comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut qͥa lima sic fert᷑. uel ꝓficiscar ut ꝓspera cedant. q ita se habet
positio syderũ. Non agã hoc mense cõmertiũ qͥa illa stella nnichi
agit m̃sem. uel agã ꝙ illa suscipit m̃sem. Non plantẽ hoc anno
ineã q bis sexcũ ẽ. Non añ qͥsqu̾a sapiens arbitrat᷑ obser uatores
tempoꝵ reprehendendos. qͥ dic̃t ñ ꝓficiscar hocdie qi tempestps
exoita ẽ. aut ñ naingẽ. qͦd adhuc st̃ hibernȩ reliqͥȩ. aut tempꝰ
semmanci ẽ. qdͦ imbrib aucũnalib t̾ra satiata est. uel siqui
forte alii nat᷑ales effectꝰ errca motꝰ aeris ⁊ humoris ad uariandas
tẽpoꝵ quantates. in syderũ oradmatissima conu̾sione notati st̃
de qͥb dietũ ẽ dũ conderent᷑ et sint in signis ⁊ in tẽporib ⁊ dieb
⁊ maiis. Siquȩ aũ figurȩ simlituamũ ñ tancũ de celo et
syderib. s etiã de ereat᷑a inferiore ducunt᷑ ad dispensacionẽ
sac᷑mentoꝵ. eloquentia quȩdã doctrinȩ salutaris mouendo

Expanded text:
aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non nauigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae\', aut: \'Tempus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et  annis. si quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo
Abbreviated transcription (Latin):
catio in septimo die cõmemorata ẽ. ubi reqͥes cõmendarur.
mꝰ nisi eiꝰ dono ad ȩt̾uitatẽ sc̃ificati atꝙ perfecti. Propt̾ea de
ipso dño dicit᷑ qr c̃ feciset om̃ia oꝑa bona ualde septimo die reꝗͥ¬
euit ab om̃ib opib suis quȩ fecit. F utam enĩ requiẽ signfica¬
bat. quã post oꝑa sua daturus erat hominib Sient emĩ eũ bene¬
oꝑam᷑ꝰ ipse dicit᷑ oꝑari in nob̾ euiꝰ mimere bene oꝑam. ita cũ req¬
escimꝰ ip̃e reqͥescere dicit᷑ qͦ donante reqͥescmnꝰ. Hine est qd etiã
ni trib pͥmis prȩceptis decalogi quȩ ad dñim ꝑtinent: cetera
uiñ septĩ ad proriũ ꝑtinent dest ad homiẽ qͥa m̃ uob ꝓtecͥh¬
tis tota lex pendet tereiũ ibi de obsertiatione sabbati pofitã est.
ut in pͥmo precepto pacrẽ inteligamꝰ ubi ꝓbibet᷑ coli aqua in

Expanded text:
catio in septimo die commemorata est, ubi requies commendatur. mus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona amur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita, cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. Hinc est, quod etiam in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum pertinent — cetera enim septem ad proximum pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis tota lex pendet —, tertium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo praecepto patrem intellegamus, ubi prohibetur coli aliqua in
Abbreviated transcription (Latin):
sor ita as tasqͣm in faciila ignis agiatꝰ acencat a decem¬
uentiat oiea ione tait᷑ d quuet̃. Ideaꝙ int̃ oĩa decem
illa precepta solũ ibi qd̾ de sabbato positũ ẽ figurate ob¬
seruandũ precipit᷑ Qũã figurã nos intelligendã. ñ etiam
potiũ coipale celebrandã suscepimꝰ. Cñ enĩ sabbato signifi¬
uite ed ie om̃s qͥ laboratis & ouerati estis. & ego uos reficiam
T ollice uigũ meñ sr̃ uos ⁊ di̾cite ame qr mitis sũ ⁊ humilis cor¬
de.⁊ inuemetis reqinẽ aĩab ur̃is. Cetera tam̃ ibi p̾cepta ꝓpͥe
sic̃ precepta sunt sine ulla figurata signficatõe obseruaniꝰ
Namas idola ñ colere manifestissime dicdicimꝰ ⁊ ñ accipere
inuanũ nom̃ dm̃ d̾i nr̃i ⁊ honorare patrẽ ⁊ matrẽ. ⁊ ñ me¬
cari. ñ oecidere. ñ furari. ñ fasũ cestimoniũ dicere ñ concupis¬
cere urorẽ ꝓrimi. ñ concupiscere ullã rẽ pximi. ñ figurate
alm d p̾tendunt ⁊ mistice aliud significant: s sic obseruan¬

Expanded text:
r et tamquam in facula ignis agitatus accenditur et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. Ideoque inter omnia decem illa praecepta solum ibi, quod de sabbato positum est, figurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos intellegendam, non etiam per otium corporale celebrandam suscepimus. cum enim sabbato signifiVenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam; tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, cetera tamen ibi praecepta proprie, sicut praecepta sunt, sine ulla figurata significatione obseruamus. nam et idola non colere manifeste didicimus et non accipere in uanum nomen domini dei nostri et honorare patrem et matrem et non moechari, non occidere, non furari, non falsum testimonium dicere, non concupiscere uxorem proximi, non concupiscere ullam rem proximi non figurate aliud praetendunt et mystice aliud significant, sed sic obseruan
Abbreviated transcription (Latin):
nitit᷑ pondere. sie decisũ u̾sus fite sursũ uersus donͦ ad locum qͦ
intit᷑ uenieus conqͥescat. pondus qͥppe olei si dnmitatur in aere
deorsũ. si au sub aqͥs sursũ intitur: sic aurimȩ ad ea q̃ amant ꝓp¬
terea nicunt᷑. ut ꝑueniendo reqͥescant. Et multa qͥdem per corp
delectant.s ñ est in eis ȩt̾na qͥes. nͨ saltẽ chuturna. Et̃ propt̾ea
magis sordidant animã & aggrauant potiꝰ ut sincerũ eius
ponduis qͦ in suꝑna fert᷑ impediant. Cũ uͦ aĩa seip̃a delectatur
nondũ re incõmutabili delȩctat᷑. Et id̾o adhuc supba ẽ. qi se ꝓ
summo habet c̃ suꝑior sit d̾s. nͨ in tali peccato impiita reim¬

Expanded text:
nititur pondere, sive deorsum versus, sive sursum versus, donec ad locum quo nititur veniens conquiescat; pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum; si autem sub aquis, sursum nititur: sic animae ad ea quae amant propterea nituntur, ut perveniendo requiescant. Et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies, nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam, et aggravant potius, ut sincerum ejus pondus, quo in superna fertur, impediant. Cum ergo anima seipsa delectatur, nondum re incommutabili delectatur; et ideo adhuc superba est, quia se pro summo habet, cum superior sit Deus. Nec in tali peccato impunita relin
Abbreviated transcription (Latin):
renouat᷑ de die in diẽ. Om̃isq lux illa ingenii quȩ ad infericia
uergebat ad supiora conuertit᷑ & a terrenis qͦdãmͦ aufertur.
rit magis magisq huic scło moriat᷑. & uita eiꝰ abscondat᷑ cũ xp̃o
in deo. Mutat᷑ gͦ indec̾ius ad ext̾iora ꝓgrediens. & in uita sua
ꝑiciens intima sua. & hoc t̾rȩ. id est eis qͥ t̾rena sapuint me

Expanded text:
renovatur de die in diem, omnisque lux illa ingenii quae ad inferiora renovatur de die in diem, omnisque lux illa ingenii quae ad inferiora vergebat ad superiora convertitur, et a terrenis quodammodo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur, et vita ejus abscondatur cum Christo in Deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens, et in vita sua projiciens intima sua, et hoc terrae, id est eis q
Abbreviated transcription (Latin):
ortus ẽ mͥ sol iusticiȩ. et quẽ sibi ñ fuisse ortũ in die nouissima
plangentes impii dicturi st̃. & iusticiȩ lum̃ ñ lurit nobis
et sol ñ ÷ ortꝰ nobis : Nam istũ carneis oculis uisibilem
solẽ oriri facit suꝑ bonos & malos d̾s. qͥ etiã pluit super
rustos & iniustos. Tucunt᷑ aũ semꝑ ex reb uisibilibus.
ad inuisibilia congrue similitudines. Quis gͦ est ille
stultus qͥ tanquã luna mutat᷑. nͥ adam in qͦ omnes pecca¬
uert̃: Anima qͥppe humana recedens a sole iusticiȩ. ab
illa scilicet interna contemplatione incõmutabilis ue¬
ritatis om̃s uires suas in terrena conu̾tit. & eo magis ma¬
gisq obscurat᷑ in int̾iorib a suꝑiorib sunis. s cũ redire ce¬
ꝑit ad illã incõmutabilẽ sapientiã. quantomagis ei ꝓpinqͣt
affectu pietatis. tanto magis ext̾rior homo corrũpit᷑ s int̾rior

Expanded text:
Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapiaffectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior
Abbreviated transcription (Latin):
ex alio semneircuo ꝓpinquaret. tantomagis a supiore parte illu¬
stta ab caꝑti quã t̾ris adu̾teret ñ posse excipe radios: ⁊ ppt̾ta inderi decscere.
Uelsi haberet suũ lum̃. id habere ex una ꝑte memysperio quã
ꝑtem eũ recedens a sole paulatim t̾ris ostenderet. doñ tocã oen¬
Beret. qͣsi angmenta monstrare. dũ ñ ad dat᷑ qd deirat. s pro¬
dat᷑ qd merat ac rursus paulatĩ abscondere qd patebat. Et
ideo inderi decrescere. Sed qd̾libet hoꝵ duoꝵ sit illud cerde
manifestũ ÷ ⁊ cui uis aduertenti facile cognnitũ. qd luna
non augeat᷑ ad oculos nr̃os nisi a sole recedendo. neq minu¬
at᷑ nͥ ad solẽ ex ꝑte alia ꝓpinquando. attende nc̃ quod in ꝓ¬
uerbiis legimꝰ. Sapiens sicut sol ꝑmanet. stultꝰ aũ sicut luna
mutat᷑. Et̃ quis ÷ sapiens qͥ ꝑmanet. nͥ sol ille iusticie de qͦ dicit᷑

Expanded text:
ex alio semicirculo propinquaret, tanto magis a superiori parte inluex alio semicirculo propinquaret, tanto magis a superiori parte inlustratam ab ea parte, quam terris aduerteret, non posse excipere radios et propterea uideri decrescere, uel, si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemisphaerio, quam partem cum recedens a sole paulatim terris ostenderet, donec totam ostenderet, quasi augmenta monstrare, dum non addatur, quod deerat, sed prodatur, quod inerat, ac rursus paulatim abscondere, quod patebat, et ideo uideri decrescere. sed quodlibet horum duorum sit, illud certe manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei parte alia propinquando. Adtende nunc, quod in prouerbiis legimus: Sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tres istas anathematitandaᷤ blasphemiã aliqͥd inquã fingere po-¬
tuer̃t. cur uel icipiens lucere. uel desmens cormelato lumine
fulgeat. aut cur a dunictio mense incipiat mmui. & ñ ad refun¬
dendũ plena ꝑueniat. Illi autẽ qͥ hȩc certis numeris indagaue¬
r̃t ita nt defectus & solis & sunȩ ñ solũ cur fierent. s etiã quan¬
do fut᷑i essent longe ãn p̃clicerent. ⁊ eos determinatis int̾uallis
tẽpoꝵ canonica subputatione p̃figerent. licterisꝙ mandarent.
quas mͦ qͥ legunt atq intelligunt. inchilominꝰ eos p̃dieunt nec
alit̃ nͨ alias accidunt quã p̃dicunt: T̃ ales gͦ quib ñ est ignoscen¬
ex ipsis cornib henȩ quȩ a sole auersa st̃ sine crescentis sue de¬
crescentis coniecert̃ eã a sole illustrari. & quantomagis ab eo
recederet. tantomagis ab ea parte quȩ t̾ris apparet radios
eiꝰ excipere quanto autẽ ad eũ magis post dimidiũ mensẽ

Expanded text:
ter istas anathemandas blasphemias aliquid umquam fingere poter istas anathemandas blasphemias aliquid umquam fingere potuerunt, cur uel incipiens lucere uel desinens corniculato lumine fulgeat aut cur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena perueniat. Illi autem, qui haec certis numeris indagarunt, ita ut defectus solis et lunae non solum cur fierent, sed etiam quando futuri essent, longe ante praedicerent et eos determinatis interuallis temporum canonica supputatione praefigerent litterisque mandarent, quas modo qui legunt atque intellegunt, nihilo minus eos praedicunt nec aliter aut alias accidunt, quam praedicunt, tales ergo, quibus non est ignoscenex ipsis cornibus lunae, quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decrescentis coniecerunt uel a sole inlustrari et, quanto magis ab eo recederet, tanto magis ab ea parte, quae terris apparet, radios eius excipere, quanto autem ad eum magis post dimidium mensem
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ. qͥa hȩc in studiis puerilib didici. Qͥ enĩ głatur
stridiosi taliũ rerũ quesierunt. Multa de numeris & mo¬
tib siderũ. & qͥ subtiliꝰ ista scrucati sunt. increm̃ta & decre¬
m̃ta limaria. ex conu̾sione globi eiꝰ comecerunt. Non quod
aliqͥd substantiȩ uł accedat ei cũ auget᷑. uł recedat cũ mi¬
nut᷑. Qd̃ delira imperitia manichei opinantes repleri
eam dixert̃. sicut repletur nauis ex fugitiua dei parte quã
cõmixtã pͥncipib tenebrarũ & eoꝵ sordib inquinatã corde atꝙp
ore sacrilego. & credere ꝙ Ioqui ñ dubitant. Hinc gͦ impleri lu¬
nã dicunt. cũ ea eiusdẽ pars dei magnis laborib ab inquina¬
mento purgata. de toto mundo usq ab om̃ib cloacis fugiens
reddit᷑ deo lucenti dñ redeat. repleri uͦ ꝑ mensem dimidium.
et alio dimidio in solẽ refundi uelut in aliã nauẽ. Nec tam̃ in¬

Expanded text:
meliorem, quia haec in studiis puerilibus didici: Qui enim gloriatur, meliorem, quia haec in studiis puerilibus didici: Qui enim gloriatur, studiosi talium rerum quaesiuerunt multa de numeris et motibus siderum et, qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa et decrementa lunaria ex conuersione globi eius coniecerunt, non quod aliquid substantiae uel accedat ei, cum augetur, uel recedat, cum minuitur, quod delira inperitia Manichaei opinantes repleri eam dixerunt, sicut repletur nauis, ex fugitiua dei parte, quam commixtam principibus tenebrarum et eorum sordibus inquinatam corde atque ore sacrilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam dicunt, cum eadem pars dei magnis laboribus ab inquinamento purgata de toto mundo atque ab omnibus cloacis fugiens redditur deo lugenti, dum redeat; repleri uero per mensem dimidium et alio dimidio in solem refundi uelut in aliam nauem. nec tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
expurgantes uetis ferm̃tũ. ut simꝰ noua conspersio. qm̃
pascha nr̃m imolatus ẽ xp̃c. Propt̾ hanc gͦ uitȩ nouitatem.
prmiꝰ mensis in anni mensib cȩlebratiomi huic attribitꝰ est.¬
Nam & ipse dicit᷑ mensis nouoꝵ. Qͥa uͦ in toto tempore scłi
minc t̾ciũ tempꝰ apparuit: ideo resur rectio dni tͥduana est:
Primũ enĩ tempꝰ ẽ ante legem. scłm sub lege. t̾ciũ sub grã.
Ubi iam manifestatio ẽ. sacram̃ti pͥus occulti in ꝓpħico enig¬
mate. Hoc gͣ & in lunari numero significat᷑. Qͥa enĩ septenariꝰ
numerus solet in scͥpturis ad quandam ꝑfectionẽ mysticus
apparere. a t̾cia ebdomada lunȩ pascha celebrat᷑. id est qui
uies occurrit a qͣrtadecima usq in uicesimã pͥmã. Est & illic
aliud sacram̃tũ. qͦd si tͥ obscurũ fuerit. qͥam talib inquisi
tionib minꝰ eruditꝰ es ñ contristeris: net iło me putes ẽẽ¬

Expanded text:
expurgantes vetus fermentum, ut simus nova conspersio, quoniam expurgantes vetus fermentum, ut simus nova conspersio, quoniam Pascha nostrum immolatus est Christus. Propter hanc ergo vitae novitatem, primus mensis in anni mensibus, celebrationi huic attributnam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur. quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam significationem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum. quod si tibi obscurum fuerit, quia tionibus minus eruditus es, non contristeris; nec ideo me putes
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sumꝰ cum xp̃o & resurreximꝰ cum eo. ñ intelligentes
quatinꝰ dicant᷑. arbitrati sit iã factã ẽẽ resurrectionem:
nec ullam ult̾iꝰ in fine tempoꝵ ẽẽ sꝑandam. Ex qͥb ẽ inquit
hymeneus & philetus qui circa ueritatẽ aberrauerunt
oicentes resur rectionẽ iam factam eẽ. & fidem quoꝵdam
subu̾tunt. Idem apłs eos arguens detestat᷑: qͥ tñ dicit nos
resinrerisse cũ tp̃o. Unde nͥ qͥ a hoc ꝑficde & spem & dilectionem
factũ ẽẽ dicit in nobis scđm pͥmiciaᷤᷤ fp̃t. sed qͥa spes que udet̾
utiq redemptio corꝑis nr̃i quã expectantes in nob̃met ipsis in¬
gemiscimꝰ: unde ẽ & illuo. Spe gaudentes in tͥbulatione pati¬
entes. Hec gͥ innouatio uitȩ nr̃ȩ. ẽ quidẽ transitꝰ de morte
ad uitã qͥ fit pͥmo ꝑ siłe. ut in spe gaudeamꝰ & in tͥbulatione
patientes simus. dum adhuc exterior homo nr̃ corrumpit᷑.
s interior renouat᷑ de die indiem. ꝓpt̾ ipsum mitiũ nõuȩ ũite.

Expanded text:
o et resurreximus cum eo, nec intellegentes, quatenus dicantur, arbitrati sunt iam factam esse resurrectionem nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam, ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subuertunt. idem apostolus eos arguens detestatur, qui tamen dicit nos resurrexisse cum Christo. unde, nisi quia hoc per fidem et spem et dilectionem facturedemptio corporis nostri, quam expectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. propter ipsum initium nouae uitae,
Abbreviated transcription (Latin):
anit d aiẽ septimũ in qͦ reqͥent᷑. t̾cio precapto legisnisi¬
nuat qs sc̃ptũ est de obsernatione sabbati. Non ut iam in ista
pa nos qͥ e scere existimemꝰ. s ut oĩa que bene oꝑam n uare¬
ant notenieion ẽ nͥ in fucam reginẽ sempit̾nã. Memenio
en moenone qs timn supꝰ me morani. qͥa soe salin fastisicuꝰ

Expanded text:
auit deus diem septimum, in quo requieuit, tertio praecepto legis insinuatur, quod scriptum est de obseruationesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento en
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is spes huiꝰ scłi. q̃ resistit spei fut᷑i scłi in dono septenario
sp̃s sc̃i ꝑ liberũ arbitriũ destruatur: Ob hoc enĩ circũeun¬
te archa ñ impulsu uiolento illi intiri s sponte ceciderunt
Sunt ⁊ alia multa testimona scͥpt᷑arũ. quȩ nobis inger̃t ꝑ¬
tate ab illa mersłm cuiꝰ ctues st̃ sc̃i angłi in exũnis & laborib
ꝑegrinat᷑. Non ideo tam̃ putare debent stulti. qͥ nolunt in
meliꝰ cõmutari adoranda e̾e ista luminaria. qͥa ducitur ex
eis aliq̃n similitudo ad diuina misteria figuranda. ex om̃n
enĩ creat᷑a ducit᷑. Nec ideo in sententiã dãpnationis de bemꝰ
irruere. q̃ ore apłico de quibdã ꝓfert᷑. qͥ coluer̃t ⁊ seruier̃t
creat᷑s potiꝰ qͣm creatori. qͥ ẽ benedictꝰ in scła. Sic̃ enĩ ñ adoramꝰ

Expanded text:
omnis spes huius saeculi, quae resistit spei futuri saeculi, in dono septenario omnis spes huius saeculi, quae resistit spei futuri saeculi, in dono septenario spiritus sancti per liberum arbitrium destruatur? ob hoc enim circumeunte arca non inpulsu uiolento illi muri sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt tate ab illa Hierusalem, cujus cives sancti angeli, in aerumnis et laboribus peregrinatur. Non ideo tamen putare debent stulti qui nolunt in melius commutari adoranda esse ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo, ad divina mysteria figuranda; ex omni enim creatura ducitur. Nec ideo in sententiam damnationis debemus irruere, quae ore Apostolico de quibusdam profertur, qui coluerunt et servierunt creat
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ tiride insictiȩ fallatiũ seauetoꝵ qͣs nõie sagittarũ intel¬
ligi uoluit. Snde alio loco ꝓpt̃ nuntios fidelissimos ueritatis.
qͦs ubiꝙ parit eccłia. dicit᷑ lima testis in cęlo fidelis. Et cũ
de regno dñi psalmꝰ caneret. oriet᷑ inqͥt in dieb eiꝰ nisticia
& habundantia pacis qͦadusq int̾ficiat᷑ luna. id habun¬
dantia pacis intantũ crescat. donꝰ omnẽ mutabilitatẽ moi¬
talitatis assumat. Tunc nouissima mimica destruetur
mors. & qͥ cꝗͥd nobis resistit ex infirmitate carnisWnde nobis
ꝑfecta par nondũ ÷ consumet᷑ om̃ino eũ corrupt ibile hoc iu¬
puet incorruptionẽ. & mortale noc induet inmortalitatẽ. Un
et illsenitatis muri quȩ iericho appellat᷑ qd̾ in nebreo eloqͥo
lima interp̃tari dicit᷑. septimo circũ actu testam̃ti archȩ corri¬
er̃t. Qud enĩ ñc agit anmuintiaeio regni celoꝵ quã cireũa¬
etio archȩ significauit: nͥ ut oĩa minim̃ta mortalis uite idẽ

Expanded text:
t timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno domini psalmus caneret: Orietur, inquit, 111 diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et, quicquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induet incorruptionem et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, quae Hiericho appellatur, quod in Hebraeo eloquio luna interpretari dicitur, septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit adnuntiatio regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia munimenta mortalis uitae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥuenit in plenitudine tempoꝵ ⁊ qͥ potestatẽ habebat por¬
nendi animã suã & iterũ recipiendi eã. Et ideo ñ fatalt̃ s opo¬
cimã sacram̃to qd̾ cõmendare instituerat horã expectabat cirii
diceret. nondũ ueuit hora mea. ut in anmu̾saria passionis eiꝰ celt¬
bratione a posteris seruaret᷑. Quod em̃ ne ut supiꝰ dixi fideas
spe gerimꝰ atq ut ad i ꝑueniamꝰ dilectione satagimꝰ. reqͥes est
quȩdã ab om̃i labore om̃rũ molestiarũ sc̃ã atq ppetua. In eam
osa segnitia. ẜ quȩdã ineffabilis tranquillitas actionis ociose.
Sic eñ ab huiꝰ urtȩ oꝑib ĩ fine reqͥescit᷑. ut in alt̾ius uite atione
gaudeat᷑. S quia talis actio in dei laude agit̾ sme labore men
labor suceedat. idẽ non sic e̾e̾ incipit actio ut ee̾ desmat quies.
Neꝙ enĩ reditur ad labores & curas. S ꝑmanet mactione q̃o
ad qmetem pertinec. nec in ope laborare. ñ in orgitatione fiuetu¬

Expanded text:
ebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam et ideo non fatalem sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam expectabat, cum diceret: Nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. Quod emm nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque, ut ad id perueniamus, dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum sancta atque perpetua. in eam osa segnitia sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. sic enim ab huius uitae operibus in fine requiescitur, ut in alterius uitae actione gaudeatur. slabor labori succedat, id est non sic esse incipit actio, ut esse desinat quies. Neque enim reditur ad labores et curas, sed permanet in actione quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluctu
Abbreviated transcription (Latin):
spicia nos captare. uel uenena conficere. uel theatri cas affectare
sirurias ꝗd aem̃tisimũ ẽ dicere. Non gͥ nos de sole & lua et
annuis meustruis ue temꝑib actionũ m̃arũ euenta concimus
ne in uitȩ humanȩ ꝑiculosissimis cẽpestatib tanqͣm in scopu¬
us misere seruicutis illisi: ubero arbitrio naufragemꝰ. s ad rẽ
sac̾te signicandã similitudrnes adhibitas religiofissima de uoci¬
one suscipimꝰ. sic̃ de cȩcera ereat᷑a. de uentis. de mari. de t̾ra. de uo¬
iat iib. de piscib. de pecorib de arborib. de homrnib. ad ser mone
quidẽ multiplicit̾ ad celebrationẽ sacram̃toꝵ iã xp̃iana liber
cate parcissime. sic̃ de aqua. de frum̃to. de uino. de oles. In ser¬
uitute aũ neteris ppħ multa etiã celebrari impe rata st̃. q̃ nob̾¬

Expanded text:
spicia nos captare uel uenena conficere uel theatricas affectare spicia nos captare uel uenena conficere uel theatricas affectare luxurias, quod dementissimum est dicere. Non igitur nos de sole et luna annuis menstruisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne in uitae humanae periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis inlisi a libero arbitrio naufragemus, sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscipimus sicut de cetera creatura de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus ad sermonem quidem multate parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nob
Abbreviated transcription (Latin):
ex cȩlesti creat᷑a. sic̃ ex multa t̾restri sacram̃toꝵ fig᷑e ad in¬
mꝰ uana cõmenta im̾ homines in errorẽ p̃cipitant. qͦ prius
p̾cipitati st̃. garruli sibi uident᷑ cũ dic̃t nobis cur & uos ad so¬
lis ⁊ lunȩ cõputationẽ pascha celebratis. qͣi nos ordines fyde¬
rũ aut uicifsitudines tẽpoꝵ a sũmo atꝙ optimo d̾o conditas
arguamꝰ. ⁊ ñ eoꝵ ꝑuersitatẽ quȩ reb sapientissime conditis
ad stulticiȩ suȩ uanissimas opiniones abutit᷑. Nã si mathema¬
ticꝰ nobis contradict᷑us est de syderib ⁊ lummarib cęli ad sa¬
cram̃ta mistice fig᷑anda simistudines ducere. contͣdicant et
augures. ne dicat᷑ nob̾. estote simplices sic̃ columbȩ. contͣdicãt¬
& marsi ne dicat᷑ nob̾. astuti ut serpentes. ꝯͣdicant histͥones
ne in psalmis cycharã nominemꝰ. aut qͥa ex his reb ad misterñ
u̾bi dei similitudinũ signa sumunt᷑. Dicant si placet uel an¬

Expanded text:
ea coelesti creatura, sicut ex multis terrestribus, sacramentorum figurae ad inmus uana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo conditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si mathematicus nobis contradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices sicut columbae; contradicant et Marsi, ne dicatur nobis: Astuti ut serpentes; contradicant histriones, ne in psalmis citharam nominemus; aut quia ex his rebus ad mysteria uerbi dei similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, uel au
Abbreviated transcription (Latin):
rnũ qͦ uniu̾sitatis significatio sepe figurat᷑. qͥ etiã ip̃i ȩxcłiȩ
tr sbinit᷑ propt̃ instar umu̾sitatis. Ideo iohes apł in apocalipsi
ad septẽ sersbit ȩccłias. Eccłia uͦ adhuc in ista mortalitate car¬
nis constituta. ꝓpt̾ ip̃am muitabilitatẽ. lunȩ nõie in scͥpt᷑is
significat᷑. Unde ÷ islud. Parauert sagittas suas in phari.¬
tra. ut sagittent in obscura lima rectos corde. Priꝰ eñĩ quã
uos apparebitis cũ illo in gła. obseura indet᷑ excłia in tẽpe

Expanded text:
quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuersitatis. Ideo Iohannes apostolus in Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est illud: Parauerunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. prius enim quam us apparuerit ui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iniquagirit benedicit᷑. Mutat᷑ aũ in meliꝰ. cũ intentionem
& głam suã a t̾renis q̃ in hoc scło apparent paulatim auertit.
et ad suꝑiora atq int̾iora comitit & hoc t̾rȩ. idẽ eis qͥ t̾rena sa¬
piunt deteriꝰ udet᷑. Unde illi impii postremã infruẽtuo¬
sam agentes penitentiã. etiã hoc int̾ multa dicturi sunt.
Hist̃ qͦs aliq̃n habuimꝰ in derisũ. & in similitudinẽ imꝑ
perii. Nos inseusati. uitã illoꝵ estimabamꝰ insaniã. ac per
Noc sp̃s sc̃s de insibilib ad iniisibilia. et de corꝑalib ad spiri¬
calia sacram̃ta similitumẽ ducens tͣnsitũ illũ de alia uita
in aliã iitã qd̾ pascha nominat᷑ a qͣrta decima luua uoluit
obseruari. ut non solũ ꝓpter tempꝰ t̃ciũ qd̾ supͣ cõme moraui.
qr inde incrpit ebdomada t̾cia. s etiã propter ipsã conuer

Expanded text:
qui iniqua gerit, benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt, quos aliquando habperii; nos insensati uitam illorum aestimabamus insaniam. ac per hoc spiritus sanctus de uisibilibus ad inuisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter i
Abbreviated transcription (Latin):
locis eo die lauare consueuert̃. Et quia non nulli ieuiniũ etiã custo¬
diunt. mane offert᷑ ꝓpt̾ prandentes: qui & ieunia simul &̾ laua¬
chra tolelare non possit. ad uesꝑam uͦ. ꝓpt̃ ieiunantes. Si aũ q̃ri
cur etiã lauandi mos ortꝰ sit: nichil mͥ de hac re cogitanti pro¬
babilius occurrit. nͥ quia baptizandoꝵ corꝑa. ꝑ obseruationẽ
quadragesime sordidata cũ offensione sensus ad fontẽ ueni¬
rent: nͥ aliqua die lauarent᷑. Istũ aũ diẽ potus ad hoc elec¬
tum. quod cena dominica anniu̾sarie celebrat᷑. & quia conces¬
sum ẽ hoc baptismũ accepturis. multi cũ his lauare uolue¬
rũt. ieiuniumq laxare. his ut potui disputatis. moneo ut
ea que p̃locutꝰ sum serues quantũ potes: ut decet eccłie pru¬
aentẽ ac pacificũ filiũ. Alia que int̾rogasti: ut dñs uoluerit
alio temꝑe expediam.

Expanded text:
locis eo die lauare consueuerunt, et, quia nonnulli etiam ieiunium custolocis eo die lauare consueuerunt, et, quia nonnulli etiam ieiunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia ieiunia simul et lauacra tolerare non possunt, ad uesperam uero propter ieiunantes. Si autem quaeris, cur enam lauandi mos ortus sit, nihil mihi de hac re cogitanti probabilius occurrit, nisi quia baptizandorum corpora per obseruationem quadragesimae sordidata cum offensione sensus ad fontem uenirent, nisi aliqua die lauarentur. istum autem diem potius ad hoc electum, quo cena dominica anniuersarie celebratur. et quia concessum est hoc baptismum accepturis, multi cum his lauare uoluerunt ieiuniumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem ac pacificum filium. alia quae interrogasti, si dominus uoluerit, alio tempore expediam.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ esurit domi manducet. nt ñ ad iudiciũ conueniatis. statim
subteruit: cȩtã autẽ cũ uenero ordinabo. Unde intelligi dat᷑
qͥa multũ erat in epła totũ illũ agendi ordinẽ insinuare: quẽ
umu̾sa ꝑ orbem seruat eccłia: ab ipsoq ordinatũ ẽ. qd̾ nulla
moꝵ ꝑu̾sitate uariat᷑. S ñ nullos ꝓbabilis quȩdã ratio delecta¬
uit: ut uno certo die ꝑannũ qͦ cȩnã ipsam dñs dedit. tanqͣm
ad insigniorẽ cõmemorationẽ pꝰ cybos ufferri & accipi liceat
corpus & sanguinẽ dñi. honestius autẽ arbitror ea fieri hora: ut
qui etiã ieuinare uoluerit pꝰ refectionẽ que hora nona fit. ad ob¬
iationẽ possit occurrere. Qua ꝓpt̾ neminẽ cogimꝰ dominicã
illam cenã prandere. S nulli etiã contradic̾e audemus. Hoc
tam̃ ñ arbitror institutũ. nͥ quia plures & prope om̃s implerisq

Expanded text:
is esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim is esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem serumorum diuersitate uariatur. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectauit: uno certo die per annum, quo ipsam cenam dominus dedit, tamquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem domini. honestius autem arbitror ea hora fieri, ut, qui etiam ieiunauerit, post refectionem, quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. quapropter neminem cogimus ante dominicam illam cenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
a ieunis semꝑ accipit᷑. Ex hoc enĩ placuit spiũ sc̃o ut in ho¬
norẽ tanti sacram̃ti: prius in os xpĩani dñĩcũ corpꝰ intraret.
qͣm cet̾i cybi. Nam ido ꝑ uniu̾sum orbem mos iste obseruat᷑.
Neq enĩ qͥa id pꝰ cybos dedit dñs. ꝓpt̾e̾a pransi aut cęnati fũs
ad illud sacram̃tũ accipiendũ contienire debebunt: aut sicut fa¬
ciebant qͦs apłs arguie. & em̃dat mensis suis ista miscere. Namq
saluator qͦ uehem̃tiꝰ cõm̃daret myst̾ii illiꝰ altitudinẽ. ultimũ hoc
uoluit infigere cordib & memorie discipuloꝵ: a q̃b ad passionẽ
digressurus erat. Et ido ñ p̾cepit quo deinceps ordine sumeretus.
hocille monuisset ut pꝰ cybos alios semꝑ acciꝑet᷑: credo qͦd eum
morẽ nemo uariass. Cum uͦ ait apłs de hoc sacram̃to loquens.¬
ꝓpt̾ qͦd fr̃s cũ conienitis ad manducandũ inuicẽ expectate. siqͥs¬

Expanded text:
a jejunis accipitur. Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in hoa jejunis accipitur. Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honore tanti sacramenti prius in os Christiani Dominicum corpus intret quam caeteri cibi. Nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos apostolos arguit et emendat mensis suis ista miscere. Namque Salvator quod vehementius mysterii illius altitudinem ultimum hoc voluit infigere cordibus et memoriae discipulorum a quibus ad passionem digressus fuerat. Et ideo non praecepit quo deinceps ohoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasset. cum uero ait apostolus de hoc sacramento loquenscum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate; si qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sc̃ptũ ẽ. ⁊ demptide & calicẽ pꝰ cenã dicens. Ipsam enĩ potuit
appellare cȩnã qͦd iam corpꝰ acceꝑant. ut deinde calicẽ accipent.
Dam qͥa alibi dicit. conuenientib eñ uobis i unũ. iam ñ est
dm̃cã cȩnã manducare: hanc ipsam acceptionẽ eucharistiȩ
dnĩcã cȩnã uocans. illud magis mouere potuit homines. ut
iã refecti die illo uł offerrent uł sumerent eucharistiã: qͦd in
euangłio dicit. Cum autẽ illi manducarent. accepit iħc panẽ
e benedirit. cũ etiã suꝑuus chrisset: cũ sero autẽ factũ eẽt. recũ¬
bebat cũ duodecim. & manducantib eis dixte. qm̃ unꝰ ex uobis
tradet me. Post enĩ tradidit sacram̃tũ & liquido apparet qͣndo
pͥmo acceꝑunt discipuli corpꝰ & sangumẽ dñi: ñ eos accepisse ie¬
ninos. Nũqͥd tñ ꝓpt̾ea calummandum ẽ umũsali eccłiȩ. qͦd¬

Expanded text:
quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi dicit: Conuenientibus ergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum tradet me. Postea enim tradidit sacramentum, et liquido apparet quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
To hec itaq respondeo. ut qͥd hoꝵ sit faciendum si diuinȩ sc̃pt᷑e
p̃scribit auctoritas ñ sit dubitandũ. quin ita facẽ debeamꝰ ut le¬
giiꝰ: ut iã ñ quom̃ faciendũi. s quomͦ sacram̃tũ intelligendum site
Disputemꝰ. Similit̾ etiã si qͥd hoꝵ tota ꝑ orbem frequentat ȩccł̃ia.
Nam & hinc qͥn ita faciendũ sit: dubitare insolentissimȩ insaniȩ ẽ.
S neq hoc neꝙ illud ẽ. in eo qͦd tu queris. Restat gͥ ut de illo t̾cio
aut cont̃ mores fie hunc uł inde meliores. His enĩ causis .i. aut
ꝓpt̾ ficde aut ꝓpt̾ mores. uł em̃dari oportet qͦd ꝑ perã fiebat: uel
istitui qͦo ñ fiebat. Ipsa qͥppe mutatio ꝯsuetudinis. etiã quȩ uti¬
litate aduiuat. tam̃ i nouitate ꝑtuibat. Qua ꝑꝑt̾ quȩ utilis ñ ẽ.
ꝑmutatione infructuosa consequent̾ noxia ẽ. Dec ido putare
debes institutũ eẽ multis locis. ut illa die pꝰ refectionẽ offerat᷑

Expanded text:
taque ita respondeo, ut, quid horum sit faciendum, si diuinae scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum, quin ita facere debeamus, ut legimus, ut iam non quo modo faciendum sed quo modo sacramentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio aut mores fiunt hinc uel inde meliores. his enim causis, id est aut propter fidem aut propter mores uel emendari oportet, quod perperam fiebat, uel institui, quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitate perturbat. quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o in deo. cũ xp̃c apparuerit uita ur̃a. tune & uos appa¬
rebitis cũ illo in gła. Satis indicat qͥd uelit intelligi. quia
nũe tͣnsitꝰ nr̃ de morte ad uitã qui fit ꝑ fidem in spe: ꝑagit᷑
future in fine resurrectionis & głie. cum corruptibile hoc id ẽ
caro in qua gemimus modo induet incorrruptionẽ: & mortale hoc
indriet mimortalteatẽ. Nunc enĩ iam quidem habemꝰ ꝑ fidem
pͥmicias sp̃c. s adhuc in nobismet ipsis ingemiscimꝰ adoptionẽ

Expanded text:
us apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria ; satis indicat quid velit intelligi, quia nunc transitus noster de morte ad vitam, qui fit per fidem, spe peragitur futurae in fine resurrectionis et gloriae, cum corrupticaro ista in qua gemmus, modo induet incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. Nunc enim jam quidem habemus per fidem primitias spiritus, sed adhuc in nobismetipsis ingemiscimus adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
festa deuotione signari. Sacramentũ est autẽ in aliqua ce¬
lebratione cũ rei geste cõmemoratio ita fit: ut aliqͥd etiam
significare intelligat᷑. quod scẽ accipiendũ ẽ. Eo itaq modo
agimꝰ pascħa. ut ñ solum quoo factũ ẽ in memoraam reuo

Expanded text:
festa devotione signari. Sacramentum est autem in aliqua cefesta devotione signari. Sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intelligatur, quod sancte accipiendum est. Eo itaque modo agimus Pascha, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo filio ianuario augustinus. Lectis litt̾is
tuis ubi me cõmouisti. ut debitũ redderẽ de resi¬
Duis enodandis questionib quas iam longe ante quesiue¬
ras: gratissimũ michi atq karissimũ desid̃ium studii tui
amplius differri tollerare ñ potui. & quãuis in mediis
acerus occupationũ mearũ: hec feci p̃cipue. ut ad ea que
int̾rogasti responderẽ tͥ. Duitius autẽ de tua epła dispu¬
tare nolo. ne hoc ip̃m me impediat iã tandem reddere
qd debeo. Queris que causa sit: cur anniu̾sarius dies
celebrande dñice passionis ñ ad eundem redeat anni diẽ.
siẽ dies qua tradit᷑ natꝰ. & deinde subiungis: si hoc sit ꝓpt̾
salbatũ & lunã. qͥd sibi uelit in bac re obseruatio sabbati
et lune. Hinc primũ oportet ut nou̾is diẽ natalis dñi ñ in
sacram̃to celebrari. s tñtũ in memoriã reuocari quod natꝰ sit:
ac ꝑ hoc nichil opꝰ erat. nͥ reuolutũ diẽ anni quo ip̃a res actaẽ.

Expanded text:
ITIONES IANUARII LIBER SECUNDUS. Lectis litteris tuis, ubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriaAc per hoc nihil opus erat, nisi revolutum diem anni, quo ipsa res acta est
Abbreviated transcription (Latin):
logo figurate precipit᷑ ubi reqͥes cõmendat᷑. q̃ ubiq amat
ẜ in solo deo sc̃a ⁊ certa inuenit᷑. Dies cam̃ am̃cus ñ iudeis s
xp̃ianis re surretõe dñi declaratꝰ est & ex illo habere cepit
getant᷑ e alem dipe act̾onẽ significat dies octatiꝰ qͥ⁊ primꝰ:
onstiulas er corpe. qͥa nec corrupto. O portet enĩ cor rupti¬
bile hoc indii incorruptõnẽ.⁊ mortale hoc indui ĩmortali¬
tacẽ. qua pt̃ añ dñi resur rectonẽ quãuis scõs patres ple¬
nos ꝓshetico sp̃u octam sacram̃tũ nequaquã iateret. qͦ significat᷑ resite¬
rectio. N̾am ⁊ ꝓ octaua psalmꝰ inscribit᷑ & octauo die eircũ cidebant᷑
infantes & in ecclesiaste ad anoꝵ testam̃toꝵ significationẽ dicit᷑ illis
traditũ e. qͥa erat antea reqͥes morttioꝵ. Resurrectio ãu illiꝰ erat. qͥ¬

Expanded text:
logo figurate praecipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dominicus non Iudaeis sed Christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo habere coepit getantur. talem quippe actionem significat dies octauus. qui et pridifficultas ei corpore, quia nec corruptio. oportet enim corruptibile hoc indui incorruptionem et mortale hoc indui. immortalitatem. quapropter ante domini resurrectionem quamuis sanctos patres plenos prophetico spiritu octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo pfantes, et in Ecclesiaste ad duorum Testamentorum significationem dicitur, Da illis traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ sicut dicit apłs mortuus ẽ ꝓpt̾ delicta nr̃a: & resur¬
rexit ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am. Transitꝰ quidem de morte
ad uitam: in illa passione dñi & resurrectione sacratꝰ
est. Nam etiã uocabulum ip̃m qͦd pascha dicit᷑. ñ grecũ
sicut uulgo uidĩ solet. s ebreũ esse dicũt: qui linguam
utramq nouerunt. Neq enĩ a passione dñi qm̃ paschin
grece dicit᷑ pati: s ab eo etiã quod transit᷑ ut dixi a morte
ad uitã ebreo u̾bo res appellata est. In quo eloquio pascha
tͣnsitꝰ dicit᷑: sicut ꝑhibent qui hec sciunt. qd̃ uoluit &̾ iꝑ¬
se dñs tang̃e cũ ait. Qui credit in me: tͣnͣsiet a morte
ao uitam. Et maxime idem euungelista hoc intelligit᷑
exprimere uoluisse: cũ celebraturo dño pascha cũ discipu¬
lis ubi cenam eis mysticam dedit. cum uidisset in qͥd iħe:
quia uenit hora ut tͣnseat de hoc mundo ad patrẽ. Tran¬
sitꝰ gͦ de hac uita mortali. in aliam uitã inmortalem. hoc

Expanded text:
 mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, transitus quidam de morte ad uitam in illa passione domini et resurrectione sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicut uulgo uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam xobastv Graece dicitur pati, sed ab eo, quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysticam dedit: Cum uidisset, inquit. Iesus, quia uenit hora, ut transiret de hoc mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
corrigendus in nr̃is. Prima gͦ inquisitio tua quã in cõmonitorio
posuisti. ex quo tͥum istoꝵ generũ sit attende. Queris enim his
beat. an offerendũ sĩ mane. & rursus pꝰ cȩnã. ꝓpt̾ illuo qͦd dictũ ẽ:
similit᷑ postqͣm cęnatũ ẽ. an ieunandũ & pꝰ cenã tm̃mꝰ offerendũ:

Expanded text:
corrigendus in nostris. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio corrigendus in nostris. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, adtende. quaeris enim his beat? an offerendum sit mane et rursus post cenam propter illud, quod dictum est: Similiter postquam cenatum est, an ie
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ nͨ qͥnta sabbati lauant relaxantq ieumũ. ñ inqͥt hodie ieiu
d̃i hoc recitaturus ẽ: aut umu̾sȩ qua dilatat᷑ eccłie plena uoce cer¬
tabit. aut ostendet illũ contͣ fide face̾. se autẽ scđm fide mores q
hmc optimos: aut illum uiolare. aut se custodire conuincet. Niolãt
sane quuetẽ & pacẽ fuã: de suꝑflua questione rixando. Mallem tam̃
in reb huiꝰm᷑. ut & ille inhinus & hic milliꝰ patria ab eo qͦd cȩteri
faciunt ñ abhorreret. Est uͦ etiã qͥ maliena patria cũ ꝑegrmaret᷑.
ubi maior & frequentior. & feruentior ppłs ẽ dĩ. uidit uerbi grã
bis offerri qͥnta salbati ebdomada ultima. quadragesimȩ. & mane
& ad uesperam: ueniensq in patriam suam ubi in fine diei mas ẽ
pfferri. male atq illicite fieri contendat: qm̃ alibi alit̾ ipse ui¬
serit. Puerilis ẽ iste sensus: cauendus in nobis. tolerandus &

Expanded text:
mae nec quinta sabbati lauant relaxantue ieiunium: "Non" inquit, \'hodie ieiunmae nec quinta sabbati lauant relaxantue ieiunium: "Non" inquit, \'hodie ieiundei hoc recitaturus est aut uniuersae, qua dilatatur, ecclesiae plena uoce certabit aut oshinc optimos, aut illum violare, aut se custodire convincet. Violant sane quietem et pacem suam, de superflua quaestione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi, ut et ille in hujus, et hic in illius patria ab eo quod caeteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi major et frequentior et ferventior est populus Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesi mae, et mane et ad vesperam, veniensque in patriam suam ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus cavendus in nobis, tolerandus et