comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus malignanteᷤᷤ. Uerũptam̃ quã ac¬
cusationẽ affert̃ adu̾sus hominẽ ilłu:
An qͦd ñ inueniunt qͦd accusent: Et
quomͦ si recte isti eum accusant: ex¬
cusatur a uicinis om̃ib qui ircto st̃
corde: Accusat᷑ qͦd debita multa fece¬
rit᷑ impignorau̾it t̾ras: dilapidauerit
bona: qͣsi hec uł necessariis uł iustis
ex causis ñ potuerint contigisse. Mã¬
dauit nob̾ de his uniu̾sis conuentuᷤ
illius eccliȩ: & ꝑ fidelem ꝑsonam testatꝰ
ẽ alit̾ quã uob̾ dicta sunt se habere. ue¬
rumptam̃ inquirat᷑: nam certiꝰ de
his ocłs quã iuram̃tum fidẽ faciet:
&e si inuenta fuerint quẽad mođu isti
malitiose cõponunt: quoqͣmͦ accid̾int.
abbas ñ excuset᷑. Si ñ fuerint. delatoirs
nicħ̾ de falsitate lucrent᷑. Insimulant
eum de morte hominis: si se purggare
ñ potest moriat᷑. Quaquã qͥs ñ uideat
nec uerisimile ẽẽ: ut quẽ pauloante de
morte eripuerat in mortẽ tradiderit:
Qua fronte hoc audent insusurrare

Expanded text:
sus malignantes. Verumtamen quam accusationem afferunt adversus hominem illum! An quod non inveniunt quod accusent? Et quomodo si recte isti eum accusant, excusatur a vicinis omnibus qui recto sunt corde? Accusatur quod debita multa fecerit, impignoraverit terras, dilapidaverit bona. Quasi haec vel necessariis, vel justis ex causis non potuerint contigisse. Mandavit nobis de his universis conventus illius ecclesiae, et per fidelem personam testatus est aliter, quam vobis dicta sunt, se habere. Verumtamen inquiratur; nam certius de his oculus, quam juramentum fidem faciet: et si inventa fuerint quemadmodum isti malitiose componunt, quoquo modo acciderint, abbas non excusetur. Si non fuerint, delatores nihil de falsitate lucrentur. Insimulant eum de morte hominis: si se purgare non potest, moriatur. Quanquam quis non videat nec verisimile esse, ut quem paulo ante de morte eripuerat, in mortem tradiderit? Qua fronte haec audent insusurrare
Abbreviated transcription (Latin):
euerentissimo dño & patri suo
hunbaldo. lugdunensi archi¬
ep̃o romane sedis legato: frat̾
bernardus clareuallis abbas. siqͥd pot̾
peccatoris oratio. Dominꝰ ep̃c meldensiᷤᷤ
accepit litteras ur̃as: forte tunc ad nos
uisitandi grã ueniebat. Cumq iam ẽ
domo nr̃a rescribere pararet suis nr̃as
tanquã ur̃i familiaris litteras iunge¬
re curauit: suo sꝑans negocio ꝓfutu¬
ras. Cui cũ ñ possem negare qͦd uellet:
id solum ur̃e reuerentiȩ familiariter
breuit̾q intimandu putaui: qͥa si ad¬
homines seipsos amantes & quȩ sua¬

Expanded text:
everendissimo domino et patri suo HUMBALDO Lugdunensi archiepiscopo, Romanae sedis legato, frater BERNARDUS Clarae-Vallis abbas, si quid potest peccatoris oratio. Dominus episcopus Meldensis cum accepit litteras vestras, forte tunc ad nos visitandi gratia veniebat. Cumque jam e domo nostra rescribere pararet, suis nostras tanquam vestri familiaris litteras jungere curavit, suo sperans negotio profuturas. Cui cum non possem negare quod vellet, id solum vestrae Reverentiae familiariter breviterque intimandum putavi quia si adhomines se ipsos amantes
Abbreviated transcription (Latin):
rum impunitas contra ius & fas faciet
ꝓmoueri: metu utiq suoꝵ. ñ sue m̾ito
scĩtatis Nouis morbis: nouis ẽ obui¬
andii medicam̃tis. Utilissime ut ui
det̾ multis iustissimeq eos apłica faloᷤᷤ
ab om̃i succideret eccłiastica dignita¬
te: ita ut habitis careant.&e de cetõ ad
alias ñ assurgant:¬

Expanded text:
rum impunitas contra jus et fas faciet rum impunitas contra jus et fas faciet promoveri, metu utique suorum, non suae merito sanctitatis? Novis morbis novis obviandum est medicamentis. Utilissime, ut multis videtur, justissimeque eos apostolica falce ab omni succideres ecclesiastica dignitate, ita ut et habitis careant, et de caetero ad alias non assurgant
Abbreviated transcription (Latin):
ox sanguinis archenbaldi sub¬
decani aurelianensis inualuit.
Nam ecce ꝓhdolor iuxta ꝓphe¬
tam sanguis sanguinẽ tangit: & si¬
mul iuncti fortius clamant ad uos¬
de frantia. Clamat in quã &e uociferat᷑
uterq sanguis clamore tam ualido:
ut ualeat ipsum quoq palatium cȩ¬
leste concutere: tam pio ut & saxea pec¬
tora queat emollire. Qu id facis amice
sponsi: custos sponse xp̃i. pastor ouiũ
xp̃i: Putasne sufficies excogitare re-¬
medium: qͦd huic obuiet pesti tam ne¬
fande tam inauditȩ: Id sane necesse
ẽ inueniri. qͦd & recenti eccłiȩ uulneri
in p̾sentiaꝵ medeła afferat: &e posteris
ualeat ad cautela. Eigo accingere
gladio tuo suꝑ femur tuũ potentiᷤ¬
sime. Si ñ steterit & nunc finees & pla¬
cauerit: ñ cessabit quassatio. Si inquã
uigor eccłiasticꝰ peꝑcerit istis. ioħ̃i di
sensu certe. forte ce instinctu. sanguis
innoxiꝰ effusus ẽ suꝑ t̾ram̾. quis non
uideat qͥd sequat᷑: Quantos in elero ho¬

Expanded text:
ox sanguinis Archembaldi subdecani Aurelianensis invaluit. Nam ecce, proh dolor! juxta prophetam, sanguis sanguinem tangit , et simul juncti fortius clamant ad vosde Francia. Clamat, inquam, et vociferatur uterque sanguis clamore tam valido, ut valeat ipsum quoque palatium coeleste concutere, tam pio, ut et saxea pectora debeat emollire. Quid facis, amice sponsi, custos sponsae Christi, pastor ovium Christi? Putasne sufficies excogitare remedium, quod huic obviet pesti tam nefandae, tam inauditae? Id sane necesse est inveniri, quod et recenti Ecclesiae vulneri in praesentiarum medelam afferat, et posteris valeat ad cautelam. Ergo accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Si non steterit et nunc Phinees et placaverit, non cessabit quassatio. Si, inquam, vigor ecclesiasticus pepercerit istis, Joanni disensu certe, forte et instinctu sanguis innoxius effusus est super terram; quis non videat quid sequatur? Quantos in clero ho
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dimittiriᷤ. claramualłe in ꝑpe¬
tuũ ñ dimittã. Hec requies mea in
scł̃m scłi: hic habitabo qm̃ elegi eã.
Ibi pro meis atq nr̃is peccatis iugit᷑
orabo: ibi p̾cib assidui. qͦd & uos cri¬
pitis impetrabo si potero᷑: ut qui enuͤ
amore hoc modieo tempore ab inui¬
cem separamur: in alio scł̃o simul fe¬
lici & inseparabili societate. in eiꝰ amo¬

Expanded text:
autem dimittitis, Claram-Vallem in perpeautem dimittitis, Claram-Vallem in perpetuum non dimittam. Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo, quoniam elegi eam. Ibi pro meis atque vestris peccatis jugiter orabo; ibi precibus assiduis quod et vos cupitis impetrabo, si potero, ut, qui ejus amore hoc modico tempore ab invicem separamur, in alio saeculo simul felici et inseparabili societate, in ejus amo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadet diues ille. qui in torm̃tiᷤᷤ des¬
peratꝰ de sui liberatione. rogabat nun¬
ciari fr̾̃ib suis. ne & ipsi uenirent in
locum eundem tormentoꝵ: timens
ꝓculdubio ex suoꝵ. cruciatu augẽ ri
ipsam sine consolatione: Ibo inquã
& satsfaciã patrai meo irascenti ꝓ mei
ad tempꝰ absentia consolandꝰ & ipse ad
tempꝰ de eiꝰ p̾sentia: ut postmodu &e
solabili desolemur tristicia: An potiꝰ
exemplo apłi ñ acquiescens carm &
sanguini. uocẽ audiam dm̃i dicentis
dimitte mortuos sepelire mortuos su¬
os: & cantabo cũ dauid. rennuit con¬
solari anima mea: et cũ iherenia. di¬
em hominis ñ concupiui dñe tu scis:
Quid enim: funes ceciderunt mͥ in
consolatio carnis: Gustato sp̃u:. neces¬
se ẽ desipere carnẽ. Affectanti celestia
t̾rena ñ sapunt : et̾nis inhianti. fasti¬
dio sunt transitoria. Desinite gͥ parẽ
ne si adieceritis ultra nuncios mittere
ꝓ me. plus me elongare cogatis. Si

Expanded text:
persuadet dives ille qui, in tormentis despersuadet dives ille qui, in tormentis desperatus de sui liberatione, rogabat nuntiari fratribus suis ne et ipsi venirent in locum eumdem tormentorum , timens procul dubio ex suorum cruciatu augeri suipsam sine consolatione? Ibo, inquam, et satisfaciam patri meo irascenti pro ad tempus absentia, consolandus et ipse ad tempus de ejus praesentia, ut postmodum etsolabili desoletur tristitia? An potius exemplo Apostoli non acquiescens carni et sanguini 120, vocem audiam Domini jubentis: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos ; et cantabo cum David: Renuit consolari anima mea ; et cum Jeremia, Diem hominis non concupivi, Domine tu scis? Quid enim? funes ceciderunt mihi iconsolatio carnis! Gustato spiritu, necesse est desipere carnem; affectanti coelestia, terrena non sapiunt; aeternis inhianti, fastidio sunt transitoria. Desinite igitur, pne, si adjeceritis nuntios ultra mittere pro me, plus me elongare cogatis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantulu conualui. reuocare
conant᷑: & militẽ xp̃i ꝓpe iã rapto
cȩlo tͥumphantẽ qͦd ñ m me głor s in
eo qui uicit mundu. ab ipso iam in¬
troitu głe tanquã canẽ ad uomitũ.
tanquã suem ad lutũ. ad scłm reduce¬
re moliunt᷑. Mira abusio. Domus ar¬
det. ignis instat a tergo. & fugienti ꝓ¬
hibetur egredi. euadenti suadet᷑ regre¬
di: & hoc ab his qui in incendio posi¬
ti sunt. & obstinatissima dementia
ac dementissima obstinatione. fug̾e
ꝑicułu nolunt e Proh furor. Si uos
contemnitis mortẽ ur̃am: cur etiam
appetitis meam: Si inquã negligitis
salutẽ urãm: quid iuuat etiã ꝑsequi
meam: Quare uos ñ potiꝰ sequimini
me fugientẽ: ut ñ ardeatis: An hoc
ẽ ur̃i erueiatꝰ leuamen si me etiã peri¬
matis: et hoc solum timetis ne soli
pereatis: Ardens ardentib qͦd solatiũ
prestare poterit: Quȩ inquã ꝯsolatio
tioni: Quod ue remediũ morientib:
alios uidere morientes: Non hoc mͥ

Expanded text:
aliquantulum convalui, revocare aliquantulum convalui, revocare conantur: et militem Christi prope jam rapto coelo triumphantem quod non in me glorior, sed in eo qui vicit mundum ab ipso jam introitu gloriae, tanquam canem ad vomitum, tanquam suem ad lutum, ad saeculum reducere moliuntur! Mira abusio! domus ardet, ignis instat a tergo, et fugienti prohibetur egredi, evadenti suadetur regredi! et hoc ab his qui in incendio positi sunt, et obstinatissima dementia ac dementissima obstinatione fugere periculum nolunt. Proh furor! si vos contemnitis mortem vestram, cur etiam appetitis meam? Si, inquam, negligitis salutem vestram, quid juvat etiam persequi meam? Quare vos non potius sequimini me fugientem, ut non ardeatis? An hoc est vestri cruciatus levamen, si me etiam perimatis: et hoc solum timetis, ne soli pereatis? Ardens ardentibus quod solatium praestare poterit? quae, inquam, consolatio tionis? quodve remedium morientibus, alios videre morientes? Non hoc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc uob̃ obedire ñ debeo: in hoc uoᷤ¬
ñ agnosco parentes. s hostes. Si dili¬
geretis me gauderetis utiq quia ua¬
patrem. Alioquin qͥd mͥ &e uob̃: Qd
a uob̃ habeo: nͥ peccatũ & miseriamꝰ
Hoc solum qͦd gesto corruptibile cor¬
pus: de ur̃o me habere. fateor & agnosco.
Non sufficit uob̾. qͦd me in hanc scłi
miseriã miseri miserũ induxistis: qͦd
in peccato ur̃o peccatores peccatorem
genuistis: qͦd in peccato natũ de pec¬
cato nutristis: nͥ &e muidendo mͥ mise¬
ricordiã quã ꝯsequutꝰ sum. ab eo qui
ñ uult moetẽ peccatoris. filiũ insuꝑ
gehennȩ faciatis: Odurũ patrem.
impios: immo ñ parentes s ꝑempto¬
res: quoꝵ dolor salus pignoris: quoꝵ
consolatio mors filii ẽ. Qui me ma¬
lunt ꝑire cum eis: quã regnare sine
eis. Qui me rursum ad naufragiũ
unde tande nudus euasi. rursus ad
ignẽ unde uix semiustꝰ exiiii. rursꝰ
ad lationes ã quib semiunius relictꝰ
sum. s miserante samaritano iam

Expanded text:
In hoc vobis obedire non debeo, in hoc vos non agnosco parentes, sed hostes. Si diligeretis me, gauderetis utique quia vaPatrem. Alioquin quid mihi et vobis? quid a vobis habeo, nisi peccatum et miseriam? Hoc solum, quod gesto, corruptibile corpus de vestro me habere fateor et agnosco. Non sufficit vobis quod me in hanc saeculi miseriam miseri miserum induxistis; quod in peccato vestro peccatores peccatorem genuistis; quod et in peccato natum, de peccato nutristis: nisi etiam invidendo mihi misericordiam, quam consecutus sum ab eo qui non vult mortem peccatoris, filium insuper gehennae faciatis? 2. O durum patrem! impios; imo non parentes, sed peremptores: quorum dolor, salus pignoris; quorum consolatio, mors filii est!. qui me malunt perire cum eis, quam regnare sine eis! qui me rursus ad naufragium, unde tandem nudus evasi; rursus ad ignem, unde vix semiustus exivi; rursus ad latrones, a quibus semivivus relictus sum, sed miserante Samaritano jam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obedire parentib ds ẽ. Ipse
enĩ dicit. Qui amat patrem
aut matrẽ plus quã me: ñ est medi¬
gnus. Si me uere ut boniut pii pa¬
rentes diligitis: si uerã si fidelem er¬
ga filium pietatẽ habetis: qͥd me patͥ
omniũ dõ placere satagentẽ inqͥetatiˢ:
&e ab eiꝰ seruitio eui seruire regnare ẽ.
retrahere attemptatis: Uere nẽ cognoᷤᷤ

Expanded text:
 obedire parentibus, Deus est. Ipse enim dicit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Si me vere ut boni, ut pii parentes diligitis; si veram, si fidelem erga filium pietatem habetis: quid me Patri omnium Deo placere satagentem inquietatis, et ab ejus servitio, cui servire regnare est, retrahere attentatis? Vere nunc cogn
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ oꝑante d̃i gr̃a. nouos de uet̾ib ho¬
mines ꝓducemꝰ. Sit nom̃ dm̃ bñdictũ
m scła᷑. de cuiꝰ munere uenit. ut com¬
munes habeam filios uob̃cũ: qͦs uĩa
p̾dicatio plantauit. nr̃a exhortatio riga¬
uit: d̾s aũ incrementũ dedit. Sc̃ĩtatẽ
urãm rogamꝰ. ut u̾bum dñi p̾dicetis:
ad dandam scientiã salutis plebi eius.
Duplex enĩ uob̃ incũbit necessitas: et
ex offitio legationis: & ep̃ali negocio. De
cetõ qm̃ in multis offendimꝰ om̃s. &e
te miscdiȩ sue nos lauare & emacłare
petro. Nisi lauero te: ñ habebis partem
mecũ. S & hoc ipsũ ñ solu p̾cib uerũ
etiã quasi ex debito requiro: cũ ego cla¬
mem ad dñm ꝓ uob̃. si quid possit pec¬
catoris oratio. In domino ualete: Item¬

Expanded text:
ante Dei gratia, novos de veteribus homines producemus. Sit nomen Domini benedictum in saecula, de cujus munere venit, ut communes habeam filios vobiscum, quos vestra praedicatio plantavit, nostra exhortatio rigavit, Deus autem incrementum dedit. Sanctitatem vestram rogamus ut verbum Domini praedicetis, ad dandam scientiam salutis plebi ejus. Duplex enim vobis incumbit necessitas, et ex officio legationis, et episcopali negotio. De caetero, quoniam in multis offendimus omnes , et te misericordiae suae nos 313 lavare et emaculare Petro: Nisi lavero te, non habebis partem mecum . Sed et hoc ipsum, non solum precibus, verum etiam quasi ex debito requiro, cum ego clamem ad Dominum pro vobis, si quid possit peccatoris oratio. In Domino valete. E
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ abbas. inuenire grãm apud dñm.
Int̾ multiplices estꝰ. & curas pectoris mei.
p̃ multitudine quaꝵ. anima mea t̾bata
ẽ ualde: fr̃s de t̾ra longinqua uenientes
ut seruiant dño. epła tua & baculus
tuus ipsa me consolata sunt. Epłã in
ostensione bonȩ uoluntatis: baculus
ad sustentandi coepꝰ infirmitatis: fĩs qͥ
dõ seruiunt in sp̃u humilitatis. Om̃ĩa
suscepimꝰ: omĩa placent: omĩa pariter
cooꝑant᷑ in bonũ. Quod autẽ uoliuistis
duos de fr̃̾ib mitti uob̃ ad p̾uidendu
locũ: cõmunicato cũ fr̃ib ꝯsilio dignum
duximꝰ ñ eos seꝑandos ab inuicẽ. donec
plenus in eis formet᷑ xp̃c: donec ad inte¬
grum doceant᷑ p̾liari p̾lia dñi. Cum gͥ
fuerint in scola scĩ sp̃c eruditi: cũ indu¬
ti uirtute exalto: tc̃ demũ ad patrẽ filii
reu̾tent᷑ ur cantent canticũ dm̃ ñ iã in t̾ra
aliena: s in sua. Uos aũ int̾im iuxta

Expanded text:
catus abbas, invenire gratiam apud Dominum. 1. Inter multiplices aestus et curas pectoris mei, prae multitudine quarum anima mea turbata est valde, fratres de terra longinqua venientes, ut serviant Domino, epistola tua, et baculus tuus ipsa me consolata sunt: epistola in ostensione bonae voluntatis, baculus ad sustentandum corpus infirmitatis, fratres qui Deo serviunt in spiritu humilitatis. Omnia suscepimus, omnia placent, omnia pariter cooperantur in bonum. Quod autem voluistis duos de fratribus mitti vobis ad praevidendum locum; communicato cum fratribus consilio, dignum duximus non eos separandos ab invicem, donec plenius in eis formetur Christus, donec ad integrum doceantur praelia Domini. Cum igitur fuerint in schola sancti Spiritus eruditi, cum induti virtute ex alto; tunc demum ad patrem filii revertentur, ut cantent canticum Domini, non jam in terra aliena, sed in sua. 2. Vos autem interim juxta
Abbreviated transcription (Latin):
cum istũ relinquentẽ scłm &e̾ nob̾cum
mancre cupientẽ: ad ur̃m potꝰ ordinẽ q¬
mens ne nt̃i difficultate frangeret᷑. confu¬
gere ꝑfuasi Commendamꝰ qͦ uob̾ eum.
utpote nob̃ bñ cognitũ: ui honeste mo¬
rigeratũ: ut in litt̾is eruditũ: postre¬
mo tanquã di seruũ. quẽ ꝑ dĩ grãm
credo uob futurũ fidu solatiũ. Neq em̃
ipsum tam ꝓpt̾ se quã ꝓpt̾ uos quẽ dili¬
gimꝰ sic̃ nos ad uos ire uoluimꝰ: quẽ ꝓpt̾
uitȩ suȩ meritũ libent̾ retineremꝰ. n eẽt
illa causa. qͦd cł̾icum delicatũ. laboris
gonem de alb̃is uilla. eccxlix.¬

Expanded text:
cum istum relinquentem saeculum, nobiscum manere cupientem, ad vestrum potius Ordinem, timens ne nostri difficultate frangeretur, confugere persuasi. Commendamus ergo vobis eum, utpote nobis bene cognitum, et honeste morigeratum, et in litteris eruditum; postremo tanquam Dei servum, quem per Dei gratiam credo vobis futurum fidum solatium. Neque enim ipsum tam propter se, quam pgimus sicut nos, ad vos ire volumus: quem propter vitae suae meritum libenter retineremus, nisi esset illa causa, quod clericum delicatum, laboris GONEM DE ABBATIS-VILLA.
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. salt &e nr̃as orationes. Perlatum
c̃ad nos. qͦd gratũ tͥ eet̾. si p̾sentiȩ & collo¬
quii nr̃i copiam habere ualeres: & hoc
iło. quia unũ de seruis altissimi me ẽẽ
credit tua benignitas. Et ego dico tͥ. qͣd
ꝓ bac tua humilitate. & ꝑ bona tue
nobilitatis fama quã audiuimꝰ. mͥ qͣꝙ
iocunda foret tua p̾sentia. S licet hoc
in nos humane pietatis bonũ laudabi¬
le sit: ñ tam̃ ꝑfectum. Nam hec corpo¬
ralis quide ẽ uisio & breuis: & nobis
cum cet̾is animantib cõmunis. Ma¬
gis g̃ ad illam et̾ne societatis iocundis¬
simam uisionem suspirare debemꝰ: et
honis oꝑib insistere. ut ad illam ꝑueni¬
amus. Rogamꝰ tuam dilectionẽ. ut t̾rã
illam quȩ tui uris ẽ in parrochia de
curenni. de qua dilectus & familiaris
nr᷑ albas de alchi tecum locutꝰ ẽce que¬
deserta &e inculta. tibi tuisq antecesso¬
rib usq nunc mutilis fuit. eccł̃iȩ de
alchi in elemosinam concedere digne¬

Expanded text:
abbas, salutem et nostras orationes. Perlatum est ad nos, quod gratum tibi esset, si praesentiae et colloquii nostri copiam habere valeres; et hoc ideo, quia unum de servis Altissimi me esse credit tua benignitas. Et ego dico tibi, quod pro hac tua humilitate, et pro bona tuae nobilitatis fama, quam audivimus, mihi quoque jucunda foret tua praesentia. Sed licet hoc in nos humanae pietatis bonum laudabile sit, non tamen perfectum. Nam haec corporalis quidem est visio, et brevis, et nobis cum caeteris animantibus communis. Magis ergo ad illam aeternae societatis jucundissimam visionem suspirare debemus, et bonis operibus insistere, ut ad illam perveniamus. Rogamus tuam Dilectionem, ut terram illam, quae tui juris est in paroecia de Currenni, de qua dilectus et familiaris noster abbas de Alchi tecum locutus est, et quadeserta et inculta tibi, tuisque antecessoribus usque nunc inutilis fuit, ecclesiae de Alchi in eleemosynam concedere digne
Abbreviated transcription (Latin):
mors ut p̾sentis ẽ exitus uitȩ. ita introi¬
tus melioris. Bona mors si pec̃eo mori-¬
aris: ut iusticie uiuas. Hȩc mors ne¬
cesse ẽ precurrat: ut sequat᷑ illa secura.
In hac uita qͣmdiu durat: compara tͥ
illam quȩ semꝑ durat. Dum uimᷤᷤ in
carne morere mundo: ut post mortem
carnis dõ uiuere incipias. Quid enim
si consciderit mors saccũ corporis tui:
dum te subinde circundet leticia: Q
quã beati mortui qui in dño moriun¬
tur: audientes ab sp̃u ut requiescant
iam a laborib suis. Non solum autẽ:
s & succedit iocunditas de nouitate:
ac de et̾nitate securitas. Bona ꝓinde
mors iusti ꝓpt̾ requiem: melior ꝓpt̾ no¬
uitatẽ: optima ꝓpt̾securitatẽ. Econt̾
mors pecatoꝵ. pessima. Et audi unde
pessima. Mala siquidẽ ẽ in amissione¬
sima in u̾mis ignisq duplici contritiõe.
Fia gͦ festina exi recedẽ moriat᷑ anima
tua morte iustoꝵ: quo fiant & nouissi¬

Expanded text:
mors ut praesentis est exitus vitae, ita introimors ut praesentis est exitus vitae, ita introitus melioris. Bona mors, si peccato moriaris ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, compara tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, dum te subinde circumdet laetitia? O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amissionesima in vermis ignisque duplici contritione. Eia ergo festina, exi, recede: moriatur anima tua morte justorum, quo fiant et novissi
Abbreviated transcription (Latin):
bas clareualł: Romano suo
qͦd suo. Benefecisti km̃e.: tui
nobis ꝑ litteras & renouans dulcem
memoriã: & excusans molestissimã
moram. Minime quide desideran¬
tium te cordib ulla potuit surri¬
pere qͣndoq obliuio tuȩ dilectioniˢ:
s te tui fateor pene oblitum ẽẽ pu¬
tauimꝰ. pͥusquã illas luteras uide¬
remus. Nunc itaq rumpe moras:
fac cito qͦd scͥpsisti: & si ueracit̾ stiluᷤs
exp̾ssit affectũ: efficacit̾ stilũ opus¬
testificet᷑. Quid tardas ipsum quẽ iã¬
dudum ꝯcepisti sp̃m parturire salu¬
tis: Nil mortalib uł morte. cerciꝰ. uł
incertiꝰ hora mortis. Si qͥdem tanqͣm
fur in nocte. ita ueniet. Ue p̾gnantib
in illa die. Si suꝑuen̾it &e p̾uenerit
hunc tam salutiferũ partũ: heu ꝑfo
ñ timere. Iustus quippe mortẽ &e si ñ
cauet: tam̃ ñ pauet. Deniq si morte
p̾occupatꝰ fuerit: in refrigerio erit. Mo¬
ritur quidẽ & iustꝰ s secure: quippe cuiꝰ

Expanded text:
bas Clarae-Vallis, ROMANO suo, quod suo. Bene fecisti, charissime, tui nobis per litteras et renovans dulcem memoriam, et excusans molestissimam moram. Minime quidem desiderantium te cordibus ulla potuit subrepere quandoque oblivio tuae dilectionis; sed te tui, fateor, pene oblitum esse putavimus, priusquam illas litteras videremus. Nunc itaque rumpe moras, fac cito quod scripsisti; et si veraciter stylus expressit affectum, efficaciter opus styltestificetur. Quid tardas ipsum, quem jamdudum concepisti, spiritum parturire salutis? Nil mortalibus vel morte certius, vel incertius hora mortis: siquidem tanquam fur in nocte, ita veniet. Vae praegnantibus in illa die! Si supervenerit et praevenerit hunc tam salutiferum partum, heu! perfodnon timere. Justus quippe mortem, etsi non cavet, tamen non pavet. Denique si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, sed secure; quippe cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tores. ut &e participes fieri mereamur.
Sane utrunq ita in uob̃ ammiram.
ut utrunq datum uob̃ desuꝑ fatea¬
mur: quatinꝰ diumis laudib et̾na¬
liter misceat᷑. quicqͥd ex uob̃ tempo¬
ralit̾ necessitatib nrĩs impenditur:
merito reuerende. & omi amoris sin¬
ceritate. colende atq amplectende
pater:¬

Expanded text:
tores, ut et participes fieri mereamur. tores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis admiramur, ut utrumque datum vobis desuper fateamur: quatenus divinis laudibus aeternaliter misceatur, quidquid ex vobis temporaliter necessitatibus nostris impenditur, merito reverende et omni amoris sinceritate colende atque amplectende pater
Abbreviated transcription (Latin):
bis commune cum plurib: quippe qͦd
& a cunctis substantiã huiꝰ mundi
habentib exigitur. Uerũ opꝰ hoc epis¬
copale. hoc pat̾ne pietatis tã egregium.
specimen: hic uere diuinus feruor.
quo ꝓ tuendis suis pauꝑib. ille ꝓ¬
culdubio zelum ur̃m accendit &¬
accinxit. qui facit angłos suos sp̃c.
& ministros suos ignẽ urentẽ: hoc to¬
tum in quã speciale accessit. ur̃e di¬
gnitatis decus. insigne officii. orna¬
mentum coronȩ. Aliud ẽ reficere uẽ¬
trem esurientis: & aliud scãm zela¬
re pauꝑtatẽ. Ibi enĩ seruit᷑ naturȩ :
hic gr̃e. Uisitab inquis speciem tuã:
ce ñ peccabis. Prgo qui alienã carnẽ
fouet. facit ne peccet: qui aũ alienã
scĩtatẽ honorat. fructificat sibi. Ido
ait. D esudet elemosina in manu
Quo fructuꝰ Qm̃ qui recipit iustũ
in nomine iusti: merced̾e iusti accipi¬
et. Soluamus ꝓinde nature debi¬
tum ne peccemus: simus gr̾̃e coadiu¬

Expanded text:
bis commune cum pluribus, quippe quod bis commune cum pluribus, quippe quod et a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauperibus ille procul dubio zelum vestrum accendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi enim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne peccet: qui autem alienam sanctitatem honorat, fructificat sibi. Ideo ait: Desudet eleemosyna in manu Quo fructu? Quoniam qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet Solvamus proinde naturae debitum, ne peccemus: simus gratiae coadju
Abbreviated transcription (Latin):
qui omĩa diiudicat. & ipse a nemine
iudicat᷑. Quid nam uͦ maius aut minꝰ.¬
suꝑiꝰ an inferius. artius siue remissiꝰ
sit. quod uidelicet reliquerunt an ad
quod redierunt: ego quid̃e haud te¬
mere diffinierim: ipsi uiderint. Et
hoc illis gregoriꝰ. Tibi uͦ pater reuerẽ¬
de.tam tuta certitudine quã nuda
ueritate ego dixerim: omĩno ñ expe¬
dire. sp̃m uelle. extinguere. Noli in¬
quit ꝓhibere eum qui potest benefa¬
ñ abscondi in corde meo: nͥ qͦd minuˢ
fortasse ob uitandum scandalum
quam debui dixi:¬
plendor
oꝑis &e opinionis odor bene
runt. O pinionẽ opus ꝓbat nec fal¬
sam fuisse nec uacuam: cum qͦd ante
sparserat ubiq fama uolans. res ipsa
faciat manifestum. Quomͦ nunc uł
maxime claruit zelus iusticie eminu¬
it &e inualuit sacerdotał uigor inde¬
fensione uidelicet pauꝑum: & pau¬
ꝑum quib ñ erat adiutor: Olim qͥ¬
enarrabat om̃is eccl̃ia sc̃õꝵ. S hoc uo¬

Expanded text:
qui omnia dijudicat, et ipse a nemine qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur. Quidnam vero majus aut minuaut inferius, arctius sive remissius sit, quod videlicet reliquerunt, an ad quod redierunt; ego quidem haud temere definierim, ipsi viderint. Et hoc illis Gregorius. Tibi vero, pater reverende, tam tuta certitudine, quam nuda veritate ego dixerim, omnino non expedire spiritum velle exstinguere. Noli, inquit, prohibere eum qui potest bene fanon abscondi in corde meo: nisi quod minus fortasse, ob vitandum scandalum, quam debui, dixiplendor s, et opinionis odor bene,runt. Opinionem opus probat nec falsam fuisse, nec vacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel maxime claruit zelus justitiae, eminuit et invaluit sacerdotalis vigor in defensione videlicet pauperum, et pauperum quibus non erat adjutor! Olim quenarrabat omnis Ecclesia sanctorum: sed hoc vo
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: bonum minꝰ quod potuit si¬
bi illicitũ fecit. Ad quod ꝓbandum:
subiungit testimoniũ. de ȩuangłio
dicenᷤ. Nemo mittens manũ suam ad
aratrum & respiciens retro: aptꝰ ẽ reg
no di. Et infert. Qui gͥ fortiori studio
intenderat. retro respicere conuincit᷑.
si relictis bonis ampliorib ad minina
retorquet᷑. Item ipse in omelia t̾cia sr̃¬
ihezechielem. Sunt ñnulli qui bona
quidem quȩ uouerunt opantur: atq
hec oꝑantes meliora deliberant: s re¬
tractantes meliora quȩ deliberauerant
immutant. Etquidem bona agunt
quȩ ceꝑant: s a meliorib quȩ delibe¬
rauerant succumbunt. Hi nimirũ
ante humana iudicia stare uident᷑
in oꝑe: s ante om̃ipotentis di ocłos
cetiderunt in deliberatione. En spe¬
culum. In hoc ñ uultũ natiuitatis:
s factum reu̾sionis sue considerent.
Hic se discutiant. hic se diiudicent.
cogitationib suis accusantib siue de¬
fendentib: etqͥdem apud sp̃ualem

Expanded text:
roposuit, bonum minus, quod potuit, siroposuit, bonum minus, quod potuit, sibi illicitum fecit: ad quod probandum subjicit testimonium de Evangelio dicens: Nemo mittens manum ad aratrum, et respicum , et infert: « Qui igitur fortiori studio intenderat, retro respicere convincitur, si relictis bonis amplioribus ad minima retorquetur . » Item ipse in Homilia tertia super Ezechielem: « Sunt nonnulli, qui bona quidem quae noverunt, operantur, atque haec operantes meliora deliberant; sed retractantes, meliora quae deliberaverant, immutant. Et quidem bona agunt quae coeperant, sed a melioribus quae deliberaverant, succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere; sed ante omnipotentis Dei oculos occiderunt in deliberatione. » 2. En speculum. In hoc non vultum nativitatis, 100 sed factum reversionis suae considerent: hic se discutiant, hic se dijudicent, cogitationibus suis accusantibus sive defendentibus, et quidem apud spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
teris transmarinis: qͦd utina
ab alio potiꝰ quesissetis. Coar¬
tor siquidem e duob. Si enim ñ re¬
spondero: taciturnitas contemptũ
quodamm sonare uidebit᷑. Respon-¬
dere autẽ sine ꝑicło me posse ñ ui¬
deo: cum quicqͥd respondero necesse
sit aut scandalũ cuipiã generare: aut
reddere securũ quẽquã plusquã opor¬
tet: aut certe in quo ñ oportet. Quod
a uob̃ recesserunt fr̃s ur̃i: nec nr̃o nec
hortatu. C redimus autẽ ex dõ fuisse:
qͦd nec tantiᷤᷤ potuit dissolui conati¬
b. Credimus hoc idem & ipsos senti¬
re fratres. qui nr̃m tantopere de se ip¬
sis consiliũ flagitant: credo remor¬
dente eos conscientia. qͦd retro abierint.
Alioquin beati sunt scd̃m apłmi. si
se ñ uidicant in eo quod ꝓbant. Cete¬
rum quid faciam: ut int̾rogatꝰ nec si¬
lendo nec respondendo molestus sim
cuiquã: Ita fortassis expediar. si mise¬
ro eos qui me int̾rogant ad dodiore:
quis bonum maus subire inquit ꝑ¬

Expanded text:
teris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus. Si enim non respondero, taciturnitas contemptum quodammodo sonare videbitur. Respondere autem sine periculo me posse non video, cum quidquid respondero, necesse sit aut scandalum cuipiam generare, aut reddere securum quemquam plus quam oportet, aut certe in quo non oportet. Quod a vobis recesserunt fratres vestri, nechortatu. Credimus autem ex Deo fuisse, quod nec tantis potuit dissolvi conatibus. Credimus hoc idem et ipsos sentire fratres, qui nostrum tantopere de se ipsis consilium flagitant, credo remordente eos conscientia quod retro abierint. Alioquin beati sunt secundum Apostolum, si se non judicant in eo quod probant . Caeterum quid faciam, ut interrogatus nec silendo, nec respondendo molestus sim cuiquam? Ita fortassis expediar, si misero eos qui me interrogant, ad doctiorem, quis bonum majus subire, inquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
caritas zelum: s adhibeat ꝓt̾ẽpore
modum seueritas. Censura ñquam
qͥdem remissa: int̾missa tam̃ plerũq
plus ꝑficit. Uigor iusticie semꝑ feruidꝰ:
s. nunquã p̾ceps. Sicut ñ omẽ qͦd li¬
bet licet: sic ñ om̃e qͦd licet stati etiam
Expedit. Hȩc melius me ipse nosti: ido ꝑ
suꝑsedeo. Orari ꝓ me instant̾ postulo:
quia incessant̾ peceo.

Expanded text:
charitas zelum, sed adhibeat pro tempore charitas zelum, sed adhibeat pro tempore modum severitas. Censura quidem nunquam remissa, intermissa tamen plerumque plus proficit. Vigor justitiae semper fervidus, sed nunquam praeceps. Sicut non omne quod libet, licet; sic non omne quod licet, statim etiam expedit. Haec melius me ipse nosti, ideoque supersedeo. Orari pro me instanter postulo, quia incessanter pecco.
Abbreviated transcription (Latin):
taret in lumine: licet ipsi fuerit cum
habitantib cedar corporalis cohabita¬
tio. Unde &e arguit qͦsdam ñ ueros isrłi¬
tas qͦd cõmixti int̾ gentes didicerint
oꝑa eoꝵ: et factum sit illis in scanda¬
lum. Dico gͦ. Sufficiebat tͥ apud clu¬
niacenses custodire innocentiã. sic̃
scͥptum ẽ: cum uiro innocente inno¬
cens eris: Porro apud rothomagũ opꝰ¬
ẽ patientia: quẽadmodũ docet aplłs.
seruum di inquiens ñ opoetet litiga¬
re: s magis patientẽ eẽ ad om̃s. Nec
solum patientẽ qui nolit uinci a ma¬
lo: s &e pacificũ qui uincat in bono ma¬
lum. Alterum ut malos portes: alterũ
ut ce qͦs sustines sanes. In patientia
tua possides animã tuã. s sis etiã pa-¬
cificus: ut & commissas tͥ possideas.
Quȩ tanta głia. quam dicere posse cũ
his qui oderunt pacem eram pacificꝰꝰ
Esto gͦ patiens quia es cũ malis: esto¬
&e pacificus. qͥa prees malis. Habeat

Expanded text:
taret in lumine, licet ipsi fuerit cum taret in lumine, licet ipsi fuerit cum habitantibus Cedar corporalis cohabitatio. Unde et arguit quosdam non veros Israelitas, quod commisti inter gentes didicerint opera eorum, et factum sit illis in scandalum . 2. Dico ergo: sufficiebat tibi apud Cluniacenses custodire innocentiam, sicut scriptum est, Cum viro innocente innocens eris . Porro apud Rotomagtia, quemadmodum docet Apostolus: Servum Dei, inquiens, non oportet litigare, sed magis patientem esse ad omnes ; nec solum patientem, qui nolit vinci a malo, sed et pacificum, qui vincat in bono malum: alterum, ut malos portes; alterum, ut et quos sustines, sanes. In patientia tua possides animam tuam : sed sis etiam pacificus, ut et commissas tibi possideas. Quae tanta gloria quam dicere posse: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Esto ergo patiens, quia es cum malis: esto pacificus, quia praees malis. Habeat
Abbreviated transcription (Latin):
i diei malicia inua. xxx¬
lescit: ñ preualeat. Si tur¬
bat: ñ ꝑturbet. M irabiles
elationes maris: s mirabilior in altiᷤ
dñs. B enigne si ñ dissimulas egit tecũ
usq adhuc suꝑna miseratio. pater
illustris. Prouida namq dispensatio¬
ne ñ prius p̾fectus es malis. quã sociatꝰ
bonis: quorũ consortio & exemplo bo¬
nus fieres: & sic postmodum etiã intͥ
malos uiuere bonus posses. Et qͥdem
int̾ bonos bonũ ẽẽ salutẽ habet: inter
malos uͦ & laudem. Illud tante felici¬
tatis ẽ. quantȩ & securitatis: hoc tante
uirtutis. quante ce difficultatis. Qua¬
le nempe est istud tangere picem e ñ
inquinari ex ea:in igne sine lesione
uersari: & in tenebris absq caligine:
Palpabant qͦndam tenebras egyptii:
cum tam̃ de ppło dei scͥptura dicat.
Ubicunq isrł erat: lux erat. Erat da¬
ud uerus isrłita: & ideo se caute dice¬
bat habitare ñ in cedar s cum habi¬
tantib cedar. tanquã qui semꝑ habi¬

Expanded text:
i diei malitia invalescit, non praevaleat; si turbat, non perturbet. Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, pater illustris. Provida namque dispensatione, non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis, quorum 42 consortio et exemplo bonus fieres, et sic postmodum etiam inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux erat . Erat David verus Israelita, et ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, sed cum habitantibus Cedar , tanquam qui semper habi
Abbreviated transcription (Latin):
qui mͥ ministrat me sequat᷑. Abbas
de awecurt bonus homo ẽ.: scdm bo¬
nitatẽ suã respondeat᷑ ei. Exau¬
diatur ꝓ necessitatib sus: & ꝯtra
eum ñ audiat᷑ apostata. B ethu¬
niensis decanus uoluntate ep̃i et
assensu aduocati. bonam rem pro
eccłia sua in ȩcclia eadem constituit:
bonum ẽ ut ur̃a auctoritate firmetur
Similit̾ & pro decanis suessioñ & came¬
rac̃ iogamus: ut digne p̾ces eoꝵ exau¬
diantur. Periclitati sumus in falsis frĩ¬
b. & multȩ luterȩ falsate. sub falsato
sigillo nr̃o in manus multoꝵ. exiert̃.
& quod magis uereor. etiam usq ad uoᷤ
dicitur falsitas ꝑuolasse. Hac necessi¬
tate abiecto. nouello qͦd cernitis de
nouo utimur: continente & imagi¬
nem uram &e nom̃. figuram aliam
tanquã ex nr̃a parte iam ñ recipiatis.
nͥ forte ꝓ ep̃o claromont̾: cui sub alto
sigillo litteras dedi: cum necđu istud
haberem.

Expanded text:
Qui mihi ministrat, me sequatur . Abbas de Auvecurt bonus homo est; secundum bonitatem suam respondeatur ei. Exaudiatur pro necessitatibus suis, et contra eum non audiatur apostata. Betuniensis decanus voluntate episcopi, et assensu advocati, bonam rem pro ecclesia sua in ecclesia eadem constituit: bonum est ut vestra auctoritate firmetur. Similiter et pro decanis Suessionensi et Cameracensi rogamus, ut dignae preces eorum exaudiantur. Periclitati sumus in falsis fratribus, et multae litterae falsatae sub falsato sigillo nostro in manus multorum exierunt: et, quod magis vereor, etiam usque ad vos dicitur falsitas pervolasse. Hac necessitate abjecto illo, novello quod cernitis de novo utimur, continente et imaginem nostram, et nomen. Figuram aliam tanquam ex nostra parte jam non recipiatis, nisi forte pro episcopo Clari-Montis, cui sub altero sigillo litteras dedi, cum necdum istud haberem.
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃c u̾satur in domo ma¬
gni patrisfamilias: tanqũã uas
in honorem. Si hoc settis: seruate ho¬
norem eiꝰ. honorem eccl̃iȩ eiꝰ. Si bene
noui uirũ: quo magis honorabitis
cum: eo plus honorabit᷑ ds ꝑ illum
& in illo. Dñs godescalcus atrebaten¬
sis ep̃c homo simplex & rectus: & ad¬
huc ꝑmanens in humilitate sua. N
ẽ opus ut ꝑ alium plus humiliet᷑.
ne ꝑdat auctoritatẽ: acꝑ hoc & utili¬
tatem. Hanc si dignum ducitis date
ei uos: qͥa suo studio nunquã habe¬
bit᷑. uitpote sui magis qͦd in se ẽ medio¬
critate contentꝰ. Est qui adu̾sat᷑ &e ex¬
tollitur: is plane ut humiliet᷑ ep̃o opꝰ¬

Expanded text:
archiepiscopus versatur in domo magni Patrisfamilias, tanquam vas in honorem Si hoc scitis, servate honorem ejus, honorem Ecclesiae ejus. Si bene novi virum, quo magis honorabitis eum, eo plus honorabitur Deus per illum, et in illo. Dominus Atrebatensis, homo simplex et rectus, et adhuc permanens in humilitate sua, non est opus ut per alium plus humilietur, ne perdat auctoritatem, ac per hoc et utilitatem. Hanc, si dignum 275 ducitis, date ei vos, quia suo studio nunquam habebit: utpote sui magis, quod in se est, mediocritate contentus. Est qui adversatur et extollitur: is plane ut humilietur episcop
Abbreviated transcription (Latin):
mum cupio exꝑiri:. si ligecurtẽ quã m
pat̾ tuus p̾senti contulit. ad opus illiꝰ
monastii tu quoq concesseris: & donũ
patris tui ñ fecĩs irritum. Nos quoq
qͥd nr̃m ẽ de p̾c̾tis grãs agentes. & in re¬
liquũ similia sꝑantes ꝓ te tiusq illi p̾¬
ces fundimus. qui uoluntatẽ tim̃tiũ
se facit: & dep̾cationẽ eoꝵ. exaudit. Ora¬
mus te & uxorem tuã. & om̃s qui ad
uos ꝑtinent. beneualere:.¬

Expanded text:
mum cupio experiri, si Ligecurtem, quam mihi mum cupio experiri, si Ligecurtem, quam mihi pater tuus praesenti contulit ad opus illius monasterii, tu quoque concesseris, et donum patris tui non feceris irritum. Nos quoque quod nostrum est, de praeteritis gratias agentes, et in reliquum similia sperantes, pro te tuisque illi preces fundimus, qui voluntatem timentium se facit, et deprecationem eorum exaudit . Oramus te et uxorem tuam, et omnes qui ad vos pertinent, bene valere.
Abbreviated transcription (Latin):
ognoscens dilectissime nunciaꝵ¬
te abb̃e radulfo de ualcellis. de¬
siderare te nr̃i p̾sentiã atq col¬
loqͥũ. delectatꝰ sum admodũ tanta tuz
erga me deuotione: nec certe ingratꝰ
bemuolentiȩ. Noueris & meȩ ec̃ uolu¬
tatis tuo satisfacere desidio. s corporal
molestia impediri tam ab huiꝰ uolun¬
tatis affectu: quã & ab aliis plurimis
plurimũq nccessariis negociis S licet
absens corpore. sum tam̃ p̾sens sp̃ũ. do¬
neo qͣndoq fiam d̾o uolente & corpore
ꝙ sp̃u: si tam̃ ñ ore tantũ & lingua. s
oꝑe diligamus & u̾itate. Igitur in ex¬
hibitione oꝑis: liquebit iu̾tas dilecti¬
onis. Hoc ẽ itaq qͦd rogo: ut qͦd de meo
apud te ẽ fi̾s dico ualcellenses. & eorum
eccłiam mei gr̃a diligas. foueas &e ma¬
niteneas. nͥ necesse fuerit: ut in hoc ce
tuȩ lib̾alitatis insigne p̾beas docum̃tũ
& eius quã mͥ ꝓmittis caritatis clarescat
indiciũ. Quã nunc caritatẽ in eo uł pͥ¬

Expanded text:
ognoscens, dilectissime, nuntiante abbate Radulfo, de Valcellis, desiderare te nostri praesentiam atque colloquium, delectatus sum admodum tanta tui erga me devotione; nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimumque necessariis negotiis. Sed licet absens corpore, sum tamen praesens spiritu, donec quandoque fiam, Deo volente, et corpore, et spiritu: si tamen non ore tantum et lingua, sed opere diligamus et veritate. Igitur in exhibitione operis liquebit veritas dilectionis. Hoc est itaque quod rogo, ut quod de meo apud te est, fratres dico Valcellenses, et eorum ecclesiam mei gratia diligas, foveas, et manu teneas ubi necesse fuerit: ut in hoc et tuae liberalitatis insigne praebeas documentum, et ejus quam mihi promittis, charitatis clarescat indicium. Quam nunc charitatem in eo vel pri
Abbreviated transcription (Latin):
giis: & cassis scͥptitationib inqͥetare:
quia nec cumulatis etiã ꝯtumeliis
ꝓuocari pot̾imuᷤ. ut uob̾ nͥ qͦd reue¬
rentiȩ ẽ respondebimꝰ: nec minis exter¬
reri. quo minus monachu teneamꝰ.
quẽ regularit̾ nos suscepisse credi¬

Expanded text:
giis, et cassis scriptitationibus inquietare: giis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari poterimus ut vobis, nisi quod reverentiae est, respondeamus, nec minis exterreri quominus monachum teneamus, quem regulariter suscepisse nos credi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd priꝰ a nob̃ requirere ñ erubuit. rur¬
sus nos ammonentes eum de reditu.
cũ causam ab eo suȩ discessionis in¬
quireremꝰ:abbas inquit meus ha¬
bebat me ñ monacħu s medicũ. C oge
deri me compellebat etiã tyrannis.
raptorib excõmunicatis. Qd̃ animȩ
meȩ ꝑicłm cum ei nunc pͥuatim. nẽ
pallam suggessissem nec ꝓfecissem:
quorũdã tandem sapientiũ uiroꝵ
consilio fretꝰ. fugio meã damnationẽ
ñ congregationẽ: ꝑditionẽ non re¬
ligionẽ. Consulite salutẽ querenti:
aꝑite pulsanti. Cuiꝰ nos uidentes con¬
stantiã. audientes causam & nullam
contͣ eam calumniã. annuimꝰ intro¬
itum: ꝓbauimꝰ susceptũ: astrinximꝰ
ꝓbatum: tenemꝰ ꝓfessum. Nec intra-¬
re compulimꝰ: nec exire cogemꝰ. Qm¬
uis si eũ eiceremꝰ. ad uos ut ipse asse¬
rit ñ rediret. s magis se adhuc a uo¬
bis elongaret. Desinite gͦ fĩs. desinite
tam indebitis innoxios lacessire iur-¬

Expanded text:
quod prius a nobis requirere non erubuit. Rurquod prius a nobis requirere non erubuit. Rursus nos admonentes eum de reditu, cum causam suae ab eo discessionis inquireremus: « Abbas, inquit, meus habebat me non monachum, sed medicum. Cogebaderi me compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod animae meae periculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite pulsanti. » Cujus nos videntes constantiam, audientes causam, et nullam contra eum calumniam, annuimus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jur
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilib linguis ab inuicẽ distamꝰ
Putamus autẽ qͦd ñ de euicũq notiͤ.
s tantũ de nob̃ notis monasteriis mo¬
nachos susciꝑe ꝓhibemur. Alioquin
cum nullũ monast̾ium sit qͦd alicui
notum ñ sit: nullũ nob̃ relinquit᷑:
de quo quis regularit̾ suscipiatur.
Quom gͦ illud implebit᷑ qͦd a beato
benedicto uł p̾cipit᷑ uł ꝑmittitur.
peregͥnũ uideł monachũ. ñ solum de¬
bere suscipi ad habitandu ꝓ hospite.
quanto cupit tempore: s etiã iuen¬
tum utilẽ. suaderi ad manendu om̃i
tempore: Quã quã tam̃ nos alit̾ erga
p̾dictum frẽm egerimus. Nam cum
stularet. pͥmo qͥdem repulsus. deinde
ammonitꝰ ẽ. ut ad monast̾ium suũ
rednet. S ille ñ acquiescens. in uiciña¬
nob̃ heremũ secontulit: ibiq fere sep
tem menses nullam intermi passus
calumniã quiete habitauit. S cum
sibi tutum ñ crederet quod solus de¬
geret: post pͥmam repulsam id ipsũ

Expanded text:
dissimilibus linguis ad invicem distamus; dissimilibus linguis ad invicem distamus; Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiatur. Quomodo ergo illud implebitur quod a beato Benedicto vel praecipitur vel permittitur, peregrinum videlicet monachum non solum debere suscipi ad habitandum pro hospite, quanto cupit tempore, sed etiam inventum utilem suaderi ad manendum omni tempore? 2. Quanquam tamen nos aliter erga praedictum fratrem egerimus Nam cum postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinanobis eremum se contulit, ibique septem ferme menses, nullam interim calumniam passus, quiete habitavit. Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post primam repulsam, idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quibdã dicebat apls. Contͥstati enĩ
estis scđm dm̃. Nam si scđ̾m d̾m eẽt:
ñ usq adeo uos cõmouisset. ut nos &
amicos. quos necdu uł p̾sentes uerbo
conueneratiᷤ. uł absentes scͥpto p̾monu¬
eratis. hac pͥma uice tam subito tam
acrit̾ argueretiᷤ. Miramini ut scribi
nob̾ de regula de noto monastĩo mo¬
nachum ñ suscipiendũ ꝓ constanti
scił habentes urm ñ eẽ ignotũ. S qͥd
si aliis notũ: dum mͦ nob̾ ignotũ sit:
Et si eñ ut u̾ba ipsa ur̃a ponã religio¬
nis uĩx se adeo fama effudit ut etiam
rome eccłie ur̃e habeat᷑ noticia: nos
tam̃ qui utiq multum citra romam
positi sumus. nescio quo pacto ita p̾̃¬
teriit. ut ne uniꝰ quidẽ ur̃m abbatis
tationis. ñ religionis ac conu̾sationi
usq ad hoc tempꝰ uł tenuem noticiã
habuerimꝰ s nec aliquã aliquando m̃¬
tionẽ nob̾ de uob factam fuisse menii¬
nimus. Nec tam̃ mirũ: quia & multiᷤᷤ
t̾rarum spaciis & diu̾sis ꝓuinciis. et

Expanded text:
uibusdam dicebat Apostolus: Contristati enim estis secundum Deum . Nam si secundum Deum esset, non usque adeo vos commovisset, ut nos, eamicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acriter argueretis. Miramini, ut scribitnobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet habentes vestrum non esse ignotum. Sed quid si aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba ipsa 68 vestra ponam, religionis vestrae se adeo fama effuderit, ut etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vestrum, abbatis tationis, non religionis ac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse meminimus. Nec tamen mirum, quia et multis terrarum spatiis, et diversis provinciis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tione. sine qua sese fallit qui de loci
stabilitate confidit. Rogamus uos
fre̾s ut quiescat iam indignatio ur̃a:
& desinat inquietatio nr̃a. Sin autẽ
facite qͦd uultis: scribite ut uultis:
ꝑsequimini quantũ uultis: caritas
omĩa suffert. omĩa sustinet. Nobis
autẽ decretũ ẽ ex hoc iam pure dilig̾e:
reuerent̾ suscipe: familiarit̾ colere. An¬

Expanded text:
tione, sine qua sese fallit qui de loci tione, sine qua sese fallit qui de loci stabilitate confidit. Rogamus vos, fratres, ut quiescat jam indignatio vestra, et desinat inquietatio nostra. Sin autem, facite quod vultis, scribite ut vultis, persequimini quantum vultis: charitas omnia suffert, omnia sustinet. Nobis autem decretum est ex hoc jam vos pure diligere, reverenter suspicere, familiariter colere.