comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na cunctatione totiꝰ cleri ac ppłi gregoriũ spon-¬
e cuiꝰ absentia romani plurimũ ꝑturbati.
delib̾ato consilio trifarie ꝑ loca uiȩ contigua un
trũ offendisti. romã destruxisti: qͥa gregoriũ dimi¬
sisti. Quib sententiis omnino ꝑapa ꝑt̾ritꝰ misit
continuo nuntios. qui uirũ dñi reuocarẽt gre¬
goriũ. Qd̃ ipse sibi cõmeantib iã p̃dixerat fore
fut̾ũ. Iamꝙ triũ dierũ itinere ꝓfligato: ad qͣndã
locũ reqͥeturi forte diuerterãt. Quo singłis quies¬
centib gregorius lectitabat. Quẽ locusta suꝑ¬
ueniens coegit paululũ a legendo quiescere: ⁊
ex consid̾atione sui nominis. docuit eũ in eodem
loco restare debere Statimꝙ comites adhortatꝰ
festinantiꝰ ire certabat: s p̃uenientib apłicis
nunciis. licet magnoꝑe contͥstaret᷑. redire tñ
ad ꝓprii cõpulsꝰ ẽ monast̾ii curam. xui
eniq cernens bñdictus uen̾abilis pontifex.¬

Expanded text:
na cunctatione totius cleri ac populi Gregorium sponna cunctatione totius cleri ac populi Gregorium spon. 23. De cujus absentia Romani plurimum perturbati, deliberato consilio, trifarie per loca viae contigua undtrum offendisti, Romam destruxisti, quia Gregorium dimisisti. Quibus sententiis omnino papa perterritus, misit continuo nuntios, qui virum Domini revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore futurum. 24. Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescentibus, Gregorius lectitabat. Quem locusta superveniens coegit paululum a legendo quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit eum in eodem loco se stare debere.  Tunc festinantius ire certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii curam. 25. Denique cernens Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ab int̾na dĩ grã mentẽ uacuã gestat. Rur¬
sum int̾rogat. qd̾ eẽt uocabulũ gentis illius.
Alercator respondit. Angli uocant᷑. At ille bene
inquit angli quasi angłi. Et qͥa angłicos uultꝰ
habent. tales in cȩlis angłoꝵ decet ẽẽ cõcueᷤ. It̾ũ gͦ
int̾rogat. qͦd nom̃ haberet ipsa ꝑuncia. Merca¬
tor respondit. Puinciales illi: deiri uocant᷑. Et gre
cupat᷑. Mercator respondit. A lle uocat᷑. Et gre¬
goriꝰ alludens ad nom̃. dixit. Bene quia rex alle.
uocat᷑ alleluia etenĩ in laude creatoris oportet
illis inpartib decantari. Alox itaꝙ acedens ad
benedictũ apłice sedis pontificẽ ceꝑit uehem̃ter
expetere: ut in britanniã aliquos u̾bi ministroᷤ
mitteret. Quo cũ neminẽ ire uelle cognost̾et. se¬
metipsum qͦq ñ dubitauit ingerere. dũ mͦ sibi
pontifex licentiã cõmodaret. Qui licet cũ mag¬

Expanded text:
acuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Ruracuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Mercator respondit: Angli vocantur. At ille: Bene, inquit, Angli, quasi angeli, quia et angelicos vultus habent, et tales in coelis angelorum decet esse concives. Iterum ergo interrogavit quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et Gregncupatur? Mercator respondit: Aelle vocatur. Et Gregorius alludens ad nomen, dixit: Bene, quia rex dicitur Aelle. Alleluia etenim in laude Creatoris in partibus illis oportet decantari . 22. Mox itaque accedens ad Benedictum, apostolicae sedis pontificem, coepit vehementer expetere ut in Britanniam aliquos verbi ministros mitteret. Quo cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quoque non dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex licentiam commodaret. Qui licet cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ attestationib p̃dicari: que &̃ ex relatione
maioꝵ scͥpture suȩ prioꝵ comꝑerim. his inserẽ
lia infoꝵ romane urbis fuissent ꝓposita. mul¬
tiq ad emendũ undiq confluxissent: conti¬
git ⁊ gregoriũ uirum dõ dignisimũ pret̾ire.
Qui cernens int̾ alia pueros corpore candidos.
forma pulchetrimos. uultu uenustos. capilloꝵ
qͦꝙ nitore ꝑspicuos ẽẽ uenales: int̾ecogauit mer¬
catorem de qua pata illos attuliss. Iile respon¬
dit. De britannia insula: cuiꝰ incolaꝵ omniũ
faties simili candore fulgescit. Gregoriꝰ dixit:
Aꝑiani sunt idem insulani: an adhuc paganiᷤᷤ
tenent᷑ errorib implicati: Mercator respondit.
Non st̃ xꝑiani: s paganis tenent᷑ laqueis irreti¬
ti. Tunc gregorius ingemiscens acriter. heu pro
dolor in quit. ꝙ̃ splendidas facies pͥnceps tene¬
braꝵ nunc possidet: tantaq frontis specierũ¬

Expanded text:
possunt attestationibus praedicari, quae etiam ex relatione possunt attestationibus praedicari, quae etiam ex relatione majorum, scriptisve priorum compererim, his inserendlia in foro Romanae urbis fuissent proposita, multique ad emendum undique confluxissent, contigit et Gregorium virum Deo dignissimum praeterire: qui cernens inter alia pueros corpore candidos, forma pulcherrimos, vultu 30 venustos, capillorum quoque nitore perspicuos esse venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos attulisset. Ille respondit: De Britanniae insula, cujus incolarum omnium facies simili candore fulgescit. Gregorius dixit: Christiani sunt iidem insulani, an adhuc paganis tenentur erroribus implicati? Mercator respondit: Non sunt Christiani, sed paganis tenentur laqueis irretiti. Tunc Gregorius acriter ingemiscens: Heu! proh dolor! inquit, quam splendidas facies princeps tenebrarum nunc possidet, tantaque frontis species v
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ imminente gregorio transcẽdebat. Huic ia¬
centi tanto atꝙ ad extremũ deducto. ꝑ nocturnã
uisionẽ sub habitu senis beatus andreas apłs ap¬
paruit: ⁊ hunc uirga tetigit. eiq dixit. Surge. ex
hac enĩ molestia mͦ minime morieris: s paratus
esto. quia longum tempo hic facturus ñ eris. Qͥ
dum iam eẽt a medicis desꝑatus. repente sanatꝰ
ẽ. atq conualuit: rem quã uiderat narrauit: seꝑ
ꝑbienniũ inai seruitio sic̃ predixi ułtra etatissue
annos exhibuit. Euolutis aũ duob annis
cũ quidã fr̃ fuiss mortuus. atq in eiusdẽ mo-¬
nasterii cimiterio agregorio fribꝙ sepultus:
cũctiᷤi nde discedentib. idem ioħes sic̃ postmo¬
dum pallens ⁊ tremens gregorio ⁊ fr̃ib indica¬
uit. solus inuentus ab eodẽ fr̃e qui sepultus
fuerat de sepulchro uocatꝰ ẽ. Qd mox &̃ subse¬
quens finis ostendit. Nam pꝰt dies decẽ correptꝰ
febrib: moriendo uocantẽ secutus ẽ. Uerũ qͥa

Expanded text:
m, imminente Gregorio, transcendebat. Huic aegrotanti, atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem sub habitu senis beatus apostolus Andreas apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge; ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est atque convaluit. Rem quam viderat narravit, seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit: Evolutis autem duobus annis, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in monasterii ejusdem coemeterio a Gregorio fratribusque sepultus, cunctis inde discedentibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens Gregorio et fratribus indicavit, solus inventus, ab eodem fratre qui sepultus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis ostendit. Nam post dies decem correptus febribus, moriendo vocantem secutus est. Verum quia
Abbreviated transcription (Latin):
lem: s uidentẽ ac pulcrã. Quȩ ⁊ si ꝑ quietẽ suã
minus generat: lucẽ tñ subtilius iuidet. S qͦ iu¬
dicio nescio lia mͥ in nocte coniuncta ẽ. actiua ui¬
delicet uita fecunda s lippa: minus uidens ꝗͣ¬
uis ampliꝯ pariens. Sedete ad pedes dñi cũ ma¬
ria festinaui. u̾baoris eius ꝑciꝑe: ⁊ ecce cũ mar¬
tha cõpellor in ext̾iorib ministrare: atꝙ erga
multa satagere. Expulsa ame ut credidi legione
demonũ. uolui obliuisci qͦs noui ⁊ ad saluatoris
pedes quiesce. ⁊ ecce m̃nolenti atq cõpulso dicit᷑
Reu̾tere in domũ tuã: ⁊ annuntia qͣnta tͥ fecerit
oñs.S quis int̾ tot terrenascuras ualeat dĩ ñi¬
racła predicare:. cũ iam mͥ difficile sit saltẽ reco¬
lere. Pressus nãꝙ in hoc tẽpore honore. tumultu
scłariũ negocioꝵ: ex eisme ẽẽ uideor. de quib
scͥptũ ẽ. Deiecisti eosdũ alleuarent᷑. Neq dixit¬

Expanded text:
lem, sed videntem ac pulchram; quae etsi per quietem suam lem, sed videntem ac pulchram; quae etsi per quietem suam minus generat, lucem tamen subtilius videt. Sed quo judicio, nescio, Lia mihi in nocte conjuncta est, activa videlicet vita fecunda, sed lippa, minus videns, quamvis amplius pariens. Sedere ad pedes Domini cum Maria festinavi, verba oris ejus percipere; et ecce cum Martha compellor in exterioribus ministrare, atque erga multa satagere. Expulsa a me, ut credidi, legione daemonum, volui oblivisci quos novi, et ad Salvatoris pedes quiescere; et ecce mihi nolenti atque compulso dicitur: Revertere in 40 domum tuam, et annuntia quanta tibi fecerit Dominus . Sed quis inter tot terrenas curas valeat Dei miracula praedicare, cum jam mihi difficile sit saltem recolere? Pressus namque in hoc honore tumultu saecularium negotiorum, ex eis me esse video de quibus scriptum est: Dejecisti eos, dum allevarentur . Neq
Abbreviated transcription (Latin):
petens. nicħ ꝑtimescens. uidebar mͥ in qͦdã rerũ
u̾tice stare. ita ut in me pene impletũ crederẽ
qͦd pollicitante dño ex ꝓph̃a didicerã. Sustollã
te suꝑ altitudinẽ t̃rȩ. Suꝑ altitudinẽ enĩ
arerum uertice tẽptationis huiꝰ turbine impulsꝰ.
ad timores pauores ꝙ corrui: quia ⁊ si mͥ nicħ ti¬
meo: eis tñ qui mͥ cõmissi sunt ualde formido.
Unde causaꝵ fluctib quatior. ac tẽpestatib de¬
pͥmor. ita ut recte dicam. Ueni in altitudinẽ ma-¬
ris: ⁊ tempestas demersit me. Redire post causaᷤ
ad cor desidero: s ab eo uanis cogitationũ tumul-¬
tib exclusꝰ redire ñ possum. Et hocgͦ mͥ longe
factum ẽ qͦd intrame ẽ. ita ut obedire nequeã
ꝓpħice uoci qua dr̃ redite p̃uaricatores ad cor
s stultis p̃ssus cogitationib solũmͦ exclamare
compellor. ⁊ cor meũ dereliquit me. Contẽplati¬
ue uite pulcritudinẽ ueltit rachelẽ dilexi steri¬

Expanded text:
petens, nihil pertimescens, videbar mihi in quodam rerum petens, nihil pertimescens, videbar mihi in quodam rerum vertice stare, ita ut in me pene impletum crederem quod, pollicente Domino, ex propheta didicissem: Sustollam te super altitudines terrae . Super alta rerum vertice tentationis hujus turbine impulsus, ad timores pavoresque corrui, quia et si mihi nihil timeo, eis tamen qui mihi commissi sunt multum formido. Undique causarum fluctibus quatior, ac tempestatibus deprimor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me . Redire post causas ad cor desidero; sed vanis ab eo cogitationum tumultibus exclusus, redire non possum. Et hoc ergo mihi longe factum est, quod intra me est, ita ut obedire nequeam propheticae voci, qua dicitur: Redite, praevaricatores, ad cor . Sed, stultis pressus cogitationibus, solummodo exclamare compellor: Cor meum dereliquit me . Contemplativae vitae pulchritudidinem velut Rachelem dilexi steri
Abbreviated transcription (Latin):
ni substernit᷑. explere u̾bis nequeo. nec tñ ꝓde̾
laboro: qͥa ⁊ me tacente in ur̃o corde legitis. qͥd
de mea deuotione sentiatis. Aliror aũ qd̃ in me
collatas dudũ continentias urãs ex hac mo¬
derna pastoralis officii continentia distraxistis:
in qͦ sub colore ep̃atus ad scłm sũ reductꝰ. in qua
tantis t̾renis curis inseruio: qͣntis me in uita
laica nequaꝙͣ deseruisse reminiscor. Interna
enĩ qͥetis mee gaudia ꝑdidi: ⁊ intus corruens as¬
cendisse ext̾ius uideor. Unde me a conditoris mei
facie longe expulsũ deploro. Conabar nã ꝙꝑ
cotidie extra mundũ. extra carnẽ fieri: cuncta
fantasmata corꝑis ab ocłis mentis abicere. ⁊
suꝑna gaudia incorporalit̃ uidere: ⁊ ñ solis uo¬
cib. s totis medullis ad dĩspeciẽ an helans dice¬
bam. libi dixit cormeũ quesii uultũ tuũ. iuil¬
tũtuũ dñe reqͥrã. Nichil aũ in hoc mundo ap¬

Expanded text:
ne substernitur explere verbis nequeo; nec tamen me prodere ne substernitur explere verbis nequeo; nec tamen me prodere laboro, quia et me tacente, in vestro corde legitis quid de mea devotione sentiatis. Miror autem quod in me collatas dudum continentias vestras ex hac moderna pastoralis officii continentia distraxistis, in qua sub colore episcopatus ad saeculum sum reductus, in qua tantis terrae curis inservio, quantis me in vita laica nequaquam deservisse reminiscor. Alta enim quietis meae gaudia perdidi, et intus corruens, ascendisse exterius videor, unde me a Conditoris mei facie longe expulsum deploro. Conabar namque quotidie extra mundum, extra carnem fieri, cuncta phantasmata corporis ab oculis mentis abigere, et superna gaudia incorporaliter videre, et non solum vocibus, sed totis medullis cordis ad Dei speciem anhelans, dicebam: Tibi dixit cor meum: Quaesivi vultum tuum, vultum tuum, Domine, requiram . Nihil autem in hoc mundo ap
Abbreviated transcription (Latin):
rio. ei queso in romane urbis necessitate concur¬
rite: qͥa hostilib gladiis sine cessatione foris con¬
scdim̃ s seditione militũ int̾no ꝑicło gͣuiꝰ urgem᷑.
regoriꝰ. ioħi patriarche constantinopolitano.
Si karitatis uirtus in ꝓximi dilectione consistit:
qͦ studio episcoꝑatꝰ pondera fugẽ uolueri scioꝰ ⁊̃
tñ hec eadem ep̃atus pond̾a ne mͥ deberent im¬
poni ñ restiti. Constat gͦ quia ñ me sic̃t uos dili¬
gitis. quia illa me uoluistis onera susciꝑe. quȩ
uob̾ imponi noliustis. S quia uetustã nauim
uehem̃terꝙ confractã indignꝰ ego infirmusq¬
suscepi. undiq enim fluctus intrant. ⁊ cotidia¬
na ac ualida tẽpestate qͣssate putride naufra¬
gioꝵ tabule sonant: ꝑ omĩpotentẽ dnm̃ rogo.
ut in hoc mͥ ꝑicło orationis tuȩ manũ porri¬
gatĩ qͥa tanto enixiꝰ potestis exorare. qͣnto ⁊ a
confusione tͥbulationũ. quas in hac t̾rapati¬

Expanded text:
rio, ei, quaeso, in Romanae urbis necessitate concurrio, ei, quaeso, in Romanae urbis necessitate concurrite, quia hostilibus gladiis foris sine cessatione confodimur, sed seditione militum interno periculo gravius urgregorius Joanni episcopo constantinopolitano. Si charitatis virtus in proximi dilectione consistit, quo studio, episcopatus pondera fugere voluerit scio; et tamen haec eadem episcopatus pondera ne mihi deberent imponi, non restitit. Constat ergo quia 490 non me sicut vos diligitis, qui illa me voluistis onera suscipere, quae vobis imponi noluistis. Sed quia vetustam navim vehementerque confractam indignus ego infirmusqsuscepi; undique enim fluctus intrant, et quotidiana ac valida tempestate quassatae putridae naufragium tabulae sonant, per omnipotentem Dominum rogo ut in hoc mihi periculo orationis tuae manum porrigas, quia tanto enixius potestis exorare, quanto et a confusione tribulationum quas in hac terra pati
Abbreviated transcription (Latin):
tuit noluisse pontificiũ. immo qͣs i pondꝰ impor¬
tabile penitus cauere uoluisse. luce clariꝰ manife¬
stem. Lit enĩ pene in ipso consecratioĩs suȩ pͥnci¬
pio in epła paulo scolastico. Qͥequid mͥ ex honore
sacerdotalis officii extranei arrident: ñ ualde pen¬
so. Deuob̃ aũ mͥ hac ex re arridentib ñ minime
doleo: qui desid̾iũ meũ ꝑlenissime scitis: ⁊ tam̃
ꝓfecisse me creditis. Sũmus enĩ mͥ ꝓfectꝰ fuerat
si potuissẽ implere qd̾ uolui: si uoluntatẽ meã
ꝙͣ dudum cognitã habetis ꝑciꝑe optatȩ quietᷤᷤ
ꝑceptione potuissẽ. At nc̃ qͥa honoris huiꝰ uin¬
culis inciuitate teneor romana religat᷑. habeo
simo domnoleone ex consule ueniente. uos in si¬
cilia remanere ñ suspicor. Et cũ ipse qͦq tuo ho¬
nore relegatꝰ rome teneri ceꝑis: qͥd meroris. qͥd
amaritudinis ego patiar agnosces. ueniente
aũ uiro magnifico domno mauricio cartula¬

Expanded text:
tuit, noluisse pontificium, imo quasi pondus importuit, noluisse pontificium, imo quasi pondus importabile penitus cavere voluisse, luce clarius manifestem. Ait enim pene in ipso consecrationis suae principio, in epistola Paulo scholastico: « Quidquid mihi ex honore sacerdotalis officii extranei arrident, non valde penso: de vobis autem mihi hac in re arridentibus, non minimum doleo, qui desiderium meum plenissime scitis, et tamen profecisse me creditis. Summus enim mihi profectus fuerat, si potuissem implere quod volui, si voluntatem meam, quam dudum cognitam habetis, perficere optatae quietis perceptione valuissem. At quia honoris nunc hujus vinculis in civitate teneor Romana religatus, habeoviro excellentissimo domno Leone exconsule veniente, vos in Sicilia remanere non suspicor; et cum ipse quoque tuo honore religatus Romae retineri coeperis, quid moeroris, quid amaritudinis ego patiar, agnosces. Veniente autem viro magnifico domno Maurentio Chartula
Abbreviated transcription (Latin):
lues ipsa iudicio diuino deseuiit ut in uniꝰ horȩ
spaciũ. dum uocesplebs ad dnm̃ supplicationis
emittet. octoginta homines ad t̾ram corruentes
miseratiõe diuina pestis ipsa quiesceret xxuii
iñuero cũ adhuc fut̾us antistes ꝓutaret se pͥnci¬
ꝓem a consensu consecrationis sue penitus
auertisse: cognouit tandẽ suas litteras agerma¬
no p̃fecto urbis int̾ceptas fuisse. Cuiꝰ reigr̃a im¬
ꝑiale responsum. qd uidelicet uoluntati sue
contrariũ ferebat᷑ p̃ueniens. qͥapalã egredi por¬
tasciuitatis ñ poterat . a negotiatorib exponen¬
dũ se ut fert᷑ dissimulato habitu callidꝰ impet᷑¬
uit: siluaꝵꝙ saltus expetiit: cau̾naꝵ latibula re¬
qͥsiuit. Inquib dũ ab omĩb sũma sollicitudine
q̃reret᷑. indicio colũpne fulgide suꝑ se iugit acȩlo
dependentis agnoscit᷑. capit᷑. trahit᷑. ⁊ apud beati
ꝑfidi. dicentes gregoriũ optasse magis ponti
inserere. qͥb eũ inquantũ sine ꝑtinacie uicio po¬

Expanded text:
lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentesmiseratione divina pestis ipsa quiesceret. 44. Enimvero, cum adhuc futurus antistes putaret se principem a consensu consecrationis suae penitus avertisse, cognovit tandem suas litteras a Germano praefecto urbis interceptas fuisse. Cujus rei gratia imperiale responsum, quod videlicet voluntati suae contrarium rebatur, praeveniens, quia palam egredi portas civitatis non poterat, a negotiatoribus exponendum se, dissimulatoavit, silvarum saltus expetiit, cavernarum latibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitudine quaereretur, indicio columnae fulgidae, super se jugiter a coelo dependentis, agnoscitur, capitur, trahitur, et apud beati rfidi, qui Gregorium appetisse magis pontifinserere, quibus eum, in quantum sine pertinaciae vitio po
Abbreviated transcription (Latin):
Si ei ad deuorandũ datus sũ. quare ꝓpt̃ uos moraᷤᷤ
Respondebat ille cũ magnis clamorib dicens.
uolo me signare. s ñpossũ. quia squamis huiꝰ¬
draconis premor. Cũq hoc fr̃s audirẽt: ceꝑunt¬
subito cȩpit eger cũ magnis uocib clamare dicẽs.
Grãs ago: ecce draco qui me ad deuorandũ susce¬
ꝑat fugit. Orationib ur̃is expulsꝰ ẽ: stare ñ po¬
tuit. P peccatismeis mͦ int̾cedite: qͥa conu̾ti ⁊ scł̃a¬
rem uitã relinquere funditus sũ paratꝰ. Homo

Expanded text:
um datus sum, quare propter vos moras s imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hudraconis premor. » Cumque hoc fratres audirent, usubito coepit aeger cum magnis vocibus clamare, dicens: « Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum susceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti et saecularem vit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ m̃tis rectitudinẽ funditꝰ ꝑdens contẽplatio¬
Tanto qͥppe occupationũ onere depͥmit᷑: ut ad suꝑ¬
na animꝰ nullatenꝰ erigat᷑. Multis causaꝵ flucti¬
b quatior: ⁊ post illa quietis otia tu multuose
uitȩ tẽpestatib affligor: ita ut recte dicã. ueni
in altitudinẽ maris: ⁊ tẽpestas demersit me.
ꝑiclitantigͥ mͥ orationis ur̃e manũ tendite: uos

Expanded text:
nem mentis rectitudinem funditus perdens, contemplationem mentis rectitudinem funditus perdens, contemplatioTanta me quippe occupationum onera deprimunt, ut ad superna animus nullatenus erigatur. Multis causarum fluctibus quatior, et pvitae tempestatibus affligor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me . Periclitanti igitur mihi orationis vestrae ma
Abbreviated transcription (Latin):
a facie dñantis missus. quasi destructe iudeȩ uo-¬
cib cũ ꝓpħa dico. Qui consolabat᷑ me: longe re¬
cessit a me. Quoduͦ cause ⁊ nominis similitudi¬
nẽ faciendo. ꝑ scͥpturas clausulas declamatio¬
catulos pardos uł tygrides nominamꝰ. Ego enĩ
bone uir quasi filios ꝑdidi: qͥa ꝑt̃renas curas
recta oꝑa amisi. Nolite gͦ me uocare noemi
id ẽ pulchrã: s uocate me marã: qͥa amaritudi¬
antiocheno. Scpta ur̃e beatitudinis ut fessus re¬
qͥem salutẽ eger fontẽ sitiensumbrã estuans inuem.
Neq enĩ illa uerba ꝑ linguã carnis uidebant᷑
expressa: quia sic sꝑualem amorẽ suũ quẽ gesta¬
bat aperuit acsimens ꝑsemetipsã loqueret᷑
S durũ ualde ẽ qd̾ secutũ ẽ quia amor ur̃ t̾rena
me portare onera p̃cepit. Et quẽ priꝰ sꝑualiter
diligebatis. pꝰt ut estimo tẽporalit̾ amantes us¬
ꝙ ad t̾ram me supposito onere dep̃sistis. ita ut om¬

Expanded text:
a facie dominantis missus, quasi destructae Judaeae voa facie dominantis missus, quasi destructae Judaeae vocibus cum propheta dico: Qui consolabatur me, longe recessit a me . Quod vero, causae et nominis similitudinem faciendo per Scripturam, clausulas declamatiocatulos, pardos, vel tigres vocamus. Ego enim, bone vir, quasi filios perdidi, quia per terrenas curas recta opera amisi. Nolite ergo me vocare Noemi , id est pulchram, 41 sed vocate me Maria, quia amaritudiAntiocheno. Scripta vestrae beatitudinis, uti fessus requiem, salutem aeger, fontem sitiens, umbram aestuans inveni. Neque enim illa verba per linguam carnis videbantur expressa, quia sic spiritalem amorem suum quem gestabat aperuit, ac si mens per semetipsam loqueretur. Sed durum valde fuit quod secutum est, quia amor vester terrena me portare onera praecepit, et quem prius spiritaliter diligebatis, postea, ut aestimo, temporaliter amantes, usque ad terram me superposito onere depressistis; ita ut om
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ dr. Intelligens gub nacła possidebit. S
mͥ hec difficilia st̃: quia ⁊ ualde onerosa. Et qͥd̃
mens uoluntarie ñ recipit: congrue ñ disponit.
Ecce serenissimus imꝑator domnꝰ fieri simiam
leonẽ iussit. Et quidẽ ꝓuisione illiꝰ uocari leo
potest: fieri aũ leo ñ potest. Unde necesse ẽ. ut õs
culpas ac negligentias meas. ñ mͥ s suȩ pietati
deputet: qͥ uirtutis minist̾iũ infirmo cõmisit.
descͥbitis. ruine mee mͥgemitũ renouatis: qͥa au¬
diui qd̾intus ꝑdidĩ dũ foras adculmen regiminiᷤᷤ
immeritꝰ ascendi. Tanto aũ me ꝑcussũ merore
cognoscite: ut uix loqui sufficiã. Ocłos enĩ m̃tis
mee. doloris tenebre obsident: Triste ẽ enĩ qͥ cqͥd
aspicit᷑: qͥcquid delectabile credit᷑ cordi meo lam̃¬
tabile apparet. Penso enĩ ab alto qͥetis meȩ culmine
corruens. quã dilectũ ext̾ioris ꝓuestꝰ culmen
ascendi: ⁊ ꝑculpis meis in occupationis exiliũ

Expanded text:
monem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit. Sed monem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit. Sed mihi haec difficilia sunt, quia et valde onerosa; et quod mens voluntarie non recepit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator fieri simiam leonem jussit. Et quidem pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac negligentias meas non mihi, sed suae pietati deputet, qui virtutis ministerium infirmo commisit.descripsistis, ruinae meae mihi gemitum renovastis, quia audivi quid intus perdidi, dum foris ad culmen regiminis immeritus ascendi. Tanto autem me percussum moerore cognoscite, ut vix loqui sufficiam; oculos enim mentis meae doloris tenebrae obsident, triste est quidquid aspicitur; quidquid delectabile creditur, cordi meo lamentabile apparet. Penso enim, ab alto quietis meae culmine corruens, ad quam dejectum exterioris provectus culmen ascendi, et pro culpis meis in occupationis exsilium
Abbreviated transcription (Latin):
praui qͥꝙ dũ scł̃ari honore suffulti foras uident᷑
surgere. intus cadunt. Auleuatio gͦ ipsaruina ẽ:
quia dũ falsa gła subnixi st̃. a uera gła uatuant᷑.
hoc iterũ dicit. Deficientes ut fumus deficient.
fumus qͥppe ascendendo deficit. ⁊ sedilatando e¬
uanescit. Sic uidelicet fit cũ peccatoris uitam
p̃sens felicitas comitat᷑. qͥaunde ostendit᷑. ut al¬
tus sit. inde agit᷑ ut ñ sit. Hinc rursũ scͥptũ ẽ. bs
m̃s pone illos ut rotã. Rota quippe exteriori par
te qui ait. Quȩ retro oblitus: in ea q̃ st̃ pͥora exten¬
densme. Peccator gͦ cũ inp̃senti uita ꝓfecerit ut
iota ponit᷑: quia in int̾iorib corruens. expost̾ioribꝰ
eleuat᷑. am cũ in hac uita głam ꝑcipit ꝙͣ reliqͥt:
ab illa cadit. que pꝰt hancuenit. Et quidẽ multi
st̃ qui sic ext̾iores ꝓfectus regere sciunt. ut ꝑ eos
nequaꝙͣ interius corruant. Unde scͥptũ ẽ. Deus
potentes ñ abicit: cũ ⁊ ipse sit potens. Et ꝑ salo¬

Expanded text:
uique dum, temporali honore suffulti, foris videntur surgere, intus cadunt. Allevatio ergo ipsa ruina est, quia dum gloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacuantur. Hinc iterum dicitur: Deficientes ut fumus deficient . Fumus quippe ascendendo deficit, et sese dilatando evanescit. Sic videlicet fit, cum peccatoris vitam praesens felicitas comitatur, quia unde ostenditur ut altus sit, inde agitur ut non sit. Hinc rursum scriptum est, Deus meus, pone illos ut rotam . Rota quippe ex posteriori te, qui ait: Quae retro sunt oblitus, in ea quae sunt priora extendens me . Peccator ergo cum in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam reliquit, ab illa cadit quae post hanc venit. Et quidem multi sunt qui sic exteriores provectus regere sciunt, ut per eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Et per Salo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ homo discutere ⁊ inuestigare dĩ iuditiã ñ
sufficit. in tantũ sub ea debet ceruicẽ cordis in¬
flectere: ut qͥa id qd̾ sibi tͥbuit᷑ quo iudiciodis¬
ponat᷑ ignorat: nec ad appetendũ locũ ꝓcax in-¬
sistere. nec ad repellendũ contumax debet in¬
ueniri. Unde indignus ego ad suscipienda ep̃atꝰ
onera iussioni omĩpotentis di ur̃eq uolũtati
me subdidi: cui me p̃esse largitate magis gr̃e
ꝙͣ iudicii estimatione uoliuistis. Potens ẽ enim
õs ꝓpt̃ quẽ me indignũ diligitis. hanc uob̾
inꝑpetuũ recõpensare mercedẽ: ut grãm ꝙͣ in¬
dignis famulis eiꝰ impenditis: apud eũ mul-¬
tiplicus inuenire ualeatis. At ego hic ab de¬
florationis oꝑe paululũ respirabo: ut que spe-¬
cialiter de pontificio euis dicenda ft̃. in libꝰ alio
suffragante dño referant᷑. Explicit liber pͥmꝰ¬

Expanded text:
quantum homo discutere et investigare judicia superna non quantum homo discutere et investigare judicia superna non sufficit, in tantum sub eis debet cervicem cordis inflectere, ut quia id quod sibi tribuitur quo judicio disponatur ignorat, nec ad appetendum locum procax insistere, nec ad repellendum contumax debet inveniri. Unde 43 indignus ego ad suscipienda episcopatus onera, jussioni omnipotentis Dei vestraeque voluntati me subdidi, cui me praeesse largitate magis gratiae quam judicii aestimatione voluistis. Potens est enim Deus, propter quem me indignum diligitis, hanc vobis in perpetuum recompensare mercedem, ut gratiam 44 quam indignis famulis ejus impenditis, apud eum multiplicius invenire valeatis. » At ego hic a deflorationis opere paululum respiro, ut quae specialiter de pontificio dicenda sunt, in libello alio suffragante Domino referantur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
declinare uoluisse. qͥnetiã cũ magno ango¬
reanimi summũ sacerdotiũ suscepisse satis
ut opinor ꝓbatum ẽ. qua discretione id fecerit
uidet᷑ breuit̃ indicandũ: ne scilicet tantꝰ uir
aut ꝑtinacie aut pusillanimitatis uicio saltẽ
leuit᷑ succubuisse putet᷑. A it enĩ in epła ana¬
inuestigabilia. tanto debent ẽẽ humanis sen¬
sib metuenda: ut qͥa ea ratione mortalis cõp̃¬
hendere ñ ualet: his senecesse ẽ humili cordis
ceruice substernat: quatinꝰ quo eã regentis
uoluntas duxerit: illuc obedientis mens gressi-¬
b ꝓsequat᷑. Ego aũ considerans in firmitatem
meã ad apłice sedis culmen ñ posse ꝑtinge̾. onꝰ
hoc malui declinare: nem pastorali regimine im-¬
paris ãministrationis actioni succũberẽ. Sed
qͥa contraire ñ ẽ dñi disponentis arbitrio: obe¬
dient̃ secutus sũ qd̾ misericors de me gratis uo
ñ eueniret occasio. necessario fu̾it indicandũ qd¬
idem de eadẽ re philippo comiti excubitoꝵ. In

Expanded text:
declinare voluisse, quin etiam cum magno angore animi summum sacerdotium suscepisse satis, ut opinor, probatum est, qua discretione id fecerit, videtur breviter indicandum, ne scilicet tantus vir, aut pertinaciae, aut pusillanimitatis vitio saltem leviter succubuisse putetur. 54. Ait enim in epistola Anainvestigabilia, tanto debent esse humanis sensibus metuenda: ut quia ea ratio mortalis comprehendere non valet, his se necesse est humili cordis cervice substernat, quatenus quo eam regentis voluntas duxerit, illic obedientis mentis gressibus prosequatur. Ego autem considerans infirmitatem meam ad apostolicae sedis culmen non posse pertingere, onus hoc malui declinare, ne in pastorali regimine imparis administrationis actione succumberem. Sed quia contraire non est Domini disponentis arbitrio, obedienter secutus sum quod misericors de me regentis mt si praesens non eveniret occasio, necessario fuerat indicandum qItem de eadem re Philippo comiti excubitorum. « In
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sationis habitũ uenire: urando irascendo.
Cũq extremũ sꝑm ageret: conuenert̃ cũ beato¬
Iam corpus ei ab extrema fuerat parte p̃mortuũ:
in solo tantũmͦ pectore uitalis adhuc caloe anhe
ius orare: qntũ eũ iã uidebant sub celeritate disce¬
dere. Cũ repente cepit eisdẽ frĩb assistentib cla¬
mare: atq cũ magnis uocib orationes eoꝵ inter¬
rũꝑe dicens. Recedite ecce draconi ad deuorandr̃

Expanded text:
conversationis habitum venire, conversationis habitum venire, Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratJam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelius orare, quantum eum jam videbant sub celeritate discedere, cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: « Recedite, ecce draconi ad devorandum
Abbreviated transcription (Latin):
serpentium. cũ magno dracone in modũ tra¬
bis ualide. ꝑtyberis fluminis alueũ in mare des-¬
cendit: s suffocate bestie int̾ salsos maris turbi¬
dissimi fluctꝰ sine mora in littore decideit suaq
putredine totũ aerem corruꝑunt. Secuta ẽ euesti¬
gio clades inguinaria.: que urbẽ romã ad eo uehe¬
m̃ti pestilentia laniauit: ut &̃ corporali uisu sa¬
gitȩ celitus uenire. ⁊ singłos qͦsꝙ ꝑcutere uid̾ent᷑
Quȩ in mense undecimo ueniens. pͥmũ oĩum iux
pite. pelagiũ papã ꝑculit. ⁊ sine mora extinxit.
Quodefuncto. ita in reliquũ uulgus deseuiit: ut
subtractis habitatorib domos in urbe plurimaᷤᷤ
uacuas omnino reliquerit.
odem tẽpore in monast̾io uen̾abilis leui¬
te gregorii. puer inquietus ualde theodo¬
rus nomine cũ frẽ religioso magis necessitate
ꝙͣ uoluntate degebat. Cui nimiũ ualde graue
ñ solũ face s &̃ audire ñpoterat. Nũꝙͣ se ad scẽ

Expanded text:
serpentium cum magno dracone, in modum traserpentium cum magno dracone, in modum trabis validae per Tiberini fluminis alveum, in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidissimi fluctus sine mora in littore deciderunt suaque putredine totum aerem corruperunt . 37. Secuta est e vestigio clades inguinaria, quae Romanam urbem adeo vehementi pestilentia laniavit, ut etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque percutere viderentur. Quae in mense undecimo veniens, primum omnium, jpite , Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto, ita in reliquum vulgus desaevit, ut, subtractis habitatoribus, domos in urbe plurimas vacuas omnino reliquerit. Eodem tempore in monasterio venerabilis levitae Gregorii puer inquietus valde, Theodorus nomine, cum fratre religioso magis necessitate quam voluntate degebat, cui nimium gravis erat non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
ris fluuiꝰ alueũ suũ egressꝰ ẽ. tantũq excreuit
ut eius unda suꝑ muros urbis influeret. atq in
ea regiones maximas occuparet. antiquaꝵq edi-
um plurima menia deiceret. eccłiastica qͦꝙ hor¬
rea iuolent̃ subuerte̾t: in qͥb ñ nulla modioꝵ
ueronensemurbẽ fluuiꝰ athesis ut idem
gregoriꝰ refeit excrescens: ad beati ⁊enonis mr̃is
atꝙ pontificis ȩccłã uenit. Cuiꝰ ecclȩ cũ ẽẽnt ianuȩ
aꝑte: aqua in eã minime intrauit. Quȩ pau¬
lisꝑ crescens: usq ad fenestras eccl̃iȩ quȩ erant
tectis ꝓximȩ ꝑuenit. Sicq stans aqua eccł̃ie
Iianuã clausit: ac sullud elem̃tũ liquidũ in so¬
haberent. ibiꝙ siti ac fame deficere formidarent:
ad ȩccł̃ie ianuã ueniebant. Ad bibendũ hauriẽ
pandũ locũ. Qd̃ nimirũ miracłm babilonici il¬
lius ignis miracło ñ dissimile poterit estimari:
qͥ triũ pueroꝵ ⁊ uestim̃ta ñ tetigit. ⁊ uincła incen-¬
unc &̃ innumerabilis multitudo xxiii Idit.¬

Expanded text:
ris fluvius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atque in eum plurima monimenta dejiceret, ecclesiastica quoque horrea violenter subverteret, in quibus nonnulla modiorum apud Veronensem urbem fluvius Athesis, ut idem Gregorius refert , excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in sohaberent, ibique se fame et siti deficere formidarent, ad Ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebapandum locum. Quod nimirum miraculum Babylonici illius ignis miraculo non dissimile poterit aestimari, qui trium puerorum et vestimenta non tetigit, et vincula incenunc etiam innumerabilis multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
euolutos dies minime numerante. idem fã qͥ
defunctꝰ fuerat. nocte quadã fri suo copioso ꝑ
uisionẽ apparuit. Quẽ ille cumuidiss inqͥliuit
dicens. Quid ẽ fr̾. Quomes. Cui iꝑse respondit.

Expanded text:
evolutos dies minime numerante, idem frater qui evolutos dies minime numerante, idem frater qui defunctus fuerat nocte quadam fratri suo Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit, dicens: Quid est frater? Quomodo es? Cui ipse respondi
Abbreviated transcription (Latin):
muit: atꝙ in ipsa sua tristicia decorꝑe exiuit. Qͥ
ita ẽ sepultus: ut gregoriꝰ usserat. S fr̃s om̃s
eadem eiꝰ sententia ꝑt̾riti. ceꝑunt singłi extre¬
licuerat ad mediũ ꝓferre: uehement̃ꝙ formidare.
ne qͥd apud se eẽt unde reprehendi potuissent.
ceꝑit animus gregorii miscditer ei cõpati: eiusq
cũ graui merore supplicia pensare:. ⁊ si qͦd eẽt ẽ¬
reptionis eus remediũ qͣrere. Tunc euocato
ad se eodẽ p̃cioso monasterii sui p̃posito: tristis
dixit. Du ẽ quod fr̃ iustus qui defunctꝰ ẽ in ig¬
ne cruciat᷑: debemus ei aliquid caritatis impen-¬
dere. ⁊ ei inquantũ possumꝰ ut eripiat᷑ adiutori-¬
um cõmodare uide itaꝙ ⁊ abhodiernadie con-¬
tinus tͥginta dieb offerre ꝓ eo sacͥficiũ stude. ut
nullꝰ omĩno p̃termittat᷑ dies in quo ꝓ absoluti¬
one illius salutaris hostia ñ mactet᷑. Qui ꝓtinꝰ

Expanded text:
muit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui muit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui ita est sepultus, ut Gregorius jusserat. Sed fratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coeperunt singuli extrelicuerat, ad medium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. 16. coepit animus Gregorii misericorditer ei compati, ejusque cum gravi moerore supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus 28 remedium quaerere. Tunc evocato ad se eodem Pretioso, monasterii sui praeposito, tristis dixit: « Diu est quod frater Justus, qui defunctus est, in igne cruciatur; debemus ei aliquid caritatis impendere, et ei, inquantum possumus, ut eripiatur, adjutorium commodare. Vade itaque, et ab hodierna die continuis triginta diebus offerre pro eo sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo pro absolutione illius salutaris hostia non mactetur. » Qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ex cuuislibet eoꝵ ore ꝑcipiat. S cũ in
morte constitutꝰ fĩs quesierit ei suus fã car¬
nalis dicat. quia ꝓ solidis qͦs occulte habuit a
cunctis sit frib abominatus: ut saltem in mor¬
te deculpasua mentẽ illiꝰ amaritudo trans
u̾beret: atq a peccato qͦd ꝑpetrauit purget.
mul om̃s clamantes. pecunia tua tecũ sit in ꝑ¬
ditionẽ ⁊ sic eũ t̾ra cooꝑite. In quib utrisq reb
sollertissimꝰ ꝑat̃ gregorius unã morienti alt̾a
ritudo mortis a culꝑa solubilẽ faceret: ⁊ istos a¬
uaritie tanta damnatio misceri talib ꝓhiberet.¬
Qd ita factũ ẽ. Nam dũ idem monachꝰ ꝑueniss
ad mortẽ. atq anxie quereret frĩb se cõmendare:
nullusꝙ fr̃m ei applicari uł loqui dignaret᷑. ei car¬
nalis fr̃ cur ab om̃ib eẽt ab ominatꝰ aꝑuit. Ille
ꝑtinus ut audiuit. de reatu suo uehem̃ter inge-¬

Expanded text:
tionis ex cujuslibet eorum ore percipiat; sed cum in tionis ex cujuslibet eorum ore percipiat; sed cum in morte constitutus fratres quaesierit, ei suus frater carnalis dicat, quia pro aureis quos occulte habuit a cunctis fratribus abominatus sit; ut saltem in morte de culpa sua mentem illius amverberet, atque a peccato quod perpetravit purget. mul omnes clamantes, Pecunia tua tecum sit in perditionem, et sic eum terra cooperite. » In quibus utrisque rebus solertissimus Pater Gregorius unam morienti, altermaritudo mortis a culpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri talibus prohiberetest. Nam cum idem monachus pervenisset ad mortem, atque anxie se quaereret fratribus commendari, nullusque fratrum ei applicari vel loqui tentaret, ei carnalis frater, cur ab omnibus esset abominatus aperuit. Ille protinus ut audivit, de reatu suo vehementer inge
Abbreviated transcription (Latin):
uiebat: s p̃dictus iustꝰ cum iã sẽ ad extrema ꝑ¬
uenisse cognosceret. eidẽ copioso fr̃i suo quia oc¬
cultos tres aureos haberet innotuit. Qd ni mi¬
rũ fr̃ĩb celari non potuit. Qui subtilit̃ indagã¬
des. atq illius medicam̃ta omĩa ꝑscrutantes:
eoscdẽ tres aureos inuenert̃ in medicamine abs¬
consos. Ed mox ubi gregorio nuntiatum est.
tantũ malũ de fr̃ẽ qui secũ cõmunit uixerat.
equanimit̃ ferre ñualuit: quippeqͥa eidẽ mo¬
nasterio iã dudum regulam constituerat. ut
cunsti fr̃s ita communit̃ uiuerent: quatinꝰ
eis singłis nulla habere ꝓpͥa liceret. Tunc grego¬
rius nimio merore compulsꝰ. cogitare cȩpit
uł qͥd ad purgationẽ morientis faceret: uł
quid ad exemplũ uiuentib ꝓuideret. Preci¬
oso gͥ eiuscdem monasterii preposito ad se ac¬
cersito dixit. Tide ut nullus ex frĩb se ad¬
eum morientẽ iungat. nec seimonẽ consola¬

Expanded text:
viebat . Sed praedictus Justus, cum jam se ad extrema pviebat . Sed praedictus Justus, cum jam se ad extrema parvenisse cognosceret, eidem Copioso fratri suo quia occultos tres aureos haberet innotuit. Quod nimirum fratribus celari non potuit, qui subtiliter indagantes, atque illius medicamenta omnia perscrutantes, eosdem tres aureos invenerunt in medicamine absconditos. Quod mox ubi Gregorio nuntiatum est, tantum malum de fratre qui secum communiter vixerat aequanimiter ferre non valuit, quippe quia eidem monasterio jam dudum regulam constituerat, ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc Gregorius, nimio moerore percussus, cogitare coepit, vel quid ad purgationem morientis faceret, vel quid ad exemplum viventibus provideret. Pretioso igitur ejusdem monasterii praeposito ad se accersito, dixit: « Vide ut nullus ex freum morientem jungat, nec sermonem consola
Abbreviated transcription (Latin):
nachi absconderant: fixert̃ gradũ. Pulsati ⁊ cõpul¬
si: passum mouere noluert̃. Consid̾antes equites
rem talem sine misterio ẽẽ non posse: attenden¬
tes ad criptas. uiderunt eaꝵ aditus missa mace¬
ria predamnatos. S caballis suis nusꝙͣ ire uolẽ¬
tib: descendert̃. Lapides qui in ore criptaꝵ cõ¬
positi fuerant deponentes ingressi st̃: eosq in
eis dem tenebrosis latibulis consternatos t̾rȩ
inuenerunt. Qui admonast̾iũ reducti. tam stu-¬
pore miraculi quã exhortatione uenerabilis pa¬
tris gregorii sic meliorati ft̃: ut eis multũ ꝓfu̾it
ad paruũ temporis de monast̾io recessisse. ix
lio qͦq tempore quidã monachus iustus
nomine. medicinali arte imbutꝰ beato gre¬
gorio sedule obsequi. atq inassidius egritudinib
en excubare consueuerat. Hic itaꝙ corporis lan¬
gore preuentꝰ ad extrema deductus ẽ. Cui in
ipsa molestia fã germanus copiosus noĩe ser¬

Expanded text:
nachi absconderant, fixerunt gradum; pulsati et compulnachi absconderant, fixerunt gradum; pulsati et compulsi, passum movere noluerunt. Consideraverunt equites rem talem sine mysterio esse non posse, attenderunt ad cryptas, viderunt earum aditus missa maceria praedamnatos: sed caballis suis nusquam ire volentibus, descenderunt, et lapides qui in ora cryptarum compositi fuerant deponentes, ingressi sunt, eosque in eisdem tenebrosis latibulis consternatos terrae invenerunt. Qui ad monasterium reducti, tam stupore miraculi quam exhortatione 27 venerabilis Patris Gregorii sic meliorati sunt, ut eis multum profuerit ad parvum temporis de monasterio recessisse. 15. Alio quoque tempore quidam monachus, Justus nomine, medicinae arte imbutus, beato Gregorio sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus ejus excubare consueverat. Hic itaque corporis languore praeventus, ad extrema deductus est, cui in ipsa molestia frater germanus, Copiosus nomine, ser
Abbreviated transcription (Latin):
precib ita pietate dĩ curatus ẽ ut ad eũ postmodũ
malignus sp̃c nunquã accedẽ temptauiss. Uin
lii qͦq duo fr̃s de eiusdem patͥs monast̾io fuge-¬
prunt qui aliqua pͥus colloquendo fr̃ib signa de¬
oerant. qd̵ ꝑ apiam descendentes iherosolimã ten¬
derent. Hiexeuntes diuertert de itinere: & ut a
sequentib inueniri minime potuissent. retrusas
cͥptas iuxta flammineã portaminuenientes. in eis
se oculuer̃t̃. Cum uͦ uesꝑtinis horis iussu gregorii
requisiti minime in cogregatione inuenti fuissẽt :
ascensis caballis eos qͥdã fr̃s secuti ft̃ ꝑ metrouii
portã exeuntes: ut eos in latinam uł apiam uiã
sequerentur. Subitoq eis consilium ortum ẽ:
ut eos in salaria uia extra ciuitatẽ requirere de¬
buissent. Igit᷑ ꝑgentes deflexerunt iter. Et in sa
decreuerunt redire. Cumq reuerterent᷑ mox ut
equieoꝵ ante criptas illas uenerunt inqͥb se mo¬

Expanded text:
precibus ita pietate divina curatus est, ut ad eum postmodum precibus ita pietate divina curatus est, ut ad eum postmodum mal duo fratres ex ejusdem Patris monasterio fugerunt, qui aliqua prius colloquendo fratribus signa dederant, quod per Appiam descendentes, Jerosolymam tenderent. Hi exeuntes diverterunt de itinere, et ut a sequentibus inveniri minime possent, retrusas cryptas juxta Flaminiam portam invenientes, in eis se occultaverunt. Cum vero vespertinis horis jussu Gregorii requisiti, minime in congregatione inventi fuissent, ascensis caballis, eos quidam fratres secuti sunt, per Metronii portam exeuntes, ut eos in Latinam vel Appiam viam sequerentur: subito eis consilium ortum est ut eos in Salariam viam extra civitatem requirere debuissent. Igitur pergentes deflexerunt iter, et in Saldecreverunt redire. Cumque reverterentur, mox ut equi ante cryptas illas venerunt in quibus se mo
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ ante altare scĩ andrce apł̃i uissu gregorii ꝓiece¬
runt᷑ ipsiq ꝓ eo mnoratione ꝓstratist̃. Qui statĩ
ad se reuersus. confessus ẽ quia senex quidã ei appa-¬
rut: ⁊ canẽ nigrum ad eũ dilacerandũ dimisit di¬
cens. Quare fugere uoliusti de monasterio isto:.
Cumq euadere de canis morsib nullom᷑ potuissẽ:
uenerunt quidã monachi. & eundẽ senẽ ꝓme ro¬
gauert̃. Qui statim iussit canẽ abscedere: ⁊ ipse ad
me reuereꝰ sum. Hic &̃ sepe confessus ẽ postea dicẽs.
qͦd eo die quo ista ꝑtulerat. consilium habuerit
de monast̾io fugiendi. uii
lius qͦꝙ monachus. discedere ex eodẽ monast̾io
latenter uoluit. sumq hoc m̃te tractasset᷑ uo
quiuit. Relinquebat᷑ ademonio. quãdiu extra o¬
ratoriũ stabat. Si ingrediconabat᷑: statim malig¬
no sp̃ui traditus uexabat᷑. Hoc dum iã sepiꝰ fieret:
tandem gregorio disquirente. se de monast̾io fuge̾
uoluisse confessus ẽ. Eiusq ꝑtriduũ simul cũ frm̃

Expanded text:
i Andreae apostoli, jussu Gregorii, projecerunt, ipsique pro eo in orationem prostrati sunt. Qui statim ad se reversus, confessus est quia senex quidam ei apparuit, et canem nigrum ad eum dilacerandum dimisit, dicens: Quare fugere voluisti de monasterio isto? Cumque evadere de canis morsibus nullo modo potuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt, qui statim jussit canem abscedere, et ipse ad me reversus sum. Hic etiam saepe confessus est postea, dicens quod eo die quo ista pertulerat, consilium habuerit de monasterio fugiendi. 13. Alius quoque monachus discedere ex eodem monasterio latenter voluit; cumque hoc mente tractasset, oraquivit. Relinquebatur a daemone quamdiu extra oratorium stabat; si ingredi conabatur, statim maligno spiritui traditus, vexabatur. Hoc dum saepius fieret, tandem, Gregorio inquirente, se de monasterio fugere voluisse confessus est, ejusque per triduum simul cum fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
stituti qͥa maxime partes italie omĩ p̃sidio uacu¬
ate uident᷑: ⁊ ex archus scribit nullũ nob̃ posse
remediũ facere: qͥppe qͥ nͨ ad illas partes custodien¬
gentis exertitꝰ. loca que ad huc adrẽ publicã de¬
tinent᷑. dõ sibi contrario qd̾ absit p̃ualeant oc¬
cupare. Presbiterũ aũ ad nos retransmitt̾e deo

Expanded text:
stituti, quia maxime partes Romanae omni praesidio vacustituti, quia maxime partes Romanae omni praesidio vacuatae videntur. Et Exarchus scribit, nullum nobis posse remedium facere, quippe qui nec ad illas partes custodiengentis exercitus loca, quae adhuc a republica detinentur, Deo sibi contrario, quod absit, praevaleant occupare. Presbyterum autem ad nos, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fr̃e ⁊ coeꝑo sebastiano dilectionitue direxi¬
mꝰ: ut quia in illis partib ad rauennã usꝙ nc̃
cũ uiro głoso domno decio patͥcio fuit. iꝑse sua
relatione te ex oĩb studeat informare. uł si qua
necessaria iudicau̾is. possit domno imꝑatori-
suggerere: qͥa tantȩ calamitates ac tͥbulationeᷤ.
nob̾ aꝑfidia langobardoꝵ illate st̃ contͣ suũ ꝓ¬
pͥum uisiurandũ. ut nullꝰ possit ad referendũ
suffice̾. Fredictũ aũ frẽm sebastianũ qͣm susceꝑi¬
mus. uł in quali apud nos te sugg̾ente fu̾it cari¬
tate: ipsius pot̾is relatione cognoscere. Qui &̃ ꝓ
misit nob̃: necessitates uł ꝑicła totius italie pi¬
issimo domno imꝑatori suggerere. Loqͥmini
blica: ut nͥ ds̃ piissimi in corde pͥncipis imꝑau̾it ut¬
ꝑ insitã sͥ miscdiam suis famulis largiat᷑ suꝑ il¬
lam diacoposin. uł unũ magistrũ militũ. ⁊ unũ
ducẽ dignet᷑ concede̾. in om̃i sumus angustia de¬

Expanded text:
copo Sebastiano ad dilectionem tuam direximus, ut quia illis in partibus ad Ravennam usque nunc cum viro glorioso domno Decio patricio fuit, ipse sua relatione te ex omnibus studeat informare; vel si qua necessaria judicaveritis, possit domno imperatori suggerere. Quia tantae calamitates ac tribulationes nobis a perfidia Langobardorum illatae sunt, contra suum proprium jusjurandum, ut nullus possit ad referendum sufficere. Praedictum autem fratrem Sebastianum quo modo susceperimus, vel in quali apud nos, te suggerente, fuerit charitate, ipsius poteris relatione cognoscere. Qui etiam 34 promisit nobis necessitates vel pericula totius Italiae piissimo domno imperatori suggerere. Loquimini blica, ut n insitam sibi misericordiam suis famulis largiatur, et super illam diacoposin, vel unum magistrum militum, et unum ducem dignetur concedere, in omni sumus angustia de