comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dilectionẽ aperat᷑ deserere usq ad mortẽ ¶¬
i pcto ułtra non sermunt. nõ ꝑtia c̃odiliõe
sicłit ilłe liberr. sedper secũdũ ad a dei gralĩ¬
Berati. et ista lib̾era ͤᷤ hntes siberũ ar bitlo
quo seriuant deo nõ quo taptiuentur adialo

Expanded text:
 dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant deo, non captiuentur a diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ qͣ u̾ite breuitate rapint iustũ ne mali¬
te longitudine iustũ custodit: ne malitia mu¬
tet intelłtm eiꝰ ¶ Cur au. hic tenuerit cusu¬
rũ istũ quẽ priusꝙͣ caderet. hic posset auf¬
reł iustissia õmo: ẜ instrutabila st̃. iudi¬

Expanded text:
 ne malitae longitudine custodit justum, « ne malitia mutet intellectum ejus. » Cur autem hic tenuerit casurum istum, quem priusquam caderet hinc posset auferre, justissima omnino, sed « inscrutabilia sunt judi
Abbreviated transcription (Latin):
eius pria berissime dicipnt ͥ siñgulariter in ił¬
o aepit huana. hͦ est pra natura nullis pce¬
dentibꝰ suis meritis ¶ Rñdeat hit hõ deo si lude¬
at et ditat᷑: tur nõ et ego. ⁊ Et siaudierit .o. homo

Expanded text:
ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, hoc est nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat: Cur non et ego? Et si audierit: « O homo,
Abbreviated transcription (Latin):
patrł esthͣ Si aucte nõ est quod detur hoc
potius petatur . a pre ut nõ auferat ᷑ uel cõpri¬
mat. s ut expłeat cõcupiscentia quã donauit
eod sapere si desipere est: ut q̃ eam coꝑamꝰ
umno et cibo: et aliꝙ̃ nobis dicert uideisu
q dicrlus nec uinum ebrietas nel cibum
dondepnet craꝑula: nec cocupiscertia mfar¬
et obstenitus. qñ nec ebrietas net crapula net
obscemtris ulla cõmittitur : si carnĩs cõtupis¬
tentia. sp̃u ꝯduer sus eã tõcupiscente uin̾cht᷑

Expanded text:
Patre est; si autem non est quod detur, hoc Patre est; si autem non est quod detur, hoc potius petatur a Patre, non ut auferat vel comprimat, sed ut expleat concupiscentiam quam donavit. Quod sapere si desipere est; utquid eam comparamus vino et cibo, et aliquid nobis dicere videmur, quia dicimus, « Nec vinum ebrietas, nec cibum condemnet crapula, nec concupiscentiam infamet obscenitas; » quando nec ebrietas, nec crapula, nec obscenitas ulla committitur, si carnis concupiscentia spiritu adversus eam concup
Abbreviated transcription (Latin):
et fatientibꝰ ue hemeter masteris: qui tonsi¬
pistentias et spũs et carins inter se bellere¬
rantes. tãꝙͣ i bello tumdus ambas laudi¬
re conaris: uelut iimica metues habere
que potugrit astͥa hincerer Ante agẽ potis
ne formĩdes: et lauda cõcupiscentiam spũs
adilersus cocupiscetia carmis. tãtoatrius.
Mtastius diitanturr ⁊ Illa uero repuig¬
tonsideratio pulcritudis. etia corpal siueni¬
sibił. sicut est in oe leribꝰ et figuris . sie au¬
dibilis. sicut est mͣ t̾umtibꝰ et modul: quã
cosiderationẽ nisi ronale aĩal habere nõ ꝑã
et aliud est cõmotio libidĩs: que rõe frageda
est/ Ihões enĩ apłus illã cõtupiscentiam
no dixit ẽẽ .a. pr̃e que cõcupiscit aduersꝰ sp̃m
qulã nemo potest bonã dicere: nisicuns
aduersus eã nõ amat cõcupiscere spñs ꝙsi
talis nõ est in motu et arbore gr̃italiũ non
aduersus eã concupiscat sp̃s: ne aduersꝯdo¬
nu dei cõcupistendo inueniatur ingratus᷑

Expanded text:
sed facientibus vehementer irasceris: qui concupiscentias et spiritus et carnis inter se belligerantes tanquam in bello timidus ambas laudare conaris, velut inimicam metuens habere, quae potuerit alteram vincere. Quin age potius, ne formidesersus concupiscentiam carnis, tanto acrius, quanto castius dimicantem: illam vero repugest consideratio pulchritudinis etiam corporalis, sive visibilis, sicut est in coloribus et figuris, sive audibilis, sicut est in cantibus atque modulis; quam considerationem, nisi rationale animal habere non potest: et aliud est commotio libidinis, quae ratione frenanda est. Joannes enim apostolus illam concupiscentiam non esse dixit a Patre , quae concupiscit adversus spiritum. Quam nemo potest bonam dicere, nisi cujus adversus eam non amat concupiscere spiritus. Quod si talis non est in motu et ardore genitalium, non adversus eam concupiscat spiritus, ne adversus donum Dei concupiscendo inveniatur ingratus:
Abbreviated transcription (Latin):
totur ꝑtineat: nichil oĩo dixisti/ Nam p̃lotut¬
es ista et aisti¶ Qnis philosophi in scolis licet ali¬
ud disserentes᷑. iñ ydola fũ plebe uenerãtes: qͥ
de natur alibꝰ caus aliudaliꝙͣ exiogitare conati
st̾ inter multas opĩonis sue uanitatesͥ aliquas
In beritatis. uelut sapsere ꝑtes ⁊ Qui ꝑ caliginẽ
nã huic tiĩ doginati contra quod agiius: iure
anteferri pñt li atq ut hͦ ꝓbares subdidisti ea q̃¬

Expanded text:
gitur pertineatgitur pertineats, et aisti: « Omnes philosophi in scholis licet aliud disserentes, tamen idola cum plebe venerantes, qui de naturalibus causis aliquid excogitare conati sunt, inter multas opinionis suae vanitates, aliquas tamen veritatis velut lambere partes, qui per caliginem vani, huic tamen dogmati contra quod agimus, jure anteferri possunt. » Atque ut hoc probares, subdidisti ea q
Abbreviated transcription (Latin):
ũ turbam philosophoꝵ quasi suscepte tue si non
ꝑnt ꝑecorũ solertie natur ales. saltẽ doctorimm
honn opitulentur errores ¶ S qͥs nõ hidear do¬
Erme te quesisse iactatiã in comemorãdis nõibꝰ
doctoꝵ hom̃ sectisq diuersis. qñ ꝑspita qͣtũꝙ
ista tua legit ad qõne que inter nos uertitur
hec nuslatenus ꝑtinere: ¶Qs eni audiat mabs
te cõnieeratur tales millesius unus ex septem
sapiẽtibꝰ.. deinde auaximander. anaonnenes
anaxagoras. xenofanes ꝑmemdes. leictupus
demotrites. empedocles. realetus. melislls pla¬
to pytagoras. bnusqͥsq cũ ꝓpͥo doginate suo de n¬
libiis rebꝰ : quis inquõ hec audiat. et nõ ip̃o
nõinũ sectarũq coglobataꝵ strepitu teneatur. fi
ẽ merutiditus quãlis ẽ hõim mułtitudo. et exis¬
timet te alique magnũ. qui hec scire potueris:¬
¶ Etce quod appetis. qñ qͥdẽ in hiis oĩbꝰ ab̾s te coa-¬
teruatim cõmemoratis ꝙ ad rẽ que inter nos a¬

Expanded text:
um turbam philosophorum, quasi susceptae tuae, si non possunt pecorum solertiae naturales, saltem doctorum hominum opitulentur errores. Sed quis non videat, doctrinae te quaesisse jactantiam in commemorandis nominibus doctorum hominum sectisque diveronem quae inter nos vertitur, haec nullatenus pertinere? Quis enim audiat, quod abs te commemorantur, « Thales Milesius unus e septem sapientibus, deinde Anaximander, Anaximenes, Anaxagoras, Xenophanes, Parmenides, Leucippus, Democritus, Empedocles, Heraclitus, Melissus, Plato, Pythagoraei, » unusquisque cum proprio dogmate suo de naturalibus rebus: quis, inquam, haec audiat, et non ipso nominum sectarumque conglobatarum strepitu terreatur, si est ineruditus, qualis est hominum multitudo; et existimet te aliquem magnum, qui haec scire potueris? Ecce quod appetis: quandoquidem in his omnibus abs te coacervatim commemoratis, quod ad rem quae inter nos a
Abbreviated transcription (Latin):
nedũ et rectissime iudicasti qͣtominꝰte que
positi adiuire poterut quid de pncipiis uuii¬
bis ꝰ fuissirsa bisibilis senserint. unde nit̾¬
illcs hussa qͣo uertitur. Wed mes tua potiꝰ
tanqi magnũ asiꝙͣ de philosophoꝵ libris
q iustitiã conditori: a quo fuctus est et admi¬
niistratur hic mũdus ¶Quato ergo te melius
berctatiq uiciniꝰ de hom gñatione senserũt᷑
quos cicero extremis ꝑtibꝰ hortesĩ dialogiie¬
lut ip̃a reꝵ euidentia ductus: cõpulsus tõ¬
memgrut ¶La cũ multa q̃ uidemꝰ et gam¬
mus de hom bartate atq infelicitatẽ dixisẜ.¬
tes qui nos ob aliquastelera suscepta in bita
suꝑiore penaꝵ suendaꝵ cã natos ẽẽ diperũt
aliqͥuid dixisse uideantur ¶ Uerũq sit ilud
quod apud aristotilem sili nos affectos ẽẽ
supplitio utq eos qui quondã cum in p̃do¬
quim et rusticoꝵ mariꝰ incidissent cru-¬
delitate excogitnta uexabantur corꝑa¬

Expanded text:
ectissime judicasti: quanto minus te quae posuisti adjuvare potuerunt, quid de principiis mundi hujus visibilis senserint, unde inter nos nulla quaestio vertitur? Sed mens tua potius, tanquam magnum aliquid de philosophorum libris que justitiam Conditori, a quo factus est et administratur hic mundus. Quanto ergo te melius veritatique vicinius de hominum generatione senserunt, quos Cicero in extremis partibus Hortensii dialogi velut ipsa rerum evidentia ductus compulsusque commemorat? Nam cum multa quae videmus et gemimus, de hominum vanitate atque infelicitate dixisntis interpretes, qui nos ob aliqua scelera suscepta in vita superiore, poenarum luendarum causa natos esse dixerunt, aliquid vidisse videantur: verumque sit illud quod est apud Aristotelem, simili nos affectos esse supplicio, atque eos qui quondam, cum in praedonum Etruscorum manus incidissent, crudelitate excogitata necabantur, quor
Abbreviated transcription (Latin):
modata ꝙͣ artissime colbigab̾atur /Sit
nr̃os mĩos cum corꝑibꝰ colligatos: ut ui¬
uos cũ mortins ẽs̃ toniunctos ¶Nõne qͥ
ista senserut. multo ꝙͣ tu meliꝰ graue nigũ surꝑ
filios adã. et dei potentiã. iftitiãq uiderunt
etiã si gram que ꝑ dei me diatorẽ liber ãdis hõibꝰ¬

Expanded text:
igabantur; sic nostros animos cum corporibus copulatos, ut vivos cum mortuis esse conjunctos. » Nonne qui ista senserunt, multo quam tu melius grave jugum super filios Adam et Dei potentiam justitiamque viderunt, etiamsi gratiam, quae per Mediatorem liberandis homi
Abbreviated transcription (Latin):
pat⁊ atisꝰ pro sua honestate geitali soca dirgte
appellare nolebat ¶None hiis uerb tuis te ip̃e
rtdargus  honestas ergo erat nõ aꝑpesłare
no puduerat ip̃m indicẽ pudebat enũtiare p̃conẽ
in istudita elt᷑: nisi ille fererat hoesta cõdenda
nos fecissemꝰ. ĩ¬
hoesta pertado;

Expanded text:
rat, atque pro sua honestate genitalia loca directe appellare nolebat. » Nonne his verbis tuis te ipse redarguis? Honestas ergo erat non appellare d creare non puduerat ipsum judicem, pudebat enuntiare praeconem, Quando istud ita esset, nisi quae ille fecerat honesta condendo, nos fecissemus inhonesta peccando
Abbreviated transcription (Latin):
et dogmata philosophoꝵ quod maxĩe ad reꝑ
tinebat si aliquid de philosophis probadũ fut
comeorare uoluisti ¶ Non enmi te aduersis
istos defenderet no dico epyturꝰ qui totũ bo ͫ
hõis in uoluptate corꝑis posuit. qr nõ ꝙͦ ilłe
tu sentis. s dynomachus. ħꝯ quippe dogma
tibi płacint ii nã ip̃se coniũgendã ugluptatẽ
arbitratus est uoluptat ⁊ ut quẽ admodi
honestas ita uoluptas: ꝑ seipsam appetenda
uideretur ¶ hanc ergo partem ubi de moribꝰ
disputatur cũ tibi infensa terneres attin¬
gere tiministi᷑: ubi maxie controuersia
ista uersatur ¶ Quãt emm et quales et cu¬
uls apud gẽtes głie philosophi tibi p̃ferẽt᷑
bides: maxiẽq ip̃e płato: quẽ titero appel¬
sare nõ dubitat. perie philosophoꝵ deu cu

Expanded text:
et dogmata philosophorum, quod maxime ad rem et dogmata philosophorum, quod maxime ad rem pertinebat, si aliquid de philosophis probandum fuit, commemorare voluisti. Non enim te adversus istos defenderet, non dico Epicurus, qui totum bonum hominis in voluptate corporis posuit, quia non quod ille tu sentis; sed Dinomachus: hujus quippe dogma tibi placuit. Nam ipse conjungendam voluptatem arbitratus est honestati, ut quemadmodum honestas, ita voluptas per se ipsam appetenda videretur . Hanc ergo partem ubi de moribus disputatur, cum tibi infensam cerneres, attingere timuisti. Nam ubi maxime controversia ista versatur, quanti et quales, et cujus apud Gentes gloriae philosophi tibi praeferantur, vides: maximeque ipse Plato, quem Cicero appellare non dubitat pene philosophorum deum
Abbreviated transcription (Latin):
libidis te profiteris. s de tua suscepta quod fide
libertateq patromi non detuerat erubestis ¶ ue-¬
tu obsetro tesi philosophos nõb anteponere grestis¬
buc fur nopotiꝰ eos cõmẽorastiqui de moribꝰ¬
q̃ pars ab eis philosophie uocatur et hica quã nos
merale dicimꝰ sollertissĩe disputarũt ¶ h ̃
tibi potissimilm cõgruebat qui hoestate q̃ dem
mentis inferius tãme honũ hoĩs. eecensesͫ
corꝑis uoluptate ¶ S q̃s nõ ꝙͣ ꝑspexeris cernat
honestiores philosophie obruerent: ques acer
pp ipsam honestatem: tanꝙͣ consolares phos
nũcupauit᷑: et ipistoici maxime inimitissimi
uoluptatis: quoꝵ testiomo ex ꝑsona balbi ap̃d
citeronẽ disputatis uerũ qͣdem. s ꝙͦ t̃. prorsus
nichil prodest: interponendũ pictasti ¶ Euod̾
autem nullu hois bonũ ceseant corpis uolupͭ
cupies abscondere. nusla de hõne morali noã

Expanded text:
libidinis profiteris, sed de tua suscepta, quod fidem libidinis profiteris, sed de tua suscepta, quod fidem libertatemque patroni non decuerat, erubescis. 76. Verum, obsecro te, si philosophos nobis anteponere gestiebas, cur non potius eos commemorasti, qui de moribquae pars ab eis philosophiae vocatur ethica, quam nos moralem dicimus, solertissime disputarunt? Hoc enim tibi potissimum congruebat, qui honestate quidem mentis inferius, tamen bonum hominis esse censes corporis voluptatem. Sed quis non quid prospexeris cernat?cum agimus, honestiores philosophi te obruerent, quos Cicero propter ipsam honestatem tanquam consulares philosophos nuncupavit; et ipsi Stoici maxime inimicissimi voluptatis, quorum testimonium ex persona Balbi apud Ciceronem disputantis, verum quidem, sed quod tibi prorsus nihil prodesset, interponendum putasti . Quod autem nullum hominis bonum censeant corporis voluptatem cupiens abscondere, nulla de quaestione morali nomina
Abbreviated transcription (Latin):
dubitũte fraudasti/ hor enim demõstrare suste¬
peras oes philo sophos qͥ de nalibꝰ cauẜ aliquid
bototitare conatistͥ uire posse huit doginat co¬
traquodageres: anteferri ¶ Cur ergo ut de
aliis płmis tacea tũ cõmeorasses anaxime¬
nem eiusq discipũlu ancoxagora. tacuisti alteꝵ
mreꝵ nature opĩone dissensit ꝓropͥũq dogma
uostitint. ¶ Quid sitle aliꝙͣ ipe sensit ut nobis
no eẽt amponẽdus qͣbꝰ oẽs q̃ de reꝵ naͣ philoso¬
uhati stꝰ anteponẽdos ee dixistĩ atq ut hoc ma
londeres te i comeorãdis frustra noibꝰ et dog
unũ quẽnet ex ingro uel ex cõdiscipło qͦs nõĩcisti
mpta attedere debuisti¶ An forte timuristi ne dyo¬
goues cmicus putaretur: aut ille etĩa legetibus
p̃ idem nome occurreret᷑ et uẽiret m mente ꝙ
felior te patronꝰ libidĩs fuerit. de qua exterte¬
da nõ ueretũdebat᷑ in publico unde illasecta ca¬
uiũ nomẽ accepit. I Tu auitẽ defensorẽ quidem

Expanded text:
Hoc enim demonstrare susceperas, « omnes philosophos, qui de naturalibus causis aliquid excogitare conati sunt, jure posse huic dogmati, contra quod ageres, anteferri. » Cur ergo, ut de aliis plurimis taceam, cum commemorasses Anaximenem ejusque discipulum Anaxagoram, tacuisti alteruin rerum naturae opinione dissensit, propriumque dogma constituit? Quid, si tale aliquid ipse sensit, ut nobis non esset anteponendus, quibus omnes qui de rerum natura philosophati sunt, anteponendos esse dixisti; atque ut hoc quasi ostenderes, te in commemorandis frustra nominibus et dogmunum, quem vel ex magistro vel ex condiscipulo quos nominasti, juxta attendere debuisti. An forte timuisti ne Diogenes Cynicus putaretur, aut ille etiam legentibus propter idem nomen occurreret, et veniret in mentem quod melior te patronus libidinis fuerit, de qua exercenda non verecundabatur in publico? unde illa secta caninum nomen accepit. Tu autem defensorem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
re quis ut dignũ est explicare : ¶ Ab̾sit ut tre¬
damus aliꝙͣ fuisse. b̃nde sensũ nr̃m suie mmm
seriis sine int̾nsecus suie exst̾nsecus aut da¬
Por pũggret᷑. aut labor fritigaret᷑ aut pudor
confunderet : aut ardor breret᷑ aut algor
sringeret᷑: aut horror offenderet.¶ Dcy istã¬

Expanded text:
re, quis ut dignum est explicare? Ubi absit ut crere, quis ut dignum est explicare? Ubi absit ut credamus, aliquid fuisse unde sensum nostrum, sive intrinsecus, sive extrinsecus aut dolor pungeret, aut labor fatigaret, aut pudor confunderet, aut ardor ureret, aut algor stringeret, aut horror offenderet. 23.
Abbreviated transcription (Latin):
nem dicis aut forte minis atiquã. qualis in
ꝑadiso ẽẽ potuisset si neo peccasset ¶ S ꝙͣ hii
tetũ agã : qñ posterioribꝰ uerb h ͦ tollis quibꝰ
dicis non moueri h. ad animi imꝑiũ s potius
exspectare consensũ. ¶Nec tnĩ ideo debes istã
libidinẽ fami: uel aliis nr̃is molestiis tõpara¬
res Quod enim nẽo cũ hult exiĩt esurit aut
sitit: aut digerit n indigẽtie ne st. iste refitiendi
uel exonerandi corporis: quibꝰ subueniendũ
est ne ledatur aut occidat : ⁊ Nũꝙͣ astẽ seditur
aut occidit corpus. si lib̾idmi non adhibeat᷑
assensus. Idiscerne ergo mala que ꝑ patientia
sustinemꝰ : ab eis mał que per pont̾mentiã
refrenamꝰ u łã et ilła st̾ que in corꝑe mortis¬
ħꝰ potuimꝰ experiri ¶ Quate autem et ꝙͣ tra¬
quille ptatis esemꝰ etĩa de hiis motibꝰ quibꝰ
aliienta simlctur et digeructur. in illa fe¬
licctate padisi qͥs possit ut certũ est indaga¬

Expanded text:
qualis et in paradiso esse potuisset, si nemo peccasset. Sed quid hinc tecum agam, quando posterioribus verbis et hoc tollis, quibus dicis, « non moveri haec ad animi imperium, sed potius exspectare consensum? » Nec tamen ideo debes istam libidinem fami vel aliis molestiis nostris comparare. Quod enim nemo cum vult esurit, aut sitit, aut digerit; indigentiae sunt istae reficiendi vel exonerandi corporis, quibus subveniendum est, ne laedatur, aut occidat: numquid autem laeditur aut occidit corpus, si libidini non adhibeatur assensus? Discerne ergo mala quae per patientiam sustinemus, ab eis malis quae per continentiam refrenamus. Nam et illa mala sutuimus experiri. Quantae autem et quam tranquillae potestatis essemus etiam de his motibus, quibus alimenta sumuntur et digeruntur, in illa felicitate paradisi, quis possit ut certum est indaga
Abbreviated transcription (Latin):
choro et sctoꝵ om̃i exclamaret: quis dabit᷑ tapi᷑¬
ti meo aquã et ꝯcułis meis fontem lacruꝵ it
peligiam etroris expellit. Si flert salubri-¬
ter uesles hͦ fleres ꝙ ilło es implicgtus errore
eisq lacnis ab eadem noua peste dileresi ani
catam fuisse nocabulo ; ¶Quid ergo nuran¬
ni si dei ͭ ͦ ꝑadiso foras mittimimi᷑ qui legem
que est in membris ur̃is repũgnas legi mẽ¬
tis m islũ ꝑadisũ Wltis inducere de quofo-¬
non ista cõcupiscentia quã defendis repugt
legi mentis: nullu aduersus ea certamen q̃s¬
qͣs sanctus excercet Tu autẽ confessus es ad¬
uersus ista quã tueris: extertere sctos trłosa
tertaiia  Ipã est igi̾ quẽ repugnat legi mẽtis

Expanded text:
choro et sanctorum omnium exclamaret, Quis dabit capichoro et sanctorum omnium exclamaret, Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum » ? ut octores Pelagiani erroris expellit. Si flere salubriter velles, hoc fleres, quod illo es implicatus errore, eisque te lacrymis ab eadem nova peste dilueres. An catam fuisse vocabulo? Quid ergo miramini, si de isto paradiso foras mittimini, qui legem quae est in membris nostris, repugnans legi mentis, in illum paradisum vultis inducere, de quo fonon ista concupiscentia quam delendis repugnat legi mentis, nullum adversus eam certamen quisquam sanctus exercet. Tu autem confessus es, adversus istam quam tueris, exercere sanctos « gloriosa certamina » . Ipsa est igitur quae repugnat legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
oi puant ut ardentiꝰ excitetir etia cetere
pres torpis ÷ sinc otuisi uidentes ad cocioisre¬
merdt eripisti ous uetustissruu quide st pla
n t sosissnum titulu: fomemoratione cor
intetetatus  ibłoꝵ furetẽ petuletiã resedisse
bides et goa sogruentius egodixeri sia uuos
hdesee quodam mõtin seruitur ab alie sensisꝰ
ut m̃opus sun dignetur assinttere uels sii
tmofionse reqesceresihot enmeto ideo dioi
qe saot qpe corfessus es ecõsentitur ei ꝑotiꝰ &mo
do propeto nofieret.si seruiret hõis boluntat
¶Seiite aute quas ab i ͭ ͦ motu mumes facis quã¬
ins pospnt uirili cõtupiscetie subiacere. etiã qͣñ
impetũ : cin repiugnet decus hoẽstno tast arseps
de buisti sane hõ. eccãstica musica. potius ꝙͣ phyta¬
gorua comonerin dund dauitica cythara ege¬
rit in saule qn malospũ uexabatur et tãten¬
te cytharã scto: ab illa molestia respirabat
Ne ideo bonũ aliꝙͣ exĩstimes cõcupiscentiã tar¬

Expanded text:
 ut ardentius excitetur, etiam caeterae corporis partes, sive oculi videntes ad concupiscenisti, et erexisti ejus vetustissimum quidem, sed plane gloriosissimum titulum, commemorans quod vitate cantus illorum furentem petulantiam resedisse. » Vides ergo quam congruentius ego dixerim, sui juris hanc esse quodam modo, cui servitur ab aliis sensibus, ut in opus suum dignetur assurgere, vel a sua commotione requiescere. Hoc enim ego ideo dixi, quia, sicut ipse confessus es, « consentitur ei potius quaris, profecto non fieret, si serviret hominis voluntati. Feminae autem, quas ab isto motu immunes facis, quamvis possint virili concupiscentiae subjacere, et quando  cui repugnat decus honestasque castarum, Debuisti sane homo ecclesiasticus ecclesiastica musica potius quam Pythagorica commoneri, quid Davidica cithara egerit in Saüle, quando malo spiritu vexabatur, et tangente citharam sancto ab illa molestia respirabat : ne ideo bonum aliquid existimes concupiscentiam car
Abbreviated transcription (Latin):
es rundist moluini fudamentti subuer¬
ferei uos pudoris int̾itus quos laudare nõ pu¬
det: contra mͦ pugnat et pudor¶ hoc potues
audire debet eccła. que uirgo dei ut nos taneat
hod mutrone hoc unrgines sacre: ho dis pudi¬
tia ppiana ¶ Nõ enim sicut insim̃ulas tum

Expanded text:
sunt, molimini fundamenta subvertere. Vos « pudoris interitus, » quos laudare non pudet, contra quod pugnat et pudor. Hoc potius audire debet Ecclesia, quae virgo dicitur, ut vos caveat; hoc matronae, hoc virgines sacrae, hoc omnis pudicitia christiana. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ modũ ÷ ut ea q̃ nõ ħnt ad rẽ que iñ¬
ter nos agitur ꝑtinẽtem cõtrouersiã trãse¬
amꝰ: ne qui hec nr̃a nosse uoluerint. plus
laboris et tpis mopere legedi ꝙͣ in discendi
u̾tilitate consuiant ¶Quid igctur opꝰest
ut aliꝙͣ aduersus ea dicã que mñ pnͣcipioposu¬
isti libri hꝰ solita et uaria de mmidia quam
uos sustinere pro ueritate iactatis : et de pau¬
citute ueliet prudentiũ quibꝰ uos placere
talibꝰ pamius indui. tam magna etiã ura
suꝑbiã . que sic tenditur et inflatur: ut eos
deformius ut gestit ostentare. dirupat. Cu¬
ãs etiã cãlupmosissimas cõtumnelias nõ est
nite sepius refricure qͥbꝰ me unũ noĩatim hide¬
ris appetere. et in tot ac tata cathosica liua ta¬
titis eoꝵ noibꝰ ues insꝯuꝰ uisibilis: uel cetus
offendis ¶ unde tibi duobꝰ prioribꝰ lib̾ris sic me
indisse arbitror: ut ꝙ nulło ampłiꝰ req̃rõs¬

Expanded text:
 habent ad rem quae inter nos agitur pertinentem controversiam, transeamus; ne qui haec nostra nosse voluerint, plus laboris et temporis in opere legendi, quam in discendi utilitate consumant. Quid ergo opus est, ut aliquid adversus ea dicam, quae in principio posuisti libri hujus solita et vana, « de invidia quam vos sustinere pro veritate jactatis, et de paucitate velut prudentium quibus vos placere talibus pannis indui tam magna etiam vestra superbia, quae sic tenditur et inflatur, ut eos deformius dum gestit ostentare, disrumpat. Tuas etiam calumniosissimas contumelias non est necesse saepius refutare, quibus me unum nominatim videris appetere; et in tot ac tanta catholica lumina, tacitis eorum nominibus, vel insanus insilis, vel caecus offendis. Unde tibi duobus prioribus libris sic me respondisse arbitror, ut a nullo amplius req
Abbreviated transcription (Latin):
tħios aictẽ cũ dicit dĩa ur̃ a cũ caritate fiat᷑: satis e¬
tiã ondit ĩpas correctiones quas asperas et ama¬
ras sensũit qͣ torripiũtur: cũ caritate ẽẽ fatien¬
dass unde et alibi cũ dixisset corripite inq̃e¬
tos. cosolamini pusillanimes. suscipite infir¬
mos. patientes estotes ad oes: mox subiũxit᷑.

Expanded text:
thios autem cum dicit, Omnia vestra cum charitate fiant ; satis ostendit, etiam ipsas correptiones, quas asperas et amaras sentiunt qui corripiuntur, cum charitate esse faciendas. Unde alibi cum dixisset, Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos: patientes estote ad omnes; mox adjunxi
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙͣ dilectiois. ut aliꝙͣ sibi quereret unde ꝙͦ iu̾¬
bebatur impleret: ¶ Cũ dicitur diligamꝰ iui¬
cem: Lex est/ Cũ di qr dilectio ex deo est: grã
est ¶ Sapia q̃ppe dei: legẽ et mĩam in lingua
portat/ unde scͥptũ est in ꝑc ͦ Et eñ bñdĩctioes
dabit: qui legem dedit ¶ Neo ergo uos fallat fra-¬
tres mei: qr nõ diligeremꝰ deũ nisi por nos ip̃e
tia nos facit legis dilectores: lex uero ip̃a sine
gr̃a: non nisi preuaricatores fucitii Et ꝙͦ disci¬
pul sis dixit dñs. nõ uos me elegistis s ego uos¬
elegi: nchil aliud indicat nõb: Si enĩ nos p̾us di¬
lexerimꝰ: in h ͦ merito nos ip̃e diligeret᷑ prius
ip̃m nos eligimꝰ : ut ab illo eligi meream ¶S
ip̃e qͥ uerctas est aliud dicit: et ħuic banitati hõi¬
num aꝑtissime contradicit Nõ uos me elegistis
inquit/ Si ergo nõ elegistis: sine dubio nec drlex¬

Expanded text:
aliquid dilectionis, ut addi sibi quaereret unde quod jualiquid dilectionis, ut addi sibi quaereret unde quod jubebatur impleret. Cum dicitur, Diligamus invicem, lex est: cum dicitur, quia dilectio ex Deo est, gratia est. Sapientia quippe Dei legem et misericordiam in lingua portat . Unde scriptum est in Psalmo: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit . 38. Nemo ergo vos fallat, fratres mei: quia nos non diligeremus Deum, nisi nos prior ipse t nos . Gratia nos facit legis dilectores, lex vero ipsa sine gratia nonnisi praevaricatores facit. Et quod discipulis suis dicit Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; nihil aliud indicat nobis. Si enim nos prius dileximus, ut hoc merito nos ipse diligeret; prius illum nos elegimus, ut ab illo eligi mereremur. Sed ipse qui veritas est, aliud dicit, et huic vanitati hominum apertissime contradicit: Non vos me elegistis inquit. Si ergo non elegistis, sine dubio nec dilex
Abbreviated transcription (Latin):
tis adminte ¶ Hec oĩa pcepta dilectionis. id ẽ
rit hofacere bene. si fiat sme cariate: nulło
mo fiait bn¶hec ergo pcepta caritatis manita
darentur hoibꝰ nõ hictibus kiberũ uolictatis
arbit᷑um¶ Sed qr per legẽ dantur et ueterẽ eͥ
noua ꝙuis mͥ noua uenerit gr̃a que ꝓmitteba
in uetus: lex aũ sine gra lra est occides: in gr̃a
uero spũs uiuificasi uñde ẽ in hõibꝰ caritas dei
et proxi ͥ insi ex ip̃o deo. ħ nã si nõ ex deo
s ex hõibꝰ uicerũt pelagiam . si aute ex deo:
Hicumꝰ pelagianos/ Sedeat ergo inter nos iu¬
dex iohanes apłs: et dicat nobis ¶ Rarissum.
diligamꝰ muiten li In hiis uerbis ioħis cũ se
qr dilectio ex deo est n No itaq ex nõb: s dilectio ex
deo est ¶ Cur ergo dictũ est diligamꝰ muice qr di¬
lectio ex deo est. nisi qr ꝑcepto mõitũ est liberũ.
arbit̾um ut quereret dei donu: quod quide sine
suo fructu prorsus admoneretur insi acciperet

Expanded text:
I. 37. Haec omnia praecepta dilectionis, id est e putaverit homo facere bene, si fiat sine charitate, nullo modo fiat bene; haec ergo praecepta charitatis inaniter darentur hominibus, non habentibus liberum voluntatis arbitrium: sed quia per legem dantur et veterem et novam quamvis in nova venerit gratia quae promittebatur in vetere, lex autem sine gratia littera est occidens, in gratia vero spiritus vivificans, unde est in hominibus charitas Dei et proximi, nisi ex ipso Deo? Nam si non ex Deo, sed ex hominibus, vicerunt Pelagiani: si autem ex Deo, vicimus Pelagianos. Sedeat ergo inter nos judex apostolus Joannes, et dicat nobis: Charissimi, diligamus invicem. In his verbis Joannis cum se quia dilectio ex Deo est . Non itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; nisi quia praecepto admonitum est liberum arbitrium, ut quaereret Dei donum? Quod quidem sine suo fructu prorsus admoneretur, nisi prius acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
rerale ẜͫ scͥpturas diliges proximum tuitm tã¬
ꝙͣ teipm. Eñfacitis ¶ Itẽ iõħes apłus / Qui di¬
figit in quit frem suũ. in lumine manet Et alio
loco. Qui nõ est iustus nõ est ex deo: et q̃ nõ dili-¬
git frem. quia hec est aruitiatio qua audiuimꝰ
ab̾ mitio lit disigamꝰ muicenii Itẽq alibri h ͦ¬

Expanded text:
ecundum Scripturas, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, bene facitis . Item Joannes apostolus: Qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet . Et alio loco: Qui non est justus, non est ex Deo, et qui non diligit fratrem suum: quia haec est annuntiatio quam audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
go. ne tui stomati follis. indigesta maledictorũ
crudesitate rũpatur: in huc euome fiaudes ca
oq̃tin  insignis eccłaꝵ doctor soq̃tur hilaꝰ
loquitur i ã ergo natura ẽ p̃mii hõĩs pua¬
ricitione uitiata nõ ab ilsa na ufła Dutisiõe
separanda. s ip̃a sanadau. ui dyabołu ⁊ nb̃

Expanded text:
go ne tui stomachi follis indigesta maledictorum go ne tui stomachi follis indigesta maledictorum cruditate rumpatur, in hunc evome, si audes, cloquitur, insignis Ecclesiarum doctor loquitur, Hilarius loquitur. Nostra ergo natura est primi hominis praevaricatione vitiata, non ab alia natura ulla divisione separanda, sed ipsa sananda: cui
Abbreviated transcription (Latin):
doctor nõ dubitat᷑ ditere natura nam ũtiq
istã que de morbo morbũ trahit ad peccau-¬
dei religioe pũgnare/ plures eñst̾ mqͣt qͥ
st̾  nõ tiĩ a. pcco per id liberati st eccłe disti¬
płmã non tenẽtes ͥ ut auare ebriosi iumul
ces ¶ Et ad hot qͥdem uitia nos nature mqͣt¬
ñre ꝓpellit instinctus ⁊ Sedutile ẽ nos a. uia hat
ad quam ferimur abscedere neq consistere is¬
lic: ad hibito decedendi ex eci non moroso re¬
cursu¶ Et idcirto btus est uir qͣ in uia pc̃or
nõstetit: nã q̃dẽ in uiã hãc ferente. ẜ ex bia¬
hac fidei religioe referente Nũm̃ na istum
putabimꝰ accusatorem fuisse nature quã cõ¬
didit deus. nõ utiq nõ eni dubitabat᷑
ħo catolicꝰ humanã. dei opus ee naturã:
s̾ profecto uitia cũ quĩbꝰ nastanur accusa¬
tit: apostolicũ illud tenens. fuimꝰ em̃ et
ꝙͣta i iue diceres. manitheoꝵq nomẽ et ii¬
men ꝙͣto buccaꝵ strepitu uentilaree ¶ Nuc er¬

Expanded text:
doctor non dubitat dicere, naturam nostram, utique istam quae de morbo morbum trahit, ad peccandei religione pugnare. Plures enim sunt, inqusint, non tamen a peccato per id liberi sunt, Ecclesiae disciplinam non tenentes, ut avaces. et ad haec quidem nos uitia naturae nostrae propellit instinctus; sed utile est, nos uia hac, ad quam ferimur, abscedere, neque consistere illic, adhibito decedendi ex ea non moroso recursu. et idcirco beatus uir est, qui in uia peccatorum non stetit, natura quidem in uiam hanc deferente, sed hac fidei religione referente . Numquidnam istum putabimus accusatorem fuisse naturae, quam condidit Deus? Non utique: non enim dubitabat homo catholicus, humanam Dei opus esse naturam; sed profecto vitia cum quibus nascimur accusavit, apostolicum illud tenens, Fuimus enim et nquanta in me diceres, Manichaeorumque nomen et crimen quanto buccarum strepitu ventilares? Nunc er
Abbreviated transcription (Latin):
de mia dei q̃ magra est: tãtũ uos de urã que
nulla est unr tute ꝓsumitis Et ꝙͣtũ ip̃i udũ¬
sus ingenerata uma bella gerũt᷑ adiuti ꝑ gͣ
tiã: tantũ uos bellũ gerctis. aduersus ip̃ãm
dei gram. Sed utinã sicut uos u̾incit mn suis: ita

Expanded text:
dia Dei quae magna est, tantum vos de vestra quae nulla est virtute praesumitis: et quantum ipsi adversus ingenerata vitia bellum gerunt adjuti per Dei gratiam, tantum vos belum geritis adversus ipsam Dei gratiam. Sed utinam sicut vos vincit in suis; ita
Abbreviated transcription (Latin):
tursũ id ꝙͦ amisimꝰ optiere mereamurs ẽuc
enim diabolus minidens nocit᷑ nũt autẽ
ad lascuna accedit᷑ cũ ad ebrietatẽ isłicitͫ
sũ ad odia stimulat᷑. cũ ad auaritiõ ꝓuotat:
cu ad cedes instruit: tũ ad maledicta exat᷑¬
bats. Sed̾ tũ per firmitatẽ derł animi ħo¬
uũ om sub̃repentiũ incetiua rep̾mũtur:
emudamur.a pcto per ħꝰ uictoriegłam
ditũ enĩ ita esti dut qmõ se emũdabit natꝰ
eo mulitre reruia nõ extante hoste: nõ
erit bellu ⁊ cessante demĩde bellõ: uictoria
deerite Collidentiũ aũte aduersus nos uiti-¬
otũ uitoria nõ a depta: nõ erit emũdatio
ilła uitioꝵ  Quia hiis insidiis corꝑis nr̃i
pirata uicto: tolluctãtiũ aduersum nos
passionũ contertatioe purganiur ¶ Meo¬
res igitur inq̃t et cõscii ip̾sa ilła corꝑa nra¬

Expanded text:
amisimus, obtinere mereamur. tunc enim diabolus inuidens nocuit, nunc autem, ad lasciuiam accendit, cum ad ebrietatem illicit, cum ad odia stimulat, cum ad auaritiam prouocat, cum ad caedes instruit, cum ad maledicta exacerbat. sed cum per firmitatem animi horum omnium subrepentia incentiua reprimuntur, emundamur a peccato per huius uictoriae gloriam; dictum enim ita est: aut quomodo se emundabit natus ex muliere? quia non extante hoste non erit bellum, cessante deinde bello uictoria deerit. collidentium autem adutrsus nos uitiorum uictoria non adepta non erit emundatio ulla uitiorum, quia his insidiis corporis nostri pirata uicto conluctantium aduersus nos passionum concertatione purgamur. memores igitur, inquit, et conscii i
Abbreviated transcription (Latin):
uirare quod non licet ¶ Tot ꝑsecutioes aimꝰ condie
patitur: tot ꝑitusis pectus urgetur: et deler¬
tat hic inter diaboli gladios diuistare: cũma¬
gis concupistendũ sit et optadũ fit ad xp̃m
subueniente uesotius morte pperares

Expanded text:
urare. quod non licet. tot persecutiones cotidie animus patitur, tot periculis pectus urgetur : et delectat hic inter diaboli gladios diu stare, cum magis concupiscendum sit et optandum ad Christum subueniente uelocius morte properare?
Abbreviated transcription (Latin):
catolicus disputator nec m hac uita mũda¬
tionẽ nr̃am neget. et tnĩ huinanã ꝑfectiore
speretͣ id est ꝑfectioris mũ datiois i uẜma
resurectione natura. ¶I quad̾a uero ome¬
lia de libroscti Iol attende mͣ. dicat᷑ ꝙ ad ͫͫ
ip̃iꝰ dyaboli aduersꝰ nos indesmẽs bolli
ex hot fieriasserat. cũ ea mala queii mabis
sunt excitat contra nos: ꝙͣ mn nramfieri ũti¬
litatem Wlt docere. cõuertente sailiet dun-¬

Expanded text:
catholicus disputator, nec in hac vita mundationem nostram neget; et tamen humanam perfectiorem speret, id est perfectioris mundationis, in ultima resurrectione naturam. 27. In quadam vero homilia de libro sancti Job attende quid dicat, quemadmodum ipsius diaboli adversus nos indesinens bellum ex hoc fieri asserat, cum ea mala quae in nobis sunt, excitat contra nos; quod in nostram fieri utilitatem vult docere, convertente scilicet divi
Abbreviated transcription (Latin):
nius ¶ t q̃ppe in nõs per hanc dei gram in bono
renpiendo et ꝑseueranter tenendo nõ sołu pos¬
se quod uolumas uerũ etiã uelle quod possitmꝰ
quod nõ frat in hoĩe p̃mo¶ Unũ enim ħoꝵ iñ ilło
fuit. alterũ defint Lãq ut reciꝑet bonũ grã
nõ egrebat. qr nõdũ perdiderat. Ut au. in eo ꝑ¬
ionĩeret egrebat ad iutorio grẽ. sine quo id om̃¬
m̾no nõ posset. et acceperat posse si uellet sed
nõ habuit uelle quod posset/ nam si habuisset
ꝑseuerasset ¶ Posset emim etiã ꝑseuerare si lielset

Expanded text:
it quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo, et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare si vellet
Abbreviated transcription (Latin):
tiã exspectat et gr̃am ͥ p̃ot et de reo qͥ liberat᷑
rite diti: reoqui dampnatur ͥ tolle quod tiũ
ẽ. et uade: h̾uit aũ uoło quod̾ nõ debetur dare
An non licet m̃ facere quod uolo. Nn otuls
tiuis neꝙͣ est qr ego horius sum. L hic illesi di¬
tat: cur non et michi: Merito audiet .o. hõ
tu qͥs es hui rñdeas deo. ¶Que certe in uno nr̃m
benignissimũ largitoremͤ in te uero exactore
ustissimũ : in nurło tñ ceriris miustum/ Cũ
enrmiustus eẽt etia si utrũq puniret ᷑: qui libe¬
mendaret: cur in eademcã me ꝙͣ illũ potius pu¬
mat: aut illu ꝙͣ me petius liberabit: ł hoc nõ
dices Si q̃ris qͣre: qr sateor me nõ muenire ꝙ di¬
tã¶Si et hͦ q̃ris quare᷑ qr et in hac re siut᷑ up¬
ta. est. ila eiuis sicut magna est miã eiꝰ: ita pi

Expanded text:
tiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui libemendaret; cur in eadem causa me quam illum potius puniet, aut illum quam me potius liberabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixũ ÷ cuius morte mors uincitur: tuꝰ
uulneribꝰ nc̃i nr̃a sanetur ¶ Ideo iustus ex fide
xpi uiuit ¶ Exhac eñĩ fide prudenter et fõrti
temꝑanter et iuste᷑. cit per hͦ hiis oĩbꝰ ẜeris sn¬
tutibus recte sapienterq uiu̾it qr fideliter ui¬
int¶ Si ergo ad consequenda ueram btitudmẽ
qlã nob̃ mmoͣrle fides q̃ ii xp̃o est bera pro¬
quattit inthil ꝑrosunt hoi un tutes: nulło¬

Expanded text:
rucifixum, cujus morte mors vincitur, cujus vulneribus natura nostra sanatur. Ideo justus ex fide Christi vivit. Ex hac enim fide prudenter, fortiter, temperanter, et juste, ac per hoc his omnibus veris virtutibus recte sapienterque vivit, quia fideliter vivit. Si ergo ad consequendam veram beatitudinem, quam nobis immortalem fides quae in Christo est vera promittit, nihil prosunt ho
Abbreviated transcription (Latin):
baode mãmona miqͥtatis fatiendi sunt amĩti
qui reripiant in taber nacła etna: ita conigibꝰ
de plagli pt̃tiorigialis gignẽdi st filii qͥ ni bita
regrenerentur eternã e Et ꝙ̃admodũ furta
frandes depdatiões aditiende nõst̾. nec ꝑ ĩiqͥ¬
tates aucta pecunia plures amiti iusti mnopes
copatereturͥ sic adult̾ia stupra fornitationes
malo cũ quo nati sumꝰ addenda nõ st̾ unde fili
nnumerosigre stirꝑe nascantur/ Alliud est q̃ͥꝑ¬
pemals bñ uri quod iã inerat: et aliud mału
ppetrare quod nõ erat᷑ illud eñ̃ est de malo trat¬
to ex parentibꝰ uõlũtariũ bonũ facere: hoc ue¬
ro mału a parentibꝰ tractũ. aliis mał. iã ꝓpͥis
et uolutariis augeren Sane inter est qͦ mammo¬
na miqͥtatis cũ s̃aude indigetibꝰ erogatur ⁊car¬
nał autẽ cocupistentia laudabisius contmẽtie bñ¬
tute frenatur ⁊ ꝙͣ fructibꝰ inpẽditur nuptĩaꝵ
Tã magnũ est enim malũ eius ᷑ ut eo nõ uti ꝙͣ bñ

Expanded text:
ergo de mammona iniquitatis faciendi sunt amici, qui recipiant in tabernacula aeterna: ita conjugibus de plaga peccati originalis gignendi sunt filii, regenerentur aeternam. Et quemadmodum furta, fraudes, depraedationes adjiciendae non sunt, ut per iniquitates aucta pecunia plures amici justi inopes comparentur: sic adulteria, stupra, fornicationes, malo cum quo nati sumus, addenda non sunt, unde filii numerosiore stirpe nascantur. Aliud quippe est malo bene uti, quod jam inerat; et aliud est malum perpetrare, quod non erat: illud enim est de malo tracto ex parentibus voluntarium bonum facere; hoc vero malum a parentibus tractum aliis malis jam propriis et voluntariis aggerare. Sane interest, quod mammona iniquitatis cum laude indigentibus erogatur; carnalis autem concupiscentia laudabilius continentiae virtute frenatur, quam fructibus impenditur nuptiarum. Tam magnum est enim malum ejus, ut eo non uti, quam bene
Abbreviated transcription (Latin):
Cupiditates male st̾ quas r̃oe frenainꝰ contra
qͣs mẽte pugnamꝰ mẽbra uero bonast̾ que bo¬
lũtictis mouamiꝰ arbitrio. exceptis geitasibꝰ:
dicũtur . qr płus in eis mosiẽdis ptatis ht̃ libi¬
doc qͣ ratio/ Que tñ nõ sinimꝰ ꝑpetrare qͦ pro¬
uoccit ip̃a cõmotio: cũ meb̾ra tẽtera facił tene¬
amus imꝑiol Qñ aute male utitur hõ mẽbris
bois. nisi qn consentit eis q̃ m nõb̃ habitãt cupi¬
ditatibꝰ malis. ¶ In q̃bꝰ est libido preceteris
tur pis᷑ cuisi nõ resistatur. horrẽda ninũda cõ¬
pitnt Qomalo bñ nõ utĩtur: insisola ꝑu¬
dittna cõngał si ħec autẽ libido mału nõ est in

Expanded text:
malae sunt, quas ratione frenamus, contra quas mente pugnamus: membra vero bona sunt, quae voluntatis movemus arbitrio, exceptis genitalibusdicuntur, quia plus in eis movendis potestatis habet libido, quam ratio: quae tamen non sinimus perpetrare quo provocat ipsa commotio, cum membra caetera facili teneamus imperio. Quando autem male utitur homo membris bonis, nisi quando consentit eis quae in nobis habitant cupiditatibus malis? In quibus libido prae caeteris turpis est, cui nisi resistatur, horrenda immunda committit. Quo malo bene non utitur, nisi sola pudicitia conjugalis. Haec autem libido ideo
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾stitia catel me cõprehẽdere multos amicttia
et fortitudo bera erit eiꝰ ꝙ frigꝰ fame. sitimn fer¬
gilie. supͣ ꝙͣ cmĩꝙͣ credibile est  Qũis hec sapi¬
at. insi desipiat. ¶ Sed bidelicet ho eruditus.
eoꝵ uitioꝵ ueri siłitudĩe falleris: que finitena
bidentur et ꝓpinqua unr tutibꝰ cũ absiñt ab eis
ꝙͣ abst̾ longe .a. uirtutibꝰ uitias Nã sicut cõ¬
stantia uirtus o cuicõtraria ẽ incostantiaͥ. bi¬
tiũ tñ est ei qͣsi finitimũ ꝑtinatia que cõstan¬
tiã uidetur mtari: quo utmiã uitio careas
tũ hec qͣ dico bera eẽ cognoueris: nec tib̾i in ẽ¬
rore uesut amado cõstantia: manẽdũ ꝑtina¬
citer arbitreris Ita õĩbꝰ uñ tutibꝰ noñ solũ
st̾ uitia maĩfesta discretione contraria. sicit
prudẽtie temeritas: uerũ etĩa uitina qͦdã mõ:
pet beritat. s quadã spetie fallete silia.
net poi prudentie nõ temeritas ues mprudẽ¬

Expanded text:
justitia Catilinae, comprehendere multos amicitia,justitia Catilinae, comprehendere multos amicitia,et fortitudo vera erit ejus, quod frigus, famem, sitim fergiliae, supra quam cuiquam credibile est . Quis haec sapiat, nisi desipiat? 20. Sed videlicet homo eruditus eorum vitiorum veri similitudine falleris, quae finitima videntur et propinqua virtutibus, cum absint ab eis quam longe absunt a virtutibus vitia. Nam sicut constantia est virtus, cui contraria est inconstantia: vitium est tamen ei quasi finitimum pertinacia, quae constantiam videtur imitari. Quo utinam vitio careas, cum haec quae dico, vera esse cognoveris; ne tibi in errore, velut amando constantiam, manendum pertinaciter arbitreris. Ita omnibus virtutibus non solum sunt vitia manifesta discretione contraria, sicut prudentiae temeritas: verum etiam vicina quodam modo, nec veritate, sed quadam specie fallente, similia; sicut ipsi prudentiae non temeritas vel impruden
Abbreviated transcription (Latin):
qom es qsirt nom eo quõd agut . ẜ in eo solo
bariat: quod merentin ⁊ Net nois sui igitur
dicatur. aut exilitate frustrantur ¶ Hec ubi di¬
diceris᷑ nescio ¶Iam tñ cernis ut arbitror c̃oseqre
ee nt uera sit unrtus auaroꝵ prudentia quaex
noꝵ metu faciłius sua nõ nũꝙͣ contempnut qͣr u¬
urie qm sũptiuosa cohibent appetitũ: soloq ncciõ¬
bictu. tegumẽtoq cõtenti stͥ: et auar oꝵ fortitudꝰ
qua ut ait oratuis. per mare paupien fugunt
per saxar per ignes: qua demq cõgnoum̃ꝰ qus¬
dam irruptione barbarica ad ea prodendi que
habebant nullis hostiũ tormẽtis potuisse por¬
isse cõpellil Ergo uirtutes iste tali fine turpos
atq deformes. et ideo nusso mõ germane ẜere¬
q uirtutes: tibi tñ ita bere uidentur et pustre.
ut nec nois sin possint nec gñis sustinere disp̃e¬
diũ  s soliuis quod appetiuerũt p̃miĩ exilitate
frustrentur: id est terrenoꝵ comodoꝵ fructu
nõ telestiũ premioꝵ / Lec aluid erit ꝙ uera

Expanded text:
non in eo quod agunt, sed in eo solo variant quod merentur. Nec nominis sui igitur,ditantur, aut exilitate frustrantur. » Haec ubi didiceris, nescio: jam tamen cernis, ut arbitror, consequens esse ut vera sit virtus, avarorum prudentia, qua emnorum metu facilius sua nonnunquam contemnunt, quam uiam sumptuosa est, cohibent appetitum, soloque necessvictu tegumentoque contenti sunt; et avarorum fortitudo, qua, ut ait Horatius, Per mare pauperiem fugiunt, per saxa, per ignes. qua denique cognovimus quosdam irruptione barbarica, ad ea prodenda quae habebant, nullis hostium tormentis potuisse compelli. Ergo virtutes istae tali fine turpes atque deformes, et ideo nullo modo germanae veraeque virtutes, tibi tamen ita verae videntur et pulchrae, « ut nec nominis sui possint, nec generis sustinere dispendium, sed solius quod appetiverunt praemii exilitate frustrentur, » id est, terrenorum commodorum fructu, non coelestium praemiorum. Nec aliud erit quam vera
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ fides xpi. id est fides q̃ per dilctionẽ oꝑã
qͥ infideliter utiturͥ et hͦ bonũ male facit: qͣ infi¬
deliter facitli Q aũ. male facit aliꝙͣ ꝓfecto per¬
sat Ex quo colsigitur etiã ip̃a bona oꝑa q̃ fatiũt
rũ autẽ eẽ pcta quibus et bona małe fatiũt qr
nõ fidelĩ s infideli: hoc est stulta et noxia fati
bitante arbor est mala. que fatere nõ pot m
si fructus malos: id est sola pctu¶ Emẽ eñ
uelis nolis quod nõ est ex fide: ꝑctin est: Et
deo deus istas arbores nõn põt diligere : et si
tales ꝑmaserint dispoit excidere: qr sine fi¬
pus tuũ lucidũ eritu Et hut otũlũ agnoste ntẽ.¬
tione qua facit q̃sq q facit. et per hoc diste eũ
q̃ nõ facit oꝑa. ħona nitentioe fidei bone. hͦ est
eius que per dilectionẽ opatur : totũ quasi corpꝰ

Expanded text:
quemadmodum fides Christi, id est, fides quae per dilectionem operatur qui infideliter utitur, et hoc bonum male facit, qui infideliter facit: qui autem male facit aliquid, profecto pebona opera quae faciunt rum autem esse peccata, quibus et bona male faciunt; quia ea non fideli, sed infideli, hoc est, stulta et noxia faciubitante, arbor est mala, quae facere non potest nisi fructus malos, id est, sola peccata. Omne enim, velis nolis, quod non est ex fide, peccatum est . Et ideo Deus istas arbores non potest diligere, et si tales permanserint, disponit excidere: quia sine fipus tuum lucidum erit : et hunc oculum agnosce intentionem, qua facit quisque quod facit; et per hoc disce eum, qui non facit opera bona intentione fidei bonae, hoc est, ejus quae per dilectionem operatu
Abbreviated transcription (Latin):
ta lucrũ sagacitaite sectant᷑ et ꝑdenter dãpnade¬
uitent᷑ ꝙͣ timeat pleruq ałiena dn ⁊pere: e
aliqn sua sibi ablatu cõtẽpnãt: ne repetendoer
litigando płus ꝓdant.N Recte ãmõitisumꝰ sir
ainare sapiam: ut eã nõb̃ thesaurizare auidis¬
et libidines refrenemꝰ: et ꝓspitiamꝰ in posteꝵ
inocentia beneficentiãq seruemꝰ ͥ quod tũ
facimꝰ: idec ueras birtutes habemꝰ. qr berũ ẽ

Expanded text:
lucrum sagacitate sectentur, et prudenter damna devitent, quam timeant plerumque aliena diripere, et aliquando sua sibi ablata contemnant, ne repetendo et litigando plus perdant: recte admoniti sumus sic amare sapientiam, ut eam nobis thezaurizare avidiset libidines refrenemus, et prospiciamus in posterum, et innocentiam beneficentiamque servemus. Quod cum facimus, ideo veras virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
neu est cidi salutem: et uerã felicitate ¶ No em̃
absurde birtus diffinitaẽ aheis: qͥ diperũtl ui¬
tus ẽ animi habitus: necture mõ atq roe cõsen¬
taueusl. Uerũ dixerutti Sed ꝙͣ sit consentane¬
um liberande ac btificade nature moͣrsiũ: nes¬
cierut ¶ Neq eni des hoies nãli instinctu inmor¬
les et bti ẽe uellemꝰ: nisi eẽ possemꝰ ¶ S hͦ su

Expanded text:
 salutem et veram felicitatem. 19. Non enim absurde virtus definita est ab eis qui dixerunt, « Virtus est animi habitus, naturae modo atque rationi consentaneus » . Verum dixerunt, sed quid sit consentaneum liberandae ac beatificandae naturae mortalium nescierunt. Neque enim omnes homines naturali instinctu immortales et