comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus est texandriã paganor.
erroribus deditã. & idolorũ spur¬
citiis profanatã. Ergo cum inibi
facundissimo sermone fidẽ catho¬
licã cepisset disserere: pagenses
eius dẽ proumcie inunũ conue¬
nere. uolentes predicatorẽ ueri¬
post contumeliarũ ludibria
adignominiose mortis destinare
tormenta. Quos ira & seuitia
frendentes. & diabolico sp̃u ba¬
chantes : confessor dñi lantbertꝰ
intrepidus & fortis istuismodi
allocutus est uerbis. Ouiri fr̃s.
qm̃ estis sensus &e rationis capaces.
audite quȩso patient̃ : & ea quę
dixero uobis. animis rationabilit̃
nitus cuius egosũ seruus. quiq
solus hab&e inmortalitatẽ. & lucẽ
habitat in accessibilẽ. ipse unũ
de se genuit sine temporr uer-¬
bũ: per quod fecit omnia exni-¬
hilo. quȩ sunt in hoc mundo.
Quã sine initio natuntatẽ &absq
fine generationẽ ammirari sp̃s
intellectii possumus: sed intueri
uisu corporali nequaquã ualez¬

Expanded text:
ingressus est Texandriam, paganorum ingressus est Texandriam, paganorum erroribus deditam, et idolorum spurcitiis profanatam. Ergo cum inibi facundissimo sermone fidem catholicam coepisset disserere, paganensesciae in unum convenere, volentes praedicatorem veripost contumeliarum ludibria ad ignominiosae mortis destinare tormenta. Quos ira et saevitia frendentes, et diabolico spiritu bacchantes, confessor Domini Lantbertus intrepidus et fortis istiusmodi allocutus est verbis: 28. O viri fratres, quoniam estis sensus et rationis sapaces, audite, quaeso, patienter, et ea quae dixero vobis, animis rationabiliter cujus ego sum servus, quique « solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem , » ipse unum de se genuit sine tempore Verbum, per quod fecit omnia ex nihilo, quae sunt in hoc mundo . Quam sine initio nativitatem, et absque fine generationem admirari spirituali intellectu possimus, sed intueri visu corporali nequaquam vale
Abbreviated transcription (Latin):
temperantia. Fortitudine robora.¬
tus iustitia locupletatus. Bonor.
operũ exhibitione singularis.
doctrina & uirtutibus ad mirabi¬
is. Excornauerat illũ pietas aet̃
mpatris : sicut uitȩ meritis. ita &
prodigior miraculis. Personas
potentiũ non respiciebat: sed
potius admorũ elegantiã inten¬
debat. Quem religiosus uiuere
sciebat. illũ eminentius honora¬
bat. Omnibus omnia factus erat :
itom̃s lucrifacer&. intra domus
septa numquã eius ornabantur
cdilia: sed uoluebat in memoria
humili. quȩ possessurus erat in
dra perenni. Uestimentor. tegu-¬
uenta. non adeo induebat precio.
drimus ei amictus: saccus erat
ellemus. Studebat corpus hni¬
miliare interris: quatinus anima
exaltari mereretur incęlis.
Iustrabat uillas acoppida sibi
axp̃o commissa: sciens repperire
homines. quos facer& aeterne
hereditatis consortes. His equidẽ
sollicitudinibus seruiens. & hanc
iustitiȩ esuriẽ indeficient haber ᷤ.

Expanded text:
temperantia, fortitudine roboratemperantia, fortitudine roboratus, justitia locupletatus, bonorum operum exhibitione singularis, doctrina et virtutibus admirabilis. Exornaverat illum pietas aeterni Patris, sicut vitae meritis, ita et prodigiorum miraculis. Personas potentium non respiciebat, sed potius ad morum elegantiam intendebat. Quem religiosius vivere sciebat, illum eminentius honorabat. Omnibus omnia factus erat, ut omnes lucrifaceret . 27. Intra domus septa nunquam ejus ornabantur sedilia, sed volvebat in memoria humili, quae possessurus erat in vita perenni. Vestimentorum tegumenta non adeo induebat pretiosa: primus ei amictus saccus erat silicinus. Studebat corpus humiliare in terris, quatenus anima exaltari mereretur in coelis. Lustrabat villas ac oppida, sibi a Christo commissa, sciens reperire homines, quos faceret aeternae haereditatis consortes. His equidem sollicitudinibus serviens, et hanc justitiae esuriens indeficienter habens,
Abbreviated transcription (Latin):
omnis terra: iubilans dño in lȩo
Plaudebant uniuersi mexcelss.&
dicebant non tantũ uoce excils
quantũ mente deuota. Agamis
gratiarũ actiones dño: uisitaus¬
nos oriens ex alto : qm̃ retribus
nobis dñs pastorẽ nr̃m patĩ
& custodẽ nr̃i uigilantissimũ
ea epopuli parit̾ diuites & egeni
silibant alacres: resonabant undiq
udes. Ita miles emeritus. uir prae¬
neima tribulatione purgatus. dig¬
ne ouũ suarũ uocibis attollitur: &
terũ adepiscopale soliũ. tantis cȩpit
sc̃itatibus coruscart : quantis dĩ
pontificẽ constat decuisse. Incorde
ilius sinceritas & legis plenitudo.
ioreipsius ueritas & lenitatis
palchritudo. In consilio eius uigor
& sapientia: in actibus sius ȩquitas
chabundantia. In conuersione
psus in nocentia & castitas: in
hibit eius gloria. & honestas.
qtnimirũ fide constantissimus.
spefirmissimus. caritate integerri.¬
mus. Insignitus prudentia. praeditꝰ

Expanded text:
omnis terra, jubilans Domino in laetitia. omnis terra, jubilans Domino in laetitia. Plaudebant universi in excelsis, et dicebant non tantum voce excelsa, quantum mente devota: Agamus gratiarum actiones Domino; visitaOriens ex alto ; quoniam retribuit nobis Dominus pastorem nostrum Patrem et custodem nostri vigilantissimum. Sic rex et populi, pariter dites et egeni, Psallebant alacres: resonabant undique laudes. Ita miles emeritus, vir permaxima tribulatione purgatus, digne ovium suarum, vocibus attollitur et in iterum ad episcopale solium, tantis coepit sanctitatibus coruscare, quantis Dei pontificem constat decuisse. In corde illius sinceritas et legis plenitudo; in ore ipsius veritas, et lenitatis pulchritudo; in consilio ejus vigor et sapientia; in actibus suis aequitas et abundantia; in conversatione ipsius innocentia et castitas; in habitu ejus gloria et honestas. Erat nimirum fide constantissimus, spe firmissimus, charitate integerrimus, insignitus prudentia, praeditus
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ualeo. Subiunxrrunt um
dicentes hȩc seniori. Tẽ uirorũ nob¬
sime te sacerdotũ doctissime pero
ritatẽ dĩ dep̃camur. prramor
proximi obsccramus: ut nobisem
urnias. regimenq tuarũ ouĩi q¬
nant̃ recipias. Altius ecce gento
responsũ hoc reddidit heros.
Refutare fr̃s quod dicitis non dis
regise dictũ contempnrre nond¬
beo: proximor. necessitatibus su¬
uenire cupio. Uobiscũ ire nondsi¬
rã. quod iubetis incipiã: potens
perducere. Hinc ergo bratissimis
confessor lantbertus felix com¬
mertiũ aggressus. mult̾imoda ei¬
aminatione probatus : ad propi
sedem est reuersus. Sic exulsam¬
tissimus ac uenerabili patienti
plenissimus gregẽ suũ recept
magnifice protexit. & indefelte
custodiuit. Quanta illo regre¬
diente exultatio uniuerso effer¬
buerit populo : quis peritissim&
potest comprehendere scripto
Exultabant cęlor ciues: indiuidis
trinitati referentes inmensas
prȩcomoꝵ laudes. Gaudebat

Expanded text:
nulli valeo. Subjunxere viri, nulli valeo. Subjunxere viri, dicentes haec Seniori: Te, virorum nobilissime, te, sacerdotum sanctissime, per charitatem Dei deprecamur, per amorem proximi obtestamur, ut nobiscum venias, regimenque tuarum ovium dignanter recipias. Altius, ecce, gemens responsum hoc reddidit heros: Refutare, fratres, quod dicitis, non audeo; regis edictum contemnere non debeo; proximorum necessitabus subvenire cupio. Vobiscum ire non differam; quod jubetis incipiam: potens perducere. 25. Hinc ergo beatissimus confessor Lantbertus, felix commercium aggressus, multimoda examinatione probatus, ad propriam sedem est reversus. Sic exsul sacratissimus, ac inenarrabili patientia plenissimus, gregem suum recepit, magnifice protexit, et indefense custodivit. Quanta, illo regrediente, exsultatio in universo efferbuerit populo, quis peritissimorum potest comprehendere scripto? Exsultabant coelorum cives, individuae Trinitati referentes immensas praeconiorum laudes. Gaudebat
Abbreviated transcription (Latin):
uiribus querere & multiplicibus
argumentis statiiere: qualit̾ ponti¬
ficẽ egregiũ ac patrẽ modestum
mererentur recipere lantbertũ.
Illo tempore pippinus monarchiã
regni. & principatũ gerebatpo¬
puli. Uir armis strenuus. & diui¬
na religionis cultor pracipuus.
Hic brati lantberti percunctata
mansuetudine. & ad modũ cogni¬
ta scĩtate. misit legatos ad monas¬
teriũ superius prȩlibatũ. qui scm̃
deposcerent lantbertum:
quati nus dig.¬
naretur uenire adregẽ. suiq
praesulatus recipere dignitatẽ.
Uenientes illi qui a rege fuerant
missi: lantbertũ sacerdote huius¬
cemodi sunt ad locuti. Tepat̾ rex
obsecrat. omnisq populus flagitat:
ut amonasterio exeas. gregẽq
quẽ duduiͬ sponte reliquisti recipi¬
as: & opus dñi ut in choasti perficias.
Tum senior prore lacrimis ita fatur
abhortis. Fateor. rexi non ut de¬¬
cuit: uiai non ut debiu. Pascera
ulterius non sum idonrus. preest
amplius non concupisco. qui pro

Expanded text:
viribus, et multiplicibus viribus, et multiplicibus argumentis statuere, qualiter pontificem egregium ac Patrem modestum mererentur recipere Lantbertum. Illo tempore Pipregni et principatum gerebat populi, vir armis strenuus et divinae religionis cultor praecipuus. Hic, beati Lantberti percunctata mansuetudine et admodum cognita sanctitate, misit legatos ad monasterium superius praelibatum, qui sanctum deposcerent Lantbertum, quatinus dignaretur venire ad regem suique praesulatus recipere dignitatem. Venientes illi, qui a rege fuerant missi, Lantbertum sacerdotem huiuscemodi sunt allocuti: 'Te, pater, rex obsecrat omnisque populus flagitat, ut a monasterio exeas, gregem, quem dudum non sponte dereliquisti, recipias et opus Domini, ut inchoasti, perficias. Tum senior pro re lacrimis ita fatur obortis: 'Fateor, rexi, non ut decuit, vixi, non ut debui; pascere ulterius non sum idoneus; praeesse amplius non conc
Abbreviated transcription (Latin):
potuit mortaliũ possibilitas.
Int̃ hunscẽmodi miraculorũ
insignia. degebat lantbertus
xp̃i uictima: ex tans cotidie
sacerdos & hostia modorẽ sua-¬
uitatis accepta: Crucifiaus
huic mundo. uiuens redempto¬
risuo. Deiectus apestiferis
hominibus. allectꝰ a supernis
ciuibus: Pulsus ab epis copio.
asscitus meterntatis collegio.
Fugatus acura ouiũ. inuitatus
adccli palatiũ. Interea infelix
peruasor aeccłe treiectrnsis. fara¬
mundus udelic& filius iniquitatis.
falso nuncupatus. pastor ouiũ. appel¬
landus merito. Angelus tenebrarii.
suis exigentibus culpis. plurimorũ
criminatus conuitus expulsus est
apontificali cathedra: & ab eade
eiectus prouintia. Septẽ quippe an-¬¬
nis praefuitibi solũ Nomine: nulli
tamen bonȩ actionis profuit opere.
Oignea fidelibus interra est persecutꝰ:
qui manifestȩ dõ erat contrarius.
ilaniatus autẽ grauit̃
populus & clement̃ dĩ misera.¬
tione liberatus. cęperunt totis

Expanded text:
potuit mortalium possibilitas. potuit mortalium possibilitas. Inter hujuscemodi miraculorum insignia degebat Lantbertus Christi victima, exstans quotidie sacerdos et hostia in odorem suavitatis accepta; crucifixus huic mundo, vivens Redemptori suo; dejectus a pestiferis hominibus, allectus a supernis civibus, pulsus ab episcopio, ascitus in aeternitatis collegio; fugatus a cura ovium, invitatus ad coeli palatium. 23. Interea infelix pervasor Ecclesiae Trajectensis, Pharamundus videlicet filius iniquitatis, falso nuncupatus pastor ovium, appellandus merito angelus tenebrarum, suis exigentibus culpis, plurimorum criminatus conviciis, expulsus est a pontificali cathedra, et ab eadem ejectus provincia. Septem quippe annis praefuit ibi solum nomine, nulla tamen die actionis profuit opere. Digne a fidelibus in terra est persecutus, qui manifeste Deo erat contrarius. Dilaniatus autem graviter populus, et clementer Dei miseratione liberatus, coeperunt totis
Abbreviated transcription (Latin):
dicite. Hinc pias manus cȩlo
intulit: fratrumq benedicer¬
collegio dixit. O ds̃ om̃ps cęles¬
tia lumine complens. qui celũ
terras pontũ ditione gubernas.
ut sint cuncta tuis intemporr
subdita uotis. hoc exposco tuos
benedic perscła seruos. Protege
abinsidiis. serua uirtutibus almis:
donec te uideant. & cȩli regna
comprehendant: te tribuente
triplici uirtute tui benedictus
haberis. Igitur cunctis respon¬
dentibus am̃. sic fiat ds : cogno¬
urrunt senes cũ uimoribis. qđ
in modicis pramior. muneribus
sc̃m sublimasset lantbertũ dñs.
Deinde officia caritatis illi cupi¬¬
entes. impertire. & postcertamen
intollerabile amantissimũ pa¬
trẽ uolentes reficere bal neũ
illi parare studuerunt: & uestib
nitidis eũ circũdederunt.
Sic fortissimus xp̃icola. & patien.¬
tissimus di athleta. postobȩdi-¬
entiã honoratur: post tropheũ
sublimatur. Non ut pro meruit
tolerantię sinceritas. sed ut

Expanded text:
dicite. 22. Hinc pias manus coelo dicite. 22. Hinc pias manus coelo intulit, fratrumque benedicecollegio dixit: O Deus omnipotens, coelestia lumine complens, Qui coelum, terras, pontum ditione gubernas, Ut sint cuncta tuis in tempore subdita votis, Hos, exposco, tuos benedic per saecula servos Protege ab insidiis, serva virtutibus almis, Donec te videant, et coeli regna prehendant, Te tribuente, triplici virtute tui benedictus haberis. Igitur omnibus respondentibus, Amen. Sic faciat Deus, cognoverunt senes cum junioribus quod immodicis praemiorum muneribus sanctum sublimasset Lantbertum Dominus. Deinde officia charitatis illi cupientes impertiri, et post certamen intolerabile amantissimum Patrem volentes reficere, balneum illi parare studuerunt, et vestibus nitidis eum circumdederunt. Sic fortissimus Christicola et patientissimus Dei athleta post obedientiam honoratus, post tropaeum sublimatur, non, ut promeruit tolerantiae sinceritas, sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ibi monachor turba inedicibili
Minate erat coacta. Ipso domus
itrinte limina. & inenarrabilit
Nesiigrante eius facie bratissima:
lbbas cũ omni xp̃icolarũ turma.
iadsc̃i lantberti prostratus est
ustigia. Q uẽ actutũ talibus
Iillocuti sunt sermonibus. Ignos¬
aenobis pat̾ uenerabilis. ignosce
ntribus tuis: & nereputes sup¬¬
pct̃ flagitamus. quod contra
ie sic insipient agimus. Miserere
precantibus: da indulgentiã pe¬
initibus: Adq hoc responsũ: pau¬
es ita reddidit heros. Nedeprę
Sirgite obtestor uelotius: meis
mimo indulgete excessibus.
Uil aduersũ mẽ deliquistis: quod
ualeã donare uobis. Quibus
eleuatis. & oppido anxiatis: lȩtꝰ
& hilaris pat̾ dixit amabilis.
Queso patres. neturbemim diuti-¬
us. haud me terruit frigoris
impetus. Ad fuit mihi protector
nite ineȩ : custodiens me inne-¬
cessitatibus. & tribulatione. &
ea audiens sua larga miseratio¬
ne. Propt̃ quod illi gratias
rependite: & eius nomeri bene¬

Expanded text:
ubi monachorum turba indicibili ubi monachorum turba indicibili caumate erat coacta. Ipso domus intrante limina, et inenarrabiliter reflagrante ejus facie beatissima, abbas cum omni Christicolarum turba ad sancti Lantberti prostratus est vestigia. Quem actutum talibus allocuti sunt sermonibus: Ignosce nobis, Pater venerabilis, ignosce fratribus tuis, et ne reputes, suppliciter flagitamus, quod contra te sic insipienter egimus. Miserere precantibus, dans indulgentiam petentibus. Ad quae haec responsum paucis ita reddidit heros: Ne, depreSurgite, obtestor, velocius, meis imo indulgete excessibus: nil adversum me deliquistis, quod valeam donare vobis. Quibus elevatis, et oppido anxiatis, laetus et hilaris Pater dixit amabilis: Quaeso, Patres, ne turbemini diutius; haud me terruit frigoris impetus. Affuit mihi Protector vitae meae, custodiens me in necessitatis tribulatione, et exaudiens sua larga miseratione. Propter quod illi gratias rependite, et ejus nomen bene
Abbreviated transcription (Latin):
Heu nimis infelix: quȩ te dementa
cepit . o In nocentẽ dampnart nos
sacerdotẽ glacialibus pruinis de¬
nare. facinus est execrabile. Sie
merens dixit: posthȩc astantibis
infit. Ite fr̃s. iteergo cȩlerit᷑. posa¬
te patrẽ nrm̃ humilĩt. ut adnos
ueniat festinant̃. Atilli cursũ pra¬
perantes. & quod iussũ erat prost¬
rentes: reppererunt mansuetissimn
sacerdotẽ infrigore & nuditatt
mirabilit dño psallentẽ. Cor
contritũ & humiliatũ ds̃ non sper¬
nas. sed benigne nr̃m sacrificiũ
nr̃ae seruitutis accipias: ut aedisi¬
centur muri hierusałe Ad tui no¬
minis gloriã & honorẽ. quod ist
benedictũ inscła.
Prȩterca cum constantissimus
uestione cordis dirigeret. sui asti¬
at missi fr̃s. pro reliquis ueniã
plorintes & hoc expraccepto
obids nuintiantes. Abbas dulcissĩ
Mpat obsecrat: quo fr̃s quantõti
Ideas. Quor uerba non reniuit
ãcum eis ad domũ properauit:

Expanded text:
Heu! nimis infelix, quae te dementia Heu! nimis infelix, quae te dementia cepit? Innocentem damnare nefas. Sacerdotem glacialibus pruinis destinare facinus est exsecrabile. Sic moerens dixit; post haec astantibus infit: Ite, fratres, ite, rogo, celeriter, poscite Patrem nostrum humiliter, ut ad nos veniat festinanter. At illi cursim properantes, et quod jussum erat perferentes, repererunt mansuetissimum sacerdotem in frigore et nuditate mirabiliter Domino psallentem: « Cor contritum et humiliatum, Deus, non spernas, sed benigne sacrificium nostrae servitutis accipias, ut aedificentur muri Jerusalem » ad tui nominis gloriam et honorem, quod est benedictum in saecula. Praeterea cum constantissimus intentionem cordis dirigeret sui, astiterunt missi fratres, pro reliquis veniam implorantes, et hoc ex praecepto abbatis nuntiantes. 21. Abbas, dulcissime pater, obsecrat quo ad fratres quantotius abeas. Quorum verba non renuit, sed cum eis ad domum properavit,
Abbreviated transcription (Latin):
flamme paraclyti sp̃s: id circo
exterius frigoris contempsit cru¬
ciatus. Stante uero illic sc̃e trini¬
tatis hostia. & infatigabilit̾ sui
saluatoris ex orante suffragia: cęlũ
ut ueracit credimus eius mundis.¬
simis patuit praecibus. & ad super¬
nos usq perurnit auditus. Ergo
cum illud dauiticũ mente cant
& oreproferr&. quando uenũ a
apparebo ante faciẽ tuã dñe. qͦ¬
solito citius. Surrexerunt itaq sꝰ
deuoti: utiuigilias cęlebrarent mo
sollempni. Deniq officio compeai
peracto. exierunt om̃s de scũm
gestientes domi ignẽ accende
quo exuerentur ualidissimo frigi
Qur̃nimia auiditatt ambientes
ut oportunũ erat undiq circundi¬
tes: abbas dum astantes inspexit.
lantbertũ dec̃ẽ. cognouit. Peraini¬
tatus alios obuiã ess& uenrrabils
sacerdos: responsũ est afratribusili
quod ipse for&. qui crucẽ a dire
nus instuporẽ conuersus. suspirans
imoq trahens apectore uocẽ inot

Expanded text:
flamma paracleti Spiritus; idcirco flamma paracleti Spiritus; idcirco exterius frigoris contempsit cruciatus. Stante vero illic sanctae Trinitatis hostia, et infatigabiliter sui Salvatoris exorante suffragia, coelum, ut veraciter credimus, ejus mundissimis patuit precibus, et ad supernos usque pervenit auditus. Ergo cum illud Davidicum mente caneret, et ore proferret: « Quando veniam, et apparebo ante faciem tuam, Dominsolito citius. Surrexerunt itaque fratres devoti, ut vigilias celebrarent more solemni. Denique officio competenter peracto, exierunt omnes de sanctuario, gestientes domi ignem accendere, quo exuerentur validissimo frigore; quem nimia aviditate ambientes, et, ut opportunum erat, undique circumdantes, abbas, dum astantes inspexit, Lantbertum deesse cognovit. Percunctatus alios, ubinam esset venerabilis sacerdos, responsum est a fraribus illis, quod ipse foret qui crucem adire j benignus in stuporem conversus, suspirans, imoque trahens a pectore vocem, inquit:
Abbreviated transcription (Latin):
sermone non est transeundũ. Quius¬
dã ergo noctis silentio dum simul
cũ fratribus quiescer& in dormitorio.
clã delectulo uoluit surgere: ut
prolixis orationibus poss& insistere
attentius. Cumq suis alterũ exco¬
turnis acciper&. altera eor. amanu
lapsa est: feriensq soli pauimentũ
quieti fr̃m incussit sonitũ. At pat̃
cenobii ex pergefactus. & hinius
archani ignarus dixit. Cuius rep̃¬
hensibili audatia hȩc modo coñ¬
tigit negligentia ur̃m. morẽ
expleat. crucẽ protinus ad eat.
at oboedient̃. Tunc lantbertus
sacerdos. patientissimus. sp̃e firmis.¬
simus. & animo lȩtissimus. iussionẽ
praelati libentissimȩ compleuit:
& ad crucẽ sicut ouis aduictimã
properaui. Nil detulit secũ ad
inmane frigus repellendũ: nisi
tantummodo unũ. quo indutus
erat cilitiũ. Et quidem nox illa
ur hementissimi algõris gelu fuit
asperrima : ac niuali glatię frigi¬
dissima. Ardebat plane interius

Expanded text:
sermone non est transeundum. Cujussermone non est transeundum. Cujusdam ergo noctis silentio, dum simul cum fratribus quiesceret in dormitorio, clam de lecto voluit surgere, ut prolixis orationibus posset insistere attentius. Cumque suis alterum ex cothurnis acciperet, alterum eorum a manu lapsum est, feriensque soli pavimentum, quieti fratrum incussit sonitum. At Pater coenobii expergefactus, et hujus arcani ignarus, dixit: Cujus reprehensibili audacia haec modo contigit negligentia, nostrum morem expleat, crucem protinus adeat, at obedienter. Tunc Lantbertus, sacerdos patientissimus, spe firmissimus, et animo laetissimus, jussionem praelati libentissime complevit, et ad crucem sicut ovis ad victimam properavit. Nil detulit secum ad immane frigus depellendum, nisi tantummodo unum, quo indutus erat, cilicium. 19. Et quidem nox illa vehementissimi algoris gelu fuit asperrima, ac nivali glacie frigidissima. Ardebat plane interius
Abbreviated transcription (Latin):
primus extitit sc̃itate. Postremꝰ¬
innumero: praecipuus deuotionis
studio. Hunc patres monasterii
ut carissimũ patrẽ recolebant.
illi fratres uniuersi assurgebant.
ceu dño & patri. Quẽ ds gratia
perfuderat: omnibus bonis ama¬
bilis erat. Intẽrea in praefato
commorans cȩnobio. famulabat᷑
totis nisibus dõ: sciens illi placere
cui sẽ templũ spoponderat. ẽẽ.
Incumbebat creberrimis orationib
tanto siquidẽ librrius: quanto
apastorali cura. quantis per fuerat
alienatus. Quantã humilitatẽ
erga praclatos exhibuit. quantã
benignitatẽ apud om̃s tenuit.
nullus uerbo explicare. Nullus
calamo potest comprehendere.
Frugalitatẽ namq meo laudari
non est necesse: quã sic mirabilit̃
ex ercuit. ut ipsa macies corporis
illũ dño comprobaret. cunctis
inodorẽ acceptũ fore suauitatis.
Terum quid adcumulũ suac
Uperfectionis. pirtas uoluit often¬
dere omnipotentis: lic& brȩuiter
commemorandũ. praesenti tameN

Expanded text:
primus exstitit sanctitate; postremuprimus exstitit sanctitate; postremus numero, praecipuus exstitit devotionis studio. Hunc Patres monasterii ut charissimum Patrem recolebant; illi fratres universi assurgebant, ceu domino et patri. Quem Deus gratia perfuderat, omnibus bonis amabilis erat. Interea in praefato commorans coenobio, famulabatur totis nisibus Deo, sitiens illi placere, cui se templum spoponderat esse. Incumbebat creberrimis orationibus, tanto siquidem liberius, quanto a pastorali cura quantisper fuerat alienatus. Quantam humilitatem erga praelatos exhibuit, quantam benignitatem apud omnes tenuit, nullus verbo explicare, nullus calamo potest comprehendere. Frugalitatem namque in eo laudari non est necesse, quam sic mirabiliter exercuit, ut ipsa macies corporis illum Domino comprobaret cunctis in odorem acceptum fore suavitatis. 18. Verum quid ad cumulum suae perfectionis pietas voluit ostendere Omnipotentis, licet breviter commemorandum, praesenti tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rorẽ pauca loquar. Non pastor de¬
crit uobis. non cura salutis. Unũ
mando repetens. iterumq mone
summi. seruite dño intimore: &
exultate ei cum tremore. Decli¬
nate amalo. & facite bonũ: ad-
erit uobis fortissimus ad iutor.
qui est uerus promissor. Neq sin&
perire quos redemit sua passio
benedictus. Posthȩc sacras manus
attollens. &oculos ad celũ dirigens.
benedixit clero & populo: consig¬¬
nans eos xp̃i signaculo. Quibus ȩtiã
dulcit̃ omnibus exosculatis: ipse do¬
minꝰ cum paucis comitibus quoddã
monasteriũ petut. quod stabolaus
olim uocabulũ accepit. Ibi prȩsertĩ
uir memorabilis sequestratus acusto¬
dia dominici gregis: cum senatorib
celi. infra curiã terren conuer¬
satus est paradysi. Subregulari
disciplina illic monachor. uiuebat
caterua : quoꝵ conuersationẽ. ẽẽ.
int̃ cȩlestia plurimarũ uirtutum
prodebant testimonia. Int̾ quos
uenit nouissimus ordine: sed

Expanded text:
Pro re pauca loquar: Non pastor dePro re pauca loquar: Non pastor deerit vobis, non cura salutis. Unum est, quod mando repetens, iterumque monebsummi, Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . « Declinate a malo, et facite bonum ; » aderit vobis fortissimus adjutor, qui est verus promissor, neque sinet perire, quos redemit sua passionsaecula benedictus. Post haec sacras manus attollens, et oculos ad coelum dirigens, benedixit clero et populo, consignans eos Christi signaculo. Quibus etiam dulciter omnibus exosculatis, ipse domnus cum paucis comitibus quoddam monasterium petiit quod Stabulaus olim vocabulum accepit. Ibi praesertim vir memorabilis, sequestratus a custodia Dominici gregis cum senatoribus coeli infra curiam terreni conversatus est paradisi. 17. Sub regulari disciplina illic monachorum vivebat caterva, quorum conversationem esse inter coelestia plurimarum virtutum prodebant testimonia. Inter quos venit novissimus ordine, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ant de redemit sanginne. Sumq
aifẽeret uir mitissius. conuitioꝵ
mris addictus. & numquã ad
pemndu̾ labe factus: omnis eupor¬
ui lamentabatur. & omnis clerus
iugebant & cum prosequendo ge¬¬
unites dicebant. Cuinos committis
pasto igilantissimc. o Curnos
deseris sacerdos scĩssime .o Quã¬
drem relinquis gregẽ deuotũ c
oquart supplicẽ clerũ. o Quis nos
uinsidis tuebitur hostis. o Quis
habat dm̃ pronobis.o Quis pesti¬
intus depell&. & Inuadent nos
lp rapaces: dilaniabunt ferocissi¬¬
n hostes. Nemo erit qui abigat.
nemo erit qui rennuat. Tu stabili¬¬
tsfortiũ: reparatio debiliũ. De fen¬
sir maduersis: decus in prosperis.
puiperũ consolator: orfanoꝵ. adutor:
uiduarũ receptor. Tecuncti seque¬¬
mur. t̾ecũ om̃s moriemur. Si super¬
bi te despiciunt. & filii belial perse¬¬
quuntur: nos oues tuae diligimus.
& ueneramur. It cęlo clamor fr̃m.
lacrimȩq gementũ. Tunc pater
enictus lacrimis. ita fatur abortis.

Expanded text:
ac redemit sanguine. Cumque discederet vir mitissimus, conviciorum injuriis addictus, et nunquam ad iracundiam labefactus, omnis eum populus lamentabatur, omnis clerus lugebat, et eum prosequendo gementes, dicebant: Cui nos committis, pastor vigilantissime? Cui nos deseris, sacerdos sanctissime? Quamobrem relinquis gregem devotum, et quare supplicem clerum? Quis nos ab insidiis tuebitur hostis? Quis orabit Deum pro nobis? Quis pestilentias depellet? Invadent nos lupi rapaces, dilaniabunt nos ferocissimi hostes. Nemo erit qui abigat, nemo erit qui renuat. Tu stabilitas fortium, reparatio debilium, defensor in adversis, decus in prosperis, pauperum consolator, orphanorum adjutor, viduarum receptor. Te cuncti sequemur, tecum omnes moriemur. Si superbi te despiciunt, et filii Belial persequuntur, nos oves tuae diligimus et veneramur. 16. It coelo clamor fratrum, lacrymaeque gementum. Tunc Pater evectus, lacrymis ita fatur obortis:
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Seduota eius pręuenit
Ispositio diuina. & iri diabolici
puentissima satis uesania Nam
dim impussi mus nero terra ma
mperi sui frena laxasset.
nmae uoluptatis successu int̾
etem nequitiarũ suarũ cumula¬
serta dciam furor crudelitatis
dra rabie intep̃i famulos ebul.¬
ls& : quarto decimo imperii sui
Amo antequã beatus dionisius¬
pomã adiret. scõs dĩ apostolos
ilterũ percrucis tropheum. alte¬
ũ autẽ gladio anim aduersũ.
flici cruore perfusos. & marty¬
ni gloria dignos transmisit ad
siperos. sẽq uiuendi facies finẽ obi¬
ti nefando ut fuerat & uita inbre¬
ui destinauit ad inferos. LEC.¬

Expanded text:
et. Sed vota ejus praevenit et. Sed vota ejus praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionomam adiret, sanctos Dei apostolos, alterum per crucis tropaeum, alterum autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu nefando, ut fuerat et vita, in brevi destinavit ad inferos. C
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uicinas & longe positas re¬
transiens ciuitates praedien¬
do. & adfidẽ populos conu¬
tendo. fidelesq inuerbo eo¬
firmando. atq oppressos iuns
languoribus sanando usq ta¬
adis sec essit euangelii gritu
atq in eisdẽ partibus aliquano
tempore deguit. Sed & post
aliquot annos cum praclio lic
demoniorũ positus. petrũ &
paulũ. apostolorũ capita rone
tentos. & petrũ ergaftulo piu¬
lũ scđo uinculis peruulgiti
fama ad fici comperiss&. athi¬
nas rediens. subrogato sibi ep
plebem tradidit. Et perconti.¬
guas parrocias uerbi spargas
semina. quatenus romã perue¬
nir& : cum quibus dã officialibis
quos sibi comites sumpserat una¬
nimit̃ ministrauit. Sicq adiue
alumnus fortunae. & doctus
architectus aecele
sẽ romanȩ amplitudini contultꝰ
& greciã cui doctrina ac mira¬
culorũ memoria man& nequl¬
quã deseruit. Magno eni apa
festinantiae itineris romã aed¬
lerans insistebat: ut simul cun

Expanded text:
Unde vicinas et longe positas peUnde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post alimoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apofestinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
diuersos epłis ut fluuius eloquii
mystici edidit: & uelut oracu¬
lum scĩ sp̃s. prȩcipuo opere. &
uero acphilosophico magisterio
prasagauit: ad subuiertendos
errores. & destruendos nodos
sillogismorũ gentiliũ. atq eua¬
cuandũ cultũ idolorũ. seu commen¬
dandã patriae cęlestis beatitudinẽ
& aeterne uitẽ in mortalitatẽ.
Quorũ magnifica excellentia: ex¬
iguitatẽ nr̃i sensus uidetur exce.¬
dere. Plura &iam scripsit: quȩ
non est dubiu notitiã nram latr¬
Paulo aut̃ romę . & post primã
Isuã defensionẽ in occiduis par¬¬
tibus ut sibi ipse praedixerat
xp̃m testificante: praciosus &
facundissimus dẏonisius quia
patria ionicus. xp̃iano autẽ
agnomine propt̾ marimã sc̃i¬
tatẽ uocabatur. macharius
int̃prȩtitur beatus : ne posꝗ
cessũ magistri lupi rapace
gregi non parcentes domina
oues inuaderent: quod isb¬
tor suus plantauit. habundn
sollicitudine rigare conten

Expanded text:
diversos epistolis, ut fluvius eloquii diversos epistolis, ut fluvius eloquii mystici edidit, et velut oraculum sancti Spiritus, praecipuo opere et vero ac philosophico magisterio praesagivit, ad subvertendos errores et destruendos nodos syllogismorum gentilium, atque evacuandum cultum idolorum, seu commendandam patriae coelestis beatitudinem, et aeternae vitae immortalitatem: quorum magnifica excellentia exiguitatem nostri sensus videtur excedere. Plura etiam scripsit, quae non est dubium nostram laetitiam latere. Paulo autem Romae, et post primam suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedixerat, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam statem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dio hominũ conuersantes cũ
omni animi affectione. & diuina
nominatione. Atq benignitate.
seu cȩteris bonis. Qua propt̃
non uos hoc conturb& : quasi
suspicantes non pati. Sed &cor¬
poris passiones tantum modo
iudicare non aut̃ eas tẽ credo
sentire: Dehis uero qui inique
agunt innos. & de terminant
nos non recte. euangelii sole
conueniens in uoco. Fis omissis
qui seipsos agunt in bonũ conuerte¬
re. nobis uos opto adiungere. &
luminis participes. ẽẽ. Nos autẽ
nulla aduersitas priuabit: aio¬
hanne splendidissimo radio.
N unc quidem int̾pellans memoriã
& renouationẽ tuae uere theo¬
lo gie: paulopost & si audacter
dico. uos ipsos mihi coadunari
Idoneus aut̃ omninosum pra-¬
nuntiare tibi. & discens exdõ &
dicens. quia & pathino carcere
dimitteris. & in asiatica t eruerte¬
ris: ibiq ages benigni dĩ imita¬
tiones. & his qui post tefuturi
sunt eas trades
Iulta praeterra tã uolu¬
minibus quã differentibus ad

Expanded text:
dio hominum conversantes, cum dio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passiones tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis participes esse. Nos autem nulla adversitas privabit a Joannis splendidissimo radio. Nunc quidem interpello memoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus autem omnino sum praenuntiare tibi, et discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitationes, et his qui post te futuri sunt eos tradesulta praeterea tam voluminibus, quam differentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ exilio rediturus. & inasia
euangłiũ forae praedicaturus.
uam &ciam hic gestoꝵ narrationi
inserere dignũ duximus: ita ex¬
ordientẽ. Iohanni theo logo apło
& euangelistae: de terminato
& credito pathino insulȩ: Appel¬
lans sacrã animã dilectissime: est
mihi hoc adtẽ apud apostolos
prarcipuum. Aueuere dilectis sime
a dilecto : & desiderabili. atq caris¬
simo. ualdeq aniantissimo. Quid
eis agunt: cum ascis scelerati se
segregint. Uerũ abigentes & se.¬
cernentes eos: exuisibilibus inuisi¬
bilium practendunt imaginẽ.
N eq eñi inscłis uenturis erit cul¬
pandus ds̃. de iustis segregationi¬
bus: cumimpii se ipsos fecerunt
in deuideamus effectos: qm̃ uerita¬
tis cum sint amatores. alibidine
quidem recedunt rerũ materiali¬
um. ac nominibus malorũ omniũ
liberi. cupiditate diuina bonorũ
omniũ capacẽ diligunt & sc̃ifica.¬
tionẽ: & depra senti inchoant uitã
futurã. angelice decent̃q in me¬

Expanded text:
eodem exsilio rediturus, et in Asia eodem exsilio rediturus, et in Asia Evangelium foret praedicaturus. Quam etiam hic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordientem: Joanni Theologo apostolo et evangelistae, determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, est mihi hoc apud te, apud apostolos praecipuum. Ave vere dilectissime a dilecto et desiderabili, atque charissimo valdeque amantissimo. Quid eis agunt, cum a sanctis scelerati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se ipsos fecerint inde videamus effectos. Quoniam veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in me
Abbreviated transcription (Latin):
descendente usq ad illos  mas
btaigna illis intormentis positis
Reisie. Moxq anglorũ mul¬
aidines qui cũ eo descenderant.
oiceperunt illos deutraq parte
aqla stabant dũ torquerentur.
qndo cis manũ porrexit benig¬
onuersus ad carpũ ihc: dix̃ ei
n prmanu inistos constituta. & non
otrmiscđiam retracta: percute ad¬
uesũ mc̃. Namparatus sum ꝓhomi¬
abis resaluandis iterũ pati. & cõ¬
uiceo suꝑ his. quã suꝑ aluis homini.¬
as qui non peceauerunt. Uerump¬
anen uide. sisic bene habetur tibi
ibiritro. cũ serpentibus mansionẽ
ommutare: sicut mecũ & cũ benig¬
us achumanis angelis esse. Ista
lint quȩ ego audiens. credo uera
quȩ est sapientie domus. & quis
est crater. & quȩ sunt escȩ eius.
& qui potus: luculentissime &
dissertissime satis respondit. Et
lepore sensusq honorabilitate
gelista inpathino iñsula religatũ.
consolatoria & prophetalis extat
ipsius epła: qua prȩdixit ei sicut
ex dõ didicerat. quod ad huc de

Expanded text:
descendentem usque ad illos, et manum benignam in tormentis positis porrexisse: moxque angelorum multitudines, qui cum eo descenderant, coacceperunt illos de utraque parte, in qua stabant, dum torquerentur, quando eis manum porrexit benigEt conversus ad Carpum Jesus dixit ei: Carpe, manu in istos constituta, et non per misericordiam retracta, percute adversum me, nam paratus sum pro hominibus resalvandis iterum pati, et complaceo super his, quam super aliis hominibus qui non peccaverunt. Verumtamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, cum serpentibus mansiones commutare, sicut mecum ac cum benignis ac humanis angelis esse. Ista sunt, quae ego audiens, credo vera quae est sapientiae domus, et quis est crater, et quae sunt escae ejus, et qui potus, luculentissime et disertissime satis respondet. Et lepore, sensusque honorabilitate gelistam in Pathmo insula relegatum, consolatoria et prophetalis exstat ipsius epistola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de
Abbreviated transcription (Latin):
sordine recdigere non sufficer&
ut satius oportunitatẽ operiri
u& causã efficatius explora
& memulũ quod meruisset
amptar&. Chlotharius igitur
qudã die uenatũ ut. longiusq¬
usit. Contigit autẽ & dago¬
letũ. & memoratũ ducem domi
isedisse. Tunc dagobertus ex op.¬
abilem allatã sibi nanctus occasi¬
nẽ: ducem ad se euocat: iubet¬
userũ pranderet. Ille nihil minꝰ
u quod futurũ erat cogitans
imissius habere. & futuro immo
uin dño debitũ honorem non ex¬
hbere: terq porrecta sibi ab eo
pocula dignus inquẽ prioris con-¬
tumaciae uindicta recideret.
non sicut adño sed uelut asocio
infauste oblata praesumit.
Dende dagobertus ut patri infide¬
us. ut sibi emulus. utq sociis in-¬
insus for& orfus est exponere:
nonoportere seruiles qui dem
molestias diu differri: & ne in i¬
mensũ tumorẽ tanti fastus pro¬
cederent. suas iniurias non ulcis.
.Flagellis ergo eum ad fici im¬
perat. Post uero barbae rasione.

Expanded text:
in ordinem redigere non sufficeret, in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua et causam efficatius exploraret et in aemulum quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusqsit. Contigit autem et Dagobertum, et memoratum ducem domi resedisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat, jubetque secum prandere. Ille nihil minus  quod futurum erat, cogitans, remissius habere et futuro, immo iam domino debitum honorem non exbibere terque porrecta sibi ab eo pocula dignus, in quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias diu differri, et ne in inmensum tumorem tanti fastus procederent, suas iniurias non ulcisci. Flagellis ergo eum adfici imperat, post vero barbae rasione,
Abbreviated transcription (Latin):
fatear: ut exgestis postmodum
claruit. nullus dagoberto locis
aut dulcior aut iocundior fut.
Ita&: nago bertꝰ sic probitate
ut aetate indies crescebat: spenq
futuri regis optimã sub inden¬
diciis operũ ingerebat. Et pĩ
chlotharius quendã utputabit
spectate fidei sad regisilũ rebus
subse tractandis praefecerat: aqu¬
tama ducatus pecialĩt ei commiso
Hic tanto dignitatis fastu elatis.
regis filiũ dagobertũ partm
collatȩ potestatis superbia. parcm
spe regni laborans. non aequo
animo prosperius agere fercba
non quidmoliretur simulato uu
a more obtegere diu ualuit. el
quia metu patris manifestus no
poterat. occultũ sc̃ ei mimiciss
crebro contemptu aperuit . E¬
cusationr iuuenilis erat aetail
nerũdis adhuc animus tuns
ibiectione principũ contraher&
n inuidiosa relatio. &e quã
sulpse in dustria adiam deprae¬
uisso: aliorum sententia inre
inius inducitur. Uerũ quia eum

Expanded text:
fatear, ut ex gestis postmodum fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberte locus aut dulcior aut iocundior fuit.Itaque Dagobertus sic probitate ut aetate in dies crescebat spemque futuri regis optimam subinde indiciis operum ingerebat. Et pater Clotharius quendam, ut putabat, spectate fidei Sadregiselum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tanto dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat nec, quid moliretur, simulato saltem amore, obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ob hoc ut diximus locus ille
nimiũ neglegebatur. Uilis quippe
tantu edicula. quã ut ferehatur
beata genouefa suꝑ scos martrres
deuote construxerat. tantor mar¬
trrĩi corpora ambirbat: quia
sicut in processu expedĩa profutu¬
rũ orbi eor nomen enituit: & pro¬
curante dõ ad singulare excellentiã
locus quitã magnis tam certis tam
deniq antiquis in lustrabatur.
quã uis occultis patronis. prouectꝰ
est
seq ibi componit. Instabant
& lic&e idem eis quod & ceno
uisibiliũ custodũ ad ess& a t
sc̃ĩ martrres suũ domiciliũ son
tiebantur inmundoꝵ uiolam
gressu. Uideres hino ceruĩ dn
repperisse perfugiũ: indt cans
enis prȩsentiã latratibus indicr
seq ab introitu iȩdis diumauire
iarceri. Dagobertꝰ citato cursani
nuenit: romspdctaculo dignã a¬
E mostũ rumor iste uulgosds¬
citat: & cũ maximȩ dagobertus
tunc &iã eos adamore & uenesi¬
tionẽ sc̃or instigat. Et ut um

Expanded text:
tur: ob hoc, ut diximus, locus ille tur: ob hoc, ut diximus, locus ille nimium neglegebatur. Vilis quippe tantum aedicula, quam, ut ferebatur, beata Genovefa super sanctos martyres devotę construxerat, tantorum martyrum corpora ambiebat, quoad, sicut in processu expediam, profuturum orbi eorum nomen enituit, et, procurante Deo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magnis, tam certis, tam denique antiquis illustrabatur, quamvis occulte, patronis, provectus estseque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo visibilium custodum adesset, adtamen sancti martyres suum domicilium non patiebantur inmundorum violari ingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam aFinitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃ianos arma corripuit. pri¬
mũ memoratȩ urbis ep̃m bratissimũ
dronisiũ. cumq eo rusticũ &eleuthe¬
rium. quoꝵ alt̾ prȩsbit̃. alt̃ diaconus
erat. pro xp̃i nomine in prospectu
ciuitatis interemptos. quȩdã mater¬
fimilias uocabu lo catulla. aquã &
uico deductu nomen dicunt. quia
palã non audebat. clam sepulturat
mandauit: signauit tam locũ. ut
rei geste iunioribus constar& noti¬
tia. Sic in comparabilis thesaurus
diu latuit: nec prat̾ famã locus ille
quicquã habebat conspicuũ. Et
quam uis quȩdã inibi ab anteriori¬
bus regibus propt assidua quȩ
ibidẽ agebantur miracula con la¬
ta fuissent: tam̃ quia locus ipse co
tempore subpotestaite parisiaci
antistitis constitutus erat . & cui
uell& clericoꝵ ẽ iure beneficn
tradebat: illeq cui concedebatur.
non honestatẽ loci. sed terrenũ
lucrũ. quẽ ad modũ inquibusdã
locis hodie cernitursibi indemn
proprios usus accumulari uidrba¬¬

Expanded text:
in christianos arma corripuit, priin christianos arma corripuit, primum memoratae urbis episcopum beatissimum Dyonisium cumque eo Rusticum et Eleutherium, quorum alter presbiter, alter diaconus erat, pro Christi nomine in prospectu ipsius civitatis interemptos quaedam materfamilias vocabulo Catulla, a qua et vico deductum nomen dicunt, quia palam non audebat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen locum, ut rei geste iunioribus constaret notitia. Sic incomparabilis thesaurus diu latuit, nec preter famam locus ille quicquam habebat conspicuum. Et quamvis quaedam inibi ab anterioribus regibus propter assidua, quae ibidem agebantur miracula, conlata fuissent, tamen, quia locus ipse eo tempore sub potestate Parisiaci antistitis constitutus erat, et cui vellet clericorum eum iure beneficii tradebat, illeque, cui concedebatur, non honestatem loci, sed terrenum lucrum, quemadmodum in quibusdam locis hodieque cernitur, sibi inde in proprios usus accumulari videba
Abbreviated transcription (Latin):
Huc fuit filius. nomine da gobtus.
quẽ exberte thrude regina sus-¬
ceperat : qui patri succederet &
industria dignus & uiribus. Hic
deniq in annis puerilibus positus.
traditus est agenitore uenerabili
enutrir&. eiq tramite xp̃iane
religionis ostenderet : atq: eius
custos & baiulus ess&. Cum autẽ
adolescentie aetatẽ ut genti fran-¬
cor moris est uenationibus ex¬
erceret: Agere ceruũ quadã die
instituit. Qui facile repertus.
oblatrantibus atq certatim inse¬
quentibus canũ agminibus: ea
pernicitate qua illud animal
fertur. siluas montesq & siqua
occurrere flumina transcur¬
rens. canũ industriã effugere
conabatur. Tandẽ ergo uictus.
aduicũ qui catulliacus dicitur se
contulit. Hic aburbe quȩ luticia
siue parisius uocatur: quinq
fere milibus ab est. Siquidem
mea urbe: reges francorũ max¬
ime sceptra tractare consueue.¬
rant.
neo sane uico temporibus da¬
Imitiani qui secundus abnerone

Expanded text:
Huic fuit filius nomine Dagobertus, Huic fuit filius nomine Dagobertus, quem ex Bertedrude regina susceperat, qui patri succederet et industria dignus et viribus. Hic denique in annis puerilibus positus, traditus est a genitore venerabili enutriret eique tramitem christianae religionis ostenderet atque eius custos et baiulus esset. Cum autem adolescentiae aetatem, ut genti Francorum moris est, venationibus exerceret, agere cervum quadam die instituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur silvas montesque et, si qua occurrere, flumina transcurrens, canum industriam effugere conabatur. Tandem ergo victus ad vicum qui Catulliacus dicitur se contulit. Hic ab urbe quae Lutecias sive Parisius vocatur quinque ferme milibus abest. Siquidem in ea urbe reges Francorum maxime sceptra tractare consueverant. 3. In eo sane vico temporibus Domiciani, qui secundus ab Nerone