comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerit. hoc ẽ quare abimatu ⁊ infra
occidi paruulos iusserit. eugłista nõ
tacens. scdm tẽpus inqͥt qͦd exqͥsierat
a magis. Ecce unde ostendit᷑ nõ tuẽ
biennii tẽpore p̃nunciatione fulsis¬
se siderea: que tuc̃ ẽ cognita euiꝰ
esset. qͣndo missi sũt adorare in t̃ra.
quẽ in celo iã uiderant p̃signatũ.¬
p̃nuncians xp̃m stella claruerit:
possũt uideri duobꝰ annis duo sig¬
nificata p̃cepta. unũ dilectionis dei.
alterũ ꝓximiꝰ. in qͥbꝰ duobꝰ p̃ceptis
tota lex pendet ⁊ ꝓphete. Sic enĩ qͦd
infingte uidebat᷑ ꝑ multa mandata
diffusũ. ista ẽ breuitate conclusũ:
ut hinc intelligat᷑ dixisse ꝓpheta.
Uerbũ enĩ consũmans ⁊ breuians
duobꝰ annis stella p̃nunciariit ad¬
uentũ. Possũt in his duobꝰ annis
etiã duo intelligi testam̃ta. netꝰ
⁊ nouu. ħon enĩ aliꝰ auctor ẽ legis
qua terrem᷑. ⁊ alius grẽ qua iuam᷑.
cũ ipse dixerit. si crederetis moysi

Expanded text:
cerit, hoc est, quare a bimatu et infra cerit, hoc est, quare a bimatu et infra occidi parvulos jusserit, Evangelista non tacens, secundum tempus, inquit, quod exquisierat a Magis . Ecce unde ostenditur, non tunc biennii tempore praenuntiatione fulsisse siderea: quae tunc est cognita cujus esset, quando missi sunt adorare in terra, quem in coelo jam viderant praesignatum.praenuntians Christum stella claruerit, possunt videri duobus annis duo significata praecepta: unum dilectionis Dei, alterum proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Sic enim quod infinite videbatur per multausum, ista est brevitate conclusum: ut hinc intelligatur dixisse propheta, Verbum enim consummans et brevians duobus annis stella praenuntiavit adventum. Possunt in his duobus annis etiam duo intelligi Testamenta, vetus et novum. Non enim alius auctor est Legis qua terremur, et alius gratiae qua juvamur: cum ipse dixerit, Si crederetis Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs descendisset de celo: ⁊ diuiita¬
te p̃sidens celo. iaceret in carne
sub celo. Tũc qͥppe intelligit᷑ indi¬
catũ cuiꝰ eẽt stella que iã chu ui¬
debat᷑. qͣndo natus ẽ qͥ ꝑ illã sig¬
nificabat᷑. Nã ferme biennio ui¬
sa ẽ mirantibꝰ qͥd ẽẽt. Sed postea¬
quã xpõ nato reuelatũ ẽ magis
iã nõ sidus ẽẽ mirandũ. sed eũ qͥ
sidere p̃nunciatꝰ fuerat adoran¬
dũ. regẽq eẽ iudeoꝵ : ab oriente
uener:⁊ hodierno die adorauer̃
quẽ ante paucos dies natũ ẽẽ. atq
Alã stellã que sibi ꝑ bienniũ ap¬
paruerat eiꝰ fuisse didicer̃. Hic
dic̃ aliqͥs Illã stellã biennio appa¬
tuise. unde monstrat᷑: Eugłii
uerba recolamꝰ. Herodes nẽpe rex
iudeoꝵ cũ a magis fuisset illusus
qͦd in somnis mongti ad eũ redire
noluer̃. ne indicarent ubi xp̃s fu-
isset inuentꝰ: abimatu ⁊ infra occi-¬
dit infantes. Hoc aũt qua cansa fe-¬

Expanded text:
quis descendisset de coelo, et divinitaquis descendisset de coelo, et divinitate praesidens coelo, jaceret in carne sub coelo. Tunc quippe intelligitur indicatum, cujus esset stella quae jam diu videbatur, quando natus est qui per illam significabatur. 3. Stella per bienniuposteaquam Christo nato revelatum est Magis, jam non sidus esse mirandum; sed eum qui sidere praenuntiatus fuerat, adorandum, regemque esse Judaeorum: ab Oriente venerunt, et hodierno die adoraverunt quem ante paucos dies natum esse, atque illam stellam, quae sibi per biennium apparuerat, ejus fuisse didicerunt. Hic dicit aliquis: Illam stellam biennio apparuisse unde monstratur? Evangelii verba recolamus. Herodes nempe rex Judaeorum, cum a Magis fuisset illusus, quod in somnis moniti ad eum redire noluerunt, ne indicaretur ubi Christus fuisset inventus, a bimatu et infra occidit infantes. Hoc autem qua causa fe
Abbreviated transcription (Latin):
magos ꝑduxit ad domũ. subaiꝰ
tecto erat qͥ fecerat mundũ ⁊ quẽ
nunciauerat celũ. Hucusꝙ piss
p̃cedentis sideris fulgor. Sed u ll
ad herodẽ regẽ iudeoꝵ nõ reuess¬
rent᷑. qͥ se uelle dixerat adorani
quẽ cupiebat: occidere: ꝑ somũ
legunt᷑ admoniti. Ita qͦd elos so¬
monstrauit. Sic intelligendũ ẽ
no̾ꝵ solã stellã quãtiis ocłis suis
msouta. ⁊ in exꝑta luce fulgentẽ.
magos in oriente potuisse cognos¬
ere: quisnã eẽt significatione tan¬
⁊ sideris dignꝰ. cuiꝰ testis ille ful¬
gor eristeret: quẽ clarũ tanta
daritas nunciaret ubi quereret᷑.
quo eundũ eẽt ut inuentꝰ adora¬
rct᷑. Sed alia nimirũ reuelatio¬
ne diumitꝰ indicatũ est. qͦd luce
sideris tacite signabat᷑. Et cũ mag¬
na admiratione querentibꝰ qͥd fibi
uellet.⁊ qͦ ꝑtineret qͦd nouũ appa¬
rebat in celo: nõ utiq loquente
ipso sidere sed alit̃ intimatũ est

Expanded text:
Magos perduxit ad domum, sub cujus Magos perduxit ad domum, sub cujus tecto erat qui fecerat mundum, et quem nuntiaverat coelum; huc usque patuit praecedentis sideris fulgor. Sed ut illi ad Herodem regem Judaeorum non reverterentur, qui se velle dixerat adorare quem cupiebat occidere, per somnium leguntur admoniti. Ita quod eloqui stmonstravit. Sic intelligendum est, non per solam stellam, quamvis oculis suis insolita et inexperta luce fulgentem, Magos in Oriente potuisse cognoscere, quisnam esset significatione tanti sideris dignus, cujus testis ille fulgor existeret, quem clarum tanta claritas nuntiaret, ubi quaereretur quo eundum esset, ut inventus adoraretur. Sed alia nimirum revelatione divinitus indicatum est, quod luce sideris tacite signabatur. Et cum magna admiratione quaerentibus quid sibi vellet, et quo pertineret quod novum apparebat in coelo, non utique loquente ipso sidere, sed aliter intimatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernꝰ anniuersario
sollẽnitati de isto tanto mysterio
nr̃ etiã sermo debet᷑. Unde urãm
cõmoneo caritatẽ. recentẽ diem
⁊ huic hodiernũ adiungite  a
gis adoratꝰ ẽ. Nec eis stella les po¬
tuit cuĩ esset. uel eniꝰ excellem
p̃signaret: nouu tam̃ ⁊ singilo¬
re sidus effulsit: atq illos etia
solent sidera diligent᷑ intuern
uo miraculo exterruit. Nunqu
enĩ tali stella qͥsquã ẽ significatꝰ
qͥa nunquã talis ẽ natꝰ. Serintm
quis eẽt ubi esset. quoꝵ rex eser
sidus illud ⁊ si tacebat. lucebat.
Sed querentia ds̃ ⁊ pulsantia co-¬
da nõ fraudans. alio mͦ sine dubuo
petentibꝰ reuelauit. qͦd stella m¬
dicare nõ potuit. Quẽ modũ qdẽ
scriptura nõ dicit: sed intelige¬
dũ prudentibꝰ dereliqͥt. att mi
sa narratione unde hoc intelligere
ciuitas scdm scripturas a iudeis
cõmemorata eẽt. uhi xp̃m naseai
oporteret: qͥa domꝰ latebat ubidͥs
uerbũ infans iacebat. eadẽ steli

Expanded text:
hodiernus anniversario solemnitati de isto tanto mysterio noster etiam sermo debetur. Unde vestram commoneo Charitatem, recentem diem us est: et huic hodiernum adjungite, quo a Magis adoratus est. Nec eis stella loqui potuit, cujus esset, vel cujus excellentiam praesignaret: novum tamen et singulare sidus effulsit, atque illos etiam qui solent sidera diligenter intueri, novo miraculo exterruit. Nunquam enim tali stella quisquam est significatus; quia nunquam talis est natus. Verumtamen quis esset, ubi esset, quorum rex esset, sidus illud, etsi tacebat, lucebat. Sed quaerentia Deus et pulsantia corda non fraudans, alio modo sine dubio petentibus revelavit, quod stella indicare non potuit. Quem modum quidem Scriptura non dicit, sed intelligendum prudentibus dereliquit: atque in ipsa narratione, unde hoc intelligere civitas, secundum Scripturas, a Judaeis commemorata esset ubi Christum nasci oporteret; quia domus latebat ubi Dei Verbum infans jacebat, eadem stella
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtuler̾ ad sepulturã. Hec illi scãm
considerationẽ suã. A nobis aut
aurũ accipit. si helemosinas facimꝰ
thus si orationes fundamꝰ. inymĩ
si ꝓ illo moriam᷑. P inde qͥa eppha¬
nia manifestationẽ uerbo greco
indicat: latens qͥppe magis dñi
fantia. cupientibꝰ ad orare manfes¬
tat᷑ indice stella :ł nos uiã fulgentis
nifesti sumꝰ. ut qͣndo ds̃ manifes¬
te ueniet. nec infans erit. qͥa nõ
silebit: in dextera eiꝰ apparere me¬
reamͦ.

Expanded text:
d sepulturam. Haec illi secundum considerationem suam. A nobis autem aurum accipit, si eleemosynas faciamus; thus, si orationes fundamus; myrrham, si pro illo moriamur. Proinde quia Epiphania manifestationem verbo graeco indicat latens quippe Magis domini infantia cupientibus adorare manifestatur indice stella, nos viam fulgentis nifesti sumus; ut quando Deus manifeste veniet, nec infans erit, quia non silebit , in dextera ejus apparere mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ electionẽ grẽ salue facte
sũt. Eos enĩ pastores illi p̃figura¬
bant de ꝓximo coniungendos:
ut ⁊ nos quoꝵ ex longinqͦ uoca¬
tionẽ magoꝵ significabat aduentꝰ.
iã non ꝑegrini ⁊ inqͥlini. sed ciues¬

Expanded text:
quae per electionem gratiae salvae factae quae per electionem gratiae salvae factae sunt . Eos enim pastores illi praefigurabant de proximo conjungendos, ut et nos, quorum ex longinquo vocationem Magorum significabat adventus, jam non pe
Abbreviated transcription (Latin):
uocationẽ urãm.⁊ manifestato iu¬
deis ⁊ gentibꝰ xp̃õ. tanquã angula¬
ii lapidi ꝑseuerantissima dilectione
coherete. Manifestatꝰ ẽ enĩ in ip¬
sis cunabulis infantie sue his qͥ
ꝓpe ⁊ his qͥ longe erant. Iudeis in
pastoꝵ ꝓpinqͥtate. gentibꝰ in ma¬
goꝵ longinqͥtate. Ili ipso die quo
natus ẽ. isti ad eũ hodie uenisse
credunt᷑. Manfestatꝰ gͦ est. nec is¬
⁊ impietas in sacrilegiis magoꝵ.
Utrosq sibi lapis ille angularis ap¬
plicuit. qͥppe qui uenit stulta mun¬
di eligere ut confunderet sapien¬
tes .⁊ nõ uocare iustos sed peccatores:
ut nullus magnꝰ suꝑbiret. nullus
infirmꝰ desꝑaret. Unde scribe ⁊ pha¬
risei dũ nimis docti ⁊ nimis iusti
sibi uident᷑. cuiꝰ nascentis ciuita¬
tẽ ostender̃ ꝓphetica eloquia reci¬
tantes: hunc reꝓbauer̃ edifican¬
tes. Sed qͥa factus ẽ in caput an¬
guli. ⁊ qͦd natus ostendit. passus
impleuit. huic nos inhereamꝰ: cũ
alio pariete habentes reliqͥas isrł

Expanded text:
ram, et manifestato Judaeis et Gentibus Christo tanquam angulari lapidi perseverantissima dilectione cohaerete. Manifestatus enim est in ipsis cunabulis infantiae suae his qui prope, et his qui longe erant; Judaeis in pastorum propinquitate, Gentibus in Magorum longinquitatenatus est, isti ad eum hodie advenisse creduntur. Manifestatus ergo eset impietas in sacrilegiis Magorum. Utrosque sibi lapis ille angularis applicuit: quippe qui venit stulta mundi eligere, ut confunderet sapientes ; et non vocare justos, sed peccatores ; ut nullus magnus superbiret, nullus infimus desperaret. Unde Scribae et Pharisaei dum nimis docti et nimis justi sibi videntur, cujus nascentis civitatem ostenderunt prophetica eloquia recitantes, hunc reprobaverunt aedificantes. Sed quia factus est in caput anguli , et quod natus ostendit, passus implevit; huic nos inhaereamus cum alio pariete habente reliquias Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
luminatio. magnũ testimonũ e¬
citatis extitit iudeoꝵ. In t̾ra ew
agnoscebãt. Apud eos isti muent
ni puerũ xp̃m nondũ uerba:
mentẽ ad orauer̃ :̃ ubi ques illia
uenẽ miracula facientẽ crucii

Expanded text:
gnum testimonium caecitatis exstitit Judaeorum. In terra eorum agnoscebant. Apud eos isti infantini puerum Christum nondum verba promentem adoraverunt, ubi cives illi juvenem miracula f
Abbreviated transcription (Latin):
cipibꝰ iuda. ex te enĩ exiet dux qͥ
reget ppłm meũ isrł. qͥd aliud sig
nficauit hic diuina ꝓuidentia
iisi apud iudeos solas liiteras re¬
mansuras: quibꝰ gentes instrue-¬
rent᷑. illi excecarent᷑. quas porta¬
rent nõ ad adiutoriũ salutis sue
sed ad testimoniũ salutis nre : Nã
hodie cũ p̃missas ꝓphetias de . xp̃o
ꝓferimꝰ iã rerũ completaꝵ luce
declaratas. si forte pagani quos
lucrari uolumꝰ dixerint nõ eas
tanto ante p̃dictas. sed post rerũ
euentũ ut hec que facta sũt ꝓphe¬
tata putarent᷑ a nob̾ ẽẽ confictas:
iideoꝵ codices recitamꝰ. ut tollat᷑
dubitatio paganoꝵ : qͥ iã in ma-¬
quiis instruebant. ⁊ eũ ipsi nec
reqͥrebant nec agnoscebãt. N ũc

Expanded text:
dux qui reget populum meum Israel : quid aliud hic significavit divina providentia, nisi apud Judaeos solas divinas Litteras remansuras, quibus Gentes instruerentur, illi excaecarentur; quas portarent non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae? Nam hodie cum praemissas prophetias de Christo proferimus, jam rerum completarum luce declaratas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non eas tanto ante praedictas, sed post rerum eventum, ut haec quae facta sunt prophetata putarentur, a nobis esse confictas; Judaeorum codices recitamus, ut tollatur dubitatio Paganorum: qui jam in Maquiis instruebant, et eum ipsi nec requirebant, nec agnoscebant. C
Abbreviated transcription (Latin):
niret᷑ inualidus : infantilibꝰ in mem¬
bris natꝰ. infantilibꝰ pannis inuo¬
lutꝰ. ad oraret᷑ a magis. timeret᷑ a
eisdẽ sibi magis nunciantibꝰ : cum
ad huc quererent paruulũ. quẽ cog¬
nouerant celo teste iã natũ. Quid
erit tribunal iudicantis: qͣndo
suꝑbos reges cuna t̾rebat infan¬
tis: Quanto consultiꝰ reges nõ sic̃
qui et ipsã mortẽ quã cupiebat
micis sustimiit: eãq in suo corpo¬
re occisus occidit. Pie timeant reges
ad patris dexterã iã sedentẽ: quẽ
rex impiꝰ timuit adhuc mãtris.
ubera lambentẽ. Audiant qͦd scrip¬
tũ ẽ. Et nũc reges intelligite: exis¬
dimim qͥ uidicatis trã Serurte ¬

Expanded text:
niretur; invalidus infantilibus memniretur; invalidus infantilibus membris, involutus infantilibus pannis, adoraretur a Magis, timeretur aeisdem sibi Magis nuntiantibus, cum adhuc quaererent parvulum, quem cognoverant coelo teste jam natum. Quid erit tribunal judicantis, quando superbos reges cunae terrebant infantis? Quando consultius nunc reges, non sicut qui et ipsam mortem quam cupiebat micis sustinuit, eamque in suo corpore occisus occidit. Pie timeant nunc reges ad Patris dexteram jam sedentem, quem rex ille impius timuit adhuc matris ubera lambentem. Audiant quod scriptum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram: servite
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis adorandũ magi ab
oriente uener̃. Huc diem
hodie celebramꝰ. huic de¬
bitũ sollẽnitati sermonẽ ꝑsoluimꝰ.
Illis dies iste pͥmꝰ illuxit. anniuer¬
saria nob̾ festiuitas redit. Illi erãt
pͥmicie gentiũ: nos ppłs gentiũ. Nob̃
hoc lingua nunciauit apłoꝵ. stella
illis tanqͣm lingua celoꝵ. R nob̃ idẽ
dei. Cur enĩ nõ agnoscamꝰ eos celos
qͥ facti sũt sedes deiꝰ Sic̃ scriptũ est.
Anima iusti. sedes ẽ sapientie ꝑ hos enĩ
celos ille celaꝵ fabricator ⁊ habita¬
tor intonuit: quo tonitrui mundus
tremuit. ⁊ ecce iã credit. Magnũ
gos ab oriente ducebat. Absconde bat᷑
in stabulo.⁊ agnoscebat᷑ in celo: ut
agnitꝰ in celo. manifestaret᷑ in sta¬
bulo: ⁊ appellaret᷑ epiphania dies
iste. qͦd latine manifestatio dici po¬
test: simul eiꝰ celsitudinẽ humilita¬
tẽq cõmendans ł ut qͥ in aꝑto celo
signis sidereis monstrabat᷑ magnꝰ:
in angusto diuersorio quesitꝰ inue¬

Expanded text:
irginis adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hunc diem hodie celebramus, huic debitam solemnitatem sermonemque persolvimus. Illis dies iste primus illuxit, anniversaria nobis festivitate rediit. Illi erant primitiae Gentium, nos populus Gentium. Nobis hoc lingua nuntiavit Apostolorum, stella illis tanquam lingua coelorum: et nobis iidem Dei . Cur enim non agnoscamus eos coelos, qui facti sunt sedes Dei? sicut scriptum est, Anima justi, sedes est sapientiae . Per hos enim coelos ille coelorum fabricator et habitator intonuit, quo tonitru mundus contremuit, et ecce jam credit. Magnum gos ab Oriente ducebat. Abscondebatur in stabulo, et agnoscebatur in coelo; ut agnitus in coelo manifestaretur in stabulo, et appellaretur Epiphania dies iste, quod latine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilitatemque commendans, ut qui in aperto coelo signis sidereis monstrabatur, in angusto diversorio quaesitus inve
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio. E hee felices domꝰ. C eterũ
ubi tẏmpana sonãt : tibia clami¬
tat: lira garrit cimbalũ conere¬
pat: qͥs ibi dei timorꝰ. Parasitꝰ in
cõtumeliis głat᷑ ingrediunt᷑ ex¬
posite libidinũ uictime. ⁊ tenui¬
tate uestiũ nude impudicis ocłis in¬
gerunt᷑. His infelix uxor aut letat᷑.
⁊ ꝑiit. aut offendit᷑. ⁊ mariti iur¬
gia cõcitant᷑. Hinc discordia. seni¬
nariũ repudii. Aut si aliqͣͥ inuent᷑
beroꝵ educatio. necessitates ma¬
riti. correctio seruuloꝵ: quã a
xp̃i cogitatione nõ auocent᷑.
Defecer̃ ait scriptura sare muli.¬
ebria. Post qͦd dicit᷑ ad abrahã.
Omĩa quecũq dicit tibi sara.
audi uocẽ eiꝰ. Que nõ ẽ in par.¬
tus anxietatibꝰ ⁊ dolore: que
deficientibꝰ menstrui cruoris
officiis mulier ẽẽ desistit: a dei
maledictione fit libera. Nec ẽ
ad uirũ cõuersio eiꝰ ⁊ sed e con¬
trario uir subicit᷑ ei. ⁊ dñ ei

Expanded text:
cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenituberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei
Abbreviated transcription (Latin):
finitio. scãm ẽẽ ⁊ corpore ⁊ spũ dicit.
qͥa nichil ꝓsit carnẽ habere uir¬
ginẽ. si m̃te qͥs nupserit. Que uͦ
nupta ẽ. cogitat que sũt mundiꝰ.
qͦm᷑ placeat uiro. Idem tu putas eẽ.
diebꝰ ⁊ noctibꝰ uacare orationi: ua¬
care ieiuniis: ⁊ ad aduentũ mari¬
ti expolire faciẽ: gressũ fangere:
simulare blandicias: Illa hoc agit
ut turpior pareat:⁊ nature bonũ
fuscet iniuria. Hec ad speculũ pin¬
git᷑: ⁊ in cõtumeliã artificis conat᷑
pulchrior ẽẽ quã nata ẽ. Inde in¬
fantes garriunt.⁊ familia ꝑstrepit:
liberi ab ocłis. liberi ab ore depen¬
dent. cõputant᷑ sũptꝰ. impendia
p̃parant᷑. Hinc cocoꝵ accincta
manꝰ carnes terit. hinc textri¬
cũ turba cõmurmurat. s unciat᷑
interĩ uir uenire cũ sociis Illa
ad hẏrundinis modũ lustrat un¬
uersa penetralia. si thorus rigeat:
si pauim̃ta uerruerint: si ordina¬
ta sint pocula. si prandiũ p̃paratũ.
Responde queso: int̾ ista ubi sit dei

Expanded text:
finitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei
Abbreviated transcription (Latin):
hoc bonũ ẽẽ ꝓpt̃ instantẽ necessi¬
tatẽ. qͥa bonũ homini ẽ sic esse.
Que ẽ illa necessitas: Ne pregnan¬
tibꝰ ⁊ nutrientibꝰ in illa die. Ideo
silua succrescit. ut postea succidat᷑.
Ideo ager serit᷑. ut metat᷑. Iã plenꝰ
ẽ orbis. t̾ra nos nõ capit. Cotidie
bella secãt: morbi subtͣhunt: nau¬
fragia obsorbent: ⁊ nichilominꝰ
de tͣminis litigamꝰ. De hoc nume¬
ro sũt illi qͥ agnũ sequunt᷑: qui
uestim̃ta sua nõ coinqͥnauer̃. uirgi-¬
nes enĩ ꝑmanser̃. Obserua quid sig-¬
nificet: nõ comqͥnauer̃. Ego nõ au¬
deo exponere: ne heluidiꝰ calũmet᷑.
Quod aũt ais quasdã ẽẽ uirgines ta¬
bernarias: ego tͥ plus dico. eẽ in his
⁊ adulteras. ꝓ qͦ magis mireris: ⁊ cle¬
ricos ẽẽ caupones ⁊ monachos mi¬
pudicos. Sed qͥs nõ statĩ intelligat.
nec tabernariã uirginẽ. nec adulte
si simulator uirginitatis in crimine
estꝰ Eg̾o certe ut ꝑsonis aliis p̃ter¬

Expanded text:
necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adultersi simulator virginitatis in crimine est? Ego certe, ut aliis personis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
nũ laude: ⁊ aliquã fecisse distan¬
tiã int̾ scõs ueteris testam̃ti ⁊ no¬
ui. id ẽ int̃ eos qͥ habuere cõiugia.
⁊ hos qͥ a cõplexu mulierũ penitꝰ
recesser̃. uerũ ꝓ cõditione tẽpoꝵ.
alie eos tũc subiacuisse sententie:
⁊ alie nos in qͦs fines scłoꝵ decur¬
rer̃. Quã dii lex illa ꝑmansit.
crescite ⁊ multiplicamini ⁊ re¬
plete terrã.⁊ maledicta sterilis
que nõ facit sem̃ in irł. nubebãt

Expanded text:
num laude, et aliquam fecisse distannum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant
Abbreviated transcription (Latin):
reniumꝰ. Natũ deũ ẽẽ de uirgi-
ne credimꝰ. qͥa legimꝰ: mariã
nupsisse post partũ nõ credimꝰ.
qͥr nõ legimꝰ. Nec hoc ideo dicimꝰ.
qͦ nuptias cõdemnemꝰ: ipsa qͥp¬
pe uirginitas fructꝰ ẽ nuptiaꝵ.
sed qͦd nobis de sc̃ĩs uiris temere es¬
timare nil liceat. Possumꝰ enĩ hac
erit iacob: ⁊ de his ẽẽ uxoribꝰ fr̃s
dnĩ. qͦd pleriq nõ tã pia quã au¬
daci temeritate cõfingũt. Tu dicis
mariã uirginẽ nõ mansisse: ego
mͥ plus uindico etiã ipsũ iosepħ
uirginẽ fuisse post mariã. ut ex
uirginali cõiugio uirgo filiꝰ nasce¬
nõ cadit. ⁊ aliã eũ uxorẽ habuisse
ñ scribit᷑: marie aut̃ quã putatꝰ
ẽ habuisse custos fuit potiꝰ quã
maritꝰ relinquit᷑ uirginẽ eũ man¬
sisse cũ maria. qͥ pat̃ dni meruit
appellari. Eqͥa de cõparatione uir¬
guntatis ⁊ nuptiaꝵ sũ aliqua
dicturꝰ. obsecro lecturos ne me pu¬
tent nuptiis detraxisse in uirgi¬

Expanded text:
eum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hacerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non michi plus uendico etiam ipsum Ioseph uirginem fuisse per Mariam, ut ex uirginali coniugio uirgo filius nascenon cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virgi
Abbreviated transcription (Latin):
bitror te suꝑatũ ueritate: ad detrac¬
tonẽ uite mee ⁊ ad maledicta cõ¬
uertere. Solent enĩ hoc ⁊ mulier¬
cule facere: que uictoribꝰ dnĩs male
optant in angulis Illud dico p̾ue¬
eodẽ qͦ marie detraxisti ore me la¬
ceres.⁊ caninã facundiã seruus Exo¬

Expanded text:
ractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeeodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iuxta eos deũ ꝑ uirginis pu¬
denda genitũ. quã uirginẽ uiro
suo nupsisse post partũ. Iunge
si libet alias nature cõtumelias.
Nouẽ m̃sibꝰ uterũ insolescentẽ. fal¬
tidia : partũͥ sanguinẽ: pannos.
Ipse tͥ describat᷑ infans: tegmiine
membranaꝵ solito cõuolutꝰ. Inge¬
rant᷑ dura p̃sepia : uagitꝰ parini¬
li÷ octarie diei circũcisio: tẽpus
purgationis: ut ꝓbet᷑ immundus.
Non erubescimꝰ. nõ silemꝰ. Quanto
sũt humiliora que ꝓ me passus
replicaueris. nichil cruce cõtume

Expanded text:
enim juxta eos, Deum per virginis puenim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus r
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd nõ possũ totã tͥ ueterũ
seriptoꝵ greciã cõmouere: ig¬
natiũ: policarpũ hyreneũ ͦ
iustinũ martirẽ: multosq alios
apłicos ⁊ eloquentes uiros qͥ
aduersũ ebionẽ ⁊ theodotũ. ua¬
lentinũ. hec eadẽ sentientes. ple¬
na sapientie uolumina cõscrip¬
ser̃ e Que si legisses aliqͣndo: plus
saꝑes. Sed meliꝰ puto breuit̃
ad singula respondere. quã
dutiꝰ immorando uolumen
extendere. In illud nũc impe¬
tũ facio. in qͦ tu uirginitatẽ
et nuptias cõparando disertus
ẽẽ uoluisti. Risimꝰ in te ꝓuerbiũ.
Camelũ uidimꝰ saltantẽ. Dicis. Nũ¬
qͥd meliores sũt uirgines. abra¬
hã. ẏsaac.⁊ iacob. qͥ habuere cõ¬
iugia: Nunqͥd nõ cotidie dei ma¬
nibꝰ paruuli fingunt᷑ in uentribꝰ.
ut merito erubescere debeamꝰ
mariã nupsisse post partũꝰ
qͦd si hoc illis turpe uidet᷑. suꝑẽ
ut nõ credãt etiã deũ ꝑ genita¬
lia uirginis natũ. Turpius est

Expanded text:
Numquid non possum tibi totam veterum Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adversulentinum, haec eadem sentientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ illiꝰ ⁊ mat̾ admirantes suꝑ his
que dicebant᷑ de eo ⁊ his similia
que rã enumerauimꝰ: ⁊ in qͥbꝰ pa¬
rentes uocant᷑. Ac ne forte de
exẽplarioꝵ uarietate causeris.
qua tibi stultissime ꝑsuasisti
grecos codices eẽ falsatos: ad ioh̃is
engłiũ uenio: in qͦ planissime
scribit᷑. Inuenit philippus natha¬
nahel:⁊ ait illi. Quẽ scripsit
iħm filiũ ioseph a nazaret᷑. Cer
te hoc in tuo codice cõtinet᷑. Res
gauit oratio:. pandenda sũt uela.
⁊ in epilogos ilhꝰ irruendũ: in
qͥbꝰ sciolus sibi insus tertullianũ
in testimoniũ uocat. ⁊ uictorin
pitabionensis epĩ uerba ꝓponit.
Et de tertulliano qͥdẽ nichil am-¬
pliꝰ dico. quã eccłe hominẽ nõ
fuisse. De uictorino uͦ id assero
qͦd ⁊ de engłistis: fr̃s eũ dixisse
dnĩ. nõ filios marie. Fr̃s aũt eo
sensu quẽ suꝑiꝰ exposuimꝰ : ꝓpin¬
qͥtate. nõ matre. Uerũ nugas
terimꝰ: ⁊ fonte ueritatis amisso.
opinionũ riuulos consectam᷑.

Expanded text:
rantes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit m filium Joseph a Nazareth . Certe 225 hoc in tuo codice continetur. Resgavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ suadet. uolens om̃s ẽẽ sic̃ se¬
ipsũ. Et quãquã de uirginitate
p̃ceptũ dnĩ nõ habeat. qͥa ultra
homines ẽ: ⁊ qͦdãmodo impuden¬
tis erat aduersũ naturã cogere
alioq dicere mͦ. uolo uos ẽẽ qͦd an¬
geli sũt: unde ⁊ uirgo melioris
mercedis ẽ. dũ id cõtemnit qͦd si¬

Expanded text:
 suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, q
Abbreviated transcription (Latin):
nullo ꝓdente sacrilegiũ. ipsũ in
mediũ ꝓcessisse: clamitantẽ se in¬
cendiũ subiecisse : sciscitantibꝰq he¬
phesi pͥncipibꝰ quã ob causã hoc
facere uoluisset. respondisse. Ut qͥa
bene nõ poterã: male omĩbꝰ inno¬
tescerẽ. Et hoc qͥdẽ greca narrat
ris succendisti : tu cõtaminasti

Expanded text:
nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat ris succendisti, tu contaminasti
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ⁊ ipse abrahã sarã sororẽ
suã habuit uxorẽ.Re̾nĩ ait. Uere
soror mea ẽ de patre. sed nõ de
matre. id ẽ frĩs ẽ filia. nõ sororis.
Alioqͥn quale ẽ ut abrahã uir iustꝰ
patͥs sui filiã cõiugẽ sũpserit: cũ
in pͥmis hominibꝰ ꝓpt̾ auriũ scĩ¬
tatẽ id ipsũ scriptura nõ nominet.
malens intelligi quã ꝓferriͥ et
ds̃ lege postea santiat ⁊ minet᷑.
qͥ acceꝑit sororẽ suã de patre suo
uel de matre sua. ⁊ uiderit tur¬
pitudinẽ eiꝰ:⁊ ipsa uiderit turpi¬
tudinẽ illiꝰ : oꝓpbriũ ẽ. ext̾mina¬
bunt᷑ corã filiis generis suis Tur¬
pitudinẽ sororis sue detexit: pec¬
catũ suũ recipient Imꝑitissime
hominũ ista nõ legeras: ⁊ tot scrip¬
turaꝵ pelago derelicto. ad miu¬
riã igrgnis tuã rabiẽ cõtulisti:
in exẽplũ eiꝰ quẽ fabule ferũt cũ
uulgo eẽt ignotꝰ.⁊ nichil bom pos¬
set facinoris excogitare qͦ nobilis
fieret: diane incendisse tẽplũ: ⁊

Expanded text:
quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de patre suo, vel de matre sua, et viderit turpitudinem etudinem illius, opprobrium est: et exterminabuntur coram filiis generis sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et
Abbreviated transcription (Latin):
ba nõ dicit᷑. Quis te oro ante
hanc blasphemiã nouerat: Qs
dipondii supputabat ⁊ Consecutꝰ
es qͦd uolebas: nobilis es factꝰ in sce¬
lere. Ego ipse qͥ contra te scribo.
cũ in eadẽ tecũ urbe consistã. albꝰ
ut munt aterue sis nescio. Pret̃¬
mitto uitra sermonis. qͥbꝰ omĩs liber
tuus scatet: taceo ridiculũ exor¬
diũ.o mores o tẽpora. Nõ quero
eloquentiã. quã ipse nõ habens
in frẽ cartherio reqͥsisti. Nõ inquã
flagito lingue ntorẽ: anie quero
pietatẽ. Apud xpĩanos enĩ soloe¬
cismꝰ ẽ magnꝰ ⁊ uitũ. turpe qͥd uel
narrare uel facere. Ad calcẽ ue

Expanded text:
ba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narra
Abbreviated transcription (Latin):
Rcũ cedẽ nocturni impetꝰ descrip-¬
sisset. adiecit. Et reduxit omnẽ
eqͥtatũ sodomoꝵ.⁊ loth frẽm
suũ reuocauit. Sufficiebãt hec
ad ea que diximꝰ approbanda
sed ne in aliqͦ cauilleris:i te
qͣsi lubricus anguis euoluas. tes¬
timonioꝵ stringendus es uin-¬
culis: ne querulus sibiles: ⁊ te
dicas magis argum̃tationibꝰ tor-¬
tuosis quã scripturaꝵ ueritate
superatũ. Iacob ysaac filiꝰ ⁊ re-¬
becce cũ frĩs insidias metuens
mesopotamiã ꝑrexisset : accessit
⁊ deuoluit lapidẽ de ore piitei:.
⁊ adaqͦuit oues laban frĩs matris
sue. Q osculatꝰ ẽ iacob rachelꝰ. et

Expanded text:
Et cum caedem nocturni impetu descripEt cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Ja
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̃m carnẽ: qͥ sũt isrħte. Porro
cognatione fr̃s uocant᷑. qͥ sũt
de una familia id ẽ patria.
qͣs latini pat̾nitates int̾pretant᷑
lcũ ex una radice multa gene¬
ris turba diffundit᷑. ut in ge-¬
nesi. Dixit aũt abrahã ad loth.
õ sit rixa int̾ me ⁊ te. ⁊ int̾
pastores meos ⁊ pastores tuos: qm̃
om̃s fr̃s nos sumꝰ. Ibiq  elegit
sibi loth regionẽ iordanis: et
eleuauit loth ab oriente:⁊ dis¬
cesser̃ unꝰ qͥsq a fr̃e suo. Et cer-¬
te loth nõ est fr̃ abrahe. sed fi¬
liuis frĩs eiꝰ aran. Thare qͥppe
genuit abrahã.⁊ nachor ⁊ aran.
Aran genuit loth. Et rursum.
Abrahã aut erat annoꝵ septua¬
ginta qͥnq. cũ exiret de carra.
Et sũpsit abrahã sarã uxorẽ suã:
⁊ loth filiũ frĩs sui. Qd si adhuc
dubitas frẽm frĩs filiũ nuncu¬
pari. accipe exemplũ. Eũ audis¬
set abrahã qͥa captiuus ductꝰ ẽ
loth fr̃ suus. numerauit uerna-¬
culos suos trecentos decẽ ⁊ octo.

Expanded text:
m carnem, qui sunt Israhelitae.' Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est patria; quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit Abraham ad Loth13, 8: on sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo .
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Int̾rogo nũc iuxta quẽ mo¬
dũ fr̃s dñi in eugłio intelligas
appellari. Iuxta naturã. Sed
scriptura nõ dicit nec marie qͦs
uocas filios. nec ioseph. Iuxta gen.¬
tẽ  Sed absurdũ ẽ ut pauci ex
iudeis uocati sint fr̃s. cũ om̃s qͥ
ibi erant hac lege iudei fr̃s po¬
tuerint appellari Iuxta affectũ
intrinsecus: qͦs matres uocabat
⁊ fr̃s̃ : Aut si om̃s qͥa homines
fr̃sͥ stultũ fuit nunciare qͦsi ꝓpͥi¬

Expanded text:
o nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
biriꝰ dicit᷑. Rursũ hermon fenices
cognominãt sanior:⁊ amorreus
cognominauit eũ sanir. Cadẽ celi
plaga tribꝰ nominibꝰ appellat᷑. Na¬
geb. theman. darom. Lege iezechiel
Petrus sẏmon dicit᷑. ⁊ cephas Iudas
zelotes: in alio eugłio taddeus seri¬
bit᷑. Multa alia que ad exemplũ
scripturis lector poterit cõgrega
t̃tere eiꝰ marie: qͥ antea nõ creden¬
tes. postea credider̃: licet fieri po¬
tuerit ut uno statĩ credente. alii
diu increduli fuerĩt: ⁊ hac esse
matrẽ iacobi ⁊ ioseph. id ẽ mariã
cleophe uxorẽ alphei. hãc dictã
mariã iacobi minoris. Que si mat̾

Expanded text:
byrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices byrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 220 Thaddaeus dicitur: multaque alia quae ad exemplum Scripturis lector poterit congregarerterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mari
Abbreviated transcription (Latin):
distinctionẽ maioris appellabit᷑
minor : ͥcũ maior ⁊ minor nõ int̾
tres sed int̾ duos soleat p̃bere dis
dicente: deinde post trienniũ
ueni ierusolimã uidere petrũ.⁊
R cognita grã que data ẽ mͥ. petrꝰ
filiũ zebedei. lege actꝰ apłoꝵ.
Iam ab herode fuerat int̾emptꝰ.
Restat conclusio: ut maria ista
que iacobi minoris scribit᷑ mat̃.
fuerit uxor alphei. ⁊ soror marie
matris dnĩ. Quã mariã cleophe
ioħes euãgłista cognominat: a
patre. siue a gentilitate familie.
aut a quacũq alia causa ei nom̃
imponens. Si aũt inde tibi alia
atq alia uidet᷑. qͦd alibi dicat᷑ ma¬
ria iacobi minoris mat̾. ⁊ hic
maria cleophe: disce scripture
cõsuetudinẽ eundẽ hominẽ di¬
uersis nominibꝰ appellari. Ragu¬
hel socer moysi: ⁊ iethro dicit᷑.
Sedeon nõnullis causis immutati
nominis ante p̃missis. subito iero¬
brial legit᷑. Ozias rex iudaꝰ. uicissim
azarias uocat᷑. Oons thabor. itha¬

Expanded text:
distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distdicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et Et cognita gratia, quae data est mihi, Petrus filium Zebedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobfuerit uxor Alphaei et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat: A patre, inquit, sive a gentilitate familiae aut quacunque alia causa ei nomen i  Al. Sin autem inde tibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minoris mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Ita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ indicauit rachel qͥa fr̃ ẽ patris
eiꝰ : ⁊ qͥa filiꝰ rebecce ẽ. Et ecce hic
eadẽ lege qͣ supra. fr̃ sororis filiꝰ
apellatur. Et iterũ. Dyxit aũt la
ginti annis. cũ ignorante socero
uxoribꝰ filiisq comitatꝰ reuer-¬
teret᷑ ad patriã. cõsecutꝰ ẽ eũ
laban in monte galaad. ̾cũ ido¬
la que rachel occultabat. quesi¬
ta nõ inuenisset in sarcinisꝰ. res¬
pondit iacob.⁊ dixit ad laban.
Que culpa mea ẽ ⁊ qͦd delictũ meũ:
qͦd ꝑsecutꝰ es me. ⁊ qͥa scrutatꝰ
es omĩa uasa meaͦ. Quid inue¬
nisti de om̃ibꝰ tuis: Pone hic
duos. Responde qͥ sint isti fr̃s
iacob ⁊ laban. qͥ tũc fuerĩt in
p̃senti. E sau certe fr̃ iacob ab¬
sens erat. ⁊ laban filiꝰ batuhel
Inserta chumis. Sed ne longũ
faciã. ad extremã diuisionis partẽ
reuertar: id ẽ ⁊ affectu fr̃s dici.
⁊ quã iocundũ. habitare fr̃s in
ne: qͥa om̃s homines ex uno patre
nati. pari int̾ nos germanitate

Expanded text:
indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, et quam jucundum habitare fratres in ne, quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate
Abbreviated transcription (Latin):
maria fuerit cleophe.alia maria
eandẽ mariã racobi ⁊ iosep eẽ.
quã matrẽ dñ. Et unde ais fr̃s
anĩ dicti sũt. qͥ nõ erãt fr̃se. Iam
nũc doceberis qͣttuor modis in
scripturis diiinis fr̃s dieiꝰ. naturaͥ
gente: cognatione.: affectii. Nat᷑a.¬
ut esau ⁊ iacob.⁊ duodecĩ patri-¬
arche: andreas ⁊ petrus. iacobꝰ ⁊
Si aũt emeris frẽm tuñ. qͥ ẽ hebre¬

Expanded text:
alia Maria eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
R ne forte aliqͥs iudeoꝵ testimo¬
niũ nõ admitteret. qͥ etiã nomina
fratrũ illiꝰ edider̃: simili eos asse
te p̃cauet: ⁊ ait hec eadẽ uocabu¬
la ab eugłistis in loco alio nomi
rie. Matheus loqͥt᷑. Erãt aũt ibi
haud dubiũ qͥn ante crucẽ dni.
etiã mulieres multe alonge spec¬
tantes: que secute fuerãt iħ̃m a
galilea. ministrantes illi. Int̾ qͣs
erat maria magdalena.⁊ maria
iacobi ⁊ ioseph mat̾:⁊ mat̾ filioꝵ
zebedei. Itẽ marcus. Erãt aũt et

Expanded text:
Et ne forte aliquis Judaeorum testimonium non admitteret, qui etiam nomina fratrum illius ediderunt, simili eos asserte praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominriae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes illi. Inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Joseph mater, et mater filiorum Zebedaei . Item Marcus: Erant
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nõ ẽ fr̃̾ tuus. Et rursũ. Ne
uiso uitulo frĩs tui uel oue eiꝰ er¬
rantibꝰ ꝑ uiã. negligas ea: reuer¬
sione rediices ea frĩ tuo. Auod si
nõ appropinqͣt tͥ fr̃ tuus neq
noueris eũ. collige ea intra do

Expanded text:
 non est frater tuus . Et rursum: Ne viso vitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo. Quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea
Abbreviated transcription (Latin):
iudei appellauerãt fr̃s. Ecce maria
iacobi minoris ⁊ ioseph mat̾. Gi¬
noris aũt iacobi. ad distinctionẽ
maioris qͥ erat filiꝰ. zebedei. sicuti
in alio loco mareus pongt. Maria
aũt magdalena ⁊ maria iacobi
⁊ ioseph: uider̃ ubi poneret᷑. U tran¬
sacto sabbato emer̃ aromata. ⁊ ue¬
ner̃ ad monum̃tũ. Et itiq ait.
Quã miserũ erit ⁊ impiũ. hoc sen¬
tire de maria: ut cũ alie femine¬

Expanded text:
es appellaverunt. Ecce Maria Jacobi minoris et Josetis mater. Minoris autem Jacobi, ad distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerunt ad monumentum. Et utique ait: Quam miserum erit et impium de Maria
Abbreviated transcription (Latin):
transitorie ad crucẽ dnĩ eã fuisse
p̃sentẽ : ne consulto p̃terisse u¬
dereris:⁊ tam̃ que cũ illa mu-¬
lieres fuerĩt siles. Ignoscerẽ nes¬
cienti: nisi uiderẽ cõsulto reticen¬
dicat. Stabat̃ aũt iuxta crucẽ
ihu mat̾ eiꝰ. ⁊ soror matris eius
maria cleophe. ⁊ maria magda¬
lena. Nulli dubiũ ẽ duos fuisse

Expanded text:
orie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticendicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli du
Abbreviated transcription (Latin):
cesi sũt:. cõtra sententiã factũ ẽ.
ut int̾ pͥmogenitos ⁊ unigeniti
morerent᷑. Aut unigenitos lib̾a¬
bis a pena.⁊ ridiculus eris: aut
si cõfiteberis int̾fectos: ingratis
obtinebimꝰ ⁊ unigenitos pͥmoge
fuit. licet id ipsũ in pͥmogenito
uoluerit ostendere.⁊ fr̃s dnĩ in
eugłio nominari. ut ibi. Ecce mat̃¬

Expanded text:
caesi sunt, contra sententiam factum est, caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenfuit licet id ipsum in primogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mat
Abbreviated transcription (Latin):
darent hostias scđm qͦd dictũ
ẽ in lege dni. par turturũ aut
duos pullos colũbaꝵ. Si hec
lex tantũ ad pͥmogenitos ꝑ¬
tinet : pͥmogenttũ aũt sequen¬
tes faciunt. nõ debuit lege pͥ¬
mogengti teneri. qͥ de sequen¬
tibꝰ ignorabat. Sed qͥa tenet᷑ lege
pͥmogengti etiã ille quẽ fr̃s ce¬
teri nõ sequunt᷑: colligit᷑ pͥmo¬
genitũ eũ uocari qͥ uuluã aꝑiat
⁊ ante quẽ nullus sit. nõ eũ
quẽ fr̃ post genitꝰ subseqͥtur.
Moyses scribit in exodo. Factũ ẽ aũt
circa mediã noctẽ. ⁊ dñs ꝑcussit om̃e
pͥmogenitũ in t̾ra egr̃pti÷a pͥmo¬
genito pharaonis qͥ sedebat suꝑ
thronũ. usq ad pͥmogenitos capti¬
ue que ẽ ad lacũ:⁊ omẽ pͥmogeni¬
tũ pecoris. Responde mͥ qͥ tue̾ ab
ext̾minatore fuerint int̾empti:. pͥ¬
mogeniti. an ⁊ unigeniti: Si pͥ¬
mogeniti tantũ illi uocant᷑ qͥ fr̃s
habent. gͦ ab int̾netione uiige¬
niti lib̾ati sũt.Si aũt ⁊ unigenit

Expanded text:
darent hostias secundum quod dictum est in Lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogeniti, etiam ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuerant interempti, primogeniti fuerunt an et unigeniti? Si primogeniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti