comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potius uia regia gradientes a dextris & a sini¬
stris ꝑ arma iusticiȩ tutati ꝓcedunt aptaq tẽ¬
poris obseruantia cũ celo faciẽ mutanes suis
inspectorib dicant. siue enim mente exce¬
dimus dõ. siue sobrii sumus uobis. Quasi
iacintus nubilo cirtundatus loquit᷑. noni
angustiamini in nobis. angustiamini autẽ
in uiscerib ur̃is. Et iterũ. Nichil enĩ uidi
caui me scire inter uos. nisi xp̃m IESGor
& hunc crucifixũ. Et quasi in serena luce
uisus ait. sapientiã autẽ loquim int̾ ꝑfectos.
Duodecimus a methistus. Amethistus pur¬
pureus est ꝑmixto uiolatio colore. & quast
rosȩ nitore quasdã leniter flammulas fun¬
dens. sed & quiddã in purpura illius non
ex toto igneũ sed quasi uinũ rubens appa.¬
ret. Purpureus gͦ decor cęlestis regni habitũ.
roseus uͦ atq uiolatius humilẽ scõrũ uere¬
cundiam preciosãq mortẽ designat. quor
uidelicet mens principalit᷑ in summis crigit᷑.
etiam cum exterius ꝑpeti abiecta cernuntur.

Expanded text:
is et a sinistris per arma justitiae procurati procedant: aptaque temporis observantia cum coelo faciem mutantes suis inspectoribus dicant: Sive enim mente excedimus, Deo: sive sobrii sumus, vobis . Quasi enim hyacintus nubilo circumdatus, loquitur: Et ne angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris . Et iterum: Nihil enim judicavi me scire inter vos, nisi Christum Jesum, et hunc crucifixum . Et quasi in serena luce visus ait: Sapientiam autem loquimur inter perfectos . Duodecimum amethistus. Amethistus purpureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdamque leniter flammulas fundens, sed et quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed quasi vinum rubens, apparet. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus, humilem sanctorum verecundiam pretiosamque mortem designat. Quorum videlicet mens principaliter in summis erigitur, etiam cum exterius perpeti abjecta cernuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
fortis. & cui semꝑ iusticia placita est talia
ꝑmisit impios ꝓ poena pectati prioris oꝑari.
p quib merito finẽ totius imponeret orbis
sicut i sodomis & diluiuo factũ euangłiũ
sestat᷑ Ut dent regnũ suũ bestiȩ donec con¬
qonee consumment᷑ scripturę. quib ds̃ di¬
cit quartũ regnũ terrã consũmare. sicut
in danihele legimus. Quartũ erit regnũ
suꝑ terrã. qđ istis om̃ib regnis p̃ualebit.
& untuersam terrã deuorabit. & euertet¬
& delebit. Et mulier quã uidisti est cuii¬
t̾re. Sic &e infra sponsã agni contẽplari
iussus uidit ciuitatẽ scam descendentẽ
de clo. Quã cũ ł criberet. & reges inqͥt
t̾re afferent głam suã in illã. Due sunt
enuĩ in mundo ciuitates. una de abysso.
altera de celestib oriens. Unde & eandẽ
impietatẽ quã stibhabitu meretricis nuda¬
te atq cõbuste descripserat: nunc deserte
ciuitatis cõparat ruinis. Et post hȩc uidi
aliũ angłm descendentẽ de celo potestatẽ

Expanded text:
fortis, et cui justitia semper placita est, talia rmisit impiis pro poena peccati prioris operari: pro quibus merito finem totius imponeret orbis, sicut in Sodomis et diluvio factum Evangelia testantur. Ut dent regnum suum bestiae, donec consummentur Scripturae, quibus Deus dixit quarto regno terram consummare, sicut in Daniele legimus: Quartum erit regnum super terram, quod istis omnibus regnis praevalebit. Et universam terram devorabit, et evertet, et delebit . Et mulier quam vidisti est civitc. Sic et infra sponsam Agni contemplari jussus, vidit civitatem sanctam descendentem de coelo. Quam cum describeret: Et reges inquit terrae afferent gloriam suam in illam . Duae sunt enim in mundo civitates: una de abysso, altera de coelestibus oriens. Unde et eamdem impietatem, quam sub habitu meretricis nudatae atque combustae descripserat, nunc desertae civitatis comparat ruinis. CAPUT XVIIalium angelum descendentem de coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus memoriale patrũ in rationali pecto¬
ris ferre iubit᷑. Aboriente porte tres. ab aquilo¬
portę tres. Hac tam sollerti reor descriptione
portarum duodenarii numeri uoluit indicare
qua drato scẽ trinitatis erat fides intimanda.
Et murus ciuitatis habens fundamenta duo¬
tim apłorũ & agni. Qđ sunt portȩ hoc fun.¬
Samenta. qđ ciuitas hoc murus. Possunt
autẽ & patriarchȩ fundamentorũ uocabulo
designari. qui nomina in se apłoꝵ. id est
figurã tenuerunt. Per illos enĩ fundata. ẽ¬
hȩc ciuitas. quãuis ꝑ apłos quasi ꝑ portas
latius credituris sit aꝑta nationib. Et notan-
dũ fundam̃ta cũ pluralit̃ dicant᷑ doctores

Expanded text:
ingressus memoriale Patrum in rationali pectoingressus memoriale Patrum in rationali pectoris ferre jubetur. « Ab oriente erant portae tres, ab aquiloportae tres, etc. Hac tam solerti reor descriptione portarum, duodenarii numeri voluit indicare quadrato sanctae Trinitatis erat fides intimanda. Et murus civitatis habens fundamenta duocim apostolorum et Agni; » quod sunt portae, hoc fundamenta, quod civitas hoc murus. Possunt autem et patriarchae fundamentorum vocabulo designari, qui nomina in se apostolorum, id est, figuram tenuerint. Per illos enim fundata haec civitas, quamvis per apostolos quasi per portas latius credituris sit aperta nationibus. Et notandum, quod fundamenta cum pluraliter dicantur, doctores
Abbreviated transcription (Latin):
portare celestẽ. Lumen eius simile lapidi pre¬
cioso. Lapis preciosus xp̃c est: qui ait. claritatẽ
quã dedisti michi dedi eis. Tanquã lapidi ias¬
pidis sicut cristallum. laspidi ꝓ candore uir¬
tutum. cristallo pro interna mentis puritate
& fide non ficta. Et habebat muruͦ magnum
& altum. Id est in expugnabilẽ fidei spei carita¬
tisque firmitatẽ. Potest & ipse dñs ȩccłam un¬
dique ꝓtegens murus magnus intelligi. de
quo ysaias ait. ponet᷑ in ea murus & antemu¬
rale. Id est dñi protectio & intercessio scõrum.
qui uter faciunt ei docendo ad corda credentiũ.
Habens portas duodetim. Hȩ porte apłi sunt
qui suo uel scripto uel oꝑe cunctis primordia¬
liter gentibus ȩccłȩ pandebant introitũ. Et
in portis angulos duodecim. Doctores scilicet
apłoruͦ uestigia fidei & uerbi mysterio sequen¬
ifrł. Memoriã ueterũ patrũ signat predicator
cordib insitam. Unde & pontifex tabernaculũ

Expanded text:
portare coelestem. Lumen ejus simile lapidi preportare coelestem. Lumen ejus simile lapidi pretioso. Lapis pretiosus Christus est, qui ait: Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Tanquam lapidi jaspidi, sicut crystallum. Jaspidi, pro candore virtutum; crystallo, pro interna mentis puritate et fide non ficta . Et habebat murum magnum et altum. Id est inexpugnabilem fidei, spei, charitatisque firmitatem. Potest et ipse Dominus Ecclesiam undique protegens, murus magnus intelligi, de quo et Isaias ait: Ponetur in ea murus et antemurale , id est, Domini protectio et intercessio sanctorum, qui iter faciunt ei docendo ad corda credentium. Habens portas duodecim. Hae portae apostoli sunt, qui suo vel scripto vel opere cunctis primordialiter gentibus Ecclesiae pandebant introitum. Et in portis angulos duodecim. Doctores scilicet apostolorum vestigia fidei et verbi mysterio sequeniam veterum patrum significat praedicatorum cord
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt se udeos esse & non sunt. sed menti¬
untur. sunt enĩ sẏnagoga sathanȩ::¬
T uenit unus de quattuor angelis¬
Predicatores idem qui plagã septenariã idest
uniuersalẽ irrogant impiis. ȩccłȩ qͦq futura
gaudia pandunt. Ueni ostendã tibi sponsam
uxorẽ agni. Sponsã & uxorẽ dicit ȩccłam.
quȩ immaculata ꝑmanens sp̾uales semꝑ dõ ge
nerat filios. uł qđ nunc dõ desponsata tunc
ad immortales est ꝑducenda nuptias. Et sustu¬
lit me in sp̃u in montẽ magnũ & altũ. & osten¬
lonis ciuitas sc̃a quȩ sponsa est agni supra
montẽ posita uidet᷑ Lapis enĩ prȩcisus de mon¬
te sine manib. cõminuit simulachrũ głe mun¬
dane. & creuit in montẽ magnũ orbẽq imple¬
uit uniuersũ. Descendentẽ de cęlo a dõ habentẽ
claritatẽ di. Tunc enim amplius decora uidebit᷑.
quando per sp̃m quo eius sponsus. credit᷑ con¬
ceptus & genitus imagine̾ plene meruerit

Expanded text:
inquit, se Judaeos esse, et non sunt; sed mentiinquit, se Judaeos esse, et non sunt; sed mentiuntur, sunt enim synagoga Satanae. Et venit unus de septem angelisedicatores iidem qui plagam septenariam, id est, universalem irrogant impiis, Ecclesiae quoque futura gaudia pandunt. Veni, ostendam tibi sponsam uxorem Agni. Sponsam et uxorem dicit Ecclesiam, quae, immaculata permanens, snerat. Vel quod nunc Deo desponsata, tunc ad immortales est perducenda nuptias. Et sustulit me in spiritu in montem magnum et altum, elonis civitas sancta, quae sponsa est Agni, supra montem posita videtur. Lapis enim praecisus de monte sine manibus comminuit simulacrum gloriae mundanae, et crevit in montem magnum, orbemque implevit universum . Descendentem de coelo a Deo, habentem claritatem Dei. Tunc enim amplius decora videbitur, quando per Spiritum quo ejus sponsus creditur conceptus et genitus, imaginem plene meruit
Abbreviated transcription (Latin):
summator qui creator est dictus intelligi. Ego
fonte irrorat nunc credentes in uia. quẽ uin¬
centib uberius hauriendũ prebet in patria.
Utrunq autẽ gratis. Gr̾a autẽ dĩ uita ȩt̾na
in xp̃o usu dũo nr̃o. Et de plenttudine eius
nos om̃s accepimus gr̃am ꝓ gr̃a. Timidis autẽ
& incredulis & execratis & coetera. Blandis
semꝑ ad cautelã insinuandã austera ꝑmiscet.
Sic & psalmus centesimus quadragesimꝰ quar¬
tus. cũ gr̃am miserationũ dĩ abundant᷑ inti.¬
maret: repente districtũ eiꝰ iudiciũ infert
dicens. Custodit dñs om̃s diligentes se. & om̃s
peccatores disꝑdet. Timidos autẽ iungit in¬
credulis. quia ille timet exꝑiri periculum
certaminis. qui dubitat de proemio uincentis.
& om̃ib mendacib pars erit in stagno ar¬
dente. Ostendit multa genera esse mendacu.
sed ꝑiculosissimũ & maxime detestandũ ÷
quo in religione peccat᷑. de quo supra dicust

Expanded text:
summator qui Creator dictus intelligi. Ego summator qui Creator dictus intelligi. Ego fonte irrorat nunc credentes in via, quem vincentibus ubertim hauriendum praebet in patria. Utrumque autem gratis. Gratia enim Dei vita aeterna Christo Jesu Domino nostro. Et de plenitudine ejus omnes accepimus, gratiam pro gratia . Timidis autem, et incredulis, et execratis, etc. Blandis semper, ad cautelam insinuandam, austera permiscet. Sic et psalmus centesimus quadragesimus quartus cum gratiam miserationum Domini abundanter intimaret, repente districtum ejus judicium infert, dicens: Custodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet . Timidos autem conjungit incredulis, quia ille timet experiri periculum certaminis, qui dubitat de praemio vincentis. Et omnibus mendacibus pars erit in stagno ardenti. Ostendit multa esse genera mendacii, sed periculosissimum et maxime detestandum est quo in religionem peccatur, de quo supra. Dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
erit electis ȩternȩ beatitudinis pręmiũ qd ab
Seo possessi possidebunt in ȩternũ. & abster
git omnem lacrimam ab oculis eorũ. Tanta
illius ciuitatis & tam celsa de dĩ munere cla¬
ritas apparebit ut nulla remaneant uestigia
uetustatis. quandoquidẽ & corpora cȩlestis in¬
corruptio sublimabit. & mentes ȩterni regis
pascit intuitus. Et mors ultra ñ erit neq lu.
abierunt. Predixerat enĩ mortẽ in stagnũ
ignis missã Flam etiã sic potest eadem senten¬
tia intelligi. ut sc̃a ciuitate nouissimo iudi¬
cio głificata dolor. luctus & mortalitas tantũ
in gehenna remaneant. Et dicit mͥ. Scribe.¬
doxit michi. Factũ est. Hȩc credi oportet non
exponi. prescrum quia sic dicit factũ esse de
prȩcerito. ut dubitare quẽquã non sinat de
in initio libri hoc se esse testatus est. ita hoc
tercio oportuit repeti. ut neq ante eũ dsꝰ sic̃
dicit ysaias. neq post eũ credat᷑ alius. & quia
de fine mundi sermo est. potest ipse scł̃i con-¬

Expanded text:
erit electis aeternae beatitudinis praemium, quod ab eo possessi possidebunt in aeternum. Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum. Tanta illius civitatis et tam celsa de Dei munere claritas apparebit, ut nulla remaneant vestigia vetustatis. Quandoquidem et corpora coelestis incorruptio sublimabit, et mentes aeterni Regis pascet intuitus. Et mors ultra non erit, etc.etc. Praedixerat enim mortem in stagnum ignis missam. Nam etiam sic eadem potest sententia intelligi, ut, sancta civitate novissimo judicio glorificata, dolor, luctus, et mortalitas tantum in gehenna remaneant. Et dixit mihi: Scribe,mihi: Factum est. Haec credi oportet, non exponi, praesertim quia sic dicit factum esse de praeterito, ut dubitare quemquam non sinat de in initio libri hoc se esse testatus est, ita hoc tertio oportuit repeti, ut neque ante eum Deus, sicut Isaias dicit, nec post eum credatur alius . Et quia de fine mundi sermo est, potest ipse saeculi con
Abbreviated transcription (Latin):
annunciat. cui more cantici canticorũ ȩccła
deuote respondet. amen. ueni dñe resx xp̃e.
Quȩ cotidie clamat orans adueniat regnũ
tuum. & in psalmo. psallã & intelligam
in uia unmaculata. quando uenies ad me.
dñi se gr̃a priuent. apło autẽ paulo prȩ¬
sidium querente ac dicente. quis me li.¬
berabit de corpore mortis huius: Respon-¬
deat ioħes nominis sui memor. & dicat
donatiste de singulari dĩ munere blandi-¬
antur. audiant qđ cũ gr̃am dĩ quasi ua¬
le ultimũ cõmendaret. adiecit cũ om̃ib¬

Expanded text:
annuntiat. Cui more Cantici canticorum Ecclesia annuntiat. Cui more Cantici canticorum Ecclesia devote respondet: Amen, veni, Domine Jesu Christe. Quae quotidie clamat orans: Adveniat regnum tuum . Et in psalmo: Psallam et intelligam in via immaculata, quando venies ad me .Domini se gratia privent. Apostolo autem Paulo praesidium quaerente ac dicente: Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondeat Joannes nominis sui memor, et dicatDonatistae de singulari Dei munere blandiantur, audiant quod cum gratiam Dei quasi vale ultimum commendaret, adjecit, Cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
Stella splendida & matutina. Qui post noctẽ
passionis uiuus apparendo. lumen resurre¬
ctionis & uite uerbis & exẽplo scłis ostendit.
De quo ad beatũ iob dicit᷑. Nunqͥd ꝓducis lu¬
ciferũ in tẽpore suo: Et sponsus & sponsa
dicunt ueni. Caput & corpus ȩccłȩ singula
membra cohortantur ad fidẽ. & qui audit.
dicat ueni. Quisquis internũ in mente fida
uel caritatis lumen ꝑceꝑit. ad hoc & alios
conuocet. Qui uult accipiat aquã uite gra¬
tis. Sic liberũ conuenit᷑ arbitriũ dicendo
qui uult accipiat. ut confestim gr̃a predi¬
cetur in eo qđ sequit᷑ aquã uite gratis.
Nullis utiq meritis precedentib. & ipsũ
uelle dĩ donũ est. Siquis apposuerit ad hȩc.
apponat ds̃ suꝑ illũ plagas scriptas in libro
isto. Hec ꝓpt̃ infalsatores dixit. nͨ ꝓpter eos
qui simpliciter qdđ sentiunt dicunt. innullo
ꝓphetia mutilata. Dicit qui testimonium
ꝑhibet ipsorũ. etiã uenio cito. Idem xp̃c
testimoniũ ꝑhibet qui se ȩccłȩ uenturum

Expanded text:
Stella splendida et matutina. Qui post noctem passionis unius apparendo lumen resurrectionis et vitae verbis et exemplo saeculis ostendit. De quo ad beatum Job dicitur: Nunquid producis luciferum in tempore suo? Et sponsus et sponsa dicunt: Veni. Caput et corpus Ecclesiae, singula membra cohortantur ad fidem. Ei qui audit, dicat: Veni. Quisquis internum in mente fidei vel charitatis lumen percepit, ad hoc et alios convocet. Qui vult, accipiat aquam vitae gratis. Sic liberum convenitur arbitrium dicendo: Qui vult accipiat, ut confestim gratia praedicetur in eo quod sequitur: Aquam vitae gratis. Nullis utique meritis praecedentibus. Et ipsum enim velle, Dei donum est. Si quis apposuerit ad haec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto. Haec propter falsatores dixit, non propter eos qui simpliciter quod sentiunt, dicunt, in nullo prophetia mutilata. Dicit qui testimonium perhibet istorum: Etiam, venio cito. Idem Christus testimonium perhibet, qui se Ecclesiae venturum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. Aues appellat scos in cȩlesti uita degentes. ubicunꝙ
enĩ fuerit corpus illuc congregabuntur aquile. qͦs
in unũ corpus redigens dixeiat aqulã uolantem
qui esuritis & sititis iusticiã ad eptilas regnai
uenturi. ubi suꝑborũ furore represso. qiuinȩ
iusticie luce satiemini. Et carnos equorũ &
sedentiũ in ipsis. Hos reor equites illos esse.
quos in aꝑtione sigillorã contra equũ dñi
abũ uenisse descripserat. Et uidi bestiam &
sit exponit diabolo scilicet ȩccłam impugnan¬
te sed uicto. Uiui missi sunt hi duo in sta-¬
gͥnũ ignis ardentis & sulphuris. & cȩteri¬

Expanded text:
. Aves appellat sanctos, in coeli vita degentes: Ubicunque enim fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae . Quos in unum corpus redigens, dixerat aquilam volantem qui esuritis et sititis justitiam , ad epulas regni venturi, ubi, superborum furore represso, divinae justitiae luce satiemini. Et carnes equorum et sedentium in ipsis. Hos reor equites illos esse quos in apertione sigillorum contra equum Domini album venisse descripserat. Et vidi bestiam, et sit exponit, diabolo scilicet Ecclesiam impugnante, sed victo. Vivi missi sunt hi duo in stagnum ignis ardentis et sulphuris, et
Abbreviated transcription (Latin):
aec est inquit resurrectio pͥma. Utiq
qua resurgimꝰ ꝑ baptismũ sicut apłs dicit.
si consurrexistis cum xp̃o quȩ sursũ st̃ quȩ.¬
rite. Sicut enĩ pͥma mors in hac est uita
ꝑpetrata. cũ anima quȩ peccauerit ipsa mo¬
rietur. ita & pͥma resurrectio in hac est uita
ꝑ remissionẽ peccator. Beatus & sc̃s qͥ habet
Alia editio habet. sacerdotes dĩ & xp̃i. Noꝵ
autẽ de solis ep̃is & presbiteris dictũ est. qͥ
ꝓprie uocant᷑ in eccła sacerdotes. Sed sicut
om̃s xp̃i dicim᷑ ꝓpt̃ mosticũ crisma: sic om̃s
sacerdotes. qm mẽbra sumꝰ unius sacerdotis.
de quib apłs petrus. plebs inqͥt scã. regale
sacerdotiũ. Et regnabunt cũ xp̃o mille annis.
Retulit sp̃s cũ hȩc scriberet regnaturã eccłiã
mille annos. id ÷ tisq ad finẽ mundi.
Unde posset dubitari. de ꝑpetuo enĩ regno
manifestũ est. Et cũ consũmati fuerint mille
matos dix̾ a toto partẽ. Nã sic soluet᷑ ut su¬

Expanded text:
Haec est inquit resurrectio prima. Utique Haec est inquit resurrectio prima. Utique qua resurgimus per baptismum, sicut Apostolus dicit: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite . Sicut enim prima mors in hac vita est per peccata, cum anima quae peccaverit ipsa morietur, ita et prima resurrectio in hac vita est per remissionem peccatorum. Beatus et Alia Editio habet, Sacerdotes Dei et Christi. Non autem de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie vocantur in Ecclesia sacerdotes, sed sicut omnes Christi dicimur propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sumus unius sacerdotis. De quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium . Et regnabunt cum Christo mille annis. Retulit Spiritus, cum haec scriberet, regnaturam Ecclesiam mille annos, id est, usque ad finem mundi, unde posset dubitari. De perpetuo enim regno manifestum est. Et cum consummati fuerint mille matos dixit a toto partem. Nam sic solvetur, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
gaueris suꝑ terrã. erunt ligata & in cęlo.
Et anime decollatorũ ꝓpt̃ testimoniũ u¬
& ꝓpt᷑ uerbũ dĩ. Subaudit᷑ qđ post hic
dicturus est. regnauerunt cũ xp̃o mille an¬
nis. Regnat itaq ȩccła cũ xp̃o in uiuis &
mortus. Propterea enĩ sicut dicit apłs mor¬
tuus est xp̃c. ut & uiuorũ & mortuorũ domi¬
netur. sed ideo martyrũ tantũ animas cõme¬
morauit. quia ipsi precipue regnant post
morteᷤ. qui usq ad mortẽ ꝓ ueritate certauert᷑.
Qđ uͦ sequit᷑ & qui ñ adorauerunt bestiã¬
tuis debemꝰ acciꝑe. qͥ siue adhuc in ista mor.¬
tali carne uiuentes. siue defuncti regnant
cũ xp̃o iã nunc modo quodã tẽpori huic
ñ uixert̃ donec consũment᷑ mille anni. Qui¬
cunq toto isto tẽpore quo agit᷑ pͥma resurre-¬
ctio id÷ animarũ ñ audierunt uocẽ filu dĩ.
& ad uitã de morte transierunt: ꝓfecto in
scła resurrectione que carnis est in scđam
mortẽ id &̾ et̾na tormͣta cũ ipsa carne transibt̃.

Expanded text:
 erunt ligata et in coelo . Et animas decollatorum propter testimonium Jesu, etc. Subauditur quod post hic dicturus est: Regnaverunt cum Christo mille annis. Regnat itaque Ecclesia cum Christo in vivis et mortuis. Propterea enim, sicut dicit Apostolus, mortuus est Christus ut et vivorum et mortuorum dominetur . Sed ideo martyrum tantum animas commemoravit, quia ipsi praecipue regnant post mortem qui usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero sequitur: Et qui non adoraverunt bestiatuis debemus accipere, qui sive adhuc in ista mortali carne viventes, sive defuncti regnant cum Christo, jam nunc modo quodam tempori huic non vixerunt donec consummentur mille anni. Quicunque toto isto tempore quo agitur prima resurrectio, id est animarum, non audierunt vocem Filii Dei, et ad vitam de morte transierunt, profecto in secunda resurrectione, quae carnis est, in secundam mortem, id est, aeterna tormenta, cum ipsa carne transibunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Indicat autẽ animas cȩlesti semꝑ intentioni
deditas. atq angłice quodã modo quantũ
mortalib fas est conuersationi ꝓpinquantes.
quib om̃i custodia discretionis cor seruare
prȩcipit᷑. ne uel nimiã sensus subtilitate cal¬
lentes. altiora sequerere & fortiora sẽ scrutari
audeant. gła enĩ dñi celare uerbũ. id ÷ caute
de dõ uel homine xp̃o phylosophari. uł rursus
desidia torpente ad infirma fidei initia atq

Expanded text:
Indicat autem animas coelesti semper intentioni Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque angelicae quodammodo, quantum mortalibus fas est, conversationi propinquantes. Quibus omni custodia discretionis cor servare praecipitur, ne vel nimia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere et fortiora se scrutari audeant . Gloria enim Domini celare verbum, id est, caute de Deo vel homine Christo philosophari; vel rursum desidia tor
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt ȩternã głam prȩferunt: dñi in carne
apparentis exempla sequunt᷑. iã uelut inindia
idest ꝓpe solis ortũ meritorũ suorũ fulgur
ostendunt. & qui uelut sol in regno patris ful¬
gere. regiq suo cui nunc compatiuntur tunc
conregnare desiderantes expectant. iure in de¬
cimo loco positi sunt. Per denariũ enĩ qͦ dñicȩ
uineȩ cultores remunerant᷑. ȩterni regis perci¬
pienda imago figuratur. ubi qđ in nono gra¬
du non poterat. ꝑfecta dilectione dĩ & ꝓximi
ꝑ om̃ia decalogus implebitur. Undecimus ia¬
cintus. lacintus in ethyopia reꝑitur. ceruleũ
colorẽ habens optimus qui nec rarus est nec
densitate obtunsus. sed ex utroq temꝑamento
lucet & purificatũ suauit̾ florẽ trahit. Hic
autẽ non rutilat ęqualit̃. sed cũ cęli facie
mutatur. Sereno autẽ ꝑspicuus atq gratus est:
nubilo corã oculis euanescit atq marcescit.

Expanded text:
ciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne ciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne apparentis exempla sequuntur, jam velut in India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgorem ostendunt. Et quia velut Sol in regno Patris fulgere, regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, jure in decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni Regis percipienda imago figuratur, ubi quod in nono gradu non poterat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia Decalogus implebitur. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens; optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter, sed cum facie coeli mutatur. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis denario uno tantũ ut ita dicã gradu
mortis abest. cui summo desiderio ꝓpha sus.¬
ptrans aiebat. Ideo dilȩxi mandata tua super
aurũ & topazion. Id est suꝑ omnẽ ꝓbate acti.¬
onts claritatẽ. superq omnẽ quę in hoc scło
fieri potest contemplatiui gaudii sullimitatẽ.
dtilcissimo mandatorũ tuorꝰ delectabar amore.
Quorũ primũ ac maximũ est. diliges dñm
dm̃ tuũ ex toto corde. tota anima. tota uirtute.
qd non nisi in illo çelestis regni culmine ad
integrũ ꝑfici posse certissimũ est. Decimus cry¬
soprassus. Crysoprassus est uiridis aurecẽq cõ¬
mixturȩ. quiddã etiã purpureũ iubar trahens
aureis interuenuntib guitis. Nascit autẽ qi
india. qui signat eos qui uiriditatẽ ȩterne
patriȩ ꝑfecte caritatis fulgore ꝓmerentes. eam
etiã coeteris purpurea martyrii sui luce pate¬
faciunt. qui q̃m in eo qd presentẽ uitã despi¬

Expanded text:
tudinis denario uno tantum, ut ita dicam, gradu tudinis denario uno tantum, ut ita dicam, gradu mortis abest. Cui summo desiderio propheta suspirans aiebat: Ideo dilexi mandata tua super aurum et topazion , id est, super omnem probatae actionis claritatem, superque omnem, quae in hoc saeculo fieri potest, contemplativi ge. Quorum primum et maximum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quod non nisi in illo coelestis regni culmine ad integrum perfici posse certissimum est. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus est, viridis aureaeque commisturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens, aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India. Qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt. Qui, quando in eo quod praesentem vitam despi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis dulcedine. qui sepe prȩsentis scłi tur.¬
bine uelut limȩ attritu uilescunt. Non enĩ
facile potest animus uno eodeq momento ter¬
renis laborib erumnis. curis & dolorib agi.
& illa cȩlestis uite gaudia tranquillȩ mentis
statu delectatus intueri. quin potius ingemi¬
scendo ꝓclamat. turbatus est inquiens prȩ ira
oculus m̃s. inueteraui inter om̃s inimicos m eos.
Qđ uͦ in insula thebaide quȩ topazion appel.¬
latur. unde & nom̃ accepit inueniri dicit᷑:
dupliciter intelligendũ est. quia & ille p̾ci¬
pue id est egyptiorũ regiones monachorum
gregib abundent. & quicunq soli iusticiȩ ui.¬
cinius habitauerit. etherei nimirũ luminis
fulgore coloret᷑. Et pulchrȩ sicut in octauo
ordine actiuȩ uitȩ ꝑfectio. fic in nono specu-¬
latiue suauitatis gemma ponit᷑. siuę quia no.¬
uem ordines angłorũ quorũ uitã imitat᷑ in
scriptura sc̃a reꝑiant᷑. siue quia a ꝑfectȩ beati-¬

Expanded text:
tione dulcedinis. Qui saepe praesentis saeculi turbine, velut attritu limae, vilescit. Non enim facile potest animus uno eodemque momento terrenis laboribus, aerumnis, curisque et doloribus, angi, et illa coelestis vitae gaudia, tranquillae mentis statu delectatus intueri; quin potius ingemiscendo proclamat: Turbatus est, inquiens, prae ira oculus meus, inveteravi inter omnes inimicos meos . Quod vero in insula Thebaide, quae Topazion appellatur, unde et ipse nomen accepit, inveniri dicitur, dupliciter intelligendum est, quia et ille praecipue, id est, Aegyptiorum regiones, monachorum gregibus abundent, et quicunque Soli justitiae vicinus habitaverit, aetherei nimirum luminis fulgore coloretur. Et pulchre sicut in octavo ordine activae vitae perfectio, sic in nono speculativae suavitatis gemma ponitur. Sive quia novem ordines angelorum, quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur, sive quia a perfectae beati
Abbreviated transcription (Latin):
duos fertur habere colores. unũ auri puris¬
simi. & alterũ etherea claritate relucentẽ.
Pinguedo rosea. uerecundaq puritas. Uicinꝰ
lapidi crysoprasso magnitudine uł colore.
quia meximȩ lampet cũ solis splendoss ꝓenas¬
caritates in aspectũ suũ singularit̃ ꝓuocans
ouon cupidissimã uoluptate. Quẽ si polite
cognoscant. Cuius pulcherrima nature qualitas.
contemplatius uite etori dignissime cõparat̃
Hane eñ regos Itꝰ quorũ cot est in manu dĩ
cunctis bonsũ oꝑum diuitiis. uniuersisq
uurtutũ ẽmis merito preferunt. in eã ma-¬
xune aurę suę mentis intuitũ aciẽq dirigen¬
tes tanto ardentius cȩlestis uitȩ dulcedinẽ
animo complectentes. quanto frequentius

Expanded text:
duos fertur habere colores: unum auri purisduos fertur habere colores: unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate relucentem: pinguedo rosea, verecundaque puritas; vicinus lapidi chrysoprasso magnitudine vel colore, quia maxime lampat, cum solis splendore percuclaritates, in aspectum suum singulariter provocans oculorum cupidissimam voluptatem. Quem si polire cognoscant. Cujus pulcherrima naturae qualitas contemplativae vitae decori dignissime comparatur. Hanc enim reges sancti, quorum cor est in manu Dei, cunctis bonorum operum divitiis, universisque virtutum gemmis, merito praeferunt, in eam maxime purae suae mentis intuitum aciemque dirigentes, tanto ardentius coelestis vitae dulcedinem animo complectentes, quanto frequentius
Abbreviated transcription (Latin):
mina de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Hoc
autẽ dicebat de sp̃u quẽ accepturi erant cre¬
dentes in eũ. Octauus beryllus. Beryllus est
quasi consideres aquã solis fulgore ꝑcussam.
rubicundũ ac decorũ reddere colorẽ. sed ñ
ftilget nisi in sex angulã formã poliendo fi¬
guret᷑. reꝑcussu enĩ angulorũ splendor illius
acuitur. Signat autẽ homines ingenio qͥdem
sagaces. sed amplius suꝑnę gr̃e luminę reful¬
gentes. Nam quod aqua sensus altitudinem
designet: salomon testis est qui ait. aqua pro¬
funda uerba ex ore uiri. sed non est ꝑfecti
fulgoris uel humana uel etiã diuina sapientia
nisi oꝑum quoq consũmatio subnectatur.
actionis. maxime cũ in hoc numero mundi
huius sit opus consũmatũ. Quodq tenentis
manũ adurere dicit᷑ ꝓculdubio patet. quod
quisquis sc̃o uiro coniungit᷑ eius nimirum
conuersationis igne retreatur. Nonus topaz ius.
Toparyus lapis quantũ inuentione rarus.
tantũ mertiũ quantitate preciosus est. Qui

Expanded text:
quae vivae. Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum . Octavum berillus. Berillus est quasi consideres aquam solis fulgore percussam, rubicundum ac decorum reddere colorem. Sed non fulget, nisi in sexangulam formam poliendo figuretur. Repercussus enim angulorum splendor illius acuitur. Significat autem homines ingenio quidem sagaces, sed amplius supernae gratiae lumine refulgentes. Nam quod aqua, sensus altitudinem designet, Salomon testis est, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri . Sed non est perfecti fulgoris vel humana vel etiam divina sapientia, nisi operum quoque et consummatio subnectatur. actionis; maxime, cum in hoc numero mundi hujus sit opus consummatum. Quodque tenentis manum adurere dicitur, procul dubio patet, quia quisquis sancto viro conjungitur, ejus nimirum bonae conversationis igne recreatur. Nonus topazius. Topazius lapis quantum inventione rarus, tantum mercium quantitate pretiosus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne deficiat semꝑ refouent. Et qđ apud
nasamonas que est ethyopie ꝓuintia nascit᷑.
indicat eos sub ardente feruore dilectionis
fama tamen obscura quasi nigrante cute
sordere. Quartus smaragdus. Smaragdus
nimiȩ uiriditatis est. adeo ut herbas uiren¬
tes frondesq gemmas etiã superet om̃s. infi¬
ciens circa se uiriditate reꝑcussũ aerẽ. qui
mero & uiridi ꝓficit oleo. quãuis natim
imbuat᷑. cuiꝰ genera plurima sed nobiliores
scithici. scd̃m locũ tenent bactriani. tertiũ
egyptu. Significat autẽ animas fide ser
uirentes. quȩ quo magis aduersitate scłi qͣm
figura scithiȩ designat attentant᷑: eo ampliꝰ¬

Expanded text:
ne deficiat, semper refovent. Et quod apud ne deficiat, semper refovent. Et quod apud Nasamonas, quae est Aethiopiae provincia, nascitur, indicat eos sub ardenti fervore dilectionis, fama tamen obscura quasi nigranti cute sordere. Quartum smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesque et gemmas superet omnes, inficiens circa se viriditate repercussum aerem, qui merito et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima, sed nobiliores Scythici. Secundum locum tenent Bactriani. Tertium Aegyptii. Significat autem animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur, eo ampli
Abbreviated transcription (Latin):
sacri baptismatis lauacrum mentes morta¬
lium ad presumenda cęlestia sullunit̃ erigi
Tercius calcedonius. Calcedonius quasi ignis
lucerne pallenti specie renitet. & habet
fulgorẽ subdiuo ñ in domo. quo demon¬
strantur ii qui cȩlesti desiderio subnixt ho-¬
minib tamen lateant. & quasi in abscondi¬
to ieiuniũ. elemosinã precesq suas agunt.
sed uł cũ doctrine uel aliis scõrꝰ usib in ser¬
uituri ad publicũ ꝓcedere iubent᷑. mox quid
fulgoris intus gesserint ostendunt. Nã qđ
sculturis resistere radus autẽ solis icta uel
digitorũ attritu si excandeat paleas ad sẽ
raꝑe dicit᷑ : talib merito congruit. qͥ a nul¬
lo suã fortitudinẽ uinci ꝑmittentes. ipsi po.¬
tius fragiliores quoq in sui luminis ardo¬
risq iura coniungunt. De quorũ uno dr̃.
ille erat lucerna ardens & lucens. ardens
uidelicet amore. lucens sermone. Lumen
enĩ uirtutũ suarũ & interne caritatis oleo

Expanded text:
sacri baptismatis lavacrum mentes mortasacri baptismatis lavacrum mentes mortalium ad praesumenda coelestia sublimiter erigi. Tertium chalcedonius. Chalcedonius quasi ignis lucernae pallenti specie renitet, et habet fulgorem sub dio, non in domo. Quo demonstrantur hi qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito, jejunium, eleemosynas precesque suas, agunt. Sed cum, vel doctrinae, vel aliis sanctorum usibus in servitute, ad publicum procedere jubentur, mox quid fulgoris intus gesserint ostendunt. Nam quod sculpturis resistere, radiis autem solis ictu, vel digitorum attritu si excandeat, paleas ad se rapere dicitur, talibus merito congruit qui, a nullo suam fortitudinem vinci permittentes, ipsi potius fragiliores quousque in sui luminis ardorisque jura conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermone. Lumen enim virtutum suarum internae charitatis oleo,
Abbreviated transcription (Latin):
potest cum sponsa dicere. dilectus m̃s candidus
& rubicundus. Unde & merito ex hoc lapide
& hic structura muri. & apud ysaiã ꝓpugna¬
cula eiusdẽ ciuitatis muniunt᷑ pariter &
ornant᷑. Seds̃ saphyrus. Huius lapidis colorẽ
pariter & sacramentũ moyses exposuit. cũ
q̾ habitũ describens diceret. subpedib eius
quasi opus lapidis saphyri. & quasi çelũ cũ
serenũ est. ꝑ zechiel quoq dicit. qđ locuf
in quo thronus dĩ sit saphyri habeat simi¬
litudinẽ. & gła dñi in hoc colore consistat.
Qui portat imaginẽ suꝑ celestis. ut qͥ talis
est cũ apło possit dicere. nr̃a autẽ conuersa¬
tio in celis est. Qui radiis ꝑcussus solis ful¬
gorẽ ardentẽ ex se emittit: quia cȩlestibus
tidie radiis innouatus. compunctior quodã¬
modo atq ardentior ȩterna ꝑquirit. aliisq
inquirenda ꝑsuadet. Nã qͦd in rubro mari
reperiri dicitur: signat ꝑ dñi passionẽ &

Expanded text:
potest cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus potest cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus et rubicundus . Unde merito ex hoc lapide et hic structura muri, et apud Isaiam propugnacula ejusdem civitatis muniuntur pariter et ornantur. Secundum sapphirus. Hujus lapidis colorem pariter et sacramentum Moyses exposuit, cum Dei habitum describens diceret: Sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi coelum cum serenum est . Ezechiel quoque dicit quod locus in quo thronus Dei sit sapphiri habeat similitudinem; et gloria Domini in hoc colore consistat, qui portat imaginem supercoelestis, ut qui talis est, cum Apostolo possit dicere: Nostra autem conversatio in coelis est . Qui radiis gorem ardentem ex se emittit; quia coelestibus tidie radiis innomodo atque ardentior aeterna perquirit, aliisque inquirenda suadet. Nam quod in mari Rubro reperiri dicitur, significat per Domini passionem et
Abbreviated transcription (Latin):
tutibus. Deniq ysaias cũ eiusdẽ ornatum
ciuitatis describeret dicens. ecce ego sternã
ꝑ ordinẽ lapides tuos & fundabo te in saphy¬
ris. & reliqua: statim quasi exponens sub¬
ietit. Uniuersos filios tuos doctos a dño.
Fundamentũ primũ iaspis. laspidũ multa
sunt genera. Alius eniꝰ uiridi coloris & tin¬
ctus quasi florib apparet. alius smaragdi
habens similitudinẽ sed crassi coloris quo
om̃ia fantasmata fugari autumant. alius
niui & spumȩ marinorũ fluctuũ quasi
mixto cruori obrutilans. Per iaspidẽ gͦ
fidei uiror immartescibilis indicat᷑. quȩ do¬
minice passionis sacram̃to ꝑ undã baptisma¬
tis imbuit᷑. atq ad om̃s spͣualiũ gr̾arum
flores ꝓficientib meritis instruitur. Hanc
enĩ qui habuerit uanos timores fugat mo¬
nente beato petro apło. aduersarius ur̃ dia¬
bolus tanquã leo rugiens circũit querens
quẽ deuoret cui resistite fortes in fide. &

Expanded text:
tutibus. Denique Isaias, cum ejusdem civitatis tutibus. Denique Isaias, cum ejusdem civitatis ornatum describeret, dicens: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris , et reliqua, statim quasi exponens subjecit: Universos filios tuos doctos a Domino . Fundamentum primum jaspis. Jaspidum multa sunt genera. Alius enim viridis coloris, et tinctus quasi floribus apparet. Alius smaragdi habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius nive et spuma marinorum fluctuum quasi misto colore obrutilans. Per jaspidem ergo fidei viror immarcescibilis indicatur, quae dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur, atque ad omnes spiritualium gratiarum flores proficientibus meritis instruitur. Hanc enim qui habuerit, vanos timores fugat, monente beato Petro apostolo: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła. & xp̃i ꝓmissionib sullimata equalitatẽ
sꝑat angłorᷤ. Quantũ autẽ ad litterã. signat
sibi angłm in hominis apparuisse figurã
& erat structura muri ex lapide iaspide.
Hoc est qđ apł̃s petrus hortat᷑. Et uos tanquã
lapides uiui suꝑȩdificamini domus sp̃uales.
Ipsa uͦ ciuitas aurũ mundũ similis uitro mundo.
Aeccła auro figurat᷑. quȩ in candelabris aure¬
is & phyalis ꝓpt̃ sapientiae cultũ sepe cõpta
describit᷑. Uitrũ autẽ ad fidẽ ueri retulit.
quia qđ foris uidet᷑ hoc est & intus. & nichil
simulatũ. ẽ. & ñ ꝑspicuũ in scĩs ȩccłȩ. Potest
& ad illud tẽpus referri. quo sibi inuicẽ cogi¬
tationes in alterutrũ ꝑspicacit᷑ declaratur.
Fundamenta muri ciuitatis om̃i lapide
precioso ornata. Uariorũ nominib lapidũ
uł species uirtutũ uel ordo uł diuersitas
indicat᷑. quib tota ierłm cęlestis extruitur
Difficile est enĩ singulos cunctis florere uir¬

Expanded text:
promissionibus sublimata, aequalitatem sperat angelorum. Quantum autem ad litteram, significavit sibi angelum in hominis apparuisse figura. Et erat structura muri ex lapide jaspide. Hoc est quod Petrus apostolus hortatur: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales . Ipsa vero civitas aurum mundum simile vitro mundo. Ecclesia auro figuratur, quae in candelabris aureis et phialis propter sapientiae cultum saepe compta describitur. Vitrum autem ad fidem veri retulit, quia quod foris videtur, hoc est et intus, et nihil simulatum est et non perspicuum in sanctis Ecclesiae. Potest et ad illud tempus referri, quo sibi invicem cogitationes in alterutrum perspicaciter declarantur. Fundamenta muri civitatis omni lapide pretioso ornata. Variorum nominibus lapidum, vel species virtutum, vel ordo, vel diversitas, indicatur, quibus tota Jerusalem coelestis exstruitur. Difficile enim est singulos cunctis florere vir
Abbreviated transcription (Latin):
consonat etiã hoc qđ eiusdẽ lapidis genus qdđ da
cerulei uiridantisq coloris inuenit᷑. Vnde
& apud hebreos amarini coloris similitudine
tharsis appellat᷑. Uiror qͥppe ad integritatẽ
fidei quȩ initiũ sapientię dicit᷑. Aqua uͦ tro¬

Expanded text:
consonat etiam hoc quod ejusdem lapidis genus quoddam consonat etiam hoc quod ejusdem lapidis genus quoddam caerulei viridisque coloris invenitur. Unde et apud Hebraeos, a marini coloris similitudine tharsis appellatur. Viror quippe ad integritatem fidei, quae initium sapientiae dicitur, aqua vero tro
Abbreviated transcription (Latin):
quinto fundamento inserit᷑. Nã corpus
nt᷑m quinq sensib subsistere certũ est.
Sextus sardius. Sardius qui ex integro san¬
guinei coloris est martyrũ głam signat.
de qua dicit᷑. Preciosa in conspectu dñi mors
scõrũ eius. Merito sexto loco ponit᷑. cũ dñs
ria sit ꝓ totius mundi salute crucifixus.
Septimus crisolitus. Crisolitus lapis quasi
atirũ fulget scintillas habens ardentes. cuiꝰ
specie figurant᷑ ii qui intellestu suꝑne uere
sapientię fulgentes. uerba exhortationis in
ꝓrimos. uł etiã uirtutũ signa quasi scintillas
ignis effundunt. Quorũ ut orator ait. m̃tib
instat amor. sermonib estuat ardor. Quod
quia solo sp̃ualis gr̃e munere gerit᷑ decentis¬
sime septimo fundam̃to crisolitus inest. Septi¬
formt enĩ sepe numero solet sp̃s sc̃ gr̃a figu¬
rari. de quo supra dicit᷑. & a septẽ spiritib
qui in conspestu throni eiꝰ sunt. Cui sensui

Expanded text:
quinto fundamento inseritur, nam corpus quinto fundamento inseritur, nam corpus nostrum quinque sensibus subsistere certum est. Sextum sardius. Sardius, qui ex integro sanguinei coloris est, martyrum gloriam significat, de qua dicitur: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Merito sexto loco positus, cum Domiria sit pro totius mundi salute crucifixus. Septimum chrysolithus. Chrysolithus lapis quasi aurum fulget, scintillas habens ardentes. Cujus specie figurantur hi qui, intellectu supernae veraeque sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas ignis, effundunt. Quorum, ut Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor, quod quia solo spiritualis gratiae munere geritur, decentissime septimo fundamento chrysolithus inest. Septiformi enim saepe numero solet Spiritus sancti gratia figurari, de quo supra dicitur: Et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt . Cui sensui
Abbreviated transcription (Latin):
genera plurima. Alius enĩ t̾rȩ rubrȩ similitu.¬
dinem tenet. alius quasi ꝑ humanã unguẽ
sanguis eniteat bicolor apparet. alius trib
colorib subterius nigro. medio candido. suꝑiꝰ
mineo consistit. Cui cõparant᷑ homines cor.¬
poris passione rubicundi. sp̃s puritate can-¬
didi sed mentis sibimet humilitate despecti.
cũ apło ꝓtestantes. & si exterior homo nr̃ cor¬
rumpitur. sed tamen interior renouat᷑ de
die in diem. Et iteru. Nichil mͥ conscius
sũ: sed non in hoc iustificatus sũ. Itemq
psalmista. Quanquã in imagine dĩ homo
ambrilet. id est de uirtute mentis: tameN
uane conturbat᷑. id ÷ de infirmitate carnis.
quȩ quomͦ & passio in corporis infirmita.¬
te uersat᷑. Qui enĩ occidunt corpus. animã¬
autẽ non possunt occidere. Et humilitas
qͥe eiusdẽ corporis fragilitate descendit cũ
dicit᷑. Infelix ego homo. quis me liberabit
d&e corpore mortis huiuis: Recte sardonix

Expanded text:
genera plurima. Alius enim terrae rubrae similitugenera plurima. Alius enim terrae rubrae similitudinem tenet. Alius, quasi per humanum unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius tribus coloribus, subterius nigro, medio candido, superius niveo consistit. Cui comparantur homines corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi: sed mentis sibimet humilitate despecti, cum Apostolo protestantes: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed tamen interior renovatur de die in diem . Et iterum: Nihil mihi conscius sum, sed non in haec justificatus sum . Itemque Psalmista: Quanquam in imagine Dei homo ambulet , id est, de virtute mentis, tamen vane conturbabitur, id est, de infirmitate carnis. Quae quoniam passio in corporis infirmitate versatur qui enim occidunt corpus, animam non possunt occidere , et humilitas de ejusdem corporis fragilitate descendit, cum dicitur: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus . Recte sardonyx
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinis tuȩ dñe quã abscondisti tim̃tib
te. & coetera usq ad finẽ psalim. Contra
huiusmodi alites sem̃ diuini uerbi nobis
prȩriꝑe anhelantes. quiq scorꝰ inuigilant
simplici ꝑ cȩleste desideriũ intentione quasi
uno oculo admirandi. ut geminã fidei cetrarũq¬
uirtutũ inuestigare & effodere queant
Quo enĩ queq uirtus celsior est. eo paucio¬
res habet cultores. grauiorẽq abimmundis
spirtibus ꝑsecutionẽ tolerat. Qui uelut griphes hor¬
pendi meritorũ deiectione terrestres. sed suꝑ-
tis altitudine uolucres. diuitias sp̃ua
non sibi ad usũ possidere. sed hominib
auferpe indefesso labore decertant. Et quia
fidei sullimitas ꝑ euangłiũ mundo
innotuit: apte ꝓpt̾ quattuor euangłii libros
quarto loco smaragdus ponit᷑. Quintus sardonge.
Hic exonice candorẽ. ex sardio rubotẽ trahens.
abutroq sardonici nom̃ accepit. Sunt enĩ eiꝰ

Expanded text:
dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te , et caetera usque ad finhujusmodi alites, semen divini verbi nobis praeripere anhelantes, quique sanctorum invigilant, simplici per coeleste desiderium intentione, quasi uno oculo admirandi, ut gemmam fidei, caeterarumqvirtutum investigare et effodere queant. Quo enim quaeque virtus celsior est, eo pauciores habet cultores, gravioremque ab immundis spiritibus persecutionem tolerat, qui velut griphes horendi meritorum dejectione terrestres, sed superba mentis altitudine volucres, divitias spiritales non sibi ad usum possidere, sed hominibus auferre indefesso labore decertant. Et quia tanta fidei sublimitas per Evangelium mundo innotuit: apte propter quatuor Evangelii libros quarto loco smaragdus ponitur. Quintus sardonyx. Hic ex onyche candorem, ex sardio ruborem trahens, ab utraque sardonyci nomen accepit: sunt enim ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ꝓficiunt. His eiusdẽ quoq lapidis
patria tellus pulcherrima ratione congruit.
tellus locuples sed inhabitabilis. Nã cũ auro
& geminis affluat. griphes tenent uniuer¬
sa. alites ferocissimi. uł potius ferȩ uolantes.
Sunt enĩ quadrupedes & corpote quidem
leonib. capite uͦ & alis aquilis simillimȩ.
Arimaspi cũ his dimicant. qui uno oculo
in fronte media ferunt᷑ insignes. ut accipi¬
ant hos lapides mira cupiditate & feris cu¬
stodibus & arimaspis rapientib. Hanc enĩ
terrã uirtutũ thesauris abundantẽ adierat
psalmista cũ dicebat. Ecce elongaui fugiens
& mansi in solitudine. Id est a mundi illece
bris animos elongando subtraxi. In hac con¬
trarias sibi bestias offenderat cũ imprecans ait.
Outa efficiant᷑ labia dolosa quę loquuntur
aduersus iustũ iniquitatẽ in suꝑbia & contẽptu.
In hac quoq gazas desiderabiles inuenire se ma¬
nifestat. cũ admiratione delectabili secutus ad¬
iungeret. dicens. Quã magna multitudo

Expanded text:
mundi proficiunt. His ejusdem quoque lapidis patria tellus pulcherrima ratione congruit. Tellus locuples, sed inhabitabilis: nam cum auro et gemmis affluat; Griphes tenent universa, alites ferocissimae, vel potius ferae volantes. Sunt enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus, capite vero et alis aquilis simillimae. Armaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris capientibus, et Armaspis custodientibus. Hanc enim terram virtutum thesauris abundantem audierat Psalmista, cum dicebat: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine , id est, a mundi ilbris animos elongando subtraxi. In hac contrarias sibi bestias offenderat, cum imprecans ait: Muta efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem in superbia et contemptu . In hac quoque gazas desiderabiles invenire se manifestat, cum admiratione delectabili secutus adjungeret, dicens: Quam magna multitudo