comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intencioni merces qͣm querebant ẽ reddita. ⁊ nob̾
ꝓposita necessariȩ cõmonitionis exempla. ut si uir¬
tutes quaꝵ istȩ ut cumq sunt similes quas isti ꝓ
ñ tenuerimus pudore pungamur. si tenuerimus
suꝑbia nõ ex tollamur. qm̃ sic̃ dicit apłs indigne
sunt passiones hꝰ temporis. ad futurã głam
quȩ reuelabitur in nob̾. Ad humanã uͦ głam p̾sen¬
uo quod inuet̾e ueltum fuit. ut ñ ꝓ terrenis ⁊ tp̃ra¬
libꝰ bñficiis quȩ diuina ꝓuidentia ꝑmixte bonis
małq concedit. s ꝓ ęt̾na uita muneribꝰ ꝑpetuis ⁊
ipsus suꝑnȩ ciuitatis societate colatur ds̃ unus ⁊ uerꝰ.
rectissimȩ istoꝵ głȩ donati sunt. ut hi qui tqͣlibꝰcũꝙ
uirtutibꝰ t̾renam głam quesier̃. uinc̾ent eos qui mag¬

Expanded text:
intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla, ut, si uirtutes, quarum istae utcumque sunt similes, quas isti pissima ciuitate non tenuerimus, pudore pungamur; si tenuerimus, superbia non extollamur; quoniam, sicut dicit apostolus, indignae sunt passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Ad humanam uero gloriam praesenuo quod in uetere uelatum fuit, ut non pro terrenis et temporalibus beneficiis, quae diuina prouidentia permixte bonis malisque concedit, sed pro aeterna uita muneribusque perpetuis et ipsius supernae ciuitatis societate colatur Deus unus et uerus, rectissime istorum gloriae donati sunt, ut hi, qui qualibuscumque uirtutibus terrenam gloriam quaesiuerunt et adqui
Abbreviated transcription (Latin):
pelleretur notacione censoria. qd̾ decẽ pondã argen¬
ti in uasis hab̃e comꝑtus ẽ: Ita idem ĩ pauꝑes erãt.
quoꝵ triumphis publicum ditabat᷑ aerariũ. Nõne
omnes axp̃iani qui excellentiore ꝓposito diuitias suaᷤ
cõmunes facuint. seđ̾m qd̃ id scriptum ẽ in actibꝰ
apłorum. ut distribuat᷑ unicuq sic̃ euiq opus ẽ.
mnemo dicat aliquid ꝓprium. s sint illis omma
cõmunia. iuitelligunt᷑ se nulla obhoc uentilari.
oportẽ iactantia. id faciendo ꝓ optinenda societa¬
te anglorum. cum penȩ tale aliquid ili fecerunt
ꝓ conseruanda gła romanoꝵ: hec ⁊ alia si qua
hmodi reꝑiunt᷑ in litt̾is eoꝵ. qnõ sic innotescerent.
qnõ tanta fama p̾dicarent᷑. nisi romanũ imꝑiuni
longe lateq porrectum magnificis successibꝰ aug̾ct᷑:
Proinde ꝑ illud imꝑium tam latum. tanqͣm diut᷑nũ.
uiroꝵq tantoꝵ uirtutibꝰ p̾clarum atq głosũ. ⁊ illoꝵ

Expanded text:
pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenpelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito diuitias suas communes faciunt secundum id quod scriptum est in actibus apostolorum, ut distribuatur unicuique sicut cuique opus est, et nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia, intellegunt se nulla ob hoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum paene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romanorum? Haec et alia, si qua huius modi reperiuntur in litteris eorum, quando sic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Romanum imperium longe lateque porrectum magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum adque gloriosum et illorum
Abbreviated transcription (Latin):
fuiffe pauꝑem. ut nũmis a ppło collatis eius se¬
pulture curaret᷑: Audiat uł legat quintiũ einein¬
natum. cum quatuor iugera possid̾et ⁊ ea suis
manibꝰ coleret. ab aratro eẽ ad ductum ut dicta¬
tor fieret. maior utiq honore qͣm consul. uictisq
hostibꝰ ingentem głam consecutũ in eadẽ panꝑ¬
tatem mansissȩ. Aut quid se magnum fecisse p̾di¬
cabit qui nullo p̾mio mundi huius fuerit ab ętna
illius patrie societate se ductus. cum fabricium di¬
dicerit tantis muneribꝰ piri regis epyrotarum
ꝓmissa ętiam quarta parte regni a romana ciui¬
tate nõ potuissȩ diuelli. ibiq in sua pauꝑtate pͥua¬
tum manere maluissȩ: Nam illud quale ẽ qd rem
publicam id ẽ rem ppłi rem patriȩ. rem cõmunẽ.
eum hab̾ent opulentissimã atq ditissimã sic ipsi in
suis domibꝰ pauꝑes erant. ut quidam eoꝵ qui iam
bis consul fuiss ex illo senatu hominum pauꝑum

Expanded text:
fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sefuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mundi huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in sua paupertate priuatum manere maluisse? Nam illud quod rem publicam, id est rem populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam adque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
sepdite mortues suos: Si marrus regłs ne crud el¬
simes hostes uirando falleret adeos ab ipsa poma
omet suo et q ni sicut iomanis eum tenere uolentibꝰ
tespondisse fertur. postea quam afris seruerat dis¬
nitate illic honesti cuns hab̾e nõ poss eumq car¬
taginenses qm̃ contra eos in romano senatui egerat
geauissimis suppliciis necauerunt. qui crueiatꝰ
no sunt ꝓfide illius patriȩ contempnendi ad cuiꝰ
beatraidinem fides ipsa ꝑduc̃: Aut quid retbuec
deno ꝓ omnibꝰ quȩ retbuit. si ꝓfide que illi debet᷑
talia fuerit homo passus. qualia ꝓfide qͣm ꝑni¬
ciosissimis inimicis debebat passus ẽ regulus:
Q uomꝰ se audebit extollere de uoluntaria pauꝑtate
xxp̃ianus. ut in huiꝰ uitȩ ꝑegͥnatione exepedicior
ambulet uiam quȩ ꝑducit ad patriam uͥ uere
diuitiȩ ds ipsȩ ẽ. eum audiat uł legat luciũ ua¬
leriũ qui in suo defunctus ẽ consulatu usq a dõ

Expanded text:
sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelsepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾aretur ex̾citus. nullomͦ suꝑbiẽt scĩ martires tan¬
qͣm dignum aliquid ꝓ illuis patriȩ participacione
fecerint. uͭ ęt̾na ẽ ⁊ uera felicitas. quod usq ad sui
sanguinis effusionẽ nõ solum suos fr̃s ꝓ quibꝰ fun¬
debatur uerum ⁊ ipsos inmicos a quibꝰ fundebat᷑
sicut eis p̃ceptum ẽ diligentes. caritatis fide ⁊ fide
caritate certar̃. Si mareus puliullus dedicans edĩ
iouis. iunonis. mineruę. falso sibi ab inudis mot
filii nũciata. ut illo mincio ꝑturbatus absced̾ et.
atq ita dedicationis gl̃am collega enis consequertĩ
ita contempsit. ut eum etiam ꝓici insepultiĩ iubsi
sic in eius corde orbitatis dolorem głe eupiditas u¬
cerat. quid magnum se ꝓ euugłii scĩ p̃dicatione
qua cuies suꝑne patriȩ de diuersis lib̾ant᷑ ⁊ coll¬
guntur enoribꝰ fecisse dicturꝰ ẽ. eui dñs de sepulaila
patris siu sollicito ait. sequere me. ⁊ sinȩ mortuos

Expanded text:
liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamliberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid pro illius patriae participatione fecerint, ubi aeterna est et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
neq hoc sibi ultro faciens. s ꝑsequente aliquo pa¬
tiens totum flãmis corpus impenđit : Si cureiꝰ
armatus equo concito in abruptum hiatũ t̾rȩ se
p̃ciptem dedit doꝵ suorum oraculis seruiens. qm̃
iusserant ut illuc qd̾ id romani hab̾ent optimum
mit̾etur. nec alud intelligere potuerunt qͣm uirs
armisq se excellere. unde uidelicet oportebat ut ãoꝵ
uissis in illum int̾itum uir p̃cipitaret᷑ armatus. qͥd
se magnum ꝓ ęt̾na patria fecisse dicturus ẽ qui ali¬
quem fidei sue passus inimicum non se ultro in talẽ
mortem mittens s ab illo missus obierit quando qͥdẽ
a dnõ suo eodemq rege patriȩ suȩ certius oraełm
accepit. nolite timere eos qui corpus occrount. animã
aut̃ nõ possunt occidere : Si se occidendos certis u̾ͥb
quodãm᷑ consecrantes decii deuouer̃. ut illis caden¬
tibꝰ ⁊ iram doꝵ sanguine suo placantibꝰ romanis

Expanded text:
neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo paneque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
grande aliquid fec̾it qui forte in ȩccłia ab inimicis
carnalibꝰ grauissimã ex honorationis passus in¬
uiriam. ñ se ad euis hostes hereticos tͣnstulit. aut
aliqͣm contra illam ipse heresem ẽdidit. s etiã pociꝰ
qͣntum ualuit ab hereticorum ꝑniciosissima pͣuita¬
te defendit. eum alia ñ sit non ubi uiuatur in ho¬
minum głia. s ubi uita ad quirat᷑ et̾na : Si mutiꝰ
ut cum porsẽna rege pax fieret. qui gͣuissimo bello
romanos p̃mebat. quia porsenniam ipsum occid̾e ñ
potuit ⁊ ꝓ eo alt̾m deceptꝰ occidit. in ardentẽ aram
ante eius ocłos dext̾am exetendit dicens. multos eẽ¬
tales qualem illum uideret qui in eius exitium cõ¬
iurassent. cuius ille fortitudinem ⁊ conurationẽ
talium ꝑ orrescens. sinȩ ulla dubitacione se ab illo
bello facta pace conpescuit. quis regno cȩloꝵ inpu¬
taturus ẽ merita sua. si ꝓ illo nõ unam manũ

Expanded text:
grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi uiuatur in hominum gloria, sed ubi uita ad aeterna aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ humanaꝵ laudum s caritate lib̾andoꝵ
hominum ñ a tarquinio rege s a demonibꝰ ⁊ de¬
monum pͥncipe. nõ filii occiduntur. s xp̃i pau¬
ꝑes int̾ filios computant᷑: Si alius oẽ romants
pͥnceps cognomine torquatus filium nõ quia
contra patriam s etiam ꝓ patria. tam̃ quia cõtͣ
imꝑium sium id est cont᷑ qd̾ imꝑauerat pat̾ imꝑa¬
tor ab hoste ꝓuocatꝰ uiuenili ardore pugnau̾at
licet uicisset occidit. ne plus mali ẽȩt in exemplo
imꝑii contempti. qͣm boni in gła hostis occisi. ut qͥd¬
de se iactent. qui ꝓ inmortał patriȩ legibꝰ omnia
quȩ multo minus qͣm filii diligunt᷑ bona t̾rena
contempnunt : Si furius camillꝰ etiam ingͣtã
patriam a cuiꝰ ceruicibꝰ acerrimoꝵ hostium ue¬
hentiũ uigũ depulerat. dampnatq ab emulis
fuerat. a gallis it̾m lib̾auit. quia nõ habebat por¬
cionem uͥ posset uiuere głosus. cur ex tollatur uelut

Expanded text:
ditate humanarum laudum, sed caritate liberandorum ditate humanarum laudum, sed caritate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, non filii occiduntur, sed Christi pauperes inter filios conputantur? Si alius etiam Romanus princeps, cognomine Torquatus, filium, non quia contra patriam, sed etiam pro patria, tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
atq seruanda uł donare pauꝑibꝰ. uł si existat tẽp¬
tacio quȩ id ꝓ fide atq iusticia fieri compellat amit¬
tere: felices enim uł nos uł filios nr̃os nõ diuitiȩ
t̾renȩ faciunt. aut nob̾ uiuentibꝰ amittendȩ. aut nob̾
mortus a quibꝰ nescimus uł forte a quibꝰ nolumus
possidende. s ds felices fac̾. qui ẽ m̃tiũ uera opu¬
lentia. Bruto aut̃ quia filios occidit. infelicitatis
ꝑhibet testimonium. ȩtiam poȩta laudator. Ait enĩ.
n atosq pat̾ noua bella mouentes. ad penam pulcͣ
ꝓ lib̾tate uocauit. infelix ut cumq ferent ea fac¬
duo illa lib̾tas ⁊ cupiditas laudis humanȩ. quȩ ad
facta compulit miranda romanos. Si gͦ ꝓ lib̾tate
moriturorum. ⁊ eupiditate laudum quę amortalibꝰ
expetuntur occidi filii apatre potuerunt. quid
magnum ẽ si ꝓ uera lib̾tate que nos ab iniquitatiᷤᷤ
⁊ mortis ⁊ diaboli dominatu lib̾os facit nec cupi¬

Expanded text:
adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tenadque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iustitia fieri conpellat, amittere. Felices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terrenae faciunt aut nobis uiuentibus amittendae aut nobis mortuis a quibus nescimus uel forte a quibus nolumus possidendae; sed Deus felices facit, qui est mentium uera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosqne pater nona bella monenpro libertate vocabit. Infelix! utcumqduo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta conpulit miranda Romanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt: quid magnum est, si pro uera libertate, quae nos. ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupi
Abbreviated transcription (Latin):
leticia uita ȩt̾na. ab mnanibꝰ laudibꝰ solida gła.
a societate mortalium societas angłoꝵ alumine
soł ⁊ lunȩ lumen eius qui solem fec̃ ⁊lunã. nicħ
sibi magnum fecissȩ uideant᷑ tante patriȩ ciues. si
ꝓ illa adipiscenda fecerint boni oꝑis aliquid. uł
mala aliqua sustinuerint. cum illi ꝓ hac t̾rena iã
adepta tanta fecerint. tanta ꝑpessi sint. p̾sertim
quia remissio pecc̃oꝵ quȩ ciues ad ęt̾nã colligit
patriam. habet aliquid cui ꝑ umbrã quanda simi¬
le fuit asilũ illud romuleũ. quo multitudinẽ qͣ illa
ciuitas cond̾et᷑. quoꝵ libet delictorum congregaũ
patria cuncta scłiꝰ huiꝰ qͣm libet iocunda blandim̃ta
contempn̾e. si ꝓhac tp̃rali atq t̾rena filios brutus
potuit ⁊ occib̾ere. qͣm illa facẽ neminem cogit:¬
Sed certe difficilius ẽ filios int̾iere. qͣm uod ꝓista
faciendum ẽ ea quȩ filiis congreganda uidebant᷑

Expanded text:
laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tanta perpessi sint, praesertim quia remissio peccatorum, quae ciues ad aeternam colligit patriam, habet aliquid, cui per umbram quandam simile fuit asylum illud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogiSed certe difficilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est, ea, quae filiis congreganda uidebantur
Abbreviated transcription (Latin):
cedem suam. qui enis ingenti cupidine arser̃ ⁊ ar¬
dentia bella gesserunt. Numquid enĩ illoꝵ agri
tributa ñ soluunt: Numqͥd eis licet discere quod
aliis ñ licet. Nũqͥd ñ multi senatores sunt in aliis
t̾ris. qui romam ne faciȩ quidẽ norunt: Tolle iac¬
tantiam ⁊ omnes homines quid sunt nͥ homines:
Qd̃ si ꝑuersitas scłi ad mitteret. ut honoratiores ẽẽnt
quiq meliores. nec sic ꝓ magno haberi debuit honor
humanus. qui nulliꝰ ẽ pond̾is fumꝰ. S utam᷑ ȩtiam
inhis rebꝰ beneficio dnĩ dĩ nr̃i. considẽmus qͣnta cõ¬
tẽpserint. quȩ ꝑtułint. quas cupiditates subege¬
rint ꝓ humana gła. qui eam tanqͣm mercedem
talium uirtutum accipere meruerunt. ⁊ ualeat
nob̾ etiam ħ ad oppͥmendã suꝑbiam. ut cumilla
ciuitas in qua nob̾ regnare ꝓmissum ẽ. tantum
ab hac distet quantum distat cȩlum a t̾ra a t̾̃prali

Expanded text:
cedem suam, qui ejus ingenti cupidine arserunt, et arcedem suam, qui ejus ingenti cupidine arserunt, et ardentia bella gesserunt. Numquid enim illorum agri tributa aliis non licet? Numquid non multi senatores sunt in aliis terris, qui Romam ne facie quidem norunt? Tolle iactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si peruersitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores: nec sic pro magno haberi debuit honor humanus, quia nullius est ponderis fumus. Sed utamur etiam in his rebus beneficio Domini Dei nostri; consideremus quanta contemserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pro humana gloria, qui eam tamquam mercedem talium uirtutum accipere meruerunt, et ualeat nobis etiam hoc ad obprimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis regnare promissum est, tantum ab hac distet, quantum distat caelum a terra, a temporali
Abbreviated transcription (Latin):
la ȩẽt gła triumphantium. Neq enim ⁊ romani
no uiuebant sub legibꝰ siuis. quas cȩc̾is impone¬
bant. hoc si fieret sine matre ⁊⁊ bellona. uit nec
uictoria locum hr̃et nemine uincente. u̾ nemo
pugnauerat. nõne romanis ⁊ cȩtis gentibꝰ una
ẽt eademq conditio: Presertim si moxe fieret qd̾
postea gratissimȩ atq humanissimȩ factum ẽ. ut
omnes ad romanũ imꝑum ꝑtinentes societatem
acciꝑent ciuitatis. ⁊ romani ciues ẽent. ac sic eẽt
omnium quod erat ante paucoꝵ tantũ. quod plebᷤᷤ
illa que suos agros ñ hr̃et de publico uiueret. qͥ
pastus euis ꝑ bonos administratores rei publicȩ
gratius a concordibꝰ p̃staret᷑.qͣm uictis eaetorqueret᷑.
Nam quid int̾ sit ad incolumitatẽ bonosq mores.
ipsas certe hominum dignitates. quod alii uicer̃.
alii uicti sunt. omnino ñ uideo. pt illum głiȩ hu¬
manȩ manissimum fastum. in quo ꝑceꝑunt mer¬

Expanded text:
la esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani la esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani non uiuebant sub legibus suis, quas ceteris inponebant. Hoc si fieret sine Marte et Bellona, ut nec Victoria locum haberet, nemine uincente ubi nemo pugnauerat: nonne Romanis et ceteris gentibus una esset eademque condicio? praesertim si mox fieret, quod postea gratissime adque humanissime factum est, ut omnes ad Romanum imperium pertinentes societatem acciperent ciuitatis et Romani ciues essent, ac sic esset omnium, quod erat ante paucorum; tantum quod plebs illa, quae suos agros non haberet, de publico uiueret; qui pastus eius per bonos administratores rei publicae gratius a concordibus praestaretur quam uictis extorqueretur. Nam quid intersit ad incolumitatem bonosque mores, ipsas certe hominum dignitalii victi sunt, omnino non video, praeter illum gloriae humanae inanissimum fastum, in quo perceperunt mer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegit bonos. Ibi non erit magna industria ditare
publicum erarium. pͥuatis rebus angustis. uͥ thes¬
aurꝰ cõmunis ẽ ueritatis. Proide nõ solum ut tał
merces talibꝰ hominibꝰ redderet᷑. romanum iꝑiũ
ad humanam głam dilatatum ẽ. uerũ ee̾ ut ci¬
ues ȩt̾nȩ illius ciuitatis qͣmdui hic ꝑ egͥnant᷑ dili¬
gent̾ ⁊ sobrie illa intueantur exempla.⁊ uideant
quanta dilectio debebatur suꝑnę patriȩ ꝓpt̾ uttã
ȩt̾nam. si tantum asuis ciuibꝰ terrena dilecta ẽ
ꝓpt̾ hominum głiam. Quantũ enĩ ꝑtinet ad hac̃
uitam mortalium quȩ paueis diebꝰ ducit᷑ ⁊ fiuit᷑.
quid int̾ ẽ sub cuius imꝑio uiuat homo moriturꝰ.
si illi qui imꝑant ad impia ⁊ iniqua ñ cogant:
Aut uero aliquid nocuerunt romani gentibꝰ quibꝰ
subiugatis imposuerunt leges suas. nisi quia id
factum ẽ ingenti strage belloꝵ: Q uod si concor¬
dit̾ fieret. idipsum fieret meliore successu. s nul¬

Expanded text:
protegit bonos; ibi non erit magna industria ditare protegit bonos; ibi non erit magna industria ditare publicum aerarium priuatis rebus angustis, ubi thensaurus communis est ueritatis. Proinde non solum ut talis merces talibus hominibus redderetur Romanum imperium ad humanam gloriam dilatatum est; uerum etiam ut ciues aeternae illius ciuitatis, quamdiu hic peregrinantur, diligenquanta dilectio debeatur supernae patriae propter vitam aeternam, si tantum a suis civibus terrena dilecta est  contulerint. Quantum enim pertinet ad hanc uitam mortalium, quae paucis diebus ducitur et finitur, quid interest sub cuius imperio uiuat homo moriturus, si illi qui imperant ad inpia et iniqua non cogant? Aut uero aliquid nocuerunt Romani gentibus, quibus subiugatis inposuerunt leges suas, nisi quia id factum est ingenti strage bellorum? Quod si concorditer fieret, id ipsum fieret meliore successu; sed nul
Abbreviated transcription (Latin):
taꝰ tes suas ꝓ re cõmuni. ħ ẽ re publica ⁊ ꝓ eiuis exa¬
rio contempser̃. auaritiȩ restiterunt. consuluer pa¬
tris consilio lib̾o. neq delicto scãm suas leges neq
libidini obnaxii. his omnibꝰ artibꝰ tanqͣm uera
uia nisi sunt ad honores. imꝑium. głam. honora¬
ti sunt in omnibꝰ fere gentibꝰ imꝑii sui leges im¬
posuerunt multis gentibꝰ. hodieq litt̾is ⁊ hestoria
głosi sunt pene in om̃ibꝰ gentibꝰ. Nõ ẽ quod de sũmi
⁊ u̾i dĩ iusticia conquerant᷑. ꝑceꝑunt mercedẽ suã.
sustinentium ꝓt̾utate dĩ. que mundi huiꝰ dilec¬
toribꝰ odiosa est. Illa ciuitas sempit̾na ẽ ubi nullus
oritur. quia nullus moritur. uͭ ẽ uera ⁊ plena felici¬
tas. nõ dea s donum dĩ. Inde fi̾eri pignus accipimꝰ.
qͣnidui ꝑ eg̾nantes eius pulcritudini suspiramus.
Ibi nõ oritur sol suꝑ bonos ⁊ malos. s sol iusticie soloᷤ

Expanded text:
tas res suas pro re communi, hoc est republica, et pro ejus aeratas res suas pro re communi, hoc est republica, et pro ejus aerario contempserunt, avaritiae restiterunt, consuluerunt patriae consilio libero; neque delicto secundum suas leges, neque libidini obnoxii: his omnibus artibus tanquam vera via nisi sunt ad honores, imperium, gloriam: honorati sunt in omnibus fere gentibus; imperii sui leges imposuerunt multis gentibus; hodieque litteris et historia gloriosi sunt pene in omnibus gentibus. Non est quod de summi et veri Dei justitia conquerantur: perceperunt mercedem suam. sustinentium pro civitate Dei, quae mundi hujus dilectoribus odiosa est. Illa civitas sempiterna est: ibi nullus oritur, quia nullus moritur: ibi est vera et plena felicitas, non dea, sed donum Dei; inde fidei pignus accepimus, quamdiu peregrinantes eius pulchritudini suspiramus; ibi non oritur sol super bonos et malos, sed sol iustitiae solos
Abbreviated transcription (Latin):
rendo ⁊ urtute uera qm̃ uera pietatȩ ⁊ innume¬
rabili multitudine suꝑarunt. S cum illi eẽnt in
euuitate terrena. quibꝰ ꝓpositus erat omnium ꝓ
illa officioꝵ finis. incolumitas eius. ⁊ regnum noꝰ
in cęlo s in t̾ra. nõ in uita ȩt̾na s in decessione ma¬
rientium . ⁊ successione moriturorum quid aliud
amaret̃ qͣm gl̃am. qua uolebant ȩtiam pꝰ morti
tanqͣm uiuere in ore laudantium: Quibꝰ gͦ ñ ersꝰ¬
daturus ds uitam ęt̾nam cum scĩs angłis suis
insua eunitate celesti. ad cꝰ sociecatẽ pietas uera ꝑducit.
que non exibet seruitutem religioĩs qͣn latͥa g̾ei uoce¬
non redderetur merces bonis artibꝰ eorum. ade uir¬
tutibꝰ quibꝰ ad tantam głam ꝑuenire nitebantur.
Detalibus enim qui ꝓptꝰ hoc boni aliquid fac̾e iuidẽ¬
tur ut gl̃ificentur ab hominibꝰ etiam dñs ait. Am̃
dico uob. ꝑceꝑunt mercedem suam. Sic usti pͥua¬

Expanded text:
rendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerabili multitudine superarunt. Sed cum illi essent in ciuitate terrena, quibus propositus erat omnium pro illa officiorum finis incolumitas eius et regnum non in caelo, sed in terra; non in uita aeterna, sed in decessione morientium et successione moriturorum: quid aliud amarent quam gloriam, qua uolebant etiam post mortem tamquam uiuere in ore laudantium? CAPUT XV. De merdaturus Deus uitam aeternam cum sanctis angelis suis in sua ciuitate caelesti, ad cuius societatem pietas uera perducit, quae non exhibet seruitutem religionis, quam non redderetur merces bonis artibus eorum, id est virtutibus, quibus ad tantam gloriam pervenire nitebantur. De talibus enim, qui propter hoc boni aliquid facere videntur, ut glorificentur ab hominibus, etiam Dominus ait, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Sic et isti priva
Abbreviated transcription (Latin):
eos quibꝰ consulebant ad amorem illiꝰ a quo u ipsi ta¬
les fierent accendebant. Namq ne ꝓpt̾ humanã gl̾ia
boni cent. docuerat eos magister illoꝵ dicens. Ca¬
uete facẽ iusticiam ur̃am coram hominibꝰ. ut uidea¬
mini ab eis. alioquin merredẽ nõ habebitis apud
patrem ur̃m qui iniceł ẽ. S rursus ne hoc ꝑuerse
intelligentes hominibꝰ placere metuerent. minusq
ꝓdessent latendo quod boni sunt. demonstrans quo
fine in notescere debent. luceant inquit oꝑa ur̃a coã
hominibꝰ. ut uideant bona facta ur̃a. ⁊ głificent
patrem ur̃m qui in cęlis ẽ. Non gͦ ut uideamini
ab eis idest hac intentione ut eos ad uos conuerti
uelitis quia non ꝑuos aliquid estis. s ut glficent
patiem ur̃m qui incelis ẽ. ad quem conu̾si fiant q̃d
estis. N os secuti sunt martires. qui sceuolas ⁊ eur¬
eios. ⁊ decios. non sibi inferendo penas s illatas fe¬

Expanded text:
eos, quibus consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi taeos, quibus consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi tales fierent, accendebant. Namque ne propter humanam gloriam boni essent, docuerat eos magister illorum dicens: Cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis aput patreintelligentes hominibus placere metuerent, minusque prodessent latendo quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent, Luceant, inquit, opera vestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. Non ergo ut uideamini ab eis, id est hac intentione, ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod estis. Hos secuti sunt martyres, qui Scaeuolas et Curtios et Decios non sibi inferendo poenas, sed inlatas fe
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri. ait euuglista. Dilexerunt głiam homi¬
num magis qͣm di. Qõ scĩ apłi nõ fecerunt. qͥ cum
his locis p̃dicarent xͥ nomen ubi nõ solum ĩ ꝓba¬
batur sicut ipse ait. iacentq ea semꝑ quȩ apud qͦsq
imꝓbantur. uerum etiam sumimȩ detestationis ha¬
bebatur. tenentes quod audierant abono magistro
codemq medico m̃tiũ. siquis me negauerit coram
hominibꝰ. negabo eum coram patre meo qui inceł
ẽ. uł coram angłis di. int̾ maledicta ⁊ obꝓbria.
int̾ grauissimas ꝑsecutiones crudelesq penas. ñ s̃
det̾riti a p̾dicatione salutis humanȩ.tanto fremitu
offensionis humane. & quod eos diuina facientes
atq dicentes diuineq uuentes. debellatis quodãmͦ
cordibꝰ duris atq introducta pace iusticiȩ ingens in
ȩccłia xp̃i głia consecuta ẽ. nõ in ea tanqͣm in suȩ
uirtutis fine quieuer̃. s eam quoq ipsam ad dĩ głii
referentes cuius gr̃a tales erant. isto quoq fomite

Expanded text:
Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei. Quod sancti apostoli non fecerunt; qui cum in his locis praedicarent Christi nomen, ubi non solum inprobabatur sicut ille ait: iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur, uerum etiam summae detestationis habebatur, tenentes quod audierant a bono magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est, uel coram angelis Dei, inter maledicta et obprobria, inter grauissimas persecutiones crudelesque poenas non sunt deterriti a praedicatione salutis humanae tanto fremitu offensionis humanae. Et quod eos diuina facientes adque dicentes diuineque uiuentes debellatis quodam modo cordibus duris adque introducta pace iustitiae ingens in ecclesia Christi gloria consecuta est: non in ea tamquam in suae uirtutis fine quieuerunt, sed eam quoque ipsam ad Dei gloriam referentes, cuius gratia tales erant, isto quoque fomite
Abbreviated transcription (Latin):
talia ẽẽ ꝑspex̾int. quȩ potiꝰ exagitari qͣm conuelli
possint gairulitate inpudentissima ⁊ quasi satiri¬
ca uł mimica leuitate. cohibeant suas nugas.
⁊ potius a prudentibꝰ em̃dari. qͣm laudari ab
in prudentibꝰ eligant. Nam siñ ad libertatẽ uera
dicendi. s ad licentiam maledicendi tempꝰ expec¬
tant. absit ut eis eueniat qd̾ ait tulliꝰ de quodã
qui peccandi licentia felix appellabat᷑. Bmiserũ
cui peccare licebat. Uñ quisquis ẽ qui maledicen¬
di licentia felicem se putat. multo erit felicior
si hoc illi ommino ñ liceat. cum possit deposita
uanitate iactancie ętiam isto tpr tanqͣm studio
consulendi quicqͥd uoluerit contra dic̾e̾. ⁊ quantũ
possit ab eis quos consulit amica disputacione
honeste. grauit̾. lib̾e qd̾ oportet audire. Ex pl̃¬
Libris satis mich

Expanded text:
talia esse perspexerint, quae potius exagitari quam conuelli talia esse perspexerint, quae potius exagitari quam conuelli possint garrulitate inpudentissima et quasi satyrica uel mimica leuitate, cohibeant suas nugas et potius a prudentibus emendari quam laudari ab inpudentibus eligant. Nam si non ad libertatem uera dicendi, sed ad licentiam maledicendi tempus expectant, absit ut eis eueniat quod ait Tullius de quodam, qui peccandi licentia felix appellabatur:s o miserum, cui peccare licebat! Unde quisquis est, qui maledicendi licentia felicem se putat, multo erit felicior, si hoc illi omnino non liceat, cum possit deposita inanitate iactantiae etiam isto tempore tamquam studio consulendi quidquid uoluerit contradicere et, quantum possunt, ab eis quos consulit amica disputatione honeste grauiter libere quod oportet audire. Llibris satis
Abbreviated transcription (Latin):
atq conuicti. conant᷑ asserere nõ ꝓpt̾ uitȩ p̃sentiᷤ
utilitatem. s ꝓpt̾ eam quȩ pꝰ mortem futura est
colendos dõs. Ilam istis qui ꝓpt̾ amicitias mũdi
huiꝰ uolunt una cołe. ⁊ ñ se ꝑmitti puerilibꝰ sen¬
sibus conqueruntur. his quinq libris satis arbi¬
tror ẽẽ responsum. Quoꝵ tres pͥores cum edidissẽ.
⁊ in multoꝵ manibꝰ eẽ cȩpisset. audiui quosdã
nescio qͣm adu̾sus eos responsionẽ sẽbendo p̃pa¬
rare. deinde ad me ꝑlatum ẽ quod iam scͥpserint.
s tempꝰ querant quo sine ꝑiculo possint edere.
quos admoneo. nõ optent qͤ eis nõ ex pedit. Fa¬
cie ẽ enim cuiqͣm uid̾i respondisse. qui tac̾e no¬
luerit. Aut quid ẽ loquatius uanitate: Quȩ ñ
idõ potest quod u̾itas. quia si uoluerit etiam plꝰ
pot̾ clamore qͣm u̾itas. S considerent om̃ĩa dili¬
gent̾. ⁊ si forte sine studio parcium indicantes

Expanded text:
adque conuicti conantur adserere non propter uitae praesentis adque conuicti conantur adserere non propter uitae praesentis utilitatem, sed propter eam, quae post mortem futura est, colendos deos. Nam istis, qui propter amicitias mundi huius uolunt uana colere et non se permitti puerilibus sensibus conqueruntur, his quinque libris satis arbitror esse responsum. Quorum tres priores cum edidissem et in multorum manibus esse coepissent, audiui quosdam nescio quam aduersus eos responsionem scribendo praeparare. Deinde ad me perlatum est, quod iam scripserint, sed tempus quaerant, quo sine periculo possint edere. Quos admoneo, non optent quod eis non expedit. Facile est enim cuiquam uideri respondisse, qui tacere noluerit. Aut quid est loquacius uanitate? quae non ideo potest quod ueritas, quia, si uoluerit, etiam plus potest clamare quam ueritas. Sed considerent omnia diligenter, et si forte sine studio partium iudicantes
Abbreviated transcription (Latin):
plina sic eg̃ penitenciã. ut imꝑatoriã celsitudinẽ
ꝓillo ppłs orans. magis fleret uidendo ꝓstrata.
qͣm peccando timeret iratã : hȩc ille secum.⁊ si qͣ
similia quę commemorare longum ẽ bona oꝑa
tulit. ex isto tprali uapore eurlibet culminis et
sublimitatis humanȩ. quorum oꝑum merces ẽ
ętña felicitas. cuius dator ẽ d̾s solus ueraeit̾ pius.
Cȩtã uero uite hinus uł fastigia uł subsidia. sic̃ ipsũ
mundum. lucẽ. auras. t̾r̾as. fructus ipsuisq ho¬
minis animam. corpus. sensus. mentẽ. uitã. bonis
małq largitur. in quibꝰ ẽ etiam quelibet imꝑii
magnitudo. qͣm ꝓ tempoꝵ gub̃natione dispensat.
roinde iam ętiam illis respondendũ eẽ uideo. qͥ
manifestissimis docum̃tis quibꝰ ostenditur qd̾ ad
ista tp̃ralia quę sola stulti habete concupiscunt
nicħ deorum falsorum numerositas ꝓsit confutati

Expanded text:
plina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem plina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uidendo prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille secum et si qua similia, quae commemorare longum est, bona opera tulit ex isto temporali uapore cuiuslibet culminis et sublimitatis humanae; quorum operum merces est aeterna felicitas, cuius dator est Deus solis ueraciter piis. Cetera uero uitae huius uel fastigia uel subsidia, sicut ipsum mundum lucem auras, terras aquas fructus ipsiusque hominis animam corpus, sensus mentem uitam, bonis malisque largitur; in quibus est etiam quaelibet imperii magnitudo, quam pro temporum gubernatione dispensat. Proinde iam etiam illis respondendum esse uideo, qui manifestissimis documentis, quibus ostenditur, quod ad ista temporalia, quae sola stulti habere concupiscunt, nihil deorum falsorum numerositas prosit, confutati
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos ad eccłiam confugientes xͥanos hac occasi¬
one fieri uoluit.⁊ x̾ana caritate dilexit. ne pͥuauit
rebꝰ s aũ honoribꝰ. In neminẽ pꝰ uictoriã. pͥuataᷤᷤ
inimititias ualere ꝑmisit. Bella ciuilia. nõ sic̃
cinna: ⁊ mariꝰ. ⁊ silla. ⁊ alii tales nec finita finire
quieuit. iustissimis ⁊ miscdissimis legibꝰ aduersus
impios laborauti eccłiȩ subuenire. qͣm ualens he¬
reticus fauens amianis uehem̃t̾ afflixerat euiꝰ eccłiȩ
se membrũ eẽ mag̃ qͣm uit̾ris regnare gaudebat.
Simulaera gentilium uͥq euertenda p̃cepit. satis
intelligens nec t̾rena mun̾a in demonioꝵ. s indĩ
ueri eẽ posita potestate. Qui aut̃ fuit eius religio¬
sa humilitate mirabiliꝰ. qnõ in thessalonicensu̾m
grauissimũ scȩlus cui iam ep̃is urt̃cedentibꝰ ꝓmiserit
indulgentiam. tumultu quoꝵdã qui ei coherebat᷑
uindicare compulsus ẽ. ⁊ eccłiastica coercitus disei¬

Expanded text:
Christianos ad ecclesiam confugientes, Christianos hac occasiChristianos ad ecclesiam confugientes, Christianos hac occasione fieri uoluit et Christiana caritate dilexit, nec priuauit rebus et auxit honoribus. In neminem post uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella ciuilia non sicut Cinna et Marius et Sylla et alii tales nec finita finire quieuit iustissimis et misericordissimis legibus aduersus inpios laboranti ecclesiae subuenire, quam Valens haereticus fauens Arianis uehementer adflixerat; cuius ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. Simulacra gentilium ubique euertenda praecepit, satis intellegens nec terrena munera in daemoniorum, sed in Dei ueri esse posita potestate. Quid autem fuit eius religiosa humilitate mirabilius, quando in Thessalonicensium grauissimum scelus, cui iam episcopis intercedentibus promiserat indulgentiam, tumultu quorundam, qui ei cohaerebant, uindicare conpulsus est et ecclesiastica cohercitus disci
Abbreviated transcription (Latin):
Al ilites nob̾ qui aderant retulerunt extorta sibi ẽẽ
de manibꝰ quecumq iacłabant᷑. cum a theodosis
partibus in adu̾sarios uehemens uentꝰ iret. ⁊ ñ
solum quecũq in eos iaciebantur concitatissime
raꝑet. uerum etiam ipsorum tela in eorum corpora
retorqueret. Uñ ⁊ poeta claudianus. qͣmuis a xp̃i
nomine alienus. in eius tam̃ laudibꝰ dixxit. Omiũ
dilecte dõ. cui militat ether.⁊ conurati ueniunt
ad dassica uenti. Uictor aut̃ sicut credid̾at ⁊ p̾di¬
xerat. iouis simłacra quȩ adu̾sus eum fuerant ne¬
scio quibꝰ ritibꝰ ułut conseerata in alpibꝰ constitu¬
ta deposuit. eorumq fulmina quod aurea fuissẽt
io cantibꝰ quod illa leticia ꝑmittebat cursoribꝰ. ⁊
se ab eis fulminari uelle dicentibꝰ hylarit̾ benigne¬
q donauit. Inimicoꝵ suoꝵ filios quos ñ ipsus
iuissus s belli abstulerat impetus. ęciam nondum

Expanded text:
Milites nobis qui aderant rettulerunt extorta sibi esse Milites nobis qui aderant rettulerunt extorta sibi esse de manibus quaecumque iaculabantur, cum a Theodosii partibus in aduersarios uehemens uentus iret et non solum quaecumque in eos iaciebantur concitatissime raperet, uerum etiam ipsorum tela in eorum corpora retorqueret. Unde et poeta Claudianus, quamuis a Christi nomine alienus, in eius tamen laudibus dixit: O nimium dilecte Deo, cui — militat aether, Et coniurati ueniunt ad classica uenti! Victor autem, sicut crediderat et praedixerat, Iouis simulacra, quae aduersus eum fuerant nescio quibus ritibus uelut consecrata et in Alpibus constituta, deposuit, eorumque fulmina, quod aurea fuissent, iocantibus quod illa laetitia permittebat cursoribus et se ab eis fulminari uelle dicentibus hilariter benigneque donauit. Inimicorum suorum filios, quos, non ipsius iussu, belli abstulerat impetus, etiam nondum
Abbreviated transcription (Latin):
omñibꝰ opibꝰ nullo negocio posset auferre si latiꝰ
regnandi cupiditate mag̾ qͣm bñ faciendi caritate
fiagraret. Uñ potiꝰ eum seruata eiꝰ imꝑatoria dig¬
nitate susceptum. ipsa humanitate ⁊ grã cõsolatꝰ
ẽ. Deinde cum maximum t̾ribilem faceret ille
successus. h mn angustiis curaꝵ suaꝵ ñ ẽ lapsus ad
curiositates saclegas atq illicitas. s ad iohannẽ in
egipti heremo constitutum. quem dĩ seruum ꝓpħĩ
di spũ p̃ditum fama crebrescente didicerat mifit. atq
abeo muintium uictoriȩ certissimum accepit. Mox
thrunni maxnni exetinctor ualentinianũ perũ
imiꝑii sii partibꝰ uñ fugatus fuerat. inisciisima
alio pacto. uł cusu poenne catincto aliui chicanui
eugenium. qui in illuis impatoris locum ñ legiai¬
me fuerat sub rogatus. accepto rursus ꝓpħico res¬
ponso fide certus opp̾sit. contra cuius robustissimũ
ex̾citum magis orando qͣm feriendo pugnauit.

Expanded text:
omnibus opibus nullo negotio posset auferre, si latius omnibus opibus nullo negotio posset auferre, si latius regnandi cupiditate magis quam benefaciendi caritate flagraret; unde potius eum seruata eius imperatoria dignitate susceptum ipsa humanitate et gratia consolatus est. Deinde cum Maximum terribilem faceret ille successus, hic in angustiis curarum suarum non est lapsus ad curiositates sacrilegas adque inlicitas, sed ad Iohannem in Aegypti eremo constitutum, quem Dei seruum prophetandi spiritu praeditum fama crebrescente didicerat, misit adque ab eo nuntium uictoriae certissimum accepit. Mox tyranni Maximi extinctor Valentinianum puerum imperii sui partibus, unde fugatus fuerat, cum misericoalio pacto uel casu proxime extincto alium tyrannum Eugenium, qui in illius imperatoris locum non legitime fuerat subrogatus, accepto rursus prophetico responso fide certus obpressit, contra cuius robustissimum exercitum magis orando quam feriendo pugnauit.
Abbreviated transcription (Latin):
gustꝰ tenuit ⁊ defendit. ĩ administrandis. ⁊ geren¬
te defunctus. filies imꝑantes reliquid. S rursus
ne imꝑator quisqͣm ido aep̃ianus eẽt. ut felicitatẽ
constantini mereretur. cum ꝓpt̾ uitam ȩt̾nam qͥsq
debeat eẽ xͥanus. iouianũ multo citiꝰ qͣm iulianũ
abstulit. gratianũ feiro thirannico ꝑmisit int̾imi.
longe quidem nuciꝰ qͣm magnũ pompenĩ ułut
colentem romanos dos. nam ille uindicari a cato¬
ne ñ potuit. quem ciuilis belli qudãmodo ħedẽ
reliquerat. istȩ aut̃ qͣmuis piȩ am̃e solatia talia
ñ requirant. a theodosio uindicatus ẽ. quẽ regni
participẽ fecerat. cum paruulũ hret frẽm. aui¬
dior fidelis societatis. qͣm ramie potestatis. Uñ¬
⁊ ille non solum uiuo seruauit qͣm debeat fidẽ.
uerum ȩtiam pꝰ eius mortem pulso eius int̾fecto¬
re maximo. ualentinanum eius paruulũ frẽm
lum pat̾no custodiuit affectui. quẽ destitutum

Expanded text:
gustus tenuit et defendit; in administrandis et gerengustus tenuit et defendit; in administrandis et gerente defunctus est, filios imperantes reliquit. Sed rursus ne imperator quisquam ideo Christianus esset, ut felicitatem Constantini mereretur, cum propter uitam aeternam quisque debeat esse Christianus: Iouianum multo citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico permisit interimi, longe quidem mitius quam magnum Pompeium colentem uelut Romanos deos. Nam ille uindicari a Catone non potuit, quem ciuilis belli quodam modo heredem reliquerat; iste autem, quamuis piae animae solacia talia non requirant, a Theodosio uindicatus est; quem regni participem fecerat, cum paruulum haberet et fratrem, auidior fidae societatis quam nimiae potestatis. et ille non solum uiuo seruauit quam debebat fidem,_ uerum etiam post eius mortem pulsum ab eius interfectore Maximo Valentinianum eius paruulum fratrem lum, paterno custodiuit adfectu, quem destitutum
Abbreviated transcription (Latin):
decernere miciȩ lenitate ⁊ bñficioꝵ largitate com¬
pensant. si lucuria tanto eis ẽ castigatior quano
posset eẽ lib̃ior. si malunt cupiditatibꝰ pͣuis qͣm
quibꝰlibet gentibꝰ unꝑare.⁊ si hec omĩa faciunt
ȩt̾ne. si ꝓ sus peccatis humilitatis ⁊ miserationis
⁊ orationis sacrificium do sũo uero immolare nõ
negligunt. Tales x p̃ianos imꝑatores dicimꝰ e ł
lices int̾im spe. postea re ipsa futuros. cum id qd̾
qui cum credent ꝓpt̃ ȩtñam uitam colendũ has
sublimitates ⁊ regna t̾rena existimatent. posse ne¬
ronent consequi nisi demonibꝰ supplicet. qd̾ sispẽ
non surpsicantem demonibꝰ s ipsum uer̾ dm̃ colen¬
ton tantis t̾renis impleuit munerib̾ꝰ. quanta op¬
tare uillus auderet. cui ȩtiam cond̾e ciuitateni
tomiano impio sociã ułut ipsius romȩ filiam. s sine
Aliqus demonum templo simulaeroq eoncessit.
Aui imnꝑauit. uniu̾sum orbem romanuĩ unus au¬

Expanded text:
oguntur decernere, misericordiae lenitate et beneficiorum largitate comoguntur decernere, misericordiae lenitate et beneficiorum largitate compensant: si luxuria tanto eis est castigatior, quanto possit esse liberior: si malunt cupiditatibus pravis, quam quibuslibet gentibus imperare; et si haec omnia faciunt aeternae; si pro suis peccatis humilitatis et miserationis et orationis sacrificium Deo suo uero immolare non neglegunt. Tales Christianos imperatores dicimus esse felices interim spe, postea re ipsa futuros, cum id quod qui eum crederent propter aeternam uitam colendum, has sublimitates et regna terrena existimarent posse neminem consequi, nisi daemonibus supplicet, quod hi spinon supplicantem daemonibus, sed ipsum uerum Deum colentem tantis terrenis inpleuit muneribus, quanta optare nullus auderet; cui etiam condere ciuitatem Romano imperio sociam, uelut ipsius Romae -filiam, sed sine aliquo daemonum templo simulacroque concessit. Diu imperauit, uniuersum orbem Romanum unus Au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cauere ⁊ oppͥm̃e potuerunt. hȩc ⁊ alia iutę
huuis erumpnosȩ uł munera uł solacia quidã
ȩtiam cultores demonum acciꝑe meruer̃. qui nõ
ꝑtinent ad regñ dĩ. quo ꝑtinent isti. & ħ ipsuis
miscd̾ia factum ẽ ne ab illo ista qui in eum ere¬
d̾ent ułut sũma bona desid̾arent. S felices eos
dicimus si ustȩ imꝑant. si int̾ linguas sublimit̾
honorantium ⁊ obsequia nimis humilit̾ salutã¬
tium non extollunt᷑. sise homines eẽ meminer̃.
si suam potestatẽ ad dĩ cultum maxcimȩ dilatandũ
maiestati esꝰ famulam faciunt. si d̾m timent. diligit᷑
colunt. si plus amant illud regũ uͥ nõ tunent hr̃e
consortes. si tardius uindicant. facile ignoscunt. si
eandem uindictam ꝓnecessitate regendȩ tuendeq
rei publicȩ non ꝓsaturandis inuniciciaꝵ odiis eaẽnt᷑.
si eandem ueniã ad impunitatẽ iniquitatis. s ad

Expanded text:
et cauere obprimere potuerunt. Haec et alia uitae et cauere obprimere potuerunt. Haec et alia uitae huius aerumnosae uel munera uel solacia quidam etiam cultores daemonum accipere meruerunt, qui non pertinent ad regnum Dei, quo pertinent isti; et hoc ipsius misericordia factum est, ne ab illo ista, qui in eum crederent, velut summa bona desiderarent: sed felices eos dicimus, si juste imperant, si inter linguas sublimiter honorantium, et obsequia nimis humiliter salutantium non extolluntur, sed se homines esse meminerunt: si suam potestatem ad Dei cultum maxime dilatandum, majestati ejus famulam faciunt; si Deum timent, diligunt, colunt; si plus amant illud regnum, ubi non timent habere consortes: si tardius vindicant, facile ignoscunt; si eamdem vindictam pro necessitate regendae tuendaeque reipublicae, non pro saturandis inimicitiarum odiis, exerunt: si eamdem veniam non ad impunitatem iniquitatis, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. quibꝰ eum supplicare constabat. deinde ab
his barbaris roma caꝑetur. qui contra omnem
consuetudinem gestoꝵ ante belloꝵ. ad loca scã
confugientes xp̃iane religionis reuerentia tueret᷑.
ipsisq demonibꝰ atq impiorum sac̾ficioꝵ ritibꝰ
de quibꝰ ille p̾sumpserat. sic aduersarent᷑ noĩe
xp̃iano ut longe atrocus bellum cum eis qͣmcũ
hominibꝰ gerere uiderentur. Ita uerꝰ d̃ns gub̾na¬
torq rerum.⁊ romanos cum mic̾ia flagellauit¬
⁊ tam incredibilit̾ uictis supplicatoribꝰ demonũ
nec saluti rerum p̾sum̃tium necessaria ẽ sacͥficu
illa monstrauit. ut ab his qui ñ ꝑuicacit̾ conten
tates uera religio deseratur. ⁊ magis ȩt̾nę uite
fidelissima expectacione teneatur. Neq enim¬
nos xp̃ianos quosdam imꝑatores idõ felices dicim
te placida reliquerunt uł hostes rei publice dom¬
erunt. uł inimicos eiues adu̾sum se insurgenti

Expanded text:
nibus, quibus eum supplicare constabat; deinde ab nibus, quibus eum supplicare constabat; deinde ab his barbaris Roma caperetur, qui contra omnem consuetudinem gestorum ante bellorum ad loca sancta confugientes Christianae religionis reuerentia tuerentur ipsisque daemonibus adque inpiorum sacrificiorum ritibus, de quibus ille praesumserat, sic aduersarentur nomine Christiano, ut longe atrocius bellum cum eis quam cum hominibus gerere uiderentur; ita uerus dominus gubernatorque rerum et Romanos cum misericordia flagellauit, et tam incredibiliter uictis supplicatoribus daemonum nec saluti rerum praesentium necessaria esse sacrificia illa monstrauit, ut ab his qui non peruicaciter cactates uera religio deseratur, et magis aeternae uitae fidelissima expectatione teneatur. CAPUT XXInos Christianos quosdam imperatores ideo felices dicimute placida reliquerunt, uel hostes rei publicae domuerunt uel inimicos ciues aduersus se insurgentes