comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rium habuit in quo dabatur a deo sp̃s
sc̃s. Ut .ii. ait aug̃ suꝑ eund̾ locum ex¬
ponens illd̃ apłi uerbum. ab apło pre¬
dicata est eis. fides. in qua p̃dicatione.
aduentũ. ⁊ presenticiã sci sp̃s senserant.
sic̃ illo tp̃re in nouitate inuitacõnis ad
fidem:⁊ insensibilibus miracłis. presẽ¬
leg̃. Aꝑte hic ostendit. quomodo illis
mittendo in eos. s predicando meis fi¬
dem .xͥ. quam illis recipientib. qd̾ sp̃s¬

Expanded text:
rium habuerit in quo dabatur a Deo Spiritus sanctus, ut enim ait Aug., super eumdem locumponens illud Apostoli verbum. Ab Apostolo praedicata est eis fides; in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant, sicut illo tempore in novitate invitationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesenerte hic ostendit quomodo illis  utique ipsum mittendo in eos, sed praedicando eis fidem Christi; quam illis recipientibus, quod Sp
Abbreviated transcription (Latin):
młatã pietatẽ. omni u̾boꝵ m̃dacio un¬
piam redlunt. falsa doctrine institutis.
fidei sc̃ĩtatẽ corrũꝑe molientes. auriũq
pruriginẽ. subnouello sui desidii dogma¬
te aliis ingẽntes. qui ꝯtẽcioni studentes
assercionẽ.⁊ placiti defensionẽ. ꝑtinax
pugna ẽ.dum se ⁊ u̾itas tenet. ⁊ se uolũtaᷤ
in alios effund̾e queant. ⁊ luẽnã u̾itatis ĩ
candelabro exaltare uolentes. in labore
gimus. extestimoniis u̾itatis mnet̾num
fundatis. in .iiii. libris distinctũ. In quo ma¬
ioꝵ exẽpla doctrinãq reꝑies. In quo ꝑ
dñice fidei sincerã ꝓfessionẽ. uiꝑee doc¬
trine fraudulẽciã: ꝓdidimus. Ad ditum
demonstrande ũitatis ꝯplexi. nec ꝑicło ĩ¬
pie ꝓfessionis in serti. tẽꝑato inter utr̃q
mod̾amine utentes. Sicͥ uero parum
parũ uox nr̃a insonuit. nõ apat̾ius dis¬
cessit luitib Non gͥ deb hic labor eui¬

Expanded text:
mulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore gimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor
Abbreviated transcription (Latin):
cum mltis inpigͥs multisq indoctis ĩ¬
ter quos ⁊ ⁊ michi sit nec̃ius. bui uolu¬
mine ꝯplicãs patrũ sñtas. appositis eoꝵ
testimoniis. ut non sit neceẽ querenti.Ii
non solum piũ letorẽ. ẜ ⁊̃ lib̃m correcto¬
occurrat: titulos quib finguloꝵ libro¬
rũ capitula distinguntur: p̾misimus.

Expanded text:
indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti lnon solum pium lectorem, sed etiam liberum correctocilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Desidium ortatur ꝓficiẽdi s de ortatur
infirmitas deficiendi. quẽ uinc̾ ⁊elus do¬
mus di. Quo mardescẽtes. fidem nr̃am
aduersus errores carnaliũ atq aĩalium
hominũ: dauitice turris clipeis muni¬
re. uł potius munitam ostende. ac tħo
intelligẽcie nr̃e. noticiã trade studiumꝰ:
ac stilo nos seruire flagitanciũ. Quas
biguas in nb agitat. xp̃i caritas ¶ quãuis
nõ ambigamꝰ omnẽ humani eloquii.ẜ¬
monẽ. calunie atq ꝯtradietioni emuloꝵ
semꝑ fuisse obnoxium. qr dissentientib
uoluntatum motib dissentiẽs qͦ fit aĩo¬
rum senfus ut cũ omne dictum. ũi ra¬
tione ꝑfectum sit: tñ dum aliud aliis aut
uidr aut ꝯplac. u̾itati uł nõ intellecte.
uł offendenti. impietatis error obnitat᷑¬

Expanded text:
 dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac thintelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitat
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicas aliud ẽ patrẽ eẽ. aliud filiũ ẽẽ.
uariatur intelligencia: ⁊ iõ non ꝯcedit᷑.
Est .ii. sensus tał. ac si dicatur. Aliud est
quo pater ẽ. non quid pater. s est aliud
quo filus ẽ. non quid filius: s est. quod
penitus falsum ẽ. Eo.ii. pater est. quo pat̃¬
luis eo ds est. quo pater ẽ ds. Eo gͥ filiꝰ

Expanded text:
e, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod penitus falsum est. Eo enim Pater est, quo Patelius eo Deus est, quo Pater Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mortal. quod erat ei dligno uite nõ d̾¬
conditione nat᷑e. Mortał erat condi¬
tione corꝑ is animał. in mortał bnefi¬
cio conditoris. Non enĩ in mortale
erat. quod omnino mori nõ posset.
qd̾ nõ erit nͥ cum fui̾t spu̾ale. aꝑte
dicit quod nõ exnatura .s. ex ligno
uite habebat posse nõ moriꝰ. Pret̾ ħ
aliqui dnt quod nisi illo ligno ut̾etur
non semꝑ iuu̾et quia peccaret. Pecca¬
ret enim si illo ligno nõ ut̾etur. quia
q̃d erat ꝓhibitũ. ita etiam peccar et.
si nõ comeder et quod erat iussum.

Expanded text:
od erat ei de ligno vitae, non conditione naturae. Mortalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod nisi illo ligno vitae uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quiaquod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum.
Abbreviated transcription (Latin):
quis actus peccatum sit. uł nõ. nõ gͣuiꝰ¬
sit ł leuiꝰ. Int̾nd̾ letor ꝓpositis u̾b. tota
m̃tis consid̾atione. q̃ ñ in utilẽ ħnt ex̾¬
citationẽ⁊ idinosces quis actus sit pec
quia sunt nõ nulli actus. quri si bo
positum ẽ. exqͦ consequi uior̃. ꝙ non
semꝑ ex fine uidicatur uoluntas. siue
actio mala sic̃ in ilł que ꝑse peccata
sunt. Illa enim cum quis gesserit ꝓ
aliqua bona cã. bonum uidr̃ ħre finẽ.
nec exfine uoluntas ẽ mala. nͨ exuolũ¬
tate accio fit mala. sẽ ex accione uolũ¬
tas fit pͣua. Inqͥb aliqui ponunt actus
uideorum qui crucifigendo.xͫ. arbitra¬
bantur se obseqͥum pr̃are do. quia bo¬
num finẽ dñt eos sibi pofuisse .s. d̃i ob¬
sequium: ⁊ tñ uoluntatẽ eorum ⁊ accõ¬
nẽ ꝑu̾sam fore asserunt. De bonis aũt
nullafit exceptio in p̃missis u̾ł aug̃ti¬
n qͥn omnis uoluntas bona ex fine fit
bona:ierfine ⁊ uoluntate omnis bo¬

Expanded text:
quis actus peccatum sit vel non; non quiquis actus peccatum sit vel non; non quilevius. Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces quis actus sit peccquia sunt nonnulli actus qui etsi bonpositum est. Ex quo consequi videtur quia non semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis ac
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. nͥ quis res humanas moresq. ile
plicium. set spetur ⁊ p̃mium. si semł cõ¬
cesserimus in mał actib ñ quid fiat.¬
seo qͣr fiat cẽ querendum. ut quec̃q
ꝓbonis fiunt cãis. nec ip̃a mala eẽ udi¬
centur: At iusticia mĩto punit eum qͥ
dic̃ se subtraxisse suꝑ flua diuiti ut p̃b̃rt
pauꝑi:i falsarium. qui alienum corrum¬
p̃ testamentum. ut his eẽt. heres. qui
fac̾ elemosinas largas. nõ ille. qui nul¬
las ⁊ eum qui se fecisse ad ult̾ium. osten¬
dit ut ꝑ illam. cũ qua fecit homme d
morte lib̾et. Sed dicet aliquis. u eqͣndꝰ
ẽ fur quilibet furi. qui uoluntate
micdie furatur. Quis ħ dixit. Sed hoꝵ
duorum nõ io quisquam ẽ bonus qr
peior ẽ umus. Peior enim ẽ qui concu¬
pise̾ndo. qͣm qui miserando furatur
Seo si fiunt omne peccatũ ẽ ab omni
furto abstinend̾ ẽ. Quis enim dicat ẽẽ
peccandum ⁊̃. si aliud sit leuius. aliud
grauiꝰ peccatum. Nunc aũt querimꝰ

Expanded text:
dicat, nisi qui res humanas moresquedicat, nisi qui res humanas moresqueplicium, sed speretur et praemium; si semel concesserimus in malis actibsed quare fiat esse quaerendum, ut quaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui voluntate misericordiae furatur? Quis hoc dixerit? Sed horum duorum non ideo quisquam est bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
recta fide. ⁊ cõcubitus coniugał qñ fit cã
g̾nandi. si ea fide fiat. ut gignantur rege¬
nandi ħ rursus mala sunt. si malos ħnt
aut lascuue cã cum uxore concumbit᷑
aut filii gn̾antur. nõ utdo. sed ut diabo
ut furta. strupa. blasphenie quis di¬
cat cãis bonis ẽẽ facienda. uł peccata ñ
eẽ. uł q̃d est absurdiꝰ iusta peccã ẽẽ: Quis
diuitibus ut ħamus quid demus pau¬
ꝑibus : aut falsa testimonia ꝓferamus
ñ uñ in nocentes ledantur. s pocius sal¬
uentur. Duo enim bona ħ sunt. ut in obs
alatur. ⁊ in nocens nõ pumat᷑. Aut quis
dicat adult̾ium ẽẽ faciend̾. ut ꝑ illam
cum qua fit. homo d morte libetur. testo¬
ponimus. ne ħrditates hant qui iucħ
boni agunt.S hi pocius qui indigentes
adiuuant. cur nõ fiant illa mala ꝑꝑhec
nõ ab in mundis m̾etͥcibus q̃ditant stu¬
pratores. rapiat diuicias uir bonus ut
indigentibus eas largiatur. ẽ nullũ ma¬
lum: imalum sit si ꝓbono fiat: Quis ħ

Expanded text:
recta fide: et concubitus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeaut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolut furta, stupra, blasphemiae, quis dicat causis bonis esse facienda, vel peccata non esse; vel, quod est absurdius, justa peccata esse? Quis divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testaponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala proptenon ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
excipiuntur illa q̃ ꝑse mala sunt. om̃ia
gͥ hominis oꝑa scd̾m intentionẽ: i cãm
tendunt. numquã ħre bonam cãm.
Qui enim aliena furatur ut pauꝑib
tribuat. nõ ꝓbono ut aiunt. furat᷑. Nõ
inconspectui pat̾s uictimet uł sacͥficiũ
canis do offerat. ab hominabile nempe
ẽ do. impiorum oblatio. Ita ⁊̃ i homi¬
nem ꝑ ad ult̾ium amorte lib̾are malũ
ẽẽ dñt.⁊ si enim bonum sit hominẽ a
serunt. Id̾oq aug̃. insuꝑiorib dñt tẽ¬
ꝑasse sermonẽ cauteq locutum. uͥ ait
constat ẽẽ pecc̃a nullo qͣi bono fine. nul¬
la lut bona intentione facienda. non
enim simplicit̾ dixit. bono fine. ⁊ bona
intentione: sed addidit quasi lut quia
talia nõ fiunt bono fide ⁊ bona intentio¬
ne. set intentione. q̃ uidr bona: i fine
qui putatur bonus. seo nõ ẽ. nec idõ ex¬
ceꝑit aug̃. ista ut aiũt. quin cãs ħant

Expanded text:
excipiuntur illa quae per se mala sunt. Omnia ergo hominis opera secundum intentionem et causam tendunt nunquam habere bonam causam. Qui enim aliena furatur ut pauperibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furatur. Nonin conspectu patris victimet, vel sacrificium carnis Deo offerat. Abominabilis nempe Deo est impiorum oblatio. Ita etiam et hominem per adulterium a morte liberare, malum esse dicunt. Etsi enim bonum sit hominem a serunt. Ideoque Aug. in superioribus dicunt temperasse sermonem cauteque locutum, ubi aitconstat esse peccata, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda. Non enim simpliciter dixit bono fine et bona intentione, sed addidit quasi et velut; quia talia non fiunt bono fine et bona intentione, sed intentione quae videtur bona, et fine qui putatur bonus, sed non est. Nec ideo accepit August. ista, ut aiunt, quin causas habeant
Abbreviated transcription (Latin):
uonum ẽ. intentione ñbona. Iõ asser̃t
illi quedam oꝑa ẽẽ talia. q̃ sic bona sũt.
ꝙ inala ẽẽ ñ possunt. quoc̃q modo fi¬
ant. sic̃ econu̾so. quedam sic funt inala
ut nõ possint eẽ bona qͣcq ex cã fiant.
alia aũt eẽ oꝑa que ex fine ułex cã bona
sunt uł iala. iad illa. referunt scorum
testimonia quibꝰ ex affectu uł intẽtione

Expanded text:
m est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex a
Abbreviated transcription (Latin):
mali ꝑse sint. sed ex intentione bona bo¬
ita ut nõ possint ẽẽ nicħ pecc̃a. ĩ si bo¬
nam hant cam. Et quidam in se boni.
ita ut ⁊ si malam ħant cãm. nõ tͣn bo¬
i ẽẽ de sinant ꝙ testimonio aug̃i con¬
firmant qui dic̃ bonum aliqñ non bo¬
num fĩ. quos enim quis. in niuitus uł ne¬

Expanded text:
mali per se sint, sed ex intentione bona boita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non bene fieri. Quod enim quis invitus vel ne
Abbreviated transcription (Latin):
sam ħnt cãm ⁊ intentionẽ. Uñ ambr ait.
affectus tuus oꝑituo nom̃ imponit. R
mo⁊ putet bona oꝑa sua añ fidem. Ita
sus celerrimus p̃t̾ uiam quia uͥ fides ñ
erat. bonum opus nõ erat. bonum eñ
intentio fac̃. intentionẽ fides dirig̃. Nõ
ualde attendas. quid homo faciat. seo
quid cum faẽ̾ attendat. quo lac̃tos .i. co¬
His testimoniis insinuari iudr̃. ex affec¬
tu ⁊ sine oꝑa eẽ bona uł mala. quibꝰ cõ¬

Expanded text:
sam et intentionem. Unde Ambros. ait: Affectus tuus operi tuo nomen imponit. Et mo computet bona opera sua ante fidem. Ita sus celerrimus praeter viam; quia ubi ipsa fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos oHis testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine opera bona esse vel mala. Quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. neqͣquam moriemini. Ds affirmauit
mulier qͣi ambigẽdo illud dix̃. diabolus
negauit. Quegͥ dubittunt. ab affinãte
recessit: ineganti appͥnquauit. Qui ad suã¬
ꝑsuasionẽ plenius suffulciendam .i. ut
malum quod intendebat lib̾e ꝑ suaderet.
⁊ malumꝙ mulier timuit uegando re¬
mouit.⁊. ꝓinissionem ad didit: ut eius ꝑ¬
suasio cicius recipet᷑. ꝓmissionem duppli¬
cauit.Unam namiq ꝯmestionem suadens
duo inp̾mio ꝓposuit. similitudinẽ di. sciã¬
q boni unali spondens EX tribus modis
hominem tẽtauit. s. gula. in ꝑsuasione ci¬
bi cũ dir̃ in quoẽq die comeditis. Inani
gla. ini ꝓmnissione ditatis cũ dix̃ eritis siẽ
dii. Auaritia. in promissione scĩe. c̃ dirit
s̃cientes bonum ⁊ malum sG̃ula ẽ in modã

Expanded text:
dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquapersuasionem pleniter suffulciendam, id est, ut malum quod intendebat libere persuaderet, um quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubi tribus modis hominem tentavit, scilicet, gula in persuasione cibi, cum dixit in quacumque die comederitis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit sci
Abbreviated transcription (Latin):
emptatio aũt ħ modo facta ẽ. Scans corã
femina hostis suꝑbus. nõ audet in u̾ba
ꝑsuasionis exire. metuens dp̃hendi. ser
sub int̾rogatione ag̾gditur eã. ut exres¬
ponsione collige̾t. qualit̾ in malitia ꝓ¬
ecłe posset. sur inqͥt p̾cepit uob ds. ut
nõ comedt̾is d̾ omni ligno ꝑadisi: suirẽ

Expanded text:
entatio autem hoc modo facta est: Stans coram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑaduo uescimur. de fructu uͦ ligni ꝙ
est in medio ꝑadisi p̾cepit nobis đs ne
comed̾emus: ⁊ ne tangemus. ne forte mori¬
amur. In quo u̾bo dedit locum tentãdi
cum dixit. ne forte morianur. Uñ mox
diabolus dix̃ ad mulierem. Nequaquã
moriemini. Scit eni d̾s ꝙ in quoc̃q die
camedetis exeo. apientur occłi ur̃i. ⁊ cri

Expanded text:
 de fructu vero ligni, quod est in medio paradisi, praecepit nobis ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. In quo verbo dedit locum tentandi, cum dixit, ne forte moriamur. Unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim Deus quia in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi
Abbreviated transcription (Latin):
la uitare c̃ ñ uelit ħ abõnib impłi.
x predictis liq̃t qd̾ uoluntas di que ipse
est. semꝑ iniuicta ẽ. nec in aliquo casfatur
s ꝑ omnia impletur. Consiliũ u̾o eius at
q p̃ceptio siue ꝓhibitio. non ab omĩbus
it optima. qd uellet ab oĩb bona q̃ precip̃
fieri. uł mala que ꝓhib intari. Si .ii. uel¬
srãri ł impediri eius uoluntas. s ut su¬
in excusabiles. Deniq ut boni. ex obediẽ¬
cia. głam. mali: ex inobediẽcia penã sceti
cepit ⁊ inueũ ⁊ in noua lege. que ab eis
quib p̃cep̃ fieri noluit. ut habrae de ĩ mo¬
latione fillii. ⁊ ineugło quibdã curatis.
quib p̃cep̃ necui dr̃ent¬

Expanded text:
la vitare, cum non velit hoc ab omnibus impleri. Ex praedictis liquet quod voluntas Dei, quae ipse est, semper invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per omnia impletur. Consilium vero ejus et praeceptio, sive prohibitio, non ab omnibus it optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim velsuperari vel impediri ejus voluntas, sed ut juinexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortireri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quibusdam curatis quibus praecepit ne cui dice
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas ꝑ ipsum facta nõ ẽ. quia
iniquitas nõ ẽ substantia. In illo im¬
no par uulorum uniu̾sa cãtura laudã
dm comimoratur. laudant em̃ omnia
nominata sunt. sed nõ aliqua uicia
uicia enim ex nob̃.⁊ ex nr̃a uoluntate
ħmꝰ. iuicia nõ sunt substantia Inten¬
dant diligenter his u̾b p̃missarum
assertores sententiar̃ ⁊ ꝑciꝑe pot̾unt
rõnem⁊⁊ ca̾m dictorum uͥ sc̃ptura d ñ¬

Expanded text:
iniquitas per ipsum non facta est, quia iniquitas non est substantia. In illo hymno trium puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnianominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substantia. Intendant diligenter his verbis praemissarum assertores sententiarum, et percipere poterunt rationem et causam dictorum, ubi Scriptura de n
Abbreviated transcription (Latin):
hominem substantiam. sed ꝑ miquita¬
tem lapsus ẽ homo asub̃a in qua factus
ẽ. Iniquitas quippe ip̃a nõ est substãtia
nõ eñi iniquitas ẽ nataͣ quam ds forma
uit sed iniquitas ẽ ꝑ u̾sio. quam fecit

Expanded text:
hominem substantiam, sed per iniquitatem lapsus est homo a substantia in qua factus est; iniquitas quippe ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est
Abbreviated transcription (Latin):
actu sentiẽtes. Asserunt eñ uoluntatẽ
malam.⁊ actum malũ peccã esse ⁊ nul¬
la rõne bona. nec scđm aliquam rõnẽ
ex do auctore eẽ quiasine do fiunt.Si¬
ue ea namq ut ait euangłista. factum ẽ¬
sit actio uł uoluntas mala q̃ aliquid ẽ
seo quia aũo ẽẽ seꝑat homines. ⁊ ad ma¬
lum trahit: ifie: ad nõ ẽẽ deducit. Qui
enĩ asumini boni participatione. rece¬

Expanded text:
actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine eo namque, ut ait evangelista Joan., sit actio vel voluntas mala, quae aliquid est, sed quia a vero esse separat homines, et ad malum trahit; et sic ad non esse deducit. Qui enim a summi boni participatione rece
Abbreviated transcription (Latin):
notare. inpͥma responsione ccͣ pelagia¬
nos. ita dicens. Oꝑa diaboli q̃ uicia
dñr actus sunt. nõ res. Id̾ in quarta
s actus accidens alicui d fectu boni. Quã¬
obrem ꝙ natura nõ ẽ. ds̃ non fec̃. quia
nat᷑a ẽ. omne ꝙ fecit. Int̾ omne ꝙ nͣ¬

Expanded text:
notare in prima responsione contra Pelagianos ita dicens: Opera diaboli quae vitia dicuntur, actus sunt, non res. Idem in quarta sed actus accidens alicui ex defectu boni. Quamobrem quod natura non est, Deus non fecit; quia natura est omne quod fecit. Item,
Abbreviated transcription (Latin):
ligi uolunt. bona aũt ẽẽ dnt illa que
naturalit̾ sunt. eci uero nat᷑alit̾ eẽ d̾nt
nõ solum que substantie sunt. uł cõcre¬
ta substantiis qualit̾ supͣ acceꝑunt sed¬
⁊ omnia q̃ nat᷑am nõ pͥuant bono. R ita
scd̾m eosdm multiplex in scͥptis fit in
Sub̾a intellig̾ illud ꝙ sumus. qͥcquid
sumus homo peccꝰ. tr̃a sol. omnia ista
sub̃a sunt. eo ip̃o quo sunt. nͨ uero ip̃e

Expanded text:
 quae naturaliter sunt. Ea vero naturaliter esse dicunt, non solum quae substantiae sunt vel concreata substantiis, qualiter supra acceperunt, sed omnia quae naturam non privant bono. Et ita secundum eosdem multiplex in Scripturis fit intsubstantia intelligitur illud quo sumus quidquid sumus, homo, pecus, terra, sol: omnia ista substantiae sunt; eo ipso quo sunt naturae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. eisq homines mali sunt. ꝙ nicħ¬
ominus u ip̃i concedunt. innitẽtes u̾b
quibꝰ homines inali sunt. ñ d homi¬
nib ħ eẽ intelligendum. Sunt gͦ aliq̃
res. quib homines mali sunt. Io aũt
quo homo fit dt̾ior ado nõ ẽ. quia ut

Expanded text:
sunt, eisque homines mali sunt. Quod nihilominus et ipsi concedunt, innitentes verbquibus homines mali sunt, non de hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. Id autem, quo homo fit deterior, a Deo non est; quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
siue nat᷑as. ib onas actiones. siue ma¬
las. Aꝑiens em̃ quomodo intelligend̃
sit. quidam. in ł. de uã religione. ab
eo traditum ait. Hocd subantiis atq
nat᷑is dictum ẽ. iude enim disputabat᷑
nõ de bonis accõnibus atq peccatis.

Expanded text:
naturas, et bonas actiones sive malas. Aperiens enim quomodo intelligendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atque naturis dictum est. Inde enim disputabatur, non de bonis actionibus atque peccatis.
Abbreviated transcription (Latin):
rem. nõ eẽ eorum q̃ mala sunt in qͣntũ
mala sunt. s in quantũ sunt ⁊ in quã¬
tum mala sunt dicũt ea nicħ ẽẽ. Quod
gͥ mirũ si ds̃ dr̃ nõ ẽẽ auctor eorumĩ
quantum nicħ sunt. ẽ icͥ nullus aue¬

Expanded text:
rem eorum quae mala sunt, in quantum mala sunt, sed in quantum sunt; et in quantum mala sunt, dicunt ea nihil esse. Quid ergo mirum si Deus dicitur non esse auctor eorum in quantum nihil sunt, cum nihili nullus auc
Abbreviated transcription (Latin):
mimic̾: itñ exuirgine. cꝰ conceptum:
spc̃ nõ caro. fides: nõ libido p̃uenit. Nec
int̾ fuit carnis cõcupiscẽtia qͣ cẽt̾i con¬
cipiunt᷑. qui orignał traunt peccatũ.
s c̾dendo nõ cõcumbẽdo facta ẽ fecun¬
data uirginita̾s. Ex hiis aꝑte ostẽdit᷑.
ialium ⁊ aliunde hominẽ d̾m assum̃e
potiusse
Si homo ille potuit peccare

Expanded text:
tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per cipiuntur, qui originale trahunt peccatum, sed credendo, non concumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare
Abbreviated transcription (Latin):
Nolet ĩ queri. quia iusticia teneatur illo
peccato anima innocens a deo cãta. cum
nõ sit in potestate sua illud uitare. Non
cati. licet munda ado sit cãta quia cum
in funditur corꝑi condelectatꝰ carni exqͦ
peccatum contrahit. Ꝙ si eẽt iam nõ origi
nale seo actuale dretur. P otius gͦ idõrec¬
te pot̾ dici illi aĩe imputari illud pecc̾m
q̃o ex corruptione corꝑis in euitabilit tra¬
cã pͥmi peccati s pena nec cã corruptibił¬
sanimam peccat̾cẽ fecit. sed peccatrix aĩa
carnẽ corruptibilẽ fecit.

Expanded text:
olet etiam quaeri qua justitia teneatur illo peccato anima innocens a Deo creata, cum non sit in potestate sua illud vitare. Non cati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam nus ergo ideo recte potest dici imputari animae illud peccatum, quod ex corruptione corporis inevitabiliter tracausa primi peccati, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem fecit, sed peccatrix anima carnem corruptibilem fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
unq naturas itelligere debemus. ⁊
onura que naturalr sunt. Non enim
ex ipso sunt peccata. que naturam non
seruant. s uiciant. que ex uoluntate pe¬
ccanciũ nascuntur. Omiũ gͦ que natura

Expanded text:
utique naturas intelligere debemus, id est omnia quae naturalia sunt. Non enim ex ipso sunt peccata, quae naturam non servant sed vitiant, quae ex voluntate peccantium nascuntur. Omnium ergo quae nat
Abbreviated transcription (Latin):
patre ꝓcedit: nõ parua qo est. Qd̃ si ita
gignit. aut facit. s ⁊̃ ei quã dat:⁊ que
ꝓcedit ab ipso. Si gͦ qd̾ datur uł qd̾ ꝓce¬
dit. principiũ ht̃ a quo datur. uł ꝓced.
fatend̾ ẽ patrẽ.⁊ filiũ. pͥncipiũ eẽ sp̃s scĩ.¬

Expanded text:
. Quod si ita gignit vel facit, sed et ejus quam dat, et procedit ab ipso. Si ergo quod datur vel quod procedit, principium habet a quo datur vel procedit, fatendum est Patrem vel Filium principium esse Spi
Abbreviated transcription (Latin):
s. unũ principiũ s̃. sic̃ unus c̾ator:⁊ unꝰ
dñs. Ecce habes qd̾ pater principiũ filii
ter. ea principium filii dr .i. gen̾acioe
stitisse doceatur. Noũ eccłia unũ inuas¬
cibilem dm. nouit uiugenitũ dei filiũ.
ꝯfitetur patrem ab origine lib̾m. ꝯfitet᷑
⁊ filii originẽ abinicio. non ipsum ab ini¬

Expanded text:
s unum principium sunt, sicut unus Creator et unus Dominus. Ecce habes quod Pater principium Filii ter, ea principium Filii dicitur, id est, stitisse doceatur. Novit Ecclesia unum innascibilem Deum; novit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab initio, sed ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
rei quã gignit. uł ei quã oꝑatur. nõ pos¬
sumus negare. ⁊̃ sp̃m s. recte dici prĩcipi¬
um. qr non eũ seꝑamus ab appellacione
c̃atoris. qr scriptũ ẽ de illo qd̃ opetur.⁊
utiq inse .s. manens oꝑatur. Non .ii. in
aliquid eoꝵ que oꝑatur. ipse mutatur

Expanded text:
rei quam gignit, vel ejus quam operatur, non possumus negare Spiritum sanctum recte dici principium; quia non eum separamus ab appellatione Creatoris: et scriptum est de illo, quod operatur, et utique in se manens operatur. Non enim in ali
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ quesitum ꝓde. mentiatur. ¶ De¬
tauum: qd nulli obẽ.⁊ ad hoc ꝓdẽ. ut ab
in munditia corꝑali aliqͣ tueat᷑. In his
aũt tanto minus peccat qͥsq cum m̃ti¬
tur: quanto mag̃ apͥmo recedit. Quis¬
quis uõ aliqͦd gñs m̃datiĩ. qd peccatum ñ
sit putaiũit: decipiet se ip̃m turpĩ. cũ
honestum ẽẽ. dceptorẽ aliorum. arbur et̃
Omne gͦ gens iñdacii. sũmo oꝑe fuge
omẽ m̃dacium sit peccatum. ⁊ quare.
mendacium ẽ ut ait aug̃ falsa signifi¬
catio uocis. cum intentione fallendi. Ut
gͦ mendacium sit. neccẽ ẽ ut falsum
ꝓferatur. ⁊ cum intentione fallendi. ħ
enĩ malum ẽ ꝓpͥum mentientis. aliud
hr̃e clausum in pectore. aliud ꝓitum

Expanded text:
mortem quaesitum prodere, mentiatur; ocmortem quaesitum prodere, mentiatur; octavum, quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, omne mendacium sit peccatum et quare. Mendacium est, ut ait August., falsa significatio vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum proferatur et cum intentione fallendi. Hoc enim malum est proprium mentientis, aliud habere clausum in corde, aliud prom
Abbreviated transcription (Latin):
forsitant sic̃ obstełces nõ remunãte stͣ
quia mentite sunt. s quia infantes
fuit pecc̃m. ñ tñ nullum: sic raab liba¬
ta ꝑplib̾ationẽ exploratorum. ꝓ qu a
fuit ueniale pecratũ. S ne putet qͥsq
incet̾is peccatis. si ꝑꝑ libationẽ hõium
fiant. ita pꝰse concedi ueniam. M ulta
eñi mala detestanoa. talẽ secuntur er¬
ei consentiatur. appareat amando mori¬
ta: ⁊ si uix̃it. penitendo pͣganda. nͨ id̾o
reat q̃d mdatium: sit ueniale:iq: damp¬
nabile.ẜ. Primum: capitale ẽ menda¬
tium. longeq fugiendum.ꝙ. fit indoct̾¬
na religionis. aoꝙ. nulla causa: quisquã
debet ad duci. E Scdm: qõ tale est. ut
mentiendi fallendiq libidine. qd̃ mirum
mendacium ẽ. E. Quintũ: qõ fit placen¬
di cupiditate de suaui loquio. his om̃ibꝰ
alicui. Ut siquis peccumiã alieuiꝰ iniuste
tollendam. sciens ubi sit. nescire sementia¬
tur.F. Septimum: qd̃ nulli obẽ. ⁊pdẽ
alicui. ut siquis nolens hominem ao

Expanded text:
Forsitan obstetrices non remuneratae sunt quia mentitae sunt, sed quia infantes fuit peccatum, non tamen nullum: sic Raab libploratorum, pro qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur erei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit poenitendo purganda; nec ideo reat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod nulla causa quisquam debet adduci; secundum, quod tale est ut mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus alicui: ut si quis pecuniam alicujus injuste esse tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur; septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ẽ tñ.ta ẽẽ gn̾a mendatiorũ.
Sunt enĩ m̃datia. qͣdam ꝓsalute uł co¬
modo alicꝰ. ñ malitia s benignitate dic¬
ta. qͣłr obstetrices mentite sunt:⁊ raab.
ẽ i aliud mendacii gn̾s ꝗ fit ioco. ꝙ nõ
cuiꝰ. ne ꝓ corꝑ alt̾ius. animam suam oc¬
cidant. Lic aũt ei uerum tacẽ. sed non
falsum dre. ut siqͥs nõ uult hominem
ad mortẽ ꝑde. uerum taceat. s nõ falsũ
dict. T̃ciũ u̾o genus mendacii ẽ. qñ ex
malignitate ⁊ duplicitate ꝓdit. cunctis

Expanded text:
a esse genera mendaciorum. Sunt enim mendacia quaedam pro salute vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non cujus, ne pro corpore alterius animam suam occidant. Licet autem eis verum tacere, sed non falsum dicere: ut si quis non vult hominem ad mortem prodere, verum taceat, sed non falsum dicat. Tertium vero genus mendacii est quod ex malignitate et duplicitate procedit, cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
in quo cum aliis fuerat. deiectus est in
istum caliginosum aerẽ. cum omnib
sue p̾uitatis consortib. Nam ut iohs̃
ait in apocalipsi. dracho decelo cadena.
secum trarit t̃ciam partẽstellarum. & a
lucifer ille aliis maior. nõ solus cecidit.
s cum eo alii multi. qui ei inmalitia cõ¬
senser̾. eosq cadentes huiꝰ caliginosi aeris

Expanded text:
in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgruenti ꝯueniret. diumitus factum
estꝰ. Uenit gͥ adhominẽ inserpentem.
qui forte si ꝑmut̾etur. in columbe sp̃e
uenire maluisset. s nõ erat dignum
ut sp̃e malignus illam formam hoĩ
rus erat. Non gͥ nͥ ꝑserpentem. tẽtare
ꝑmissus fuit diabolus. ut ꝑ illud qd
foris erat. astuciam tentantis femina
eoq dictꝰ ẽ spens callidior cũctis aĩanti

Expanded text:
ret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si permitteretur, in columbae specie venire maluisset. Sed non erat dignum ut spiritus malignus illam formam homini rus erat. Non ergo nisi per serpentem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvpens dictus est esse callidior cunctis animanti
Abbreviated transcription (Latin):
li angli licet suꝑbia de iecti. nat᷑a tñ sũt
excellentiores omnib bestiis ꝑꝑ eminẽ¬
tiã rõnis. quam uis serpens nõ rõnabi¬
li anima. s sp̃u diabolico possit sapiẽ¬
tissimus dici¬

Expanded text:
li angeli, licet superbia dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia illi ꝑuolentiam noc̾e
nõ pot̾at. ad frauoem se conu̾tit. ut do¬
lo hominem supplantaret ꝙ̃ uirtute
suꝑare nequiret. Ne au̾t fraus illius
nimis manifestar etur. in sua sp̃e non
uenit. ne aꝑte cognosc̾e̾tur: uta repel¬
setur. Itm ne nimis occłta foret. fraus
eiꝰ q̃ cau̾i non posset. ⁊ homo simł uid̾e¬
tur in uriam pati.si tałr circum ue¬
niri ꝑmitt̾et eum ds. ut p̾cau̾e non
posset. in aliena qd forma ꝑmissus ẽ¬

Expanded text:
ed quia illi per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul videretur injuriam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma ve
Abbreviated transcription (Latin):
mentał. sorporałr possunt seꝑari. cau¬
sa forncõnis. uł excõmuni ꝯsensu: cã re¬
ligionis. siue ad tp̃s. siue usq infinem.
Sacramentałr uero seꝑari nequeunt.
dum uniũt: si legitime ꝑsone sint. Ma¬
net.n. unculũ ꝯuigale inter eos:ĩ si ali¬
is a se discedentes. adheseruit. Uñ aug̃.¬

Expanded text:
mentalis. Corporaliter possunt separari causa fornicationis, vel ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentaliter vero separari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. Manet enim vinculum conjugale inter eos, etiamsi aliis a se discedentes adhaeserint. Unde Aug
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝯiuiges ⁊̃ seꝑati: quam cum aliis quibꝰ
ad heserunt. It̃. Manet inter uiuẽtes ꝙ¬
nec cum altõ coplacio: possit auferre.
Sicut apostata aĩa uelut de ꝯuigio xͥ
cepit. Reddetur .ii. redeunti. si amisiss
abscedens. ht̃ aut̃ hoc. ꝙ recesserit ad
cumulũ fupplicii. non ad m̃itũ premii.
It̃. Quibus placuit ex osensu ab usu car¬
nalis ꝯcupiscencie inꝑpetuum ꝯtiuere:
absit ut uinculum inter eos ouigale
rũpatur. ĩmo firmius erit quo magis
ea pacta secum gerunt. que carius
cordiusq seruanda s̃. non uoluptarii
corpoꝵ nexibus. seo uoluntariis ani¬
bonũ ꝯugii. dr sacramentũ. nõ quia
ipsum sit ꝯiugium. set quia eiusdem
rei sacre signum est .i. sp̃alis. ⁊ insepa¬

Expanded text:
s, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes qnec cum altero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi cul dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus uero placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis bonum conjugii dicitur sacramentum, non quod sit ipsum conjugium, sed quia ejusdem rei sacrae signum est, id est, sp
Abbreviated transcription (Latin):
pus xͥ ex multis m̃bris purissimis ⁊
in macłatis ostat: ita societas eccłiasti¬
ca. ex młtis ꝑsonis acͥminali macła li¬
bis ꝯfistit. In cuiꝰ rei typo. facta ẽ arca
dm̃i de lignis setim. que s̃ ĩput̾ͥbilia.⁊
albe spine similia.

Expanded text:
pus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spinae similia.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro spẽs illa uisibił: facinentũ ẽ gemi¬
ne rei. qr utramq rẽ sig̾tat. ⁊ utͥusq rei
similitudinẽ gerit expressã. Nam siẽ pa¬
nis p̃cet̾is cibis corpus reficit ⁊ sustẽtat.
⁊ uinũ hoĩem letificat atq inhebriat:
fic caro xͥ int̾iorẽ hominẽ: plus cet̾is gra

Expanded text:
species visibilis, sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus c
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ꝯsid̾atõne clignũ ẽ. qr illd̾ facram̃tũ
p̾ͥ cenã dedit discipulis. Dñs gͥ iẽsus ad
in iusibilia pat̾ne maiestatis migraturꝰ.
celebrato ẽ discipuł typico pascha. qd̾ dã
memorabił eis om̃dare uolẽs. sub sp̃e pa¬
nis ⁊ uini corpꝰ ⁊ fanguinẽ suũ eis tradi¬
dit ut oftendet legis uet̾is fac̾m̃ta. int̾
que precipuũ erat agni pascał sacͥficium.
inmorte sua t̾minari. ac noue legis sacͥ¬
m̃ta fubstitiu. inqͥbus excellit misteriũ
eucharistie. Id̾o ⁊̃ pꝰ alia dedit. ut hoc unũ ̃ u
cetur.i. disc̃natur ab aliis cibis. ꝙ dñs a
nõ eos accepisse ieuinos. Non ideo tn
calupniandum ẽ umiuerse eccłie. qd̃
aieiunis semꝑ sumitur. Placuit .ii. sp̃u¬

Expanded text:
ignum est quare illud sacramentum post coenam dedit discipulis. Dominus igitur Jesus ad invisibilia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua terminari, ac legis novae sacramenta substitui; in quibus excellit mysterium Eucharistiae. Ideo etiam post alia dedit, ut hoc unum arctcetur, id est, discernatur ab aliis cibis, quod Dominon eos accepisse jejunos; non ideo tamen calumniandum est universae Ecclesiae, quod a jejunis sumitur semper. Placuit enim Sp
Abbreviated transcription (Latin):
um. ꝙ itẽ. Accipite ⁊ bibite ex hoc om̃s.
hic ẽ sanguis m̃s. ꝑ reliqua omina que
dũr. laus deo defertur. Oratio p̃mittit᷑
omma: nicil aliud s̃ quã laudes. uł ob¬
secraciones fideliũ ⁊ peticiones.

Expanded text:
um, et iterum.: Accipite et bibite ex hoc omnes, hic est sanguis meus . Per reliqua omnia quae dicuntur, laus Deo refertur, oratio praemittitomnia nihil aliud sunt quam laudes, vel obsecrationes fidelium et petitiones.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sig̃ficata. altã sig̃cata.⁊ non otẽta.Reᷤᷤ
ꝯtenta ⁊ sig̃cata: ẽ caro .xͥ. quã d uirgine
traxit. ⁊ fanguis ꝙͣ ꝓnb̃ fudit. Res aut̃
sigc̃ata ⁊ nõ ꝯtenta: est unitas eccłie in
p̃destinatis. uocatis. iustificatis. ⁊ głifi¬
catis. ħ est duplex caro .xͥ. Uñ iher. Du

Expanded text:
et significata, et significata et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata, et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis vocatis, justificatis et glorificatis. Haec est duplex caro Christi. U
Abbreviated transcription (Latin):
declinauerit. m̃etur exicrale uidici¬
um. Qd scđm indulgẽciã ꝯcedituru
oluntariũ est. nõ necesfariũ. Alioqͥn
transgressor eẽt. qui illud nõ faceret
⁊ pot̃ sane intelligi illud subp̃cepto
dictũ hõib primis: ante peccatũ. c̃sci¬
te ⁊ multiplicamin. ꝙ ⁊̃ post pece¬
atũ tenebãtur usq quo facta est inl¬

Expanded text:
udicium. Quod secundum indulgentiam conceditur, voluntarium est, non necessarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante peccatum: Crescite et multiplicamini. Quo etiam post peccatum tenebantur, usquequo est facta mul
Abbreviated transcription (Latin):
Panẽ angłoꝵ mãducauit hõ. S tunc pa
nẽ illũ qui mãducar̃. mortui s̃. Iste u̾o
panis uiuus qui decelo descẽdit. uitã
mundo tribuit. Manna illd̾ ecelo. hoc
quiẽq religiose gustauit corrũpcionẽ
nõ uidebit. Illud datũ fuit antiqͥs pꝰ
tͥnsitũ maris rubri. ubi subiñsis egip̃
ille corꝑał. ppłm antiquũ ad trã ꝓmissi¬
onis ꝑ desertũ eduxit. ħ esca celestis. fi¬
deles huiꝰ scłi desertũ transeuntes: ĩcelo
subuehit. Uñ recte iuatic̃ appellatur. qr
inuia nos reficiẽs. usq inpat̾am dedu

Expanded text:
. Sed tunc qui panem illum manducaverunt, mortui sunt. Iste vero panis vivus, qui de coelo descendit, vitam mundo tribuit. Manna illud de coelo; hQuicumque religiose gustaverit, corruptionem non videbit. Illud datum fuit antiquis post transitum maris Rubri, ubi submersis Aegyptille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos refic
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n pꝰ typic̃ agnũ. corpꝰ ⁊ fanguinẽ suũ:
discipuł incena porrexit. Uñ eusebius
emiscenꝰ. qͣuia corpꝰ assuntũ ablaturus
erat ab ocłis. ⁊ illaturꝰ sid̾ib. nec̃e erat
ut die ᷤ fac̾mentũ nob̃ corꝑis ⁊ fangiũs
osec̾re  ut coletur iugit̾ ꝑmistium. qd̾
semel offerebat᷑ inp̃ciũ. De forma.¬

Expanded text:
corpus et sanguinem suum discipulis in coena perrexit. Unde Eusebius Emisenus: Quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
non ht̃ potenciã qua possit eẽ filius. ht
gͦ aliquã pater: quã non ht̃ filius. ⁊ eũ¬
so. absit. qr eadem est potencia patris.
qua potest eẽ pater.⁊ filii. qua potest
eẽ filius. Ita ⁊̃ ead̾ est uoluutas qͣ pat̾
uult ẽẽ pater. non filius. ⁊ filius uult ẽẽ
filius non pater. ⁊ eadẽ est uoluntas fi

Expanded text:
t potentiam qua potest esse Filius; habet ergo aliquam Pater, quam non habet Filius, et e converso. Absit, quia eadem est potentia Patris, qua potest esse Pater; et Filii, qua potest esse Filius. Ita etiam eadem est voluntas, qua Pater vult esse Pater, non Filius; et Filius vult esse Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tens: nisi natura. Eius .ni. poteneia: na¬
tura est uł eẽncia. at inquiunt illi. si
potens est gignere: ht̃ gͦ poteneiam gi¬
gnendi. Filius aut̃ non ht̃ potenciam
gignendi. si non potest gignere. habet¬
lius: nõ sequitur. Eand̾ .n. potenciam pe
nitus ht̃ filius: quã ⁊ pater. qua pater
potuit gignere. ⁊ filius potuit gigni.
Eadem .ii. potencia. est infilio qua potu¬
it gigni. que ẽ ⁊ in patre. qua potuit gi¬
gnere.S⁊ otra hoc oppoñr. aliud est poᷤ¬
se gignere. aliud ẽ posse gigni. qr aliud
ẽ gignere. aliud ẽ gigm. hic distinguẽ¬
dum ẽ. Si.ii. cum đr. aliud est posse
gignere. aliud ẽ posse gigni. aliam sig¬
nifices potenciam. qua pater potẽs est
gignere.⁊ aliam qua filius pot̾ gigni.
falsus est intellectus. Si aut̃ dicas pa¬
trem posse hr̃e aliquã ꝓprietatẽ. siue
nocionẽ. qua genitor ẽ. ⁊ filiũ aliã qua
genitus ẽ: uerus est intellectus. Aliam
filius qua filius estꝰ. Ita ⁊̃ cum đdr. filiꝰ.¬

Expanded text:
tens nisi natura; ejus enim potentia natura est vel essentia. At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habetlius. Non sequitur; eamdem enim potnitus Filius, quam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua genitus est, verus est intellectus. Aliam Filius, qua Filius est. 7. Quomodo i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis. sanguis uero ꝓanima nr̃a offer¬
tur. Sic̃ ergo p̾figurauit moyses. ca
ũo. pro aĩa.S tñ sub utraq sp̃e sumitꝰ.
qd̃ ad utrũq ualet. quia sub utraq.
sumit᷑ totus xp̃s. Sed si malta t̾m su¬
retur. Sub utraq tñ sp̃e totus sumit᷑¬

Expanded text:
poris sanguis vero pro anima nostra offertur, sicut praefiguravit Moyses. Caruis pro anima; sed tamen sub utraque specie sumitur; quod ad utramque valet, quia sub utraque sumitur Christus. Sed si in altera tantum suretur. Sub utraque specie tamen totus sumit
Abbreviated transcription (Latin):
ed q̃r sub duplici sp̃e sumit᷑.
c̃ sub alterutra totus sit xp̃s ÷ ut os¬
tendetur totam huãnã naturã assũpsiᷤᷤ¬
se: ut totã reduneret. Panis. ad carnẽ
refertur. uinũ ad ar̃am.qr uinũ oꝑa

Expanded text:
ed quare sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit de quo dr. qui plus collegerat
nõ habuit ampliꝰ. nec qui minus pa¬
raũat. hu̾it minus. Et licet subutͣꝙ
panis: nͥ incarñẽ. nec um. nͥ uisang̾¬
nẽ. Nec debẽt dici duo sacram̃ta. s
unũ. subutraq sp̃e. id̾ sumit᷑. Neq¬
it̾ari facram̃tũ. qr bñdictio nõ repe
de aliis nõ pͭ osecrari: corpꝰ xp̃i ł sãgͥs.
Qre aqua misceat᷑.

Expanded text:
citur, Exod. 16: Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub utrapanis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neqiterari sacramentum, quia benedictio non repetde aliis non potest consecrari corpus Christi Quare aqua admisceat