comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patitur: quantomagis ea que nusquam
fieri licet. plus celestis ire merent᷑. si in edi¬
templo dĩ hodie qui columbas uendunt.
nisi qui in eccłia p̃tium de impositione
redemptor nr̃ cathedras uendentium co¬
lumbas euertit: quia talium negotia¬
torum sacerdotium destruit. Hinc ẽ qd̃ sa
cri canones symmoniacam heresim damp¬
nant: ⁊ cos sacerdotio priuari p̃cipunt:
qui de largiendis ordinib p̃tium querunt.
Cathedra gͦ uendentium columbas eu̾tit᷑:
quia hi qui spũalem grãm uenidant. uł
ante humanos. uel ante dĩ oculos sacer¬
ant inicere principes sacerdotum. tamen
oꝑa calumpniant᷑: ⁊ testimoniũ ppłi atꝙ
pueroꝵ qui clamabant osanna filio dauid.
uertunt in calumꝑniam: quod uidelicet
hoc non dicatur nisi soli filio dĩ. Uideant
ꝑiculo dici ista sibi patiant᷑. si domino cui
uere hoc dicebatur. quia necdum crat solida
credentium fides ꝓ crimine impingit᷑. Ihe

Expanded text:
patitur, quanto magis ea quae nusquam patitur, quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur, si in aeditemplo Dei hodie qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacecri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quia hi qui spiritalem gratiam venundant, vel ante humanos, vel ante Dei oculos sacercerdotes, tamen opera calumniantur, et testimonium populi atque puerorum qui clamabant, Osanna filio David, vertunt in calumniam: quod videlicet hoc non dicatur nisi soli Filio Dei. Videant riculo dici ista sibi patiantur  Al. patiuntur, si Domino cui vere hoc dicebatur, quia necdum erat solida credentium fides, pro crimine impingitur. Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
facere que infinitus non feciss exertitꝰ.
Igneum enuim quiddam atq sydereũ
radiabat ex oculis eius: ⁊ diuinitatis
maiestas lucebat in facie Idõ namq¬
de domo illa: in qua diuinas tantũ res
agi hostias ⁊ orationes dõ offerri. u̾bũ
dĩ legi. audiri ⁊ decantari. preceptum trat.
Et quidem credendum est quia ea tantũ
uidelicet emi reppererit in templo. que ad
ministerium necessaria essent eiusdẽ tem¬
pli: iuxta hoc quod alias factum legimus.
cum idem templum ingrediens inuenit
mini. eos qui delonge uenerant ab indi¬
genis comparare credendum est. Si gͦ dñs
in templo uolebat offerri. uidelicet ꝓpter¬
studium auaritie siue fraudis. quod ꝓpͥũ
solet esse negotiantium facinus: quanta
putas animadu̾sione puniret. si mueniss
aliquos ibi risui uel uaniloquio uacantẽ.
aut alii cuilibet uitio mancipatos: Si eñi
ea que alib libere geri poterant. dominꝰ
in domo sua temporalia negotia geri ñ

Expanded text:
facere, quae infinitus non fecisset exercitus. facere, quae infinitus non fecisset exercitus. Igneum enim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas lucebat in facie. Cumqude domo illa, in qua divinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad ministerium necessaria essent ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit mini, eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. Si ergo Dominus in templo volebat offerri, videlicet studium avaritiae, sive fraudis, quod proprium solet negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi libere geri poterant, Dominus in domo sua temporalia negotia geri non
Abbreviated transcription (Latin):
Uel qr cotidie docebat in templo. uel quia
latrones ciecerat de templo: uel quia ueni¬
ens illo. quasi rex ⁊ domius a tanta cre¬
dentium turba laudem hymni celestis acce¬
pit: inuidi pͥncipes eum ꝑdere querebãt.
plures ad eum audiendum confluere cer¬
tes in templo ⁊ dicentes. osanna filioda¬
uid: indignati sunt ⁊ dixerunt ei. Audis
quid isti dicunt: Dieriq arbitrantur
maximum esse signoꝵ. quod lazarꝰ suscita¬
tus est. quod cecus ex itero lumen acce¬
ꝑit: quod ad iordanem uox audita sit pa¬
tuis: quod transfigurat᷑ in monte glam
ostenderit triumphantis. Michi inter
omĩa signa que fecit hoc uidet᷑ eẽ mira¬
bilius: quod unus hom̃o. ⁊ illo tempore
contemptibilis. ⁊ in tantum uilis ut po¬
stea crudifigeretur. scribis ⁊ phariseis ꝯtͣ
se seuientib ⁊ uidentib lucra sua destrui.
potuerit ad unuis flagelli uerbera tan¬
tam eicere multitudinem. mensasq sub¬
uertere. ⁊ cathedras confringere: ⁊ alia

Expanded text:
uia quotidie docebat in templo, vel quia latrones ejecerat de templo, vel quia veniens illo quasi Rex et Dominus a tanta credentium turba laudem hymni coelestis accepit, invidi principes eum perdere quaerebant. plures ad eum audiendum confluere cerlo, et dicentes: Osanna filio David, indignati sunt, et dixerunt ei: Audis quid isti dicunt? Plerique arbitrantur maximum esse signorum, quod Lazarus suscitatus est , quod caecus ex utero lumen acceperit , quod ad Jordanem vox audita sit Patris , quod transfiguratus in monte gloriam ostenderit triumphantis . Mihi inter omnia signa quae fecit hoc videtur mirabilius esse, quod unus homo, et illo tempore contemptibilis, et intantum vilis 166 ut postea crucifigeretur, Scribis et Pharisaeis contra se saevientibus, et videntibus lucra sua destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam ejicere multitudinem, mensasque subvertere, et cathedras confringere, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ acrius iudicemur: sollerti
animo memoremꝰ. quod de contẽp¬
torib suȩ grȩ dñs ait. Regina
austri surget in iudicio cũ gene¬
ratione ista ce condẽpnabit eam:
quia uenit a sinib terrȩ audire
sapientiam salomonis. Et ecce pluᷤ
quã salomon hic. Ne cũ mundi
pͥncipe dapnemur. resistamus illi
sortes fide: & fugiet a nobis. Lo¬
quanui ueritatem in corde nr̃o:
nec faciamꝰ dolũ in lingua nr̃a: ut
sp̃s ueritatis magis magisq disfun¬
dendo caritatẽ in cordib nr̃is: do¬
ceat nos agnitionẽ omnis ueritatiꝰ.
Huius sp̃s grãm in cunctis actibus¬

Expanded text:
erimus, acrius judicemur, solerti erimus, acrius judicemur, solerti animo memoremus quod de contemptoribus suae gratiae Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic . Ne cum mundi principe damnemur, resistamus illi fortes in fide, et fugiet a nobis. Loquamur veritatem in corde nostro, nec faciamus dolum in lingua nostra, ut Spiritus veritatis magis magisque diffundendo charitatem in cordibus nostris, ducat nos ad agnitionem omnis veritatis. Hujus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ne effũgiet fic̾tum: & auferet se
a cogitationib quȩ sunt sine in¬
tellectu. Unde ꝓuide psalmista
cũ huius sp̃s accipiendi desiderio
flagraret: prius cordis mundi ho¬
spitiũ in quo hunc reciꝑe posset.
& sic demũ tanti hospitis ingres
cor muncdũ in se creari ac deinde
sp̃m rectũ in uiscerib p̾cabatur
innouari: quia utiq sciebat sp̃m
rectum in corde polluto sedem
habere non posse. Retineamꝰ sẽdu¬
io corde: quia sp̃s idem arguit
mundũ de peccato. & de iusticia.
& de iudicio. Caueamꝰ ne ima que
rendo ad mundũ ꝑtineamꝰ: quia
mundus transibit & concupiscen¬
tia eius. Quȩ sursum sunt quera¬
mus: quȩ sursum sunt sapiamus:
ubi xp̃c ẽ in dextera dĩ sedens.
Conuersationẽ nr̃am cũ apło habe¬
amus in cęlis: & ne de peccato in¬
credulitatis arguamur. exerceamꝰ
opando quod crẽdimꝰ. Fides enim
sine oꝑib: ociosa ẽ. Ne ex cõpara¬
tione iustorũ quos imitari nolu¬

Expanded text:
nae effugiet fictum, et aufnae effugiet fictum, et aufa cogitationibus, quae sunt sine intellectu : unde provide Psalmista, cum hujus spiritus accendi desiderio flagraret, prius cordis mundi hospitium, in quo hunc recipere posset, et sic demum tanti hospitis ingresscor mundum in se creari, ac deinde spiritum rectum in suis visceribus precabatur innovari, quia utique sciebat spiritum rectum in corde polluto sedem habere non posse. Retineamus sedulo corde quia idem Spiritus arguit mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Caveamus netineamus, quia mundus transibit, et concupiscentia ejus. Quae sursum sunt quaeramus, quae sursum sunt sapiamus, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Conversationem nostram cum Apostolo habeamus in coelis, et ne de peccato incredulitatis arguamur, exerceamus operando quod credimus, fides enim sine operibus otiosa est. Ne ex comparatione justorum, quos imitari nolu
Abbreviated transcription (Latin):
toto mentis nisu sectemur: & ut
illo ꝑuenire & illius regni ianuã
mereamur intrare. perpendamus
magnoꝑe quib actionũ gressib in
t̾ra degens incesserit. Qui enĩ dicit
se in xp̃o manere: debet sicut ille
ambulauit & ipse ambulare. Cer¬
te ipse ꝑ agones passionũ: ad coro¬
nã ꝑuenit głȩ. Merito gͦ intimat᷑
ce nobis: quia ꝑ multas tribulati¬
ones nos oportet intrare in regnũ
dei. Vnde & apłs petrus obsessis
feruore tẽptationũ quibusda fr̃ib:¬
eos consolans aiebat. Nolite paue¬
re quasi noui aliquid contingat:
s cõmunicantes xp̃i passionibus
gaudete: ut & in reuelatione głȩ
eiꝰ gaudeatis exultantes. Reuoce¬
mus ad mentẽ. quia grãm sp̃s dis¬
cipulis & se missurũ ẽẽ ꝓmisit &
misit: & curẽmus omni uigilantia
ne cogitationib illecebrosis contri¬
stemus sp̃m sc̃m dĩ: in quo signa¬
ti sumꝰ in diem redẽptionis. Sicut
enim seriptum est. sp̃s sẽs aiscipli¬

Expanded text:
toto mentis nisu sectemur, et ut toto mentis nisu sectemur, et ut illo pervenire, et illius regni januam mereamur intrare, perpendamus magnopere quibus actionum gressibus in terra degens incesserit. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Certe ipse per agones passionum ad coronam pervenit gloriae; merito ergo intimatur et nobis quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Unde et apostolus Petrus, obsessus fervore tentationum, quibusdam fratribus consolans aiebat: Nolite pavere, quasi novi aliquid contingat, sed communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in revelatione gloriae ejus gaudeatis exsultantes . Revocemus ad mentem quia gratiam Spiritus discipulis et se missurum esse promisit, et misit; et curemus omni vigilantia ne cogitationibus illecebrosis contristemus Spiritum sanctum Dei, in quo signati sumus in diem redemptionis. Sic enim scriptum est: Spiritus sanctus discipli
Abbreviated transcription (Latin):
pit filius: quia in hac tͥnitate de
patre natus ẽ filius: de patre ꝓ-¬
cedit sp̃s sc̃s. Qui autẽ de nullo
natus sit. de nullo ꝓcedat: pat̾¬
ẽ solus. Omnia quecũq habet
pater mea sunt: ꝓpterea dixi qr
de meo accipiet. & annuntiabit
uobis. De his dixit quȩ ad ipsam
pat᷑ habendo. Neq enĩ sp̃s sc̃s de
creatura quȩ patͥ ẽ subiecta &e fi¬
lio: erat accepturus. Quod ait de
ꝓcedit sp̃s. de quo natus ẽ ce filiꝰ.
Sed quia donante dño lectionem
scĩ eugłii patrũ uestigia sequen¬
tes exponendo transcurrimus:
ctore scrutemur. & casto sepius
ore ruminemꝰ. Quid enĩ ꝓdest ad
audiendũ di uerbũ conuenire:
&e expleto auditu ad inania mox
& scłaria colloquia uel acta con¬
uerti.  Recolamꝰ gͦ iuxta quod
eadem ainmonet lectio. quia dñs
nr̃ expleta passione rediit ad pa¬
trem a quo missus ẽ: nec patrem
cũ ad nos ueniret. nec nos dese¬
rens cũ rediret. Illuc eiꝰ uestigia

Expanded text:
pit et Filius, quia in hac trinitate de pit et Filius, quia in hac trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus. Qui autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pater pater, mea sunt, propterea dixit: Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; de his dixit, quPater habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subjecta et Filio, erat accepturus quod ait: De cedit Spiritus, de quo natus est Filius. Sed quia, donante Domino, lectionem sancti Evangelii, Patrum vestigia sequentes, exponendo transcurrimus, ctore scrutemur, et casto saepius ore ruminemus. Quid enim prodest ad audiendum Dei verbum convenire, et expleto auditu ad inania mox et saecularia colloquia vel acta converti? Recolamus ergo juxta quod eadem admonet lectio, quia Dominus noster, expleta passione, rediit ad Patrem a quo missus est, nec Patrem, cum ad nos veniret, nec nos deserens, cum rediret. Illuc ejus vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Sp̃s clarificauit xp̃m: quia
ꝑ eũ tanta caritas in cordib disci¬
puloꝵs accensa ẽ: ut abiecto timo¬
re carnali. effectum resurrectionis
eius constanter predicarent. a quo
tempore passionis pauidi fuge¬
runt. Unde scriptũ ẽ. Et reple¬
ti sunt om̃s sp̃u sco: &e loqueban¬
tur uerbũ dĩ cũ fiducia. Spiritꝰ
clarificauit xp̃m: cũ impleti gr̃a
spiritali doctores scĩ tot & tanta
miracula in nomine xp̃i fecert:
quib orbem totũ ad fidem xp̃i
conuerterent: tot ac tanta ꝓ xp̃i
nomine passionũ certanuina ꝑtu¬
lerunt: donec ipsa etiã suꝑborũ
colla ꝑsecutoꝵs suauissimo. xp̃i
iugo submitterent. Sp̃s clarificat
xp̃m: cũ sua nos inspiratione ad
diligendam eiꝰ iussionẽ accendit:
cũ illũ patri in diuinitate ȩqua¬
lem cẽ credendum fideliũ cordibꝰ
intunat. Quia de meo inquit
accipiet: & annuntiabit uobis. De
patre accipit sp̃s sc̃s unde acci¬

Expanded text:
vobis. Spiritus clarificavit Christum, quia vobis. Spiritus clarificavit Christum, quia per eum tanta charitas in cordibus discipulorum accensa est, ut, abjecto timore carnali, effectum resurrectionis ejus constantes praedicarent, a quo tempore passionis pavidi fugerunt. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum fiducia . Spiritus clarificavit Christum, cum impleti gratia spirituali doctores sancti tot et tanta miracula in nomine Christi fecerunt, quibus orbem totum ad fidem Christi converterent, tot ac tanta pro Christi nomine passionum certamina pertulerunt, donec ipsa etiam superborum colla persecutorum suavissimo Christi jugo submitterent. Spiritus clarificat Christum, cum sua nos inspiratione ad diligendam ejus visionem accendit, cum illum Patri in divinitate aequalem esse credendum fidelium cordibus intimat. Quia de meo, inquit, accipiet, et annuntiabit vobis. De Patre accipit Spiritus sanctus, unde acci
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo utiq &e scientia. Ab illo
gͥ audientia: quod nichil ẽ aliud
quã scientia. Quod uͦ adiunxit
& quȩ uentura sunt annuntiabit
uobis: constat innumeros fideliũ
per donũ scĩ sp̃c prenosse ac prȩ¬
dixisse uentura. Sed quia sunt ñ¬
nulli qui sp̃c gr̃a pleni infirmos
curant: mortuos suscitant: demo¬
nib imperant: multis uirtutibus
choruschant: ipsi angłicã in t᷑ris
uitã gerunt: nec tam̃ quę sibi siNs
uentura sp̃s eiusdem reuelatione
cognoscunt. Potest hic dñi sermo
etiã sic accipi: quia sp̃s aduenieis
quȩ uentura sunt nobis annun¬
tiet: cũ gaudia nobis patriȩ cȩle¬
stis ad memoriã reducit: cũ festa
illa suꝑnȩ ciuitatis ꝑ donũ nobis
suȩ aspirationis innotescit. Uentu¬
ra nobis annuntiat: cũ nos a de¬
lectatione p̃sentiũ abstrahens. pro¬
missi in cęlis regni desideriis in¬
flammat. Ille me clarificabit: qͥa
de meo accipiet & annuntiabit

Expanded text:
ab illo utique et scientia. Ab illo ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. Quod vero adjunxit: Et quae futura sunt annuntiabit vobis. Constat innumeros fidelium per donum sancti Spiritus praenosse ac praedixisse ventura. Sed quia sunt nonnulli qui, Spiritus gratia pleni, infirmos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, multis virtutibus coruscant, ipsi angelicam in terris vitam gerunt, nec tamen quae sibi sint ventura Spiritus ejusdem revelatione cognoscunt. Potest hic Domini sermo etiam sic accipi, quia Spiritus adveniens quae ventura sunt nobis annuntiat, cum gaudia nobis patriae coelestis ad memoriam reducit, cum festa illa supernae civitatis per donum nobis suae aspirationis innotescit. Ventura nobis annuntiat, cum nos a delectatione praesentium abstrahens, promissi in coelis regni desideriis inflammat. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit
Abbreviated transcription (Latin):
licebat. homini loqui. ex parte ui¬
quit cognoscimꝰ: & ex parte pro¬
phetamꝰ. Intelligendũ ẽ gͦ quod
ait de sp̃u. docebit uos omnẽ ue¬
ritatẽ: quasi diceret. Diffundet
sterio intꝰ edocti ꝓficiatis de uir¬
tute in. uirtutẽ: digniq efficiamini
ꝑuenire ad uitã in qua uobis et̃¬
na claritas summȩ ueritatis &
uerȩ sublimitatis. id est contẽpla
tio conditoris appareat. Non enĩ
loquet᷑ a semet ipso: s quecũq au¬
diet loquet᷑. Non loquit᷑ sp̃s a se¬
met ipso: id ẽ sine patris &e filii
cõmunione. Neq enĩ diuisus ac ꝑ
se partitus ẽ sp̃s: s quecũq audi¬
et loquetur. audiet uidelicet per
unitatem substantiȩ: & ꝓprietatẽ
scientiȩ. Non loquitur a semetip¬
so: quia non ẽ a semetipso. Later
quippe solus: de alio non ẽ. Nam
audiet sp̃s sc̃s: a quo ꝓcedit. Ꝙa¬
enĩ non ẽ a semetipso s ab illo a
quo ꝓcedit: a quo illi ẽ eẽntia.

Expanded text:
licebat homini loqui: Ex parte, ilicebat homini loqui: Ex parte, inquit, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Intelligendum est ergo quod ait de Spiritu: Docebit vos omnem veritatem, quasi diceret: Diffundet sterio intus edocti proficiatis de virtute in virtutem, dignique efficiamini pervenire ad vitam, in qua vobis aeterna claritas summae veritatis et verae sublimitatis, id est, contemplatio vestri Conditoris appareat. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet loquetur. Non loquitur Spiritus a semetipso, id est, sine Patris et Filii communione, neque enim divisus ac a se partitus est Spiritus, sed quaecunque audiet loquetur; audiet videlicet per unitatem substantiae, et proprietatem scientiae. Non loquitur a semetipso, quia non est a semetipso. Pater quippe solus, de alio non est. Namaudiet Spiritus, a quo procedit, quia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est essentia,
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi. Arguit mundũ sp̃s sc̃s
de iudicio. quo pͥnceps mundi udi¬
catus ẽ: cũ loquens in sp̃u scõ u
prauorũ nequiciã: penã suꝑbienti¬
um domiciliũ: in iudiciũ magni
diei uinculis ȩt̃nis sub caligine
reseruauit. Sequitur. Adhuc mul¬
ta habeo uobis dicere: s non pote¬
stis portare modo. Cũ autẽ uene¬
rit ille sp̃s ueritatis: docebit uos
maiorẽ multo scientiã ueritatis
quã carnales eatenꝰ potuere con¬
sequuti sunt: maiori desiderio
certandi ꝓ ueritate succensi sunt.
Non tam̃ putandũ est. in hac uita
quẽpiam omnẽ ueritatẽ posse cõ¬
prehendere: cũ hec fidei nr̃ȩ mer¬
ces in alia sit uita ꝓmissa. ipsa ue¬
ritate dicente. Hec ẽ autẽ uita ȩ¬
terna: ut cognoscant te solũ uerũ
alibi ad iudeos. Si manseritis in
uerbo meo. uere discipuli mei eri¬
tis: & cognoscetis ueritatẽ. Unde
&e apłs qui ad terciũ cȩlũ raptus.
audiuit archana uerba quȩ non

Expanded text:
archangeli. Arguit mundum Spiritus sanctus archangeli. Arguit mundum Spiritus sanctus de judicio, quo princeps mundi judicatus est, cum loquens in spiritu sancpravorum nequitiam poenam superbientium domicilium, in judicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit. Sequitur: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docmajorem multo scientiam veritatis quam carnales eatenus potuere consecuti sunt, et majore desiderio certandi pro veritate succensi sunt. Non tamen putandum est in hac vita quempiam omnem veritatem posse comprehendere, cum haec fidei nostrae merces in alia sit vita promissa, ipsa veritate dicente: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum alibi ad Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem . Unde et Apostolus, qui ad tertium coelum raptus audivit arcana verba quae non
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant: nec tam̃ ab eiꝰ dilectione
poterant ulla ratione separari. Hoc
ẽ enĩ quod ait. quia ad patrẽ uado:
&e iam ñ uidebitis me. Non uidebi¬
tis me postquã ascendero. qualem
nc̃ uidere soletis carne mortali ce
corruptibili circũdatũ: s in maiesta¬
te ad iudiciũ uenientẽ: & ꝑacto iu¬
dicio in maiore gła scĩs apparentẽ.
Sequitur. De iudicio autẽ: quia pͥn¬
ceps mundi huiꝰ iudicatꝰ ẽ. Princi¬
pem mundi diabolũ dicit: quia
pͥncipatur eis qui ordine ꝑuerso
mundũ potius quã mundi condi¬
torem diligunt. qui iudicatꝰ est a
dño qui ait. Uidebam sathanan:
sicut fulgur de cęlo cadentẽ. Iudi¬
catus ẽ ab eo cũ & ipse dȩmonia
eiceret: & discipulis daret potesta¬
tem calcandi suꝑ omnẽ uirtutem
inimici. Arguitur itaq mundus
de iudicio. quo diabolus ẽ iudica¬
tus: quando homines ne di uolun¬
tati resistere p̾̃sumant. exemplo
dapnati ꝓpt̾ suꝑbiam terrentur

Expanded text:
sciebant, nec tamen ab ejus dilectione sciebant, nec tamen ab ejus dilectione poterant ulla ratione separari; hoc est enim quod ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non videbitis me postquam ascendero, qualem nunc videre soletis, carne mortali et corruptibili circumdatum, sed in majestate ad judicium venientem, et peracto judicio in majore gloria sanctis apparentem. Sequitur: De judicio autem, quia princeps mundi hujus judicatus est. Principem mundi diabolum dicit, quia principatur eis qui ordine perverso mundum potius quam mundi Conditorem diligunt. Qui judicatus est a Domino, qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Judicatus est ab eo, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi super omnem virtutem inimici. Arguitur itaque mundus de judicio, quo diabolus est judicatus, quando homines ne Dei voluntati resistere praesumant, exemplo damnati propter superbiam terrentur
Abbreviated transcription (Latin):
erat: quod dñm quẽ uerũ homi¬
nem cernebant. uerũ quoq di fili¬
um ẽẽ crediderunt: & quẽ sibi cor¬
poralit᷑ ablatũ nouerant: certo sem¬
per amore colebant. Iusticia cetero¬
rũ fideliũ. id est eorũ qui dñm
in carne non uiderunt hec ẽ: qͦd
eũ quẽ corporali intuitu nũquam
uiderunt: dm ce homine̾ uerũ cor¬
de credunt ac diligunt. De qua
ꝓfecto iusticia fidei arguunt᷑ infi¬
deles: cur ipsi uidelicet cũ similit̃
uerbũ uitȩ audirent. noluerunt
credere ad iusticiam. Neq enĩ ne¬
quicia maloꝵ ex sua solũ tortitu¬
dine: uerũetiã ex cõparatione re¬
ctorũ quã sit dapnanda monstrat᷑
Hinc etenĩ scriptũ est. Probata autẽ
uirtus: corripit insipientes. Argu¬
it gͦ mundũ sp̃s sc̃s de peccato suo:
quia non creciiderit in.xp̃m. Argu¬
it ce de iusticia credentiũ: quia
exemplũ eoꝵ sequi noluerit: qui
hunc ad patrẽ ascendisse. neq ultra
corporalit in t̾ris conuersaturũ eẽ

Expanded text:
erat, quod Dominum, quem verum hominem cernebant, verum quoque Dei Filium esse crediderunt; et quem sibi corporaliter ablatum noverant, certo semper amore colebant. Justitia caeterorum fidelium, id est, eorum qui Dominum in carne non viderunt, haec est, quod eum quviderunt. Deum et hominem verum corde credunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur infideles, cur ipsi videlicet, cum similiter verbum vitae audirent, noluerint credere ad justitiam. Neque enim nequitia malorum ex sua solum fortitudine, verum etiam ex comparatione rectorum, quam sit damnanda monstratur. Hinc etenim scriptum est: Probata autem virtus corripit insipientes . Arguit ergo mundum Spiritus sanctus de peccato suo, quia non crediderit in Christum; arguit et de justitia credentium, quia exemplum eorum sequi noluerint, qui hunc ad Patrem ascendisse, neque ultra corporaliter in terris conversaturum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ nollent imitari Argu¬
ebat de iudicio: udelicet quare
diabolũ qui iam iudicatus ac dap¬
natus erat sequerent᷑. Sed ñ sine
causa sp̃m cum ueniret noc ide
dicit acturũ: quia ꝓfecto ꝑ hui̾us
inspirationẽ corroborandus erat
animꝰ discipuloꝵ: ne mundũ qui
contra se fremebat arguere time¬
rent. Exponens gͦ sententiã suã
dñs. adiunxit. De peccato quidẽ
quia non credunt in me. Pecca¬
tũ incredulitatis quasi speciale
posuit: quia sicut fides origo uir¬
tutũ: ita solidamentũ ẽ uitiorum
in incredulitate ꝑsistere: dño ter¬
ribilit̾ attestante qui dicit. Qui
autẽ non credit iam udicatꝰ est:
quia non credit in nomine unige

Expanded text:
fidelium nollent imitari; argufidelium nollent imitari; arguebat de judicio, videlicet, quare diabolum, qui jam judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum venerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non credit jam judicatus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm cũ gaudio magno: &e erat̃
semꝑ in tẽplo laudantes & bene¬
dicentes đm. Patet autẽ nec labo¬
riosa expositione indiget. cur e¬
undem sp̃m paraclytũ id est con¬
solatorem cognominet: quia nimi¬
rũ corda discipuloꝵ quȩ recessus
ipsius mesta reddidisset: huiꝰ con¬
solaret᷑ & recrearet aduentꝰ. Sed &
singulis quibq fideliũ uel de pec¬
cati ꝑpetratione merentib. uel com¬
munis scłi huiꝰ afflictione laboran¬
stis inspirat: ꝓfecto a languore tri¬
sticiȩ mentẽ illustrando subleuat.
Quia uͦ sp̃c idem menti quã replet.
non solũ ium diuinȩ caritatis in¬
fundit interius. ueru̾etiã carnali
timore depulso ad increpandum
prauitatẽ malorũ foris fiduciam
prestat: recte subdit᷑. Et cũ uene¬
rit: ille arguet mundũ de pecca¬
to. ce de iusticia. & de iudicio. Cla
id ẽ sectatores mundi: de peccato
suȩ incredulitatis. Arguebat de
iusticia: quia uidelicet iusticiam

Expanded text:
Hierusalem cum gaudio magno, et erant Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Patet autem, nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum paracletum, id est, consolatorem cognominet, quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. Sed et singulis quibusque fidelium vel de peccati perpetratione moerentibus, vel communi hujus saeculi afflictione laboranstis inspirat, profecto ab angore tristitiae mentem illustrando sublevat. Quia vero Spiritus eidem menti, quam replet, non solum vim divinae charitatis infundit interius, verum etiam, carnali timore depulso, ad increpandam pravitatem malorum foris fiduciam praestat, recte subditur: Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Clarid est, sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; arguebat de justitia, quia, videlicet, justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
siderio illuc suspiretis: sicq suspen¬
sis ad supna cordib ur̃is: ad accipi¬
enda iam sp̃s sci dona capaces fia¬
tis. Si enĩ non abiero: paraclytus
non ueniet ad uos. Si autẽ abiero:
mittam eũ ad uos. Non quia ñ
poterat ipse in t̾ra positus dare
sp̃m discipulis hec loquit᷑: cũ aꝑte
legat᷑. quia post resurrectionem
apparens eis insufflauit & dicit
in t̃ra posito. & corporaliter
conuersante cũ eis. ñ
ualebant illi erigere mentẽ ad
suscipienda munera gr̃ę cȩlestis:
ascendente autẽ ipso ad cęlos. &
illi parit om̃e desideriũ suũ illo
trans  ferebant: uixta quod¬
alibi audierunt. Ubi enĩ ẽ thes¬
aurus cuus: ibi & cor tuũ erit.
Ideoq capaces sp̃c iam facti erant:
non ultra de morte euis contri.¬
stati. s de ꝓmissionis eiꝰ munere
lȩtati. luca attestante qui ait. Et
factum ẽ dũ benediceret illis. re¬
cessit ab eis: & ferebat᷑ in cȩlum.
Et ipsi ad orantes regressi sunt in

Expanded text:
siderio illuc suspiretis, sicque, suspensiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terSpiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit et dixitin terra posito et corporaliter conversante cum eis, non valebant ad eum erigere mentem, ad sitienda munera gratiae coelestis. Ascendente autem illo ad coelos et illi pariter omne desiderium suum in illo transferebant. Ideo alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Et ipsi adorantes regressi sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
sua passione ꝓtestaret᷑ dicens. quo
ego uado uos non potestis uenire:
int̾rogauit eũ petrus & ait. Dñe
quo uadiso Responsumq est ei.
Quo ego uado non potes me mͦ sequi:
sequeris autẽ postea. Quia nimirũ
passionis mortisq eiꝰ mysteriũ. nec¬
dũ intelligere necdũ poterant imi¬
tari: maiestatẽ uͦ ascensionis statim
ut uidere cognouerunt: totisq
animi uotis ut sequi mererent᷑
optabant. Sed quia hec loquutꝰ
sum uobis: tristitia impleuit
cor ur̃m. Sciebat dñs ipse quid
hec sua uerba in discipuloꝵ cor¬
dib agerent: quia uidelicet tri¬
stitiam magis de abscessu quo eos
desereret: quã de ascensu quo pa¬
trem peteret lȩtitiã generarent.
Onde benigne consolando subiun¬
xit. Sed ego ueritatẽ dico uobis:
expedit uobis ut & ego uadam.
Expedit ut forma serui ur̃is subtra¬
hat᷑ aspectib: quatinꝰ amor diuini¬
tatis artius ur̃is infigat᷑ in m̃tib.
E xpedit ut notã uobis formã cȩlo
inferam: quatinꝰ maiore ꝑ hoc de¬

Expanded text:
ns: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit eum Petrus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Quia nimirum passionis mortisque ejus mysterium necdum intelligere, necdum poterant imitari; majestatem vero ascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in discipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamꝰ singuli dño dicamꝰ om̃s. sp̃s
tuus bonꝰ deducet me in uiã rectã:
sicq fiat ut qui apłis suꝑueniens
ea quȩ uentura erant annuntiauit:
nr̃is quoq mentib uenturȩ uitȩ
gaudia patefaciat. Nos ad hȩc in¬
quirenda benignus sp̃s accendat:
cooꝑante ipso qui hunc & polli¬
cẽri suis fidelib & dare consueuit

Expanded text:
amus singuli Domino, dicamus omnes: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. Sicque fit ut qui Apostolus superveniens ea quae ventura erant annuntiavit, nostris quoque mentibus venturae vitae gaudia patefaciat, nos ad haec inquirenda benignus incendat, cooperante ipso qui hunc et polliceri suis fidelibus, et dare consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
rent. quẽ post mortẽ ad cȩlos sub¬
leuandũ non dubitarent: minus
de sua desolatione trepidarent.
quit ad eũ qui me misit: & nemo
ex uobis interrogat me quo uadis.
Ac si aperte dicat. Reuertar ascen¬
dendo ad eũ qui me incarnari
constituit: & tanta tamq manife¬
ta erit eiusdem ascensionis clari

Expanded text:
rent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem ascen
Abbreviated transcription (Latin):
laborantibꝰ post resurrectionẽ suã¬
d̾ns in littore stetit: qui ante. resur¬
rectionẽ suam coram discipłis in
fluctibus maris. ambulauit. Cuiꝰ
rei ratio festine agnoscitur: si ipsa
quȩ tunc uerat causa pensetur
Quid etenĩ mare insi p̾sens scłm sig¬
nat: qd̃ sc causarum tumultibus.¬
& undis uitȩ corruptibilis islidit:
Quid ꝑ soliditatẽ. littoris: nisi illa ꝑ¬
petiutas quictis ȩtnę figuratur: Qͥa
gͥ discipłi adhuc fluctibꝰ mortalis
uitȩ uierant: in mari laborabant.
Quia autẽ redemptor nr̃ iã corrupti¬
oneni carms excesserat: pꝰ resurrecti¬
onẽ suam in littore stabat: ac si ip¬
sum resurrectionis suȩ iysteruum
rebꝰ discipłis loqueretur dicens. Iã
uob̃ in mari ñ apparco: quia uob̾cũ

Expanded text:
laborantibus, post resurrectionem Domlaborantibus, post resurrectionem Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam, coram discipulis in fluctibus maris ambulavit. Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum significat, quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illiditur? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vob
Abbreviated transcription (Latin):
stione animũ pulsat: seo pulsati¬
one sua ium discretionis idicat.
Queri & enĩ potest cur petrus qui
piscator ante conũsionem fuit:
post conũsionẽ ad piscationẽ rediit.
Et cum ueritas dicat nemo mittẽs
manum suam in aratrum. & as¬
pitiens retro aptus est regno dĩ÷
cur repetiit qd̃ dereliquit: Sed si
uirtꝰ discretionis inspicitur: citiꝰ
uidet᷑. quia nimirum negotium
qd̃ aute conu̾sionem sine peccato
extitit: hoc etiam pꝰ conu̾sionen
repetere culpa non fuit. Nam pis¬
catorem petrum. inatheum uͦ the¬
lonearium scimꝰ: & post conũsio¬
nẽ suã ad piscationẽ petrꝰ redut:
matheus uͦ ad thelonci negotium
ñ resedit: quia & aluo ẽ uictum ꝑ
piscationẽ quęrere⁊ aliud thelonei
lucris pecunias augere. Sunt enĩ
pleraq negotia: quę sine peccatis
exhiberi. aut uix. aut nullate nus
possunt. Quȩ gͦ ad peccatum im¬
plicant: ad hȩc necesse ẽ ut pꝰ conũ¬
sionẽ animus ñ recurrat. Quęri
etiam potest: cur discipłis in mari

Expanded text:
ed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam po
Abbreviated transcription (Latin):
temptandum n¬
ihm̃ fuerant congregati.
⁊ ueritatem fraudulen¬
ta interrogatione cape¬
re nitebant᷑: occasionẽ
prebuerunt confutationis sue. introgan¬
ihũ nobis ꝑfuit usq hodie: contra uideos.
Et hi enum qui confitentur xp̃m tẽ uentu¬
rum: hominem simplicẽ ⁊ scm̃ uirum asse¬
runt de genere dauid. Introgemꝰ gͦ eos docti
a dño. si simplex homo ẽ. ⁊ tantum filius
dauid: quomodo ipse dauid uocat eũ dñm
luum. non erroris incerto. nec ꝓpria uolunta
de centesimo nono psalmo sumptum est.
Dominus. gͥ dauid uocatur. ñ scdm̃ id quod
de eo natus est: s uixta id quod nat᷑ ex pa¬
tre semꝑ fuit p̃ueniens ipsum carnis sue
sionem calumme.⁊ uerbum aliquod inue¬
nire quod pateret insidiis: quia insermo¬
nib ꝯfutati sunt ultra ñ int̾rogant:
s aꝑtissime comp̃hensum romane tra¬
dunt potestati. Ex quo intelligimꝰ uene¬
na inuidie posse quidem suꝑari: sed dif¬
ficile conquiescere. Tunc ihe locutus est¬

Expanded text:
tentandum Jesum fuerant congregati, et veritatem fraudulenta interrogatione capere nitebantur, occasionem praebuerunt confutationis suae. InterroganJesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino: si simplex homo est, et filius tantum David: quomodo David vocet eum Dominum suum: non erroris incerto, nec propria voluntde centesimo nono Psalmo sumptum est. Dominus igitur David vocatur, non secundum id quod de eo natus est, sed juxta id quod natus ex Patre semper fuit, praeveniens ipsum carnis suae sionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Et respondens Jes
Abbreviated transcription (Latin):
catholica. cuius hec mulier tipum gessit:
extollamus ⁊ mentem de medio turbarũ:
dicamusq saluatori. Geatus uenter qui
te portauit: ⁊ ubera que suxisti. Uere enĩ
beãta parens. que sicut quidam ait. eiuxa
est puerpera regem qui celum terramq̃
tenet ꝑ scła: cuius numen ⁊ eterno com¬
plectens om̃ia giro imꝑium sine fine ma¬
net: que uentre beato gaudia matris ba¬
bens cum uirginitatis honore. nec pͥmã
sunisem uisa est. nechabere sequentem.
At ile dixit. Quinimmno beati qui audiũt
uͥbum dĩ. ⁊ custodiunt illud. Pulchre sal¬
uator attestatiori mulieris anniui: ñ
eam tantumm᷑ que uerbum dĩ corporalit
generare meruerat. sed om̃s quidem qui¬
uerbum sp̃ualiter auditu fidei concipere.
⁊ boni oꝑis custedia uel in suo uł in pro¬
ximoꝵ corde parere ⁊ quasi alere studue¬
rint asseuerans esse beatos: quia ⁊ eadem dĩ
genitrix inde quidem beata. quia uerbi in¬
carnandi ininistra facta est temporalis:

Expanded text:
catholica, cujus haec mulier typum gessit, catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis,
Abbreviated transcription (Latin):
nurtiatur extraneaͤ: sine causa uenter qͥ
cum portasset. ubera que lactassent. beati¬
ficantur. Qua enim consequentia eius
lacte credatur nutritus cuius semine ne¬
gatur ẽẽ conceptus. cum ex unius eiusdẽ¬
q fontis origine scdm̃ phisicos uterq liqͦr
emanare ꝓbeturͥ nis forte putanda est
uirgo sementiuam sue canus materiam.
nittriendo incarne di filio suggerere potu¬
isse: incarnando autem quasi maiori ⁊ inu¬
sitato nuiraculo minime potuisse: Sed
huic opinioni obstat apłs: dicens quia
misit ds̃ filium suum factum ex muliere.
factum sub lege. Neq enim audiendi st̃
qui legendum putant. natum ex muli¬
ere factum sub lege s factum ex muliere:
quia conceptus in utero uirginali carnẽ
non de nichilo. non aliunde. sed materna
traxit ex carne: alioquin nec uere filius
hominis diceretur: qui originem ñ habe
ret ex homine. Et nos igitur his contra eu¬
thicen dictis extollamus uocem cũ eccłia

Expanded text:
ronuntiatur extranea, sine causa venter qui ronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus, cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam, nutriendo in carne Dei Filio sug gerere potuisse, incarnando autem, quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus, dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt, qui legendum putant: Natum ex muliere, factum sub lege, sed factum ex muliere, quia conceptus in utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin, nec vere filius hominis diceretur, qui originem ret ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ: ut quomodo in ysaia suꝑ uirgam de
radice iesse. ⁊ florem qui de radice conscen¬
dit. septem sp̃c uirtutum descendisse nar¬
rantur ⁊ ita e contrario uitioꝵ numerus
in diabolo consecratus sit. Factum ẽ aut̃
cum hec diceret: extollens uocem quedam
mulier de turba dixit illi. Geatus uenter
qui te portauit: ⁊ ubera que suxisti. Mag
ne deuotionis ⁊ fidei hec mulur ostendit᷑:
que seribis ⁊ phariseis dominum temp¬
tantib simul ⁊ blasphemantib tanta eꝰ
incarnationem pre omnib sinccritate cognos¬
cit. tanta fiducia confitetur: ut ÷ p̃sentium
ꝓceruin calumpniam e futurorum confundat
hereticorum ꝑfidiam. Nam sicut tunc iudei
scĩ sp̃c opera blasphemando. uerum consito¬
stautialemq patii dĩ filium negabant: sic
sue materiam ministrasse: uerum consub¬
stantialemq patri fuium. hominis fater ñ
debere dixerunt: sed si caro uerbi dĩ sed̃m car¬
nem nascentis a carne uirginis matris ꝓ¬

Expanded text:
sancti. Ut quomodo in Isaia, super virgam de sancti. Ut quomodo in Isaia, super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum est autem cum haec diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qunae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patris Dei Filium negabant, sic et suae materiam ministrasse, verum, consubstantialemque matris filium hominis, fateri non debere dixerunt. Sed si caro verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris p
Abbreviated transcription (Latin):
gentium solitudines. Que cum postea do¬
mino credidissent: ille non inuento loco
innationib. dixit. Reuertar ad domum
meam pristinam unde exiui: aueo uide¬
os quos ante duniseram. Et ueniens in¬
uenit uacantem: ⁊ scopis mundatam.
hospitem non habebat dicentem: dimit¬
tetur uobis domꝰ ur̃a deserta. Quia igit᷑
dĩ ⁊ angelorum presidia non habebant. ⁊¬
ornati erant suꝑflius obseruationib pha¬
riseorum: reuertitur ad eos diabolus. ⁊ sep¬
tenario sibi numero demonum addito ha¬
bitat pristinam doinum: ⁊ fiunt posttrio¬
ra illius ppłi peiora priorib. Multo enim
nunc maiore demonum numero possiden¬
tur blasphemantes in synagogis suis xp̃m
th̾m. quam in egypto possessi fuerant an¬
te legis notitiam: quia aliud est uentu¬
rum non credere: aluid eum non suscepis¬
se qui uenerit. Septenarium autẽ nume¬
rum adiunctum diabolo uel ꝓpter sab¬
batum intellige. uel ꝓpt̃ nunicrum spẽ

Expanded text:
gentium solitudines. Quae cum postea Dogentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. hristum hospitem non habebat, dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Quia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur blasphemantes in synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternet in una uitiorum. Unde recte nequi¬
ores tunc eum sp̃e dicuntur ingressi: quia ñ
solum habebit illa septtm uitia. que septem
spũalib sunt contraria uirtutib: sed ꝑ y¬
pocrisin ipsas se iuututes habere simulabit.
& sunt nouissima hominis illius: peiora pͥ¬
orib. Melius quippe ei erat uiam ucritatis
non cognoscere: quani post agnitionem re¬
trorsum conuerti. Quod in uida traditore:
uel symono mago ceterisq talib specialit
legimus impletum. Quo autem generalit
hec parabola tendat. ipse scd̃m̃ matheum
saluator exposuit: ubi ca terminata mox
subdidit dicens. sic erit ⁊ generationi hu¬
ie pessime: id est quod de uno quolibet spe¬
ciauter geri solere narraui: hoc in tota ge¬
neraliter huuis ppłi gente geri non desi¬
nit. Immundꝰ quippe sp̃c exiuit a uideis.
quando acceperunt legem: ⁊ ambulauit
ꝑ loca arida. requirens sibi requiem. Ex¬
pulsus uidelicet a uiders: ambulauit ꝑ

Expanded text:
prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiprosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi, quia non solum habebit illa septem vitia, quae septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora proribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per
Abbreviated transcription (Latin):
nitidꝰ intus ẽ uatius simulatrices: in locis hu¬
meritib lasciuas mollesq mentes insinuans.
Dicit. reuertar in domum meam: unde exiui.
Timendus est iste uersiculus non exponendꝰ.
ne culpa quam in nobis extinctam credeba¬
mius. ꝑ incuuam nos uacantes opprimat.
Et cum uenerit. inuenit scopis mundatam:
hoc est gr̃a baptisiatis apeccatorum labe
castigatam: s nuila boni oꝑis industria cu¬
muiatam. Unde bene matheus hanc domũ
uacantem. scopis mundatam. atq ornatã
dicit inuentam: mundatam uidelicet a pri¬
stinis uitis ꝑ baptisinum: uacantem a boniͤ
actib ꝑ negligentiam: ornatam simulatis
iuitutib ꝑ hypocrisin. Et tunc uadit. ⁊ assu¬
mit septem alios sp̃c nequiores se: ⁊ ingressi
habitant ibi. ꝑ septem malos sp̃c: unuer¬
sa uitia designat. Quenicunq enim post
baptisina siue prauitas heretica. stu mun¬
dana cupiditas arripuerit: mox ornnium

Expanded text:
nitidus, intus est vacuus, simulatrices, in locis hunitidus, intus est vacuus, simulatrices, in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa, quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vocantes opprimat. Et cum venerit, invenit scopis mundatam. Hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam atque ornatam dicit inventam . Mundatam, videlicet, a vitiis pristinis per baptismum; vacantem a bonis actibus per negligentiam; ornatam simulatis virtutibus per hypocrisin. Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. Per septem malos spiritus universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas, arripuerit, mox omnium