comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum ext̾ioꝵ u̾boꝵ sequit᷑ conseq̃nti¬
as: intimȩ. nͥtutis lum̃. & rectum
ueritats tͣmitẽ ꝑdat. Quis enim
manifeste ñ uideat qͥa si argu-¬
mentationib istis ut sese uerboꝵ
ordo habet fides adhibet᷑. diuina
uirtꝰ in temporũ quibq momen¬
tis impotens ostendat᷑: Nã uixta
fruiole questionis obloquiũ ñ p̾ua¬
let ds agere ut que uł dudũ fac¬
ta sunt facta non fueruit. uł e di¬
uerso que facta non sunt facta
qua nimirũ questione uet̾es libe¬
raliũ artiũ discussores ñ mͦ genti¬
les. sed & sidei xp̃ianȩ participes
ꝓlixiꝰ tractauerunt. sed nemo
illoꝵ in hanc ausus est ꝓsilire
uesaniã. ut notam d̾o impossibili¬
tatis asseriberet: & p̾sertĩ si xp̃ian
fuit de illis omĩpotentia dubitaret.
Sed ita de consequentia necessitatis
uł impossibilitatis uxta mirã soliꝰ
artis disputauere uirtutẽ. itt nul¬
lam in his conflictionib di face¬

Expanded text:
dum exteriorum verborum sequitur consequentidum exteriorum verborum sequitur consequentias, intimae virtutis lumen et rectum veritatis tramitem perdat. Quis enim manifeste non videat, quia, si argumentationibus istis, ut sese ordo verborum habet, fides adhibetur, divina virtus in temporum quibusque momentis impotens ostendatur? Nam iuxta frivolae questionis obloquium non praevalet Deus agere, ut vel quae dudum facta sunt, facta non fuerint, vel e diverso quae facta non sunt, facta qua nimirum questione veteres liberalium artium discussores, non modo gentiles sed et fidei christianae participes prolixius tractaverunt, sed nemo illorum in hanc ausus est prosilire vesaniam, ut Deo notam impossibilitatis adscriberet, et praesertim si Christianus fuit, de illius omnipotentia dubitaret, sed ita de consequentia necessitatis vel impossibilitatis iuxta meram solius artis disputavere virtutem, ut nullam in his conflictibus Dei face
Abbreviated transcription (Latin):
eũ impotentẽ penitꝰ ac inualidũ
reddant. Qui mnurũ qͥa necdũ
didicerunt elementa uerboꝵ: ꝑ
obscuras argumentoiz suoꝵ cali¬
gines amittunt clarȩ fidi funda¬
mentũ. Wͦ ignorantes adhuc
qđ a pueris tractat᷑ in scolis: que¬
relȩ suȩ calũpmas diuinis inge¬
rurit sacramentis Et qͥa int̾
sudim̃ta discentiũ. uł artis hu¬
mane nullam app̃hendere. ꝑttiã.
cuisitatis sue nubilo ꝑturbant
paritatis eccłiasticȩ. disciplinam
Hec plane quȩ ex dialecticoꝵ uel
nis. & quȩ ad hoc inuenta sunt
ut in sillogismoꝵ instrum̃ta ꝓfi¬
ciant. uł clausulas dictionum:
absit ut sacris legib se ꝑtinacit̾
inferant. & diuinȩ uirtuti con¬
dusionis suȩ. necessitates opponant.
Que tam̃ artis humanȩ ꝑtuia si qͣn¬
do tctandis sacris eloquiis adhibet᷑.
ñ debet magisterii sibimet arro¬
gantam arriꝑe. s uelut ancilla
domine qͦdam famulatꝰ obseqͥo
subserure. ne si p̃cedit oberret: &

Expanded text:
eum impotentem penitus, et invalidum eum impotentem penitus, et invalidum reddant. Qui nimirum, quia necdum diobscuras argumentorum suorum caligines amittunt clarae fidei fundamentum, et ignorantes adhuc, quod a pueris tractatur in scolis, querelae suae calumpnias divinis ingerunt sacramentis, et quia inter rudimenta discentium vel artis humanae nullam apprehendere peritiam, curiositatis suae nubilo perturbant puritatis aecclesiasticae disciplinam. Haec plane, quae ex dialecticorum veiis, et quae ad hoc inventa sunt, ut in sillogismorum instrumenta proficiant vel clausulas dictionum, absit, ut sacris se legibus pertinaciter inferant et divinae virtuti conclusionis suae necessitates opponant. Quae tamen artis humanae peritia, si quando tractandis sacris eloquiis adhibetur, non debet ius magisterii sibimet arroganter arripere, sed velut ancilla dominae quodam famulatus obsequio subservire, ne si praecedit, oberret, et
Abbreviated transcription (Latin):
naturã rerũ: qͣm iuxta consequentuã
dictionũ Scd̾m naturałe nãq uaris
incissitudinis ordinẽ potest sieri ir
hodie pluat. potest & fieri ut ñ pli¬
at: sed quantũ ad consequentiã ds¬
serendi. si futurũ est ut pluat. ne¬
cesse est omĩno ut pluat: ac ꝑ hoc
ꝓrsus inpossibile ẽ ut ñ pluat.
Quod gͦ dicit᷑ de p̃teritis. hoc conse¬
quent̾ nichilominꝰ de reb p̾sentib
& futuris: nimirũ ut sic̃ ome qb̾
fuit. fuisse necesse est. ita & om̃e qlł
est qͣndiu ẽ necesse sit ẽẽ : & om̃e q̃õ
futurũ est necesse sit futurũ esse.
Atq ideo quantũ ad ordinẽ disserui¬
di. quicqͥd fuit imposibile sit ũ
fuisse. & quicqͥd est. impossibile
sit ñ e̾ẽ: & quicqͥd futurũ est im¬
possibile sit suturũ non eẽ Uide¬
at gͦ imꝑite sapientiũ & uana
querentiũ ceca temeritas qͥa si hȩc
que ad artẽ ꝑtinent disserendi. ad
deũ ꝓcacit̾ referant: iã non tantũ
in p̃teritis. sed in p̾sentib ac futis

Expanded text:
m iuxta consequentiam dictionum. Secundum naturalem namque variae vicissitudinis ordinem potest fieri, ut hodie pluat, potest et fieri, ut non pluat. Sed quantum ad consequentiam disserendi, si futurum est ut pluat, necesse est omnino ut pluat, ac per hoc prorsus impossibile est ut non pluat. Quod ergo dicitur de praeteritis, hoc consequitur nichilominus de rebus praesentibus et futuris, nimirum ut, sicut omne quod fuit, fuisse necesse est, ita et omne quod est, quandiu est, necesse sit esse, et omne quod futurum est, necesse sit futurum esse. Atque ideo quantum ad ordinem disserendi, quicquid fuit, impossibile sit non fuisse, et quicquid est, impossibile sit non esse, et quicquid futurum est, impossibile sit futurum non esse. Videat ergo imperite sapientium, et vana quaerentium caeca temeritas; quia si haec quae ad artem pertinent disserendi, ad Deum praviter referant; jam non tantum in praeteritis, sed in praesentibus ac futuris,
Abbreviated transcription (Latin):
dis subdidit. quia cogitationũ inusti¬
cias ꝓnuntiare uelit indicauit. dũq
ait: dixi pronuntiabo. atq ilico ad¬
iunxit. & tu remisisti. quã suꝑ hȩc fa
cilis sit uenia ostendit. Qui dum se ad¬
huc ꝓmittit petere. hoc quod se petere
ꝓmittebat optinuit: quatentis quia usq
ad opus ñ uenerat culpa ut ad crucia¬
tum ñ ꝑueniret penitentia: sed cogita¬
ta afflictio tergerit mentẽ: quam mii¬
rum tnͣtum modo cogitata iniquitas
inquinasset.¬

Expanded text:
dis subdidit, quia cogitationum injustidis subdidit, quia cogitationum injustitias pronuntiare vellet indicavit. Dumque ait: Dixi: Pronuntiabo, atque illico adjunxit: Et tu remisisti, quam super haec sit facilis venia ostendit; qui dum se adhuc promittit petere, hoc quod se petere promittebat obtinuit; quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia, sed cogitata afflictio mentem tergeret, quam nimirum tantummodo cogitata iniquitas inquinasse
Abbreviated transcription (Latin):
quasi caro se delectationi subdidit: a-¬
dam uero uelut spc̃ suggestione ac de¬
lectatione suꝑattis consensit. Sugge
stione itaq peccatũ agnoscimus. dele¬
datione uincimur. consensu etiam
ligamur. Ammonendi sunt gͥ qui
nequitias cogitationis deflent. ut solli¬
cite considerent in qua petcati men¬
sura ceciderint: quatenus tuxta rumȩ
modum quam in semetipsis intror¬
sus sentiunt: etiam mensura lamentatio¬
uis erigantur: ne si cogitata mala minꝰ
cruciant. usq ad ꝑpetranda oꝑa ꝑducant᷑.
Sed inter hec. ita terrendi sunt. ut ta¬
men minime frangantur. Sepe enim
mmisericors deus eo citius peccata cordis
abluit. quo hec exire ad oꝑa ñ ꝑmitiit.
& cogitata nequitia tnͣto citius soluitur.
qnͣto effectu oꝑis districlius ñ ligatur.
Unde recte per ꝓphetam dicitur. Dixi
pnuntiabo aduersum me iniusticias
meas domino. & tu remisisti impietatẽ
cordis mei. Qui enim impietatem cor¬

Expanded text:
quasi caro se delectationi subdidit; Aquasi caro se delectationi subdidit; Adam vero velut spiritus, suggestione, ac delectationi superatus assensit. Suggestione itaque peccatum agnoscimus, delectatione vincimur, consensu etiam ligamur. Admonendi sunt igitur qui nequitias cogitationis deflent, ut sollicite considerent in qua peccati mensura ceciderunt, quatenus juxta ruinae modum quam in semetipsis introrsus sentiunt, etiam mensura lamentationis erigantur, ne si cogitata mala minus cruciant, usque ad perpetranda opera perducant. Sed inter haec ita terrendi sunt, ut tamen minime frangantur. Saepe enim misericors Deus eo citius peccaabluit, quo haec exire ad opera non permittit, et cogitata nequitia tanto citius solvitur, quanto effectu operis districtius non ligatur. Unde recte per Psalmistam dicitur: Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei. Qui enim impietatem cor
Abbreviated transcription (Latin):
nis nequitia delectatur. & tamen eidem
nequitię ex ratione renititur: ut in
secreto cogitationis & contristet quod
libet. & libeat quod contristat. Non¬
nũquam uero ita mens baratio ab
renitat᷑. sed ex deliberatione sequtui
hoc: unde ex delectatione pulsatur.
& si facultas exterior subpetat. rerum
mox iffectib interiora uota consum¬
mat: quod uidelicet si usta animad¬
uersio districti uidicis respicit. ñ est
iam cogitationis culpa sed oꝑis. quia
a si rerum tarditas foras peccatũ distui¬
lit: intus hoc consensionis oꝑe uolun¬
tas impleuit. In primo autẽ parente
didicimus. quia trib modis culpȩ ne
quitiã ꝑpetramus. Suggestione scilicet.
delectatione. consensu. Primo itaq ꝑ
hostem. scdo uero per oꝑa carnis. tercio
per sp̃m ꝑpetratur. Insidiator enim
praua suggerit. caro se ad delectatio¬
nem subicrt. atq ad extremum sp̃s ui
ctus delectationi consentit. Unde & il¬
lic serpens praua suggessit. eua autẽ

Expanded text:
nis nequitia delectatur, et tamen eidem nis nequitia delectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratione renititur, ut in secreto cogitationis et contristet quod libet, et libeat quod contristat. Nonnunquam vero ita mens baratro tenrenitatur, sed ex deliberatione sequitur hoc, unde ex delectatione pulsatur; et si facultas exterior suppetat, rerum mox effectibus interiora vota consummat. Quod videlicet si justa animadversio districti judicis respicit, non est jam cogitationis culpa, sed operis; quia etsi rerum tarditas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere voluntas implevit. In primo autem parente didiciquitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione, consensu. Primum itaque per hostem, secundum vero per carnem, tertium per spiritum perpetratur. Insidiator enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et serpens prava suggessit : Eva autem
Abbreviated transcription (Latin):
s adglutinata est anima eius cum ea.
quia uriptam sibi per miquitate respi¬
at. Squia cum mens a culpa resipiscit.
addicit᷑ atq admissum flere conatur.
corruptor autẽ spem ac securitates ua¬
cuas ante ocłos uocat. quatenus utilita¬
tem tristicię subtrahat: recte illic ad¬
uingit᷑. tristemq blandiciis delinuit.
Modo enim alioꝵ facta grauiora. modo
nil esse quod ꝑpetratum ẽ. modo mise¬
ncordem deum loquitur. modo adhue
tempus subsequens ad penitentiã pol¬
licetur: ut dũ per hec decepta mens
ducit᷑ ab intentioe penitentiȩ suspen¬
dlatur: quatemis tunc bona nulla per¬
cpiat. quã nunc mala nulla contristanł.
s tunc plenius obruat᷑ suppliciis. quȩ
minc etiã gaudet in delictis. At contra
ammonendi sunt qui peccata cogitati¬
onim deflent. ut sollicite considerent
mra mentis arcbana. utrũ delectatiõs.
tantũ modo. an etiam consensu deliquertnt.
Plerumq enim temptatur cor. & ex car¬

Expanded text:
Et conglutinata est anima ejus cum ea ; Et conglutinata est anima ejus cum ea ; quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, addicitur, atque admissum flere conatur: corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit . Modo enim aliorum facta graviora, modo nil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur; ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. At contra admonendi sunt qui peccata cogitationum deflent, ut sollicite considerent intra mentis arcana utrum delectatione tantummodo, an etiam consensu deliquerint. Plerumque enim tentatur cor, et ex car
Abbreviated transcription (Latin):
metipsos diuidicaremus. ñ utiq uidi¬
caremur. Rursumq ammonendi sunt
ut sic de spe fidutiam habeant. ne ta¬
men incauta securitate torpescant.
Plerumq hostis callidus mentem qui
peccato subplantat. cum de riina sua
afflictam respicit. securitatis pestifer
blanditiis seducit. Quotl figitrate.
exprimitur. cum factum dmȩ memora¬
ir. Scriptum quippe est. Eigressa
est dina ut tuderet mulieres regionis
illius: quam cũ uidisset sichem filius
emor euei princeps terrȩ illius. ada
mauit & rapuit. & dormiuit cum ea
n opprimens uirginem. & conglutiua¬
ta est anima eius cum ea. tristemq blan¬
dicus deliniuit. Dina quippe ut mu¬
ueres uedeat extraneȩ regionis egre¬
aitur. qnͣdo unaqueq mens sua stu¬
aia negligens. actiones alienas curanꝰ.
ntra habitum atq extra ordinẽ ꝓpriũ
iagatur. Quam sichem printeps terrȩ
ꝯprunit. quia uidelicet inuentam in
cris exteriorib diabolus corrumpit.

Expanded text:
metipsos dijudicaremus, non utique judimetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . Rursumque admonendi sunt, ut sic de spe fiduciam, habeant, ne tamen incauta securitate torpescant. Plerumque enim hostis callidus mentem quam peccato supplantat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius; quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei, princeps terrae illimavit, et rapuit, dormivitque cum illa, vi opprimens virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit? 2. Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans; extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem, princeps terrae, primit, quia videlicet inventiam in curis exterioribus diabolus corrumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
per unumquodq erroris suti inquina¬
tonẽ deflent: simul se ac totos lacri¬
mis mundent. Unde bene per hierrima
dicitur. cum uidiȩ̨ singula delicta pen¬
sarent᷑: dutisiones aquarũ declurit ocu¬
lus meus. Diursas quippe ex ocłis aquis
deducimus. qnͣdo pectatis singulis disꝑ¬
titas lacrimas damus. Neq enim uno
eodemq tempore ȩque mens de om̃ib
dolet. secd ilum nunc huuis. nunc illus
culpę memoria acruis tangit᷑. simul
de omnib in singulis commnota purpi¬
tur. Ammonendi sunt ut de miscđia
quam postulant p̃sumant: ne ui immo¬
deratȩ afflictionis intereant. Neq eñ
pius dñs ante delinquentium oculos
flenda pectata opponeret. si per semet¬
ipsum ea distrideferire uoluiss Constat
enim quod a suo iudicio abscondere
uoluit. quos miserando p̃ueniens sibi¬
metipsis uidices fecit. Hinc enĩ scriptum
est. Preueniamus faciem euis in confessi¬
one. Hinc per paulum dicitur. Si nos¬

Expanded text:
per unumquodque erroris sui inquinaper unumquodque erroris sui inquinationem deflent, simul se ac totos lacrymis mundent. Unde bene per Jeremiam dicitur, cum Judaeae singula delicta pensarentur: Divisiones aquarum deduxit oculus meus . Divisas quippe ex oculis aquas deducimus, quando peccatis singulis dispertitas lacrymas damus. Neque enim uno eodemque tempore aeque mens de omnibus dolet; sed dum nunc hujus, nunc illius culpae memoria acrius tangitur, simul de omnibus in singulis commota purgatur. 85 Admonendi sunt, ut de misericordia quam postulant, praesumant, ne vi immoderatae afflictionis intereant. Neque enim pie Dominus ante delinquentium oculos flenda peccata opponeret, si per semetipsum ea districte ferire voluisset. Constat enim quod a suo judicio abscondere voluit, quos miserando praeveniens sibimetipsis judices fecit. Hinc enim scriptum est: Praeveniamus faciem Domini in confessione . Hinc per Paulum dicitur: Si nos
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt
qui pectata deplorant
operum. atq aliter qͥ
cogitationum. Ammo¬
mendi sunt quippe qui peccata depło¬
rant operũ. ut consummata mala
ꝑfecte diluant lamento. ne plus astrin¬
gantur in debito ꝑpetrati oꝑis. si mi¬
nus soluant in fletib satisfactionis.
Scriptum quippe est. Potum declit
nobis. in lacrimis & mensura. Ut ui¬
delicet uniuscuiusq mens tͣnͣtum pe¬
nitendo compunctionis suȩ lacrimas
bibat. qnͣtum se a dõ meminit arius¬
se per culpas. Ammonendi sunt. ut
incessanter amissa ante ocłos reducant.
atq uiuendo agant. ut a districto iu-¬
dice uideri ñ debeant. Unde dauid
cum peterit dicins. auerte odos tuos
a peccatis meis. paulo suꝑuis intulit.
daictũ meum contra me est semper.
Ac si diceret. peccatum ineum ne. respicus
postulo. quia hoc respicere ipse ñ cesso.
Unde & ꝑ ꝓphetam dominus dicit. Et
peccatoꝵ tuorum memor ñ ero. tu aute
memor esto. Ammonendi sunt. ut fin¬
gula queq admissa considerint. & dũ

Expanded text:
liter admonendi sunt qui peccata deplorant operum, atque aliter qui cogitationum. Admonendi quippe sunt qui peccata deplorant operum, ut consummata mala perfecta diluant lamenta, ne plus astringantur in debito perpetrati operis, et minus solvant fletibus satisfactionis. Scriptum quippe est: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura ; ut videlicet uniuscujusque mens tantum poenitendo compunctionis suae bibat lacrymas, quantum se a Deo meminit aruisse per culpas. Admonendi sunt ut incessanter admissa ante oculos reducant, atque vivendo agant, ut a districto judice videri non debeant. Unde David cum peteret, dicens: Averte oculos tuos a peccatis meis , paulo superius intulit: Delictum meum coram me est semper . Ac si diceret: Peccatum meum ne respicias postulo, quia hoc respicere ipse non cesso. Unde et per prophetam Dominus dicit: Et peccatorum tuorum memor non ero, tu autem memor esto . Admonendi sunt ut singula quaeque admissa considerent, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
nolite. Dicunt enĩ & non faci¬
unt. Nincqͥd gͦ ad hominũ
ꝓuectũ quilibet in eccłia miniᷤ
ter ꝓ suo officio uidet᷑ oꝑari.
hoc totũ constat impleri di¬
uinitatis effectu: ut ille per
quẽ xp̃c loquit᷑ paulus affir¬
mat. Eigo plantam apollo
rigauit: sed ds incrementũ de¬
dit. Et paulopꝰt idem anas¬
tasrꝰ Ideo gͦ & hic cuiꝰ nomen
ducimꝰ reticendum: male bona
ministrando sͥ tantũ nocuit. Nã
inuiolabile sacramentũ qd̵ ꝑ illũ
datũ est aliis ꝑfectionẽ suę uir-¬
tutis optinuit.
cce uir apłicus tanqͣm
ꝓ nobis staret nr̃am in
se causam suscepisse ꝑpendit᷑.
ita ut pene nichil nobis dicendũ
suꝑ huis questionis materiȩ ui-¬
deat᷑ reliquisse. Eatur gͦ &
tante auctoritati imꝓbe resista-
dũ discretio non tenet᷑. etiã pie-¬
tas amittat᷑. Quidam nãq dũ
sc̃ĩ plusqͣm sunt uideri appetuĩi.
sic corrupta conant᷑ abscidere. ut
aggre odiant᷑ etiã quȩ sincera

Expanded text:
facere: dicunt enim, et non facifacere: dicunt enim, et non faciunt . » Quidquid ergo ad hominum provectum quilibofficio suo videtur operari, hoc totum contineri implendo divinitatis effectu ita ille, per quem Christus loquitur, Paulus affirmat: 'Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit'. Et paulo post idem Anastasius: Ideo ergo et hic, cuius nomen dicimus reticendum, male bona ministrando sibi tantum nocuit. Nam inviolabile sacramentum, quod per illum datum est, aliis perfectionem suae tutis obtinuit. » Ecce vir apostolicus tanquam pro nobis staret, nostram in se causam suscepisse perpenditur, ita ut pene nihil nobis dicendum super hujus quaestionis materia videatur reliquisse. Eatur ergo et tantae auctoritati improbe resistatudum discretio non tenetur, etiam pietas amittatur. Quidam namque dum sancti, plusquam sunt, videri appetunt, sic corrupta conantur abscindere, ut aggrediantur etiam, quae sincera
Abbreviated transcription (Latin):
de his uł quos baptizauit acha-¬
tiꝰ uł quos sacerdotes siue le¬
uitas sccłm canones ordinauit
ulla &̧ nomine achatii portio
lesionis attingat: quo forsitan ꝑ
iniquũ tradita sacramenti gr̃a
re fuerte datũ ad ꝑcipientem
munꝰ puenit illibatũ: qͥa uox
maculã humane pollutionis
excludit. qd̾ declarat᷑ cũ dicit᷑.¬
Hic est qui baptizat in sp̃u sc̃o &
igne. Nã si uisibis solis istis ra
radii cũ ꝑ loca fetidissima transe¬
unt. nulla contractus maculati.¬
one inqͥnant᷑. multomagis illiꝰ
qui istũ uisibilem fecit uirtus.
nulla ministerii indignitate
contingit᷑ Nã & iudas cũ fue¬
rit sacrilegꝰ catq fur. quicqͥd
egerit int̾ apłos ꝓ dignitate
cõmissa non est reꝓbatũ: & be
neficia ꝑ indignũ data nulla
ex hoc det̾menta senserunt. de¬
clarante hoc ipsũ dũo mani¬
festissima uoce. Sederunt in¬
qͥt seribȩ & pharisei suꝑ cathe¬
drã moysi: quȩ dicunt uobis
facite. quȩ autẽ faciunt facere

Expanded text:
 baptizavit Acatius vel quos sacerdotes vel levitas secundum canones ordinavit, ulla eos ex nomine Acatii portio lesionis attingat, quo forsitan per iniquum tradita sacramenti gratia re fuerit datum, ad percipientem munus pervenit illibatum, quia vox maculam humanae pollutionis excludit, qua declaratuHic est qui baptizat in Spiritu et igne. Nam si visibilis solis istius radii, cum per loca fetidissima transeant, nulla contactus inquinatione maculantur; multo magis illius qui istum visibilem fecit, virtus nulla ministerii indignitate constringitur. Nam et Judas cum fuerit sacrilegus atque fur, quidquid egit inter apostolos pro dignitate cneficia, per indignum data, nulla ex hoc detrimenta senserunt, declarante hoc ipsum Domino manifestissima voce: « Sederunt, inquit, Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi; quae dicunt vobis, facite; quae autem faciunt, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
non mͦ a tã ꝑnicioso consecrati
referunt᷑ heretico. sed eiꝰ insuꝑ
manere gradib ꝑmittunt᷑: faci¬
le dep̃hendit᷑. qͥd de his qui a sy-¬
moniacis ñ symoniace sunt pro¬
uecti merito iudicet᷑. Tui non
dissimile etiã illud est: qd̾ anaᷤͤ¬
tasiꝰ papa de heretico decreuit
tales sententiȩ tã elimatȩ di-¬
gestȩ sunt. nr̃isq allegationibꝰ
ꝑ omĩa congruentes ut etiã si
quȩ sunt a nobis ꝓlixis exarata
cuncta deessent: ad cõꝓbandũ
qd̾ in p̃senti disputatione uer-¬
samꝰ plene sufficerent. Qua-¬
ꝓpt̾ nec nos pigeat de stilo erꝰ
hic aliqͣnto ꝓductiꝰ recensere:
deam᷑ excerꝑe. Nit nãq int̾ ce-¬
tera imꝑatori anastasio. Scd̾m
eccłiȩ inqͥt catholicȩ consuetu-

Expanded text:
non modo a tam pernicioso consecrati non modo a tam pernicioso consecrati referuntur heretico, sed eius insupmanere gradibus permittuntur, facile deprehenditur, quid de his, qui a symoniacis non symoniace sunt provecti, merito iudicetur. Cui non dissimile etiam illud est, quod Anastasius papa de heretico nihilomintales sententiae tam elimate digestae sunt nostrisque allegationibus per omnia? congruentes, ut, etiamsi quae a nobis prolixius exarata sunt cuncta deessent, ad comprobandum, quod in presenti disputatione versamus, plene sufficerent. Quapropter nec nos pigeat de stilo eius hic aliquanto productius recensere, deamur excerpere. Ait namque inter cetera imperatori Anastasio: Secundum aecclesiae, inquit, cathol
Abbreviated transcription (Latin):
tur officiis. .xxu.¬
uid dicam qd & his qui ab
impiissimis sunt hereticis
ordinati. eccłiastica subuenire
uideat᷑ auctoritas. & in ꝓmul-¬
gandis suꝑ hac disceptatione
iudiciis non tã ueterem ꝑfidiã
ꝓmouentiũ. quã nouã fide &
resipiscentiã consideret ꝓmo-¬
toꝵ: Oui enĩ decretis ponti¬
ficũ sollert̾ incũbit. non igno¬
rat eundem cuiꝰ supꝰ paulo
ante meininimꝰ innocentiũ
papam licentiã ꝑmisisse. ut om̃s
qui ante dampnationẽ bono-¬
si heretici ab eo fuerant ordi-¬
nati. si relicto atq dampnato
eiꝰ errore çccłiastice unitati se
sociare disponerent. in surs
honorib ꝑmanerent. Et qͥd̾e
bonosus ꝓ ut in eiusdẽ decre-¬
tis inuenit᷑. fotinianꝰ fuisse di-¬
noscit᷑. Fotiuiani autẽ negant
xp̃m dm ante scła ex patris sub¬
Stantia genitũ extitisse. Nũ
nimirũ qͥa cũ iudeis dĩ filium
negare non metuunt: cũ eisdẽ
qͦ participiũ non diuersȩ damp-¬
nationis incurrunt. Cũ gͦ hi qͥ

Expanded text:
tur officiis. Quid dicam, quod et his, qui ab impiissimis sunt hereticis ordinati, aecclesiastica subvenire videatur auctoritas et in promulgandis super hac disceptatione iudiciis non tam veterem perfidiam promoventium quam novam fidem et resipiscentiam consideret promotorum? Qui enim decretis pontificum sollerter incumbit, non ignorat eundem, cuius paulo ante meminimus, Innocentium papam licentiam permisisse, ut omnes, qui ante dampnationem Bonosi heretici ab eo fuerant ordinati, si, relicto atque dampnato eius errore, aecclesiasticae unitati se sociare disponerent, in suis honoribus permanerent. Et quidem Bonosus, prout in eisdem decretis invenitur, Fotinianus fuisse dinoscitur. Fotiniani autem negant Christum Deum ante secula ex Patris substantia genitum extitisse. Hii nimirum, quia cum Iudeis Dei Filium negare non metuunt, cum eisdem quoque participium non diversae dampnationis incurrunt. Cum ergo hii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
recipimus. In quib minirũ
decretalib uerbis manifeste
dat᷑ intelligi. qͥa in ꝓmotionib
clericoꝵ non immerito fides
ordinantis attendit᷑: ex qua
uidelicet pendet ut ordinatio
ipsa siue rata siue irrita iudis¬
cet᷑. Qd̃ enĩ tenet ordinator in
fide: accipit ordinatꝰ in mu¬
nere. Em̃uꝰ si arriauis recta si¬
ddes ineẽt. etiã si eos cunlibet di¬
uersȩ prauitatis error in uol¬
ueret: facta apd̃ eos consecratio
non periret. Ubi notandum
quanta inuocatiomi diuim no-¬
minis reu̾entia debeat᷑: cũ &
baptizari omĩno non audeant᷑
Nam qͥa auctores eoꝵ ite dicit᷑
fidem rectã non habuerunt:
ad ꝑficiendam sp̃s grãm manꝰ
illis imponit᷑. Quia uͦ in aquã
sunt sub inuocatione sc̃e tri-¬
nitatis immersi. non sunt de-¬
nuo baptizandi Cũ itaq so¬
la sine fide uerba sub hereti¬
ca arrianoꝵ. suꝑstitione ꝓlata
non audeant irrita iudicari.
quo pacto sẏmoniacoꝵ conse-¬
cratio robur non habeat. in

Expanded text:
piamus? In quibus nimirum decretalibus verbis manifeste datur intellegi, quia in promotionibus clericorum non immerito fides ordinantis attenditur, ex qua videlicet pendet, ut ordinatio ipsa sive rata sive irrita iudicetur. Quod enim tenet ordinator in fide, accipit ordinatus in munere. Enimvero si Arrianis recta fides inesset, etiamsi eos cuiuslibet diversae pravitatis error involverit, facta apud eos consecratio non periret. Ubi notandum, quanta invocationi divini nominis reverentia debeatur, cum et baptizari tamen omnino non audeant. Nam quia auctores eorum, ut dicitur, fidem rectam non habuerunt, ad percipiendam Spiritus gratiam manus illis imponitur; quia vero in aquam sunt sub invocatione sanctae Trinitatis immersi, non sunt denuo baptizandi. Cum itaque sola sine fide verba sub heretica Arrianorum superstitione prolata non audeant irrita iudicari, quo pacto symoniacorum consecratio robur non habeat, in
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ in fide ñ habent. qua uide-¬
licet omĩs eccłiasticȩ dignita¬
tis ordo ꝑficit᷑: apd̃ eosꝰ orcu¬
natio facta canoncis sauctioni¬
b irritat iudicat᷑. Sed ñ abre
fieri credimꝰ si qd̾ de his in
suis decretis innocentius
papa reliquerit hic etiã sub
eisdem litteris inseramus.
xrianos inqͥt cet̾asq huiꝯmo¬
di pestes qͥa laicos eoꝵ con¬
uersos ad dũm sub imagine peni
dotio mninisterii cuiuspiã susci¬
ꝑe dignitatẽ. q̃m quib solum
baptismũ esse ꝑmittimus. qd̾
utiq in nomine patris & filii
habere ex illo baptisiate. illiq
mysteriis arbitram᷑. qm s a ca¬
tholica fide eoꝵ auctores disce¬
derent ꝑfectionẽ sp̃s quã acce¬
perant anuserunt. nec dare
cius plenitudinẽ nunc pos¬
sunt. que maxime in ordi
runt: nec fieri potest ut eoꝵ
ꝓphanos sacerdotes dignos
xp̃i honorib arbitremai:
quorũ laicos imꝑfectos ut

Expanded text:
i in fide non habent, qua videlicet omnis aecclesiasticae dignitatis ordo perficitur, apud eos ordinatio facta canonicis sanctionibus irrita iudicatur. Sed non ab re fieri credimus, si quid de his in suis decretis Innocentius papa reliquerit, hic etiam sub eisdem litteris inseramus: Arrianos, inquit, ceterasque huiusmodi pestes, quia eorum laicos conversos ad Dominum sub imagine penitdotio ministerii cuiuspiam suscipere dignitatem. Quoniam quibus solum baptismum esse permittimus, quod utique in nomine Patris et Filiihabere ex illo eorum baptismate, illisque mysteriis arbitramur? quoniam cum a catholica fide eorum auctores discederent, perfectionem Spiritus, quam acceperant, amiserunt, nec dare ejus plenitudinem possunt, quae maxime in ordinrunt; nec fieri potest, ut eorum profanos sacerdotes dignos Christi honoribus arbitremur, quorum laicos imperfectos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
arriani qui aduersus sp̃s scĩ
diuiuitatẽ manifesta prorsus
impietate confligunt: ad ca¬
tholicã fidem redeuntes. in ma-¬
le accepti ordinis ꝑsistere dig¬
nitate non possunt. Crediñt
enĩ sicut eoꝵ sacrilega ꝓfessio
manifestat: qd̾ pater creator
sit: filiꝰ creatura: sp̃m scm

Expanded text:
Arriani, qui adversus Spiritus sancti Arriani, qui adversus Spiritus sancti divinitatem manifesta prorsus impietate confligunt, ad catholicam redeuntes in male accepti ordinis persistere dignitate non possunt. Credunt enim, sicut eorum sacrilega professio manifestat, quod Pater creator sit, Filius creatura, Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
conseruant: At fortassis obi¬
cit᷑ qͥa symoniaci nequaqͣm st̃
in fide ꝑfecti: nimirũ peccantes
in sp̃m scm quẽ arbitrant᷑ pę¬
cumis coemendũ. Ad qd̾ nos
in nouatianis contra sp̃m scm
sio peccatoꝵ uenia penitentib
concedat᷑. constat ꝓculdubio qr
contra sp̃m sc̃m pugnat: qui
lapsis p̾t penitentiã ñ cõmu-¬
nicat. Sed aliud a fide est re-¬
les qui in uelli conflictib eneruit̾
cecidit alit̾ ille plectendus qui
abiuratis militię sacramentis ad
hostiũ castra decliuiꝰ tͣn̾sfugit.
on eadem seruo pena debet᷑. qͣͦ in do¬
mesticis rebus sub dñi sui imꝑio
peccat. & illi qui uigũ seruitutis
excussit: ac ius extranes dñatio¬
nis elegit. Licet enĩ isti in regula
fidei ex aliquo uideant᷑ offende
arguendi sint heretica prauita¬
te negare. Atq ideo cũ reuertun¬
t᷑ qͣm peccauerunt manus illis
imponunt᷑: qͥa uͦ minime ne-¬
gauerunt. sacerdotalis gradus
officio iron pͥuant᷑. At contra

Expanded text:
conserconsercitur quia Simoniaci nequaquam sunt in fide perfecti, nimirum peccantes in Spiritum sanctum, quem arbitrantur pecuniis coemendum. Ad quod facin Novatianis contra Spiritum sio peccatorum, venia poenitentibus concedatur, constat procul dubio quia contra Spiritum sanctum pugnat, qui lapsis per poenitentiam non communicat. Sed aliud estles, qui in belli conflictibus enerviter cecidit, aliter ille plectendus, qui abjuratis militiae sacramentis, ad hostium castra dedititius transfugit. Non eadem servo poena debetur, qui in domesticis rebus sub domini sui imperio peccat, et illi, qui jugum servitutis excussit, ac jus extraneae dominationis elegit. Licet enim isti in regula fidei ex aliquo videantur offenderarguendi sint haeretica pravitate negare. Atque ideo cum revertuntur, quoniam peccaverunt, manus illis imponuntur; quia vero minime negaverunt, sacerdotalis gradus officio non privantur. At contra
Abbreviated transcription (Latin):
ed iã sacros canones
quo uacat compendio
ꝑscrutem. & licet manifesta ꝓpo¬
site questionis crebro non reꝑi¬
at᷑ inesse sententia. qͥd tenen-¬
dũ sit quibusdã rerũ collatio-¬
nib approbemꝰ. Nommꝰ nãq
inceuo statutũ esse concilio. ut
cathedrȩ quȩ ad catholicã reuer-¬
tunt᷑ eccłiam: impositionẽ so¬
lũmͦ manꝰ accipientes in suis
recipiant᷑ ordinib. Car hoc nͥ
qͥa illud hereticoꝵ genꝰ in catho¬
lice fidei integͥtate ꝑsisteret. lic̃
in quibusdam aliis suꝑstitio¬
nib oberrarent. Hotũ nãq est
qd̾ nouatius cuiꝰ hi sequebant᷑
errorẽ doginatirauerit. neq bi¬
gamis cõmunicare. neq in ꝑse-¬
cutione lapsis etiã p̾t penitenti-¬
am oportere. Ergo qͥa & hii qͥ
ab his sunt hereticis ordinati
nequaqm sunt suo ordine pͥ¬
uandi. ob id scilicet qͥa eoꝵ con-¬
secratores in fide non titubant.
qͣd de symoniacoꝵ ordinationi.¬
b sentiendũ. qui & omĩa fere
ȩccłiasticȩ institutionis iura

Expanded text:
ed iam sacros canones quo vacat compendio perscrutemur et, licet manifesta propositae questionis crebro non reperiatur inesse sententia, quid tenendum sit, quibusdam rerum collationibus approbemus. Novimus namque Niceno statutum esse concilio, ut Catharae, qui ad catholicam revertuntur aecclesiam, impositionem solummodo manus accipientes, in suis recipiantur ordinibus. Cur hoc? nisi quia illud hereticorum genus in catholicae fidei integritate persisteret, licet in quibusdam aliis superstitionibus oberrarent. Notum namque est, quod Novatus, cuius hii sequebantur errorem, dogmatizaverit neque bigamis communicare neque in persecutione lapsis, etiam post penitentiam, oportere. Si ergo et hii, qui ab his sunt hereticis ordinati, nequaquam suo sunt honore privandi, ob id scilicet, quia eorum consecratores in fide non titubant, quid de symoniacorum ordinationibus sentiendum, qui et omnia fere aecclesiasticae institutionis iura
Abbreviated transcription (Latin):
se im̃pares estunant preferantur.
Quorũ ꝓfecto humilitas. si ceteris
quoq uirtutib cingit᷑. tunc ante o¬
culos dei uera est: cum ad recipien¬
dum hoc quod utiliter subire pre¬
cipitur. ꝑtinax ñ est. Neq enĩ uere
est humilis. qui suꝑmi nuttis arbi¬
trium ut debeat prȩesse intelligit.
& tamen prȩesse contempuit. Sed¬
diuinis dispositionib subditus. atq
ã uitio obstinationis alienus. cum
sibi regiminis culmen imperatur.
si iam donis prȩuentus est. quib
& aliis ꝓsit. & ex corde debet fu¬
gere. & inuitus obedire.

Expanded text:
se impares aestimant praeferantur. Quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur pertinax non est. Neque enim vere est humilis qui superni nutus arbitrium ut debeat praeesse intelligit, et tamen praeesse contemnit. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imperatur, si jam donis praeventus est, quibus et aliis prosit, et ex corde debet fugere, et invitus obedire.
Abbreviated transcription (Latin):
P salitẽ Que¬
ris a me dilec¬
tisime fili:
qͥd sͥ uelie qd̾ in omelia diuitis¬
Nounulli putant p̃cepta
uet̾is testamenti districtiora
ẽẽ qm noui. Sed hii nimirũ
inꝓuida consideratione fal¬
lunt᷑. In illo enĩ ñ tenacia sed
rapina multat᷑: ibi res iniuste
sublata restitutione quadru-¬
plici punit᷑. Hic autẽ diues
ste ñ abstulisse aliena rep̃hendit᷑:
sed sua ñ dedisse. Quib utiq uer¬
bis doctor insignis hoc dũtaxat
approbare nitim̃: qͥa si diues ille
in uet̾i testamento suisset inuen¬
t. tartareis pęnis nullatenꝰ eẽt
addict.. Iuxta gͦ hanc assertionẽ
iccirco ꝑiit qͥa sub noua gr̃a consti-¬
tut. euũ głiũ seruare contempsit.
Sed ediu̾so tu moueris & dicis. Quo¬
mͦ iã tẽ nouũ testamentũ illuxis¬
se dicat᷑. cũ xp̃s necdũ in cruce
suspens. necdũ ꝑ resurrectionis
&e ascensionis głam fuerat subli¬
seruari p̃cipit᷑: necdũ erat in or-
Postremo nec sp̃c sc̃s hommũ corda

Expanded text:
 salutem. Quaeris a me, dilectissime fili, quid sibi velit, quod in homilia divitisNonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi: sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur; ibi res injuste sublata restitutione quadruplici punitur. Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed sua non dedisse. » Quibus utique verbis doctor insignis hoc duntaxat approbare nititur quia, si dives ille in Veteri Testamento fuisset inventus, tartareis 223 poenis nullatenus esset addictus. Juxta ergo hanc assertionem idcirco periit, quia sub nova gratia constitutus Evangelium servare contempsit. Sed e diverso, tu moveris, et dicis, quomodo jam tunc Novum Testamentum illuxisse dicatur, cum Christus necdum in cruce suspensus, necdum per resurrectionis et ascensionis gloriam fuerat subliservari praecipitur, necdum erat in orbePostremo nec Spiritus sanctus hominum corda
Abbreviated transcription (Latin):
est curiositas. Aliqͣndo tẽptat ser¬
uos dĩ. ut uelint quasi miraculũ
facere: tẽptare utrũ exaudiat
illos ds̃. In miracłis curiositas est:
hoc desideriũ ñ est a patre. Solu¬
tis gͦ questionib beneficii peto ui¬
cẽ: ut sc̃ȩ orationis tuȩ merear
portionẽ Ructo quippe senorc
mercedis talio redibet᷑: si pęcca¬
toris obedientia sc̃i uiri p̃cib com¬
penser u R.

Expanded text:
est curiositas; aliquando tentat serest curiositas; aliquando tentat servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat eos Deus. In miraculis curiositatem, hoc desiderium non est a Patre. Solutis ergo quaestionibus, beneficii peto vicem, ut sanctae orationis tuae merear portionem. Aucto quippe foenore mercedis, talio redhibetur, si peccatoris obedientia sancti viri precibus compensetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hem mittit᷑. ad ꝓpħ̃am ꝓculdubio
destinat᷑. p̃sertim cũ & ista seuten¬
discordet oracłis. Apd̾ ipsos enĩ
sepe tale qͥd iuenit᷑. frange esu¬
rienti panẽ tuũ: & egenos uagosq
induc in. domum tuam. cũ
inderis nudũ oꝑi eũ. Moyses etĩa
dicit. Propħam suscitabit uob̾
ds̃ de fratrib ur̃is quẽ ut me ipsũ
audietis. Et ipse dñs ait. Si cre¬
deretis moysi: crederetis utiq
& mͥ. De me enĩ ille scͥpsit.
Qui gͦ ad moysen mittunt᷑ atq
ꝓphas: ad ioħ̃em utiq destinan
t᷑ & xp̃m. Qđ autẽ rursus inqͥ¬
ris. qͥd sit qd̾ in alia p̃fati doc¬
loris sententia reꝑit᷑. incrũ cu¬
riositatis. qd ille obscure po¬
suit studio breuitatis. beati
augtini uerbis: ex nodo me huiꝰ
expediã questionis. Ait enĩ dũ
Desideriũ ocłoꝵ omnẽ dicit eu
riositatẽ Lã qm late patet cu-¬
riositas. ipsa in spectacłis. in
theatris. in sacramentis diaboli.
in magicis artib. in maleficii. ipsa

Expanded text:
em mittitur, ad prophetam procul dubio destinatur; praesertim cum et ista sentendiscordet oraculis. Apud ipsos enim saepe tale quid invenitur: « Frange esurienti panem tuum, et egenos, vagosque induc innudum, operi eum . » Moyses etiam dicit: « Prophetam suscitabit vobis Deus de fratribus vestris, quem, ut meipsum, audietis . » Et ipse Dominus ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi: de me enim ille scripsit . » Qui ergo ad Moysen mittuntur atque prophetas, ad Joannem utique destinanutem rursus inquiris quid sit quod in alia praefati doctoris sententia reperitur, vitium curiositatis. 224 Quod ille obscure posuit, studio brevitatis, B. Augustini verbis ex nodo me hujus expediam quaestionis. Ait enim, dum desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. Jam quam late patet curiositas ipsa; in spectaculis, in theatris, in sacramentis diabolicis, in magicis artibus, in maleficiis ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ netꝰ. nouũ choruscare m̾tto¬
dicit᷑ testamentũ. Hure gͦ diues iste
cũ repbis est dampnatꝰ in tartarũ:
qͥa cũ electis noluit uim inferre
regno cȩloꝵ. Si qͥs autẽ nobis obi¬
ciat. qd̃ diuiti abraham dicit ha-¬

Expanded text:
scare meritodicitur Testamentum. Jure ergo dives iste cum reprobis est damnatus in tartarum, quia cum electis noluit vim inferre regno coelorum. Si quis autem nobis objiciat, quod diviti Abraham dicit: « Ha
Abbreviated transcription (Latin):
auo sub hac sententia mandata
ioħis: ita sunt duo p̃cepta diuiti ᷤ
Iste siquid̾ẽ dicit qui habet duas tu¬
nicas det ñ habenti: ille induebat᷑
purpura & bysso: qui habet escas
similit̾ faciat. ile epulabat᷑ coti¬
die splendide. Sed in utͦq durꝰ
& inhuman conunncit᷑: dũ &
nudũ lazarũ canes ling̾ent nec
uestiret. & cupienti saciari de nu¬
cis quȩ cadebant de mensa uictũ
sibi frinditꝰ denegaret. Magna
res: ñ mirũ si longũ habet̃ inici-¬
ũ Nonũ itaq testamentũ saltẽ
qͣntũ ad hanc ꝑtinet humami

Expanded text:
nt mandata Joannis: ita duo sunt peccata divitis. Iste siquidem dicit: Qui habet duas tunicas, det non habenti; ille induebatur purpura et bysso. Qui habet escas similiter faciat; ille epulabatur quotidie splendide, sed in utroque durus et inhumanus convincitur, dum et nudum Lazarum canes lingerent, nec vestiret et cupienti satiari de micis, quae cadebant de mensa, victum sibi funditus denegaret. Magna res, non mirum, si longum habet initium. Novum itaque Testamentum, saltem quantum ad hanc pertinet humani
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s anteqm queq facta st̃ ut ñ si¬
erent: ita nichilominꝰ potest &
ñc. ut quȩ facta sunt ñ fuissens.
Iuud enĩ posse qd̾ tc̃ habebat. nec
immutatũ est nec ablatũ: sed
sic̃ ipse sẽꝑ ẽ qd̾ est. ita & posse d̾i
mutari ñ potest. Ipse enĩ est qͥ ꝑ¬

Expanded text:
Deus, antequam quaeque facta essent, ut non fierent; ita nihilominus potest et nunc ut quae facta sunt non fuissent. Illud enim posse, quod tunc habebat, nec immutatum est, nec ablatum; sed sicut ipse semper est quod est, ita et posse Dei mutari non potest. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
ut quȩ facta sunt facta ñ fu̾int
Constant̾ gͥ & fidelit̾ asserendũ
ẽ. qͥa d̾s sic̃ omp̃s dicit᷑: ita ꝓrsus
sine ulla exceptione onniã ueracit̃
potest. siue in his quȩ facta sunt.
siue quȩ facta ñ sunt. ut illud elo
giũ uelut inuiolabile ponat᷑ in
opusculi conclusione signałm.¬
Dñe rex omp̃s in dicione tua
cuncta sunt posita. & ñ ẽ qui po̾¬
sit tuȩ resistere uoluntati: tu eñ
secisti cęlũ & terrã & qͥcqͥd cęli
ambitu continet᷑. dñs om̃iũ tu
es. nec est qui resistat maiestati

Expanded text:
facta sunt facta non fuerint. Constanter igitur et fideliter asserendum est quia Deus, sicut omnipotens dicitur, ita prorsus sine ulla exceptione omnia veraciter potest, sive in his quae facta sunt, sive in his quae facta non sunt, ut illud Esther elogium velut inviolabile ponatur in opusculi conclusione signane, rex omnipotens, in ditione tua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati. Tu enim fecisti caelum et terram, et quicquid caeli ambitu continetur, Dominus omnium tu es, nec est qui resistat maiestati
Abbreviated transcription (Latin):
scła. ita nichilomimꝰ ueracit̾ di¬
cimꝰ qͥa hoc nẽ & sẽꝑ potest ds̃ qd̵
poterat ante scła. Si gͦ ꝑ omĩa¬
sc̃ꝑ potest d̾s. qͥcqͥd ab inicio potu¬
it ante rerũ conditionẽ. ut que
nẽ facta sunt nullatenꝰ fierert.
potest gͥ ut minime facta fuis
sent. Posse siq̃d̾e eiꝰ fixũ est et̾
possit. nec uarietas tẽporis apd̃
et̾nitatẽ ullũ incissitudinis in
uenit locũ. sed sic̃ idẽ sẽꝑ qd̃ in
pͥncipio erat. sic etiã potest to¬
tũ qͥcqͥd ante scła poterat. Propi¬
sitȩ gͥ disputationi adhibenda ẽ
clausula. Si itaq omĩa posse co¬
ȩt̾nũ est dõ. potuit d̾s ut quę
facta ft̃ facta ñ fu̾int : sed omt̃a¬

Expanded text:
saecula, ita nihilominus veraciter dicimus quia hoc nunc et semper potest Deus quod poterat ante saecula. Si ergo per omnia potest Deus quidquid ab initio potuit ante rerum conditionem, ut quae nunc facta sunt nullatenus fierent; potest igitur ut facta minime fuissent. Posse siquidem ejus fixum est et possit, nec varietas temporum apud aeternitavenit locum, sed sicut idem est quod in principio erat, sic etiam totum potest quicquid ante saecula poterat. Propositae igitur disputationi adhibenda est clausula. Si itaque omnia posse coaeternum est Deo, potuit Deus ut quae facta sunt, facta n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd adest sc̃ꝑ ad est. Quaꝓpt̾ sic̃
rite possum dic̾e. potuit d̾s ut
roma anteqͣm facta suisset. facla
ñ fu̾it. ita nichilominꝰ possumꝰ
& congrue dicere. potest ds ut
roma & postqm facta ẽ facta ñ fi̾it.
Potuit scđm nos. potuit scđm se.
ud̃ enĩ posse qd̾ habebat ds ante¬
qͣm roma fieret. immutabile sẽꝑ
apd gt̾nitatẽ dĩ & intͣnsibile ꝑse¬
uerãt. ut de quacũq re possumꝰ
dic̾e qͥa potuit cã ds̃. ualemꝰ etĩã
nichilominꝰ dicere qͥa potest cã¬
&: qa posse ciꝰ. qd̾ eͥ utiq coȩt̾nũ est fixũ
sẽꝑ atq immobile est. Potuisse
ipsũ autẽ ñ potuisse. sed immo¬
tũ constans atq inuariabile poᷤ¬
se sẽꝑ est. Qd̃cũq enĩ potuit d̾s in¬
dubitant̾ & potest. apd̃ quẽ nimmi¬
rũ sicut ñ ẽ ẽẽ & fuisse sed sẽptt̾¬
nũ ẽẽ: ita consequent̾ ñ potuisse
& posse. sed immobile sẽꝑ & ꝑpe¬
tuũ posse. Sicire enĩ ñ ait ego sũ

Expanded text:
 adest, semper adest. Quapropter sicut rite possumus dicere: Potuit Deus ut Roma, antequam facta fuisset, facta non fuerit; ita nihilominus possumus et congrue dicere: Potest Deus ut Roma, etiam postquam facta est, facta non fuerit. Potuit secundum nos, potest secundum se. Illud enim pquam Roma fieret, inmutabile semper apud aeternitatem Dei et intransibile perseverat, ut de quacunque re possumus dicere, quia potuit eam Deus, valeamus etiam nichilominus dicere, quia potest eaa posse ejus, quod sibi utique coaeternum est, fixum semper atque immobile est. Potuisse ipsum autem non potuisse, sed immotum, constans atque invariabile posse semper est. Quodcunque enim potuit Deus, indubitanter et potest; apud quem nimirum, sicut non est esse et fuisse, sed sempiternum esse; ita consequenter non est potuisse et posse, sed immobile semper et perpetuum posse. Sicut enim non 637 ait: « Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾re ñ condita. hoc scilic̾ scd̾m
se. apd̾ quẽ ñ est transimitatio.
nec incissitudinis obũbratio.
Qd ninirũ apd̾ nos ita sonat. po¬
tuit ds. qntũ enĩ ad et̾nitatẽ sũa
qͥcqͥd potuit ds hoc ẽ & potest:
qͥa p̃sens eiꝰ nũqm in p̾teritũ ei

Expanded text:
fuerit condita, hoc scilicet secundum fuerit condita, hoc scilicet secundum se apud quem non est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio. Quod nimirum apud nos ita sonat: potuit Deus. Quantum enim ad aeternitatem suam, quicquid potuit Deus, hoc et potest, quia praesens eius in pr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqm p̃tereundo tnͣsire. Gerũtam̃
quȩ ẽ illa uirtꝰ. quȩ potestas. qua¬
de potest omĩa: que sapientia.
uera ẽ immortalitas. Ibi et̾nũ
tanta iugit᷑ stahilitate defigit᷑. ut
tnsire nesciat: nec se aliqnͣdo in
p̃t̾itũ u̾tat. Ad reuincendã. gͦ di¬
caciũ hominũ impudentiã qͥb
ad huc ꝓpositȩ questionis absolu¬
tio suꝑi facta ñ sitfficre. ñ inep¬
te possinꝰ dicere. qͥa potest ds
facere in illa liariabili. & constan¬
tissima sc̃ꝑ et̾ntate sua ut qd̵ fac-¬
tũ fuerat. apd̾ hoc tͣnsire nr̃m
que antiquitꝰ condita est po¬
test ds agere ut condita ñ fu̾it:
Hoc qd̾ dierins potest p̃sentie uideliẽ
tẽporis congrue dicit᷑. quantũ ꝑti¬
net ad immobiłẽ dĩ omĩpotentis
et̾uitatẽ: sed quantũ ad nos ubi
continuata mobilitas & ꝑpes est
tͣnsiti. ut mos c̃. poture conueni¬
entis diceremꝰ. ita ut intelliganiꝰ
hoc qd̵ dicit᷑. potest d̾s ut roma ñ¬

Expanded text:
quicquam praetereundo transire. Verumtamen quicquam praetereundo transire. Verumtamen quae est illa virtus, qua potest Deus omnia? Quae sapientia vera est inmortalitas, ibi aeternu modernum tanta iugiter stabilitate defigitur, ut transire nesciat, nec se aliquando in praeteritum vertat. Ad revincendam ergo dicacium hominum inpudentiam, quibus adhuc propositae questionis absolutio superius facta non sufficit, non inepte possumus dicere, quia potest Deus facere in illa invariabili et constantissima semper aeternitate sua, ut quod factum fuerat, apud hoc transire nostrum, quae antiquitus condita est, potest Deus agere ut condita non fuerit. Hoc quod dicimus, potest, praesentis videlicet temporis, congrue dicitur quantum pertinet ad immobilem Dei omnipotentis aeternitatem; sed quantum ad nos, ubi continuata mobilitas, et perpes est transitus, ut mos est, potuit, convenientius diceremus, ut ita intelligamus hoc quod dicit