comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuiis temulentorum & lasciuorum nu¬
clantur corpora ꝓpt̾ra in balneis midum eẽ
flagitium ẽ. Quid gͥ locis & temporibus ꝑ¬
sonis conueniat diligenter attendendum
ẽ. ne temere flagitia rep̃hendamus. fieri¬
enim potest. ut sine aliquo uitio cupidita¬
tis uł uoracitatis p̃ciosissimo cibo sapiens
utatur. in sipiens autem fedissima gule
flamina in uilissimum ardescat. & sanus
quisq maluerit more dñi pisce uesci. qmͣ
lenticula more esau nepotis abrabam. aut
ordeo more um̃itorum. Non enim ꝓpterea
continentiores nob sunt plereq bestie qͥa
uiliorib aluntur escis. Nam iomĩb huius¬
cemodi rebus. non ex earum rerum nat᷑a
quib utimur. s ex causa utendi & modo
appetendi. uel ꝓbandum ẽ. uł imꝓbandũ¬
est quod facimus. Regno t̾reno ueteres iꝰti.
celeste regnum imaginabant᷑. & p̾nuntiabãt.
Sufficiende ꝓlis causa erat uxorum pluriũ
simul uni uiro habendarum in culpabilis

Expanded text:
conuiuiis temulentorum et lasciuorum nuconuiuiis temulentorum et lasciuorum nudantur corpora, propterea in balneo nudum esse a est. quid igitur locis et tempori et personis conueniat, diligenter attendendum est, ne temere flagitia repenim potest ut sine aliquo vitio cupediae vel voracitatis, pretiosissimo cibo sapiens utatur; insipiens autem foedissima gulae flamma in vilissimum ardescat. Et sanus quisque maluerit more Domini pisce vesci , quam lenticula more Esau nepotis Abraham , aut hordeo more jumentorum. Non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia vilioribus aluntur escis. Nam in omnibus hujuscemodi rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi vel probandum est, vel improbandum quod facimus. 20. Regno terreno veteres justi coeleste regnum imaginabantur, et praenuntiabant. Sufficiendae prolis causa erat uxorum plurium simul uni viro habendarum inculpabilis
Abbreviated transcription (Latin):
secreta sunt. Quiscuiis autem rebus pre¬
terenitib restrictuis utitur qmͣ se habẽt
mores eorum cum quib uiuit: ant mi¬
tẽꝑans aut suꝑstitiosus ẽ. Quisquis uͦ
sic eis utitur. ut metas consuetudinis
bonorum inter quos uersatur ex cedat.
aut aliquid significat. aut flagitiosuᷤ
est. In om̃ib enim talib. non usus re¬
rum. s libido utentis inculpa est. Necꝙ
ullo mͦ quisqmͣ sobrius crediderit dñi
pedes ita uinguento p̃tioso a muliere
ꝑfusos ut luxuriosorum & neqmͣ ho¬
minũ solent quoꝵ calia conuuua de¬
testamur. O dor enim bonõs. fama bomẽ.
Qmͣ quisquis bone uite oꝑib habuerit
dum uestigia. rp̃i sequitur: quasi pedes
eus p̃tiosissimo odore ꝑfundit. Ita quod
mnaliis ꝑsonis plerumq flagitium est. in
diuina uł in ꝓpħica ꝑsona. magne cuius¬
dam rei signum est. Alia est quippe in ꝑ¬
ditis morib. alia in oseẽ ꝓphe uaticinatiõe
coniunctio meretricis. Nec si flagitiose in

Expanded text:
secreta sunt. Quisquis autem rebus praesecreta sunt. Quisquis autem rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. Neque ullo modo quisquam sobrius crediderit, Domini pedes ita unguento pretioso a muliere fusos, ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia conuiuia detestamur. odor enim bonus fama bona est, quam quisque bonae uitae operibus habuerit, dum uestigia Christi sequitur, quasi pedes eius pretiosissimo odore perfundit. ita quod in aliis personis plerumque flagitium est, in diuina uel prophetica persona magnae cuiusdam rei signum est alia est quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae uaticinatione coniunctio meretricis, nec si flagitiose in
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc ad eos cum quib euertitur ipsa cu¬
piditas. qui eam uincere uoluerunt. Cum
autem in homine cui dñabant᷑ regna cu¬
piditatis subũtuntur. illa est aꝑta locu¬
tio. qui autem iħu xp̃i sunt. carnem suã
crucifixerunt cum passionib & concupiͤ¬
cenciis. nisi quia & hic quedam uerba tͣns¬
lata tractantur. sicuti est ira dei. & cruci¬
firerunt. S non tam multa sunt uł ita
posita. ut obtegant sensum & allegoriã
uł enigina fatiant. quam ꝓprie figura¬
tam locutionem uoco. Quod autem hie¬
remie dicit᷑. ecce constitui te hodie super
gentes & regna. ut euellas & destruas &
disꝑdas & disuipes. non dubium qum fi¬
gurata locutio tota sit. ad eum finem
referenda quem diximus. Que autem
quasi flagitiosa imꝑitis uidentur. siue
tantum dicta. siue etiam facta sunt. uł
ex dei ꝑsona. uł ex hominum quorum
nob̾ sc̃itas cõmendat᷑. tota figurata sunt.
quorum ad caritatis pastum enucleanda

Expanded text:
sed hoc ad eos, cum quibus euertitur ipsa cused hoc ad eos, cum quibus euertitur ipsa cupiditas, qui eam uincere noluerunt. cum autem in homine, cui dominabantur, regna cupiditatis subuertuntur, illa est aperta locutio: qui autem Iesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis, nisi quia et hic quaedam uerba translata tractantur, sicuti est ira dei et crucifixerunt; sed non tam multa sunt uel ita posita, ut obtegant sensum et allegoriam uel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem uoco. quod autem Hieremiae dicitur: ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes, non dubium, quin figurata locutio tota sit ad eum finem referenda, quem diximus. Quae autem quasi flagitiosa imperitis uidentur, siue tantum dicta siue etiam facta sunt uel ex dei persona uel ei hominum, quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt, quorum ad cari
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝓsit. utilitas ẽ. Qd aũ agit ut ꝓsit ꝓri¬
mo. benefitientia noĩatur. Et huic p̃cedit
utilitas: quia nemo potest ex eo quod ñ
habet ꝓdesse alt̃i. Qnͣto aũ magis regnũcu¬
piditatis destruitur. tanto caritatis au¬
get᷑. Quicqud gͦ asꝑum & qͣsi senũ fac¬
tu dictuꝙ inscĩs scripturis legit᷑ ex ꝑso¬
na dei uel sc̃orum eius. ad cupiditatis
regnum destruendum ualet. Quod si
ꝑspieue sonat: non est ad aluid referen¬
dum qͣsi figurate dictum sit. sicuti est
illud apłi. Thesauritas tͥ iram indie
ire. & reuelationis uisti iudicii dei. qui
reddet uniciuiq scłm oꝑa sua. his qui¬
dem qui sccłm sustinentiam boni oꝑis
głam & honorem & incorruptionẽ. que¬
rentib uitam et̾nam. his autẽ qui ex
contentiõe sunt. & diffidunt ueritati. cre¬
dunt autem miquitati. ira & indigna¬
tio. tͥbulatio. & angustia. in omnẽ aĩam
hominis oꝑantis malum iudei pͥmum & gͣci.

Expanded text:
sibi prosit, utilitas est; quod autem agit, ut prosit proxisibi prosit, utilitas est; quod autem agit, ut prosit proximo, beneficientia nominatur. et hic praecedit utilitas, quia nemo potest ex eo quod non habet prodesse alteri. quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, tanto caritatis augetur. Quidquid ergo asperum et quasi saeuum factu dictuque in sanctis scripturis legitur ex persona deregnum destruendum valet. Quod si perspicue sonat, non est ad aliud referendum quasi figurate dictum sit. Sicuti est illud Apostoli: Thesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet . unicuique secundum opera sua: his quidem qui secundum sustinentiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam; his autem qui ex contentione sunt et diffidunt ueritati, credunt autem iniquitati, ira et indignatio. tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et Graeci.
Abbreviated transcription (Latin):
tura isi caritatem. nec culpat nisi cu¬
piditatem. & eo modo informat more
hominũ. Item si animum p̃cccupaueris
alicuiis erroris opinio: quicquid alit
asseruerit scͥptura. figuratum homiẽs
arbitͣntur. Non autem asserit nisi
catholicam fidem. reb p̾t̾itis & fut᷑is
nuntiatio. p̃sentium de monstratio. S
omina hec acleandem caritatem nutrien¬
dam atq roborandam & cupiditatem
uincendam atq extinguendam ualent.
Caritatem uoco motum animi. ad fruẽ
ad fruendum se & ꝓximo. & quolibet cor¬
pore ñ ꝓpt dm̃. Quod autem agit ĩ domi¬
ta cupiditas. ad corrumpendum animũ
s corpus suum. flagitium uocatur. Quod
autem agit ut alt̾i noceat. facinus dicit᷑.
Et hec sunt duo genera omniũ pecc̃orũ.
s flagitia pͥora sunt. Que cum exmani¬
uerint animum & ad qnͣdam egestatẽ
ꝑ duxerint. infacinora ꝓsilit᷑. quibus
remoueant᷑ impedim̃ta flagitiorum aut
adium̃ta querant᷑. Itẽ qd̃ agit caritas qd̃

Expanded text:
tura nisi caritatem nec culpat nisi cutura nisi caritatem nec culpat nisi cupiditatem et eo modo informat mores hominum. item si animum praeoccupauit alicuius erroris opinio, quidquid aliter asseruerit scriptura, figuratum homines arbitrentur. non autem asserit nisi catholicam fidem rebus praeteritis et futuris aenuntiatio, praesentium demonstratio. sed omnia haec ad eandem caritatem nutriendam atque roborandam et cupiditatem uincendam atque extinguendam ualent. caritatem uoco motum animi ad fruenduad fruendum se et proximo et quolibet corpore non propter deum. quod autem agit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium uocatur; quod autem agit, ut alteri noceat, facinus dicitur. et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt. quae cum exinaniuerint animum et ad quandam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, quibus remoueantur impedimenta flagitiorum ant adiumenta quaerantur. item quod agit caritas quo
Abbreviated transcription (Latin):
figuratum ẽẽ cognoscas. Morum honestaᷤᷤ
ad diligendum dm̃ & ꝓrimum. fidei ueri¬
tas ad cognoscendum dm̃ & ꝓrimum ꝑti¬
net. Spes autem sua ciuq ẽ in conscientia
ꝓpͥa. quemadmodũ se sentit ad dilectionẽ
dei & ꝓximmi cognitionẽq ꝓficere. De quibꝰ
omnib. pͥmo libro dictum est. s qm̃ pro
cliue est humanum genus non ex ipsuis
libidinis momentis. s potiꝰ sue consuetu¬
dinis estimare peccata. fit plerumq ut
quisq hominum ea tantum culpanda
arbitretur. que sue regionis & temporiᷤ
homines uituꝑare atq. dampnare cõ¬
sueuert. & ea tantum ꝓbanda atq
laudanda. que consuetudo eorum cũ
quib uiuit ad mittit. Eo ꝙ cõtingit. ut
si quid scͥptura uel p̃ceꝑit quod horret a cõ¬
suetudine audientium. uł quod ñ abhor¬
ret culpauerit. si ammum eorum iam
uerbi unxit auctoritas. figuratam locu¬
tionem putent. Non autẽ p̃cepit scͥp¬

