comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deerat: quid iam impedit a seipsa qͦdã¬
sibi dissimillimã fieri. quo de hoc simil¬
lima efficidonatur: Tum demum
ad crateram admissa sapientiȩ illam
de qua legitur. & calix m̃s inebriãs
quam preclarus ẽ. quid mirũ iam si
inebriatur abubertate domus dei:
cum nulla mordente cura de ꝓpͥo. seca
bibit purum & nouum illud cũ xp̃o.
tͥplex celebrat sapientia. ⁊ ex una cõplet
caritate: i psa cibans laborantes: ipsa
potans quiescentes: ipsa regnantes
inebrians. Quom autem in conui¬
uio corporali ante cib quam potus
apponitur: qm̃ & tali ordine nat᷑a
requirit: ita & hic. frimo quidẽ añ
mortẽ in carne mortali labores ma¬
nuum nr̃aꝵ manducamus: cum
labore quod glutiendum ẽ masticã¬
tes. Post mortẽ uͦ inuita sp̃itali iam
bibimus. suauissima quadã facilita¬
te qͦd ꝑcipitur colantes: tande re¬
diuiuis corporib in uita immortali
inebriamur. mira plenitudine ex¬
uberantes. Hec ꝓ eo quod sponsus

Expanded text:
deerat, quid jam impedit a se ipsa quodamdeerat, quid jam impedit a se ipsa quodamenitus dissimillimam fieri, quo Deo simillimam effici donatur? Tum demum ad crateram admissa sapientiae, illam de qua legitur, Et calix meus 598 inebrians quam praeclarus est! quid mirum jam si inebriatur ab ubertate domus Dei, cum nulla mordente cura de proprio, secura bibit purum et novum illud cum Christo triplex celebrat Sapientia, et ex una complet charitate, ipsa cibans laborantes, ipsa potans quiescentes, ipsa regnantes inebrians. Quomodo autem in convivio corporali ante cibus quam potus apponitur, quoniam et tali ordine natura requirit; ita et hic. Primo quidem ante mortem in carne mortali labores manuum nostrarum manducamus, cum labore quod glutiendum est masticantes: post mortem vero in vita spirituali jam bibimus, suavissima quadam facilitate quod percipitur colantes: tandem redivivis corporibus in vita immortali inebriamur, mira plenitudine exuberantes. Haec pro eo quod sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat ꝑ fidem: quã sane oꝑari per
dilectionem necesse ẽ: quia si non opatur
mortua ẽ. Porro ipsum opus cib ẽ. dicẽ¬
te dño: meus cib ẽ. ut faciam uolunta¬
tem patris mei. De hinc carne exita iã
pane doloris non cibatur: s umũ amo¬
ris tanquã post cibum pleniꝰ haurire
ꝑmittitur. non purum tñ. s quomͦ sub
sponsi nomine in canticis dictum legitur:
bibi uinum meũcum lacte meo. Uino enĩ
diuini amoris &̃ anima suauitatẽ nat᷑a¬
lis immisscet affectionis. qua resumere
corpus suum. ipsumq głificatum
desiderat. Estuat gͦ iam tunc scẽ carita¬
tis potata uino: s plane nondũ usq
ad ebrietatem: qm̃ temꝑat interim ar¬
dorem illum huus lactis ꝑmixtio. E¬
brietas deniq solet euertere mentes
atꝙ omnino reddere immemores sui.
At non ex toto oblita sui ẽ: quȩ adhuc
de ꝓprio corpore cogitat suscitando sȩ¬
derum hoc adepto quod solum utiq

Expanded text:
ambulat per fidem, quam sane operari per ambulat per fidem, quam sane operari per dilectionem necesse est: quia si non operatur, mortua est. Porro ipsum opus cibus est, dicente Domino: Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei . Dehinc carne exuta jam pane doloris non cibatur; sed vinum amoris, tanquam post cibum, plenius haurire permittitur, non purum tamen, sed quomodo sub sponsi nomine in Canticis dictum legitur: bibi vinum meum cum lacte meo . Vino enim divini amoris etiam tunc anima suavitatem naturalis immiscet affectionis, qua resumere corpus suum, ipsumque glorificatum desiderat. Aestuat ergo jam tunc sanctae charitatis potata vino, sed plane nondum usque ad ebrietatem: quoniam temperat interim ardorem illum hujus lactis permistio. Ebrietas denique solet evertere mentes, atque omnino reddere immemores sui. At non ex toto sui oblita est, quae adhuc de proprio corpore cogitat suscitando. Caeterum hoc adepto, quod solum utique
Abbreviated transcription (Latin):
mentes corpora oẽ ut in ebrient᷑ impellit.
Quos & uocat kmõs: nimirum caritate
plenissimos. Nam & in ceteris quos non
Rmõs s amicos appellat. differentia est.
ut hiquidem qui incarne adhuc gra¬
uatigemunt. cari habeant᷑ ꝓcaritate
quam habent: qui uͦ iam soluti carnis
compede sunt. eo sint cariores. quo ⁊ ꝓm¬
ptiores atq expeditiores facti ad aman¬
dum. Porro pre utrisq merito noĩant᷑
& sunt kĩni. qui recepta iam scda stola
in corporib utiq cum głã resumptis.
tanto indei feruntur amorem lib̾iores
& alacriores: quanto & de ꝓprio nil iam
residuum ẽ. quod eos aliquatenus sol¬
licitet uel retardet. Quod quidẽ neut̃ sͥ
reliquoꝵ statuum uendicat: qum ⁊ in
pͥori corpus cum labore portet᷑: ⁊ inscd̃o
quoq ñ sine aliqua ꝓprietate desiderii
expectetur. Primo ergo fidelis anima co¬
medit panẽ suum: s heu insudore iuil¬
tus sui. In carne quippe manens adhuc

Expanded text:
mentes corpora, etiam ut inebrientur impellit: mentes corpora, etiam ut inebrientur impellit: quos et vocat charissimos, nimirum charitate plenissimos. Nam et in caeteris, quos non charissimos, sed amicos appellat, differentia est: ut hi quidem qui in carne adhuc gravati gemunt, chari habeantur pro charitate quam habent: qui vero jam soluti carnis compede sunt, eo sint chariores, quo et promptiores atque expeditiores facti ad amandum. Porro prae utrisque merito nominantur et sunt charissimi, qui recepta jam secunda stola, in corporibus utique cum gloria resumptis, tanto in Dei feruntur amorem liberiores et alacriores, quanto et de proprio nil jam residuum est, quod eos aliquatenus sollicitet vel retardet. Quod quidem neuter sibi reliquorum statuum vindicat; cum et in priori corpus cum labore portetur, et in secundo quoque non sine proprietate aliqua desiderii exspectetur. 32. Primo ergo fidelis anima comedit panem suum, sed heu! in sudore vultus sui. In carne quippe manens adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
conferre uidetur sp̃ui: qd̾ & infirmũ ⁊
mortale constat ip̃i non mediocriter
ualuisse. O quam uerũ locutus ẽ qui
dixit diligentib dm̃ omnia cooꝑari in
bonum. Ualet diligenti dm̃ anime cor¬
pus suũ infirmum: ualet & mortuũ
ualet & resuscitatum. Primo quidẽ ad
fructum penitentiȩ: scdõ ad requiẽ pꝰ¬
tremo ad consũmationẽ. Merito sine illo
ꝑfici ñ uult: quod in omini statu in bo¬
num sibi subuenire ꝑsentit. Bonus
plane fiduisꝙ comes caro sp̃iubono: qͥ
ipsũ aut si onerat iuuat. aut si ñ iuuat
exonerat: aut certe iuuat. & minime
onerat Primus status laboriosus. s
fructuosus: scd̾s ociosus. s minime fasti¬
diosus: tertius & gloriosus. Audi sponsỹ
incanticis. ad ꝓfectum hunctrimodum
inuitantem. Comedite inquit amici. &
bibite: & in ebriamini kmĩ. Laborantes
incorpore uocat ad cibum: iam posito cor¬
pore quiescentes ad potum inuitat: resu¬

Expanded text:
conferre videtur spiritui, quod et infirmum et conferre videtur spiritui, quod et infirmum et mortale constat ipsi non mediocriter valuisse. O quam verum locutus est qui dixit, diligentibus Deum omnia cooperari in bonum . Valet Deum diligenti animae corpus suum infirmum, valet et mortuum, valet et resuscitatum: primo quidem ad fructum poenitentiae, secundo ad requiem, postremo ad consummationem. Merito sine illo perfici non vult, quod in omni statu in bonum sibi subservire persentit. 31. Bonus plane fidusque comes caro spiritui bono, quae ipsum aut si onerat, juvat; aut si non juvat, exonerat; aut certe juvat, et minime onerat. Primus status laboriosus, sed fructuosus: secundus otiosus, sed minime fastidiosus: tertius et gloriosus. Audi et sponsum in Canticis ad profectum hunc trimodum invitantem. Comedite, inquit, amici, et bibite; et inebriamini, charissimi . Laborantes in corpore vocat ad cibum: jam posito corpore quiescentes ad potum invitat: resu
Abbreviated transcription (Latin):
minis & luminose ȩcernitatis. S si
quod non negatur uelint sua corpora
recepisse. aut certe reciꝑe desiderent. ⁊ sꝑent.
liquet ꝓculdubio necdum aseipsis penitꝰ
immutatas: quib constat necdũ penitꝰ
deẽẽ de ꝓprio quo uel modice intentio re¬
flectatur.
flectatur.
onec ergo absorta sit mors inuictoria.
& noctis undiq terminos lux ꝑ¬
hennis inuadat. & occupet usꝙ quaꝙ.
quatinus & in corporib glã celestis efful¬
geat: non possunt anime extoto seipsas
exponere & transire indm̃: nimirum li¬
gate corporib etiamtunc: & si non uita
uel sensu certe affectu naturali: ita ut
absꝙ his nec uelint nec ualeant consũ¬
mari. Itaq ante restaurationẽ corpoꝵ
non erit ille defectus animoꝵ. qui ꝑfect
& summus ẽ ipsoꝵ status: ne carnis iã sa¬
ne consortium sp̃s non requireret. si abs¬
ꝙ illa consummaret᷑. Enimu absꝙ ꝓfec¬
tu anime nec ponitur corpus nec resu¬

Expanded text:
minis, et luminosae aeternitatis. Sed si minis, et luminosae aeternitatis. Sed si quod non negatur velint sua corpora recepisse, aut certe recipere desiderent et sperent; liquet procul dubio necdum a seipsis penitus immutatas, quibus constat 597 necdum penitus deesse de proprio, quo vel modice intentio reflectatur.flectatur. Donec ergo absorpta sit mors in victoria, et noctis undique terminos lux perennis invadat et occupet usquequaque, quatenus et in corporibus gloria coelestis effulgeat; non possunt ex toto animae seipsas exponere, et transire in Deum, nimirum ligatae corporibus etiam tunc, etsi non vita vel sensu, certe affectu naturali, ita ut absque his nec velint, nec valeant consummari. Itaque ante restaurationem corporum non erit ille defectus animorum, qui perfectus et summus est ipsorum status: nec carnis jam sane consortium spiritus requireret, si absque illa consummaretur. Enim vero absque profectu animae nec ponitur corpus, nec resu
Abbreviated transcription (Latin):
distenta. necesse ẽ sub seruire. Itaq
in corpore sp̃uali & immortali. in
corpore integro. placido. placitoꝙ.
& ꝑomnia subiecto sp̃ui. sꝑet se
anima quartum gradum apprehen¬
dere amoris. uel potius in ipso app̃¬
hendi: quippe quod dei potentie ẽ
dare cui uult: non humane industͥȩ
assequi. Tunc inquã summũ obti¬
nebit gradum: facile cũ ingaudi¬
um dñi sui promptissime ⁊ aui¬
dissime festinantẽ. nulla iam retar¬
dabit carnis illecebra: nulla mo¬
lestia conturbabit. Putamiis ne tñ
hanc grãm uł ex parte scõs martyreᷤᷤ
assecutos: in illis adhuc uictoriosis cor¬
corporib constitutos: Magna uis
prorsus amoris illas animas intror¬
sum rapuerat: quȩ ita sua corpora fo¬
ris exponere. & torm̃ta contemnere
ualuerunt. At ꝓfecto doloris acerri¬
mi sensus ñ ꝑotuit nͥ turbare serenũ:
corporib. Immersas ex toto cre¬
dimus illi immenso pelago et̃ni lu¬

Expanded text:
distenta necesse est subservire. Itaque distenta necesse est subservire. Itaque in corpore spirituali et immortali, in corpore integro, placido, placitoque, et per omnia subjecto spiritui, speret se anima quartum apprehendere amoris gradum, vel potius in ipso apprehendi: quippe quod Dei potentiae est dare cui vult, non humanae industriae assequi. Tunc, inquam, summum obtinebit facile gradum, cum in gaudium Domini sui promptissime et avidissime festinantem nulla jam retardabit carnis illecebra, nulla molestia conturbabit. Putamusne tamen hanc gratiam vel ex parte sanctos martyres assecutos, in illis victoriosis corporibus adhuc constitutos? Magna vis prorsus amoris illas animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum, corporibus? Immersas ex toto credimus immenso illi pelago aeterni lu
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsa liquescere: atq indei penitꝰ
tranffundi uoluntatẽ. Alioquin
quomͦ omia inomĩb erit d̾s: si in
homine de homine quicꝗͣ suꝑerit:
Manebit quidẽ substantia. s in a¬
lia forma. aliagła: aliaq potentia.
Quando hoc erit: Quis hec uidebit:
Quis possidebit: Quando ueniã &
apparebo ante faciemdei Dñe ds
m̃s tibi clixit cor meum exquisuut
te facies mea: faciemtuã dñe requirã.
Putas uidebo templum scm̃tuum:
Ego puto non ante sane ꝑfecte im¬
pletumiri. diliges dnm̃dintuum
ex toto corde tuo & ex tota aĩa tua &
ex tota itute tua: quousq ipsũ cor
cogitare iam noncogatur de corpore
& anima eiusclem in hoc statuuiuifi¬
cando & sensificando intendere
desinat: & uirtus eiusdem releua¬
ta molestiis in dei potentia roboret
Impossibile nanꝙ ẽ tota hec ex toto
ad dm̃ colligere. & diuino infigere
uultui: quam diu ea huic fragili
& erumnoso corpori intenta &

Expanded text:
metipsa liquescere, atque in Dei penitus metipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quidquam supererit? Manebit quidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc erit? quis hoc videbit? quis possidebit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Domine Deus meus, tibi dixit cor meum, exquisivit te facies mea; faciem tuam, Domine, requiram . Putas, videbo templum sanctum tuum? 29. Ego puto non ante sane perfecte impletum iri, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ; quousque ipsum cor cogitare jam non cogatur de corpore, et anima eidem in hoc statu vivificando et sensificando intendere desinat, et virtus ejusdem relevata molestiis, in Dei potentia roboretur. Impossibile namque est tota haec ex toto ad Deum colligere, et divino infigere vultui, quandiu ea huic fragili et aerumnoso corpori intenta et
Abbreviated transcription (Latin):
uel ẽẽ uelimus. nisi eque ꝓpter ipsũ:
obsolam ipsius udelicet uoluntatẽ ñ
nr̃a uoluptatẽ. Delectabit sane ñ tã
nr̃a uł sopita necessitas. uł sortita feli¬
citas. quam quod eiꝰ innobis & de nob̃
uoluntas adimpleta uidebitur: qd &
cotidie postulamus inoratione cum
dicimus. fiat uoluntas tua sicut incȩlo
& interra. Oamor sc̃s & castus: o dulcis
& suauis affectio: opura & defecata
intentio uoluntatis: eo certe defecatior
& purior quo in ea de ꝓprio nil iam ad¬
mixtum relinquitur: eosuauior &
dulcior quo totum diuinum ẽqd sen¬
titur. Sic affici: deificari ẽ. Quomͦ stilla
aquȩ modica multo infusa uino. de¬
ficere ase tota uidetur dum & saporẽ
uini induit & colorem: quomͦ ferrũ
ignitum & candens igni simillimũ
tranfformatur luminis claritatẽ
ad eo ut ñtam illuminatus ꝙͣ ipsũ
lumen esse uideatur: sic omnem tunc
dam ineffabili modo necẽẽ erit a se¬

Expanded text:
vel esse velimus, nisi aeque propter ipsum, vel esse velimus, nisi aeque propter ipsum, ob solam videlicet ipsius voluntatem, non nostram voluptatem. Delectabit sane non tam nostra, vel sopita necessitas, vel sortita felicitas, quam quod ejus in nobis, et de nobis voluntas adimpleta videbitur: quod et quotidie postulamus in oratione cum dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra . O amor sanctus et castus! o dulcis et suavis affectio! o pura et defaecata intentio voluntatis! eo certe defaecatior et purior, quo in ea de proprio nil jam admistum relinquitur: eo suavior et dulcior, quo totum divinum est quod sentitur. Sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquae modica, multo infusa vino, deficere a se tota videtur, dum et saporem vini induit, et colorem; et quomodo ferrum ignitum et candens, igni simillimum transformatur luminis claritatem, adeo ut non tam illuminatus, quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc dam ineffabili modo necesse erit a se
Abbreviated transcription (Latin):
niri. & pene adnullari. celestis ẽ conu̾sa¬
tionis: non humane affectionis. Et siqͥ¬
dem emortalib quispiam. ad illud rap¬
tim interdum ut dictum ẽ. & ad mom̃¬
tum admittit᷑. subito inuidet scłm ne-¬
quam: ꝑturbat diei malicia: corpꝰ mortiᷤ
aggrauat: sollicitat carnis necessitas:
deffectus corruptionis non sustinet. qͣd¬
q his uiolentius ẽ frat̃na reuocat cari¬
tas. Heu redire in se. recidere in sua com¬
pellitur: & miserabilit̃ exclamare. Dñe
iuim patior: responde ꝓme. Et illud.
Infelix ego homo: quis me lib̾abit de
corpore mortis huius. Qm̃ tñ scͥpt᷑a
loquit᷑ dm̃omĩa fecisse ꝓpt semet ipsũ.
erit ꝓfecto. ut factura sese quandoq
conformet & concordet auctori Opor¬
tet ꝓinde in eundẽ nos affectum quan¬
docunq transire: ut quomͦ ds oĩa ẽẽ
uoluit᷑ ꝓpter semet ipsum. sic nos qͦꝙ
nec nos ipsos nec aliud aliquid fuisse

Expanded text:
niri, et pene annullari, coelestis est conversaniri, et pene annullari, coelestis est conversationis, non humanae affectionis. Et si quidem e mortalibus quispiam ad illud raptim interdum ut dictum est et ad momentum admittitur, subito invidet saeculum nequam, perturbat diei malitia, corpus mortis aggravat, sollicitat carnis necessitas, defectus corruptionis non sustinet, quodque his violentius est, fraterna revocat charitas. Heu! redire in se, recidere in sua compellitur, et miserabiliter exclamare, Domine, vim patior, responde pro me : et illud, Infelix ego homo, quis 596 me liberabit de corpore mortis hujus? 28. Quoniam taloquitur, Deum omnia fecisse propter semetipsum; erit profecto ut factura sese quandoque conformet et concordet Auctori. Oportet proinde in eumdem nos affectum quandocunque transire: ut quomodo Deus omnia esse voluit propter semetipsum, sic nos quoque nec nosipsos, nec aliud aliquid fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ad quartum usq ꝑtingere: quatinꝰ
nec seipsum diligat homonisi ꝓpter
din. Iusticiatua d̾s: sicut montes dei.
Amor iste mons ẽ. & mons lĩ excelsus: re¬
uera mons coagulatus: mons ꝑinguis.
Quis ascendet in montem dñi: Quis
dabit mͥpennas sicut columbe: & uola¬
bo ⁊ requiescam: factus ẽ inꝑace locus
iste: & habitatio eius hec insyon. Heu mͥ
quia incolatus meus ꝓlongatus ẽ. Caro
& sangius. uas luteum. terrena in habi¬
tatio quando capit hoc. quando huiꝰ¬
cemodi exꝑitur affectum: ut diuino
debriatus amore animus. oblitus sui.
factusq sibupsi tanquã uas ꝑditum.
totus ꝑgat indm̃: & adherens deo unꝰ
& cor meũ. ds̃ cordis mei & pars mea
ds̃ in ȩt̃num: Beatum dixerim ⁊ scm̃
cui tale aliquid in hac mortali uita ra¬
ro interdum aut uel semel. & hoc ipsũ
raptim atq unius uix momenti spa¬
cio exꝑiri donatumẽ: Te enim quodãmͦ
perdere tanquamqui nonsis. & omĩno
non sentire deipsum. & atemetipso exina-¬

Expanded text:
ruit ad quartum usque pertingere, quatenus nec seipsum diligat homo nisi propter Deum. Justitia tua, Deus, sicut montes Dei . Amor iste mons est, et mons Dei excelsus. Revera mons coagulatus, mons pinguis . Quis ascendet in montem Domini? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Factus est in pace locus iste, et habitatio haec in Sion . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! Caro et sanguis, vas luteum, terrena inhabitatio quando capit hoc? quando hujuscemodi experitur affectum, ut divino debriatus amore animus, oblitus sui, factusque sibi ipsi tanquam vas perditum, totus pergat in Deum, et adhaerens Deo unuset cor meum, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum? Beatum dixerim et sanctum, cui tale aliquid in hac mortali vita raro interdum, aut vel semel, et hoc ipsum raptim, atque unius vix momenti spatio experiri donatum est. Te enim quodammodo perdere, tanquam qui non sis, et omnino non sentire teipsum, et a teipso exina
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ animũ occupasset: ut qͦd ipse pͥmo offende¬
rat uisu:. hoc ille tanti itineris spacio ñ uidisset.
Iurta lacũ etiã lausennensẽ totiꝰ diei itinere per¬
gens: penitus eũ non uidit: aut seuidere ñ ui¬
dit. Cum enĩ uesꝑe facto de eodem lacu socii col¬
loquerent᷑. int̾rogabat eos uͥ ille lacus eẽt: & mi¬
rati sunt uniũsi.

Expanded text:
intus animum occupasset, ut quod ipse primo offendeintus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi.
Abbreviated transcription (Latin):
unũ fuit quod p̾dictum pͥorem cartusien¬
sem aliquatenꝰ mouit: stram̃tum uidelicet am¬
malis eui idem uir uenerabilis insidebat minꝰ
neglectum: minꝰ preferens pauꝑtatẽ. Nec silen¬
tio p̾ssit emulator uirtutis. quod mente con¬
cepit. s locutus uni e fr̃ib aliquatenꝰ suꝑ hoc
moueri sese confessus ẽ &e mirari. Cumq ille ad
patrem sc̃m̃ qͦd audierat retulisset: ñ minuᷤ
ipse miratus quale illud eẽt stramentũ quere¬
bat qͦd ita scilicet a claraualle cartusiã usq ue¬
nisset. ut nunquã illud uidisset. nunquã toñ¬
siderasset: & usq in horam illam quale eẽt ominos
nesciret. Neq enĩ suũ erat animal illud. s a quo¬
dam monacho cluniacensi auunculo suo. & i
sua uicinia demoranti fuerat cõmodatũ: et
erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod u̾bum
sepedictꝰ pͥor audiens: in eo potissimũ mirabat᷑.
qͦd sic ille di famulus foris oculos curum cidisset

Expanded text:
unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusienunum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus neglecta, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutus uni e fratribus, aliquatenus super hoc moveri sese confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset, omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ligens in eiusdem hospitis uisitatione p̾sentiã:
ut ꝓstratus solotenus adoraret. Uidens autẽ ser-
ne. scĩtate conspicut̃. coram se ꝓcidentẽ uehem̃¬
ter expauit: ipse quoq parit̾ corruens ante eũ:¬
& ita demũ susceptus in oscło pacis. humilitatẽ
suam tanti uiri ueneratione confusam. ñ sine
graui gemitu causabat᷑. In cuiꝰ pectore singłarẽ
obtinuit ex eo tp̃r locũ: ut fierent dcinceps duo
illi fili splendoris corunũ & anima una: & se in¬
uicẽ fruerent᷑ in xp̃o. Sicut enĩ regina saba de
salomone testatur: uterq sese in altero longe
amplius quã fama uulgasset. inuenisse gra¬
tulabat᷑. Cartusiȩ quoq a uiro reuerentissimo
guigone pͥore. & a cetis fr̃ib. eodem affectu & ea¬
dem ueneratione susceptus ẽ seruus xp̃i: exultã¬
tantib ilł in gaudio. quia quale eum ꝑ eplam
priꝰ nouerant: talem inuenerint &e p̾sentẽ.
eterum cũ in reliquis om̃ib edificarent᷑

Expanded text:
ligens in ejusdem hospitis visitatione praesentiam, ligens in ejusdem hospitis visitatione praesentiam, ut prostratus solo tenus adoraret. Videns autem servune, sanctitate conspicuum, coram se procidentem, vehementer expavit: et ipse quoque pariter corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus eodem affectu et eadem veneratione susceptus est Servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
sustineret: libere secũ habitans. &e deambulans
in latitudine cordis sui. & ibidem erhibens xp̃o
ut monere alios ipse solebat. cenaculu grande
stratum. Omĩs ei ad meditandu hora breuis:
locus omĩs congruus erat. frequent̾ tam̃ licet
sic affectus. diuino urgente metu. imino urgẽ¬
te sp̃u. studium hoc lucris ub̾iorib pꝰtponebat:
doctus querere. ñ quod sibi erat utile. s qͦd mul¬
tis. Alioquin in quolibet cetu hominũ uł tumul¬
tu. nͥ eiꝰ intentionẽ causa deposceret: tota facilita
te animũ colligens. int̾ori quadã quã ubiq ip¬
se sibi curũferebat solitudine fruebat᷑: nil ꝓrsuꝰ
attendens. quod sonaret uł appareret extertꝰ. ui.
yoriam di famulus annos aliquot in cla¬
raualle ꝑegisset: subiit animũ eiꝰ ut sc̃m
hugonẽ grãnopoliranũ ep̃m. & cartusienses fis
deuotionis gr̃a uisitaret. Quẽ p̾dictus ep̃c tam
gratant̾ & tam reuerent̃ suscepit. diuma intel¬

Expanded text:
sustineret: libere secum habitans, et deambulans sustineret: libere secum habitans, et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Omnis ei ad meditandum hora brevis, locus omnis congruus erat. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, imo regente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat; doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu hominum vel tumultu, nisi ejus intentionem causa deposceret, tota facilitate 1118 animum colligens, interiori quadam, quam ubique ipse sibi circumferebat, solitudine fruebatur, nihil prorsus attendens quod sonaret vel appareret exterius.jam Dei Famulus annos aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret: quem praedictus episcopus tam gratanter et tam reverenter suscepit, divinam intel
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sui dispensatio suꝑna ꝓuiderat: ut nec
fructus ei deesset abstinentiȩ singularis: & ocdio¬
sam semꝑ ãmirationẽ declmaret sub umbra
necessitatis. De uino qͥdem sepius nob̾ ipse di¬
cebat: decere monachũ qͣndo sumere oporteret.
sic gustare illud̃. ne exmanisse calicem notaret᷑.
Quod sic ipse seruabat. quotiens sibi uinũ pa¬
tiebatur apponi:.ut ñ mͦ post unũ potũ. s post
totum qualecũq prandiũ suũ. uasculũ in qͦ ei
ꝓpinabat᷑. uix aliquando uideretur minus plenũ
a mensula reportari.
inus qͥdem stare poterat᷑: s erat sedens pene
iugiter: & rarissime mouebat᷑: quotiens sub¬
trahere se negociis poterat. aut orans. aut legenᷤ.
aut scribens. aut insistens doctrine. & fratrũ edi-¬
ficationi: aut in sacra meditatione ꝑsistens. In
quo nimirũ studio sp̃uali. obtinuerat grãm sin¬
gularẽ: ut ñ tedium in illo. ñ difficultatẽ aliquã

Expanded text:
cordis sui, dispensatio superna providerat, ut nec cordis sui, dispensatio superna providerat, ut nec fructus ei deesset abstinentiae singularis, et odiosam semper admirationem declinaret sub umbra necessitatis. De vino quidem saepius nobis ipse dcebat, decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiebatur apponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propinabatur, vix aliquando videretur minus plenum a mansula reportari. Minus quidem stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur. Quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scribens; aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi; aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali obtinuerat gratiam singularem, ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
erat illi singularis puritas: & deuotio ñ com¬
munis. Nichil negligens: & minima queq
cũ studio & intentione tractabat: ex ꝓpͥa siqͥ¬
dem exꝑientia diffinire solitus sapientẽ: cui
queq res sapiunt ꝓut sunt.
pͥmis fere annis sic euasit illecebras gulȩ:ut
ipsam quoq sapoꝵ discretionẽ ex magna
parte ꝑdid̾it. Quotiens pia sibi ministrantiũ
fraude deceptus: liquores ꝓ aliis alios sumpfit
Nam &e oleum sibi ꝑ errorẽ aliqndo ꝓpmnatum
bibir: & penitus ignorauit. Nec pͥus id cognitũ:
quã suꝑueniens quida labia eiꝰ miraret᷑ inun¬
cta. Cibus eius buccella panis in aqua calida
penitꝰ emolliti: cũ exiguis sorbiguncuł erat. Mo¬
dicus ille qͥdem: s ñ modicã eiꝰ partẽ cruda reices eit
stomacꝰ. ne qua illi foret in cibo uoluptas: quẽ
sumere ꝑiculu: sumptũ tenere dolor. reicere mi¬
seria. Sic nimirũ fideli seruo uxta desiderium

Expanded text:
erat illi singularis puritas, et devotio non comerat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat. Ex propria siquidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia sibi ministrantium fraude deceptus, liquores pro aliis alios sumpsit? Nam et oleum sibi per errorem aliquando propinatum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum fideli servo, juxta desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatũ in cõmodis: ut in eis uirtꝰ animi
ꝑficeret᷑. Quarũ ꝑiculosior qͥdem in meatu arc¬
tissimi gutturis nil penitꝰ siccũ. uix solidum
aliquid admittentis: molestior erat defectus
stomachi. uiscerũq corruptio. Heȩ continuȩ
illi: p̃ter alias sepius incidentes.
gere ammirationẽ: & tanquã unũ sese ag̾e
ceteroꝵ. At ꝓsequebat᷑ gła fugitantẽ: sicut ẽ re¬
gione captantes sese alios fugere consueuit.
Prou̾bium illud in ore ei frequent̾. semꝑ in cor¬
de: qui hoc facit quod nemo. mirant᷑ om̃s. Quo
nimirũ intuitu uitam regulamq cõmunẽ am¬
plius emulabat᷑: nil in suis actib p̾ferens ob¬
seruantiȩ singularis. O bhoc deniq & cilicium.
qͦd plurib annis occulte gestatierat pon̾e ma¬
luit. quã ut ferre sciret᷑: minus illum latere
uelle contestans: qui cũ cȩt̾is eiusde ꝓfessioniᷤ
sibi cõmunia ñ sectat᷑. In ipsis tam̃ cõmunib.

Expanded text:
infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi perficeretur. Quarum periculosior quidem in meatu arctissimi gutturis, nil penitus siccum, vix solidum aliquid admittentis: molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae illi, praeter alias saepius incidentes. gere admirationem, et tanquam unum sese agere caeterorum. At persequebatur gloria fugitantem; sicut e regione captantes eam, fugere consuevit. Proverbium illud in ore ei frequenter, semde: « Qui hoc facit quod nemo, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. Ob hoc denique et cilicium, quod pluribus annis occulte gestaverat, ponere maluit, quam ut ferre sciretur; minus illum latere velle contestans, cui cum caeteris ejusdem professionis sibi communia non sectatur. In ipsis tamen communibus
Abbreviated transcription (Latin):
aptauerat. Apparebat in carne eiꝰ grã queda
spiritał tam̃ potius quã carnał: in uultu cla¬
ritas p̾fulgebat. ñ t̾rena utiq s celestis: in o-¬
culis angelica queda puritas. & columbina
simplicitas radiabat. Tanta erat int̾ioris eiuᷤ
hominis pulchritudo: ut euidentib qͥbuscła
indiciis foras erumꝑet:& de cumulo internȩ
puritatis &e gr̃ẽ copiose. ꝑfusus homo quoq
ext̾ior uideret᷑. Corpus om̃e tenuissimũ &e sñ
carnib erat: ipsa etiã subtilissima cutis. in ge-¬
nis modice rubens. Illo nimirũ qͥeqͥd coloris
inerat natuiralis: assidua meditatio & studi-¬
um sacrȩ compunctionis attrarerat. Cesari¬
es ex flauo colorabat᷑ & candido: barba subrii¬
fa: cirra finẽ uitȩ eiꝰ resꝑsa canis. S tatura medis¬
ocritatis honeste: longitudim tam̃ uicinior
apparebat. Alias autẽ thesaurus iste in uase
fictil erat.: contrito penitus & undiq conqͣs¬
sato. Laborabat siqͥdem caro eiꝰ multiplicib

Expanded text:
tum. Apparebat in carne ejus gratia quaedam, spiritualis tamen potius quam carnalis: in vultu claritas praefulgebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copiosae perfusus homo quoque exterior videretur. Corpus omne tenuissimum et sine carnibus erat. Ipsa etiam subtilissima cutis in genis modice rubens; illo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio, et studium sacrae compunctionis attraxerat. Caesaries ex flafa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Alias autem thesaurus iste in vase fictili erat, contrito penitus et undique conquassato. Laborabat siquidem caro ejus multiplicibus
Abbreviated transcription (Latin):
Inumeris quidẽ signis atq miracłis.
ut orbis compit uniu̾sus. fidele famulum
mirabił ẽ maiestate. C eterũ sicut malachi¬
am scm̃ idem ipse commendat: pͥmũ ma¬
ximũq miracułu qͦd exhibuit. ipse fuit.
Serenus uultu. modestus habitu: circũ¬
spectus in u̾bis: in oꝑe timoratus. In sacra
meditatione assiduus: in oratione deuotꝰ:
& sicut alios ipse monebat. crebra si quidẽ
expientia ꝑsuasus. de om̃i remagis fidens
orationi: quã industriȩ ꝓpͥe uł labori. Ma-¬
nunquã tam̃ minus quã in ocio ociosus. Iocun¬
dus ad obꝓbria: ad obsequia uerecundꝰ. suauiͤ
morib: m̾itis sc̃s : miracuł głosus: affluens de¬

Expanded text:
numeris quidem signis atque miraculis, ut Orbis comperit universus, fidelem famulum mirabilis est majestate. Caeterum, sicut Malachiam sanctum idem ipse commendat, primum maximumque miraculum, quod exhibuit, ipse fuit. Serenus vultu, modestus habitu, circumspectus in verbis, in opere timoratus, in sacra meditatione assiduus, in oratione devotus, et sicut alios ipse monebat, crebra siquidem experientia persuasus de omni re magis fidens orationi, quam industriae propriae vel labori. Manunquam tamen minus, quam in otio otiosus. Jucundus ad opprobria, ad obsequia verecundus. Suavis moribus, meritis sanctus, miraculis gloriosus; affluens de
Abbreviated transcription (Latin):
mat ergo iam dmñ s ꝓpter se in¬
terim ad hiic: non ꝓpter ipsum.
Est tam̃ quedã prudentia scire quid
exte. quid exdei adiutorio possis: &
uat illesum. At si frequens ingruerit
tͥbulatio. obquã ad dm̃ & frequens
conuersio fiat. & adeo eque frequens
liberatio consequatur: nonne ⁊ si fue¬
rit ferreum pectus & cor lapideũ to¬
tiens lib̾ati. emolliri necesse ẽ ad gr̃am
liberantis: quatinus dm hõ diligat

Expanded text:
mat ergo jam Deum, sed propter se interim adhuc, non propter ipsum. Est tamen quaedam prudentia scire quid ex te, quid ex Dei adjutorio possis, etvat illaesum. At si frequens ingruerit tribulatio, ob quam et frequens ad Deum conversio fiat, et a Deo aeque frequens liberatio consequatur; nonne, etsi 595 fuerit ferreum pectus, vel cor lapideum toties liberati, emolliri necesse est ad gratiam liberantis, quatenus Deum homo diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iliuersis in locis dieb ñ paui¬
ais iam latuisset. & iuxta insulam
sui ducen
sui ducen ũ bernardi autinculi
sui. ut panesu a fimelicã animã re¬
focillaret peleret. esuriebat enĩ. transini¬
sit. Et ille quĩe qd inbebat᷑ exeqͥ cupi¬
ens. mandat eiꝰ libent̾ obediuit: & ad em¬
dem ꝑuenieis domũ. ad opus dm̃ siti. ut
puta homins deliciis asfueti. delicatum
bat alm̃ta. eo p̾parauit quȩ meruerat
torm̃ta. Haiaẽ enĩ ocrasione bernardo do¬
minũ suũ siplicit᷑ tam̃. quãuis ꝑ alias ꝑ¬
sonas ꝓdidt. cui ut puta auunculo nepo¬
tẽ suũ nequiꝗͣ occultandũ credidit. Iusto
autẽ dĩ agaat᷑ ex amine. ut qui dñm suũ
occidere ñ sierat uerit᷑. ipsũ quoq occi

Expanded text:
autem diversis in locis diebus non paucis jam latuisset, et juxta Insulam sui ducem ad domum Bernardi avunculi sui, ut panem sibi, quo famelicam animam refocillaret, peteret esuriebat enim transmisit. Et ille quidem quod jubebat exsequi cupiens, mandato ejus libenter obedivit, et ad eamdem perveniens domum, ad opus domini sui, ut puta hominis deliciis assueti, delicatum bat alimenta, reo praeparavit quae meruerat tormenta. Hac etenim occasione praefato Bernardo dominum suum, simpliciter tamen, quamvis per alias personas prodidit; cui ut puta avunculo, nepotem suum nequaquam occultandum credidit. Justo autem Dei agebatur examine, ut qui dominum suum occidere non fuerat veritus, ipsum quoque occi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebant. & temere p̾sumpserunt qͦd ñ uale¬
bant: digno d̾s exitu eoꝵ. tandẽ patefecit ig¬
nauiam: quia &e impudent̾ deseruerunt
quod impudent᷑ arripuerant: & turpit̾ reche¬
runt ad id. qͦd leuit̾ deseruerant. Cum eñi
sunt. dum auob̃ ad nos. a nob̃ ad uos. insta¬
bili leuitate ꝑuolantes. & nob̾ &e uob̃ & om̃i¬
b bonis. scandalum faciunt. Quãquã qͣ
i̾nullos eoꝵ. nouimus. qui &e fortit̾ eeꝑunt. &¬
mus in bono qͦd cepimus. quã qͦd incipiamꝰ
⁊ siqͥsme nouit sicut uos. Quȩ in urĩs lauda¬
bilia sunt laudo & p̾dico: fiqua reprehen¬
denda sunt. ut emendent᷑ uobis & aliis
amicis meis suadere soleo. Hoc ñ ẽ detra¬
ctio s attractio: quod ut a nob̃ & uobis
semꝑ fiat. omnino piecor & supplico¬

Expanded text:
tenebant, et temere praesumpserunt quod non valetenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant; digno Deus exitu eorum tandem patefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt quod imprudenter arripuerant, et turpiter redierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim sunt, dum a vobis ad nos, a nobis ad vos instabili levitate pervolantes, et nobis, et vobis, et omnibus bonis scandalum faciunt. Quanquam ergo nonnullos eorum noverimus, qui et fortiter Deo incipiamuset si quis me novit sicut vos. Quae in vestris laudabilia sunt, laudo et praedico: si quae reprehendenda sunt, ut emendentur, vobis et aliis amicis meis suadere soleo. Hoc non est detractio, sed attractio. Quod ut nobis a vobis semper fiat, omnino precor et supplico
Abbreviated transcription (Latin):
turũ eẽ. s si desinant ẽẽ uitiosi. Si uidelicet &
districtiores. desinant ẽẽ detractores: & remissio-¬
res amputent suꝑfluitates. Si sic quisq bo¬
num teneat quod tenet: ut alium aliud tenen-¬
tẽ ñ iudicet. Si quiᷤᷤ acespit iam eẽ bonus. nõ
inuideat meliorib & qui sibi uidet᷑ agere me-¬
lius. bonum ñ sꝑnat alterius. Si qui districtiꝰ
uiuere possunt. cos qui ñ possunt nec asper-
ad id qͦd minꝰ ẽ descendere. ne apostatent᷑
sic ñ om̃ib expedit de bonis minorib ad
maiora transire. ne p̾cipitent᷑. Scio quippe
ñnullos de aliis congregationib &e institutio¬
nib. ad nr̃m ordinẽ ꝑuolasse: pulsasse. in¬
trasse. Qui hoc qͥdem agendo. & suis scan¬
dala reliquerunt. & nob̾ nichilominꝰ attu¬
lerunt:. dum quantũ illos sua temeraria di¬
scessione: tantũ nos turbarunt sua misera
conu̾satione. Et qm̃ suꝑbe spreuerunt quod

Expanded text:
turum esse, sed si desinant esse vitiosi: si videlicet, et turum esse, sed si desinant esse vitiosi: si videlicet, et districtiores desinant esse detractores, et remissiores amputent superfluitates; si sic quisque bonum teneat quod tenet, ut alium aliud tenentem non judicet; si qui accepit jam esse bonus, non invideat melioribus; et qui sibi videtur agere melius, bonum non spernat alterius: si qui districtius vivere possunt, eos qui non possunt nec aspernead id quod minus est descendere, ne apostatentur: sic non omnibus expedit de bonis minoribus ad majora transire, ne praecipitentur. 31. Scio quippe nonnullos de aliis et congregationibus, et institutionibus, ad nostrum Ordinem pervolasse, pulsasse, intrasse: qui hoc quidem agendo, et suis scandala reliquerunt, et nobis nihilominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbarunt sua misera conversatione. Et quoniam superbe spreverunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
tis. illinc in pisce caput quad riipedis. Ibi be¬
stia p̾fert equum: caprã trahens retro dimidi
am. Hinc cornutũ animal: equũ gestat po¬
sterius. Tam multa deniq tamq mira diuer¬
gis legere libeat in marmorib quã in codicib:
totũq diem occupare singula ista mirando:
quã in lege di meditando. Phdolor. Siñ pudet
ineptiaꝵ: eui uł ñ piget expensaꝵ: Multa
qͥdem & alia suggerebat addenda laiga ma¬
teria: s auellit me &e ꝓpͥa satis anxia occupatio.
& tua frat̾ ogeri minis festina discessio: qui ui¬
delicet nec morari duitius acquiescis: nec abi¬
re tam̃ absq recenti opusculo. facio itaq qͣd
quia utiliora sunt pauca in pace. quã multa
cum scandalo. Et utinã hec pauca scͥpserim:
sine scandalo. Enimu̾ uitia carpens: scio me
offendere uitiosos. Potest tam̃ fieri uolente dõ.
aliquib quos me timeo erasꝑasse. potiꝰ placi-¬

Expanded text:
tis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi betis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; 540 hic cornutum animal equum gestat posterius. Tam multa denique, tamque mira divergis legere libeat in marmoribus quam in codicibus, totumque diem occupare singula ista mirando, quam in lege Dei meditando. Proh Deo! si non pudet ineptiarum, cur vel non piget expensarum? CAquidem et alia suggerebat addenda larga materia; sed avellit me et propria satis anxia occupatio, et tua, frater Ogeri, nimis festina discessio, qui videlicet nec morari diutius acquiescis, nec abire tamen vis absque recenti opusculo. Facio itaque quod quia utiliora sunt pauca in pace, quam multa cum scandalo! Et utinam haec pauca scripserim sine scandalo. Enimvero vitia carpens, scio me offendere vitiosos. Potest tamen fieri, volente Deo, aliquibus quos me timeo exasperasse, potius placi
Abbreviated transcription (Latin):
calcib tundit᷑ transeuntiũ. Et si ñ sacris ima¬
ginib: eur ñ parcit᷑ pules colorib: Cur deco¬
ras: quod mox fedandum ẽ: Cur depingiᷤ:
quod necesse ẽ conculcari: Quid ibi ualent
uenustȩ formȩ: ubi puluere maculant᷑ assi¬
duos Deniq quid hec ad paupes. ad mona¬
chos: ad sp̃uales uiros: Nisi forte ce hic ad¬
ille respondeat. Dñe dilexi decorẽ domus
tue: & locum habitationis głȩ tuie. Assentio:
uanis & auaris. ñ tam̃ simplicib & deuo¬
tis. Ceterũ in claustris coram legentib fr̃ibꝰ.
quid facit illa ridicula monstruositas::
mira queda deformis formositas. ac formo¬
sa deformitas: Quid ibi immundȩ simiȩ.
quid feri leones. quid monstruosi centauri.
quid semihomines. quid maculosȩ tigrides:
quid milites pugnantes. quid uenatores tu-¬
bicmantes: Uideas sub uno capite multa
corpora: & rursus in uno corpore capita mul¬
ta. Cernit᷑ hinc in quadrupede cauda serpen-¬

Expanded text:
calcibus tunditur transeuntium. Et si non sacris his imacalcibus tunditur transeuntium. Et si non sacris his imaginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoras quod mox foedandum est? cur depingis quod necesse est conculcari? Quid ibi valent venustae formae, ubi pulvere maculantur assiduo? Denique quid haec ad pauperes, ad monachos, ad spirituales viros? Nisi forte et hic adille respondeatur: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae . Assentio: vanis et avaris, non tamen simplicibus et devotis. 29. Caeterum in claustris coram legentibus fratribus quid facit illa ridicula monstruositas, mira quaedam deformis formositas, ac formosa deformitas? Quid ibi immundae simiae? quid feri leones? quid monstruosi centauri? quid semihomines? quid maculosae tigrides? quid milites pugnantes? quid venatores tubicinantes? Videas sub uno capite multa corpora, et rursus in uno corpore capita multa. Cernitur hinc in quadrupede cauda serpen
Abbreviated transcription (Latin):
mirant᷑ pulchra: quã uenerant᷑ sacra. Ponũ¬
tur dem in eccł̃ia geminatȩ ñ corone. s rotȩ
curũ septe lampadib s ñ minus fulgentes
isertis lapidib. Cernimus & ꝓ candelabͥs
arbores quasda erectas. multo eris ponde¬
re. miro artificis opere fabricatas: nec magiᷤ
choruscantes suppositis lucernis. quã suis
gemnis. Quid putaᷤ in his om̃ib queritur:
penitentiũ compunctio. an intuentiũ ad-¬
miratio: Q uanitas uanitatũ: s ñ uanior
quã insanior. fulget eccłia in parietib: &e
in pauꝑib eget. S uos lapides induit auro:
& suos filios nudos deserit. De sumptib ege¬
noꝵ: seruit᷑ ocłis diuitũ. Inueniunt curiosi
quo delectent᷑: & ñ mueniunt miseri unde
sustentent᷑. Ut quid saltem sc̃oꝵ. imagines
ñ reueremur: quib utiq ipsum quod pe¬
dib conculcatur scatet pauimentũꝰ Sepe
spuit᷑ in ore angłi. sepe alicuiꝰ sc̃oꝵ facies

Expanded text:
mirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponunmirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus fulgentes insertis lapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam suis gemmis. Quid, putas, in his omnibus quaeritur? poenitentium compunctio, an intuentium admiratio? O vanitas vanitatum, sed non vanior quam insanior! Fulget ecclesia in parietibus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri quo sustententur. Utquid saltem sanctorum imagines non reveremur, quibus utique ipsum, quod pedibus conculcatur, scatet pavimentum? Saepe spuitur in ore angeli, saepe alicujus sanctorum facies
Abbreviated transcription (Latin):
stercora. ut xp̃m lucrifaciamꝰ. quoꝵ queso
in his deuotionẽ excitare intendimꝰ: Quẽ
iam ex his fructum requirimꝰ stultoꝵ ad
mus oꝑa eoꝵ: & seruimus adhuc sculptili
facit auaricia quȩ ẽ ydoloꝵ seruitus. et
ñ requirimꝰ fructũ s datum: Si queris qͦm:
miro inquã modo. Tali quada arte spargi¬
tur es. ut muluplict᷑. expendit̃ ut augea¬
tur: & effusio copiam parit. Ipso quippe ui¬
su sumptuosaꝵ s mirandaꝵ uanitatũ ac¬
cendunt᷑ homines magis ad offerendum
quã ad orandum. Sic opes opib hauriunt᷑:
sic pecunia pecuniã trahit: qͥa nescio qͦ pac¬
to ubi amplius diuitiaꝵ cernitur: ĩbi offer¬
tur libentius. Auro tectis reliquiis signant᷑
ocłi: & loculi aꝑiunt᷑. O stendit᷑ pulcherri¬
ma forma sc̃i uł sc̃ẽ alicuiꝰ: & eo credit᷑ san¬
ctior. quo coloratior. Currunt homines ad os¬
culandum: inuitant᷑ ad donandu: & magiᷤ

Expanded text:
stercora, ut Christum lucrifaciamus: quorum, quaeso, stercora, ut Christum lucrifaciamus: quorum, quaeso, in his devotionem excitare intendimus? Quem, inquam, ex his fructum requirimus? stultorummus opera eorum, et servimus adhuc sculptibilfacit avaritia, quae est idolorum servitus, et non requirimus fructum, sed datum? Si quaeris, quomodo? Miro, inquam, modo. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis saginantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancti vel sanctae alicujus, et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis
Abbreviated transcription (Latin):
tuosas depolitiones. euriosas depictiones:ꝗͣ
dum in se orantiũ retorquent aspectum. I¬
peliunt &e affectũ: & mͥ quodamm̃ rep̾sen¬
tant antiquũ ritum uideoꝵ. S esto: fiant
hec ad honorẽ di. Illud autẽ int̾rogo mona¬
chus monachos. qͦd in gentilib gentilis ar¬
guebat. Dicite ait ille pontifices: in sco quid
facit aurũ: Ego autẽ dico. Dicite pauꝑes.
ñ enim attendo u̾sum: s sensum. Discite in¬
quã pauꝑes si tam̃ pauꝑes: in scõ quid facit
aurũ: Et quidẽ alia causa ẽ ep̃oꝵ: alia mo¬
nachoꝵ. Scimus namq qͦd illi sapientib &e
insipientib debitores cum sint: carnalis po¬
puli deuotionẽ qͥa sp̃ualib ñ possunt. cor¬
poralib excitant ornam̃tis. Nos uͦ qͥ iam
de ppło exiuimus. qui mundi quȩq p̾tiosa
canore mulcentia. suaue olentia. dulce sapi¬
entia. tactu placentia. cuncta deniq oble-¬
ctamenta corporea arbitrati sumus ut

Expanded text:
tuosas depolitiones, curiosas depictiones: tuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: Dicite ait ille, pontifices, in sancto quid facit aurum? Ego autem dico: Dicite, 539 pauperes: non enim attendo versum, sed sensum; dicite, inquam, pauperes, si tamen pauperes, in sancto quid facit aurum? Et quidem alia causa est episcoporum, alia monachorum. Scimus namque, quod illi sapientibus et insipientibus debitores cum sint, carnalis populi devotionem, quia spiritualibus non possunt, corporalibus excitant ornamentis. Nos vero qui jam de populo exivimus; qui mundi quaeque pretioscanore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut