comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cos exploratores ⁊ cemptare nõ latere
ip̃m quicquid a cunb agitur. Cum
cĩ ty̾ram sciant se nõ daligi a ppło eo
qd̃ ininłcis offendant ip̃m uolunt ex
ploracores mu lros hr̃e ut si uiderẽt
aliquos ex ppło machinari aliquid
ꝯͣ eos possint obiuare illis. ĩmo eo ipõ
qd̾ ciues credunt tyrãnũ hr̃e explora¬
ratores mulros uõ audent congͤsa¬
n ut machinentur ad contra cum.
Nam ⁊ si uiter eos sic cang̾gacos uł¬
lus exploracor exsteret. ⁊ semꝑ tamẽ
tueret ibi oploratores eẽ. ¶ hiꝰ autẽ
expłoracores uerus rex hrẽ nõ curat

Expanded text:
tos exploratores, et tenptare non latere ipsum quicquid a civibus agitur. Cum enim tyranni sciant se non diligi a populo, eo quod in multis offendant ipsum, volunt habere exploratores multos, ut si viderent aliquos ex populo machinari aliquid contra eos, possint obviare illis. Immo eo ipso quod cives credunt tyrannum habere exploratores multos, non audent congregari ut machinentur aliquid contra eum: nam et si inter eos sic congregatos nullus exploratorum existeret, semper tamen timerent ibi exploratores esse. Huiusmodi autem explor
Abbreviated transcription (Latin):
discpliuã⁊ studium ne efficiantur
aliqui saprentes semꝑ eĩ tum ꝑ sa¬
prentiam reprehendi ¶perus ã rex
status regni quẽ pͥncipalit̾ in ren¬
dit meliorari ht̃. ¶ Quarta ẽ nlłas
sodalitaces nee ⁊̃ ali quas congre¬
gationes ꝑmittere. uult eĩ tyranꝰ
nues ⁊ eos qui sunt in regno nõ
eẽ sodales nec ⁊̃ eẽ inuicẽ notos.

Expanded text:
disciplinam, ne efficiantur aliqui sapientes: semper enim timet per sapientiam reprehendi. Verus autem rex status regni, quem principaliter intendit, meliorari habet. Quarta, est nullas soliditates, nec etiam aliquas congregationes permittere. Vult enim tyrannus cives, et eos qui sunt in regno non esse sodales, nec esse ad invicem notos:
Abbreviated transcription (Latin):
b indigent ut nõ uacet eis aliꝙͥ
machinari contra ipõs nec oporte
at eos hr̃e aliqmͣ tustodiam ppillos
uerus autẽ rex qr intendit bomĩ su̾¬
daro ꝵ nõ afsigit. ⁊ depauperat ipos
s magis ꝓcurat eoꝵ bona. ¶Octana
ẽ ꝓcurare bella nuttere lellatores
ad ꝑtes extraneas ⁊ semꝑ fac̾e bel¬
lare eos qui sutit iu regno quatmiꝰ
semꝑ ccͣ belloꝵ onera intenti nõ
uacet eis machinar aͥd contͣ ty¬
rãnũ. uerus autẽ rex nõ intendit
affligere sb̃ditos susataudo ⁊ ꝓ¬
curando uella eo qd̾ intenidat bonũ
regni nõ ulilr eos argn qui sunt ĩ
regno assuere arma nisi ꝓ desfẽ¬
siont regni uel pro aliquo insto
bello. ¶ Noua ẽ custodiam cors ex¬
ceroere nõ per eos qui sunt regno eo
ibi existunt eas amouere desiderat¬
c .xi. Quot sunt illa ad que redu¬
cuntur cantele tyrãnice ⁊ qd̾ re-¬
ges caucre delent ne effician tur ty̾¬

Expanded text:
ibus indigent, ut non vacet eis aliquid ibus indigent, ut non vacet eis aliquid machinari contra ipsos, nec oportet ipsos habere aliquam custodiam propter illos. Verus autem rex quia intendit bonum subditorum non affligit et depauperat ipsos, sed magis procurat eorum bona. Octava, est procurare bella, mittere bellatores ad partes extraneas, et semper facere bellare eos qui sunt in regno: quatenus semper circa bellorum onera intenti, non vacet eis aliquid machinari contra tyrannum. Verus autem rex non intendit affligere subditos, suscitando et procurando bella, eo quod intendat bonum regni: non vult ergo eos qui sunt in regno assumere arma nisi pro defensione regni, vel pro aliquo alio iusto bello. Nona, est custodiam corporis exercere non per eos qui sunt in eo regno, eo ibi existunt, eas amovere desiderat. Quot sunt illa, ad quae reducuntur cautelae tyrannicae: et quod reges cavere de
Abbreviated transcription (Latin):
s ad hostes ⁊ ad exͣneos utrũ autẽ
deceat regẽ hr̃e exploratores ĩ reguo
pp̃ aliam cam qmͣ ne ppłs insurgat
in ip̃m̃ infra dicetur. ad prescas ã
stire sufficiat qd̃ nõ sit rex eget explo¬
ratarib ut tyrãnus. ¶sexta ẽ can¬
tela tyrãnica nõ solum nõ ꝑmitt̾e
ficri sodalitaces ⁊ aincicias. s ⁊̃ a
bare ⁊ ꝑu̾tere. uolunt eĩ tyrãm cur¬
bare amicas cum ainicis ppłm cum
nsignib insignes cum se ipĩs uidẽt
aucẽ qd̾ qmͣ diu cines disdordant a
a cunbz taindu nõ potest eqne de
facili eius potentie resist a in tũc
quelib ꝑtium cimens alceram neu¬
tra insugit contͣ ty̾rãuum. ¶uerus
autẽ rex ehͣrio nõ ꝓcurat turbatõi
exñtium in regno s pacem ⁊ cõcor¬
diam alit̾ cĩ nõ ect̃ uerus rex qr ñ
incenderet cõe bonum ¶ Septia ẽ
pauperes facere sb̃ditos adeo ut ipẽ
tyrãmis nlła custodia. uolunt eĩ cỹ¬
rãm sb̾ditus i tantũ eẽ pauperes
ut sic occuppentur icͣ cotidiana qͥ¬

Expanded text:
ad hostes, et ad extraneos. Utrum autem deceat reges habere exploratores in regno propter aliam causam, quam ne populus insurgat in ipsum, infra dicetur: ad praesens autem scire sufficiat, quod non sic rex eget exploratoribus, ut tyrannus. Sexta cautela tyrannica, est non solum non permittere fieri soliditates et amicibare, et pervertere. Volunt enim tyranni turbare amicos cum amicis, populum cum insignibus, insignes cum seipsis. Vident autem quod quandiu cives discordant a : tamdiu non potest aeque de facili eius potentiae resisti: nam tunc quaelibet partium timens alteram, neutra insurgit contra tyrannum. Verus autem rex econtrario non procurat turbationem existentium in regno, sed pacem et concordiam: aliter enim non esset verus rex, quia non intenderet commune bonum. Septima, est pauperes facere subditos adeo ut ipse tyrannus nulla custodia egeat. Volunt enim tyranni subditos esse intantum pauperes, ut sic occupentur circa cotidiana qu
Abbreviated transcription (Latin):
nandum ¶ Est ⁊̃ her utile ad ꝑst¬
quendum hostes fugientes. nã nõ
de difficili quis potest euadẽ ma¬
nus agilium. ⁊ p̾currentium t̾r̾o
ex̾itaudi siuit bellatorez ad saltũ
ut sciant saltun uel ꝑ saltam ince¬
dere qd̾ ⁊̃ ad itia ẽ utile. pͥmo ad re¬
mouendum impedamenta. scdõ ad
t̾rendum adu̾sarios. tt̾ia ad iufligẽ¬
ssunt quare utile ẽ ad remouenda ĩ¬
pedumenta ut equites siͤ sirit dosti
ut sciant equin sic pungere ut ꝑ sal¬
tum foueas ⁊ alia impedi menta ꝑ¬
transeat. ⁊ pedites ⁊ ⁊ milites si cõ¬
tingat cos pedes sẽ si uolunt boni
bellatores existere sic abi ip̃a uiuẽtu¬
te ex̾citanda sunt ad saliendũ ut pos¬
ssint ꝑ saltũ foueas ⁊ alia impedi¬
menta tnͣsire. t̾rentur ⁊̃ ex hor adu̾sa¬
rii qũ sic uicent hostes ꝑ saltũ ince¬
dere. Rursus ipẽ saltus rõne motus
facit ut plaga amplior infugratur.¬

Expanded text:
nandum. Est etiam hoc utile ad prosenandum. Est etiam hoc utile ad prosequendum hostes fugientes. Nam non de facili quis potest evadere manus agilium et praecurrentium. Tertio exercitandi sunt bellatores ad saltum, ut sciant saltim,vel per saltum incedere. Quod etiam ad tria est utile. Primo ad removendum impedimenta. Secundo ad terrendum adversarios. Tertio ad infligenssunt. quare utile est ad removenda impedimenta, ut equites sic sint docti, ut sciant equum sic pungere, ut per saltum foveas et alia impedimenta pertranseant: et pedites, et etiam milites, si contingat eos pedestres esse, si volunt boni bellatores existere, sic ab ipsa iuventute exercitandi sunt ad saliendum, ut possint per saltum foveas, et alia impedimenta transire. Terrentur etiam ex hoc adversarii, quando sic vident hostes per saltum incedere. Rursus, ipse saltus ratione motus facit ut plaga amplior infligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ insi s̾uaco debico gradu ⁊ debito
ordine in nicessu fi̾ nõ potest. tam
copo pedites qm̃ equites lellatores
anteqmͣ bella ex̾deant sunt multo¬
tiens si mul cong̾ganda ⁊ ex̾citanda
ut ouerati ariis oidiuace inredãt
ac si deberent puguain enuttere ⁊
cum uiderit magẽ belloꝵ aliquẽ
nõ teurre ordiuẽ debitum in acie
ipm̃ in crepet ⁊ corrigat uł si nimnis
deliqͣt ip̃m oiõ repelłat ab aue cã¬
qmͣ rucilẽ bella torẽ ¶ Scdõ ex̾atan¬
di sunt bellatores tam pedices qmͣ
equites ad cursum ut sint hĩles ĩ
p̾currendo. uidetur eĩ uel lere hor ad
tria. pͥmo ad explorand̃ in iuncoꝵ
fcã. nã bonum ẽ ur ex̾atu aliquos
ageliores precurrere qui de facili ñ
possint ab ipĩs hostib comp̾hendi
ꝯplorances cundcĩaues ⁊ frã hosti¬
umm. ¶ Sadõ hocẽ utale ad optinend̾
meliorẽ locum nam ⁊ locus multũ
facit ao pugnaui Id̃s si bellatores
ex̾citati sunt ad cursum facilius op¬
tiuebunt aptiorem iccum ad pug¬

Expanded text:
si servato debito gradu, et debito ordine in incessu, fieri non potest. Tam ergo pedites quam equites bellatores antequam bella exerceant sunt multotiens simul congregandi, et exercitandi, ut onerat armis ordinate incedant, ac si deberent pugnam committere. Et cum viderit magister bellorum aliquem non tenere ordinem debitum in acie, ipsum increpet et corrigat: vel si nimis delinquat, ipsum omnino repellat ab acie tanquam inutilem bellatorem. Secundo exercitandi sunt bellatores tam pedites quam equites ad cursum, ut sint habiles in praecurrendo. Videtur enim hoc valere ad tria. Primo ad explorandum inimicorum facta. Nam bonum est in exercitu aliquos exiliores praecurrere, qui de facili non possint ab ipsis hostibus comprehendit, explorantes conditiones et facta hostium. Secundo hoc est utile ad obtinendum meliorem locum. Nam et locus multum facit ad pugnam. Ideo si bellatores exercitati sunt ad cursum, facilius obtinebunt aptiorem locum ad pug
Abbreviated transcription (Latin):
belloꝵ certamine pauritas ex̾citata
do rudis ⁊ indocta semꝑ fit exposita¬
ad fugam ⁊ ad cedem. uiso armoꝵ ex¬
citium eẽ ꝑutile ad opera bellica. Se¬
stac oñdere quõ ex̾citandi sunt bellã¬
tes ad incedendum gradacun ⁊ passĩ
⁊ ad cursum ⁊ ad saltum. nã ut in
ꝓsequendo patebit ista nocͣia sunt
⁊ ulr̾ beslacices assueffaciendi sunt
ad gradum. ⁊ passum bellicũ ut gͣ¬
datim ꝑgant ita ut qui lib seui
suo ordine teneat. nã si aties sie
pedatum siue unlicumi nõ ordanate
nicedac duo mala inde consdeunt.
beat. in alia uero arta. ⁊ stricta plus
quͣ oporteat. pͥmo ergo qr eo qd̾ in
aliqua ꝑte ꝑuia ẽ citius ab hostib¬
debellalutur. gad̃ in ꝑte illa in qua
niuus arta ẽ impeduietur ad ꝑcutiẽ¬
dum. i am cum bellator a suo couso¬
cio inmis compͥmitur sua impediũ¬
cur brachia ne possit hostib plagas

Expanded text:
bellorum certamine paucitas exercitatado rudis, et indocta semper sit exposita fugam et ad caedem. Viso armorum exercitium esse perutile ad opera bellica, restat ostendere quomodo exercitandi sunt bellantes ad incedendum gradatim, et passim, et ad cursum et ad saltum. Nam ista ut in prosequendo patebit necessaria sunt r bellantes assuescendi sunt ad gradum et passum bellicum, ut gradatim pergant ita, ut quilibet se in suo ordine teneat. Nam si acies sive peditum sive militum non ordinate incedat, duo mala inde consequantur. beat. In alia vero arcta et trista, plus quam oporteat. Primo ergo ex eo quod in aliqua parte pervia est, citius ab hoste pdebellabitur. Secundo in parte illa in qua nimis arctum est, impedietur ad percutiendum. Nam cum bellator a suo consocio nimis comprimitur, sua impediuntur brachia, ne possit hostibus plagas
Abbreviated transcription (Latin):
urgetius in libro de romilitanla¬
exc̾itationẽ armoꝵ ⁊ idustri am be-¬
laudi fuisse ea que t̾raꝵ orbem roma¬
uo ppło sb̾iecerunt. nam quid potuis¬
stnt paucitas romauoꝵ adu̾sus mnł¬
titudauẽ hyspanoꝵ contra dolos a¬
ffroꝵ. ⁊ prudencias grecoꝵ insi plus
gis hñissent bellanda industriam. nõ
ẽ eĩ iuꝯͥens uirum prudentẽ ⁊ sagacẽ
impuudeucẽ in alio. unde mulcociens

Expanded text:
getius in libro De re militariexercitationem armorum, et industriam bellandi fuisse ea, quae terrarum orbem Romano Populo subiecerunt. Nam quid potuisset paucitas Romanorum adversus multitudinem Hispanorum, contra dolos Afrorum, et prudentias Graecorum, nisi plus agis habuessent bellandi industriam. Non est enim inconveniens virum prudentem et sagacem imprudentem in al
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ noĩe urͣ ei qde uir sine pͥdencia
poĩtus in digͥtate rexia sit senanꝰ¬
eueus uł plibeus positus in sẽ¬
puto compito m̾catoꝵ. i̾catores
eĩ cũ rocnando computant a liqũ
nunt loco mille librͣaꝵ qd̾ arpo
nõ ual unum omĩ representat
ualorẽ magni p̾cii. Denanus gͦ
ille maꝑais ille est signũ ualoris
qm̃ ualeat sic si uir puidencia ra¬
reat.⁊ regia dignitate fungatur
cũ ipẽ ualoris ꝑui sit ẽ loco magͥ
precii mag̃ ergo est signũ regis ꝙͣ
sit rex ut ripeo rex sit nõ solum no¬
mine s re decet ipm̃ hrẽ prudenciã¬

