comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disseminati erant. ibant ȩuuangłirantes
uerbũ di.  nunirũ ꝑsecutores iudȩi uo¬
lentes qͥdem ȩcłiam disturbabant. s no¬
lentes seminariũ uerbi di latiꝰ sparge¬
bant: unãq in iherosolimis ecłiam ꝑse¬
quendo nolentes late fieri multas ȩcłias
fecerunt. Cũ gͦ dixiss& ȩcłia pͥmitiua obs¬
curatã. se eẽ. afflictionibꝰ eo qđ filii matͥs
suȩ. id÷ sinagoge parricidali eã ĩpugna.¬
rint. subiecit continuo quantũ ipsa ex
eorũdẽ afflictionũ incursibus ꝓ fecerit.
Addens ex ꝑsona eoꝵ qͥbꝰ p̃dicandi cura
uineã meã ñ custo diui. Ac si aꝑte dicat.
hoc mͥ acerbitas ꝑsequentiũ. cõmodi &
utilitas attulit. ut plurimarũ essẽ cuitos
iuneã pͥmitiuã. id ÷ ȩcłiam quã in ihe¬
rosolimis pͥmo radicare & custodire ce¬
perã. eorũ turbo disꝑsit. Non custodisse
aut̃ uineã. ñ ad mentẽ. s ad locũ referen¬
dũ ẽ. Nãq ab iherosolimis quidem tunc

Expanded text:
inati sunt, ibant evangelizantes inati sunt, ibant evangelizantes verbum Dei: quia nimirum persecutores Judaei, volentes quidem Ecclesiam deturbabant, sed nolentes, seminarium verbi latius exspargebant, unamque in Jerosolymis Ecclesiam persequendo, nolentes late multas Ecclesprimitiva obscuratam se esse afflictionibus, eo quod filii matris suae, id est, Synagogae parricidiali eam odio impugnarint, subjecit continuo quantum ipsa ex earumdem afflictionum incursibus profecerit, addens ex persona eorum, quibus praedicandi cura vineam meam non custodivi. Ac si aperte dicat, Hoc mihi acerbitas persequentium commodi et utilitatis attulit, ut plurimarum essem custos vineam primitivam, id est, Ecclesiam quam in Jerosolymis primo radicare et custodire coeperam, eorum turba dispersit. Non custodisse autem vineam, non ad mentem, sed ad locum referendum est: namque ab Jerosolymis quidem tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ecłiȩ quȩ ab ipsa sinagoga de qua carnis
originẽ dux̃ tribulationũ bella suscepit.
sic̃ actus apłorũ plenissimȩ docent. In qua
sententia pͥmo notandũ. qr merito Se
sponsa xp̃i sole decoloratã asseuerat. quȩ
uelut opus subdiuale in uinea ipsiꝰ exco¬
lenda. siue custodienda. agere solebat.
Una aut̃ erat xp̃i uinea in iherosolimis.
ipsa uidelic& ęcłia pͥmitiua que die
pentecostes. id ÷ qͥnquagesima dñicȩ re¬
surrectionis aduentu sp̃s sci dedicata ẽ.
Huiꝰ eo ep̃r custodes ip̃si fuer̃ apłi. At post¬
quã ꝑsecutione facta tẽporibꝰ beati mris
stephani disꝑsi sunt om̃s ꝑ regiones ui¬
dee & samariȩ prȩt̃ apłos: contigit ut
plures eẽnt iuneę. id ÷ pluribꝰ in locis
fuerunt huc illucq disꝑsi. Diuina qͥppe
res ȩcłias. Unde bene qđ nr̃i codices
habent disꝑsi sunt: in greco dicitur dies¬
paresan. id: disseminati sunt ꝑ regiones
uideȩ ⁊ samariȩ. Ꝙ paulo post. Qui gͦ

Expanded text:
Ecclesiae, quae ab ipsa Synagoga, de qua carnis originem duxit, tribulationum bella suscipit, sicut Actus Apostolorum plenissime docent. In qua sententia primo notandum quia merito se sponsa Christi sole decoloratam asseverat, quae velut opus subdivale, in vinea ipsius excolenda sive custodienda agere solebat. Una autem erat Christi vinea in Jerosolymis, ipsa videlicet Ecclesia primitiva, quae die Pentecostes, id est quinquagesima Dominicae resurrectionis, adventu Spiritus sancti dedicata est. Hujus eo tempore custodes ipsi fuere apostoli. At, postquam persecutione facta, temporibus beati martyris Stephani, dispersi sunt omnes per regiones Judaeae et Samariae, praeter apostolos, contigit ut plures essent vineae, id est, pluribus in locis fuerunt huc illucque dispersi. Divina quippe uendi ecclesias. Unde bene quod nostri codices habent, Dispersi sunt; in Graeco dicitur diesparisan, id est, disseminati sunt per regiones Judaeae et Samariae. Et paul
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ac p̾dicantibꝰ qr nͥ circũcidamim scdm
moysen ñ potestis salui fieri. lã fatigata ñ
minimo feruore seditionis ac quȩstionis.
tandẽ misit paulũ & barnabã ad apłos &
seniores in ierłm disnoscere certius quȩ
e&̃ ueritas euangłii : finitoq conflictu.
ꝓbatũ ẽ. in eis quos iacobꝰ. cephas.⁊ ioħ̃s. qͦsq

Expanded text:
ejus, ac praedicantibus, Quia nisi circumcidamini secundum ejus, ac praedicantibus, Quia nisi circumcidamini secundum Moysen, non potestis salvi fieri , jam fatigata non minimo fervore seditionis ac quaestionis, tandem misit Paulum et Barnabam, ad apostolos et seniores in Jerusalem, dignoscere certius quae esset veritas Evangelii? Finitoque conflictu probatum est in eis, quos Jacobus, et Cephas, et
Abbreviated transcription (Latin):
tione dinoscere. qͥ sint illi inquoꝵ ipse
ꝓfessione & oꝑe possit inueniri. ipsũq piis
uocibꝰ ut se demonstrare dignet᷑ ex orare:
indica mͥ inqͥens quẽ diligit anima mea.
ubi pascas. ubi cubas. inmeridie. Neuaga¬
ri incipiã. ꝑgreges sodaliũ tuorũ. Ae si
aꝑte dicat. Quia multifaria me aduersan¬
tiũ ꝑsecutio iustar meridiani ęstus afficit:
obsecro ut declares mͥ o redẽptor ⁊ ꝓtector
m̃s qͥbꝰ in locis inuenire queam eos qͥ tuȩ̨
sint p̃sentiȩ grã refecti. quȩ ue sint ex
omnibꝰ dogmata quȩ euangelicȩ tuȩ conci¬
nant ueritati. ne de diutuis differente sub¬
sidiũ errantiũ forte conuenticula incurrã:
quȩ absq tuo ducatu uiã ueritatis ingredi
nulatenus possũ. Nã & ẽretici possunt ñ in¬
congruȩ sodales eiꝰ appellari. inquantum
nominis. ł confessionẽ uł misteria circum¬
ferunt. An ñ hec fec̃ sponsa xp̃i cũ uenien¬
tibꝰ antiochiã p̃seudo apłis iudelic& sodalibꝰ

Expanded text:
tione dignoscere, qui sint illi, in quorum ipse professione et opere possit inveniri; ipsumque piis vocibus, ut se demonstrare dignetur, exorare: Indica mihi, inquiens, quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie. Ne vagari incipiam per greges sodalium tuorum, etc. Ac si aperte dicat, Quia multifaria me adversantium persecutio, instar meridiani aestus afficit; obsecro ut declares mihi, o Redemptor et Protector meus, quibus in locis invenire queam eos qui tuae sint praesentiae gratia refecti, quaeque sint ex omnibus dogmata quae evangelicae tuae concinnant veritati, ne te diutius differente subsidium, errantium forte conventicula incurram, quae absque tuo ducatu viam veritatis ingredi nullatenus possum. Nam et haeretici possunt non incongrue sodales ejus appellari, in quantum nominis ejus vel confessionem vel mysteria circumferunt. An non haec fecit sponsa Christi, cum venientibus Antiochiam pseudoapostolis, videlicet sodalibus
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ pellis salomonis. lta ẽ. enĩ sepiꝰ obscu.¬
rata afflictionibꝰ infideliũ scã ȩcłia: qͣsi
generalis mundi. totius e&̃. inimica.
lmpleto u̾bo qđ ait ei dñs. & eritis odio
omnibꝰ ꝓpt̃ nom̃ meũ. lta sẽꝑ in conspec¬
tu ẽ. sui redẽptoris decora. quasi uere
digna sit quã ipse rex pacis inuisere dig¬
net᷑. Et notandũ qđ cedar ipso iã no¬
mine qd̃ tenebras sonat. uł ꝑuersos
homines. uł ĩmundos sp̃s insinuat: sic̃
salomon quoq qͥ int̾prȩtat᷑ pacificꝰ. etiã¬

Expanded text:
sicut pelles Salomonis. Ita est enim saepius obscusicut pelles Salomonis. Ita est enim saepius obscurata afflictionibus infidelium sancta Ecclesia, quasi generalis mundi totius esset inimica, impleto verbo quod ait Dominus, Et eritis odio omnibus propter nomen meum . Ita semper est in conspectu sui Redemptoris decora, quasi vere digna sit, quam ipse Rex pacis invisere dignetur. Et notandum quod Cedar, ipso jam nomine, quod tenebras sonat, vel perversos homines vel immundos spiritus insinuat. Sicut Salomon quoque, qui interpretatur pacificus, etia
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ: de quo dictũ ẽ. Manꝰ eiꝰ contͣ om̃s. &
manꝰ omniũ contͣ eũ. suiꝰ p̃sagii ueritatẽ.
& exosa omnibꝰ hodie sarracenoꝵ qͥ ab eo
orti sunt natio ꝓbat. & psalmista ango¬
ribus obsessos affirmat cũ ait. habitaui
cũ habitantibꝰ cedar : multũ incola fuit
anima mea. Cũ his qͥ oderunt pacẽ eram
pacificus. Neq enĩ dđ aliqͥd odiorũ abhis
mahelitis ꝑtulisse legit̾. s uolens ex agge¬
rare mala quȩ paciebat᷑ a saule. uł cȩceris
aduersari is eiꝰ. se gentis imꝓbitate uexa¬
ri questus ẽ: quȩ cũ nullo hominum
aliquando pacẽ hab̾e curabat. At
contͣ salomon ⁊ nomine erat & uita
pacificus. Deniq ut scriptura testat᷑:
om̃s t̾rarũ reges desidabant faciẽ ui-¬
dere salomonis. ut audirent sapienti
am quã dederat ds̃ incorde eiꝰ Qd̃ g
dic̃ nigͣ sũ s formosa sic̃ tab̃ nacła cedar.
sic̃ pellis salomonis. ita distinguit᷑: ut
nigͣ sit sic̃ tab̾nacula cedar. formosa

Expanded text:
fuit, de quo dictum est: Manus ejus contra omnes, et manus omnium contra eum . Cujus praesagii veritatem, et exosa omnibus hodie Sarracenorum, qui ab eo exorti sunt, natio probat: et Psalmista angoribus obsessus affirmat, cum ait: Habitavi cum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea. Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Neque enim David aliquid odiorum ab ipsis Ismaelitis pertulisse legitur; sed volens exaggerare mala quae patiebatur a Saule vel caeteris adversariis ejus, se gentis improbitate vexari questus est, quae cum nullo hominum aliquando pacem habere curabat. At contra, Salomon et nomine erat et vita pacificus. Denique, ut Scriptura testatur, omnes terrarum reges desiderabant videre faciem Salomonis, ut audirent sapien quam dederat Deus in corde ejus. Quod ergo ait: Nigra sum, sed formosa, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis; ita distinguitur, ut nigra sit sicut tabernacula Cedar, formosa
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: cũ dicit. Introdux̃ me rexin
Nox inquid ut dulcedinẽ gr̃e eiꝰ guttira
mei cordis attigit: ita me recreatã sp̃u
& abinfimarũ rerũ oblectacione in
suꝑna desideria translatã ẽẽ. sencio.
ac si incellã uinariã introducta nouo
sim meri odore ⁊ pocło refecta. Unde¬
me merito qͥ talia dona dedit. in extin¬
guibili inse reclamandũ caritate c̃u̾tit.
Cipice aut̃ qr uini uocabulo sp̃e scĩ sol&¬

Expanded text:
troduxit me rex in Mox, inquit, ut dulcedinem gratiae ejus guttur mei cordis attigit, ita me recreatam spiritu, et ab infimarum rerum oblectatione in superna desideria translatam esse sentio, ac si in cellam vinariam introducta, novo sim meri odore, simul et poculo refecta. Unde merito, qui talia bona dedit, inexstinguibili in se redamandum charitate convertit. Typici autem, quia vini vocabulo sancti S
Abbreviated transcription (Latin):
simul ⁊ adiutore curramꝰ. Unde bene apłs
qͥ glat᷑ dicens bonũ certam̃ certaui. cursum
consũmaui. fidẽ seruaui : alio loco manifes¬
te doc&. utrũ ipse ꝑse gressꝰ suos dirigere
posset. an dño trahende currer&. dicens.
s plus omnibꝰ laboraui. ñ aut̃ ego. s gr̃a dĩ
mecũ. Bene aut̃ cũ singulari numero di¬
animabꝰ consistit. quȩ hoc in loco adolescen¬
tule uocant̾. ꝓpt̃ uitã uidelic& noue conuer¬
sationis. Intodoxit me rex in ceuaria sua.
Cellaria regis ȩt̃ni sunt int̾na gaudia patͥa
cȩlestis. in quȩ nunc introducta ẽ. ȩcłia sc̃a
Loquit̾ aut̃ ad adolescentulas sponsa id ẽ.¬
ȩcłia xp̃i ad animas fideles. sua uidelic& mem-¬
bra. nuꝑ in xp̃o renata. Ideo dep̃cor sponsum.
ut nos post se currentes ipse data manu Ne
deficiamꝰ aduui&e: qi iã dulcedinẽ regni cȩ¬
lestis p̃libaui. lã gustaui & uidi. qm̃ suauis ẽ.

Expanded text:
simul et adjutore curramus. Unde et Apossimul et adjutore curramus. Unde et Apos dicens: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi , alio loco manifeste docet, utrum ipse per se gressus dirigere posset, an Domino trahente curreret, dicens: Sed plus illis omnibus laboravi; non autem ego, sed gratia Dei mecum . Bene autem cum singulari numero diconsistit animabus; quae hoc in loco adolescentulae vocantur, propter vitam videlicet novae conversationis. Introduxit me rex in cellaria sua. Cellaria Regis aeterni sunt interna gaudia patriae coelestis, in quae nunc introducta est sancta EccleLoquitur autem ad adolescentulas sponsa, id esEcclesia Christi ad animas fideles, sua videlicet membra, nuper in Christo renata. Ideo deprecor sponsum, ut nos post se currentes, ipse data manu, ne deficiamus, adjuvet; quia jam dulcedinem regni coelestis praelibavi, jam gustavi et vidi quoniam suavis est
Abbreviated transcription (Latin):
laudibꝰ ait. Unxit te ds d̃s tuus oleo leti¬
ciȩ p̃consortibꝰ tuis. Oleũ enĩ ñ stillatũ s
effusũ nom̃ eiꝰ. qi sic̃ de illo p̃cursor suus
ait. Non ad m̃surã dat ds̃ sp̃m. Pat̃ enim
diligit filiũ. & om̃ia dedit in manu eius.
Qui etiã in electis suis olei effusi nomine
ñ in merito censet᷑. qͥbꝰ in carne appareris
sp̃s sui carismata largissime manauit: ita
ut ea quȩ in una pͥus gente uidea tene¬
bat᷑ occulta. nunc orbis tocus fines gr̃a
clara luce ꝑfucłit: ad ĩpleta iã ꝓpħia quȩ¬

Expanded text:
laudibus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, olco laetitiae prae consortibus tuis . Oleum ergo non stillatum, sed effusum nomen ejus, quia si Non ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater enim diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus . Qui etiam in electis suis olei effusi nomine, non immerito censetur, quibus in carne apparens, Spiritus sui charismate largissime manavit, ita ut ea quae in una prius gente Judaea tenebantur occulta, nunc in totius orbis fines gratia clara
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ exponens petrꝰ ait. dextera dei exaltatus.
& ꝓmissionẽ sp̃s sc̃i accepta a patre effudit
hoc donũ qđ uos uidistis & audistis. Bleũ gͥ
effusũ nom̃ eiꝰ. qr hoc recte nominat᷑ q ẽ:
ẽ. eidẽ dono sp̃s electorũ corda ꝓungens.
Ioeo adorescenture duexenunt is. Adolescen¬
tulas dic̃ animas quȩ in xp̃o renate sordes
uȩteris hominis abiecerunt. Iuȩ tanto ma¬
gis amoris sui conditoris inherent. qͣnto
se agnoscunt sola eiꝰ gr̃a & remissionem

Expanded text:
olus Petrus ait: Dextera igitur Dei exaltatus, et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hoc donum, quod vos vidistis et audistis . Oleum igitur effusum nomen ejus, quia hoc recte nominatur quod em ejusdem dono Spiritus, electorum corda perungens. Ideo adolescentulae dilexerunt te. Adolescentulas dicit animas quae, in Christo renatae, sordes veteris hominis abjecerunt. Quae tanto magis amori sui Conditoris inhaerent, quanto se agnoscunt sola ejus gratia, et remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
didicit: restat ostendi. qͥd ꝓ eodẽ amore il¬
lius. ac ꝓ ad qͥsitione bonorũ quȩ gustauit
certaminis subeat. qͥd afflictionis toler&:¬
scilic& aduersitate p̃ssurarũ: s formosa
decore uirtutũ. Lmmo tanto in conspectu
interni arbitris formosior: qͣnto ãplioribꝰ
insipientiũ uexata & quasi fedata p̃ssu-¬
bitationẽ patriȩ suspirantes. Has enĩ iN
tribulationibꝰ suis consolans scã mater ait.
Nigra sũ s formosa filia ierłm. Ac si aꝑte
dicat. Uilis qͥdem nimis in ocłis ꝑ sequen¬
tiũ pareo : s ante dm̃ ueritatis confessio-¬
ne glosa refulgeo. uncle uos minune
oport& contristari in huiꝰ laboribꝰ exilii.

Expanded text:
didicit, restat ostendi quid pro eodem amore illius ac pro acquisitione bonorum quae gestavit certaminis subeat, quid afflictionis tolerscilicet adversitate pressurarum, sed formosa decore virtutum; imo tanto in conspectu interni arbitri formosior, quanto amplioribus insipientium vexata et quasi foedata pressubitatione patriae suspirantes. Has enim in tribulationibus suis consolans sancta mater ait: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem. Ac si aperte dicat, Vilis quidem nimis in oculis persequentium appareo; sed ante Deum veritatis confessione gloriosa refulgeo. Unde vos minime oportet contristari in hujus laboris exsilio,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare se ipsũ. s diligent̾ eã qͥd a se
donorũ acceꝑit. qͥd ꝓ amore suo pati uł
agere debeat ediscere cupit. Consequent̃
ipse qͥd sit eiꝰ status insinuat. cũ subiun¬
git. Equitatui meo incurribꝰ pharaonis
assimilaui de amica mea. Equitatũ qͥppe
suũ uocat exercitũ filiorũ isrł qͦs deserui
tute egiptia lib̾ans ꝑmare rubrũ edux̃
indesertũ. atq in t̾rã ꝓmisse olĩ heredi¬
tatis introdux̃. demersis in eodẽ mare
curribꝰ pharaonis qͥ eos ꝑsequens ad ser¬
uitiũ retrahere uolebat. E quitatũ eũ
inde uocat. qi sic̃ ȩquitatui auriga p̃si¬
dere sol&. ita ñc̃ regendo eidẽ popło dñs
ipse ꝓfuit: eũq ꝑ it̾ salutis gubernando
dedux̃. Cui uidelic& ȩquitatu ȩcłiã suã
assimilauit. quã sibi ꝑ aꝗͣ regenerationis
fec̃ amicã. Ii sic̃ idem popłs suꝑuenientibꝰ¬

Expanded text:
ignorare seipsam, sed diligenter eam, quid a se donorum acceperit, quid pro amore suo pati vel agere debeat, ediscere cupit, consequenter ipsi qui sit ejus status insinuat, cum subjungit: Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Equitatum quippe suum vocat exercitum filiorute Aegyptia liberans, per mare Rubrum eduxit in desertum, atque in terram promissae olim haereditatis introduxit, demersis in eodem mari curribus Pharaonis, qui eos persequens, ad servitium retrahere volebat. Equitatum autem eum inde vocat, quia sicut equitatui auriga praesidere solet, ita tunc regendo ei populo Dominus ipse praefuit, eumque per iter salutis gubernando deduxit. Cui videlicet equitatui Ecclesiam suam assimilavit quam sibi per aquam regenerationis fecit amicam:
Abbreviated transcription (Latin):
conspicio. Quẽ etiã pastorẽ. eẽ. significat
dũ dic̃. ubi pascas. ubi cubas inmeridie:
iuxta hoc qd̃ ipse euuangłista destatur.
Ego sũ pastor bonus. & cognosco meas. et
cognoscunt me meȩ. Q pascit oues suas
int̾ eas cubat inmeridie. qr ci fideliũ
suorũ ne feruore tẽptationũ intꝰ arescant.
memoria suꝑnę suauitatis reficit. & in eis
ipse ꝓpitiꝰ manere consueuit. Hinc ⁊ enim
psalmista ait. dñs pascit me ⁊ nichil mͥ
de erit. in loco pascue ibi me collocaũ. hinc

Expanded text:
conspicio. Quem etiam pastorem esse significat, conspicio. Quem etiam pastorem esse significat, dum dicit: Ubi pascas, ubi cubes meridie. Juxta hoc quod ipse in Evangelio testatur: Ego sum pastor bonus, et cognosco meas, et cognoscunt me meae . Qui pascit oves suas, inter eas cubat in meridie, quia corda fidelium suorum, ne fervore tentationum intus arescant, memoria supernae suavitatis reficit, et in eis ipse propitius manere consuevit. Hinc etiam Psalmista dicit, Dominus pascit me, et nihil mihi deerit; in lo
Abbreviated transcription (Latin):
Disꝑsis ab iherosolima fidelibꝰ ñ paucis qͣsi
palmitibꝰ uineȩ cęlestis: cuiꝰ tam̃ uide ne¬
quaquã ualuit radix euelli. s qi qͦ maior
aduersitas prauoꝵ fidẽ tẽptat electoꝵ: eo
instantiꝰ necesse ẽ. auxiliũ inuocent redẽp¬
toris. Recte scã ęcłia pꝰ quã filios matris
suȩ contͣ se insurrexisse pꝰquã iuneã suã
horũ incursione concussã ẽẽ. conquesta ẽ:
memor dñici ꝓmissi qđ dictũ ẽ. Inmun
do p̃ssurã habebitis. s confidite ego iuci
mundũ: sollicite ad ipsũ corde conuersa
N p̃cat᷑ dicens. Indica mͥ quẽ diligit anuna
Bene aut̃ eũ cuiꝰ p̃sidiũ flagitat dilec¬
tũ animȩ suȩ uocat. qr qͦ grauius est
ꝑiculũ de qͦ eripi cupit. eo ãplius illũ
ꝑ quã se eripiendã nouit diligit. Cui
simile illud psalmiste. Diligã de dñe
uirtus mea. Id̾ ẽ. aꝑte dicere. lccirco
te tota mente diligere ñ desino. quia me
sine tua gr̃a nichil uirtutis hab̾e posse

Expanded text:
 ab Jerosolyma fidelibus non paucis, quasi palmitibus vineae coelestis. Cujus tamen inde nequaquam valuit radix evelli. Sed quia quo major adversitas pravorum fidem tentat electorum, eo instantius necesse est auxilium invocent Redemptoris, recte sancta Ecclesia, postquam filios matris suae contra se insurrexisse, postquam vineam suam horum incursione concussam esse conquesta est, memor Dominici promissi, quo dictudo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum ; sollicito ad ipsum corde conversa precatur, dicens: Indica mihi quem diligit anima Bene autem eum cujus praesidium flagitat, dilectum animae suae vocat, quia quo gravius est periculum de quo eripi cupit, eo amplius illum per quem se eripiendam novit, diligit. Cui simile est illud Psalmistae, Diligam te, Domine, virtus mea . Quod est aperte dicere, Idcirco te tota mente diligere non desino, quia me sine tua gratia nihil virtutis habere posse
Abbreviated transcription (Latin):
s & uinũ se hab̾e significat: cũ insequenti¬
bus dic̃. Bibi uinũ cũ lacte meo. Quanitũ
uino legis uinũ p̃celler& suũ. misticȩ in
ȩuuangłio significat. ubi deficiente in nup¬
tiis ȩcłiȩ tipicis uino uetere. nouũ ipse de
& mire ubera sponsi nominat. qd̃ mulie-¬
bris ẽ. membrũ corporis: ut in ipso carmi¬
nis initio figurate se loqui manifestet. Sic̃
etiã in apotalspsi qͥ & ipse trpicus liber ẽ. cũ
dic̃ de illo ioħis. Uidi in medio .uii. candela¬
brorũ aureorũ similẽ filio hominis uestitũ
podẽ. abdit. & p̃cinctũ ad mamillas zona
feminei figurã in se transferre refugit:
cũ ꝑ ysaiã dic̃. Nũqͥd ego qͥ alios parere
facio ipse ego ñ pariã dic̃ dñsͦ Si egoqͥ
generationẽ cȩderis tribuo. sterił ero: Et

Expanded text:
sed vinum se habere significat, cum in sequentised vinum se habere significat, cum in sequentibus dicit: Bibi vinum meum cum lacte meo. Quantum vino legis vinum praecelleret suum, mystice in Evangelio significat, ubi, deficiente in nuptiis Ecclesiae typicis vino vetere, novum ipse de gnissimum. Et jure ubera sponsi nominat, quod mulieris est membrum corporis, ut in ipso carminis initio figurate se loqui manifestet. Sicut etiam in Apocalypsi, qui et ipse typicus liber est, cum dicit de illo Joannes: Vidi in medio brorum aureorum similem Filio hominis vestitum podere . Addit, Et praecinctum ad mamillas zona ter, sexus feminei figuram in se transferre refugit, cum per Isaiam dicit: Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam? dicit Dominus. Si ego qui generati
Abbreviated transcription (Latin):
nire desidans: p̃dicanfibꝰ eũ ꝓpħis ait.
Oseuiet᷑ me oscło oris sui. id ẽ. ipse michi
dona suȩ doctrine imꝑtiat. Nepente ad
ipsũ cuiꝰ desidĩo flagrabat uerba conuer-¬
tens subdit. Quia meuora sunt usena
tua uino. Ae si padent̃ dicer&e. Ido te ad¬
uenire. & tiuis osculis recreari cupio:
qr tuȩ dulcedo p̾sentiȩ cunctis incõpa¬
rabilit̾. eisq ꝑ p̃cones aduentꝰ tui misis¬
ti muneribꝰ antecellit. Uinũ qͥppe feruo¬
rẽ scientiȩ legalis. ub̃a uͦ dic̃ rudimenta
hunc crucifixũ. Ubera gͦ sponsi meliora
sunt uino. qr rudinenta noui testam̃ti
quoscũq ex aqua & sp̃u regenerant: mox
uite cęlestis introitu aptos reddunt. qđ
longa legalis obseruatio nequaquã fac̾e
ualebat. Ne in his qͥdem qͥ gustu superne
suauitatis accensi ueracit᷑ dicere dõ pote¬
gelicȩ cunctis legalibꝰ cerimoniis p̃stat: Si
sacram̃ta in carnationis eiꝰ ad uitã mittunt
quantũ eiꝰ diinitatis agnitio. quantũ ui-¬

Expanded text:
dicantibus eum prophetis ait: Osculetur me osculo oris sui, id est ipse mihi dona suae doctrinae impertiat. Repente ad ipsum, cuius desiderio flagrabat, verba convertens subdit: Quia meliora sunt ubera tua vino, ac si patenter diceret: ideo te advenire, tuis osculis recreari cupio, quia tuae dulcedo praesentiae cunctis incomparabiliter eis, quae praecones adventus tui misisti, muneribus antecellit. Vinum quippe fervorem scientiae legalis, ubera vero dicit rudimenta hunc crucifixum . Ubera ergo sponsi meliora sunt vino, quia rudimenta Novi Testamenti, quoscunque ex aqua et Spiritu regenerant, mox vitae coelestis introitu aptos reddunt, quod longa legis observatio nequaquam facere valebat, ne in his quidem qui gustu supernae suavitatis accensi veraciter dicere Deo potegelicae, cunctis legalibus caeremoniis praestat! Si sacramenta incarnationis ejus ad vitam mittunt, quantum divinitatis ejus agnitio, quantum vi
Abbreviated transcription (Latin):
fraglant. qr doctores scĩ ministri uidelic&e
lactis euuangłiei ꝑ unctionẽ sp̃s in uͥtutũ
amore ꝑficiunt. Et qͥdem bona erant un-
de qͥbus ait paulus. Et qͥ unxit nos ds.& qͥ
signauit nos. ⁊ dedit pignus sp̃s incordibꝰ

Expanded text:
doctores sancti, ministri videlicet lactis evangelici, per unctionem Spiritus in virtutum amore proficiunt; et quidem bona erant unguDe quibus ait Paulus: « Et qui unxit nos Deus, et qui signavit nos, et dedit pignus spiritus in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
de iactis in petrosa seminibꝰ ait. Sole autẽ
orto estuauerunt: & qr ñ habebant radicẽ
arruerunt. Id post modũ exponens ita dic̃.
facta aut̃ tribulatione & ꝑsecutione ꝓpter
uerbũ. continuo scandalizat᷑. solis udelic&
uocabulo tͥbulationẽ & ꝑsecutionẽ figuratã.
eẽ. declarans. Sic̃ gͦ hi qͥ domi resident qͥeti
candidiores sepe ꝑ habent artꝰ. at qͥ in uinea
uł in orto. uł alio quolib& subdiuali oꝑe
se exercent. multo plerũq sole mẽbra fus¬
cant᷑. ita & scã ȩcłia qͦ instantiꝰ se ad certam̃
spiritale accingit: eo feruentiores contͣ se
antiqͥ hostis assurgere cernit insidias. E sic̃
laudat̾ sepe peccator in desideriis animȩ
suȩ. & qͥ iniꝗͣ gerit benedicit᷑: ita ñ nũquã
ex ꝓbrat̾ iusto in uirtutibꝰ animȩ suȩ. ⁊ qui

Expanded text:
de jactis in petram seminibus ait, Sole autem de jactis in petram seminibus ait, Sole autem orto aestuaverunt; et quia non habebant radicem, aruerunt . Quod postmodum exponens, ita dicit: Facta autem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizantur , solis videlicet vocabulo tribulationem et persecutionem figuratam esse declarans. Sicut ergo hi qui domo resident quieti candidiores saepe habent artus, at qui in vinea vel horto, vel alio quolibet subdivali opere se exercent, multo plerumque sole membra fuscantur, ita et sancta Ecclesia, quo instantius se ad certamen spirituale accingit, eo ferventiores contra se antiqui hostis assurgere cernit insidias. Et sicut laudatur saepe peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur, ita nonnunquam exprobratur justo in virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
ciniã. sed ꝓpt̾ tẽptationes uł passiones suas
quibꝰ indesinent̃ exercet᷑: in gr̃a se eẽ ꝑhi¬
b&. Qui sensus sequęntibꝰ etiã uerb̃ affirma-¬
tur: cũ dicit᷑. Nolite me considare d̃ fusca
dicere. Nolite me o filiȩ ierłm. id ÷ animȩ
dõ deuote qđ hominibꝰ sim despecta mi-¬
rari. quia tẽptationũ ęstus qͣs ꝓinterna
mea pulchritudine sustinere ñ cesso: fo¬
ris me reddidit obscurã. quã tam̃ gr̃a cȩ¬
lestis interiꝰ uenustã eẽ. donauit. sui simile
uore qͥ ad tẽptationẽ uob̃ sit. qͣsi noui aliqͥd
uob̃̾ contingat: s cõmunicantes xp̃i passi¬
onibꝰ gaudete. & qͥdem solis nomine ali-¬
quando dñs ipse signat᷑: sic̃ de ascensione
eiꝰ dictũ ẽ. Fleuatꝰ ẽ. sol. & luna stecit iti
ordine suo. Aliquando electi eiꝰ: sic̃ ipse dic̃.
lusti fulgebunt sic̃ sol in regno patris eoꝵ.
S hoc loco meliꝰ tribulationũ ardor solis
appellatione figurat᷑ : iuxta hoc qđ ipse

Expanded text:
a, sed propter tentationes passionesque suas, quibus indesinenter exercetur, nigram se esse perhibet. Quis sensus sequentibus etiam verbis affirmatur, cum dicitur: II. Nolite me considerare, quod fusca dicere: Nolite me, o filiae Jerusalem, id est, animae Deo devotae, quod hominibus sim despecta mirari, quia tentationum aestus, quas pro interna mea pulchritudine sustinere non cesso, foris me reddidit obscuram, quam tamen gratia coelestis interius venustam esse donavit. Cui est simile tationem vobis fit, quasi novi aliquid vobis contingat, sed communicantes Christi passionibus gaudete . Et quidem solis nomine aliquando Dominus ipse signatur, sicut de ascensione ejus dictum est: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo, aliquando electi ejus, sicut ipse dicit, Justi fulgebunt sicut sol in regno Patris mei . Sed hoc loco melius tribulationum ardor solis appellatione figuratur, juxta hoc quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
regis uidelicoe ȩt̃ni et
ciuitatis eiꝰ subfigura
sponsi ⁊ sponse. descripsit. Quisq legere
cupit. meminisse deb& in pͥmis q omnus
electorũ congregatio generalit̾ ȩcłia uo¬
cat̾: & tam̃ nunc causa discretionis spe¬
cialit̾ ea fideliũ portio quȩ incarnatio¬
hanc secuta ẽ. ȩcłia nuncupat᷑. Namq
uetus scriptura fidelẽ illiꝰ tẽporis plebẽ.
utroq sol&e designare uocabulo. Utrũq
nomine magis fideles tẽporis huiꝰ ob am¬
pliorẽ spiritalis scientiȩ cognitionem
appellari placuit: qr conuocari ꝓpriũ
ẽ. eorũ qͥ audire ac discernere norurl.
Congregari aut̃ & lapides. uł alia
quȩ lib& insensibilia possunt. utraq
aut̃ hȩc portio iustorũ una eadẽq ẽ.
xp̃i fide ac dilectione consors. quaquã
habeant sacram̃ta ꝓtẽporũ ratione
disparia: teste apło petro qͥ ait. Iuid
tẽptatis dm̃ imponere ugũ suꝑ cerui.

Expanded text:
Regis videlicet aeterni, et civitatis ejus, sub figura sponsi et sponsae descripsit, quisquis legere cupit, meminisse debet in primis quod omnis electorum congregatio generaliter Ecclesia vocatur. Et tamen nunc causa discretionis specialiter ea fidelium portio quae incarnatiohanc secuta est, Ecclesia nuncupatur. Namque vetus Scriptura fidelem temporis illius plebem utroque solet designare vocabulo. Utrumquenomine magis fideles temporis hujus, ob ampliorem spiritualis scientiae cognitionem, appellari placuit. Quia convocari proprium est eorum qui audire ac discernere norunt; congregari autem et lapides, vel alia quaelibet insensibilia possunt. Utraque autem haec portio justorum, una eadem est Christi fide ac dilectione consors; quanquam habent sacramenta pro temporum ratione disparia, testante apostolo Petro, qui ait: Quid tentatis Deum, imp
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ac redẽptoris. incarnationẽ. passio¬
nẽ. ac resurrectionẽ futurã adhuc ex¬
pectans. ꝑ eiꝰ se gr̃am quẽ magnoꝑe ad¬
uenire cupiebat saluandã eẽ. credebat.
huiꝰ gͦ uox in amoris cantico pͥma resonat.
edi monstrarent. i eiꝰ ꝓmitterent aduen¬
tũ: qͥ tanquã spons suo ꝓcedens de tha¬
lamo mundũ omnẽ noue benedictioniᷤ
gr̃a donar&e: cepit trancensis prȩconũ
uocibꝰ ipsiꝰ magis regis ac saluatoris sui
osculo oris mei. Id ẽ. aꝑte dicere. Obse¬
cro ñ sẽꝑ ad me destin& erudiendam
luce inform&. ac uelut osculũ offerens
ꝓpͥo me alloquens ore confortae: s & mei
oris pacient᷑ attactũ suscipiat. id ẽ. inter¬
rogantẽ me de uia salutis. audire atq
erudire ñ sꝑnat. Id̾ ꝓfecto desideriũ eiꝰ
tunc ĩpletũ ẽẽ. constat. quando siẽ iN

Expanded text:
nem, passionem ac resurrectionem futuram adhuc exspectans, per ejus se gratiam, quam magnopere advenire cupiebat, salvandam esse credebat. Hujus ergo vox in amoris cantico prima resonat; di monstrarent, et ejus promitterent adventum, qui tanquam sponsus suo procedens de thalamo, mundum omnem novae benedictionis gratia donaret, coepit, transcensis praeconum vocibus, ipsius magis Regis ac Salvatoris sui osculo oris sui Quod est aperte dicere: obsecro non semper ad me erudiendam luce informet ac velut osculum offerens proprio me alloquens ore confortet. Sed et mei oris patienter attactum suscipiat, id est interrogantem me de via salutis audire atque erudire non spernat. Quod profecto desiderium eius tunc impletum esse constat, quando sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles dicunt mundos ẽẽ ut scripsit
aemocritꝰ: cui plurimũ de physicis
alictoritatis uetustas detulit. Ipsũ qͦq
mundũ sẽꝑ fuisse. et fore. aristotrles
usurpat docere. Contra autẽ plato ñ
semꝑfuisse sed semꝑfore p̃sumit astru¬
ere. Plurimi uͭ ñ fuisse sẽꝑ. nec sẽꝑfore
scriptis suis testificant᷑. Inter has dissen¬
siones eorũ quȩ potest ueri ẽẽ estima¬
tio. cũ alii mundũ ipsũ dm̃ esse dicant.
qđ ei mens diuina ut putant in esse
uideat᷑. alii partes eiꝰ. alii utrũq In qͦ
nec quȩ figura sit deorũ. nec qͥ nurierꝰ.
nec qͥlocus aut uita possit aut cura
cõp̃hendi. Siqͥden mundi estimatione: uolii¬
bilem. rotundi. ardentẽ. qͥbꝰdam incitatũ
motibꝰ. sine seisu dm̃ conueniat intelligr.
qͥ alieno ñ suo notu feratur. Unde diuino
res fore. et u̾forte cepisse: in exordio
sermonis suiic ait. Inpͥncipio fecit ds̃ cȩ¬

Expanded text:
rabiles dicunt esse mundos, ut scribit rabiles dicunt esse mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis uetustas detulit, ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore scriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina ut putant inesse uideatur, alii partes eius, alii utrumque? in quo nec quae figura sit deorum nec qui numerus nec qui locus aut uita possit aut cura conprehendi, siquidem mundi aestimatione uolubilem rutundum ardentem quibusdam incitatum motibus sine sensu deum conueniat intellegi, qui alieno, non suo motu feratur. Unde diuino res fore et iam forte coepisse in exordio sermonis sui sic ait: in principio fecit deus cae
Abbreviated transcription (Latin):
ANtucone opinionis ho¬
eorũ tria principia con¬
stituerent om̃iũ dm̃:
et exemplar. et materiã. sic̃
plato discipłiq eiꝰ et ea incor¬
rupta et increata ac sine inicio ẽe asseue.¬
rarent: dm̃q ñ tanquã creatorẽ materiȩ.
sed tanꝙͥ artificẽ ad exemplar hoc est ad¬
eã incendentẽ fecisse mundũ de materia
quã uocant ylen. quȩ gignendi causas
dedis se asserat᷑: ipsũ qͦq mundũ incorru¬
ptũ. nec creatũ aut factũ existimarent.
speciem et cciũ cũhis qđ oꝑatoriũ dicit᷑.
cui suppeteret cõpetent̃ efficere qđ ad¬
oriendũ putasset: Qͥa gͥ tã in conueni
ens. quã ut et̾nitatẽ oꝑis cũ dei om̃ipo¬
tentis conuingerent ȩt̾nitate. uł ipsũ
opꝰ dm̃ esse dicerent. ut cęlũ. et t̾rã. et
mare. diuinis ꝓsequerent᷑ honoribus:
E qͥ factũ. ut partes mundi deos esse
crederent: quãuis de ipso mundo ñ me¬
diocris inter eos quȩstio sit. Nam pytago¬
ras unũ mundũ asserit. alii innumẽ¬

Expanded text:
antumne opinionis aseorum tria principia constituerent omnium, Deum, et exemplar, et materiam, sicut Plato discipulique ejus; et ea incorrupta, et increata, ac sine initio esse asseverarent: Deumque non tamquam creatorem materiae, sed tamquam artificem ad exemplar, hoc est, ideam intendentem, fecisse mundum de materia, quam vocant hylen, quae gignendi causas rebus omnibus dedisse asseratur: ipsum quoque 2 mundum incorruptum, nec creatum, aut factum existimarent: speciem, et tertium cum iis, quod operatorium dicitur, cui suppeteret competenter efficere, quod adoriundens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipotentis coniungerent aeternitate uel ipsum opus deum esse dicerent, ut caelum et terram et mare diuinis prosequerentur honoribus? ex quo factum est ut partes mundi deos esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras unum mundum adserit, alii innume
Abbreviated transcription (Latin):
Non mirũ si ds̃ qͥ om̃ia uirtute sua con¬
tinet. et incõp̾hensibili maiestate ui¬
uersa cõplectit᷑. fecit hȩc quȩ uident᷑
hȩc fecerit. qͥ ꝑ ꝓpħam locutꝰ ait. qs me¬
sus est manu aquã. et cęlũ palmo. et
uniuersã t̾rã clausa manu: Qͥs stati¬
it montes in libra. et rupes instater

Expanded text:
non minim si deus, qui omnia uirtute sua connon minim si deus, qui omnia uirtute sua continet et inconprehensibili maiestate uniuersa conplectitur, fecit haec quae uidentur, haec fecerit? qui per Prophetam locutus ait: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes in libra et rupes in stater
Abbreviated transcription (Latin):
bus infundis: Sed medicat᷑ int̾nis dolo.¬
ribus. Sumat᷑ ꝓmedicam̃to ñ ꝓ cibo: su¬
mat᷑ ab egrotantibꝰ. ñ ab epulantibus.
Medicam̃tum queris. et ieiuniũ fugis.
quasi manis aliud remediũ reperiri
possit: Ieiuni hominis sputũ si serpens
gustauerit: morit᷑. Uides quanta uis
ieiunii sit. ut sputo suo homo t᷑renũ
serpentẽ int̾ficiat: et merito spiritu¬
alem. Quantã dñs etiã minusculis in¬
fudit prudentiam: Tũrtur nido suo
ne pullos suos incurset lupus: scyllȩ
folia suꝑ iacit. Houit enĩ qđ huiꝰ modi
folia. lupi fugere consuerunt. Nouit
et tu ignoras. tu negligis. quomodo
aduersus lupos neqͥtiȩ spualis poste¬
ritatẽ uitȩ huiꝰ habeas tutiorem:
et consideremꝰ qua ratione dñs alus bestiis
angustiora colla formauerit. ut leonibꝰ
atq tẏgridibꝰ ursis quoq: aliis ꝓlixiora.
ut elephantis et camelis. Nonne euidens
causa est. qͥa illis qͣue carne uescunt᷑

Expanded text:
bus infundis internis? Sed medicatur interdum doloribus. Sumatur pro medicamento, non pro cibo: sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. Medicamentum quaeris, et jejunium fugis; quasi majus aliud remedium reperire possis. Jejuni hominis sputum si serpens gustaverit, moritur. Vides quanta vis jejunii sit; ut et sputo suo homo terrenum serpentem interficiat, et merito spiritalem. Quantam Dominus etiam minusculis infudit prudentiam! Turtur nido suo, ne pullos suos incurset lupus, squillae folia superjacit. Novit enim quod hujusmodi folia lupi fugere consuerint. Novit et tu ignoras, tu negligis quomodo adversum lupos nequitiae spiritalis posteritatem vitae hujus habeas tutiorem? et consideremus qua ratione Dominus aliis bestiis angustiora colla formaverit, ut leonibus atque tigridibus, ursis quoque; aliis prolixiora, ut elephantis et camelis. Nonne evidens causa est; quia illis feris quae carne vescunt
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nichil reliqͥt: popłis abundauit.
Helyseus gͦ ordeacłos panes ñ erubuit
apponere : nos erubescimꝰ simplices
intelligere creaturas. q̃ simplicibꝰ et
suis declarant᷑ uocabulis: Celũ legi¬
mus: cęlũ accipiamꝰ. Terrã legimus:
t̾rã intelligamꝰ frugiferã. Qͥd michi

Expanded text:
sibi nihil reliquit, populis abundauit. sibi nihil reliquit, populis abundauit. Helisaeus ergo ordeacios panes non erubuit adponere: nos erubescimus simplices intellegere circumfuso, quae simplicibus et suis declarantur uocabulis. caelum legimus, caelum accipiamus; ten\'am legimus, terram intellegamus frugiferam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis et uitȩ grãm sunt adepti. Neq
enĩ rursus formidinis.ẽ. ne plures uide¬
ar inuitasse quã possũ pascere. et uob̾
panes ne deficiant uerborũ ineorũ: qͥa
et helyseus et si merito in imitabilis.
nob̾ imitabilis fide: ñ considerauit
quantos panes haberet: sed qͦs haberet
aiuidere om̃ibꝰ uoluit. sufficere om̃ibꝰ
iudicauit. Itaq decẽ panes ordeacsos di-¬
uidere inplebẽ iussit ministro. Et dixꝰ
minister. Qͥd dabo hoc inconspectu
centũ uirorũ. Et respondit. Da: et
manducent. Qm̃ hȩc dicit dñs. Man¬
ducabt̃: et relinquent. Fides gͥ ur̃a fa¬¬
ciet abundare pauꝑis linguȩ conuiui-¬
um. Nec uereor ne ieiunia uos edac io¬
res faciant. qͦminꝰ repleti et esurientes
acuacui reuertamini: qͥa scriptũ est.
Confirmat iustos dñs: et indiebꝰ famis
saturabunt᷑. Multo pulchrius ẽ. hor¬
deacsos panes ñ erubescere. et appone¬
re qđ habeas: quã negare. Helyseus qͥ

Expanded text:
uitatis et uitae gratiam sunt adepti. neque uitatis et uitae gratiam sunt adepti. neque enim rursus formidini est, ne plures uidear inuitasse quam possum pascere et uobis panes deficiant uerborum meorum, quia et Helisaeus etsi merito inimitabilis nobis imitandus fide non considerauit quantos panis haberet, sed quos haberet diuidere omnibus uoluit et sufficere omnibus iudicauit. itaque decem panes ordeacios diuidere in plebem iussit ministro. et dixit minister: quid dabo hoc in conspectu centum uirorum? et respondit: da et manducent, quoniam haec dicit dominus: manducabunt et relinquent. fides igitur uestra faciet abundare pauperis linguae conuiuium. nec uereor, ne ieiunia uos edaciores faciant, quominus repleti et esurientes ac uacui reuertamini, quia scriptum est: confirmat iustos dominus, et in diebus famis saturabuntur. multo pulchrius est ordeacios panes non erubescere et adponere quod habeas quam negare. Helisaeus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
paratu plus rep̃hensionis incurrat
ex fastidio conuiuarũ: quã gr̃as refe¬
rat ex hoc hospitalitatis affectu. Nec
enĩ helyseũ amici quasi malũ con¬
uiuã aggrestia apponentẽ holera
refutarunt. Simile uanis relationi¬
bus exqͥsitũ illud et accuratũ opina¬
ri conuiuiũ ẽ. in qͦ fasyani aut turtu¬
ris species apponit᷑. et intus pullus
manducatur. aut pullus infertur:
et ostreis. ẽ. fartus aut spontilis.
aut poculũ bibit᷑. qđ diuerso colore atq
odore in alienos mutet᷑ sapores. Maritima
t̾renis: t̃rena maritimis farciunt᷑. Hoc est
rep̃hendere ꝓuidentiã creatoris: qͥ nob̾
aduictũ om̃ia condonauit. qđ ñ illa mi¬
scuerit. Sed hȩc dulcia primo uidentur:
et postea fiunt amara. Quo enĩ copiosior
fuerit luxuria: eo ꝑniciosior intẽꝑantia
est. Hely seus autẽ amara apposuit: sed
postea facta st̃ dulcia. Deniq qͥ ante in ci¬
bo illo mortẽ putabant: postea in eo sua¬

Expanded text:
paratu plus reprehensionis incurrat paratu plus reprehensionis incurrat ex fastidio conuiuarum quam gratias referat ex hospitalitatis adiectu; nec enim Helisaeum amici quasi malum conuiuam agrestia adponentem holera refutarunt. simile uanis relationibus exquisitum illud et adcuratum opipare conuiuium est, in quo fasiani aut turturis species adponitur et intus pullus manducatur aut pullus infertur et ostreis est fartus aut spondulis aut poculum bibitur, quod diuerso colore atque odore in alienos mutetur sapores. maritima terrenis, terrena maritimis pariter. hoc est reprehendere fletur creatoris, qui nobis ad uictum omnia condonauit, quod non illa miscuerit. sed haec dulcia primo uidentur et postea fiunt amara. quo enim copiosior fuerit luxuries, eo perniciosior intemperantia est. Helisaeus autem amara adposuit, sed postea facta sunt dulcia. denique qui ante in illo cibo mortem putabant postea in eo sua
Abbreviated transcription (Latin):
que̾ scriptura contexuit. Simul qͥa non
possumꝰ nos plenius cognoscere: nisi quȩ
sit prius om̃iũ natura animantiũ co¬
Sgnouerimꝰ. Producat inqͥt t̾ra animã
Siuuentẽ scđm genꝰ. quad rupedes. et ser¬
pentes. et bestias t̾rȩ. et pecora. scđm ge¬
nus: et om̃ia reptilia ad genꝰ. Et fecit ds̃
bestias t̾rȩ. et om̃ia pecora ad genꝰ: et om̃ia
repentia t̾rȩ ad genus. Et uidit ds̃ qͥa bo¬
S na: et dix̃. faciamꝰ hominẽ. Hoc loco non
ignoro quosdã bestiarũ et pecorũ. et repen¬
tiũ t̾rȩ species ad hoc retulisse: ut hȩc ad
immanitates criminũ. stulticiã peccato¬
rũ. neqͥtiã cogitationũ: referrent. Ego
autẽ simplices naturas uniꝰ cuiꝰq generis
accipio. Nec uereor ne ꝗͥs me pauꝑiscon¬
uiuȩ p̾sumptioni conferendũ putet.
qͥstudio humanitatis complur es roget:
nec his quicꝙͣ nisi uiles et usitatos appo.¬
nat cibos. ut tenui mensȩ pauꝑis ap¬

Expanded text:
quem congregari contexuit, simul quia non quem congregari contexuit, simul quia non possumus plenius nos cognoscere, nisi prius quae sit omnium natura animantium cognouerimus. producat inquit terra anjmam uiuentem secundum genus, quadrupedes et serpentes et bestias terrae et pecora secundum genus et omnia reptilia ad genus. et fecit deus bestias terrae et omnia pecora ad genus et omnia repentia terrae ad genus. et uidit deus quia bona et dixit deus: faciamus hominem. hoc loco non ignoro quosdam bestiarum et pecorum et repentium terrae species ad hoc rettulisse, ut haec ad inmanitates criminum, stultitiam peccatorum, nequitiam cogitationum referrent: ego autem simplices naturas uniuscuiusque generis accipio. nec uereor ne quis me pauperis conuiuae praesumptioni conferendum putet, qui studio humanitatis complures roget nec his quicquam nisi uiles et usitatos adponat cibos, ut tenui mensae pauperis ad
Abbreviated transcription (Latin):
orbis ambitu. prestantiora quęq oꝑa
demonstrans. ñ mediocre locat grãm:
quanto magis sine fastidio acciꝑe de¬
betis. qđ uelut quadã sermonis manu
ꝑ hanc cõmunionẽ uos circũduco in
patriã. et singularũ rerũ species et
genera de monstro: ex om̃ibꝰ colligere
cupiens quanta uob̾ creator uniuer¬
sorũ grãm uberiorẽ quã uniuersis
uos hodie cupio ur̃o iudicio coronare.
Nos enĩ nos athletarũ modo marcen¬
tia serta deposcimꝰ: sed uiride ur̃ȩ scĩ¬
tatis examen. qͦ decernatis ꝑ oñs qͥdem
creaturas ꝓuidentiã penetrare diuinã.
sed cũ ceteris uob̾ cõmune corporeȩ fra¬
gilitatis. e̾ẽ. consortiũ: p̾ceteris tam̃ uos
animi uirtute constare. qͦ sola nichil ha¬
bet cõmune cũ cȩteris. Nunc age: natu¬
ras bestiarũ dicamꝰ : et hominis generati.¬
onẽ. Audio enĩ iã dudũ aliqͦs insusurrare
dicentes. Quandui aliena discimꝰ: et nr̃a

Expanded text:
urbis ambitu praestantiora quaeque opera urbis ambitu praestantiora quaeque opera demonstrans, non mediocrem locat gratiam, quanto magis sine fastidio accipere debetis quod uelut quadam sermonis manu per hanc communionem uos circumduco in patria et singularum rerum species et genera demonstro ex omnibus colligere cupiens, quanto uobis creator uniuersorum gratiam uberiorem quam uniuersis uos hodie cupio uestro iudicio coronare. non enim nos athletarum modo marcentia serta deposcimus, sed uiride uestrae sanctitatis examen, quo decernatis per omnes quidem creaturas prouidentiam penetrare diuinam, sed cum ceteris uobis commune corporeae fragilitatis esse consortium, prae ceteris tamen uos animi uirtute constare, quae sola nihil habet commune cum ceteris. Nunc age naturas bestiarum dicamus et hominis generationem. audio enim iamdudum aliquos insusurrare dicentes: quamdiu aliena discimus et nostr
Abbreviated transcription (Latin):
iste est dies. qͦ mundanȩ crea-¬
turȩ origo concluditur: et ideo
quinq iam dies ñ mediocri labore
ꝓcesserit: tam̃ hodierno die maiore
curarũ accrescit fenore: qͥa in hoc
aut cantibꝰ et athletarũ contentioni¬
bus crebris licet et maximis ludi¬
cris: tam̾ suꝑiores dies sine ullo coro.¬
nȩ transigunt᷑ dispendio: postremꝰ
autẽ dies habet sortẽ coronȩ. In qͦ
et discernendi ꝑiculũ. ẽ. et cedendi
opꝓbriũ : et uincendi p̾miũ: quan¬
tomagis in hoc tanto agone sapientiȩ.
tanto ñ paucorũ sed uniuersorũ iudicio.
cũ hodie nob uelut quȩdã certaminis
corona ꝓcedit maior sollicitudo angit.
ne et suꝑiorũ effundã labore dierũ:
di: cũ illis ludus offensionis: in isto la¬
psus mortis sit. Illic si ẜeties spectantũ
gredimini mecũ in hoc magnũ et ad¬
mirabile totius uisibilis theatrũ cre¬
aturȩ. Et enĩ si is qͥ explorat nouorũ
aduentꝰ hospitũ toto eos circu̾ducit

Expanded text:
iste est dies, quo mundanae creaturae origo concluditur, et ideo quinque iam dies non mediocri labore nobis processerit, tamen hodierno die maiore curarum adcrescit faenore, quia in hoc aut cantibus et athletarum contentionibus crebris licet et maximis ludicris tamen superiores dies sine ullo coronae transiguntur dispendio, postremus autem dies habet sortem coronae, in quo et decernendi periculum est et cedendi obprobrium et uincendi praemium, quanto magis in hoc tanto agone sapientiae, tanto non paucorum sed uniuersorum inmoremur, cum hodie nobis uelut quaedam certaminis corona procedat, maior sollicitudo angit, ne et superiorum effundamus laborem dierum di, cum in illis ludus offensionis, in isto lapsus mortis sit. illic si pecces, spectantumces et ingredimini mecum in hoc magnum et admirabile totius uisibilis theatrum creaturae. etenim si is qui explorat inrideat aduentus hospitum, dum toto eos circumducit
Abbreviated transcription (Latin):
adducet ds̃ muxiciũ. ꝓomĩ errato siue bo¬
nũ siue malũ. Anint hebrei cũ int̃ cȩt̾a
scͥpta salomonis q̃ antiquata ft̃. nec in me¬
moria durauer̃. ⁊ hic lib̾ oblitterandꝰ uidet᷑.
meriusse auctoritatẽ. ut in diuinoꝵ uo¬
luminũ numero. poneret᷑. Qđ totã dis¬
putationẽ suã ⁊ omem catalogũ sub hac
recapitulatione breuissima coartauerit.¬
⁊ dixerit omẽm sermonũ suoꝵ auditu
eẽ ꝓtiptissimũ iec aliqͥd in se hab̾e dif¬
ficile. ut scilicet dm̃ timeamꝰ ⁊ eiꝰ p̃cepͥta
faciamꝰ. Ad hoc enĩ eẽ. hominẽ. ut citatorẽ¬

Expanded text:
adducet Deus in judicium pro omni errato, sive bonum, sive malum sit. Aiunt Hebraei, cum inter caetera scripta Salomonis quae antiquata sunt nec in memoria duraverunt, et hic liber oblitterandus videretmeruisse auctoritatem ut in divinorum voluminum numero poneretur, quod totam disputationem suam, et omnem catalogum sub hac recapitulatione brevissima coarctaverit, et dixerit, omnem sermonum suorum auditum esse promptissimum, nec aliquid in se habere difficile, ut scilicet Deum timeamus, et ejus praecepta faciamus. Ad hoc enim esse hominem creat