comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. quã isin uolunt eẽ fu̾it aut̃
isis regina egyptioꝵ machi regis filia
& terrã eius nomine appellauerunt
ipse est apis rex argiuoꝵ. qui nauib tis¬
uectus in egyptũ cum ibidem mortuus
esset. serapis appellatꝰ est. ꝓptȩa quia arca
in qua mortuus ẽ positus qua sarcofagũ
ri sepultũ cepunt. priꝰ quã templũ eiee
instructũ. uelut soros & apis i dest sorapio
dictus ẽ. Apis fuit apud egrptios taurus
serapi consecratꝰ. & ab eo ita cognominas
quẽ egyptꝰ instar numinis colebat. eo qd
de futuris daret quȩdam manifesta signa
apparebat enĩ in memphis quẽ centum
antistites ꝓsequebantur. & repente uelit
hymphatici p̃canebant. huiꝰ capitis una¬
ginem sibi in heremo iudei fecerunt.
uiderentur. in lucis enĩ consulebant᷑
a paganis. & responsa illis ñ signis .s. uo¬
cib dabant. Geniũ autẽ dicunt qd̾ qͣsi
uim habeat omniũ rerũ gignendarum

Expanded text:
appellatur, quam Isim volunt esse: fuit autem appellatur, quam Isim volunt esse: fuit autem Isis regina Aegyptiorum, Inachi regis filia,et terram ejus nomine appellaverunt. ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est: propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum ri sepultum coeperant, priusquam templum eius esset exstructum: uelut soros et Apis Sorapis dictus est. Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Memphis, quem centum antistites prosequebantur, et repente velut lymphatici praecinebant. Hujus capitis imaginem sibi in eremo Judaei fecerunt. ntur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tib leuiꝰ. nichil mitabiliꝰ inuenitur.
Puer pingit᷑. quia stultꝰ est & irrationa¬
bilis amor. sagittã & facẽ tenere fingit᷑.
sagittã. quia amor cor uulnerat. facem.
qͥa inflaminat. Pan dicunt greci. latini
siluanũ dm̃ rusticoꝵ. quẽ in naturȩ si¬
militudinẽ formauert̾. unde & pan di¬
ctus ẽ. idest om̃e. fingunt enĩ eũ ex uni¬
uersali elementoꝵ specie. habet enĩ cor¬
nua in similitudinẽ radioꝵ solis & lune
sidera. rubet ei facies. ad similitudinẽ
ȩtheris. fistulã septẽ calamoꝵ gestat
ꝓpter armoniã celi. in qua sunt septẽ so¬
ni. & septẽ discrimina uocũ. uillosus ẽ.
qͥa tellus cũ uestita est agit uentis. Pars¬
enĩ eiꝰ inferior est feda. ꝓpter arbores &
feras & pecudes. caprinas ungulas habet
ut soliditatẽ t̾rȩ ostendat. quem uolunt
rerũ & totiꝰ naturȩ dm̃: unde pan. qͣsi
omĩa dicunt Isis lingua egrptioꝵ t̾ra

Expanded text:
tibus levius, nihil mutabilius invenitur. tibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et inrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur. Sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum, deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt; unde et Pan dictus est, id est omne. Fingunt enim eum ex universali elementonua in similitudine radiorum solis et lune.eli sydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus cejus inferior foeda est propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terrae ostendat. Quem vocant rerum et totius naturae Deum. Unde pan, quasi omnia, dicunt. Isis lingua Aegyptiorum terra
Abbreviated transcription (Latin):
insula pallene in tracia. in qͣ nutrita est.¬
uł apotoyria Un intoaopi. id est ab
hastȩ concussione. uł qd̾ pallantẽ grgantẽ
desinat. Hanc greci afrodin uocant
ꝓpt̾ spumã sanguinis generanten.
afrodin enĩ grece spuma uocatur. Qd̃
autẽ saturnũ fingunt celo patri geni¬
talia abscidisse. & sanguinẽ fluxisse in
mare. atq ido spuma maris concreta
uenꝰ nata est. illud aiunt qđ ꝑ coitum
salsi humoris substantia est. & inde a fro¬
din uenerẽ dici. qđ coitus spuma est san¬
guinis. qui ex suco uiscerũ liquido salsoq
constat. ido autẽ uenerẽ uulcam dicunt
uxorẽ. quia ueneriũ officiũ ñ nͥ calore
amputasse. quȩ in mare cadentia uene¬
rem creauerunt. qđ id̾o fingitur: quia
nͥ humor de cȩlo in terrã descenderit. ni¬
chil creatur. Cupidinẽ appellatũ fert̾
ꝓpter amorẽ. est enĩ demon fornicationiꝰ
qui ido alatus pingitur. quia nichil aman¬

Expanded text:
insula Pallene in Thracia, in qinsula Pallene in Thracia, in quel apo toy pallein to dory, id est ab hastae concussione; uel quod Pallantem gigantem ant propter spumam sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est, illud aiunt quod per coitum salsi humoris substantia est; et inde Ἀφροδίτην Venerem dici, quod coitus spuma est sanguinis, quae ex suco viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia Venerium officium nonnisi calore amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, quod ideo fingitur quia nisi humor de caelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil aman
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ idest femina. apud latinos autem
minerua uocatã qͣsi deã. & munꝰ artiũ
uariarũ. Hanc enĩ inuentricẽ multoꝵ
ingenioꝵ phibent. & inde eã artẽ & rati¬
onem int̾pretantur. quia sine ratione
nichil potest contineri. quȩ ratio: quia
ex solo animo nascit᷑. animũq putant
eẽ in capite & in cerebro. ido eam dicunt
de capite iouis eẽ natã. qͥa sensꝰ sapientis
qui inuenit omia in capite ẽ. in cuiꝰ pe¬
ctore ido caput gorgonis fingit᷑. qd̾ illic
est om̃is prudentia quȩ confundit alios
& imꝑitos ac saxeos comꝓbat. qđ & in
antiqͥs impatoꝵ statuis cernimꝰ. st̃ in me¬
dio pectore loricȩ ꝓpt̾ insinuandã sapi¬
entiã & uirtutẽ. hȩc minerua & tritonia
dicta. triton enĩ affrice palus est. circa
quã fertur uirginali apparuisse ȩtate
ꝓpt᷑ qd̾ tritonia nuncupata ẽ. unde &
tanto ꝓcliuiꝰ dea credita. qnͣto minꝰ erꝰ¬
origo innotuit. Pallas autẽ dicta uł ab

Expanded text:
dicitur, id est, femina: apud Latinos autem dicitur, id est, femina: apud Latinos autem Minervam vocatam, quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent: inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri; quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Jovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cujus pectore ideo caput Gorgonis fingitur, qest omnis prudentia, quae confundit alios, et inperitos ac saxeos conprobat: quod et in antiquis Imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. Haec Minerva et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nuncupata est. Unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Pallas autem dicta vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
bere ñ dubrum est. ut ex ethna uulcanoq
datur intelligi. & id̾o uirginẽ putant. qͥa
ignis inuiolabile sit elementũ. nichilq
nasci possit ex eo. quippe qui om̃ia quȩ ar¬
aliud uestã quã uiuam intellige flammã
nataq de flammna corpora nulla uides
Proptea & uirgines ei seruire dicunt. eo qd̾
sicut ex uirgine. ita nichil ex igne nascat᷑
Iunonẽ dicunt qͣsi iaionẽ. idest ianuam
ꝓ purgationib feminarũ. eo qđ qͣsi partus
matrum naturã pandat. & nubentiũ ma¬
ritis. s hoc phylosophi. Poetȩ autẽ iunonẽ
iouis asserunt sororẽ & coniugẽ. ignẽ enĩ
& aerem iouẽ. aquã & terrã iunonẽ inter¬
pretant᷑. quoꝵ duoꝵ ꝑmixtione uniu̾sa
gignuntur. & sororẽ dicunt: qđ mundi
pars est. coniugẽ: qd̾ commnixtã concordat.
unde & uirgiliꝰ tu pater omp̃s fecundis
imbrib ether coniugis in gremiũ lete
descendit. Minerua ap̃ grecos ethenos

Expanded text:
bere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque bere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae araliud Vestam quam vivam intellege flammam; nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtiongignuntur; et sororem dicunt, quod mundi pars est; conjugem, quod commista coeat. Unde et Virgilius: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether Conjugis in gremium laetae descendit. . . . . Minerva apud Graecos Athene
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetos. ut ostendant nullũ ẽẽ genꝰ
t̾rȩ tam ferũ qđ ñ subici possit aut̃ su¬
perari ab ea. qđ in capite turritã gestat
coronã. ostendit suppositas t̾rȩ ciuitateᷤᷤ
qͣsi insignitas turrib constare. qd̾ sedes
finguntur circa eã. qr cũ ĩ eaomĩa moue¬
antur ipsã ñ moueri. qđ coripantes
eiꝰ ministri cũ strictis gladiis eẽ fingun¬
tur. ut significetur om̃s ꝓt̾ra sua debere
pugnare. qđ gallos huic deȩ ut seruireñ
fecert᷑. significant qͥ semine indigeant
terrã sequi oportere. in ea qͥppe omĩa repe¬
rire. qd̾ se ap̃ eam iactant. p̃cipit᷑ inqͥunt.
ut qui terrã colunt ne sedeant. semꝑ eniꝰ
eẽ qd̾ agant: Cẏmbaloꝵ autẽ ereoꝵ so¬
nitus. ferramentoꝵ crepitꝰ in colendo
agro s iđo ere. qđ terrã antiqui ȩre cole¬
bant. priꝰquã ferrũ esset inuentũ. Eande
uestã & ignẽ eẽ phibent. qͥa terrã ignẽ ha¬

Expanded text:
mansuetos, ut ostendant nullum genus mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset iha
Abbreviated transcription (Latin):
sedet solio plutonia comunx. latonia autẽ
diana eo qd̾ latonȩ fuerit filia. Cererem.
idest terrã a creandis frugib assert̾ dictã
arpellantes eã nomini Cbus plurimiᷤ.
dicunt eã & opem. qd̾ oꝑe ⁊ melior fiat
t̾ra. ꝓserpinam qd̾ ex ea ꝓserpant fruges.
Uestam qđ herbis. uł uariis uestita sit reb.
uł a ui sua stando. eandẽ & tellurẽ & ma¬
trem magnã fingunt. turritã cũ iympa¬
no & gallo & strepitu cymbaloꝵ. matrẽ
uocatã. qđ plurima pariat. magnã. qđ
cibũ gignat. almam. qͥa uniuersa ani¬
malia fructib suis alat. est enĩ alim̃toꝵ
nutrix t̾ra. Qd̃ simulachrũ eiꝰ cum claui
fingitur. qͥa tellꝰ hieme claudit᷑ uere ape¬
ritur. ut fruges nascant᷑. qđ tympanum
habet. significare uolunt orbem t̾rȩ. qđ
curru uehi dicit᷑. quia ipsa est t̾ra q̃ pendet
in aere. qd̾ sustinet᷑ rotis. qͥa mundꝰ rotat᷑.
& uolubilis est. qd leones illi subiciunt

Expanded text:
sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Quod simulacrum eius cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ phebũ qͣsi ephebũ idest adolescentẽ
unde & sol quasi puer pingit᷑. eo qd con¬
die oriat᷑. & noua luce nascat᷑. Pithium
qͦ eundẽ apollinẽ uocari aiinta phitone
immensȩ molis serpente. eu ñ magis
uenena quã magnitudo trebat. hunc
apollo sagittarũ ictib sternens. huiꝰq no¬
minis sp̃olia reportauit. ut pithiꝰ uoca¬
retur. unde & ob insigne uictoriȩ pithi
sacra celebranda constituit. Dianam qͦ.
gerinanã eiꝰ similit᷑ lunã & uiarũ pręsi¬
dem aiunt. unde & uirginẽ uolunt. qđ
U nchil pariat. & ido ambo sagittas ha¬
be fingunt᷑. qđ auo ipsa sidera de cȩlo ra¬
aios usq ad t̾ras emittunt. Dianam autẽ
uocatã qͣsi duanã. qđ iuna die ac nocte
appareat. Ipsam & luçinã asserunt. eo qd̾
luceat. eandẽ & triuiã. eo qđ trib sungat᷑
dianȩ. quia eadẽ luna. eadẽ drana. cadem
lustri splendet amictu. cum succincta ia¬
cet calamos latonia uirgo est. cũ subnixa

Expanded text:
um Phoebum, quasi ephebum, hoc est adolescentem. Unde et sol puer pingitur, eo quod quotidieo oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem vocari aiunt a Pythone inmensae molis serpente, cuius non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem lustri splendet amictu. cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa
Abbreviated transcription (Latin):
ineruam quandã gentiles multis inge¬
niis p̃dicant. hanc enĩ primã laneficii
usum monstrasse. hanc etiam telam
ordinasse & colorasse lanas ꝑlibent. oliue
qͦ hanc dicunt inuentricẽ. & fabricȩ mul¬
tarũq artiũ reꝑtricem. id̾o illi uulgo opi¬
fices supplicant. s hoc poetice fingitur.
Non enĩ minerua istarũ artiũ princeps est.
s quia sapientia in capite esse dicit᷑ homi¬
nis. & minerua de capite. iouis nata fingit᷑
hoc est ingeniũ. idoq sensꝯ sapientis qui
inuenit omnia in capite eẽ. id̾o & dea artiũ
minerua dicit᷑. quia nichil excellentiꝰ est

Expanded text:
inervam quamdam Gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent: olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideo illi vulgo opifices supplicant: sed hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est: sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est: ideo et Dea artium Minerva dicitur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
elementoꝵ idem gentiles etiã colores equoꝵ
iunxerunt. roseos enĩ soli idest igni. albos
aeri. prasinos terrȩ. uenetos mari assimi¬
lantes. Item roseos estati currere uoluert̾.
qł ignei coloris sint. & cuncta tunc fla¬
uescant. Albos hiemi. qđ sit glacialis. &
frigorib uniuersa canescant᷑. Ueri pra¬
sinos. uiridi colore. quia tunc pampinꝰ
densatur. Item roseos currere marti sa¬
crauerunt: a quo romani exoriuntur.
& quia uexilla romanoꝵ cocco decorant᷑.
siue qđ mars gaudet sanguine. Albos
⁊ephiris & serems tempestatib prasinos
flori & terrȩ. ueneros aquis uł aeri. qͥa
ceruleo st̃ colore. luteos idest croceos igni.
& soli. purpureos iri sacrauerunt. quem
arcũ dicimꝰ. qđ iris plurimos colores
habeat. sicq dum hac expectatione deoꝵ
cultib atq elem̃tis mundialib aliqͥb¬
ꝓfanantur. eosdem deoᷤ atq eadẽ elem̃ta
ꝓcul dubio colere noscuntur. unde &¬
animaduertere. debes xp̃iane qd circũ

Expanded text:
elementorum idem gentiles etiam colores equorum iunxerunt, russeos enim soli, id est igni, albos aeri, prasinos terrae, venetos mari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos floribus et terrae, venetos aquis vel aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpureos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, quod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa proculdubio colere noscuntur. Unde animadvertere debes, Christiane, quod Circum
Abbreviated transcription (Latin):
riatur in bona eiꝰ iudiciũ reddit᷑. Incesti
iudiciũ in uirgines sacratas uł ꝓpinquas
sanguine constitutũ est. Qui enĩ talib¬
commiscent᷑: incesti. idest in casti habent᷑.
Maiestatis reatu tenent᷑ hi qui regiã maiesta¬
tem leserunt. uł uiolauert̾. uł qui rem¬
publicã ꝓdiderunt. uł cũ hostib consense¬
runt. Piaculũ dictũ ꝓeo qđ expiari potest.
cõmissa st̃ enĩ quȩ erant quoqͦ ordine expi¬
e Penis in legib constituti.

Expanded text:
riatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti riatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expie poenis in legibus constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ro fit. fu̾rtũ autẽ capitale crimen apud
maiores erat ante pęnã quadrupli. Perua¬
sio. est rei alienȩ manifesta prȩsumptio.
Furtũ autẽ earum dẽ rerũ fit. que de loco
ad locũ transferri posst̃. ꝑuasio autẽ earũ¬
& quȩ transferunt᷑. & earũ quȩ immobi¬
les sunt. Inficiatio. est negatio debitȩ
rei. cũ a creditore deposcitur. Idem &
abiuratio. idest rei credite abnegatio.
Ambitus iudiciũ in eũ. est qui largitione
honorẽ capit. & ambit. amissurus dignita¬
tem quã munere inuadit. Peculatũ iudi¬
ciũ in eos datur. qui fraudẽ erario faciunt.
pecuniãq publicã int̾uertunt. nã a pecu¬
nia peculatũ. est dictũ iudiciũ: Non autẽ
sic iudicat᷑ furtũ rei publicę. sic̃ rei priuatȩ:
nam ille sic iudicat᷑ ut sacrilegus qui fur
est sacroꝵ. Repetendarũ accusator qui a¬
sociis pecunias cȩpit. ĩ hoc ĩudicioreꝰ. si añ mo¬

Expanded text:
ra fit. Furtum autem capitale crimen apud ra fit. Furtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadrupli. 20. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt, pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante mo
Abbreviated transcription (Latin):
one rerũ & tumultu gaudent: Sacrilegiuꝰ
ꝓpric est sacrarũ rerũ furtũ. postea & in
idoloꝵ cultu adhesit hoc nom̃. Adulteriũ.
est illusio alieni coniugii. qđ quia alter¬
alteriꝰ thorũ cõmaculauit. adulterii nom̃
acceꝑit. Stuprũ raptꝰ ꝓprie est illiciti coitꝰ
a corrumpendo dictũ. unde & qui rapto
potitur. stupro fruit᷑. Homicidii uocabu¬
lum compositũ est ex homine & cede. Qui
cnĩ cedẽ ĩ hominẽ fecisse cõꝑtꝰ erat. homici¬
dam uet̾es appellabant. Parricidii actio
ñ solũ in eũ dabatur. qui parentẽ id est qͥ
patrẽ aut matrẽ int̾emisset. sed & in eum
qui frẽm occiderat. & dictũ parricidium
qͣsi parentis cedem: Internciũ iudiciũ
in eũ dabat᷑. qui falsũ testamentũ fecerat.
& ob id hominẽ occiderat. qd̾ accusatorẽ
int̾luere mare. idest ebibere & eluere.
Furtũ. est alienȩ rei clandestina ẽtractio.
a furuo. idest a fusco uocatũ. qͥa in obscu¬

Expanded text:
one rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium one rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id homiINTER luere mare, id est, ebihere, et eluere. 19. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscu
Abbreviated transcription (Latin):
ut furtũ. falsitas. & cęt̾a quȩ ñ occi¬
dunt. s infamant. Facinus dictũ a fa¬
ciendo malũ qđ noceat alteri. Flagitiũ
ex flagitando corruptelã libidinis qua
noceat sibi. Hȩc st̾ duo genera omnium
peccatoꝵ. Uis. est uirtꝰ potestatis. ꝑ quã
causa siue res uł aufertur. uł extorquet᷑.
Uis priuata. est si quisq ante iudiciũ ar¬
matis hominib quẽquã a suo deiecerit
uł expugnauerit. Uis publica. est siqͥs
berauerit. uł uinxerit. Dolus. est m̃tis
calliditas. ab eo qd deludat. aliud enim
agit. & aliud dissimulat: Petroniꝰ aliter
existimat dicens. quid est iudicis dolus:
nimirũ ubi aliqͥd factũ est qd̾ legi dolet.
habetis dolũ. accipite nc̃ malũ. Calũna
est alienȩ litis iurgiũ. a caluendo id est
decipiendo dicta. Falsitas appellata a
fando aliud quã uerũ est. Iniuria. ẽ iniu¬
qui audet aliquid contͣ ordinẽ iuris.
Seditio dicit᷑ dissensio ciuiũ. qd seorsũ alii
ad alios seuiunt. nam hi maxime turbati¬

Expanded text:
ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quiberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniu: 'Iniuria's'; qui audet aliquid contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbati
Abbreviated transcription (Latin):
etas in exordio sui continet creationem
mundi. Primo enĩ die ds̃ in lucis nomi¬
ne condidit angłos. Scd̃o in firmam̃ti
appellatione cęlos. Tercio in discretionis
uocabulo speciem aquarũ & t̾rȩ. Quarto
luminaria cęli. Quinto animantia ex
aquis. Sexto animantia ex t̾ra & hominẽ.
quem appellauit adam
Pricnaetas

Expanded text:
etas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas
Abbreviated transcription (Latin):
Lamech anno. clxxx¬
factum est diluuium.
faxath. a quo caldei.
heber. a quo ebrei:
Heber anno.cxxx.iiii. genunt
falech. Turris ȩdificatur.
Falech anno.cxxx. genuit
ragau. Dii primũ adorant᷑¬
Ragau anno.c.xxxii. genuit
Saruch. anno.cxxx. geñ nachor
Regnũ egẏptioꝵ nascitur.
Nachor anno.lxxuiiii. gen̾
thara. Regnũ assẏrioꝵ &
sicionioꝵ exoritur.
Thara anno.Lxx. genuit

Expanded text:
Lamech anno CLXXXum est diluuium. faxat, a quo Chaldei. Heber, a quo Hebrei. Heber anno XIIII. genuit Faleh. Turris aedificabatur. Faleh anno XXX. genuit Reu. Dii primum adorantur. Reu anno XXXII. genuit Saruh anno XXX. genuit Nachor. Regnum Egiptiorum nascitur. Nachor anno XXXVIIII. genuit Thare. Regnum Assiriorum et Sicioniorum oritur. Thare anno LXX. genuit
Abbreviated transcription (Latin):
cedem fecerit capite plectat᷑. eiꝰ enĩ p̾mio.
aut pęna. uita moderatur humana:¬
lit earũ metu humana coerceret᷑ audacia.
tutaq sit int̾ ꝓbos innocentia. & in ipsis
imꝓbis formidato supplicio refrenetur
rit autẽ lex honesta. iusta. fieri lex¬
possibilis scđ̾m naturã. & scđm consuetu¬
dinẽ patriȩ. loco. temporiq conueniens.
necessaria. utilis. manifesta qͦ ne aliqͥd
ꝑ obscuritatẽ in captione contineat. nullo
priuato cõmodo s ꝓ cõmuni ciuiũ utili
tate conscripta.xxII. De causis.
Iragma grecũ nomen est qđ latine dicit᷑
causa. unde & pragmatica negocia dicun
alligat. ne cui post ea sit liberii aut dissi¬
mulare. aut subtrahere se. unde & alliga¬
ti appellant᷑. Item testes dicti qđ testam̃to
adhiberi solent. sicut signatores qd̾ testa¬
mentũ signant¬
.xxiiii  De instrum̃tis

Expanded text:
caedem fecerit, capite plectatur; ejus enim praemio caedem fecerit, capite plectatur; ejus enim praemio aut poena vita moderatur humanat earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur rit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi citate conscripta. De causis . Πρᾶγμα Graecum est, quod Latine dicitur causa, unde et pragmatica negotia dicuntalligat, ne cui sit postea liberum aut dissimulare aut subtrahere se; unde et alligati appellantur. Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signant. De instrumentis
Abbreviated transcription (Latin):
leges dicunt᷑ ab his qui condiderunt. ut
consulares. tribuniciȩ. iuliȩ. corneliȩ. Nam
sub octauiano cęsare suffecti consules papiꝰ.
& pompeiꝰ legẽ tulert̾. quȩ a nominib eoꝵ
appellat᷑. papia. ponpeia. continens patrũ
premia ꝓ suscipiendis liberis. Sub eodẽ qͦ
imꝑatore falcidius tribunꝰ plebis legem
fecit. nequis in extraneis plus testamento
ligaret. quã ut quarta pars heredib suꝑ¬
esset. ex cuiꝰ nomine lex falcidia nuncupa¬
atura uͦ lex est quȩ de plu leg¬
rib simul reb eloquit᷑. Dicta autẽ a copia
rerũ. & qͣsi a saturitate. unde & saturas est¬
scribere. poemata uaria condere. ut oratii
iuuenalis. & ꝑsii. lex nouella .xuii. De¬
te. in qua antiquitꝰ cõmercatoꝵ usus fuit.
sunt leges priuatoꝵ qͣsi priuatȩ leges. nã
priuilegiũ inde dictũ qđ in pͥuato ferat᷑.
aut ꝑmittit aliqͥd. ut uir fortis petat prę¬
miũ: aut uetat. ut sacrarũ uirginũ nupti¬
as nulli petere liceat: aut punit. ut qui

Expanded text:
leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupaatyra vero lex est que de pluribus simul rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate: Unde et satyram scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii; lex novella. Rhtae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. es privatorum, quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictum, quod inaut permittit aliquid, ut: vir fortis petat praemium; aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, ut: qui
Abbreviated transcription (Latin):
uertendũ. Europa quippe agenoris
regis libiȩ filia fuit. qua iupit ab affri¬
ca raptã cretã aduexit. & terciam partẽ
orbis ex eiꝰ nomine appellauit. iste ẽ age¬
nor libiȩ filiꝰ. ex qua & libia idest africa
fertur cognominata. unde apparet priꝰ
libiã accepisse. uocabulũ post europam
Europa autẽ in t̾cia orbis parte diuisa.
incipit a flumine tanai descendens ab
occasu ꝑ septentrionalem oceanu᷑ usq in
finẽ hispaniȩ. cuiꝰ pars orientalis & me
ridiana a ponto consurgens tota mari
magno coniungitur. & in insulas gades
finitur. Prima europȩ regio scythia infe¬
rior quȩ a meotidis paludib incipiens
int̾ danubiũ & oceanũ septentrionalem
usq ad germaniã porrigitur. quȩ terra
generalit ꝓpt̃ barbaras gentes
quib inhabitat᷑ barbarica dicit᷑. Hurꝰ
pars pͥma alania ẽ. quȩ ad meotidas pa.¬
ludes ptingit. post hanc dacia ubi &
gothia. deinde germania ubi plurimam
p̾artẽ sueui incoluert̾. Germania post

Expanded text:
ertimus. Europa quippe Agenoris regis Libyae filia fuit, quam Jovis ab Africa raptam Cretam advexit, et tertiam partem orbis ex ejus nomine appellavit. Iste autem est Agenor Libyae filius, efertur cognominata. Unde apparet prius Libyam accepisse vocabulum, postea Europam. Europa autem in tertiam partem orbis divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae: cujus pars orientalis et mridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades finitur. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens inter Danubium et Oceanum septentrionalem usque ad Germaniam porrigitur; quae terra generaliter propter barbaras gentes, quibus inhabitatur, Barbarica dicitur. Huius pars prima Alania est, quae ad Maeotidis paludes pertingit; post hanc Dacia, ubi et Gothia; deinde Germania, ubi plurimam partem Suevi incoluerunt. Germania post
Abbreviated transcription (Latin):
Sita est autẽ int̾ affricã & galliã a septen¬
trione pirmeis montib dausa. reliquis
partib undiq mari conclusa salubritate
cęli ȩqualis omniũ frugũ generib fȩcunda.
gemmnarũ metalloꝵq copiis ditissima
int̾fluunt eã flumina magna. boetis mineꝰ
hiberus. & tagus aurũ trahens ut pactubꝰ.
habet ꝓuincias sex. tarraconensẽ. carta¬
ginensẽ. lusitanã. galliciã. beticam. &
transfreta in regione affricȩ tinguitaniã.
Duȩ sunt autẽ hispaniȩ citeriorꝰ quȩ in
septentrionis plagã a pirineo usq ad
cartaginẽ porrigitur. ulterior quȩ in
meridinẽ a celtiberis usq ad gaditanũ
fretũ extenditur. Citerior autẽ & ulteri¬
or dicta. qͣsi eitra & ultra. s citra quasi
circa terrã. & ultra uł qđ ultima. uł qd ñ
sit post hanc ulla hoc est alia terra:¬

Expanded text:
sita est autem inter Africam et Galliam, a septensita est autem inter Africam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mari conclusa, salubritate coeli aequalis, omnium frugum generibus fecunda, gemmarum, metallorumque copiis ditissima. 29. Interfluunt eam flumina magna, Baetis, Minius, Iberus et Tagus aurum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Carthaginensem, Lusitaniam, Galleciam, Baeticam, et transfreta in regione Africae Tingitaniam. 30. Duae sunt autem Hispaniae, Citerior, quae in Septentrionis plaga a Pyrenaeo usque ad Carthaginem porrigitur: Ulterior, quae in Meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicta, quasi citra et ultra; sed citra, quasi circa terras, et ultra, vel quod ultima, vel quod non sit post hanc ulla, hoc est, alia terra
Abbreviated transcription (Latin):
& campania. Gallia a candore populi
nuncupata ẽ. Galla enĩ grece lac dicitur.
Montes enĩ & rigor celi ab ea parte solis
ardorẽ excludunt. quo fit ut candor
corpoꝵ ñ coloret᷑. hanc ab oriente alpiũ
iuga tuentur. ab occa su oceanꝰ includit.
a meridie pͣrupta pirenei. a septentrio¬
ne rheni fluenta. atq germania. cuiꝰ
initium belgica finis. Aquitania est
regio glebȩ uberrima. ac pabulosa & ad
usum animantiũ apta. fluminib qͦ
& fontib rigua. ꝑfusa duob magnis
rheno & rodano fluuiis. Belgis autẽ
ciuitas est galliȩ. a qua belgica ꝓuincia
dicta est. eis alpina quia circa alpes.
trans alpina idest trans alpes contra se¬
ptentrionẽ. rhetia uͦ qđ sit uixta rhenũ.
Aquitanica autẽ ab obliquis aquis ligeri
fluminis appellata. qui ex plurima par¬
te terminus eiꝰ est. eamq pene in orbem
cigit. Hispania priꝰ ab hibero amne
hispania cognominata ẽ Ipsa ẽ & uera
hespia a uesꝑo stella occidentali dicta.

Expanded text:
 25. Gallia a candore populi nuncupata est, γάλα enim Graece lac dicitur. Montes enim et rigor coeli ab ea parte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. Hanc ab Oriente Alpium juga tuentur, ab Occasu Oceanus includit, a Meridie praerupta Pyrenaei, a Septentrione Rheni fluenta, atque Germania, cujus initium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi, ac pabulosa ad usum animantium apta, fluminibus quoque, et fontibus irrigua, perfusa duobus magnis Rheno, et Rhodano fluviis. 26. Belgis autem civitas est Galliae, a qua Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra Septentrionem. Rhetia vero, quod sint juxta Rhenum. 27. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeri fluminis appellata, quia ex plurima parte terminus ejus est, eamque pene in orbem cingit. 28. Hispania prius ab Ibero amne Hispania cognominata est. Ipsa est vera Hesperia ab Hespero stella occidentali dicta:
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo qͦ lunȩ minor fert᷑ esse. qu̾a
solis: nam dũ sol suꝑior sit a luna
& tam̃ a nobis maior quã luna uidetur.
iam si ꝓpe nobis accessisset. multo maior
qua luna conspiceret᷑. Sicut autẽ sol for¬
tior t̾ra est: ita terra fortior luna ꝑ aliquã
quantitatẽ¬
ẽ xXUII. De natura solis¬
ol dum igneus sit. p̃nimio motu con¬
uersionis suȩ ampliꝰ incalescit. cuiꝰ
ĩgnẽ dicunt philosophi aqua nutriri.
& a contrario elem̃to uirtutẽ luminis
& caloris accipe. Unde uidemꝰ eũ sepius
madidũ atq rorantẽ¬

Expanded text:
agnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. De natura solis . Sol dum igneus sit, pversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere, unde videmus eum saepius madidum atque rorante
Abbreviated transcription (Latin):
Uerennes a uehere idest exportare nominate.
Qualos. corbes. colaq preloꝵ ꝑ qͦs mustum
fluit a colando dictos. fi̾sclum qͣsi fisculũ
a colando oleũ dictã. fisclũ qͣsi fiscilla uł¬
.xiiii. D e instrum̃tis ortoꝵ

Expanded text:
Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. De instrumentis horto
Abbreviated transcription (Latin):
tium dicta. Ligones qđ terrã leuent. qͣsi
leuones. Scudicia dicta eo qd circa codicẽ
terrã aꝑiat. & quãuis en usus in reliquis
oꝑib habeat᷑. nomen tam̃ ex codice retinet.
hanc alii generalit᷑ fossoriã uocant. qđ
foueã faciat qͣsi fouessoriã. Sarculi autẽ
uocant agricolȩ ferramentũ bifurcũ qͦ
semina pangunt᷑. unde etiã repastinari
dictȩ st̃ uineȩ ueteres quȩ refodiuntur
cilindro. & uertenda manu: Tribula genꝰ
uehiculi. unde teruntur frum̃ta. & ob hoc
ita uocatũ. Pala quȩ uentilabrũ uulgo di¬
citur. a uentilandis paleis nominata.
Forcillȩ dictȩ. eo qđ his frumenta cillunt᷑.
idest mouent᷑: unde & oscilla dicta ab eo qd̾
scillant᷑ hoc est moueant᷑ ora. nam cillere
ẽ mouere. Thesserȩ sunt quib frumentoꝵ
numerus designat᷑. Trapetũ. mola oliuaria.
Prelũ trabes. quo uua calcata p̾mitur. a pre¬
mendo uocatũ qͣsi pressoriũ lacus. Prelum

Expanded text:
tium dicta. Ligones, quod terram levent, quasi tium dicta. Ligones, quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo, quod circa codicem terram aperiat; et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex codice retinet. Hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt vocant agriculae ferramentum bifurcum quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres quae refodiuntur. cylindro, et vertenda manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcille dicte eo, quod his frumenta cillentur, id est moventur. Unde et oscilla dicta, eo quod cilleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata pmendo vocatum, quasi pressorium. Prelum,
Abbreviated transcription (Latin):
omer est dictus. qd ui humũ eruat.
seu ab euomendo terrã. de qͦ lucretiꝰ.
uncus aratri ferreus occulto decrescit
uomer in aruis. sumpsitq ꝑ detrimenta
fulgorẽ. Aratrũ ab arando terrã uocatuĩ.
quasi araterium. Buris est curuatura
pars prima. in qua uomer inducit᷑ qͣsi
dens. Cultelli a cultura dicti. eo qđ ex
ipsis putationes ueteres in arbore ute¬
bantur & in uite. priꝰ qu̾a falces essent
reꝑtȩ. Falcis est qua arbores putantur &
uites. dictȩ autẽ falces qđ his primũ mili¬
tes herbam filicẽ solebant abscidere. unde
curuauit in usus. agricolȩ nunc sũ. mili¬
tis ante fui. falcastrũ a simstitudine falci
uocatũ. est autẽ ferramentũ curuum cũ
manubrio longo ad densitatem uepriũ
succidendã. hi & runcones dicti st̃. quib
uepres secantur. aruncando dicti. Serrula
est p̃tenuis lãmina ferri dentiũ morda¬
citate resecans arbores seu ramos. Rastra
qͦ aut a radendo terrã aut a raritate den¬

Expanded text:
omer dictus quod vi humum eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucretius 1, 314: Uncus aratri ferreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem bantur et vite, priusquam falces essent reperte. Falx est qua arbores putantur et vites. Dicta autem falx, quod hac primum milites herbam filicem scurvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est praetenuis lammina ferri dentium mordacitate resecans arbores seu ramos. Rastra quoque aut a radendo terram aut a raritate den
Abbreviated transcription (Latin):
ictus celestis iaculi a feriendo dicti. ful¬
gere enĩ ferire est atq ꝑcutere. fulmina au¬
tem collisa lumina faciunt. nam omnium
rerũ collisio ignẽ creat. ut in lapidib cerni¬
simili mͦ in nubib ignis. unde & priꝰ nu¬
bila sunt. deinde ignes. Exuento autẽ & igne
orib elementis factus est quã nr̃. idest qui
fulgus. fulgur. & fulmen. fulgus. quia tan¬
git. fulgur. quia incendit. & urit. fulmen.
quia findit. ido & cũ ternis radiis fingunt᷑.
UIII. De arcu. Nubiũq effectib.

Expanded text:
ictus coelestis jaculi a feriendo dicti, fulgere enim ferire est atque percutere, fulmina autem collisa nubila faciunt. Nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernido in nubibus ignis, unde et prius nubila sunt, deinde ignes; ex vento autem et igne oribus elementis factus est quam noster, id est, q id est fulgur, fulgor, et fulmen. Fulgur quia tangit, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur. CAPUT X. De arcu et nubium effectib
Abbreviated transcription (Latin):
rime feruens. Mictualis. anetũ. ciminum.
Coriandrũ ex greco nomine sumptũ qđ illi
corian uocant. cuiꝰ semen in dulci uino
datũ ꝓniores redait in uenerẽ. si supͣmodũ
dederis. amentiã nutrit. canos etiã corian¬
dro infici traditũ est. Abrotanũ. cerefoliũ¬
ioͣ Ruta dicta qđ sit feruentissima. cuiꝰ altera
agrestis. atq uirtute acrior. s utreq feruen¬
tissimȩ comꝓbantur. hanc uenenis repu-¬
gnare mustelȩ docent. quȩ dũ cũ serpente
dimicauerint. cibo eiꝰ armantur. Saluia¬
uł mnula quã rustici alam uocant radice
aromatica odoris sũmi cũ leui acrimonia.
Menta. huiꝰ genera sex sunt

Expanded text:
rime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. rime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex. De
Abbreviated transcription (Latin):
apͣ gentiles certis modulis conficie¬
banturꝰ breuiori forma carmina atq epłȩ
& ñ solũ in carta uł in menbranis. s &
himentis uł etiã & in omentis elefantinis
textilibq maluarũ foliis atq palmarũ.
cuiꝰ generis cinna sic meminit: hȩc tibi
ratis multũ inuigilata lucernis. carmi¬
na quis ignes nouimꝰ aereos. leuis in
aridulo maluȩ descripta libello. prusia¬
ca uexi munera nauicula. circũcidi li¬
bros siciliȩ primũ increuit. nam initio
pumicabant᷑. unde & catullus ait. cui do¬
no lepidũ nouũ libellũ arido modo pu¬

Expanded text:
apud gentiles certis modulis conficiebantur. Breviore forma, carmina atque epistet non solum in charta, vel membranis, sed etiam, et in omentis elephantinis, textilibusque malvarum foliis, atque palmarum. 2. Cujus generis Cinna sic meminit: Haec tibi Arataeis multum invigilata lucernis Carmina, queis ignes novimus aerios, Levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. 3. Circumcidi libros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et ait Catullus: Cui dono lepidum novum libellum Arido modo pu
Abbreviated transcription (Latin):
bẏssus est ꝓfunditas aquarũ impene¬
trabilis. siue speluncȩ aquarũ laten¬
tium. e quib fontes & flumina ꝓcedunt.
uł que occulte subt̾ eunt. unde & abyssꝰ
dictus. nam omnes aquȩ uł torrentes ꝑ
occultas uenas ad matricẽ abyssũ reuer¬
tuntur. Fluctus dicti qđ flatib fiant.
uentoꝵ enĩ impulsu agitate aquȩ fluctu¬
ant. Aqua est statiua. & sine motu ȩquał.
Unda uͦ eminens liquor. qui semꝑ in mo¬
tu est. lucretis. aerias undas id est motꝰ
& corpus illud qđ refluctuat. nam nec
unda ꝑ se aqua est. s aqua in motu qͦdam
& agitatione quasi ab eundo & redeundo
unda uocata est. Latex ꝓprie liquor est¬
sontis. & dictus latex. qd̾ in uenis t̾rȩ lateat:
Gutta est quȩ stat. stilla quȩ cadit. hinc
stillicidiũ quasi stilla cadens. Stiria enĩ
grecũ est. id est gutta. inde fit diminuti¬
uum. ut dicamꝰ stilla. dum autẽ stat aut
pendet de tectis uł de arborib quasi glu¬
tinosa gutta est. dum ceciderit stilla est.

Expanded text:
byssus, profunditas aquarum impenetrabilis: sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter erunt, unde et Abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. 2. Fluctus dicti, quod flatibus fiant. Ventorum enim impulsu agitatae 132 aquae fluctuant. Aqua est stativa, et sine motu aequalis. 3. Unda vero, eminens liquor, qui semper in motu est. Lucretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo, et redeundo unda vocata. 4. Latex, proprie liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis terrae lateat. 5. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc et stillicidium, quasi stilla cadens; Stiria enim Graecum est, id est, gutta; inde fit diminutivum, ut dicamus stilla; dum autem stat, aut pendet de tectis, vel arboribus, quasi glutinosa, gutta est; dum ceciderit, stilla est. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
Adam anno .cc.xxx. genuit seth. a qͦ filii dĩ.
cccxxxu. Sechanno.ccu. genuit enos.
qui cȩpit inuocare nomen dm
qui translatus est.¬
I.cc. lxuii. Enochanno.clxu. genuit
matusalam.

Expanded text:
Adam, anno CCXXX, genuit Seth, a quo filii Dei, CCXXX. Seth, anno CCV, genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domqui est translatus a Deo. Enoch annorum LXV genuit Mathusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
tex tati pueri appellati st̃. Dicta autẽ pre¬
texta. quia p̃texebatur ei latior purpura¬
Casula ẽ uestis cucullata dicta ꝑ diminu¬
tionẽ a casa. qđ totũ hominẽ tegat. quasi
minor casa. inde & cuculla qͣsi minor cella
sic & greci. Planetas dictas. qd̾ horis erran¬
tib euagant᷑. unde & stelle planetȩ idest
uagȩ. eo qđ uagȩ suo errore motuq discur¬
rant. Birrus a greco uocabulũ trahit. illi
enĩ birrũ bibrum dicunt. Melotes quę
etiã pera uocat᷑ pellis est caprina. a collo
pendens p̾cincta usq ad lumbos. est enĩ
habitꝰ ꝓprie necessariꝯ ad oꝑis exercitiũ.
fiebant autẽ priꝰ ut quidã existimant
de pelliculis melonũ. unde & melotes uo¬
catȩ st̃. Fimbriȩ uocatȩ st̃ hora uestim̃¬
toꝵ hoc est fines. ex greco uocabulũ tra¬
hunt. greci enĩ terminũ horã uocant.
UI.De Palliis feminarũ.

Expanded text:
textati pueri appellati sunt. Dicta autem pretextati pueri appellati sunt. Dicta autem pretexta, quia pCasula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta quia oris errantibus evagantur. Unde et stellae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens praecincta usque ad lumbos: est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut quidam existimant, de pelliculis melonum; unde et melotes vocatae sunt. Fimbriae vocatae ora vestimentorum, hoc est fines, ex Graeco vocabulum trahunt; Graeci enim terminum ὅρον vocant. De palliis feminarum.