comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ieloqui dignatꝰ est ista quȩ suꝑius narrata
sit dixit. Redeamꝰ ad exordiũ huius uersi
flidirit si auerteris a sabbato pedem tuũ.
odetera. lile uero sabbatũ colit. qui nec ser¬
none nec oꝑe offendit cessans auiciis & ab
oni ope seruili. upxta qđ lexp̃cipit Opus
inquiens seruile nẽ faciatisineo: id÷ opus
neadat. Qui enĩ facit peccatũ. seruus: pec¬
cti Dies etiã scõl agimꝰ. si bene uiuimꝰ Si aut̃
male ii su xerimus: iã nondies scõs cele¬
hamꝰs smalos iuxta qđ apłs dicit de

Expanded text:
loqui dignatus est, ista quae superius narrata sunt dixit. Redeamus ad exordium hujus versiculi ubi dixit, si averteris a sabbato pedem tuum, et caetera. Ille vero sabbatum colit, qui nec sermone nec opere offendit, cessans a vitiis et ab omni opere servili. Juxta quod lex praecipit: « Opus inquiens servile ne faciatis in eo , » id est opus peccati. « Qui enim facit peccatum, servus est peccati . » Dies etiam sanctos agimus, si bene vivimus. Si autem male vixerimus, jam non dies sanctos celebramus sed malos. Juxt
Abbreviated transcription (Latin):
ficabit te ꝑ illos. Ꝙȩdificabunt filii peregri¬
noꝵ muros tuos: & rrges eoꝵ ininistrabunt
ł. Hoc & historialit᷑ &e spualit̾ accipi potest
Filios peregrinoꝵ quantũ ad litterã ꝑtinet.
appellat filios gentiũ: & reges uidelicet &
pͥncipes ac potentes. qui ȩccłas irp̃i edifica¬
puniuersũ orbẽ. ut constantinꝰ duo decim ȩcclas
romȩ fabricauit in honore duodecim apłoꝵ.
aliiq multi plurimas fundauerunt. ei sq
quȩ necessaria erant ministrauerunt. Sp̃u¬
alit̃ uͦ filios pȩregrinoꝵ & regeseoꝵ appellat
martires & p̃dicatores gentium: quoꝵ fide

Expanded text:
cabunt filii peregrinorum, muros tuos, et reges eorum ministrabunt tibi. » Hoc et historialiter et spiritualiter accipi potest. Filios peregrinorum, quantum ad litteram pertinet, appellat filios gentium, et reges videlicet et principes ac potentes, qui ecclesias Christi aedificaper universum orbem, ut Constantinus duodecim ecclesias Romae fabricavit in honore duodecim apostolorum, aliique multi plurimas fundaverunt, eisque quae necessaria erant ministraverunt. Spiritualiter vero filios peregrinorum et reges eorum appellat martyres et praedicatores gentium, q
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ intelligere uerbũ dĩ patris. de quo
dicit ioħs In principio erat uerbũ. Tam̃
cũ dicit qđ egredietur de ore meo: non
habeat sicut humana natura. sed nrõ
more loquitur: ut ꝑ nrãm naturã disca mꝰ
dĩ uerba. Istud gͦ uerbũ misic ds pat̾. ut
uoluntatẽ suã ꝑillud adimpleret & pla¬
citũ: hoc ÷ ut ꝑeũ genꝰ humanũ redime.¬
ret sicut ipse filius dicit. qr quȩ placita st̃
ei faciosemꝑ. Fecit gͦ quod pat̾ uoluit redim̃do
gen̾humanũ. & ꝓsꝑatꝰ ÷ scd̾m humanitatẽ:
quando ꝑ uniuersum orbem p̃dicatio illius
&e fide diffamata: genites crediderunt ineũ.
sicq ad dexterã pat̾nȩ maiestatis reuersusest
Quia in leticia ingrediemini. & in pacededur¬
cemini Alloquitur ds̃ pat̾tam iudeosquam
crelentes: uenientes ad se ꝑfidem. In lȩticia
inqͥt ingrediemini õgentiles de infidelitatis
errore & idolatriȩ cultura adlucẽ fidei &
cognitionẽ meã. siue o iudei de umbra le
ae tenebris percatoꝵ De bae pace dieicapli

Expanded text:
gere Verbum Dei Patris, de quo dicit Joannes : « In principio erat Verbum. » Tamen cum dicit quod egredietur de ore meo, non habeat sicut humana natura: sed nostro more loquitur, ut per nostram naturam discamus Dei verba. Istud ergo Verbum misit Deus Pater, ut voluntatem suam per illud adimpleret et placitum, hoc est, ut per eum genus humanum redimeret, sicut ipse Filius dicit: Quia « quae placita sunt ei facio semper . » Fecit ergo quod Pater voluit, redimendo genus humaquando, per universum orbem praedicatione illius et fide diffamata, gentes crediderunt in eum: sicque ad dexteram paternae majestatis reversus est. « Quia in laetitia ingrediemini, et in pace deducemini. » Alloquitur Deus Pater tam Judaeos quam credentes, venientes ad se per fidem. In laetitia inquit ingrediemini, o Gentiles, de infidelitatis errore et idololatriae cultura, ad lucem fidei et cognitionem meam. Sive, o Judaei, de umbra legde tenebris peccatorum. De hac pace dici
Abbreviated transcription (Latin):
asti in corde tuo qr ego ñ tacens & qua si non
uidens. ⁊ &e mei oblita es: sensus huiꝰmodi
Cũ diuiti is abundares & summa pace
stuereris. luxuriȩq auariciȩ & aliis uicus
deseriures. qr p̃sentialit᷑ tͥ qͦd merebaris ñ
reddidi. putasti quod semꝑtacerẽ non reco¬
lens qͥd alibi dixi. tacui. nunquid semꝑ
accho: Ego annunciabo iusticiam tuam.¬

Expanded text:
tasti in corde tuo, quia ego non tacens: et quasi non tasti in corde tuo, quia ego non tacens: et quasi non videns, et mei oblita es. » Sensus hujusmodi est: Cum divitiis abundares, et summa pace fruereris, luxuriaeque et avaritiae et aliis vitiis deservires, quia praesentialiter tibi quod merebaris non reddidi: putasti quod semper tacerem non recolens quod alibi dixi: Tacui, nunquid semper tacebo? « Ego annuntiabo justitiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
caueamꝰ. Qui uero plus sapit quã oportet sa¬
pere: ille si ne dubio addexterã declinat. Qui
aut̃ stultus est & incautus agit om̃ia. ad si¬
nistram ꝓculdubio declinat. Ꝙ ille laborit
inuia: qui prauisactionib semꝑ deditus
est. Nitam manus tuȩ inuenisti: ꝓpiera
ñ tamen oꝑibus: ut est illud. Populus hie
labiis me honorat. Hitam hic ꝓdiuuti is
posuit & abundantia t̃renarum rerum:
inquib illi spem uitȩ suȩ collocatã habebatꝰ
Acsidicent Diuitias quas de siderabas imue¬
nistiꝰ
qm̃iumq repleta es abundantia: ideoq uͤ ori
asti si cut rogare debuisti. ꝑ quo sollicita ti¬
msti: qr mentita es & cȩtera Iste uersus
qstuctionib & subauditionib eget ꝓ quo
pllita ꝓ diuici is ibiq media distinctio
ponenda est. & est sensus ł diuttuis a me
abidatis sollicita Fuisti: quomͦ custodi¬
rescas. & timuisti subaudis hostes uł deos a
pore lȩciciȩ tuȩ. Quodq sequitur neq cogi¬

Expanded text:
caveamus. Qui vero plus sapit quam oportet sacaveamus. Qui vero plus sapit quam oportet sapere, ille sine dubio ad dexteram declinat. Qui autem stultus est et incautus agit omnia, ad sinistram procul dubio declinat. Et ille laborat in via, qui pravis actionibus semper deditus est. « Vitam manus tuae invenisti, propterea non tamen operibus, ut est illud: « Populus hic labiis me honorat . » Vitam hic pro divitiis posuit, et abundantia terrenarum rerum, in quibus illi spem vitae suae collocatam habebant. Ac si diceret: Divitias quas desiderabas invenisti, omniumque repleta es abundantia, ideoque me non rogasti sicut rogaro debuisti. « Pro quo sollicita, timuisti, quia mentita es, » etc. Iste versus distinctionibus et subauditsollicita? Pro divitiis. Ibique media distinctio ponenda est. Et est sensus: Pro divitiis a me tibi datis sollicita fuisti, quomodo custodires eas. « Et timuisti, » subaudis hostes vel deos a pore laetitiae tuae. Quodque sequitur: « neque cogi
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. Hon suffecit tibi ut solũ modo adora¬
res deos quos in circũitu tuo gentes colebam
sed insuꝑ misisti ꝓcul inbabilonẽ ce in
giptũ. ut illorũ quoq deos adorans forn¬
cationẽ tuã expleres cũ cultorib eorum.
Quod dicit humiliata esusq ad inferos: ñ:
ista humiliatio in bonã partẽ intelligenda
Est enĩ humilitas quȩ ꝑtinet ad głam: ut
illud. Om̃is qui se humiliat exaltabitur.
& cȩtera. Q ÷ alia quȩ ꝑtinet ad interitũ
&e deiectione᷑: ut ÷ illud quod in libro
regũ legit᷑. ꝙr humiliauit amon thamar
se exaltat humiliabitur. In multitudine
uiȩ tuȩ laborasti. id ÷ inmultis actionib
tirs prauis. & non dixisti quiestã subau.¬
dis a cultura idoloꝵ: uł a prauooꝑe. Qui
ambulat ꝑuiã regiam ñ declinans ad dex¬
terã nec ad sinistram: ille non laborat &
regia est prudentia: quȩ ostendit qualiter
hona ꝓuide consideremus. & mala solleitꝰ

Expanded text:
sensus: Non suffecit tibi ut solummodo adorasensus: Non suffecit tibi ut solummodo adorares deos quos in circuitu tuo gentes colebant: sed insuper misisti procul in Babylonem et in Aegyptum, ut illorum quoque deos adorans fornicationem tuam expleres cum cultoribus eorum. Quod dicit, humiliata es usque ad infernos, non est ista humiliatio in bonam partem intelligenda. Est enim humilitas quae pertinet ad gloriam: ut illud, « Omnis qui se humiliat exaltabitur , » etc. Et est alia quae pertinet ad interitum et defectionem: ut est illud quod in libro Regum legitur: « Quia humiliavit Amon Thamar  In multitudine viae tuae laborasti, » id est in multis actionibus tuis pravis. « Et non dixisti. Quiescam, » subaudis, a cultura idolorum, vel a pravo opere. « Qui ambulat per viam regiam, non declinans ad dexteram nec ad sinistram: ille non laborat , a, via recta et regia est prudentia, quae ostendit qualiter bona provide consideremus, et mala solerter
Abbreviated transcription (Latin):
telligi ut om̃em uoluntatẽ suã amatorib
suis absq ueretundia manifestauerit. &
ñ solũ in ierłm fornicata sit: sod &e suꝑ om̃s
ucos & ciuitatulas lupanaria constituerit.
Dilexisti stratum eoꝵ manu aꝑta: &e ornasti
te regio unguento. Per stratũ hic debemꝰ
intelligere ad ulteriũ qͦd instratuoꝑat᷑.
& ꝑ manũ oꝑationẽ irreuerentem: ut sit
sensus. Dilȩxisti adulteriũ manu aꝑta.
id ÷ sine uerecundia & oꝑatione irreue¬
renti: & ornasti & preparasti de unguen
regio id÷ diabols ᷤ qui ÷ rexsuꝑ om̃s filiossup¬
biȩ. uł unguento te prȩparasti regio. id ÷
idolo moabitarũ. qđ aquibusdam moloch
uł melchon appellat᷑. & int̃pretat᷑ rex sui
se prȩparabat ierłm &e multiplicabat pigm̃¬
ta: ut ornatu suo & odore placeret amatorib
suis. Misisti legatos tuos ꝓcul subaudis ad
deferenda idola &e conducendos amatores.
tua mala precipitata es in mortem. Q estͤ

Expanded text:
telligi, ut omnem voluntatem suam amatoribus telligi, ut omnem voluntatem suam amatoribus suis absque verecundia manifestaverit: et non solum in Hierusalem fornicata sit, sed et super omnes vicos et civitatulas lupanaria constituerit. « Dilexisti stratum eorum manu aperta, et ornasti te regio unguento. » Per stratum hic debemus intelligere adulterium, quod in stratu operatur, et per manum operationem irreverentem, ut sit sensus: Dilexisti adulterium manu aperta, id est, sine verecundia et operatione irreverenti, et ornasti et praeparasti te unguento regio, id est, diabolico, qui est rex super omnes filios superbiae. Vel unguento praeparasti te regio, id est, idolo Moabitarum: quod a quibusdam Moloch vel Melchon appellatur, et interpretatur rex. Cui se praeparabat Hierusalem et multiplicabat pigmenta, ut ornatu suo et odore placeret amatoribus suis. « Misisti legatos tuos procul, » subaudis, ad deferenda idola, et conducendos amatores, « tua mala praecipitata es in mortem. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
ea: sicut sequentia manifestant. Post ostiũ
inquit & retropostẽ posiusti memoriale
tuũ. id ÷ non solũ in montib & uallib ad ora¬
sti simula chra: uerũ etiã post hostiũ & re¬
tro postẽ. quod unũ est: posuisti memori¬
ale tuũ id ÷ idola. ut semꝑ in memoriã
tui ẽẽnt. quatinꝰ egrediensuł ingrediens
adorares ea Quia uixta mediscoo ꝑiusti
& suscepisti adulterũ id ÷ diabolũ. dilata.¬
sti cubile tuuĩ. & pepigisti cũ eo foedus. sub¬
audis ut ad me ñ redires loquitur dñs ad
ierłm &e redarguit eam quasi meretricẽ
& adulteram eo qđ dereliquerit uirũ ꝓ-¬
priũ id ÷ diñ. & ad hȩserit alieno id ÷ diabo¬
lo ꝑculturam idolorum fornicando cum
lapide ce ligno Herbi grã. Sicut quilibet
homo reclaituit uxorem suã dicens. Dum
dormio iuxta te clam reuelas stratũ meũ &
suscipis ad ulterũ uixta me: pactuq cũ eo
inisti ut ñ redires ad me. Uł ita potest in¬

Expanded text:
ea, sicut sequentia manifestant. « Post ostium, » ea, sicut sequentia manifestant. « Post ostium, » inquit, « et retro postem posuisti memoriale tuum, » id est, non solum in montibus et vallibus adorasti simulacra, verumetiam post ostium et retro postem, quod unum est, posuisti memoriale tuum, id est, idola, ut semper in memoria tua essent, quatenus egrediens domum vel ingrediens adorares ea. « Quia juxta me discooperuisti et suscepisti adulterum, » id est diabolum, « dilatasti cubile tuum, et pepigisti cum eo foedus, » subaudis ut ad me non redires. Loquitur Dominus ad Hierusalem, et redarguit eam quasi meretricem et adulteram, eo quod dereliquerit virum proprium, id est, Deum, et adhaeserit alieno, id est, diabolo, per culturam idolorum fornicando cum lapide et ligno. Verbi gratia, sicut quilibet homo redarguit uxorem suam dicens: Dum dormio juxta te, clam revelas stratum meum et suscipis adulterium juxta me, pactumque cum eo iniisti ut non redires ad me. Vel ita potest in
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista. Immolauerunt filios suos & filias
demoniis. Inpartib: torrentis id ÷ in ripis tor¬
Srentis parstua o ierłm: quȩ relinquens alta-¬
re domꝰ dñi intorrentib immolas. Hec est
parstua sub audis in cultura idoloꝵ: & ipsis
effudisti. libamen. obtulisti sacrificium
Libamina sunt in liquaminib: in oleo &
uno. Sacrificiũ inaridis: in pane & uicti
indignabor subaudis ut ñ reddam tͥ iuxta
oꝑa tua mala: Suꝑ mortẽ excelsũ posuisti
cubiletuũ. & cetera Dicit beatꝰ ieronimus
qđ temporib isaiȩ hȩc maxime contigert̃.
quando sub rege achar om̃s montescul¬¬
tura demonũ repleti sunt Inmontib enĩ
excelsis ponebant cubicula sua. ut ibi
luxuriam fornicationemq suã explerent
Ꝙ ñsolũ eis hoc malũ sufficiebat: uerũ etiã
post ostiũ & retro postem ponebant simula¬
chra. ut intrantes uł exeuntes semꝑ adorarent

Expanded text:
Psalmista: « Immolaverunt filios suos et filias Psalmista: « Immolaverunt filios suos et filias daemoniis . » « In partibus torrentis, » id est in ripis torrentis, pars tua, o Hierusalem, quae relinquens altare domus Domini in torrentibus immolas. « Haec est pars tua, » subaudis in cultura idolorum, « et ipsis effudisti libamen, obtulisti sacrificium. » Libamina sunt in liquaminibus, in oleo et vino. Sacrificium in aridis, in pane et victiindignabor, » subaudis, ut non reddam tibi juxta opera tua mala? « Super montem excelsum posuisti cubile tuum, » et caetera. Dicit beatus Hieronymus, quod temporibus Isaiae haec maxime contigerunt, quando sub rege Achaz omnes montes cultura daemonum repleti sunt. In montibus enim excelsis ponebant cubicula sua, ut ibi luxuriam fornicationemque suam explerent. Et non solum eis hoc malum sufficiebat: verum etiam post ostium et retro postem ponebant simulacra, ut intrantes vel exeuntes semper adorarent
Abbreviated transcription (Latin):
dicit filius dĩ. nisi suꝑ me: Hunquid ñ
uos filii scelesti. semen mendax qui conso.¬
diaboli & peccati erant. sicut dñs eis dicit.
Uos ex patre diabolo estis: non ꝑ naturã sed
ꝑimitationẽ: Scelestus homo dr̃ crudelis.
Ꝙ illi crudelit̾ ac nequit̃ agebant. quaudo
relicto dõ uero idolis seriuebant: & diis
alienis filios suos immolabant:.Semen
mendax erant: qr diabolũ imitabantur
qui ÷ mendax sicut dñsait & pat̃ euis id ÷
mendacii. pat̾ eiꝰ ce auctor est. Hoc uͦ qđ
dicit qui consolamini indiisalienis. id÷
qui delectamini in diis subt̃ omẽ lignũ
frondosũ. immolantes paruulos intorren¬
tib subt̃ imminentes petras: in libro regẽ
& paralipomenon aꝑtius manifestat᷑. ubi
dr̃ qđ filios suos &e filias fecerunt transire
ꝑignẽ & subt̃ ligna nemorosa. & intorren¬¬
tib & subt̾ imminentes petras: obtulerunt
idolis sacrificia De hac immolatione dicit

Expanded text:
dicit Filius Dei, nisi super me? « Nunquid non dicit Filius Dei, nisi super me? « Nunquid non vos filii scelesti, semen mendax, qui consodiaboli et peccati erant, sicut Dominus eis dicit: « Vos ex patre diabolo estis : » non per naturam, sed per imitationes. Scelestus homo dicitur crudelis. Et illi crudeliter ac nequiter agebant, quando relicto Deo vero idolis serviebant, et diis alienis filios suos immolabant. Semen mendax erant, quia diabolum imitabantur, qui est mendax sicut Dominus ait et pater ejus, id est, mendacii, pater et auctor ejus. Hoc vero quod dicit, qui consolamini in diis alienis, id est, qui delectamini in diis subter omne lignum frondosum, immolantes parvulos in torrentibus subter imminentes petras: in libro Regum et Paralipomenon apertius manifestatur, ubi dicitur quod filios suos et filias fecerunt transire per ignem, et subter ligna nemorosa, et in torrentibus et subter imminentes petras obtulerunt idolis sacrificia. De hac immolatione dicit
Abbreviated transcription (Latin):
l eedite ad me filii auguratricis: & audite
uerba mea qui estis sem̃ adulterȩ mulie¬
ris & formcariȩ Suꝑ quem lu sistis &
dilatastis os ⁊ o eiecistis linguam: Uox fili i dĩ
cõmemorantis filiciam iudeoꝵ linguã contra
se quã sustinuit tempore passionis suȩ sicut
ȩuangłistȩ insinuant. quando illuserunt
& dilatauerunt os & eiecerunt linguã adblas¬
phemandũ eũ. quando uidelicet uelauert̃
faciem eiꝰ & ꝑcusserunt caput eiꝰ harundine
ce dixerunt. Aue rex iudeoꝵ. & imposuerunt
coronã spineã incapite eiꝰ & cȩtera quȩ ȩuangłicꝰ
sermo commemorat. Hunquid non dilataue¬
runt os & eiecerunt linguã ad blaspheman¬¬
dũ dr̃ cũ dixerunt:. demoniũ habes. sama¬
ritanus es. in principe demonioꝵ eicit de¬¬
monia. & tempore passionis cum dixerunt.
crucifige eũ. reus ÷ mortis. & uah qui destiu¬
it templũ: Suꝑ quẽ inqͥt hȩc omĩa fecistis

Expanded text:
« Accedite ad me, filii auguratricis, et audite « Accedite ad me, filii auguratricis, et audite verba mea qui estis semen adulterae mulieris et fornicariae, Super quem lusistis et dilatastis os, et rejecistis linguam? » Vox Filii Dei commemorantis saevitiam Judaeorum contra se, quam sustinuit tempore passionis suae sicut evangelistae insinuant, quando illuserunt et dilataverunt os et ejecerunt linguam ad blasphemandum eum, quando videlicet velaverunt faciem ejus, et percusserunt caput ejus arundine, et dixerunt: Ave, rex Judaeorum: et imposuerunt coronam spineam in capite ejus, et caetera quae evangelicus sermo commemorat . Nunquid non dilataverunt os et ejecerunt linguam ad blasphemandum Deum, cum dixerunt: « Daemonium habes; Samaritanus es; in principe daemoniorum ejicit daemonia . » Et tempore passionis cum dixerunt: Crucifige eum, reus est mortis. Et Vah qui destruis templum. Super quem inquit haec omnia fecistis,
Abbreviated transcription (Latin):
inqua ambulauit ipse xp̃s indirectione sua
Siaut̃ pluralit̾ legerimꝰ requiescant incubili
reliquit dicens. Pacẽ relinquo uob. pacẽ meam
douobis. Cumq illa pax uenerit quȩ exuꝑat
om̃em sensũ: requiescant apł̃i incubili suo
id÷ in ȩt̾na beatitudine Ipse uͦ qui pax est¬
& pacem tribuit fidelib ambulauit iN
rectitudine sua: qr recto tramite redi it ad
patrem. Accedite huc fili i auguratricis. sem̃
adulterȩ lerł i multa idola coluit. maxine
temporib isaiȩ: & int̾ cȩteras spurcicias au¬
guriũ etiam exercuit Unde appellant᷑ mͦ
uidei fili i auguratricis & sem̃ ad ulterȩ mu¬¬
lieris. siue adulteris popłi ut inquibu sdã
legitur: & semen fornicariȩ plebi suł mu¬
lieris. ut uł sic confusi poenitentiã agant.
Sicut adultera dr̃ mulier quȩ ꝓpriumuirũ
dimittit & adhȩret alieno: sic & ierłm ad.¬
ultera appellat᷑ qr dereliquit ꝓpriũ uirũ
dm̃. & adhȩsit diabolo. Unde eimͦ loquit᷑

Expanded text:
in qua ambulavit ipse Christus in directione sua. Si autem pluraliter legerimus, requiescant in cubili reliquit dicens: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . » Cumque illa pax venerit quae « exsuperat omnem sensum , » requiescant apostoli in cubili suo, id est in aeterna beatitudine. Ipse vero qui pax est et pacem tribuit fidelibus, ambulavit in rectitudine sua, quia recto tramite rediit ad Patrem. « Accedite huc, filii auguratricis, semen adulterae. » Hierusalem multa idola coluit maxime temporibus Isaiae, et inter caeteras spurcitias augurium etiam exercuit. Unde appellantur modo Judaei filii auguratricis et semen adulterae mulieris, sive adulteri populi in quibusdam legitur, et semen fornicariae plebis vel mulieris: ut vel sic confusi poenitentiam agant. Sicut adultera dicitur mulier, quae proprium virum dimittit et adhaeret alieno. Sic et Hierusalem adultera appellatur, quia dereliquit proprium virum Deum, et adhaesit diabolo. Unde ei modo loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ rendi: sed uidendi. Qua ꝓpt̾ quęxite eĩ
dũ inueniri potest: dũ estis in corpore. diĩ
dat᷑ locus poenitentiȩ Quȩramꝰ eũ e nos:
ñ loco sed fide. Quȩramꝰ recte credendo. be¬
ne uiuendo. bene ꝑseuerando: & hoceum
simplicitate cordis ut illud: Saptte de dño
inbonitate. & in simplicitate cordis quȩrite
ulũ. S equit᷑ Inuocate eũ dũ ꝓpe est: id est

Expanded text:
quaerendi, sed vivendi. Quapropter « quaerite eum dum inveniri potest, dum estis in corpore, dum datur locus poenitentiae. » Quaeramus eum et nos, non loco sed fide. Quaeramus recte credendo, bene vivendo, bene perseverando, et hoc cum simplicitate cordis, ut illud: « Sapite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . » Sequitur: « Invocate eum dum prope est
Abbreviated transcription (Latin):
maignosuos uidicatis ȩt̃nȩ uite: ecce conuerti i̾
algentes Impii inquit fiue iniqui iudeiqui
in dni pasfione clamauerunt reus : mortis.
mnicifige talem: feruentes in irã ad malũ qua¬¬
s mare feruens qđ qui escere ñ potest sed semꝑ
menotu est: & quoꝵ malicia siue ꝑsecutio redun-¬
dauit sicut redundant fluctus mariscũ uene¬¬
unt iomani. inconculcationẽ & lutũ subau¬¬
diserunt: & conculcabuntur abhostib siue a
demonib sicuti lutũ qđ recedente a transeuntib
onculeat᷑ Sicut. mare semꝑ iminotũ est quia
diquando egredit᷑ c aliquando regreditur. &
in reditu suo facie lutũ qđ conculcatur: sic illi
q iediebantur ad iniquitatẽ. & regrediebant᷑
adinteritũ & fluctuabat eoꝵ maliciasicut flu¬
atuant undȩ maris: idõq conculcati siue ad
nichilũ relactisunt. Hon ÷ pax impiisdixit
dsmeus: id ÷ non requiescit filius dĩ qui dedit

Expanded text:
indignos vos judicatis aeternae vitae: ecce convertimur indignos vos judicatis aeternae vitae: ecce convertimur ad gentes . Impii, inquit, sive iniqui Judaei qui in Domini passione clamaverunt: « Reus est mortis, crucifige talem : « ferventes in iram ad malum, quasi mare fervens quod quiescere non potest, sed semper in motu est: et quorum malitia sive persecutio redundavit, sicut redundant fluctus maris: cum venerint Romani in conculcationem et lutum, subaudis erunt: et conculcabuntur ab hostibus sive a daemonibus: sicuti lutum quo recedente a transeuntibus conculcatur. Sicut mare semper in motu est, quia aliquando egreditur et aliquando regreditur et in reditu suo facit lutum quod conculcatur: sic illi egrediebantur ad iniquitatem, et regrediebantur ad interitum, et fluctuabat eorum malitia sicut fluctuant undae maris: ideoque conculcati sive ad nihilum redacti sunt. « Non est pax impiis, dixit Deus meus, » id est, non requiescit Filius Dei qui dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisi ꝑ ꝓpħas de filio meo qđ redemptu¬
rus esset genꝰ humanũ oꝑe ad impleui
statuens pacẽ uideis credentib qui ꝓpe
erant: & gentib qͥ longe. Ꝙ sanaui eum
id ÷ utrunq popłm in illo credentẽ sa¬
naui a peccato. udeo s uidelicet ab infide.¬
litate. gentes aut̃ abidolatria: de quib
dicit apłs. Hosqui eratis longe. facti estis
ꝓpe. Ꝙ illud. Ueniens euangelieauit pa.¬
cem eis qͥ longe erant. id ÷ gentilib: & pa.¬
cem iis qui ꝓpe. hoc ÷ iudeis Impii aut̃
quasi mare feruens qđ quiescere ñ potest
& redundant fluctꝰ eiꝰ in conculcationem
& lutũ Superius locutus ÷ de iudeis qui
in captiuitate positi poenitentiã egerunt:
quos sanauit apeccatis reducendo illos in
ierłm. & de illisetiã qui post dni passio¬
nẽ crediderunt: nunc de illis specialit̾
loquitur qui in infidelitate sua post dnũ
ascensionẽ ꝑmanserunt. quib dicebat
heatꝰ paulꝰ. Hobisquidẽ oportebat pͥmũ
loqui uerbũ dĩ. sedqe repellitis illuc et

Expanded text:
as de Filio meo, quod redempturus esset genus humanum: opere adimplevi, statuens pacem Judaeis credentibus qui prope erant, et gentibus qui longe. Et sanavi eum, id est, utrumque populum in illo credentem sanavi a peccato, Judaeos videlicet ab infidelitate, gentes autem ab idololatria: de quibus dicit Apostolus, « Vos qui eratis longe, facti estis prope . » Et illud: Veniens evangelizavit pacem eis qui longe erant, id est, gentilibus et pacem his qui prope, hoc est Judaeis. « Impii autem quasi mare fervens quod quiescere non potest, et redundant fluctus ejus in conculcationem et lutum. » Superius locutus est de Judaeis qui in captivitate positi poenitentiam egerunt, quos sanavit a peccatis reducendo illos in Hierusalem, et de illis etiam qui post Domini passionem crediderunt: nunc de illis specialiter loquitur qui in infidelitate sua post Domini ascensionem permanserunt, quibus dicebat beatus Paulus: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei, sed quia repellitis illud et
Abbreviated transcription (Latin):
te est fons uitȩ. a quo uero fonte & uiuo irri¬¬
gat᷑ eccła. doctrina & sapientia sp̃uali Cuius
fontis aquȩ id ÷ doctrinȩ ñ deficient: qr cȩlum
& t̾ra transibit. uerba aũt om̃ipotentis dĩ ñ
electus corpꝰ eius est: unde ⁊ illud fulgebunt
iusti sicut sol in regno patris eoꝵ. Dicitur gͦ
ad quemlibet electũ specialit̾: & ad ȩccłamge

Expanded text:
te est fons vitae . » A quo vero fonte et vivo irrite est fons vitae . » A quo vero fonte et vivo irrigatur Ecclesia, doctrina et sapientitis aquae, id est, doctrinae non deficient, quia coelum et terra transibunt, verba autem omnipotentis Dei non , et omnis electus corpus ejus est, unde est illud: « Fulgebunt justi sicut sol in regno patris eorum . » Dicitur ergo ad quemlibet el
Abbreviated transcription (Latin):
de uisione diuinitatis suȩ & ossatua li¬
berabit subaudis de inferno ne tradant᷑
incendio Uł ossa tua liberabie: id ÷ corpꝰ
tuũindie iudicii suscitabit. Dicamꝰ ce t̃¬
cio modo: ꝑossa intelligentes uirtutes.
Ossa tua liberabit. id ÷ uirtutes tuas ipse cu¬
stodiet: iuxta illud psalmistȩ. Dñs custo¬
diet omĩa ossa eorum. Ideo aut̃ ossibus
uirtutes comparantur: qr sicut corpus
sustentat᷑ ossib. ita anima uirtutibus
& eris quast ortus irrigitus: & sicut fons
aquarũ cuiꝰ non deficient aquȩ legimꝰ in libro ge-¬
ne seos qđ plantauerit dñs paradisũ: in cuius
medio erat fons qui irrigabat totũ paradi sum:
Ille ortꝰ habens diuersa genera pomorũ &e ua-¬
tia genera herbarũ. significat scãm ȩccłam ꝗ̃¬
habet diuersos ordines & ad ornatur uariis
uirtutũ floribꝰ. fons uero ille irrigans paradi-¬
sũ: xp̃m significat cui dicit psalmista. Qm̃ apud

Expanded text:
de visione divinitatis suae, « et ossa tua lide visione divinitatis suae, « et ossa tua liberabit, » subaudis, de inferno ne tradantur incendio. Vel ossa tua liberabit, id est, corpus tuum in die judicii suscitabit. Dicamus et tertio modo, per ossa intelligentes virtutes. Ossa tua liberabit, id est virtutes tuas ipse custodiet. Juxta illud Psalmistae. « Dominus custodiet omnia ossa eorum . » Ideo autem ossibus virtutes comparantur, quia sicut corpus sustentatur ossibus, ita anima virtutibus. « Et eris quasi hortus irriguus, et sicut fons aquarum cujus non deficient aquae. » Legimus in libro Geneseos, quod plantaverit Dominus paradisum, in cujus medio erat fons qui irrigabat totum paradisum . Ille hortus habens diversa genera pomorum et varia genera herbarum, significat sanctam habet diversos ordines et adornatur variis virtutum floribus. Fons vero ille irrigans paradisum, Christum significat cui dicit Psalmista: « Quoniam apud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcl÷ neq etiã malorũ. qr tua ibi magis
expediret admemoriã reducere Cũ effude¬
ris esurienti animã tuã. id ÷ cũ uolun¬¬
tatẽtuã hilarẽ ostenderis esurienti. com¬
patiendo illius infirmitati & nuditati
sicut tuȩ. & animã afflictã ieiuniis ali isꝙ
miseri i frepleueris. ñ solũ frangendo
panẽ sed satiando om̃ĩb bonis: oriet᷑ in
egeris. tenebrȩ id ÷ peccata conuertent᷑ in
iusticiã: ut possis dicere cũ apło. fuerunt
in me aliquando tenebrȩ: nuncaut̃ lux
sũ in dño. & tenebrȩ tuȩ idest peccata tua
erunt sicut meridies: id est inclaricatem
iusticiȩ conuertentur. Quia auferet᷑ ini¬
quitastua: ut dicascũ sponsa. Ubi pascis.
ubi cubas in meridieᷤ Et requiem tͥ dñs da¬
bit semp. ⁊d ÷ requiescere te faciet in cȩle¬
sti beatitudine abhostib & auiciis: quia
quihic cessat a uiciis. in ȩt̾na beatitudine
requiescet abom̃i aduersitate. Qimplebit

Expanded text:
prodest, neque etiam malorum: quia tua tibi magis prodest, neque etiam malorum: quia tua tibi magis expediret ad memoriam reducere. Cum effuderis esurienti animam tuam, id est, cum voluntatem tuam hilarem ostenderis esurienti, compatiendo illius infirmitati et nuditati sicut tuae, et animam afflictam jejuniis aliisque miseriis repleveris, non solum frangendo panem, sed satiando omnibus bonis: orietur inegeris, tenebrae, id est, peccata convertentur in justitiam ut possis dicere cum Apostolo: « Fuerunt in me aliquando tenebrae, nunc autem lux sum in Domino . » Et tenebrae tuae, id est, peccata tua, erunt sicut meridies, id est in claritatem justitiae convertentur. Quia auferetur iniquitas tua, ut dicas cum sponsa: « Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? » « Et requiem tibi Dominus dabit semper, » id est, requiescere te faciet in coelesti beatitudine ab hostibus et a vitiis, quia hic qui cessat a vitiis, in aeterna beatitudine requiescet ab omni adversitate. « Et implebit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uidelicet filius dĩ. cui dr̃ a patre. exur¬
ge gła mea: colliget te id ÷ uestiet te siue
cutundabit te oꝑimento mi scdiȩ suȩ
&gła dm̃ id ÷ claritas ȩt̾na. ipse uidelicet fi¬
liuis di colliget te: id ÷ suscipiet tẽ ad se-
uixta illud Ubi sũ ego: illic & minister
uoluntate ad implesti. Clamabis ce dicet
ecce assum. subaudis ad remunerationẽ:
qui tibi fui in auxilio ut posses bona oꝑa
agere. Si abstuleris de medio tui catenã.
ae desieris digitũ extendere id÷ ꝓximũ
detrahere & loqui quod non ꝓdest.Quia de-¬
tractio bonoꝵ oꝑũ non ꝓdest. Cũ effuderis
esurienti animã tuã id ÷ uoluntatẽ tuã.
& animã id ÷ uitã afflictã repleueris sub¬
ridies. Qđ suꝑius appellauit colligationes
impietatis & fasciculos de pͥmentes: modo
appellat catenã id ÷ obligationẽ peccatoꝵ:
& desieris mala ꝓximorũ meditari. Notan¬
da hunc & illum digito & desieris loqui
qͦd ñ ꝓdest. i detractio bonorũ oꝑũ non

Expanded text:
ipse videlicet Filius Dei, cui dicitur a Patre, « Exsurge, gloria mea , » colliget te, id est vestiet te, sive circumdabit te operimento misericordiae suae. id est, claritas aeterna, ipse videlicet Filius Dei colliget te, id est, suscipiet te ad se, juxta illud: « Ubi sum ego, illic et minister voluntatem adimplesti. « Clamabis, et dicet: Ecce adsum, » subaudis ad remunerationem, qui tibi fui in auxilio ut posses bona opera agere. « Si abstuleris de medio tui catenam, et desieris digitum extendere, » id est proximo detrahere, et loqui quod non prodest, quia detractio bonorum operum non prodest. « Cum effuderis esur» id est, vitam « afflictam repleveris, » subridies. » Quod superius appellavit colligationes impietatis et fasciculos deprimentes, modo appellat catenam, id est, obligationem peccatorum. Et desieris mala proximorum meditari, notando hunc et illum digito. Et desieris loqui quod non prodest, quia detractio bonorum operum non
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est sedes di iuxta illud. Cȩlũ mͥ sedes est
O nolite uirare ꝑcęlũ: qr thronus dĩ est. Si
ue ꝑexcelsũ ubi ds̃ habitat: angłicos sp̃s.
in quib omp̃s tanquã in solio sedet & requi¬
escit. In excelso itaq siue incelo seu inangłis.
ce in seo subaudis filio suo uł inuno quoq¬
electoꝵ ꝑfidẽ & dilectionẽ ds̃ habitat. sicut ipse
mili subaudis habitat: ut uiuificet sp̃m hu¬
miliũ. &e cor contricoꝵ. de quib ipsedicit
Suꝑ quẽ requiescet sp̃s meus nisi suꝑ humilẽ:
& cȩtera. E de quib psalmista. Cor contritum
& humiliatũ ds̃ non sꝑnit: Adhoc in qͥt habi¬
tat cũ contrito & humili sp̃u ut uiuificet
spm̃ humiliũ. id ÷ ut det illis indulgentiã
peccatoꝵ & uitã ȩt̾nã: qui mortui sunt pec¬
cato & uiuunt uirtutib. Ꝙuiuificet cor con¬
tritorũ. id ÷ consolatione diuina reformet.

Expanded text:
ubi est sedes Dei, juxta illud: « Coelum mihi sedes est. ubi est sedes Dei, juxta illud: « Coelum mihi sedes est. » Et nolite jurare per coelum, quia thronus Dei est. Sive per excelsum ubi Deus habitat, angelicos spiritus, in quibus omnipotens tanquam in solio sedet et requiescit. In excelso itaque sive in coelo seu in angelis, et in sancto subaudis Filio suo, vel in unoquoqelectorum per fidem et dilectionem Deus habitat. Sicut ipse mili, » subaudis habitat, « ut vivificet spiritum humilium, et cor contritorum, » de quibus ipse dicit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem ? et caetera. Et de quibus Psalmista: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Ad hoc, inquit, habitat cum contrito et humili spiritu, ut vivificet spiritum humilium, id est, ut det illis indulgentiam peccatorum et vitam aeternam, qui mortui sunt peccato et vivunt virtutibus. Et vivificet cor contr
Abbreviated transcription (Latin):
monte scm̃. ud ÷ sacrã scripturã ueteris ac
noui destamenti: quȩ utraq inmonte cdata
est. & ad altitudinem p̾miorũ obseruato¬
res suos inuitat. de quad ñs iudeis loquit᷑
Auferet᷑ a uob̾ regnũdĩ. id ÷ sacra scriptura
cite popło meo in me credenti fidẽ rectam
& opatione mundã predicando: & p̾bete
tter idt exemplũ bonũ quod agere debeat
Auferte quoq offendicula id ÷ pẽccata eoꝵ ꝑ
baptismũ purgate. uł ĩdolorum cultura
urã predicatione illos amouete. inqua ma¬
xime of fenditur ds & illi impediunt᷑ ne
possint uenue credendo acl ap̃m. Hȩc di¬
citexcelsus habitans ȩt̾nitatẽ ce cȩt̾a
I ste : u excelsus ce sullimis. de quo psal¬
mista ait Excelsus suꝑ om̃s gentes dñs
Ipse habitat ȩt̃nitatem: q incõmutabilis
manet in sua diuinitate. nec iniciũ nec
in scõ habitans. Hic excelsũ celũ intelligimꝰ:

Expanded text:
montem sanctum, id est, sacram Scripturam Veteris ac montem sanctum, id est, sacram Scripturam Veteris ac Novi Testamenti, quae utraque in monte data est, ad altitudinem praemiorum observatores suos invitat, de qua Dominus Judaeis loquitur: « Auferetur a vobis regnum Dei , » id est, sacra Scriptura. cite populo meo in me credenti fidem rectam, et operationem mundam praedicando, et praebete iter, » id est exemplum bonum quid agere debeat. Auferte quoque offendicula, id est peccata eorum per baptismum purgate, vel ab idolorum cultura vestra praedicatione illos amovete, in qua maxime offenditur Deus, et illi impediuntur ne possint venire credendo ad Christum. « Haec dicit Excelsus habitans aeternitatem, » etc. Iste est excelsus et sublimis, de quo Psalmista ait: « Excelsus super omnes gentes Dominus . » Ipse habitat aeternitatem, quia incommutabilis manet in sua divinitate, nec initium nec celso, et in sancto habitans. » Hic excelsum coelum intelligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ & tollet aura. qđ ipsũ significat.
Q ui aut̃ fiduciã habet mei: hȩreditabit t̃ram.
e xtera: De illis dicit qui idola ñ adorauer̃
siue de illis qui in captiuitatẽ ducti poenitentiã
egerunt & reuersi sunt sub ⁊ orobabel ce iesy
de captiuitate ut adorarent dm̃ suũ in loco
suo: &e seruirent ei intoto corde suo. Et dicam
subaudisci & principib eiꝰ uiã facite po-¬
płomeo. id÷ prȩbete licentiã reuertendiin
t̾ramsuã Declinate de semtta eorũ: ut nori
impendatis tt̃ egrecdiendi Auferte offendicu¬
la id ÷ omĩa impedimenta quȩ adit̃ illoꝵ
nocere possunt: ut libere redeant ad t̾ram
suã Sp̃ualit̃ uero de om̃ib electisdicit qui
ueracit̾ mn illũ credunt. & fidẽ quã habent
oꝑib exornant: qͥd ipsi hȩreditabunt t̾rã
uiuentiũ. de qua psalmista dicit. Credo
uidere bona dñi. & cȩtera Possidebunt etiã

Expanded text:
hostium, « et tollet aura, » quod idem significat. hostium, « et tollet aura, » quod idem significat. « Qui autem fiduciam habet mei, haereditabit terram, » et caetera. De illis dicit qui idola non adoraverunt, sive de illis qui in captivitatem ducti poenitentiam egerunt, et reversi sunt sub Zorobabel et Jesu de captivitate, ut adorarent Deum suum in loco suo, et servirent ei in toto corde suo. « Et dicam, » subaudis Cyro et principibus ejus, « Viam facite populo meo, » id est praebete licentiam revertendi in terram suam. « Declinate de semita eorum, » ut non impediatis iter egrediendi. « Auferte offendicula, » id est, omnia impedimenta quae ad iter illorum nocere possunt, ut libere redeant ad terram suam. Spiritualiter vero de omnibus electis dicit, qui veraciter in illum credunt, et fidem quam habent operibus exornant, quod ipsi haereditabunt terram viventium, de qua Psalmista dicit: « Credo videre bona Domini , » et caetera. Possidebunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tbi Q loquitur yronice Icsi diceret.
hastenus silui non amplius tacebo. sed annun-¬
dabo inquitatẽ tuã. cũ te &e si mulachra tua
tadidero chaldeis uł romanis. Nł etiã indie
udicii anminciabo nequiciatn tuã omĩb gen¬
tib quomodo contra me egeris tempore passio¬
nis mee ut cognoscant te non recte egisse. Et
quare non ꝓderunt tͥ si mulachra tua: Quia
ila conflabuntur & tu captiua duceris Cum
damaueris subaudis ad me tempore captiui¬
tatis & calamitatis tuȩ. siue cũ uenerint chal-¬
dei uł romani seu indie iudicii: liberent te
congregati tui id ÷ dii tui de captiuitatis ma-¬
lo & poenis inferni absoluant: quos deos con¬
gregasti ex diuersis gentibus. Unde ieremias
Nnsunt diitui quos feceras tibi: Surgant &
saluamte faciant in die malorũ & õmnes
eos subaudis deos auferet uentus. id ÷ noN
poterunt te liberare: qr om̃s deostuos aufe-¬
ret ꝑsecutio captitatis & aduentꝰ scilicet

Expanded text:
t loquitur ironice. Ac si diceret: Hactenus silui, non amplius tacebo, sed annuntiabo iniquitatem tuam, cum te et simulacra tua tradidero Chaldaeis vel Romanis. Vel etiam in die judicii annuntiabo nequitiam tuam omnibus gentibus, quomodo contra me egeris tempore passionis meae, ut cognoscant te non recte egisse. Et quare non proderunt tibi simulacra tua? Quia illa conflabuntur, et tu captiva duceris. « Cum clamaveris, » subaudis, ad me tempore captivitatis et calamitatis tuae, sive cum venerint Chaldaei vel Romani, seu in die judicii, « liberent te congregati tui, » id est, dii tui de captivitatis malo et poenis inferni absolvant, quos deos congregasti ex diversis gentibus, unde Jeremias: « Ubi sunt dii tui quos feceras tibi ? » Surgant, et salvam te faciant in die malorum. « Et omnes eos, » subaudis deos, « auferet ventus, » id est non poterunt te liberare, quia omnes deos tuos auferet persecutio captivitatis, et adventus scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ iniquitatẽ auaritiȩ eiꝰ iratꝰ sum: c ꝑ-¬
cussi eũ id ÷ popłm udeoꝵ pͥmũ tradendo
assiriis. deinde chaldeis: ac postremũ ro¬
manis Auarus dr̃: quasi auidusauri Et
iudei auari erant & immisericordes: idõq
traciti sunt hostib suis Abscondi abillo
id ÷ auidaico popło faciẽ meã id ÷ p̃sentiã
Inuia cordis sui. hoc ÷ inactione sua praua.
Uiam eiꝰ uidi & dimisi eũ: & reduxi eũ. Et red¬
didi consolationes ipsi. & lugentib eiꝰ idest
lugentib sion. Uias eiꝰ id ÷ actiones bonas
uidaici popłi uidi dũ plangeret in captiur¬
tate pecrata sua. & reddidi consolationes id:
hȩreditatẽ ꝓpriam ipsi popło in principih
&e lugentib sion: id ÷ subiectis eiꝰ. Alit̾ lst¬
ones bonas popli credenteͥs uidelicet reddi¬

Expanded text:
Propter iniquitatem avaritiae ejus iratus sum, et pePropter iniquitatem avaritiae ejus iratus sum, et percussi eAssyriis, deinde Chaldaeis, ac postremum Romanis. Avarus dicitur, quasi avidus auri. Et Judaei avari erant et immisericordes, ideoque traditi sunt hostibus suis. « Abscondi ab illo, » id est a Judaico populo « faciem meam, » id est, « in via cordis sui » hoc est in actione sua prava. « Vias ejus vidi, et dimisi eum, et reduxi eum. Et reddidi consolationes ipsi, et lugentibus ejus, » id est, lugentibus Sion. Vias ejus, id est, actiones bonas Judaici populi, vidi dum plangeret in captivitate peccata sua, et reddidi consolationes, id est, haereditatem propriam ipsi populo in principibus et lugentibus Sion, id est, subjectis ejus. Aliter: Actiones bonas populi credentis vidi, et reddi
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ irascar: ꝙ sp̃s a faciẽ mea egredietur. c
flatꝰ ego faciã. Uordĩ patris Non enĩ in sem¬
pit̾nũ litigabo. id ÷ ñin ȩt̾nũ seruabo irã
meam neqͦ causabor creaturȩ meȩ. sed ꝑcu¬
tiã in pͣsenci: ut saluem infutum. Necusꝙ
ad finẽ ira scar: id ÷ irã meã & ultionẽ nori
facie mea. qͥ sustentat om̃ia ce dat omnibus
uitã : cx flatꝰ id ÷ animasego faciã: De hoc
flatu dr̃ ingenesi Insufflauit dñs in adã:
& factus : homo in animã uiuentẽ Q: sensꝰ.
Igitur quia sp̃s a facie mea egredieturqui
uiuificat omĩa &e gub̃nat. &e dat sensũ & in
tellectũ: necnon & animã ego cre o in om̃ibꝰ.
non ÷ dignũ ut ȩt̾nalit̾ ꝑeant. sed Ihic
ꝑcutiã eos & flagellabo ut sentian t irã
meã. & corrigantur: cr infuturo misẽ¬
rehor eoꝵ. Hȩc quȩ diximꝰ generalit̾ ꝑtinent
adom̃s fidelesqui adnõ flagellantur: speci¬
alit̃ uero ad uideos de quib & subditur.

Expanded text:
irascar, quia Spiritus a facie mea egredietur et flatus ego faciam. » Vox Dei Patris est. Non enim in sempiternum litigabo, id est, in aeternum servabo iram meam, neque causabor creaturae meae, sed percutiam in praesenti, ut salvem in futuro. Nec usque ad finem irascar, id est, iram meam et ulfacie mea, qui sustentat omnia et dat omnibus vitam, et flatus, id est animas, ego faciam. De hoc flatu dicitur in Genesi: « Insufflavit Dominus in Adam, et factus est homo in animam viventem .a facie mea egredietur, qui vivificat omnia et gubernat, et sensum dat et intellectum, necnon et animam ego creo in omnibus : non est dignum ut aeternaliter pereant, sed hic percutiam eos et flagellabo ut sentiant iram meam, et corrigantur, et in futuro miserebor eorum. Haec quae diximus generaliter pertinent ad omnes fideles qui a Domino flagellantur, specialiter vero ad Judaeos de quibus et subditur: «
Abbreviated transcription (Latin):
eislocũ in domomea incelesti scilicet ieru¬
salem. ubi mansiones multȩ sunt. &in
muris meis dabo eis locũ. id ÷ innumero
predicatorum illos consticuam ut effician.¬
tur turres firmissimȩ ciuitatis mee: ut
muniant &e ꝓtegant sibi subiectos predi¬
cationis uerbo siue exemplo. Et nom̃ melus
a filiis & filiab. id ÷ excellentius pͥcȩteris qͥ
filiosce filias carnales generant. Nome
sempit̃nũ dabo eis id ÷ nom̃ xp̃ianitatis.¬
nunquam deficiet. & filios aduenȩ idest
gentiliũ qui adhȩrent dño credendo ineũ.
subaudis dabo nomini scõ eiꝰ ut colant eum
conftcendo illũ: ce diligant not̃ eius idest
nom̃ filii. ut sint ei inseruos. sicut apłs
tẽ sabbatũ meũ ne polluat illud. id ÷ cessan¬
tem a malo oꝑe ce tenente foedus mei ut
aliud acturi sunt nisi laudes dõ referent.
& orationi uacabunt. Mons scs̃ ad quẽ ꝓ-¬

Expanded text:
eis locum in domo mea, in coelesti scilicet Hierueis locum in domo mea, in coelesti scilicet Hierusalem, ubi mansiones multae sunt . « Et in muris meis dabo eis locum, » id est, in numero praedicatorum illos constituam, ut efficiantur turres fortissimae civitatis meae: ut muniant et protegant sibi subjectos, praedicationis verbo sive exemplo. « Et nomen melius a filiis et filiabus, » id est, excellentius prae caeteris qui filios et filias carnales generant. « Nomen sempiternum dabo eis, » id est, nomen Christianinunquam deficiet. Et filios advenae, » id est, gentilium « qui adhaerent Domino, » credendo in eum, subaudis dabo nomini sancto ejus « ut colant eum, » confitendo illum, « et diligant nomen ejus, » id est, nomen filii « ut sint ei in servos, » sicut Apostolus tem sabbatum meum, ne polluat illud, » id est, cessantem a malo opere, « et tenentem foedus meum, » ut aliud acturi sunt nisi laudes Deo referent et orationi vacabunt. Mons sanctus ad quem pro
Abbreviated transcription (Latin):
quamius careant filiis carnalib: ꝗt taontes¬
parabuntur agła electoꝵ. si sem̃ sp̃uale hio
id ⁊ opus bonũ fecerint: sed coronã &e biauio
uinginitatis ad nõ recipient. Sequitur. hoes
ueruit: ꝑ qd homo efficit᷑ filius diabol: Et
elegerunt quȩ uolui. id÷ iurginitatẽ serua¬
uerint & tenuerunt foedus meũ id ÷ pactum
siue pͣceptũ qđ pepigi cũ eis. & illudopeas
impleuerint. studentes iugit̾ orationi uno
illud O portet semꝑ orare &x cȩtera necum
& illud considerantes qͦd dr̃: sine int̾missione
orate. Notandũ qr non dr̃ & elegerint quȩ pre¬
cepi. sed quȩ uolui: quia dñs ostendit se amar
uirginitatem. ñ tam̃ prȩchpit eam cũ ait:
eis inqͥt indomo mea subaudis locũ. id ÷ in pͣ¬
senti ȩccła dabo maximũ honorẽ ut in ea sa¬
cerdotali fungantur officio. &r ꝓfiliis carna¬¬
lib multos habeant sp̃uales filios. uł dabo

Expanded text:
quamvis careant filiis carnalibus, quia non squamvis careant filiis carnalibus, quia non separabuntur a gloria electorum, si semen spirituale hic, id est opus bonum fecerint: sed coronam et bravium virginitatis a Domino recipient. Sequitur: « Haec verint: per quod homo efficitur filius diaboli, « et elegerint quae volui, » id est, virginitatem servaverint, « et tenuerint foedus meum, » id est, pactum sive praeceptum quod pepigi cum eis, et illud opere adimpleverint: studentes jugiter orationi, juxta illud: « Oportet semper orare , » etc., nec non et illud considerantes quod dicitur: « Sine intermissione orate . » Notandum quia non dicitur et elegerint quae praecepi, sed quae volui: quia Dominus ostendit se amare virginitatem, non tamen praecipit eam cum ait: eis, » inquit, « in domo mea » subaudis locum, id est, in praesenti Ecclesia dabo maximum honorem, ut in ea sacerdotali fungantur officio, et pro filiis carnalibus multos habeant spirituales filios: vel dabo
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt eunuchi qui ab aliis fuint hominibꝰ.
ce sunt alii qui exutero matrisita nas¬
cuntur ut nullam habeant uirtutem ꝓ-¬¬
creandi filios. Sunt deniq eunuchi in
utroq sexii. qui se custodiunt ab om̃iim¬
mundicia seruante suirginitatẽ ꝓ amore
dĩ: de quib dñs ait. Sunt inquit eunu¬
chi qui se castrauer̃ ꝓpt̾ regna cȩloꝵ. Hon
abscidendo sibi uirilia: sed luxuriã refre-¬
nando. Quos om̃s hic consolatur ꝓpħa ex
ꝑ sona dñi. ut non desꝑent de ȩt̃na salute:
nec contristent᷑ eo qͦd filios carnales ñ habent.
ꝓpt̾ hoc qđ in legedr̃. Maledictus qui non
se mine bonȩ oꝑationis Putabant quippe
qͦd qui non haberet filios: non haberet
requiem in regnoceloꝵ cũ scĩs patribus
Allegorice ꝑ hos eunuchos debemꝰ intellige
re om̃s ut̾riusq sȩxus qui iurginitatẽ ꝓ
xp̃i nomine seruant: quos nunc allo quit᷑ ser¬
mo diuuitꝰ ut nꝰ amit tarit spem patriȩ celestis.

Expanded text:
Sunt eunuchi qui ab aliis fiunt hominibus, Sunt eunuchi qui ab aliis fiunt hominibus, et sunt alii qui ex utero matris ita nascuntur, ut nullam habeant virtutem procreandi filios. Sunt denique cunuchi in utroque sexu, qui se custodiunt ab omni immunditia, servantes virginitatem pro amore Dei: de quibus Dominus ait: « Sunt, inquit, eunuchi qui se castraverunt propter regna coelorum . » Non abscidendo sibi virilia, sed luxuriam refrenando. Quos omnes hic consolatur Propheta ex persona Domini, ut non desperent de aeterna salute, nec contristentur eo quod filios carnales non habent, propter quod in lege Dei maledictus quod non semine bonae operationis. Putabant quippe quod qui non haberet filios, non haberet requiem in regno coelorum cum sanctis patribus. Allegorice per hos eunuchos intelligere debemus omnes utriusque sexus, qui virginitatem pro Christi nomine servant: quos nunc alloquitur sermo divinus, ut non amittant spem patriae coelestis,