Expanded text:
figuratum esse cognoscas. Morum honestas figuratum esse cognoscas. Morum honestas ad diligendum Deum et proximum, fidei veritas ad cognoscendum Deum et proximum pertinet. Spes autem sua cuique est in conscientia propria, quemadmodum se sentit ad dilectionem Dei et proximi, cognitionemque proficere. De quibus omnibus primo libro dictum est. 15. Sed quoniam proclive est humanum genus non ex momentis ipsius libidinis, sed potius suae consuetudinis aestimare peccata, fit plerumque ut quisque hominum ea tantum culpanda arbitretur, quae suae regionis et temporis homines uituperare atque damnare consueuerunt, et ea tantum probanda atque laudanda, quae consuetudo eorum cum quibus uiuit admittit, eoque contingit, ut, si quid scriptura uel praeceperit quod abhorreret a consuetudine audientium uel quod non abhorreret culpauerit, si animum eorum iam uerbi uinxit auctoritas, figuratam locutionem putent. non autem praecipit scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑcipit. quo referant᷑ imbutus agnoᷤ¬
cit. ut ea ñ carnali seruitute s spiritali
potius lib̾tate ueneretur. Ut autem lit¬
t̾am sequi. & signa ꝓrebus que his signi¬
ficant᷑ acciꝑe seruilis infirmitatis ẽ. ita
inutilit̾ signa int̾p̃tari male uagantis
erroris. Qui autem ñ intelligit quid sig¬
nificet signum: & tñ signum ẽẽ intelli¬
git. nec ipse p̾mitur seruitute. Melus
est aũ uel p̃mi incognitis. s utilibus sig¬
nis. qmͣ mutilit ea int̾p̃tando. a uigo
seruitutis eductam ceruicem laqueis er¬
qͣ cauemus figuratam locutionẽ. id ẽ¬
tñslatam qͣsi ꝓpͥam sequi. ad uingenda etiã
illa ẽ. ne ꝓpͥam quasi figuratam uelimus
acciꝑe. De monstrandus. est. gͥ prius moduͤ
inueniende locutionis ꝓpͥa ne an figurata
sit. Et iste omnino modus est. ut quicqͥd
insermone diuino. neq ad morum hone¬
statẽ. neq ad fidei ueritatem ꝓpͥe referri pͭ.

Expanded text:
cum percipit, quo referantur imbutus agnoscum percipit, quo referantur imbutus agnoscit, ut ea non carnali servitute, sed spirituali potius libertate veneretur. Ut autem litteram sequi, et signa pro rebus quae iis significantur accipere, servilis infirmitatis est; ita inutiliter signa interpretari, male vagantis erroris est. Qui autem non intelligit quid significet signum, et tamen signum esse intelligit, nec ipse premitur servitute. Melius est autem vel premi incognitis, sed utilibus signis, quam inutiliter ea interpretando, a jugo servitutis eductam cervicem laqueis erqua cavemus figuratam locutionem, id anslatam quasi propriam sequi; adjungenda etiam illa est, ne propriam quasi figuratam velimus accipere. Demonstrandus est igitur prius modus inveniendae locutionis, propriane an figurata sit. Et iste omnino modus est, ut quidquid in sermone divino neque ad morum honestatem, neque ad fidei veritatem proprie referri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
rem significantem. nesciens quid significet.
Qui uͦ aut oꝑatur aut ueneratur utile
signum diuinitꝰ institutum. cuiuis ium
significationemq intelligit. ñ hoc uenerat᷑
quod uidetur & tͣnsit. s illud potius quo
talia cuncta referenda sunt. Talis autem
homo sp̃italis. & lib̾ est etiam tempore ser¬
uitutis. quo carnalib animis ñdum opor¬
tet signa illa reuelari. quorum iugo edo¬
mandi sunt. Tales autem sp̃itales erant
aurilia & solatia ministrauit. Hoc uero
tempore. postea qmͣ resurrectionẽ dñi
nr̃i manifestissimũ indicium nr̃e lib̾¬
tatis illux̃. ne eorum quidem signorum.
que iam intelligimus oꝑatione graui o¬
nerati sumꝰ. S quedam pauca ꝓ multis.
eãdemꝙ factu facillima. & intellectu
augustissima & obseruatione castissima.
ip̃se dñs & apłica tradidit disciplina.
sicuti est baptisii sacͣm̃tum. & celebra¬
tio corporis & sangͥnis dñi que unusquisꝙ

Expanded text:
rem significantem, nesciens quid significet: rem significantem, nesciens quid significet: qui vero aut operatur, aut veneratur utile signum divinitus institutum, cujus vim significationemque intelligit, non hoc veneratur quod videtur et transit, sed illud potius quo talia cuncta referenda sunt Talis autem homo spiritualis et liber est, etiam tempore servitutis, quo carnalibus animis nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt Tales autem spirituales erant auxilia et solatia ministravit. Hoc vero tempore posteaquam resurrectione Domini nostri manifestissimum indicium nostrae libertatis illuxit, nec eorum quidem signorum, quae jam intelligimus, operatione gravi onerati sumus; sed quaedam pauca pro multis, eademque factu facillima, et intellectu augustissima, et observatione castissima ipse Dominus et apostolica tradidit disciplina: sicuti est Baptismi sacramentum, et celebratio corporis et sanguinis Domini. Quae unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
signa instituta ꝓ reb acciꝑe: Que si
retuleris ad ea ipͥsa que his significant᷑.
eisꝙ colendis animũ obligaueris: nichi¬
lominꝰ seruili carnaliq onere atq ue¬
lamine ñ carebis. Qmobrem. xp̃iana
libertas eos quos inuenit sub signis uti¬
lib tamqmͣ ꝓpe inuentos int̾p̃tatis
signis quib subditi erant eleuatos¬
ad eas res quarum illa signa sunt li¬
b̾auit. Ex his facte sunt eccłie sc̃orum
israhelitarum. Quos autem muenit
sub signis inutilib. ñ solum seruilem
oꝑationem sub talib signis. s etiam
ipsa signa frustrauit. remouitꝙ oĩa.
ut a corruptione multitudinis simu¬
lacroꝵ deorum. qmͣ sepe ac ꝓpͥe scͥpt᷑a
fornicationẽ uocat ad unius dei cul¬
tum gentes conũterent᷑. nec sub ipsiᷤᷤ
iam signis utilib seruiture. s exer¬
eitature pocus animũ meorum in¬
telligentia spitali. Sub signo enim
seruit. qui oꝑatur aut uenemtur alꝙͣ¬

Expanded text:
signa instituta pro rebus accipere, quae si signa instituta pro rebus accipere, quae si retuleris ad ea ipsa quae his significantur eisque colendis animum obligaveris, nihilominus servili carnalique onere atque velamine non carebis. Quamobrem Christiana libertas eos quos invenit sub signis utilibus tanquam prope inventos interpretatis signis, quibus subditi erant, elead eas res quarum illa signa sunt, liberavit. Ex his factae sunt Ecclesiae sanctorum Israelitarum. Quos autem invenit sub signis inutilibus, non solum servilem in operationem sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulatorum deorum quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur: nec sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed excitaturae potius animum in eorum intelligentia spirituali. Sub signo enim servit qui operatur aut veneratur aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾as que fontibꝰ ꝓriunt : sicut aqͦdam
poeta illorum describitur. si bene reco¬
lo ita dicente. Tu neptune pat̾ cui tĩpora
cana crepanti. cincta sola resonant
magnus cui ꝑpete mento. ꝓfluit occea¬
nus & flumina crmib errant. Hec sili¬
qua intra dulce tectorium sonantes la¬
pillos quatit. Non ẽ autẽ hominũ. sed
porcorum cib. Nouit quid dicam. qui euͤ¬
głm nouit. Quid gͦ mͥ ꝓdest. quod nep¬
tuni simulacrum ad illam significatio¬
nem refertur. nͥ forte ut neutrum colam:
Tam enim mͥ statua quelibet. qmͣ mare
uniũsum ñ est d̾s. fateor tñ altius de¬
mersos eẽ. qui oꝑa hominũ deo putãt.
qmͣ qui oꝑa łi. S nobis unus diligen¬
dus & colendus deus p̃cipit᷑. qui fecit
hec omnia quorum illi similaera ue¬
na & imagines deorum. Si gͦ signum
utilit̾ institutũ ꝓ ipsa re sequi cui sig¬
nificande institutum ẽ carnalis ẽ ser¬
uitus. quantomagis inutilium rerũ

Expanded text:
caeteras, quae fontibus proruunt? sicut a quodam caeteras, quae fontibus proruunt? sicut a quodam poeta illorum describitur, si bene recolo, ita dicente: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit oceanus, et flumina crinibus errant. Haec siliqua intra dulce tectorium sonantes lapillos quatita non est autem hominum, sed porcorum cibus. Novit quid dicam, qui Evangelium novit . Quid ergo mihi prodest quod Neptuni simulacrum ad illam significationem refertur, nisi forte ut neutrum colam? tam enim mihi statua quaelibet, quam mare universum, non est Deus. Fateor tamen altius demersos esse, qui opera hominum deos putant, quam qui opera Dei; sed nobis unus diligendus et colendus Deus praecipitur , qui fecit haec omnia, quorum illi simulacra vena et imagines deorum. Si ergo signum utiliter institutum pro ipsa re sequi, cui significandae institutum est, carnalis est servitus; quanto magis inutilium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
seruientib ad unius dei cultum qui fecit
celum & t̾ram. opinionem obseruantium
religarent. Namq illi quia ꝓximi spirita¬
lib fuerunt. inipsis enim temporalib et
carnalib uotis atꝙ signis. qmͣuis quomͦ
spiritalit̾ eẽnt. intelligenda nescirent. qͥa¬
unum tñ didicerant uenerari et̾num dm̃
tam capaces extiterunt sp̃c scĩ. ut omnia
sua uenderent. eorumq p̃cium indigenti¬
l distribuendum ante pedes apłorum po¬
nerent. seq totuͦs dedicarent deo tamqmͣ
templum nouum. cuiꝰ t̾rene imagini hoc
est templo uet̾i sermebant. Non enĩ hoc
ullas eccłias gentium fecisse scͥptum est.
quia non tam ꝓpe inuenti erant. qui si¬
milacͣ manu facta deos habebant. Et si
p̃tari conabant᷑. ad creaturam colendam
uenerandamꝙ referebant. Quid enim
mͥ ꝓdest simulacrum. uerbi gr̃a neptu¬
ni. ñ ip̃m habendum dm̃. s eo significa¬
ri uniuersum mare. uel etiam om̃s aqͣs

Expanded text:
servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinionem observantium religarent. Namque illi quia proximi spiritualibus fuerunt in ipsis enim temporalibus et carnalibus votis atque signis, quamvis quomodo spiritualiter essent intelligenda nescirent, unum tamen didicerant venerari aeternum Deum, tam capaces exstiterunt Spiritus sancti, ut omnia sua venderent, eorumque pretium indigentibus distribuendum, ante Apostolorum pedes ponerent , seque totos dedicarent Deo tanquam templum novum, cujus terrenae imagini, hoc est, templo veteri, serviebant. 11. Non enim hoc ullas ecclesias Gentium fecisse scriptum est, quia non tam prope invenit erant, qui simulacra manufacta deos habebant. CAPUT rpretari conabantur, ad creaturam colendam venerandamque referebant. Quid enim mihi prodest simulacrum, verbi gratia, Neptuni non ipsum habendum Deum, sed eo significari universum mare, vel etiam omnes aquas
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo quidem reb temporalibꝰ ita sub¬
iugati erant. ut unus eis momnb com¬
m̃daret᷑ deus. Et qmͣqmͣ signa rerum
sp̃ialium ꝓ ipsis reb obseruarent. nesci¬
entes quo referrent᷑. id tñ insitum ha¬
bebant. quod tali seruitute uni omiũ
quem ñ uidebant placerent deo. Qmͣ
custodiam. tanqmͣ sub pelagogo pariui¬
lorum fuisse scͥbit apłs. Et ideo qui tali¬
bus signis ꝑtinacit̾ in heserunt contẽp¬
nentem ista dñm. cum iam tempꝰ reue¬
lationis eorum ueniss. ferre ñ potuerũt.
atꝙ inde calumpnias quod sabbato cura¬
ret. moliti sunt pͥncipes eorum. ppłscẜ
signis illis tamqmͣ rebus astrictus ñ crede¬
bat dm̃ eẽ. uel acleo uenisse. Qui ea sicut a
uideis obseruabant᷑ nollet attendere. S qͥ
crediderunt. ex quib facta est pͥma eccł̃ia
hierosolimitana. satis ostenderunt qnͣta uti¬
utas fuerit eo mͦ sub pedagogo custodiri.
ut signa que temporalit imposita erant

Expanded text:
quandoquidem rebus temporalibus ita subquandoquidem rebus temporalibus ita subjugati erant, ut unus eis in omnibus commendaretur Deus. Et quanquam signa rerum spiritualium pro ipsis rebus observarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali servitute uni omnium, quem non videbant, placerent Deo. Quam custodiam tanquam sub paedagogo parvulorum fuisse scribit Apostolus . Et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista Dominum, cum jam tempus revelationis eorum venisset, ferre non potuerunt ; atque inde calumnias, quod sabbato curaret, moliti sunt principes eorum ; populusque signis illis tanquam rebus adstrictus, non credebat Deum esse, vel a Deo venisse, qui ea sicut a Judaeis observabantur, nollet attendere. Sed qui crediderunt, ex quibus facta est prima Ecclesia Jerosolymitana, satis ostenderunt quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa quae temporaliter imposita erant
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim ꝑtinet quod ait apłs. Litt̾a occi¬
dit. sp̃c autem uiuificat. Cum enim figͣa¬
te dictum sic accipitur. quasi ꝓpͥe dictum sit
carnalit̾ sapit᷑. Neq ulla mors anime con¬
gruentiꝰ appellatur. qmͣ cum id etiam qd̃
in ea bestiis antecellit. hoc est intelligentu
carm subicitur. sequendo litt̾am. Qui enim
sequit᷑ luteram tͣnsiata uerba sicut ꝓpͥa
tenet. neꝙ illud qd̃ ꝓpͥo uerbo significat᷑
refert adaliam significationẽ. S si sab¬
batum audierit. ũbi gr̃a ñ intelligit
nͥ unum diem de septem. qui continuo
uolumine repetuntur. Et cum aucdierit
sacͥfitium. ñ excedit cogitatione illud qd̃
fieri de uictimis pecorum t̾renisq fructi¬
bus solet. Ea demum est miserabilis ani¬
me seruitus signa ꝓreb acciꝑe: & supra
creaturam corpoream oculum mentis ad
hauriendum et̾num lum̃ leuare non poᷤ¬
se. Que tñ seruitus inuideorum popło lon¬
ge a cet̾arum gentium more distabat.

Expanded text:
hoc enim pertinet quod ait apostolus: littera occihoc enim pertinet quod ait apostolus: littera occidit, spiritus autem uiuificat. cum enim figurate dictum sic accipitur. tamquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur, neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est intellegentia, carni subicitur sequendo litteram. qui enim sequitur litteram, translata uerba. sicut propria tenet neque illud quod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi unum diem de septem, qui Continuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceteraru
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat᷑ uocatiuus. id ẽ o fr̃s. Quod
si uoluiss int̾pres dicere. ꝓpt̾ea conso¬
iationem habuimus fr̃s in nob̾ minuˢ
seruitum eẽt uerbis. s minus de sentẽ¬
tia dubitaretur. aut certe si ad deret᷑
nr̃i. nemo enim fere ambigeret uoca¬
tiuum causum ẽẽ cum audiret. ꝓpt̾ea
consolati sumus fr̃s nr̃i in uob̾. s iam
hoc ꝑiculosius ꝑmittitur. Ita factum
interpres. Cotidie morior ꝑ ur̃am iu¬
ro głam. quia ingreco uox iurantis
manifesta est. sine ambiguo sono.
Rarissime gͥ. & difficillime inueniri
potest. ambiguitas in ꝓpͥis uerbis
qnͣtum ad libros duunarũ scͥptu¬
rarum spectat. qmͣ ñ aut cͥcumstã¬
tia ipsa sermonis qua cognoseitur
scͥptorum intentio. aut int̃p̃tum
conlatio. aut p̃ceclentis lingue
ceps loquendum est. non mediõcrẽ
curam industriamq desiderant.
Nam in pͥncipio cauendum est. ne figͦa¬
tam locutionem ad litt̾am accipias. Et ad

Expanded text:
nuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", quod nuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", quod si uoluisset interpres dicere: "propterea consolationem habuimus fratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum interpres: cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae ceps loquendum est, non mediocrem curam industriamque desiderant. nam in principio eauendum est, ne figuratam locutionem ad litteram accipias. et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut icdeo eẽt minus aꝑtum. quia ma¬
gis latinum est. S aliqnͣdo dubius
syuabe sonus. etiam uicino uerbo
ad eiuidem sententiam ꝑtinente di¬
uidicat᷑. sicut ẽ illud apłi. Que p̾dico
uob̾ sicut p̃dixi. qrã qui talia agunt¬
regnum dei non possidebunt. Si tan¬
tumm᷑ dixiss que p̃dico nob̃. neꝙ
subuinxiss. sicut p̃dixi. ñ nͥ ad codi¬
cem p̾cedentis lingue recurrendum
eẽt. ut cognosceranus utrum in eo
quod dix̃ p̃dico. ꝓducenda an corri¬
pienda eet media syllaba. Nunc aũ
manifestum est ꝓducendam ẽẽ. Don .ii.
ait sicut p̃dicaui. s sicut p̃dixi. Non so¬
tates. que ñ adlistinctionẽ. uł ad ꝓnũ¬
tiationem ꝑtinent. similit̾ consid̾an¬
de sunt. qualis illa est ad tesalonicen¬
ses. Propterea consolati sumus frẽs
in uob̾. Dubium est enim utrum ofr̃s.
an hoc fĩs. Neutrum autẽ horum est
contͣ fidem. S greca lingua hos casus
pares ñ habet. & ideo illa inspecta re¬

Expanded text:
am ideo esset minus apertum, quia maam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, qregnum Dei non possidebunt . Si tantummodo dixisset, Quae praedico vobis, neque subjunxisset, sicut praedixi, nonnisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus utrum in eo quod dixit, praedico, producenda an corripienda esset media syllaba: nunc autem manifestum est producendam esse; non enim ait, Sicut praedicavi, sed sicut praedixi. tates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres" an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta re
Abbreviated transcription (Latin):
autem uoce ꝓnuncietur illud quod natha¬
nahel dixit. a natareth potest aliquid bo-¬
ni ẽẽ. siue affirmantis. ut illud solum ad
int̾rogationẽ ꝑtineat quod ait anatareth.
siue totum cum dubitatione int̾rogantis.
ñ uideo quomͦ discernatur. Ut̾q autem
sensus. fidem non impedit. Est etiam am¬
biguitas. insono dubio syllabarum. Et
hec utiq ad ꝓnuntiationẽ ꝑtinens. Nam
quod scͥptum ẽ. non ẽ ab sconditum ate
os meum quod fecisti in abscondito. ñ
eliicet legenti. utrum correpta litte¬
ra os ꝓnunciet. an ꝓducta. Si enim
corripͣuat. ab eo quod sunt ossa. si aũ
ꝓ ducat. ab eo quod sunt ora. intelligit᷑
numerus singularis. S talia lingne
p̾cedentis inspectione diuidicantur.
est. Unde plerumꝙ loquendi consue¬
tudo nulgaris utilior est significandiᷤᷤ
reb. qmͣ integritas litt̾ata. Mallem
quippe cum barbarismo dici. ñ est
absconditum ate assum meum. qmͣ¬

Expanded text:
autem uoce pronuntietur illud quod Nataautem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait: a Nazareth, sine totum cum interrogatione dubitantis, non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicantur; situm est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcelat ꝑcunctatio. sequat᷑ int̾rogatio.
Int̾ ꝑcunctationẽ autem & int̾rogationẽ.
hoc uet̾es int̾ eẽ dixerunt. quod ad ꝑcũcta¬
tionẽ multa responderi possunt. ad int̾¬
rogationem uͦ. aut non. aut etiam. Pro¬
nuntiabit᷑ gͦ ita. ut post ꝑcunctationem
qua dicimus. quis accusabit ad uersus
electos dei. illud quod sequit᷑. sono int̾ro¬
gantis enuntiet᷑. s qui ustificat: Ht
tacite respondeatur ñ. Et item ꝑcunc¬
temur. quis qui condempnat: Rursus
magis autem qui resurrexit qui est inder¬
t̾a dei qui & int̾pellat ꝓ nob̾: Ut ubicꝑ
tacite respondeatur non. At uͦ illo in loco
ubi ait. quid gͦ dicemus quia gentes
que ñ sectabant᷑ uistitiam ad p̃hende¬
runt iustitiam. nisi post ꝑcunctatio¬
nẽ qua dictum ẽ. quid gͦ dicemꝰ. respõ¬
sio subitiat᷑ quia gentes que ñ secta¬
bant᷑ uistitiam. adp̾henderunt ĩtitiã.
textus consequens non coherebit. Qualibet

Expanded text:
ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. Inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? ut tacite respondeatur: "non" et item percontemur: quis, qui condemnat? rursusqs est, magis autem, qui resurrexit, qui est in dextera dei et qui interpellat pro nobis? ut ubique tacite respondeatur: "non". at uero illo in loco, ubi ait: quid ergo dicemus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, nisi post percontationem, qua dictum est: quid ergo dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
mundemꝰ nos ab omi coiquinatione
carnis & sp̃s. secundũ illam sententiã.
ut sit sc̃a corpore & sp̃u. an muncdemuᷤ
nos ab omni coinquinatione carnis. ut
alius sit sensus & sp̃s ꝑficientes sc̃ifica¬
tionẽ intimore dei. capite nos. Tales g
distinctionũ ambiguitates in potesta¬
obseruanda sunt & in ambiguis ꝓuũ¬
tiationib. Nam & ipse nͥ lectoris nimia ui¬
cientur incuria. aut regiilis fidei corrigũ¬
tur aut p̾celentis uł consequentis contex¬
tione sermonis. aut si neutrum horum
ad hibetur ad correctionem. nichilominus
aubie remanebunt. Ut quolibet mͦ lector
ꝓnuntiauerit. ñ sit inculpa. Nisi enim
tides reuocet qua credimus dm̃ ñ accusa¬
turum adũsus electos suos. & xp̃m ñ con¬
dempnaturũ electos suos. potest illud sic ꝓ¬
nuntiari. Quis accusabit adñsus electosd̾i:
Ut hanc int̾rogationẽ quasi responsio sub¬
sequatur. deus qui iustificat. Et item int̾¬
rogetur:. quis ẽ qui condempnat: Et respõ

Expanded text:
inquinatione carnis et spiritus secundum illam sententiam: ut sit sancta et corpore et, spiritu, an mundemus nos ab omni coinquinatione carnis, ut alius sit sensus: et spiritus perficient.ea sanctificationem in timore dei capite nos. tales igitur distinctionum ambiguitates in potestaobservanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus. Nam et ipsae nisi lectoris nimia vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis contextione sermonis; aut si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa. Nisi enim fides revocet, qua credimus Deum non accusaturum adversus electos suos, et Christum non condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari, Quis accusabit adversus electos Dei? ut hanc interrogationem quasi responsio subsequatur, Deus qui justificat. Et iterum interrogetur, Quis est qui condemnat? et respond
Abbreviated transcription (Latin):
tnsiatis que faciunt tropicas locutiões.
ubi aluid ex alio intelligendum ẽ. de qͥbꝰ
huc usꝙ qnͣtum usum ẽ satis eginuᷤ.
ñ solum iam monendi sunt studiosi ue¬
nerabilium licterarũ. ut inscͥptis scĩs ge¬
nera locutionum sciant. & quomodo a¬
pud eas dici aliquid solet iugilant ad¬
ũtant. memorit̃q retineant. uerumetiã
quod est p̾cipuum & maxime necessa¬
rium orent ut intelligant. In eis qͥppe
litt̃is quarum studiosi sunt legunt.
studium si pietate p̃ditum est acceꝑunt.
s hec satis etiam de signis qnͣtum ad ũba
ꝑtinet dicta sunt. Restat ut de ꝓferendis
eis que sentimus. sequenti uolumine que
dñs donauerit disseramus

Expanded text:
translatis, quae faciunt tropicas locutiones, translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intellegendum est, de quibus huc usque, quantum uisum est, satis egimus, non solum admonendi sunt studiosi uenerabilium litterarum, ut in scripturis sanctis genera locutionum sciant et quomodo apud eas dici aliquid soleat uigilanter aduertant memoriterque retineant, uerum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent, ut intellegant. in eis quippe litteris, quarum studiosi sunt, legunt,studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus
Abbreviated transcription (Latin):
mittit ad om̃s gentes diabolus angłos su¬
os. tam̃ int̾ra corpꝰ eius. non ipse cont̾it᷑.
nisi quia ipse ẽ incorpore suo quod con¬
tͥtum fit ut puluis. quem ꝓitiat uentꝰ
afatie t̾re. He autem om̃s regule excep-¬
ta una que uocat᷑ de ꝓmissis & lege ali¬
ud ex auo faciunt intelligi. quod est ꝓpͥ¬
um tropice locutionis. que latuis patee.
qmͣ ut possit ut mͥ iudetur ab aliquo u¬
nũsa comp̃hendi. Nam ubicumꝙ uelud
alud dicitur ut alluid intelligatur. &¬
si nomen ipsuis tropi inloquendi arte
ñ inuenit᷑. tropica locutio est. Que eũ
fit ubi fieri solet. sine labore seqͥt᷑ ĩ tellectꝰ.
Cũ uͦ ubi ñ solet. laboratur ut intelliga¬
tur. ab aliis magis. ab aliis minus. sicut
magis miniisne. dona dei sunt in in¬
geniis hominũ. nł ad iitoria tribu¬
untur. P roinde sicut in uerbis ꝓpriis
de quib suꝑuis disputauimꝰ. ubi res
ut dicuntur. intelligende sunt. sic in

Expanded text:
mittit ad omnes gentes diabolus angelos sumittit ad omnes gentes diabolus angelos suos, tamen in terra corpus ejus, non ipse, conteritur; nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit ut pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . 56. Hae autem omnes regulae, excepta una, quae vocatur De promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicumque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde quibus superius disputauimus, ubi res ut dicuntur intellegendae sunt, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
lo in regno & gła sempit̾na. Sicut gͦ mpͥ¬
ma regula ꝙͣ uocat de dño & euis corpore
uigilandum est. ut in telligat᷑ cum de una
eademq ꝑsona scͥptura loquit᷑. quid cõ¬
ueniat capiti. quso corpori. ita & in ista no¬
uissima aliqnͣdo indiabolum dicit᷑. quõd
non inipso s potuis meiuis corpore pos¬
sit agnosci quod habet. ñ solum ineis
qui manifestissime foris sunt. s meis ⁊̃
qui cum ad ipsum ꝑtineant. tam̃ ad tẽ¬
pꝰ miscentur eccłie. donec unusqͥiq de hac
uita exeat. uł afrum̃to palea uentilabro
ultimo separet᷑. Quod enim scͥptum est
apud ysaiam. quomͦ cecidit de celo luei¬
fer mane oriens. & cet̾a. que sub figura
regis babilonie de eadem ꝑsona. uel ad
eandẽ ꝑsonam dicta sunt. in ipsa contex¬
tione sermonis de diabolo uticy intelli¬
guntur. & tamen quod ibi dictum ẽ. con¬
critus est int̾ra qui mutit ad om̃s genteᷤ.
ñ totum ipsi capiti congruit. Nam & si

Expanded text:
lo in regnum et gloriam sempiternam. sicut ergo in prlo in regnum et gloriam sempiternam. sicut ergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in ista nouissima aliqnon in ipso, sed potius in ejus corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur Ecclesiae, donec unusquisque de hac vita exeat, vel a frumento palea ventilabro ultimo separetur . Quod enim scriptum est apud Isaiam, Quomodo cecidit de coelo Lucifer mane oriens , et caetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona, vel ad eamdem personam dicta sunt in ipsa contextione sermonis, de diabolo utique intelliguntur; et tamen quod ibi dictum est, Contritus est in terra, qui mittit ad omnes gentes, non totum ipsi capiti congruit. Nam etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris loth. Numquid eum dñs fuerit
reuelatꝰ tunt᷑ sunt ista seruanda ne qͥsꝙͣ
retro respitiat. sd ẽ uitam p̃t̾itam cui
renuntiauit in quirat. & ñ potius isto tẽ¬
pore. ut cum dñs fuerit reuelatus. recͥbu¬
tionem ꝓ eis que quisq seruauit uł contẽp¬
sit inueniat: Et tñ quia dictumẽ in illa
hora tunc putant᷑ ista seruanda cum fũit
dñs reuelatus. nͥ ad intelligendam reca¬
pitulationẽ sensus legentis inuigilet. adiu¬
uante alia scͥptura que ipsorum apłorum
adhuc tempore clamauit. filii nouissima
hora est. Tempꝰ ergo ip̃m quo euangłm p̃¬
dicat᷑ quo usc dñs reueletur. hora ẽ inqͣ
oportet ista obseruari. quia & ipsa reuela¬
tio dm̃ ad eandem horam ꝑtinet que die
uidicii terminabit᷑.
eptima ticonii regula ẽ eademꝙ po¬
stremo. de diabolo & enis corpore. Et
enim & ipse caput impiorum. qui sunt
euis quodammodo corpus ituri cum illo

Expanded text:
uxoris Loth . Numquid cum Dominus fuerit uxoris Loth . Numquid cum Dominus fuerit revelatus, tunc sunt ista servanda, ne quisque retro respiciat, id est, vitam praeteritam cui renuntiavit, inquirat; et non potius isto tepore, ut, cum dominus fuerit reuelatus, retributionem pro eis quae quisque seruauit uel contemsit inueniat? et tamen, quia dictum est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, adiuuante alia scriptura, quae ipsorum apostolorum adhuc tempore clamauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horam pertinet, quae die iudicii terminabitur. Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore". est enim et ipse caput impiorum, qui sunt eius quodam modo corpus, ituri cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat suꝑiorib uerbis ubi dictum ẽ
intribub suis scdm linguas suas. Neq
enim dicerent᷑ habuisse iam linguas suaᷤ
singule tͥbus que gentes singulas fecerãt.
qnͣdo erat omnib una cõmunis. ac ꝑ hoc
recapitulando adiunctum ẽ & erat omnis
t̾ra labium unũ. & uex una om̃ibꝰ. latent
narratione redeunte. ut diceretur quomͦ
factum sit. ut ex una omniũ lingua fuerĩt
diuisiꝑ multas linguas. Et continuo de illa
turris edificatione narrat᷑. ubi hec eis uidi¬
tio diuino ingesta est pena suꝑbie. post
quod factum. disꝑsi sunt suꝑ t̾ram scd̾m
linguas suas. fit ista recapitulatio etiam
obscuruis. sicut in euangłio dicit dñs. Die
quo exiit loth a sodomis. pluit ignem
de celo. & ꝑdidit om̃s. Sccłm hec erit dieᷤᷤ
filii hominis quo reuelabit᷑. Illa hora qͥ
erit intecto & uasa eius indomo. non
descenclat tollere illa. Et qui in agro
similit̾ ñ reuertat᷑ retro. meminerit

Expanded text:
pugnat superioribus verbis, ubi dictum est, pugnat superioribus verbis, ubi dictum est, In tribubus suis secundum linguas suas. Neque enim dicerentur habuisse jam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. Ac per hoc recapitulando adjunctum est, Et erat omnis terra labium unum, et vox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint divisi per multas: et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis judicio divino ingesta est poena superbiae; post quod factum dispersi sunt super terram secundum linguas suas. 54. Fit ista recapitulatio etiam obscurius: sicut in Evangelio Dominus dicit, Die quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignem de coelo, et perdidit omnes: secundum haec erit dies Filii hominis, quo revelabitur. Illa hora, qui erit in tecto, et vasa ejus in domo, non descendat tollere illa; et qui in agro, similiter non revertatur retro: meminerit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum putari potest. nisi recapitisla¬
tio illic nigilanter intelligatur qua re¬
ditum est adea que fuerant p̃termis¬
sa. Itemꝙ in eodem libro cum cõmemo¬
rarent᷑ generationes filiorum noe dictũ
est. hi filii cham in tͥbub sius. sccłm
linguas suas in regionib suis & gen¬
tib sius. Enumeratis quoꝙ filiis sem
dicitur. Hi filii sem intribub suis.
sclm linguas suas inregionb suis
& ingentib suis. Et annectitur de om̃ibꝰ.
Hee trib filiorum noe scłm generationes
eorum. scłm gentes eorum. Abhis disꝑse
sunt insule gentium suꝑ t̾ram post cli¬
luuium. Et erat om̃iᷤᷤ t̃ia labium unum.
& uer una om̃ib. Hoc itaꝙ quod ad iun¬
ctum est. & erat omnis t̾ra labiũ unum
& uox una omib. id ẽ una lingua om̃i¬
uni. ita dictum uidetur tamqmͣ eo iam
tempore quo disꝑsi fuerant suꝑ t̾ram. ⁊̃
scłm insulas gentium una fuerit om̃ibꝰ
lingͣ communis. Quod ꝓcusdubio re¬

Expanded text:
dictum putari potest, nisi recapituladictum putari potest, nisi recapitulatio illic uigilanter intellegatur, qua reditum est ad ea quae fuerant praetermissa. itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, dictum est: hi filii Cham in tribubus suis, secundum linguas suas, in regionibus suis, et gentibus suis. enumeratis quoque filiis Sem dicitur: hi filii Sem in tribubus suis, secun-I dum linguas suas, et in regionibus suis, t in gentibus suis. et adnectitur de omnibus: hae tribus filiorum Noe secundum generationes eorum, secundum gentes eorum. ab his dispersae sunt insulae gentium super terram post diluuium. et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus. hoc itaque quod adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, id est una lingua omnium, ita dictum uidetur, tamquam eo iam temm etiam secundum insulas gentium, una fuerit omnibus lingua communis; quod procul dubio re
Abbreviated transcription (Latin):
deus adhuc de t̾ra omne lignum speci¬
osum & bonum mescam. ita uidetur di
ctum tamqmͣ id factum sit. postea qmͣ
factum posuit hominem in paracdyso. cũ
breuit᷑ utroq cõmemorato. id ẽ quod plã¬
tauit ds̃ paradysum. & posuit ibi homi¬
nẽ quem formauit. recapitulando recleat
& clicat. quod p̃t̾miserat. quomͦ scilicet
parachysus fuerit planctatꝰ. quia ꝑdux̃
dens adhuc de t̾ra omne lignum spetio¬
sum & bonum inescam. Deniq secutus
aduinxit. Et lignum uite in medio para¬
men quo parachysus irrigaretur. diuisũ¬
inqua̾tuor pͥncipia fluiuioꝵ. quattuor
explicatur. quod totum ꝑtinet ad insti¬
tutionem paradisi. Quod ubi t̾minauit.
repetiuit illud quod iam dixerat. & re
uera hoc sequebat᷑ atꝙ ait. Et sumpsit
dñs cdeus hominẽ quem fecit. & posuit
eum inparachyso.  cet̾a. Post ista enim
facta ibi est positus homo: sicut nunc
ordo ipse demonstrat. non post hominẽ
ibi positum facta sunt ista. sicut pͥus

Expanded text:
deus de terra adhuc omne lignum specideus de terra adhuc omne lignum speciosum et bonum in escam, ita uidectum tanquam id factum sit posteaquam factum posuit Deus hominem in paradiso: cum breviter utroque commemorato, id est, quod plantavit Deus paradisum, et posuit ibi hominem quem formavit, recapitulando redeat et dicat quod praetermiserat, quomodo scilicet paradisus fuerit plantatus, quia produxit Deus adhuc de terra omne lignum speciosum et bonum in escam. Denique secutus adjunxit: Et lignum vitae in medio paramen, quo parain quattuor principia fluuiorum quattuor explicatur; quod totum pertinet ad institutionem paradisi. quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hoc sequebatur, atque ait: et sumsit dominus deus hominem, quem finxit, et posuit eum in paradiso et cetera. post ista enim facta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat, non post hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius
Abbreviated transcription (Latin):
remie ꝓ unuierso tempore sp̃italit᷑ accipt.
quo est apud alienos eccłia siue ꝑ seipioᷤ.
sieut decem ꝑ decem centum sunt. & duo¬
decim ꝑ duodecim. centum quadraginta
quatuor. quo numero significat᷑ unuier¬
sitas scõrum in apocalẏpsi. Unsde appar&s
non solas temporum questiones istis nu
meris eẽ soluendas. s latiꝰ pat̾e signis¬
cationes eorum & in multa ꝓserpere.
Neq enim numerus iste inapocalipsi
ad tempora ꝑtinet. s ad homines.¬
extam regulam ticonius recapitula¬
tionem uocat. in obscuritate scriptura¬
rum satis ugilanter inuentam. Sicut .ii.
dicuntur quedam quasi seqͣntur in ordi¬
ne temporis uel rerum continuatione
narrentur. cum ad pͥora que p̃t̾missa fue¬
rant. latenter narratio reuocetur. quod
nͥ ex hac regula intelligat᷑ erratur. sicut
in genesy & plantauit inquit dñs deus
paradẏsum ineden ad orientem. & posuit
ibi hominem quem formauit. Et ꝓdux̃

Expanded text:
remiae pro universo tempore spiritualiter accipi, remiae pro universo tempore spiritualiter accipi, quo est apud alienos Ecclesia: sive per seipsos, sicut decem per decem, centum sunt; et duodecim per duodecim, centum quadraginta quatuor; quo numero significatur universitas sanctorum in Apocalypsi . Unde apparet non solas temporum quaestmeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. .Sextam regulam Tyconius "recapitulationem" uocat, in obscuritate scripturarum satis uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam, quasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione narrentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produxit