comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea: & ꝓpter tantã custodiã a peccatis alienus
effectus sum: iccirco tunc confidenter dico. Re
& quasi de ualle ad sublimiora Nitens to¬
ta auiditate contendã : ut temprẽ quo cęteri
intribulatione sunt & angustia. mͥ cura sit
quomͦ cum popło peregrinationis mee reqͥes cã
in altioribꝰ locis. Diẽ autẽ tribulationis puto
consumiationẽ eẽ. mundi: de quo & isaias
ait. Dies dñi insanabilis furoris & ire pone¬
re orbẽ terre uniuersũ in desertũ. & peccato¬
res ꝑdere. ficus enim non florebit: & non erit
germen in uineis. Mentietur opus oliue: et
arua non afferent cibũ. Abscidetur de ouili
pecꝰ. & non erit armentũ in presepibus. Lxx.
pi non facient escas. Defecerunt eo qđ ñ come¬
derent oues: & non sunt boues in p̾sepibꝰ. Iuxca
hebraicũ in quo supradiximus : ingrediatur
ut requiescã in die tribulationis ut ascendã
copulabuntur sequentibꝰ. Ideo tribulationẽ ad
p̃sens uolui sustinere: & postea ad populũ for¬

Expanded text:
mea, et propter tantam custodiam a peccatis alienus effectus sum: idcirco nunc confidenter dico: Reqet quasi de valle ad sublimiora nitens tota aviditate contendam, ut tempore quo caeteri in tribulatione sunt et angustia, mihi cura sitquomodo cum populo peregrinationis meae requiescam in altioribus locis. Diem autem tribulationis puto consummationem esse mundi, de quo et Isaias ait: Dies Domini insanabilis, furoris et irae, ponere orbem terrae universum in desertum, et peccatores perdere . Ficus enim non florebit, et non erit germen in vineis: mentietur opus olivae, et arva non afferent cibum: abscindetur de ovili pecus, et non erit armentum in praesepibus. LXX: s olivae, et campi non facient escas: defecerunt, eo quod comederent oves, et non sunt boves in praesepibus. Juxta Hebraicum in quo supra diximus: Ingrediatur put requiescam in die tribulationis: ut ascendamcopulabuntur sequentibus: Ideo tribulationem ad praesens volui sustinere, et postea ad populum for
Abbreviated transcription (Latin):
re: quia frequent̃ historia ipsan methaphorice
texitur. & sub imagine mulieris uł unius uiri
de toto popło p̾dicatur. Ꝙ nunc gͦ possumus
dicere : ex ꝑsona populi. Libenter in captiuitate
sub equo animo e angustias sustineo: & gra¬
uissimo babiloniorũ p̾mor iugo: & quicquid ul¬
time & dure necessitatis ẽ. gaudens patior:
tantum ut eo tempore quiescã quo maledices
sceptris impii. & equi tui conculcabunt lutũ
a quarũ multarum. ut postea cum scĩs tuis
⁊orobabel & iħu filio iosedech & ezra sacerdo¬
te. & neemia in terram reꝓmissionis reuertar.
Hue usq ne omĩno pretermittere historiã uide¬
rem᷑. quodam modo ium fecimꝰ intellectui : & in
captiuitatẽ traximus sententias non sequenteᷤ.
Nunc ad loeae. translatores: & ad expositionẽ tro¬
pologiã reuertamur. Lxa. Diuisisti instupore

Expanded text:
re: quia frequenter historia ipsa metaphorice texitur, et sub imagine mulieris, vel unius viri de toto populo 659 praedicatur. Et nunc ergo possumus dicere ex persona populi: Libenter captivitatem subeo, aequo animo angustias sustineo, et gravissimo Babyloniorum premor jugo, et quidquid ultimae et durae necessitatis est, gaudens patiar : tantum ut eo tempore requiescam quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt lutum aquarum multarum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Esdra sacerdote, et Nehemia in terram repromissionis revertar. Hucusque ne omnino praetermittere historiam videremur, quodammodo vim fecimus intellectui, et in captivitatem traximus sententias non sequentes: nunc ad Septuaginta translatores, et ad expositionem tropologicam revertamur. LXX: Divisisti in stu
Abbreviated transcription (Latin):
& uobis a dõ ꝓuirtutũ munere ex hostili condo¬
nata : bracbiũ ꝓ qͦ locac. humerũ int̾pretati st̃
id ẽ. armũ animalis dextrir̃. & disꝑgã in qͥt¬
enĩ & pectusculũ. & linguã & uentriculũ.
& ea que in leuitico describunt᷑ accipiebant
ex hostiis sacerdotes. Quȩ om̃ã ꝓpeccatis eoꝵ
se abicere & in facies sacerdotũ mittere contestat᷑.
ut scilic& tales sint qͥ offerunt qͣalia & illa
que offeruntur. Qassum & uos inqͥt secũ id ẽ.¬
stercꝰ solemnitatũ urarũ: ut fetentes facies pu¬
tida stercoris commmixtione turpentur. & ex eo
qđ uos abicio intelligatis ipsũ eẽ me: qͥ qͦndam
elegi patrẽ ur̃m leui. & ꝑ leui aaron. & uobis
sacerdotii głam condonaui : ut ẽẽt. pactũ meũ
siue testam̃tũ cũ leui & et̾no mͥ sacerdotio mi¬

Expanded text:
et vobis a Deo pro virtutum munere ex hostiis condonata: Brachium, pro quo LXX humerum interpretati sunt, id est, armum animalis dextrum. Et dispergam, inquiet pectusculum et linguam et ventriculum et ea, quae in Levitico describuntur, accipiebant ex hostiis sacerdotes. Quae omnia pro peccatis eorum se abicere et in facies sacerdotum mittere contestatur, ut scilicet tales sint qui offerunt talia, qualia et illa quae offeruntur. 'Et assumet vos', inquit, 'secum', stercus solemnitatum vestrarum, ut fetentes facies putida stercoris commixtione turpentur, et ex eo quod vos abjicio, intelligatis ipsum esse me, qui quondam elegi patrem vestrum Levi, et per Levi Aaron, et vobis sacerdotii gloriam condonavi, ut esset pactum meum sive testam
Abbreviated transcription (Latin):
dini. & scandalizat multos in lege: cui melius
ẽ. ut mola asinaria ligetur circa collũ. & in
mare p̾cipitet᷑. quã scandalic& unũ de minimiᷤᷤ.
Infirmos autẽ facit multos. qͥ cũ credentes in
xp̃o fidei robur acceperint: infirmari eos faci¬
unt negligentia conuersationis suȩ. Quib re¬
ptibiles &humiles om̃ib popłis. ut uos contẽ¬
nerent & ꝓhonore & gloria quasi deiectos hu¬
milesq calcarent. Sic̃ ñ seruastis uias meas &
accepistis faciẽ in lege. Int̾ onnã peccata leui
siue eorũ qͥ ex leuis sacerdotũ dĩ. illud ultimũ
& maximũ ponit᷑. quare accipiant faciẽ in le¬
ge: ut ñ causas s ꝑsonas considerent tustãq
pauꝑẽ despicientes : inustos diuites suscipians
& honorent. Ad qͦs in octogesimo pͥmo psalmo dr̃
Usqueqͦ nidicatis imqͥtatẽ & facies peccatoꝵ fai¬
mitis:
& paulus ad galathas. Ds in qͥt ꝑsonã hominis

Expanded text:
ini, et scandalizat multos in lege: cui melius ini, et scandalizat multos in lege: cui melius est, ut mola 961 asinaria ligetur circa collum, et in mare praecipitetur, quam scandalizet unum de minimis. Infirmos autem faciunt multos, qui cum credentes in Christo fidei robur acceperint, infirmari eos faciunt negligentia conversationis suae, quibus reptibiles et humiles omnibus populis, ut vos contemnerent, et pro honore et gloria, quasi dejectos humilesque calcarent: Sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. Inter omnia peccata Levi, sive eorum qui ex Levi sunt, sacerdotum Dei, illud et ultimum et maximum ponitur, quare accipiant faciem in lege, ut non causas, sed personas considerint, justumque pauperem despicientes, iniquos divites suscipiant et honorent. Ad quos in octogesimo primo psalmo dicitur: Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccatorum sumitis ? et Paulus ad Galatas
Abbreviated transcription (Latin):
di uos contẽptibiles & humiles om̃ĩb popłis.
sic̾ ñ seruastis uias. a accepistis faciẽ in lege.
Lxxͣ. Uos autẽ declinastis de uia mea. & infir-¬
mos fecistis multos in lege. Corrupistiᷤᷤ testam̃
custodistis uias meas s accipiebatis ꝑsonas
in lege. Hec ad xpĩ ñ ꝑtinere ꝑsonã nec ad
eos qͥ illius cultui dedicati sunt. etiã si ego
taceã prudens lector intelligit. Ꝙ ẽ. sensus.
Ego uos uolui facere quȩ pͥori capło contine¬
tur & de qͥb ꝑ moysen in deuteromio sũ locutꝰ.
Date leui doctrinã eiꝰ: & ueritatẽ uiro iusto &
reliq̃. Uos autẽ recessistis de ua recta: siue
declinastis dicente me. ñ dedines neq ad dex¬
terã neq ad sinstrã. & infirmos fecistis mui¬
tos in lege siue scandalirastis ut aqͥla & sima¬
chus uerterunt: declinare ad dextrã & absti¬
nere a cibis quos ds̃ creauit ad utendũ. con-¬
scriptũ ẽ. Ne fis iustus multũ. Ad sinistrã de-¬
uertere ẽ : cũ quis luxurie se trabit & libi¬

Expanded text:
 humiles omnibus populis, sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. LXX: Vos autem declinastis de via mea, et infirmos fecistis multos in lege, corrupistis testamentcustodistis vias meas, sed accipiebatis personas in lege. Haec ad Christi non pertinere personam, nec ad eos qui illius cultui dedicati sunt, etiamsi ego taceam prudens lector intelligit. Et est sensus: Ego vos volui facere quae priori capitulo continentur, et de quibus per Moysen in Deuteronomio sum locutus: Date Levi doctrinam ejus, et veritatem viro justo , et reliqua: vos autem recessistis de via recta, sive declinastis, dicente me: Non declines neque ad dextram, neque ad sinitram ; et infirmos fecistis multos in lege, sive scandalizastis, ut Aquila et Symmachus verterunt. Declinare ad dextram, est abstinere a cibis quos Deus creavit ad utendum: con Ne sis justus multum . Ad sinistram divertere, est cum quis luxuriae se tradit et lib
Abbreviated transcription (Latin):
imitet᷑ dm̃n suũ de quo dicitur. Qͥ peccatũ
pace & in ęquitate ambulabunt mecũ: ut &¬
ipse in se pacẽ habeat & ceteros pacific&.
Nulliusq ꝑsonam accipiat in iudicio & iccirco
sacerdotis custodient scientiã. Non dixit ꝓfe¬
rent: s custodient ut loquant᷑ in tempr̃e
dentq conseruis cibaria in tẽprẽ suo. Et legẽ
reqͥrent ex ore eius. In aggeo hoc idẽ scribit᷑.
lege. Quid si ignorantiã in cet̾is diligentem
m scripturis sc̃is obtenderit negligentẽ: fru¬
stra iactat dignitatẽ cuiꝰ oꝑa ñ exhib&. Hoe ẽ.
qđ apłs paulus seribit ad titũ : ut potens sit
exortari in doctrina sana. & contradicentes
reuincere. Et ad timotheũ. Qm̃ ab infantia¬

Expanded text:
 Qui peccatum pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent ex ore ejus. In Aggaeo hoc idem scribitur: lege. Qui si ignorantiam in caeteris diligentem, in Scripturis sanctis obtenderit negligentem, frustra jactat dignitatem, cujus opera non exhibet. Hoc est quod apostolus Paulus scribit ad Titum: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere . Et ad Timotheum: 960 Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
dita ẽ. cũ xp̃o in deo. De quo possumꝰ dicere.
qđ & ipse pax nr̃a sit apło confirmante. Ipse
pientie timor dñi. Qa facie eius formida¬
rent siue subtraherent se atq contraherers
mentis formidinẽ horrore corporis indicantes.
uxta illud qđ scriptũ ẽ. Suꝑ quẽ reqͥeseã
nisi suꝑ humilẽ & qͥetũ & trementẽ uerba

Expanded text:
dita est in Deo : de quo possumus dicere, quod et ipse pax nostra sit, Apostolo confirmante: Ipse pientiae timor Domini , et a facie ejus formidarent, sive subtraherent se atque contraherent, mentis formidinem horrore corporis indicantes, juxta illud quod scriptum est: Super quem requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem
Abbreviated transcription (Latin):
polutas. & dicinꝰ. Putruert̃ & corrupte st̃ cicat÷¬
meȩ afacie insipientie meȩ. Unde omĩa illa in
stereus uersa sunt: dicente scriptura. & assu¬
m& uos secũ stercꝰ uidelic& qͦ lite sunt facies
nr̃e qͥ debueramꝰ pleni ac mundi uenire inso¬
lemnttatib dĩ & uł carnes agni comedere cal¬
ciati uł expletis septẽ ebdomadib fructus
oꝑm nr̃oꝵ offerre dõ uł in tabernacłis huiꝰ¬

Expanded text:
icimus: Putruerunt et corruptae sunt cicatrmeae, a facie insipientiae meae . Unde omnia ista in stercus versa sunt, dicente Scriptura: Et assumet vos secum stercus, videlicet quo litae sunt facies nostrae, qui debueramus pleni ac mundi venire in solemnitatibus Dei, et vel carnes agni comedere calciati , vel expletis septem hebdomadibus, fructus operum nostrorum offerre Deo vel in tabernaculis huju
Abbreviated transcription (Latin):
lacoe & assuma uos simul subicit᷑ intelligentia
qđ postꝗͣ turpitudine &ignominia cooꝑti
fuerint sacerdotes. & intellexerint peccatũ
suũ. & egerint penitentiã : tunc assumant᷑
a dño. & huic sensui conuenire qđ seqͥtur.
& cognoscetis qͥa ego miserim ad uos manda
tis : maxime cũ ea que secunt᷑ dĩ indignati-¬
onẽ sonens. Pactũ meũ fuit cũ eo uitȩ & paciᷤ.
& dedi ei timorẽ. & timuit me &a facie nomi

Expanded text:
a, et assumam vos simul, subjicitur intelligentia, quod postquam turpidutine, et ignominia cooperti fuerint sacerdotes, et intellexerint peccatum suum, et egerint poenitentiam, tunc assumantur a Domino, et huic sensui convenire quod sequitur: Et cognoscetis quia ego miserim ad vos mandattis, maxime cum et ea quae sequuntur, Dei indignationem sonent. Pactum meum fuit cum eo vitae et pacis, et dedi
Abbreviated transcription (Latin):
głs dñ exercituũ ẽ. Lxoͣͤ. Testam̃tũ meũ fu¬
it cũ eo uite & pacis: & dedi ei ut timore
timer& me & a facie nomuns mei formidar&.
lauit mecũ : & multos auertit abiniqͥtate.
Qm̃ labia sacerdotis custodient scientiã. & lex
reqͥret᷑ ex ore eiꝰ qr angłs dnĩ omĩpotentis ẽ.
Describit᷑ ex ꝑsona dĩ ꝑfecti officiũ sacerdotiᷤ.
qualis eẽ. deb&. & qualẽ ͤ ͤ ẽ. uoluerit qͥ eẽ
p̃cepit. Supra enim dixerat ut eẽt. pa¬
ctũ meũ cũ leui dic̃ dñs exerettuũ. & ꝑ
leui patriarchã ꝑuenit ad posteros aaron
eleararũ finees & cȩteros qͥ de eius stirpe
generati sunt. Nunc in fine ait. Irricũ fe¬
cistis pactũ leui : dic̃ dñs exereituũ. Ex qͥ

Expanded text:
est. LXX: Testamentum meum fuit cum eo vitae et pacis, et dedi ei timorem ut timeret me, et a facie nominis mei formidaret.lavit mecum, et multos convertit ab iniquitate. Quoniam labia sacerdotis custodient scientiam, et lex requiretur ex ore ejus: quia angelus Domini omnipotentis est. Describitur ex persona Dei, perfecti officium sacerdotis, qualis esse debeat, et qualem eum esse voluerit, qui esse praecepit. Supra enim dixerat: Ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus exercituum; et per Levi patriarcham pervenit ad posteros, Aaron et Eleazarum, Phinees et caeteros, qui de ejus stirpe generati sunt: nunc in fine ait: Irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum. Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ctorũ sonare: s pactũ iuuentiũ. Uoluit autem
ds̃ & om̃s qͥdẽ homines s p̾cipue sacerdotes ma¬
culã non habere: & siue humerũ siue brachiũ
ornare bonis oꝑib In pectusculo significatur
bona confeientia: in lingua scã confessio. ut qđ
corde credimꝰ adiusticiã ore confiteam᷑ ad sa¬
lutẽ. In uentricło qͦq nicha habere morafe¬
rũ: s qđ nram uitã sustentet ac uegetet. Ili¬
si em̃ cibi uentricło concoqͣnt᷑ & eorũ sucoo cor¬
pus irriget᷑. attenuatũ uirib car&: et fertur
in mortẽ. Nos autẽ om̃a incontrariũ uertimus.
ut ꝓiciat nobis dñs brachiũ. siue separ& opa¬

Expanded text:
ctorum sonare, sed pactum viventium. Voluit autem Deus, et omnes quidem homines, sed praecipue sacerdotes, maculam non habere, et sive humerum, sive brachium ornare bonis operibus. In pectusculo significatur bona conscientia: in lingua, sancta confessio: ut quod corde credimus ad justitiam, ore confiteamur in salutem . In ventriculo quoque nihil habere mortiferum; sed quod nostram vitam sustentet ac vegetet: nisi enim cibi in ventriculo concoquantur, et eorum succo corpus irrigetur, attenuatum viribus caret, et fertur in mortem. Nos autem omnia in contrarium vertimus, ut projiciat nobis Dominus brachium, sive separet op
Abbreviated transcription (Latin):
quester ẽ. eiꝰq ad popłos ninciat uoluntatẽ.
& iecireo in sacerdotis pectore rationale ẽ. & m
rationale doetrina & ueritas ponit᷑. ut discamꝰ
sacerdotẽ doctũ ẽẽ. deb̾e. & p̾conẽ dñĩcȩ ue¬
ritatis. Quidã hoc qđ ad leui & ꝑ leui ad sa

Expanded text:
quester est, ejusque ad populum nuntiat voluntatem: et idcirco in sacerdotis pectore rationale est , et in rationali doctrina et veritas ponitur, ut discamus, sacerdotem doctum esse debere, et praeconem dominicae veritatis. Quidam hoc quod ad Levi
Abbreviated transcription (Latin):
q famã sordida cogttetione  deturpant. hi bene¬
dictiones dĩ mutant in maledictionẽ. Uel certe
qr ad sacerdotes ꝓpͥe mandatũ ẽ. uertunt᷑ bene¬
dictiones eoꝵ in maledictionẽ: qͣndoñ benediet
seĩs ex uero cordis affectu. siciti isaac & iacob
patriarchis. & moyses duodecĩ tribub: s ꝑdui¬
ces sermones & benedictiones decipuint corda
innocentiũ. & qͥ iniq agunt benedicunt᷑ ab eis
adulanturq peccatorib dũ mͦ diuites sint. atq
eorũ uieiis blandiunt᷑ de qͥb dicit᷑. Popłs meus
qͥ beatos uos dicunt seducunt uos: & semitas
pedũ ur̃orũ supplantant. Ecce ego ꝓiciã uobif
brachiũ: & disꝑgã suꝑ uultũ urm̃ stercꝰ solem¬
nitatũ ur̃arũ. & assum& uos secũ. & scietis q

Expanded text:
 famam sordida conversatione deturpant, hi benedictiones Dei mutant in maledictionem. Vel certe, quia ad Sacerdotes proprie mandatum est, vertuntur benedictiones eorum in maledictionem, quando non benedicunt sanctis ex vero cordis affectu, sicut Isaac Jacob, et Jacob patriarchis, et Moyses duodecim tribubus , sed per dulces sermones et benedictiones decipiunt corda innocentium , et qui inique agunt benedicuntur ab eis, adulanturque peccatoribus dummodo divites sint atque eorum vitiis blandiuntur, de quibus dicitur: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum supplantant . Ecce ego projiciam vobis branchium, et dispergam super vultum vestrum stercus solemnitatum vestrarum, et assumet vos sec
Abbreviated transcription (Latin):
meris: de finees qͥ zamri cũ scorto madiamdi¬
te pugione ꝑcussit. Finees filius elearar fi¬
lii aaron facerdotis. reqͥescere fecit furorẽ
meũ afiliis isrł : qm emulatus ẽ. Zelũ meũ
contra eos. & non ꝑdidi filios isrł in zelo meo

Expanded text:
s de Phinees, qui Zamri cum scorto Madianitide pugione percussit: Phinees filius Eleazar, filii Aaron sacerdotis, requiescere fecit furorem meum a filiis Israel, quoniam aemulatus est zelum meum contra eos, et non perdidi filios Israel in zelo meo,
Abbreviated transcription (Latin):
id est quȩ quondam uocabat᷑ bethel: quia postquã au-¬
rei ibi uituli positisunt ab iheroboam fiło nabath nõ
domꝰ dĩ appellat᷑. sed domꝰ idoli ꝓqua miror. cur.
lxx̃. domum oñ int̾pͣtati sut̃. nͥ forte errore consueco
ꝓ ioth littera media. quȩ alepħ &nun literis exutqͣ
parte uallat᷑. uaũ quę sola differt magnitudine pu¬
tauerunt: Neq uiraueritis uiuit dñs nolo enĩ ꝑos
ur̃m nominis mei fieri mentionem: q idolorum
recordatione pollutum est Sicut enĩ uacca lasci¬
uiens & abiciens legis uigum: ita nrł decim tribꝰ

Expanded text:
id est, quae quondam vocabatur Bethel, quia postquam auid est, quae quondam vocabatur Bethel, quia postquam aurei ibi vituli positi sunt a Jeroboam filio Nabath, non Domus Dei appellatur, sed domus idoli. Pro qua miror cur Septuaginta domum ὢν interpretati sunt: nisi forte errore consueto pro JOD littera media, quae ALEPH et NUN litteris ex utraque parte vallatur, VAU, quae sola differt magnitudine, putaverunt. Neque juraveritis, vivit Dominus. Nolo enim per os vestrum nominis mei fieri mentionem, quod idolorum recordatione pollutum est. Sicut enim vacca lasciviens et ab
Abbreviated transcription (Latin):
ce domꝰ idoli qđ nos ut inhebreo legit᷑ expressimꝰ:
Uidet᷑ autẽ mͥ idento eepopłs isrł insolitudine
fecisse sibi capud uituli quod colerent. & hierobo¬
am filiꝰ nabath uitulos aureos fabricatos ut quod
sub figura boum colunt᷑ : eẽ. dõs. hoc in sua suꝑ sti¬
cione seruarent: dicamꝰ sensum capituli. si semel. õ
ifrł errore deceptꝰ es. & tȩcũ meretricibꝰ miscusti.
sorum. saltim tu iudas qui possedes ihrłm. & habes
ex lege leuitas & exerces templi ceremonias: nõ debẽ
sororis quondam tuȩ. õ ollȩ infornicatioẽ exempla
sectari. & cũ dõ idola colere ne ingrediarĩ galgala: de
qua in hoc eodẽ ꝓpħa logimꝰ. om̃s malitia eorũ ingal¬
galis. & in qua saul unctꝰ in regem est: inqua exiens
populus dedeserto primũ castra metatꝰ. scđ a cieu¬
cisione purgat̾ est ex quo tempore relegionis aduerse:¬
çe in loco celebri error uoluit & neascendis inbethauẽ

Expanded text:
 domus idoli, quod nos ut in Hebraeo legitur expressimus. Videtur autem mihi idcirco et populus Israel in solitudine fecisse sibi caput vituli, quod coleret, et Jeroboam filius Nabath vitulos aureos fabricatus, ut quod sub figura boum coluntur, esse deos, hoc in sua superstitione servarent. Dicamus sensum capituli: Si semel, o Israel, errore deceptus es, et te cum meretricibus miscuisti, sorum: saltem tu, Juda, qui possides Jerusalem, et habes ex Lege Levitas, et exerces templi caeremonias, non debes sororis quondam tuae Oollae in fornicatione exempla sectari, et cum ea idola colere. Non ingrediaris Galgala, de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgalis , in qua Saul unctus est in regem: in qua exiens populus de deserto, primum castrametatus, secunda circumcisione purgatus est. Ex quo tempore religionis adversae, in loco celebri error inolevit. Et ne ascendas in Bethaven,
Abbreviated transcription (Latin):
tur int̃p̃tũ. & contextũ capłi sensuq conturbans.
non quo difficile fuerit quomͦ cuq & hoc posi¬
to sententiã texere: sed semel decreuimꝰ ueri¬
tatẽ int̾pretationis & lectoris magis eruditi ꝗͣ
uulgi uidiciũ sequi. Audiui opprobriũ moab
& blasphemias filioꝵ amon: quȩ expbrauerunt
popło meo. & magnificati sunt suꝑ terminos¬

Expanded text:
tur interpretum, et contextum capituli sensumque conturbat: tur interpretum, et contextum capituli sensumque conturbat: non quod difficile fuerit quomodocumque et hoc posito sententiam texere; sed semel decrevimus veritatem interpretationis, et lectoris magis eruditi, quam vulgi judicium sequi. Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, quae exprobraverunt pop
Abbreviated transcription (Latin):
queritis eius qͥ in me loqͥtur xp̃i : Ut eiciant᷑
de creta. & ꝑdantur de pͥstinis habitationib su¬
is: & illa regio quę pͥus gregẽ ꝑdicũ detine¬
bat. incipiat ẽẽ. ouile peccorũ xp̃i. & uidas id
ẽ. uera confessio habit& in funiculis maris. Cũq
iã ceꝑit ẽẽ. mundus ad uesꝑam. & de multis uo¬
catis pauei electi qͥ nunc reliqͥ uocant᷑ de do¬
mo uida pauerint eos qͥ prius in mari & in ere¬
ta & in creta & in mendatio pascebantur. decli¬
nabunt in domibus ascalonis id ẽ. ignis diabo¬
li & int̾fectorũ manabit cruor. Ascalon enim
interp̾tatur ignis homicida. & hoc fi& quia
uisitabit dñs popłm suũ. Et hi qͥ ante facile
capiebantur sophismatibꝰ hereticoꝵ. quasi cap¬
tiuitatẽ uincentes uincent aduersarios suos
& habitabunt in tabernaculis eorũ. Quod aitt̃
legitur in leaͣe. afacie filiorũ uida obelo p̾nota¬
uimus. nec in hebraico enim. nec apud ullũ fer¬

Expanded text:
quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? ut ejiciantur quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? ut ejiciantur de Creta, et perdantur de pristinis habitationibus suis, et illa regio quae prius gregem perditum continebat, incipiat esse ovile pecorum Christi; et Judas, id est, vera confessio, habitet in funiculis maris. Cumque jam coeperit esse mundus ad vesperam, et de multis vocatis pauci electi, et qui nunc reliqui vocantur de domo Juda, paverint eos qui primum in mari, et in Creta, et in mendacio pascebantur: declinabunt in domibus Ascalonis, id est ubi prius ignis diaboli et interfectorum manabat cruor: Ascalon enim interpretatur ignis homicida. Et hoc fiet quia visitabit Dominus populum suum, et hi qui ante facile capiebantur sophismatibus haereticorum, quasi de captivitate venientes, vincent adversarios suos, et habitabunt 702 in tabernaculis eorum. Quod autem legitur in LXX, A facie filiorum Juda, obelo praenotavimus, nec in Hebraeo enim, nec apud ullum fer
Abbreviated transcription (Latin):
Scribitur in lacoe. &erit creta pascua gregis.
rimus sicubi alibi in scripturis scĩs nomen cre¬
te legerimus. & ni fallor illud in ꝓmptu ẽ. Cre¬
tenses semꝑ mendaces. bestię uentres pigri. Te¬
stimoniũ hoc uerũ ẽ. qͥ fluctuant & circũferun¬
tur omĩ uento doctrine. in deceptione hominun.
inuersutia erroris. Isti enim cũ debuerint in t̾ra
confessionis. hoc ẽ. in terra habitare iudee. uolu¬
erunt magis aduenę eẽ. cretensium. qͥ diuersis
maris fluctibꝰ hinc inde tunduntur: & sonant
ere coribathio: & sunt iuxta apłm quasi cimba¬
lũ tinniens. Et quia aduenę sunt cretensium:
ideo sermo dei hoc ẽ. comminatio fit ad illos. &
dicuntur terra ebanaan semꝑ in fluctu. semꝑ
in motu: & terra allophilorũ. Aduene enĩ in
funiculo maris & in crete regione uersantur.
Fit itaq ad eos sermo dei. uł in consummatione
& fine mundi uel quotidie ꝑ eccliasticos uiros
& qui possunt cũ apło dicere. An exꝑimentũ

Expanded text:
scribitur in LXX: Et erit Creta pascua gregis, rimus an alibi in Scripturis sanctis nomen Cretae legerimus. Et, ni fallor, illud in promptu est: Cretenses semper mendaces: malae bestiae, ventres pigri: testimonium hoc verum est . Qui fluctuant et circumferuntur omni vento doctrinae in deceptione hominum, in versutia erroris: isti cum debuerint in terra confessionis, hoc est, in terra habitare Judaeae, voluerunt magis advenae esse Cretensium, qui diversis maris fluctibus hinc inde tunduntur, et sonant aere Corybantio, et sunt, juxta Apostolum, quasi cymbalum tinniens . Et quia advenae sunt Cretensium, ideo sermo Dei, hoc est, comminatio fit ad illos: et dicuntur terra Chanaan semper in fluctu, semper in motu, et terra Allophylorum: alieni enim a Deo, in funiculo maris et in Cretae regione versantur. Fit itaque ad eos sermo Dei, vel in consummatione et fine mundi, vel quotidie per ecclesiasticos viros, et qui possunt cum apostolo dicere: An experimentum
Abbreviated transcription (Latin):
& subiugato popło isrł dnm̃ blasphemauerint.
Nabuchodonosor qͥppe atq chaldei. uideorũ urbi¬
bus subrutis. ceteras gentes opp̾sserunt. & ita
factũ ẽ. ut qͥ insultauerant popło dei. ipsi quoq
eadẽ maloꝵ angustia p̾merentur: & haberent
conseruũ uidã quẽ putauerant se habere sub¬
iectũ. Igitur ante quã ueniat captiuitas. sub

Expanded text:
et subjugato populo Israel, Dominum blasphemaverint. et subjugato populo Israel, Dominum blasphemaverint. Nabuchodonosor quippe atque Chaldaei, Judaeorum urbibus subrutis, caeteras gentes oppresserunt, et ita factum est, ut qui insultaverant populo Dei, ipsi quoque eadem malorum angustia premerentur, et haberent conservum Judam, quem putaverunt se habere subjectu
Abbreviated transcription (Latin):
aceruiꝰ aree. & dissipata in sempiternũ. & qui
reliqui fuerint de popło meo. diripient eos.:
& residui gentis mee possidebunt eos. Hoc erit
dñs suꝑ eos. Et disꝑd& om̃s deos gentiũ terrȩ.
& adorabunt eũ singuli de loco suo om̃s insũ¬
lȩ gentiũ: Quod excepto daniele ꝓpb̃a qͥ qͣctuor
regnoꝵ cernit sepius uisiones. & eorũ differen¬
tias sub aliis atq aliis imaginibꝰ exponit.
Usaias. ieremias. erechiel faciunt: ut post uisio¬
nẽ iudee aduersus ceteras nationes quȩ ieir¬
cuiti eius sunt uertant uaticimũ: & urxta
descriptionẽ edrũ diutius immorent᷑: hoc mnc
ꝓpħa sophonias. quamꝗͣ breuit̃: eodẽ tam̃ ordine
facit. Post philistiim enim contra quos supra cõ¬
eradicabit᷑. nunc aduersus moab. & filios amon.
siue ut in lxxxͣ. additũ ẽ. contra damascũ quȩ in
ysaia dr̃ aram texitur ꝓpħia eo quod p̾bentes
auxcilia nabuchodonosor uastauerint uideã. con-¬
culcauerint seũariũ eius tẽplũq subuerterint.

Expanded text:
acervus areae, et dissipata usque in sempiternum, et qui reliqui fuerint de populo meo, diripient eos, et residui gentis meae possidebunt eos: hoc erit Dominus super eos, et disperdet omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum singuli de loco suo, omnes insulae gentium. Quod excepto Daniele propheta, qui quatuor regnorum saepius cernit visiones, et eorum differentias sub aliis atque aliis imaginibus exponit , Isaias, Jeremias, Ezechiel faciunt, ut post visionem Judae adversum caeteras nationes, quae in circuitu ejus sunt, vertant vaticinium, et juxta descriptione earum diutius immorentur: hoc nunc propheta Sophonias, quamquam breviter, eodem tamen ordine facit. Post Philisthiim enim contra quos supra com. Nunc adversus Moab, et filios Ammon, sive ut in LXX additum est, contra Damascum, quae in Isaia dicitur Aram, texitur prophetia, eo quod praebentes auxilia Nabuchodonosor, vastaverint Judam, conculcaverint sanctuarium ejus, templum quoque subverterint,
Abbreviated transcription (Latin):
dirigitur aduersum insultantes ꝓpħia. ut mala
arcopolis appellat̾ & blasphemias filioꝵ amon
que & ipsa urbs arabie sed̾a pꝰ bostrã philadel¬
phia dicitur in quibꝰ exꝓbrauerunt popło meo a
&̃ di isrł qͥ in popło meo patior iniuriã. faciam
ut sit moab. quasi sodoma. & filii amon quasi
gomorra. Legamus huiuscemodi diuisiones in
Ysara. & ieremia. & eadẽ quȩ nunc hic legini
repperiemus. Siccitas spinarũ. & acer solis. &
desertũ usq in eterñ. Pro quo nescio quid sibi
uolentes laex. damascũ eiiulsam & derelictã

Expanded text:
dirigitur adversum insultantes prophetia, ut mala Areopolis appellatur, et blasphemias filiorum Ammon, quae et ipsa urbs Arabiae secunda post Bosram Philadelphia dicitur: in quibus exprobraverunt populo meo, et et Deus Israel, qui in populo meo ipse patior injuriam, faciam ut sit Moab quasi Sodoma, et filii Ammon quasi Gomorrha. Legamus hujuscemodi visiones in Isaia et Jeremia, et eadem quae nunc hic legimus, reperiemus. Siccitas spinarum et acervi salis, et desertum usque in aeternum, pro quo nescio quid sibi volentes LXX Damascum evulsam et derelicta
Abbreviated transcription (Latin):
est. & disꝑdã te inqͥt ita ut nullus sit habi¬
tator. & in tantã uenies uastitatẽ quȩ leta¬
baris in euersione iudeȩ. ut om̃s tue urbes
munitissime in ouilia sint pastorũ. & post quã
dñs iusitauerit popłm suũ & fecerit eos egre¬
di sub zorobabel & iħ̃u. & edificauerint tẽ¬
plũ. & extruxerint ierłm. tu ita inculta eris.
& sic uepribꝰ urticisq operieris. ut pastores
de reliquis uideorũ in ascalonẽ post meridiem
requiescant. & in urbe quondã nobili greges
suos faciant accubare. & hoc fi& quia dñs iu¬
sitabit plebem suã. & auert&& captiuitatẽ eius.
Qd̃ factum necne sit: ds̃ uiderit. Neq enim nunc
ꝓpositũ ẽ. historię texere ueritatẽ : s ea inti¬
mare nr̃is que accepimus abhebreis. Iuxta
spiritalẽ sensum. & translatione̾ lxx. difficilis
intelligentia ẽ. maxine qͥa & in mp̃tatione dis¬
cordant. Ubi enĩ nos tͣnstulimus gens ꝑditorum:
te legerunt gar. id ẽ. aduenã. & ꝓ chorety¬

Expanded text:
est. Et disperdam te, inquit, ita ut nullus sit habitator: et in tantam venies vastitatem, quae laetabaris in eversione Judaeae, ut omnes tuae urbes munitissimae in ovilia sint pastorum. Et postquam Dominus visitaverit populum suum, et fecerit eos regredi sub Zorobabel et Jesu, et aedificaverint templum, et exstruxerint Jerusalem, tu ita inculta eris, et sic vepribus urticisque operieris, ut pastores de reliquiis Judaeorum in Ascalone post meridiem requiescant, et in urbe quondam nobili greges suos faciant accubare, et hoc fiet, quia Dominus visitabit plebem suam, et avertet captivitatem ejus, quod factum nec ne sit, Deus viderit. Neque enim nunc nobis propositum est historiae texere veritatem; sed ea intimare nostris, quae accepimus ab Hebraeis. Juxta spiritualem autem sensum et translationem LXX difficilis intelligentia est, maxime quia et in interpretatione discordant. Ubi enim nos transtulimus, gens perditorum, te, legerunt GAR, hoc est, advenam: et pro CHORET
Abbreviated transcription (Latin):
& libera animã ^ a ꝑsequutoribꝰ ꝓpħarũ tuorum
achab & iezabel sicut uirasti patribus meis in
diebꝰ antiquis dicens. Uiuo ego dicit dñs nolo mor¬
tẽ peccatoris. tantũ ut reuertat᷑ & uiuat. Et
alibi. Statĩ donuersus in genueris: saluus eris.
Tunc uidebit in imica & oꝑietur confusione q
nunc dic̃ ad me. Ubi ẽ. dñs ds tuus: Uidebo in
ea ultionẽ tuã. & erit quasi lutũ platearũ
atq calcabitur ne amplius de lito & paleis
egiptias extruat ciuitates. Explanationum¬

Expanded text:
 libera animam meam a persecutoribus prophetarum tuorum, Achab, et Jezabel, sicut jurasti patribus meis in diebus antiquis, dicens: Vivo ego, dicit Dominus: Nolo mortem peccatoris, tantum ut revertatur, et vivat . Et alibi: Statim ut conversus ingemueris, salvus eris. Tunc videbit inimica mea, et operietur confusione, quae nunc dicit ad me: Ubi est Dominus Deus tuus ? Videbo in ea ultionem tuam, et erit quasi lutum platearum, atque calcabitur, ne amplius de luto et paleis Aegyptias exstruat civitates.
Abbreviated transcription (Latin):
destruxerant. isti edificent. Hoc antẽ ꝓ qͦ nos ex
hebreo int̾p̾tati sumꝰ uenerunt isti deterrere ea
exaccuere eã in manibꝰ suis. Ex accuere autẽ. ꝓ
deterrere ẽ. accipiendũ. Uel certe deterrere: ut
oma sub xpĩ uigo colla subinittant. & non ut
qͥdã int̾p̃tatꝰ ẽ: cũ exacuta fuerint peiora fiant.
Si enĩ adboc ueniunt angłi ut maltᷤ peiores faci¬
ant: ñ fabri appellandi sunt. id ẽ. destructores
maloꝵ. & edificatores bonoꝵ: s & ipsi ꝓmalis
& destructorib accipiendi. & hoc notandũ. qđ
ista quatuor cornua gentiũ: unũ contra popłmn

Expanded text:
destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo nos ex destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: Venerunt isti deterere ea,exacuere ea, in manibus suis. Exacuere ea autem, pro deterere accipiendum est. Vel certe deterere, ut omnia sub Christi jugo colla submittant, et non ut quidam interpretatus est cum exacuta fuerint, pejora fiant. Si enim ad hoc veniant angeli, ut malos pejores faciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ int̾pretet᷑ in cornib. ut ẽ illud. & exaltaũ
cornui xp̃i sui. Qin alio loco. Erexit cornu salu¬
tis nobis in domo dauid pueri sui. Ꝙ decẽ cornua
in ultimo regnatura : idẽ daniel ꝓpħa testatur.
Eo gͦ tẽꝑe qͦ hec uisio cernebat᷑: iã babilonioꝵ
regnũ p̃terierat. Instabat ꝑsarũ atq medorũ :
futurũ erat grecoꝵ atq macedonũ & romanoꝵ.
Quȩ babilonii. quȩ medi. atq ꝑst que greci id . ẽ.
ruditus agnouit. MLaxime sub anthiocho cogno¬
mento epiphanes. sub qͦ machabeoꝵ historia con¬
texitur. Post aduentũ qͦq dm̃ & saluatoris qͣn¬
do circũdata ẽ. ierłm. quȩ sustinuerint isrlite.
& euangłiũ ante denuntiat. & iosepbus histo¬
rie uidaice scriptor uernaculꝰ plenissime doc&.
ꝓpe modũ uiros. ut nemo eoꝵ graui maloꝵ pondẽ
dep̃ssus leuar& caput. Quattuor quoq fabros si¬
sint fabri uł artifices. Quos nos angłos intelligi¬
mus obedientes anĩce potestati. ut quod gentes

Expanded text:
altavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui . Et decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec visio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, instabat Persarum atque Medorum, futurum erat Graecorum atque Macedonum, et Romanorum. Quae Babylonii, quae Medi atque Persae, quae Graeci, id est, ruditus agnoscit, maxime sub Antiocho, cognomento Ἐπιφανεῖ, sub quo Machabaeorum historia texitur. Post adventum quoque Domini Salvatoris, quando circumdata est Jerusalem, quae sustinuerint Israelitae, et Evangelium ante denuntiat , et Josephus historiae Judaicae scriptor vernaculus plenissime edocet. propemodum viros, ut nemo eorum gravi malorum pondere depressus levaret caput. Quatuor quoque fabros, sisint fabri et artifices, quos nos angelos intelligimus obedientes Dominicae potestati ut quod gentes
Abbreviated transcription (Latin):
ioth. beth. qđ legitur sia. id ẽ. eloqͥũ. O. autẽ quod
scribitur ꝑ solã litterã. uaua x.tou. id ẽ. eius signi¬
ficat. Simulq commixtum legitur. masio. a supi-¬
ori uerbo he. scd̃am litterã plus habens De uari¬
etate in t̾pretationis diximꝰ. quȩ molesta erit negli¬
gentibꝰ. studiosis grata: ut ad sensũ eorũ quę scripta
sunt transeamus. Dedi stuporẽ dentibꝰ ur̃is : & non
redistis ad me dicit dñs: Phibui auobis ymbrem.
& plui suꝑ ciuitatẽ unã & suꝑ alterã non plui Et

Expanded text:
legimus SIA  , id est, eloquium. O autem, quod scribitur per solam litteram VAU, αὐτοῦ, id est, ejus, significat, simulque commixtum legitur MASIO  , a superiori verbo HE secundam litteram plus habens. De varietate interpretationis diximus, quae molesta erit negligentibus, studiosis grata: nunc ad sensum eorum, quae scripta sunt, transeamus. Dedi stuporem dentibus vestris, et non redistis ad me, dicit Dominus. Prohibui a vobis imbrem, et plui super civita
Abbreviated transcription (Latin):
tit deus sodomã & gomorram: & facti estis quasi
torris raptus de ineendio: & non redistis ad me dic̃
dñs. Iccireo faciã tibi oifrael: ut qͥ preterita contẽp¬
sisti. saltĩ aa ea quȩ inlaturus sum corrigaris Cũq
dixerit hec faciam tibt: quid facturus sit tac&
Ut dum ad singularũ penarũ genera isrł pend& incer¬
tus : quȩ ideo terribiliora sunt qr omĩa suspicant᷑.
agat penitentiã. ue deus inferat que minatur Post¬
ꝗͣ autẽ ait fecero tibi que me eẽ. facturũ contestor.
preparare ad inuocandũ dñm dm̃ tuũ: Omĩs enĩ
qui inuocauerit nom̃ dm̃ saluus erit. Siue p̾para te
in occursum dei tui. ut uenientẽ ad te dñm tota aui¬
ditate suscipias. Iste ẽ. qͥ firmat thonitruũ suie mon¬
tes atq confirmat Ad cuius uocẽ celorũ cardines.
terre fundam̃ta quatiuntur. Iste qͥ creat spm̃. quem

Expanded text:
asi torris raptus de incendio, et non redistis ad me, dicit Dominus. Idcirco haec faciam tibi, o Israel, ut qui praeterita contempsisti, saltem ad ea quae illaturus sum, corrigaris. Cumque dixerit, haec faciam tibi, quid facturus sit tacet, ut dum ad singula poenarum genera Israel pendet incertus quae 279 ideo terribiliora sunt, quia omnia suspicantur, agat poenitentiam: ne Deus inferat quae minatur. Postquam autem fecero tibi quae me facturum esse contestor, praeparare ad invocandum Dominum Deum tuum. Omnis enim qui invocaverit nomen Domini, salvus erit . Sive praeparare in occursum Dei tui, ut venientem ad te Dominum, tota aviditate suscipias. Iste est qui firmat tonitruum, sive montes confirmat, ad cujus vocem coelorum cardines et terrae fundamenta quatiuntur . Iste qui creat spiritum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerint ob similitudinẽ criminũ sodome & gomorre
pessimaq in eis edificia diuinus igins excusserit: ip¬
si liberentur quasi torris raptus de incendio. & quomͦ
loth pereunte sodoma seruatus ẽ. amittens substanciã
suã & partẽ corporis sui ꝗͣ intelligimus uxorẽ: sic
isti om̃s sodomorũ diuicias amittentes euadant nudi
iuxta illud quod in apło legimus Si cuius opꝰ manse.¬
rit quod suꝑ edificauit mercedẽ accipi& Si cuiꝰ autẽ
opꝰ arserit: detrim̃tũ patietur Ipse autẽ saluus erit:
sic tam̃ quasi ꝑignẽ. Qͥ gͦ saluatur ꝑ ignẽ: qͣsi torris
de incendio rapiatur &ad istiusmodi homines quos
in euanglio saluator arguens loquebatur Si filii es¬
setis abrahã. oꝑa abrahȩ faceretis Ioħs baptista dic̃
ꝓgemes uiperarũ quis demonstrauit uobis fugere
a uentura ira : facite gͦ dignũ fructũ penitentie.

Expanded text:
si fuerint, ob similitudinem criminum Sodomae et Gomorrhae, si fuerint, ob similitudinem criminum Sodomae et Gomorrhae, pessimaque in eis aedificia divinus ignis exusserit, ipsi liberentur quasi torris raptus de incendio. Et quomodo Lot, Sodoma pereunte, servatus est, amittens substantiam et partem corporis sui, quam intelligimus uxorem : sic omnes isti Sodomorum divitias amittentes evadant nudi, juxta illud quod in Apostolo legimus: Si cujus opus manserit quod superaedificavit, mercedem accipiet: si cujus autem opus arserit, detrimentum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Qui ergo salvatur per ignem, quasi torris de incendio rapitur. Et ad istiusmodi homines, quos in Evangelio Salvator arguens loquebatur: Si filii essetis Abraham, opera Abraham faceretis , 277 Joannes Baptista dicit: Progenies viperarum, quis demonstravit vobis fugere a ven
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ : ut sua peccata cognoscant & putre sentiañ:
Dicantq cum dauid Putruerunt & corruptę sunt cica¬
trices mee: a facie insipientiȩ mee Cũq hec sanantis
uoto fecerit nec sic qͥdẽ reuersi sunt ad me dic̃ dñs:
Subuerti uos sic̃ subuertit ds sodomã & gomorrã et
facti estis sic̃ torris raptiis de incendio & ñ redistis ad
me dic̃ dñs Loca Subuerti uos sic̃ subuertit ds̃ sodo¬
mã & gom̃orrã. & facti estis sic̃ torris erutus de igne.
& nec sic qͥdẽ conuersi estis ad me dicit dñs Eatre¬
ma medicina ẽ. & decẽ tribuũ. & hereticorũ. & omĩũ
peccatorũ: ut pꝰ quã mortẽ miserit in uia egipti. &
ꝑcusserit iuuenes eorũ gladio. eqͦsq consumpserit. &
ascendere fecerit putredinẽ castrorũ in nares eorum.
& ne sic quidẽ ad eũ reuersi fuerint subuertat eos
sic̃ subuertit deus sodomã & gomorrã Et cũ subuer¬

Expanded text:
eorum, ut sua peccata cognoscant, et putere sentiant, eorum, ut sua peccata cognoscant, et putere sentiant, dicantque cum David: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Cumque haec sanantis voto fecerit, nec sic quidem reversi sunt ad eum, dicit Dominus. Subverti vos sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham, et facti estme, dicit Dominus. LXX: Subverti vos sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham, et facti estis sicut torris erutus de igne, et ne sic quidem conversi estis ad me, dicit Dominus. Extrema medicina est, et decem tribuum, et haereticorum, et omnium peccatorum, ut postquam mortem miserit in via Aegypti, et percusserit juvenes eorum gladio, equosque consumpserit, et ascendere fecerit putredinem castrorum in nares eorum, et nec sic quidem ad eum reversi fuerint, subvertat eos sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: et cum subver
Abbreviated transcription (Latin):
me xpẽ. Hac morte nos ututficare uult dñs. ut
morientes peccato uiuamus dño. Morimur autem
peccato quando mortificamus membra nr̃a suꝑ terrã.
fornicationem. immundiciã. luxuriã. idolatriã. et re-¬
liqua Legimus in isaia dũ taxat uxta loca. int̾pre¬
tes Alioquin: in hebraico aliter continetur Misi
mortẽ in iacob: & uenit suꝑ ifrl Iacob uocabulũ nas¬
centis ẽ. corporis : ifrł nom̃ benedictionis Quia enĩ
tota nocte luctauit & uicit in certamine : & oriente
lueifero dicere poterit cũ apło. nox p̃cessit dies au-¬
tẽ appropinqͣuit ꝓptẽa isrł & uidentis deũ sortitꝰ
ẽ. nomen. Mittitur gͦ pͥmũ mors in iacob ut mor¬
tificemus membra nr̃a suꝑ terrã & ꝑ mortificati¬
onẽ membrorũ corporaliũ ueniamus ad mortem
uersa erigitur uiuenͣte ne ad senectutẽ usq ꝑueni¬
at.
Quosq tradit captiuitati: ne precipitia labantur utfer¬
m. & ascendere facit putredines castrorũ in nares

Expanded text:
 . Hac morte vivificare nos vult Dominus, ut morientes peccato, vivamus Deo. Morimur autem peccato, quando mortificamus membra nostra super terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, idololatriam et reliqua. Legimus in Isaia, dumtaxat juxta Septuaginta interpretes: alioquin in Hebraico aliter continetur: Misi mortem in Jacob, et venit super Israel . Jacob, vocabulum est nascentis corporis; Israel, nomen benedictioriente lucifero 276 dicere potuit cum Apostolo: Nox praecessit, dies appropinquavit , propterea Israel, videntis Deum, sortitus est nomen. Mittitur ergo primum mors in Jacob, ut mortificemus membra nostra super terram, et per mortificationem membrorum corporalium, veniamus ad mortem est, et perversa erigitur juventa, ne ad senectutem usque perveniat, equosque tradit captivitati, ne per praecipitia labantur inferni: et ascendere facit putredinem castrorum in nares
Abbreviated transcription (Latin):
Dico enĩ uobis qm̃ potens ẽ.de lapidibꝰ istis suseitaro
filios abrahȩ. Igitur & isrł & cuncti heretici qͥa ha¬
bebant oꝑa sodome & gomorre. subuertunt᷑ ut sodo¬
ma & gomorra. ut quasi torris raptus de incendio
liberentur & hoc ẽ. quod in ꝓpħa legimus restitue¬
tur sodoma in antiquum. Ut qͥ suo uicio sodomitłs eͣ.
post quã meo sodomȩ oꝑa arserint: in antiquũ resti¬
tuatur statũ Qua ꝓpt̾ hoc faciã tibi isrł Post ꝗͣ aut̃
hȩc fecero tibi. p̃parare in oceursum di tui isrł Quia
ecce formanis montes. & ereans uentũ. & ad nuncians
homini eloqͥũ suũ. faciens matutinã nebulã & gra¬
diens suꝑ excelsa terre. dns ds̃ exercituũ nom̃ eius.
Lxx ꝓpterea sic faciã tibi isrł Uerumptam̃ quia sic
faciã tibi: p̃parare ut inuoces deũ tuũ isri Qauia
ecce firmans thonitruũ & creans spm̃: & ad nuncianᷤ
in homines xp̃m suũ: Faciens mane & nebulã. & ascen¬
dens

Expanded text:
 potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraham? Igitur et Israel et cuncti haeretici, quia habebant opera Sodomae et Gomorrhae, subvertuntur ut Sodoma et Gomorrha: ut quasi torris raptus de incendio liberentur. Et hoc est quod in propheta legimus: Restituetur Sodoma in antiquum : ut qui suo vitio Sodomites est, postquam in eo Sodomae opera arserint, in antiquum restituatur statum. Quapropter haec faciam tibi, Israel: postquam autem haec fecero tibi praeparare in occursum Dei tui Israhel quia ecce formans montes et creans ventum et adnuntians homini eloquium suum faciens matutinam nebulam et gradLXX: Propterea sic faciam tibi, Israel: verumtamen quia sic faciam tibi, praeparare ut invoces Deum tuum, Israel. Quia ecce firmans tonitruum, et creans spiritum, et annuntians in homines Christum suum, faciens mane, et nebulam, et ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
nos interp̾tati sumus pꝰꝗͣ. & in ebraico scriptũ ẽ. eceb.
uersus inciprat Cũq hoc facturus sim tibi: p̃para¬
te inoccursũ dei tui ifrł Rursum in eo loco ubi. lxxͣxͦ.
tͥnstulerunt p̃parare ut inuoces dm̃ tuũ. & nos ui xta
tui. funmachus & qͥnta edicio tͣnstulert̃ prepara te
ut aduerseris deo tuo. qđ hebraice dicitur echin
lacerath. eloae. oP montibꝰ qͦq qͥ hebraice dicuntur
uocatur ruchũ. causa manfesta ẽ. qr hoc uerbo &
uentus & sp̃s appellatur Quodq sequitur ad nunci¬
ans homini eloqͥũ suũ cunctis ita ut nos uertimꝰ
in homines xpm suũ uerbi similitudine & ambigu-¬

Expanded text:
retati sumus, postquam, in Hebraico scriptum est ECEB  , versus incipiat: Cumque hoc facturus sim tibi, praeparare in occursum Dei tui, Israel. Rursumque in eo loco ubi Septuaginta transtulerunt, praeparare ut invocetui, Symmachus et Quinta Editio transtulerunt, praeparare ut adverseris Deo tuo: quod Hebraice dicitur, HECHIN LACERATH ELOICA  . Pro montibus quoque qui Hebraice dicuntur vocatur RUA  , causa manifesta est, 278 quia hoc verbo et ventus et spiritus appellatur. Quodque sequitur, annuntians homini eloquium suum, cunctis ita ut nos vertimusin homines Christum suum: verbi similitudine et ambigu
Abbreviated transcription (Latin):
nerit: ȩterna eis ariditate maledicit. ut numquã
afferant fruetus: ne uirore foliorũ decipiant transe¬
untes Q ut intelligamus ortos hereticorũ. & uineas
& oliueta. & ficeta ad malam partẽ referri. singulis
sermonibus addidit ur̃a. ut non dei sed hereticorũ
urã. ficeta umͣ que omiã eruca uastante popłata
ẽ: extremũ penarũ omĩum. Que non auolat ut locu¬
sta. & buc usq discurrens. semesa dimittit. sed ꝑma¬
net ꝑituris frugibꝰ. & tardo lapsu pigrisq morsibus
uniuersa consumit. Cũq hec passi sint. ne sic quidẽ
ad dnm redire uoluerunt. Misi in uos mortẽ in uia
egipti Peussi in gladio uiuenes uros: usq ad captiuita¬
tẽ equorũ ur̃orũ & ascendere feci putredinẽ castroꝵ

Expanded text:
nerit, aeterna eis ariditate maledicit , ut nunquam nerit, aeterna eis ariditate maledicit , ut nunquam afferant, ne virore foliorum decipiant transeuntes. Et ut intelligamus hortos haereticorum et vineas et oliveta et ficeta ad malam partem referri, singulis sermonibus addidit, vestra: ut non Dei, sed haereticorum  ficeta vestra: quae omnia eruca populata est, extremum poenarum omnium: quae non avolat ut locusta, et huc illuc discurrens semesa dimittit; sed permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Cumque haec passi sunt, nec sic quidem ad Dominum redire voluerunt. Misi in vos mortem in via Aegypti, percussi in gladio juvenes vestros usque ad captivitatem equorum vestrorum.