comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur aut qui peccantes
in aunilio uelminsulis dampnan¬
tur. Autcerte quamcumq senten¬
tiã suscipiunt. iuxta sacros ca¬
nones subuenientes. uelquȩcum¬
q agentes bona. protemporali
retributione nonfaciant. Sed
iuxta uocẽ dominicã. gratis
accepistis gratis date. quod dĩ
gratia idest gratisdata acceper̃.
gratis etiã id est sine retributione
temporali proximis. largiantur.
prȩcio. cõparauit. & mansiomiles
ibidẽ constitiuit. qui ab aquis suꝑ
quibus constituti sunt cosla & gleni
uocantur. hominesq meisdẽ mansi¬
onilibus deuicina episcopii uilla
quȩ berna dicitur a francis sibi
data manere disposuit ut picẽ an¬
nuatim religiosis locis aecđe re¬
mensis administrarent. quibus &
pensã dedit. que usq hodicabin¬
colis ipsoꝵ locorũ habetur cum
quad ebitum suũ exsoluunt. Ipsius¬
q comparationis suae fines pergi¬
rũ ad eo exterinmauit. ut & om̃ib
iudentibus patrat ipsa extermi¬

Expanded text:
i iniuriam patiuntur, aut qui peccantes i iniuriam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros canones subvenientes, vel quaecumque agentes bona pro temporali retributione non faciant; sed iuxta vocem dominicam: Gratis accepistis, gratis date, quod Dei gratia, id est gratis data, acceperunt, gratis etiam, id est sine retributione temporali, proximis largiantur. pretio comparavit et mansioniles ibidem constituit, qui ab aquis super quibus constituti sunt Cosla et Gleni vocantur; hominesque in eisdem mansionilibus de vicina episcopii villa que Berna dicitur a Francis sibi data manere disposuit, ut picem annuatim religiosis locis aecclesiae Remensis administrarent, quibus et pensam dedit, quae usque hodie ab incolis ipsorum locorum habetur, cum qua debitum suum exolvunt. Ipsiusque comparationis suae fines per girum adeo exterminavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa extermi
Abbreviated transcription (Latin):
purgare non poss& ad ecdam¬
sc̃e marie & ad mirrcessionẽ beati
remigii confugiũ fecit. Cuisc̃s
recompensationis gratia. sc̃o
remigio sparnacũ uillã suã in
proprietatẽ darr uoliit. Sc̃s aũt
remigius retributionẽ tempora¬
lẽ. prointercessionis suȩ beneficio
recipere noluit. Sed qm̃ isdẽ
eulogius uerecundie confusio¬
ne ad dictus. quia contra nata¬
les suos uita donari peralterius
indulgentiã meruit: inseculari
habitu stare non uoluit. sc̃s re¬
migius ei dixit. ut si perfectus ẽẽ
uell& uender& omnia sua &
dar& pauperibus & sequeretur
xp̃m. Et sic dethesauro aecclesi¬
astico taxatũ praciũ. quinq sci¬
licet milia libras argenti eulo¬
gio dedit. & eandẽ uillã inpos¬
sessionẽ aeccłae comparauit.
Bonũ exemplũ omnibus epis copis
tam suo temporr incarne uiuen¬
tibus quã posteũ mordine suc¬
cedentibus derelinquens. ut
pauperibus ac uiduis. aut pu¬
pillis. uel pro his qui admiscđiã

Expanded text:
purgare non posset, ad ecclepurgare non posset, ad ecclee Mariae et ad intercessionem beati Remigii confugium fecit. Cui sancrecompensationis gratia sancto Remigio Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro intercessionis suae beneficio recipere noluit. Sed quoniam idem Eulogius verecundiae confusione addictus, quia contra natales suos vita donari per alterius mdulgentiam meruit, in saeculari habitu stare non voluit, sanctus Remigius ei dixit, ut, si perfectus esse vellet, venderet omnia sua et daret pauperibus et sequeretur Christum. Et sic de thesauro aecclesiastico taxatum pretium, quinque scilicet milia libras argenti, Eulogio dedit et eandem villam in possessionem aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus episcopis, tam suo tempore in carne viventibus, quam post eum in ordine succedentibus, derelinquens, ut pauperibus aut viduis vel pupillis vel pro his qui ad miserico
Abbreviated transcription (Latin):
lens. ab hominibus eiusdẽ uillę re¬
iectus fuit. Tun cille uultu hilari.
modo reiectus modo repropin¬
quans. signa persuũ it̃misit. sicut
loca dem onstrant. perque reiectꝰ
& perquȩ rȩpropinquans. perrexit.
Tandẽ repulsus. dixitillis. Semꝑ
laborate. & egestatẽ sustinete.
sicut hodie mantis sententiae
uerborũ illius uirtus ostendit.
Surgente interea rege asomno meri¬
diano. reuersus est ad eũ sc̃s re¬
migius. & omnia que ambitus cir¬
cuitionis illius continuit. ei prae¬
cepto sua auctoritatis rex donauit.
que usq hodie remensis aeccła
quarũ rerũ capita sunt luliacus
& codiciacus iure quieto possid&
Legimus insacra & antiqua historia.
som̃ dauid montes gelboe maledox¬
isse insensibilibus creaturis. ut pos¬
sessores earũ sterilitatis dampno
inuindicta retributionis ferirent᷑.
Eulogius quid ã uir prẽ potens. con¬
uictus apud regẽ hludouicũ de
crimine regiae maiestatis. cum se

Expanded text:
lens, ab hominibus eiusdem villae relens, ab hominibus eiusdem villae reiectus fuit. Tunc ille vultu hilari, modo reiectus, modo repropinquans, signa per suum iter misit, sicut loca demonstrant, per que reiectus et per quae reappropinquans perrexit. Tandem repulsus, dixit illis: 'Semper laborate et egestatem sustinete'; sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostendit. Surgente interea rege a somno meridiano, reversus est ad eum sanctus Remigius, et omnia que ambitus circuitionis illius continuit ei precepto suae auctoritatis rex donavit. Que usque hodie Remensis aecclesia, – quarum rerum capita sunt Luliacus et Codiciacus, – iure quieto possidet. Legimus in sacra et antiqua historia, sanctum David montes Gelboe maledisse insensibilibus creaturis, ut possessores earum, sterilitatis damno in vindicta retributionis ferirentur. XLVIII. Eulogius quidam vir praepotens, convictus apud regem Ludovicum de crimine regiae majestatis, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
habens molendinũ reppulit scm
remigiũ. neintra illos fines ipsũ
molendinũ concluderet. Quẽ
beatus remigius blande alloque
dixit. Amice. non sit tibi durũ
ut simul habeamus hunc molendi¬
nũ. Ille aut̃ rciecit eum. Et statm
rota molendini uerti minuersũ
cȩpit. Isdẽ autẽ homo clamauit
postbeatũ remigiũ dicens. Serue
dĩ. ueni & habeamus insimul hunc
molendinũ. Cui sc̃s remigius. nes
mihi nec tibi. Et sic talis fossa
in eodẽ loco deuenit. ut exetunc &
nunc. &usq inperpetuũ molendinus
ibi ẽt non possit. Et quia repulsus est
a quibusdã hominibus ne siluulã quan¬
dã intraterminos suos concluderet.
dixitut nec folia umquã deipsa silua
intraterminos suos cum ẽẽt contigua
euolarent nec fustis indeuersus
illos terminos caderet. Quod &
obseruatũ est. quam diu illa silua
mansit: Abinde quoq proceders.
uenit aduillã nommne cauimacũ.
Quã concludere intra illos fines uo¬

Expanded text:
habens molendinum reppulit sanctum habens molendinum reppulit sanctum Remigium, ne intra illos fines ipsum molendinum concluderet. Quem beatus Remigius blande alloquens, dixit: 'Amice, non sit tibi durum, ut simul habeamus hunc molendinum'. Ille autem reiecit eum, et statim rota molendini verti in inversum cepit. Isdem autem homo clamavit post beatum Remigium, dicens: 'Serve Dei, veni, et habeamus insimul hunc molendinum'; cui sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. Et sic talis fossa in eodem loco devenit, ut ex tunc et nunc et usque in perpetuum molendinus ibi esse non possit. Et quia repulsus est a quibusdam hominibus, ne silvulam quandam intra terminos' suos concluderet, dixit, ut nec folia umquam de ipsa silva intra terminos suos, cum esset contigua, evolarent, nec fustis inde versus illos terminos caderet; quod et observatum est, quandiu illa silva mansit. Abinde quoque procedens, venit ad villam nomine Caviniacum; quam concludere intra illos fines vo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui iterũ in estimabilt̾ enisdẽ gratis
magnitudinẽ commendans ait
Ubi autẽ habundauit peccatũ. super¬
habundauit gratia. Hludouicus¬
rex sedẽ suã in suessionis ciuitate
unde si agriũ expulerat constitu¬
ens. delectabatur pręsentia & colla
quio beatiremigii. Sed quia uillas
quas sibi rex & franci in pagis sues¬
sonico uidelic& ac laudunensi de¬
derunt. ut supra dictũ est episcopio
laudunensi & aliis casis dĩ donaue¬
rat. non habebat inciuitate ipsius
ciuitatis suessorũ nisi unã uillulã.
quȩ scõ nichasio data fuerat. Unde
suadente religiosissima regina.
& petentibus locorũ incolis qui
multi plicibus exeniis erant
grauati. ut quod regi debebant
aecłe remensi persoluerent.
rex sc̃o remigio concessit. ut
quantũ circuir& dum ipse me¬
ridie quiesceret. totũ illi donar&
Sc̃s aut̃ remigius. cũ perfines quȩ
manifeste parent pergens. signa
sui itineris misit. In quo fine quidã

Expanded text:
Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, qurex sedem suam in Suessionum civitate, unde Syagrium expulerat constituens, delequio beati Remigii. Sed quia villas, quas sibi rex et Franci in pagis Suessonico videlicet ac Laudunense dederunt, ut supra dictum est, episcopio Laudunensi et aliis casis Dei donaverat, non habebat in vicinitate ipsius civitatis Suessorum nisi unam villulam, quae sancto Nicasio data fuerat. Unde, suadente religiosissima regina et petentibus locorum incolis, qui multiplicibus exeniis erant gravati, ut quod regi debebant aecclesiae Remensi persolverent, rex sancto Remigio concessit, ut, quantum circuiret, dum ipse meridie quiesceret, totum illi donaret. Sanctus autem Remigius per fines, quae manifestissime parent, pergens, signa sui itineris misit. In quo fine quidam homo
Abbreviated transcription (Latin):
in me primo ostenderet omnẽ paci¬
entiã adinformationẽ eorũ. qui
credituri sunt illi muitã aeternã.
Legimus in historia sacra. beatũ pe¬
trũ apł̃m cui dñs dixerat. quȩcũq
solueris suꝑ terrã erunt soluta &
in cęlo: abherode catenis religatũ
incarcert. proquo sine in termissione
ab aeccł̃a addm̃ fiebat oratio. quiq
ab eisdẽ unculis est absolutus per
angłm. Habemus genebaudũ ep̃m¬
sc̃m ciu fuerat ligandi & soluendi
incȩlo & interra collata potestas.
abherodis capite diabolo peccati
uinculis alligatũ. & obid decreto
beati remign proprio iuditio ne
iudicaretur adno custodieman¬
cipatũ. Ubi qm̃ ei pęnitentia fuit
digna. extitit &iam fructuosa.
Obutitaq genebaudus in pace sc̃is
dĩ connumeratus. tandiu mepisco¬
patu uiuens. ut ei successererit
quod ingenebaudo manifeste
factũ dĩ gratia legimus. quod &
apostolus attestatur dicens. Om̃s
peccauerunt. & egent gła dĩ.
iustificati gratis pergratiã ipsius.

Expanded text:
primo ostenderet omnem patientiam ad informationem eorum, qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Legimus in historia sacra, beatum Petrum apostolum, cui Dominus dixerat: Quecumque solveris super terram, erunt soluta et in caelo, ab Herode catenis religatum in carcere; pro quo sine intermissione ab aecclesia ad Deum fiebat oratio, quique ab eisdem vinculis est absolutus per angelum. Habemus Genebaudum episcopum, cui fuerat ligandi et solvendi in caelo et in terra collata potestas, ab Herodis capite diabolo peccati vinculis alligatum et ob id decreto beati Remigii proprio iuditio, ne iudicaretur a Domino, custodiae mancipatum; ubi quoniam ei penitentia fuit digna, extitit etiam fructuosa.Obiit itaque Genebaudus in pace, sanctis Dei connumeratus, tandiu in episcopatu vivens, ut ei successerit quod in Genebaudo manifeste factum Dei gratia legimus, quod et apostolus attestatur, dicens: Omnes peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
cłam pergens. consecratus est diumo
iuditio. ii.
Iustũ uero est & hoc gestorũ eius
non post ponere lionũ. In crastinũ
enim iterũ mittens pertotã ciui¬
nomos & cancellarios & reliquos
quibus erat dispositio ciuitatis
credita non permisit mensurã qua¬
lemcumq uel pondus paruũ et
magnũ. in cota ciuitatt. sed omnu¬
campana statrra modio & genꝰ men¬

Expanded text:
ctam pergens, consecratus est divino judicio. CAP. Justum vero est et hoc gestorum ejus non postponere bonum. In crastinum enim iterum mittens per totam civiancellarios, et reliquos quibus erat dispositio civitatis credita, non permisit mensuram qualemcunque, vel pondus parvum vel magnum in tota civitate; sed omnCampana statera, modio et
Abbreviated transcription (Latin):
proficiunt. Sed etego arbitrao
plus exeo proficere potuisse.
qui cum & loquentem inacel
praesentrm audire & uidere
potuerunt : & eius praesernꝰ
inter homines conuersationẽ
non ignorauerunt. Erat em
non solum eruditus scriba
in regno caelorii dethes auro
suo profetns noua & uetera.
& unus negotiatorũ qui in¬
uenta practiosa margarita.
que habebat uenditis com¬
parauit : uerum &ciam ex his
ad quos scriptum est. Sic lo
& docuerit sic homines: hic
magnus uocabitur in regno
cęlorum. Peto autem in com¬
pendio ur̃am caritatem. qui
hȩc scripta legitisnis: ut mal¬
cum omni potenti do gratias aga
Nͫ dnmq benedicatis. qui mihi¬
trbuit intellectum: ut hȩc innoti¬
tiam & praesentiũ & absentiũ prac¬
seatis temporis & futuri hominu̾.
& uelle deferre & ualuissem. Et
necu ac promec oretis: ut illius
quonda uiri cum quo ferme an.
dissensione familiarit̾ ac dulciter
uixi. & in hoc scło aemulator &
mitator existam: & infuturo

Expanded text:
proficiunt. Sed ego arbitror proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum est, Sic loqet docuerit sic homines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annidissensione familiariter ac dulciter vixi, et in hoc saeculo aemulator et imitator existam, et in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
proposito uel extra constitutos:
in sua uita & morte uulgi
more tractauit. Quibus dum
adhuc suꝑ. eet. id si opus fuit.
quod & cęteris erogauit: non
ut diuitias haberentꝰ. sed ut
aut non aut minus ȩgerent.
Clerum sufficientissimii. & monasen
uirorũ ac mulierii continenaibi
cum suis praepositis plenȩ aeco ᷤ
dimisit. una cum bͥbliothecis Vd
& tractatus uel suos uel aliorum
scorum habentibus in quibusꝰ
dono d̃i qualis quantusq in ie¬
đa fuerit noscitur : & inhis seao
uiuere a fidelibus inueniur
Iuxta quod ętia sȩcularium quidi
poctarũ iubens. quos ibi tunu¬
lum mortuo maggere publico
collocarent: pro grammate fioer
dicens. Uiuere post obitu uati¬
siuis nosse uiator. Quod legis ccr
lo quor. uox tua nempe meaest
Etinsuis quidem scriptis ille dõ
acceptus. & carus sacerdos. qui¬
recte ac sane fidei. spei & cin¬
tatis catholice aecclesiae ux¬
isse manifestatur : atq eum¬
dediuinis scribentẽ legentes.

Expanded text:
proposito vel extra constitutos, proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quanrecte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse manifestatur: qude divinis scribentem legentes
Abbreviated transcription (Latin):
corpore anobis postulauit prae
sentibus. nequis adeum ingre¬
deretur : nisi his tantum horis
quibus medici ad inspiciendum
intrabant : uel cum ei refectio¬
inferretur. Et ita obseruatum.
& factũ est. Omni illo tempr̾e
orationi uacabat : uerbum di
usq adipsam sua extremam
aegritudinẽ in pret᷑ misse ala.¬
crit᷑ & fortit᷑ sana mente sa.¬
noq consilio maecđa praedi¬
cabat. Membris omnibus sui
corporis in columis integro
aspectu. atq auditu. & ut scrip¬
tritus in bona senectute. Et
nobis cora positis pro eius com¬
mendanda corporis depositio¬
ne : sacrifitium dõ oblatum
est & sepultus est. Testamen¬
tum nullu fecit: quia unde
faceret pauꝑ di non habuit.
Aecclesiae biblio theca om̃sq
cõdices: diligent posteris custo.¬
diendos semꝑ iubebat. Si quid
uero a eccła uel insumptibus
uel in ornamentis habuit : fidei
praesbiteri qui sub eodẽ domus
aecclesiae cura gerebat dimisit.
Nec suos consanguineos uel in

Expanded text:
corcorsentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi his tantum horis quibus medici ad inspiciendum intrabant, inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptritus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
quia me consuliunsti frater. dilec¬
tissime. qua existimaui ueritate
& certa caritate rescripsi. sed ne
meliorem si inuenires sequaris
sententiã non praescripsi. Me¬
lius tamen quod in his periculis
faciamus inuenire non possumꝰ.
quam orationes ad dñm dm̃¬
nrm ut misereatur. nm̃i. Qđ
ipsum scilicet ut aeccłas non
desererent. dĩ dono non nulli
prudentes & scĩ uiri & uelle
& facere meruerunt. & inter
dentes obtrectantiu. a sui pro¬
positi intentione minime de¬
suruerat. postperceptũ baptis¬
mũ &iam laudatos. xp̃ianos
& sacerdotes. absq digna & co¬
petenti poenitentia exire
decorpore non debere quod
& ipse fecit. ultima qua defunc¬
tus est aegritudine. Nam
sibi usserat psalmos dauiticos
qui sunt paucissimi depoeni¬
tentia scribi. ipsosq quater¬
mones iacens in lecto. contra
parietem positos diebus suȩ in¬
firmitatis intuebatur & legebat.
eius aquoquã impediretur : ante
dies ferme dece̾ quã exiret de

Expanded text:
quia me consuluisti, frater dilecquia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad domtrum, ut misereatur nostri. Quod ipsum, ut scilicet Dei Ecclesias non desererent, Dei dono nonnulli prudentes et sancti viri et velle et facere meruerunt, et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime desueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebatejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de
Abbreviated transcription (Latin):
tunc puto ẽe dicendum. quod
uere uidetur utile ce adtutiora.
loca migrare. Quo audito. si uel
om̃s uel aliqui dixerint. in illius
potestate sumus. cuius iram nullꝰ
quocumq uadit ȩuadit: &cuius
misericordĩa ubicumq sit potest
inuenire. qui nusquã uult irae.
siue certis necessitatibus impe¬
ditus siue laborart uolens ad
incerta suffugia. & non ad sinien¬
da sed admutanda pericula.
procul dubio isti deserendi non
sunt. ministerio xpiano. Si aut̃
hoc audito abire maluerint. nec
illis manendu est. qui propt᷑ illos
manebant. quia ibi iam non sunt.
propt᷑ quos manere adhuc debe¬
ant. Quicumq isto modo fugit.
ut a eccłe necessariũ ministeriu
illo fugiente non desit. facit quod
dñs praecepit. siue ꝑmisit. Qui aut̃
sic fugit. ut gregi xp̃i ea quibus
spualit᷑ uiuitꝰ alimenta subtrahant᷑.
mercennarius ille est qui idet
lupũ uenientẽ & fugit. qm̃ nͨ
est ei cura deouibus. Hec tibi

Expanded text:
tunc puto esse dicendum, quando tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
rtes aut mudus congrua praedica¬
tione laudabit. Quod si nom pla¬
ce facere cius facti non occurrit
exemplũ. Nullus fugam ficiat. ut
acetȩ ninisteriũ maxime intantis
nericulis necessariũ acdebitũ desit.
ono accipiat ꝑsonã suã. ut si aliqua
gratia uidetur excellert. ideo se
Siit uita & obhoc fuga eẽ digni¬
orem. Quis quis autem hoc putat.
ninium sibi placet. Quis quis aut̃
etã hoc dicit. omnibus displicet.
Sunt sane qui arbitrantur episco¬
pos & dericos non fugientes inta¬
lbus periculis sed manentes
facere ut plebes decipiantur.
cum idõ non fugiunt quia ma¬
nere suos praepositos cernunt.
ded facile est hanc reprehensio¬
nem uel muidia deuitare. allo¬
quendo eas dem plebes atq dicen¬
do. Non uos decipiat quod deisto
loco non fugimus. non enim
propt̃ nos Sed propt̃ uos hic po
tius manemus. ne uobis non
necessarium. Siergo fugere uo¬
lueritis. & nos abistis quibus
tenemur uinculis soluitis. Qđ

Expanded text:
peritus aut inuidus congrua praedicaperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod
Abbreviated transcription (Latin):
se potius fugere debere aut
timidi indebuntus. quia immines
malii sustinere noluerunt. At
arrogantes. quia se magis qui
seruandi eent necess arios aecl
iudicarunt. Ocinde fortasdis
hi qui melioressunt eligentes
profratrib animas ponere. &
hi seruabuntur fugiendo quoru
est minus utilis uita. quia mi¬
nor consulendi & gubernandi
peritia. Qui tamen scientiȩ sapi¬
unt. contra dicent eis quos u¬
dent & uiuere potius oportere
& magis mori malle qua fige¬
re. Ido sicut scriptũ est. contra¬
dictiones sedat sorcitio. & ul
potentes definit. Melius emim
đs in huius cemodi quib ambi¬
gamus qua homines iudicant.
Siue dignetur ad passionis fruc¬
tum uocare meliores. & parte¬
re infirmis. siue istos facere
Ad proferenda mala fortiores.
& huic uitę subtrahere. quori
non potest aeccłae tantum
quantu illorũ uita prodesde
Res quide fict minus usitata
si fiat ista sortitio. Sed si facta
fucrit. quis ea reprehender
Audebit. quis non ea nisi ii¬

Expanded text:
se potius fugere debere, aut se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nr̃a nauis. ut debeant eam
naute & maximȩ gubernator
periclitante deserere. &ciam
si inscapham transiliendo uel
çtiam natando possint effugere.
Quibus em̃i metuimus nenostra
desertione pereant. non tempo¬
ralem morte quaequandoq uen¬
tura est: sed aeternã quę potest.
& iam sinon caueatur uenire.
& potest si caueatur & iam non
uenire metimus. In commumi
autem periculo uitȩ huius. cur
existimemus. ubicumq fuerit
hostilis incursus om̃s clericos.
& non ȩtia om̃s laicos ee mori¬
turos. ut simul finiant hanc uita
cui sunt clerici necessariin¬
Aut cur non speremus sicut aliqus
laicos. sic &iam clericos remus
a quibus cis necessariũ ininismi
ualeat exhiberi. Quam qua simꝰ
fugiant. ne morte omniũ des
crit meos ubi utriq ferueitq
tatem. & utriq placeant cartei
Quȩ disceptatio si alit̾ non pocent
terminari. quantii mihi uide
qui maneant & qui fugiant sore
legendi sunt. Qui enim dixcr

Expanded text:
haec nauis nostra, ut debeant eam haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessariiaut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter fugiant, ne morte omnium deseerit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas neglegenda non est::
ut aliqui ministri propterea
fugiant. imminente aliqua
uastitate. ut seruentur qui minis¬
trent eis quod postillam cladẽ
resi duorũ potuerint inueniri.
quid fi& ubi om̃s uidentur inter¬
ituri. nisi aliqui fugiant Quid
si enim hactenus sȩiuat illa per¬
nities. ut solos ministros a ecđę
persequatur. quid dicimus.
Anrelinquenda est aministris fu¬
gientibus aeccła. ne amorientib
miserabilius relinquatur. Sed
si laici non quęruntur ad mortem.
possunt occultare quo quomodo
incuius potestate sunt omnia.
qui potest & non fugientes pes
mirabilem conseruare potentiã.
Sedidõ quęrimus quid nos facere
debeam̃us. ne in omnibus expec¬
tando diuina miracula. temp¬
tare dm̃ iudicemur. Non quidẽ
talis est ista tempestas. quando
laicoru̾ aclericorũ est. cõmu¬
ne periculu. sicut innaui una
commune periculu est mer¬
catoruͦ atq nautarũ. Ucrump
absit ut tanti pendenda sit

Expanded text:
utilitas neglegenda non est, utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit
Abbreviated transcription (Latin):
Aecclesi asticũ ministerium. ne
ab omnibus deseratur quod fecisse
athanasiũ supra diximus. Nam
quantũ necessariũ fuerit a ecđȩ
quantumq profuerit. quod uir
ille mansit incarne. catholica
fides nouit. quȩ aduersus arria¬
nos hereticos ore illius & amore
defensata est. Sed quando com¬
mune periculu est. magis timen¬
dum est nequis quã. id facere.
credatur. non consulendi uolun¬
tate sed timore moriendi ma¬
gisq fugiendo. obsit exemplum
quamiuuiendo. prosit officium.
nulla id ratione faciendũ est.
eniq sc̃s dauid nesẽ committer&¬
periculis. praeliorũ. & fortassis
extingueretur. sicut ibi dictũ
est lucerna isrł. asuis hoc pe¬
tentibus sumpsit non ipse praęsũp¬
sit Alioquin multos imitatores
fecisset. ignaine qu eum crederent
hoc fecisse non consideratione
utilitatis aliorum. sed suȩ per¬
turbatione formidims. Ocurrit
autem alid quęstio quam contẽp¬
nere non debemus. Si enim hȩc

Expanded text:
ecclesiasticum ministerium, ne ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus: nam quam necessarium fuerit Ecclesiae, quantumque profuerit, quod vir ille mansit in carne, catholfides novit, quae adversus Arianos haereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committerpericulis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: quȩ timentur auertere.
paratadutrumq ut si non potest
abeis calix iste transire. fiat
uoluntas illius qui mali aliqid̃
non potest uelle. Certe iam ui
malis non eis desit praesentia.
obsit absentia. dum sua quȩ̨rant̃
non quȩ ihũ xp̃i. Nec habent
illam dequa dictũ est. non quȩ¬
rit quȩ sua sunt. nec imitantur.
eum qui dixit. non quȩrens quod
mihi utile est. sed qm̃ multis
ut saluifiant. Qui &iam perse¬
cutoris principis illius insidias.
non fugisset nisi sẽ aliis quibus
necessarius erat seruare uoluis¬
sct propt̃ quod ait. Conpellor
autem eduob concupiscentiã
habens dissolui. & ẽe cum xp̃o
multo enim magis obtimũ. Aa¬
nere in carne. necessariu propt̾
uos. Hic fortasse quis dicat idõ
debere fugere dĩ ministros.talib
imminentibus malis. ut se pro
utilitate acccłȩ temporibus.
tranquillioribus seruent. recte
hocsit aquibus dam. quando non
desunt alii ꝑ quos suppleatur.

Expanded text:
omnia, quae timentur, auertere, omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uidmalis non eis desit praesentia mtiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris prinnon fugisset, nisi se aliis quibus necessarius erat, servare voluisset. Propter quod ait: Compellor autem ex duobus, concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere autem in carne, necessarium propter vos . Hic autem fortasse quis dicat, ideo debere fugere ministros Dei talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus tranquillioribus servent. Recte hoc fit a quibusdam, quando non desunt alii per quos suppleatur
Abbreviated transcription (Latin):
cestis ulla fugiendi. quantus inacceła
et solebat abutroq sexu atq ab om̃i
ieate concursug. aluis baptismum
confiagitantibus. aliis reconciliatio¬
ne aluis &iam poenitentię ipsius
nctione omnibus consolationem.
Clacramentoꝵ confectionẽ ecero¬
alioneme: Ubi si ministri desint
quastẽ exitiũ sequitur cos qũae
qusto scło uel non regenerati exe¬
unt uel ligati. Qu̾antus est¬
&iam luctus fideliũ suorum. qui
eos secũ inuitae aeternę requię
non habebunt.. Quantus deniq
gemit᷑ õmniũ & quorumdã quan¬
&a blasphemia deabsentia misteri¬
orum & ministrorũ. Uide quid
faciat malorũ temporaliũ. timor.
& quanta in eo sit ad quisitio maloꝵ
acternorũ. Si autẽ ministri ad sint.
prouiribus quas eis dñs submi¬
nistrat. omnibus subuenitur.
Aii baptizantur. alii reconciliant᷑.
nulli domimci corporis commu¬
nione fraudantur. Om̃s conso¬
lantur. aedificantur. ex hortant᷑:
ut dm̃ rogent qui potens est

Expanded text:
testas ulla fugiendi, quantus in Ecclesia testas ulla fugiendi, quantus in Ecclesia fieri soleat ab utroque sexu, atque ab omni aetate concursus; aliis Baptismum flagitantibus, aliis reconciliationem, aliis etiam poenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est
Abbreviated transcription (Latin):
ri sunt. magis timeamus neser¬
su interioricorrupto pereat. cas¬
titas. fidei. quam nefeminȩ uo¬
lent᷑ constuprate in carnę. Qua
iuolentia non inolatur pudicitu.
simente seruetur. Qm̃ nec incatie
uiolatur. quando uoluntas pati¬
entis. Sua turpit᷑ carne nonutt
sed sine consensione tolerat quod
alius operatur. Magis timeamis
nelapides uiui ex tinguantur. de¬
serentibus nobis: quam nelapi¬
des &ligna terrenorũ ędificioꝵ
incendantur. praesentibus nobis
agis timeamus nẽ menbra corpo¬
ris xp̃i destituta spiritali uicti
necentur . quam nemembra corpo¬
ris nr̃i oppressa hostili impetu
torqueantur. N on quia ista non
sint uitanda cum possunt. sed
quia potius ferenda sunt quando
uitari sine impietate non possuis
Nisi forte quis quam contenderi
non esse ministrũ impium. qui
tunc subtrahit ministeriũ piet¬
ti necessarium. quando magis
est necessariũ. Annon cogitas
cum adistorum periculorum
ꝑuenitur extrrma. nec est po¬

Expanded text:
ri sunt. Magis timeamus ne senri sunt. Magis timeamus ne sensu interiori corrupto, pereat castitas fidei, quam ne feminae violenter constuprentur in carne: quia violentia non violatur pudicitia, si mente servatur; quoniam nec in carne violatur, quando voluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat quod alius operatur. Magis timeamus ne lapides vivi exstinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis. agis timeamus ne membra corporis Christi destituta spirituali victu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur. Non quia ista non sunt vitanda cum possunt; sed quia potius ferenda sunt, quando vitari sine impietate non possunt: nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum pervenitur extrema, nec est po
Abbreviated transcription (Latin):
dampnabilis. quibus non est
cura deouibus. Ueniet enim
lupus non homo seddiabolus
qui plerumq fideles apostata.
re persuasit. quib cotidianum
ministeriũ dominici corporis
defuit. & peribit infirmus in
tua nonscientia sed ignorantia.
frat᷑ propt᷑ quem xp̃c mortu¬
us est. Quod autẽ adeos atti¬
net qui inhac re non fallunt᷑.
errore Sed formidine superant᷑.
quare non potius contra suum
timorẽ dño miserante atq adii¬
uante fortĩt dimicant. nemalu
sine comparatione grauiora quae
multo amplius sunt tremenda
tingant. ⁊ Sit hoc ubi dĩ cart
flagrat. non mundi cupiditas
fumat. Caritas enim dicit.
Quis infirmatur & ego non infrms
Quis scandalitatur & ego non uro.
Sed si caritas ex dõ est. oremus en
ut abillo detur aquo iubetur.
& perhanc magis timeamus. ne
oues xp̃i spiritalis nequitię. gli¬
dio incorde quã neferro incoro¬
re trucidentur. Ubi quando cumo
quocumq mortis genere mortu¬

Expanded text:
damnabilis, quibus non est damnabilis, quibus non est cura de ovibus? Veniet enim lupus, non homo, sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus quotidianum ministerium dominici corporis defuit; et peribit infirmus in tua non scientia, sed ignorantia frater, propter quem Christus mortuus est . Quod autem ad eos attinet, qui in hac re non falluntur errore, sed formidine superantur; quare non potius contra suum timorem Domino miserante atque adjuvante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fit hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cupiditas fumat. Charitas enim dicit: Quis infirmatur, et non ego infirmor? quis scandalizatur, et non ego uror ? Sed charitas ex Deo est. Oremus ergo ut ab illo detur, a quo jubetur: et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiritualis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur, ubi quandocumque, quocumque mortis genere, moritu
Abbreviated transcription (Latin):
aliis indigent non deserantur ab
his quibus indigent. & aut igitur
ad loca munita omnes transeant.
aut qui habent remanendi ne¬
cessitatem. non relinquantur ab
cis perquos illorũ est aecclesiasti¬
ca supplenda necessitas. ut aut
parit᷑ uiuant. aut parit̾ sufferant.
quod eos pater familias uoluerit
perpcti. Quod si contigerit ut
siue alii maius alii minus. siue
omnes Aequalit̾ patiantur. qui
eorum sint qui proaliis patiun¬
tur apparet. illi scilic& qui cum
sẽ possent talibus magis eri¬
pere fugiendo. ne aliorũ neces¬
sitatem desererent remanere
maluerunt. Hinc maxime pro¬
batur illa caritas. quam iohan¬
nes apostolus comendat dicers.
Sicut xꝑc pronobis animã suã
posuit. sic & nos debemus pro
r& imperator. nequaquã acęte¬
ris ministris deserta plebe ca¬
tholica. quȩ malexandria cõ¬
manebat. Cum autt̃ manet
plebs & ministri fugiunt. minis¬
teriumq subtrahitur. Quid erit
nisi mercennariorũ illa fuga

Expanded text:
aliis indigent, non deserantur ab aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes apostolus commendat dicens: Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos deb imperator, nequaquam a caeteris ministris deserta plebe catholica quae in Alexandria commanebat? Cum autem plebs manet, et ministri fugiunt, ministeriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga
Abbreviated transcription (Latin):
inaegyptũ paruulus fugit. qui non¬
dum aeccłas congregauerat. quas
ab eo desertas fuisse dicamus. o Nũ¬
quidquando apostolus paulus ne
illum compraehenderet inimicus. ꝑ
fenestrã insportã sub missus est per
murũ &cffugit manus eius: desẽr¬
ta est quȩ ibierat aecclesia neces¬
sario ministerio. & non abalus fra¬
tribus ibidẽ constitutis quod opor¬
.tebat impletum est. o Eis quip¬
pe uolentibus hoc apł̃s fecerat. ut
seipsum seruaret aeccłȩ. quem pro¬
prie persecutor ille quęrebat.
Faciant ergo serui xp̃i ministri uer¬
bi & sacramenti eius. quod praece¬
pit siue ꝑmisit. Iugiant omnino
deciuitate inciuitate᷑. quando eoꝵ
quis quã specialit᷑ apersecutoribus
quęritur ut abalins qui non ita requi¬
ritur non deseratur acccła sed¬
praebeant cibaria conseruis suis
quos aliter uiuere non posse noue¬
runt. Cum autem omniu̾ idem
episcoporũ & cdericorũ & laicorũ
est commune periculum. hi qui

Expanded text:
in Aegyptum paruulus fugit, qui nonin Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolillum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est per murum, et effugit manus ejus , deserta est quae ibi erat Ecclesia necessario ministerio, et non aliis fratribus ibidem constitutis quod oportebat impletum est? Eis quippe volentibus hoc Apostolus fecerat, ut seipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntur, non deseratur Eccpraebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nouerunt. cum autem omnium, id est episcoporum et clericorum et laicorum est commune periculum, hi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
illam braeuit scripserim. nhil me
tamen prat mistsse arbitror. quod
& respondendi dicere & quȩrenti
audire sufficeret. Quando quidẽ
dixi nec eos ẽẽ prohibendos qui
ad loca si possunt munita migrare
desiderant. & ministerii nr̃i uincula
quibus nos xp̃i caRitas alligauit
deseramus. aecclesus quibus seruire
debemus non cẽ rumpenda. Ista
quippe uerba sunt: quȩ ⁊ nilla epła
posui. Restat ergo in quam ut
nos quorũ ministrriũ quantulac¬
cumq plebi dĩ ubi sum manenti.
ita necessariu̾ est ut sine hoc cam
non oporteat remanere. dicamus
& in locũ mimitum. Sed hoc consilio
tate inciuitatẽ monet.Recolimus
enim uerba eius dicentis. Cum autẽ
persequentur uos inciuitate ista. fugi¬
te maliã. Quis autẽ credat ita hoc
dñm ficri uoluisse. ut necessario mi¬
nisterio. sine quo uiuere nequeunt
deserentur greges. quos suo sanguine
comparauit. o Numquid hoc fecit
ipse quando portantibus parentib

Expanded text:
illam breviter scripserim, nihil me illam breviter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere, et quaerenti audire sufficeret: quandoquidem dixi nec eos esse prohibendos qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant; et ministerii nostri vincula, quibus nos Christi charitas alligavit, ne deseramus Ecclesias quibus servire debemus, non esse rumpenda. Ista quippe verba sunt quae in illa epistola posui: Restat ergo, inquam, ut nos quorum ministerium quantulaecumque plebi Dei ubi sumus manenti, ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus  in locum munitum\'. Sed hoc consiliumtate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uo acgroto uenisse & rogauisse uteidẽ
naspondisse. si aliquid mhis posset sibi
soc utuq primitus praestitisset. Sedillum
Acisse uisitatũ sẽ finsse. sibiq persomniũ
dielum eẽ. uade ad acigustinũ ep̃m
t eiuesdem manũ imponat. & saluus
erit. Quod dum comperisset facere
non distulit. & illũ infirmũ continuo
dñs sanũ ab eodem discedere fecit. In
cummemorati impenderent hostes
honorato litteris fuisse consultũ. utrũ¬
nam illis aduentantibus ex aecclesiis
episcopis uel clericis recedendũ esset.
hȩc eiq rescriptis insinuasse. quod ma¬
gs ab illis romaniȩ aeuersoribus eẽt
netuendum. Quam eius epłam huic
scripturȩ inseri uoluit. Est enim sacer¬
dotum di & ministrorũ moribus
ualde utilis. & necessaria. Sc̃o fratri¬
salutem. Caritati tuae misso exemplo
carisse quod mibi imposuisti quȩ¬
rendo consiliu quid in his periculis
quȩ tempore nr̃o uenerunt facere
debeatis. Quam uis enim epistolam

Expanded text:
suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidemsuo aegroto venisse, et rogavisse ut eidemset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere fecit. CAPcum memorati impenderent hostes,Honorato, litteris fuisse consultum, utrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis episcopis vel clericis recedendum esset, necne: eique rescriptis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui: est enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus valde utilis et necessaria. Isto modsalutem. Charitati tuae misso exemplo caruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. Quamvis enim epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
prouenit ut una cum eodem adͥns
constituti. & inde fabulantes iobs
diceret. Noueritis me hoc temport
nr̃e calamitatis id dm̃ rogare. urde
hanc ciuitate abhostib circumda
liberare dignetur. aut si aliud eiuadi
suos seruos ad perferendã suã uolina¬
tem fortes faciat. aut certe ut sese de
hoc scło ad sc accipiat. Quȩ ille dicei
nos instruer. deinceps cum eoden
in eadẽ fuerunt ciuitate a summo d̃
similit petebamus. Etecce terao
illius obsidionis mense decubuit felt
tudine. nec suũ sane dñs famulus
fructu suat praccis fraudauit. Mi
sibi ipsi & ridẽ ciuitati quod licriis¬
sis depoposcit praecibus intempo
impetrauit. Nom quoq eadẽ s
prȩsbiterũ & episcopũ proquibul¬
dã mergiminis pacientibus it &¬
ret rogatũ eumq moratione lac¬
uas fundentẽ dm̃ rogasse. Ec dȩmones
bb omnibus recesisse. Itiq ad acgro¬
te & lecto uacintẽ quenedim cum

Expanded text:
provenit, ut una cum eodem ad mensam provenit, ut una cum eodem ad mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque instruens, deinceps cum eodem in eadem fuerant civitate, a summo Deo similiter petebamus. Et ecce tertio illius obsidionis mense decubuit febritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis depoposcit precibus, in tempore impetravit. Novi quoque eumdem et presbyterum, et episcopum, pro quibusdam energumenis patientibus ut oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum