comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. qͥa ñ pleniꝰ intelligimꝰ quid est
qd aquã hausert̃ & effudert̾ ĩ conspectu
dñi. qͥd hebreoꝵ traditio sentiat sic̃ in
qͥbdam codicib legimꝰ inserere nisi sumꝰ.
Tradunt enĩ qđ corã dño in eadẽ aqͣ male-¬
dicta congesta sint. & sicut in lege muli-¬
er zelotipa hausta aqua ꝓbabat᷑. ita &
hic ydolatrȩ hac aqua ꝓbati st̃. hi uideli¬
cet qͥ se ydola coluisse penitꝰ denegabañ.
Tradunt etiã qd̾ quicũq ydolatra hanc
aqua gustasset. labia eiꝰ ita sibi adhere¬
posset: Hoc indicio ydolatra dep̃hen¬
debatur. & int̾ficiebatur. Qđ & sequen¬
dia demonstrant in eo qd̾ ait iudicauitꝙ
samuhel filios isrł in masphat: iudicare
in hoc loco ydolatras scđ̃m legẽ morti

Expanded text:
 non plenius intelligimus quid est, quod aquam hauserunt et effuderunt in conspectu Domini, quid Hebraeorum traditio sentiat, sicut in quibusdam codicibus legimus, inserere nisi sumus. Tradunt enim quod coram Domino in eadem aqua maledicta congesta sint, et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua probabatur, ita et hic idololatrae hac aqua probati sunt. Hi videlicet, qui se idola coluisse penitus denegabant. Tradunt etiam, quod quicunque idololatra hanc aquam gustasset, labia etra separare posset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in hoc loco idololatras, secundum legem morti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ collis dicit᷑ animas significat humili¬
um. de qͥb dicit᷑: suscipiant montes
pacẽ ppło. & colles iusticiã. ontes enĩ
augustino teste maiores animȩ sunt.
colles uͦ minores. Seu etiã gabaa ubi
eleazar filiꝰ aminadab sacerdos consti¬
tuit᷑ ut custodiat archã dñi in t̾pretat᷑
collis uł sublimitas: eleazar adiuto¬
riũ dicit᷑. Et bene qͥ custodit archã dii
adiutoriũ int̾pretat᷑. qͥa scĩ uiri qͥcqͥd
boni habent ñ ad se s ad dñm refert̃

Expanded text:
collis dicitur, et animas significat humilium de quibus dicitur: « Suscipiant montes pacem populo, et coles justitiam . » Montes enim, Augustino teste, majores animae sunt; colles vero minores. Seu etiam Gabaa, ubi Eleazar filius Aminadab sacerdos constituitur, ut custodiat arcam Domini, interpretatur collis, vel sublimitas. Eleazar adjutorium dicitur: et bene qui custodit arcam Domini, adjutorium interpretatur, quia sancti viri quidquid bon
Abbreviated transcription (Latin):
runt eã samuhel & saul in galgala.
idest translata est a saul in nobee. de
nobee in gabaa. de gabaa a dauid in
domũ obed edom. inde tnͣstulit eã in
scã scõꝵ. Uel certe uigesimꝰ erat annus
cũ adhuc om̃is domꝰ isrł requieuit post
dñm. abiectis uidelicet idolis illi soli

Expanded text:
runt eam, Samuel et Saul, in Galgala. runt eam, Samuel et Saul, in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobee, de Nobee in Gabaa, de Gabaa ad Aiud domum Obededon. Inde transtulit in contigerit. Vel certe vicesimus erat annus cum adhuc omnis domus Israel requievit post Dominum, abjectis videlicet idolis, illi soli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita intelligendũ est qͣsi uiginti anni
qͥb archa maneret in cariathiarim ad
octauũ usq annũ regni dauid qnͣdo eã
congregata ppłi frequentia in ierłm
adduxit. sint cõputandi. Inuenitur
nãq in sequentib qͥa tẽporib saulis
fuerit ablata de hac ciuitate. & allata
in castra. pugnante eo aduersꝰ philisteᷤ.
Sic & enĩ scriptũ est. Et ait saul ad aiam:
Applica archam dĩ. Erat enĩ ibi archa dĩ
in die illa cũ filiis isrł. Et quia constat
domo aminadab in quã nunc illata
ẽẽ ꝑhibetur. restat intelligi qͥa in dieb
saulis relata sit de castris. & in p̾fata
manserit illata ciuitate. unde denuo
regnante dauid afferetur in ierłm Eist
gͦ sensꝰ memoratȩ sententiȩ qͥa ex qua
die mansit archa in cariathiarim. erat
annꝰ uigesimꝰ cũ eã inde tnͣfferri tẽpo¬
rib saul causa belli contingeret. Deniq
uigesimo ꝑacto anno tnͣslata est as amu-¬
hele in masphat. & de masphat tnͣstule-¬

Expanded text:
n ita intelligendum est quasi viginti anni, quibus arca maneret in Cariathiarim, ad octavum usque annum regni David, quando eam congregata populi frequentia in Jerusalem adduxit, sint computandi. Invenitur namque in sequentibus quod temporibus Saulis fuerit elata de hac civitate, et allata in castra, pugnante eo adversum Philisthaeos. Sic etenim scriptum est: « Et ait Saul ad Achiam: Applica arcam Dei. Erat enim ibi arca Dei in die illo cum filiis Israel . » Et quia cons cultam de domo Aminadab, in quam non illata esse perhibetur, restat intelligi, quia in diebus Saulis relata de castris, et in praefata remansit illata civitate, unde denuo, regnante David, afferetur in Jerusalem. Est ergo sensus memoratae sententiae, quia ex qua die mansit arca in Cariathiarim, erat annus vicesimus, cum eam inde transferri temporibus Saul causa belli contingeret. Denique, vicesimo peracto anno, translata est a Samuele in Masphat. Et de Masphat transtule
Abbreviated transcription (Latin):
& quinqͣginta milia plebis. ppłs & plebs
ꝓuna eadẽ re indifferent accipit᷑. Nam
ex uno uerbo greco qd est laos solet utrũq
tnͣsferri. Sed in hoc uidet᷑ eẽ distantia.
qͥa in priori comate. uersiculi additũ est
tu significat. ut sit sensꝰ qͥa de optima¬
tib popłi septuaginta sint pculsi. de
ipsa autẽ turba uulgari hoĩes quinqͣgin¬
ta milia. Qđ ne pateret᷑ in exodo popłs
a longe stabat & orabat. solus ooyses
ascendit ad dñm. Unde in hebreo ita¬
habet᷑: & ꝑcussit de ppło septuaginta
uiros. & qnquaginta milia uiros. Hos
septuaginta uiros iudices septuaginta
hebrei intelligunt. quoꝵ meritis & głȩ
quin qͣginta milia uiri cõparant᷑. sic̃ & de

Expanded text:
et quinquaginta millia plebis. Populus et plebs pro una eademque re indifferenter accipitur. Nam et ex uno Graeco, quod est laos, solet utrumque transferri. Sed in hoc videtur esse distantia, quod in priore commate versiculi additum est tu significat, ut sit sensus quia de optimatibus populi septuaginta sunt percussi, de ipsa autem turba vulgari hominum quinquaginta millia; quod ne pateretur in Exodo, populus a longe stabat, et orabat, solus Moyses ascendit ad Dhabetur: « Et percussit de populo septuaginta viros, et quinquaginta millia viros; » hos septuaginta viros judices, septuaginta Hebraei intelliguntur, quorum merita et gloria quinquaginta millia viris comparantur: sicut et de
Abbreviated transcription (Latin):
Abelmagnũ ciuitas ẽ in termino isrł.
Abelmagnũ iccirco uocat᷑ cum antea
bethsamis uocitata sit. siue ꝓpt̾ luctũ
sup uiris bethsamitib ibi factũ. siue
ꝓpt̾ distinctionẽ ciuitatis abel bethina¬
cham. de qͣ clamauit mulier sapiens
ad ioab dicens: qui int̾rogant int̾rogens
in abela. Sic itaq intelligendũ est qd̾
ab urbe murata usq ad uillã quȩ est
absq muro & usq ad abelmagnũ de¬
derunt mures. suꝑ quẽ idest suꝑ luctũ
posuert̾ archã dñi quȩ erat usq millũ
& quinquaginta milia plebis.¬

Expanded text:
Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitis ita factum, sive propter distinctionem civitatis Abel Bethmacha, de qua exclamavit mulier sapiens ad Joab, dicens: « Qui interrogant, interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est, quod ab urbe murata usque ad villam quae est absque muro, et usque ad Abel magnum dederunt mures. « Super quem, » id est, super luctum « posuerunt arcam Domini quae erat usque in illa et quinquaginta milia plebis
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ in passione negauert̾. dicentes. tolle
hunc & dimitte nob̃ barraban ñ intelligen¬
tes qͥa qͥ negat filiũ negat s patrẽ qͥmisit illũ¬
ulit autt̃ samuhel lenticulã olei. &
effudit suꝑ caput saul. & deosculatꝰ est eũ¬
& ait. Ecce unxit te dñs super heredi¬
tatem suam in principem:¬

Expanded text:
Filium in passione negaverunt, dicentes: Tolle hunc, et dimitte nobis Barrabam: non intelligentes, quia qui negat Filium negat et Patrem, qui misit illuulit autem Samuhel lenticulam olei et effudit super caput eius et deosculatus eum ait ecce unxit te Dominus super hereditatem suam in principem
Abbreviated transcription (Latin):
gara dicit᷑ fortitudo eiꝰ. qͥa fortes sunt
adulterantes in malũ. siue diuitiȩ de
quib dñs dicit. sollicitudineᷤᷤ duitia¬
rũ suffocant uerbũ accipiunt᷑. quib
confidunt iniqui. & ascalon quȩ pon¬
derata sonat uł ignis homicida. ma¬
liciȩ pondꝰ qͦ deprimunt᷑ reꝓbi: De
qua dicit᷑. iniquitas in talentiꝰ plũbo
sedet. qͥa iniquitate succensi ut duntis
abundare possint homicidia ꝑpetrant
Unde geth iure sequit᷑. quȩ torcular
int̾pretat᷑. Significat autẽ tribula¬
tiones p̾sentis uitȩ ubi torculantur

Expanded text:
ae dicitur fortitudo ejus, quia fortes sunt adulterantes in malum; sive divitiae, de quibus Dominus dicit: « Sollicitudines divitiarum suffocant verbum , » accipiuntur in quibus confidunt iniqui. Et Ascalon, quae ponderata sonat, vel ignis homicida, malitiae pondus, quo deprimuntur reprobi. De qua dicitur: Iniquitas in talento plumbi sedet, quia iniquitate succensi, ut divitiis abundare possint, homicidia perpetrant. Unde Geth jure sequitur, quae torcular interpretatur: Significat autem tribulationes praesentis vitae, ubi torqu
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ & conciderunt ligna plaustri.
am enĩ superiꝰ dictũ est. qđ bethsamis
domꝰ solis interp̃taret᷑. Sed nunc quȩ
alia potest in hoc loco ẽẽ domꝰ solis. nisi
sca eccłia a sole iusticiȩ illustrata: Et
qͥd est bethsamitas in ualle frumenta
metere. nͥ doctores eccłiȩ annonã uerbi
di in humilitate tractare: Quis est
crucis mỹsteriũ ñ dubiũ est. Uaccas uͦ
suꝑ lapidẽ immolare est. conuersos
scõs a scło in xp̃i imitatione mortificart
hi st̃ aut̃ ani aurei qͦs reddidert̃ phili
ascalon unũ. geth unũ. accharon unũ.
rotus enĩ int̾pretatur ignis. gata uͦ
fortitudo eiꝰ siue diuitiȩ. ascalon qͥppe
ponderata uł ignis homicida. accaron¬

Expanded text:
nciderunt ligna plaustri, am enim superius dictum est, quod Bethsamis domus solis interpretaretur. Sed nunc quae alia potest in hoc loco esse domus solis, nisi sancta Ecclesia, a Sole justitiae illustrata? Et quid est Bethsamitas in valle frumenta metere, nisi doctores Ecclesiae annonam verbi Dei in humilitate tractare? Quis est crucis mysterium non dubium est. Vaccas vero super lapidem immolare, est conversos sanctos a saeculo in Christi imitatione mortificare. « Hi sunt auAscalon unum, Geth unum, Accharon unum.otus enim interpretatur ignis, Gaza vero fortitudo ejus, sive divitiae. Ascalon quippe pondera vel ignis homicida,
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ cęlestis intentos ẽẽ ꝑspexerit.
optulit illũ holocaustũ integrũ dño¬
riã prestitit. qͥa uidelicet ꝑ passionẽ xp̃i
immundis spiritib suꝑatis pax reddita
est fidelib Unde in sacͣ hystoria subiungit᷑.
Lactũ est gͦ cũ samuhel offerret holocau¬
stum. & philisteos inire prȩliũ contͣ isrł.
Intonuit autẽ dñs fragore in die illa suꝑ
philistuim & exterruit eos. & reliqua:¬
unc enĩ dñs fragore magno intonuit.
dũ ista intonuit dñs exterruit philistiim
& cesi st̃ a filiis isrł. qͥa uidelicet ĩ mun¬
di sp̃s p̾dicationib scõꝵ cedentes a fa¬
cie eoꝵ discessert̃. Qd plemꝰ in eccłiastica
hẏstoria declarat᷑. Unde bethcar ubi
cesi sunt int̾pretat᷑ domꝰ agnitionis.
siue domꝰ agni Eccłiam p̃figurauit
illiꝰ. de qͦ ioħs ait: ecce agnꝰ dĩ. ecce qui¬

Expanded text:
patriae coelestis intentos esse perspexerit. patriae coelestis intentos esse perspexerit. obtulit illum holocaustum integrum Doriam praestitit, quia videlicet per passionem Christi immundis spiritibus superatis, pax reddita est fidelibus. Unde et in sacra historia subjungitur: « actum est ergo cum Samuhel offerret holocaustum Philistheos inire proelium contra Israhel intonuit autem Dominus fragore magno in die illa super Philisthim et exterruit eos et caTunc enim Dominus fragore magno intonuit, m . » Sed dum ista intonuit Dominus, exterruit Philisthiim, et caesi sunt a filiis Israel. Quia videlicet immundi spiritus, praedicationibus sanctorum cedentes, a facie eorum discesserunt, quod plenius in ecclesiastica historia declaratur. Unde Bethchar, ubi caesi sunt, interpretatur domus agnitionis, sive domus agni, Ecclesiam praefiguravit illius de quo Joannes ait: « Ecce Agnus D
Abbreviated transcription (Latin):
contriuitq usq ad puluerẽ. & sparsit
in aquã. & dedit ex eo potũ filiis isrł
Nos enĩ illoꝵ deliramenta omittentes
qͥa utrũ uerũ sit ignoramꝰ. simplicit᷑
intelligimꝰ qd tã scõ uiro conueniebat.
ut plebẽ sibi cõmissam iniusticia & ueri¬
tate iudicaret. & sũma prudentia gu-¬
bernaret. Ceterũ qͥd figura significet.
intimare breuit̾ aggredim᷑. Uasphat
enĩ quo congregatꝰ est isrł ubi & aquã
bausit in conspectu dñi. interpretatur
intentio. scãm significat ȩccłiam ubi.
potest ꝑ ipsũ masphat intelligi. in uni¬
tate sidi sub nouo sacerdotio collectus.
aquas lacrimarũ hauriens ꝑ satisfactio¬
nem penitentiȩ. eas in conspectu dñi
effundit. Qđ autẽ samubel ꝓpheta
in eodẽ loco hoc est in masphat ppłm
isrłiticũ iudicabat. hoc indicasse uide¬
tur. qđ omĩs p̃dicator sp̃ualis eos fide¬
les maxime docere. studet. qͦs in inten¬
tionẽ contẽplationis atq ad amorẽ

Expanded text:
contrivitque usque ad pulverem, et sparsit in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. Nos jam illorum deliramenta omittentes, quia utrum verum sit ignoramus, simpliciter intelligimus, quod tam sancto viro conveniebat ut plebem sibi commissam, in justitia et veritate, et summa prudentia gubernaret. Caeterum quid figura significet, intimare breviter aggredimur. Masphath enim quo congregatus est Israel, ubi et aquam hausit, in conspectu Domini, interpretatur intentio, sanctam significans Ecclesiam, ubi ipsum Masphath intelligi, in unitate fidei, sub novo sacerdotio, collectam: aquas lacrymarum hauriens, et per satisfactionem poenitentiae, eas in conspectu Domini effundens. Quod autem Samuel propheta in eodem loco, hoc est in Masphath, populum Israeliticum judicabat, hoc indicasse videtur, quod omnis praedicator spiritualis, eos fideles maxime docere studet, quos in intentionem contemplationis atque ad amorem
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ enucleandã qͥa luce clariꝰ pater. tam̃
ne alicui ludus ẽẽ uideat᷑. qͥd significatio¬
ponentes. pandamꝰ. Quid gͥ uaccȩ allo¬
philoꝵ archã dĩ gestantes. nͥ figurã
scõꝵ ac fideliũ scło renuntiantiũ p̃fi¬
gurabant. qͥ nullũ delicti iugũ traxe¬
runt. nec ullo parentele optentu a ꝓpo-
moysen de talib dicit᷑. qͥ dicunt patri
suo & matri nescio uos. & nesciert̃ filios¬

Expanded text:
tamus enucleandam, quia luce clarius patet, tamen ne alicui ludus esse videatur, quid significatioponentes, pandamus. Quid igitur vaccae Allophylorum arcam Dei gestantes, nisi figuram sanctorum ac fidelium renuntiantium gurabant? qui nullum delicti jugum traxerunt, neque ullo parentelae studio a propoe, sicut per Moysen de talibus dicitur: « Qui dicunt patri suo et matri, Nescio vos, et nescier
Abbreviated transcription (Latin):
ficat qͥ post ydola penitentiã gerunt:
Illi enĩ anos aureos atq mures aureoᷤᷤ
ad archã dñi offerunt. qͥ ꝑ flagella
agnita uirtute eiꝰ ꝓ transactis peccatis
& yͣdoloꝵ cultura penitudinẽ gerentes.
puerã confessionẽ d̾o głam reddunt.¬
& licet coacti studiũ uitȩ suȩ melioran
listinoꝵ qͥnq corporis sensꝰ id est uisum.
habuisse ñ dubium est. Per hos enĩ ho-¬
mo aut bene oꝑando di p̾cepta adim-¬
plet. aut praue uiuendo diabolo sa-¬
tis facit. Sequitur
unc gͦ arripite & facite plaustrũ no
uum & duas uaccas fetas qͥb ñ est impo¬
sitũ iugũ iungite plaustro. & recludite.¬

Expanded text:
st idola poenitentiam gerunt. Illi enim aureos anos atque mures aureos, ad arcam Domini offerunt, qui per flagella agnita virtute ejus, pro transactis peccatis, et idolorum cultura poenitudinem gerentes, per veram confessionem Deo gloriam reddunt. Et licet coacti studium vitae suae ad meliora isthinorum, quinque corporis sensus, id est visum, habuisse non dubium est. Per hos enim homo, aut bene operando praecepta Dei adimplet, aut prave vivendo diabolo satisfacit. Sequitur: « Nunc ergo arripite et facite plaustrum novum unum et duas vaccas fetas, quibus non est impositum jugu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam ex multitudine gentiũ colledła
in q̃ postꝙͣ testamentũ mansit multi¬
plcati sunt iusti qͥ ab ipso uelut dies
aluminati st̃. Baalim qͥ habentes uel
ascendentes aut supiores int̾pretatur.
que fili isrł ꝓiecerunt parit᷑ cũ astaroth.
idolagentiũ significat quȩ ꝓiecerunt
credentes ex gentib post susceptionẽ
archȩ testam̃ti. seu qͥ uerꝰ isrł est idest
uir uidens dm̃. aufertase omnẽ facturã
malignoꝵ spirituũ. Hoc enĩ int̾preta¬
tur astaroth. Aufert iactantiã atq
suꝑbiam. & sic seruit dõ soli. qͥa nulla
societas est luci ad tenebras nec ulla
conuentio xp̃i & belial.¬

Expanded text:
esiam, ex multitudine gentium collectam. In qua postquam Testamentum mansit, multiplicati sunt justi, qui ab ipso velut dies illuminati sunt. Baalim habentes, sive ascendentes, aut superiores interpretatur, quem filii Israel projecerunt; pariter cum Astaroth, idola gentium significat, quae projecerunt credentes ex gentibus, post susceptionem arcae Testamenti. Seu qui vetus Israel est, id est vir videns Deum, aufert a se omnem facturam malignorum spirituum, hoc enim interpretatur Astaroth. Aufert jactantiam atque superbiam et sic servit Deo soli, quia « nulla societas est lucis ad tenebras, nec ulla conventio Christi ad Belial
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ ydoli. seu limen significat
fidẽ ꝑ quã ydolatriȩ cultꝰ destructus
est. Etiã illud ad magnã ꝑtinet si¬
gnificationẽ in ipsa ruina dagon
di sui atq fractura. qđ dorsũ illius
solũ inuenert̃. fractis eiꝰ om̃ib m̃bris
Dorsũ qͥppe fugã significat. id est abo¬
hostib scriptũ est: qm̃ pones eos dorsũ
Ubi enĩ sunt ydola: Periert̃. Et si ali¬
qua sunt remanentia. ab aliquibit
abscondunt᷑. fugiunt. Nam sequit᷑
ggrauata est autẽ manꝰ dñi sup
azotios. & demolitꝰ est cos. & ꝑcussit
in secreciori parte natiũ a zotũ & sine̾
eiꝰ. & quattuor reliquas ciuitates
Hic etiam figura prȩtenditur
achã di captiuauerunt. hec pena signũ
uidet᷑. qͥa siqui suscepint testamentũ di
& posteriora uitȩ dilexerint. exipsis &
sic stercora. Qui enĩ sic assumunt testa.¬
mentũ diuinũ. ut in posteriora respi¬
cientes ueteri se uanitate ñ exuant.

Expanded text:
mationem idoli. Seu limen significat mationem idoli. Seu limen significat fidem, per quam idololatriae cultus destructus t. Etiam et illud ad magnam pertinet significationem, in ipsa ruina Dagon dei sui atque fractura, quod dorsum illius solum inveniretur, fractis ejus omnibus membris. Dorsum quippe fugam significat. Qhostibus scriptum est: « Qui pones eos dorsum . » Ubi enim sunt idola? perierunt, et si aliqua sunt remanentia ab aliquibus abscondunt, fugiunt. Nam sequitur: « Aggravata est autem manus Domini super Azotos, et demolitus est eos, et percussit in secretiori parte natium Azotum et fines ejus; » et quatuor reliquas civitates. Hic etiam figura praetenditur.arcam Dei captivaverunt, haec poena signum videtur, quia si qui susceperint testamentum Dei, et posteriora vitae dilexerint, ex ipsis jercora . Qui enim assumunt testamentum divinum, ut in posteriora respicientes, veteri se vanitate non exuant,
Abbreviated transcription (Latin):
abscidunt᷑. Quid est autẽ hoc qd̾ dum
archa iuxta dagon constituit᷑ mox in
terrã ꝓsternitur: nͥ quia statiꝰ ut testa¬
menta dĩ ad gentes puenerunt. con¬
festĩ ydola quȩ deceptũ possidebant
orbẽ destructa st̃. om̃isq exxor simu¬
lachroꝵ corruit. prȩsentiã dĩ ferre
ñ sustinens: Sed notandũ est. quia nĩ
qͥ archã constituunt iuxta dagon ut
archa dĩ subdita illi fuisset. figuram
gessert̃ sapientiũ huiꝰ mundi. qui
testam̃ta dĩ subdere uoluert̃ subsug.
scientia: Iui uͦ qui dagon restituerum
in locũ suũ. figurã gesserunt eoꝵ qͥ
defensores fuerunt ydolatriȩ cultus
Nam in manib dagon p̾cisis opꝰ ydo¬
latriȩ amputatũ. in capite uͦ eiꝰ supbui
diaboli ab scisa significabatur. a quo
iniciũ peccati fuit. qđ uͦ in limine¬
inueniunt᷑. ut certũ scilicet p̾finitũq
sui ydolatria finẽ agnosceret Limes
enĩ finẽ itineris significat. id est consũ

Expanded text:
absciduntur. Quid est enim hoc, quod dum absciduntur. Quid est enim hoc, quod dum arca juxta Dagon constituitur, mox in terram prosternitur, nisi statim ut testamenta Dei ad gentes pervenerunt, confestim idola quae deceptum possidebant orbem destructa sunt, omnisque error simulacrorum corruit, praesentiam Dei ferre non sustinens. Sed notandum est, quia hi qui arcam constituunt juxta Dagon, ut arca Dei subdita illi fuisset, figuram gesserunt sapientium hujus mundi, qui testamenta Dei subdere voluerunt sub suorum scientia. Illi vero qui Dagon restituerunt in locum suum, figuram gesserunt eorum qui defensores fuerunt idololatriae cultus. Nam in manibus Dagon praecisis opus idololatriae amputatum, in capite vero ejus superbia diaboli abscisa signifinitium peccati fuit. Quod vero in limine, ut certum scilicet praefinitumque suae idololatriae finem agnosceret. Limes enim finem itineris signif
Abbreviated transcription (Latin):
& int̾ sem Arotus quȩ & astod dicit᷑ est
una de qͥnq ciuitatib allophiloꝵ. int̾¬
pretatur autẽ incendiũ patris. Et bene
incendiũ patris dicit᷑ locꝰ ubi ỹdolum
dagon consistebat. qͥa aduentꝰ archȩ dĩ
in arotũ incendiũ erat diaboli patriᷤᷤ
omniũ inquoꝵ Dagon interpretat᷑
pisciꝰ tͥsticiȩ. Significat hostẽ antiquũ. qͥ
ĩ mari istiꝰ mundi positꝰ deuorat peccatoreᷤ:
umiq surrexissent diluculo arotii al¬
tera die. ecce dagon iacebat ꝓnꝰ in terra
ante archã dñi. Et tulerunt dagon. &
restituert̃ eũ in loco suo. Rursumq
mane die altero consurgentes. inuene
& duȩ palmȩ manuũ eiꝰ abscisȩ erant
super limen. porro dagon truncus
solus remanserat in loco suo.
am superiꝰ diximꝰ. qđ archa duo signi¬
ficat testam̃ta. Philistiim uͦ in hoc lo¬
co gentiles p̾figurant. S dũ archam
ad templũ suũ deferunt. dagon illoꝵ
ds̃ corruit. atq duȩ palmȩ & caput

Expanded text:
em. Azotusque et Azot dicitur, est una de quinque civitatibus Allophylorum, interpretatur autem incendium patris. Et bene incendium patris dicitur, ubi idolum Dagon consistebat, quia adventus arcae Dei in Azotum incendium erat diaboli patris omnium inimicorum. Dagon interpretatur piscis tristitiae, significat hostem antiquum, qui in mari istius mundi positus, devorat peccatores. « Cumque surrexissent diluculo Atera die, ecce Dagon jacebat pronus in terra ante arcam Dei. Et tulerunt Dagon, et restituerunt eum in loco suo. Rursumque mane die altero consurgentes inveneruet duae palmae manuum ejus abscissae erant super limen. Porro Dagon truncus solus remanserat in loco suo.am superius diximus quod arca duo significat Testamenta. Philisthiim vero in hoc loco gentiles praefigurantur. Sed dum arcam ad templum suum deferunt, Dagon illorum deus corruit, atque duae palmae et caput
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa hoc agere contẽpsit. głam eandẽ
amisit. quia p̾dicatores scĩ eis contẽptis
ad gentes ꝑuenerunt. Unde & idẽ apłi
dicunt: uobis qͥdem oportebat pͥmũ loqͥ
uerbũ dĩ. s qͥa repulistiᷤ illud & ĩdignos uos

Expanded text:
Et quia hoc agere contempserunt, gloriam eamdem Et quia hoc agere contempserunt, gloriam eamdem amiserunt: quia praedicatores sancti, eis contemptis, ad gentes pervenerunt. Unde et iisdem apostoli dicunt: « Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei. Sed quia repulis
Abbreviated transcription (Latin):
meas. quia filiũ peperisti. & reliqua:
Imnia enĩ ad suꝑiora tendunt. Nam
sicut diximꝰ nurꝰ heli uxor finees carna¬
lem plebẽ uidaicã designabat. quȩ car¬
nali sacerdotio copulata cũ ipso finẽ
accepit. atq diuinitꝰ interiit. Sed
notandũ est. qͥa ñ ante interiit quã
uiuũ parturiret. Ita & sẏnagoga uide¬
oꝵ ex toto ñ interiit. ante ꝙͣ uiui ex ea
nascerent᷑. id est ipsa primitiua ȩccłia
quȩ ex ipsa plebe credidit. Unde &
merito consolationẽ ñ recipiens ab
his quȩ consolabant᷑ idest sẏnagoga
desperans ab humilib credentib ait:
ranslata ẽ gła de isrł. qͥa capta ẽ archadĩ:
Loc est qđ̃ dns ait: auferet᷑ a uob̾ regnũ
di. & dabit᷑ genti facienti fructus eius
Unde notandũ est qͥa puerũ uocauit
cecidit gła Ad illos refert᷑. qͥ ex sẏnagoga
ñ credentes ꝓdierunt: Qui in decorẽ &
głam ẽẽ poterant ipsi synagogȩ si crede¬
re in dm̃ & eoꝵ p̾dicationib uoluisset:

Expanded text:
meas, quia filium peperisti, » etc. Omnia enim ad superiora tendunt. Nam, sicut diximus, nurus Heli, uxor Phinees, carnalem plebem Judaicam designabat, quae carnali sacerdotio copulata, cum ipso finem accepit, atque divinitus interiit. Sed notandum est, quia non antea interiit antequam vivum parturiret. Ita et Synagoga Judaeorum ex toto non interiit, antequam vivi ex ipsa nascerentur, id est ipsa primitiva Ecclesia, quae ex ipsa plebe credidit. Unde et merito consolationem non recipiens ab his quae consolabatur, id est Synagoga desperans ab humilibus credentibus ait: « Translata est gloria de Israel, quia capta est arca Dei. » Hoc est quod Dominus ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . » Unde notandum est, quia puerum vocavit cecidit gloria ad illos refertur qui ex Synagoga non credentes prodierunt, qui in decorem et gloriam esse poterant ipsi Synagogae, si credere in Deum, et eorum praedicationibus voluissent.
Abbreviated transcription (Latin):
Hilistum autẽ tulert̃ archam UIl¬
dĩ. & asportauerunt eã a lapide adiuto¬
rii in azotũ. Tulerunt philistiim archã
di & intulert̃ eã in templũ dagon. &
statuerunt eam iuxta dagon.¬

Expanded text:
hilisthim autem tulerunt arcam Dei et asportaverunt eam a lapide Adiutorii in Azotum tulerunt Philisthim arcam Dei et intulerunt eam in templum Dagon et statuerunt eam iuxta Dagon
Abbreviated transcription (Latin):
tias denudant. Quousq enĩ ab ȩt̾nȩ pa-¬
triȩ securitate disiungim᷑. in latronum
insidiantiũ itinere ambulamꝰ. Iui enĩ
initinere dep̾dari formidat. abscondat
necesse ẽ bona quȩ portat. Om̃s enĩ qͥ
affectant laudes hominũ. in semetipsis
dissipant fructꝰ laboꝵ. Cũq se ostende¬
re alienis oculis appetunt dãnant qd̾ agt̃
Qs ninirũ maligni sp̃s dũ ad iactantiã
ꝓuocant. eoꝵ sicut diximꝰ oꝑa captiuan¬
ritas dixit: nesciat sinistra tua qͥd faciat
dextera tua. uit sit elemosina tua in ab¬
scondito. & pat̾ tuus qͥuidet in abscondi

Expanded text:
tias denudant: quousque enim ab aeternae patias denudant: quousque enim ab aeternae patriae securitate disjungimur, in latronum insidiantium itinere ambulamus? qui enim in itinere depraedari formidat, abscondat necesse est bona quae portat. O miseri, qui affectantes laudes hominum in semetipsis dissipant fructus laborum. Cumque se ostendere alienis oculis appetunt, damnant quod agunt: Quos nimirum maligni spiritus dum ad jactantiam provocant, eorum sicut diximus opera captivanelium Veritas dixit: « Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua, ut sit eleemosyna tua in abscondito, et Pater tuus, qui videt in
Abbreviated transcription (Latin):
dni qđ locutꝰ ẽ. In qͦ ab hebreis rep̾hen¬
ditur. cur ñ sit imitatꝰ bonitatẽ moysi
qͥ locutꝰ ẽ ad dñm: aut dimitte eis hanc
noxã. aut si ñ facis dele me delibro qu̾e
Hȩc itaq sententia ꝓpħȩ ad erechiã my¬
stice contͣ᷑ ypocritas ꝓlata accipi potest.
qͥ postꝗͣ magnis uirtutib accrescunt.
qͥa cauere malignoꝵ sꝑuũ insidias negli¬
gunt. & celari in eisdẽ uirtutib nolunt.
bona sua ostendendo ostiũ faciunt. &
ꝓdentes subito amittunt qͥcqͥd diutiꝰ
studendo oꝑantur. Hinc ꝑ psalmistã dicit᷑:
tradidit in captiuitatẽ uirtutẽ eoꝵ. et
pulcritudinẽ eoꝵ in manꝰ inimici Uurtꝰ
qͥppe & pulcͥtudo arrogantiũ inimici
manib tradunt᷑. qͥa om̃e bonũ qd̃ ꝑ con-¬
cupiscentiã laudis ostendit᷑. occulti ad¬
uersarii iuri mancipat᷑. Hostes nãq ad
rapinã ꝓuocant. qͥ suas eoꝵ noticiȩ diui¬

Expanded text:
Domini, quod locutus est. » In quo ab Hebraeis reprehenDomini, quod locutus est. » In quo ab Hebraeis reprehenditur, cur qui locutus est ad Deum: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facies, dele me de libro quem Haec itaque sententia prophetae ad Ezechiam mystice contra hypocritas prolata accipi potest. Qui postquam magnis virtutibus excrescunt, quia cavere malignorum spirituum insidias negligunt, et celare in eisdem virtutibus nolunt bona sua, ostendendo, hostium faciunt, et prodentes subito amittunt, quidquid diutius studentes operantur. Hinc per Psalmistam dicitur: « Tradidit in captivitatem virtutem eorum, etpulchritudinem eorum in manus inimici . » Virtus quippe et pulchritudo arrogantium inimici manibus traditur, quia omne bonum quod per concupiscentiam laudis ostenditur, occulti adversarii juri mancipatur. Hostes namque ad rapinam provocant, qui suas eorum notitiae divi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto iste gloriosior ꝓpt̾ quẽ uenert̃.¬
Et uenert̃ inqͥt ad me. qͥ debuerat dicere
uenert̾ ad głificandũ dm̃ ꝓ signi ma
gnitudine. de babylone. quȩ urbs in toto
orbe potentissima ẽ. Rursũq ysaias.
in domo illiꝰ. nec fuerit res quã ñ osten¬
derit eis in thesauris suis. S alterũ tacet
de qͦ uerebat᷑ offensã. qd ostenderit eis
cuncta quȩ haberet in potestate sua haud
dubiũ qͥn & tẽpli supellectilẽ ꝓpt̾ quȩ
ysaias dĩ sermone ꝓfert sententiã Audi
uerbũ dñi exercituũ. Ueniet tempꝰ qnͣdo
omĩa hec quȩ in domo tua st̃. & ñ tuo s
patrũ tuoꝵ labore quȩsita in babylonẽ
transferant᷑. & de semine tuo fiant eu¬
nuchi in aula regia: Ex qͦ hebrei uolunt
danihelẽ. ananiã. misahelẽ. azariã qui
fuere de regio semine eẽ eunuchos. qͥs
in ministerio nabugodonosor fuisse ñ
dubiũ ẽ. Dixitq ezechias. Bonũ uerbũ

Expanded text:
tanto iste gloriosior propter quem venertanto iste gloriosior propter quem venerEt venerunt, inquit, ad me; qui debuerat dicere, venerunt ad glorificandum Dgnitudine, « de Babylone, » quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: in domo illius, nec fuerit res, quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua: haud dubium quin et templi supellectilem, propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: « Audi verbum Domini exercituum: Veniet tempus, quando omnia haec, quae in domo tua sunt, et non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non dubium est . « Dixitque Ezechias: Bonum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
qd audita uictoria & assirii regis interitu.
ñcecinerit laudes dño qscecinit moyses
pharaone submerso. & debbora int̾fecto
sisara. & anna genito samuhele. unde cõ-¬
monitũ eẽ fragilitatis suȩ: rursũq corpo¬
ris sanitate & signi magnitudine offerri
aliquã occasionẽ suꝑbiȩ. ꝗͣ ut prudens &
dĩ cultor uitare debuerat. nec monstrare
alienigenis diuitiassuas qͣs dõ tribuente
possederat. Ex qͦ iuxta leges qͦ tropologiȩ
discimꝰ ñ mittendas margaritas ante por-¬
cos. nec dandũ scm canib. Qui enĩ fidelis
est sꝑu. abscondit negocia. Et qͥcumq hoc
fecerit. omĩs uirtꝰ illiꝰ eneruat᷑. peritq po¬
steritas. & amisso uirili robore in mulie¬
brem redigit᷑ mollitudinẽ. Ingreditur gͦ
ysaias ad regẽ. & qͣsi nesciꝰs iscitat᷑. Quid
dixert̾ uiri isti. & unde uenert̃: Duo
int̾rogat. qͥd locuti st̃. & unde uenerunt.
Ille ad unũ respondit alt̾o prȩt̾misso. qd̃
longinqua uenert̾ ad me de babylone.

Expanded text:
auditam victoriam, et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses Pharaone submerso, et Debora interfecto Sisara: et Anna genito Samuele. Unde commonitum esse fragilitatis suae, rursumque post corporis sanitatem et signi magnitudinem, auferri aliquam occasionem superbiae, quam ut prudens et Dei cultor vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimus, non « mittendas margaritas ante porcos nec dandum sanctum canibus . » Qui enim fidelis est spiritu, abscondit negotia: et quicunque hoc non fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso virili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et quasi nescius sciscitatur: Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt? Duo interrogat, quid locuti sint, et unde venerint? Ille ad unum respondit, altero praetermisso: quod longinqua venerunt ad me, de Babylone:
Abbreviated transcription (Latin):
ppło isrł philistiim regnantes fecisse
legunt᷑ cũ dicit᷑. porro faber ferrariꝰ ñ
inueniebat᷑ in om̃i t̾ra isrł. Cauerant
enĩ philistiim. neforte facerent hebrei
gladiũ aut lanceã. Sicut enĩ tunc illi
cauerant ne habentes fabros ferrarios
hebrei arma ad repugnandũ facerent.
ita nc̃ chaldei destructa ierłm & uastata
om̃i t̾ra reꝓmissionis satagunt ut nul¬
lus in ea remaneat artifex. nullꝰ clusor.
cire dirupta. qͥnpotiꝰ qͥc qͥd ap̃ gentem
ext̾minatam artis inuenerant. totũ
babiloniã tnͣsferunt. ut uł ad nichilũ
ualeat ult᷑. uł illiꝰ ciuitatib ꝓficiat.

Expanded text:
fecisse narrantur, cum dicitur : « Porro faber ferrarius inveniebatur in omni terra Israel. Caverant enim Philistiim, ne forte facerent Hebraei gladium, aut lanceam. » Sicut enim tunc illi caverant ne habentes fabros ferrarios Hebraei arma ad repugnandum facerent, ita nunc Chaldaei, destructa Hierusalem, et vastata omni terra repromissionis, satagunt ut nullus in ea remaneat artifex, nullus clusor,cire disrupta, quin potius quidquid apud gentem exterminatam artis invenerant, totum Babyloniam transferunt, ut vel ad nihilum valeat ultra, vel illius civitatis utilit
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. & omnẽ artificẽ & clusorẽ. nichil
relictũ est exceptis pauꝑib ppłi terre:
iudices t̾rȩ duxit in captiuitatem de
ierłm in babilonẽ. & om̃s uiros robu¬
stos septẽ milia artifices. & clusores
mille. om̃s uiros fortes & bellatores
duxitꝙ cos rex babilonis captiuos i

Expanded text:
 omnem artificem et clusorem nihilque relictum est exceptis pauperibus populi terrae iudices terrae duxit in captivitatem de Hierusalem in Babylonem et omnes viros robustos septem milia et artifices et clusores mille omnes viros fortes et bellatores duxitque eos rex Babylonis capt
Abbreviated transcription (Latin):
tate uictoriã. infirmitate corporis uisi.¬
tat᷑. & audit se eẽ morituru. ut conuersꝰ
ad dñm flectat sententiã eiꝰ. Nđ qͥdẽ &¬
st̃. ñ do mutante sententiã s ꝓuocante
humanũ genꝰ ad noticiã sii. Dñs pęni-¬
tensẽ suꝑ maliciis. Nulla q̃ i hoc mun¬
do hominib fiunt. absq om̃ĩpotentis

Expanded text:
tate, infirmitate corporis visitate, infirmitate corporis visitatur, et audit se esse moriturum, ut conversus ad Dominum flectat sententiam ejus. Sed sunt . Non Deo mutante sententiam, sed provocante humanum genus ad notitiam sui, Dominus poenitens est super malitiis. Nulla quae in hoc mundo hominibus fiunt absq
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ reuers eẽt in niniuen urbẽ pͥma
regni sui & adoraret intẽplo nesrach
dm̃ suũ q̃si uictoriã de hostib tpors¬
ret & delubrũ ỹ dolisui triumphans
gratulabundꝰ incederet. contẽptor ues
di in fano falsi numinis trucidatus
Net angłico pit gladio qđ erat cõmune
cõplurib. s parricidio filioꝵ Qui cũ
fugisset in terrã ararath qđ intelligitur
armneniȩ. successit in patris locu̾ assarad¬
don. que scͥptura testat᷑ misisse habita
frarath autẽ regio in armenia cãpestris
est ꝑ quã araxes fluit incredibilis ub̃tatiᷤᷤ
ad radices tauri montis. qͥ usq illuc ex-¬
tendit᷑. Ergo & archa in qͣ lib̾atꝰ ẽ noe
cũ liberis suis. cessante diluuio ñ ad mon¬
tes generalit̾ armeniȩ delata ẽ qͥ appel-¬
lant᷑ ararath. s ad montes tauri altissi.¬
mos qͥ ararath imminent cãpis .XX.¬
N dieb illis egrotauit ezechias usq ad
Ne eleuaret᷑ cor ez echiȩ post innume¬
rabiles triumphos & de media captiui-¬

Expanded text:
m regni sui, et adoraret in templo Nesroch dominum suum, quasi victoriam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei in fano falsi numinis trucidatur, nec angeli perit gladio, quod erat commune pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatArarath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, quae appellantur Ararath. Sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis. In diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad Ne elevaretur cor Ezechiae post incredibiles triumphos et victoriam de media capitivi
Abbreviated transcription (Latin):
ad extremitatẽ ꝑuenisset in oratione cõ¬
punctꝰ dixit. obsecro dñe memĩto quomͦ
ambulauerim corã te inueritate & in cor¬
de ꝑfecto. nec tam̃ dñs hanc confessionẽ
ꝑfectionis eiꝰ despexit. aut renuit. quẽ mox
in suis p̃cib exaudiuit. Ecce phariseꝰ se ui¬
stificauit in oꝑe. ezechias iustũ se asseruit
etiã in cogitatione. atq unde ille offendit.
inde iste dño placuit. Cur itaq hoc nͥ qͥa

Expanded text:
ad extremitatem pervenisset, in oratione comad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: Obsecro, Domine: memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et corde perfecto. Nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Domino placuit. Cur itaque hoc? Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Et qͦmͦ alibi scri¬
ita soluitur. ꝑfectionẽ cordis in eo nc̃ dici.
qđ ydola destruxerit. tẽpli ualuas apuerit.
iusti necessitatib afflicti. sua oꝑa cogun¬
tur faterr S cũ eoꝵ dicta iniusti audiunt.
hȩc ꝑelationẽ potiꝰ ꝗͣ ꝑueritatẽ cxistimañ
ꝓlata. Ex suis enĩ cordib uerba iustoꝵ pen¬
sant. & dici humilit̾ posse uerabona non
estimant: Sicut grauis culpa ẽ sibi hoc
hominẽ arrogare qđ ñ est. sic plerũq cul¬
pa nulla ẽ si humilit᷑ bonũ dicat qđ est.
Unde sepe contingit ut iusti & iniusti ha¬
beant uera similia. s tam̃ corsemꝑlonge
dissimile. Et in qͥb dictis dñs ab imustiᷤᷤ
offendit᷑. in eisdẽ qͦ: a iustis placat᷑. Nam
phariseꝰ ingressꝰ tẽplũ. dicebat. ieiuno bis
in sabbato. decimas do omniũ quȩ possideo.
s iustificatꝰ magis publicanꝰ ꝗͣ ille exiit.
Erechias qͦ rex cũ molestia corporis afflictꝰ.

Expanded text:
corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Et quomodo alibi scriita solvitur: perfectionem cordis in eo nunc dici, quo idola destruxerit, templi valvas aperuerit, justi necessitatibus afflicti, sua opera coguntur fateri. Sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse vera bona non aestimant. Sicut gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verisimilia, sed tamen cor semper longe dissimile. Et in quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum dicebat: « Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Sed justificatus magis publicanus, quam ille exiit . » Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus
Abbreviated transcription (Latin):
retentio. significat malos doctores. qͥs
ppłs t̾rȩ carnales uidelicet t̾renȩ cupidita¬
t dediti. scđ̾m mores suos consentientes
uitiis suis ꝑsonas eligunt. Qsͦ pharao
corda p̾latoꝵ. Reblath enĩ multitudo
int̾pretat᷑. Sicq inspitualis egẏpti uin¬
ctos cathenis peccatoꝵ tenebrosã mergit
abyssũ. Pro ioachar qͦ nechao ioachĩ reg̃e
constituens imposuit t̾rȩ multã centũ ta-¬
lentis argenti & talento auri. cũ malignꝰ
sp̃s pensũ seruitii sui in ppło p̾ditoꝵ expe¬
tit. ut tã sensu ꝗͣ eloquio eiꝰ ꝑ om̃ia parata
sint obsequio. Unde ioachim iuxta prȩ
ut daret tã argentũ ꝗͣ aurũ. quatinꝰ hoc
redderet pharaoni. qͥa diabolꝰ ꝑ sibi dedi-¬
tos uiros ab unoqͦ exigit scđ̾m uires suas
peccati censũ soluere. sicq in neqͥtiȩ p̾latiᷤᷤ
cotidie p᷑parat ꝑditionem subiectis.

Expanded text:
retentus, significat malos doctores, quos retentus, significat malos doctores, quos populus terrae carnales, videlicet terrenae cupiditati dediti, secundum mores suos consentientes vitiis suis, personas eligunt: qcorda praelatorum. Reblath enim multitudo interpretatur, sicque spiritualis Aegypti vinctos catenis peccatorum in tenebrosam mergit abyssum. Pro Joachas quoque Nechao Joakim regem constituens imposuit multam terrae centum talentis argenti et talento auri, cum malignus Spiritus pensum servitii sui in populo perditorum expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Unde Joachim juxta praecut daret tam argentum quam aurum, quatenus hoc redderet Pharaoni, quia diabolus per sibi debitos viros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum solvere, sicque in nequiter praelatis quotidie praeparat perditionem subjectis.
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Que pharao nechao uinxit ĩ rebla &
duxit in egr̃ptũ. & imposuit multã t̾rȩ
centũ talentis argenti & talento auri. re¬
gẽq constituit eliachim filiũ iosia ꝓ io¬
sia patre eiꝰ. uertitq nom̃ eiꝰ iohachim.
Quid autẽ int̾fectio iosiȩ significat qui
a pharaone nechao int̾emptus ẽ in ma¬
geddo. nͥ ꝑsecutionẽ antiqͥ hostis aduersꝰ
scõs p̾dicatores. qsͦ ꝑ inuidiã neci tradere
molit᷑. & auferre de t̾ra ȩccł̃iȩ conat᷑. qͣtinꝰ
faciliꝰ totã plebẽ dissipare & inuadere pos¬
sit: Int̾pretat᷑ aut̾ pharao dissipan nechao
ꝑcussio. mageddo tẽptatio. Est ꝑmissus
qͥppe diabolꝰ consurgere aduersꝰ scõs. Hoc
solũmͦ agit. hoc totis uirib certat. qͣtinꝰ
tẽptando gregẽ dñi ꝑcutiens dissipet. eõq
pͥmũ auferat. quoꝵ solatio adiuti contͣ
hostẽ dimicare debuerant: Tulit ppls
t̾rȩ ioachar filiũ iosiȩ & constituit eũ rege̾
ꝓpatre suo. Ioachar qͥ int̾pretatur dñiꝰ¬

Expanded text:
bla, et duxit in Aegyptum. Et imposuit mulctam terrae centum talentis argenti, et talento auri; regemque constituit Eliachim filium Josiae pro Josia patre ejus, erat que nomen ejus Joacim. » Quid autem interfectio Josiae significat, qui a Pharaone Nechao interemptus est in Mageddo, nisi persecutionem antiqui hostis adversus sanctos praedicatores? quos per invidiam neci tradere molitur, et auferre de terra Ecclesiae conatur, quatenus facilius totam plebem dissipare et invadere possit? Interpretatur autem Pharao dissipans, Necho percussio, Magedo de tentatione. Permissus quippe diabolus consurgere adversus sanctos, hoc solummodo agit, hoc totis viribus certat, quatenus tentando gregem Domini percutiens dissipet, eosque primum auferat, quorum solatio adjuti, contra hostem dimicare debuerant. « Tulit populus terrae Joachaz, filium Josiae, et constituerunt eum regem pro patre suo. » Joachaz, qui interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
gnificat om̃s qͥ diaboli seruitio mancipa¬
ti uitã sacrilegã temporalit̾ sincerant
ȩt̃nis cruciatib consumendos. dõ illis re¬
tribuente sc̃m ꝓpria merita oꝑum illoꝵ.
p̃cepit om̃i ppło dicens. Facite pha¬
federis huiꝰ &rł. Qđ autẽ predictus
rex eiectis ỹdolis de t̾ra necñ phitonib &
ariolis. & om̃ib immundiciis atq abho¬
minationib ablatis in octauodecimo
anno regni sui dño phase celeberrimũ
fecisse legit᷑. moralit᷑ docet nos ut pur¬
gemꝰ primũ terrã cordis nr̃i ab omnib
uiciis. & mundemꝰ actus nr̃os ab omni
inquinam̃to peccatoꝵ & ab oꝑib mor¬
tuis. ut seruire possimꝰ do uiuenti. sicꝙ
gratũ dño celebremꝰ pascha. ñ utiq in
ferm̃to maliciȩ & neqͥtiȩ . I. s mnarimiꝰ

Expanded text:
cat omnes, qui diaboli servitio mancipati vitam sacrilegam temporaliter finierant, aeternis cruciatibus consumendos, Deo illis retribuente secundum propria merita operum illorum. praecepit omni populo, dicens: Facite phafoederis hujus, » etc. Quod autem praedictus rex ejectis idolis de terra, necnon pythonibus et ariolis et omnibus immunditiis atque abominationibus ablatis, in octavo decimo anno regni sui Domino phase celeberrimum fecisse legitur, moraliter docet nos, ut purgemus primum terram cordis nostri ab omnibus vitiis et mundemus actus nostros ab omni inquinamento peccatorum, et ab operibus mortuis, ut servire possimus Deo viventi. Sicque gratum Domino celebramus pascha « non utique in fermento malitiae et neq
Abbreviated transcription (Latin):
tus factũ di mutarunt in argumentũ er¬
roris. humana stulticia cõmentatũ. Quos
imitati ipsi iudei sategerunt in aliquo
gentiliũ stultissimis minꝰ stulti apparere.¬
erant inierłm ad dexterã partẽ montis¬

Expanded text:
tus factum commutaverunt in argumentum ertus factum commutaverunt in argumentum erroris, humana stultitia commentatum; quos imitati ipsi Judaei, sategerunt ne in aliquo gentilium stultissimis minus stulti parerenerant in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
cidẽ qͣsi cursu cȩlũ petenti subiungant.
Cui ꝓpt̾ca pueri aptant imaginẽ. qͥa sol
uelut cotidie nouo ortunatꝰ. nullũ ꝑ
scła seniũ incidat. Ut autẽ eidem currꝰ
& rotas tribuant. de miraculo sumptũ
est raptꝰ ad cęlũ. Ioħs constantinopolita¬
nus ep̃c estimat. Quia enĩ grece helios
dicit᷑ sol. sicut & seduliꝰ cũ de heliȩ ascen¬
su caneret ostendit dicens. quã bene ful-¬
minei p̾lucens semita cęli conuenit heliȩ
meritoq & nomine fulgens. hac ope
dignꝰ erat. nã si sermonis achiui una
paccentũ mutet᷑ littera sol ẽ. audienteᷤ
greci ab israhelitis qͦs diumnas habere lit¬
teras fama ꝓdebat p̾dicari. qd̾ helias
curru igneo & equis sit igneis ad celestia
translatꝰ. uł certe hoc ipsũ int̾alia depi¬
ctũ in pariete uidentes credidert̃ uici¬
nia decepti nominis. solis hinc transitũ
ꝑ cȩlos eẽ designatũ. & miraculũ diuini-¬

Expanded text:
eidem, quasi curru coelum petentes subjugent. eidem, quasi curru coelum petentes subjugent. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia Sol, velut quotidie novo ortu natus, nullum per saecula senium incidit. Ut autem eidem currus et equos tribuant, de miraculo sumptum est raptus ad coelum, Joannes Constantinopolitanus episcopus aestimat. Quod enim Graece Helios dicitur sol sicut etiam Sedulius, cum de Eliae ascensu caneret, ostendit, dicens: Quam bene fulminei praelucens semita coeli, Convenit Eliae, merito qui et nomine fulget. Hac ope dignus erat: nam si sermonis Achivi Una per accentum mutetur littera, sol est. Audientes Graeci ab Israelitis, quos divinas habere litteras fama prodebat, praedicari, quod Elias curru igneo et equis sit igneis ad coelestia translatus, vel certe hoc ipsum inter alia depictum in pariete videntes, crediderunt, vicinia decepti nominis, solis hic transitum per coelos esse designatum, et miraculum divin
Abbreviated transcription (Latin):
& dilatata. qͥa thofec dicitur latitudo.
Nutrim̃ta inqtͥ eiꝰ ignis. & ligna multa
Flatꝰ dñi sicut torrens sulphuris succen¬
fec. uł ossa mortuoꝵ ibi. sicut in sequen¬
tib de aliis ydoloꝵ locis fecisse legit᷑ uł
alia quȩlibet immunda disꝑgens. qͣtin
abhominationi potiꝰ quã delectatiosi
aptꝰ om̃ib qͥ aspicerent locus appareret.
Qaͥ sequit᷑ de codẽ rege iosia. abstulit quoq
equos qͦs de derant reges iuda solun intro-¬
itu tẽpli dñi. & paulopꝰ. currꝰ autẽ solis
cõbussit igni. ostendit omĩ gentiũ ydo-¬
latrarum. I. suꝑsticioni iudeos eo tẽpo¬
re fuisse .mancipatos. ita ut in ue¬
nerationẽ:  solis quẽ more gentiliũ
dm̃ ẽẽ credebant. simulachro eiꝰ qd̾ fece¬
rant currꝰ eqͦsq subdiderint. & hoc in
atriis tẽpli dñi. Sic enĩ solent gentiles
pingere uł facere simulachrũ solis. ut
pucrũ imberbẽ in curruponentes. equoᷤ

Expanded text:
 dilatata, quia Topheth dicitur latitudo.  dilatata, quia Topheth dicitur latitudo. Nutrimenta, inquit, ejus ignis, et ligna multa: flatus Domini sicut torrens sulphuris succeheth, vel ossa mortuorum ibi, sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legitur, vel alia quaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potius quam delectationi aptus omnibus qui aspicerent locus appareret. Quod sequitur de eodem rege Josia: « Abstulit quoque equos, quos dederant reges Juda Soli, in introitu templi Domini. Et paulo post: Currus autem Solis combussit igni, ostendit omnium gentium idololatriae et superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem Solis, quem more Gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus, quod fecerant, currus, equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere vel facere simulacrum Solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos