comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑare dũ peccati legem ꝙͣ sibi desenuẽ¬
do uicus fecit sũ molencia doloris resecare
nõ posse. perfecte renũciat uicio: qui octa¬
sionem euitat in ꝑpetrando pcr̃a. Nam
siuelis cantũdem nõ peccare: et data oc¬
casione pectauens: tam̃ t̾ reus et uidey
es qui et comissa dapuas: et dampnata
ꝯmictis. Se aũt iudice reus est qui uicia
labi auctores. Nam simiũ uiciũ distĩ¬
te uitetur et alia uegligantur maiꝰ la¬
bor est. Non enĩ põt in unus obẜuatio¬
ne uirtutis fortiter ꝑdurare: cinꝰ aliaui¬
cia dñatur in corde. Non uũꝙͣ homie¬

Expanded text:
, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia labi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
martirii apłi meruerunt. ¶ In cordibus
scłariter iuuenciũ inuicems succedunt
uicia: ut clũ imũ abicrit: succedat aliud
¶Iuxtu iohel ꝓpħe: testimoniũ qui ait.
¶Resiluum eruce comedit locustu et re¬
sicluũ locuste comedit bruchus: et residu¬
um bruci comedit rubigo ¶Proider¬
go ista sb̾uitoꝵ allegoria collegunt᷑. qͥa
sequitur ex ꝑgiscimũ ebrii et flete. ¶ A¬
liqũ utiłr pecratur in minimis uicus ut
maiora utilius caueantur ¶ Lege pau¬
lũ apłm minora ꝑmittente pectata. ne
maiora ppetrentur. ¶ Ueracit᷑ aut sa¬
uantur nicia: que uirtutib nõ uicuis

Expanded text:
rtyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae vir
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ mos. ut truĩphantes qͣchi¬
gis ueherent᷑. ex illo qd̾ solici st̃. pri¬
ores cluces hoc h̾itu bella iniere. Qi¬
palma aurea coronabũt᷑. qr palia
stimulos ħt. Qͥ u̾o sñ cõflictu fugien¬
te ꝓstrass: laurea eo qd̾ ħ arbor sũ
spinis est. nãq et purpurcã. ⁊ palmͣ¬
ta togã triũphantes indulũt. et
scipionẽ cũ sceptro ĩ manu gerebãt
ad imitatõne uictorie scipionis ħ
et scipio baculꝰ sit: qͦ hoĩos ĩnitũt᷑.
Uñ et ille pͥmꝰ corniliꝰ scipio appella
qͣiͣ ad sr̃nã magnitudine accet̾ent
uñ et colore rupho ꝑlimebãt᷑: qͣsi
imitarẽt᷑ cliuini ignis effigiẽ. ꝙ uͦ
a carnifice cõtingebũt᷑: id ẽẽ ĩdiciũ
ut ad tm̃ fastigiũ euecti modioc̾ta¬
tis humane ꝯmou̾ent᷑. Duobꝰ aũt

Expanded text:
Romanorum mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quipalma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet; qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatquasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis human
Abbreviated transcription (Latin):
fiebũt federa. sic̾ ꝑ scłares bella. alii
fed̾a clicta putant a porca fede ⁊ ccu¬
dełr occisa. cuiꝰ mors optat᷑ ei qͥ a pace
resiliss. Uirgiliꝰ.q cesa iũgebãt feda
porca. Federis ꝑtes inlucie et clicte ĩ¬
ducie: qͣi in die ocia.

Expanded text:
fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes inducie, quasi indies ocia.
Abbreviated transcription (Latin):
ria pompã. ido̾ qd̾ ituris ad ħ certam̃
pͥmũ est iuctorie uotũ. ¶Cropheũ
triũphũ. Qͥ dictus ẽ. apotes triambes
.i. ab exultatõne. Plene eĩ uictorie:
triũphꝰ uidet᷑ sũ debet᷑. Semiplene.

Expanded text:
ria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est victoriae votum. Tropeum Triumphus dicitur, apotis triambes, id est ab exultatione. Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene
Abbreviated transcription (Latin):
petitis. aut ꝓpulsãdor hostiũ cã.
mꝰtũ bellũ est: ꝙ de furore ñ de legi¬
tim̃ rõe mitit᷑. cle qͦ in te publica cicõ
ꝓpulsandoꝵ hostiũ cã bellũ g̾i ꝰtũ m
lũ põt. & hoc id̾ tulliꝰ ꝑuis int̾iectis
sb̾diclit. Nullũ bellũ iustũ het᷑. nͥ de¬
nũciatũ nͥ dictũ. nͥ de repetitis rebꝰ.
Ciuile bellũ ẽ int̾ ciues orta seditio
et cõcitati tumultꝰ. sic̃ iit̾ sillã ⁊ ma¬
tiũ. qͥ bellũ ciule ĩuice ĩ una gente
solũ ciues: certãt s et cognati qͣle ẽ
actũ ĩt̾ cesarẽ ⁊ pompeiũ. qñ gen̾et
soc inuicẽ climicauert. Siqͥd̾ inhas
pugnͣ fr̃̾ cũ frẽ dimicauit. & patͥ ad¬
u̾sꝯ filiũ arma portauit. Lucuus
ella st̃: sparsa latronũ ꝑ maria ag
mina. Inimo paronibꝰ leuibꝰ et fuga¬

Expanded text:
aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Ciceropropulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frversus filium arma portavit. Lucanus: bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et fug
Abbreviated transcription (Latin):
humane societatis
tus duce. aliena uastare. libos ppłos
aut trucidare aut sb̾ice̾ cepͭ. unu̾sa¬
qr asia usq ad libie fines noua fui¬
tute ꝑdomuit. Huic et stucluit orb̾
ĩ mutuo sangͥne alt̾ua crassare cede
¶Quatuor aũt st̾ gn̾a belloꝵ .i. iꝰtũ¬

Expanded text:
humane societatis itus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna cede grassari. Quatuor aut
Abbreviated transcription (Latin):
octe inde st̃ clicti sicut
ait tranqͥllo. Cũ p̾mũ ho¬
mines exuta feritate ratõe uite
here cepissent. seq ac deos suos
nosce cultũ modicũ ac ẜmonem
uecessariũ ꝯmẽtis sibi utrisq
cauerũt. Igitur ut templa ilł
dinib pulchnora. et simulacͣ
orporib ampliora faciebnt ĩ
eloquio eiani qͥsi angustiore ho¬
norandos putauerũt: laudesq
eoꝵ ⁊ uerbis illustribꝰ et iocũcli¬
orib numeris extulerũt. Id genꝰ
res poete. Uates auimẽtis appel¬
latos. Uarro auctor est uł auiẽ¬
clis carminib id est flectenctis
hoc est modulandis. et ꝓide po¬
ete latine uates olum scripta e¬
et qͣsi uesania in scribendo ꝯmo¬
uerentur. uł qd̾ modis uerba cõ¬
nect̾ent uiere antiauis ꝓuĩce̾

Expanded text:
oete inde sunt dicti, sicut ait tranquillus, cum primum homines exuta feritate rationem vite habere cepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti, sibi utriusque taverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genusres poetae.' Vates a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eet quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire
Abbreviated transcription (Latin):
di appellati sũ a loco: q curtũ pa¬
gos agelant. Quos greci comas
appellant. sũ a comessatõne. So¬
lebant enĩ post cibũ hoĩes ade¬
os aucliendos uenire. S ꝯmedi
pͥuatoꝵ hoĩnũ p̾dicant acta tra¬
gici res publicas sũ regũ hysto¬
nas. Item tragicoꝵ argum̃ta ex
rebus luctuosis st̃: comicoꝵ ex re¬
bus letis. Duo aũt st̃ genera co¬
micoꝵ id est. ueteres ⁊ noui.
Ueteres qui et iocoridiculares ex
licta corripuĩt neg uetubat᷑ eis¬
ip̃m pessimũ quẽq describere nͣ
hendere. uñ et nudi pingũt᷑: co

Expanded text:
di appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Greci comas vocant; vel a commessatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum ex rebus laetis. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. Veteres, qui et ioco ridiculares extlicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec hende
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ facũchia. sũ sacuritare ⁊ copi¬
a. De pliib enĩ simul rebꝰ loꝯ¬
tur. sen ab illa lance que cliu̾sis
frugũ. uł pomoꝵ generibꝰ ad tẽ¬
pla gentiliũ solebat defferri. aut
a satiris nom̃ tractũ qui hñt ca
aũt poete theologia dicti sũt
qui de clus carmina faciebant
Officiũ aũt poete in eo ẽ ut
ca que uere gesta st̃ ni alias spe¬
aes obliqͥs figuratõnib cũ deco¬
re aliquo ꝯuersa traducat. Uñ
et lucanus idõ in nu̾o poctaꝵ
nõ ponit̾: qr udetur historias
ꝯposuisse nõ poema. Apud po¬
etus aũt: tres caract̾es c̃ẽ clicen¬
di. Unũ in quo tm̃ pocta loqͥt᷑
ut est in libris uirgilii georgico¬
rũ. aliũ chraginaticũ ĩ quo nũꝙͣ
poeta loquitur: ut est in come
tepersone locunt᷑¬
.uiii. de sibil

Expanded text:
omni facundia, sive a saturitate et copia: de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomen tractum, qui inultaautem poete theologi dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poete in eo est, ut ea que vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoetae personae loquuntur. De sibyl
Abbreviated transcription (Latin):
tructõnũ. Uenustas ẽ: qͥcqͥd illud
ornam̃ti et decoris cã edificus adci
et tectoꝵ auro clistincta laq̃ana et
pretõsi marmoris cruste. et coldrũ
picture.¬

Expanded text:
ri XX Venustas est quicquid illud ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ apena et̾na. Non apresentis inte suꝑ¬
plitõ lib̾at. Q si a pena p̾senti homines
lib̾arentur per baptismũ: ip̃m putarẽt
baptismi p̾miũ: nõ illd̾ eteriũ. Ergoso
luto reatu peccati manet tam̃ quedã tem¬
porał pena: ut illa uita feruencꝰ reqͥtat᷑
que erit.a penis om̃ib aliena. ¶Nullus
negat fideliũ etiam post baptismũ quo
pcc̃a delentur cotidie ꝙͣ diu in isto scło su¬
mus: ad ł̾m nos deb̾e conuerti. Q̾ ꝙͣuis
sũ int̾iissione sic cotidie agendũ: nũꝙͣ
tñ fecisse sufficiet. ¶ Qͥ in mat̾nis utens
sunt: ido cũ matre baptiz an nõ possunt

Expanded text:
enim a poena aeterna non a praesentis vitae supplicio liberat. Quod si a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi praemium, non illud aeternum. Attamen soluto reatu peccati manet quaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur quotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere converti, quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a est. in qua manet fons in ablutdne
nõ ad remssionẽ ꝑct̃oꝵ. s ad supplicii te¬
timoniũ datur. ¶Pro solo reatuorigiͣ
liluunt in infero. nuꝑ nati infantuli
penas: si remotu renouati ꝑ lauacru
nõ fuerint. Proinde cũ cã iniꝑ natꝰ dãp¬
natur iufimis: si nõ regeneratur. qr origi¬
iusnoxietute ꝑiiuit᷑. ¶Cur parnuli p̃

Expanded text:
esia est in qua manat fons in ablutionenon ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur pa
Abbreviated transcription (Latin):
haꝵ pͥma auditoris aĩnũ pł¬
tercia fidem assertõnis fricit:
qͣrta fine tocius or̃onis ꝯplec¬
titur. Inchoand̾ est itcq tałr
ut beniuolũ. docibilem. uł at¬
tentũ auclitorẽ faciamꝰ. Be¬
niuolũ p̾ccndo. docibile instru
endo: attentũ excitando. Na¬
rrand̾ est: ita ut breuit atc
apte loqͣmur. Argum̃tãdũ ẽ¬
ita ut p̾mũ nr̃a fumemꝰ de¬
hunc aduersa ꝯstringamꝰ. Co

Expanded text:
Harum prima auditoris animum prtertia fidem assertionibus facit, quarta finem totius orationis complectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benevolum, docilem, vel attentum auditorem faciamus, benevolum predicando, docendo; attentum, excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. Argumentandum ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus. Co
Abbreviated transcription (Latin):
qui et notus aũ .xix. plato
et aristotiles p̾licantur. his¬
renocrates illustris ħ̾etur.m̃.¬
dar xxx. Darius arsamides
chalxor liber inchoat pͥmus
pluladelfus amus .xxxuiii.
Septuaginta int̾pretes agi¬
cuntur. ¶m̃. decec xiiii. p̾

Expanded text:
qui et Nothus, annis XIX. Plato et Aristoteles praedicantur. Xenocrates inlustris habetur. IVMDCCCLXII. Darius Arsami filcchabaeorum liber inchoat primus. iladelphus ann. XXXVIII. Septuaginta interpretes agnoscuntur. IVMD
Abbreviated transcription (Latin):
helias & heliseus. abdias et
lias rapitur. ¶ĩ . ece.xcuii.
athalia anuis .uni. Ioiacla sac̾¬
as annis .xl. heliseus moritur¬
nis .xxuiiii. Carthago ꝯdita¬
limpias a grecis instituit᷑.
I. achat anuis .xui. Romacõ¬

Expanded text:
hetavit Elias, Abdias et lias rapitur, IVM.CCC. Athalia, an. VII. Jonadab saceras, an. XL. Eliseus moriturn. XXIX. Carthago conditalimpias a Graecis instituitur.. Achas annis XVI. Roma con
Abbreviated transcription (Latin):
Ualenanus añ .xu. ẽ ypͥanus
marticio coronatur. ¶nũ. eecc¬
xxxii. C laucliꝰ añ .ii. Iste gothoᷤᷤ
ab illuico expulit. ¶ nũ. eces.¬
xxxiiii. Aurelianꝰ an̾ .u. Iste
xxxuiuii. T̃acius añ .ii. huiꝰ ui

Expanded text:
Valerianus ann. XV. Cyprianus martyrio coronatur. VMCCCCLXVI. Claudius ann. II. Iste Gothos ab Illyrico expulit. VMCCCCLXVIII. Aurelianus ann. V. Iste LXXIII. Tacitus ann. I. Nihi
Abbreviated transcription (Latin):
añ .ui. Mmicheoꝵ heresis ex¬
orta est. ¶m̃i. eccs. xluii. Carꝰ
añ .ii. Iste de ꝑsis triũphauit
uñ. ccec. xluiiii. Dioclecianus
añ .xx. Iste liuinis libris adus¬
xuiii. Ualerius añ .ir. Huiꝰ
breuitas nicħ clignũ historie
tinus añ .xxx. Nicena smnodꝰ
timis añ .xxiiii. Antroponior¬
fitarũ heresis exorit᷑ sinodus¬

Expanded text:
an. VI. Manichaeorum haeresis orta est, VM.CCCCLXXXII. Carus, an II. Iste de Persis triumphavit, VM.CCCCLXXXIV. Diocletianus, an. XX. Iste divinis libris adusDIV. Galerius, an. II. Hujus brevitas vitae nihil dignum historiae tinus, an. XXX. Nicaena synodus tius, an. XXIV. Anthropomorphitarum haeresis orit
Abbreviated transcription (Latin):
dxluui. Ualentinimꝰ añ .uiiii.
Ieromimꝰ in bethleem p̾clicat᷑¬
¶uũ.dhon. Theodosiꝰ añ .iii.
Ioh̾es anachoreta claruit. ¶m̃i
isos tomus floruit. ¶nũ. dlx¬
Theodosius añ .xxuii. Nesto¬
rius Heresiarches extitit ¶nñ¬
domensis sinoclus agitur.
ꝯlegyptus errore clioscori latͣt¬
ii. Acephaloꝵ heresis exorta ẽ
xxuii. Fulgencius ep̃c p̃dicat᷑

Expanded text:
XIII. Valentinianus, an. VII. Hieronymis in Bethleem praedicatur, VM. DXC. Theodosius, an III. Joannes anachoreta claruit, VM. Des Chrysostomus floruit, VM. DCVTheodosius, an. XXrius haeresiarches extitit. VMDCdonensis synodus agitur. Aegyptus errore Dioscori latII. Acephalorum haeresis orta est. XX
Abbreviated transcription (Latin):
lexii. Macrinus añ ⁊ hunis
breuitas uite nicħ gestorũ
nꝰ. añ .iii. Sabelliꝰ oritur.¬
xiii. Ongenes in signis h̾et᷑¬
nus. añ .iii. Iste germanos iu¬
añ .uii. hic de partib et medis¬

Expanded text:
CCXIV. Macrinus ann. I. Huius brevitas vitae nihil gestorum us ann. III. Sabellius oritur.XIII. Origenes insignis hmus ann. III. Iste Germanos viann. VII. Hic de Parthis et Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cxxxu. Iustinꝰ añ .xi. Armenii
xlui. Tiberꝰ. añ .uii. Longobar¬
di italiã capiũt. ¶ ñi. decliu
Mauricius añ .xxi. Gothi catho¬
Fochas añ .uiii. Romani cedũ

Expanded text:
CLXI. Iustinus ann. XI. Armeni LXXII. Tiberius ann. VII. Langobardi Italiam capiunt. VMDCCLXXIX. Mauricius ann. XXI. Gothi cathoPhocas ann. VII. Romani c
Abbreviated transcription (Latin):
et de certamine iustꝰ gaudet et ꝓpt̾ passio¬
nis molenciam refug̾ sb̾ire ꝙ dol. Accipe
crcemplũ. adeundi sb trepidatõne marty¬
num deusu bellandi: In quo ex̾citatusqͥs
in plio: et per audaciam certam̃. igredit᷑.
t ꝑtimore cunctatõne mouet᷑. It extẽ¬

Expanded text:
pter passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
La nõ fiaugitur. s prouentatis def¬
fentõne ultro se certamimoffert: ne u̾qͣ
pro uenta te cliffidit. Sepe ex lissapuł
ad martiriũ eliguntur: qui suos docto¬
res. id coronani p̾cedũt: et quist̾ ordine
postienii: funt uon nũꝙͣ in certamine p¬
mine nõ d offerre iusticie. S tñ si agonis
fiudum uidet ubertimũ nõ d decliuare
laboris ꝑicłui: ꝙ si maior est labor ꝙͣ. s ĩaꝵ
luaiũ declinandus est labor quẽ nuniũ co¬
initatur augmentũ. utrũꝙ enĩ fecit apłs
qui et ꝑicuł se ultro dedit: ubi marimũ. ñe
sucũ uidit et sapient̾ seꝑiculo abstulit
in quo potorem laborem ꝙ̃. luctũ ẽẽ ꝯspexit
Ułtro se pnilus. apd̾ ephesũ ꝑicuł obtulit

Expanded text:
la non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine pminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
hominis potestate consistit conuersionis
est grã per ꝙͣ nos met ip̃os iudicamꝰ. qũi
flentes uial.a ur̃a punimꝰ. et bono ꝙ ex d̾o
nũ Certiũ conseꝙ̃li boni oꝑis p̾miũ. Nã
ꝙ ait ꝓph̾a. Solue fasciculos. depͥmentes
mali est emenditõ. Q̾ uero adiecit. fran¬
ge esurienti panẽtuũ: operis boniẽ actio
In eo uero ꝙ sb̾ũgit. T ũc erũpet qͣsi ma¬
ne lumẽtuũ. operis boni est retributõ.¬

Expanded text:
onis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo num, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuu
Abbreviated transcription (Latin):
sũ reꝑboꝵ ad morte. utraq diuino ag̃
iuditõ. ut semper electos suꝑna et int̾io¬
ra sequi fuciat semꝑ reꝓbos ut infima
ignorat hõ t̾minũ lucis et tenebrarũ ł
utriusq rei quis fimis sit. Ita plemꝰ nes¬
cit quis aũt suũ finẽ luce iusticie p̾ueni¬
atur. uł quis ꝑcc̃oꝵ tenebͥs usq in suũ t̾
minũ obscuretur atq quis post lapsũ tene¬
brar conuersꝯ resingat ad lucez. Cuncta
hec do patent homnui u̾o latent. ꝙͣuis ius¬

Expanded text:
um ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimisignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum trminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus, resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, hominibus vero latent. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dr. Taliũ est enĩ regnũ celoꝵ. Nemo
ppend̾e põt quanti sit ponderis in iusticia
uł quanti fulgoris radio iusticia dareat
nͥ quis pͥus toto mentis ad usu ꝯu̾tat᷑ ad
cłm. Quatenus ip̃o lumme quo inlustra¬
tur et suã feclitate agnoscat: et lum̃ ꝙ
ceto corde nõ intuebatur intłłigat. Tũc
au̾t ad intelligibile intlłi posse iusticia

Expanded text:
quibus dicitur: Talium est enim regnum coelorum . 4. Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibilem intelligi posse divinam
Abbreviated transcription (Latin):
int̾mi. Datur ei qui uult ẽẽ bonis alius
nec uuilt nec ei datur ut sit bonꝰ. iste nasa¬
tur in crrore: et morit᷑. Ille ni bono ꝙ ce¬
pit uq in fine ꝑclurat. Tami dui iste stat
quousq cadat. Ille cliu male iuuento in
fine saluatur: respoctus que ꝯuertit̾. uñ
ꝓdẽe n bono iustus: nõ p̃ualet. uult no¬
cere malꝰ et nõ ualz. Iste uult deo uacare
p̾: nec ꝑficit. Dñatur malus bono. bonꝰ
dmpnatur ꝓ impio. Impius honorat᷑
ꝓuisto. Et in liac tantu obscuritate uon
ualet homo diuma perscrutari homo¬
dispositõne et occultu p̃destinatõnis per¬
pendere orclinez¬

Expanded text:
interire; datur ei, qui vult esse bonus, alius nec vult, nec ei datur, ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et non valet. Iste vult Deo vacare, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordine
Abbreviated transcription (Latin):
di mipios sepultos qui cũ adhuc uiue¬
rent in loco sc̃o erant: et laudabant᷑ ĩ ci¬
uitate qͣi iustoꝵ operũ. Nullus ergo se
putet electus: ne forte um apd̾ cłm sĩt
repbus.

Expanded text:
impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se putet electum, ne forte jam apud Deum sit reprobus.
Abbreviated transcription (French):
acutũ et graue. Rithinica ẽ.
que requint incursionez uer¬
boꝵ. utrũ bñ soms. In male
cohereat. Metrica est que m̃

Expanded text:
acutum et gravem. Rhythmica est quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. 2. Metrica est quae me
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrii ni cogitatõnis pͣue suggestio¬
nib preueniri. Lace aũt in anino co¬
gitatõne: nr̃e attinet uolutati. Illud
pẽ ꝓpͥe imputatur. Nam cogitatõnes
illicitas occurrere demonũ est cogitati¬
fien sol ut iinmũde corporaliũ reꝵ spe̾s
lentes eas cogitemꝰ : ꝙͣ tũciq ab eis aci¬
em m̃tis auert̾e̾ nitimur: tanto magis
ille se aĩo ingerit: obcenisq in nob̾ mo¬
tib obrepunt. S fit hoc pro conlitõne
tõnũ pulsatur. S dei fuus iuditõ tĩs¬
ris dei eaꝵ temptamenta a semet ip̃o re¬
ict. bonis q econtra obicctis cogitatõn¬
b tinpes a se repellit. Magna obẜuan¬
cia contra corclis est custoclia adhibenda
Qͥa aut bone aut male rei ibi consistit
origo. Nam sicut scͥptum est: ex corde ex¬
ceu̾t male cogitatõnes. Ideoq si pͥus pra¬
ue cogitatõni resistimus: in lapsu ope¬
ris nõ incurriniꝰ : nõ est timendũ si bona
malaq in cogitatõne mencis ueniãt

Expanded text:
i cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud e propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitatifieri solet ut immundae corporalium rerum species, lentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione tionum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant;
Abbreviated transcription (Latin):
i pertita est cã pectancli: id est ope¬
ris et cogitatõnis: quoꝵ unũ ini¬
quitas cłr . ꝙ opere geritur: aliud miꝰ¬
ticia: ꝙ cogitatone admittitur. Pus
aũt actõ resecunda est: postea cogita¬
tõ. Prius pͣua opera: post mod̾ deside¬
ria. Uicissim aũt et a cogitatõne: o¬
pera ꝓcedunt: et ab opere cogitatõ na¬
atur. ¶ Quãuis et si ab opere malo:
quis uacret: pro solius tñ cogitatõnis
malicia nõ erit in nocens. Uñ et dlñs ꝑ
ysaiam. Auferte in quid malũ cogita¬
lũ fcĩs: s et cogitatõnib delinqͣmꝰ. Si¬
eis illicite occurrentib delectemur. Sic̃
upa a filiis inuto positis: lacerata ꝑi¬
mitur: Ita nos cogitatõnes nr̃e int noᷤ
enutrite occidũt: et concepte int̾ius
uiꝑeo ueneuo consumũt anima: que

Expanded text:
ipartita est causa peccandi, id est, operis et cogitationis, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitalum factis, sed et cogitationibus delinqeis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque
Abbreviated transcription (Latin):
tõne ⁊ retrogͣdat̾one stellaꝵ
emoto ⁊̃ retrogradatio stol¬
est: qr clũ stella semꝑ moue¬
tur. tñ in aliqub locis stare ui¬
detur

Expanded text:
ione vel retrogradatione stellarum. Remotio vel retrogradatio stelest, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur
Abbreviated transcription (Latin):
us aũt naturale est aut
ciile. aut genciũ. ¶Ius
naturale est ꝯmune oĩũ nati¬
onũ eo qd̾̃ uͥq instinctu nature
nõ ꝯstitutõne aliqͣ het̾ ut uirii

Expanded text:
us aut naturale est aut civile aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum et quod ubique instinctu nature, non constitutione aliqua habetur, ut viri et
Abbreviated transcription (Latin):
iieiis est qui a cutulato nũo
młtiplicatꝰ a se inchoat ⁊ se
ꝯuertitur. Qͥnquies quini: x¬
xu. Hic circulꝰ dum
in se ip̃m młti plicatꝰ
fuerit facit sperã: id ẽ
quĩquies .xxu.c.xxu.
de clifferẽ

Expanded text:
merus est, qui a circulato numero multiplicatus a se inchoat et in se convertitur. Quinquies quini XXV. Hic circulus dum in se ipsum multiplicatus fuerit, facit sphaeram, id est quinquies XXV CXXV. De differe
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit. Sicut et apłs int̾iorẽ hõi¬
nem dicit. Alnimã nõ carnem conditũ ẽẽ
ad dĩ ymaginez. Male ergo a qͥbusdam
crecłr aĩa hominis ẽẽ corporea q̃ pro id ad
dei ymagniẽ ft̃a est. ut si nõ iꝯnitabil
ut deus eẽt tũ incorporea ut deus nõ exis
t̾et. Sicut angłi ita et anime hñt eĩ u̾ciũ
st̃. quedan ꝑpetua quedam uero sempit̾¬
na. Temporalia st̃: quib inest ortꝰ et o¬
bitꝰ. Perpetua quib ortus nõ terminus
ad plutur iudicus. Nam utrũ ante fuisse¬
uꝰ nec ip̃i nouimꝰ nec quis hominũ di
ci de aĩa disputareconant᷑. S quomodo
de illa aliqͥd recte sentire possũt. qͥ auctorẽ
ad cuiꝰ ymaginẽ fc̃a est nõ nouerũt. et
tõnib. ¶Corpus. uĩt et loco ⁊ tp̃r mu¬

Expanded text:
accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quibusdam creditur animam hominis esse corpoream, quae propter id ad Dei imaginem facta est, ut si non incommutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret. 145 3. Sicut angeli, ita et animae; habent enim initium, sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus, non terminus; approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicci de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et tionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mu
Abbreviated transcription (Latin):
recedens in illo st̾are uoluit. a qͦ male reces¬
raptus uarietate defluxit. ¶ Multũ ex̃
sua natura splendorem possitet aĩa. si fus¬
catur ꝯmixtione caris qͣ retiuet᷑ i cdusa¬
Ex eius enĩ parte uertitur ad pectandi in¬
firmitatem salonone clicente. ¶Corpus
cormptibile adgrauat ainuã: et depri¬
ut tenena inħ̾itatõsensũ multa cogi¬
tantem:¬

Expanded text:
recedens in illo stare noluit, a quo male recesraptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusEx ejus enim 146 parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem
Abbreviated transcription (Latin):
co deẜente: nullũ penitere. Deo res
gere: et unde ceciderit cogitare. Nõ mil
li aũt ita despiciũtur a do̾: ut deplorare
mala sua nõ possint etiam si uelint. ¶Cõ¬
siliũ inmũdoꝵ sp̃uũ ħ est. ut qr ip̃is negͣ¬
tum est post p̾uaricatõnem regreti ad iꝰ

Expanded text:
o deserente, nullum poenitere; Deo respgere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post pr
Abbreviated transcription (Latin):
reduxi eum: et reddidi consolatõne. Nõ¬
nũꝙͣ etiam reuertens deus hominẽ de seiu¬
ernt. rursus affligens usitut. et ꝑ lam̃¬
ta lacrimaruĩ ac penitẽcie afflictõnẽ a pec¬
catis expurgat dicente iob ad deũ ꝓpter
suꝑbiani inquid qͣsi leena ca pies me reu̾¬
sus q inirabiłr mecrucias. Reuertens
deus hominẽ cruciat. qñ qm̃ peccantẽ de¬
seruenit. Elagellando iterũ iusitat. mał
actib contra nos amplius celestez iracũ¬
penitendo digna deo acta gesserimꝰ: seue¬
utatem eius in clemenciam cõmutabi¬
mus. Nam ille qui nos malos tolerat:
nõ dlubiũ est: ꝙ conu̾sis clement̾ ignos¬
cat. Namq fuatur nob̾ tp̃c penitencie
ut nõ simul morte obruamur p̾cipiti. s
detur nob̾ locus satiffactõnis hoc totũ de

Expanded text:
reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracupoenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de
Abbreviated transcription (Latin):
tat res ꝑclita: tanto mag̾ si fuerit inue̾ta
letificat. Sicut in euangłio pasto ille exul¬
tat: qui ꝑclitam ouem inuenta hum̾i
sius gaudens reportat. Nullus despera¬
re debet ueniam: etiam si ꝯͣ finez uite ad
penitencia ꝯuertatur. Unũꝙ̃ q enĩ deꝰ
de suo fine non de uita p̾t̾ita iudicat hoc
o extremo iustificetur uł qñ qm̃ deus ꝓp̃
est immũclicia uite pͥoris: mutandam
in innocencia boni finis. Uñ et cauda in
respecti gra in extremis suis ad deum
conuer tuntur ꝑ penitenciam. Et q̃¬
cunq ma la gesserunt coticlianus fletib
purgant. atq i bonis fãs male gesta ꝰ¬
mittant: quib iuste totũ ꝙ delinq̃rant
ignoscitur: qr ip̃i ꝙ mali gesserũt penitẽ

Expanded text:
fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoco extremo justificatur, quando Deus pro est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jurespecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male ge
Abbreviated transcription (Latin):
est licencia. Uñ et dñs dicit. Me oportet o¬
perare opera eiꝰ qͥ nusit me douec ẽuis est
ueniet aut nox qñ nemo põt operiri lũc
p̃ueniat. In hac uita clũ estis dñi ꝑ peni¬
tenciam glificate. Adhuc in hoc scło pe¬
nitencia opetantib unã dei sb̾uenit. In

Expanded text:
rtet operari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem nox, quando nemo potest operari . Hinc praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus De
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possit. Pinde ꝓpͥa ait. Querite dñm
dum iueuii potest. Inuocate eũ dumi
Ite i ignem et̾nũ. Modo enĩ nõ uidet᷑
et ꝓpe est. tũc uideb̾r et ꝓpe nõ erit. qr et
uideri potent et nõ poterit inueniri. Si
qũ quis pectare põt penitet uitam suã
uiuens ab omi crimine corrigit. Nõ
clubiũ ꝙ moriens ad et̾nami transcat
requiem. Qͥ aũt praue uiuendo penitẽ¬
ciam in mortis agit pericło. sicut eius dãp¬
natõ incerta eit sic remissio clubia. Q
ergo cupit certꝰ eẽ in morte de mnlul¬
gencia sanus peniteat. sanꝰq ꝑpetrata
facinora clele.it. Sunt qui penitentib

Expanded text:
non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ mors aĩe est contempn̾e penitenciã
et ꝑman̾e inculpa. decendere in infernũ
post mortem est. Ergo peccare ad mortẽ
ꝑtinet. desperare u̾o in ifernũ descẽd̾e
Uñ scͥptura ait. Impiꝰ dũ in ꝑfundũ m̃¬
loꝵ uenerit: contempuit. ¶Sepe clia¬
bolus eos quos comierti ad penitencia
aspicit. Inmanitate sceleꝵ ꝑculsos ad
desperatonez deducit. ut sb̾tractata spe
uenie trahat in cliffidencia quos nõ po¬
tuit retin̾e perseuerant̾ inculpa. S peni¬
tens p̾uid̾e̾ d callidas contra se hostis in¬
siclias. sic q iusticia di inetuat. ut tñ ꝙͣ
aliqñ conuersa. ꝙͣ de ca que nũꝙͣ extitit ꝑ¬
dita. ficut de ꝓdigio filio qui in ortiuis fu¬
erat et reuixit ꝑclierat et muentꝰ ẽ. De

Expanded text:
aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam cłr. Curant ꝯtritonẽ filie ppłi
mei cũ ignominia. dicentes . pix. pax et
nõ est par. Cum ignomimia igitur cu¬
rat ꝯtritonez. qui peccanti et nõ lune pe¬
nitenti: ꝑmictit securitatẽ. Uñ et seqͥ¬
tur. Confusi st̃: qui abominatõnez fece¬

Expanded text:
r: Curant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fece
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qr per negligencia bonũ nõ fecit seu qr
malũ per audacia ꝓpetrauit. Q enĩ opor¬
tũ suũ satiffactõne lima plangit ꝯdẽp
plorando ꝓfusius: qͣnto extitit in peccan¬
do ꝓcliuiꝰ. Ille penitenciam cligne agit: qͥ
sic p̾t̾ica mala deplorat: ut futura iterũ
nõ ꝯmitbat. Nam qui plangit peccatũ
et it̾m admictit peccatũ qͣsi qui lauat la¬
terem crudũ.q̃ qͣnto magis lauau̾it: tã¬
comag̃ amplius lutũ facit. Quãius qͥs
sit peccator et impiꝰ si ad penitenciaz ꝯuer¬
tatur ꝯsequi posse ueniam crecłr. Nullꝰ¬
enĩ de bonicute cli dubitut: s sola accipiẽ¬

Expanded text:
quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportum suum satisfactione legitima plangit, condeplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, s
Abbreviated transcription (Latin):
cupiant: ne uel ip̃i reuertantur ad deuz
Sosq socios in ꝑditõne ħere contenclũt
quib amnq frauclib insistentes ut aut de¬
serant a deo: aut flagelli immanitate de¬
perent. Ingemiscend̾ iugit̾ est. et postpo¬
sita securitate lugend̾ ne dei secreto et ius¬
to uiclitõ deseratur homo: et perdenlus
in potestate demonũ relinqͣtur. Nam re¬
uera: qm̃ deus defit: demones suscipiunt
tur a deo: a malignis sp̃itib occupantur
a quib ⁊̃ ut mala faciant ꝑsuadentur.¬
¶ Hinc est illd̾ ꝓpheticũ. Inimicos dĩ ꝑsccũ¬
cunt᷑ cenebre que intelliguntur demones
uñ et in psalmo legitur. Iumissiones ꝑ
ãgłos malos. Qͥdam repbor in potestate
demonũ occulto der iulitõ: et iustissimo
rediguntur. ysaia testante. Ip̃e misit eis
sortem: et manus eius cliuisit eiscaz in
mensura: us ⁊ met̾nũ possidebũt eñ. Qͥ
dam elctoꝵ cdimictuntur diuina iusticia ĩ¬
side in errore peccati. s tñ mifatõne cius

Expanded text:
ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt.tur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
pleratus. Quanto quisq mag̾ ĩ sacͥs
eloquus assiduus fuerit: tanto ex eis
uberiore intelligencia capit. Sic̃ t̾ra
que quanto amplius excolr: tanto u¬
benus fructificat. Quanto ampliꝰ ad ꝙͣ¬
lib artem hõ conscendit: tanto magis
ad hominem ars illa descendit. Sicut
ui lege scribe̾. Moyses ascendit in mon¬
tem: et dnis descendit. ¶ Uerũ est de o¬
cio sp̃uali: qd ille tm̃ secreta liuinorũ
scrutabitur mandatoꝵ qͥ ab actõne t̾¬
rene cure auocauerit animũ. s illa et
seclula fumiliaritate scuipturis scis in¬
heserit. ¶Naui siout cecus et uidens
põt quid ut̾q ambulares nõ cõsimi¬
li libertate: ũ sec cecus ꝑgeus quo nõ
uidet offenduit. udens u̾o offendicula
caueat: et quo sit ꝑgend̾ agnoscut. sic
efficere ualet. Qͥ se de exc̾iorib scli cu¬

Expanded text:
sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi cu
Abbreviated transcription (Latin):
sensꝯ hebitudo sit frequẽs tñ lectõ: in¬
telligencia adhib. Sicut qui turtlꝰ est
ad cupiend̾ pro intentõne tũ boni studii
p̾miũ ꝑcipit. itu ꝙ p̃stitũ sibi exd̾o in¬
genĩ intelligencie negligit. Cõcepna¬
conis cens existit. qr domũꝙ accep̾. des¬
picit et per desiclia derelinqͥd. ¶ Qͥca
dei iudicio donũ sciencie ꝙ negligunt
accipint ut churiꝰ de reb creditis piũ¬
antur. ¶arcliores aũt id̾o ꝙ scirr cu¬
piũt: clifficultũ inueniũt: ut ꝑ maxĩo

Expanded text:
sensus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inven
Abbreviated transcription (Latin):
ustus dr. de quo nicl sr̃est qͣsi
quo utim̾ l iaui osꝰ nõ clicamꝰ¬
ericiosus eo ꝙ młtus ee iao sit.
Excerutor ab se q̃ndo. Id̾ et en¬
actor. Effractor qr cepugate¬
sit claustroꝵ. E fferatus mente
ferina. effectus et ultra huma¬
nũ moclũ extedens. Effrerati
eo qd sit per preceps pronꝰ et
ue freno rasionis. En iuichus
Hoꝵ quidam tocũt. s tam̃ i

Expanded text:
tur, de quo nihil superest, quasi quo utimur, licet jam osus non dicamExitiosus, eo quod multis exitio sit. Executor, ab exequendo. Idem et exactor. Effractor, quod sit expugnator claustrorum. Efferatus, mente ferina effectus et ultra humanum modum excedens. Effrenatus, ab eo quod sit praeceps et pronus et sine freno rationis. Eunuchus Ho
Abbreviated transcription (Latin):
Loquens: ꝓfuso eloqͥo. E x¬
ertus in loq̃ndo expeclitus.
Erertere enĩ: proferre uł expe¬
dire est. Enidito: qr nõ rudis s
iam doctus. Expertus młtũ ꝑito
intellectũ. E rornatus ualde or¬
natus. Et enĩ pro ualde ponit᷑
sicut excelsus. Eximuis qi ualde
enda. Hinc et efficiens a facien¬
do clictus. E espes qr sit sũ spe.
Expers qd extra parte. Cariut
enĩ parte. Ex sors qr erͣ fortẽ est¬

Expanded text:
loquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum perintellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde enda; hinc, et efficiens a faciendo dictus. Exspes, quod sine spe. Expers, quia extra partem, caruit enim parte. Exsors, quia extra sortem est
Abbreviated transcription (Latin):
confestim erit corrigend̾: ꝙ nequit̾ sen¬
titur ꝯmissũ. Cito enĩcorrigitur culpa:
que aito cognoscitur. Tarlius aũt sana¬
tur uuluꝰ ꝙ iam putrescentibꝰ mẽbris lõ¬
go pꝰt tp̃r curatõnibꝰ adhibetur. A ora p̾

Expanded text:
confestim erit corrigendum, quod nequiter senconfestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. 223
Abbreviated transcription (Latin):
Nequissimũ est pettare. peius est pec¬
cuncli consuetudine face. Ab illo facile.
ab isto cum laborc surgitur: dũ male cõ¬
suetudini repugnatur. Male agendi
tur astricta ut etiam qũ nõ uult peccatũ
amictat. A lapsu u̾o cito resurg̾e nõ est
in ꝑfunlũ ire. Apłs legem pcc̃i ẽẽ clicit
in menbris mĩs: que lex consuetudo est
ꝙͣ peccando concpimꝰ: et nõ ab ea cũ uo¬
mor agit in hominẽ: S resultat caro ma¬
le consuetucdinis lege. Bene aũt audactͤ
pro bona conscĩa exulcat qui ualent in
se repͥmit: ꝙ insollenter inpugnat. fre¬
quent̾ pecrure cauendũ est. Nam hoc ip
pmirũ est. Propt̾ca metuendũ est cõ¬
fidere ita saluani. Ne forte clũ expectamꝰ
a uiciis sanari: et uicia multiplicemus
et salutem nõ adipiscam᷑. Ergo stude. miꝰ
aut nõ cudere: aut ato conuersi a lapsu ꝯ¬
surgere. Omĩno pectare cauend̾ est. qd̾
si humane fragłicate pcc̃m sinrepserit

Expanded text:
5. Nequissimum est peccare, pejus est pec5. Nequissimum est peccare, pejus est peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum malae consuetudini repugnatur. 6. Male agendi tur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum committat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. 7. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris , quae lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et non ab ea, cum vomor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsperrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit,