comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucarũ ueniet que misces om̃is hora duces
ꝓperare mori et euudẽ me nõ oracła c̾tũ
s mors c̾ta facit paiido fortiq cauendũ
est hoc satis est dixisse Iouẽ non audis
statiũ utere luce tua lõgamq ait indue
famã et et euridẽ nutes scis nula reuol¬
nere ꝑcas Scammna non audis iuuẽlez
festmant enĩ decuere uelox flostula Angu¬
ste miserq breuissima uite portio diu
bibunꝰ dũ sorta unguẽta puellas poscimꝰ
obrepit non intellecta senectꝰ hanc si
forte longã tibi senãq pollicitꝰ ut mł¬
ꝑcurre aniales młti senes ad imperiũ
puenerũt pauci imꝑio senuerũt cũ om̃i
mortaliũ tã breuis sit tñ breuissima pͥu¬
cipũ nita est et inc̾uo curarũ p̃lio opp̃ssa
est et extius in sidiis circũuenta Itaq cũ
in cũctis segnis cunctatio feda sit tũ in
imꝑatore fedissima est cui et rerũ płꝰ
et minus est tp̃us atq ut dici solet ma

Expanded text:
Lucanum: veniet que misceat omnes Hora duces: Lucanum: veniet que misceat omnes Hora duces: properate mori? Et eundem: me non oracula certum, Sed mors certa facit: pavido fortique cadendum est. Hoc satis est dixisse Iovem? 12 Non audis Statium: «Utere luce tua longamque» ait «indue famam»? Et eundem: Immites scis nulla revolvere Parcas Stamina? Non audis Iuvenalem: festinat – ait – decurrere velox flosculus anguste misereque brevissima vite portio; dum bibimus, dum serta, unguenta, puellas poscimus, obrepit non intellecta senectus. Haforte longam tibi serasque pollicitus, ut mulPercurre annales: multi senes ad imperium pervenerunt, pauci in imperio senuerunt; cum omnium mortalium sit brevis, tum brevissima principum vitaet externis insidiis circumventa; itaque cum in cuntis segnis cuntatio feda sit, tum in imperatore fedissima est, cui et rerum plus et minus est temporis atque, ut dici solet, via
Abbreviated transcription (Latin):
excusatõis aluͣto ẽ minꝰ relege que trruc
dici possinit eo ꝙ et oct̃o ingens p̃tinittit᷑
et plus inte abiit nuinꝰ restat nõne ui¬
des fluxũ tp̃us et p̃rapidã etatis fuga
dũ sit non togitas ubi abierie solioqe des¬
cenderis qd̾ utiq faciendũ est neq tibi
reditus ullam spem neqr successoris tui uir¬
tute qd traiano dixisse fert᷑ amus illa mi¬
serabilis pudori tuo posse consulere cũ sel
occideris et de tesplendida minos fecit ar¬
bitria non torquate genus nõ te facũdia
nõ te restituet pietas inquit flacto. Non
audis u̾giliũ Optĩa queq dies miseris
mortalibꝰ eui prima fugit eudẽq sua
stat guiqz dies breue et irrepabile tempꝰ
om̃ibꝰ est ince s famã extende fc̃is hoc
u̾tutis opus/ Non audis flactũ ip̃m Irudĩ
dies die nõne ꝑgunt int̾rite lune. Ti se¬
cunda marmora locas sub ip̃m fumꝰ et
sepulcri ĩmemior struis domos Nem audis

Expanded text:
excusationis aliquanto est minus. Relege que tunc excusationis aliquanto est minus. Relege que tunc dici possint, eo quod et occasio ingens pretermittitur et plus vite abiit, minus restat. 11 Nonne vides fluxum temporis et prerapidam etatis fugam?dum sit? non cogitas ubi abieris solioque descenderis — quod utique faciendum est — neque tibi reditus ullam spem neque successoris tui virtutem, quod Traiano dixisse fertur anus illa miserabilis, pudori tuo posse consulere? Cum semel occideris et de te splendida Minos Fecerit arbitria, Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Restituet pietas, inquit Flaccus. Non audis Virgilium: Optima queque dies miseris mortalibus evi Prima fugit? eundemque: Stat sua cuique dies: breve et irreparabile tempus Omnibus est vite; sed famam extendere factis, Hoc virtutis opus? Non audis Flaccum ipsum: Truditur dies die, Noveque pergunt interire lune: Tu secanda marmora Locas sub ipsum funus et sepulcri Immemor struis domos? Non audis
Abbreviated transcription (Latin):
quã eiu flexus iã ingͣuescentis exaggerat
Ut nõ facile totus loco mouear accedit opi¬
mo illa/ cuꝰ paulo supta menuni de ĩtalie
pͥncipatu que una michi aĩm fecit ut te sepe
hactenꝰ uerbis aggrederer non tm̃ hortai
ausus s argne qd̾ sic ultimã face uidẽris
quã natura parens me iudice pͥmã fecit
et si ꝑgis scripto ẽt ne nõ predc̃m queri pos¬
sis te notatũ posterus tradere sũ ausurus.
euid eñ agis oro te cesar quid moliris qͥd
cunctaris unde aũt nͥ tuo de labore głias
speras mirũ tanti ãnuui tanti acumen in¬
gemii nõ dicã obtusũ ẽẽ absiti ut id uerear
si si tu minio rubigniẽ contͣxisse undeaims
insi fallor annꝰ agit᷑ ex quo pͥmũ moras
tuas increpui homo tũs incognitꝰ tibi s
et nosti cuxiens et amator imxii et si libꝰ¬
tatem nr̃ea tũt non tm̃ tulisti s laudasti
certe iam semoribꝰ et in plus lib̾tatis ⁊ tibi

Expanded text:
quam evi flexus iam ingravescentis exaggerat, quam evi flexus iam ingravescentis exaggerat, ut non facile totus loco movear. 9 Accedit opinio illa, cuius paulo supra memini, de Italie principatu, que una michi animum fecit ut te sepe hactenus verbis aggrederer, non tantum hortari ausus sed arguere, quod sic ultimam facere videreris quam natura parens, me iudice, primam fecit. Et si pergis, scripto etiam, ne non predictum queri possis, te notatum posteris tradere sim ausurus. Quid enim agis, oro te, Cesar? quid moliris, quid cuntaris? unde autem nisi tuo de labore gloriam speras? Mirum, tanti animi vim, tanti acumen ingenii non dicam obtusum esse — absit ut id verear —, sed situ nimio rubiginem contraxisse. 10 Undecimus, nisi fallor, annus agitur ex quo primum moras tuas increpui, homo tunc incognitus tibi sed et nosci cupiens et amator imperii; et si libertatem meam tunc non tantum tulisti sed laudasti, certe, iam senioribus, et michi plus libertatis et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
matẽ nestio ꝙͣ u̾a s constans ⁊ ĩmobilis. et
a pͥma etate pectori mes insita nicħ omĩo
t̾rarũ sub celo ẽe qd̾ italie cõꝑari queat seu
u̾e se hoĩm ꝯsideras ornamenta qd insi sit¬
penita mͥ ꝑsuasũ facilior ꝑculdubio fuissẽ
et tibi olim quẽ sensim ꝙuis ĩmĩti pr̃tia
optare et imidius t̾cius cognato tuo frãcoꝵ
regi ue serenssimo mitissimoq regũ cm̃i
qui nõ mõ pr̃ie feriida s manu amica pe¬
ne inͥ imecta tene me uoluit ab euntẽ. de¬
niq lr̃is ꝓsecurus ardentiba ad hos uica¬
rios ac fideles tuos ut suasi placido in¬
flexũ me sͥ renutt̾ent postens nichil
omisit quibꝰ nichil in mentitꝰ multa
mentiri solitus astrelogus uidetur nec
erã nesciis sine insolencie quadã nota neg¬
ligi non posse desideriũ tanti regis in me
ualidior uirtus obstringet᷑ Ille quẽ dixi
prie amor ne quid ne dissimilez aĩ sarcina

Expanded text:
matio, nescio quam vera sed constans et immobilis et matio, nescio quam vera sed constans et immobilis et a prima etate pectori meo insita, nichil omnino terrarum sub celo esse quod Italie comparari queat, seu nature seu hominum consideres ornamenta. 7 penitus persuasissem, facilior proculdubio fuissem et tibi olim, quem sensi quamvis immeriti presentiam optare, et nudiustertius cognato tuo Francorum regi, vere serenissimo mitissimoque regum omnium, qui non modo prece fervida sed manu amica pene michi iniecta, tenere me voluit abeuntem, denique literis prosecutus ardentibus ad hos vicarios ac fideles tuos ut suasu placido inflexum me sibi remitterent; postremo nichil omnium omisit quibus nichil michi mentitus multa mentiri solitus astrologus videretur. 8 Nec eram nescius sine insolentie quadam nota negligi non posse desiderium tanti regis, ni me, validior uncus, obstringeret ille quem dixi, patrie amor, nequid ve dissimulem, animi sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
dignars exłis q̃ res inter meos si qui sũt
aut erũt tituli nõ extrenũ tenet aut tene¬
bit locũ si eĩ u̾gilio si flacto gliosũ fuit
angusti cesaris et noticiã ⁊ cõnictũ et
epłas ꝑme̾ri cur ego illoꝵ et si nõ inge ͦ
successor ac tp̃re et opmiõne hõm fortasse
aliqua ob illus poncipis successore siłia
ꝓmeritũ me fuisse non głier Amurũ et
huc̃antatis et lrãrũ tuaꝵ non minor michi
ui ꝙͣ illis duoba sui ĩpatoris est coxia
modũ huane conditõis extantẽ bñ miͣtis aut
c̾te tuũ nomẽ amantibꝰ attollendis facile so¬
leas libenterq subintẽ s in me ul aĩmitar¬
ditas uł amor prĩe uior cã est. Rideb forte
molliciez et cognosces ꝙͣtũ ad u̾am pħiam¬
in nũt ẽt desit potui nendũ s iam fateor
nõ possũ eqͣmiuitꝰ ẽẽ diu ꝓcul ab Italia sine
ea natalis soli sola dulcedo ẽ sine rerũ exti¬

Expanded text:
dignaris epystolis, que res inter meos, siqui sunt dignaris epystolis, que res inter meos, siqui sunt aut erunt tituli, non extremum tenet aut tenebit locum. 4 Si enim Virgilio, si Flacco gloriosum fuit Augusti Cesaris et notitiam et convictum et epystolas promereri, cur ego, illorum etsi non ingenio successor, at tempore et opinione hominum fortasse, aliqua ab illius principis successore similia promeritum me fuisse non glorier? 5 Nimirum et humanitatis et literarum tuarum non minor michi uni quam illis duobus sui imperatoris est copia;modum humane conditionis extantem, benemeritis aut certe tuum nomen amantibus attollendis, facile soleas libenterque submittere, sed in me vel animi tarditas vel amor patrie verior causa est. Ridebis forte mollitiem et cognosces quantum ad veram phii nunc etiam desit. 6 Potui interdum, sed iam, fateor, non possum equanimiter esse diu procul ab Italia, sive ea natalis soli sola dulcedo est, sive rerum exti
Abbreviated transcription (Latin):
astrologus futurũ ut u̾e om̃m pͥncipũ atqr
illustriũ uirorũ quos mea tuliss aut latura
eẽr etas fãiliaritates exuas atq in sut¬
nẽ beninolentiã lĩturus ẽẽm s eius qͥ
solem fecit et stellas cr̃potentis dei mu¬
nere maiestati cesaree carũ fore Cuis rei
argumentũ hẽo unũ ex multis ꝙ eram
lenginquo sen tempoꝵ sen locoꝵ tͥ magͣ¬
mo uites amoris reddere dignũ putes nr̃a
etate monstrũ ingens qua ut uides qͥsq
ꝑ exigni gradus eminentia selet eẽ sup¬
bior atqr infra sepositos gͣui fastu uel
fastidire ul p̾mere qd̵ ip̃e tacita mecũ li¬
braus sencio qͣti p̾cii apud me h dignatẽ
tua sit nã si ꝑ fortune fastigio ut mos ẽ
añui quoq fascidiũ assũpsisses n ͨ nosse
me dignareris s generosũ pectus uereq ce¬
sareũ nec inflat certe nec cõtrahit nec at¬
tollit fortuna nec deicit Itaqz tu me nõn
tm̃ familiari noticia sed dulcibus insuxer

Expanded text:
astrologus futurum ut fere omnium principum atque astrologus futurum ut fere omnium principum atque illustrium virorum quos mea tulisset aut latura esset etas, familiaritates eximias atque insignem benivolentiam habiturus essem —, sed Eius qui solem fecit et stellas, omnipotentis Dei, munere, maiestati cesaree carum fore? 2 Cuius rei argumentum habeo unum ex multis, quod e tam longinquo seu temporum seu locorum tibi, magnmo vices amoris reddere dignum putes: nostra etate monstrum ingens, qua, ut vides, quisque pro exigui gradus eminentia solet esse superbior atque infra se positos gravi fastu vel fastidire vel premere. 3 Quod ipse tacitus mecum librans, sentio quanti precii apud me hec dignatio tua sit; nam si pro fortune fastigio, ut mos est, animi quoque fastidium assumpsisses, nec nosse me dignareris; sed generosum pectus vereque cesareum nec inflat certe nec contrahit, nec attollit fortuna nec deicit. Itaque tu me non tantum familiari notitia, sed dulcibus insuper
Abbreviated transcription (Latin):
lent fiuamus hu̾iliter antẽ lat̾nũ ingũ
si nĩꝙͣ lat̾nũ more pugiums si te offendi¬
mus et si libertas ur̃a nõ placet ac sal¬
tem illoꝵ srdes sacrilega rapine furta
adulnia scupra displiceant obsta tot mal
et te dñm illis oñde qui dixerũt in corde
suo non est deus tuosqz pater aduiua for¬
tassis niu̾tos sz de te sꝑantes tuũq no¬
men cũ laciis ĩuocantes et ingenue fatẽ¬
tes qr non est alius qui pngnet ꝓ nobis
nisi tu deus nr̃. kel septembr̃
¶ Ad eẽsarem lũcur̃m pͥmo diolcis
gratulatio puati pro sui fãlliari ͭ ͤ
post acerruna increpatio pro re¬
puͣ atq imperio desertis et ex¬
hortatio in fine uehementissima
Etũ me fecit epła tua cesar. qͥd¬
quid in aurẽ cũ sola tui recorda ᵒ
letũ face solebat dũ subit cm̃m me nescio
quid̾ uñ isi ex tua hũanitate et fortuna
nea siue ut hoc ultiniũ samus loqͣt non
certe solari u̾tute sub qua cem natus qua
mͥ ad huc puero famosus quida p̃dixit

Expanded text:
te latronum iugum, si nunquam latronum more pugnavimus; si Te offendimus et si Tibi libertas nostra non placet, at saltem illorum cedes sacrilegia rapine furta adulteria stupra displiceant; obsta tot malis, et te Dominum illis ostende, “qui dixerunt in corde suo: «Non est Deus»”, tuosque, pater, adiuva fortassis immeritos, sed de te sperantes, tuumque nomen cum lacrimis invocantes, et ingenue fatentes quia non est alius qui “pugnet pro nobis” nisi tu, Deus noster. Kal. Septembris. 2 Ad Cesarem hunc nostrum, primo dulcis gratulatio privatim pro sui familiaritate, post acerrima increpatio pro republica atque imperio desertis et exhortatio in finem vehementissima. 1 Letum me fecit epystola tua, Cesar. Quidni autem, cum sola tui recordatio letum facere soleat, dum subit animum me, nescio quidem unde, nisi ex tua humanitate et fortuna mea sive, ut hoc ultimum sanius loquar, non certe solari virtute sub qua essem natus — qua michi adhuc puero famosus quidam predixit
Abbreviated transcription (Latin):
qd in non ita est multa mͥ licent que non
tibi sic̾ et famlis młta meis licẽt que mͥ
sunt uetita ꝙͣtũ crescit honor tñi licentia de¬
crescit ꝙtũq hiis gradibꝰ ascenderis tñ illis
destendisse te nouis Ecis imꝑator qͥd fũdator
men ĩius ꝙͣ latissume diuulgando Ci alex¬
auder se infra fines macedonie tenuissz nõn
tam notũ macedonũ nomẽ eẽt Qͥs puters
magis amet uxorez an qui om̃ negligens
die nocteq in illius heret amplexibꝰ an
quĩ ut illa honeste ubertimq edũtet n ͣ
pegnatõem refugit nullũ rẽnuuit laborẽ
est sͥ maginis amor odiũ fit nũꝙͣ Roniã
adiit carthagnie molles afft̃us ⁊ ext̾m
moĩtus cõiigũ natarũq ac uulgariũ an¬
torũ altis consilis semꝑ aduersi sũt obser¬
nande aures ulixeũ in morẽ ut in portũ
głie serenũ inter scopulos euadamꝰ michi

Expanded text:
quod michi, non ita est; multa michi licent que non quod michi, non ita est; multa michi licent que non tibi, sicut et famulis multa meis licent que michi sunt vetita. Quantum crescit honor, tantum licentia decrescit, quantumque his gradibus ascenderis, tantum illis descendisse te noveris. Scis, imperator, quid fundator men ipsius quam latissime divulgando? Si Alexander se intra fines Macedonie tenuisset, non tam notum Macedonum nomen esset. Quis putas magis amet uxorem, an qui omnium negligens die noctuque in illius heret amplexibus, an qui ut illam honeste ubertimque educet, nullam peregrinationem refugit nullum renuit laborem? 31 Est ubi magnus amor odium sit. Nunquam Romam adiit Carthaginem. Molles affectus et externi monitus coniugum natarumque ac vulgarium amicorum altis consiliis semper adversi sunt; obserande aures ulixeum in morem, ut in portum glorie sirenum inter scopulos evadamus.
Abbreviated transcription (Latin):
die nouẽ imꝑatoris ac titulũ suscexisti qͥd
tctum cur nõ et tibi licitũ qd̾ mͥ pr̃ia ama¬
re non obluctor tesar ymo uo suadeo ut
pr̃iam ames ac ꝑfecto siue a uiro uirtus ut
uult Sitero sine a u̾tute uir dicit᷑ iul bac
U̾e mes tarius nl amabiliꝰ ẽe p̃t q̃ amis¬
sa nõ m̃õ qd̾ hẽat optimũ amissurus sit
iubetar de officio tuo hoc est de imꝑio togi¬
tare Si enõ de minoribꝰ loquens nullo cañ
arbitrat᷑ apud sicone leliuis hoc ꝯstanti
hoñ posse ꝯtingere ut nulla interiissio
fiat offici qͥd nos de sup̃mo et maxinio
officioꝵ homi arbitrem᷑ niehil om̃ĩo eue¬
nire ũt ꝯd iite obluionẽ excuset imperii
una cõ est Cetas forte differre possis uel
abitere hecidũ tui memineris ossibꝰ sẽꝑ
ac p̃cordiis ereat oꝑtet illic uiũ decꝰ hic
de bitũ cui deesse p̃ter curã glie fidei quoq
resprctus uetet nã qd̾ ais idẽ tibi licitum

Expanded text:
die nomen imperatoris ac titulum suscepisti; quidie nomen imperatoris ac titulum suscepisti; quitractum. Cur non enim et tibi licitum quod michi, patriam amare? Non obluctor, Cesar, imo vero suadeo ut patriam ames; at profecto sive a “viro virtus”, ut vult Cicero, sive a virtute vir dicitur, nil hac vere viro carius, nil amabilius esse potest; qua amissa, non modo quod habeat optimum amissurus sit, iubetque de officio tuo, hoc est de imperio, cogitare. Si enim de minoribus loquens, “nullo casu arbitratur” apud Ciceronem Lelius «hoc constanti homini posse contingere, ut ulla intermissio fiat officii», quid nos de supremo et maximo officiorum omnium arbitremur? Nichil omnino evenire potest, quod in te oblivioneest: ceteras forte differre possis vel abicere, hec, dum tui memineris, ossibus semper ac precordiis hereat oportet; illic enim decus, hic debitum, cui deesse preter curam glorie fidei quoque respectus vetet. Nam quod ais, idem tibi licitum
Abbreviated transcription (Latin):
saluti dĩm cõsuluit et decori ꝓprio quẽ mu
tatus alexander pͥnceps rõnus et ix̃e sepe
noxios milites supplicio dedisse et tumul¬
tuantes legiones integras exanttorasse le¬
git᷑ insigni fiducia et interdũ memorando
discrimĩe ut aliqñ fremẽtibꝰ ferroq mina¬
cibus dice̾nt deponite dexteras contͣ hostes
erigendas si fortes sitis me xiũ ista nõ ter¬
rent si uiũ unũ hoĩem occiditis non uobis
deerit res pu ͨ ͣ non senatus nõ ppłus ro¬
manꝰ qui me de uobis uindicet Augustus
muto alios ne occuxatũ am̃ longis histo¬
riis implicẽ ad te redeo tantis sexe ꝑicu¬
lis nõ cũ salute solũ s cũ głia ereptus qͥd
uidisti siue qͥd audisti qd̾ te talem uirũ tali
stirpe ꝑgenitũ tantis assuefactũ rebus
tãꝙͣ alto de culim̃e despretantẽ res huma¬
nas ex tͣnquilla serarie seremtatis arce
qui subire humeris ĩxeri molez pondusqz
non tinuat rem oim maxĩã tn segisti quo

Expanded text:
saluti omnium consuluit et decori proprio. 25 Quem imitatus Alexander, princeps romanus, et ipse sepe noxios milites supplicio dedisse et “tumultuantes legiones integras exautorasse” legitur, insigni fidutia et interdum memorando discrimine, ut aliquando “frementibus ferroque minantibus” diceret: «Deponite dexteras contra hostem erigendas, si fortes sitis; me enim ista non terrent. Si enim unum hominem occideritis, non vobis deerit respublica, non senatus, non populus romanus, qui me de vobis vindicet». Augustus Mitto alios, ne occupatum animum longis historiis implicem. Ad te redeo. 26 Tantis sepe periculis non cum salute solum sed cum gloria ereptus, quid vidisti sive quid audisti, quod te talem virum, tali stirpe progenitum, tantis assuefactum rebus tamque alto de culmine despectantem res humanas, e tranquilla cesaree serenitatis arce qui subire humeris imperii molem pondusque non timuit. Rem omnium maximam transegisti, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtine̾ dixi tesar et repeto płimũ huic debes
nec tu m̃õ si imperiũ cãs sileo. note sunt
tibi solicitudo fides et industria de nullo ho¬
minũ spat nͥ de te hic talis uir ita de te
meritus int̾ multa ꝑicula truciabili tum
labore totidie it et redit milla re anctior
nͥ etate neq dies seuior cur nõ et in dies
ditior da obsecro lib̾tati fideiq mer ueĩar.
nunꝙͣ insi fides multa ẽẽt tanta suppetẽt
libertas Tuũ est cesar ut caltare impbos
sic bonos actollere fac ut hic uir fidũs ac
nobilis qui uiuentã suã ꝑ tua głia tot labo¬
ribus accerit te duce teqͣ auspice possit in
senectute quiescere.
¶Eld bonnicontrũ gratulatio ꝙ eꝓ
cellis curialibꝰ in priuate iute portũ
sere licet euaserit

Expanded text:
pertinere. Dixi, Cesar, et repeto: plurimum huic debes, pertinere. Dixi, Cesar, et repeto: plurimum huic debes, nec tu modo sed imperium. Causas sileo; note sunt tibi solicitudo fides et industria; de nullo hominum sperat nisi de te. 2 Hic talis vir ita de te meritus, inter multa pericula cruciabili cum labore quotidie it et redit, nulla re auctior nisi etate; in dies senior: cur non et in dies ditior? Da, obsecro, libertati fideique mee veniam; nunquam, nisi fides multa esset, tanta suppeteret libertas. Tuum est, Cesar, ut calcare improbos sic bonos attollere; fac ut hic vir fidus ac nobilis, qui iuventam suam pro tua gloria tot laboribus atterit, te duce teque auspice possit in senectute quiescere. 4 Ad Bonincontrum, gratulatio quod e procellis curialibus in private vite portum, sero licet, evaserit
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rimome et u̾borũ stmuili Aude cro aliqͥd
quo mͥ nõ semꝑ exorandus atqr urgendus
s tohercendus ał indeare et interdũ fre¬
no nõ semꝑ talcaribꝰ eguisse Aristotilis
disciplina est ꝙͣtũ in uidet᷑ nõ inefficax.
Ut qui i altero extremorũ peccare solitus
fũt sose in ꝯtͣriũ trahat qd tortuosa lig¬
norũ dirigentes faciũt ut uerbo utar ip̃rꝰ.
epłe tue satisfacem s qm̃ om̃ibus uelim¬
su leges uale cesar ĩnuictissime ⁊ sepe oro
cogita quid iuro debitũ qͥd pͥncipi mediolañ
xii. fil aprilis
¶Ad eundẽ ꝯmendatio instantior aĩcti
Acitus tͥnsire decreuerã sed cogit
ut loquar nõ minꝰ tui renentia ꝙͣ
dus amor pro quo loquor Miles hic tuꝯ
et amitus mens olim meis in lũs tibi
fi ducialit᷑ ꝯmendatus fuit nõ qr uel tuul
ille uł ego mͥ sũ ignotus s fentires apud
marestatẽ tuã huilitati mee gr̃am nõ deesse
meũ rebar non tat̾e qd̵ stirem ad tuũ deco

Expanded text:
rimonie et verborum stimuli. Aude, oro, aliquid quo michi non semper exorandus atque urgendus, sed coercendus aliquando videare, et interdum freno, non semper calcaribus eguisse. Aristotilis disciplina est, quantum michi videtur non inefficax, ut qui in altero extremorum peccare solitus fuerit, se se “in contrarium trahat”, «quod tortuosa lignorum dirigentes faciunt», ut verbo utar ipsius;epystole tue satisfacerem; sed quoniam tu isum leges. Vale, Cesar invictissime, et sepe, oro, cogita quid viro debitum, quid principi. Mediolani, XII Kal. Aprilis. 3 Ad eundem, commendatio instantior amici. 1 Tacitus transire decreveram, sed cogit ut loquar non minus tui reverentia quam eius amor pro quo loquor. Miles hic tuus et amicus meus olim meis in literis tibi fidutialiter commendatus fuit, non quia vel tu vel ille vel ego michi sim ignotus; sed sentiens apud maiestatem tuam humilitati mee gratiam non deesse, meum rebar non tacere quod scirem ad tuum decus
Abbreviated transcription (Latin):
uittcem italia ꝑnagat᷑. et ꝓuinciarũ oĩm
reginã sibi ante alias ꝓuncia depopos¬
cit hen qui suã consulet pudori nr̃o qͣñ
iam de salute cogitare serũ est qͥs nul¬
tibꝰ nr̃is uelũ disfilatõis ant ignorancie
p̃tendet qñ nõ est qui malis auxiliũ fe¬
rat liceat saltẽ nł nescire quẽ xatuir
uelfedissimas cicat̾ces nr̃oꝵ uuluerũ nõ
uidere uolebã te oraresupplicit᷑ s uir
igens quẽ noĩare nõ audeo ut nobis
dext̾am dares qd et posse indebaris et ꝙͣ
maxine tuũ erat sut uideo ꝓrsus ebsurr¬
duisti ĩtaq postꝙͣ nulli hoim loqͥ nuat
ad teultima et maxima spes mortaliũ
te ꝙͣ decuit. tanto et tã xñti deitatis fano¬

Expanded text:
victricem Italiam pervagatur; et provinciarum omnium victricem Italiam pervagatur; et provinciarum omnium reginam sibi ante alias provinciam depoposcit. Heu quisnam consulet pudori nostro, quando iam de salute cogitare serum est? quis vultibus nostris velum dissimulationis aut ignorantie pretendet, quando non est qui malis nostris auxilium ferat? Liceat saltem vel nescire que patimur, vel fedissimas cicatrices nostrorum vulnerum non videre! 14 Volebam te orare suppliciter, o vir ingens, quem nominare non audeo, ut nobis dexteram dares, quod et posse videbaris et quam maxime tuum erat; sed, ut video, prorsus obsurduisti. Itaque postquam nulli hominum loqui iuvat, ad Te, ultima et maxima spes mortalium, te quam decuit tanto et tam presenti divinitatis favo
Abbreviated transcription (Latin):
diret uidisti xꝯuidẽ c̾te p̃sensq aderas qñ
pr̃m nr̃orum mamus exigna mĩt sub ar¬
thon mĩt sub austrũ ñt sub orientis nunc
sub occidentis solis extrema scupentibus
et attonitis gentibꝰ ac regibus uitricia
late signũ circãtulit bic aucericie fremĩ
stͥngenis illic tunudã p̃mens insolentiam.
hic iracundie mitigans cruces motus illic
libidine ngũ pourẽs postremo
aliquid ubilib semꝑ agens q̃ magnifici
tͣnsitus gliosa uestigĩa supessent et orbis
ip̃e ꝑ iomitꝰ caput cũ uel uene̾t᷑. acceptũ
uel dilatũ silentio suspiraret/ qt maioꝵ
lo sparsa sydera quot nurifici actꝰ quõt
exempla uirtutũ ꝙͣtũ nomen ꝙͣta mr̃ori
gestarũ rerũ quot ꝑ orbem urbes quãteq
colonre quot trophea minacia horrifico
marmore uictis tras errantia qͥs cuncta
dimumẽt que munda ĩp̃elicet muctus
sentit indignansq recordat᷑. Quid nĩt
igit᷑ rei est qͥd querar qͥd defleam qͥd
accusem an pia p̃donũ manꝰ ex mille

Expanded text:
i equidem certe, presensque aderas quando patrum nostrorum manus exigua nunc sub Arthon nunc sub Austrum nunc sub Orientis nunc sub Occidentis solis extrema, stupentibus et attonitis gentibus ac regibus, victricia late signa circumtulit, hic avaritie frenum stringens, illic tumidam premens insolentiam, hic iracundie mitigans truces motus, illic seve libidini iugum ponens; postremo aliquid ubilibet semper agens, quo magnifici transitus gloriosa vestigia superessent, et orbis ipse perdomitus caput tamen vel veneraretur acceptum vel dilatum silentio suspiraret. 12 Quotlo sparsa sidera! quot mirifici actus, quot exempla virtutum, quantum nomen, quanta memoria gestarum rerum, quot per orbem urbes quanteque colonie, quot trophea minacia horrifico marmore victis terris extantia! Quis cunta dinumeret, que mundus ipse, licet invitus, sentit indignansque recordatur? 13 Quid nunc igitur rei est? Quid querar, quid defleam, quid accusem? En parva predonum manus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ cte uł tam relatuũ atq decrepitũ mm¬
pua uel tam ncͣcͣrius feruor tuus utinaz
unẽs tibi loq̃rer et rogarem ut morbide
prie oprin ferres ner ideo ꝙ in hispama
natus ẽẽs italice obliuisceris orignũs ¶
bene theodost qui pua hõm nimi sed di¬
nino fultus auxilio tibi militantibꝰ ele¬
quentis et ꝯurantibꝰ tecũ uentis sagittas
barbaricas ex manibꝰ pharetris aduersũ
nos eductas in ix̃as frontes ac ext̾ͥiumũ
barbarorũ miraclose et incredibiliter re¬
torsistĩ utinã uines tibi loq̃rer. Nũt quid
agam et loqui optet et cui loquar non
mirenio effundã uoces in nuibila si quis
forsirn amucitior sp̃us et bonis fauens e
labiis meis abduças ad aliqͣm genosam
aurez illas ꝑferet. ubi fructificent ut cu-¬
pio potiꝰ qd̾ ut sꝑo qͥd eñ spri reliquũ ẽ
Quid agitꝰ sũme Ihu ubi sũt ocłi tui quibꝯ
nos ab alte intuens nõ mõ claros s ĩui-

Expanded text:
— nunquam certe vel tam gelatum atque decrepitum im— nunquam certe vel tam gelatum atque decrepitum imperium vel tam necessarius fervor tuus — utinam viveres! tibi loquerer, et rogarem ut moribunde patrie opem ferres, nec ideo quod in Hispania natus esses, Italice obliviscereris originis. 9 O bone Theodosi, qui parva hominum manu sed divino fultus auxilio, tibi militantibus elementis et coniurantibus tecum ventis, sagittas barbaricas ex immanibus pharetris adversum nos eductas in ipsas frontes atque exterminium barbarorum miraculose et incredibiliter retorsisti, utinam viveres! tibi loquerer. 10 Nunc quid agam? et loqui oportet et cui loquar non invenio. Effundam voces in nubila, siquis forsan amicior spiritus et bonis favens e labiis meis abductas ad aliquam generosam aurem illas perferat ubi fructificent, ut cupio potiusquam ut spero. Quid enim spei reliquum est? quid agitur, summe Iesu? ubi sunt oculi tui, quibus nos ab alto i
Abbreviated transcription (Latin):
scilutẽ tuã noua p̃donũ manu miẜabilit᷑
inqͥnatã solita u̾tute purgares E suli
cesar qui incursus hostũ nõ expectans
raptĩ suꝑatis alxibus/ Reno Rodano.
et garona flimũbꝰ ĩpigre tͥnsinisẜ inc̾tũ
an fortunacior an fortior uictrici acie
agrasti utinã uiue̾s tibi loq̃rer O cesar
anguste qui reges tre et legatões ppłorũ
om̃ ad genua ꝓcũbentes ãtq ut prop̾e
dicã ip̃m orben trarũ supplicẽ et affusũ ex
altissimo solio iudisti et pace t̾ra mariq
cõposita bellicũ iam templũ felicissĩe cõclu¬
sisti utiuã uines tibi loquerer E insigne
par hõm uespasiane et tyte digni alt̾utͦ
et pr̃e filius filio pr̃ qui uno curyu qd nũ-¬
ꝙͣ añ uisum erat et xp̃i głiosissimã ultio¬
nẽ et tumphũ clarissimũ de Ihosolmus
O fortissime uir troiane qui iã semo frige¬
scentis npñ membͣ młto sp̃us feruorem
refonisti at p̃ter sxrm inuenesc̾e coegisti

Expanded text:
saltem tuam nova predonum manu miserabiliter saltem tuam nova predonum manu miserabiliter inquinatam solita virtute purgares. 6 O Iuli Cesar, qui incursus hostium non expectans, raptim superatis Alpibus, Rheno Rodano et Garumna fluminibus impigre transmissis, incertum an fortunatior an fortior, victrici acie agrasti, utinam viveres! tibi loquerer. O Cesar Auguste, qui reges terre et legationes populorum omnium ad genua procumbentes atque, ut proprie dicam, ipsum orbem terrarum supplicem et affusum ex altissimo solio vidisti, et pace terra marique composita, bellicum Iani templum felicissime conclusisti, utinam viveres! tibi loquerer. 7 O insigne par hominum, Vespasiane et Tite, digni alterutro et patre filius et filio pater, qui uno curru, quod nunquam antea visum erat, et Cristi gloriosissimam ultionem et triumphum clarissimum de Ierosolimis O fortissime vir Traiane, qui iam senio frigescentis imperii membra multo spiritus fervore refovisti ac preter spem iuvenescere coegisti
Abbreviated transcription (Latin):
sus ĩtalia rebellantes m̾ctos añ currum
in capitoliũ egisti et rõni iugũ imꝑi
ferre dociuisti utinã uine̾s tibi loguerer.
Omari ut cõpatriota tuꝯ ait cic̾o Rusti¬
cane uir si uere uir qui barbaros ĩ italiã
ir rũpentes ip̃is eoꝵ in finibꝰ tãto ĩpetu
suꝑasti ue dec̾rentibꝰ flumĩbꝰ ab excitu
sicrente non plus aque ꝙͣ sangnis biberet᷑
quiq mox ad aliã mundi plagã mira
claritate ꝯu̾sus ita furore cnubricũ op¬
p̃ssisti ut uix cadaueribꝰ suis utrobiq
uicta barbaries inx agnũbꝰ captinorũ
mitrix roma suffice̾t utinã uiues tibi
loqrer/. Emagne pompei qui infamẽ
p̃donũ caterua rõms classibꝰ ĩtalicisq
lutoribꝰ infestã ac toto ia pelago seuẽ¬
tem breuissimo ep̃re domusti atq in uin¬
cula cõiecisti utinã uiues tibi loq̃rer et
p̾carer ut sicut om̃a maria infecta pur¬
gasti ĩta ñc non dico om̃is t̾ras s italiã

Expanded text:
rsus Italiam rebellantes vinctos ante currum rsus Italiam rebellantes vinctos ante currum in Capitolium egisti et romani iugum imperii ferre docuisti, utinam viveres! tibi loquerer. 4 O Mari, ut compatriota tuus ait Cicero, “rusticane vir sed” vere “vir”, qui barbaros in Italiam irrumpentes ipsis eorum in finibus tanto impetu superasti ut “de cruentis fluminibus” ab exercitu sitiente “non plus aque quam sanguinis biberetur”, quique mox ad aliam mundi plagam mira celeritate conversus, ita furorem cimbricum oppressisti ut vix cadaveribus suis utrobique victa barbaries, vix agminibus captivorum victrix Roma sufficeret, utinam viveres! tibi loquerer. 5 O Magne Pompei, qui infamem predonum cathervam romanis classibus italicisque litoribus infestam ac toto iam pelago sevientem brevissimo tempore domuisti atque in vincula coniecisti, utinam viveres! tibi loquerer, et precarer ut sicut omnia maria infecta purgasti, ita nunc non dico omnes terras sed Italiam
Abbreviated transcription (Latin):
Aquor quia cogor uiget eñ¬
pietas ardentesq stmulos
auxie figit in prctore qͥ me
tacere non siuũt et scio me ne quitꝙͣ loqui
neq ouidiano releuor solacio ꝙ .s ꝓdere¬
Werba lene ẽ ymo eñ nichil graniꝯ̃ homĩ
silentiũ amanti lognor tñ s ceactus ut dixi
et loquor nob̃ quibꝰ heu nescio. E lib̾tatis et
pudicicie ingens ultor brute qui suꝑbos feci
siuic anctores solio deiecisti et ĩpudicicie
magr̃os usqz ad inferos gladio uiudice ꝑse¬
cutus es utinã uines tibi loq̃rer o głiose
canulle qui non sanguũe dispumantẽ tͣnẜ¬
alpniã rabiem in ip̃is adhuc fumãtis prĩe
ciueribꝰ extiuxisti utinã uiue̾s ⁊ͥ loq̃rer.
O sũme unorũ scipio qui hanibalez septimũ¬
decinũ amiũ iam italie incũbentẽ huic
inde tractũ in ꝓpria prĩa u̾tute ac fortuã
acrentibꝰ mirabilit᷑ ꝯfregisti utinã uiue¬
res tibi loq̃rer O paule enuli qui reges
macedonũ uetusto imꝑio uelatos et adu̾¬

Expanded text:
quor quia cogor; urget enipietas ardentesque stimulos anxio figit in pectore, qui me tacere non sinunt; et scio me nequicquam loqui, neque ovidiano relevor solatio, quodravius homini silentium amanti. Loquor tamen, sed coactus, ut dixi, et loquor vobis: quibus, heu!, nescio. 2 O libertatis et pudicitie ingens ultor Brute, qui superbos fedi servitii auctores solio deiecisti et impudicitie magistros usque ad inferos gladio vindice persecutus es, utinam viveres! tibi loquerer. O gloriose Camille, qui nostro sanguine despumantem transalpinam rabiem in ipsis adhuc fumantis patrie cineribus extinxisti, utinam viveres! tibi loquerer. 3 O summe virorum Scipio, qui Hanibalem septimumdecimum annum iam Italie incumbentem, hinc vi detractum, in propria patria, virtute ac fortuna concurrentibus, mirabiliter confregisti, utinam viveres! tibi loquerer. O Paule Emili, qui reges Macedonum vetusto imperio elatos et adve
Abbreviated transcription (Latin):
te u̾tutis quitꝙͣ suspiter insi rectũ candidũ
sincerũ Credo edepol te lo qui qd̾ in ãmo
tuo est si in aĩo tuo ẽẽ qd̾ in me non est.
Ego quidẽ in reliquis tuis mirator acumi¬
nis huic uni gtalor errori tuo quẽ non de¬
fectꝰ ingenii s⁊ amor pirtas urbanitas
radices nobilissume peperẽ Sed ut desmã
ecce uenio qn sic penitꝰ cefari placet ⁊ tibi
et uenio non qd ait ut doceã s ut discam¬

Expanded text:
te virtutis, quicquam suspicer nisi rectum candidum te virtutis, quicquam suspicer nisi rectum candidum sincerum; credo edepol te loqui quod in animo tuo est; sed in animo tuo esse quod in me non est. Ego quidem in reliquis tui mirator acuminis, huic uni gratulor errori tuo, quem non defectus ingenii, sed amor pietas urbanitas, radices nobilissime, peperere. 5 Sed ut desinam, ecce venio, quando sic penitus Cesari placet et tibi; et venio non, quod ai
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo sapientũ an eloĩiciũ choris eq̃t an
ꝓferat in dubio est. Contͣ aũt me uix¬
Dñ uicine uotũ mee nõ meis landibus
obrutũ in lucẽ rapis et fando tollis ad
regnat nullã ns ht̃ oro Oruare me
facundie tus floribus tuis potes mltarẽ
non potes non si me cico ip̃s laudquerit
non si demostenes nõ si maro et si p̃stu¬
gere eiũ possint aliena iudicia añ et mͣ
ocłos eruent ut meix̃m noñ uideã Tnũ
ergo est qd olim scpsisse tibi uideor rem
tuã qͣnti ius p̃cii frice̾ meũ est me nosse
De menulli crede̾ et p̃sertim cũ sũ carus
Ut tui huiui fixus talibus auris nõ facile
quatior Et si quatior nõ quellor ꝑuitatis¬
q mer conscius tm̃ fidei nullis heo qͣntũ
sine odio et siur u̾ndia uitã mra famãq
carpentibꝰ et ad sũma insi te plaue nos¬
sem aut si que dicunt᷑ abste ab illo alio di¬
ce̾nt᷑ illudi crede̾m E ed absit ut de tãto
uiro tã michi ꝓpitio tã spectate fidei tã no¬

Expanded text:
primo sapientium an eloquentium choris equet an preferat, in dubio est. 2 Contra autem me vixdum vicinie notum mee, non meis laudibus obrutum, in lucem rapis et fando tollis ad regnat, nullum ius habet oratio. Ornare me facundie tue floribus potes, mutare non potes, non si me Cicero ipse laudaverit, non si Demosthenes, non si Maro. Etsi prestringere enim possint aliena iudicia, an et michi oculos eruent ut me ipse non videam? 3 ”Tuum” ergo “est”, quod olim scripsisse tibi videor, “rem tuam” quantivis precii facere; “meum est me nosse”, de me nulli credere et presertim cui sim carus ut tibi. Humi fixus talibus auris non facile quatior, et si quatior, non convellor; parvitatisque mee conscius, tantum fidei nullis habeo quantum sine odio et sine invidia vitam meam famamque carpentibus; et ad summam nisi te plane nossem, aut si que dicuntur abs te ab alio dicerentur, illudi crederem. 4 Sed absit ut de tanto viro, tam michi propitio, tam spectate fidei, tam no
Abbreviated transcription (Latin):
nuit in crede s martuit atq ocłis claus
iter longũ egit dicã tñ intͦ tot dissicilia a
pplexa quid cogitẽ Si credente estate et
suꝑioris mei fidelis tui consensus et uie
comes affuit ueiire ꝙͣtãq tibi placidam
morã trahẽs et librorũ et sedaliũ ⁊ pr̃ie
absenciã sola cesarxi niltus optata młtũ
in pñtia consolari uine felicit et uale cesar

Expanded text:
nuit, michi crede, sed marcuit, atque oculis clausis nuit, michi crede, sed marcuit, atque oculis clausis iter longum egit. Dicam tamen inter tot difficilia ac perplexa quid cogitem: si cedente estate et superioris mei fidelis tui consensus et vie comes affuerit, venire, quantamque tibi placitum moram trahens, et librorum et sodalium et patrie absentiam sola Cesarei vultus optata multum michi presentia consolari. Vive feliciter et vale, Cesar,
Abbreviated transcription (Latin):
si tuꝰ ille pones ꝙ̃ iam dudũ ago nõ mõ
liam daturus uideat᷑ E ed ut aĩm eius
nom ip̃e quoq uenturus si tu iubras mͥ
cam dũ sub umbra eius sũ linã opus est
u̾m hoc nõ magnifico qr ut dixi n ͭ ille
insi fallor negaturus dño suo sit Quid
libellis aũt mers faciumꝰ quoꝵ mͥ et si nõ
nimiũ as pro ingenii ac doctrine d̃opia
satis est quibꝰ et si forte onerer pocus ꝙͣ
orner longa tñ consurtudine sit affcnũs sũ
Ut sine illis ẽẽ nesciã. lnis tͣnsireliendis ut
uides cesar non alpiũ sola obstat aspitas ⁊
longissimi labor itinis si p̃donũ metus et
uiarũ nulle picula quoꝵ eftimatio sexe quidẽ
ad illud saxientis hebreoꝵ flectẽ am̃i me¬
cogit ubi tũctas res difficiles p̃gnãti breni ͭ ͤ
ꝓnũtiati Sic ẽ eiũ et sic ẽẽ quis dubitat
uinat mõ et ante semũ intelliget namq¬
ꝓfecto s senuit intellexit alioqͥn non se¬

Expanded text:
si tuus ille penes quem iandudum ago, non modo si tuus ille penes quem iandudum ago, non modo licentiam daturus videatur, sed ut animum eius novi, ipse quoque venturus si tu iubeas, michi tamen, dum sub umbra eius sum, licentia opus est. Verum hoc non magnifacio, quia, ut dixi, nichil ille, nisi fallor, negaturus domino suo sit. 8 Quid libellis autem meis facimus, quorum michi, etsi non nimium, at pro ingenii ac doctrine inopia satis est, quibus etsi forte honerer potiusquam orner, longa tamen consuetudine sic affectus sum, ut sine illis esse nesciam? His transvehendis, ut vides, Cesar, non Alpium sola obstat asperitas et longissimi labor itineris, sed predonum metus et viarum mille pericula, quorum extimatio sepe quidem ad illud Sapientis hebreoficiles” pregnanti brevitate pronuntiat. 9 Sic est enim, et sic esse qui dubitat, vivat modo et ante senium intelliget; nam profecto si senuit, intellexit; alioquin non se
Abbreviated transcription (Latin):
clementia ẽ deside̾s expectes Qund hit¬
mꝙͣ fiet cesar. tu me in germamã ego te¬
in italiã te uoco tu auc̃te me suꝑas ego te
tã tu me ad delectatõe honestã nõ inficior
iocundã Ego te ad u̾tutẽ atq officiũ arceso
nt̃triũ ac debitũ usq adeo. ut ob hoc unũ¬
Usqt in lucẽ editꝰ udeare cuiꝰ executõ te
uinci uelim ⁊ ed mlta obstant p̾mo epas sic
nat᷑e mer hostis ut hac tp̃ris ꝑte non ui¬
uere s⁊ langue̾ qued ãmodo uidear ac torq̃¬
ri que si molesta mͥ semꝑ fuit qͥd ñis pu¬
tas qñ nunꝰ estũ forte metuã s laborem
magis mĩꝙ s uiuenis quid fui ut nesti¬
rem me senesce sciebã u̾o nuns senciebã
Quando hactena cen qui naui uectus
dormiens sedo a lueo descendit iul sc̃ciẽs
ꝑcedebam ecce iam sensim cesar incipio
etatẽ sentire fragiliorq et in dies tar¬
dior fieri accedit ꝙ et si tu oñ maior et¬

Expanded text:
clementia est, desideres et expectes? 5 Quid hiclementia est, desideres et expectes? 5 Quid him, fiet, Cesar? Tu me in Germaniam, ego in Italiam te voco; tu autoritate me superas, ego te causa; tu me ad delectationem honestam, non infitior, iocundamque, ego te ad virtutem atque officium arcesso necessarium ac debitum usqueadeo ut ob hoc unum in lucem editus videare, cuius executio te vinci velim; sed multa obstant, primum estas sic nature mee hostis, ut hac temporis parte non vivere sed languere quodammodo videar ac torqueri; que si molesta michi semper fuit, quid nunc putas, quando minus estum forte metuam, sed laborem magis? Nunquam tam iuvenis quidem fui ut nescirem me senescere; sciebam vero nec sentiebam; quin hactenus, ceu qui navi vectus dormiens secundo alveo descendit, nil sentiens procedebam. Ecce iam sensim, Cesar, incipio etatem sentire fragiliorque et in dies tardior fieri. 7 Accedit quod, etsi tu omnium maior, et
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾ibꝰ mos ẽẽt nũc uo̾ mensis lautioribꝰ
rarũ ad spertatulũ adhibito dies festos xx¬
oruabo hebo illũ in deliciis oñdam mirã¬
tibus amicis et gandentibꝰ nec minus
eque aureã epłam tuã qͣm ad tue huãnitatis
mreq licet ĩmerite głie certã fidẽ dũ inita
comitabit᷑ asseruabo quocienstũq ꝙͣ tu
bonus rgo felix sun probare uoluero ad
rem Ci aut inͥ sat iuriũ ad expͥmendũ tã
uehementes añni cõcextus aut tibi ad
tuoꝵ affr̃as intuendũ u̾bis opus eẽt.
QQuid u̾o nãt ad lr̃as ip̃as dicã tu qui re¬
gibus iubes qui gentibꝰ imꝑas Tu me ro¬
tras cesar/ Ego aũt tanto magis p̃cibus
moneor ꝙͣ p̃cextis ꝙͣto meuor tua ẽ u̾tus
hic rerũ ꝓplexitas multa ẽ huccins eiũ q̃so
tot mearũ epłarũ clamor mitus ꝓuenit ut
a multis expectatus ad extremũ te uocãte
ad te uoces qd̾q in lrĩs ꝓfit̾i̾ tua dignata

Expanded text:
qui veteribus mos esset; nunc vero, mensis lautioribus qui veteribus mos esset; nunc vero, mensis lautioribus rarum ad spectaculum adhibito, dies festos exornabo; habebo illum in delitiis, ostendam mirantibus amicis et gaudentibus, nec minus eque auream epystolam tuam, quam ad tue humanitatis meeque licet immerite glorie certam fidem dum vita comitabitur asservabo, quotiensque quam tu bonus ego felix sim, probare voluero, adrem, si aut michi sat virium ad expromendum tam vehementes animi conceptus, aut tibi ad tuorum affectus intuendum verbis opus esset. 4 Quid vero nunc ad literas ipsas dicam? Tu qui regibus iubes, qui gentibus imperas, tu me rogas, Cesar! Ego autem tanto magis precibus moveor quam preceptis, quanto maior tua est virtus hinc rerum perplexitas multa est. Huccine enim, queso, tot mearum epystolarum clamor irritus pervenit, ut a multis expectatus, ad extremum te vocantem ad te voces, quodque in literis profiteri tua dignata
Abbreviated transcription (Latin):
nus cesardebet nẽpe qui hũãne nat᷑e u̾ticẽ
tenet ꝯsẽqus est ut ꝓxime sit diue te sane
ꝓximior nuillus ẽ cesari hic aũt ꝓ qͦ rogo
uir industus ẽ quiq ope facili possit ascẽ¬
dere et cui si fortuna assit nat᷑a nõ defuit
Iuuenis tñ adhuc in quo nondũ est quod
futurũ est. Eed qͥd loquor Illico ut hoĩem
Uideris agnonis et an me amor fallit in¬
telligens. Uale
¶ Adimꝑatorem Barolũ gm̃ꝵ actio
ꝑro transinisso cratere aureo ⁊ ad
mensibus postꝙͣ date xrãt ad me noueris
puenisse suułq cratera p̃ciosissinũ quem
michi auro solidũ atq asperũ signis ut
uirgilii u̾bo utar nõ mer quide̾ s tue sortis
munꝰ eximiũ destinasti G non hõmi mõ
s rerũ om̃i sors scupenda uasculũ insigne
matia ĩsigne artificis ingenio s suꝑ omĩa
ore tesares ꝯ secratũ a tuis in meos tͣnsla¬
tum usus ꝙͣius ego illo quidẽ non tã utar
hoc cõi usu ꝙͣ libabo dicẽm ad aras si nob

Expanded text:
ebet? nempe qui humane nature verticem tenet, consequens est ut proximus sit divine; te sane proximior nullus est Cesari. Hic autem, pro quo rogo, vir industrius est quique ope facili possit ascendere, et cui, si fortuna assit, natura non defuit; iuvenis tamen adhuc, in quo nondum est quod futurum est. Sed quid loquor aut cui loquor? Illico ut hominem videris, agnoveris, et an me amor fallat, intelliges. Vale. 8 Ad imperatorem Carolum, gratiarum actio pro transmisso cratere aureo, et amensibus postquam date erant, ad me noveris pervenisse simulque cratera preciosissimum, quem michi “auro solidum” atque “asperum signis”, ut Virgilii verbis utar, non mee quidem sed tue sortis munus eximium destinasti. 2 O non hominum modo sed rerum omnium sors stupenda! Vasculum insigne materia, insigne artificis ingenio, sed super omnia ore cesareo consecratum, a tuis in meos translatum usus! quamvis ego illo quidem non tam utar hoc comuni usu, quam libabo, dicerem ad aras, si nobis
Abbreviated transcription (Latin):
aures introist. More aũt mee tp̃s mode¬
rari uocanciũ erit arbitrii Anguror sane
imꝑatore uirũ cito in ualedicturũ si cogi¬
tare ceꝑit ꝙͣtũ in deiceps exprdiat dẽ
iripo deq alta uita cogitantẽ ad ĩꝑa

Expanded text:
er aures introiit. 6 More autem mee tempus moderari, vocantium erit arbitrii; auguror sane imperatorem nostrum cito michi vale dicturum, si cogitare ceperit quantum michi deinceps expediat de me ipso deque alt
Abbreviated transcription (Latin):
gia me t̾uis est amor ut om̃s quicũq faio¬
ribus eit tuis egent meo itidẽ egere se ex¬
tument int̾uentu in pñs gn̾osum hũc et
sua inͥ u̾tute carissimũ ardẽtis ingenii iu¬
uenẽ agilisq facundre missus a patruo ad
cesareos pedes uenit tibi ex ꝑte pͥncipi
omendatũ cupis in hiis que iuste optanerit
cesar quid amare insi fallor totã ꝓsapiam
illaz solet tu bonoꝵ oñn aduitor paterq ⁊
susceptor semp fuisti et hac nil magt̾ ꝙͣ tuo¬
rũ unus ẽẽ ac dici p̃t expedit non possunt
hoĩes creando siles deo fieri s amando ad¬
inuando sublenando sustentando miẜrando
ꝓmouendo p̃clare cico honñes inqͥt ad deos
nulla re ꝓprius accedũt ꝙͣ salutẽ honũbꝰ¬

Expanded text:
ga me tuus est amor, ut omnes quicunque favoga me tuus est amor, ut omnes quicunque favoribus tuis egent, meo itidem egere se extiment interventu. In presens generosum hunc et sua michi virtute carissimum, ardentis ingenii iuvenem agilisque facundie, qui missus a patruo ad cesareos pedes venit, tibi et per te principi commendatum cupio in his que iuste optaverit. 2 Cesar quidem amare, nisi fallor, totam prosapiam illam solet; tu bonorum omnium adiutor paterque et susceptor semper fuisti, et hic nil magis quam tuorum unus esse ac dici expetit. Non possunt homines creando similes Deo fieri, sed amando adiuvando sublevando sustentando miserendo promovendo. Preclare Cicero: «Homines» inquit, «ad deos nulla re propius accedunt quam salutem ho
Abbreviated transcription (Latin):
bane dig̾tionis hẽo teq felicem tłi nĩo me
tali iudicio fortunatũ reor młta nũc cogito
s occupatio ingens tp̃us brene ẽ Et p̃tẽa
multis sepe et magnis ad cesarẽ exlis hũu¬
de ocłos mos occupaturos ideor ac liguã
que illas ut auguror sacris auribꝰ ũrectura
huis calamo ardenti et pluna satagenti si
paulo liberiꝰ ficuũ momordit ut ignoscat
queso accedit et ad bucolitũ carmẽ quod in¬
tegrũ añ te nulli ꝓmisrim hr̃e udere aũt̾
multis cuiq exp̃one nel potiꝰ expositorẽ
Ut sił hẽas uelim qd̾ nõ prius sꝑare mci¬
piã ꝙ cesarem nr̃m meis tot mũdiq clamo¬
ribus exꝑrectũ audiero Ueliqua ex eo qui
nichil aliuid ꝙͣ nã nosti omia nisi ꝙ inter
p̃cones tui nõit quos młtos hẽs nõ facile
cuiꝰꝙͣ altior tuba est Wale felicitꝰ nr̃m decꝰ
mediolañ .xxii. bl aprisis¬
¶ Ad cundem cõmendatio anici
Uod ex neis multis ad telr̃ĩs intel¬
ligere potuisti uulgatus bic adeo er¬

Expanded text:
bane dignationis habeo, teque felicem tali animo, me tali iudicio fortunatum reor. 4 Multa nunc cogito sed occupatio ingens, tempus breve est, et preterea multis sepe et magnis ad Cesarem epystolis abunde oculos tuos occupaturus videor ac linguam, que illas, ut auguror, sacris auribus invectura, huic calamo ardenti et plurima satagenti, si paulo liberius frena momorderit, ut ignoscat queso. 5 Accedit et Bucolicum carmen, quod integrum ante te nulli permiseram habere, videre autem multis, cuius expositionem, vel potius expositorem, ut simul habeas velim, quod non prius sperare incipiam, quam Cesarem nostrum meis tot mundique clamoribus experrectum audiero. 6 Reliqua ex eo qui nichil aliud; nam nosti omnia, nisi quod inter precones tui nominis, quos multos habes, non facile cuiusquam altior tuba est. Vale feliciter, nostrum decus. Mediolani, VII Kal. Aprilis Ad eundem, commendatio amici. 1 Quod ex meis multis ad te literis intelligere potuisti, vulgatus hic adeo er