comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cyprũ & antiochiã: & cetera. Hinc
iam post reuelationẽ sindonis
eungłicȩ. in qua mollit̾ suꝑna
spe animalia scã quiescerent. res ec¬
clesiȩ crescere ceꝑunt: cum ꝑ exteras
ꝓuintias. insulas. & ciuitates. non
solum uideis s & gentib eungłiũ
predicat᷑. P rofectus est aũ tharsũ:
ut quereret saulum. Dictum est
enĩ supͣ. quia de iherosolimis saulus¬
I clam muteret᷑ charsum Et sur¬
gens unꝰ ex eis nomine agabꝰ: signi¬
ficabat ꝑ sp̃m famẽ magnã futu¬
rã. Agabus pot̾ nuncius tribu¬
lationis int̾pretari: qui scđm nom̃
suũ. & hic famẽ gen̾alem. & infra
posuerunt in ministerio mutere
habitantib in uidea frib. Scie¬
bant in iudea & maxime iheroso¬
limis famẽ acrius seuiturã. ubi¬
domib agrisq uenditis. precia
deferentes apłis. pecuniis acqͥren¬
dis. ñ multũ ulterius uacabant.
S & nonnulli ꝓ confessione fidei.
ab ipsis iudeis incredulis. ꝓpria

Expanded text:
Cyprum, et Antiochiam, etc. Hinc Cyprum, et Antiochiam, etc. Hinc jam post revelationem sindonis evangelicae, in qua molliter superna spe animalia sancta quiescerent, res Ecclesiae crescere coeperunt, cum per exteras provincias, insulas, et civitates, non solum Judaeis, sed et gentibus, Evangelium praedicatur. Profectus est autem Tarsum, ut quaererent Saulum. Dictum est enim supra quia de Jerosolymis Saulus clam mitteretur Tarsum. Et surgens unus ex eis nomine Agabus, significabat per spiritum famem magnam futuram. Agabus potest nuntius tribulationis interpretari, qui secundum nomen suum, et hic famem generalem, et infra posuerunt in ministerium mittere habitantibus in Judaea fratribus. Sciebant in Judaea, et maxime Jerosolymisdomibus, agrisque venditis, pretia deferentes apostolis, pecuniis acquirendis non multum ulterius vacabant. Sed et nonnulli pro confessione fidei ab ipsis Judaeis incredulis propria
Abbreviated transcription (Latin):
& bestias & reptilia & uolatilia ce¬
li: & cetera. Miror quomͦ hec qui¬
dam suꝑ escis quibda ueteri lege
ꝓhibitis. nc̃ uero manducandi int̾pre¬
tetur cum nec serpentes nec repti¬
lia possint edi. nec ipse petrus sic
lumq scđm natur̃a ẽẽ pollutũ.
Neq enun quare bestias comederit
s quare gentib cõmunicauerit.
increpatus. mysteriũ huiꝰ uisiõĩs
exposuit. U enerunt aũ mecũ &
sex fr̃s isti. Pulchre septenario fra¬
formis effusa est. Aliter. Quia sex
bene doctorem comitant᷑: quando
sius auditorib int̾ uerba ex hor¬
tationis. exempla ꝑfecte demonsttͣ
oꝑationis Et głificauert̃ dm di.¬
centes. Ergo & gentib d̾s penitẽ¬
tiã ad uitam dedit. Hoc est qͦd
in beati iob libro legimus. Ab aqͥ¬
lone aurũ ueniet: & ad dm formi¬
dolosa laudatio. Quia pͥus frigido
gentiũ pectore splendor fidei ex¬
ortus est: & ꝓ eadem inopinata
fide. uidea dm̃ trem̃do glorificat.
Perambulauert̃ usq fenicẽ &

Expanded text:
volatilia coeli, etc. Miror quomodo haec quidem super escis quibusdam veteri lege prohibitis, nunc vero manducandis, interpretantur, cum nec serpentes vel reptilia possint edi, nec ipse Petrus sic lumque secundum naturam esse pollutum. Neque enim quare bestias comederit, sed quare gentibus communicaverit, increpatus, mysterium hujus visionis exposuit. Venerunt autem mecum et sex fratres isti. Pulchre septenario fraformis effusa est. Aliter. Quia sex bene doctorem comitantur, quando suis auditoribus inter verba exhortationis exempla perfectae demonstrant operationis. Et glorificaverunt Deum, dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit. Hoc est, quod in beati Job libro legimus: Ab Aquilone aurum veniet, et ad Deum formidolosa laudatio . Quia prius frigido gentium pectore splendor fidei exortus est, et pro eodem inopinata fide Judaea Deum tremendo glorificat. Perambulaverunt usque Phoenicem, et
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio tercio interrogat᷑ utrũ dili¬
gat dñm: ut tͥna responsione uin.¬
cula quȩ cũ dũm negando ligauit
absolueret. Hec oportune petͦ osten¬
sasunt: cum cornelius gentilis ad
exhibendu eum mitteret: ne du¬
bitaret in circumcisis xp̃ianam
tradere fidem. Erat enĩ ex illis ani¬
mantib eugłico uase monstratis.
Unde & ab spũ scõ hoc idem facere
confirmat᷑. Et statim receptũ est
uas in cęlum. P ost trinã submis¬
sionẽ linteũ celo recipitur: qͥa
post huiꝰ scłi conu̾sationẽ qua ꝑ
fidem & baptismũ mundata ꝑe¬
grinat᷑ eccłia: cȩlestis iam habita¬
tio felix & et̾na consequitur Et
dicit sp̃c ei. Ecce uiri tres q̃runt te.
IN m̃te hec ab spũ non in aure car¬
nis audiuit. Surge itaq & descen¬
de: & uade cum eis. Descendere
de tecto. & ad predicandũ ire iube.¬
tur: ut eccłia dnm̃ ñ solum alta
suibeundo speculetur: s eundem
etiam infimis quibq & quasi ad¬

Expanded text:
elio, tertio interrogatur utrum dilielio, tertio interrogatur utrum diligat Dominum, ut trina responsione vincula, quae Dominum negando ligavit, absolveret. Haec opportune Petro ostensa sunt, cum Cornelius gentilis ad exhibendum eum mitteret, ne dubitaret incircumcisis Christianam tradere fidem. Erat enim ex illis animantibus Evangelio vase monstratis. Unde et a Spiritu sancto hoc idem facere confirmatur. Et statim receptum est vas in coelum. Post trinam submissionem linteum coelo recipitur, quia post hujus saeculi conversationem, qua per fidem et baptismum mundata peregrinatur Ecclesia, coelestis inhabitatio felix et aeterna sequitur. Dixit Spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt te. In mente haec a Spiritu, non in aure carnis audivit Surge itaque et descende, et vade cum eis. Descendere de tecto, et ad praedicandum ire jubetur, ut Ecclesia Dominum non solum alta subeundo speculetur, sed eumdem etiam infirmis quibusque, et quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ in me xp̃c. Qui uͦ ab hereticis cir¬
cũueniunt᷑: quasi uini deuorant᷑¬
I a morte. Quia nunꝙͣ manducaui
Som̃e cõmune & iminundu. P opłs
uideoꝵ partẽ di eẽ se iactans: com¬
munes cybos uocat. quib om̃s utũ¬
tur homines: uerbi gr̃a. suillã car¬
nẽ. ostreas. lepores. & huiuismodi
animantia. que ungłam ñ findt̃
nec ruminant: nec squamosa in pis.¬
cib sunt. Immundi uͦ cybi dicunt᷑.
bestiaꝵ uł reptiliũ carnes: nulli mor¬
taliũ comestibiles. Hoc autẽ factũ
est ꝑ ter. Quia ꝑ quatuor partes orb
terraꝵ mysteriũ scẽ trinitatis a du¬
odecim apłis predicandu erat: ideo
.iiͦii. lunteȩ tercia uice de cęlo emissȩ
sunt: siue ut beatus ambrosiꝰ inter¬
precat᷑. tercio repetita figura. oꝑa¬
tionẽ trinitatis expressit. Et ideo
in mysteriis interrogatio tͥna de¬
fertur & confirmatio tͥna celebra¬
tur: nec pot̾ quis nisi tͥna confessio¬
ne purgari. Unde & ip̃e petrus in

Expanded text:
istus . Qui vero ab haereticis circumveniuntur, quasi vivi devorantur a morte. Quia nunquam manducavi omne commune et immundum. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Immundi vero cibi dicuntur, bestiarum vel reptilium carnes, nulli mortalium comestibiles. Hoc autem factum est per ter. Quia per quatuor partes orbis terrarum mysterium sanctae Trinitatis a duodecim apostolis praedicandum erat, ideo quatuor lineae tertia vice de coelo demissae sunt. Sive ut beatus Ambrosius interpretatur, tertio repetita figura operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur, nec potest quis nisi trina confessione purgari. Unde et ipse Petrus in
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit potestatis Et mͥ ostendit
ds̃ neminẽ cominunẽ: aut immũ¬
du dicere hominẽ. Hoc utiq tunc
ostendit: cum uox angłica sonuit.
Quȩ d̾s purificauit: tu ne cõmu¬
‸ne dixeris. Anudius quarca die
usq in hanc horam: orans erã hora
Inona indomo mea. Et ecce uir stetit
añ me: & cet̾a. In greco & in quibdã
latinis codicib. ita scͥptum ẽ. Aqͣrta¬
S die usq in hanc horam erã ieiu¬
nans & adorans: a sexta usq ad no¬
nã. Et ecce uir: & cet̾a. Multumq
dicebat illum exaudiri. qͥ instantiã
deprecandi trib horis continuans.
a sexta ꝓtrahebat ad nonã: quo tem¬
pore dominꝰ ipse qui rogabat᷑. pro
totius mundi salute extensis in
ꝑsonaꝵ: quia filium suũ unigem¬
tũ. qui & dominꝰ omniũ atq condi¬
tor est. cum gn̾e humano pacẽ facere
misit: in cuiꝰ nomine ꝓpħis attestan¬
tib. remissionẽ peccatoꝵ ñ uidei tan¬
tũ. s om̃s qui credunt accipient.

Expanded text:
aperuit potestatis. Et mihi ostendit aperuit potestatis. Et mihi ostendit Deus neminem communem aut immundum dicere hominem. Hoc utique tunc ostendit, cum vox angelica sonuit: Quae Deus purificavit, tu ne commune dixeris. A nudius quarta die usque in hanc horam, orans eram hora nona in domo mea, et ecce vir stetit ante me, et caetera. In Graeco et in quibusdam Latinis Codicibus ita scriptum est: A quarta die usque ad hanc horam eram jejunans, et orans a sexta hora usque ad nonam, et ecce vir, et caetera. Multum decebat illum exaudiri, qui instantiam deprecandi tribus horis continuans, a sexta pertrahebat ad nonam. Quo tempore Dominus ipse, quem rogabat, pro totius mundi salute extensis in personarum, quia Filium suum unigenitum, qui et Dominus omnium atque conditor est, cum genere humano pacem facere misit, in cujus nomine, Prophetis attestantibus, remissionem peccatorum non Judaei tantum, sed omnes qui credunt, accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
uorant. Scõꝵ u conu̾satio in celis ẽ:
qͥa & si terrestris domꝰ habitatiõis¬
huiꝰ dissoluat᷑: edificationẽ ex deo
habent domũ ñ manufactã ȩter¬
nã incelis. Ecce egosum quẽ que¬
ritis. Quȩ causa est ꝓpter quã ueni¬
stis: Sp̃c ei adẽẽ milites dixit᷑. &
qua causa uen̾a̾nt tacuit: quia ad
litatẽ. aliquando ꝓphetiȩ sp̃c ex
parte animũ tangit: & ex parte
ñ tang̃. Et factum est cũ introis
tus in corde deuotionis habuerit.
qui mundo pectore & intenta sedu¬
lus aure. atq inhianti desiderio uer¬
bum fidei suscipit. Namq qui tar¬
de ad credendu ꝑtrahitur: quasi
adoctore iacens erigitur. S qui de
suȩ uite macłis erubescens. proci¬
dens in faciem. humilitatis pariter
& pudoris in dicia prefert: iure asuo
‸preceptore meret᷑ erigi. P etrus uͦ¬
Sinqͥt leuauit eum dicens. Surge:
& ego ipse homo sum. Communi¬
oñe quippe ȩqualitatis: meruit
sanctitas actionis. Nam in ananiȩ
& saphyre culpa. zelus ultionis. ius

Expanded text:
o conversatio in coelis est , qui etsi terrestris domus hujus habitationis dissolvatur, aedificationem ex Deo habent, domum non manufactam, aeternam in coelis . Ecce ego sum quem quaeritis. Quae causa est propter quam venistis? Spiritus ei adesse milites dixit, et qua causa venerant, tacuit, qlitatem, aliquando prophetice Spiritus ex parte animum tangit et ex parte non tangit. Et factum est, cum introisstus in corde devotionis habuerit. qui mundo pectore et intenta sedulus aure, atque inhianti desiderio verbum fidei suscipit. Nam qui tarde ad credendum pertrahitur, quasi a doctore jacens erigitur. Sed qui, de suae vitae maculis erubescens, procidendo in faciem humilitatis pariter et pudoris indicia praefert, jure a suo praeceptore meretur erigi. Petrus vero levavit eum, dicens: Surge, et ego ipse homo sum. Communionem quippe aequalitatis meruit sanctitas actionis. Nam in Ananiae et Sapphirae culpa selus ultionis jus
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ꝙͣ qͥ dicere sciant. Ascendit
petrus in suꝑiora. Significat
eccłiam: relictis t̾renis cupidita¬
tib conuersationẽ in cęlis habi¬
turã. Ut oraret circa horã sex¬
tam. Sexta hora petrus inter
medias preces esuriit: salutẽ
utiꝙ mundi. quẽ dns sexta eta¬
te scłi querere & saluare uen̾at.
Quod & ipse uoluit indicare.
ritane puteũ sitiebat. Et des¬
cendens uas quoddam uelut
linteum magnũ. Uas illud
eccłiam significat: ineorrup¬
tibili fide preditã. Linteũ enĩ
tinea ñ consumit: quȩ uestes alias
corrumpit. Et ideo qui uult ad
mysteriũ eccłiȩ catholice ꝑtine¬
re:excludat de corde suo corrup¬
tionẽ malaꝵ cogitationũ: &
ita incorruptibilit̾ firmet᷑ in
fide: ut pͣuis cogitationib tan¬

Expanded text:
bum, quam qui dicere sciant. Ascendit bum, quam qui dicere sciant. Ascendit Petrus in superiora. Significat Ecclesiam, relictis terrenis cupiditatibus, conversationem in coelis habituram. Ut oraret circa horam sextam. Sexta hora Petrus inter medias preces esurit, salutem utique mundi, quem Dominus sexta aetate saeculi quaerere et salvare venerat. Quod et ipse voluit indicare, ritanae puteum sitiebat. Et descendens vas quoddam velut linteum magnum. Vas illud Ecclesiam significat incorruptibili fide praeditam. Linteum enim tinea non consumit, quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum cogitationum, et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
tionis mysteriũ crederet: quatinꝰ
ad sacram̃ta baptismatis ꝑueni-¬
ret. ꝑ fidem gͦ uenit ad oꝑa: s ꝑ
oꝑa est solidatus in fide. Uidit in
iusu manifeste quasi hora non a
diei. Et cetera. Bene oracłm bap¬
tismi petendi hora nona accepit:
quia in morte ipsius qui hora no
na tradidit spm̃ erat baptizandꝰ.
Et nunc micte uiros in ioppen.
Cum elemosinis precibq suscep¬
tis. mox doctor salutis accersiri
iubet᷑: manifeste innuit᷑. qd̾ elemo¬
sinis illius ac precib plena suȩ sa¬
lutis cognitionẽ a domino q̃sierit.
Uocauit duos domesticos suos:
& militẽ metuentẽ dum. Tres
misit ad petrũ cornelus: quia cre¬
ditura gentilitas apłicȩ fidi. eu¬
ropã. asiam. affricamq subegit:
partim studus militarib. hoc est
instantia p̾dicandi: parc̃i dome¬
sticis negociis occupando. Notaq:¬
qđ unus miles & duo domestici
nuitant᷑. Quanto enĩ fortiores.
tanto pauciores in eccłiȩ m̃bris
unienies: plures qui audire uer¬

Expanded text:
is mysterium crederet, quatenus ad sacramentum baptismatis perveniret. Per fidem ergo venit ad opera, sed per opera est solidatus in fide. Vidit in visu manifeste quasi hora nona diei, etc. Bene oraculum baptismi petendi hora nona accipit, quia in morte ipsius, qui hora nona spiritum tradidit, erat baptizandus. Et nunc mitte viros in Joppen. Cum eleemosynis precibusque susceptis, mox doctor salutis accersiri ubetur, manifeste innuitur quod eleemosynis illis ac precibus plenam suae salutis cognitionem a Domino quaesierit. Vocavit duos domesticos suos, et militem metuentem Dominum. Tres misit ad Petrum Cornelius, quia creditura gentilitas apostolicae fidei Europam, Asiam, Africamque subegit, partim studiis militaribus, hoc est, instantia praedicandi, partim domesticis negotiis occupandas. Nota quod unus miles, et duo domestici mittantur. Quanto enim fortiores, tanto pauciores in Ecclesiae membris invenies, plures qui audire ver
Abbreviated transcription (Latin):
cos. Et de suꝑbis simul ac dolosis.
Uulpes foueas hñt: & uolucres
cȩli nidos. Et in cõmune de õĩb :
& homo cum in honore eẽt. id ẽ¬
ad ymaginẽ di factus. ñ intel¬
lexit: comparatꝰ est uimĩtis in¬
sipientib. Uirũ aũ id est incor¬
ruptũ hominẽ: salomon osten¬
dit dicens. Din time: & manda¬
ta eius obserua: hoc est enĩ oĩs
homo. S urge petre: occide & mã¬
duca. Syrge inquit. ad eugłirã¬
du preparare: occide in gentib
qd fuerant: & fac quod es Qui
enim manducat cybum foris positũ:
in suũ corptis traicit. Precepit ergo
ut nationes ꝑ incredulitatẽ ante fo¬
ris posite. int̾fectis pret̾itis uiciis. so¬
cietati eccłiȩ quã significat petrꝰ
inserant᷑: iuxta quod de se ipso pau¬
lus apłs ait. Ego enĩ ꝑ legem legi

Expanded text:
cos . Et de superbis simul ac dolosis: cos . Et de superbis simul ac dolosis: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos . Et in commune de omnibus: Et homo cum in honore eactus, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus . Verum autem, id est, incorruptum hominem, Salomon ostendit, dicens: Deum time, et mandata ejus observa. Hoc est enim omnis homo . Surge, Petre, occide, et manduca. Surge, inquit, ad evangelizandum praeparare. Occide in gentibus quod fuerant, et fac quod es. Qui eniin suum corpus trajicit; praecepit ergo ut nationes per incredulitatem ante fores positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae, quam significat Petrus, inserantur. Juxta quod de seipso apostolus Paulus ait: Ego enim per legem legi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audebant. Qyatuor iniciis
submitti de cęlo in terrã. Qua¬
tuor inicia quib linteũ depende¬
bat: qͣtuor plagas orbis terrarũ
designant: quib extendit᷑ eccłia
Ipsa est enim ciuitas qi nr̃i in
monte sco eius: dilatans exulta¬
tiones uniu̾se terre. Quod enĩ
dicit in apocalypsi iohannes. ui¬
di ciuitatẽ sc̃am ihrłm. nouam
descendentẽ de cȩlo ado. Posst̃
etiã quatuor iniciis eugłiste fi¬
gurari: ꝑ quos eccłia cęlesti mu¬
nere imbuitur atq sublimat᷑.
Inquo erant omĩa quadrupe¬
dia & serpentia t̾recũ uolatilib
cȩli. Animalia illa. om̃s gentes st̃
errorib immunde: s trina submis¬
sione id est mysterio scẽ tͥntatis
in baptismo mundatȩ: quȩ hoĩs
ymaginẽ relinq̃ntes. bestiarũ
& serpentiũ sumpsere figuras. Un¬
de ad herodem ꝓpter dolosam ma¬
liciã dicitur. Ite. dicite uulpi illi.
& ad phariseos. Genimina uiꝑaꝵ.
& ad libidinosos. Equi facti sunt:
tatis margaritas ur̃as ante por¬

Expanded text:
udebant. Quatuor initiis submitti de coelo in terram. Quatuor initia, quibus linteum dependebat, quatuor plagas orbis terrarum designant, quibus extenditur Ecclesia. Ipsa est enim civitas Dei nostri in monte sancto ejus, dilatans exsultationes universae terrae. Quod enim dicit in Apocalypsi Joannes: Vidi civitatem sanctam Jerusalem novam, descendentem de coelo a Deo . Possunt etiam quatuor initiis evangelistae figurari, per quos Ecclesia coelesti munere imbuitur atque sublimatur. In quo erant omnia quadrupedia et serpentia terrae, volatilia coeli. Animalia illa omnes gentes sunt erroribus immundae, sed trina submersione, id est, mysterio sanctae Trinitatis in baptismo mundatae, quae, hominis imaginem relinquentes, bestiarum ac serpentium sumpsere figuras. Unde ad Herodem propter dolosam malitiam dicitur: Ite, dicite vulpi illi . Et ad Pharisaeos: Genimina viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes tatis margaritas vestras ante por
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Quam cũ lauissent. po¬
suert̃ eam in cenacło: & cetera quȩ
de petri euocatione. & elemosinaꝵ
dorcadis ostensione narrant᷑. Et
circumstetert illam: om̃s uiduȩ flen¬
tes. Uidue sunt pie cogitationeᷤᷤ
anime penitentis: que sensꝰ pristi¬
ni uigorem. quasi uiri regimen ad
tempꝰ omiserant: quȩ ꝓ anima de¬
linq̃nte necesse ẽ supplicit̾ exorent.
Et ostendentes tunicas & uestes:
quas faciebat illis dorcas. Non
liberant. Dixit. Tabitha. surge.
At illa aꝑuit ocłos: & uiso petro
resedit. Istissimꝰ ordo resurgen¬
tis: ut pͥus ocłos m̃tis aꝑiat. & ag¬
nita deinde petri uoce resideat:
lum̃ suȩ circum spectionis qd ꝑdi¬
derat recipiat: & ad doctrinã eoꝵ
qui se adiuiierant uiuat. Hans
autẽ illi manũ: erexit eam. Con¬
tacta petͥ manu tabitha resurgit:
quia languens anima peccatis.
nullo melius ordine. qͣm scõrũ
exemplis conualescit. Uir aũ qui

Expanded text:
sequitur. Quam cum lavissent, posequitur. Quam cum lavissent, posuerunt eam in coenaculo. Et caetera, quae de Petri evocatione, et eleemosynarum Dorcadis ostensione narrantur. Et circumsteterunt illum omnes viduae flentes. Viduae sunt piae cogitationes animae poenitentis, quae sensus pristini vigorem quasi viri regimen ad tempus omiserant, quae pro anima delinquente necesse est suppliciter exorent. Et ostendentes ei tunicas et vestes, quas faciebat illis Dorcas. Non liberat. Dixit: Tabitha, surge. A illa aperuit oculos, et viso Petro resedit. Justissimus ordo resurgentis, ut prius oculos mentis aperiat, et agnita deinde Petri voce resideat, lumen suae circumspectionis, quod perdiderat, recipiat, et ad doctrinam eorum qui se adjuverant vivat. Dans autem illi manum, erexit eam. Contacta Petri manu Tabitha resurgit, quia languescens anima peccatis, nullo melius ordine quam sanctorum exemplis convalescit. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
cauta circũspectione semper
inuigilant. Nlam qd munda quid̾e
hȩc animalia iuxta legẽ s timida st̃.
& imbellia. iuxta quod naturã eoꝵ
expͥmens macialis ait. dente cimet᷑
aper. defendunt cornua ceruum.
citer uiuere. quasi fissa ungula in¬
cedere. & uerbum di continua me¬
ditatione ruminare satagunt:
Qui si uel ignorantia forte uł infirmi¬
tate mortẽ incurrerint spĩtalem:
ꝓ intentionis tam̃ rectȩ integritate
resuscitari merent᷑. sicut petro ipsi
contigisse ꝓbatur: cui rectissime qd̾
de dorca scriptũ est. aptari potest.
actum est autẽ in dieb illis: ut in¬
firmata moreret᷑. Scĩ enim cũ per
fragilitatem nature mortalis
aliqua delinquunt: quasi in dieb
oꝑum bonoꝵ casu subitȩ infirmi¬
tatis occumbunt. S cũ mox latri¬
mis insistunt. spem recuꝑande uir¬
tutis ascendunt: scõꝵ auxilia inuo¬
cant. & sua quȩ int̾miserant bona
acta recogitant: faciunt ꝓfecto qd̵

Expanded text:
cauta circumspectione semper cauta circumspectione semper invigilant. Nam quod munda quidem haec animalia juxta legem, sed timida sunt et imbellia, juxta quod naturam eorum exprimens Martialis ait: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum,  quasi fissa ungula incedere, et verbum Dei continua meditatione ruminare satagunt? Qui si vel ignorantia forte, vel infirmitate mortem incurrerint spiritalem, pro intentionis tamen rectae integritate resuscitari merentur, sicut Petro ipsi contigisse probatur, cui rectissime, quod de Dorcade scriptum est, aptari potest. Factum est autem in diebus illis ut infirmata moreretur. Sancti enim cum per fragilitatem naturae mortalis aliqua delinquunt, quasi in diebus operum bonorum causae subitae infirmitatis occumbunt. Sed cum mox lacrymis insistunt, spem recuperandae virtutis ascendunt, sanctorum auxilia invocant, et sua quae intermiserant bona acta recogitant, faciunt profecto quod
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c: surge & sterne tͥ. Quẽ
de paralisi curau̾at. mox sur¬
gere & sternere sibi precepit:
sp̃italiter insinuans. ut quisq
fidei solidamentũ in corde ꝑce¬
ꝑit. ñ solum torporem in quo fessꝰ
iacuerat discutiat᷑ s etiam bona
oꝑa in quib requiescere ualeat pa¬
rec. I n ioppe autẽ fuit quedam
discipula nomine tabitha: quȩ
interp̃tata dicitur dorcas. id est
daminula uł caprea. Significat
animas uirtutũ studio sublimes:
s hominũ opinione contẽptibiles.
Neq enim beatus lucas int̾pretati¬
onẽ nominis augeret: nisi magnũ
eidem mysteriũ messe cognosceret.
Dammula quippe uel caprea. ani¬
malia sunt natura similia. s mag¬
nitudine differentia:. quȩ morant᷑
in excelsis montib. E qͣmuis de lon¬
ginquo: uident tam̃ om̃s qͥueniunt.
Unde & ab acumine cernendi. grece
dorcades uocantur. Sic nimirũ sc̃.
meritis oꝑum in excelsis habitan¬
tes. m̃tis contemplatione & suꝑnis
sagacit̾ intendunt: & siumet

Expanded text:
istus. Surge et sterne tibi. Quem de paralypsi curaverat, mox surgere et sternere sibi praecepit, spiritaliter insinuans ut quisque fidei solidamentum in corde perceperit, non solum torporem, in quo fessus jacuerat, discutiat, sed etiam bona opera, in quibus requiescere valeat, paret. In Joppe autem fuit quaedam discipula, nomine Tabitha, quae interpretata dicitur Dorcas. Id est, damula, vel caprea. Significat autem animas virtutum studio sublimes, sed hominum opinione contemptibiles. Neque enim beatus Lucas interpretationem nominis augeret, nisi magnum ei mysterium inesse cognosceret. Damula quippe vel caprea, animalia sunt natura similia, sed magnitudine differentia, quae morantur in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Unde et ab acumine cernendi Graece dorcades vocantur. Sic nimirum sancti meritis operum in excelsis habitantes, mentis contemplatione et supernis sagaciter intendunt, et suimet
Abbreviated transcription (Latin):
Quali uͦ apud gentiles apłi p̃di¬
cationis utantur exordio. in
cornelii centurionis hystoria. &
in sermone apłi pauli atheniᷤs
habito doceberis P Rouidebã
dnm corã me semꝑ. qm̃ a dex¬
Ueniens inqͥt in ea q̃ tͣnseunt.
ñ abstuli ocłm ab eo qͥ semꝑ
manet: hoc ꝓuidens. ut in eũ p̃tempo¬
ralia ꝑacta recurrerẽ: qm̃ fauet mͥut
stabilit̾ in eoꝑmaneã. Et hoc qd̾ peeca¬
tũ ñ feci: nec dolꝰ iuentꝰ est more meo:
ñ humanitati. s diuinitati ascribã.
Propt̾ hoc & in cogitationib meis io¬
cunditas. & in uerb exultatio: propter
resurrectionẽ scilicet. quia ꝑ eam libe¬
ratꝰ est mundꝰ: insuꝑ &e caro mea ñ defi¬
ciet in int̾itu s in spe resurrectionis
obdormiet: qm̃ neq anima meã poᷤᷤ¬
tu tuo: & ascendenti in cȩł dab̾ delec¬
tationes dexterȩ tue usq in finẽ. Qura

Expanded text:
Quali vero apud gentiles apostoli praediQuali vero apud gentiles apostoli praedicationis utantur exordio, in Cornelii centurionis historia, et in sermone apostoli Pauli Athenis habito doceberis. Providebam Dominum coram me semper, quoniam a dexVeniens, inquit, in eanon abstuli oculum ab eo qui semper manet. Hoc providens, ut in eum post temporalia peracta recurrerem, quomodo favet mihi ut stabiliter in eo permaneam; et hoc quod peccatum non feci, nec dolus inventus est in ore meo, non humanitati sed divinitati ascribam; propter hoc et in cogitationibus meis jucunditas, et in verbis exsultatio, propter resurrectionem scilicet quia per eam liberatus est mundus, insuper et caro mea non deficiet in interitum, sed in spe resurrectionis obdormiet, quoniam neque animam meam tu tuo . Et ascendenti in coelos dabis delectationes dexterae tuae usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipse paulus scribit. Paulus apłs
noris auctoritatis qͣm patrẽ & filiũ
credat. Sequenti aũ die: int̾ibat
paulus nob̾cum ad iacobum. Iaco
meminit. filius fuit. qui post pas¬
neronis annũ. Cum enĩ uidei quod
maxime q̃rebant paulũ occidere
ñ possent. mox ut festus mortuus
est. necdumq albinus in ꝓuinciã
uenerat. uertere manꝰ in iacobũ:
qui iuxta templũ ubi & p̾cipitatꝰ
fuerat. sepultus est. Audierunt¬

Expanded text:
Et ipse Paulus scribit: Paulus apostEt ipse Paulus scribit: Paulus apostnoris auctoritatis quam Patrem vel Filium credat. Sequenti autem die introivit Paulus nobiscum ad Jacobum. Jacobmeminit, filius fuit. Qui post pasNeronis annum. Cum enim Judaei, quod maxime, quaerebant Paulum occidere non possent, mox ut Festus mortuus est, necdumque Albinus in provinciam venerat, vertere manus in Jacobum, qui juxta templum ubi praecipitatus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
s illos qͣm maxime głificat. qͥ cunc¬
tis que possident in semel renum¬
ciatis. nichilominꝰ laborant oꝑan¬
do manib quod bonum est. ut ha¬
beant unde tribuant necessitatẽ
tib nos om̃ib cum uxorib & filiis:¬
& cet̾a. I mpleta est ꝓpħia: que eccłiȩ
canens ait. filie tyri in munerib
uultũ tuũ deprecabunt᷑ om̃s diui¬
tes plebis: & cetera usq ad finem
psalmi. Nulla enĩ ciuitas maiori
dulcedine apłm suscepit: tenuit.
dimisit. Deniq hodie monstratur
in arenis locus: uͥ parit̾ orabant.
Suꝑuenit quidã a uidea ꝓpheta.
Auidea dicit. quia cesarea in qua
morabant᷑ ad regionẽ samarie ꝑ¬
tinet: in confinio phenicis & pa¬
lestinȩ sita. Hȩc dicit sp̃c sanctꝰ.
Cirum cuiꝰ est zona hec. sic alliga¬
bunt in iherosolimis uidei. PRopħas
ueteres imitat᷑ qui dicere solebant
hȩc dicit dns d̾s̾. quia sp̃c sc̃s eque
legimꝰ. Dixit sp̃c sc̃s. segregate mͥ
barnaban & saulum. in opus qͦd
assumpsi eos: id est in apłatum.

Expanded text:
t, qui cunctis quae possident semel renuntiatis, nihilominus laborant operando manibus quod bonum est, ut habeant unde tribuant necessitatem tibus nos cum uxoribus et filiis, etc. Impleta est prophetia, quae Ecclesiae canens ait: Filiae Tyri, in muneribus, vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis , et caetera, usque ad finem psalmi. Nulla enim civitas majori dulcedine Apostolum suscepit, tenuit, dimisit. Denique hodie monstratur in arenis locus ubi pariter orabant. Supervenit quidam a Judaea propheta. A Judaea dicit quia Caesarea in qua morabantur, ad regionem Samariae pertinet, in confinio Phoenicis et Palaestinae sita. Haec dicit Spiritus sanctus: Virum cujus est zona haec, sic alligabunt in Jerusalem Judaei. Prophetas veteres imitatur, qui dicere solebant: Haec dicit Dominus Deus. Quia Spiritus sanctus aeque legimus: Dicit Spiritus sanctus: Segregate mihi Barnabam et Saulum in opus ad quod assumpsi eos , id est, apostolatum.
Abbreviated transcription (Latin):
grece:. latine coronatꝰ dicitur. Qui pul¬
cherrima ratione qͦd ꝑcepturꝰ erat
in se: quodã presagio preoccuparat
in noĩe:. lapidatus humilit̾. s subli¬
mit̾ coronatus. Hebraice aũ int̾pre¬
tat᷑ norma ur̃a. Quoꝵ iudelicet nisi
mart yrũ sequentiũ: quib primũ
patiendo. forma factus ẽ mori pro

Expanded text:
Graece, Latine coronatus dicitur, qui pulGraece, Latine coronatus dicitur, qui pulcherrima ratione quod percepturus erat in re, quodam praesagio praeoccuparet in nomine: lapidatus humiliter, sed sublimiter coronatus, Hebraice autem interpretatur norma vestra, quorum videlicet? nisi martyrum sequentium, quibus primo patiendo, forma factus est, moriendo
Abbreviated transcription (Latin):
multis quide ꝑemptis aut captis.
ipsius caput iherosolimã reuexit.
Post hunc extitit uidas galyleꝰ.
Hunc etiã scͥpsit iosephꝰ gaulanitẽ
de cuuitate gamala. qui sub ducho
quod̾a phariseo ceptis assũpto cõ¬
geret plebem. ne tributa romani
soluendo. ꝑderet libertatẽ: ꝓferẽs
ex lege dno soli seruiendu. & eos
qui ad templũ decimas deferrent.
cesari tributa reddere ñ debere.
Quȩ heresis intantũ creuerat: it
etiã phariseoꝵ & multã partem
popłi conturbaret: ita ut dnm xp̃m¬
int̾rogandu ẽẽ cred̾ent. Licet tributa
muris erat: qͦd hebrei suas iuduas utpo¬
cat iste. qd̾ meliora rudis ppłi sint fer-¬
sid̾ate gͦ fr̃s uiros ex uob̾ boni testimo¬
eccłias. septem diaconos qui sublum-¬
ori gradu eẽnt cet̾is. & ꝓximi circa
aram quasi columnȩ altaris adsis¬
terent: & ñ sine aliquo septenarii nu¬
meri mysterio. Stephamis aũple¬
nus gr̃a & forticudine. Stephanus¬

Expanded text:
multis quidem peremptis aut captis, multis quidem peremptis aut captis, ipsius caput Jerosolymam revexit. Post hunc exstitit Judas Galilaeus. Hunc etiam scribit Josephus Gamaliten, de civitate Gamala, qui Sadducho quodam Pharisaeo coeptis assumpto, cogeret plebem, ne tributa Romanis solvendo perderet libertatem, proferens ex lege Domino soli serviendum, et eos qui ad templum decimas deferrent Caesari tributa reddere non debere. Quae haeresis in tantum creverat, ut etiam Pharisaeos et multam partem populi conturbaret, ita ut Dominuminterrogandum esse crederent, licet tributa muris erat, quod Hebraei suas viduacat iste, Quod meliora rudi populo sint fersiderate ergo fratres viros ex vobis boni testimoper omnes Ecclesias septem diaconos, qui sublimiori gradu essent caeteris, et proximi circa aram quasi columnae altaris assisterent, et non sine aliquo septenarii numeri mysterio. Stephanus autem plenus gratia et fortitudine fa
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃to sublatũ: Dic rogo. eosdem
apłos de carcere tuo clauso cuiꝰ furti
credas ablatos. Ambigebant deillis:
quidnã fieret Nec sic quid̃e fidei fe
dera uolentes. Ingenita enĩ malicia:
cor ꝑfidum in signis etiam mani¬
festis obturat. Et uultis induce
suꝑ nos sanguinẽ hominis istius.
Oblitus est pͥnceps sacerdotũ debiti:
qͦd ipse sͥ & suis imprecatꝰ erat dicens
Sanguis eius suꝑ nos: &e suꝑ filios nr̃os
Syrgens aũ quida in concilio pha¬
riseus. nomine gamaliel. Qui gama¬
lihel ut clemens indicat. apłoꝵ erat
in fide socuis: s eoꝵ consilio ꝑmanẽs
apud uideos. ut illoꝵ in tali tuirbine
potuiss sedare furorẽ. ANte enim
hos dies extitit theodas: &e cetera.
Theodas hic ꝑsuasit multis ut iosephꝰ
refert: sublatis ex urbe facultatib
suis. ripas iordanis obsidere. & cũ
imꝑio fluuii direpto giirgite pre¬
bere transitũ. Cui fadi ꝓcuratoris
iussu. equitũ turba suꝑueniens:

Expanded text:
monumento sublatum? Dic, rogo, eosdem monumento sublatum? Dic, rogo, eosdem apostolos de carcere tuo clauso cujus furto credis ablatos? Ambigebant de illis quidnam fieret. Ne sic quidem fidei se dare volentes. Ingenita enim malitia cor perfidum in signis etiam manifestis obdurat. Et vultis inducere super nos sanguinem hominis istius. Oblitus est princeps sacerdotum debiti, quod ipse sibi et suis imprecatus erat, dicens: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Surgens autem quidam in concilio Pharisaeus nomine Gamaliel. Hic Gamaliel, ut Clemens indicat, apostolorum erat in fide socius, sed eorum consilio permanens apud Judaeos, ut eorum in tali turbine posset sedare furorem. Ante hos enim dies exstitit Theodas, etc. Theodas hic persuasit multis, ut Josephus refert, sublatis ex urbe facultatibus suis, ripas Jordanis obsidere. Et cum imperio fluvii dirempto gurgite praebere transitum. Cui Phadi procuratoris jussu equitum turba superveniens,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sͥ qd̾ ñ erant. sicut infra legimꝰ :
corporis omĩno resurrectionẽ negan¬
tes. animã cũ carne ꝑire dicebant: s
ne angłm quide sp̃mue ullũ ẽẽ crede¬
bant: & qͥnꝙ tantũ libros moysi reci¬
pientes. ꝓpħaꝵ preconia respuebant.
Atq id̾o maxime pͥncipib in ꝑseq̃n¬
do apłos astipulant᷑: zelo udelicet
ducti. qd illi uirtute magna & mi¬
racłoꝵ signis redderent testimoni¬
ũ resurrectionis iħu xp̃i d̾ni nr̃i.¬
nuas carceris: & cetera. Ne dubi¬
taret thomas dñm ẽẽ carnẽ & ossa
gestantẽ. quẽ ianius clausis uid̾at
intrantẽ: ecce ipsecum sociis mor¬
tali adhuc carne uestitꝰ. ianuis
egredit᷑ clausis. Carcerẽ quidem
Iinuenimꝰ clausum tũ omĩ diligẽ.¬
Itia: & custodes stãtes añ ianuaᷤᷤ aꝑienteᷤᷤ
Iaũ neminẽ inuenimꝰ. Quid ꝑfane
udee ceca stimularis insania: fu¬
rantib dicens apłis. dñm̃ fuisse de

Expanded text:
enim sibi quod non erant, sicut infra legimus, enim sibi quod non erant, sicut infra legimus, corporis omnino resurrectionem negantes, animam perire cum carne dicebant. Sed ne angelum quidem spiritumve ullum esse credebant, et quinque tantum libros Mosi recipientes, prophetarum praeconia respuebant. Atque ideo maxime hi principibus in persequendo apostolos astipulantur, zelo videlicet ducti, quod illi virtute magna et miraculorum signis redderent testimonium resurrectionis Jesu Christi Dominuas carceris, etc. Ne dubitaret Thomas Dominum esse carnem et ossa gestantem, quem januis clausis viderat intrantem, ecce ipse cum sociis mortali adhuc carne vestitus, januis egreditur clausis. Carcerem quidem invenimus clausum cum omni diligentia, et custodes stantes ante januas; aperientes autem, neminem invenimus. Quid, profane Judaee, caeca stimularis insania, furantibus dicens apostolis Dominum fuisse de
Abbreviated transcription (Latin):
teris. Ut ueniente petro. saltim um¬
bra illiꝰ obumbraret quẽquã illoꝵ:
& liberabant᷑. Tunc petrus umbra
sui corporis uisibilit̾ alleuabat in¬
firmoᷤᷤ. qͥ etiã nunc inuisibili sue
int̾cessionis umbracło. fidelium
infirma roborare ñ cessat. Et qͥa
petrꝰ typus eccł̃iȩ est. pulchre ip̃e
quide rectus incedit: s umbra co¬
mitante iacentes erigit: qͥa eccłia
m̃te & amore cȩlestib intendens.
qͣsi umbratice tͣnscurrit in terra:
& hic sacram̃tis temporalib figu¬
risq cęlestiũ renouat: qͦs illic ꝑpe¬
tuis remiinerat donis. Quidam
huic loco nectunt:. hoc qd̾ d̾ns in euͣge¬
lio ait. Qͥ credit in me. oꝑa quȩ ego
facio & ipse faciet: & maiora hoꝵ
faciet. E xurgens aũ pͥnceps sac̾
dotũ & om̃s qui cum illo erant quȩ
ẽ heresis saduceoꝵ: & cet̾a. Heresis
grece. ab electione uocat᷑: qͥa quisq
sibi spretis alioꝵ dictis. qd̾ sequen¬
du putauit eligit. Saducei gͦ qui
int̾pretant᷑ iusti. uendicabant

Expanded text:
t. Ut, veniente Petro, saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur. Tunc Petrus umbra sui corporis visibiliter allevabat infirmos, qui etiam nunc invisibili suae intercessionis umbraculo fidelium infirma roborare non cessat. Et quia Petrus Ecclesiae typus est, pulchre ipse quidem rectus incedit, sed umbra comitante jacentes erigit, quia Ecclesia mente et amore coelestibus intendens, quasi umbratice transcurrit in terra, et hic sacramentis temporalibus figurisque coelestium renovat, quos illic perpetuis remunerat donis. Quidam huic loco nectunt hoc, quod Dominus in Evangelio ait: Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum facietrdotum, et omnes qui cum illo erant, quae est haeresis Sadducaeorum, etc. Haeresis Graece ab electione vocatur, quia quisque sibi, spretis aliorum dictis, quod sequendum putaverit, eligebat. Sadducaei autem, qui interpretantur justi vendicabant
Abbreviated transcription (Latin):
in hostiaꝵ cruore. s ꝑ propͥum
sanguinẽ intiuit semel in sc̃a.
ȩt̾na redemptiõe inuenta. Cuiꝰ
hostia tempore pasche ĩmolata:
s die pentecostes spũ scõ in igne
apparente. uere ꝯsũmata est.
Ueteris enĩ erat consuetudinis: ac¬
ceptas do uictimas cęlesti igne
consũmari. Donec gͦ u̾itas com¬
pleret᷑: figurã licuit exerceri.
Unde ẽ qd̾ mathias qui ante
pentecosten ordinat᷑. sorte q̃ri¬
tur: septem uͦ diaconi qͥ postea
nequaꝗͣ sortis agitatione. s dis¬
cipłoꝵ tantũ electione. apłoꝵ¬

Expanded text:
in hostiarum cruore, sed per proprium in hostiarum cruore, sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulorum tantum electione, apo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma hec est. constitue suꝑ eũ pec¬
catorẽ : extrema uͦ hec. & oꝑiant᷑
sic̃ diploide confusione sua. Io¬
seph qui uocatur barsaba: qui
int̾pretat᷑. De quo arator. O qͣn
iudiciis. Parui m̾ito tͣnscendit᷑
ille qͥ laude hominũ iustꝰ erat.
Et dedert̃ sortes eis: & cetera.
Non hoc exemplo. uł qd̾ ionas
ꝓpħa sorte dep̃hensꝰ sit. indifferẽ¬
ter sortib est credendũ: cũ priui¬
legia singłoꝵ ut iheronimꝰ ait.
cõmunẽ legem facere omĩno
ñ possint. Nam ibi & gentiles
uiri tempestate coacti. auctorẽ
ꝑicłi sorte querebant: & hic ma¬
thias sorte legitur. ne apłi elec¬
tio mandato discrepare legisue.¬
teris uideret᷑ uͥ suminꝰ sacerdoᷤ
sorte q̃ri iubebat᷑ : sicut de za¬
charia dicit᷑. Scđm ꝯsuetudinẽ
sacerdotii sorte exiit ut mcen¬
sum poneret. Qui iccirco ut
reor cunc sorte legebatur. ut¬
in typo figuraretur uerũ sẽꝑ
querendu fuisse sacerdotẽ. donͨ
ueniret cui repositũ erat: qui ñ

Expanded text:
onstitue super eum peccatorem. Extrema vero haec: Et operiantur sicut diploide confusione sua. Joseph qui vocatur Barsabas, quiinterpretatur. De quo Arator: . . . Judiciis? Parvi merito transcenditur ille Laude hominum qui justus erat. Et dederunt sortes eis, etc. Non hoc exemplo, vel quod Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum, « cum privilegia singulorum, » ut Hieronymus ait, « communem legem facere omnino non possint. » Nam ibi et gentiles viri, tempestate coacti, auctorem periculi sorte quaerebant, et hic Matthias sorte eligitur, ne apostoli electio a mandato discrepare legis veteris videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, sicut de Zacharia dicitur: Secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret . Qui dcirco, ut reor, tunc sorte legebatur, ut typo figuraretur, verum semper quaerendum fuisse sacerdotem, donec veniret cui repositum erat, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
dit dñm ñ magnipendere lapidũ
ornatũ: s splendorẽ animaꝵ desi¬
derare cȩlestiũ. Ubi subintelligi uult.
sicut tabernacłm in templi factu¬
ra desertũ. sic & ipsum templũ in¬
telligant melioratu succedente
delendũ. iuxta quod iheremias
p̃cinebat dicens. Nolite confid̾e
in uerb̃ m̃dacii. dicentes. Tempłu

Expanded text:
dit Dominum non magni pendere lapidem dit Dominum non magni pendere lapidem ornatum, sed splendorem animarum desiderare coelestium. Ubi subintelligi vult, sicut tabernaculum in templi factura desertum, sic et ipsum templum intelligant meliori statu succedente delendum. Juxta quod olim Jeremias praecinebat, dicens: Nolite confidere in verbis mendacii dicentes: Templu
Abbreviated transcription (Latin):
amplexati estis. Est aũ moloch
siue melcom. ut sepe etiã legitur.
idolũ ammonitaꝵ: qͦd int̾precat᷑
rex ur. Et sidus di ur̃i remfam. Di¬
ꝓ d̾o suscepistis. Significat autẽ
luciferũ: cuiꝰ cultui sarracenorũ
gens obhonorẽ ueneris erat man¬
cipata. Et qͥa renfam ut dixi fac¬
ꝓpħa consequent̾ adiunxit atꝙ
ait. Figuras qͣs fecistis: ad orare eas
subaudit᷑. ãpocomoy suscepistis.
Et transferã uos tnͣs babylonem.
Propt̾ hec inqͥt sacrilegia. uosñ
in babylonẽ tantũ modo: s ultra
babyloniã qͦq captiui ducemini.
Nec putandꝰ est primꝰ martyr erras¬
se: quia ꝓ eo quod in ꝓpħa scriptũ est.
trans damascũ dixerat tͣns babylo¬
nẽ. Magis enĩ intelligentiã qͣm uer¬
bũ posuit: qͥa trans damascũ ducti st̾
inbabylonẽ siuie tͣns babylonem.
Tabernacłm testimonii cũ patͥb
nrĩs fuit in deserto. Quia dicebant
eũ contͣ locũ scm̃ agere: hinc osten¬

Expanded text:
amplexati estis. Est autem Moloch, amplexati estis. Est autem Moloch, sive Melchom, ut saepe etiam legitur, idolum Ammonitarum, quod interpretatur rex vester. Et sidus Dei vestri Remphan. Dipro Deo suscepistis. Significat autem Luciferum, cujus cultui Sarracenorum gens ob honorem Veneris erat mancipata. Et quia Remphan ut dixi facpropheta consequenter adjunxit, atque ait: Figuras quas fecistis adorare eas. Subauditur, ἀπὸ κοινοῦ suscepistis. Et transferam vos trans Babylonem. Propter haec inquit sacrilegia, vos non in Babylonem tantummodo, sed ultra Babylonem quoque captivi ducemini. Nec putandus est primus martyr errasse, quia pro eo quod in propheta scriptum est Trans Damascum , dixerat trans Babylonem. Magis enim intelligentiam quam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sicut trans Babylonem. Tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto. Quia dicebant eum contra locum sanctum agere, hinc osten
Abbreviated transcription (Latin):
sibilems suꝑ me maiestate t̾ribi¬
lem. Ne noua inqͥt & aduenticia
xp̃i dicatur ẽẽ doctrina: ipse moy¬
ses cui noluer̃t obedire patres ur̃i.
p̃dicat. & in hominis hunc forma
futurũ:&e cunctis animab uitȩ p̃¬
cepta daturũ. Nunqͥd uictunas¬
 autꝰ ostias obtulistis mͥ .xl. annis
in deserto: Qyamuis necessitate
seruiendi d̾no libarent: m̃te tam̃¬
au̾si. ueracit̾ idolis seruisse dicun¬
tur: ex eo tempore qͦ aurũ in caput
uituli tͣnsformauer̃t. Nam qͦd postea
quedã dno eos legimꝰ obtulisse: ñ uo¬
luntate. s ut ex hoc loco discimus.
penarũ fecert̃ metu: & eoꝵ int̾fec¬
tione qui propt̾ idola corruerunt
Dñs autẽ non ea quȩ offerunt᷑: s uo¬
luntatẽ respicit offerentiũ. De¬
niq ubicunq occasio fuit: semꝑ cor¬
de reu̾si sunt in egiptũ Et susce¬
Spistis tabernacłm moloch. Qͣmui
inqͥt iuderemim ad tabernaclłmdi
uictimas hostiasq deferre: tota
tam̃ intentione m̃tis. fanũ moloch

Expanded text:
bilem, sed super me majestate terribilem. Ne nova, inquit, et adventitia Christi dicatur esse doctrina, ipse Moses, cui noluerunt obedire patres vestri, praedicat et in hominis hunc forma futurum, et cunctis animabus vitae praecepta daturum. Nunquid victimas aut hostias obtulistis mihi annisin deserto? Quamvis necessitate serviendi Domino libarint, mente aversi veraciter idolis servisse dicuntur, ex eo tempore, quo aurum in caput vituli transformaverunt. Nam quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed, uti ex hoc loco discimus, poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt. Dominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Denique ubicunque occasio fuit, semper corde reversi sunt in Aegyptum. Et suscepistis tabernaculum Moloch. Quamvis, inquit, videremini ad tabernaculum Domini victimas hostiasque deferre, tota tamen intentione mentis fanum Moloch
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tradunt sp̃m paraclitũ baptira¬
tis. P ecunia tua terũ sit in ꝑditiõe:
& cetera. S cĩ uiri cũ maledictionis
sententiã ꝓferunt: ñ ad hanc ex
uoto ultionis. s ex iusticia exami¬
nis erumpunt. Intus enĩ subtile
dĩ iudiciũ aspiciunt: & mala foras
exsurgentia. qͥa maledicto debe¬
ant feriri cognoscunt: & eo in ma¬
ledicto ñ peccaut: q̃ & ab interno
iudicio ñ discordant. Cum enĩ &
maledicentis innocentia ꝑmanet: & ta¬
men eũ qui maledicit᷑ usq ad interitũ
ma ledictio absorbet: ex utͥusq partis
fine colligit᷑: qͥa ab uno & intimo
iudice in reũ sententia sũpta iacula¬
tur. Unde & hic symon qͥ apetro ma¬
ledictũ accepit. et̾na damnatione
ꝑiit: & infra barieius a paulo incre

Expanded text:
cum tradunt Spiritum paracletum baptizacum tradunt Spiritum paracletum baptizatis. Pecunia tua tecum sit in perditionem, et caetera. Sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto visionis, sed ex justitia examinis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferri, cognoscunt; et in maledicto non peccant, ex quo et ab interno judicio non discordant. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatur. Unde et hic Simon, qui a Petro maledictum accepit, aeterna damnatione perit. Et infra Barjesu a Paulo incre
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo. & ex samaritanȩ mulie¬
ris hystoria. ꝓmpti amini ad cre¬
dendũ hanc gentẽ fuisse ꝓbatur.
Tunc symon & ipse credidit. Uel
beati philippi uerb̾ & uirtute deui¬
ctus ueraciter dno credidit: uel ut
magis credibile est. credere se quo¬
adusq baptisma susciꝑet simula¬
uit: ut qm̃ laudis erat auidissimꝰ.
ita ut xp̃m se credi uellet. sicut
hystoriȩ narrant. artes ab eo qͥb
miracła faceret edisceret : qͦd etiam
successores eiꝰ fecisse docentur: qui
auctoris sui malignis artib institu¬
ti. eccłiam fraude qualibet ingres¬
si. baptisma furari consuert̃. Mi¬
ser̃t ad illos petrũ & iohannẽ. Et¬
pulchre hoc arator exponit. Sepe
sibi sociũ petrus facit eẽ iohannẽ:
ȩccłiȩ quia uirgo placet. Notandu
aũ qͦd philippus qui samariȩ eugłira¬
bat: unꝰ de septem fuerit. Si enĩ apłs
ungere licet. s quod ab ep̃o fuerit
consecratũ: ñ tam̃ frontẽ ex eodem
oleo signare. qͦd solis debetur ep̃is.

Expanded text:
lieris historia, prompti animi ad credendum, hanc gentem fuisse probatur. Tunc Simon et ipse credidit. Vel beati Philippi verbis et virtute victus veraciter Domino credidit, velut magis credibile est credere se quoadusque baptisma susciperet, simulavit, ut quoniam laudis erat avidissimus, ita ut Christum se credi vellet, sicut historiae narrant, artes ab eo, quibus miracula faceret, edisceret. Quod etiam successores ejus fecisse docentur, qui, auctoris suis malignis artibus instituti, Ecclesiam fraude qualibet ingressi, baptisma furari consueverunt. Miserunt ad illos Petrum et Joannem. Pulchre hoc Arator exponit: Saepe sibi socium Petrus facit esse Joannem, Ecclesiae quia virgo placet. Notandum autem quod Philippus, qui Samariae evangelizabat, unus de septem fuerit. Si enim Apostungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis,
Abbreviated transcription (Latin):
de qua agebatur intendit. Qui enĩ
insimulabat᷑ adũsus locum scm̃ &
legẽ docuisse: ꝑgit ostendere. qͣm¬
iħe xp̃c ex lege monstret᷑ eẽ ꝓmiss:
&e qͦd ipsi nec tunc moysi nec dño ser¬
uire maluerint. Hȩc ut potui dixi:
ñ preuidicans sententiȩ meliori si
assit. Porro quod dicitur a filiis em¬
mor filii sichem. in greco exemplari
scriptũ est. a filiis eminor qui fuit in
sichem. qͦd in genesis hystoria mag̾¬

Expanded text:
de qua agebatur, intendit. Qui enim de qua agebatur, intendit. Qui enim insimulabatur adversus locum sanctum et legem docuisse, pergit ostendere qistus ex lege monstretur esse promissus, et quod ipsi, nec tunc Mosi, nec Domino nunc servire maluerint. Haec ut potui dixi, non praejudicans sententiae meliori, si dsit. Porro quod dicitur: A filiis Hemor filii Sichem, in Graeco exemplari scriptum est: A filiis Hemor, qui fuit in Sichem, quod Genesis historiae mag