comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum apłi nõ enim qd̃ uolo illud ago.
set q̃d uolo illud facio. Dic̃ eni qõ hõ
subiectus peccato faẽ ꝙ nõ uult. quia
nat᷑alr uult bonum. Set uoluntas
ħ semꝑ caret effectu. nͥ gr̾a dĩ adiuuet
ilib̾et. Si h omo sub̾tꝰ peccato ẽ. uult
qͥd malum ⁊ oꝑatur. qd seruus ẽ pec¬
cati.⁊ eus uoluntatẽ sic̃ supͣ dixit. ang̃
an ẽ ead̾ uoluntas .i. id̾ motus. qualibẽ¬
t̾ pecc̃o seruit. ⁊ qͣ nat᷑ałr uult bonum :
Si nõ ẽ ead̾ uoluntas. qͦ gͦ istarum est
q̃ c̾ homo iustificatur aseruitute pecc̃i
libatur. Ut eñ suꝑius disseruimus gr̃a¬

Expanded text:
m.: Non enim quod volo, illud ago, sed quod nolo, illud facio. Dicit enim quod homo subjectus peccato facit quod non vult, quia naturaliter vult bonum. Sed voluntas haec semper caret effectu, nisi gratia Dei adjuvet et liberet. Si homo subjectus peccato est, vult quidem malum et operatur, quia servus est peccati, et ejus voluntatem, sicut supra dixitAn est eadem voluntas, id est, idem motus, quo libenter peccato servit, et quo naturaliter vult bonum? Si non eadem voluntas, quae ergo istarum est, qua cum homo justificatur, a servitute peccati liberatur? Ut enim disseruimus
Abbreviated transcription (Latin):
ne pͥmos homines bonos ⁊ rectos ẽẽ cã¬
tos cum libo ar. quo possent. si uellẽt
ꝓͥa uoluntate peccare. eosq nõ necita¬
te set ꝓpͥa uoluntate peccasse. Recte
Imrecta ⁊ hona noluntate cõditus ẽ. Su¬
dñt motum eẽ m̃tis. qͦ mens relicta sr̃¬
ior lege subiẽ se peccatis. eisq oblectat᷑
⁊ alt̾ nat᷑alit̾ bonus libatur. ⁊ adiuuat᷑¬
⁊ ut efficacit᷑ bonum uelit. añ grãm uõ
lic natͣaͣłr uelit bond̾ ħ omo. ñ tñ absolu¬
te cõcedi oꝑtet bonam hr̃e uoluntatẽ.
seo pocius malam. Alii aũt dñt unam
lum eoq delectat᷑. iin quantum uult
bonum natałr bonus ẽ: inquantum ma¬
lum uult malus est

Expanded text:
ne primos homines bonos et rectos esse creatos cum libero arbitrio, quod possent si vellent propria voluntate peccare, eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse. Recte in recta et bona voluntate conditus est. Sudicunt motum esse quo mens relicta superiorum lege subjicit se peccatis, eisque oblectatur. et alter naturaliter bonus liberatur, et adjuvatur ut efficaciter bonum velit. Ante gratiam vero licet natte concedi oportet bonam habere voluntatem, sed potius malam. Alii autem dicunt unmalum, eoque delectatur: et in quantum vult bonum, naturaliter bonus est; in quantum malum vul
Abbreviated transcription (Latin):
filius. Ideo .n. filius. qr genitus. ⁊qr filiuᷤ
utiq genitus. Sic̃ aut̃ filius ad patrem
sic genitus. ad genitorẽ refertur. ⁊ ficut
pat̃ ad filui. ita genitor. ad genitũ. Id in¬

Expanded text:
id. Ideo quippe filius quia genitus, et quia filius utique genitus. Sicut autem filius ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Id
Abbreviated transcription (Latin):
unt. nullum sic excusat. ut et̾no igne
nõ ardeat. seo fortasse ut minus ardeat.
Non gͥ mulier excusationẽ hu̾it dignorã¬
tia.⁊ cum mandatum nouit. ⁊ peccatum
queri. cum sine uicio eẽt nat᷑a hominis
fuit. & in ip̃o enum ⁊ in alio cã extitit ut
fieret dñor. In alio quia in diabolo qͥ
suasit. In ip̃o quia uoluntate lib̃ii arbi¬
trii consensit. ⁊ cum lib̃m arbitum sit bo¬
num. ex re unq bona. malus ille consen¬
sus ꝓuenit. uta ex bono malum mana¬
uit. De hoc aũt insequenti pleniꝰ tracta¬
bimus. cum origo mali ⁊ inqͣre coales¬
cat in uestigabitur
An uolũtas p̃cesse

Expanded text:
unt, nullum sic excusat ut aeterno igne unt, nullum sic excusat ut aeterno igne non ardeat, sed fortasse ut minus ardeat. Non igitur mulier excusationem habuit de ignorantia, cum et mandatum noverit, et peccatum quaeri, cum sine vitio esset natura hominis, fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesse
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantia que excusat peccantẽ. ⁊ ẽ igno¬
rantia tał que nõ excusat est eñi ignorã¬
tia uincibilis: uignorantia in uincibilis
Excusatio omnis tollitur.ũ mandatum
q̃ nõ excusat. quia ⁊ ip̃a peceatum ẽ.ieoꝵ
quia uolunt. s nõ possunt q̃ exeusat. ⁊ ẽ
pena peccati nõ peccatum. ieorum qui
quaũ simplicit᷑ uesciunt. nõ renuentes
ul ꝓponentes scire. q̃ neminem plene
excusat.s sic fortasse ut minus puniat᷑
Uñ aug̾ ad ualentinum. Eis aufertur ex¬
cusatioꝙ mandata di nou̾nt.qͣ solent
hr̃e homines dignorantia:i licet grauiuis
sit peccare scient᷑ quam nescient: non
m̃ ioo confugiendum ẽ. ad ignor anne
tenebras. ut in eis quisquam excusatio¬
nem requirat. aliud ẽ enim necisse. ali¬
ud scire noluisse. quia ineis ꝗ intellige̾
noluerunt. ip̃a ignorantia peccatum ẽ.
in cis uͦ ꝙ nõ potuerunt. pena peccati.
Ignorantia uero q̃ nõ est eorumq scire
nolunt. sed eorum ꝗ fimpliciter nesci¬

Expanded text:
ignorantia, quae excusat peccantem, et ignorantia talis, quae non excusat. Est praeterea ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatuquae non excusat, quae est peccatum: et eorum, qui volunt, et non possunt; quae excusat, epoena peccati, non peccatum; et eorum qui quasi simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis qui intelligere noluerunt ipsa ignorantia peccatum est; in eis vero qui non potuerunt, poena peccati. Ignorantia vero quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simpliciter nesci
Abbreviated transcription (Latin):
ribdi. ⁊ ascilla: lib̾abis. Qd̃ .ii. dix̃ uniũ.
libat te ab arrio. Qd dix̃ sumus. lib̾at
te a sabellio. Si unũ. gͦ nõ diũsum.
u̾so. Erubescant gͦ sabellian. qui dñt
ipsũ eẽ patrẽ. qui est filius. ꝯfundẽtes
ꝑsonas. qui ⁊ dicti s̃ patͥpassian. qr
dñt patrẽ fuisse passũ. Arriani uero
dñt aliud patrẽ eẽ. aliud filiũ. non
unã sub̾am. s duas. Patrẽ maiorẽ.
filiũ minorẽ. Noli hoc dicere tu ꝰ cath¬
olice. In medio gͦ nauiga. utrũq ꝑi¬
culosũ latus deuita. ⁊ dic pat̾: pater
est. ⁊ filius. filius ẽ. alius pat̾. alius filiꝰ.
s non aliud. immo hoc ipsũ. qr unuᷤ
ds. Ecce ostensũ ẽ. q̃r unitas inpatre
ẽẽ dicatur. cum tres illi unum sint.
presse uidr. de indifferenti similitu¬
dine patris ⁊ filii fides locuta essẽ
cũ de patre ⁊ filio. ⁊ sp̃u sc̃o. ita sense¬
rit. sig̾catã in nõibus ꝓͥam unusc̾q¬

Expanded text:
rybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; verso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Ariani vero dunam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere tu, catholice. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, quia unus Deus. Ecce ostensum est quare unitas in Patre esse dicatur, cum tres illi unum sint.presse videtur de indifferenti similitudine Patris et Filii fides haec locuta esse, maxime cum de Patre et Filio et Spiritu sancto ita senserit significatam in nominibus propriam uniusc
Abbreviated transcription (Latin):
mouet qd̾ patri attribuit unitatẽ.
biutur unitas. ⁊ filio equalitas: For¬
te ead rõne attribuitur patri unitaᷤ.
ab alio ẽ. nec ab eo aliquid. uł aliqͥd
est abeterno: qs unũ cum eo ñ sit.
fidius .ni. ⁊ sp̃s .s. unum s cũ patre.

Expanded text:
movet quod Patri attribuit unitatem, ibuitur unitas, et Filio aequalitas? Forte eadem ratione attribuitur Patri unitas ab alio est, nec ab eo aliquis vel aliquid est ab aeterno, quod unum cum eo non sit: Filius enim et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unus đs. s non unus. Res .ii. du¬
Ie uł ples recte possunt dici unum
ẽẽ. si sint uius eẽntie. ⁊ earũ una
sit natura. Unus aut̃. uł una nõ pͭ
dici de diuersis rebus. nisi ad datur
quid unus uł una. quo ad dito. recte
Nescio utrũ inueniatur in scripturis
dictũ unũ sunt. quoꝵ est diũsa nata᷑.
Si aut̃ ⁊ aliqua pła eiusdẽ nature
in quãtũ diuersa sentiũt. Cũ gͦ sic d̾r
unũ. ut nõ addatur quid unũ. ⁊ pła
unũ dñr. ead̾ natura. atq eẽntia nõ
dissidens. neq dissenciens sigc̃atur.
pot̃ aliquid sig̃c̃ari. expłibus unũ
factũ. quãuis diuersis natura. sic̃ aĩa
⁊ corpus non possunt utiq dici un&.
Qͥo .ii. tam diũsũ nisi addatur. uł sub¬
intelligatur. quid unũ .i. unus homo:¬

Expanded text:
et unus Deus, sed non unus. Res enim duae vel plures recte possunt dici unum esse, si sint unius essentiae, et earum una sit natura. Unus autem vel una non potest dici de diversis rebus, nisi addatur quid unus vel una, quo addito, recte Nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum: Unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem et aliqua plura sunt ejusdem naturae iunt. Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicuntur, eadem natura atque essentia, non dissidens neque dissentiens significatut aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ibi leui. scdm rõnẽ quippe illam semi¬
nalem. ibi fuit leui. qua rõne ꝑ cõcubi¬
tum uenturꝰ erat inmatrẽ. scđm quã
he. sic̃ ille fuit in lumb̃ patͥs sui .i. qui sic
ẽ natus de patre habraẽ. sic̃ ille de suo
bilem concupiscentiam

Expanded text:
imatum. secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Leui, qua ratione per concubitum uenturus erat in matrem; secundum quam hae, sicut ille fuit in lumbis patris sui; id est, qui sic est natus de patre Abraham, quemadmodum de suo bilem concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
redictis adiciendum udr̃ ante peccata c̃ma¬
p̃ced entium patrũ ad pasiuiolos trãseãt d
sic̃ illi pͥmi hominis delictũ in omnes
carnalit̃ genitos. diximus. reouudas¬
se. Resi peccata parentum transeunt ĩ
paruulos. utrũ omiũ qͥ fu̾ũt ab adã
usq ad ipos. analiqͦr̃ ⁊ nõ omnium. De¬

Expanded text:
r, an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an aliquorum et non omnium. 2
Abbreviated transcription (Latin):
it. nͨ dedecuit: falsum eẽ ꝓbabitur. Nõ
enim assumpsit ignorantiam aliquã.
cum sit ignorantia q̃dam q̃ defectus
Nͣ ẽ. nͨ peccatum ẽ .s. ignorantia. inuici¬
bił. nam uncibił: peccatum ẽ. si tñ d̾
his ẽ: q̃ nb̃ expedit scire. Sunt enim
lium rer̃ ignorantia de fectus ñẽ. Conꝰ¬
tat aũt in ub̃ ẽẽ ignorantiam. atq
difficultatẽ uolendi. ⁊ faciendi bonũ.

Expanded text:
it, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorantiam aliquam, cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum est, scilicet ignorantia invincibilis; nam vincibilis peccatum est, si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim lium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓu̾is ut erret in uitus: iresistente at¬
q torquente dolore carnał iunculi.
nõ posse alibidinosis oꝑib. temꝑare:
nõ ẽ nat᷑a instituti hominis. s pena
dampnati. Ex qua miseria peccantib
ustissime inflicta. lib̾at di gr̃a. quia
sponte homo lib̾o ar. cad̾e potuit nõ ⁊ĩ
surgẽ.ad ꝙͣ miseriã ꝑtinet ignorantia
.⁊ difficultas. quam patit᷑ omnis hõo.
ab exordio natiuitatis sue. nec ab isto
malo quisquam. nͥ gr̃a di libatur. Ecce.
euident̾ dic̃ hic aug̃. ignorantiam. qͣ

Expanded text:
is, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi, non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena dajustissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
maior ẽ uoluntas di. quã celũ ⁊ tram. o
aut̃ dic̃. q̃r uoluit facere celũ ⁊ tram. ma¬
ius aliqͥd q̃rit quã est uoluntas dei. Nicħ
n. maius inueniri pot̾. Cõpescat gͦ se hu¬
mana tem̃itas. ⁊ id qd̾ non est non querat.
ne id qd̾ est non inueniat. Ecce his aueto¬
ritatib aꝑte infinuatur. qd̾ uoluntãs di
cã nulla ẽ ⁊ iõ querẽda non ẽ. Uoluntas

Expanded text:
i quam coelum et terra. Qui autem dicit: Quare voluit facere coelum et terram? majus aliquid quaerit quam est voluntas Dei, nihil autem majus inveniri potest. Compescat se ergo humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Ecce his auctoritatibus aperte insinuatur quod voluntatis Dei causa nulla est, et ideo querenda non est.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Nam sap̃ia illa q̃ ds ẽ c̾ata nõ est. filiꝰ
enim sap̾ia patͥs ẽgenita. nõ facta. nec
angłica gͥ uita. istud accipiendum ẽ de
qua dicit scͥpta qnͣ facta est. s. primo
omnium. S rursus alia scͥptura dicit.

Expanded text:
ia illa quae Deus est, creata non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptura quando facta est, scilicet, primo omnium. Sed rursum alia Scriptura, Gen.
Abbreviated transcription (Latin):
ali .i. dangłis. agendum uid̾r. ut acon-¬
tuntu c̾atoris. ad cognitionem creature
dignioris rõ nr̃a intendat. De iñ ad cõ¬
siderationem corꝑee tam illius que ẽ
ronał. quam illius q̃ non est rõnałdes¬
cendat. ut trinitatis inc̾ate sac̾mentũ.
tͥꝑtite cãture. eiq concretorum atq ꝯtĩ¬
gentium sequat᷑ documẽtum. De angli¬
qnͣc̾ata fuit.⁊uͥ⁊ qualis facta: dum pri
mo ꝯdetur. De iñ qualis effecta au̾sione
quorundam. ⁊ conu̾sione quorundam.
dercellentia qͦ ⁊ ordinibus.⁊ donorum
diffr̾ia.ide officiisac nominib aliisq
płibus: aliqua dicenda sunt. Quedam¬

Expanded text:
de angelis agendum videtur, ut a contuitu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum tripartitae creaturae, eique concretorum atque contingentium sequatur documentum. DISTINCTIt ubi, et qualis facta sit dum primum conderetur. Deinde qualis effecta aversione quorumdam et conversione quorumdam. De excellentia quoque, et ordinibus, et donorum differentia, et de officiis ac nominibus, aliisque pluribus aliqua dicenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ds ubiq totus est ꝑ eẽntiã.⁊ in scĩs habi¬
tat ꝑgram. Cũq suꝑius licet tenuit os¬
tensũ fit. qua rõne dicatur habitare in
quibusdã efflagitaret ordinis ratio id ⁊
assignari: quomꝰ ubiq ꝑeentiã ⁊ totus
sit: nisi huius ꝯsideracionis subluitas.
atq unm̃sitas humane m̃tis sensum:
epłam ad hebreos./ Siẽ multa de deo in¬
telligimus. que loqui penitus non ira¬
lemus ita multa loquimur: que intel¬
lige non sumus ydonei. Uerbi gr̃a. ꝙ
omniũ est cã beatoꝵ: scimus. quo modo
aut̃ uł que ista sit. penitus ignoramus.
Quidam tñ inm̃sa ingenio suo metiri
p̃sumtes: hoc ita fore intelligendũ tra
uieis s̃ ubi ipse.nec meis aliquid oꝑari
cessat. Nam ⁊ ipsa loca. ⁊ quicquid ieis
ẽ. nisi ipse ꝯseruet. manere non possũt.

Expanded text:
ique totus est per essentiam, et in sanctis habitat per gratiam. Cumque superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum Epistolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia, quod omnium est causa bonorum, scimus; quomodo autem vel que ista sit, penitus ignoramus.Quidam tamen immensa ingenio suo metiri praesumentes, hoc ita fore intelligendum tradin eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥoam hominis ext̾ioris. ⁊ int̾rioris ꝯfiniũ
Quicqͥd enim hm̃s in animo comune est
ext̾ior deputabit᷑. seo ⁊ ad uincta qͣdam ui¬
ta fua. qua compagex corꝑis ⁊ omnes sñiꝰ¬
iugent quib instructus ẽ ad ext̾iora sen¬
cienda. Ascendentibus introrsum quib¬
dam gͣdibus consid̾ationis. ꝑ anime partes
ubi incipit aliquid. occurrereq non sit
nob comune cum bestiis. incipit ratio. uͥ
homo int̾i̾or iam possit agnosci. Rationis
aũt pare suꝑior et̾nis ronibus conspicien¬
dis uł consulendis ad herescit. portio infe¬
rior ad temꝑalia gub̾nanda deflectitiur
R illa r̾onis intentio qͣ contẽplamur et̾na
sap̃ie d putat᷑. Illa uͦ qͣbene utimur reb
temꝑalib. scĩe dputatur. Cum ũ dissermmiꝰ
de nat᷑a mentis humane. de una quadã
re disserimus. nec eam in houo q̃ come
nũt uł sensualis anime imotus. q̃ incorꝑe¬
os sensus intendit᷑. nob peccoribq comu¬

Expanded text:
quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cumexterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda. Ascendentibus ergo introrsum qudam gradibus considerationis per animae partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci . Rationis autem pars superior aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit; portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur. Et illa rationis intentio qua contemplamur aeterna, sapientiae deputatur; illa vero qua bene utimur rebus temporalibus, scientiae deputatur . Cum vero disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quaeautem vel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque comm
Abbreviated transcription (Latin):
in catione. Sĩẽ hominis formatio scdm
corpus. desc̾bitur cum dr̃. formauit
ds hominẽ dlimo tr̾e. ita euisd scdm
animam factura desc̾bitur cum sub¬
dit᷑.: ⁊ inspirauit infaciẽ eius spira¬
culum uite. Corpus enim d limo tre
Uł scđ̾m aliam lit̾am flauit. uł suffla¬
uit. nõ ꝙ faucibꝰ sufflau̾it. uł manib
corpͤis corpus formau̾it sp̃c enĩ d̾s ẽ
nõ liniam̃tis mẽbrorum cõpositus.
Non ergo carnałr putemus dm corꝑei
nanibꝰ formasse corpus. uł faucibus inspiraᷤᷤ¬
se animam. s potiꝰ hominẽ dlimo tr̾e
scđm corpis for mauit iubendo uolẽ¬

Expanded text:
in creatione. Sicut hominis formatio secundum corpus describitur cum dicitur: Formavit Deus hominem de limo terrae, ita ejusdem secundum animam factura describitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Corpus enim de limo terrae secundum aliam litteram, flavit vel sufflavit; non quod faucibus sufflaverit, vel manibus corporeis corpus formaverit, Spiritus enim Deus est, nec lineamentis membrorum compositus. Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse animam, sed potius hominem de limo terrae secundum corpus formavit jubendo, volen
Abbreviated transcription (Latin):
sua amimam casse. u̾bis scͥpture ꝑ ucaci¬
flauit.⁊ c̃. Cum flat in quiunt uł spirat
capiunt tropica locutione dietum ẽẽ
animam fec̃. Fare enim ẽ flatum facẽ
flatum facẽ ẽ animam facẽ. Uñ dñs
gͦ audiendi qui putant aminã partẽ
cdi. Si eñ ħ eẽt nͨ ase nͨ abĩlio dcipi pos¬
set. nec admalum faciendum. ł patien¬
dum ꝯpłli. nec in meliꝰ uł dt̾ius mutari¬
posseo. fiatus gͦ qͦ hominem animaũ
factus ẽ ado nõ d d̾o. necdaliq̃ mat̾a¬

Expanded text:
a animam creasse, verbis Scripturae pertinaciflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat capiunt tropica locutione dictum esse animam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam facere. Unde Domergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua mat
Abbreviated transcription (Latin):
mortal. quod erat ei dligno uite nõ d̾¬
conditione nat᷑e. Mortał erat condi¬
tione corꝑ is animał. in mortał bnefi¬
cio conditoris. Non enĩ in mortale
erat. quod omnino mori nõ posset.
qd̾ nõ erit nͥ cum fui̾t spu̾ale. aꝑte
dicit quod nõ exnatura .s. ex ligno
uite habebat posse nõ moriꝰ. Pret̾ ħ
aliqui dnt quod nisi illo ligno ut̾etur
non semꝑ iuu̾et quia peccaret. Pecca¬
ret enim si illo ligno nõ ut̾etur. quia
mali. Sic ergo peccaũ comedendo
q̃d erat ꝓhibitũ. ita etiam peccar et.
si nõ comeder et quod erat iussum.

Expanded text:
od erat ei de ligno vitae, non conditione naturae. Mortalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod nisi illo ligno vitae uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia a sicut peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret, si non comederet quod erat jussum
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ sit dici pena. ñ tñ omne pot̃ dici
pena peccati. Pena eñ peccati ut p̃¬
dictum ẽ. ẽ illuo cꝰ cã est. aliud p̃ce¬
dens peccatum. Nam peccatum sic dr̃
pena peccati. respectii p̃cedentis sic̃
dr cã peccati respectu sequentis. Quo:
fit. ut id̾ peccatum ⁊ cã sit ⁊ pena pec¬
cati. sed alt̾ius pecc̃i pena. ⁊ alt̾ius cã.
ut enim gg̃. ĩ moralib ait peccatum
.ꝙ penitent̾ia nõ diliutur suo pond̾e
mox ad aliud trahit. Uñ fit. ut non
solum peccatum sit. seo ⁊ cã peccati.
Ex illo quippe culya subsequens
oritur. Peccatum uͦ quod ex peccato
oritur. nõ solum peccatũ seo ⁊ pena
peccati ẽ. quia usto iudicio d̾s̃ cor
peccantis obnubilat. ut p̾cedentis
peccati mĩto. ⁊̃ in alia cadat. quem
eñ lib̾are noluit. deserẽdo ꝑcussit.

Expanded text:
sit dici poena, non tamen omne potest dici poena peccati. Poena enim peccati, ut praedictum est, est illud cujus causa est aliud praecedens peccatum. Nam peccatum sic dicitur poena peccati respectu praecedentis, sicut dicitur causa peccati respectu sequentis. Quo fit ut idem peccatum et causa sit, et poena peccati; sed alterius peccati poena, et alterius causa; ut enim Gregorius, in Moral., ait: Peccatum  poenitentia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit,
Abbreviated transcription (Latin):
cumait crimina cͥminib uindicãi.
udr̃ insinuare ea ip̃a q̃ peccata sũt
essentialit̾ ẽẽ penas peccati .i. punicio¬
nes peccati. Ad ħ aut̃ in qͥunt illi ħ
⁊ similia dicta eẽ. scd̾m rõnẽ p̃dictã.¬

Expanded text:
cum ait crimina criminibus vindicari, videtur insinuare ea ipsa quae peccata sunt, essentialiter esse poenas peccati, id est, punitiones peccati. Ad hoc autem inquiunt illi haec et similia dicta esse secundum rationem praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
do. siue alio mͦ explicabili: in passi¬
ones ignominie ut cͥmina cͥminibꝰ
undicarent᷑. ⁊ supplicia peccantiũ
nõ tm̃sint. tormẽta. seo ⁊ uiciorum
increm̃ta. Illa gͦ peccata q̃ enum̾at

Expanded text:
 sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed et vitiorum incrementa. Illa ergo peccata quae enumerat
Abbreviated transcription (Latin):
tud̾o ꝑsonis nõ angłis fit ibi sermo. In
ad aliud dr.cuuiꝰ similituoine̾ g̾it. ⁊ adq
rep̃senttndum facta ẽ. sic̃ imago cesarĩ
q̃ ip̃iꝰ similitudinem p̾ferebat. ip̃mq
quodam mͦ rep̾sentabat. In ꝓpͥe tñ ima¬
sumitur aliquid. Ponit᷑ m̃ ab usiue aliq̃n¬

Expanded text:
sonis non angelis fit ibi sermo. Impad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imasumitur aliquid. Ponitur tamen et aliq
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam. intelligentram ⁊ dilectionẽ
ad similitudinẽ scđm innocentiam ⁊ it̾i¬
ciã q̃ in mente rõnali nat᷑ałr sunt. U
imago considatur incogintione u̾tatis
similitudo in amore uͥtutis uł u̾tatis¬
Uł imago in omnibꝰ aliis similitudo ĩ
ẽẽntia quia in mortał i in diuisibił. Un̾¬
aug̃.ĩ ł. d quantitate anime. anima
facta ẽ fimił do. quia in mortalẽ indis¬
solubilem fec̾ eam ds̃.Imago gͦ ptinet
ad formam. similitudo ad nat̾am. faetꝰ
g̾est homo scd in aminam ad imaginem
⁊ sim ilitudinẽ. ñ patris. ułfilii. uł sp̃s¬

Expanded text:
am et dilectionem: ad similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in aliis omnibus, similitudo in essentia, quia et immortalis et indivisibiib. de Quantitate animae, c. 1: Anima facta est similis Deo, quia immortalem et indissolubilem fecit eam Deus. Imago ergo pertinet ad formam, similitudo ad naturam. Factus est ergo homo secundum animam, ad imaginem et similitudinem non Patris vel Filii vel Sp
Abbreviated transcription (Latin):
cum dr̃ fi: adimaginem: nõ qͣi ad filiũ
dr̃ fi. alioquin nõ dic̾etur ad imaginẽ
nr̃am. Qiomodo enim ad imaginem
go sit: fuerunt aũt ialii ꝑspicatius ħ
tractantes. ꝙ ꝑ imaginẽ filium ⁊ ꝑsimib¬
id referentes ad similituomẽ tm̃. ad
imaginẽ uero sub intesligendum eẽ
meam. hominẽ ũ ⁊ imaginẽ ẽẽ.⁊ adima¬
ginem ⁊ similitudinẽ factũ ẽẽ tradider̃.
⁊ imaginem unaginis ẽẽ: i fimilitudi¬
nis. U erumptamẽ ħ distinctio hicet ⁊¬
reꝓbabił penitus nõ udeatur. quia &
medio montium .i. auctoritatib scõꝵ
nõ manat congruentiꝰ. iniago ⁊ simili¬

Expanded text:
tur fieri ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur fieri; alioquin non diceretur ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram go sit? § Fuerunt autem et alii perspicacius haec tractantes, qui per imaginem Filium, et per similid referentes ad similitudinem tantum; ad imaginem vero, subintelligendum esse meam. Hominem vero et imaginem esse et ad imaginem et similitudinem factum esse tradiderunt, et imaginem imaginis e. Verumtamen haec distinctio, licet reprobabilis penitus non videatur, quia de medio montium, id est, auctoritatibus sanctorum non manat, congruentius in ipso homine i
Abbreviated transcription (Latin):
tu dtn diximus. Uñ fuerunt nõ nulli.
qui ita distincxerunt ut imaginẽ inh
loco intellig̾ent filium. hominem uͦ nõ
imaginemꝰ s ad imaginem factum: di¬
cerent. quos refellit apłs dicens. uir q¬

Expanded text:
te diximus. Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Apostolus dicens, 1
Abbreviated transcription (Latin):
am ostensum ẽ quid sit originale peccatũ
⁊ quałr aparentib infilios. ⁊iꝑcarnẽ in
animã transeat. ex quib ⁊̃ innotescit qr̃
dicatur originale percatũ. id̃o .s. quia ex
uiciosa lege originis nr̃e inqua concipim᷑
citur ut supͣdictum ẽ. Non enim quia ex
carne tracta ab adam concepti sumus.
id̾o peccatum traximꝰ. quia i corpus xp̃i
er ead̾ carne formatum ẽ. quia ab ad ani
descendit. seo eiis conceptus est celebratꝰ
nõ lege peccati.i. concupiscẽtia carnis
uñ ⁊ caro eius peccatrix nõ fuit ĩmo oꝑa
centur. sine libidine nõ ẽ parentum con¬
cubitus. Ob hoc filiorum ex eorum carne
nascentium. uõ pot̃ sine peccõ ẽẽ concept
Ubi peccatũ in par uulos nõ trãs mutit
ꝓpagatio. seo libido. nec fecinoitas nate
humane fac̃homines cum peccato nas¬
ci. seo feoitas libidims ꝙͣ homines hñt
ex illius uistissima condẽpnatione pec¬

Expanded text:
am ostensum est quid sit originale peccatum, et qualiter a parentibus in filios, et per carnem in animam transeat. Ex quibus etiam innotescit quare dicatur originale peccatum: ideo scilicet, quia ex vitiosa lege originis nostrae, in qua concipimurcitur, ut supra dictum est. Non enim quia ex carne tracta ab Adam concepti sumus, ideo peccatum traximus; quia et Christi corpus ex eadem carne formatum est, quae ab Adam descendit; sed ejus conceptus est celebratus non lege peccati, id est, concupiscentia carnis, unde et caro ejus peccatrix non fuit, imo opercentur, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus; ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis quam homines habent ex illius justissima condemnatione pec
Abbreviated transcription (Latin):
meã. Er hoc itaq apparet exlege cõcepii¬
ons traduci orig̾̃ peccatum. quia nisi
conceptio sic fieret in carne. anima ex
carnis conui̾ctione concupiscẽtie iuti¬
emiti peccatum ꝓpagatur caro nec tñ time
infunditur anima scđm phisicos sed iam ef
quis in quit ꝑcufserit inulierẽ p̃gnantem
⁊ ab ortum fecĩt. si aduc informe fu̾it puer¬
ꝑium mulctabitur pecunia. Si aũt format᷑
finit reddat animam ꝓ anima. formatũ uero
intelligitur ꝓpͥa anima aminat̾ ⁊ informe
ꝙ nõ dum ht animam. In ipso gͦ ꝯceptu cũ
caro ꝓpagatur. nõ dũ difunditur anima se¬
m̾ gͦ ibi peccatũ transmutit᷑. cum pece̾m nõ
possit eẽ uͥ anima nõ ẽt adꝙ dici pot̃. quia
in illo cõceptu drͣ peccatum transmitti. nõ
quia peccatũ orig̃ ibi sit.s quia caro ibi tra¬
hit. id ex quo peocatũ fit manima cũ infim¬
ditur. E uirũq uocatur conceptus .s. ⁊ cum
caro ꝓpagatur. formainq corꝑis humani

Expanded text:
mea. Ex hoc itaque apparet ex lege conceptionis traduci originale peccatum, quia nisi conceptio sic fieret in carne, anima ex carnis conjunctione concupiscentiae vitimitti peccatum, propagatur caro, nec tamen infunditur anima secundum physicen; sed jam effquis, inquit, percusserit mulierem praegnantem et abortum fecerit, si adhuc informe fuerit puerperium, mulctabitur pecunia; si autem formatum fuerit, reddat animam pro anima. Formatum vero intelligitur, propria anima animatum; et informe, quod nondum habet animam. In ipso ergo conceptu cum caro propagatur, nondum infunditur anima. Quomodo ergo ibi peccatum transmittitur, cum peccatum non possit esse ubi anima non est? Ad quod dici potest, quia in illo conceptu dicitur peccatum transmitti, non quia peccatum originale ibi sit, sed quia caro ibi contrahit id ex quo peccatum fit in anima cum infunditur. Et utrumque vocatur conceptus, scilicet cum et caro propagatur formamque corporis humani
Abbreviated transcription (Latin):
natũ est. iam non erit ⁊ pater. auetor
et̃nus. Si quid gͥ ei qui abet̾no patre
natus est. exet̾nitate defũit. id ipsum
centi.:ĩ: infinitum ẽ nasci. Mediũ .n.
quid inter natiuitatẽ dei filii. ⁊ gen̾aci¬
onẽ dei patris. nec sensus admittit q ⁊
ĩ gen̾acione natiuitas ẽ. ⁊ in natiuitate
generatio ẽ: qr sine utroq neutrũ est
inreb humanis nata s̃. aliq̃n ñ fũnt.
s aliud ẽ exeo nasci. qd̾ non fuit sẽꝑ.
aliud exeo natũ ẽẽ: qd̾ semꝑ est. Ibi.¬
nec semꝑ fuit. qui pater est. nec semꝑ
pater est. ⁊ qui non semꝑ pat̾ est. nõ
semꝑ genuit. ubi aut̃ semꝑ pater est.
semꝑ filius ẽ. Qd si semꝑ deo patͥ ꝓpͥũ¬

Expanded text:
 jam non erit et Pater auctor aeternus. Si quid igitur ei, qui ab aeterno Patre natus est, ex aeternitate defuerit, idipsum acenti etiam infinitum nasci est. Medium enim quid inter nativitatem Dei Filii et generationem Dei Patris, nec sensus admittit; quia et generatione nativitatis est, et in nativitate generatio est; quia sine utroque neutrum est; in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint? Sed aliud est ex eo nasci qui non fuit, aliud ex eo natum esse qui semnec semper fuit qui pater est, nec semper pater est; et qui non semper pater est, non semper genuit; ubi autem semper Pater est, semper Filius est. Quod si semper Deo Patri p
Abbreviated transcription (Latin):
plane dt̾minat dicens. Pot̾ putari falsa
cẽ ista sententia quam diximus nusꝙͣ
ẽ. nͥ in uoluntate illd p̾cipue intelligen¬
dum ẽ. qd iusta dampuatio consecura
ẽ.i. pͥmum hominis pecc̃m. Ie od̃ quoq
.I. douabus animab aliud tradit consi¬
datione dignum. ait enim. Nõ nͥ uolun¬
tate peccatur. Ip̃amq uoluntatẽ diffi¬
inuit dicens. U oluntas ẽ animi. motus
cogente nullo ad aliqͥd.uł nõ admittẽd ũ
uł adipiscendum huiꝰ dicti cãm aꝑiens.
⁊ intelligentiam pandens. in .i. retracta.
referetur intentio. qui inꝑadiso fecunt
originem mali. nullo cogente peccando.
.i. liba uoluntate. quia ⁊ scientes cẽ p̃cep¬
tum fecerunt. ⁊ille temptator suadit ut
ħ fieret nõ coegit.

Expanded text:
plane determinat dicens: Potest putari ista falsa esse sententia qua diximus, nusquest nisi in voluntate, illud praecipue intelligendum est quod justa damnatio consecuta eimabus, cap. 10, aliud tradidit consideratione dignum; ait enim: Non nisi voluntate peccatur; ipsamque voluntatem definit dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam pandens, in lib. Retract.,referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit.
Abbreviated transcription (Latin):
to dñr. qr uł anescientib. ł acoactis
ignorans: uoluntatẽ utiq facit. qd̃
cum faciẽdum. nõ sit putat eẽ faciẽ¬
dum: ⁊ ille qui concupiscente aou̾sus
sp̃m carne. nõ ea que uult faẽ ꝯcupis¬
cit quidem nolens: ⁊ ieo nõ facit ꝙ
uult. set si unqr̃: concupiscentie cõsen¬
tit uolens ⁊ i eo nõ faẽ. nͥ ꝙ uult ulło¬
ꝙ in paruuł ẽ originalit̾ peccatum. ex
ꝑ hominis uoluntate mala contractũ
peccatum uoluntariũ ẽ. ic̃. Ecce qua¬

Expanded text:
cuntur, quia uel a nescientibus uel a coactis ignorans, uoluntate utique peccat, quod, cum faciendum non sit, putat esse faciendum, et ille, qui concupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem nolens et ideo non facit quod uult, sed, si uincitur, concupiscentiae consentit uolens, et ideo non facit nisi quod u in parvulis est originale peccatum, ex prima hominis voluntate mala contractum peccatum voluntarium est, etc. Ecce qua
Abbreviated transcription (Latin):
mancipauit. De h ominis ⁊̃ in uiria cõ¬
uincẽtur diabolus. quia illum ⁊ pͥꝰ falla¬
ci ꝓmissione decep̃. ipꝰ m̾ala inferendo
lesit. In iuste gͥ diabolꝰ. quant̃ ao se te¬
nebat hominem. s homo iuste tenebat᷑
quia diabłs numquã muit potesta¬
tẽ ħre suꝑ hominem. s homo mũit ꝑ
culpam pati. diaboli tirannidẽ. Si gͥ
ds. qui utͥq p̃erat potentia hominem
libare uellet. sola uissiones uirtute
hominẽ potãt rectissime lib̾are: sed ob
cãm p̃missam: iusticia humilitatis
uti uoluit. qui dum in carne mortali
crucifixus ẽ. iustificati sumus .i. premĩ¬
sionem peccatorum eruti de potesta¬

Expanded text:
hominis injuria convinceretur diabolus, quia et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si ergo Deus, qui utrique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberare; sed ob causam praemissam justitiae humilitatis uti voluit. Qui dum in carne mortali crucifixus est, justificati sumus, id est, per remissionem peccatorum eruti de potesta
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit ꝓ nob̾. Diu̾sa gͦ intentio: oi¬
ũsa facta fac̃. ẽ tũ sit una res exoiu̾sis
Ecce unã rẽ dicit ĩ fuisse ⁊ diu̾sa fac
assio g̃.x iopus uideorum dr̃. quia ex
actib eorum ꝓuenit: iopus di. quia
eo auctore .i. uolente fuit. U ñ aug̃. ne¬
opus auctoris ⁊ ut gn̾alit̃ cõcludam. qͦ¬
ciens incarne. xͦ aliquid patit᷑. opus
auetortoris ẽ. quia enim sua uolunta¬

Expanded text:
dedit pro nobis. Diversa ergo intentio diversa facit, cum tamen sit una res ex diversis. Ecce unam rem dicit ibi fuisse, et diversa factassiactibus eorum provenit, et opus Dei, quia eo auctore, id est, volente fuit. Unde August.: Neopus auctoris. Et ut generaliter concludam, quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est; quia enim sua volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sac̃dos id̾q hostia. ⁊ p̃cium nr̃e recon¬
ciliationis. qui se in ara crucis ñ dia¬
bolo seo do tͥnitati obtulit ꝓomnibus
qͣntum ad p̾cii sufficientiam s ꝓ electis
tm̃. quantum ad efficatiam. quia p̃des¬
tinatis tm̃ salutem effecit. de quo ⁊i le¬
te ad passionẽ accessit.⁊ pat̾ eum tradi¬
dit. quia uolũtate patͥs. ĩmo tocius
trinitatis passus ẽ. Iudas tradidit pro¬
nus. opus xͥ ⁊ pat̾s bonum. quia bona
patris ⁊ filii uoluntas. malum fuit opꝰ
uide:⁊ iudeorum. quia mala fuit in¬
tentio. Diu̾sa fuerunt ibi facta. siue
infacto illo patrem filium. uidam. ui¬
deum. aliquando. disiungunt. Respi¬
cientes enim adpassionẽ unum opus
illorum dñt attẽdentes intentiones: ⁊
actus facta diu̾sa disc̾nunt. Uñ aug̃
fãcta in quio traditio apat᷑. facta ẽ tradi¬
tio afilio. facta ẽ traditio uida. Unares
facta ẽ. Quid gͦ disc̾uit int̾ eos: quia
ħ fecit pat̾ ⁊i filius incarutte uidas u̾õ

Expanded text:
 sacerdos, idemque et hostia pretium nostrae reconciliationis; qui se in ara crucis non diabolo, sed Trinitati obtulit pro omnibus, quantum ad pretii sufficientiam; sed pro electis tantum quantum ad efficaciam, quia praedestinatis tantum salutem effecit. De quo et lete ad passionem accessit; et Pater eum tradidit, quia voluntate Patris, imo totius Trinitatis passus est; Judas tradidit pronus, opus Christi et Patris bonum, quia bona Patris et Filii voluntas; malum fuit opus Judae et Judaeorum, quia mala fuit intentio. Diversa fuerunt ibi facta sive oin facto illo Patrem, Filium, Judam, Judaeum, aliquando disjungunt. Respicientes enim ad passionem, unum opus illorum dicunt; attendentes intentiones et actus, facta diversa discernunt. Unde August.: Facta est, inquit, traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est. Quid ergo discernit inter eos? Quia hoc fecit Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾̃ eum ĩ mitant̃. qui ne glecta.ł ⁊̃
posa iusticia potentie mag̃ student eiꝰ¬
q uł adẽptione letantur. uł cupiditate
inflamantur. Iõq placuit dõ. ut non
porentia. sed iusticia uincens: hominẽ
erueret in quohomo eum imitari dis
cẽt. Pꝰ uõ: in resurrectionẽ secuta ẽ po¬
rentia. quia reuix̾ mortuus. numquã

Expanded text:
magis eum imitantur, qui, neglecta vel etiam perosa justitia, potentiae magis student, ejusque vel adeptione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justitia vincens, hominem erueret, in quo homo eum imitaretur: postea vero in resurrectione secuta est potentia, quia revixit mortuus, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc dñis. qr idẽ de natiuitate huiꝰ
sciebat ante quã fierẽt. hcet tunc ⁊ nuq
oꝑteat. Nam qd̾ tunc futurũ erat. nuc̃
p̃teritũ est. Ideoq uerba ꝯmutãda s̃. ad
ipsum designandui. Sic̃ diũsis tpr̃ib lo¬
quentes. eandẽ diem modo ꝑadũbiũ eras
designamꝯ dũ ad huc futura ẽ. modo per
hodie. dum presens ẽ. modo ꝑheri dũ pre¬
t̾ita est. ita ante quã erearetur mundus.
sciebat d̾s hunc creandũ post quã c̃atus ẽ
scit eum catum. nec ẽ hoc diuerfa scire. s¬

Expanded text:
idem de nativitate hujus sciebat antequam fierent, licet tunc et nunc oportet. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit eum creatum, nec est hoc scire
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scit. De p̃sciã pͥmo respondemus dicẽ¬
tes. młta eum p̾scisse. que modo nõ p̃s¬
cit. Cum.n. eius p̾scĩa nõ sit nisi de futu¬
ris. exquo illa que futura erant p̃sẽcra
fiunt. uł pretereunt. subdi p̃scĩa esse
p̃scire desinit nisi cũ futura eẽ desinũt.
Neq cum p̃scire desinit aliqua q̃ ante
presciebat. minus ea noscit. quã ante
agnoscebat. Non .ii. dr exdefectu scĩe eiꝰ.
qd̃ aliqua p̃scierit aliq̃n. que mͥ ñ p̃sciat.
s ex ranone uerbi. qd̾ ẽ p̃scĩa. Prescire

Expanded text:
ia primo respondemus, dicentes multa eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defectu scientiae Dei quod aliqua praescierit aliquando quae modo non praesciat, sed ex ratione verbi quod est praescientia. Praescire
Abbreviated transcription (Latin):
on enim ẽ eis concessum habitare ĩcelũ.
quia clar locus ẽ ⁊ amenus. nec int̾ra nb¬
cum. ne homines iumis infestarent.
ca tradita̾ inaere isto caliginoso. ꝙͥ eis
qͣi carcer usq ad tp̾s iudicii dputatus ẽ
ĩc̃ au̾t d trũentur inbaratum inferm. ẜ̃¬

Expanded text:
on enim est eis concessum habitare in coelo, quia clarus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. ica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus est; tunc autem detrudentur in baratrum inferni
Abbreviated transcription (Latin):
mãmona nomen dmonis. qͥ nomine uo¬
cantur diuitie. seam sẏram lingam. ħ
autem ñ iõ ẽ.ꝙ. diabolus in potestate hãt
dare uł auferre. diuicias cum uult.¬
sed quia eis utitur ad homminũ tet᷑a¬

Expanded text:
mammona nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syriam linguam. Hoc autem non ideo est, quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias, cui velsed quia eis utitur ad tenta
Abbreviated transcription (Latin):
anglos alii aliis p̃lati sunt. ⁊ alii aliis sub¬
n. Quam diu enum durat mundus. ãgħ
angłis. homines hominib idmones ꝗ¬
monib p̾sunt. s infuto omnis euacuabi¬
maiores:alias minores. Quidam enim

Expanded text:
alos alii aliis praelati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu enim durat mundus, angeli angelis, et homines hominibus, daemones daemonibus praesunt, sed in futuro omnis evacuabimajores, et alias minores. Quidam enim
Abbreviated transcription (Latin):
ret cum nõ pͥ  sit ipse ultor. quam aliqͥs
peccator: Non enim dampnat ip̃e in¬
suris futur̾ bonum reuelau̾t. Id̾oq nͤ
illi ꝙ cecid er̃ unquam. nec illi ꝙ ꝑstiter̾
usq ad consumationẽ bati fuerunt quia
beati nõ pot̾ant eẽ si dbeatitudine cer¬
ti nõ erant. ułsi dãnatiõis inc̾ȩtierãt¬
.Uñ aug̾i in eod̾. Dr̃e in quid d angłis
qd̃ in suo gen̾ebeati ẽẽ pꝰ sunt. dãnatio¬
nis uł salutis incẽti. quib nͨ spes erat.
quia mutandi eẽnt in meliꝰ: nimia p̃

Expanded text:
ret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse insuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt illi ꝙ ceciderunt. quia sui euẽ¬
Si enim lapsum suum pͣscier̾. aut ui¬
tare uoluerunt ⁊ nõ potuerunt: ⁊ ita
uta erant stulti.⁊ ialigui. Id̾oq dm̃s
ꝙ nõ erant p̾scii euentus sui. nͨͦ eis da¬
angłi ꝙ. ꝑstiter̾. beatitudinẽ cͥ affut᷑am
p̃scier̃. atq de ea c̾tispe extiterunt. Un̾
quodam mͦ iam bati erant. ⁊ reu̾a si ita
fuisset. posset dici. illos aliquo mͦ fuisse
b̾atos. alios uͦ ñ. ꝙ nescier̾ euentũ suum

Expanded text:
fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eveSi enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis dai perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsubalis. ⁊ coet̾ua est. que si amicicia
ꝯuenienter dici pot̾. dicatur. s aꝑcius
deus suba est.⁊ deus caritas est. Tria
gͦ sunt. ⁊ non amplius. unus. diligens
eum. de quo est:⁊ ipsa dilectio. Que si
nicħ est. quomͦ deus. dilectio est : Si
non est sub̾a. quomodo ds ẽ sub̃a: Qd¬

Expanded text:
coaeterna est; quae si amicitia convenienter dici potest, dicatur, sed aptius Deus substantia est, et Deus charitas, est. Tria ergo sunt, et non amplius: unus dieum de quo est, et ipsa dilectio: quae si nihil est, quomodo Deus dilectio est? si non est substantia, quomodo Deus substan
Abbreviated transcription (Latin):
qui suam maliciam di bonitatẽ suꝑare
putant. ⁊ iõ penitentiam nõ assumunt.
⁊ qui miqͥtati tam ꝑtinaci mente inhe¬
tiẽtiam di ab utntos. ⁊ d micdia di nimis
p̃sumentes. quib placet malitia ꝑꝑ se
sic piis bonitas. Isti nimia ꝑtinana: ip̃¬
sumptione peccant. autumantes dm nõ
c̃ẽ iustum. Illi desꝑatione dm nõ boñ ex¬
istimant tollentes. in ħ turbulentissimo
iniq̾tatum uiari portum diuine indul¬
gentie. quo se recipiant fluctuantes at¬
q ipsa desꝑatione ad dunt peccata pec¬
catis dicentes inicdiam nullã ẽẽ.⁊ suꝑ

Expanded text:
qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inhaetientia Dei abutentes, et de misericordia Dei nimis praesumentes; quibus placet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes misericordiam nullam esse,
Abbreviated transcription (Latin):
testati. bonitati.agr̃e di in uide nõ du¬
bitatur. Nõ utiq distinetio illa u̾boꝵ
sic accipienda ẽ. quasi tͥum ꝑsonarũ
quia sapientia filio atͥbuit᷑. iercium
expositum ẽ. Qui gͦ peccat ꝑ infirmita¬
tẽ. uł ꝑ ignorantiam facile ueniam adi
aũt una sit potentia. sapientia. boni¬
tas tͥum. qr̃ patͥ potentia. filio sapiẽ¬
tia. spui scõ bonitas. sepius assignetur
suꝑius dictum est.

Expanded text:
invidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium personarum quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipnctum. Cum autem una sit potentia, sapientia, bonitas trium, quare Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas saepius assignetur, superius dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
oicare. Ex his ostenditur. ꝓsinglis pec¬
catorib in hac uita ẽẽ orandum nͨ de
aliquo ẽẽ diffioñdum. quia conu̾ti pͭ
dum in hac uita ẽ. quia nõ pͭ sciri de
aliquo utrum peccau̾it ad mortem
uelatum fuit. Ex p̃dictis aliquatenus
capi pͭ. quomodo accipiatur peccatũ
natio ẽẽ uidr̃. ⁊ omnis in penitentis. obs¬
tinacõ. atq desꝑatio. Notandum uõ ẽ¬

Expanded text:
am . Ex his ostenditur pro singulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaverit ad mortem velatum fuerit. Ex praedictis aliquatenus capi potest quomodo accipiatur peccatum natio esse videtur, et omnis impoenitentis obstinatio atque desperatio. Notandum ve
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitam qͥ ualde mali sunt mĩtis
pectati assignatio. ħ enim peccatum aũg
diffiniens. in .ł.d sermone dñi in monte:
i adu̾sus ipãm grãm. qua reconfiliatus
ẽ do. inuidentie fascib agitat᷑ q̃d fortas

Expanded text:
hanc vitam qui valde mali sunt meritispeccati assignatio. Hoc enim peccatum August. definiens in lib. de Sermone Domini in monte, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod fort