comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auris fidei comm̃datũ: ipso ȩque dicen¬
te. beati qui ñ uidert̃ ce crediderẽ. Pars
nr̃a hȩc in uerbo uitȩ. Nec sane contẽp¬
tibilis ex qua nimirũ iuuit᷑. & qua un¬
est uictoria que uincit mundũ fides
nr̃a. Hȩc ẽ que uelut qͦddam eternitatiꝰ
exemplar: preterita simul et p̾sentia ac
futura sinu quodã uastissimo compre¬
hendit: ut nichil ei pretereat. nichil ꝑe¬
at p̾eat nichil. Merito ꝓinde in testimo¬
nium fidei ur̃x̧ ubi facta ẽ uox annun¬
tiationis huius in aurib ur̃is exulta¬
stis in gaudio: egistis gr̃as: ꝓstrati solo te¬
nus adorastis: concurrentes uelut sub ũ¬
bra alaꝵ eiꝰ. ce sub pennis eius sꝑantes.
Nunquid ñ singuli natiuitate saluato¬
ris audita. clamastis in cordib ur̃is di¬
centes: mͥ autem adherere dõ bonum
ẽ. aut potius illud qd ĩdemꝑ pħa
ait. do subiecta esto anima mea: Infe¬
lix niniũ quisquis ficte ꝓstratus corde

Expanded text:
auris fidei commendatum, ipso aeque dicenauris fidei commendatum, ipso aeque dicente: Beati qui non viderunt, et crediderunt . Pars nostra haec in verbo vitae. Nec sane contemptibilis, ex qua nimirum vivitur, et qua vinest victoria quae vincit mundum, fides nostra . Haec est quae, velut quoddam aeternitatis exemplar, praeterita simul et praesentia ac futura sinu quodam vastissimo comprehendit, ut nihil ei praetereat, nihil pereat, praeeat nihil. 5. Merito proinde in testimonium fidei vestrae, ubi facta est vox annuntiationis hujus in auribus vestris, exsultastis in gaudio, egistis gratias, prostrati solo tenus adorastis, concurrentes, velut sub umbra alarum ejus, et sub pennis ejus sperantes. Nunquid non singuli nativitate Salvatoris audita, clamastis in cordibus vestris, dicentes: Mihi autem adhaerere Deo bonum est ; aut potius illud quod idem propheta ait: Deo subjecta esto, anima mea? Infelix nimirum quisquis ficte prostratus, corde
Abbreviated transcription (Latin):
re preuidisset: Hoc quoq consiliũ cor¬
dis sui homini scdm cor suum reuelauit
d̾s cui iurauit ueritatẽ & ñ frustrabit᷑
eũ. de fructu inquiens uentͥs tuiponã
suꝑ sedem tuam. Unde et in bethleem iu¬
de nascitur. sicut angłs ait ciuitate da¬
uid. utiq ꝓpter ueritatẽ d̃i ad confir¬
mandas ꝓmissiones patrum: hoc etiã¬
multipharie multisq modis ceteris reue¬
latum ẽ patrib & ꝓpħis. Absit autẽ ut
a diligentib dm̃ aliquando fuerit negli¬
genter auditum. nisi forte negligere uide¬
batur qui dicebat. obsecro dñe mitte
quem missurus es: aut fastidire qui cla¬
mabat. utinam dirumpes celos &e des¬
cenderes. ceteraq similia. Idipsum dein¬
de apłi scĩ uiderunt et audiert̃ & manꝰ
eorum tractauert̃ de uerbo uitȩ: quib
singłarit̃ aiebat. Beati ocłi qui uident
quȩ uos uidetis. Postremo hoc idem no¬
bis quoq seruatum ẽ fidelib. utiq thes¬

Expanded text:
re praevidisset? Hoc quoque consilium corre praevidisset? Hoc quoque consilium cordis sui homini secundum cor suum revelavit Deus, qui juravit veritatem, et non frustrabitur eum: De fructu, inquiens, ventris tui ponam super sedem tuam . Unde et in Bethlehem Judae nascitur, sicut ait angelus, civitate David , utique propter veritatem Dei, ad confirmandas arie multisque modis, caeteris revelatum est patribus et prophetis . Absit autem ut a diligentibus Deum aliquando fuerit negligenter auditum! nisi forte negligere videbatur, qui dicebat: Obsecro, Domine, mitte quem missurus es ; aut fastidire, qui clamabat: Utinam dirumperes coelos , et descenderes, caeteraque similia. Idipsum deinde apostoli sancti viderunt et audierunt, et manus eorum tractaverunt de Verbo vitae, quibus singulariter aiebat: Beati oculi qui vident quae vos videtis . Postremo hoc idem nobis quoque servatum est fidelibus, utique thes
Abbreviated transcription (Latin):
so et condenso. Ut gͦ aliqͣtenus innotes¬
ceret. natus ẽ et in temꝑore: natus ex car¬
ne. natus in carne. factum ẽ uerbum
caro. Quid tam̃ mirũ si usq hodie dici¬
tur in eccłia. xp̃c filius di nascit᷑: qͣndo
tam longe antea dicebat᷑. haud dubiũ
quin de ipso. puer natus ẽ nobis: Olim
cepit audiri uerbum hoc: & nemo sc̃oꝵ
aliqͣndo fastidiuit. Si qͥdem xp̃c iħc filiꝰ¬
dĩ heri et hodie. & inecernũ. Hinc nimi¬
rum pͥmus homo omniũ uiuentiũ pat̃
magnum eructuans sacram̃tum. qͦd in
xp̃o et in eccłia apls postmodum euiden¬
tius comiñdauit. relinquet ait homo pa¬
trem et matrem. & adherebit uxorisue:
& erunt duo in carne una. Hinc nichilo¬
minus abrahã pater omĩum credentiũ
exultauit ut uideret hunc diem: & iudit
ce gauisus est. Alioquin quando seruũ
urantẽ sibi ꝑ dm̃ celi sub femore suo
manum ponere precepisset: nisi ipsum
utiq dm̃ celi ex eodem nasciturũ femo¬

Expanded text:
so et condenso. Ut ergo aliquatenus innotesso et condenso. Ut ergo aliquatenus innotesceret, natus est; et in tempore natus ex carne, natus in carne factum est Verbum caro. Quid tamen mirum si usque hodie dicitur in Ecclesia, Christus Filius Dei nascitur, quando tam longe antea dicebatur, haud dubium quin de ipso: Puer natus est nobis? Olim coepit audire verbum hoc, et nemo sanctorum aliquando fastidivit. Siquidem Jesus Chrii, heri, et hodie, et in aeternum. Hinc nimirum primus homo, omnium viventium pater, magnum eructans sacramentum, quod in Christo et in Ecclesia Apostolus postmodum evidentius commendavit, Relinquet, ait, homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una . 4. Hinc nihilominus Abraham, pater omnium credentium, exsultavit ut videret diem hunc, et vidit, et gavisus est . Alioquin quando servum jurantem sibi per Deum coeli, sub femore suo manum ponere praecepisset , 773 nisi ipsum utique Deum coeli ex eodem nasciturum femo
Abbreviated transcription (Latin):
tas tua qͦd causaret᷑ haberet. Nunc autẽ
tanto ampliore tͥ deuotione suscipiendꝰ
ẽ iste saluator: qͣnto differentiꝰ p̃ ceceris
om̃ib nom̃ hereditauit. Ihe xp̃c ti
lius di. Et uide si non euidentius tria
hec ad pastores loquens angłs comm̃¬
dauit. gaudium magnũ qͦd euͣngłirabat
gratulemur in ea: quam et salutis utili¬
tas. & unctionis suauitas. et filii d̃i maie¬
stas tam eleganter illustrat. ut nichil
desit ex om̃ib quȩ desiderantur: nec cõ¬
modũ nec iocundum. nec honestum.
Exultemꝰ in qͣm ruminantes intra nos¬
metipsos: & inuicẽ eructuantes suaue
ad ista respondeat. indeuotꝰ. ingratꝰ irre¬
ligiosus. Non ẽ hoc nouum: olim auditũ
ẽ. olim factum ẽ: olim natus ẽ xp̃e. Ego
enim dico olum et ante. Nec mirabitur
olim et ante: cui ꝓpħicum illud occurre¬
posuit tenebras latibulũ suum: immo
uͦ lucem magis habitat in accessibilem.
Latet in corde patris: in monte umbro¬

Expanded text:
tas tua, quod causaretur, haberet. Nunc autem tas tua, quod causaretur, haberet. Nunc autem tanto ampliore tibi devotione suscipiendus est iste Salvator, quanto differentius prae caeteris omniblius Dei. Et vide si non evidentius haec tria ad pastores loquens angelus commendavit, gaudium magnum, quod evangelizabat, gratulemur in ea, quam et salutis utilitas, et unctionis suavitas, et Filii Dei majestas tam eleganter illustrat, ut nihil desit ex omnibus quae desiderantur, nec commodum, nec jucundum, nec honestum. Exsultemus, inquam, ruminantes intra nosmetipsos et invicem eructantes suave ad ista respondeat indevotus, ingratus, irreligiosus: Non est hoc novum: olim auditum est, olim factum est, olim natus est Christus. Ego enim dico, olim et ante. Nec mirabitur, olim et ante, cui propheticum illud occurreposuit tenebras latibulum suum, imo vero lucem magis habitat inaccessibilem: latet in crode Patris in monte umbro
Abbreviated transcription (Latin):
bato: aut magis inter iherłm. et iericho
semiuiuus in uia. Ampliꝰ autẽ letaris nec
durum eẽ medicum. nec grauib uti me¬
dicinis: ne tͥ forsitan intolerabilior uideat᷑
breuis ipsa curatio. qͣm diuturna egͥcudo.
Sie nimirũ sic usq hodie multi ꝑeunt me¬
dicũ fugientes. qͦd iħm qͥdem nouerint.
s xp̃m nesciant: humano sensu de mul¬
titudine et malignitate morboꝵ paratȩ
sibi medelȩ molestiã estimantes. Iam uͦ st
certus es de saluatore. & nichilominꝰ xp̃m
eẽ cognoscis. ñ utentẽ cauterio. s unguen
to. ñ ustione s unctione curantẽ: unã
adhuc arbitror ingenuã posse mouere
creaturã: ne forte qͦd absit saluatoris huiꝰ
ñ satis condigna uideat᷑ eẽ ꝑsona. Puto
tam̃ ñ usq adeo ambiciosus es. & głȩ cu¬
pidus. aut ⁊elator honoris: it ab uno qͦpi¬
am e conseruis tuis. si p̃stare possec hanc
gr̃am susciꝑe detrectares. Nam si angłs

Expanded text:
bato, aut magis inter Jerusalem et Jericho bato, aut magis inter Jerusalem et Jericho semivivus in via. Amplius autem laetaris nec durum esse medicum, nec gravibus uti medicinis, ne tibi forsitan intolerabilior videatur brevis ipsa curatio, quam diuturna aegritudo. Sic nimirum, sic usque hodie multi pereunt medicum fugientes, quod Jesum quidem noverint, sed Christum nesciant, humano sensu de multitudine et malignitate morborum, paratae sibi medelae molestiam aestimantes. 2. Jam vero si certus es de Salvatore, et nihilominus Christum esse cognoscis, non utentem cauterio, sed unguento; non ustione, sed unctione curantem, unum adhuc arbitror ingenuam posse movere creaturam, ne forte quod absit! Salvatoris hujus non satis condigna videatur esse persona. Puto tamen, non usque adeo ambitiosus es et gloriae cupidus, aut zelator honoris, ut ab uno quopiam e conservis tuis, si praestare posset, hanc gratiam suscipere detrectares. Nam si angelus
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃cordiis meis estuat: iocunditatẽ hanc
& exultationẽ solito uobis desiderio eru
necessariũ ꝑditis: quid tam optabile mi¬
seris: quid tam utile desꝑatis: Alio quin
unde salus. unde uel tenuis aliqua spes
salutis in lege pecrati. in corpore mortis.
in malicia hac diei. et loco afflictionis :
nisi noua nobis et insꝑata nasceret᷑: At
tu forte salutẽ optas: s curationis acerbi¬
tatem. teneritudinis pariter et egͥtudinis
suauis plane et mitis et multȩ miscd̃iȩ.
unctus oleo letitiȩ p̃ participib suis: eis
nimirũ qui licet ñ ipsam plenitudinẽ de
plenitudine tam̃ huiꝰ accipiunt uncti¬
oms. Ne uͦ suauẽ audiens inefficacẽ fore
autumes saluatorẽ. addit᷑ etiã filius dei.
Qualis enim pater talis filius: cui sub est
cum uoluerit posse. Aut forsitan uolunta¬
te salutis. et iocunditate unctionis audi¬
ta. nescio qͥd submurmuras: puto etiam
de honestate sollicitꝰ. Saluatorẽ tͥ gratu¬
laris adeẽ iitpote iacens paraliticꝰ in gra¬

Expanded text:
praecordiis meis aestuat, jucunditatem hanc et exsultationem solito vobis desiderio erucnecessarium perditis? quid tam optabile miseris? quid tam utile desperatis? Alioquin unde salus, unde vel tenuis aliqua spes salutis in lege peccati, in corpore mortis, in malitia hac dici et loco afflictionis, nisi nova nobis et insperata nasceretur? At tu 772 forte salutem optas, sed curationis acerbitatem, teneritudinis pariter et aegritudinis suavis plane, et mitis, et multae misericordiae, unctus oleo laetitiae prae participibus suis, eis nimirum qui, licet non ipsam plenitudinem, de plenitudine tamen hujus accipiunt unctionis. Ne vero suavem audiens, inefficacem fore autumes Salvatorem, additur etiam, « Filius Dei. » Qualis enim Pater, talis Filius, cui subest, cum voluerit, posse. Aut forsitan utilitate salutis et jucunditate unctionis audita, nescio quid submurmuras, puto etiam de honestate sollicitus. Salvatorem tibi gratularis adesse, utpote jacens paralyticus in gra
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedentis partis. qui habitat in aduito¬
rio altissimi: aut magis addere uideatur.
ut ñ solum adiuitoriũ ad oꝑandũ bonũ.
s ꝓtectionẽ quoq ad liberandũ a malo
doceat ẽẽ querendã. At uͦ diligemerat¬
tende: qd̾ in ꝓtectione dicit. ñ in p̃sentia.
Angłs in p̾sentia eiꝰ exultat: ego utinã
possim in eiꝰ ꝓtectione morari. Ille beatꝰ
in p̃sentia: ego utinã in ꝓtectione sim
securus. Dei celi inquit. Licet enĩ ubiq
ẽẽ ñ dubitet᷑. sic tam̃ in celo ẽ. ut ad eius
comparationẽ nec ẽẽ uideat᷑ in terris.
Propt̾ qd̾ et orantes dicimus: pat̾ ñr̃
qui es in celis. Sicut enĩ anima quoq
cum in toto sit corpore. excellentiꝰ tam̃
et singulariꝰ ẽ in capite. ubi sunt om̃s
sensus: nam in ceteris omĩb membris
uix unum exerret solum scilicet tactum
unde qͣntum ad eum modũ qͦ in capi¬
te ẽ. cetera membra uidet᷑ quodammꝰ ñ

Expanded text:
praecedentis partis: Qui habitat in adjutopraecedentis partis: Qui habitat in adjutorio Altissimi: aut magis addere videatur, ut non solum adjutorium ad operandum bonum, sed protectionem quoque ad liberandum a malo doceat esse quaerendam. At vero diligenter attende quod in protectione dicit, non, in praesentia. Angelus in praesentia ejus exsultat; ego utinam possim in ejus protectione morari. Ille beatus in praesentia; ego utinam in protectione sim securus. Dei coeli, inquit. Licet enim ubique esse non dubitetur, sic tamen in coelo est, ut ad ejus comparationem nec esse videatur in terris. 830 Propter quod et orantes dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Sicut enim anima, cum in toto quoque sit corpore, excellentius tamen et singularius est in capite, in quo sunt omnes sensus nam in caeteris omnibus membris vix unum exercet solum, scilicet tactum, unde quantum ad eum modum quo in capite est, caetera membra videtur quodammodo non
Abbreviated transcription (Latin):
senciunt. Extremiuͦ ꝓpt̾ea longe sunt:
qͦd eo mͦ querant auxiliumdi quo ob¬
tinere ñ possunt. Soli enim in adiuto¬
rio altissimi habitant: qui id solum
optinere desiderant. id solum amittẽ
trepidant. sedula circa illud. et sollici¬
ta cogitatione uersantes: que est unq
pietas cultus di. Beatus plane qui sic
habitat in adiutorio altissim:. quia
in ꝓtectione dĩ celi cõmorabit᷑. Quid ei
nocere poterit eoꝵ que sub celo sunt. qͦm
ds̃ celi ꝓtegere et conseruare uoluerit:
celo p̾sens scłm neqͣm: & caro adu̾sus
sp̃m concupiscens. Optime gͥ dictum ẽ
in ꝓtectione d̃i celi: ut nichil eoꝵ que¬
sub celo sunt timere possit. quisqͥs ꝓte¬
ctionẽ eiꝰ habere meruerit. Siue ita di¬
ctum sit. ut ad u̾sum sequentẽ oratio
pendeat: qui habitat in adiutorio altis¬
simi in ꝑtectione dicel cõmorabit᷑. dicet
dño susceptor meus es tu: et sit qd̾ dicit᷑
in ꝓtectione dĩ celi cõmorabit᷑. exꝑositio

Expanded text:
sentiunt. Extremi vero propterea longe sunt, sentiunt. Extremi vero propterea longe sunt, quia eo modo quaerunt auxilium Dei, quo obtinere non possunt. Soli enim in adjutorio Altissimi habitant, qui id solum obtinere desiderant, id solum amittere trepidant; sedula circa illud et sollicita cogitatione versantes, quae est utique pietas cultus Dei. Beatus plane qui sic habitat in adjutorio Altissimi, quia in protectione Dei coeli commorabitur. Quid ei nocere poterit eorum quae sub coelo sunt, quem Deus coeli protegere et conservare voluerit? coelo praesens saeculum nequam, et caro adversus spiritum concupiscens. 4. Optime igitur dictum est: In protectione Desub coelo sunt timere possit, quisquis protectionem ejus habere meruerit; sive ita dictum sit, ut ad versum sequentem oratio dependeat: Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur, dicet Domino: Susceptor meus es tu; et sit quod dicitur, in protectione Dei coeli commorabitur, expositio
Abbreviated transcription (Latin):
incipit. Deniq ruinosa ẽ omĩno hec
habitatio: & que sustentari magis opꝰ
habeat. & fulciri qͣm inhabitari. Nonne
uita p̃sens fragilis ẽ et incerta: Simile
dat edificium: Piclosa gͥ habitatio eoꝵ
qui in meritis suis sꝑant: ꝑicłosa. quia
rumosa. Eoꝵ uͦ qui consideratione ꝓpͥȩ
infirmitatis desꝑatione deiciunt᷑. habi¬
tationẽ anxiam: & eos in torm̃tis dixi¬
mꝰ habitare. Qmdiu enim et penas su¬
stinent in quib nocte et die conterun¬
tur. & eis quoq quas nundũ sentiunt
amplius cruciant᷑. ut ñ sufficiat diei
malicia sua. s oppͥmunt᷑ his quoq quȩ
fortasse nunqͣm exꝑientur. que torm̃¬
ta. quis infernus intolerabilior potest
excogitari: p̃sertim quia et tanto labo¬
re premunt᷑. et celestis panis ñ susten¬
tantur edulio: Hii sunt qui in aduto¬
rio altissimi ñ habitant: quia despe¬
rant. Priores autẽ iccirco ñ querunt:
quia nequaqͣm sibi illud necessarium

Expanded text:
incipit . Denique ruinosa est omnino haec incipit . Denique ruinosa est omnino haec habitatio, et quae sustentari magis opus habeat et fulciri, quam inhabitari. Nonne vita praesens fragilis est et incerta? Simile dat aedificium? Periculosa habitatio eorum qui in meritis suis sperant; periculosa, quia ruinosa. Eorum vero qui consideratione propriae infirmitatis desperatione dejiciuutur, habitatio est anxia, et eos in tormentis diximus habitare. Quandiu enim et poenas sustinent, in quibus nocte et die conteruntur; et eis quoque quas nondum sentiunt, amplius cruciantur, ut non sufficiat diei malitia sua, sed opprimuntur his quoque quae fortasse nunquam experientur: quae tormenta, quis infernus intolerabilior potest excogitari? praesertim quia et tanto labore premuntur, et coelestis panis non sustentantur edulio. Hi sunt qui in adjutorio Altissimi non habitant, quia desperant. Priores autem idcirco non quaerunt, quia nequaquam sibi illud necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
ad iuitorio autẽ di ñ habitant. neq no¬
uert̃ illud: qͦd nec assurgere ualeant. ut
aliquando cogitent illud. Sunt autem
ali qui sꝑant qͥdem in dño. s frustra.: qͥa
sic de miscdia eiꝰ sibi psis blandiunt᷑ ut
a peccatis suis ñ em̃dent᷑. uana ẽ omĩno
spes ista: & hec confundit eo qͦd caritas
desit. Contra hos ꝓpħa: maledictꝰ in qͥt
qui peccat in spe. Et alius. Beneplacitũ
ẽ dño suꝑ tim̃tes eum: & in eis quisꝑant
suꝑ miscł̃ia eiꝰ. Dicturus quisꝑant: sig¬
nanter p̃misit suꝑ tim̃tes eum frustra
siqͥdem sꝑat. qui contemptu suo gr̃am
a se repellit: & spem suam prorsus eua
adiutorio altissimi Primus enĩ habitat
in meritis suis: scd̾s in penis: tercius in
uitiis. Inimunda habitatio terci: anxia
scdi: stulta et ꝑiclõsa pͥmi. Quid enim
stultius qͣm habitare in domo uix ad¬
huc inchoata: Consummasse teputas:
At cum consummauerit homo: tunc

Expanded text:
adjutorio autem Dei non habitant, neque noadjutorio autem Dei non habitant, neque noverunt illud, quod nec assurgere valeant, ut aliquando cogitent illud. Sunt autem alii qui sperant quidem in Domino, sed frustra; quia sic de misericordia ejus sibi ipsis blandiuntur, ut a peccatis suis non emendentur. Vana est omnino spes ista, et haec confundit, eo quod charitas desit. Contra hos propheta: Maledictus, inquit, qui peccat in spe; et alius: Beneplacitum est Domino super timentes eum, et in eis qui sperant super misericordia ejus . Dicturus, qui sperant, signanter praemisit, super timentes eum. Frustra siquidem sperat, qui contemptu suo gratiam a se repellit, et spem suam prorsus evacadjutorio Altissimi. Primus enim habitat in meritis suis, secundus in poenis, tertius in vitiis. Immunda habitatio tertii, anxia secundi, stulta et periculosa primi. Quid enim stultius quam habitare in domo vix adhuc inchoata? Consummasse te putas? At cum consummaverit homo, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
habemus ab eo: seruare aut tenere pos¬
sumus sine eo. Nunc uͦ quod ñ sine do¬
lore loquimur aut uidemꝰ: sunt aliqͥ
qui in conu̾sionis initio satis timorati
desiderare debuerant. uixta illud. qui
edunt me adhuc esurient: incipiunt
sic agere. ac si dicant. Ut quid ei seruiamꝰ
ultra: qͣndo iam habemꝰ qͦd daturus ẽe
O si scires qͣm parum ẽ qͦd habes: & hoc
ipsum qͣm cito ꝑdis. siñ seruauerit ille
qui dedit. Hec enim duo sunt quȩ ual¬
de sollicitos et subiectos do nos redde
possunt: ut ñ simus de his qui ꝓpt̃ea ñ
habitant in adiutorio altissimi. quia
ñ reputant illud sibi necessarium eẽ: ce
alii qui et desꝑant: hii uidelicet qui con¬
siderantes imbecillitatẽ ꝓpͥam deficiunt:
& obruunt᷑ a pusillanimitate sp̃c. habi¬
tantes in carne sua. et cura infirmitatẽ
ꝓpͥam semꝑ intenti: ut omia que patiun¬
tur. curzim enumerare parati sint. ubi
enim intenderis: ingenium ualet. In

Expanded text:
habemus ab eo, servare aut tenere poshabemus ab eo, servare aut tenere possumus sine eo. Nunc vero quod non sine dolore loquimur aut videmus sunt aliqui qui in conversionis initio satis timorati desiderare debuerant, juxta illud: Qui edunt me adhuc esurient ; incipiunt sic agere ac si dicant: Utquid ei serviamus ultra, quando jam habemus quod daturus est? O si scires quam parum est quod habes, et hoc ipsum quam cito pordes, si non servaverit ille qui dedit! Haec enim duo sunt quae valde sollicitos et subjectos Deo nos reddere possunt, ut non simus de his qui propterea non habitant in adjutorio Altissimi, quia non reputant illud sibi necessarium esse; etalii qui et desperant; hi scilicet qui considerantes imbecillitatem propriam, deficiunt 829 et obruuntur a pusillanimitate spiritus, habitantes in carne sua, et circa infirmitatem propriam semper intenti, ut omnia quae patiuntur, cursim enumerare parati sint. Ubi enim intenderis, ingenium valet. In
Abbreviated transcription (Latin):
rens emulat᷑ in malignantib pacem
peccatoꝵ uidens: &e elongat᷑ ab adiutorio
di. qͦd sibi ad hec necessarium eẽ ñ reputat.
S quid nobis de his quiforis sunt iudica¬
re: Cimeo fr̃s ne forte sit etiam in nobis.
qui ñ habitet in aduitorio altissimi: sed
confidat in uirtute sua. et in multitudi¬
ne diuitiaꝵ suaꝵ forte enim feruorem
habet quis podens in uigiliis. in ienimi ͤ
in labore. et ceteris huiꝰmodi: aut etiam
multoꝵ. ut sibi uidet᷑ diuitias meritoꝵ
longo tempore acquisunt: ce in his con¬
fidens remissior est in timore dĩ: facile
iam ad ociositates et curiositates ꝑnc¬
osa quadam securitate. declinat. inurmu¬
rat. detrahit. duudicatq. Qui ꝓfecto siha¬
bitaret in adiutorio dĩ. attenderet utiq
sibi: & timeret offendere eum quẽ cog¬
nosceret adhuc tam necessarium eẽ. Can¬
to siquidẽ amplius timere dm̃. & ma¬
gis sollicitus ẽẽ debuerat: qͣnto maiora
eius munera iam ꝑceꝑit. Neq enim qͣ

Expanded text:
acem peccatorum videns; et elongatur ab adjutorio Altissimi, quod sibi ad haec necessarium esse non reputat. Sed quid nobis de his quae foris sunt judicare? Timeo, fratres, ne forte etiam sit in nobis, qui non habitet in adjutorio Altissimi, sed confidat in virtute sua et in multitudine divitiarum suarum. Forte enim fervorem habet aliquis, potens in vigiliis, in jejuniis, in labore et caeteris hujusmodi, aut etiam multorum ut sibi videtur divitias meritorum longo tempore acquisivit; et in his confidens, remissior est in timore Dei, facile jam ad otiositates et curiositates perniciosa quadam securitate declinat, murmurat, detrahit, dijudicatque. Qui profecto, si habitaret in adjutorio Dei, attenderet utique sibi et timeret offendere, quem sibi cognosceret adhuc tam necessarium esse. Tanto siquidem amplius timere Deum, et magis sollicitus esse debuerat, quanto majora ejus munera jam percepit. Neque enim quae
Abbreviated transcription (Latin):
nem inimicꝰ assumpsit: ut inde confru¬
gant᷑ arma maligni: unde sibi usurpa¬
inimiqi. quicumq de scripturis scis ali¬
quid ñ sc̃e usurpant: &e decinent ueri¬
tatem dĩ in m̃dacio. sicut solent qͣndoq
nonnulli. Cauete hoc dilectissimi. quia
ꝓrsus diabolicum ẽ. et de parte eiꝰ se eẽ
ꝓbant qui id faciunt: in suam ipsoꝵ ꝑ
niciem salutaria scͥpta ꝑuertere molien¬
tes. S ñ mͦplus inimoror: sufficit credo
breuiter tetigisse. Iam de psalmo quem
elegimus. aliqua prestante dño disserere
et explanare temptemꝰ. ẜ Qui habitat¬
in aduitorio altissimm: in ꝓtectione dĩ celi
cõmorabit᷑. Quis sit dium in habitator
adiutorii: ꝑ ñ inhabitantes illud melius
potest agnosci. Triasiqͥdem eoꝵ repies ge¬
nera: uum ñ sꝑantium: aliud desꝑan¬
tium: terciũ frustrasꝑantium. Neq enĩ
habitat in adiutorio di. qui ñ posuit
dm̃ adiutorẽ suum: s confidit in uircu¬

Expanded text:
nem inimicus assumpsit, ut inde confrinem inimicus assumpsit, ut inde confringantur arma maligni, unde sibi usurpainimici, quicunque de Scripturis sanctis aliquid non sancte usurpant, et detinent veritatem Dei in mendacio, sicut solent quandoque nonnulli. Cavete hoc, dilectissimi, quia prorsus diabolicum est, et de parte ejus se esse probant qui id faciunt, in suam ipsorum perniciem salutaria scripta pervertere molientes. Sed non modo plus immoror: sufficit, credo, breviter tetigisse. Jam de ipso, quem elegimus, psalmo aliqua praestante Domino disserere et explanare tentemus. SERMO Iin adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur. » 1. Quis sit divini inhabitator adjutorii, per non inhabitantes illud melius potest agnosci. Tria siquidem eorum reperies genera: unum non sperantium, aliud desperantium, tertium frustra sperantium. Neque enim habitat in adjutorio Dei, qui non posuit Deum adjutore
Abbreviated transcription (Latin):
suo ipsius gladio inimicꝰ ꝑimitur: et
magnitudo tͥbulationis de qua temp¬
tare solebat. ipsa magis temptationes
exsuꝑat tanqͣm certissimum diuinȩ p̃¬
sentiȩ argum̃tum: Quid enim tim̃dũ¬
ẽ nobis si adest qui portat omnia :
Dñs defensor uitȩ meȩ: a quo trepida¬
bo: Nam et si ambulauero in medio
umbre mortis. ñ timebo mala:q̃m tu
mecum es. Quid est qͦd totam molem
terrȩ sustinet: et unũ̾sus orbis cui in¬
nititur: Nam si ẽ aliquid qͦd sustineat
cetera: ipsum a quo sustinet᷑: Non inue¬
nitur nisi uerbũ uirtutis omĩa portais.
Uerbo enim dñi celifirmati sunt: &e sp̃u
oris eiꝰ omis uirtus eoꝵ Propterea ut sit
uobis in uerbo dñi consolatio. maxime
his dieb quib sicut omĩno dignum est
aliquatenus maior ẽ labor ũr. ut confi
do ñ erit inutile tractare uob̃cum ali¬
quid de scͥpturis scĩs: qͦd et uestrũ aliqui
mus ipse de quo temptationis occasio¬

Expanded text:
suo ipsius gladio inimicus perimitur, et suo ipsius gladio inimicus perimitur, et magnitudo tribulationis, de qua tentare solebat, ipsa magis tentationes exsuperat, tanquam certissimum divinae praesentiae argumentum? Quid enim timendum nobis, si adest qui portat omnia? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo? Nam si ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es . Quid est quod totam molem terrae sustinet? et universus orbis cui innititur? Nam si est 828 aliquid quod sustineat caetera, ipsum a quo sustinetur? Non invenitur nisi virtutis verbum omnia portans. Verbo enim Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . 2. Propterea, ut sit vobis in verbo Domini consolatio, maxime his diebus, quibus sicut omnino dignum est aliquatenus major est labor vester; ut confido, non erit inutile tractare vobiscum aliquid de Scripturis sanctis, quod etiam aliqui mus ipse, de quo tentationis occasio
Abbreviated transcription (Latin):
multo miserationis affectu. Gro
consolationẽ quam exhiberepossĩ.
et corporalis occurrit: s ea non ꝑdest qͥc¬
qͣm: magis et obeẽ plurimũ pocest. Si¬
quidem modica sem̃tis detractio ñ mo¬
dicum messis ẽ decrim̃tum: & si peniten¬
tia ur̃a minuat᷑ miseratione crudeli:
paulatim geminis corona ur̃a priuat᷑.
Quid tam̃ agimus: Obi ꝓpħȩ farinula:
Si qͥdem mors in olla ẽ: & mortificami¬
ni tota die in ieiuniis multis: in labori¬
b frequenter: in uigiliis supra modũ:
preter eã quȩ intrinsecus sunt. contri¬
tio cordium & multitudo temptatio¬
num. Mortificamini: s ꝓpter eum qui
mortuus ẽ ꝓ uobis. Qd̾ si abundat tri¬
bulatio ur̃a ꝓ eo: abundabit consolatio
ur̃a ꝑ eum: ut in eo delectetur anima. qͦ
in aliis rennuit consolari. Apud ipsum
namq ipsa quoq tribulatio. magna
quedam consolatio poterit inueniri.
Nonne enim certum ẽ. supra uires hu¬
manas. ultra naturam. contͣ consuetu¬
dinem ẽẽ que sustinecis: Alius gͥ por¬

Expanded text:
magno miserationis affectu. Quaero consolationem quam exhibere possim, et corporalis occurrit; sed ea non prodest quidquam, magis et obesse plurimum potest. Siquidem modica sementis detractio, non modicum messis est detrimentum: et si poenitentia vestra minuatur miseratione crudeli, paulatim gemmis corona vestra privatur. Quid tamen agimus? ubi prophetae farinula? Siquidem mors in olla est; et mortificamini tota die in jejuniis multis, in laboribus frequenter, in vigiliis supra modum, praeter ea quae intrinsecus sunt contritio cordium, et multitudo tentationum. Mortificamini, sed propter eum qui mortuus est pro vobis. Quod si abundat trbulatio vestra pro eo, abundabit consolatio vestra per eum, ut in eo delectetur anima, quae in aliis renuit consolari. Apud ipsum namque ipsa quoque tribulatio magna quaedam consolatio poterit inveniri. Nonne enim certum est supra vires humanas, ultra naturam, contra consuetudinem esse quae sustinetis? Alius igitur por
Abbreviated transcription (Latin):
maxime necessariũ: qm̃ hȩc pars opti¬
nia que ñ auferet᷑. Cessabit diuisio. cũ
Interim sp̃c sapientiȩ. ñ mͦ unicus. sed
et multiplex ẽ: interiora qͥdem in uni¬
tate solidans. s sub iudicio exteriora
distinguens. utrũq tibi in pͥmitiua
eccłia comm̃datur: qͣndo multitudimᷤ
credentiũ erat cor unum et anima u¬
na. ne uolatilia scinderent᷑: diuideba¬
tur autẽ singłis ꝓ ut cuiq opus erat.
ut animalia secarent᷑. Sit gͥ etiam in
nobis km̃i. unitas animoꝵ: unita sint
corda. diligendo unũ. querendo unũ.
adherendo uni: & idipsum inuicẽ sen¬
tiendo. Sic nimirũ exterior ipsa diuiho.
&e euadit ꝑicłm. & scandalũ ñ incurrit.
dum uidelicet. & si ꝓpria cuiq toleran¬
tia. ꝓpͥa quoq ñnunqͣm in terrenis agen¬
dis sententia. s & si diũsa interdũ dona
gr̃aꝵ. nec membra omĩa actum eundẽ
uident᷑ habere: unitas tam̃ interior &

Expanded text:
maxime necessarium, quoniam haec pars optimaxime necessarium, quoniam haec pars optima, quae non auferetur . Cessabit divisio cum Interim Spiritus sapientiae non modo unicus, sed et multiplex est: interiora quidem in unitate solidans, sed sub judicio exteriora distinguens. Utrumque tibi in primitiva Ecclesia commendatur, quando multitudinis credentium erat cor unum, et anima una, ne volatilia scinderentur; dividebatur autem singulis prout cuique opus erat , ut animalia secarentur. Sit igitur etiam in nobis, charissimi, unitas animorum; unita sint corda, diligendo unum, quaerendo unum, adhaerendo uni, et idipsum invicem sentiendo. Sic nimirum exterior ipsa divisio et evadit periculum, et scandalum non incurrit; dum videlicet, etsi propria cuique tolerantia, propria quoque nonnunquam in terrenis agendis sententia, sed et diversa interdum dona gratiarum, nec membra omnia actum eumdem videntur habere; unitas tamen interior et
Abbreviated transcription (Latin):
adam. ut uideret quid uocaret ea: non
ipse aliqua curiositate ductus ẽ. ut illa¬
uideret. Non sic in nobis libera ratio: s¬
undiq ei luctandum ẽ. Sic enimet ab
infimis iusco quodam captiua tenet᷑. &
a suminis indigna repellit᷑: ut neq abhis
sine dolore possit auelli: nec ad illa sine
magno gemitu uł raro queat admitti.
Hinc nempe ium faciunt qui querunt
auumam meam: ut clamare necẽẽ sit in¬
felix ego homo. quis me liberabit de cor¬
pore mortis huiꝰ: inde priusqͣm comedã
suspiro: quia regnum celoꝵ uimpatit᷑.
& uiolenti rapiunt illud. Nichilominꝰ
tam̃ et illic unitas. & hic tenenda diui¬
sio est: sicut et adam soporatus ẽ in ꝯ¬
templatione: & animalia nominum ĩ-¬
positione discreuit. Sic nimirũ sic et
abraham in sacͥficio ñ qͥdem uolatisi¬
a. s animalia legitur diuisisse: & mar¬
tha erga multa turbat᷑. cum unũ sit
necessariũ. Necessariũ plane unum. et

Expanded text:
Adam, ut videret quid vocaret ea ; non Adam, ut videret quid vocaret ea ; non ipse aliqua curiositate ductus est ut videret ea. 3. Non sic in nobis libera ratio, sundique ei luctandum est. Sic enim et ab infimis visco quodam captiva 814 tenetur, et a summis indigna repellitur: ut nec ab his sine dolore possit avelli, nec ad illa sine magno gemitu vel raro queat admitti. Hinc nempe vim faciunt qui quaerunt animam meam, ut clamare necesse sit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Inde priusquam comedam suspiro, quia regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Nihilominus tamen et illic unitas, et hic tenenda divisio est, sicut et Adam soporatus est in contemplatione, et animalia nominum impositione discrevit. Sic nimirum, sic et Abraham in sacrificio, non quidem volatilia, sed animalia legitur divisisse . Et Martha erga multa turbatur, cum unum sit necessarium. Necessarium plane unum, et
Abbreviated transcription (Latin):
pauci uidentur aduertere sentire penitꝰ
nemo. ipse quoq sensualitatis usus in¬
uenit᷑ oneri: adeo ut nequeat sustineri.
nisi alterra requie foueamur: Quidñ
labor et dolor & afflictio sp̃c. ex om̃ib
que sub sole sunt. qͣndo et illud ei gra¬
uissimum ẽ. qd̾ potissimũ delectat᷑: ue¬
getatio scilicet et sensificatio carnis:
Nimirum qͣm sit ei dulce consortiũ. tͥste
diuortiũ manifestat. dum uix tandẽ
auelli potest: cum corruptio ipsa cor¬
poris penitus intolerabilis ẽ uegetan¬
ti. Sane ñ simpliciter corpꝰ s corpꝰ qd
corrumpit᷑ aggrauat animam: ut in¬
munẽ ab hoc grauamine pͥmi paren¬
tis animã noueris extitisse. donec corpꝰ
ma et infima uersans. et in illa excedẽt
sine difficultate: & ad hec sine illecebra
aut necessitate descenderet. Illa pene¬
trans naturali uiuacitate. & puritate
m̃tis. hec auctoritate dindicans p̃siden¬
tis. Deniq adducta sunt animalia ad

Expanded text:
pauci videntur advertere, sentire penitus pauci videntur advertere, sentire penitus nemo ipse quoque sensualitatis usus invenitur oneri, adeo ut nequeat sustineri, nisi alterna requie foveamur? Quid non labor, et dolor, et afflictio spiritus ex omnibus quae sub sole sunt, quando et illud ei gravissimum est, quo potissimum delectatur, vegetatio scilicet et sensificatio carnis? Nimirum quam sit ei dulce consortium, triste divortium manifestat, dum vix tandem avelli potest, dum corruptio ipsa corporis penitus intolerabilis est vegetanti. Sane non simpliciter corpus, sed corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; ut immunem ab hoc gravamine primi parentis animam noveris exstitisse, donec adhuc ma et infima versans, et in illa excederet sine difficultate, et ad haec sine illecebra aut necessitate descenderet; illa penetrans naturali vivacitate et puritate mentis, haec auctoritate dijudicans praesidentis. Denique adducta sunt animalia ad
Abbreviated transcription (Latin):
abisset: dum tanqͣm ebrius. de cella in¬
naria ueniens: & eructuans illud mag¬
num sacram̃tum. qͦd tanto post inxp̃o
quit os ex ossib meis: & ꝓpter hoc relin¬
quet homo patrem et matrẽ et adhere¬
bit uxori sue et erunt duo in carne una.
An tibi penitus obdormisse uidetur. qͥ
in hanc uocem excitatꝰ erupit: & non
magis dicere potunisse ego dormio et cor
meum uigilat: Uerum id qͥdem sine
p̃uidicio dixerim sicui forte aliter uisũ
fuerit: maxime siquid aliud in scõꝵ
paginis inuenitur. Neq enim cõmunẽ
arbitror fuisse soporẽ. aut nr̃is similẽ
sominis quos nec contemplationis exces¬
sus. nec miserationis affectus. s infirmi¬
tatis defectus immittit: quos nec ue¬
ritas. nec caritas. s necessitas p᷑arit. Gra¬
ue siqͥdem iugum suꝑ filios adam. non
autem in principio suꝑ adam: s nunc
iam suꝑ filios eiꝰ. Quid ñ graue miseris.
quib et uiuere labor ẽ. quib et quod

Expanded text:
abiisset, dum, tanquam ebrius de cella viabiisset, dum, tanquam ebrius de cella vinaria veniens, et eructans illud magnum sacramentum quod tanto post in Chriquit, os ex ossibus meis; et: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . An tibi penitus obdormisse videtur, qui in hanc vocem excitatus erupit, et non magis dicere potuisse: Ego dormio, et cor meum vigilat . 2. Verum id quidem sine praejudicio dixerim, si cui forte aliter visum fuerit, maxime si quid aliud in sanctorum paginis invenitur. Neque enim communem arbitror fuisse soporem, aut nostris similem somnis, quos nec contemplationis excessus, nec miserationis affectus, sed infirmitatis defectus immittit; quos nec veritas, nec charitas, sed necessitas parit. Grave siquidem jugum super filios Adam ; non autem in principio super Adam, sed nunc jam super filios ejus. Quid non grave miseris, quibus et vivere labor est? quibus et quod
Abbreviated transcription (Latin):
mmisit dñs soporẽ in adam. Inimisit
et in seipsum. factus nimirum scd̃s adã:
s ẽ distantia forte ñ parua. Ille enim
soporatus uidet᷑ p̃ excessu contemplati¬
onis. xp̃c miserationis affectu: ut mil¬
lum soporem ĩmiserit ueritas: in hũc
caritas cum utraq sit dñs. Ait enim
iohes euͣngłista: d̾s caritas ẽ. Et ipse
dñs: ego sum uia ueritas et uita. Sane
soꝑorẽ xp̃i solius caritatis fuisse: nemo
dubitat. uł nominetenꝰ xp̃ianus. Si¬
qͥdem accubuit ut leo. ñ uictus plane
s uictor: potestate ꝓpͥa ponens animã:
somnũ mortis excipiens ꝓpria uolunta¬
te: Ceterum qualis et ille sopor fuisse
dñs in adam. in quo sine sensu omĩno
doloris in mulierem edificanda costasub¬
lata ẽ de latere dormientis: Michi qͥ¬
dem ñ nͥ in incõmutabilis ueritatis in¬
tuitum. et abyssum diuinȩ sapientiȩ
orporeis excedens sensib obdormisse ui¬
detur. Qd̃ ex eiꝰ uerbis uel maxime com¬
ci potest. Rediens nimirũ. indicat quo

Expanded text:
mmisit Dominus soporem in Adam. Immisit et in se ipsum, factus nimirum secundus Adam; sed est distantia forte non parva. Ille enim soporatus videtur prae excessu contemplationis; Christus miserationis affectu: ut in illum soporem immiserit veritas, in hunc charitas, cum utraque sit Dominus. Ait enim Joannes evangelista: Deus charitas est ; et ipse Dominus: Ego sum via, veritas et vita . Sane soporem Christi solius charitatis fuisse nemo dubitat, vel nomine tenus Christianus. Siquidem accubuit ut leo, non victus plane, sed victor, potestate propria ponens animam, somnum mortis excipiens propria voluntate. Caeterum qualis et ille sopor dicenduimmisit in Adam, in quo, sine sensu omnino doloris, in mulierem aedificandam costa sublata est de latere dormientis? Mihi quidem nonnisi incommutabilis veritatis intuitu, et abysso divinae sapientiae, corporeis excedens sensibus obdormisse videtur; quod ex ejus verbis vel maxime conjici potest. Rediens nimirum indicat quo
Abbreviated transcription (Latin):
nundũ surrexit: qui in laboꝵ anxie¬
tate et afflictione penitentiȩ morte af¬
ficiunt᷑ tota die: nundũ sp̃uali conso¬
latione recepta. S nisi breuiati fuissent
dies illi: quis posset sustinere: Aluis re¬
surrexit xp̃c s nundũ ascendit: unmo
cum eis adhuc pia dulcedine cõmorat
in terris: his scilicet qui in deuotione
st̃ tota die: flent in orationib: suspirãt
in meditationib suis: & omĩa festiua
& iocunda sunt eis: & ꝑ om̃s dies illos
continuum alła cantat᷑. S oportet lac
eis subtrahi ut discant uesci solido cibo:
& expedit eis ut xp̃c uadat: & hec tem¬
porat deuotio subtrahat᷑. S qͣndo hoc
caꝑe poterunt: Desertos sese a dño: pͥ¬
uatos gr̃a conqͤrunt᷑. S expectent
paululũ: sedeant in ciuitate donec
induant᷑ solidiori quadam uirtute
flerent paululũ: s quomͦ magna qͣdã
uictoria de cõmum adũsario triũpha¬
rent: & conculcarent sathanan sub pe¬
dib suis.

Expanded text:
nondum surrexit, qui in laborum anxienondum surrexit, qui in laborum anxietate et afflictione poenitentiae morte afficiuntur tota die, nondum spirituali consolatione recepta. Sed nisi breviati fuissent dies illi, quis posset sustinere? Aliis surrexit Christus, sed nondum ascendit; imo cum eis adhuc pia dulcedine commoratur in terris, his scilicet qui in devotione sunt tota die, flent in orationibus, suspirant in meditationibus suis, et omnia festiva et jucunda sunt eis, et per omnes dies illos continuum Alleluia cantatur. Sed oportet lac eis subtrahi, ut discant vesci solido cibo; et expedit eis ut Christus vadat, et haec temporalis devotio subtrahatur. Sed quando hoc capere poterunt? Desertos sese a Domino, privatos gratia conqueruntur. Sed exspectent paululum, sedeant in civitate, donec induantur solidiori quadam virtute flerent paululum, sed quomodo magna quadam victoria de communi adversario triumpharent, et conculcarent Satanam sub pedibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa que de saluatore legimus:
medicamina st̃ animaꝵ nr̃aꝵ.
Uideamus gͦ neqͣndo forte dicat᷑ de
nob̾: curauimꝰ babilonẽ & ñ ẽ sana¬
ta. Cogitet unusqͥsq: qͣntum oꝑen¬
tur in eo tam salutaria medicam̃ta.
St̃ enim qͥb nundum natus ẽ xp̃c:¬
st̃ quib nundũ passus ẽ: sunt quib
ñ surrexit ulq adhiic. Aliis quoq
nundum ascendit: aliis nundum
humilitas: qui cum in forma di eẽt.
ñ rapinã arbitratꝰ ẽ eẽ se equalẽ dõ
s semecipsũ exinaniuit formã sertii
accipiens: quomͦ in qͣm dĩ humilitas
in suꝑbo homine oꝑat᷑: Que illius
humilitatis uestigia in his. qui adhuc
toto desiderio terrenis diuitus ce
honorib inhiant: An ñ mͦ exhilara¬
tur conscientia ur̃a fr̃s mei: qd̾ dic̃e
potestis paruulus natus ẽ nobis: St̃
quib nundum xp̃c passus ẽ: qui labo¬
res fugiunt: mortẽ metuunt usq ad¬
huc: quasi uͦ ille &e labores sustinendo
&e mortẽ moriendo ñ uicerit. St̃ qͥb

Expanded text:
ia quae de Salvatore legimus, medicamina sunt animarum nostrarum. Videamus ergo ne quando forte dicatur de nobis: Curatimus Babylonem et non est sanata . Cogitet unusquisque, quantum operentur in eo tam salutaria medicamenta. Sunt enim quibus nondum natus est Ct quibus nondum est passus, sunt quibus non resurrexit usque adhuc. Aliis quoque nondum ascendit; aliis nondum humilitas, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens ? quomodo, inquam, Dei humilitas in superbo homine operatur? Quae illius humilitatis vestigia in his, qui adhuc toto desiderio terrenis divitiis et honoribus inhiant? An non modo exhilaratur conscientia vestra, fratres mei, quod dicere potestis: Parvulus natus est nobis? . Sunt quibus nondum est passus Christus: qui labores fugiunt, et mortem metuunt usque adhuc, quasi vero ille et labores sustinendo, et mortem moriendo non vicerit. 4. Sunt quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾itis quoq peccatis digne peniteamꝰ.
Nichilominus quoq solliciti simus. &
deuotos nos dõ et uere humiles exhib̾e.
huiꝰmodi nempe animas gratanter res¬
picit pio illo respectu. de quo sapiens
ea quater reuocat animã quã respicit
dicens. reu̾tere reu̾tere sunamitis. reu̾te̾
reũtere ut intueamur te: quo uidelicet
nec in peccandi consuetudine. nec in con¬
scientia peccatoꝵ: s neq in tepore &e tor¬
pore ingratitudinis. aut elationis ceci¬
tate ꝑsistat. A quo nos quadriꝑtito ꝑi¬
culo reuocare et eriꝑe dignet᷑. qui factꝰ
ẽ nobis a dõ patre sapientia et iustitia.
&e scĩficatio. et redemptio. iħc xp̃c dñs

Expanded text:
praeteritis quoque peccatis digne poeniteamus. praeteritis quoque peccatis digne poeniteamus. Nihilominus quoque solliciti simus, et devotos nos Deo et vere humiles exhibere. Hujusmodi nempe animas gratanter respicit pio illo respectu, de quo Sapiens ea quater revocat animam quam respicit, dicens: Revertere, revertere, Qunamitis; revertere, revertere, ut intueamur te : quo videlicet nec in peccandi consuetudine, nec in conscientia peccatorum; sed nec in tepore et torpore ingratitudinis, aut in elationis caecitate persistat. A quo nos quadripartito periculo revocare et eripere dignetur, qui factus est nobis a Deo Patre sapientia, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, Jesus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tus. siquis spũ feruens: caueat sibi ne suiᷤ
fidat meritis: ne suis oꝑib innitatur.
Alio quin: ne huiꝰmodi qͥdem animũ
intrat gr̃a. Nimirũ plenus ẽ: nec in eo
iam inuenit gr̃a locum sibi. Considera¬
stis phariseũ illum orantẽ: Non erat
raptor ñ iniustus. ñ adulter. An sine
fructib penitentiȩ erat: Ieninabat
bis in sabbato. decimas dabat omniũ
que possidebat. S ingratũ forsitansus¬
picamini: audite qͥd dicat. Ds̃ gr̃as agotͥ
S ñ erat uacuus. ñ erat exinanitus: ñ
erat humilis s elatus. Non enu quid
sibi deeẽt scire studuit: s exaggerauit
meritũ suum: nec erat illa solida plem¬
tudo. s tumor. Uaciuis ꝓuide rediit. qui
plenitudinẽ simulauit: nam publicanꝰ
ille qui exinanire seipsum. qui uacuũ
uas exhibere curauit. gr̃am retulit am¬
pliorem. Nos gͦ fr̃s si gr̃am cupimꝰ inue¬
nire: sic de cecero abstineamꝰ a uiciis. ut de

Expanded text:
tus, si quis spiritu fervens: caveat sibi ne suis tus, si quis spiritu fervens: caveat sibi ne suis fidat meritis, ne suis operibus innitatur: alioquin nec hujuscemodi animum intrat gratia. Nimirum plenus est, nec in eo jam invenit gratia locum sibi. 10. Considerastis Pharisaeum illum orantem? Non erat raptor, non injustus, non adulter. An sine fructibus poenitentiae erat? Jejunabat bis in Sabbato, decimas dabat omnium quae possidebat. Sed ingratum forsitan suspicamini. Audite quid dicat: Deus, gratias ago tibi. Sed non erat vacuus, non erat exinanitus, non erat humilis, sed elatus. Non enim quid sibi deesset, scire, studuit, sed exaggeravit meritum suum: nec erat illa solida plenitudo, sed tumor. Vacuus proinde rediit, qui plenitudinem simulavit. Nam publicanus ille, qui exinanivit se ipsum, quoniam vacuum vas exhibere curavit, gratiam retulit ampliorem . Nos ergo, fratres, si gratiam cupimus invenire, sic de caetero abstineamus a vitiis, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa tam̃ peccata p̾terita licet iam am¬
putata qͦdammͦ uideant᷑. dum in eo ma¬
nent gr̃am ñ admittunt. Manent autẽ
donec confessione lauentur: donec succe¬
dentib dignis fructib penitentie de me¬
dio fiant. S ue tibi: si forte uitiis et pec¬
catis ꝑniciosior successerit ingratitudõ.
Quid enĩ tam euidenter gr̃e adu̾satur:
Tepescimus ꝓcessu temporis a feruore
conũsationis nr̃ȩ: paulatim refrigeseit
caritas abundat iniquitas: ut consũme¬
ut minus iam sciamus que a do donata
sunt nobis: indeuoti pariter et ingͣti.
Timorẽ dñi derelinquimus⁊ religiosam
omitimꝰ sollicitudinẽ: uerbosi. faceti cu
riosi. etiã detractores et murmuratores:
uacantes nugis: fugitantes laboris. &
discipline. quotiens sine nota id licet: qͣ¬
si uͦ confestim sit etiã sine noxa. Quidgͦ
tantis repulsam obstaculis gr̃am nobis
tet. gratus ẽ: siquis deuotus siquis sollici¬

Expanded text:
ipsa tamen peccata praeterita, licet jam amipsa tamen peccata praeterita, licet jam amputata quodam modo videantur, dum in eo manent, gratiam non admittunt. Manent autem donec confessione laventur, donec succedentibus dignis fructibus poenitentiae de medio fiant. Sed vae tibi, si forte vitiis et peccatis perniciosior successerit ingratitudo. Quid enim tam evidenter gratiae adversatur? Tepescimus processu temporis a fervore conversationis nostrae, paulatim refrigescit charitas, abundat iniquitas, ut consummeut minus ea sciamus quae a Deo donata sunt nobis, indevoti pariter et ingrati. Timorem Domini relinquimus, religiosam omittimus solitudinem, verbosi, curiosi, faceti, etiam detractores et murmuratores, vacantes nugis, fugitantes laboris et disciplinae, quoties sine nota id licet; quasi vero confestim sit etiam sine noxa. Quid ergo tantis repulsam obstaculis gratiam nobis tet, gratus est ; si quis devotus, si quis sollici
Abbreviated transcription (Latin):
litate subleuem᷑: eiꝰ minoratione mag¬
nificem᷑: eiꝰ incarnatione adherentes dõ.
incipiamꝰ unus sp̃c ẽẽ cum eo. S quid
dicumus fr̃s: cui nam potissimũ uasi gr̃a
tia uͦ iusticiȩ: quale iam poterimꝰ ido¬
neum gr̃ȩ receptaculũ exhibere: Bal¬
samum ẽ: purissimũ et solidissimum
uas requirit. Et qͥd tam purum qͥdue
tam solulum: qͣm humilitas cordis: Me¬
rito ꝓuide humilib datur gr̃a: merito
respexit d̾s humilitatẽ ancillȩ suȩ. Qͦ¬
nam merito queris: Eo utiq qd ani¬
mum humilẽ meritũ ñ occuparet hu¬
manum: quominꝰ libere influeret di¬
uinȩ g̃r̃ȩ plenitudo. S ad hanc nob̃
humilitatẽ. quibdã erit gradib ascen¬
dendũ. Primo enĩ cor hominis quem
adhuc peccare delect̾at. nec miserã con¬
suecudinẽ ꝓposito utiliore mutauit:
ne sit uicus capax ꝓpriis uitiis p̃pedit᷑.
Sodõ quoq ubi iã corrigere mores et prio¬
res nequitias decetero ñ iterare ꝓponit.

Expanded text:
magnificemur, ejus incarnatione adhaerentes Deo, incipiamus unus esse spiritus cum eo. 9. Sed quid dicimus, fratres? cuinam potissimum vasi gratia tia vero justitiae, quale jam poterimus idoneum gratiae receptaculum exhibere? Balsamum est purissimum, et solidissimum vas requirit. Et quid tam purum, quidve tam solidum quam humilitas cordis? Merito proinde humilibus dat gratiam; merito respexit Deus humilitatem ancillae suae. Quonam merito, quaeris? Eo utique, quo animum humilem meritum non occuparet humanum, quominus libere influeret divinae gratiae plenitudo. Sed ad hanc nobis humilitatem quibusdam erit gradibus ascendendum. Primo enim cor hominis, quem adhuc peccare delectat, nec miseram consuetudinem proposito meliore mutavit, ne sit gratiae capax propriis vitiis praepeditur. Secundo quoque, ubi jam corrigere mores, et priores nequitias de caetero non iterare proponit;