comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac marcus romam uenerunt. & ipse
marcus descripto romȩ euangelio
suo. alexandriam missus est. Unde
colligitur quia epistolam hanc petrus
si queritur ubi uel quando scripserit.
locus erat roma: tẽpus claudii cesaris.
le usus est ioab ad occidendũ amã¬
sam. quali uidas ad tradendũ salua¬
torem. quali utuntur hi qui locunt᷑
pacem cũ pximo suo: mala aũ sunt
in cordib eorum. Illi gͦ osculo scõ
salutant inuicem. qui non diligunt
u̾bo nec lingua. s opere & uerita¬
te. Gracia uob̃ omĩb qui estis in
xp̃o ihũ. A gr̃ã cepit epistolam. in
gratia consũmauit. Mediam gr̾a
respersit. ut errorem pelagianum
cum diceret grã uob̃. addidit om̃ib
qui estis in xꝑo ihu. ut ea que pau¬
cis eccłis. id est ponti. galacie. capa¬
docie. asie. & bytyme. sr ripsit. cunc¬
tis ꝑ orbem xp̃i eccłis se scribere
designet. Sicut & iohannes in apo¬
calipsi. cũ septẽ asie eccłias singil¬
latim ꝓut competebat admoneret

Expanded text:
et Marcus Romam venerunt, et ipse et Marcus Romam venerunt, et ipse Marcus, descripto Romae Evangelio suo, Alexandriam missus est. Unde colligitur quia Epistolam hanc Petrus dum quaeritur ubi vel quando scripserit, locus erat Roma, tempus Claudii Caesaris.li usus est Joab ad occidendum Amasam, quali Judas ad tradendum Salvatorem, quali utuntur hi qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum . Illi ergo osculo sancto salutant invicem, verbo neque lingua, sed opere et veritate. Gratia vobis omnibus qui estis in Christo Jesu. A gratia coepit Epistolam, in gratia consummavit, mediam gratia respersit, ut errorem Pelagianum cum diceret: Gratia vobis, addidit: Omnibus qui estis in Christo Jesu, ut ea quae paucis Ecclesiis, id est, Ponti, Galatiae, Cappadociae, Asiae, et Bithyniae scripsit, cunctis per orbem Christi Ecclesiis se scribere designet. Sicut et Joannes in Apocalypsi, cum septem Asiae Ecclesias singulatim prout competebat admoneret,
Abbreviated transcription (Latin):
delicet ꝓpt̾ confusionem multipli¬
cis idolatrie: in cuius medio sca eccłia
iam rudis & ꝑ parua fulgebat. iuxta
exemplũ plebis israeliticẽ. que quon¬
dam parua numero & captiuata
suꝑ flumina babilonie se de absen¬
tia sc̃ẽ terre deflebat: nec canticũ
anĩ in terra aliena cantare ualebat.
Et bene beatus perrus dum auos au¬
ditores ad tolerantiam hortat᷑ ad¬
u̾sitatũ p̾sentiũ. dicit etiam ecclĩam
que secum est in babilone constitutã.
id est in confusione tͥbulationũ . & ta¬
men coelectam eam esse affirmat.
ut ostendat scam̃ dei ciuutatem in
hac uita a ꝑmixtione & pressura ciui¬
tatis diaboli. quam babilonia signat:
immunẽ esse nõ posse. Marcũ aũ fi¬
lium suũ euangelistam dicit: qui eiuis
in baptismate dicit᷑ filius effectus. Un¬
de paret pͥus quam marcũ alexandri¬
am de roma ad euangelizandũ mit¬
teret. epistolam antea scripsit. Tem¬
pore aũ claudii prncipis. & petrus

Expanded text:
delicet propter confusionem multiplidelicet propter confusionem multiplicis idololatriae. In cujus medio sancta Ecclesia jam rudis et perparva fulgebat, juxta exemplum plebis Israeliticae, quae quondam, parva numero et captivata super flumina Babylonis sedens, absentiam sanctae terrae deflebat, nec canticum Domini in terra aliena cantare valebat . Et bene beatus Petrus dum suos auditores ad tolerantiam hortatur adversitatum praesentium, dicit et Ecclesiam quae secum est in Babylone constitutam, id est, in confusione tribulationum. Et tamen collectam eam esse confirmat, ut ostendat sanctam Dei civitatem in hac vita a permistione et pressura civitatis diaboli, quam Babylonia signat, immunem esse non posse. Marcum autem filium suum evangelistam dicit, qui ejus in baptismate dicitur filius effectus. Unde patet quod priusquam Marcum Alexandriam de Roma ad evangelizandum mitteret, Epistolam hanc scripsit. Tempore autem Claudii principis et Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
tus inimicus. Cui resistite fortes in
ti fieri. Tanto inquit fortiores esto¬
te in fide. tanto maiorẽ habetote
fiduciam ad suꝑandas diaboli u̾suti¬
as. quanto constat quia non uos so¬
li tẽptamini.S ipsa passio que uos
di semꝑ passi sunt iusti. pudeat.
ad suꝑiora referri: quia uidelicet
breuit᷑ scripserit. non impe rans.
S obsecrans eos. fortes in fide per¬
sistere. Potest s ad sequentia recte
copulari. ut intelligatur non solũ
contestari eos hanc esse uerã eorũ
gram̃ quam scribendo predicat.
quia nimirũ non est in alio aliquo
salus in qͦ oporteat nos saluos fieri.
S etiam obsecrare eos. ut hanc esse
ueram suã gram̃ faciant. qua in¬
buti sunt in xp̃o. Grã enĩ xp̃i eorũ
fit grã. qui hanc mundo corde suscipi¬
unt. Nam qui gram̃ dei spernit. nõ
ipsam gram minuit.s hanc suam
non esse id est sibi facit non ꝓdesse.
Salutat uos eccłia que est in babilo¬
Babilonem typice romam dicit. ui¬

Expanded text:
tus inimicus. » Cui resistite fortes in tus inimicus. » Cui resistite fortes in tc. Tanto inquit fortiores estote in fide, tanto majorem habetote induciam ad superandas diaboli versutias, quanto consta quia non vos soli tentamini, sed ipsa passio quae vos di semper passi sunt justi, pudeat vreferri, quia videlicet breviter scripserit, non imperans, sed obsecrans eos fortes in fide persistere. Potest et ad sequentia recte copulari, ut intelligatur non solum contestari hanc esse veram eorum gratiam quam scribendo praedicat, quia nimirum non est in alio aliquo salus, in quo oporteat nos salvos fieri , sed etiam obsecrare eos, ut hanc esse veram suam gratiam faciant, qua imbuti sunt in Christo. Gratia enim Christi eorum fit gratia, qui hanc mundo corde suscipiunt. Nam qui gratiam Dei spernit, non ipsam gratiam minuit, sed hanc suam non esse, id est, sibi facit non prodesse. Salutat vos Ecclesia quae est in BabyloBabylonem typice Romam dicit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ponamꝰ. Circuit inquit ille
nos singulos. & tamquã hostis clar¬
sos obsidens muros explorat &
tẽptat an sit pars aliqua menbro¬
rum muiꝰ stabilis & minꝰ fida.
cuius aditu ad interiora penetre¬
tur. Offert oculis formas illices
& faciles uoluntates. ut uisu de¬
stͥuat castitatẽ. Aures ꝑ canora
musica tẽptat. ubi in som auleio¬
ris auditu. soluat & molliat. xp̃i¬
anũ uigorem. Linguã conuitio
ꝓuocat. manũ iniurus laces¬
santib ad petulantiã cedis insti¬
gat. Ut fraudatorẽ faciat lucra
opponit iniusta. ut animã peci¬
niti capiat. ingerit ꝑniciosa cõ¬
pendia. Honores t̾renos ꝓmit¬
tit: ut celos adimat. Ostendit
rorem turbide ꝑsecutionis intentãs.
ad debellandos seruos dei. Inquietꝰ
semꝑ: & semꝑ infestꝰ. In pace subdo¬
lus. in ꝑsecutione uiolentꝰ. Quam
laces insidias. uel aꝑtas minas sta¬
re debet instructꝰ animꝰ & armatꝰ.
tam paratꝰ semꝑ ad repugnandũ.
quã est ad inpugnandũ semꝑ para¬

Expanded text:
aerens circuit. Circuit ille nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat rorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in persecutione uiolentus. Quamlaces insidias uel apertas minas stare detam paratus semper ad repugnandum, quam est ad impugnandum semper para
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓ te mortuus est xꝑc: adten¬
de quod sequit᷑ Relinquens uobre
exemplũ: ut sequamini uestigia
liciarũ. c̃otumeliarũ. flagellorum
dolorũ. obpbriorũ spinarũ crucis.
uuluerũ mortis. In psalmo scriptũ
est. ꝓptͣ u̾ba labiorũ tuorũ. ego eus¬
tod̾iu uias duras. Propt̃ quȩ u̾ba
libiorũ dei: nisi qͥbuis ꝓmittit uitã
eternam: Qpeccata nr̃a ipse ꝑtulit:
in corpore suo suꝑ lignũ. Cum su¬
pra ad seruos specialit᷑ faceret ser¬
monem. nunc generalit᷑ admonet.
ut etiam dñis in memoriam reuo¬
cet. qd ꝓ illis deus dñs sustinuerit.
imno totam eccliam instruat:
qui a ꝓ illius liberacione sius aue¬
tor ꝑtulerit. Non enĩ ait peccã
ura. s etiam se addito. qui peccã
inquit nr̃a ipse ꝑtulit in corꝑe
suo suꝑ lignũ. Eratis enĩ sicut o¬
ues eͧrantes. Quomodo & oues dic̃
& er̾rantes. cum hi qui in errore
uitam duct̃. hedorum potius quã
ouiũ nomine censeant᷑. nsi quia

Expanded text:
quia pro te mortuus est, attenquia pro te mortuus est, attende quod sequitur: Relinquens vobis exemplum ut sequamini vestigia liciarum; contumeliarum, flagellorum, dolorum, opprobriorum, spinarum, crucis, vulnerum, mortis. In psalmo scriptum est: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Propter quae verba labiorum Dei, nisi quibus promittit vitam aeternam. Qui peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum, etc. Cum supra ad servos specialiter faceret sermonem, nunc generaliter admonet, ut etiam domini sui memoriam revocet, quid pro illis Deus Dominus sustinuerit. Imo totam Ecclesiam instruat, quid pro ejus liberatione suus auctor pertulerit. Non enim ait: peccata vestra, sed etiam se addito, qui peccata, inquit, nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oet errantes, cum hi qui in errore vitam ducunt haedorum potius quam ovium nomine censeantur? nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Serui subditi estote in om¬
ni timore dnĩs ur̃is. nõ tantũ
bonis & modestis: s etiam dis¬
colis. Discolis indisciplinatis di¬
cit nomine duero a greco eloqͥ¬
o. Quia grece scola uocatur locꝰ
in quo adolescentes litteralib
studuis operã dare. & audiendis
magistris uacare solent. Unde
scola. uacacio int̃pretat᷑. Deniq in
psalmo ubi canimꝰ uacate & ui¬
dete qũi ego sum ds̃. ꝓ eo quod
nos dicimꝰ uacate. in greco habet
ti. discoli indocn & agrestes. s u¬
trisq uult obedire sũbditos. xxpli¬
cans aꝑcius qͣm nos supra om̃i hu¬
mana creatura usserit esse subiee
tes tum timore. nõ tantũ & modes¬
est gr̃a apud am̃. In hoc enim uoca
Notandũ adtentius quam summe
cõdicionẽ seruorũ glorificet. quos
bene facientes. & absq culpa ua¬
pulantes ab hominib crudelib
& improbis: imitatores esse dñ¬
eȩ passionis affirmat. Audis autẽ
xꝑc passus est ꝓ nobis. & gaudes

Expanded text:
estote in omestote in omni timore dominis vestris, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis, etc. Dyscolis, indisciplinatis dicit, nomine ducto a Graeco eloquio. Quia Graece schola vocatur locus in quo adolescentes litteralibus studiis operam dare, et audiendis magistris vacare solent; unde schola vacatio interpretatur. Denique in psalmo ubi canimus: Vacate, et videte quoniam ego sum Deus , pro eo quod nos dicimus vacate, in Graeco habetur ti, dyscoli indocti et agrestes. Sed utrisque vult obedire subditos, explicans apertius quomodo nos supra omni humanae creaturae jusserit esse subjecttes cum timore non tantum bonis et modesest gratia apud deum. in hoc enim uocatNotandum attentius quam summe conditionem servorum glorificet, quos benefacientes et absque culpa, vapulantes a dominis crudelibus et improbis, imitatores esse dominicae passionis affirmat. Audis autem quia passus est pro nobis, et gaudes
Abbreviated transcription (Latin):
demonica seruitute redempti. quia
filii dei effecti. nõ tamen dono liber
tatis pociorẽ peccandi facultatem
uel licenciam accepimꝰ. quinim mo
si peccamus mox libertate perdita
serui efficimur peccati. Et quisquis
se ad hoc libertatẽ a dño putat ac¬
cepisse ut liberius peccet. talis suã
libertatem in uelam̃ malicie mutat.
Uult autẽ nos beatus petrus liberos
esse a seruicio culparũ: ut serui cre¬
atoris nr̃i boni & fideles ꝑmanere
possimus. Unde subsequent᷑ adiun¬
git. Sed sicut serui dei. om̃s hono¬
rate frat̃nitatẽ diligite. dm̃ time¬
te. regem honorificate. Monet gͦ
congruũ cunctis inpendere ho¬
norem. & iuxta imꝑium dm̃. cesa¬
ris que cesaris sunt: & deo redde
que dei sunt. Et bene inter alia
frat̃nitatẽ diligere iub& liberos
ut eos quoq qui sibi tẽꝑali cõdi¬
cione subiecti sunt. fratres sibi
esse in xꝑo factos recolant. umna
cum ipsis patrẽ inuocantes. eum
qui sine ꝑsonarũ acceprione ui¬

Expanded text:
daemoniaca servitute redempti, quia daemoniaca servitute redempti, quia fitatis potiorem peccandi facultatem vel licentiam accepimus, quinimo, si peccamus, mox libertate perdita servi efficimur peccati. Et quisque se ab hoc liberatum a Domino putat, ut licentius peccet, talis suam libertatem in velamen malitiae mutat. Vult autem nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut servi creatoris nostri boni et fideles permanere possimus, unde subsequenter adjungit: Sed sicut servi Dei. Omnes honorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem honorificate. Monet ergo congruum cunctis impendere honorem, et juxta imperium Domini, Caesari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt. Et bene inter alia fraternitatem diligere jubet liberos, ut eos quoque qui sibi temporali conditione subjecti sunt, fratres sibi in Christo esse factos recolant, una cum ipsis patrem invocantes eum, qui sine acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hani & hoc intendisse bea¬
tum petrũ in hac sententia: u̾ba se¬
quentia docent quib dicit᷑. Quia
ergo laus bonoꝵ ad quam auces a
rege aicit missos. auni ignorantiã
ducũ inprudentiũ. boni ad laudem
suam ꝑpetuam bene se agendo utim¬
tur. Quasi liberi. & non quasi uelam̃
habentes malicie lib̾tatẽ. Quasi libe¬
ri bona faciunt. qui qͦ maiore apͣ
unt. qui exemplum ioseph patͥarche
tam & si seruicio depͥmũtur hõim:
serui esse uiciorũ nulla arte cõpel¬
lunt᷑. At uͦ libertatẽ suam in uelam̃
malicie u̾tunt. qui qͦ minꝰ humano
faniulari uigo cohibent᷑: eo latuis
peccatorũ dño mancipant᷑. Et cum
uicus inpune sermunt lib̾tatẽ uo¬
cant. & nomine hoc p̃texunt culpã.
Potest aũ & iuxta illud apłi pauli ge¬
neralit accipi. uos in lib̾tatẽ uoca¬
ti estis frẽs. tantũ ne lib̾tatẽ in oc¬
casione carnis detis. Liberi enum
recte uocam: quia ꝑ baptisma a
peccatorũ nexibus absoluti. quia a

Expanded text:
tur. Nam et hoc intendisse beatur. Nam et hoc intendisse beatum Petrum in hac sententia verba sequentia docent, quibus dicitur: Quia ergo laus bonorum, ad quam duces a rege dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo utuntur. Quasi liberi, et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. Quasi liberi bona faciunt, qui quo majore apud unt, qui exemplo Joseph patriarchae, tametsi servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compelluntur. At vero libertatem suam in velamen malitiae vertunt, qui quo minus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur, et cum vitiis impune serviunt, libertatem vocant, nomine hoc suam tegentes culpam. Potest autem juxta illud apostoli Pauli generaliter accipi: Vos in libertatem vocati estis, fratres, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Liberi enim recte vocamur, qui per baptisma a peccatorum sumus nexibus absoluti; qui a
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̃ ut p̃fati sumꝰ instruit.
ios uidelicet et̃ni regis &̃ mũdi po¬
testatib subdi. ne uel in hoc fidei
bent᷑ Nam & ita recte potest intel¬
ligi qd dictum est om̃i humane
creature. ut significet᷑ & fidelib &
ieredulis rerũ añis. Ad uindic¬
tam malefactorũ laudem uͦ bono
uel laudare bonos noueruit. S que
esse actio debeat boni ducis simpli¬
eiter narrat. hoc est ut male facien¬
tes coerceat: bene agentes remune¬
ret. Qͥ etiam si inuste agit. si bonoᷤᷤ
dampnat. nichilominꝰ ad laudem
eorũ ꝑtinere que facit. Si pacienter
ñ tunere potestatẽ. bonũ fac & ha¬
bebis laudem ex illa. Non dicit ab
illa s ex illa. quia os si potestas te
mũdana ñ laudat. iimo si etiam
psequit᷑. si occidat gladio ut paulũ
si crucifigit ut petrũ. habebis ex il¬
la laudem. ilũ ex eo qđ ille male¬
facit in te iustũ & innoxiũ: tue uͥ¬
tus pacientie coronã laudis mere¬

Expanded text:
specialiter ut praefati sumus instruit, specialiter ut praefati sumus instruit, los videlicet aeterni regis etiam mundi potestatibus subdi, ne vel in hoc fidei bentur. Nam et ita recte potest intelligi quod dictum est, omni humanae creaturae, ut significetur et fidelibus et incredulis rerum dominis. Ad vindictam malefactorum, laudem vero bonoret laudare bonos noverint, sed quae esse debeat actio boni ducis simpliciter narrat, hoc est, ut male facientes coerceat, ut bene agentes remuneret; qui etiamsi injuste agit si bonos damnat, nihilominus ad laudem eorum pertinent quae facit, si patienter n timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa, non dicit, ab illa, sed ex illa. Quia et si potestas te mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio, ut Paulum, si crucifigit, ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo, quod illa malefecit, in te justum et innoxium tuae virtutis patientia coronam laudis mere
Abbreviated transcription (Latin):
um religant᷑ ꝑpetuũ. ubi cunctiꝰ
carentes uoluptatib sola in tor
de malefactorib uos ex bonis
oꝑib cõsiderantes. glorificent
dm̃ in die usitacionis. Plerumq
conti git ut pagani qui fidẽ xꝑia¬
uorum uituꝑabant. quare deos reli¬
quissent. postmnodum cõsiderantes
castam corum cõuersationẽ. & ĩuic¬
tũ in xp̃o animũ cessarent eis de
trahere. magisq dm̃ glificare ac lau¬
dare inciꝑent: qui bonitate ac iusti¬
cia cultoꝵ suoꝵ bonꝰ esse ꝓbaret᷑ &
duli: cũ uos instant᷑ intͣ obstantia
ꝑicula illũ sequi ꝑspexerint. Sub
iecti estote om̃i humane creature
ppt̃ am̃. Om̃i humane creature di¬
cit. om̃i aignitati hominũ. om̃i ꝑ¬
sone. om̃i pͥncipatui. cui uos diuina
disposicio subdi uoluerit. Hoc est
enĩ qd ait ꝓpt̃ am̃. quia ñ est po¬
testas nͥ a deo. & qui potestati resi¬
stit dei ordina resistit. Quam cre¬
I deo regi tantũ ac ducib ñ autẽ

Expanded text:
um relegantur perpetuum, ubi cunctis um relegantur perpetuum, ubi cunctis carentes voluptatibus, sola in tormde malefactoribus, ex bonis operibus nos considerantes glorificent Deum in die visitationis. Plerumque contigit ut pagani qui fidem Christianorum vituperabant quare deos suos dereliquissent, postmodum considerantes castam eorum conversationem et invictum in Christo animum, cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare inciperent, qui bonitate ac justitia cultorum suorum bonus esse probaretur et duli, cum vos instanter inter obstantia pericula illum sequi perspexerint. Subjecti igitur estote omni humanae creaturae propter Deum. Omni humanae creaturae dicit, omni dignitati hominum, omni personae, omni principatui, cui nos divina dispositio subdi voluerit. Hoc est enim quod ait: Propter Deum, quia non est potestas nisi a Deo. Et qui potestati resistit, Dei ordinaIdeo regi tantum ac ducibus, non aut
Abbreviated transcription (Latin):
alloquit᷑. At post inter locucionẽ
generalis exhortacions. seniores
quoq & adolescentes. qualit᷑ se se
agere debeant ostendit. Apte autẽ
desideriis. quia solet lib̾tas uite re¬
uussioris. maiora illecebrarũ titil¬
lantiũ tolerare ꝑicula: que militãt
adu̾sus animã. Qđ dũ cõcupiscen¬
tus blandientib caro eneruiter
subiugat᷑. ĩam uicioꝵ exercitꝰ fir¬
nut᷑ adu̾sus animã armat᷑. Quod
cõpetenter aduenas uocat & ꝑegͥ¬
nos. ut eo minus terrenis rebus
auimã supponant. quo se patͥam
in celis habere meminerit. Nam¬
q hoc distare in hac uita it᷑ e¬
lectos solet et repbos. qđ electi
pectant in futuro. tantoq minus
in p̃senti gaudiis delectant᷑ cadu¬
cis: quanto futura sine fine gau¬
adia. se sperant accipere. & in eter¬
num regnare cũ xp̃o. At uero re¬
ꝓbi hic habent patriam cuiꝰ solũ
uite desideriis uolunt iihiare.
ideoq post hanc uitam in exili¬

Expanded text:
alloquitur, ac post interlocutionem alloquitur, ac post interlocutionem generalis exhortationis seniores quoque et adolescentes qualiter sese agere debeant ostendit. Apte autem  desideriis, quia solet libertas vitae remissioris majora illecebrarum titillantium tolerare pericula, quae militant adversus animam. Quia dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter bjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenter advenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animam supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint. Namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi spectant futura, tantoque minus in praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere, et in aeternum regnare cum Christo. At vero reprobi hic habent patriam, cujus solum vitae desideriis norunt inhiare. Ideoque post hanc vitam in exsili
Abbreviated transcription (Latin):
bili calle ꝑduxit. Qui aliquando
non popłs. nc̃ autẽ popłs dei. Qͥ
non consecuti miscdiãm: nẽ aũ
ꝑ hos uersiculos. quia his qui de gen¬
ũt epistolam. Qͥ qͦndam alienati. a
conusacione popłi dei. uẽ ꝑ gram fi
aũ eos de ppħa osee. qui de uocatione
cutam. Et erit in loco ubi dictũ est ñ
plebs mea uos. ibi uocabunt᷑ filii dei
nas & peregrinos abstinere uos a carna¬
libus aesideriis que militant adu̾sus a¬
nimam. hucusq beatꝰ petriis generalit̃
eccliam iustituit. explicans uel bene¬
ficia qͥbus nos diuina pietas ad sa¬
lutẽ uocare. uel dona quib aliqñ.
uideos. nẽ aũ nos honorare dig¬
nata ẽ. Hinc diu̾sas fideliũ ꝑso¬
nas solert̃ hortat᷑. ne se tauta sp̃e
gr̃a carnalĩt uiuendo reddant in¬
dignos. ne qui regali ac sacerdo¬
tali uocabulo sunt insigniti. uicioꝵ¬
in ilicia subacti: a condonate uel
rent. Itaq pͥmo liberos & seruos
aeinde mulieres ꝙ uiros specialit̃

Expanded text:
bili calle perduxit. Qui aliquando bili calle perduxit. Qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei, qui non consecuti misericordiam, nunc autem per hos versiculos, quod his qui de gensit Epistolam, qui quondam alienati a conversatione populi Dei, tunc per gratiam fidautem eos de propheta Osee, qui de vocatione cutam, et erit in loco, ubi dictum est eis: Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei nas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . « Hucusque beatus Petrus generaliter Ecclesiam instituit, explicans vel beneficia quibus nos divina pietas ad salutem vocare, vel dona quibus aliquando Judaeos, nunc autem nos honorare dignata est. Hinc diversas fidelium personas solerter hortatur, ne se tanta spiritus gratia carnaliter vivendo reddant indignos: ne qui regali ac sacerdotali vocabulo sunt insigniti, vitiorum malitia subacti, a condonatae velrent. Itaque primo liberos et servos, deinde mulieres et viros specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
popłs isrł. redemptus sangull¬
ne agni de egipto. Unde et in
sequenti quoq uersiculo mnystice
ueteris recordatꝰ hystorie & hanc
etiam nouo dei popło spĩtalit̃ do¬
cer implendam dicens. Ut uͥtutes
adñtietis eus. qui de tenebris uoᷤ
Sicut enĩ hi qui de egyptia seruitu¬
te liberati sunt per moysen. car¬
men tͥunphale post transitũ ma¬
ris rubri & demersum pharaonis
exercitũ año cantauer̃t̃. ita ⁊ nos
oportet post acceptã in baptismo
remissionẽ peccatoꝵ. aignai bene¬
ficiis celestib rependere grãs. Nam¬
q egyptii quia poplm dei afflige¬
bant. uerũ etiã quia renebre uel
tͥbulaciones int̃pretant᷑: apte ꝑseqñ¬
tia nos peccã. S in baptismate de¬
leta significãt. Liberacio quoq fili¬
cente xp̃i grã tendimꝰ. Cuiꝰ lucem
grẽ. etiã illa nubis ⁊ ignis colũna
monstrauit. que eos in toto itinere
illo a tenebris defendit noctiũ
& ad ꝓmissas patrie sedes inerra¬

Expanded text:
populus Israel redemptus sanguipopulus Israel redemptus sanguine agni de Aegypto. Unde et in sequenti quoque versiculo mystice veteris recordatus historiae, et hanc etiam novo Dei populo spiritualiter docet implendam, dicens: Ut virtutes annuntietisSicut enim hi qui de Aegyptia servitute liberati sunt per Moysen carmen triumphale post transitum maris Rubri et demersum Pharaonis exercitum Domino decantarunt, ita et nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum dignas beneficiis coelestibus rependere gratias. Namque Aegyptii, qui populum Dei affligebant, qui etiam tenebrae vel tribulationes interpretantur, apte per sequentia nos peccata, sed in baptismate deleta, significant. Liberatio quoque filicente Christi gratia tendimus, cujus lucem gratiae, etiam illa nubis et ignis columna monstravit, quae eos in toto itinere illo a tenebris defendit noctium, et ad promissas patriae sedes inenarra
Abbreviated transcription (Latin):
gentib dat apłs petrus. Qͥ uidelieet
in xp̃m crediderunt: qui ueluđ̃ lapis
angularis in eam quam in se istael
habuerat salutem. gentes adunauit.
Quod genus electum uocat propter
fidem. ur distinguat ab eis qui la¬
pidem uiuum reprobando. facti
sunt ipsi reprobi. Regale autem
sacerdocium. quia illius corpori
sunt uniti. qui rex summus & sa¬
cerdos est uerus. regnum suis
tribuens ut rex & ut pontifer eo
peccata sui sanguinis hostia mun¬
dans. Negale sacerdocium eos
nominat. ut & regnum sperare
perpetuum. & hostias inmacu¬
late conuersationis dõ semper
offerre memmnerĩt. G ens quoq
scã & popłs adquisitionis uocant᷑
iucta io qͦd apss paulus ꝓphetę
exponens sentenciam dicentis.
iustus autem meus ex ficle uiuir
Q uod si subtrarerir se: non place¬
bit amme mee. N os autem ñ
dñi quam acquisiuir sangum
suo. P opłs ergo adquisicionis
facti sumus in sanguine nostri
redemptoris. quod erat quondl

Expanded text:
gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunavit. Quas genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt uniti, qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans. Regale sacerdotium eos nominat, ut et regnum sperare perpetuum, et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre, meminerint. Gens quoque sancta et populus acquisitionis vocantur, juxta id quod apostolus Paulus prophetexponens sententiam dicentis: Justus autem meus ex fide vivit . Quod si subtraxerit se, non placebit animae meae. Nos autem non ni, quam acquisivit sanguine suo . Populus ergo acquisitionis facti sumus in sanguine nostri Redemptoris, quod erat quondam
Abbreviated transcription (Latin):
rei externe curã ad tẽpus habere
non spontanee. S inuitus euan¬
gelizat. Heq turpis lucri grã: s
uoluntarie. Turpis lucri grã ꝓui¬
det gregi dei: qui ꝓpter questũ
& terrena commoda p̃dicat.
cum religionis oꝑa cuncta sponta¬
nee fieri debeant. uxta illud exem¬
plum constructionis tab̾naculi:
mente promptissima atq deuota
primicias anõ: ad faciendum opꝰ
tabernaculi. Sponte ꝓp̾a cuncta
tͥbuens. & ipsi artifices sponte sua
optulerunt se ad faciendũ opus.
Heq ut dominantes in cleris:S
uidelicet humilitatẽ quam sub¬
ditos & ad uos & ad inuicẽ habere
desideratis. ipsi pͥus & actu mon¬
stretis. & in animo seruetis inte¬
gro: iuxta illud dñicum. Scitis
quia hi qui uident᷑ principari genti¬
b dominantur eis: & principes eorũ
potestatem habent ipsorũ. Hon ita est
autem in uob̃. s quicũq uoluerit
fieri maior. erit uestͣ minister. &
quicũq uoluerit in uobis pͥmus esse:

Expanded text:
rei externae curam ad tempus habere rei externae curam ad tempus habere non spontanee, sed invitus evangelizat. Neque turpis tucri gratia, sed voluntarie. Turpis lucri gratia providet gregi Dei, qui propter quaestum et terrena commoda praedicat, cum religionis opera cuncta spontanee fieri debeant. Juxta illud exemplum constructionis tabernaculi, mente promptissima atque devota primitias Domino ad faciendum opus tabernaculi, sponte propria cuncta tribuens, et ipsi artifices sponte sua obtulerunt se ad faciendum opus. Neque ut dominantes in cleris, delicet humilitatem, quam subditos et ad vos et ad invicem habere desideratis, ipsi prius et actu monstretis, et in animo servetis integro, juxta illud dominicum: Sciquia hi qui uidentur principari gentibus dominantur eis et principes eorum potestatem habent ipsorum. non ita est autem in uobis: sed quicumque uoluerit fieri maior, erit uester minister, et quicumque uoluerit in uobis primus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
iohanne conspexit: siue cũ resur¬
rectionis & ascensionis eius poten¬
tiam cũ ceteris qui affuere discipu¬
lis udit. Pascite qui in uobis est
gregem dm̃. Sicut dñs beato petro
totius gregis eius hoc est eccłiȩ cu¬
ram habere uissit: ita ipse petrus
sequentib eccłiȩ pastorib uire
mandat. ut eum quisq qui secũ
est gregem dei. sollicita guberna¬
tione tutetur. Prouidentes non co¬
acte s spontanee scdm am̃. Coactꝰ
pascit gregem ani: &. ꝓuidet illi:
qui ꝓptͣ inopiam rerum tẽꝑaliũ
non habens unde uiuat. idcirco pre¬
aicat euangeliũ: ut de euangelio ui¬
uere possit. Spontanee uͦ & scam
dm̃. qui nullius terrene rei. s tan¬
tũ suꝑne mercedis intuitu u̾bum
dei predicat. Quod utrũq distin¬
guens ab inuicem apłs paulus
Si enim uolens inquit hoc ago mͥ¬
cedem habeo: si autem inuitus dis¬
pensatio michi credita est. Dispen¬
sacio quippe ei credita dicitur: qͥ

Expanded text:
Joanne conspexit, sive cum resurJoanne conspexit, sive cum resurrectionis et ascensionis ejus potentiam cum caeteris qui affuere discipulis vidit. Pascite qui in vobis est gregem Dei. Sicut Dominus beato Petro totius gregis ejus, hoc est Ecclesiae curam habere jussit, ita ipse Petrus sequentibus Ecclesiae pastoribus jure mandat ut eum quisque qui secum est, gregem Dei sollicita gubernatione tutetur. Providentes non coacte, sed spontanee, etc. Coacte pascit gregem Dei et providet ille quinon habens unde vivat, idcirco praedicat Evangelium, ut de Evangelio vivere possit. Spontanee vero et secundum Deum, qui nullius terrenae rei, sed tantum supernae mercedis intuitu verbum Dei praedicat. Quod utrumque distinguens ab invicem apostolus Paulus: Si enim volens inquit hoc ago, mercedem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Dispensatio quippe ei credita dicitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& laboriosa iusticia nisi amanti¬
b: S caritas que hos amantes fa¬
cit. ex deo est. Notandũ aũ quod
haric sententiã beatus petrus de
prou̾biis salomonis iuxta ueterẽ
dumtaxat editionem assũpsit. pro
quo in nr̃a que de hebraice ueri¬
tatis fonte descendit. scriptũ est.
Si uistus in terra recipit. quanto
magis impius & peccator: Quod ẽ
aꝑte dicere. Si tanta est uite mor¬
talis fragilitas. ut ne uisti quidẽ
qui in celo coronandi sunt. hanc
sine tribulationib ꝓptͣ in nume¬
ram uiciate nature labem transe¬
ant. quanto magis hi qui celesti
sunt grã extorres. certũ ꝑpetue¬
sue dampnationis exitum expec
quod presens illo patiente astitit &¬
cuncta ut gerebantur aspexit.
Liel certe quia & ipse ꝓpt̃ nomen
xp̃i. carcerẽ. uincula tubera passus
Qui & eius que in futuro reuelan¬
da est głe commnunicator. Tunc ni¬
mirũ cum in monte scõ glãm uul¬
tus eius celestem cum iacobo &

Expanded text:
et laboriosa justitia, nisi amantiet laboriosa justitia, nisi amantibus. Sed charitas quae hos amantes facit, ex Deo est. Notandum autem quod hanc sententiam beatus Petrus de Proverbiis Salomonis juxta veterem duntaxat Editionem assumpsit, pro qua in nostra quae de Hebraicae veritatis fonte descendit, scriptum est: Si justus in terra recipit, quanto magis impius et peccator ? Quod est aperte dicere: Si tanta est vitae mortalis fragilitas, ut ne justi quidem qui in coelo coronandi sunt, hanc sine tribulatione propter innumeram vitiatae naturae labem transeant, quanto magis hi qui coelestis sunt gratiae extorres certum suae perpetuae damnationis exitum exspecquod praesens illo patiente astitit, et cuncta ut gerebantur aspexit. Vel certe quia et ipse propter nomen Christi, carcerem, vincula ac verbera passus Qui et ejus quae in futuro revelanda est gloriae communicator. Tunc nimirum cum in monte sancto gloriam vultus ejus coelestem cum Jacobo et
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat iudiciũ de domo dñi. id est
de eccłia. que exercitio presentiũ af¬
flictionũ. ad futura gaudia prepa¬
ratur. Namq reꝓbi tanto securio¬
res nunc & sine ullo uindicte u̾be¬
re uitam transitoriam ducunt.
quanto eos in futuro nichil nisi
uindicta restat. iuxta illud beati
iob. Ducunt in bonis dies suos . & in
puncto ad infera descendunt. Si
autem p̾mum a nob̾: quis finis eoꝵ¬
inc colligitur districtus uidex quã¬
ta illic feriat districtione quos
reprobat. si hic sic cruciat quos a¬
mat. Si enim flagellantur filii:
quid debent serui sperare nequis¬
olunt credere pelagiani quod
in uno homine tota est generis
sola sanat & liberat gr̃a xp̃i. Quare
enĩ iustus uix saluus eritꝰ. Num qͥd
liberare iustũ labor est deo. Absit. S
ut ostendat᷑ quod merito fuerit damp¬
nata natura. non uult facile de tan¬
to malo nec ip̃e omnipotens libera¬
re. ꝓptͣ quod & peccata ꝓcliuia sũͣt.

Expanded text:
incipiat judicium de domo Domini, id est, incipiat judicium de domo Domini, id est, de Ecclesia, quae per exercitium praesentium afflictionum ad futura gaudia praeparatur. Namque reprobi tanto securiores nunc et sine ullo vindictae verbere vitam transitoriam ducunt, quanto eis in futuro nihil nisi vindicta restat, juxta illud beati Job: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Si autem primum a nobis, quis finis inc colligitur districtus Judex quanta illic feriat districtione quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat. Si enim flagellantur filii, quid debent sperare servi nequisolunt credere Pelagiani quod in uno homine tota est generis sola sanat et liberat gratia Christi. Quare enim justus vix salvabitur? Nunquid liberare justum labor est Deo? Absit. Sed ut ostendatur quod merito fuerit damnata natura, non vult facile de tanto malo nec ipse Omnipotens liberare. Propter quod et peccata proclivia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& in eus eccłia nũquam a ꝓtomar¬
tire abel usq ad ultimũ electum
qui in fine scłi nasciturus est. fide¬
lium ꝑsecutio cessauerit. Unde be¬
ne cum dixisset nolite mirari in
feruore. addidit. Quasi noui ali¬
quid uob̾ contingat. Quia ualde
est antiqũ & frequens: electos dei
uite presentis adu̾sa ꝓ eterna
salute tolerare. Nemo enim ue¬
stium patiatur tanquam homi¬
anquam maledicus enim
pantur. qui passionis sue tẽ¬
pore. in sui saltim ꝑsecutoris in¬
iuria effrenatur. Qm̃ tẽpus est
ut incipiat uidicium de domo dei.
uo sunt uidicia dei ꝑ scripturas
insinuata. unũ occultũ. & alterũ
manifestum. Occultũ udiciũ est pe¬
na qua nunc unus quisq hominum
aut exercetur ad purgationem. aut
ad monetur ad conu̾sionem. aut si
comtẽ pserit uocationẽ & disciplinã
dei. exerceatur ad dampnationem.
Iudiciũ autem manifestũ est. quo uen¬
turus dñs iudicare uiuos & mortu¬
os. Hunc aũ esse dicitur tempus. quo

Expanded text:
ia nunquam, a protomartyre Abel usque ad ultimum electum qui in fine saeculi nasciturus est, infidelium persecutio cessaverit. Unde bene cum dixisset, Nolite mirari in fervore, addidit: Quasi novi aliquid vobis contingat. Quia valde est antiquum et frequens, electos Dei vitae praesentis adversa pro aeterna salute tolerare. Nemo autem vestrum patiatur tanquam homiTanquam maledicus enim patitur qui passionis suae tempore in sui injuriam persecutoris effrenatur. Quoniam tempus est ut incipiat judicium a domo Dei. Duo sunt judicia Dei per Scripturas insinuata: unum occultum, alterum manifestum. Occuitum judicium est poena, qua nunc unusquisque hominum aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut, si contempserit vocationem et disciplinam Dei, excaecatur ad damnationem.  autem manifestum est, quo venturus est Dominus judicare vivos et mortuos. Nunc autem dicitur esse tempus in quo
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus uitamus peccatorũ. homi
timore tuo carnes meas: a uidi¬
ciis eni timui. Et apostolus. Qui gͦ
xp̃i sunt inquit. carnẽ suam crũ¬
cifixerunt. cum uiciis & concupis¬
centiis. Qui gͦ timore iudiciorum
celestium carnales in mente concu¬
piscentias extinguit. iam tali cru¬
cifixo ac pacienti pro xp̃o similis
q uasi mortuus existens peccatis:
dei tantũ seruitio uiuit. In quo
admirantur non concurrentibꝰ
uobis in eandem luxurie confu¬
sionem blasphemantes.
crucifiristis cum uitiis &
concupiscentiis euenit ꝓfecto ut
& si propt̾ suam ꝑfidiam uos
blasphemant. ut pote segregatos ab
eorum consorcio. in ur̃a tamen conu̾¬
sacione semꝑ opera iusticie & pietatis
uideant. que merito admirentur.
& ꝓ quib fidem iuire laudent. ac
uenerentur xp̃ianam. Qui redd̃ao
racionem ei qui paratus est uidi¬
care iiuos & mortuos. deoq
minus curate minus dolete: si
bene facientes blasphemamini.
tacebit neq conpescetur deus.

Expanded text:
lapsus vitamus peccatorum omniumlapsus vitamus peccatorum omniumtimore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . Et Apostolus: Qui ergo isti sunt inquit carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis . Qui ergo timore judiciorum coelestium carnales in mente concupiscentias exstinguit, jam talis crucifixo ac patienti pro Christo similis, quasi mortuus existens peccatis, Dei tantum servitio vivit. In quo admirantuvobis in eandem luxuriae confusionem, ?: blasphema-tes crucifixistis cum vitiis et concupiscentiis, evenit profecto ut etsi propter suam perfidiam vos blasphement, ut pote segregatos ab eorum consortio, in vestra tamen conversatione semper opera justitiae et pietatis videant, quae merito admirentur, et pro quibus fidem jure laudent ac venerentur Christianam. Qui reddent rationem ei qui paratus est judicare vivos ac mortuos. Ideo inquit minus curate, minus dolete, si benefacientes blasphemamini atacebit, neque compescetur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑ pacientiȩ uͥtutẽ animus arma¬
tur. Omĩ aũ generi deo deuote hu¬
nulitatis merces succedit illa. ut
qui se temꝑe suȩ pere grinationis humi¬
liant: temꝑe uisitacionis eus exal¬
tent᷑. Sobrii estote. & uigilate. quia¬

Expanded text:
tus per patientiae virtutem animus armatus per patientiae virtutem animus armatur. Omni autem generi Deo devotae humilitatis merces succedit illa, ut qui se tempore peregrinationis suae humiliant, tempore visitationis ejus exaltentur. Sobrii estote et vigilate,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & tu. Et quidem cornelius nec¬
dum renatus in xp̃o: nec dũ eccłie
erat membris incorporatꝰ. Om̃s gͣ
docete: uel etiam u̾bo insinuate.
Quia nimirũ om̃ib suꝑbiȩ uicium
quod angelos decelo deiecit nouerat
esse cauendũ: om̃s adiuncta salomonis
sententia terret salubrit᷑ ac refouet di¬
cens. Quia d̾s suꝑbis resistit. humi¬
grã quam confert humilib ds. conse¬
quent̾ exponit. cũ admonendo subiun¬
git. Humiliamini gͥ sub potenti ma-¬
it. ut qͦ magis humiliati fuerint ꝓp¬
ter ipsum tẽꝑe certaminis: eo glorio¬
sius exaltentur ab ipso tẽꝑe retͥbuti¬
onis. Potest aũ humiliatio hoc in
loco multifarie accipi. hoc est & ea
qua incipiens quisq uiam u̾rutũ:
p abluendis que commserat pecca¬
tis salubrit᷑ atteritur. & illa que spon¬
tanea mentis deuotione ã ꝑfectiorib
stantium. nec non & ea qua incur¬
santib ꝑsecutionũ turbinib inuic¬

Expanded text:
sicut et tu . Et quidem Cornelius necsicut et tu . Et quidem Cornelius necdum renatus in Christo, necdum Ecclesiae erat membris incorporatus. Omnes ergo docet, vel etiam verbo insinuat, quia nimirum omnibus superbiae vitium quod angelos de coelo dejecit, noverat esse cavendum, omnes adjuncta Salomonis sententia terret salubriter ac refovet, dicens: Quia Deus superbis resistit, gratia quam confert humilibus Deus, consequenter exponit, cum admonendo subjungit: Humiliamini igitur sub potenti mait, ut quo magis humiliati fuerint propter ipsum, tempore certaminis, eo gloriosius exaltentur ab ipso tempore retributionis. Potest autem humiliatio hoc in loco multifarie accipi, hoc est, et ea qua incipiens quisque viam virtutum pro abluendis quae commiserat peccatis salubriter atteritur, et illa quae spontanea mentis devotione a perfectioribustantium, necnon et ea qua, incursantibus persecutionum turbinibus, invic
Abbreviated transcription (Latin):
adnm̃ nrm̃. Hos aũ seruos urõs per
ihm̃. Similit᷑ adolescentes subditi es¬
tote semorib Post quã seniores qͦm
p̃essent docuit. oportebat ut etiam
iuniores ad obediendũ patͣne eorum
ꝓuisioni instrueret. Non aũ opus
erat eis plura loqui. s tantũ subiec¬
tionis dare p̃ceptum. Quia nimirũ
seniorib p̃ceperat. ut forme facti esset̃
subditis. & sufficiebat minores ad ma¬
iorũ bene agentium exempla respi-¬
cere: ꝙ hec deuote imitari. S ne au
humilitatis uira esse seruanda.
continuo generalit᷑ ad monendo
subiecit. Om̃s aũ inuicem humili¬
tatẽ insinuate. Om̃s etenĩ dicit. ꝙ
seniores & adolescentes. qui inuicẽ
iubent᷑ humilitatis insinuare u̾tu¬
tem. & hi uidelicet regendo. ꝙ illi
obsequendo humilit᷑. Quod apud¬
ipsũ petrũ in ipso factũ legimus.
cũ intrante eo cesaream. cornelius oc¬
currens pedib se eius humilit̾ ad
strauit. & ille humilius alleuauit
eum dicens. Surge: ꝙenĩ homo sum

Expanded text:
autem servos vestros per Jesum. Similiter, adolescentes, subditi estote senioribus. Postquam seniores quomodo praeessent docuit, oportebat ut etiam juniores ad obediendum paternae eorum provisioni instrueret. Non autem opus erat eis plura loqui, sed tantum subjectionis dare praeceptum. Quia nimirum senioribus praeceperat ut forma facti essent subditis, et sufficiebat juniores ad majorum bene agentium exempla respicere, et haec devote imitari. Sed ne haec humilitatis jura esse servanda, continuo generaliter admonendo subjecit: Omnes autem invicem humilitatem insinuate. Omnes etenim dicit, et seniores et adolescentes, qui invicem jubentur humilitatis insinuare virtutem, et hi videlicet regendo, et illi obsequendo humiliter. Quod apudipsum Petrum, et in ipso factum legimus, cum, intrante eo Caesaream, Cornelius occurrens pedibus se ejus humiliter stravit, et ille humilius levavit eum, dicens: Surge, et ego homo sum,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus nr̃is. cum om̃e quod bene
ac scdm̃ uoluntatem eius facimꝰ
non hoc nrĩs meritis. S eius grãe
tribuimus. E contra autẽ mala
que gerimus. ur̃e solũ malicie.
uel ignorantie deputamꝰ. Caris¬
simi nolite mirari in feruore qui ad¬
codices habent nolite ꝑegrinari in
feruore. Li triusq autem u̾bi sen¬
sus in promptu est. quia neq mira¬
ri fidelis quisq debet quare in hac
uita feruorem patiatur tribulati¬
onũ. qui certa ratione ideo nunc
tribulacionib tẽptatur ut cum ꝓ¬
batus fuerit ad future uite coro¬
nam ꝑcipiendam dignus habeat᷑:
Heq se aliquis peregrinũ ideo aut ex¬
traneum a xꝑi membris estimare
debet. quia presentis scł̃i feriatur

Expanded text:
tibus nostris, cum omne quod bene tibus nostris, cum omne quod bene ac secundum voluntatem Dei facimus, non hoc nostris meritis, sed ejus gratiae tribuimus, econtra autem mala quae gerimus nostrae solum malitiae vel ignorantiae deputamus. Charissimi, nolite mirari in fervore, Codices habent: Nolite peregrinari in fervore. Utriusque autem verbi sensus in promptu est, quia neque mirari fidelis quisque debet quare in hac vita fervorem patiatur tribulationum, qui certa ratione ideo nunc tribulationibus tentatur, ut, cum probatus fuerit, ad futurae vitae coronam percipiendam dignus habeatur; neque se aliquis ideo peregrinum et extraneum a Christi membris existimare debet, quia praesen
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem peccatoram. Si qͥs
loquitur quasi sermonẽ dei.
imens uidelicet ue preter uolũ¬
tatem dei. uel preter quod in
sanctis scripturis euidenter pre¬
cipitur. uel dicat aliquid uel imꝑet.
& inuematur tanquã falsus testis¬
aei aut sacrilegus uel introducens
aliquid alienũ a aoctrina dñi. uel
certe subrelinquens & preteriens
aliquid eorum que deo placita sunt.
cũ ipse manifestissime predicatorib
ueritatis. ae his quos inbuerent p̃¬
cipiat dicens. Docentes eos seruare
omĩa quecũq mandaui uobis. Et
ea eñĩ que ipse mandauit non alia
& hec non ex parte sed omĩa. suis
auditorib seruanda tradere uib&
humilius impendat quisq ꝓx¬
imo bonũ om̃e quod potest. quan¬
to certissime nouit. quia a semet¬
ipso habere non potest quod um¬
pendat. Lit in omnib honorifi¬
tur deus. per ihm̃ xpm̃. uxta
ipsuis ih̃u xp̃i preceptũ quo
ait. uideant urã bona oꝑa. & glo¬
rificent patrẽ urm̃ qui in celis
est. honorificatur gͦ deus in ac¬

Expanded text:
peccatorum. Si quis loquitur quasi sermones Dei. Timens videlicet ne praeter voluntatem Dei, vel praeter quod in sanctis Scripturis evidenter praecipitur, vel dicat aliquid vel imperet, et inveniatur tanquam falsus testis, aut sacrilegus, vel introducens aliquid alienum ad doctrinam Domini; vel certe subrelinquens et praeteriens aliquid eorum quae Deo placita sunt, cum ipse manifestissime praedicatoribus veritatis de his quos vita imbuerent praecipiat dicens: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Et ea enim quae ipse mandavit non alia, et haec non ex parte sed omauditoribus observanda tradere jubet. humilius impendat quisque proximo omne bonum quod potest, quanto certissime novit quod a semetipso non potest habere quod impendat. Ut in omnibus honorificetur Deus peipsius Jesu Christi praeceptum quo ait: Videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Honorificatur ergo Deus in ac
Abbreviated transcription (Latin):
timonio declaratur quod dr̃ de filio.
ut nos offerret deo mortificatos
quidem carne. uiuificatos aũ sp̃u.
Ideoq quorum una oꝑatio est: horũ
esse dispar substantia uel essentia
non possit. In quo & eis qui in car¬
ne conclusi erant. spũ ueniens p̃di

Expanded text:
timonio declaratur, quo dicitur de Filio, timonio declaratur, quo dicitur de Filio, ut nos offerret Deo, mortificatos quidem carne, vivificatos autem Spiritu; ideoque quorum una operatio est, horum dispar esse substantia vel essentia non possit. In quo et iis qui in carne conclusi erant, etc. Qui nostri
Abbreviated transcription (Latin):
noster corrumpitur s tam̃ is qui in¬
tus est renouatur de die in diem.
Offert gͦ nos deo patri xꝑe. cum ꝑ
mortificationẽ carnis ꝓ illo ĩmolari
gaudemꝰ. id est uitam nram̃ lauda¬
bilem  in conspectu patris os¬
tenddit. uel certe offert nos deo:
cum absolutos carne. in eternim
nos regnũ introducit. Sane hoc
quod dicitur uiuiscatos autẽ spũ: Sẽs
athanasius alexandrie pontifex. nõ ad
hominis spm̃ qui mortificata carne
meluis uiuificat᷑. dicente ꝓpħ̃a
de dño. ut uificet spm̃ humiliũ. ⁊
iuuificet cor contͥtorũ .s ad gram̃ po¬
tius refert sp̃s scĩ. qui mortificantib
carnem suam uitã retͥbuit sempit᷑nã.
Li titur enĩ ⁊ hoc testimonio contra arri¬
anos. qui equalitati scẽ tͥnitatis con¬
tradicunt. astruens quia indiudua
diuine oꝑationis unitate uiuificet
pater. iuificet filius. uiuificet sp̃s
sc̃s. Pater uidelicet & filius. quia
scriptũ est. Sicut enĩ pater suscitat

Expanded text:
noster corrumpitur, sed tamen is qui innoster corrumpitur, sed tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Offert ergo nos Deo Patri Christus cum post mortificationem carnis pro illo immolari gaudemus, id est, vitam nostram laudabilem in conspectu Patris ostendit, vel certe offert nos Deo cum absolutos carne in aeternum nos regnum introducit. Sane hoc quod dicitur vivificatos autem spiritu, sanctus Athanasius Alexandrinae pontifex non ad hominis spiritum, qui mortificata carne melius vivificatur, dicente Propheta de Domino: Ut vivificet spiritum humilium, et vivificet cor contritum, sed ad gratiam potius refert Spiritus sancti, qui mortificantibus carnem suam vitam tribuit sempiternam. Utitur enim et hoc testimonio contra Arianos, qui aequalitati sanctae Trinitatis contradicunt, astruensque individuam divinae operationis unitatem. Vivificet Pater, vivificet Filius, vivificet Spiritus sanctus. Proinde licet et filius, quia scriptum est: Sicut enim suscitat Pater