comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵs. ꝓpt̾ea carnalib nimiũ ꝑnici-¬
osi st̃: quia ipse ꝓuectus eoꝵ int̾¬
cludit᷑. confirmata sententia ua¬
nitatis. aduersus catholicã ueri¬
tatẽ: & confirmata animositate
dissensionis. adũsus catholicã pa¬
cẽ. Sacram̃ta tñ si eadem stͣ: ubiq
st̃ integra: etiã si praue intelligun
t᷑. & discordiose tractantur. Sicut
scriptura ipsius euangłii si eadẽ
ipsa ẽ. ubiq integra ẽ: etiã si innu¬
merabili falsarũ opimonũ uarieta¬
te asserat᷑. Na qͦd ait iheremias. ut
qͥd qui contristant me p̾ualent:
plaga mea solida ẽ. unde sanabor:
dũm fit. facta ẽ mͥ sic̃ aqua men¬
dax ñ habens fid̾e: si figurate atq
allegorica locutione ꝓpbie. nusquã
poneret᷑ aqua. nͥ quȩ baptismũ sig¬
inficaret. laboraremus querere. qͥd
sibi uelint hec uerba iheremiȩ.
Nsunc aũ cũ aꝑtissime in apocalyp¬
si exponant᷑ aque ꝓ popłis posi¬

Expanded text:
ticorum propterea carnalibus nimium perniciticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsi praue intelleguntur et discordiose tractantur, sicut scriptura ipsius euangelii, si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum uarietate adseratur. nam quod ait Hieremias: ut quid qui contristant me praeualent? plaga mea solida est: unde sanabor? dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem, si figurate adque allegorica locutione prophetiae nusquam poneretur aqua nisi quae baptismum significaret, laboraremus quaerere, quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis posi
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis eius fides sub eisdẽ uer¬
bis aliud opinãtis. quã catholica
ueritas docet. ñ eẽt integrãs
fabulosis falsitatib inqͥnata. Nã
sub hisdem uerbis. id est in no
lũ marcion aut ualentinus. aut
arrius aut eunonius. s ipsi car¬
nales paruuli eccł̃ie quib dicebat
apłs. ñ potui loqui uobis quasi
sp̃italib s quasi carnalib. si pos¬
sent diligent̃ singłi int̾rogari. tot
diu̾sitates opinionũ fortassis. qͦt
homines numerarent᷑. Animalis
enĩ homo:. ñ ꝑcipit que st̃ sp̃s d̃i.
Nuqͥd tñ ñ ideo integrũ sacram̃tũ
accipiunt.  Aut nũqͥd ido si ꝓfe
cerint. & opinionũ carnaliũ uani-¬
tatẽ emendauerint. denuo qͦd acce¬
perant repetendii ẽ : Accipit qͥs q
scđm fid̾e̾ suã. s qͣntũ capit guber-¬
nante illa miscdia di de qua p̃su¬
mens idem apłs dicit. Siqͥd aliter
sapitis: id quoq uobis d̾s reuela¬
bit. Laquei tñ hereticoꝵ & scisma¬

Expanded text:
quamuis eius fides sub eisdem uerquamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem uerbis,, id est in nom non solum Marcion aut Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum sacramentum acccerint, et opinionum carnalium vanitatem emendaverint, denuo quod acceperant repetendum est? Accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia Dei, de qua praesumens idem apostolus dicit: Si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit . Laquei tamen haereticorum et schisma
Abbreviated transcription (Latin):
consecrata. suꝑ eũ integra ꝑ ma¬
nebat. sic̃ eã traditã acceperat. qͣm
te constitutꝰ. aliud cũ baptiraret᷑
crederet. quã credere debuisset.
Qua ꝓꝓter manifestũ ẽ fieri posse.
ut fide ñ integra. integrũ in quo¬
quã maneat baptismi sacram̃tum:
& iło illa que de diuersors hereti¬
coꝵs uarietate dicunt᷑. ad istã que¬
stionẽ ꝑtinent. Illud enĩ in quoq
corrigendũ ẽ. qͦd ille ꝑ quẽ corri¬
git᷑ prauũ ẽẽ ꝑspexcerit. Illud sa¬
nandũ ẽ qͦd egrotat: illud dandũ
ẽ qͦd ñ habetur: & maxime caritas
pacis: sine qua cetera ꝓdesse ñ pos¬
st̃. S tñ cũ adsunt. ñ quasi desint
tͣdenda st̃. s ut fructuose & ñ ꝑ¬
nitiose habeant᷑. per ipsũ uinclm
pacis & emmentiã caritatis agen¬
dũ ẽ.Quãobrem si euangłicis
uerbis. in nomine patris & filii
& sp̃s sc̃i. marcion baptismũ con¬
secrabat: integrũ erat sacram̃tũ:

Expanded text:
consecrata super eum integra permaconsecrata super eum integra permanebat, sicut eam traditte constitutus aliud cum baptizaretur crederet quam credere debuisset quapropter manifestum est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietate dicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
stulabat: iterũ baptizandi st. Sic
etiã fieri potest. ut in alicuiꝰ here¬
tici librũ cateciiminus catholicus
incidat: & a u̾itate nesciens discer¬
nere errorẽ. credat aliqͥd contͣ ca¬
tholicã fidẽ. eui tñ errori uerba
sẏmboli non repugnant. Sub eis¬
de quippe uerbis: innumerabiles
hereticoꝵ errores exorti st̃. Putanᷤͤ
ergo iste catholiei alicuiꝰ magni
atq docti ẽẽ illũ librũ: si talia cre¬
dens in catholica baptizet᷑. & po¬
steriore diligentia cognoscat. quẽ¬
ad mođu credere debeat. atq arrep¬
ta fide catholica illud ex anmo
respuat: nũqͥd si hoc confessus fu¬
erit. denuo baptizandus ẽ:S Aut
si ante quã discat & confiteat᷑. hoc
sentire inueniat᷑: & qͥd abicere de¬
beat qͥdue credere. doceaturꝰ: mani¬
festũq fiat in ea falsitate fidi bap¬
tizatũ fuisse. nũqͥd demo bapti¬
xandus est:ͤ Qͥd ita:ͦ Quia illa
scĩtas sacram̃ti uerbis euangłici ᷤ

Expanded text:
stulabat, iterum baptizandi sunt? sic stulabat, iterum baptizandi sunt? sic etiam fieri potest, ut in alicuius haeretici librum catechumenus catholicus incidat et a ueritate nesciens discernere errorem credat aliquid contra catholicam fidem, cui tamen errori uerba symboli non repugnant; sub eisdem quippe uerbis innumerabiles haereticorum errores exorti sunt. putans ergo iste catholici alicuius magni adque docti esse illum librum, si talia credens in catholica baptizetur et posteriore diligentia cognoscat, quemadmodum credere debeat, adque arrepta fide catholica illud ex animo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandus est? quid ita? quia illa sanctitas sacramenti uerbis euangelicis
Abbreviated transcription (Latin):
de his hoc dicebat: quos iã fuisse
baptiratos ipse manifestat. Eis̃
enim dicit. Nuqͥd paulus cruci-¬
fixus ẽ ꝓ uobis: aut in nomine
pauli baptizati estis: Habebant
ergo isti baptismi sacramentũ: &
tñ carnaliter sapiendo. qͥd pote¬
rant de deo credere. nͥ scdm sensũ
carnis suȩ: ubi animalis homo
ñ ꝑcipit que sunt sp̃s dei ͦ Tali¬
b dicit. Non potin uobis loqui
quasi sp̃italib. s quasi carnalib :
quasi paruulis in xp̃o lac uobis
potũ dedi ñ escam. Nondu enĩ po¬
teratis: s nec adhuc qͥdem pote¬
stis: ad huc enĩ estis carnales. Taleᷤ
etiã circũferunt᷑ om̃i uento doctri¬
nȩ: de quib dicit. ut ultra ñ simꝰ
paruuli iactati. & circũlati om̃i uẽ¬
to doctrinȩ. Nuqͥd gͦ isti si ꝓfece¬
rint usq ad spitałem hominis in¬
terioris etatẽ. & intelligentiȩ since¬
ritate cognouerint. quã longe alit̃
ꝑ fallatiam suoꝵ phantasmatũ
de deo crediderint quã u̾itas po¬

Expanded text:
de his hoc dicebat, quos iam fuisse de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei? talibus dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae. numquid ergo isti, si profecerint usque ad spiritalem hominis interioris aetatem et intellegentiae sinceritate cognouerint, quam longe aliter per fallaciam suorum phantasmatum de deo crediderint quam ueritas po
Abbreviated transcription (Latin):
ille. qui accipit sacram̃tum. Int̾est
qͥdem plurimũ ad salutis uiã. s
ad sacramenti questionẽ nichil in¬
terest. fieri enĩ potest. ut homo
integrũ habeat sacramentũ. & ꝑ¬
uersã fide: sic̃ fieri potest. ut inte¬
gra teneat uerba simboli: & tñ ñ
integrã fid̾e: ita ut om̃mo ñ de
aliqua creatura. s de ipso deo ni-¬
chil aliter credat. quã ueritas ha¬
bet. Nunqͥd nã ergo si in ipsa ca¬
tholica baptizatꝰ. postea legendo
audiendo & pacifice disserendo. ip-
so dño reuelante cognouerit. alit̃
se ante credidisse qͣm debuit: denuo
baptizandus ẽ: Quis autẽ carna¬
lis & animalis homo. ñ ꝑ phantas¬
mata sui cordis euagetur. &e consti¬
tuat sibi d̃m. qualis ei ꝓ suo carna¬
li sensu placuerit: atq ita credat
tantũ longe aliter quã d̃s ẽ. qͣntũ
a u̾itate uanitas differt. S Uerissi¬
mã quippe sententiã dixcit apłs: ple¬
nus lumine u̾itatis. Animalis inqͥt
homo: ñ ꝑcipit que st̃ sp̃s dei. Etm̃

Expanded text:
e qui accipit sacramentum. interest quidem plurimum ad salutis uiam, sed ad sacramenti quaestionem nihil interest. fieri enim potest ut homo integrum habeat sacramentum et peruersam fidem, sicut fieri potest ut integra teneat uerba symboli et tamen non integram fidem, ita ut omnino non de aliqua creatura, sed de ipso deo nihil aliter credat quam ueritas habet. numquidnam ergo, si in ipsa catholica baptizatus postea legendo audiendo et pacifice disserendo ipso domino reuelante cognouerit aliter se antea credidisse quam debuit, denuo baptizandus est? quis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum longe aliter quam deus est, quantum a ueritate uanitas differt? uerissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eius apud aliquẽ agnoscimus. nul
lomͦ ei concedamꝰ. ut suũ ꝓpriũ
ẽẽ arbitret᷑. Ipse certe d̾s relanᷤ.
fornicanti a se feminȩ in figura
p̃uaricatricis plebis eꝓbrat: &
dicit. qͦd ea quȩ ipsius eeñt. dabat
amatorib suis: os ab eis rursus
accipiebat. quȩ ñ illor s ipsius
erant. Inter adulterã feminã &
adulteros amatores. dona sua tn
d̃s tanquã zelans iratus agnoscit:
& nos hereticoꝵ ẽẽ baptismũ di-¬
cimꝰ uerbis euangłicis consecratũ.
cõmoti factis eoꝵ. etiam ꝙͣ dĩ st̃
eis tribuere uolumus:quasi ea con¬
taminare potuerint. aut ꝓpt̾ea sua
facere qͦ dei st̃. qͥa ipsi dei ẽẽ nolu¬
erunt:ͦ Quȩ ẽ illa mulier adul¬
tera quã oseẽ ꝓpħa designat: quȩ

Expanded text:
ejus apud aliquem agejus apud aliquem agmodo ei concedamus, ut suum proprium esse arbitretur. ipse certe deus zelans fornicanti a se feminae in figura praeuaricatricis plebis «xprobrat et dicit, quod ea quae ipsius essent dabat amatoribus suis et ab eis rursus accipiebat quae non illorum, sed ipsius erant. inter adulteram feminam et adulteros amatores dona sua tamen deus tamquam zelans iratus agnoscit. et nos haereticorum esse baptismum dicimus uerbis euangelicis consecratum, , commoti factis eorum etiam quae dei sunt eis tribuere uolumus, quasi ea contaminare potuerunt aut propterea sua facere quae dei sunt, quia ipsi dei esse noluerunt?. Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta designat,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd potest nec solui. auͥ ñ sit qͥ aut
ligare possit aut soluere. S sol¬
uitur qui cũ colu̾ba fecerit pacẽ:
& ligatur qͥ cũ coluba ñ habet
pacẽ̾: siue aꝑte foris sit. siue intͦ
ẽẽ uideat᷑. Dathan uͦ & abyron
qui sibi sacrificandi licentiã u¬
surpare conati st̃ contͣ unitatẽ
popłi dĩ os filii aaron qͥ alienũ
ignẽ altari imposuert: nouimus
qd impue ñ fecerint. Nec nos
alia scelera dicimꝰ impunita rema¬
nere: nͥ se tales correxerint. Si pa¬
patientia dĩ ad penitentiã addu¬
cens tempus corrigendi largitur:
randũ baptismũ. qͥa manus tantũ¬
mͦ imposita ẽ eis quos philippus
diaconus baptirauerat: nichil ad
rẽ ꝑtinens dicunt. Et absit: ut cũ
uerũ querimꝰ. talib argumentis u¬
tam̃. Qua ꝓpt̾ magis hereticis ñ
cedimus. si qd̃ habent de xp̃i ec¬
cłia. ñ eẽ dicamꝰ ipsors: nec ꝓpter
scelera desertors. imꝑatoris nr̃i
signa nolumus agnoscere: magis

Expanded text:
quid potest nec solui, ubi non sit qui aut quid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aaron, qui alienum ignem aquod impune non fecerint . Nec nos talia scelera dicimus impunita remanere, nisi se tales correxerint, si patientia Dei ad poenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. randum Baptismum, quia manus tantummodo imposita est eis quos Philippus diaconus baptizaverat , nihil ad rem pertinens dicunt: et absit ut cum verum quaerimus, talibus argumentis utamur. Quapropter magis haereticis non cedimus, si quod habent de Christi Ecclesia, non esse dicamus ipsorum, nec propter scelera desertorum Imperatoris nostri signa nolimus agnoscere: magis
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. ñ iterato baptismo s eadẽ
caritatis lege & initatis uincło
liberant᷑. Nã si ñ nͥ in eccłia pͣposi¬
tis. & euanglica lege ac dm̃ca ora¬
cione fundatis. licet baptizare:
nũgͥo tales erant. qͥ fundos insi¬
diosis fraudib rapiebant: oe usu¬
ris multiplicantib femus auge¬
bant: Arbitror enĩ. qͥa illi domi¬
nea ordinatione fundati st̃: quib
cũ formã daret apłs ait. Non aua¬
rũ ñ turpilucrũ. Tales tn ipsus
eypriam tẽporib baptrzabant. qͦs
coep̃os suos fuisse cum magno ge¬
mitu confitet᷑: & cũ magna tolerã¬
tiȩ mercede ꝑpetitur. Remissionẽ¬
tñ peccators non dabant: quȩ ꝑ
oraciones scõꝵ id est ꝑ colubȩ
gemitꝰ dat᷑. qͥcũq baptiret: si ad
eiꝰ pacẽ illi ꝑtinẽt qͥb dat᷑. Nł enĩ
raptorib & feneratorib diceret
dñs: si cui dimiseritis peccata di¬
mittunt᷑ illi. si eui tenueritis te¬
nebunt᷑. Fõris qͥdem nec ligari ali¬

Expanded text:
ismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant, quae per orationes sanctorum, id est per columbae gemitus datur, quicumque baptizet, si ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratoribus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem nec ligari ali
Abbreviated transcription (Latin):
nib sententiis declarat᷑. ñ extͣ ec¬
cliȩ cõmunionẽ nos ẽẽ constitutos:
donec ui̾tas quã dicunt huic con¬
suetudim ẽẽ p̾ponendã liquide luxe¬
rit. Si autẽ ueritas id apperuerit
ẽẽ retinendu. qͦd illa consuetudo
p̃scripserat: manifestũ erit. nec il¬
lam frustra fuisse institutã atq
roboratã: & ingilantius etiã post
istas disputationes. tanti sac ram̃¬
ti saluberrimã obseruationẽ in
eccłia catholica ñ potuisse muta¬
ritͣs concilioꝵ etiã maiore robore
confirmatã religiosissime custo¬
diri. Scripsit gͣ ad iubaianũ cỹpͥ¬
anus de hereticoꝵ baptismo: qui
uident᷑ eis foris positi. & extra ec
cłiã constituti uendicare sibi rem
nec iuris si nec potestatisiqͦd noᷤᷤ
inqͥt nec ratũ possumus nec legi¬
timũ putare: q̃n hoc apud eos ẽẽ
constet illicitũ. Nec nos abnuimꝰ¬

Expanded text:
nibus sententiis declaratur non extra ecnibus sententiis declaratur non extra ecclesiae communionem nos esse constitutos, donec ueritas quam dicunt huic consuetudini esse praeponendam liquide luxerit. si autem ueritas id aperuerit esse retinendum quod illa consuetudo praescripserat, manifestum erit nec illam frustra fuisse institutam , adque roboratam et uigilantius etiam post istas disputationes tanti sacramenti saluberrimam obseruationem in ecclesia catholica non potuisse mutari, sed conciliorum etiam maiore robore confirmatam religiosissime custodiri. Scribit ergo ad Iubaianum Cyprianus de haereticorum baptismo, qui uidentur ei foclesiam constituti, vindicant sibi rem nec juris nec potestatis. Quod nos nec ratum possumus nec legitimum computare, quando hoc apud eos esse constet illicitum. Et quoni
Abbreviated transcription (Latin):
uitati: qͥa ce petrus qui prius circũ¬
cidebat. cessit paulo uitatem p̃dicã¬
qͥa & petrus qͥ priꝰ circũcidẽbat.
cessit paulo ueritatẽ p̾dicanti. satiͤ
indicat qͦd aliud etiã de baptismo
fieri solebat. Simul ce admonet no ᷤ.¬
ñ fuisse impossibile. ut de baptismo
eyꝓrianus aliqͥd aliter saperet. quã
u̾itas postulabat. quȩ ab eccł̃ia oe
ante illũ ce post ilłu retenta ẽ: si
potint aliqͥd etiã petrus alit̃ sape-¬
re qͦd u̾itas ñ habebat: quã paulo
apło doctore didicimꝰ.
reticis si ne eccłiȩ baptismo admitten¬
dis. nemo consuetudinẽ rationi ce
ueritati p̃ponat: qͥa consuetudinẽ
ratio & u̾itas semꝑ excludit. Si ra¬
tio si ueritas: obtime. S hoc mox
indebimꝰ. Interĩ aliã fuisse consue¬
tudinẽ: etiã uerbis huiꝰ apparet.
teo honoratꝰ a tucca dixit. Cum
xp̃c ueritas sit: magis ui̾tatẽ quã
consuetudinẽ sequi debemꝰ. His om¬

Expanded text:
ueritati, quia et Petrus qui prius circumueritati, quia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo ueritatem praedicanQuia et Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam veritas postulabat, quae ab Ecclesia et ante illum et post illum retenta est; si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quam veritas habebat, quam Paulo apostolo doctore didicimus reticis sine Ecclesiae Baptismo admittendis, nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat; quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit. Si ratio, si veritas, optime: sed hoc mox videbimus. Interim aliam fuisse consuetudinem etiam verbis huTucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus . his om
Abbreviated transcription (Latin):
mox considerabimꝰ. Uerũpt̃n quȩ
soleret ẽẽ eccłie consuetudo. satis
idem cyprianus ostendit: qͥ ait
in pret̾itum de heresi ad eccl̃iam
uenientes. sine baptismo admissoᷤᷤ.
Dicit etiã in ipso concilio: castus
siccensis. Qui contẽpta ui̾tate
p̃sumit consuetudinẽ sequi: aut
circa fr̃s miidus ẽ & malignus
quib uitas reuelat᷑: aut circa
d̾m ingratꝰ ẽ. euiꝰ inspiratione ec¬
cłia instriit᷑. Utrũ ueritas reue¬
lata sit: mox queramus. Tam̃ aliã
fuisse eccłiȩ consuetudinẽ: etiã iste
confessus est. Dicit & libosus ba¬
gensis. In euangłio dñs: ego sum
inquit uitas. Non dixcit: ego sum
consuetudo. Itaq ui̾tate manifesta-¬
ta:cedat consuetudo uitati. Plane
quis dubitet ui̾tati manifestatȩ.
debere consuetudinẽ cedere:ͦs
de manifestata u̾itate uidebimus.
Nunc tñ & iste aliam fuisse consu¬
etudinem manifestat.
tem rosimus a tarassa dixxit. Re
uelatione facta ui̾tatis. cedat error

Expanded text:
mox considerabimus. uerumtamen quae mox considerabimus. uerumtamen quae soleret esse ecclesiae consuetudo, satis idem Cyprianus ostendit, qui ait in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos. DiSicca dixit: Qui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa deum ingratus est cuius inspiratione ecclesia eius instruitur . utrum ueritas reuelata sit, mox quaeremus; tamen aliam fuisse ecclesiae consuetudinem etiam iste confessus est. Dicit et Libosus Uagensis: In euangelio dominus ego sum, inquit, uconsuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetudo uquis dubitet ueritati manifestatae debere consuetudinem cedere? sed de manifestata ueritate uidebimus; nunc tamen et iste aliam fuisse consuetudinem manifestat. Item Zosimus a Tarassa dixuelatione facta ueritatis cedat error
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat. agnoscendus &s appro¬
bandus sit: in ꝓgressu sermonis
nr̃i res ipsa indicabit. Arbitrem᷑
itaq iã illa epłam que ad iubaianũ
ab eode data ẽ recitatã nobis̾.sic̃
in concilio recitata ẽ. Legat eam
pͥmo qͥ lecturus ẽ hec que dicturuᷤ
sũ: ne qͥd forte necessariũ me sub¬
tͣrisse arbitret᷑. Numis enĩ longũ
ẽ nec ad explicationẽ suscepte rei
ꝑtinet: ut om̃ia uerba huius epłȩ
nunc cõmemorent᷑ a nobis. Siquiᷤᷤ
autẽ querit qͥd interĩ teneã. di ista
ꝑtracto: respondeo primũ m̃ cypͥ-¬
am litteras suggessisse qͦd teneã.
donec ꝑspiciã quale sit. qͦd cȩpit
postea disputare. Ait quippe ipse
cypriamis. S dicit aliquis. Qͥd gͦ
fiet de his. qͥ in pͣteritũ de heresi
uenientes. ad eccłiam sine baptismo
admissi sunt. S Utrũ isti reuera si¬
ne baptismo fuerint. an ido sint
admissi. qͥa illi qͥ admittebant eos
habere baptismũ intelligebant:

Expanded text:
baptizat agnoscendus et adprobaptizat agnoscendus et adprobandus sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. arbitremur itaque iam illam epistulam quae ad lubaianum ab eodem data est recitatam nobis, sicut in concilio recitata est. legat eam primo qui lecturus est haec quae dicturus sum, ne quid forte necessarium me subtraxisse arbitretur. nimis enim longum est nec ad explicationem susceptae rei pertinet, ut omnia uerba huius epistulae nunc commemorentur a nobis. Si quis autem quaerit, quid interim teneam dum ista pertracto, respondeo primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. ait quippe ipse Cyprianus: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi uenientes ad ecclesiam sine baptismo admissi sunt? utrum isti reuera sine baptismo fuerint an ideo sint admissi, quia illi qui admittebant eos habere baptismum intellegebant,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. nͥ me ad diligentiorẽ considera¬
tionẽ reuocaret tanta auctoritas
alioꝵ. quos uł pares gr̃a doctrinȩ.
uł etiã fortasse doctiores ꝑ tot gen¬
tes. latinas grecas barbaras. &e ipsã
hebreã. eccłia toto orbe diffusa pa¬
rere potuit.quȩ ipsũ quoq peꝑe¬
rat: qͥ mͥ nullomͦ uideri potuert̃
frustra noluisse istã sententiã: ñ
qͥa fieri ñ potuit. ut in obscurissi¬
ma questione uerius plurib unuᷤ
pauciue sentirent: s qͥa ñ facile
Puno uł paucis aduersus innume¬
rabiles enisde religionis & unitatiᷤ
uiros.& magno ingemo os uberi
doctrina p̃ditos. nͥ ptͣctatis ꝓ uiri¬
b atq ꝑspectis reb ferenda senten¬
tia ẽ. Itaq sollicitiꝰ inqͥrenti. qͣnta
mͥ etiã ipsius cypriam littere sug¬
gesserint. ꝓ hac sententia quã ñc̃
eccłia catholica tenet. ut xp̃i bap¬
tismus ñ ex merito eors ꝑ quos da¬
t᷑. s ex ipsiꝰ de quo dictũ ẽ. hic ẽ qui

Expanded text:
tiam, nisi me ad diligentiorem consideratiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tanta auctaliorum, quos vel pares gratia doctrinae, vel etiam fortasse doctiores, per tot gentes Latinas, Graecas, Barbaras, et ipsam Hebraeam, Ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui mihi nullo modo videri potuerunt frustra noluisse istam tenere sententiam: non quia fieri non potuit ut in obscurissima quaestione verius pluribus unus paucive sentirent; sed quia non facile pro uno vel paucis adversus innumerabiles ejusdem religionis et unitatis viros, et magno ingenio et uberi doctrina praeditos, nisi pertractatis pro viribus atque perspectis rebus ferenda sententia est. Itaque sollicitius inquirenti, quanta mihi etiam ipsius Cypriani litterae suggesserint pro hac sententia quam nunc ecclesia catholica tenet, ut Christi baptismus non ex merito eorum per quos datur, sed ex ipsius de quo dictum est: hic est qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim cũ addat & dicat. S ex¬
pectemus umũsi iudiciũ dñi nr̃i
ih̾u xep̃i. qͥ unus os solus habet
potestatẽ & p̃ponendi nos in eccł̃iȩ
sue gubernationẽ &e de actu nr̃o
iudicandi. Sub tanti ergo cõme¬
moratione iudicii. uerũ expectanᷤ
audire a collegis: prior eis men¬
tiendi p̃beret exempłu : Auerte¬
rit deus hanc dementiã a quoli¬
bet xp̃iano: qͣntomagis a cẏpri¬
ano: Habemus gͦ querendi liberũ
arbitriũ. ipsius cypriam nobis
mitissimo & ueracissimo sermo¬
ne concessũ. Iam qͥdem incipi¬
unt eius college ꝓprias ꝓferre sen¬
tentias. S ad iubaianũ datas litte¬
ras audiert̃: recitate st̃ enĩ siẽ in
exordio cõmemoratũ est. Et nob̾ gͦ
recitent᷑: ut nos quoq inde qͥd sen¬
tiri oporteat. qͣntum dñs adiuuat
indagemus. Dicit forsitan quispiã.
Qͥd gͦ tumͦ dicis: qͥd ad iubaianũ
scripserit cypriamis: Ia legi fa¬
teor̾& ꝓfecto issẽ in eande senten¬

Expanded text:
praesertim cum addat et dicat: sed expraesertim cum addat et dicat: sed expectemus uniuersi iudicium domini qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet christiano, quanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cyprianus?\' iam legi, fateor, et profecto issem in eandem senten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ licentia libertatis os potestatiᷤ
suȩ arbitriũ ꝓpriũ:.tam̃q iudi¬
cari ab alio ñ possit. quã nec ipse
potest alterũ iudicare: opinor uti¬
q in his questionib. que ñdu eli¬
quatissima ꝑspectione discusse st̃.
Nouerat enim qͣntam sacramen¬
ti ꝓfunditatẽ tc̃ om̃is eccł̃ia uaria
disputatione uersabat. liberũq
faciebat querendi arbitriũ: ut
examinata uitas panderet᷑. Neq
enĩ mentiebat᷑. ce simpliciores col¬
legas suos in uerbo caꝑe cogita¬
bat᷑: ut cũ se diuersũ sentire ꝓdi¬
dissent: tunc contra quã ꝓmiserat
excõmunicandos ẽẽ censeret. Ab¬
sit ab anima tam sc̃a ista scelerata
ꝑfidia: qui hoc de tali uiro quasi
cũ eiꝰ laude sentiunt: nichil aliud
quã se ipsos tales ẽẽ ꝓfitentur. Ego
eyprianũ catholicũ ep̃m. catholi¬
cũ mart yrẽ. & qͣntomagis magnꝰ
erat tanto se in om̃ib humilian¬
tẽ. ut corã deo inueniret grãm.
nullo prorsus modo crediderĩ. in

Expanded text:
potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit quam nec ipse potest alterum iudicare, opinor utique in his quaestionibus quae nondum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumque faciebat quaerendi arbitrium, ut examinata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc de tali uiro quasi cum eius laude sentiunt, nihil aliud quam se ipsos tales esse profitentur. ego Cyprianum, catholicum episcopum, catholicum martyrem et quanto magis magnus erat tanto se in omnibus humilantem, ut coram deo inueniret gratiam, nullo prorsus modo crediderim in s
Abbreviated transcription (Latin):
ut de hac ipsa re. singłi qͥd senti¬
amꝰ ꝑferamus: neminẽ iudicanteᷤᷤ.
aut a iure cõmunionis aliquẽ
si diuersũ senserit amouentes.
Non solũ gͦ mͥ saluo iure cõmum¬
onis adhuc uerũ querere: s etiã
diuersũ sentire concedit. Neq enĩ
quisquã nr̃m inqͥt ep̃m se ep̃or¬

Expanded text:
ut de hac ipsa re singuli quid sentiut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus, neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. non solum ergo mihi saluo iure communionis adhuc uerum quaerere sed etiam diuersum sentire concedit. neque enim quisquam nostrum, inquit, episco
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm. de illicito & ꝓfano hereti-¬
coꝵ baptismo: qͥdq ego ei rescrip¬
sericensens scilicet qd̵ semel at¬
q iterũ & sepe censuimꝰ. hereticoᷤ
ad eccłiam uenientes eccłiȩ baptiᷤ¬
mo baptizari. & sc̃ĩficari op ortere.
Itẽ lectȩ st̃ uobis & aliȩ iubaiam
litterȩ: quib ꝓ sua sincera ce reli¬
giosa deuotiõne ad epłam nr̃am
rescribens. ñ tantũ consensit: s
& instructũ se ẽẽ gr̃as egit. His
uerbis beati cypriani. accepimuᷤ
eũ a iubaiano ẽẽ consultũ. or qͥd
responderit consulenti: & qͦd ille
instructũ se ẽẽ gr̃as egit. Nuqͥd
iã ꝑtinaces existimari debemus:
si considerare uoluerimꝰ eandẽ ip¬
sã epłam. qua hoc iubaiano ꝑsua¬
sũ est: ͦ Donec enĩ ꝑsuadeat᷑ ce no¬
bis. si hoc ꝑsuaderi ueris rationi¬
b potest: securos nos de iure catho¬
licȩ cõmunionis facit ipse cypri¬
anus. Sequit᷑ enĩ & dicit. Suꝑ est

Expanded text:
nostram de inlicito et profano haeretinostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed et instructum se esse gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam pertinaces existimari debemus, si considerare uoluerimus eandem ipsam epistulam qua hoc Iubaiano persuasum est? donec enim persuadeatur et nobis, si hoc persuaderi ueris rationibus potest, securos nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dicit: superest
Abbreviated transcription (Latin):
tismo sic̃ sensit ipse uenientes ꝙ
in catholicã cõmumonẽ ñ ꝑ bap¬
tismũ recepti. ñ potuert̃ macu¬
lare cỹprianũ. Neq in eo ipso
in quo se dicunt initari cypri-¬
anũ. inueniunt qͥd respondeant
de recepto baptismo maximia¬
nistarum cũ eis: quos ex eo nu-¬
mero quos concilio suo plenario
munionẽ in eodẽ ipso episcopa¬
tu in quo dãnauerant reuocaue¬
rt̃ Qua ꝓpt̾ si tẽporib cypriani
ꝑdidit eccliam maloꝵ cõmunio:
non habent isti suȩ cõmunionis
originẽ. Si autẽ ñ ꝑdidit᷑ ñ habẽt
p̃cisionis aliquã defensionẽ. insu¬
ꝑ nec exempłu cypriam sectan¬
tes. quia unitatis uincułu dirupe¬
runt. nec ipsum conciliũ. qͥa maxi¬
mianistarũ baptismũ recepert̃.
Nunc gͦ manentes nos in exẽplo
cypriani: consideremꝰ etiã conci¬
liũ cẏpriami. Qͥd ait eyprianꝰ:
Audistis in qͥt collegȩ dilectissimi.
serit. consulens mediocritatem

Expanded text:
tismo sicut sensit ipse uenientes et tismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt maculare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario munionem in eodem ipso episcopatu in quo damnauerant reuocauerunt. quapropter si temporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec exemplum Cypriani sectantes, quia unitatis uinculum dirruperunt, nec ipsum concilium, quia Maximianistarum baptismum receperunt. Nunc ergo nos manentes in exemplo Cypriani consideremus etiam concilium Cypriani. quid ait Cyprianus? Audistis, inquit, collegae dilectissimi, serit consulens mediocritatem
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ qͦd & ante agruppinũ & int̾ a¬
grippinũ & cẏprianũ ꝑ eius uni¬
uersitatẽ similiter agebatur: & cu¬
ius uniu̾sitatẽ neq agrippinꝰ de¬
seruit neq cyprianus: neq illi
qui eis consenserant. quãins ali
ter quã ceteri saperent: s cũ eis
ipsis a quib diuersa senserunt.
in eadẽ unitatis cõmunione man¬
sert̃. Ipsi autẽ considerent. ubi
sint. qui neq unde ꝓpagati sint
possunt dicere: si iam tr̃ eccłiam
recepti sine baptismo heretici &s
scismatici cõmunionis contagione
ꝑdiderant. Neq ipsi cẏpriano cõ¬
sentrunt. Ille enĩ cũ receptorib
hereticoꝵ & scismaticoꝵ: ac ꝑ hoc
cũ etiã ipsis receptis manere se
in cõmunione ꝓfessus est. Isti
autẽ ꝓpter nom̃en traditoꝵ quoᷤᷤ
in africa infamauer̃t. &e in tranᷤ¬
marino iudicio ñ conuicert̃. se
ab orbis terrarũ cõmunione sepa¬
rart̃: cũ etiã si uera crimina obice¬
rent: multo st̃ maiora scelera he¬
resũ & scismatũ. Unde sine bap¬

Expanded text:
 quod et ante Agrippinum, et inter Agrippinum et Cyprianum per ejus universitatem similiter agebatur; et cujus universitatem neque Agrippinus deseruit, neque Cyprianus, neque illi qui eis conster quam ceteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diuersa senserunt in eadem unitatis communione manserunt. ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sint possunt dicere, si iam tunc ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neque ipsi Cypriano consentiunt. ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine bap
Abbreviated transcription (Latin):
dine tenebat᷑: unde donatꝰ apparu-¬
it.e qua terra germinauit:
De quo mari emersit: De quo cȩ¬
lo cecidit: Nos itaq ut dicere
ceperã in eccliȩ comumone securi-
sumꝰ. ꝑ euiꝰ uniũsitatẽ nune id agi

Expanded text:
dine tenebatur, unde Donatus apparudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere coeperam, in eius ecclesiae communione securi sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agi
Abbreviated transcription (Latin):
ns. Qͦd si dicunt ꝓpterea tcͣ illa
catholicã eccł̃iam fuisse. qͥa erant¬
ibi pauci. uł si hoc putant etiam
multi. qui baptismũ datũ apud
hereticos imꝓbabant. & baptiza¬
bant eos qui inde ueniebant: qͥd
gͦ ante agrippinũ. a quo ista cępit
quasi noua ratio. aduersus consu¬
etudinẽ dimicans: nũqͥd ñ erat ec¬
clia: ͦ Qͥd deniq post agrippinũ.
qͣn nͥ ad pͥstinam consuetudinẽ
reditum eẽt. alterũ moliri concili¬
ũ ñ eẽt necesse cẏpriano: nũqͥd ñ
erat eccłia. qͥa talis ꝑ om̃ia consue¬
haberet᷑. etiã si apud hereticos ul
scismaticos datꝰ fuisse ꝓbaret᷑.
Qd si erat etiã tẽ eccłia. & heredi¬
om̃s gentes augmenta capiensꝑ
manebat: tutissima ratio ẽ in eadẽ
consuetudine ꝑmanere: que te bo¬
nos & malos una cõplexione por¬
tabat. Si aũ ñ erat tẽ eccłia. qͥa sa-¬
crilegi heretici sine baptismo reci¬
piebant᷑ & hoc uniũsali consuetu¬

Expanded text:
us. 3. Quod si dicunt, propterea tunc illam us. 3. Quod si dicunt, propterea tunc illam catholicam Ecclesiam fuisse, qibi pauci uel, si hoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agrippinum, quando, nisi ad pristinam consuetudinem reditum esset, alterum moliri concilium non esset necesse Cypriano, numquid non erat ecclesia, quia talis per omnia consuehaberetur, etiamsi aput haereticos uel schismaticos datus fuisse probaretur? quodsi erat etiam tunc ecclesia et herediomnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una conplexione portabat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
b. quib uł ante agrippinus. uł ip¬
se cyprianꝰ. uł illi qui eis in afri-¬
ca consensert̃: uł si forte aliqͥ extͣns¬
marmis terris longeq discretis.
nullo qͥdem siue plenario siue sal¬
tẽ regionali concilio. s epłari col¬
loqͥo cõmoti stͣ. ut hoc ẽẽ facien¬
dũ putarent: qͦd & consuetudo ec
cłiȩ pristina ñ habebat. & postea
catholicus orbis terrarũ robustis¬
sima firmitate consensionis exclu¬
sit: ut qͦd ꝑ disputationes enismo¬
di in aliquor mentes irrepere
cȩperat: de salute ueniens unita¬
tis potentior u̾itas. & uniũsalis me¬
dicina sanaret. Hunc itaq sermo¬
nẽ uideant quã securus aggredi¬
ar. Si assequi os ostendere ñ potue-¬
ro. quomͦ reffellant᷑ ea que de con¬
cilio cypriani uł epistolis eius af¬
firmant. xp̃i baptismũ ꝑ hereticoᷤ
dari ñ posse: in eccł̃ia manebo secu¬
rus: in cuiꝰ cõmumone cũ eis qͥ sͥ ñ
consenserant. mansit ipse cypria-¬

Expanded text:
bus, quibus uel ante Agrippinus uel ipbus, quibus uel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et conclesiae pristina non habebat, et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit: ut quod per disputationes ejusmodi in aliquorum mentes irrepere coeperat, de salute veniens unitatis potentior veritas et universalis medicina sanaret. Hunc itaque sermonem videant quam securus aggrediar. Si assequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea quae de concilio Cypriani vel epistolis ejus affirmant, Christi Baptismum per haereticos dari non posse; in Ecclesia manebo securus, in cujus communione cum eis qui sibi non consenserant, mansit ipse Cyprian
Abbreviated transcription (Latin):
NBitror iam manifestũ ẽẽ om̃i-¬
b posse. auctoritatẽ beati cy¬
priam ad retinendũ uin¬
culũ pacis. nulloq mo¬
do uioland̾a unitatis eccłiȩ salu¬
berrimã caritatẽ: magis ꝓ nobis
quã ꝓ donatistis ẽẽ ꝓponenda.
Si enĩ cypriani exemplo uti uo¬
luerint ad rebaptizandos catho¬
licos. qͥa ille censint in catholica
baptizandos hereticos: nos potiꝰ
exemplo eiꝰ utim. quo aꝑtissime
statuta catholica cõmunione. id
ẽ a xp̃ianis toto terrarũ orbe dif¬
fusis. etiã malis & sacͥlegis admis¬
sis. nullomͦ ꝑ separationẽ cõmuni¬
onis ẽẽ recedendũ: qñqͥdem nec eo ᷤ
qui ut eidem uidebat᷑ ñ baptira¬
tos sacrilegos in cõmumionẽ ca¬
tholicã recipiebant. a iure cõmu¬
nionis uoluit amouere dicens:ne¬
minẽ iudicantes aut a iure cõmu¬
monis aliquẽ si diu̾sum senserit
amouentes. Uideo t̃n qͥd adhuc a
me possit inqͥri: uidelicet ut re-¬
spondeã ueri similib illis rationi¬

Expanded text:
bitror iam manifestum esse omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus ẽ nobis. Mul¬
tȩ autẽ st̃ oꝑationes sp̃s sc̃i. quas
idem apłs cũm quodã loco qͣntũ
sufficere arbitratus ẽ cõmemoras¬
set. ita conclusit. Om̃ia autẽ hec
oꝑat᷑ unus atq idem sp̃s. diuidenᷤ¬
unicinq ꝓut uuilt. Cũ gͦ aliud sit
sacramentũ. qͦd habere etiã symon
magus potuit: aliud oꝑatio sp̃s. quȩ
in malis etiã hominib fieri solet.
sic̃ saul habuit ꝓphiam: aliud oꝑa¬

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis. mul sanctum qui datus est nobis. multae autem sunt operationes spiritus sancti, quas idem apostolus cum quodam loco quantum sufficere arbitratus est commemorasset, ita conclusit: omnia autem haec operatur unus adque idem spiritus, diuidenunicuique prout uult. cum ergo aliud sit sacramentum, quod habere etiam Simon magus potuit, aliud operatio spiritus, quae in malis etiam hominibus fieri solet, sicut Saul habuit prophetiam, aliud o
Abbreviated transcription (Latin):
sa est enĩ caritas: quã ñ habent
qͥ ab eccł̃iȩ catholicȩ cõmunione
p̃cisi st̃. Ac ꝑ hoc etiã si linguis
hominũ & angłoꝵ loquantur: si
sciant om̃ia sacram̃ta. & omnẽ sci¬
entiã: & si habeant omnẽ ꝓpħiam.
& omnẽ fide. ita ut montes tͣns-¬
ferant: & distribuant om̃ia sua
pauꝑib. & tradant corpus suũ ut
ardeant: nichil eiᷤ ꝓdest. Non autẽ
habet di caritatem. qui eccłie ñ di¬
ligit unitatẽ: ac ꝑ hoc recte intel¬
ligit᷑ dici. ñ accipi nͥ in catholica
sp̃s sc̃s. Neq enĩ tẽporalib & sen¬
silib miraculis attestantib ꝑ ma-
antea dabatur ad cõmendationẽ
rudis fidĩ. & eccłiȩ primordia dila-¬
tanda. Quis enĩ nunc hoc expectat.
ut hi quib manus ad accipiendũ
sp̃m scm̃ imponit᷑: repente incipi¬
ant linguis loqui: S inuisibili¬
t̃ & latent̃ intelligit᷑. ꝑ uincułu
pacis. eoꝵ cordib diuina caritas
inspirariut possint dicere. qm̃
caritas di diffusa ẽ in cordib nr̃is

Expanded text:
abent qui ab ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, ac per hoc, etiamsi linguis hominum et angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta et omnem scientiam et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem ita ut montes transferant et distribuant omnia sua pauperibus et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. non autem habet dei caritatem, qui ecclesiae non diligit unitatem, ac per hoc recte intellegitur dici non accipi nisi in catholica spiritus sanctus. neque enim temporalibus et sensibilibus mictus, sicut antea dabatur ad commendationem rudis fidei et Ecclesiae primordia dilatanda. Quis enim nunc hoc exspectat, ut ii quibus manus ad accipiendum Spiritum sanctum imponitur, repente incipiant linguis loqui? sed invisibiliter et latenter intelligitur propter vinculum pacis eorum cordibus divina charitas inspirari, ut possint dicere, Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
amus qͥ carnis resurrectionẽ futũ¬
ram negant. & cõmemorant qđ ait
apũs paulus. caro & sanguis regnũ
dei ñ possidebunt: ñ intelligentes
qͦd ipse dicit apłs. opportet corrupti¬
bile hoc induere incorruptionẽ &
mortale hoc induere in mortalitatẽ:
cum enĩ hoc factũ fuerit. iam ñ erit
caro &e sanguis. s celeste corpus. ñ sic
accipiendũ ẽẽ. quasi carnis ñ sit futu
ra futura sub stantia: s carnis & san¬
guinis nomine. ipsam corruptionẽ
carnis & sanguinis intelligendus ẽ
apłs nuncupasse: quȩ utiq in regno
illo ñ erit. ubi caro incorruptilis e¬
rit. quãuis &e alit̾ possit intelligi:
ut carnem & sanguinẽ. oꝑa carnis
& sanguinis dixisse accipiamus a¬
qui per seueranter ista dilexerint.

Expanded text:
amus qui carnis resurrectionem futuram negant et commemorant quod ait apostolus Paulus : Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt , non intelligentes quod ipse dicit Apostolus : Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem; cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caeleste corpus, non sic accipiendum est, quasi carnis  futura substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nuncupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit. quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus aqui perseueranter ista dilexerint.
Abbreviated transcription (Latin):
Seriptũ est. Aut d̃s ds̃ est:
aut bahal ds̃. Ita ce nũe aut ec¬
clĩa ecclĩa ẽ: aut heresis ecclĩa.
Porro si heresis ecclia ñ est. qͦmͦ
ẽẽ apud hereticos baptisma ec¬
uic ita possumus responde
re. Aut paradisus paradysusᷤ¬
ẽ: aut egyptus paradysus. Por¬
ro si egyptus paradysus ñ ẽ. qͦmͦ
eẽ in egipto aqua parady si po¬
test. S S dicetur nobis: etiã il¬
luc exeundo ꝑuenit. Sic gͦ ad
hereticos baptismus. Itẽ dicimꝰ.
Aut petra ecclia ẽ: aut arena
quomͦ apud eos qͥ suꝑ arenã edi¬
ñ faciendo. eẽ baptismus po-¬
test. ͦ Et tñ est. Sic ergo apud
hereticos.
ader a midila dixit. Scimus ñ
ẽẽ nisi unũ baptismũ: in eccłia
catholica. Et ido ñ debemꝰ admit.¬
tere hereticũ nͥ baptixatꝰ apud
nos fuerit: ne se putet extra ec¬
cliam catholicã baptiratũ ẽẽ. R¬
uic respondet᷑. qͥa hec si de in¬
iqͥs illis qͥ extͣ petrã st̃ dicere¬

Expanded text:
Scriptum est: aut deus deus est aut Bal deus. ita et nunc aut ecclesia ecclesia est aut haeresis ecclesia. porro si haeresis ecclesia non est, quomodo esse aput haereticos baptisma ecuic ita possumus respre: Aut paradisus paradisus, aut Aegyptus paradisus: porro si Aegyptus paradisus non est, quomodo esse in Aegypto aqua paradisi potest? Sed dicetur nobis: Etiam illuc exeundo pervenit. Sic ergo ad haereticos Baptismus. Item dicimus: Aut petra Ecclesia est, aut arena quomodo apud eos qui super arenam aedinon faciendo , esse Baptismus potest? et thaereticos.\' Iader a Midila dixit: Scimus non esse nisi unum baptismum in ecclesia catholica, et ideo non debemus admittere haereticum, nisi baptixatus aput nos fuerit, ne se putet extra ecclesiam catholicam baptixatum esse. Huic respondetur, quia hoc si de iniquis illis qui extra petram s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ idolisꝰ. Porro auaritiã idola-¬
triã paulus sentit. cyprianꝰ con¬
sentit: & idem ipse inter collegaᷤᷤ
raptores ettñ baptizatores. cum
magnȩ tolerãtiȩ m̃cede uersat᷑.
Iomponꝰ a dionisiana dixcit. Ma as¬
nifestũ ẽ hereticos ñ posse bap
trrare &e remissionẽ peccators
dare: qͥ potestatẽ ñ habent. ut
aut soluere aut ligare aliqͥd in¬
terris possint.
espondet᷑. Hanc potestatẽ nͦ
homicidȩ habent: id ẽ qui
fr̃s odert̃. Non enĩ talib dictũ
ẽ. si cui dimiseritispecc̃a dimittent᷑
ex̃ sicui tenueritis tenebunt᷑. Ett̃nbap¬
tizant: & eos in eade baptismi
cõmunrone & paulus tolerat: &
cyprianus agnoscit. a
enantius a tinisa dixit. Si
maritus ꝑ egre ꝓficiscens ami¬
co suo cõmendasset uxorẽ suam
custodiend̾a:. cõmendatã sibi ille
qͣnta posset diligentia conserua¬
ret: ne ab aliquo castitas eius cs
sã suã nobis cõmendauit. Utrũ¬

Expanded text:
cum idolis? porro auaritiam idololcum idolis? porro auaritiam idololatriam Paulus sentit, Cyprianus consentit, et idem ipse inter collegas raptores et tamen baptizatores cum magna tolerantiae mercede uersatur. Pomponius a Dionysiana dixit: Manifestum est haereticos tizare et remissam i eccatorum dare qui potestatem non habent ut aut soluere aut ligare aliqterris possint. 23. Respondetur: hanc potestatem nec homicidae habent, id est, qui oderunt fratres. Non enim talibus dictum est: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur . Et tamen baptizant, et eos in eadem Baptismi communione et Paulus tolerat, et Cyprianus agnoscit. CAPUT XIII.--24. Venantius a Tinisa dixit: Si maritus peregre proficiscens, amico suo commendasset uxorem suam custodiendam, commendatam sibi ille quanta posset diligentia conservaret, ne ab aliquo castitas ejus et sam suam nobis commendavit; utrum