comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it humilium: ora obstruit suꝑboꝵ.
Ecce ipsi audientes respondieant. qui
ignorantes di iusticiam. & suam uo¬
lentes constituere iusticie dĩ ñ sunt
subiecti. Eece cui respondeant sibi pla
centes: & ad bona oꝑa facienda. dm̃ sͥ
necessaria non putantes. Nonne huic
resistunt ueritati. homines mente cor¬
rupti: reprobi circa fidem: Qui respon¬
deant & loquuntur iniquitatem dicen¬
tes. a do̾ habemus quod homines sumꝰ.
a nobis ipsis autem quod iusti sumus.
Qd dicitis qui uos ipsis decipitis: ñ
assertores sed precipitatores liberi ar¬
bitrii: exalto elationis ꝑ mania pre¬
sumptionis. inꝓfunda submersionis.
Nempe uox ur̃a ẽ quod homo ex se¬
met ipso facit iusticiam. Hoc ẽ altũ
elationis ur̃e sed ueritas contradicit¬
& dicit. Palmes non potest ferre fru¬
ctum asemet ipso. nisi manserit inui¬
tȩ. Ite nunc ꝑ abrupta & non haben¬
tes ubi figamini: uentosa loquacita¬
te letamini. Hȩc sunt inania p̃sump

Expanded text:
it humilium, ora obstruit superborum. it humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respcentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesum
Abbreviated transcription (Latin):
lauacro aquȩ inuerbo. Mundatio gͥ
nequaquam fluxo &e labili tribuere.¬
tur elemento: nisi adderetur inuerbo.
Hoc uerbum fiddei tantum ualet mee¬
clesia ałi. ut ꝑ ipsam credentem offeren¬
tem. benedicentem. tinguentem. etiam
tantillum mundet infantem. quam¬
uis nondum ualentem corde eredere
adiusticiam & ore confiteri ad salutẽ.
Totum hoc fit ꝑuerbum: de quo dñs
ait iam uos mundi estis: ꝓpter uer-¬
bum quod loquutus sum uobis. Ma¬
nete inquit in me. & ego inuobis. No
Ita sunt quippe inuite palmites. ut
uit non conferant: sed inde accipiant
stret eis: non sumat ab eis. Ac ꝑhoc¬
& manentem in se habere. xp̃m & ma-¬
nere in xp̃o discipłis ꝓdest utrumq.
non xp̃o. Nam preciso palmite potest
de uua radice enis pullulare. Qui au¬
tem precisus e̾ sine radice. non potest
palmes non potest ferre fructum a
semet ipso nisi manserit inuitȩ sic nec
uos nͥ in me manseritis. Magna gr̃a¬
& commendatio fr̃s mei. corda instru-¬

Expanded text:
lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo etur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem etiam tantillum mundet infantem, quantumvis nondum valentem corde credere ad iusticiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: 'lam vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum vobis'. nete in me, et ego in vobis. Non Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant stret eis, non sumat ab eis. Ac et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso 602 palmite, potest de viva radice alius pullulare: qui autem praecisus est, sine radice non potest palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instru
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam uisibile uerbum. Nam
de hoc utiq dixerat. quando pedes
Unde ista tanta uirtus aquȩ. ut corpꝰ
tangat &e cor abluat. nͥ faciente uer¬
bo: Non quia dicit̾ sed quia credit᷑
Nam & in ipso uerbo aliud est so¬
nus transiens. aliud uirtus manens
Hoc ẽ uerbum fidei qđ p̃dicamus:
ut ait apłs. Qa si confessus fueris in
ore tuo quia dominus ẽ iħc & credi
deris in corde tuo. quia d̾s illum sus¬
citauit a mortuis. saluus eris. Corde
enim creditur ad iusticiam. ore autẽ
confessio fit ad salutem. Unde & in
actib apłorum legitur. fides mundais
corda eorum. Et in epła sua beatus pe¬
trꝰ. sic ꝙ uos inquit baptisma saluos
fecit. ñ carnis depositio sordium. sed
conseientiȩ bonȩ interrogatio. hoc ẽ
sine dubio ut mundare possit. conse¬
eratur & baptismus. X p̃c quippe no¬
bcum uitis. cum patre agricola. dilex¬
it ȩecłiam & seipsum deit pro ea. Le¬
ge apłm. & uide quid adiungat. Ut
eam scificaret inquit. & mundans eã

Expanded text:
tanquam visibile verbum. Nam tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. Hoc est verbum fidei, quod praedivamus, ait Apostolus: quia si confessus fueris in ore tuo quia Dominus est suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum : et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est sine dubio ut mundare possit, consecratur et Baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat: Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam
Abbreviated transcription (Latin):
mundandi. Neq enim nͥ mundi
eẽnt fructum ferre potuissent. & ta¬
men omnem qui fert fructum pur¬
gabit agricola ut fructum plus af¬
ferat. fert fructum. quia mundus e.
atq ut plus afferat: purgatur ad¬
hiic. Quis enim ẽ in hac uita sic mũ¬
dus: non sit magis magisq mundan¬
dus: Ubi si dixerimus quia peccatũ
non habemus. nos ipsos seducimꝰ &
ueritas innobis non est. Si autem
confessi fuerimus peccata nr̃a: fidelis
ẽ &e iustus qui dimittat nobis pecca¬
ta: &r mundet nos ab omni iniqui¬
tate. Mundet utiq mundos. hoc ẽ
fructuosos: ut tanto sint fructuosi¬
ores: quanto fuerint mundiores. Iam
uos mundi estis ꝓpter uerbum. quod
locutus sum uobis. Quare non ait
mundi estis ꝓpter baptismum. quo
abliti estis: sed ait ꝓpter uerbum
quoa loquutus sum uobis. nisi quia
ꝙ in aqua uerbum mundat: Detra¬
he uerbum & quid est uerbum. nisi
aqua: Aecedit uerbum ad elementũ
& fit sacramentum: ꝙ iam ipsum

Expanded text:
mundandi. Neque enim nisi mundi mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuest et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
bum. Unde & ipse &e pater unum
sunt. Et si uerbum caro factum est
quod non erat manet quod erat.
Demq cum patre tanquam de agri¬
get. ut plus afferant fructum con.¬
tinuo etiam se ipsum mundatorem
palmitum ostendens. iam inquit uoᷤ
mundi estis ꝓpter sermonem me-¬
um quem loquus sum uobis. Cereis
mundator ẽpalmitũ quod est agriole
ñ uitis officium. quia etiam palmite.
suos oꝑarios fecit. Nam &e si non
dant incrementum impẽdunt tali
aliquod adiumentum. Sed non de
suo: quia sine me inquit non potestis
confitentes. Quid autem e apollo.
quid autem paulus. Ministri. ꝑqͦs
creddidistis. & uniciuq sicut ds dedit.
Ego plantaui apollo rigauit. Et hoc¬
crgo sicut unicuiꝙ dñs dedit non itaꝙ
de suo. Iam uero quod sequitur. sed
de incrementum dedit. non ꝑillos. s
ꝑsemet ipsum facit. Excedit hoc hu¬
manam humilitatem ȩxcedit angłi¬
eam sublimitatem: nec omnino ꝑti¬
net nͥ ad agricolam trinitatem. Iam
mundiuos estis: mundi scilicet atꝙ

Expanded text:
bum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agriget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palnon vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed s dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ qui es incęlis: ab huius oratio¬
nis uerbis & sensib non recedamꝰ
peticionib nr̃is: & quicquid peti¬
mus fiet nobis. Te enim dicenda
sunt uerba eiꝰ innobis manere. qͦn¬
do facimus quȩ p̃cepit & diligimꝰ
quȩ ꝓmisit. Quando autẽ uerba
eiꝰ manent in memoria. nec inueni¬
untur inuita. nec computatur pal¬
mes inuite. quia uitem non attra¬
hit ex radicȩ. Ad hanc differentiã
ualet quod scriptum e̾: memoria
retinentib mandata eius ut faci¬
ant ea. Multi enim memoria re¬
tinent: ut contempnant. uel etiam
derideant. aut oppugnent ea. In
his uerba xp̃i non manent. quia tan¬
gunt quodammodo non coherent
Et ido illis non erunt in beneficiũ.
sed intestimonium. Et quia sic sunt
ineis ut non maneant ab eis. ad hoc
denenturab eis ut iudicentur ex eis

Expanded text:
us orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ ñ ꝑ ꝓpͥetatem qu¬
admodum da. ouis. agnus. ls
petra. lapis angularis. & cetera
hunusmodi que magis ipsa suns
uera ex quib dicuntur iste sim¬
litudines non ꝓpͥetates. Sei em
dicit ego sum uitis uera: abilla si
utiq discernit cui dicitur: quom
conũsa es in amaritudine uitisa¬
liene: Nam quo pacto ẽ uitis ue¬
ra. quȩ expectata ẽ uuam. fecit autẽ¬

Expanded text:
similitudinem, non per proprietatem; quemadmodum dicitur ovis, agnus, leo, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus ducuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera, ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem, vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata e
Abbreviated transcription (Latin):
quippe naturȩ sunt uites & palmites.
ꝓpter qd cum ẽẽt d̾s cuius naturȩ ñ
sumus factus e̾ homo ut in illo eẽt ui¬
tis humana natura: cuius & nos ho¬
mines palmites ẽẽ possemus. Quid gͦ

Expanded text:
quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
remanere potiusti: ut ignores ea que
facta sunt his dieb: Ac si dicatur.:
maxime autẽ cum ꝓpter magnitu¬
dinem suam nulli ẽe incognita pos¬
sint. S illud p̃ter mittendum ñ est:
qdđ inꝑegrini specie. dñs post suam
passionem discipłis apparere uoluit.
Peregrinꝰ enim illis erat. a quorum
mortalitate longe distabat. Siue
certe inꝑegrini specie apparuit. ut
eorum mentes ad miscdiam prouo¬
caret. ut eum quem dm̃ nondum
cognoscebant: saltem ut ꝑegrinũ
paruit. ut nos qui menbra eius
sumus. in hac uita ꝑ egrinos ꝙ ad¬
uenas nos ẽẽ sentiamus. Pegrinus
gͥ dictus ẽ quasi ꝑgens longius.
mitu desiderant. Et nos qui paracdy¬
si gaudia amisimus: quandiu in hac
uita sumus. in alia patria consistimꝰ.
Unde necesse ẽ. ut cotidie cum gemi¬
in ad ꝓpͥam patriam redire festine¬
mus: dicentes cum apło. Dum sumꝰ
in corpore. ꝑegrinamur a dño. qm̃
non habemus hic manentẽ ciuitatẽ.

Expanded text:
remanere potuisti, ut ignorares ea quae remanere potuisti, ut ignorares ea quae facta sunt his diebus in Jerusalem, maxime autem, cum propter magnitudinem suam nulli esse incognita possint? Sed illud praetermittendum non est, quod in peregrini specie Dominus post suam resurrectionem discipulis apparere voluit. Peregrinus enim erat illis, a quorum mortalitate longe distabat. Sive certe in peregrini specie apparuit, ut eorum mentes ad misericordiam provocaret, et eum quem Deum nondum cognoscebant, saltem ut peregrinum paruit, ut nos, qui membra ejus sumus, in hac vita peregrinos et advenas nos esse sentiamus. Peregrinus enim dictus est, quasi pergens longius, mitu suspirant. Et nos quoque qui paradisi gaudia amisimus, quandiu in hac vita sumus, in aliena patria consistimus. Unde necesse est ut quotidie cum gemitu ad propriam patriam redire festinemus, dicentes cum Apostolo. « Dum sumus in corpore peregrinamur a Domino: quoniam non habemus hic manentem civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit Post hec apparuit duob ex illis
in alia effigiȩ: ꝙ ait ad illos. Qui sunt
hi sermones quos confertis ad inuicẽ
ambulantes & estis tristes: Non ig¬
norans dominus interrogauit quid
discipłi loquerentur: sed ex eorum lo¬
quutione cordis requisiuit confessio¬
nem: ut impleretur in illis qđ alibi
dicit Aut exore tuo iustificaberis: aut
exore tuo condempnaberis. Merito
autem tristes ambulabant: quos
fides resurrectionis. nondum letifica¬
uerat. Nondum enim impletum e¬
rat in illis quod dominus reꝓmiserat
dicens. Tristicia ur̃a uertetur in gau-¬
dium. Sed ꝙ adhuc in illa sententia
tenebantur. qua ait: mundus autẽ
gaudebit: uos uero contristabimini.
Nam cuius rei grã tristes incederẽt
unus eorum cui nomen cleophas o¬
stendit: cum ait. Tu solus ꝑegrinus
es in ierłm: & non cognouisti que
facta sunt in illa his dieb: Ac sidi¬
ceret. Quomodo ex omnib tu solus

Expanded text:
dicit: « Post haec apparuit duobus ex illis dicit: « Post haec apparuit duobus ex illis in alia effigie . » « Et ait ad illos: Qui sunt hi sermones quos confertis ad invicem ambulantes, et estis tristes? » Non ignorans Dominus interrogavit quod discipuli loquerentur, sed ex eorum locutione cordis requisivit confessionem, ut impleretur in illis quod alibi dicit: « Aut ex ore tuo justificaberis, aut ex ore tuo condemnaberis . » Merito autem tristes ambulabant, quos fides resurrectionis nondum laetificaverat. Nondum enim erat impletum in illis quod Dominus repromiserat, dicens: « Tristitia vestra vertetur in gaudium : » sed adhuc in illa sententia tenebantur, quae ait: « Mundus autem gaudebit, vos vero tristabimini : » Nam cujus rei gratia tristes incederent, unus eorum, cui nomen Cleophas, ostendit, cum ait: « Tu solus peregrinus es in Jerusalem, et non cognovisti quae facta sunt in illa his diebus? » Ac si diceret: Quomodo ex omnibus tu solus
Abbreviated transcription (Latin):
tabant uiderent: ꝙ in his etiam ad
litteram suam ꝓmissionẽ dñs adim-¬
pleret inqua dicit ubi duo uł tres
fabularent᷑ & secum quererent. Et
ipse iħc apppinquans ibat cum illis.
Ubi notandum: quia iuxta mentis
illorum qualitatẽ dominus suam for¬
mauit apparitionem. Illi enim in
corde dm̃ amabant. sed de eius resur¬
rectione dubitabant. Dñs autem eis
in corpore apparebat: sed quis ẽẽt non
demonstrabat. Quia gͦ quem amabãt
uidebant: quia uͦ de eiꝰ resurrectione
dubitabant: eum quem uidebant ñ
agnoscebat. S quia ipsa dubitatio
in illorum mentib exantiqui hostis
in sidiis nata fuerat: recte subiungit᷑
Oeuli autem illorum denebantur: ne
eum agnoscerent. Tenebantun enĩ
eorum oculi: siue ab ipsa dubitati¬
one. siue ab antiqui hostis tempta¬
tione: ne eum quem uidebant
cognoscere possent. Qui enim ꝓpͥa
uirtute amortius resurrexit: inqua
specie uoluit discipłis apparere po¬
duit. Unde bene alius euuangłista

Expanded text:
aliter viderent, et in his etiam ad aliter viderent, et in his etiam ad litteram suam promissionem Dominus adimpleret, in qua dicit: « Ubi fabularentur et secum quaererent, et ipse Jesus appropinquans ibat cum illis. » Ubi notandum quia, juxta mentis illorum qualitatem. Dominus suam formavit apparitionem. Illi enim in corde Dominum amabant, sed de ejus resurrectione dubitabant. Dominus autem eis in corpore apparebat, sed quis esset non demonstrabat. Quia ergo amabant videbant: quia vero de ejus resurrectione dubitabant, eum quem videbant, non agnoscebant. Sed quia ipsa dubitatio in illorum mentibus ex antiqui hostis insidiis nata fuerat, recte subjungitur: « Oculi autem illorum tenebantur, ne eum agnoscerent. » Tenebantur enim illorum oculi, sive ab ipsa dubitatione, sive ab antiqui hostis tentatione, ne eum quem videbant cognoscere possent. Qui enim propria virtute a mortuis resurrexit, in qua specie voluit, discipulis apparuit. Unde bene alius evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
septem nec non ꝙ octo. Quasi enim
isti discipłi sextum miliarium cum
domino eucurrerant: quando eum
in p̃senti uita in bonis oꝑib conũ¬
santem uiderant. Quasi uero ad
septimum miliarium ꝑ uene¬
rant: quando illum in sepulchro eol¬
locatum didicerant. Uerum octa¬
uum dimidium ꝑfecerant. quia eum
pͥus resurrecturum crediderant: sed
re funditus non recesserant. Unde et
bene subditiur. Et ipsi loquebantur
ad inuicem: de his omnib quȩ accide¬
rant. Notandum autem: quia non
suꝑflua. non uacua. neq ea quȩ ad
detractionem ꝑtinent. neq uerba ri¬
sum mouentia loquebantur sed ad
inuicem de his omnib quȩ acciderari
scilicet qualiter innocens xp̃c. ꝙ sine¬
signa & miracula oꝑatus sit. quomodo
odiis iudeorum ꝙ calumpniis traditꝰ
sit ad crucifigendum: qualiter se resur¬
recturum p̃dixerat: quod nondum ui-¬
debant. Quia gͦ hoc ꝙ huiusmodi de
illo loquebantur. contigit ut etiam il¬

Expanded text:
septem, necnon et octo . » Quasi enim septem, necnon et octo . » Quasi enim discipuli isti sextum milliarium cum Domino cucurrerant, quando eum in praesenti vita in bonis operibus conversantem viderant. Quasi enim ad septimum milliarium pervenerant, quando illum in sepulcro collocatum didicerant. Verum octavum dimidium perfecerant, quia eum prius resurrecturum crediderant, sed re funditus non recesserant. Unde et bene subditur: « Et ipsi loquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant. » Notandum autem quia non de superfluis, non de vacuis, neque ea quae ad detractionem pertinent, neque risum moventia loquebantur, sed ad invicem de his omnibus quae acciderant, scilicet qualiter signa et miracula operatus sit, quomodo odiis Judaeorum et calumniis traditus sit ad crucifigendum, qualiter se resurrecturum praedixerat, quod nondum videbant. Quia ergo haec et hujusmodi de illo loquebantur, contigit u etiam il
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eorum fragilitati: qm̃ sicut dicit e¬
uuangłista non dum erat sp̃c datus.
quia iħs nondũ fuerat glorificatus.
Unde bene spacium itineris quo ten¬
debant: eorum mentib congruere ui¬
detur. Sexaginta enim stadia: ab ierłm.
usq emmaus. numerantur. Stadium
enim a stando dictum ẽ. uel a statuen¬
do: eo quod maius aliquid incerto
statueretur loco: ad exercitationem
currentium. Et cum apud ueteres sta-¬
diorum mensura diũsa habeatiu:
legitimi tamen stadii auctorem her-¬
culem tradunt: qui sub uno anheli¬
tu. centum uiginti quinq passus eu¬
currisse dr. Ae ꝑ hoc si recte compu¬
tetur: sexaginta stadia septimum
miliarium o dimidium complent.
Et sex quidem ad bona ꝑtinent. quia
sex dies sunt in quib licet oꝑari Sep¬
tem autem ad requiem animarum:
quia septimo die requieuit ds ab om¬
nib oꝑib suis. Octo ad resurrectio¬
nem. quia octauo die dominus resur¬
rexit. Et ꝑ salomonẽ dr. Da partes

Expanded text:
est eorum fragilitati, quoniam, sicut dicit eest eorum fragilitati, quoniam, sicut dicit evangelista, nondum erat Spiritus datus, « quia Jesus nondum fuerat glorificatus . » Unde bene spatium itineris, quo tendebant, eorum mentibus congruere videtur. Sexaginta enim stadia ab Jerusalem usque Emmaus numerantur. Stadium enim a stando dictum est, vel statuendo, eo quod munus aliquod in certo loco statueretur ad exercitationem currentium. Et cum apud veteres stadiorum mensura diversa habeatur, legitimi tamen stadii auctorem Herculem tradunt, qui sub uno anhelitu centum viginti quinque passus cucurrisse dicitur, ac per hoc, si recte computetur, sexaginta stadia septimum milliarium et dimidium complent. Et sex quidem ad bona opera pertinent, quia sex dies sunt in quibus licet operari: septem autem ad requiem animarum, quia septimo die requievit Deus ab omnibus operibus suis: octo ad resurrectionem, quia octavo die Dominus resurrexit. Et per Salomonem dicitur: « Da partes
Abbreviated transcription (Latin):
men geminaret. Alii etiam arbitran¬
tur hunc fuisse lucam euuangłistã
qui hoc scripsit euuangłm: & hu¬
militatis causa suum nomen non ex¬
p̃ssisse. Consuetudo enim ẽ scõꝵ ut
cum de se mira & magna loquunt᷑.
ꝓpter custodiam humilitatis. sic de
sua ꝑsona quasi de aliena loquant᷑.
sicut moyses fecisse inuenitur. qui
sic de se quasi de alio loquebatur
dicens. Et erat moyses uir
mitissimus: suꝑ omnes homines qui
morabant᷑ in terra. Similit̾ q beatꝰ
iob. de se quasi de alio ait. Uir erat
in t̾ra hus: nomine iob. Qui enim
lucam unum ex his duob discipłis
fuisse putant. scd̃m hoc exemplum
suum nomen siluisse dicunt. S qͥlibet
hoꝵ fuerit sciendũ ẽ qͥa de dñi resur¬
rectiõe dubii ab ierłm recedebant. qđ ñ
solũ uerbis sed etiã factis ipsi demõstrãt
surrecturum. sicut ipse ꝓmiserat. qͥa
resurrectionẽ non audierant. dubitan-¬
tes ab ierłm recedebant. S ignoscendũ

Expanded text:
men geminaret. Alii etiam arbitranmen geminaret. Alii etiam arbitrantur hunc fuisse Lucam evangelistam, qui hoc scripsit evangelium, et humilitatis causa suum nomen siluisse. Consuetudo enim est sanctorum ut, cum de se mira et magna loquuntur, propter custodiam humilitatis, sic de sua persona quasi de aliena loquantur, sicut Moyses fecisse invenitur, qui sic de se quasi de alio loquebatur, dicens: « Et erat Moyses vir mitissimus super omnes homines, qui morabantur in terra . » Similiter et beatus Job de se, quasi de alio ait: « Vir erat in terra Hus, nomine Job . » Qui enim Lucam unum ex his duobus discipulis fuisse putant, secundum hoc exemplum suum nomen siluisse dicunt. Sed quilibet horum fuerit, sciendum est, quia de Domini resurrectione dubii ab Jerusalem recedebant, quod non solum verbis, sed etiam factis ipsi demonstrant.surrecturum, sicut ipse promiserat, quia sponsionem non viderant, dubitantes, ab Jerusalem recedebant. Sed ignoscendum
Abbreviated transcription (Latin):
dicium. cum ꝑ menbra sua suscipit᷑
susceptores suos etiam ꝑsemetipsum
requirit. & tam̃ nos ad hospitalitatis
gr̃am pigri sumus. Pensate frr̃s qͣn¬
ta hospitalitatis uirtus sit: ad men¬
sas uras xp̃m suscipite: ut uos ab eo
suscipi conuuua ȩterna ualeatis. Pre
in iudicio non quasi ꝑegrinos nesciat.
sed ut ꝓprios recipiat ad regnum.
N exordio huius lectionis. solet moue¬
re nonnullos ad querendum. qui nã
isti duo discipłi fuerint: qui ipsa die
resurrectionis ab ierłm recedentes. ca
stellum emmaus ꝓꝑauerint. Quod
enim exduodecim apłis non fuerint infi¬
ne huius lectionis euuangłista comꝓ-¬
bat: cum dicit. eos reũsos in ierłm.
ꝙ inuenisse congregatos undecim.
Unde apparet eos ex septuaginta
fuisse discipłis: non ex duodecim apłis.
Et unius nom̃ quidem infra declarat᷑¬
sicut ꝙ castellum quo ibant: ꝙ ido
suꝑfluum uisum fuisse euuangłistȩ.
ut in uno breui uersiculo. unum no-¬

Expanded text:
dicium cum per membra sua suscipitur, dicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suin judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum. n exordio hujus lectionis solet movere nonnullos ad quaerendum quinam isti duo discipuli fuerint, qui ipsa die resurrectionis ab Jerusalem recedentes, ad castellum Emmaus properaverint. Quod enim ex duodecim apostolis non fuerint, in fine hujus lectionis evangelista comprobat, cum dicit eos reversos in Jerusalem, et invenisse congregatos undecim. Unde apparet eos ex septuaginta fuisse discipulis, non ex duodecim apostolis. Et unius nomen quidem infra declaratsicut et castellum quo ibant, et ideo superfluum visum fuisse evangelistae ut uno brevi versiculo unum no
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ cognosci dum pascit᷑ Hospi
dicitur. Caritas fraternitatis maneat
in uob̃. ꝙ hospitalitatẽ nolite obliuis¬
ei. Per hanc enim placuerunt quid̾a
angłis hospicio recẽptis. Hinc petrus
ait. Hospitales inuicem. sine murmu¬
ratione Hinc ipsa ueritas dicit. Hos¬
pes fui. & suscepistis me. Opinata res
ẽ ualde: ꝙ seniorum nr̃orum nobis re-¬
uidam paterfamilias cum tota
domo sua magno hospitalitatiᷤ
studio seruiebat. Cumq ad mensam
os uenit: ad mensam ductus est. Dũq
pater familias ex humilitatis consu¬
etudine aquam uellet inmanib eiꝰ
fundere: conũsus urceum accepit. s
repente eum in cuius manib aquã
fundere uoluerat non inuenit. Cũq
hoc factum secum ipse miraretur
eadem nocte ei dominus ꝑuisionẽ
dixit. Ceteris dieb me in menbris
meis: hesterno autem die me in me¬
met ipso suscepisti. Eece iniudiciũ
ueniens dicit. qđ uni exminimis
meis fecistis mͥ fecistis. Eece ante ui¬

Expanded text:
natus est cognosci dum pascitur. Hospnatus est cognosci dum pascitur. Hospdicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis . Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valde, et seniorum nostrorum nobis reuidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie os venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante ju
Abbreviated transcription (Latin):
mus: unde ꝙ compositores luti figu¬
los uocamus. N ichil ergo simplex
ueritas ꝑ duplicitatem fecit. sed talem
se exhibuit eis incorpore. qualis apud
illos eirat imente Probandi autem
erant: si hi qui eum. & si necdum ut
amare potiussent. Sed quia ẽẽ extra¬
nei a caritate non poterant. hi cum qͥb
ueritas gradiebatur: eum ad hospici¬
um quasi ꝑegrinum uocant. Cur autẽ
dicimus uocant. cum illic seriptum sit
& coegerunt illum: Ex quo nimirum
exemplo colligitur: quia ꝑegrini ad
sed etiam trahendi. Mensam ponunt.
inscripturȩ sacrȩ expositione non cog¬
nouerant: in panis fractione cognos¬
cunt. Audiendo gͦ precepta dei illumi¬
nati non sunt: faciendo illuminati st̃
Quia scriptum ẽ. ñ enm auditores le¬
gis iusti sunt apud dm̃: sed factores
legis iustificabuntur. Qsqͥs gͦ uult au¬
dita intelligere festinet ea quȩ iam in¬
telligere potuit oꝑe implere. Eece dñs
non ẽ cognitus dum loqueretur: ꝙ dig.¬

Expanded text:
mus; unde et compositores luti figumus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant, hi cum quibus veritas gradiebatur, eum ad hospitium, quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit, et coegerunt illum? ex quo nimirum exemplo colligitur, quia peregrini non sed etiam trahendi. Et factum est din scripturae sacrae expositione non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt. Audiendo praecepta Dei illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt. Quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factorelegis justificabuntur. Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dig
Abbreviated transcription (Latin):
rantib pauca loquenda sunt: ꝙ fortas¬
se hȩc utilius proderunt: quia sepe q
alimenta quȩ minus sufficunt auidiꝰ
sumunti. Lectionis gͦ enuangłicȩ sũmat
sensumstatui non ꝑsingła uerba dis¬
litio expositionis onerare. Ecce audistis
tib iniuia. non quidem credentib sed
tamen de se loquentib dominus appa¬
ruit: sed eis speciem quam recognosce¬
rent non ostendit. Hoc ergo egit foris
dñs in oculis corporis: quod apud ip¬
sos agebatu intus in oculis cordis.
Ipsi namq apud semet ipsos intus &
amabant ꝙ dubitabant: eis autem do¬
minus foris & p̾sens aderat: & quis
eẽt non ostendebat. De se ergo loquen-¬
tib p̃sentiam exhibuit: sed de se dubitan¬
tib cognitionis speciem abscondit
Uerba quidem contulit: duritiam
intellectus increpauit: sacrȩ scripturȩ
mysteria quȩ de ipso erant apperuit.
& tamen quia adhuc meorum cordib
ꝑegrinus erat afide ire se longius
finxit. fingere namq componere dici¬

Expanded text:
i, pauca loquenda sunt, et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba disermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis,tibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dici
Abbreviated transcription (Latin):
ergo semen abrahe estis. Et sieut ali¬
bi dicit. quod ipse abraham sit pat̃
circumcisionis. non his tantum qui
sunt excircum cisione. sed ꝙ his qui se¬
ctantur uestigia quȩ sunt in preputio.¬
de fide patris nr̃i abrahȩ. Uenit enĩ
filius hominis querere & saluum fa¬
cere quod perierat. Hoc ẽ quod alibi
dicit. Non ueni uocare iustos. sed
peccatores. Pius sane magister:. qui
murmurantib turbis sua mysteria
non dedignatur exponere. a do scili¬
cet peccatorum penitentiam non eẽ¬
dicit respuendam. ut ipse dĩ filius
ob hanc maxime querendam pre
destinetur ad terras: qui ut pietatis
suȩ nob̃ dispensationis inculcet. se¬
pissime se filium hominis appellat.
cominendans. nobis sollicite quod
factum e̾ benigne pro nobis: qui¬

Expanded text:
ergo Abrahae semen estis . Et sicut aliergo Abrahae semen estis . Et sicut alibi dicit: Ipse Abraham sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
uidelieet reddere ꝓpria relinquere.
uisibilia contempnere. ꝓ inuisibilib
etiam mori desiderare seipsum ab¬
negare. & euis qui necdum uidet᷑
domini uestigia sequi concupiscere.
Ait iħc ad eum. Quia hodie salus
domui huic facta est. eoquod &e ip¬
se filus sit abrahe. filius abrahe di
citur ⁊ acheus. non quia de euis styr¬
pe generatus. sed quia euiꝰdem fidẽ
sit unitatus. ut sicut ab raham t̾¬
ram. cognationem. domumq pat̃¬
nam ob spem futurȩ hereditatis
domino uibente deseruit: ita & ille
qui thesaurum incelis ad quiret.
bona sua pauꝑib parciendo relin¬
quet. Et pulchrȩ dicit ipse hȩc ut
non solum eos qui iusti ꝑseuerant
sed & eos qui ab iniusticia resipis¬
cunt: ad filios ꝓmissionis ꝑtinere
deelaret. Aliter. Salus que olim
uidorum domum impleuit hodie po¬
pło nationum illuxit. eo qd ipse popłs
filius sit abrahȩ credendo in eum de
quo dicit apłs. Si autem uos. xp̃i.

Expanded text:
videlicet reddere, propria relinquere, videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahcitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae credendo in eum. De quo dicit Apostolus: Si autem vos Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
zelo. & contra dicebant his quȩ
principem disceptabant dicentes.
Quare introisti ad uiros preputi¬
um habentes & manducasti cũ
illis: St̃ans autẽ racheus. dixit
ad dñm. Ecce dimidium bonoꝵ meoꝵ
domine do pauꝑib & si aliquid
aliquem defraudaui reddo quad¬
ruplum. Aliis calumꝑniantib ho¬
minem peccatorem ipse ⁊acheus stans.
ia est in ea quam acceꝑat fidei ueri¬
tate ꝑsistens. non solum se peccato¬
rem conu̾sum. sed etiam inter ꝑfectoᷤᷤ
ꝓbat ẽẽ conusatum dicente dõmi¬
No. Si uis ꝑfectus eẽ uade uende
omnia quȩ habes. & da pauꝑib¬
conuersionem innocenter uixit. om¬
nia conũsus potest dare. pauꝑib
Sautem aliqua fraude sustulit.
pͥmo hȩc iuxta legem reddere. dein¬
de quod sibi remanserat debet
dare pauꝑib Ae sie ipse qui nichil
retiet. & omnia sua disꝑgit &
dat pauꝑib iusticia eus manet in
sełm scłi. Et hec est sapiens illa stul¬
ticia quam de sicomoro publicanꝰ
quasi fructum uitȩ legerat. rapta

Expanded text:
zelo, et contradicebant iis quae stolorum principem disceptabant dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus dixit ad Dominum: Ecce, dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauconversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta
Abbreviated transcription (Latin):
at retardat. Sed sicut cecus turba¬
rum uoces magis ac magis claman¬
do deuicit. ita pusillus necesse est
turbe nocentis obstaculum altiora
petendo transcendat. terrena reli¬
quat. arborem crucis ascendat. Si¬
comorus namq arbor. foliis moro
similis. sed altitudine prestans. un¬
de ꝙ alatinis celsa nuncupatur. fi¬
cus fatua dicitur. Cadem domini¬
ca crux credentes alit ut ficus. ab in¬
eredulus irridetur ut fatua. Nos
crucifixum. udeis quidem scanda¬
lum. gentib autem stulticiam. ipsis
uero uocatis udeis atq gentib.
xp̃m di uirtutẽ q dei sapientiam.
Quam uidelicet arborem pusillus
statura zacheus quo exaltarim
sit ascendit. dum quiliber
milis & pprie consculs isio¬
elamat. Michi autem absi pis¬
Ascensa autem sicomoro tralei¬
tem ꝓpe dnm cernit. quia phaie
laudabilem fatuitatem. ꝓ sile¬
dum ut est solide. iam tam̃ lapti
& quasi intransitu luce sapient
celestis intendit. Et cum ꝑuenisse

Expanded text:
at, tardat. Sed sicut caecus turbaat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Quam, videlicet, arborem pusillus statura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et propriae conscius infirclamat: Mihi autem absit glo. Ascensa autem sycomoro transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, etsi necdum ut est solide, jam tamen raptum et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. E
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim camelus de¬
posita gybbi sarcina. ꝑforamen acus
transit: hoc e̾ diues & publicanus
relicto onere Aiuitiarum. contempto cen¬
su fraudiun angustam portam. artãq
uiam quȩ ad uitam dueit ascendit Qs
mira deuotione fidei. aduidendum
saluatorem qđ natura minus habue¬
rat. ascensu supplet arboris. ulq ui¬
ste quamuis ipse rogare non audeat¬
benedictionem dominicȩ susceptionis
quam desiderabat accepit. Mysticȩ
autem zacheus qui interpretatur
iustificatus. credentem ex gentib popu¬
lum significat: qui quanto curis se¬
cularib occupatus tanto flagitiis de¬
pͥmentib erat factus humilior: sed ab¬
lutus est. sed sc̃ificatus. sed iustificatus.
ba non poterat. quia gr̃e fidei quam
mundo saluator atculit. participare
cupiebat: & inolita uitiorum consu¬
etudo. ne aduotum ꝑueniret obstite¬
rat Cadem namq turba noriȩ con¬
suetudinis que supra cecum claman¬
tem nelum̃ peteret increpabat suspi¬
cientem publicanum ne iħm uide¬

Expanded text:
Ecce camelus, deposita gibbi sarcina, per foramen acus transit, hoc est dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam quae ducit ad vitam ascendit. Et quia devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habebat, ascensu supplet arboris. Juste quod rogare non audebenedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus ba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum vide
Abbreviated transcription (Latin):
Ichee festinans descende: quia ho¬
die in domo tua oportet me mane¬
te Et festinans descendit. & excepit
illum gaudens. Manebat aliquan¬
do dominus in lomo pͥncipis pha¬
riseorum. hoc ẽ in uideorum syna¬
goga docebat. Sed quia non bap¬
tratum ante pranditim. sabbato
cuantem. publicanos & peecatores
recipientem. contra auaritiam dispu¬
tantem &e cetera digna dõ agentẽ.
lingua uenenata carpebant. perte¬
sus eorum facinora discessit. & aufu¬
git dicens. Relinquetur uobis do¬
mus ur̃a deserta. Hodie autem in
domo pusilli ⁊achei oportet me ma¬
nere. hoc ẽ noue lucis gr̃a choruscan¬
te in humili credentium nationum
corde quiescere. Quod autem
descendere. desicomoro.⁊acheus o
sic indomo sua xp̃o mansionẽ pre¬
parare iubetur. hoc est quod apł̃s
Et si enim mortuus ẽ ex infirmita¬
te sed uiuit ex uirtute. Et cum ui¬
derent omnes murmurabant di¬
centes. quia ad hominẽ peccatorem
diuertisset. Manifestum ẽ uideos

Expanded text:
Zacchaee, festinans descende, quia hoZacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Aposto non novimus. Et si enim mortuus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Et cum viderent omnes, murmurabant dicendivertisset. Manifestum est Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
misit ꝑ mundum sui uerbi pre¬
nes. in quib ipse nimirum & loꝰ¬
batur & ibat. Uenit ad popłm
nationum. qui passionis euis fide
iam sublimis existens etiam du¬
nitatis eiꝰ ardebat agnita facieli¬
tari. Suspiciens uidit illum qua
ꝑ gr̃am fidei a terrenis cupidita¬
tib eleuatum. turbisq infidelũ
suꝑ eminentem elegit. U ideree¬
nim dei: eligere uel amare est
Unde ẽ illud. O culi domini sip
iustos. Nam & nos qui nonqui¬
mus uidere: ab his quȩ execramu
intuitum festinamus auertere
Uidit gͦ iħc uidentẽ se: quia ile¬
git eligentem se. & amar aman¬
tem se. Hunc sane ordinem ꝓfiai¬
endi. hoc ẽ ꝑfidem dominicȩ incat¬
nationis. ad cognitionẽ diuinita¬
tis ꝑueniendi. quasi ꝑ sicomorĩ
iħu faciem speculandi doctor e¬
crucifixum. Itemq aliis exp̃tꝰ¬
brans. facti estis inquit quib
lacte opus sit. non solido cibs
Lac infirma temporalios disposiuo¬
ne soludum cibum ardua ꝑpetue
maiestatis appellat. Et dixit ad eũ.

Expanded text:
missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor e et hunc crucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Cum uero ꝑpenitentiam
ꝑcutit ipse quod fecit: iam nr̃
ꝓximus peccator non ẽ: quia
cum dĩ se iusticia contra se di¬
rigit. & hoc in se punit quod
iusticia diuina rep̃hendit. Sed
iam iste suꝑb & arrogans. qͣ
sententia conuincatur. audia
bet. Utrorumq debito demisso
quis amplius largitorẽ debiti
diligat: interrogatur. Quib
uerbis ꝓtinus ille respondit.
Ille plus diligit: cui plus dunit¬
titur. Qua in re notandum ẽ.
quia dum sua sententia pha-¬
riseus conuincit᷑. quasi frene¬
ticus funem portat ex quo li¬
getur Enumerant᷑ bona pec¬
catricis: enumerant᷑ mala fal-¬
si iusti cum dicit᷑. Intraui in
domum tuam: aquam pedibꝰ
meis non dedisti. Hec autem.
lacrimis rigauit pedes meos:¬

Expanded text:
mus. Cum vero jam per poenitentiam mus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod justitia divina reprehendit. 4. Sed jam iste superbus et arrogans qua sententia convincatur audiambet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: Ille plus diligit cui plus dimittitur. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsi justi, cum dicitur: Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti; haec autem lacrymis rigavit pedes meos
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacerdotali officio prediti.
siquid fortasse iuste exterius
uel tenuit̃ egerint. protinus
subiectos despiciunt: & pecca¬
tores quosq in plebe positos de¬
dignantur: eisq compati cul¬
pam suam confitentib nolunt:
ac uelut pharisei more a pecca¬
trice muliere tangi despiciuri.
Quȩ ꝓfecto mulier si ad phari-¬
sei pedes uenisset. nimirum cal¬
cib repulsa discederet. inqui¬
nari enim se alieno peccato cre¬
deret. Sed quia hunc uera sua¬
iusticia non replebat: de alie¬
no uulnere egrotabat. Unde
necesse semꝑ ẽ ut cum peccatores
quosq conspicimus: nosmet ip¬
sos prius in illorum calamitate
defleamus: quia fortasse in si¬
milib aut lapsi sumus: aut la¬
bi possumus si lapsi non sumus.
Et si censura magisterii debet
semꝑ uirtute discipline uicia
ꝑsequi. opordet tamen ut solli¬
cite discernamꝰ. quia districtio¬
nem debemus uiciis. compassi¬
onem naturȩ. Si enim feriendꝰ
ẽ peccator: nutriendus ẽ proxi¬

Expanded text:
qui, sacerdotali officio praediti, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde semper necesse est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proxi