comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortale hoc induere inmortalitatẽ.
Cũ enĩ hoc factũ fuerit. iã ñ erit caro
angłis d̃i. Non enĩ iam hoĩes s do
uiuent: cũ equales angłis facti fu¬
erint. Imimuitabitur ergo caro ce
sanguis: & fiet corpus celeste & an¬
głicum. Et mortui enĩ resurgent
incorrupti. & nos immutabimur.
simplicitate & sinceritate lactati.
nutriam᷑ in xp̃o: & cũ paruuli simꝰ.
maioꝵ cibos ñ appetamus. s nutͥ¬
mentis saluberrimis crescamꝰ in
ana iusticia: in qua ẽ caritas dĩ c&
quisq nr̃m de diabolo in imico
& angłis eius triuphet in semet
ipso. in xep̃o quẽ induit: quia ꝑfec¬
cta caritas nec cupiditatem hãbet
scłi nec timorẽ scłr. id est nec cupi-¬
ditatẽ ut adquirat res tempora-¬
les. nec timorẽ ut amittant᷑ res
temporales: ꝑ quas duas ianu¬
as intrat os regnat inimicus: qͥ
pͥmo dei timore. deinde caritate
pellendus ẽ. Debennus itaq tanto
auidius appetere aꝑtissimã & eui-¬
dentissimã cognitionem ueritatiᷤᷤ:

Expanded text:
mortale hoc induere immortalitatem. Cum enim hoc factum fuerit, jam non erit caro Angelis Dei . Non enim jam hominibus, sed Deo vivent, cum aequales Angelis facti fuerint. Immutabitur ergo caro et sanguis, et fiet corpus coeleste et angelicum. Et mortui enim resurgent incorrupti, et nos immutabimur : simplicitate et sinceritate lactati nutriamur in Christo; et cum parvuli sumus, majorum cibos non appetamus, sed nutrimentis saluberrimis crescamus in ana iustitia, in qua est caritas dei et quisque nostrum de diabolo inimico et angelis eius triumphet in semet ipso in Christo, quem induit, quia perfecta caritas nec cupiditatem habet saeculi nec timorem saeculi, id est nec cupiditatem, ut adquirat res temporales, nec timorem, ne amittat res temporales. per quas duas ianuas intrat et regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est. debemus itaque tanto auidius adpetere apertissimam et euidentissimam cognitionem ueritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m̃ certissime facturus
erat quasi iã fecisset locutus est :ᷤ
Sic gͦ cũ audimus qui credit in xp̃o
ñ ueniet in iudiciũ: intelligamus
qͥa ñ ueniet ad damnationẽ. Dicit᷑
enĩ iudiciũ ꝓ damnatione. sic̃ dicit
apl̃s. Qui non manducat. mandu¬
cantẽ ñ iudicet. id ẽ ñ de illo male
existimet. Et dñs dicit. Nolite ui¬
dicare: ne iudicet᷑ de uobis. Non enĩ
tollit nobis intelligentiã iudican¬
di: cũ & ꝓpħa dicat. si uͭ iusticiã dili¬
gitis. recta iudicate filii hominũ &
ipse dñs dicat. nolite iudicare ꝑso¬
naliter. s iustũ iudiciũ iudicate: s
illo loco uͥ uetat iudicare. illud ad¬
monet ne d̾anemus aliquẽ: cuiꝰ uł
cogitatio nobis ñ ẽ aꝑta: uł nescimꝰ
qualis postea sit futurus. Sic gͦ
cũ dixit ad iudiciũ ñ uemiet: hoc
dixit. qͥa ñ ueniet ad d̾anationẽ.
Qui autẽ ñ credit iam iudicat᷑¬

Expanded text:
sanctum certissime facturus erat, quasi jam fecisset, locutus est? Sic ergo cum audimus, Qui credit in Christum, non veniet in judicium; intelligamus quia non ueniet ad damnationem. dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic ergo cum dixit: ad iudicium non ueniet, hoc dixit, quia non ueniet ad damnationem; qui autem non credit
Abbreviated transcription (Latin):
barũ ministerio figurare. sic̃ ei ñ
fuit difficile uerũ corpus in utero
mariȩ sine uirili semme fabrica¬
care: cũ creatura corporea & in uis¬
cerib feminȩ ad formandũ homi¬
nẽ. & in ip̃o mundo ad formand̃a
columbã. imꝑio dñi uoluntatiq
seruiret. S stulti homines & mi¬
seri. qđ aut ipsi facere ñ posst̾. aut
in uita sua numꝙͣ uidert : etiã ab
om̃ipotente deo fieri potuisse ñ cre¬
dunt. Nec eos audiamꝰ. qui ꝓpt̾ea
uolunt cogere. ut int̾ creaturas
filiũ dĩ numeremꝰ. qͥa passus ẽ. Di¬
cunt enĩ. Si passus ẽ mutabilis est:
& si mutabilis ẽ.creatura ẽ: qͥa dei

Expanded text:
borum ministerio figurare, sicut ei non borum ministerio figurare, sicut ei non fuit difficile uerum corpus in utero Mariae sine uirili semine fabricare, cum creatura corporea et in uisceribus feminae ad formandum hominem et in ipso mundo ad formandam columbam imperio domini uoluntatique seruiret. sed stulti homines et miseri quod aut ipsi facere non possunt aut in uita sua numquam uiderunt, et ab omnipotente deo fieri potuisse non credunt. Nec eos audiamus, qui propterea uolunt cogere, ut inter creaturas filium dei numeremus, quia passus est. dicunt enim: si passus est, mutabilis est; et si mutabilis est, creatura
Abbreviated transcription (Latin):
credis in colũbȩ specie demonstra
de colu̾̃ba. quẽ admodũ xp̃e de femi¬
ad homines liberandos. in quib e ma-¬
res &e feminȩ ꝑtinent ad salutẽ. nec
mares fastidiut qͥa marẽ suscepit:
nec feminasquia de femina natus.
ẽ huc accedit magnũ sacram̃tum:
derat. uita nobis ꝑ feminã nascere¬
tur: ut de utraq natura ĩ est de fe¬
mina & mascło uictus diabolus
cruciaret᷑: q̃m de amboꝵ subu̾sioe
letabat᷑. Cin parũ fuerat ad penã.
si ambȩ nature in nobis liberaren¬
t᷑. nͥ etiã ꝑ ambas liberarem̃. Neq
dicamus solũ uerũ corpus habuisse:
sp̃m autẽ scm̃ fallacit apparuisse o¬
culis hominũ: s etiã ido illa corpo¬
ra uera corpora credentes. Sicut
enĩ ñ opportebat. ut homines falle¬
ret filius di:. sic ñ decebat. ut hoĩes¬
ti deo qui uniu̾̃sam creaturam de
nichilo fabricauit. ñ erat difficile ue¬
rũ corpus colu̾bȩ sine aliarũ colum¬

Expanded text:
credis in columbae specie demonstratcredis in columbae specie demonstratde columba, quemadmodum Christus de femiad homines liberandos, in quibus et mares et feminae pertinent ad salutem, nec mares fastidiuit, quia marem suscepit, nec feminas, quia de femina natus est. huc accedit magnum sacramentum,derat, uita nobis per feminam nasceretur: ut de utraque natura, id est feminina et masculina, uictus diabolus cruciaretur, quoniam de ambarum subuersione laetabatur; cui parum fuerat ad poenam, si ambae naturae in nobis liberarentur, nisi etiam per ambas liberaremur. neque dicamus solum uerum corpus habuisse, spiritum autem sanctum fallaciter apparuisse oculis hominum; sed ambo illa corpora uera corpora credimus. sicut enim non oportebat, ut homines falleret filius dei, sic non decebat, ut hoti deo, qui uniuersam creaturam de nihilo fabricauit, non erat difficile uerum corpus columbae sine aliorum colum
Abbreviated transcription (Latin):
ualde indignũ. ut humanũ sp̃m¬
ille homo ñ habuerit. sicut suꝑi¬
us tractauimus:. qͣntomagis absur¬
du & indignũ ẽ. ut nec spm̃ nec a¬
nimã habuerit. & hoc solũ habu¬
erit. qđ etiã in pecorib uilius est
&e extremiꝰ. id est corpus. A nr̃a gͦ
fide etiã ista impietas excluditur.
totũq hominẽ atq ꝑfectũ a uer¬
bo dei ẽẽ susceptũ credamꝰ. Nec eos
audiamus qui tale corpus dñm nr̃m
habuisse dicunt. quale apparuit
in colũba:. quã uidit ioħes baptista
descendentẽ de cęlo. & manentẽ su-¬
ꝑ eũ. in signo sp̃s scĩ. Ita enĩ ꝑsua¬
dere conant᷑ filiũ di natũ ẽẽ de fe¬
mina: qͥa si carnalib eũ ocłis opor¬
tebat ostendi: potuit inqͥunt sic as¬
ce tñ humanis ocł̾is potuit apparere.
Quib pͥmo illud respondedum est.
qͦd ibi legimus. in specie colũbȩ ap¬
ñ opportet in parte credere euangło:
& in parte non credere. Unde enĩ

Expanded text:
valde indignum ut humanum spirvalde indignum ut humanum spiritum homo ille non habuerit, sicut superius tractavimus; quanto magis absurdum et indignum est, ut nec spiritum nec animam habuerit et hoc solum habuerit, quod etiam in pecoribus uilius est et extremius, id est corpus! a nostra ergo fide etiam ista inpietas excludatur, totumque hominem atque perfectum a uerbo dei susceptum esse credamus. Nec eos audiamus, qui tale corpus dominum nostrum habuisse dicunt, quale apparuit in columba, quam uidit Iohannes Baptista descendentem de caelo et manentem super eum in signo spiritus sancti. ita enim persuadere conantur filium dei natum non esse de femina, quia, si carnalibus oculis eum oportebat ostendi, potuit, inquiunt, sic adet tamen humanis oculis potuit apparere. quibus primo illud respondendum est, quod ibi legimus in specie columbae apnon oportet in parte credere euangelio et in parte non credere. unde enim
Abbreviated transcription (Latin):
pientia d̃i. & uerbũ in pͥncipio ꝑ
qd facta st̃ oĩa. ñ sic assũpsit illũ
hominẽ ut ceteros scõs: s multo
excellentius multoq sublimus. quo¬
mͦ ipsum solũ assumi oportuit: in
quo sapientia d̃i patͥs hominib ap¬
pareret. sic̃ eam insibilit̾ decebat
ostendi. Qua ꝓpter aliter st̃ sapi
pientie ipsius ꝑ quã funt sapienteᷤᷤ
quic̃q homines. ñ solũ bñficium ha¬
bet: s etiã ꝑsonã gerit. De ceterise¬
nĩ sapientib & sp̃ualib animis re¬
corpus humanũ susceptũ ẽẽ dicunt
a uerbo di: & sic audiunt qͦd dictũ
est. & uerbum caro factum ẽ. ut ne¬
gent ilłu hominẽ. uł animã uł ali¬
qͥd hõis habuisse. nͥ soła carnẽ. Er¬
rant enĩ multũ nec intelligunt
ido soła carnẽ nominatã ẽẽ in eo
qł dictũ ẽ. uerbũ caro factum est.
qͥa hominũ ocłis ꝓpter quos facta
est illa susceptio. cͥaro sola potuit
apparere. Nam si absurcłũ est c

Expanded text:
erbum in principio per erbum in principio per quod facta sunt omnia, non sic assumpsit illum hominem ut caeteros sanctos; sed multo excellentius, multoque sublimius: quomodo ipsum solum assumi oportuit, in quo Sapientia hominibus appareret, sicut eam visibiliter decebat ostendi. Quapropter aliter sunt sapipientiae ipsius, per quam sapientes fiunt quicumque homines, non solum beneficium habet, sed etiam personam gerit. de ceteris enim sapientibus et spiritalibus animis recorpus humanum susceptum esse dicunt a uerbo dei et sic audiunt, quod dictum est: et uerbum caro factum est, ut negent illum hominem uel animam uel aliquid hominis habuisse nisi carnem solam. errant enim multum nec intellegideo carnem solam nominatam esse in eo quod dictum est, Verbum caro factum est, quia hominum oculis, propter quos facta est illa susceptio, caro sola potuit apparere. Nam si absurdum est et
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse int̾ ceteros beatissimos:
qđ de uirgine natus ẽ. Q. d ipsum
si bñ considerent: forsitan credant
ido hoc illũ p̃ter ceteros meruissẽ.
qͦd aliqͥd ꝓprium p̃ter ceteros habet
etiã ipsa susceptio. Aliud enĩ ẽ sa¬
pientẽ tantũ fieri ꝑ sapientiã dei:
&e aliul ẽ ipsam ꝑsonam sustinere
sapientiã dei. Quãnis enĩ eadẽ na-¬
tura sit corporis sui eccłie: multum
tñ distare inter caput os mẽbra ce¬
tera. qͥs ñ intelligat: SSi enĩ eccłie¬
uerbũ caro factũ est & habitauit
nr̃m animat & iinficat. s in ca¬
&e odorando. & tangendo. in cet̃is au
membris tangendo tm. & ido capi¬
ti cuncta subiecta st̃ ad oꝑandum:
illud autẽ supͣ eollocatũ est ad con¬
sulendũ. qͥa ipsius anima que con¬
sulit corpori. quod̾ amͦ ꝑsonã susti-¬
net capitis. ibi enĩ om̃is sensus ap¬
paret: sic uniũso popło sc̃oꝵ tanꝙͣ
uni corpori. caput est mediator di

Expanded text:
habuisse inter ceteros beatissimos, habuisse inter ceteros beatissimos, quod de uirgine natus est. quod ipsum si bene considerent, fortassis credant ideo illum hoc praeter ceteros meruisse, quod aliquid proprium praeter ceteros habet etiam ista susceptio. aliud est enim sapientem tantum fieri per sapientiam dei et aliud est ipsam personam sustinere sapientiae dei. quamuis enim eadem natura sit corporis ecclesiae, multum tamen distare inter caput et membra cetera quis non intellegat? si enim c« verbum caro factum est, et habitavit nostrum animat et vivificat, licet in caet gustando et tangendo, in ceteris autem membris tangendo tantum, et ideo capiti cuncta subiecta sunt ad operandum, illud autem supra conlocatum est ad consulendum, quia ipsius animae, quae consulit corpori, quodam modo personam sustinet caput — ibi enim omnis sensus apparet — sic uniuerso populo sanctorum tamquam uni corpori caput est mediator dei
Abbreviated transcription (Latin):
in una eterna sub stantia confitẽ¬
t᷑: s hominẽ ipsum qui tẽporali
dispensatione susceptus est. andert
dicere ñ habuisse hoĩs mentẽ. s so¬
ła animã ce corpus:. hoc ẽ dicere
ñ fuit homo: s membra corporis
habebat humana. Animam enĩ
& corpus habent & bestiȩ. s racio¬
nẽ ñ habent: quȩ est mentis ꝓpria.
Sed si exeerandi st̃ illi. qui eum ne¬
gant humanũ corpus habuisse qͦd
est infimũ in hoĩe: miror qł isti ñ
erubescunt. qui eũ negant habu¬
isse qł est optimũ in homine. Mul¬
tum enĩ lugenda ẽ mens humana:
siuincit᷑ a corpore suo. Siquidẽ in
illo homine ñ reformata ẽ:ͥ in quo
ipsum corpus iam dignitatẽ formȩ
celestis ñ accepit. S absit ut hoc
credamus. qͦd consinxit temeraria
cecitas. & suꝑba loquacitas. Nec eoᷤ
audiamus. qui sic dicunt ab illa
et̃na sapientia susceptũ ẽẽ homi¬
nẽ qui de uirgine natus ẽ. quomͦ
& alii hoĩes ab ea sapientes fiunt.

Expanded text:
in una aeterna substantia confitenin una aeterna substantia confitentur, sed hominem ipsum, qui temporali dispensatione susceptus est, audent dicere non habuisse hominis mentem, sed solam animam et corpus. hoc est dicere: non fuit homo, sed membra corporis habebat humana. animam enim et corpus habent et bestiae, sed rationem non habent, quae mentis est propria. sed si exsecrandi sunt illi, qui eum negant humanum corpus habuisse, quod est infimum in homine, miror, quod isti non erubescunt, qui hoc eum negant habuisse, quod est optimum in homine. multum enim lugenda est mens humana, si uincitur a corpore suo: si quidem in illo homine non reformata est, in quo ipsum corpus humanum iam dignitatem formae caelestis accepit. sed absit, ut hoc credamus, quod confinxit temeraria caecitas et superba loquacitas. Nec eos audiamus, qui sic dicunt ab illa aeterna sapientia susceptum esse hominem, qui de uirgine natus est, quomodo et alii homines ab ea sapientes fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ simulatã corporis huma-¬
n ostendisse uidentib. Nesciunt
enĩ quomͦ substantia dei admini-¬
strans uniuersam creaturã. inqͥna¬
ri om̃ino ñ possit. etrñ p̃dicant istũ
uisibiłe solem radios suos ꝑ om̃s
feres & sordes corpoꝵ spargere: &
eos mundos & sinceros ubiq ser¬
uare. Si ergo uisibilia munda insi-¬
bilib inmundis contingi possunt
& ñ inqͥnari ͥ qͣntomagis inuisibilis
&e incõmutabilis ueritas. ꝑ sp̃m ani¬
mã. & ꝑ animã corpus suscipiens.
toto homine assũpto. ab om̃ib eũ
infirmitatib nulla sua contami-¬
natione liberauit:ͦ Itaq magnas
patiunt᷑ angustias: &e cũ timent qͦd
fieri ñ potest. ne humana carne
ueritas inquinet᷑. ũitatem dicunt
ẽẽ mentitã. Et cũ ille p̃cipiat di¬
in illo erat: isti totũ corpus enis fal¬
sam carnẽ fuisse contendunt: ut
ñ sibi uideant᷑ initari xp̃m̾. si non
sins auditorib mentiautur. Nec
eos audiamꝰ. qui trinitatẽ qͥdem

Expanded text:
imaginem simulatam corporis humani ostendisse uidentibus. nesciunt m, quomodo substantia dei administrans uniuersam creaturam inquinari omnino non possit, et tamen praedicant istum uisibilem solem radios suos per omnes feces et sordes corporum spargere et eos mundos et sinceros ubique seruare. si ergo uisibilia munda uisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, quanto magis inuisibilis et incommutabilis ueritas per spiritum animam et per animam corpus suscipiens toto homine adsumpto ab omnibus eum infirmitatibus nulla sua contaminatione liberauit! itaque magnas patiuntur angustias et, cum timent, quod fieri non potest, ne humana carne ueritas inquinetur, ueritatem dicunt esse mentitam. et cum ille praeceperit diin illo erat, isti totum corpus eius falsam carnem fuisse contendunt, ut non sibi uideantur imitari Christum, si non suis auditoribus mentiantur. Nec eos audiamus, qui trinitatem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾m xp̃m nichil ẽẽ aliud quã ho¬
minẽ dicunt: s ita iustũ. ut dignꝰ
sit appellari filius dĩ. Et hos enĩ
catholica disciplina misit foras:
tentiose disputare uoluerunt. anꝙͣ
intelligerent qͥd sit di uirtus & dĩ
sapientia: & in pͥncipio erat uerbũ.¬

Expanded text:
Jesum Christum nihil esse aliud quam hoJesum Christum nihil esse aliud quam hominem dicunt, sed ita justum, ut dignus sit appellari Filius Dei. Et hos enim catholica disciplina misit foras; tentiose disputare voluerunt, antequam intelligerent quid sit Dei Virtus et Dei Sapientia , et in principio Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uanas imagines ad disputationes
suas tnsferunt: qͥa reuera magnũ
ẽ sacramentũ. mente conspicere ge¬
nerationẽ que ñ fit ex aliquo tem¬
pore s et̾na ẽ : & ipsã caritatẽ o scĩ¬
tatẽ qua generator & generatꝰ inef¬
fabiliter sibi copulantur. magnũ &
difficile ẽ hec mente concipere: etiã¬
si pacata ce tͣnquilla sit. Non potest
ergo fieriant illi hec uideant: qui t̃¬
renas generationes nimis intuent᷑.¬
& ad istas tenebras adhuc fumum
quẽ sibi contentionib & certami¬
nib cotidianis excitare ñ cessant.
habentes animas carnis affectib
diffluentes. tanquã ligna humore
saginata. in quib ignis fumũ solũ
uomit. & habere flamas lucidas
ñ potest. Et hoc quidẽ: de om̃ib he¬
reticis rectissime dici potest. Cre¬
dentes gͦ incõmutabilem ẽẽ trini¬
tatẽ: credamus etiã dispensationẽ
tẽporale̾. ꝓ salute generis humani.
Nec eos audiamus. qui filiũ dei

Expanded text:
uanas imagines ad disputationes uanas imagines ad disputationes suas transferunt, quia reuera magnum est mente conspicere generationem, quae non fit ex aliquo tempore, sed aeterna est, et ipsam caritatem et sanctitatem, qua generator et generatus ineffabiliter sibi copulantur. magnum et difficile est haec mente conspicere, etiamsi pacata et tranquilla sit. non potest ergo fieri, ut illi haec uideant, qui terrenas generationes nimis intuentur, et ad istas tenebras addunt adhuc fumum, quem sibi contentionibus et certaminibus cotidianis excitare non cessant, habentes animas carnis affectibus diffluentes tamquam ligna umore saginata, in quibus ignis fumum solum uomit et habere flammas lucidas non potest. et hoc quidem de omnibus haereticis rectissime dici potest. Credentes ergo incom.mutabilem trinitatem credamus etiam dispensationem temporalem pro salute gNec eos audiamus, qui Filium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lari filiũ. aliq̃n sp̃m scm. Nesciunt
enĩ pͥncipiũ ex quo sunt om̃a:. o i¬
maginẽ eius ꝑ quã formant᷑ om̃a: &
scĩtatem eius in qua ordinant᷑ oĩa.
slec eos audiamus. qͥ indignant᷑ &¬
stomachant᷑: qͥa ñ tres deos colen¬
dos dicunt. Neseiunt enĩ qͥd sit u¬
na eademq substantia: & fantasma-¬
tib suis illudunt᷑: qͥa solent uidere
corporalit̃ uł animalia tria: uł que¬
cũq corpora tria locis sins ẽẽ sepa¬
rata. Sic putant intelligend̾a substã-
dere. Nec eos audiamus. qui patrẽ
solũ uerũ dm̃. & sempiternũ eẽ di¬
cunt: filiũ aũ ñ de ipso genitũ. s ab
ipso factũ ex nichilo: & fuisse tempꝰ
qͣn ñ erat: s tñ primũ locũ tenere
ris maiestatis ẽẽ quã filiũ. ce ipsũ
factũ ẽẽ post filĩ. & hoꝵ triũ ẽẽ¬
diũsas substantias: tamqͣm aurũ
argentũ & eramentũ. Nescumt enĩ
qͥd loquant᷑ & de his rebus quas ꝑ
carneos ocłos uidere consueuert̃.

Expanded text:
sanctum. nesciunt enim principium, ex quo sunt omnia, et imaginem eius, per quam formantur omnia, et sanctitatem eius, in qua ordinantur omnia. Nec eos audiamus, qui indignantur et stomachantur, quia non tres deos colendos dicimus. nesciunt enim, quid sit una eademque substantia, et phantasmatibus suis inluduntur, quia solent uidere corporaliter uel animalia tria uel quaecumque corpora tria locis suis esse separata. sic putant intellegendam substantidere. Nec eos audiamus, qui patrem solum uerum deum et sempiternum esse dicunt, filium autem non de ipso genitum, sed ab ipso factum de nihilo, et fuisse tempus, quando non erat, sed tamen primum locum tenere ris maiestatis esse quam filium et ipsum factum esse post filium; et horum trium diuersas esse substantias, tamquam aurum et argentum et aeramentum. nesciunt enim, quid loquantur, et de his rebus, quas per oculos carneos uidere consueuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: iebriabunt᷑ ab ub̾tate domꝰ
tuȩ: ce torrente uoluptatis tuȩ pota¬
bis eos: q̃m apud te ẽ fons uite. Ta¬
lis ebrietas ñ eũtit mentẽ. s tn rapit
sursũ. os obliuionẽ p̃stat om̃ium t̃¬
renoꝵ: s si possumus toto affectu
iã dicere. quẽ admodũ ceruus deside¬
rat ad fontes aquarũ. ita desiderat
anima mea ad te ds. Qđ si forte ad¬

Expanded text:
inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quoniam apud te est fons vitae . Talis ebrietas non evertit mentem, sed tamen rapit sursum, et oblivionem praestat omnium terrenorum: sed si possumus toto affectu jam dicere, Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, D
Abbreviated transcription (Latin):
tuit etiã illud ab apło. Non enĩ de
bob cura ẽ deo. In scripturis enĩ
scĩs ls hoĩes docet. quomͦ cũ homi¬
nib agant. & ipsi do seruiant. quo¬
mͦ autẽ agant cũ pecorib suis: ce¬
ipsi sciunt. id ẽ quomͦ salutẽ peco¬
rũ suoꝵ gubernent usu ce ꝑitia &e
ratione naturali. Quȩ quidem om̃a:
de magni si creatoris opib accepe¬
runt. Qui gͦ potest intelligere qͦ¬
mͦ uniũse creaturȩ conditor est ds:
gubernet tñ eam ꝑ animas sc̃ãs. gͤ
ministrȩ eius st̃ in celis & in terriᷤ:
& in eius creatura pͥncipatũ tenent :
qui gͦ potest intelligere intelligat:¬
& intret in gaudiũ dm̃ sui. Si autẽ
hoc ñ possumus: quãdu enĩ sumꝰ in
corpore ꝑegrinamur a dño: gustemꝰ¬
tñ saltẽ quã suauis ẽ dñs: qͥa dedit
nobis pignus sp̃s. in quo sentiamus
eius dulcedinẽ. & desideremꝰ ipsũ ui¬
tȩ fontẽ: uͥ sobria ebrietate inunde¬

Expanded text:
tuit etiam illud ab apostolo: non enim de tuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo seruiant; quomodo autem agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt, id est quomodo salutem pecorum suorum gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de magnis sui creatoris opibus acceperunt. qui ergo potest intellegere, quomodo uniuersae creaturae conditor deus gubernet eam ministeria eius in caelis et in terris,  in eius creatura primatum tenent: qui ergo potest intellegere, intellegat et intret in gaudium domini sui. Si autem hoc non possumus, quamdiu sumus in hoc corpore et peregrinamur a domino, gustemus saltem, quam suauis est dominus, quia dedit nobis pignus spiritum, in quo sentiamus eius dulcedinem; et desideremus ipsum uitae fontem. ubi sobria ebrietate inunde
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓ meritis officui: s ꝓ meritis maliciȩ
stĩpendiant᷑. S ut anime heȩ quȩ ha-¬
bent uoluntatẽ nocendi & racionẽ
cogitandi. sub diuinis legib ordina-¬
tȩ sunt. ne aliqͥd inustum quisq
patiat᷑: ita oĩa animalia os corpora¬
lia in genere suo & in ordine suo.
diumȩ ꝓuidentiȩ legib subdita ad¬
ministrant᷑. Id̾o dñs dicit. Nonne
duo passeres asse ueneunt: & unus
eoꝵ ñ cadit in terrã sine uolunta¬
te patris ur̃i.ͦ Hoc enĩ dixit. uo¬
lens ostendere quicqͥd uilissimũ ho¬
mines putant: om̃ipotentia dñi
gubernari. Sic enĩ & uolatilia ce-¬
li ab eo pasci. &s lilia agri ab eo ue¬
stiri ueritas loquit᷑. quomͦ capilloᷤᷤ
etiã nuneratos ẽẽ dicit. Sed quod
mundas animas rationales ꝑ se ip¬
se d̾s curat. siue in optimis & mag¬
nis angłis. siue in hominib. tota
sibi uoluntate sermentib. cet̃a uͦ
ꝑ ipsos gubernat: uerissime dici po¬

Expanded text:
que pro meritis officii sed pro meritis malitiae que pro meritis officii sed pro meritis malitiae stipendiantur. Sed ut hae animae, quae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici po
Abbreviated transcription (Latin):
leticia cecitas ẽ. & summa miseria.
Ipsa enĩ magis implicat animas
ad maiora tormenta ꝑducit. Nam gau¬
det &e piscis q̃n hamũ ñ uidet: & escã
deuorat. S cũ piscator eũ adducere
ceꝑit: uniscera enus torquent᷑ in pͥmo:
dẽinde ab om̃i leticia sua ꝑ ipsam es¬
cam de qua letatus ẽ ad consumptio¬
nẽ trahit᷑. Sic st̃ om̃s: qui debonis tẽ¬
poralib beatos se ẽe putant. Hamũ
enĩ accepert̃. &e cũ illo sibi uagant᷑.
Ueniet tẽpusait sentiant qͣnta torm̃¬
ta cũ auiditate deuorauer̃t. Et udo
bonis nichil nocent. qͥa hoc eis aufe¬
runt. qđ ñ diligunt. Na qđ diligunt
& unde beati sunt: auferre illis ne¬
mo potest. Cruciatꝰ uero corporis ma¬
las animas miserabilit̾ affligit: bo-¬
nas autẽ fortit̾ purgat. Sic fit. ut
&c malus homo ce malus angłs diui¬
nȩ ꝓuidentiȩ militent: s nescunt
qͥd boni de illis oꝑetur deus. Non ita¬

Expanded text:
laetitia caecitas est et summa miseria; laetitia caecitas est et summa miseria; ipsa enim magis inplicat animam et ad maiora tormenta perducit. nam gaudet et piscis, quando hamum non uidens escam deuorat; sed cum piscator eum adducere coeperit, uiscera eius torquentur primo; deinde ab omni laetitia sua per ipsam escam, de qua laetatus est, ad consumptionem trahitur. sic sunt omnes, qui de bonis temporalibus beatos se putant; hamum enim acceperunt et cum illo sibi uagantur; ueniet tempus, ut sentiant, quanta tormenta cum auiditate deuorauerint. et ideo bonis nihil nocent, quia hoc eis auferunt, quod non diligunt; nam quod diligunt et unde beati sunt, auferre illis nemo potest. cruciatus uero corporis malas animas miserabiliter adfligit, bonas autem fortiter purgat. sic fit, ut et malus homo et malus angelus diuinae prouidentiae militent; sed nesciunt, quid boni de illis operetur deus. non ita
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Si gͦ in hac uita uͥ tanta tor¬
menta st̃. possunt boni & iusti uiri
cũ talia patiunt᷑. non solũ equo ani¬
mo tolerare s etiã in cłi caritate głi¬
ari: qͥd cogitandũ est de illa uita qͤ
nobis ꝓmittit᷑. uͥ nulla de corpore
molestiã sustinebimꝰ. Q̃m ñ ad boc
resurgit corpus iustoꝵ. ad qđ resur-¬
git corpus impioꝵ. sic̃ scriptũ est.
Om̃s quid̾e resurgemus. s ñ om̃s im¬
mutabim᷑. Et ne quisquã putet ñ
iustis immutationẽ istam ꝓmitti. s
potius mniustis: & eam existimet ẽẽ¬
penałe: sequit᷑ & dicit: o mortui resur¬
gent incorrupti. & nos ĩmutabimur.
Quicũq gͦ mali st̃. sic ordinati st̃. qͥa
& unusquisq sibi. & om̃s inuicẽ sibi
nocent. Hoc enĩ appetunt qđ ꝑnici¬
ose diligit᷑ & qd eis auferri facile po¬
test: &e hoc sibi auferunt inuicẽ. q̃n se
ꝑsecunt᷑. & id̾o cruciant᷑ quib aufe¬
runt᷑ tẽporalia: qͥa diligunt ea. Illi
autẽ qui auferunt gaudent: s talis

Expanded text:
nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de cmolestiam sentiemus? Quoniam non ad hoc resurget corpus justorum, ad quod resurget corpus impiorum: sicut scriptum est, Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur. Et ne quisquam putet non justis immutationem istam promitti, sed potius injustis, et eam existimet esenalem, sequitur et dicit: et mortui resurgunt incorrupti, et nos inmutabimur. quicumque ergo mali sunt, sic ordinati sunt, quia et unusquisque sibi et omnes inuicem sibi nocent. hoc enim adpetunt, quod perniciose diligitur et quod eis auferri facile potest; et hoc sibi auferunt inuicem, quando se persequuntur. et ideo cruciantur, quibus auferuntur temporalia, quia diligunt ea; illi autem, qui auferunt, gaudent. sed talis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd est eccłia. in ipsa dextera. hoc ẽ
in ipsa beatitudine futura ẽ. sic̃ apł̃s
dicit: qͥa simul nos suscitauit & si¬
mul sedere fecit in cȩlestib. Quã¬
uis enĩ corpus nr̃m ñdum ibi sit:
tñ spes nr̃a iam ibi est. Proptẽa &
ipse dñs post resurrectionẽ iussit
discipłos quos piscantes inuenit:
ut in dext̾am partẽ muterent re¬
tia. Qͦd cũ fecissent: ceperunt pis¬
ces qui om̃s magni erant: id ẽ iustoᷤ¬
dixit se agnos statuere ad dexterã:
hedos autẽ ad sinistrã ẽẽ positurũ.
Nec eos audiamꝰ qui negant diẽ ui
dit ñ iudicari: qui autẽ ñ credit in
illũ iã iudicatum ẽẽ. Dicunt enim.
Si & ille qui credit ñ uemiet in ui¬
diciũ: & ille qui ñ credit iam iudi¬
catus est. uͥ ẽ qui iudicaturus ẽ in
die iudicii: Non intelligunt sic
pra diximus qͦd apłs dixit de nob̾:
qͦd simul nos sedere fecit in celesti¬
b. Nondũ factũ ẽ. s qͥa certũ est

Expanded text:
quod est Ecclesia, in ipsa dextera, hoc est quod est Ecclesia, in ipsa dextera, hoc est in ipsa beatitudine futurum est, sicut Apostolus dicit, quia et simul nos suscitavit, et simul sedere fecit in coelestibus . Quamvis enim corpus nostrum nondum ibi sit, tamen spes nostra jam ibi est. Propterea et ipse Dominus post resurrectionem jussit discipulis quos piscantes invenit, ut in dexteram partem mitterent retia. Quod cum fecissent, ceperunt pisces, qui omdixit se agnos ad dexteram, haedos autem ad sinistram esse positurum. Nec eos audiamus, qui negant diem iud in Christum, non iudicari; qui autem non credit in illum, iam iudicatum esse. dicunt enim: si et ille, qui credit, non ueniet in iudicium, et ille, qui ncatus est; ubi sunt quos judicaturus est in die judicii? Non intelligunt sic pra diximus, quod Apostolus dixit de nobis, quod simul nos sedere fecit in coelestibus, nondum factum est; sed quia certissime est
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim intelligunt: q̃m corpus
ñ ascendit in cęlum. Dñs enim as¬
cendit. corpus autẽ ñ ascendit: s
leuatũ est in celũ. illo leuante qui
ascendit. Siquis enĩ descendat uer¬
bi gr̃a de monte nudus. cũ aũ ascen¬
derit uestiat se. & uestitus iterũ as¬
cendat: rec̃te utiq dicimus. nemo
ascendit nͥ qui descendit: nec uestẽ
consideramus quã secũ leuauit. s
ipsũ qui uestitus ẽ solu dicunus as¬
cendisse. Nec audiamꝰ eos: qͥ negant
ad dexterã patͥs sedere filiũ. Dieut̃
enĩ. Numqͥd deus pater habet latꝰ
dextrũ aut simstrũ: sicuti corpo¬
raꝰ. Nec nos hoc de deo patre senti¬
mus. Nulla enĩ forma corporis ds
diffinitur: atq concludit᷑. S dext̃a
patͥs. ẽ beatitudo ꝑpetua. que dat᷑¬
scĩs. sicut sinistra eiꝰ rectissime dici¬
t᷑ miseria ꝑpetua. que impiis dat᷑:
ut ñ in ipso do. s in creaturis hoc
modo quo diximus intelligat᷑ de-¬
xtera & sinistra. qͥa ce corpus xp̃i

Expanded text:
rpus non ascendit in caelum; dominus enim ascendit, corpus autem non ascendit, sed leuatum est in caelum illo leuante, qui ascendit. si enim quisque descendat uerbi gratia de monte nudus, cum autem descenderit, uestiat se et uestitus iterum ascendat, recte utique dicimus: nemo ascendit, nisi qui descendit, nec uestem consideramus, quam secum leuauit, sed ipsum, qui uestitus est, solum dicimus ascendisse. \'Nec eos aad dexteram Patris sedere Filium. Dicunt enim: Numquid Deus Pater habet latus dextrum aut sinistrum, sicuti corpora? Nec nos hoc de Deo Patre sentimus: nulla enim forma corporis Deus definitur atque concluditur. Sed dextera Patris est beatitudo perpetua, quae sa sicut sinistra ejus rectissime dicitur miseria perpetua, quae impiis datur: ut non in ipso Deo, sed in creaturis hoc modo, quo diximus, intelligatur dextera et sinistra. Quia et corpus Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
to redigere:ut ꝑ elausa hostia pos¬
set intrare:Nec eos audiamus qui
negant ipsũ corpus secũ leuasse in
celum dnm nr̃m: & cõmemorant in
eugłio qđ scriptũ ẽ. nemo ascendit
dicunt. qͥa corpus ñ descendit de ce

Expanded text:
to redigere, ut per clausa ostia posto redigere, ut per clausa ostia posset intrare? Nec eos audiamus, qui negant ipsum corpus secum leuasse in caelum dominum nostrum et commemorant in euangelio quod scriptum est: nemo ascendit dicunt, quia corpus non desc
Abbreviated transcription (Latin):
num̃to. Si enĩ tale ñ fuisset: ñ ip̃e
dixisset pꝰt resurrectionẽ discipłis.
Palpate & uidete: qͣm sp̃s carnẽ ñ¬
habet & ossa: sic̃ me uidetis habe¬
re. Sacrilegũ ẽ enĩ eredere: dñm
nr̃m cũ ipse sit ueritas. in aliquo
fuisse mentitũ. Nec nos moueat.
qͦd clausis hostiis subito eũ appa¬
ruisse discipłis scriptũ ẽ: ut ꝓp̃tea
negemꝰ illud fuisse corpus humanũ:
qͥa contra naturã huiꝰ corporis. inde¬
mus eũ ꝑ clausa hostia intrare.
Om̃a enĩ possibilia sunt do̾. N̾a
& ambulare suꝑ aquas contͣ natu
rã corporis huiꝰ eẽ manifestũ ẽ: &¬
tñ ñ solũ ipse dñs ante passionẽ
ambulauit. s etiã ambulare fecit¬
petrũ. Ita gͦ & post resurrec̃tionẽ
de corpore suo fecit: qđ uoluit. Si
enĩ potuit ante passionẽ clarifica-¬
re illud splendore solis: quare ñ po¬
tuit & post passionẽ. ad qͣntam uel¬
let subtilitatem. in temporis mom̃¬

Expanded text:
numento. si enim tale non fuisset, non ipse numento. si enim tale non fuisset, non ipse dixisset post resurrectionem discipulis: palpate et uidete, qhabet, sicut me uidetis habere. sacrilegum est enim credere dominum nostrum, cum ipse sit ueritas, in aliquo fuisse mentitum. nec nos moueat, quod clausis ostiis subito eum apparuisse discipulis scriptum est, ut propterea negemus illud fuisse corpus humanum, quia contra naturam huius corporis uidemus esse per clausa ostia intrare. omnia enim possibilia sunt deo. nam et ambulare super aquas contra naturam huius corporis esse manifestunus ante passionem ambulauit, sed etiam Petrum ambulare fecit. ita ergo et post resurrectionem de corpore suo fecit, quod uoluit. si enim potuit ante passionem clarificare illud sicut splendorem solis, quare non potuit et post passionem ad quantam uellet subtilitatem in temporis momen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino mutari ñ potest. suscepit hu¬
manã creaturã Q uã lapsam erige¬
re.atq iueteratã renouare digna¬
tus ẽ: nec in ea ꝑ passionẽ ipse in de¬
terns commutatus ẽ. s eam potius
ꝑ resurrectionẽ in melius cõmuta¬
int: nec ꝓpt̾ea uerbũ patris il est
unicũ dei filiũ ꝑ quẽ facta st̃ om̃a.
negandũ est natum &e passũ ẽẽ ꝓ
nobis. Et martyres enim passos¬
ẽẽ dicimus. & mortuos ꝓpter regna
cȩloꝵ:. nec tñ in eapassione &e mor¬
te amimȩ eoꝵ occise st̃. Dicit enĩ
dñs. Nolite timere eos qui occidurt
corpus: animȩ autẽ nichil possunt
facere. Sicut ergo martyres pas¬
sos & mortuos dienus in corpo¬
rib quȩ portabant. sine animarũ
int̾fectione ul morte: sic filiũ dĩ paᷤ¬
sum & mortuũ dicimꝰ in homine
quẽ portabat. sine diumitatis aliqͣ
cõmutatione uł morte. Nec eos au¬
diamꝰ qͥ negant tale corpus dm̃ re¬
surrexisse: quale positum est in mo¬

Expanded text:
omnino non potest, suscepit humanam creaturam, quam lapsam erigere atque inueteratam renouare dignatus est. nec in ea per passionem ipse in deterius commutatus est, sed eam potius per resurrectionem in melius commutauit. nec propterea uerbum patris, id est unicum deinegandum est natum et passum esse pro nobis. Et martyres enim passos dicimus et mortuos propter regna coelorum; nec tamen in ea passione et morte animae eorum occisae sunt. dicit enim dominus: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animae autem nihil possunt facere. sicut ergo martyres passos et mortuos dicimus in corporibus, quae portabant, sine animarum interfectione uel morte, sic dei filium passum et mortuum dicimus in homine, quem portabat, sine diuinitatis aliqua commutatione uel morte. Nec eos audiamus, qui negant tale corpus domini resurrexisse, quale positum est in mo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ toleranda. Qͣd &e illi faciebãt.
qui istos ñ recte facere sentiebãt:
& illud tenebant qͦd postea me¬
lius declarata ueritas docuit: &
antiquior consuetudo concilio po¬
steriore firmata robustius ꝑsua¬
sit. In incẽ se tñ cũ salua caritate
diuersa sentirent. sollicita pieta¬
te tolerauer̃t:studentes seruare
unitatẽ sp̃s in uincło pacis. do¬
nec alteris eor siqͥd aliter sape-¬
rent. id quoq illis ds̃ reuelaret.
hoc isti audiant. a quib ꝑ hoc
conciliũ unitas obpugnatur. ꝓ
qͦd conciliũ quantũ amanda sĩt
ueritas declarat᷑.
uecessus ab abbirgermanicia¬
na dixcit. Hereticis aut nichil
licet: aut totũ licet. Si posst̃ bap¬

Expanded text:
esse toleranda. quod et illi faciebant, esse toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea melius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, id quoque illis deus reuelaret. hoc isti audiant a quibus per hoc con cilium unitas obpugnatur, per quod concilium quantum amanda sit unitas declaratur. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut totum licet. si possunt bap
Abbreviated transcription (Latin):
bere contradictionẽ: quia nichil
impediunt ueritatem.
qͣntũ in nobis est heretico
ñ cõmunicamus. nͥ baptrratus
in ecclia fuerit. & remissionẽ pec¬
catoꝵ acceꝑit.
⁊ ꝓpt̃ea u̾is eũ baptirari. qͥa ñ
aceperit remissionẽ peccato¬
rũ: si intus aliquẽ inueneris. qui
tenens odiũ aduersus fratrẽ sic
baptiratus sit. cũ dñs mentiri ñ
possit qui ait. si ñ dimiseritis ñ
uobis dimittet᷑: iubebis correctũ
denuo baptizari:  Non utiq. Sic
ergo nec hereticũ. Sane iste eur
ñ breuit̃ dixerit nos heretico
ñ cõmunicamꝰ. s addidit qͣntũ
in nobis ẽ. ñ est p̾tereundũ. Ui¬
dit enĩ plures hinc sententiȩ con¬
sentire: a qͦꝵ tñ consortio. ne uio¬
laret᷑ unitas se isti separare non
possent. Et addidit quantũ in
nobis est: utiq demonstrans. ñ
uoluntate cõmumeare se his qͦs
arbitrabat᷑ baptismũ ñ habere:
ẜ tñ om̃ia bono pacis & unitatiᷤ

Expanded text:
bere contradictionem, quia nibere contradictionem, quia niimpediunt veritatem. quantum in nobis est, haeretico non communicamus, nisi baptizatus in Ecclesia fuerit, et remissionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed tamen omnia bono pacis et unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ hoc baptisma crederẽ. respõ¬
derẽ ita me credere: ac ꝑ hoc unũ
baptisma qͦd est in eccłia scã me
credere responderẽ. Si autẽ que¬
reret᷑. utrũ in sola sc̃a eẽt eccłia.
& apud hereticos uł sc ismaticoᷤ
ñ eẽt: ñ me ita credere cũ tota
eccłia responderẽ. S qͥa hoc ille
in sententia sua ñ posuit: puto
ẽẽ impbũ. ut ego illi addam uer¬
ba contra que disputẽ. que ibi ñ
inueni. Ita enĩ si diceret. una ẽ
aqua eufrate fluminis.que ẽ in
paradyso: uerũ utiq diceret. S
si int̾rogaret᷑ utrũ in solo para¬
diso eẽt ista aqua. & ita ẽẽ dice¬
retꝰ falsũ diceret. Est enĩ &e p̃ter
paradẏ sũ: in his terris in quas
ab illo fonte ꝑmanat.S quis
ẽ tam temerarius. qui dicat hoc
eũ responsurũ fuisse. qͦd falsum
est. cũ posset fortasse hoc respon¬
dere qͦd uerũ est: Q uaꝓpt᷑ uer¬
ba huius sententiȩ ñ debent ha-¬

Expanded text:
utrum hoc baptisma crederem, responutrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem quaereretur, utrum in sola sancta esset ecclesia et aput haereticos uel schismaticos non esset, non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod uerum est? quapropter uerba huius sententiae non debent ha
Abbreviated transcription (Latin):
ollianus a mileu dixxit. Iustũ
est hereticũ baptizari:. in eccł̃ia
sc̃a. Nichil quidem breuius dici
potuit. S puto &e hoc breue ẽ. Iu¬
stũ ẽ baptismũ xp̃i ñ ex sufflaris
in ecclesia xp̃i. xxiiii.
heogenes ab ippone regio di¬
xit. Scd̃m sacramentũ dei gratiȩ
cȩlestis qͦd accepimus: unũ baptis¬
mũ qͦd ẽ in eccłia sc̃a credimꝰ. Re sp̃¬
otest & mea ẽẽ sententia. Sic enĩ
ubrata ẽ: ut nichil habeat con¬
tra u̾itatem. Nã ce nos unũ baptiᷤ¬
mũ qͦd ẽ in eccłia sca credimus.
teris. Nunc uͦ qͥa sic dictũ ẽ unũ
baptismũ qͦd est in ecclia sc̃a cre¬
dimus: ut ẽẽ qͥdem in ecclia scã
diceret᷑. s & alibi eẽ ñ negaret᷑:
qͦdlibet ille senserit: contra hec
uerba disputare ñ opus ẽ. Si e¬
nĩ de me singła quererent᷑ utrũ
unũ eẽt baptisma: responderẽ u¬
nũ ẽẽ. Demde si interrogarer u¬
trũ hoc eẽt in eccłia sc̃a. respon¬
derẽ hoc ẽẽ. Tercio si quereretur

Expanded text:
ollianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Christi non exsufflari in ecclesia Christi. Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. teris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur,
Abbreviated transcription (Latin):
centis:neminẽ iudicantes. aut
a iure cõmunionis aliquẽ si di¬
uersũ senserit amouentes. Ecce
qͣntum ualeat in bonis ecclie fi¬
liis amor unitatis ce pacis: ut
qͦs dicebant sacrilegos & ꝓpha¬
nos. sine baptismo ut arbitraban¬
t᷑ admissos: si eos quantũ puta¬
bant corrigere ñ ualerent. elige¬
rent potius tolerare. quã ꝓꝓter
eos scm̃ illud uinculũ rũpere. ne
ꝓpter zrrama eradicaret᷑ simul
& triticũ. ꝑmittentes qͣntum in
ipsis erat. sicut in illo nobilissi¬
mo iudicio salomonis infantile
corpus a falsa matre nutriri. po¬
tius quã concidi. Hoc autẽ &e il¬
li faciebant. qui de baptisii sacͣ¬
mento uerius sentiebant: & isti
quib ꝓ merito tante caritatis d̃s
erat rͣeuelaturus. siqͥd aliter sapi

Expanded text:
centis: neminem iudicantes aut centis: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis amor unitatis et pacis, ut, quos dicebant sacrilegos et profanos sine baptismo ut arbitrabantur admissos, si eos quantum putabant corrigere non ualerent, eligerent potius tolerare quam propter eos sanctum illud uinculum rumpere, ne propter zizania eradicaretur simul et triticum, permittentes quantum in ipsis erat, sicut in illo nobilissimo iudicio Salomonis, infantile corpus a falsa matre nutriri potius quam concidi. hoc autem et illi faciebant, qui de baptismi sacramento uerius sentiebant, et isti quibus pro merito tantae caritatis deus erat reuelaturus, si quid aliter sapi
Abbreviated transcription (Latin):
secrari ñ potest: & ipse scĩficat
sacramentũ suũ. ut homini siue
antequã baptizet᷑. siue cũ bapti¬
ratur siue postea quandoq nera¬
cit̾ ad se com̃so id ipsum ualeat
ad salutẽ: qͦd ad ꝑniciẽ nͥ conuer¬
teret᷑ ualeret. Cẽterũ quis nesci¬
at ñ ẽẽ baptismũ xp̃i si uerba en¬
anglica quib simbolũ constat il¬
lic defuerint. S facilius inue¬
munt᷑ heretici qui om̃ino ñ bap¬
tizent: quã qui ñ illis uerbis bap¬
tirent. Ideoq dicimus ñ omnẽ
baptismũ. nã in multis ydoloꝵ
sacrilegis sacris baptizari homi¬
est uerbis euangłicis consecratũ.
ubiq eundẽ ẽẽ. nec hominũ quo¬
rũlibet & qualibet ꝑuersita¬
te uiolari. Sane in ista quoq sen¬
tentia ñ negligent̃ omittendũ
ẽ. qͦd hic interposuit & ait. Qua¬
re om̃ib pacificis qͥdem uirib
nitendũ est: ne quis heretico er¬
rore infectus ce cetera. Respexit
enĩ uerba illa beati cyprian di¬

Expanded text:
secrari non potest, et ipse sanctificat secrari non potest, et ipse sanctificat sacramentum suum, ut homini siue antequam baptizetur siue cum baptizatur sine postea quandoque ueraciter ad se conuerso id ipsum ualeat ad salutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum constat illic defuerint? sed facilius inueniuntur haeretici qui omnino non baptizent quam qui non illis uerbis baptizent. ideoque dicimus non omnem baptismum ■— nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homiest uerbis euangelicis consecratum, ubique eundem esse nec hominum quorumlibet et qualibet peruersitate uiolari. Sane in ista quoque sententia non neglegenter omittendum est quod hic interposuit et ait: quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani di
Abbreviated transcription (Latin):
illa imꝑitia superari. Et ideo si¬
milis ẽ ei. quicũq in ipsa catho¬
lica mindus & maliuolus qua¬
les illic arguit eẏprianus affe¬
rat etiã ut fieri solet aliquã pͣ¬
cẽ. in qua loquat᷑ contra regula
fidĩ: multi quippe irruunt in p̃¬
ces. ñ solũ ab imꝑitis loquacib
s etiã ab hereticis cõpositas: &
ꝑ ignorantiȩ simplicitatẽ ñ eas
ualentes discernere utunt᷑ eis:
arbitrantes qͦd bonȩ st̃ nec tn qͦd
in eis ꝑuersum ẽ euacuat illa
que ibi recta st̃. s ab eis potius
euacuat᷑: sic̃ in ipso homine bonȩ
spei oe ꝓbabilis fid̾i. s tñ in homi¬
ne siquid aliter sapit. ñ inde eua¬
cuantur que recte sapit. donec
ei d̃s reuelet &s qͦd aliter sapit.
si p̃cem integrã dicat. & nulla exx
parte fid̃i catholicȩ aduersam:. ñ
ido ipse rectus ẽ quia illa recta ẽ.
Et si in aliquib ꝑuersã p̃cem af¬
sus. sine quib baptismus xp̃i con¬

Expanded text:
illa imperitia superari; et ideo siilla imperitia superari; et ideo similis est ei quicumque in ipsa Catholica invidus et malevolus, quales illic arguit Cyprianus: afferat etiam, ut fieri solet, aliquam precem, in qua loquatur contra regulam fidei; multi quippe irruunt in preces, non solum ab imperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis compositas, et per ignorantiae simplicitatem, non eas valentes discernere, utuntur eis arbitrantes quod bonae sint; nec tamen quod in eis perversum est evacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius evacuatur: sicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde evacuantur quae recte sapit, donec ei Deus revelet et quod aliter sapit .sus, si precem integram dicat, et nulla ex parte fidei catholicae adversam, non ideo ipse rectus est, quia illa recta est: et si in aliquibus perversam precem afsuis, sine quibus baptismus Christi con