comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aera subleuatos. foras tecto patente ꝑdu¬
xit dicens. Ego sum martinus miles xp̃i: ab-¬
solutor ur̃. Abscedite cũ pace: & abite securi.
S cum nos ad regem accedentes. huiꝰ uirtu¬
tis diffamaremus miraculũ: affirmauit rex
quoscła ex his qui absoluti fuerant ad se ue¬
nisse: atoꝑ ad compositionem fisco debitã. qũa
illi fretum uocant a se fuisse reis indultã. Hoc
autẽ factum est. ante quatuor festiuitatis di¬
es:. in anno memorati regis sextodecimo.
non nichius namneticoꝵ pontifex ad ba¬
silicam scĩ aduenit: exhibens secũ ꝑuerũ m̃btiᷤ
debilem nomine baudegisilum. Celebratis gͥ
sollemnib scĩ: hunc artub restitutis. secũ
reduxit incolumem.
obis quoꝙ cũ rege morantib: clandiꝰ
quida ex cancellariis regalib. a febre
coeripitur. Cumq cibum potumq nimia op-¬
p̃ssus febre exhoerusset: nobis quȩ patiebat᷑
questus ẽ: delutũq puluerem. quẽ de scõ beati

Expanded text:
per aera sublevatos foris tecto patente produper aera sublevatos foris tecto patente produxit, dicens: 'Ego sum Martinus, miles Christi, absolutor vester. Abscedite cum pace et abite securi!' Sed cum nos ad regem accedentes huius virtutis diffamaremus miraculum, adfirmavit rex, quosdam ex his qui absoluti fuerant ad se venisse, atque conpositionem fisco debitam, quam illi fretum vocant, a se fuisse reis indultam. Hoc autem factum est ante quattuor festivitatis dies in anno memorati regis sexto et decimo. 27. Nonnichius Namneticorum pontifex ad basilicam sancti advenit, exhibens secum puerum membris debilem nomine Baudegisillum. Celebrata igitur solemnia sancti, hunc, artubus restitutis, secum reduxit incolomem. 28. Nobis quoque cum rege morantibus, Claudius quidam ex cancellariis regalibus a febre corripitur. Cumque cibum potumque nimia oppressus febre exhorruisset, nobis quae patiebatur quaestus est, delutumque pulverem, quod de sancto beati
Abbreviated transcription (Latin):
annos. donnitta ꝑ tres. & tres insuꝑ alii ceci an
illa festiuitate uisũ ꝑ beati antistitis m̾itum¬
receꝑunt: & energumini pleriq mundati st̃.
ȩonis prb̃ri nr̃i uernacula. .xx¬
uidens prb̃r exanimari uolentia morbi:
accessit: pulsansq ostiũ cellule in qua edituris
quiescebat. uirũ suscitare nequiuit. Cũq ba¬
silicam sc̃am ingredi ñ ualeret: eoẽa absida
sepulchri fudit orationem. Collegitq parũꝑ
de puluere terreno quod secũ fide plenꝰ euexit:
eumq uino mixtũ ut. puellulȩ ad bibendu
ꝓtulit: ꝓtinus febris abscessit. .xxxi
Nadire p̃sentiam. Egentib gͦ nobis. iter ꝑ
pagum remensem aggressi sumus:. repꝑimꝰq
hominem quenda. qui nobis relatu suo pate¬
inter reliquos ut asserebat uinctos eius fa¬
gnis munitissimus. Et ostiũ carceris: sera gnͣ-
tus antistitis ut ipse relator assẽruit. lapi-¬
confregit: &e trabem qui uinctoꝵ coartabat
pedes dirupit: ac nec reserato ostio. homines

Expanded text:
t tres et tres insuper alii caeci in hac festivitate visum per opem beati antistitis receperunt; inergumini plerique mundati sunt. 25. Leonis presbiteri nostri vernacula, videns presbyter exanimari violentia morbi, ti Confessoris accessit, pulsansque ostium cellulae, in qua aedituus quiescebat, virum suscitare nequivit. Cumque basilicam sanctam ingredi non valeret, coram absida sepulcri fudit orationem, collegitque parumper de pulvere terreno, quod secum fide plenus evexit, eumque dilutum, ut puellulae ad bibendum protulit, protinus febris abscessit. CAPUT adire praesentiam. Pergentibus quoque nobis, iter per pagum Rhemensem aggressi sumus, reperimusque hominem quemdam, qui nobis relatu suo pateinter reliquos vinctos hujus faocati. Nihil minus et ostium carceris, sera ferrod virtus antistitis, ut ipse relator asseruit, lapiconfregit et trabem, quae vinctorum coartabat pedes, aperuit ac, nec reserato ostio, homines
Abbreviated transcription (Latin):
liq honore glorificandus: atq eoꝵ contu¬
bernio fruiturus. in beatitudine pacis ppe¬
tuȩ. Hiuus deniq tam excellentissime scĩtatiᷤ
xp̃i allethe magnarũ uirtutũ insignia. que.
ur̃e expandimus dilectioni. trib discipłis
sius retexentib comꝑiebamus. foillano.helia.¬
& kiliano: qui pie caritatis affectu ut fate.¬
bantur. sua queq renunciantes obspem
uite eterne. eius conglutmaliter studuer̃t̃.
adherere uestigiis. & instrui ammonitioni¬
b atq informari exemplis: manus nrãs
osculando ꝓuolutisq in t̾ram genib ꝑ egra
lacrimarũ suspiria imp̃cati sunt a nob̾ scri¬
debiti amoris uis. teneritudine sue enerua-¬
tionis. gemine quoq dilectionis geminiflu.¬
is alis. nr̃i transcendit archana deuoti pe¬
ctoris: & tandem illa frat̃ne conglutinatio¬
nis aspiratio. ipsũ animũ nrm suis uiribus

Expanded text:
lique honore glorificandus, atque eorum contulique honore glorificandus, atque eorum contubernio fruiturus in beatitudine pacis perpetuae. Hujus denique tam excellentissimae sanctitatis Christi athletae magnarum virtutum insignia quae vestrae expandimus dilectioni, tribus discipulis suis retexentibus comet Kiliano, qui piae charitatis affectu ut fatebantur sua quaeque renuntiantes, ob spem vitae aeternae ejus conglutinaliter studuerunt adhaerere vestigiis, et instrui admonitionibus atque informari exemplis, manus nostras osculando provolutisque in terram genibus per aegra lacrymarum suspiria imprecati sunt a nobis scridebiti amoris vis teneritudine suae enervationis geminae quoque dilectionis geminifluis alis nostri transcendit arcana devoti pectoris, et tandem illa fraternae conglutinationis aspiratio ipsum animum nostrum suis viribus
Abbreviated transcription (Latin):
omfacius homo peccator.
ctoritate sc̃e & indiuidu¬
e trinitatis. suꝑfir¬
mam petr̃a fundatsˢ
eccłis. in sũma felici¬
tate głam iocundita¬
tis eterne. Beatissimi
patris & dõ dilecti pontificis liuini ueneran-¬
dus głose passionis triumphus. hodiernã sol¬
lemnitatem gaudii nr̃i. in magnȩ uen̾ationis
honore cerionialiter nobis celebrandam.
&e uotiuis adhibendã sanciuit: in¬
clita tanti patris ad declaranda mundo
m̃itoꝵ p̃conia. quib hortamur affectualit̃
congratulari: excitante nos ad huius deuotio¬
nis gaudia. ipsorotantis anni sollemni tẽpore:
quo triumphalis palma certaminis. i scde ago¬
nitheta uictoriosissimus & martyr mirifican¬
dus. exp̃sentis scłi conflictu indomabiliter ꝓ sc̃ẽ
trimitatis confessione belligerando atꝙꝑ ꝑseqͣn¬
tium tumphando minitationes. & atrociũ
penarũ agitationes. letus transmigrauit.
regemq celi adũt: emerite dignitatis laurea
in confessione martyrum tronirandus. pari¬

Expanded text:
facius homo peccator, ctoritate sanctae et individuae Trinitatis super firmam petram fundatis Ecclesiis in summa felicitate, gloriam jocunditatis aeternae. Beatissimi Patris et Deo dilecti pontificis Livini venerandus gloriosae passionis triumphus hodiernam solemnitatem gaudii nostri in magnae venerationis honore ceremonialiter nobis celebrandam et votivis adhibendam sancivit, tanti inclyta Patris, ad declaranda mundo meritorum praeconia, quibus hortamur affectualiter congratulari: excitante nos ad hujus devotionis gaudia ipso rotantis anni solemni tempore, quo triumphalis palma certaminis istam agonotheta victoriosissimus et martyr mirificandus ex praesentis saeculi conflictu indomabiliter pro sanctae Trinitatis confessione belligerando, atque persequentium triumphando minitationes et atrocium poenarum agitationes laetus transmigravit, Regemque coeli adiit emeritae dignitatis laurea in confessione martyrum inthronisandus pari
Abbreviated transcription (Latin):
expleto anni circulo. in antedicto cenobio bo¬
biensi uita beata functus. animã membris
solutam celo reddidit: xi. kł decembris.
Cuius strenuitatem si quis nosse uelit: in
eius dictis repꝑiet. Reliquieq eius eo ha¬
bentur in loco condite. ubi & uirturũ de¬
core pollent: presule xp̃o cui est gla ꝑoĩa

Expanded text:
expleto anni circulo, in antedicto caenubio Eboexpleto anni circulo, in antedicto caenubio Ebobiensi vita beata functus, animam membris solutam caelo reddidit VIIII. Kl. Decembris. Cuius strenuitatem si quis nosse vellit, in eius dictis repperiet. Reliquiaeque eius eo habentur in loco conditae, ubi et virtutum decore pollent presole Christo, cui est gloria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutus. Qui cũ ad eũ uenisset: clotharii
uerba deꝓmit. Uiso gͦ eustasio beatꝰ colũ¬
ba gauisus est: recepti muneris aditu gra¬
tulatur: retentumqr penes se qntisꝑ hor¬
tatur. ut sui laboris reminisceret᷑. cohortẽ
fr̃m discipline habenis erudiret: multoꝵ¬
qr collegio xp̃i plebem adunaret᷑. suisq in¬
stitutis educaret. Dimissum post hec ad
clotharium remeare iubet. talib q respõ¬
sis regias mulcere imꝑat aures: seqe retro
repedare nullatenus ratum duceret. tan¬
tumm᷑ poscere. ut sodales suos qui luxoui¬
um incolebant. regali amminiculo ac p̾si¬
dio foueret. Litteras castigationũ affami-¬
ne plenas regi dirigit. gratissimũ munus.
Rex uelut pignus federis uiri dĩ ouans lit¬
teras recepit: nec er petitioni obliuionis no
monasterium munire studet: annuis cen¬
xilio inibi habitantium ꝑficuo. obuiri dĩ
amorem intendit. Porro beatus colũbanuᷤ

Expanded text:
prosecutus; qui cum ad eum verrisset, Chlotharii prosecutus; qui cum ad eum verrisset, Chlotharii verba depromit. Viso ergo Eusthasio, beatus Columba gavisus recepti muneris aditum gratulatur retentumque poenes se quantisper hortatur, ut sui laboris meminisceret, cohortem fratrum disciplinae habenis erudiret multorumque collegio Christi plebem adunaret suisque institutis edocaret. Dimissum post haec ad Chlotharium remeare iubet talibusque responsis regias mulciri imperat aures, seque retro repedare nullatenus ratum duceret; tantummodo poscere, ut sodales suos, qui Luxoum incolebant, regali adminiculo ac praesidio foveret. Litteras castigationum affamine plenas regi dirigit gratissimum munus. Rex velut pignus foederis viri Dei ovans litteras recepit, nec ejus petitioni oblivionis noxpradictum monasterium munire studet, annuis cenxilium inibi habitantium ob viri Dei amorem intendit. Porro beatus Columbanus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uersa uice. qui onera ferrent.
ac si ab aliis ueherentur. firmis
uestigiis uelut otio uacantes ouantes ꝙ
irent.uidens itaq uir di tanti auxilii
supplementum. suos hortatur. ut. arreptũ
opus leti ꝑficiant: animoq roborati. ea
consistere in heremo studeant: & d̃i in boc
uoluntatem ẽẽ affirmat. Tecta itaq tẽpli
culmina. & murorum restaurat ruinas:
ceteraq que ad monasterii necessitatẽ ꝑtineñs
construere parat. Int̾ea memoratus clotha¬
rius. uiri cdi ꝓphetie effectum inse fuisse im¬
pletum cernens. uenerabilem eustasium qͥ
eius in loco luxouiense monast̾ium regebat.
ad se uenire imꝑat: quẽ pio affamine rogat.
ut. sibi cum supplemento publico legationẽ
sungi curet: sociosq quos uellet nobilium
uiroꝵ haberet. qui sui uaclimonii arbitres
eeñt: post beatum columbanũ ꝑgerent :¬
& quocũq eum repꝑissent in loco. eleganti
suasu ad se uenire hortarentur. Perrexit
itaq uenerabilis discipłs: magistri uestigia

Expanded text:
ut versa vice qui onera ferrent, ac si ab aliis veherentur, firmis vestigiis velut otio vacantes ovantesque irent. Videns itaque vir Dei tanti auxilii suppleopus laeti perficiant, animoque roborati, eo consistere in heremo studeant; Dei in hoc voluntatis esse adfirmat. Tecta itaque templi culmina, murorum restaurat ruinas ceteraque, quaeque ad monasterii necessitatem pertinent, construere parat. Interea memoratus Chlotharius viri Dei prophetiae effectum in se fuisse impletum cernens, venerabilem Eusthasium, qui eius in loco Luxoviensem inonasterium regebat, ad se venire imperat. Quem pio effamine rogat, ut sibi cum supplimento publico legationem fungere curet sociosque quos vellit nobilium virorum haberet, qui sui vademonii arbitres essent: post beatum Columbanum pergerent; quocumque repperissent in loco, eleganti suasu ad se venire hortarent. Perrexit itaque venerabilis discipulus, magistri vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ p̃sidium: scutũ ficłi & orationis arripieis.
mediis fłamis totus ad dñm conu̾sus incu¬
buit. Tum uͦ diuinitus igne submoto: inno¬
xio sibi orbe fłamarũ uallatus orabat. Mo¬
nachi autẽ qui ꝑforib erant crepitante
& colluctante incendii sono. obseratas effrm¬
gunt fores: demotoq igne mediis flamis
martinũ auferunt: cũ iam penitus ẽẽ con¬
sumptus tam diuturno incendio putaret᷑.
Ceterũ ut uerbis meis dñs ẽ testis mͥ ipse
referebat. & ñ sine gemitu fatebat᷑ in hoc se.
diaboli arte deceptũ: ut excussus e somno
consilium ñ haberet: quo ꝑfidem & orati¬
onem ꝑiculo repugnaret. Deniq tamdiu
circa se seuisse ignem: quãdiu erumꝑe osti¬
um mente turbatus temptauerit. Nbi uͦ
auxilium crucis & orationis arma repetiᷤ¬
set. medias cessisse fłamas: seq tum sensisse
rorantes. quas male eẽt exꝑtus urentes.
Unde intelligat. quisquis hȩc legerit: tẽp¬

Expanded text:
esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temp
Abbreviated transcription (Latin):
martinus cũ se cubitum collocasset: insuetã
molliciem strati male blandientis horrescit:
qͥppe qͥ nuda humotantũ uno cilicio suꝑiecto
cubare consueuerat. Itaq quasi accepta
ꝑmotus iniuria stramentũ om̃e ꝑiecit: ca¬
su suꝑ fornaculam partẽ paleȩ illius quam
remouerat aggessit: ipse ut erat moris nu¬
da humo lassitudine itineris urgente reqͥ¬
euit. Ad mecdiam fere. noctem ꝑ int̾ruptũ
ut supradiximus pauimentũ ignis estuais
arescentes paleas app̃hendit. Martinꝰ som¬
no excitus. re inopinata anticipiq ꝑiculo.
& maxime ut referebat diabolo insidiante
atq urgente p̃uentus: tardius qmͣ debuit.¬
confugit ad orationis auxiliũ. Nam erumꝑe
foras cupiens. cũ pessulo quẽ ostio obdide¬
rat diu multũq luctatus. grauissimũ c̃ca
se sensit incendium: adeo ut uestem qua
indutus erat ignis assumpserit. Tandem
in se reuersus. ñ in fuga s in dño credens

Expanded text:
se Martinus cubitum conlocasset, insuetam se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in fuga, sed in Domino sciens
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uocatur plenũ ẽ dignitatis & głe: si¬
quidem qui ꝑiculosissimo casu temptatus
euicerit. Ceterũ omissum a me in libello illo
quem de uita ipsius scͥpsimus nemo miret᷑:
cum ibidem sim ꝑfessus me ñ omĩa illius fac¬
ta cõplexum: quia si ꝓsequi uniu̾sa uoluissẽ:
imm̃sum uolumen legentib edidissem. Neꝙ
enĩ sunt tam parua que gessit: ut omĩa potu¬
erint comp̃hendi. S tam̃ hoc de. quo questio
incidit latere ñ patiar. & rem omnẽ ut ge¬
sta est referam: ne forte inconsultum hoc q̃d
ad uituꝑationem beati uiri poterat. opponi.
pret̾misisse iuideamur.
ym ad diocesim qñdam ꝑ sollemni con¬
suetudine. sicut epĩs uisitare eccłias
suas moris ẽ. media fere hyeme martinus
uenisset: mansionem ei in secretario eccłie.
clerici parauerunt: multũq igne scabro ĩa
& ꝑtenui pauimento subdiderunt: lectũ¬
q ei plurimo stramine extruxerunt. Dem

Expanded text:
tatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, sitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssisse uestigio: s ñ ideo minor uidet᷑ mͥ gen¬
dium p̃dicator. quẽ fluctus obsorbuit: & ptꝰ
triduum totidemq noctes emergentẽ ẽ ꝓ¬
fundo unda restituit. Atq haud scio. an
pene plus fuerit uixisse in ꝑfundo: an supͣ
maris ꝑfunda transisse. S hec tu ut arbitror
stulte non legeras: aut lecta ñ audieras. Neq
enĩ absq diuino nutu. istuismodi exempłu
euangłista beatus sacris litteris ꝓtulisset:
nisi ut ex his humana mens erudiretur:
naufragioꝵ atq serpentium casus. & sicut
apłs refert. qui nuditate. fame. latronũq
ꝑiculis głatur. omĩa hec scĩs hominib atq
omĩb ad ꝑpetiendũ quidem ẽẽ cõmunia:
ẜ bis tolerandis atq uincendis p̃cipuam¬
semꝑ iustoꝵ fuisse uirtutem: dum ꝑ omĩa
temptamenta patientes & semꝑ inuicti. tan¬
to fortius uincerent: quanto grauius ꝑtu¬
lissent. Unde hoc quod ad martini infirmi¬

Expanded text:
pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur genpressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuamsemper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo quisquis es: Martinus ideo ñ po¬
tens. ido̾ ñ sc̃s: quia ẽ ꝑiclitatus incendio:
Obeatũ & ꝑ omĩa similem apłis: etiã in his
conuiciis uirũ. Nempe hoc &e de paulo genti¬
les. cũ uiꝑa eum momordisset. sensisse referun¬
tur. Hic homo debet homieida ẽẽ: qũe saluũ
factũ de mari fata uiuere ñ sinunt. At ille
excussa uiꝑa in ignẽ: nichil mali patiebat᷑.
Illi autẽ subito casurum: & repente moriturũ
eũ putabant. S cum uiderent nichil mali
contingere ei: conu̾tentes se dicebant eũ cl̃m
ẽẽ. Alioquin uel horũ exemplo om̃ium mor¬
talium infelicissime. ꝑfidiam tuam coargue¬
re ipse debueras: ut si tibi scandalũ mouerat.
quod martinus fłama ignis uidebat᷑ adtactꝰ:
hunc rursũ ad tactum ad mi̾ta illius & uir¬
tutem referres. quod circũ septus ignib ñ
pisset. Agnosce enĩ miser. agnosce qd̃ nescis:
potentem. rerũ obstante natura. mare pedi¬
bus suꝑgressũ: & instabiles aquas corporeo

Expanded text:
quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo
Abbreviated transcription (Latin):
rat autẽ mulier quecda ceca. que
contractis retrorsum manib ac pedi¬
he: cum parentũ solatio celebrare beatã festi¬
uitatem głosi antistitis expetiuit. Que.
cum die tercia post decursa festiuitate ad
domũ redire cuꝑet. ꝑstrata in sc̃a basilica
orare cepit: ut ei dñs solitam misccdie sue.¬
ostendere. Quod dum cũ lacrimis peteret:
ilico directis manib & pedib stabilitis. ad
scm̃ deducta sepulchrũ. grãs ꝓ accepta sos¬
pitate ꝑegit. Post hec rogat se deduci ad
reddat. qui pedum manuumq restituit.
usum. Hȩc ea dicente: subito energumini
torqueri se ꝑclamant: &e martini adẽẽ pre-¬
sentiam confitentur. S clum diabolus qui
Nam femina que pauloante directa fuerat:
nunc illuminata adẽe beatum antistitem
approbauit.

Expanded text:
rat etiam mulier quaedam caeca, quae contractis retrorsum manibus ac pedibus, cum parentum solatio celebrare beatam festivitatem gloriosi Antistitis expetivit. Quae cum die tertia post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare coepit, ut ei Dominus solitam misericordostendere. Quod dum cum lacrymis peteret, illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se deduci ad reddat, qui pedum manuumque restituit usum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui Nam femina haec, quae paulo ante directa fuerat, nunc illuminata, adesse beatum Antistitem approbavit.
Abbreviated transcription (Latin):
manu debilis uenit. contractis digi
tis: ita ut ungues eius in palmã affixi. de.¬
currente int̾dum sanguine dolorem ei ni-¬
mium generarent. Hic ꝓiciens se ad ante.¬
dictum gloriosi domni lectulum: flens ce
dep̃cans tam dolore instigante qmͣ fide.
postera die directis digitis manũ recepit
incolumem.

Expanded text:
manum debilem contractis digitis detulit, ita ut ungues in palma ejus affixi, decurrente interdum sanguine, dolorem ei nimium generarent. Hic projiciens se ad antedictum gloriosi domni lectulum, flens et deprecans, tam dolore instigante quam fide, postera die directis digitis, manum recepit incolumem.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Duo ceci in eo loco lumen reciꝑe facta ora¬
tione meruerunt: & amplius qm duodeci
a febre frigoritica. depulso tremore con
clagobaldus ce laicus theodorus. dis¬
ab stratu subleuarent᷑. S de sepuleri pulue¬
re hausto: statim conualuerunt.x.
ni: qũã dicitur sc̃s de maximi imꝑa¬
toris thesauro detulisse: de qua supra fri¬
goriticos uirtus sepe ꝓcedit. Nam in accen¬
su febrium quisquis positus. qui cũ tremo¬
re fieri solet aduenerit. & de ea aquam
hauserit: mox sanatur. Est & apud con¬
datẽsim uicum alia eque patena. a sc̃o
exhibita: lapide facta cristallino. simile
infirmis beneficium p̃bens: si fidelit̃ expe¬
tatur. Bodilo unus de notariis nrĩs tan
ta stomachi lassitudine turbatus erat:
ut nec scribere iuxta consuetudiñe nec
exciꝑe ualeret: & que ei dictabant᷑ uix põ¬
derat recensere. S cũ sepius uerbis inere¬
paretur: suꝑ hanc beati uiri patenã qũã

Expanded text:
ti. Duo caeci in eo loco lumen recipere facta orati. Duo caeci in eo loco lumen recipere facta oratione meruerunt, et amplius quam duodecim a febre frigoritica detenti, depulso tremore convDagobaldus, et laicus Theodorus, dye strato sublevarentur. Sed de sepulcri pulvere hausto, statim convaluerunt. CAno, quam dicitur Sanctus de Maximi imperatoris thesauro detulisse, de qua super frigoriticos virtus saepe procedit. Nam in accessu febrium quis positus, qui cum tremore fieri solet, si advenerit, et de ea aquam hauserit, mox sanatur. Est et apud Condatensem vicum, alia quoque patena a Sancto exhibita metallocrystallina, simile infirmis beneficium praebens, si fideliter expetatur. Bodillo unus de notariis nostris, cum stomachi lassitudine animo turbatus erat, ita ut nec scribere juxta consuetudinem valeret nec excipere, et quae ei dictabantur vix poterat recensere, tunc cum saepius verbis increparetur, super hanc beati Viri patenam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
punctus corde ingressus ẽ basilicam: ꝓstra¬
tusq coram altari sc̃o cum lacrimis. p̃cem
fudit ad dñm: nec ante a paium̃to surrexit.
deleret. quia uinculo quo nexus fuerat ab.¬
solutus est. Et in basilicam ingresso: rex ele.¬
uatur a solo. Et sic recipiens incolumem fa-¬
mulum: palatium repẽtiuit. Testabat᷑ autẽ.
maior p̃fatus: hȩc se ab ipsius regis relatio.¬
ne sicut actum narrauimus cognouisse. Sic
enĩ głosus pontifex suã illustrat urbem mi¬
raculis: ut deẽe ñ sentiatur alienis. uit.
as expetiit. Construxerat eñ in eiꝰ honore
basilicam: qũa bis pignerib consecrauit:
meruitꝙ ibi uidere miracula: quȩ sepius
urbs ꝓpria ẽ exꝑta. Nam post duoꝵ aut
trium mensium curricula. litteras eius ac.¬
cepi: in quib indicauit tres paraliticos
contractis pedib aduenisse. Qui statim ut
in basilicam sunt ingressi orationẽ fudert̃:¬
statimq directis uestigiis. sanitati st̃ reddi¬

Expanded text:
punctus corde, ingressus basilicam, prostrapunctus corde, ingressus basilicam, prostratus coram sancto altari, cum lacrymis preces fudit ad Dominum: nec ante a pavimento surrexit, deleret. Quo a vinculo quo nexus fuerat absoluto, ac in basilicam ingresso, rex elevatur a solo, et sic recipiens incolumem famulum palatium repetivit. Testabatur autem major praefatus haec se ab ipsius regis relatione, sicut actum narravimus, cognovisse. Sic enim gloriosus Pontifex suam illustrat urbem miraculis, ut deesse non sentiatur alienis. CAPUTas petiit. Construxerat enim in ejus honorem basilicam, quam his pignoribus consecravit, meruitque ibi suscipere miracula quae saepius urbs propria habet experta. Nam post duorum aut trium mensium curricula, litteras ejus accepi, in quibus indicavit tres paralyticos contractis pedibus advenisse; qui statim ut in basilicam ingressi orationem fuderunt, directis vestigiis, sanitati sunt reddi
Abbreviated transcription (Latin):
tur atrio: ipsi sacrata sunt. Hec audiens
unus pueroꝵ: ait infra se. Utrũ sint hec
huic scõ sacrata an non: ignoro. Unũ scio:
quia deliberatio animi est de his uesei.
Et statim iniecta manu. botrionem cȩpit
incidere: ꝓtinusq dextera adherens camere.
arente lacerto diriguit. Erat enĩ mimus
regis: qui ei ꝑ uerba iocularia. leticiã erat
solitus excitare. S ñ ei adiuuit chachinnꝰ
aliquis: neq p̾stigium artis sue. S cogen¬
de dolore: clamare cepit ac dicere. Succur-¬
rite uiri misero: subuenite opp̃sso: auxilia¬
mini appenso: & scĩ antistitis martini uir-
tali plaga affligor: tali incisione. disiun¬
gor. Egressus quoq rex cũ rem que acta
fuerat didicisset: tanto furore contͣ puerũ
est accensus. ut ei manus uellet abscidere.
famulis. Noli o rex iudicio di tuã adiunge¬
re ultionem: ne forte iniuriam quã mina¬
ris puero. in te retorqueas. Tunc ille com¬

Expanded text:
tur atrio ipsi sacrata sunt. Hoc audiens tur atrio ipsi sacrata sunt. Hoc audiens unus puerorum, ait intra se: Utrum sint haec huic Sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio quod, deliberatio animi mei est ab his vesci. Et statim, injecta manu, caudam botrionis coepit incidere, protinusque dextera ejus adhaerens camerae, arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba jocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non eum adjuvit cachinnus aliquis, neque praetigium artis suae; sed cogente dolore, voces dare coepit ac dicere: Succurrite viri misero, subvenite oppresso, ferte levamen appenso, et sancti antistitis Martini virtutali plaga affligor, tali incisione disjungor. Egressus quoque rex, cum rem quae acta fuerat didicisset, tanto furore contra puerum est accensus, ut ejus manus vellet abscidere,  tamen praeterea famulis: Noli, o rex, judicio Dei tuam adjungere ultionem, ne forte injuriam quam minaris puero, in te retorqueas. Tunc ille com
Abbreviated transcription (Latin):
posito signo erucis tactu salutari palpar&e.
duenerat etam in hac festiuitate
&e florentianus maior cum romulfo
palatii comite: quib ñ parua admiratio
fuit de gła confessoris: ꝑ quem dñs talia tc̃
miracula dignatus est oꝑari. .uiI.
fecimus: quid ab eo didicerim nefas
puto taceri. Tempore quodam causa lega¬
tionis gallitiam adũt: atq ad mironis
regis p̃sentiam accedens. negocia patefe¬
cit. iniuncta. Erat enim eo tempore miro
rex in ciuitate illa. in quã decessor eius ba¬
silicam sc̃i martini ȩdificauerat: sicut in
libro primo huuis oꝑis exposuimꝰ. Ante
huius ȩdis portic̃u: uitium camera exten¬
sa ꝑtraduces. dependentib uius quasi
picta uernabat. Sub hac autẽ erat semi¬
ta: que ad sacre edis ualuas peditem de¬
ducebat. Cumq rex sub hac ambulans
orationis gr̃a illud templũ adiret: dixit.
suis. Cauete ne contingatis unũ ex his
botrionib: ne forte offensam scĩ antistitiꝰ
incurratis. Omĩa enim que in hoc haben¬

Expanded text:
posito signo crucis, tactu salutari palparet. Advenerat etiam in hac festivitate et Florentianus 1119 major cum Romulfo palatii comite. Quibus non parva admiratio fuit de gloria Confessoris, per quem Dominus talia nunc miracula dignatus est operari. CAPUfecimus, quid ab eo didicerim nefas puto taceri. Tempore quodam causa legationis Galliciam adiit, atque ad Mironis regis praesentiam accedens, negotia patefecit injuncta. Erat enim eo tempore Miro rex in civitate illa, in qua decessor ejus basilicam sancti Martini aedificaverat, sicut in libro primo hujus operis exposuimus. Ante hujus aedis porticum, vitium camera extensa per traduces, dependentibus uvis, quasi picta vernabat. Sub hac enim erat semita, quae ad sacrae aedis valvas peditem deducebat. Cumque rex sub hac praeteriens orationis gratia hoc templum adiret, dixit suis: Cavete ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forsitan offensam sancti Antistitis incurratis. Omnia enim quae in hoc haben
Abbreviated transcription (Latin):
Tȩterum cũ iherosolimã inde petiturꝰ
uentis rursum uela cõmiseris: nego¬
cium tibi nr̃i doloris iniungo: ut si unquã
illustris illius prolomaidis litus accesseris:
sollicitus inquiras. ubi sit consepultꝰ ñr ille.
pomponius: nec fastidias uisitare ossa ꝑegͥna.
Multas illi lacrimas tam ex affectu tuo quã
ex nrĩs funde iusceribꝵ: ac licet inani mu¬
nere solũ ipsum flore purpureo. & suaue redo¬
lentib sparge graminib. Dices illi tam̃ s non
asꝑe non acerbe. compatientis alloquio. ñ ex¬
ꝓbrantis elogio: qd̃ si uel te quond̃a uel me
semꝑ audire uoluisset. & martinũ magis ꝙͣ
illum quẽ nominare nolo fuisset imitatꝰ:
nunqm a me tam crudeliter disparatꝰ. igno¬
t pulueris regione tegeretur. naufragi sorte.
p̃doniᷤꝰᷤ passus in medio mari mortẽ: & uix in
extremo nactus litore sepulturam. Uideant.
cere uoluerunt: uideant głam suã: & uł nc̃
adu̾sum me grassari cdesinant uindicati. Hec

Expanded text:
eterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem et uix in extremo nanctus litore sepulturam. uideant cere uoluerunt, uideant gloriam suam et uel nunc aduersum me grassari desinant uindicati. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
uixit in euo: correptaq post febre. diem
exitus sui p̾dicit: horamq abeundi de
mundo p̃nunciat. Quȩ ita felicem exitũ
ꝑegit: ut intra cellulam qua corpꝰ iacebat
exanime. balsama crederes de suda¬
re. Quod om̃ium qui eo tunc ibi
fuimus tempore: magnũ paruit miracłm.
Se & tͥcesimo die cũ eius cõmemorationem
ex more eccłiastico facere conarem᷑. e missa¬
rum sollemnia celebraremꝰ: tanta fraglan-¬
tia eccłiam repleuit: ut omium unguento-¬
rum ac pigm̃toꝵ odores crederes adẽs. Mi¬
do etem̃ rerũ sator hic sibi dicatas animas su¬
is munerib facit effulgere:. qui obsuũ amo¬
rem. nullatenus uoluerunt scłm diligere.
uel amare.

Expanded text:
vixit in aevo, correptaque post febre diem vixit in aevo, correptaque post febre diem exitus sui praedicit, horamque abeundi de mundo praenuntiat. Quae ita felicem exitum peregit, ut intra cellulam qua corpus jacebat exanime, balsama crederes desudare. Quod omnium qui eo tunc ibi fuimus tempore magnum paruit miraculum. Sed et tricesimo die cum ejus commemorationem ex more ecclesiastico facere conaremur, et missarum solemnia celebraremus, tanta fragrantia ecclesiam replevit, ut omnium unguentorum ac pigmentorum odores crederes adesse. Merito etenim rerum Sator hic sibi dicatas animas suis muneribus facit effulgere, qui ob suum amorem nullatenus voluerunt saeculum diligere vel amare.
Abbreviated transcription (Latin):
conspiceret: omnẽq miliciam celi ante gła
eterni iudicis astare conspiceret: audit a
throno uocem dicentẽ. Reuertere: quia ad¬
plene scłm ñ dereliquisti. Scͥptum ẽ enun:
date & dabitur uobis. Et alibi in oratione.
Dimitte nobis debita nr̃a: sicut & nos dimut.¬
timus debitorib nrĩs. Non enim dimisist
sodalib totũ: quia tibi illatas molestias
retinuisti. Reminiscere te adu̾sum tres cõ¬
pares lesos portasse ammos: nec omino in¬
dulgentie medicamine uulnus ex toto
illatũ sanasse. Corrige gͦ mores: cõpone
amimos. quos tepore uel negligentia ma-¬
culasti. Mirum dictu rediens ac uite pͥsti¬
ne reddita. tribe lamentis illatam deꝑmp¬
sit sententiam: reatũq suũ confitetur: so¬
dalesq uocat adu̾sum quas motos animoᷤᷤ
deportarat. ueniamq poscit: ne de tanta
dolositate cdamna incurrat. uite et̃ne. Sex¬
q mensib sanitati reddita. post p̃senti

Expanded text:
conspiceret, omnemque militiam coeli ante gloriam conspiceret, omnemque militiam coeli ante gloriam aeterni Judicis astare conspiceret, audit a throno vocem dicentem: Revertere, quia adplene saeculum non dereliquisti. Scriptum est enim: Date et dabitur vobis , et alibi in oratione: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Non enim dimisisti sodalibus totum, quia tibi illatas molestias retinuisti; reminiscere te adversum tres compares laesos portasse animos, nec omnino indulgentiae medicamine vulnus ex toto illatum sanasse. Corrige ergo mores, compone animos quos tepore vel negligentia maculasti. 5. Mirum dictu! rediens ac vitae pristinae reddita, tristibus lamentis illatam deprompsit sententiam, reatumque suum confitetur, sodalesque vocat adversum quas motos animos deportarat, veniamque poscit ne de tanta dolositate damna incurrat vitae aeternae; sexque mensibus sanitati reddita post praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut. ad supradictũ cenobium uenire queat.
Quo cũ uitam religiosam ꝑ multa annoꝵ spa¬
cia ꝑegisset: euenit ut quoda in tempore p̾fa¬
ta burgundofora febrib corriꝑetur: ac p̾sentis
uite nexib crederetur dissolui. Que gybitrii¬
dis cernens matrẽ monasterii in extremo po¬
sitam ẽẽ: anxia basilicam ingressa. dnm̃ flebi¬
lib postulat uocib. ut antiqũã reminisceis
misccłiam. matr̃e mori ñ sinat: s pͥus se reci¬
piat. ac sodales suas celo recondat: sicq de¬
mũ matrẽ subsequi iubeat. Auditq uocem
ptꝰ lacrimas desuꝑ dicentẽ uade famula xp̃i
ut enĩ petisti optinust. Illa etem̃ sospes suꝑiꝰ
adhuc iungetur: tu uͦ pͥus e carnis uinculis¬
dissolueris. Nec morata du febre corripitur:
ac supp̃mis functa horis animã reddidit.
Cumq ĩa suscepta ab angłis suꝑ ethera uehe.¬
retur. & ante tribunal et̃ni iudicis posita.
candidatoꝵ ut ipsa post referebat cateruaᷤ

Expanded text:
ut ad supradictum coenubium venire queat. ut ad supradictum coenubium venire queat. Quo cum vitam religiosam per multa annorum spatia peregisset, evenit, ut quodam in tempore praefata Burgundofara febribus corriperetur ac praesentis vitae nexibus crederetur dissolvi. Quod Gibitrudis cernens, matrem monasterii in extremo positam esse, anxia basilicam ingressa, Dominum flebilibus postulat vocibus, ut antiquam reminiscens misericordiam matrem mori ne sinat, sed ppiat ac sodales suas caelo recondat, sicque demum matrem subsequi iubeat; auditque vocem post lacrimas desuper dicentem: 'Vade, famula Christi; ut enim petisti, obtinuisti. Illa etenim sospes superis adhuc iungitur; tu dissolveris. Nec morata diu febre corripitur, ac supremis functa horis animam reddidit. Cumque jam suscepta ab angelis super aethera veheretur, et ante tribunal aeterni Judicis posita candidatorum ut ipsa post referebat catervas
Abbreviated transcription (Latin):
noctuq puella frequentaret: cepit contͣ eã
callidi hostis uersutia tela iacere. Aggresss¬
q ꝑ baiulam impedim̃ta parare: ac ne ut ora¬
dorium frequentaret ꝓhibere.. S cũ se angi
puella cerneret. cepit conditoris clementiã
querere:ut que sibi frequentiã orandi ꝓbi¬
beret. atq lumen anime uellet extinguere.
ipsa corporali pͥuaretur. Nec morata diuma
pietas. mox dolore ocłoꝵ eã ꝑculit. ⁊ necessario¬
pͥuauit lumine. Geminauitq parentũ metũ
arbiter clemens: patrẽq eius febrib corripu¬
it. Qui qmͣuis nobilitate tumens. tam̃ ex filis
exemplo iam ad rimorem diuini cultus aspi¬
rabat: postulabatq filiam. ut ꝑ genitore dñm
oret: c si sospitati ꝑ eius int̃cessionem reddat᷑.
in om̃ibr se post eius uoluntati pariturum.
Nec defuit fideliter poscenti salus diu dilara:
amotoq igni febris. pristine ẽ mox genitor
redditus sanitati. Ac deinceps puella postulat:

Expanded text:
noctuque puella frequentaret, coepit contra eam noctuque puella frequentaret, coepit contra eam callidi hostis versutia tela iacere, adgressusque per baiolam, inpedimenta parare ac, ne ut oratorium frequentaret, prohibere. Sed cum se angi puella cerneret, coepit conditoris clementiam quaerere, et quae sibi frequentiam orandi prohiberet atque lumen animae velit extinguere, ipsa ab externo privaretur. Nec morata divina pietas! Mox dolore oculorum perculsa necessarium caruit lumen, geminavitque parentum metum arbiter clemens patremque eius febribus corripuit. Qui quamvis nobilitate tumens, tamen ex filiae exemplo iam ad timorem divini cultus aspirabat postulatque filiam, ut pro genitore Dominum oret, et si sospitate per eius intercessione reddatur, in omnibus se post eius voluntati pariturum. Nec defuit fideliter poscenti salus diu dilata, amotaque igne febris, pristinae est mox genitor redditus sanitati, ac deinceps puella postulat,
Abbreviated transcription (Latin):
stites eẽnt. om̃i intentione ad cultũ religioniᷤ
aspirarent.
dam etenĩ uirgo. Gibitrudis nomine. ge.¬
nere ce religione nobilis: sup̃dictũ cenobiũ cõ¬
uersa a scło petiit. Quã uelut munꝰ gratum:
ouans monasterii mat̃ burgundofora recepit.
Erat enĩ ei consanguinitate ꝓrima. Quȩ tanti
detineretur domo. & spũ sc̃õ monente se cultui
religionis dicare uellet: postulat patrẽ ma¬
tremꝙ ut sibi oratoriũ quo suo conditori ex¬
hiberet famulatũ construerent. S cũ egre
parentes ferrent. erant enĩ ambo ex gene̾
francoꝵ nobiles. nec ꝓrsus eo itinere qd̃ ad
regna ꝑducit cęloꝵ nitebantur ingredi: s
fulciri magis scłarib desiderabant faleram̃¬
tis: & ob hoc sobolem magis desicłabant e filia:
qm sua celo tradere pignera. S cũ nullatenꝰ
puelle animũ ab hac intentione immuta¬
re ualerent: obtemꝑantes eius uotis. parũu
admocłu oracułi construunt. Quod cũ die

Expanded text:
erstites essent, omni intentione ad cultum religionis erstites essent, omni intentione ad cultum religionis aspirarent. dam etenim virgo Gibitrudis nomine, genere et religione nobilis, ad supradictum coenubium conversa a saeculo petiit, quam velut munus gratum ovans monasterii mater Burgundofara recepit; erat enim ei consanguinitate proxima. Quae tanti detineretur domo, et Spiritu sancto monente, se cultui religionis dicare vellet, postulat patri matrique, ut sibi oratorium, quo suo conditori exhiberet famulatum, construerent. Sed cum aegre parentes ferrent, – erant enim ambo ex genere Francorum nobiles, – nec prorsus eo itinere quae ad regna perducit caelorum nitebantur ingredi, sed fulciri magis saecularibus desiderabant faleramentis et ob hoc sobolem magis desiderabant e filia, quam sua caelo tradere pignora. Sed cum nullatenus puellae animum ab hac intentione immutare valerent, obtemperantes eius votis, parvum admodum oraculum construunt. Quo cum die
Abbreviated transcription (Latin):
illa conspicit duos iuuenes suꝑnus uisos ad
se uenire. &. si iam abire uellet sciscitantes.
At illa ouans. uadam inquit hinc dñi mi
uadam: nec amplius in hac uita erumnis
plena detinear: s fuluȩ luci de qua redii
reddar. Sciscitante. gͦ matre burgundofora.
quib talia deꝑmeret dicta: ñ inquit cernis
uiros stola indutos astare. qui me nudiuster-¬
cius ad celos uexerant: & nunc paratos ẽẽ me
eo itinere reducere: Miranti matri ce om̃ib
circũastantib. ultimũ ualedicens p̾senti uita
pͥuata est. Intendentib gͦ in eius exitũ om̃ib.
choros angłicos om̃s audiunt concinere:. et
dulcia modulamina ꝑ aera deferre: metuq¬
simul ac gaudio om̃s ꝓcubuere. Egresseq
foras cellulam qua excubiȩ tenebant᷑: qnͣtũ
auris ualuit humana ꝑtingere. uoces simul
angłicas audierunt canentes. Hanc prim̃ã
huius cenobii exhoetationem dñs famulabꝰ
suis uoluit demonstrare: ut ceterȩ que suꝑ¬

Expanded text:
s, illa conspicit duos juvenes superius visos ad s, illa conspicit duos juvenes superius visos ad se venire, et si jam abire vellet, sciscitantes. At illa ovans: Vadam, inquit, hinc, domini mei, vadam, nec amplius in hac vita aerumnis plena detinear, sed fulvae luci de qua redii reddar. Sciscitante ergo Matre Burgundofara quibus talia depromeret dicta: Non, inquit, cernis viros stola indutos astare, qui me nudiustertius ad coelos vexerant et nunc paratos esse me eo itinere reducere? Miranti Matri et omnibus circumastantibus ultimum vale dicens, praesenti vita privata est. Intendentibus ergo in ejus exitum omnibus, choros angelicos omnes audiunt concinere et dulcia modulamina per aera deferre, metuqsimul ac gaudia omnes perculere, egresseque foris cellulam, qua exubiae tenebantur, quantum auris valuit humana pertingere, voces semper angelicas audierunt canentes. Hanc primam huius coenubii exhortationem Dominus famulabus suis voluit demonstrare, ut ceterae, quae sup
Abbreviated transcription (Latin):
ac multis discussionib inquisitã ad celos
deportantes. ꝑmixtamq angłicis choris et
candidatoꝵ om̃ium insertam multitudini.
cohortantur letos caꝑs de scło triũphos.
Cumꝙ iam ouans uberi exultati¬
one. int̾ eterna gaudia haberetur secura:
& uirginum choris inserta. excellenti gła tri¬
pudians gauderet. & ante conspectũ clem̃¬
tis iudicis astaret: iubetur denuo reduci
in corpus. & tercio die denuo redire. Ad cor¬
pus rursũ reuehunt. imꝑantes ut se uberiꝰ
paratam post tͥduum habeat: ut quadra¬
ginta dierũ circulus impleat᷑. Reu̾sa itaq
in corpore matrẽ uocauit: omnẽq famularũ
dĩ cateruam p̾catur. ut suis orationibr ei sola¬
men ferant: tres adhuc dies sibi uite metam
concessam fuisse testatur. Adueniente gͥ die
dercia. matrẽ adẽẽ postulat: suũq exitum
ut. om̃s expectent p̃catur. Sororib itaq lec
tum illius uallantib. & corporis sospitatẽ pol

Expanded text:
ac multis discussionibus inquisitam ad coelos ac multis discussionibus inquisitam ad coelos deportantes, permistamque angelicis choris et candidatorum omnium insertam multitudini cohortantur laetos capere de saeculo triumphos. Cumque jam ovans uberi exsultatione inter aeterna gaudia haberetur secura, et virginum choris inserta excellenti gloria tripudians gauderet, et ante conspectum clementis Judicis astaret, jubetur denuo traduci in corpus, et tertio die denuo redire. Ad corpus rursum revehunt imperantes, ut se uberius paratam post triduum habeat, ut quadraginta dierum circulus impleatur. 2. Reversa itaque in corpore Matrem vocavit, omnemque famularum Dei catervam precatur ut suis orationibus ei solamen ferant: tres adhuc dies sibi vitae metam concessam fuisse testatur. Adveniente igitur die tertia Matrem adesse postulat, suumque exitum ut omnes exspectent precatur. Astantibus itaque omnibus vitae exitum et corporis sospitatem poll
Abbreviated transcription (Latin):
lectorem. me su¬
ꝑuis fuisse
narraturum
pollicitum:
de cenobio su¬
pra memora¬
do burgundo¬
fore. quod euoriacas uocant: quodq ex
regula beati columbani om̃i intentione et
deuotione construxerat: qnta &e qualia ini-¬
bi rerum sator. obfamularũ suarũ hortami¬
na dignatus ẽ demonstrare miracula.Cũ
iam duce. xp̃o multarũ puellarũ secum
adunatam sub regulari retineret cohortẽ:
quodã in temꝑe una ẽ subiectis nomine
sisetrudis. celleraria monasterii. exitũ uite
ꝑ reuelationem cognouit: quadragintaq
dierum spacio int̾iecto. quo iter pararet am¬
monita. mores corrigeret. uitã emendaret:¬
& se ut in om̃ib paratam habeat imperat.
Gransierunt ex inde tͥginta ce septem dies:
in om̃i religione ꝑacti. Ieiunio ce oratione.
cum fluenti lacrimarũ uigiliar ũqi labo¬
re corpus attriuerat: ut facilius uenturi
itineris uiam aꝑiret. Uenerunt gͦ duo u-¬
uenes candidis circumamicti stolis. anim̃a
a corpore segregantes. uacuũ ferentes ꝑ aerẽ:

Expanded text:
lectorem me superius fuisse narraturum pollicitum de coenobio supramemorato Burgundofarae, quod Evoriacas vocant, quod ex regula beati Columbani omni intentione et devotione construxerat, quanta et qualia inibi rerum Sator ob famularum suarum hortamina dignatus est demonstrare miracula. Cum jam duce Christo multarum puellarum secum adunatam sub regulari disciplina retineret cohortem, quodam in tempore una e subjectis, nomine Sisetrudis, celleraria monasterii, exitum vitae per revelationem cognovit, quadragintaque dierum spatio interjecto, quo iter pararet admonita, mores corrigeret, vitam emendaret, et se ut in omnibus paratam habeat imperat. Transierunt triginta et septem dies in omni religione peracti, jejunio et oratione cum fluenti lacrymarum vigiliarumque labore corpus attriverat, ut facilius venturi itineris viam aperiret. Venerunt ergo duo juvenes candidi circumamicti stolis animam a corpore segregantes, vacuum ferentes per aerem,
Abbreviated transcription (Latin):
.xIIII. De oedinatione ce transitu beati martini.
.xUII. De translatione beati corporis.
UIII. De theodemundo muto¬
.xix De chainemunda ceca.
tr De beato baudino ep̃o.¬
.xxi. De eo qui reliquias sci cameraco detulit.
.xxii. De gallis suaiuis conuersis.
.xxiii. De ultrogota regina.
.xxiiii. De eo qui apustula in exercitu laborabat.
xxu. De castello italie tercio nomine.
xxui. De oleo ciciendilis suꝑ pictura scĩ martini.
.xxuii De placido ꝑcuratore.¬
iii De his que ambianis gesta sunt.
De sirorialensi oratorio.

Expanded text:
. 3. De ordinatione et transitu beati Martini. 6. De translatione beati corporis. 7. De Theodomundo muto. 8. De Chainemunda caeca. 9. De beato Baudino episcopo. 10. De eo qui reliquias sancti Camaraco detulit. 11. De Gallis Suavis conversis. 12. De Ultrogotu regina. 13. De eo qui a pustula in exercitu positus laborabat. 14. De castello Italiae Tertio nomine. 15. De oleo cicendilis sub pictura beati. 16. De Placido procuratore.17. De his quae Ambianis gesta sunt. De Siroialensi oratorio.