comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant. qui uanȩ głiȩ fauores diligunt. & ꝑ-¬
didisse se opꝰ bonũ doleant. qͦd pro huma-¬
na ostentatione fecerunt. A mator uanȩ głȩ
inde illi uires uanitatis prauus appetitus
inchoatio humanis ocłis reserat᷑: a uirtute
ꝑfectionis manescat inceptio sanctitatis.
Ante eiũ maturitatis tempꝰ messes florentes
cito ꝑeunt: germinaq inutilia fiunt. Uir-¬
tutes scõꝵ ꝑ ostentationis appetitũ. domi-¬
statĩ demones suoꝵ oꝑum dños facere: sic̃
ille ꝑ ostentationẽ caldeos rerũ suarũ dños
fecit. Optima ẽ illa discretio. ut & nota sint
elatione uitanda humana. Ille autẽ debet
publicare bonũ qͦd agit: qui ꝑfecta humili-¬
tate fundatꝰ nulla iam elatione contingitur
Nam is qͥ se intelligit adhuc amore laudis pul-¬
sari: facta bona in occulto agat: ne forte qͦd
egerit ꝑdat. Int̾du uiri scĩ du cupiunt fundiꝰ
suam mutabilitatẽ corrigere: aliquando tu¬
more tangunt᷑ elationis suȩ conscii actione

Expanded text:
atem qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum se opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. Amator vanae gloriainde illi vires vanitatis pravus appetitus m boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, semina quoque inutilia fiunt. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum domistatim daemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dfecit . Optima est illa discretio, ut et nota sint opulta pro vitanda laude humana. Ille enim debet publicare bona quae agit, qui tam perfecta humilitate fundatus est, ut nulla jam elatione coNam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis
Abbreviated transcription (Latin):
ad dexteram. qͥ ñ sͥ s do tribuit bona quȩ a¬
git: neq ad sinistr̃a se uertit. qͥ de diuina in¬
dulgentia peccandi licentiã ñ p̃sumit. Hoc ẽ
qͦd ꝓpħa ait. ł lec uia ambulate in ea. neꝙ ad
dexteram. neq ad sinistram. Ulerum ẽ qͦd natu-
ra expectat delectari in laudib: s tune rec-¬
te si in dõ non in se. quisq laudetur: sic̃ sc̃ꝑ-¬
tũ est. In dño laudabit᷑ anima mea. & apłs.¬

Expanded text:
ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non praesumit. Hoc est, quod Propheta ait: Haec via, ambulate in ea, neque dexteram, neque ara expetit delectari in laudibus; sed 311 tunc recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea . 4.
Abbreviated transcription (Latin):
nocet: quã qui ꝑuerse agens. no¬
men uel ordinẽ scĩtatis habet.
Delinquentẽ namq hunc redar¬
guere nullus presumit : & in ee¬
emplum culpa uehement̃ exten¬
dituri: quando pro reuerentia ordinis
peccator honoratur. Indigni autem
quiq tanti reatus pondera fuge¬
rens si atitatis sententia sollicita
cordis aure pensarent: qua ait.
Qui scandalirauerit unũ de pusillis
istis qui in me credunt: expedit
ei ut suspendatur mola asinaria
in collo eiꝰ: & demergatur in ꝓfun¬
dum maris. ꝑ molam quippe
asinariã. huiuis uitȩ circuitus. ac
labor exprimitur: & ꝑ ꝓfundum
maris. extrema dampnatio designat᷑.
Q ui qͦ ad scĩtatis spẽm dedi ctus.
uel uerbo cęteroi ueruit uel ex¬
emplo: melius ꝓfecto fuerat. ut
hunc ad mortem sub exteriori
habitu terrena acta constringe¬
rent. quam sacra officia in culꝑa
cȩteris imitabilem demonstrarent:
qͥa nimirum si solus caderet.:
utcumq hunc tolerabilior inferni
De pondere re

Expanded text:
nocet, quam qui perverse agens, nonocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Per molam quippe asinariam, secularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo; melius profecto fuerat, ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent, quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni De pondere re
Abbreviated transcription (Latin):
It sunt ñnulli. qui sollerti
cura spũalia precepta ꝑscru¬
tantur: sed quȩ intelligendo pe¬
netrant. uiuendo cenculcant.
ritur: dicens. Cum ipsi Impidissi¬
mã aquam biberẽtis. reliquã pedib
uris turbabatis: & oues meȩ quȩ
concultata pedib ur̃is fuesant
pascebantur: & quȩ pedes uri turba¬
uerant hȩc bibebant. Aquã quippe
limpidissimam passles bibunt
cũ fiuenta ueritatis recte incelligen¬
tes hauriunt. Sed eancłe aquam
pedib ꝑturbare est. scẽ meditatio¬
nis studia. male uiuendo corrumꝑe.
bibunt: cum subiecti ꝙriq nen
sectantur uerba quȩ ai aunt : ed
sola quȩ conspiciunt eemꝑ a pra¬
uitatis imitantur. Qui cũ dicta
sitiunt: quia per oꝑa ꝑuertuntur.
quasi corruptis fontib. in potibus
lutum sumunt. Hinc namq scri¬
ptum est per ꝓphetam. Laqueus
ruinȩ ppłi: sacerdotes mali. hinc
rursum de sacerdotib: dñs per
prophetã dicit. Facti sunt domui
isrł: in offendiculum iniquit itis.
Nemo quippe amplius in ecclesia

Expanded text:
t sunt nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; queritur, dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis; et oves meae quae conculcata pedibus vestris fuerant, pascebantur; verant, haec bibebant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt; sed eamdem aquam pedibus turbare, est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere.  non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui cum dicta sitiunt, quia per opera pervertuntur, quasi corruptis fontibus in potibus lutum sumunt. Hinc quoque scriptum est per prophetam: Laqueus ruinae populi mei, sacerdotes mali . Hinc rursum de sacerdotibus Dominus per prophetam dicit: Facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
mimaginib ante corporeos ocu¬
los ad tempus ex aere assũptis.
ꝑ angłos loquitur ds.: Sicut nunc
abraham non solum tres uiros ui¬
dere potuit.s etiã in habitaculo
terreno suscipere ͥseq eoꝵ usibus
etiã cibos adhibere. Nisi enĩ an-¬
głi qui quȩdam nobis interna nũ¬
tiant. ad tempus exaere corpus as¬
sumerent: exteriorib ꝓfecto nr̃is
obtutib non apparerent. Nec cibos
cum abraham sumerent: nisi ꝓpt̾
nos solidum aliquid extͣ celeste
alimentũ gustarent. Nec mirum
qđ illic ipsi qui suscepti sunt mo¬
do angłi. modo dominus uocant᷑.
quia angłors uocabulo expͥmunt᷑
quib exterius ministrabat: & appel.¬
latione dn ostenditur. qui eis inte
rius preerat: ut ꝑ hoc p̃sidentis
imꝑium. & ꝑ illud clares ceret offici¬
um ministrantium. In exp̃ xuiii.¬
Uum de cauenda ex non approbatis
ctum est. Clamor sodomoꝵ & go-¬
morreorum multiplicatus est: &¬

Expanded text:
imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis, r angelos loquitur Deus, sicut nunc Abraham non solum tres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno suscipere, sed et eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli, cum quaedam nobis interna nuntiantur, ad tempus ex aere corpus assumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent, nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illic ipsi qui suscepti sunt, modo angeli, modo Dominus nuncupantur, quia angelorum vocabulo exprimuntur, qui exterius ministrabant, et appellarius praeerat, ut per hoc praesidentis imperium et per illud claresceret officium ministrantium. Spirium de cavenda ex non approbatis ctum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dum se terrenis opib habundare
conspiciunt: ueras di diuitias ñ
requirunt: atq et̃nam patriam
non amant: quia hoc sibi suffice¬
re qđ reb temporalib fulciuntur
putant. Non est gͦ census in crimi¬
ne. s affectus. Cuncta gͦ enim quȩ
ds condiditꝰ bona sunt. S qui bo¬
nis male utit᷑: ꝓfecto agit. ut quasi
ꝑ edacitatis ingluuiẽ. ꝑ quã uiuere
debuit. plane moriatur. Pauꝑ ad
requie laxarus uenerat: suꝑbũ uͦ
diuitẽ tormenta cruciabant. S tñ
diues abraham fuerat: qui in sinu
lazarum tenebat. Quia tñ auctori
suo colloquens.dicit loquarad do¬
minum meum cum sim puluis ꝙ
cinis: quid itaq iste diuitias suas
estimare nouerat. qui semetipsum
puluerem cineremq pensabat
Et quando hunc res possessȩ extolle

Expanded text:
dum se terrenis opibus abundare dum se terrenis opibus abundare conspiciunt, veras Dei divitias non requirunt, atque aeternam patriam non amant, quia hoc sibi sufficere, quod rebus temporalibus fulciuntur, putant. Non est ergo census in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona sunt; sed qui bonis male utitur profecto agit ut, quasi per edacitatis ingluviem, eo per quem vivere debuit pane moriatur. Pauper ad requiem Lazarus venerat, superbum vero divitem tormenta cruciabant . Sed tamen dives Abraham fuerat, qui in sinu Lazarum tenebat; qui tamen auctori suo colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Quid itaque iste divitias suas aestimare noverat, qui semetipsum pulverem cineremque pensabat? Aut quando hunc res possessae extolle
Abbreviated transcription (Latin):
lutos inueniens. quasi patientiam p̃.¬
t̃misit: & diẽ extremi iudicii expe-¬
ctare ad uindictam noluit. s eos ig¬
ne iudicii ante iudicii die preuenit.
Ecce malum & quasi cũ difficultate
credidit cũ audiuit: & tam̃ sine tar¬
ditate ꝑcussit cum uere cognos cen¬
do repperit: ut nobis uidelicet da¬
ret exemplum. qđ maiora crimina
& tarde credenda sunt cum audiun¬
tur: & citius punienda cũ ueracit᷑
di uisione ꝓficiunt: tanto magis
se nichil esse cognos cunt. Nusqm
quippe legitur qđ abraham cinerẽ
& puluerem se eose ꝓfessus est:
nisi cum habere di meruit collocutio¬
nem dicens. Loqͣr ad dnm meum: cũ
sim puluis & tinis. Esse enĩ se aliquẽ
fortas se crederet:siueracem essentia
quȩ suꝑ ipsum est minime sensisset.
A tu ubi ad in commnutabilem contem¬
plandum suꝑ se raptus est: impletꝰ
tantȩ contemplationis potentia. du
eadem sapientia exclamat. Mem̃to
oꝑa exaltat. Et sunt nonnulli qui

Expanded text:
lutos inveniens, quasi patientiam pralutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante judicii diem praevenit: et ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audivit, et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit; ut nobis videlicet daret exemplum quod majora crimina et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius punienda cum veraciter  conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem. Ait enim: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Esse enim se aliquid fortasse crederet, si veracem essentiam quae super ipsum est minime sensisset. At vero ubi ad incommutabilem contemplandum super se raptus est, impletus tanta contemplationis potentia, dum eadem sapientia, exclamat: Memento, sericordiae opera exaltat. Et sunt nonnulli qui,
Abbreviated transcription (Latin):
ce est: culpa in actione. Peccatum
uͦ etiã cũ clamore est: culpa cu liber¬
tate. S qui hoc exemplo nisi nos
ammonemur. ne ad ꝓferendam
sententiam unqͣm p̾recipites ẽẽ
debeamus: ne temere in discus
sa iudicemus: ne quęlibet mala
audita nos moueant: ne passim
dicta sine ꝓbatione credamus: Qđ
ꝓfecto ꝑpetrare ꝑtimes cemus: si au-¬
ctoris nostri iudicium subtilius pen-¬
semus. Ipse quippe ut nos a preci¬
pitis sententiȩ ꝓlatione compes cer&.
cum om̃ia nuda & aꝑta sint oculis
eiꝰ : mala tñ sodomȩ noluit audita
iudicare: qui ait. Descendã & uide¬
bo utrũ clamorẽ qui uenit ad me.
oꝑe compleuerint. ansi non ẽ ita:
sciens. curante ꝓbationẽ quasi du-¬
bitat. nisi ut grauitatis nobis exem¬
plum ꝓponat: ne mala hominum
ante presumamus credere qͣm pro¬
bare: Et ecce ut pangłos ad cognos¬
cenda mala descendit: mox facinoro¬
sos ꝑcutit. Atq ille patiens. ille mitis.
ille de quo scriptum est. dñs patiers

Expanded text:
ce est culpa in actione; peccatum vero etiam cum clamore est culpa cum libertate. Sed quid hoc exemplo, nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne tsa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus. Quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensemus. Ipse quippe, ut nos a praecipiti sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait: Descendam, et videbo utrum clamorem, qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita, sciens, cur ante probationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Et ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, mox facinorosos percutit atque ille patiens et mitis, ille de quo scriptum est, Tu autem, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
& futura ꝑdunt: & p̾sentia ñ acqͥrunt Egres¬
tas ẽ electoꝵ qͦd ꝑegnant᷑ a bonis simpct¬
nis: & in hoc scło diutiꝰ remorant᷑. Cestas
ẽ reꝓboꝵ. qͦd abundant diuitiis & uir ntibꝰ
uacuant᷑. seq inopes nesciunt: qͦd ꝓbat᷑ ꝑ apo¬
calipsim ioħis: qͥ contͣ huiꝰ mundi amatores
sic ait. Dicis qͦd diues sũ & locuples. & nul¬
liꝰ egeo: & nescis qͥa tu es miser & misera¬
bilis. & pauꝑ & cecus & mudꝰ. Głe temporał

Expanded text:
et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egeset futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virtutibus vacuantur, seque esse inopes nesciunt. Quod probatur per Apocalypsim Joannis, qui contra hujus mundi amatores sic ait: Dicis quod dives sum, et locuples, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus
Abbreviated transcription (Latin):
undi amatores ñ solum ex eo rei sunt.
quod infima pro sumiis appetunt:
uerũ etiam & miseri ꝑ hoc qͦd cũ graui e¬
rumpna ad ipsa desiderata ꝑtingunt.
Grauius torquetur impius exaggerando
mundi ꝯmoda:qm iustꝰ tolerando adũsa. Qi
enim bona mundi diligit: uelit nolit. ti¬
moris & doloris pene succumbit. Qui
plus qm oportet res transitorias diliguis.:
maiorem sͥ ingerunt dolorem res ablatȩ:
qu̾a amorẽ parturiebaił possesse. Cũ graui
enĩ dolore amittunt᷑: quȩ cũ magno amo¬
re habent᷑. Alinꝰ autẽ carendo dolemꝰ: quȩ
minꝰ possidendo diligimꝰ. Sciant scłi lucra-
sectantes. quantũ sint uana uł adu̾sa q̃
diligunt: quȩ etiam nec in hoc scło sine ꝯ¬
tritione graui adqͥrunt: e ꝓ qͥb infuturo
scło penas dabunt. His qͥ in uoluntate se-¬
cecitate scłaris amoris: ut ñ qũa resipiscant
ipsi tam̃ uicissĩ mundo mortui ñ st̃. Bona
enĩ scłi diligunt: & tam̃ ipsa quȩ diligunt
minime consecunt᷑ in utroq uacui: quia

Expanded text:
undi amatores non solum ex eo rei sunt quod infima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc saeculo sine contritione gravi conquirunt, et pro quibus in futuro supplicio poenas dabunt. 354 4. His qui in voluntate saecaecitate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ: int̾iꝰ tam̃ uacui st̃ elatione suꝑbiȩ: sic̃
calami ext̾ius quidẽ nitent. s int̾ius ua¬
cuant᷑: ob hoc reꝓbi ext̾ius ut calamꝰ niti¬
di: int̾ius uacui. E lecti uͦ ext̾ius quasi ar¬
boꝵ cortices fedi: int̾ius uͦ solidi. Qui p̃cio¬
so cultu incedunt. audiant ꝓpħam qũead¬
modu detestat᷑ eoꝵ corporalia ornam̃ta:
& qͦs successus ħat cultꝰ compositꝰ & ornatꝰ.
Hoc ẽ ꝓ suaui odore fetorẽ: & pro rona fu¬
nicułu: & cȩt̾ã. Legant diuites ꝓpħam qͦ
rum spes opulentia ẽ: & audiant eũ dicen¬
tẽ. Ue qͥ opulenti estis. Quanto enĩ quisq
potentia minor ẽ: tantõmagis liber a pec¬
cato ẽ. Nam patͥmoniũ: grandis tẽptatio
e. Plus uenerant᷑ homines in hoc scło pro
tẽporali potentia: qͣm ꝓ reuerentia scĩtatis

Expanded text:
cui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funicurum spes opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali
Abbreviated transcription (Latin):
iusti: qͥ sine lesione cuiꝰqũa suis reb utim¬
t᷑. Itẽ st̃ quida diuites humiles qͦs ñ in¬
flat suꝑbia rerũ: ueluti pleriq fuerunt
sci uetĩs testam̃ti: qͥ & affluebant diuitiis.
& tam̃ humilitate pollebant. At contra
qͦscdam diuites suꝑbos rerũ copia facit
elatos: quoꝵ opes ñ st̃ in uitio. s uolun
s uoluntas sola in eis suꝑbia ẽ. His & sio¬
pes defunt: ꝓpt̾mentis tam̃ tumorẽ plus¬
qua suꝑbi diuites condepnant᷑. Securus

Expanded text:
ne laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntet voluntas sola in eis superba est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem plusquam superbi divites condemnantur. 14. Securu
Abbreviated transcription (Latin):
erit diues quietꝰ. qu̾e suis stimulis res ne
& pauꝑem. Bonis bene utunt᷑: qͥ diuitiis
aliquid boni pro uanȩ głȩ appetitu faci-¬
male utunt᷑: qͥ noxias cogitationes oꝑib
prauis ꝑficiunt. B ene malis utunt᷑: qui
luxuriam carnis coniugali honestate re¬
stringunt. S sic̃ malo bene uti bonũ est.
sic bono bene uti meliꝰ est: & sic̃ bono male
uti małui ẽ. sic malo male uti pessimũ ẽ:
Lxu. De amatorib miscdie.

Expanded text:
et dives quietus, quem suis stimulis res ips 15. Bonis bene utuntur qui divitiis aliquid boni pro vanae gloriae appetitu facimale utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum est. LX. De amatoribus mise
Abbreviated transcription (Latin):
pletur dieb singłis. Qd̃ diu in hac una
unut᷑. querit᷑ utrũ augm̃tũ an reclius
detͥmentũ dicat᷑. S qͦmꝰ possit recte dici aug¬
m̃tũ: qͦd ꝑ dim̃siones etatũ ad mortis ten¬
dit det̾mentũ: Qui uitã longã querisͥ
ad eã tende uitã ꝓ qua xp̃ianꝰ es. ⁊dest
etñam: ñ ad istam de qua ad erudiendu

Expanded text:
. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad ista
Abbreviated transcription (Latin):
s retributio meritoꝵ. Hȩc uita impii longa
& grata ẽ. in ocłis autẽ iustoꝵ amara &
breuis ẽ: & licet uita ista breuis sit. moras
tam̃ sͥ fieri credit: qͥa quantolibet breue
sit temporis spaciũ. tam̃ & si uiuenti pa¬
rũ ẽ. amanti ꝓculdubio longũ ẽ. Qui ui¬
tȩ presentis longitudinẽ ñ de suo spacio s
sis suis increm̃tis deficit: breuis ẽ. Suo enĩ
augm̃to ꝑit. du id qͦd uidet᷑ in futuro ꝓfi¬
cere. in p̃tĩto deficit. Itẽ ex ipso eẽ breuis

Expanded text:
ibutio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed sis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃henderint uitiosos arguentes emendãt:
aut si emendari noluerint ȩquaminit̃ por-¬
tant: habituri uberrimũ fructũ aut de su¬
a districtione. si correpti ꝓfecerint. aut de sua
patientia. etiã si illi quos sustinent emenda-¬
ri noluerint:¬

Expanded text:
deprehenderint vitiosos, arguentes emendant; deprehenderint vitiosos, arguentes emendant; aut si emendari noluerint, aequanimiter portant, habituri uberrimum fructum, aut de sua districtione, si correpti profecerint; aut de sua patientia, etiamsi illi quos sustinent, emendari noluerint
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi sunt decꝰ eccłiȩ: in quib ampliꝰ fulget
eccłia. Ipsi colũpne firmissime: qͥb in xp̃o
fundatis. inuitit᷑ om̃is multitudo creden-¬
tium. Ipsi ianuȩ ciuitatis ȩterne: ꝑ quos
loꝵ. Ipsi ȩtiam dispensatores regiȩ domꝰ. qͦ¬
ambiendo si spiritalit̾ uiuendo sacerdotiũ
meruerũt: quiq ñ fauori humani suf-¬
fragio. s diuino munere sublimati. mchil
sͥ dep̃stantia sui pͥncipatꝰ applaudunt. qͦs
ñ inflat honor acceptꝰ. s exercet labor impo¬
sitꝰ: qͥ ñ excellentiã suam cogitant ꝓuecti.s
sarcinam: nec głant᷑ de offitii dignitate:
s potiꝰ sudant constituti sub onere. Tales scͥꝑ
tura diuma speculatores appellat. qͥ speculm¬
t᷑ actꝰ om̃iũ: & qͣlit̾ unꝰquisq cũ suis in domo.
qualit̾ in ciuitate cũ ciuib uiuat. intentio¬
ne religiose curiositatis explorant. Quos bo¬
nos ꝓbauerint honorando confirmãt: quos

Expanded text:
Ipsi sunt decus ecclesiae, in quibus fulget Ipsi sunt decus ecclesiae, in quibus fulget ecclesia; ipsi columnae firmissimae, quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium; ipsi ianuae civitatis aeternae, per quos lorum; ipsi etiam dispensatores regiae domus, quambiendo, sed spiritualiter vivendo sacerdotium meruerunt; quique non favoris humani suffragio, sed divino munere sublimati, nihil sibi de praestantia sui principatus applaudunt; quos non inflat honor acceptus, sed exercet labor impositus; qui non excellentiam suam cogitant provecti, sed sarcinam; nec gloriantur de officii dignitate, sed sudant potius constituti sub onere. Tales divina Scriptura speculatores appellat , qui speculantur actus omnium, et qualiter unusquisque cum suis in domo, qualiter in civitate cum civibus vivat, intentione religiosae curiositatis explorant; quos bonos probaverint, honorando confirmant; quos
Abbreviated transcription (Latin):
c ne fide ms sermo uelud humana ꝯiectu¬
ra ñ habeat. & effectũ dũ ei parũ credi-¬
tur ꝑdat: eaque adiuuante dño demonstra-¬
re constitui. uera eẽ diumis testimoniis co-¬
nabor ostentlere: si pͥus pauca de laude scõ¬
rũ sacerdotũ qui sunt eccłiarũ magistri ꝓtu¬
lero. Ipsis enĩ ꝓpͥe animarũ curanoarũ solli¬
citudo cõmissa est: qui pondꝰ populi sͥ com¬
missi uiriliter sustinentes. ꝓ peccatis om̃ium
uelut ꝓ suis infatigabilit᷑ supplicant deo:
ac uelut qͥdam aaron incensũ contriti cor¬
dis & humiliati sp̃c offerentes. quo placatur
deus au̾tunt iram futurȩ animadũsioniᷤ
tores: fidelis populi duces: ueritatis asserto¬
res: prauȩ doctrinȩ hostes: om̃ib bonis ama-¬
biles. & male sͥ consciis etiã ipso uisu ter-¬
ribiles: uindices oppssoꝵ: patres in fide cat¬
holica regeneratoꝵ: p̃cticatores celestium: pͥ¬
noꝵ operũ: docum̃ta uͥtutũ & forma fideliũ.

Expanded text:
c ne fidem meus sermo velut humana conjectura non habeat, effectumque, dum ei parum creditur, perdat; ea quae, adjuvante Domino, demonstrare constitui, vera esse divinis testimoniis conabor ostendere, si prius pauca de laude verorum sacerdotum, qui sunt Ecclesiarum magistri, protulero. Ipsis enim proprie animarum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi commissi utiliter sustinentes, pro peccatis omnium velut pro suis infatigabiliter supplicant Deo, ac velut quidam Aaron incensum contriti cordis, et humiliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionistores, fidelis populi duces, veritatis assertores, pravae doctrinae hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, praedicatores coelestium, pnorum, documenta virtutum et forma fidelium.
Abbreviated transcription (Latin):
carnium sanitas cordis: quia si
mentis innocentia custoditur: etiã
si qua foris infirma sunt. quandoq
roborantur. Et recte illic subdit᷑.
putredo ossuĩ. inuidia: quia ꝑ
luioris uiciũ ante di oculos ꝑeunt:
etiam quȩ humanis oculis fortia
uident᷑. Ossa quippe ꝑ inuidiam
putrescere est: queda etiã robusta

Expanded text:
carnium sanitas cordis; quia si carnium sanitas cordis; quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt quandoque robPutredo ossium invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur: ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta
Abbreviated transcription (Latin):
unt: ad aꝑtas oꝑum nequitias de-¬
uoluuntur. Hisi enim cain in-¬
uidisset acceptã fr̃is hostiam: mi-¬
nime ꝑuenisset ad extinguendam
uitam: Unde scriptum est. Et
respexit ds ad abel & ad miinera
in uehement̃: & concidit uultus
eius. Liuor itaq sacͥficii: fratrici¬
dii seminarium fuit. Llam quẽ
meliorem se esse doluit: ne utcũ-¬
q esset amputauit. Dicendum
est inuidis. quia dum se ista in¬
trinsecus peste consumunt: etiam
quicquid in se aliud boni habere
uidentur interimunt. Uinde scri-¬
ptum est. Hita carnium sanitas¬
est cordis: putredo ossuĩ inuidia.
Quid enim ꝑ carnẽ. nisi infirma
queda ac tenera: et quid ꝑ ossa.
nisi fortia acta signantur: Et
plerumq contingit. ut quidam
cũ cordis innocentia in m̃nullis su¬
is actib infirmi uideantur: qͥda
uͦ iã quȩda ante humanos ocłos
robusta exerccant: sed tam̃ erga ali¬
ors bona. intis inuidiȩ pestilentia
tabescant. Bene gͦ dicit᷑. uita

Expanded text:
unt, ad apertas operum nequitias deunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad munerin uehementer, et concidit uultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sit. ut pes ꝑ oculum uideat.
& ꝑ pedes oculi gradiantur. ori
auditus aurium seruiat. & ad
usum suum aurib oris lingua
In ipsagͥ corporis positione accepi¬
mus: qđ in actione seruemus.
Himis itaq turpe est: non imita¬
ri qđ sumus. Nra sunt nimirũ¬
possumus. amamus in aliis: & iã
amantium fuiiit queq amant᷑
in nobis. hinc gͦ pensent inuidi.
caritas quantȩ uirtutis est: quȩ
alieni laboris oꝑa. nr̃a sine labo¬
re facit. Dicendum itaq ẽ inui¬
dis. quiã dum se aliuore mini-¬
me custodiunt: in antiquã uer-¬
suti hostis nequitiam demergun¬
tur. De illo namq scriptum ẽ.
Inuidia diaboli: mors intrauit
in orbem terrarum. Quia enim
ip̃se cȩlum ꝑdidit. condito hoc ho-¬
mini inuidit: et ꝑ dãpnationem
suam ꝑditus. adhuc & alios ꝑden¬
do cumulat. Ammonendi sunt
inuidi. ut cognoscant quantis lap¬
sib succrescentis ruinȩ subiaceant:
quia dum liuorem a corde ñ ꝓici-¬

Expanded text:
Unde fit ut pes per oculum videat, Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur, ori auditus aurium serviausum suum auribus oris lingua In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirupossumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projici
Abbreviated transcription (Latin):
les illos conspicuint esse quos laudãt.
Oirantur eos placita egisse: s tamen
conspiciunt ad suum cor redeant.:
& de alienis actib non presumant:
ne bona laudent. & agere reciisent.
Grauius quippe extremã ultione feri-¬
endi sunt: quib placuit qđ imita-¬
ri noluer̃t. At contra ammonendi st̃
inuidi. ut ꝓpendant quantȩ cecita
tis sint qui alieno ꝓfectu defici-¬
unt: aliena exaltatione contabes¬
cunt: quantȩ infelicitatis. sint. qͥ
melioratione ꝓrximoꝵ deciores
fiunt. Dumq augmenta alienȩ ꝓ-¬
sꝑitatis aspiciunt: apud semetipsos
anxie asflicti. cordis sui peste moriunt᷑.
Qd istis infeliciꝰ: qͦs dũ conspecta felicitaᷤᷤ
afficit. pena necͥores reddit: Alioꝵ uͦ
bona qͦ habere ñ posst̃. si dilig̾ent sua fe-¬
sunt uniuersi consistentes in fide:
sicut multa menbya in uno conti¬
nentur corpore. Quȩ ꝑ officium
quidem diuersa sunt: sed qͦ sibi
uicissim congruunt. unum fuint.

Expanded text:
les illos conspiciunt esse quos laudant. les illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamenum facta conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant; ne bona laudent, et agere recusent. Gravius quippe extrema ultione feriendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt. Admonendi sunt invidi, ut perpendant tis sint, qui alieno profectu deficiunt, aliena exaltatione contabescunt: quantae infelicitatis sint, qui melioratione proximi deteriores fiunt: dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fesunt universi consistentes in fide, sicut multa membra uno continentur in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Iliter ammonendi sunt beniuoli:
atq alit̾ inuidi. Ammonendi
Snamq sunt beniuoli. ut sic alienis
bonis congaudeant: quatinus ha¬
bere & ꝓpria concupis cant. Sic
proximoꝵs facta diligendo laudent
ut ea etiam imitando multiplicent:
ne si in hoc p̾sentis uite stadio. ad
certamen alienum deuoti fautores.
s pigri spectatores assistant: eo post
certãmen sine brauio remaneant. ꝗͥ
nunc in certamine non laborant: &
tunc eoꝵ palmas afflcti respiciant:
in quoꝵs nunc laborib ociosi ꝑdiirant.
alde quippe peccamus: si aliena be¬
ne gesta non diligimus. Ded nil
mercedis agimus: si ea quȩ diligimꝰ
in quantumꝰ possumus non imita-¬
mur. Dicendum itaq est beniuolis.
quia simitari bona minime festi-¬
nant quȩ laudantes approbant: sic
eis uirtutum sanctitas. sicut stultis
spectatoribus ludicrarum artiũ ua-¬
nitas placet. Illi namq aurigarũ.
ac istrionum gesta fauorib efferunt:
nec tam̃ tales esse desiderant. qua¬

Expanded text:
liter admonendi sunt benevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas sicut stultis spectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum et histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ustum ẽ pͥncipẽ legib obtẽꝑare suis. Tunc
enĩ iura sua ab om̃ib custodienda estimet:
qñ & ipse illis reuerentiã prebet. Princi-¬
pes legib tenent᷑ suis: nec in se possunt
dãpnare iura: quȩ in subiectis constitunł.
Iusta ẽ enĩ uocis eoꝵ auctoritas: si qͦd ppłis

Expanded text:
ustum est principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si quod populis
Abbreviated transcription (Latin):
tuas infirmitates. Ne ꝑ hoc nichil contra¬
abstinentiam faciunt: qͥ unr̃u ñ ꝓ ebrietate
s tantũ ꝓ corporis salute ꝑcipiunt: nec hoc
eis offert uoluntas: s ꝑmittit infirmitas.
Quȩ si defuerit. a uino est abstinendũ: ne ui¬
in ꝑceptio quȩ infirmũ sustentat. sanũ corpꝰ
incendat: qm̃quidẽ umo uti. & usui habere
oleum. nullus dixerit eẽ peccatũ: s hec ideo
ũ debemꝰ carm desideranti prestare. ne cũ il-¬
li licita concedere ceꝑimus. poseat illicita: &
sͥ obsequentes nnminimis in flagitia pun¬
enda cõpellat: ac naturali ordine ꝑ turba-
Huc accedit. quod & ipsam mentẽ abstinenti-¬
ȩ fructꝰ alaerẽ facit: carnem quoq ñ usq
ad lassitudinẽ fatigatam s spũi orcdinate
subiectã. mobilẽ recdilit. Sensꝰ etiam qͦs di¬
cunt᷑ crassos efficere uł grauare congeste
delicie. consuetudo parcitatis exonerat: & ue¬
luit quedam politura religiose exercitatio¬

Expanded text:
tuas infirmitates. Ne tuas infirmitates. Ne abstinentiam faciunt qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt, nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas: quae si defuerit, a vino est abstinendum, ne vini perceptio quae infirmum sustentat, sanum corpus incendat. Quandoquidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum; sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita, et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat, ac naturali ordine perturbatHuc accedit quod et ipsam mentem abstinentiae fructus alacrem facit; carnem quoque non usque ad lassitudinem fatigatam, sed spiritui ordinanti subjectam mobilem reddit. Sensus etiam quos dicuntur crassos efficere vel gravare congestae deliciae, consuetudo parcitatis exonerat, et velut quadam politura religiosae exercitatio
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt abstinere. nichil aliuo student. nͥ
ut qnͣtum stomaco reficiendo ac fami ex
pleant suos appetitꝰ ainditate ꝑeipiendi.
s cõpͥmant: atq eis non saturita ᷤ edendi
finẽ faciat s uoluntas: qͥ tam a cupidita¬
te p̾ciosoꝵ ꝙyboꝵ q̃ a nimia ꝑceptione itilũ
continent: qͥ cibiꝰ nec lauciorib uolunt
carne luxuriante dissolui. nec distensione
uentris uilib onerari: quando abstinente ᷤᷤ uni
mebriari uino: in quo est luxuria. Quasi
diceret. Luxuriã facit & nutrit uini ꝑceptio
s inhebriari ꝓbibeo: qñdo quidẽ infirmum
stomachu moderatꝰ usus uini confortat: ebri¬
etas auimũ corpꝰq debilitat. Deuiq timotheo
suo discipło qui se longa abstinentiȩ districtione
iam fregerat. & stomachũ suũ aquȩ ꝑceptio¬
ne corruꝑat: modico uino uti debere prece¬
pit dicens. Noli adhuc aquã bibere. s modi¬
co uino utere ꝓpt̾ stomachũ tuũ. & fieqͣntes

Expanded text:
cupiunt abstinere, nihil aliud student, nisi cupiunt abstinere, nihil aliud student, nisi ut quantum stomacho reficiendo ac fami exipleant suos appetitus a viditate percipiendi, sed comprimant, atque eis non saturitas edendi finem faciat, sed voluntas, quia tam a cupiditate pretiosorum ciborum quam a nimia perceptione vilium continebunt, qui cibis nec lautioribus volunt carne luxuriante dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari, quando abstinentes viri inebriari vino, in quo est luxuria , » quasi diceret, Luxuriam facit, et nutrit vini perceptio sed inebriari prohibeo: quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat. Denique Timotheo suo discipulo, qui se longa abstinentiae districtione jam fregerat, et stomachum suum aquae perceptione corruperat, modico vino uti debere praecites. Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum, et frequentes
Abbreviated transcription (Latin):
cant. quando insolens corpꝰ ieumoꝵ
continuatione castigant: quando intra ne
cessariũ modũ suũ temꝑant appetitũ: qnͣ¬
do non solũ se a delicatiorib cibis modera¬
ta districtione suspenduntꝰ. s etiam in ipsis
cõmunib nichil carni suȩ ꝓ desiderio. s ꝓ
sustentandȩ uitȩ necessitate ꝑmittunt: er¬
ti quod nec delicie quelibet si absq deside¬
rio ꝑcipiant᷑ officiunt: & uiles cibi plerũq
abstinentiȩ ꝑfectum si appetent̃ accipiunt᷑
impediunt. Hinc est quod sc̃s dauid aquȩ
in se concupiscentiam castigauit: atq eam
sͥ a suis oblatam. ne desiderio suo ex ea sat̃sa¬
ce̾ uideret᷑ esfudit & scõ elȩ ꝑceptio car¬
mũ ñ concupita ñ nocuit. Unde datur
intelligi. quod ueracit᷑ abstinentes escarũ
ñ naturas s concupiscentiãs dãp̃nent: ac
uoluntates suas desiderati cibi uł potus
abusione mortificent. Qui autẽ ñ solum
a qualitate. s etiã a quantitate ciborum

Expanded text:
cant, quando insolens corpus jejuniorum cant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant, qucessarium modum suum temperant appetitum, quando non solum se a delicatioribus cibis moderata districtione suspendunt, sed etiam in ipsius communibus nihil carni suae pro desiderio, sed pro sustentandae vitae necessitate permittunt, certi quod nec deliciae quaelibet, si absque desiderio percipiantur, officiunt, et viles cibi plerumque abstinentiae profectum, si appetenter accipiantur, impediunt. Hinc est quod sanctus David aquae in se concupiscentiam castigavit, atque eam sibi a suis oblatam, ne desiderio ex ea satisfacere videretur, effudit, et sancti Eliae perceptio carnium non concupita non nocuit. Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas sed concupiscentias damnent, ac voluntates suas desiderati cibi vel potus abusione mortificent. Qui autem non solum a qualitate, sed etiam a quantitate ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
audatia. iniquũ imusticia. ferũ mnelemen¬
tia. uariũ iconstantia. ꝑtinacẽ contumacia.
insanũ uesania. delitiosum gula. rebellem
in obȩdientia. uanũ iactantia. infidelem ꝑ-¬
ficlia: leuem facilitas. seuũi crudelitas. man¬
donem turpem edacitas. impatientẽ mobi¬
litas. mobilẽ instabilitas. uagũ sp̃ualis infirmi-¬
tas. iracundũ animositas. suspiciosũ ꝑu̾sitas. u̾bo-¬
sũ uanitas irrisorẽ malignitas:ͥ qͥ remotꝰ est a
secularib prorsꝰ illecebris. remotꝰ ab inimicis
remotꝰ ab insidiis alienis. remotꝰ a rapins
uł occultiorib uł aꝑtis. remotꝰ a mendati¬
is siue ꝑuiriis: postremo remotꝰ ab om̃i ge¬
nere flagitiorũ siue facmnoꝵ. quibꝰ carnalit̃
uiuentes dm̃ offendunt. & moeti peecando
facere potest ista quȩ dixi nec pati. ita his
& talib uitiis om̃ino non uiuuntꝰ qͥ ut
uiuant deo. carnem suã cum uitiis & con¬
Enbra sua quȩ sunt suꝑ terrã mortifi¬

Expanded text:
audacia, iniquum injustitia, ferum inclemenaudacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia, insanum vesania, deliciosum gula, rebellem inobedientia, vanum jactantia, infidelem perfidia, lenem felicitas, saevum crudelitas, manduconem turpem edacitas, impatientem mobilitas, mobilem instabilitas, vagum spiritalis infirmitas, iracundum animositas, suspiciosum perversitas, verbosum vanitas, irrisorem malignitas. Qui remotus est a saecularibus prorsus illecebris, remotus ab inimicitiis, remotus ab insidiis alienis, remotus a rapinis vel occultioribus vel apertis, remotus a malitiis sive perijuriis, postremo remotus ab omni genere flagitiorum sive facinorum quibus carnaliter viventes Deum offendunt, et mortui peccato facere potest ista quae dixi, nec pati, ita his et talibus vitiis omnino non vivunt, qui ut vivant Deo, carnem suam cum vitiis et conMembra sua, quae sunt super terram, mortifi
Abbreviated transcription (Latin):
circũuentione corrrumpit: nemini uolentꝰ
existit: neminem calu̾pniat᷑ aut oppͥmit: ñ
inuidet bonis aut insultat afflictis: non
luxuriȩ carnis inseruit: ñ uinolentiȩ deditꝰ
in se bibendi sitim bibendo magis ac magis
accendit: ñ odioꝵ facibuᷤ mardescit: non cõ¬
pendia inusta sectat᷑: ñ duntib aut potenti-¬
b adulat᷑: non inquieta currositate raptatur:
non domestice sollicitudinis cura distendit᷑.
non officio sis occurrentiũ salutationib de¬
lectat᷑: non suꝑboꝵ miuriis fatigatur: non
eum suꝑbia inflat: ñ ambitio uentosa p̾ci¬
pitat: non uana gła turpit̾ iactat: non de¬
sideriũ głosȩ opinionis infłamat: ñ clistine¬
tio alien actꝰ illa queat: ñ ad societatẽ tur
piũ turpitudinis amor inuitat: non rabies
insani furoris exagitat: ñ suptuosarũ delici¬
arum studiũ mactat: ñ ardor animosȩ con¬
tentionis exanimat: ñ facit impudentem

Expanded text:
circumventione corrumpit, nemini violentus circumventione corrumpit, nemini violentus existit, neminem calumniatur aut opprimit; non invidet bonis, aut insultat afflictis. Non luxuriae carnis inservit, non vinolentiae deditus in se bibendi sitim bibendo magis ac magis accendit; non odiorum fascibus inardescit, non compendia injusta sectatur, non potentibus ac divitibus adulatur, non inquieta curiositate raptatur, non domesticae sollicitudinis cura distenditur, non officiosis occurrentium salutationibus delectatur, nec superborum injuriis fatigatur; non eum superbia inflat, non ambitio ventosa praecipitat, non vana gloria turpiter jactat, non desiderium gloriosae opinionis inflammat, non distinctio alieni actus illaqueat, pium turpitudinis amor invitat; non rabies insani furoris exagitat, non sumptuosarum deliciarum studium mactat, non ardor animosae contentionis exanimat;
Abbreviated transcription (Latin):
est ambulare sieut ille ambulainit. nͥ contẽp¬
uere om̃ia ꝓsꝑa quȩ contẽpsit: ñ timere ad¬
uersa quȩ ꝑtulit: libent̾ facere quȩ fecit:
misit: & seqͥ qͦ ipse p̃cessit: p̃stare beneficia &̃
iigratis: ñ retͥbuere scd̾m merita sua mali¬
uolis: orare pro mimicis: amare bonos:
misereri ꝑuersis: inuitare auersos: susciꝑe
in caritate conuersos: & ȩquamunit̾ pati¬
subdolos ac suꝑbos: Ad hoc etiam ꝑtinet:
qͦo ait sc̃s apłs paulus. Si consurrexistiᷤᷤ cũ
riunt᷑ sicut ille peccato: ea tam̃ distinctione
seruata. quod ille mortuus est peccato ñ suo
s nr̃o: unusquisq autẽ nr̃m ñ om̃ium mori¬
t᷑ pecc̃o. s suo. Qd est peccato mori. nͥ dãpnã¬
dis oꝑib om̃ino ñ uiuere: nichil concupisce¬
re: carnalit̾ nichil ambire : ut sicut morturᷤ
carne nulli iam detrahit: nullum aduersa-¬
tur aut despicit: nullius pudicitiã callida

Expanded text:
est ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemest ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemnere omnia prospera quae contempsit, non timere adversa quae pertulit, libenter facere quae fecit misit, sequi quo ipse praecessit, praestare beneficia etiam ingratis? Non retribuere secundum merita sua malevolis, et orare pro inimicis, amare bonos, misereri perversis, invitare adversos, suscipere in charitate conversos, et aequanimiter patisubdolos ac superbos. Ad hoc etiam pertinet quod ait apostolus Paulus: Si consurrexistis cum Criuntur, sicut ille, peccato, et tamen distinctione servata, quod ille mortuus est peccato, non suo, sed nostro. Unusquisque autem nostrum non omnium moritur peccato, sed suo. Quid est peccato mori, nisi damnandis operibus omnino non vivere? nihil concupiscere carnaliter, nihil ambire, ut sic mortuus carne nulli jam detrahit, nullum aversatur aut despicit, nullius pudicitiam callida
Abbreviated transcription (Latin):
ueterẽ conuersationẽ deponere. quã ñ sed̾m
carnẽ quȩ ueterascit & morit̾. s scđm dm̃i ui¬
uere: qui solus potest ꝑseuerantes in se inno¬
uare ꝑhennit̾ & habere. Quappt̾ sicut qnͣdo
i adam fumus. omnes ipso cadente cecidimꝰ:
ita quia in xp̃o eẽ iam cepimꝰ. qui pro nobis
om̃ib dignatꝰ ẽ mori. & nos peccatis nr̃is illi cõ
mortui cum illo spiritalit̾ resurgamꝰ. In illo om¬
nia bona quȩ potuimꝰ habere ꝓlidimꝰ: in hoc
etiam maiora & sine fine habenda recepturi su¬
mus. si ꝑseuerant eius uestigia teneamus. A¬
dam nos obnoxiauit malis omnibus per
xp̃i ꝑ grãm. Ille in nos culpam suã tnͣsmisit
& penam: hic qͥa culpã nrãm suscipere utpote
conceptꝰ & natus sine peccato ñ potuit. de sus-
penam. Et ut totum dicam. adam nobi eripu
t ideo si in illo esse uolumꝰ quod esse de
bemꝰ. ficut iohannes apłs dicit. qͦmͦ ille
aĩbulauit. & nos spiritalit̾ ambtilemꝰ. Quid

Expanded text:
veterem conversationem deponere, quam non secundum veterem conversationem deponere, quam non secundum carnem, quae veterascit et moritur, sed secundum Deum vivere, qui solus potest perseverantes in se innovare perenniter et beare. Quapropter, sicut quando in Adam fuimus omnes, ipso cadente cecidimus; ita quia in Christo jam esse coepimus, qui pro nobis omnibus dignatus est mori; et nos peccatis nmortui cum illo spiritaliter resurgamus. In illo omnia bona quae potuimus habere perdidimus: in hoc etiam majora et sine fine habenda recepturi sumus, si perseveranter ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per s Christi per gratiam. Ille in nos culpam suam transmisit et poenam, hicque culpam nostram suscipere utpote conceptus; et, natus sine peccato non potuit, de suscepoenam, et ut totum dicam, Adam nobis eripui et ideo si in illo esse volumus quobemus, sicut Joannes apostolus dicit: Quomodo ille ambulavit et nos spiritaliter ambulemus . Quid