comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edificata ẽ urbs q̃ hodie ꝑmanet. Sichem
samarie urbẽ q̃ latine & grece sichima uo¬
catur. edificauit emor. appellauitq eã noĩe
filii sui sichem: ipsa ẽ nc̃ neapolis ciuitas sama¬
ritanoꝵ. Dethel urbẽ samarie ꝯdider̃t̃ iebu¬
sei. q̃ priꝰ uocabat᷑ luza. s postꝙͣ. dormienᷤᷤ ibi
iacob uidit scalã innitentẽ cęlo dixit. uere
hic domꝰ dĩ ẽ &e porta cȩli. Hac ex causa nom̃
locꝰ accepit bethel. id ẽ domꝰ dĩ. Qnͣdo aut̃
ibi ab iheroboam uituli aurei fabricati st̃:
uocata ẽ bethauen id ẽ domꝰ idoli. q̃ antea uoca¬
bat᷑ domꝰ dĩ. Bethlem uida quitas dĩ q̃ genu¬

Expanded text:
aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormJacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. 23. Bethlehem Juda, civitas D
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾a etiã locꝰ indie tars uocat᷑. Seleueiã isaurs
ꝯdidit seleucꝰ qͥ & antiochiã. Ilus aũ apollins
filiꝰ in frigia iliũ ꝯdidit. Amazones ephesũ in
asia ostruxert̃. Theseus uͦ smirnã ostrux̃. q̃ ho¬
mero poete pat̾a exstitit. & uocata sinirna qͥd
eiꝰ cãpos ermꝰ fluuiꝰ secat. Dioscoriã eolchoꝵ ir¬
bẽ amphitꝰ & cireiꝰ aurige castoris & pollucis
fabricauert̃ ex eoꝵ nomine eã ꝯgnomiinantꝰ
nã castor &e pollux grece dioscorii appellantur
Dicomedia a nicomedo rege bithinie edificataẽ
Bithinia ꝯdita a phenice q̃ pͥmũ mirandina uo¬
cabat᷑. Constantinopolim urbẽ trachie ostanti¬
nꝰ ex nomine suo instituit. solã romȩ meritis
& potentia adequatã. Hanc ꝯditã pͥmũ a pausam

Expanded text:
dam etiam locus Indiae Tarsus vocatur. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex noet potentia adaequatam. Haec condita primum a Pausania
Abbreviated transcription (Latin):
heatrũ est quo scena includit᷑. semicirculi
figurã habens. in qͦ stantes om̃s inspiciunt.
curꝰ forma pͥmũ rotunda erat sic̃ ⁊ãphitheatri.
ptꝰ ea ex medio amphitheatro theatrũ factũ ẽ.
Theatrũi aũ ab spectaculo nominatũ. arote
cte oꝑe ac. qd̃ in eo ppłs stans desuꝑ atq eͥx¬
pect᷑ans ludos ꝯtemplaret᷑. ide uͦ theatrũ.
ide &e ꝑstibrilũ. eo qd ꝑtꝰ ludos exactos mere¬
trices ibi ꝑst̾nerent᷑ iłẽ & lupanar uocatũ
ab eiscłe meretricib. q̃ ꝓpt̾ uulgati corꝑis le¬
uitatẽ lupe nũcupabant᷑. nã lupe meretri¬
ces st̃ a rapacitate uocate. qd̾ ad se rapiant mi¬
seros & app̃bendant. lupanaria enĩ a paganiᷤᷤ
ostituta st̃. ut pudor mulierũ infeliciũ ibi pub¬
licaret᷑. &e ludibrio haberent᷑. tã hi qͥ facerent.
ꝙͣ que paterentur.¬

Expanded text:
heatrum est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphitheatri; postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur
Abbreviated transcription (Latin):
phila in babylone orta. que grecis ylium
petentib uaticinata ẽ perituram esse
troiam. atq homerũ mendacia scriptu¬
rum. Dicta autẽ erithrea quia in eadẽ
insula eiꝰ inuenta sunt carmina. S exta
samia. que phemonoe dicta est a samo
insula. unde fuit cognominata. Septi¬
ma cumana nomine amalthea. quȩ no¬
uem libros attulit tarquinio priscom qͥb
erant decreta romana conscripta. ipsa ẽ
uenit iam carminis etas. Dicta autem
cumana a ciuitate cumas. quȩ est in cam¬
pania cuiꝰ sepulchrũ in secilia adhuc ma¬
net Octaua elespontia in agro troiano na¬
ta. que scribit᷑ solonis & cyri fuisse tempo¬
rib. Nona phrigia quȩ uaticinata est
ancise. Decuna tyburtim nomine albu¬
nia. quarũ omniũ carmina efferunt᷑.
in quib de do &e: de xp̃o & gentib mul¬
ta scripsisse manifestissime comꝓbant᷑.
celebrior autẽ int̾ cet̾as ac nobilior erithrea

Expanded text:
phila in Babylone orta, quae Graecis Ilium phila in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta. Ipsa estUltima Cumaei venit iam carminis aetas. Dicta autem Cumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo et de Christo et gentibus multa scripsisse manifestissime conprobantur. Celebrior autem inter ceteras ac nobilior Erythraea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ponit᷑. quia uidet᷑ hystorias compo¬
suisse: ñ poema. Apud poetas autẽ tres
caracteres esse dicunt. unũ in quo tm
poeta loquit᷑. ut est in libris uirgilii ge¬
orgicoꝵ. aliud dragmaticon. in quo nun¬
qͣm poeta loquit᷑. ut est in comediis & tra¬
gediis. t̾cium mixtũ. ut est in eneide.nã
mone ds. belem greci mentẽ uocant qͣsi
dĩ mentẽ. Proinde gͥ quia diuinã uo¬
luntatẽ hominib int̾p̾tari solebant
sibille nominate sunt. Sicut enĩ omĩs
uir ꝓphetans uł uates dicit᷑ uł ꝓpħa. ita
omnis femina ꝓphetans sibilla uocatur
qd nom̃ ex officio ñ ex ꝓprietate uocabuli
est. Decem autẽ sibillȩ a doctissimis docto¬
rib fuisse traduntur. quarũ pͥma de
psis fuit. scda libyca. tercia delphica in tem
plo apollinis genita que ante troiana
bella uaticinata est. cuiꝰ plurimos uersus
oꝑi suo homerus inseruit. quarta cymeria
in italia. quinta erithrea. nomine ero¬

Expanded text:
non ponitur, quia videtur historias conponon ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam mone deos, βουλὴν Graeci mentem nuncupant, quasi dei mentem. Proinde igitur, quia divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt. Sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Sibylla vocatur. Quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; secunda Libyssa; tertia Delphica in templo Delphii Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia; quinta Erythraea nomine Hero
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut plautus. accius. terentiꝰ. Noui qui
& satirici ex quib generalit̾ urtia carpun¬
tur. ut flaccus. ꝑsus. iuuenalis uel alii.
hi enĩ uniuersoꝵ delicta corripiunt. nec
uitabat᷑ ab eis pessimũ quẽq describere
nec cuilibet peccata. moresq rep̾hende
re. unde &e. nudipingunt᷑ eo qd ꝑ eosuitia
singula denudent. Satirici aut̃e dicunt᷑.
siue qd̾ pleni sunt omni facundia. siue
a saturitate & copia. de plurib enim si¬
mul reb loquunt᷑. seu ab illa lance quȩ
diuersis frugũ uł pomoꝵ generib ad
templa gentiliũ solebat deferri. aut a
satyris nom̃ tractum qui in multa ha¬
bent. ea quȩ ꝑ uiolentiã dicunt᷑. Quida
autẽ poete theologi dicti sunt. q̃m de
diis carmina faciebant. Officiũ autẽ
poete in eo est. ut ea que uere gesta sunt
in alias species obliquis figurationib
cum decore aliquo conuersa tͣnsducat
unde & lucanꝰ. ido innumero poetarũ

Expanded text:
runt, ut Plautus, Accius, Terentius. Novi, qui runt, ut Plautus, Accius, Terentius. Novi, qui et Satirici, a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis vel alii. Hi enim universorum delicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec cuilibet pre. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate, et copia, de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae referta diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum
Abbreviated transcription (Latin):
uł qd̵ modis uerba cõnecterent uere amiqͥs¬
in aliis ꝓuinciis respondentib. etiã ꝑ furo¬
rẽdiuini eocde errant nomine. quia &e ipsi
quoq pleraq uersib efferebant. Lirici poete
dicti asołolypua. idest a uarietate carminũ.
unde &e lira dicta. Tragedi dicti qd initio
gico uilem cerrauit ob hyrcũ. Olm enim
iam dehinc sequentes tragici multũ honorẽ
adepti sunt excellentes in argum̃tis fabula¬
rum ad ueritatis imaginẽ fictis. Comedi ap¬
pellati siue aloco quia circum pagos agebãt
quos greci comas uocant. siue a comessatio¬
ne. solebant enĩ post cibũ homines ad eos au¬
diendos uenire. s comedi priuatoꝵ homi¬
nũ p̾dicant acta. tragici uͦ res publicas & re¬
gũ hystorias. Item argum̃ta tragicoꝵ ex re¬
b sunt luctuosis. conicoꝵ ex reb letis. Duo
sunt autẽ genera comicoꝵ idest ueteres ce.
noui: ueteres qui & ioco ridiculares extite¬

Expanded text:
vel quod modis verba conecterent, viere antiquvel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. Lyrici poetae ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate carminum. Unde et lyra dicta. Tragoedi dicti, quod initio gico vilem certavit ob hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comoedi appellati sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comisatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum ex rebus laetis. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. Veteres, qui et ioco ridiculares extite
Abbreviated transcription (Latin):
de igneo do legitur: eracliꝰ int̾uenit. eade
materia apud hereticos & phylosophos
oete unde sint dicti sic ait tranquil
rationem uite habere cepissent seq ac as
suos nosse modicũ cultũ ac sermoneu
necessariũ cõmentis sibi utriꝰ q magil¬
ficentiã ad religionem doꝵ suoꝵ excogita¬
runt. Igitur ut templa illis domib pul¬
chriora & simulachra corporib amplio¬
ra faciebant itaq eloquio etiã quasi an¬
gustiore honorandos putauerunt. lau¬
desq eoꝵ & uerbis illustrib &. iocundio¬
rib numeris extulerunt. Id genꝰ quia for¬
mã quada efficitur quȩ poetes dicit᷑. poema
uocatum est. eiusq fictores poetẽ uatesaui
mentis appellatos uarro auctor est uł auien¬
dis carminib idest flentendis he est mo¬
dulandis. & ꝓinde poete latine uates. olim
scͥpta eoꝵ uaticinia dicebant᷑. qd̾ in quadam
& quasi uesania in scribendo cõmouerent᷑.

Expanded text:
de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos De poetis . Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillrationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam efficitur, quae ποιότης dicitur, poema vocitatum est, eiusque fictores poetae.' Vates a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ se esse sapientes. stulti facti sunt. Item
platonici quida dm creatorẽ. & arbitrũ
ce iudicem assert. Epicurei ociosũ & in ex¬
ercitatũ. De mundo autẽ platoniti affit¬
mant incorporalem esse stoici corporalem
Epicurꝰ athomis. pitagoras ex numeris.
eraclitus ex igne. unde & uarro ignẽ mun¬
di animã dicit ꝓinde qd in mundo ignis
omnia gubernat sicut animꝰ in nob̾ qͣm
uanissime quicũq est inquit in nob ipsi
sumꝰ cum exiit emorim᷑. gͦ & ignis cũ de muin¬
do ꝑ fulgã ꝓficiscit᷑ mundꝰ emorit᷑. hi philo¬
sophoꝵ errores etiã &e. apud eccłiam indu¬
xerunt hereses. inde eonas dicit. & forme
nescio quȩ inde apud arriũ tͥnitas nomi¬
nis. & aqud ualentinum platonicus fu¬
ror. inde marcionis d̾s melior de tͣnquil¬
litate. Ab stoicis enĩ uenerat & ut anima
int̾ire dicat᷑. epicurꝰ obseruat᷑ ut carnio
equet᷑ ⁊ enonis disciplina est. & ubi quid

Expanded text:
enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid
Abbreviated transcription (Latin):
Gimnosophiste nudi ꝑ opacas solitudi¬
nes in die ꝑhibent᷑ phi losophari adhi¬
bentes tm genitalib tegmina: gim no
enim ex eo dictum est. qđ iuuenes nudi
exercentur in campo. ubi pudenda sola¬
tm̃ oꝑiunt. & hi a generando se cohibẽt.
Theologi autẽ idem sunt qui & phisici¬
dicti autẽ theo logi q̃m in scripturis suis
de do dixerunt quoꝵ uaria constat opi¬
nio. quid ds esset dum quererent. Quida
enĩ corporeo sensu hunc mundũ uisibi¬
lem ex quatuor elem̃tis dm ẽẽ dixerũt
ut dionisiꝰ stoicus. alii uͦ spiritalit̾ intel¬
lexerunt mentẽ eẽ dm̃. tit talesmilesiꝰ
quida animũ in omnib cõmanentem
& lucidum ut pithagoras. quid̃a dm si¬
ne temꝑe incõm utabilem ut plato. quida¬
d̾m mentẽ solutã ut cicero. quida & sp̃m
&e mentẽ ut maro. Inuentũ enĩ solũ modo
dm nͨ ut inuenerunt exposuert. quia eua¬
nuerunt in cogitationib suis. dicentes

Expanded text:
Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudiGymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi pudenda tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem iidem sunt, qui et physicdicti autem Theologi, quoniam in scripturis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio quid Denim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
ti. contra humanã uerecundiam in ꝓpa¬
tulo coire cum coniuigib eis mos erat. cen¬
sentes licitũ honestũq esse. palam cũ uxo¬
re concũbere. quia conuigiũ iustũ est
publice id p̾dicantes agendũ. ut canes
in uicis. uł in plateis. unde &e acanib qͦꝵ
uitã iitabant᷑. etiã uocabulũ nom̃q
traxerunt. Epicurei dicti ab epicuro
quoda phylosopho. amatore uanitatis
non sapientie. quẽ etiã ipsi phylosophi
porcum nominauerunt. quasi uolu¬
tas in ceno carnali. uoluptatẽ corpor sũ¬
mũ bonũ asserens. qui etiã dixit nulla
diuina ꝓuidentia instructũ ẽẽ. aut re¬
gi mundũ. s originẽ rerũ athomis idest
insecabilib ac solidis corporib assigna¬
uit. quoꝵ fortuitis concursionib omĩa
nascant᷑ & nata sunt. Asseruit autẽ d̃m
nichil agere. omnia constare corporib
animã nichil aliud ẽẽ qͣm corpꝰ. unde
&: dixit. ñ ero postqͣm mortuus fuero.

Expanded text:
ti: contra humanam enim verecundiam in propati: contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum conjugibus, eis mos erat: censentes licitum et honestum esse palam cum uxore concumbere: quia conjugium justum est, publice id praedicantes agendum esse, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt: Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho, amatore vanitatis non sapientiae, quem etiam philosophi porcum nominaverunt: quia se volutans in coeno, carnalem voluptatem corporis summum bonum asseruit. Qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum: sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asserunt autem, Deum nihil agere, omnia constare corporibus, animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: Non ero, posteaquam mortuus fuero.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ animal crimens animꝰ facit Hi ⁊ĩ
animã cum corpore ꝑire dicunt. ani¬
mã quoq uirtutẽ continentie essene¬
gant. affectant głam eternã. cum se
fateantur ñ eẽ eternos. Achademici
appellan a uilla platonis achademia
athenarum. ubi idem plato docebat. hi
omnia incerta opinantur. s sicut faten¬
dum est multa incerta & occulta esse
que uoluit d̾s intelligentiã hominis
excedere sic tamen plurima eẽ quȩ posst
& sensib capi & ratione comp̾hendi. hãc
sectam arcessilaus cyrinatiꝰ phylosophus
repꝑit. cuiꝰ sectator fuit temocritꝰ qui dix̃
tanqͣm in puteo alto ita ut fundꝰ nullꝰ
sit. ita in occulto iacere ueriratẽ. Peripa¬
thetici a deambulatione dicti. eo qđ ari¬
stotiles auctor eoꝵ deambulans disputa¬
re solitus esset. hi dicunt quanda parti¬
culam animȩ esse eternã. de reliquo
magna ex parte esse mortalem. Cinici¬
ab immunditia impudentię nuncupa¬

Expanded text:
enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sensibus capi et ratione conprehendi. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cab immunditia impudentiae nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
Logici autẽ quiin naturis & in morib
rationem adiungunt. ratio enĩ grece
logos dicit᷑. Diuisi sunt autẽ &. hi in
heresib suis habentes quide nomina
ex auctorib ut platonici. epicurei. py¬
thagorici. alii a locis conuenticuloꝵ &.
mici. Platonici a platone philosopho
dicti. hi animarũ creatorem esse dm. cor¬
poꝵ angłos asserunt. & ꝑ multos annoꝵ
circulos in diuersa corpora redire ani¬
mas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticꝰ
pellabant in qua picta erant gesta sapi¬
entiũ. atq uiroꝵ fortiũ hystorie. in hac
porticu sapientes phylosophabantur.
ex quo &e stoici dicti sunt. grece enim por¬
ticus ctoa dicit᷑. hanc sectam pͥmꝰ zenon
instituit hi negant sine uirtute quẽ qͣm¬
effici beatũ. omne peccatũ uni forme ẽẽ¬
ẽẽ asserunt. dicentes sic ille nocens erit
qui paleas furatꝰ fuerit: quã qui aurũ
qui mergũ occiderit. quã qui equũ. nõ

Expanded text:
Logici autem, quia in natura et in moribus Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum emici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim pellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
hylosophi greca appellatione uocan¬
tur. qui latine amatores sapientiȩ
int̾p̾tantur. Est enĩ phylosophꝰ qui dii¬
narũ &. humanarũ rerũ scientiã habet.
& omnẽ bene uiuendi tramitẽ tenet.
Nom̃ philosophoꝵ pͥmũ. a pitagora fer¬
tur exortum. nam dum antea greci ue¬
teres sophystas id est sapientes aut doc¬
tores sapientie. semetipsos iactantiꝰ nomi¬
narent. iste int̾rogatus quid ꝓfiteretur.
uerecundo nomine phylosophũ idest
amatorem sapientiȩ se esse respondit.
qm sapientẽ ꝓfiteri arrogantissimum
uidebatur. ita deinceps posteris placuit.
ut qͣntalibet de reb ad sapientiã ꝑtinen¬
tib doctrina quisq uł sibi uł aliis ui¬
deretur excellere. ñ nisi phylosophꝰ uoca¬
retur. Idem phylosophi triplici genere
diuidunt᷑. nam aut physici. aut ethici.
aut logici. Ihisici dicti. quia de nat᷑is
tractant: natura quippe grece physis
uocat᷑. Ethici qui de morib disputãt.
mores enĩ apud grecos ethes appellant᷑.

Expanded text:
hilosophi Graeca appellatione vocantur, qui Latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est a saltanione molosoꝵ. quã exer¬
cuerunt armati. Anapestꝰ grece dicitur
do ĩchoans. ĩ duas desinit breues. sic et iste
pes iuncturã unam habet longam et
duas breues. unde et manus oppansa pal¬
ma dicit᷑. et pendentes digiti dactili. Aluid¬

Expanded text:
dictus a saltatione Molossorum, quam exerdictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. Anapaestus. Appellatur do inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. A
Abbreviated transcription (Latin):
insistunt. nec a legitimo spacio ia qͣm
recedunt. Pedes dicti sunt. eo qđ ꝑ ipsos metra
ambulant: nam sicut nos pedib incedimꝰ.
ira metra quasi pedib gradiunt᷑. Pedes aut̃¬
des cdxunt᷑ reliqui sinzigiȩ uocantur. Ipsi
aut̃ pecdes habent speciales causas nomi¬
num. quare ita uocent᷑ Pirrichius dictus
est a pirro. quia hic assidue uł in certami¬
ne uł in ludo puerili sepiꝰ frequentabat᷑.
Spondeus dictus est quia tractum sonat.
nam spondeus tractus quida dicitur idest
sonus qui fundebatur circa aures sacri¬
ficantiũ. unde ce hi qui tuba canebant
in sactis gentiliũ spondeales nomina ban
grece. rota dicitur Iambus dictus est eo qd
iare boorm. greci detrahere dixerunt. hu¬
nismodi enim carmine om̃s inuentiones
uł detractiones implere ꝑ oetȩ sunt soliti:
dictum autẽ nom̃ ab eo qđ ueluti uenenũ
quodamͦ maledicti. ac liuoris infundat.
Tribrachis qui &e choriꝰ appellat᷑. dictus
tribrachis qđ fit ex trib breuib. ¶olos

Expanded text:
insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes autdes dicuntur, reliqui syzygiae vocantur. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum, quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales nominabantGraece rota dicitur. Iambus dictus est eo, quod ἰαμβόζειν Graeci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones inplere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus
Abbreviated transcription (Latin):
tet in carmine has syllabas qͦdlibet nomen¬
excedere. ut kartaginensiũ. ierosolimitano¬
rum. & constantinopolitanoꝵ. Accidirt
unicuiq pedi arsis &e thesis. idest uocis ele
&e ponant᷑. ut arma. ar leuatio est. ma.
positio. In his duob ꝑ diuisionẽ pecles
legitim colliguntur. Equa diuisio est quoti¬
enatus &e thesis. equali ten poꝵ diuisione ce¬
digitur. Dupla quotiens ex his unũ alterũ
duplo uincit. Sesculpa uͦ est quotiens unum
altum. sescuplo suꝑat. In simpla cñ eiꝰ parte
bnũ minus inuenit᷑. In dupla unũ plus habe¬
tur Sescũplum enim dimidiũ dicitur. Tri¬
plum est qͣndo maior pars tercontinet totũ
minus idest tria. & unum. Epitritũ est qͣndo
minꝰ continent᷑ a maiore & enist̾cia pars est.
Cecduntur uͦ pedum membra uł ꝑ equalitatẽ.

Expanded text:
tet in carmine has syllabas quodlibet excedtet in carmine has syllabas quodlibet exced, ut Carthaginensium, Hierosolymitanorum, et Constantinopolitanorum. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est, elevatio, ut arma, ar elevatio est, ma positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quoties arsis et thesis aequali temporum divisione ceduntur; dupla, quoties ex his unum alterum duplo vincit. Sexcupla vero est, quoties unum alterum sexcuplo superat. In simpla enim ejus parte unus plus invenitur, in dupla unus minus habetur: sexcuplum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando major pars ter continet totum minus, id est, tria et unum; epitritum est, quando minus continetur a majore, et ejus tertia pars. Ceduntur vero pedum membra vel per aequalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
beat. longam ĩ medio int̾iacentẽ. brachis
enĩ breuis dicitur Anfimacrus ꝙ due hũ¬
ce inde longe habent in medio inlusã bre¬
uem. inagͥros enim longus dr. Bachiꝰ appel¬
latur eo qđ eo pede bachia idest liberi sacra ce¬
lebrabant᷑. Antibachiꝰ uł palimbachiꝰ dic tͣ
sit ad celeuma canentiũ aptus. ¶ Nõdens anẽ
ce distrocheus & duaiibus. dicti sunt qd ꝯ¬
minis constant iambis. spondeis uł tro he¬
is. Antispastꝰ qđ sit ex contrariis syllabis. ex
breui ce. songa. ex longa ce breui. Coruambꝰ
uͦ quia ex hoc pede compositũ carmenchoris
aptissimum sit Ionice sane ꝓꝑter numeroꝵ
inequalem sonuĩ clicti. habent enĩ binas lon¬
gas syllabas. binasꝑ correptas. Leones dicdi
Sintigiȩ aut̃ sunt pentasyllabi. & exasylla¬
bi pedes .&e. diche apud grecos ⁊ incyt ie qͣsi
quecda declinationes s hi ñ sunt pedes. s
appellantur penthasyllabi. & exasyllabi quia
ułtra .x. &. ui. syllabas ñ ꝓcediut. unde ñ opor¬

Expanded text:
beat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi et hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt. Unde non opor
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta cursum suum .xxuiiii. ⁊ semis dies luce¬
re dinoscitur. ⁊ fiunt in anno lunares dies
cccliiii. remanent ad cursum anni solaris
dies .xi. quos egyptii adiciunt. unde &. adiec¬
tiones uocantur. absq his nͥ inuenies lunam
quota sit in quolib et anno. ⁊ mense. ⁊ die
istȩ epacte semꝑ .xi. kił aprił reꝑiunt᷑ in eadẽ
luna. que fuerit eo die. Continentur autem
uerteris. ut undecim ꝓnunties.i

Expanded text:
iuxta cursum suum viginti novem semis dies luceiuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem verteris, ut undecim pronunties.
Abbreviated transcription (Latin):
pars assis. at ubi anno quarto assem comple¬
uerit. bisextilem annũ facit. Dictus est autẽ
bisextus. quia bissexies ductus assem facit.
qd est unus dies. sicut ⁊ quadrantẽ ꝓpter qͣ¬
ter ductum qd̾ est bissextus. quẽ suꝑ dierum
cursum mannũ sol facit. siue qd nequeat an¬
no suo introducit nisi bissexto nonas mar¬
tias computaueris. hoc est in pͥmo die sexto
nonas martias ⁊ addito bissexto alio die sex¬
to nonas martias iteraueris. A sexto nonas
martias usq in diem .ii. kł ianuarii in lunȩ
cursu bissextꝰ apponitur. atq inde detrahit᷑.
Int̾calares autẽ dies iccirco uocantur. quia
int̾ponuntur. ut ratio lune solisq conue¬
mat.kalare enim ponere dicitur int̾kala¬
re int̾ponere. Epactas greci uocant. latini
adiectiones annuas lunares. quȩ ꝑ unde¬
nariũ numerũ usq ad trigenariũ in se
reuoluunt᷑. quas ideo egyptii adicuint. ut lu¬
naris emensio rationi solis equetur. Luna em̃

Expanded text:
pars assis. At ubi quarto anno assem conplepars assis. At ubi quarto anno assem conpleverit, bissextum unum facit. Dictus autem bissextus quia bis sexies ductus assem facit, d est unus dies; sicut quadrantem propter quater ductum, qcursum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, addito bis sexto, alio die sexto nonas Martias iteraveris. A VI autem Non. Mart. usque in diem prid. Kal. Ian., in lunae cursu bissextus adponitur atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim
Abbreviated transcription (Latin):
na die dñco incurrerit scm̃ pascha celebrant.
huiꝰmodi gͦ dissensio int̾ utrosq paschalt̃ re¬
gulam turbat. Communis annus dicit᷑.qͥ.xii.
tantũ lunas hoc est dies.ccc lin. habet. Dictꝰ aũt
cõmunis quia sepe duo coniuncti ita incedt᷑.
ut inuicẽ sempaschali festiuitate sequantur.
Nam eiubolis mꝰ annꝰ semꝑ solus est. Embolis¬
mus annꝰ est. qui .xiiii. menses lunares. id est
ccc. lxxx .iiii. dies habere monstratur. Ipse estan¬
nus sc̃o moysi diuinitꝰ reuelatus. in quo u¬
bentur hi qui longiꝰ habitabant in scd̾o m̃se
pascha celebrare. Embolismꝰ autẽ grecum
nomen est qui int̾pretatur latine suꝑ aug¬
mentũ. eo qđ expleat numerũ annoꝵ com¬
muniũ quib .xi lunares dies deesse cernũ¬
tur. Embolismi anni autẽ ⁊⁊ communes
fuerint. embolismus annꝰ est: si .ccc. liiii. cõ¬
munis est. Hissextus est ꝑ annos .iii. unꝰ dies
adiectus crescit enim ꝑ singulos annos qͣrta

Expanded text:
 luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant.  luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Huiusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis annus dicitur, qui duodecim tantum lunas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes fuerint, embolismus annus est; si CCCLIV, communis est. Bissextus est per annos quattuor unus dies adiectus. Crescit enim per singulos annos quarta
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m immolatus est xp̃c ꝓpter hanc pͦt uite
nouitatem pͥmus mensis nouoꝵ in mensi¬
b anni celebratione paschali mistice attri¬
butus est: qd uͦ terciȩ ebdomadȩ die pascha
celebrat᷑. id est qui dies occurrerit a quinta
tempore scłi qui septenario dierũ numero
apꝑaruit. Primũ eni tempꝰ est ante legem
scdm sub lege. terciũ sub grã. ubi iam mani
festatum est sacram̃tũ. prius occultũ in ꝓphe¬
es queritur ꝓpt̾ ipsum numerũ septenari¬
um. quo uniuersitatis significatio sepe figu¬
ratur. qui etiã ipsi eccłie tribuitur ꝓpt̾ instap
ista mortalitate carnis constituta ꝓpt̾ ipsã
mutabilitatẽ lune nomine in scripturis
significatur. Uaria autẽ obseruantia opinio¬
num paschalis festiuitatis interdũ errorẽ
gignit. Latini namq a tercio nonas martii
usq ad .iii. nonas aprilis primi mensis lunã
in alium dnicum pascha ꝓtrahunt. Greci
primi mensis lunã ab .uiii. idus martii usq

Expanded text:
nostrum immolatus est Christus: propter hanc ergo uitae nostrum immolatus est Christus: propter hanc ergo uitae nouitatem pmensibus celebrationi paschali mystice attributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est, qui dies occurrit a quinta tempore saeculi, qui septenario dierum acramentum apparuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub grfestatum est sacramentum prius occultum in prophees quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine in Scripturis significatur. 19. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii, usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam in alium Dominicum pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam ab VIII Id. Mart. usque
Abbreviated transcription (Latin):
grecum s ebreum est. nec a pasione q̃m pas
chim grece dicitur pati. s a transitu ebreo
uerbo pascha appellatũ est eo qd̾ tunc ppłs
di ex egypto transierit. unde ⁊ tunc in euã¬
głis. cum uidisset inquit ihesus quia uenit
hora ut transiret de hoc mundo ad patrem:
cuiꝰ nox ido ꝑuigil ducitur ꝓpter aduentũ
regis ac dñi nr̃i di. ut tempꝰ eius resurrectio
nis nos ñ dormientes s uigilantes inueniat.
Cuiꝰ noctis duplex ratio est siue qd in eadem
uitam tunc recepit cum passus est. siue qd̾ ptꝰ¬
ea eadem hora qua resurrexit ad iudicandũ
uenturus est. Eodem autem modo agimus
pascha. ut nͦ solum mortem & resurrectionẽ
xp̃i in memoriam reuocemꝰ. s etiam cetera
que circa eũ artestant᷑ ad sacram̃toꝵ signifi
cationem inspiciamꝰ. Propt̾ initiũ nouȩ ui¬
te ⁊ ꝓpt̾ nouũ hominẽ quẽ iubemur indue¬
re. ⁊ exuere ueterem. expurgantes uetꝰ fer¬
mentum. ut simꝰ noua consꝑsio q̃m pascha

Expanded text:
Graecum, sed Hebraeum est; nec a passione, quoniam πάσχειν Graece dicitur pati, sed a transitu Hebraeo verbo Pascha appellatum est, eo quod tunc populus Dei 273 ex Aegypto transierit. Unde et in Evangelio: Cum vidisset, inquit, Jesus, quia venit hora ut transiret de mundo ad Patrem. 12. Cujus nox ideo pervigil ducitur, propter adventum Regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis ejus nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cujus noctis duplex ratio est, sive quod in ea vitam tunc recepit cum passus est; sive quod postea eadem hora qua resurrexit ad judicandum venturus est. 13. Eo autem modo agimus Pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam caetera  quae circa eum attestaie in diem. propter ipsum initium nouae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem, expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha
Abbreviated transcription (Latin):
clangor bucinũ dr. Tubam tirrheni pͥmi in
uenert. uñ uirgiliꝰ. tirrhenꝰq tube mugire
ꝑ ethera clangor. bȩc enĩ a tirrhenis p̃donibꝰ
excogitata. cũ disꝑsi circa maritimas oras ñ
facileq ad quãq p̃de occasionẽ uoce aut buci¬
na ꝯuocari. uento plerũq obstrepente. Hinc
postea bellicis certaminib adhibita ẽ ad de¬
nuntianda signa belloꝵ. & uͥ exaudiri p̾co ꝑ
tumultũ ñ poterat. sonitꝰ tube clangentis at.¬
tingeret. Tubam aũ dictã. qi tofam ĩd ẽ cauã.
tẽ trbã qiͣ tibiã. Int̾ tubã aũ ce bucmã uete̾s
discernebant. nã buema insonans sollicitu
dinẽ ad bella dentintiabat. uirgiliꝰ. qͣ bucma
signũ dira dedit. Tuba aũ p̾liũ indicabat. ut.
sequant᷑ eos qͥ fugiunt. int̾dũ receptui. nã re¬
ceptꝰ dr qͦ se exercitꝰ recipit. uñ & signa recep¬
tui canere dicunt᷑. Classica st̃ cornua q̃ uo¬
candi causa erant facta. & a kalando elassica

Expanded text:
clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrheni primi inclangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrheni primi in Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebadinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indicabat, ut: sequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. 5. Classica sunt cornua, quae convocandi causa erant facta, et a calando classica
Abbreviated transcription (Latin):
his exercitꝰ & pugnadi & uictorie receptꝰ
signa. aquile. dracones. & pila. Aquile id̾o qd
eadẽ auis iouis in armis auspitio fuerit. nã¬
dũ idem iouis adu̾sꝰ titanas ꝓficisceret᷑. aqͥ¬
lã ei in auspicio appariusse fert̃. ꝙͣ ille ꝓ ĩdicio
uictorie acceptã tutele sue auspicatꝰ eã
legioni signũ dedit. qͦ factũ ẽ. ut deinceps
militũ signis cõmitteret᷑. cuiꝰ memnit lu¬
canꝰ dicens. signa pares aqͥlas &e pila minan¬
cia pilis. Oraconũ signa ab apolline morte
phitonis serpentis inchoata st̃. dehinc agre¬
cis & romanis in bello gestari cȩꝑunt. Pilam¬
in signo ꝯstitusse fert᷑ augustꝰ ꝓpt̃ nationes
sͥ in cuncto orbe subiectas. ut mału figurã or
uesilu. Sub romulo aũ fasciculos fem ꝓuex¬
illis milites babuer̾t. hinc & manipuli appel¬
lant᷑. Manipulos enĩ dicimꝰ fasces feni qd̃ ma¬
nũ impleant. cet̾a signa diu̾sis p̾lata imagi¬
nib scdm militarẽ ꝯsuetudinẽ existunt. per

Expanded text:
is exercitus et pugnandi et victorie receptui signa sunt aquile, dracones et pile. Aquile ideo quod eadem avis Iovi in armis auspidum idem Jovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt, quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus eam legioni signum dedit, quo factum est ut deinceps militum signa comitaretur. Cujus meminit Lucanus dicens: Signa pares aquilas, et pila minantia pilis 3. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari cin signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiectas, ut maius figuram orvelxillum. Sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis milites habuerunt: hinc et manipuli appellantur; manipulos enim dicimus fasces feni quod manum inpleant. Cetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur. atq initium noui. ⁊ ueteris cessatio
testam̃ti declaratur. Sabbatũ ab ebreis ex int̾¬
pretatione uocabuli sui requies nominat᷑.
qd̾ ds in ipso ꝑfecto mundo requieuisset. si qui¬
dem & in eo die requieuit dñs in sepulero. ut
quiens illius mysterum confirmaret. quod
iudeis obseruandũ in umbra futuri p̾cep¬
tum est. s postqͣm xp̃c in sepultura sua eiꝰ
siguram adimpleuit. obseruatio eiꝰ quieuit.
Dies dñicus ꝓ inde uocatur. quia in eo resur¬
rectionis dñi nr̃i gaudiũ celebratur. qui dies
ñ iudeis s xp̃ianis in resurrectione dm̃ decla¬
ratus est. ⁊ ex illo cȩpit habere festiuitatẽ su¬
am. illis enim solum celebrandũ sabbatum
traditũ est. quia antea erat requies mortu
am̃ ut preiret in capite eccłiȩ qd̃ eorpꝰ eccłie
speraret in finẽ. iã dies dñicus .i. octauus qͥ

Expanded text:
ficitur, atque initium novi et veteris testamenti ficitur, atque initium novi et veteris testamenti cessatio declaratur. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret; quod Iudaeis observandum in umbra futuri praeceptum est. Sed postquam Christus in sepultura sua eius figuram adinplevit, observatio eius quievit. Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis traditum est, quia erat antea requies mortuoDomini, ut praeiret in capite Ecclesiae, quod corpus Ecclesiae speraret in fine, dies Dominicus octavus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est noua templi edificatio. Grece enĩ cenon.
dicitur nouũ. qͣndo enim aliquid nouũ de¬
dicatun encenia dicitur. hanc dedicationis
templi sollemnitatẽ iudei octobri men se cele¬
brabant. Dies palmarũ ido dicitur. quia m
tendens. a sellum sedisse ꝑhibetur. tunc gra¬
diens cum ramis palmarũ multitudo ple¬
bium obuiam ei clamauerunt. osanna bene¬
dictus qui uenit in nomine dni rexisrł. bul
gus autẽ id̾o hunc diem capitilauiũ uocat.
quia tunc moris est lauandi capita in fantiũ.
qui unguendi sunt. ne obseruatione quadra¬
gesime sordidata ad unctionẽ accederent.
hoc autem die symbolum confitentib tradit᷑
ꝓpter consiniũ dnĩci paschȩ sollemnitatem.
ut qui iam ad qi grãm ꝑcipiendam festinant.
fidem quam confiteantur agnoscant. Cena
dnica dicta est. eo qd̾ in eo die saluator pascha
cum discipłis suis fecerit. qd̃ ⁊ hodie sicut est
traditũ celebratur. sanctũq in eo chrisma con-¬

Expanded text:
est nova templi dedicatio. Graece enim καινὸν est nova templi dedicatio. Graece enim καινὸν dicitur novum. Quando enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense celebrant. 13. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in tendens asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. 14. Vulgus autem ideo eum diem Capitilavium vocant, quia tunc moris est lavaqui unguendi sunt ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum conpetentibus traditur propter confinem Dominicae paschae sollemnitatem; ut qui iam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena Dominica dicta est, eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit; quod et hodieque, sicut est traditum, celebratur, sanctumque in eo chrisma con
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ gentiũ. quo die ⁊ dnĩci baptisina¬
runt. Duȩ sunt epiphaniȩ prima in qua
natus est xp̃o pastorib ebreoꝵ angło nunti¬
ante apꝑaruit sccła in qua exgentiũ pplis
stella indice presepis cunabula magos adora¬
turus exhibuit. Scenophegia. est sollemnitas
ebreꝵ degreco in latinũ tabernaculoꝵ dedica¬
tio int̾pietatur. quȩ celebratur a iudeis in me
moriam expeditionis cum ab egypto ꝑmoti
in tab̾nacłis agebant᷑ ⁊ ex eo scenophegia.
scena enuĩ grece tab̾nacłm dicit᷑ quȩ sollemni¬
tas apud ebreos septembri mense celebrabat᷑
Neomenia apud latinos kł est dies. apud
ebreos autem quia scd̃m lunarem cursum
menses suppurant᷑. ⁊ grece mene luna ap¬
latur inde neomenie. id est noua luna. Frãt
enim apud ebreos ipsi dies kalendarum ex
institutione legali sollemnes. dequib in psal¬
terio dicitur: canite in initio mensis tuba in
insigni die sollemnitatis ur̃e. Enchenia hoc¬

Expanded text:
credentium gentium. Quo die Dominicum Baptismacredentium gentium. Quo die Dominicum Baptismarunt. Duae sunt autem epiphaniae: prima, in qua natus Christus et pastoribus Hebraeorum angelo nuntiante apparuit; secunda, in qua ex gentium populis stella indice praesepis cunabula Magos adoraturos exhibuit. Scenopegia sollemnitas Hebraeorum, de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur; quae celebrmoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia,