comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ bonꝰ est uir tu in nocen¬
ti homini suã uoluisti pecu¬
niã tollere. cũilli capitłm ñ ob¬
sistat in quo tuũ necesse sit
auxiliũ expectare:. Porro si ne¬
gociũ habet. indignũ ẽ te sc̃o
trĩ linguã tuã uenalẽ facere.
quȩ tanqͣm utͥ ꝯq cõmunis
s q debet ut tͥ gratuito mi¬
nistrare. Cũq hȩc adu̾sũ me
pugna ꝑseu̾ant᷑ ingrueret. ũq
ego clamorẽ cogitationũ re-¬
mordentiũ ñ ꝑferrẽ deceden-¬
te crepuscło mox ad hominẽ
ꝓꝑans manicaui: eiq tabescen¬
tis conscientiȩ uuliꝰ aperui.
Cũq utrisq nr̃m hinc inde
semel dederat ñ reciꝑe. ego me
assererẽ ñ ten̾e : tande amicȩ
contentiomi hẽ ego t̾minũ po¬
nasti̾a. unũ ad calcẽ iã dõ auxi-¬
ep̃ali dedicatione firmatũ.
Sc̃oꝵ itaq locoꝵ si placet parti¬
t᷑pitudinẽ palliaui: & tanqͣm ñ
accipiens astut. accepi. Postino¬
dũ uͦ ad heremũ rediens. cellulã

Expanded text:
videtur, bonus est vir, tu innocenvidetur, bonus est vir, tu innocenti homini suam voluisti pecuniam tollere, cum illi capitulum non obsistat, in quo tuum necesse sit auxilium exspectare. Porro si negotium habet, indignum est, te sancto fratri linguam tuam venalem facere, quae tanquam utriusque communis sibi quoque debet, ut tibi, gratuito ministrare. Cumque haec adversum me pugna perseveranter ingrueret, jamque ego clamorem cogitationum remordentium non perferrem; decendente crepusculo, mox ad hominem properans, manicavi, eique tabescentis conscientiae vulnus aperui. Cumque uterque nostrum hunc inde semel dederat, non recipere; ego me assererem non tenere, 835 tandem amicae contentioni hunc ego terminum pomonasteria, unum ad calcem jam, Deo auxiepiscopali dedicatione firmatum: sanctorum itaque locorum, si placet, partiturpitudinem palliavi, et tanquam non accipiens astutus accepi: postmodum vero ad eremum rediens, cellulam
Abbreviated transcription (Latin):
talib se dedisse mimꝰ astru̾et
sed ob hoc solũ ut in nr̃am s̃
amiciciã aditũ reꝑiret: respon-¬
di. ut qd̾ suũ erat tollens ami-¬
ciciã nr̃am ñ more scłariũ mer-¬
cede redimeret. sed qđ nit̾ fr̃s ẽ
legitimũ gratuito possideret.
Int̾ hec tam̃ ut uob̾ in aure
loquar menᷤ mea talis erat. ut
postqͣm distͥcte regͥrens nichil
in eo noxiũ repꝑi. si mͥ ille ad in¬
gerendũ munꝰ importunꝰ existe¬
rit. eis mͥ molentia nullatenꝰ displic̾et
Nolebã siqͥdẽ uĩ mͥ fieri: & uelt
muitꝰ ad uota cõpelli. Cũq ille
ad recipiendũ qđ semel dederat
se ꝓrsꝰ au̾t̾et. & ne aurẽ quid̃ẽ
petitionib mclinaret: ego iã sȩ¬
curꝰ & audatior fact.. duriꝰ ut
sua reciꝑet ingerebam. Int̾ea dieᷤs
elabit᷑. Cũq peculiarib psalmi ᷤ
nocturnꝰ mediator insisterem.
cepit me conscientia acriꝰ re¬
mordere: & quasi sub quodã
racioçimo conuenire. Si ille ut

Expanded text:
talibus se dedisse munus astrueret, talibus se dedisse munus astrueret, sed ob hoc solum, ut in nostram amicitiam aditum sibi reperiret; respondi ut, quod suum erat tollens, amicitiam nostram non more saecularium mercede redimere; sed, quod inter fratres est legitimum gratuito possideret. Inter haec tamen, ut vobis in aure loquar, mens mea talis erat, ut post etiam districte requirens, nihil in eo noxium reperi, si ille mihi ad ingerendum munus importunus existeret, ejus mihi violentia nullatenus displiceret. Volebam siquidem vim mihi fieri, et velut invitus ad vota compelli. Cumque ille ad recipiendum, quod semel dederat, se prorsus averteret, et ne aurem quidem petitionibus inclinaret, ego jam securus et audacior factus, durius, ut sua reciperet, ingerebam. Interea dies elabitur. Cumque peculiaribus psalmis nocturnus meditator insisterem, coepit me conscientia acrius remordere, et quasi sub quodam ratiocinio convenire. Si ille, ut
Abbreviated transcription (Latin):
argenteũ loco mun̾is miste.
Quod dũ oblatũ repente uidissẽ
pͥmo qͥde aspuatꝰ abhorrui: & cur
ude mͥ munꝰ offerret subtilit̾
inquisiui. Suspicatꝰ quippe sũ
qd negocrũ sortassis haberet:
atq ido me anticipando p̃ueni-¬
ens mun̾ib occuparet. Mos qͥp¬
pe est apđ̾ nos minist̾s indelicet
apłicȩ sedis. ab his quoꝵ adhuc
negociũ pendet nil ꝓrsꝰ acciꝑe:
abis autẽ qͥ omĩno qͥeti sune
si dare uoluerine ñ abicere. Et
sed illoꝵ dũtaxat est. qͥ meliꝰ¬
cłe se ab ainditate custodiunt.
Qd plura÷ Conuenit᷑ ad cõmu¬
ne colloqͥũ. cur donũ sit largi¬
tꝰ inqͥrit᷑. utrũ causã habeat
sciscitat᷑. Indiq quieti. ex omĩ
parte repꝑit᷑ securꝰ: ita ut re
ipsa respondere uideret᷑. in me¬
dio ppłi mei habito. Adhuc tñ
quesiui utrũ dũ ad eccl̃iasticos
ordines ascenderet. sine cũ mo¬
nasterii regimen suscepisset:
uenalitatis forte cõmerciũ ir¬
repsisse cognosce̾t. Cũq hec oĩa

Expanded text:
loco muneris misit, quod dum oblatum repente vidissem, primo quidem aspernatus abhorrui, et cur ille mihi munus offerret, subtiliter inquisivi. Suspicatus quippe sum, ne ille negotium fortassis haberet: atque ideo me anticipando praeveniens, muneribus occuparet. Mos quippe est apud nos, ministros videlicet apostolicae sedis, ab his, quorum adhuc negotium pendet, nihil prorsus accipere; ab his autem, qui omnino quieti sunt, si dare voluerint, non abjicere; et sed illorum duntaxat est, qui meliuscule se ab aviditate custodiunt. Quid plura? Convenitur ad commune colloquium, cur donum sit largitus, inquiritur; utrum causam habeat, sciscitatur. Undique quietus ex omni reperitur parte securus, ita ut re ipsa respondere videretur: In medio populi mei habito; adhuc tamen quaesivi utrum, dum ad ecclesiasticos gradus ascenderet, sive cum monasterii regimen suscepisset, venalitatis forte commercium irrepsisse cognosceret. Cumque haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
etiã consolationis attollit.
qͥa cũ narrat. ęlecti dĩ qđ sint
supplicia p̃ssurasq ꝑpessi: in¬
dicat etiã quȩ ꝑ hec sint p̾mia
consecuti. Medicꝰ nãq plane san¬
guine ab intimis uiscerib sor¬
bere ꝑmittre: diu̾sȩ tam̃ in¬
tentionis est medicꝰ & hirudo.
Lua siqͥdẽ nil aliud gestit nͥ ut
sangumẽ bibat: iste ad hoc tendit
ut ianguidꝰ conualescat.. Illa
satiat᷑ & morit᷑: egͦtꝰ autẽ dũ ꝑ¬
dit sanguinẽ. recuꝑat sanita¬
tẽ. Iila deniq sua se morte sa¬
tiat &e exultat: egrotꝰ autẽ
dũ uulnerat᷑ ad starũ salu
nis arte disponit ut ex alie-¬
nis uulnerib nobis medicamen¬
ta conficiat. quatinꝰ dũ hosti¬
le nobis uulnꝰ infligit᷑. ex eo
potissimũ salutis antidotũ
ꝓcuret᷑ : Tyrus plane genꝰ
serpentis est ex ciꝰ carne teri¬
aca fit. quę uideł grassantẽ peᷤᷤ¬
tẽ inhis quȩ uenenant᷑ extin
gure. Si gͥ uenenũ ueneno no¬

Expanded text:
etiam consolationis attollit, etiam consolationis attollit, quia, cum narrat electi Dei quot sint supplicia pressurasque perpessi, indicat etiam quae per haec sint praemia consecuti. Medicus plane sanguine ab intimis visceribus sorbere permittit; diversae tamen intentionis est medicus et hirudo. Illa siquidem nil aliud gestit, nisi ut sanguinem bibat; iste ad hoc tendit, ut languidus convalescat. Illa satiatur et moritur; aegrotus autem, dum perdit sanguinem, recuperat sanitatem. Illa denique sua se morte satiat et exsultat; aegrotus autem, dum vulneratur, ad statum salutnis arte disponit, ut ex alienis vulneribus nobis medicamenta conficiat, quatenus dum nobis hostile vulnus infligitur, ex eo potissimum salutis antidotum procuretur. Tyrus plane genus serpentis est, ex cujus cruore theriaca fit, quae videlicet grassantem pestem in his qui venenantur exstinur. Si ergo venenum veneno no
Abbreviated transcription (Latin):
Scͥpsistis m̃ dilectissimi qͥa
minũ uos litior infestat qd
ñ uobis raptĩ celerit̾q suceͣ¬
rã. nos loco ceditis aliũq uo¬
bis qͥ rapinis his atq molesti¬
uit adu̾sitas Nã cũ assidue
uideamini diuinis insiftẽ
paginis. mirũ est qͦmͦ uobis
ad huc ignota sit patientia
regina uirtutũ: cui nimirũ
cuncta deseruiunt uolumi¬
na scͥpturarũ. Quȩcũq enim¬
doctrinã s cͥpta st̃. Quare ad
nrãm doctrinã: Nũqͥd ut
sillogismoꝵ calleamꝰ tendi¬
cłas struere. aut tonantia &
accurata uerba rethoricȩ copiȩ
colorib uenustare. aut armo¬
ncȩ suauitatis organa melo̾q
distinguere. ut asfroꝵ signa
mathematicoꝵ ut aiunt nos¬
camꝰ radio designare:  Non
plane ad hec indaganda sacͥs
scͥpturis instruim᷑: sed ꝑ eas
potis ad exempla planȩ patien¬
tiȩ ꝓuocam᷑. nde mox seqͥtuR.
Ut ꝑ patientiã & consolatio¬
nẽ scͥpturarũ spem habeamꝰ
Cade nãq scͥptura quȩ nos ad
tenendã patientiã erudit spe

Expanded text:
Scripsistis mihi, dilectissimi, quia minum vos livor infestat, quod nisi vobis ego raptim celeriterque succurram, vos loco ceditis aliumque vobis, qui rapinis his atque molestivit adversitas. Nam cum assidue videamini divinis insistere paginis, mirum est quomodo vobis adhuc ignota sit patientia regina virtutum, cui nimirum cuncta deserviunt volumina Scripturarum: « Quaecunque enimoctrinam scripta sunt . » Quare ad nostram doctrinam? Nunquid ut syllogismorum calleamus tendiculas struere, ut tonantia et accurata verba rhetoricae copiae coloribus venustare et harmonicae suavitatis organa melosque distinguere, ut astrorum mathematicorum signa, ut aiunt, noscamus radio designare? Non plane ad haec indaganda sacris Scripturis instruimur, sed per eas potius ad exempla patientiae provocamur. Unde mox sequitur: « Ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus . » Eadem namque Scriptura, quae nos ad tenendam patientiam erudit, spe
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑ irrisionũ atq penarũ
tormenta ꝑcucurrit. Quid gͦ
notiũ si peccator homo rerũ que
axtra se sunt sustineat amissio¬
nẽ. cũ ille qui peccare nuqͣm po¬
ture. in suo corpore ꝑtulerit
crucẽ :ᷤ Necdũ sane iuxta apłm
usq ad sanguinẽ restitistis: sed
o utinã hoc saltẽ de uobis pos¬
set dici. qd̾ ille quibusda bene
patientib dixit. Rapinã bonoꝵ
ur̃oꝵ cũ gaudio suscepistis. Hĩc ẽ

Expanded text:
testatur, irrisionum atque poenarum tormenta percurrit. Quid ergo novum, si peccator homo rerum, quae extra se sunt, sustineat amissionem, cum ille, qui peccare nunquam potuit, in suo corpore 833 pertulerit crucem? Necdum sane, juxta Apostolum, usque ad sanguinem restitistis . Sed, o utinam hoc saltem de vobis posset dici, quod ille quibusdam bene patientibus dixit: « Rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . » Hinc est,
Abbreviated transcription (Latin):
mos no ᷤᷤ ac timidos p̃cepta sub¬
tilia uulnerent dũ leuant.
Quasi quosdã pannos uet̾es
Paulus apłs subrungebat: cũ
ad subleuandos discipłos p̃cep¬
tis suiꝰ spiritalib exempla ue¬
terũ cõmendaret dicens. Insti
ludibria & uerbera exꝑti. m¬

Expanded text:
mos nos ac timidos praecepta submos nos ac timidos praecepta subtilia vulnerent, dum levant. Quasi quosdam pannos veteres Paulus apostolus subjungebat, cum ad sublevandos discipulos praeceptis suis spiritualibus exempla veterum commendaret, dicens: « Justi ludibria et verbera experti;
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli menbriᷤ inferri potu¬
it. equanimit̾ ꝑtulert̃. Dã
qđ diuiis aminonitiomibus
& p̃cedentiũ exemplis adiuti.
de ꝓfundo nobis illatȩ tͥbula¬
tionis eripim᷑: recte iheremia
ꝓpħa de pͥuteo ꝓdeunte signat᷑
Proiecerant qͥppe eũ sic̃ scͥptu¬
ra testat᷑ in lacũ in quo ñ erat
aqua sed lutũ. qͥ postmodũ ut
leuet᷑. funes ad eũ & panni uet̾es
nos in mala õꝑatione positos
quasi ligant & trahunt. coar-¬
tant & leuant. Sed ne ligatꝰ hiˢ
funib dũ trahit᷑ incidat᷑: si¬
mul etiã panni ueteres depo-¬
nuntur. Quia ne diuina p̃cep¬
ta nos t̾reant antiquoꝵ nos¬
exempla confortant: ut & ex
eoꝵ nos comparatione facere
p̃sumamꝰ. qd̾ ex nr̃a imbecilli¬
tate formidamus. Si gͦ leuarid̾
festinamus: ligem᷑ funib. id est
p̃ceptis dñicis astͥngam᷑. Int̾sint
etiã panni uet̾es cũ qͥb meliꝰ te¬
neant᷑ sunes: id est p̃cedentiũ¬
consortem᷑ exemplis. ne infir¬

Expanded text:
erri potuit aequanimiter pertulerunt. Nam quod divinis admonitionibus et praecedentium exemplis adjuti, de profundo nobis illatae tribulationis eripimur, recte Jeremia propheta de puteo prodeunte, signatur: « Projecerant quippe eum, sicut Scriptura testatur, in lacum, in quo non erat aqua, sed lutum; qui postmodum, ut levetur, funes ad eum, et panni veteres nos in mala operatione positos, quasi ligant et trahunt, coarctant et levant. Sed ne ligatus his funibus, dum trahitur, incidatur, simul etiam panni veteres deponuntur, quia ne divina praecepta nos terreant, antiquoexempla confortant, ut ex eorum nos comparatione facere praesumamus quod ex nostra imbecillitate formidamus. Si ergo nos de festinamus, ligemur funibus, id est, praeceptis Dominicis astringamur. Intersint etiam panni veteres cum quibus melius teneantconfortemur exemplis, ne infir
Abbreviated transcription (Latin):
delinit᷑: atq armonicȩ melo¬
diȩ dulcedine ut exeat ꝓuocat᷑.
Quod si eũ sinistre parti meri¬
toꝵ nigredo. & feditatis squa¬
lor adiudicet. intolerabili mox
t̾rore concutit᷑. repentini impe¬
ta uiolentia ꝑtͣbat᷑. p̃cipitant̾
inuadit᷑. ac de miserȩ carnis
ergastulo uiolent̾ euellit᷑: ut
ad etn̾a supplicia iã cũ amari.
tudine ꝑtrahat᷑. Iã uͦ post egres¬
sionẽ de corpore. qͥs ualeat
explicare. quot armatȩ iniquo¬
rũ spirituũ acies in insidiis
lateant. quot srem̃tes cunei
feralib telis instructi. iter ob¬
sit anima. uelut militari mor
constipatȩ legiones oppugiant.
Hex & huimodi frequent i
corde u̾sare. quid est aliud qu̾
lenotin antia uitȩ huis blandi¬
m̃ta resprere. mundo repudiũ
dare. illices motꝰ carnis elidert
solũq ꝑfectionis adipiscende
ꝓpositũ in declinabilit̾ custodi

Expanded text:
oblinitur, atque harmonicae melooblinitur, atque harmonicae melodiae dulcedine ut exeat provocatur; quod si eum sinistrae parti meritorum nigredo et foeditatis squalor adjudicet, intolerabili mox terrore concutitur, repentini impetus violentia perturbatur, praecipitanter invaditur, ac de miserae carnis ergastulo violenter evellitur, ut adahatur. Jam vero, post egressionem de corpore, quis explicare valeat quot armatae iniquorum spirituum acies in insidiis lateant, quot frementes cunei feralibus telis instructi iter obsit anima, velut militari more constipatae legiones, oppugnant? Haec et hujusmodi frequenter in corde versare, quid est aliud quam lenocinantia vitae hujus blandimenta respuere, mundo repudium dare, illices motus carnis elidere, solumque perfectionis adipiscendae propositum indeclinabiliter custodi
Abbreviated transcription (Latin):
minis claritatẽ. liqͥdo dep̾hen¬
dit qͥa nox erat & tenebrȩ qd̃
amauit. Osi rediuiuũ peni¬
tentiȩ tempꝰ mereri potuisset
riꝑet qualia & quanta ꝓmit¬
teret: quantis se deuotationũ
uincłis innodaret. Int̾ea dũ
hebescentes oculi contabescunt dum¬
pectꝰ palpitat. raucũ guttur
anelat. dentes paulatĩ nigres¬
ginẽ contrahunt: pallescuis
ora. m̃bra cuncta rigescuite.
Dũ hec itaq & hruiꝯmodi tanqͣ
uicinę morti p̃cedentia famu¬
lant᷑ officia. adsunt omĩa si
mul gesta. & uerba. Nec etiã
ipse cogitationes desunt: &
cuncta hȩc amarũ adu̾sꝰ aue¬
terẽ testimoniũ reddunt. Co¬
aceruant᷑ omiã ante respuen-
tis ocłos: & que conspicere re¬
fugit. coacłꝰ & inuitꝰ atten¬
dit. Adest p̃terea hĩc horren-¬
da demonũ turba: illinc uir¬
tꝯ angłica. In illo qͥ medis est
liqͥdo dep̃hendit᷑: cui parti iure
possessio uendicet᷑. Hã si pie¬
tatis in eo uident᷑ insignia. in¬
urtationis. angłicȩ blandiciis

Expanded text:
aritatem, liquido comprehendit quia nox erat et tenebrae quod amavit. O si redivivum poenitentiae tempus mereri potuisset,riperet! qualia et quanta promitteret! quantis se devotationum vinculis innodaret! Interea, dum hebescentes oculi contabescunt, dumpectus palpitat, raucum guttur anhelat, dentes paulatim nigresginem contrahunt; pallescunt ora, membra cuncta rigescunt; dum haec itaque et hujusmodi tanquam vicinae morti praecedentia famulantur officia, adsunt omnia gesta simul et verba. Nec etiam ipsae cogitationes desunt, et cuncta haec amarum adversus auctorem testimonium reddunt. Coacervantur omnia ante respicientis 775 oculos, et quae conspicere refugit, coactus et invitus attendit. Adest praeterea hinc horrenda daemonum turba, illinc virtus angelica. In illo, qui medius est, liquido deprehenditur cui parti jure possessio vindicetur. Nam si pietatis in eo videntur insignia, invitationis angelicae blanditiis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe est cũ iã pec¬
eatͥx amina uincłis incipit
carnis absolui. quã amaro
t̾rore concutit᷑. quantis
mordacis conscientiȩ stimu-¬
lis lacerat᷑. R. ecolte uetita que
cõmisit: uidet mandata que neg¬
ligent̾ implere contẽpsit. Dolet
indulta penitentiȩ tẽpora sese
inanit̾ ꝑcepisse: plorat immobile
distͣcte ultionis articłm. me¬
uitabilit̾ immin̾e. Man̾e sa¬
tagit. ire cõpellit᷑: recuꝑare
uult ꝑdita. ñ audit᷑. Post t̾ga
respiciens totiꝰ tnsacte uite cur-¬
simũ itin̾is spaciũ. Fnte se
ocłos dirigit: & infinitȩ ꝑhen

Expanded text:
quippe est, cum jam peccatrix anima a vinculis incipit carnis absolvi, quam amaro terrore concutitur, quantis mordacis conscientiae stimulis laceratur. Recolit vetita quae commisit; videt mandata quae negligenter implere contempsit. Dolet indulta poenitentiae tempora sese inaniter percepisse; plorat immobilem districtae ultionis articulum inevitabiliter imminere. Manere satagit, ire compellitur; recuperare vult perdita, non auditur. Post terga respiciens, totius transactae vitae curdeputat itineris passum; ante se oculos dirigit,
Abbreviated transcription (Latin):
De elet etiã se ꝓpt̾ tã breuis ille¬
cebre uoluptatẽ. in enarrabiłe
phennis suauitatis amisisse dul¬
cedinẽ. Erubescit qͥa ꝓpt̾ illã
substantiã que uermib erat
obnoxia illã neglexit que cho-
ris angłicis erat inferenda. Lã
radioe m̃itis attollit. & cũ di¬
uitiarũ ĩ mortaliũ głam con-

Expanded text:
Deflet etiam se propter tam brevis illecebrae voluptatem inenarrabilem perpetuae suavitatis amisisse dulcedinem. Erubescit, quia propter illam substantiam, quae vermibus erat obnoxia, illam neglexit quae choris erat angelicis inferenda. Jam radios mentis attollit, et cum divitiarum im
Abbreviated transcription (Latin):
terre. Audiant isti ñ quol intrat ini
hos comquinat hominem. sed quol
ꝓcedit ex ore. hoc comquinat hommnẽ.
Aucliant illi. esca uentri & uenter
escis: ds autẽ & hunc & hanc destruet.
Et rursum. Non in commessationib.
s ebrietatibus. Et iterum. Esca nos nͥ
cõmendat cło. Audiant isti. quia om̃ia
munda mundis. comquinatis autem
s infidelib nichil ẽ mundum. Nudi

Expanded text:
. Audiant isti: Non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quod procedit ex ore, coinquinat hominem . Audiant illi: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Et rursum: Non in commessationibus et ebrietatibus . Et rursum: Esca nos non commendat Deo . Audiant isti, quia omnia munda mundis; coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum Ti
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere a cibis. quos ds̃ creaent ad
ꝑcipiendum cum gr̃arum actions ficde.¬
lib. & his qui cognotierunt uerttatẽ.
Aueliant illi. bontrm est non mandu¬
care carnem & non bibere uinum.
neq in quo frater tuus scandaliratur
Audiant isti. modico uino utere ꝓpter
stomachum. & frequentes infirmita¬
tes tuas: quatenus & illi discant ci¬
bos carnis mordinate non appetere:
& isti creaturam dĩ quam ñ appetunt.
non audeant condempnare.

Expanded text:
os Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his qui cognoverunt veritatem. Audiant illi: Bonum est non manducare carnem, neque bibere vinum: neque in quo frater tuus scandalizatur . Audiant isti: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infimitates . Quatenus et illi discant cibos carnis inordinate non appetere, et isti creaturam Dei quam non appetunt, non audeant condemnare.
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentes ut nouerint quia tanc d̾o¬
placentem abstinentiam offerunt. cum
ea quȩ sibi de alimentis subtrahunt.
inligentib larguutur. Sollerter
nunq audiendum est. quod per ꝓphetam
dominus redarguit dicens. Cum icumare.¬
ns & plangeretis in quinto & septimo men¬
s per hos septuaginta annos: numquid
ciimium ieiunastiᷤᷤ michi: & cum comedi¬
o sed sibi quisque ieiunat. si ea que uen¬
m ad tempus subtrahit. ñ mopib tͥbuit. s
uentri postmodum offerenda custoclit.
Iaq ne aut illos appetitus gulȩ a men¬
us statui deiciat. aut istos afflicta caro
ix elatione. supplantet. aucdiant illi ex
bre ueritatis. Attendite autẽ uobis
ne forte grauent᷑ corda ur̃a in crapła
s ebrietate: & curis huius mundi.

Expanded text:
abstinentes, ut noverint quia tunc abstinentes, ut noverint quia tunc placentem Deo abstinentiam offerunt, 63 cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt, indigentibus largiuntur. Solerter namque audiendum est, quod per prophetam Dominus redarguit, dicens: Cum jejunaretis et plangeretis in quinto et in septimo mense per hos septuaginta annos, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comedio, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non egenis tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Itaque ne aut illos appetitus gulae a mentis statu dejiciat, aut istos afflicta caro ex elatione supplantet, audiant illi ex ore Veritatis: Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrictate, et curis
Abbreviated transcription (Latin):
de recte per ꝓphetam dicit᷑. In dieb
ieiumorum utr̃oꝵ. inueniunt᷑ uolun¬
tates ur̃e. Et paulopost. In uidicia
& riras ieiinatis: & ꝑcutitis prignis.
Uoluntas quippe ad lȩtictã ꝑtinet.
pugnus ad iram. Incassum gͦ per
abstinentiã corpus atteritur. si mor¬
dinatis dimissa motib mens uitus
dissipatur. Rur sumq aminonendi
sunt. ut abstinentiã suam semꝑ sine.
imminutiõẽ custodiant. & numquã
hanc apud occultũ uidicẽ eximiȩ uir¬
tutis credant. ne si fortasse magni ẽs̃.
meriti credit᷑. cor in elationẽ subleus.¬
tur. Hinc namq per ꝓphetã ddicit᷑
Nuinquid rale est ieurnium quod
elegi: Sed frange. estrienti panem tuũ.
& egenos uagosq tnduc in domũ tuiam.
Qua in re. pensandum est: urtus absti¬
uentiȩ quam parua respicit᷑. quȩ ñ nisi
ex aliis itrtutib commemdatur. Hins
bonis aliis. dignam dõ abstinentiam
carnis ostendere. Ammonencli sunt¬

Expanded text:
de recte per prophetam dicitur: In diebus de recte per prophetam dicitur: In diebus jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates vestrae . Et paulo post: In judicia et rixas jejunatis, et percutitis pugnis Voluntas quippe ad laetitiam pertinet, pugnus ad iram. Incassum ergo per abstinentiam corpus atteritur, si inordinatis dimissa motibus mens vitiis dissipatur. Rursumque admonendi sunt, ut abstinentiam suam et semper sine imminutione custodiant et nunquam hanc apud occultum judicem eximiae virtutis credant, ne si fortasse magni esse meriti creditur, cor in elationem sublevetur. Hinc namque per prophetam dicitur: Nunquid tale est jejunium quod elegi? Sed frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam . Qua in re pensandum est virtus abstinentiae quam parva respicitur, quae nonnisi ex aliis virtutibus commendatur. Hinc s aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere: quia tun
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ieiuno bis in sabbato. Am¬
monencdi sunt gͦ gulȩ dediti. ne
in eo quod escarum delectatione in¬
cumknt. luxurię se mucrone trans¬
figant. Quanta sibi per esum loqͣ¬
citas. quanta mentis leuitas insidi¬
etur aspiciant: ne dum uentri mol¬
liter seruiunt. uitiorũ laqueis cru¬
deliter astringantur. Tanto enin
longuis a scdõ parente. receditur.
qnͣto per immoderatũ usum dum
manus ad cibum tenditur. paren¬
tis primi lapsus iteratur. At contͣ
ammonendi sunt abstinentes. ut
sollicite. semꝑ aspiciant. ne cũ gule
uitium sugiunt: acriora lns uitia
quasi ex uirtute geuerent᷑. ne cũ tarñẽ.
macerar. ad impacientiam sp̃c erumpat.
& nulla iam uirtus sit quod caro un¬
citur: si sp̃s ab ira suꝑatur. Aliqͣndo
autem dum mens abstinentium ab
tra se deprimit. hanᷤ quasi peregn¬
na ueniens lȩticia corrũpit: & eo ab¬
stinentie honum deperit: quo sese sp̃s¬
a talibus uitus minime. custodit. Un¬

Expanded text:
dicens: Jejuno bis in Sabbato . Addicens: Jejuno bis in Sabbato . Admonendi ergo sunt gulae dediti, ne in eo quod escarum delectationi incubant, luxuriae se mucrone transfigant; et quanta sibi per esum loquacitas, quanta mentis levitas insidietur, aspiciant, ne dum ventri molliter serviunt, vitiorum laqueis crudeliter astringantur. Tanto enim longius a secundo parente receditur, quanto per immoderatum usum dum manus ad cibum tenditur, parentis primi lapsus iteratur. At contra admonendi sunt abstinentes, ut sollicite semper aspiciant, ne cum gulae vitium fugiunt, acriora his vitia quasi ex virtute generentur; ne dum carnem macerant, ad impatientiam spiritus erumpant: et nulla jam virtus sit quod caro vincitur, si spiritus ab ira superatur. Aliquando autem dum mens abstinentium ab ira se deprimit, hanc quasi peregrina veniens laetitia corrumpit, et eo abstinentiae bonum deperit, quo sese a spiritalibus vitiis minime custodit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
esse qurippe. abstinentib pacientiani
prȩuidit. quã eis ut adess amino¬
nuit. Rursum nisi cogitationes
abstinentiũ nonnrũquam suꝑbis
culpa traussigerit. paulus minime
dixisset. qui non mandricat. mandrican¬
tem non iudicet. Qui rursus ad alios
loquens. dum de. abstinentię uirtute.
głantium prȩcepta prȩstringeret.
adiunxit. Quȩ sunt rationẽ quidẽ
haberttia sapientiȩ. in suꝑsticionẽ
& humilitatẽ. & ñ ad parcendum
corpori. ñ in honore aliquo ad satui¬
ritatẽ carnis. Qua in re notandum
est. quod in disputatiõe. sua predica¬
tor egreguus suꝑsticioni humilitatis
speciem adiungit: quia dum plus
quam necesse ẽ per abstinentiam ca¬
ro atteritur. humilitas foris osten¬
ditur: sed de hac ipsa humilitate.
grauiter intertus suꝑbitur. Et
nisi aliquando mens ex abstinenti ȩ
iurtite. tumesceret: nequaquã hanc.
uelut inter magna merita pharise.¬
us arrogans. studiose enumeraret

Expanded text:
esse quippe abstinentibus patientiam esse quippe abstinentibus patientiam praevidit, quae eis, ut adesset, admonuit. Rursum nisi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet, qui rursus ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium praecepta constringeret, adjunxit: « Quae sunt rationem quidem habentia et humilitate, et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis . Qua in re notandum est quod in disputatione sua praedicator egregius superstitioni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur, sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Et nisi aliquando mens ex abstinentiae virtute tumesceret, nequaquam hanc velut inter magna merita Pharisaeus arrogans studiose numeraret,
Abbreviated transcription (Latin):
sed in peccati laqueo strinxit. di¬
uina uoce dicit᷑. pectore & uentre.
repes. Ac si apte diceret᷑. Cogita¬
tione. & ingliuie. suꝑ humana cor¬
da dominaberis. Quia gulȩ declitos
luxuria sequit᷑. ꝓpheta testatur.
qui dum aꝑta narrat. occulta de¬
nuntiat clicens. Princeps coctoꝵ.
destruxit muros inerusalem Prin¬
cepis namq coctorũ uenter est: cui
penditur. ut ipse delectabiliter ci¬
bis impleatur. Muri autẽ ierłm:
nirtutes sunt anime. ad deside-¬
rium suꝑnę pacis eleuate. Coccoꝵ
igitur princeps muros ierłm deie-¬
cit. quia dum uenter ingliuue ten¬
ditur. urtutes ammȩ per litruri¬
am destruuntur. Quo contra nisi
mentes abstinentium. plerumq
impacientia a sinu tranquillitatis
excuteret: nequaqitã petrus diceret.
mimstrate in fide ur̃a uirtutẽ. in
uirtute autẽ scientiam. in scientia
autem abstinentiam: ꝓtintis iugilan¬
ter quoq adiungerit dicens. in
abstinentia acctẽ pacientiam: De¬

Expanded text:
sed in peccati laqueo strinxit, dised in peccati laqueo strinxit, divina voce dicitur: Pectore et venire repes , ac si ei aperte diceretur: Cogitatione et ingluvie super humana corda dominaberis. Quia gulae deditos luxuria sequitur, propheta testatur, qui dum aperta narrat, occulta denuntiat, dicens: Princeps cocorum destruxit muros Jerusalem . Princeps namque cocorum venter est , cui penditur, ut ipse delectabiliter cibis impleatur. Muri autem Jerusalem virtutes sunt animae, ad desiderium supernae pacis elevatae. Cocorum igitur princeps muros Jerusalem dejicit; quia dum venter ingluvie extenditur, virtutes animae per luxuriam destruuntur. 62 Quo contra nisi mentes abstimpatientia a sinu tranquillitatis excuteret, nequaquam Petrus cum diceret: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam , protinus vigilanter adjungeret, dicens, in abstinentia autem patientiam; de
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt
gulȩ dediti. atq aliter
abstinentes. Illos enim
suꝑfluitas locutionis.
ieuitas oꝑis atq luxuria: istos uͦ
sepe impacientiȩ. sepe uero suꝑbiȩ
culꝑa comitatur. Nisi enu gulȩ
deditos immoderata loquacitas ra¬
peret. diues ille qui epulasse coti¬
grauius ñ arderet dicens. Pater a¬
braham miserere mei. & innte la¬
iarum ut intinguat extremũ di¬
giti sui in aqua: ut refrigeret lin¬
guam meã. quia crucior in hac flã¬
ma Quib ꝓfecto uerbis ostendit᷑:
quia epulando cotidie crebrius in
lingua peccauerat: qui totus ar¬
dens. refrigerare se prȩcipue in
lingua requirebat. Rursum quia
gulȩ deditos ieuitas ꝓtinus opis
sequit᷑. auctoritas sacra testatut
dicens. Sedit popłs manducare
s bibere: & surrexerunt ludeie.
Quos plerumq edacitas usq
ad luxtiriam ꝑtrabit. quia dum sa¬
cietate. uenter extenditur: aculei
uibidinis excitant᷑. Unde & hosti
callido qui primi hominis senstm
in concupiscentia pomi aperuit.

Expanded text:
liter admonendi sunt gulae dediti, atque aliter abstinentes. Illos enim superfluitas locutionis, levitas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur. Nisi enim gulae deditos immoderata loquacitas raperet, dives ille qui epulatus quotigravius non arderet, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Rursum quia gulae deditos levitas protinus operis sequitur, auctoritas sacra testatur, dicens: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Quos plerumque edacitas usque ad luxuriam pertrahit, quia dum satietate venter extenditur, aculei libidinis excitantur. Unde et hosti callido, qui primi hominis sensum in concupiscentia pomi aperuit,
Abbreviated transcription (Latin):
bant qͣm ad uerũ esse. Ego sum
qui sum. Sꝰ hec dices filiis ifrł.
Qui est misit me ad uos. Qui enim
ab illo qui uere ẽ recedit. necesse ẽ
ut ñ sit. qͥa ad nichilũ tendit.
Hinc ẽ qd̾ it̾m gem̾̃tes dicunt. Ex
tnsiet uita nr̃a tanqͣm uestigia
nubis & sic̃ irebula dissoluetur.
que fugata est a radio solis. nomen
nr̃m obliuionẽ accipiet. & ꝑ tenu¬
is umbre tñsit est tempus nr̃m¬
Unde & ipłia. Om̃s inqͥt gentes
quasi non sint sic sunt corã eo:
& quasi nichilũ & inane reputatȩ fẽ
ei Eit salomon ait. Tanqͣm mom̃¬
tũ staterȩ sic est aute eũ orbis terra¬
rũ: & tanqm gutta roris ante lunã
Eit innumerabilia talia repiunt᷑ in
scͥpturie. quib impii homines aut
tenuissimis & uilissimis conparent᷑
reb: aut uichil ẽẽ dicant᷑ etiã t̾c cũ
potentes ẽẽ uident᷑ Unde & dauło.
Uidi inquit impiũ suꝑexaltatũ & ele-¬
uatũ sic̃ cedros libani: & transiui &
ecce non erat. Tunc enĩ & cũ diuiti-

Expanded text:
bant, quam ad verum esse . Ego, ait, sum qui sum; et haec dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . » Qui enim ab illo, qui vere est, recedit, necesse est ut non sit; quia ad nihilum tendit. Hinc est, quod iterum gementes dicunt: « Etransiet vita nostra tanquam vestigia nubis, et sicut nebula dissolvetur quae fugata est a radio solis; nomen nostrum oblivionem accipiet, et pertenuis umbrae transitus est tempus nOmnes, inquit, gentes quasi non sint, sic sunt coram eo, et quasi nichilum et inane reputatae sunt ei. Et Salomon ait: Tamquam momentum staterae, sic ante te est orbis terrarum, et tanquam gutta roris antelucani. Et innumera talia reperiuntur in scripturis, quibus impii homines aut tenuissimis et vilissimis comparentur rebus, aut nihil esse dicantur, etiam tunc, cum potentes esse videntur. Unde et David: « Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat . » Tunc enim et cum divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt creatoris. Qd gͦ mirũ sus
qͥ naturalia rerũ om̃iũ iura dispo¬
suit ipsũ nat᷑e ordinẽ ad arbitͥũ
efficacissime suę uoluntatis in-¬
flectit. ut qͥ matrẽ uirginẽ nascen¬
do seruau̾at uiolatã qualibet si
uoluerit: integͣm red̾dat:ᷤ Equale
nẽpe fuitt qͥo ce pͥ enoch & heliã ĩ
carue retin̾e uiuentes: & ptͦ laza¬
rũ ac uiduȩ filiũ de sepulchris¬
educere resurgentes.

Expanded text:
da sunt creatoris. Quid ergo mirum si is, da sunt creatoris. Quid ergo mirum si is, qui naturalia rerum omnium iura disposuit, ipsum naturae ordinem ad arbitrium efficacissimae suae voluntatis inflectit, ut qui matrem virginem nascendo servaverat, violatam quamlibet si voluerit integram reddat? Aequale nempe fuit Deo et prius Enoch et Heliacarne retinere viventes; et post Lazarum ac viduae filium de sepulcriseducere resurgentes.
Abbreviated transcription (Latin):
aruis sodomȩ poma giguunt᷑.
quȩ ad maturitatis qͥde speciem
usq ꝑueniunt: s morsu p̾ssune
ceptata. in funiũ atq fauilłã co¬
rio fatiscente euanescunt: Qd
etiã qd̾ in capadocie finib eque
& uento concipiunt. ideq fȩtꝰ ñ¬
thyon. insula indie huismodi ui¬
res habet. ut om̃s in ea rami ar-¬
boꝵ nũqͣm nudent᷑ tegmine fo¬
liop:  unde ⁊ t̾ra illa in occidu¬
is partib hanc consecuta ẽ digni¬
ratẽ ut ex arboꝵ ramis uolucres ꝓce¬
dant. & ad pomoꝵ similitudinẽ ani¬
mati atq pennati fructꝰ eru̾pant:
dic̃ em̃ referunt qͥ se uidisse testant᷑.
paululũ incipit pendulũ qͥd ex
ramo suspendi: deinde in imagiiẽ
uolucͥs speciẽq formari. Postremo
qͣntulũcũq plumescens. hiatu roᷤ¬
tri sese ab arbore diuidit. sic q
nouus aeris habitator. ante pene
enumerare sufficiat: Quȩ nimirũ
ñ humanis discutienda sunt argu-¬
m̃tis: sed uirtuti poti relinguen¬

Expanded text:
arvis Sodomae poma gignuntur, arvis Sodomae poma gignuntur, quae ad maturitatis quidem speciem usque perveniunt, sed morsu pressuve temptata in fumum atque favillam corio fatiscente vanescunt? Quid etiam quod in Cappadociae finibus equae ex vento concipiunt, idemque foetus noThilon Indiae insula huiusmodi vires habet, ut omnes in ea rami arborum nunquam nudentur tegmine foliorum? Unde et terra illa in occiduis partibus hanc consecuta est dignitatem, ut ex arborum ramis volucres prodeant, et ad pomorum similitudinem animati atque pennati fructus erumpant? Sicut enim referunt, qui se vidisse testantur, paulatim incipit pendulum quid ex ramo suspendi, deinde in imaginem volucris speciemque formari, postremo quantulumcunque plumescens hiatu rostri sese ab arbore dividit sicque novus aeris habitator ante pene enumerare sufficiat? Quae nimirum non humanis discutienda sunt argumentis, sed virtuti potius relinquen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑside lapis gignit᷑. qͥ selenitensi uo¬
cat᷑. cur candor int̾ior cũ luna cres¬
cit. cadẽq pꝰtinodũ ad defectũ ten¬
dente decrescit. Qid ẽ p̃t̾ea qd agri-¬
gentinũ sicilie sal cogit cũ admo¬
mittit᷑ uelut in ignib crepitare
Qd ẽ qd̾ apd̾ garamantas efficit
quendã fontẽ tã frigidũ dieb ut
ñ bibat᷑. tã feruidũ noctib ut ñ
tangat᷑ : Dis in epyro aliũ fontẽ
ita mirabilẽ p̃buit. ut cũ sit con¬
trectantib frigid. in eo tam̃ faces
ut in cet̾is extingunt᷑ accense: sed
ñ in cet̾is accendunt᷑ extincte : ois
in egypto hui modi ficũ ẽe consti¬
tuit. cui lignũ cũ in fluenta pi¬
cit᷑. ñ ad lignoꝵ. consuetudinẽ ꝓti¬
nꝰ enatet. sed in ꝓfunda mergat᷑:
qd̾q est mirabiłis ptqͣm in imo
aliqͣndiu manserit. inde ad aque
suꝑficiẽ rurs emergit. quando
scilic̃ madefactũ. humoris debutt
pondere p̃grauari:. Ꝙd ẽ qd in

Expanded text:
Perside lapis gignitur, qui seleniten voPerside lapis gignitur, qui seleniten vocatur, cuius candor interior cum luna crescit, eademque postmodum ad defectum tendente decrescit. Quid est praeterea, quod Agrigentinum Siciliae sal cogit, cum admomittitur, velut in ignibus crepitare? Quid est, quod apud Garamantas efficit quendam fontem tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam fervidum noctibus, ut non tangatur? Quis in Epyro alium fontem ita mirabilem praebuit, ut cum sit contrectantibus frigidus, in eo tamen faces, ut in caeteris extinguntur accensae, sed non ut in caeteris accenduntur extinctae? Quis in Aegypto huiusmodi ficum esse constituit, cuius lignum, cum in fluenta proicitur, non ad lignorum consuetudinem protinus enatet, sed in profunda mergatur? Quodque est mirabilius, postquam in imo aliquandiu manserit, inde ad aquae superficiem rursus emergit, quando scilicet madefactum humoris debuit pondere praegravari? Quid est, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ ostendit᷑. cũ & in ininmiᷤᷤ
atq extremis qͥbq reb tã mirabi¬
lit̾ oꝑat᷑: Qd enĩ uilis pelle colu¬
bri Si tam̃ oleo feruescente de¬
coqͥt᷑: mire ꝑ eã dolor auriũ mi¬
tigat᷑. Od inferi cinice Si san¬
guisuga faucib heserit fumo erꝰ
excepto statĩ euomitt᷑: urinȩ qͦ dif¬
ficultas huis appositione laxat᷑
Qd de adamante referã qͥ ñ igne. ñ
ferro diuidit᷑: ullaq alia ui.nͥ¬
dũtaxat hircino sanguine ñ secat᷑:
Ed ẽ qd̾ magnetẽ lapidẽ mirabisẽ
si adamas iuxta ponit᷑ ñ mͦ iã ferrũ
nullatenꝰ rapit. s & si iã rapuerat.
ut ei ꝓpinquau̾it mox remittit.
tanqͣm si lapis lapide timeat. &.
uelut ante conspectũ maioris poten
pecten. archadiȩ lapidẽ ꝓpt̾ea sic uo¬
extingui. Pyrites etiã lapis qui in
ꝑsida reꝑit᷑. cur ab igne nom̃ acce¬
pit: nͥ qͥa tenentis manũ si uehem̃¬
ti p̃mat᷑ adurit.s In eadẽ rurs.

Expanded text:
magnus ostenditur, cum etiam in minimis magnus ostenditur, cum etiam in minimis atque extremis quibusque rebus tam mirabiliter operetur? Quid enim vilius pelle colubri? si tamen oleo fervescente decoquitur, mire per eam dolor aurium mitigatur. Quid inferius cimice? Si sanguisuga faucibus haeserit, fumo ejus excepto, statim evomitur; urinae quoque difficultas hujus appositione laxatur. Quid de adamante referam, qui non igne, non ferro dividitur, ullaque alia viduntaxat hircino sanguine non secatur? Quid est, quod magnetem lapidem mirabilem si adamas iuxta ponitur, non modo iam ferrum nullatenus rapit, sed et si iam rapuerat, ut ei propinquaverit, mox remittit, tanquam si lapis lapidem timeat, et velut ante conspectum maioris potentbeston Archadiae lapidem propterea sic voextingui. Pyrites etiam lapis, qui in Perside reperitur, cur ab igne nomen accaepit, nisi quia tenentis manum, si vehementius prematur, adurit? In eadem rursus
Abbreviated transcription (Latin):
nib tanta infirmitas ut ictu leui¬
simo frangant᷑. p̃ssu facillimo conte¬
rant᷑. tanta firmitas ut nullo hu¬
more corrũpant᷑. nulla ꝓtsꝰ etate
uincant᷑. usq adeo ut eos subster¬
nere soleant qͥ limites figunt.
quatinꝰ litigantes ex eoꝵ ostensi¬
one cõuincant. siꝓtꝰ anuosa tẽ¬
dẽ limitẽ ñ eẽ contendant: Es
enĩ infossos humidȩ fouee ubi
ligna putrescerent. tandiu dura-¬
re incorruptibilit̾ posse. nͥ rerũ
ille corruptor ignis effic̾et: Lalx
qͦ conceptũ igne̾ atq sopitũ sic oc¬
cultissime seruat. ut nec tangendo
sentiat᷑: sed cũ extinguit᷑ tc̃ accen¬
dit᷑ & sentit᷑. Et enĩ calx occulti
ignis uĩ expellat aqua ꝑfundit᷑.
& cũ ante frigida sit inde ferues¬
cit. uude feruentia cuncta friges¬
cunt. At si ñ aqua s oleũ qd̾ utiq
fomes est ignis adhibet᷑. nulla eiꝰ
infusione calor uł minimꝰ excitat᷑
Qid gͦ mirũ si omp̃s ds in magnis

Expanded text:
nibus tanta infirmitas, ut ictu levisnibus tanta infirmitas, ut ictu levissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo humore corrumpantur, nulla prorsus aetate vincantur, usque adeo, ut eos sub sternere soleant, qui limites figunt, quatinus litigantes eorum ostensione convincant, si qui post annosa temdem limitem non esse contendant? Quis enim eos infossos humidae foveae, ubi ligna putrescerent, tandiu durare incorruptibiliter posset, nisi rerum ille corruptor ignis efficeret? Calx quoque conceptum ignem atque sopitum sic occultissime servat, ut nemo tangendo sentiat, sed cum exstinguitur, tunc accenditur, et sentitur: ut enim calx vim occulti ignis expellat, aqua perfunditur; et cum ante frigida sit, inde fervescit, unde ferventia cuncta frigescunt. At si non aqua, sed oleum, quod utique fomes est ignis, adhibetur, nulla ejus infusione calor vel minimus excitatur. Quid ergo mirum, si omnipotens Deus in magnis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ adustione lesionẽ þatit᷑. s tanꝗͣ
fomentiꝰ insuꝑ uegetat᷑ :. Qid̾a uͦ uer¬
micłi in feruentissimis aqͥs & nas¬
cunt᷑ & inuunt. Ꝙd ẽ qd̾ palea. tã
frigida ẽ ut obrutas diutissime
niues seruet: tã calida. ut poma
quelibet maturet acerba ᷤ Qid est
qͣd ignis cũ ipse sit lucidꝰ quȩlibet
fu̾int ab eo ad usta ingrescunt. &
cũ ipse resplendeat. qͥcqͥd & ambit e
labit pulcherrimꝰ decolorat: Ue¬
rũtam̃ lapides igne candente ꝑcocti.
& ipsi sunt canddidi: & qͣmuis ilie
magis rubeat. illi fla̾miᷤᷤ albescunt.
b uei tam̃ congruit albur tenebris
nigrũ. Cũq ignis in lignis ardeat:
lapidẽ coquat. contͣrios habet in n̾
cont᷑riis reb effects. Uic̃ enĩ sint la¬
pide. s&̧ ligna diu̾sa. constat ũi ñ eẽ
contͣria sicut albũ & nigrũ. quoꝵ¬
ĩ lapidib exhibet unũ in lignis
alterũ. Iulos enĩ clarificat. hec ob¬
fuscat. dũ in illis omĩb deficeret.
nͥ in istis unueret Cur etiã in carbo¬

Expanded text:
nem adustione non patitur, sed tanquam fomentis insuper vegetatur? Quidam quoque vermiculi in ferventissimis aquis et nascuntur et vivunt. Quid est quod palea tam frigida est, ut obrutas diutissime nives servet; calida, ut poma quaelibet acerba maturet? Quid est, quod ignis cum ipse sit lucidus, quaelibet si fuerint ab eo adusta, nigrescunt; et cum ipse resplendeat, quidquid et ambit et lambit, pulcherrimus decolorat? Verumtamen lapides igne candente percocti, et ipsi sunt candidi; et quamvis ille magis rubeat, illi flammis albescunt; luci tamen congruit album, tenebris nigrum. Cumque ignis in lignis ardeat, lapides coquat, contrarios habet in non contrariis rebus effectus. Licet enim sint lapides, et ligna diversa, constat tamen non esse contin lapidibus unum, in lignis exhibet alterum. Illos enim clarificat, haec offuscat, dum in illis omnino deficeret, nisi in istis viveret. Cur etiam in carbo
Abbreviated transcription (Latin):
longũ est. Qd gͦ mixũ ẽ sus qͣ nat᷑e
legẽ dedit & ordinẽ. suꝑ eande na¬
fam sin nut⁊ exerceat dicionẽ: ut
ei nat᷑e necessitaᷤᷤ ñ rebelliᷤᷤ obsistat si
eiꝰ substrata legib uelut ancilla de¬
seruiat: Ipsa qͥppe rerũ natura. ha¬
bet naturã suã ai scilic̃ uoluntatẽ:
ut sic̃ illis leges quelibet creata
conseruant. sic illa cũ iubet᷑ sui i¬
riꝰ oblita. diuinȩ uoluntati reu̾ent̾
obediat. Qd ẽ enĩ hodieq qd̾ cernimꝰ¬

Expanded text:
longum estlongum estdedit et ordinem, super eamdem naturam sui nutus exerceat ditionem, ut ei naturae necessitas non rebellis obsistat, si ejus substrata legibus, velut ancilla deserviat? Ipsa quippe rerum natura habet naturam 630 suam, Dei scilicet voluntatem, ut sicut illius leges quaelibet creata conservant, sic illa cum jubetur sui juris oblita, divinae voluntati reverenter obediat. Quid est enim, hodieque quod cernim
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ut ad maiestatẽ sit applican¬
da diuinã. Qui enĩ naturȩ dedit ori¬
gnẽ facile cũ uult nature tollit
necessitatẽ. Nã qͥ reb p̾sidet condi¬
tis legib ñ subiacet conditoris: &
qͥnaturã condidit. naturalẽ ordmẽ
ad suȩ dicioniꝰ arbitͥũ uertit. Ro
ereata quelibet dñanti nature sub¬
eẽ constituit: suȩ dñãtioni imꝑio
it᷑e obsequentis obedientiã reser¬
uauit. Consideranti plane liqͥdo
di exordio rerũ conditor in qd̵ uo
luit naturȩ iura mutauit: ĩmo
ficri  unde & aphylosophys dicit᷑.
qͥa nchil ex nichilo sit. ammalia
ñ ꝙe animalib. s ex stolidis elem̃tiᷤᷤ
solo ussionis imꝑio ereata: dormi-¬
entẽ hominẽ costã ꝑdere. nec dole¬
re: de solo uiro feminã fine semi¬
na fieri. & in una costa omĩa hoĩs
menbra distingui: mutuos se nu-¬
do ᷤᷤ aspicere. & ñ mͦ ñ erubescere s ne¬
qͥde nosse. E multa alia quȩ ꝓsegͥ

Expanded text:
bsit autem, ut ad maiestatem sit applicanbsit autem, ut ad maiestatem sit applicanda divinam. Qui enim naturae dedit originem, facile cum vult naturae tollit necessitatem. Nam quae rebus praesidet conditis, legibus subiacet conditoris, et qui naturam condidit, naturalem ordinem ad suae ditionis arbitrium vertit. Quique creata quaelibet dominanti naturae subesse constituit, suae dominationis imperio naturae obsequentis oboedientiam reservavit. Consideranti plane liquido tis exordio rerum conditor in quod voluit naturae iura mutavit, immo fieri, unde et a philosophis dicitur, quia ex nichilo nichil fit? Animalia non ex animalibus, sed ex stolidis elementis solo iussionis imperio creari? Dormientem hominem costam perdere, nec dolere? De solo viro feminam sine femina fieri et in una costa omnia hominis membra distingui? Mutuo se nudos aspicere et non modo non erubescere, sed nequidem nosse? Et multa alia quae persequi
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc suꝑsticiose questio¬
nis obloqͥũ. uideat᷑ etiã ex quasit
radice ꝓductũ. quatin ne p̃cipiti
raptu uberes sincere fidei fruges
obruat: s hiatu terre dignꝰ cũ
ipso suo fonte riuus arescat. Ad affir¬
mandũ nãq qd̾ d̾s nequeat uir¬
ginẽ reparare pt lapsũ: quasi
consequent̾ adiciunt. Nũqͥd hoc
potest de agere. ut qd̃ facdũ es ł
fidũ ũ fuerit: Tanqm̃ si sẽp constet
ut si fuerit uirgo corrupta. iã ne¬
queat fieri ut rurs sit initegͤ Ed
certe quantũ add naturã uerũ est:
staitq sententia. factũ qͦ aliqͥd fuis¬
se.e factũ ñ fuisse. unũ ideq inue¬
niri ñ potest. Contͣria quippe in¬
uicẽ suit. adeo ut si uũ sit. alte¬
rũ ẽẽ ñ possit. Nã qđ fuit. ñ potest
uere dici qͥa ñ fuit. Qs e diu̾so qd̵¬
ñ fuit: ñ recte dr̃ qͥa fute. Que enĩ
contͣria sunt. in uno eod̾eq: subiec¬
to congruere nequeunt. Hec porro
impossibilitas recte qͥde dicte᷑. si

Expanded text:
adhuc superstitiosae quaestionis obloquium: videatur etiam, ex qua sit radice productum, quatenus ne praecipiti raptu uberes sincerae fidei fruges obruat, sed hiatu terrae dignus cum ipso fonte rivus arescat. Ad affirmandum namque quod Deus nequeat virginem reparare post lapsum, quasi consequenter adjiciunt: Nunquid hoc potest Deus agere, ut quod factum est non fuerit? Tanquam si semel constet ut si fuerit virgo corrupta, jam nequeat fieri ut rursus sit integra. Quod certe quantum ad naturam verum est, statque sententia; factum quoque aliquid fuisse, et factum non fuisse, unum idemque inveniri non potest. Contraria quippe invicem sunt, adeo ut si unum sit, alterum esse non possit. Nam quod fuit non potest vere dici quia non fuit; et e diverso, qnon fuit, non recte dicitur quia fuit. Quae enim contraria sunt in uno eodemque subiecto congruere nequeunt. Haec porro impossibilitas recte quidem dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rent mentionẽ. Isti autẽ qui anti-¬
quã questionẽ nouit̾ asserunt dũ
altiora gestiunt nosse qm capuñs
potis aciẽ sue mentis obtundunt:
quia ipsũ lucis auctorẽ offendere
ñ pauescunt Hec gͥ questio qm̃
ñ ad discutiendã maiestatis diui¬
ne potentiã. sed potiꝰ ad artis di-¬
alecticȩ ꝓbatur ꝑtinere ꝑitiã. & ñ
ad uirtutẽ uł materiã rerũ. sed
ad modũ ⁊ ordinẽ disserendi con-¬
sequentiã uerboꝵ: ñ habet locũ
in eccłȩ sacramentis que a scłarib
pueris uentilat᷑ in scolis. Non eiĩ
ad fidei regłam uł moꝵ ꝑtinet ho-¬
nestatẽ. sed ad loquendi copiam
uerboꝵq nitorẽ. Quã obrẽ suffi.¬
ciat nobis breui compendio fidẽ
defendere quã tenen: sapientib
autẽ hui scłi que sua st̃ cedimꝰ
Habeant qui uolunt litteram

Expanded text:
rent mentionem. Isti autem qui antirent mentionem. Isti autem qui antiquam questionem noviter afferunt, dum altiora gestiunt nosse, quam capiunt, potius aciem suae mentis optundunt, quia ipsum lucis auctorem offendere non pavescunt. Haec igitur questio quoniam non ad discutiendam maiestatis divinae potentiam, sed potius ad artis dialecticae probatur pertinere peritiam, et non ad virtutem vel materiam rerum, sed ad modum et ordinem disserendi consequentiamque verborum non habet locum in aecclesiae sacramentis, quae a secularibus pueris ventilatur in scolis. Non enim ad fidei regulam vel morum pertinet honestatem, sed ad loquendi copiam verborumque nitorem. Quamobrem sufficiat nobis brevi compendio fidem defendere, quam tenemus, sapientibus autem huius saeculi, quae sua sunt, cedimus. Habeant, qui volunt, litteram