comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
essent tam deo quam cunctis habitatorib
Perducti ad patriam cȩlestem homines
accepti erunt dõ cuius gratia sunt re¬
dempti. accepti erunt & angłis quorũ
numcrum complebunt. quib in ꝑpe¬
tuum fraterna societate copulandi sint.
Hi sunt & enim habitatores terrae
illius. de qua dominus dicit. Beati
mites. quoniam ipsi possidebunt
derans. dicebat. Credo uidere bona

Expanded text:
essent tam Deo, quam cunctis habitatoribus terrae. essent tam Deo, quam cunctis habitatoribus terrae. Perducti ad patriam coelestem homines, accepti erunt Deo, cujus gratia sunt redempti accepti erunt et angelis, quorum numerum complebunt, quibus in perpetuum fraterna sunt societate copulandi. Hi sunt etenim habitatores terrae illius, de qua Dominus dicit: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt almista dicebat: Credo vid
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ipsius est enim hereditas. de qua ei
canitur a propħa. Exurge ds̃ udica
terram. qm tu hereditabis in omnib
gentib. Et completis in timore d
annis plurimis. cum gaudio sepeliert̃
eum omnes cognati eius. Sepultura to¬
biȩ finem totius mundi designat. qͥndo
dñs nr̃ cum toto corpore suo qđ est
ecclesta quam redemit in requiem in¬
trat ęcernam. congratulantib angelis
de societate hominum redemptorum.
& singulos quosq membra uidelicet
sui conditoris ꝑ diuersas suꝑne patrie
mansiones pro meritorum diuersitate
collocantib. Et omnis generatio eius
in bona uita & scã conuersatione teman¬
sit. Hec est ꝑ totu orbem totuq seculi
tẽpus generatio querentiũ dñm requi¬
rentium faciem di iacob. De qua item
dicit. Generatio rectorũ benedicetur.
no. Quȩ est autẽ uita melior. quȩ est san¬
ctior conuersatio: quã in gła sui condi¬
toris ꝑpetuo ꝑmanere:Ita ut accepti

Expanded text:
cit. Ipsius est haereditas, de qua ei cit. Ipsius est haereditas, de qua ei canitur a propheta: Exsurge, Deus, judica terram, quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . Et completis in timore Domini annis plurimis cum gaudio, sepelierunt eum omnes cognati ejus. Sepultura Tobiae, fidem totius mundi designat, quando Dominus noster cum toto corpore suo, quod est Ecclesia quam redemit, in requiem intrat aeternam, congratulantibus angelis de societate hominum redemptorum, et singulos quosque, membra videlicet sui Conditoris, per diversas supernae patriae mansiones, pro meritorum diversitate collocantibus Et omnis generatio ejus in bona vita et sancta conversatione permansit. Hoc est, una per totum orbem, totumque saeculi tempus generatio, quaerentium Dominum, requirentium faciem Dei Jacob . De qua item dicit: Generatio rectorum benedicetur . Quae est autem vita melior, quae sanctior conversatio, quam in gloria sui Conditoris perpetuo manere? Ita ut accepti
Abbreviated transcription (Latin):
eorum bonis oꝑib diu studusq sese
donante letatur. Alioquin in mala sene¬
ctute uidet. & iccuro preterit eos qui di
utius uiuentes non maturi sunt consilio.
non candore bonȩ actionis quasi canicie
uenerandi. sed uitiorum stint oneie cur̃¬
ui. De qualib dicit isaias. Puer centum
annorum morietur. & peccator centum
annorum maledictus erit. Merito ent̃¬
pro peccatis suis maledictioni subiacebit.
qui cum multis annis uixerit. pueri¬
lis tamen animi leuitatem nunquam
deserere curauit. Inuenit inquit eos
in senectute bona in columes. & curã
egit eorum. & ipse clausit oculos eorũ.
& omnem hereditatem domus raguhe¬
lis ipse ꝑcepit. Et dominus ac saluator
nr̃ curam egit eorum quos in bonor
incolumitate ꝑstare cognouerit. ipse
intuitum cordis eorum a presentis uite
delectatione: cdaudens: ad contemplationẽ
ꝑpetuę lucis attollit. Ipse illos post
huius uitȩ terminum ad celestia ꝑdu¬

Expanded text:
um bonis operibus diu studuisse se um bonis operibus diu studuisse se donante laetatur. Alioquin in mala senectute videt, et idcirco praeterit eos, qui longe a divinis viventes non maturi sunt consilio, non candore bonae actionis quasi canitie venerandi, sed vitiorum sunt onere incurvi. De qualibus dicit Isaias: Centum annorum morietur puer, et peccator centum annorum maledictus erit . Merito pro peccatis suis maledictioni subjacebit, qui cum multis annis vixerit, puerilis tamen animi levitatem nunquam deserere curavit. Invenit eos in senectute bona incolumes, etc. eorum gessit et ipse clausit oculos eorum et omnem hereditatem domus Raguhel ipse percepit vidnoster curam agit eorum quos in bonorum operum incolumitate perstare cognoverit. Ipse intuitum cordis eorum a praesentis vitae delectatione claudens, ad contemplationem perpetuae lucis attollit. Ipse illos post hujus vitae terminum ad coelestia perdu
Abbreviated transcription (Latin):
oris in numero septenatio. & hos iuue
Dirigite in qͥt gressus ur̃os. ut exeatis
de niniue. Uideo enim quia iniquitas
eius finem dabit ei. Et hoc ÷ dicere fi¬
delium suis auditorib. Dirigite inten¬
tionem cordis ur̃i. ut huiꝰ scł̃i terreneq
conuersationis desideria relinquatis. &
tota mente celestia petatis. Constat enim
quia tanta est prauorum multitudo
tanta preceptorũ dĩ transgressio ꝑ orbẽ.
quȩ non aliter nisi orbis ipsius exter¬
minio sicut quondam in diluirio toti¬
usq humant generis abolitione possit
terminari. Abscessit gͦ tobias ex niniue
cũ uxore sua & filiis & filiorũ filiis. &¬
reuersus est ad soceros suos. & inuenit
eos in senectute bona. Hoc cotidie facit
domints. hoc usq ad finem seculi factu¬
rus est cum derelictis eis quos suos nop
esse cognouit. ad illorum corda utsitan¬
da & illustranda conuertitur. quos ad
uitam predestinauit eternam. Hos
enim in senectute bona inuenit. cum¬

Expanded text:
oris in numero septenario, et hos juveoris in numero septenario, et hos juveDirigite gressus vestros, ut exeatis de Ninive. Video enim, quia iniquitas ejus finem dabit ei. Et hoc est dicere fidelium suis auditoribus: Dirigite intentionem cordis vestri, ut hujus saeculi terrenaeque conversationis desideria relinquatis, et tota mente coelestia petatis. Constat enim, quia tanta est pravorum multitudo, tanta praeceptorum Dei transgressio per orbem, quae non aliter nisi orbis ipsius exterminio, sicut quondam in diluvio totiusque generis humani abolitione possit terminari. Abscessit ergo Tobias ex Ninive cum uxore sua et filiis et filiorum filiis, reversus est ad soceros suos, et invenit eos in senectute bona. Hoc quotidie facit Dominus, hoc usque ad finem saeculi facturus est, cum derelictis eis quos suos non esse cognoscit, ad illorum corda visitanda et illustranda convertitur, quos ad vitam praedestinavit aeternam. Hos enim in senectute bona invenit, c
Abbreviated transcription (Latin):
equalis. humanitate nobis consubstan¬
tialis. Tunc aꝑiens ossuũ senior tobias
les eius beneficua pͣredicare. eius flagel¬
la ꝑtimescere. imbutusq sp̃u ꝓphetiẽ
de suꝑna ierłm matre nr̃a multa per
laudem decantat. Et popłs iudeorum
conuersus in finem scł̃i ad fidem multõ
habebit doctores & propħicos utros. qui
mentem ꝓximorum ad suꝑna deside¬
ria accendant. dum ei celestis patriae
gaudia ꝑpetua crebra uoce resonant.
Tobias sentor in hora exitus sui uoca¬
uit ad se tobiam filiũ suum. & septẽ
filios eius nepotes eius. dixitq eis quia
prope esset interitus niniue & instau¬
dea doctores quiq fideles & iusti hoc
uidentes exituri de mundo suos propin¬
quos admonent. quia mundus tam
ꝓpinquet ad finẽ. & futurȩ uite bona
ꝓxime sint uentura. Monent autem
hoc eos maxime quos ꝑ dĩ gram rena¬
tos & sp̃s septiformis munere esse replecoᷤ
aspicint. quod est esse filios tobre iuni¬

Expanded text:
aequalis, humanitate nobis consubstanaequalis, humanitate nobis consubstantialis. Tunc aperiens os suum senior Tobias,les ejus beneficia semper praedicare, ejus flagella pertimescere; imbutusque spiritu prophetiae, de superna Hierusalem matre nostra multa per laudem decantat. Et populus Judaeorum conversus in fine saeculi ad fidem, multos habebit doctores et propheticos viros, qui mentes proximorum ad superna desideria accendant, dum eis coelestis patriae gaudia perpetua, crebra voce resonant. Tobias senior in hora exitus sui vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem filios ejus nepotes suos, dixitque eis, quia prope esset interitus Ninive, et instaudaea doctores quippe fideles et justi hoc videntes, hoc exituri de mundo suos propinquos admonent, quia mundus jam propinquet ad finem, et futurae vitae bona proxime sint ventura. Monent autem hoc eos maxime, quos per Domini gratiam renatos, et Spiritus septiformis esse munere repletos aspiciunt; quod est esse filios Tobiae Juni
Abbreviated transcription (Latin):
firmata. Ingressa sunt & pecora & ca¬
meli. & pecunia multa uxoris. Multe
fideliũ ꝑsone. multe uirtutes eccłe
tunc in popłm hebreorũ congregant᷑.
Sed & illa pecunia qula fusceꝑat a gabelo
scientia quoq scripturarũ quas aliquan¬
do gentib cõmodabant. tunc eisdem red¬
detur. Uenerunt consobrini tobiȩ con¬
gratulantes ei de omnib bonis que illi
fecit dñs. & ꝑ septẽ dies epulati sunt
cum eo. Hoc est qđ in cantico moyses di
Septem dies epulantur simul. quia N
donis spualib & uirtutib gaudent.
Rediturus ad celum angłs aꝑtius illts
quis sit ipse & quare uenerit. quodq
sit reuersurus ad dm̃ exponit. Et dñs
eidem popło tunc ꝑficiende latius suȩ
cogitationis munera pate fecit. ad aꝑiens
& ostendens omnib quia ipse in patre
& pater in ipso est. Redit gͦ angłs ad
dm̃. remanet apud patrẽ tobias. Et dñs
abelectis intelligit᷑ diuinitate patri

Expanded text:
firmata. Ingressa sunt et pecora et cafirmata. Ingressa sunt et pecora et cameli, et pecunia multa uxoris. Multae fidelium personae, multae virtutes Ecclesiae tunc in populum Judaeorum congregantur. Sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo. Scientia quoque Scripturarum, quas aliquando gentibus commodabant, tunc eidem redditur. Venerunt consobrini Tobiae, congratulantes ei de omnibus bonis quae illi fecit Dominus, et per septem dies epulati sunt cum eo. Hoc est quod in cantico Moyses dixus . Septem dies epulantur simul; quia in donis spiritualibus et virtutibus gaudent. Rediturus ad coelum angelus, apertius illis quis sit ipse, et quare venerit, quodque sit reversurus ad Deum, exponit. Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius suae cognitionis munera patefacit, aperiens et ostendens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ipso est. Redit ergo angelus ad Deum, remanet apud patrem Tobias. Et Dominus ab electis intelligitur, in divinitate Patri
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. ut non intelligar gr̃am. xp̃i.
habet albuginẽ. quia sibimet candi¬
dus & iustus prȩ om̃ibus iudetur.
Sed habet eandẽ albriginem quasi mem¬
branum oui: quia çȩcitatem sustinet
mentis sub spe stultissima & suꝑuacua
nascituri in carne xp̃i atq eos lib̾aturi.
cisq regnũ magnũ daturi ꝑ orbem.
Sed quibuscunq eoꝵ ablata fuerit erro¬
ris caligo: agnoscent quia xẽc ia uenit.
ac mundũ suo sanguine redemit.
Quib apte congruit qđ sequitur. qͥa
uisu recepto głificabat dm̃ tobias cum
uxore sua & omnes eius noti. dicens.
me & tii saluasti me & ecce uideo
tobtam filium meũ. Ingressa est etiã
post septem dies sara uxor filii eius.¬
Septem dics. lucẽ gr̃ę sp̃ualis quȩ septi¬
formis accipitur usinuant. Post septẽ
gͦ dies illuminati tobie ingredit᷑ uxor
filii eius. quia postquã illuminata fue¬
sit unum ouile & unus pastor. sitq
una domus xpͣi. uno angulari lapide

Expanded text:
cordis, ut non intelligat gratiam Christi. cordis, ut non intelligat gratiam Christi. Habet albuginem, quia sibimet candidus et justus prae omnibus videtur. Sed habet eamdem albuginem quasi membranam ovi; quia caecitatem sustinet mentis, sub spe stultissima et supervacua nascituri in carne Christi, atque eos liberaturi eisque regnum magnum daturi per orbem. Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnoscent quia Christus jam venit, et mundum suo sanguine redemit. Quibus apte congruit quod sequitur: Quia, visu recepto, glorificabat Deum Tobias cum uxore sua, et omnes noti ejus, dicens, me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sarra uxor filii eiusSeptem dies lucem gratiae spiritualis, qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illuminato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam illuminata fuesit unum ovile et unus pastor, sitque una domus Christi uno angulari lapide
Abbreviated transcription (Latin):
derat eius oculos stulticiam sibimet
placendi designat. habentẽ zelum dĩ.
sed nͦ scd̾m scientiã. Et sicuit iterũ dicit
dĩ non sunt subiecti. Pupilla enun
nigra uidet. alba tenebrescit. Et qui
sapientes sibi uident᷑ dicentes. nunqͥd
& nos ceci sumus. in his ueritas ñ est.
Qui autẽ suę fragilitatis & ignoran¬
tiȩ conscii dicere norunt. ds̃ ms illu¬
mina tenebras meas : hi lucẽ uite sunł
frcuturi in dño Bene autem albugo¬
 quasi membranu numerat᷑ oui. Per
ouũ quippe spes designat᷑. quia ui¬
delicet nondum uiuum est. nondũ
animal est. sed sꝑatur a uolucre hoc
đposuerat quando uiuat. ꝓcedat. cur¬
rat. uolet. Et apłs ait. Si autẽ quod
non uidemus sꝑamus. ꝑ patientiam
expectamus. Unde & in euangłica pa¬
rabola subnomine panis piscis & oui.
tres summę uirtutes. fides sçilicet
spes & caritas exprimuntur. Habet gͦ
popłs udeors adhuc uelamꝰ ante factẽ

Expanded text:
derat ejus oculos, stultitiam sibimet derat ejus oculos, stultitiam sibimet placendi designat. Habent enim zelum Dei, sed non secundum scientiam . Et sicut iterum dicit: Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra videt, alba tenebrescit. Et qui sibi sapientes videntur, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus ? in his veritas non est. Qui autem suae fragilitatis et ignorantiae conscii dicere norunt, Deus meus, illumina tenebras meas ; hi luce vitae sunt fruituri in Domino. Bene autem albugo quasi membrana erat ovi, per ova quippe spes designatur; quia videlicet nondum vivum est, nondum animans est, sed separatur a volucre, quae hoc posuerat, quando vivat, procedat, currat, volet. Et Apostolus ait: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde et in evangelica parabola sub nomine panis, piscis, et ovi, tres summae virtutes, fides scilicet, spes, et charitas exprimuntur. Habet ergo populus Judaeorum adhuc velamen ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ recipiat regeneratus in xp̃o &
instructus. Et data manu puero. occur¬
rit obuiã filio suo. Dat manũ pueto
cecus. ut in offenso pede dño op̃is occur¬
rat. qui & si ipse necdũ utã fidei plene
intelligit. ei tamꝰ qui lum̃ ueritatis
bene cognouit ac seni prebere qua ad
dñm ꝑueniat satagit. Et suscipiens
osculatus est eũ cum uxore sua. flenter
quia tam sero ad dnm ꝑuenit. Tunc
sumens tobias de felle piscis. liuit
oculos patri suo. Et dñs credentib re¬
uelat aꝑtius quanta est malicia dra¬
conis antiqui. qui illũ in passione-
quondã deuorare gestiebat. sed ꝑ hoc
ipse potius occisus sua mẽbra id÷ eos
quos antea tenebat amisit. Coepit
ex oculis tobiȩ quasi membranũ oui
albugo egredi postquã liti sunt de
felle piscis. & uisũ recepit. Et iudeo
populus postquã amarissimã nequis¬
simi hostis maliciã cognouerit. amis¬
sam recipiet lucẽ. Albugo quȩ obse¬

Expanded text:
lucem recipiat regeneratus in Christo, et lucem recipiat regeneratus in Christo, et instructus. Et data manu puero, occurrit obviam filio suo. Dat manum puero caecus, ut inoffenso pede operis Domino occurrat; qui etsi ipse necdum viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene cognovit, assensum praebere, qua ad Dominum perveniat, satagit. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, flentesque quia tam sero ad Dominum pervenit. Tunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat apertius, quanta est malitia draconis antiqui, qui illum in passione quondam devorare gestiebat; sed per hoc ipse potius occisus, sua membra, id est, eos quos antea tenebat, amisit. Coepit ex oculis Tobiae quasi membrana ovi albugo egredi, postquam liniti sunt de felle piscis, et visum recepit. Et Judaeorum populus, postquam amarissimam nequissimi hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo, quae obse
Abbreviated transcription (Latin):
& pulchre dixit quasi nuncius adue¬
niens: quia nimirũ doctor quisq fide¬
lis nuncius est ueritatis. Pulchre blan¬
dimento suȩ caude gaudebat canis
Cauda quippe quȩ finis est corporis fi¬
nem bonȩ oꝑationis. id ÷ ꝑfectionẽ uel
certe merredem quȩ sine fine tribuit᷑
insinuat. Blandimento gͦ caude gau¬
debat canis. cuͦ tecta dñorum quĩb
duu aberat reuiserat. Gaudent doctores
de effectu sui oꝑis. cuͦ iuideã ꝑ suum
ministeriuꝰ a dño recolligendã intelli¬
gunt. gaudent de prȩmu ꝑceptione
cunctis electis communt corda eorũ
quib predicant exhilarant. dũ eis
ad uenturam confestim xp̃i gratiam
ꝓmittunt. Annunciante igͥ cane ue¬
nisse tobiam: exurgens cecus pater
eius coepit offendens pedib currere.
Audito a doctore uerbo salutis exurgit
popłs hebreorũ de longo ꝑfidie suȩ¬
errore ueternoq cutrit amore ad
dnm quãuis offendens gressib oꝑum.
donec plene fidei & oꝑationis bone

Expanded text:
Et pulchre dicit quasi nuntius adveEt pulchre dicit quasi nuntius adveniens, quia nimirum doctor quisque fidelis nuntius est veritatis; pulchre, blandimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae gaudebat canis, cum tecta dominorum, quibus diu aberat, reviseret. Gaudent doctores de affectu sui operis, cum Judaeam per suum ministerium a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemii perceptiocunctis electis communi, corda eorum, quibus praedicant, exhilarant, dum eis adventuram confestim Christi gratiam promittunt. Annuntiante igitur cane venisse Tobiam, exsurgens caecus pater ejus coepit offendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurrexit populus Hebraeorum de longo perfidiae suae veterno, currit amore ad Dominum; quamvis offendens gressibus operum, donec plenitudo fidei et operationis bonae,
Abbreviated transcription (Latin):
familia eus. post quã illuminatus :¬
pater eius. Prȩcedit diuina gra ad il
luminandam cecitatẽ popliꝰ iudeor.
atq in suis litteris xp̃m dm̃ uerum
atq hominẽ esse cognoscunt. & post
agnitionẽ recte fidei quasi uiso angło
& filio suo quos dui non uiderant
multũ gaudentes: sic tandẽ se sc̃e eccłe
tione mostertorum celestiũ iungunt.
Appropinquantib domui: precucur¬
rit canis qui simul fuerat in iua. &
quasi nuncius aqueniens. blandim̃to
sue caude gaudebat. Non contẽnenda.
figura canis huius. qui uiator & comes
angłi est. Doctores gͦ sicut sup̃ docuimꝰ
exprimit ȩcłȩ. qui sepe confligendo cũ
hereticis. Itpos grauies a pastoris sumini
fugant ouili. Quib bene congruit. qđ
canib naturale est beneficits rependere
gram. & sollicitas excubias ꝓ dominor
salute prȩtendere. Precucurrit gͥ canis.:
quia primo salutẽ predicat doctor de¬
inde dñs illuminator corda mundat.

Expanded text:
familia ejus. Postquam illuminator familia ejus. Postquam illuminator pater praecedit divina graluminandam caecitatem populi Judaeorum, atque in suis litteris Christum verum Deum atque hominem esse cognoscunt, et post agnitionem rectae fidei, quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderant, multum gaudentes; sic tandem se sanctae Ecctione mysteriorum coelestium jungunt. Appropinquantibus domui praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis, lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene congruit, quod canibus naturale est, beneficis rependere gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere. Praecurrit ergo canis; quia prius salutem praedicat domui, deinde Dominus illuminator corda mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
consolans eam respondet. taçe & noli
turbari. santis est filius nr̃. satis fi¬
eisdem ipsis qui nunc de iudeis credt̃
reuertat᷑ ad eos dñs. & tunc om̃is isi ł
saluus fiat. scientes quia satis fidelis:¬
qui hoc ꝓmisit. Sicut enĩ stip̃ docuimꝰ.
idem tobias & ꝑ cecitatẽ suã incredulos.
& ꝑ fidem credentes more scripturis
usitato designat. Rogat tobiã raguhel
ampliori tempore manere secũ. nec
auditur dicente tobia. Ego noui quia
pater m̃s & mater mea modo dies cõ¬
putant. & cruciat᷑ sp̃s eor̾ in ipsis.
Et cũ plenitudo gentiuꝰ intrauerit:
enĩ diuina dementia qm̃ tristicia ina
gna est & continuus dolor cordis cre¬
dentib ex udeis ꝓ cęcitate incredulors.
qui sunt cognati eoꝵꝰ scđ̾m carnẽ. qui
sunt isrłite. Dimisit gͦ tobiã raguhel
ad parentes suos. tradens ei saram cum
multa pecunta. Remitunt in fine
iudeoꝵ. ex qua carnẽ accepit. Precessit
angłs & tobias ad parentes suos. deinde
secuta est uxor eius cũ substantia &

Expanded text:
consolans eam, respondet: Tace, et noli turbari, sanus est filius nostsdem ipsis qui nunc de Judaeis credunt, revertatur ad eos Dominus, et tunc omnis Israel salvus fiat; scientes, quia satis fidelisqui hoc promisit. Sicut enim supra docuimus, idem Tobias et per caecitatem suam incredulos, et per fidem credentes more Scripturis usitato designat. Rogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentium intraverit, enim divina clementia, quoniam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum secundum carnem, qui sunt Israelitae. Dimisit ergo Tobiam Raguel ad parentes suos, tradens ei Saram cum multa substantia. Remittunt in fine Judaeorum, ex qua carnem assumpsit. Praecessit angelus et Tobias ad parentes ejus; deinde secuta est uxor ejus cum substantia et
Abbreviated transcription (Latin):
YTEOTI OUI MAXIONS
uitȩ moralis & exemplis abundat &
monitis. & siquis eundẽ etiã allegorice
nouit interpretari. quantũ poma foliis.
tantũ interiorẽ eiꝰ sensũ simplicitati ui¬
det littere prestare. Maxima nanq xp̃i
in se continere ꝓbatur. Siquidẽ ipse to¬
bias popłm isrł designat. qͥ cunctis gen¬
tib idolatrie deditis. ipse seruiebat dõ
fide recta & oꝑib iustis. sicut de tobia
legit᷑. qͥa cũ trent om̃s ad uitulos aureos¬

Expanded text:
ui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simplicitati litterae praestare. Maxima namque Chriin se continere probatur. Siquidem ipse Tobias populum Israel designat, qui, cunctis gentibus idololatriae deditis, ipse serviebat Deo fide recta et operibus justis, sicut de Tobia legitur. Quia cum irent omnes ad vitulos aureos
Abbreviated transcription (Latin):
ctu uentris tui ponã suꝑ sedẽ tuã. Cut
nom̃ suũ imposuit. credendo & confiten¬
do qđ̃ dicit de illo pat̾. Et ego pͥmogeni¬
tum ponã illũ. sicut de ipso popło dicit.
Filius m̃s primogenitus isrł. Quẽ ab
infantia sua timere dm̃ docuit. & absti¬
do quia peccatũ ñ faceret. nec inueniret᷑
dolus in ore cius. sed impleret eũ timor
dr̃t. Tobias gabelo contribuli suo egenti.
dedit subcyrographo decẽ talenta argen¬
pretes diuine legis quȩ in decalogo conti¬
netur scientiã cõmisit. ut ꝑ hoc eas ab
infidelitatis egestate liberaret. Subcyro¬
grapho autẽ dedit. id÷ subconditione
restituendi postquã ipse ditesceret. uel
qͥ dederat repeteret. Acceꝑunt autẽ gentes
uerba dĩ a popło isrł ꝑ interpretationẽ.
quȩ post incarnationẽ dñicam etiam
sp̃ualiter nunc intelligunt. & ad conqui¬
rendas turtutũ diuitias exercent. Reddt̃
uͦ foeneratori. cũ credentes in fine scłi
uideos in unitatẽ eccłȩ recipiunt. eisq

Expanded text:
ctu ventris tui ponam super sedem meam . Cui nomen suum imposuit, credendo et confitendo, quod dicit de illo pater: Et ego primogenitum ponam illum . Sicut de ipso populo dicit, Filius meus primogenitus Israel . Quem ab infantia timere Deum docuit, do, quia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenpretes divinae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnationem dominicam etiam spiritualiter nunc intelligunt, et ad conquirendas virtutum divitias exercent; reddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ dieb uoluit᷑ uitã nouerant. de
eterna nil dicere sciebant. Ideoq st̃ om̃s
a diabolo rapti. ut pote idolatriȩ man¬
apati. donec uerus adueniret sponsus
hoste suꝑato. ficut tobias sarã alligato
demonio sponsã accepit precipiente &
cooꝑante archangło. ꝑ quẽ diuinitas
nr̃i saluatoris nͥ incongrue significat᷑
sicut ꝑ tobiam humanitas. Nec mirabit᷑
hoc qđ ꝑ duas ꝑsonas angłi uidelicet &
hominis unã mediatoris dĩ & hominũ
ꝑsonĩ diçimꝰ figurari. qͥ in expositionib
patrũ uenerabiliũ legerit unam eiꝰ ꝑsonã
ꝓ mundi salute patientis in isaic qͥ offe¬
rebatur a patre in altari. & in ariete qͥ
immolabatur esse figuratã. Qui iN
humanitate occidebat᷑ ut ouis. & in di¬
uinitate impassibilis ꝑmanet cũ pãtre dõ
ut uitiens cũ suo patre domũ reuertit᷑¬
ut isaac. Si eniꝰ apte aries humanitatẽ
xp̃i. homo designat deitatẽ: cur noN

Expanded text:
septem diebus volvitur, vitam noverant, de septem diebus volvitur, vitam noverant, de aeterna nil dicere sciebant. Ideoque sunt omnes a diabolo rapti, ut pote idololatriae mancipati, donec verus adveniret sponsus hoste superato, conjunxit; sicut Tobias Saram alligato daemonio sponsam accepit, praecipiente et cooperante archangelo, per quem divinitas nostri Salvatoris non incongrue significatur, sicut per Tobiam humanitas. Nec mirabitur hoc quod duas personas, angeli videlicet et hominis, unam Mediatoris Dei et hominum personam, dicimus figurari, qui in expositionibus Patrum venerabilium legerit unam ejus personam pro mundi salute patientis in Isaac, qui offerebatur a patre in altari, et in ariete, qui immolabatur, esse figuratam. Qui in humanitate occidebatur ut ovis, in divinitate impassibilis, permanet cum Deo Patre, ut vivens cum suo patre domum revertitur Isaac. Si enim apte aries humanitatem Christi, homo designat deitatem; cur non
Abbreviated transcription (Latin):
Quos inciepans ille & instruens. aqd dm̃
se orando conuertit. Erant in popło illo
quidã qui stulta temeritate ipsius po¬
puli miserus insultarent. qđ a felicitate
prisca scõr patrũ qut apud eos quondã
dõ sublimiter seruiebant. iã longo di¬
starent. Quos idem popłs ꝑ doctiores
quosq & electos suos corrigere sedulus
cutrabut. seseq ad implorandã dĩ demñtiã
ꝓ eterne uttę ꝑceptione conuertebat
Nec abre est uideri. qđ idem tobias &
cetus & uerbũ dĩ p̃dicans. reprobos si¬
mul & electos significare dicit᷑. Nã &
iacob patriatcha cũ angło luctans. &e
claudus pariter est factus & benedictꝰ.
in claudicatione uidelicet infideles suȩ
gentis significaris. in benedictione fideles.
Sara filia ragtihel in cutitate medorũ
quȩ tradita erat septẽ uiris & demoniũ
eos occidebat. mox ut ingrediebant᷑ ad
eam: turbã nationũ figurate denunciat.
cuiꝰ doctores cuncti huius tantũ scłi qđ

Expanded text:
Quos increpans ille, et instruens, ad Deum Quos increpans ille, et instruens, ad Deum se orando convertit. Erant in populo illo quidam qui stulta temeritate ipsius populi miseriis insultarent, quae a felicitate prisca sanctorum patrum, qui apud eos quondam Deo sublimiter serviebant, jam luce distaret. Quos idem populus per doctores quosque et electos suos corrigere sedulus curabat, seseque ad implorandam Dei clementiam pro aeternae vitae perceptione convertebat. Nec ab re debet videri, quae idem Tobias et caecus, et verbum Dei praedicans, reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et claudus pariter est factus et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, in benedictione fideles. Sara filia Raguelis in civitate Medorum, quae tradita erat septem viris, et daemonium eos occidebat, mox ut ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figurate denuntiat, cujus doctores cuncti hujus tantum saeculi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
candido: nchilominꝰ tenebras significat
ficat. quia sicut apłs ait. cecitas exparte
contigit in ifrł. Fatigatus est a sepultura
& cęcatus : quia qͥ infatigabilis in bonis
oꝑib ꝑsistit. nunquã fidei luce priuat᷑.
lacet sp̃ualit̾ & dormit fatigatꝰ: qui uigo¬
lare. stare in fide uirilit̃ agere & confor¬
tari neglegit. Cui bene congruit illud
apłi. Surge qͥ dormis. & exurge a mor¬
tuis. & illuminabit te xp̃c. Hirundines
ꝓpt᷑ leuẽ uolatũ suꝑbiã cordisq leuitatẽ
figurant. quarũ immundicia confestim
eos quib dominat᷑ excecat. Quasi enim
nido hirundinũ suppositus dormit.:
qui leuitati. lascuue. ac suꝑbie mentẽ
incautus subiecit. Hȩc autem cȩcitas popło¬
isrł mixine imminente aduentu dr u
tn carne preualuit cũ & romane serui¬
tutis iugo piemerent᷑. & legis diuine
pcepta pessime uiuendo uiolarent.
Insultabant tobię cognati. exꝓbrabat¬
& uxor. quasi frustra dõ deserutret.

Expanded text:
candido, nihilominus tenebras significat candido, nihilominus tenebras significat at quia, sicut Apostolus ait, Caecitas ex parte contigit in Israel . Fatigatus est a sepultura, et caecatus, quia qui infatigabilis in bonis operibus persistit, nunquam fidei luce privatur. Jacet spiritualiter, et dormit fatigatus, qui vigilare et stare in fide, viriliter agere, confortari negligit. Cui bene congruit illud apostolicum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Hirundines propter levem volatum, superbiam, cordisque levitatem figurant, quarum immunditia confestim eos, quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae mentem incautus subjicit. Haec autem caecitas popael, maxime imminente adventu Domini in carne praevaluit, cum et Romanae servitutis jugo premerentur, et legis divinae praecepta pessime vivendo violarent. Insultabant Tobiae cognati, exprobrabat et uxor, quasi frustra Deo servisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Et diabolus satagebat sp̃m dĩ ꝑ idolitriã
spualt morte ꝑunere. & ei cunctarum
uitutũ opus auferre. nec ualuit. quia
multi erant in eo scĩ doctores. qui eius
uitȩ ꝓuiderent ac saluti. Fugit autẽ cũ
filio & uxore. qͥa nec fidem dĩicę incar¬
nationis nec statũ synagoge potuit hostis
beorum agonib multũ claruit. Sed oc¬
ciso rege a filiis suis. restituta sunt cun¬
cta sua tobiȩ. Quia suꝑato sepius diabolo
ac suis scelerib quȩ uelut pessimã plem¬
dĩ. Qitib alternationib etiã eccłe statum
Fatigatus a sepultura tobias. uenit in do
mum suã It cũ uctasset se uxta parietẽ
& obdormisset: ex nido hirundinũ cailida
stercora deciderunt in oculos eius. & factꝰ
est cȩtus. Ne intreris lector qđ aliqͣndo
bona tẏpice malũ. aliqͣndo bonũ male¬
facta hominũ significant. Qd̃ fi ñ kceret.
nunquã nigro atramento sed auro semꝑ
lucido scriberet᷑ nom̃ dĩ. quia ds̃ lux est.
Sed & si nom̃ diaboli in calculo scribas

Expanded text:
olus satagebat populum Dei per idololatriam spirituali morte perimere, et ei cunctas virtutum opes auferre, nec valuit; quia multi erant in eo sancti doctores, qui ejus vitae providerent ac saluti. Fugit autem cum filio et uxore. Quia nec fidem dominicae incarnationis, nec statum synagogae potuit hostis ui in Machabaeorum agonibus multum claruit. Sed occiso rege a filiis suis, restituta sunt cuncta sua Tobiae. Quia superato saepius diabolo, ac suis sceleribus, Dei, quibus adhuc alternationibus Ecclesiae statum fatigatus ex sepumum suam, et cum jactasset se juxta parietem et obdormisset, ex nido hirundinum calida stercora ceciderunt in oculos ejus, et factus est caecus. Ne mireris, lector, quae aliquando bona typice malum, aliquando bonum mala hominum facta significant. Quod si non liceret, nunquam nigro atramento, sed auro semper lucido scriberetur Deus, quia lux est. Sed etsi nomen diaboli in calculo scribas
Abbreviated transcription (Latin):
ditorib. sed & his qͥ ex nationib in ritũ
conuersationes coꝵ conuerti uolebarT̃
ministrabat. Quiquid enĩ naturalis bo¬
ni habȩ potciat qđ ñ ab hoste captiuante
tolleret᷑: totũ hoc suis in exemplũ uirtu¬
tis ostendebat. Sed & portionẽ semꝑ aliqͣm
scientię salutaris etiã gentib dabat qđ est
detinationẽ suȩ substantiȩ tobiã aduenis
muustrare. Tobias post quã factus ÷ utr.
accepit uixorẽ annam ex tribi sua. Et po¬
pulus idem postquã adoleuit & amplifi¬
catus est in egypto: accepit sẏnagogam
cerimonus legalib ꝑ moysen institutã.¬

Expanded text:
his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat; quod est decimationem suae substantiae Tobiam advenis ministrare. Tobias postquam factus est vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, etc. Et populus idem, postquam adolevit et amplificatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis legalibus instituta
Abbreviated transcription (Latin):
Mud lñ fixũ seruat. Uł a sexto
recapitulẽt. Terlia uero perio¬
cha sub specie seplem angelorũ
tuba canẽtiũ uarios ecclesie
Selescribit euenlus. Quarta sub
sigura mulseris parturientis¬
S & drachonis eã persequetis e¬
iusdem ecclesie labores q uicto¬
rias aperit et utriq militie p̃mia
cdigna repenodit. Ubi seplem quo¬
q angelorũ clicta cõmemoran¬
tur & facta. & si non pariter
Dut supra. Nunc ẽm̃ mystica
solertia numerũ pene ubiq ser¬
Quat cũ ꝙ moris sił eiusolẽ ioã¬
nis in euãgeliis qͦq & epiltolis
nihil leprde ee breuiter licere
Quinta aut periocha per septe¬
angelos seple plagis nouis¬
simis terram perfimelit Sex¬
ta damnationen meretricis
magne .i. impie ciuitałis. Sep¬
timaornatũ uxoris agni san
mi uiri inter suos eruclitis¬
simiꝰ quibꝰ ad intelligenclũ
seripturas Ttudiosi plurimũ
acliuuãtur breuiter cõmeo¬
rindas pirtaui. Narũ prĩa
de dno & eius corpore est qñ
a capite ael corpus uelatora¬

Expanded text:
men fixum servat, ut a sexto recapitulet. Tertia vero periocha, sub specie septem angelorum tuba canentium, varios Ecclesiae describit eventus. Quarta, sub figura mulieris parturientis, et draconis eam persequentis, ejusdem Ecclesiae labores et victorias aperit; et utrique militiae praemia digna rependit. Ubi septem quoque angelorum dicta commemorantur, et facta, etsi non pariter, ut supra. Hunc enim mystica solertia numerum pene ubique servat, cum et moris sit ejusdem Joannis, in Evangeliis quoque et Epistolis, nihil tepide et breviter dicere. Quinta autangelos septem plagis novissimis terram perfudit. Sexta damnationem meretricis magnae, id est, impiae civitatis. Septima, ornatum uxoris agni, sannii, viri inter suos eruditissimi, quibus ad intelligendas Scripturas studiosi plurimum adjuvantur, breviter commemorandas putavi. Harum prima de Domino et ejus corpore est, quando a capite ad corpus vel a cor
Abbreviated transcription (Latin):
& ueniet. & corpora eorũ non siit poni
in monumento. Uotũ eorꝰ dixit & impugna¬
tionem. non quo ualeant facere ne sit eccła
in memoria. sicut & illud. Hec uos intratis.
nec alios sinitis intrare. cũ multi introierit̃¬

Expanded text:
ent. Et corpora eorum non sinent poni in monumentis. Votum eorum dixit et impugnationem. Non quod valeant facere ne sit Ecclesia in memoriam. Sicut: Nec vos intratis, nec alios sinitis intrare , cum intre
Abbreviated transcription (Latin):
descendit in suos. qui ꝓ amore terreno t̾ra
sunt. Dciectũ autẽ de celo non sic dixit qđ
in hominib fieret iã celũ factis. sed qđ sint.
non qͦd fierent. Non enĩ possunt sc̃i cȩlum
fieri. nisi diabolo excluso. Non gͦ primo
nomine sed sccdo appellauit eos celum. in
quib ultra diaboli locus inuentus ñ est.
De quo ꝑiculo nos dñs subsua ꝓtectione libe¬

Expanded text:
descendit in suos, qui pro amore terreno terra descendit in suos, qui pro amore terreno terra sunt. Dejici autem de coelo non sic dixit, quod in hominibus fieret jam coelum factis, sed quod sint, non quod fierent. Non enim possunt sancti coelum fieri, nisi diabolo excluso. Non ergo primo nomine, sed secundo appellavit eos coelum, in quibus ultra diaboli locus inventus non est. De quo periculo nos Dominus sub sua protectione libe
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus & regnũ & potestas filii eius. Sed in
ȩccła dixit ꝑ uictoriã factã xp̃i salutẽ. Quã
uidentes illi de quib dñs dixit. multi iusti
& ꝓphȩ cupierunt uidere quȩ uidetis: di¬
xerunt. modo facta est salus dñi nr̃i. qͣm
exclusus est accusator fr̃m nr̃orũ. & reliqͣ.
Si autẽ ut quidã putant angłors uox est
dicerent accusator fr̃m nr̃orũ. sed accusator
nr̃. nec accusat. sed accusabat. Qđ si iustos
in terra positos appellauerunt angłi fr̃s su¬
os non erat gaudiũ missũ esse in t̾ra diabo¬
lũ. quẽ molestiorẽ possent exꝑiri sc̃i secum
in terris positũ. quã si ut dicit᷑ adhuc esset
in celo. Sic enĩ terrã maleddicunt dicentes.
Uȩ tibi terra & mare. id÷ qui celu ñ estis.
quia descendit ad uos diabolus habens irã
magnã. sciens q̃m breue tẽpus habet. De¬
scendit inquit ut allegoriã seruaret. Coe¬
terũ om̃ia in celo sunt. id est in ȩccła. Quȩ

Expanded text:
virtus et regnum et potestas Filii ejus: sed in virtus et regnum et potestas Filii ejus: sed in Ecclesia dixit per victoriam factam Christi salutem, quam videntes illi de quibus Dominus dixit, Multi justi et Prophetae cupierunt videre quae videtis ; dixerunt, Modo facta est salus Domini nostri. Quoniam exclusus est accusator fratrum nostrorum, etc. Si autem, ut quidam putant, Angelorum vox est dicerent, accusator fratrum nostrorum, sed, accusator noster; nec, accusat, sed, accusabat. Quod si justos in terra positos appellaverunt Angeli fratres suos, non erat gaudium missum esse diabolum in terram, quem molestiorem possint experiri sancti secum in terris positum, quam si, ut dicitur, adhuc esset in coelo. Sic enim terrae maledicunt dicentes, Vae tibi, terra et mare! id est, qui coelum non estis. Quia descendit ad vos diabolus, habens iram magnam, sciens quia breve tempus habet. Descendit, inquit, ut allegoriam servaret. Caeterum omnes in coelo sunt, id est in Ecclesia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
It draco pugnauit & angłi eius. id ÷ diabo¬
lus & homines uoluntati illius obtẽꝑantes.
Nã absit ut credamus diabolũ cũ angłis
suis in cȩlo ausũ esse pugnare. qui in t̾ra
unũ iob tẽptare non ausus est nisi eũ a
dño postularet ut lederet. Ꝙ ñ ualuerusł
neq locus eorũ inuentus est amplius in celo
Hon ualuerunt & non est amplus inuentꝰ
credentes semel expulso diabolo eius satelli¬
tes amplius non recipiunt. sicut zacharis
dixit. ut semel exterminata idola ampliꝰ
non accipiant locũ. Et expulsus est draco
magnus anguis antiquus qui dicit᷑ diabo¬
lus & sathanas. & angłi eius cũ eo. Diabolus
& sp̃s immundi om̃s cũ suo principe de scõ¬
rũ cordib expulsi sunt in terrã. id est in eis
qui terrena sapiunt. & totã spem suã in t̾rã
constituunt. Et audiui uocẽ magnã de
cȩlo dicentẽ. Modo facta est salus & uirtus.
& regnũ dĩ nr̃i. id est ęccłe. Ostendit in qͦ
cȩlo ista fiant. Apud dm̃ enĩ semꝑ fuit &

Expanded text:
t draco pugnavit et angeli ejus: id est, diabolus et homines voluntati ejus obtemperantes. Nam absit ut credamus diabolum cum angelis suis in coelo ausum esse pugnare, qui in terra unum Job ausus non est tentare, nisi eum a Domino postularet ut laederet. Et non valuerunt, neque locus eorum inventus est amplius in coeloplius in credentes, semel expulsum diabolum ejusque satellites amplius non recipiunt; sicut Zacharias dixit, ut semel exterminata idola amplius non recipiant locum. Et expulsus est draco magnus, anguis antiquus qui dicitur diabolus et satanas, et angeli ejus cum eo: diabolus et spiritus immundi omnes cum suo principe de sanctorum cordibus expulsi sunt in terram, id est, in homines qui terrena sapiunt, et totam spem suam in terra constituunt. Et audivi vocem magnam de coelo dicentem, Modo facta est salus et virtus et regnum Dei nostri: id est, Ecclesiae. Ostendit in quo coelo ista fiant. Apud Deum enim semper fuit et
Abbreviated transcription (Latin):
cta sunt fulgura. & tonitrua. & t̾re motus.
Hȩc om̃ia. uirtutes predicationis sunt & cho.¬
ruscationis & bellorũ ęccłȩ. & signũ magnũ
uisũ est in cęlo. Mulier inqͥt amicta sole. &
luna subpedib eius. Eccłam dicit partẽ suã
idest homines fictos & malos xp̾ianos subpe-¬
dibus habere. Et in capite eius corona stella¬
rum duodecim. Istȩ duodecim stelle. duode-¬
cim apłi intelligi possunt. Sole autẽ amicta
spem resurrectionis significat. ꝓpt̾ illud qđ
scriptũ est. Tunc iusti fulgebunt sicut sol
in regno patris eorũ. Draco magnus rufus
diabolus. quȩrens ȩccłȩ natũ deuorare. Habens
inquit capita septẽ. & cornua detẽ. Capita re¬
ges sunt. cornua uͦ regna. In septẽ enĩ capi¬
tibus om̃s reges. in decẽ cornib om̃ia regna
mundi dicit. & cauda eius trahebat tertiã
tientes diabolus fecit sodales. multi angłos
qui cũ illo quando cecidit precipitati sunt.

Expanded text:
cta sunt fulgura et tonitrua et terrae motus: cta sunt fulgura et tonitrua et terrae motus: haec omnia sunt virtutes praedicationis et coruscatioum est in coelo visum, mulier amicta sole, et luna sub pedibus ejus: Ecclesiam dicit, partem suam, id est, homines fictos et malos Christianos sub pedibus habere. Et in capite ejus corona stellarum duodecim. Istae duodecim stellae, duodecim Apostoli intelligi possunt. Sole autem amicta spem resurrectionis significat, propter illud quod scriptum est, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum . Draco magnus rufus: diabolus est quaerens Ecclesiae natum devorare. Habens, inquit, cornua decem et capita septem: capita reges sunt, cornua vero regna. In septem enim capitibus omnes reges, in decem cornibus omnia regna mundi dicit. Et cauda ejus trahebat tertiam ntientes diabolus fecit sodales: multi, angelos, qui cum illo quando cecidit praecipitati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Uod audiuimus fr̃s km̃i in le¬
ctione que recitata est. qͥa in illa
hora factus est t̾rȩ motus magnꝰ:
in illo t̾re motu ꝑsecutio intelli
pars ciuitatis cecidit. & occisa sunt in terrȩ
motu nomina uirorũ septẽ milia. Et denariꝰ
esset: a parte totũ intelligendũ erat. Duo st̃
enĩ edificia in ȩccła unũ supra petrã. aliud
Et coeteri timuerunt & dederunt claritatẽ dõ.
llli dederunt claritatẽ dõ qui supra petram
edificati sunt. & cũ illis qui suꝑ arenã erant
cadere non potuerunt. Ideo autẽ dixit timue.¬
runt: quia uidens peccatoris interitũ iustus.
plus accendit᷑ in obseruatione preceptorũ.
sicut dicit᷑. & lauit manus suas in sanguine
peccatorũ. &̾ aꝑtũ est inqͥt templũ dĩ in ce¬
lo. Id est in ȩccła incarnationis xp̃i mysteria
pate facta. Vnde ostendit᷑ eccłam celũ esse. Et
uisa est arca testamenti in templo eius. id est
intellectũ. ẽ eccłam esse arcã testamenti. Et fa-¬

Expanded text:
 in lectione quae recitata est, quia in illa hora factus est terrae motus magnus; in illo terrae motu persecutio intelligpars civitatis cecidit, et occisa sunt in terrae motu nomina virorum septem millia. Et denariusesset, a parte totum intelligendum erat. Duo sunt enim aedificia in Ecclesia; unum supra petram, aliud Et caeterIlli dederunt claritatem, qui supra petram aedificati sunt, et cum illis qui supra arenam erant, cadere non potuerunt. Ideo autem dixit, timuerunt, quia videns justus peccatoris interitum, plus accenditur in observatione praeceptorum, sicut dicpeccatoris . Et apertum est, inquit, templum Dei in coelo; id est, in Ecclesia incarnationis Christi mysteria patefacta sunt: unde ostenditur Ecclesia coelum esse. Et visa est arca testamenti ejus in templo ejus: id est, intellectum est Ecclesiam esse arcam testamenti. Et fa
Abbreviated transcription (Latin):
Metire templũ & altare & adorantes in eo
Aeccłam uibet recenseri. prȩparare adultimũ.
& adorantes in eo. Sed quia ñ om̃s qͥ uidert̃
adorant. ideo dixit. Atrium qđ est foris tẽplũ
eice foras. & ne metiaris illud. Ipsi sunt atri
siue male uiuentes catholici. Qm̃ datũ est gen¬
tibus. & ciuitatẽ scãm calcabunt mensib
quadraginta duob. Qui excludent᷑ & quib
dabit᷑. utriq calcabunt eã. Et dabo duobus
Nouissime ꝑsecutionis dixit. sed futur pi¬
cis & totius temporis a dñi passione. qm̃ utrunia
tẽpus totidẽ dies habet. qđ suo in loco dicet᷑.
sensu humilitatis dixit saccis amictos. De¬
hinc ostendit. qui sint hi duo testes dicens
Hi sunt due oliuȩ & duo candelabra i
conspectu dñi terrę stantes. Hi sunt qui
stant. non qui stabunt. Duo candelabra
ȩccła est. sed pro numero testamentorum di¬
xit duo. Sicut quattuor angłos dixit eccłam

Expanded text:
Metire templum, et altare, et adorantes in eo: Metire templum, et altare, et adorantes in eo: Ecclesiam jubet recenseri, et praeparari ad ultimum, et adorantes in ea. Sed quia non omnes qui videntur, adorant, ideo dixit, Atrium quod est foris templum, ejice foras, et ne metiaris illud. Ipsi atrium sive male viventes catholici. Quoniam datum est gentibus, et civitatem sanctam calcabunt mensibus quadraginta duobus. Qui excludentur, et quibus dabitur, utrique calcabunt eam. Et dabo duobus novissimae persecutionis dixit, et futurae pacis, et totius temporis a Domini passione; quoniam utrumque tempus totidem dies habet, quod suo in loco dicetur.sensu humilitatis dixit saccis amictos. Dehinc ostendit qui sunt hi duo testes, dicens, Hi sunt duae olivae et duo candelabra, in conspectu Domini terrae stantes: hi sunt qui stant, non qui stabunt. Duo candelabra Ecclesia est, sed pro numero Testamentorum dixit duo. Sicut quatuor angelos dixit Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ox de cęlo imꝑium est dĩ qui ȩccłe
michi librũ. Hoc ex ꝑsona ioħis ȩccła dicit.
desiderans ꝑdoceri. Et tunc dixit michi. Accipe
& comede illũ. Id est tuis uiscerib pande. & de¬
scribe in latitudine cordis. Et faciet amaricare
uentrẽ tuũ. sed in ore tuo erit dulce ut mel:
Id est cum ꝑceperis oblectaberis eloquit diuini
dulcedine. sed amaritudinẽ senties cũ p̾dicare
& oꝑari coeꝑis qd intellexeris sicut scriptũ est
Propter uerba labiorũ tuoꝵ. ego custodiui ui¬
as duras. & aliter. Erit inquit in ore tuo dil¬
ce ut mel. & in uentre amaritudo. In ore u¬
telliguntur boni & sp̃uales xp̃iani. in uentre
carnales & luxuriosi. Inde est qđ quando uer¬
bum dĩ predicat᷑. sp̃ualib dulce est. carnalib
uidet᷑ & asꝑum. Et data est mͥ aaron uirge
similis dicens. Surge metire tẽplũ d̃i & altar
& adorantes in eo. Surge qđ dicit. excitatio . e̾
eccłȩ. Non enĩ hec ioħs sedebundus audiebat.

Expanded text:
ox de coelo, imperium est Dei, qui Ecclesiae mihi librum: hoc ex persona Joannis Ecclesia dicit, desiderans perdoceri. Et tunc dixit mihi, Accipe et comede illum: id est, tuis visceribus pande, et describe in latitudine cordis. Et faciet amaricari ventrem tuum, sed in ore tuo erit dulce ut mel: id est, cum perceperis, oblectaberis eloquii divini dulcedine, sed amaritudinem senties cum praedicare et operari coeperis quod intellexeris; sicut scriptum est, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Et aliter, Erit, inquit, in ore tuo dulce ut mel, et in ventre tuo amaritudo. In ore intelliguntur boni et spirituales Christiani, in ventre carnales et luxuriosi. Inde est quod cum verbum Dei praedicatur, spiritualibus dulce est: carnalibusvidetur et asperum. Et data est mihi arundo virgae similis, dicens: Surge et metire templum Dei et altare, et adorantes in eo. Surge, excitatio est Ecclesiae. Non enim hic Joannes sedibundus audiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Masculũ autẽ dixit. uictorẽ aduersus
diabolũ. & mulier fugit in heremo.
Mundũ istũ non incongrue heremum
bos & impios homines tanquã scorpiones
utoriũ calcat & conterit. Et factũ est

Expanded text:
ulum autem dixit, victorem adversus diabolum. Et mulier fugit in eremum: mundum istum non incongrue eremum erbos et impios homines tanquam scorpiones jutoriu
Abbreviated transcription (Latin):
dere. cũ in una ciuitate morarent᷑. & mune¬
ra inuicẽ mittere si tres dies sint. qͥ antequã
gaudeant de nece. contristant᷑ de resurrectio¬
ne: Quales autẽ epulȩ aut uoluptas esse po¬
test in plateis epulantiũ. epulis cadauera mor¬

Expanded text:
dere, cum in una civitate morerentur, et munedere, cum in una civitate morerentur, et munera invicem mittere, si tres dies sint, qui antequam gaudeant de nece, contristabuntur de resurrectione? Aut quales epulae aut voluptas esse potest in plateis epulantium, cadaveri