comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
io pͥncipi theobaldo¬
sernardus abbas de claraual¬
le salutem ce orationes. Ual¬
de timeo: ne occupatissimis aurib ur̃is
crebris interpellationib meis. p̾sump¬
tuosius me ingerendo molestus fiam.
S quid faciam: Si uos offendere ti¬
meo sepius ad uos scͥptitando: quan¬
tomagis dm cui utiq magis timoris
debeo. timendũ est mͥ ne offendam. ñ
int̾pellando pro misero: Alias autẽ
indulgeat mͥ benignitas ur̃a: qͥa ñ
possum ñ misereri illius miseri. ꝓ quo
iam en &e alia uice importunꝰ forsitan
p̾cator accessi: hunb̃ti uidelicet men¬
dici & pauꝑis: & hoc facti de diuite:
qͦd ẽ infeliciꝰ. Non possũ non cõpati
uiduȩ &e orphanis. s uiuo orbatis pa¬
tre: qͦd ẽ miserabilius. Grãs ago uobis.
ꝓ gr̃a quã de hac re in oculis urĩs in¬
uenire merui: &e quod ipsius hunb̾ti
ꝓ se dignant̾ acquieuistis uerã sus¬
cipere defensionẽ: & quod falsam adu̾¬
sus eum iustissime. reppulistis accusa¬

Expanded text:
io principi THEOBALDOBERNARDUS abbas de Clara-Valle, salutem et orationes. 1. Valde timeo ne occupatissimis auribus vestris, crebris interpellationibus meis praesumptuosius me ingerendo molestus fiam. Sed quid faciam? Si vos offendere timeo, saepius ad vos scriptitando; quanto magis Deum, cui utique magis timoris debeo, timendum est mihi, ne offendam non interpellando pro misero? Alias autem indulgeat mihi Benignitas vestra, quia non possum non misereri illius miseri, pro quo jam en et alia vice importunus forsitan precator accessi, Humberti videlicet mendici et pauperis, et hoc facti de divite, quod est infelicius. Non possum non compati viduae et orphanis, sed vivo orbatis patre, quod est miserabilius. Gratias ago vobis pro gratia, quam de hac re in oculis vestris invenire merui, et quod ipsius Humberti pro se dignanter acquievistis veram suscipere defensionem, et quod falsam adversus ipsum justissime repulistis accusa
Abbreviated transcription (Latin):
tephano metensis. xxix.¬
ȩccłiȩ dĩ gr̃a strenuo ministͦ.
eius in xp̃o humiles fres de
claraualle salutem & orationes. Ex
quo dudum si recolitis nr̃e uos frat̾¬
nitati dignant̾ sociastis. nr̃is uos ora¬
tionib humilit̾ commendastis. sẽꝑ
studuimꝰ a quib potuim᷑ desid̾antes
iuigiter & orantes uos ꝓspari in di oꝑe.
ad quod assumptꝰ fueratis. & gressus¬

Expanded text:
TEPHANO Metensis Ecclesiae Dei gratia strenuo ministro; ejus in Christo humiles fratres de Clara-Valle, salutem et orationem. Ex quo dudum, si recolitis, nostrae vos fraternitati dignanter sociastis, nostris vos orationibus 44 humiliter commendastis; semper studuimus a quibus potuimus, desiderantes jugiter et orantes vos prosperari in Dei opere ad quod assumptus fueratis
Abbreviated transcription (Latin):
nus u̾bis quã nr̃is credimus oculis. de
ur̃a sospitate & ꝓsꝑitate. ac pace ꝑ uoᷤ
eccliȩ reddita. Congratulamur uobs
s damus głam dõ: scientes qͦd estis ce
qͦd potestis. ipsiuᷤ ñ ur̃m eẽ. Quod ce uoᷤ
semꝑ sentire in uob̃ amicabilit̾ amnio¬
nemus: ne nichil & eẽ & posse incipia¬
tis. si qͥd aliter sapitis: & urĩs qͦd absit
m̾itis uł uirib quippiã hoꝵ ascͥbitiᷤ.
Alioquin uerendũ. ne conu̾tat᷑ paxurã
in ꝑturbationẽ. & ꝓsꝑitas in adu̾sita¬
tem: sic nimirũ illo iuste udicante.
qui ut humilib grãm dare. ita &e suꝑ¬
bis resistere consueuit: qui &e ñ sołu
psalmo legitur: nec tantũ faciens

Expanded text:
nus verbis, quam nostris credimus oculis de vestra sospitate et prosperitate ac pace per vos Ecclesiae reddita. Congratulamur vobis; sed damus gloriam Deo: scientes quod estis et quod potestis, ipsius, non vestrum esse. Quod et vos semper sentire in vobis amicabiliter admonemus: ne nihil et esse, et posse incipiatis, si quid aliter sapitis, et vestris quod absit meritis vel viribus quidpiam horum adscribitis. Alioquin verendum, ne convertatur pax vestra in perturbationem, et prosperitas in adversitatem; sic nimirum illo juste judicante, qui ut humilibus gratiam dare, ita et superbis resistere consuevit: qui et non soluPsalmo legitur ; nec tantum faciens
Abbreviated transcription (Latin):
mitis flandrensis filiam. & item
int̾ comitẽ suessionẽsem & filiam
comitis theobaldi. si consangumitaᷤ
sit nescio: scient̾ enim illicita matͥ¬
monia nec laudaui unquã nec lau¬
do: s sciatis uos & sciat dñs meus.
ꝓhibere horum nuptiaᷤᷤ si quomͦ
conuingi fas fuerit. exarmare ec¬
clesiam ẽ. & multam sibi subtrahe¬
re fortitudinẽ. Nec aliam puto ad¬
u̾santiũ ipsis nuptiis intentionẽ. nͥ
ut in t̾ris p̾fatoꝵ pͥncipum ñ possint
habere iefugium: quicunq audebunt
contradicere scismati qͦd minantur.
Huc usq zelus meus. Non possum
ego emendare qͦd potui redarguere:
potui & cõmonere eum qui possit.
Telus dñi mei faciet hoc. Ipsũ duxi
necessario in magno eccl̃ie labore at¬
q ꝑicło compellandu: & ꝑ nullum
dignius quã ꝑ uos. qui eius lateri &
spũi adheretis. Apud quẽ queso habe¬
te me excusatum. qͦd rege mutato mu¬
tauerim stilum: qui ad ipsũ di pro¬

Expanded text:
mitis Flandrensis filiam; et item mitis Flandrensis filiam; et item inter comitem Suessionensem, et filiam comitis Theobaldi, si consanguinitas sit, nescio: scienter enim illicita matrimonia nec laudavi unquam nec laudo: sed sciatis vos, et sciat dominus meus, prohibere horum nuptias, si quo modo conjungi fas fuerit, exarmare Ecclesiam est, et multam illi subtrahere fortitudinem. Nec aliam puto adversantium ipsis nuptiis intentionem, nisi ut in terris praefatorum principum non possint habere refugium quicunque audebunt contradicere schismati quod minantur. Hucusque zelus meus. Non possum enim ego emendare quod potui redarguere: potui et commonere eum qui possit. Zelus domini mei faciet hoc. Ipsum duxi necessarium in magno Ecclesiae labore atque periculo compellandum; et per nullum dignius quam per vos, qui ejus lateri et spiritui adhaeretis. Apud quem, quaeso, habete me excusatum, quod Rege mutato mutaverim stylum, qui ad ipsum Deum Dei pro
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste transgredit᷑: nec tenet pac¬
ta sua. que distinxerunt labia sua. De¬
niq reuocauit in domũ suam. & ad
consiliũ suũ uirũ adulitrũ & excom¬
municatũ. quẽ ex constituto eiecerat:
& ꝓ exercenda maiore malicia. aliis
multis nequã eque excõmunicatis. ꝑ¬
iuris incendiariis homicidis. rex &
aduocatꝰ eccl̃ie. adu̾sus eccl̃ie qͦd ñ est
dubium amatorẽ & defensorem. de¬
nuo sociatur: iuxta illud ꝓpħ̾e. Si ui¬
debas furem currebas cum eo: & cum
adult̾is portionẽ tuam ponebas. Ad
hȩc cogit suo more ep̃os ad maledicedu
libitu sibi: cucuit mare & aridam.
ut inueniat iuratores. quoꝵ ꝑiuripᷤ
qͦs fortassis d̾s coniungit ꝑ homineᷤ
separent᷑. Qua fronte obsecro tanto¬
ꝑe aliis p̾scriberr de consanguinita¬
te laborat homo: cum sua qͦd pala
ẽ teirio ferme consanguinitatiᷤ gra¬
du. ꝑmanens consobrina: Et qͥdẽ
int̾ filiũ comitis theobaldi & co¬

Expanded text:
manifeste transgreditur: nec tenet pacmanifeste transgreditur: nec tenet pacta sua, quae distinxerunt labia sua. Denique revocavit in domum suam, et ad consilium suum virum adulterum et excommunicatum, quem ex constituto ejecerat; et pro exercenda majori malitia, aliis multis nequam aeque excommunicatis, perjuris, incendiariis, homicidis, Rex et advocatus Ecclesiae adversus Ecclesiae quod non est dubium amatorem et defensorem denuo sociatur, juxta illud prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et eum adulteris portionem tuam ponebas . 4. Ad haec cogit suo more episcopos ad maledicendulibitu sibi, circuit mare et aridam, ut inveniat juratores, quorum perjuriis, quos fortassis Deus conjungit, per homines separentur. Qua fronte, obsecro, tantopere aliis praescribere de consanguinitate laborat, homo cum sua quod palam est tertio ferme consanguinitatis gradu permanens consobrina? Et quidem inter filium comitis Theobaldi, et co
Abbreviated transcription (Latin):
scũariũ di. Sic iex em̃dat. qͦd in eccłiã
bituricensem herodiano iuramento cõ¬
misit. Pret̾a iex nobis quid̃e ñ parũ
laborantib pacẽ cum comite theobal.¬
do fecerat: firme ut putauimus ami¬
cicie fedus inierat: & ecce occasiones
querit. quomͦ iecedat ab amnco. Atꝙ
hoc grande crimen qͦd impingit᷑ comi¬
ti: quia cũ baronib ragis delib̾is suiᷤᷤ
contrahit mat̾monia. Suspecta ẽ illi
dilatatio caritatis: nec se putat regem.
si se amauerint pͥncipes. Coniciat pru¬
dentia ur̃a quid animi erga subditos
gerat: qui de odio atq discordia si fue¬
rit int̾ suos. se estimat fortiorẽ. Uideat
& ppendat si ẽ hic homo a do̾: qui in
suoꝵ magis mutua simultate quam
caritate confidit: cũ caritas sit ds̃. Qd̃
minime faceret: si sapientiã haberet
illius qui ait. fortis ẽ ut mors dilectõ:
dura sicut inferꝰ emulatio. Propt̾ea gͦ
pacis conuentiones & constitutiones

Expanded text:
sanctuarium Dei . Sic Rex emendat quod in Ecclesiam sanctuarium Dei . Sic Rex emendat quod in Ecclesiam Bituricensem Herodiano juramento commisit. 3. Praeterea Rex, nobis quidem non parum laborantibus, pacem cum comite Theobaldo fecerat; firmae, ut putavimus, amicitiae foedus inierat; et ecce occasiones quaerit quomodo recedat ab amico. Atque hoc grande crimen quod impingitur Comiti, quia cum baronibus Regis de liberis suis ontrahit matrimonia. 209 Suspecta est illi dilatatio charitatis, nec se putat regem, si se amaverint principes. Conjiciat prudentia vestra quid animi erga subditos gerat, qui de odio atque discordia, si fuerit inter suos, se aestimat fortiorem. Videat et perpendat si est hic homo a Deo, qui in suorum magis mutua simultate quam charitate confidit, cum charitas sit Deus : quod minime faceret, si sapientiam illius haberet qui ait: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . Propterea ergo pacis conventiones et constitutiones
Abbreviated transcription (Latin):
& sicubi id p̾sumptũ a clericis fuerit.
electus ep̃ari ñ sinit᷑. Deniq sedet in
tristicia ȩccłia parisiacensiᷤ ꝓprio desti¬
tuta pastore: & nemo qui de substitu¬
endo alio mutire audeat. Non sufficit
spoliari bonis p̃sentib domos ep̃ales:
anm ex eis sibi redditus uendicando.
Ur̃a cathalaunensis fecit quide ele¬
ctionẽ: s qui electus ẽ ecce iam dieb
multis debito honore frustratur: et
scitis quã ñ absq graui gregis dñiei
detrimento. Commisit rex germano
suo Rob̃to uices ep̃i. & ille in eunctis
t̾ris rebq eccłiȩ potestatiue u̾sans. &
ꝓ uiec sua ubiq haud segnit̾ agens.
infert celis cotidianas hostiaᷤᷤ ñ plane
pacificas. clamores pauꝑum. lacrimaᷤ
uiduarũ. planctus orphanoꝵ. gemitꝰ
ñ elericis. ñ monachis. ñ scimonialibus
dii deuastauit: ut pene in solitudinẽ
redegerit uniu̾sas. frequens in om̃ium
aurib uox: hereditate possideamus

Expanded text:
et sicubi id praesumptum a clericis fuerit, et sicubi id praesumptum a clericis fuerit, electus episcopari non sinitur. Denique sedet in tristitia Ecclesia Parisiensis, proprio destituta pastore; et nemo est qui de substituendo alio mutire audeat. 2. Non sufficit spoliari bonis praesentibus domos episcopales: ensuper anni ex eis sibi reditus vindicando. Vestra Catalaunensis fecit quidem electionem; sed qui electus est, ecce jam diebus multis debito honore frustratur, et scitis quam non absque gravi gregis dominici detrimento. Commisit Rex germano suo Roberto vices episcopi: et ille in cunctis terris rebusque Ecclesiae potestative versans, et pro vice sua ubique haud segniter agens, infert coelis quotidianas hostias, non plane pacificas, clamores pauperum, lacrymas viduarum, planctus orphanorum, gemitnon clericis, non monachis, non sanctimonialibus dii devastavit, ut pene in solitudinem redegerit universas. Frequens in omnium auribus vox: Haereditate possideamus
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm ꝓ adu̾sariis suis. ita dicens:
Eccordare dñe qͦd steterim in conspe¬
ctu tuo ut loquerer ꝓ eis bomũ: & au̾¬
teum indignationẽ tuam ab eis. Et
infert. P ropterea inquit da filios eoꝵ
in famem: & deduc eos in manus gla¬
dii. Et adhuc alia in hunc modu edͦ
grauia. imp̾cat᷑ illis. Quod ꝓpterea nc̃
apud urãm reuerentiã memorandu
putaui: qm̃ simile mͥ aliquid cũ pio¬
pheta uideo accidisse. uos enĩ scrtis qͦ¬
mͦ ego qͦq ꝓ rege steterim in conspe¬
ctu dñi mei. corpore quidẽ absens s
p̾sens sp̃u: ut loquerer ꝓ eo bonum.
Bona siquidẽ pollicebat᷑. Nunc autẽ
ipso redlente ꝓ bono malum: cogor
contraria scribere. Pudet erroris && fal¬
se spei quã de eo conceꝑam: & grãs ago
qͦd ꝓ co simplicit̾ supplicans ñ fuerim
exauditus. Putabam me deferre regi
pacifico: & ecce inuenior grauissimo
hosti eccłie assentasse. Conculcantur.
apud nos sc̃a: eccłia turpit̃ ancillatur.
Dam & electiones ep̃oꝵ ꝓhibent᷑ fieri.

Expanded text:
ns: Recordare, Domine, quod steterim in conspectu tuo, ut loquerer pro eis bonum, et averterem indignationem tuam ab eis; et infert: Propterea, inquit, da filios eorum in famem, et deduc eos in manus gladii . Et adhuc alia in hunc modum aeque gravia imprecatur illis. Quod propterea nunc apud vestram Reverentiam memorandum putavi, quoniam simile mihi aliquid cum Propheta video accidisse. Vos enim scitis quomodo ego quoque pro Rege steterim in conspectu domini mei, corpore quidem absens, sed praesens spiritu, ut loquerer pro eo bonum. Bona siquidem pollicebatur. Nunc autem, ipso reddente pro bono malum, cogor contraria scribere. Pudet erroris, et falsae spei quam de eo conceperam: et gratias ago quod pro eo simpliciter supplicans non fuerim exauditus. Putabam me deferre regi pacifico, et ecce invenior gravissimo hosti Ecclesiae assentasse. Conculcantur apud nos sancta Ecclesia, turpiter ancillatur. Nam et electiones episcoporum prohibentur fieri;
Abbreviated transcription (Latin):
milites: audita biicina ante congressũ
trepidare. At uͥ ad p̾lium uentũ fuerit.
spes uictoriȩ & timor ne uĩcant᷑ reddit in¬
trepidos. Quid uͦ tu trepidas. quẽ fratrũ
unanimitas armatoꝵ circũmuniet. cui
angłi assistent a latere: quẽ dux belli xͦ
p̾ibit. suos animans ad uictoriã & dicens:
confidite ego uici mundu: Si xp̃c pro
nob̾ quis contra nos: Securus potes pu¬
gnare: uͥ securus es de uictoria. O ueretuta
neratus nec ꝓstratus nec conculcatus. n
milies si fieri possit occisus fraudaberis
a uictoria. tantũ ne fugias. Sola causa qͣ
ꝑ dere possis uictoriã: fuga ẽ. fugiendo po¬
tes illam amittere: moriendo ñ potes Et
beatus si pugnando moriaris: qͥa mortu¬
us mox coronab̾is. Ue autẽ tͥ. si declinan¬
do pugnã ꝑdis & uictoriã. simul &e coro¬
nam. Quod ipse auertat a te fili dilectis¬
sime: qui in iudicio de his meis litteris
maiorẽ tͥ ht̃ inferre damnationẽ: si nul-¬

Expanded text:
milites audita buccina ante congressum milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus es de victoria. O vere tutaneratus, nec prostratus, nec conculcatus, nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nul
Abbreviated transcription (Latin):
iectis armis capis matutinos somnos.
cum illa hora xp̃c resurrexerit: & igno¬
ras q̃d exarmatus &e tu tunidior. & ho¬
stib minus timendus sis: Armatoꝵ
multitudo circũ uallauer̃t domũ: &e tu
dormis: Iam ascendunt aggerẽ: iam
lum quã cũ alnis: nudũ in ledo quam
armatũ in campo: Exꝑgiscere sume ar¬
ma & fuge ad cõmilitones tuos. quos fu¬
giens deseriieras. ut qui te ab eis disiun-¬
xerat᷑. ipse te denuo timor iungat. Quid
armoꝵ refugis pondus &e asꝑitatẽ. delica¬
te miles: Adu̾sariꝰ instans &e curũ uolan¬
tia spicula facient clipeũ ñ eẽ oneri. lori¬
cam ñ sentiri uł galeam. Et qͥdem subito
ꝓcedenti de umbra ad solem. de ocio ad
laborem: graue cernit᷑ om̃e qͦd incipit. S
pꝰtꝗͣ ab his dissuesc̾e ab his ad illa se pau¬
lisꝑ assuescere ceꝑit: usus tollit difficul¬
tatẽ: inuenitq facile eẽ. qͦd impossibile
ante purauit. Solent etiam fortissimi

Expanded text:
rojectis armis capis matutinos somnos, rojectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum multitudo circumvallaverunt domum, et tu dormis? Jam ascendunt aggerem, jam lum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi
Abbreviated transcription (Latin):
in die qͣntum ꝓfessꝰ es. manib laboraue¬
ris durus erit cib quẽ libent̾ ñ come¬
Das. Surge miles xp̃i. surge & excutere
de puluere: reu̾tere ad p̾lium unde fu¬
gisti: fortius pꝰt fugam p̾liaturus: gło¬
sius tumphaturꝰ. Habet qͥdem xp̃c mul¬
tos milites qui fortissime ceꝑunt. stete¬
runt. uicerunt: paucos aut̃e qͥ de fuga
conu̾si rursus se ꝑiculo ingesserint qͦd
declinauerant: rursus fugarint hosteᷤᷤ
qͦs fugiebant. Et qͥa om̃e rarũ p̾tiosũ:
gaudeo te de illis posse eẽ. qui quanto
rariores: tanto apparebunt głosiores.
Alias autẽ si multũ timidus es. cur uł
times uͥ ñ ẽtimor̾ ñ autẽ times uͥ ma¬
gis timendũ ẽ: An qͥa fugisti ex aciẽ pu¬
tas te manꝰ hostiũ euasisse: Libentiꝰ te
insequit᷑ adu̾sariꝰ fugientẽ. quã sustine¬
at repugnantẽ: & audatiꝰ insistit a t̾go:
quam resistat in faciem. Securꝰ nunc ꝓ¬

Expanded text:
in die, quantum professus es, manibus laboravein die, quantum professus es, manibus laboraveris; durus erit cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt: paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc p
Abbreviated transcription (Latin):
fastidiũ: exercitiũ famem. fames aũ mi¬
io mͦ dulcia reddit: quȩ fastidiũ fecit
insipida. Holus faba pultes. panisq ci¬
barius cum aqua. quiescenti qͥdem fa¬
stidio sunt: s exercitato magne uident᷑
delicie. Iam forte tunicis dissuetꝰ exhorres
nimiũ eas. tam ꝓpt̾ hyemis frigꝰ. qͣm ꝓpt̾
estatis ardorẽ S nunqͥd legisti.: qui timet
prunã ueniet suꝑ eum nix: Uigilias
times & ieiunia manuũq laborem. s hec
leuia st̃ meditanti flammas ꝑpetuas. Re¬
cordatio deinde tenebraꝵ extĩoꝵ. facit ñ
horrere solitudinẽ. Si futurã cogitas de
u̾bis ociosis discussionẽ: ñ ualde displi-¬
cebit silentiũ. Fetus ȩtnꝰ. & stridor ille
dentiũ ante ocłos cordis reductus: pares
tͥ reddet matt̃a. & culcitram. Deniq si
totum de nocte qͦd regula p̾cipit. bene
ad psalmos uigilaueris: nimis durꝰ erit
lectus. quo quiete ñ dormias. Si tantũ

Expanded text:
fastidium, exercitium famem; fames autem mifastidium, exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem delectant: s libidinẽ accendunt.
Et tu mͥ inhis securitatẽ pones: tu cum
huiꝰmodi tutam dices adolescentiam:
Prudent̾ sobrieq conu̾santi: satis ẽ ad õe
condim̃tũ sal cũ fame. Qua sola ñ expe¬
ctata. necesse ẽ alias atq alias de nescio
qͥb sucis extraneis confici ꝑmixtiones:
que uidelicet &e palatũ repareit guła
ꝓuocent: excitent appetitũ. S qͥd faciet
inqͥs: qui aluid ñ potest: Bene. Scio qͥa
delicatꝰ es: &e qͦd hi ꝰᷤ assuctꝰ mͦ duriora ñ poᷤ¬
sis. S quid si potes facere ut possis: Que¬
ris quomͦ: Surge p̾cingere. tolle ocium:
exere uires: moue brachia: complosas ex¬
plica manꝰ: exercitare in aliquo: & statĩ
senties sola te appetere que famẽ tollat̃:
ñ fauces demulceant. Reddet quippe
sapores rebus exeiritiũ. qͦs tulit mertia.
Multa que respuis ociosus: pꝰt laborem
sumes cum desidĩo. Siqͥdem ociũ parit.

Expanded text:
quidem delectant, sed libidinem accendunt. quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum reparent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Surge, praecingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit
Abbreviated transcription (Latin):
te transtulere ducatũ. O molesta caritas:
o dura necessitudo. Cantũ tuã dilexere sa¬
lutem: ut in meã impingerent. Nisi me
ꝑempto. tu saluari ñ poteras. Et utinã
te ipsi absq me saluent. Utmnam & si ego
moriar: uł tu uiuas. S quid: Salus gͦ
mag̃ in cultu uestiũ. &e ciboꝵ ẽ opulen
tia: quã in sobrio uictu uestituq mod̾atoꝰ
Si pelliceȩ lenes &e calidȩ. si panni subtiles
&e p̾ciosi. si longe manicȩ &e amplũ caputi¬
um. si oꝑtorium siluestre. & molle stami¬
neum scm̃ faciunt: qͥd moroe &e ego qͦd te
ñ seqͦr. S hec infirmantiũ st̾ fom̃ta: nõ
arma pugnantiũ. Ecce enim qͥ mollib
uestiunt᷑: in domib regum sunt. uinũ
ce simila mulsum &e pinguia: corpori
militant ñ sp̃ui. frixuris ñ anima sa-¬
ginatur: s caro. Multi in egypto fr̃s
multo tp̃r deo sine piscib seruierunt.
Piꝑ singiber cyminũ saluia. & mille
huiusmodi species salsam̃toꝵ. palatum

Expanded text:
te transtulere ducatum. O molesta charitas! te transtulere ducatum. O molesta charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu tia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ & utero abscisus es: ablatũ gemo: re¬
peto uiolent̾ euuilsum. Non possũ obli¬
uisci uiscera mea. Quorũ nimirũ parte
Detracta non modica: ñ potest nͥ toeq̃ri
pars reliqua. Uerũptam̃ quo tuo cõmodo
qua tui necessitate. hoc nob̾ moliti ft̃ ami¬
ci nr̃i: quoꝵ manꝰ sanguine plene st̃. quoꝵ
animã meã ꝑtransiuit gladiꝰ. quoꝵ denteᷤ
arma &e sagitte. & lingue coꝵ gladiꝰ acut᷑:
Nam utiq mͥ si in aliquo unquã eos offen¬
sus rependere uicẽ. Mirum uͦ si ñ plus ta¬
lione recepi: sundelicet tale aliqͥd in eos
deliquisse potur:. quale abeis nunc ꝑtuli.
Nam ut uerum fatear. ñ os de ossib me¬
is uł carnẽ de carne mea: s tulerunt mͥ
gaudium cordis mei. fructum sp̃c mei.
coronam spei meȩ: &e uelut mͥ sentire ui¬
deor animȩ meȩ dimidium. Ut quid hoce
forte miserti sunt tui: & oeco cȩcũ ducen¬
ti indignantes. ne ꝑires post me. in suum

Expanded text:
mihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, remihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, repeto violenter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt amici nostri? quorum manus sanguine plenae sunt , quorum animam meam pertransivit gladius , quorum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offensus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne mea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. apostatare ẽ. Et hec dico fili. ñ ut teꝯ¬
fundam. s ut tanquã filium km̃um
moneã: qͥa ce si multos habeas in xp̃o
pedagogos: s ñ multos patres.Nam si
dignaris: & u̾bo &e exemplo meo in religi¬
onem ego te genui. Nutriui deinde la¬
cte: qͦd solum adhuc paruulus caꝑe po¬
teras: daturꝰ & panẽ si expectares ut gͣn¬
desceres.S heu quã p̾proꝑe & intempesti¬
ue ablatus es &e uereor ne qͦd fouerã blan¬
dimentis. roboraueram adhortationib.
orationib solidauerã. iãiãq euanescat
deficiat ꝑeat: & lugeam mniser ñ tã cassi
laboris damnũ: quã damnate sobolis mi¬
serabiłe casum. Placet ne tͥ qͦd alius nunc
głiet᷑ de te. qui nichil utiq laborauit in
te: Simile mͥ contigit. qͦd & illimeretͥci
apud salomonẽ: cui uidelicet paruuiluᷤ
suus ab altera que suũ a se opp̾ssum ex¬
tinxerat. furt̃ sublatus ẽ. Tu qͦq de sinu

Expanded text:
est, APOSTATARE EST. » est, APOSTATARE EST. » confundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed heu! quam praepropere et intempestive ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus, orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi laboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te? Simile mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxerat, furtim sublatus est . Tu quoque de sinu
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Nunquid & hoc ꝑsuadebunt ñ esse
retro aspicere: qui dicunt tͥ euge euge: fi¬
liole site lactauerint peccatores: ne acqͥ¬
escas eis. Noli credere om̃i sp̃ui. Sint tibi
multi necessarii: unus autẽ sit ꝯsiliariꝰ
de mille. Tolle occasiones: respue blandi
menta: adulationib claude aures: te
mt̾roga de te. qͥa tu te meliꝰ nosti qͣm aliꝰ
Attende cor tuũ: discute intentionẽ: cõ¬
sule u̾itatẽ: tua tͥ conscientia respondeat.
cur abieris. cur ordinẽ tuũ. cur fr̃s. cur
ñ retro aspexisti: s & głare cũ apło dicenᷤ.
Que retro oblitus. & ad ea que ante sunt
extentus: sequor ad palmã głȩ. Sin alias.
noli altum saꝑe s time: q̃m ut cũ uenia
tui dixerĩ. quicqͥd ampliꝰ indulges tͥ in
uictu. uestituq suꝑfluo. in u̾bis ociosis.
in uagatione licentiosa. & curiosa. qͣm
uideł ꝓmisisti. quã apud nos teniusti:
hoc ꝓculdubio retro aspice̾ ẽ p̾uaricari

Expanded text:
Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere omni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille menta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius: attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem, tua tibi conscientia respondeat, cur abieris, cur ordinem tuum, cur fratres, cet non retro aspexisti; sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt, extentus, sequor ad palmam gloriae: sin alias, noli altum sapere, sed time; quoniam ut cum venia tui dixerim quidquid tibi amplius indulgens in victu vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti: hoc procul dubio retro aspicere est, praevaricari
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ morsib lupi: De scło qͥppe ñ de duni¬
aco. te teste rob̾te uenisti eistc̾ium. Quesi-¬
sti. petisti. pulsasti.s ꝓ tui adhuc tenerttu¬
dine. te licet inuito dilatus es ꝑ bienniũ.
Quo tp̃r patient̾ expleto. & absq calũna
lacͥmis diu expectatã impetrasti mise¬
ricordiã. &e quẽ satis desideraueras ingͦs¬
sum obtinuisti ẜ ost hec ꝑ annũ iurta re¬
głam in om̃i patientia ꝓbatus. ꝑseuerant᷑
& sine querela conu̾satꝰ. post annũ sponte
ꝓfessus: tunc pͥmum scl̃ari ueste reiecta.
religionis habitum suscepisti. O insensa¬
te puer quis te fascinauit ñ soluere uo¬
ta tua: quȩ distinxerunt labia tua:
Quid de parentis uoto sollicuus es ne¬
gligens tui cum ex ore tuo ñ illiꝰ habeaᷤᷤ
iudicari. tuoꝵ non illius uota labioꝵ ex¬
igendus sis: Et quid tͥ frustra qͥs piam
Nemo inquit mittens manũ suam ad
aratrũ. & aspiciens retro: aptus ẽ regno

Expanded text:
patere morsibus lupi? De saeculo quippe, non de Clunipatere morsibus lupi? De saeculo quippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, lacrymis diu exspectatam impetrasti misericordiam, et quem satis desideraveras, ingressum obtinuisti. 779 Post haec per annum juxta Regulam in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, poprofessus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno
Abbreviated transcription (Latin):
equitates. Uideant & iudicent qͥd potiꝰ
stare debuerit: an uotũ patris de filio.
an filii de se ipso: p̾serum cum filiꝰ aliqͥd
maiꝰ deuouerit. Uideat & famulus tu¬
us legis lator nr̃ Benedictus. qͥd regłariꝰ
fuerit. utrum qͦd factum ẽ de infantu¬
lo nesciente ipso: an qͦd ipse ꝑ se postino¬
dum sciens &e prudens fecit. cũ iam eta¬
tem habe̾t ut de se loqueret᷑. Quãquã
dubium ñ sit ꝑmissũ illũ fuisse. ñ do¬
natum. Nec enĩ petitio quã regula p̾ci¬
pit ꝓ eo facta fuit a parentib: nec manuᷤ
illiꝰ cum ipsa petitione inuoluta palla
altaris. ut sic offerret᷑ coram testib O sten¬
dit᷑ deinde t̾ra: quȩ cũ illo &e pro illo dr̃
data fuisse. S si cum t̾ra eum recepunt:
cur ñ &e cum t̾ra retinuerunt. An forte
reqͥrebant magis datũ quã fructũ: &
pluris estimata ẽ t̾ra quã anima: Alio¬
quin oblatus monasti̾o: qͥd querebat
in scło: Nutriendus d̾o:cur expositus

