comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõĩa als ne munꝰ exignũ magnis u̾bis
exagge̾m accipe quidꝙ id est et boni cõ¬
sule qd ꝓfecto ne idẽ ip̃e qui fert n ͨ aliꝰ
quid̃ quisꝙͣ ꝙͥ aut quale sit nouit ⁊ ego
et socͣtem nr̃m deuotissimũ tui no¬
mũs adducã postridie ueniemꝰ nͨ horre¬
bimꝰ urbis a spectũ inculta ꝙͣuis ⁊ rusti¬
cana ueste ꝯtecti hũc enĩ p̾die raptum
ex urbe niquieta et turbida saltũ ueluti
i litus fracta fracta puppe ꝯfugimꝰ
latitandi ociandiq ppoĩto. eoq habitu
qui et ruri et brune ꝯuemẽtissimꝰ uisus
est ut sunu in tucã urbẽ ꝯrugrare iubes
Parebimꝰ eoq libenciꝰ quo ardentiore
tiu desidio trahun/ neq magnoꝑe cura¬
bimꝰ quales extͥnsecus uideam᷑ cui amos¬
nr̃os aꝑtos ac mudos ẽẽ et cupnnus et sꝑ a¬
mus Illud tuorũ uoto p̃r amantissime nõ
negabis si sepe nos hospites hr̃e uis ⁊ non
aꝑꝑatũ exquisitũq ꝯuiuiũ sed mensa nos

Expanded text:
comunia. Ac ne munus exiguum magnis verbis comunia. Ac ne munus exiguum magnis verbis exaggerem, accipe quicquid id est et boni consule; quod profecto ne idem ipse qui fert, nec alius quidem quisquam, quid aut quale sit, novit; et ego et Socratem nostrum devotissimum tui nominis adducam. Postridie veniemus, nec horrebimus urbis aspectum, inculta quamvis et rusticana veste contecti. 2 Huc enim pridie raptim ex urbe inquieta et turbida saltu, velut in litus fracta puppe, confugimus, latitandi otiandique proposito eoque habitu qui et ruri et brume convenientissimus visus est. Ut sumus, in tuam urbem commigrare iubes: parebimus, eoque libentius quo ardentiore tui desiderio trahimur; neque magnopere curabimus quales extrinsecus videamnostros apertos ac nudos esse et cupimus et speramus. 3 Illud tuorum voto, pater amantissime, non negabis, si sepe nos hospites habere vis, ut non apparatum exquisitumque convivium, sed mensa nos
Abbreviated transcription (Latin):
legatus cineas uir ingenio ⁊ sapĩa ex¬
cellens ĩmensis cũ miau̾bus romã mis¬
sus Cenatu pͥmũ atq ordimbꝰ cunctis
ex ordine ne ꝙꝙͣ temptatis Postremo
plebem ip̃am frust etiã aggressus ac
nenũe prorsus muento cuĩq domꝰ aut
mens nuineribꝰ regiis pat̾e̾t cũ eo ip̃o
qd̾ aduẽxerat auro ad scupẽtẽ regem
stupens ip̃e reuersus est Cet̾m hni om̃s a
ab hoste rege ul ppło/ aut a suꝑbo aliqͦ
donatore temptati sũt At non rõni sena¬
tus dona ꝑtholomeꝰ Rex egipcius nõ
affricaui sui munꝰ masiuissa ꝯtẽxsit.
nõ affricanꝰ alter nun̾a regis amiti
non deniq ppłus ip̃e roͣnus nunerũ l
spretor hostiliũ ꝑgamiei regis quẽ ama¬
bat heditatẽ testamentũq despexit
multũ refert eduo am̃o quid douetur
et a quo ⁊ sit̾ quid̾ longe magnificus.
ut u̾m fatear dono aliquid tibi s tecũ
partior q̃ scis ip̃e iam pͥdem nobis esse

Expanded text:
legatus Cineas, vir ingenio et sapientia exlegatus Cineas, vir ingenio et sapientia excellens, immensis cum muneribus Romam missus, senatu primum atque ordinibus contis ex ordine nequicquan tentatis, postremo plebem ipsam frustra etiam aggressus, ac nemine prorsus invento cuius domus aut mens muneribus regiis pateret, cum eo ipso quod advexerat auro, ad stupentem regem stupens ipse reversus est. 11 Ceterum hi omnes aut ab hoste rege vel populo, aut a superbo aliquo donatore tentati sunt; at non romani senatus dona Ptholomeus rex egiptius, non Africani sui munus Masinissa contempsit, non Africanus alter munera regis amici, non denique populus ipse romanus, munerum licet spretor hostilium, Pergamei regis, quem amabat, hereditatem testamentumque despexit. Multum refert quo animo quid donetur et a quo, et sicut quidam longe magnificus, enio; nec, ut verum fatear, dono aliquid tibi, sed tecum partior que scis ipse iampridem nobis esse
Abbreviated transcription (Latin):
s feruens aĩmi semculus facetũ hoc
duriꝰ et ꝓpe superbũ demetrii tñsum
qui missũ sibi ab imꝑatore rõno aurũ
ridendo ita ꝯtempsit/ ut dice̾t si temp¬
tare me uoluit toto illi fu̾am exꝑiendꝰ
midus ad uoluntariã mortẽ iret Alex¬
andro macedoni obuio et q̃renti siliter
nũ se aliꝙͦ uellet nicħ inquit est opus.
breui te uidebo. Bed hic quid̾ miri nich
quid enũ nõ sꝑuat qui ip̃am ꝓptet quã
ceta ꝯcupisamꝰ uitã spreuit ꝯtẽptus¬
sane miratłm suppleuit uaticinii c̾ra fi¬
des Siquid̾ intͣ dies pancos alexander
apud babilomã trate illo psarũ atq
indorũ ultore consũ ptus est urbanius
aliqͣnto dudimꝰ ad quẽ mdũ cũ alexãd̾
idem om̃i fastu regio depõito uenisset ĩ
ext̾ma solitudinũ ecũctis num̾bꝰ ab
opulentissimo rege sibi allatis non ausi
lorũ hõmi illa pub ͣ am̃orũ et incõꝑabi¬
lis altitudo pirri regis cuiꝰ supͣ memini

Expanded text:
sed fervens animi seniculus. 7 Facetum hoc, sed fervens animi seniculus. 7 Facetum hoc, durius et prope superbum Demetrii responsum, qui missum sibi ab imperatore romano aurum ridendo ita contempsit, ut diceret: «Si tentare me voluit, toto illi fueram experiennudus ad voluntariam mortem iret, Alexandro Macedoni obvio et querenti similiter, num se aliquid vellet: «Nichil» inquit, «est opus; brevi te videbo». Sed hic quidem miri nichil; quid enim non spernat, qui ipsam propter quam cetera concupiscisane miraculum supplevit vaticinii certa fides; siquidem intra dies paucos Alexander apud Babilona cratere illo Persarum atque Indorum ultore consumptus est. 9 Urbanius aliquanto Dindimus, ad quem nudum cum Alexander idem omni fastu regio deposito venisset, in extrema solitudinum, e cuntis muneribus ab opulentissimo rege sibi allatis nonnisi mlorum hominum, illa publica animorum et incomparabilis altitudo: Pyrri regis, cuius supra memini,
Abbreviated transcription (Latin):
ñsum tñ illud n obłe ac famosũ. rõnos
nolle aurũ. s aurũ hũtibus imꝑare nõ
fabricii ut uulgus putat ad regem sed
curii est ad samuiciũ legatos Senoctes
legatos alexandri macedonis, cũ qͥnqua¬
guita talẽtis ad eũ ab ip̃o rege tͥnsiis¬
sos muitatos ad cenã in uilla achademit
ac mediocri et mĩiue appato cibo ph̃o¬
hĩtos cũ diisiss postridie reu̾sos q̃ren¬
tes q cui miͬari petuĩam regis uellet. sic
increpuit. Qũid uos inqͥt hest̾na cenae
non intellexistis me peciũa nõ egerx.
peciũa exignã ꝑticłam accepit reliquũ
refri iussit ad regẽ¶ Fertur erga eũd̾
regem et diogenis tunai ꝯtemptꝰ ad
quẽ u̾sa tili dolio hĩtante cũ alexander
cupidus uruisset et miratꝰ hoĩem que¬
sissz, an denari sibi aliquid a rege uel¬
let. Cet̾a inquit alias nũc ut a sole di¬
moneas peto. Erat eiũ hyemps ⁊ forte
tũc fundo teste illius ad aquilonẽ obu̾so.
ore aũt ad midiem apricabat᷑ seumdꝰ

Expanded text:
nsum tamen illud nobile ac famosum «Romanos nolle aurum, sed aurum habentibus imperare», non Fabritii, ut vulgus putat, ad regem, sed Curii est ad Samnitium legatos. 5 Xenocrates legatos Alexandri Macedonis cum quinquaginta talentis ad eum ab ipso rege transmissos, invitatos ad cenam in villam Achademie ac mediocri et minime apparato cibo phitos, cum dimisisset, postridie reversos querentesque cui numerari pecuniam regis vellet, sic increpuit: «Quid vos» inquit, «hesterna cena non intellexistis me pecunia non egere?»pecunia exiguam particulam accepit, reliquum referri iussit ad regem. 6 Fertur erga eundem regem et Dyogenis Cynici contemptus, ad quem, versatili dolio habitantem cum Alexander videndi cupidus venisset, et miratus hominem, quesisset an donari sibi a rege aliquid vellet, «Cetera» inquit, «alias; nunc ut a sole dimoveas peto». Erat enim hiems, et forte tunc, fundo teste illius ad aquilonem obverso, ore autem ad meridiem, apricabatur seminudus
Abbreviated transcription (Latin):
terã me uidebis Ibi eĩ procul ab ytalia
possũ eẽ tnquilliꝰ uidebis aũt modiais s
nullius egentẽ rei ml magnope de fortune
mambꝰ expectantẽ uidebis a mane ad
uesꝑam solinagũ herbinagũ montinagũ
fontinagũ siluicolã ruricolã hõm uesti¬
gia fugientẽ auia sectantẽ amãte uni¬
bras gaudentẽ antris rostidis pratis ui
rentibꝰ execrantẽ curas curie tumultꝰ
urbiũ uitantẽ abstmẽte limĩbꝰ suꝑborũ
uulgi studia ridentẽ a lencit mestiadqr
pari stiatio distantẽ totis diebꝰ ac noctibꝰ
ocio sum gliantẽ musarũ ꝯsortio cantibus
uolucrũ et minpharũ nimire pautis
seruis s multis comitatũ libris et ñc
domi esse nũt ire mĩe subsisteꝰ ñt q̃rula
in ripa nũt tenero in gune lassatũ caput
et fessa mẽbra ꝓice̾ et q̃ non ultr̃a solacii
ꝑs est neminẽ accede̾ nisi ꝑraro qui mo¬
lestra nulessiã uaticinari possit suarũ peri¬

Expanded text:
teram me videbis. 69 Ubi enim procul ab Italia teram me videbis. 69 Ubi enim procul ab Italia possim esse tranquillius? videbis autem modicis sed nullius egentem rei, nil magnopere de fortune manibus expectantem; videbis a mane ad vesperam solivagum herbivagum montivagum fontivagum silvicolam ruricolam; hominum vestigia fugientem, avia sectantem, amantem umbras, gaudentem antris roscidis pratisque virentibus, execrantem curas curie, tumultus urbium vitantem, abstinentem liminibus superborum, vulgi studia ridentem, a letitia mestitiaque pari spatio distantem; 70 totis diebus ac noctibus otiosum, gloriantem musarum consortio, cantibus volucrum et nimpharum murmure, paucis servis sed multis comitatum libris; et nunc domi esse, nunc ire, nunc subsistere, nunc querula in ripa nunc tenero in gramine lassatum caput et fessa membra proicere; et que non ultima solatii pars est, neminem accedere nisi perraro, qui vel millesimam vaticinari possit suarum parti
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dextrorsũ s fortiori alueo creditus
thuzem sins equoris obibis donec longe
relicta massilia rursus ad dextͣm rate flu¬
mĩea. rodaui ostio subuehare. Qua uetꝰ
arelas palustribꝰ uadis et lapidosa pla¬
nicie mox in rupe horrida estis auẽnio
olim nũs auimo ubi pontifex maximꝰ
rõmis ꝓpriis sedibus desitis obstante ut
arbitror nat᷑a/ caput orbis efficere nitit᷑
⁊ lat̾aui ĩmemor et siluestri inde semper
ad uerso flũie tribus passuũ milibꝰ aut
paulo amplius astendeus argenteũ gur¬
gitẽ obuũ hẽbis ad dex terã flecte iter
Sorgia est placidissimꝰ fluinoꝵ cuius
aqͥs qͥndetĩ aut cirtit̾ passuũ milia ꝯsten¬
dens nulli scdm fontez in cidissimi anmnis
originẽ uidebis et incũbentẽ scatebris p̃¬
altam rupem ut iam tusiri ult̾ius nec
possit nec oꝑteat ut eiũ dext̾a et sc̃da sũt
om̃ĩt Illic tandẽ in t̾ram depositus ad dex¬

Expanded text:
etiam dextrorsum, sed fortiori alno creditus, etiam dextrorsum, sed fortiori alno creditus, Thirreni sinus equoris obibis; donec, longe relicta Massilia, rursus ad dexteram, rate fluminea Rodani ostio subvehare, qua vetus Arelas palustribus vadis et lapidosa planitie, mox in rupe horrida tristis sedet Avenio olim, nunc Avinio, ubi nunc Pontifex Maximus Romanus, propriis sedibus desertis, obstante, ut arbitror, natura, caput orbis efficere nititur, et Laterani immemor et Silvestri; 68 inde, semper adverso flumine, tribus passuum milibus aut paulo amplius ascendens, argenteum gurgitem obvium habebis ad dexteram; flecte iter: Sorgia est, placidissimus fluviorum; cuius aquis quindecim aut circiter passuum milia conscendens, nulli secundum fontem, lucidissimi amnis originem, videbis, et incumbentem scatebris prealtam rupem, ut iam transiri ulterius nec possit nec oporteat. Ut enim dextera et secunda sint omnia, illic tandem in terram depositus, ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
natã octauia uirũ arthemisia amicũ leliꝯ
mita morte et effractis ut ita dix̾im tunu¬
lis uiuos hñt ac pñtes habe igit᷑ menã
ego te hẽo nulla mͥ sine tẽdies agit᷑ nulla
dulce quoddã et iocundũ in se hr̃e pñtiam
amicor mõillud mͥ nõ neget᷑ sepe dulci¬
or̃one ẽẽmemoriã et ꝙ nollem sepe de¬
licatã esse pñtiã s. ergo ad solaciũ uite
tam tibi utilem pñtia meã putas duplex
ad id uia est nã et ego supͣ spẽ tuã ad cẽ
uenire bñq et oratni uatis estuũ hĩtas lm
uidere ip̃tũq desiderio sufficiat man̾e cum
remio. Et tu si ad me uidendũ ueni̾e mal¬
les hũanus enĩ aĩmius hiis dulcius fin̾i
.solet que laboriosius q̃ sunt monstrabo tͥ
Uiam in qua nec pedũ uicio tarderis nec
t̾ram cogeris plantis attinge̾ int̾ suorũ
alueo descendens donet ad dextam tibris
occͣrit inde iam latiori ampne ꝑ ip̃ms ur¬
bis rome menia ad mare ꝑuemens Inde

Expanded text:
natum Octavia, virum Arthemisia, amicum Lelius natum Octavia, virum Arthemisia, amicum Lelius invita morte et effractis, ut ita dixerim, tumulis, vivos habent ac presentes. Habe igitur me, nam et ego te habeo; nulla michi sine te dies agitur, nulla dulce quiddam et iocundum in se habere presentiam amicorum, modo illud michi non negetur sepe dulciorem esse memoriam et, quod nollem, sepe delicatam esse presentiam —, si ergo ad solatium vite tam tibi utilem presentiam meam putas, duplex ad id via est: nam et ego supra spem tuam ad te venire, tuumque et Horatii vatis estivum habitaculum videre, quantumque desiderio tuo sufficiat manere non renuo; et tu, si ad me videndum venire malles — humanus enim animus his dulcius frui solet que laboriosius quesivit —, monstrabo tibi viam, in qua nec pedum vitio tarderis, nec terram cogaris plantis attingere. 67 Interalveo descendes, donec ad dexteram Tybris occurrerit; inde, iam latiori amne, per ipsius urbis Rome menia, ad mare pervenies; inde
Abbreviated transcription (Latin):
magis ingenua uideri p̃t et huanitate tua
placebas ut dicis tũ eũ maxĩe delectaret
ablatũ luges/. Emiuero his nichil negocii est
Ei es amitus ĩo u̾o si pater neq eĩ aliũ
te pietate exua ⁊ pat̾nis semꝑ affrĩbꝰ
ꝯprobasti nullus tibi me locus nullũ tem¬
pus eripiet ponene in sup̃mo athlantis
medusris lumĩbꝰ durato u̾tice te in rupe
cancasea ubi uiuctꝰ ꝓmetheꝰ de Ione ꝯq̃rit᷑
sunt sedebinis suił ambulabimꝰ sił cenabi¬
mus suł fabulabini᷑ syuł seria tctabins
nich imꝙͣ int̾ueniet qd̾ nos uicissim cernẽ
et audire ꝓhibeat/ uoluter est amor non
t̾racitm̃ s celum tͣusit et maria nec poda/¬
grã nouit ille nec ꝯpedes liberrimꝰ est
et fortuna licet obluctante uͥ uolu̾t pñs
Miraris mortis quoq nescit imꝑiũ et ꝙ
illa ui detur abstulisse ꝯplectit᷑ ĩtaq u̾sos
in cine̾m apud illũ integros muemes et

Expanded text:
magis ingenua videri potest et humanitate tua magis ingenua videri potest et humanitate tua placebas, ut dicis, tum cum maxime delectaret, ablatum luges. 64 Enimvero hic nichil negotii est; si es amicus, imo vero si pater — neque enim alium te pietate eximia et paternis semper affectibus comprobasti —, nullus tibi me locus, nullum tempus eripiet. Pone me in supremo Atlantis meduseis luminibus durato vertice, te in rupe Caucasea, ubi vinctus Prometheus de Iove conqueritur; simul sedebimus, simul ambulabimus, simul cenabimus, simul fabulabimur, simul seria tractabimus; nichil unquam interveniet quod nos vicissim cernere et audire prohibeat. 65 Volucer est amor, non terras tantum sed celum transit et maria; nec podagram novit ille nec compedes; liberrimus est, et fortuna licet obluctante, ubi voluerit presens. Miraris? mortis quoque nescit imperium et quod illa videtur abstulisse, complectitur. Itaque versos in cinerem apud illum integros invenies; et
Abbreviated transcription (Latin):
subiotis tediis absente fastidio q̃ tibi uel ĩ¬
mense urbis strexitus uel iugis fortasse tot
notorũ ꝯuersatio peꝑisses fruere bonis tuis
gratant eqͣnimnt᷑ pacifice neliꝰ tibi accidit
ꝙͣ putabas ꝯmodiorẽ toto orbe locũ neqͥuisse
et curi non inquies sã hac corpis inuuria su
bes rñdere qd̵ sencio animꝰ tuꝰ uinclis ege¬
bat. Id nõ ad infamiã s in ꝑtem laudis acci-¬
pias p̃cor Quo eñ fertilior est agen eo pli¬
bus hũndat ꝯpestendis extirpandisq ut
seges utilior coalestat/ et sexe quo gn̾osior
atq ualidior eo ferocior est equꝰ et tenatio¬
ribus uniclis egens Esses mĩt ut auguror
in alique mũdi angulo. Iam mlũ iam indum
aut tanaym trausnatares Iam repheos
mõtes aut hercinii saltus dumeta tͥnstendes
pietas illiis qui solos morbos nr̃os et mor¬
borũ nr̃orum medicamẽta cognoscit non
Idcirco minꝰ utilia ꝙͣ amariora sũt Illa

Expanded text:
submotis tediis, absente fastidio, que tibi vel imsubmotis tediis, absente fastidio, que tibi vel immense urbis strepitus vel iugis fortasse tot notorum conversatio peperisset? Fruere bonis tuis gratanter equanimiter pacifice. Melius tibi accidit quam putabas; commodiorem toto orbe locum nequivisseet ‘Cur non’ inquies ‘sine hac corporis iniuria?’ respondere quod sentio: animus tuus vinclis egebat. Id non ad infamiam sed in partem laudis accipias, precor; quo enim fertilior est ager, eo pluribus abundat compescendis extirpandisque, ut seges utilior coalescat; et sepe, quo generosior atque validior, eo ferocior est equus et tenacioribus vinclis egens. Esses nunc, ut auguror, in aliquo mundi angulo: iam Nilum, iam Indum aut Tanaim transnatares, iam Ripheos montes aut Hercynii saltus dumeta transcenderpietas Illius qui solus morbos nostros et morborum nostrorum medicamenta cognoscit, non idcirco minus utilia quod amariora sunt. 63 Illa
Abbreviated transcription (Latin):
post peg̾natões innũas et si te noui nũꝙͣ̃
tno indicio desituras uberrimis et amenis¬
siis alligauit in pascuis ad cumulũ eiũ gͣcre
celestis accedit ꝙ nõ te rome clausit ubi
et ppriis et famibe tue titulis es clarior ꝙͣ
quieti tue expedit E ed nec ꝓcul et extra
ꝓspectũ dilecte uebis amouit Quid ergo ti¬
bur tus senili ocio deputatũ est ꝓuisũq ne
fugias doles/ et non pocius deo gr̃as agas
qui te tot t̾restribꝰ maritimisq ꝑiculis tot¬
q tam longis anfractibꝰ ereptũ hac demũ
uoluit ꝯsistere t̾ra ut ait maro/ ubi .s. aĩe
siuił et corꝑis alimenta nõ de sunt. libri tui
feruor tuus ingemũ tuũ ⁊ purissimi aeris
et undissimarũ spes aquaꝵ ⁊ pulcrime
telluris amenitas tetritũ licz agrestem
anii mulce̾ queant ubi semp assit pr̃ie pre¬
dulcis aspectus amitoꝵ moderata ꝓpiiqͥtas

Expanded text:
post peregrinationes innumeras et — si te novi — nunquam post peregrinationes innumeras et — si te novi — nunquam tuo iudicio desituras, uberrimis et amenissimis alligavit in pascuis. 60 Ad cumulum enim gratie celestis accedit, quod non te Rome clausit, ubi et propriis et familie tue titulis es clarior quam quieti tue expedit, sed nec procul et extra prospectum dilecte urbis amovit. Quid ergo? Tibur tuo senili otio deputatum est, provisumque ne fugias. Doles, et non potius Deo gratias agis, qui te tot terrestribus maritimisque periculis, totque tam longis anfractibus ereptum, hac demum voluit “consistere terra”, ut ait Maro, ubi scilicet anime simul et corporis alimenta non desint; 61 libri tui, fervor tuus, ingenium tuum et purissimi aeris et nitidissimarum species aquarum et pulcerrime telluris amenitas tetricum licet et agrestem animum mulcere queant; ubi semper adsit patrie predulcis aspectus, amicorum moderata propinquitas,
Abbreviated transcription (Latin):
iomito. Sic tibi nccͣiam podag̾m/. Ess ne¬
cessaria forsan et mͥ/ ut iam tandẽ stare loco
dist̾em ac mecũ hĩtare Tibi tñ ꝓculdubio
añ oñis quos ego nouerim nccia est, Isses
extͣ nr̃e hĩtabilis zone t̾m̃os. transisses
occranũ adisses anthipodas nullũ tibi dis¬
currendi finẽ qua polles ⁊ reliquis ratio fe¬
cisset. Quid młta nõ alio ꝙ podagre auxe᷑
sisti quibas/ Illa tibi frenũ st̾ngit iubetq
ꝓpe t̾ram uñ pͥmo in altũ es enectus ancho¬
ra iacta est/ pomisit tibi tua sors uagam
ac laboriosa muentutẽ/ nec senectuti datu¬
rus ferias indebaris. podagre bñficis qͥescet
Uagũ et nistabile iuuentũ cautus pastor al¬
ligat ubi discur su uetito qui estendi pasten¬
diq sit facultas. Agnoste pastoris tui ꝓui-¬
dentiã Non te in ꝓside nõ in arabia ul egip¬
to ubi uelut in suburbino uagabaris tuo. s
in patriã integro mẽbrorũ obsequio reu̾ sũ

Expanded text:
domito, sic tibi necessariam podagram. Esset nedomito, sic tibi necessariam podagram. Esset necessaria forsan et michi, ut iantandem stare loco discerem ac mecum habitare; tibi tamen proculdubio, ante omnes quos ego noverim, necessaria est. Isses extra nostre habitabilis zone terminos, transisses occeanum, adisses antipodas; nullum tibi discurrendi finem, qua polles in reliquis, ratio fecisset. Quid multa? non alio quam podagre auxilio sisti quibas; illa tibi frenum stringit iubetqueprope terram, unde primo in altum es evectus, anchora iacta est. Permisit tibi tua sors vagam ac laboriosam iuventutem; nec senectuti daturus ferias videbaris; podagre beneficio quiescet. 59 Vagum et instabile iumentum cautus pastor alligat, ubi, discursu vetito, quiescendi pascendique sit facultas. Agnosce pastoris tui providentiam: non te in Perside, non in Arabia vel Egipto, ubi velut in suburbano vagabaris tuo, sed in patriam, integro membrorum obsequio, reversum
Abbreviated transcription (Latin):
as nichilqz usi et̾ne dampnatõis et pe¬
narũ ĩmortalium supplicia formidare silud
insuꝑ menũsse profuit non modo ꝓp̃m cui
ꝓpter deitatem suã ꝓpter incõꝑabilem
gliam maccessibilrm potentia oĩa ꝓua
nõ mõ uiros fortes s sepe etiã muliertũ¬
las ac puellas dño spu afflatas ila ꝑta¬
atq solaciũ dici possit/ Trita hec et tibi
ĩp̾mis ꝓfessionis tue debito notissinur iõ¬
q diucius nõ insisto ad secretiora festinãs
Est remedii genus qd tu forte nõ cogitas
qd cũ begenti michi lr̃as tuas subito occͣ¬
risset risũ mouit ut dixi Nolo aũt indig¬
ueris me ꝙ in meis sepe soleo in tuis mał
etiã iocari non in doloribus tñ s ĩ morte
iocari solitos uiros fortes doctos ꝯꝑimꝰ
Idem facẽ ꝙͣꝙͣ non merus sod ueritate
conditus iocus est mens. Quid eñĩ putas
Retẽse pater ab adolescentia cursus tuos. ⁊
iaĩm stare nesciũ uidebis ut frenũ equo in¬

Expanded text:
as, nichilque nisi eterne damnationis et peas, nichilque nisi eterne damnationis et penarum immortalium supplicia formidare. 55 Illud insuper meminisse profuerit, non modo Cristum, cui propter deitatem suam, propter incomparabilem gloriam inacessibilemque potentiam omnia prona non modo viros fortes, sed sepe etiam mulierculas ac puellas divino spiritu afflatas illa pertuatque solatium dici possit. Trita hec et tibi in primis professionis tue debito notissima; ideoque diutius non insisto, ad secretiora festinans. 56 Est remedii genus quod tu forte non cogitas, quod, cum legenti michi literas tuas subito occurrisset, risum movit, ut dixi. Nolo autem indigneris me, quod in meis sepe soleo, in tuis malis etiam iocari; non in doloribus tantum sed in morte iocari solitos viros fortes doctosque comidem facere, quamquam non merus sed veritate conditus iocus est meus. 57 Quid enim putas? recense, pater, ab adolescentia cursus tuos et animum stare nescium; videbis, ut frenum equo in
Abbreviated transcription (Latin):
Rõne legiones Nulla enĩ gens in hac glo.¬
ria ꝑs est hic ex alio gne homi/ possidonin
anaxarcꝰ/ et quo uilius eo nisi fallor es¬
ficaciꝰ exemplũ Cerius affer ultor dñi
a Tito limo relatus qui tormẽtis laceratꝰ
non mõ nõ iugenuit. s suꝑante leticia
dolores spem quoq p̾buit ridentia Innu¬
merabilia sũt id genus eqͥꝯ non mõ epłam
sepe salubrẽ iñ meis doloribꝰ exprrnis
aliqͦt insignes uires audiui de libri illius
efficatia silia memorãtes Illã tibi fami¬
liarẽ facias uelim Illũ in manibꝰ habeas
Dignior medicina in om̃ibꝯ laboribꝰ ac do¬
loribus nr̃is quibꝯ care̾ nequit uita mor¬
talio memisse labos ac dolorũ quos pro
uuluera nr̃a sauata sũt nosq piculo sem¬
pit̾ne mortis erepti simꝰ memĩsse clauoꝵ
ac lancee p̃ciosissimiq sangiũs ł lanatrd
sordibus abluti retati et clement᷑ admo¬
niti sumꝰ/ Temꝑales alto caltare molesti¬

Expanded text:
romane legiones; nulla enim gens in hac gloromane legiones; nulla enim gens in hac gloria par est. Hic, ex alio genere hominum, Possidonius, Anaxarchus et — quo vilius, eo, nisi fallor, efficacius exemplum — servus Afer ultor domini, a Tito Livio relatus, qui “tormentis laceratus” non modo non ingemuit, sed “superante letitia dolores, speciem” quoque “prebuit ridentis”. 53 Innumerabilia sunt id genus, e quibus non modo epystolam sepe salubrem in meis doloribus expertus, aliquot insignes viros audivi de libri illius efficacia similia memorantes. Illum tibi familiarem facias velim, illum in manibus habeas dignior medicina in omnibus laboribus ac doloribus nostris, quibus carere nequit vita mortalis: meminisse laborum ac dolorum quos pro vulnera nostra sanata, nosque periculo sempiterne mortis erepti sumus; meminisse clavorum ac lancee preciosissimique sanguinis, quo lavacro, sordibus ablutis, recreati et clementer admoniti sumus temporales alto animo calcare molesti
Abbreviated transcription (Latin):
quid aduersus podagrã aupiln ẽ totũ a
pauꝑtate uł si id frust sit ab am̃ mode̾¬
ratione poscendũ/ poodagre medicina ẽp¬
tuna pauꝑ tas est seu illam nc̃citas sru
uoluntas attulerit ultimã hant frugali¬
tatem uocant quã diffimũt uolũtariã pau¬
ꝑtatem Te hiis aũt alia nd te olmi epła
satis dixisse uideor qñ nondũ ad menͥ
poda gre soluis fama ꝑueilat si unũ quod
tus ꝑmissum ut podagre pauꝑtas accesssit
et sicut ex quibusdã uenenosis amĩantibus
sit remediũ ueneni. et sicrit apes ex qͥbus¬
Dam herbis amarioribꝰ dulcissinia mellã
ꝯficũt Ita tu malis tuis nõ aliunde ꝙͣ ex
tuis malis possis ꝯflare remedia. Et de
pauꝑtate quidẽ remedioq qd illa secum
hab hactenꝰ/ De amĩ aũt moderatõe pa¬
cientiaq longior fermo est auctoritatibꝰ
rõnbꝰ et exemplis instructus. Hic occͣ¬
rit mraris hic martꝰ atiliꝰ hic integre

Expanded text:
quid adversus podagram auxilii est, totum a quid adversus podagram auxilii est, totum a paupertate, vel si id frustra sit, ab animi moderatione poscendum. Podagre medicina optima paupertas est, seu illam necessitas seu voluntas attulerit; ultimam hanc frugalitatem vocant, quam diffiniunt voluntariam paupertatem. 51 De his autem alia ad te olim epystola satis dixisse videor, quando nondum ad me nisi podagre solius fama pervenerat, si unum, quod e divinitus permissum ut podagre paupertas accesserit, ut, sicut ex quibusdam venenosis animantibus fit remedium veneni, et sicut apes ex quibusdam herbis amarioribus dulcissima mella conficiunt, ita tu malis tuis non aliunde quam ex tuis malis possis conflare remedia. Et de paupertate quidem remedioque quod illa secum habet, hactenus. 52 De animi autem moderatione patientiaque longior sermo est, autoritatibus rationibus et exemplis instructus. Hic occurrit Marius, hic Marcus Atilius, hic integre
Abbreviated transcription (Latin):
ĩportuna et sordida q̃ turpis egestas apd
poetã dr̃. deo gr̃as te non tangit ad quam
lemandã te maioris eloꝙ̃tie uiribꝯ opus
ess. Iam huic ad podagre remedia ueni¬
endũ est O si qͥs ex hoc morbo tentꝰ ĩ hãc
epłe ꝑtem sorte oculos cõiecerit quã putas
spem ꝯcipies fomẽti cuiꝯpiã aut pulueris
aut lẽnitiui cuiistũq ꝯsilii. desiat ex me
talia spare uolo labori suo ꝑce̾ si ex his
lr̃is hoc sperat ulteriꝰ non legat huius
enĩ guis remedia medicorũ erudiciores
magna ex ꝑte desꝑant. Reliquos et con
sperandũ dicẽt̃ cũ tñ sepius diuitũ domos
prestabunt tibi ut inter angustras p̃srn¬
nũ dolorũ et future sanitatis spẽ semꝑ
ligatus ulules. Eemꝑ oleo tristicio uuctꝰ
atq unguẽtis madidus ingemstas Ego
Uo te siccũ solutũq ac liberũ dolere ma¬
luerim. dieta excitio laboribus ad u̾sus
nonũ hostem solidare corpustulũ hac sn

Expanded text:
inxerim; illa enim importuna et sordida, que «turpis egestas» apud inxerim; illa enim importuna et sordida, que «turpis egestas» apud poetam dicitur, Deo gratias, te non tangit; ad quam leniendam maioris eloquentie viribus opus esset. 48 Iam hinc ad podagre remedia veniendum est. O siquis eo morbo tentus in hanc epystole partem forte oculos coniecerit, quam putas spem concipiet fomenti cuiuspiam aut pulveris aut lenitivi cuiuscunque consilii? Desinat ex me talia sperare: volo labori suo parcere; si ex his literis hoc sperat, ulterius non legat. Huius enim generis remedia medicorum eruditiores magna ex parte desperant; reliquos si conssperandum dicent, cum tamen sepius divitum domos prestabunt tibi ut inter angustias presentium dolorum et future sanitatis spem semper ligatus ulules, semper oleo tristitie unctus atque unguentis madidus ingemiscas; ego vero te siccum solutumque ac liberum dolere maluerim, dieta exercitio laboribus adversus novum hostem solidare corpusculum, hac in
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ rursus ago qui tibi aduersus pauꝑ¬
tatẽ arma conqͥro/ q̃cunq de hac re non
añ dici sed cogitari pñt nota sũt tibi unũ
ham equidẽ ũt euatuatio p̃granato corꝑi
sit tibi ncͣcia est pauptas/ Tergiu̾sentur
licet ut audio quidã ex nr̃is ⁊ couillent᷑
pauꝑtatẽ tñ ul exp̃sse ul tacte nonisti bñ
habet tu illam fugrebas illa te sequitur
sainq attigit arripuitq uotis optanda
nccitas que te cogat implere qd̾ debeas
re ponide michi pauꝑtatẽ defles ꝙͣ nescr¬
as nudũ te intͣsse in hanc iitã nudũ egres¬
surũ et qͣi nõ pauꝑtatem xp̃i sed cresi
diuicias ses professus CCrede in pater pau-¬
ꝑtas multis sepe utilis ad salute fuit milli
unꝙͣ niutilis nisi hiis qui eam lamentis
⁊ impaciẽtia exasꝑant libi quid̾ adeo
non tm̃i utilis sed nccia ⁊ salutaris ẽ ut sĩ
illa neq faliuis esse neq creatori tuo po

Expanded text:
quid rursus ago, qui tibi adversus paupquid rursus ago, qui tibi adversus paupertatem arma conquiro? quecunque de hac re non tantum dici sed cogitari possunt, nota suntham: equidem, ut evacuatio pregravato corpori, sic tibi necessaria est paupertas. Tergiversentur licet, ut audio, quidam ex vestris et cavillentur, paupertatem tamen vel expresse vel tacite vovisti. Bene habet: tu illam fugiebas, illa te sequitur; iamque attigit arripuitque votis optanda necessitas, que te cogat implere quod debeas. re; perinde michi paupertatem defles, quasi nescias nudum te intrasse in hanc vitam, nudum egressurum; et quasi non paupertatem Cristi, sed Cresi divitias sis professus. Crede michi, pater, paupertas multis sepe utilis ad salutem fuit, nulli unquam inutilis, nisi his qui eam impatientia et lamentis exasperant; tibi quidem adeo non tantum utilis, sed necessaria et salutaris est, ut sine illa neque salvus esse neque creatori tuo pot
Abbreviated transcription (Latin):
optaniut s in hiis ip̃is nicħ magis appe
pe ml aliud ꝙͣ q̃rendi labor ꝙͣ seruandi
pauor nil iꝙͣ aliud ꝙͣ timere ruinas. in¬
cendia. rapinas/ domesticos et ext̾nos furo¬
res. Ad ext̾inũ mures et tineas esse semꝑ
occupato amo et mesto om̃s curas ip̃mq
cor uiuẽtis in auro sepelire. cũ sit scriptũ
ubi thesaurus tuus ibi tor tuũ u̾s gͦ misa
est. magni custodia census S hec nõb̃
accidũt uescientibꝰ ut ait flactꝰ Euid ua¬
leat nũmꝰ ꝙ̃ prebeat usum et sic afectis.
Si honestus diuiciarũ modus accesserit
pauptas dura uidebit᷑ Cuit sine ulla dif¬
ficultate fortune. illi duo diuiciarũ gradus
a seueca descripti habere qd̾ int̃e est. hr̃e
qd̾ sat est accedat et t̾cius qd habunde est
Et qͣrtus accrestat qd̾ multũ est nicħ actũ
patabit᷑ donec ad id hauelando ⁊ estuan¬
do puenerimꝰ qd niuũ est Ita insinoce̾
mseriarã et laborũ. et forsitã festinate
mortis attulerint diuicie nõ erũt Sed

Expanded text:
optamus, sed in his ipsis nichil magis appetpe nil aliud quam querendi labor, quam servandi pavor; nil, inquam, aliud quam timere ruinas, incendia, rapinas, domesticos et externos fures, ad extremum mures ac tineas; esse semper occupato animo et mesto, omnes curas ipsumque cor viventis in auro sepelire, cum sit scriptum: «Ubi thesaurus tuus, ibi cor tuum». Vere ergo misera est magni custodia census! Sed hec nobis accidunt nescientibus, ut ait Flaccus, quid valeat nummus, quem prebeat usum. 44 Sic affectis si honestus divitiarum modus accesserit, paupertas dura videbitur. Sint sine ulla difficultate fortune illi duo divitiarum gradus a Seneca descripti: «Habere quod necesse est, habere quod sat est»; accedat et tertius, quod abunde est, et quartus accrescat, quod multum est: nichil actum putabitur, donec ad id anhelando et estuando pervenerimus quod nimium est. Ita nisi nocere miseriarum et laborum et forsitan festinate mortis attulerint, divitie non erunt. 45 Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝓximũ adiis Quãobrẽ qr de artula
ip̃a nuꝑ a constio quodã nestio qͥd audiui ꝓ
uirili ꝑte succurrendũ statiu Ecce itaq deᵗ
fortune meesi reliquiis dicã suꝑbiꝰ ꝙͣ ue¬
lim/ Ei munibꝰ ałr loqͣr ałr sencio dicã
ergo de mumbus dei quibꝰ ille mẽ tlia
nõ curantẽ supͣ spem supͣq uotũ cunła¬
re digͣtus est aluꝙtulũ ad te misi qd qͣntu¬
lũcũq est haud dubito dignantꝰ actipies
et in exigua re. ꝑuo uelut in speculo con¬
spiciens magnũ mittentis affc̃m Munuis¬
culi ꝑuitatez cũ uoluntate pensabis Nõ
y ego sun uestra quosdã fortes quosdam
doctos ac smnullimos tui uiros ⁊ utrosq
magniios frustͣ olim mun̾ibus fuisse tẽp¬
tatos in quibꝰ ante alios est fabricĩ cla¬
rum nomen. et curii rõnorũ ducũ Qeuoꝵ
alter pirii regis alt̾ aurũ ꝯtempsisse
samnticũ laudatur Clarus uterq ꝯtẽp¬

Expanded text:
rcula ipsa nuper a conscio quodam nescio quid audivi, pro virili parte succurendum statui. Ecce itaque de fortune mee, si reliquiis, dicam superbius quam velim, si muneribus, aliter loquar ac sentio; dicam ergo de muneribus Dei, quibus Ille me talia non curantem supra spem supraque votum cumulare dignatus est, aliquantulum ad te misi; quod quantulumcunque est, haud dubito dignanter accipies, et in exigua re, parvo velut in speculo, conspiciens magnum mittentis affectum, munusculi parvitatem animi voluntate pensabis. 4 Non quod ego sim nescius quosdam fortes, quosdam doctos ac simillimos tui viros, et utrosque magnanimos, frustra olim muneribus fuisse tentatos; in quibus ante alios est Fabritii clarum nomen et Curii, Romanorum ducum, quorum alter Pyrri regis, alter aurum contempsisse samniticum laudatur, clarus uterque contemp
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntia hõis ad didisti longe dissentio Int᷑
facundũ enũ ac loquatẽ largit̾ refertal¬
terũ qualitatis est ꝙͣtitatis alt̾m hoc ĩ¬
genũ et ars et excitatio molesta illad p̃¬
ceps impetus et impndẽtia prestabunt.
ꝯtria sunt hec pleriq iñ in discernendo
fallunt᷑ Tu illo loq̃nte si diligentiꝯ am̃
aduertis fatebis ut nichil ꝓmpciꝰ sit
nicħ illiꝰ hõis sermone duriꝰ nicħ aspiꝰ
nich intẽpestiuiꝰ qd non ideo ut sibi tuiꝰ
nõmen sciens silui eloꝙtie salsam famã
s ut tibi iudicii errorem eripiam dc̃m sci
loquor de arcla aniiꝰ ẽ ꝓculduͦ
dines est bianteo more sua secũ bona cir¬
cũ feres nec incendio pitura nec naufgio
et quibꝰ nichil omĩo non p̃donũ uiii. nõ
furũ metuit doles non rubigniẽ tineas¬
q nõ morbos nõ mortẽ nõ semũ non

Expanded text:
quentia hominis addidisti, longe dissentio. Inter facundum enim ac loquacem largiter refert: alterum qualitatis est, quantitatis alterum; hoc ingenium et ars et exercitatio modesta, illud preceps impetus et impudentia prestabunt. 2 Contraria sunt hec; plerique tamen in discernendo falluntur. Tu, illo loquente, si diligentius animum adverteris, fateberis ut nichil promptius, sic nichil illius hominis sermone durius, nichil asperius, nichil intempestivius. Quod non ideo ut sibi, cuius nomen sciens silui, eloquentie falsam famam, sed ut tibi iudicii errorem eripiam, dictum sLoquor de arcula; animus enim proculdubio dives est, Bianteo more sua secum bona circumferens nec incendio peritura nec naufragio, et quibus nichil omnino, non predonum vim, non furum metuit dolos, non rubiginem tineasque, non mor
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾at nisi an facultas assit uolũtas ñ¬
ꝙͣ abest et semꝑ una est Quid castigas
rit hoc malum da illi parem adu̾sariũ
ꝯfestim ardor iste tepuerit Semx erit
lupus oue ꝯspecta admone luxñ ons e̾it
Quid igit᷑ ut sit flactus obsrratis auribꝰ
fundis p̃ces. qͥn tu sine illũ sceleribꝰ obri¬
tũ et opp̃ssũ suis suꝑbia tunudũ arden¬
tem auaritia yrasũdia rabidũ iundia ta¬
bescrntẽ libidinibꝰ efferatũ gule uen¬
trisq mancipiũ ninio semꝑ sopore ꝯfec¬
tũ et ut ait maro sõpno unioq sepcil¬
tũ Tuid enĩ huic facias quid loquaris
dolio loq̃ris et quid pleno et ius prntus
rũẜo et nl intelłturo nlenã audituro.
ꝓgprie in hunc dixisse lasciuins trassiis
assinit es freum cor plumubrũ utqr tallo¬
Uescio an ex illis sis/ auibus ꝑdere uba
lene est Illud c̾te scio ꝙ in homne hͦ n̾ba
ꝑdunt᷑ tolłabilis forte iacta nisi ꝯtẽptus¬

Expanded text:
liberat nisi an facultas adsit; voluntas nuliberat nisi an facultas adsit; voluntas nunquam abest, et semper una est. 3 Quid castigas rit hoc malum; da illi parem adversarium, confestim ardor iste tepuerit. 4 Semper erit lupus, ove conspecta; admove lupum, ovis erit. “Quid” igitur, ut ait Flaccus, obseratis auribus fundis preces? Quin tu sine illum sceleribus obrutum et opressum suis, superbia tumidum, ardentem avaritia, iracundia rabidum, invidia tabescentem, libidinibus efferatum, gule ventrisque mancipium, nimio semper sopore confectum et, ut ait Maro, “somno vinoque sepultum”. Quid enim huic facias, quid loquaris? dolio loqueris, et quidem pleno, et nil penitus responsuro, nil intellecturo, nil etiam audituro. 5 Perproprie in hunc dixisse Licinius Crassus adsunt: “os ferreum, cor plumbeum”. Utique calloNescio an ex illis sis, quibus perdere verba leve est; illud certe scio, quod in homine hoc verba perduntur. Tolerabilis forte iactura, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
flagitio gliant hec tibi quoq sorgie ad
fontẽ quo rursus etanto ytalie naufragio
Uelut in portu fugi. et p̃teriti dolens et
etentres trepidus dictabam El sextilibꝰ
ĩ tempesta nocte uale tui cantꝰ mẽor mnei
¶ Dicia que curari neq̃unt deshenda ẽẽ
Ine illum linque eũ sibi etatẽ hab
uie patent ire licet quotũq lib
Diitte in collũ habenas honũ indonato
frustra interis Rexeto lnique illie sibi eat
quo fert am̃ꝰ Crede aũt michi nõ astendet
uidisti equos ad it̾ et asten sũ pigros ad
pugnã pauidos tã mipaciẽtes socii fre¬
mentebq degenis añi signũ est insul¬
tare mĩoribus nõ posse comitẽ pati nocẽ
cũ possit occasionẽ expectare non causa.
muste matros stimlant bones pauprm
ꝑegrinũ canis infestat honiũculũ nr̃m hyis
exemplis asscͥbito ubi uel misabilis orbi¬
tas uel extrema pauꝑtas deniqz ubi de¬
fensionis est minꝰ ibi plus senicie notẽ¬
diq feruẽtior libido Qua in re nichił de¬

Expanded text:
antur. 18 Hec tibi quoque, Sorgie ad fontem, quo rursus e tanto Italie naufragio velut in portum fugi, et preteriti dolens et venturi trepidus, dictabam Kalendis Sextilibus, intempesta nocte. Vale, tui cautus, memor mei. 6 Vitia que curari nequeunt, deserenda esse. 1 Sine illum, linque eum sibi; etatem habet. Vie patent, ire licet quocunque libet; demitte in collum habenas homini indomito. Frustra niteris. Repeto, linque illum sibi; eat quo fert animus; crede autem michi, non ascendet. 2 Vidisti equos ad iter et ascensum pigros, ad pugnam pavidos, tamen impatientes sotii frementesque; degeneris animi signum est insultare minoribus, non posse comitem pati, nocere cum possit, occasionem expectare non causam. Musce macros stimulant boves, pauperem peregrinum canis infestat; homunculum nostrum his exemplis ascribito. Ubi vel miserabilis orbitas, vel extrema paupertas, denique ubi defensionis est minus, ibi plus sevitie nocendique ferventior libido. Qua in re nichil de
Abbreviated transcription (Latin):
actingit᷑ Uam in cursu facili consilium
huanũ oppͥmit mali moles et mortale
remediũ discutit inuicta nccitas Id si
accidit Quis nõ ista ꝓuid̾at et p̃idisse
ꝙ ꝓfuit tã ꝓfunde enĩ totis regni p̃cor¬
diis se nequicie dirũ uirus infuderat
Ut iam mortiferũ ẽẽ non po tm̃ audacie
tm̃q licentie reproborũ tanta piarũ des¬
ꝑatio tantus meror incesserat, Erant
crebra undiq uelud instanciũ ꝓcellarũ
sigua gues frontes turbida nubes ob-¬
duxerat et turgida pectora pugnates
urgebant uenti fulgurabant oculi ardẽ¬
tes flabant ora miuatia tonabantq
pperat ut manus impie fuliũarent. eqͦr
aulicũ iam tumebat iamiq estus horisong
et recipti fluctꝰ et obstene aues et pr¬
g̾na ꝓdigia uestis late lictoribꝰ recusa

Expanded text:
accingitur. Nam incursu facili consilium accingitur. Nam incursu facili consilium humanum opprimit mali moles et mortale remedium discutit invicta necessitas. 3accidit? quis non ista previderat? et previdisse quid profuit? tam profunde enim totis regni precordiis se nequitie dirum virus infuderat, ut iam nisi mortiferum esse non posset; tantum audaciemque licentie reproborum, tanta piorum desperatio, tantus meror incesserat. Erant crebra undique velut instantium procellarum signa, graves frontes turbida nubes obduxerat, et turgida pectora pugnaces urgebant venti, fulgurabant oculi ardentes, flabant ora minacia tonabantque, prope erat ut manus impie fulminarent; equor aulicum iam tumebat, iamque estus horrisonus et reciproci fluctus et obscene aves et peregrina prodigia vestris late litoribus recursa
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ ꝙͣ multis exempla ꝯtulerint ad uir¬
tutẽ et quid in me agant seutio. et de
aliis idrm spero/ Si fallor res piculo
abest. Quibus exempla nõ placent nõ
legant nemine cogo et sime cogas a
fortune exitus uł p̃uisi d epe qͥd
Ut nosti barbate amantissie de fortune
deq aliis quibusdã loqui soleo ut uulgus
ne in simone cõi singularis appeam fortas¬
se si seorsũ int̾rogen eñsurus fortasse lõ¬
ge aliter E ed transeo ne si heam acturꝰ
aliud de hac re suꝑuacius disputatoĩbus
ĩplicer abstraharq ut aũt ceptã seqͣu
et fortuna onuipotens et ineluctabile
fatũ non cũ uulgo solũ s cũ maxĩs atq
Doctissimis quibusdã uiris et in primis cũ
nom̃ in ore cathocͦ suspectũ foret at q̃¬
cũq uis illa sit seu dei dei iuidicio sru per¬
missa res om̃ uersant haud dubie mag¬
na uis et ꝓrsus meluctabłis est et adĩ¬
sus quã frusta nubetillitas nr̃i conatꝰ

Expanded text:
enim quam multis exempla contulerint ad virenim quam multis exempla contulerint ad virtutem, et quid in me agant sentio, et de aliis idem spero. Si fallor, res periculo abest; quibus exempla non placent, non legant; neminem cogo; et si me rogas, a fortune exitus, vel previsi! Sepe quidem, ut nosti, Barbate amantissime, de fortuna deque aliis quibusdam loqui soleo ut vulgus, ne in sermone comuni singularis appaream; si seorsum interroger, responsurus fortasse longe aliter. Sed transeo, ne si heream acturus aliud de hac re, supervacuis disputatiunculis implicer abstraharque. 2 Ut autem ceptum sequar, et Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum, non cum vulgo solum, sed cum maximis atque doctissimis quibusdam viris et in primis cum nomen in ore catholico suspectum foret. At quecunque vis illa sit, seu Dei iudicio seu permissu, res hominum versans, hauddubie magna vis et prorsus ineluctabilis est, et adversus quam frustra imbecillitas nostri conatus
Abbreviated transcription (Latin):
gines exempla u̾tutũ Quid de ingeniis
loquan imitatio unũ insigne par syderũ
lingne latine eic̾one ac u̾giliũ dedit ef¬
fecitq ne iam ampliꝰ grecis ulla ĩ ꝑte
eloꝙ̃ tre cude̾nius. dũ ħ honerũ sequit᷑
Ille demostenẽ alten ducẽ suũ attigit alt̾¬
oñdere s in eo qd̵ in me rep̾hendit᷑ a
tuis nolim hodie nimꝰ uideri unũ etiã
nũs exemplũ tibi notissimũ quo minus
int̾seram tẽꝑare nequeo Siquid quẽ
uite callem arriꝑet dintissime fluctuãti
angustĩo et antonii egipcii et uictorini
rethoris ac martiris ꝓ fuit exemplum¬
ex i necnon et illoꝵ duoꝵ in rebus ar¬
gentiũ apud treneros repentina conu̾¬
sio quã cũ sibi pontianꝰ nules nuꝑ atoriꝰ
ecarrass ip̃is angustini u̾ba tenes octa¬
uo nisi me memoria srustrabit᷑ ꝯfessio¬
nũ libro posita Exarsi inquit ad nuitan¬
dum/ ad hoc eñi et illi narrauerũt hec
et miratores meos sẽpius iteranda uideo

Expanded text:
gines, exempla virtutum. Quid de ingeniis gines, exempla virtutum. Quid de ingeniis loquar? 12 imitatio unum insigne par siderum lingue latine, Ciceronem ac Virgilium, dedit, effecitque ne iam amplius Grecis ulla in parte eloquentie cederemus; dum hic Homerum sequitur, ille Demosthenem, alter ducem suum attigit, altostendere, sed in eo quod in me reprehenditur a tuis, nolim hodie nimius videri. Unum etiam nunc exemplum tibi notissimum quominus interseram, temperare nequeo. Siquidem, quem vite callem arriperet diutissime fluctuanti Augustino, et Antonii Egiptii et Victorini rethoris ac martyris profuit exemplum, nec non et illorum duorum in rebus agentium apud Treveros repentina conversio; quam cum sibi Pontianus miles imperatorius enarrasset — ipsius Augustini verba tenes, octavo, nisi me memoria frustratur, Confessionum libro posita —, «Exarsi» inquit, «ad imitandum; ad hoc enim et ille narraverat». 14r observatores ac miratores meos sepius iteranda; video
Abbreviated transcription (Latin):
uno de grege uictima/ et si nõ eodẽ insulax
ꝓcubuit Nunꝙͣ tlis uin themistocles fie̾t
nisi mltialdis exemplis accensus fĩ illum
par in am̃i induxiss Nunꝙͣ iulus cesan
in illud glie culuren astende̾t nisi nurari
et mutari mariũ ab a dolesceutra didiciss
Quin et alexandri ꝓfuit ymago ĩ tẽplo
herculis gradibꝰ ꝯspecta qua mox ad
cupiditatẽ magͣs res agendi nõ exarsit
aũt si statue illustriũ pũt no biles aĩos ad
mutande studiũ accende̾ quod . 4. fabiũ
maxinã et pe. corneliũ scipionẽ ẜ dicere
solitos Crispus refert ꝙtomagis ixsa
uirtus hoc efficit claro dũ ꝓponit᷑ nõ mar¬
more s exemplo corꝑum nempe liuaniẽ¬
ta statuis forsan ex p̃ssius ꝯtinent᷑ rerũ
uero gestarũ morq noticia atq habitꝰ
amõrũ haud dubie plenia atq ꝑfectius
uerbis ꝙ incudibs expͥmũtur nec imppͥe
in uideor dicturꝰ statuas temploꝵ yma¬

Expanded text:
uno de grege victima, etsi non eodem infularum uno de grege victima, etsi non eodem infularum unquam talis vir Themistocles fieret, nisi Miltiadis exemplis accensus, fieri illi par in animum induxisset; nunquam Iulius Cesar in illud glorie culmen ascenderet, nisi mirari et imitari Marium ab adolescentia didicisset; quin et Alexandri profuit imago in templo Herculis Gadibus conspecta, qua mox ad cupiditatem magnas res agendi non exarsit  Profecto autem, si statue illustrium possunt nobiles animos ad imitandi studium accendere, quod Q. Fabium Maximum et P. Cornelium Scipionem dicere solitos Crispus refert, quanto magis ipsa virtus hoc efficit, claro dum proponitur non marmore sed exemplo? corporum nempe liniamenta statuis forsan expressius continentur, rerum vero gestarum morumque notitia atque habitus animorum haud dubie plenius atque perfectius verbis quam incudibus exprimuntur; nec improprie michi videor dicturus statuas corporum ima
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝙͦ exempla ualeant exemplis oñdam
Om̃is qui añ mariũ a medito secabantur
uinciri mos fu̾at qr eiũ dolorẽ corꝑis
aĩ robore suꝑari non posse ꝑsuasũ erat
uiiclorũ auxilio utebant᷑ pͥmus marius
solutus sectus est sed postieum pluni Cur
queso nisi quia exemplũ uiri cõstantissini
atq fortissimi ad mutandũ aĩos erexit.
et ut cõpatriote sui uerho utar ualuit aut¬
toritas. Bello latino ad ueserim deciꝯ con-¬
sul seip̃m pro legiomiba et pro ppłi romaĩ
uictoria denouit res dictu ꝙͣ executõe faci¬
bor sponte sua mortẽ appete ut altĩ uicto¬
riã poss dare ꝙͣ efficax tñ exemplũ fuit
et tam ualidũ ut bello samuitico ac gallico
filus deciꝰ et ipe ꝯsul pr̃is nuitator existẽt
et nõĩe pr̃em uotans securꝰ iret ad mortẽ
quã ꝓ salute suorũ cũe ꝯtempne illo auc¬
tore didicerat/. Quos bello tarentino ad¬
uersus pirrũ mutatus nepos t̾cia tandem

Expanded text:
et quid exempla possint, exemplis ostendam. et quid exempla possint, exemplis ostendam. 8 Omnes qui ante Marium a medicis secabantur, vinciri mos fuerat; quia enim dolorem corporis animi robore superari non posse persuasum erat, vinculorum auxilio utebantur. Primus Marius solutus sectus est, sed post eum plurimi; cur, queso, nisi quia exemplum viri constantissimi atque fortissimi ad imitandum animos erexit, et ut compatriote sui verbo utar, “valuit autoritas”? 9 Bello latino, ad Veserim Decius consul se ipsum pro legionibus et pro populi romani victoria devovit; res dictu quam executione facilior, sponte tua mortem appetere ut alteri victoriam queras; tam efficax tamen exemplum fuit et tam validum, ut bello samnitico ac gallico filius Decius, et ipse consul, patris imitator existeret, et nomine patrem vocans, securus iret ad mortem, quam pro salute suorum civium contemnere illo autore didicerat; quos bello tarentino adversus Pyrrum imitatus nepos, tertia tandem