comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intestimoniũ. Quia iuxta historiã manifestas
ẽ. sensus: lectoris prudentie uł intelligentie dere¬
linquo. Iuxta tropologiã aute conuoeat ad audi¬
tũ popłos. id ẽ. tocius orbis eccłias: & ad auscul¬
tandũ terrã quia terrena bereticorũ in ea extru¬
eta sunt dogmata. Quod autẽ heresis inter car-¬
nis oꝑa numerentur. quę semꝑ refertur ad ter¬
rã. & apłs ad galathas non tac&: & dñs in euange¬
lio prudenti indicat auditori. Qui de terra ẽ. de
audite popli ꝓpt̾ illud dnĩcũ qͥ hab& aures au¬
diendi audiat. plus aliquid sonat. quã quod pꝰea

Expanded text:
ncta sua. Quia juxta historiam manifestus est sensus, lectoris prudentiae intelligentiam derelinquo. Juxta tropologiam autem convocat ad auditum populos, id est, totius orbis Ecclesias, et ad auscultandum terram, quia terrena in ea haereticorum exstructa sunt dogmata. Quod autem haereses inter carnis opera numerentur, quae semper refertur ad terram, et Apostolus ad Galatas non tacet , et Dominus in Evangelio prudenti indicat auditori: Qui de terra est, deAudite, populi, propter illud Dominicum: Qui habet aures audiendi, audiat , plus aliquid sonat, quam quod p
Abbreviated transcription (Latin):
ne mͥ noceat inuidia. sed ut mens libera id tan¬
tũ cogitet qđ nititur explanare. nec sentiã cõ¬
uiciorũ alapas quas dñs in passione contẽpsit
Audite popli om̃s. & attendat terra & plenitu¬
do eius. & sit dnis ds uobis intestẽ dñs de tẽ¬

Expanded text:
ne mihi noceat invidia, sed ut mens libera id tanne mihi noceat invidia, sed ut mens libera id tantum cogitet quod nititur explanare, nec sentiat conviciorum alapas, quas Dominus in passione contempsit . Audite, populi omnes, et attendat terra et plenitudo ejus, et sit Dominus Deus vobis in testem, Dominus de tem
Abbreviated transcription (Latin):
sticos peccatores uocat. Statĩ enĩ seqͥtur. Que est
impietas iacob nonne samaria: & quod ẽ. pecca¬
tͣns latores Ceterũ in hebraico quomꝰͦ legatur: post
paululũ subiciemus. Sed illud heretici semꝑ in
samarie De sion enĩ egredietur lex : & uerbũ
dnĩ de ierłm Porro samaria fabricata ẽ. sibi de
os ꝓprios atq uitulos aureos.: habentes quidẽ
insuꝑficiẽ pulchritudine̾ sed uitalẽ spm̃ non ha-¬
bentes & fabricata ẽ. in domo dei: quod inter¬
pretatur bethel Nec enim recipere poterat popłs
isrł deos: nisi qͥ de scripturis & in domo dĩ fa¬
bricati sunt Quãuis enĩ conciliabula sua uoceñ
bethel: tam̃ post fabricationẽ idolorũ desut eẽ.
bethel. & uocatur bethauen. quod dicitur domus
titulo nuine ueniamus ad exordiũ ꝓpħiȩ. & lernea
bestia seuiente sp̃s scĩ inuocemus aduentũ. Uos pau¬
la & eustochiũ ad dñm satuatorẽ fundite preces:

Expanded text:
sticos peccatores vocat. Statim enim sequitur: Quae est sticos peccatores vocat. Statim enim sequitur: Quae est impietas Jacob? nonne Samaria? et quod est peccanslatores. Caeterum in Hebraico quomodo legatur, post paululum subjiciemus. Sed et illud quod haeretici semper iSamariae : de Sion enim egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Porro Samaria fabricata est sibi de proprio sensu vitulos aureos, habentes quidem in superficie pulchritudinem; sed vitalem spiritum non habentes: et fabricata est in domo Dei, quod interpretatur Bethel. Nec enim recipere poterat populus Israel deos, nisi 434 qui de Scripturis, et in domo Dei fabricati sunt. Quamvis autem conciliabula sua vocent Bethel, tamen post fabricationem idolorum desiit esse Bethel, et vocatur Bethaven, quod dicitur domus titulo: nunc veniamus ad exordium prophetiae, et Lernabestia saeviente, sancti Spiritus invocemus adventum. Vos, o Paula et Eustochium, ad Dominum Salvatorem fundite preces,
Abbreviated transcription (Latin):
micheã qͥ sub ozia uatici¬
nati sunt. Ex quo intelligimus micheã oriȩ tem¬
poribꝰ non ꝓpħasse: sed filiiꝰ enis ioathã. Post quam
emigrauit achaz. ezechia in partis achaz imperiũ
fuccedente. fub qͦ decẽ tribus ab assiriis in captiui¬
tatẽ ductę sunt Quantũ gͦ ad bistoriã ꝑtin& scđ̾m
ordinẽ captiuitutis qͥa plurimũ ẽ. capta samaria.¬
titulus ponitur : pͥmũ de samaria scdo ierłm Qntũ
uͦ ad mysticos intellectus qr samaria semꝑ in here¬
sibꝰ accipitur ierłm in ȩccłia : dicemꝰ uerbũ dnĩ fie¬
ri ad humilẽ & ad coheredẽ xp̃i de ꝑuersis dogna¬
tibus & de ęccłia. si qua forte peccata cõmiserit. &
onis uoluminis ordinẽ texere Qđ̃ autẽ samaria
& decẽ tribus que scisse sunt sub rege ieroboã a
stirpe dauid accipiantur in ꝑsona hereticorũ: et
onñs quidẽ scriptura testatur: sed maxine ꝓpħa
osee. & hic ipse liber qui hereticos impios & eccłia¬

Expanded text:
Isaiam, qui sub Ozia vaticinati sunt. Ex quo intelligimus, Michaeam Oziae temporibus non prophetasse; sed filii ejus Joatham, post quem regnavit Achaz, Ezechia in patris Achaz imperium succedente, sub quo decem tribus ab Assyriis in captivitatem ductae sunt . Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis quia primum titulus ponitur primum lem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur, Jerusalem in Ecclesia, dicimus verbum Domini fieri ad humilem et ad cohaeredem Christi, de perversis dogmatibus, et de Ecclesia, si qua forte peccata commiserit, et totius voluminis ordinem contexere. Quod autem Samaria et decem tribus, quae scissae sunt sub rege Jeroboam a stirpe David , accipiantur in persona haereticorum, et omnis quidem Scriptura testatur, sed maxime propheta Osee, et hic ipse liber, qui haereticos impios et Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ad ionã scdo dicens. Surge & uade inniniue̾ ci¬
uitatẽ magnã. & p̾dica in ea uixta p̾dicationẽ
pͥorẽ quã ego loquutus sum ad te Non dicit̃ ꝓ-¬
pħe quare non fecisti qđ tͥ fuerat imꝑatũ sed suf¬
ficit ei naufragii. & deuorationis sola correptio.
ut qͥ imperantẽ ñ senserat dnm̃. intelliger& libe¬
rantẽ. Auoquin suꝑfluũ ẽ. delinquenti seruo
post plagas uelle imputare qđ fecit. cũ huiꝰ¬

