comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pureus ẽ ꝑmixto uiolatio colore. & quasi
rosȩ nitore. & leniter quasdã flammulas
fundens. Alterũ eiꝰ genus descendet ad
iacinctos causa nominis eiꝰ efferunt. quia
sit quiddam in purpura illiꝰ non ex toto
igneũ. s uini colorẽ habens. Est autẽ scul¬
pturis facilis. genera eiꝰ quinq Saphirꝰ
ceruleus est cũ purpura habens pulueres
aureos sparsos. optimus apud medos nun¬
quã tam̃ ꝑlucidus. Lacinctus ex nominis
sui sulgore uocat᷑. hic in ȩthiopia inuenit᷑
ceruleum colorẽ habens. opumꝰ qͥ nec rarꝰ
est nec densitate obtunsus. s ex utroq tẽpe¬
ramento lucet. purpuraq refulgens. hic
autẽ ñ rutilat ȩqualit᷑. sereno enim ꝑspicu¬
us atq gratus est. nubilo corã oculis eua¬
nescit atq marcescit. In os missꝰ frigidꝰ ẽ
in sculpturis durissimꝰ. nec tam̃ inuictus.
nam adamante scribitur atq signatur
Iacintizorta indicus est iacinctum prope

Expanded text:
pureus est permixto violacio colore; et quasi pureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope
Abbreviated transcription (Latin):
luctu mutatas. lacrimis electrũ omnib
Annis fundere. iuxta eridanũ amnem. &
electrũ appellatũ qm̃ sol uocitatꝰ sit elector.
plurimi poetȩ dixere. Constat autẽ eum
ñ esse sucũ populi. s prneȩ arboris. nã
accensus tedȩ nidore flagrat. Nascitur
autẽ in insulis oceani septentrionalis.
sicut gũmis densaturq ut cristallũ rigo¬
re uł tepore. ex ea fiunt decoris gr̃a agr̃e¬
stium feminarũ monilia. Uocãri autẽ
a quib: dam arpaga. eo qd attritu digi¬
toꝵ accepta caloris anima folia paleasq
& uestiũ fimbrias rapiat. sicut magnes
ferrũ. Quocũq autẽ modo libeat tinguit᷑.
nam ancusȩ radice conchilioq inficitur
Laguriꝰ uocatus. qđ fiat ex urina lincis
bestiȩ tepore indurata. Est autẽ sicut &
sucinũ fulua atq attrahens spũ folia
propinquantia¬
I UIIII. De Purpureis.
Nter purpureas gemmas principatum
ametistus indicus tenet. Ametistus pur¬

Expanded text:
s, lacrimis electrum omnibus s, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinquantia. § 9 De purpureis. Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus pur
Abbreviated transcription (Latin):
india uł arabia gignit. distant autem
inuicẽ: Nam indica ignis colorẽ habet.
albis cingentib ⁊ onis. Arabica autem
nigra est cum candidis zonis. genera eiꝰ
quinq Sardonix ex duoꝵ nominum
societate uocata. est enĩ ex onicis candore
& sardo. Constat autẽ trib colorib. sub¬
teriꝰ nigro. mediꝰ candido. suꝑiꝰ mineo.
hȩc sola insignando nichil cerȩ euellit.
Reꝑitur autẽ apud indos. &. arabes. detecta
torrentib. genera eiꝰ quinq Ematites
rubore sanguineus. ac ꝓpterea ematites¬
ẽ uocatus. emath quippe sanguis est.
Gignitur in ethiopia quidẽ. s principalis
in arabia & in affrica inuenit᷑. De qua
ꝓmittunt magi quiddã ad coarguendas
barbaroꝵ insidias. Sucinꝰ quẽ appellant
greci electron. fului certiq coloris fertur
arboris sucus esse & obid sucinũ appellari.
Electrũ autẽ uocari fabulosa argum̃tatio
dedit. Namq phȩtonte fulminis ictu

Expanded text:
India vel Arabia gignit; distant autem India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu
Abbreviated transcription (Latin):
mirrȩ coloris & odoris: unde & nomen
habet. Melecros bicolor ex una parte
uiridis. ex altera melli similis. Coaspi¬
dis a flumine ꝑsarum dicta ẽ ex uiridi
fulgoris aurei. UIII. De Rubris gem
orallius gignitur in mari.
forma ramosus colore uiridis et
maxime rubens. uenȩ eiꝰ candidȩ
sub aqua & molles detractȩ confestim
durantur. & rubescunt. tactuq ꝓtinꝰ
lapidescunt: Itaq occupari euelliq
retib solet. aut acri ferram̃to precidi.
qua de causa. coralliꝰ uocitat᷑. Quantũ
autẽ apud nos margaritũ indicũ pre¬
ciosum est. tantũ apud indos corallius.
hunc magi fulminib resistere affir¬
mant. si creditur. Sardus dicta eo quod
repta sit primũ a sardis. hȩc rubrũ habet
colorẽ marmorib prestans. s int̾ gẽmas
uilissima est. genera eiꝰ quinq. Onx ap¬
pellata qd habeat in se ꝑmixtum cando¬
rem in similitudinẽ unguis humanȩ
greci enĩ unguem omxen dicunt. hanc

Expanded text:
myrrhae coloris et odoris; unde et nomen myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. § 8 De rubris gemmis. Corallius gigniforma ramosum, colore viride, et maxime rubens; venae ejus candidae sub aqua et molles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere affirmant, si creditur. 2. Sardius dicta, eo quod primum reperta sit a Sardibus; haec rubrum habet colorem marmoribus praestanvilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
a colore maluȩ nom accepit. in reddendis
laudata signis. nascit᷑ inarabia: Electro¬
pia uiridi colore & nubilo. stillis punice¬
is suꝑsparsa cum sanguieis uenis. causa
nominis de effectu lapidis ẽ. nã deiecta
in labris ȩneis radio solis mutat sangui¬
neo ȩre repcusso. Extra a quã autẽ speculi
modo solem recipit. dephenditq defe¬
ctus eiꝰ sub euntẽ lunã. magoꝵ osten¬
dens impudentiã. Manifestissimũ in
hoc qͦ exemplũ est. qm̃ ammixta herba
electropio quibdam additis p̃cationib
gerentẽ conspici negant. gignitur in
cipro & affrica. s melior in ethopia
Sagda gemina prasim coloris ap̃ caldeos.
cuiꝰ tanta uis est. ut ꝑmeantes naues ẽ
a ꝓfundo petat. & carinis ita tenaciter
adhereat. ut nisi abrasa parte ligni uix
separetur. Myrrites dicta est. qđ in eo
mirrȩ color est. Compressus autẽ usq
ad colorẽ nardi spirat suauitatem.
Aromaticus reꝑitur in arabia uł egẏpto

Expanded text:
a colore malvae nomen accepit, in reddendis a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
Est autẽ smaragdo subsimilis. s crassi colo¬
ris. species eiꝰ decẽ & septẽ. Uolunt autẽ
quidã iaspidem gemmã & gr̃e & tutelę
esse gestantib. qđ credere ñ fidi s suꝑsti¬
tionis est. Topazion ex uirenti genere ẽ
omniq colore resplendens. inuenta pri¬
mum in arabiȩ insula in qͣ trogoditę
p̃dones fame & tempestate fessicũ her¬
barũ radices effoderent eruerunt. Quȩ
insula postea quesita nebulis cooperta
tandẽ a nauigantib inuenta s ob hoc
locus & gemm̾a nom̃ ex causa accepit. nã
topazion trogoditarũ lingua significatio¬
nem habet quęrentis. Est autẽ amplissima
gemmarũ earũ eadem insula nobilium
limam sentit. genera eiꝰ duo. Callaica co¬
lore uiridis & pallens & nimis crassa nichil
iocundiꝰ aurũ decens: unde & appellata.
nascitur in india uł germania in rupib
gelidis oculi modo extuberans. Molochiteᷤᷤ
spissius uirens & crassior quã smaragdus.

Expanded text:
Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloEst autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. Sed ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit; nam τοπάζειν Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus
Abbreviated transcription (Latin):
& uiridi ꝓficiunt oleo. qu̾auis natura im¬
buantur. Calcu̾smaragdus dicta qđ ui¬
ridis sit & turbida ȩreis uenis. hȩc in ȩgy¬
pto uł cipro insula nascitur. Prasius ꝓ
uiridenti colore dictus. s uilis. cuiꝰ alterũ
genus sanguineis punctis abhorret.
Terciũ distinctũ uirgulis trib candidis.
Berillus in india gignitur genti suȩ lingua
nomen habens. uiriditate similis smnarag¬
do. s cũ pallore. Politur autẽ ab indis in
sexangulas formas. ut hebitudo coloris
reꝑcussione anguloꝵ excitetur. aliter
politus ñ habet fulgorẽ. Genera eiꝰ nouẽ
Crisoberillus dictus. eo qd pallida eiꝰ uiri
ditas in aureũ colorẽ resplendeat. & hunc
india mittit. Crisoprassus indicus est
sucũ referens aureis interuenientib gut
tis. unde & nom̃ accepit. quem quidam
berilloꝵ generis iudicauert̃. Laspis de
greco in latinũ uiridis gẽma int̾pretat᷑
Ias quippe uiride.pinasin gemma dicit᷑

Expanded text:
et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imet viridi proficiunt oleo, quamvis natura imbuantur. 3. Chalchosmaragdus dicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in Aegypto, vel Cypro insula nascitur. 4. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. Genera ejus novem. 6. Chrysoberyllus dictus, eo qditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, sucum referens, aureis interveniidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
geminarũ uirentiũ smaragdus
principatũ habet. cui ueteres terciã post
margaritas & uniones tribuunt digni¬
tatem. Smaraglus a nimia uiriditate.
uocatus. omne enĩ satis uiride amarũ
dicit᷑. Nullis enĩ gemmnis uł herbis ma¬
ior quã huic austeritas est. nã herbas
uirentes frondesq exuperat. inficiens
circa se uiriditate repcussum aerem.
sculpentib qͦ geminas nulla gratior
oculoꝵ refectio est. cuiꝰ corpus si exten¬
tum est sicut speculũ ita imagines
redait. quippe. nero cesar gladiatorum
pugnas in smaragdo spectabat Genera
eiꝰ duodecĩ. s nobiliores scithici qui in
scithica gente reperiunt᷑. Scđ̾m locũ
tenent bactriam. Colliguntur enim in
cõmissuris saxoꝵ flante aquilone. Tunc
eñ tellure discooꝑta int̾micant. qͥa his
uentis arenȩ maximȩ mouent᷑. Terciũ
egyprii habent. reliqua in metallis exariis
inueniuntur. s uiciosi. nam aut ęre aut
plumbo uł lapillamentis uł salis simi¬
les notas habent. Smaragdi autẽ mero

Expanded text:
gemmarum virentium Smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cujus corpus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero
Abbreviated transcription (Latin):
ne duo in trinitate filii suspicentur. idđo
ñ p̾dicatur ingenitꝰ. ne duo patres in ipsa
trinitate credantur. Procedens autẽ di
adhuc habeo quȩ uob̃ loquar. s ñ pote¬
stis illa mͦ audire. ueniet autẽ sp̃s uerita¬
tis. qui a patre ꝓcedit & de meo accipiet.¬
ille uob indicabit omĩa. Hic enĩ ñ solum
natura ꝓcedit. s semꝑ ad ꝑagenda oꝑa¬
trinitatis indesinent᷑ ꝓcedit. Hoc autẽ
int̾est inter nascentẽ filiũ & ꝓcedentẽ
sẽs ex utroq ꝓcedit. & idõ dicit apłs

Expanded text:
ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicadhuc habeo quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit non solum natura procedit, sed semper ad peragenda divinitatis opera indesinenter procedit. Hoc autem interest inter nascentem Filium, et procedensanctus ex utroque procedit. Et ideo dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc enĩ habet ignis naturã accensꝰ ut qͣnti
ad eũ quanti ad crinem purpurei splen¬
doris aspexerint. tantis uisũ suȩ lucis
imꝑtiatur. tantis ministeriũ sui mune¬
ris tribuat. & ipse nichilominꝰ in sua
integritate ꝑmaneat. Sp̃s sc̃s nomine
aquȩ appellat᷑ in eugłio dño clamante¬
& dicente: siquis sitis ueniat ad me &
bibat. qui credit in me. flumina aquȩ
uiuȩ fluent de uentre erꝰ. Eugłista autẽ
exposuit unde diceret. secutus enim ait.
hoc enĩ dicebat de spũ scõ quẽ accepturi
erant credentes in eũ. S: aliud. est aqua
sacram̃ti. aliud aqua quȩ significat sp̃m
di. aqua enĩ sacram̃ti uisibilis est. aqua
sp̃s inuisibilis ẽ. ista abluit corpꝰ. & signi
sc̃s ido unctio dicit᷑ ioħe testante apło.
quia sicut oleũ naturali pondere suꝑfer¬
tur om̃i liquori. rra in pͥncipio suꝑfere¬
batur sp̃s sc̃s aquis. unde & dñs oleo exul¬

Expanded text:
Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad 'crinem purpurei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sua integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in E veniat ad me et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre eius.' Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: 'Hoc enim dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum.' Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et signsanctus ideo unctio dicitur, Iohanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exul
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s sc̃s digitus dĩ esse in libris eugłii aptis¬
sime declarat᷑. cũ enĩ unꝰ eugłista dixisset
in digito dĩ eicio demonia. aliꝰ autẽ hoc
idem dixit in spũ di eicio demonia. un¬
de &digito dĩ scripta lex est data die
q nquagesimo ab occisione agni & die
oꝑatur unꝯatq idem sp̃s diuidens singu¬
lis ꝓut uult. Sicut autẽ ꝑ baptismum in
xp̃o morimur & renascimur. ita spũ signa¬
mur. qͥ est digitus dĩ & spiritale signaculũ.
Sp̃s sẽs iccirco in colũbȩ specie uenisse scri¬
Hȩc autẽ auis corporalit᷑ ipso felle caret.
habens tantũ innocentiã & amorẽ. Sp̃s
sc̃s inde nomine ignis appellat᷑ ꝓ eo qđ
ignis apparuit. qui insedit suꝑ unũ quẽq
eoꝵ. Propterea autẽ diuersarũ linguarũ
grãm apłis dedit. ut idonei efficerentur
gulos sedisse memorat᷑. id causȩ ẽ. ut intel¬
ligatur ꝑ plures ñ fuisse diuisꝰ. s mansis¬
se in singulis totꝰ. sicut fere ignib mos ẽ

Expanded text:
sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia. Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et die operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult.' Sicut autem per baptismum in Christo morimur et renascimur, ita Spiritu signamur, quod est digitus Dei et spiritale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scriHaec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur, pro eoignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur gulos sedisse memoratur, id causa est, ut intellegatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Notissimũ est enĩ dnm uãm xp̃m¬
cũ post resurrectionẽ a mortuis ascendis¬
set in cȩlũ dedisse sp̃m scm̃. quo credentes
impleti linguis omniũ gentiũ loquebant᷑.
Intantũ autẽ dĩ donũ est. in quantũ datur
eis qͥ ꝑ eũ diligunt dm̃. Apud se autẽ ds̾ e̾.
apud nos donũ est. s sempiternȩ salutis.¬
sp̃s sc̃s̃ donũ est. distribuens singulis ꝓut
uult gr̃ãrum dona.nã & ꝓphetias qͥb uult
imꝑtitur. & peccata quib uult dimittit.

Expanded text:
tum. Notissimum est enim, Dominum us resurrectionem a mortuis ascendit in coelum, dedisse Spiritum sanctum: quo credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. In tantum donum Dei est in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est, apud nos donum est, sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis prout vult, gratiarum dona . Nam et prophetis, quibus vult, impartit; et peccata, quibus vult, dimittit:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ enĩ est de illo. & que uentura sunt
annuntiabit uob̾. & utiq angłs grece
latine nuntiꝰ int̾pretat᷑. Unde & duo
oculis ipse in celũ ascendit. Consolator
enĩ tristib mittit᷑ scđ̃m illã eiꝰdem dñi
sententiã: beati lugentes. qm̃ ipsi conso¬
labuntur. Ipse etiã dixit. tunc lugebunt
filii sponsi cũ ab eis ablatus fuerit spons
Alii paraclytũ latine oratorẽ uł aduocatũ
interp̃tant᷑. Ipse enĩ sp̃s sc̃s dicit. ipse docet
pipsũ datur sermo sapientiȩ. ab ipso scã
formis nuncupat᷑. ꝓpter dona quȩ de uni¬
tatis eiꝰ plenitudine particulatim quiq
ut digni st̃ consequi ꝓmerentur. Ipse en
sp̃s sapientiȩ & intellectꝰ. sp̃s consilii & for¬
titudinis. sp̃s scientiȩ & pietatis. sp̃s timo¬

Expanded text:
e ventura sunt annuntiabit vobis . Et utique angelus Graece et Latine nuntius interpretatur. Unde et duo am ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Alii paracletum Latine oratorem, vel advocatum, interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit, ipse docet, per ipsum datur sermo sapientiae, ab ipso sancta formis nuncupatur propter dona quae de unita ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, sp
Abbreviated transcription (Latin):
filioq ꝓcedit & substantiã eius habet.
neq enĩ aliud de patre ꝓcedere potuit.
quã qđ ipse est pater. Sp̃s autẽ dictus
scđ̾m id qđ ad aliquid refertur. spirans¬
& inspirans utiq spũ inspirans est. & ex
eo appellatus sp̃s est. ꝓprio autẽ. quodam¬

Expanded text:
Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex suꝑparticularis numerꝰ est. qui
numerũ. continet eu multiplicit᷑ cum
aliis partib eiꝰ. ut u̾bi grã .uiii. ad .iii.
dũ comꝑati fuerint: continent in se
bis term cũ aliis duab partib eiꝰ xiiii.
ad .ui. dũ comꝑati fuerint. continent
int᷑ se bis senos cũ aliis duab partib eiꝰ.
xUI. ad .uii. dũ comꝑati fuerint c̃tiness¬

Expanded text:
multiplex superparticularis numerus est qui, multiplex superparticularis numerus est qui, numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus ejus, verbi gratia: VIII ad III dum comparati fuerint continent in se bis ternos, cum aliis duabus partibus ejus; XIV ad VI dum comparati fuerint continent in se bis senos cum aliis duabus partibus ejus; XVI ad VII dum comparati fuerint contine
Abbreviated transcription (Latin):
duas. aut .iii. aut .iiii. aut .u. aut alias. ut
u̾bi gr̃a.u. ad .iii. dum comꝑati fuerint
dũ comꝑati fuerint habent in se. iiii. &
alias partes eiꝰ .iii. Uiiii. ad .u. dũ comꝑati
fuerint habent in se .u. & alias partes eiꝰ.iiii.
Subsuppartiens numerꝰ est. qui continet᷑
in numero suꝑpartienti. cũ aliquib par¬
tib suis duab aut trib aut plurib ut
u̾bi gr̃a.iii. continent᷑ a .u. cũ aliis duab
partib suis .u. a.uiiii. cũ .iiii. partib suiꝰ¬
Subsupparticularis numerꝰ est minor
qui continet᷑ in fortiore numero cum
alia una parte sua aut media. aut .iii.
ad inferiorẽ sibi numerũ fuerit. conti¬
net in se totũ inferiorẽ numerũ mul¬
tipliciter cũ aliqua parte eiꝰ. ut u̾bi gr̃a
.u. ad. iudum comꝑati fuerint. c̃tinent
in se bis binos.iiii. & unã partẽ eiꝰ uiiii.
ad.iiii. dũ comꝑati fuerint continent
in se bis quat̾nos & unam partem eiꝰ. Sub¬

Expanded text:
duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, dum comparati fuerint, habent in se IIII et alias III partes eius; VIIII ad V dum comparati fuerint, habent in se V et alias IIII partes eius. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in numero superpartienti cum aliquibus partibus suis duabus aut tribus aut pluribus, ut uerbi gratia III continentur a V cum aliis duabus partibus suis; IIII a VII cum tribus partibus suiSubsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una parte sua aut media aut tertia e inferiorem numerum orem numerum multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi gratia V ad II dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una parte eius; VIIII ad IIII dum comparati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
rem numerũ bis. aut ter. aut quat᷑. aut
multiplicit᷑. ut u̾bi gr̃a duo ad unũ. dũ
comꝑati fuerint. duplex est. in. ad unũ
triplex.iiii.quadruplex & reliqui.
Econt᷑ sub multiplex numerꝰ est qͥ intra
multiplicẽ numerũ continet᷑. bis. aut
ter. aut quat᷑. aut multiplicit᷑. ut uerbi
grã .i. a duob bis continet᷑. a m. ter
A iiii. quat᷑. a quinq quinquies.
& ab aliis multiplicit᷑. Suꝑparticularis
numerꝰ est dum fortior continet intra
se inferiorẽ numerũ circa qu̾e cõparat᷑
similit᷑ & unã partẽ erꝰ. ut u̾bi grã.in
ad.ii. dũ comꝑati fuerint continent intͣ
se duo & aliũ unu qui media pars est
continent in se.iii. & aliũ unũ. qͥ est t̾cia
pars triũ. Iterũ qnq ad .iiiiͬ. dũ cõparati
fuerint. habent in se quat̾nariũ numerũ.
& aliũ unũ. qui quarta pars esse dicit᷑.
quat̾narii numeri & cęt̾i tales. Suppar.¬

Expanded text:
rem numerum bis, aut ter, aut quater, aut rem numerum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia II ad unum dum conparati fuerint, duplex est; III ad unum, triplex; IV quadruplex, et reliqui. Econtra submultiplex numerus est, qui intra multiplicem continetur bis, aut ter aut quater aut multipliciter, ut uerbi gratia unus a duobus bis continetur, a tribus ter, a IIII quater, a V quinquies, et ab aliis multipliciter. Superparticularis numerus est, dum fortior continet intra se inferiorem numerum circa quem comparatur, similiter et unam partem eius, ut uerbi gratia III ad II dum comparati fuerint, continent in se II et alium I, qui media pars est continent in se III et alium I, qui est tertia pars trium; iterum V ad IIII dum comparati fuerint, habent in se quaternarium numerum et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri; et ceteri tales. S
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑpartientes. Per se numerus est. qui
sine relatione aliqua dicit᷑. ut .iri.iiii.u.
ui. & cȩt̾i similes. Ad aliqͥd numerꝰ est qͥ
relatiue ad alios comꝑatur. ut u̾bi gr̃a
.iiII. ad .ii. Dum comꝑatus fuerit duplex¬
ri dicunt᷑ qui scđ̃m quantitatẽ equales st̃.
ut uerbigr̃a .ii.ad .ii.iii. ad .iii.x. ad .x.
c. ad .c. In ȩquales numeri st̾. qͥ ad inuicẽ
comꝑati in ȩqualitatẽ demonstrant. ut
& uniuersalit᷑ maior minori. aut minor.
maiori. huiꝰmodi dũ comꝑatus fuerit
inȩqualis dicit᷑. Naior numerus. est qui
habet in se illũ minorẽ numerũ ad quẽ
comꝑatur. & aliqͥd plus. ut u̾bi grã quinariꝰ
numerꝰ trinario numero fortior est. eo
um numerũ & alias partes eiꝰ duas. & reli¬
qui tales. Minor numerꝰ est qͥ contine¬
tur a maiore ad quẽ comꝑatur cũ aliqͣ
parte sui. ut ternariꝰ ad quinariũ. con¬
tinetur ab eo cũ duab partib suis. Mul¬
tiplex numerꝰ est qui habet in se mino¬

Expanded text:
umerus IMG 7 Per se numerus est qui sine relatione aliqua dicitur, ut III • IIII • V • VI et ceteri similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum compari dicuntur, qui secundum quantitatem aequales sunt, 125 verbi gratia: II ad II, III ad III, X ad X, C ad C. Inaequales numeri sunt qui ad invicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut et universaliter major minori, aut minor majori, hujuscemodi dum comparatus fuerit inaequalis dicitur. 4. Major numerus est qui habet in se illum minorem numerum ad quem comparatur, et aliquid plus, ut, verbi gratia: quinarius numerus ternario numero fortior est, eo um numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est, qui habet in se mino
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliqͥd refert᷑. Iste diuidit᷑ sic. Ali enĩ st̃
equales. alii inȩquales. iste diuiditur sic
Alii sunt maiores. alii minores. Maiores
diuidunt᷑ sic .i. multiplices .ii. Suꝑparti¬
culares. iii.Suppartientes.iiii.Multipli¬

Expanded text:
ad aliquid. 1 Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. 2 Iste dividitur sic: alii sunt maiores, alii sunt minores. Maiores dividuntur sic: multiplices, superparticulares, superpartientes
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt .o.a.u. littera ablata. oua enĩ quȩdã
inani uento concipiunt᷑. s ñ sunt gene¬
rabilia nisi quȩ fuerint concubitu ma¬
sculino concepta. & feminali sp̃u pene¬
trata. Quoꝵ uim tantã dicunt ut li¬
gnũ ꝑfusũ eo ñ ardeat. ac ne uestis qui¬
dem contra aduratur. admixta qͦ calce fertꝰ¬
glutinare uitri fragmenta

Expanded text:
dicunt ᾠὰ, j littera ablata. Ova autem quaedam dicunt ᾠὰ, j littera ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur; sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Ovorum vim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat, ac ne vestis quidem contra aduratur. Admixta quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta
Abbreviated transcription (Latin):
gis edant. qđ pandit᷑ uersiculo ueteri illo
cum me ficus alat. cum pascar dulcib uuis
apud grecos achalantis dicta est ab achan¬
Oscines aues uocant quȩ ore cantuq: auspi¬
cium faciunt. ut coruus. cornix. picus.
Alites quȩ uolatu ostendere sutura uiden¬
tur. quȩ si aduerse sint inhibe dicuntur.
qd inhibeant. id est uerent. si ꝓspere p̃pe¬
tes. & ido p̃petes quia om̃s aues priora
petunt uolantes. terciam faciunt speciem
augurioꝵ in auib quã commnunẽ uo¬
cant ex utroq ꝑmixtam. id est cũ aues
& ore. & uolatu auguria faciunt. s fides
nͨ habet. Omniũ autẽ genera uolucrũ
bis nascuntur. primũ enĩ oua gignunt᷑
inde calore. mat̾mi corporis formantur
& animant᷑. Qua autẽ dicta ab eo qd̃
sint uuida. unda & uua ab eo qđ intrin¬
secus humore sit plena. nam humidũ
est qd exterius habet humorẽ. uindum
qd interiꝰ. Quidam autẽ putant ouum
grecã habere originẽ nominis. illi autẽ

Expanded text:
gis edant. Quod panditur versiculo veteri illo: gis edant. Quod panditur versiculo veteri illo: Cum me ficus alat, cum pascar dulcibus uvisapud Graecos ἀκανθὶς dicta est ab ἀκάνθOscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt, ut corvus, cornix, picus. Alites, qua volatu ostendere futura videntur, qua si adversae sunt, inhebae dicuntur, quod inhibeant, id est vetant: si prospere, praepetes: et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permistam, id est, aves quae ex ore et volatu auguria faciunt: sed fides Christi haec non habet. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur. Inde calore materni corporis formantur et animantur. Ova autem dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva eo quod intrinsecus humore sit plena. Nam humidum est, quod exterius humorem habet: uvidum, quod interius. Quidam autem putant ovum Graecam habere origin
Abbreviated transcription (Latin):
das gignunt. Passeres st̃ minuta uola¬
tilia a paruitate uocata. unde & pusilli. &¬
parui. Nerula antiquitꝰ modula uoca¬
batur. eo qd modulet. alii merulam uo¬
catã aiunt quia sola uolat qͣsi mera uo¬
lans. hȩc cum in om̃ib locis nigra sit.
in achaia autẽ candida est. Hirundo
dicta qđ cibos ñ sumit residens. s in aere
capiat ȩscas & edat. garrula auis & per
cũitus. & in nidis construendis educan¬
disq fetib sollertissima. habens etiam
quiddam p̾scium qđ lapsura deserat. nec
appetat culmina. adiris qͦ auib ñ im¬
peditur. nec unqu̾a p̃da est. maria trans¬
uolans. ibiq hieme cõmoratur. Iurdos
a tarditate dictos. Hiemis enĩ confimo
sese referunt. Turdela quasi maior
turdus cuiꝰ stercore uiscũ generari puta¬
tur. unde & ꝓuerbium apud antiquos
erat. malũ sibi auẽ cacare. Furfurio
uocatur qđ priꝰ farre in farinã reducto
pasceretur. Ficedulȩ dicte qđ ficus ma¬

Expanded text:
das gignunt. Passeres sunt minuta voladas gignunt. Passeres sunt minuta volatilia, a parvitate vocata; unde et pusilli parvi. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod modulet. Alii merulam aiunt vocatam quia sola volat, quasi mera volans. Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia autem candida est. dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas, et edat, garrula avis, et per pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus solertissima, habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina, a diris quoque avibus non impetitur, nec unquam praeda est, maria transvolat, ibique hieme commoratur. 71. Turdi a tarditate dicti, hiemis enimv confinio se referunt. Turdela, quasi major turdus, cujus stercore viscum generari putatur. Unde, et proverbium apud antiquos erat: Malum sibi avem cacare. 72. Furfurio vocatus, quod prius farre in farinam redacto pasceretur. 102 73. Ficedulae dictae, quod ficos ma
Abbreviated transcription (Latin):
erint primũ in ortigia insula. hȩ adue¬
niendi habent tempora. nam estate de¬
pulsa. maria transmeant. Ortigometra
dicit᷑ quȩ grege̾ ducit. eam t̾rȩ ꝓpinquan¬
tem accipiter uidens rapit. ac ꝓpterea
cura est uniuersis ducẽ sollicitare gene¬
ris externi. ꝓ qua caueart prima discri¬
mina.cibos gratissimos semina uenenoꝵ¬
int̾dixerunt. solũ enĩ hoc animal sicut¬
& homo caducũ patitur morbum.
Hupupã greci appellant eo qđ stercora
humana consideret. & fetenti pascatur
fimo. auis spurcissima & cristis extantib
galeata. semꝑ in sepulchris & humano
stercore cõmorans. cuiꝰ sanguine quisq
se inunxerit dormitũ iam ꝑgens. demo¬
nes suffocantes se uidebit. Tucos quos
hispani cuculos uocant a uoce ꝓpria no¬
minatos. hi ueniendi habent tempus.
miluoꝵ scapulis suscepti ꝓpter breues
& paruos uolatus. ne ꝑ longa aeris spa¬
cia fatigati deficiant. hoꝵ saliuȩ cica¬

Expanded text:
erint primum in Ortygia insula. Haec adveerint primum in Ortygia insula. Haec adveniendi habent tempora; nam aestate depulsa maria transmeant. Ortygometra dicitur quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit; ac propterea cura est universis ducem sollicitare generis externi, per quam caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenointerdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. Upupam Graeci appellant eo quod stercora humana consideret, et foetenti pascatur fimo; avis spurcissima, cristis extantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Cuius sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. Tucos, quos Hispani ciculos vocant, a voce propria nominatos. Hi veniendi habent tempus, milvorum scapulis suscepti propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cica
Abbreviated transcription (Latin):
arboꝵ concauis habitare ꝑhibetur. cui
e contrario columba hospicia humana
diligit. domoꝵ blanda semꝑ habitatrix
Columbȩ dictȩ. qđ earũ colla ad singulas
conuersiones colores mutent. aues man¬
suetȩ & in hominũ multitudine conuer¬
santes. ac sine felle. quas antiqui ueneri¬
as nuncupabant. ab eo qđ̃ nidos frequen¬
tant. & osculo amore᷑ concipiant.
eo qd comes sit castitatis. nam dicitur
qđ amisso corporali consortio solitaria
incedat. nec carnalem copulã ultra re¬
quirat. Perdix de uoce nomen haber
auis dolosa. atq immunda. nã masculꝰ
in masculũ insurgit. & obliuiscit᷑ sexũ
libido p̾ceps. adeo autẽ fraudulenta. ut
alteri oua diripiens foueat. s fraus
fructũ ñ habet. deniq dum pulli uocẽ
ꝓpriȩ genitricis audierint. naturali
quodam instinctu hanc quȩ fouit relin¬
quunt. & ad candem que genuit reuer¬
tuntur. Coturnices a sono uocis dictas
quas greci ortigias uocant. eo qđ uise fu¬

Expanded text:
arborum concavis habitare perhibetur. Cuius arborum concavis habitare perhibetur. Cuius e contrario columba hospitia humana diligit; domorum blanda semper habitatrix. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent; aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiant. quod comes sit castitatis; nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum non habet: denique dum pulli propriae vocem genetricis audierint, naturali quodam instinctu hanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae genuit revertuntur. Coturnices a sono vocis dictas, quas Graeci ὄρτυγας vocant, eo quod visae fu
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs dixit. sustinetis enĩ siquis uos
accipit. ut enĩ diceret si quis rapit. dixit
siquis accipit. fertur autẽ accipitreᷤᷤ cairca
pullos suos impiꝰ esse. nam dum uiderĩ¬
eos posse temptare uolatus. nullas eis pre¬
beñ escas. s uerberaĩ pennis & a nido
p̃cipitant. atq a tenero compelluntur
ad p̾dam. ne forte adulti pigrescant.
Capus italica lingua dicit᷑ a capiendo.
hunc nr̃i falconem uocant. qđ incuruis
digitis sit. Miluus mollis & uirib &
uolatu. qͣsi mollis auis. unde & nuncu¬
patur.rapacissimꝰ tam̃ est. & semꝑ do¬
mesticis auib insidiat᷑. Ossifragus
uulgo appellatur auis quȩ ossa ab alto
dunitut & frangit. unde & a frangen¬
do ossa nom̃ accepit. Turtur de uoce
uocatur. auis pudica & semꝑ in monti¬
um iuigis & in desertis soluudinibus
cõmorans. tecta enĩ hominũ & conuer¬
sationẽ fugit. & cõmoratur in siluis.
quȩ etiã hieme deplumata in truncis

Expanded text:
lus Apostolus: Sustinetis enim si quis vos lus Apostolus: Sustinetis enim si quis vos accipit, ut enim diceret si quis rapit, dixit si quis accipit. 99 56. Fertur autem accipitres circa pullos suos impieos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc ndigitis sit. 58. Milvus, mollis viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatur, rapacissimus tamen, et semper domesticis avibus insidiatur. 59. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit, et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen avocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fugit, et commoratur in silvis. Quae etiam hieme deplumata in truncis
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. iste uigilias noctis assiduitate
clangoris testatur. nullũ autẽ animal
ita odorẽ hominis sentit ut anser. unde
& clangore eiꝰ galloꝵ ascensus in capito¬
lio deprehensus est. Fulica dicta qd̾ caro
eiꝰ leporinã sapiat: lagos enĩ lepus dici¬
tur. unde & apud grecos lagos uocatur.
est autẽ auis stagnensis habens ni dos in
medio aquȩ. uł in petris qs circundant¬
aquȩ. maritimoq semꝑ delectat᷑ ꝓfun¬
do. quȩ dum tempestatẽ ꝑsenserit fugi¬
ens in uado ludit. Mergus ab assiduitate
mergendi nom̃ habet. sepe autẽ dimisso
capite in ꝓfundum aurarũ signa sub
fluctib colligunt. & p̃uidentes equoris
tempestatẽ cum clamore ad litora tendt.
ta quã ungulis. uirtutẽ maiorẽ in mino¬
re corporẽ gestans. hic ab accipiendo
id est capiendo nomen sumpsit. est autẽ
auis rapiendis aliis auib auida. ideoq
uocat᷑ accipiter idest raptor. unde & Pau¬

Expanded text:
habeat. Iste vigilias noctis asshabeat. Iste vigilias noctis assclangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit ut anser; unde et clangore eius Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Fuliga dicta, quod caro eius leporinam sapiat; λαγώς enim lepus dicitur, unde et apud Graecos λαγώς vocatur. Est autem avis stagnensis, habens nidos in medio aquae, vel in petris quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem praesenserit, fugiens in vado ludit. Mergis ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit. Saepe autem demisso in profundum capite aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad litora tendta, quam ungulis, virtutem majorem in minore corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est, a capiendo nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida, ideoque vocatur accipiter, hoc est, raptor; unde et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
uł quicqͥd aliud fixũ herere diu ñ potest
quin stati excidat. ubi ea insederit. iste est
picus martiꝰ. nã alia est pica. Pauo nom
de sono uocis habet. curꝰ caro tam dura ẽ.
ut putredinẽ uix sentiat. nec facile coqui
gẽmantes explicat alas. si potes hunc seuo
tradere dura coco. Fasianus a fasida insula
greciȩ. unde primũ asportatꝰ est appellatꝰ.
testatur idem uetus disticon illud. argiua
notũ nil nisi fasis erat. Gallus a castrati¬
one uocatꝰ. inter cȩteras enĩ aues huic soli
testiculi adimuntur. ueteres enĩ abscisos
gallos uocabant. sicut autẽ a leone leena
& a dracone dracena. ita a gallo gallina.
cuiꝰ menbra ut ferunt quidã. & si auro
liquescenti misceantur. consumi aiunt.
Inas ab assiduitate natandi aptũ nomen
accepit. ex quo genere quȩdã germaniȩ
dicunt᷑. qdđ plus cęt̾is nutriunt. Anseris
nom̃ anas dedit ꝑ diriuationẽ uł a simi¬
litudine. uł qđ ipsa natandi frequentiã

Expanded text:
vel quidquid aliud fixum, diu haerere non potest vel quidquid aliud fixum, diu haerere non potest quin statim excidat, ubi ea insederit. Iste est picus Martius; nam alia est pica. Pavo nomen de sono vocis habet; cuius caro tam dura est ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatgemmantes explicat alas, si potes hunc saevo tradere, dure, coco. Phasianus a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatus. Testatur id vetus distichon illudMart. 13notum nil nisi Phasis erat. Gallus a castratione vocatus; inter ceteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cuius membra, ut ferunt quidam, si auro liquescenti misceantur, consumi. Anser ab assiduitate natandi aptum nomen sumpsit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quo plus caeteris nutriant. Anseris nomen anes dedit per derivationem, vel ad similitudinem, vel quod et ipsam natandi frequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
diarũ uias monstrare. futura p̃dicere. ma¬
gnũ nefas hoc credere. ut d̾s consilia sua
cornicibꝰ mandet. huiꝰ int̾ multa auspicia
tribuunt etiã pluuias portendere uocib.
uocat imꝓba uoce. Graculus a garrulita¬
te nuncupatus. ñ ut quidã uolunt ꝓ eo
qđ gregatĩ uolant. cũ sit manifestum ex
uoce eos nuncupari. est enĩ loquacissimũ
genus & uocib importunũ. Picȩ quasi
poeticȩ qđ uerba in discrimine uocis
exprimant. ut homo. ꝑ ramos enĩ arboꝵ
pendulȩ importuna garrulitate sonan¬
tes. & si linguas in sermone nequeunt
explicare. sonũ tamen humanȩ uocis
imitantur. de qua congrue quidam ait.
pica loquax certũ dñm te uoce saluto. si
me ñ uideas esse negabis auem. Ncus a pi¬
co saturni filio nomen sumpsit eo qđ in
auspiciis eadem utebat᷑. nam ferunt hanc
auem quiddã habere diuinũ. illo indicio
qd in quacũq arbore nidificauerit. clauũ

Expanded text:
diarum vias monstrare, futura praedicere. Madiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huius inter multa auspicia tribuunt etiam pluvias portendere vocibus;vocat inproba voce. Graculus a garrulitate nuncupatus; non, ut quidam volunt, pro eo ut gregatim volent; cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus inportunum. Picae quasi poeticae, quod verba in discrimine vocis exprimat, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae inportuna garrulitate sonantes, et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur. De qua congrue quidam aitMart. 14, 76: Pica loquax certa dominum te voce saluto: si me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod eam in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio quod in quacumque arbore nidificaverit, clavum,
Abbreviated transcription (Latin):
insula cretensis ñ habet. & si ueniat aliun¬
de statĩ moritur. Noctua autẽ ñ est bubo.
nam bubo maior est. Nicticorax ipsa est
noctua. quia noctẽ amat. est eniꝰ auis luci¬
fuga. & solem uidere ñ patitur. Strix no¬
cturna auis habens nom̃ de sono uocis
qnͣdo enĩ clamat stridet. de qua lucanus.
qd̃ strepidus bubo. qđ strix nocturna que¬
runtur. hȩc auis uulgo dicitur amma.
ab amando paruulos. unde & lac p̃bere
fertur nascentib. Coruus siue corax.
nom̃ a sono guituris habet. qđ uoce croci¬
net. fertur autẽ hȩc auis qđ editis pullis
ȩscã ñ plene p̾beat. priꝰquã in eis ꝑ penna¬
rum nigredinẽ similitudinẽ ꝓprii colo¬
ris agnoscat. postquã uͦ eos tetros plumis
aspexerit. in toto agnitos abundantiꝰ pa¬
scit. Hic prior in cadauerib oculum petit
Cornix annosa auis apud latinos greco no¬
mine appellatur quã aiunt augures ho¬
minũ curas significationib agere. insi¬

Expanded text:
insula Cretensis non habet; et si veniat aliuninsula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nocturna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet. De qua Lucanus6, 689: Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur. Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde et lac praebere fertur nascentibus. Corvus, sive corax, nomen a sono gutturis habet, quod voce coracinet. Fertur haec avis quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam in eis per pinnarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat; postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur; quam aiunt augures hominum curas significationibus agere, insi
Abbreviated transcription (Latin):
est simul & quadrupes. qđ in aliis auib
reperiri ñ solet. Luᷤcinia auis in de nom̃
sumpsit quia cantu suo significare solet
surgentis exortu diei quasi lucenia eadem
& a credula. de qua cicero in ꝓgnosticis.
et matutinos exercet a credulã cantus.
planctu & luctu nominata. cum enĩ cla¬
mat aut fletũ aut gemitum imitatur.
unde & apud augures si lamentet᷑ tristitiã.
tacens ostendere fertur ꝓsperitatem.
Bubo a sono uocis compositũ nomen habet.
auis feralis onusta quidẽ plumis s grauis
semꝑ detenta pigritiȩ. in sepulchris die
noctuq uersatur. & semꝑ cõmorans in ca¬
uenturi nuntia luctus. ignauus bubo di¬
rum mortalib omen. deniq ap̃ augures
malũ portendere fertur. nam cum in urbe
uisa fuerit. solitudinẽ significare dicunt
Noctua dicit᷑ eo qđ nocte circũuolat. & per
diem ñ possit uidere. nam & orto splendo¬
re solis. uisus illiꝰ hebetatur. Hanc autem

Expanded text:
s simul et quadrupes, quod in aliis avibus s simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognosticisfrag. 6: Et matutinos exercet acredula cantus. planctu et luctu, nominata; cum enim clamat aut fletum imitatur aut gemitum. Unde et apud augures si lamentetur tristitiam, tacens ostendere fertur prosperitatem. Bubo a sono vocis conpositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in ca fit volucris venturi nuntia luctus, ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significare dicunt. Noctua dicitur pro eo quod nocte circumvolat et per diem non possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem