comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
segetes: quȩ paratȩ sunt ad metendũ. Quod
aũt p̃earis. ut nr̃is moratis nabuchodono¬
sor et rapsaces. et nabuzardan. et olofernes
inte occidantur: nũquã nr̃a auxilia postu¬
lares. si inte uiuerent. Sed quia illi mortui
sunt. et cũ zorobabel. et hiesu filio iosedech
sacerdote magno. cũ erra quoq & nee mia
ruinas hierłm ȩdificare cȩpisti. nec mit¬
tis mercedes in ꝑtusũ sacculũ. sed thesau¬
ros tibi in cȩlestib paras: idcirco nr̃as appe.¬
tis amicitias quos xpi famulos arbitraris.
Scãm filiã theodoram sororem beatȩ me-¬
moriȩ lucini ꝑ se cõm̃datã meo sermone
cõm̃do: ut ineepto itinere ñ lassecur: ut
ad t̾rã scãm multo ꝑheremũ labore ꝑue¬
niat. ut ñ putet ꝑfectam eẽ. uirtutem ex-¬
isse de egẏpto: sed ꝑ innumerabiles insidias
ad montẽ nabo. et ad iordanẽ fluuiũ ꝑue¬
nit ut accipiat scđm in galgala circũcisionẽ.

Expanded text:
segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod autem precaris, ut nostris monitis Nabuchodonosor et Rapsaces et Nabuzardan et Olofernes in te occidantur, numquam nostra auxilia postulares, si in te uiuerent. sed quia illi mortui sunt et cum Zorobabel et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno, cum Esdra quoque et Neemia ruinas Hierusalem aedificare coepisti non mittens mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in caelestibus parans, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. sanctam filiam meam Theodoram, sororem beatae memoriae Lucini, per se commendatam meo sermone commendo, ut in coepto itinere non lassetur, ut ad terram sanctam multo per heremum labore perueniat, ut non putet perfectam esse uirtutem exisse de Aegypto, sed per innumerabiles insidias ad montem Nabo et ad Iordanem fluuium perueniri, ut accipiat secundam in Galgala circumcisionem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ultro soleo bonoꝵ appetere necessi¬
tudinẽ. et meorũ ingerere caritati. quia
meliores sunt duo qua unꝰ. et si alter ceci¬
cederit ab altero fulcietur: Funiculus tri-¬
plex non rũpitur. et fr̃ frẽm adiuuans ex-¬
altabitur.Scribe gͥ audacter. et absentiam
corpoꝵ crebro uince sermone. Nec doleas.
si hoc ñ habeas qđ formicule. et muscȩ
et serpentes habent. id ẽ carnis oculos :
sed illũ te oculũ hab̾e lȩtare. de quo in can-¬
tico dr̃ canticoꝵ. Uulnerasti me soror mea.
sponsa mea: uno de oculis tuis. de quo ds̃
uidet᷑ de quo a moyse dr̃. Transiens uidebo
uisionem hanc magnam. Deniq qͦscdã
etiã mundi philosophos legimꝰ ut totam
cogitationẽ ad mentis cogerent puritatẽ
sibi oculos eruisse. Et a ꝓpħa dr̃. Intrauit
mors ꝑ fenestras nr̃as. et apłi audiunt. Iui
uiderit mulierẽ ad concupiscendum. iam
mȩcatus ẽ eam incorde suo. Vnde p̃cipitur
eis ut leuent oculos et uideant candidas

Expanded text:
qui ultro soleo bonorum appetere necessiqui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum ingerere caritati? quia meliores sunt duo quam unus et, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur et frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum te oculum habere laetare, de quo in Cantico dicitur canticorum: uulnerasti me,, soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogerent puritatem, sibi oculos eruisse. et a propheta dicitur: intrauit mors per.fenestras uestras. et apostoli audiunt: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. unde praecipitur eis, ut leuent oculos et uideant candidas
Abbreviated transcription (Latin):
uã quã michi multoꝵ sim conscus
peccators. et quotidie in oratione
flexcis genib loquar delicta iuuentutis
meȩ. et ignorantias meas ne memineris :
tam̃ sciens dictũ ẽẽ ab apło ne inflatus
suꝑbia incidat in iudiciũ diaboli et iN
alio loco scriptũ. suꝑbis ds̃ resistit. humi¬
lib aũt dat gr̃ãm: nichil ita apueritia ui¬
tare conatꝰ sum. qua tumentẽ animum.
et erectã ceruicẽ. di contra se odia ꝓuocan¬
tem. Noui enĩ magistrũ & dñm &e deum
meum: in carnis humilitate dixisse. Dis¬
cite a me : quia mitis sũ et humilis corde:
et ante ꝑ osdauid cecinisse. Mem̃to dñe
dauid & om̃is mansuetudinis eius. Et in
alio loco legimꝰ. Ante głam. humiliatur
cor uiri: et ante ruinam elẽuat᷑. Itaq ob¬
secro te ne me putes sumptis luteris tuis
ante taeuisse: et aliorũ uel infidelitatem
uel negligentiã in me referas. Quid enĩ
causȩ erat ut ꝓuocatus officio tacerem:
et amicitias tuas meo silentio repellerem:

Expanded text:
uanquam mihi multorum sim conscius peccatorum, et quotidie in oratione flexis genibus loquar: « Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris » : tamen sciens dictum esse ab Apostolo: « Ne inflatus superbia incidat in judicium diaboli » : Et in alio loco scriptum: « Superbis Deus resistit; humilibus autem dat gratiam » , nihil ita a pueritia conatus sum vitare quam tumentem animum, et cervicem erectam, Dei contra se odia tem. noui enim magistrum et dominum et deum meum in carnis humilitate dixisse: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et ante per os Dauid cecinisse: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius. et in alio loco legimus: ante gloriam humiliatur cor uiri et ante ruinam eleuatur. itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse et aliorum uel infidelitatem uel neglegentiam in me referas. quid enim proderat, ut prouocatus officio tacerem et amicitias tuas meo silentio repellerem,
Abbreviated transcription (Latin):
terafin et impleuit manũ unius de
filus suis: et factus ẽ ei in sacerdotem:
Siaũt putas ea quȩ suꝑius appellata
sunt sculptile atq conflatile ephod
et terafin deinceps nominari: disce
eẽ ñ eadem. Diquidem post matris
idolũ qđ dr̃ scuptile atq conflatile
fecit micha ephod et terafim: sicut
ex consequentib approbatur. Et
responderunt quinq uiri qui abie¬
rant considerare terram: et dixxerunt
ad fr̃s suos. Ecce nostis quia in domi¬
b istis ephod et terafim: sculptile atq
conflatile. Et post multa quȩ in medio
pret̾mitumꝰ: Et ascender̃ inquit .u. uiri &
irruer̃ illuc: et sũpserunt sculptile: ec
conflatile ephod & terafim: Et sex centi
uiri qui cineti erant uasis bellicis ingres

Expanded text:
teraphim et inpleuit manum unius de filiis suis et factus est ei in sacerdotem. si autem putas ea, quae superius appellata sunt sculptile atque conflatile, ephod et teraphim deinceps nominari, disce esse non eadem, siquidem post matris idolum. quod dicitur sculptile atque conflatile, fecit l\'licha ephod et teraphim, sicut ex consequentibus adprobatur: et responderunt quinque uiri, qui abierant considerare terram, et dixerunt ad fratres suos: ecce nostis, quia est in domibus istis ephod et teraphim et sculptile et conflatile. et post multa, quae in medio praetermisisti: et ascenderunt, inquit, quinque uiri et inruerunt illuc et sumpserunt sculptile atque conflatile et ephod et teraphim. et sexcenti uiri, qui cincti erant uasis bellicis, ingres
Abbreviated transcription (Latin):
in legis obseruatione uersati. xp̃m
qui dĩ patris uerũ lum̃ ẽ. ꝑdiderunt.
Ambrosius quidem mediolanensis
ep̃s quid de hoc loco senserit in cõm̃¬
tariis eiꝰ legere poteris. Origenis et
didimi in hac parabola explanationẽ
inuenire ñ potur Et utrũ ab olita sit
tempoꝵ uetustate an ipsi non scripse¬
rint incertũ habeo. Michi uixta prio¬
rem int̃p̃cationẽ hoc uidetur quod de
iniquo mamona debeamꝰ amicos face¬
re: non quoslibet pauꝑes. sed eos qui
nos possint reciꝑe indomos suas et in
eterna tabnacula. Et cũ eis parua prȩ¬
buerimꝰ. recipiamꝰ ab illis magna. & dan¬
tes aliena. nr̃a suscipiamꝰ : et sẽminemꝰ
inbenedictionẽ. ut metamꝰ benedictio¬
nem. Qui enĩ parce seminauerit: par¬
ce et mecet

Expanded text:
in legis obseruatione uersati Christum, in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet
Abbreviated transcription (Latin):
qui proprie pęnitentũ ẽ. iuxta ube¬
leum. Et illã in euangłio parabolam
in qua alteri quingenti alteriquin¬
quaginta denarii dimittuntur.
Scđ̾m aũt uocauit popłm iudȩorũ.
qui tritico mandatorum dei nutritus
erat. et debebat ei centenariũ nume-¬
rum: et coegit ut de centũ octoginta
faceret. id. ẽ crederet in dñi resurrec¬
tionẽ. quȩ oetauȩ diei numero conti¬
netur. et de octo cõpleretur decades.
ut de sabbato transiret ad primam
sabbati. Ob hanc causam a dño prȩ¬
dicatur qđ bene fecerit: & ꝓ salute sua
in euangelii clem̃tiam de legis austeri-¬
tate mutatus sit. Quod si quȩsieris
quare uocetur uilicus iniquitatis.
in lege quȩ dĩ ẽ iniquus erat uilicus.
qui bene quidem offerebat. sed non
bene diuidebat. credens in patrem
sed filiũ ꝑsequens. habens dm̃ om̃i¬
potentẽ. sed sp̃m scm negans. Pruden¬
tior itaq fuit paulus apłs intrans-¬
gressione legis. filiis quondã lucis qͥ

Expanded text:
qui proprie paenitentium est iuxta iubequi proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, habens deum omnipotentem, sed spiritum sanctum negans. prudentior itaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
discipłs et oꝑarus. Fodere ñ ualeo.
Omĩa mandata legis quȩ terrȩ in¬
cubabant: cerno destrueta. et legem.
et ꝓpħas usq ad ioħem baptistam
ẽẽ. finatos. Mendicare erubesco. ut
qui ductor fueram uidȩoꝵ: cogar
agentib et a discipulo anania sa¬
uitis et fidei mendicare doctrinã:
faciã igitur qđ michi utile eẽ in.¬
telligo: ut postquã ꝓiectus fuero de
uilicatione mea: recipiant me xep̃ia.¬
ni indomos suas. Cepitq eos qui
prius uersabantur in lege. et sic in
xp̃o crediderant. ut arbitrarentur
se in lege iustificandos: docere legem
ab olitam. ꝓpħas p̾terisse. et quȩ an¬
tea ꝓ lucro fuerint. reputari inster¬
cora. Uocauit itaq duos de plurimis
debitorib primũ qui debebat cen¬
aim batos olei: eos uidelicet qui fue¬
rant ex gentib congregati. et magna
indigebant miscđia deiꝰ. et de centena¬
rio numero qui plenus ẽ. atq ꝑfectꝰ.
fecit eos scribe quinquagenarium.

Expanded text:
disciulus et operarius. fodere non ualeo. disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium,
Abbreviated transcription (Latin):
das . Unde scribȩ et pharisei qui
erant auari aduersum se dictã intel¬
ligentes parabolã: subsannabant eũ.
carnalia et ͥcerta. et p̃sentia spiritali¬
bus ac futuris et quasi in certis prę¬
ponentes. Teophilus anthio che¬
nae eccłiȩ septimus post petrũ apo¬
stolum ep̃s. qui quattuor euangeli¬
starũ in unũ opus dicta cõpingens.
ingenii sui monim̃ta dimisit. Hȩc
suꝑ hac parabola in suis cõm̃tarus
ẽ. locutus. Diues qui habebat uili¬
cũ siue dispensatorem: ds̃ om̃ps est.
quo nichil. ẽ. ditius. Huius dispen¬
sator paulus qui ad pedes gamaliel
sacras litteras didicit. legem dĩ sus¬
ceperat dispensandam. Qui eũ cȩ¬
pisset credentes in xp̃o ꝑsequi. ligare.
occidere. et omnẽ dñi sui dissipare
substantiã: correptus ad ño ẽ saule.
saule quid me ꝑsequeris: durum ẽ
tibi contra stimulũ calcitrare. Di¬
xitq incorde suo. Quid faciam: qui
magister fui et uilicus: eogor esse

Expanded text:
das. unde scribae et pharisaei, qui das. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus post Petrum apostolum episcopus, qui quattuor euangelistarum in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse
Abbreviated transcription (Latin):
et ego dico uob facite uob̃ amicos. de
iniquo mamona. Iniquus aũt mamona:
non hebrȩorum sed sẏrorum lingua
diuitiȩ nuncupantur. qđ de iniquita¬
te collectȩ sint. Sigͦ iniqͥtas bene dis¬
pensata uertitur iniustitiam: quanto
magis sermo diuinus inquo nulla est
iniquitas qui apłis creditus ẽ. sibene
fuerit dispensatus. dispensatores suos
leuabit incęlum: Quã obrem seqͥtur.
Qui fidelis ẽ. in minimo hoc ẽ in car¬
nalib: et in multis fidelis erit . id. ẽ.
inspiritalib. Iui aũt in paruo ini¬
quus ẽ ut ñ det fr̃ĩb adutendũ qđ
adõ ꝓ om̃ib ẽ creatũ: iste et inspiri-¬
tali pecunia diuidenda iniquus erit:
ut non ꝓ necessitate sed ꝓꝑsonis do-¬
diuitias quȩ labunt᷑ ñ bene dispen-¬
setis. ueras aeternasq diuitias doc¬
trinȩ dĩquis dabit uob̃: Et si in
eũ quiamat pecuniã dm̃ amare
ñ posse:. Igitur et apłis siuelint
amare dm̃. eẽ. pecunias contẽpnen¬

Expanded text:
et ego dico uobis: facite uobis amicos de et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nuiniquitas, qui et Apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos levabit in coelum? Quamobrem sequitur: Qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et in multis fiin spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis dodiuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ur̃m ẽ. quis dabit uob: Nemo ser¬
uus potest duob dñis seruire. Nut
enĩ unũ habebit odio. et alterũ diliget:
aut unũ audiet. et alterũ contempnet:
Non potestis dõ seruire et mamonae.
Audiebant aũt hȩc om̃ia pharisȩi qͥ
erant auari. et subsannabant illum.
Totũ parabolȩ huiꝰ textũ posui: ut ñ
nob̃ intelligentiã aliunde quȩramus.
et inparabolas certas nitamur inue¬
nire ꝑsonas: sed int̃p̃temur eam qͣsi
parabolam hoc ẽ fimilitudinẽ: quȩ
hoc ẽ assimilatur quasi umbra ꝓhe¬
miũ ueritatis ẽ. Sic ergo dispensator
iniqui mãmonȩ. dni uoce laudatur
qđ de re iniqua sibi iustitiã pręparat.
Et passus dispendiũ dñs laudat dispen¬
satoris prudentiam: Quod aduersus
dñm quidem fraudulent̃ sed ꝓse pru¬
dent̃ egerit. Quanto magis xp̃s qui
nullũ damnũ sustinere potest & ꝓnus
ẽ. ad clem̃tiã laudauit discipłos suos si
in eos qui sibi crediti sunt misericordes
fuerint: Deniq post parabolã intulit

Expanded text:
um est, quis dabit uobis? nemo seruus potest duobus dominis seruire. aut enim unum habebit odio et alterum diliget aut unum audiet et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae hoc est adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Ex quo cȩpi ad te
n melior occurrit occasio. quam ut ꝑ dĩ ser¬
uum ac ministrum fidelissimũ in ꝥcarissi

Expanded text:
salutem. Ex quo coepi ad te  quam mihi melior occurrit occasio, quam ut per dei seruum ac i ministrum fidelissimum mihique carissi
Abbreviated transcription (Latin):
in litteris tius in quib benedicimus
qui tua legunt te talem dedit. Liber
quidam tuus int̾ cȩtera non diu est
Quod uenit in manus nr̃as quȩ sit eiꝰ
inscriptio: nescimus ad huc. Non eram
codex ipse ut ad solet inliminari pagi¬
na p̃tendebat. Epr taphyum tam̃ appel¬
lari dicebat frat̃ apud quẽ inuentus ẽ.
Quod ei nom̃ tibi placuisset ut in de¬
retur crederemꝰ. si eorũ tantũ uel uitas
uel seripta ibi legissemus qui iam de-¬
functi eẽnt. Cum uero multorũ & eo
tempore quo scribatur & nuncusq
uiuentiũ ibi cõmemorentur opuscula:
miramur cur hunc titulũ uel impo-¬
sueris uel imposuisse credaris. Tamen
utiliter conseriptũ ate eundẽ librum
quod nos multũ moueat. Sienim ad
scripturas scãs ad missa fuerint offici

Expanded text:
in litteris tuis, in quibus benedicimus in litteris tuis, in quibus benedicimus qui tua legunt, te talem dedit. CAP. II. 2. Liber quidam tuus inter caetera non diu est ut venit in manus nostras: quae sit ejus inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut assolet, in liminari pagina plari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum quod nos multum moueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Ño dilectissimo & cultu sincerissi¬
mo caritatis obseruando atque
didisti. sed breuiorem multo quã ex
te uellẽ sumere tali uiro a quo tẽpora
quantalibet occupet. nullis sermo ꝓ.¬
lixiuse: quã quã ita snos negocioꝵ alie¬
norũ eorũ qui scłariũ curis circũstem᷑
ingentib: Tam̃ epistolȩ tuȩ breuitati
facile non ignoscerẽ. nisi cogitarẽ quã
pauciorib uerbis meis redderetur: qua-¬
re aggredere quȩso. Istã nob̾cũ litterariã
collotionẽ habe. ne multũ ad nos disiun-¬
gendo liceat absentiȩ corporali. quã quã
simus in dño sp̃s unitate coniunctu Etiã¬
si ab stilo quiescamꝰ & taceamꝰ. & libri qui¬
demiquos de orreo dñico laborasti pene¬
te totũ nob̃ exhibent. Si enĩ ꝓpt̾ea te ñ
nouimꝰ. quia faciem corporis tui non
uidemꝰ. hoc modo nec ipse te nostr Nam
tu quoq non uides eam. Si aut̃ tibi ñ
ob aliud notus es nisi quia nosti animũ
tuum: et nos eũ non medio crit̃ nouimꝰ

Expanded text:
no dilectissimo, et cultu sincerissimo caritatis observando atque eddidisti, sed breviorem multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo Dominico elaborasti, pene totum nobis te exhibent. Si enim propterea te non novimus, quia faciem corporis tui non vidimus, hoc modo nec ipse te nosti: nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus
Abbreviated transcription (Latin):
recte in grediebantur adueritatem
euangelii Si enĩ recte illi ingredieban¬
tur: iste mentitus ẽ. Siautẽ ibi mentitꝰ
est. ⁊ ubi uerũ dixit: An ibi uerũ dixisse
uidebitur. ubi hoc dixerit qđ lector
sapit: Cũ uero contra sensũ lectoris

Expanded text:
recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris
Abbreviated transcription (Latin):
arecti linea discrepare uideantur. Et
hoc dico non quod in oꝑib tuis quȩdã
rep̃hendenda iam censeam. Neq enim
lectioni eorũ qũa oꝑam dedi. nec horum
excemplariorũ apud nos copia ẽ. prȩcer
soliloquioꝵ tuoꝵ libris: et quosdã cõmen¬¬
tariolos in psalmos quos siuellẽ discutere
non dicã ame qui nichilsum: sed aueterũ
grecorũ docerem int̃p̃ationib discrepare.
Uale michi amice hm̃e. etate fili. digni¬¬
tate parens. Et hoc ame rogatꝰ obserua
et quicquid michi scripseris ad me pͥmũ

Expanded text:
recti linea discrepare uideantur? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi scripseris, ad me primum
Abbreviated transcription (Latin):
osa mendacia. quid in eis remanebit
auctoritatis. quȩ tandẽ de scripturis ut
sententia ꝓferatur. cuius pondere con-¬
tenciose falsitatis subruatur imꝓbitas:
Statim enĩ ut ꝓtuleris. si aliter sapit
qui contra nititur: dicet illũ quod
ꝓlatũ erit onesto aliquo officio scripto¬
rem fuisse mentitũ. Ubi enim hoc non
poterit: si potuit in ea narratione quã
exorsus apłs ait. quȩ aut̃ scribo uob
ecce coram dõ quia non mentior Cre¬
di affirmaris quȩ mentitus eo lo co
ubi dixit de petro. et barnaba quia ñ

Expanded text:
osa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum
Abbreviated transcription (Latin):
contra spiritalia neqͥciȩ in cȩlestibꝰ. Cũ qͦq qͥ ab a-¬
qͥlone ẽ. de qͦ iheremias loquit᷑. abaqͥlone ex ar¬
descent mala suꝑ om̃s habitatores t̾re. de qͦ
& salomon scribit. Aqͥlo uentꝰ durissimꝰ: ꝓcul
inquit a uobis faciã & expellã eũ in terram
inuã & desertã que ñ hab& noticiã dei In qua ñ
habitat sp̃s sc̃s. faciesq eius erit in mari pͥmo & in
mari nouissimo In his qͥ aꝑuerit ei ianuã peccatoꝵ.
& apud quos usq ad extremũ uitȩ tẽpus ꝑmanse¬
rit. & fetor illiꝰ & putredo ascend& etiã in eos. qui
crescimus tanto magis timere debemus: ne de sub¬
limibꝰ corruamꝰ: Iuxta litterã: greges locustarum
magis aiter quã aquilo confueuit aaducere Ia
ẽ.ñ ex frigore ueniunt: sed ex calore Uerũ qm̃ de
assiriis loquebatur locustarũ ponens siilitudi¬
nẽ: ideo aqͥlonẽ int̾posuit. ut non uerã locustam
quȩ ab austro uenire consueuit. sed sub locusta in

Expanded text:
lia nequitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  procul, inquit, a vobis faciam, et expellam eum in terram inviam et desertam, quae non habet notitiam Dei, in qua non habitat Spiritus sanctus. Faciesque ejus erit in mari primo et in mari novissimo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem interposuit, ut non veram locustam, quae ab Austro venire cons
Abbreviated transcription (Latin):
hab&: se detestari om̃s hereticorũ contumelias
& uniuersas regiones eorũ odisse. Quicquia enim
loquuntur miuria ẽ. & dignũ odiũ dĩ. Et ablaturũ
ciuitatẽ & conciliabula eorũ cũ his qͥ habitant: &
popłm uidelie& et magistros.: &eciã si reliqͥ fuerin

Expanded text:
habet se detestari omnes haereticorum contumelias, habet se detestari omnes haereticorum contumelias, et universas regiones eorum odisse . Quidquid enim loquuntur injuria est, et dignum Dei odio. Et ablaturum civitatem et conciliabula eorum cum his qui habitant, et populum videlicet, et magistros, etiamsi reliqui fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
primamꝰ manũ Pricipes hereticorũ qui ꝓpter deli¬
cias suas meũ popłm deuorauerunt: & nichil paci¬
ebantur suꝑ contricionẽ ioseph: pͥmi ducentur ad
penas. & auferetur hinnitus eqͥ de ephraĩ qͥ inscrip-¬
turis scĩs duppliciter accipitur Aut in suꝑbiã po-¬
tenciãq eorũ qͥ hinnunt : aut in libidinis magni¬
tudinẽ. in suꝑbiã maloꝵq consensũ: ut ibi.: Hi in
curribꝰ & hi in equis: & fallax equus ad salutẽ. &
regibus isrł p̃cipitur: ne sibi multiplicent equos :
Et in tibro iob: uox eqͥ clangori tube comparatur.
In zacharia qͦ legimꝰ: qͥ euanglii testimonio cõpbat᷑
& refertur ad p̾sentiã saluatoris. Gaude nimis
rusalẽ In sibidinis uͦ magnitudinẽ & effrenatũ coitus
desideriũ: ut in ieremia qͥ luxuriosos adulterosq
describens intulit. Unusquisq suꝑ uxorẽ ꝓximi sui
binniebat: Lales equos xp̃i aduentus subneruat.¬

Expanded text:
primamus manum. Principes haereticorum, qui propter deliprimamus manum. Principes haereticorum, qui propter delicias suas meum populum devorabant, et nihil patiebantur super contritione Joseph, primi ducentur ad poenas, et auferetur hinnitus equi ex Ephraim: qui in Scripturis sanctis dupliciter accipitur, aut in superbiam potentiamque eorum, qui hinniunt, aut in libidinis magnitudinem. In superbiam malorumque consensum, ut ibi: Hi in curribus, et hi in equis . Et: Fallax equus ad salutem . Et regibus Israel praecipitur, ne sibi multiplicent equos . Et in libro Job, vox equi clangori tubae comparatur . In Zacharia quoque legimus, quod Evangelii testimonio comprobatur, et refertur ad praesentiam Salvatoris: Gaude nimis, rusalem . In libidinis vero magnitudinem, et effrenatum coitus desiderium, ut in Jeremia, qui luxuriosos adulterosque describens, intulit: Unusquisque super uxorem proximi sui hinniebat . Tales equos, Christi adventus, et
Abbreviated transcription (Latin):
riã iacob quȩͥ illũ fabri filiũ & samaritanũ. & haben¬
te demoniũ conclamabant: Iecireo ierłm tradita ẽ. eum
habitatoribꝰ suis. romanis exercitibus suis: & intantum¬
dei contra eos ira deseuit: ut etiã si remanserint.x ͤ.
uiri in domo una. ipsi quoq moriantur. & ꝓpinquus
siue uicinus comburat eadauera morientiũ. ut effe
efferre non ualeant. Cumq iã lassus fuerit asportando:
interroget eũ qͥ inpenitralibꝰ domꝰ ẽ. utrũ suꝑ suit
quos sibi tradere debeat. Et ile respondeat. fims ẽ. iã
non habeo quẽ tͥ tradã ad sepeliendũ & ante quã
non habere se uir&: ille qͥ interrogauerat & foris erat¬
recorderis nominis dnĩ. Hoc autẽ iccireo cõmemorat:
ut ostendat ne malorũ quidẽ pondere & necessitate
compulsos uelle nomen dnĩ confiteri. & in tantam
apud isrł obliuionẽ dĩ uenisse uocabulũ : ut ne insim¬
plici qͥdẽ uram̃to nomen euis dignetur audire.
Tenues historie lineas dłximus: nunc allegoriȩ im¬

Expanded text:
filium et Samaritanum, et habentem daemonium conclamabant : idcirco Jerusalem tradita est cum habitatoribus suis Romanis exercitibus. Et intantum contra eos Dei ira desaevit, ut etiamsi remanserint decem viri in domo una, ipsi quoque moriantur, et propinquus, sive vicinus comburat cadavera mortuorum, ut efferaefferri non valeant. Cumque jam lassus fuerit asportando, interroget eum qui in penetralibus domus est, utrum supersint quos sibi tradere debeat, et ille respondeat: Finis est, jam non habeo quem tibi tradam ad sepeliendum; et antequam non habere se juret, ille, qui interrogaverat, et foris eratrecorderis nominis Domini. Hoc autem 317 idcirco commemorat, ut ostendat, nec malorum quidem pondere et necessitate compulsos velle nomen Domini confiteri, et in tantam apud Israel oblivionem, Dei venisse vocabulum, ut ne in simplici quidem juramento nomen ejus dignetur audire. Tenues historiae lineas duximus, nunc allegoriae im
Abbreviated transcription (Latin):
stulerunt uirtutũ: sed detestari suꝑbiã iacob & domꝰ
eius odisse. Hie iacob seãm suꝑius capitulũ ubi serip¬
tũ ẽ. & nichil patiebantur suꝑ contritione ioseph
aut decẽ tribꝰ accipe. aut certe uniuersã domũ.xii.
tribuũ. E traditurũ eiuitatẽ cũ habitatoribus suis.
uł samariã uel certe ierłm : aut in cõmune utrãq.

Expanded text:
stulerunt, se detestari superbiam Jacob, et domos ejus odisse. Hic Jacob secundum superius capitulum, ubi scriptum est: Et nihil patiebantur super contritione Joseph, aut decem tribus accipe, aut certe universam domum duodecim tribuum. Et traditurum civitatem cum habitatoribus suis; vel Samariam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Dns pascit me & nichil michi de erit in loco pas¬
cue ibi me collocauit. Suꝑ aquã refectionis edu¬
cauit me. animã meã conuertit. Et non erit qͥ
exterreat uincente fide credentiũ : ꝑsequutoꝵ
suꝑbiã. Hoc de pͥmo aduentu xpĩ intellectũ sit.
qđ iudei sibi infine ꝓmittunt & sperant se habi¬
taturos in ierłm & in more peccoꝵ corporalibꝰ bo¬
nis udee opibꝰq complendos. & pascendos herbis
uiridibꝰ. & deletis cunctis gentibꝰ sibiq subiectis
nullũ posse resistere qui eos exterreat. Nlos au¬
tẽ accipientes ex hac fabula occasionẽ hẏstorie
colorẽ. quo a draconis ueneno contincti fueramꝰ.¬
id ẽ. uitiis atq peccatis: reddito nobis labio ele¬
cto. siue mundo uł candido. ut int̾p̃tatꝰ ẽ. simma¬
derelinquere nos in fluminib ethiopiȩ ꝓuersoꝵ
dognatũ magistros quibus irrigabamur. & cũ
die illa qua nobis xp̃i lum̃ fuerit exortũ. dr̃
ad singłos nrm̃ non confunderis ex omĩbꝰ adin¬

Expanded text:
hi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit. Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit : et non erit qui exterreat, vincente fide credentium persecutorum superbiam. Hoc de primo 726 adventu Christi intellectum sit, quod Judaei sibi in fine promittunt, et sperant se habitaturos in Jerusalem, et in morem pecorum corporalibus donis Judae opibusque complendos et pascendos herbis viridibus, et deletis cunctis gentibus, sibique subjectis, nullum posse residere qui eos exterreat. Nos autem accipientes ex hac fabula occasionem verae histcolorem, ac draconis venenum, quo tincti fueramus vitiis atque peccatis, reddito nobis labio electo, sive mundo, et candido ut interpretatus est Symmaderelinquere nos in fluminibus Aethiopiae perversorum dogmatum magistros, quibus ante irrigabamur, et cumdie illa, qua nobis Christi lumen fuerit exortum, dicetur ad singulos nostrum: non confunderis ex omnibus tuis adin
Abbreviated transcription (Latin):
in sempit̾nũ abici& dñs. aut non add& ut misere¬
atur ultra.aut continebit in ira miscđias suas:
& dixi. nunc cepi. Hec ẽ. mutatio dextere excelsi.
Et ẽ. sensus. Hoc qđ putabã dnm ineternũ relin¬
quere peccatores. & miscdias suas ira succeden¬
te cohibere. iccirco intellexi factũ. ut immuta¬
tione dextere suȩ que excelsi ẽ. dextera uni-¬
uersa mutar& et miseretur his quos ante ꝓie¬
cerat. Et nos igitur & reliquie isrł scientes
quod reddituri simus rationẽ ꝓ om̃i uerbo. &

Expanded text:
in sempiternum abjiciet Deus, aut non addet ut miserein sempiternum abjiciet Deus, aut non addet ut misereatur ultra: aut continebit in ira sua misericordias suas? et dixi: Nunc coepi: haec est immutatio dexterae excelsi . Et est sensus: Hoc quod putabam Dominum in aeternum relinquere peccatores, et misericordias suas ira succedente cohibere, intellexi idcirco factum, ut immutatione dexterae suae, quae excelsi est dextera, universa mutaret, et misereretur his quos ante projecerat. Et nos igitur et reliquiae Israel, scientes quod reddituri sumus rationem pro
Abbreviated transcription (Latin):
tur in nobis popłs mansuetus & humilis. ut ni¬
chil arrogans. nichil timens. nichil quod deo
displiceat cogitemus. Simulq considera qđ in
die iudicii. & in consuminatione mundi tollant᷑
uniuersa nomina dignitatũ. & unus popłs rema¬
neat. & grex sub pastore bono qͥ sit mansuetus
& humilis. Tunc etiã popłs isrł plenitudine gen¬
tium subintrante. quia conclusit om̃s ds sub
peccato. ut om̃ibꝰ misereatur. timebunt nomen
dñi. & reliqͥe isrł non facient ultra iniqͥtatem.
ꝑ quã dnm̃ negauerunt. nec loquent᷑ uana in¬
eptas sibi fabulas ꝓmittentes. nec inuenietur
tas est loquente. Tunc enim pascentur & ipsi in
uno grege. & accubabunt in eccłia: & ueri nabuco¬
donosor impetꝰ non timebunt. Hec legentes & udẽ¬
tes tanta misteria clamemꝰ cũ apło atq dicamꝰ.
tuȩ : Quod quidẽ & ꝓpħa sentiens & secũ uoluenᷤ.
de dei uidicuis suspicatur in nocte cũ corde meo
exercebar. & scopebã spm̃ meũ: & dicebã. Nũ qͥd

Expanded text:
tur in nobis populus mansuetus et humilis, ut nihil arrogans, nihil tumens, nihil quod Deo displiceat, cogitemus. Simulque considera quod in die judicii, et in consummatione mundi tollantur universa nomina dignitatum, et unus populus remaneat, et grex sub pastore bono, qui sit mansuetus et humilis. Tunc etiam populus Israel, plenitudine gentium subintrante  Quia conclusit Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur  timebunt nomen Domini. Et reliquiae Israel non facient ultra iniquitatem, per quam Dominum negaverunt, nec loquentur vana: ineptas sibi fabulas promittentes: nec invenietur tas est, loquente. Tunc enim pascentur, et ipsi in uno grege, et accubabunt in Ecclesia, et veri Nabuchodonosor impetus non timebunt. Haec videntes et legentes tanta mysteria, clamemus cum Apostolo, atque dicamus: tuae . Quod quidem et propheta sentiens, et secum volvens, de Dei judiciis suspicatur. In nocte cum corde meo exercebar, et scopebam spiritum meum, et dicebam: Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
nus eiꝰ dñabiturq legifero qͥ decẽ plagis ꝑcus¬
sit egiptũ. & ethiopisse mipsit: inuidente sina¬
goga iudeorũ. Qđ autẽ ait iuxta hebraicum
inde supplices mei filii disꝑsorũ meorũ defe-¬
rent munꝰ michi: huiuscemodi ẽ. Disrł o sinago
opia michi uietime deferent᷑. id ẽ. de gentiũ
popło in die illa. id ẽ. quando gentiũ credide¬
rit multitudo. etiã tu non penitus confunde¬
ris suꝑ cinctis errorib tuis quibꝰ p̾uaricata
es in me. eligendo barabban & dei filiũ crucifi¬
gendo. tunc auferã de medio tui seribas & sa¬
cerdotes & phariseos magnilocos suꝑbie tue. &
nequaquã in monte meo scõ te ultra iactabis.
sed habebis popłm pauꝑem. homines illiteratos
& piscatores qui sꝑaibunt in nomine dni. Reliqͥe¬

Expanded text:
cem plagis percussit Aegyptum , nubet Aethiopissa, invidente synagoga Hebraeorum. Quod autem ait juxta Hebraicum: Inde supplices mei filia dispersorum meorum, deferent munus mihi, hujuscemodi est: O Israel, o synagogopia mihi victimae deferentur, id est, de gentilium populo. In die illa, id est, quando gentium crediderit multitudo, etiam tu non penitus confunderis super cunctis erroribus tuis, quibus praevaricata es in me, eligendo Barabbam, et Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra jactabis; sed habebis populum pauperem, homines illitteratos, et piscatores, qui sperabunt in nomine Domini. Reliq
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ annis pͥorib. & accedã ad uos in iudicio: ⁊
ero testis uelox suꝑ maleficos. & suꝑ adulteras.
& suꝑ eos qͥ iurant in nomine meo mendacit᷑. E
qͥs fraudant mercedẽ mercennarios: & oppͥmunt
ꝑpotentiã uiduas : & ꝑcutiunt pupillos. & ꝑ¬
uertunt udiciũ aduene : & qͥ ñ timent me dic̃¬

Expanded text:
oribus. Et accedam ad uos in iudicio, et ero testis uelox super maleficos et super adulteros et super eos, qui iurant in nomine meo mendaciter, et qui fraudant mercedem mercennario et obprimunt per potentiam uiduas et percutiunt pupillos et peruertunt iudicium aduenae, et qui non timent me, dic
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ putant. & qđ sqr̃ statĩ ueni& ad tẽplũ
suũ dñator quẽ uos queritis & angłs testam̃¬
ti quẽ uos uultis: de dño saluatore abeo dictũ
intelligunt. Preparat aut̃ uiã ioħs & rectas
facit semitas dĩ nr̃i in corde credentiũ: in qͥb
ꝓpt̾ pͣuitatẽ & incredulitatẽ prius ds̃ ambula¬
re ñ poterat. Templũ autẽ uel eccłiã int̾pretã

Expanded text:
tim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, de Domino Salvatore ab eo dictum intelligunt. Praeparat autem viam Joannes, et rectas facit semitas Dei nostri in cordibus credentium, in quibus propter pravitatem, et incredulitatem, prius Deus ambulare non poter
Abbreviated transcription (Latin):
nit dic̃ dñs omp̃s. & qͥs sustinebit diẽ introitus
eiꝰ : aut qͥs ferre poterit ut aspiciat eũ : qͥa ipse
ingredit᷑ qͣsi ignis conflatorii. & quasi herba la¬
uantiũ. & sedebit conflans & emundans sic̃
argentũ & sic̃ aurũ : & emundabit filios leui
& fund& eos sic̃ aurũ ⁊ argentũ. Et erunt
dño offerentes hostias in iusticia : & placebit

Expanded text:
it Dominus omnipotens, et quis sustinebit diem introitus ejus? aut quis ferre poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fundet eos sicut aurum et sicut argentum, et erunt Domino offerentes hostias in justitia Al. just
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ego mittã angłm meũ: & parabit tuã ante
faciẽ meã. & subito uemi& in templũ suũ dñs quẽ
uos queritis : & angłs iusticie quẽ uos uultis.
Hoc int̾pretatꝰ ẽ. dñs in euangłio de ioħe bapti¬
sta dicens: iste ẽ. de qͦ scriptũ ẽ. Ecce ego mit¬
to angłm meũ ante faciẽ tuã : & parabit uiã
tuã ante me. Nec isdẽ usus ẽ. uerbis: quę locͣx
int̾p̃tes t̃nstulerunt. Marcꝰ qͦq euangłista duo
testimonia malachie & isaie subunius ꝓpħȩ
sermone contexens : ita exorsus ẽ. Inttuĩ euan¬
mitto angłm meu̾ ante faciẽ tuã : qͥ p̾parabit

Expanded text:
nte faciem meam: et subito veniet ad templum suum Dominus quem vos quaeritis, et angelus justitiae quem vos vultis. Hoc interpretatus est Dominus in Evangelio de Joanne Baptista, dicens: Iste est de quo scriptum est; Ecce ego mittam angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam coram me ; nec eisdem usus est verbis, quae LXX interpretes transtulerunt. Marcus quoque evangelista duo testimonia Malachiae, et Isaiae sub unius prophetae sermone contexens ita exorsus est: Initium Evanmitto angelum meum ante f
Abbreviated transcription (Latin):
in sensu consentiant: in uerbis discrepant. oł eo
enĩ. qđ lxxx. transtalert̃ rectas facite semitas
dĩ nr̃i : marcꝰ lucasq dixerunt rectas facite se¬
mitas eiꝰ. Iob̃s aut̃ : dirigite ait utã dm̃. Eo
saluatorẽ ñ loexc. int̾pretũ auctoritatẽ seqͥ: qua
hebree lingue habentes scientiã ñ indigent:
s ex hebreo tͥnfferre qd̃ legerint. Non curantes
de sillabis punetisq uerboꝵ. dũ mͦ senteneiarũ
ueritas transferat᷑. Qđ̃ qͥdẽ & in plurib locis
eos fecisse docuiiꝰ : & maxune in eo libro qͥ a nob̾
scriptꝰ ẽ. de obtimo genere int̾pretandi multis
simul testimoniis apꝓbatũ ẽ. Hoc gͦ qđ dr̃ ecce¬

Expanded text:
in sensu consentiant, in verbis discrepant. Pro eo enim quod LXX transtulerunt: Rectas facite semitas Dei nostri, Marcus Lucasque dixerunt: Rectas facite semitas ejus. Joannes autem: Dirigite, ait, viam Domini. Ex Salvatorem non LXX interpretum auctoritatem sequi, qua Hebraeae linguae habentes scientiam, non 970 indigent; sed ex Hebraeo transferre quod legerint: non curantes de syllabis punctisque verborum; dummodo sententiarum veritas transferratur. Quod quidem et in pluribus locis eos fecisse docuimus, et maxime in eo libro qui a nobis inscriptus est, de optimo genere interpretandi, multis simul testimoniis approbatum est. Hoc ergo quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ peceatoꝵ. Qđ autẽ seqr̃. & statĩ ueni&
ad tẽplũ suũ dñãtor quẽ uos queritis. & angłs
testam̃ti quẽ uos uultis : ita de se quasi de al-
& angłs testam̃ti & magni consilii angłs appellat᷑.
Alii uͦ hoc qđ dicit᷑. ece ego mittã angłm meu̾ et

Expanded text:
autem sequitur: Et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, ita de se quasi de alteet angelus testamenti, et magni consilii Angelus appellatur. Alii vero hoc
Abbreviated transcription (Latin):
De hac coniuge in ꝓuerbis p̃dicari: & adõ
comungit᷑ uxor tua. & iubem̃ ut de nrĩs aqͥs
bibamꝰ & fontib nullusq in potando sit parti¬
ceps: & ut letemur cũ uxore adolescentie nr̃e.
Hec uxor impellit etiã incredulos dicere. Ds̃ uidic&
da ꝑmitto. De qͣ & eccliastes loqͥtur. &uide ui¬
tã cũ muliere ꝗͣ dilexisti: om̃ib dieb uanitatis
tue qͥ tͥ dati sunt sub sole. Hȩc uxor residuum
pietas. Unde rursus ingerit᷑. Custodite spm̃¬

Expanded text:
in Proverbiis praedicari: A Deo conjungitur uxor viro ; et jubemur ut de nostris aquis bibamus et fontibus: nullusque in potando sit particeps, et ut laetemur cum uxore adolescentiae nostrae. Haec uxor impellit etiam in credulos dicere: Deus judiceda permitto, de qua et Ecclesiastes loquitur: Et vive vitam cum muliere quam dilexisti omnibus diebus vanitatis tuae, qui tibi dati sunt sub sole . Haec uxor residuum pietas. Unde rursum ingeritur: Custodite sp
Abbreviated transcription (Latin):
n eo qđ dictts. Om̃is qͥ facit malũ bonꝰ ẽ. in con¬
spectu amĩ : & in his sibi complac&. & ubi ẽ. ds̾
iusticie : Hunc locũ plemus septuagesimꝰ scd̾s
psalmus exsequitur: cuius pͥncipiũ ẽ. Quã bonꝰ
ifrł ds̃ : bis qͥ recto sunt corde. Mei autẽ pene mo¬
ti sunt pedes pene effusi sunt gressus mei : qͥa

Expanded text:
In eo quod dicitis, omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et in his sibi complacet; et ubi est Deus justitiae? Hunc locum plenius septuagesimus secundus psalmus exsequitur, cujus principium est: Quam bonus Israel Deus his qui recto sunt corde! Mei autem pene moti sunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
mã sustentare : diuitẽ uͦ tante feritatis &erude
litatis ut ñ misereat᷑ homo hominis : euiꝰ etiã liu¬
gua canũ miseret᷑. ñ intelligentes tẽpꝰ uidici i. nec
uera bona illa ẽẽ. que ꝓpetua sunt. dicunt mali
ei placent: & ubi ẽ. ds uidicii. Eoce ego mittam¬

Expanded text:
mam sustentare; divitem vero tantae feritatis mam sustentare; divitem vero tantae feritatis  misereatur homo hominis, cujus etiam canum lingua miseretur, non intelligentes tempus judicii, nec vera bona illa esse, quae perpetua sunt, dicunt: Mali ei placent, et ubi est Deus judicii? Ecce ego mitt
Abbreviated transcription (Latin):
Eego sine causa iustificaui cor meũ: & laui int̾
umnocentes manus meas. Reuersus popłs de ba¬
bilone & uidens cunetas incireuitu nationes ip¬
sosq babilonios idolis seruientes ab undare diui¬
lore. in edia. seruitute. cooꝑtũ : scandaliratur
& dicit. Non ẽ. in rebus humanis ꝓuidentia
omã casui ferunt᷑ incerto: nec dĩ uidicio guber¬
nantur. Quin potius mali ei placent: & boni
displicent. Aut certe si ds cuncta diuidicat ubi
ẽ. aliꝰ equũ iustũq iudiciũ: Istius modi questio¬
neͣ mens incredula futurorũ: quotidie suscitat
dõ: & cũ uid̾int miqͦs. potentes: scõs humiles:
illos reb om̃ibꝰ affluere: hos ne ea qͥdẽ que ad u¬
ctũ sunt necessaria hab̾e: & int̾dũ surdis aurabꝰ
cecisq ocłis & om̃i parte membroꝵ uicerib & in¬
firmitate dep̃ssos. q̃lis in euangłio lazarus le¬
git᷑ qͥ ante fores diuitis purpurati desiderat
micis que abiciunt᷑ de m̃sarũ reliquiis mopẽ am-¬

Expanded text:
meum: et lavi inter innocentes manus meas. Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divilore, inedia, servitute coopertum, scandalizatur et dicit: Non est in rebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin potius mala  Al. mali et boni ei placent, et bona displicent: aut certe si Deus cuncta dijudicat, ubi est illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem ani
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sqr̃ statĩ ueni& ad tẽplũ suũ dñator quẽ uoᷤᷤ
queritis. & angłs testam̃ti quẽ uos uultis. refe¬
ultimo tẽpr̃e eẽ. uenturũ. Sed miror quomͦ rerũ¬
exitꝰ ñ doceat ueritatẽ. Qđ enĩ tẽplũ suũ inue¬
ni&e dñator: qđ usq ad fundam̃ita destructũ ẽ: aut
scire ipse ẽ. helias qͥ uenturꝰ ẽ. De qͦ & hic idẽ
ꝓpħa quẽ nunc disserimꝰ: scribit infine. Ecce
uirtute & sp̃u heliȩ eũ uenisse commemoranᷤ.
Ecce uenit dic̃ dñs exercituũ. & qͥs pot̾it cogita¬
re diẽ aduentus eius: Et qͥs stabit ad uiden

Expanded text:
quitur: Statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis; et angelus testamenti quem vos vultis, refeultimo tempore esse venturum. Sed miror quomodo eos rerum-exitus non doceat veritatem. Quod enim templum 971 suum inveniet dominator, quod usque ad fundamenta destructum est, aut scire, ipse est Elias qui venturus est , de quo et hic idem propheta quem nunc disseruimus, scribit in fine: Ecce virtute et spiritu Eliae eum venisse, commemorans. Ecce venit, dicit Dominus exercituum, et quis poterit cogitare diem adventus ejus? Et quis stabit a
Abbreviated transcription (Latin):
turbabuntur & conclusi erunt quã dui terra
quã traxerant quasi serpentes ꝑmanserit in
eis. Etm illa defecerint obstupescent. & admi¬
rabunt᷑ non in dño deo suo: necdũ enĩ me¬

Expanded text:
turbabuntur, et conclusi erunt, quamdiu terra quam traxerant quasi serpentes, permanserit in eis. Cum autem illa defecerit, obstupescent, et admirabuntur, non in Domino Deo suo necdum enim me