comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiens ommia prudent̾ examñt:
int̾ bonũ et malum. sapiẽs intlligẽ¬
dodiudicat. Sũmũ bonũ ẽ scire:
quid caueas: sũma miseria uescire
quo tendas. Dilige igit᷑ ꝯapiẽtia:
et manifesta br̃ tibi. Accede ad illã:
⁊ appropinqͣbit tͥ. Assidiuis esto illi:
et instruec te. Disce qd̾ nescis: ne
dector inutił inuẽiaris. Antea esto i¬
auclitor: postea dectox. P disciplin¬
am: noni magrĩ accipe. Bonũ qd̾
andieris dic. bonun qd̾ audiets:
doce. Discenli ⁊ decendi: ñ cõtẽpnͣs
studium. Seientiam qͣm añ ꝑcipis au¬
ore effunde. Sapientiani cũ cct̾io ĩper q¬
quanto ampliuis data fuerit: tanto
magis habundat. Sapientia dũdo
largior fit: retinendo minoratur.
largiendo redundãtior ẽ scicutia.
et clum plus confert᷑. plꝯ habũdat.

Expanded text:
sapiens omnia prudenter examinat. sapiens omnia prudenter examinat. Inter bonum et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiquanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat.
Abbreviated transcription (Latin):
Egligentia et torpor: dissolu¬
it animũ. desidia natura cor¬
numpitur: desiclia refrigescit iuge¬
nium. Torporẽĩ exsupat sensũ. ebs¬
cudo scientie lumen extinguit. so¬
lertia aũt meliorem recit. peiorẽ
facit negligentia: sensũ desidia:
obtundit. segniciem: industria
cauet. Excellẽtior fit natura dect¬
na: ardentior fit ingeniũ sb̾uicco
studio. Tarchora enim ingema:
stueliis cauentur. Torpor eĩ nͣcure
rib inmutatur. sepe natura ꝯsue¬
curam sen̾tit. Om̾ia usui cedũt.i
usui omĩa parent. Resita seagit:
ut ususent. Qd̾ cumdifficultate
ceperis: ꝓ usum cum uoluntate
ꝑficies. Nicħ sapientia melio. nicħ
prudentia dulcio.nicħ sciẽtia pi¬
tia mat errorum ẽ. ignorãtia nut̾x¬
uiciorumẽ. Peccatum mag̃ per:
ignorantiam p̃ualet. Ignorãtia
ignorantia. nec qñ delinquit agnes
to facile decipit. stultꝰ inuicia cito
delabitur.Prudens aũt. cito dep̾¬
norit. Noxia ñ uitamꝯ: nͥ ꝑ sapiẽ¬
tia. scientia eĩ amalis abstinet.

Expanded text:
egligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corrumpitur, desidia frigescit ingenium. 64. Torpor enim exsuperat sensum, hebetudo scientiae lumen exstinguit; solertia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae ribus immutatur, saepe natura consueuram vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum voluptate perficies. 65. Nihil sapientia melius, nihil prudentia dulcius, nihil scientia tia mater errorum est, ignorantia vitiorum nutrix. Peccatum magis per ignorantiam praevalet; ignorantia ignorantia nec quando delinquit agnoscenim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito deprenoscit; noxia non vitamus, nisi per sapientiam. 66. Scientia enim a malis abstinet,
Abbreviated transcription (Latin):
nemueriñ ualet adting̾e: qi mẽs
eiꝯ turbata furore. ab inscrutati¬
one alienatur isticie. Iracuto
uidex uidien exameu plene con¬
tuere non ualet. qr caligine furo¬
ris ñ intet. qui autem iepulsoi
furore discutit. Fa aluis ad contu¬
entumueritatez mentis serem¬
tate consurgit. ⁊ sine ulla ꝑturb

Expanded text:
nem veri non valet attingere: quia mens nem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ ĩmanitas ĩiquoru
scciorum pturbet. Sepe iudiceo pr¬
aui cupiditatis causa:aut defer̃t.
aut ꝑu̾tũt iudicia. nec finiunt:
cepta parcium uegocia: quousq:
mai supia eorum qui cansantur
exiuuiant. qñ enim udicant. ñ
causams bona considerant. ⁊ si c̾
u egligentes st̃ in discutione cau¬
sañtium. in eorumdampuo solli¬
ta ꝓphete uerbum. quasi lupi ues¬
pe.non relinquunt inmane. hoc
tantum non de futuris. Tita eĩ
ista uesperum: futura uero nĩne
accipitur. ⁊ bene ait qͣilupi. qri
luporummore cuncta diripiunt:
serunt. Sicq conturbant uidicii
orlinenrdum ñ suo contẽpti offi¬
cio alieua presument. Quidam
dum iudicare incipiunt: irascsit᷑
ip̃amiq uidieii sententiamiuin¬
saniam uertunt. De quib recce
x ꝓplam dicitur. qui conu̾tunt in
furore udiciũ. qui enim ira tus
iulicat: in furore urdiciũ imitat.
et ante ꝓfert seutentiamꝙͣ aguos¬
cat. Furor in urdice inuestigatõ¬

Expanded text:
humanitatem immanitas iniquorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno solita Prophetae vocem, quasi lupi vespere non relinquunt in mane, hoc tant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, serunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigatio
Abbreviated transcription (Latin):
Eminẽ stultorum p¬
uł improborum oport̾e̾ iudi¬
cemee. Nam stultus ꝑ ignauiam:
ignorat iusticiam in prob ꝑ cupi¬
ditatem corrumpit ip̃am quã di¬
dicit ueritatẽ. Grauiꝯ lacerant᷑ i
pauꝑes aprauis iudicib: quam
a cruentissimis hostib. Nullo
enim p̾do tam cupide ĩ alienis qͣm
iudex iniquus in suis. Latrones i
accensis faucib ac latebrosis la¬
tentes insidias ponunt. Isti pala
rapacitatis auarcia seuunt. os¬
ces in alioru sanguinez tantũ ĩ¬
cencdunt: iudices qiͣ crudelissimi
carnifices cunnm oppressione sua
subiectorumuitam extingunt.
qui enun destruant multi sunt: ra¬
ri sunt quippłos legunt incelera¬
unne regantur. Plerumq ⁊ bõĩ
uidices sunt: o ministus rapac¬
eshñt. Horum figura ut ait qui¬
dam tan quam sic illa pingituri
atq describ̃. ip̃a quidem hum̃na
species: s capitib caumnis accĩc¬
ta ec curumtata. non alit̾ quibꝰ¬
dam potestatib acce̾dit: ut ip̃orũ

Expanded text:
eminem stultorum vel improborum oportere judicem esse. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
pes mali sunt: sic principis ẽ pec¬
catum. qñ iudiceo iniqui existũt.
Bomis uidex sicut nccere auibus
neccit: ita prodeẽ omnib nouit.
Aliis enimprestat censura iusticie.
aliis bonitate. iudicia sine ꝑsõarũ
acceptione suscipit. noninfiriñt
iusticiam auaricie flamma. nec st¬
udet auferre alti. qd̾ cupiat sibi.i
Duniinlices iusticiam ad solam
obtinendam salutem et̾u am susci¬
piunt: nec eam munerib acceptis
distribuunt. ut dum de iusto ui¬
dicio temporalia lucra ñ appetunt.
p̃mio et̾no ditentur. Oumis qui
recte iudicat: statamin manu ges¬
tat. inutroq penso iusticiam ⁊ mi¬
sericordiam pensat portat. s ꝑ iusti¬
ciamredet peccati sententiam: Per
unseri corliam peccati temꝑat pe¬
nam. ut isto libraminis quedã ꝑ
equitatem corgant: que damuo¬

Expanded text:
pes mali sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uiridendũ. Gẽtiles et hr̃tici deaĩa
disputare conantur. S quomͦ d̾ ip̃n
aliquid recte sentire pꝯsint. qui a¬
auctorem ad cuuis ymagniẽ frã
ẽ ũ nouerunt : ⁊ ĩdeo multa errorr
digna dixerũt. Mutabił ẽ aĩa. nĩ
localit̾ s temporalit̾: Siiis affectio¬
nib. corpꝰ aũt et loco et tp̃r muta

Expanded text:
 irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tem
Abbreviated transcription (Latin):
et aĩa mortua ẽ siñdo. Anma hõie ñ
tantum ho ẽ. Inhabitando autẽ in
corpore amima ex ip̃o ꝑticipio carus
honnns nomẽ accep̃. sic̃ ⁊apłs in¬
t̾iorẽ hominẽ dicit Auimã si carn¬
ẽ cc̃ditam ẽẽ ad d̾i yinaginẽ. alit̾ gͦ

Expanded text:
 anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei
Abbreviated transcription (Latin):
NLom̃ib accib tius. in om̃i oꝑe
tuo. in om̃i conu̾sa tionetua. imi¬
tare bonos: emulare soc̃s. habeto
ante cculos tuos exempla sc̃orũ
exempla iustorum⁊ imitãdo cõ¬
menta. intende ad bñ oꝑãdum.
uͥtutes scõrum: intende ad be¬
ne uiuendum docimenta ius¬
torum. millum ute tue scãda¬
li zet infamia: nullũ opinio:
contristet adu̾sa. ¶ Disce bon¬
o flagrare p̃conio. habeto testi¬
monium bonũ. Custccli bõa
famam tuam ⁊ millis fetoribꝰ
obstuetur: nulł laceret᷑ oppr¬
obriis. laceratio enimbone opi¬
monis: boni iacturam fac. Ca
ue aũt głiam ppłarẽ. inta admi

Expanded text:
n omnibus actibus tuis, in omni opere tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando conmenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. Cave aut
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis: in incessu tuo appareat.
lmmꝰ eĩ corporis habitu appa¬
ret. Gẽstꝰ corporis signsie mẽ¬
tio. Corporio gestu anuno pro¬
ditur: corporio gesti. amini hab¬
itus pandit. Ancesso ergo tuuo.
imaginemienitatis non hãt:
incessꝰ tuns altiuo cculos ñ offẽ

Expanded text:
vitatis in incessu tuo appareat; vitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus al
Abbreviated transcription (Latin):
flatus uento fuuotio: ꝯtẽpne
fauores. ꝯtẽpne landẽ ppla̾ris
fanoris. ẽẽ magio bonus ꝙͣ ui¬
deri stude. Nonextollas. si quis
te extollat: aut si quis ꝯtepñt
Non fauor te seclueat ñ intuꝑa¬
tiofrungat. Qui laudẽ ñ appe¬
tit. nec contiunelia frãgit. Si o¬
tẽpnis laude: facile et uitupe¬
rationẽ eicieo. Noñ ideo te bon¬
um existimes: si boniis predice¬
gua aliena conscientiam ĩter
roga. Discerne te tuo ñ alieno
iuclicio. neq ex alienoruz ser¬
mone: ꝯ exdra mente metire.
nemo magis scire pot̾ quisig̃.
sic̃ tu qui constius tui es. Quid
enim prodest dum malus es.
si bonuis p̾cliceris: Aut quid bo¬
ni laus pertinet ad rez dialind
ñ similes scĩtatem. Qualis appa
res: talis esto. ꝓfemonemtua.
er habitu et incessu demõstra.
Sit in gressu tuo simplicitas. ĩ
motii puritao.in gestu graui¬
tuo. in incessu honestas. Nichil
dedecoris. ncħ la̾cuue. nicb petu¬
lantie. nicħ insolentie. nicħ le¬

Expanded text:
flatus vento favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praegua aliena conscientiam tuam roga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni laus pertinet ad te, si aliudnon simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil le
Abbreviated transcription (Latin):
arissimnꝯ dector copiosus in hiꝯ¬
uccli cariuine clariͫꝯ se cognosrit᷑.
atq inde yium ex eiꝯ uoĩe ambro¬
siani uocantur: qr eio ep̃r pͥmũ iu
ecelia mecliolauensi celebrau ce¬
perunt. Cuius celebritatis deuo¬
cio dehic per tcciꝯ eccidẽtis ecłias
obẜuatur. carmina aũt q̃cũq ĩ
laude dei clicuntur: ymui uocã¬
tur.
Ue antifons

Expanded text:
arissimus doctor, copiosius in hujusmodi carmine claruisse cognoscitur, atque inde hymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur. Carmina autem quaecunque in laudem Dei dicuntur, hymni vocantur. De antiphon
Abbreviated transcription (Latin):
didisse ac cecinisse mainfestũe. de
tres pueri in fornace positi cõucca¬
ta omni c̾atum ereatori om̃iũ ym¬
num canentes dixerũt. Itaq ⁊ ym¬
nis ⁊ psalinis cauendis ñ solum  pha¬

Expanded text:
didisse ac cecinisse, manifestum est, deitres pueri in fornace positi, convocata omni creatura, Creatori omnium hymnum canentes dixerunt. Itaque in hymnis et psalmis canendis non solum p
Abbreviated transcription (Latin):
On faciet in futurun de głia¬
cor miserum iustoꝵs
ex compassione dampnͣtoꝵ coudole¬
di affectio. ubi tantũ erit scõrũ de
dei contẽpla tione gandu ĩ ut tris¬
ticie nullum tribuatur introitũ. Si¬
cut ꝯparatꝰ color canditꝰ ingro co¬
lori git pulcuorita et scõrũ reqes
comparata dampnͣtioiu malorum:
głiosior erit. sic iusticia uinisticie. sͤ
uitus uicio. cregeit ergo sc̃orũgłia:
dii debita dampnant᷑ ipiiie¬
na. Post resiu recrõez scĩs in car¬
ne ꝓmissa ẽ celorum astensio: di
et ip̃i sunt mecum. Si enummem¬
bra capitis sumꝰ. ⁊ unus in se et ĩ

Expanded text:
on faciet in futurum cor miserum justorum ex compassione damnatorum condolendi affectio; ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium ut tristitiae nullum tribuat introitum. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit; sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria: dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicet ipsi sint mecum. Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in
Abbreviated transcription (Latin):
Uplex dampnatorũ pena est
u̾unt qd̾ ꝑfic̾e̾nt corpore: simł ⁊ aĩo
puniantur et corpore. Ignẽ gehẽ¬
non hĩe. H ẽ habere lumẽ addãp¬
natione neuideãt uñ gaudeãt.⁊
Apta fit comparato de camino tr¬
ium puerorum: ad exemplum ign¬
is gehenne. Nam sicut ille ignis ñ
arsit ad t̾um puerorũ suppliciũ et
culorum: ita iguis gehenne et lu¬
cebit misis ad augientũ petͣru.
ut uideant nũ doleant. et non lu¬
cebit ad consolationẽ. ne uideant
Uñ gandeant. Int̾e huius uite et i¬
future infelicitatis miẜia. multa
discretio ẽ. Illuc eĩ et mmẜia ẽ pp̃ cr¬

Expanded text:
uplex damnatorum poena est verunt quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. Ignem gehennon habere, hoc est, habere lumen ad damationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae; nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et  ligamina vinculorum: ita ignis gehennae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant; inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est: illic enim et miseria est propter cr
Abbreviated transcription (Latin):
de parte ei ꝯ erunt mignẽ et̾nu
mittẽdus ẽ. Uum sublatꝯfu̾it
diabolꝯ ut dampnetur. multi el¬
ecti quiin corpore sunt uiueĩẽdi.
domno adiudiciumuemente
metu cẽcucien di sunt. iudenteo
tali sententia impium eẽ punitũ
quo terrore purgandi sunt. qr si
quid eis ex corpore adbuc peccati
remansit. ietu ip̃o q̃ diabolum
dampnari conspieunt purgabũ¬
tur. Huic ẽ ꝙ ait iob. Cum sub¬
latus fu̾it rimebũt augłi et ext̃¬
riti pungabunt᷑. Multos pose pe¬
rire ex eis in die udicu quimĩe
elẽciẽe uident᷑ et scĩ: decente ꝓphe¬
ta. uocabit dĩis iudiciũ ad igirẽ.
et deuorabit abissum mulcã: et co
meclet partem domꝰ. Pais ꝗppe
oͣlrorbebit: qui nũc se in p̃ceptis
celestib głiantur. De quib et
dominꝰ dic. Multidicent inĩilla
die. domine domine imne ĩnomine

Expanded text:
de parte ejus erunt in ignem aeternum de parte ejus erunt in ignem aeternum mittendus est. 6. Dum sublatus fuerit diabolus, ut damnetur, multi electi, qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum: quo terrore purgandi sunt, quia, si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspicium purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur . 7. Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur, et sancti, dicente propheta: Vocabit Dominus judicium ad ignem, etmedet partem domus. Pars quippe absorbebit, qui nunc se in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus dicit: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Do
Abbreviated transcription (Latin):
Icut faciculi lignoꝵ ad obotio¬
nẽ de similib ꝯligantur. ita
mindicii diem similis culpe reos suis
similib uingere. ut ex equo pena
stringat qͣi in fasci culiu ques actõ
siiles fecit in malum. Siẽ unꝰꝗsq
sancto in futuro iudicio pro qͣnti¬
tate uirrutumgłificabr: ica ⁊ imus¬
ꝯusq impiꝰ ꝓ quantitate facino¬
iumi ꝯ dempnabr̃. uec deent insuppli¬
cio de futuris dampnationis ordo.
s iuxta qualitr̃ẽ criminu discretõ
erit penatum. ꝓpħa firmante. De ca¬
rorum quoq suorum suppliciis.
adelitur ⁊̃ pena defunctis. sic̃ apd ĩ¬
feros diuiti ẜmo p̾lieat euangłicꝰ.¬
et si c̃ ꝓ augeudo iude supplicio dic̃
⁊ psalmꝰ. cõmoti amoueant̾ filiieiꝰ.
et menclicent. Impii ex hoc diuius
in iudicio piniẽdi sunt mentis
dolore. ex quo iusiui sunt iustos
glie beatitudinẽ meruisse. Cũctis
uidentib ẽ precipitando diabolꝰ
qũ sub aspectu ominiũ bonorii ã¬
gelorum et hominũ: cumeis qui

Expanded text:
icut facisculi lignorum ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpae reos suis similibus jungere, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita unusquisque impius pro quantitate scelerum condemnabitur. Nec deecio futurus damnationis ordo. Sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante: De charorum quoque suorum suppliciis, additur etiam poena defunctis. Sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, dicit etiam Psalmus: Commoti moveantur filii ejus, et mendicent. Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. 5. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum cum eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
at illis temporib ⁊ comascorũ. ua¬
ec apłs comam pro uelamento ẽe dic
Pide iam non oportet ut uelent̾
crinib capita eorum qui du̾o conse¬
crantuiz oz tantum ut reuelentur.
qi ꝙ erat cocultum in sacramento ꝓ¬
phecie. iam in euanglio declaratũ est.

Expanded text:
at illis temporibus etiam coat illis temporibus etiam coet Apostolus comam pro velamento esse dicit. Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur, quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratum est.
Abbreviated transcription (Latin):
oportet fieri. s incapite demõstra¬
ri: ubi ipamens noscitur habitare.
ferius curuli corona relinquitur:
sacerdocium reginĩq eccłie in eis:
existimosigurari. Thiara eĩ apud
ueteres cõstituebatur in capite sa¬
cerclotum. Hec exbisso confecta ro¬
tundaq erat qͣiͣ spera media. ⁊ hoc
signisicatur in parte capitis cõsa.
Corona autem latitudo aurei e
circuli: que regum capita cugit.
Utrumq itaq signum exprimi¬
tur in capite cłicorum: ut implea¬
qd scrpcum e̾ petro apło ꝑdocente.i
uos estis genus elctum. regale sacer¬
docium. Querit᷑ aut Cur sicut a pd̾
antiquos nazareos: non añ comar
mitrit᷑ et sic toudetur. S qͥd hoc ex¬
quirunt. adũtunt quio sit intilo
sipheticu uelamentum ⁊ hanceuan¬
gelii reuelatr̃em: de qua dicit apło.
Cum transieris ad xp̃m: auferetur
uelamen. Qd̾ autem significabat ue¬
lamen inteipositum int̾ faciẽ moy¬
si ⁊ aspectũ populiisrł: hoc significab¬

Expanded text:
oportet fieri, sed in capite demonstraoportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. 4. ferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Tiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum. Haec ex bysso confecta rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem latitudo aurei est circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleaquod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Quaeritur autem cur sicut apud  Deest apud antiquos Nazaraeos, non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui exquirunt, advertant quid sit inter illud pheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc signific
Abbreviated transcription (Latin):
q biformz. Quorumquidem sor¬
dida atq inforini imm̾osi tate: sr̃¬
Onsure eccłiastice
usus anazareis nͥclesia
et capillos in igne sa crificii deo pone
iubebantur: scilicet ut perfectõe
deuccions sue domino consecrarẽt.
buius ergo exempliusus ꝰ apłio in
troluctus ẽ: ut hi qui in diuinis
cultib mancipati dño consecrãt᷑.
innouentur ħ quippe ⁊ ezechͥeli ꝓ¬
phete iubetur dicente dño. Tu fili
hominis sume tͥ gladium acutu:
licet qmppe ⁊ ip̃e ea cerelotali gen̾e
do inminist̾iu sẽificatõis desermeb¬
at. hoc ⁊ nazareos illos p̾scillã ⁊ aquil¬
am in actib apłorum: p̾mos fecisse
cultu unitandi extiterunt. Est aũt
incli̾cio tonsure signum qd̾dã qd̾ ĩ
corpore figuratur.d in animo agi᷑
sensib ut conus iudib enitegea¬
mus. expoliantes nos uixͣ apłin ue
terem hominem cum actib suis in
duentes nouũ qui renonat᷑ ĩ agni¬
trẽ dei. Quam renouatõe in mẽte

Expanded text:
que biformis: quorum quidem sorque biformis: quorum quidem sordida atque infami numerositate, sonsurae ecclesiasticae usus a Nazaraeis, nisi et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Hujus ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati Domino consecrantur, innovantur. Hoc quippe Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, licet quia et ipse ex sacerdotalDeo in ministerium sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse cultu imitandi exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitusensibus, ut comis rudibus enitescamus, Exspoliantes nos, juxta Apostolum, veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum, qui renovatur in agnitione Dei . Quam renovationem in mente
Abbreviated transcription (Latin):
tam prebeant obedientia: neq ul¬
lo iacrantie studio semetip̃os at¬
tollant. Postremo in dectriͣ. ĩ lec¬
tionib. psalinis. ymnis. canticis.
excercicio iugi uicumbant. Tales
enim ẽe debent. qui diuinis cul¬
tib sele manciranto stuceat. sal¬
ut cdum scientie oꝑam dant. dectrine
Uo sunt genera clicoꝵ. cłicor
unum eccłiasticorũ oubre¬
gimine ep̃ali degentium: alterũ a¬
cefalorum .i. sine capite quemse¬
quantur ignorãcũ. Iam hos neq
int̾ la ioos secularium officiorum
stucdia. neq int̾ clicos religio retẽt¬
at dinina. o solutos atq obeirã¬
tes sola turpis uita complectitur
et uagiͣ. Quiq dumnullũ metu¬
entes explende uoluntatis licẽti¬
am consectant᷑: qͣi animalia bru¬
ta libertate ac desiterio suo ferũ¬
tur. habentesii signũ religionis:
ñ religionis officiũ. ypocentauris
eumles nec equinec homines: in¬
ixtũq sitait poeta genus proles¬

Expanded text:
tam prebeant obedienciam neque ultam prebeant obedienciam neque ullo iactancie studio semetipsos attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, in psalmis, ympnis, canticis, exercicio iugi incumbant. Tales enim esse debent, qui divinis cultibus se mancipandos student ut dum scientiae operam dant, doctrinae Duo sunt genera clericorum, unum ecclesiasticorum sub regimine episcopali degentium, alterum acephalorum, id est sine capite, qui quem sequantur ignorant. Hos neque inter laicos saecularium officiorum studia, neque inter clericos religio retentat divina: sed solutos atque oberrantes sola turpis vita complectitur et vaga: quique dum nullum metuentes, explendae voluptatis suae licentiam consectantur, quasi animalia bruta, libertate ac desiderio suo feruntur, habentes signum religionis, non religionis officium, hippocentauris similes, nec equi, nec homines, mixtumque, ut ait poeta , genus, proles
Abbreviated transcription (Latin):
cauetur: ut auulgariuita
secͥusi annindi uoluptatib sese
abstineant. Non expectaculis ñ po̾¬
pis int̾sit: conuiuia publica fugiãt.
priuata ñtm̃ pudica. s ⁊ sobria co¬
lant. usuris neqͣꝙͣ in cumbant: neq
turpium cccupatões luctoru fuau¬
disq cuiusꝙͣ studium appetant. amo¬
rem peccune. qiͣ mat̾iam cunctorũ
criminum sugiant. Secłaria officia
negitiaq abiciant honorum gra¬
dus per ambitiones nõ subeant.
Pbeneficiis inecliciue dei: munera
ñ accipiant. dolos et coniut atões ca
uagis cculis. non infreni lingua.
aut peculanti tumidoq gestu in¬
cedant: s pudorẽ acuecsroiã men¬
tis. simplicihabitu incessuq ostẽ¬
dant. Obcennitate ⁊ u̾borum sic̃
⁊ opeꝵ penitus excerentur. Uiduaꝵ
ac nirginũ uisitatões frequẽtissim¬
as fugiant. Contub̾nia extranea¬
rum feminaꝵ nullatenus appetãt.
Castimonia queq inuolati cor¬
porio ppetue conseruare studeãt:
aut certe unius matrimonii uuincu¬

Expanded text:
gari vita reclusi, mundi voluptatibus se abstineant, non spectaculis, non pompis intersint: convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum, nec fraudis cujusque studium appetant. Amorem pecuniae, quasi materiam cunctorum criminum fugiant, saecularia officia negotiaque abjiciant. Honorum gradus per ambitiones non subeant. Pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant. Dolos et conjurationes cav; non vagis oculis, non infreni lingua, aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant. Obscenitatem etiam verborum, sicut et operum, penitus exsecrentur. Viduarum ac virginum visitationes frequentissimas fugiant; contubernia extranearum feminarum nullatenus appetant; castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vincu
Abbreviated transcription (Latin):
mi s opere adimple. q̃ u̾b̾ doces.
exemplis ostende. Esto ñ solũma¬
gister: set unitator uitutis. Si doces
et facis: tũcglioso haberio. Nõ em̃
satisẽ laudare qd dicis: nͥ dc̃is fc̃a ꝯ¬
uun xeris. In doct̾na ip̃a ad hum̃ñs¬
ut te coteclias: sic doce ut humilit᷑¬
tis grãz ñ amittas. Caue ne dũ ali¬
es decendo erigis: ip̃e laudis appetitu
demergaris. Cum aũt doces: noli u̾¬
borũ obscinitate uti. ita dic ut ĩ tlłi¬
garis. ec simplicib loquẽdo dis¬
pliceas: nec prudentes offendas.
Iuxta sensum audientio erit ẜno
doctoris. soclm mores ẽ imꝑcien da dec¬
tͥna. uixta uuluꝰ adhibenda remetlia.
uarie uoluntates: diuersam discip¬
linam desiderant. unꝯ quisq ẜm ꝓ¬

Expanded text:
mis, opere 515 adimple; quae verbis doces, exemplis ostende; esto non solum magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus haberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta conjunxeris. In doctrina ipsa ab humanut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, noli verborum obscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates variam disciplinam desiderant, unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
tati: ñ contradicas iusticie. Nõ cõ¬
tendas euacuare qd̾ rectũ ẽ. Dispu
care stude. ii suꝑare. Plus di lige au¬
In principio audi: loq̃re nouissimꝰ.
intenditur: extreina qrunt᷑. Me¬
lior est eium sinis qͣm principiũ.
melior nonssimo smo ꝙͣ primo.¬

Expanded text:
tati, non contradicas justitiae, non contati, non contradicas justitiae, non contendas evacuare quod rectum est. Jutare stude, non superare; plus dilige auIn principio audi, loquere novissimus; intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
etuclias tracta. Cõmunia ounibus:
secreta petfoctiorib leq̃re. Aperta cũc¬
tis: operta paucis ansi cia. Quedã
enu plurums: que dam paucis st̃
disserenda. In om̃i tp̃r parato esto i¬
ad instructionẽ. Nullũ tempo sit
uacuũ. q ñ ediffices. Nulla hora p̃
cas loqui. qd̾ nosti defendere. Qd̾
deesse tibi scientie sentis: quere ab
aliis. Collatione eĩ obtecta clares¬
cunt: conferẽdo difficilia apperiũt᷑.
Nulla autem tibi sit cimositasi
sciendi latentia. Cane indagare
que sunt a sensib humains remo¬
ta. P̾t̾mitte qiͣ secretũ. qd̾ scripte̾
auccoritate non didicisti. Nicħ ul¬
tra quam scriptũẽ:q̃ras. Nichil
amphio ꝑquiras: qͣm diuine litt̾e p̾di¬
cant. Scire ñ cupias: qd scire ñ licy
Cunositas periculga p̃simpto ẽ
curigsitas dampnosa pencia ẽ. In
heresim ꝓucocat: in fabulas sacti¬
legas mentez tcipitut. In causis
olrciuis recblit audaces. ĩ reb ign
incendi defensio nẽ. cede cito ueri¬

Expanded text:
erudias tracta; communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis sunt disserenda. 70. In omni tempore paratus esto ad instructionem; nullum tempus sit vacuum, quo non aedifices, nulla hora pracas loqui quod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae sentis, quaere ab aliis, collatione enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aperiuntur. 71. Nulla autem sit tibi curiositas sciendi latentia. Cave indagare quae sunt a sensibus humanis remota. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti. Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non licet: curiositas periculosa praesumptio est, curiositas damnosa peritia est; in haeresim provocat, in fabulas sacrilegas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit audaces, in rebus ignvincendi defensionem, cede cito veri
Abbreviated transcription (Latin):
consim̃itus clicitur et perfectus. qr nͦ
in ip̃o aduentu douumiuł incarũtee
eio cuncta nob̃ persemetip̃o perfr̃e:
ãdnunciata sunt. Uñ et ip̃e dix̃ oisci¬
pulio. Multa ad huc habeo que ub
loquor. s⁊ non potestis illa au dire mͦ.
uemet autemipe uerit̾tis qui a patre ac¬
cepit: ille de meo accipiet.⁊ annũciab̾
uob̾ omnia. ꝑfectio ista itaq ad sum¬

Expanded text:
t perfectus, quia nec in ipso adventu Domini vel incarnatione ejus cuncta nobis per semetipsum perfecte annuntiata sunt. Unde et ipse dicit discipulis: Multa adhuc habeo quae vobis loquar, sed non potestis illa audire modo, Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre pit, ille de meo accipiet, et annuntiabit vobis omnia . Perfectio itaque ac sum
Abbreviated transcription (Latin):
dodl aũt in gabaon puggeii¬
nante ih̾unaue stetisse phi¬
betur sol et luna. donec isrlis inimici
delerentur dicente scuptun. stetit
inquit sol suꝑ gabaon. ⁊ luna super
tura ⁊ chicit: qr minꝙ sic audiuit ds
homiiem. Iħx ergo ur̃ solẽ stare fec̃:
ñ cunc solum s multomagio mͦ in
aduentiu sus dumuos bellum geri¬
mins adu̾sus uiciorum gentes: ⁊ col¬
luctamur a duersus principte ⁊ potes¬
tates ⁊ rectores harum tenebraru.
aduersus spͥnlia nequicie in celestib.
sol nob̃ iustigeͥ intesment᷑ assistit. aͤ
deserit unq̃m nos: nec festinat eccu
bere: qr ip̃e dix̃. E cor ego ubxũ sũ õibꝰ¬
Quinqz ailt reges: quinqz sensus cor¬
poreos indicant. qui gabaonitas .i.
carnales homines expugnant. bi ad
speluncam confugiunt: cumse terre¬
nis incorpore posti actib m̾gunt.ꝙ

Expanded text:
od autem in Gabaon, pugnante Jesu Nave stetisse perhibetur sol et luna, donec Israel inimici delerentur, dicente Scriptura: Stetit, inquit, sol super Gabaon, et luna super tura et dicit: Quia nunquam sic audivit Deus hominem . Jesus ergo noster solem stare fecit non tunc solum, sed multo magis modo in adventu suo, dum nos bellum gerimus adversus vitiorum gentes, et colluctamur adversus principes et potestates, et rectores harum tenebrarum, adversus spiritales nequitias in coelestibus . Sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit bere, quia ipse dixit: Ecce ego vobiscum sum omQuinque autem reges quinque sensus corporeos indicant, qui Gabaonitas, id est, carnales homines expugnant. Hi ad speluncam confugiunt, cum se terrenis in corpore positi actibus mergunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊̃ due adiciuntur. qr uimitumi
anicta que plicant: morali ae mis¬
pulo petrepta repromiissionis t̾¬
ra partiretur. efframitñ tribui c̾iñ¬
neus ominis gentilis ppłs ñ oocisꝯ
o⁊ factus tributarius dicitur si cuc
scriptum ẽ in libro uudic. habitanit
cͥananeuo in medio efframitributa¬
tio: Quid enim tributatio. quid di¬
naneus. gentilis scilicet ppło. ii uici¬
um signͣt: sepe enimĩmagnis untu¬
ib terrum ire promissi omo ingredi¬

Expanded text:
 duae adjiciuntur, quia nimirum cuncta quae praedicant morali ac myspulo percepta repromissionis terra partiretur, Ephraim tamen tribui Chananaeus omnis, id est, gentilis populus non occisus, sed factus tributarius dicitur, sicut scriptum est in Judicum libro: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius ; quid enim tributarius, quid Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Saepe enim in magnis virtutibus terram
Abbreviated transcription (Latin):
upatio igitur hostibo: edif¬
ficauit iħc altare deo excelso ex lapi¬
dib integrio. in quib non erat.
iniectum ferrum: oic̃ p̃ceꝑat moy¬
ses ihu naue et ĩmolauit sacrifici¬
nin. ⁊ scripsit in lapidib deutero¬
nomiuz legis moysi. Uideamus i¬
itaq qui sint isti lapides: ex quibꝰ
edificatur altare. Omnes igitur qui
lapides iuui edifficaturi domos spi¬
rituales. hio non est imectũ ferr¬
nin: qr incorapti ⁊ inmaculaticar¬
neet sp̃n sunt. ⁊ iacula maligiigni¬
ta non recepũt. bii unũ altare faci¬
unt: inunitate fidei cõcoroiaq ca¬
nitatis. In hiis quoq deuteto no¬
minur .i. secunda euangelii legez
itaq eumdicentem. Dictumest
antiquis: non mechaberio. Ego
antem dicouob̾. Si quis iuderit
mulierem ad ec̃cupiscendũ eã. iã¬

Expanded text:
atis igitur hostibus, aedificavit Jesus altare Deo excelso ex lapidibus integris, in quibus non erat injectum ferrum sicut praeceperat Moyses, et immolavit sacrificium, et scripsit in lapidibus Deuteronomium legis Moysi. Videamus itaque, qui sint isti lapides, ex quibus aedificatur altare. Omnes ergo qui inlapides vivi aedificati, domus spiritalis » . His non est injectum ferrum, quia incorrupti et immaculati carne et spiritu sunt, et jacula maligni ignita non receperunt. Hi unum altare faciunt, unitate fidei vel concordia charitatis. In his quoque Deuteronomium, id est, secundam Evangelii legem, itaque eum dicentem: « Dictum est antiquis: Non moechaberis. Ego autem dico vobis, si quis viderit mulierem ad concupiscendum ea
Abbreviated transcription (Latin):
nr ibus xp̃x ip̃e ẽ br̃ditas eorum sicut
scriptumẽ. Ego hr̃ditao eorum. ⁊ pos
sõ non dabitur eis in isrł. Ego enim
sum possõ eorum. Clericorum enim
hr̃ditas ⁊ possõ ob hoc se dici uoluit
deuo:qr ministri altaris ip̃io effecti
sunt ⁊ sors. pp̃t̃ qd̾ ⁊ clerus sors int̾¬
pretatur. Ergo domim hrditatem
merito posicet: quiut absq impe¬
dunento deseriure deo ualeat. pauꝑ
sp̃u ẽẽ contenit: ut congrue illud.
psalmiste dic̃e pꝯsit. Dñs pars h̾rdi¬
tatis uiee et caucis mei .xui.¬
uod uero habitacula leuitis ab
ihu per omnes tub decerũtur:
significatur ut hii quim ec̃ca deisciẽci¬
e oꝑam dantes doctrine gr̾am annnis¬
trunt: rursumab onnb quibus.
dispensant diuma terrena subsidia
que non habent recipiant. ut imple¬
atur illud quod apło p̾cepit dicens
num ẽ ut carnalia ur̃a metanius ⁊ i
uol autem xl. duas urbes acci¬
puint: indubitantet ip̃a pre¬
dicatio scorum signatur ip̃i eiñi pes¬

Expanded text:
us noster ipse est haereditas eorum, sicut scriptum est: « Ego haereditas eorum, et possessio eis non dabitur in Israel . » Ego enim sum possessio eorum. Clericorum enim haereditas et possessio ob hoc se dici voluit Deus, quia ministri altaris ipsius effecti sunt et sors, propter quod et clerus sors interpretatur. Ergo Deum haereditate merito possidet qui, ut absque ullo impedimento deservire Deo valeat, pauper esse spiritu contendit; ut congrue illud Psalmistae dicere possit: « Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . » Quod vero habitacula Levitis ab Jesu per omnes tribus decernuntur, significatur ut hi qui in Ecclesia Dei scientiae operam dantes, doctrinae gratiam administrant, rursus ab omnibus quibus dispensant divina, terrena subsidia quae non habent recipiunt, ut impleatur illud quod Apostolus praecepit, dicens: num est ut cauod autem quadraginta duas urbes accipiunt , indubitanter ipsa praedicatio sanctorum signatur. Ipsi enim pos
Abbreviated transcription (Latin):
calliditate ueneriut ad iħm pãnis
calciamentioq uet̾ib induti. depcã¬
tes ut saluarent᷑. statĩq ab iħu sa¬
lutem accipiunt. quorum tñ dolu¬
t ut agnouit ligni cesoreo uł aque
gestatores eo cõstituit. in quorũ
figura illi ostendunt᷑. qui demũ
do ad ecc̃am uemientes habent fid¬
em in deo.⁊ incluant ꝗ capd suũ
sacerdotib sanctis quib muus¬
b uero suis et conuersatione pris¬
tina detiuentur. in duentes uete¬
rem hominem cum actib suis. et ĩ¬
uoluti uetustis inciis: sicut et isti
panius et casiam̃tis uet̾ib obtec¬
tisunt. ⁊ pret hoc qd̾ in deun cred̃i.
et erga seruos dei uł ecc̃e cultus un¬

Expanded text:
itate venerunt ad Jesum, pannis calceamentisque veteribus induti, deprecantes ut salvarentur, statimque a Jesu salutem accipiunt. Quorum tamen dolum ut cognovit, ligni caesores, vel aquae gestatores, eos constituit; in quorum fdo ad Ecclesiam venientes, habent fidem in Deo, et inclinant caput suum sacerdotibus, sanctis quoque minisbus vero suis et conversatione pristina detinentur, induentes veterem hominem cum actibus suis, et involuti vetustis vitiis, sicut et isti pannis et calceamentis veteribus obtecti; et praeter hoc quo Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
imus. qui tin tribut.ario efficitur:
po sumns. ad usum nr̃e utilitatis l¬
uuilit̾ retor quenuis. ut eo de se mõs
sins iuribꝰ ⁊ parua que appetit non
expugnat. unde bene ruisiscript¬
uinẽ. he sunt gentos quas domins
dereliquit. ut erudiret in eis isrłm:
Ad hoc namq q̃dam minimaur̾a ui¬
trum sollicitum incertamine sempet
erteireat. et eod incroria nonsuꝑbiat.
quo uiuere inse hostes spieit aqui¬
b adhuc uinci formidat. isił reseru¬
atis gentib erudit᷑: qũonĩo in qbꝰ¬
diminimis uiciis elenatiouir¬
cutis nr̃e comprimitu ⁊ in paruuis

Expanded text:
efficitur, possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus; ut eo de se mens suis viribus etiam parva quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israelem . Ad hoc namque quaedam minima vitia notio sollicitam in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae compri
Abbreviated transcription (Latin):
runctis deiñ uł deletis gẽrxas¬
tib: iosue sorte diuidit ppłis t̃
gentilium errorum malignes spe. et
sorte cdiuisit tr̾am annobis om̃ia ope¬
rans umio atq idem sp̃c. ac dundeno
dona ꝓpͥa ineuiq put uult.xi¬
Effertur aut in hiis cliuinis elo¬
ꝗuus: prima et secundabrdira¬
tis fr̃a duusio. Prima quitemper in¬
orsen: secunda uero que fortiorẽ ꝑ ihe
su. s morsesi transiordanẽ duabus
tantum ⁊ semnis tribub. ruben .s. igat᷑.
et cdimiche tubumnaise possõem decreũ.¬
cet̾i u̾o omnes ꝑ ih̾m suscipiunt. ꝑ qd̾
miss a celestia ee̾nt percepturi q̃ qui pet
legem adepti sunt. Nam ille due ĩ em¬
istrib prcculdubio pͥoremppłin adimi¬
ꝑribant s i deo due semis dicuntunq
bi qui mloge agebant᷑ contigerunt i¬
cognitionm tratatie: s ꝑfc̃ameins
scientiam non habu̾nt. sicut et eccͣasti¬
cus liber loquat᷑ dicens. Q ui non ꝑfe¬
cit primo icire sapientia.⁊ infitmior
non muestigaint illam. ħͥ autẽ no

Expanded text:
nctis deinde vel deletis gentibus, Josue sorte dividit populis tgentilium errorum malignos spiritus, et sorte dividit terram, in nobis omnia operans unus atque idem spiritus, ac dividens dona propria unicuique prout vult.efertur autem in his divinis eloquiis prima et secunda haereditatis facta divisio. Prima quidem per Moysen, secunda vero, quae fortior est, per Jesum. Sed Moyses trans Jordanem duabus tantum semis tribubus, Ruben scilicet, Gad, et dimidiae tribui Manasse possessionem darevero omnes per Jesum suscipiunt. Per quod missa coelestia essent percepturi, quam qui per legem adepti sunt. Nam duae illae semis tribus procul dubio priorem populum adumbrabant; sed ideo duae semis dicuntur, quia hi qui in lege agebant contigerunt cognitionem Trinitatis, sed perfectam ejus scientiam non habuerunt. Sicut et Ecclesiasticus liber loquitur dicens: Qui non perfecit primo scire sapientiam, et infirmior non investigavit illam . Hinc autem no
Abbreviated transcription (Latin):
montem garizĩ iucedunt. clecti ad
benedictõe: eos siguralit insinuant
qui non metu pene. s celestis ꝓmis¬
sioms amore succensi uenint ad sa¬
lutem. illi uero dimidii qui ixta:
montem gebal incedunt. in q̃ male¬
cliccõeo piolate sunt: illo indicant
quiñ amore benedictionum uł pro¬
missionum. s futurorum supplicio¬
rumtimore. complent que in lege sꝙͥ¬
ta sunt ut peruemiant. ad salute. Ss
autem curu archam uicedut: qr de e¬
oreqd̾ bominẽ agunt: qͣm illos ꝗ
pro mali metu bonũ sectaniti. plo
ergo ihc: pot̾ ex omnib ppłis hiꝰ in¬
entes amimnes q condicere. et aliq
quidem statuerunt inmoute gan¬
⁊ini ad benedicendum. aliq ueto i¬
statuerunt inmonte gebal ad ma¬
ledictõem. nonut inaledict̾ceo ac¬
cipiant. s ut intueutes perscͥptas
maledi crões et penas peccatorib
costitutas uicurrere caueant. ac se¬
metuxo timoris supplicio corugãt

Expanded text:
montem Garizim incedunt electi ad benedicendum, eos figuraliter indicant, qui non metu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Gebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, illos indicant, qui non amore benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum timore complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Omnes autem circa arcam incedunt, qui ab Eore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, alios vero statuere in monte Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplicio corrigant
Abbreviated transcription (Latin):
b que nobiliores sunt .i symeo.
leui. iuda. isaar isachar. ioseph. ⁊ bẽ¬
iami. Alie uero sex ignobliores
stetunt ergione nimonte gebal.
ut malelicerent. int̾ quo et rubẽ
qui maculauerat thorum parẽto:
et ⁊ abulonultimus filiuo lie. et
ancillarum filii. ⁊ hec quide uete¬
no historie refferunt gesta. S ni¬
spiciendum est quid in ennatratt̃e
mistice intelligentie refferatur. Q¬

Expanded text:
bus quae nobiliores sunt, id est, Simeon, Levi, Juda, Issachar, Joseph et Benjamin. 2. Aliae vero sex ignobiliores steterunt e regione in monte Hebal, ut maledicerent, inter quos et Ruben, qui maculaverat torum parentis, et Zabulon, ultimus filius Liae, et ancillarum filii. Et haec quidem veteris historiae referunt gesta. Sed inspiciendum est quid in enarratione mysticae intelligentiae referatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝯ: neccͣitate pociꝯ ũ uolun¬
tate existimus. ũtenta ẽ aũt neces¬
sitas mali in uoluntatẽ boni. Płiq
non uoluntate s sola neccita te pec¬
cant. pertimescentes temporalem
in opiam. ⁊ clum pretis scłi necessit᷑¬
tenrefuguint. a futuris bonis pri¬
uantur. Item ii nulli peccatũ uol¬
untate ñ necessitate cõmntrũt. nu¬
llaq ccacti ur opia existunt miꝙ:
s tantum gratis mali cupiunt ẽẽ.i
Neq enim ip̃am rem amant quã
appetiuit: s ip̃am tm̃ peccatimali¬
ciam delectantur

Expanded text:
sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur