comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nũ. Ex hac igitur concupiscen¬
tia carnis qđ nastit᷑. utiq mundo
non dõ nascitur. Dõ autẽ nascit᷑.
cũ exaqua &ꝰ spũ renascitur. Huiꝰ
concupiscentię reatũ regeneratio
sola dimittit. ac ꝑhoc generatio trahit
Ergo ꝗgeneratumẽ regeneret᷑.
ut simil: quia non potest aliter
qđ tracũ e remittat᷑. Ut enim
qd dinsiũm ẽ inparente trahatur
in prole. miris quide modis fit: sed
tamenst. Hȩc in isibilia & infide¬
libus incredibilia. sedtaimen uera
Vt haberent aliquod uinbile
exemplum. hoc inquib dam arbustis
diuina ꝓuidentia curauit. Cur enĩ
non credamus ꝓpt̃ hoc eẽ institutũ.
ut exoliua nascat᷑ oleaster : An
eredendũ non ẽ inaliquare quae
creata ẽ adusas hominũ. creatorẽ
ꝓuidisfe. & instituisse. qd ad geners
humani ualeret exemplũ : Mirũ ẽ
ergo que admodũ apeccati uinculo
ꝑ gram libatigignant tamen eo dẽ
uinculo obstrictos. quos eodẽ modo
oporteat liberari. Fatem᷑ mirum ẽ.

Expanded text:
concupiscentia carnis quod nascitur, utique mundo, non Deo nascitur: Deo autem nascitur, cum ex aqua et Spiritu renascitur. Hujus concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit: ac per hoc generatio trahit. Ergo quod generatum est, regeneretur, ut similiter, quia non potest aliter,  tractum est remittatur. ut enim quod dimissum est in parente trahatur in prole, miris quidem modis fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen uera ut haberent aliquod uisibile exemplum, hoc in quibusdam arbustis diuina prouidentia procurauit. cur enim non credamus propter hoc esse institutum, ut ex oliua nascatur oleaster? an credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum creatorem prouidisse et instituisse, quod ad generis humani ualeret exemplum? mirum est ergo quemadmodum a peccati uinculo per gratiam liberati gignant tamen eodem uinculo obstrictos, quos eodem modo oporteat liberari. fatemur, mirum est.
Abbreviated transcription (Latin):
catũ non finsset adimsũ̃ Adme
Crescite & multiplicamins
adhoc opus bonũ diuersi sexus
diuersa renbra sunt condita:
Quę quuide ante peccatũ ia
erint. sed pudenda non erar
Bespondebit puchicitiȩ ficl
Si peccatu non fusset apad me
in para dỹso securius et potius set
ibi necstimularet mea. mec arti¬

Expanded text:
catum non fuisset admissum. Ad me Crescite, et multiplicamini . Ad hoc opus bonum diversi sexus diversa membra sunt condita, quae quidem ante peccatum jam erant, sed pudenda non erant. Respondebit pudicitiae fides: Si peccatum non fuisset, quid me in paradiso securius esse potuisset, ubi nec stimularet mea, nec alt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ toletimus. carnalbes filiiꝓ pa¬
gantur: absit gͦ. ut fidelis
ł omo cũ audit ab apłos diligite
ixxores uras. concupiscentiam
carins diligat inuxore. quẽ nec
inse ipso debet diligere. andieus
Quis quis dilexerit murdum.
non ẽ caritas patris im ilło. quia omia
quȩ inmumdo sunt. concupiscen¬
tia carnis ẽ. & concupiscentia¬

Expanded text:
quod toleramus, carnales filii propagantur. Absit ergo ut fidelis homo , cum audit ab Apostolo, Diligite uxores vestras, concupiscentiam carnis diligat in uxore, quam nec in se ipso debet diligere, audiens ndo sunt: quisquis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo; quia omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Non adhuc popłs dĩ ꝓpagandꝰ
ẽ generatione carnalit̃. sed iam
regeneratione spiritalit̃ colligendus
Reliquũ ẽ ergo. ut & qui habent
uxores. ñ carnalit̃ concupiscentiae
subiugent᷑. Et quiflent tristicia
p̃sentis mali. gaudeant spe futuri
bons Et qui gaudent propter
temporale aliquod cõmodũ. timeant
aet̾nũ uidicium. Et qui emunt.¬

Expanded text:
est; non adhuc populus dei propagandus est; non adhuc populus dei propagandus est generatione carnaliter, sed iam regeneratione spiritaliter colligendus. reliquum est ergo, ut et qui habent uxores, non carnali concupiscentiae subiugentur, et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent propter temporale aliquod commodum, timeant aeternum iudicium, et qui emunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruandũ popłm dĩ. inquo pro¬
phetiã xp̃i p̃cede oportuit. offici¬
osissima fuit. Nunc iã non habet
illã necessitatẽ. Patet quippe
iã ex om̃ĩb. gentib spiritaliter
gignendoꝵ. unde cumq carnaliter
nati fuerant. copia filiorum:
Et quod scriptũ ẽ tẽpus aplettendi.
& tempus continendi ab ãplexu.
ꝑ illud atq hoc tẽpus agnoscitur
at tributũ Illud quippe fuit
amplectendi. hoc autẽ continendi
ab amplexu. ltaq & apłs cumhinc
loqueret᷑. ait hoc autẽ dicofr̃s.
tẽpus breue ẽ: Reliquum est.
ut & hi qui habent uxores. tãquam
non habentes sint. Et quiflent.
quasi nonflentes. Et quigaudent.
tamꝗ non gaudentes: Et quiemunt.
quasi ñementes. Et quiutuntur
hoc mundo. quasi ñ utant᷑. Pręterit
enĩ figura huius mundi. Uolouos
sine sollicitudine eẽ. Ihȩc om̃ia
ut exponendo aliqud hinc breuit̃
dicam. sic existimo intelligenda.
Hoc in quit dicofrs̃. Tempus breue

Expanded text:
seruandum populum dei, in quo proseruandum populum dei, in quo prophetiam Christi praecedere oportuit, officiosissima fuit, nunc iam non habet illam necessitatem. patet quippe iam ex omnibus gentibus spiritaliter gignendorum, undecumque carnaliter nati fuerint, copia filiorum. et quod scriptum est: tempus amplectendi et tempus continendi ab amplexu, per illud atque hoc tempus agnoscitur distributum; illud quippe fuit amplectendi, hoc autem continendi ab amplexu. Itaque et apostolus, cum hinc loqueretur, ait: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est ut et qui habent uxores tamquam non habentes sint, et qui flent, tamquam non flentes, et qui gaudent, tamquam non gaudentes, et qui emunt, tamquam non ementes, et qui utuntur hoc mundo, quasi non utantur; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos sine sollicitudine esse. haec omnia, ut exponendo aliquid hinc breuiter dicam, sic existimo intellegenda. hoc, inquit, dico, fratres: tempus breue
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sola quȩ noninde nata est.
non fuit caro peccati. quam us
coniugalis concubitus qui fit in¬
tentione generandi. nonsit ipse
peccatum. quia uoluntas animi
sequentẽ ducit ñducentẽ sequit᷑
corporis uoluptatẽ. nec humanum
arbitriũ trahitur subiugante pecca
to. cum iuste redigitur inusum
generandi. plaga peccati. Huius
plage quidã pruritus. in adulterioꝵ
& fornicationũ. & quorũ libet stupro¬
rum atq immunditiarũ fȩditatib
regnat. In conubioꝵ uero necessitudi¬
sub seruit . Ibi dednõ talis turpitu¬
do damnatur. hic depedissequo
tals honestas uerecundatur Non
ẽ igitur hȩc libido nuptiarum
bonũ. sed obscenitas peccantium.
necessitas generantiũ. lasciuiarũ
ardor. nuptiarũ pudor: Cũ ergo
coniuges maneant. qͥ exconsensu
cõcumbere desinunt: sic manserunt
coniuges ioseph & maria. qui
concũbere nec cȩperant. Hȩc
enĩ ꝓpagatio filioꝵ quȩ inscĩs
patrib propt̃ generandũ & con¬

Expanded text:
quidem, sola quae non inde nata est, quidem, sola quae non inde nata est, non fuit caro peccati. Quamvis conjugalis concubitus, qui fit intentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona voluntas animi sequentem ducit, nec ducentem sequitur corpus voluptatem, nec humanum arbitrium tto, cum iuste redigitur in usum generandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur haec libido nuptiarum bonum, sed obscenitas peccantium, necessitas generantium, lasciuiarum ardor, nuptiarum pudor. cur ergo non coniuges maneant, qui ex consensu concumbere desinunt, si manserunt coniuges Ioseph et Maria, qui concumbere nec coeperunt? Haec enim propagatio filiorum, quae in sanctis patribus propter generandum et con
Abbreviated transcription (Latin):
se etiã sine carnis cõmixtione
coniuges eẽnt. Vnde &series
generationũ cũ parentes xpicone¬
xione successionis cõmemorantur.
usq ad ioseph potius sicut faccũ ẽ
fuerat ꝑducenda. nemillo coniugio
iurili sexui utiq potiori fieret in¬
iuria. cũ nihil ueritati periret. qr
ex semine dauid ex quo uenturus
prȩdicatus ẽ xp̃c. & ioseph erat &
maria. Omẽ itaq nuptiarũ bonũ.
impletum ẽ in illis parentib. xpĩ.
Proles. fides. sacram̃tũ Prolem.
cognoscimus ipsũ dñm iħ m. Pidem.
quia nullũ adulteriũ. Sacramtum.
quia nullũ diuortĩ. Solus ibi
nuptialis concubitꝰ non fuit. quia
incarne peccati fieri ñ poterat sine
illa carnis concupiscentia quae
accidit expeccato. sine qua concipi
uoluit. qui futurꝰ erat sine peccato.
non in carne peccati. sed insimilitu¬
dine carnis peccati:  Ut hinc etiã
doceret. omnẽ quȩ de concubitu
nascit᷑. carnẽ eẽ peccati. quando¬

Expanded text:
se etiam sine carnis commixtione se etiam sine carnis commixtione coniuges essent. unde et series generationum, cum parentes Christi conexione successionis commemorantur, usque ad Ioseph potius, sicut factum est, fuerat perducenda, ne in illo coniugio uirili sexui utique potiori fieret iniuria, cum ueritati nihil periret, quia ex semine Dauid, ex quo uenturus praedictus est Christus, et Ioseph erat et Maria. Omne itaque nuptiarum bonum inpletum est in illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. prolem cognoscimus ipsum dominum Iesum, fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum diuortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi unon in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem, quae de concubitu nascitur, carnem esse peccati; quando
Abbreviated transcription (Latin):
uhuerusalẽ Itẽ paulopost. Et dix̃
mat᷑ eius adillũ. Flli quid fecisti nobis
sic: Ecce pat̾ tuus. & ego. dolentes
quȩrebamus te. Atilleut ostenderet
habere se prȩt illos patrẽ. qui eum
genuit p̃t̃ matrẽ. respondit eis
Quid ẽ quod me quȩrebatis:
Nesciebatis quia iihis quȩ patris
mei sunt oportet me eẽ : Et rursus.
ne hoc dicto parentes illos negasse
putaret᷑. euangłista sẽcutꝰ adiunx̃.
Et ipsi ñ intellexer̃ uerbũ. quod
locut ẽ adillos. Et descendit cũ eis
&uenit natareth. & erat subditꝰ illis
Quib. subditus. nisi parentibus:
Quis autẽ subditus. nisi dñs iħc :
Qui cũ informa dĩ eẽt. ñ rapinam
arbitratus ẽ ẽẽ aequalis deo
Curergo illis subditus. qͥlonge infra
formã dei erant. nisi quia semet ipsũ
ex inaniuit. formã serui accipiens.
cuius forma& parentes erant :
Sed cũ illo non seminante. illa pepe¬
risset. ꝓfecto nec ipsius formae
serui parentes amboeẽnt. nisi int̾

Expanded text:
in Hierusalem; item paulo post: et dixit in Hierusalem; item paulo post: et dixit mater eius ad illum: fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. at ille ut ostenderet habere se praeter illos patrem, qui eum genuit praeter matrem, respondit eis: quid est quod me quaerebatis? nesciebatis quia in his, quae patris mei sunt, oportet me esse? et rursus, ne hoc dicto parentes illos negasse putaretur, euangelista secutus adiunxit: et ipsi non intellexerunt uerbum quod locutus est ad illos. et descendit cum eis et uenit Nazareth et erat subditus illis. quibus subditus nisi parentibus? quis autem subditus nisi Iesus Christus, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo? cur ergo illis subditus, qui longe infra formam dei erant, nisi quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius formae parentes erant? sed cum illo non seminante illa peperisset, profecto nec ipsius formae serui parentes ambo essent, nisi inter
Abbreviated transcription (Latin):
ierunt. quȩ carius concordiusque
seruanda sunt. ñ uoluptarus corpoꝵ
nexib. sed uoluntarus affectibus
acciꝑe mariam coniugem tuam:
Coniunx uocatur exprima dispen¬
sationis fide. quã concubitu nec
cognouerat nec fuerat cogniturus
Nec perierat. nec mendax mansẽrat
coniugis appellatio. ubi nec fuerat
nec futura erat carnis ulla cõmixtio
Erat quippe illa uirgo ideo sanctius
& mirabilius iocunda suo uiro. quia
etiã fȩcunda sine uiro. prole dispar.
fide cõpar. Propt̃ quod fidele con
ambo meruerunt Et non solũ
illa mater. uerũ etiã ille pater
eius. sicut con iunx matris eius
Vtrũq mente. non carne. Siue¬
tamen ille pat̾ solamente. siue illa
mat̃ & carne. parentes tam̃ ambo
humilitatis eius. ñ sublimitatis
Infirmitatis. non diuinitatis. Neq
enĩm̃titur euangłiũ. ubi legitur
Et erat pat̾ eius & mat̾ mirantes.
suꝑ his. quȩ dicebant᷑ deillo. &alio loco
Et ibant parentes eius ꝑ om̃s annos

Expanded text:
ierunt, quae carius concordiusque ierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis affectibus accipere Mariam coniugem tuam. coniux uocatur ex prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognouerat nec fuerat cogniturus; nec perierat nec mendax manserat coniugis appellatio, ubi nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. erat quippe illa uirgo ideo sanctius et mirabilius iucunda suo uiro, quia etiam fecunda sine uiro prole dispar. fide conpar. propter quod fidele coniristi uocari ambo meruerunt et non solum illa mater uerum etiam ille pater eius sicut coniux matris eius, utrumque mente, non carne. siuetamen ille pater sola mente siue illa mater et carne, parentes tamen ambo humilitatis eius, non sublimitatis, infirmitatis, non diuinitatis. neque enim mentitur euangelium, ubi legitur: et erant pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo, et alio loco: et ibant parentes eius per omnes annos
Abbreviated transcription (Latin):
iuranuptiarũ. ut potius sint inter se
coniuges qui ab alterutro separati
sunt. quã cũhis quib. aliis adhȩserunt
Cumalus quippe adulteri ñ ẽẽnt.
usi ad alterutrũ coniuges ꝑmanerent
Deniq mortuo uiro. cũ quo uerũ
conubiũ fuit. fieri uerũ ñ potest.
cũ quoprius adulteriũ fuit. Ita
manet int̃ uiuentes quiddã conui¬
gale. quod nec separatio. nec cum
altero copulatio possit auferre
Manet autẽ ad noxã criminis. non
ad uinculũ fȩderis. sicut apostata
anima uelut de coniugio xp̃i rece¬
dens. et iam fide ꝑdita. sacram̃tũ
fidei ñ amittit. qđ lauacro regene¬
rationis accepit Redderetur enuim
proculdubio redeunti. si amisisset
abscedens. Habet hoc autẽ qui
recesserit ad cumulũ supplicii. non
ad meritũ prȩmii. Quib. uero pla¬
cuerit ex consensu abusu carnalis
concupiscentiȩ in ꝑpetuũ conti¬
neri. absit ut uinculũ int̃ illos
coniugale rũpatur. in qͦ firmius
erit. quomagis ea pacta secum in¬

Expanded text:
iura nuptiarum, ut potius sint inter se coniuges qui ab alterutro separati sunt quam cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima uelut de coniugio Christi recedens etiam fide perdita sacramentum fidei non amittit, quod lauacro regenerationis accepit. redderetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus uero placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum in
Abbreviated transcription (Latin):
scli. ex terior homanr corrũpit̾.
filiidei. interiorrenouatur
dedie indiẽ. quã uis & ipse
scificatus sit. & spem futurae
in corruptionis accepit: ꝓpter
quod & tempłũ cdĩ merito dicit᷑.¬

Expanded text:
rrumpitur, filii Dei, interior renovatur de die in diem » . « Quamvis et ipse ctificatus sit, et spem futurae incorruptionis acceperit, propter quod et templum Dei merito dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Nemestis ur̃i. Emotiem etiis
peit tragno: glorificate ergo
solũ propt̃ p̃sentẽ ic̃ficacionẽ.
sed maxime ꝓpt̃ illam sp̃em
diccũ ẽ. dequaide alioloco
diit. Sed & nos ips̃ primitias
p̃s habentes. & ipsi in nob̾met¬
ipsis in gemiscimus. ad optionẽ

Expanded text:
n estis vestri; empti enim estis pretio magno. Glorificate ergo solum propter praesentem sanctificationem, sed maxime propter illam spem dictum est, de qua idem alio loco dicit: Sed et nos ipsi primitias spiritus habentes, et ipsi in nobismetipsis in
Abbreviated transcription (Latin):
etiam infideles. ⁊ elantes carnem:
Quis enĩ quã libet impius. uult
adulterã uxorẽ: Aut quȩ mulier.
quam libet impia. uult adulterũ
uirũ : Hoc in conubio bonum.
Naturale ẽ quidẽ. carnale tam̃.
Sȩd menbrũ xpĩ coniugis ad¬
ulterium coniugidebet timere.
non sibi. & axp̃o sperare fidei prȩ¬
mium quam ex hibet coniugr
Sacram̃tũ uero. qđ nec separati
& adulterati amittunt coniuges
concordit̃ casteq custodiant
Solum ẽ etiam. quod etiam
sterile coniugiũ tenet iure
pietatis. iam spe fecunditatis
amissa ꝓpt̃ quã fuerat copulatũ.
Hȩc bona nuptiarũ laudet in
nuptus. qui laudare uult nuptias
Carnis autẽ concupiscentia
ñ ẽ nuptus imputanda. sed coleran¬
da. Non enĩ ẽ naturali conubio
ueniens bonũ. sed ex antiquo
peccato accidens malũ. Propter
hanc gͦ fit. ut etiã deiustis & le¬
gitimis nuptus filioꝵ dĩ. non
regenerati sunt: ñ ex hoc generant
quo filii dĩst̃. sed ex quo adhuc filii

Expanded text:
etiam infideles zelantes carnem; etiam infideles zelantes carnem; quis enim uir quamlibet inpius uult am uxorem? aut quae mulier quamlibet inpia uult adulterum uirum? hoc in conubio bonum naturale est quidem, carnale tamen. sed membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibi et a Christo sperare fidei praemium, quam exhibet coniugi. sacramentum uero, quod nec separati et adulterati amittunt, coniuges concorditer casteque custodiant. solum est enim quod etiam sterile coniugium tenet iure pietatis iam spe fecunditatis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bona nuptialia laudet in nuptiis, qui laudare uult nuptias. carnis autem concupiscentia non est nuptiis inputanda, sed toleranda. non enim est ex naturali conubio ueniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de iustis et legitimis nuptiis filiorum dei nonregenerati sunt, non ex hoc generant quo filii Dei sunt, sed ex quo adhuc filii
Abbreviated transcription (Latin):
ab amplexu. non habet huiꝰ officii
necessitatẽ. adiacente undiq in
om̃ib gentib. tanta fertilitate
gignendorũ spiritalit̃ filiorum.
illud pocius excellentis continentiȩ
bonũ. qui potesł capere capiat.
Quiuero id caꝑe non potest. & si
acceperit uxorẽ ñpeccat. et
femina si se ñ continet. nubat: Bo¬
nũ ẽ enĩ homini mulierẽ ñ tangere
in continentiȩ necadat in ruinã
flagitioꝵ. excipiat᷑ honestate
nuptiarũ. Quod enĩ ait apłs
defemimis. uolo igr̃ uiniores nub̃e.
hoc & demarib. dici potest. uolo
iuniores uxores ducere. ut ad
utrũq sexum ꝑtineat filios pro¬
creare. patres. & matres familias eẽ.
nullã occasionẽ dare aduersario.
i aledicti gratia lnnuptus tamen
bona coniulia diligantur. Proles.
fides. sacram̃tum. Sed proles. non
ut nascat᷑ tantũ. uerũ etiam ut
renascat᷑. Nascit̾ nãq ad pęnam.
nisi renascatur ad uitam. ꝥ ides
autẽ. non qualẽ habent int̾ se

Expanded text:
ab amplexu non habet huius officii ab amplexu non habet huius officii necessitatem adiacente undique in omnibus gentibus tanta fertilitate gignendorum spiritaliter filiorum, illud potius excellentis continentiae bonum qui potest capere, capiat; qui uero id capere non potest, et si acceperit uxorem, non peccat, et femina, si se non continet, nubat. bonum est enim homini mulierem non tangere.incontinentiae, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipiatur honestate nuptiarum. quod enim ait apostolus de feminis: uolo igitur iuniores nubere, hoc et de maribus dici potest: uolo iuniores uxores ducere, ut ad utrumque sexum pertineat filios procreare, patres et matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia\'. In nuptiis tamen bona nuptialia diligantur: proles, fides, sacramentum. sed proles, non ut nascatur tantum uerum etiam ut renascatur; nascitur namque ad poenam, nisi renascatur ad uitam. fides autem, non qualem habent inter se
Abbreviated transcription (Latin):
uincitur: Aliquando eo usque
ꝑuenit hȩc libidinosa crudelitas.
uł libido crudelis. ut etiam steri¬
litatis uenena procuret. Et si
nihil ualuerint. conceptos fȩtus
aliquo modo intra inscera ex tinguat
acfundat. uolendo suam prolem
prius interire quam uiuere Aut si
in utero iam uiuebat. occidi antequã
nasci. Prorsus si ambo tales sunt:
coniuges ñ sunt: Et siabinitio tales
ambo sunt tales. audeo dicere.
aut illa ẽ quodam modo mariti
meretrix. aut ille adult̃ uxoris.
Quia igitur nuptiȩ tales eẽ non
possunt. quales primoꝵ hominum
sipeccatũ ñ prȩcessisset eẽ potuer.
sint tales. quales scõꝵ patrũ fuer̃.
ut pudenda carnis concupiscentia
quȩ inparadr̃so nec ante peccatũ
fuit. nec post peccatũ eẽ ꝑmissa ẽ.
quia necesse ẽ in corpore mortis huiꝰ
ut sit. non ei seruiatur. sed ipsa
potius non nisi ad ꝓpagandã ꝓlem
serure cogatur: Aut quia hoc tempꝰ
quod iam eẽ diximus continendi

Expanded text:
uincitur. aliquando eo usque uincitur. aliquando eo usque peruenit haec libidinosa crudelitas uel libido crudelis, ut etiam sterilitatis uenena procuret et si nihil ualuerit, conceptos fetus aliquo modo intra uiscera extinguat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris. Quia igitur nuptiae tales esse non possunt, quales primorum hominum, si peccatum non praecessisset, esse potuerunt, sint tales, quales sanctorum patrum fuerunt, ut pudenda carnis concupiscentia, quae in paradiso nec ante peccatum fuit nec post peccatum esse permissa est, quia necesse est in corpore mortis huius ut sit, non ei seruiatur, sed ipsa potius nonnisi ad propagandam prolem seruire cogatur. aut quia hoc tempus, quod iam esse diximus, continendi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam iste concubitus quoseruit᷑
concupiscentiȩ sic agit᷑ ut impediat᷑
fȩtus quẽ postulant nuptiae:
Sed tamen aliud ẽ non cõcũbere
nisi sola uoluntate generandi. qđ
non habet culpam: Aliud autem
carnis quidẽ concumbendo appe¬
tere uoluptatẽ. sed non prȩter
conugẽ. qđ uenialẽ habet culpã.
quia& sinon causa ꝓpagandȩ ꝓlis
concũbitur. non tam̃ hunis libidi¬
nis causa ꝓpagationi prolis ob¬
sistit᷑. siue uotomalo. siue oꝑe malo
Nam hoc qui faciunt. quam uis
uocent᷑ coniuges non sunt. nec
ullã nuptiarũ retinent ueritatẽ.
sed honestũ nom̃ uelandȩ turpitu¬
dini optendunt. Produnt᷑ autẽ.
quando eo usq ꝓgrediunt᷑. ut ex¬
ponant filios. qui nascunt᷑ inuitis
Oderunt enĩ nutrire. uł habere.
quos gignere metuebant. Itaq
cũ in suos seuit. quos nolens genuit.
tenebrosa iniquitas clara iniquitate
in lucẽ promitur. & occulta turpi¬
tudo. manifesta crudelitate con¬

Expanded text:
etiam iste concubitus, quo seruitur etiam iste concubitus, quo seruitur concupiscentiae, sic agitur, ut inpediatur fetus, quem postulant nuptiae. Sed tamen aliud est non concumbere nisi sola uolnon habet culpam; aliud autem carnis quidem tere uoluptatem, sed non praeter coniugem, quod uenialem habet culpam, quia, etsi non causa propagandae prolis concumbitur, non tamen huius libidinis causa propagationi prolis obsistitur siue uoto malo siue opere malo. nam qui hoc faciunt quamuis uocentur coniuges, non sunt nec ullam nuptiarum retinent ueritatem, sed honestum nomen uelandae turpitudini obtendunt. produntur autem quando eo usque progrediuntur, ut exponant filios, qui nascuntur inuitis. oderunt enim nutrire uel habere, quos gignere metuebant. itaque cum in suos saeuit, quos nolens genuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate in lucem promitur et occulta turpitudo manifesta crudelitate con
Abbreviated transcription (Latin):
sic alia toleranda st̃. ne indã nabilia
flagicia. id ẽ fornicationes. uel
ad ulteria corruatur Propt̃ quod
uitandũ malũ. etiã illi concubitus
coniugũ qui non fiunt causa gene¬
randi. sed iuctrici concupiscentiȩ
seruiunt. in quib iubentur non
fraudare inuicẽ. ne tẽptet eos
sathanas propt̃ in continentiam.¬
Hoc autẽ dico scđm ueniã. ñ scđm
imꝑium. Ubi gͦ uenia danda ẽ.
aliquid culpe ẽẽ nulla ratione
negabitur. Cum igit᷑ culpabilis
non sit generandiintentione con¬
cubitus. qui proprie nuptus impu¬
tandus ẽ. quid scđm ueniã conce¬
dit apłs. nisi qđ coniuges. dum se
non continent. debitũ ab alteru¬
tro carnis exposcunt. ñ uoluntate
ꝓpaginis. el libidinis uoluptate:
Quȩ tamen uoluptas. non propt̃
nuptias cađt inculpã. sed propt̃
nuptias accipit ueniã. Quocirca
etiã hinc sunt laudabiles nuptiȩ.
quia & illud qđ nonꝑtinet adse.
ignoscifaciunt ꝓpt̃ se Neq enĩ

Expanded text:
sic alia toleranda sunt, ne in damnabilia sic alia toleranda sunt, ne in damnabilia flagitia, id est in fornicationes uel adulteria conruatur. propter quod uitandum malum etiam illi concubitus coniugum, qui non fiunt causa generandi, sed uictrici concupiscentiae seruiunt, in quibus iubentur non fraudare inuicem, ne temptet eos satanas propter intemperantiamhoc autem dico secundum ueniam, non secundum imperium. ubi ergo uenia danda est, aliquid esse culpae nulla ratione negabitur. cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis inputandus est, quid secundum ueniam concedit apostolus, nisi quod coniuges, dum se non continent, debitum ab alterutro carnis exposcunt non uoluntate propaginis, sed dinis uoluptate? quae tamen uoluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit ueniam. quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiae, quia et illud, quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
mi
sic habendo possideant. ut amando
non hȩreant. IꝘ qui utuntur
hoc mundo. transire se cogitent
ñ manere. Prȩterit enĩ figura
huius mundi Uolo uos inquit
sine sollicitudine eẽ. Hoc est
uolo sursum cor. in his quȩ non
prȩtereunt. uos habere: Deinde
sub iungit & dicit. Quisine uxore
ẽ. cogitat ea quȩ sunt domini.
quomͦ placeat dño. Qui autem
matrimonio iunctus ẽ. cogitat¬
ea quae sunt mundi. quomodo
placeat uxori. Atq ita quodã modo
exponit. qđ supra dixerat. qui
habent uxores. tãꝗ ñ habentes sint.
Qui enĩ sic habent uxores. ut cogitent
ea quȩ sunt dñi. quomodo placeant
domino. nec in his quȩ sunt mundi
cogitent placere uxoribus. tamꝗ
non habentes sunt. Qđ ea felicitate
fit. quando & uxores tales sunt. ut
ẽis mariti non ideo placeant quia
diuites. quia sublimes. qr genere
nobiles. qr carne amabiles. sed quia
fideles. quia religiosi. quia pudici.
quia uiri boni sunt. Uerũ in conu-¬
gatis ut haec optanda atq laudanda.

Expanded text:
i sic habendo possideant, ut amando non haereant, et qui utuntur hoc mundo, transire se cogitent, non manere; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos, inquit, sine sollicitudine esse, hoc est: uolo sursum cor in his quae non praetereunt uos habere. deinde subiungit et dicit: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino;qui autem matrimonio iunctus est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, atque ita quodam modo exponit quod supra dixerat: qui habent uxores, tamquam non habentes sint. qui enim sic habent uxores, ut cogitent ea quae sunt domini, quomodo placeant domino, nec in his quae sunt mundi cogitent placere uxoribus, tamquam non habentes sunt. quod ea facilitate fit, quando et uxores tales sunt, ut eis mariti non ideo placeant, quia diuites, quia sublimes, quia genere nobiles, quia carne amabiles, sed quia fideles, quia religiosi, quia pudici, quia uiri boni sunt. Verum in coniugatis ut haec optanda atque laudanda,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtorda & ora gestantiũ e erut
a potestate tenebratũ. inregnum
dñ sui trans ferantur: Quid ergo
ineis ẽ ꝑ quod in potestate dia¬
boli teneant᷑.: donec eruant᷑ inde.
ꝑsacramentũ haptismatis xp̃i.
Quid.ẽ. nsi peccatũ: Non enim
aliud inuenit diabolus unde
posset humanam suo iuri mancipare
natiton. quã bonã bris auttm
mstituut Nullũ aat pecatum
ui funt. nisi inde lauacra regene¬
rationis. & xp̃ĩ sanguine redima¬
tur. & transeant inrrgcũ redẽ do¬
ris suiftusinata prie sinte captiu¬
toris ssu. & cdata petristate qua

Expanded text:
per corda et ora gestantium, ut eruti a potestate tenebrarum in regnum sui domini transferantur. quid ergo in eis est, per quod in potestate diaboli teneantur, donec eruantur inde per sacramentum baptismatis Christi? quid est nisi peccatum? non enim aliud inuenit diabolus, unde posset humanam suo iuri mancipare naturam, quam bonam bonus auctor instituit. nullum autem peccatum iui sunt, nisi inde lauacro regenerationis et Christi sanguine redimantur et transeant in regnum redemptoris sui frustrata potestate captiuatoris sui et data potestate, qua
Abbreviated transcription (Latin):
generaret filios. passus ẽ interire
Ergo propt̃ generationẽ successio¬
nis humanȩ debuit mulier adici
uiro. Deniq hȩc ipsa uerba decla
catura erat. tam̃ redemptionẽ sibi
paritura nondebuit ab isu diuinȩ
oꝑationis exludi. Quã uis enim

Expanded text:
generaret filios, passus est interire. generaret filios, passus est interire. ergo propter generationem successionis humanae debuit mulier adici uiro. denique hoc ipsa uerba declarcatura erat, tamen redemptionem sibi paritura non debuit ab usu diuinae operationis excludi. quamuis enim
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dictũ sit ñ eẽ bonũ solum
hominẽ. cũ sciamus anteꝗ fieret
mulier. ñ errauit adã. postea uero
quã mulier facta ẽ. prior diuinũ
p̃uaricata mandatũ etiã uirum
suũ traxerit in errorẽ. incentiuũ
eius ex titerit. Sugit᷑ uiro culpȩ
auctor ẽ mulier. quẽ admodũ ꝓbono
uidet᷑ adiecta: Clerũsi consideres
quia dõ uniuersitatis ẽ cura. inueni¬
es plus placere deo debuisse id inqͦ
ẽẽt causa uniuersitatis. quã cõde¬
mnendũ fuisse illud inqͦeẽt causa
peccati. Et ideo quia ex uirosolo
ñ poterat humanieẽ generis ꝓpa¬
gatio. ꝓminciauit ds̃ non eẽ bonũ
solũ hominẽ Maluit enĩdeus
plures eẽ quos saluos facere posset.
quib donaret peccatũ. quã unũ
solũ adam quiliber ẽẽt aculpa.
Deniq quia idem utriusq auctor
ẽ oꝑis. uenit in hunc mundũ. ut
saluos faceret peccatores. Postre¬
mo nec cain parricidureũ. priꝰquã

Expanded text:
etiam dictum sit non esse bonum solum etiam dictum sit non esse bonum solum hominem. cum sciamus quia antequam fieret mulier non errauerit Adam. posteaquam uero mulier facta est, prior diuinum praeuaricata mandatum etiam uirum suum traxerit in errorem et incentiuum eius extiterit. si igitur uiro culpae auctor est mulier, quemadmodum pro bono uidetur adiecta? uerum si consideres quia deo uniuersitatis est cura, inuenies plus placere domino debuisse id in quo esset causa uniuersitatis quam condemnandum fuisse illud in quo esset causa peccati. et ideo quia ex uiro solo non poterat humani esse generis propagatio, pronuntiauit dominus non esse bonum solum hominem esse. maluit enim deus plures esse quos saluos facere posset, quibus donaret peccatum quam unum solum Adam, qui liber esset a culpa. denique quia idem utriusque auctor est operis, uenit in hunc mundum, ut saluos faceret peccatores. postremo nec Cain parricidii rerum, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ insingulis oꝑib. suis
Nam dixisse illic bonũ eẽ. quia
homo factus. ẽ. inuenit᷑ hoc esse
contrarium. ut hic bonũ non eẽ di¬
ceret. cũ insuꝑiorib bonũ eẽ dixis¬
set. Sed hoc ibi cognosce. ubi
solũ adam fecit. cęterũ ubi cõmunit̃
cõp̃hendit uirũ & mulierẽ factos. licet
ne ibi quidem dixerit specialit̃. tam̃
quia postea habet. uidit ds̃ omnia
ẽ declaratũ. bonũ eẽ. qđ & uir sit
factus & mulier ¶ Sed ex hac quȩ¬
stione. alia quȩstio rursus emersit
Quomodo enĩ quando solus factꝰ
adam. ñ dictũ ẽ bonũ eẽ factum
adam. quando autẽ & mulier exeo
facta ẽ. tunc eẽ bona omĩa cõp̃hen¬
sum ÷. Licet illic omnẽ laudauerit
creaturã. & uniuersitatis creatiosit
ꝓbata. qm̃ in homine naturȩ p̃di¬
cata cõmunitas ẽ. tam̃ ñ uidet᷑ ociosũ:
Quaratione ubi solus factus est
adam. ñ solũ nequaꝗ p̃dicatio
boni cõplacito oꝑi adiecta sit. sed

Expanded text:
quemadmodum in singulis operibus suis. quemadmodum in singulis operibus suis. nam si dixisset illic bonum esse quia homo factus est, inueniretur hoc esse contrarium, ut hic bonum non esse diceret, cum in superioribus bonum esse dixisset. sed hoc ibi cognosce, ubi solum Adam fecit. ceterum ubi communiter conprehendit uirum et mulierem factos, licet ne ibi quidem dixerit specialiter, tamen quia postea habet: uidit deus omnia est declaratum bonum esse quod et uir sit factus et mulier. sed ex hac quaestione alia quaestio rursus emersit. quomodo enim quando solus factus Adam, non dictum est bonum esse factum Adam, quando autem et mulier ex eo facta est, tunc esse bona omnia conprehensum est? licet illic omnem laudauerit creaturam et uniuersitatis creatio sit probata, quoniam in homine naturae praedicata communitas est, tamen non uidetur otiosum, qua ratione, ubi solus factus est Adam. non solum nequaquam praedicatio boni conplacito operi adiecta sit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
complantati inquit sumus similitu¬
dini mortis eius. simul & resurrecti¬
oni erimus. Scientes quia uetus
homo nr̃ simul crucifixus est cruci.
ut destruat᷑ corpuspeccati. ut ultra
non seruiamus peccato. ¶ Sic̃ autẽ¬
figuras multas diximus itȩ. itaetiã
mortis inueniemus. Dicitur enim
mors mala. scđm illud: Anima quȩ
peccat. ipset morietur. ¶Dicit᷑ mors
cõmunit̃. sic̃ habes. Uerbi gratia.
quia adam uix̃ totannos. & mor¬
tuus ẽ. & appositus ad patres suos.
¶Dicit᷑ etiam mors. ꝑbaptismatis
sacram̃tũ. sicut habes Consepulti
enĩ sumus cum illo ꝑbaptismum in
morte . Et alibi. Si autẽ mortui
etiam uiuemus cũ illo. Uides
quia mors quidẽ appellatione
iudicat᷑ : Sedhȩc uita sit nostrã
¶Iterũ alia quȩstio. quia dix̃ deus
ñ eẽ bonũ solũ eẽ hominẽ. Primo
om̃iũ cognosce. quia insuꝑioribus
ubi hominẽ finx̃ ds̃ delimo t̾rae.
ñ ad clidit. uidit ds̃ quia bonum ẽ.

Expanded text:
conplantati inquit sumus similituconplantati inquit sumus similitudini mortis eius, simul et resurrectionis erimus, scientes quia uetus homo noster simul confixus est cruci, ut destruatur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato; qui efiguras multas uitae diximus, ita etiam mortis inueniemus. dicitur enim mors mala secundum illud: anima quae peccat ipsa morietur. dicitur mors communiter, sicut habes uerbi gratia quia Adam uixit tot annos et mortuus est et adpositus est ad patres suos. dicitur etiam mors per baptismatis sacramentum, sicut habes: consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem et alibi: si autem mortui simul uiuemus cum illo. uides quia mors quidem appellatione dicatur, sed haec uita sit nostra. Iterum alia quaestio, quia dixit dominus non esse bonum solum esse hominem. primo omnium cognosce quia in superioribus, ubi hominem finxit deus de limo terrae, non addidit: uidit deus quia bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
accipiamus. uł morte mors Possunt
enĩ eẽ quimoriant᷑ morti. & qͥuiuant
uitȩ. Nam qui ñ itauiuit. & scđm mor¬
tẽ animae suae uiuit. is mortimoritur.
quia ñ ẽ obnoxius morti. id ẽ. nexus
eum erumnosȩ mortis amisit. non
constringit᷑ uinculis mortis aeternae
Mortuus ẽ morti: hoc. ẽ. mortuus ẽ
peccato. mortuus ẽ pęne. cui contra¬
riũ ẽ pęne uiuere: hoc ẽ quando qͥs
uiuit ad pęnã. uiuit ad mortem: Qui
autẽ morit᷑ adpęnã. morit᷑ ad mortem.
Hoc. ẽ. mors in eo mortua ẽ. seduita
eorũ quidõ uiuunt. mala uita eorũ qui
peccato uiuunt. Est etiã media uita.
ut animantiũ cȩterorũ. sic̃ habes scriptũ
Producat t̾ra animã uiuentẽ. scđm
genus suum. Est uita etiã mortuorum.
ds̃ abrahã. & ds̃ isaac. & ds̃ iacob: quia
ds̃ mortuoꝵ ñ ẽ sed uiuoꝵ. Sunt etiã
quib cõmunitas ẽ quȩdã mortis. &
uitae. dequib. ait apłs dicens. Si cõ¬
mortui estis. & conuiuetis. Sienim

Expanded text:
accipiamus uel morti uiuere. possunt enim esse qui moriantur morti et qui uiuant uitae. nam qui non ita uiuit, ut secundum mortem animae suae uiuat, is morti moritur. quia non est obnoxius morti, id est nexus eum aerumnosae mortis amisit, non constringitur uinculis mortis aeternae. mortuus est morti, hoc est mortuus est peccato, mortuus est poenae. cui contrarium est poenae uiuere, hoc est quando qui uiuit ad poenam uiuit ad mortem. qui autem moritur ad poenam moritur ad mortem. hoc est mors in eo mortua est, sed uita eorum qui deo uiuunt, mala uita eorum qui peccato uiuunt. est etiam media uita ut animantium ceterorum, sicut habes scriptum: producat terra animam uiuentem secundum genus. est uita etiaac et deus Iacob, quia deus mortuorum non est, sed uiuorum. sunt etiam quibus communitas est quaedam mortis et uitae, de quibus ait apostolus dicens: si conmortui estis, et conuiuetis. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
mis me appellabas. meũ dete plus
dolebas dolorem: Doleo etiam
inte fili ualentiniane. speciosus mͥ
ualde. Deciderat amor tuus in me.
sic̃ amor pignoris. Tuꝑ me putabas.
eripite ꝑiculis. tu me nonsolũ ut
parentẽ diligebas. sed ut redẽptorẽ
tui & liberatorẽ sꝑabas. Tu dicebas
Putas ne uidebo patrẽ meum:
Speciosa deme uoluntas tua. sẽd
ñ efficax p̃sumptio. Ei mihi uana
spes in homine Sed tu insacerdo¬
te dñm requirebas. Ei mihi. qđ
uoluntatẽ tuã ñ ante cognoui
Ei mihi. qđ non cdanculũ ante
misisti Eimihi. qualia amisi
pignora. Quomodocecider̃
potentes. & ꝑier̃ arma concupiscen
da. Domine. quia nemohabet
quod alii plus deferat. quam qđ
sibi optat. non me ab illis post
mortẽ separes. quosinhac uita
K arissimos sensi Dnẽ. pato ut
resur rectione suscites & resusci¬
tes. ut immaturũ hunc intȩ istius
cursum. matura resuscitatione
compe nse sͤ.

Expanded text:
mis me appellabas, meum de te plus mis me appellabas, meum de te plus dolebas dolorem. Doleo etiam in te, fili Valentiniane, speciosus mihi valde. Deciderat amor tuus in me, sicut amor pignoris. Tu per me putabas eripi te periculis: tu me non solum ut parentem diligebas, sed ut redemptorem tui, et liberatorem sperabas. Tu dicebas: Putasne, 1196 videbo patrem meum? Speciosa de me voluntas tua, sed non efficax praesumptio. Hei mihi vana spes in homine! sed tu in sacerdote Dominum requirebas. Hei mihi quod voluntatem tuam non ante cognovi! Hei mihi quod non clanculo ante misisti! Hei mihi qualia amisi pignora! Quomodo ceciderunt potentes, et perierunt arma concupiscenda ? 80. Domine, quia nemo habet, quod alii plus deferat, quam quod sibi optat; non me ab illis post mortem separes, quos in hac vita charissimos sensi. Domine, peto ut resurrectione suscites et resuscites; ut immaturum hunc vitae istius cursum maturiore suscitatione compenses.
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsius sunt rodani fluenta.
Omihi gratiane & ualentiniane
speciosi & karissĩmi quã angusto
uitã fine clausistis. Quã ꝓxima
uobis mortis fuere confinia. quã
sepulchra uicina. Gratiane inquã
& ualentiniane. inur̃is nominib
adhȩrere iuuat. atq delectat in
urĩ cõmemoratione requiescere.
O omĩb gratiane. & ualentinia¬
ne. speciosi & carissumi. inseparabi¬
les inuita. & in morte non estis
separati. Non uos discreuit tu¬
mulus. quos ñdiscernebat affectꝰ
Non causa mortis separauit.
quos pietas una iungebat. Non
uirtutũ distantia dispares fecit
aquilas leuiores. suꝑ agnos clem̃tiores.
suꝑ uitulos in nocentiores Gratiani
sagicta non ẽ reuersa retro. et
ualentiniani ustitia ñ fuit uacua.
nec in anis auetoritas: Quomodo
sine pugna cecider̃ potentes.
Doleo inte fili gratiane. suauis mͥ.
Calde plurima dedisti tuae
pietatis insignia. Tume int̃ tua
ꝑicula reqͥrebas. tu intuis extre¬

Expanded text:
quam ipsius Rhodani sunt fluenta? quam ipsius Rhodani sunt fluenta? O mihi Gratiane et Valentiniane speciosi et charissimi, quam augusto vitam fine clausistis! quam proxima vobis mortis fuere confinia! quam sepulcra vicina! Gratiane, inquam, et Valentiniane, in vestris nominibus adhaerere juvat, atque delectat in vestri commemoratione requiescere. O omnibus Gratiane et Valentiniane speciosi et charissimi! Inseparabiles in vita, et in morte non estis separati . Non vos discrevit tumulus, quos non discernebat affectus. 1195 Non causa mortis separavit, quos pietas una jungebat. Non virtutum distantia dispares fecit,aquilas leviores, super agnos clementiores, super vitulos innocentiores. Gratiani sagitta non est reversa retro, et Valentiniani justitia non fuit vacua, nec inanis auctoritas. Quomodo sine pugna ceciderunt potentes? 79. Doleo in te, fili Gratiane, suavis mihi valde. Plurima dedisti tuae pietatis insignia. Tu me inter tua pericula requirebas, tu in tuis extre
Abbreviated transcription (Latin):
tio. consecrauit. Credamus
& sic̃ ali habent. quia ascendit
adeserto. hoc ÷ ex hoc arido &
inculto loco. ad illas florulentas
delectationes. ubi cũ frẽ con-¬
iunctꝰ. aet̾nȩ uitȩ fruitur
uoluptate. Beati ambo. Siqͥd
meȩ orationes ualebunt. nulla
dies uos silentio preteribit.
nulla honoratos uos mea transibit
oratio. nulla uox ñ donatos aliqͥ
precũ mearũ contextione trans¬
curret Om̃ib uos oblationibus
frequentabo. Quis ꝓhibebit in¬
noxios nominare: quis uetabit
cõm̃dationes ꝓsec utione cõ¬
plecti: Sioblitus fuerote scã
hierusalẽ. hoc. ẽ. anima scã. pia
& pacifica germanitas. obliui
scat᷑ me dextera mea: Adhȩreat
ipse me citius quã uos obliuiscar
loquet᷑ affectus: Et si uox defi¬
ciet. ñ deficiet grã. quȩ meis ẽ
infixa p̃cordiis. Quomodo ceci¬
der̃ potentes. Quomodo
uterq suꝑ illa babylonis cecider
flumina. Quomodo rapidiora
utrisq uiris fuere curricula.

Expanded text:
tio consecravit. Credamus tio consecravit. Credamus et sicut alii habent, quia ascendit a deserto, hoc est, ex hoc arido et inculto loco ad illas florulentas delectationes, ubi cum fratre conjunctus aeternae vitae fruitur voluptate. 78. Beati ambo, si quid meae orationes valebunt! nulla dies vos silentio praeteribit, nulla inhonoratos vos mea transibit oratio, nulla nox non donatos aliqua precum mearum contextione transcurret: omnibus vos oblationibus frequentabo. Quis prohibebit innoxios nominare? Quis vetabit commendationis prosecutione complecti? Si oblitus fuero te, sancta Hierusalem, hoc est, sancta anima, pia et pacifica germanitas, obliviscatur me dextera mea: adhaereat Ipse me citius, quam vos obliviscar: loquetur affectus: et si vox deficiet, non deficiet gratia, quae meis est infixa praecordiis. 79. Quomodo ceciderunt potentes? Quomodo uterque super illa Babylonis ceciderunt flumina? Quomodo rapidiora utriusque vitae fuere curricula,
Abbreviated transcription (Latin):
ubera ȩccłiȩ. nisi sacram̃ tabaptis ma¬
tis. &bene ait lactantẽ. quasi eũ
baptitatus lactis niuei sucũ reqͥrat
Inueniens te inquit foris. osculabor
te Hoc ẽ. extra corpuste reperi¬
Nemote sꝑnet. nullus excludet.
inpenitralia te & archana aeccłiae
matris inducã. & in omĩa secreta
mysterii. ut bibas poculũ gratiae
cesserat. cũ frẽ cȩpit ascendere.
petens ut sibi & frĩ maior illic caritas
augeat᷑. eo qđ uitia humana defe¬
cerant mudia atq iactantia.
quȩ in plerisq solent frat̾nȩ pie¬
tatis iura uacuare. uidentes eos
uł angłi uł aliae animȩ. quęrunt
ab his quȩ ueluti comitatu suo
frĩ & hos &̃ officio deducebant
dicentes. Quȩ ẽ hȩc quȩ ascendit
candida. innitens suꝑ frẽm suum :
Nec nos quidẽ dubitamus de
meritis ualentinian. sediã creda¬
mus uł testimoniis angłoꝵ. qł
det̃sa labe peccati ablutus ascen¬
dit. quẽ sua fides lauit. & peti¬

Expanded text:
ubera Ecclesiae, nisi sacramenta baptismaubera Ecclesiae, nisi sacramenta baptismatis? Et bene ait, lactentem, quasi eum qui baptizatus lactis nivei succum requirat. Inveniens, inquit, te foris, osculabor te, hoc est, extra corpus te reperiNemo te spernet, nullus excludet, in penetralia te et arcana Ecclesiae matris inducam, et in omnia secreta mysterii; ut bibas poculum gratiae cesserat, cum fratre coepit ascendere, petens ut sibi et fratri major illic charitas augeatur; eo quod vitia humana defecerant, invidia atque jactantia, quae in plerisque solent fraternae pietatis jura vacuare. 77. Videntes eos vel angeli, vel aliae animae, quaerunt ab iis, quae veluti comitatu suo fratres hos et officio deducebant, dicentes: 1194 Quae est haec quae ascendit candida, innitens super fratrem suum ? Nec nos quidem dubitemus de meritis Valentiniani, sed jam credamus vel testimoniis angelorum, quod detersa labe peccati, ablutus ascendit, quem sua fides lavit, et peti
Abbreviated transcription (Latin):
tibi fr̃ms. Quis dabit te frater¬
fratrẽ lactantẽ ubera matris meae:
sumam te & inducã te indomũ matris
meȩ. & insecretũ eiꝰ quȩ concepit me
Potũ dabo tibi auino operosi unguen¬
tia fluxu maloꝵ granatoꝵ meorum
Leua eius sub capite meo. & dextera
euis cõplectet᷑ me Promittit frĩ
augustȩ memoriȩ gratianus. prȩsto
sibi fructus diuersarũ eẽ uirtutũ
Fuit enĩ & ipse fidelis indnõ. pius
atq mansuetus. Puro corde fuit.
etiam castus corpore. qui prȩter
coniugiũ. nescierit feminȩ alterius
consuetudinẽ. Ideo inforib sedis
suȩ habet fructus paratos. nec lon¬
ge petendos. Offert quȩ seruaue¬
rit frĩ noua &. uetera. hoc est
testam̃ti ueteris & euangłii sacra¬
menta. & dicit. Quis dabit te frat̃.
fracrẽ inhi lactantẽ ubera matris
illuminauit grã spiritali. ille te
baptitauit. quia humana tibi officia
defuer̃ Plus adeptus es. quimino¬
ra te amisisse credebas. Quȩ sunt

Expanded text:
ia: Quis dabit te, frateria: Quis dabit te, frater, mihi lactentem ubera matris meae? sumam te, et inducam te in domum matris meae, et in secretum ejus quae concepit mePotum dabo tibi a vino operosi unguenti, a fluxu malorum granatorum meorum. Laeva ejus sub caput meum, et dextera ejus complectetur me . Promittit fratri augustae memoriae Gratianus praesto sibi fructus diversarum esse virtutum; fuit enim et ipse fidelis in Domino, pius atque mansuetus, puro corde. Fuit etiam castus corpore, qui praeter conjugium nescierit feminae alterius consuetudinem. 75. Ideo in foribus sedis suae habet fructus paratos, nec longe petendos. Offert quae servaverit fratri nova et vetera, hoc est, et Testamenti veteris, et Evangelii sacramenta, et dicfratrem mihi lactentem ubera matris illuminavit gratia spiritali, Ille te baptizavit, quia humana tibi officia defuerunt. Plus adeptus est, qui minora te amisisse credebas. Quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ p̃ferendam. Ueni inquit frat̃
m̃s ex eamus in agrũ. requiescamus
in castellis. diluculosurgamus in
uineas Hoc ẽ. uenisti eo ubi diuer¬
sarũ uirtutũ fructus ꝓsinguloꝵ
meritis deferunt᷑. ubi abundant
meritoꝵ p̃mia. Exeamus ergo in
agrũ. in quo ñ uacuus labor sed
fecundus ꝓuentus ẽ gr̃arũ. Qđ
in t̾ris seminasti. hic mete. Qđ
ibi sparsisti. hic collige. Aut certe
ueni inillũ agrũ. qui ẽ odor iacob:
hocẽ. ueni ingremiũ iacob ut sic̃
latarus pauꝑ inhabrahȩ sinu. ita
etiã tuinia cohpatriarchȩ tran¬
quillitate requiescas. Sinus
enĩ patriarcharũ. recessus qͥdã ẽ
quietis ȩt̾nȩ: Meritũ gͦ iacob
ager ẽ fructuosus. sicut isaac
patriarcha testatus ẽ dicens
mus inquit in castellis. ostendens
illic eẽ requiẽ tutiorẽ. quȩ septo
cęlestis refugii munita atq uallata.
ñ exagitet᷑ seculariũ incursib besti¬
arũ. inforibus inquit nr̃is. omnes

Expanded text:
gratiae praeferendam. 72. Veni, inquit, frater gratiae praeferendam. 72. Veni, inquit, frater meus, exeamus in agrum, requiescamus in castellis, diluculo surgamus in vineas , hoc est, venisti eo ubi diversarum virtutum fructus pro singulorum meritis deferuntur, ubi abundant meritorum praemia. Exeamus ergo in agrum, in quo non vacuus labor, sed fecundus proventus est gratiarum. Quod in terris seminasti, hic mete: quod ibi sparsisti, hic collige. Aut certe veni in illum agrum, qui est odor Jacob, hoc est, veni in gremium Jacob, ut sicut Lazarus pauper in Abrahae sinu, ita etiam tu in Jacob patriarchae tranquillitate quiescas; sinus enim patriarcharum recessus quidam est quietis aeternae . Merito ergo Jacob ager est fructuosus, sicut Isaac patriarcha testatus est dicensmus, inquit, in castellis , ostendens illic esse requiem tutiorem, quae septo coelestis refugii munita atque vallata, non exagitetur saecularium incursibus bestiarum. 74. In foribus inquit, nostris omnes