comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principes thaneos. sapientes
consiliarii pharoco dederunto¬
silium insipiens
Quando rex fostis et durusdo¬
minatus fuerit in aegypto ar¬
cet omnis doctrina et pulchs¬
tudo eloquentiae saeculor se
ipsefons fluuiorum omnus
dicibolus a quo oriuntur uniuer¬
sa mendacia de solabitur. ittut
deficiant cetera flumina etriui
quide turbidis niliaquis impleban¬
tur : calamus quoque etiuncus
nimia siccitate marcescant. Pro
iunco. paprrum lax traens tule¬
runt: de quodardafic addentes
de suohachiuis quod in hebrxicoñ
habetur: Cum que ab eruditis
quaererem quid hic sermo signifi¬
caret: audiui ab aegyptis hoc
nominelinguaeorum Omne
quod in palude uipens nascitur
appellari calamus cutem iuxta
trophologiam esł sermouacuus
et nibilinse solidum habens et pa¬
prrus quiuidetur quidem habere
medullam et nonesse uacuus et
tumen fracgilis est citoque mar¬
cescet: Omnes quoque usriđre¬
factoriuorum capite siccabuntur:
etquiquid prius aquis in rigabat᷑

Expanded text:
principes Taneos, sapientes principes Taneos, sapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insipiens. Quando rex fortis, durus dominatus fuerit in Aegypto, arescet omnis doctrina et pulchritudo eloquentiae saecularis, et ipse fons fluviorum omnium diabolus, a quo oriuntur universa mendacia, desolabitur: ita ut deficiant caetera flumina et rivi, qui de turbidis Nili aquis implebantur. Calamus quoque et juncus nimia siccitate arescent. Pro junco papyrum LXX transtulerunt, de quo charta fit, addentes de suo achi viride, quod in Hebraico non habetur. Cumque ab eruditis quaererem, quid hic sermo significaret, audivi, ab Aegyptiis hoc nomine lingua eorum omne quod in palude virens nascitur appellari. Calamus autem juxta tropologiam, est sermo vacuus, et nihil in se solidum habens: et papyrus qui videtur quidem habere medullam, et non est vacuus, et tamen fragilis est, citoque marcescit. Omnes quoque rivi, arefacto rivorum capite, siccabuntur, et quidquid prius aquis irrigabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tones et ariolos: Cumq illi hoc
fecerint: dñ stradidit eos in ma¬
nudominorum crudelium Iux¬
tec illud apostolicum. quos tradi¬
disctanae ut discant non blas¬
phemare quoseruitute dyrissima
o pressi ad dementis simum dñm
reuertant᷑: pulchreque daemo¬
nas crudles dominos uocant.
quibus nihil crudelius est: rex
quoque fostis quidominus est
eorum. perspicue dicibolus in¬
tellegitur: Quem et in euange¬
lio dñs fostẽ uocat: quo uinctos
et opraessodomus eius et pracedu
diripietur: Et arescet a qua¬
demari et fluuius desolabitur
atque siccabitur : et deficient
flumina ad tenuabuntur et
siccabuntur riuiaggerum.
calamus etiuncus marcescet
Nud abitur alueus riui a fontesio
et omnissementis inrigua sic¬
cabitur a rescet et nonerit: et
merebunt piscatores: et mer¬
bunt omnes mittentes flumen
hamum. et expandentes reten
subtiliaeterunt in rigua eius
flaccentia omnes qui sticiebano
lacunas ad capiendos piscesstib

Expanded text:
thones, et hariolos. Cumque illi hoc thones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est. Rex quoque fortis, qui Dominus est eorum, perspicue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, quo vincto et oppresso, vasa domus ejus, et praeda diripitur. Et arescet ade mari, et fluvius desolabitur, atque siccabitur. Et deficient flumina: et attenuabuntur, et siccabuntur rivis aggerum. Calamus et juncus marcescet: nudabitur alveus rivi a fonte suo, Et omnis sementis irrigua siccabitur, arescet, et non erit. Et moerebunt piscatores, et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum, et expandentes rete ssubtilia. Et erunt irrigua ejus flaccentia: omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Stulti
Abbreviated transcription (Latin):
surrexerunt. iux ta illud dñs
loquitur in euangelio: Nolite
pacem superterram : non ueni
uenienim diuidere hominem
contra fratremsuum et filiã
contra matrem suam et nurũ
contra socrum suam: Eotempo
re et illud expletum est: inimici
hominis domesticieius : et pug¬
nauituir contra fra tremsuum :
etuir contra amitum suum.
fucrunt enim in una domo sẽpa¬
ratiduo contratraes : et tres
contra duos et diuisusesł pacer
contre filium : et filius contro
patrem ciuitts aduersum ciui¬
tatem et regnum aduersus
regnum. eorum qui non credider
aduersum eos qui credidertint.
uel ceste eorum qui credidertir
proximossuos salua re cupien¬
tium: Et diruptus est sp̃sciegip¬
ti inuis ceribus Vt nequaquam
paria sentirerent sed spiritali
contra se gladio separatiomne
consilium suum prececipitatum
essecognoscerent et nihilominus
inerrore pristino permanen¬
tes hiiqui fideiueritatem suscipe¬
penoluerant in terrogarent
simulacra et diuinossuos et phy¬

Expanded text:
surrexerunt, juxta illud quod Dominus surrexerunt, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Nolitmittere super terram; non ueni ueni enim diuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra sore et illud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adversus civitatem, et regnum adversus regnum, eorum qui non crediderunt, adversum eos qui crediderunt, vel certe eorum, qui crediderunt, proximos suos salvare cupientium. Et disruptus est spiritus Aegypti in visceribus suis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem 291 suscipere noluerant, interrogarent simulacra, et divinos suos, et Py
Abbreviated transcription (Latin):
in terrogabunt simula craesua et
diuinos suos et phytones et ariolos:
et traxdam aegyptum in manu
dominorum crudelium et rexfor¬
tis dominabitureorum ait dñs
ds̃ exercituum
Plera quede prophetia aegrpti
quam leuchit ueluidit i sciass inhis¬
torica explanatione perstrinxi
Vnde nunc iuxta trophologiam
sum maquaeque carpenda sunt :
Ascendit dñs supernubem leuem
corpus scae uirginis mariae qđ
nullo humani seminis pondere
pracegrauatum est. uelceste
corpussuum quod despũ scõ con¬
ceptum est et in gressus in aegrp¬
tum huius mundi sttctimque om¬
nia simulacro commotasunt ita
utdiuinationes et uniuer sa figus
ido la triae quaedeceptum pospdu¬
bat orbem se fracitumis sentii& in¬
tantum ut magideoriente docti
cdaemonibus ueliuxtã prophetiã
balaam intellegentes natum
filium dĩ qui omnẽ astiseorum
destrueret potes tatemuene¬
rintbethlem etostendente
stella adoruerint puerum:
Tunc aegyptiomne contabuit

Expanded text:
interrogabunt simulacra sua, et interrogabunt simulacra sua, et divinos suos, et pythones, et ariolos. Et tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus us exercituum. Pleraque de prophetia Aegypti, quam levavit vel vidit Isaias, in historica explanatione perstrinxi. Unde nunc juxta tropologiam summa quaeque carpenda sunt. Ascendit Dominus super nubem levem, corpus sanctae Virginis Mariae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est: vel certe corpus suum, quod de Spiritu sancto conceptum est. Et ingressus est in Aegyptum hujus mundi; statimque omnia Aegypti simulacra commota sunt: ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae deceptum possidebat orbem, se fractam esse sentiret: intantum ut magi de Oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venerint Bethleem, et ostendente stella, adoraverint puerum . Tunc cor Aegypti omne contabuit,
Abbreviated transcription (Latin):
iudaei ciestimant non pestincne
Perspicuum esł:itaq locumistũ
qeł n collimus et imundum quiinma¬
ligno positus est acgrptum possi¬
mus appellare: maxime quia mes¬
raim quod dicitur aegyptus inder¬
idesł tribulans siue calangustiũ
redigens: et tamen sciendum mul¬
tcc oneris aegypti uel uisionis cd¬
aegypti prouinciam pertinere
quae usque hodie habitatur etcer¬
nitur : sed etinhoc et in aliis scrip¬
turarum locis pleraque ponuntur
quae non possint sttre iuxtchisto¬
riams ut rerum necessi tate cogri¬
tamur altiorem in tellegentiam
quaerere Eccedñs ascendet
supernubem seuem et in gredie¬
tur aegrptum: et mouebuntur
simulara aegrpti a facie eius e
corcegypti tabescet in medio eis:
et concurrere faciam aegẏptios
aduersus aegrptios : et pugnabit
uir contra fractrem suum et uis
contra amicum suum. ciuitas
ad uersũ ciuitatem. et regs
aduersum regnum : et dirum pe¬
tur sp̃s aegyptiun uis ceribus eius
et consilium eius prececipitabo et

Expanded text:
Judaei aestimant, non pertinere Judaei aestimant, non pertinere perspicuum est. Itaque locum istum quem incolimus, et mundum qui in maligno positus est: Aegyptum possumus appellare, maxime quia MESRAIM , quod dicitur Aegyptus, interid est, tribulans, sive ad angustiam redigens. Est tamen sciendum, multa Oneris Aegyptii, vel VisionisAegypti provinciam pertinere, quae usque hodie habitatur et cernitur. Sed et in hoc et in aliis Scripturarum locis pleraque ponuntur, quae non possent stare juxta historiam: ut rerum necessitate cogamur altiorem intelligentiam quaerere. Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntursimulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios: et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum, civitas adversus civitatem, regnum adversus regnum. Et dirumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus: et consilium ejus praecipitabo: et
Abbreviated transcription (Latin):
dotem iscice implesse uaticinium
et interritorio helio poliano
extruere templum adsi militudi¬
nẽ templidñi et alta re : estocnim.
concedamus haec dista deonia
et altari quod inaegypto extrux̃:
qua eerunt quinque ciui tates
quae in degrpto loquantur lin¬
gua chananitiat x quibus una
dẽc iuxta alios interpuxetes
ciunis ar siue ares. uel ciuitas
solis et quiserit is tesaluator
quimissus est i naegyptiis ut sal¬
uasset eos et dñs cognoscer& ce¬
grptum quando coluerunt cũ¬
inhostus et muneribus et uota
soluerunt: quando percusfit
dñ scegyptum et sanauit eom
Inquo tempore factum poterimꝰ
docere ut fuerituia de cegrpto
in assrrios et introcuerint as¬
srri in aegyptum et aegyptu
in assprios et seruierint aegyp¬
tii assur quando isrł testius in
uegypto fuit etciput assyrios
qua si bened ictio in media terrae
Itcut dñs dicer& benedictus
populus meus aegypti. et opus
manuum mecrum assyrius
Haec ad aegyptum istam quã

Expanded text:
dotem Isaiae implesse vaticinium, dotem Isaiae implesse vaticinium, ut in territorio Heliopolitano, exstrueret templum ad similitudinem Templi Dei, et altare. Esto enim, concedamus haec dicta de Onia et altari quod in Aegypto exstruxit, quae erunt quinque civitates, quae in Aegypto loquantur lingua Chananitica: ex quibus una δὲκ: juxta alios interpretes, civitas ARS sive ARES, vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiis, ut salvaret eos, et Dominum cognoscerent Aegyptii? quando coluerunt euhostiis et muneribus, et vota solverunt? quando percussit Dominus Aegyptum et sanavit eam? in quo tempore factum poterimus docere, ut fuerit via de Aegypto in Assyrios, et intraverint Assyrii in Aegyptum, et Aegyptii in Assyrios; et servierint Aegyptii Assur? Quando Israel tertius in Aegypto fuit; et apud Assyrios quasi benedictio in medio terrae: ita ut Dominus diceret: Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius? Haec ad Aegyptum istam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
la quod interpretactur ecdesici:
Breuius dicimus quic in libro ex¬
planationum his toricae multa
iam diximus:¬
ONUS AECUPTIS
ymmachus et theodotio: & ꝗ¬
Osumptio aegypti: Ixx uisio
aegypti: ubi in haebraeo
scriptum est massa mestaim
quod nos interprecati sumus
onus uel pondus cegypt
Proquo aquila transtulit
possumus dicere aibeo quod
tollat propheta et portet
iugum dñi eum extiasse con¬
dignum qui prophetiam aegip¬
ti cerneret siue postaret: unde
miroaerer lax et in babrlone
propondere interpr&etatos
uisionem. et in phylistim et
moab et damasco uerbum: et
nunc inaegypto uisionem. cum
in hebraceo. in omnibus his non
uerbum et uisio. sed massa id est
onus pondusque ponatur:
Quod autem symmachus et theo¬
dotio atana id est adsumptionẽ
semꝑ intp̃tati sunt: hoc scire de¬
bemus accepisse prophetum adño
gractiam spiritalem. ut ae gypti
sacramenta cognoscer&. siue o cu
tiquitatum refest oniam sacer¬

Expanded text:
la, quod interpretatur Ecclesia. la, quod interpretatur Ecclesia. Brevius dicimus, quia in libro explanationis historicae multa jam diximusOnus Aegypti. Symmachus et Theodotio: Assumptio Aegypti. LXX: Visio Aegypti. Ubi in Hebaero scriptum est MASSA MESRAIM  , quod nos interpretati sumus, Onus vel pondus Aegypti: pro quo Aquila transtulit possumus dicere ab eo, quod tollat propheta, et portet jugum Domini, eum exstitisse condignum, qui prophetiam Aegypti cerneret, sive portaret. Unde miror LXX et in Babylone pro Pondere interpretatos Visionem; et in Philisthiim, et Moab, et Damasco, Verbum; et nunc in Aegypto Versionem; cum in Hebraeo in omnibus his non Verbum et Visio, sed MASSA  , id est, Onus, pondus que ponatur. Quod autem Symmachus et Theodotio λῆμμα, id est, assumptionem semper interpretati sunt, hoc scire debemus, accepisse prophetam a Domino gratiam spiritualem, ut Aegypti sacramenta cognosceret, sive oculiibris Antiquitatum refert: Oniam sacer
Abbreviated transcription (Latin):
gabiteum: ut fructum plus ad se¬
roet: et quae pracecisa fuerint
relinquentur auibus montium
et bestus terrae. auibus quȩ iux¬
tocuiam seminatamꝰ populantur.
et bestiis quibus tracditur anima
non confitens dm̃. itautquia dũ¬
procetisus fuerit et cibiectus ede
corpore illius quod est ecdesi
sepa uatus. tam inaestate quĩ
in hieme hoc estet in prospen
et in aduersis uolucrum etbesl¬
arum mansio est sicut cutem
hii qui inutilessunt et in frustuo¬
si in ecdesia amputantur epo¬
iciuntur nemodicum serm̃&
totam massem corrumpat: sic e con¬
tracrio fieri potest. ut quiheretico
fuerant errore decepti et auulsi
adno atque lacepati. et horribiles
obblasphemiam frus tracque men¬
dact᷑ia procestolantes: et concul¬
catiad aemonibus et afluuus in par¬
tes uarias. cum dissi pati re cordati
fuerint dnĩ sui et magistros pes¬
simos derelinquerint. offeraNT
munus dño exercituum non ali¬
bi nisun montemsion ͦt inspecu¬

Expanded text:
gabit eum, ut fructum plus affegabit eum, ut fructum plus afferat . Et quae praecisa fuerint, relinquentur avibus montium et bestiis terrae. Avibus, quae juxta viam seminata populantur, et bestiis, quibus traditur anima non confitens Dpraecisus fuerit et delectus, et de corpore illius, quod est Ecclesia, separatus, tam in aestate quam in hieme, id est et in prosperis, is et adversis, volucrum et bestiarum mansio sit. Sicut autem hi qui inutiles sunt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: sic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in partes varias dissipati, cum recordati fuerint Dei sui, et magistros pessimos dereliquerint, offerant munus Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specu
Abbreviated transcription (Latin):
ds in locosuo si ue iuxta aiquilã
infirmamento idest in ecdesia.
dequa paulus cipostolus loquit᷑
columna etfirmamentum ue¬
ritatis: contemplatur autem:
eti quae fiunt in ecclesia: et sicut
meridianalux clarx est ita
uniuersa perlus troct: Iuxta
illud quod induo deuicesimo psal¬
mo secundum anaoreΝ desolee
iustitiae dicitur: nec est quise
cibscondat acclore eius: Et quo¬
modo nubesroris indie messis
et inferuentiaes tate groctissi¬
maest sic dñs habita cores ecde¬
sice suae refrigerat. quo prire¬
sente cunsta florescunt: etante¬
quam tempus consummationis
adueniat. quia nunc expaste
cognoscimus et expaste prophe¬
tamus: Multi perfesti repperi¬
entur: de quibuscapostolus loquit᷑:
quot quot perfectiꝰ hoc sentianus:
Ramusculiutem qui in utilessup̃
falcibus pracecidentur : dicente
in euangelio saluatore : Ego sum
uitis uero et patermeus agricola:
Omnem palmitem in menonfe¬
pentem frustum. tollet eum:
ctomnem qui fest fructum pur¬

Expanded text:
Deus in loco suo, sive juxta Aquilam, Deus in loco suo, sive juxta Aquilam, in firmamento, id est, in Ecclesia, de qua Paulus Apostolus loquitur: Columna et firmamentum veritatis . Contemplatur autem ea quae fiunt in Ecclesia; et sicuti meridiana lux clara est, ita universa perlustrat: juxta illud quod in decimo octavo Psalmo secundum Anagogen de sole justitiae dicitur: Nec est qui se abscondat a calore ejus . Et quomodo nubes roris in die messis, et in ferventi aestate gratissima est, sic Dominus habitatores Ecclesiae suae refrigerat, quo praesente cuncta florescunt. Et antequam tempus consummationis adveniat, quia nunc ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, multi perfecti reperientur, de quibus Apostolus loquitur: Quotquot perfecti hoc sentiamus . Ramusculi autem, qui inutiles sunt, falcibus praecidentur, dicente in Evangelio Salvatore: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, pur
Abbreviated transcription (Latin):
propter superbiam : et peregri¬
na etpessima: quia cliena adõ
est : Vere genssine speet con¬
culcata: cuius flumina in to ta
terix imitantur habitationẽ
ecclesiae. et inueniunt sibi hospi¬
tium. et regionem inqua eleuent
signum doctrinae suce. et quasi
scripturrum clangant tuba
Quia haec dicit dñ sadme qui
escam et consideraebo in loco
meo: sicut meridianalux cla¬
rocest et sicut nubes roris in
die messis : Ante messe enim
totus efloruit: et in matura p¬
festio germinauit: et praecidex¬
tur racmusculi eius fedcibus et
qua ederelistae fuerint cibscider¬
tur: excutientur et relinquetur
simulauibus montium et bestus
terrae. etestate perpecuaer
super eum uolucres et omnes
bestiae terae super illum
biemabunt : Intempore illo
deferetur munus dño exercituũ
apopulo auulso et dilacera to.
conculcatam cuius diripuer
flumina terrã eius cid locum
nominis dñi exercituum montẽ
sion : quiescite et contemplatur

Expanded text:
propter superbiam: et peregripropter superbiam: et peregrina et pessima, quia aliena a Deo est. Vere gens sine spe, et conculcata, 287 cujus flumina in tota terra imitantur habitationem Ecclesiae, ut inveniant sibi hospitium et regionem, in qua elevent signum doctrinae suae, in qua Scripturarum clangant tuba. Quia haec dicit Descam, et considerabo in loco meo, sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Ante messem enim totus effloruit, et immatura perfectio germinavit, Et praedicentur ramusculi ejus falcibus: et quae derelicta fuerint, abscindentur, et excutientur. Et relinquentur simul avibus montium et bestiis terrae: et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato; conculcata, cujus diripuerunt flumina terram ejus, ad locum nominis Domini exercituum montem Sion. Quiescit et comtemplatur
Abbreviated transcription (Latin):
cnimang lus est. quae e
solitudo terrarum adquam non
turbidus hereticorum sermo
perueniat : itaque omnes quiha¬
bi tant et moitentur in orbeter¬
pocrum adhereticorum signum
quod quasi in montib: eleuatum
esterigunt oculos suos et clan¬
gorem tubae idest doctrince
eorum Audiunthaec iuxta
hebracicum: ceterum ꝓecundũ
iuxtalxx: planguntur alae
haereticorum quae insttirna¬
uium permare huius scłi uoli¬
tant. et impietatem superaent
ec hnicorum. quos nunc ce tͥr¬
o passcripturx cognominat
et dicitur ad dostrinam eorũ
atque sermonem: quimittis
in marihuius scłi libros obsides
peruersitatis tuae epistalas
ad decipiendoseos quilecturis:
pergunt nuntii leues aed gen¬
tem excelsam et peregrinum
populum et pessimum: Nullis
enim etdesicsticorum tantum
habet studi inbono quantum
hereti cuinmalo: et in eo seluerũ
putant consequi sicdios decipiaN
et ipsi perditi cectrosperdant:
Censautem uocatur excelsa:

Expanded text:
enim angulus est, quae extrema enim angulus est, quae extrema solitudo terrarum, ad quam non turbidus haereticorum sermo perveniat? Itaque omnes qui habitant et morantur in orbe terrarum, ad haereticorum signum, quod quasi in montibus elevatum est, erigunt oculos suos, et clangorem tubae, id est, doctrinae eorum, audiunt. Haec juxta Hebraicum. Caeterum secundum LXX planguntur alae haereticorum, quae instar navium per mare hujus saeculi volitant, et impietatem superant ethnicorum, quos nunc Aethiopes Scriptura cognominat: et dicitur ad doctrinam eorum, atque sermonem: Qui mittis in mari hujus saeculi libros, obsides perversitatis tuae, et epistolas ad decipiendos eos, qui lecturi sunt. Pergunt nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum, et pessimum. Nullus enim ecclesiasticorum tantum habet studii in bono, quantum haeretici in malo, et in eo se lucrum putant consequi, si alios decipiant, et ipsi perditi caeteros perdant. Gens autem vocatur excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
aquas postare dicentur. quȩ
delentur uel ociter: sicut enim
libri supex aquas ethumorẽ
cito obscurantur delentur
et pereunt. it a sermo eorum
atquedostrina cum in principio
aliquam uisa fuerit fostitudinẽ
possidere pestransit et labitur:
Ittq perhi ronian dicitur adeos
Oangeli hereticorum. iteueloces
quos becitus apostolus paulus
falsoscipostolos operarios frau¬
dulentos qui in apostolos xp̃i
traens figurentur appellat. et
ite ad gentem auulsam et lacera¬
tum : &uulsam adõ: etheretico¬
rum morsibus lacerattm: ad
populum horribilem: Nihil
enimhorribilius blasphemia
quae ponit in excelsum ossuum:
postquem non est alterpopu¬
lus: Omne quippe peccatum
conparatum blas phemiae
leuius es łgentem expectantẽss¬
patan et conculcattm : Namomns
heretici sibi caelestia reproni¬
tunt et pollicentur ingenda
Et tumen cidaemonibus concull¬
cantur : Cuius terram diripue¬
runt flumina : quae non decado
habent aquas sed de terra : quis

Expanded text:
aquas portare dicuntur, quae aquas portare dicuntur, quae delentur velociter. Sicut enim libri juxta aquas et humores cito obscurantur, delentur et pereunt: ita sermo eorum atque doctrina, cum in principio aliquam visa fuerit fortitudinem possidere, pertransit et labitur. Itaque per ironiam dicitur ad eos: O Angeli haereticorum, ite veloces. Quos beatus apostolus Paulus falsos apostolos, operarios fraudulentos, qui in Apostolos Christi transfigurentur, appellat . Et ite ad gentem avulsam et laceratam: avulsam a Deo, et haereticorum morsibus laniatam. Ad populum horribilem; nihil enim horribilius blasphemia, quae ponit in excelsum os suum. Post quem non est alter populus: omne quippe peccatum comparatum blasphemiae, levius est. Gentem exspectantem, exspectantem, et conculcatam. Nam omnes haeretici sibi coelestia repromittunt, et pollicentur ingentia, et tamen a daemonibus conculcantur. Cujus terram diripuerunt flumina, quae non de coelo habent aquas, sed de terra. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
cilas habere se iactet: tamen
hȩret in salsis fluctibus et pro¬
cul non recedit a terra in me¬
dioque cursu patitur repente
naufracgium: Vnde aquila
pro crmbalo. umbram ala¬
rum interpraetatus est
Non enimhabentalas sed a¬
larum similitudinem: quoq
infest quodes ł trans flumina
aetͥropiae: Hoc significat quod
impidetate su: omnes uincant
heretici : Verbi gratia. dicit
epicurus non esse prouidentiã
et uoluntatem: maximumbonũ
conparatione huius scelerator
marcion et omnes heretici:
qui uetus laceranttes tamer¬
tum: Cumenim recipiant ꝓ¬
uidentiam : accusant crectore & isserut̃ tũ
in plerisq operibus errasse. et
nonita fecisse ut faceredebue¬
ract : Ad quam enim utilitatẽ
hominum serpentes. scorpios.
corcodillos et pulicȩs. cimicesq
et culices pertinere: Ergo
trans flumina ae t ropiae sunt:
et mittunt in marihuius scłi lega¬
tos id est discipulos suos. quieorũ
postantes uolumina. resteuasa
pciprri idest chast acia suꝑ

Expanded text:
alas habere se jactet, tamen alas habere se jactet, tamen haeret in salsis fluctibus, et procul non recedit a terra, in medioque cursu patitur repente naufragium. Unde Aquila pro cymbalo, umbram alarum, interpretatus est, non enim habent alas, sed alarum similitudinem. Quodque infert, quae est trans flumina Aethiopiae, hoc significat, quod impietate sua omnes vincant haeretici. Verbi gratia: Dicit Epicurus non esse providentiam, et voluptatem maximum bonum. Comparatione hujus sceleratior Marcion, et omnes haeretici, qui vetus lacerant Testamentum. Cum enim recipiant providentiam, accusant Creatorem, et asserunt eum in plerisque operibus errasse, et non ita fecisse, ut facere debuerat. Ad quam enim utilitatem hominum, serpentes, scorpios, crocodilos, et pulices, cimicesque et culices pertinere? Isti ergo 286 trans flumina Aethiopiae sunt, et mittunt in mari hujus saeculi legatos, id est, discipulos suos, qui eorum portantes volumina, recte vasa papyri, id est, chartacia super
Abbreviated transcription (Latin):
inquinto libro exposui: Nunc
quid mihi iuxta anagogen
uidetur edisseraem: Pru¬
dens forsitan lestor inquinct:
quid sibi uelitinuisione uelone¬
crediderunt. et postea degen¬
tium multi tudine et persecuti¬
onibus quimaris fluctibus con¬
parrti sunt sequebatur. uede
heresibus quoque qui ecclesiam
uexauerunt et hucusque po¬
pulantur sermo propheticus
nuntiar&. quidormiente pa¬
tre familias in cigro ecdesiat
super seminarunt ⁊itania
et dicuntur crmbalum cari¬
tatem dñi non habentes iuxta
illud apostoli: silinguis homi¬
num loquar et anglorum ca¬
ritatem non habeam. factus sũ
uelut ces aut cymbalum tinni¬
ens: Et non solum crmbalum
rtuco concrepans sonitu
sed propter leuitatem sermo¬
nis haeretici indiuersa curren¬
quimagna mercimonia pro¬
mittentes: Nauigant in scłi
istius flustibus: Alascuitem
nauium: uela quibus suspen¬
duntur et trahuntur Intel¬
lege : et pulchixe alas dixit
nauium: omnisenim bȩreti¬
cus pollicetur excelsa et cum

Expanded text:
in quinto libro exposui, nunc in quinto libro exposui, nunc quid mihi juxta anagogen videatur, edisseram. Prudens forsitan lector inquirat, quid sibi velit in Visione, vel Onecrediderunt, et postea de gentium multitudine et persecutoribus, qui maris fluctibus comparati sunt: sequebatur, ut de haeresibus quoque, quae Ecclesiam vexaverunt, et hucusque populantur, sermo propheticus nuntiaret, qui, dormiente patrefamilias, in agro Ecclesiae superseminaverunt zizania . Et dicuntur cymbalum, charitatem Dei non habentes, juxta illud Apostoli: Si linguis hominum loquar et Angelorum: charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermonis haeretici in diversa currenqui magna mercimonia promittentes, navigant in saeculi istius fluctibus. Alas autem navium, vela quibus suspenduntur, et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit navium, omnis enim haereticus pollicetur excelsa, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cae. qui mittis inmari obsides
et epistulas biblinas super
quã ibunt enim nuntiileues:
ad gentem excelsam et peregri¬
num populum et pessimum
qui est trans cum gens aabsque spe
et conculcata: nunc flum ina
terrae omnes. sicut regio quae
eorum: quomodo signum de mon¬
te eleuetur et tua uox audi¬
atur: Vt raemque aeditionẽ
posui in prophetia obscurissi¬
ma: Nequid uolentibus intelle¬
gere quod scriptum es ł deesuia
uidecitur: simulque uehementer
aidmiror eos qui fidem n roc̃m
et spem xp̃ianam arbitraentur
simplicitate contentam. quia
scriptum est Mandatumdũ
lucidum in luminans oculos
Nec plus debere nosquaerere
quam ut fiant quae pracecepta
sunt. Cum id circo et omnis
scriptura et prophetaie specia¬
liter futurorum mysterus
in uoluti sint. ut prouocentis
ced intellegentiam. et adillos
quod in euangelio dicitur. peti¬
te et accipietis quaerite et inue¬
nietis pulsate et aperietur uob:
Quic ergo iuxta historiam etid
quod in hebuico continetur

Expanded text:
ae, qui mittis in mari obsides, ae, qui mittis in mari obsides, et epistolas biblinas super aquam. Ibunt enim nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum et pessimum, qui est trans eum: gens absque spe, et conculcata, nunc flumina terrae omnis sicut regio quae eorum, quomodo si signum de monte elevetur, et tubae vox audiatur. Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fidem nostram, et spem Christianam arbitrantur, simplicitate contentam, quia scriptum est: Mandatum Dei lucidum illuminans oculos : nec plus debere nos quaerere, quam ut fiant, quae praecepta sunt: cum idcirco et omnis Scriptura, et Prophetae specialiter futurorum mysteriis involuti sint, ut provocent 285 nos ad intelligentiam, et ad illud quod in Evangelio dicitur: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis. Quia ergo juxta historiam et id quod in Hebraeo continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt nonerit: sinautem
nonerit quid respondebunt
quidiabolodant paenitentiã
et illiquantum inseest archan¬
geli cum fastigium pollicent᷑
Haec est parseorum quiuas ta¬
uerunt nos et sors diripientiũ
nos haec uel populus loquitur
xp̃ianus uel propheta exper¬
sona credentis populi quod in¬
teritum sempi ternum perse¬
cutores eorum habituri sint.
qui exiliis carceribus bonorum
proscriptionibus opracesserunt
scosdi et aeterna subplicia pos¬
sessurisunt: Vaeterroce cym¬
bado algrum quae est trans flu
mina aethiopice quimittit in
mari legttos et inuasis paprri
superaquas: Ite angeli ueloces
cid gentem diuulsam et dilacera¬
tam adpopulum horribilem.
postquem non est alius. ad gen¬
tem ex pestantem et conculca¬
tam cuius diripuerunt flumi¬
nacterram  omnes habitatores
orbis quimoramini in terra
cum eleuatum fuerit signum
in montibus uidebitis : etclan¬
gorem tubae cudietis:
LXX Uae terrae nauium cila¬
rum traxns flumina cetropi¬

Expanded text:
tulerunt, non erit. Si autem tulerunt, non erit. Si autem non erit, quid respondebunt, qui diabolo dant poenitentiam, et illi quantum in se est, Archangelicum fastigium pollicentur? Haec est pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. Haec vel populus loquitur Christianus, vel propheta ex persona credentis populi, quod interitum sempiternum persecutores eorum habituri sint, qui exsiliis, carceribus, bonorum proscriptionibus oppresserunt sanctos Dei, et aeterna supplicia possessuri sunt. Vae terrae cymbalo alarmina Aethiopiae, qui mittit in mare legatos, et in vasis papyri super aquas. Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam; ad populum terribilem, post quem non est alius; gentem exspectantem et conculcatam, cujus diripuerunt flumina terram ejus. Omnes habitatores orbis, qui moramini terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, et clangorem tubae audietis. LXX: Vae terrae navium alarum trans flumina Aethiopi
Abbreviated transcription (Latin):
omnium fides : Nunc consequen¬
ter infestur non planctus sedue
his gentibus quae credere nolu¬
erunt et persecutae sunt popu¬
lum xp̃ianum: Conparaenturq
undarum molibus et frementi
mari: et quantum in se est cunta
oprimere etoccuparecupient:
son abunt enim populi in specta¬
culis theatitlis luxbriaeꝰ etam¬
phiteatri crudelitate et chra¬
furoribus sicut sonitus aquarum
inundantium quando conson&
impiecatis uoce blasphemantet
maris furentibus increpauit dñs
ectorem seditionis eorum et fuga¬
uit eum a suopopulo: et sicut
puluis motus in montibus quano
excelsior est tanto fostius raepitur
sicut turbo quide terra consurgit
subita tempestate festur in subli¬
me ita etille raptus adĩ populo
separrbitur acfugiet ne ina¬
byssos religetur : Cumq dies
consummationis aduenerit qđ
interpracetatur uespera : tunc
erit turbatio. sua peccata nos¬
centis et intempore matutino
die uidelicet resurrectionis
non subsistet quod lxxtrans¬

Expanded text:
omnium fides : nunc consequenomnium fides : nunc consequenter infertur non planctus, sed vae his gentibus quae credere noluerant, et persecutae sunt populum christianum. Comparanturque undarum molibus et frementi mari, et quantum in se est, cuncta opprimere et occupare cupienti. Sonabunt enim populi in spectaculis theatralis luxuriae, et amphiteatri crudelitate, et furoribus, sicut sonitus aquarum inundantium, quando consona impietatis voce blasphemant, et maris furentibus, increpabit Dominus auctorem seditionis eorum, et fugabit eum a suo populo. Et sicut pulvis motus in montibus, quanto excelsior est, tanto fortius 284 rapitur; et sicut turbo, qui de terra consurgit, subita tempestate fertur in sublime: ita et ille raptus, a Dei populo separabitur ac fugiet, ne in abyssos relegetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod interpretatur vespera, tunc erit turbatio, sua peccata noscentis. Et in tempore matutino, die videlicet resurrectionis, non subsistet, quod LXX trans
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmim: pulchram significat:
Vnde etñoemim̃ quae haclitte¬
ra scripta es: loquitur in rutb
pulcbraem sed uocate metmanẽ
ae multitudo populorum mul
torum ut multitudo marisso¬
nantis et tumultus turbarum sẽ
sonitus cquarum multarum so¬
nabunt: sonabunt populi sicut
sonitus equarum in undantium
et increpauit eum. et fugiet pro¬
cul et rrpietur sicut puluis
montium a facie uenti. et sicua
turbo conrmtem pestat
in tompore uespere. et ecce turba¬
tio in matutino et non subsistet:
haccesi parseorum quiuas taue¬
runt nos et sors diripientium ni
Supra legimus sub nominedamas¬
ciuocatione gentium et abiestio¬
neiud ueorum: et perapostolos
at que in apostolis paucorum de
iud aeis credentium elestionem:
Et qm̃ ad conparationẽ totius
mundi et uniuersarum gentiũ.
parua parspopuli credidit xp̃i¬
ani de quibus supra dictum est.
Et peliquiue syriae sicut gloria
filiorum isrłerunt. Multienĩ
uocati et paucielesti et non est

Expanded text:
AMENIM , pulchram significat. AMENIM , pulchram significat. Unde et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : pulchram, sed vocate me amaram. Vae multitudo populorum mtorum, ut multitudo maris sonantis: et tumultus turbarum, sicut sonitus aquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rapietur sicut pulvis montium a facie venti, et sicut turbo coram tempestate. In tempore vesperi, et ecce turbatio: in matutino, et non subsistet. Haec est pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. Supra legimus sub nomine Damasci, vocationem gentium, et abjectionem Judaeorum, et per Apostolos, atque in Apostolis, paucorum de Judaeis credentium electionem. Et quoniam ad comparationem totius mundi et universarum gentium, parva pars populi credidit upra dictum est: Et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt Multi enim vocati, pauci vero electi ; et: Non est
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quando cid fructus uene¬
riscolligendos in diehereditatis
dolebis grauiter cernens genti¬
um populum tibi esse prcelatũ:
Vnde et apostolus loquitur:
Tristitia mihi est magna et in¬
desinensdolor cordimeo: Opta¬
bamenim ego ipse a nathema eẽ
axp̃o profra tribus meisquis
cogatimei iuxta carnem quis
isrł ita equorum est adoptio fili¬
orum et legis latio et gloria et
tes tamentum et repromissiones
pculus sede tomnisscs loquitur
uolens cum ramis olecstrietiam
padicem scluames se: haẽditas
cutem illa est: quam ad nõ con¬
sequo mur. dequa apłs ait:
diuisiones autem gratiarum sunt
et diuisiones operationum: idẽ
cutem ds̃ : quio peratur omnia
in omnibus: Miretur quispiã:
curproplantationibus pulchis
etbonis. quod aquila et cheo¬
dotio ac symmachus interpye¬
tati sunt nos fidelem plantati¬
onem dixerimus: uerbum hae¬
bricicum nee manim si per
a lepħ litteram scribatur
si uero perain et dicatur ne¬

Expanded text:
tamen quando ad fructus venetamen quando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens gentium populum tibi esse praelatum. Unde et Apostolus loquitur: Tristitia mihi est magna, et indesinens dolor cordi meo. Optabam enim ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, qui sunt cognati mei juxta carnem, qui sunt Israelitae, quorum est adoptio filiorum, et legislatio, et gloria, et testamentum, et repromissiones: Paulus, sed et omnis sanctus loquitur, volens cum ramis oleastri etiam radicem salvam esse. Haereditas autem illa est, quam a Domino consequimur, de qua Apostolus ait: Divisiones autem gratiarum sunt,et divisiones operationum sunt, idem autem Deus, qui operatur omnia in omnibus. Miretur quispiam, cur pro plantationibus pulchris et bonis, quod Aquila et Theodotio ac Symmachus interpretati sunt, nos fidelem plantationem dixerimus. Verbum Hebraicum NEEMANIM , si per ALEPH litteram scribatur, si vero per AIN, et dicatur NE
Abbreviated transcription (Latin):
exissedeme: Didicimus quanta
bona tribuat eleuati manus
dñi : Quae ramusquare non
dere conabimur: haebreus
ΠΕΡΑ ΓΗΝ id esł t ransitorem sonat¬
uoctot quideloco traensit adlocum
Ergo etnos licet sci quandiu in ae¬
grpto sumus et in istius mundi uer¬
samur tenebris non possumus lo¬
qui linguahebracet sed lingua
chananitidi quae in tera egyptiã
ethebraceam medicest : Et ebrae
magna expaste confinis: Canacq
interp̃tatur quasi commotio : siue
quasi respondens: Quando igitur
cbcegrpto recedimus et exire uo¬
lumus de potes tate pharaonis
ita ut terra nr̃ac et confessio etfor¬
midclosasitaegrpto : tunc moue¬
mur et quasi respondemus dnĩ
uolunttt: Et tamenquicadhuc
in pracesenti scaeculo sumus lingua
haebrea necdumloqui possumus:
quodq sequitur iurocquinque ciui¬
tatis perdnm̃ exercituum hoc
significat quod etiam hic posit
ne quaquã dcemonum seddi recor¬
demur ommi potentis Dehisquin¬
que cuutatibuis cumalarum quat tuor

Expanded text:
exisse de me . Didicimus quanta exisse de me . Didicimus quanta bona tribuat elevata manus Domini; quaeramus quare non dere conabimur: Hebraeus περάτην, id est, transitorem sonat, qui de loco transit ad locum. Ergo et nos licet sancti quamdiu in Aegypto sumus, et in istius mundi versamur tenebris, non possumus loqui lingua Hebraea, sed lingua Chananitide, quae inter Aegyptiam, et Hebraeam media est, et Hebraeae magna ex parte confinis. Chanaam, interpretatur, quasi commotio, sive quasi respondens. Quando igitur ab Aegypto recedimus, et exire volumus de potestate Pharaonis, ita ut terra nostra, et confessio formidolosa sit Aegypto: tunc movemur et quasi respondemus Domini voluntati, et tamen quia adhuc in praesenti saeculo sumus, lingua Hebraea necdum loqui possumus. Quodque sequitur: Jurare quinque civitates per Dominum exercituum, hoc significat, quod etiam hic positi nequaquam daemonum, sed Dei recordemur omnipotentis. De his quinque civitatibus, cum aliarum quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os. et uiderimus quod regiones
quae decem et octo annis caelum
cspicere non poterat eleuaue¬
rimus oculos nostros et dixeri¬
mus ad teleuaui oculos meos qui
habitas incalo Oculbs nostros
et uisus loquitur lingua chana¬
nitidi : Sicircum ciderimus au¬
ies nostras et ccudierimus dñm
loquentem: quihabet aũres
cudiendi audiat: auditus nost
loquitur lingua chananitidi
Ouipotuerit sponso dicere poyte
inodoreunguentorum tuorum
curremus et xp̃ibonus odor sum¬
do mnomni locohuius odoratus
loquȩtur lingua chananitidi:
Gustus quoque in bonam pastem
accipitur eius qui comedit panẽ
decado descendentem: panem ui¬
uum et non mostuum. et cudit
illud: gustate et uidete quã sua¬
uis est dñs ÷ tatim queloquȩ tur
lingua chananitidi: Sed ettac¬
tus spiricadis est: de quo iohannes
apostolus cit: Manus nos troce
palpauerunt de uerbo uitae.
et quiste tangit ihm̃ : itecutdeco
scluator possit dicere: tetigit
mecliquis: Ego enim scio uistut̃

Expanded text:
nostros, et viderimus quod regiones nostros, et viderimus quod regiones quae decem et octo annis coelum aspicere non poterat , elevaverimus oculos nostros et dixerimus, Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis , oculus noster et visus loquitur lingua Chananitide. Si circumciderimus aures nostras, et audierimus Dominum loquentem: Qui habet aures audiendi audiat , auditus noster loquitur lingua Chananitide. Qui potuerit sponso dicere: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus : Et: Christi bonus odor sumus in omni loco , hujus odoratus loquitur lingua Chananitide. Gustus quoque in bonam partem accipitur ejus qui comedit panem de coelo descendentem, panem vivum et non mortuum, et audit illud: Gustate et videte quam suavis est Dominus , statim loquitur lingua Chananitide. Sed et tactus spiritualis est, de quo Joannes Apostolus ait: Manus nostrae palpaverunt de Verbo vitae ; et qui fide tangit Jesum, ita ut de eo Salvator possit dicere: Tetigit me aliquis, ego enim scio virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
cananitidi : et iurtentes perdm̃
exercituum: ciuitas solis uoctbi¬
turuna: Multum prodȩest
manus dñi eleuata siue commota
superaegyptum ut terra iudae
sit eiintimorem : et omnis quu illius
recordatus fuerit tremȩ scat:
In illo tempore quinq ciuittetes
interra aegypti loquentur lin¬
gua canaan quas plerique
nostrorum quinque sensus in¬
tellegunt uisum auditum odo¬
rotum gustum et tacstum
Quando indemus mulierem
ad concupiscendum : uisus noster
loquitur lingua aegyptia:
Quando audimus iudicium san¬
guinis dicente dño: non suscipi¬
es auditionem uanam : duditus
noster loquitur linguaat: iptia
Ouando secundum prophetiam
uiuimus indeliciis et iacemus suꝑ
loquitur lingua aegyptia.
etus loquitur lingua aegyptia:
Dum non audierimus illud quod
cipostolus loquitur bonum est
homini mulierem non tangere
sed e contrario iungamur mere¬
trici tastus nosterloquitur
lingua degyptia: Sinautem
econtrario eleuauerimus oculos

Expanded text:
Chananitide, et jurantes per Dominum Chananitide, et jurantes per Dominum exercituum: civitas solis vocabitur una. Multum prodest manus Domini elevata sive commota super Aegyptum, ut terra Judae sit ei in timorem, et omnis, qui illius recordatus fuerit, pertremiscat. In illo tempore quinque civitates in terra Aegypti loquentur lingua Chanaan, quas plerique nostrorum quinque sensus intelligunt, visum, auditum, odoratum, gustum, et tactum. Quando videmus mulierem ad concupiscendum, 296 visus noster loquitur lingua Aegyptia. Quando audimus judicium sanguinis, dicente Domino: Non suscipies auditionem vanam , auditus noster loquitur lingua Aegyptia. Quando secundum prophetam vivimus in deliciis, et jacemus super loquitur lingua Aegyptia. noster loquitur lingua Aegyptia. Si non audierimus illud, quod Apostolus loquitur: Bonum est homini mulierem non tangere ; sed econtrario jungamur meretrici, tactus noster loquitur lingua Aegyptia. Sin autem econtrario elevaverimus oculos
Abbreviated transcription (Latin):
bit autem commotionem siueela¬
tionem manus dñi perquã suplicia
demonstrentui: quam mouebit et
eleuabit ut percutiet aegyptum:
Tunc terra iuda. scientia scripturr¬
rum. lexet prophetae. euangelia
et apostolorum epistulae eruNt
aegrpto infestiuitatem si uȩ hascog¬
nouerit uel in timorem. si conpara¬
tionem dostrinae Et uerittis eorum
se in tellexerit habuisse mendacium
Omnis quihuius terrae fuerit recor¬
datus. pauebit eopauore quiducit
aduitam: Principium enim sapien¬
tiae timordñi: et hoc non solum in
consummatione mundi: sed inpitce¬
senti quoque tempore accipipossu¬
mus quod ecclesias ticum uirum et
doctrinis caeles tibus eruditum
Omnis bereticus timecet etadre¬
cordationem illius terreatur
timebit autem et pauebit consi¬
lium dñi quod superaegyptum
mundiistius cogiatbit singula
breuiter tracnscurramus utad
reliqua traen setimus
Indieilla erunt quinque ciuittes
in terracegipti loquentes lingua

Expanded text:
bit autem commotionem, sive elabit autem commotionem, sive elationem manus Domini, per quam supplicia demonstrantur, quam movebit et elevabit, ut percutiat Aegyptum. Tunc terra Juda, id est, scientia Scripturarum, lex et prophetae, Evangelia et Apostolorum epistolae, erunt Aegypto in festivitatem, si eas cognoverit: vel in timorem, si comparatione doctrinae et veritatis earum se intellexerit habuisse mendacium. Omnis qui hujus terrae fuerit recordatus, pavebit eo pavore, qui ducit ad vitam: Principium enim sapientiae, timor Domini . Et hoc non solum in consummatione mundi, sed in praesenti quoque tempore accipere possumus; quod Ecclesiasticum virum, et doctrinis coelestibus eruditum, omnis haereticus timeat, et ad recordationem illius terreatur. Timebit autem et pavebit consilium Domini, quod super Aegyptum mundi istius cogitavit. Singula breviter transcurrimus, ut ad reliqua transeamus. In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua
Abbreviated transcription (Latin):
der& : nec clicui uidectur esse
contrarium si in paralrpo¬
menon libro laeta dedamasa
et nunc in iscua tristia prndi
sa nunc prospera nuntientur:
et quomodo estisrł iuxta carnẽ
et ad gentes dicitur. Vos gentes
iuxta carnem quidicimini p̃¬
putium aib ea quae appellatur
in carne circumcisio : sic econ¬
trxrio estisrł iuxta spm et
sunt gentes iuxta spm̃ et in

Expanded text:
deret. Nec alicui videatur esse deret. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedisa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carnem, et ad gentes dicitur: Vos gentes juxta carnem, qui dicimini praeputium ab ea quae appellatur in carne Circumcisio: sic econtrario est Israel juxta spiritum, et sunt gentes juxta spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. cunstamque pracedã
miscrit regida masci. qui cum
pcuuicis uiris uenerat et ds̃prex¬
diderat in manu eorum multi¬
tudinem magnamnimis. eo qđ
pel inquis sent dñm̃ dm̃ patrum
suorum : quodiuxta ãnago¬
gen et futurorum typum:
aicceptabilis inquo scaluatoris
euangelium procedicatum est.
a scenditdamasco gentium ex¬
ercitus in paucis uiris contro
iudam et hierusalem. quipe
lins queraent dñm et omnes eorũ
legis acprophetarum abstule¬
rediuitias. et miserunt regi
dam asciuiris ecdesiasticis et
doctrinae euangelicae quiad
conparationẽ totius mundi ad¬
huc tunc infideles et in toto orbe
dispersorum iudaeorum pauci
erant : Et tamen dñs tracdidit
hieru scdem in manibus eorum
reor et sculum qui postea
pculi exuistite nomen accepit
quia emulator eyoctlegis isse
da mascum et contra credentes
exgentibus pugnare uoluisse
ibique superatum eos secutum
qui inda masco uersabantur
ut inderũr sum hierusalens
iud& eos expugnaturus ascen¬

Expanded text:
fecerit, cunctamque praedam fecerit, cunctamque praedam miserit regi Damasci, qui cum paucis viris venerat, et Deus tradiderat in manu eorum multitudinem magnam nimis, eo quod reliquissent Dominum patrum suorum. Quod juxta anagogen et futurorum typum cacceptabilis, in quo a Salvatore Evangelium praedicatum est, ascendit de Damasco gentium exercitus, in paucis viris, contra Judam et Hierusalem, quae reliquerunt Dominum, et omnes eorum leges ac prophetarum, abstulere divitias, et miserunt regi Damasci, viris ecclesiasticis et doctrinae evangelicae, qui ad comparationem totius mundi adhuc tunc fideles, et in toto orbe dispersorum Judaeorum, pauci erant, et tamen Dominus tradidit Hierusalem manibus eorum, reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, quia aemulator erat Legis, isse Damascum, et contra credentes ex gentibus pugnare voluisse, ibique superatum, eos secutum qui in Damasco versabantur, ut inde rursum Jerusalem Judaeos expugnaturus ascen