comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ notum ẽ quid sit homo: cuiꝰ exteriorẽ
partẽ id est corpꝰ ꝑ corporis lumina didi¬
cerunt: interiorẽ uͦ id est animã in se
ipsis. qͥa & ipsi homines sunt. & ꝑ hu¬
manã conuersationẽ cognitã tenent.
ut possint cogitare qd̵ dicitur. fuit hõ missꝰ¬
ado. cui nom̃ erat ioħes: quia & nomina
sciunt loq̃ndo & audiendo. Qd̃ aũ ibi est
missꝰ ado. fide tenent qui tenent. Et qͥ
fide ñ tenent: aut dubitatione ambig̃t.
aut infidelitate derident. Utriq tam̃
siñ sunt ex numero niiis insipientiũ.
qui dicunt in corde suo ñ est d̾s. hec au¬
dientes uerba utͥq cogitant. & qͥd sit
ds. & quid sit mitti a d̾o: & si ñ sicut res
sese habent. certe sicut ualent. Fidem
porro ipsam quã uidet quisq in corde
suo ẽẽ si credit. uel ñ esse si ñ credit. ali¬
ter nouimꝰ: ñ sicut corpora quȩ uidemꝰ
ocłis corporis. & ꝑ ipsoꝵ ymagines qͣs
memoria tenemꝰ etiam absentia cogita

Expanded text:
enim notum est quid sit homo, cujus exteriorem enim notum est quid sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est Deus , haec audientes verba, utrumque cogitant, et quid sit Deus, et quid sit mitti a Deo; et si non sicut res se habent, at certe sicut valent. 3. Fidem porro ipsam quam videt quisque in corde suo esse, si credit, vel non esse, si non credit, aliter novimus: non sicut corpora quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ta erat lux hominũ. & lux in tenebris
lucet. & tenebre eam ñ comp̃hender̃t̃.
contẽplatiuã uitã requirit: & intellec¬
tuali m̃te cernendũ est. Qua in re qͣnto
mag̃ quisq ꝓfecerit: tanto fiet sine du¬
bitatione sapientior. S propt̾ id qd̾
ait lux lucet in tenebris. & tenebrȩ eam
ñ comprehender̃t. fide utiq opus erat:
qua crederet᷑ qd̾ ñ uidet᷑. Tenebras
quippe intelligi uoluit: au̾sa ab huius¬
modi luce. eamq minꝰ idonea contue¬
ri corda mortaliũ. Propt̾ quod adiungit.¬
& dicit. fuit homo missꝰ a do cui nomen
erat ioh̃es: hic uenit in testimoniũ. ut
testimoniũ ꝑhiberet de lumine. ut õs
cred̾ent ꝑ illũ. hociam tẽporaliter ge¬
stũ est: & ad scientiam ꝑtinet quȩ cogni¬
tione hẏstorica continet᷑. Hominẽ aũt
ioħ̃em in fantasia cogitamꝰ: quȩ de huma¬
nȩ naturȩ noticia imp̃ssa est nr̃e memo¬
riȩ. Et hoc eodem mͦ cogitant: siue qui
ista ñ credunt. siue qͥcredunt. Utrisꝙ

Expanded text:
num, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Hoc jam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iustiꝰ. qͣm usq ad mortẽ crucis pro
iusticia ꝑuenire: Et qͥd potentiꝰ qͣm
resurgere a mortus : & in celũ cum
ipsa carne in qua ẽ occisꝰ. ascendere:
Et iusticia gͦ pͥus: & potentia postea
diabolum uicit. Iusticia scilicet. quia
nullũ peccatũ habuit. & ab illo ẽ in¬
iustissime occis: potentia uͦ quia re¬
uixit mortuus nunꝙ̃ postea moriturꝰ. Sed
potentia diabolũ uiciss etiã si ab illo ñ
potuiss occidi: q̃muis maioris sit poten¬
tiȩ. etiã ipsam mortẽ iuncere resurgendo.
qͣm uitare uuendo. S aliud ꝓpter qd̃ iusti¬
ficam in xp̃i sanguine. cũ ꝑ remissionẽ
peccatoꝵ eruim᷑ de diaboli potestate. hoc
quã suscepit in carne mortali ñ ex ĩmor¬
tali potentia crucifixus ẽ: de qua tamen
infirmitate ait apłs. Qd̃ infirmũ est dĩ:

Expanded text:
enim justius, quam usque ad mortem crucis pro enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus: de qua tamen infirmitate ait Apostolus, Quod infirmum est Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓ debitorib nob̾. quod ipse ñ debe¬
at exsolueret. Nunqͥd isto iure ȩquis¬
simo diabolus iunceret᷑: si potentia
xp̃c cum illo agere ñ iusticia uoluis¬
set: S postposuit qd̾ potuit: ut pͥus
ageret qd̾ oportuit. Id̾o aũ illũ eẽ opꝰ
erat: & hominẽ & dm. Nisi enĩ homo
eẽt: ñ posset occidi. Nisi d̾s eẽt. ñ cre¬
deret᷑ noluisse qd̾ potuit: s ñ potuisse
qd̾ uoluit. Nec ab eo iusticiã potentiȩ
prelatam fuisse: s ei defuisse putare¬
passus ẽ. quia homo erat: s si nolu¬
isset. etiã hoc ñ pati potuiss quia d̾s
erat. Ideo gratior facta est in humilita¬
te iusticia: quia posset si noluisset hu¬
militatẽ ñ ꝑpeti. tanta in diuinitati
potentia. Ac sic amoriente tam po¬
tente. nob̾ mortalib imp otentib.
& cõmendata ẽ iusticia: & ꝑmissa
potentia. Hoꝵ enĩ duoꝵ unum fecit
moriendo: alterum resurgendo. Qͥd

Expanded text:
ut pro debitoribus nobis quod ipse non debeut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non potuisse quod voluit; nec ab eo justitiam potentiae praelatam fuisse, sed ei defuisse potentpassus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potente, nobis mortalibus impotentibus, et commendata est justitia, et promissa potentia. Horum enim duorum unum fecit moriendo, alterum resurgendo. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uult. & tam̃ non potest. sicut est im¬
mortalitas. & uera & plena felicitas.
desid̾are ñ cesset: & patient̾ expectet.
Quȩ est gͥ iusticia iħu xp̃i : Et quomͦ
uictus est: Quia cũ ineo nicħ morte
dignũ inueniret: occidit eũ tam̃. Et
utiq uistũ est. ut debitores qͦs tene¬
bat. liberi dimittant᷑: in eũ credentes
quẽ sine ullo debito occidit. Hoc est
qd̾ iustificari dicim᷑ in sanguine xp̃i.
Sic quippe in remissionẽ peccatoꝵ
de se dicit in psalmis in mortus libe¬
rũ: solus enĩ a debito mortis liber est
mortuus. Hinc & in alio psalmo dicit.
Quȩ ñ rapui tunc exsoluebam: rapi¬
nã uolens intelligi peccatũ: qͥa usur¬
patũ est contͣ licitum. Unde per os
etiã carnis suȩ: sicut in eugłio legit᷑.
dicit. Et ecce uenit pͥnceps mundi
nullũ peccatũ. S ut sciant om̃s inqͥt
qͥa uoluntatẽ patͥs mei facio: surgite
eamꝰ hinc. Et ꝑgit inde ad passionẽ:

Expanded text:
vult, et tamen non potest, sicut est imvult, et tamen non potest, sicut est immortalitas, et vera ac plena felicitas, desiderare non cesset, et patienter exspectet.Et quomodo victus est? Quia cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatorude se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem,
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ faciunt. sicut suꝑus disputaui¬
mꝰ duȩ res. bene uelle & posse qd̾ uelis:
ñ debet ẽẽ illa ꝑuersitas quȩ in eadem
disputatione notata est. ut ex duab
reb quȩ faciuut beatũ. posse qđ uelit
homo eligat: & uelle qd̾ oportet negli¬
gat: cũ prius debeat habere uolunta¬
tem bonã. magnã uͦ postea potestatẽ.
Bona porro uoluntas purganda ẽ a ui¬
tiis: a quib si iuncit᷑ homo. ad hoc uin¬
cit᷑. ut male uelit. Et bona iã uoluntaᷤ
eiꝰ qͦm erit: Optandu est itaq. ut pote¬
stas nc̃ decur. s contͣ uicia: propt̾ quȩ
uincenda potentes nolunt ẽẽ hoĩes:
& uolunt propt̾ uincendos homines.
Ut quid hoc. nͥ ut uere uicti falso uin¬
cant: nec sint ueritate. s opinione
uictores: llelit homo prudens ẽẽ. ue¬
lit fortis. uelit temꝑans. uelit iustus:
atq ut hȩc ueraciter possit. potentiã
plane optet atq appetat. ut potens
sit in seipso: & miro modo aduersus
seipsum ꝓ se ipso. Cetera uͦ quȩ bene

Expanded text:
nt, sicut superius disputavimus, duae res, bene velle, et posse quod velis, non debet esse illa perversitas, quae in eadem disputatione notata est, ut ex duabus rebus quae faciunt beatum, posse quod velit homo eligat, et velle quod oportet negligat; cum prius debeat habere voluntatem bonam, magnam vero postea potestatem. Bona porro voluntas purganda est a vitiis, a quibus si vincitur homo, ad hoc vincitur ut male velit, et bona jam voluntas quomodo erit? Optandum est itaque ut potestas nunc detur, sed contra vitia, propter quae vincenda potentes nolunt esse homines, et volunt propter vincendos homines; utquid hoc, nisi ut vere victi falso vincant, nec sint veritate, sed opinione victores? Velit homo prudens esse, velit fortis, velit temperans, velit justus, atque ut haec veraciter possit, potentiam plane optet, atque appetat ut potens sit in seipso, et miro modo adversus se ipsum pro se ipso. Caetera vero quae bene
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. S ita dicitur eadem credentiũ
fides una. quẽ ammodu eadem uolen¬
tiũ uoluntas una: cum & in ipsis qui
hoc idem uolunt. sua uoluntas sit ciuiq
conspicua: alteriꝰ aũ lateat: qͣmuis
idem uelit. Et si aliquib signis sese
indicet: creditur potius qͣm uidet᷑. Unꝰ¬
quisq aũ sui animi consciꝰ. ñ utiq cre¬
dit hanc ẽẽ suam: s plane ꝑuidet uo¬
re uiuentis & ratione utentis tanta
conspiratio: ut cũ lateat alterũ qͥd
tates omniũ etiã singłis notȩ. Et cũ
qͥsq homo nesciat quid homo alius
unꝰ uelit: in quibda reb possit scire
qͥd onĩs uelint. Unde illa cuiusdam
mimi facetissima predicat᷑ urbanitas.¬

Expanded text:
ficat. Sed ita dicitur eadem credentium ficat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane pervidet vorae viventis et ratione utentis tanta conspiratio, ut cum lateat alterum quid tates omnium etiam singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit scire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas
Abbreviated transcription (Latin):
s sic̃ dici potest om̃ib hominib ẽẽ hu¬
mana facies cõmunis. Nam hoc ita di¬
cit᷑: ut tam̃ singłi suas habeant. Ex una
sane doctrina impressã fidem credentiũ
cordib singłoꝵ qui hoc idem credunt:
uerissime dicimꝰ. S aliud sunt ea quȩ
credunt᷑: aliud fides qua credunt᷑. Illa
quippe in reb sunt. quȩ uel eẽ uł fuise
uel futura ẽẽ dicunt᷑: hȩc aũ in animo
credentis est. ei tantũ conspicua cui ẽ:
qͣmuis sit & inaliis ñ ipsa. s similis. Nõ
enĩ numero ẽ una: s gen̾e̾. Propt̾ simi¬
litudinẽ tam̃ & nullã diuersitatem
mag̃ unã dicimꝰ ẽẽ: qͣm multas. Nã
& duos homines simillimos cũ inde¬
mꝰ: unã faciẽ dicimꝰ. & miram̃ ambo¬
rũ. Facilius itaq dicit᷑ multas ani¬
uua fides. tot eas audet quisquã dice¬
re. quot fideles. Et tam̃ qui dicit. mag¬
fidei qͣre dubitasti: suam cuiq eẽ signi¬

Expanded text:
sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies hused sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus sunt quae vel esse vel fuisse vel futurae esse dicuntur: haec autem in animo credentis est, ei tantum conspicua cujus est; quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas aniUna fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mfidei, quare dubitasti ? suam cuique esse signi
Abbreviated transcription (Latin):
sensum corporis. qm̃ cordis est res ista.
ñ corporis: nec foris est a nob̾ s in intimiᷤ
nob̾: nec eam quisquã hominũ uidet
in alio: s unꝰ quisq in semet ipso. Deniq
potest & simulatione confingi: & puta¬
ri eẽ in quo ñ est. Suam quisq gͥ fidem
apud seipsum uidet: in altero aũ credit
eam eẽ. ñ uidet. Et tanto firmius credit:
qͣnto fructꝰ euis magis nouit. quos oꝑa¬
risolet fides ꝑdilectionẽ. Quã obrem
om̃ib de quib eungłista subiungit & di¬
cit. qͦtqͦt autẽ receꝑunt eum dedit eis
potestatẽ filios di fieri his qui credunt
in nomine eiꝰ. qui ñ ex sanguinib neq
ex uoluntate carnis neq ex uoluntate
uiri. s exd̾o natisunt. fides ista cõmunis
est: ñ sic̃ aliqͣ corporis forma cõmunis
forma ẽ ad udendi omniũ ocłis quib
presto est. ex ipsa quippe una omniũ cer¬
nentiũ quoda modo informat᷑ aspectus:

Expanded text:
sensum corporis, quoniam cordis est res ista, sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari esse in quo non est. Suam igitur quisque fidem apud se ipsum videt: in altero autem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectionem . Quamobrem omnibus de quibus Evangelista subjungit et dicit, Quotquot autem receperunt eum, dt in nomine ejus, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt, fides ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus:
Abbreviated transcription (Latin):
scientia: quȩ rerũ est temporaliũ &
mutabiliũ. In cuiꝰ intentionẽ cum
assumit᷑ aliquid etiam de rebus ad exte¬
riorẽ hominẽ ꝑtinentib: ad hoc as¬
sum̃dum ẽ ut aliquid inde doceatur
qd̃ rationalem adiuuet scientiã. Ac
ꝑ hoc rerũ quas cõmunes cũ anman¬
tib rationabilib habemꝰ. rationalis
usus ad interiorẽ hominẽ ꝑtinet: nec
recte dici potest cum irrationabilib
animantib eum nob̾ eẽ communẽ.
fides uͦ de qua in hoc libro aliquanto
diutiꝰ disputare certa dispositionis
nr̃e ratione compellim᷑. quã qͥ habẽt
fideles uocantur. & qui ñ habent. in¬
fideles. sicut hi qui uementẽ in ꝓpͥa
di filiũ non receꝑunt: qͣmuis ex au¬
ditu in nob̾ facta sit. ñ tamen adeum
sensum corporis ꝑtinet qui appellat᷑ audi¬
tus. qm̃ ñ est sonus : nec ad ocłos huiꝰ car¬
nis qm̃ non ẽ color aut corporis forma:
nec adeum qui dicitur tactus. qm̃ corpu¬
lentiȩ nicħ habet: nec adullũ omĩno

Expanded text:
scientia, ea quae rerum est temporalium et mutabilium: in cujus intentionem cum assumitur aliquid, etiam de rebus ad exteriorem hominem pertinentibus, ad hoc assumendum est ut aliquid inde doceatur quod rationalem adjuvet scientiam: ac per hoc rerum quas communes cum animantibus irrationalibus habemus, rationalis usus ad interiorem hominem pertinet; nec recte dici potest cum irrationalibus animantibus eum nobis esse communem.Fides vero de qua in hoc libro aliquanto diutius disputare certa dispositionis nostrae ratione compellimur, quam qui habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles, sicut ii qui venientem in propria Dei Filium non receperunt, quamvis ex auditu in nobis facta sit, non tamen ad eum sensum corporis pertinet qui appellatur auditus, quoniam non est sonus; nec ad oculos hujus carnis, quoniam non est color aut corporis forma; nec ad eum qui dicitur tactus, quoniam corpulentiae nihil habet; nec ad ullum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: ñ intelligeremꝰ quid ñ fecerint.
illi de quib dictum est: & sui eum ñ rece¬
ꝑunt. Sonus gͦ uerbi formsecꝰ instre¬
pit aurib corporis: & attingit sensũ
qui uocat᷑ auditꝰ. Species quoq hoĩs
& in nob̃ ipsis. nob̃ nota est. & forise¬
cus in aliis ad est corporis sensib: ocłis
cũ uidetur. aurib cum audit᷑. tactui
cũ tenet᷑ & tangitur. Habet eciam
in memoria nr̃a ymaginẽ suam: in¬
corporalẽ quid̾e. s corporali similẽ.
Alundi deniq ipsius mirabilis pus¬
chritudo formsecꝰ presto est & aspec¬
tib nr̃is: & ei sensui qui dicitur tactꝰ
siquid eius attingimꝰ. Habet etiam
ipse intꝰ in memoria nr̃a ẏmaginẽ
suam: ad quã recurrimꝰ cũ eum uel
septi parietib uł etiam in tenebris
cogitamꝰ. S de his ymaginib rerũ cor¬
poraliũ incorporalib quid̃e. habentib
tam̃ similitudines corpoꝵ. & ad uitã¬

Expanded text:
mus, non intelligeremus quid non fecerint mus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperunt. Sonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque hominis et in nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum auditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam n memoria nostra imaginem suam, incorporalem quidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibus nostris, et ei sensui qui dicitur tactus, si quid ejus attingimus: habet etiam ipse intus in memoria nostra imaginem suam, ad quam recurrimus, cum eum vel septi parietibus, vel etiam in tenebris cogitamus. Sed de his imaginibus rerum corporalium, incorporalibus quidem, habentibus tamen similitudines corpo
Abbreviated transcription (Latin):
poris. Aliquȩ aũ ꝑ animi rationẽ. sicut
id quod dictum est. sui eum ñ recepert̃:
intelligit᷑ enĩ non in eũ crediderunt.
Qd̃ quid sit: nullo corporis sensu. s animi
ratione cognouimꝰ. Ipsoꝵ etiam u̾boꝵ
ñ sonos. s significationes. partim per
corporis sensũ. partim ꝑ animi ratio¬
nẽ didicimꝰ. Nec ea uerba nc̃ prumũ
solum ipsa. uerũ etiam quȩ significa¬
rent cognita. memoria tenebamꝰ: &
hic agnouimꝰ. Hoc enĩ nom̃ dissillabũ
cũ dicitur mundꝰ. qm̃ sonus ẽ. res
utiq corporał ꝑ corpꝰ innotuit: id est
ꝑ aurẽ. S etiam qd̾ significat ꝑ corpꝰ
innotuit: id est ꝑ ocłos carnis. Mundꝰ
quippe inquantũ notus est: uiden¬
tib notus est. At hoc uerbũ quatuor.
sillabaꝵ quod ẽ credidert̃: sono suo
qm̃ corpꝰ est. ꝑ aurem carnis illabit᷑.
Qd̃ aũ significat: nullo corporis sen¬
su. s animi ratione cognoscit᷑. Nisi
enĩ quid sit credidert̃. ꝑ animũ nosse¬

Expanded text:
rationem, sicut id quod dictum est, Et sui eum non receperunt: intelligitur enim, Non in eum crediderunt, quod quid sit, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognovimus. Ipsorum etiam verborum, non sonos, sed significationes, partim per corporis sensum, partim per animi rationem didicimus. Nec ea verba nunc primum solum ipsa, verum etiam quae significarent, cognita memoria tenebamus, et hic agnovimus. Hoc enim nomen dissyllabum cum dicitur, mundus, quoniam sonus est, res utique corporalis per corpus innotuit, id est, per aurem: sed etiam quod significat per corpus innotuit, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc verbum quatuor syllabarum quod est, Crediderunt, sono suo, quoniam corpus est, per aurem carnis illabitur: quod autem significat, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nosse
Abbreviated transcription (Latin):
rursus filus di uidicaturꝰ est: nec tñ¬
in ea forma apparens in qua d̃s est eqͣlis
pat᷑ s in ea qua filius hominis ẽ. Itaq
utrũq dici potest & filius hominis ui¬
dicabit. & ñ filius hoĩs udicabit: quia

Expanded text:
rursus Filius Dei judicaturus est, nec trursus Filius Dei judicaturus est, nec tin ea forma apparens, in qua Deus est aequalis Patri, sed in ea qua filius hominis est. 29. Itaque utrumque dici potest; et, Filius hominis judicabit; et, Non Filius hominis judicabit:
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ in claritate in qua iudicabit.
ñ in humilitate in qua iudicatus est.
Ceterũ illam formã di in qua ȩquał ẽ
patͥ: ꝓculdubio impii ñ uidebunt.
Non enĩ sunt mundicordes. Beati enim
mundicordes: qm̃ ipsi d̾m uidebunt.
Et ipsa uisio ẽ facie ad faciem: qua sum-¬
mũ premiũ ꝓmittit᷑ iustis. Et ipsa fi¬
et cum tradet regnũ dõ & patͥ: in quo
suȩ forme uisionẽ uult intelligi. sub¬
iecta do uniu̾sa creatura. & ipsa in qua
filius di filius hominis factus ẽ: quia
scđ̾m hanc & ipse filius tunc subiectus
illi erit. qui ei subiecit omĩa: ut sit d̾s
omĩa inom̃ib. Alioquin. si filius di
iudex in forma qua equał est patͥ. etiã
impiis cũ iudicaturꝰ est apparebit:
qͥd est qd̾ ꝓ magno dilectori suo pollicet᷑
dicens. & ego diligam eum & oftend̾a
meipsũ illi: Quapropt̾ filius hominiᷤ
iudicaturꝰ est: nec tam̃ ex humana
potestate:s ex ea qua filius dĩ est. Et

Expanded text:
sed tamen in claritate, in qua iudicabit, sed tamen in claritate, in qua iudicabit, non in humilitate, in qua iudicatus est. ceterum illam dei formam, in qua aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura Filius Dei filius hominis factus est. Quia secundum hanc et ipse Filius tunc subjectus illi erit, qui ei subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Alioquin si Filius Dei judex in forma qua aequalis est Patri, etiam impiis cum judicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur dicens, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ? Quapropter Filius hominis judicaturus est, nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua Filius Dei est: et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs głȩ crucifixus ẽ. Talis erĩ erat illa
susceptio: quȩ dm hominẽ faceret. &
hominẽ dđm. Quid tam̃ propt̾ quid.
& quid scđm quid dicatur: adiuuante
d̾no. prudens & diligens & pius lector
intelliget. Nam ecce diximꝰ quia scd̾m
ñ ex uutute diumitatis. s ex infirmi¬
tate carnis: sicut dicimꝰ. quia scđm id
quod d̾s est. iudicat: hoc est ex potesta¬
te diuina. ñ ex humana:.
t tam̃ ipse homo iudicaturꝰ est:
sicut dns głe crucifixus ẽ. Ita
enim aꝑte dicit. Cum uenerit filius
hoĩs ingła sua. & om̃s angłi cum eo
tunc congregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes:
& cetera quȩ de futuro iudicio usq ad
ultimã sententiã in eo loco predicunt᷑.
Et iudei quippe qui in malicia ꝑseue¬
rantes in illo iudicio pumendi sunt:
sicut alibi scriptũ est. uidebunt in quẽ
pupugert̃. Cum enĩ boni & mali uisu¬
ri sint uidicẽ uiuoꝵ & mortuoꝵ. ꝓcul
dubio eum uidere ñ poterunt mali.
nͥ scđm formã qua filius hominis est:

Expanded text:
t illa susceptio, quae deum hominem faceret et hominem deum. quid tamen propter quid et quid secundum quid dicatur, adiuuante domino prudens et diligens et pius lector intellegit. nam ecce diximus, quia secundum non ex uirtute diuinitatis, sed ex infirmitate carnis, sicut dicimus, quia secundum id quod deus est iudicat, hoc est ex potestate diuina, non ex humana; et tamen ipse homo iudicaturus est, sicut dominus gloriae crucifixus est. ita enim aperte dicit: cum uenerit filius hominis in gloria sua et omnes angeli cum eo, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes et cetera, quae de futuro iudicio usque ad ultimam sententiam in eo loco praedicantur. et Iudaei quippe, qui in malitia perseuerantes in illo iudicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est, uidebunt in quem pupugerunt. cum enim et boni et mali uisuri sint iudicem uiuorum et mortuorum, procul dubio eum mali uidere non poterunt nisi secundum formam, qua filius hominis est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuti gͦ hic tamqͣm abstulit a se fidem
hominũ. & in patrẽ transtulit dicen¬
do. ñ in me credit. s in eũ qͥ me misit.
a quo tam̃ se ñ utiq separauit: sic etrã
qͦd ait. ñ est meũ dare uob̃. s quib pa¬
ratũ est a patre meo. Puto clarere: se¬
cundii quid utrũq accipiendu sit. Ta¬
le est enĩ & illud. ego ñ udicabo: cum
ipse iudicaturꝰ sit uiuos & mortuos.
S quia ñ ex potestate humana: ꝓp¬
terea recurrens ad ditatem sursũ eri¬
git corda hominũ. ꝓpter quȩ suble¬
eẽt filius hominis propt̾ formã serui
quã accepit. qui est filius di ꝓpter for¬
mã di in qua est: ñ diceret apłs paulꝰ
de pͥncipib huius scłi. Si enĩ cognouis¬

Expanded text:
sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleesset Filius hominis propter formam servi quam accepit, qui est Filius Dei propter formam Dei, in qua est, non diceret Paulus apostolus de principibus hujus saeculi: Si enim cognovis
Abbreviated transcription (Latin):
mea. s eius qui me misit: ad ipsum
uerbũ nos facit recurrere. Doctrina
enĩ patris est uerbũ patris: qui ẽ uni¬
cus filius. Quid sͥ uult & illud. qui in
me credit. ñ in me credit: Quom in ip¬
sum: quomͦ ñ in ipsum: Quomͦ tã con¬
trariũ sibiq aduersum potest intelli¬
gi qͥ in me credit inquit. ñ in me cre¬
dit. s in eum qui me misit: nisi ita in¬
telligas. qui inme credit. ñ in hoc qd̾
uidet credit. ne sit spes nr̃a in creatura.
s in eo qui suscepit creaturã in qua hu¬
manis ocłis appareret: ac sic ad se ȩqua¬
lem patͥ contemplandũ ꝑ fidem corda
mundaret. Ideoq ad patrẽ referens
intentionẽ credentiũ. & dicens ñ in me
credit. s in eũ qui me misit. ñ utiq se
a patre id est ab illo qui eũ misit. uolu¬
it separari: s ut sic in eum crederet᷑.
qͦmͦ in patrẽ cui equalis ẽ. Qd̃ aperte
alio loco dicit. Credite indm. & in me
in me: quia ego & pater unus deus.

Expanded text:
mea, sed eius qui misit me, ad ipsum mea, sed eius qui misit me, ad ipsum uerbum nos facit recurrere; doctrina enim patris. est uerbum patris, qui est unicus filius. quid sibi et illud uult: qui in me credit, non in me credit? quomodo in ipsum? quomodo non in ipsum ? qua ratione tam contrarium sibique aduersum potest intellegi? qui in me, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intellegas: qui in me credit, non in hoc quod uidet credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me et in me, quia ego et pater unus deus".
Abbreviated transcription (Latin):
ro itaq: quomͦ intelligamꝰ. ego ñ udica¬
bo. s uerbum qd̾ locutus sum iudicabit.
Qd̃ ex consequentib apparet ita dictũ.
acsi diceret. ego ñ udicabo: sed uerbũ
patris iudicabit. Uerbum aũ patris est
ipse filius di. Siccine intelligendũ est. ego
non iudicabo. s ego iudicabo. Quomodo
istud potest eẽ uerum: nisi ita. ego scilicet
ñ iudicabo ex potestate humana. quia
filius hominis sum. s ego iudicabo
ex potestate uerbi. qm̃ filius di sum:
At si contraria & repugnantia uident᷑
ego ñ uidicabo. s ego iudicabo: quid
illic dicimꝰ ubi ait. mea doctrina ñ est
mea. Quomͦ mea: qͦmͦ non mea . Non enĩ
dixit. ista doctrina ñ est mea: s mea doc¬
trina ñ est mea. Quã dixit suam: eande̾
dixit ñ suam. Quomͦ istud uerũ est. nisi
scđm aliud suam dixerit. scđm alind
ñ suam: scđm formã di. suam. scdđm for¬
mã serui. ñ suam. Cum enĩ dicit. ñ est

Expanded text:
ro itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicaro itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus sum, iudicabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hominis sum, sed ego iudicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo istud uerum est, nisi secundum aliud suam dixerit, secundum aliud non suam, secundum formam dei suam, secundum formam serui non suam? cum enim dicit: non est
Abbreviated transcription (Latin):
tã creaturã unigenitꝰ ꝑ quẽ facta sunt
omĩa. aluid est. & aliud habet: s hoc
ipsũ est. quod est id quod habet. Quod illo
loco manifestiꝰ dicitur. siquis ad capien¬
dũ sit idoneus: ubi ait. Sicut h̃t pater
uitã in semet ipso: sic dedit & filio uitam
habere insemet ipso. Neq emim iam exis¬
tenti & uitã non habenti. dedit ut habe¬
ret uitã in semet ipso: cum eo ipso qd̾ est
uita sit. Hoc est gͦ dedit filio habere uitã
in semet ipso: genuit filiũ ẽẽ in cominu¬
tabilem uitã. quod est uita ȩterna. Cũ
gͦ uerbũ di sit filius dĩ. & filius dĩ sit
uerus ds. & uita ȩt̾na. sicut in epystola
sua dicit ioħ̃es: etiam hic quid aliud
agnoscimꝰ cum dicit dñs uerbũ quod
locutꝰ sum. ipsum udicabit eum in no¬
uissima die. & ipsũ uerbũ. patͥs uerbũ¬
ẽẽ dicit. & mandatũ patris. ipsumq
mandatũ uitã ȩternam: & scio inquit
quia mandatũ eius uita et̾na est: Que¬

Expanded text:
tam creaturam unigenitus, per quem facta sunt tam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, sed hoc psum est, quod est id quod habet. quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut habet pater uitam in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in semet ipso; neque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod est uita sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus deus et uita aeterna, sicut in epistula sua dicit Iohannes, etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit dominus: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbum patesse dicit et mandatum Patris, ipsumque mandatum vitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. 27. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Iam nec filius iudicabit quia dixit. ego
sequit᷑. Quia ego inqͥt ñ ex me locutus
sum: s ille qui me misit pater. ille mã¬
datũ mͥ dedit. quid dicam aut qͥd loqͣr.
Et scio quia mandatũ eius. uita et̾na ẽ.
Quȩ ego loquor: ita ut dixit mͥ pater sic
loquor. Si gͦ non iudicat filius. s u̾bũ
quod locutus est filius: id̾o autẽ iudicat
u̾bum quod locutus est filius. quia noz
ex se locutus est filius. s qui misit eum
bum quod locutus est filius. atq ipsũ
uerb̾u patris idem ipse est filius. Non
enĩ aliud ẽ mandatũ patris: aliud uer¬
bũ patͥs. Nam & uerbũ hoc appellauit
& mandatũ. Uideamꝰ gͦ. ne forte quod
ait. ego ñ ex me locutus sum. hoc intelli¬
gi uoluerit. ego ñ ex me natus sum. Si
eñ u̾bum patris loquit᷑. seipsum loqͥ¬
tur: quia ipse est u̾bum patͥs. Plerũq¬
ligi. qd̾ eum genuerit pater: ut ñ tanꝙͣ
iam existenti & ñ habenti dederit aliqͥd:
s ipsum dedisse ut haberet. genuisse

Expanded text:
iam nec filius indicabit, quia dixit: ego sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui misit me pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego lilius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eumest, quod locutus est filius, atque ipsum uerbum, uerbum patris, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumqligi quod eum genuerit Pater: non ut tanquam jam existenti et non habenti dederit aliquid; sed ipsum dedisse ut haberet, genuisse
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. oportet aut̃ ut iudicẽ iuiuoꝵ
& mortuoꝵ. cũ coram iudicabunt᷑. & iu¬
sti uideant & iiqui: nolite inqͥt hoc
mirari. qm̃ uenit hora in qͣ om̃s qͥ in¬
monum̃tis st̃ audient uocẽ eius. Et
ꝓdient qui bona gessert̃ in resurrectio¬
nẽ uitȩ: qui uͦ mala gesserunt. in re¬
surrectionẽ iudicii. Ad hoc gͦ oportebat
ut ido acciꝑet illam potestatem qͥ filius
hoĩs est. ut resurgentes om̃s uiderent
eũ in forma in qͣ uideri abom̃ib pot̾:
s alii ad damnationẽ. alii ad uitam
ȩternã. Quȩ aũ uita ȩt̾na: insi illa ui¬
sio quȩ ñ concedit̾ impiis᷑ Ot cognoᷤ¬
cant ce inqͥt unũ d̾m uerũ: & quẽ mi¬
nͥ quẽ ammođu unũ đm uerũ. qͥ osten¬
det seipsũ illis: ñ quomi ostendet se etiã
puniendis in forma filii hominis. Scd̃m
illã usionẽ bonus ẽ. scd̃m qu̾a uisionẽ
d̃s apparet mundis corde: qm̃ qͣmbonꝰ¬

Expanded text:
possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, inquit, hoc mirari, quoniam ueniet hora, in qua omnes qui iudicabuntur sunt audient uocem eius, et prodient qui bona gesserunt in resurrectionem uitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquit, unum uerum deum et quem mi quemadmodum unum verum Deum, qui ostendet se ipsum illis; non quomodo se ostendet etiam puniendis in forma filii hominis? 31. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem Deus apparet mundis corde: quon
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre in occulto. Accepit aũ illã. ut
boni &e mali eũ uideant iudicantem:
qͥa filius hominis ẽ. Uisio quippe fi¬
lii hominis: exhibebitur & malis. Nã
uisio formȩ d̾i. ñ nisi mundis corde. qͥa
ipsi dm uidebt̃: id est solis piis quorũ
dilectioni hoc ipsum ꝓmitut. qͥa osten
det seipsũ illis. Et id̾o uide quid sequat᷑.
Nolite mirari hoc inquit. Quid nos pto¬
hibet mirari: nisi illud qd̾ reuera mira¬
tur omĩs qui ñ intelligit. ut id̾o dice¬
ret patrẽ dedisse ei potestatẽ iudiciũ
facere quia filius hoĩs ẽ. cum magis
quasi hoc expectaret᷑ ut diceret. qm̃ filiꝰ
uidebunt mali: ñ eis uidebit᷑ bonus.
qͥa ñ ad eũ gaudebunt corde: s tec̃ se
plangent om̃s tribꝰ terrȩ. in numero
utiq maloꝵ omniũ & infidelium.
Propt̾ hoc etiam illi qui eũ dixerat ma-¬
dei ẽ: S quia filiũ dĩ scm id qd̾ in for¬
ma di ȩquał est patͥ. uidere iniqui non

Expanded text:
cum patre in occulto; accipit autem illam, ut cum patre in occulto; accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hvisio formae Dei nonnisi mundis corde, quia ipsi Deum videbunt; id est, solis piis quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia se ipsum ostendet illis. Et ideo vide quid sequatur: Nolite mirari hoc, inquit. Quid nos prohibet mirari, nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit, ut ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem et judicium facere, quia filius hominis est; cum magis quasi hoc exspectaretur ut diceret, quoniam videbunt mali, non eis videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae , in numero utique malorum hominum et infidelium. Propter hoc etiam illi qui eum dixerat madei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum meũ audit & credit ei qui me
misit: ht̾ uitã ȩternã. Et in iudiciũ
Hȩc uita ẽ illa uisio: quȩ ñ ꝑtinet ad ma¬
los. Deinde sequit᷑. Am̃ dico uob̃. quia
uemet hora & ñc ẽ. cum mortui audiẽt
uocẽ filii dĩ.: & qͥ audierint uiuent. Et
hoc ꝓpriũ est pioꝵ qui sic audiunt de
incarnatione eius. ut credant qͥa filiꝰ
di est: idest sic eũ ꝓpt̾ se factum accipi¬
unt minorẽ patre in forma serui. ut
credant quia ȩqͣlis ẽ patͥ informa dei
Et ido sequit᷑: &e hoc ipsum cõmendans
dicit. Sicut pater ht̃ uitã in semetip̃o:
ita dedit & filio uitã habere in semet
ipso. Deinde uenit ad uisionẽ suȩ clau¬
tatis. in qͣuenturꝰ est ad uidiciũ: quȩ
usio cõmunis erit & impiis & iustis.
Sequit᷑ enĩ. & dicit. Et potestatẽ dedit
ei iudiciũ facere: quia filius hoĩs est.
Puto nicħ eẽ manifestius. Nam qͥa filiꝰ
testatẽ iudicii faciendi: s habet illam

Expanded text:
uerba mea audit et credit in eum qui me uerba mea audit et credit in eum qui me misit, habet uitam aeternam et aeterna est illa uisio, quae non pertinet ad malos. deinde sequitur: amen, amen dico uobis, quia ueniet hora et nunc est, cum mortui audient uocem filii dei, et qui audierint, uiuent. et hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione eius, ut credant, quia filius dei est, id est sic eum propter se factum accipiant minorem patre in forma serui, ut credant, quia aequalis est patri in forma dei. et ideo sequitur et hoc ipsum commendans dicit: sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil esse manifestius. nam quia filiutestatem iudicii faciendi, sed habet illam
Abbreviated transcription (Latin):
Scđ̾m hoc gͦ dictum est. qd̾ in iudicio nos
forma di. s forma filii hominis appare¬
bit: ñ quia ñ uidicabit qui dedit omẽ
iudiciũ filio. cum de illo dicat filius. est
qui querat & udicet: s ita dictum est.
pater ñ uidicat quẽquã. s omẽ uidiciũ
dedit filio. acsi diceretur. patrem nemo
uidebit in iudicio uiuoꝵ & mortuoꝵ
s om̃s filiũ. quia & filius hominis est.
ut possit & ab impiis uideri: cũ ce illi
uidebunt in quẽ pupugert̃. Quod ne
conicere potius qͣm aꝑte demonstrare
uideam᷑: ꝓferemꝰ eiusdem dñi certam
manifestamq sententiã. qua ostenda¬
mꝰ ipsam fuisse causã. ut diceret. pat̾
ñ iudicat quẽquã. s om̃e iudiciũ dedit
filio. quia iudex forma filii hominis
apparebit. quȩ forma ñ est patͥs. s filii:
nec ea filii inqua ȩqualis ẽ patri. sed
in qua minor est patre: ut sit in uidi¬
cio conspicuus & bonis & malis. Pau¬
lopost enĩ dicit. Am̃ dico uob̃. quia qͥ

Expanded text:
hoc ergo dictum est, quod in judicio non forma Dei, sed forma filii hominis apparebit. Non quia judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius. « Est qui quaerat et judicet: » sed ita dictum est: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio » : ac si dicereuidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam, ut diceret: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, quia index forma filii hominis apparebit, quae forma non est patris, sed filii, nec ea filii, in qua aequalis est patri, sed in qua minor est patre, ut sit in iudicio conspicuus et bonis et malis. paulo post enim dicit: amen dico uobis, quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
solidatꝰ est cunc. ut cũ fiducia p̃di caret¬
quẽ prius qͣm eẽt solidatꝰ. ter timore ne¬
gauerat: iam quidẽ predestinatione
positus in specula petre: s adhuc ia
transierat utiq amorte ad uitã: non¬
du resurrectione clarificatꝰ erat. Nã
& quod sequitur in exodo & dicit. te¬
gam manu mea suꝑ te. donec transeã.
& auferã manũ meã & tunc uidebis
posteriora mea: multi isrłitȩ quoꝵ tẽ
erat figura moyses. post resurrectio¬
nẽ dñi crediderunt in eũ. tamqͣm iã
uidentes posteriora enis: remota ma¬
mi eiꝰ ab ocłis suis. Unde & ysaiȩ talẽ

Expanded text:
olidatus est, ut cum fiducia praedicaretpriusquam esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula petrae, sed adhuc mtransierat, utique a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dicit, Tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea: multi Israelitae quorum tunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oc
Abbreviated transcription (Latin):
sic ei dnm apparuisse scriptũ est. Pascebat
inqͥt oues iechro soceri sui sacerdotis
madian: & egit oues in desertum. & uenit
in montẽ di oreb. Apparuit autẽ illi
angłs dni. inflamina ignis de rubo:
& uidit quia in rubo arderet ignis: rubꝰ
uͦ non comburebat᷑. Ait moyses. Ibo &
uidebo uisũ istud. qd̾ tam magnũ uidi:
qm̃ ñ comburit᷑ rubus. Cum gͦ uidit
dñs quia uenit uidere: clamauit ad eũ
dñs de rubo dicens. Ego sum d̾s patris
tui: ds abraham. ds ysaac. & ds iacob.
Et hic pͥmo angl̾s domini dictus est:
demde ds. Numqͥd gͦ angłs est ds abra¬

Expanded text:
sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, inquit, oves Jethro soceri sui sacerdotis Madian, et egit oves in desertum, et venit in montem Dei Horeb. Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. Et vidit quia in rubo arderet ignis, rubus vero non comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, quod tam magnum vidi, quoniam non comburitur rubus. Cum ergo vidit Dominus quia venit videre, clamavit eum Dominus de rubo dicens: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus. Numquid ergo angelus est Deus Abra
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ loquit᷑: donec exeatur a sodomis.
Deinde sequitur scͥptura: & dicit. Et fac¬
tum est postqͣm eduxert eos foras: di¬
xerunt. Saluans salua animã cuã:
ne respexeris retro: neqstes in hac uni¬
u̾sa regione. In monte uade. & ibi sal¬
uaberis: ne forte cõprehendaris. Di
rogo dne: si iam ille discesserat. qui
dominꝰ erat. & angłos miserat: Cur
dicit᷑. rogo dͦne. & ñ rogo dni᷑. Aut si
unũ exeis uoluit appellare: cur ait
scͥptura. dixit aũ loth ad eos. rogo d̾ne¬
cordiam. An& hic intelligimꝰ in plura¬
li numero ꝑsonas duas: cum aũ idem
duo tamꝙͣ unus compellant᷑. unius
substantiȩ unũ dñm dm: S quas
duas ꝑsonas hic intelligimꝰ: patris &
Hoc forte congruentiꝰ.: qd̾ ultimũ dixi.
Missos enim se dixerunt: qd̾ de filio &
de sꝑu scõ dicimꝰ. Nam patrẽ missum:
nusqͣm scͥpturaꝵ nob̾ occurrit.
oyses aũ quando ad ppłm isrł
ex egipto educendu missus est:

Expanded text:
liter loquitur, donec exeatur a Sodomis. liter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum est postquam eduxerunt eos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in hac universa regione: in montem vade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris. DixRogo, domine, si jam ille discesserat qui Dominus erat, et angelos miserat? cur dicitur, Rogo, domine; et non, Rogo, domini? Aut si unum ex eis voluit appellare, cur ait Scriptura, Dixit autem Loth ad eos: Rogo, domicordiam? An et hic intelligimus in plurali numero duas personas? cum autem iidem duo tanquam unus compellantur, unius substantiae unum Dominum Deum? Sed quas duas personas hic intelligimus? Patris et Hoc forte congruentius quod ultimum dixi. Missos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem missum nusquam Scripturarum nobis occurrit.oyses autem quando ad populum Israel ex Aegypto educendum missus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ham. & abraham reu̾sus ẽ ad locũ
suũ: uenert̾ aũ duo angłi in sodomiᷤᷤ
uesꝑe: An forte ille unus abscesserat
qui dñs agnoscebat᷑ in trib: & duos
angłos qui cũ illo erant. ad consumñ¬
uideamꝰ. Uener̃t inqͥt duo angłi sodo¬
mis uesꝑe: loth aũ sedebat ad portam¬
sodomoꝵ. Et cum uidiss eos loch: fur¬
rexit inobuiã illis: & ad orauit in faciẽ
suꝑ terrã & dix̃. Ecce d̾n: diu̾tite in
domũ pueri ur̃i. Hic manifestũ est:
& duos angłos fuisse. & in hospitio plu¬
raltt̾ inuitatos: & honorifice appella¬
tos dnos: cum fortasse hoĩes putarent᷑.
S rursum mouet. quia nisi angłi dei
cognoscerent᷑: ñ ad oraret loth in faciem
suꝑ terrã. Curgͦ camqͣm tali humanita¬
te indigentib. &e hospitiũ preberetur
& uictus: S quodlibet hic lateat: illud
nc̃ quod suscepimꝰ exequam᷑. Duo appa¬
rent: ambo angłi dicuntur: pluralit̾
iuitant᷑. Tamqm cum duob plura¬

Expanded text:
ham, et Abraham reversus est ad locum ham, et Abraham reversus est ad locum suum: venerunt autem duo angeli in Sodomis vespere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant ad consumenvideamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth auvidisset eos Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam cum duobus plura