comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ accepit legem sapientiȩ. mor-¬
tuũ ẽ in eo peccatum. Cũ aũt manda¬
tum uenerit. hoc ẽ tempus intelli¬
gentiȩ appetentis bona et uitantis
mala : tunc incipit peccatũ reuiuis¬
cere. et ille mori. reusq ẽẽ. peccati
Atq ita fit ut tempus intelligentiȩ
quo dĩ mandata cognoscimꝰ. ut ꝑue¬
niamꝰ aduitã: oꝑetur in nob mortẽ
siagamꝰ negligentius. et occasio sa-¬
pientiȩꝰ sedueat nos atq supplantet
et ducat ad mortem: non quo intelli.¬
gentia peccatũ sit. Lex enĩ intelligen¬
tiȩ scã et iusta et bona ẽ : sed ꝑ intelli¬
gentiã peccatoꝵ atq uirtutum michi
peccatum nascitur . quod prius quam
intelligerem peccatũ ẽẽ. non nouerã.
ẽ. meo uitio mutetur in malũ et ut
hẏꝑbolice dicam. nouoq uerbo
utar ad explicandum sensum meũ.
peccatũ qđ priusquã haberem in¬
telligentiam. absq peccato eram. ꝑ

Expanded text:
necdum accepit legem sapientiae, mornecdum accepit legem sapientiae, mortuum est in eo peccatum. cum autem mandatum uenerit, hoc e\'1t tempus intellegentiae adpetentis bona et uitantis mala, tunc incipit peccatum reuiuiscere et ille mori reusque esse peccati. atque ita fit, ut tempus intellegentiae, quo dei mandata cognoscimus, ut perueniamus ad uitam, operetur in nobis mortem, si agamus neglegentius et occasio sapientiae: seducat nos atque subplantet et ducat ad mortem, non quo intellegentia peccatum sit — lex enim intellegentiae sancta et i usta et bona est — sed per intellegentiam peccatorum atque uirtutum mihi peccatum nascitur, quod, priusquam intellegerem, peccatum esse non noueram. ono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hyperbolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meum — peccatum, quod, priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat,
Abbreviated transcription (Latin):
nationes: et nullus hominũ ẽ. qui
hanc legem nesciat. Unde om̃is mundꝰ
sub peccato. et uniuersi homines pͣ¬
uaricatores legis sunt. Et idcirco iu-¬
stum uidicium dĩẽ scribentis in cor-¬
de humani generis : quod tibi fieri
nolueris. alteri ne feceris. Quis eñĩ¬
ignoret homicidiũ adulteriũ. furta.
et omnẽ concupiscentiã eẽ malum.
ex eo qđ sibi nolit fieri : Si enĩ mala
eẽ. nesciret: nunqua sibi doleret illata.
Per hanc naturalẽ legem: et cam cog¬
nouit peccatũ suũ dicens: maior cau¬
sa mea qũa ut dimitar. Et adam
et eua cognouer̃ peccatũ suũ: & prop¬
terea absbconditi sunt sub ligno ui¬
tȩ. Pharao quoq ante quã lex dare-¬
tur ꝑ moysen. stimulatus lege naturȩ.
sua crimina confitetur et dicit. Dñs
iustus. ego aũt et popłs m̃s impii.
Hanc legem nescit pueritia. ignorat
infantia. et peccans absq mandato
non tenetur lege peccati. Maledicit
patri. et parentes uerberat: et quia

Expanded text:
nationes et nullus hominum est, qui nationes et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. unde omnis mundus sub peccato et uniuersi homines praeuaricatores legis sunt et idcirco iustum iudicium dei est scribentis in corde generis humani: \'quod tibi fieri nolueris, alteri ne feceris'. quis ignoret homicidium, adulterium, furta et omnem concupiscentiam esse malum ex eo, quod sibi ea nolit fieri ? si enim mala esse nesciret, numquam sibi doleret inlata. per hanc naturalem legem et Cain cognouit peccatum suum dicens: maior causa m e a, quam u t dimittar. et Adam et Eua cognouerunt peccatum suum et propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per Moysen, stimulatus lege naturae sua crimina confitetur et dicit: dominus iustus, ego autem et populus meus mpii. hanc legem nescit pueritia, ignorat infantia et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege uultis eẽ. non audistis legem:
Scriptũ ẽ. enĩ quia abraham duos fuli¬
os habuit. unũ de ancilla. alterũ de
libera:. Sed qui ex ancilla scđm car¬
nem natus ẽ. Qui aũt ꝑ repromissio¬
nem de libera. Sed et psalmi lex ap¬
pellantur: ut cõpleretur sermo qui
in lege eorũ seriptus ẽ. quia oderunt
me gratis. Isaiae quoq ꝓphetiã: legẽ
apłs uocat: In lege scriptũ ẽ. qm̃ iN
aliis linguis. et labiis aliis loquar
popło huic. et nec sic me exaudient
dicit dñs. Quod iuxta hebraieũ et
aquilam in isaiamsrepͣperi. Appellat᷑
lex et mystica scientia seripturarum.
Scimus quia lex spiritalis ẽ: et extra
hȩc omĩa naturalem legem scriptam
in cordib nr̃is idem apłs docet. Cũ
habent. naturaliter ea quȩ legis sunt
faciunt. isti legem ñ habentes ipsi sibi
sunt lex. qui indicant opus legis
scriptũ in cordib sius testimonium
prȩbente illis conscientia. Ista lex
quȩ in corde scribitur. om̃s continet

Expanded text:
sub lege uultis esse, non audistis legem? scriptum est enim, quiaAbraham duos filios habuit, unum de ancilla et alterum de libera. sed qui ex ancilla, secundum carnem natus est, qui autem per repromissionem, de libera. sed et psalmi lex appein lege eorum scriptus est, quia oderunt me gratis . Isaiae quoque prophetiam legem apostolus vocat: In lege scriptum est, quoniam in aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic, et nec sic exaudient me, dicit Dominus; quod juxta Hebraicum et Aquilam in Isaia scriptum reperi. Appellatur lex etiam mystica intelligentia Scripturarum: Scimus quia lex spiritalis est. Et extra haec omnia naturalem legem scriptam in cordibus nostris idem Apostolus docet: Cum legem, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, isti legem non habentes sibi ipsi sunt lex, qui indicant opus legis scriptum in cordibus suis testimonium praebente illis conscientia. ista lex, quae in corde scribitur, omnes continet
Abbreviated transcription (Latin):
nabat ire hierłm. ibiq pati et sangui-¬
nem funđe. ne occupatus susceptio¬
ne samaritica et doctrina gentis illiꝰ.
passionis differret diem. ad quã uene¬
rat sustinendã unde dicit et in alio
loco Non ueni nisi ad oues ꝑ ditas do¬
mus isrł et apłis p̃ce̾pit ciuitates sa-¬
maritanoꝵ ñ intrabitis. uolens tolle

Expanded text:
nabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tolle
Abbreviated transcription (Latin):
rore baccantur. dũ utriq de legis pos¬
sessione contendunt et in tantum se
mutuo ꝑsequuntur: ut quando iudei
debabylonia sunt reuersi. ȩdificationẽ
templis samaritani impedierint. Cũq:
uellent et ipsi cũ gͣis ȩdificare tẽplum:
responder̃ iudei. Non licet nob & uob̃
edificare domũ dñi. Deniq ꝓ sum ma
iniuria pharisȩi exprobrant dño:
nonne dȩmoniũ habes. et samarita nꝰ
es: Et in parabola de hierłm descen-¬
dens hiericũ samaritanꝰ: ponitur
Pro signo atq miraculo quod malus
benefecerit : ad puteũ samarita nae
scriptũ ẽ: Non enĩ coutuntur samari
tani uideis. Uidentes aũt samarita ni
qđ audierant a discipłis eiꝰ qui ad pa¬
randũ hospitiũ uenerant udȩum ẽẽ.
cognoscant: et quasi iudȩũ atq alienũ
et eũ qui ad inimicos ꝑgeret suscipere
noluerunt. Quã quã et alia nob subi¬
ciatur intelligentia qđ uoluntas dñi
fuerit ñ suscip̾i a samaritͣis. quia festi¬

Expanded text:
rore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae do suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festi
Abbreviated transcription (Latin):
senserimus: Hisunt qui cantant can¬
ticũ nouũ: qđ nemo potest cantare
nisi qui uirgo ẽ. Husunt primitiȩ dĩ¬
sunt: ergo uiduȩ ec in matrimonio con¬
tinentes erunt post primitias. Hoc est
et maritas: et heretico furore dicimur
damnare nuptias. Multa sunt quae
ꝑ omnẽ librum cauto mođamine de
uirginitate. de uiduis. de nuptis dixi-¬
mus . sed breuitatis studio unũ ad huo
ponã testimoniũ. cui ñ reor contradic¬
turum: nisi eũ qui aut inimicũ se pro-¬
bari uoluerit. auc uecordem. Nam cũ
ꝓposuisem qđ dñs isset adnuptias in
chana galileȩ: post quȩdã eciã hȩc ad-¬
didi. Qui enĩ semel iuit ad nuptias: se-
mel docuit eẽ. nubendũ. Tunc uirgi¬
possimꝰ adicere : sinuptias post uirgini¬
tatẽ. et uiduitatis castimoniã ñ in gradu
tertio poneremꝰ. Nunc aũt cũ hereticoꝵ
sit damnare coniugia. et dĩ sꝑnere con-¬
ditionem : quicquid de laude dixcerint

Expanded text:
senserimus? hi sunt, qui cantant cansenserimus? hi sunt, qui cantant canticum nouum, quod nemo potest cantare, nisi qui uirgo est. hi sunt primitiae dsunt, ergo uiduae et in matrimonio continentes erunt post primitias, id est iet maritas, et heretico furore damnare dicimur nuptias? Multa sunt, quae per omnem librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut uaecordern. nam cum proposuissem, quod dominus isset ad nuptias in Cana Galilaeae, post quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad mel docuit esse nubendum. 306 Et tunc virgiofficere, si nuptias post virginitatem, et viduitatis castimoniam non in gradu tertio poneremus. Nunc autem cum haereticorum sit damnare conjugia, et Dei spernere conditionem, quidquid de laude dixerit  Al. dixerint
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsȩ aequo patiantur animo uirgini¬
tatẽ sibi p̃ferri. Ad galathas quoq testi¬
moniũ apłi ꝓponentes : ex oꝑib legis
ñ iustificabitur omĩs caro: huiꝰce modi
sensũ intulimꝰ. Oꝑalegis et nuptiȩ sunt:
unde et maledicuntur in eis quȩ non
habent filios. quȩ si conceduntur etiã
in eu̾głio. Aliud ẽ in dulgentiã infirmi¬
tati tribuere : aliud ẽ. uirtutib p̃mia
polliceri. Ecce ꝑspicue nuptias dixcimꝰ
concedi in eu̾głio : sed tantũ eãsdem in
suo officio ꝑmanentes. p̃mia castitatis
caꝑe ñ posse. Quod si indigne accipi¬
unt mariti. ñ mͥ irascantur: sed serip¬
turis scĩs. immo epĩs. et prȩbiteris. et &diaconib:
uniuerso choro sacerdotali & leuitico.
qui se nouer̃ hostias offerre non posse.
si oꝑi seruiant coniugali. Ded et in eo
loco ubi de apocalypsi testimonium
posuimus : nonne manifestũ ẽ. quid
de uirginib. et uiduis. et coniugibus

Expanded text:
et ipsae aequo patiantur animo uirginiet ipsae aequo patiantur animo uirginitatem sibi praeferri. Ad Galatas quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euangelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indigne accipiunt mariti, non mihi irascantur, sed scripturis sanctis, immo episcopis, presbyteris et diaconis et uniuerso choro sacerdotali et Leuitico, qui se nouerunt hostias offerre non posse, si operi seruiant coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonium posuimus, nonne manifestum est, quid de uirginibus, uiduis et coniugibus
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. qđ unã hab̾et eccłiam: nr̃ in reliqͥs
sermo testatus ẽ: et crediti sumꝰ nuptias
condemnare. Damnare dicor nuptias:
cuiꝰ hic sermo ẽ. Nulliq dubiũ ẽ. sacer¬
dotes de aaron et eleazar: et finees stir¬
pe generatos. Qui cũ et ipsi uxores habu¬
erint. recte nob opponerentur : sierrore
encratitarũ contendẽmꝰ matrimonia re¬
ꝓbanda. Datianũ encratitarũ principẽ¬
quia ab icit matrimonia rep̃hendimꝰ.:
et ipsi nuptias condemnamꝰ : Rursũq
ubi uirgines et uiduas cõparo: quid
de nuptiis senserim. et quo modo tres
gradus uirginitatis uiduitatisq uel con-¬
tinentiȩ et coniugii fecerim : declarant
ipsa quȩ scripta sunt. Non nego beatas
eẽ. uiduas. quȩ ita post baptismũ man-¬
serint: nec illarũ detraho merito quȩ
cũ uiris in castitate ꝑdurant. Sed sicut
heȩ maioris apud dm̃ p̃mii sunt quam
nuptȩ. coniugali officio seruientes: ita

Expanded text:
mum, quod unam haberet ecclesiam, noster in reliquis mum, quod unam haberet ecclesiam, noster in reliquis sermo testatus est: et crediti sumus nuptias condemnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo est: nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum contenderemus matrimonia reprobanda. Tatianum, Encratitarum principequi abicit matrimonia, reprehendimus, et ipsi nuptias condemnamus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta sunt: nonnego beatas esse uiduas, quae ita postbaptismum manserint, nec illarum detraho merito, quae cum uiris in castitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugali officio seruientes, ita
Abbreviated transcription (Latin):
De scđo hic & de tercio & quarto silibet
matrimonio disputauimꝰ: non de pri-¬
bilius ẽ. uni homini ꝓstitutã eẽ quam
multis : ad primũ maritũ referat: cum
omĩs nob̃ quȩstio dedigamiȩ & trigamiȩ
fuerit. Deniq digamie & criganiae
disputationẽ hac calce signauimꝰ. Omĩa
licent: sed ñ omĩa expediunt. Non dam
no digamos. immo nec trigamos. et sidi¬
cipotest octogamos. Nus aliquid inferã:
etiã scortatorem recipio pęnitentẽ. Quic¬
quid equalit̃ licet: ȩquali lance pensan-¬¬
dũ ẽ. Erubescat calũ niator m̃s dicens.
me pͥma damnare matrimonia: qͣndo
legit. Non damno digamos. immo nec
dicare. Aliud ẽ ueniã concedere : aliud
laudare uirtutẽ. Siaũt durus in eo ui¬
deor quia diaei quicquid ęqualit̃ licet
ȩquali lance pensandũ ẽ: puto ñ me cru-¬
delem iudicabit & rigidũ. quia alia loca
uirginitati et nuptiis: alia trigamis. et
Ap̃m in carne uirginẽ. in sp̃u monoga¬

Expanded text:
de secundo hic et tertio et quarto, si libeat, de secundo hic et tertio et quarto, si libeat, matrimonio disputauimus, non de prius: uni homini prostitutam esse quam multis. ad primum maritum referat, cum omnis nobis quaestio de digamia et trigamia fuerit. denique digamiae et trigamiae disputationem hac calce signauimus: \'omnia licent, sed non omnia expno digamos, immo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio paenitentem. quidquid aequaliter licet, aequa lance pensandum est. Erubescat calumniator meus dicens me prima damnare matrimonia, quando legit: non damno digamos, immo nec dicare; aliud est ueniam concedere, aliud laudare uirtutem. si autem in eo durus uideor, quia dixi: quidquid aequaliter licet, aequa lance pensandum est, puto non me crudelem iudicabit et rigidum, qui alia loca uirginitati et nuptiis, alia trigamis et Christum in carne uirginem, in spiritu monoga
Abbreviated transcription (Latin):
sed his quȩ se continere ñ possunt: ne
luxuriatȩ in xp̃o nub̃e uelint. habentes
damnationẽ qđ primã fidem irritam
fecerint. Et hoc concedit: quia multȩ
abier̃ retrorsũ. post sathanan. Ceterum
beatiores erunt : sisic ꝑmanserint. Con¬
apłi quasi leuior uidetur: addidit. Pu¬
to aũt qđ et ego sp̃m dĩ habeam. Ubi ad
continentiã ꝓuocat: ibi ñ hominis sed
sp̃s dĩ usus ẽ consilio. Ubi aut̃ nubendi
concedit ueniã. sp̃m dĩ ñ nominat: sed
prudentiȩ liberat consiliũ. Ita singulis
relaxatis : ut unꝰ quisq ferre potest. Pro¬
subiecimꝰ. Quomͦ uirginib obfornica¬
cionis ꝑiculũ concedit nuptias. & ex¬
cusabile facit qđ ꝑse ñ appẽtitur: ita
eadem fornicatione concedit uiduis
scdã matrimonia. Melius ẽ. enĩ licet al¬
terũ et t̃ciũ. unũ uirũ nosse: quã plu¬
rimos. ld. ẽ. tolerabilius ẽ uni homini
ꝓstitutã eẽ : quã multis. Facessat calũnia.

Expanded text:
sed his quae se continere non possunt: ne sed his quae se continere non possunt: ne luxuriatae in Christo, nubere velint: habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint; et hoc concedit, quia multae abierunt retrorsum post Satanam . Caeterum beatiores erunt, si sic apostoli quasi leuior uideretur, addidit: \'puto autem, quod et ego spiritum dei babeam. ubi ad continentiam prouo\'cat, ibi non hominis, sed spiritus dei consilium est. ubi autem nubendi concedit ueniam, spiritum dei non nominat, sed prudentiae librat consilium ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. prosubiecimus: quomodo uirginibus fornicationis periculum concedit nuptias et excusabile facit, quod per se non adpetitur, ita eadem fornicatio concedit uiduis secundamatrimonia. meliusestenim, licetalterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id \' est: tolerabilius est uni homini prostitutam esse quam multis. facessat calumnia!
Abbreviated transcription (Latin):
ta disputatione coniugiorũ & uirgini-¬
tatis. et int̃ utraq cauto moderamine
p̃ceptorũ. ut nec ad sinistram nec ad
dexterã diuerteret. sed uia regia gra-¬
deretur. & illud impleret. nesis multũ
iustus: rursus monogamiã digamiae.
cõparat: et quo modo nuptias subdi¬
derat uirginitati: ita digamiã nuptis
subicit. Nonne ꝑspicue ostendimus.
quȩ sit in scripturis scĩs sinistra. quae
dexetera. et quid significet. ne sis multũ
iustus: quod uidelicet sinistra sit uidȩo
rũ et gentiliũ. si sequamͣ libidinem: sẽꝑ
ȩstuemꝰ ad coitũ. Dexetera si manicheorũ
sequam᷑ errorẽ. et simulate pudicitiae
impudicitiȩ retib implicem᷑. Uia aut̃
regia sit: ita appetere uirginitatẽ. ne nup¬
tiȩꝰ condemnentur. Pret̾ea quis tam ini¬
quus meoꝵ opusculoꝵ iudex erit. ut
prima matrimonia damnare me dicat:
cũ etiã de scđis dixisse me legerit: Con¬
cedit apłs scđas nuptias sed uolentib.

Expanded text:
ta disputatione coniugiorum et uirginita disputatione coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne perspicue ostendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? quod uidrum, et Gentilium sequamur libidinem, et semper aestuemus ad coitum; dextra, si Manichaeorum sequamur errorem, et simulata pudicitia, impudicitiae retibus implicemur. Via autem regia sit, ita appetere virginitatem, ne nuptiae condemnentur. Praeterea quis tam iniquus meorum opusculorum judex erit, ut prima matrimonia damnare me dicat, cum etiam de secundis dixisse me legerit? « Concedit Apostolus secundas nuptias; sed volentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ginitate et de nupcus senserimꝰ mani-¬
festissime declaratur. Non imponit
nob̃ apłs laqueũ. nec cogit eẽ. qđ nolu¬
mus: sed suadet qđ honestũ ẽ. & deco-¬
rum: et intente facit seruire dño. et
semꝑ eẽ sollicitũ. & expectare paratam
dñi uoluntatem : ut cũ quid imꝑauit.
quasi strenuus et armatꝰ miles statim
impleat qđ p̃ceptũ ẽ. et hoc faciat si-¬
ne ulla distentione quȩ dataẽ. scđm
eccłiasten hominib Huiꝰ mundi. ut di¬
stendantur in ea. Infinẽ quoq cõparati¬
onũ nuptiarũ et uirginũ: disputationẽ
nr̃am hoc sermone conclusimus. Ubi
bonũ et melius ẽ: ibi boni et melioris
ñ unũ ẽ p̃miũ. Et ubi ñ unũ prȩmium:
ibi utiq dona diuersa. Tantũ ẽ gͥ int̃
nuptias ec uirginitatem: quantũ int̃
ñ peccare: et bene facere : immo ut le¬¬
uius dicam. quantũ int̾bonũ & meliꝰ.
Porro in consequentib cũ dicimꝰ fini¬

Expanded text:
ginitate et nuptiis senserimus, maniginitate et nuptiis senserimus, manifestissime declaratur: non inponit nobis apostolus laqueum nec cogit esse, quo5 nolumus, sed suadet, quod honestum est et decorum, et intente facit seruire domino et semper esse sollicitum et expectare paratum domini uoluntatem, ut, cum quid imperauerit, quasi strenuus et armatus miles statim inpleat, quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla distentione. quae data est secundum Ecclesiasten hominibus huius mundi, ut distendantur in ea. in fine quoque conparationis nuptarum et uirginum disputationem nostram hoc sermone conclusimus: ubi bonum et melius est, ib boni et melioris non unum est praemium;etnbinon unum praemium, ibi utique dona diuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, quantum inter bonum et melius. Porro in consequentibus, cum dicimus: fini
Abbreviated transcription (Latin):
radicem: quomͦ fruges quȩreret : Nisi
ante fundam̃ta iecisset. qua ratione ȩdi¬
ficiũ exstruet. et oꝑtoriũ cuncta de suꝑ
culmen imponeret : Si radicẽ nuptias¬
si uirginitatẽ fructus diximus: si fun¬
dam̃tũ matrimoniũ. & aedificium. uł
culm̃ ꝑpetuã castitatem: Quis uł tam
inuidus. uł tam cȩcus obtrectator mei
erit. ut in eadẽ domo ȩdificiũ & cul-¬
men uideat: et fundam̃tũ qđ & ȩdifi¬
cium et culm̃ portat ignoret: Porro
in alio loco ꝓponentes apłi testimo¬
niũ in quo ait. alligatꝰ es uxori. noli
querere solutionem: solutus es ab uxo¬
re. noli querere uocorẽ. ilico ista subie-¬
cimus. Habet unus quisq nr̃m t̾mi-¬
nos suos. Redde mͥ meũ: et cu tene tuũ.
Si alligatꝰ es uxori: ne illi des repudiũ
Si solutus sũ ab uocore: non querã uxo¬
rem. Ut ego ñ soluo coniugia sisemel li¬
gata sunt: ita tu ñ liges qđ solutum est.
Sed et in alio testimonio quid de uir-¬

Expanded text:
radicem, quomodo fruges quaereret? nisi radicem, quomodo fruges quaereret? nisi ante fundamentaiecisset, qua ratione aedificium extrueret et operturum cuncta desuper culmen inponeret? si radicem nuptias, uirginitatem fruges diximus, si fundamentum matrimonium et aedificium uel culmen perpetuam castitatem, quisquam uel tam inuidus uel tam caecus obtrectator mei erit, ut in eadem domo aedificium et culmen uideat, fundamentum, quod aedificium et culmen portat, ignoret? porro in alio loco proponentes apostoli testimonium, in quo ait: alligatus es uxori: noli quaerere solutionem; solutus es ab uxore: noli quaerere uxorem, ilico ista subiecimus: habet unusquisque nostrum terminos suos; redde mihi meum et tu tene tuum. si alligatus es uxori, ne illi des repudium; si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. sed et in alio testimonio, quid de uir
Abbreviated transcription (Latin):
tus es. ñ sit tibi curȩ: sed et si potes liber
fieri. magis utere. Etiã si habes inquit
uocorẽ. et illi alligatus es. et solues debitũ.
et ñ habes tui corporis potestatem Atq
ut manifestius loquar seruus uxoris
es. noli ꝓpt̃ hoc hab̾e tristitiam. nec de
amissa uirginitate suspires: sed etiam
si potes causas aliquas inuenire discidu
ut lib̾tate pudicitiȩ ꝑfruaris. noli salu¬¬
tem tuã cũ alterius interitu querere.
Hab eto paulisꝑ uaeorẽ. nec p̃curras mo-¬
rantẽ. Oepecta dũ sequit᷑. Si egeris pati¬
enter: coniunx mutabit᷑ insororem. In
eo quoq loco ubi tractauimꝰ cur dixisset
ñ habeo. consiliũ aũt do : tanquã misẽ¬
ricordiã consecutꝰ adño ut sim fidelis
Ita uirginitatẽ ecculimꝰ. ut nuptiarũ
ordinẽ seruaremꝰ. Si uirginitatem dñs
imꝑasset. uidebat᷑ nuptias condemnare.
et hominẽ auferre seminarium: unde
et ipsa uirginitas nascit᷑. Si p̃cidissec

Expanded text:
tus es: non sit tibi curae; sed et si potes liber tus es: non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere\\ etiam si habes, inquit, uxoremetilli alligatuseset soluis debitum et non habes tui corporis potestatem atque — ut manifestius loquar — seruus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam nec de amissa uirginitate suspires. sed etiam sipotescausasaliquas inuenire discidii, ut libertatem pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. habeto paulisper uxorem nec praecurras morantem: expecta, dum sequitur. si egeris patienter, coniux mutabitur in sororem. In eo quoque loco, ubi tractauimus, cur dixisset non habeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis, ita uirginitatem extulimus, ut nuptiarum ordinem seruaremus: si uirginitatem dominus imperasset, uidebatur nuptias condemnare et hominum auferre seminarium, unde et ipsa uirginitas nascitur. si praecidisset
Abbreviated transcription (Latin):
tias in dño concessisse. Qui scd̾as et tercias
ñ damnaui: primũ potui damnare ma¬
trimonium: In eo quoq loco ubi inter¬
prȩtam capitulũ apłi circũcisus aliquis
uocatusẽ ñ adducat p̃putium. in p̃pu¬
tio uocatus ẽ ñ circũcidatur: licet qui¬
dem prudentissimi int̃p̃tes seripaira¬
rum. hoc de circũcisione et seruitute
dictum eẽ. contendant: nonne aꝑtis-¬
sime fȩderi seruamꝰ nuptiarum: Dixei¬
mus enĩ. Si inp̃putio quis uocatus ẽ:
ñ circũcidatur. Habebas inquit uxorẽ
cũ credidisai. Noli fidẽ xp̃i causam pu¬
tare discidii: quia in pace nos uocauit
ds̃. Circũcisio nichil ẽ. et p̃putiũ nichil
ẽ: sed obseruatio mandatoꝵ dĩ. Nichil
tiȩ: cũ etiã fides quȩ ꝓprie xp̃ianorũ
ẽ. si oꝑa ñ habuerit mortua eẽ. dicatur
et hac lege uirgines quoq ueste. et uino¬
nis uniuirȩ in sc̃arũ quȩant ordine nu-¬
merari. Et post paululũ. Seruus uoca¬

Expanded text:
tias in domino concessisse. qui secundas et tertias tias in domino concessisse. qui secundas et tertias non damnaui, primum potui damnare matrimonium? in eo quoque loco, ubi interpretamur capitulum apostoli: circumcisus aliquis uocatus est: non adducatpraeputium. in praeputio uocatus est: non circumcidatur, licet quidam-prudentissimi interpretes scripturarum hoc de circumcisione et seruitute dictum esse contendant, nonne apertissime foedera seruauimus nuptiarum? diximus enim: \'si in praeputio quis uocatus est, non circumcidatur.\' habebas, in.quit, uxor, cum credidisti; noli fidem Christi causam putare discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum dei\'. nihil tiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua esse dicatur et hac lege uirgines quoque Uestae et Iunonis uniuirae in sanctarum queant ordine numerari. et post paululum: \'seruus uoca
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissima ꝓnuntiamꝰ : damnare dicim᷑.
Porro si ioseph intypo dñi accipitur:
tunica eiꝰ uaria atq distineca in uirgi¬
nib. uiduis. continentib. ac maritis ẽ.
et potest uidĩ quasi alienus qui de tu-¬
nica xpi ẽ. cũ et ipsã reginã hoc ẽ eccłiã
saluatoris. in uestitu deaurato. eadem ua¬
rietate circũdatã dixerimꝰ. Sed et in
consequentib de coniugio disputantes:
eundẽ sensũ secuti sumꝰ Hic loeus ad prę¬
sentẽ controuersiã ñ ꝑtinet. Docet enĩ
iuacta sententiã dñi. uxorẽ eoccepta cau¬
sa fornicationis ñ repudiandam : ec re-¬
pidiatã uiro uiuente alteri ñ nubere.
aut certe uiro suo deb̾e reconciliari Nec¬
non et alio in loco. Mulier alligata ẽ uiro
quanto tp̃r uiuit. Qđ si dormierit uir
concedit in dño. Primas cũ ethnici ꝓhi-¬
bent: aꝑiant quȩso aures obtrectatores
mei.ec uideant me scđas. et tercias nup-¬

Expanded text:
apertissima pronuntiamus, damnare dicimur? apertissima pronuntiamus, damnare dicimur? Porro si Joseph in typo Domini accipitur, tunica ejus varia atque distincta in virginibus, viduis, continentibus, ac maritatis est. Et potest videri quasi alienus, 216 qui de tunica Christi est: cum et ipsam reginam, hoc est Ecclesiam Salvatoris in vestitu deaurato, eadem varietate circumdatam dixerimus? « Sed et in consequentibus de conjugio disputantes, eumdem sensum secuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliari. Necnon et in alio loco: Mulier alligata est, nir eius uiuit- quodsi dormierit nir concedit in domino, primas cum ethnico prohibet. Aperiant, quaeso, aures obtrectatores mei et uideant me secundas et tertias nup
Abbreviated transcription (Latin):
priũ habec donũ ex deo : alius quidẽ
sic. alius aũt sic. Ubi ꝓprietas singu¬
lorũ est: ibi altrinsecus diuersitas Con¬
cedo et nuptias ẽẽ dĩ donũ. Sed inter
donũ et donũ: magna diuersitas ẽ
Deniq et apłs de eodẽ post incestum
pęnitente. econtrario in quit donate
ei: et consolamini. Et si cui quid dona-¬
stis : et ego. Ac ne putaremꝰ donũ homi
nis contẽnendum: addidit. Nam et
ego qđ donaui : siquid donaui ꝓpter
uos corã xp̃o. Diuersa funt dona xp̃i.
Vnde ioseph intypo eiꝰ uariã habebat
regina adextris eius in uesticu deaurato.
circundata uarietate. Et petrus apłs.
Sic̃ coheredes ait multiplicis grẽ: qđ
oculos. nec aꝑtisfimũ lum̃ aspicere:
In eccłia diximꝰ dona diuersa : et aliud
donũ uirginitatis. et aluid nuptiarum.
Et post paululũ. concedo et nuptias eẽ.
dĩ donũ. Sed int̃donũ et donum: ma¬
gna diuersitas ẽ. Et qđ dĩ donũ uoce

Expanded text:
oprium habet donuoprium habet donusic, alius autem sic. Ubi proprietas singulorum est, ibi altrinsecus diversitas. Concedo et nuptias esse Dei 250 donum, sed inter donum et donum magna diversitas est. Denique et Apostolus de eodem post incestum poenitente, E contrario, inquit, donate ei et consolamini, et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis esse contemnendum, addidit: Nam et ego quod donavi, si quid donavi propter vos, coram Christo . Diversa sunt dona Christi. Unde et Joseph in typo ejus variam habebat regina a dextris eius in nestitn deaurato circumdata uarietate. et Petrus apostolos: «sicut coheredes, ait, \'mnltiplicis gratiae, quod oculos, nec apertissimum lumen aspicere? In Ecclesia diximus esse dona diversa: et aliud donum virginitatis, et aliud nuptiarum. Et post paululum: « Concedo et nuptias esse donum Dei. Sed inter donum et donum magna diversitas est. » Et quod Dei donum voce
Abbreviated transcription (Latin):
de et apłs. Bonũ ẽ ait homini: uxorẽ
uel mulier ẽ ñ tangere. Quasi in tac¬
tu eius ꝑiculũ sit: quasi qui eam teti¬
gerit ñ euadat. Vnde & ioseph quia
tangere illũ uolebat egyptia: fugiens
de manib eiꝰ palliũ abiecit: Sed quia
qui semel duxit uxorẽ nisi ex consen¬
su se ñ ualet abstinere: nec dare repu¬
diũ ñ peccanti: sed reddat coniugi
debitum. quia sponte se alligauit ut
hic potest dici nuptias condemnare.
Rursus in consequentib. Sed unus¬
quisq ait ꝓpriũ habet donũ ex deo.
alius quidem sic. alius aũt sic. Quam
sententiã nos exponentes hȩc intuli mͦ
Quid inquit uelim: ꝑspicuũ ẽ Sed
qm̃ in eccłia diuersa sunt dona: con-¬
cedo et nuptias ne uidear damnare
naturã. Simulq confidera qđ aliud
donũ uirginitatis sit: aliud nuptia¬
rum. Si enĩ eadem eẽt merces nuptia-¬
rum et uirginũ: nunquã dixissec post
p̃ceptũ continentiȩ. Sed unꝰquisq ꝓ-¬

Expanded text:
de et Apostolus: Bonum est, ait, homini uxorem de et Apostolus: Bonum est, ait, homini uxorem vel mulierem non tangere : quasi in tactu ejus periculum sit, quasi qui eam tetigerit non evadat. Unde et Joseph, quia illum tangere volebat Aegyptia, fugiens de manibus ejus pallium abjecit. Squi semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut hic potest dici nuptias condemnare? Rursum in sequentibus: « Sed unusquisque, ait, proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius autem sic. quam sententiam nos exponenteshaecintulimus: quid, inquit, uelim, perspicuum est. sed quoniam in ecclesia diuersa sunt dona, concedo et nuptias, ne uidear damnare naturam. simulque considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum. si enim eadem esset merces nuptarum et uirginum, numquam dixisset post praeceptum continentiae: \'sed unusquisque pr
Abbreviated transcription (Latin):
mũ numerũ ad martỹres referunt.
sexagesimũ ad uirgines. tricesimum
ad uiduas. Atq ita fit : ut iuacta illoꝵ
sententiã de bona t̾ra & patrisfamilias
semine excludant᷑ mariti. Uerum in
principio cautus. in reliquis forsitan
imꝓuidus fuerim. Nonne post parti-¬
tionẽ opusculi cũ ad questiones uenirẽ
statim intuli: Uos queso utriusq sex-¬
us uirgines et continentes: mariti
quoq et digami : ut conatus meos ora-¬
tionib adiuuetis. Cunctoꝵ in cõmu-¬
ne iouinianꝰ hic hostisẽ. Quoꝵ ego
orationib indigeo: et quos ad utores
mei oꝑis p̃cor: eos possũ manichei er-¬
rore damnare. Curramꝰ ad reliqua
in singulis immorari. Int̃p̃tantes illud
apłi testimoniũ. uxor corporis sui ñ¬
habet potestatẽ sed uir. Similit̃ aũt
et uir sui corporis potestatẽ ñ habet.
hic questio de his ẽ. qui in matrimo¬
nio sunt: an eis liceat uacores dimiite¬
re. Qđ et dñs in eu̾głio ꝓhibuit. Un-¬

Expanded text:
mum numerum ad Martyres referunt, mum numerum ad Martyres referunt, sexagesimum ad Virgines, tricesimum ad Viduas: atque ita fit juxta illorum sententiam, ut de bona terra, et de patrisfamilias semine excludantur mariti. Verum ne in principio cautus, in reliquis forsitan improvidus fuerim: nonne post partitionem opusculi, cum ad quaestiones venirem, statim intuli, « Vos quaeso utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. » Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Quorum ego orationibus indigeo, et quos adjutores mei operis precor, eos possum Manichaei errore damnare. 4. Curramus ad reliqua. in singulis immorari. Interpretantes illud Apostoli testimonium: « Uxor proprii tatem non habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet haec quaestio de his est qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et Dominus in Evangelio prohibuit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ec coniugem. Sexcaginta aduiduas: eo
qđ in angustia et in tribulatione sint
positȩ. Unde et suꝑiori digito depri-¬
muntur. Quantoq maior ẽ difficul¬
tas ex parte quondã uoluptatis illece¬
bris abstinere : tanto maus et p̃miũ.
Porro numerꝰ centesimꝰ. quȩso diligent̃
lector attende : de sinistra transfertur
ad dexterã. His quidẽ digitis sed non
eadem manu quib in leua nupte sig.¬
nificant᷑ et uiduȩ circulũ faciens. ex¬¬
primit uirginitatis coronã. Oro te.
qui hȩc loquitur damnat nuptias:
Aurũ uirginitatem: argentũ dixcimus
matrimoniũ. Centesimũ et sedeagesi¬
mũ. et tricefimũ fructũ de una terra
eccposumꝰ. et de uno sem̃te generari:
licet multũ differat innumero. Et quis¬
unquã tanquã iniquiis lector erit ut
ñ ex meis dictis sed ex suo me sensu
iudicet: Et certe multo clementiores
erga coniugia fuimꝰ omib pene lati-¬
nis et grecis tractatoribus: qui centesi.¬

Expanded text:
et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et sumuntur, quantoque major est difficultas, ex parte quondam voluntatis illecebris abstinere, tanto majus 214 est praemium. Porro numerus centesimus quaeso diligenter lector attende de sinistra transfertur ad dexteram: et iisdem quidem digitis; sed non eadem manu, quibus in laeva, nuptae significantur et viduae, circulum faciens, exprimit virginitatis coronam. » 3. Oro te, qui haec loquitur, damnat nuptias? Aurum virginitatem, argentum diximus matrimonium. Centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum de una terra exposuimus, et de una semente generari, licet multum differat in numero. Et quisquam tam iniquus lector erit, ut non ex meis dictis, sed ex suo me sensu judicet? Et certe multo clementiores erga conjugia fuimus, omnibus pene Latinis et Graecis Tractatoribus, qui centesi
Abbreviated transcription (Latin):
et argentea: sed et lignea et fictilia. Et
tectus posuit: alius suꝑ ȩdificat aurũ.¬
et argentũ. lapides p̃ciosos: alius econ¬
trario fȩnũ. ligna. stipulã. Non ignora¬
mus honorabiles nuptias: et cubile¬
immaculatũ. Legimꝰ primã dĩ senten-¬
tiã. Crescite et multiplicamini. & im¬
plete t̾ram. Sed ita nuptias accipimꝰ:
ut uirginitatẽ quȩ de nuptiis nascitur
p̃feramꝰ. Nũquid argentũ ñerit argen¬
tũ. si aurũ argento p̃ciosior. ẽ⁊ aut ar-¬
horis et segetis contumelia ẽ: si radici
et folus. culmo. et aristis poma pręfe¬
rantur et fructus: Ue poma ex arbo¬
re.frum̃tũ eae stipula : ita uirginitas
ex nuptiis. Centesimꝰ et sexagefimus.
et tricesimꝰ fructꝰ. quãquã de una t̾ra
et de una sem̃te nascantur: tam̃ mul-¬
cũ differt innumero xxx. referunt᷑
ad nuptias: quia et ipsa digitorum
comiunetio et quasi molli osculo se
complexans et fȩderans maritũ pingit

Expanded text:
et argentea, sed et lignea et fictilia, et et argentea, sed et lignea et fictilia, et tectus posuit, alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, alius e contrario faenum, ligna, stipulam. non ignoramus honorabiles nuptiasetcubileinmaculatum. legimusprimamdei sententiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit.
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines. Aut iungantur itaq uacorib
sius quib renuntiauerant: aut sise ab¬
stinuerint quasi tacentes confitebunt᷑
melius eẽ. qđ nuptiarũ oꝑi p̃tulerunt.
En rudis inseripturis et nunc primũ
sacra uolumina legens. lineã. et ut ita
dicã tenue dicendi filum int̾ uirgini¬
catẽ et nuptias seruare ñ potui. Uidelicet
nesciebã dictũ. Noli eẽ iustus multum:
ut dũ unũ latus ꝓtego.in altero uulneri¬
tus sim. atq manifestius loquar. Dum
contra iouinianũ prȩsso gradu pugno:
a manicheo mea t̾ga confossa sint . Non¬
ne quȩso statim in pͥncipio oꝑis mei
prȩfatus sum: Neq uero martionis
et manichei dogma sectantes nuptus
detrahimꝰ: nec taciani principis enera¬
titarum errore decepti . omnẽ coitum
spurcũ putamus : qui ñ solũ nuptias
sed et cibos quoq quos ds̃ creauit ad
utendũ. damnat et reprobat. Seimus.
in domo magna ñ solũ uasa eẽ. aurea

Expanded text:
uirgines? aut iungantur itaque uxoribus uirgines? aut iungantur itaque uxoribus suis, quibus renuntiauerant, aut, si se abstinuerint, melius esse, quod nuptiarum operi praetulerunt. An ego rudis in Scripturis, et nunc primum sacra uolumina legens lineam et, ut ita dicam, tenue dicendi filum inter uirginitatem et nuptias seruare non potui? uidelicet nesciebam dictum: noli esse iustus multum et, dum unum latus protego, in altero uulneratus sum atque, ut manifestius loquar, dum contra Iouinianum presso gradu pugno, a Manicheo mea terga confossa sunt. nonne, quaeso, statim in principio operis mei ista praefatus sum? neque uero Marcionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahimus. nec Tatiani, principis Encratitarum, errore decepti omnem coitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos deus creauit ad utendum, damnat et reprobat. scimus in domo magna non solum uasa esse aurea
Abbreviated transcription (Latin):
la posse uideatur int̃ uxcorẽ et uirginẽ
cõparatio derelinqui. Ego sibene ꝓble¬
matis memini: int̃ iouinianũ et nos ista
contentio ẽ: quod ille exęquet uirgini¬
tati nuptias. nos subiciamꝰ. Ille uł parũ
uł nichil: nos multũ int̾eẽ dicamꝰ. Deniq
cõparari. Auc si id ipsum uirgo putatur
et nuptaꝰ cur piaculũ uocis huiꝰ romȩ¬
uictorinꝰ audire ñ potuit: Uirgo auiro:¬
ñ uirgo aparcu. Mediũ eẽ nichil potest.
Aut mea sen tentia sequenda ẽ aut ioui¬
niani. Sirep̃hendor qđ nuptias uirgi¬
nitati subicio: laudetur ille qui compa¬
rat. Si aũt damnatꝰ ẽ. qui ȩquales puta¬¬
bat: damnatio eiꝰ mei oꝑis testimonium
sit Si scłi homines indignant᷑ inmino¬
ri gradu se eẽ. quã uirgines. miror cderi-¬
cos et monachos. et continentes id non
laudare qđ facuint. Castrant se ab uxo¬
rib suis. ut imitentur uirgineã castita¬
tem: et id ipsũ uolunt eẽ maritatas quod

Expanded text:
la videatur inter uxorem et virginem la videatur inter uxorem et virginem comparatio derelinqui. Ego si bene problematis memini, inter Jovinianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet virginitati nuptias, nos subjiciamus: ille vel parum, vel nihil: nos multum interesse dicamus. Denique conparare. aut, si id ipsum uirgo putatur et nupta, cur piaculum uocis huius Roma audire non potuit? uirgo a uiro, non uirgo a partu. medium esse nihil potest: aut mea sententia sequenda est aut Iouiniani. si reprehendor, quod nuptias uirginitati subicio, laudetur ille, qui conparat; si autem damnatus est, qui aequales putabat, damnatio eius mei operis testimonium sit. si saeculi homines indignantur in minori gradu se esse quam uirgines, miror clericos et monachos et continentes id non laudare, quod faciunt. castrant se ab uxoribus suis, ut imitentur uirginum castitatem, et id ipsum uolunt maritos esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hucusq ñ scripsi: causa fuit silen¬
tium cuũ. Uerebar enĩ ne si tacenti scri-¬
berem: molestũ me magis quã officio¬
sum putares. Nune aũt ꝓuoeatꝰ sũ dul¬
cissimis litteris cuis: et huiꝰce modilit¬
teris. quȩ me ad philosophiam nr̃i do-¬
gmatis ꝓuocarent. Et cũ discipłm quon¬
dam et sodałẽ. et amicũ obuiis ut aiunt
manib excipio: defensorẽ eorũ opuscu-¬
lorũ paro : ita tam̃ siante te placatũ uidi¬
cem habuero: immo sioratorem meum
suꝑ om̃ib quȩ in me argunt᷑ instruxe¬
ro. Hoc eñi & tullius tuus. & ante illum
inbreui & solo uolumine seripsit an¬
tonius: primã causam ẽẽ uictoriȩ. dili¬
gent̃ causã ꝓ qua dicturus es discere
Rep̃hendunt me quidã qđ in libris¬
quos aduersus iouinianũ seripsi. ni¬
mius fuerim in laude uirginũ. uł in
sugillatione nuptiarum: et aiunt con¬
demnationẽ quodã modo eẽ matrimo¬
nii. in tantũ pudicitiã p̃dicare: ut nul¬

Expanded text:
huc usque non scripsi, causa fuit silentium tuum. uerebar enim, ne, si tacenti scriberem, molestum me magis quam officiosum putares. nunc autem prouocatus dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, quae me ad philosophiam nostri dogmatis prouocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obuiis, ut aiunt, manibus excipio defensoremque meorum opusculorum paro, ita tamen, si ante te placatum indicem habuero, immo, si oratorem meum super omnibus, quae in me arguuntur, instruxero. hoc enim et Tullius tuus et ante illum in breui et solo uolumine scribit Antonius, primam causae esse uictoriam diligenter causam, pro qua dicturus es, discere. Repquos adversus Jovinianum scripsi, nimius fuerim, vel in laude virginum, vel in sugillatione nuptarum al. nuptiarum ; et aiunt condemnationem quodammodo esse matrimonii, in tantum pudicitiam praedicare, ut nul
Abbreviated transcription (Latin):
lucet : stellã lunȩ confer. & cȩca ẽ. Lunã
soli iunge: non rutilat. Solem xp̃o con-¬
fer : et tenebrȩ sunt. Ego sũ inquit qui
sum. Omnẽ gͥ creaturã sidõ contuleris:
ñ subsistit. Non tradas inquit aester
hereditatẽ tuã his qui ñ sunt dn: idolis
scilicet. uł demonib. Et certe erant ido¬
la et dȩmones : quib ne traderentur
orabat. In iob quoq legimꝰ a baldad
dictũ de impio Auellatur de cabnacu¬
lo suo fiducia eius: et calcet suꝑ eum
quasi reae interitꝰ. Habitent in tab̾na¬
culo illius soen eiꝰ qui ñ. ẽ haud du¬
biũ quin diabolus: qui cũ habeat so-

Expanded text:
lucet; stellam lunae confer, et caeca est; lunam lucet; stellam lunae confer, et caeca est; lunam soli iunge, non rutilat; solem Christo confer, et tenebrae sunt. ego sum, inquit, qui sum. omnem igitur creaturam si deo contuleris, non subsistit. ne tradas, inquit Hester, hereditatem tuam his, qui non sunt, uel idolis scilicet uel daemonibus. et certe erant idola et daemones, quibus ne traderentur, orabat. in Iob quoque legimus a Baldad dictum de inpio: auellatur de tabernaculo suo fiducia eius et calcet super eum quasi rex interitus. habitent in tabernaculo illius socii eius, qui non est, haud dubium quin di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩro sibonũ ẽ mulierẽ ñ tangere. Si
dubitantis ẽ: non confirmantis. Ille di¬
cit. bonũ ẽ. ñ tangere: ego quid bono
contrariũ eẽ. possec adiungo. Statimq
in consequentib animaduercenda apłi
prudentia. Non dixit bonũ ẽ. uxorem
ñ hab̾e : sed bonũ ẽ. inquit mulierem
ñ tangere. Quasi et intactu eiꝰ ꝑiculum
sit: quasi qui illã tetigerit ñ euadat
Uides gͥ ñ de coniugib nos exponere.
sed de coitu simplicit̃ disputare : qđ
ad cõparationẽ pudicitiȩ ec uirginita¬
tis. & angłicȩ similitudinis: bonũ sit
homini mulierẽ ñ tangere. Uanitas
uanitas: Sit̾ra uanitas: nũquid & cęli.
et angłi. throni. dñãtiones. potestates.
ceterȩq uirtutes: Sed quȩ ꝑse bona st̃.
ut abono creatore condita: ad cõpara¬
tionẽ maioꝵ uanitas appellant᷑. Uer¬
bigrã. Lucerna: lampadis cõparatione
ꝓnichilo ẽ. Lampas stellȩ collatione ñ

Expanded text:
quaero, si bonum est mulierem non tangere. \'si\' quaero, si bonum est mulierem non tangere. \'si\' dubitantis est, non confirmantis. ille dicit: bonum est non tangere, ego, quid bono contrarium esse possit, adiungo. statimque in consequentibus: animaduertenda apostoli prudentia. non dixit: \'bonum est uxorem non habere\', sed \'bonum est mulierem non tangere\', quasi et in tactu periculum sit, quasi, qui illam tetigerit, non euadat. uides igitur non de coniugibus nos exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad conparationem pudicitiae et uirginitatis et angelicae similitudinis bonum sit homini mulierem non tangere. uanitas uanitas? si terra uanitas, numquid et caeli et angeli et throni, dominationes, potestates ceteraeque uirtutes? sed quae per se bona sunt ut a bono creatore condita, ad conparationem maiorum uanitas appellantur. uerbi gratia: lucerna lampadis conparatione pro nihilo est; lampas stellae conlatione non
Abbreviated transcription (Latin):
controuersiis solent facere culpam
rũ uidetur. ei magis imputet᷑ quẽ expo¬
suimus: quã nob̃ qui exposumꝰ: nisi
forte ille alit̾ dixerit. et nos simplicitatẽ
uerborũ eiꝰ maligna int̃p̃tatione detor¬
simus Qui hoc arguet: de ipsis scrip¬
turis ꝓbet. Diximꝰ. sibonũ ẽ. mulierem
ñ tangere : malũ ẽ gͦ tangere. Nichil gͦ
bonoꝰ contrariũ ẽ nisi malũ. Si aũt ma¬
lũ ẽ & ignoscitur: ido concedit᷑. ne malo
quid deterius fiat. Et cetera usq ad pro.¬
positionẽ. alteriꝰ capituli. Hec ido subie-¬
cimus: quia apłs dixerat. bonũ est homi¬
ni mulierẽ ñ tangere. Propt̾ fornicationẽ
aũt unꝰqͥsq uxorẽ suã habeat : et una¬
quȩq uirũ suũ habeat. In quo differ̃
mea uerba sensu apłi: nsi forte in eo
qđ ille ꝓnuntiat: ego dubito: Ille diffi¬
nit: ego sciscitor. Ilie aꝑte dicit: bonũ ẽ.
homini mulierẽ ñ tangere: ego timide

Expanded text:
controuersiis solent facere, culpamcontrouersiis solent facere, culpamrum uidetur, ei magis inputetur, quem exposuimus, quam nobis, qui exposuimus. nisi forte aliter ille dixit et nos simplicitatem uerborum eius maligna interpreta- I tione detorsimus. qui hoc arguit, de ipsis scriptis probet. diximus: si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere; nihil enim bono contrarium est nisi malum. si autem malum est et ignoscitur. ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat, et cetera usque ad propositionem alterius capituli. hoc ideo subiecimus. quia apostolus dixerat: bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem I unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque . uirum suum habeat. in quo differunt mea uerba a sensu apostoli? nisi forte in eo, quod ille pronuntiat, ego dubito; ille definit, ego sciscitor; ille aperte dicit: bonum est homini mulierem non tangere, ego timide