comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͣtꝙ cã cessãt oꝑa: dec̾rit᷑ ad maliciã
darahendi hec est utiq indribita-¬
ta ꝓles inidie. ꝙ caritatẽ
abeẽ manifesto indicio ꝓtes¬
tatur. Et nunc qͥdem bona
aliena ꝑu̾tit ñc minuit. ma¬
la aut fingit que non sunt.
aut magnificat ꝙ extollit
si qua sunt. Karitas ñ agit
ꝑperam. at ħ sola ꝑn̾sitate
letatur. Cum apłs uicia gen¬
tium multa enumeret. no¬
uissime & quasi inculmine
maloꝵ. siue ꝓfundo rectius
dix̾im posuit detractores. eos¬
q tanquã singłari nota di¬
uine bonitatis hostes expͥmẽs
quasi solos deo odibiles eẽ ꝓ
nunciat. Uerumtũ illos do
odibiliores inter ceteros ẽẽ cre¬
dicłim. qui latenti odio ut
magis noceant eisq credat᷑
fidelius laudes p̃dicant ali¬
enas. amiciciã simulant. su¬
bieientes tñ incalce sermonis:
uł modicũ qd̾ p̃cedentib ti¬
tuł adu̾setur. felix ꝙ nato
selix ꝙ coniuge ꝓtheus. ꝙ
cui sidemas ngulati cͥmina
phoci: omĩa conting̾ant. Nũ¬

Expanded text:
ritur ad malitiam detrahendi. Haec est utique indubitaproles invidiae, et charitatem abesse manifesto indicio protestatur. Et nunc quidem bona aliena pervertit, nunc minuit: mala autem fingit quae non sunt; aut magnificat et extollit, si qua sunt. Charitas non agit perperam, at haec sola perversitate laetatur. Cum Apostolus vitia gentium multa enumeret, novissime, et quasi in culmine malorum, sive profundo rectius dixerim, posuit detractores, eosque, tanquam singulari nota, divinae bonitatis hostes exprimens, quasi solos Deo odibiles esse, pronuntiat. Verumtamen illos Deo odibiliores inter caeteros esse crediderim, qui latenti odio, ut magis noceant, eisque credatur fidelius, laudes praedicant alienas, amicitiam simulant, subjicientes tamen in calce sermonis vel modicum, quod praecedentibus titulis adversetur: Felix et nato, felix et conjuge Proteus: Et cui, si demas jugulati crimina Phoci Omnia contigerant. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ & p̃ambulus gre baptiᷤᷤ¬
ta saluatoris dũ penitentiã p̃di¬
cat ꝙ uiciis indicit fugam con¬
fessionẽ eruit u̾itatis. ꝙ ad in¬
crepationẽ iniuriȩ & condemp¬
nationẽ miqͥtatis omĩum ficde¬
liũ linguas exacuit. Quid noui

Expanded text:
exemplum. Et praeambulus gratiae Baptisexemplum. Et praeambulus gratiae Baptista Salvatoris dum poenitentiam praedicat et vitiis indicit fugam, confessionem eruit veritatis, et ad increpationem injuriae, et condemnationem iniquitatis, omnium fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
splenduerunt. illustͥntes temꝑa
sua. preambuli coetaneoꝵ suoꝵ
in id iusticie & ueritatis qd̾ dis¬
positione diuina illuxerat
ad noctis sur tenebras cecitatisq
molestias depellendas sua sida
defuerunt. uiri qͥdem uirtu¬
tis titulo nobiles. magnoꝵ¶ oꝑũ
sulgentes insignib. quoꝵ exem¬
plis ad cultum uisticie semꝑ
alii ꝓue̾antur. Nonne abel ĩno¬
centiam docuit. enoch mundi¬
tiam actionis: Quid delonga¬
nunitate spei ꝙ oꝑis non habu¬
it noe: quid de obedientia fide¬
liter inplenda defuit abrahee
Isaac coniuigii castimoniam in¬
struit. ꝙ iacob laboris toleranti¬
am ostendit. Ioseph parricidaᷤᷤ
as fr̃s boni retͥbutione remu¬
nerat. eoq docet abonis bona
ꝑ malis tribuenda.
IN multis milib incre dͥ li. in¬
durati. ꝙ dm semꝑ exacerban¬
tispopłi moysi mansuetudo
ostendit᷑.ꝙ ĩminentibꝰ adu̾sis
ꝯfidentis iosue magnanimitaᷤᷤ
declatat᷑.Iob patientie indicit

Expanded text:
splenduerunt, illustrantes tempora splenduerunt, illustrantes tempora sua, praeambuli coaetaneorum suorum in id justitiae et veritatis, quod dispositione divina illuxerat ad noctis suae tenebras, caecitatisque molestias depellendas, sua sidera defuerunt, viri quidem virtutis titulo nobiles, magnorumque operum fulgentes insignibus, quorum exemplis ad cultum justitiae semper alii provehantur. Nonne Abel innocentiam docuit, Enoch munditiam actionis? Quid de longanimitate spei et operis non habuit Noe? Quid de obedientia fideliter implenda defuit Abrahae? Isaac conjugii castimoniam instruit, et Jacob laboris tolerantiam ostendit. Joseph parricidas fratres boni retributione remunerat, eoque docet a bonis bona pro malis tribuenda. In multis millibus increduli, indurati, et Deum semper exacerbantis populi, Moysi mansuetudo ostenditur, et imminentibus adversis, confidentis Josuae magnimitas declaratur. Job patientiae indicit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedebant ꝙ sequebantur
xp̃m. eandem confessionem
ẽẽ asseruit. Scõꝵ quippe ue¬
teris ꝙ noui testamenti in eo
distinguitur fides: qd̾ isti iã
sͥ gaudent inpleta. que illi
expectabant & desiderabant
implenda. Sit gͦ uen̾abilis
imago uirtutis. dum sine fi¬
de ꝙ dilectione substantia uir¬
tutis ẽẽ non possit. Et utinã
inueniat᷑ innobis qͥ uł uirtu¬
tis imaginẽ teneat. Quis .n.
uirtutem amplectit᷑ ip̃am:
Quis etiã umbras uirtutum
induit. quib iudemus floru¬
isse gentiles. licet eis subtracto
xp̃o. uere beatitudinis nõ ap¬
p̃hend̾int fructum:. Quis te¬
mistoclis diligentiã. frontonis
gͣuitatem. continentiã socra-¬
tis. fabricii sidem. innocenti¬
am nume. pudicitiã scipio¬
nis. longanunitatẽ ulixis.
catonis partitatẽ. titi pieta¬
tem imuitatur: Quis ñ cũ ad¬
miratione uen̾atur: Probitas
siquidem. laudatur ꝙ alget.
Porro p̃dicti ꝙ consimiles.
magni qͥdem ꝙ laudabiles in¬
u̾

Expanded text:
cedebant et sequebantur Christum, eamdem confessionem esse asseruit: sanctorum quippe Veteris et Novi Testamenti in eo distinguitur fides, quod isti jam sibi gaudent impleta, quae illi exspectabant et desiderabant implenda. Sit ergo venerabilis imago virtutis, dum sine fide et dilectione substantia virtutis esse non possit. Et utinam inveniatur in nobis, qui vel virtutis imaginem teneat! Quis enim virtutem amplectitur ipsam? Quis etiam umbras virtutum induit, quibus videmus floruisse gentiles, licet eis subtracto Christo, verae beatitudinis non apprehenderint fructum? Quis Themistoclis diligentiam, Frontonis gravitatem, continentiam Socratis, Fabricii fidem, innocentiam Numae, pudicitiam Scipionis, longanimitatem Ulyxis, Catonis parcitatem, Titi pietatem imitatur? Quis non cum admiratione veneratur? Probitas siquidem laudatur, et alget. Porro praedicti, et consimiles magni quidem et laudabiles vium
Abbreviated transcription (Latin):
tatioẽ mimica deuenustet.
eterum in
hoc fortune lucdibrio
ꝑsone sͥ inuicem coaptant᷑.
ꝙ si altrinsecꝰ diu̾tant. totuis
actus facieᷤᷤ inmutatur. ut si
gliceriũ tollas aut pamphilũ.
Sublato enĩ alterutro nom̃
alt̾ius perit. ꝙ si cum aman
mis cesareis labienus erat.
to terras atq equora lustrat.¬
io. capͫ. Ee sibi persone coaptant᷑
et depreciantur dissotiate ⁊ decleopat᷑
anguste et stipione/ et ꝙ roͣcan uam-¬
tats dediti sunt et quis sit adulatorie
finis

Expanded text:
tatione mimica devenustet. tatione mimica devenustet. eterum in hoc fortunae ludibrio, personae sibi invicem coaptantur, et si altrinsecus divertant, totius actus facies immutatur, ut si Glycerium tollas, aut Pamphilum. Sublato enim alterutro, nomen alterius perit, et si cum amantmis Caesareis Labienus erat, to, terras atque aequora lustratX. Quod sibi personae coaptantur, et depretiantur dissociatae: et de Cleopatra, Augusto et Scipione: et quod Romani vanitati dediti sunt; et quis sit adulatoriae finis
Abbreviated transcription (Latin):
empla sc̃ disciplina moꝵ & rec
uarent genua sua ante baal aut
cuicũq uanitati ꝓstituant aĩas
p̃ciosas. hi st̾ qͥ inter insensatos
habent᷑ in sani qr aliene ĩ sanie
nolunt ẽẽ participes. Et finem
histrionis habitu polluere de¬
dignant᷑. hi st̃ forte qͥ de alto
uirtutũ culmine theatrũ mum¬
di despiciunt. ludumq fortune
contempnentes: nullis illecebriᷤ
inpellunt᷑ ad uanitates ꝙ ĩsani¬
as falsas. hi iam in suis gaudẽt
elisiis. ad utilitatẽ suam uident
plurima ꝙ ad eam omĩa uisa
retorquent. Cũ enĩ fidelis aĩa
trahit ad se ip̃am. Specłantur
isti comediam mundanã eũ
eo qͥ desuꝑ astat. ut homines
actusq eoꝵ. & uoluntates in¬
desinent̾ ꝓspiciat. Cum enĩ
om̃s exerceant ystrionẽ ali¬
quẽ eẽ necesse ẽ spectatorem.
Nec queratur aliquis motus
suos ab aliquo ñ uideri: cum
inconspectu dei agat. angłoꝵ
spectatores sunt. Erubescat
pocius siqͥs intanta luce inde¬
cent̾ moueat᷑. ꝙ se totũ exerci¬

Expanded text:
rectit, ut non curvarent genua sua ante Baal, aut cuicunque vanitati prostituant animas pretiosas. Hi sunt qui inter insensatos habentur insani, quia alienae insaniae nolunt esse participes. Et finem histrionis habitu polluere dedignantur. Hi sunt forte qui de alto virtutum culmine theatrum mundi despiciunt, ludumque fortunae contemnentes, nullis illecebris impelluntur ad vanitates, et insanias falsas. Hi jam in suis gaudent Elysiis, ad utilitatem suam vident plurima, et ad eam omnia visa retorquent. Cum enim fidelis anima trahit ad se ipsam. Speculantur isti comoediam mundanam cum eo qui desuper astat, ut homines actusque eorum, et voluntates indesinenter prospiciat. Cum enim omnes exerceant histrionem, aliquem necesse est esse spectatorem. Nec queratur aliquis, motus suos ab aliquo non videri, cum in conspectu Dei agat, angelorspectatores sunt. Erubescat potius, si quis in tanta luce indecenter moveatur, et se totum exerci
Abbreviated transcription (Latin):
si arbitrio. dicentes se eẽ sapi¬
entes. stulti facti sunt. stultiq
apparuerunt. Uñ ethicus.
Satis÷ orare iouem: qui donat
ꝙ aufert. det uitam. det opes.
amimum mͥ ego ipse parabo.
alus qͦ: Nullũ num̃ habes: si
sit prudentia s noscte facimꝰ
fortuna deam. celoq locamꝰ.
Cato qͦ licet uerum ñ agnouis¬
set. dm. gentiũq suꝑsticioni¬
b ab erraret: in libia tñ iouis
quem colebat contensit ora¬
cula. se ad ea que sͥ gerenda
erant sufficere arbitratus.
Et qͥdem etiã ip̃a imnago uir¬
titis suam qͣndam ħt uenus¬
tatis decorisq claritatẽ. ut qͥc¬
quid inea cernit᷑ eiꝰ m̾ito ue¬
nustũ credatur: ꝙ decoꝵ. Non
bris ignorantie obscurat᷑. nec

Expanded text:
si arbitrio, et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt , stultique apparuerunt. Unde ethicus: . . . . Satis orare Jovem qui donat et aufert, Det vitam, det opes, animum mihi ego ipse parabo. Alius quoque. Nullum numen habes si sit prudentia; sed nos Te facimus, fortuna, deam, coeloque locamus. Cato quoque, licet verum non agnovisset Deum, gentiumque superstitionibus aberraret, in Lybia tamen Jovis, quem colebat, contempsit oracula, se ad ea quae sibi gerenda erant, sufficere arbitratus. Et quidem etiam ipsa imago virtutis, suam quamdam habet venustatis decorisque claritatem, ut quidquid in ea cernitur, ejus merito venustum credatur et decorum. Non bris ignorantiae obsc
Abbreviated transcription (Latin):
gocii conuenit. qd̃ intmnicicie
aut grẽ suspicione caret. con¬
firmabitq udex motum
animi sin. exargum̃tis ꝙ tes¬
timoniis que rei aptiora ꝙ
enim ad multitudinẽ res¬
pici oportet. s ad sinceram
testium fidem & testimonia.
quib pocuis lux ueritatis
assistit. Ip̃is qͦ p̃sumptioni¬
b freq̃ntissime stabit: donec
ꝓbetur contrariũ. Nam ꝙ
salomon cũ in litigio metri¬
cũ infantẽ diuidi pcepisset.
ꝙ altera eũ mallet alteri ui¬
uum cedere. ipsa tũ reclam¬
mante nec mͥ nec tͥ sit s di¬
uidat᷑. illi uiuũ infantem
restituendũ censuit. que ñ
adqͥeuit ut inuus moreret᷑.
Argum̃to siqͥdem ꝓbabili
trahebat᷑. ut matrẽ crederet
que diligebat: cũ opinionẽ
eiꝰ aut fidẽ adn̾sa ꝓbatio ne¬
quaqͣm euacuaret. Unde &-
diuus adrianus rescripsit.
iudicantis dilatans in exami¬
natione testium facultatem.
Et uerba qͥdem epłe ħ sunt.¬

Expanded text:
gotii convenit, quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque judex motum animi sui ex argumentis et testimoniis, quae rei aptiora, et enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testium fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis assistit. Ipsis quoque praesumptionibus frequentissime stabit, donec probetur contrarium. Nam et Salomon, cum in litigio meretricum infantem dividi praecepisset, et altera eum mallet alteri vivum cedere, ipsa tamen reclamante: Nec mihi nec tibi sit, sed dividatur, illi vivum infantem restituendum censuit, quae non acquievit, ut vivus moreretur . Argumento siquidem probabili trahebatur, ut matrem crederet quae diligebat; cum opinionem ejus, aut fidem, adversa probatio nequaquam evacuaret. Unde et D. Adrianus rescripsit, judicantis dilatans in examinatione testium facultatem; et verba quidem epist
Abbreviated transcription (Latin):
est adẽẽ modestiã. Siq̃dem de
saturitate libido de libidine
imundicia ꝙ multiplex
ꝑnicies gen̾at᷑. At exhis nicħ
nisi dolor penitudinis sequit᷑.
ꝙ bene agitur cum merentib
si fructuosa sit penitudo.
Unde hebetati cordis uidet᷑
opinio. que sine expletione
libidinis diffinit ꝑfectã non
ẽẽ uoluptatẽ. Traditur hoc
sensisse epicurũ. s quicqͥd
gregis illius grunniãt sues:
tam inmundam ꝙ tam fu¬
nestam uocẽ nulli pħorũ ar¬
bitror placuisse. ne dum epi
multa. que passim possiĩt
bro qui de uestigiis siue de
dognate pħorũ inse̾bitur.

Expanded text:
est adesse modestiam. Siquidem de saturitate libido, de libidine immunditia, et multiplex pernicies generatur. At ex his nihil nisi dolor poenitudinis sequitur: et bene agitur cum moerentibus, si fructuosa sit poenitudo. Unde hebetati cordis videtur opinio, quae sine expletione libidinis, diffinit perfectam non esse voluptatem. Traditur hoc sensisse Epicurum. Sed quidquid gregis illius grunniant sues, tam immundam, et tam funestam vocem nulli philosophorum arbitror placuisse, nedum Epicmulta, quae passim possunt abro, qui de vestigiis, sive de dogmate philosophorum inscribitur.
Abbreviated transcription (Latin):
maiorum uir tutem
replico ꝙ reuoluo: Defecit etas
nr̃a ꝙ fere ad nchilũ redacta ẽ.
honorib intumescit honoꝵ
nesciens gradus. uanitate no¬
minũ delectatur: contẽpta re¬
rũ ueritate ꝙ fructu¶Tleator.
auceps. qd̾q magis mirere stul

Expanded text:
majorum virtutem replico, et revolvo? Defecit aetas nostra, et fere ad nihilum redacta est, honoribus intumescit, honorum nesciens gradus, vanitate nominum delectatur, contempta rerum vanitate et fructu. Aleator, auceps, quodque magis mirere, stul
Abbreviated transcription (Latin):
animalium ope mouebitur.
Pomt in hunc modũ more
suo ꝙͣ plurima que diligen¬
tius diffusiore tractatu ꝓseqͥ¬
tur. ad informationẽ rei pu¬
blice & magistratu ũ erudi¬
tionẽ. Que omĩa sillabatim
exequi seruił interp̃tatioĩs
est. que pocius affectat sp̃em
qͣm iures auctoris expͥmere.
Et qr ap̃ ip̃m decerimoniis
& cultura deoꝵ. plura q̃ reli¬
gioso pͥncipi putabar ing̾en¬
da suꝑsticiosius disputata
sunt: his omissis que adido¬
latrie cultũ ꝑtinent. ꝑstrin¬
gamꝰ breuiter sensũ hominis
quo pͥncipem ꝙ officia rei¬
publice ad cultũ iusticie in

Expanded text:
animalium ope movebitur. animalium ope movebitur. Ponit in hunc modum, more suo, quam plurima, quae diligentius diffusiore tractatu prosequitur, ad informationem Reipublicae, et magistratuum eruditionem. Quae omnia syllabatim exsequi, servilis interpretationis est, quae potius affectat speciem, quam vires auctoris exprimere. Et quia apud ipsum de caeremoniis, et cultura deorum, plura quae religioso principi putabat ingerenda, superstitiosius disputata sunt, his omissis, quae ad idololatriae cultum pertinent, perstringamus breviter sensum hominis, quo principem et officia Reipublicae ad cultum justitiae in
Abbreviated transcription (Latin):
& lingue officia. sͥ uendicant
nidices. & p̃sides ꝓuinciarũ.
Officiales ꝙ milites manib
coaptant᷑. Qui semꝑ assistunt
pͥnciꝑi. lat̾ib assimulantur.
Questores ꝙ cõmentarienses
ñ illos dico qͥ carceribꝰ p̃sunt. s
comites rer̃ pͥuatarum: aduen¬
tris ꝙ intestinoꝵ refert ima¬
ginẽ. Que si inmensa a uidi¬
tate congesserint. & congesta
tenacius resernau̾int. in nu¬
m̾abiles & incurabiles gen̾ant
morbos. ut uicio eoꝵ tocius
corporis ruina inminenat.
Pedib uͦ solo ugiter in henti¬
b agricole coaptantur. Qiibꝰ
capitis ꝓuidencia tanto mag̃
necĩa est: quo pła inueniunt
offendicła. dum in obsequio
corꝑis interra gradiunt᷑. Eisq
nistius tegumentoꝵ debetur
suffragium. qͥ tocnis corporis
erigunt sustinent & ꝓmouent
molem. Pedum ad minicła
robustissimo corpori tolle. su¬
is nirib non ꝓcedet. s aut
turpiter. inutiliter. ꝙ moleste
manib repet. aut brutoꝵ.

Expanded text:
et lingue officia sibi vendicant et lingue officia sibi vendicant iudices et presides provinciarum; officiales et milites manibus coaptantur. Qui semper assistunt principi, lateribus assimilantur. Questores et commentarienses, non illi qui carceribus presunt, sed comites rerum privatarum, ventris et intestinoginem. Quae si immensa aviditate congesserint et congesta tenacius reservaverint, innumerabiles et incurabiles generant morbos, ut vitio eorum totius corporis ruina immineat. Pedibus vero solo jugiter inhaerentibus, agricolae coaptantur, quibus capitis providentia tanto magis necessaria est, quo plura inveniunt offendicula, dum in obsequio corporis in terra gradiuntur, eisque justius tegumentorum debetur suffragium, qui totius corporis erigunt, sustinent, et promovent molem. Pedum adminicula robustissimo corpore tolle, suis viribus non procedet, sed aut turpiter, inutiliter, et moleste manibus repet, aut brutorum
Abbreviated transcription (Latin):
mun̾is beneficio animatur.
ꝙ summe equitatis niitu agit᷑.¬
& regitur quodam modamine
rationis. Ea uͦ que cultum re¬
ligionis in nobis instituunt
ꝙ informant. & dei ne scdm
plutarcũ deoꝵ dicã t̾imonias
tradunt: uicem anime in cor¬
pore rei publice obtinent. Iuloᷤᷤ
uͦ q̃ religionis cultui p̾sunt.
quasi animã corporis suspicẽ
ꝙ uen̾ari oportet. Quis enim
scĩtatis ministros dei ipsius
uicarios ẽẽ ambigit: Porro
sicut anima tocius habet cor¬
poris pͥncipatũ. ita & hii quoᷤᷤ
ille religionis p̃fectos uocat
toti corpori p̃sunt. Augustus
cesar eo nsq sacroꝵ pontificib
sub̾tus furt. donec ꝙ ipse ne
cin om̃io sub eẽt. uestał c̾atus
ẽ pontifex. Et paulo post: ad
deos relatus ẽ iiius. Princeps
uͦ capitis in republica obtinet
locum. um subiectu deo
ꝙ his qͥ uices illiꝰ agunt inter¬
ris. qm̃ & in humano corpore
ab anima uegetat᷑ caput ꝙ re¬
git᷑. Cordiᷤ locũ senatꝰ obtinet.
aquo bonoꝵ oꝑũ ꝙ maloꝵ¬

Expanded text:
muneris beneficio animatur, et summae aequitatis agitur nutu, et regitur quodam moderamine rationis. Ea vero quae cultum religionis in nobis instituunt, et informant, et Dei ne secundum Plutarchum deorum dicam caeremonias tradunt, vicem animae in corpore Reipublicae obtinent. Illos vero, qui religionis cultui praesunt, quasi animam corporis suspicere et venerari oportet. Quis enim sanctitatis ministros Dei ipsius vicarios esse ambigit? Porro sicut anima totius habet corporis principatum: ita et hi, quos ille religionis praefectos vocat, toti corpori praesunt. Augustus Caesar eo usque sacrorum pontificibus subjectus fuit, donec et ipse, ne cui omnino subesset, Vestalis creatus est pontifex, et paulo post ad deos relatus est vivus. Princeps vero capitis in Republica obtinet locum, uni subjectus Deo, et his qui vices illius agunt in terris, quoniam et in humano corpore, ab anima vegetatur caput et regitur. Cordis locum senatus obtinet, a quo bonorum operum et malo
Abbreviated transcription (Latin):
Ib̃i uix tand̾ ab epulis qͥes
indulget᷑. Hic eximitur
fames ꝙ edendi epul fru¬
galib ꝯpͥmitur ardor. Ibi
crinitꝰ yopas luxuriantiũ
letificat cetum. Hic are sac̃¬
dos refectionẽ sobriam con¬
secrat religioni. Hic pꝰ m̾sã
seria tractant᷑. ꝙ ad erigen
a.capⁿͫ. de cibariis et sũptuarus legibus ueterũ ad intempetãtiã
cohercendam / et differentia eoꝵ ẜm portimianũ / et de intẽꝑãtia

Expanded text:
Ibi vix tandem ab epulis quies Ibi vix tandem ab epulis quies indulgetur: hic eximitur fames, et edendi epulis frugalibus comprimitur ardor. Ibi crinitus lopas luxuriantium laetificat coetum: hic arae sacerdos refectionem sobriam consecrat religioni. Hic post mensam seria tractantur, et ad erigen. VII. De cibariis et sumptuariis legibus veterum, ad intemperantiam coercendam: et differentia earum secundum Portunianum: et de intemperantia
Abbreviated transcription (Latin):
nã uix una naue euasit.
S qͥa luxuriosũ muliebs
intemꝑantie conunuũ
apd̾ maronẽ accepisti: fru¬
galioris mense sobrietatẽ ⁊
ꝯtinentiorem cetũ enta ap̃euandrũ
offõ humanitatiꝰ excepto ĩuenieᷤ. Si¬
das. hũaitati u̾ba offosissimꝰ ho̾pe̾ õ¬
loqͣr hec ubi dicta: dapesnib sub¬
iuibet ꝙ sublara reponi po¬
cula. Gramineoq uiros locat
ipse sedili. Precipuũq thoro.
ꝙ uillosi pelle leonis: Accip̃
eneam solioq inuitat ac̾no.
Tum lecti iuuenes certatim.
areq sac̾dos uicera tosta fe¬
runt tauroꝵ oñantq canis¬
tris dona laborate cereris.
bachumq ministrant. Nes¬
citur eneas simul ꝙ troia¬
na iuuentus. ꝑpeturtergo
bouis: ꝙ lustralib extis. Ibi
cuncta st̃ aurea: ꝙ unuer¬
sa suo nitore p̃fulgent. hic
sedile gͣmineũ acernũ so¬
lium. ꝙ que uirum fortẽ
deceat. spoliati leonis pellis
uillosa. Hic lecti unienes
nec̾ia. ibi famule suꝑflua
& ꝑniciosa ministrant.

Expanded text:
nam vix una nave evasit. nam vix una nave evasit. Sed quia luxuriosum muliebris intemperantiae convivium apud Maronem accepisti, frugalioris mensae sobrietatem, et continentiorem coetum, Aenea apud Evandrum officio humanitatis excepto, invenies. Sidat, humanitatis verba officiosissimus hospes praeloquitur. Haec ubi dicta, dapes jubet sublata reponi Pocula, gramineoque viros locat ipse sedili. Praecipuumque toro, et villosi pelle leonis Accipit Aeneam, solioque invitat acerno. Tum lecti juvenes certatim, araeque sacerdos Viscera tosta ferunt taurorum, onerantque canistris Dona laboratae Cereris, Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas, simul et Trojana juventus, Perpetui tergo bovis, et lustratibus extis. Ibi cuncta sunt aurea, et universa suo nitore praefulgent. Hic sedile gramineum, acernum solium, et quae virum fortem deceat, spoliati leonis pellis villosa. Hic lecti juvenes necessaria: ibi famulae superflua et perniciosa ministrant.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ castitatẽ non añ aliqͥs
ex numero ipsorũ delibass.
E sopus tragedus furiose
luxurie depingit iiuenẽ.
qu̾e constat. aceto liquefac¬
tos grandis sũme uniones
potionib asꝑgere solitum.
ut amplissimũ patͥmoni¬
um posset una sorbicͥuncła
deglutire. Metellus puis ab.
his qͥres memorabiles scͥbt̃
arguit᷑. qd̾ se arisꝙ chure
tu suo contectos parietes.
apparatissimos sinebat in¬
terponi. ꝙ inueste palma¬
ta conunua celebrabat. di¬
missasq lacunarib uelud
celesti capite recipiebat co¬
ronas. Et ubi ista: Non
ing̾cia neq inasia quarũ
luxuria uł ipsam seu̾itatẽ
corrũꝑe solet. s inhorrida
ꝙ bellicosa ꝓuincia: & que
romanoꝵ ex̾cituum ocłos
lusitanis telis p̃string̾e cõ-¬
sueuit. Uerses opũ regiarũ
ostentatiõe eximia eo usq
luxuria gaudebat. ut edic¬
uoluptatis genus repꝑiss.
qua ꝙ deliciis dum inmis
capitur. cum amplissimi
ruina imꝑii apud salami¬

Expanded text:
cujus castitatem non ante aliquis cujus castitatem non ante aliquis ex numero ipsorum delibasset. Aesopus tragoedus furiosae luxuriae depingit juvenem, quem constat aceto liquefactos grandis summae uniones potionibus aspergere solitum, ut amplissimum patrimonium posset una sorbitiuncula deglutire. Metellus Pius ab his, qui res memorabiles scribunt, arguitur, quod se aris et thure is contectos parietes lapparatissimos sinebat interponi, et in veste palmata convivia celebrabat, dimissasque lacunaribus, velut coelesti capite recipiebat coronas. Et ubi ista? Non in Graecia, neque in Asia, quarum luxuria vel ipsam severitatem corrumpere, solet sed in horrida et bellicosa provincia, et quae Romanorum exercituum oculos Lusitanis telis praestringere consuevit. Xerxes opum regiarum ostentatione eximia, eo usque luxuria gaudebat, ut edicvoluptatis genus reperisset, qua et deliciis dum nimis capitur, cum amplissima ruina imperii apud Salami
Abbreviated transcription (Latin):
ad sõꝑnũ & delicias euocauit:
ac tum demũ fracta ꝙ con-¬
tusa punica feritas ẽ: cũ se¬
plasia & albana castra ẽẽ ce
uirtus atterit᷑ uictorie re¬
languescunt. sopita gła in¬
infamiã uertitur. animi-¬
q pariter ꝙ corꝑis inres ad¬
eo expugnant᷑: ut nescias
ab hostib ne an ab illis caꝑi
ꝑuitiosius habendũ sit.
Urbs uolumnẽsiũ opułnta
diuiciis ornata morib. ꝙ
legib ordinata: caput ⁊ cu¬
rie habebat᷑. S pꝰquã luxu¬
ria ꝓlapsa ẽ. in ꝓfundũ in¬
iuriarũ ꝙ t᷑pitudinis de¬
ciditut seruoꝵ se insolen¬
tissime dñationi subiceret.
qui pͥmi admodũ pauci sena¬
torrum ordinẽ intrare ausi:
mox uniu̾sam rem publi¬
cã occupauerũt. testam̃ta
ad arbitriũ suum scribi iu¬
bebant. conuiuia cetusq ĩge¬
nuorumfieri uetabant. duce¬
bant filias dñorũ. Postremo
lege sanxerũt. ut stupra sira
tis inpunita eẽnt. ac ne
qua nirgo ingenuo nub̾et.

Expanded text:
ad somnum et delicias euocauit. ad somnum et delicias euocauit. ac tum demum fracta et contusa Punica feritas est, cum Seplasia ei et Albana castra esse coeuirtus atteritur, uictoriae relanguescunt, sopita ginfamiam vertitur, animique pariter et corporis vires adeo expugnantur, ut nescias ab hostibusne, an ab illis capi perniciosius habendum sit? Urbs Volumniensium opulenta divitiis, ornata moribus et legibus ordinata, caput curiae habebatur. Sed postquam luxuria prolapsa est, in profundum injuriarum et turpitudinis decidit, ut servorum se insolentissimae dominationi subjiceret, qui primi admodum pauci senatorum ordinem intrare ausi, mox universam rempublicam occupaverunt, testamenta ad arbitrium suum scribi jubebant, convivia coetusque ingenuorum fieri vetabant, ducebant filias dominorum. Postremo lege sanxerunt, ut strupra sua tis impunita essent; ac ne qua virgo ingenuo nuberet,
Abbreviated transcription (Latin):
lica ꝑsonat amatoꝵ. d ea
urioso didonis conunno:
cͥnitus ꝙ incõpofitꝰ iopas
ꝑsonuit. Ntinã bucolica ł
stulticima amatoꝵ conqͥes¬
cant indomo sapientis. ꝙ ea
inauditu omĩum resonent:
que aut ꝓsint. aut fine tur¬
pitudine & corruptione
demulceant. Et qͥdem ele¬
ganter mnuit incantico
citharedi poeta doctissimꝰ
ueter̾ grauitatẽ. qͥ incetu
ciuili nicħ admiitebant:
nͥ qd̃ nature aut moꝵ in¬
structione polłet. Plausũ
conuiuii uariꝰ sermo ꝓse¬
quit᷑ eoꝙ uen̾is munia ꝓcu¬
rante. mens ebria longũ.
in solubilem ꝙ pestiferũ
bibit amorẽ. quẽ diffinit
eundi. Campanã luxu¬
riam urbi fuisse ꝑutilẽ. his¬
toricoꝵ testimonio: celebre ÷
Inuictũ enĩ armis hanni¬
balem illecebris suis cõplexa:¬
in romano militi uincend̾¬
tradidit. Illa uigilantissi¬
mũ ducẽta illa ex̾citum a-¬
c̾imũ. dapib largis. habũ-¬
danti uino. unguentoꝵ fra¬
grantia. uen̾is usu laciniore.

Expanded text:
lica personat amatorum, sed lica personat amatorum, sed urioso Didonis convivio crinitus et incompositus Iopas personuit! Utinam bucolica vel stulticinia amatorum conquiescant in domo sapientis, et ea in auditu omnium resonent, quae aut prosint, aut sine turpitudine et corruptione demulceant! Et quidem eleganter innuit in cantico citharoedi poeta doctissimus veterum gravitatem: qui in coetu civili nihil admittebant, nisi quod naturae aut morum instructione polleret. Plausum convivii varius sermo prosequitur, eoque Veneris munia procurante, mens ebria longum, insolubilem, et pestiferum bibit amorem, quem definiviteundi. Campanam luxuriam urbi fuisse perutilem, historicorum testimonio celebre est. Invictum enim armis Hannibalem, illecebris suis complexa,uincendum Romano militi tradidit. illa uigilantissimum ducem, illa exercitum acerrimum dapibus largis, abundanti uino, unguentorum fragrantia, ueneris usu lasciuiore
Abbreviated transcription (Latin):
ris m̃se sobrietatẽ notans.
ꝙ q̃ solis nẽciis gaudet: ait:
pꝰ qũa exempta fames epulis:
Uerum qr cib homines
strepitũ ꝙ cet̾a luxiis insig¬
nia q̃ de licentia bibendi
ꝓueniunt. prudent̾ adiun¬
xit. In ipsa quoq agapera-¬
rũ consuetudine planũ ÷
inuenire suꝑsticionẽ. qua
numiniᷤ sollicitat᷑ grã ꝙ qͣsi
religiosis p̃cib inuitat᷑. qͥ
luxn ꝙ inmundicia piis
m̃tib inimica. ꝓcul abigi¬
tur. Siqͥdem aut d̾s sobriꝰ
non ẽ: aut ei ebrietas displi¬
cet. Si ne m̃sura bibit᷑ adm̃¬
surã. ꝙ is cet̾is p̃ualet. qͥ aut
gula aut dolo. strauit aut
uicre compoͬtores. Inuem¬
es illic qͥ nestoris ebibat an¬
nos. qͦt sit ꝑcalices: facta si¬
billa senex. Potus qͥdem am¬
mũ acuris redimit. soluit
m̃tem conceptã leticiã dis¬
simulare ñ potest. Prũpit
incantica. ꝙ ab eis ad libidi¬
nẽ uergit. Cithara cͥnitus
iopas. ñ stulticinia uł buco¬

Expanded text:
ris mensae sobrietatem notans, ris mensae sobrietatem notans, et quae solis necessariis gaudet, ait: Postquam exempta fames epulis. verum quia cibus homines strepitum, et caetera luxus insignia, quae de licentia bibendi proveniunt, prudenter adjunxit. In ipsa quoque agapetarum consuetudine planum est invenire superstitionem, qua numinis sollicitatur gratia, et quasi religiosis precibus invitatur, qui luxu et immunditia, piis mentibus inimica, procul abigitur. Siquidem aut Deus sobrius non est, aut ei ebrietates displicent. Sine mensura bibitur ad mensuram, et is caeteris praevalet, qui aut gula, aut dolo stravit, aut vicit compotatores. Invenies illic qui Nestoris ebibat annos. Quot sit per calices facta Sibylla senex. Potus quidem animum a curis redimit, solvit mentem, conceptam laetitiam dissimulare non potest. Prorumpit in cantica, et ab eis ad libidinem vergit. Cithara crinitus Iopas, non stultissima vel buco
Abbreviated transcription (Latin):
troiaq ꝓfectis: eẽ uelis ñ rosq
huiꝰ. meminisse minores.
Assit leticie bachus dator ꝙ
bona nino. ꝙ uos ocetũ tirii
celebͣte fauentoz. Dixit ꝙ inm̃¬
sum laticũ libauit honorem.
Primaq libato sũmotenꝰ atig̾
ore: tũ bicie dedit inc̾pitans.
ille inꝑig̃ hausit spumantẽ
paterã. ꝙ pleno se ꝓluit auro:
pꝰ alii. ꝓceres cithara cͥnitus io¬
pas ꝑsonat aurata docuit q̃
maximus athlas. Un homi
nũ gͦ. ꝙ pecudes. nñ imber
ꝙ ignis. arturũ pliadasq
hiadas. geminosq t̾ones.
Quid tantũ occeano ꝓperẽt
se tinguere soles hib̃m. uł
que tardis mora noctib ob¬
stet.Ingeminant plausu
tirii. troesq sequunt᷑. nec ñ
ꝙ uario noctẽ sermone tͣhe¬
bat Infelix dido longumq
bibebat amorẽ. Uides ne de¬
licati institata conuiuii.
ꝓcessum ꝙ exitum: suꝑflua
siqͥdem p̃cessisse. ꝙ luxum
epularũ gͣuem fuisse indi¬
quies epulis: qͥ alibi parcio¬

Expanded text:
Troiaque profectis esse velis, nostrosque Troiaque profectis esse velis, nostrosque huius meminisse minores. Adsit laetitiae Bacchus dator, et bona Iuno; et vos, O, coetum, Tyrii, celebrate faventes. Dixit, et in mensam laticum libavit honorem, primaque, libato, summo tenus attigit ore, tum Bitiae dedit increpitans; ille impiger hausit spumantem pateram, et pleno se proluit auro post alii proceres. Cithara crinitus Iopas personat aurata, docuit quem maximus Atlas. Hinum genus, et pecudes, unde imber, et ignis: Arcturum, Pleiadasque Hyadas, geminosque triones. Quid tantum oceano properent se tingere soles Hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. Ingeminant plausu Tyrii, Troesque sequuntur. Nec non et vario noctem sermone trahebat Infelix Dido, longumque bibebat amorem. Videsne delicati instituta convivii, processum, et exitum? Superflua siquidem praecessisse, et luxum epularum gravem fuisse indiquies epulis. Qui alibi parcio
Abbreviated transcription (Latin):
git. Ea impellente fit homo
ad audiendũ tardus. uelex
ad loq̃ndum. ꝙ uelox ad iram.
fit ad libidinẽ ꝓnus. ꝙ ad que¬
uis flagicia p̃ceps. Qui mo¬
destiã deserit: ad plebeiam
conuiuandi confuetudinẽ
facillime ꝓlabit᷑ acuili. Inmi¬
it hoc maro homerice ꝑfectio¬
nis fidelissimꝰ imitator. qͥ dũ
arege pheacũ ulixem excep¬
tum recolit: eneã nͥufragũ
inconuiuiũ didonis intro¬
ducit. ꝙ pheacũ ꝙ affrorũ
luxuriã: mimo cõninio
elegant̾ exp̃ssit. Postquam
pͥma quies epulis m̃seq re¬
mota. cͥteras magnos statu¬
unt ꝙ uina coronãt. fit stre¬
pitus tectis. uocẽq ꝑ ampla
uolutant atͥa. dependent lig¬
in laq̃arib aureis incensi.
ꝙ noctẽ flãmis fimalia uin¬
cũt. Hic regina gͣnẽ gẽmis
auroq poposcit impleuit¬
q mero paterã. ꝙͣ beliis ꝙ
om̃s abelo soliti tunc facta¬
silentia tectis. Iupiter hospi¬
tur. hunc letũ tiriisq diem

Expanded text:
git. Ea impellente fit homo git. Ea impellente fit homo ad audiendum tardus, velox ad loquendum, et velox ad iram. Fit ad libidinem pronus, et ad quaevis flagitia praeceps. Qui modestiam deserit, ad plebeiam convivandi consuetudinem facile prolabitur a civili. Innuit hoc Maro Homericae perfectionis fidelissimus imitator, qui dum a rege Phaeacum Ulyxem exceptum recolit, Aeneam naufragum in convivium Didonis introducit, et Phaeacum et Afrorum luxuriam, in uno convivio eleganter expressit: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, et vina coronant. Fit strepitus tectis, vocemque per ampla volutant Atria, dependent lychni laquearibus aureis Incensi, et noctem flammis funalia vincunt. Hic regina gravem gemmis auroque poposcit, Implevitque mero pateram, quam Belus et omnes A Belo soliti: tum factailentia tectis, « Jupiter hospintur, hunc laetum Tyriisque diem
Abbreviated transcription (Latin):
curi deg̾ge porcum. S ꝙ
exuilissimis cibis uitanda
sacietas est. Nich enĩ ita ob¬
ruit animũ ut plenus uen¬
ter ꝙ exestuans. ꝙ huc illuc¬
q se uertens. ꝙ inructus uł
increpitus uentorũ efflatio¬
ne respirans. Quale illud
ieiuniũ aut quał refectio
pꝰ iciuniũ cum pͥdianis
epulis distendim᷑. ꝙ gutt᷑
nr̃m mediatoriũ efficitur
latͥnarũ : Dumq uolumꝰ
plixioris inedie fam̃ q̃rere.
tantũ uoramꝰ qͣntũ uix al¬
t̾ius diei nox digerat. Itaq
ñ tam ieiuiniũ apellandũ
÷ quã qͣpula. ac fetens & mo¬
lesta digestio. Hec qͥdem ieR̾.
Et licet ieiunii faciat m̾ti¬
onẽ. etiã religione deducta
frugalitatis maximas ꝙ
salub̾rimas cõmendat uti¬
litates. Hoc autẽ eleganter
ꝙ uere ait portunianꝰ. ne¬
minẽ ciuiliter conuiua¬
frugalitatis ꝙ modestie pre¬
scribit formã. Inmod̾acio ci¬
bi & potus dispensatͥcem om̃i¬
um officiorũ temꝑantiã abi¬

Expanded text:
curi de grege porcum. Sed et curi de grege porcum. Sed et ex vilissimis cibis vitanda satietas est. Nihil enimi ita obruit animum, ut plenus venter, et exaestuans, et huc illucque se vertens, et in ructus, vel in crepitus ventorum efflatione respirans. Quale illud jejunium, aut qualis refectio post jejunium, cum pridianis epulis distendimur, et guttur nostrum mediatorium efficitur latrinarum. Dumque volumus prolixioris inediae famem quaerere, tantum voramus, quantum vix alterius diei nox digerat. Itaque non tam jejunium appellandum est, quam crapula, ac fetens et molesta digestio. Haec quidem Hieronymus. Et licet jejunii faciat mentionem, etiam religione deducta, frugalitatis maximas et saluberrimas commendat utilitates. Hoc autem eleganter et vere ait Portunianus, neminem civiliter convivafrugalitatis et modestiae praescribit formam. Immoderatio cibi et potus, dispensatricem omnium officiorum temperantiam abi
Abbreviated transcription (Latin):
uorat. Galienus auctore
ieronimo doctissimus
int̾pres ypocratis dicit in
exortatione medicine. al¬
lethas quoꝵ uita ꝙ ars sa¬
gina ÷ nec uiu̾e posse nec
diu ẽẽ sanos: animasq
eorũ ita nimio sanguine
ꝙ adipib quasi luto inuo¬
lutas nicħ tenue. nicħ ce¬
leste s semꝑ de carnib ꝙ
ructu cogitare. ⁊ uentͥs ĩgluuie
Legimus etiã quosdã mor¬
bo articłari ꝙ podagre hu¬
morib laborantes. ꝓscͥptio¬
ne bonorũ ad simplicẽ m̃¬
sam ꝙ pauꝑes cibos redac¬
tos: conualuisse. Caruerãt
enĩ sollicitudine dispen¬
sande domus. ꝙ epularũ
largrtate. que & corpus
frangunt ꝙ animã. Irri¬
det oratus appetitũ ciboꝵ.
qui consũpti. relinquĩt
penitentiã. Sꝑne uolupta¬
tes. nocet empta dolore uo¬
luptas. Et cũ inamenissi¬
mo agro inmorsũ uolup¬
tuosoꝵ hominũ se crassũ
pingueq describet. lusit
his uerbis. Me pinguẽ ꝙ
nitidum bene curata cute
uises cum ridere uoles: epi¬

Expanded text:
vorat. » Galenus, auctore vorat. » Galenus, auctore Hieronymo, et doctissimus interpres Hippocratis, dicit in exhortatione medicinae, athletas, quorum vita et ars sagina est, nec vivere posse, nec diu esse sanos, animasque eorum ita nimio sanguine et adipibus, quasi luto, involutas, nihil tenue, nihil coeleste, sed semper de carnibus et ructu cogitare, et ventris ingluvie. Legimus etiam quosdam morbo articulari, et podagrae humoribus laborantes, proscriptione bonorum ad simplicem mensam, et pauperes eibos redactos, convaluisse. Caruerant enim sollicitudine dispensandae domus, et epularum largitate, quae et corpus frangunt, et animam. Irridet Horatius appetitum ciborum, qui consumpti relinquunt poenitentiam. Sperne voluptates: nocet empta dolore voluptas. Et cum in amoenissimo agro, in morsum voluptuosorum hominum, se crassum pinguemque describeret, lussit his versibus: Me pinguem, et nitidum bene curata cute vises, Cum ridere voles Epi
Abbreviated transcription (Latin):
sim. ꝙ pessima gen̾a morboꝵ
erũpit. Impossibile enim ẽ.
in uno statu corporum ꝑma-¬
nere naturã. s motu suo ẽs¬
cere uł decscere necesse ẽ: ꝙ nͥ
crescendi capax sit animal
om̃ino subsistere nequit:
ferunt ꝙ galienũ decime
semꝑ dieiabstinentiã loco
efficacissime ꝙ salub̾rime
medicinał cure ĩdixisse. nec
fatile posse nͥ corruptionis na¬
ture fuerit. morb̾ grauiorib
subiacere qui decima quaq
die ab om̃i cibo abstinet. aut
simplicissima dieta transig̾
uitã. Sunt adhuc qͥ sextam
feriam in ieiunio sine cibo
transigant. uł eo utant᷑ mi¬
nimo: qd̾ qͥdem ꝙ religioni
ꝙ incolumitati sicut exꝑti
loquunt᷑ c̾tissime seruit.
Refert pompeiꝰ trogus qd̾ te¬
t̾runus sicilie tirannus dio¬
nisius dum gule ꝙ edacita¬
ti deditus erat: ocłoꝵ lum̃
amiserit. Nicħ enim ⁊ qd̾
c̾ciorem aut ciciorem indu¬
cat caliginẽ iugi ingluuie.
qr ut ait portun ianus:
eclacitas cibos terit. s ocłos

Expanded text:
sin, et pessima genera morborum sin, et pessima genera morborum erumpit. Impossibile est enim in uno statu corporum permanere naturam, sed motu suo crescere vel decrescere necesse est: et nisi crescendi capax sit animal, omnino subsistere nequit. Ferunt et Galenum semper decimae diei abstinentiam, loco efficacissimae et saluberrimae medicinalis cura indixisse; nec facile posse, nisi corruptioris naturae fuerit, morbis gravioribus subjacere, qui decima quaeque die ab omni cibo abstinet, aut simplicissima diaeta transigit vitam. Sunt adhuc qui sextam feriam in jejunio sine cibo transigant, vel eo utantur minimo: quod quidem et religioni et incolumitati, sicut experti loquuntur, certissime servit. Refert Pompeius Trogus quod teterrimus Siciliae tyrannus Dionysius, dum gulae et edacitati deditus erat, oculorum lumen amiserit. Nihil enim est quod certiorem aut citiorem inducat caliginem jugi ingluvie: quia, ut ait Portunianus, « edacitas cibos terit, sed oculos
Abbreviated transcription (Latin):
rima q acerbissima: uitan¬
da ẽ. Diogenes tirannos q
subuersiones urbium bel
ꝓ simplici uictu oler̃ pomoꝵ
liciis asserit excitareͥ. Rectius¬
qͥdem belloꝵ hostilium uł
ciuiliũ matrẽ q altͥcem lux¬
uriam que non insola gula
placanda consistit posuiss:
s totũ intellexit in parte. dũ
illam que incibo. ꝙ potu. ꝙ
uene̾. & cultu splendido con¬
stet. ad gule sp̃em coartauit.
Nam inhis p̃cipue luxuria
eminet ꝙ ꝑniciosius nocet.
quorum meditacioꝙ iuge ex̾ci¬
cium ÷ ut epulent᷑ cotidie
splendide. H ec enĩ intẽꝑan¬
tia bonos mores subn̾tit. ꝙ
tocius hominis saluti p̃indi¬
cat. ꝙ nͥ coh̾ceat᷑ prorsus hu¬
mani corporis fabricam sol¬
uit. Actor ẽ. ut hipocͥtes. cras¬
sa ꝙ obesa corpora cũ crescen¬
di modũ impleu̾int: necĩam
ẽẽ sanguinis demptionẽ. ut
h̾ant inque rursus crescere
possint. Auoqͥn plenitudi¬
nis distñte sacietas: inparali¬

Expanded text:
rrima et acerbissima, vitanrrima et acerbissima, vitanare. Diogenes tyrannos et subversiones urbium bello simplici victu olerum pomorumque deliciis asserit excitari. Ququidem bellorum hostilium, vel civilium matrem et altricem luxuriam, quae non in sola gula placanda consistit, posuisset, sed totum intellexit in parte, dum illam quae in cibo, et potu, et Venere, et cultu splendido constat, ad gulae speciem coarctavit. Nam et his praecipue luxuria eminet, et perniciosius nocet, quorum meditatio, et juge exercitium est, ut epulentur quotidie splendide. Haec enim intemperantia bonos mores subvertit, et totius hominis saluti praejudicat, et nisi coerceatur, prorsus humani corporis fabricam solvit. Auctor est Hippocrates, crassa et obesa corpore cum crescendi modum impleverint, necessariam esse sanguinis demptionem, ut habeant in quae rursus crescere possint. Alioquin plenitudinis distentae satietas in paraly
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt: refunde cõpellunt᷑.
ꝙ conscii turbant᷑ om̃s dũ
dñs pecuniã que euasit:
suspiriis ꝙ dolore ꝓsequit᷑.
Sepe eriã euenit. nt qͥ ad¬
requisita nature ingressus
ẽ: ibidem quo uerecundia
cum ministris exactissimã
sũptuũ ħat rõnem. Recte
qͥdem qr nullus locus trac¬
tandis sordib eis magis in¬
decur accomodus. Sane. ñ
qd̃ sordidum dix̾im si dili¬
gens pat̾familias id agit ut
ei ratio constãt imꝑense.si
tñ hoc gradis aut dignitas
ꝑsone non adimit. s in eo
uitã terere ꝙ totam̃te uer¬
saruꝙ sic qͥdem ut alius sit
ꝙ aliꝰ uideat᷑. neqͣqͣm arbi¬
tror asordib alienũ. Et qͥd̾
conuinoꝵ ciuiliũ teste
portuniano regła ẽi ut his
płimũ ꝓ more ꝯdegentium
liceat sobrietate hilari. ñ
soluta. Nam conuiuentib
sic morem geri oportet. ut
licentia letior. nequaquã
int᷑pitudinẽ luxurie pro¬
ruat. Illa siqͥdem quasi
omĩum gentium hostis. tet̾¬

Expanded text:
si sunt, refundere compelluntur: si sunt, refundere compelluntur: et conscii turbantur omnes, dum dominus pecuniam quae evasit, suspiriis et dolore prosequitur. Saepe etiam evenit, ut qrequisita naturae ingressus est, ibidem quo verecundia cum ministris exactissimam sumptuum habent rationem. Recte quidem, quia nullus locus tractandis sordibus eis magis videtur accommodus. Sane non quod sordidum dixerim, si diligens paterfamilias id agit, ut ei ratio constet impensae: si tamen hoc gradus aut dignitas personae non adimit. Sed in eo vitam terere, et tota mente versari, et sic quidem ut alius sit, et alius videatur, nequaquam arbitror a sordibus alienum. Et quidem conviviorum civilium, teste Portuniano, regula est, ut his plurimum pro more condegentium liceat, sobrietate hilari non soluta. Nam conviventibus sic morem geri oportet, ut licentia laetior nequaquam in turpitudinem luxuriae proruat. Illa siquidem quasi omnium gentium hostis tete
Abbreviated transcription (Latin):
cutiant: aliquid amicicie
aut festiuitati c̾dunt eẽ sub-¬
tractũ. At hoc ab om̃i urba¬
nitate ad eo ꝓcul ÷: ut barba¬
riei uiciis familiariꝰ sit: quã
uite ciuili. Siqͥdem conuiui¬
orum ciuilium ratio media
ẽ: ut etiam sobrietatẽ exhila¬
ret. & insacietate opulentia
crapulam uitet. Nam ꝙ ha¬
bundantiã cibi & potus ħt.
ꝙ quasi copie cornu dispen-¬
sans omĩa: sic parcit ut ef¬
fundat. sic effundit ut par¬
cat. ꝙ qũa ħt penes seratio¬
nẽ: non negligit qͥdem. s
nii p̃sul inconuinio. secle
uideat᷑ ad calculum. Unde
non satis mͥ uident᷑ eẽ ciui¬
les qͥdam de lib̾alitate ĩepta
głantiũ. qui singłis noctibꝰ
cum seruis suis calculum
ponunt. & qd̃ effuderunt
usu uł ab usu diurno:. qͣsi
nocturnis lacͥmis deflent.
Suboriunt᷑ lites. accedunt
mine argunt᷑ aut furti
aut insipientie serui. ꝙ qͣsi
re male ad ministrata: eici-¬
untur ꝙ torquentur inter¬
dũ q̃nq qd̾ effundere ius¬

Expanded text:
cutiant, aliquid amicitiae cutiant, aliquid amicitiae aut festivitati credunt esse subtractum. At hoc ab omni urbanitate adeo procul est, ut barbariei vitiis familiarius sit, quam vitae civili. Siquidem conviviorum civilium ratio media est, ut etiam sobrietatem exhilaret, et in satietate opulentia crapulam vitet. Nam et abundantiam cibi et potus habet, et quasi copiae cornu dispensans omnia, sic parcit ut effundat, sic effundit ut parcat, et quam habet penes se rationem non negligit quidem, senii praesul in convivio sedere videatur ad calculum. Unde non satis mihi videntur esse civiles quidam de liberalitate inepta gloriantes, qui singulis noctibus cum servis sui calculum ponunt, et quod effuderunt usu vel abusu diurno, quasi nocturnis lacrymis deflent. Suboriuntur lites, accedunt minae, arguuntur aut furti, aut insipientiae servi, et quasi re male administrata, ejiciuntur et torquentur interdum, quandoque quod effundere jus
Abbreviated transcription (Latin):
cere sp̃m depͥmunt. exting̃t
scintillulam rõnis. se totos
inmundicie ꝓstituunt. ꝙ
bachantiũ sp̃m denouent
quid nam possunt familia¬
rius inmolare: Cet̾m sunt
qui ista contempnant. Qm̃
hec uulgariũ ꝙ ut ita dicã
plebeiorum conuiuoꝵ uidet᷑
eẽ ꝓfessio. siqͥdem alia pħica.
alia ciuilia. Alia dñr eẽ ple¬
beia. In hiis laudi plerumq
ducitur. si sic tua ꝓdigas se¬
mel: ut tͥmenstruo toto esu¬
riens. conuiua inpudens m̃¬
sas circueas alienas. Hoc qͥdem
sepe ꝓdigalitatis. int̾dum q
auaricie nota ẽ. Nam ut dici
solet: auarus cum incipit. mod̾
excedit. Pot̾is uide quã płimos.
qͥ fere anno toto parsimonie
student. ꝙ ad purgandã aua-¬
ricie labem: epulones conuo¬
cant q parasitos. ꝙ collegiũ
nugatoꝵ. qͥ aliene nidore
culine capiunt᷑. ꝙ quos ma¬
gis honorare uoluerint:ma¬
iorib on̾atos minorib pocłis
ingurgitant ꝙ distendunt.
ꝙ donec rapidam orexim ex¬

Expanded text:
cerae spiritum deprimunt, exstingunt cerae spiritum deprimunt, exstingunt scintillulam rationis, se totos immunditiae prostituunt, et bacchantium spiritui devovent, quidnam possunt familiarius immolare? Caeterum sunt qui ista contemnant. Quoniam haec vulgarium, et ut ita dicam plebeiorum conviviorum videtur esse professio. Siquidem alia philosophica, alia civilia, alia dicuntur esse plebeia. In his laudi plerumque dicitur, si sic tua prodigas semel, ut trimenstruo toto esuriens conviva impudens, mensas circumeas alienas. Hoc quidem saepe prodigalitatis, interdum et avaritiae nota est. Nam, ut dici solet, avarus cum incipit, modum excedit. Poteris videre quamplurimos, qui fere anno toto parcimoniae student, et ad purgandam avaritiae labem, epulones convocant, et parasitos, et collegium nugatorum, qui alienae nidore culinae capiuntur, et quos magis honorare voluerint, majoribus oneratos minoribus poculis ingurgitant et distendunt, et donec rabidam orexin ex
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾itatem. s ad oꝑinionẽ
omĩa fiunt. Cocorũ sollici¬
tudo feruet. arte multipli¬
ci eliciunt᷑ iura. qͥd qͦ die
geri oporteat ꝙ cotidianis
ministrari conuiuiis do¬
mesticꝰ dictator nocte dieq
de liberat. undecumq con¬
qͥrit irritam̃ta gule. ꝙ ũn¬
palati uires excitet hebetati
nicħ arbitrans expeditum:
nͥ cum intemꝑantie fuerit
satis factũ. Sunt ꝙ qͥ pocłis
fercła subruant. ꝙ quasi
homerici auctoritate decre¬
ti incentiuũ ingenii ꝙ fomitẽ
uirtutis ꝙ q̃ndam hilarita¬
tis fontẽ opinantur. si se om̃i¬
no mero siceraue ꝓluerint.
Pheacum gͦ more consurgũt.
ꝙ qui in ex hauriendis pocu¬
lis ꝑdicior ẽ: pocior iudicat᷑.
Dici solet. quia aleator qͣnto
marte doctior: tanto nequior.
ꝙ plane qui bibatior ẽ: alios
malicia ꝙ iniqurtate tran¬
scendit. Immolanit isrł apos¬
tatans a salutari suo filios ꝙ
filias suas demoniis. ꝙ isti dũ
ingurgitatione nini aut si¬

Expanded text:
ad veritatem, sed ad opinionem ad veritatem, sed ad opinionem omnia fiunt. Coquorum sollicitudo fervet arte multiplici, eliciuntur jura, quid quo die geri oporteat, et quotidianis ministrari conviviis domesticus dictator nocte dieque deliberat. Undecunque conquerit irritamenta gulae, et unpalati vires excitet hebetati, nihil arbitrans expeditum, nisi cum intemperantiae fuerit satisfactum. Sunt et qui poculis fercula subruant, et quasi Homerici auctoritate decreti incentivum ingenii, et fomitem virtutis, et quemdam hilaritatis fontem opinantur, si se omnino mero sicerave proluerint. Phaeacum ergo more consurgunt, et qui in exhauriendis poculis perditior est, potior judicatur. Dici solet, quia aleator quanto in arte doctior, tanto nequior; et plane qui bibacior est, alios malitia et iniquitate transcendit. Immolavit Israel apostatans a salutari suo, filios et filias suas daemoniis, et isti dum ingurgitatione vini aut si