comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rothildis filium. quẽ cum sacro baptisma
consecrari uellet. rex non ad quie scebat
necdum enim credebat in dñm dm̃ cadi
Regina enim cotidie illi praedicabat eun
at ille nolebat eam audire. Interea regi
parat filium ad baptismũ. ornat aecclesu
uelis atq cortinis. ut regis cor ad ereden¬
dum compunger&. Daptitatus est puer
quẽ ingomirum uocauit: quiq in albie.
decessit.  nde rex nimis contristatue
reputabat regine increpando dicens adeo
Quia si in nomine dȩorum meorũ puer de¬
dicatus fuiss&. utiq in colomis diu uix isid
Quia uero in nomine dĩ ur̃ĩ baptitatus ẽ
uiuere non potuit. Regina uero dicdas
Do grãs ago. qui mẽ non duxit indigu
ut de utero meo primogenitũ in regno sus
recipere sic dedignatus. Ego auteꝰ nuliꝰ
dolorem in corde meo ꝓ hac causa retinco
Postea uero genuit filiũ aliũ. quẽ inbapt
chlodomirum uocauit. Et hic cũ ȩgrotare

Expanded text:
Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare
Abbreviated transcription (Latin):
na & ꝓiecit in terrã. ¶um autẽ ille sẽ
in clinass& eam recolligere. rex statim de¬
uata matiu franciscã suam in caput eius
tibi. Mortuoq illo. exercitum rex de ipso
cãpo iussit ad ꝓpria in pace discedere.
Grandis timor & pauor. ꝓ hac causa in fran¬
corum populo consurrexit.
ILUDOUICUS decimo anno regni sui
cõmoto exercitu. sibi toringiam ꝓuinciam
subiugauit. Inde gundebaudi regis burgui¬
dionũ neptẽ filiam uidelic& fratris sui
chilperici quẽ gladio interfecerat nomine
Qothildem. pulchram satis puellã & uere
xp̃ianissimã. in terueniente aureliano co¬
siliario ac legatario suo nutu diuino in
coniugem sumpsit. sicut lector in suo loco
plenius legere potest. In dieb illis. dilat¬
uit rex ludouicus regnum suum. usq
sẽquanam. Sequenti tempore. usq ligeri
fluuium occupauit. Aecepitq aurelianus
castrum milidunense. quod & inducatum
optinuit. ¶oncepit deniq ac peperit

Expanded text:
et projecit in terram. Cum autem ille se et projecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim elevata manu franciscam suam in caput ejus  tibi. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit
Abbreviated transcription (Latin):
hinc accipies rex: nisi quod tibi sors uera
donauerit. Obstupe factis om̃ib rex iniuriã
suam patienter sufferens. acceptũ urceum
nuncio aecclesiastico reddidit. seruans iram
in corde absconsam. Transacto anno ludoui¬
cus rex ut omĩum armorum nitorẽ uider&.
omnẽ exercitum iussit cum armorũ apparatu
uenire scdm̃ morem in campo martio: Sic
enim conuentũ illũ uocabant a marte. quẽ
pagani dm̃ belli credebant. a quo & marciũ
mensem & tertiam feriam diem martie
appellauerunt. Quẽ conuentũ posteriore s
franei mai campũ. quando reges ad bella
solent ꝓcedere uocari instituerunt. Serum
ubi rex cunctum exercitum circuiuit. uenit
ad hominẽ illũ qui urceum prȩcerito anno¬
cum bipenna ꝑcusserat. Et ait ad cum.
Nullus hic tam inculta & sordida arma hab&e
sicut tũ habes. quia neq clipeus. neq lan-¬
cea. neq bipenna est utilis. Accepit
autẽ rex franciscã eius quȩ uocatur bipen

Expanded text:
hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum precum bipenne percusserat, et ait ad eum: Nullus hic tam inculta et sordida habet arma, sicut tu: quia neque clypeus, neque lancea, neque bipennis est utilis. Accepit autem rex Franciscam ejus, quae vocatur bipennis,
Abbreviated transcription (Latin):
uel illum urceum missis suis reddere iuber&e
Haee audiens rex: ait ad missos aecclesiasticoᷤ.
S equimini nos usq suessionis ciuitatẽ. quia
ibi cuncta quae adquisita sunt. diuidenda
erunt. ¶umq michi ur̃ceus ille in partem
obuenerit: quae ep̃s postulat adimplebo
Veniens autẽ suessionis ciuitatẽ. cunctã p̃dã
quae asportata uel adquisita fuit rogat af.¬
ferri in medium. ¶umq omĩa fuissent in
prȩsentiam regis allata. dixit. Rogo nos õ
fortissimi pugnatores. ut michi dare istum
urceum non negetis. Hoc rege dicente. illi
franci qui bono animo fuerunt. aiunt. Omĩã
głose rex quae cernis tua sunt. & nos tuo
dominio sumꝰ subiecti. quod tibi bonũ uidet᷑
hoc fac. Nullus enim tuae potestati resistere
aud&. C umq haec illi benigne dixissent.
unus francus leuis cum uociferatione eleua¬
ta bipenna. quae alio nomine appellat᷑ fran.¬
cisca. ꝑcussit urceum illum dicens. Tu nichil

Expanded text:
vel illum urceum missis suis reddere iuberet. vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adimplebo'. Veniens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil
Abbreviated transcription (Latin):
atq scĩssimus. egregius. rechoricus. prȩclarus
inuirtutib. cęcis uisum restituens. mortiuso
uitam reparans. de monia eiciens. om̃iumq
infirmitatũ languorib medelam prȩbenes.
Transitũ autẽ rex faciens secus ciuitatẽ remis.¬
ꝑ uiam quae usq hodie propter barbarorũ
ꝑ eam iter barbarica nuncupatur. noluit
in eandẽ ciuitatẽ introire. ne ab exercitu
suo aliquod malũ ibi fier&. Sine uoluntate
autẽ & conscientia ipsius pars quȩdam indis¬
ciplinatorũ qũi non erat potestas tẽporalie
in habitantiũ que eis resister&. eandẽ ciuitatẽ
intrauit: & quȩdam ornamenta atq sacra
uasa inde rapientes. ut prȩdones solent aspor¬
tauerunt. Inter quae urceum nurȩ magni¬
tudinis atq pulchritudinis rapientes tulerunt.
Sc̃s autem Remigius missos suos ad regem
ludouicũ direxit. dep̃cans ut si aliud de
sacris uasis aeccłȩ recipere non mereretur.

Expanded text:
atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam indisciplinatorum, – quoniam non erat potestas temporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, deprecans, ut, si aliud de sacris vasis aecclesiae recipere non meretur,
Abbreviated transcription (Latin):
co occupauit atq uastauit. & hludouicus
eius filius sagaciter francorum regnũ suscepit.
Anno quinto ludouico regnante. si agrius
filius egidii dux romanorũ qui in gallus
habitabat in suessionis ciuitate quã pater eiꝰ
tenuerat residebat. suꝑ quẽ hludouicus cũ
hoste aduenit atq deuicit. Quẽq ab alarico
apud quẽ in tolosa fugiens hludouicũ aliqͣn.¬
diu habitauit sibi transmissum recepit. &¬
occidi prȩcepit: & omĩa quae illius fuerant᷑
suȩ potestati subegit. E o tempore multae
aecclẽ ab ludouici exercitu dep̃datae sunt:
Erant enim sicut & rex illorũ fanatici & pa-¬
gani. Attam̃ audientes miracula quae fie¬
bant̾ ꝑ beatum Remigium. reuerebant᷑ eum.
Et li c& pagani diligebant illũ. in quo lux
caelestis grãẽ om̃ib resplendebat. & rex illoꝵ.
libenter illũ audiebat. & audito eo multa
faciebat: & ã multis nequitiis sẽ cohibebat.
RAT enim sc̃s Remigius uir sapiene

Expanded text:
ico occupavit atque vastavit, Hludowicus, ico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
qui de basina regina thoringorum habuit
filium ludouicũ. qui fuit magnus suꝑ om̃s
aute se reges francorum. pugnator bellico.¬
sisimus atq egregius. An illis dieb. uel tẽpo¬
ribus cȩperunt franci agrippinã ciuitatẽ
suꝑ rhenum quã coloniam uocauerunt. &
treueris ciuitatẽ suꝑ mosellã quȩ ab hunis
antea diruta & afflicta fuerat. succenden¬¬
tes cȩperunt. In illo tempore in his partib
circa rhenum usq ligerim fluuiũ habita¬
bant romani. quorũ princeps erat egidius.
Ultra ligerim dominabant᷑ gothi. quorum
princeps erat alaricus. Burgundiones quoq
arriani & gothi habitabant iuxta rhodanũ
fluuium. usq ad ciuitatẽ lugdunũ. & ei
confines urbes. quorum princeps erat gun-¬
debaudus. Eo tempore mortuus ẽ egidius.
& successit in principatũ romanorum qui ha¬
bitabant ingalliis filius eius siagriue.
Mortuo autẽ childerico qui aurelianis &
andegauis ciuitates cũ suo exercitu frane¬

Expanded text:
qui de Basina regina Toringorum habuit qui de Basina regina Toringorum habuit filium Chludowicum; qui fuit rex magnus super omnes ante se reges Francorum, pugnator bellicosissimus atque egregius. In illis temporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Coloniam vocaverunt, et Treveris civitatem super Mosellam, que a Hunis antea diruta et afflicta fuerat, succendentes ceperunt. In illo tempore in his partibus circa Rhenum usque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum princeps erat Egidius; ultra Ligerim autem dominabantur Gothi, quorum princeps erat Alaricus. Burgundiones quoque Arriani, ut et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et ei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Franc
Abbreviated transcription (Latin):
& expuignantib grecis. pars cũ aenea in ita¬
liã ꝑrexit. pars eoꝵ uidelic& duodecim milia
infinitimas pannoniae partes secus meotidas
paludes ꝑuenerunt. ibiq ciuitatẽ aduenien.¬
tes aedificauerunt. quã ob suam memoriam
sicambriam uocauerunt: Inqua multis annis
habitauerunt & ingentem magnã usq ad
tempora ualentiniani imꝑatoris creuerunt.
Et ita sub principib crinitis iuxta morem
gentis subinde succedentib ꝑ toringiam
regionem germaniȩ a castello dispargo
in quo diu habitauerunt. ad bel.gicȩ ꝓuin.¬
ciȩ tornacum atqi cameracum cuutate e
aggressi sunt. Indeq usq ad summã fluuiũ
partem belgicȩ ꝓiunciae occupauerunt. ubi
plurimis temporib degerunt sub chodione
& meroueo rege utili. a cuius cȩleberrimo
nomine franci uocati sunt merouingi. sict̾
a ualentiniano imꝑatore attica lingua.
uocati sunt franci hoc est feroces. Qui
meroueo in principatũ successit childericꝰ

Expanded text:
et expugnantibus Grecis, pars cum Aenea in Itaet expugnantibus Grecis, pars cum Aenea in Italiam perrexit, pars eorum, videlicet duodecim milia, in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique civitatem advenientes aedificaverunt, quam ob suam memoriam Sicambriam vocaverunt; in qua multis annis habitaverunt et in gentem magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris creverunt. Et ita sub principibus crinitis iuxta morem gentis subinde succedentibus per Toringiam regionem Germaniae a castello Dispargo, in quo diu habitaverunt, ad Belgicae provinciae Tornacum atque Camaracum civitate s aggressi sunt. Indeque usque ad Sumnam fluvium partem Belgicae provinciae occupaverunt, ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo in principatum successit Childericus,
Abbreviated transcription (Latin):
INIQ cum quidam aegrotus familiae
ultimo spũ positus credere se fateretur. &
baptitari deposcer& : aegroto abrenuntian¬
te & benedicto fonte. sc̃s Remigius a prbro
loci illius exorcitatum oleum & crisma quȩ¬
siuit. Qui simplex oleum se habere. sed oleum
exorcitatum & crisma in ampullis in quib
fuerant penitus iam defecisse respondit.
Sẽs autẽ Remigius ipsas ampullas sibi afferri
praecepit. quas uacuas suꝑ altare misit: &
sẽ in orationẽ ꝓstrauit. Surgens autem ab
oratione. ampullã in qua breuis habebatur
ęlei exorcitati. & aliam ampullã in qua bre.¬
uis continebatur sacri crismatis plenas inuenit.
S ieq infirmũ qui ante abrenuntiauerat. post
abrenuntiationẽ oleo exorcitato ꝑunxit:
demumq baptitatum. scđm traditionẽ aec¬
clesiasticam crismate sacro liniuit. Qui mox
animȩ sanitate recepta. &iam corpori es
incolomitatem promeruit:.
Q gentis francorum ut hystoriae
ꝓdunt de troia ciuitate impugnantib

Expanded text:
ique, cum quidam aegrotus familiae ultimo spiritu potitus, credere se fateretur, et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante, et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbytero loci illius exorciza tum oleum et chrisma quaesivit. Qui simplex oleum se habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis, in quibus fuerat, jam penitus defecisse respondit: Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri praecepit: quas vacuas super altare misit, et se in orationem prostravit. Surgens autem ab oratione ampullam, in qua brevis habebatur olei exorcizati, et alteram ampullam, in qua brevis continebatur sacri chrismatis, plenas invenit. Sicque infirmum, qui ante abrenuntiaverat, post abrenuntiationem oleo exorcizato perunxit: demumque baptizatum, secundum traditionem ecclesiasticam, chrismate sacro linivit. Qui mox animae sanitate recepta, etiam corporis incolumitatem promeruit.  gentis Francorum, ut historiae produnt, de Troia civitate, impugnantibus
Abbreviated transcription (Latin):
& reliquos ut ita facerent adhortatur. Ei
effuso lacrimarũ imbre. consurgens suscitaui
mortuam : quã prius sanauit aegrotam.
App̃hendens nãq manũ eiꝰ dixit. Tuella. in
cum integra in colomitate sicut ipsa postea
fatebatur ab ipsis inferni claustris surrexio
& ad ꝓpria feliciter remeauit. Potest enim
fragilitate carnis exutus & choris angelicis
sociatus plebẽ suam. & quelib& cũ fide pe¬
tentem de casu cuius lib& ꝑiculi imminend
meritis & prȩcib suis eripere. & que cumq
a malis ad bona conuersum de cuius cumq
peccati morte resuscitare. sed & de futura
morte ꝑpetua liberare: qui ad huc inergas¬
tulo corruptibilis carnis positus. uitã mortis
ualuit restaurare.

Expanded text:
et reliquos, ut ita facerent, adhortatur. Et et reliquos, ut ita facerent, adhortatur. Et effuso lacrymarum imbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehendens namque manum ejus, dixit: Puella, in cum integra incolumitate, sicut ipsa postea fatebatur, ab ipsis inferni claustris surrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris angelicis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujuslibet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona conversum, de cujuscunque peccati morte resuscitare, sed et de futura perpetua morte liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis positus, vitam mortuae valuit restaurare.
Abbreviated transcription (Latin):
patientia repugnar&: prȩcib est populi sup.¬
plicantis euictus. ut orationẽ ꝓ ipsa funder&
& parentum lacrimis condoler&. Uunc meri.¬
tis sc̃itatis armatus. uerbi praecepit imꝑio.
ut iniquus prȩdo ꝑ quod ingressus fuerat
discederet & xp̃i famulã relaxar&. Itaq
cũ nimio uomitu & obsceno fȩtore. per os
quo intrauit egressus ẽ. Sed paulo post
discedente pontifice. sub ipsius tamen horae
spacio dũ nimio labore fessa nutar&. uitae
calore decepta. spm salutis amisit. Iteratis
ergo prȩcib supplicantũ. turba recurrit ad
medicum. Nir autẽ sc̃s se accusat potius
ꝑpetrasse facinus quã sanitatis premium
indulsisse & extitisse homicidii reum: non
contulisse remedium. Ad basilicã igitur
scĩ Iohannis baptistae ubi corpus iacebat
ex anime. populi obtentus dep̃catione regr¬
ditur. ibiq sc̃s Remigius cum lacrimis ad
pauim̃ta scõrum in oratione ꝓsternitur.

Expanded text:
patientia repugnaret, precibus est populi suppatientia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sanctitatis armatus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quo intravit egressus est. Sed paulo post, discedente pontifice, sub ipsius tamen hore spatio, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et extitisse homicidii reum, non contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Iohannnis Baptistae, ubi corpus iacebexanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrymis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hostis reddidit diuini nominis obtestatione
constrictus. quod num quã alterius de eodem
habitaculo nisi huius beatissimi Remigii an¬
tistitis orationib poss& expelli. Punc paren.¬
tes eiꝰ cum ipsius uiri dĩ Benedicti litteris.
hanc remorum ciuitatẽ adire coeperunt.
Et qm̃ apuo a laricũ regem gothorũ qui in
tholosana ciuitate sedem suam constituit
& una cũ regno gõthico magnã partẽ gal¬
liarum sibi optinuit. praedictae puellȩ pa¬¬
entes ualde honorati ac familiares. & ut
ferebatur carne ꝓpinqui eiꝰ eraut cũ litteris
ac legatis ipsius ad beatũ Remigiũ ꝓ emunda.¬
tione sepe dictȩ puellȩ ab antiquo hoste in
hanc urbẽ illã secum uinctã adducente
uenerunt. ut xp̃i ꝑ eum uirtutẽ agnoscerent
in purgationẽ sobolis. quã praescieratit con¬
fessione latronis. Beatissimus autẽ Remigiis
cum diuturna reluctatione se non esse
ad tantum opus dignũ asserer&. & consueta

Expanded text:
hostis reddidit, divini nominis obtestatione hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod nunquam alterius de eodem habitaculo, nisi hujus beatissimi Remigii antistitis orationibus posset expelli. Tunc parentes ejus cum ipsius viri Dei Benedicti litteris hanc Rhemorum civitatem adire coeperunt. Et quoniam apud Alaricum regem Gothorum qui in Tolosana civitate sedem suam constituit, et una cum regno Gothico magnam partem Galliarum sibi obtinuit, praeditae puellae parentes valde honorati ac familiares et, ut ferebatur, carne propinqui eius erant, cum litteris ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione sepe dictae puelle ab antiquo hoste in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, venerunt, ut Christi per eum virtutem agnoscerent in purgatione subolis, quam prescierant confessione latronis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se non esse ad tantum opus dignum assereret et consueta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib dĩ grã declarauit. quod uir dĩ plenus
fide plus igne diuini amoris caluit. qui seui.¬
ciam tantȩ indignationis meritis scĩs euicit.
expulit & extinxit.
ris orta natalib. ab infantia maligni sp̃es
tenebatur obsidione captiua. Quã cũ tenero
amore diligerent pussimi genitores. ad scĩ
Petri sepulcbrum in romanã urbẽ cũ pluri¬
ma multitudine. & multa deuotione duxerunt.
In eisdem namq partib erat tunc uir uitae
uenerabilis grã & nomine Benedictus. plu-¬
rimis effulgens uircutib. Quius famã audi.¬
entes ipsius puellae parentes: ad eundẽ dĩ
seruũ illã ꝑduxerunt. Qui multis ieuinus
& orationib ꝓ ipsius emundatione ab infes.¬
tissimo dȩmone laborans: dñi potentiã studuit
ex orare. Quã cũ nulla potuiss& interͣsione
purgare. nec ab ipsa callidi dȩmonis uirus
ualuiss& expellere: multis ac ualidissimi
ex orcismis adiuratus: hoc responsũ antiquus

Expanded text:
omnibus Dei gratia declaravit, quod vir Dei plenus omnibus Dei gratia declaravit, quod vir Dei plenus fide plus igne divini amoris caluit, qui sevitiam tantae indignationis meritis sanctis evicit, expulit et extincxit. ris orta natalibus, ab infantia maligni spiritus tenebatur obsidione captiva. Quam cum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulcrum in Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. In iisdem namque partibus erat tunc vir vitae memorabilis, gratia et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cujus famam audientes ipsius puellae parentes, ad eumdem Dei servum illam perduxerunt. Qui multis jejuniis et orationibus pro ipsius emendatione ab infestissimo daemone laborans Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione curare, nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adjuratus, hoc responsum antiquus
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur. & inter ignẽ & ea quȩ adhuc erañ
residua. cũ signo sc̃ę crucis & inuocatione
xp̃i se opponebat. Sicq totũ flammarum
globum ante se fugientẽ ꝑ patentẽ portam.
sic enim tunc temporis uocabat᷑. quia portis
aliis clausis ob ciuitatis custodiam ꝓ exeun¬
tium & introeutium cõmoditate indie patebat.
diuina potentia expulit: & alia porta ad hoc
officium depritata: prȩfatam portam clausit.
& ut numquã ab aliquo aꝑiretur cũ intermi.¬
natione uindistae qui illã prȩsumer& aꝑire
ꝓhibuit: sicut & Iosue in precatus ẽ ultionẽ
de eo qui muros hiericho dĩ uirtute deiectos
denuo restaurar&.
os t quosdam uero annos ciuis quidam
nomine fercintus secus illã portã manene
ꝑtusum in maceria qua eadẽ porta abstrusa
fuerat fecit ꝑ quẽ fimũ suȩ curtis eicer&.
Suẽ mox tanta ẽ undicꝑta sequuta. ut
non bomo. non pecus. clade suꝑuenien¬
te in eadem donio remanserit. In qͦ miraculo

Expanded text:
quebatur et inter ignem et ea que adhuc erant quebatur et inter ignem et ea que adhuc erant residua cum signo sanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicque totum flammarum globum ante se fugientem per Patentem portam, – sic enim tunc temporis vocabatur, quia, portis aliis clausis ob civitatis custodiam, pro exeuntium et introeuntium commoditate in die patebat, – divina potentia expulit, et alia porta ad hoc officium deputata, prefatam portam clausit, et ut numquam ab aliquo aperiretur, cum interminatione vindictae, qui illam presumeret aperire, prohibuit, sicut et Iosue inprecatus est ultionem de eo, qui muros Hiericho Dei virtute deiectos denuo restauraret. Post quosdam vero annos civis quidam nomine Fercintus secus illam portam manens pertusum in maceria, qua eadem porta abstrusa fuerat, fecit, per quem fimum suae curtis eiceret. Quem mox tanta est vindicta secuta, ut non homo, non pecus, clade superveniente, in eadem domo remanserit. In quo miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
concrematio ꝑacta consumpserat. & quoo
residuũ erat. uictrix flamma lambebat. Quiꝰ
rei nuntius cũ ad beatissuni Remigii antistitis
ꝑueniss& auditũ: ilico ad orationẽ in basilica
beati Nicasii urbis huius pontificis & martẏ¬
ris. nam ibi tunc morabatur sẽ prostrauit.
Et surgens ab oratione. suspiciens in caclum
ingemuit. & dixit. Ds ds̃ m̃s. ad esto udci
meȩ. Et concito cursu ꝑ gradus ante ipsã
aeccłam petris cõpositos. ciuitatem petut. In
quib petris acsi suꝑ molle lutũ in pressa eiꝰ
fuerunt uestigia. quae hodieq ibi ad memo¬
riam diuini miraculi demonstrantur. Et
sic celeri uelocitate cucurrit. atq sẽ igni
opposuit. Otatimq ut extensa dextera con¬
tra ignẽ cum inuocatione xp̃i nominis
signũ scȩ̃ crucis fecit: totũ illud incendium
uelut quodã reatu cognito. fracta & concisa
atq in sese relisa uirtute: cȩpit ante uiri dĩ
praesentiam fugere. Quod uir semꝑ dĩ inse¬

Expanded text:
concrematio peracta consumpserat et quod concrematio peracta consumpserat et quod residuum erat victrix flamma lambebat. Cuius rei nuntius eum ad beatissimi Remigii antistitis pervenisset auditum, ilico ad orationem in basilica beati Nicasii urbis huius pontificis et martyris, – nam ibi tunc morabatur, – se prostravit, et surgens ab oratione, suspiciens in caelum, ingemuit et dixit: 'Deus, Deus meus, adesto voci meae'. Et concito cursu per gradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In quibus petris, acsi super molle lutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que hodieque ibi ad memoriam divini miraculi demonstrantur. Et sic celeri volocitate cucurrit atque se igni opposuit. Statimque ut extensa dextera contra ignem cum invocatione Christi nominis signum sanctae crucis fecit, totum illud incendium, velut quodam reatu cognito, fracta et concisa atque in sese relisa virtute, copit ante viri Dei presentiam fugere. Quod vir Dei semper inse
Abbreviated transcription (Latin):
nouui sẽẽ pater. quia diuna inspiratione
ad hauc domũ hodie tẽ uocaui: propterea de
hac iulla tẽ & aeccłam tuã ꝑpetuo heredẽ
faciam. Et prȩsentaliter ipsam uillã ad
remensem aeccłam tradidit. & eidẽ sc̃o p̾suli
inde cartã & uestiturã secdm̃ morẽ legalẽ
fecit. Miramur quia iuxta uerbũ heliae
hydria farinę non defecit. & lechitus olei
non est imminutus. Miram᷑ quia iuxta uer¬
bum helisei de paruo liquore olei magna uasa
infusa oleo fuere repleta: miremꝰ quia bene¬
dictione & oratione dõni patris ac patroni
nr̃i Remigii. uas  non modicȩ quantitatis
de paruo liquore quod in eo erat. uinum
suꝑ fusum & iam in pauim̃tũ cellarii redundaũ.¬
Uia humani generis aduersarius
non desistit ostendere nocendo malignita.¬
tis suae potentian: immissione sua surgentib
subito flammarum globis. ciuitatem
remorũ succendit. & nimia uastatione ob ortaͣ
iam fere partem tertiam fauillis extantib

Expanded text:
novi, sancte pater, quia divina inspiratione novi, sancte pater, quia divina inspiratione ad hanc domum hodie te vocavi. Propterea de hac villa te et aecclesiam tuatn perpetuo heredem esse faciam'. Et presentaliter ipsam villam ad Remensem aecclesiam tradidit et eidem sancto presuli inde cartam et vestituram secundum morem legalem fecit. Miramur, quia iuxta verbum Heliae idria farinae non de fecit, et lechytus olei non est imminutus; miramur, quia iuxta verbum Helisaei de parvo liquore olei magna vasa infusa oleo fuere repleta; miremur, quia benedictione et oratione domni nostri Remigii, vas non modicae quantitatis, de parvo liquore, quod in eo erat, vinum superfusum etiam in pavimentum cellarii redundauia humani generis adversarius non desistit ostendere nocendo malignitatis suae potentiam, immissione sua surgentibus subito flammarum globis, hanc civitatem Remorum succendit, et nimia vastatione oborta, iam fere partem tertiam, favillis extantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum. quod erat non modicȩ quantitatie:
& genua flectens ad orationem: orauit dutiuꝰ.
& cȩpit uinũ ꝑ foram̃ suꝑius ꝑ qđ eidem
uasculo infusum fuerat adeo redundare.
ut suꝑ pauim̃tũ illius domus largiter in un-¬
dar&. Et iuro sco ad huc decũbente in
oratione: cellerarius timore ꝑculsus. excla¬
mauit dicens. In nomine xp̃i. quis umnquã
tale uidit: Quod cum audiuit sc̃s Remigius.
surrexit ab oratione. & prȩcepit illi ut nemi¬
ni hoc indicar&. sed dicer& dominae suae
ministris impetratum uinũ sẽ habere. unde
ministrare ualerent. Sc̃s uero dñi rediens
ad praefatam sobrinam suam: consolatus ẽ
eam dicens. Pilia noli contristari. sed spera
in dño & fac bonitatẽ. & pasceris indiuitiis
eius. Iabes nunc uinũ. Laetemꝰ & exultemꝰ
in dño. Quod factum cũ ipsa & homines
euis ꝑ cellerariun cognouissent. quia ut
seriptum ẽ. oꝑa dñi narrare honorificũ
est: dixit ad eum sobrina sua. Nunc cog¬

Expanded text:
lum, quod erat non modice quantitatis, lum, quod erat non modice quantitatis, et genua flectens ad orationem, oravit diutius. Et cepit vinum per foramen superius, per quod eidem vasculo infusum fuerat, adeo redundare, ut super pavimentum ipsius domus largiter inundaret. Et viro sancto adhuc decumbente in oratione, cellerarius timore perculsus exclamavit, dicens: 'ln nomine Christi, quis umquam tale vidit?' Quod cum audivit sanctus Remigius, surrexit ab oratione et precepit illi, ut nemini hoc indicaret, sed diceret dominae suae ministris, inpetratum vinum se habere, unde ministrare valerent. Sanctus vero Domini rediens ad prefatam sobrinam suam, consolatus est eam, dicens: 'Filia, noli contristari, sed spera in Domino et fac bonitatem, et pasceris in divitiis eius. Habes nunc vinum; letemur et exultemus in Domino'. Quod factum cum ipsa et homines eius per cellerarium cognovissent, – quia, ut scriptum est, opera Domini narrare honorificum est, – dixit ad eum sobrina sua: Nunc cog
Abbreviated transcription (Latin):
Pro hac rẽ filia noli tristari. Dabit enĩ inde
dñs largitate pietatis suȩ solitam consolationẽ.
qui ꝑ ꝓphetam suum se timentib nichil de ẽẽ.¬
ꝓmisit. Et dixit eidem sobrinȩ suȩ audien.¬
tib illis qui aderant ut alia illa curar&. ipse
autẽ uellet interim hortum & uiridiarium
atq domos illius circuire. & uidere qualiter
illa maner&. Et sic de industria priue
alia circuiens: ꝑuẽnit usq ad cellarii hosti.¬
um. Et in terrogans quid in illo tecto ha¬
ber&: respondit minister cellarium esse.
Isdem autem uir sc̃s. dixit se illue introire
uelle. ¶ui cum nemo auder& contradicere:
interrogauit cellerarium si haber& in aliquo
de ipsis uasculis uel aliquid uini. Et de¬
signato uasculo in quo aliquid uini reman.¬
serat: dixit. ¶laude hostium. & sta de ista
parte. usq dum ego ad te reuercar. Et
ꝑgens ad alteram frontem uasculi quȩ erat
secus parietem: fecit crucem suꝑ idem uascu.¬

Expanded text:
'Pro hac re, filia, noli tristari; dabit enim inde 'Pro hac re, filia, noli tristari; dabit enim inde Dominus largitate pietatis suae solitam consolationem, qui per prophetam suum se timentibus nichil deesse promisit'. Et dixit eidem sobrinae suae, audientibus illis qui aderant, ut alia illa curaret, ipse autem vellet interim ortum et viridiarium atque domos illius circuire et videre, qualiter illa maneret. Et sic de industria prius alia circuiens, pervenit usque ad cellarii ostium. Et interrogans, quid in illo tecto haberet, respondit minister, cellarium esse. Isdem autem vir sanctus dixit, se illuc introire velle. Cui cum nemo auderet contradicere, interrogavit cellerarium, si haberet in aliquo de ipsis vasculis vel aliquid vini. Et designato vasculo, in quo aliquid vini remanserat, dixit: 'Claude ostium et sta de ista parte, usque dum ego ad te revertar'. Et pergens ad alteram frontem vasculi, que erat secus parietem, fecit crucem super idem vascu
Abbreviated transcription (Latin):
celtum adire. Quae cum cognouit scm̃
Remigium iuxta transitus sui uiam esse
uenit ad eum. & benigne ut par erat ab
illo suscepta. petut eundem scm̃ uirum ut
una cum illa domũ suam quo ibat dignan¬
tur adire. Isdem uir sc̃s ut erat prȩstabilis
suꝑ iustis petitionib ipsius sobrinȩ suat
postulationi assensum prębuit. Et cum
pariter ad domum ꝑuenissent & inter sc̃
familiaria & spũalia haberent colloquia
uenit minister ipsius celsȩ ad auriculã en
dicens quod uilicus eiꝰ uinũ qđ in eadem
uulla fuerat uenditũ iam habebat. excepta
paruula quantitate quã ꝓ saluando uasculs
reseruauit. ¶ uius uultum sc̃s Remigue
uidenis rubore ꝑfusum: interrogauit quo
suus mninister in auriculã dixerit. Quae illi
prompte respondit: Qñ non tantũ ꝓ eo de ipso
nuntio uerecundabatur. quantũ ꝓ eis qui cũ
eo aduenerant. ¶ ognita uero causa beatus
Remigius: hilari uultu consolatus ẽ. eã dicens.

Expanded text:
Celtum adire. Que cum cognovit, sanctum Celtum adire. Que cum cognovit, sanctum Remigium iuxta transitus sui viam esse, venit ad eum, et benigne, ut par erat, ab illo suscepta, petiit eundem sanctum virum, ut una cum illa domum suam, quo ibat, dignaretur adire. Isdem vir sanctus, ut erat prestabilis super iustis petitionibus, ipsius sobrinae suae postulationi assensum prebuit. Et cum pariter ad domum pervenissent et inter se familiaria et spiritalia haberent colloquia, venit minister ipsius Celsae, ad auriculam eius dicens, quod villicus eius vinum quod in eadem villa fuerat venditum iam habebat, excepta parvula quantitate, quam pro salvando vasculo reservavit. Cuius vultum sanctus Remigius videns rubore perfusum, interrogavit, quid ei suus minister in auriculam dixerit. Quae illi prompte respondit, quoniam non tantum pro eo de ipso nuntio verecundabatur, quantum pro eis qui cum eo advenerant. Cognita vero causa, beatus Remigius hilari vultu consolatus est eam, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ultra eum uexare pręsumer& in nomine xp̃i
prȩcepit. opemq uistus petitã pauꝑi tribuit
Sin effabilis grã pietatis. a quo dum substantu
sola pẽtitur: triplex remedium optinetur.
Uictu pauit egenum. munerauit uisu cȩcatũ
reddidit libertati captiuũ. Atq ita contigit
ꝑ hoc insigne miraculũ sc̃ȩ trinitatis mysterũ
ut cum apparuit unus in paupere: trinitas
sẽ ostendit in salute.
internorũ curã in exteriorũ occupatione
non minuens. exteriorum ꝓuidentiã in inter¬
norum sollicitudine non relinquens. ¶um
ergo circuiens parro chiam sollicitudine
pastorali: transir& ꝑ condumã episcopii uilȩ
cuius uocabulũ est tudiniacus. aspexit mes¬
sores messem secantes. accedensq ad eo
cum uerbo p̃dicationis exhortatus est eoe
dando cibum & potum in consolationẽ labr¬
ris. Et dum haec agerentur: accidit sobri¬
nam illius nomine celsam dõ sacratã ꝑina
transire. & uillam suȩ ꝓprietatis nomine

Expanded text:
ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi precepit opemque victus petitam pauperi tribuit. O ineffabilis gratia pietatis, a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinctur! Victu pavit egenum, muneravit visu cecatum, reddidit libertati captivum, atque ita contigit per hoc insigne miraculum sancte Trinitatis mysterium, ut, cum apparuit unus in paupere, Trinitas se ostendit in salute. internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens. Cum ergo circuiens parrochiam sollicitudine pastorali transiret per condumam episcopii villae, cuius vocabulum est Tudiniacus, aspexit messores messem secantes, accedensque ad eos, cum verbo predicationis exortatus est eos dando cibum et potum in consolationem laboris. Et dum haec agerentur, accidit, sobrinam illius nomine Celsam, Deo sacratam, perinde transire et villam suae proprietatis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
excitarentur. & illius seriuituti se ꝓpensiueo
mancipareNt
CCINIT Autem quodã tẽpore cũ pastorali
sollertia ex more parroechias circiur&
Ut si negligenter aliquid indiuinis cultibus
agricola quȩ inculta erant ad bonȩ oꝑatio
quidã cęcus ꝑ interualla temporũ occultantis
sẽ dȩmonis inuasione possessus ab eo miscđi e
opem postulass&. qui ante ipsius sc̃ĩ uiri prȩ¬
sentiam occultari non potuit: Erat enĩ illius
generis de quo in euuangło dñs dicit. quod
non eicitur nisi in oratione & ieunio: c epit
qua dudum captus fuerat dȩ monis infestatio¬
ne isdem cęcus corporis uexatione torqueri.
Tunc beatus Remigius in oratione qua semper
animo ad dñm intendebat. corpore quod ieu.¬
nus & bonorum oꝑum exercitio in cessanter
afficiebat sẽ humiliter ad terram ꝓstrauit. sta¬
timq lum̃ pristinum cȩci oculis reddidit. &¬
ab eo pestem immundi sp̃s effugauit. & ne

Expanded text:
excitarentur et illius servituti se propensius excitarentur et illius servituti se propensius manciparentccidit autem quodam tempore, cum pastorali sollertia ex more parrochias circuiret, ut, si neglegenter illiquid in divinis cultibus agricola quae inculta erant ad bonae operatiquidam cecus, per intervalla temporum occultantis se daemonis invasione possessus, ab eo misericordiae opem postulasset, quoniam ante ipsius sancti viri presentiam occultari non potuit, – erat enim illius generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, quod non eicitur, nisi in oratione et ieiunio, – cepit qua dudum captus fuerat daemonis infestatione isdem cecus corporis vexatione torqueri. Tunc beatus Remigius in oratione, qua semper anim o ad Dominum intendebat, corpore, quod ieiuniis et bonorum operum exercitio incessanter afficiebat, se humiliter ad terram prostravit, statimque lumen pristinum ceci oculis reddidit et ab eo pestem inmundi spiritus effugavit, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
em enim inter domesticos suos continge¬
bat secretius illũ habere conuiuium. &
delectaretur in hilaritate karorum. descende¬
bant ad eum intrepidi passeres. & in manu eiꝰ
mensȩ reliquias colligebant. Discedebant
alu saturi. accedebant alii saturandi. Sic man¬
suescebat feritas auium. in oꝑatione uirtutũ.
Pelestatio namq illius talis erat in hilaritate
karorum. sicut debeato lob legimus. qm̃ non
cadebat lux uultus eius interram. Quia nimirũ
in tanta grauitate uultum tenere consueuerat:
ut numquã contẽptibili letitia resolueret᷑.
sed quotienscũq hilariorẽ se prȩsentib ex hi¬
ber&: certa semꝑ hoc causa utilitatis eorum
facer&. Ita & hic sc̃s religiosa grauitate dis-¬
cretus in om̃ib. non uanitatis iactantia hoc
uel dissolutione agebat. sed ut dĩ ostenderet᷑
collata sibi grã. & ad eius amorẽ ac fidem qui
mirabilis in sc̃ĩs suis seruos suos multis modis
consolari & mirificare dignatur suorũ corda

Expanded text:
m enim inter domesticos suos contingebat illum secretius habere convivium, et delectaretur in hilaritate charorum, descendebant ad eum intrepidi passeres, et in manu ejus mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium, in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate charorum, sicut de beato Job legimus, qcadebat lux vultus eius in terram, quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collata sibi gratia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari et mirificare dignatur, suorum corda
Abbreviated transcription (Latin):
in specie exterioris hominis ipsam putares
expressam imaginẽ sc̃itatis. Erat inreueren.¬
tibus terribilis aspectu. reuerendus in cessu.
mecuendus seueritate: uenerandus benignitate.
¶ensuram auctoritatis. temperabat mansuetu.¬
do humilitatis. Delinquentib quidẽ minaba.¬
tur frontis austeritas. sed blandiebat᷑ cordis
serenitas. Erga bene gentes. Petrus appa.¬
rebat in uultu: Erga delinquentes. Paulus in spũ.
De sic conueniente in uno diuersitate grãrum.
illius pietatis huius erat emulator diftristio¬
nis: ita ut cum pręsentiam ełꝰ quisquam uix
sustiner&. absentiam ferre non poss& Inuernoꝵ
ad plenũ potuit inspicere: ita nemo sufficit
explicare. Quas sicut ille studuit excolere.
lta & laborauit occulere. Et cum hȩc uellet
augeri.: nolebat agnosci. Sed quia hiec est
natura iustitiȩ. ut quanto studiosius abscondi
optat: tantõ clarius innotescat. & occultatio
ipsa p̃dicatio ꝑ populos tantorum bonorum

Expanded text:
in spetie exterioris hominis ipsam putares in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus apparebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internoad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predicatio sit, per populos tantorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
mysterium debere potius offerre. quã excu¬
sare didicerit.
Dost habita ergo om̃i dubitatione. atq
ancipiti submota sententia: unanimitate
ep̃orum remensis eccłȩ in fulis induitur
sacerdo talibus. benedictione consecratur
episcopali. atq in sede prȩsulatus collocatur
iciuititis renorum. Ubi statim sic
apparuit aptus & deuotus: tãquã si officio
ad quod nouiter ascenderat. uigiter prȩfuiss&:
Puit itaq in elemosynis largus. inuigilus sedu.¬
lus. in oratione deuotus. in caritate ꝑfectus.
i humanitate ꝓfusus. in dostrina precipuus.
in sermone paratus. in conuersatione scĩssimus.
Sinceritatem mentis uultus sui serenitate mons¬
trabat. & pietatem clem̃tissimi cordis osten¬
debat in lenitate sermonis. QUiequid ad salu.¬
tem ꝑtinere poss& eternã non minus imple¬
bat beatissimus oꝑe. quã sermonis prȩdicatio.¬
ne docebat. O uirum ꝑ omĩa dõ dignum.
Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo.

Expanded text:
ministerium debere potius offerre quam excuministerium debere potius offerre quam excusare didicerit. 4. Posthabita ergo omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Remensis provinciae infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum. Ubi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad quod noviter ascenderat, iugiter prefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate perfectus, in humanitate profusus, in doctrina precipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo;
Abbreviated transcription (Latin):
nus his qui in domo seẽ aeccłȩ futuri erant.
lum̃ optimȩ insticutionis praeber&.
Raceit & iam omipotentiȩ diuine huic
miraculo aliuo addere. ad ostensionem
meritorum beatissimm uiri. Et enĩ radio
supra dicto se illustrante: sensit capiti suo
unguinis sacri infusum liquorem. quo totũ¬
eius delibutum est caput. Et merito. ut
qui oleũ spiritale populis quo eoꝵ quidẽ
capita uisibili. mentes autẽ praedicatione.
sco spũ inse loquente uncturus erat erismate
in uisibili id est grã eiusdẽ sp̃s scĩ. ipse quoq
prius tali unctione insigniretur: Acceptis
autẽ talib ac tantis auspiciis. diuinis
timuit contraire statitis. Neq enim tutũ
illi uideri poterat tot signis precurrentibus
diuinȩ contradicere iussioni: presertim cũ
luce & unctione scĩ sp̃s quȩ oleo uisibili de¬
signatur in terius illustratus atq ꝑunctues
Ut & sc̃s ȩsaias admittendũ sẽ indiuinum

Expanded text:
nus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant nus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totueius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibili, id est gratia eiusdem Spiritus sancti, ipse quoque prius tali unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad mittendum se in divinum
Abbreviated transcription (Latin):
ne immatura aetas inimici uersuciis im¬
pugnata. aliquid contraher& sinistri. Sed
diuina gr̃a & uocem populoꝵ constantissi.¬
me in ipsius ꝑ durare fecit electione: &
sem̃ uirum ab antiqui hostis ꝓtexit maligni.¬
tate. Et cum populi acclamar& frequentia
& scĩssimus uir magna reniteret᷑ constantia.
placuit om̃ĩpotenti dõ ei manifestissimie
demonstrare indiciis. quod ipse de eo haber&
udicium. Et enim cũ modo prȩdicto reniti
conaretur : uidentib om̃ib qui aderant
descendit subito radius noui luminic
suꝑ ipsius scĩ uiri ceruicem. ac si ipse sol
de caelo motus suꝑ ipsum cȩciderit. ut qui¬
ad illuminandarũ lux parabat᷑ animarũ
ipse quoq cum ad hoc opͥus ascisceretur.
lumine debuit declarari uisibili. Ipse nãq
erat lucerna quae non sub modio cure cor¬
poreȩ. sed suꝑ candelabrum purissimȩ ac dõ
dilectȩ cori esationis erat ponenda. quati.¬

Expanded text:
ne inmatura aetas inimici versuciis imne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quati