comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est uniũ salites Implendunt Cotidit namq accepto lipre reyno
redit qi peregimantis in teora ecclie semper statum rouspuit
uotidit in tanto fideliũ fuorũ nuẽro huic pecimũ neporiatino
cõmendat n ultero mõdio consiõmati optris examuãt unt
fueliter prudenterq laberautẽ amplions gre numere unat
Illuin de Infediis mollem ⁊ marnido luxu ocia sectanter
eo quod dederat prinat uerum unũ sali manifes tulo udico
reputabimint Et alii sumplinores fas et elimtntora ptuntis
ignan ob ioner sãuoĩs tamen gonnt denotigẽrꝰ Inter aplo ip̃lito

Expanded text:
est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit. Quotidie in tanto fidelium servorum numero, huic pecuniam negotiaturo commodat. In altero modum consummati operis examinat. Hunc fideliter prudenterque lillum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat privat. Verum universali manifestato judicioreputabuntur. At alii simpliciores fratres et elementorum penitus ignari, ob conversationis tamen eximiae devo
Abbreviated transcription (Latin):
hinfadi Cunus hodie festa celibram/ candes ad didisse aligo
decepfisse est Cum siquidem uictutũ eius gr̃a non seamombra
expontda sir. sed operibus cms comprobanda Cumi ã dicat
striptinca gloria ppr̃as est filius sapueus ꝙ̃te dñi huus sii
gloris qui tantorum filiorũ sepintia Adeuotiont letantue¬

Expanded text:
nostri, cujus hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat Scriptura: Gloria Patris est Filius sapiens, quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatu
Abbreviated transcription (Latin):
exerctinus allius populi doctoribus esst̃ confectudaim Dico autẽ
uobis quia onnm habenti Sabituo ab eo autẽ qui non h t quod
h anferctur abeo. hec ad superioñ scatturiã res piit docens
et alrm posse amitere nimus dei qui habeus non h Pest non
utitu et In eo augeri qui habens hy hoc est dine ulitue Que

Expanded text:
t: « Dico autem vobis, quia omni habenti dabitur, ab eo autem qui non habet, et quod habet auferetur ab eo . Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est non utitur, et in eo augeri qui habens habet, hoc est bene utitur. » E
Abbreviated transcription (Latin):
unĩ eloquia casta aigentũ igne yorinmatũ Pecua ergo et
aryentum predicatio enangelii est et sermo diinus qui dari
debĩt ad meus am hoc est promptis pritatis q fideliũ rordobi
semptint fentum sequatue Nam q̃d hic dñs non quã lib
peciuã sed suam dunt nũmuratis essẽ feuecandam

Expanded text:
inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam d
Abbreviated transcription (Latin):
ror est uep iudito enangelio dorma eq la dira
sem̃auit idest etiam eos impretas ito uece fubit de h¬
leggis aut enangelud non iniusiratum est hoc autẽ uccũti
peritulũ Iudirii demcantes pigro labore aocõci iinis tratione
conquies cunt Et hoc est quasi infudatio ligare id arcepems¬

Expanded text:
non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia seminavit, id est, etiam eos impietatis reos teLegis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod accepe
Abbreviated transcription (Latin):
em tuntanes In terra egipti qũq funt egegte rorgis seutes
quibus In hoc nnuudo utimue uid uisus au̾ditus gultus
olfactus et tactus Et qui iuident mulierẽ ad cõmpsrendũ
eam qui auectit aures suas ne audiat pargere qui Inebriat
uiro in quo est luxunia qui roronare se ⁊auder toses

Expanded text:
terra Aegypti quinque sunt corporis sensus, quibus in hoc mundo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus et tactus. Et qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui avertit aures suas ne audiat pauperem, qui inebriatur vino, in quo est luxuria, qui coronare se gaudet rosis
Abbreviated transcription (Latin):
miss sunt c ad predicandum enunt : unã mia hoc est
unã candemq fubm que et circũ nsioni eredita est p̃stitecat
Sed hec quĩq nuas fent quia peutes rorporis fenfibꝰ autesa
mancipatas ad fuli enã gelite gr̃am conudtit Et huit ait
Et tuesto sugia qud q emitates hoc est ex eam̃ q̃nas inbuecas
anmarum fule s cõuersatione magogs magnus fabbot fablims qͥ

Expanded text:
minus ad praedicandum eunti, unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem quae et circumcisioni credita est praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas, ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Hoc est ex earum quas imbueras animarum fide et conversatione, magnus sublimisque
Abbreviated transcription (Latin):
quod ex parte est Cuntatẽs autem uecem sunt cũt ꝓ legis
ueroũm ded gr̃am enangelii uemeutes nibus iure tunt Glorifitã
ille preporilur qui eis pecumã uersi dti dignt cõmodarecat
unde quidam negoniater egregius cuutates quibus preerar
hor est ammas quas regeudus acceperat alloquilins Que
est ait nc̃a syes aut gaudiu aut gloris corona None uoi

Expanded text:
ecem sunt, animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos
Abbreviated transcription (Latin):
or cor coipora presiutes ipuid ampeti
corpus bert uni Wiror ex pio laeutales
sepal chro. de exusta slatun portriir
Crclesia : Yol iul es et iny illud in uluoto
eb Grrlesa porue loro usquegno ilel

Expanded text:
orum corpora a presentis ignis impetu corpus beati viri Winnoci ex suo levantes sepulchro, de exusta statim portaverunt ecclesia. Volentes etiam illud in remoto ab ecclesia ponere loco, usque quo ill
Abbreviated transcription (Latin):
ugo de chileham filius fulberti de dofora
Sm̃ibus up̃i fidelibus salutem utiatis tam pñtes
ꝙͣ. futuri ꝙ egco hugo filius fulberti de defora
concessi et dedi pro salute aĩne mee et pris mei
fulberti et matus mee adelit̾ et parentũ meorũ.
et matildis uyoris mee et parentum suorum et
successorũ nr̃orum ẽcilie beatibertim ꝑ manũ
leomi eiusdom loci abbatis etcłiam de chillam
cũ. om̃ibus ꝑtiuentus suis Imꝑpetuã elemosma.

Expanded text:
ugo de Chileham, filius Fulberti de Dofora, omnibus Christi fidelibus salutem. Sciatis tam presentes quam futuri quod ego Hugo, filius Fulberti de Dofora, concessi et dedi pro salute anime mee et patris mei Fulberti et matris mee Adelit et parentum meorum, et Matildis uxoris mee et parentum suorum, et successorum nostrorum, ecclesie beati Bertini, per manum Leonii ejusdem loci abbatis, ecclesiam de Chilham cum omnibus pertinentiis suis in perpetuam elem
Abbreviated transcription (Latin):
more solito defermant Si uero capellam idem non
ydonei diuienti fucrint consilio Archiepĩ Abbatis
et nr̃o corrigetur Insuper Religiosi quiq qui ad
me hospitalitatis causa declinauerunt in domo
abbatis hospitabũtur et in eatantũ modo paleas
accipiant cetora om̃ia uictualia tam egius ꝙͣ hom̃ib
a domo mea Recipient Testibus hus siluestro btĩ
augustim abbate Wĩll̃mo priore sainti angustim
petio canonico sancte mare taruanensis Wll̃mo
tada helya de chilleham mathilde unore mea
Iad̾. filio wiłlim Will̃mo et Iohanne fratribus
eis nepotibus meis baldewino destura baufrdo
de chichesea guillmo de eslingis arnaldo de bolonia

Expanded text:
erviant. Si vero capellani idem non idonei inventi fuerint, consilio archiepiscopi, abbatis et nostro corrigentur. Insuper, religiosi quique, qui ad me hospitalitatis causa declinaverint, in domo abbatis hospitabuntur, et in ea tantummodo paleas accipiant: cetera omnia victualia tam equis quam hominibus a domo mea recipient. Testibus bate. Willelmo priore Sancti Augustini. Petro canonico Sancte Marie Taruanensis. Willelmo Cada. Helya de Chilleham. Mathilde uxore mea. Radulfo filio Willelmi. Willelmo et Johanne fratribus ejus, nepotibus meis. Balduino de Stura. Gaufrido de Ticheseia. Guillelmo de Eslingis. Arnaldo de Bolonia
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃iam de chillehai cum omibus pertinẽcus suis
imppetuã elemofinã possidendam Itaꝙ eccłie p̾dicte
duo pb̃ri capellam more solito deseruiant di uero
Idem rapellam non Idonei Inuenti fuerint cõfilio
archiep̃i abbatis et nr̃o corrigetur In suꝑ Religiosi
quiqz qui ad me hospitalitatis causa declinauerint
In domo abbatis hospitabuntur et in eatãtũmodo
paleas accipiant cetera om̃ia uictualia tam equis
ꝙͣ homibus a domo mea Recipient Testibus hus
siluestro beati Angustim abbate Will̃mo priore
sancti angustim Petro canonico sancte marie
taruanensis Willmo cada helya de chilleham.
matilde ugore mea Rad̾ filio will̃im Will̃mo et
Iohanne fratribus eius nepotibus meis haldewino

Expanded text:
omnibus pertinentiis suis in perpetuam elemosinam possidendam; ita quod ecclesie predicte duo presbiteri capellani more solito deserviant. Si vero capellani idem non idonei inventi fuerint, consilio archiepiscopi, abbatis et nostro corrigentur. Insuper, religiosi quique, qui ad me hospitalitatis causa declinaverint, in domo abbatis hospitabuntur, et in ea tantummodo paleas accipiant: cetera omnia victualia tam equis quam hominibus a domo mea recipient. Testibus hiis. Silvestro beati Augustini abbate. Willelmo priore Sancti Augustini. Petro canonico Sancte Marie Taruanensis. Willelmo Cada. Helya de Chilleham. Mathilde uxore mea. Radulfo filio Willelmi. Willelmo et Johanne fratribus ejus, nepotibus meis
Abbreviated transcription (Latin):
indesossam fũi militis Borrtim a sotͥtions xnigña / Cotuli oni
so iuimi asprtimir supor instos Et unes diuis in xc̃ds oormi
magnamq ouis dis onibus sibi croditis intnons enta
alinifiris eum signis ac uititulibus glorifieamh de quibus
pansle domino / paura subioqnõti narrabinius sormoner¬
Cintigilur quidam uit nobilis souocifiens otra comiesi

Expanded text:
gnam – oculi enim Domini aspiciunt super iustos et aures eius in preces eorum – magnamque eius de ovibus sibi creditis intuens curam, almificis eum signis ac virtutibus glorificavit; de quibus, favente Domino, pauca subsequente narrabimus sermoneigitur quidam vir nobilis, honorificus et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt um inf̾ihe crn̾ru sangumo distilare tepeẽnte
qid quo magis abluiohart eo magis ipsse sanguis utromõlo
Rillicisin / aqua distillats soll fluxit. uid agorior
Labat stupofacta supoci tanto imiraculo altonita.
ꝯrotimis ⁊ama signil uolat. concucomil uirim. prosoles
micãtut EEt quidam ex illis uetuy protulit inquilelus ⁊ foslroy
diom hune solusti : opecala od cum huinime tibi licuisol
in dicitur eenor flubro desuit¬

Expanded text:
m distillare coeperunt. sed quo magis abluebat, eo magis ipse sanguis incremento stillicidium aqua distillare solet, fluxit. Quid ageret? stabat stupefacta, superque tanto miraculo attonita. Protinus fama signi volat, concurrunt vicini, praesentes mirantur, et quidam ex illis verum protulit inquiens: Festum diem hunc solvisti, operata es cum minime tibi licuisset indicitur, cruor fluere desi
Abbreviated transcription (Latin):
tory magnifira post c̃osummalboñ¬
Nuplici cuim exo causa utilius osl hominũ memo ti de mah
candem dare quam uitar. ut ille / potessiuin tõpora morita
sanctitatis exbollas quando ner landãbn adulatio nocor
iner candatum tẽtat obatio. Landa ecgo post poriculim
aprodica secirim . Canda non naingãtis Ropicctato/ sõs¬

Expanded text:
vitam, magnifica post consummatiouplici enim ex causa, utilius est hominum magis memoriae laudem dare quam vitae, ut illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet elatio. Lauda ergo post periculum, praedica securum. Lauda non navigantis
Abbreviated transcription (Latin):
setiñs caf eclociũ endimls dnm poespicimitẜacdorum
damna uiusorũ mox̃ eradimatoruti soucirsus factus ost
monachorã elt in fantum suñt mõlo ⁊eustar mati ⁊ ul quis
sed suĩs hoc gagontibus poccalis / eneusba torpilor
clamabate¬
Ne soricors ãł domimrs metitis aucti Bectim cõfosoris¬

Expanded text:
 dum prospiciunt sacrorum damna vasorum, mox coadunatorum concursus factus est monachorum, et in tantum sunt mente consternati, ut quid sed suis hoc exigentibus peccatis evenisse concorditer clamabasericors autem Dominus meritis
Abbreviated transcription (Latin):
nuptum est sancti ssimũ illũos e ocpuis in scrmio memor alo
Seligelee muolulum et ligatum. et sigilles, iulenti ⁊
cõsignatum : EEt ui solatum ot apprtum fiussor miẽla
ostmlee iisa saucta ossa cru argoroa. / in qua fulra
imani foslos /eĩs capitaẜis y dxaratim ⁊ Sanclus bertinis̃

Expanded text:
orpus scrinio memorato diligenter involutum et ligatum, et sigillis authenticis consignatum; et cum solutum et apertum fuisset, inventa est inter ipsa sancta ossa crux argentea, in qua fuit manifeste litteris capitalibus exaratum: SANCTUS BERTINUS
Abbreviated transcription (Latin):
Hit leonende iacos arẽtie gła genrp
Qin fueras nr̃o pͥmius in eloquio.
Pontisicꝭ sumi tractasu strimia quõdã
pꝰ florentinꝰ que nolim ꝑopulus
Grecꝰ aristoleles leguͦ te dãte latinꝰ
poma etꝭ per tẽ pimira bella patent

Expanded text:
Hic, Leonarde, iaces, aretine gloria gentis, qui fueras nostro primus in eloquio. Pontificis summi tractasti scrinia quondam, hinc florentinus que voluit populus. Grecus Aristoteles legitur te dante Latinus, prima etiam per te Punica bella patent
Abbreviated transcription (Latin):
in uase ligneo quo pasta pistari solet funib ligatus ia¬
cuit. quem tñ aliqͣnta sanitate ꝑ dei miscd̃iam et sc̃i pa¬
trociniũ recepta melioratum in eccl̃ia nr̃a ante sc̃m al¬
tare in choro uidimus. astante dõno abb̃e iohe t̾cio ⁊ mo¬
nachis quã plurib. dei exorantem humilit̾ et deuote cle¬
mentiam. ⁊ scõꝵ suffragia implorantem

Expanded text:
in vase ligneo quo pasta pistari solet, funibus ligatus jain vase ligneo quo pasta pistari solet, funibus ligatus jacuit Quem tamen aliquanta sanitate per Dei misericordiam et sancti patrocinium recepta, melioratum in Ecclesia nostra ante sanctum altare in choro vidimus, astante domno abbate Joanne tertio et monachis quampluribus, Dei exorantem humiliter et devote clementiam et sanctorum suffragia implorantem
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. frangit d̾s omne suꝑbum. Nam sequenti die pre¬
dictum opus ingressus operarios suos ꝓlibitu suo de cõ¬
ductu faciendo docturus: in eodem loco equo sub eo cal¬
citrante humi prostratus est. Ibiq confracto crure qui
sanus equi transuectatione aduenerat famulorũ mani-¬
bus domũ in lectica deportatus est: ab inuasione t̾re nr̃e
deinceps desistens. et terribile et formidandum inuasori¬
bus terre scõꝵ ut dictum est exemplum relinquens. De qͦ¬
N burgo sci audomari dã homine festũ sc̃i non colente.
anno uerbi incarnati millesimo ducentesimo quartode¬
cimo homo quidam michael nomine ꝓfessione tonsor
ĩ die depositionis beati pr̃is nr̃i Bertini cũ a ñ nullis uici¬
nis suis obuirgaretur. qd̃ festum sc̃i non obseruarit: nͨ
ideo minus operabatur. s sc̃m uerbis ꝯuicians ⁊ ĩ ꝯtume¬
lias ꝓrumpens: ademonio correptus ꝑlongum tempus

Expanded text:
loqui, frangit Deus omne superbum. Nam sequenti die praeloqui, frangit Deus omne superbum. Nam sequenti die praedictum opus aggressus, operarios suos pro libito suo de conductu faciendo docturus, in eodem loco equo suo sub eo calcitrante humi prostratus est; ibique confracto crure, qui sanus equi transvectatione advenerat famulorum manibus domum in lectica deportatus est, ab invasione terrae nostrae deinceps desistens, et terribile et formidandum invasoribus terrae sanctorum ut dictum est exemplum relinquens. CAP. XXIX. De quodam homine festum sancti non colente.anno Verbi incarnati millesimo ducentesimo quarto decimo, homo quidam, Michael nomine, professione tonsor, in die depositionis B. Patris nostri Bertini, cum a nonnullis vicinis suis objurgaretur quod festum sancti non observaret, nec ideo minus operabatur; sed sanctum verbis convicians et in contumelias prorumpens, a daemonio correptus per longum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nno assumpte humanitatis xp̃i
millesimo centesimo septuagesimo primo tp̃re bone
memorie domni godescalti huiꝰ loci abbatis res actidit ce¬
lebri ⁊ illustri digna memoria. et omnib sithientiũ posses¬
sionum ꝑuasorib terribilis et formidanda. Dauid enim¬
non multo postꝙͣ consetratus est abbas in eccłia de claro¬
marisco leuato calcaneo contra eccl̃iam b̃i bertini cõduc¬
tus aquarum et fossata ꝑ mediam t̾ram p̾dc̃e eccł̃ie in
uilla de arkas molitus est facere. Que iulla ab antiqui
temporib absq omni calumpnie inquietatione eusdẽ
ec̃ce ꝓpria et libera fuisse dinoscitur. Nec hac presumpnio¬
ne contentus. insuꝑ eccl̃iam sc̃i Bertini ingressus quod
p̾sumptuose inceperat. effectui se daturum secundum
uoluntatem suam licet contͣdicentib monachis suꝑbe
et arroganter ꝯminatus est. Uerum tante arrogantie
et presumptionis impatiens ultio diuina. Haud longe
post subsecuta est: ut illud impleretur. Desine grande

Expanded text:
nno assumptae humanitatis Christi millesimo centesimo septuagesimo primo, tempore bonae memoriae domni Godescalci hujus loci abbatis, res accidit celebri et illustri digna memoria, et omnibus Sithiensium possessionum pervasoribus terribilis et formidanda. David enimnon multo postquam consecratus est abbas in ecclesia de Claromarisco, levato calcaneo contra ecclesiam B. Bertini, conductus aquarum et fossata per mediam terram praedictae ecclesiae in villa de Arkas molitus est facere. Quae villa ab antiquis temporibus absque omni calumniae inquietatione ejusdem ecclesiae propria et libera fuisse dignoscitur. Nec hac praesumptione contentus, insuper ecclesiam S. Bertini ingressus, quod praesumptuose incoeperat, effectui se daturum secundum voluntatem suam, licet contradicentibus monachis, superbe et arroganter comminatus est. Verum tantae arrogantiae et praesumptionis impatiens ultio divina haud longe post subsecuta est ut illud impleretur: Desine grande
Abbreviated transcription (Latin):
mare ceperunt dicentes. Gr̃as omnipotenti do refe¬
rimus. qui nos salutari uisitatione pr̃is nr̃i proui¬
dendo monendo consolandoq reficere et confortare dig¬
natus est monita salubria uirib quib possent stu¬
diosissime adimplere uelle promittentes. Quamq
ꝓmissionem instantissimo protinus inchoauerunt
ceptri. ac quam ꝑnicissimo quibant ꝑficere satagebãt
effectu. Digneq non modo de iam dicto s et quod ma¬
ius multo ac periculosius fuit subsequenti discrimine.
tam clementis dei prouisione adiuti piiq patris horta¬
tu animati: inmo de exꝑta patrum intestatorum soli¬
ta et prouida defensione saluati. merito exhinc profusi

Expanded text:
mare coeperunt dicentes: Gratias omnipotenti Deo refemare coeperunt dicentes: Gratias omnipotenti Deo referimus, qui nos salutari visitatione Patris nostri providendo, monendo, consolandoque reficere et confortari dignatus est. Monita salubria viribus quibus possent studiosissime adimplere velle promittentes, quamque promissionem instantissimo protinus inchoaverunt coeptu, ac quam pervicacissimo quibant, perficere satagebant effectu, digneque non modo de jam dicto, sed et, quod majus multo ac periculosius fuit, subsequenti discrimine tam clementis Dei provisione adjuti piique Patris hortatu animati, imo de experta Patrum intestatorum solita et provida defensione salvati, merito exhinc profusiu
Abbreviated transcription (Latin):
re respondisset. nec pio insita generaliter angustia
quia timor somnolentiã solet ingerere posse se con¬
tineri quo nimio labore fessa et anxietate laxa non
refocillaret membra: exerto brachio manũ quasi uer¬
sus illum porrigens subintulit. Uigilandum uobis
potius est et animo et corpore monitisq meis salubriꝰ
sũmopere insudandum: quã segni pigrina tricandũ.
unde surge ⁊ reliquiis ppli ex asse deuotis saluationis
sue denore obnixe contestare. quatenus uixta quod sibi
uidetur preualere posse: non cessent arcem die noctu¬
q firmare. Qui eum partim gaudio refertus. par¬
tim terrore iusionis pauefactus. post consultũ tam̃
suꝑ eo prius idonearum ꝑsonarum ppło conuoca¬
to: prefatam uisionem patris monentis affetuose.
hortantis studiose iuibentis strenue intimass. com¬
punctiuo corde letantes lacrimis gaudiosis flentes
om̃s un animiter celo pansis utrim. q uolis succla¬

Expanded text:
re respondisset, nec pro insita generaliter angustia re respondisset, nec pro insita generaliter angustia quia timor somnolentiam solet ingerere posse se contineri, quo nimio labore fessa et anxietate laxa non refocillaret membra, exerto brachio manum quasi versus illum porrigens subintulit: Vigilandum potius vobis est et animo et corpore, monitisque meis salubrius summopere insudandum, quam segni pigritia tricandum. Unde surge, et reliquiis populi ex asse devoti salvationis suae tenore obnixe contestare quatenus, juxta quod sibi videtur praevalere posse, non cessent arcem die nocteque firmare. Qui cum partim gaudio refertus, partim visionis terrore pavefactus, post consultum tamem super eo prius idonearum personarum populo convocato, praefatam visionem Patris monentis, affectuose hortantis, studiose jubentis strenue intimasset, compunctivo corde laetantes, lacrymis gaudiosis flentes, omnes unanimiter coelo pansis utrinque votis succla
Abbreviated transcription (Latin):
in misericordiis et miserationib siuis propalans etiã
tur precib electorum suorum pro sibi uotiuis suppli¬
catib prebere effectum: uoluit beatum Audomarum
exorabilissimũ antistitem cuidam monacho cenobii
sc̃i bertini edituo scilicet eccl̃ie prefati presulis. memora¬
bilis ꝑsone uro nomine herrico apparere inuisione. Qi
ut ipse post modum delectabiliter multis audientibus
referre solebat. procere erat stature uenerande canitiei:
habens infronte stigmata nitorem pulcherrime calui¬
ciei diuaricantia. facie uenustus et gracili: naso medio¬
criter longo et parum obunco. manib cum digitis lon¬
gissimis pulcherrima macroris renuitate translucen¬
tib: infula episcopali uestitus. quem sibi protestaba¬
tur dulci famine sub inferre ita appellando. Grauariꝰ¬
ne frater sopore anuigilas: Qui cum ei pro tam in¬
solita uisitatione ꝑsone tremens nec in totũ se dormi¬

Expanded text:
in misericordiis et miserationibus suis, propalans etiam in misericordiis et miserationibus suis, propalans etiam tur precibus electorum suorum pro sibi votivis supplicatibus praebere effectum; voluit B. Audomarum exorabilissimum antistitem cuidam monacho coenobii S. Bertini, aedituo scilicet ecclesiae praefati praesulis, memorabilis personae viro nomine Herrico apparere in visione. Qui, ut ipse postmodum delectabiliter multis audientibus referre solebat, procerae erat staturae, venerandae canitiei, habens in fronte stigmata nitorem pulcherrimae calvitiei divaricantia, facie venustus et gracili, naso mediocriter longo et parum adunco, manibus cum digitis longissimis pulcherrima macroris tenuitate translucentibus, infula episcopali vestitus, quem sibi protestabatur dulci famine subinferre ita appellando: Gravarisne, frater, sopore, an vigilas? Qui cum ei pro tam insolita visitatione personae tremens nec in totum se dormi
Abbreviated transcription (Latin):
dutie. ac quia prouita reserat necessarie audatie in¬
dubitanter assumentes. quod ante actis temporibus.
re ad huc omni habunclantia refertis et absq sui di¬
minutione integerrime uigentib. ambitus castelli
cum consensu ppłi et procerum condictatus. mensura¬
tus ac per potestates et ministeria ad ꝑficiendum distri¬
butus receptus ex inmodica parte iam ceptus. s proh
dolor tam prepedientib peccatis in consummatũ. quã
ꝓgiri amplitudine excusatione nefaria atq infelici
fuit impeditus et intermissus. Processu autem tem¬
poris uidelicet anno gr̃e octingentesimo nonagesimo
primo cum tota iam t̾ra incensa et depopulatã et plu¬
rima hominsi fere consumpta fame attenuata. disꝑ¬
sioneq fuge ꝓpulsata extitisset. respectu tandem clemẽ¬
tis suꝑq paucas reliquias miserantis dei. ostendens qd̃
non in multitudine ppłi salus eius consistit. sed potius

Expanded text:
duciae; ac quia pro vita res erat necessariae audaciae induciae; ac quia pro vita res erat necessariae audaciae indubitanter assumentes quod anteactis temporibus, rae adhuc omni abundantia refertis et absque sui diminutione integerrime vigentibus, ambitus castelli cum consensu populi et procerum condictatus, mensuratus, ac per potestates et ministeria ad perficiendum distributus, receptus ex immodica parte jam coeptus, sed proh dolor! tam praepedientibus peccatis inconsummatus, quam pro gyri amplitudine excusatione nefaria atque infelici fuit impeditus et intermissus. Processu autem temporis, videlicet anno gratiae octingentesimo nonagesimo primo, cum tota jam terra incensa et depopulata et plurima hominum fere consumpta fame attenuata, dispersioneque fugae propulsata exstitisset, respectu tandem clementis superque paucas reliquias miserantis Dei, ostendens quod non in multitudine populi salus ejus consistit, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quib cordium uotis uel laudũ psallentiis
ydonei esse poterimꝰ agencdis do gratus pro inopinata
ereptione tanti discriminis: quaue temeritate possu¬
mus dicere. qd̾ istius modi ausus esset ceptus. nisi mag¬
no zelo misericordis dei fuisset instinctus: Horribilis
enim fuit dictu horribilior et ceptu. Quia pene nobili¬
tas terre illius ex multo iam tempore ob amorem uł
dominatũ carorum sibi dominorum abscesserat na¬
tiuitatis patria relicta preter paucos qui ita hereli¬
tariis prediti erant patrimoniis. ut non esset eis ne¬
cesse subdi nisi sanctionib publicis. Horum pars cũ
nobilissimis ac religiosis illius loci monachis. simul¬
q deo deuotissimis acstrenuissimis canonicis quosn
numquã ꝑsecutionis ulla tribulatio exterrere pre¬
ualuit locum propositi sui derelinquendi sustentabãt¬
pariterq confortabant reliquiarum remissos fere ani-¬
mos. et inualidam plebeiam manum. Hoc presertim
intutissime spei anchoram presumptibilisq in dm̃ fi¬

Expanded text:
 quibus cordium votis vel laudum psallentiis idonei esse poterimus agendis Deo gratiis pro inopinata ereptione tanti discriminis, quave temeritate possumus dicere quod istiusmodi ausus esset coeptus, nisi magno zelo misericordis Dei fuisset instinctus? horribilis enim fuit dictu, horribilior et coeptu; quia pene nobilitas terrae illius ex multo jam tempore ob amorem vel dominatum sibi dominorum charorum abscesserat nativitatis patria relicta, praeter paucos qui ita haereditariis praediti erant patrimoniis, ut non esset eis necesse subdi nisi sanctionibus publicis. Horum pars cum nobilissimis ac religiosis illius loci monachis simulque Deo devotissimis ac strenuissimis canonicis, quos nunquam persecutionis ulla tribulatio exterrere praevaluit, locum propositi sui derelinquendi sustentabantpariterque confortabant reliquiarum remissos fere animos et invalidam plebeam manum. Hoc praesertim in tutissimae spei anchoram praesumptibilisque in Dominum fi
Abbreviated transcription (Latin):
tea fuit ignotum. ciuem uidelicet ip̃m esse uiridunen¬
sem. quia ibi agnouit suos licet difficiliter ab eis poss
ipse agnosti ꝓpter insperatam reformationem ingemiꝰ¬
torum morborum. Iter tamen ceptum stcenue ꝑ agens.
indeq rediens. sine diuertendi ad ꝓpria desiderio. diret¬
tum locum sanationis sue reuuisit. ac deo et reparato¬
ri suo gr̃as retulit. Nomen etiam in baptismo sibi in¬
ditum. quod prius nestiuit quam a notis didicit tũc
notificauit. ermenfridus enim uocabatur. Sicq sus
benefactorib ualedicens. refertus benedictionum copia.

Expanded text:
tea fuit ignotum, civem videlicet ipsum esse Viridunensem; quia ibi agnovit suos, licet difficiliter ab eis posset ipse cognosci propter insperatam reformationem ingenitorum morborum. Iter tamen coeptum strenue peragens, indeque rediens, sine divertendi ad propria desiderio directum locum sanationis suae revisit, ac Deo et reparatori suo gratias retulit. Nomen etiam in baptismo sibi inditum quod prius nescivit quam a notis didicit, tunc notificavit; Ermenfridus enim vocabatur: sicque suis benefactoribus valedicens, refertus benedictionum copia
Abbreviated transcription (Latin):
ponere poposcit. Ac non longo post tedere cepit professus¬
q est cordi sibi fore romam petendi. Acceptaq licentia.
uinxit se saxonib ultra marinis romam ꝓgentib.
Cumq una cum illis ꝑueniss ultra lingonum ciui¬
tatem. consociauerunt se eis iuri dunenses negociato¬
res eandem uiam tendentes. usq ad diuaricationem
iue ducentis hispaniam. Ibiq tunc in notuit quod an-¬

Expanded text:
ponere poposcit. At non longo post taedere coepit, professusponere poposcit. At non longo post taedere coepit, professusque est cordi sibi fore Romam petendi, acceptaque licentia, junxit se Saxonibus ultramarinis Romam petentibus. Cumque una cum illis pervenisset ultra Lingonum civitatem, consociaverunt se eis Viridunenses negotiatores eamdem viam tendentes usque ad divaricationem viae ducentis Hispaniam. Ibique tunc innotuit quod an
Abbreviated transcription (Latin):
ac summisse ꝑsequentib. in ipsa quasi silentii hora
cepit iam dictus surdus ac mutus blaterando imita¬
ri auditas psallentium uoces. Fratres itaq ad tam
insolitum horrendumq sonum pauefacti substiterũt.
annuentes et honomo pauꝑum ut inquireret causam.
Qui cum solito ei annueret nec ꝓficeret: irascibilis ut
erat cepit eum uerbis increpare. At ille ipsa eadem uer¬
ba quia alud loqui nesciuit. blissando respondere temp¬
tabat. Tunc fr̃es protinus intelligentes ei a domino me-¬
rius Beati Gertini concessum ẽe auditum et fatum ym¬
ni canoris psallentiis cum signorum pullatib deo gͦ¬
tes ac sanatori eius totis referebant uirib. Huiusq¬
enormis nirtutis exhilarati tripudio. quia in primis
auspiciis floride uiuentutis erat. miserunt eum ad ca¬
nonicorum scolam litterarum studiis quantulo posset
imbuendum. Continuoq ubi duirnalia capitula cũ
uespertinalib psalmis didicit: comam sibi capitis de¬

Expanded text:
ac submisse persequentibus, in ipsa quasi silentii hora coepit jam dictus surdus ac mutus blaterando imitari auditas psallentium voces. Fratres itaque ad tam insolitum horrendumque sonum pavefacti, substiterunt annuentes oeconomo pauperum ut inquireret causam. Qui cum solito ei annueret, nec proficeret, irascibilis ut erat, coepit eum verbis increpare. At ille ipsa eadem verba, quia aliud loqui nescivit, blissando respondere tentabat. Tunc fratres protinus intelligentes ei a Domino meritis B. Bertini concessum esse auditum et fatum, hymnicanoris psallentiis cum signorum pulsatibus Deo grates ac sanatori ejus totis referebant viribus. Hujusque virtutis exhilarati tripudio, quia in primis auspiciis floridae juventutis erat, miserunt eum ad canonicorum scholam, litterarum studiis quantulo posset imbuendum, continuoque ubi diurnalia capitula cum vespertinalibus psalmis didicit, comam sibi capitis de
Abbreviated transcription (Latin):
UPERTUS igitur dispositus numerꝰ naturalis latus est quadrat ꝑ inferui descriptoꝵ
Contiuui etu paturalit̾ sunt quaclitt quisese in subiecto ordine consequunt᷑
ut . iil.xiiii. xui. eccet̾ri. Sugrtur continuũ quad ratum imnorem a continuo ma
iore substulero. quod relin quitur cantum erit quantum est quod abutrorũq. quadra¬
torũ lateribus uingitur. utsi .uil. aufen pouenario: quinq suit reliqui qui exduob
eetribus. qui sunt utroꝵq quadratoꝵ latera conunguite᷑. Item nouenariũ auferade eo
qui.xvii. uumerꝰ asscriptus est.xiii. sunt reliqui. qui scilicet externario. quat̾narioq¬
coniunecus est quip̃dictorum lacem sunt idemq. est uicȩteris. Quod sinonsunt conti¬
nul quadrati sedunus intereos tratis missussit: fit eius quod relitquitur medietas
id quod ex utriusq lateribus efficitur. ut si quaternarium de .xii. quadrato auferã¬
xii. relinquut᷑ quoq xii. medietas. ÷ isnumerꝰ qui exutrorumq laterib conuenit

Expanded text:
uperius igitur dispositus numerus naturalis, latus est quadratorum inferius descriptorum. Continuum enim naturaliter sunt quadrati, qui sese in subjecto ordine consequuntur, ut 4, 9, 16, et caeteri. Si igitur continuum quadratum minorem a continuo quadrato majore sustulero, quod relinquitur tantum erit quantum est quod ab utrorumque quadratorum lateribus jungitur; ut si quatuor auferam a novenario, quinque sunt reliqui, qui ex duobus et tribus, qui sunt utrorumque quadratorum latera, conjunguntur. Item si novenarium aufero de eo qui sedecim numeris ascriptus estorum quadratorum latera sunt. Idemque est in caeteris. Quod si non sint continui quadrati, sed unus inter eos transmissus sit, fit ejus quod relinquitur medietas, id quod ex utriusque lateribus efficitur, ut si quaternarium de 16 quadrato auferamus, 12 relinquuntur, quorum 12 medietas est is numerus qui ex utrorumque lateribus convenit
Abbreviated transcription (Latin):
speculabitur. Sed dehus dñ orũb
in aridiitieticis expeditũ dictt
multi plex inȩqualitatis genꝰ longe dicihis reliq
uidecur antiquius. N aturalis enin nuigrid spole
minultiplicibus unitati quę priua est coxpasitur: Sop qlio sat is uero neg̃ matie.
comparatione ꝑ ficitur. secdipsoꝵ quȩ post iuuttatẽ bamrdis hil runero utuat.
suecrescit. Amplius. Multiphentas ab uetasee incipit iper parti uritai abni¬
rio. Super parciens ꝓportio aternario initum capit. Seildelus hace nꝰ kiaa uuę

Expanded text:
speculabitur. Sed de his tamen omnibus in arithmeticis expeditius dictumultiplex inaequalitatis genus longe duobus reliquis videtur antiquius. Naturalis enim numeri dispositio, in multiplicibus unitati quae prima est, comparatur. Superparticularis vero non unitatis comparatione perficitur, sed ipsoruta in infinita succrescit. Amplius multiplicitas ab unitate incipit, superparticularitas a binario, superpartiens proportio a ternario in
Abbreviated transcription (Latin):
ondigna sc̃ĩ uri laborib xp̃c rependere p̾mia
uolens. uocatũ ad se transire fecit plenũ dierũ.
ꝑfectorũq meritoꝵ. Quẽ p̾fatus abbas erlefridus om¬
nisq cetus monachoꝵ cũ honore maximo ut tãtum
decebat pĩem conditũ sepelierunt ĩ cenobio ꝓprio. qd̃
constructũ erat in honore sc̃i presulis xp̃i martini. Trã¬
siit autem idem dei athleta. nonas septembris anno
quo eundem locum construere cepit quinquagesimo
nono. Eodem etiam tp̃re uenerabilis rex hildebettꝰ cum
regnasset anniᷤᷤ sexdetim migrauit ad dñm. regnauitq
dagolertus puer filiꝰ eius post eum amus quinq. Sub
tuius tp̃re predictus abbas erlefridus basilicã sci mar¬
tini sup sc̃i pr̃is Bertini tumulum ampliori opere re¬
edificare cepit. constructa uenerationis ara ad capuc
cula. E quoꝵ numerositate. d̾o fauente paucissima pro¬
memus.

Expanded text:
ondigna sancti viri laboribus Christus rependere praemia volens, vocatum ad se transire fecit plenum dierum perfectorumque meritorum. Quem praefatus abbas Erlefridus omnisque coetus monachorum cum honore maximo, ut tantum decebat Patrem, conditum sepelierunt in coenobio proprio, quod constructum erat in honore sancti praesulis Christi Martini. Transiit autem idem Dei athleta nona Septembris, anno quo eumdem locum construere coepit quinquagesimo nono. Eodem autem tempore venerabilis rex Childebertus cum regnasset annis sexdecim, migravit ad Dominum, regnavitque Dagobertus puer filius ejus post cum annis quinque. Sub cujus tempore praedictus abbas Erlefridus basilicam S. Martini supra S. P. Bertini cumulum ampliori opere reaedificare coepit, constructa venerationis ara ad caput cula, e quorum numerositate, Domino favente, paucissima promemus.
Abbreviated transcription (Latin):
plurib tertis coram dõ suis scimꝰ patrocinari meti¬
tis. Horum reuera uitam moresq bertinus puer qͥ¬
dem etatesensu autem senior imitari sp̃u sc̃o ĩspi¬
tante contendit. quem postquam sue gr̃ie crisma¬
tio mancipauit inter tales tantosꝙ patres. ut eo¬
tum exemplis instrueret᷑ adsciuit. Omnib tandem
ꝑfectiorib uita auctum muniis in pueritia. ĩ exhau-
centia.
Qd̾ ad huc adolescentulꝰ ad sc̃m audomarum ꝑuenit.

Expanded text:
pluribus terris coram Domino suis scimus patrocinari meripluribus terris coram Domino suis scimus patrocinari meritis. Horum teneram vitam moresque Bertinus puer quidem aetate, sensu autem senior, imitari Spiritu sancto inspirante contendit, quem postquam suae gratiae charismatibus mancipavit, inter tales tantosque Patres, ut eorum exemplis instrueretur, adscivit. Omnibus tandem perfectioribus vita auctum muniis in pueritia, inexhaustocentia. CAP. II. Quod adhuc adolescentulus ad S. Audomarum pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe ortus traditur in constantie finib. quam
theniᷤ subt̾fluens sub eiusdem urbis muros ĩ apt amo
lacu ferme trib stagnatur milib: que hine e uicino ba¬
ioaria. illinc burgundiam: ab austro autẽ alpina suspi¬
cit uiga. Hic itaꝙ̃ suis pignus ad modũ dilectũ ꝓge¬
nitorib nutriebatur diligenter infantulus. unti tantus
in domino post futurus. Cui cum ad mundi gliam a do
tertena nobilitatis suffragaretur dignitas. ab ip̃is ĩfãn¬
ne cunis maior seruitutis xp̃i coadoleuit caritas. Qd
exhibens mor ut ad id etatis ꝑuenit pueritie sue prin¬
cipia. enuangelica ꝑfectione d̾o dicauit: parentib eñi
⁊ patrie dñm secuturus abrenunciauit. Et ut ꝑfectiois
nil di seruo ab ess monachum ĩ luxouiensi cenobro
sub pre eustachio ꝓfessus est. Cuius uita et doctrine
insttuatio quam sp̃ualis gr̃e compos fuerit: scue datꝰ
in ipsa excellentia gregis tui p̾fuit: presertim nunc
cum euidentiorib sc̃itatis eorum pateat signis. qͥs

Expanded text:
stirpe ortus traditur in Constantiae finibus, quam Rhenus subterfluens sub ejusdem urbis muros in Apotamo lacu ferme tribus stagnatur millibus; quae hinc e vicino Bajoariam, illinc Burgundiam, ab austro autem Alpina suspicit juga. Hic itaque suis pignus admodum dilectum progenitoribus nutriebatur diligenter infantulus, uti tantus in Domino post futurus. Cui cum ad mundi gloriam a Deo terrena nobilitatis suffragaretur dignitas, ab ipsis infantiae cunis major servitutis Christi coadolevit charitas. Quod exhibens mox ut ad id aetatis pervenit, pueritiae suae principia evangelica perfectione Deo dicavit. Parentibus enim et patriae Dominum secuturus abrenuntiavit: et ut perfectionis nil Domini servo abesset, monachum in Luxoviensi coenobio sub patre Eustachio professus est. Cujus vita et doctrinae institutio quam spiritualis gratiae compos fuerit, scire datur in ipsa excellentia gregis cui praefuit, praesertim nunc cum evidentioribus sanctitatis eorum pateat signis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumptiue rei euentũ elucubiatim ꝑscrutantes. De
exiuius quoq tres diuisiones fecerunt unam ecclesiis
concedentes. aliam oratorib et pauperib. dantes tertiã
equa lante nobiliores cum inferioribz comꝑtientes.
Et merito. Scrutemur enim humanitus. uerbi gr̃a
quib magis addicencla sit huiusmodi uictoria ora¬

Expanded text:
praesumptivae rei eventum elucubratim perscrutantes. De praesumptivae rei eventum elucubratim perscrutantes. De exuviis quoque tres divisiones fecerunt, unam Ecclesiis concedentes, aliam oratoribus et pauperibus dantes, tertiam aequa lance nobiliores cum inferioribus compartientes. Et merito. Scrutemur enim humanitus verbi gratia quibus magis addicenda sit hujusmodi victoria, ora
Abbreviated transcription (Latin):
tes hostes inmedio. Itaq comperientes cinctos se un¬
diq secus fugam molientes desperabiliter ruperũt
adouentalem plagam ꝑsinistrum cornu uallanti¬
um tendentes ad quendam quernum lucũ. putantes
se ibi frustra aut defendere aut effugere posse. Nr̃i
itaq eos occidendo insequentes. hora enim fu̾it dier
nona quando exibant de castello ante quam ꝑues¬
perasceret omnem illam plurimam ut ip̃i iactabãt
se lectorum pugnatorum dei bello consumpserant
licet non sine nr̃o dampno. maiore tamen suo. fc̃a ẽ
ibi occisi sunt preter quod quot de nr̃is mortui tot
sunt ex illis fuga elapli. Nouem autem tantum mͦ
ex onni illa plurima euaserant. et ex ipsis etiã aper¬
sequentib eos inuia mortui sunt quinq reperti. Qͣ¬
tuor tantum protendentes ut post modum ab eis qui
tunc interfuere exerciti didicimus. peruenerunt ad
socios temeritatis audatiam uituperantes tanquam

Expanded text:
tes hostes in medio. Itaque comperientes cunctos se untes hostes in medio. Itaque comperientes cunctos se undique secus fugam molientes, desperabiliter ruperunt ad orientalem plagam per sinistrum cornu vallantium, tendentes ad quemdam quercuum lucum, putantes se ibi frustra aut defendere aut effugere posse. Nostri itaque eos occidendo insequentes hora enim fuit diei nona, quando exibant de castello antequam pervesperasceret, omnem illam plurimam, ut ipsi jactabant, selectorum pugnatorum Dei bello consumpserant, licet non sine nostro damno, majore tamen suo. Facta esibi occisi sunt, praeter quod quot de nostris mortui, tot sunt ex illis fuga elapsi, novem autem tantummodo ex omni illa plurima evaserant, et ex ipsis etiam a persequentibus eos in via mortui sunt quinque reperti, quatuor tantum protendentes, ut postmodum ab eis qui tunc interfuere exercitui didicimus, pervenerunt ad socios, temeritatis audaciam vituperantes, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
defendere. Murumq protinus optimis ut mos inco¬
larum regionis est. armis preparati conscendentes:
una cum prius preparatis bellicis instrumentis mu¬
nitissime arcem uestierunt. Tali eorum constantia
pauloante arrogantes inmici comꝑta. nec nõ ⁊ par¬
ce inclusorum audacter sibi obinos ire extra muni¬
tionem uisa. deo illos quam maxime terrificante.
animositats suꝑbia mollita. iactantia pressa. auda¬
cia remissa ac liquefacta minime audentes aggrecli
cepta: diuerterunt se ad pecora ꝑagros pascentia capien¬
da. ocius repecdare cupientes uel cum tantilla precda.
q de dei auxilio testatorumq ꝓpriorum interuentu fisi
repente eruperunt de munitione. irrumpentes post eos.
Equites quidem ꝑcompendia pre anticipando illos in
planicie montis unde ante descenderant quia lentun
pecora minabant habentes contemptui talia eos au¬
dere: pedites autem postergum insequentes. ponen¬

Expanded text:
defendere, murumque protinus optimis ut mos incodefendere, murumque protinus optimis ut mos incolarum regionis est armis praeparati conscendentes, una cum prius praeparatis bellicis instrumentis munitissime arcem vestierunt. Tali eorum constantia paulo ante arrogantes inimici comperta, nec non et parte inclusorum audacter sibi obvios ire extra munitionem visa, Deo illos quammaxime terrificante, animositatis superbia mollita, jactantia pressa, audacia remissa ac liquefacta minime audentes aggredi coepta, diverterunt se ad pecora per agros pascentia capienda, ocius repedare cupientes vel cum tantilla praeda; que de Dei auxilio testatorumque proprium interventu fisi, repente eruperunt de munitione, irrumpentes post eos, equites quidem per compendia praeanticipando illos in planitie montis unde ante descenderant, quia lentim pecora minabant, habentes contemptui talia eos audere; pedites autem post tergum insequentes, ponen
Abbreviated transcription (Latin):
am post sc̃m paschalis resurrectioins diem trans
lis misse conuentus publice agebatur. apparuerunt ꝓ¬
tinus prefati inuasores. descendentes ꝑcliuum montis
ꝓminentis uille que locus eccl̃ie uocatur. pro eo quod
beatissimi martires fuscianus et uictoricus infrontici¬
pio xp̃ianitatis incolarum terre primariam feruntur
ibi construxisse eccłiam. respiciens contra monasteriũ
ex parte occidentali. Quod cernentes excubie. autumã¬
tes q quod plurima totius subsequeretur ueluti priꝰ
essendi fama ꝑcrebruit exercitus. protinus ppło ĩ eccle¬
sia consistenti notificauerunt. Illi uero non ad̾o tali
nuntio consternati. immomagis animequiores fcĩ
deo et patrociniis scõꝵ causam sui cõmendauerunt.
et compunctue mutua confessione rebaptirauerũt.
ac humili ꝑceptione mysterii corporis et sanguinis se
munierunt dantes iniicem dextras pro libertate et lo¬
ci tuicione se uelle aut agiliter oppetere. aut strenue

Expanded text:
am post sanctum Paschalis resurrectionis diem transclis missae conventus publice agebatur, apparuerunt protinus praefati invasores descendentes per clivum montis prominentis villae, quae Locus-ecclesiae vocatur, pro eo quod beatissimi martyres Fuscianus et Victoricus in fronticipio Christianitatis incolarum terrae primariam feruntur ibi construxisse ecclesiam, respiciens contra monasterium ex parte occidentali. Quod cernentes excubiae, autumantesque quod plurima totius subsequeretur, veluti prius essendi fama percrebuit, exercitus, protinus populo in ecclesia consistenti notificaverunt. Illi vero non adeo tali nuntio consternati, imo magis animaequiores facti, Deo et patrociniis sanctorum causam sui commendaverunt, et compunctive  f., compuncti se mutua confessione rebaptizaverunt, ac humili perceptione mysterii corporis et sanguinis se munierunt, dantes invicem dextras pro libertate et loci tuitione se velle aut agiliter oppetere, aut strenue
Abbreviated transcription (Latin):
quod sacrorũ mẽbroꝵ sũmotenꝰ digits suis obsetrat at¬
tingere. suoq cecato oculo eisdem digitis signamen
ĩprimere. Quo fc̃o. mox ille lumine ditatur diutius
expectato. Et sane quod dñs ad laudem sui nominis
et ad sc̃i meritũ ꝓpalandum fieri concessit in seipse
stulto pudore reticeri uoluit. s forte tunc cuiclam ar¬
noldo sibi familiarit̾ adherenti mussando intulit
bono omine suo se illuc admissum eo qd̃ presentis
sc̃i attactu diu amissum receperit uisum. eundem
omnino obtestans ut hoc taceret nulli umquam
aperiret. Uerum alter nequaquã tante eius insen¬
sibilitan ad quieuit. sed circumstantib mox decexit.
Qd̃ quidam fr̃m uere contigisse comperiens. extenta
manu cunctis silentiũ indicens: eundem uniꝰ ocu¬
li iusu diu dampnatum. tunc uero meritis sc̃i ex¬
pectato luminis dono clamitat reparatũ¬

Expanded text:
quod sacrorum membrorum summotenus digitis suis obsecrat atquod sacrorum membrorum summotenus digitis suis obsecrat attingere, suoque caecato oculo eisdem digitis signamen imprimere. Quo facto, mox ille lumine ditatur diutius exspectato. Et sane quod Dominus ad laudem sui nominis et ad sancti meritum propalandum fieri concessit, in se ipse stulto pudore reticeri voluit, sed forte tunc cuidam Arnoldo sibi familiariter adhaerenti mussando intulit, bono omine suo se illuc admissum, eo quod praesentis sancti attactu diu amissum receperit visum, eumdem omnino obtestans ut hoc taceret, nulli unquam aperiret. Verum alter nequaquam tantae ejus insensibilitati acquievit, sed circumstantibus mox detexit. Quod quidam fratrum vere contigisse comperiens, extenta manu cunctis silentium indicens, eumdem unius oculi visu diu damnatum, tunc vero meritis sancti exspectato luminis dono clamitat reparatu
Abbreviated transcription (Latin):
tui menbra ꝑmanus pontifitum atq abbatum extͣ¬
herentur et ut decebat uenerant̾ aqua uino q rorata
piarentur. astabat seorsum quidam clericus beruuoldus
nomine uniꝰ oculi lumine orbatus. Qui iam pridem
eo usq utrosq oculos ꝑspicuitate pares habebat. s nes¬
cio cuius mali causa ante hac quandam uenam se¬
canlam contiguam oculo ut medicaretur sibi inci¬
di fecerat. unde omne lumen eiꝰdem oculi amiserat.
s id preter paucos et domesticos suos ruboris causa pe¬
ne cunctis celauerat. Hic sc̃i Bertini patrocinium ut
a dño sibi reddi lumen amissum optineret intimis p̃¬
cibus deposcebat. atq quolibet sc̃oꝵ menbroꝵ que inibi
attractabantur tangi sibi oculum multoꝑe anelabar
s appropiare minime sibi ꝑmitti metueb̾at. At fr̃ib
tante rei sollicite psallendo intendentib. iam dictus
cleritus oculi unius carens lumine cũ scĩs artub
ut iam dictum est uereretur accedere: quenidã fr̃m ali¬

Expanded text:
i membra per manus pontificum atque abbatum extherentur, et, ut decebat, venerarentur, aqua vinoque rorata piarentur, astabat seorsum quidam clericus, Berwoldus nomine, unius oculi lumine orbatus, qui jampridem eousque utrosque oculos perspicuitate pares habebat, sed nescio cujus mali causa antehac quamdam venam secandam contiguam oculo, ut medicaretur, sibi incidi fecerat, unde omne lumen ejusdem oculi amiserat; sed id praeter paucos et domesticos suos ruboris causa pene cunctis celaverat. Hic sancti Bertini patrocinium, ut a Domino sibi reddi lumen amissum obtineret, intimis precibus deposcebat atque quolibet sanctorum membrorum quae inibi attrectabantur tangi sibi oculum multopere anhelabat; sed appropinquare minime sibi permitti metuebat. At fratribus tantae rei sollicite psallendo intendentibus jam dictus clericus oculi unius carens lumine, cum sanctis artubus, ut jam dictum est, vereretur accedere, quemdam fratrem ali