Expanded text:
ne. Videtur enim quod vir sine prudentia positus in dignitate regia, sit denariaeneus, vel plumbeus positus in computo mercatorum, Mercatores enim cum ratiocinando computant, aliquannunt loco mille librarum: quod ergo non valet unum ovum, repraesentat valorem magni precii. dnarius ergo ille magis est signum valoris, quam valeat. Sic si vir prudentia careat, et regia dignitate fungatur, cum ipse parvi valoris sit, est loco magni precii. magis ergo est signum regis, quam sit rex. Ut igitur sit rex non solum nomine sed re, decet ipsum habere prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
ciam dirigunur in bonũ fiue in ꝙͣ
tũ iucliuant u̾cutes morales ẽ eĩ
prudentis ꝓuidere bona sibi ⁊ aliis
⁊ dirigere se ⁊ alios in optimũ sinẽ.
as ⁊ bona ext̾iora que sunt bona
optima ẜ apparentiã credet eẽ opti¬
ma simplicit̾. ĩmo qr impridences
nõ cognoscunt nͥ sensibulia bona
cuiꝰmodi sunt diuicie. ⁊ bona ext̃¬
ora. Sex prudencia carens qr nõ co¬
gnosret uec reputabit insi sensibi¬
lia bona. Dimissis u̾tutib totum

Expanded text:
tiam dirigimur in bonum finem, in quem inclinat virtutes morales Est enim prudentis, providere bona sibi et aliis, et dirigere se et alios in optimum finem. as et bona exteriora, quae sunt bona optima secundum apparentiam, credet esse optima simpliciter. Immo quia imprudentes non cognoscunt nisi sensibilia bona, cuiusmodi sunt divitiae et bona exteriora; prudentia carens, quia non cognoscet, non reputabit nisi sensibilia bona
Abbreviated transcription (Latin):
cta eo qd̾ fͣlit̾ deficiat a uirili pͥdenͣ
agibilium nõ sit hũndant prudenͣ
uiii. quot ⁊ que oporteat hr̃e regẽ

Expanded text:
cta, eo quod naturaliter deficiat a viri prudentia. agibilium non sic abundant prudentiu. Quot, et quae oporteat habere rege
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽ fit ꝑ prudenciam. unde diͣ . ui.
eth. qd̾ illos estimamus eẽ pͥdcuces
qui sibi ⁊ aliis possunt boua specła¬
n ⁊ proiidere ¶p̃rdenͣ ergo ẽ quidã
ꝯculus quo bomis ⁊ delutus finis
conspicitur qui ergo hoc oculo caret
nõ sufficienter potest uidere ipm̃ bo¬
num noc ip̃m debitum bonum ĩ ꝙͣ¬
ẽ ppłs arrigendns sicut curo sagitta
sigͫ dairigere nͥ ip̃m sig ͫ uideret. Sic
nec rex põt ppłm regere ⁊ ip̃m nide¬

Expanded text:
m, fit per prudentiam. Unde dicitur Ethic. 6. quod illos extimamus esse prudentes, qui sibi et aliis possunt bona speculari et providere. Prudentia ergo est quidam oculus, quo bonus et debitus finis conspicitur. Qui ergo hoc oculo caret, non sufficienter videre potest ipsum bonum, nec ipsum debitum finem, in quem populus dirigendus. Sicut ergo sagittatsignum dirigere, nisi ipsum signum videret: sic nec rex potest populum dirigere sive re
Abbreviated transcription (Latin):
pͥticipis plus constaluit. qualit̾ autẽ¬
sunt pro lalorib bencfĩcia crhibenda
iimstris qd̾ ultuno dicebatur eẽ
trastandum de leui patere põt. nã
reges ⁊ pͥncipes in quoꝵ põtate est
milta tribuere m̾cedis mi nistroꝵ
retuicre uõ debent s celent ipĩs ma¬
niora ⁊ minora beueficia tubuere ꝓut
apparebuit ipõs minus uł amplius

Expanded text:
stabit. Qualiter autem pro laboribus sunt beneficia exhibenda ministris. quod ultimo dicebatur esse tractandum, de levi potest patere. Nam reges et principes, in quorum potestate est multa tribuere, mercedes ministrorum retinere non debent: sed debent ipsis maiora et minora beneficia tribuere,, prout appa
Abbreviated transcription (Latin):
sccceta n consilia q ut supͣ dire
uisi sit iniscius. ⁊ ab usu rõnes de¬
ficiat. De hiis qutem loquens ph̾s
quidẽ ht consiluim s inualidũ.
ꝓuer antẽ ht̃ s imꝑfectum. s̾uus
Uero orid̃ h̃t̃ nichil consiliatiuum.

Expanded text:
ut supra nisi sit inscius, et ab usu rationis deficiat. De his autem loquens Philoquidem habet consilium invalidum, puer autem habet sed imperfectum, servus vero omnino habet nihil consiliativu
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩs beneficia exhibenda Picebatur ẽ
supͣ diu̾sas ex̃ maueries sinencium.
qr quidam sunt sui nͣaͣlit̾ quidã ex
lege. quidã uero su̾iunt pͥncipalit̾
ꝓ m̾cede. quosdã uero ad si̾nend̾ pͥͭ¬

Expanded text:
icia exhibenda. Dicebatur enim supra, diversa esse maneries servientium, quia quidam sunt servi naturaliter, quidam ex lege, quidam vero serviunt principaliter pro mercede, quosdam vero ad serviendum p
Abbreviated transcription (Latin):
deaet in agͣniinos se hr̃t moderate
s ad eõ qui sunt in dignitatib de¬
oet magnauimos decet oũ dere se
magnos. Repes ⁊ pͥucipes quos do¬
cet eẽ magnammos ad ministros
ꝓpͥos qui respestu eoꝵ sunt infi̾ores
⁊ hulles debent se oñdere moderatos
qr crga eos uelle se hr̃ẽ ni minia ex¬
cellenna ut plane tradit ph̾s nõ eͥ
miliarem se exhibere iinistris ut
hãtur in contemptu. ⁊ ut uõ ut a¬
pparrat ꝑsona renereuda nec di se
sic excellentem oñdere ut aĩõ appa¬
irat hausterus. ⁊ on erosus. In oĩb
eĩ ut traditur in ech̾. medaum tra¬
dicur ⁊ extreia uituꝑantur. Est
taiien adu̾tendum qd aliqua fa¬
miliaritas ẽ laudalulis in cure ł¬
ni milite que nõ eẽt laudauda ĩ
rege. oĩo eĩ docet reges ⁊ pͥncipes ini

Expanded text:
decet magninimos se habere moderate, sed ad eos qui sunt in dignitatibus decet magnanimos ostendere se magnos. reges ergo et principes, quos decet esse magnanimos ad proprios ministros, qui respectu eorum sunt inferiores et humiles, debent se ostendere moderatos: quia erga eos velle se habere in nimia excellentia ut plane tradit Philosophosmiliarem se exhibere ministris, ut habeatur in contemptu, et ut non appareat persona reverenda: nec debet se sic excellentem ostendere, ut omnino appareat austerus et onestus. In omnibus enim ut traditur in Ethi. medium laudatur, et extrema vituperantur. Est tamen advertendum, quod aliqua familiaritas esset laudabilis in cive vel milite, quae non esset laudabilis in rege: omnino enim decet reges et p
Abbreviated transcription (Latin):
daligent̾ considerand̃ qd̃ qi mores
umꝑ ditatoꝵ ⁊ de nouo asceudenci¬
ut pħimum sunt priores morib a
lioꝵ si p̃positi officioꝵ ex uili genere
sunt assumpti dato qd̾ in aliquib
puis magnis inagr̃atib uideant᷑
prudenter. ⁊ fidelit̾ se egisse uõ stacĩ
assumetz di sunt ad osficia uinus al¬
ta s gradatim ⁊ ꝑ duitaras tẽpora
ad aliquid altum ascendant.
in cõmissis officiis sollicitandi.
ꝑ se eĩ ipõs hr̃e curam ⁊ sollicitu¬
dinem de unuistus nõ decet ma¬

Expanded text:
d quia mores nuper ditatorum, et de novo ascendentiut plurimum sunt peiores moribus aliorum: ut si praepositi officiorum ex vili genere sunt assumpti, dato quod in aliquibus parvis magistratibus videantur prudenter et fideliter se gessisse, non statim assumeta, sed gradatim et per diuturna tempora ad aliud altum ascendant. odo sunt in commissis officiis solicitandi. Per se enim ipsos habere curam et solicitudinem de ministris, non decet ma
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ht̃ aliquid magnum unde ibi
concluditur qd̃ quib tuu ẽ pote
⁊ pͥncipes quos deoet eẽ iagnifi¬
cos decet oꝑari pauca ⁊ magna
ut decet eos sollicitan ccͣ es que

Expanded text:
non habet aliquod magnum unde ibi concluditur, quod quibusdam est poteset principes quos decet esse magnanimos decet operari pauca et magna, ut decet ipsos solicitari circa e
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ ꝑsonas magis graues ⁊ reue¬
rendos qui alias uõ ad ostentatia¬
nẽ s ne regia dignitas contempna¬
tur. Oñso qualit̾ sunt inmistris o
fficis cũmctenda.⁊ quõ sunt eiga cos
sollatandi. ⁊ qualit̾ ẽ cum ip̃is cõ

Expanded text:
se personas magis graves et reverendas quam alios, non ad ostentationem, sed ne regia dignitas contemnatur. Ostenso qualiter ministris sunt officia committenda, et quomodo sunt erga eos solicita
Abbreviated transcription (Latin):
gum ⁊ pͥncipum qr debent hr̃e mores
nobiles ⁊ curiales EIam sieut decet
cu̾es ut debitam polꝰ ͫ su̾ent eẽ ui¬
stos legales sic decet munstros dũo¬
nun ut su̾ent decenciam curie ⁊ ho¬
noris statum curales eẽ quare si
sciuius quales o eẽ ministros. re
hr̃ĩ Debitus aurẽ modus se hñdi
ͣ ipõs qiͣ in qͥuq ui detur consiste.
pͥmo ut eis debne officia cõmittãt᷑.
¶ Erdo̾ ut ad officia cõmissa delite sal¬
eis ẽ conũsandũ. qr̾to qualit̾ sũt

Expanded text:
gum et principum, quia debent habere nobiles et curiales. nam sicut decet cives ut debitam politiam servent esse iustos legales, sic decet ministros dominorum ut servent decentiam curiae et honoris statum curiales esse quare si scimus quales oportet esse ministros, reshabere. Debitus autem modus se habendi circa ipsos quaso in quinque videtur consistere. Primo, ut eis debite officia committantur. Secundo, ut ad officia commissa debite soeis est conversandum. Quarto, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
inster constituendus iu aliquo offõ
uł in aliquo inagrãtu d eẽ fidelis
ne defraudet ⁊ prudens ne defraudet᷑
qnͣco plus constat de euis fidelitate
⁊ pͥdencia tanto sunt ei maiora offi¬
cia cõmittenda. nlłs autẽ ad plenuĩ
pocest experiri de hemuolenas ⁊ fide¬
litate alterius nͥ ꝑ duiturentatẽ Miͥs
temporis ut uult ph̾s .uiii. eth̾. uñ
ut ibi dicitur iu ꝓ u̾bio ẽ dicere qd¬

Expanded text:
ister constituendus in aliquo officio vel in aliquo magistratu debet esse fidelis ne defraudet, prudens ne defraudetur: quanto plus constat de eius fidelitate et prudentia, tanto sunt ei maiora officia committenda. nullus autem ad plenum potest experiri de benivolentia et fidelitate alterius nisi per diuturnitatem temporis, ut vult Philosophus 8. Ethi. unde ut ibi dicitur in proverbio e
Abbreviated transcription (Latin):
extĩora bona nõ sunt tancũ bouum
sicus houor qi ut płitnum hães hec
ordiuant ut conseqnͣtur honores.
¶uit ergo dicebatur de forcitua ie
qr pͥncipalit̾ cras ꝯͣ pericula bellica
q illa sunt difficilioia. ex constquẽti
Auit̃ erac ꝯͣ pcuicula alia ita qd̾ forcis
⁊̃ i aliis pericuilis decenter st ht̃. dic
magͣum itas pͥncippalit̾ ẽ ꝯͣ houores
tanqtaͣ ꝯͣ inaxĩa bona exteriora. ex cõ¬

Expanded text:
exteriora bona, non sunt tantum bonum, sicut honor: quia utplurimum homines haec ordinant, ut consequantur honores. Sicut ergo dicebatur de fortitudine, quia principaliter erat circa pericula bellica, quia illa sunt difficiliora: ex consequenti autem erat circa pericula alia, quod fortis etiam in aliis periculis decenter se habeat. Sic magnanimitas principaliter est circa honores, tanquam circa maxima bona exteriora: ex con
Abbreviated transcription (Latin):
inagͣniini uidemus ei aliquos de
st aptus aa magus poreutes magͣ
dacti retrahunt se ab hiꝰ magins.
tares crixo in talibi aficiunqis qui¬
dam ccorctio saiphalumdant inge¬
reates s ad aliqͣ que digne comple¬

Expanded text:
i. Videmus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna ducti, retrahunt se ab huiusmodi magnis. Tales ergo in talibus deficiunt. Sed quidam econtrario superabundant, ingerentes se ad aliqua, quae digne comple
Abbreviated transcription (Latin):
sunt delestatio ⁊ tristicia. Delcctatio
aucẽ ⁊ tristicia secuucur ad õs alias
passioues. nã quacũq passiane qͥs
passiciuttur uel delectatur ur tristat᷑:
ico hee due passiones post ãs alias
collocaude sunt sãmor a̾ ⁊ odium
sunt sunplicit̾ passiones pͥme nã ac̃
delestatio. ⁊ tristicia ad os̾ alias pas¬

Expanded text:
ctatio enim et tristitia consequuntur ad omnes alias passiones. Nam quacunque passiones quis passionetur: vel delectatur, vel tristatur. Ideo hae duae passiones post omnes alias collocandae sunt. Amor autem, et odium sunt simpliciter passiones primae. Nam sicut delectatio, et tristitia ad omnes alias pas
Abbreviated transcription (Latin):
inagis rõ bonitatis ibi eẽ d magis
pͥncipalis ⁊magis intensus amor.
in boins antẽ diuinis. ⁊ in bonis cõi¬
b in agis repcrturrõ bonitatis qmͣ
in bouopriuaco mõdus ergo quo qͥl

Expanded text:
agis ratio bonitatis, ibi esse debet magis principalis. et magis intensus amor. In bonis autem divinis, et in bonis communibus, magis reperitur ratio bonitatis, quam in bono privato. Modus er
Abbreviated transcription (Latin):
lectationẽ quretaiur in ip̃m. amor
ergo uos conforͣt. desidetium nos moz
⁊ delectatio uos quietatsi qd dcm̃ ẽ de
ouis ⁊ tristicie. nain sicut bonum ut
ẽ amatum ei conformur ut ẽ deside¬
ratum in ip̃m tendammus ut ẽ a dep¬
cum delectamur in ip̃o. Sic malum
ut ẽ odatum ẽ aliquid dispłicẽs ⁊ dif¬
forme uolutati nrẽ ut ẽ abhoĩatũ
ab eo resugimus. ⁊ si coutingat ip̃m
adhispici dolemus. ⁊ tristamus deside¬
rium ergo l uõ sit id̾ qd̾ amor mensu¬
rã tam̃ ⁊ inod̾ d suscipere ex amore sͤ
⁊abhoĩatio l nõ sit idẽ qd̾̃ ꝯdiumn tã
qt odio di mensuram suscipere Gĩc eĩ
in uaturalib. uidemus qd̾ i motus

Expanded text:
r in ipsum. Ergo amor nos conformat: desiderium nos movet: et delectatio nos quietat. Et quod dictum est de ionis, et tristitiae. Nam sicut bonum ut est amatum, ei conformamur: ut est desiderium, in ipsum tendimus: ut est adeptum, delectamur in ipso. Sic malum ut est oditum, est aliquid displicens et difforme voluntati nostrae: ut est abominatum, ab eo refugimus: et si contingat ipsum adipisci, dolemus et tristamur. Desiderium ergo licet non sit idem quod amor, mensuram tamen et modum debet suscipere ex amore. Sic et abominatio licet non sit idem quod odium, tamen ex odio debet mensuram suscipere. Sic enim in naturalib
Abbreviated transcription (Latin):
siderum d mensurã sucre ex amore
pͥncipalit̾ ieges ⁊ pͥncipes debent dest¬
dare bonum statum regni sut qdẽ qui¬
in regno sunt bent st hãnt ad d̾ma ꝙ
agant oꝑa u̾tuosa qd̾ sit in eis pax ⁊¬
transquillitas qd̾ int̾ eos debita sue¬
tur. iusticis ⁊ cedera talia ex quibi ꝑ
se ⁊ cẽncialit̾ depend bomuis status re¬
gui. alia autẽ desid̾are debent ut hñt
derare debent in qnͣtum ꝑ ea possunt
coh̾oere malos. ⁊ pũtre ininsta ⁊ fa¬
cere alia a quib salus regni dependẽ
uidet᷑ uiso que ⁊ quõ reges ⁊ pͥncipes¬

Expanded text:
ram sumere ex amore, principaliter reges et principes debent desiderare bonum statum regni: ut quod in regno sunt, bene se habent ad divina, quod agant opera virtuosa, quod sint in eis pax tranquillitas, quod inter eos debita servetur iustitia, et caetera talia, a quibus per se et essentialiter dependet bonus status regni. Alia autem desiderare debent, ut habederare debent, inquantum per ea possunt cohercere malos, punire iniusta, et facere talia, a quibus regni salus dependere videtur. Viso, quae, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptacẽ ꝓpriam. ⁊ quebentes excel¬
lenciã singłarem pp̃ qd̃ fiunt inumi¬
acores alioꝵ dep̾dantur sacra expo¬
liant ppłm om̃ iniusticiam sx̃cent.
Conde ⁊ ualerius in aximus de dya᷑ ci¬
ciliauo recitat qui cũ eẽt ty̾rannius.
⁊ amator ꝓprii cũmodi deppłabat ur¬
les oꝓpoliabat cautates. ⁊ depda batur
sacra uiso quõ reges ⁊ pͥrcipes se hrẽ
patere põt quõ se hrẽ debeant ad oduĩ
nã amor ẽ pͥmus in otus. ⁊ pͥma pas¬
sio ex qͣ oĩs alia suĩt origine ut si hõ
diligit insticiã ⁊ ueritatẽ odit fures
qui contͣcͣiantur utlticie ⁊ detrasdores
qui contͣriantur uentati. ⁊ qr dilippt
coriẽ uitã tim gladini qͥ eã tolut.¬

Expanded text:
voluptatem propriam, et quaerentes excellentiam singularem. propter quod fiunt iniuriatores aliorum, depraedant sacra, expoliant populum, omnem iniustitiam exercent. Unde et Valerius Maximus de Dionysio Ciciliano recitat, qui cum esset tyrannus, erat amator proprii commodi, depopulabat urbes, expoliabat civitates, et depraedabat sacrpatere potest, quomodo se habere debeant ad odium. Nam amor est primus motus et prima passio, ex qua omnis alia sumit originem: ut si homo diligit iustitiam et veritatem, odit fures qui contrariantur iustitiae, et detractores qui contrariantur veritati. et qui diligit corporalem vitam, timet gladi
Abbreviated transcription (Latin):
ad prudenciam requirunt᷑ ꝑ quĩ
possit suũ ppłm inelius regere. ĩmo
si bonũ cõe p̃ponat louo pͥnaco tã¬
co magis studebut ut prudencia pol¬
leat qͣto iaior prudencia req̾ͥri¬
tur ad custoduer d̃ louum cõs qmͣ̃¬
ergo prudens sic eriam erit iustus
qr lomim dõe pocissime ꝑ iustĩam
uons coĩa maxune sunt ardua ⁊
magno honore dagna in que ma¬
gnanimꝰ tendit erit magͥfitꝰ qr ẜ¬

Expanded text:
m requiruntur, per quam possit melius suum populum regere. immo si bonum commune praeponat bono privato, tanto magis studebit ut prudentia polleat, quanto maior prudentia requiritur ad custodiendum bonum comergo prudens, si etiam erit iustus: quia bonum commune potissime per iustitiam bona communia maxime sunt ardua et magno honore digna, in quae magnanimus tendit. Erit magnificus;
Abbreviated transcription (Latin):
nstiuctu cũ quis uint ꝑtuti ne uul¬
nebrutur mẽbͣ a quib pͥuaꝙalit̾ de¬
perd salus corporis. ⁊ ue totũ corpꝰ
peteat brachium ꝑiculo se exponit.
¶Sit ĩ antiquitus si ꝑspeximꝰ nintatẽ¬
ali quiͣ dñau. ⁊ teuere inouarchiam
hoc crat qr cincs pro re publica ñ
dubitabaut morci st exponete. Dile¬
ctio eĩ qmͣ hẽbant romani ad iẽ pu

Expanded text:
is vult percuti, ne vulnerentur membra a quibus principaliter dependet salus corporis, et ne totum corpus pereat, brachium periculo se exponit. Sic etiam antiquitus si perspeximus civitatealiquam dominari et tenere monarchiam: hoc erat, quia cives pro Rep. non dubitabant se morti exponere. Dilectatio enim quam habebant Romani ad
Abbreviated transcription (Latin):
cendit lonum pͥnatum ex constq̃nti
audẽ ⁊ qiͣ ꝑ accidens intendit lomĩ
iõẽ in qnͣtuum ex bouo cõi consurgit
sibi aliqd̃ lonim pͥuatum. Si ergo
modo opposito st hũt reginĩ ⁊ tỹrã¬
uidẽ cũ modus amons tyͥrãmci. s ͨ
ut bonum pͥnacum p̃pouat bono tã

Expanded text:
tendit bonum privatum: ex consequenti autem et quasi per accidens intendit bonum commune, inquantum ex bono communi consurgit sibi aliquid bonum privatum. Si ergo modo opposito se habent, Regnum, et tyrannides: cum modus amoris tyrannici sit ut bonum privatum praeponat bono
Abbreviated transcription (Latin):
exci̾ent. ꝑ st ei hor̃es nõ sunt ext̾inã¬
da ⁊ extupanda si nõ possunt uicia
aliter extirpari nec põt alit̾ durare
cõe bonum insi exc̾iando in alefiors
hõtes extirpandi sannt tales ne peat
⁊ odire malefics que ci contrͣiant᷑
tant mag̃ decet reges ⁊ pͥncipes ꝙͣ¬
to magis sunt ꝑsona pulilica ⁊ coĩs.¬

Expanded text:
s non sunt exterminanda et odienda. si non possunt aliter vitia extirpari, nec potest aliter durare commune bonum, nisi exterminando maleficos homines, extirpandi sunt tales, ne pereat et odire malefica, quae ei contrariantur: tanto magis decet reges et principes, quanto magis sunt persona publica, et co
Abbreviated transcription (Latin):
dere. sic decestalulius ẽ in regere cas
u̾tutib qmͣ in sb̾dicis qr status re¬
gius requirit uc inducat alios ad
nã sirex pͥncipalit̾ lunum dõe in¬
tendat studebit ut hãt intmoriã¬

Expanded text:
dere: sic detestabilius est in rege carere virtutibus, quam in subditis, quia status regius requirit ut inducat alios ad Nam si rex principaliter bonum commune intendat, studebit ut habeat memoria
Abbreviated transcription (Latin):
cro de amore ⁊ odio que sunt
passtanes pͥme. dicere restat
quõ reges ⁊ pͥncipos st halere debeant
amore. ⁊ abhor̃atio diff̃t ab odio.
uamgesta moralia quodã iado
reli uaͣlib sunt similia ¶Nam sic
ꝓpria. sic ꝑ amorẽ dendit quis ĩ bo¬
num silu ꝓportionatum ⁊ ꝯͥens. in
p̾ͦ ¶primo forͣm grauis uł leuis ꝑ qmͣ oõ¬
formant᷑ loco sursum uł deorsum.
2ͦ ¶occu ẽ ibi considerare motĩ ꝑ quẽ¬
3ͦ tẽdunt in talem lorum t̃tio stationẽ
⁊ quietẽ ꝑ qmͣ quiescunt in aõ loco.
ipplica ͦ ¶Sic ⁊ ingestis moralib ut coit̾ poͣ ẽ¬

Expanded text:
cto de amore, et odio, quae sunt passiones primae: dicere restat, quomodo reges et principes se habere debeant amore: et abominatio differt ab odio. Nam gesta moralia quodammodo rebus naturalibus sunt similia. Nam sicupropria: sic per amorem tendit quis in bonum sibi proportionatum et conveniens. In . Primo formam gravis vel levis, per quam conformatur loco sursum vel deorsum. Secundo est ibi considerare motum, per quem tendunt in talem locum. Tertio stationem et quietem, per quam quiescunt in dicto loco. Sic et in gestis moralibus, ut communite
Abbreviated transcription (Latin):
suimiuit᷑ respectu mali prestritis. pla¬
ue ergo p quẽ ordiuẽ hñt doẽ passio¬
ues si sumnantur bine ⁊ biue sã ccepte
uero singłauter sic ordiuari debent.
qr amor t̃ prior odio. desideruĩ ab hoĩa¬
tioue. spes desperacione. tumor auda¬
cia. ira mansuetudine. delectatio cri¬
li. nam appetitus ꝑse ⁊ pͥmo tendat
in bonum. si autẽ refugit inr alum ħ
ẽ ex consequenti. in qnͣtũ fuge̾ in alũ
motus. ⁊ pͥina passio. nã ip̃m odiĩ
ex amoit sinuit originẽ. insi el a¬
hẽremus odio. nã qr diligiinus bo¬
nũ ⁊ insticiã. odimus ⁊ ab hor̃a mur
fures. ⁊ ininstos desideriũ autẽ ꝙ
ĩnititur amori procedit abhoĩatio¬
nẽ que ĩnitur odio¶spes uero p̾cedit
despecationẽ. nã si pͥmũ uolitũ ẽ bonũ
⁊ quioqͥd ẽ uolitũ est uolitum sb̾ tõne
ues. ⁊ qr telidere in bouũ ẽ magis cõ¬
iungi bono qmͣ deficere ab ipõ spes
ꝑ quĩ tendimus in bonũ p̾cedit des¬

Expanded text:
s. Plane ergo patet, quem ordinem habent dictae passiones, si sumantur binae et binae. Acceptae vero singulariter, sic ordinari debent: quia amor est prior odio: desiderium abominatione: spes desperatione: timor audacia: ira mansuetudine: delectatio trili. Nata appetitus per se et primo tendit in bonum. Si autem refugit malum, hoc est ex consequenti, inquantum fugere malum, motus, et prima passio. Nam ipsum odium ex amore sumit originem: nisi ahaberemus odio. Nam quia diligimus bonum, et iustitiam odimus, abominamur fures et iniustos. Desiderium autem, quod innititur amore, praecedit abominationem, quae innitur odio. Spes vero praecedit desperationem. Nam si primum volitum est bonum, et quod est volitum est volitum sub ratione nes: et quia tendere in bonum est magis coniungi bono quam deficere ab ipso, spes per quam tendimus in bonum, praecedit des
Abbreviated transcription (Latin):
ui sint passione pͥme pͥmo undnd̾
est quõ deceat irges ⁊ pͥncipes eẽ ena¬
tiuos. ⁊ oditiuos ut ostrudamus no¬
men amoris uõ solum ut ẽ passio ꝓ¬
prie sumpta s ⁊̃ ut reperitur in appeti

Expanded text:
sint passiones primae, prius videndum est, quomodo deceat reges et principes esse amativos, et oditivos. Et ut ostendamus nomen amoris, non solum ut est passio proprie sumpta, sed etiam ut reperitur in appeti
Abbreviated transcription (Latin):
duim uidel remedia coͣrlis ut sõp¬
nus balueum. ⁊ talia que castiriã
sugare soient. Cui crgo tales tristi¬
cie impediant oꝑaciones u̾tuosas
tanco magis decet reges ⁊ pͥncipes
tales tristirias mod̾are qnͣto derẽtiꝰ
ẽ eos excellere in oꝑib u̾cuosis .c.ix.¬
qd̾ haꝵ possonum quedam sunt¬
magis principales q̃dã minus.

Expanded text:
videlicet, remedia corporalia, ut somnus, balneum, et talia quae tristitiam fugare solent. Cum ergo tales tristitiae impediant operationes virtuosas, tanto magis decet reges, et principes tales tristitias moderare, quanto decentius est eos excellere in operibus virtuosis. Quod harum passionum quaedam magis principales, et quaedam minus.
Abbreviated transcription (Latin):
maxime sit bonum cũ iam ẽ aa¬
eptum qͣ qd̃ ẽ delectatio ⁊ gaudi¬
lum cum iã ẽ adeptum ccͣ qdẽ ẽ do¬
lor ⁊ tristicia o porcet delostacionẽ
⁊ tristiciam eẽ pͥncipales passiones

Expanded text:
maxime sit bonum, cum iam est adeptum, circa quod est delectatio et gaudilum, cum iam est adeptum, circa quod est dolor et tristitia oportet delectationem et tristitiam esse principales pa
Abbreviated transcription (Latin):
tures ¶d̾m irmedium ẽ consolatio a¬
micoꝵ. Ut in eod̾ itͦ. etħ. traditur. uidet᷑
õ tristicia eẽ qd̾ dam pondus aggͣnãs
aĩam sicut ergo in pondere coͣrͣli qd̃
qd̾ imiiti iunant nos ad portand̾ d̾
minus grauamur. sic cum uademꝰ
imilticudinẽ aiicoꝵ condolcre nobis
alieuiamur a dolore illo ⁊ uiꝰ trista¬
dum cũ nos dolemus ⁊ uidemus ami¬
ros dolere ut uidet᷑ nõ dz dolor mninui
s augeri. possumus ergo dicere qd̾ cũ
uidemus ainicos dolere de dolore nro
nob̾ quedã fi̾na fantansia qd̾ sint
aunci. ⁊qr delestabile ẽ hr̃e amicos de¬
lestaiur ⁊ delestando dolor minuit᷑.¬

Expanded text:
tutes. Secundum remedium est consolatio amicorum, ut in eodem 9. Ethic. traditur. videtur enim tristitia esse quoddam pondus aggravans animam. Sicut ergo in pondere corporali cum multi iuvant nos ad portandum illud, minus gravamur: sic cum videmus multitudinem amicorum condolore nobis, alleviamur a dolore illo, et minus tristadum, cum nos dolemus, et videmus amicos dolere, ut videtur, non debet dolor minui, sed augeri. Possumus ergo dicere quod cum videmus eos dolere de dolore nostnobis quaedam firma fantasia quod sint amici: et quia delectabile est habere amicos, delectamur: et delectando, minuit
Abbreviated transcription (Latin):
aiẽ ut ad irascibulẽ ⁊ concupiscibilẽ
in quib epstunt pͥm̃ uia sic p nã
os̃ ale passiones uiaent᷑ oroman
gandium. sumpte aucẽ respͤtu ina¬
li ordinani uidentur ad tunorẽ ⁊
cristiciam ¶nã passio sumpta respͤ¬
tu bom pͥmo incipit ab amort pꝰ¬
ea uadit in desiderium. ⁊ t̾minat ᷑
ii spem. dum bonum illud ẽ futu¬
rum. ultuna autẽ t̾uimatar ĩ gan¬
dium ⁊ delectationẽ qñ bonuĩ ilid̃
est presens. ⁊ adeptum resp̃tu u̾
mali incipit ab adio. ⁊ ꝓcedit ĩ fu-¬
in cunorẽ si malum illud sit fucu¬
rum. ultĩo auce t̾iatur in tristice¬
am si malum illud sit p̾sens. ⁊
sunt criã passiones pͥncipales qr
ad eas ordinantur passianes sup¬

Expanded text:
cibilem et cuncupiscibilem, in quibus existant. Prima via sic patet. omnes aliae passiones videntur ordinari gaudium, sumptae autem respectu mali, ordinari videntur ad timorem, et tristitiam Nam passio sumpta respectu boni, primo incipit ab amore, postea vadit in desiderium, et terminantur in spem, dum bonum illud est futurum: ultimo autem terminatur in gaudium, et delectationem, quando bonum illud est praesens, et adeptum. Respectu vero mali incipit ab odio, et procedit in fuin timorem, si malum illud sit futurum: ultimo autem terminatur in tristitiam, sit malum illud sit praesens, et sunt passiones principales: quia ad eas ordinatur passiones sump
Abbreviated transcription (Latin):
restat quõ se hr̃e debent ad cristicia
tristicia antẽ uimuꝙͣ ẽ assumenda uͥ
est lau dabulis insi supposito aliquo
turpi. si quis eĩ uid se in aliquo tur¬
pa egisse d dolere ⁊ cecstar. ¶De cur¬
pib gͥ ẽ tristand̾ s oĩs alia tristicia
est mod̾anda ⁊ uitauda. ut ergo hiꝰ
tristicia moderetur danda suit re¬

Expanded text:
estat, quomodo se habere debent ad tristitias. Tristitia autem nunquam est assumenda, nec est laudabilis. nisi supposito aliquo turpi. Si quis enim videt se in aliquo turpia egisse, debet dolere et tristari. De turpibus igitur est tristandum, sed omnis alia tristitia est moderanda, et vitanda; ut ergo huiusmodi tristitia moderetur, danda sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
cia que uuͣr dulcia inf̾i̾nis ⁊ hũtib gu¬
stuui infectũ. s que unͣrͣ dultia sanis
⁊ hñtib lingͣm bene dispositam. sic ñ
sunt dacen da uere delestabilia que sũt
delectabłia uiriosis. ⁊ hñtib appeticũ
infectũ. si que sunt delectalulia bonis¬

Expanded text:
identur dulcia infirmis, et habentibus gustum infectum: sed quae videntur dulcia sanis, et habentibus linguam bene dispositam. Sic non sunt dicenda vere delectabilia, quae sunt delectabilia vitiosis, et habentibus appetitum infectum: s
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt delcctan qd̃ nõ eẽt insi de¬
lestatio simplicit̾ eẽt de gen̾e honoꝵ
¶ad duocbat aucẽ eudoxus ad ħ rõm
aliam ex ip̃a tristicia que ẽ del cãcõi
contͣcium nam si tristiria quelib ẽ

Expanded text:
appetunt delectari: quod non esset, nisi delectatio simpliciter esset de genere bonorum. Adducebat autem Eudoxus ad hoc rationem aliam ex ipsa tristitia, quae est delectationi contraria. Nam si tristitia quaelibet est
Abbreviated transcription (Latin):
ri debeut in optrib u̾tuosis. uã dele¬
ctacio semꝑ ꝑficit. ⁊ expedditiorem ra¬
dit oꝑationẽ ꝯͥentem. si ergo reges
⁊ pͥucipes delectabuntur in actibi pͥ¬
dencie. ⁊ in operib u̾tuosis expedia¬
ori modo. ⁊ iagis ꝑfẽcte efficere po¬
mentiori modo delestatur in asrib
u̾tuosis tanto epcellentius efficit ils
actus. In delestationib ã sensibilib
delestari nõ delent pͥncipalit̾ ⁊ ꝑ st
s uti debent eis moderate. ⁊ ꝓur hñt¬

Expanded text:
tuosis. Nam delectatio semper perficit, et expeditionem reddit operationem convenientem. Si igitur reges, et principes delectabuntur in actibus prudentiae, et in operibus virtuosis, expeditiori modo et magis perfecte efficere pomentiori modo delectatur in actibus virtuosis, tanto excellentius efficit illos actus. In delectationibus autem sensibilibus delectari non debent principaliter et per se, sed uti debent eis moderate,
Abbreviated transcription (Latin):
possit insi ꝑ loquelam negaus loq̃¬
lam lo᷑. loquendo autẽ concedit loq̃lã
qͣre negando lo quelã concedit lo quelã.
sic qr nlł̾s om̃ delectationẽ fugit insi
deloctalule sit ei om̃ delectationẽ fu

Expanded text:
nisi per loquelam, negans loquelam, loquitur: loquendo autem, concedit loquelam: quare negando loquelam, concedit loquelam. Sic quia nullus omnem delectationem fugit, nisi delectabile sit ei omnem delectation
Abbreviated transcription (Latin):
obmilulat nã corpote nõ existentei¬
debito si tr̃ꝑatnento impediur
ab usu rõnis qͣre cũ ꝑ tram acrenda¬
cur sangins cor corpus reddatur:
temꝑaineatũ ut nõ possuus de¬

Expanded text:
bilat. Nam corpore non existente indebito temperamento, impedimur ab usu rationis. quare cum per iram accendatur sanguis circa cor, corpus redditur intemperatum, ut non possumus de
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾ disft̾ nõ eĩ susficit irata qd̾ ait̾
pariaturnsi scutiatur. ⁊ nͥ maĩfelbe
appareat qd̃ ipẽ ei inferat illud ma¬
lum qr alit̾ nõ eẽt uindcã. s odienti
quidẽ nich̾ daffert. namcũ odrum sit
mali ẜ se ⁊ absolute sufficit oda eriti
qd̃ ait̾ pa tiatur maluĩ qualit̾tuu
ei arridat malum illud ¶gexta duĩa ẽ¬

Expanded text:
nihil differt. Non enim sufficit irato, quod alter patiatur, nisi sentiatur, et ut manifeste appareat quod ipse ei inferat illud malum: quia aliter, non esset vindicta. Sed odienti quidem nihil differt: nam cum odium sit mali secundum se et absolute, sufficit odienti, quod alter patiatur malum, qualitercunque ei accidat malum illud. Sexta differ
Abbreviated transcription (Latin):
sũs uelocib sstrui ei ueloces statun
ue popiant p̾ceptum eius currũt
ut txxqnͣt᷑ mandatũ ip̃is qͣre cõ¬
tingit eos deficcre qr nõ ꝑfeste ꝑrepe¬
runt quõ gequend̾ sit iandatis.
Gĩc ocis̃ ⁊ canes stacum cum anan
sointum ueniencis latrant nõ a¬
stinguens an uemens sit aiicis
ues ntĩmicis. sit ⁊ ira facit. stacia
tun uint currere ut uidrãm cxeqͥs¬

Expanded text:
servis velocibus. Servi enim veloces statim percipiant praeceptum eius, currunt, ut exequantur mandatum ipsius. quare contingit eos deficere, quia non perfecte perceperunt quomodo exequendum sit mandatum illud. sic etiam et canes statim cum audiunt sonitum venientis, latrant, non distinguentes, an veniens sit amicus, vel inimicus. Sic et ira facit: statim atim vult currere, ut vindictam exeq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uult nõ ec̃ nõ aĩ susfrat odienti
mi ⁊ uõ eẽ. cum crgo condcĩaues o¬
dii suit multo peiores qmͣ condriões
ire mag̃ raucnd̾ ẽ odium qm̃ ira.
¶Imo iram transire in odium ẜ ang̾¬

Expanded text:
 sufficit odienti, imi et non esse. Cum ergo conditiones odii sint multo peiores, quam conditiones irae, magis cavendum est odium quam ira. immo iram transire in odium
Abbreviated transcription (Latin):
pͥucipib qr infr̾e possunt płib no¬
dio ⁊ira qr odium detestalulius ẽ
qunͣ̃ ira iichoͫ tamẽ ira si mordina¬
ta sit decestestabius ebut crgo ap¬
pareat quõ reges ⁊ pͥucipes st hrẽ
delrant ccͣ iram ⁊ mansuctuamẽ.

Expanded text:
Pricipibus: quia inferre possunt pluribus nodio et ira: quia odium detestabilius est, quam ira. nihilominus tamen ira si inordinata sit, detestabilis est. Ut ergo appareat, quomodo reges, et principes se habere debeant circa iram, et mansuetudinem:
Abbreviated transcription (Latin):
poss tautũ hr̃ẽ de in alo quin uellemꝰ
qd̃ hrẽt plus. s ira que ẽ appetitus
pene irõ simplicit̾ s ut ordiuatur
asͥ tantum passus ẽ qd̾ uideatur ira¬
co ulcionẽ decentẽ frãm ec̃ saciatur
iracus appetit con tristare. s odiens
appetit nocere. uult eĩ iratus iufr̾e do¬
lorẽ ⁊ tristiciam. sodiens uuit in fr̾e¬

Expanded text:
quin vellemus quod haberet plus. Sed ira quae est appetitus poenae, non simpliciter, sed ut ordinatur est aliquis tantum passus est, quod videatur irato ultionem decentem factam esse, satiatur a est, quia iratus appetit contristare: sed odiens appeti nocere. Vult enim iratus inferre dolorem, et tristitiam: sed odiens vult inf
Abbreviated transcription (Latin):
liberales. scdõ fortes ⁊ magͣnimi.
t̾r̾io equales ⁊ insti. ¶ pͥmum ã
sic p uam uulgus qͣ nõ ꝑripit
insi sensibi li a boua. ideo benefiroᷤ
⁊ liberales. ⁊ nũmisinata. ⁊ ini ea
que possunt nĩmisinate mensu¬
rari amat ⁊ reucretur. ⁊dõ dicitꝰ¬
maut ⁊ houorant beueficos iu pͤ¬
ruĩas ⁊ liberales. ¶ Sodo ut reges
amentur a pplõ debent eẽ fortes
⁊ maguanimi expoucures si opor¬
teat ⁊̃ se ipõs ꝓ bono ccui ⁊ deffen¬
sione regni. uam ppls ualde di¬
ligit forces ⁊ magnanimos ex¬
ponentes se ꝓ bonis cõib credit
cĩ ꝑ cales salutem consequi. ⁊ dõ
dititur .iͦ. reth̾. quod qr diligimus
benesicos in salutẽ .i. eos qui pos¬
sunt nob̾ bruefacere nos saluando
⁊ li berando. ⁊dõ diligaunus fortes
⁊ cordatos ¶trio ut reges culigã¬
tur a ppło decet eos eẽ iustos ⁊ eqͣ

Expanded text:
 magnanimi. Tertio aequales et iusti. Primum autem sic patet. Nam vulgus non percipit nisi sensibilia bona, ideo beneficos, et liberales in numismata, et in ea quae possunt numismate mensurari, amat, et reveretur. Ideo dicitumat, et honorat beneficos in pecunia, et liberales. Secundo ut reges amentur in populo, debent esse fortes et magnanimi, ponentes si oporteat seipsos pro bono communi, et defensione regni. Nam populus valde diligit fortes et magnanimos, exponentes se pro bonis communibus: credit enim per tales salutem consequi. Ideo dicitur 2. Rhetor. quod quia diligimus beneficos in salutem, id est eos qui possunt nobis benefacere nos salvando et liberando, ideo diligimus fortes et cordatos. Tertio, ut reges diligantur a populo, decet eos
Abbreviated transcription (Latin):
et maxime nobiliũ ⁊ regnm et
pucipum adiscursu et enagatõ¬
ne sunt cohibende xix.¬
et nobiles et reges ⁊ principes
debent sollicitari erga filias ne
uelinit uiuere ociose¬

Expanded text:
t maxime nobilium, regum et principum a discursu et evagatione sunt cohibendae. nobiles et reges, et principes debent solicitari erga filias, ne velint vivere ocios
Abbreviated transcription (Latin):
lestatio nõ tamẽ ẽ spes ccͣ aliqͣ bona nͥ
hãnt rõuẽ ardiu qͣre si tenditnus in bo¬
mim arduũ dl᷑ eẽ spes. s si a tali bono
deficius ht̃ et̃ desperatio spes egy
⁊ desperatio sumunt ᷑ respectu bom. alie
uero passianes irasci sinnunt᷑ r̃espͤcu
man. uã ialũ duplicit̾ põt consid̾ari
uł ut fucarũ uł ut prestus si conside̾¬
tur ut facarum hor ẽ duplicit᷑. ux u
ipũi aggredimur. ⁊ sic est audacia
ul̾ us ab eo refugunus. ⁊ sic ẽ tunoa
¶Si uero malum sit presens hir rriã
c̃ duplicit̾ qr ur ex hec consurginnus
ad faciendã uindcãm. ⁊ sic t̃ ira uł
a tali uinoca deficunus ⁊ sic ẽ man

Expanded text:
en est spes circa aliqua bona, nisi habeant rationem ardui. quare si tendimus in bonum arduum, dicitur esse spes. Sed si a tali bono deficimus, habet esse desperatio. Spes ergo, et desperatio sumuntur respectu boni. Aliae vero passiones irascibiles sumuntur respectu mali. Nam malum dupliciter potest consid ut futurum, vel ut praesens. Si consideretur ut futurum, hoc est dupliciter. Vel ut ipsum aggredimur, et sic est audacia: vel ut ab eo refugimus, et sic est timor. Si vero malum sit praesens, hoc etiam est dupliciter: quia vel ex hoc consurgimus ad faciendam vindictam, et sic est ira: vel a ta