comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam sciat eos quoq quib
nunquam ẽ p̃dicatum: ibidem ẽẽ
dampnandos. De quib infra di¬
cemus. Uenit autem pͥmus dicens.
Domine mna tua. decem mnas
ad quisiuit. Primus seruus ordo
doctorum ẽ: incircumcisionẽ mis
ssorum. qui unam mnam negotia-
dem mna. decem mnas adqui¬
siuit: quia popłm sub lege cõ¬
stitutum. sibimet docendo so-¬
ue: quia in modico fidelis fuisti
eris potestatem habens supra
decem ciuitates. In modico seruus
ẽ fidelis. qui non ad ulterat uer¬
bum di: sed sicut ex do. coram
đo. inxp̃o loquit᷑. Quiequid e¬
nim in presenti ꝑcipimus donoꝵ
incomparatione futuroꝵ. ꝑpau¬
cum ẽ & modicum. quia expar¬
te cognoscimus: & ex parte pro¬
phetamus. Cum autem uenerit
quod ꝑfectum ẽ: euacuabitur
qđ ex parte ẽ. Ciuitates autẽ
decem: sunt animȩ ꝑ legis uer¬
bum ad gr̃am euuangłii ueni¬
entes. Quib iure tunc glorifi¬
cantius ille preponitur. qui eis
pecuniam uerbi dei digne cõ¬

Expanded text:
Quinetiam sciat eos quoque, quibus Quinetiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem misssorum, qui unam mnam negotiatudem mna decem mnas acquisivit, quia populum sub lege constitutum sibi docendo sove, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens supra decem civitates. In modico servus est fidelis, qui non adulterat verbum Dei, sed sicut ex Deo coram Deo in Christo loquitur . Quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futurorum perpaucum est et modicum, quia ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur quod ex padecem sunt animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes, quibus jure tunc glorificandus ille praeponitur qui eis pecuniam verbi digne Deo com
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnos. Ciues impios uideos di-¬
est de quib alibi. ꝓtestatur. Nunc
autem & uiderunt & oderunt
ꝙ me ꝙ patrem meum. Qui non
solum p̃sentem usq ad mortem
crucis oderant: sed etiam post re¬
surrectionem eius miserunt ꝑ¬
onem regni cȩlestis spreuerunt.
Et factum ẽ ut rediret accepto
regno. S ignificat tempꝰ quando
cum diceret. Regnum meum ñ
ẽ de hoc mundo. Et iussit pater¬
dedit pecuiniam: ut sciret qͣntũ
quisq negociatꝰ eẽt. Ut sciret
inquit non quod eum quid late¬
at: cui uerissime dictum ẽ Dñs
tu omnia scis. Sed scire dicit: sci-¬
re omnes facere. Tunc enim om¬
nium oꝑa q cogitationes palã
omnib ostenduntur: quomodo
indeuteronomio. Temptat uos
gitis eum: hoc ẽ scire faciat. Ne¬
mo sane arbitretur eos solumͦ¬
quib gr̃a p̃dicandi data ẽ: non
autẽ & eos quib p̃dicatum ẽ ad
iudicium tunc ẽẽ uocandos. Ip¬
si sunt enim ꝑecunia: quam bo¬
ni serui ad quisiere mercando:

Expanded text:
super nos. Cives, impios Judaeos dicsuper nos. Cives, impios Judaeos dicit. De quibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt, et oderunt, et me, et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus miserunt ponem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non quod cum quid lateat, cui verissime dictum est: Domine, tu omnia scis. Sed sciret, dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Quomodo in Deuteronomio: Tentat, inqugitis eum , hoc est, sciri faciat. Nemo sane arbitretur eos solummquibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni servi acquisiere mercando.
Abbreviated transcription (Latin):
uelat. Post passionem quippe rt¬
surrectionemq suam. aꝑuit illis
sensum ut intelligerent scriptu¬
ras. Mna namq quam greci muã
uocant: centum dragmis appen¬
ditur. Et omnis scripture sermo
quia uitȩ cȩlestis ꝑfectionẽ sug¬
gerit. quasi numeri centenarii
pondere fulgescit. Et ait illis
Negotiamini dum uenio. Uer¬
ba quippe legis ac ꝓpħarum.
mystica interp̃tatione discussa ppłis
offerte: atq ab eis fidei confessio¬
nem morumq probitatẽ recipite.
uixta quod psalmista suis audi¬
torib precipit dicens. Sumite
palmum & date tympanum: hoc
ẽ laudem p̃dicationib in cordis
intentione ꝑcipite: & deuotionẽ
oꝑis in carnis castigatione redigi¬
te. Tympanum quippe est: pellis
inligno extenta. Pellis uero in lig¬
no extenta. caro ẽ nr̃a ad exemplũ
dominicȩ erucis afflicta. Ciues au-¬
cem eus oderant illum: qr mise.¬
runt legationem post illum di¬
centes. Nolumus hunc regnare

Expanded text:
telligenda revelat. Post passionem quippe retelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare
Abbreviated transcription (Latin):
omo nobilis iste est.
cui cecus supra clama¬
bat. fili dauid miserere
mei: ꝙ uenienti iero¬
solimam concinebant: osanna fi¬
lio dauid: benedictus qui uenit
in nomine dñi rex ifrł. Longinqͣ
regio. eccłia ẽ ex gentib: de qua id̾e
homini nobili loquitur. Ego autẽ
constitutus sum rex ab eo. Dicitur
ei apatre. Postula a me & dabo tͥ
gentes hereditatem tuam. ꝙ pos¬
sessionem tuam terriminos terre.
Quȩ uidelicet hereditas acposses¬
sio. bifaria ratione regio longin¬
qua uocatur. uel quia afinib ter¬
re clamat addñm: uel quia longe
ẽ apeccatorib salus. Et cum ds u¬
biq sit presens: longe tamen ab
eorum uia ꝙ senfu qui idola colua
d̾s uerus ab est. Sed qui erant
longe: facti sunt ꝓpe in sanguie
xp̃i. uocatis autem decem seruis
suis: dedit illis decem mnas. De¬
narius numerius ad legem ꝑtinet
ꝓpter decalogum. Uocauit itaq
paterfamilias decem seruos: quia
elegit discipłos ꝑ luteram legis
imbutos. Dat illis decem mnas:

Expanded text:
omo nobilis est ille, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus. De qua eidem homini nobili, qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo ; dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas,
Abbreviated transcription (Latin):
tu crucis fuerant trepidi. & de fide
resurrectionis ambigui: ita sunt ue¬
ritate ꝑspicua roborati: ut dño in celoꝵ
eunte sublimia non solum nulla affice¬
rent᷑ tristicia. sed etiam magno gaudio
replerentur. Et reuera magna in effa¬
bilis erat causa gaudendi. cum in cõ
głicos ordines: ꝙ ultra archangłoꝵ
altitudines eleuanda. nec ullis subli-¬
mitatib modum ꝓuectionis habitura
nͥ et̃ni patris recepta consessu illius
głȩ sociaret᷑ in throno: euius copula
sio. nr̃a ꝓuectio ẽ. & quo precessit gła¬
capitis. eo spes uocat᷑ ꝙ corporis. cłig¬
nis dilectissimi & exultemus gaudiis
& pia grarum actione letemur. Ho¬
die enim non solum para dysi posses.¬
sores firmati sumus: sed etiam cȩloꝵ
in xp̃o suꝑna penetrauimus: ampli.¬

Expanded text:
tu crucis fuerant trepidi, et de fide tu crucis fuerant trepidi, et de fide resurrectionis ambigui, ita sunt veritate perspicua roborati, ut Domino in coelorum 292 eunte sublimia, non solum nulla afficerentur tristitia, sed etiam magno gaudio replerentur . Et revera magna et ineffabilis erat causa gaudendi, cum in consgelicos ordines, et ultra archangelorum altitudines elevanda, nec ullis sublimitatibus modum suae provectionis habitura, nisi aeterni Patris recepta consessu, illius gloriae sociaretur in throno, cujus naturae sio, nostra provectio ecapitis eo spes vocatur et corporis; dignis, dilectissimi, exsultemus gaudiis, et pia gratiarum actione laetemur. Hodie enim non solum paradisi possessores firmati sumus, sed etiam coelorum in Christo superna penetravimus, ampli
Abbreviated transcription (Latin):
quam illorum generis nr̃i pͥncipum qͥbꝰ
preuaricationis suȩ ẽ ingesta confusio.
discipłi trepidis cogitationib estuarent
& apparuisset in medio eorum dominꝰ.
dixisseq: pax uob̃. ne hoc in eorum re
maneret opinionib quod uoluebatur
incordib. putabant enim se sp̃m ude¬
re non carnem: redarguit cogitationi¬
b aueritate discordes. ingerit dubitan¬
tium oculis manentia manib suis et
pedib crucis signa. & ut diligentius
ꝑtractetur inuitat: quia ad sananda
infidelium cordium uulnera elauorũ
& lanceȩ erant seruata uestigia. ut
non dubia fide sed constantissima sci-¬
entia teneretur eam naturam in dei pa-¬
tris consessuram throno: quȩ iacuerat
dilectissimi quod int̾ resurrectionẽ dm̃. et
ascensionẽ eius exactum ẽ: hoc qđ pro¬
uidentia di curauit. hoc docuit. hoc
suorum & oculis insinuauit et cordibꝰ
sus. & mortuus. Unde beatissimi a¬
postoli omnesq discipłi. qui q de exi¬

Expanded text:
quam illorum generis nostri principum, quibus quam illorum generis nostri principum, quibus praevaricationis suae est ingesta confusio. discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio eorum Dominus dixissetque, Pax vobis : ne hoc remaneret in eorum opinionibus quod volvebatur in cordibus putabant enim se spiritum videre, non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno, quae jacuerat dilectissimi, quod inter resurrectionem Domini et ascensionem ejus exactum est, hoc providentia Dei curavit, hoc docuit, hoc suorum et oculis insinuavit et cordibussus, et mortuus. Unde beatissimi apostoli omnesque discipuli, qui et de exi
Abbreviated transcription (Latin):
pectorib nisi illa trepida sollicitudo
Nos mn illis uiris contra calumpni¬
as impioꝵ. & contra terrenȩ argum̃¬
ta sapientiȩ docebaniur. Nos illoꝵ
instruxit aspectus: nos erudiuit audi¬
tus. nos confirmauit attactus. Gras
agamus diuinȩ dispensationi: ꝙ scoꝵ
resurrectionẽ dñi. ascensionemq flu¬
xerunt ocioso transiere discursu. sed
magna in eis confirmata sacramen¬
ta: magna sunt reuelata mysteria¬
.2
In his metu dirȩ mortis aufertur. & ñ
solum animȩ sed etiam carnis immorta¬
litas declaratur. In his ꝑ insufflationẽ
claues. ouilis dominici cura mandatur.
pauentium ac trepidantium tarditas
increpatur. Flammã fidei illuminata
corda concipiunt. ꝙ quȩ erãt tepida.
reserante seripturas dño. efficiuntur
ardentia. Infractione quoq panis con¬
uescentium aꝑiuntur optutus: multo
felicius horum oculis patefactis. quibꝰ
naturȩ suȩ manifestata ẽ glorificatio.

Expanded text:
pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo nos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapientiae docebamur, Nos illorum instruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit attactus. Gratias agamus divinae 291 dispensationi et sanctorum resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per insufflationem claves, ovilis Dominici cura mandatur. paventium ac trepidantium tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et quae erant tepida, reserante Scripturas Domino, effi ardentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. qua uerum d̃i tem¬
plum iudaica impieta¬
te resolutum. diuina in
triduo potentia suscita¬
uit: quadragenarius hodie dilectissi¬
mi scorum dierum expletus ẽ nume¬
rus. sacratissima ordinatione dispo¬
situs: ꝙ adutilitatẽ nr̃ȩ eruditionis
impensus. ut dum a domino in hoc
spacium mora p̃sentiȩ corporalis ex¬
tendit᷑. fides resurrectionis. docum̃¬
tis necessariis muniretur. Mors e¬
nim xp̃i multoꝵ discipłoꝵ corda tur¬
bauerat: & de supplicio crucis. de
emissione sp̃e. de exanimati corporis
sepultura: grauatis mestitudine m̃¬
tib quidam diffidentie torpor obrep¬
serat. Nam cum seẽ mulieres sicut
euuangłica patefecit hystoria. reuo¬
lutum amonumento lapidem. sepul¬
chrum corpore uacuum & uiuentis
dñi testes angelos nuntiarent: uerba
earum apłis aliisq discipłis delira¬
mentis similia uidebantur. Quam
utiq hesitationẽ humana infirmita.¬
te nutantem. nequa quam ꝑmisisset
sp̃c ueritatis p̃dicatoꝵ suorum in eẽ

Expanded text:
i, qua verum Dei templum Judaica impietate resolutum divina in triduo potentia suscitavit, quadragenarius hodie, dilectissimi, sanctorum dierum expletus est numerus, sacratissima ordinatione dispositus, et ad utilitatem nostrae eruditionis impensus: ut dum a Domino in hoc spatium mora praesentiae corporalis extenditur, fides resurrectionis documentis necessariis muniretur. Mors enim Christi multum discipulorum corda turbaverat, et de supplicio crucis, de emissione spiritus, de exanimati corporis sepultura gravatis moestitudine mentibus quidam diffidentiae torpor obrepserat. Nam cum sanctae mulieres, sicut evangelica patefecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedicatorum suorum inesse
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo ẽ: & indiscernendo aut
nulla aut ꝑdifficilis distantia.
ambiguum ẽ sententiã cito pro¬
feramus. sed do iudici terminum
reseruemus. Et cum dies udicii ue¬
nerit: illo non suspicione criminis.
sed manifestum reatum de scõꝵ
cetu eiciat. Quod autẽ dixit i¬
ranioꝵ fasciculos ignib tradi. &
triticum congregari in horrea.
manifestum ẽ hereticos quosq et
hypocritas fidei. gehennȩ ignib
concremandos ẽẽ eos uero qui ap¬
pellantur triticum horreis id est
mansionib cȩlestib suscipi. Tunc
iusti fulgebunt sicut sol. in reg¬

Expanded text:
similitudo est, et in discernendo aut similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia ambiguum est, cito sententiam proferamus; sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol in reg
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ẽẽ desiuit. Et in nono psalmo
scͥptum ẽ de eo. Exurge dñe non
confortetur homo. Quam obrem
non dormiat qui ȩccłiȩ p̃positus
ẽ. ne ꝑ illius negligentiã inimicus
homo suꝑseminet riza nia: hoc
ẽ hereticoꝵ dogmata. Qd autẽ
dir neforte colligentes riraniam
eradicetis simul & frumentum.
datur locus penitentiȩ: & monem¬
fieri potest ut ille qui hodie norio
deprauatus ẽ dogmate. cras resi¬
piscat. & defendere incipiat ueri¬
tatem. Illud quoq quod sequitur.
sinite utraq crescere usq ad messẽ
uidetur illi precepto ẽẽ contrariũ.
auferte malum de medio ur̃m ꝙ
nequaquã societatem habendam
cum his qui fr̃s nominentur. ꝙ
sint adulteri & formeatores. Si
enim prohibetur eradicatio. & us¬
q ad messem tenenda ẽ patientia
quomͦ eiciendi sunt quidam de
medio nr̃m. Inter tricicum ꝙ ri¬
zania quod nos appellamus loli¬
um. quamdui herba ẽ & necdũ
culmus uenit ad spicam. grandis

Expanded text:
Deus esse desivit. Et in nono psalmo Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemfieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres 97 nominentur, et sunt adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, et usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis
Abbreviated transcription (Latin):
q accesserunt ad eum discipłi eiꝰ
dicentes. Dissere nobis parabolã
riranioꝵ agri. Dimutit turbas
ihc ꝙ domum reũtitur: ut acce¬
dant ad eum discipłĩ. & secreto
interrogent quȩ popłs nec mere¬
batuur audire. nec poterat. Dissere
nobis parabolam zizanioꝵ. Qui
respondens ait. Qui seminat bo¬
num semen: ẽ filius hominis. Per
spicue exposuit quod ager mun¬
dus sit sator filius hominis. bo¬
num semen filii regni. zizania fi¬
lii pessimi. zizanioꝵ sator diabolꝰ
messis consummatio mundi. mes-¬
sores angłi. omnia scandala re-¬
feruntur ad rizaniã. iusti repu¬
tantur in filiis regni. Ergo ut su-¬
pra dixi quȩ exposita sunt a dño
his debemus accõmodare fidem:
quȩ autẽ tacita ꝙ nr̃ȩ intelligentiȩ
derelicta ꝑstringenda sunt breuit̃
Homines qui dormiunt. magistros
eccł̃iarum intellige. seruos patris¬
familiȩ. ne alios aceipias quam
angłos qui cotidie uident faciẽ
patris. Diabolus autẽ ꝓpterea
mimicus homo appellatur: quia

Expanded text:
ad eum discipuli ejus, dicentes: Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, ut accedant ad eum discipuli, et secreto interrogent quae populus nec merebatur audire, nec poterat. Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Qui respondens, ait: Qui seminat bonum semen, est Filius hospicue exposuit quod ager mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
est cum interp̃tatione sua non
statim posita: sed interiectis aliis
parabolis ẽ inserta. Hic enim ꝓpo¬
nitur: ꝙ postea dimissis turbis do-¬
mum uenit᷑. Et accedunt ad eum
discipłi eius rogantes. Dissere nob̃
parabolam zizanioꝵ agri. Et cet̃a.
ligendi desiderio: ante eius notici¬
am querere. quam a dño disserat᷑.¬

Expanded text:
est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, et reliqua. ligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disserat
Abbreviated transcription (Latin):
tur silere de xp̃o: sed & illi qui ab eo
sanati sponte confiteri uolebant. ĩmo
p̃dicaturi: ante passionẽ eiꝰ p̃cipiunt᷑ om-¬
nino reticere de illone diuina uidelieet maies¬
tati p̾dicata. passionis dispensatio differ-¬
retur: & dilata passione salus mundi
quȩ ꝑ hanc futura erat negaretur.
facta autẽ die egressus ibat indesertũ
locum. & turbe requirebant eum. &
uenerunt usq ad ipsum. & detinebãt.¬
illum. ne discederet ab eis. Si occasus
solis. dñi mors expͥmitur saluatoris.
quare non die redeunte resurrectio
illuis indicetur: Cuius manifestata
luce acredentium turbis inquiritur.
& ingentium deserto inuentus ne abe¬
at detinetur: maxime cum hȩc pͥma
sabbati quo resurrectio celebrata ẽ eg̃s¬
sio. quesitio. ꝙ inuentio contigerit.
Quib ille ait. Quia & aliis ciuitatib
oportet me euuangłirare regnum d̃i
quia ido missus sum. Et ut marcus ait.
abiit indesertũ gentiuĩ: ibiq insus fidelibꝰ

Expanded text:
tur silere de Christo, sed et illi qui ab eo tur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo int orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Siillum, ne discederet ab eis. » Si occasu solis, Domini mors exprimitur salvatoris, quare non die redeunte resurrectio illius judicetur, qui manifesta luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur, maxime cum haec prima sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaestio et inventio contigerit? « Quibus ille ait: Quia et aliis civitatibus oportet me evangelizare regnum Dei, quia ideo missus sum. » Et ut Marcus ait : Abiit in desertum gentium, ibique in suis fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant ipsum eẽ xp̃m. quia quem di¬
erum quadraginta ieunio fatigatum
diabolus hominem cognouerat. nec
temptando ualebat an & dei filius eẽt
expiri. iam nunc ꝑ signorum poten¬
tiam. uel intellexit. uel potius suspica¬
tus ẽ ẽẽ filium dei. Nongͥ ido uideis
cum crucifigere ꝑsuasit quia xp̃m. si¬
uedĩ filium. non ẽẽ putauit: sed quia
se morte illuis non p̃uidit ẽẽ dampnan¬
dum. Uere enim de hoc mystium a sclis
absconditum dicit apł̃s. qđ nemo pͥn¬
cipum huius scłi cognouit. Si enim
cognouissent numquam dñm głle eru¬
cifsxissent. Quare autẽ demꝰ nia dñs sẽ
loqui ꝓhibeat. psalmista manifestat
qui ait. peccatori autẽ dixit d̾s. quare
tu enarras usticias meas. & cetera. ne
quis dum p̃dicantẽ audit sequatur
errantem. Improb autem magister
ẽ diabolus. quia falsa ueris sẽpe ꝑmis¬
cet: ut speciȩ ueritatis testimonium
obtexat. Alias autem non solum de-¬
mones qui inuiti confitebantur iuben¬

Expanded text:
sciebant ipsum esse Christum. Quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam, vel intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur juben
Abbreviated transcription (Latin):
stiuitatem toto terrarũ
orbe uenerabilem. ille
scĩ sp̃e consecrauit aduen¬
tus. qui post resurrectio.¬
nem domini quinquage¬
simo die in apłos popłmq credentiũ
sicut sꝑabatur influxit. Sꝑabatur
autem. quia illum dñs ihe spopon-¬
derat affuturum. non ut tunc pri.¬
mum scõrum ẽẽ habitator inciperet.
sed ut sacrata sibi pectora. & feruen¬
tius accenderet & copiosius mundaret.
cumulans sua dona non inchoans. nec
ideo nouus oꝑe. quia ditior largitate.
N unquam enim ab omnipotentia
um rerum agit diuina moderatio. ex
totius uenit ꝓuidentia trinitatis. Una
ẽ ibi benignitas miscdiȩ. una ẽ censura
iusticiȩ. Nec aliquid ẽ in actione diui¬
sum. ubi nichil ẽ inuoluntate diũsũ.
Quȩ ergo illuminat pater. illuminat
filius. illuminat sp̃e sẽs. Cumq alia
sit ꝑsona missi. alia mutentis. alia ꝓ¬
mittentis. simul nob̃ & unitas mani¬
festatur & trinitas: ut ẽẽntia habens
equalitatẽ & non recipiens solitudinẽ

Expanded text:
stivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia um rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
erito itaq magisten
bonus dilectionem
tanquam sola preci¬
pienda sit sine qua non possuri
ꝓdesse cetera bona. & quȩ non
potest haberi sine cetis bonis.
mus ꝓ dño mundi odia sustine¬
re. Necesse enim est: ut oderit qͦs
cernit nolle amare quod diligit.
Sed non parum nos de se ipso do¬
minus consolatur. qui cum dixis¬
set hȩc mando uobis ut diligatis
inuicem: subiecit atq ait. Simũ¬
dus uos odit: scitote quia me pͥ¬
orem uobis odio habuit. Non
ẽ discipłs suꝑ magistrum. Ade¬
reant capiti menbra: ut quod pa
fuissetis: mundus quod suumerat

Expanded text:
erito itaque magister bonus dilectionem tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonimus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. » Non est discipulus super magistrum, adhaereant capiti membra; ut quod caput essetis, mundus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ligendum sit paulo ante exposui¬
mus. Sed ut impleatur sermo qui
in lege eoꝵ scriptus ẽ. quia odio
habuerunt me gratis. Corum le¬
gem dicit. non ab ipsis inuentam
sed abipsis datam: gratis uideli
cet. qui nullum exodio concessũ
querit. uel accomodũ dendit. Hii¬
diderunt mala. & ꝓpter nuniã
cordis maliciam. oderunt diligen¬
tem eos. & benefacientẽ illis.

Expanded text:
ligendum sit, paulo ante exposuiligendum sit, paulo ante exposuimus. Sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis . « Eorum legem dicit non ab ipsis inventam, sed ipsis datam. Gratis videlicet odit, qui nullum ex odio concessum quaerit, vel ad commodum tendit  Adiderunt mala; et propter nimiam cordis malitiam oderunt diligentem eos, et benefacientem illis.
Abbreviated transcription (Latin):
autem dñs. Qui me odit. & pa¬
trem meũ odit. utiq enim qui
odit ueritatẽ. necesse ẽ ut oderit¬
a quo ueritas nata ẽ. Nunc dicit
si oꝑa non fecissem in eis quȩ nemo
alius fecit: peccatum non haberen
fcecatum illud scilicet magnum
de qͦ & suꝑius ait. Si non uenissẽ
ꝙ loquutus eis fuissem. peccatũ
non haberent. Hoc ẽ peccatum:
qd eum loquentẽ & oꝑantẽ non
crediderunt. Quod dixit nemo
alius fecit in eis: tanquam diceret.
sent ante inpopło d̃i. sicut helyas.
uel helyseus mortuos suscitarunt.
nemo tamen fecit tanta miracu¬
la uel tanta salutis in sign̾a hu
tu illorum. qui facile intelligit
qui euuangłm legit. Ideo opus
non ẽ illa numerare que euuan-¬
gelium narrat: & totus mundus
clamat. Hec nimirum illa st̃ oꝑa.
quȩ in eoꝵ ualitudine tanta mi¬
ta illis antea nemo donauit. Hec
enim uiderunt: & hoc eis exꝓbrãs
adiungit & dicit. Nunc autem ꝙ
uiderunt & oderunt. & me ꝙ pa¬
trem meum. Quo sensu hoc intel¬

Expanded text:
minus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse ea quo et veritas nata est. Nunc dicit: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, peccatum non haberent; peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est, peccatum, quod in eum loquentem et operantem non crediderunt. » Quod dixit: Nemo alius fecit in eis, tanquam si aliquisent ante in populo Dei: aut sic ut Elias vel Elisaeus mortuos non suscitarent. Nemo tamen tanta fecit miracula, vel tanta salutis insignia humaonspectu illorum: quae cuncta facile intelligit qui Evangelium legit. Ideo opus non est illa enumerare, quae Evangelium narrat, et totus mundus clamat: « Nimirum illa sunt opera, quae in eorum valetudine tanta ta illis antea nemo donavii viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dixit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum. » Quo sensu hoc intel
Abbreviated transcription (Latin):
ita contempserunt. & non credi¬
derunt in xp̃m. qui uenit inple¬
nitudine temporis factus sub le¬
ge ut eos qui sub lege erant re¬
dimeret. Qui me odit. & patre
meum odit. Sicut qui diligit fi¬
lium diligit & patrem. quia u¬
na dilectio ẽ patris & filii: sicut
una natura. ita & qui filium o¬
dit: odit & patrem. Si oꝑa non¬

Expanded text:
ita contempserunt, et non crediita contempserunt, et non crediderunt in Christum, quia venit in plenitudine temporis factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Qui me odit, et Patrem meum odit. Sicut qui diligit Filium, diligit et Patrem, quia una dilectio est Patris et Filii, sicut una natura; ita et qui Filium odit, odit et Patrem. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
dentissime indicat euuangłium.
gentib In uideis gͦ uoluit intelli¬
gi mundum: qui odit xp̃m ꝙ dis¬
cipłos eius. Quid ẽ gͦ si non ue¬
nissem: peccatum non haberent:
Nunquid sine peccato erant u¬
dei: antequam xp̃c ad eos incar¬
ne uenisset: Quis hoc uel stultis¬
simus dixierit. Sed magnum
quoddam peccatum: non omne
peccatum. quasi sic generali no¬
mine uult intelligi hoc ẽẽ pcc¬
catum: aquo tenentur cuncta pec¬
cata: quod unusquisq si non ha¬
beat: dimittuntur ei cuncta pec¬
cata. Hoc ẽ autem quia non ere¬
diderunt in xp̃m: qui ꝓpterea
uenit ut credant meum. Hoc
peccatum si non uenisset: non utiq
haberent. Aduentus quippe euis
quantum credentib salutaris
tantum non credentib exiciabi¬
lis factus est. Nunc autem ex¬
cusationem non habent. de pecca¬
to suo. De quo peccato. nͥ quod non
crediderunt in xp̃m filium dei
qui eis ante ꝓmissus ẽ: & multis
in lege figurationib demonstratꝰ.
Et quasi hȩc omnia inania eẽnt.

Expanded text:
dentissime indicat Evangelium; gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus. Quid est ergo, Si non venissem, peccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum, quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. » De quo peccato, nisi quod non crediderunt in Christum Filium Dei, qui eis ante promissus est, et multis in lege figurationibus demonstratus; et quasi haec omnia inania essent,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Si sermonẽ meum serua¬
uerunt: & ur̃m seruabunt. Efe¬
ctus magister reuocat discipu¬
los ad exemplum. quod inse o-¬
stendebat: & in pͥorib legimꝰ.
Nunc autem exortatur eos. qua¬
tinus habeant in memoria sermo¬
nes magistri. Non ẽ inquit ser-¬
uus maior dño suo. Hic seruus
sapientie & intellectus bonus om¬
nib facientib eum. Ibi insuꝑioribꝰ
illum demonstrat seruum. de qͦ
& dudum ait. Seruus non ma¬
net in domo inȩternum. Ille est¬
ẽ seruus qui ꝑtinet ad timorem
quem foras mitcit caritas. ꝙ ñ
ꝑmanet in domo in ȩternum.
Sed hȩc omnia facient uobis ꝓp¬
ter nomen meum. quia nescunt
eum qui me misit. Quȩ omnia
facient. nisi que dixi : Odio habe¬
bunt uos: scilicet & ꝑsequentur
bebunt: Me inuobis ꝑsequent᷑
& sermonẽ ur̃m quia mauis est:
ideo non seruabunt. sed hȩc om¬
nia facient uob̃ ꝓpter nomen

Expanded text:
tur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Perfectus magister revocat discipulos ad exemplum quod in se ostendebat, ut in prioribus legimus. Nunc autem exhortatur eos quatenus habeant in memoria sermonem magistri: Non est servus major Domino suo. Hic servum sapientiae, et intellectus bonus omnibus facientibus eum : ibi in superioribus illum demonstrat servum, de quo et dudum ait: Servus non manet in domo in aeternum. Ille est servus qui pertinet ad timorem, quem foras mittit charitas, et non permanet in domo in aeternum. Sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum, qui misit me. « Quae omnia facient, nisi quae praedixit, odio habebunt vos scilicet, et persequentur,bebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Sed haec omnia facient
Abbreviated transcription (Latin):
Nam mundi nomine sepe ȩccłia¬
designatur sicut ẽ illud. D̾s erat
in xp̃o: mundum reconcilians
sibi. Itemq illud. Non enim ue
nit filius hominis ut iudicet
mundum: sed ut saluetur mun¬
dus ꝑ ipsum. Totus mundꝰ ȩccłia
ẽ: & totus mundus odit ȩccłiam.
Mundꝰ gͥ odit mundũ. in imicꝰ
reconciliatũ. dampnatus salua-¬
tum: inquinatus mundatum.
Sed iste mundus quem d̾s inxp̃o
ẽ Deniq cum dixisset si de mũ-¬
do ẽẽtis mundus quod suum erat
diligeret. continuo subiecit. qͥa
uero de mundo non estis. sedego

Expanded text:
am mundi nomine appellat; sicut est illud: « Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . » Itemque ilnit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Totus mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus in Christo est. Denique cum dixisset, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat, diligeret, continuo subjecit: Quia vero de mundo non estis, se
Abbreviated transcription (Latin):
nistrauit. Qd̃ cotidie in sc̃a ȩccłia
cernimus. quia pleriq dum bene
ministrant. exteriora quȩ accipiunt.
ꝑ iniunctam gr̃am. ad intellectum
quoq mysticum ꝑducunt᷑ ut etiã
de interna intelligentia polleant.
qui exteriora fideliter amministrati.
Generalis etiam mox sententia sub-¬
ditur. qua dicitur. Omni enim ha¬
benti dabitur & habundabit. ei
autem qui non habet & quod ui¬
detur habere auferetur abeo.Ha¬
benti autẽ dabitur & habundabit.
quia quisquis caritatẽ habet. etiã
alia dona ꝑcipit. Quisquis carita¬
tem non habet: etiam dona quȩ ꝑ¬

Expanded text:
nistravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia nistravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae
Abbreviated transcription (Latin):
ram soluitis: & curate ut ex eo qđ
audistis etiam alia studeatis intel¬
ligere quȩ non audistis: quatinus
alia exaliis colligentes: etiam illa
discatis ex uobismet ipsis agere:
quȩ necdum exp̃dicatoris ore didi¬
cistis. Pigrum uero seruum: qua
sententia feriat audiamus. Tollite
ab eo talentum: & date ei qui ha¬
bet decem talenta. O portunum
ualde uidebat᷑ ut cum amalo
seruo unum talentum tollitur.
ei potius qui duo quam qui quinꝙ
talenta acceꝑat daretur. Illi enim
dari debuit qui minus. quam qͥ
plus habuit. Sed sicut suꝑiꝰ dixi¬
mus. ꝑ quinq talenta. quinq ui¬
delicet sensus. id est exterioꝵ sci¬
entia designatur. ꝑ duo autem:
intellectus & oꝑatio expͥmitur.
Plus enim habuit qui duo quam
qui quinq talenta acceꝑat. Q uia
administrationẽ meruit. ab intel¬
lectu internoꝵ adhuc uacuus fuit
Unum gͦ talentum qđ intellectũ
significare diximus. illi dari debuit.
qui bene exteriora quȩ acceꝑat mi¬

Expanded text:
ras solvetis, et curate ut ex eo quod ras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta perceperat, quia administrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat mi
Abbreviated transcription (Latin):
& uelut in ꝑturbatione consilium
non habent: dum morunt᷑ ꝙ uitã
timent. Unde & huic seruo ꝓtinꝰ
respondetur. Serue male & piger
sciebas qͥa meto uͥ non semino. & cõ-¬
grego ubi non sparsi: oportuit gͦ
te dare pecuniam meam numinu-¬
lariis: & ego ueniens recepissem
utiq quod meum ẽ cum usura. Ex
uerbis suis seruus constringitur.
cum dñs dicit. meto ubi non semi¬
no: & conggoubi ñ sparsi. Ac si aꝑ¬
te dicat. Si iuixta tuam sententiã
& illud exquiro. quod ad erogan¬
dum non dedi: quantomagis ate
exquiro. quod ad erogandum
dedi: Oportuit gͦ te dare pecuni¬
am meam nummulariis. ut et
ego ueniens recepissem utiq qđ
meum ẽ cum usura. Pecuniã uͦ
nummulariis dare ẽ: eis scienti.¬
am p̃dicationis impendere: qui
exercere. S sicut nr̃m ꝑiculum
aspicitis si dominicã pecuniam
Inusura quippe: pecunia etiam
non data recipitur. Cum enim &¬
hoc reddit᷑ qd acceptum fuerat:
de accepta hac uerbi pecunia usu¬

Expanded text:
et velut in perturbatione consilium et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam vero dare nummulariis est eis scientiam praedicationis impendere qui exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ñ seminasti. & congregas ubi
non sparsisti: & timens abii ꝙ ab¬
scondi talentum tuum interra:
ecce habes quod tuum est. No-
rum dñm uocat: cui tamen ad lu¬
crum deseruire disfimulat. Et ti.¬
muisse dicit se in lucro ẽe talentũ
expendere: qui hoc solum timere
debuerat: ne hoc sine lucro ad do¬
minũ reportaret. Sunt enim ple-¬
riq intra scãm eccłiam. quoꝵ iste
seruus imaginem tenet. qui meli¬
oris uitȩ uias aggredi metuuint:
& tamen iacere in sui torporis
ignauia non ꝑ timescunt. Cumꝙ
se peccatores ceonsiderant sc̃itatis
uias arripere trepidant: i rema¬
nere insus iniquitatib non formi¬
dant. Quoꝵ bene petirus adhuemi
infirmitate positus speciem tenet.
cum uiso miraculo piscium dixit
sum. Immo si te peccatorem consi¬
deras: oportet ut a de drĩm repel¬
las. S ed qui idcireo melioris habi¬
tus uias. & rectioris uitȩ apprehen¬
dere arcem nolunt: quia infirmos
se ẽẽ conspiciunt. quia peccatores
se fatentur & dñm repellunt: eũq

Expanded text:
nasti, et congregas ubi non sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Nota dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
ne corpescimus. de ipsis donis quȩ
contulit. nos districtius iudicat
Consideremus ergo quid accepi¬
mus. atq in eorum erogatione uigi¬
lemus. Nulla nos ab sp̃itali oꝑe
terrena cura impediat. ne si in ter¬
ra talentum absconditur: talenti
dñs ad iracundiam ꝓuocetur Piger
etenim seruus cum iam uidex cul¬
pas examinat: talentum de terra
leuat. quia sunt pleriq qui tunc
Ante ergo de talenti nr̃i ponenda
ratione uigilemus: ut eum iam ui¬
dex adferiendum imminet: lucrũ
nos quod fecimus exeuset.

Expanded text:
ne torpescimus, de ipsis donis quae ne torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
one reputabit᷑ Alius nichil horũ
assequutus ẽ: sed tamen fortasse fa-¬
miliaritatis locum apud diuitem
meruit talentum ꝓfecto familia¬
ritatis accepit. Si gͦ ei nichil pro
indigentib loquitur. protalenti
retentione dampnatur:. Habens
gͥ intellectum: curet omnino ne
taceat. Habens rerum affluentiã
ugilet ne amiscilie largitate dor¬
pescat. Habens artem qua reg¬
tur: magnoꝑe studeat ut usum
atꝙ utilitatem illuis cum ꝓximno
partiatur. Habens lo quendi lo¬
cum apud diuitẽ. dampnationẽ
ꝓ retento lucro timeat. si cum ua¬
let non apud eum ꝓ pauꝑib inter¬
cedat. Tantũ quippe ab uno qͦo
nr̃m uenturꝰ udex exigit. quanti
dedit Ut ergo de talenti sui rati¬
nib redeunte dño quisqͥs securus
sit: cum tremore penset cotidie qd
accepit. Ecce namq iam iuxta est.
in qua natus ẽ. longe discessit. Sed
profecto reu̾titur ut detalentis ra¬
tiones ponat. Quia si abona actio¬

Expanded text:
one reputatur. Alius nihil horum one reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est uin qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actio
Abbreviated transcription (Latin):
letis. Caritas autẽ uera ẽ ꝙ amicũ
diligere in dm̃ & inimicum dilige¬
re ꝓꝑter dm̃. Quam quisqͥs non
habet: omne bonum amitcit qđ
habet. Et talento qđ acceꝑat pͥua¬
tur. & iuxta dominieã sententiam
in exteriores tenebras mittetur. P
penam quippe in exteriores cadet.
interiores tenebras incidit. Illic
coactus patitur tenebras ultionis:
qui hic libent̾ sustinuit denebras
uoluptatis. Sciendum uero ẽ: qđ
nullus pigerab hac talenti accep¬
tione securus ẽ. Nullus namq ẽ
qui ueracit dicat. talentum mini¬
me accepi. non ẽ unde ponere ra
tionem cogar. Talenti enim nomi¬
ne cuilibet pauꝑi. etiam hoc ipsũ
reputabit᷑. quod uel minimũ acce
pit. Alius intelligentiã accepit p̃¬
dicationis. mynist̾ium debet exta¬
lento. Aluis trenam substantiam
accepit: erogationẽ talenti debet
ex reb. Alius nec internoꝵ intelli¬
gentiam. nec rerum affluentiam
accepit: sed tam̃ didicit artem qua
pascitur: ipsa ars intalenti accepti.¬

Expanded text:
letis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebrainteriores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accpit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiamaccepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti accepti
Abbreviated transcription (Latin):
nunc pie sp̃italia dona tribuit: di¬
stride in iudicio merita exquirit
Quid quisq accepit considerat.
& qđ lucrum de acceptis repo¬
tet pensat. Seruus qui geminata
talenta retulit. a dño laudatur.
atq ad ȩternam remunerationẽ

Expanded text:
nunc pie spiritalia dona tribuit dinunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet pensat. 2. Servus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad aeternam remunerationem