comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporeã: tiõ me putare. sed plane scire audeo
ꝓfiteri Tamẽ habere posse siłitudinẽ corꝑis et cor/¬
ꝑaliũ om̃o mẽbroꝵ quisquis negat. pt̃ negare
cuam̃ ẽẽ q̃ ĩ sop̃nis udet uel ãbulare se uel sedere.
uel hac uel illac gressu cuit etiã uolatu ferri:
aut referri. ꝙ sine quadã silitudine corꝑis nõ fit
Proinde si hanc silitudinẽ etiã apud ĩferos ge¬
rit. nõ corꝑalẽ sed corꝑi siłezita etiã ĩ locis uide¬
tur eẽ nõ corꝑalibus sed corꝑaliũ siłib. siue ĩ req̃e.
siue ĩ doloribus Edm̃ꝙͣ et illud me nũdũ ĩuenisse cõ¬
fiteor ĩferos appellatos. ubi iustoꝵ aiẽ requiescũt Et
xpĩ quidẽ aicm̃ uenisse usq ad ea loca: ĩ quib pcc̃o¬
res crucicoat᷑. ut eos solueret a tormẽtis. quos eẽ
soluẽdos ocrulta nobis sua iusticia indicabat. nõ
ĩmerieo creditur. Cduiõ em̃cilit᷑ accipiendũ sit

Expanded text:
corpoream non me putare, sed plane scire audeo corpoream non me putare, sed plane scire audeo profiteri; tamen habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut etiam uolatu ferri ac referri, quod sine quadam similitudine corporis non fit. proinde, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam et illud me nondum inuenisse confiteor inferos appellatos, ubi iustorum animae requiescunt. et Christi quidem animam uenisse usque ad ea loca, in quibus peccatores cruciantur, ut eos solueret a tormentis, quos esse soluendos occulta nobis sua iustitia iudicabat, non inmerito creditur. quomodo enim aliter accipiendum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tius sentiãtur Nã et qui subtracti sũt sensibus
corꝑis. uniꝯ quidẽ ꝙͣ si om̃o morerẽtur. sed tã ã¬
plius ꝙͣ si dormirẽt᷑ exp̃ssiora se uidisse uiarraue¬
rũt. ꝙ̃ si top̾ma uarrauissẽt Est ergo prorsus
ĩferoꝵ sb̾a : sed eã spuãlẽ arbitror eẽ nõ corꝑalẽ
Nec audiendi sũt qui aflirmãt ĩferos ĩ hac uita
explicari : nec ẽẽ post mortẽ Biderĩt enĩ quẽ ad¬
modũ poetica figmẽta ĩterp̃tentur Mos ab aucto¬
ritate diuinaꝵ sc̃ptiuriꝵ quibus solis de hac re
tides habenda ẽ recedere nõ debemꝰ Om̃ꝙ̃ possi¬
mus ostendere illoꝵ quoq sapiẽtes de ĩfe rorũ
sbã mĩne dubitacde. que post hãc uitã excipit
aiãs ioituoꝵ Unde aũt sub tris ẽẽ dicãt᷑ ĩ feri
si corꝑalia loca nõ sũt: cuit unde ĩ feri appellẽtur
si sub tris nõ sũt. merito q̃ritur Nicum̃ u̾o nõ eẽ

Expanded text:
tius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus tius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur, sed tamen amplius quam si dormirent, expressiora se uidisse narrarunt, quam si somnia narrauissent. est ergo prorsus inferorum substantia, sed eam spiritalem arbitror esse, non corporalem. Nec audiendi sunt, qui adfirmant inferos in hac uita explicari nec esse post mortem; uiderint enim, quemadmodum poetica figmenta interpretentur. nos ab auctoritate diuinarum scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus. quamquam possimus ostendere illorum quoque sapientes de inferorum substantia minime dubitasse, quae post hanc uitam excipit animas mortuorum. unde autem sub terris esse dicantur inferi, si corporalia loca non sunt, aut unde inferi appellentur, si sub terris non sunt, merito quaeritur. animam uero non esse
Abbreviated transcription (Latin):
etiã cñ cilio tꝑe ab cngelo solutus e iũculis i¬
bat ĩ corpe cambulãs et p̃sentatꝰ corꝑalib for¬
mib̃: et putcibat si uisũ uidere nichilouinus
fallebatur Nã et ille ĩ disco erãt spuãles for¬
me corꝑalib siles: et ista corꝑalis expressio so¬
luti ex unrtulis ꝓpter miraculũ spuali siłi̾s ea̾t
aꝓpbaret Qm̃ius ergo nõ sint corꝑalici s silia
corꝑcilib quib aiẽ corꝑibus exute atłiciũtur
sen leuẽ seu male cũ et ip̃e corꝑibus suis siles
sibiiuet appareat. sũt tũ et uera leticici et uera
dã ĩ rebus quas cõcupiuerãt cõstituti sẽ euigiꝰ¬
lasse doluerũt. et̾ rursus grauibus terroribus
atq cruciatib exagitati atq uexaiti cũ exꝑgefac¬
ti eent̃ dormire tinuerũt. ne ĩ eadẽ mala reuo¬
carẽtur Et ubiq dubitandũ nõ ẽ. ꝙ exp̃ssiora
sit illa q̃ inferna dicũtur. atq ob hoc uehemẽ¬

Expanded text:
etiam cum alio tempore ab angelo solutus e vinculis ietiam cum alio tempore ab angelo solutus e vinculis ibat in corpore ambulans, et praesentatus corporalibus formis, et putabat se visum videre , nihilominus fallebatur. Nam et illae in disco erant spirituales formae corporalibus similes; et ista corporalis expressio soluti de vinculis, propter miraculum spirituali similis erat. ret. quamuis ergo non sint corporalia, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae adficiuntur seu bene seu male, cum et ipsae corporibus suis similes sibimet adpareant, sunt tamen et uera laetitia est et uera uidam in rebus, quas concupiuerant, constituti se euigilasse doluerunt et rursus grauibus terroribus atque cruciatibus exagitati atque uexati, cum expergefacti essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. et utique dubitandum non est, quod expressiora sint illa, quae inferna dicuntur, atque ob hoc uehemen
Abbreviated transcription (Latin):
et mortius. siles iacuerũt. et ĩfernales penas
uiderut. cũ et ipĩ ĩ sepĩs gererẽt qñdã siłi tudinẽ
corpis sui ꝑ quã possent ad ilła ferri: et alia siłi¬
bus sensibus expiri Neq em̃ uideo cur habeat aĩa
silitudinẽ corpis sui. cũ iacẽte sine sensu ip̃o corꝑe
nũdũ tñ penitus mortuo uidet talia qualia młti
ex illa subductione uiuis redditi narrauerunt.
et nõ habeat cũ ꝑfecta morte penitus de corꝑe exie¬
rit Aut ergo ad illa fertur pencilia. aut ad illa
itidẽ silia cõrꝑalibus. nec tñ penoꝵ sed quietis
atq gcuidioꝵ Neq eñ rcẽ dici pt uel illas fal¬
sas ẽẽ penas. uel illã fallã requie atq letiriã
Tũt eñ hec falsa sũt qñ ꝑ opmatioi̾s orrorẽ
aua pro aliis putãtur. Nã petrus nõ solũ cũ
discũ illũ iudebat et ĩ eo nõ silitudiẽs corporũ
sed corꝑa putabat ĩ hoc utiq fallebat᷑: uerũ¬

Expanded text:
et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas uiderunt, cum et ipsi in se ipsis gererent quandam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri et talia similibus experiri. neque enim uideo, cur habeat anima similitudinem corporis sui, cum iacente sine sensu ipso corpore nondum tamen penitus mortuo uidet talia, qualia multi ex illa subductione uiuis redditi narrauerunt, et non habeat, cum perfecta morte penitus de corpore exierit. aut ergo ad ilia fertur poenalia aut ad illa itidem similia corporalibus nec tamen poenarum, sed quietis atque gaudiorum. Neque enim recte dici potest uel illas falsas esse poenas uel illam falsam requiem atque laetitiam: tunc enim et falsa sunt, quando per opinationis errorum alia pro aliis putantur. nam Petrus non solum cum discum illum uidebat et in eo non similitudines corporum, sed cor
Abbreviated transcription (Latin):
raciter ĩtellecta cõspiciat Nã illud iã ip̃e deꝯ
ẽ: hec aũt ẽ treatura Mͣuis rõnalis et intelłer¬
tualis. cid eius rmaginẽ facta Que tũ cona¬
tur lumẽ illud ĩtueri. palpitat ĩ firratate et mi
nõ spaciis localibus sed modo quodã suo etiã su¬
pra se iudet illud quo adiuta uidet quidqͥd etiã
stelligendo uidet Si ciũt queritĩ cũ cuã de cor¬
pore exierit utrũ ad aliqua loca corpaliai fem¬
tur: cn ad ĩcorꝑalia corꝑalib silia: amn u̾o nec
ad ipa sed ad ilłud quod et corꝑalib et siłitudi¬
nbus corꝑm ẽ excellentiꝰ. titõ quidẽ rñderim
ad corꝑafia loca eã uel nõ fieri insi rũ aliquo
corꝑe. uel nõ localiter fieri Icĩ utrũ habeat aliquod
corpus cũ de hoc corꝑe exierit ostendat qui p̃t.
Ego ciũt nõ puto Rłd spuãlia u̾o̾ pro meritis ferhͣ
aut ad loca pencilia siłia corꝑibus qualici sepe
demõstrata sũt hiis qui rapti sũt a corꝑis sensib

Expanded text:
pse deus est, haec autem creatura, quamuis rationalis et intellectualis ad eius imaginem facta, quae cum conatur lumen illud intueri palpitat infirmitate et mintatur non spatiis localibus, sed modo quodam suo, etiam supra se uidet, quo adiuta uidet quidquid etiam in se intellegendo uidet. Si autem quaeritur, cum anima de corpore exierit, utrum ad aliqua loca corporalia feratur an ad incorporalia corporalibus similia, an uero nec ad ipsa, sed ad illud, quod et corporibus et similitudinibus corporum est excellentius, cito quidem responderim ad corporalia loca eam uel non ferri nisi cum aliquo corpore uel non localiter ferri. iam utrum habeat aliquod corpus, cum de hoc corpore exierit, ostendat qui potest; ego autem non puto. ad spiritalia uero pro meritis fertur aut ad loca poenalia similia corporibus, qualia saepe demonstrata sunt his, qui rapti sunt a corporis sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
exigenda sũt ꝑ ꝓpͥetatẽ Hoc ergo uerũ ẽ dictũ
eẽ serpenti Icim cetem uẽrba dẽi sũt. q̃ libero lec¬
toris s̃tellectin relinquũtur utrũ ꝓp̾e cn figniui¬
te accipi deberant. Cicut ĩ exordio uolumĩs huius
arĩ ꝓlocuti sumꝯ ꝓinde quod serpes̃ cur hoc fecit
ncitura et uolũtate fecerat sed diabolus de illo
et ꝑ illũ et ĩ illo fuerat oꝑatus qui iã ex ptrõ
ĩpietatis ac suꝑbie sue igm destinatus fuerat
sempiterno ⁊ Nũt ergo quod serpenti dicit᷑. et
ad eũ qui ꝑ serpentẽ oꝑctus ẽ utiq refertur:
ꝓculdubiõ figilratũ ẽ ¶ã ĩ hiis u̾bis tẽp̃tator¬
ilie describitur. qualis gmͣ hũano futurus eẽt
Quod genus huãnũ ꝓpagari tuc̃ cepit: qñ hec
¶diabolũ ẽ tãꝙ ĩ serpentẽ ꝓlata sentẽtia Hec
itaq u̾bci quõ figuris expositis actipienda᷑ sint.
et ĩ issis duob adu̾sus manicheos editis libris ĩ ge¬

Expanded text:
exigenda sunt per proprietatem. hoc ergo uerum est dictum exigenda sunt per proprietatem. hoc ergo uerum est dictum esse serpenti. iam cetera uerba dei sunt, quae libero lectoris intellectui relinquuntur, utrum proprie an figurate accipi debeant, sicut in exordio uoluminis huius nostri praelocuti sumus. proinde quod serpens, cur hoc feceri utique id in sua natura et uoluntate fecerat, sed diabolus de illo et per illum et in illo fuerat operatus, qui iam ex peccato inpetatis ac superbiae suae igni destinatus fuerat sempiterno. nunc ergo quod serpenti dicitur et ad eum, qui per serpentem operatus est, utique refertur, procul dubio figuratum est; nam his uille describitur, qualis generi humano futurus esset: quod genus humanum propagari tunc coepit quando haec in diabolum est tanquam in serpentem prolata sententia. Haec itaque verba quomodo figuris expositis accipienda sint, et in illis duobus adversus Manichaeos editis libris de Ge
Abbreviated transcription (Latin):
mei: sanci cuam̃ meã qui pectaui tibi Gũto me¬
lius sic et isti : Sed odhuc teruices pccõꝵ nõ cõsi¬
derat deus Nestabãt labores. doloreanortis.
et oĩs tõtricio scłi: et gr̃ dei qua tꝑe oꝑtimo¬
subuert hoĩb quos afflictos docuit nõ de seipĩs
debere p̃sumere. Serpẽs ĩquit seduxit me ⁊ et
mãducaui Euasi cuiꝰꝙͣ suasio p̃cepto dei debue¬
rit antepom Et dixit dñs deus serpẽti Quia
fecisti hoc: maledictus tu cib oĩbus petoribus
et ab oĩbus bestiis q̃ sũt suꝑ terrã Suꝑ pectus
tuũ et uentrẽ fusĩ ãbulabĩs. et terrã ẽdes om̃s¬
mulierẽ. et ĩter semẽ fuũ. et ĩter semẽ eius Ipã
tibi seruabit raput. et tu seruabis eius calcane¬
ũ Tota ista sentẽtia figurcita ẽ⁊ nec aliud ei dt̃
Dictã fiusse dubitemꝰ Quod enĩ positũ ẽ. et dixit
dñs deus serpenti: uerba sola stribẽtis sũt Hec

Expanded text:
mei; sana animam meam, quia peccavi tibi . Quanto memei; sana animam meam, quia peccavi tibi . Quanto melius sic et isti? Sed adhuc cervices peccatorum non conciderat Dominus . Restabant labores, dolores mortis, et osubvenit hominibus, quos afflictos docuit non de seipsis debere praesumere. Serpens, inquit, seduxit me, et manducavi; quasi cujusquam suasio praecepto Dei debuerit anteponi! Et dixit Dominus Deus serpenti: Quia fecisti tu hoc, maledictus tu ab omnibus pecoribus, et ab omnibus bestiis quae sunt super terram. Super pectus tuum, et ventrem tuum ambulabis, et terram edes mulierem, et inter semen tuum et semen ejus. Ipsa tibi servabit caput, et tu servabis ejus calcaneum . Tota ista sententia figurata est, nec aliud al., adictam fuisse dubitemus. quod enim positum est: et dixit dominus deus serpenti, uerba scribentis sunt; haec
Abbreviated transcription (Latin):
formitatẽ cõfusionis: et nõ ht̃ tõfessioĩs guĩlita¬
tẽ Ad hoc ista cõsc̃pta sũt quia et ip̃e ĩtrogatio¬
ries uinarũ ad hoc facte sũt. ut et ueracitꝰ et uti¬
liter scriberẽtur. quia si mẽdacit᷑ nõ utiq utilit̃
ut adũtamꝰ quo morbo suꝑbie laborẽt hoiẽs ho¬
die nõ nisi ĩ treatorẽ conãtes referre sĩquid ege¬
rtut bem tacili. cũ sibi uelit̃ tribui si quidegerĩt
bom Mulierĩquit quã dedisti metũ id est quã de¬
disti ut eet̃ mecũ. hec m̾ dedit a ligno et edi.
Quasi ad hoc data sit. ut nõ ip̃a potius obe-¬
diret uiro. et canbodeo Et dixit dñs deus mau¬
beri. Oud hoc fecisti: Et dixit mulier Ser¬
pens seduxit me. et manducaui Iec ista cõaite/¬
tur ꝑccm̃. sed ĩ alterũ refert ĩ pari sexi. pari
fastu. Ex hiis tñ natus ẽ. net eos mmnitatus est:
sed plane plibus malis excitatus qui dixit et
dicet usq ad t̾imniũ seculi. ego dixi duẽ misere

Expanded text:
formitatem confusionis, et non habet confessionis humilitatem. Ad hoc ista conscripta sunt quia et ipsae interrogationes nimirum ad hoc factae sunt ut et veraciter et utiliter scriberentur; quia si mendaciter, non utique utiliter. Ut advertamus quo morbo superbiae laborent homines hodie, non nisi in Creatorem conantes referre si quid egerint mali, cum sibi velint tribui si quid egerint boni: Mulier, inquit, quam dedisti mecum, id est quam dedisti ut esset mecum, haec mihi dedit a ligno et edi : quasi ad hoc data sit ut non ipsa potius obediret viro, et ambo Deo. Et dixit Dominus Deus mulieri: quid hoc fecisti? Et dixit mulier: Serpens seduxit me, et manducavi . Nec ista confitetur peccatum, sed in alterum refert, impari sexu, pari fastu. Ex his tamen natus est, nec eos imitatsed plane pluribus malis exercitatus, qui dixit, et dicet usque ad terminum saeculi: Ego dixi, Domine, miserere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hiuõi uidendas sili̾tudines corporũ miscens eis
uisa corꝑalia cũ simul etiã corꝑis sensibus utit᷑.
siue ita spũ assumẽte alienatur ab oĩ corꝑis sen¬
su et au̾titur. ut solis siłitudinb corpm spũali
uisione teneatur. ubi nescio utrũ asiqua rchil
ĩ qua nõ rorꝑa sed corporũ silitudĩẽs exp̾mũtur
ĩferioris gnis uisionẽ habet. quã illud mentis
atq ĩtelligẽtie lumẽ quo et ista ĩ feriorci diuidicã¬
tur et ea cernũtur que neq sũt corꝑa nec ullas
Gerũt formas sile̾s corꝑm. nel ipã mẽs et oĩo
aiẽ affectio bona. cui cõutraria sũt eius uicia:
que recte culpcant᷑ atq dap̃nãtur ĩ hoĩb Eauo
em᷑ alio modo ip̃e ĩtellectus. insi ĩtelligendo cõspici¬
tur. Ita et caritas. gaudiũ pax. longominntas.¬

Expanded text:
in huius modi uidendas similitudines corporum, miscens eis in huius modi uidendas similitudines corporum, miscens eis uisa corporalia, cum simul etiam corporis sensibus utitur; siue ita spiritu adsumente alienatur ab omni corporis sensu et auertitur, ut solis similitudinibus corporum spiritali uisione teneatur, ubi nescio utrum possint aliquin qua non corpora, sed corporum similitudines exprimuntur, inferioris generis uisiones habet quam illud mentis atque intellegentiae lumen, quo et ista inferiora diiudicantur et ea cernuntur, quae neque sunt corpora nec ullas gerunt formas similes corporum, uelut ipsa mens et omnis animae adfectio bona, cui contraria sunt eius uitia, quae recte culpantur atque damnantur in hominibus. quo enim alio modo ipse intellectus nisi intellegendo conspicitur? ita et caritas, gaudium, pax, longanimitas
Abbreviated transcription (Latin):
possint p̃uenũtur silitudimbus suis ĩtus ĩ spũ
neq em̃ ułia uel breuissã Cillciba ĩ ordiẽ suo
misi ꝓspecta soniusset. siue cũ a dormientib
sop̃ma uidentur uel inichil uel aliquid siguifi
cantia siune cũ ualitudine corꝑcili turbatis
ĩtim setus itinerib sentiendi ymagines corꝑm
sp̃s ueris torꝑibus ita mset ut ĩter nosti uel
uix possint. uel om̃o nõ possint: et aut signi¬
ficent aliquid. aut sme ussa siginficatione ob-¬
oriãtur sine prorsus ĩ granescente aliquo mor¬
bo uel doiore corꝑis. et ĩtercludẽte ĩtus uias
quibus cuẽ ut ꝑ caruẽ sc̃tret exere batur ac
intebatur ĩtentio altius ꝙͣ sop̃no absentato spñ
corꝑaliũ rerũ existũt cut mõstrãtur ymagines.
uel signficãtes ailiquid. uel sine ulla sigrticatio¬
ne cpparẽtes. sine nulla ex corꝑe truisa existẽte
sed assimiẽte atq rapiẽte aliquo spũ tollitur aĩa

Expanded text:
possint, praeueniuntur similitudinibus suis intus in spiritu: possint, praeueniuntur similitudinibus suis intus in spiritu: neque enim ulla uel breuissima syllaba in ordine suo nisi prospecta sonuisset; sine cum a dormientibus somnia uidentur uel nihii turbatis intrinsecus itineribus sentiendi imagines corporum spiritus ueris corporibus ita miscet, ut internosci uel uix possint uel omnino non possint et aut significent aliquid aut sine ulla significatione oboriantur; siue prorsus ingrauescente aliquo morbo uel dolore corporis et intercludente intus uias, quibus animae, ut per carnem sentiret, exerebatur ac nitebatur intentio, altius quam somno absentato spiritu corporalium rerum existunt aut monstrantur imagines uel significantes aliquid uel sine ulla significatione adparentes; siue nulla ex corpore causa existente, sed adsumente atque rapiente aliquo spiritu tollitur anima
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ eẽ spuãle quãdã natur̃ ĩ nobis ubi corꝑa¬
luĩ rerũ formãtur siłitudines. siue cũ aliqd̃
corpus sensu corꝑis tangimꝰ. et cõtrauo forma¬
tur eius siłitudo ĩ spñ memonaq recõdit᷑. siue
cũ cibsentia corꝑa iã nota cogitcimꝰ. ut ex eis
formet᷑ quidã sꝑũalis aspectus. que ic̃ erant
q̃ nõ nouuimꝰ. sed tñ ẽẽ nõ dubitaraꝯ silitudines
nõ ita ut sũt ilsci sed ut occurrit ĩtuerur⁊ siue
cũ ailici que uel nõ sũt uel eẽ nestiũtur pro
arbitrio uel opinatione cogitoanꝯ: siue unde
neq id agentib neq uolentibus nobis uarie
fonne corꝑaliũ sisitudinĩ uersantur ĩ aiõ. sine
cũ ciliquid corꝑ culiter acturi eci ipã dispomibnꝰ
que iͣ iia cictione futuna sut et oiã cogitatio¬
ne cintet edimꝰ siue iã ĩ ip̃o actu uel cũ loq̃m̃.
nes rũ fricmis om̃s corꝑales motus ut exeri

Expanded text:
tum est esse spiritalem quandam naturam in nobis, ubi corporatum est esse spiritalem quandam naturam in nobis, ubi corporalium rerum formantur similitudines, siue cum aliquod corpus sensu corporis tangimus, et continuo formatur eius similitudo in spiritu memoriaque reconditur; siue cum absentia corpora iam nota cogitamus, ut ex eis formetur quidam spiritalis aspectus, quae iam erant quae non nouimus, sed tamen esse non dubitamus, similitudines non ita ut sunt illa, sed ut occurrit, intuemur; siue cum alia, quae uel non sunt uel esse nesciuntur, pro arbitrio uel opinatione cogitamus; siue unde unde neque id agentibus neque uolentibus nobis uariae formae corporalium similitudinum uersantur in animo; siue cum aliquid corporaliter acturi ea ipsa disponimus, quae in illa actione futura sunt, et omnia cogitatione antecedimus; siue iam in ipso actu, uel cum loquimur uel cum facimus, omnes corporales motus, ut exeri
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ adinodũ et ip̃i cogitationes nras nõ utiq
oculis quia nõ corꝑe sed spũ uidẽt. uerũ hoc
ĩter sit. M illi mr̃io etic̃ si nolimꝰ nouerũt. nos
cũt ip̃oꝵ insi ostendãtur nosse nõ possumus:
quia sic ecis ut opinor hñt ĩ ptãte occultare
sꝑncilibus modis quẽadinodũ nos quibusdã ĩ¬
teriectis obstaculis nr̃a corꝑa ne alioꝵ oculis
uidecmt aibscondimꝰ. et quid fiat ĩ spũ nrõ. ut
ciliqñ cernãtur tm̃mõ signficũtes ymagines.
et utrũ aliquid significent imnoretur. aliqñ auĩt¬
aliquid. aliqũ aũt ciliquid sigan ficare sentiãtur.
sed quid significẽt ne sricitur. aliqñ uero tãꝙ̃ ple¬
more ẜr demõstiritiõẽ aiã huãna et spũ ipcis et
mẽte quid sigrificẽt uideat et scire difficillimũ
ẽ. et si iã scicimꝰ discerere atq explicare oposis¬
simũ Quod aũt uc̃ ĩsimiaire satis arbitr̃oi. cer¬

Expanded text:
quemadmodum et ipsi nostras cogitationes, non utique quemadmodum et ipsi nostras cogitationes, non utique oculis, quia non corpore, sed spiritu vident; verum hoc intersit, quod illi nostras, etiam si nolimus, noverunt, nos autem ipsorum, nisi ostendantur, nosse non possumus; quia sic eas, ut opinor, habent in potestate occultare spiritualibus modis, quemadmodum nos quibusdam interjectis obstaculis, nostra corpora ne aliorum oculis videantur, abscondimus: et quid fiat in spiritu nostro, ut aliquando cernantur tantummodo significantes imagines, et utrum aliquid significent ignoretur; aliquando autem aliquid significare sentiantur, sed quid significent nesciatur; aliquando vero tanquam pleniore demonstratione anima humana et spiritu ipsas et mente quid significent uideat: et scire difficillimum est et, si iam sciamus, disserere atque explicare operosissimum. Quod autem nunc insinuare satis arbitror, cer
Abbreviated transcription (Latin):
lent ex more ludere nulsus ꝓhiberet᷑ Ilse ergo
ster saltandũ facto sibi silentio iocabundus et
ridente siłitudine circũseptus ea nocte q̃ ĩpẽ¬
debat ĩ ea silua que iuxta erat hoiem̃ ci leo¬
ne ĩteremptũ iri. cid cuiꝰ cadaner spertãdũ
illuscencẽte die cõflux urã turbã. et illius sol¬
lep̃nitatis locũ deserturã p̃dixit Et fcm̃ ẽ cũ
satis cũctis qui aderat ĩ oĩbus eius motibus
clarusset hoc eũ ludendo et iocãdo nusꝙͣ ꝑ
turbata uel alienata mẽte dixisse ip̃o etiam
tãto ãplius mirtuite qd̾ accidit. qñtomagis
nosset quo id cuõ atoz ore ꝓtulerit Euonãmõ
hec uisa ĩ spm̃ hoĩs uenict. utrũ ibi p̾mitꝰ
formẽtur cu forinata ĩgerant᷑ et quadã cõiut̃
tione cernãtur. uł sit hoĩbus c̃głi ostendaat
cogitationes sucis. et corꝑaliũ rerũ siłitudiẽs
quas ĩ suo spũ futuroꝵ cogitatione formant.

Expanded text:
lent eo more ludere, nullus prohiberetur. Ille ergo lent eo more ludere, nullus prohiberetur. Ille ergo inter saltandum, facto sibi silentio, jocabundus, et ridente multitudine circumseptus, ea nocte quae impendebat, in ea silva quae juxta erat, hominem a leone interemtum iri, ad cuius cadauer spectandum inlucescente die confluxuram turbam et illius sollemnitatis locum deserturam praedixit. et factum est, cum satis cunctis, qui aderant, in omnibus eius motibus claruisset hoc eum ludendo et iocando nusquam perturbata uel alienata mente dixisse ipso etiam tanto amplius mirante, quod accidit, quanto magis nosset, quo id animo atque ore protulerit. Quonam modo haec uisa in spiritum hominis ueniant, utrum ibi primitus formentur an fori ostendant cogitationes suas, et corporalium rerum similitudines, quas in suo spiritu futurorum cognitione praeformant,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtus Qui cũ hospitẽ suũ miniri cernerẽt q̃
dicebãt et catestari eẽ uerissimar audatius in
plui ꝓgressi sũt ⁊t ille attestãs ad oic̃ mira¬
batur Postremo ab eis de filii salute q̃siuit/.
quẽ dul absentẽ desiderabat et quod iõpinate
tardaret nequid ei acridisset sollicitus erat
Rt illi cũ curãtes quid post eoꝵ abcessũ ueri co¬
gnosceretur: dũ tñ ĩ p̃sentia letũ hoiẽm redden̾t.
mox ꝓfecturi responderũt saluũ oꝑpiquãtẽ
et eo ip̃o die quo hec loquebãtur esse uenturũ
iã adire disponerẽt. ecce subito adhus eis illic
positis uenit Icẽ alius ante symphomacũ sal¬
tabat. ubi erãt multa ydola ꝑ qñdã pagauoꝵ
sollẽp̃mtatẽ. nõ ab aliquo spũ axreptus. s imi¬
tatione ludicra arreptitios emulatus sciẽti¬
bus circũstatib et spectentib Moris em̃erat
ut cuite prandiũ ꝑactis sacrificiis agitatisq
phanaticis si qui ad olescẽtes post prçindiũ uel¬

Expanded text:
spitem suum mirari cernerent quae dicebant, et attestari esse verissima, audacius in plura progressi sunt. At ille attestans ad omnia mirabatur. Postremo ab eis de filii salute quaesivit, quem diu absentem desiderabat, et quod inopinate tardaret, ne quid ei accidisset sollicitus erat. At illi non curantes quid post eorum abscessum veri cognosceretur, dum tamen in praesentia laetum hominem redderent, mox profecturi responderunt salvum ac propinquantem, et eo ipso die quo haec loquebantur, esse venturum: jam abire disponerent, ecce subito adhuc eis illic positis venit. 47. Item alius ante symphoniacum saltabat, ubi erant multa idola per quamdam Paganorum solemnitatem, non aliquo spiritu arreptus, sed imitatione ludicra arreptitios aemulatus, scientibus circumstantibus et spectantibus. Moris enim erat ut ante prandium peractis sacrificiis agitatisque fanaticis, si qui adolescentes post prandium vel
Abbreviated transcription (Latin):
lis hoĩs hic ditferẽtias accipi uellẽt: atq aid ilid̾
s̃corporeũ rerũ genus excełlenti eiudẽtia cõtempsĩ¬
dũ ec̃ apłm iciptũ Quod genus etic̃ ĩ hat uta spuã¬
les hoĩes p̃ ceteris rebus diligũt eoq ꝑfrm cõcupi¬
scut Ego cũt cur ualuerĩ spuãle et ĩtelltuaile dicẽ
quod illi fortasse cuãle et sꝑnãle dixerũt nt ea¬
rũdẽ rerũ alia tiñtnõ noiã ponerẽ: iã ĩ p̾mis huiꝯ
libri ꝑtibus me disseruisse suffeci̾t Que si rite prõ

Expanded text:
llent, atque ad illud incorporearum rerum genus excellenti evidentia contemplandum esse Apostolum raptum: quod genus etiam in hac vita spirituales homines prae caeteris rebus diligunt, eoque perfrui concupiscunt. Ego autem cur maluerim spirituale et intellectuale dicere, quod illi fortasse animale et spirituale dixerunt, ut earumdem rerum alia tantummodo nomina ponerem, jam in primis hujus l
Abbreviated transcription (Latin):
dixit deus nõ edetis ex eo neq taugetis illud ne mo¬
riornũ Ideo p̾us ĩterrogtuit serpẽs et respondit
hoc mu̾lier. ut p̃uaricatio eẽt ĩ extusabilis neq
ullo mõ dici posset id qd̾ p̃ceꝑat deus oblitã fuille
mulierẽ Em̃ꝙͣ et obluo p̃cepti maxĩe uinꝰꝯet tã
necesdar h: ad meaxĩm cuspã dap̃nabilis negligẽtie
ꝑtineret Uerũtamẽ eudẽtior eius trñsgressio ẽ.
tũ memoria retinet᷑. et tãꝙ̃ ĩ ilio deus aslistẽs pñs¬
q cõtep̃ntur Unde necesiariũ fuit cũ ĩ p̾s dice e.

Expanded text:
dixit Deus, Non edetis ex eo, neque tangetis illud, ne moriamini. Ideo prius interrogavit serpens, et respondit hoc mulier, ut praevaricatio esset inexcusabilis, neque ullo modo dici posset, id quod praeceperat Deus oblitam fuisse mulierem, quamquam et obliuio praecepti, maxime unius et tam necessarii, ad maximam culpam damnabilis neglegentiae pertineret. uerum tamen euidentior eius transgressio est, cum memoria retinetur et tamquam in illo deus adsistens praesensque contemnitur. unde nece
Abbreviated transcription (Latin):
uisa usitata et hũcina q̃ siue ex ip̃o spñ nr̃õ mnłti¬
pliciter existũt siue ĩ corꝑe spiñ quodãmõ sugge¬
rũtur sicut fuerimꝯ affecti uel carne uel aĩo. nõ
nibus corꝑm uerũetiã dormientes hor sepe sop̃mat
quo ĩdigent Nã et negotia su si gerũt ex cũ tupi
ditate et epulis potulisq ĩ hianter ĩstat: si forte
esurientes sitientes q dormierũt Que oĩa puto
cõꝑata illis ãgelicis demõstrationib sit haben¬
da ac si ĩ ista natura corꝑm t̾rena celestib rõpa¬
que ĩ ip̃a aĩa uidẽtur uelut u̾tutes quib uicia st̃
cõtraria. siue ꝑmãsure ut pietas: siue utiles huic
uite et posteã nõ future sicut fides qua credimꝰ
eci que nũdũ uidemꝯ.et sꝑes qua futura cũ patiã
expectamꝰ. et ip̃a patiã qua oiã teleramꝯ adu̾¬

Expanded text:
visa usitata et humana, quae vel ex ipso spiritu nostro multipliciter existunt; vel ex corpore spiritui quodam modo suggeruntur, sicut fuerimus affecti a carne vel animo. Non nibus corporum, verum etiam dormientes hoc saepe somniant quo indigent. Nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate, et epulis poculisque inhiantes insistunt, si forte esurientes sitientesque dormierunt. Quae omnia puto comparata illis angelicis demonstrationibus sic habenda, ac si in ista natura corporum terrena coelestibus compaquae in ipsa anima uidentur, uelut uirtutes, quibus uitia sunt contraria, siue permansurae, ut pietas, siue utiles . huic uitae et postea non futurae, sicut fides, qua credimus ea, quae nondum uidemus, et spes, qua futura cum patientia expectamus, et ipsa patientia, qua omnia t
Abbreviated transcription (Latin):
udentur falut᷑ cũa cũ eci q̃ue sic udet ipã corꝑa
eẽ arbitrat᷑. uel qd̾ sibi suspicione falsaq cõiectu¬
rei fnrxit. hoc etis̃ ĩ corꝑibus putat. q̃ nõ uisa cõiet¬
tat At uero ĩ mis ĩtelitũalib uisis niõ falĩis ⁊tut
em̃ s̃telsugit et uerũ ẽ. cuit si uerũ nõ ẽ nõ ĩtessi

Expanded text:
dentur, fallitur anima, cum ea quae sic videt, ipsa corpora esse arbitratur; vel quod sibi suspicione falsaque conjectura finxerit, hoc etiam in corporibus putat, quae non visa conjectat. At vero in illis intellectualibus visis non fallitur: aut enim intelligit, et ver
Abbreviated transcription (Latin):
sopita nec ꝑtrirbata nec ĩterclusii ꝑuemit a ce¬
rebrio iua sentiendi. et cuẽ ĩtentionẽ usq ad ipãs
qͣrnis clascis fores corꝑis ducit. ut cogitentur
qͣuidẽ yuagmes corporũ sed nulło mõ pro eis
habeant᷑ corꝑibus q̃ ꝑ oculos sentiũtur. Tm̃ ĩt̾
fit ĩ corꝑs Si em̃ nõ fit rasĩ ĩ ipĩs cidicib. et qua¬
si icraius sensuñ uetud ĩ ocłis ĩ aurib cetisq
sensib corꝑis. sola ĩpeditur ꝑceptio corꝑal iñ.
nõ cũt cuẽ ĩtentio ĩ aliud sic ciũtitur ut pro
corꝑibus habeat ymagiẽs corporũ Si aũt cru¬
sa est ĩtus ĩ cerebro unde dirigñtur me ad ea q̃
foris sũt sentienda: ip̃ius ĩtentio ĩs uasdi sopĩti.
uel turbãtur. uel ĩterel udũt᷑. quibus iitit c̃a
ĩ ea q̃ foris sist ĩtuenda uel sentienda Quẽ ui

Expanded text:
clusa pervenit a cerebro via sentiendi, et animae intentionem usque ad ipsas quamvis clausas fores corporis ducit, ut cogitentur quidem imagines corporum, sed nullo modo pro eis habeantur corporibus quae per oculos sentiuntur. 43. Tantufit in corpore. Si enim non fit nisi in ipsis aditibus, et quasi januis sensuum, velut in sensibus corporalibus, sola impeditur perceptio corporalium; non autem animae intentio in aliud sic avertitur, ut pro corporibus habeat imagines corporum: si autem causa est intus in cerebro, unde diriguntur viae ad ea quae foris sunt, sentienda; ipsius intentionis vasa sopiuntur, vel turbantur, vel intercluduntur, quibus nititur anima in ea quae fori
Abbreviated transcription (Latin):
et ilsa ꝑua etas magnũ testiõnii pondus q̃ pma
pro peccato meruit sangniẽ fundere Aramoneo
same qnͣtũ ualeo si quos iscii p̃occupauit opirio
ut aiãs credãt ex ꝑtitib ꝓpagari: ꝯñtũ possut
seip̃os cõsiderẽt/ et ĩterĩ scpiãt corꝑa nõ eẽ aiãs¬

Expanded text:
et illa parva aetas magnum testimonii pondus, quae prima et illa parva aetas magnum testimonii pondus, quae prima pro Christo meruit sanguinem fundere. Admoneo sane, quantum ualeam, si quos ista praeoccupauit opinio, ut animas credant ex parentibus propagari, quantum possunt se ipsos considerent et interim sapiant cor
Abbreviated transcription (Latin):
qui cuãs ex ꝑutib creari putãt de baptismo ꝑuu-¬
loꝵ p̃pondemret De quib quid eis responderĩ pos¬
lit nũdũ ĩterĩ m̃ occurrit Ei quid forte postea de
diosis taliũ nõ grauabor Nũc tñ nõ eẽ tõtemp¬
rendũ testiõniũ ꝑuuloꝵ ut quasi refelli si deritas
cõtra ẽ negligatur aute denũtio Rut em̃ de hac
re nichil querendũ ẽ ut sufficiat uite nr̃e scire nos
quo pie uiuendo uenturi sumꝰ. et si nesciamꝯ unde
penerimꝰ. aut si nõ ĩpudẽter estuat aĩa rõnalis
etiã hoc nosse de seipã. absit ꝑmeatia cõtendẽdi
assit diligentia requirendi. hũilitas petendi: ꝑse¬
uerãtia pulsandi: ut si nobis hoc expedire ho¬
uit qui meliꝯ ꝙ nos quid nobis expediat. utiq no¬
uit. det etiã hoc. qui dat bona data filiis sĩus
Con suetudo tñ mrĩs ecclle ĩ baptizandis puulis
nec om̃o credenda: ñ apłica eẽt traditio ł t̃ em̃

Expanded text:
baptismo paruubaptismo paruulorum praeponderaret. de quibus quid eis responderi possit, nondum mihi interim occurrit; si quid forte postea deudiosis talium, non grauabor. nunc tamen non esse contemnendum testimonium paruulorum, ut quasi refelli, si ueritas contra est, neglegatur, ante denuntio. aut enim de hac re nihil quaerendum est, ut sufficiat fidei nostrae scire nos, quo pie uiuendo - uenturi sumus, etsi nesciamus, unde uenerimus; aut, si non inpudenter aestuat anima rationalis etiam hoc nosse de se ipsa, absit peruicacia contendendi, adsit diligentia requirendi, humilitas petendi, perseuerantia pulsandi, ut, si nobis hoc expedire nouit, qui melius quam nos quid nobis expediat utique nouit, det etiam hoc, qui dat bona data filiis suis. consuetudo tamen matris ecclesiae in baptizandis paruulis nec omnino credenda nisi apostolica esset traditio. Habet enim
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potuisset mnde ẽẽ: nõ ẽ inde Iã de ceteriua
aiãrũ aduẽtu utrũ ex ꝑutib an desuꝑ sit. uin¬
cãt qui potuerit Ego adhuc ĩter utrosq ãbigo
et moneor aliqñ sic. aliqñ aut̃ sic: satiio eo dñta¬
xat. ut uel corpus eẽ aim̃. uel aliquã corporeã
qualitatẽ siue coaptationẽ si itoi dicenda ẽ quã
mne crediturũ ẽẽ cõfidã. adiuuãte deo mentẽ meã
Est et ciliud testiõmiũ nõ negligendũ qd̾ pro se pos¬
sũt ꝓferre qui uerie desuꝑ aiãs credũt dicẽto ppõ
dño Quod natũ ẽ ex crrne caro ẽ: et qd̾ natũ ẽ ex
quos ssłi alii Qud erã ĩquint̃ nos aliud sentimꝰ.
qui dicunꝰ carnẽ ex carne. aiam̃ ex aiã. Nã ex
utroq cõstat hõ. de quo utrũq ueture sentimus
carnẽ de carne oꝑantis. spiñ de spu cõcupiscẽtis.
ut ĩterĩ omittatur quod illud dñs nõ de carnali ge¬
oĩa paria uel pene paria ex utroq latere intio¬

Expanded text:
e, non est inde. iam de ceterarum animarum aduentu, utrum ex parentibus an desuper sint, uincant qui potuerint. ego adhuc inter utrosque ambigo et moueor aliquando sic, aliquando autem sic, saluo eo dumtaxat, ut uel corpus esse animam uel aliquam corpoream qualitatem siue coaptationem, si ita dicenda est, quame crediturum esse confidam adiuuante deo mentem meam. Est aliud testimonium non neglegendum, quod pro se possunt proferre, qui uenire desuper animas credunt, dicente ipso domino: quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est exquos illi alii: Quid enim, inquiunt, nos aliud sentimus, qui dicimus carnem ex carne, animam ex anima? Nam ex utroque constat homo, de quo utrumque venire sentimus, carnem de carne operantis, spiritum de spiritu concupiscentis, ut interim omittatur, quod illud dominus non de carnali geomnia paria uel paene paria ex utroque latere ratio
Abbreviated transcription (Latin):
nis uictus cõcupiscentia. quã nũdũ senseit in
resistente lege mẽbroꝵ legi mẽtis sue. sed amicci¬
li queidã bemuolẽtia qua plerũq f̃t ut offendat᷑
deus. ne hõ ex aunco fiat ĩnuico Quod facere
de buisse diuine sentẽtie iustus exitus ĩ dicauit.
Ergo alio quodãmõ etiã ip̃e deceptus ẽ: sed delo
ilło serpẽtmo quo mulier seducta ẽ. nusso modo
ilũ aruitior potuisse d feduci: ̃ illo mõ quo illa
potuit hant aũt ꝓp̾e seductionẽ appellauit apłs.
qua id qd̾ suadebatur tñ fulsũ eẽt uerũ pntatũ
ẽ. id est qd̾ deus ideo lignũ ilłud tangere ꝓhibuit
qd̾ sciebat eos sĩ tetigissẽt uelud deos futuros. tẽꝙͣ
eis diuinitatẽ ĩuideret qui eos hoiẽs fecerat Sed
etiã si utrũ ꝓpter ciliquã mẽtis elationẽ que deñ ĩ¬
ternoꝵ strutritorẽ latere nõ potat. sollicauit aliq̃

Expanded text:
nis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in nis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iused dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci in illo modo quo illa potuit. Hanc autem proprie seductionem appellavit Apostolus, qua id quod suadebatur, cum falsum esset, verum putatum est; id est, quod Deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, velut deos futuros, tanquam eis divinitatem invideret, qui eos homines fecerat. Sed etiam si virum propter aliquam mentis elationem, quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sol
Abbreviated transcription (Latin):
uicaret᷑ Nã et ipm̃ dicit p̃uaricatorẽ. ubi ait
In siłitudinẽ p̃nancatioĩs ade qͥ ẽ forma futuri
Seductũ tñ negat Nã et ĩterrogatꝰ nõ aut mu¬
lier quã dedicti mͥ seduxit me et meriducaui. s
ip̃a ĩquit dedit rã a ligno et mãductiui Ina uoͣ
serpẽo ĩ quit seduxit me Ita salomõ uir tãte sapĩe.
nũquid nã credendũ ẽ ꝙͣ ĩ simulachroꝵ cultucre¬
didit eẽ aliquit utilitatis. Sed mulierũ amori
ad hoc malũ trahenti resistere nõ eualuit faciẽs
qd̾ sciebat nõ eẽ fariendũ: ne suas quib deperi¬
bat atq de fluebat mortiferas deliciaẽ cõtrista¬
ret Ita et adã postea ꝙ̃ de ligno ꝓhibito sẽducta
mułier mãducauit eiq̃ dedit ut srmul ederent.
noluit eã cõtrutare quã credebat eẽ posse smne
suo solatio cõtabescere. si cab eius alienaretur
ãõ. et omo ilsa ĩterire discordia. nõ quidẽ trir¬

Expanded text:
aricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem, ubi ait: aricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem, ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri . Seductum tamen negat. Nam et interrogatus non ait, Mulier quam dedisti mecum, seduxit me, et manducavi; si, inquit, dedit a ligno, et manducaui; illa uero, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia, non quidem car
Abbreviated transcription (Latin):
nostentiã boni et mali tãꝙ̃ hoc tm̃ bonũ rrecitu¬
re sue creator ĩudit Miruͣ si hoc hõ spũali mẽ¬
te p̃ditus credere potuisset an qr hos rrede̾ ipẽ
nõ posset ꝓptea mulier addita ẽ: q̃ ꝑui ĩtelłcñs
eẽt. et adhuc fortasse scdm̃ sensũ carms̃. nõ scd̾m
spm̃ mẽtis uiueto Et hoc ẽ qd̾ ei apło nõ t̾buit
ymaginẽ dei Sic em̃ cut uir quidẽ nõ debet uela¬
re taput suũ. cũ sit yrcigdet gła dei. mulier aũt
gła uiri ẽ. nõꝙ mens feiẽ eandẽ ymaginẽ ccꝑe
nõ possit. cũ ĩ iłła grã nos dicat nec mastulũ ẽẽ
nec feiam. sed ꝙ fortassis illa hoc nũdũ ꝑceꝑat
quod fit ĩ agnitione dei: et uiro regente ac dispẽ¬
sante pauiatĩ fuenait ꝑceptura Neq eñ trustͣ
eua: et adã nõ ẽ seductus. mulier aũt seducta in
p̃uaricationẽ ftã ẽ ⁊idest ut ꝑ illã etiã ir p̃uci¬

Expanded text:
gnoscentiam boni et mali, tanquam hoc tantum bonum creatugnoscentiam boni et mali, tanquam hoc tantum bonum creaturae suae Creator inviderit: hoc mirum si homo spirituali mente praeditus credere potuisset. An quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parvi intellectus esset, et adhuc fortasse secundum sensum carnis, non secundum spiritum mentis viveret, et hoc est quod ei Apostolus non tribuit imaginem dei? sic enim ait: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; mulier autem gloria uiri est, non quo mens feminae eandem imaginem capere non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat, quod fit in agnitione dei et uiro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura neque enim frustra n praevaricatione facta est ; id est, ut per illam etiam vir praev
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad figuiã uelint acciꝑe: habeat exitũ ali
dã duos illos p̾mos hoses nuptias suas fusse
furatos: et cnite mixtos ẽẽ cõcubitu ꝙ̃ eos qui
treauat/ copulasset Quã rẽ noie ligni fuisse
significatũ. unde ꝓhibiti erãt donec oꝑtuno
tꝑe iũgerẽtur. Quasi uero ĩ ea etate fñ ẽẽ tre-¬
dendi ĩrt̃. ut expectanda eẽt maturitas puber
tatis aut nõ illud tũc legittimũ eẽt cũ priũ
fieri potuisset. cũ cuĩt nõ potui sseti nõ iliq fiẽt
nisi forte sponsa erat ci pr̃ẽ tradenda. et expectã
da uotoꝵ sollepntaet cõniuii celebritas. et do¬
tis estiãtio: et cõsẽptio tabularũ Ridicutũ istud̾
ẽ ꝓpter qd̾ a rerũ gestarũ ꝓp̾etate distedit quẽ su¬
scepimꝰ asserendã: et qñtu deus uoluit donare as
seruitiꝰ Illud magis monet si iã spuãlis erat adã
tẽ dictũ ẽ. ideo diñ ꝓ hibuisse ne fructu ilłiꝰ ligm

Expanded text:
sed ad figuram velint accipere, habeat exitum aliqsed ad figuram velint accipere, habeat exitum aliq et quibusdam, duos illos primos homines nuptias suas fuisse furatos, et ante mixtos esse concubitu, quam eos qui creaverat copulasset; quam rem nomine ligni fuisse significatam, unde prohibiti erant, donec opportuno tempore jungerentur. Quasi vero in ea aetate facti esse credillud tunc legitimum esset, cum primum fieri potuisset, cum autem non potuisset, non utique fieret; nisi forte sponsa erat a patre tradenda et expectanda erat uotorum sollemnitas et conuiuii celebritas et dotis aestimatio et conscriptio tabularum. ridiculum istuc est; praeter quod a rerum gestarum proprietate discedit, quam suscepimus adserendam et, qalis erat Adam, tem dictum est, ideo Deum prohibuisse ne fructu ligni illiu
Abbreviated transcription (Latin):
lent ci sarramẽtis altaris uisibilib hoiẽs disti¬
plina ecclesiasticaa remoueri Et eiecit adã et col¬
locauit eũ cõtra ꝑadisũ uoluptatis Et hoc signi
ret pccor̃ utiq ĩ miseria Et ordinauit cherubĩ
et flãmeã rũpheã q̃ u̾titur custodire uicõ ligni
iute Hoc ꝑ relestes utiq ꝑtãtes etiã ĩ ꝑcidiso
uisibili factũ eẽ credendũ ẽ. ut ꝑ ãgelicũ m̃ste¬
riũ eẽt illit ignea quedã custodia Nõ tñ frustra
quibusdã ẽẽ uilũ festinatioẽ p̃nertisse ilłos
hoĩes appetitũ scĩẽ bom et mali et ĩ maturo tꝑe
tur. idq egisse tep̃tatorẽ. ut p̃cerpendo qd̾ nũ¬
dñ talibus cõgruebat offenderẽt deũ: et abeiꝯ
ret utilitate alienanẽtur exclusi atq dap̃na¬
ti. cd quã si suo tꝑe sicut deꝯ uolebat accederẽt.
possẽt ea salubrit᷑ ꝑfrui Hoc si forte lignũ illud
nõ ad ꝓpͥetatẽ ut uerũ lignũ. et uera poma eiꝰ

Expanded text:
lent a sacramentis altaris uisibilibus homines discilent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri. Et eiecit Adam et conlocauit eum contra paradisum uoluptatis. et hoc signiret peccator utique in miseria. et ordinauit Cherubin et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utique potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam custodia: non tamen frustra quibusdam esse visum, festinatione praevertisse illos homines appetitum scientiae boni et mali, et immaturo temptur; idque egisse tentatorem, ut praeoccupando quod nondum talibus congruebat, offenderent Deum, et ab ejus rei utilitate alienarentur exclusi atque damnati, ad quam si suo tempore, sicut Deus volebat, accederent, possent ea salubriter perfrui. Hoc, si forte lignum illud non ad proprietatem ut verum lignum et vera poma ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ex nobis ĩ cognoscendo bonũ et malũ Quid aliud
ĩtelligendũ nisi exemplũ timoris ĩtutiendi ẽẽ ꝓpo¬
sitũ qd̾ nõ solũ nõ fu̾it tcũs qualis fieri uol uit
sed nec illud qd̾ frũs fua̾t cõseruauit : Et nc̃ ĩqͣt
deus ne aliqñ extendat manũ et suinat de ligno
uite et edat et uiuat ĩeternũ Et dimisit illũ dñe
deus de ꝑadiso uoluptatis oꝑari terrã ex qua
sup̃tus ⁊ Suꝑiora uerba dei sut Hoc asĩt frm̃
ꝓpter ipã u̾bci secutũ ẽ Rlieratꝰ em̃ a uita nõ so¬
lũ qd̾ fuerat si p̃ceptũ seruasset cũ ãgłis acceptu¬
rus. sed ab illã etiã quã ducebat ĩ ꝑadiso felici
quodã corꝑis statu: seꝑari utiq dẽbuit a ligno
uite. siue ꝙ ex ip̃o ilł subs isteret. felix ip̃e status
corꝑis ex re uisibili u̾tute sui sibili. siue ꝙ ĩ eo
eẽt et sacrm̃ uisibile ĩuisibilis sapĩe alienãdus
excoĩtatꝰ. sicut etiã ĩ hoc ꝑcidiso idest eccłia so¬

Expanded text:
quid aliud intellegendum nisi exemplum timoris incutiendi esse propositum, quod non solum non fuerit factus qualis fieri uoluit, sed nec illud quod factus fuerat conseruauit? Et nunc, inquit deus, ne aliquando extendat manum et sumat de ligno uitae et edat et uiuat in aeternum. et dimisit illum dominus deus de paradiso uoluptatis operari terram, ex qua sumtus est. superiora upter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum quam fuerat, si praeceptum seruasset, cum angelis accepturus, sed ab illa etiam, quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae . siue quod ei ipso illi subsisteret felix ille ipse status corporis ex re uisibili, uirtute inuisibili, siue quod in eo esset et sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae, alienanduscatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia so
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nouerit̃ cõcupiuerũt ⁊ld hoc ergo aꝑti st̃ oesi
ad qd̾ ãtea nõ patebãt. c̃uis ad cilic paterẽt Hec
mors ecidie accidit quõ factũ ẽ qd̾ deꝯuetuit Almis/¬
Io quoq statu ururabili corpus ip̃m qui status etiã
de ligno iute u̾tute uiisticai p̃bebatur: ꝑ quẽ nec mor¬
ho temptari nec rautoiri etate potuissẽt⁊ ut hoc ĩ
eoꝵ ccirne m̃ius adhuc cũali et ĩ meliꝯ postea cõru¬
tanda ici tũ signi ficaret᷑ ꝑ escã ligm iute qd̾ ex

Expanded text:
piuerunt. ad hoc ergo aperti sunt oculi, piuerunt. ad hoc ergo aperti sunt oculi, ad quod antea non patebant, quamuis ad alia paterent. Haec mors ea die accidit, qua factum est quod deus uetuit. amisso quippe statu mirabili corpus ipsum — qui status etiam de ligno uitae uirtute mystica praebebatur, per quem nec morbo temtari nec mutari aetate potuissent, ut hoc in eorum carne quamuis adhuc animali et in melius postea commutanda iam tamen significaret
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cognoscere nõ ualẽtes. Sicut erigo ibi. sic nec isto
loco ncirratio figurata ẽ: qͣrus tiãslato u̾bo sc̾ptura
usa sit. ut aꝑtos dice̾t oculos qui et ãtea patebãt̾.
aptos utiq ad aliquid ĩ tuendũ et rogitandũ. quod
cuitea nuĩꝙͣ adu̾tert Qbi em̃ad trãsgrediendũ p̃¬
ceptũ audcie curiositas mota ẽ. auida exꝑiri latẽtia
quid nã tacto uetito seq̃retur. et noxia libertate
habenas ꝓhibitionis uũꝑe delectata ꝓbabilius existi¬
mãs nõ eẽ mortẽ quã timuerat secuturũ. tale quip
trediderũt deũ posse pẽitenitib facile ignoscere.
ꝙͣ patiẽter tulerũt nõ cognostere quid nã eẽt tur
eos inde rcibũ sumere uetuisset Mox igitꝰ ut p̃ceptũ
trcisgressi sũt. s̃ trĩsecꝰ grã deserente oĩno nudati.
quã tipo quodã et suꝑbo amore sue ptãtis offende¬
raat ĩ fuc mẽbra oculos uecerũt. eaq motu eoquẽ

Expanded text:
eum cognoscere non valentibus. Sicut ergo ibi, sic nec isto eum cognoscere non valentibus. Sicut ergo ibi, sic nec isto loco narratio figurata est, quamvis translato verbo Scriptura usa sit, ut apertos diceret oculos, qui et antea patebant: apertos utique ad aliquid intuendum . et cogitandum, quod antea numquam aduerterant. ubi enim ad transgrediendum praeceptum audax curiositas mota est, auida experiri latentia, quidnam tacto uetito sequeretur, et noxia libertate habenas prohibitionis rumpere delectata, probabilius existimans non esse mortem, quam timuerant, secuturam — tale quippcrediderunt posse deum peccantibus facile ignoscere, quam patienter tulerunt non cognoscere, quidnam esset uel cur eos inde cibum sumere uetuisset. mox ergo ut praeceptum transgressi sunt intrinsecus gratia deserente omnino nudati, quam typho quodam et superbo amore suae potestatis offenderant, in sua membra oculos iniecerunt eaque motu eo