Expanded text:
 Surge, et vade in Niniven civitatem magnam, et praedica in ea juxta praedicationem priorem, quam ego locutus sum ad te. Non dicitur prophetae, quare non fecisti quod tibi fuerat imperatum, sed sufficit ei naufragii et 415 devorationis sola correptio, ut qui imperantem non senserat Dominum, intelligeret liberantem. Alioquin superfluum est delinquenti servo post plagas velle imputare quod fecit, cum hujus
Abbreviated transcription (Latin):
feci ꝓsalute omium dño. ut omẽ quod dedisti
michi ñ pereat in eternũ: Cernimus quid in pas¬
sione sua saluator ꝓ urã salute ꝓmiserit: Non fa¬
eiamus mendacẽ iħm. Mundisimus: & ab uni-¬
uersis uicioꝵ sordibꝰ separati: ut nos deo patri
offerat uictimas quas uouerat Et dix̃ dñs pis-
ei & uomuit ionã in aridã Loeaͣe Q p̾cepit ce¬
to. & eiecit ionã suꝑ suꝑ siccã Hec que supra
legimus sub ꝑ sona ione dñs deprecatus sit in
uentre ceti. De quo & iob mistice loqͥtur Ala¬
ledieat ei qͥ maledixit diei: illi qͥ magnũ cetũ¬
capturus ẽ Precipitur gͦ huic magno ceto & abis¬
sis & inferno ut terris restituant saluatorem:
& qͥ mortuus fuerat ut liberar& eos qͥ mortis
uinculis tenebant᷑ secũ plurimos educat ad
uitã. Qđ autẽ seribit᷑ euomuit. cai qł i le core

Expanded text:
e quod dedisti mihi non pereat in aeternum. Cernimus quid in sua passione Salvator pro nostra salute promiserit: non faciamus mendacem Jesum: ergo mundi simus, et ab universis peccatorum sordibus separati, ut nos Deo Patri offerat victimas quas voverat. Et dixit Dominus pisci: et evomuit Jonam in aridam. LXX: Et praecepit ceto, et ejecit Jonam super siccum. Haec quae supra legimus sub persona Jonae Dominus deprecatus est in ventre ceti, de quo et Job mystice loquitur: Maledicat ei qui maledixit diei, ille qui magnum cetucapturus est . Praecipitur ergo huic magno ceto, et abyssis et inferno, ut terris restituant Salvatorem: et qui mortuus fuerat, ut liberaret eos qui mortis vinculis tenebantur, secum plurimos educat ad vitam. Quod autem scribitur evomuit
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ & omiã uanitas: ne damnare uideretur
uniuersos & cuncto generi humano misediã de¬
negare: sed qͥ custodiunt uanitates siue men¬
datiũ: qͥ transierunt in affectũ cordis Qi non
solũ faciunt sed ita custodiunt uanitates qͣsi
diligant. & thesaurũ inuenisse se putent: Simu¬
q cerne magnanimitatẽ ꝓpħe In ꝓfundo maris
in uentre tantȩ bestiȩ et̾na nõete cooꝑtus non
cogitat de periculo suo. sed de natura rerum
generali sententia philosophat̃. Aliscdiã inqͥt su¬
A derelinquent. Lie& offensa sit miscdia: quẽ noᷤᷤ
possumus ipsum intelligere deũ Misericors enĩ
& miserator dñs patiens & multȩ miserationis.
tam̃ eos qͥ custodiunt uanitates ñ relinqͥt. ñ de¬
testatur. sed expectat ut redeant Illi uͦ stantem
miscdĩã & ultro se offerentẽ: sponte ꝓpria dere¬
linquunt. Potest hoc & ex ꝑsona dnĩ de iudeoꝵ¬

Expanded text:
tatum, et omnia vanitas ne damnare videretur universos, et cuncto generi humano misericordiam denegare; sed qui custodiunt vanitates, sive mendacium, qui transierunt in affectum cordis: qui non solum faciunt, sed ita custodiunt vanitates, quasi diligant, et thesaurum invenire se putent. Simulque cerne magnanimitatem prophetae, in profundo maris, in ventre tantae bestiae aeterna nocte coopertus, non cogitat de periculo suo, sed de natura rerum, generali sententia philosophatur. Misericordiam, inquit, suam derelinquent. Licet offensa sit misericordia, quam nos possumus ipsum intelligere Deum  Misericors enim et miserator Dominus, patiens et multae miserationis , tamen eos qui custodiunt vanitates, non relinquit, non detestatur, sed exspectat ut redeant: illi vero stantem misericordiam et ultro se offerentem sponte propria derelinquunt. Potest hoc et ex persona Domini de Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliã religionẽ uictime transferende sunt.
& qͣmͦ legi euangliũ. sic rursũ euangłio. ea quȩ
ñ st̃ futura succedent. Mensã qͦq dnĩ contami¬
natã ad seãs scripturas referunt: si alit̾ quam
seripte sunt intelligantur. Maledictꝰ dolosus qͥ
hab& ingrege suo masculũ : & uotũ faciens im¬
molat debile dnõ. Qͥa rex magnꝰ ego sũ dic̃ dñs

Expanded text:
ad aliam rursum religionem victimae transferendae sunt; ad aliam rursum religionem victimae transferendae sunt; Et quomodo Legi Evangelium, sic rursum Evangelio ea quae non sunt futura, succedent. Mensam quoque Domini contaminatam ad sanctas Scripturas referunt, si aliter quam scriptae sunt, intelligantur. Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino. Quia rex magnus e
Abbreviated transcription (Latin):
bant : & ablati cedebant in usus sacerdotũ.
Aut certe ita incelligendũ. Polliustis nom̃ meu̾
in eo qđ dicitis. Quid ꝓdest si offeramꝰ obtima :
locausta. Nec sufficits sermonis impietas. s et¬
am hoc dixistis. Ecce de labore. & exsufflastis il¬
lud dic̃ dñs exercituũ. Cuiꝰ orationis sensus hic¬
ẽ. Dixistis de captiuitate reuersi hostib p̃dȩ¬
sumꝰ. Quicqͥd hab̾e potuunꝰ uiȩ labore consum¬
ptũ ẽ. Qualiacũq habemꝰ offerimꝰ. & hȩc dicen¬
do exufflastis urã sacrificia: idẽ. exsufflatione
mea digna fecistis. Siue ut  hebreo legi potest.
& exsufflastis me hec dicendo ñ sacrificio: s mͥ
cui sacrificabatis fecistis inuiriã. Quã obrẽ ne¬
quaꝗͣ suscipiã illud de manu ur̃a: dic̃ dñs omp̃s¬
qd uictime eorũ immundȩ sint atq pollute & sa¬
crificiũ tͣnfferatur ad gentes: intelligi debere
suꝑ eccłiȩ sacerdotib qͥ negligentes offerunt ui¬
etimas dnõ. Quod si recipimus : gͦ ab eccła rursũ

Expanded text:
bant, et ablati cedebant in usus sacerdotum . Aut certe ita intelligendum: Polluistis nomen meum in eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qlocausta. Nec sufficit prioris sermonis impietas, sed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi ssumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsufflatione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem nequaquam suscipiam illud de manu vestra, dicit Domquod victimae eorum immundae sint atque pollutae, et sacrificium transferatur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus qui negligenter offerunt victimas Domino. Quod si recipimus, ergo ab Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
rat ad ꝓpħam : hec diẽ dñs exercituũ: nunc quoq
impellit ut clam&. ñ uocis intentione s mentis.
& hoc ẽ. qđ clamandũ p̾cepit. Adhuc affluent cuu¬
tates mec bonis qͣs nunc cernis babilomo igne
uastatas. Rursum bonis om̃ib abundabunt: et
p̾sentibꝰ bonis p̾teritã miseriã dñs consolabitur.¬

Expanded text:
am: Clama: Haec dicit Dominus exercituum, nunc quoque impellit ut clamet, non vocis intensione, sed mentis: et hoc est quod clamandum praecipit: Adhuc affluent civitates meae bonis quas nunc cernis a Babylonio igne vastatas, rursum rebus omnibus abundabunt, et praesentibus bonis praeteritam miseriam Dominus consolabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ legimꝰ. Uideas bona ierłm. & in alio loco. Si
uolueritis & audieritis me : quȩ bona sunt t̾rȩ
comedetis. & illud. fidens eris in dño: & eleuauit
& obscura suę sapientiȩ reuelarat: spe futuro¬
rũ ꝓmitat & dicit : eredo uidere bona dñi in
terra uiuentiũ. In his bonis: post seuissime ꝑ¬

Expanded text:
ideas bona Jerusalem . Et in alio loco: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis . Et illud: Fidens eris in Domino, et elevabet obscura suae sapientiae revelarat, spe futurorum promittit, et dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . His bonis post saevissimae
Abbreviated transcription (Latin):
rusalẽ & fyon. Uisio pacis & specula quȩ non
bella seli nec humilia atq t̾rena: s pacẽ atq
concordiã. & celorũ excelsa considerat. eccliam
intellige: cui ꝓpt̾ uitia atq peccata: & refriges¬
centẽ quotidie caritatẽ irascens dñs tradit eã
ꝑsequtionib: ut qͣsi in conflatorio mundũ aurũ¬
appareat & argentũ. Aduersarii uero qͥb tra-¬
dita ẽ. eã delere intentes: implent ierłm cru¬
ore cesoꝵ a porta usq ad portã. Unde & dñs
pacẽ & miscđiã repmnittens. rursũ eã edifica¬
turũ eẽ. se dicit: & ꝑ pendiculũ siue funcu¬
lum scđm mensuras & ordines singuloꝵ in ea¬

Expanded text:
rusalem et Sion, visio pacis et specula, quae non bella hujus saeculi, nec humilia atque terrena, sed pacem atque concordiam, et coelorum excelsa considerat, Ecclesia intelligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum auruappareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere innitentes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines singulo
Abbreviated transcription (Latin):
& nemore & umbrosis siluis dicit᷑ ẽẽ. cooꝑtũ.
qr multis obscuritatibꝰ inuolutũ ẽ. Mirteta au-¬
tẽ que erant in ꝑfundo. interque stare deseribi¬
tur: angelicas intelligunt potestates : quę etiã¬
ei in carne posito ministrarunt. Uel certe monteᷤᷤ
ut tollamꝰ qđ scriptũ ñ ẽ. duos absolute & absq
albi ꝑ agrasse memorantur. Quorũ alii martirio
coronati sunt. & appellant᷑ rufi: alii oꝑibꝰ & do-¬
etrina ac uarietate signoꝵ & uarii nuncupati¬
tur. Alii uirginitatis integroꝵq dogmatũ: et
puri cordis sunt qđ cernit dm̃ p̃ima suscepe
uidelic& ꝓpħalis: ꝓmitait se ostensurũ eẽ. qđ
qͥ stabat int̾ mirteta & dic̃. Isti sunt qͦs misit
dñs ut ꝑambularent terrã. Adño enĩ missi st̃
apłi: ut totũ orbẽ euangelica p̾dicatione com¬
plerent. Qͥ post quã expleuerunt opꝰ reuersi st̃
ad magni consilii angłm qͥ stabant int̾ eos: qͥ¬

Expanded text:
et nemore, et umbrosis silvis dicitur esse coopertum, et nemore, et umbrosis silvis dicitur esse coopertum, quia multis obscuritatibus involutum est. Myrteta autem quae erant in profundo, inter quae stare describitur, angelicas intelligunt potestates, quae ei etiam in carne posito ministrarunt. Vel certe montes ut tollamus quod scriptum 786 non est, duos  absolute et absque  varii, et albi peragrasse memorantur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitatis integrorumque dogmatum, et puri cordis, quod cernit Deum, praemia suscepervidelicet prophetalis, promittit se ostensurum esse quoqui stabat inter myrteta, et dicit: Isti sunt quos misit Dominus, ut perambularent terram. A Domino enim missi sunt apostoli, ut totum orbem Evangelica praedicatione complerent, qui postquam expleverunt opus, reversi sunt ad magni consilii angelum qui stabat inter eos, q
Abbreviated transcription (Latin):
uida. maxime cũ pmissa tua captiuitatis tẽpꝰ
expletũ sit : Responditq dñs angło qͥ loquebat᷑
in ꝓpħa. uerba bona uerba consolatoria. Bona de
futuroꝵ ꝓmissione. consolatoria de p̾sentiũ neces¬
sitate. Hec uxta litterã ne uideremur celare
nros: quȩ aꝑegrine linguę magistris didicimus.
Ceterũ eccłiarũ magistri nocte᷑ in qͣ cernit᷑ uisio.
obscuritatẽ mystice uisionis intelligunt. Pofuit
tes de eo dicitur. Abissus sic̃ uestim̃tũ amictꝰ eiꝰ¬
Uir autẽ qͥ ascendebat suꝑ equũ rufũ. dñs atq sali¬
uator
ẽ: qͥ dispensationẽ nr̃e carnis assumens. audit in
isaia quare rubra sunt uestim̃ta tua. hic qui
nune eaptiuo popło rufatꝰ ostendit᷑. in apocalipsi
ioħis in candidis uestim̃tis. & in candido eqͦ sedẽ
describit᷑. Qđ aut̃ stare dr̃ int̾ duos montes um¬
brosos. lic& in hebreo non habeat duos: nouũ et
uetꝰ sentiunt instrum̃tũ. qđ densissimis foliis

Expanded text:
captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo qui loquebatur in propheta verba bona, verba consolatoria: bona, de futurorum promissione: consolatoria, de praesentium necessitate. Haec juxta litteram, ne videremus celare nostros, quae a peregrinae linguae magistris didicimus. Caeterum Ecclesiarum magistri, noctem in qua cernitur visio, obscuritatem mysticae visionis intelligunt. Posuit teVir autem qui ascendebat super equum rufum, Dominus Salvator est, qui dispensationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? Hic qui nunc captivo populo rufus ostenditur, in Apocalypsi Joannis in candidis vestibus, et in candido equo sedere describitur . Quod autem stare dicitur inter duos montes umbrosos licet in Hebraeo non habeatur duos , novum et vetus sentiunt Instrumentum, quod densissimis foliis,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ eiꝰ significat qͥ irascitur. sed eoꝵ merita atq
mend&. Unde & ꝓpħa p̃catur in psalmis. Dnẽ
ne infurore tuo arguas me: neq in ra tua cor¬
ripias me. & in alio locolegimus. Corripe nos
dnẽ. uerumptamen ñ in furore tuo. sed in mise¬
ricordia. Iratꝰ ẽ. gͦ dñs suꝑ patres eoꝵ qͥ non cor¬
ira simpliciter. Si enim iratꝰ eẽt. ira magna: ñ-¬

Expanded text:
onem ejus significat qui irascitur; sed eorum merita atque onem ejus significat qui irascitur; sed eorum merita atque mendet. Unde et propheta precatur in Psalmis: Domine, ne in furore tuo arguas me neque in ira tua corripias me . Et in alio loco legimus: Corripe nos, Domine: verumtamen non in furore tuo, sed in misericordia . Iratus est ergo Dominus super patres eorum qui nunc corira simpliciter. Si enim ira magna
Abbreviated transcription (Latin):
leticie sed post leticiã. & tamen qui habebat
memoriã dnĩ. & ꝓpter memoriã benedictionẽ.
& ob benedictionẽ testimoniũ: iccireo ad eum
zacharias filius barachie filiꝰ addo mitciar.
Tacharia int̾ptatur memoria dni. Barachia be¬
nedictio dñi. Addo testimoniũ eius. Uideamꝰ
gͦ sermo dm̃ qͥ erat in pͥncipio apd̃ am̃ patrẽ.
quid in zacharia ꝓpħa sit loquutꝰ ad populũ.
Iratꝰ ẽ. dñs suꝑ patres uros iracundia: & dices
ad eos. Hec dicit dñs exercituũ. Conuertunini
ad me diẽ dns exercituũ: & conuertar ad uos
dic̃ diis exercituum. Ne sitis sic̃ patres urĩ ad
quos clamabant ꝓphe pͥores dicentes. Lxx. Iratꝰ
ẽ. dñs suꝑ patresꝰ uros ira magna. & dices ad eos:
uirtutũ : & conuertar ad uos dic̃ dñs uirtutũ
& nolite fieri sic̃ patres ur̃i quos arguerunt ꝓphe
qͥ prius fuerunt dicentes. Ira dm̃ non ꝑturbati¬

Expanded text:
laetitiae, sed post laetitiam. Et tamen qui habebat laetitiae, sed post laetitiam. Et tamen qui habebat memoriam Domini, et propter memoriam, benedictionem, 780 et ob benedictionem, testimonium: idcirco ad eum Zacharias, filius Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias interpretatur memoria Domini: Barachia, benedictio Domini: Addo, testimonium ejus. Videamus ergo, sermo Domini qui erat in principio apud Deum Patrem, quid in Zacharia propheta sit locutus ad populum. Iratus est Dominus super patres vestros iracundia, et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini ad me, ait Dominus exercituum, et convertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Ne sitis sicut patres vestri ad quos clamabant prophetae priores, dicentes. LXX: Iratus est Dominus super patres vestros ira magna, et dices ad eos: virtutum, et convertur ad vos, dicit Dominus virtutum: et nolite fieri sicut patres vestri, quos arguerunt prophetae, qui prius fuerant, dicentes. Ira Domini non perturbati
Abbreviated transcription (Latin):
re incipiant. Hec iuxta historiã solito more p̾mi¬
simus: nunc scđm anagogen breuit̃ disserendũ
ẽ. Detauus apud hebreos mensis qui apud illos
maresuan: apud egiptios athir. apud nos no¬
uember dicitur : hiemis initiũ ẽ. In qͦ estatis ea¬
lore consumpto: omĩs terra uirore nudatur:
& mortaliũ corpora contrahuntur. nec ẽ. ex le
ge ulla solemnitas. Scriptũ ẽ. enim qđ̃ ter ꝑ
annũ apparere debeat omẽ generis masculini
corã dño dõ nr̃o. Prima festiutas ẽ. arimoꝵ pha¬
se qd apd̃ nos greco latinoq pascha dicitur.
Scda pente costes: post septẽ ebdomadas. in qua
panes. ꝓpositionis de nouis pͥmũ frugibꝰ offerun¬
tur. Tercia in mense septimo tubarũ ꝓpiciatio¬
dies egressionis appellatur & terninus Ergo
in captiuitate popłs constitutus. & ad huc sũb
rege ꝑsarũ necdũ edificato tẽplo. necdũ menib
murisq urbis extruetis: non uid& ꝓpħiã tẽpre

Expanded text:
re incipiant. Haec juxta historiam solito more praemire incipiant. Haec juxta historiam solito more praemisimus. Nunc secundum ἀναγωγὴν breviter disserendum est. Octavus apud Hebraeos mensis qui apud illos MARESVAN  , apud Aegyptios Athir, apud nos November dicitur, hyemis exordium est: in quo aestatis calore consumpto, omnis terra virore nudatur, et mortalium corpora contrahuntur, nec est ulla ex lege solemnitas. Scriptum est enim quod ter per annum apparere debeat omne generis masculini coram Domino Deo nostro . Prima festivitas est Azymorum, Phase, quod apud nos Graeco Latinoque sermone Pascha dicitur. Secunda Pentecostes post septem hebdomadas, in qua panes propositionis de novis primum frugibus offeruntur. Tertia, in mense septimo, tubarum propitiatiodies egressionis appellatur et terminus. Ergo in captivitate populus constitutus, et adhuc sub rege Persarum, necdum aedificato templo, necdum moenibus murisque urbis exstructis, non videt prophetiam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
barachiȩ. querit᷑ qͣre dicat᷑ fuliꝰ addo. Nec ambi¬
gitur uxta paralipomenon librũ: qͥn ipse sit
addo qͥ missus ẽ. ad ieroboã filiũ nabad. sub qͦ
q ad p̾ces illius restituta ẽ. Igitur apͥmo anno
extructũ. & iacta templi fundam̃ta. uicinisq in
circuitu nationib opꝰ ꝓhibentibꝰ & cambise rege
neis. ac samarie litteras miserat. suꝑ quo ezras pleniꝰ
scribit hystoriã. Sed aggeus in m̃se sexto in die
pͥma eiusdẽ mensis ꝓpħare exorsus ẽ. Tacharias
uͦ m eodẽ quidẽ anno: s non in eodẽ mense. Nã
post duos menses: octauo anni mense fudit uati¬
cuiũ. Unde recte uixta ordinẽ duodeci ꝓpħarum
ille decimꝰ: & hic undecimꝰ ponitur. Magneq con¬
fidentie ẽ. imino spei fideiq in anm̃: ut qđ tan-¬
to tempore p̾termissũ ẽ. uel rege ꝓhibente uł
gentib. Ad commonitionẽ duorũ hominũ face¬

Expanded text:
Barachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec ambiBarachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec ambigitur juxta Paralipomenon librum, quin ipse sit Addo, qui missus est ad Jeroboam, filium Nabath , sub quo que ad preces illius restituta est : Igitur a primo anno exstructum, et jacta templi fundamenta, vicinis in circuitu nationibus opus prohibentibus, et Cambyse rege is, ac Samariae litteras miserat. Super quo plenius Esdras scribit historiam. Sed Aggaeus in mense sexto in die prima ejusdem mensis prophetare exorsus est. Zacharias vero in eodem quidem anno, sed non in eodem mense: nam post duos menses octavo anni mense fudit vaticinium. Unde recte juxta ordinem duodecim prophetarum, ille decimus, et hic undecimus ponitur. Magnaeque confidentiae est, immo spei fideique in Dominum, ut quod tanto tempore praetermissum est, vel rege prohibente, vel gentibus, ad commonitionem duorum hominum face
Abbreviated transcription (Latin):
es. ecce iste septuagesimꝰ annus ẽ: Ilulliq du¬
biũ. quin cirus rex ꝑsarũ qͥ chaldeorũ destrux̃
imꝑiũ. pͥmo anno regni sui : qͥnqͣginta circiter
milia hominũ captiuoꝵ de babilone remiserit
in iudeã. Qͥ uasa qͦq que nabuehodonosor ab¬
stulerat reddidit : & tẽplũ ȩdificari iussit in ie-¬
rusalẽ. Principesq popło qͥ reuersus ẽ. constituit
rorobabel filiũ salathiel: & iħm filiũ iosedech
sacerdotẽ magnũ. Int̾fecto autẽ apud massage¬
tas eyro. qͥ.xcexo. annis regnauit in ꝑsis a tomiri
regina massa getarũ. cambisses filius eiꝰ succes¬
sit in regnũ. Qui expletis octo amiis: duos ma-¬
gos shabuit successores. Quib occisis apopulo:
darius filius hystaspis ex sententia septẽ famili¬
arũ rex ꝑsarũ constitutꝰ ẽ. Cuius regni anno sedõ.
factꝰ ẽ. sermo dnĩ ad aggeũ ꝓpħam. & ad racha
riã fuitĩ addo. Suꝑ aggeũ iã dixiiꝰ: de racha¬
rie titulo pauca dicenda sunt. Q cũ sit filius

Expanded text:
ullique dubium quin Cyrus, rex Persarum, qui Chaldaeorum destruxit imperium, primo anno regni sui, quinquaginta circiter millia hominum captivorum de Babylone remiserit in Judaeam: qui vasa quoque quae Nabuchodonosor abstulerat, reddidit, et templum reaedificari  Al. ae constituit Zorobabel, filium Salathiel, et Jesum, filium Josedec sacerdotem magnum. Interfecto igitur apud Massagetas Cyro, qui triginta annis regnavit in Persis, a Tomyri regina Massagetarum, Cambyses filius ejus successit in regnum, qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit successores: quibus occisis a populo, Darius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarum rex Persarum constitutus est. Cujus regni anno secundo factus est sermo Domini ad Aggaeum prophetam, et ad Zachaiae, filium Addo. Super Aggaeo jam diximus, de Zachariae titulo pauca dicenda sunt. Qui cum sit filius
Abbreviated transcription (Latin):
capło demonstrat᷑ ubi dic̃ ꝓpħ̃a. Leuaui ocłos me¬
os & uidi : & ecce uir & in manu eiꝰ funculus
mensoꝵ. Templũ autẽ dĩ qđ̃ aduersarii destru¬
xerunt. potest & dñi uenerabile corpꝰ intelligi:
de qͦ ipse dicebat. Soluite tẽplũ hoc. & ego intri¬
duo suscitabo illud. Qd̃ in passione destructũ
in resurrectione suscitatũ ẽ. & omĩum tẽploꝵ

Expanded text:
a: Levavi oculos meos et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Templum autem Dei quod adversarii destruxerunt, potest et Domini venerabile corpus intelligi, de quo ipse dicebat: Solvite templum hoc, et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione suscitatum est, et omnium templorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sunt cornia quȩ uentilauerunt uidã ꝑ sin¬
gulos uiros: & nemo eoꝵ leuauit caput suũ.
& uenerunt isti deterrere eã: ut deitiant cornia
gentiũ quȩ leuauerunt cornu suꝑ t̾rã uidã ut
disꝑgerent eñ. Laxx. Et leuaui ocłos meos & ui¬

Expanded text:
Haec sunt cornua, quae ventilaverunt Judam per singulos viros, et nemo eorum levavit caput suum: Et venerunt isti deterrere ea, ut dejiciant cornua gentium, quae levaverunt cornu super terram Juda ut dispergerent eam. Cap. II. Et levavi oculos meos, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
mirteta quȩ erant in ꝓfundo. & pꝰ eũ eqͥ rufi
uariĩ & albi. & dixi. Quid sunt isti dñe mi: &
dixit ad me angli qui loquebatur in me. Ego ostẽ¬
dã tͥ quid sint hec. Et respondit uir qͥ stabat int̾
mirteta : & dixit. Isti sunt quos misit dñs ut ꝑam

Expanded text:
myrteta, quae erant in profundo: et post eum equi rufi, myrteta, quae erant in profundo: et post eum equi rufi, varii, et albi. Et dixi: Quid sunt isti, domine mi? Et dixit ad me Angelus qui loquebatur in me: Ego ostendam tibi quid sint haec. Et respondit vir, qui stabat inter myrteta, et dixit: Isti sunt, quos mis
Abbreviated transcription (Latin):
faccus sto sermo dñi. Scdm numerũ eẽ. imman¬
dũ & ad coniunctionẽ carnis & rerũ scli. ac
materie ꝑtinentiũ: sepe docuimus. Aensis autẽ
undecimꝰ qͥ appellatur sabath. & lingua nra in¬
IN
uirga uertitur. austeritatẽ & correptionẽ sonat.
iuxta illud apłi. Quid uultis in uirga ueniam
ad uos : & psalmiste dicentis. Uirga tua & bacu¬
lus tuus ipsa me consolata sunt. & ẽ. macerrimo
tẽꝑe hiemis qͥ abegiptiis mechir. amacedonibꝰ te¬
einoc. a romanis februarius appellatur. Uicesimꝰ
quoq quarta mensis ulustrẽ noctis umnbrã signi¬
ficat. deficiente luna in tenebras & ceco ac ꝓpe¬
tuo noctis horrore crescente. Unde congrue qͥ
adhuc in captiuitate erant. & maiore sui parit
in medis atq chaldeis & assiriis exulabant. in
scdo anno & in undecimi mensis grauissimo frigo¬
re. & in uicesima quarta die eiusdẽ m̃sis. cernuns
iudaico popło que sequuntur. Uidi ꝑ noctẽ & ecce
uir ascendens suꝑ equũ rufũ: & ipse stabat int̃

Expanded text:
omini. Secundum numerum esse immundum, et ad conjunctionem carnis, et rerum saeculi, ad materiae pertinentem, saepe docuimus. Mensis autem undecimus qui appellatur SABAT, et lingua nostin virgam vertitur, austeritatem et correptionem sonat, juxta illud Apostoli: Quid vultis? 783 in virga veniam ad vos ? Et Psalmistae dicentis: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Et est in acerrimo tempore hyemis, qui ab Aegyptiis Mechir, a Macedonibus περίτιος, a Romanis Februarius appellatur. Vicesima quoque quarta mensis dies illustrem noctis umbram significat, deficiente luna in tenebras, et caeco ac perpetuo noctis horrore crescente. Unde congrue qui adhuc in captivitate erant, et majore sui parte in Medis atque Chaldaeis, et Assyriis exsulabant, in secundo anno et undecimi mensis gravissimo frigore, et in vicesima quarta die ejusdem mensis, cernunt Judaico populo quae sequuntur. Vidi per noctem: et ecce vir ascendens super equum ru
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dic̃ añs uirtutũ. Conuertimini a uiis urĩs pes¬
simis. & abinuentionib urĩs malis: & ñ attende¬
runt ut audirent me dic̃ dñs. Eoe suꝑiorib pen¬
a& sententia. & quȩ sequunt᷑ pͥoribꝰ coaptanda
sunt. Nlon enim racharias ad popłin loqͥt᷑: sed
ostendit qͥd pͥores ꝓpħe ad patres eorũ loquia
sint. ad quos clamauerunt dicentes. hec dicit
ans exerettuũ. Conuertimini de uiis uris malis
& cogitationib uris pessimis. Hoc clamabat esai¬
as hoc osee. iohel. amos. & ieremias. ut uias ma¬
ias desererent: & cogitationes pessimas derelin
nebar. Unde & dns in euanglio. Q uos inqͥt recipit
me recipit. Patres ur̃i ubi sunt & ꝓpħe : Iũquia
in sempiternũ uiuunt: Uerumptamen uerba mea
& legitima mea que mandaui seruis meis ꝓpħis:

Expanded text:
 Dominus omnipotens: Convertimini a viis vestris pessimis, et ab adinventionibus vestris malis: et non attenderunt ut audirent me, dicit Dominus. Ex superioribus pendet sententia, et quae sequuntur prioribus coaptanda sunt. Non enim Zacharias ad populum loquitur; sed ostendit quid priores prophetae ad patres eorum locuti sunt, ad quod clamaverunt, dicentes: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis et cogitationibus vestris pessimis. Hoc clamabat Isaias, hoc Osee, Joel, Amos, et Jeremias, ut vias malas desererent, et cogitationes pessimas derelinqnebar. Unde et Dominus in Evangelio: Qui vos, inquit, recipit, me recipit . Patres vestri ubi sunt, et prophetae? numquid in sempiternum vivent? Verumtamen verba mea et legitima mea, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
annus impleat᷑: nec ierłm plenã recipiat liber¬
tatẽ. que int̾pretat᷑ uisio pacis id . ẽ. eccłia:
añs repmittit uerba bona uerba consolatoria:
qđ nunc ex parte cernimꝰ. & ex parte ꝓpheta¬
mus. Cũ autẽ uenerit qđ ꝑfectũ ẽ: euaeua¬
clamemus. inconuertendo dñs captiuitatẽ syon.
facti sumꝰ sic̃ consolati. & dix̃ ad me angłs qͥ¬

Expanded text:
us impleatur, nec Jerusalem plenam recipiat libertatem, quae interpretatur visio pacis, et est Ecclesia, Dominus repromittit verba bona, verba consolatoria: quod nunc ex parte cernimus, et ex parte prophetamus . Cum autem venerit quod perfectum est, destruaclamemus: In convertendo Dominus captivitatem Sion facti sumus sicut consolati. Dies
Abbreviated transcription (Latin):
ñ misereberis ierłm & urbiũ uida qͥbus iratus
es. iste septuagesimus annus ẽ: Et respondit
dñs angło qͥ loquebat᷑ inme uerba bona: uerba con¬
solatoria. Lxax. Uidi innnocte & ecce inr ascendens
suꝑ equum rufũ: & ipse stabat int̾ montes umbro¬

Expanded text:
non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et verba consolatoria. LXX: Vidi in nocte: et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter duos montes umbro
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa nr̃a atq peccata: reddit nobis. Legamꝰ da¬
niel ex ꝑsona sua & popłi dño confitentẽ quod
eũ audire noluerint: & iuste sibi acciderint
quȩcumq ꝓpessi sunt. In die uicesima & quarta
m decimo mense fabath in anno scđo daru: factũ
addo ꝓpħã dicens. Lcexͣ. Quarta & uicesima un¬
decimo mense qͥ ẽ. mensis sabath in sedo anno sub
dario: factꝰ ẽ. sermo dñi ad zachariã filiũ ba¬
rachie filiũ addo ꝓpħ̃am dicens. Quidã. ꝓ unde¬
eimo mense ponunt duodecimũ. & uicesimũ
quartũ diẽ eiusdẽ mensis arithinetice ratio¬
nb intp̃tantes: quadrangulũ firmũ & stabi¬
le̾ numerũ suspicantur. uolentes certa ẽẽ. &
stabilia quȩ scribuntur. Nos autẽ dicamꝰͦ qdđ
in eodẽ anno darii regis scdo tercio mense pꝰ
pͥmã iusionẽ id ẽ. undecimo pꝰ octauũ qͥ apđ¬

Expanded text:
ostra atque peccata reddidit nobis. Legamus Danielem ex persona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi acciderint quaecumque perpessi sunt . In die vicesima quarta undecimi mensis Sabat: in anno secundo Darii, faAddo, prophetam, dicens. LXX: Quarta et vicesima, undecimo mense, qui est mensis Sabat: in secundo anno sub Dario, factus est sermo Domini ad Zachariam Barachiae filium Addo prophetam dicens. Quidam pro undecimo mense ponunt duodecimum: et vicesimum quartum diem ejusdem mensis arithmeticis rationibus interpretantes, quadrangulum firmum et stabilem numerum suspicantur, volentes certa esse et stabilia quae scribuntur; nos autem dicamus quod in eodem anno Darii regis secundo, tertio mense post primam Visionem, id est, undecimo p
Abbreviated transcription (Latin):
bis scđm uias nrãs. & scđm ad inuentiones nr̃as.
sic fecit nobis. Ubi sunt inquit patres urĩ qͥ ñ
eni de scis ꝓpħis dicer&. Nũqͥd in sempit̾num
iuuent : Q his gͦ qͥ peccauerunt & noluerunt
tionib deceperunt morte subtractis: uerba mea

Expanded text:
ias nostras, et secundum adinventiones nostras, sic fecit nobis. Ubi sunt, inquit, patres vestri, qui non enim de sanctis prophetis diceret: numquid in sempiternum vivent? Et his ergo qui peccaverunt, et noluerunt tionibus, deceperunt, morte subtractis, verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
ambularent t̾rã: & suȩ eã subicerent potestati.
Deniq angli qͥ regnis & nationib p̃sidebant. ñ ad
aliũ ueniunt. s ad ipsũ uirũ & angłm dñi qͥ sta¬
bat int̾ mirteta. & dicunt ꝑ ambulauimꝰ t̾rã. & ecce
omĩs t̾ra habitat᷑ & quiescit. & est sensus. Om̃a
sub nobis regna tuta sunt & pacata: nec aliqͣ
pͥmunt᷑ angustia. Ex qua responsione angłs
qͥ int̾pellabat ꝓ isrł occasionẽ accepit ꝓpopło
dep̾candi: & dic̃ ad dnm. Cũ omĩs orbis qͥetꝰ sit¬

Expanded text:
erambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. erambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum virum et angelum Domini, qui stabat inter myrteta, et dicunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua premuntur angustia. Ex qua responsione angelus, qui interpellabat pro Israel, occasionem accipit pro populo deprecandi, et dicit ad Dominum: Cum omnis orbis q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ascenderit suꝑ equũ rufũ. & equos rufos &
uarios & albos. quattuor regna int̾p̃tant᷑. Primũ
& scđm sanguinariũ assyrios & chaldeos: quoꝵ
pͥmi decẽ trib sub salmanasar duxere captiuas.
Seđ̾i uidã & beniamin: incensa iberłm ciuitate tẽ¬
ploq subuerso. Tercios & quartos uarios & albos
medos significari putant & ꝑsas. Quoꝵ alii cle¬
mentes fuerunt ut cirus & daruis filius hista¬
pis. & assuerus quẽ greci artaxersẽ uocant.
sub quo hester implet̾ historia : alii crudeles ut
cambisses & cȩteri. Uidente gͦ ꝓpħa uirũ ascen¬
dentẽ suꝑ equũ rufũ. & pꝰ eũ equos rufos uarios
& albos. & ignorante qđ uiderat. uisionisq sue cu¬
piente scire rationẽ. atq dicente: quid sunt isti
dñe mi: angłs qͥ loquebat᷑ in eo ꝓmitat se eẽ. di¬
eturũ. & illo reticente : uir qͥ stabat inter mirteta
cõmemorat. Ista sunt regna qͥb p̃cepit dñs ut ꝑ¬

Expanded text:
qui ascenderit super equum rufum, et equos rufos, qui ascenderit super equum rufum, et equos rufos, varios et albos, quatuor regna interpretantur. Primum et secundum sanguinarium, Assyrios et Chaldaeos, quorum primi decem tribus sub Salmanasar duxere captivas. Secundi Judam et Benjamin, incensa Jerusalem civitate, temploque subverso. Tertios et quartos varios et albos, Medos significari putant et Persas: quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus, et Darius filius Hystaspis, et Assuerus, quem Graeci Artaxerxem vocant, sub quo Esther impletur historia: alii crudeles, ut Cambyses, et caeteri. Vidente ergo propheta virum ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos, varios, et albos, et ignorante quod viderat, visionisque suae cupiente scire rationem, atque dicente: Quid sunt isti, domine mi? Angelus qui loquebatur in eo, promittit se esse dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
pondit dñs angło qͥ loquebatur in me uerba bo¬
na. & sermones consolatorios. Primũ disseramus
qͥ dm̃ facie iudebat ad faciẽ: & isaias qͥ loque¬
batur iudi dnm suꝑ thronũ excelsũ & eleuatũ:
anteqͣ popłs duceretur in captiuitatẽ. anteqͣ
ierłm destrueretur & tẽplũ: s adhuc in seruitu¬
tis malis popło constituto: ea que ꝓ eis uida&
cernit in tenebris. & ecce uir ascendens suꝑ e
quu rufũ. Itune hebrei michacelẽ angłm putars
qͥ ultor iniqͥtatũ & peccatoꝵ sit isrł. Et qdđ̃ stete
iã ẽ. michaelẽ equi rufi & uarii & albi seque¬
bantur. ordine ut estimant cominutato: ut albi
medos ꝑsasq significent. qͥa sub ipsis dimissa cap¬
tiuitas. & tẽplũ instauratũ ẽ. Uarii macedoneᷤ
qͦrũ ñnulli amici. alii ꝑsequutores fuerunt.
Plenissime autẽ. suꝑ hoc ddanielis ultima uisio lo¬
quit̃. Rufi uͦ regnũ romanoꝵ eruentũ & san¬
rit. Alii uͦ : ordinẽ qͥ scriptꝰ ẽ. conseruantes: uirũ

Expanded text:
pondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et sermones consolatorios. Primum disseramus qui Deum facie videbat ad faciem: et Isaias qui loquebatur: Vidi Dominum super thronum excelsum et elevatum : antequam populus duceretur in captivitatem, antequam Jerusalem destrueretur et templum; sed adhuc in servitutis malis populo constituto, ea quae pro eis videt, cernit in tenebris. Et ecce vir ascendens super equum rufum. Hunc Hebraei Michaelem angelum putant, qui ultor iniquitaid est, Michaelem, equi rufi et varii, et albi sequebantur, ordine, ut existimant, commutato: ut albi Medos Persasque significent, quia sub ipsis dimissa captivitas et templum instauratum est: varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc Danielis ultima visio loquitur; Rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanscriptus est, conservantes, virum
Abbreviated transcription (Latin):
rrascar t. & relus meus recessit ate. Qͥ gͦ zela¬
tus ẽ. ierłm. & syon. una ẽ. autẽ atq eadẽ ci¬
uitas: nunc rrascit᷑ suꝑ gentes opulentas quas
supͣ equos rufos & uarios & albos nominauit.
Qđ ipse tradiderit eos ad corripiendũ: iue uͦ se¬
iuerint m traditos. Hic ut filiũ apedagogo
uoluerit em̃dari: ille ut hostẽ int̾ficere & pu¬
nire conate sint. Cui simile ẽ. illud in isara.
Ego dedi eos in manꝰ tuas: tu autẽ ñ fecisti eis
miscdiã. Senes ad grauasti iugũ & dixisti ero
Sic accipit᷑: ut ira. Ex qͦ loco conuincuntur he¬
retici qͥ ueteri detraunt testam̃to: qđ irascens
as ñ ꝑde̾ cupiat eos in quo irascit̾ s emendare.
Quia gͦ inqͥt relatꝰ sũ ierłm & sion zelo magno
qͣs aduersarii plus quã uoluerã dep̾sserunt: iccir¬
cohec dic̃ dñs. reuertar ñ in una misedĩa s in
multis miscdiis ad ierłm. & domꝰ mea id ẽ. tẽplũ
edificabit᷑ in ea. sub rorobabel & iħu filio iose¬

Expanded text:
te . Qui ergo zelatus est Jerusalem, et Sion una est autem atque eadem civitas, nunc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et dixisti, ero sic accipitur, ut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irascitur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas adversarii plusquam volueram, depresserunt: idcirco haec dicit Dominus: Revertar non in una misericordia, sed in multis misericordiis ad Jerusalem, et domus mea, id est, templum, aedificabitur in ea sub Zorobabel
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Precepit autẽ eis ut reuertantur ad dnm.
qͥ de babilonia sunt reuersi: ut & dñs reuertat᷑
ad eos: ne incipiant suflinere filii quod quon¬
dã sustinuerunt patres: ad quos similit̃ ꝓpħe
ilius temporis sunt loquiti. Notandũ qđ in patu¬
cis uersiculis breuibq sententus. seꝑ in aggeo
& zacharia addat᷑ dic̃ dñs exercituũ. ut sciant
circũ frem̃tes hac ad edificationẽ templi fiducia

Expanded text:
vobis. Praecipit autem eis, ut revertantur ad Dominum qui de Babylonia sunt reversi, ut et Dominus revertatur 781 ad eos, ne incipiant sustinere filii, quod quondam sustinuerunt patres, ad quos similiter prophetae illius temporis sunt locuti. Notandum quod in paucis versiculis brevibusque sententiis semper in Aggaeo et Zacharia addatur, dicit Dominus exercituum, ut sciant, circumfre
Abbreviated transcription (Latin):
sa & filiã ierłm. intelligi que sit mat̾ scõrũ: de
qua & apłs ait. Accessistis ad sion montẽ ⁊ ctutta
dei uiuentis ierłm celestẽ. Que tamdiu squaleat
tos fiuos interfectos Dole & satage fllia fyon
quasi parturiens: non ad penã sed ad utilitatẽ
illius referamus. Loquitur paulus ad galathas
Filioli mei quos iterũ parturio donec xepc̃ formet᷑
dicere. Dole & uiriliter age Sustine sitim: porta
cauteriũ ut certior sanitas consequatur Et nunc
congregatessuꝑ te gentes multe: quȩ dicunt Lapi¬
detꝰ & aspiciat in syon oculus nr̃. Ipsi autẽ ñ co-¬
gnouerunt cogitationes dñi. & ñ intellexerunt
consilium eius: qr congregaũ eos quasi fenũ aree
Surge & tritura filia fyon quia cornu tuũ ponã
ferreũ. & ungulas tuas ponã ereas. & cõminues
popłos multos: & int̾ficies dño rapinas eorũ. & for¬
titudinẽ eorũ dño uiuerse terre. Lxoe Et nnc
congregate sunt suꝑ te gentes multę dicentium

Expanded text:
salem intelligi, quae sit mater sanctorum, de qua et Apostolus ait: Accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem , quae tamdiu squalet, tos filios interfectos. Dole et satage, filia Sion, quasi partuillius referamus. Loquitur Paulus ad Galatas; Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur dicere: Dole, et viriliter age, sustine sitim, porta cauterium, 485 ut certior sanitas consequatur. Et nunc congregatae sunt super te gentes multae, quae dicunt: Lapidetur et aspiciat in Sion oculus noster. Ipsi autem non cognoverunt cogitationes Domini, et non intellexerunt consilium ejus: quia congregavit eos, quasi fenum areae. Surge et tritura, filia Sion, quia cornu tuum ponam ferreum, et ungulas tuas ponam aereas, et comminues populos multos: et interficies Domino rapinas eorum, et fortitudinem eorum Domino universae terrae. LXX: Et nunc congregatae sunt super te gentes multae dicentium:
Abbreviated transcription (Latin):
diatur Et erunt reliqͥe iacob in medio popłoꝵ
multoꝵ. quasi ros a dñõ: & quasi stęlle suꝑ her¬
bã que non expectat uirũ. & non p̾stolatur fili¬
os hominũ Q erunt reliqͥe iacob ingentibꝰ in me¬
dio popłoꝵ multoꝵ: quasi leo in umentis siluarũ.
& qͣsi catulus leonis in gregibꝰ peccorũ. qͥ cũ tran¬
sierit & conculcauerit. & ceperit non ẽ. qͥ eruat
Exaltabitur manus tua suꝑ hostes tuos. & om̃s ini¬
mici tui interibunt &erit in die illa dieit dñs
auferã equos tuos de medio tui: & disꝑdã quad¬
rigas tuas. & ꝑdã ciuitates terre tuȩ. & destruã¬

Expanded text:
diatur. Et erunt reliquiae Jacob in medio populorum diatur. Et erunt reliquiae Jacob in medio populorum multorum quasi ros a Domino et quasi stillae super herbam quae non expectat virum et non praestolatur filios hominum et erunt reliquiae Iacob in gentibus in medio populorum multorum quasi leo in iumentis silvaruet quasi catulus leonis in gregibus pecorum: qui cum transierit, et conculcaverit, et ceperit, non est qui eruat. Exaltabitur manus tua super hostes tuos, et omnes inimici tui interibunt. Et erit in die illa, dicit Dominus: Auferam equos tuos de medio tui, et disperdam quadrigas tuas.
Abbreviated transcription (Latin):
cutꝰ suꝑ omẽm gladiũ bicipitẽ. missus ẽ. abeo qͥ ue¬
nit gladiũ mittere suꝑ terrã. ut diuidant᷑ duo in
tres: & cetera Nembroa qͥ int̾p̃tat᷑ temptatio: des¬
cendens pau& in foueã eius. Bigantes enĩ & ue¬
natores. & suꝑbientes contra dm̃. t̾ra non ẽ. in mon¬
etuosa ligna lustrantur & saltus: quantũ possum¬
in mea recolere memoria. nũꝗͣ uenatorẽ in bonam
partẽ legi. Ismael & esau uenatores fuerunt in¬
in mesopotamiã Redacta gͦ terra nembrod in fo¬
syrio septẽ pastoribꝰ & octo morsibꝰ: liberabit nos
xep̃c de manu assur qͥ uenerat suꝑ terrã nr̃am. &
calcare cupiebat t̾minos isrł Qđ autẽ stmmmacꝰ
ait: & pascent t̾rã assur in gladio & regionẽ
nembroa intͣ portas eius: hoc sentiendũ ẽ. quod
in domo sua alligetur fortis. & uulneretur aduer¬
sarus. & uixta aqͥlã & qͥntã editionẽ: sicis &
lanceis. septẽ pastorũ. & octo xp̃oꝵ hominũ confo¬

Expanded text:
cutus super omnem gladium bicipitem , missus est ab eo qui venit gladium mittere super terram, ut dividantur duo in tres . Et terram Nemrod qui interpretatur, tentatio descendens  pascent in fovea ejus; gigantis enim et venatoris et superbientis contra Dominum terra, non est in mont, infructuosa ligna lustrat et silvas. Quantum ergo possum mea recolere memoria, numquam venatorem in bonam partem legi. Ismael et Esau venatores fuerunt in Mesopotamiam. Redacta ergo terra Nemrod in fosyrio a septem pastoribus, et octo morsibus, liberavit nos Christus de manu Assur, qui venerat super terram nostram, et calcare cupiebat terminos Israel. Quod autem Symmachus ait: Et pascent terram Assur in gladio, et regionem Nemrod intra portas ejus, hoc sentiendum est, quod in domo sua alligetur fortis, et vulneretur adversarius. Et juxta Aquilam et quintam editionem, sicis et lanceis septem pastorum, et octo christorum hominum confo