comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppt̃ iustificationẽ. s dicitis. Iuis te audiet: aut qnͣdo istod qđ loqͤris
fiet: Qs deniq nr̃m auditu tuo. qͥsͥ uita tua indiget: Adhȩc inꝗͣ.¬
m̃ am̃ dico uob̃. qa uen̾ hora ꝗ nc̃ ẽ. qnͣdo mortui audient uocẽ filii
di. & qͥ audierint uiuent. Simortui ee̾tis imo cũ mortui sitis. m&¬
tẽ ur̃am agnosceretis. uos pͥmi ex mortuis audiretis. & audiendo pͥmi
amorte aĩarũ ur̃arũ resurgeretis. Nc̃ aũ dicitis qͥa uixitis. iã nc̃ aliis
mortius ut ip̃i audiant inclamandũ ẽ. Et hoc erit mirabile qͥ il
li qͣnto ꝓfundiꝰ in mortẽ descender̃ qnͣto longiꝰ adõ uiuo receden¬
tes dõs mortuos ad orauer̃ audientes uiuent. & uno eodeq auditu
exrcitati tã originał peccati ꝗͣ ꝙ omi̾ũ actualiũ ꝑecc̾&. et̾nã mortẽ
audierint uiuẽt. Nõenĩ in ill& arbito ẽ audire &uiu̾e. s ex necessitate de¬
suꝑueniente erit om̃ĩbꝰ audire. & resurg̾e. Nc̃ aũ ñ om̃s audient. ñ enĩ om¬

Expanded text:
pter justificationem . Sed dicitis: Quis te audiet? aut quando istud quod loqueris fiet? quis denique nostrum auditu tuo, quis vita indiget? Ad haec, in amen dico vobis quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. » Si mortui estis, imo cum mortui sitis, mortem vestram agnosceretis, vos primi ex mortuis audieritis et audiendo primi a morte animarum vestrarum resurgeretis. Nunc autem dicitis, quia vivitis, jam nunc aliis mortuis, ut ipsi audiant inclamandum est. Et hoc erit mirabile quod illi qui tanto profundius in mortem descenderunt, quanto longius a Deo vivo recedentes, deos mortuos adcitati, tam originalis peccati quam omnium actualium peccatorum aeternam mortem audierint vivent. » Non enim in illorum arbitrio est audire et vivere, sed ex necessitate desuper veniente, erit omnibus audire et resurgere. Nunc autem non omnes audient, « non enim om
Abbreviated transcription (Latin):
S ic̃ enĩ pat᷑ uitã habet insemetipo. sic ded̃ & filio uitã hab̾ẽ ĩ semetip̾o. Et potestatẽ
deđ ei & iudiciũ facẽ qͥa filiꝰ hoĩs ẽ. Presentis loci sensꝰ lucidissimꝰ. ita pͣuas here¬
tico m̃tes obnubilat. qͣ ad modũ soł qnͣto splendidior ẽ tatomag̃ sordidos odõ
lippoꝵq palpebraᷤ put᷑s i eu̾̃berans pene excecat. Id enĩ pulchriꝰ aut iocundiꝰ
hac ratiocinatione sanis effulgeat ocłĩs. uͥ p̃missa uiuificantis mortuo potẽ¬
tia filii dĩ tał ratiuncła succinit: Nac nãq bene ꝑspecta. liquet &̃ ꝗͣ rationa¬

Expanded text:
dedit et Filio vitam habere in semetipso. Et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est. » Praesentis loci sensus lucidissimus, ita pravas haereticorum mentes obnubilat, quemadmodum sol quanto splendidior est, tanto magis sordidos oculos, lipporumque palpebras putres reverberans, pene excaecat. Quid enim pulchrius aut jucundius hac ratiocinatione sanis effulgeat oculis, ubi praemissa vivificantis mortuos potentia Filii Dei, talis ratiuncula succinit? Hac namque bene perspecta, liquet etiam, quam rationa
Abbreviated transcription (Latin):
suimpiosȩ suȩ maiestatis in uoce archangłi. intuba dĩ decelo descendentis.
uutibꝰ celor conmotis. cęliq acĩrȩ cardinibꝰ c̃cussis. & ita manifeitȩ uenientis
igne in c̃spectu eiꝰ ardente. & incĩrcuitu eiꝰ tempestat᷑ ualida. cȩlos desursũ.
actiã ad disc̾nencłũ ppłm suũ aduocantẽ. Qͥ tũ. Nũ qͥd mortui illi qͥmͦ uocẽ
audient. aut qr resurꝗ̾e nolent. ñ resurgent. Nõẽ ita. s om̃s tã muiti. ꝗͣ &
uolentes horãq illã desid̾anteᷤ. & millo die iudici fiduciã habentes re¬
surgent & ꝓcedent. Paulo añ cũ deresurrectione pͥma .i. dec̃u̾sione pec

Expanded text:
 de coelo descendentis , virtutibus coelorum commotis , coelique ac terrae cardinibus concussis, 180 et ita manifeste venientis igne in conspectu ejus ardente, et in circuitu ejus tempestate valida, et coelos desursum, et terram ad discernendum populum suum advocante . Quid tum? Nunquid mortui illi, qui modo vocem audient, aut quia resurgere nollent, non resurgent? Non est ita, sed omnes tam inviti quam et volentes, horamque illam desiderantes, et in illo die judicii fiduciam habentes, resurgent et procedent. Paulo ante cum de resurrectione prima, id est de c
Abbreviated transcription (Latin):
Depłarte aũ cͥfestĩ subiunꝗ̃. Et qͥmisit me pat̾ ip̃e testimoniũ ꝑhibuit de
me. Ed testimoniũ : Scrupamini scͥpt᷑as. &cęt̾a. Igit᷑ magna dicturꝰ. magna
& necessaria expositurꝰ. illa scił deqͥbꝰ sup̃ dixerat. & maiora his demon¬
strab ei oꝑa ut uos miremini. satis oportune duos testes idoneos ꝯt̃ suoᷤᷤ
oblocutoreᷤ statuit. satisq magnã & optabilẽ ꝓsolo auditu testiũ re¬
munerationẽ ꝓmittit. Totꝰ mundꝰ cuiꝰ ct᷑ pͥncipẽ foras eiciendũ iudi¬
ciũ nc̃ agit᷑ cȩlestis huiꝰ rethoris rationẽ semetipsũ nr̃i causa legitime

Expanded text:
misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. » Quod testimonium? Scrutamini Scripturas, etc. Igitur magna dicturus, magna et necessaria expositurus illa scilicet de quibus supra dixerat: « Majora his demonstrabit opera ei, ut vos miremini, » satis opportune duos testes idoneas contra suos oblocutores statuit, satisque magnam et optabilem pro solo auditu testium remunerationem promittit. Totus mundus, cujus contra principem foras ejiciendum judicium nunc agitur, coelest
Abbreviated transcription (Latin):
qr ueñ hora & nc̃ ẽ qndo mortui audiẽt uocẽ silii dĩ. & qͥ audierĩt uiuent.
Deniq adhanc eiꝰ ꝓpositionẽ illi auditorẽ ĩmo adu̾satoreᷤᷤ insanire por̾an
cur ñdirisset mortui audient uocẽ dĩ. s cũ diligenti distinctione ꝑ so¬
narũ audient inqͥt uocẽ filudei. at ille in hoc stabat ut uitã mortu& ñ
minꝰ defilio ꝗͣ depat᷑ pendẽ c̃ꝓbaret. nec posse ꝗͦ ꝗͣ suscitari nͥ filiũ eqͦut
pat᷑m honorificaret. Noc inꝗͣ intendebat. ñ illud qͦmͦ ip̾e pat uixeret.

Expanded text:
nc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. » Denique ad hanc ejus propositionem illi auditores, imo adversatores insanire poterant cur non dixisset: Mortui audient vocem Dei, sed cum diligenti distinctione personarum. « Audient, inquit, vocem Filii Dei. » At ille in hoc stabat, ut vitam mortuorum non minus de Filio quam de Patre pendere comprobaret, nec posse quemquam suscitari, nisi Filium aeque ut Patrem honorificaret. Hoc, inquam, intendebat, non illud quomodo ipse P
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ecce qͦmͦ uult cũ pat᷑ eq̃lit᷑ ł similit̃ honorificari. Herbũ suũ audiri.
đo patͥ uult c̾di. Quo fructu suo ł conmodo: Nullo. s ut uitã ȩtͣnã suus
habeat auditor. Ergo grẽ ꝓ hoĩe laborat. Notandu enĩ qͥ tãꝗ inc̃flictu stãs
me. Deqͥbꝰ alibi sic dic̃. Noͣnt scͥptũ ẽ in lege ur̃a qͥa duox hõiũ testimoniũ
uerũ e. Ẽgosũ qͥ testimoniũ ꝑhibeo deme ip̃o. & testimoniũ ꝑ hibet de

Expanded text:
do cum Patre vult aequaliter vel similiter honorificari. Verbum suum audiri, Deo Patri vult credi. Quo fructu suo vel commodo? Nullo, sed ut vitam aeternam suus habeat auditor. Ergo gratia pro homine laborat. Notandum enim quod tanquam in conflictu stans me. » De quibus alibi sic dicit: « Nonne scriptum est in lege vestra quia duorum hominum testimonium verum est? » « Ego sum qui testimonium perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
illos qͥlegẽ ñ accepunt adiudiciũ uenient. tͥbꝰ ordinibꝰ distincti. scił
alii iudicandi & d̃apnandi alii iudicandi ꝙ saluandi. alii nullatenꝰ
indicandi s iudices & senatores cũ d̃no suo sessuri. qrͣta parte homnũ.i. il
lis qͥsine lege ut p̃dictũ ẽ peccauer̃ sine lege condẽpnatis. s hoc me dix¬
ise nou̾it qͥa in iudiciũ ñueniet .i. debitã ex pat̾nę pͣuaricationis p̃u¬
dicio dã pnationẽ ñ incidet. S qͥd : Transiit amorte inuitã. Nec dico

Expanded text:
 ad judicium venient, tribus ordinibus distinctis: scilicet, alii judicandi et damnandi, alii judicandi et salvandi, alii nullatenus judicandi, sed judices et senatores cum Domino suo sessuri: quarta parte hominum, id est, illis qui sine lege, ut praedictum est, peccaverunt sine lege cendemnatis; sed hoc me dixisse noverit, quia in judicium non veniet, id est, debitam ex paternae praevaricationis praejudicio damnationem n
Abbreviated transcription (Latin):
rubi extentꝰ & ꝓtegens. & cęt̾a. Nã qa auree .i. diuine substantiȩ se e̾e̾ p̃sũp¬
sit. & cũ foramina eiꝰ p̃parata c̾e̾nt .i. rationalitas qͥ dĩcapat ee̾ pot̾at. małui au¬
rũ falso uidĩ ꝗͣ p̃ciosus e̾t̾ lapis. & auro uͦ ligari maluit cherub i. plenitudo
indecore tuo. Nõ enĩ nc̃ pͥmũ diabolꝰ huc filio dĩ dethere cȩp̃. cũ pora iu¬
deoꝵ ł hereticoꝵ tantas adu̾s illũ blasphemias euomuit. ẜ ab inicio ho¬

Expanded text:
. Nam quia aureae, id est divinae substantiae se esse praesumpsit, et cum foramina ejus praeparata essent, id est rationalitas, qua Dei capax esse poterat, maluit aurum falso videri quam pretiosus esse lapis, et auro vero ligari maluit cherub, id est, plenitudo in decore tuo . » Non enim nunc primum diabolus huic Filio Dei detrahere coepit, cum per ora Judaeorum et haereticorum tantas ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in corꝑeus eã ut ho fierẽ qͥ ds erã. S uos huic ñ ereditis. Neqͦ pute¬
tis qł ũbũ eiꝰ inuob̾ manens habeatis. du contͣme sabba ur̃a defendi¬
tis habentes in cordibꝰ ur̃is putlinẽ laboriose iniqͥtatis. &iñ sic estis
ut sepulc̃ dealbata. ꝗͣ foris pulchra parent ocłis uidentiũ. pi̾nsecus
aut̃ plena s̃ ossibꝰ mortuq Nã sic̃ illa deforis pulẽ & inttꝰ plena posst̃¬
oe putͦdine sic & uos in sabbis uris uacare & totã legẽ moys ore letu¬
tare. & ubũ di potestis in uob̾ manens ñ habere. Ecce diaci uob̾ qͥs ille
sit aliꝰ qͥ testimoniũ ꝑhibet deme. maior utiq hor̃e. maior in cõꝑa¬
bilit̃ iohanne. Dicitis nc̃ mͥ qͣndo ille ł qͣle testimoniũ ꝑhibuit dete.
ad hec inq̃ S cutamini scͥpt᷑as qe uos putans inipsis uitã ȩt̃nã ha¬

Expanded text:
oreus eram; ut homo fierem, qui Deus eram. Sed « huic vos non creditis. » Ne ergo putetis quod Verbum ejus in vobis manens habeatis, dum contra me Sabbata vestra defenditis, habentes in cordibus vestris putredinem laboriosae iniquitatis. Proinde sic estis, ut sepulcra dealbata, quae foris pulchra parent oculis videntium, intrinsecus autem plena sunt ossibus mortuorum . Nam sicut illa deforis pulchra esse, et ic vos et in Sabbatis vestris vacare, et totam legem Moysi ore lectitare, et Verbum Dei potestis in vobis manens non habere. Ecce dixi vobis quis « ille sit alius, qui testimonium perhibet de me, » major utique homine, major incomparabiliter Joanne. Dicitis nunc mihi: Quando ille, vel quale testimonium perhibuit de te? Ad haec inquam: « Scrutamini Scripturas, quia vos puta
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. Iule talis testimoniũ ꝑ hibuit deme Et ubũ eiꝰ ñ habetis inuob̾
manens qr qͣ misit ille huic uos ñ creditis. In hoc reatꝰ ur̃ ẽ in hoc pec¬
misti ille huic uos ñ creditis. Nã & si neq uocẽ eiꝰ unꝗ̃ audistis neꝙ:
speciẽ eiꝰ uidistis attam̃ u̾bũ eiꝰ audistis. legẽ eiꝰ accepistis. ꝓphas abeo
missos habiustis & illos qde legendo eũ de qͦ loqͦr qͥmisit illos qͥ ꝑ illos

Expanded text:
runt. Ille talis testimonium perhibuit de me. « Et Verbum ejus non habetis in vobis manens, quia quem misit ille, huic vos non creditis. » In hoc reatus vester est, in hoc pecmisit ille, huic vos non creditis: » Nam et si « neque vocem ejus unquam audistis, neque speciem ejus vidistis, » attamen verbum ejus audistis, legem ejus accepistis, prophetas ab eo missos habuistis, et illos quidem legendo, eum de quo loquor, qui misit illos, qui per illos
Abbreviated transcription (Latin):
posse retine sciebat. &fut᷑ę nullã sp̃e habebat. Igit᷑ magnꝰiste langui
dusaatr & unͦi annos minfirmitate habebat: qͥa & p̃sentẽ uitã labo¬
ribꝰ & oneribꝰ cito c̃sumebat. & fut᷑ȩ refectionis sp̃e nullã habebat. Ut
aũ iste languidus tã uetꝰ. tãq asalute remotꝰ. calamitatẽ suã. agnos¬
ceret. maꝗ̾ ac mag̃ ingemisc̾t gñdiᷤꝰ illũ c̃motioĩs aꝗͤ sensꝰ excitabat
magnũq gaudiũ illiꝰ qͥ añ se descendens curatꝰ fuerat. Nec uͦ tãtũ
exeo qͥ in om̃ẽm t̃rã sonꝰ ille exriũ. & infine̾ orb̾t̃rȩ descensꝰ illiꝰ magni an

Expanded text:
posse retinere sciebat et futurae nullam spem habebat. Igitur magnus iste languihabebat; quia et praesentem vitam laboribus, et oneribus cito consumebat, et futurae resurrectionis spem nullam habebat. Ut autem iste languidus tam verus, tanquam a salute remotus, calamitatem suam agnosceret, magisque ac magis ingemisceret, grandis illum commotae aquae sonus excitabat, magnumque gaudium illius, qui ante se descendens curatus fuerat. Nec vero tantum ex eo quod in omnem terram sonus ille exivit, et in fines orbis terrae descensus illi
Abbreviated transcription (Latin):
niũ cõpariũ. atq ido legnimũ. d̾ ñ dũ aꝑte diaxi qͥs ille alius sit. Uos
misistis ad ioħem. & tesfimoniũ ꝑhibuit uitati. Et fortassis iccͥconõ
exristimatis qđ hic sit ille aliꝰ d qͦ nc̃ dixi. & qđ ñ ab aliomaiore ꝗͣ ab illo
testimoniũ habeã. Ego aut̃ ñ ab hoĩbꝰ testimoniũ accipio. s heo dico
ut uossalui stus. N otait qđ dico qr testimoniũ ego ab hõr̃bꝰ ñ accrprio.¬
Cd enĩ Nũ qͥd hoc dico quł uełi claudẽ ora hom̃ũ testimoniũ mͥ ꝑhiben¬
tiũ. Nũqͥd ego asꝑnor angłm meũ ad hoc missũ añ faciẽ meã ut testi¬
monio suo pͣpararet uiã meã. Non ẽ ita .s diligent᷑ anĩ adũtite qͣ dico.

Expanded text:
o legitimum, sed nondum aperte dixi quis ille sit. « Vos misistis ad Joannem, et testimonium perhibuit veritati. » Et fortassis idcirco nunc existimatis quod hic sit ille alius, de quo nunc dixi: Quod non ab alio majore quam ab illo testimonium habeam. « Ego autem non ab hominibus testimonium accipio; sed haec dico, ut vos salvi sitis. » Notate qominum testimonium perhibentium? nunquid ego aspernor angelum meum ad hoc missum ante faciem meam, ut testimonio suo praepararet viam meam? Non est ita, sed diligenter animadvertite, quae dico.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe re ip̃a uiuificati. nos aũ qͥmplenitud ine tẽpis sumꝰ. solũmͦ ui¬
cipimꝰ. Bene qͥ depat᷑ loqͣns suscitat inqͥt & uixificat. defilio aũ so¬
sũ ait uiuificat. & sine ulla erceptione gentił aut uidei qͦs uult
in qͥt uixificat. nulli qͥcꝗͣ debens. s sola uoluntate gͣtuita ł uolunta¬
ria gr̃ã iuste morii addictos miscdit᷑ aduitans reuocans. Qđ ñ dissi¬
milit᷑ apat᷑ se facẽ subiecta ratione c̃ ꝓbat. Deq enĩ patͣ iudicat ꝗͦ¬

Expanded text:
tempore reipsa vivificati. Nos autem qui in plenitudine temporis sumus, solummodo vicipimus. Bene ergo de Patre loquens: « Suscitat, inquit, et vivificat. » De Filio autem solum ait: « Et vivificat. » Et sine ulla exceptione gentilis, aut Judaei: « Quos vult, inquit, vivificat, » nulli quidquam debens, sed sola voluntate gratuita, vel voluntaria gratia juste morti addictos, misericorditer ad vitam revocans: Quod non dissimiliter a Patre se facere subjecta ratione comprobat. « Neque enim Pat
Abbreviated transcription (Latin):
potent᷑ indulsit. S hisomibꝰ maliciȩ & neqͥciȩ uocibꝰ dudũ explosis. qsͣ antiqͥs ꝑ¬
secutor filudi diaboł᷑ pat᷑ m̃ dacñ exꝓpͥis locutꝰ neqͥssimis auditoribꝰ suis in su¬
ritaris uocabula cũ sens ui̾tate patͥ & filio c̃municamꝰ his exceptis qͦ ꝓsonarũ
necessaria cdistinctiosingłis ꝓpͥa reseruare postulat. ut ut᷑q ds̃ uerꝰ e dñs ĩcatꝰ.
fidełibꝰ uitã de sid erantibꝰ corde adiusticiã c̾dat᷑. & ore ad salutẽ etͣnã p̃dicet᷑
pari honore. eqͣli gła. indissimili laude. Igit᷑ ꝑhanc honorisicentiã filiĩ facta
& ẽpleta uoluntate pat sodeamꝰ cũsiducia adtronũ grẽ eiꝰ. ut miãm c̃ seqͥmͣ.
necessariũ q ñc̃sentanei simꝰ antiqͦ peccatori. qͥ cͣsurrex̃ adũsꝰ hr̃ filiũ dĩ &
pͥmũ hõinẽ eadẽ ỹsũptione c̃surꝗe̾ fec̃ dũ eundẽ filiũ qͥ solꝰ u̾e̾ ẽ similitudo

Expanded text:
potenter indulsit. Sed his omnibus malitiae et nequitiae vocibus jam dudum explosis, quas antiquus persecutor Filii Dei diabolus pater mendacii ex propriis locutus , nequissimis auditoribus suis insuritatis vocabula cum sensus veritate, Patri et Filio communicamus. His exceptis, quae personarum necessaria distinctio singulis propria reservare postulat, ut uterque Deus verus et Dominus,fidelibus vitam desiderantibus corde ad justitiam credatur, et ore ad salutem aeternam praedicetur, pari honore, aequali gloria, indissimili laude . Igitur per hanc honorificentiam Filii facta et completa voluntate Patris, adeamus cum fiducia ad thronum gratiae ejus, necessarium, quod non consentanei simus antiquo peccatori, qui consurrexit adversus hunc Filium Dei, et primum hominem eadem praesumptione consurgere f
Abbreviated transcription (Latin):
exgłicã lectionẽ sapient᷑ legt̃ ł audiunt cͣfutata falsitas. &c̃firmata
u̾itas ẽ. Uñ cõsentit ratio. ũdicat fides. ut pat᷑ oꝑante. usq mͦqͥnulla sab¬
batoꝵ lege tenet᷑. ipe qͦ filiꝰ licent᷑ & potent᷑ oꝑet᷑. qͥ asemetip̃o qͥcꝗ̃ facẽ
ut habeat uitas fidĩ sanũ ñsine arte sermonẽ. adu̾sartificis m̃dacii
plificationẽ rei illustrande u̾itatiꝰ. & ad augendi iud aici cͥminis cau¬
sa Seqͥt᷑ enĩ. Si ego testimoniũ phibeo deme. testimoniũ meũ ñ ẽ uerũ.
firmam̃ta maxime ab auctoritate sumpta .s. qͥbꝰ c̃memorat defeusionẽ
testisicationẽ suicirȩ fuisse & ee̾ dõ patͥ qͥ illũ testificatꝰ ẽ. & añ q̃ueniret
testimonio sc̃pt᷑arũ .i. leq̃ e ꝓpħarũ. a nc̃ p̃sentẽ c̃m̃dat i& eftnbe euudẽ

Expanded text:
elicam lectionem sapienter legunt vel audiunt, confutata falsitas et confirmata veritas est. Unde consentit ratio, judicat fides, ut Patre operante usque modo, qui nulla Sabbatorum lege tenetur, ipso quoque Filius licenter et potenter operetur, qui a semetipso quidquam facere ut habeat veritas fidei sanum non sine arte sermonem, adversus artificis mendacii plificationem rei, illustrandae veritatis et adaugendi Judaici criminis causa sequitur « Si ego testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum. firmamenta, maxime ab auctoritate sumpta sunt, quibus commemorat defensionem vel testificationem sui curae fuisse et esse Deo Patri, qui illum testificatus est, et antequam veniret tes
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrab̾ mͥ .i. faciet me qͦ faciente parit᷑. Quȩcũq enĩ ille fac̃. hȩc &
eo ut sup̃diri faciosimilit̃. S ip̃a maiora iã audite oꝑa. Diriuob̾. q̾a ma¬
iora his qͦ nc̃ uidctis mͥ filio suo demonstrab̃̾ pat̾ oꝑa. Et ue̾ maiora. Sic̃ enĩ
pat᷑ suscitat mortuos & iuificat. sic &siliꝰ qͦs uult uiuificat. ¶Magni¬
tudinẽ demonstrationis q̃filio demonstrat pat̾ uiuificare qͦs uult.
ge maiora s̃ ad qͦ noᷤ mittunt huiꝰ seqͤntia lectiois. gͦnescire ñ posst̃ iudei.
auabꝰ clausuł q ita int̃posuit inpdenti u̾sicłõ cũ idixisset. & maiora
his demonstrab ei oꝑa mar adiungens. ut uos miremini. in seqͤnti cũ¬

Expanded text:
est, faciet me quoque faciente pariter. « Quaecunque enim ille fecit, haec et ego, ut supra dixi, facio similiter. » Sed ipsa majora jam audite opera. Dixi vobis: Quia majora in his quae nunc videtis, mihi Filio suo demonstrabit Pater opera. Et vere majora. « Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. » Magnitudinem demonstrationis, qua Filio demonstrat Pater vivificare quos vult; ge majora sunt, ad quae nos mittunt hujus sequentia lectionis, quae nescire non possunt Judaei, duabus clausulis, quas ita interposuit in praecedenti versiculo, cum dixisset: « Et majora his demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ett bona atq ita sine laude extͥnsecꝰ subiungit᷑. diuisitq lucẽ a tenebs̃.
Denq ihoc mundane fabͥcȩ uisibile oꝑe cũ diuidẽt ds̃ lucẽ a tenebris.¬

Expanded text:
esset bona, » atque ita sine laude extrinsecus subjungitur, « divisitque lucem et tenebras . esset bona, » atque ita sine laude extrinsecus subjungitur, « divisitque lucem et tenebras . » Denique in hoc mundanae fabricae, visibili opere, cum divide
Abbreviated transcription (Latin):
qũ istic derogat᷑ pał tãqͣ filii diudicationẽ in oꝑibꝰ suis erpectami. Absit.
Immo plurimũ laudiᷤ ascͥbit᷑. Qs enĩ ñ laude dignũ ducat sapientẽ ꝗͣ pia
stũdiũ ꝓtrahit. sedẽ sibimet ap̃ se & cũ m̃te sua ł ratione ꝑtractare opꝰ q pre¬
scͥpt᷑a dic̃. omĩa insapĩa fecisti. Hanc demonstrationẽ digitꝰ dĩ ꝑscͥptorẽ
leg̃ moysen iñicio lib̾ geneseos aꝑte expͥmit. Singła nãq oꝑa ds̃ pͥmũ ip̃e¬
fac̃. deiñ singłã uidet & desingłis iudicat. qͥa bonũ ẽ. Nidł pat̾ insua ꝑso¬
na oꝑat᷑. in fllio suo ut pote qͥẽ sapĩa sua singła uidet. inbona uoluntate
strata placeant. & singło facta dierũ bona iudicentͣ᷑ in solo scdĩ diei oꝑe
ẽ diuisitq lũcẽ & tenebras. alaudebom secludit᷑. Nã añ ꝗͣ dicat. diuisitq
lucẽ ꝙ tenebras. laudatio soliꝰ lucis pmittt᷑ dicente scͥpt᷑a. & uiđd̃ ds̃ lucẽ qͥ

Expanded text:
udicationem in operibus suis exspectanti? absit! Imo plurimum laudis ascribitur. Quis enim non laude dignum ducat sapientem quempiastudium protrahit, sedere sibimet apud se, et cum mente sua vel ratione pertractare opus quod praeScriptura dicit: « Omnia in sapientia fecisti . » Hanc demonstrationem digitus Dei per scriptorem legis Moysen in initio libri Geneseos aperte exprimit Singula namque opera Dfacit, deinde singula videt et de singulis judicat, quia bonum est. Videlicet Pater in sua persona operatur, in Filio suo utpote qui est sapientia sua singula videt, in bona voluntate strata placeant et singulorum facta dierum bona judicentur in solo secundi diei opest, « divisitque lucem et tenebras , » et laude boni secluditur. Nam antequam dicat: « Divisitque lucem et tenebras, » laudatio solius lucis praemittitur, dicente Scriptura: « Et vidit Deus lucem quod
Abbreviated transcription (Latin):
rit hȩç & flliꝰ similit̾ fac̃. Confirmatio ẽ ea qͦ mox seqͥt᷑. Pat̾ enĩ diliꝗ̃ si¬
liũ. & demonstrat ei omĩa qͦ ip̃e fec̃. Exornatio ẽ ab eo qait. & maiora
his demonstrab̾ ei oꝑa. ut uos miremini. usq ad id qͥ nouissime trac¬
poris. s tota t̃ribił. ꝙ duuni plena timoris. Nȩc aũ sententia qͣ dic̃.
ñ possũ ego ame ip̃o fac̾e q̾c qͣ sic̃ audio uudico & iudiciũ meũ uerũ ẽ¬
c̃plerio ẽ. partes easdẽ b̾uit᷑ ad sensũ. docił. attenti. ac beniuoli audi¬
toris cui hȩc pͣdicanda ł sc̾benda ee̾ nou̾at recolligens. ac sidiceret.
Sigͦ ñ facio ego nͥ qͣ uido patrẽ facientẽ siqͤcũq ille fecerit hȩc &ego simi¬
lit facio. sideniq pat̾ omĩa demonstrat filio ꝗͦ ip̃e fac̃. & si adõ maiora his de¬

Expanded text:
 Confirmatio est ea quae mox sequitur: « Pater enim diligit Filium et demonstrat ei omnia quae ipse facit. » Exornatio est ab eo quod ait: « et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini; » usque ad id quod novissime tracporis, sed tota terribilis, et divini plena timoris. Haec autem sententia qua dicit: « Non possum ego a meipso facere quidquam; sicut audio, judico, et judiciucomplexio est, partes easdem breviter ad sensum docilis, attenti ac benevoli auditoris, cui haec dicanda vel scribenda esse noverat, recolligens. Ac si diceret: Si ergo non facio ego, nisi quod videro Patrem facientem; si quaecunque ille fecerit, haec et ego similiter facio; si denique Pater omnia demonstrat Filio quae ipse facit, et si adeo « majora his de
Abbreviated transcription (Latin):
qͣudmodr̃ tuqͥlib bonꝰ. artifex ꝑ oste̾sionẽ artistuȩ neminẽ ĩuidũ e̾e̾ facis. s
tãtũ ab effectis dep̃hendis. ꝓ disc̾nis qͥs inuidꝰ. qͥs erga te benuolꝰ sit. sũ gͥinp̃
sentia lucis. ocłĩ neꝗͣ totũ corpꝰ tenebrosũ hab̾ent ut lucẽ intenebͥs lucentem

Expanded text:
quemadmodum tu, quilibet bonus artifex, per ostensionem artis tuae neminem invidum esse facis, sed quemadmodum tu, quilibet bonus artifex, per ostensionem artis tuae neminem invidum esse facis, sed tantum ab effectis deprehendis et discernis, quis invidus, quis erga te benevolus sit. Cum igitur in praesentia lucis, oculi nequam totum corpus tenebrosum haberent , adeo ut lucem in tenebris lucentem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsabbis: ħũꝗ ut ꝓuocaret eoꝰ. hanc illis dabat offensionẽ : Nũqͥd qͥa mortẽ suam
fore sciebat utilẽ iccirco ꝓuocabat eos adeffundẽtłu suu̾ sanguinẽ : Absit.
S ip̾e luc̾na erat. ꝙ iccirco ut lucẽt intenebͥs inmundũ uenerat. Constat uͦ qͥa
sic̃ ip̃e ait nemo accenđ luc̾nã . ꝓin abscõdito poñ. s suꝑ cãdelabrũ. ut õs qͥ in
domos̃. ꝙ qͥ ing̃diunt᷑ domũ lum̃ uideant. Bene qͦ mocłis om̃iũ lucẽ oꝑum
tibꝰ celebres c̃uentꝰ. agebat̃. Oportebat gͦ ut sabbis qnͣdo domꝰ plena erat .i. tẽpłu¬
łsynagoga qndo inq̾diebant᷑ om̃s feriati adqͦs luc̾na hȩc missa fuerat. opor¬
tebat inꝗͣ ut tc̃ suꝑ candelabrũ suũ stan oꝑaret᷑ opꝰsire claritatis. & expande
lumine ciꝰ gaud̾ent & odi neꝗ̃ excusatiorm depecc̃o suo ñ hab̾eNs. Hȩc enĩluc̾na
nullũ ocłm obsui p̃sentiã neꝗͣ e̾t̾ faciebat. s tãtũ asimplici ocdõ distinguebat.

Expanded text:
is? Nunquid ut provocaret eos, hanc illis dabat offensionem? Nunquid quia mortem suam fore sciebat utilem, idcirco provocabat eos ad effundendum suum sanguinem? Absit! Sed ipse lucerna erat, et idcirco ut luceret in tenebris, in mundum venerat. Constat vero quia sicut ipse ait: « Nemo accendit lucernam et in abscondito ponit, sed super candelabrum, ut omnes qui in domo sunt, vel ingrediuntur domum, lumen videant . » Bene ergo in oculis omnium lucem operum tibus, celebres conventus agebant. Oportebat ergo ut Sabbatis quando domus plena erat, id esynagoga, quando ingrediebantur omnes feriati, ad quos lucerna haec missa fuerat. Oportebat, inquam, ut tunc super candelabrum suum stans, operaretur opus suae claritatis ut expanderlumine ejus gauderent, et oculi nequam excusationem de peccato non haberent . Haec enim lucat,
Abbreviated transcription (Latin):
qndã inpotẽciã insufficientis nat᷑e sonare uident̃: s si recte adu̾tas uerã
certã stabilẽq filui dĩ potentiã pͣdicare cͣꝓbant᷑. Quȩ cũ uͦ sensu fuerĩt ꝑ¬
specta. clareb̃. & ꝗͣ recte qͣ qͦ optime responderit ua iħc qͣrentibꝰ se intͣfic̾e.
Ethoc pͥmo sciendii. qͥa facunda oratͥx sapĩa dĩ ab hoc loco usq ad id qͥ lon¬
ge inferiꝰ dic̃. qͥuͦ mala eger̃ inresurrectionẽ iudicii firmissimis argum̃¬
tis utit᷑. ut pote nobꝰ u̾ba faciens adc̃futandas ad u̾sarias parteᷤᷤ. iudaicȩ
łheretice pͣuitatis. & ad c̃firmandã u̾itatẽ suȩ diuinitanᷤᷤ. necessariã

Expanded text:
ntur, sed si recte advertas veram, certam stabilemque Filii Dei omnipotentiam praedicare comprobantur. Quae cum vero sensu fuerint perspecta, clarebit, et quam recte quamque optime responderit ita Jesus quaerentibus se interficere. Et hoc primo sciendum quia fecunda oratrix sapientia Dei, ab hoc loco usque ad id quod longe inferius dicit: qui vero mala egerunt in resurrectione judicii, firmissimis argumentis utitur, utpote nobis verba faciens ad confutandas adversarias partes Judaicae vel haereticae pravitatis, et id ad confirmandam veritatem suae divinitatis, necess
Abbreviated transcription (Latin):
offerentibꝰ corporeo. deincorporeo loqͥt᷑ cibo. ut escorporeȩ refectiõis fimili¬
tudine ostendat uoluntariũ ĩmo & optabile sͥ e̾e̾ oꝑari opꝰsalutiꝰ nr̃ȩ. Qd qͥa¬
ñ adu̾terunt pͥma eiꝰ dictiõe. dixer̃ enĩ. nũ qͥd aliqͥs attuł ei manducare. p
tinꝰ subsecutꝰ adiung̃. Meus cibos ẽ. ut faciã uoluntate̾ pats mei. ut ꝑficiã
opꝰ eiꝰ. Quo dicto patent᷑ indicat ꝗͣ spontanea in oꝑando salutẽ nram dõ patͥ
obedientia deseruiat. & qd mag̃ delectet᷑ in hac obedientia. qͣ aliqͥs esuriens.
dũ oblatiᷤᷤcibis dr̃ ei manduca. Et recte plꝰ. Nã corporeiᷤᷤ cibis sola caro q defe¬
cerat reficit᷑. it̾ũ defectã. ꝑhanc aũ obedientiã. sic refici babebat mortał & pas

Expanded text:
offerentibus incorporeos, de corporeo loquitur cibo, ut ex corporea refectionis similitudine, ostendat voluntarium, imo et optabile sibi esse oducare? » protinus subsecutus adjungit: « Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, ut perficiam opus ejus. » Quo dicto patenter indicat quam spontanea in operando salutem nostram Deo Patri obedientia deserviat, et quod magis delectetur in hac obedientia, quam aliquis esuriens, dum oblatis cibis dicitur ei: Manduca. Et recte plus. Nam corporeis cibis sola caro quae defecerat reficitur, iterum defectura; per hanc autem obedientiam sic refici habebat mortalis et p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥpe ĩ qͣ spũali pͣdicatiõe reqͥescis tua carnałi sustentare debes substan¬
tia. dignꝰ ẽ enĩ oꝑariꝰ m̾cede sua. Fec̃ ħo impatã. sanꝰ factꝰ c̃festĩ surrer̃. &
sustuł g̃baitũ suũ. & ambulabat. Qd ueriꝰ. qͥd manifestiꝰ: Palã om̃i mũdo

Expanded text:
pirituali praedicatione requiescis, tua carnali sustentare debes substanpirituali praedicatione requiescis, tua carnali sustentare debes substantia: « Dignus est enim operarius mercede sua . » Fecit homo imperata, sanus factus confestim surrexit et sustulit grabatum suum, et ambulat. Quid verius? quid man
Abbreviated transcription (Latin):
nificat qͥ qͥsͥ qͥs portat sabbatũ d̾ni legitime celebiat. Pind pͥmo sciend
ẽ qͥa sic̃ in hoie illo qͥ curatꝰ ẽ ppłm gentiliũ intelligimꝰ qndã absq fide
inpecc̃is sius. iacẽtẽ. nc̃ aũ infide stantẽ ꝓ mbonis oꝑibꝰ ambulantẽ. ita
ꝙ cũ egrotut q̃batto suo portat᷑. & cũ iã sanꝰ ẽ in eodẽ adiurno labore cõ¬
petenti sõno rec̾at᷑ ita ppłs gentiliũ. & cũ infidelitate languẽt. ꝑ apłoᷤᷤ
iã ꝑiisticiã sidĩsanatꝰ ẽ eoꝵ nichilominꝰ mi̾tis ł exẽplis doctͥniꝰ qͦ łmo
nicionibꝰ inoꝑe bono neileficiat c̃fortat᷑. ꝙ acottidianis soluit᷑ excessib
Nos aũ ita uicissĩ portat. ut cũ illi sp̃ualia seminauerint. iure carnalia
met̾e debeãt. Nluic gͦ magno languido iãsanato. cũ dr̃ tolle qͣbattũ ttũ
ꝓambula. idẽ ẽ ac sidicat᷑. da oꝑam ut gͣbatto tuo ñ ingͣtꝰ appareas. Põ

Expanded text:
t. Proinde primo sciendum est quia, sicut in homine illo qui curatus est populum gentilium intelligimus, quondam absque fide in peccatis suis jacentem, nunc autem in fide stantem et in bonis operibus ambulantem, ita et cum aegrotat grabatum suum portat, et cum jam sanus est, in eodem diurno labore competenti sumno recreatur, ita populus gentilium et cum infidelitate langueret, per aposjam per justitiam fidei sanatus est, eorum nihilominus meritis vel exemplis, doctrinis quonibus in opere bono, ne deficiat, confortatur, et a quotidianis solvitur excessibus. Hoc autem ita vicissim portat, ut cum illi spiritualia seminaverint, jure carnalia metere debeant . Huic ergo magno languido jam sanato cum dicitur: « Tolle grabatum tuum et ambula, » idem est ac si dicatur: Da operam ut grabato tuo non ing
Abbreviated transcription (Latin):
Curaũ nesciebat : Ait exgłista. Iħc eni declinax at̾ba c̃stituta in loco.
Ualde notandũ q ñ iccirco iħc declinau̾at at̾ba. qͥille eũ nesciebat. s ic¬
circo iħm ille nesciebat. qͥa iħc declinau̾at. Uñ enĩ iħc declinau̾at. Atba
ĩqͥt. c̃stituta in loco. Nõ aloco ĩ qͦ erat & inqͦuͥtutẽ sanitatiᷤ oꝑatꝰ fuerat.
s atba qͣ inloco erat declinau̾at. Nichil u̾iꝰ. Quiᷤᷤ enĩ locꝰẽ ĩqͦ salutẽ oꝑat᷑ iħc¬

Expanded text:
in loco. » Valde notandum quod non idcirco Jesus declinaverit, quod ille eum nesciebat, sed idcirco Jesum ille nesciebat, quia Jesus declinaverat. Unde enim Jesus declinaverat? A turba, inquit, constituta in loco. Non a loco in quo erat te in quo virtutem sanitatis operatus fuerat, sed a turba quae in loco erat declinaverat. Nihil verius. Quis enim locus est, in quo salutem o
Abbreviated transcription (Latin):
catioẽ a qͥbꝰ custodientẽ us bene agitiᷤᷤ Ualete. S cũ sabbatũ carꝰ¬
nale ñ curandũ ee dns oꝑe iniuncto ĩnuit cur tali mͦ i. deportatioe
ꝗ̃bati ꝗͣ alio qͣlib modo isttd significare maluit: Plane ñ nichil aut
parũ boni opis ꝑillã g̃batti uectacionẽ significaũ. Nonenĩ qͥpiã eiꝰ laboris
aut oñis in hoc fasẽ suspicari. sub qͣli laborãtibꝰ qͦdã loco dic̃. henite ad me

Expanded text:
 custodientes vos, bene agetis. Valete . » Sed cum Sabbatum carnalem non curandum esse Dominus opere injuncto innuit, cur tali modo, id est deportatione grabati, quam alio quolibet modo istud significare maluit? Plane nonnihil aut parum boni operis per illam grabati vectationem significavit. Non enim quidpiam ejus laboris a
Abbreviated transcription (Latin):
reret. totãq ciuitatẽ attonitã reddid. clamando cuiꝰmodi hoinẽ
reptrisset ł qͥd ab illo audisset. audito nãq aͥ noĩe pͥmitiua gentĩ¬
ecłia statĩ curã carns inconcupiscemiĩs fac̾e oblita ẽ. cupiditatẽ suã
rcuriositatẽ ꝗ̃ in ani philosophia seu fluxꝰ rerũ temporaliũ uolup¬
tatibꝰ inpłe satagebat abiec̃. omĩq on̾e deposito solũ x nomͣ pec¬
tore ÷ ore banilans. mundũ omnẽ clamore bom nuncii ẽpleũ ĩui¬
tans adẽdendĩ. festinas ad generandũ sp̃ualiũ t̃bã silioꝵ. Et qͥde tẽ uix par

Expanded text:
reret, totamque civitatem attonitam reddidit, clamando cujusmodi hominem reperisset, vel quid ab illo audisset. Audito namque Christi nstatim curam carnis in concupiscentiis facere oblita est , cupiditatem suam vel curiositatem, quam inanis philosophia seu fluxus rerum temporalium voluptatibus implere satagebat, abjecit, omnique onere deposito, solum Christi nomen pectore et ore bajulans, 158 mundum omnem clamore boni nuntii complevit, invitans ad credendum, fes
Abbreviated transcription (Latin):
ter omia disponentẽ a ĩsec̃to c̃silio cuncta p̃uidemũ¬
claro intuitu c̃ templatꝰ ẽ. uiasq eiꝰ inhoc eugłio tãꝗ inhorologio
diligenꝰ lector ꝗ̃ q̃ lippientibꝰ ut cũq speculet᷑ ocłis. Ita qͥppe utnꝰea &
facta qda describit filu hoĩs obinsinuandũ cͣsiliũ eiꝰdẽ siliidĩ. qͣm¬
ad mođu obinuestigandu ascensũ seu descensũ soł ꝗeͦmetͥcaleᷤ qs dã
circłos sͥ deping̾e solẽt astronomici. Inqͦ ilł maxime notandũ. qͥ nul¬
lũ paschale festũ yterit. & ueł siaborientali linea sursũ u̾sus ꝓq̃ssi¬
onarios soł g̃dꝰ cͣputes. ita semp ab hoc festo scđ̾m facta & dicta dni
morat trẽ tũ annoꝵ sollẽpnitateᷤᷤ. q̃rta sollepnitate excepta. inqͣ paᷤᷤ¬
sus ip̃e ac sepultꝰ resurgenꝰq amortiiᷤᷤ eadẽq suꝑioribꝰ annis docuerat

Expanded text:
t, omnia disponentem, et in secreto consilio cuncta praevidenteclaro intuitu contemplatus est, viasque ejus in hoc Evangelio, tanquam in horologio, ns lector, quanquam lippientibus utcunque speculetur oculis. Ita quippe itinera, et facta quaedam describit Filii hominis, ob insinuandum consilium ejusdem Filii Dei, quemadmodum ob investigandum ascensum, seu descensum solis, geometricales quosdam circulos sibi depingere solent astronomici. In quo illud maxime notandum, quod nullum Paschale festum praeterit, et velut si ab Orientali linea sursum versus progressionarios solis gradus computes, ita semper ab hoc festo secundum facta et dicta, et morat, tres trium annorum solemnitates, quarta solemnitate excepta, in qua passus ipse ac sepultus, resurgensque a mortuis, eadem quae superioribus annis docuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
suiloqͥt᷑ sapĩa dei. lã incip̃ udicare suꝑbã atq miuriosã pͣsũptionẽ uideoꝵ
c̃iuncẽs illos in honorare dm̃ suũ ꝗͦ multũ se honorare putabant instercore
uultꝰ eox. Qui ñ honorificat filiũ. ñ honorificat patm qͥmisit illũ. Inqu&
ẽtione hoinũ sententia hȩc nͣstaret ꝓlata ore senatoris siue causidici. spec¬
tare adgłam patrũ honorẽ fili&. & econt᷑ ledi pats ĩiniriis filiꝵ. Pats qͥppe
filios dilig̃t. & asfectꝰ e& in illis reconditi s̃. uñ  suauiꝰ infilus honorẽ suũ sen¬
tiunt. & in eisdẽ ac̾bisᷤ iniurias suas excipiunt. at illi cũ inteplo manu facto
a sabba eiꝰ p̃dicarent. seuo saclegio filiũ intemplo corꝑis sui ñmamifacto habi¬
tantẽ ꝑ seqͥbant᷑. & int̾ficẽ qͤrebant pͣsertĩ cũ ipsi misissent ad ioħm. ꝓextestimoi̾o
qͥille phibuit u̾itati. scirent ip̃m eẽ filiũ dĩ. ꝗͣuis ille testimoniũ ab hõibꝰ ñ ac¬

Expanded text:
sui loquitur sapientia Dei Jam incipit judicare superbam atque injuriosam praesumptionem Judaeorum, convincens illos inhonorare Deum suum, quem multum se honorare putabant in stercore onorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum. » In quorum concione hominum sententia haec non staret, prolata ore senatoris sive causidici, spectare ad gloriam patrum honorem filiorum, et econtra, laedi patres in injuriis filiorum: Patres quippe filios diligunt, et affectus eorum in illis reconditi sunt, unde et suavius in filiis honorem suum sentiunt et in eisdem acerbius injurias suas recipiunt. At illi cum in templo manufacto Pet Sabbata ejus praedicarent, saevo sacrilegio Filium, in templo corporis sui non manufacto habitantem, persequebantur et interficere quaerebant, praesertim cum ipsi misissent ad Joannem, et testimonio quod ille perhibuit veritati, scirent ipsum esse Filium Dei, quamvis ille testimonium ab hominibus non ac
Abbreviated transcription (Latin):
nistificare. neminẽ ad ꝑfectũ adducẽ pot̾at̃. sic̃ piscina illa añ descensum
angłi neminẽ sanare pot̾at. Quȩ sic̃ qͥnq porticibꝰ cingebat᷑ inqͥbꝰ iacebat
multitudo languentiũ. motũ aqͦ expectantiũ. ⁊talex moysi. cuiꝰ qͥnq li¬
bͥis̃. peccatoreᷤ interĩ cohibebat. sacͥficiis illis obũbraticis emundari nõ
ueł certe ꝗa ñsolũ illoꝰ qͥ sublege moysi fuer̃. s & cunctoᷤᷤ qͥ añlege̾. & abĩcio

Expanded text:
justificare vel ad perfectum adducere poterant , sicut piscina illa ante descensum 168 angeli neminem sanare poterat. Quae, sicut quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat multitudo languentium, motum aquae exspectantium; ita lex Moysi, cujus quinque libri sunt, peccatores interim cohibebat, sacrificiis illis obumbraticis emundari non Vel certe, quia non solum illos, qui sub lege Moysi fuerunt, sed et cunctos, qui ante legem et ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
herihora septima reliqt eũ febs. & q mulier samaritana sexta ho m
munin sedenitẽ suꝑ puteũ cidid. pulchre huic mist̾io c̃gruit Nal emĩe
hora septima ñ pt sol ascensu eiꝰde soł descens. Sexta qͥppe hora sol ali¬
simꝰ ẽ nee n descendendo septimã fꝰ c̃ horã. lgit᷑ sexta hora mulier sama
Vt N  euano er istã ionannem ꝑ aguixã fignis

Expanded text:
heri hora septima reliquit eum febris, » quod et mulier Samaritana sexta hora in Dominum sedentem super puteum credidit, pulchre huic mysterio congruit. Quid enim est hora septima, nisi post solis ascensum ejusdem solis descensus? Sexta quippe hora sol altissimus est, nec nisi descendendo septimam facit horam. Igitur sexta hora mulier SamarHunc evangelistam Joannem per aquilam sig
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta. qͦ ñ s̃ autentica. qͥbꝰ fert᷑ dehur chaldeoꝵ diuinitꝰ eductꝰ. suisse & hoc
illi ꝓsigno potusse suffic̾e. dic qͤ signa ł ꝓdigia ds̃. illi ostenderat. ut fiduciã
habens inignẽ se ꝓici intrepidꝰ ꝑmitteret: Qd signũ aut ꝓdigiũ acceꝑat
ut dõ sepiꝰ ꝓmittente sem̃ inqͦ benedicerent᷑ om̃s gñs ĩrȩ. ñ infirmaret᷑
side. nec cͣsid̾aret corpꝰ suũ emortuũ. &steriłe uuluã sare. Nũ qͥd saltẽ
hoc ꝓsigno siue spet suȩ solatio acceꝑat. ut ambo gnͣdeui ille centenariꝰ.
illa nonagenaria nͣsenescerẽt. aut frigescerẽt. deniq saltẽ hoc ut sarȩ
sterili muliebͥa qͦ.i.m̃strua fieri ñ desinerent : Ergo degeneres ingͥt uoͦ.
qͦ tanto pat᷑ indigni. ꝗͦ det̾iore᷑ om̃ibꝰ aliengenis. qͥ nͥ signa & ꝓdigia
uideritiꝰ ñc̾ditis. S dicitis. Nis ne ut frustra ł leuit᷑ c̾damꝰ tͥ. Nũ c̾de

Expanded text:
e Chaldaeorum divinitus eductus fuisse, et hoc illi pro signo potuisse sufficere, dic quae signa et prodigia Deus illi ostenderat, ut fiduciam habens in ignem se projici intrepidus permitteret? Quod signum aut prodigium acceperat? ut Deo saepius promittente semen, in quo benedicerentur omnesde, nec consideraret corpus suum emortuum, et sterilem vulvam Sarae? . Nunquid saltem hoc pro signo, sive spei suae solatio acceperat, ut ambo grandaevi, ille centenarius, illa nonagenaria, non senescerent, aut frigescerent? Denique saltem hoc, ut Sarae sterili muliebria, id est menstrua fieri non desinerent? Ergo degeneres, inquit, vos, ergo tanto patre indigni, ergo deteriores omnibus alienigenis, qui nisi signa et prodigia vide
Abbreviated transcription (Latin):
mũ illo p̾dicante tͥduanã penitentiã eq̃ninniuȩ. & illa reseruata ex¬
aruit cucurbita. q obumbrab̾at suꝑ cap̃ionȩ. ita sit filiꝰ hois incorde
tam̃ uob̃ pauciꝰ qͥcũq residui estiᷤ qͥ ñ tẽpr antẽ. s necessitatẽ habenteᷤ
signa q̃ reiite̾ signa fient plura & maiora ꝗ̃ petitiꝰ. ut audiant geniẽ qͦ
solo auditu c̃tente erãt & dicant. audiuimꝰ & scimꝰ. qͥa hic ẽ uẽ saluatte
regulus. Dnẽ. descende. pͥꝗͣ moriat᷑ filiꝰ m̃s. Quid aliut perito dicet me¬
scam morbũ antidotũ dare. accesserat enĩ ad dñm rogans eũ ut descen¬
ant humilitatẽ habebat ut dicet ł ille beatꝰ centurio qͥ ñ erat deisrł. dñe

Expanded text:
demum illo praedicante, triduanam poenitentiam egit Ninive, et illa reservata exaruit cucurbita, quae obumbrabat super caput Jonae , ita sit « filius hominis in corde tamen vobis paucis, quicunque residui estis, qui non tentantes, sed necessitatem habentes, signa quaeritis, signa fient plura et majora, quam petitis, ut audiant gentes, quae solo auditu contentae erunt et dicant: « Audivimus et scimus, quia hic est vere Salvator regulus: « Domine descende priusquam moriatur filius meus. » Quid aliud perito diceret mesecundum morbum antidotum dare. Accesserat ad Dominum, rogans eum ut descenaut humilitatem habebat, ut diceret, velut ille beatus Centurio, qui non erat de Israe
Abbreviated transcription (Latin):
c̃didit ipẽ & domꝰ eiꝰ tota. B ene qͥdẽ qͥꝑoccasionẽ uniꝰ filii sał pat & to¬
ti domui eiꝰ facta ẽ. S qͥd magnũ fuit ꝙ ꝓtali ł tanto signo e̾did tota dom
untꝰ regłi : Nonenĩ signũ hoc paruũ fuit ꝑ qd se uͥq sse u̾q posse. & sola
uoluntate cuncta ꝑfic̾e̾ satis eudent᷑ ostendit. Nã iccirco abhoc eu¬
głista p̃teriri ñ debuit. qͥ pene sola diuinitatis filii dĩ testimonia ꝓcau¬
sa sepe dicta c̃gessit. Qđ gͦ tantꝰ hic eugłista nc̃ ossuũ ampliaũ ut de¬

Expanded text:
didit ipse, et domus ejus tota. » Bene quidem quod per occasionem unius filii, salus patri et toti domui facta est. Sed quid magnum fuit quod pro tali vel tanto signo credidit tota domus unius reguli? Non enim signum hoc parvum fuit, per quod se ubique esse, ubique posse et sola voluntate cuncta perficere satis evidenter ostendit. Nam et idcirco ab hoc elii Dei testimonia, pro causa saepe dicta congessit. Quid ergo tantus hic evangelista nunc es suum ampliavit, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedens. aꝗͣ nr̃e corruptionis: reu̾tet᷑ circa finẽ scłi. ut nc̃ circa finẽ huiꝰ
anni inchana galileȩ rediit. Qd qͦ nc̃ illic fecerit audiamꝰ. & inext̾iori
rogabat eũ ut descendẽt & sanaret filiũ eiꝰ. Incipiebat enĩ mori. R egulus
iste qͥ accessit ad dñm iħm rogans ut descende̾t & sanaret filiũ eiꝰ asuꝑiore
anno nosse pot̾at q illũ ad sanitatẽ cͣferenda ꝓut uellet comitaret᷑ effectuᷤ.
Nã & hic suꝑiꝰ euglĩsta dix̃. qd añq̃ ascendt̾ hierosolimã inminente pascha man

Expanded text:
ertit incorruptionis, revertetur circa finem saeculi, ut nunc circa finem hujus anni in Cana Galilaeae rediit. Quid ergo nunc illic fecerit, audiamus, et in exteriori rogabat eum ut descenderet et sanaret filium ejus. Incipiebat enim mori. » Regulus iste, qui accessit ad Dominum Jesum, rogans ut descenderet et sanaret filium ejus, a superiori anno nosse poterat quod illum ad sanitatem conferendam, prout vellet comitaretur effectus. Nam et hic superius evangelista dixit quod, antequam ascenderet Jerosolymam, imminente Pascha, man
Abbreviated transcription (Latin):
huc longe agenti. patͣ occurrit. & in oscłm ruens suꝑ collũ eiꝰ incubriit. dñ ut sup̃
dictũ ẽ. gentilibꝰ ad huc foris positiᷤ.i. nec du baptibatis scĩ scp̃c grãm manifeste tͥ

Expanded text:
huc longe agenti pater occurrit, et in osculum ruens super collum ejus incubuit , dum, ut supra huc longe agenti pater occurrit, et in osculum ruens super collum ejus incubuit , dum, ut supra dictum est, gentilibus adhuc fo
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ fuisset. nũꝗͣ u̾itatis uiã agnosc̾e. ꝗ̃ pꝰ agnicionẽ retrorsũ redire. S & illud notan¬
dũ qͥcũ tͥplice̾ obcausã soleat dĩ uoluntate infirmitas euenire ⁊udł aut ut ꝓbetͣ
pacientia meritũq augeat᷑ iusti. aut qͥa peccaũ ut purget᷑ iamino molestiȩ cor¬
porał. aut nepeccet obstante łretinente uincłõ infirmitatis. hic ħo de qͦ p̃sens lec¬
tio c̃memoraũ. iccireo tot annoᷤ habuisse ĩ infirmitate sua c̾dendꝰ ẽ. qͥa peccau̾at.¬
cũ cidicat. dñsiã noli peccare. nedet̾iꝰ tͥ aliqͥt c̃tingat. Id̾ & ip̃m ad p̃dictã si militu¬
dinẽ ppłĩ gentiũ patent̃ acced: Ip̾e ẽ enĩ minor ille filiꝰqͥ peccaũ incȩlũ. ꝓ corã
pat᷑. dũ accepta portione patͣne substantiȩ qͤeũ c̃tingebat. ꝑegͤ ꝓfectꝰ. deuoraũ
omĩa iurendo lururiose. tandẽq uni ciuiũ adhes̃ & porcoᷤ paũ. sui reu̾tenti ꝙ ad¬

Expanded text:
 post agnitionem retrorsum redire . Sed et illud notandum quod cum triplicem ob causam soleat Dei voluntate infirmitas evenire, videlicet aut ut probetur patientia meritumque augeatur justi, aut quia peccavit ut purgetur camino molestiae corporalis, aut ne peccet obstante vel renitente vinculo infirmitatis. Hic homo, de quo praesens lectio commemoravit, idcirco tot annos habuisse in infirmitate sua credendus est, q aliquid contingat. » Quod et ipsum ad praedictam similitudinem populi gentium patenter accidit. Ipse est enim minor ille filius, qui peccavit in coelum, et coram patre, dum accepta portione paternae substantiae, quae eum contingebat, peregre profectus, devoravit omnia vivendo luxuriose, tandemque uni civium adhaesit, et porcos pavit. Cui revertenti, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo incarnatã dĩ sapiam. qͦ hoc pͥmo suȩ manifestationiꝰ annotali ordine ꝓ
ex q̃iminente pascha iħc herosolimã ascendit. Nã & paulo ptꝰ eadẽ instan¬
te sollepnitate rurf illuc ascensurꝰ ẽ Qͥd enĩ toto hoc anno qͦ nec dũ t̃dito
iohȩ publicũ p̃dicandi officiũ ñ exercuit. qͥd inꝗͣ hoc anno nͥ fut̃ȩ p̃dicas¬
ont᷑siue instantis saluationi ate᷑ꝑe sue passioniꝰ usq adfinẽ scli ordinẽ qͦ

Expanded text:
imo incarnatam Dei sapientiam, quae hoc primo suae manifestationis anno tali ordine pex quo imminente Pascha, Jesus Jerosolymam ascendit. Nam et paulo post, eadem instante solemnitate, rursus illuc ascensurus est. Quid enim toto hoc anno, quo necdum tradito Joanne, publicum praedicandi officium non exercuit, quid, inquam, hoc anno, nisi futurae praedicationis, sive instantis salvationis, a tempore suae passionis usque ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ surrerer & eiecer illũ ext̃ cuitatẽ. & duxer illũ usq ad suꝑciliũ
montis ut p̃cipita  ̃ eũ. Igit᷑ cũ uano honore .i. sine amore ilłu exce¬
perunt. ñ ut illũ honorarent. s ut mirłis eiꝰ suã ip̃i curiositatẽ pasce¬
rent. Quã & hic eugłista ñ p̃terit sũ enĩ dixisset exceꝑunt eũ galilri
ptiꝰ causã ex ceptioniꝰ huiꝰ addid dicens. cũ omĩa uidissent ꝗͦ fecerat
merosolimi in die festo. Obhoc inqͥt except eũ ĩmo & sic̃ ait p̾dictus¬

Expanded text:
 ejecerunt illum extra civitatem, et duxerunt illum usque ad supercilium montis, ut praecipitarent eum . » Igitur cum vano honore, id est, sine amore illum exceperunt, non ut illum honorarent, sed ut miraculis ejus suam ipsi curiositatem pascerent. Quam et hic evangelista non praeteriit. Cum enim dixisset: « Exceperunt eum Galilaei, » protinus causam exceptionis hujus addidit, dicens: « Cum omnia vidissent, quae fecerat Jeroso
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. ñ qa signa uidimꝰ s qd audiuimꝰ & scimꝰ qa hic ẽ u̾e salua¬
tormundi. Nonne ip̃i scił c̃ tͥbulẽ sui maxime audier: ĩmo & cotudie
audiebant. a ꝓinde scire pot̾ant. Nonne saltẽ testimonia ioħis sea
fce illis debuerant: quȩ om̃s sciebant eẽ ꝓpħam: Pecte igit᷑ hoc illl
intemꝑe in ꝓperabat. qa samaritani ut iã dictũ ẽ c̃paratione ill&

Expanded text:
quia signa vidimus, sed quia audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Nonne ipsi scilicet contribules sui maxime audierunt, imo et quotidie audiebant, et proinde scire poterant? Nonne saltem testimonia Joannis satis facere illis debuerant, quem omnes sciebant esse prophetam? Recte igitur hoc illis in tempore improperabat, quia Samaritani, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ ensenHasgͥres auribꝰ auiiendi audire. auribꝰ cordis suscipe. dehis
peunteratiois uidicio nhesitare cͥde erat. sidẽ hab̾e erat. At illim̃au
dicbant & cũ loqͣret᷑ ꝗ sciebat. cũ testaret̃᷑ hoc qͦd uiderat. illi testimoniỹ
baut dignũ erat uituꝑatione dix̃. ꝗa ẽparationȩ illox iuistificati fu¬
erant samaritani sup̃memorati. qͥbꝰ ñ dignabant᷑ couti. qr paulo an

Expanded text:
rentes erant. Has ergo res auribus audiendi audire, auribus cordis suscipere, de his praeeunte rationis judicio non haesitare, credere erat, fidem habere erat. At illi non audiebant, et cum loqueretur quod sciebat, cum testaretur hoc quod viderat, illi testimonium ba, ut dignum est, vituperatione dixit, quia comparatione illorum justificati fuerint Samaritani supra memorati, quibus non dignabantur couti, quia paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat. ñ tam̃ iħc c̾debat semetipsũ illis. Noc nẽpe soiendũ qd tantȩ fuerit
pauptatiᷤᷤ & ita nulli adulatꝰ. sit. ut ĩurbe magna nullũ hospitẽ. nul
lã inueniret mansionẽ. s ĩ agͦ paruulo ap̃laharũ sororesq eiꝰ habitaret
scił inbethania qͥ eo incls erat. iã tc̃ utiq re ip̃a ex ꝑim̃tũ capiens. qd
inpatͥa sua cuiꝰ ciuitaᷤᷤ illa erat p̃cipua nullũ habitͣs ee̾t honorẽ. In il

Expanded text:
faciebat, non tamen Jesus credebat se ipsum illis . » Hoc nempe sciendum quod tantae fuerit paupertatis, et ita nulli adulatus sit, ut in urbe magna, nullum hospitem, nullam 162 inveniret mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum, sororesque ejus habitaret, scilicet in Bethania, qui eorum viculus erat, jam tunc utique reipsa experimento capiens, quod in patria sua, cujus civitas illa erat p