comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gari. ꝙͣ uite huiꝰ fauorib excolli. nutͥcẽ suam
occulte fugiens. deẜti loci secessum peciit. cui
sb̾lacus uocabulum est Qui aromaua urbe
quadraginca fere milib distaus: frigidas
acq ꝑspicuas emanat aquas: Quo dũ fu¬

Expanded text:
gari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s. tũc quidam de ppło repletus spũ ĩmũ¬
do clamare cepit se torq̃ri ab ambrosio: At
ille ꝯu̾sus ad eũ ait Obuuitesce dyabole.
qr nõ torquet te ambrosius. sed fides sdõꝵ ⁊
nescit in flari Q ͦ dicto. ille obiutuit. ꝓstra

Expanded text:
opus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et nescit inflari. Quo dicto, ille qui cla
Abbreviated transcription (Latin):
Er idẽ tp̃s scĩ martires ꝓthasiuo ⁊ ger¬
uasiꝰ se scõ ambrosio reuelauerũt Er¬
ant eĩ posici ĩ basilica ĩ qua sũt hodie corpora
natoris ⁊ felicis martuũ. s scĩ martires nabor
⁊ felix celeberrime frequẽtabant᷑ Prothasii
u̾oi geruasii martirũ ut noĩa. ita etiã sepul¬
tura ĩcegnita erat: ĩtantũ ut supͣ ip̃oꝵ sepul

Expanded text:
artyres Protasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾et pũian Sed ille cũ pñiam declinat
suplo sp̃u: nõ solũ fut᷑am. sed etiam p̾sẽtẽ
salutẽ amisit: Regnũ q qd̾ male arripuerat
femineo quoda timore deposut. ut ꝓcura¬
torem se rei publice. nõ ĩꝑatorem fuisse ꝯfit̾¬
etur:¬

Expanded text:
tum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque, quod male arripuerat, femineo quodam timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae nomine praefuisse confiteretur
Abbreviated transcription (Latin):
Promittebat eñ tribunatus. ⁊ diu̾sas alias
ꝑduxissent: Q uod cũ multi fac̾e conarent᷑. sed
deo p̾sule ⁊ custode fac̾e nõ ualerent. Unꝰ infc¬
litior cet̾is noĩe euchimus ĩtantũ furore m
exitatus est. ut mxͣ ecliam. sibi domĩ parturt.
atq ĩ ea carrũ constitueret. q̃ facilius iapcum
suppositum carpento ad exilium deduceret:
Sed ĩiquitas eius. sup uercicem ei descendit:
Post anu ⁊ ei eodem die quo illũ rape se aribi¬
trabatur. in eotem carpento ĩpositus. de ea¬
dem domo ip̃e ad exilium destinatus est.
reputans sibi uisto uidito dei id inse ẽẽ con

Expanded text:
promittebat enim tribunatus, et diversas alias ilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbtrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse con
Abbreviated transcription (Latin):
loris fortibꝰ astringẽs: ance eqũ suũ cepit
ĩpellere. ⁊ quis ẽẽt bñdictꝰ qui eiꝰ res susceꝑ¬
at de monstraretz Quem ligatis brachiis rus¬
ticus antecedẽs duxit ad scĩbiri mõast̾ium:
eũ ꝙ ante ĩgressũ celle solũ sedentem repꝑit.
⁊ legentez Sidem asit gulle sub sequẽti et
seuienti iusticꝰ dixic Scce iste ẽ te qͦ dieeraz¬
tibi pat̾ bñdictꝰ. Quem dũ feruido sp̃u cũ pu̾sa
mẽtis ĩ sania fiusset ĩ cuitꝰ: eo t̾rore quo ꝯsueue¬
rat acturũ se existimaus. magnis cepit uocibꝰ
clamare dicẽs: Sirge surge: et res istiꝰ rustici
redde quas accepistiz
D cuiꝰ uocem uir dei ꝓ tiuꝰ cculos leua¬
uit a lectone. eũq incuit. mox etia
rusticũ qui ligatus tenebat᷑ acendit. ad cuiꝰ
brachia dũ cculos deflexisset miro modo tã
ta celentate cepunt illigaca brachii lora se¬
de uolu̾e. ut dissolui cam xite nlra hominũ
festinaco pociussẽt Cum q is qui ligatꝰ uen̾

Expanded text:
ringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeraPater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festin
Abbreviated transcription (Latin):
de age nõ ut uidex. s ut ep̃s: Pendẽte itaq re¬
la cõne itenĩ fugan parauit. atq ĩ possessione
cuiꝰdam leoncii clarissimi biri aliquamdui
latuit. Sed ubi relatõni responsũ est: ab
eodem leontio ꝓditur: Proposito edicto

Expanded text:
 Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim
Abbreviated transcription (Latin):
puellam de qua supͣ meniorauimꝰ cuimanũ
offerre solicus erat. i domo ꝓpͥa cũ germana
sic̃ reliquerat ĩueĩt. iam matre defucta: Acq
cu illa dextam illiꝰ ex oscularet᷑. sridẽs ait
illi Ecce ut dicebam cibi: sac̾doti manũ oscu¬
laris: Per idem ꝙ̃s. cũ transtiberim apud
quandam clarissima ĩ intatus. sacͥficiũ ĩ do¬
mo offerret. quedam balnea trix que paliti¬
ca in lecto iacebat cũ crgnonisset ibidẽ esse
dm̃i sac̾totem ambrosiũ. ĩ cellula sead ean¬
dem domũ ad quam ille ĩuitatus aduen̾at.
portari fect: Atq orante ⁊ ĩponẽte marius.
uesti menca attigit q̃ cũ ex oscularet᷑ statim
sanitate recepta. ambulare cepit:¬

Expanded text:
puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit
Abbreviated transcription (Latin):
Uadam die dũ ad bt̃i iohis oratoriu
qd̾ ĩ ip̃a montis celsicudĩe sitũ est ꝑ¬
geret: ei antiqͦ hostis ĩ mulo sub medici spe¬
cie obuiã fc̃us est. cornu ⁊ cripedicã ferens
Quẽ cũ requisisset. dicens ubi uadis. Elle
respondis: Eece ad fr̃es uado pecionem eis
dare: Itaq piexit uen̾abilis bñdictꝰ ad or¬
acc̃e. qua ꝯpleca xitus rediit m alignꝰ u̾o
sp̃us unũ semorẽ mõachũ ĩuenit aquam
aurientẽ. ĩ quo statim ĩgressꝯ ẽ. eũq ĩ terrã

Expanded text:
uadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in te
Abbreviated transcription (Latin):
uenatõne ꝑseu̾antiꝰ obsistere. et uegare qd
erat ĩunia sacre legis: Et iterũ: qui igitur
meis eccibꝰ et apud deu ⁊ apud hoĩes teneor.
aluid michi nõ lice intellexi. aliud nõ opor¬
tere nisi ut ꝯsulerem michi. qr nõ potuitibi
N sup̃dicta iteq ciuitate florẽtinoꝵ cũ

Expanded text:
veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: Quoniam igitur meis vocibus et apud Deum et apud omnes homines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tre uł filia deãbulabat: ne abigent᷑ ab ãcilla
q̃ curam nucrẽdi ĩ fãtis suscepat. ꝓhibebat
Sollicita eĩ erat: ne ĩfanti ncc̾ent Expec¬
tabat tam̃ patrio affectu: qͦ fine illud miracu¬
lum claudet᷑: At ille post aliꝙ̃ diu euolantes.
ĩtantan a eris altitudinẽ. sbleuate sũt. ut
hũanis coulis nñme uid̾ent᷑ Quo factot̾ri

Expanded text:
tre, vel filia deambulans, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibebat. Sollicita enim erat, ne infanti nocerent; exspectabant tamen patrio affectu quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquandiu volitantes in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectus ĩ auditorio p̾fect᷑e. ita splendide cãs
p orauit ut elig̾et᷑ a uiro illustri uoĩe ꝓbo
tũc p̾fecto pretorii ad cõsilũ tribuendum
Postea u̾o ꝯsul aritatis suscepit isignia: ut
reg̾et liguriam emiliam q ꝓuĩcias. pueĩt¬
q mediolanum.
Eridem tp̃s mortuo auxentio arria¬
ne ꝑfidie ep̃o. qui dyonisio beate me¬
morie ꝯfessore ad exiliũ testinato ĩ cũlebat
ecłie. cũ ppłs ad seditõnem surg̾et ĩ petendo

Expanded text:
torii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe uidenti creatorem angusta est oĩs creat᷑a:
Qnͣilicet ⁊ eĩparũ de luce creatoris aspexent.
ampliat᷑ Et dũ se sub se conspicit: exalcata
conp̾hendit ꝙͣ breue sit. ꝙ conp̾hent̾e humi¬
liata nõ potat Uir ergo bũdictꝰ qui ĩtuitꝰ
globum igneũ angelos q ad celos redeun¬
tes uidebat. hoc ꝓculdubio ceru̾e. nõ iusi ĩ
dei liuuine pot̾as: Quid itaq mirũ simũdũ
ante se collectiĩ uidit. qui sbleuatus ĩ mẽtis
lumĩe ex̃ mũdũ fuit: Quod aũt collectus
mũdꝰ aute eius cculos dicit᷑: nõ celũ⁊ t̾ra
contracta est. sed uidentis quinrꝰ dilacatus:
Qui ĩ deo raptus uid̾e sine difficultate po¬
tuit om̃e qd̾ infra deũ est In illa ergo luce
que ext̾ioribꝰ cculis fulsit. lux int̾ior ĩ mẽte
suit. que uidẽtis animũ. qr ad suꝑiora rapuit
ei ꝙͣ angusta ẽẽnt omĩa ĩ feriora mõstrauit:¬

Expanded text:
ae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit,ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ meũ Uir aũt dei ĩ hac uece subsistit
dicens: Nũꝙͥ ego tibi filiũ tuũ ab stuli:
Cui ille respondit: Mortuus ẽ ueĩ suscita eũz
Quod mox ut dei famulus audiuic: ualde
ꝯtristatꝰ est dicẽs: Rece dite fr̃es recedite:
tõne ꝑsticit uirans ꝙ nõ reced̾et insi eiꝰ siliũ
suscitaret: Quen mox dei famulꝰ ĩ qͥ siit
dicens: Ubi est: eui ille respondit Ecce cor¬
pus eius ad ianua moasterii iacec: Ubi dũ
ui dei cũ fribꝰ ꝑueisset. flexit genu. et sup¬
corpusculum ifantis icubuit. se seq enges
ad celum palmas tetẽdit dicẽs Dñe nõ as¬
pitias pcc̃a mea. sed sidez huiꝰ hoĩs. qui resus¬
citari si lium suũ irgat. et redde ĩ hoc corpiy¬
eulo aĩam quam culistiz Uix i or̃one uerba
conpleu̾at: et regre diente aĩa. ita corpuscu¬
lum pueri om̃e cõtiemuit. ut sub oculis
oĩni qui aderant apparuit ꝯcussione miri¬
fica cremendo palpitasse Euiꝰ mox manũ

Expanded text:
filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; one perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et supcorpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sultarẽt monachis xp̃ianis: Ualentinia¬
noꝵ eñi hrresis. trigintadeos colit. sed de
hiꝰmodi sc̃o comes oriencis ad ĩꝑacorem
relacõnem direxit Qua accepta imꝑator
p̾cepat ut synagoga ab ep̃o loci re edisicaret᷑
In monachos u̾o uindicaret᷑ s huiꝰ p̾cepti
tenor cũ ad aures ꝑuenisset ambrosii ep̃i.
acorem. ĩ qua illũ ꝯuenit. ut id qd̾ ab eodẽ
statutum suerat reuccaret᷑. Seruareq sibi
debere abillo audientia Qui si dignꝰ nõ eẽt
qui ab illo audiret᷑. dignꝰ et nõ ẽẽt qui ꝓ illo

Expanded text:
insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo
Abbreviated transcription (Latin):
clarescere. ut diem uinceret. lux illa que
uit tenebras radiassec:
It in aũt ualde res ni hac speculatione
secuta est. qr sic̃ post ip̃e narrauit omĩs etia
mũdus uelut sub uno solis radio collectus
ante cculos eius adouctus est: Qͥ uenera¬
bilis pater dum intenta cculoꝵ atiem ni
lxc splendore corusce lucis i fig̾et. uidit ger¬
mani capuani ep̃i aĩam ĩspera ignea ĩcelu¬
adhibere. ẜ uandũ dyaconẽ iterato bis ter¬
ꝙ eius noĩe cũ clamoris magnicudine uo¬
cauit: Sum q ille fuisset isolito tanti uiri
clamore turbatus ascendit. respexit. ꝑtem¬
ꝙ iaui lumĩs exiguam uidit: Cui tantũ
que fuerant gesta narrauit: Statimq in
castrũ cassinũ religioso uno theopbo manda¬
uit. ut ad capuanam uibem subeadem nocte
trausmict̾et. et quid de germano ep̃o ageretur
aguosceret. et iudicaret: factumq est ut ke¬
uentissinũ uitũ germanũ ep̃m is qui missꝰ¬

Expanded text:
clarescere, ut diem vinceret lux illa quae clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui miss
Abbreviated transcription (Latin):
Lio queq q̃re seruanda draconꝰ atq
arbas eius moasteri qd̃ ĩ campanie
ꝑtibꝰ a liberio quondan patricio fu̾at con¬
structum: adeũ uisitatõnis gr̃a ex more cõ¬
uei̾at. eiusq in õasteri ũ frequentabat. ut
qr idem uir qͦ dcctrinam gi̾e celestis ĩ flue¬
bat. dulcia sibi ĩ uicem uite uerba transfũ¬
terent. et suauem cibũ celestis prĩe qr ad¬
huc ꝑ fecte gaudẽdo nõ pot̾ant. salte sus¬
pirando gustarent, Cun u̾o bora iam qui¬
etis exiget. ĩ cuiꝰdam curris suꝑioribꝰ. se ueñ¬
abilis bũdictꝰ ĩ eiꝰ queq ĩferioribꝰ se seruãto¬
collecauit Quo uidelicet ĩ leco ĩ fenora sr̃io¬
ribus ꝑuis continuabat a scensus Ante
eandem u̾o turrem largiꝰ erat hica culum.
ĩ quo utriusq discipuli quiescebant & ũ¬
ad fenestram stans ⁊ on ĩpotencem dũm de¬
p̃eaus. subito ĩtempeste nectis hora respici¬
ens: uidit fusam lu cem de suꝑ cũctas nec¬
tis cenebras effugasse. Tanto q splendore

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servacollocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore
Abbreviated transcription (Latin):
ecłiam precepisset.
Ost ea uo ꝙͣ mediolanũ reu̾tiss. posi¬
to ĩꝑatore ĩ ecłia de eadẽ eã tractauit
ĩppło In quo tractatu ĩtro duxit dñii ꝑsonã
lequẽtis ĩꝑatori Ego te exultimo. ĩꝑator¬
em feci: Ego tibi ex̾citũ ĩimici tui tradidi.
Ego tibi copias quas ille adusũ te ex̾citui
tuo ꝑauerat. dedi. Ego ĩ imicũ tuũ ĩpot̾a¬
tem tuã redegi. Ego de semine tuo supͣ soli¬
um regni ꝯstitui. Ego te criũphare sine la¬
bore feci. ⁊ tu de me ĩimicis meis donas cri¬
umphos: Cui ambrosio descetenti de exedea
impator theodosius ait: Contra nos te posu¬
isti hodie ep̃e At ille respondit. nõ se contra
ip̃m: sed ꝓ ip̃o suisse locutũ Sũc ĩꝑator aic¬

Expanded text:
ecepisset. Postea vero cum Mediolanum revertitur, posito imperatore in ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. in quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci; ego tibi exercitum inimici tui tradidi; ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi; ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi; ego de semine tuo super solium regni constitui; ego te triumphare sine labore feci. Et tu de me inimicis meis donas triumphos? Cui descendenti de exedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, episcope. At ille respondens ait, non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc impera
Abbreviated transcription (Latin):
mirie ab ip̃o infancie tp̃re omĩpotẽti
deo dicata: ad eum semel ꝑ anũ uenire. ꝯsu¬
euerat: Ad quam uir dei nõ longe exͣ ianu¬
am ĩpossessione mõasterii descendebat. Qua¬
dam u̾o die uenit exmore. acq ad eam cuni
ĩdei laudibꝰ. sacrisq collequus ducentes:
ĩcũ bentibꝰ iam nectis tenebris simł accep¬
unt cibos: Cũq ad huc ad mensam sederent.
et int sacra colloquia tardior se hora ꝓtraher¬
et: eadem scĩmonialis femina soror eiꝰ irga¬
uit eũ dicens: Queso te ne ista noete me de¬
seras: et uusꝙ mane aliquid de celestis uite
gandiis loquamͣ, Eui ille respondic: Quid
ẽ qd̃ lequeris soror: Man̾e exͣcellam nllateri
possũ. Santa u̾o erat celi serenitas ut nlła in

Expanded text:
mino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum ibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexisset atq ex p̾cepto supͣcci macetonii
fores ĩueniss clausas. nec copiam ĩgrediẽ¬
est Mortuo ⁊ eĩ gratiano ĩpatore. ꝯfugiens
macedoniꝰ ad ecłiam patentibꝰ anuis adi¬
tum reꝑire nõ poterat:¬

Expanded text:
rexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingredienest; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
datũ eẽt inquireret: respondit monachꝰ se
mĩme dedisse. qr si illud cribueret. õmo nich
frĩbꝰ reman̾et: Sũc iratꝯ aliis p̾cepit: ut hxc
ip̃m uas uitreũ ĩ quo parũ olei remansisse
uidebat᷑. ꝑ fenestram ꝓicerent. ne ĩ cella a li¬
quid ꝑ ĩobedientiam reman̾et Factũq est.
Sub fenestra at ead̾ ĩgẽs precipiciũ patebat
saxoꝵ molib asꝑumi: Proiectũ itaq uas ui¬
treun uenit ĩ sara. sic man sit ĩcolume: ac
si ꝓiectũ minime fuisset. ita ut neq frangi
neq oleum effundi potuisset Quod uir
dñi p̾cepit leuari: atq ut erat ĩtegrũ petẽti
tribuit: Sũc collectis frĩbꝰ in obedientem¬

Expanded text:
datum esset inquireret, respondit monachus se datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratri
Abbreviated transcription (Latin):
daretz Qui ꝙͣius uitam au ferre nõ ualuent
cucis tamẽ colorem nutauit: ita ut diffuca ĩ
corpore eins uarietas lepre morẽ imi tari uid̾et᷑
Sed ad dei hoĩem deductꝰ: salutẽ pristinã citiꝰ
recepit: Nam mox ut eũ ꝯtigit. omĩem eucis
illius uarietatem fugauit:¬
S qucq tp̃re quo alimẽcoꝵ ĩopia cãpa¬
mam grauit̾ affligebat: uir dei diu̾sis
ĩdigentibꝰ mõasterii sui cũeta cribuerat. ut pe¬
ne mehil incellario nisi parũ olei ĩ uase uitreo
remaneret: Sũc quidam sbdyaconꝰ agapitus
uoĩe adueĩt. magno oꝑe postulans ut sibi ali¬
qnͣtulum olei dari debuisset: Uir aũt dñi qui
cũcta de creu̾at in terra tribuere. ut ĩ celo omĩa
reẜuaret: Ixc ip̃m parũ qd̾ remansat olei ius¬
sic petenti dari Monachꝰ u̾o qui cellariũ te¬
nebat. audiuit quidẽ ui bẽtis u̾ba: set imple¬
re distulit: Cũq post paullilũ si id qd̾ uisserat

Expanded text:
daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat
Abbreviated transcription (Latin):
prius nõ uidendo sequebat
ꝓuerũ morbo elephantino ita finsse
correptum: ut iam pilis cadentibꝰ eutis in¬
tum esceret. atq in crescentẽ saniem occus¬
tare nõ posset: Qui ad uirũ dei ab eode pr̃e
eius missus est: et saluti pristine sub omĩ
celeritate restitutus.
Ie quadam fidelis uir quidam necessi¬
tate debiti cõpulsus uencad uirũ dei ad
solitos granit̾ afflig̾etur in dicauit ei Cui
uen̾abilis pater neqͣꝙͣ se hr̃e duodeciui soli¬
dos respondit: sed camen eiꝰ ĩopiã blanda
lccucõne ꝯsolatus ait: Uade et post biduũ re¬
uerte̾. qr de est hodie. qd̾ tibi debeam dare In
fligebat᷑ redisset suꝑ archam mõast̾ii que
erat fiumẽto plena subito tredecim solidi
sũt ĩuentiz Quos uir dei deferri inssit. ⁊ afflic¬
co petitori tribuit dicẽs ut duodecim redler¬
et: et unũ ĩ expensis ꝓpriis haberet:¬
Uidan uir grauissim a adu̾sarii e mu¬
lacone laborabat. cuiꝰ ad lec usq odi¬

Expanded text:
prius non videndo sequebatprius non videndo sequebatpuerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus. ie quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In fligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberetuidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odi
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam aũt enis mõachꝰ mobilitati
mentẽ dederat: et ꝑman̾e ĩ monast̾io
nolebat: Quui qz eu uirassidue corriperet. et
frequenter ad mou̾et. ille uo nlło modo ꝯsen¬
tiret ĩ congregatõne ꝑsiste̾. atq in portunis
p̾cibꝰ ut rel axaret᷑ ĩnueret: quadam die ueu̾a¬
bilis pater nimietatis eius tedio affectius.
iratus iussit ut discedet Qui mox ut mõas¬
terium exiit: contra se assist̾e aꝑto ore dra¬
choneni ĩ itine ĩueĩt: Cum ꝙ eum idem dra¬
cho qui apparuerat denorare uellet. cepit
ip̃e tremens ac palpitans magnis uocibꝰ cla¬
mare dicens: Currite currite: qr dracho iste¬
uult me deuorarez Eurrentes aũc sr̃es. dra¬
conem nuĩme uiderũt. sed trementem atq
palpitantẽ mõachũ ad monast̾iũ reduxe¬
iunt Qui statim ꝓmusit nũꝙͣ se a mõas¬
terio recessurũ: Atq ex eadem hora ĩ sua pro¬
missione ꝑmansit: quippe qui sc̃i uiri or̃o¬
nibꝰ contra se assistere drachonẽ uiderat. ꝙ̃

Expanded text:
uidam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ silentiũ tegerent. absentibꝰ u̾o indicans. qd̾
uł quale eis signũ fieret qñdo eiꝰ aia de corpore
exuet: Ance sextũ u̾o sui exitus diem: aperiri
sibi sepult᷑am uibet Qe mox correptus febribꝰ
acri cepit ardore fatigari Cũq ꝑdies sĩgulos
langor in grauesceret. serto die portari se ĩ ora¬
sanguinis ꝑceptõne nuiuit: atq int̾ dis¬
cipuloꝵ manus in becillia mẽbra sustẽtans
erectis ĩcelũ mambꝰ scetit. et ultimũ sp̃m int̾

Expanded text:
bsentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in orasanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum i
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃ssit. maiore et eñi accensi amẽtia: basilica
porcianam ĩuad̾e nitebat᷑ Ex̾citus ẽt̃ armatꝰ
ad cuscodiẽdas fores ecłie est directꝰ. ut nemo
aud̾et catholicã ecłiã ĩgredi: Sed dñs qͥ de adu̾¬
sariis suis ecłie sue triũphos donare ꝯsueu̾at.
ad eclie sue muminiẽ tũc militũ corda ꝯu̾tit
ut au̾sis scutis. ecłie fores ẜuarẽt. nec egredi
dimi tt̾ent. sed ĩ gredi ecłian. plebem catholi¬
cami mĩme ꝓhibebant: Nec hoc satis erat mis¬
sis militibꝰ: nisi ut eciam ꝓ catholica fide cum
plebe pariter acclamarent: Hec itaq sp̃re. pri¬
mũ antiphone hymin et uigilie ĩ ecłia me¬
diolanensi celebrari cepunt Cuiꝰ celebrita¬
tis mos usq ĩ hodiernũ nõ solũ ĩeadẽ ecłia.¬

Expanded text:
repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum in eadem ec
Abbreviated transcription (Latin):
ab eiꝰ manibꝰ uiuus ulło modo exirec Qua¬
da u̾o die auaricie sue estu succensꝯ ĩ rapin¬
ani reꝵ ĩ hyans. dũ quẽdam rusticũ crudelibꝰ
tormẽtis affligeret. eũ q ꝑ supplicia diu̾sa
la niaret. uictꝰ penis rusticꝰ sese res suas bñ¬
dicto dei famulo ꝯmendasse ꝓfessus est. ut
dũ hoc a torquẽte credit᷑. suspe̾sa int̾im ciu¬
delicate. a uita nõ rapet᷑ Sũc idem galla ces

Expanded text:
ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla ces
Abbreviated transcription (Latin):
tatone. ac si ip̃e ꝑcussus fuisset ex uerbere
xhiis aũt monastus que ĩ eode loco
ad lacum descent̾e at hauriendũ aquã. ma
eisdem trib monast̾us ad dei famulũ bñdic¬
tum uenerũt dicentes: Laboriosũ nobis est
ꝓpt̾ aquam cotidie usq ad lacum descendere.
et id cuco necesse est. ex eodem loco monast̾ia
mucari: Quos blaude consolacus dimisic:
Et nocte eadem cũ paruo puero uoĩe placi

Expanded text:
tatione, atatione, ahis autem monasteriis quae in eodem loco ad lacum descendere, ut aquam haeisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placi
Abbreviated transcription (Latin):
emendo Cũq uir dei uenisset ĩ eodem mõa¬
scerio. et cõscituta hora. expletaq psalino¬
dia sese fr̃es ĩ oronen dedissent: aspexit ꝙ eũ
quidam niger puerulus ꝑ uestimẽti fim¬
briam foras trahebat: Sũc eidem prĩ mõa¬
sterii ponpeyano noĩe ⁊ mauro dei famulo
secreto dixit: Nũquid nõ aspicitis quis est
qui istũ monachuni foras trahit: Qui res¬
pondences dixerũt: Non: Quib ait: Ore¬
mus ut uos etiami uideacis: quem iste mo¬
nachus sequit᷑ Cumq ꝑbiduũ eẽt ora¬
tum: in aurus monachus uidic: Ponpey¬
anus aũt eiustem monast̾ii pat̾ uit̾e nõ
potuic: Die igit᷑ alia. expleca or̃one: uir
dei oratoriũ egressus stantem foris mõa¬
chuni reperit: Quem ꝓ cecitate cordis sui:
uirga ꝑeussit. Qui exillo die nich̾ ꝑsuasio¬
nis ulterius a nigro iam puerulo perculit:
sed ad oronis studiũ ĩ mobił ꝑ mansit: Sic q
antiqus hostis dñari nõ est ausus ĩeius cegi¬

Expanded text:
emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod equidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui rga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tentens sine bñdictone te moastio eriset¬
eodemi die moꝵ utat eos puenit. defũctꝰ est:
Cũq eẽt sepultus. die alt̾o piectun foras
corpus euis ĩuentũ est: Quod rursus tra¬
tere sepulcure curauerũt: Sed sequenti
die it̾um ꝓiectũ ext̾ius: atq ĩhumatum
sicut supiꝰ ĩuenerut: Sune concite ad bene¬
dicti prĩs uestigia currentes cũ magno fletu
petienit. ut suam gr̃am largiri dignaretur.
Quibꝰ uir dei manu sua ꝓtinꝰ cõmumonez
diuei corporis de dit dicens: Ite atq hoc corpꝰ
pus eius t̾ra tenuit. nec ultra ꝓiecit: In quo¬

Expanded text:
sine benedictione de monasterio exiisseteodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc domipus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ne fac̾et reuccatus est. publicas nuilieres
publice ad se ĩ gredi fecit. ad hec tantũ ut uisis
hiis ppłi itẽtõ reuccaret᷑. At u̾o ppłs magis
magisq elamabat. poẽm cuũ sup nos: At ille
taret: mane ad portam ciuitatis mediolanen
que romana dicit᷑. ĩueit᷑. Seus eĩ qui ecł̾ie
sue catholice eũ niurũ pabat ad usus ꝑfidiã¬

Expanded text:
ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clataret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus ini
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. ac si ĩ illo uase mortis. ꝓ cruce la¬
pidem dedisset Iu tellexit q ꝓtinꝰ uir dei.
qr pocũ mortis habuerat uas: qd̾ porcare
nõ potuit signũ uite Atq ilico surrexit.
et uultu placido. mente tranquilla cõuo¬
uoliustis: Rũquid nõ prius dixi uob̾. qr
uestris et meis morib nõ ꝯueniret. Ite ⁊

Expanded text:
tum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce latum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convovoluistis? Nunquid non prius dixi vobis, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? It
Abbreviated transcription (Latin):
defũc tus est Omĩs ꝙ illa cc̃gregatõ ad
euntem uen̾abilem bñdictũ uenic. ⁊⁊ mag¬
nis p̾cib ut ei p̾esse deberet peciit Qui diu
negando distulit. suis ꝙ ec illoꝵ fr̃m mori¬
bus cõuenire nõ posse p̾dixit Sed uictus
qũq p̾cib: assensum dedit Cum q ĩ eodem
monastio regularis uite custodiam ip̃e te¬
neret. nlłi ꝙ ut prius ꝑ actus illicitos ĩdex¬
teram seu sinistram partez deflectere a cõu̾¬
semet ip̃os prius accusare ceperũt. quia hũe
spicerent illicita uõ lic̾e. et se dolerent assue¬
ta relinquere: durũq eẽt ꝙ ĩmente ueteri
cogebãt᷑ noua meditari. sicut prauis inoribꝰ
semꝑ grauis est uica bonoꝵ. trac tare de euis
morte aliqui conati sũt Qui in hito ꝯsilio
uenenũ umo miseuerũt: Et cũ uas uitre¬
um ĩ quo ille pestifer potus h̃ebat᷑ recũ ben¬
ti patri exinore monast̾ii ad bñdicendum
tenebatur. eodem signo rupit: Sie q ꝯfrac¬

Expanded text:
tus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a convesaevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc spicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum tenebatur, eodem signo rupit: sicque confrac
Abbreviated transcription (Latin):
intulit: set intencado Ille aũt a pristinis
moribꝰ nichil niuitate: intra paucos dies
de functe sũt. atq in ecłia sepulte
Uni q in eadem ecłia missaꝵ sollemp¬
nia celebrarent̾. atq ex more dyaco¬
nus clamaret: si quis nõ cõmunicat. det lo¬
cum. nutrix eaꝵ que ꝓ eis oblatõnem dño
deferte cõsueuerat. eas desepulcris suis pro¬
gredi. et ecliam exire uidebat: Quod dũ se¬
pius cerueret. q aducem dyaconi clamãtis
exibant foras. atq nncra ecliam ꝑ mau̾e no
poterant: ad memoriam re diit. que uir dei
illis adhuc uiuentibꝰ mandauit: Eas qppe
suos et u̾ba corrig̾ent: Sune ẜuo dei cũ gra¬
ui merore nũciatũ est: Qui manu sua ꝓti¬
nus oblatõnen de dit dicens: Ite et hãc ob¬
laconem ꝓ eis offerri dño facite: et ultenꝰ
excoĩcate nõ erunt: Que dum oblacõ peis
fuisset ĩmolata. et a dyacono iuxta moren
clamatũ est. ut nõ coĩcantes ab ecłia exiẽt.

Expanded text:
intulit, sed minando. Illae autem a pristinis intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra paucos dies defunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent,
Abbreviated transcription (Latin):
cor sese ĩalta suspenderat. ne quaꝙͣ uerba
de ore illius ĩ cassũ cadebant. Siquid u̾o
unꝙͣ nõ iam discernendo sed minãdo di¬
ceret. cautas uires ẜmo illius hebat. ac si
ex orte. in loco ꝓprio conlisabant᷑ Quibꝰ ꝗda
religiosus uir ad exterioris uite usum. p̾le¬
bat obsequium: Sedsicut nõ nullis solet
nobilitas geñis parere ignobilitate mẽtis.
ut iuinꝰ se in hoc mũdo despitiant. qui plus
se ceteris aliquid fuisse memmerũt. nͨ dũ
p̾dc̃e scĩnoniales femme ꝑfecte linguam
sub hĩcus sui freno restrmxerant. et eũdem
religiosunri birũ qui ad exceriora necͣia eis
obsequium p̾bebat ĩ cautis sepe ẜmonib
ad iracũdiam ꝓuecabanc Qui cũ diu ista
toleraret ꝑrexit ad dei hoĩem. et quantas
pat̾etur u̾boꝵ concumelias eimarrauit:
Uiraũt dei hec de illis audiens: ꝓtinꝰ man¬
dauit eis dicens: A orrigite luiguan uĩa
qr si nõ emendau̾itis excoĩco pos: Quani

Expanded text:
sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos.
Abbreviated transcription (Latin):
Non camen bisiomi illi onĩnnode fidẽ dãtes.
uirũ dei sicut se ueire ꝓmmiẜat expectabant:
Cumq uir dei ꝯsti tuto die mĩme ueĩsset.
ad eũ cũ merore reu̾si sũt dicentes: Expec¬
tammꝰ pater ut ueĩres siẽ ꝓmiẜas. ⁊ nob̾ osten¬
deres ubi ec que edificare debe̾mꝰ. et nõ ueĩsti:
Quibꝰ ip̃e ait Quare frẽs. qͣre ista dicitis:
Numꝙͥ sic̃ ꝓmisi nõ ueni. Tui cũ ip̃i dicer¬
ent quando ueĩsti: Respondit: Nũquid utͥs¬
q nob̾ dormientib nõ apparui. et lcea sin¬
gula designaui: Ite. et si c̃ ꝑ uisionẽ audis¬
tis: om̃e hicaculũ mõasteru ita construite.
Qui hoc audientes: uehementꝰ ad mirati
ad p̾dcm̃ prediũ sũt reu̾si: Et cũcta hĩtacu¬
la sic̃ ex reuelacõne didicerant. ꝯstruxer̃t¬

Expanded text:
Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxer
Abbreviated transcription (Latin):
Lio quoq tp̃re a quodam fideli uiro
fu̾at regatus. ut ĩ eius predio iuxta
tracinensem urbem missis dissipulis suis
monasterium construere debuisset. Qui ro¬
ganti consentiens: depucatis frĩb pr̃em ꝯsti¬
tuit. et quis ei ẽet sed̾s ordinanit Quibꝰ eũ¬
tib spopondit dicens: Ite et die illo ego ue¬
niam et ostendam uobͥ in quo leco oratorumi
ĩ quo refectoriũ fratrum. ĩ quo susceptionẽ
hospitũ:uł queq sũt nocͣia edificare tebeatis:
Qui bñdictõne ꝑcepta ilico prexerunt:
Et constitutũ diem magno ope p̾sto lantes.
parauerũt omĩa que hiis qui cũ tanto pr̃e
uenire potuissent. uidebaut᷑ ẽẽ nocͣia: Nocte
u̾o eadem qua ꝓmissus illucescebat dies: ei¬
den ẜuo dei quem illic prem ꝯstituerat. atq
eiuis p̾posito uir dñi ĩ sõpnis apparuit. et loca
singula ubi. et que edifi care debuissent sub¬
tilit̾ designauit: Cumq utriq a sompno
surgerẽt sibi ĩ uicem qd̾ uiterant retulerũt.

Expanded text:
lio quoque tempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qui escentib frĩb: illic longobardi ingressi st̃.
qui diripientes omĩa nec unũ quidem hoĩeni
tenere potuerũt. Sed impleuit om̃ipotens ds
ꝙ fideli famulo bñdicto ꝓmifat ut si res gẽtibꝰ
trateret aĩas custo diret¬
dei ĩmonasterio. uino plena duo uascula
lignea que uulgo flacones uecant᷑ de ferretz
qui unũ detulit. alterũ pergens iitinere
abscondit: Uir aũt disi quem fea absentia
latere nõ pocerãt.: uinui cũ gr̃aꝵ accõue sus¬
cepit. et discedentem puer monuit dicens.
Uite fili. de illo flascone quem absconorati¬
iam uõ bibas. sed in elia illũ cante. ⁊ ĩ ueies
quid intus ht qui confusus ualte a dei boĩe
uat: cũ flasconem meliasset de eo ꝓtinus
ẜpens egressus est. Sumc predictus exilara¬
tuo puer per hoc qd ĩ dmo repperit. expaiit
malum quod fecit:¬

Expanded text:
us, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiretiro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine rat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
panes ad refectõnis horam frib ĩ ueniri po¬
tuissent: Cumq eos uen̾abilis pater ꝯtrista¬
tos cerneret. eoꝵ pusulannitatẽ studuit
motesta ĩ crepacone corrig̾e et rursum pro¬
missione sb̃ leuare dicens: Quare depanis
ĩ opia uester auiniꝰ contristat᷑. Hodie quidẽ
minus est. s die crastina habundant᷑ habe¬
bitis: Se quenti aũt die ducenci modii fa
riue ante fores celle ĩ saccis ĩuenti st̃. quos
omĩpotẽs d̾s quibꝰ de ferẽtibꝰ transmisissec:

Expanded text:
ue ad refectionis horam fratribus inveniri poue ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus qu