comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
colendũ: qm̃ aũ occurrebat aĩo parue
fidei. si d̾s̃ gratis ÷ colendꝰ. ⁊ ip̃e ⁊ hedi¬
tas. Quid de necessifatibus mortał uite
subsidia temꝑalis uitȩ p̃stitit patribꝰ
⁊ filuiᷤ eoꝵ tam carne quã fide. ñ ut hsͤ
hereant. s ea ad bonũ ȩt̾nũ referant
qd̃ faciũt: si his allecti iustificationeᷤᷤ¬

Expanded text:
parvae fidei. Si Deus gratis est colendus, et ipse est haereditas, quid de necessitatibus mortalis vitae subsidia temporalis vitae praestitit patribus et filiis eorum, tam carne quam fide, non ut his haereant, sed ea ad bonum aeternum referant. Quod faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
dit enĩ eis ⁊̃ hanc t̾ram: in figura et̾ne he¬
reditatis ad quã ȩt̾nã hereditatẽ: ñ o̾s
qui funicłõ diuinȩ p̃destinationis sig¬
nati sũt. uł idõ dicit funicłm. q sicut
funicło distributa ⁊ t̾ra ꝓmissionis in
ĩtrat nisi humilis. S & ex hystoria: idẽ
ꝑpendit᷑. Dixit enĩ noe tuturũ seruũ¬

Expanded text:
dit enim eis etiam hanc terram in figura aeternae haereditatis, ad quam aeternam haereditatem non omnes qui funiculo divinae praedestinationis signati sunt. Vel ideo dicit, funiculum, quia sicut funiculo distributa est terra promissionis, in intrat, nisi humilis. Sed ex historia idem perpenditur. Dixit enim Noe Chanaan fu
Abbreviated transcription (Latin):
qr sunt qͥ ñ ferũt solẽ in rota .i. qͥ ñ pͦst̃
intellig̾e xp̃m: in altitudine suȩ dĩtatiᷤᷤ
solem in rota sua. dico nob̃ minoribꝰ sal
contemꝑat se infirmis ⁊ lactentibꝰ qͦs
mirabilibꝰ dĩ tẽꝑalibꝰ nutrit. ac si dicat.
moysi. Hȩc dices filiis isrł. Qui ÷ misit
me ad uos. qd uix aliqͣntisꝑ pura menᷤᷤ

Expanded text:
sunt qui non ferunt solem in rota, qui non possunt intelligere Christum in altitudine suae deitatis solem in rota sua. Dico vobis minoribus, scontemperat se infirmis et lactentibus, quos mirabilibus Dei temporalibus nutrit, ac si dicat: Moysi: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Quod vix aliquantisper
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendũ ÷. dem̃ ut det̾min⁊: testam̃¬
tũ accipi ꝓ u̾bi doctrina: subdit. u̾bi.
qd̾ mandauit ĩ millȩ gen̾ationes. i.in
om̃s quibꝰ uiuendũ ÷: ex fide. Accip̾r
enĩ hic millȩ ꝓ infinito. hoc ÷ u̾̃bum
euãgłii. u̾bũ fidei qd̾ extendr̃ in om̃s
generationes ꝓ qͦ seruato reddit᷑ ꝓmiᷤ.¬
sum ȩt̾nũ. qd̾ ꝑ testam̃tũ añ sig̾cauit.¬

Expanded text:
cipiendum est. Deinde ut determinet testamentum accipi pro verbi doctrina, subdit, verbi.quod mandavit in mille generationes, id est omnes quibus vivendum est ex fide. Accipitur enim hic mille pro infinito. Hoc est verbum Evangelii, verbum fidei, quod extenditur in omnes generationes, pro quo servato redditur promissum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmortus obseruat᷑. qr tc̃ u̾a reqͥes
optat᷑ eis ato orat᷑. ⁊ quia spes ñ ÷ de
p̃sentibꝰ s d̾ fut᷑is. io ꝯgrue hic octo
quã tui ductor ⁊ rector. qͦuocat te
tatem cũ ait.Uenite ad me om̃s

Expanded text:
mortuis observatur, quia tunc vera requies optatur eis atque oratur, et quia spes non est de praesentibus, sed de futuris. Ideo congrue hic octonquam tui ductor et rector, quo vocat te tatem
Abbreviated transcription (Latin):
sepe me uocas ad te: qͥ nũꝗͣ fallis.
Et nota qd̾ morali ⁊ ꝯfueta locutiõe
qua huãnꝰ moueat᷑ affectus: ait:
Memor esto: Nõ enĩ obliuio cadit
tato.Ita dr̃. ⁊ obliuisci. qñ tardat.
⁊ memor ẽẽ cũcito dat. hȩc tñ d̾s
fac̃ c̾ta dispositione. ñ desinente

Expanded text:
saepe me vocas ad te, qui nunquam fallis. Et nota quod morali et consueta locutione qua humanus moveatur affectus, ait, memor esto. Non enim oblivio cadit tato: ita dicitur et oblivisci quando tardat, et memor esse cum cito dat. Hoc tamen Deus facit certa dispositione, non de
Abbreviated transcription (Latin):
.i. oꝑibꝰ qd docebã ostendi. Pulcherrimꝰ
ordo iste: ut pͥmo meditet᷑. pꝰ ea oꝑetur.
ex meditatione nãq mandatoꝵ celesti¬
um boni oꝑis usus molescit. Anotatur
hic actualis uͥtꝰ. iõ aũ dic̃. leuaui manꝰ.¬

Expanded text:
operibus quod docebam ostendi. Pulcherrimus ordo est iste, ut primo meditetur: postea operetur. Ex meditatione namque mandatorum coelestium, boni operis usus mollescit. Et notatur hic actualis virtus. Ideo autem dicit, levavi man
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑo.⁊ peto. seruꝰ sũ. expecto ali¬
m̃tum adño. miles sũ: exigo ab imꝑa¬
sisti. sꝑare fecisti ȩt̃na. ⁊ p̃sentia. despi¬
cere: ⁊ nota qd in octonario distingͥt᷑
septiforme ꝓpositũ scĩ uiri. ꝓpositũ
nãq scĩ uiri est pͥmũ: ut sit memor
ꝓmissionis. ẜ quã uincenti m̾ces debet.

Expanded text:
spero et peto. Servus sum, exspecto alimentum à Domino; miles sum, exigo ab imperasisti, sperare fecisti aeterna, et praesentia despicere. Et nota quod in hoc octonario distinguitur septiforme propositum sancti viri. Propositum namque sancti viri est praemium, ut sit memor promissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tua. ñdũ humiliauit. Iniqͥtas : mul¬
scrutat᷑. ut cognita faciat.⁊ facien¬
do: ꝑfectiꝰ cognoscat. qr ꝑfectiꝰ cognoᷤᷤ¬
cunt᷑. cũ fũt. Serutabor dico. ĩ toto
corde.m. ut tm̃ hereã mandatis. qͣnt
illi suꝑbi uolunt seduce.¬

Expanded text:
tua nondum humiliavit. Iniquitas est mulscrutatur, ut cognita faciat, et faciendo perfectius cognoscat, quia perfectius cognoscuntur cum fiunt. Scrutabor dico, in toto corde meo, ut tantum haeream mandatis, quantum illi superbi volunt seduce
Abbreviated transcription (Latin):
Lȩtus iste de tali auxilio sibi ip̃i loquit᷑.
in cõmotionẽ. ut cadas ꝑsuꝑbiã qͣ cecidit
angłs.⁊ de angło factus ẽ. diabolꝰ. Siẽ
enim ad ꝓficiendũ ñ mouet pedẽ nisi
elatos in rumã u̾git. Dico: ñ det pedẽ
mit in te fides: dormit in te xͦ. fides ał.
nos ei. Demn: his duobꝰ: duo alia redait

Expanded text:
etus iste de tali auxilio sibi ipsi loquitur.cecidit angelus et de angelo factus est diabolus. Sic enim ad perficiendum non movet pedem nisi elatos in ruinam vergit. Dico: Non det pedem mit in te fides, dormit in te Christus. nos ei. Deinde his duobus duo alia reddit,
Abbreviated transcription (Latin):
s redemptionis. quo inspe gaudet. os
accip̾r cordis archanũ hic. hoc est oscor¬
dis. Uñ ꝓcedit bonũ uł malũ qd nos.
mundat uł comqͥnat. De qͦ in ȩuãglio
dñs dicit. qd̾ ꝓcedit de ore: inquinat
hominem. ñ de ore carnis: s de ore cor¬
dis. Non enĩ si nominas furta ⁊ alia
mala: in mundus es. s dũ cogitaᷤ. &̃ si
sileas: & ne qͥs illud accrpet de ore cor¬
poris abidem dñs: quasi exponendo sub¬

Expanded text:
sed redemptionis, quod in spe gaudet. Os accipitur cordis arcanum hic, hoc est os cordis, unde procedit bonum vel malum, quod nos mundat vel coinquinat. De quo in Evangelio Dominus dicit: Quod procedit de ore, inquinat hominem : non de ore carnis, sed de ore cordis. Non enim si nominas furta et alia mala, immundus es, sed dum cogitas, etiamsi sileas. Et ne quis illud acciperet de ore corporis
Abbreviated transcription (Latin):
.i. gauisi sumꝰ. tanꝗͣ ꝯsolationẽ acipi¬
entes. Consolatio ñ nͥ miserorũ gemi¬
mꝰ in re. consolamͣ inspe. cũ transierit res s̾
gemitu: gaudiũ ueniet ȩt̾nũ. uͥ ñ erit ne¬
cessaria ꝯsolatio: qi miseria nulla sacia¬
do ꝯsołonis: s sciendũ qo sic̃ ñ semꝑad
similitudinẽ ponit᷑. s ad ꝓpͥetatẽ expͥ¬
m̃dam refert᷑. ut hic ad ꝓͥetatẽ rela¬
tum ÷. exempla nob̾ de cõi locutione
hoiũ danda sunt: ut facile intelligat᷑
similitudinẽ refert᷑. Itẽ.⁊ cũ dicimus:¬

Expanded text:
st gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum; gemimus in re, consolamur in spe; cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non erit necessaria consolatio, quia miseria nulla sauciado consolationis. Sed sciendum quia sicut non semper ad similitudinem ponitur, sed ad proprietatem exprimendam refertur, ut hic ad proprietatem relatum est, et exempla de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligamus similitudinem refertur. Item, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uł usq ualde. Magna uis mali ÷¬
insuꝑbis. Non .N. satis ÷ eis qd̾ impii st̃.
nͥ ⁊̃ impios faciãt. Iniq gͦ agebant
usq ualde. qi ñ solũ impi erãt. s ⁊̃
pios ꝑseqñdo. impios ẽẽ cogebant.
Maximũ peccm̃ in homine suꝑbia
.ẽ. qr iñ manauit: nr̃i origo delicti. ħ
telo nos pͥmũ diabolꝰ uuln̾auit.⁊ ꝑ¬
culit. Nisi enĩ hõ ꝑsuasione serpen¬
tis deceptꝰ: sic̃ ds̃ ẽẽ uoluisset. ⁊ suiᷤ
ferał culpe ad nos transiss hereditaᷤᷤ.
Deniq hoc ꝑeccõ: ipse cecidit diabolꝰ.
natus. hoĩem sͥ participẽ reqͥsiuit.
inquẽ ꝯsortiũ suȩ tͣnsfundet offensȩ.

Expanded text:
 usque valde. Magna vis est mali in superbis. Non enim satis est eis quod impii sunt, nisi etiam impios faciant. Inique ergo agebant usque valde, quia non solum impii erant, sed etiam pios persequendo impios esse cogebant. Maximum peccatum in homine superbia est, quia inde manavit nostri origo delicti. Hoc telo nos primum diabolus vulneravit et perculit. Nisi enim homo persuasione serpentis deceptus, sicut Deus esse voluisset, et suis feralis culpae ad nos transisset haereditas. Denique hoc peccato ipse cecidit diabolus.natus hominem sibi participem requisiuit, in quem consortium suae transfunderetur offensae.
Abbreviated transcription (Latin):
no. nos nobis malȩ fecimꝰ: qͥ sub peccõ
nos uendidimꝰ. Uñ redemptor nos
lib̾ans: bñfecit hoc idõ dicit. ne du¬
bites de u̾b̾ gentiũ: dico qd̾ dñs bñ¬
fecit. uñ. facti sumꝰ. lotan. qͥ prius

Expanded text:
ug. Nos nobis malefecimus, qui sub peccato nos vendidimus. Unde Redemptor nos liberans benefecit. Hoc ideo dicit, ne dubites de verbis gentium. Dico quod Dominus benefecit. Unde: Facti sumus laetantes, qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
ferre possumꝰ. ⁊ hȩc calũpnia ñ÷. Tẽp¬
tatio autẽ grau̾or q̃ ÷ calũpnia. est
quȩ ñ solũ falsa componit. uerũ ⁊̃ quȩ
piȩ gesta st̃ decolorat. ut in ioseph im¬
pudica dña fecit. ⁊ in susanna duo p̾s
dune dico. qͥã si hȩe m̾andata patientia

Expanded text:
ferre possumus: et haec calumnia non est. Tentatio autem gravior, quae est calumnia, est quae non solum falsa componit, verum etiam quae pie gesta sunt, decolorat, ut in Joseph impudica domina fecit , et in Susanna duo presdime, dico, quia si hoc mihi data patientia
Abbreviated transcription (Latin):
lumpniis hominum.
Ta TlAspu scõ. fac ne calũpnie hõiũ
.i. ne falsȩ impositiones t̾roribꝰ me
uincant.⁊ a tuis mandatiᷤᷤ. ad sua ma-¬
lȩ facta traducant. quibꝰ uͥq agitant᷑

Expanded text:
lumniis hominum, Spiritu sancto, fac ne calumniae hominum, id est falsae impositiones terroribus me vincant, et a tuis mandatis ad sua malefacta traducant, quibus ubique agitantur
Abbreviated transcription (Latin):
thesauro rõnis eductus sit: nesci̾t. Sq̃R.
fecit ꝓpt̃ ppłm suũ. Sidix̃ quȩ amares in
petit. ad indicandã potentiã dĩ: ut ñ
casu hec facta putarent᷑. s in magna fu¬
turi sig̾cantia.
na & ꝓdigia in medio
tui egyptȩ: ĩ phara¬
onem ⁊ in om̃s seruoseiꝰ.
nifesta sũt. ut expositione mag̃ obscu¬
rent᷑. Dũ nͦ audis q̃ facta sũt in impios.
cauȩ ne ⁊ in te fiãt. iõ: ħ utilia st: cũ
legunt᷑. De iñ q̃ dñs fecĩt. pꝰquã popłs
eductus ÷ de egipto: Sub di ⁊÷:

Expanded text:
t, nescitur. fecit, propter populum suum. Si dixit quae amares in petit ad indicandam potentiam Dei, ut non haec casu facta putarentur, sed in magna futuri significantia. na et prodigia in medio tui, Aegypte, in Pharaonem et in omnes servonifesta sunt, ut expositione magis obscurentur. Dum vero audis, quae facta sunt in impios, cave ne et in te fiant. Ideo haec utilia sunt cum leguntur. Deinde quae Dominus fecerit, postquam populus eductus
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ dixi. tͥ. Nu̾s iste uniu̾sitatẽ
indicat. qr .uii. dieb omĩa temꝑa agũ¬
tur. uñ: recte ꝓ uniu̾sitate ponit᷑.
sic̃ ibi. Septies cadit iꝰtꝰ. ⁊ resurg̃.
pii infirmabunt᷑ in malis .i. in tͥbula¬

Expanded text:
e universitatem indicat, quia septem diebus omnia tempora aguntur. Unde recte pro universitate ponitur, sicut ibi: Septies cadit justus, et resurgit . pii infirmabuntur in malis, id est tribula
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd gͦ facis ꝓuita et̾na: dextera oꝑat᷑.
si ⁊ alio intendis:. sinistra se in miscuit. ⁊ in
ea delectatꝰ qͣsi in dext̾a ꝑdis ȩt̾na. Hota: ꝙ
conditionẽ ponit. ꝗͣ necẽe: fieri. ut si obli
Adhereat lingua mã

Expanded text:
Quidquid ergo facis pro vita aeterna, dextera operatur; si et alio intendis, sinistra se immiscuit, et in ea delectatus, quasi in dextera perdit aeterna. Nota quod conditionem ponit, quam necesse « Adhaereat lingua m
Abbreviated transcription (Latin):
sũt in lege tua. de grã tua. ut ñ
fit in me
iusticia mea. s tua. lex
enĩ ꝓd
nĩ ꝓdut mittat ad gr̃am. ñ solũ
testando eã. s timore p̃uarica¬
tionis: quã fecit. Iõ gͦ ait. dilexi
.test̾.t. qr lex ad grãm ducit. q̃ sola
lib̾at. Cognita aũt grã d̾ĩ q̃ solali Con¬
b̾at. a p̃uaricatiõe legis orat.¬

Expanded text:
sunt in lege tua, de gratia tua; ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim ad hoc prodest, ut mittat ad gratiam. Non solum attestando eam, sed timore praevaricationis quam fecit. Ideo igitur ait, dilexi tua, quia lex ad gratiam ducit, quae sola liberat. Cognita autem gratia Dei, quae sola liberat a praevaricatione legis, orat
Abbreviated transcription (Latin):
tuis meditabor: non¬
Tos. oblimoni: quȩ ex infirmitate̾
originalis peccati euenit: oppõita÷ medi¬
tatio. Hou̾at iste uitiũ humanitatis.
⁊ ꝯtra illud auxiliũ repꝑit. Iustifico̾nes
sunt. sic̃ qd hebreꝰ puer in lege: ñ plꝰqͣm
xi. annis seruit. in .uiiͦ. liber egrediet᷑.
Quia fidelis in mundo qui .ui. ȩtatibꝰ dis

Expanded text:
uis meditabor.  Oblivioni quae ex infirmitate originalis peccati venit, opposita est meditatio. Noverat iste vitium humanitatis. Et contra illud auxilium reperit. Justificationes sunt sicut quod Hebraeus puer in lege non plus quam sex annis servit. In septimo liber egreditur, quia fidelis in mundo, qui sex aetatibus di
Abbreviated transcription (Latin):
Bonitatem & dis¬
ciplinam. & scĩam do¬
tatem doce me. nͥ ut grã dĩ. magiᷤ ma¬
gisq ei augeat᷑r hanc uͦ docet cum
caritatẽ inspirat. ut ñ ex timore oꝑet᷑
s ex amore. ⁊ sit ei boni delectatio.⁊ est
doce .i. patientiã.da qͣi. adõ sit dulce
bulatione ñ possit extingui. tẽ scĩa
tescit qua scit. qͥd m̾uit.⁊ accep̃: qͥd poscit.

Expanded text:
nitatem et disciplinam et scientiam doicit, bonitatem doce me nisi ut gratia Dei magis magisque ei augeatur? hanc vero docet, cum charitatem inspirat, ut non ex timore operetur, sed ex amore, et sit ei boni delectatio. Et est: d est patientiam da, quasi a Deo sit dulcedbulatione non possit exstingui, tunc scientia, tescit, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã: temꝑando tͥbułonẽ em̃datoriã.
quȩ ñ audendo: uł legendo. uł cogitãdo.
discit᷑. s exꝑiendo: docet scĩam: insinti¬
ando cognitionẽ. hȩc .it. docendo datur.
Quid .it. aliud ÷ doc̾e: quã scĩam daree
docet aũ d̾s̃: ⁊ scire scienda. inspirando
u̾itatẽ ⁊ face̾ faciendar inspirando sua¬
uitatẽ. Docet gͦ illa fac̾e. hȩc scire. Idõ:¬
dixisse mandatis obediui. mandatis enĩ
comienit obedire.qr mandata facienda
suscipimꝰ. ꝓmissis ꝯuenit cred̃e. S ꝯgrue
ait. mandatis tuis credidi. s. qđ̾ tu illa man¬
dau̾is ñ aliqͥs hõ. licet ꝑ hoĩem ministra¬
ta sint.⁊ est sensus. fides qua credidi ista:
tua ẽẽ mandata. impetret a te gr̃ãm qua
s dĩ mandare: & uñ fiat dare. Uł ita .Bo¬
nitatẽ. fe. dico doce me iustificationes qͣs:
ũ alias quero. s qͣsiȩ aliis fecisti. Iocun

Expanded text:
ciplinam, temperando tribulationem emendatoriam, quae non audiendo vel legendo, vel cogitando discitur, sed experiendo docet scientiam insinuando cognitionem: haec enim docendo datur. Quid enim aliud est docere, nisi scientiam dare? Docet autem Deus et scire scienda, inspirando veritatem; et facere facienda, inspirando suavitatem. Docet ergo illa facere, haec scire. Iddixisse, mandatis obedivi. Mandatis enim convenit obedire, quia mandata facienda suscepimus; promissis convenit credere; sed congrue ait, mandatis tuis credidi, scilicet quod tu illa mandaveris, non aliquis homo, licet per hominem ministrata sint. Et est sensus; Fides qua credidi ista, tua esse mandata, impetret a te gratiam, qua ita; Bonitatem fecisti, dico, doce me justificationes: quas? non alias quaero, sed quas aliis fecisti. Jucund
Abbreviated transcription (Latin):
in generali ꝑturbatione ip̃e sols ꝯfi¬
dentiã dep̃cationis assumeret ⁊ pla¬
cͣuit. Uł exorauit: posset d̾risse. &
mechantes tranfixit. s meliꝰ dixit
exorauit: ꝙ tͣnsfixio mechantum
zelo dĩ facta. magis dicenda. ẽ. orõ:
quã oꝑatio. qr qui bñ agit orat. ⁊
sic cessauit quassatio breuit̾ totũ
dixit. qr ñ docet hic nescientes. seb¬
cõmemorat scientes. Que aũ hic posi¬
ta est quassatio. suꝑiꝰ dicta est ꝯfrac¬

Expanded text:
in generali perturbatione ipse solus confidentiam deprecationis assumeret. Et placavit, vel exoravit, posset dixisse, et moechantes transfixit; sed melius dixit exoravit, quia transfixio moechantium zelo Dei facta, magis dicenda est oratio, quam operatio, quia qui bene agit, orat, et  cessavit quassatio.» Breviter totum dixit, quia non hic nescientes commemorat scientes. Quae autem hic posita est quassatio, superius dicta est confrac
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset ⁊ dm̃ leuasse manũ ante¬
quã dicat eũ placatũ. hoc de mag¬
nitudine culpe & pęne eorũ inter
uerat manum ad ꝓst̾nendũ illoᷤ.
ut ds̃ nollet ałr placari. nͥ ut
finees eum placauit: qui mas¬
culum ⁊ feminam coeuntes: pa¬
riter int̾emit. ñ odio eorũ s re¬
lo dĩ. quo facto: pͣpͣ. cuiꝰ maiorint̾itꝰ
futurꝰ erat liberauit. Uñ. Sequit᷑.
Stetit finees & pla¬
cauit: & cessauit

Expanded text:
ixisset Deum levasse manum, antequam dicat eum placatum, haec de magnitudine culpae et poenae eorum intersverat manum ad prosternendum illos, ut Deus nollet aliter placari, nisi ut Phinees eum placavit, qui masculum et feminam coeuntes pariter interemit. Non odio eorum, sed zelo Dei: quo facto, populum cujus major interitus futurus erat, liberavit. VERS. 30.-- « Stetit Phinees, et placavit; et cessa
Abbreviated transcription (Latin):
Añ quã dic̾e̾t qd̾ aliquis hanc in¬
dignationem dĩ placauerit: adiũgit.
Et initiati. ł ꝯsecrati sunt beelphe¬
tur grauior excessus:⁊ m̃ uehemen¬
tior ira. ⁊ comedert̃ sacrificia mor¬
tuoꝵ .i. immolata mortuis hõibꝰ.
quasi diis

Expanded text:
antequam diceret, quod aliquis hanc indignationem Dei placuerit, adjungit: Et initiati sunt, vel consecrati sunt, Beelphetur gravior excessus: Et inde vehementiori ira, et comederunt sacrificia mortuorum, immolata mortuis hominibus, quasi diis
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui sũt in ȩccłia plebis .i. laudent.
eũ popłi minores: qui regunt᷑. ⁊ laudẽt
eũ. illi qui sũt in cathedra. seniorũ.
.i. laudent eũ seniores qui regẽ. Efscce
cũ dicit in ęccła. aꝑte demonstrat :

Expanded text:
illi qui sunt in Ecclesia plebis, id est laudent eum populi minores qui reguntur. Et laudent eum, illi qui sunt in cathedra seniorum, id est laudent eum seniores qui regunt. Ecce cum dicit in Ecclesia, aperte demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
monet redemꝑtos confit̾i. Sed̃o: ponitur
pͥma temptatio. q̃ ⁊ error: uͥ ÷ ⁊ fames.ibi.
Errauert̃. Tercio: ponit᷑ sessa temptatio:
quȩ ÷ difficultas uincendarũ ꝯcupiscentiaꝵ:
ibi. Sedentes intenenebris. Quarto. ponr.
tercia tempto. quȩ ÷ tediũ bñ faciendi:
ibi. Omnẽ escã. ab. Quinto : ꝑ onit᷑ qͣrta .t.¬
que ÷ tempestas sełi qͣtiens ȩccł̃iam turbãs
rectorem. ibi. Qui descendũt. Sexto. ꝯm̃¬
ibi. ꝑosuit flumina. Seꝑtimo: agit de
hereticis. quibꝰ destructis: erigit᷑ eccł̃ia.

Expanded text:
monet redemptos confiteri. Secundo ponitur prima tentatio, quae est error, ubi est et fames, ibi, erraverunt. Tertio ponitur secunda tentatio, quae est difficultas vincendarum concupiscentiarum, ibi, sedentes in tenebris. Quarto ponitur tertia tentatio, quae est taedium benefaciendi, ibi, omnem escam. Quinto ponitur quarta test tempestas saeculi, quatiens Ecclesiam, turbans rectorem, ibi, qui descendunt. Sexto commibi, posuit flumina. Septimo agit de haereticis, quibus destructis erigitur Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt .i. ex dissiꝑacione ossi um nrõꝵ summa
utilitas uenit.⁊ ẽ congrua comꝑacio Crassitudo
enĩ terreẽ quedam contemptibilia. uñ terra
tm̃ acce̾pit pinguedinẽ: sic ex eo ꝙ comtepsit
mundus accepit pinguedinẽ unde seges eccłe
feracius pullularet ħ ẽ mors scoꝵ q̃ comptibiliẽ¬
sucum unde creuit eccła Comtemptibilia enim
illis modo iam saginata ẽ terra: exsurgente sege¬
te eccłe bide sane qͦmͦ. Nobile: p̃cipuum mundi
humiliatũ ẽ Imꝑator uenit romã qͦ festinat :
adtemplũ imꝑatoris. an ad memoriã piscatoris :
Utiq piscatori hominũ supplicat. seqͥtur secus.
no. qr si c̃muni sorte moriunt᷑. ñ tñ descendunt.
inĩfernum. ut mali. s uita et̃na datur illis. Uł i

Expanded text:
st ex dissipatione ossium nostrorum summa utilitas venit. Et est congrua comparatio. Crassitudo enim terrae est quaedam contemptibilia, unde terra tamen accipit pinguedinem: sic ex eo quod contempsit mundus, accepit pinguedinem, unde seges Ecclesiae feracius pullularet. Haec est mors sanctsuccum, unde crevit Ecclesia. Contemptibilia enim illis . Modo jam saginata est terra, exsurgente segete Ecclesiae. Vide sane quomodo nobile et praecipuum mundi humiliatum est. Imperator venit Romam, quo festinat? Ad palatium imperatoris, an ad memoriam piscatoris? Utique piscatori hominum supplicat. Secus no: quia etsi communi sorte moriuntur, non tamen descendunt in infernum ut mali, sed vita aeterna datur illis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtis: uos qui iã estis hoc exꝑti .s.
qui estis in tua positi. ad ciuitatem
directi: de fame & siti lib̾ati. ¶sqͥR
enĩ de lib̾a¬
tione :

Expanded text:
expertis, vos qui jam estis experti, qui estis in via positi, ad civitatem directi, de fame et siti liberati. Sequitur enim de liberatione:
Abbreviated transcription (Latin):
ł scd̾m aliud p̃ceptio p̃cepit enĩ ut facẽt᷑.
s ꝑmisit ñ p̃cepit ut ita fac̾ent. qͣlitaᷤ
gͦ facti fuit: in ꝑmissione. factũ nͦ: in
p̃ceptione. nec tñ ħ ꝑmisit ds̃ fieri sine
aliquo ꝓuectu: ãe carnalis. ꝑ ħ .ii. qd
de uicino carnalȩ: aliqͥd carnales habue¬
rũt. pꝰea dĩ legẽ ⁊ iustificationes faciliꝰ
recepert̃. ⁊ licet ꝑ dolũ egere̾nt. ab in iqͥ
tñ. qd̃ sibi reddi dbuit abstuiler̃. ⁊ sicut
inioquitate egyptioꝵ. sic ⁊ eoꝵ infirmi¬
tate ad hoc ꝗd opꝰ erat : his factis figurari di
turis

Expanded text:
et secundum aliud praeceptio. Praecepit enim ut facerent, sed permisit non praecepit ut ita facerent. Qualitas ergo facti fuit in permissione, factum vero in perceptione. Nec tamen hoc permisit Deus fieri, sine aliquo profectu animae carnalis. Per hoc enim quod de vicino carnale aliquid carnales habuerunt, postea Dei legem et justificationes facilius receperunt. Et licet per dolum egerint, ab iniquis tamen quod sibi reddidebuit abstulerunt, et sicut iniquitate Aegyptiorum, sic eorum infirmitate ad hoc quod opus erat his factis figurari, dituris
Abbreviated transcription (Latin):
gem dĩ q̃rãt. Et edux̃.e.c̃  ͫr. ⁊ au.i. cum
argento ⁊ auro. Nam poĩt᷑. in ꝓcũ. more
scͥpture. ⁊ hoc ÷ pͥmũ bñficiũ. Est nota
qi hoc qͦ addit laudibꝰ dĩ: qd̾ ebreos di¬
tatos auro ⁊ argento: eduxit exegypto.
qr tales erant . ip̃i qͥ ñ possent sꝑñ̾e la¬
bore̾m suoꝵ mercedẽ licet tẽꝑalẽ qͥbꝰ p̃ce¬
pit d̾s ut uasa aurea ⁊ argentea uestes¬
ꝙ p̃ciosas: ab egiptiis mutuaront: ac se
cũ .s. apͦẜortarent. In hoc aũ ꝗd egẏptioᷤ
deceꝑũt ñ ÷ putandꝰ ds̃ dolos eis qui

Expanded text:
um argento et auro. Nam ponitur in pro cum, more Scripturae. Et hoc est, primum beneficium. Et nota quia hic quoque addit laudibus Dei, quod Hebraeos ditatos auro et argento eduxit de Aegypto, quia tales erant ipsi qui non possent spernere laborum suorum mercedem, licet temporalem; quibus praecepit Deus ut vasa aurea et argentea, vestesque pretiosas ab Aegyptiis mutuarent, ac secum scilicet asportarent. In hoc autem quod Aegyptios deceperunt, non est putandus Deus dolos eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
pecoꝵ. q̃ simiłr ꝑcussit. ħ ẽ nouissima
plaga in egipto. qͣ uicti cedũt egiptii.
moyses in exodo nc̃ om̃s cõmemorat ꝓpħa
nec eo ordine qͦ ibi narrant᷑. qr lib̃a ÷ lau¬
datio de qͣ agit iste p̾s: alege historiei:

Expanded text:
ma plaga in Aegypto, qua victi caedunt Aegyptii. Moyses in Exodo, nec omnes hic commemorat propheta, nec eo ordine quo ibi narrantur, quia libera est laudatio, de qua agit iste psalmus, a lege historiae;
Abbreviated transcription (Latin):
moysen factũ fuit. s ꝑ signa moysi. Ante
enĩ mascłnͥ fetus filioꝵ isrł necabant᷑. ⁊ ip̃i
in faciendis lat̾ibꝰ ꝯtẽbant᷑. S pꝰea i inanu
potenti. ꝑ signa ⁊ portenta dñi metuen di
⁊ honorandi facti sũt. donec duri regis
ꝯtemptio uinc̾e̾t᷑. ip̃mq cũ ex̾citu suo mare

Expanded text:
Moysen factum fuit, sed per signa Moysi. Ante enim masculi fetus filiorum Israel necabantur, et ipsi in faciendis lateribus conterebantur , sed postea in manu potenti per signa et portenta Domini metuendi et honorandi, facti sunt, donec duri regis contemptio vinceretur; ipsumque cum exercitu suo mare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigia dñs eẽt facturꝰ in t̾ra chã. Et posuit
meis. Uł ita. u̾ba sig. ñ accipit u̾ba quib
fierent sigua. multa enĩ sine u̾b facta sunt
ł uirga. ł manu extenta. S qi ip̃a facta: ñ erãt
dicta sũt u̾ba. Uerba gͦ ñ uocũ uł sonoꝵ uł

Expanded text:
digia Dominus esset facturus inter Cham. Aug. Vel ita, verba signorum non accipit verba quibus fierent signa. Multa enim sine verbis facta sunt, vel virga, vel manu extenta, sed quia ipsa facta non erant dicta sunt verba. Verba ergo non vocum, vel sonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiłr dĩ bonitaᷤᷤ. ⁊̃ mał bñ utitur. Cũ
enĩ ip̃i uicio suo mali ẽẽnt. ille de malo
illoꝵ bñ fecit. Non .it. añ ꝙͣ odissent ppłm
dĩ boni erãt. s maligni.⁊ impii taleᷤᷤ erãt.
qd facile incolis suis felicibꝰ inuid̾ent. dũ
gͦ auxit felicitatẽ isrł. ħ dĩ bñficio illi ad
inuidñdũ: ꝯu̾si sũt. qr iã mali erãt. Nõ itaq
cor illoꝵ : malũ faciendo: s pͦp suo bñ faci¬
endo: cor eoꝵ sponte malũ ꝯu̾tit dũ suos
multiplicauit. ut odirent ꝑ inuidiã ꝓͣpͥ.eiꝰ.
Inuidia .Nt. est odiũ alienȩ felicitatis. qͦ illoꝵ
odio ad et̾citationẽ ppłi sui: ⁊ ad głã nõis

Expanded text:
mirabilis Dei bonitas, etiam malis bene utitur. Cum enim ipsi vitio suo mali essent, ille de malo illorum benefecit. Non enim antequam odissent populum ejus boni erant, sed maligni et impii tales erant, qui facile incolis suis felicibus inviderent. Dum ergo auxit felicitatem Israel, hoc Dei beneficio illi ad invidendum conversi sunt, quia jam mali erant. Non itaque cor illorum malum faciendo, sed populo suo benefaciendo. Cor eorum, sponte malum, convertit, dum suos multiplicavit, ut odirent, per invidiam populum ejus. Invidia enim est odium alienae felicitatis, quo illorum odio ad exercitationem
Abbreviated transcription (Latin):
ti sũt. Eceꝑti rec̾tores. hoc sentiũt.
moti dico. sic̃ ⁊ ebriꝰ. Si c̃ ebrii titubãt:
sit: ñ uidẽt. Hñ subdit. Lomĩs sapĩa
in nob̃ responsũ mortis hũimꝰ. ut nõ
simis si dentes in nob̾. quac̃q enĩ se ꝯũ¬
tunt. fluctus fremunt. tempestaᷤᷤ seuit.
brachia deficiũt. qͦ prora inpinguat᷑: qͦ
nauis impulsa dimiitat᷑. aqͥbꝰ saxis. ne
ad dñm cũ tribularent᷑.
& de necessitatibꝰ eorum

Expanded text:
ti sunt experti rectores hoc sentiunt. Moti dico, sicut, ebrius. Sicut ebrii titubant, sit non vident: Unde subdit: Et omnis sapientia in nobis responsum mortis habuimus, ut non simus fidentes in nobis . Quacunque enim se convertunt, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt, quo prora impingatur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne ad Dominum cum tribularentur; et de ne
Abbreviated transcription (Latin):
i eos qͥ offerñt dõ sacͥficiũ spus cont̾bulati ho̾ sanat ꝙ ha
mileꝰ elato̾ elidit Sed infut᷑o ꝑfecta erit sanitas uͥcorru¬
ptibile ħ induet incorruptionẽ. Modo uͦ ut medicꝰ
medici. frangit᷑ N. amedicis qđł tortũ ẽ utfiat rectũ
pꝰea sic pͣuum cor cui displice ds̃ inhis q̾fiunt de¬
nitendo puniendo ꝙ sigͥscat pectoꝵ tunsio. un̾a

Expanded text:
 eos qui offerunt Deo sacrificium spiritus contribulati. Hos sanat, quia humiles elatos elidit; sed in futuro, perfecta erit sanitas, ubi corruptibile hoc induet incorruptionem. Modo vero ut medicus medici. Frangitur enim a medicis, quod tortum est ut fiat postea rectum, sic pravum cor cui displicet Deus, in his quae fuerit denitendo, puniendo: quod significat pectorum tonsio. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e. mitissis ñ obscura scͥpt᷑aꝵ accusesq̾fecit ds̃ ut
te et erceat. Neq dicas sic diceret᷑ melt̾ sic. i dic¬
tũ ẽ ut dici debuit. Non corrigat eger medicam̃¬
ei crede qͥte curat. dñ gͦ quam scias qͣre qͥddictũsit.
ñ udices crede ua debuisse dici ut dictũ ẽ. Et he:
pietas facit te capacẽ iautẽ resistis adu̾s clausa:
peccõres autẽ .i. inmites contrarios mansuetis ẽ
humilians usq adt̾rã uͥtterrena ĩm dedõ sapiãt
Quiꝰ enĩ rep̾hendñt intelligibilia. ĩo sentuint t̃re¬
na dedõ incorꝑceo corporalit̾ cogitantes. hec facit

Expanded text:
gere, mitis esto, non obscura Scripturarum accuses quae fecit Deus, ut te exerceat, neque dicas: Sic diceretur melius. Sic enim dictum est ut dici debuit. Non corrigat aeger medicameei crede qui te curat. Ante ergo quam scias quare quid dictum sit, non judices, crede ita debuisse dici, ut dictum est. Et haec pietas facit te capacem. Si autem resistis adversus clauspeccatores autem, id est immites contrarios mansuetis, est humilians usque ad terram, ut terrena tantum de Deo sapiant. Quia enim reprehendunt intelligibilia, ideo sentiunt terrena, d
Abbreviated transcription (Latin):
hende .i. ipsã sapiã dĩ. Dic̃ ii. inlibro sapĩe dicitur
e nu̾s omĩ rei spetiem p̾b̾ns &e pond̾ omẽ rem
adstabilitatẽ trahens .i. t̾minans ae formans cetir¬
cant ͦ humane uoces. reqͥescant humane cogia¬
tiones adincorap̃hensibilia dĩ nemo se extendat
qͣi comp̾hensurus sedqͣi participat᷑us. Participes.N.

Expanded text:
d est ipsam sapientiam Dei. Sicut enim in libro Sapientiae dicitur:et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabilitatem trahens, id est terminans et formans et orcant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes
Abbreviated transcription (Latin):
tes & dubios increpat osthdns unde possit̃
laudare dm̃ .s. si fuerint humiles ibi. ꝑ¬
citute. Os gͥ tã maiores quã minores ad lau¬
nificat᷑ qd uoci debent oꝑa ꝯsonore. Quoꝵ laus ces¬
sare ñ debet. etiã uocis laude int̾missa Semꝑ gͦ
exerceam᷑ in hac laude bonoꝵ oꝑm. Bonꝰ ẽ gͦ
spsalmꝰ qr bo̾a ẽ laus dĩ. In laude nãq dĩ ipse ac¬
⁊ est mertes que ꝙ infut᷑o erit. &e qr bñs ẽ p̃s. iõ¬

Expanded text:
tes et dubios increpat, ostendens unde possint laudare, scilicet si fuerint humiles, ibi praecinite. Omnes ergo tam majores quam minores ad launificatur quod voci debent opera consonare, quorum laus cessare non debet etiam vocis laude intermissa. Semperexerceamur in laude bonorum operum. Bonus ergo est psalmus, quia bona est laus Dei. In laude namque Dei ipse actus est merces, quae et in futuro erit. Et quia bonus est
Abbreviated transcription (Latin):
s.i. cñ oꝑe &e duxilio destitutos in hoc scło ũ
spent indm̃ e etiã qͥ hñt t̾rena &e ñ in eis con¬
intelligit᷑ ecłia gͣntiũ. Omis .N. eccłia gentiũ
regnatione quibꝰ absens ẽ pat̃. & omis fideliᷤᷤ
aĩa ẽ uidua sponso absente .i. qͣnidiu spon¬
sus ab est. Ut̃i mag̃ patrẽ ce sponsũ desidãt

Expanded text:
st omni ope et auxilio destitutos in hoc saeculo, ut sperent in Deum, et etiam qui habent terrena, et non in eis conintelligitur gentium. Omnis enim Ecclesia gentium regrinatione, quibus absens est Pater; et omnis fidelis anima, est vidua Sponso absente, id est quandiu Sponsus abest. Unde magis Patrem et Sponsum desiderant,
Abbreviated transcription (Latin):
cat. sustinui: que pecca ꝯdonat.⁊ de ce¬
t̾o monz. ne offendat homo. ⁊ si titubau̾it.
remediũ dat orandi. Dimitte nob̾.d.n.¬
sic̃.⁊ nos.di. de.n.⁊ qr hãc legẽ dedisti. ĩ
ip̃a necessitate sustinuite. ex pectans.
qñ uenias: & lib̾eᷤᷤ ab omĩ necessitate.

Expanded text:
cat, sustinui: quae peccata condonat, et de caetero monet, ne offendat homo. Et si titubavi, remedium dat orandi: Dimitte nobhanc legem dedisti in ipsa necessitate, sustinui te, exspectans quando venias, et liberes ab omni necessitate.
Abbreviated transcription (Latin):
qui iꝰticiã suã uolũt ꝯstituere. Isti sũt
duo popłi in ut̾o rebecce luctabant᷑. de
quibꝰ d̃r. Maior serur⁊ minori Iste minor
ñ÷ oblitꝰ iustificationes dĩ cũ inimici:
maiores sut obliti ꝗ m̾ito qͥa nesciẽtes

Expanded text:
qui justitiam suam volunt constituere . Isti sunt duo populi, qui in utero Rebeccae luctabantur, de quibus dicitur: Major serviet minori . Iste minor non est oblitus justificationes Dei, cum inimici majores sint obliti: quod merito, quia nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ñ tñ sũ oblitꝰ iustificatio .t. ut illi
maiores .s. in imici mei. Iustificat dm̃ qui se
accusat. ꝙ fit ꝑ humilitatẽ. q̃ humilitas
mirabilior÷ in iuuone. ħ aũ ad lict̾ã. mul¬
tis scõꝵ : pot̃ conuenire. ⁊ spetiałr popło
grẽ. Multi .it. scõꝵ a pͥma ad holescentia la¬

Expanded text:
tus, non tamen sum oblitus justificationes tuas, ut illi majores, scilicet inimici mei. Justificat Deum qui se accusat, quod fit per humilitatem, quae humilitas mirabilior est in juvene. Hoc autem ad litteram multis sanctorum potest convenire, et specialiter populo gratiae. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
glam suam: in simi¬
litudine uituli co¬
medentis fenum.
in similitudinem uituli. ñ ait ꝑ
ꝑ ablatiuum in similitudine.⁊
est talis locutio ut supra uͥait.
& crediderũt in uerbis eiꝰ. uituli
bico comedentis fenum: ut ab eo
comederent᷑: quia fenum sunt .i.
caro. omĩs enim caro fȩnum:

Expanded text:
am suam, in similitudine vituli comedentis fenum. In similitudine vituli, non ait per r ablativum, in similitudine; et est talis locutio ut supra, ubi ait: Et crediderunt in verbis ejus. Vituli dico, comedentis fenum ut ab eo comederentur, quia fenum sunt, id est caro. Omnis enim caro fenum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ꝑ caritatẽ nob̾cũ ÷ int̾ra.¬
ꝑcaritatẽ cũ illo sumꝰ i cȩlo. Ille
deorsũ ÷ cõpassione caritatis. nos
sursũ: spe caritatis. om̃s g inxͦ¬
sumꝰ unꝰ homo. qui ñ angit᷑ de t̾reniꝰ ut
mali. s qr ꝑegͥnatur. ⁊ desidat ꝑatͥam.
Qũ gͦ singuli dicimꝰ: qr om̃s unũ sumꝰ
in xp̃o: unꝰ hõ illud dicit. Ad te leua¬

Expanded text:
voluit per charitatem, nobiscum est in tervoluit per charitatem, nobiscum est in teraritatem cum illo sumus in coelo. Ille deorsum est compassione charitatis, nos sursum spe charitatis. Omnes ergo insumus unus homo, qui non angitur de terrenis ut mali, sed quia peregrinatur et desiderat patriam. Cum ergo singuli dicimus, quia omnes unum sumus in Christo, unus homo illud dicit, ad te leva
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Adte leuaui ocłos meos. scl
ocłos fidei ⁊ caritatis. Uñ se mũdat
iste. ut celũ fiat. Ascenso gͦ. ẽ. in affec¬
eu desidio .a. bono: leuamur ad celũ.
sic desidĩo malo: ad ima p̃cipitam᷑.
⁊ sic̃ affectu ascendit aliqͥs. ita ⁊ celũ
Et bñ ait. Lȩuaui ocłos meos adte.
quo . st. leuaret: nͥ quo ascendens
tendebat s hon se atcendit iste: ut
su ꝑbꝰ qui placet sͥ. ⁊ iõ displicet dõ.
dõ placet: cui d̾s placet. eui u̾o d̾s̃
placet: ipse sͥ displicet. at̾tende ⁊̃
te leuani. ꝑ caritatẽ naq: multi
unꝰ hõ sũt. qͥ afinibꝰ t̾rȩ clamat.⁊ꝑ
aͦ simꝰ. ẜ ꝙ ip̃e dicit: in euanglio.
Nemo ascendit incęlũ. nͥ qͥ descen¬
dit de gelo filiꝰ hõis qui ÷ ĩ cȩlo. Descen¬
dit qͥdem caput. Ascendit idẽ cum
exhibuit: sine macula ⁊ ruga. Solꝰ
gͦ ascendit: qi nob̾eũ unꝰ÷. ⁊ solus.
U nitaᷤ enĩ nos cõpaginat uni. cũ
illo gͦ ascendit: qui cũ illo unꝰ esse

Expanded text:
dens ad te levavi oculos meos, scilicet oculos fidei et charitatis. Unde se mundat iste, ut coelum fiat. Ascensus ergo est in affectu. Desiderio enim bono levamur ad coelum sicut desiderio malo ad ima praecipitamur, et sicut affectu ascendit aliquis ita et coelum Et bene ait: Levavi oculos ad te. Quo enim levaret, nisi quo ascendens tendebat! Non se attendit iste ut superbus qui placet sibi, et ideo displicet Deo. Deo placet, cui Deus placet; cui vero Deus placet, ipse sibi displicet. Attende etiam te levavi. Per charitatem namque, multi unus homo sunt, qui a finibus terrae clamat,  quod ipse dicit in Evangelio: Nemo ascendit in coelum nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelis , descendit quidem caput, ascendit idem cum uam sibi exhibuit sine macula et ruga . Solus ergo ascendit, qui nobiscum unus est solus. Unitas enim nos compaginat uni; cum illo ergo ascendit, qui cum illo unus esse
Abbreviated transcription (Latin):
gradꝰ ÷ inter quaslib⁊ angustias
constanter de dño p̃sumere. donec
misertꝰ exaudiat. Intent̾. monet
ascendẽ. Modꝰ. biꝑtitꝰ ÷ p̾s. Primo¬
uox÷ tribulatorũ dm̃ respicientiũ
nr̃i. ⁊ c̃. ⁊ attendit ꝓgressũ ascendẽtis.
Uñ gradꝰ cantici dr̃. Qui enĩ supͣ ad mon¬
tes: nc̃ ad ipsũ dm̃. ꝙ maiꝰ ÷ ocłos leuat

Expanded text:
gradus est inter quaslibet angustias constanter de Domino praesumere, donec misertus exaudiat. Intentio: Monet ascendere. Modus: Bipartitus est p tribulatorum Deum respicientium, nostri, etc., et attende progressum ascendentis, unde gradus cantici dicitur. Qui enim supra ad monte
Abbreviated transcription (Latin):
cebo domino .i. ꝑfecte. qm̃ nullus erit
lapsus ambulantiũ pedũ. nullũ infir¬
me carnis lubricũ erit. ⁊ hoc in regiõe
⁊ tñ ñ dicit. hic placeo uł placui s placebo.
secure utiꝙ tẽ. quod modo non.¬

Expanded text:
cebo Domino perfecte, quoniam nullus erit lapsus ambulantium pedum, nullum infirmae carnis lubricum; et hoc in regione et tamen non dicit hic non placeo, sed placebo: secure utique tunc, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
stin̾e amalis .i. in medio pͣuȩ nationiᷤ.
quasi in nocte hꝰ scłi prudent̾ u̾sari. ut
abstinendo qͥsq ab iniqͥtate ñ ꝯfũdat᷑¬
in tenebris ꝓͥi mun̾is luce discretꝰ. Alit̾
⁊̃ potest dici mystice ab illo loco. Qui fec̃
luminaria. mag.i. cȩlestes spiritꝰ. qͥ sunt
añ oĩa lucentia. ⁊ fecit solẽ .i. sapientes in¬

Expanded text:
stinere a malis , id est in medio pravae nationis, quasi in nocte hujus saeculi prudenter versari, ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris proprii muneris luce discretus; aliter etiam potest dici mystice, ab illo loco: Qui fecit luminaria magna, id est coelestes spiritus, qui sunt ante omnia lucentia. Et fecit solem, Cassiod. i
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa. stellȩ hȩc ÷ luna. Alii fides: curatioñ
nocte huiꝰ scłi ñ sit necessariũ. pꝰea ces¬
sabunt. cũ tͣnsierit nox ista. ⁊ uen̾it
dies. hȩc aũ fec̃ in potestatẽ diei uel
noctis .i. ut potestas sit diei luc̾e̾. uł
noctis. Distat aũ sapĩa ascĩa: testãte
scõ iob. qͥ qͦdãmͦ singła diffiniens. ait:

Expanded text:
scientia, haec est luna; alii fides, curatio, nocte hujus saeculi non sit necessarium: postea cessabunt, cum transierit nox ista, et venerit dies. Haec autem fecit, in potestatem diei, vel noctis, id est, ut potestas sit diei, lucere, vel noctis. Distat autem sapientia a scientia, testante sancto Job, qui quodammodo singula diffiniens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
siue humanũ. seruilẽ. initialẽ. castũ.
uł filialem. Hũmanꝰ timor est: quando
timenꝰ pati ꝑicła carnis. uł ꝑdẽ bona
mundi. ꝓpt̾ qd̾ delinqͥmꝰ. Hic timor malꝰ
÷. qͥi pͥmo gradu cum mundo deserit᷑.
tin& se hõ apeccõ: quo p̃sentiã iudicis
⁊ pęnas metuit. ⁊ timore faẽ: qͥcqͥd boni
facit. ñ timore amittendi ȩt̾nũ bonum.
qd̾ ñ amat. s timore patiendi malum
qd formidat. Hontim⁊ : ne ꝑdat ãplexꝰ
pulcherrimi sponsi. s tim⁊ ne muta¬
tur in gehennã. bonꝰ ÷ iste timor ⁊ uti
lis. ꝑ quẽ fit paulatim ꝯsuetudo iꝰticiȩ:
⁊ succedit initialis timor qñ incip̃ ꝙ du¬
rũ erat amari. ⁊ sic incip̃ excludi: ser¬
uilis timor acaritate. & succedit deĩn
castus timor: quo timemꝰ ne sponsus
tardet. ne discedat: ne offendamꝰ. ne
eo careamꝰ. tĩmor iste de amore uenit.
Ille ꝗͣ seruilis: utilis÷. s ñ ꝑmanẽs in et̾¬
nũ. ut iste de qͦ hic dicit ꝓpħa. Beati

Expanded text:
sive humanum, servitem, initialem, castum vel filialem. Humanus timor est, quando timemus pati pericula carnis, vel perdere bona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est qui in primo gradu cum mundo deseritur. tinet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum d malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, utilis, per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, et succedit. Deinde castus timor, quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus, timor iste de amore venit. Ille quidem servilis, utilis est, sed non permanens in aeternum, ut iste de quo hic dicit Propheta: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deb̾ dicere fructuũ laborũ. s q labo
rescum gaudio sumunt᷑. ꝓpt̃ spem. ⁊
ip̃i iocundãt ⁊ modo st̃ cybꝰ. s iocũdior
utroq: subdit. beatꝰ es iã in p̃senti de
ad gaudiũ suauitatis. dem̃ qualit̃
beatꝰ sit: subdit.

Expanded text:
cum deberet dicere: Fructum laborum; sed quia res cum gaudio sumuntur propter spem, et ipsi jucundant, et modo sunt cibus; sed jucundior utroque subdit, beatus es, jam in praesenti de ad gaudium suavitatis. Deinde qualiter beatus sit subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
lege pendet. ñ ex moribꝰ hoĩũ. ne
aliquibꝰ cadentibꝰ: qui magni habe¬
bant᷑. ip̃ scandalo ꝑeat. Securꝰ uero:
legẽ diligit.⁊ est ei pax: & nullum
scandalũ. In qua lege: &̃ si multi pec¬
cant: ip̃a ñ peccat. nec peccare nouit.

Expanded text:
lege pendet ut  f. non ex moribus hominum; ne aliquibus cadentibus, qui magni habebantur, ipse scandalo pereat. Legem vero secuturus diligit, et est et pax et nullum scandalum; in qua lege etiamsi multi peccant, ipsa tamen non peccat, nec peccare novit.
Abbreviated transcription (Latin):
Aiterum ẽẽ sequentis psi. hanc enĩ
regulã dicit ier onimꝰ. ẽẽ. denendam.
⁊ubicũq duo alła p̃scribi̾tur psalmo.
bis ponit᷑. ut añs in euãgłio nc̃ dicit am̃nc

Expanded text:
esse sequentis psalmi. Hanc enim regulam dicit Hieronymus esse tenendam, ut ubicunque duo alleluia praescribuntur psalmo, bis ponitur, ut Dominus in Evangelio, nunc dicit amen,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s .po .i. iudei. Idõ dic̃ collaudate.
ut sit in unũ omniũ redacta lau¬
datio.q̃. ẽ. catholicȩ eccłȩ. Idõ uere
de toto orbe. Et hec sũt atria illa
domꝰ dñi: & ille omĩs popłs. uñ in
p̃cedenti psalmo egit. ñ soli u̾dei qͥ
illa sibi arrogare conantur:

Expanded text:
 id est Judaei. Ideo dicit collaudate, ut sit in unum omnium redacta laudatio, quod est catholicae Ecclesiae. Ideo vere de toto orbe. Et haec sunt atria illa domus Domini, et ille omnis populus, unde in praecedenti psalmo egit. Non soli Judaei qui sibi illud arrogare conantur
Abbreviated transcription (Latin):
uitate: partes ñ recipit. omniũ
om̃s compendio suȩ loquutionis
suꝑat. ⁊ est quasi punctus psal¬
morũ. Uñ diu̾sȩ species formant᷑.
⁊ est mira uariatio: ꝯtra tedium
rusalem solos iudȩos sig̾cari. om̃s
gentes ad laudem monet: in ꝑsõa

Expanded text:
vitate partes non recipit, omnium omnes compendio suae locutionis superat. Et est quasi punctus psalmorum. Unde diversae species formantur, et est mira variatio contra taedium rusalem solos Judaeos significari, omnes gentes ad laudem monet, in persona
Abbreviated transcription (Latin):
ame infticiã suã. qr ⁊ si mali cũ boniꝰsit
in scło. si ⁊ in eccłia sĩt. neqͥs tñ putet
iniquitatẽ uixta rͦticiã. ⁊ si eos porto.
tñ longe ÷ ame: eoꝵ iniqͥtas. Ne qͥs gͦ
timeat mixtos sͥ malos qͥ longe sunt.
Dominus iustus con

Expanded text:
unt injustitiam suam. Qui etsi mali cum bonis in saeculo, si etiam in Ecclesia sint: ne quis tamen putet iniquitatem juxta justitiam, etsi eos porto, tamen longe est a me eorum iniquitas, ne quis ergo timeat mistos sibi malos, qui longe sunt. Dominus justus.
Abbreviated transcription (Latin):
.t.i. in caritate. Caritas enĩ est uircꝰ. for¬
tis ut mors. cui nil resistit. ẽuenit. cũ ire¬
gibꝰ ⁊ ignibꝰ. ⁊ aliis rebꝰ possit.: refisti. que
& oceidit qd̵ fumꝰ: ut aliud simꝰ. ⁊ iõ cõꝑatur
morti. hȩc sic occidit: ut uurificet. Uñ apłs.
Quio ego iã ñ ego. ꝑ hanc regunt᷑ infirmi
p̃mio. in turribꝰ .t.i. in excelsis tuis. Pauciꝙ
sũt iudices. s multi ad singulos ꝑtinebt̃. qͦs
recipient in ȩt̾na tab̾nacła. ⁊ tẽ erit abun¬
dantia in turribꝰ tiuis. d̃s aũ erit tota ab

Expanded text:
t in charitate. Charitas enim est virtus fortis ut mors, cui nil resistit, cum venit; cum regibus et ignibus et aliis possit resisti, quae et occidit quod sumus, ut aliud simus. Et ideo comparatur morti. Haec sic occidit, ut vivificet, unde Apostolus: Vivo ego, jam non ego Per hanc reguntur infirmi,praemio, in turribus tuis, vel in excelsis tuis. Pauci quidem sunt judices, sed multi ad singulos pertinebunt, quos recipient in aeterna tabernacula, et tunc erit abundantia in turribus tuis, Deus aute
Abbreviated transcription (Latin):
pes. ibi diuites: qͥ hic dd̾rt̃ sua. S qͥbꝰ÷ ab
undantias diligentibꝰ te. ñ dic̃ multa dan¬
tibꝰ. s diligentibꝰ. Qui .i. ĩ alio amat bonũ
⁊ tm̃ imputat᷑ ei: qͣntũ ⁊ acheo multa. qui
dimidiũ patͥmonũ donauit pauꝑibꝰ. qr̃ he
Ille tã modicũ dedit. Ille tã multũ dedit.
⁊ tantũ illi imꝑutab̾rtãtũ plane. Ipar
enĩ facultaᷤ. s ñ disꝑar caritas.

Expanded text:
es, ibi divites, quia hic dederunt sua. Sed quibus est abundantia? diligentibus te, non dicit multa dantibus, sed diligentibus. Qui enim in alio amat bonum et tantum imputatur ei, quantum Zachaeo multa, qui dimidium patrimonii sui donavit pauperibus Quare hoc? ille tam modicum dedit, ille tam multum dedit, et tantum illi imputabatur, tantum plane. Impar enim facultas, sed non impar charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi dico ñ aufe animã s pocius custodime
alaqueo ł muscipula quemł qu̾a statuer̾t
mͥ mali .i. ad deceptionẽ. ubi esca ducit adla
dala tociꝰ mundi malab̃uit᷑ notat Laque¬
i enis̃. blandi nexꝰ deciꝑe uolentium & cͤa¬
nis desideria. Si ꝑ hos diabolus ñ ꝑficit
nitatur scandalis que ꝑ inquietos mouet.

Expanded text:
quasi dicat: Non auferas animam, sed potius custodi me a laqueo, vel muscipula, quem, vel quam statuerunt mihi mali a deceptione, ubi esca ducit ad ladala totius mundi mala breviter notat. Laquei enim sunt blandi nexus decipere volentium, et carnis desideria. Si per hos diabolus non perficit nititur scandalis, quae per inquietos movet.
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃i. uł anthiochi: qñ erit magna¬
tribulatio. ⁊ multoꝵ abundabrit iniqͥ¬
tas.⁊ quia uidz illis temporibꝰ legẽ dĩ
ẽẽ polluendã clamat tepꝰ eẽ. subueni-¬
endi. ne salꝰ popłi ꝑeat dicens. Odñe
tempꝰ.ẽ. faciendi .i. adiuuandi. ñ dif
tione impleant᷑ mandata. q̃ timore ñ
poterant impleri. dilexi dico. suꝑ aur̃¬
⁊ copa. hoc ẽ. qd alibi dic̃. Su ꝑ aurũ
& lapidẽ p̃cio. mul. Topariꝰ enĩ dr la¬
pismultũ p̃ciosus. Olim cũ in ueteri
cedem conabant᷑ facere mandata. nec
tam̃ faciebant ꝙ n̾amabãt. S c̃amant᷑ suꝑ aur̃
omĩs t̾rena m̾eiͦs uilis ÷. nec ilł cõꝑat᷑.¬

Expanded text:
Antichristi, vel Antiochi, quando erit tribulatio et multorum abundabit iniquitas. Et quia videt illis temporibus legem Dei esse polluendam, clamat tempus esse subveniendi, ne salus populi pereat, dicens: O Domine, tempus est faciendi, id est adjuvandi, non difftione impleantur mandata, quae timore non poterant impleri. Dilexi dico, super auron: hoc est quod alibi dicit, super aurum et lapidem pretiosum multum. Topazius enim dicitur lapis multum pretiosus, olim cum in Veteri cedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrena merces vilis est, nec illis compa
Abbreviated transcription (Latin):
sint. tam̃ in unũ sũt. Unitati bñ die¬
tio ꝯuenit. Uñ unꝰ in piscina sanabat᷑:
qͥ prior descendebat. Qsto gͦ in uno:. &¬
ꝑuenit ad te bñdictio. Attende. ⁊̃ qr
uir iustus qͥ tot gradibꝰ ꝯscendit. bñ¬
dictionẽ suꝑnã. loco remun̾ationis
accipit. qr om̃e munꝰ ascendentium:¬

Expanded text:
sint, tamen in unum sunt, et unitati benedictio convenit. Unde unus in piscina sanabatur, qui prior descendebat . Esto ergo in uno et pervenit ad te benedictio. Attende etiam, quia vir justus qui tot gradibus conscendit benedictionem supernam loco remunerationis accipit: q