovis absinthio amariora sunt, et si interim non amarescunt, justam amaritudinis habent suspicionem. Res siquidem periculosa est, divitum aut potentum communicare secretis. Si quid enim eis per incuriam forte elabitur, cui, nisi conscio imponetur? Quod cubicularii, aut ciniflones, mimive, aut quicunque nebulonum, quibus delicatus divitis sensus, aut furor carere non potest, in lupanari vel taberna sparserunt, aut ut se vindicarent a familiaritate potentis, divulgaveruntpopulo, in illius calumniam retorquetur, qui in consiliis aliquem locum visus est tenuisse. Si motus rerum praescire desideras, meri
Abbreviated transcription (Latin):
tentio. ibi. fixa cordis positio¬
est. Unde licet inuito & re¬
pugnanti anmo plerumq
affluant. cor tñ apponere
fidelis philosophus ꝓhibet.
ꝙ doctor gentum eos qui
diuites fieri cupiunt in laq̃¬
um diaboli & temptationes
dicit incidere. Et qui utro¬
q maior ẽ. pͥmogenitus mor¬
tuoꝵ. ꝙ pͥnceps regum terre:
asserit deo & mãmone si mul
seruiri non posse. Qm̃ imꝑat
aut seruit collecta pecunia
cuiq. S diuiti ñqͣm serurt
aut raro. Unde liquet. diurteᷤ
freq̃ntius iniquos ẽẽ quã he¬
redes iniquoꝵ. Quomodo gͦ
regnat caritas ubi iniquitas
dñatur: Utiq diues famili¬
aris eẽ nouit. amicus munꝗͣ.
aut raro. hic tñ non de eo
qͥ ħt diuicias sermo ẽ s qui
amat. Ex quib liquet qi qͣnta¬
cuniq ex familiar itate poten¬
tioris grã uideatur. diligentẽ
cautelam exigit subditoꝵ.
Alioquin: omnis eiꝰ illecebra
plus aloes quã mellis mexitu
habitatura ẽ. At expedit pluri¬

Expanded text:
tentio, ibi fixa cordis positiotentio, ibi fixa cordis positio. » Unde licet invito et repugnanti animo plerumque affluant, cor tamen apponere fidelis philosophus prohibet, et Doctor gentium eos, qui divites fieri cupiunt, in laqueum diaboli, et tentationis dicit incidere. Et qui utroque major est, primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae asserit, Deo et mammonae simul serviri non posse. Quoniam. Imperat, aut servit collecta pecunia cuique. Sed diviti nunquam servit, aut raro. Unde liquet divites frequentius iniquos esse quam haeredes iniquorum. Quomodo ergo regnat charitas, ubi iniquitas dominatur? Utique dives familiaris esse novit, amicus nunquam, aut raro. Hic tamen non de eo, qui habet divitias, sermo est, sed qui amat. Ex quibus liquet, quia quantacunque ex familiaritate potentioris gratia videatur, diligentem cautelam exigit subditorum. Alioquin omnis ejus illecebra, « plus aloes, quam mellis » in exitu habitura est. At expedit pluri
Abbreviated transcription (Latin):
honesti.hoo qͦ iam pͥdem
uenit indubium. an quẽqͣm
diuitum ꝙ potentum ama¬
re contingat. Tandemq re-¬
ceptum÷ eosdem nunquã
amare ł raro. & in eisp̃cipue
causis inqͥb se potnis quam
alios amare uideant᷑. Contra¬
ria siqͥdem in eodem ẽẽ non
possunt. Et quo dinites plu¬
rimũ cupiditatis eo hñt
minimum caritatis. Hec
ꝙ enim sͥ inuicem maxi¬
me adu̾santur. Porro ut
ait qͥlam. Om̃is diues im¬
quis c̃. aut iniqui heres.
Et rarissimũ ÷ ut diuicie ñ
defluant. nͥ amoris & cupi¬
ditatis glutino solidentur.
Cas desiderantis amini iugilã¬
tia ꝙ labor ad quirit. s egrior
sollicitudo retinet ꝙ conser¬
uat. Inquit ethicus. Non mi¬
nor ẽ. uirtus qu̾a querere
partatueri. Casus inẽ. illie:
hicerit artis opus. Cum ergo
istud ars. illud casus nomine cen¬
seatur. quis eas sine aplicati¬
one mentis intensa diutius
seruat: Certe uetus ꝓuer¬
bium ⁊. quia ub amor ibi
ocłs. ꝙ ubi uigibmentis in¬

Expanded text:
honesti. Hoc quoque jam pridem honesti. Hoc quoque jam pridem venit in dubium, an quemquam divitum et potentum, amare contingat. Tandemque receptum est, eosdem nunquam amare, vel raro, et in eis praecipue causis, in quibus se potius, quam alios amare videantur. Contraria siquidem in eodem esse non possunt. Et quo divites plurimum cupiditatis, eo habent minimum charitatis. Haec etenim invicem maxime adversantur. Porro ut ait quidam: « Omnis dives iniquus aut iniqui haeres est; et rarissimum est, ut divitiae affluant, nisi amoris et cupiditatis glutino solidentur. » Eas desiderantis animi vigilantia et labor acquirit; sed aegrior sollicitudo retinet et conservat. Inquit ethicus: Non minor est virtus, quam quaerere, parta tueri: Casus inest illic, hic erit artis opus. Cum ergo istud ars, illud casus nomine censeatur, quis eas sine applicatione mentis intensa diutius servat? Certe vetus proverbium est: « Quia ubi amor, ibi oculus; et ubi vigil mentis in
Abbreviated transcription (Latin):
rie et quostudiosuis occultã¬
tur: eo sunt diligentius ꝑscru¬
tancda. Nempe carus erit uer¬
ri qͥ uerrem temꝑe quo uult
accusare potest. Si tam̃ inter
malos caritas aut aimcicia c̃t̃
potest. hoc etenim quesitũ ẽ.
S tandem placuit eam nͥ in
bonis ẽẽ non posse. Magna
utiq inter molles ꝙ malos
concordias ea tm̃ acaritate
discedit qͣntum lux distat a
tenebris. ꝙ licet int̾dum mali
sicut ꝙ bom idem uelleł idem
nolle possint: amicicie tñ titu¬
lũ non assecunt᷑. Uñ & crispo
historicoꝵ int̾ latinos potissi¬
mo. s ꝙ ip̃i ciceroni placuit:
in malis factionẽ ẽẽ qd̾ inuiriᷤ
bonis uera amicicia ẽ. S quã¬
uis uiciosus p̃pediente malicia
amicus ẽẽ nonpossit. & si nõ
uen̾abilis: uerendus tñ erit. qͥ
conscientia secretoꝵ concio
terrorẽ potest incutere. Scrtũ
ẽ illud ethici qi nil tͥ se deb̾e
putat. nil conferet umqũa:¬
qͥ te participem secreti fecit

Expanded text:
ri? Et quo studiosus occultanri? Et quo studiosus occultantur, eo diligentius sunt perscrutanda. Nempe Carus erit Verri, qui Verrem, tempore quo vult, Accusare potest. Si tamen inter malos charitas aut amicitia esse potest; hoc etenim quaesitum est. Sed tandem placuit, eam nisi in bonis esse non posse. Magna utique inter molles et malos concordia; sed ea tantum a charitate discedit, quantum lux distat a tenebris. Et licet interdum mali, sicut et boni, idem velle, et idem nolle possint, amicitiae tamen titulum non assequuntur. Unde et Crispo, historicorum inter Latinos potissimo, sed et ipsi Ciceroni placuit, in malis factionem esse, quod in viris bonis vera amicitia est. Sed quamvis vitiosus, praepediente malitia, amicus esse non possit, etsi non venerabilis, verendus tamen erit, qui conscientia secretorum, conscio terrorem potest incutere. Scitum est illud ethici, quia Nil tibi se debere putat, nil conferet unquam Participem qui te secreti fecit
Abbreviated transcription (Latin):
mili gressu comitatur egestas.
Illis gͦ parcendũ ⁊ quoꝵ neces¬
sarius iminet usus. & aliquid
adiciendũ ÷ qͣntitati. que u¬
gi parcium deductione de-¬
crescit. Et licet usu defluant
unciole patͥmonii: gratum ẽ
diligenti patͥfamilias.si uł
raciocinii calculo teneantur.
peritq dupplicit̾ qd̾ elabitur
nescienti. Ad hec lucri bonus
ẽ odor ex re qualibet. illa tuo
sentencia semꝑ more u̾setur.
dĩs atq ip̃o ioue digna poete.
undehabeat querit nemo.
s oportet habere. In his qͥdem
uersari ÷ artioris gr̃e funib
uincire diuitẽ. licet uersibili¬
tate ingenii lubricum ꝓthea
uincat. Aut si ueritatis defi¬
cit grã. uł ult̾ioris familiari¬
tatis exhibitio constat. Cet̾m
licet utrũq non possis asseq̃.¬
ꝙ rerum pͥuatarũ participati¬
onẽ ꝙ calculi cautiones te se¬
cretis ingere qua uis arte. An
nescis qd̃ qͥ ꝑgunt ipsis imꝑa¬
torib imꝑare. scire uolunt
secreta domus. atq inde time¬

Expanded text:
mili gressu comitatur egestas. mili gressu comitatur egestas. Illis ergo parcendum est, quorum necessarius imminet usus, et aliquid adjiciendum est quantitati, quae jugi partium deductione decrescit. Et licet usui defluant unicolae patrimonii, gratum est diligenti patrifamilias, si vel ratiocinii calculo teneantur, peritque dupliciter, quod elabitur nescienti. Ad haec . . . . . lucri bonus est odor ex re Qualibet. Illa tuo sententia semper in ore Versetur, diis atque ipso Jove digna, poetae: « Unde habeat quaerit nemo, sed oportet habere! » In his quidem versari, est arctioris gratiae funibus vincire divitem, licet versibilitate ingenii lubricum Protea vincat. Aut si veritatis deficit gratia, vel ulterioris familiaritatis exhibitio constat. Caeterum licet utrumque non possis asseqt rerum privatarum participationem, et calculi cautiones, te secretis ingere, quavis arte. An nescis quod qui pergunt ipsis imperatoribus imperare, Scire volunt secreta domus, atque inde time
Abbreviated transcription (Latin):
ed si non mͦ ꝓmisso¬
res s munuscłariosin
grã illius qͦm captas añcecłẽ
ꝑgis. tt raciociniis eius ĩmis¬
ceas parcas sumptib. eo qd̾
secretoꝵ conscius qͥ loculis
parcit. diligenti patrifami¬
lias displicere non potest.
Grata sunt uicia eiꝰ. qui de for¬
mitatẽ moꝵ sũptuũ partitate
ꝯpensat. Optimum ut ait ci¬
cero si nescis uectigal: parsimo¬
nia est. Cenuis parcus imple¬
tur facile. ꝙ facillime ex ina¬
nitur ꝓdigus diues. Arca
sane capacissima fundum
habet.ꝙ breui exitu conges¬
tarũ aquarũ quantalibet
copia defluit: fontisq habun¬
dantia tollit᷑. scaturientis ue¬
ne. fecunditate sublata. Exili
plerutmq meatu inclusum
egerit urna liquorem. Sic
minutissimis dum frequen¬
tib ꝙ continuis sũptib am¬
plissime exhauriunt᷑ opes. &
breuiũ subtractione minuci¬
arũ maxima hereditas expi¬
latur. Hisi forte ꝓdigus pecu¬
niam inueniat rediuiuam.
Est luxus populator opum.
cui semꝑ adherens In felix hu¬

Expanded text:
ed si non modo promissores, sed munuscularios, in gratia illius quem captas, antecedere pergis, te ratiociniis ejus immisceas, parcas sumptibus, eo quod secretorum conscius, qui loculis parcit, diligenti patrifamilias displicere non potest. Grata sunt vitia ejus, qui deformitatem morum, sumptuum parcitate compensat. « Optimum, ut ait Cicero, si nescis, vectigal parcimonia est. » Tenuis parcus impletur facile, et facillime exinanitur prodigus dives. Arca sane capacissima fundum habet, et brevi exitu congestarum aquarum quantalibet copia defluit, fontisque abundantia tollitur, scaturientis venae fecunditate sublata. Exili plerumque meatu inclusum egerit urna liquorem. Sic minutissimis, dum frequentibus et continuis sumptibus, amplissimae exhauriuntur opes, et brevium subtractione minutiarum, maxima haereditas expilatur, nisi forte prodigus pecuniam inveniat redivivam. Est luxus populator opum, cui semper adhaerens Infelix hu
Abbreviated transcription (Latin):
ei nequaqͣm parere pot̾.
qui nicħ aliud querit: nͥ ut
placeat. di potest ꝑ se: fin autẽ.
ꝑsonam subpositam querit.
uxorem forte. aliam ne coniũ¬
ctam uł iure uł affectione.
Affectio tũ efficatior ẽ: eo quod
ad naturam familiarius acce¬
dit. Ipsiq unit᷑ anime. qͥcqͥd
affectionis federe copulatur.
Non ẽ utiq ꝑnitiosior assenta¬
tio. qũa ea que affectionis in¬
ductione ꝓcedit. Inde ẽ. quod
sepe mariti artius amplectũ¬
tur. & se riualib suis exponũt
plemus & sepius inutant ad
cenam matͥmonii corrupto¬
res: dum ut ꝓu̾białr dicitur
amator inca̾utus pudice ma¬
gis uxori qm infidelib ocłis
credit. Nonne satis delusus est.
qui ocłis suis assertionẽ femine-¬
am que ex eo solo decipit crebͥ¬
us qd intercipitur raruifante¬
ponit: fica si qͥdem pulunariᷤᷤ
efficacissima ẽ. ꝙ ut dici solet
cornix nocturna quo ins orato¬
re dissertior. ꝙ cuiusq oꝑis fa¬
ciem quocũq libuerit colore

Expanded text:
parere potest, qui nihil aliud quaerit, nisi ut placeat. Si potest, per se; sin autem personam suppositam, quaerit uxorem forte, aliamve conjunctam vel jure, vel affectione. Affectio tamen efficacior est, eo quod ad naturam familiarius accedit, ipsique unitur animae, quidquid affectionis foedere copulatur. Non est utique perniciosior assentatio, quam ea quae affectionis inductione procedit. Inde est quod saepe mariti arctius amplectuntur, et se rivalibus suis exponunt plenius, et saepius invitant ad coenam matrimonii corruptores, dum, ut proverbialiter dicitur, amator incautus pudicae magis uxori, quam infidelibus oculis credit. Nonne satis delusus est, qui oculis suis assertionem femineam, quae ex eo solo decipit crebrius, quod intercipitur rarius, anteponit? Pica siquidem pulvinaris efficacissima est, et, ut dici solet, cornix nocturna quovis oratore disertior, et cujusque operis faciem, quocunque libuerit colore
Abbreviated transcription (Latin):
inesuriẽ ꝓstratus. fedus feri¬
ens cũ morte: & pactũ faciens
cum inferno. Boni tuñ & ma¬
li sciens factꝰ ẽ. ꝑ exꝑientiã. &
multiplici miserie locũ fecit
inse. Ergo aligno scĩe dum
ꝓhibitus illud ascendẽt au̾i¬
tate. uͥtute. uita cecidit & de¬
uiauit homo. nec reuertet᷑
ad uitã: nͥ ad arborem scĩe re¬
deat. & inde u̾rtatem incog¬
nitione. uͥtutem inoꝑe. i
tam iniocunditate mutue¬
tur. Rationis itaq acumen
ex̾ceat ut disc̾nat inter bo¬
nũ ꝙ malũ. & inipsis bonis
aut malis qͥd cui p̃ponde̾t
agnoscat. iugi dem̃ curet sol¬
licitudine ne partẽ suã faci¬
at det̾iorem. s toto conatu m̃¬
tis ꝙ corporis p̃eligendis inser¬
uiat. Ipse qͦ labor dulcescat
sͥ. & totam a maritudinẽ rer̃
p̾sentiũ ut ait beatus gregͥ:
spe temꝑet futurorũ. Nam
&̃ ꝓpħa die noctuq sub expec

Expanded text:
in esuriem prostratus, foedus feriin esuriem prostratus, foedus feriens cum morte, et pactum faciens cum inferno. Boni tamen, et mali sciens factus est per experientiam, et multiplici miseriae locum fecit in se. Ergo a ligno scientiae dum prohibitus illud ascenderet, a veritate, virtute, vita cecidit et deviavit homo, nec revertetur ad vitam, nisi ad arborem scientiae redeat, et inde veritatem in cognitione, virtutem in opere, vitam in jucunditate mutuetur. Rationis itaque acumen exerceat, ut discernat inter bonum et malum, et in ipsis bonis aut malis, quid cui praeponderet, agnoscat: jugi deinde curet sollicitudine, ne partem suam faciat deteriorem, sed toto conatu mentis et corporis, praeeligendis inserviat. Ipse quoque labor dulcescat sibi, et totam amaritudinem rerum praesentium, ut ait beatus Gregorius, spe temperet futurorum. Nam et propheta diu noctuque sub exspec
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciisait ad id tͣnquillita¬
tis & gaudii ꝑueniam qd̃
ꝓmittis: Est inquã uia fsub¬
limis celo manifesta sereno.
Lactea nomen habet. Serena
tͥ celum. ne turbetur p̃indig¬
natione ocłs anime tue. ꝙ
facile lacteam hanc agnos¬
ces uiam. Redi ad te: patr̃
suspice monim̃ta. & ibi
intuere diligenter uͥ auia
deflex̾is gressũ. & ubi cecidis
merrorem. Recolo autẽ nos
aberrasse ibi pͥmũ. nͥ inpul¬
sus & eu̾sus ÷ homo ut cade¬
ret p̃uaricatione mandati.
quando ad ueritũ scĩe lignũ
suadente diabolo temerari¬
am ꝙ incantã manũ exten¬
dit. Abinde eñĩ peccatũ ac¬
cepta occasione ꝑ mandatũ
seduxit me. & ꝑ illud occidit.
Ipsum namq mandatũ
oꝑatũ ÷ in me omnẽ concu¬
piscentiã. qr semꝑ nitimur
inuetitũ. qd̾ ñ licet acrius
urit. Ad arborẽ scĩe manũ
extendit. gulam impleuit.
& contra ꝓmissũ fallacis ini¬
mici & scđm int̾dictũ uera¬
cis dei obtenebratꝰ ⁊ homo. &

Expanded text:
indiciis, ut ad id tranquillitaindiciis, ut ad id tranquillitatis et gaudii perveniam, quod promittis? Est, inquam, via sublimis coelo manifesta sereno. Lactea nomen habet. Serena tibi coelum, ne turbetur prae indignatione oculus animae tuae, et facile lacteam hanc agnosces viam. Redi ad te, patrum suspice monumenta, et ibi intuere diligenter, ubi a via deflexeris gressum, et ubi cecideris in errorem. Recolo autem nos aberrasse ibi primum, ubi impulsus et eversus est homo, ut caderet praevaricatione mandati, quando ad vetitum scientiae lignum, suadente diabolo, temerariam et incautam manum extendit. Abinde enim peccatum, accepta occasione per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Ipsum namque mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam, quia semper Nitimur in vetitum, -- Quod non licet, acrius urit. Ad arborem scientiae manum extendit, gulam implevit, et contra promissum fallacis inimici, et secundum interdictum veracis Dei, obtenebratus est homo, et
Abbreviated transcription (Latin):
tius apud stoicũ & ꝑipateti¬
cũ ẽẽ conuinces. quos ad te
iocundo gͣndis uie cõpen¬
dio cũ p̃̾ceꝑis introducam.
Ne tñ ullã eo quo epicurei
diffinitͥo tendit uiã putes:
eã tͥ incalce libri quasi in
fine uie conabor aꝑire. Est
autẽ ardua & arta. plana
tñ & recta diligentib dm.
quo ducente docente & sub¬
uehente. non offendit qͥs ad
lapidem pedem suũ. Ipse
namq lapis osfensionis &
petra scandali gͣndientes in
se quos accipit erigit & cor¬
roborat. ut humiliati inse
in eo głantes audacter &
libere p̃conent᷑ qi omĩa in eo
possumꝰ qui nos confortat.
Nia siqͥdem ħ uirtus ÷ duobꝰ
interiecta & artata limiti¬
bus. cognitione .s. & ex̾cicio
boni. Nosse namq bonum
ꝙ ñ facere. m̾itum dãpnati¬
onis: non uia beatitudinis.
Inde inquis hanc uiã in¬
grediar. qui in ĩuio sũ q
non inuia: Intanta uari¬
etate niarũ ignotarũ ad¬
guerunt p̃inopia & fere iã
deficiunt. quib eam dec̾nã

Expanded text:
tius apud Stoicum, et Peripateticum esse convinces, quos ad te, jucundo grandis viae compendio, cum praeceperis, introducam. Ne tamen ullam eo, quo Epicurei diffinitio tendit, viam putes, eam tibi in calce libri, quasi in fine viae, conabor aperire. Est autem ardua et arcta, plana tamen et recta diligentibus Deum, quo ducente, docente et subvehente, non offendit quis ad lapidem pedem suum. Ipse namque lapis offensionis et petra scandali , gradientes in se quos accipit, erigit et corroborat, ut humiliati in se, in eo gloriantes, audacter et libere praeconentur, quia omnia in eo possumus, qui nos confortat. Via siquidem haec virtus est, duobus interjecta et arctata limitibus, cognitione scilicet et exercitio boni. Nosse namque bonum et non facere, meritum damnationis est, non via beatitudinis. Unde, inquis, hanc viam ingrediar, qui in invio sum, et non in via? In tanta varietate viarum ignotarum adguerudeficiunt, quibus eam discernam
Abbreviated transcription (Latin):
constare que dico: Nis ne be¬
atus eẽ: Porro beatꝰ uir qui
timet dñm. Potentiã ne de¬
sid̾as: Non mͦ ipse. s potens
fauorẽ sectaris & laudes ho¬
minũ: Gen̾atio rectorũ bene¬
dicet᷑. An ad celebritatẽ dila¬
taris & ad opulentiã sinum
expandis: Gloria & diuicie in
domo eiꝰ. An perpetuitatẽ
queris oꝑibe In memoria et̾¬
na erit iustus. Uis ne securꝰ
eẽ: Ab auditione mala non
tumebit. s omnes despiciet
inimicos. Grãm ne lingue
affectas: Labia iustorũ distillãt
grã It̾. Memoria ĩti c̃ laudibꝰ. nom̃
impioꝵ put᷑ͤscet Uiͦ tͥ futura ĩ no¬

Expanded text:
constare quae dico? visne beconstare quae dico? visne beatus esse? Porro beatus vir qui timet Dominum . Potentiamne desideras? Non modo ipse, sed potens favorem sectaris, et laudes hominum? Generatio rectorum benedicetur . An ad celebritatem dilataris, et ad opulentiam sinum expandis? Gloria et divitiae in domo ejus . An perpetuitatem quaeris operibus? In memoria aeterna erit justus . Visne securus esse? Ab auditione mala non timebit, sed omnes despiciet inimicos . Gratiamne linguae affectas? Labia justorum distillant gratiam. Item: Memoria justi cum laudibus, nomen impiorum putrescet . Vis tibi futura i
Abbreviated transcription (Latin):
nis reu̾entiã cadit ñ nouit
occiari. aut p̃scͥptã sͥ p̃uaricari
legem s timoris foras mittit
aculeos. & ex amore facit bona.
spontẽ sua adherens iusticie.
& quasi uirib obedientie cũ
grã quodãmͦ uiolent̾ nititur
ad quirere uitã. qui ꝑ inobe¬
dientiã ex leuitate arbitrii
cucurrit in mortẽ. Timor in no¬
centiã parit. iusticiã benefa¬
ciendi mandatoꝵ obedientia
ꝓmouet. rectoq calle ad uerã
beatitudinẽ nistus ꝑducitur.
Nam ꝙis ÷ que deduxit dñs
ꝑuias rectas. dans ei scĩam
scõrum honestans eũ in labo¬
rib. & mom̃ib complens ei
dunt ad filium. neq enĩ istud
ambiguũ ÷. cũ & insideliũ dog¬
mata nich utilitatis ħant nͥ
aliquid ꝯferãt beatitudinis
his omissis aut potius p̃mis¬
sis. dico qr ħ sola sunt que sola
possunt facere & seruare bea¬
tum cũ ab altero iusticie ramo
ꝓueniat ne cui noceat᷑ ab alt̾o
ut sͥ quisq & aliis ꝓsit. Nis tͥ

Expanded text:
nis reverentiam cadit, non novit nis reverentiam cadit, non novit otiari, aut praescriptam sibi praevaricari legem, sed timoris foras mittit aculeos, et ex amore facit bona, sponte sua adhaerens justitiae, et quasi viribus obedientiae cum gratia quodammodo violenter nititur acquirere vitam, qui per inobedientiam ex levitate arbitrii cucurrit in mortem. Timor innocentiam parit, justitiam benefaciendi mandatorum obedientia promovet, rectoque calle ad veram beatitudinem justus perducitur. Nam et is est quem deduxit Dominus per vias rectas, dans ei scientiam sanctorum, honestans eum in laboribus, et in omnibus complens ei dunt ad Filium. Neque enim istud ambiguum est, cum et infidelium dogmata nihil utilitatis habeant, nisi aliquid conferant beatitudini. Sed his omissis, aut potius praemissis, dico quia haec sola sunt, Quae sola possunt facere et servare beatum, cum ab altero justitiae ramo proveniat, ne cui noceatur, ab altero, ut sibi quisque et aliis prosit. Vis tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a & ꝓduxit interrã ꝑe¬
gͥnationis nr̃e & plantauit
inmedio eccłie. ut ab eo¬
illustret᷑ ꝑ scĩam. roboretur
uberi & gandiũ eiꝰ plenũ sit:
gaudium adeo ꝙ ĩdeo. gau-¬
dium qd̃ nemo tollet ab ipsa
Accedat gͦ ad arborem ducen¬
te grã qͥ ab ducente concupis¬
centia deliquit marborem.
qm̃ salus nr̃a ab eadem ꝓcu-¬
rata ẽ. inligno: qr mors ante
ꝓcessit aligno. Accedat s con¬
trariis passib. qm̃ contͣriis
expedit curari contͣria. Et
qr non fuerat hoĩem deiec¬
turꝰ temptator nͥ inm̃te eius
elatio p̾̃cessisset: a timore conci¬
piat unde humilietur sub
potenti manu dei. qͥ exaltari
desid̾at indie insitationis.
Abstineat alicitis qͥ p̃sump¬
sit illicita. & incendium cõcu¬
piscentie: ordinata mitiger
caritate. Delectet᷑ in his. uide
at ꝙ nc qr lignũ pulcrũ est
uisu & adnescendũ suaue. ꝙ
fructũ uere beatitudinis &
semꝑ letum tͣnquille uitesta¬
tũ dabit intemꝑe suo. Porro
iocundus timor qͥ indilectio¬

Expanded text:
 produxit in terram peregrinationis nostrae, et plantavit in medio Ecclesiae, ut ab eoillustretur per scientiam, roboretur uberi, et gaudium ejus plenum sit, gaudium a Deo, et in Deo, gaudium quod nemo tollet ab ipsa. Accedat ergo ad arborem, ducente gratia, qui abducente concupiscentia deliquit in arborem, quoniam salus nostra ab eadem procurata est in ligno, quia mors ante processit a ligno. Accedat, sed contrarius passibus: quoniam contrariis expedit curari contraria. Et quia non fuerat hominem dejecturus tentator, nisi in mentem ejus elatio praecessisset, a timore concipiat unde humilietur sub potenti manu Dei, qui, exaltari desiderat in die visitationis. Abstineat a licitis, qui praesumpsit illicita, et incendium concupiscentiae ordinata mitiget charitate. Delectetur in his, videat et nunc quia lignum pulchrum est visu, et ad vescendum suave, et fructum verae beatitudinis, et semper laetum tranquillae vitae statum dabit in tempore suo. Porro jucundus timor qui in dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
Sip̃ces meas audire noluerĩt:
imꝓbitatis iudicio tenebunt᷑
obnoxii. qͥa ut ait marcialis.
imꝓbe facit qͥ inalieno libro
ingeniosus ẽ. Que autẽ de cu¬
rialib nugis dicta sunt ĩnul¬
lo eorũ s forte inme aũ mei si¬
milibꝰ dep̾hendi. & plane nimiᷤᷤ
arta lege constringor.si me
ipsũ & amicos castigare ꝙ em̃¬
dare non licet. Pfecto qͥ ad ħ
rugabit nares frontẽ conthet.
aut faciem rubore uestiet aũ
pallore confundet. cuiꝰ labia
contͣhentur aut salient. toxi¬
cabitur lĩgua. genua tremẽt.
manus ꝓt̾uiet. se ipsum nugi
nr̃is conuincet obnoxium.
In quib furt ꝓpositi semper
a nugis adbona transire seria.
ꝙ ad id qd̾ decet aut ꝓdest
instituere uitam. Qui autẽ
iustum rep̃hensioni locum
uid̾it. ea ex caritate licẽt̾ uta¬
tur. & de emendatione mea
ad quirat sͥ & possideat p̃mi
tilo quio peccatũ non de est.
s inuito & incaritate di ex¬
quo mei memor inorationibꝰ

Expanded text:
Si preces meas audire noluerint, Si preces meas audire noluerint, improbitatis judicio tenebuntur obnoxii, quia, ut ait Martialis, improbe facit, qui in alieno libro ingeniosus est. Quae autem de curialibus nugis dicta sunt, in nullo eorum, sed forte in me, aut mei similibus deprehendi; et plane nimis arcta lege constringor, si me ipsum et amicos castigare et emendare non licet. Profecto qui ad haec rugabit nares, frontem contrahet, aut faciem rubore vestiet, aut pallore confundet, cujus labia contrahentur, aut salient, toxicabitur lingua, genua trement, manus proterviet, se ipsum nugis nostris convincet obnoxium, in quibus fuit propositi semper a nugis ad bona transire seria, et ad id quod decet aut prodest, instituere vitam. Qui autem justum reprehensioni locum viderit, ea ex charitate licenter utatur, et emendatione mea acquiratiloquio peccatum non deest, sed invito, et in charitate Dequod mei memor in orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
pes territat. s munitionib
dirutis popłisq subactis.
quasi uniu̾sis p̾sens ĩmine¬
at timore pͥncipes hispanos
ꝯcussit & gallos. Intantis re¬
rũ tumultib queso custodi
innocentiã & uide & dicta¬
& p̃dica eqͥtatem. nec amore nͦ
odio timore łspe declines auia
recta. Iusti eni hereditabunt
terrã & ut auctoritate constat
altissimi. semen impiorũ ꝑibit.
Si ħ que tͥ sĩcera deuotione cu¬
raui scrib̾e intanto tumultu
legere ñ uacat. aut qr insipida
sunt sensib. u̾bis inculta. non
placent: ł ipsa deuotio ñ dis¬
pliceat. que honori studuit tuo
inseruire. Si ꝓbau̾is intentio¬
nẽ. patͦcinaberis oꝑi. Sin autẽ:
ut uolueris condẽpnet᷑. Quid
enim ad alios ut seruũ uidi¬
cent alienũ: Lib̾ enĩ bic. ut
quilibet suo.tͥ dño stat aut
cadit. Multitudinis imꝑite
non formido iudicia. meis tñ
rogo parcant opusculis. & si
curiales sint quidam. qr libris
eorũ nunꝗͣ derogaui maliqͦ.

Expanded text:
pes territat, sed munitionibus pes territat, sed munitionibus diruptis, populisque subactis, quasi universis praesens immineat, timore principes Hispanos concussit et Gallos. In tantis rerum tumultibus, quaeso, custodi innocentiam, et vide, et dictapraedica aequitatem, nec amore, nec odio, timore vel spe declines a via recta. Justi enim haereditabunt terram, et ut auctoritate constat Altissimi, semen impiorum peribit . Si haec quae tibi sincera devotione curavi scribere, in tanto tumultu legere non vacat, aut quia insipida sunt sensibus, verbis inculta non placent, vel ipsa devotio non displiceat, quae honori tuo studuit inservire. Si probaveris intentionem, patrocinaberis operi. Sin autem, ut volueris condemnetur. Quid enim ad alios, ut servum judicent alienum? Liber enim hic, ut quilibet suo, tibi domino stat aut cadit. Multitudinis imperitae non formido judicia, meis tamen rogo parcant opusculis; et si curiales sunt quidam, quia libris eorum nunquam derogavi in aliquo.