comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd̾ uberiꝰ obtigit nõ amiticie laus fuĩt
s fortme sicũt nõ melior pistator ist
s fortunatior tũ in uisceribꝰ capti pistis
Iaspis inuenta ẽ nec uenator fuit melior
qui auoꝑ rp̃ribꝰ sub archea plaga si tamẽ
ua fama ẽ ceruũ torque aurer cirra colłã
cepit in quo ut ꝓhibent uetustissus
lrĩs seͥptũ eras Nemo me capiat ꝙ̃ iulis
cesar libum ẽẽ iussit Aliud agebat a gro¬
la cui sub ianiculo t̾ram molienti septe¬
nos libros grecos ac lanuos Et muue põ¬
pilii regis buscũ casus obtulit Sepeme
uinee fossor rome a diit gẽmaz antiqui
oꝑis aut aurẽ argenteũq mĩnũ manu
tenẽs nunꝙͣ rigido dente ligonis actritũ
sue ut emere suie ut in sculptos heroum
uultꝰ agnoscem hortatꝰ Sexe architet¬
tus dũ funda ͭ ͦ stabili sedem q̃rit uenaui
aiureũ de fossũq sub t̾ram reꝑpit thesauꝵ.¬
Quisꝙͣ ire horũ aduẽticio liero fama sue
artis aut ingenii ꝯsecutꝰ ẽ fortune do¬

Expanded text:
itie laus fuerit sed fortune. Sicut non melior piscator est sed fortunatior, cui in visceribus capti piscis iaspis inventa est, nec venator fuit melior qui avorum temporibus sub arthoa plaga, si tamen vera fama est, cervum torque aureo circa collum cepit, in quo, ut perhibent, vetustissimis literis scriptum erat «Nemo me capiat» quem Iulius Cesar liberum esse iussit. 6 Aliud agebat agricola, cui sub Ianiculo terram molienti septenos libros grecos ac latinos et Nume Pompilii regis bustum casus obtulit; sepe me vinee fossor Rome adiit, gemmam antiqui operis aut aureum argenteumque nummum manu tenens, nonnunquam rigido dente ligonis attritum, sive ut emerem sive ut insculptos heroum vultus agnoscerem hortatus; sepe architectus dum fundamento stabili sedem querit, urnam auream defossumque sub terram repperit thesauquam ne horum adventitio lucro famam sue artis aut ingenii consecutus est? fortune do
Abbreviated transcription (Latin):
sepe doctorũ hõm libros inporrectio¬
res esse ꝙͣ reliquorum ⁊t
Uorussĩ angustimi confessionũ librũ tũ¬
hiis lr̃is ad temisi quẽ correctissimũ
forsan speres ro ꝙ mens fuit sic etũ tͥ ꝑsua¬
sũ scio me plus aliqͥd rẽ ꝙͣ uulgus Idm aurẽ
tibi ꝑsua sor optiniꝰ amor eloquit᷑ Noli sit
frater opinari Noli queso te fallere neq te
ab alio falli siuas si tibi hoc antor mendax
est Si alius ignarus mei ẽ. si tu ix̃e possem
tibi crede̾ nisi amares qd ergo de me michi
crede qui et si me amẽ cũ ignerantiã mram
odi int̾q odiũ ⁊ amorem tp̃rata sũam fre

Expanded text:
m libros incorrectiores esse quam reliquorum. 1 Promissum Augustini Confessionum librum cuhis literis ad te misi, quem correctissimum forsan speres eo quod meus fuerit; sic enim tibi persuasum scio, me plus aliquid esse quam vulgus. Id in aurem tibi persuasor optimus amor eloquitur; noli sic, frater, opinari, noli, queso, te fallere, neque te ab alio falli sinas; si tibi hoc amor dicit, mendax est; si alius, ignarus mei est; si tu ipse, possem tibi credere nisi amares. 2 Quid ergo? de me michi crede, qui etsi me amem, tamen ignorantiam meam odi, interque odium et amorem temperatam se
Abbreviated transcription (Latin):
bñ ꝯcorditꝰ cohĩtant et crede yͥ paucos tłes
iug̾e pot̾as ex om̃ibꝰ scłis ac gentibꝰ licet
ille doctior ille discretior sequor famã o s si
lo qui ausun ec quis deoꝵ qͥs ne hõm non dicã
int̾ tantas yie uidicẽ ꝑtes statuit s ultro
indicare ausinꝰ in offensis auribꝰ audiat.
Qndo tñ ita fert oũmꝰ loqͣr ut tibi uni in
sini stra aurẽ in susurrem quidꝙ idest talue
equidẽ magni ambo aut me amor ⁊ fanuilia¬
ritas fallunt aut om̃i ex ꝑte maior est cicero
O quid dixi quorsũ ue et ꝙͣ pruptũ in locũ
prodii s dixi s ꝓdi atq utinã nõ maiꝰ au¬
dacie ꝙͣ iudicii discmĩe adirrĩ uale ⁊gͣ

Expanded text:
ncorditerque cohabitant et, crede michi, paucos tales iungere poteras ex omnibus seculis ac gentibus, licet ille doctior ille disertior. Sequor famam. O! sed si loqui ausim... At quis deorum quis ve hominum non dicam inter tantas me iudicem partes statuit, sed ultro iudicare ausum inoffensis auribus audiat? 5 Quando tamen ita fert animus, loquar ut tibi uni in sinistram aurem insussurrem quicquid id est. Cum equidem magni ambo, aut me amor et familiaritas fallunt aut omni ex parte maior est Cicero. O! quid dixi quorsum ve et quam preruptum in locum prodii? sed dixi, sed prodii, atque utinam non maius audacie quam iudicii discrime
Abbreviated transcription (Latin):
U̾bis s aliena sũa scrixsi xiũ tibi illius
uiri optinu ⁊ excellentis consiliũ secutꝰ
iubes qͣi meũ nonr̃e tibi in illiꝰ gr̃am as¬
surgẽti aliqua et ut ip̃e ais non pua ex
pte ꝓfuit iude aũt oro ne si parcã uel
arrogantie michi uel iusticie u̾tat᷑ cũ te
pociꝰ illi ꝓ me ignoto hõie iure tuo gr̃as
ag̾e̾ parsit Qd̾ si młtũ noles rep̃hensi¬
onis ꝓprie securꝰ prtitõni tue obsequar.
nempe nũt eidẽ illi de re maxĩa qd̾ rĩ
de hac igit᷑ illi scripsi hortat᷑ ut maĩa
Uetis ac sprctati brmuolen ͣ reu̾tatur
et hac usus arte ut ambos una rademq
claude̾m epła quo scilic inter legendũ
saltem nc̃cio corrigẽt qd si uotiue sut¬
cessiit g̃tũ quidẽ ac magnificũ rxi pu ᵈ ͤ
manꝰ illuc tuas ꝓperet et securior torã
illis tuo et̃ fauore ulta cõpareat ꝑmit¬
intdici ut illam apperias et si qͥd detra

Expanded text:
verbis sed aliena sententia. Scripsi enim tibi illius verbis sed aliena sententia. Scripsi enim tibi illius viri optimi et excellentis consilium secutus, iubes, quasi meum nomen tibi in illius gratiam assurgenti, aliqua et ut ipse ais, non parva ex parte profuerit. Vide autem, oro, ne si paream, vel arrogantie michi vel inscitie vertatur, cum te potius illi, pro me ignoto homine, iure tuo gratias agere par sit; quodsi multum voles, reprehensionis proprie securus petitioni tue obsequar. Nempe nunc eidem illi de re maxima. 4 Quide hac igitur illi scripsi, hortatus ut in amici veteris ac spectati benivolentiam revertatur, et hac usus arte, ut ambos una eademque clauderem epystola, quo scilicet inter legendum saltem necessario coirent. Quod si votive successerit, gratum quiddam ac magnificum reipublice manus illuc tuas properet et securior coram illis tuo etiam favore fulta compareat. Permitinterdixi, ut illam aperias et siquid detrah
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m lunie pressit epła que lete iusa sesi ui¬
uas uoces hẽat nõ negabit ueuit cũ illa
cariuen exinuũ qd miror ⁊ lando u̾m ex ea
caritate que te in meq tibi ꝯsiliat ĩ pͥmis
admoneo ut pͥnsꝙͣ ad alienas ueniat ma¬
indic̃ẽ et abscindasa qd̾ suxflut ũ te tibi
forsan id euto displi scis in arte poetica sey
curarũ tuarũ pondibꝰ fatigato opus auxiͦ
mes dicis facis hũiliter ut reliqua atq in¬
tumã in ingenio meo cuiꝰ ⁊ imploras opẽ
et dilatã doles aliqͥs tuis ydoneꝯtẽxesta¬
tibus portus ẽẽt ꝓst̃o non cur̾em tu diucis
iactari ẜ pero aũt nõ uithrtide uł nep¬
tĩo s in eo cuiꝰ est mare et ip̃e ferit illud
ꝙ ite nr̃e mortalis tumdos fructo et hu-¬
manarũ rerũ ꝑpetius flatibꝰ agitatos
salutifo trident̾ ꝯpescet ua id at t̾mius
Sux et comes labor ac p̃miũ equidẽ qd̾ ad
sũmas status tui attinet satis in exła qͣm
ad te ultimo misi disseruisse uidyor mers

Expanded text:
 que lete visam se, si vivas voces habeat, non negabit. Venit cum illa carmen eximium quod miror et laudo; verum ex ea caritate que te michi meque tibi conciliat, in primis admoneo ut priusquam ad alienas veniat maindicem, abscindasque quod superfluit. Neve tibi forsan idcirco displiceas, scis in Arte poetica scricurarum tuarum ponderibus fatigato, opus auxilio meo dicis, facis humiliter ut reliqua; atque utinam in ingenio meo, cuius et imploras opem et dilatam doles, aliquis tuis ydoneus tempestatibus portus esset: profecto non sinerem te diutius iactari. Spero autem non in Thetide vel Neptquod vite nostre mortalis tumidos fluctus et humanarum rerum perpetuis flatibus agitatos salutifero tridente compescet, via idem ac terminus, dux et comes, labor ac premium. 3 Equidem quod ad summam status tui attinet, satis in epystola quam ad te ultimo misi, disseruisse videor meis
Abbreviated transcription (Latin):
tris nũtus Ambrosiꝰ et ip̃e cõsolatoriũ
edidit uolumẽ nrut᷑ͫ c̾te nonũ ł insolitũ
Ut et ĩnatoꝵ aut fr̃m mortibꝰ hõies ge¬
mant ⁊ sese docti hõies suĩs ĩmemoribꝰ
consolent᷑ filni aũt mr̃is intitã grantꝰ
deplorantis nͥ me fallit memotia ius plꝰ¬
q unũ clarũ inuemies ex ͫ nõ pretatis de¬
fcũ s ne ordine gemitũ cohibente ifleuĩt
augustiꝰ nr̃ amãtissimã genittem q̃ en
t̾ris et pelago secuta om̃s filii uias lacri¬
mis srqͣcibus atq solitis asꝑsit et quem
semel carne peꝑerit milres mẽte ꝑturĩt.
fleuitq tam dulcit᷑̾ ut nũc ẽt põse tot
secula lacͥmas legentiba excutiat ump¬
uerat nõ nisi unũ diẽ fleuit et luctũ qiẽ
sedare cogitando atq anĩ sui molliciem
increpando temptau̾at nec rõne ut ip̃t
menũt nec balnes leuire potu̾at sõp̃nꝰ
extiuxit Id memorãs nec ip̃e stanti

Expanded text:
solatorium edidit volumen; neutrum certe novum aut insolitum, ut et in natorum aut fratrum mortibus homines gemant et se se docti homines suis in meroribus consolentur; filii autem matris interitum graviter deplorantis, nisi me fallit memoria, vix plusquam unum clarum invenies exemplum, non pietatis defectu sed nature ordine gemitum cohibente. 14 Flevit Augustinus noster amantissimam genitricem, que eum terris et pelago secuta, omnes filii vias lacrimis sequacibus atque solicitis aspersit, et quem semel carne pepererat, milies mente parturiit; flevitque tam dulciter ut nunc etiam post tot secula lacrimas legentibus excutiat. Ververat, nonnisi unum diem flevit et luctum quem sedare cogitando atque animi sui mollitiem increpando tentaverat, nec ratione, ut ipse meminit, nec balneo lenire potuerat, somnus extinxit. 15 Id memorans nec ipse s
Abbreviated transcription (Latin):
dabis orałne lugras atq illam si uiuen¬
ex alto licet t̾rene ꝯditõis gͣdu ad suni¬
niũ tulmẽ pate̾ celestis felicitatis asten
de Quid riũ umipliꝰ hit agebat quẽ te
aspice̾ quẽ optare iam poterat nisi forte
ut Rõnũ pontifice te uide̾t u̾m hat oppi¬
uel optant᷑ in t̾ris iam sensim spri tuor
obrepsit Nata riũ demonstnte ꝯptũrt
Ut optantibꝰ ꝯsrq̃ndi sorm sit ꝯseq̃ntis
amttendi formidinẽ inhere sicitaq sr̃
cio nullo meliꝯ tp̃re mr̃em tuã ad supe¬
ros migraturã ꝙͣ dñ supstitẽ te et seli¬
cem lĩqueret duplex parentũ uotũ ⁊ eẽt
p̃tarissimo filio corpio atq aĩ pleni robͭ¬
solida etas status in glia felicitas in ascẽ¬
su. Noli igit᷑ inconsolabilitꝰ illam flere
ne nat᷑e ordinẽ accusare uidearis. Ĩta ne¬
cesse fuit ut uł illa tibi uł tu illi supueni¬
res hoc ultima illa optaua̾t hõc nat᷑e
lege dignũ erat hoc accidit Eolare am̃m

Expanded text:
dabis. Ora, ne lugeas, atque illam si vivendabis. Ora, ne lugeas, atque illam si vivenex alto licet terrene conditionis gradu ad summum culmen celestis felicitatis ascendere. 9 Quid enim amplius hic agebat? quem te aspicere, quem optare iam poterat, nisi forte ut romanum pontificem te videret? Verum hac opivel optantur in terris, iam sensim spei timor obrepserit; natura enim demonstrante compertum est ut optantibus consequendi spem, sic consecutis amittendi formidinem inherere. 10 Sic itaque sentio nullo melius tempore matrem tuam ad superos migraturam, quam dum superstitem te et felicem linqueret, duplex parentum votum, et esset precarissimo filio corporis atque animi plenum robusolida etas, status in gloria, felicitas in ascensu. Noli igitur inconsolabiliter illam flere, ne nature ordinem accusare videaris; ita necesse fuit ut vel illa tibi vel tu illi superviveres; hoc ultimum illa optaverat, hoc nature lege dignum erat, hoc accidit. 11 Solare animum,
Abbreviated transcription (Latin):
amplexa est ip̃a rextautẽ sedula apsa
gressus aibignos tẽtantem trepida iosa
cortataneis colludentẽ anxia ip̃a prten¬
tẽ scolas puerũ sollicita ip̃a redutẽ adole¬
stentẽ leta conspexit sͥ iam unuenis ian
Uir iã sapiens iam doctus iam dec et
hom̃bꝰ acceptus ingens gaudum sibi
mox legittinũ tp̃us anticipante mito
liugonensi rccĩe p̃sul singlaris głia sibi
tandẽ Rõne sedis ꝓbrCardinalis sũma
felicitas et nouissie portuensi e une pene
claritati ruĩ filio nũo et gr̃a cũ p̃cipue tuis
Nitulis tuaq pietate felix młier a deoq
felicitatẽ tnslata nũc in celo ute mortal
suꝑatis casibus tumphat uirũ srcuta si¬
lios x̃gressa illud quoq ꝑactis felictꝰ eui
spaciis pur̃turos. et si quo forsan faste
corꝑeo tardat᷑ nec adhus celũ tenet deuo¬
tis est mag̾ p̃cibus aduuanda ꝙͣ lat̾imis.
hoc illa de tesꝑat hoc iłli graciꝰ doum

Expanded text:
amplexa est, ipsa reptantem sedula, ipsa amplexa est, ipsa reptantem sedula, ipsa gressus ambiguos tentantem trepida, ipsa coetaneis colludentem anxia, ipsa petentem scolas puerum solicita, ipsa reducem adolescentem leta conspexit. 6 Sibi iam iuvenis, iam vir, iam sapiens, iam doctus, iam Deo et hominibus acceptus, ingens gaudium; sibi mox, legitimum tempus anticipante merito, Lugdunensis ecclesie presul, singularis gloria; sibi tandem romane sedis presbiter cardinalis, summa felicitas, et novissime Portuensis epyscopus,claritate cum filiorum numero et gratia, tum precipue tuis titulis tuaque pietate felix mulier, adeoqufelicitatem translata, nunc in celo, vite mortalis superatis casibus, triumphat, virum secuta, filios pregressa illuc quoque, peractis feliciter evi spatiis, perventuros. 8 Et siquo forsan fasce corporeo tardatur nec adhuc celum tenet, devotis est magis precibus adiuvanda quam lacrimis; hoc illa de te sperat, hoc illi gratius donum
Abbreviated transcription (Latin):
Itol tni s brrnes si sobrie si modeste su̾it
uel que adeo cte nõ impbo ut nã tã uiti¬
na nox ad te confestĩ accepto rumore ꝓpe¬
rantẽ qͥd cogitatio illa trax̾it demus unã
nõctes iustissimo dolori dem̃ uretati spaciũ
aliud felix aut iocundũ hũiss in uita ꝙͣq
tetalem filiũ genuit mõ in felicissimam
negabit Cornelia illustris filia afficani¬
fenũa affricani filia grachorũ mat̾ dum
filios açerba morte mactatos cerne̾t ton¬
plorantibꝰ młieribꝯ q̃ aderant et illã mifr¬
rã idẽtidr̃ fem̃ea uocifãtiõe iactantibus
Ego u̾o nunꝙͣ me inqͥt misam fatebor
que tles filior geniu qd̾ si dixit illa filiis
extinctis qͥd te uino ⁊ incolumi dice̾ potuit
m̃r tua ip̃a te aluo g̾uida usq in decinũ
mensẽ cũ fastidio at labore gestauit hosa
tũgandio as labore pepit. ip̃a m m̃s po¬
sito sõnum blando nmure suasit ia molli
fastia obuolutũ uagientẽq dulce onus

Expanded text:
ita tamen si breves si sobrie si modeste fuerint; ita tamen si breves si sobrie si modeste fuerint; usqueadeo certe non improbo ut non tam vicina nox ad te confestim accepto rumore properantem, quam cogitatio illa retraxerit: demus unam noctem iustissimo dolori, demus pietati spatium, aliud felix aut iocundum habuisset in vita quam quod te talem filium genuit, nemo michi felicissimam negabit. Cornelia, illustris femina, Africani filia, Gracchorum mater, dum filios acerba morte mactatos cerneret, complorantibus mulieribus que aderant et illam miseram identidem feminea vociferatione iactantibus: «Ego vero nunquam me» inquit, «miseram fatebor, que tales filios genui». 5 Quod si dixit illa filiis suis extinctis, quid te vivo et incolumi dicere potuit mater tua? ipsa te alvo gravida usque in decimum mensem cum fastidio ac labore gestavit, ipsa cum gaudio ac dolore peperit, ipsa in cunis posito somnum blando murmure suasit, ipsa molli fascia obvolutum vagientemque, dulce honus,
Abbreviated transcription (Latin):
nii mei urbitrũ et benignũ
semꝑ int̾pretẽ hũi cui p̃t̾ea
fidem mnrã notissimã esse non dubito
stilum studiosiꝰ ꝯmendare si nequrã
breuitate tp̃ris arctatus nõ in magno¬
pe curabo aĩmꝰ ip̃e meꝰ tecũ silrntio
et̃ loqui sol E ꝑo te illũ intelligi᷑ et ꝑ¬
suasim tibi te mesto metũ illã esse nõ
posse Accedit ꝙ om̃e fere missiarũ genus
exptus fidentior ad calomũ uel festinꝰ uemo
rit incogiita hidoctũ nata fortuma taliũ doc¬
tã fetit hoc unũ non dolori meo deerat ẜ
stilo ut filio in mr̃is obitu cõsolator existere
ea in fateor usq in pñte diem luctuose ma¬
t̾re ꝑs intẽtata ꝓmansiat id riũ mulli eoꝵ
quos amor ut reue̾or necium hactenꝯ fuerat
obsequii genꝰ nisi in uuluꝰ illud pͥma s ado
pater andiu heri cũ iam aduespastet ru¬
moerm mestũ at flebilr andiuu merorẽ
tuũ et testes pietatis exinuie lacrimas
qoinõ mõ non imꝓbo s ualde ut̃ prebõ

Expanded text:
nii mei arbitrum et benignum semper interpretem habui, cui preterea fidem meam notissimam esse non dubito, stilum studiosius commendare, si nequeam brevitate temporis arctatus, non magnopere curabo; animus ipse meus tecum silentio etiam loqui solet; spero te illum intelligere et persuasum tibi, te mesto, letum illum esse non posse. Accedit quod omne fere miseriarum genus expertus, fidentior ad calamum vel festinus veniurrit incognita; indoctum natura, fortuna talium doctum fecit. Hoc unum non dolori meo deerat sed stilo, ut filio in matris obitu consolator existerem; ea michi, fateor, usque in presentem diem luctuose materie pars intentata permanserat; id enim nulli eorum quos amo aut veneror, necessarium hactenus fuerat obsequii gepater, audivi heri, cum iam advesperasceret, rumorem mestum ac flebilem; audivi merorem tuum et testes pietatis eximie, lacrimas, quas non modo non improbo sed valde etiam probo,
Abbreviated transcription (Latin):
luxtatẽ meror tibi añ tp̃us eripem unã
tibi ꝯ sulto noctem tribiũ que cũ auxilio
dextre extelsi lacinas tuas absteret
quas ur dixi nõ mõ non arguo se enã
exigit tempus non hẽo metuẽs ne forte
scda tibi nox in lacͥiuis ducat᷑ ut festiãte
eple finẽ facĩã oro ĩ nictissimũ am tuũ ut
ip̃e sibi pro uiribꝰ oprm ferat ⁊ appetitũ
Flendi qui ꝙͣ sit uehemens ex mistii uirili
tatõr reiciat sul et illũ oro qui yro xct̃is
nr̃is moriens de cruce mestissimã ꝯsolaba
ꝯsolet᷑ anim̃on .ii. Idus maias.
¶ Ad Ramaldum ueronensem uoetã
Lõmendatio adolescẽtis discedendi
gra ad se missi

Expanded text:
luptatem meror — tibi ante tempus eriperem; unam tibi consulto noctem tribui que cum auxilio dextere Excelsi lacrimas tuas abstergeret, quas, ut dixi, non modo non arguo sed etiam exigit, tempus non habeo, metuens ne forte secunda tibi nox in lacrimis ducatur, ut festinate epystole finem faciam, oro invictissimum animum tuum ut ipse sibi pro viribus opem ferat et appetitum flendi, qui quam sit vehemens ex me scio, virili meditatione reiciat; simul et Illum oro qui pro peccatis nostris moriens de cruce mestissimam solabatuconsoletur. Avinione, II Idus Maias. 2 Ad Rainaldum Veronensem poetam, commendatio adolescentis discendi gratia ad se missi
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis arma collige et ꝓstratũ ac iacen¬
tem am̃ attollere posse cexi lr̃as infeli¬
cissimi rumoris ꝙ̃ prius ab egregio uiro
paganno mediolauensi quĩ hant urbẽ
regit dolent̾ narrante mestus andierã
poposti et ostensas nõ sine lacͥis legi
penitꝰ c̾tum legebatut ab uebe ueti
fama surrex̾at mox ꝑlata florentiã
et ꝑ quorũdam religiosoꝵ lr̃as appẽninũ
tnsgressa bonomã pͥmo Inde ad nos sꝑ
Ut fit crescendo ac uariando puenerat In
re igit᷑. dubia quia nat᷑a hoc h ut que
audita displicent uix totis p̃cordiis admᵗ¬
tant᷑ malui michi int̾im feliciora ꝓmiitte̾
Sic ergo mens ad melioris spri dulcedĩe
rec̾rebat ea tñ mͤuauida est Et uelut sõx¬
mantis missi sugitiua felicitas erat quid¬

Expanded text:
rationis arma colligere et prostratum ac iacenrationis arma colligere et prostratum ac iacentem animum attollere posse cepi, literas infelicissimi rumoris, quem prius ab egregio viro Paganino Mediolanensi, qui hanc urbem regit, dolenter narrante mestus audieram, poposci, et ostensas non sine lacrimis legi. penitus certum legebatur. Ab Urbeveteri fama surrexerat; mox perlata Florentiam, et per quorundam religiosorum literas Apenninum transgressa, Bononiam primo, inde ad nos, semper ut fit, crescendo ac variando pervenerat. In re igitur dubia — quia natura hoc habet, ut audita que displicent, vix totis precordiis admittantur — malui michi interim feliciora promittere; sic egra mens ad melioris spei dulcedinem recurrebat: ea tamen evanida et velut somniantis miseri fugitiva felicitas erat
Abbreviated transcription (Latin):
tum mortibus
A tebor ingenue et si riũ soluendo
nõ sim bone fidei debitor sũ fatebor
me tibi omia debere ingeniũs et corpus¬
culum hoc quod ꝑrgrimis inhĩto et si qͥd
ext̾norũ obtigit bonorũ neq enĩ ninus
aula tua aĩo meo ꝯtulit ꝙͣ corꝑi ꝙͣ fortu¬
nis sub te mitritus a inuẽtute mea sub
te auctus atq eruditus sum ꝙͣtũ uł int̾tur¬
rendũ casuũ maliguitas ul ingeni me¬
dio tritas passa est ut ex nui̾to tenear
et hũt calamũ et hauc dext̾am. et hot qͣr¬
tulũtũq est añ lumen ad anĩ tui solamẽ
refrigeriũq reuertẽ sd me in aliis na¬
lis nr̃is ꝓ uiribus obseruasse memini
nec tu reor oblitus es in hoc uero tam
Fui tamq int̾ctabili ⁊ simesco uuluere
quod nõb nondũ fletibꝰ nr̃is faciata mors
intulit quid agem qͥd loq̃rer ul oĩo quid
histe̾m non ĩueni Corrui misei ad pͥmã
rei famã et uelut rexentino fulminis
fragore dirigui deñ ubi pͥmũ sparsa

Expanded text:
tum mortibus. 1 Fatebor ingenue — etsi enim solvendo non sim, bone fidei debitor sum —, fatebor me tibi omnia debere, ingenium scilicet et corpusculum hoc quod peregrinus inhabito, et siquid externorum obtigit bonorum. 2 Neque enim minus aula tua animo meo contulit quam corpori, quam fortunis; sub te nutritus a iuventute mea, sub te auctus atque eruditus sum, quantum vel intercurrentium casuum malignitas vel ingenii mediocritas passa est; ut ex merito tenear et hunc calamum et hanc dexteram et hoc, quantulumcunque est, animi lumen ad animi tui solamen refrigeriumque convertere. Id me in aliis malis nostris pro viribus observasse memini, nec tu, reor, oblitus es. 3 In hoc vero tam gravi tamque intractabili et funesto vulnere, quod nobis nondum fletibus nostris satiata mors intulit, quid agerem, quid loquerer, vel omnino quid hiscerem, non inveni. Corrui miser ad primam rei famam, et velut repentino fulminis fragore dirigui; deinde, ubi primum sparsa
Abbreviated transcription (Latin):
rent unde illud regale dedecus uidemus
plebem doctã regesq asinos coronatos
licet Sic enĩ eos uocat rõui imperatoris
exla quedã ad francoꝵ regẽ Tu ergo hac
etate uirmaxĩe. et cui ad regnũ nichil ũt᷑
regiũ nomen desit e duabus pͥncipũ sinis
cui potissimũ te applices ignoro s meliora
omĩa de tespero Itaq ne in longũ exeam
breue carmẽ qd̾ ex tp̃re nuꝑ occrit inter
labores illos de quibꝰ tibi admodũ famili¬

Expanded text:
rent; unde illud regale dedecus videmus, rent; unde illud regale dedecus videmus, plebem doctam, regesque asinos, coronatos licet; sic enim eos vocat romani imperatoris epystola quedam ad Francorum regem. 13 Tu ergo, hac etate vir maxime et cui ad regnum nichil preter regium nomen desit, e duabus principum sententiis cui potissimum te applices, ignoro; sed meliora omnia de te spero. Itaque, ne in longum exeam, breve carmen, quod ex tempore nuper occurrit inter arbores illas de quibus tibi admodu
Abbreviated transcription (Latin):
quide agresti duricie qui et si non ualde
lrĩs delectet᷑ clarũ saltẽ non cupiat nomẽ
qd̵ ꝓfecto sicut sine u̾tute non q̃rit᷑ sic sine
lrĩs nõ seruatur fluxa ẽ hõn memoria
picture labiles caduce statux Int̾qz mor¬
talium ĩuenta nichil lrĩs stabiliꝰ quisqͥs
illa no metuit oꝑtet ut diligat omñoq
uii est illud elaudiani Gaudet xiũ u̾tus
sibi testes iũgere musas Carmẽ auiãt
quisquis d carmĩe digna facit ñc uero
qui nichil uisi satirito carmĩe dignũ ge¬
rũt quas metuut lr̃as oderũt Itaq cum
licimo senciũt oñs nemo cũ marione cũ
aliis dicã. et qua nulla turpior desidia un¬
ꝙ fuit Id qd p̃ciosissimũ hẽbant sbripi
sibi plebeios om̃s passi eo sensim ꝑuene᷑
Ut iam int̾ diuicias suas guissima p̃mãt᷑
lictũ sibi a ꝓauis thesaurũ iextimabile
precerũt inq ip̃am aui regĩã ꝑmiserãt
alienigenas ingredi. qͥ eos non purpureis
s sidereis uestibus spoliatos inde depelle¬

Expanded text:
us agresti duritie, qui etsi non valde literis delectetur, clarum saltem non cupiat nomen, quod profecto, sicut sine virtute non queritur, sic sine literis non servatur? Fluxa est hominum memoria, picture labiles, caduce statue, interque mortalium inventa nichil literis stabilius; quisquis illas non metuit, oportet ut diligat, omninoque verum est illud Claudiani: Gaudet enim virtus sibi testes iungere Musas; Carmen amat quisquis carmine digna facit. 11 Nostri vero, qui nichil nisi satyrico carmine dignum gerunt, quas metuunt literas, oderunt. Itaque cum Licinio sentiunt omnes, nemo cum Mario, ne cum aliis dicam; et — qua nulla turpior desidia unquam fuit — id quod preciosissimum habebant, subripi sibi per plebeios homines passi, eo sensim pervenere, ut iam inter divitias suas gravissima premantur lictum sibi a proavis thesaurum inextimabilem proiecerunt, inque ipsam animi regiam permiserunt alienigenas ingredi, qui eos, non purpureis sed sidereis vestibus spoliatos, inde depelle
Abbreviated transcription (Latin):
grauis ⁊ ꝑiculosa mat̾ia est uirũ poten¬
tem u̾bis offende̾ nec ad offensionẽ lou¬
go tp̃re sermone opus Wuisquis male
uinit mda ledit᷑ u̾itate mortui aũt se¬
curius rep̾hrudint᷑ nulli gͣuis est ꝑcussꝰ
achilles ut ait satiricꝰ Itaq hostes lit¬
t̾arũ reges nr̃i tp̃ris nõ noĩare osilum
est Non est riũ tutũ in rũ scribe̾ qui p̃t

Expanded text:
gravis et periculosa materia est, vivum potentem verbis offendere; nec ad offensionem longo sermone opus est: quisquis male vivit, nuda leditur veritate. Mortui autem securius reprehenduntur; nulli gravis est percussus Achilles, ut ait Satyricus. 7 Itaque hostes literarum reges nostri temporis, non nominare consilium est; “non est enim” tutum “in eum
Abbreviated transcription (Latin):
sis adrianũ credimꝰ cuiꝰ intentio tam
uehemens fuit ut ne uicina quid̾ morte
letenscẽt prorsus mirũ dictu sub extͣ¬
mũ inte sp̃m de ar̃e discessu u̾siculos edi¬
dit quos in sererẽ insi qr uł tibi uł tuo¬
rũ alicui notos ẽẽ ꝯfido Cuid marcam
autoniũ loquar qui cũ nõ mubitõe sed
sed mi̾tis ad imꝑiũ ascendisset uetus

Expanded text:
sis Hadrianum credimus, cuius intentio tam sis Hadrianum credimus, cuius intentio tam vehemens fuit, ut ne vicina quidem morte lentesceret? prorsus, mirum dictu, sub extremum vite spiritum de anime discessu versiculos edidit, quos insererem nisi quia vel tibi vel tuorum alicui notos esse confido. 5 Quid Marcum Antoninum loquar, qui cum non ambitione sed meritis ad imperium ascendisset, vetus
Abbreviated transcription (Latin):
sune ꝙ lr̃arum ip̃arum ultima ꝑs ibet
diligencie mẽe cura non dexrit eoq prõ¬
pnius enitar quo plus deltatigins labor
afferet. Dum hortulanus herbis ⁊ arbo¬
ribus ego uerbis ⁊ carmũbus intũbã
ĩnitante riui nimure qui q̃rulus fugit
⁊ dextera lrnaq ꝓminentẽ ponifam
siluã secat cuiꝰ studii pͥmitras iam nũt
degustabis et si fortasse nm altissimis
inrentũ curis ista non tangant ut tẽpũ
mos ẽ d̾cio tñ illos tam magnos rerũ
dños inliũ ⁊ angustũ cesares sexe a rei¬
pubͤ negociis bellorũq laboribus in
ña tnquillitate ocii quenisse ⁊ rigentes
gladis dexteras ab hostibꝰ feriendis
d sillabas mĩandas at uoces aduersis
agnãbus intonare interdũq tubarum
clangorẽ ⁊ militarẽ strepitũ exandiri
solitas et pyerii modulanũs dulcedinẽ
tnstulisse Neronẽ tusro ne preclarũ
studiũ glorio saq noĩa illiꝰ monstri cõ¬
memoratõe ꝯma tulẽ Quarũ deditũ nuui¬

Expanded text:
erarum ipsarum ultima pars iubet, diligentie mee cura non deerit, eoque promptius enitar quo plus delectationis labor afferet: dum ortulanus herbis et arboribus, ego verbis et carminibus incumbam, invitante rivi murmure, qui querulus fugit et dextra levaque prominentem pomiferam silvam secat; cuius studii primitias iam nunc degustabis. 3 Etsi fortasse animum altissimis intentum curis ista non tangant, ut temporum mos est, scio tamen illos tam magnos rerum dominos, Iulium et Augustum Cesares, sepe a reipublice negotiis bellorumque laboribus in nostri tranquillitate otii quievisse, et rigentes gladiis dexteras ab hostibus feriendis ad syllabas numerandas, ac voces adversis agminibus intonare interque tubarum clangorem et militarem strepitum exaudiri solitas, ad Pyerii modulaminis dulcedinem transtulisse. 4 Neronem transeo, ne preclarum studium gloriosaque nomina illius monstri commemoratione commaculem. Quam deditum Mu
Abbreviated transcription (Latin):
Demqz qd sepe dixisse memor sũ et dicen¬
Dũ sepius existimo alte loco situs es uñ
aspectũ ⁊ iudicia smonesqz hõm effuge
non potes quo accuracio tibi decoris ac fa¬
me scudiũ esse deb Iut̾ multas quidẽ in¬
uirias unũ hoc de te bñ meruit fortuna
magnã landis obtulit matiam. hñt qui
nobiscũ uiuũt hẽbunt qui nascẽtur pꝯea

Expanded text:
t. 22 Denique, quod sepe dixisse memor sum et dicent. 22 Denique, quod sepe dixisse memor sum et dicendum sepius existimo, alto loco situs es, unde aspectum et iudicia sermonesque hominum effugere non potes; quo accuratius tibi decoris ac fame studium esse debet. Inter multas quidem iniurias, unum hoc bene de te meruit fortuna: magnam laudis obtulit materiam; habent qui nobiscum vivunt, habebunt qui nascentur postea,
Abbreviated transcription (Latin):
fortunatissimꝰ quos etas nr̃a hũit si
aliꝙͣto cicius abusset Cetum sollicitudo
ac metus nõ inisi exprctãtis anum esse
solet Qui iam suũ recepit in tuto est
buet int̾ semles angustras quibꝰ rum
sub inte finẽ ferox implicnt fortuna.
et unde illum explicare nõ nisi uł ꝓp̾a
eiĩ que remedia uident᷑ stimłe sunt nõ
benũt sed acerbant mors nec lacins¬
ꝑibilis et menitabilis mali huiꝰ uicto¬
ria sola est płibus age̾m nisi scirẽ ꝙ crep¬
tus ex sui merore anims loquaci ꝯsolatõe
non eget deiectũ u̾o̾ et ꝓprie nobilitatis ob¬
litũ u̾ba non erigunt/ ꝑge mõ qua cepisti.
et bona fide qd monstras extius intus
age/ ne forte sub tͣnquilla fronte turbida
nent lateat qd̾ ꝑiculosissimũ młtis fuit
dũ dissilatis ulceribus in pblico urlut ben
in cubilibꝰ suis mesti latenti merore ta¬
buerũt. Parũ saui caxitis et in ꝑniciẽ
ꝓpriã laborantis est ista calliditas. Egre¬
tudinẽ ꝓfiteri et palam flere searis est

Expanded text:
fortunatissimus quos nostra etas habuit, si aliquanto citius abiisset. Ceterum solicitudo ac metus nonnisi expectantis animi esse solet; qui iam suum recepit, in tuto estbuet inter seniles angustias, quibus eum sub vite finem ferox implicuit fortuna, et unde illum explicare nonnisi vel proprenim que remedia videntur, stimuli sunt: non leniunt, sed acerbant. Mors nec lacperabilis et inevitabilis mali huius victoria sola est. 21 Pluribus agerem, nisi scirem quod erectus et sui memor animus loquaci consolatore non eget, deiectum vero et proprie nobilitatis oblitum verba non erigunt. Perge modo qua cepisti, et bona fide quod monstras exterius, intus age, ne forte sub tranquilla fronte turbida mens lateat, quod periculosissimum multis fuit, dum dissimulatis ulceribus, in publico velut leti, in cubilibus suis mesti, latenti merore tabuerunt. Parum sani capitis et in perniciem propriam laborantis est ista calliditas; egritudinem profiteri et palam flere securius es
Abbreviated transcription (Latin):
nõminꝙͣ et decipi dulce est Et ane car
miratõe ꝯtentũ nisi obstitiss ingemii
tui m̾itũ in tanta pñsi uulgaris ignorã¬
cie nube radiantis Accipies igit᷑ srorsũ
et quabecũq est boni ꝯsules carniẽ bre¬
ne qd̾ in lacͥmosa mat̾ia occupato nũt
aĩo uix extorsi nõ tam ut id responsũ

Expanded text:
nonnunquam et decipi dulce est. 4 Sane carmnonnunquam et decipi dulce est. 4 Sane carmmiratione contentum, nisi obstitisset ingenii tui meritum in tanta presertim vulgaris ignorantie nube radiantis. Accipies igitur seorsum et qualecunque est, boni consules carmen breve, quod in lacrimosa materia occupato nunc animo vi
Abbreviated transcription (Latin):
Olum seu solis comitatũ curis
biu tñ int̾ legendũ fateor quia u̾o non
cissimi testimoniũ secuta in eã narratõ
nem uenat minꝰ attulit nregocii Illis
eĩ om̃ibus que nl dc̃a sunt uł in randem
siñam dici pũt. eũdisse suffecit solere
amantũ ceca eẽ indicia huic et apud flac¬
cũ Balbinꝰ agne polipo delcatur. Et
apud uulgus amatoria fabella est eius
qͥ mouecłe młieris amore correptus a
missus et post aliquot annos amore de¬
posito in prĩam reu̾sus forte illi quam
uehement̾ amau̾at obinꝰ ac repente
tristi ꝯcitus syectacło q̃sunt quonã illa
cãu oculũ amisisset nũme inquit illa
otulã amisi s tu ocłos mnuenisti Grauit᷑
In reliqͥs igit᷑ deniceps si quid in fider
est sibi nõn ut dodonro Iou ul delphico
apollim s ut uiro unice u̾idico adhibe
aures animũqz quocieur ad me quem
pat̾re qmiat eius melliflius ⁊ suanis
simno descẽd̾it parcius crede insi forte
qd̾ nescio an in sapientẽ cadat errare

Expanded text:
olum seu solis comitatum curis bui tamen inter legendum, fateor. Quia vero non cii mei testienerat, minus attulit negotii. 2 Illud enim, omnibus que vel dicta sunt vel in eandem sententiam dici possunt, respondisse suffecerit: solere amantum ceca esse iudicia. Hinc et apud Flaccum Balbinus Agne polipo delectatur, et apud vulgus amatoria fabella est eius qui monocule mulieris amore correptus, amissus, et post aliquot annos amore deposito in patriam reversus, forte illi quam vehementer amaverat, obvius ac repente tristi concitus spectaculo, quesivit quonam illa casu oculum amisisset. ‘Minime’ inquit illa, ‘oculum amisi, sed tu oculos invenisti’. Graviter In reliquis igitur deinceps, siquid michi fidei est, sibi non ut dodoneo Iovi vel delphico Apollini, sed ut viro unice veridico adhibe aures animumque. Quotiens ad me, quem paterne amat, eius mellifluus et suavis sermo descenderit, parcius crede, nisi forte — quod nescio an in sapientem cadat — errare
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimũ quo plus senuit eo minq ne¬
tuendã ẽe fortunã qd̾ potuit fecit breui
hõre ⁊ fr̃es tibi et nepotes ac ꝓpniquos
abstulit florentissimũq ꝓfapiam rede
Unꝙͣ intolłandũ fuit sic nichil deĩceps
intempestinũ accidet mortalis eni metas

Expanded text:
verissimum est: quo plus seviit, eo minus meverissimum est: quo plus seviit, eo minus metuendam esse fortunam. Quod potuit, fecit; brevi tempore et fratres tibi et nepotes et propinquos abstulit, florentissimamque prosapiam redegunquam intolerandum fuit, sic nil deinceps intempestivum accidet: mortalis evi
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ꝯsolatoriis epłis ad te feci. et q̃tunꝯ
possem studio ꝯqrẽ nota sunt tibi Non
demisse neq muliebritꝰ agam non enĩ
uel fennãm alloquor uł puns uł unũ alip̃
e plebe młtuola sz mrũ fortez et natũa
semꝑ excelsũ nũc ut spero fortiorẽ soli¬
to et ip̃is talamitatibꝰ alnorẽ uirum
crebris signatũ fortuue uulueribꝰ Sura¬
toq iam u̾tutis callo muras illius ⁊ p̃lia
ꝯtempnentẽ non itaq delimuẽta blã¬
diciarũ asꝑitatibꝰ tantis int̾serã neq
ingeram spem nepotũ ꝙͣuis et illa deo
casus nr̃os missante nõ desit, Trip̃m tibe
oñdam orabo luctus tuos ꝯmiare/ iact̃as
extimare desine in ea q̃ restant liũa iã
tersa ꝯn̾te Circũspice familre tus stati
Calũnensiũ domus solito pantiores heãt
colĩmas/ Quid ad rem nõ fundamentũ
stabile solidũq ꝑmaneat unus erat iu¬
lius cesar / frẽm non hũit nec filios. et

Expanded text:
aliis consolatoriis epystolis ad te feci, et quecunque aliis consolatoriis epystolis ad te feci, et quecunque possem studio conquirere, nota sunt tibi. Non demisse neque muliebriter agam; non enim vel feminam alloquor vel puerum vel unum aliquem e plebe multivola, sed virum fortem et natura semper excelsum, nunc, ut spero, fortiorem solito et ipsis calamitatibus altiorem, virum crebris signatum fortune vulneribus, duratoque iam virtutis callo, minas illius et prelia contemnentem. 16 Non itaque delinimenta blanditiarum asperitatibus tantis interseram, neque ingeram spem nepotum, quamvis et illa, Deo casus nostros miserante, non desit; te ipsum tibi ostendam. Orabo: luctus tuos numerare, iacturas extimare desine; in ea que restant, lumina iam tersa converte. Circumspice familie tue statum: Columnensium domus solito pauciores habeat columnas, quid ad rem? modo fundamentum stabile solidumque permaneat. Unus erat Iulius Cesar, fratrem non habuit nec filios, et
Abbreviated transcription (Latin):
multi ꝑ tumidũ equor in tolumes ĩ fancibꝰ
pornis et in littore ꝑierũt postremo ꝙͣ
gͣue iugũ suꝑ filios adam nõ in suꝑ colła
boum alt̾ius ac diebus s prsus oĩbus
nulla est ĩnunitas nulla quies a die
exitus de uentre mr̃is eoꝵ ut scriptũ est¬
Usat in diem sepulture ac reditus in inr̃em
forma non diuicie non ingemũ nõ facuu¬
Dia non uires excutiũt nõ arma nõ satel¬
lites/ non añui nõ demq legiones ⁊ clas¬
ses et ex̾citus s paciẽtia longanimitas
constãtia Cogitandũ ꝙ non liceat fortũe.
in eos dico qui caduca ⁊ fugatia ista com¬
i plexi sese illiꝯ imꝑio sbmissunt Reliquos
eiũ temptat quid̾ urget ⁊ uellicat s nõ
stunt renocanda sub ocłis om̃is eui exẽpła.
quas seu p̃potentiũ opes ppłoꝵ effuderit.
seu suꝑ illustriũ regũ regna calceu̾it sru
ꝙ usꝙ ab origine iuctati furibũda reliq̃¬
rit/ non uacat historias euolue̾/ quod in

Expanded text:
ulti per tumidum equor incolumes, in faucibus portus et in litore perierunt; postremo quam “grave iugum super filios Adam”, non ut super colla boum alternis horis ac diebus, sed prorsus omnibus. Nulla est immunitas, nulla quies, “a die exitus de ventre matris eorum”, ut scriptum estue in diem sepulture” ac reditus “in matremforma, non divitie, non ingenium, non facundia, non vires excutiunt; non arma, non satellites, non amici, non denique legiones et classes et exercitus; sed patientia longanimitas constantia. 14 Cogitandum quid non liceat fortune, in eos, dico, qui caduca et fugacia ista complexi, se se illius imperio submiserunt; reliquos enim tentat quidem urget et vellicat, sed non sternit. Revocanda sub oculis omnis evi exempla, quas seu prepotentium populorum opes effuderit, seu superillustrium regum regna calcaverit, seu quid usquam ab origine mundi intactum furibunda reliquerit. 15 Non vacat historias evolvere quod in
Abbreviated transcription (Latin):
uolis ne quitꝙͣ temptarẽ smũculis pu¬
dor et dolor et reuentia uetuerãt Id ab
illo celesti artifice factũ uidens, cui tñ pro
aliis multis tñ pro hoc p̃cipue gr̃as age̾
dignũ est / ꝙ tibi tot rerũ bellis ex̾cito
fortitudinẽ tribuit et ꝯstanciã exẽpla¬
rem / It̾aq decus meũ et iã qͣi sola sper
mer ⁊ mltorũ anch ora ꝯposito tandem
statu fatigati pectoris et sedatis ĩbribꝰ
lacͥmarũ qui ubi uehemẽtiꝰ ingruerint
serenitatẽ mẽtis offuscant ⁊ ꝯspectum
sultibꝰ occurrendũ Respiciendũ sobrie
ad nat̾e nr̃e uolentas ac suꝑbas leges.
quid sumꝰ ubi suma ꝙͣ diu ul hoc ip̃m uel
hic futuri sumꝰ uñ fimẽ soluimꝰ quem
petimꝰ portũ quos int̾ stopulos naui¬
gamꝰ ꝙtum maris ĩmensi sinis ꝙͣtulũ¬

Expanded text:
volis nequicquam tentare sermunculis puvolis nequicquam tentare sermunculis pudor et dolor et reverentia vetuerant, id ab illo celesti artifice factum videns, cui cum pro aliis multis tum pro hoc precipue gratias agere dignum est, quod tibi, tot rerum bellis exercito, fortitudinem tribuit et constantiam exemplarem. 11 Itaque, decus meum et iam quasi sola spei mee et multorum anchora, composito tandem statu fatigati pectoris et sedatis imbribus lacrimarum, qui ubi vehementius ingruerint, serenitatem mentis offuscant et conspectsultibus occurrendum? 12 Respiciendum sobrie ad nature nostre violentas ac superbas leges: quid sumus, ubi sumus, quandiu vel hoc ipsum vel hic futuri sumus, unde funem solvimus, quem petimus portum, quos inter scopulos navigamus, quantum maris emensi sumus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
spem orsa succede̾nt possem tria ul .iiiiͦ
trarũ ostentare pͥmordia diuerso iͣctare
modisq fere onũbus quibo pro uarisͭͤ
rerũ gͣnde mẽtis affc̃us ꝯceptꝰq pturio
Bane ꝙͣtũ mͥ illa placu̾int ꝯditor idẽ et
castigator calamo tͣnsũso littarũ unluere
indicat hiis ergo difficultatibꝰ implicitꝰ
ꝯsolatori optims solandũ fimendũq com¬
mittẽ hec ꝓ excufatõe silencii mei dix̾m
Et nũc ꝙ te post tm̃ tempus alloquor nõ
mutati ꝓpositi s insꝑati gandii qd̾ pecto¬
ri meo imꝑ obstinacio dolenti et qui mise¬
ris mos est merorẽ ꝓpriũ amãti eiusdem
socͣtis recentiores ĩuexerũt lr̃e quibus
amĩ tui inter tot fortune ĩpetus incõcussã
magnitudinẽ emuitientiãq ꝑdidici. et qͥ
dolorem meũ tacito tuleram supadurmẽs
gaudiũ ferre nõ potui, quo miꝰ pias sił
in lacͥias et in uerba ꝓruꝑem qd̵ me fri¬

Expanded text:
spem orsa succederent. 8 Possem tria vel quattuor spem orsa succederent. 8 Possem tria vel quattuor literarum ostentare primordia, diverso charactere modisque fere omnibus quibus pro varietate rerum gravide mentis affectus conceptusque parturio; sane quantum michi illa placuerint, conditor idem et castigator calamus transverso liturarum vulnere indicat. His ego difficultatibus implicitus, isto consolatori optimo solandum finiendumque committere. 9 Hec pro excusatione silentii mei dixerim. Et nunc quod te post tantum tempus alloquor, non mutati propositi sed insperati gaudii est, quod pectori meo nuper obstinatius dolenti et — qui miseris mos est — merorem proprium amanti, eiusdem Socratis recentiores invexerunt litere, quibus animi tui, inter tot fortune impetus, inconcussam magnitudinem eminentiamque perdidici; 10 et qui dolorem meum tacitus tuleram, superadveniens gaudium ferre non potui, quominus pias simul in lacrimas et in verba prorumperem, quod me fri
Abbreviated transcription (Latin):
spes illa decresc̾e̾t nichil iñ pͥus plane cõ¬
ꝑtum scini ꝙͣ ad me socͣtis nr̃i lacͥiabłes
lr̃e ꝑuenirent, Ita mirũ tiberinas erũp¬
nas ex alio orbe inͥ rodanus nũciauit
Ille u̾o inͥ lr̃e ancipitis spei r̾fugiũ p̃cluse¬
runt. quo effectũ est ut id moditũ intel¬
lectus unde nonnũꝙͣ anĩ medelam michi
atq aliis elicui flrtus et questuũ pondꝰ
oppͥnẽt Non cessi tñ nec cessaui quotrẽs
assurge isus scribe̾ aliqͥd uolui queciens
nii abstersi et in intimas memorie mẽe
cellulas mestus scrutator intron deniq
omĩa feci incassum tñ uenerũt ad manus
meas exle quedã qͣs uisitante nos sepuis
fortuna ꝑ hos ãnos utroq stilo ad te mi-¬
seram / In quibꝰ nicħ om̃io meis ne dicã
tus anguoribus nõ solũ curandis s etiã
lruandis satis efficax nsũ est ⁊ pudebat
totiens uulgata reperẽ/ noua aũt cudere
ex hausto pͥmis ingenio noñ ualebã ordiri
tñ et temptare non destiti si forte supra

Expanded text:
es illa deresceret, nichil tamen prius plane compertum scivi, quam ad me Socratis nostri lacrimabiles litere pervenirent. Ita mirum! tyberinas erumnas ex alio orbe michi Rodanus nuntiavit; ille vero michi litere ancipitis spei refugium precluserunt, quo effectum est ut id modicum intellectus, unde nonnunquam animi medelam michi atque aliis elicui, fletus et questuum pondus opprimeret. Non cessi tamen, nec cessavi. 6 Quotiens, assurgere nisus, scribere aliquid volui! quotiens ntis abstersi et in intimas memorie mee cellulas, mestu scrutator, introii! Denique omnis feci; incassum tamen. 7 Venerunt ad manus meas epystole quedam, quas visitante nos sepius fortuna, per hos annos utroque stilo ad te miseram, in quibus nichil omnino meis, ne dicam tuis, angoribus non solum curandis, sed etiam leniendis satis efficax visum est. Et pudebat totiens vulgata repetere, nova autem cudere exhausto in primis ingenio non valebam; ordiri tamen et tentare non destiti, si forte supra
Abbreviated transcription (Latin):
mrũ nosti añn rerũ fessũ locorũ alt̾tatiõe
reficio Itaq biẽmo iam in galliis ex acto
ren̾tebar et cũ mediolanũ ꝑuenissẽ max¬
imꝰ iste italus iiecit manũ tam suaniter
uinq ut fatear nec optaui excusassẽ occu¬
patoes turbeq odiũ ⁊ quietis auidã nam
nisi parãte loqui uelut cũcta p̃sagies p̃ue

Expanded text:
meum nosti; animum rerum fessum locorum alternatione meum nosti; animum rerum fessum locorum alternatione reficio. 9 Itaque biennio iam in Galliis exacto, revertebar, et cum Mediolanum pervenissem, maximus iste italus iniecit manum tam suaviter peravi, verumque ut fatear, nec optavi. Excusassem occupationes turbeque odium et quietis avidam naturam, nisi parantem loqui velut cunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis cerno me destitui dampniuq meum
pene ocłis metior et sepe uirgilianũ iᵈ
in ore hẽs, est inͥ iam breniorqz dies ⁊ mol¬
lior estas nã ⁊ bona ꝑs tp̃eis a tgo ẽ. et
affc̃us añ lentescũt eoq lucro fugit᷑ tẽ¬
ꝑis dampna ꝯpenso Que cũ ita sit ⁊ bre¬
morer deicexs epłas et submssiorem
ue me frustra hodis pħatũ putes noui ege
am moresq tnos de amieorũ successibus
totus prudens ꝙ̃ uo apud te amici᷑ gradũ
teurã scio ureris augeris estuas afflicta¬
ris et dũ max ͭ siles clamat hũanitas tua
Ireq de rebꝯ meis inuicta pietas int̾rogat
qualit̾ atq ubi sim qͥd cogitem qͥd molian.
accipe igit᷑ epychenia breuissimũ sub que
ingens latet hystoria corꝑe ualeo ꝙͣtũ solẽt
e cõtrariis ꝯpacta corpuscła equidẽ ut aĩs
ualeã magnns uiribꝰ enitor utinã efficatit̾
alioquĩ uolũtas nuda laudabit᷑ morẽ sane

Expanded text:
nis; cerno me destitui damnumque meum nis; cerno me destitui damnumque meum pene oculis metior et sepe virgilianum illud in ore habeo: est michi iam breviorque dies et mollior estas; nam et bona pars temporis a tergo est et affectus animi lentescunt eoque lucro fugitivi temporis damna compenso. Que cum ita sint, et breviores, deinceps epystolas, et submissiorem Neve me frustra hodie philosophatum putes, novi ego animum moresque tuos, de amicorum successibus totus pendens; quem vero apud te amicitie gradum teneam, scio. Ureris angeris estuas afflictaris et dum maxime siles, clamat humanitas tua, meque de rebus meis invicta pietas interrogat, qualiter atque ubi sim, quid cogitem, quid moliar. 8 Accipe igitur epythoma brevissimum sub quo ingens latet historia: corpore valeo quantum solent e contrariis compacta corpuscula; equidem ut et animo valeam, magnis viribus enitor, utinam efficaciter; alioquin voluntas nuda laudabitur. Morem sane
Abbreviated transcription (Latin):
mabiles nõ nou̾am Audite me pu̾i quibus
integra ẽ etas inextimabile est tempus
hoc illa etate nescrebã qua optiniũ atq
utilissimũ situ foret nõ extimabã tempus
suo p̃cio ẜmebã amicis ĩputabã labore
corꝑis amit tediũ prciũe ĩpensã tempꝰ
ultimũ erat nũt indeo pͥmũ ẽẽ debuerat.
siquid̾ et laborez quies tẽꝑat et amisse
redeũt peciũe tp̃ra semel elapsa nõ rede¬
ut ea demũ irreꝑabilis est iacta. Quid
opto id quid̾ s nõ audeo dic̾e incipio c̾te
tp̃us agnosc̾e̾ nõ aliã ob tãm nͥ qr ipsum
me dessere incipit tũs puto claris agnos¬
cam cũ omĩo p̃terierit O miẜi quibꝰ nos
angustiis resuanuꝰ qͥd credis qͣnti precii
dies unꝰ ẽẽ pot̾it aĩam agenti łerte ego
iam hunic extimare tp̃us mapis nondũ
cam qua debeo s qua possũ agnosto fugã
incredibiles. lapsũq p̃cipite nullis insi
ardentie atq ĩpigre u̾tutis arcendũ fre¬

Expanded text:
mabiles non noveram; audite me, pueri, quibus mabiles non noveram; audite me, pueri, quibus integra est etas, inextimabile tempus est. Hoc illa etate nesciebam qua optimum atque utilissimum scitu foret; non extimabam tempus suo precio; serviebam amicis; imputabam laborem corporis, animi tedium, pecunie impensam; tempus ultimum erat. 5 Nunc video, primum esse debuerat; siquidem et laborem quies temperat et amisse redeunt pecunie, tempora semel elapsa non redeunt: ea demum irreparabilis est iactura. Quiopto id quidem, sed non audeo dicere —; incipio certe tempus agnoscere non aliam ob causam nisi quia ipsum me deserere incipit; tunc, puto, clarius, agnoscam cum omnino preterierit. O miseri, quibus nos angustiis reservamus! quid credis? quanti precii dies unus esse poterit animam agenti! 6 Certe ego iam hinc extimare tempus incipio, nondum tamen qua debeo sed qua possum; agnosco fugam incredibilem lapsumque precipitem nullis nisi ardentis atque impigre virtutis arcendum fre