Expanded text:
aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. Ostenditur deinde terra, quae cum illo, et pro illo dicitur data fuisse, Sed si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus
Abbreviated transcription (Latin):
niet dies iudicii: uͥ plus ualebunt pu¬
ra corda quã astuta u̾ba: & conscientia
bona quã marsupia plena: qñqͥdẽ iu¬
dex ille nec fallet̾ uerbis: nec flectet᷑ do¬
nis. Tuũ dñe iħu tͥbunal appello. tuo me
udicio seruo: tͥ cõmitto causam meã
dñe ds sabaoth. qui uidicas iuste & ꝓ
bas renes &e corda. euiꝰ oculi sicut fallere
nolunt. ita falli ñ possunt: tu uides qͥ
tua. uides qui querunt &e sua. Tu nosti
quib ei uiscerib in cunctis tẽptatiõibꝰ
suis semꝑ affuerim: quantis pro eo gemi¬
tib aures tuȩ pietatis pulsauerim: qͣlit̾
ad quȩq illiꝰ scandala ꝑturbationes mo-¬
lestias. ego urebar. torquebar. affligebar.
Et nẽ timeo ne frustra. Puto enĩ qͣntũ
erptus sũ adolescentis ꝑ se satis feruentiᷤᷤ
&e in solentis. nec corporitalia expedire fo¬
m̃ta: nec menti illa głiȩ tẽptamenta.
Itaꝙ arbit̾ meus dñc ihu de uultu tuo
iudiciũ meũ ꝓdeat: oculi tui uideant

Expanded text:
niet dies judicii: ubi plus valebunt puniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant
Abbreviated transcription (Latin):
one absoluitur reus: firmat᷑ pͥuilegio
crudeli nimiũ clemens sententia abso¬
lutionis qͦ reportato. confirmaret᷑ fluctu¬
anti malesuasa stabilitas̃. securitas du¬
bitanti. Et hic tenor litteraꝵ. hec iudicii
sunima. hec ti eiꝰ cause diffinitio. ut te¬
neant qui tulerunt. sileant qͥ amisert̃:
fĩt ꝓfessio suꝑ ꝓfessionẽ: uouet᷑ qͦd ñ sol¬
uetur: ꝓponit᷑ qͦd ñ tenebit᷑. Et eũ pͥmũ
pactum irritũ factũ sit. in scdo gemina-¬
tur p̾uaricatio: & fit supra modum pec-¬
cans peccator. Ueniet ueniet qui male
iudicata reuidicabit. illicite uirata con¬
furabit: qui faciet iudicium imuriam
ꝑatientib: qui iudicabit in iusticia
pauꝑes: & arguet in equitate ꝓ man¬
suetis terre. Ueniet ꝓ cerro: qui ꝑ ꝓpħam
minat᷑ in psalmo dicens. Cum acceꝑo
tempus ego iusticias iudicabo. Quid
faciet de iniustis iudiciis: qͥ ipsas quoq
iusticias iudicabit: Ueniet in quã ue¬

Expanded text:
one absolvitur reus. Firmatur privilegio one absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiseruntFit professio super professionem, vovetur quod non solvetur; proponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuetis terrae . Veniet pro certo, qui per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ocri collocat᷑ ita ut multis seniorib p̾¬
latus sit adolescens:. fauet. blandit᷑. con¬
gratulat᷑ ei uniu̾sa frat̾nitas: exultant
om̃s tanquã uictores capta preda qñ
diuidunt spolia. O ih̾u bone: quã mul¬
ta facta sunt ꝓ uniꝰ animule ꝑdicione.
Cuius adhec quantũlibet robustũ pectꝰ
ñ emollesce̾t: Cuiꝰ int̾ior qͣntumuis sp̃u¬
alis oculus ñ turbaret᷑: Cui int̾ talia ad
suã liceat recurrere ꝯscientiã: Qͥs deniq
in tanta pompa.uł u̾itatẽ ualeat agnos¬
cere: uł optinere humilitatẽ: M itut᷑
interea ꝑ eo romã: apłica cõpellat᷑ auctori¬
tas: & ut papa ñ neget assensũ suggerit᷑
ei infantẽ olim a parentib oblatũ fu¬
isse monastio. Non fuit qui refelleret:
nec enim contradictor ẽ expectatꝰ. iudi¬
catũ ẽ de parte: abiudicatũ absentib.
Iustificati st̃ qͥ iniuriã feceit̃: exciderunt
a causa qui passi sunt: absq satisfacti¬

Expanded text:
ocri collocatur, ita ut multis senioribus praeocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfacti
Abbreviated transcription (Latin):
ficere: Qualis uͦ religio ẽ fodere t̾ram:
siluam excidere: stercora comportare:
Nunqͥd ñ sententia u̾itatis ẽ miscdiã
uolo & ñ sacrificiũ: & nolo mortẽ pecca¬
toris. s magis ut conu̾tat᷑ &e uiuat: &
quent᷑: Ut qͥd u ds cibos ereauit: si non
liceat manducare: Ut qͥd nobis corꝑa
dedit̾. si ꝓhibeat sustentare: Deniq qͥ
sibi nequam: cui bonus: Quis unquã
sanũ sapiens carnẽ suã odio habuit:
Talib tandem allegationib male credu¬
lus puer. cucumuentꝰ sedu cit᷑. seducto¬
rẽ sequit᷑: clumacũ ducit᷑ ton det᷑. radit᷑
lauat᷑. exuit᷑ rusticanis uetutis sordidiᷤ:
induit᷑ p̾ciosis nouis ac nitidis: & ita
in conuentũ suscipit᷑. S cũ qͣli putas
honore: Cũ quo tͥumpho: Cũ qͣnta re¬
uerentia: Defert᷑ ei suꝑ om̃s coetaneoᷤᷤ
suos: & tanquã uictor rediens a pugna:
sic laudat᷑ peccator in desideriis ammȩ
sue. Sustollit᷑ in altum. & statu ñ medi¬

Expanded text:
ficere? Qualis vero religio est fodere terram, ficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed magis utquentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non medi
Abbreviated transcription (Latin):
cunie amor. nec honoris ambitio sicut
iulianum apostatam: s fefellit illũ scĩ-¬
tas: sedurit religio: ꝑdidit auctoritas
senioꝵ. Queris qom̃: Primo quidem
missus ẽ magius qͥdam pͥor ab ip̃o
pͥncipe pͥoꝵ foris qͥdem apparens in
uestim̃tis ouium: intrinsecꝰ autẽ lupꝰ
rapax. Deceptisq custodib estiman¬
tib qͥppe ouem cẽ. ueue admissus est.
solus ad solam: lupꝰ ad ouicuła. Nec
refugit ouicula lupũ: quẽ &e ipsa pu¬
tabat ouem. Quid plura: Attrahit.
allicit blandit᷑: &e noui euangłii p̾di¬
cator commendat crapulam: parsimo¬
niam dampnat. Uoluntariã pauꝑta¬
tem miseriã dicit Ieiunia. ugilias.
silentium. manuũq laborẽ. uocat
insaniã. Econtra ociositatẽ contẽpla¬
tionẽ nuncupat: edacitatẽ. loqͣcitatẽ
curiositatẽ. eunctã deniq inteꝑanti¬
am nominat discretionẽ. Quando in¬
quit ds delectatur cruciatib nrĩs:
Ubi p̾cipit scͥptura quẽpiã sese inter¬

Expanded text:
cuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut cuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese inter
Abbreviated transcription (Latin):
deniq ad diuitias de pauꝑtate tnsieris:
S ego noui animũ tuũ qͦd facilius possit
amore flecti: quam tumore compelli. Deni¬
q quid necesse ẽ bis piingere ñ recalcitiã¬
tem. ualde timidũ magis exterrere. ꝑ se
satis erubescentẽ confundere amplius :
cui sua ratio magist̾. cui ꝓpͥa conscientia
uirga. & ingenita uerrcundia lex disci¬
pline ẽ: Qd̃ sicui mirũ uidet᷑. quomͦ¬
gͦ puer uerecundus simplex timoratꝰ.
ausus fuerit contra uoluntatẽ fratrũ.
magistri imꝑium. regulare decretũ. su¬
um deserere ce uotũ &e locũ: muet᷑ etiam
qͦd &e dauid scĩtati surreptũ sit. qͦd sap̃ĩe
salomonis illusum. qͦd samson fortitudi¬
ni obuiatum. Qui ꝓthoplastũ dolo cap¬
tum expulit de patria felicitatis: qͥd mi¬
rum si tenero surripuit adolescentulo. ⁊̃
loco horroris ce uaste solitudinis: Huc
accedit. qͦd nec sicut illos babylonicos se¬
nes sp̃es decepit eum: nec sieut gyezi pe¬

Expanded text:
denique ad divitias de paupertate transieris? denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pe
Abbreviated transcription (Latin):
futurus sim p̾senti formidolosꝰ: cui ad¬
huc absenti iam toto sum corde ꝓstratꝰ:¬
totis astrictus uiscerib. Humilitatẽ ex¬
hibeo: caritatẽ ꝓmitto: &e tu times: In¬
trepidus ueni: quo te uocat humilitas:
ꝑtrahit caritas. Securus accede: talibus
p̾uentus obsidib. fugisti seuum: reuert̾e
ad mansuetũ. Reuocet te mea lenitas: cu¬
ꝰ seueritas effugauit. Uide fili quã te
cupiã duci ñ sp̃u seruitutis iterũ in ti¬
more.s sp̃u adoptionis filioꝵ in quo cla¬
mare &e tu n confundaris abba pater:
cãm utiq tanti doloris mei. ñ miniᷤ apd̾ te
s blandim̃tis.p̾cib ñ terrorib agens:
Aliꝰ forsitan alit tẽptaret. Et uere quis
alius ñ magis disciiteret itatũ. & incu¬
teret metũ: ñ opponeret uotũ. & p̾ponerẽt
iudiciũ: ñ argueret in obedientiȩ. non
indignaretur apostasie: qͦd de tunicis
ad pellicias. de holerib ad delitias. quod

Expanded text:
futurus sim praesenti formidolosus, cui adfuturus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti jam toto sum corde  atotis adstrictus visceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliquib fuisse erga te indiscretus: s certe
ñ maliuolus. Qd̃ si ce in futuro hanc ipsã
in discietionẽ meam suspectam habes:
fore qui fuisti. Mutatus mutatũ inue¬
nies: & quẽ ante metuebas magistrũ. co¬
mitẽ amplectere securus. Itaq siue cul
pa mea ircesseris ut tu putas. &e ego nõ
excuso. siue tua ut multi putant. & si
ego ñ accuso: suie mea simul &e tua. qͦd
ego magis puto: ex hoc iam si redire ren¬
nueris : solus ꝓfecto in excusabilis eris
Uis ab om̃i culpa liber eẽ e Reuertere.
Si tuam agnoscis: ignosco. Ignosce ce
tu mͥ: ubi meam agnosco. Alio quin aur
tͥ nimis indulges. qui tuam culpam &e
agnoscis &e dissimulas: aut mͥ nimis ĩ¬
miserieors es.cui nec satisfacienti ignoᷤ¬
cendum putas. Iam si redire recusas ali¬
am quere occasionẽ. unde falso blandi¬
aris conscientiȩ tuȩ: quia ñ erit ultra
qd̾ formidare debeas. de rigore districti¬
onis meȩ. Neq enim formidandu ẽ qͦd

Expanded text:
aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; fore qui fuisti. Mutatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod