comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd petamꝰ & qͥd faciamꝰ ut acciꝑe me¬
ream᷑. Cũ dicimꝰ nenos inferas in tẽpta¬
tionẽ: nos ammonem᷑ hoc petere. ne de¬
serti ep adiutorio. alicui tẽptationi uel
consentiamꝰ decepti: uł cedamꝰ afflicti.
Cũ dicimꝰ libera nos a malo: ammonem᷑
cogitare ñdum nos ẽẽ in eo bono: uͭ nul¬
lum patiem᷑ malũ. Et hoc qͥdem ultimũ
qd in oratione dñica positũ ẽ. tam late
patet: ut. homo xꝑianꝰ in qualibet tri¬
bulatione constitutꝰ. in hoc gemitꝰ edat.
in hoc lacrimas fundat: hinc exordiat᷑.
in hoc inmoret᷑. ãd hoc t̾minet orationẽ.
His enĩ uerbis: res ipsas memoriȩ nr̃ȩ
cõmendari oportebat. Nam quelibet alia
uerba dicamꝰ quȩ affectus orantis uł
p̾cedendo format ut clareat. uł conse¬
quendo attendit ut crescat: nicħ aliud
dicimꝰ quã qd in ista diũca oratione
positũ ẽ: si recte & congruent̃ oramꝰ.
Qsqͥs aũt id dic̃ qd̃ ad istã euãgłicam

Expanded text:
d petamus et quid faciamus, ut accipere mereamur. cum dicimus: Ne nos inferas in temptationem, nos admonemus hoc petere, ne deserti eius adiutorio alicui temptationi uel consentiamus decepti uel cedamus afflicti. cum dicimus: Libera nos a malo, nos admonemus cogitare nondum nos esse in eo bono, ubi nullum patiemur malum. et hoc quidem ultimum quod in oratione dominica positum est, tam late patet, ut homo Christianus in qualibet tribulatione constitutus in hoc gemitus edat, in hoc lacrimas fundat. hinc exordiatur, in hoc inmoretur, ad hoc terminet orationem. his enim uerbis res ipsas memoriae nostrae commendari oportebat. Nam quaelibet alia uerba dicamus, quae affectus orantis uel praecedendo format, ut clareat, uel consequendo adtendit, ut crescat, nihil aliud dicimus, quam quod in ista dominica oratione positum est, si recte et congruenter oramus. quisquis autem id dicit, quod ad istam euangelicam
Abbreviated transcription (Latin):
pulis suis ñ ꝓseipsis s ꝓ humano gene¬
re contristatis. & desꝑantib qũequam
posse saluari. postea quã ab illo audi¬
erunt. faciliꝰ ẽẽ camelũ intrare ꝑfora-¬
men acus. quã diuitẽ in regno cȩloꝵ.
mirifica ce misericordissima pollicitati¬
one respondit: dõ ẽe facile. qd̾ homini¬
b impossibile: ẽ. Cui gͦ facile ẽ. ut etiã
diues intret in regnũ cȩloꝵ: inspirauit
tͥ piam sollicitudinẽ: de qua me consu-¬
lendũ putasti. quonã mͦ tͥ eẽt orandũ.
Ille nãq cũ etiã hic adhuc eẽt in carne.
in regnũ celoꝵ ⁊acheũ diuitẽ misit:
&e resurrectione atq ascensione głifica¬
tus multos postea diuites imꝑtito sc̃o
spũ. fecit huiꝰ scł̃i contẽptores: & finita di¬
uitiarũ cupiditate ditiores. Quomͦ enĩ
tu sic studeres orare. dnm̃n: nͥ sꝑares in eo:
Quomͦ aũt sꝑares in eo. si sꝑares in incer-¬

Expanded text:
pulis suis non pro se ipsis sed pro humano genepulis suis non pro se ipsis sed pro humano genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteaquam ab illo audierunt facilius esse camelum intrare per foramen acus quam diuitem in regnum caelorum, mirifica et misericordissima pollicitatione respondit deo esse facile, quod hominibus inpossibile est. cui ergo facile est, ut etiam diues intret in regnum caelorum, inspirauit tibi piam sollicitudinem, de qua me consulendum putasti, quonam modo tibi esset orandum. ille namque cum etiam hic adhuc esset in carne, in regnum caelorum Zacchaeum diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus multos postea diuites impertito sancto spiritu fecit huius saeculi contemptores et finita diuitiarum cupiditate ditiores. quo modo enim tu sic studeres orare dominum, nisi sperares in eo? quo modo autem sperares in eo, si sperares in incer
Abbreviated transcription (Latin):
de & ꝓmisisse me recolens. ut de orando
dõ ad te aliqͥd seriberẽ: uͥ tribuente ipso
quẽ oramꝰ tempꝰ facultas ꝙ concessa ẽ.
oportuit ut debitũ meũ ĩaiamq psolue¬
rem: & pio studio tuo in xꝑi caritate.
seruirẽ. Quã aũt letificauierit me ipsa
peticio tua. in qua cognoui qͣntã rei
tante cur̃ã geras: uerbis explicare nos
possũ. Qd̾ enĩ maius oportuit ẽẽ nego¬
tiũ uiduitatis tuȩ. quã ꝑsistere in orati¬
one nocte ac die: scd̾m apłi aminoniti¬
oñe: Ile qͥppe ait. Quȩ aũt uere iudua
ẽ ce desolata sꝑat in dño: & ꝑsistit in ora¬
tione nocte ac die. Unde mirũ uideri
tanteq familiȩ mat̾. & ido licet uidua
ñ tam̃ desolata: quomͦ occupauerit cor
tuũ. p̃cipueq sibi uendicauerit oran¬
di cura: nͥ quia prudent̃ intelligis. qd̾
in hoc mundo & in hac uita. nulla ani¬
ma possit ẽẽ secura. Pinde qui tͥ eã co¬
gitationẽ dedit: ꝓfecto facit. qd̾ disci¬

Expanded text:
te et promisisse me recolens, ut de orando deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso, quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit, ut debitum meum iam iamque persoluerem et pio studio tuo in Christi caritate seruirem. quam me autem laetificauerit ipsa petitio tua, in qua cognoui, quantam rei tantae curam geras, uerbis explicare non possum. quod enim maius oportuit esse negotium uiduitatis tuae quam persistere in orationibus nocte ac die secundum apostoli admonitionem ? ille quippe ait: Quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. unde mirum uideri tantaeque familiae mater et ideo licet uidua non tamen desolata, quo modo occupauerit cor tuum praecipueque sibi uindicauerit orandi cura, nisi quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde qui tibi eam cogitationem dedit, profecto facit, quod disci
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ huiꝰ tenebris in quib ꝑegrinam᷑ a
dño. quãdiu ꝑ fidẽ ambulamꝰ ñ ꝑspeciẽ.
desolatã se debet anima xꝑiana depu¬
tare: nec desistat orare: ae scripturarũ
diuinarũ sc̃arumq sermoni. tanquam
lucerne in obscuro loco positȩ ficłi oełim
intendere: donec dies lucescat. & lucife
oriatur in cordib nrĩs. Huiꝰ enĩ lucerns
qͥdam fons ineffabilis. lum̃ illud ẽ. qͥã
sic lucet. in tenebris ut ñ comp̃hendat᷑
a tenebris: cui uidendo fide corda mun
danda st̾. Deati enĩ mundo corde: qm̃
ipsi dm̃ uideb̾t. Et scimꝰ qͥa cũ apparue¬
rit. similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ sicu¬
ti ẽ. Tunc erit uera uita ptꝰ mortẽ. uerũ¬
q solatiũ post desolationẽ. Illa uita exi¬
met animã nrãm de morte: & illud so
latiũ ocłos nr̃os a lacrimis. Et qm̃ ibi
iam ñ erit ulla tẽptatio: ido sequit᷑ in
eode psalmo. pedes meos a lapsu. forro
si nulla tẽptatio: ĩa nulla oratio. None¬

Expanded text:
e huius tenebris, m quibus peregrinamur a domino, quam diu per fidem ambulamus non per speciem, desolatam se debet anima Christiana deputare, ne desistat orare et scripturarum diuinarum sanctarumquesermoni tamquam lucernae in obscuro loco positaefidei oculum intendere, donec dies lucescat et lucifer oriatur in cordibus nostris. huius enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui uidendo fide corda mun. danda sunt. beati enim mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. tunc erit uera uita post mortem uerumque solacium post desolationem. illa uita eximet animam nostram de morte latium oculos nostros a lacrymis; et quoniam ibi jam non erit ulla tentatio, ideo sequitur in eodem psalmo, Pedes meos a lapsu. Porro si nulla tentatio, jam nulla oratio: non e
Abbreviated transcription (Latin):
dura. nec aliqͥd lȩtũ uł dulce ẽ in eis:
Ita in quiblibet reb humanis. nicħ ẽ
homini amicũ. sine homine amico. S
quousq talis inuenit᷑: de cuiꝰ animo &
morib sit in hac uita certa securitas:
Nam sic̃ sibi qͥsq nemo alter alteri notꝰ ẽ:
&e tam̃ nec sibi qͥsquã ita notus ẽ. ut sit
de sua crastina conuersatione securu.
Pinde qũauis ex fructibꝰ suiᷤ młti cognoᷤ¬
cant᷑. & alii qͥdem ꝓximos bene iuuen¬
do letificent. alii male uiuendo contri¬
stent:. tam̃ ꝓpt̾ humanoꝵ animoꝵ igno¬
da &e incerta. rectissime apłs ammonet.
ut ñ ante tempꝰ qͥcquã iudicemꝰ: donec
ueniat. dñs ce illuminet abscondita te

Expanded text:
dura nec aliquid laetum uel dulce est in eis? dura nec aliquid laetum uel dulce est in eis? ita in quibuslibet rebus humanis nihil est homini amicum sine homine amico. sed quousque talis inuenitur, de cuius animo et moribus sit in hac uita certa securitas? nam sicut sibi quisque nemo alter alteri notus est et tamen nec sibi quisque ita notus est, ut sit de sua crastina conuersatione securus. proinde quamuis ex fructibus suis multi cognoscantur et alii quidem proximos bene uiuendo laetificent alii male uiuendo contristent, tamen propter humanorum animorum ignota et incerta rectissime apostolus admonet, ut non ante tempus quicquam iudicemus, donec ueniat dominus et inluminet abscondita te
Abbreviated transcription (Latin):
uera solatia: s ibi potiꝰ uͥ uera uita. Nã
inde necesse ẽ fiat homo beatꝰ: unde fit
bonus. Homines aũt boni: etiã in hac ui¬
ta uident᷑ p̾stare ñ parua solatia. Nam
si pauꝑtas angit. si luctus mestificat. si
dolor corꝑis inquietat. si contristat exili¬
um. si ulla alia calamitas uexat. assint
boni homines: qui ñ solũ gaudere eum
gaudentib. uerũetiam flere cũ flentib
norunt: ce salubrit̾ alloqui & colloqui
sciunt: plurimũ illa asꝑa leniunt᷑ rele¬
uant᷑ grauia. suꝑant᷑ aduersa. S ille ħ
in eis ce ꝑ eos agit: qͥ spũ suo bonos fac̃.
Econtra si diuitiȩ circũfluant. nulla or¬
bitas accidat. assit sanitas carnis. inco¬
lumi habitet᷑ in patria. & cohabitent.
mali homines. in quib nemo sit euifi¬
des habeat᷑: a quo ñ dolus fraus irȩ
discordiȩ. insidiȩ sustineant᷑ atq time¬
antur: ñne illa omĩa fiunt amara ce

Expanded text:
uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, unde fit bonus. Homines autem boni etiam in hac uita uidentur praestarenon parua solacia. nam si paupertas angit, si luctus maestificat: si dolor corporis inquietat, si contristat exilium, si ulla alia calamitas uexat, adsint boni homines, qui non solum gaudere cum gaudentibus uerum etiam flere cum flentibus norunt et salubriter adloqui et conloqui sciunt; plurimum illa aspera leniuntur, releuantur grauia, superantur aduersa. sed ille hoc in eis et per eos agit, qui spiritu suo bonos facit. contra si diuitiae circumfluant, nulla orbitas accidat, adsit sanitas carnis, incolumi habitetur in patria et cohabitent mali homines, in quibus nemo sit, cui fides habeatur, a quo non dolus, fraus, irae, discordiae, insidiae sustineantur atque timeantur, nonne illa omnia fiunt amara et
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurizent sibi fundam̃tum bonũ in
futurũ. ut app̃hendant uerã uit̾ã: De¬
bes itaq pre amore huiꝰ uerȩ uitȩ. etiã
desolatã te putare in hoc scło: in qͣnta¬
libet ey felicitate uerseris. Nam sicut ẽ
illa uera uita. in cuiꝰ cõparatione utiq
ista quȩ multũ amat᷑. quãlibet iocun¬
da atq ꝓducta sit. nec uita dicenda ẽ:
tit ds dicens. Dabo illis solatiũ uerũ:
pacem suꝑ pacẽ. Sine quo solatio q̃cũq
st̃ terrena solatia: magis in eis desolatio
quã consolatio repꝑit᷑. Diuitiȩ qͥppe atq
fastigia dignitatũ. cȩtãq huiꝰmodi qͥb
se felices putant ẽẽ mortales. uerȩ illis
felicitatis exꝑtes. qͥd afferunt consolati¬
nis: cũ sit eis indigere quã eminere pre¬
stantiꝰ. Quȩ plus excruciant adepta
timore amissionis: quã concupita adep¬
tionis ardore. T̃alib bonis ñ fiunt hoĩẽs
boni: s aliunde boni facti bene utendo.
faciunt ut ista sint bona. Non st̃ gͦ in his

Expanded text:
in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec uita dicenda est,tam promittit deus dicens: Dabo illis solacium uerum, pacem super pacem, sine quo slacio, quaecumque sunt terrena solacia, magis in eis desolatio quam consolatio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius modi, quibus se felices putant esse mortales uerae illius felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti bene utendo faciunt, ut ista sint bona. non sunt ergo in his
Abbreviated transcription (Latin):
duciam tam̃ habere potuisse. Cito intĩm¬
p̾dicꝰtȩ excellentiȩ tuȩ nouerint heretiei
donatistȩ manere leges. contͣ error̃e suũ
latas: quas ĩa nicħ ualere arbitrant᷑ et
iactant: ne uł sic nob̃ parcere aliquatenꝰ
possint. Plurimũ aũt labores ce ꝑicła nr̃a
quo fructuosa sint adiuuabis: si eoꝵ ua¬
nissimã &e impie suꝑbie plenissimã sectã.
ñ ita cures imꝑialib legib cõprimere:
ut sibi uł suis uideant᷑. qualescũq mole¬
stias ꝓueritate atq iusticia sustinere.
S eos cũ hoc abs te petitur rerũ certarũ
manifestissimis docum̃tis. apd̾ acta uł
p̾stantiȩ tuȩ uł minoꝵ iudicũ conuinei
atq instrui patiaris: ut ce ipsi qͥ te iu¬
bente attinent᷑. durã si fieri potest flec¬
tant in meliꝰ uoluntatẽ: &e ea cȩt̾is salubri¬
ter legant. Onerosior qͥppe ẽ quã utilior
diligentia. quãuis ut magnũ deseratur

Expanded text:
duciam tamen habere potuisse. cito intduciam tamen habere potuisse. cito intedicta excellentiae tuae nouerint haeretici Donatistae manere leges contra errorem suum latas, quas iam nihil ualere arbitrantur et iactant, ne uel sic nobis parcere aliquatenus possint. plurimum autem labores et pericula nostra, quo fructuosa sint, adiuuabis, si eorum uanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures imperialibus legibus comprimi, ut sibi uel suis uideantur qualescumque molestias pro ueritate atque iustitia sustinere, sed eos, cum hoc abs petitur, rerum certarum manifestissimis documentis apud acta uel praestantiae tuae uel minorum iudicum conuinci atque instrui patiaris, ut et ipsi, qui te iubente adtinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius uoluntatem et ea ceteris salubriter legant. onerosior est quippe quam utilior diligentia, quamuis ut magnum deseratur
Abbreviated transcription (Latin):
nem aũt nrãm ñ obliuiscaris. Hontͥ uile.
sit neq contẽptibile. fili honorabilit̾ dile¬
c̃tissime. qd̾ uos rogamꝰ ne occidant᷑ ꝓ¬
quib dnm rogamꝰ ut corrigant᷑: excep¬
do etiã qd a ꝑpetuo ꝓposito recedere nos
debemꝰ uincendi in bono mału. Illud qͦ
prudentia tua cogitet: qd̵ causas eccłia¬
sticas insinuare uob̾. nemo p̾ter eccłia¬
sticos eurat. Sinde si occidendos in his
homines putaueritis: det̾rebitis nos. ne
ꝑ oꝑam nrãm ad ur̃m iudiciũ aliqͥd tale
ꝑueniat. Quo cõꝑto. illi in nram ꝑnieiẽ
licentiore audacia grassabunt᷑. necessi¬
tate nob̾impacta ut etiã occidi ab eis
eligamꝰ: quã eos occidendos urĩs iudi¬
cus ingeramꝰ. Hanc ammonitionẽ pe¬
ticionẽ obsecrationẽ meã: ne queso asꝑ¬
nant̃ accipias. Neq enĩ te arbitror ñ re¬
colere: magnã me. ad te ce multo quã nẽ
es altiꝰ sublimatũ. etiã si ep̃c ñ eem fi¬

Expanded text:
nem nostram non obliuiscaris. non tibi uile nem nostram non obliuiscaris. non tibi uile sit neque contemptibile, fili honorabiliter dilectissime, quod uos rogamus, ne occidantquibus dominum rogamus, ut corrigantur. excepto etiam, quod a perpetuo proposito recedere non debemus uincendi in bono malum, illud quoque prudentia tua cogitet, quod causas ecclesiasticas insinuare uobis nemo praeter ecclesiasticos curat. proinde si occidendos in his homines putaueritis, deterrebitis nos, ne per operam nostram ad uestrum iudicium aliquid tale perueniat, quo comperto illi in nostram perniciem licentiore audacia grassabuntur necessitate nobis impacta, ut etiam occidi ab eis eligamus, quam eos occidendos uestris iudiciis ingeramus. hanc admonitionem, petitionem, obsecrationem meam ne, quaeso, aspernanter accipias. neque enim te arbitror non recolere magnam me ad te et multo, quam nunc es, altius sublimatum, etiam si episcopus non essem, fi
Abbreviated transcription (Latin):
minib impiis ingratis ꝙ cõmittit᷑. ꝓfec̾¬
to grauiꝰ ẽ ce atrociꝰ quã si in alios ta¬
lia cõmittantur: tu qͦq ꝓ inmanitate
facinoꝵ. ac ñ potis ꝓlenitatis xꝑianȩ
consideratione censeas cohercendum.
Qd te ꝑ ipsũ xp̃m ne facias obsecramꝰ: ne¬
q enĩ uindictã de inimicis in hac t̾ra
requirimꝰ ut uͦ ad eas angustias ani¬
mi nos debent coartare quȩ patim᷑: ut
obliuiscam᷑ qͥd nob̾ preceꝑit. ꝓcuiꝰ uerita¬
de ac nomine patim᷑. Diligimꝰ inimicõ nr̃os:
ce oramꝰ ꝓeis. Unde ex occasione t̾ribiliũ
iudicũ aclegũ. ne in et̾ni iudicii penas
incidant corrigi eos cupimꝰ ñ necari. Nec
disciplinã circa eos negligi uolumꝰ: nec
supplicia quib digni st̃ exerceri. Sic gͦ eoꝵ
peccata cõpesce: ut sint. quos peniteat.
ditam uł afflictã ẽẽ cognoueris ꝓotestatẽ
occidendi te habere obliuiscaris. petitio¬

Expanded text:
minibus impiis ingratisque committitur, profecminibus impiis ingratisque committitur, profecto gravius est et atrocius, quam si in alios talia comfacinorum ac non potius pro lenitatis Christianae consideratione censeas cohercendum. quod te per ipsum Christum ne facias obsecramus. neque enim uindictam de inimicis in hac terra requirimus aut uero ad eas angustias animi nos debent coartare, quae patimur, ut obliuiscamur, quid nobis praeceperit, pro cuius ueritate ac nomine patimur; diligimus inimicos nostros et oramus pro eis. unde ex occasione terribilium iudicum ac legum, ne in aeterni iudicii poenas incidant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos neglegi uolumus nec supplicia, quae digna sunt, exerceri. sic ergo eorum peccata compesce, ut sint, quos paeniteat titam uel afflictam esse cognoueris, potestatem occidendi te habere obliuiscaris, petitio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eximio merito honorabili.
insignit̃q laudabili filio dona¬
to: augustinꝰ in dño sal. Nollem qͥdem
in his afflictionib ẽẽ affricanã eccl̃iam
constitutã. ut t̾renȩ ulliꝰ potestatis in¬
digeret auxilio: s qͥa sicut apłs dicit. ñ ẽ
potestas nisi a dõ ꝓculdubio cũ ꝑ uos sin¬
cerissimos catholicȩ matris filios. eidem
subuenit᷑: auxiliũ nr̃m in nomine dñi ẽ:
qͥ fecit celũ ce terrã. Qͥs enĩ ñ sentiat in
tantis malis. ñ paruã nob consolationẽ
diuinitꝰ missã. cũ tuuir talis & xꝑi noĩs
amantissimꝰ ꝓ consularib es sublimatꝰ
insignib: ut absceleratis &e sacrilegiᷤᷤ au¬
sib inimicos eccłiȩ. bonȩ tuȩ uoluntati
potestas sociata cohiberet: dñe eximie
meritoq honorabilis. insignit᷑q lau¬
dabilis fili: Deniq unũ solũ est. qd̃ in
tua iusticia ꝑtimescimꝰ: neforte qm̃ qͥc¬
qͥd mali contra xꝑianã societatẽ. ab ho¬

Expanded text:
NO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI INSIGNITERQVE LAUDABILI FILIO DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nollem quidem in his afflictionibus esse Africanam ecclesiam constitutam, ut terrenae ullius potestatis indigeret auxilio. sed quia, sicut apostolus dicit, non est potestas nisi a deo, procul dubio, cum per uos sincerissimos catholicae matris filios eidem subuenitur, auxilium nostrum in nomine domini est, qui fecit caelum et terram. quis enim non sentiat in tantis malis non paruam nobis consolationem diuinitus missam, cum tu uir talis et Christi nominis amantissimus proconsularibus es sublimatus insignibus. ut ab sceleratis et sacrilegis ausibus inimicos ecclesiae bonae tuae uoluntati potestas sociata cohiberet. domine eximie meritoque honorabilis insigniterque laudabilis fili? denique unum solum est, quod in tua iustitia pertimescimus, ne forte, qd mali contra Christianam societatem ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
no onere peccator. ueteranꝰ in nume-¬
ro peccatoꝵ: s et̃no regi nouus in¬
corpe tẏro miliciȩ. Sapientiã mun¬
di miser hucusq miratus sũ: &e ꝑinuti¬
les litteras reꝓbatãq prudentiã. deo
stultus & mutus fui. Postquã inuetera¬
ui int̾ inimicos meos. & euanui in cogi¬
tationib meis: leuaui ocłos meos in moi¬
tes. ad p̾cepta legis ae gr̃e dona suspici-
cȩcũ: soluit cõpeditum᷑. humiliauit
erectum male: ut erigeret humiliatũ
pie. Sequor gͥ ñ equis adhuc passib
magna iustoꝵ uestigia: si possim ora¬
tionib urĩs app̾hendere. in quo d̃i mi¬
serationib app̃hensus sũ. Rege. gͦ par¬
uulum in incerta reptantẽ: & tuis gͦs¬
sib ingredi doce. Nolo enĩ me corpora¬
lis ortus magis quã sp̃alis exortꝰ etate
consideres. Quippe ȩtas mͥ scdm carnẽ
iam ea ẽ. in qua fuit ille ab apłis in
porta speciosa uerbi potestate sanatꝰ:

Expanded text:
no onere peccator, ueteranus in numeno onere peccator, ueteranus in numero peccatorum, sed aeterno regi nouus incorporeae tiro militiae. sapientiam mundi miser hucusque miratus sum et per inutiles litteras reprobatamque prudentiam deo stultus et mutus fui. postquam inueteraui inter inimicos meos et euanui in cogitationibus meis, leuaui oculos meos in montes, ad praecepta legis et gratiae dona suspiciencaecum, soluit conpeditum, humiliauit erectum male, ut erigeret humiliatum pie. Sequor igitur non aequis adhuc passibus magna iustorum uestigia, si possim orationibus uestris adprehendere, in quo dei miserationibus adprehensus sum. rege ergo paruulum incerta reptantem et tuis gressibus ingredi doce. nolo enim me corporalis ortus magis quam spiritalis exortus aetate consideres, quippe aetas mihi secundum carnem iam ea est, qua fuit ille ab apostolis in porta speciosa uerbi potestate sanatus,
Abbreviated transcription (Latin):
nopastũ oleo leticiȩ lum̃ effundens.
densas licet hereticoꝵ caligines discu¬
tis: &e lucẽ ueritatis a confusione te¬
nebrar ũ. splendore clarifici sermo¬
rer stupore quã magno amore. cõplec¬
tar: qͥ cotidie colloquio litterarũ tuaꝵ
fruor. & oris tui spũ uescor. Os enĩ tuũ
fistulam aque uiuȩ. & uenã fontis ȩt̃¬
ni merito dixerim: qͥa fons in te aquȩ¬
uiuȩ salientis in uitã eternã xp̃c effe¬
ctiis ẽ: cui desiderio sitiuit in te aĩa
mea: & ub̾tate tui fluminis in ebriari
t̃ra mea concupiuit. Id̃oq cũ hoc
pentatheucho tuo contra manicheo ᷤᷤ
me satis armaueris: si qua in alios qͦ
hostes catholicȩ fidĩ munimina cõ-¬
parasti. qͥa hostis nr̃ cui mille nocen¬
di artes. tã uariis expugnandus ẽ
delis quã obpugnat insidiis: queso
ꝓmere mͥ de armam̃tario tuo. & con¬
ferre ñ abnuas arma iusticiȩ. Sũ
enim laboriosus etiã nc̃ sub mag-¬

Expanded text:
no pastum oleo laetitiae lumen effundens no pastum oleo laetitiae lumen effundens densas licet haereticorum caligines discutis et lucem ueritatis a confusione tenebrarum splendore clarifici sermorer stupore, quam magno amore conplectar, qui cotidie conloquio litterarum tuarum fruor et oris tui spiritu uescor. os enim tuum fistulam aquae uiuae et uenam fontis aeterni merito dixerim, quia fons in te aquae salientis in uitam aeternam Christus effectus est. cuius desiderio sitiuit in te anima mea et ubertate tui fluminis inebriari terra mea concupiuit. ideoque cum hoc Pentateucho tuo contra Manichaeos me satis armaueris, si qua in alios quoque hostes catholicae fidei munimina conparasti, quia hostis noster, cui mille nocendi artes, tam uariis expugnandus est telis quam obpugnat insidiis, quaeso promere mihi de armamentario tuo et conferre non abnuas arma iustitiae. sum enim laboriosus etiam nunc sub mag
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fr̃ĩ unanimo & uenerabi¬
li augꝰtino: paulinꝰ & therasia
peccatores. Caritas xꝑi quȩ urget
nos. & absentes licet ꝑ unitatẽ ficdłi al¬
ligat. ipsa fiduciã ad te scribendi pu¬
dore depulso p̾stitit: teq ꝑlittãs tuas
uiscerib meis intimauit: quas &e de
scolasticis facultatib affluentes. &e de
cȩlestib faus dulces animȩ meę me-¬
dieas &e altrices. in qͥnq libris interĩ
deneo: quos munere benedicti ce ue
multaꝵ urbiũ utilitate suscepimus.
Hos gͥ nc̃ libros lectioni habeo. in his
me oblector: de his cibũ capio. ñ illũ qͥ
perit. s qͥ oꝑat᷑ uite eternȩ substantiã.
um negligens. iuisibilib inhiat: ꝑ
caritatẽ ona scd̃m ueritatẽ om̃ipo¬
dentis di credentẽ. litteris & exemplis
sideliũ roboret᷑. Ouere sal t̾̃rȩ. quo p̃¬
cordia nr̃a ne possint. scłi errore ua¬
nescere condiunt᷑. O lucerna digne
suꝑ candelabrũ eccłiȩ posita: quȩ la¬
te catholicis urbib. de septiformi lig-¬

Expanded text:
NO FRATRI UNANIMO ET VENERABILI AUGUSTINO - PAULINUS ET THERASIA PECCATORES. Caritas Christi, quae urget nos et absentes licet per unitatem fidei alligat, ipsa fiduciam ad te scribendi pudore depulso praestitit teque per litteras tuas uisceribus meis intimauit, quas et de scholasticis facultatibus adfluentes et de caelestibus fauis dulces ut animae meae medicas et altrices in quinque libris interim teneo, quos munere benedicti et uenmultarum urbium utilitate suscepimus. hos igitur nunc libros lectioni habeo, in his me oblecto, de his cibum capio non illum, qui perit, sed qui operatur uitae aeternae substantiam um neglegens inuisibilibus inhiat, per caritatem omnia secundum ueritatem omnipotentis dei credentem litterisfidelium roboretur. o uere sal terrae, quo praecordia nostra, ne possint saeculi errore uanescere, condiuntur! s o lucerna digne super candelabrum ecclesiae posita, quae late catholicis urbibus de septiformi lych
Abbreviated transcription (Latin):
ominiᷤ dilectissimis merito¬
q hono randis frĩb felieie
hilarino: argustinꝰ in dño sal
Non miror sat̾anan fideliũ animos ꝑ¬
turbantẽ. cui resistite ꝑmanentes in
spe ꝓmissoꝵ di. qui fallere ñ pot̾. Qui
ñ solũ nob̾ in se credentib ce sꝑantib.
&e in eiꝰ caritate usq in finẽ ꝑseueran
tib. polliceri p̾mia ȩt̾na dignatꝰ ẽ. ue¬
rumetiã tẽporalia scandala ñ defutura
p̃dixit. quib fidẽ nrãm exerceri & ꝓba¬
ri oporteret. Ait enĩ. Qm̃ habundabit
iniquitas: refrigescet caritas multoꝵ.
S continuo subiecit. Qui aũt ꝑseuera¬

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS FRATRIBUS FELICI ET HILARINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Non miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseuerantibus polliceri praemia aeterna dignatus est, verum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret: ait enim, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; sed continuo subjecit, Qui autem per
Abbreviated transcription (Latin):
indelendo uł supprim̃do erꝰ noĩe. de qͦ
nec suspicari temere mali aliqͥd ep̃c de¬
buii. nec dilucide iudicare. homo de oc¬
cultis hominũ potui:. cũ in ipsis causis
scłarib. qnͣdo ad maiorẽ potestatẽ re¬
fert᷑ arbitriũ iudicandi. manentibꝰ sic̃
erant om̃ib reb expectet᷑ illa sententia
unde iã ñ liceat ꝓuocari: ne suꝑiori
conditori fiat iniuria. si erꝰ pendente
iudicio aliqͥd fuerit cõmutatũ. Et uti¬
ꝙ multũ int̾est int̾ diuinã ae huma¬
nam: quãlibet excelsissimã potestatem.

Expanded text:
in delendo uel supprimendo eius nomine, de quo in delendo uel supprimendo eius nomine, de quo nec suspicari temere mali aliquid episcopus debui nec dilucide iudicare homo de occultis hominum potui, cum in ipsis causis saecularibus, quando ad maiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne superiori cognitori fiat iniuria, si eius pendente iudicio aliquid fuerit commutatum? et utique multum interest inter diuinam et humanam quamlibet excelsissimam potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ce qͥa eoꝵ uitã ꝑuertere ñ posst̃. fama de¬
colorare conant᷑. cũ ipsũ dm ce dñm eoꝵ
cotidie blasphemare ñ cessent. cũ eis diͦ¬
plicet. qͥcquid cont᷑ eoꝵ uoluntatẽ iusto
&e occulto iudicio facit: Unde & exhor
meritoq honoranli fr̃s: ut scͥpturam
dĩ quȩ nob̾ hec omĩa futaͣ p̾nuntiauit.
ce aduersus ea nos firmos ẽẽ debere p̾¬
monuit: cont᷑ hominũ maledica uani¬
loquia suspitiones q temerarias. corde
Uanissimo cogitetis. Breuiter itaꝙ di¬
co caritati urẽ. bonefaciũ pb̃rm in nul¬
Io eriminũ apud me funisse detectũ neq̃¬
quã me de illo tale aliqͥd credidisse uł
credere. Quomͦ gͦ iuberem de numero
de eugłio ubi dñs ait. in quo iudicio iu¬
dicaueritis iudicabimim: Cũ enĩ cau¬
sa que int̾ ilłu &e spem exhorta ẽ. sub di¬
uno examine pendeat: scđm placitũ eoꝵ
qd̾ uob̃ si uolueritis poterit recitari᷑ qͥs
ego sũ ut audeã dĩ p̾uenire sententiam.

Expanded text:
 uitam peruertere non possunt, famam decolorare conantur, cum ipsum deum et dominum eorum cotidie blasphemare non cessent, cum eis displicet, quicquid contra eorum uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde exhortormeritoque honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit et aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale aliquid credidisse uel credere. quo modo ergo iuberem de numero te euangelio, ubi dominus ait: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini? cum enim causa, quae inter illum et Spem exorta est, sub diuino examine pendeat secundum placitum eorum, quod uobis, si uolueritis, poterit recitari, quis ego sum, ut audeam dei praeuenire sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ irȩ etiã iustȩ pulsanti ñ aꝑire penetra¬
le cordis quã admittere. ñ facile recessurã:
e ꝑuenturã de surculo ad trabẽ. Audet
qͥppe imprudent̾ etiã crescere:citiꝰ quã
putat᷑. Non enĩ erubescit in tenebris. cũ
suꝑ eã sol occiderit. Recolis certe qua
cura & qñta sollicitudine ista scͥpserum:
si recolis qͥd mecũ nuꝑ in itinere quodã
locutꝰ sis. frẽm seuerũ ce qͥ cũ eo st̃ saluta¬
mus. Etiã ipsis fortasse seriberemꝰ. si ꝑfe
stinationẽ ꝑlatoris liceret. Peto aut̃ ut
apud eundẽ frẽm nr̃m uictorẽ cui ago
etiã apud tuã sc̃itatem grãs. qd̾ constan¬
tinã cũ ꝑgeret indicauit. petendo ad¬
iuues ꝓpt̃ negotiũ qd̃ ipse nouit: de qͦ
grauissimũ pondꝰ. ꝓ ea re multũ dep̾cai¬
tis nectarii maioris patior ꝑ calamã re¬
meare. ne grauet᷑. Sic enĩ ꝓmisit mͥ.uale.

Expanded text:
est irae etiam iuste pulsanti non aperire penetraest irae etiam iuste pulsanti non aperire penetrale cordis quam admittere non facile recessuram, et peruenturam de surculo -ad trabem. audet quippe inpudenter etiam crescere citius, quam putatur. non enim erubescit in tenebris, cum super eam sol occiderit. recolis certe. qua cura et quanta sollicitudine ista scripserim, si recolis. quid mecum nuper in itinere quodam locutus sis. Fratrem Seuerum et qui cum eo sunt salutamus. etiam ipsis fortasse scriberemus, si per festinationem perlatoris liceret. peto autem, ut apud eundem fratrem nostrum Victorem, cui ago etiam apud tuam sanctitatem gratias, quod, Constantinam cum pergeret, indicauit, petendo adiuues, propter negotium, quod ipse nouit, de quo grauissimum pondus pro ea re multum deprecantis Nectarii maioris patior, per Calamam remeare ne grauetur; sic enim promisit mihi. uale.
Abbreviated transcription (Latin):
desunt scandala s neq refugiũ: ñ desiñ
merores s neq consolationes. Atq int̃ ħ
quã uigilandũ sit. ne cuiꝰquã odiũ cor¬
dis intima teneat: neq sinat ut oremꝰ
dm̃ in cubili nr̃o clauso ostio. s aduersꝰ
ipsũ d̾m claudat ostiũ. nosti optime fr̃.
Subrepit aũt̃ du nulli irascenti ira sua
uidet᷑ iniusta. Ita eñĩ inueterascens ira
fit odiũ: dũ quasi iusti doloris ãmixta
dulcedo. diutiꝰ eã in uase detinet: donec
totũ acescat uasq corrũpat. Quappt̾
multo meliꝰ nec iuste. euiquã irascim᷑:
quã uelut iuste irascendo. inaliciꝰ odiũ
ira ce occulta facilitate dilabim᷑. In reci¬
piendis enĩ hospitib ignotis solemꝰ dic̃.
multo ẽẽ meliꝰ malũ hominẽ ꝑpeti. quã
forsitan ꝑ ignorantiã excludi bonũ: dũ
cauemꝰ ne recipiat᷑ malus. S in affectibꝰ
anumi cont᷑ ẽ. Nam incõparabilit̾ salubriꝰ

Expanded text:
desunt scandala sed neque refugium; non desunt desunt scandala sed neque refugium; non desunt maerores sed neque consolationes. atque inter haec quam uigilandum sit, ne cuiusquam odium cordis intima teneat neque sinat, ut oremus deum in cubili nostro clauso ostio, sed aduersus ipsum deum claudat ostium, nosti optime, optime frater; subrepit autem, dum nulli irascenti ira sua uidetur iniusta. ita enim inueterescens ira fit odium, dum quasi iusti doloris admixta dulcedo diutius eam in uase detinet, donec totum acescat uasque corrumpat. quapropter multo melius nec iuste cuiquam irascimur, quam uelut iuste irascendo in alicuius odium irae occulta facilitate delabimur. in recipiendis enim hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cauemus, ne recipiatur malus. sed in affectibus animi contra est. nam incomparabiliter salubrius
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur. recte sumꝰ. corpore aũt ego
in lecto sũ. Dec ambulare enĩ nec stare
nec sedere possũ rogadis uł exochacdis
dolore & tumore. S etiã sic qm id dño
placet: qͥd aliud dicendũ ẽ. nisi qͥa recte
sumꝰ  Potiꝰ enĩ si id nolumꝰ qd̾ ille uult. nõ
culpandi sumꝰ. quã ille ñ recte. aliqͥd uł
facere uł sinere existimandus ẽ. Nostis̾
omĩa. S qͥa mͥ es alt̾ ego: qͥd libentiꝰ tecũ
loquerer. nisi qd̾ mecũ loquor: Cõmen¬
damus gͦ seĩs orationib tuis &e dies et
noctes nras. ut oretis ꝓ nob̾: ne diebꝰ in¬
temꝑant̃ utam᷑. ut noctes ȩquo animo
doleremꝰ: ut etiã si ambulemꝰ in medio
umbrȩ mortis. nob̾cũ sit dñs ne timea¬
mus mala. Qd senex megalius defunc¬
tus sit. iã uos audisse qͥs dubiter: frañ
aũt a depositione corꝑis eiꝰ cũ hec seribe¬
rem. dies ferme uiginti quatuor. ytrum
ia uideris. disponebas enĩ successorẽ pri¬
matus er si fieri pot̃ nosse uolumꝰ. Non

Expanded text:
dignatur, recte sumus; corpore autem, ego in lecto sum. Nec ambulare enim, nec stare, nec sedere possum, rhagadis vel exochadis dolore et tumore. Sed etiam sic, quoniam id Domino placet, quid aliud dicendum est. nisi quia recte sumus? potius enim, si id nolumus, quod ille uult, nos culpandi sumus, quam ille non recte aliquid uel facere uel sinere existimandus est. nosti haec omnia; sed quia mihi ea alter ego, quid libentius tecum loquerer, nisi quod mecum loquor? commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et noctes nostras, ut oretis pro nobis, ne diebus intemperanter utamur, ut noctes aequo animo toleremus, ut, etiam si ambulemus in medio umbrae-mortis, nobiscum sit dominus, ne timeamus mala. Quod senex Megalius defunctus sit. iam uos audisse quis dubitet? erant autem a depositione corporis eius, cum haec scriberem, dies ferme uiginti quattuor. utrum iam uideris, disponebas enim, successorem primatus eius, si fieri potest, nosse uolumus. non
Abbreviated transcription (Latin):
inopia in p̾dam uoluerib iaceat: &e
paratũ habere cor ad sequendã dñi uo¬
luntatem. in eo qd̾ flagellando uel
parcendo agere statuerit cũ seruis
suis. Hec meditare: in his esto: ut ꝓ¬
uectus tuus manifestus sit in om̃ibꝰ.
Obsecro te ut caueas. ne maiorẽ tristi¬
ciam des bonis frĩb torpore tuo: quã
leticiã alacritate ĩa dederas. Cõm̃da¬
re te aũt litteris quib uoluisti tam
suꝑfluũ putaui: quã si qͥs qũã te mͥ
eodem mͦ comm̃dare uoluiss.¬

Expanded text:
inopia in praedam uolucribus iaceat, et inopia in praedam uolucribus iaceat, et paratum habere cor ad sequendam domini uoluntatem in eo, quod uel flagellando uel parcendo agere statuerit cum seruis suis? haec meditare, in his esto, ut prouectus tuus manifestus sit in omnibus. obsecro te, ut caueas. ne maiorem tristitiam des bonis fratribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate iam dederas; commendare autem litteris. quibus uoluisti, tam superfluum putaui, quam si quisquam te mihi eodem modo commendare uoluiss
Abbreviated transcription (Latin):
figenda clauis timoris dĩ: ne solutis ꝙ ͥ
liberis m̃bris. reluctantẽ portare ñ poᷤ¬
sis. Sequi enĩ dñm: nͥ eã portans oĩno.¬
ñ uales. Nam quomͦ eũ sequeris: si ñ es
nem suã crucifixert̃ cũ passionib ce de¬
sideriis. Si qͥd sane pecuniȩ res tua fa¬
miliaris habet. cuiꝰ te implicari nego¬
tio nec oportet nec decet: reuera tribu¬
endũ est matri & domesticis tuis. Hoꝵ
qͥppe indigentia si pauꝑib ut sis ꝑfe¬
ctus institiusti distribuere talia: tui
primũ apud te locũ obtinere debent.
ut collũ exueres induendũ sapientiȩ
uinculis: ꝓfectus a nobis es. Qd tͥ no¬
cent. aut quo pacto te ꝑuellunt matͥs
lacrime fluentes carnẽ. aut serui fu¬
ga. aut mors ancillarũ:. aut fr̃m mor¬
bosa ualitudo: Si ẽ in te caritas ordi¬
nata. scies p̾ponere maiora minorib ÷¬
& miscđia moueri. ut pauꝑes eugłi¬
rentur: ne messis dñi copiosa. oꝑarioꝵ

Expanded text:
figenda clauis timoris dei, ne solutis et figenda clauis timoris dei, ne solutis et liberis membris reluctantem portare non possimus. sequi enim dominum nisi eam portans omnino non uales; nam quo modo eum sequeris, si non es nem suam crucifixerunt cum passionibus et desideriis. Si quid sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua. primum apud te locum obtinere debent; ut collum exueres induendum sapientiae uinculis, profectus a nobis es, quid tibi nocent aut quo pacto te peruellunt matris lacrimae fluentes carnem aut serui fuga aut mors ancillarum aut fratrum morbosa ualitudo, si est in te caritas ordinata sciens praeponere maiora minoribus et misericordia moueri. ut pauperes euangelizentur, ut ne messis domini copiosa operariorum
Abbreviated transcription (Latin):
libet muliere caueatur: Nam ista um¬
bra pietatis de foliis illiꝰ arboris uenit:
quib se primũ parentes nr̃i. in illa
dampnabili nuditate texert̃. Et qͥcqͥd
in illis uerbis atq suggestione. quasi
officiũ tͥ caritatis obtendit. ut re a
germanissima ce sincerissima exgłii
caritate detorqueat. ad astutiã serpen¬
tis ꝑtinet: & ad duplicitatẽ regis illiꝰ
qui habet uginti milia: quã nos do¬
cemur decẽ miliũ. hoc ẽ cordis in qua
dñi querimꝰ simplicitate suꝑare. His
potius intende kme: c&e tolle crucem
tuã &e sequere dñm. Nlam cũ te p̾sens
animadu̾terem. domesticis curis a
diuino studio retardari: ferri te potiꝰ
& duci acruce tua. quã eã te ferre ac
portari a nobis iubet. ut eũ expeditissi¬
mi sequam᷑: qͥd aliud quã mortalitatẽ
carnis huiꝰ significat: Ipsa enĩ noscru¬
ciat: donec absorbeat᷑ mors in uictoriã.
Crux gͦ hȩc ipsa crucifigenda ẽ & trans¬

Expanded text:
libet muliere caueatur? nam ista umlibet muliere caueatur? nam ista umbra pietatis de foliis illius arboris uenit. quibus se primum parentes nostri in illa damnabili nuditate texerunt. et quicquid in illis uerbis atque suggestione quasi officium tibi caritatis obtendit. ut te a germanissima et sincerissima euangelii caritate detorqueat, ad astutiam serpentis pertinet et ad duplicitatem regis illius, qui habet uiginti milia. quam nos docemur decem milium, hoc est cordis, in qua deum quaerimus, simplicitate superare. His potius intende, carissime, et tolle crucem tuam et sequere dominum. nam cum te praesentem animaduerterem domesticis curis a diuino studio retardari, ferri te potius et duci a cruce tua quam eam te ferre ac s. quam portari a nobis iubet. ut eum expeditissimi sequamur, quid aliud quam mortalitatem carnis huius significat? ipsa enim nos cruciat, donec absorbeatur mors in uictoriam. crux ergo haec ipsa crucifigenda est et trans
Abbreviated transcription (Latin):
contemni carnale affectũ in parentibꝰ
docuit. ammi niculũ error acciꝑet qͦ
matrẽ habuisse a quibd̃ã negatur:
alio loco disciplõs monuit. ne se patre
tam̃ t̾rena cognatione contẽpta. contẽp¬
nendarũ taliũ necessitudinũ discipłis
p̃beret exempłu. Hȩc gͦ int̾rumpunt᷑
uocib matris tuȩ: & int̾ hȩc locũ inuenit
cõmemoratio pregnantis atq lactantisˢ.
ut de adam ce ȩua alius adã nascereris
&e nutrireris: Respice potiꝰ respice adã
scd̾m de cęlo: & porta ĩa cȩlestis imaginẽ.
sicut t̾reni portasti. Inmo &e hic habe
ad eneruationẽ cordis enumerantur.
Habeant ꝓrsus locũ: noli ẽẽ ingratus:
repende grãm matri tuȩ. Repende sp̃a¬
lia ꝓ carnalib ꝓ tẽporalib sempiterna.
Siñ te uult sequi: ñ impediat. Nõ uult
conuerti in melius: caue ne te. in deteriꝰ
ꝑuertat e euertat. Qdͥ int̾est utrũ in
uxore an in matre: dũ tam̃ eua in qua¬

Expanded text:
contemni carnalem affectum in parentibus contemni carnalem affectum in parentibus docuit, adminiculum error acciperet, quo matrem habuisse a quibusdam negatur, alio loco discipulos monuit ne se patrem jus tamen terrena cognatione contempta, contemnendarum talium necessitudinum discipulis beret exemplum. Haec ergo interrumpuntuv nocibus matris tuae et inter haec locum inuenit commemoratio praegnantis atque lactantis, ut de Adam et Eua alius Adam nascereris et nutrireris? respice potius, respice Adam secundum de caelo et porta iam caelestis imaginem, sicut terreni portasti. immo et hic habeaad eneruationem cordis enumerantur, habeant prorsus locum; noli esse ingratus, repende gratiam matri tuae, repende spiritalia pro carnalibus, pro temporalibus sempiterna. sed non uult sequi? non impediat. non uult conuerti in melius? caue, ne in deterius peruertat et euertat. quid interest, utrum in uxore an in matre, dum tamen Eua in qua
Abbreviated transcription (Latin):
contumelias flagella mortẽ. mortẽ aũ
crueis. Talib concepte seminib. taliq
in uitã nouã conubio ꝓcreate langues¬
cis: & contabescis in ueterẽ hominẽ:
Itane matrẽ terrenã ñ habebat im¬
ꝑator tuus: Que tam̃ cũ ei nunciare.¬
dur agenti cȩlestia. respondit. Quȩ mͥ
mat᷑. aut qͥ fr̃s: Et extendens in disci¬
ad cognationẽ suã. nͥ qui facerent
uoluntatẽ patͥs eiꝰ In quo numero
ꝓfecto etiã ipsam mariã benignꝰ in¬
clusit: faciebat enĩ &e illa uoluntatẽ
patris. Ita optimꝰ magister atq diui¬
nus. & mat̾num nom̃ qd̃ ei quasi pͥua¬
tum ꝓpriũq nunciauerant. qͥa t̃renũ
erat. in cõparatione cȩlestis ꝓpinqͥta¬
tis abiecit: ce eandẽ cȩlestẽ ꝓpinqͥta¬
tem in discipłis suis cõmemorans. qͦ
sibi rursũ consortio generis cũ cȩt̾is
scĩs uirgo illa cohereret. ostendit.
Et ne isto saluberrimo magisterio. quo

Expanded text:
contumelias, flagella, mortem, mortem autem contumelias, flagella, mortem, mortem autem crucis. Talibus concepte seminibus talique in uitam nouam conubio procreate, languescis et cItane matrem terrenam non habebat Imperator tuus? Quae tamen cum ei nuntiaretur agenti coelestia, respondit: Quae mihi mater, aut qui fratres? Et extendens manum in disciad cognationem suam, nisi qui facerent voluntatem Patris ejus . In quo numero profecto etiam ipsam Mariam benignus inclusit; faciebat enim et illa voluntatem Patris. Ita optimus Magister atque divinus, et maternum nomen, quod ei quasi privatum propriumque nuntiaverant, quia terrenum erat, in comparatione coelestis propinquitatis abjecit: et eamdem coelestem propinquitatem in discipulis suis commemorans, quo sibi rursum consortio generis cum caeteris sanctis virgo illa cohaereret, ostendit. Et ne isto saluberrimo magisterio quo
Abbreviated transcription (Latin):
Hec insempit̾nam lucẽ peꝑit: hȩc
fidi lacte nutriuit. & nutrit. ciboq
maiores p̾parans. qd̃ adhuc paruuli
ce sine dentib uagire uultis horres¬
cit. Hȩc mat̾ toto orbe diffusa. tã
uariis & multiplicib erroꝵ infe¬
stationib agitat᷑: ut abortiui etiã
filii eiꝰ aduersus eã infernis armiᷤ
belligerare ñ dubitent. Ignauia etiã
atq torpore quoꝵdã quos gremio
continet. m̃bra sua frigescere pluri¬
mis locis. & fouendis paruulis minꝰ
idonea fieri dolet. ynde nͥ ꝑ alios fi¬
lios: unde nͥ ꝑ alia m̃bra. quoꝵ ẽ nu¬
mero es. iustũ ac debitũ poscit auxi¬
lium: Huiꝰ ne tu necessitates desereis:
ad carnalia u̾ba conu̾teris: ñ ne hẽc
grauiorib querelis insonat aurib̾:
ñne cariora uiscera ae cęlestia ubera
ostentat:Adde uiri eiꝰ susceptionẽ
carnis. ne carnalib inhereres: & a u̾bo
ȩt̾no uniuersa que tͥ mat̃ impperat.
ne his implicareris assũpta: adde.

Expanded text:
haec in sempiternam lucem peperit, haec haec in sempiternam lucem peperit, haec fidei lacte nutriuit et nutrit cibosque maiores praeparans, quod adhuc paruuli et sine dentibus uagire uultis, horrescit. haec mater toto orbe diffusa tam uariis et multiplicibus errorum infestationibus agitatur, ut abortiui etiam filii eius aduersus eam infrenis armis belligerare non dubitent. ignauia etiam atque torpore quorundam. quos gremio continet, et membra sua frigescere plurimis locis et fouendis paruulis minus idonea fieri dolet. unde nisi per alios filios, unde nisi per alia membra, quorum e numero es, iustum ac debitum poscit auxilium? huiusne tu necessitates deserens ad carnalia uerba conuerteris? nonne haec grauioribus querelis insonat auribus? nonne cariora uiscera et caelestia ubera ostentat? adde uiri eius susceptionem carnis, ne carnalibus inhaereres. et a uerbo aeterno uniuersa, quae tibi mater inproperat, ne his implicareris, adsumpta: adde
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ pęnitꝰ scłm repudiare ꝑmitte¬
ret. S quid dicit aut qͥd allegat: For¬
de decẽ illos m̃ses quib uiscera eiꝰ one¬
rasti: ce dolores parturitionis. ac labo¬
res educationis. Hoc hoc int̾fice u̾bo
salutari. hoc ꝑde matͥs: ut in uitam
ȩt̾nam inuenias eã. Hoc mem̃to ut
oderis in ea sidiligis eã: si tyro xp̃i es.
si turris fundam̃ta posuisti:.ne dicañ
transeuntes. hic hõ cȩpit ȩdificare:
&e ñ potuit ꝑficere. Carnalis enĩ af¬
fectus ẽ iste: & adhuc ueterẽ hominẽ
sonat. Hunc carnalẽ affectũ & in no
mamus hortat᷑: nec tam̃ ita ut in¬
gratus sit qͥsq parentib. ae eadẽ ip¬
sa beneficia quib in hanc uitã editꝰ
susceptꝰ atq nutritꝰ est. enumerata
derideat: seruet potiꝰ ubiq pieta¬
tem. Habeant hȩc locũ: ubi maiora
ñ uocant. Mater eccł̃ia: mat̾ ẽ etiã
matͥs tuȩ. Hȩc uos de xp̃o concepit.:
hȩc martyrũ sanguine parturiuit.

Expanded text:
mortem penitus saeculum repudiare permittemortem penitus saeculum repudiare permitteret. Sed quid dicit aut quid aliegat? forte decem illos menses, quibus uiscera eius onerasti, et dolores parturitionis ac labores educationis? hoc, hoc interfice uerbo salutari; hoc perde matris; ut in uitam aeternam inuenias cani: hoc memento ut oderis in ea, si diligis eam, si tiro Christi es, si turris fundamenta posuisti, ne dicant transeuntes: Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere. carnalis enim affectus est iste et adhuc ueterem hominem sonat. hunc carnalem affectum et in nomamus hortatur nec tamen ita, ut ingratus sit quisque parentibus et eadem ipsa beneficia, quibus in hanc uitam editus, susceptus atque nutritus est, enumerata derideat. seruet potius ubique pietatem; habeant haec locum, ubi maiora non uocant. Mater ecclesia mater est etiam matris tuae. haec uos de Christo concepit, haec martyrum sanguine parturiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
&e occidens: illud in eis uiuere faciat qͦ
fr̃s sunt. quo cũ filiis suis tẽporalib.
parentes ȩt̾̃nos dm̃ ȩccliamq cognos¬
cant. Ecce rapit te studiũ ueritatis.
&e cognoscende atq ꝑcipiende uolui¬
tatis di in scͥpturis scĩs: rapit eugłicȩ
p̾dicationis officiũ: dat signũ dñs ut
uigilemꝰ in castris. ut edificemꝰ t᷑rim:
de qua hostem sempit̃ne uitȩ & ꝓspi¬
cere & ꝓpellere ualeamꝰ Rapit militẽ
xꝑi tuba cęlestis ad p̾hum: & retinet
mat̾. non plane talis qualis machabe¬
oꝵ fuit: nec saltem similis lacedemoni¬
is matrib. de quib memoriȩ ꝓditũ
est. qd filios suos ut ꝓ t̾rena patria sal¬
guinem funderent. multo ampliꝰ atq
ardentiꝰ incertamina bellica quã si¬
gnoꝵ sonitꝰ excitabant. Nam mat̃ quȩ
de ad discendã uitã remoueri acuris
scłarib ñ ꝑmittit: satis ostendit. quẽ
admodũ te si opus eẽt. ad subeunda

Expanded text:
et occidens illud in eis uiuere faciat. quo et occidens illud in eis uiuere faciat. quo fratres sunt, quo cum filiis suis temporalibus parentes aeternos deum ecclesiamque cognoscunt. Ecce rapit te studium ueritatis et cognoscendae atque percipiendae uoluntatis dei in scripturis sanctis. rapit euangelicae praedicationis officium. dat signum dominus, ut uigilemus in castris. ut aedificemus turrem. de qua hostem sempiternae uitae et prospicere et propellere ualeamus. rapit militem Christi tuba caelestis ad proelium et retinet mater non plane talis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacedaemoniis matribus, de quibus memoriae proditum est, quod filios suos, ut pro terrena patria sanguinem funderent, multo amplius atque ardentius in certamina bellica quam signorum sonitus excitabant. nam mater, quae te ad discendam uitam remoueri a curis saecularibus non permittit, satis ostendit, quem ad modum te, si opus esset. ad subeundam