comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te sũ natꝰ R n panꝑtate moriturs
silis̃ pͥncipio fmis mãnet insi forte
moriẽtis angoribz mederi auꝵ censes
qd in arcule fundo est d. un panꝑ¬
tate uite mͥ pͥncipiũ suit ł med̾iũ
false sepe dinicie. At pͥncipiũ ⁊ finẽ
ua pauꝑtas tenet nudũ nasti midũ
mori huãna ẜere condicõ est nam
qd̾ queso purpureũ cubile quid
fieralis lecus aureꝰ ⁊ q̃ciũ sus
ipmĩ uite f̾mẽ mortalis ambicio me¬
ditata ẽ quid ad febrẽ quid ad mortẽ
ipãꝵq de qua loqm᷑ moriẽciũ undi¬
tate an ut equũ falere sic parietẽ
aurea delcãnt mlcere ista oclõs pnt
intuẽtiũ Sensu carẽtis delcãbile

Expanded text:
In paupertate moriturus. Similis principio finis manet. Nisi forte morientis languoribus mederi aurum censes quod in arcule fundo est. In paupertate vite michi principium fuit. Medium false sepe divitie, at principium et finem vera paupertas tenet. Nudum nasci, nudum mori, humana vere conditio est. Nam quid, queso, purpureum cubile, quid funeralis lectus aureus, et quecunque sub ipsum vite finem mortalis ambitio meditata est, quid ad febrem, quid ad mortem ipsamque de qua loquimur morientium nuditatem? An ut equum phalere, sic parietem aule delectant? mulcere ista oculos possunt intuentium; sensu carentibus delectabile
Abbreviated transcription (Latin):
sus ĩcõmodis ip̃a quoq uẽ ꝑublicã
gubnaret hũanoꝵ defectuũ magna
ꝑs ĩ morib nõ in u̾bus est nõ erat
appio sors u̾gia ẜ nec eptabat᷑ sua
sorte contẽtus exignos ñ lauciis
s Rotutib adornabat lares, et uictu
tenm ampła fanuliã imitriebat
qdq mlti rges mesti fcĩt et q̃ru¬
li letus ille et eqͣminis faciebat. n
eñ fortunã appetitn s fortume
equauerat appetitũ Nõ erat appio
sors cresi ugis, nec ꝯcinis quidem
sui crassi sed felicior q̃dã alia ꝙͣis
angustior sua sors nec ad alienã
sorte̾ sed sic bom oñes fcĩt ad
suã ꝓriã se formabat ac suos
certe nec ego exigo ut tu forte
alia ꝙͣ tua in tus utaris ⁊ inte
neq ut cibo a̾ amictu ugio tuos
pastas a̾ uestias uestũt᷑ lautin
u̾gs inuenes et uestiũt᷑ in signiꝰ
s ñ uiuuĩt melius nec diuen̾o
nec letiꝰ s⁊ qd ꝯstat nec securius
net houestus certe nec sanctius
pro his om̃ib unũ hñt quo excel
maior, unde fit ut in tugurio

Expanded text:
am gubernaret. Humanorum defectuum magna pars in moribus, non in rebus est: non erat Appio sors regia, sed nec optabat, sua sorte contentus; exiguos non lautitiis sed virtutibus adornabat lares, et victu tenui amplam familiam nutriebat. Quodque multi reges mesti faciunt et queruli, letus ille et equanimis faciebat. Non enim fortunam appetitui, sed fortune equaverat appetitum. Non erat Appio sors Cresi regis, nec concivis quidem sui Crassi, sed felicior quedam alia, quamvis angustior, sua sors; nec ad alienam sortem, sed, sicut boni omnes faciunt, ad suam propriam se formabat, ac suos. Certe nec ego exigo ut tu sorte alia quam tua in tuis utaris et in te, neque ut cibo aut amictu regio tuos pascas aut vestias. Vescuntur lautius regii iuvenes et vestiuntur insignius, sed non vivunt melius, nec diutius, nec letius et, quod constat, nec securius, nec honestius certe, nec sanctius. Pro his omnibus unum habent quo excellmaior. Unde fit ut in tugurio
Abbreviated transcription (Latin):
iectam q̃rẽ Nõne ultro te obligas
peciua proiecisti uulgaris in sama
plimox qua ꝑfacile ⁊ pecuia ꝑdi¬
deris et amicr̃ di pro altero fide
ebstruxi mea R pro te ipo ila
salues et me debere ac sũ ꝯpedibus
agere ꝙ iocũdũ sit tuo disces in¬
cõmodõ d uade pro amico dedi me¬
R. da post hac amicis egẽtis aur
urgentũ uinũ oleũ frumẽtum
uestes domos predia conẜilut̃ aux¬
illũ solaciũ Tum amicis deniũ
tuã dederis lib̾tatẽ d ꝓmise proꝰ
alr̾o en soluẽdi dies ades R an cu
affuturã ignorabas. ante uiceu¬
ulim nõ ẜẜabas an ñ heredem/
caput errantis pena u̾dundãt erro¬
ris dencio aut̃ dilacõ te fefellit
Media ꝑiissionis pit̾ ae solucõis
diẽ spãcia uana mẽte metum q̃
ut bliqua tea longa uident᷑ du

Expanded text:
obligans pecuniam proiecisti? Vulgaris insania plurimorum, qua perfacile et pecuniam perdideris et amicum. Pro altero fidem obstrinxi meam. Pro te ipso eam solves; et nil debere, ac sine compedibus agere, quam iucundum sit tuo disces incommodo. Vadem pro amico dedi me. Da posthac amicis egentibus aurum, argentum, vinum, oleum, frumentum, vestes, domos, predia, consilium, solatium; cum amicis demum tuam dederis libertatem. Promisi pro altero: en solvendi dies adest. An tu affuturam ignorabas? an te victurum non sperabas? an non heredem scaput errantis pena redundat erroris. Sentio autem, dilatio te fefellit: media promissionis inter ac solutionis diem spatia, vana mente metimini; que ut reliqua tempora longa videntur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
fedũ finẽ nec tã homĩe ꝙͣ iumẽti ꝯdꝙ
indu nãiꝰ ac dolent̾ dixerim dumenta
mltũ quid sed pro captu suo uentri
ingerut soli uos aĩanciũ dñ mẽsurã
eram̃ et nesctis et frangitis neq de
nichilo ẽ qd̾ mlti mirãt᷑ qr prin et
auoꝵ mẽbra uinee mito pauciores
essent, honnes aut totidẽ a̾ ples uina
tñ uiliora erant sit in dies cremt
ebrior fitis S. de lauto uiau ad te¬
miẽ sum u̾dactus R bn ħt̃ qd molestia
neglexit inplet mopia oꝑtiniũ est
sponte agere qd debeas ꝓximũ uel
n panꝑtate ⁊̃ natus sum R uius
nõ nudus utero mas egredit᷑
nascerẽ panꝑ fin L bone meore es
se memisti delicatissimꝰ si sensisti d

Expanded text:
fedum finem nec tam hominis qui iumenti; quodque indignanter ac dolenter dixerim, iumenta multum quidem, sed pro captu suo ventri ingerunt, soli vos, animantium domini, mensuram vestram et nescitis et frangitis. Neque de nichilo est quod multi mirantur, quia patrum et avorum memoria, vinee multo pauciores essent, homines autem totidem aut plures, vina tamen viliora erant. Sic in dies crevit ebriorum sitis. De lauto victu ad tenuem sum redactus. Bene habet: quod modestia neglexit, implet inopia. Optimum est sponte agere quod debeas, proximum vel n paupertate etiam natus sum. Quis non nudus utero matris egreditur? nascerer pauper fui. Bone memorie es si meministi, delicat
Abbreviated transcription (Latin):
sinebat᷑ raptĩ arculã aperint
sacculisq ꝯspectis solito more tur¬
gentibr at obstrusis iã securꝰ
abiit mox negocio publico expe¬
dico domũ rediens in chalamo
se inclusit arculã aꝑuit saguloss
introspexit aupq in arenã usu
reꝑiens exclamaint accuroit
pater et quid inat rer ẽ filii qd
q̃reris au quid fles, Amisi mq̃t
ille pec mã quã mltis quefita
uicciliis młtisq laboribus in
his sacculis dniseram spoliatꝰ
tua sum in domo pater Ad hec gem¬
tor quomõ ait spoliatꝰ es none sac¬
culos omẽs plenos uideo Ille aut
tabat Tũ senex frinte notte enchil
nota qͥd inq̃t resert fili apud te are¬
naue an germa plem sint Nemo¬
ralle dcm̃ p̃clareq sine Siquidem
apud motos ociosa peciña ẽ miq¬

Expanded text:
sinebant, raptim arculam aperuit, sinebant, raptim arculam aperuit, sacculisque conspectis solito more turgentibus atque obstrusis, iam securus abiit; mox negotio publico expedito, domum rediens, in thalamo se inclusit, arculam aperuit, sacculos introspexit, aurumque in harenam versum reperiens exclamavit! Accurrit pater, et “quid inquit rei est, fili? Quid queris, aut quid fles?” “Amisi inquit ille pecuniam, quam multis quesitam vigiliis, multisque laboribus in his sacculis dimiseram, spoliatus tua sum in domo, pater!”. Ad hec genitor “quomodo, ait, spoliatus es? nonne sacculos omnes plenos video?” Ille autabat. Tum senex, fronte nichil mota, “quid, inquit, refert, fili, apud te harenane an pecunia pleni sint?” Memorabile dictum, preclareque sententie: si quidem apud multos otiosa pecunia e
Abbreviated transcription (Latin):
miliãq om̃es exq inficiisime in¬
Dint Eunt equos ornacissimos uasa
argentea supellectue speciesã uitio
domũ amplã s mĩe cultã nonis
auxit edificiis et picturis insignib
addenanit muniuitq u̾ous omib
q̃ libãlis ⁊ lauta et harũdãs uita
exigit mlta p̃r̾ea panꝑib dedit uarcu¬
ios uoͣ in quibz auz ied filni fuerãt
arena la pillisqz fluĩeis plenos os¬
strictosq et obfrata omia quoq p̾us
in statu fuerãt dimisit q̃ cũcta
brenissiõ tꝑe gesta sũt ꝙ. uolutas
eg̾gn sems et pecuiã ꝓmpca esset
Redeũti dehinc filio fr̃es obmi fuert̃̾
plicitate puerili dñi pris esse m̃i¬
tosq alios domi in stas ulo suosti¬
ci ac r̾g̾ie eẽ uestitu magis ille
paterne domꝰ limẽ actigit uix
parẽtes uixq ipõs parietes u̾cog̃¬
noscens nec ad miracõe iã simpłi¬
ei sed stupore plenꝰ acq extasi
chalamũ acq arculã festmꝰ adiĩt

Expanded text:
miliamque omnem exquisitissime inmiliamque omnem exquisitissime induit, emit equos ornatissimos, vasa argentea, suppellectilem speciosam, ultimo domum amplam, sed minime cultam, novis auxit edificiis, et picturis insignibus adornavit munivitque rebus omnibus, quas liberalis et lauta et abundans vita exigit. Multa preterea pauperibus dedit. Sacculos vero in quibus aurum illud filii fuerat, harena lapillisque flumineis plenos obstrictosque, et obserata omniaque quo prius in statu fuerant, dimisit. Que cuncta brevissimo tempore gesta sunt, quod et voluntas egregii senis et pecunia prompta esset. Redeuntplicitate puerili, domini patris esse, multosque alios domi in stabulo substici ac regio esse vestitu; magis ille paterne domus limen attigit, vix parentes, vix ipsos parietes recognoscens, nec admiratione iam simplici, sed stupore plenus atque extasi thalamum atque arculam festinus adiit,
Abbreviated transcription (Latin):
uir possessionũ antiquaꝵ dĩnes
satis dicior xcutũ s petinẽ nõ
ita ut curꝰ ñ custos sed dispensa¬
tor ac dñs ẽẽ didicissi erat illi
filius p̾mogeĩtꝰ fori negotiis
appme industriꝰ qui uigili cura
et ꝑsimoma ingenti magnas
opes ml̃tũq auri q̃sierat et eãt
nuꝵ uisu in prẽ sene inuemilis
largitas iiuuene filio semlis te¬
natitas Sepe illũ pr̃ hortabatur
ne suũ gemiũ fraudaret ne pie¬
tatis obt̾imscẽtur ac fame neue
in ꝯꝑacõe auri. et decus ⁊ debitũ
et nãlia s̾ iura uilescerẽt demq¬
egentib ꝓdẽe aliqñ dicias suas
uellet in hos enir usus. ã in custo¬
diã cm̃ ac suppliciũ parcas esse
dicebat ħ pater Sz frustra/ uẽ
surdo cait᷑ ui auaro dontigit
eltĩs uiris ad rõnũ pontificem
ꝓficisci Quo dic̾sso statim pater
occasione arreptã nonis chalami
arculeq clambus introgressus
thesauꝵ nlli utilem e la tebris
erint seq ⁊ ꝯiugẽ i filios fa¬

Expanded text:
vir, possessionum antiquarum dives satis, ditior virtutum, sed pecunie non ita, ut cuius non custos, sed dispensator ac dominus esse didicisset. Erat illi filius primogenitus, fori negotiis apprime industrius, qui, vigili cura et parsimonia ingenti, magnas opes multumque auri quesierat, et erat mirum visu, in patre sene iuvenilis largitas, et in iuvene filio senilis tenacitas. Sepe illum pater hortabatur, ne suum genium fraudaret, ne pietatis oblivisceretur ac fame, neve, in comparationem auri, et decus et debitum et naturalia sibi iura vilescerent, deniqegentibus prodesse aliquando divitias suas vellet. In hos enim usus, non custodiam tantum ac supplicium partas esse dicebat; hoc pater, sed frustra vel surdo canitur vel avaro. Contingit electis viris ad Romanum pontificem proficisci, quo digresso, statim pater, occasione arrepta, novis thalami arculeque clavibus introgressus, thesaurum nulli utile e latebris eruit, seque coniugem et filios fa
Abbreviated transcription (Latin):
antes hauriende aq̃ et uigandis ole¬
ribus plautꝰ/ arpinas mole manua¬
rie locare oꝑas urgente mopia co
sim̃łq ꝙͣ pauꝑ ille ortulanꝰ hic
pistor uliquiãs tꝑus necessarie de¬
phicis ille uigiliis dedicans hic
sc̾bendis quas uenderet comediis
Lactanciꝰ formian/ ur̃e doct̾ne mlte¬
plicis uariq int̾ suos eloquñ filni᷑

Expanded text:
antes hauriende aque et rigandis oleantes hauriende aque et rigandis oleribus, Plautus Sarsinas mole manuarie locare operas, urgente inopia coasimulque quam pauper ille hortulanus, hic pistor? reliquias temporum necessarie deat, philosophicis ille vigiliis dedicans, hic scribendis quas venderet Comediis. Lactantius Firmianus vir doctrine multiplicis, rarique inter suos eloquii, filii
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ om̃is exmiie fous atq exem¬
piar historie tam du uonꝰ fuerit ut
dice᷑ cepam ꝙͣ diu panꝑ fiit ãt libi¬
dinior prebrsq nero oorutꝰ/ opes
suas metiri ac dimuare ñ por̾at at
barius heliogabalꝰ effeminatissimc
pudor impñ uentris omis dictu
fedũ ⁊ auditu sed ꝓfeda cupiditate
mortaliũ forsitan nõ silendũ nõ
insi auro excixi dignabat᷑ cũ non
deoꝵ satra fictilib agi solere me¬
minisset urbs misera ad tã curpes
manꝰ fatis lapsa uoluẽtib/ Sed o
aux auaricie uotũ ingens o spes
ultuma et laboꝵ c̾min huãnoru
in quos osus ocloꝵ stupor ac mer¬
cuĩ x̾cebaris laudarẽ factũ aut
c̾te nõ arguerẽ ꝙ erxor hoñ tã
obsteno nlłã aptior eẽt nroisio si as
honnẽ sane mentis id fieret Nuc
p̾claras optandasq dinicias quis
negare audeat que se ferro ac sce¬
lere peti uelint dum sie sprete op¬
timiis sic pessimis affeuũt d pau¬
ꝑem in laborib uitã duco L gle¬

Expanded text:
manus omnis eximie fons atque exemmanus omnis eximie fons atque exemplar historie, tamdiu bonus fuerit, ut dicere ceperam, quamdiu pauper fuit. At libidinibus probrisque Nero obrutus, opes suas metiri ac dinumerare non poterat: at Varius Heliogabalus effeminatissimus pudor imperii, ventris onus dictu fedum et auditu, sed pro feda cupiditate mortalium forsitan non silendum, non nisi auro excipi dignabatur, cum non Deorum sacra fictilibus agi solere meminisset. O urbs misera, ad tam turpes manus fatis lapsa volventibus! Sed o aurum avaritie votum ingens! O spes ultima et laborum terminus humanorum! in quos usus, oculorum stupor ac mentium, vertebaris? Laudarem factum, aut certe non arguerem, quod errori hominum tam obsceno nulla aptior esset irrisio, si ab homine sane mentis id fieret. Nunc preclaras optandasque divitias, quis negare audeat, que se ferro ac scelere peti velint, dum sic sprete optimis, sic pessimis affluunt? Pauperem in laboribus vitam duco. Cle
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ster pacis, unde sepelirẽt᷑ qr de
gorio nõ erat de pullico habuere
paulꝰ eniliꝰ macedonũ u̾gũ uictor
finitorq u̾gm famosissim̃ et ãtiq
ut insi agello tanti uiri uendite
restitni ꝯͥuigi dos nõ posset a cili
ugulus Eneus scipio omciꝰ cui
cinatꝰ Romani impn defensores
tanta rei familiaris mopia fuñt
ut p̾neꝰ in ãfrica mapĩas res
gerens sedũs in hispama ille
mortẽ dotẽ missionẽ a senatu
petere cogerent᷑ si obtimuissent
rum cimũ suauroisset mopie
Dil̃cio aũt quaterna agri ingẽ¬
ra aranti senatꝰ s. ppłi consens
ũbus in ex trenne sũmũ imꝑrã
deferret᷑ his accedãt durues ortulo
diues et fabricin ꝑuo potens qui
oblatas cõtempsere diicias et inchl
p̃ter ferrũ dexerasq ⁊ añ hñtes
ditissimũ grecie ugem ac potentis¬
simũ ytalĩe ppliñ donnere amo ip̃i
eque ac ferro in expugnablẽs et in¬
uicti et loqͥm᷑ ciues cũ ⁊ ip̃e ppłs ro¬

Expanded text:
sequester pacis, unde sepelirentur, quia de sequester pacis, unde sepelirentur, quia de proprio non erat, de publico habuere. Paulus Emilius, Macedonum regum victor, finitorque regni famosissimi et antiqui, ut nisi agello tanti viri vendito, restitui coniugi dos non posset. Attilius Regulus, Gneus Scipio, Quintius Cincinnatus, Romani imperii defensores, tanta rei familiaris inopia fuere, ut primus in Africa maximas res gerens, secundus in Hispania, ille filie dotem, missionem a Senatu petere cogerentur; et obtinuissent,rum civium succurisset inopie. Quintio autem quaterna agri iugera aranti, Senatus et Populi consensu, rebus in extremis summum imperium deferretur. His accedant Curius hortulo dives, et Fabritius parvo potens, qui oblatas contempsere divitias, et nichil preter ferrum dextrasque et animum habentes ditissimum, Grecie regem ac potentissimum Italie populum domuere, auro ipsi eque ac ferro inexpugnabiles et invicti. Et quid loquimur cives? cum et ipse Populus Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Alteꝵ ex u̾bus ꝑeñtibus qd fortuã
q ext᷑ fortuẽ u̾gnũ ꝓcul in tuto
positũ ledi nequit oc ẽ illd̾ qd̾ in
pͥmis amãtissim pres filiis tradũt
qd insi u̾pudiet᷑ illos in f̾nẽ et post
noblis moꝵ et elop̃tie ⁊ legũ ꝑarẽs
dtzenaꝵ cinitas cũ grecaꝵ om̃ leges
uibĩ indistincte filios ad p̃standã
parẽtib almiẽta ꝯpellerẽt eos solos
statuit ali oporte qui liberes eru¬
dissent ꝙ hi soli prĩmoniũ c̾tum
sus ac stable u̾lictur eent d młta
michi ad uitã desũt ⁊ Eni panca
sufficĩt quomõ desuit mlta nõ
uid̾o ẜ de ẽẽ Einte dicitis qd auari¬
cie de est ita fit ut ñ mi̾ta tm sed
onña uobie desint et q̃ habetis etq̃
cupitis ꝙ ⁊ illa tange̾ ñ audetis¬
et hec assequi nõ ualetis utrobiq
par ũl miseria ul egestas d. Nimi¬
um pauꝑ dego R Solare am̃i comi¬
tisz magnis et illustrit ualerib
publicola unꝰ e romane libertatis
auctoribz. Menemꝰ agonppa rõne

Expanded text:
alterum ex rebus pereuntibus, quod fortuna quod extra fortune regnum procul in tuto positum, ledi nequit. Hoc est illud quod, in primis, amantissimi patres filiis tradunt; quod nisi repudietur, eos in finem et post nobilis morum et eloquentie et legum parens Athenarum civitas, cum Grecarum omnium leges urbium indistincte filios ad prestanda parentibus alimenta compellerent, eos solos statuit ali oportere, qui liberos erudissent, quod hi soli patrimonium certum suis ac stabile relicturi essent. Multa michi ad vitam desunt. Cui pauca sufficiunt, quomodo desint multa non video. Sed deesse vite dicitis, quod avaritie deest. Ita fit ut non multa tantum, sed omnia vobis desint, et que habetis, et que cupitis, quod et illa tangere non audetis, et assequi hec non valetis: utrobique par vel miseria vel egestas. Nimium pauper dego. Solare animum comitibus magnis et illustribus: Valerius Publicola, unus e Romane libertatis auctoribus, Menenius Agrippa, Romane
Abbreviated transcription (Latin):
me dãnũ sꝑuit᷑ et amissũ tpõs
int̾ leuia muͣat᷑ lente flent᷑ frẽs
ꝑditi, lenciꝰ ꝑentes lencissime
cõiuges. sepe uero letissime sole
opes flent᷑ a c̾ter, ueriismiũ est
ieeud plorat᷑ lat̾mis amissa pocĩa
uexis S mlta iã diximꝰ de quo

Expanded text:
me damnum spernitur, et amissum tempus me damnum spernitur, et amissum tempus inter levia numeratur. Lente flentur fratres perditi, lentius parentes, lentissime coniuges, sepe vero letissime: sole opes flentur acriter, verissimumque est illud: ploratur lacrimis amissa pecunia veris. Sed multa iam diximus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus aut uarã quas gͥ ille spmas
suanitatẽ unicã at dulcedmẽ nũ¬
dus uotat et qd̾ aic quidã gẽmas
ut sũmũ bonũ preq omĩs appetũt
Damq ĩ urbiũ plateis haud yrom¬
ce ꝓclamat᷑ e ciues ciues q̃renda
peciuã pͥmũ est utus post numos
at illd̃ alt̾ius uende aĩas lucre
mercare atz excute solers omẽ
latus mũdi Sit ndum intellem
dei mun sed magnũ pauxies oby¬
briũ iubet ꝯmdius et facẽ et pati
ueraq cotidie c̾nir᷑ ꝯd ab alio dcm̃
ẽ pars uilissima reꝵ, certamen
moistis opes quis eniz queso ñ
hodie sceleris insigni p̃mio. et occa¬
sione ꝓposita fas om̃e abrũpit
polidoꝵ obtrũcat et auro ni potit᷑
pone fides frẽs, ponre ⁊ nammes
amieos in ꝯsilio in cõnimo ĩcho¬
rea de hinc modicũ int̾ illos. non
dicã poniũ aureũ s ponui frustũ
iaciat discordia his olim armis
uti solita gladiis seria iociq frã
iactura ꝯtẽnit᷑ ꝓxinũq̃ illi fa¬

Expanded text:
sus aut ratam. Quas igitur ille spinas, suavitatem unicam atque ducedinem mundus vocat, et, quod ait quidam, “gemmas ut summum bonum pre omnibus appetunt. Iamque in urbium plateis haud ironice proclamatur: O cives, cives, querenda pecunia primum est; virtus post nummos! atque illud alterius: vende animam lucro, mercare atque excute solers omne latus mundi. Sic nondum intellectum Dei munus, sed magnum pauperies opprobrium iubet, quid vis et facere et pati. Verumque quotidie cernitur, quod ab alio dictum est: pars vilissima rerum certamen movistis opes. Quis enim, queso, non hodie, sceleris insigni premio et occasione proposita, fas omne abrumpit; Polydorum obtruncat, et auro vi potitur? Pone fidos fratres, pone unanimes amicos in consilio, in convivio, in chorea; dehinc modicum inter illos non dicam pomum aureum, sed pomi frustum: iaciat discordia; his olim armis uti solita, gladiis seria iocique franiactura, contemnitur, proximumque illi fa
Abbreviated transcription (Latin):
situn s aicendere neqz curas fugare
sed arcessere neq mtͣitates tollere ẜ
augere uerissimeqz et ꝓprie dem̃ crescit
anor numiꝰ quãtũ ipã peciuã crescit
Et illud Remiiẽ peciuã dinitẽ facit
mio gͣ ulłi nõ maiorẽ sm cupidinẽ
incũssit neq iled̾ minꝰ Trescentem
sequit᷑ crra peciũat maioꝵq fames
dtq illud̃ Multa petentio desut ml̃ta
et ꝑmltis eos indige̾ qui ꝑ mlta posside¬
nec longeuũ quidẽ ut qd positũ fit
in mãib fortuẽ sũ int̾missione uolu

Expanded text:
sitim sed accendere, neque curas fugere sitim sed accendere, neque curas fugere sed arcessere, neque necessitates tollere, sed augere, verissimeque et proprie dictum crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crescit? Et illud: “neminem pecunia divitem facit, immo contra, nulli non maiorem sui cupidinem incussit”. Neque illud minus: crescentem sequitur cura pecuniam, maiorumque fames. Atque illud: multa petentibus desunt multa. Et “permultis eos indigere, qui permulta possidenec longevum quidem, ut quod positum sit i
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙͣ docto legendi audiendiq defint
facitas none g. peciũa ꝑeg̾nos
mores intulisse et molles dicias
turpi luxu sclã pus integ̾rima
fregisse nõne ipãs quoq dicias
auaxiciã et habũdantes uoluptates
desideriũ ꝑ luxũ at libidine ꝑeũdi
ꝑdendiq omia ĩuexisse et sc̃ptum
semꝑ ege Nonne nocẽs frũ froq
nocenciꝰ auꝵ Sacrãq auri famẽ
nil nõ mortalia pͨtora cogere pe¬
cuiẽq aspͬtu debilitatos sps̃ Nõne
auꝵ ꝑ medios ire sacellites et ꝑrũ
atz hũic pudicicie sull ac uite in¬
sidias ꝓuerre imibre aureo danaes
expugnata ꝟgmitas ac uatis argo¬
licucasus ꝓbat᷑ auareq sinĩl ꝯiũgis
una siquide unine duplicie causa
fuit aux fatale qd uñ spretum
argie ariphile male optatũ male
ꝑtum illmꝰ penates nroupit scele¬
rũq ingencia semina monit
nõne opes falsas et caducas neq p̃sta¬
ie posse quod spondat neq lenre ai

Expanded text:
unquam docto legendi audiendique defuit unquam docto legendi audiendique defuit facultas. Nonne ergo pecuniam peregrinos mores intulisse, et molles divitias turpi luxu, secula prius integerrima fregisse? nonne ipsas quoque divitias, avaritiam, et abundantes voluptates, desiderium per luxum atque libidinem pereundi perdendique omnia invexisse, et scriptum, semper egere? nonne nocens ferrum ferroque nocentius aurum, sacramque auri famem, nil non mortalia pectora cogere, pecunieque aspectu debilitatos spiritus? Nonne aurum per medios ire satellites et perruatque hinc pudicitie simul ac vite insidias provenire? Imbre aureo Danaes expugnata virginitas, ac vatis Argolici casus probat, avareque simul coniugis: una si quidem ruine duplicis causa fuit, aurum fatale; quod bene spretum Argie, Eriphile male optatum, male partum illius penates irrupit, scelerumque ingentia semina movit. Nonne opes falsas et caducas, neque prestare posse quod spondeant, neque lenire animi
Abbreviated transcription (Latin):
est scelestius Nics il ẽ miqmus
quã amare pecniã Et ꝙ młtoꝵ
in hoc unũ ꝯ̃sencit mio ꝙͣ nllia
dissencit auctõitas frustra quidẽ p̾ua¬
luit sapientũ sentẽciis uulgi furor
itaq ut ullm miquiꝰ sic ulłm ardencu
uotũ ꝙͣ peciue est ut ex qua penure
omĩa q̃ optant᷑ ꝑsuasum sit clamãt
ab ad uerso doccissimor uoces hom
clamat exꝑiencia et uitas clamat
uetus ⁊ xecens exemploꝵ turba mac¬
nã pecũa nũi utilem mltis fiis¬
se pestiferã cũ pctõ ac latore q̃rẽda
cũ soncitudine ac pauore suãdã
cã q̃relis ac merore ꝑdendã dicant
pecine amatores quid. uel in his ubis
falsi ũl in sus opibus bom sit et
ut uera sit extimatõ tã laudate
rei quid de hõc quisqz uiderit aut le¬
gerit integru ac sinceꝵ spretis
uulgi clamorib sepositĩsq fulgor¬
bus metalloꝵ ad incõriã o̾uertat᷑
qr uero nõ om̃ib uidendi exꝑiendiq
sors eadẽ fuit illa ann subeãt que
famosis ab auctoribz scripta nulli

Expanded text:
ichil est iniquius quam amare pecuniam”. Et quam multorum in hoc unum consentit, immo quam nullius dissentit auctoritas. Frustra quidem prevaluit, sapientum sententiis, vulgi furor, itaque ut nullum iniquius, sic nullum ardentius votum quam pecunie est, ut ex qua pendere omnia que optantur persuasum sit. Clamant ab adverso doctissimorum voces hominum, clamat experientia et veritas, clamat vetus et recens exemplorum turba, magnam pecuniam nulli utilem, multis fuisse pestiferam, cum peccato ac labore querendam, cum sollicitudine ac pavore servandam, cum querelis ac merore perdendam. Dicant pecunie amatores, quid vel in his verbis falsi, vel in suis operibus boni sit. Et, ut vera sit extimatio tam laudate rei, quid de hoc quisque viderit aut legerit integrum ac sincerum, spretis vulgi clamoribus sepositisque fulgoribus metallorum, ad memoriam revertatur: quia vero non omnibus videndi experiendique sors eadem fuit, illa animum subeant, que famosis ab auctoribus scripta, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ad gignasiu literaꝵ recto
sini qrerẽt quid ille nũciari un
bellet hoc unũ iussit nuĩciarẽt eas
opes filirs parãdas q̃ naufrag io
ñ ꝑiret quas nec maritima nec
urbana nec bellica tẽpestas eriꝑet
R pͥmũ te expeditũ scdm plane
mopẽ facit ac misex s ut aristippi
cõsum sic ⁊ cheofrasti dcm̃ te legis¬
se arbitror quid uõ lectio sola pro¬
fuerit e memisse oportet in usus
tuos lecta cõuerte᷑ d domo familia
naͣiis at ornam̃tis om̃ib spoliarꝰ
qd̾ aham quo me Rotam ⁊ ad̾ eas
opes quib spoliari neq̃ãs q̃ te uni¬
diq comitatũ duntẽ ⁊ ornatum
p̃stent Et qm̃ ue uideo excitanda
meoria ẽ. theo frasti qd̾ memoraba

Expanded text:
gressus, ad gymnasium literarum recto gressus, ad gymnasium literarum recto suri quererent quid ille nuntiari domi vellet, hoc unum iussit, nuntiarent eas opes filiis parandas, que naufragio non perirent, quas nec maritima, nec urbana, nec bellica tempestas eriperet . Primum te expeditum, secundum plane inopem facit et miserum. Sed ut Aristippi consilium, sic et Theophrasti dictum te legisse arbitror; quid vero lectio sola profuerit! Et meminisse oportet, et in usus tuos lecta convertere. Domo, familia, necessariis atque ornamentis omnibus spoliatus, quid agam, quo me vertam? Ad eas opes quibus spoliari nequeas, que te undique comitatum divitem et ornatum prestent; et quoniam, ut video, excitanda memoria est, Theophr
Abbreviated transcription (Latin):
ac ditabit insi forte pluris auꝵ et
puropurã ꝙ decoꝵ ꝯñõse mẽtis hĩtũ
facis qd̾ si faceres tũc uẽ moyem
nudũq ce dicerẽ d. doncͣ. fortune in¬
petũ in opieq molestias nlło sacis
artificio tutus sum R. demd miraris
artificiũ euũ om̃e ⁊ arma quib te
tueri cogitas ĩ maĩoz hostis sunt illa
capulũ tenet in te cuspis. obuersa ẽ
Si cõsilĩ q̃ris has comissis age aliud
artibusq illis ingeniũ applica in q̃b
contra fortunã omẽm contͣq panpiez
ars optima registi ut ad lit ⁊hõdiũ
naufragio eiẽans Aristipus, et ip̃e
nudus mopsq reꝵ oñi quas dare
potest fortuã uł a diferre dum locor
nonitate captus ut fit oclosq circũ¬
ferens fore illos in quasdã de sepcõmes
grometxicas de fixisset exclamans cõ¬
solatꝰ ẽ comites et uono aĩo eẽ iussit
neq eñ desertis locis applicnisse cirere
se homi uestigia inde oppidũ intio¬

Expanded text:
ac ditabit, nisi forte pluris aurum et ac ditabit, nisi forte pluris aurum et purpuram quam decorum generose mentis habitum facis; quod si faceres, tunc vere inopem nudumque te dicerem. Contra fortune impetum et inopie molestias nullo satis artificio tutus sum. Quid miraris? artificium tuum omne et arma quibus te tueri cogitas, in manibus hostis sunt; illa capulum tenet, in te cuspis obversa est. Si consilium queris, his omissis, age aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibcontra fortunam omnem, contraque pauperiem ars optima. Legisti ut ad litus Rhodium naufragio eiectus Aristippus, et ipse nudus inopsque rerum omnium, quas dare potest fortuna vel auferre, dum locorum novitate captus, ut fit, oculosque circumferens, forte illos in quasdam descriptiones Geometricas defixisset, exclamans consolatus est comites, et bono animo iussit esse, neque enim desertis locis applicuisse: cernere se hominum vestigia. Inde oppidum intro
Abbreviated transcription (Latin):
nichil negat insi qd ⁊ p̃missu noceat
et negatũ prosit incsil eripit insi qd
guĩsse dãnosiun sit amisisse õtile sit
Non differt nõ improꝑat/ nõ u̾cragit
manũ nõ rugat fĩontẽ ñ attulit suꝑti¬
liũ nlłm despicit nlłm deftitint nlm
fallit nõ seunt ñ irascit᷑ nõ mutar᷑
bna semꝑ ⁊ ubiq est insi ꝙ magis ma¬
gisq degustata dulcior in dies ⁊ e.
ꝯspecta fit pulthrioi ut sis gͥ uerus
diues as hac poste nõ te fastidiet net
upellet ꝙnie ex̾ceat difficiles ht̃ aditꝰ
pͥmos cetera ꝓna iocũda facilia de
mel ubi ad illa ꝑueneris nõ sencies
panptarẽ d Spoliant me bonns nees oĩs
fortuã ł fallit te opĩo malũ cõe mor¬
taliũ nã ꝓfco nõ bonis et ut bona ꝑ¬
miserim nõ tuis sed q̃ tua forsitañ uul¬
gi igre credideras miror si nõdum
intlłis aliena d fortuã me nudã aq̃t
atq inopẽ R. uirtꝰ te uestiet in ospuis

Expanded text:
nichil negat, nisi quod et permissum noceat nichil negat, nisi quod et permissum noceat et negatum prosit; nichil eripit nisi quod habuisse damnosum, amisisse utile sit. Non differt, non improperat, non retrahit manum, non rugat frontem, non attollit supercilium, nullum despicit, nullum destituit, nullum fallit, non sevit, non irascitur, non mutatur, una semper et ubique est, nisi quod magis magisque degustata dulcior in dies, et propius conspecta fit pulchrior. Ut sis igitur verus dives, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerceat; difficiles habet aditus primos, cetera prona, iucunda, facilia. Semel vero ubi ad illam perveneris, non senties paupertatem. Spoliavit me bonis meis omnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortalium: nam profecto non bonis et, ut bona permiserim, non tuis, sed que tua forsitan vulgi more credideras; mirorque si nondum intelligis aliena. Fortuna me nudum liquit atque inopem. Virtus te vestiet, ni respuis,
Abbreviated transcription (Latin):
securitate nõ põt d panꝑtate diu
p̃nor importuã R ut inchil ĩporta¬
blẽ diu fert᷑ sit nichil breue difficile
sed hoc dicis gram excute aũt illa
aĩ dmiciis An plus auro t̾s instͣ
uenti an et hoc in paradoxis stoytis
nõ legisti ꝙ solus sapiens diues ẽ
Ain legisti forfitan ẜ sprenisti qd ple¬
riq facũt legentes, ut fabulenti
ad honestatẽ om̃ĩa ad scia atq elo¬
R nõ t̾ fecit ĩiuriã suũ tulit s.
uetꝰ i nõ het in gͣntudo ẽ dati ĩme¬
mores memĩstis ablati itaq rare
ac tepõtes gr̃e crebre ac ferinde sũt
bñ nõ uoluptuose ñ insolenter
aut splendide. sed prudenter s sobrie
frhoneste in quib ulm sibi ius
eẽ ꝙͣnis insolens fortua fatebr̃
et certe cũ nec toto ꝯd ẽ oꝙ auro
neq om̃i gẽmaꝵ pompa at omĩg¬
nũ reꝵo cõpia cupiditas expleat᷑
uitio mi sufficit d uictũ uest itũq̃ ne¬
cessariũ auara sors negat ł alm̃de
petendũ uirtus libalior ꝙͣ fortuã est

Expanded text:
tate non potest. Paupertate diu premor importuna. Ut nichil importabile diu fertur, sic nichil breve difficile. Sed hoc dicis gravius: excute autem illam animi divitiis; an plus auro tribuis quam virtuti? an et hoc in Paradoxis Stoicis non legisti, quod “solus sapiens dives est”? An legisti forsitan, sed sprevisti? quod plerique faciunt legentes, ut fabulentur ad honestatem, omnia ad scientiam atque elo. Non tibi fecit iniuriam: suum tulit. Sed vetus et nota hec ingratitudo est: dati immemores, meministis ablati, itaque rare ac tepentes gratie, crebre ac fervide sunt bene, non voluptuose, non insolenter aut splendide, sed prudenter, sed sobrie, sed honeste, in quibus nullum sibi ius esse, quamvis insolens, fortuna fatebitur. Et certe cum nec toto quod est usquam auro, neque omni gemmarum pompa atque omnigenum rerum copia, cupiditas expleaturvitio nil sufficit. Victum vestitumque necessarium avara sors negat. Aliunde petendum. Virtus liberalior quam fortuna est:
Abbreviated transcription (Latin):
ciora p̾mordia et ala fere sũt uu¬
fuissi ⁊ fucurꝰ sepe eẽt rõe ꝯsul
et añꝙͣ yc noꝵ gradus ullos actin¬
geret᷑ merceianꝰ arator p̾mos in
arus uite anos eg̾at et deinde post
toe uigorias ac t̾umphes int̾ illos
suos septẽ ꝯsulatus pter lacebras plau¬
stres et carcerẽ exiguũ quoq men¬
dicaot panẽ uulius cesar futura¬

Expanded text:
a fere sunt rufuisset, et futurus sepe esset Rome Consul et, antequam honorum gradus ullos attingeret, mercenarius arator, primos in arvis vite annos egerat, et deinde post tot victorias ac triumphos, interque illos suos septem Consulatus, preter latebras palustres ac carcerem exiguum quoque mendicavit panem. Iulius Cesar, futur
Abbreviated transcription (Latin):
pacius  In op̃s stato ucerq uiccus
cã fabulas uendicaiit Inops de¬
nũ aliqñ Rogiliꝰ donec p̃t̾ suũ mõ¬
rem opes ingemo accessere multa st
talia quol homi in ẜatu Et omitto
illos qui minis mlti suc qui celestiũ
opũ desiderio nõ moꝑiã mõ sed fa
plis hm̃lib at t̾restbus nõ moue¬
ris ip̃e celi dñs hit paux finit ut

Expanded text:
ius, inops Statius, uterque victus causa, fabulas venditavit. Inops demum aliquando Virgilius, donec, preter suum morem, opes ingenio accessere. Multa sunt talia quolibet hominum in statu. Et omitto illos, quoniam nimis multi sunt, qui celestium opum desiderio, non inopiam modo, sed famplis humilibus atque terrestribus non moveris, ipse celi dominus hic pauper fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mopẽ amicoꝵ si in om̃i cmitate
eẽ ciue difficilesq fortuẽ sine eiꝰ¬
more posse despicere casus at q̃
nõ doct̾naꝵ sed felicitatis p̃sidiis
putaret se eẽ uallatũ labidie itme¬
ribus uadentẽ nõ stabłi s inf̾ma

Expanded text:
opem amicorum, sed in omni civitate esse civem difficilesque fortunae sine timore posse despicere casus; at qui non doctrinarum sed felicitatis praesidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem non stabili sed in firma
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliqñ t̃ discusso ẜincio miator
et rex qͦ neq ad rͥgnũ mõ ⁊ imꝑiũ
as hoc gradu ꝓuenisse aliquos nou¬
mus sed ad celũ ipm Nõn põt ẜmis
militare hõĩ deo põt eiusq militie fai¬
pendiũ ẽ egnare dei suuis rex est ho¬
minũ sociꝰ angł̃oꝵ horror emonũ
ita celesti felicitati t̾rena serntus
nichil nocet d. uernus sum USe
semꝑ fuisti cõsuetudo luctuz lemat
si minꝰ sꝑa posse te iter nõ esse ꝯd
qnͣq nõ fueris d sermis sum RSe
fras mali fmẽ minuat spes dolorẽ
si defpas pacientia neq malũ malo
cumles neqr te angare ãgas suꝑna¬
cue sciens uolensqy q̃ torius huãnre
demencie sumia est Sz c̾te nichil est
desꝑandũ si cũcta defuerĩt mors
aederit q̃ te ĩuito dño dissoluat ac
liberet, de pauꝑtate et damno
p auꝑtate pssus assurge̾ neq̃e¬
N Sepe quide panptas modesciã
ꝑsuasit u̾lutanti aĩo qdq neqͥta᷑

Expanded text:
potest; aliquando etiam discusso servitio imperator et rex quoque. Neque ad regnum modo et imperium ab hoc gradu pervenisse aliquos novimus, sed ad celum ipsum. Non potest servus militare homini? Deo potest, eiusque militie stipendium est regnare. Dei servus rex est hominum, socius angelorum, horror demonum. ita celesti felicitati, terrena servitus nichil nocet. Servus sum. Si semper fuisti, consuetudo luctum leniat; si minus, spera posse te iterum non esse, quod quandoque non fueris. Servus sum. Si speras mali finem, minuat spes dolorem; si desperas, patientia, neque malum malo cumules, neque te angas supervacue sciens volensque que totius humane dementie summa est. Sed certe nichil est desperandum: si cuncta defuerint, mors aderit, que te, invito domino, dissolvat ac liberet. 8 DE PAUPERTATE ET DAMNO Paupertate pressus sum, assurgere nequeo. Sepe quidem paupertas modestiam persuasit rel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigalitatis infamiã q̃ raro alibi
ꝙͣ locupletiũ sedet ĩ liuine dls
his malis nuo meliꝰ ingenio cufta¬
diri potint domus eua ꝙ illam
eustodiet panꝑtas. ut dmes et si
cupidus quoq largus habes it
Unuidet opibus uienna pauꝑie
miserat ullas cupir an uimipãt
hant horret et laudat d domũ meã
etcupat panꝑtas L uã ml̃s ibi sr̃bie
locus erit nec ĩuidie ne dãnis ĩsig nib
nec dãnoꝵ metui nec suspicõil mille
net insidiss net nausee nec podagre
dinitũ hospitib quib exclusis habita¬
tura laciꝰ cecũ qmes ⁊ cͣnllitas et
uircus cin eo plus loli erit quo fortue
minꝰꝰ. d lares meos dura subnt pau¬
ꝑtas ł Qd q̃raris soo molliꝰ dmitie
subiissẽt̃ s panꝑtas tnciꝰ Rulle aũt
opes st̾ quiez non sit anpourda se

Expanded text:
prodigalitatis infamiam, que raro alibi prodigalitatis infamiam, que raro alibi quam locupletum sedet in limine. Ab his malis nullo melius ingenio custodiri potuit domus tua, quam illam custodiret paupertas. Ut dives, etsi cupidus quoque largus habebitur. Invidet opibus vicinia, pauperiem miseratur: illas cupit ac vituperat, hanc horret et laudat. Domum meam occupat paupertas. Iam nullus ibi superbie locus erit, nec invidie, nec damnis insignibus, nec damnorum metui, nec suspitionibus mille, nec insidiis, nec nausee, nec podagre, divitum hospitibus: quibus exclusis habitatura latius tecum quies et tranquillitas et virtus, cui eo plus loci erit, quo fortune minus. Lares meos dura subiit paupertas. Quid queraris scio: mollius divitie subiissent, sed paupertas tutius. Nulle autem opes sunt, quibus n
Abbreviated transcription (Latin):
obsidet neq hoc illi nonũ a ĩsolitũ
ut q̃ uibẽ romã mltis olim scłis cus¬
todinit int̾ tentoria equide pauꝑta¬
tis sobrie atz solicte luxus ners
sopor mãcidus at uiciã lagnida
et enẽnata nõ subent᷑ d domũ
meã panꝑtas ĩuasit ⁊ ultro ille
ut octͣras cõsulo/ semẽtẽ leto animo
bipatẽtib ualnis excipiẽs at am¬
plectens p̾ma enĩ fronte rigidula
ac sbistis nec in merito biatory ac
uiro armato exequata eo ꝙ celer
minaxq sit aduẽtus enis ãt cũ
ĩẜamiliaritatẽ ad missa fu̾it et
mĩme supcuosa et secura ac faciẽ
hospes erit d forisz meis panꝑtas
insultat L aperi ocius añꝙͣ uectes
subita i ꝯfringat atq ostirs uulsis
a cardine uictoix introeat ut ent
u̾siftentib ꝑ molesta sit cedentib
ꝑ iotũda est d domũ meã panytas
irrupit L Aduersus fures et pe¬
iores fmibz uoluxtates ꝑnigil ex¬
cubitrix aduersus uulgi morsus
⁊ insula iudicia atq auaricie seu

Expanded text:
odit, neque hoc illi novum aut insolitum, ut que urbem Romam multis olim seculis custodivit. Inter tentoria equidem paupertatis sobrie atque sollicite, luxus iners, sopor marcidus, ac vitia languida et enervata, non subeunt. Domum meam paupertas invasit. Ultro illi ut occurras consulo, venientem leto animo bipatentibus valvis excipiens atque amplectens. Prima enim fronte rigidula ac subtristis nec immerito viatori ac viro armato exequata, eo quod celer minaxque sit adventus eius, at cum in familiaritatem admissa fuerit, et minime sumptuosa et secura ac facilis hospes erit. Foribus meis paupertas insultat. Aperi ocius antequam vectes subita vi confringat atque, ostiis vulsis a cardine, victrix introeat: ut enim resistentibus permolesta, sic cedentibus periucunda est. Domum meam paupertas irrupit. Adversus fures et peiores furibus voluptates, pervigil excubitrix, adversus vulgi morsus et insulsa iudicia, atque avaritie seu
Abbreviated transcription (Latin):
sed eo qd heãs bñ uti sapientis est ild
om̃ib concugit hoc pautis ĩ mortali
dño mortalis sermo ł muortali ẜuire
incipe ille tibi et libertatẽ sponda et
ugnũ ꝙͣnis ⁊ in hoc statu nec honestie
artib operã dare nec sꝑare meliora
sit uetitũ et t̾renciꝰ ẜ̾uus fuit et didicit
haud sermili quid ingenio et comedias
sc̃psit haud sermli stilo quo et lilertatẽ
et int̾ poetaꝵ duces merint locum qͦmõ
gͦ xtutẽ solidũ aĩe bonũ sunitꝰ impe¬
diet que nec aduẽticia studia nec ex¬
cremã glam̃ impedire potest/ Plato
ip̃e in ssciũ delatus tñ ut sc̃ptum ẽ¬
qr ph̃s maior emẽte se fut gnesa pro¬
fessio q̃ maiore dño seruũ facit et
est haud dubie seruus eruditꝰ Ieo ma¬
ior indocto dño quo fortuã qualibet
maior ẽ auĩs et in abero corpore serua
mẽs hĩtãt et in frno libera obstare
seruitꝰ potest fori actib nõ añ eurria

Expanded text:
sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud omnibus contingit, hoc paucis. Mortali domino mortalis servio. Immortali servire incipe: ille tibi et libertatem spondet et regnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec sperare meliora sit vetitum. Et Terentius servus fuit et didicit, haud servili quidem ingenio, et Comedias scripsit, haud servili stilo, quo et libertatem et inter Poetarum duces meruit locum. Quomodo ergo virtutem, solidum anime bonum, servitus impediet, que nec adventitia studia, nec externam gloriam impedire potest? Plato ipse, in servitium delatus, tamen ut scriptum ephus, maior emente se fuit. Generosa professio que maiorem domino servum facit. Et est haud dubie servus eruditus eo maior indocto domino, quo fortuna qualibet maior est animus. Et in libero corpore serva mens habitat, et in servo libera. Obstare servitus potest fori actibus, non animi: curia
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑare ꝓpt̾ qd uideri pot ip̃e ꝯuidem
imꝑius dimisisse Tu gͦ sortẽ tuã
letus amplectere fuscã fateor ati
hũile. sed facile at cͣnq̾llã insi forte
feliciorẽ ueris in sptacło anhelantẽ
mea me sors impulit L. libens fa¬
cito qd̾ oportet ẽ ⁊ ilud quoꝵ notis¬
simũ ac ntatatib hũanis aptisse
cõsiluĩ. cupias qdeuq̃ ncc̃e est Sic
uimi ipã iccĩtatis eluseris fer for¬
cue sarcinã paciẽt᷑ quã quidam
liberarẽt s̾ ẜnciũ delegere in qͥbus
est clarissima paulimꝰ nomẽ nolam
p̃sulis curꝰ spontanee ẜrnitutis
exitus felix ut debuit fuit quida
ꝑuo se pc̃io uendidert ut ẜni effec¬
ti suos dnõe pct̃i uinclis abfoluerẽt
at ad uerã u̾ducerẽt libertatẽ In
quib Seraꝑion quida egypeius hore¬
micola noblitatꝰ est hec t̾ magis
exempla ꝓfuerit ꝙͣ lamẽta exꝑrire
⁊ tu ele aliiid quo uel utilis alteri
uẽ facilis fidi tͥ saltõ seuintus tua
sit Nion id quidẽ qd nõ habeas oꝑtare

Expanded text:
r quod videri potest, ipsum quidem imperium dimisisse. Tu igitur sortem tuam letus amplectere, fuscam fateor atque humilem, sed facilem ac tranquillam, nisi forte feliciorem reris in spectaculo anhelantem, mea me sors impulit. Libens facito quod oportet. Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus humanis aptissimum consilium: cupias quodcunque necvim ipsam necessitatis eluseris. Fer fortune sarcinam patienter, quam quidam liberarent, sibi servitium delegere; in quibus est clarissimum Paulini nomen Nolani presulis, cuius spontanee servitutis exitus felix, ut debuit, fuit. Quidam parvo se pretio vendidere ut, servi effecti, suos dominos peccati vinculis absolverent, atque ad veram reducerent libertatem; in quibus Serapion quidam Egyptius, heremicola nobilitatus est. Hec tibi magis exempla profuerint quam lamenta. Experire et tu tale aliquid, quo vel utilis alteri, vel facilis tibi saltem servitus tua sit. Non id quidem quod non habeas optare,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperantis auari hanc smñaꝵ he¬
breoꝵ sapiẽs ꝙͣ panus libsoluerãt
qui festmat ditari inꝯ̃t ñ erit
miocens Audistis aliũ ex uñs
seu sat goicꝰ sit ille seu lyriens
dicentẽ. nõ domꝰ aut fmdns ñ
eris ac̾uus et auri egroto din
deduxit corꝑe febres non miõ c̃uras
dix̾at hoc extermis sapiens ille
brenissie non ꝓderut dinicie ĩ
die ulcionis et addiderat qd ꝓ deẽt
Uusticia enĩ in q̾t liberabit amori¬
te Cũ gͦ pecirã quã amissam
luges: in ncͣcitatib sũs nec
corꝑi possit opẽ fre nec aĩo nir
curtantoꝑe ul optari absens ua¬
leat ul amari pñs. hiis atq
a  motus orator ur Nichil est
inqͥt tã angusti anũ tãq parm

Expanded text:
properantis avari? Hanc sententiam Heproperantis avari? Hanc sententiam Hebreorum sapiens quam paucis absolverat: “Qui festinat ditari, inquit, non erit innocens”. Audistis alium ex vestris, seu Satyricus sit ille, seu Lyricus, dicentem: non domus aut fundus, non eris acervus et auri, egroto domini deduxit corpore febres, non animo curas. Dixerat hoc externus sapiens ille brevissime: “Non proderunt divitie in die ultionis”, et addiderat quod prodesset. “Iustitia enim, inquit, liberabit a morte”. Cum ergo pecunia, quam amissam luges, in necessitatibus summis nec corpori possit opem ferre nec animo, mirum cur tantopere vel optari absens valeat, vel amari presens. His atque aliis motus Orator vester “nichil est, inquit, tam angusti animi, tamque pa
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ ẽ mat̾ia q̃relaꝵ ħã ut oĩo bonũ
dici uelis qd̾ młtr magniq negut
uiri ñ tuũ c̾te s fortue bonã n
ĩnitus dices ita nec & tuo tu aliqs
nec de sue illa quidẽ ꝑdidit sed
trãstulit d misi pecinã l u
ñ cumsisses si tua eẽt sit se tua
nõ eratlamittere nequiuisti uere
aut̃ nõ tua ẜ illiꝰ erat quẽ secuta
ẽ ino ne illiꝰ quidẽ ẜ fortaẽ ut
dixi q̃ eã cui uisum fuerit u̾uẽ
ad osum magno sub fenore mu-¬
tuat disce iã tãde a ꝓpuiis aliena
secernere d periuaz amise ł Si
te adeo ñ tue quoq cruciãt iacture
t̾q ni alienũ aliquid demi doles.
ututẽ si q̃sieris ñ amuttes uos aut̃
sapiẽtie cõtemptores cultores et
amatores pecinẽ facti ẽ estis obsu¬
dnisse uidenũ salubribꝰ cõsiliis
ne ꝑtem insanie dc̃ã sũt. Audistis
satyricũ urm̃ ꝓtestantẽ Nã dines
qui fieri unit et cito uult fiers
ats his dc̃is addentẽ sed q̃ u̾uerẽtia¬
legũ quie metꝰ a̾ pudor ẽ ungͣ

Expanded text:
querelarum. Nam ut omnino bonum dici velis, quod multi magnique negant viri, non tuum certe sed fortune bonum, vel invitus, dices. Ita nec tu de tuo aliquid, nec de suo illa quidem perdidit, sed transtulit. Amisi pecuniam. Ut non amisisses si tua esset, sic, si tua non erat, amittere nequivisti. Vere autem non tua, sed illius erat quem secuta est; immo ne illius quidem, sed fortune, ut dixi, que eam, cui visum fuerit, brevem ad usum magno sub fenore mutuat. Disce iam tandem a propriis aliena secernere. Pecuniam amisi. Si te adeo non tue quoque cruciant iacture, tibique vel alienum aliquid demi doleas, Virtutem si quesieris non amittes. Vos autem sapientie contemptores, cultoresque et amatores pecunie facti estis? Obsorduisse videmini salubribus consiliis sertim humane partem insanie dicta sunt. Audistis Satyricum vestrum protestantem: nam dives qui fieri vult, et cito vult fieri; atque his dictis addentem: sed que relegum, quis metus aut pudor est unquam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃meͬ si caltare glosum filiis ac
tius de parẽtib ĩ honestis lingna filii
tateat dissimilitudo uire moꝵ actuũ
ñ taceat. pulchra laus filii cui a
tergo dicit᷑ o quãtũ sene suo modestior
adolestens contͣq ulla gͣulor semlis
nota lascmie. ꝙ admota illi pudicicia
iunuenills equidẽ si parẽtũ gla filiꝰ
male uiuẽtib ouerosa ẽ quãto fasce

Expanded text:
premere et calcare gloriosum filiis ac premere et calcare gloriosum filiis ac tius. De parentibus inhonestis lingua filii taceat, dissimilitudo vite, morum, actuum non taceat. Pulchra laus filii, cui a tergo dicitur: “O quantum sene suo modestior adolescens”; contraque nulla gravior senilis nota lascivie, quam admota illi pudicitia iuvenilis. Equidem si parentum gloria filiis male viventibus onerosa est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qm ne his quos purgacõ suã desit
s pͥma illa deformitas in ipõ sepe
uite luie̾ sacris undis abluit᷑ in¬
ue̾sq aĩam candor subit d. Ntale
me parẽtes genuere L eid ad te
Euisqͥs male genuerit tu bñ gen-¬
cus fuiste insi aliẽo flagicio tuũ
uĩgis .d. ferde pudet originis R.
Iam ꝙ alieno tumescitis nõ ipror
et aliens simil erubescitis ⁊ õmo
ubiq pociusꝙͣ in uobis ⁊ bona et
pr̃ tu mõ ne pr̃m̃ dedecoris go̾ditatẽ
adeas caue at ille dissimillmi ihac
in parte fieri stude qmi te innaꝵ
genuit inuico tibe suas maclas
imp̾sisse ñ potunt ute sit et epte
ꝓdeat inc̃e est uñ obst nrꝰ a̾ clarꝰ¬
fias dIn honestis ꝑarẽtib in lucẽ
ueni. L. dm̃s parẽs honistus
filio uideri debet s nõ ut berẽdꝰ
sit sequẽdꝯ om̃is filio parẽs est
ubi desciuisse ꝯsilĩ sit exa igit
in diuersũ aliꝰ si uerus est parẽs
deseri uolet seq nõ suũ uicium
amari optabit unus Sic ĩuẽtus
est modus quo parẽtũ nomẽ

Expanded text:
m ne his quoque purgatio sua desit. Sed prima illa deformitas in ipso sepe vite limine sacris undis abluitur, niveusque animam candor subit. Male me parentes genuere. Quid ad te? quisquis male genuerit, tu bene genitus fuisti, nisi alieno flagitio tuum iungis. Fede pudet originis. Iam quod alieno tumescitis non miror, et alieno simul erubescitis, et omnino ubique potius quam in vobis et bona et pater? tu modo ne paterni dedecoris hereditatem adeas cave, atque illi dissimillimus hac in parte fieri stude. Qui te ignarum genuit, invito tibi suas maculas impressisse non potuit. In te sit, et ex te prodeat necesse est, unrentibus in lucem veni. Omnis parens honestus filio videri debet: sed non, ut verendus, sic sequendus omnis filio parens. Est ubi deseruisse consilium sit. Eia igitur, in diversum abi. Si verus est parens, deseri volet, seque, non suum vitium, amari optabit. Unus hic inventus est modus, quo parentum nomen