comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłia catholica baptirari. eo
ipso certius ẽ. qͦd etiã alibi bapri¬
xatꝰ. huc tͣnsire decreuit. Non aũ
recte apud donatistas hominẽ bap¬
tixari saltẽ incertũ habeat. eũ
hoc illi dicant. quors sententiã do¬
natistis anteponend̾a ẽẽ certũ ha¬
bet: & incertis certa p̃ferendo hic
baptiret᷑: uͥ ꝓpt̾ea certus ẽ recte fi¬
eri. qͥa & cũ alibi facere cogitabat.
huc tͣnseundũ ẽẽ decreuit. Iam uͦ
siquis ñ intelligit quomͦ fieri pos¬
sit. ut qͦd ibi ẽẽ confitem᷑. ñ ibi re
cte dari dicamus: illud attendat.
qͥa nec recte ibi ẽẽ dicimus. qͦd &
illi dicunt: in his qui ab eoꝵ com¬
munione discedunt. Intueant᷑ eti¬
am similitudinẽ notȩ̃ militaris:
qͥa extra miliciã a desertorib &
haberi & accipi potest. S tñ ex¬
tra militiã nec habenda. nec acci-¬
pienda ẽ: & reducto uł ꝑducto
ad miliciã. nec mutanda nec ite¬
randa est. Uerũptñ alia causa ẽ

Expanded text:
in ecclesia catholica baptizari eo in ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitecte dari dicamus; illud attendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intueatur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est, et reducto vel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. Verumtamen alia causa est
Abbreviated transcription (Latin):
Ita gͦ qͦd nos soli dicimus recte a¬
pud nos accipi. magis crediturus
ẽ: quã ñ recte apud nos accipi qͥa
hoc illi soli dicunt. Eadẽ regula
qͦd nos soli dicimus. ñ recte apud
illos accipi. magis crediturus ẽ:
quã id qͦd illi soli dicunt. id est
recte apud illos accipi. Frustra
itaq sibi idet᷑ securus ibi acci¬
ꝑe. qͦd ẽe quidẽ ibi utriq dicimꝰ:
s ibi esse accipiendũ ñ utriq di¬
cimus. E ligit autẽ ipse in eo qͦd
ñ utriq dicimus: nobis potius
inherere. Hic gͦ securus accipi¬
ẽ. illic autẽ ñ accipiat: qͦd ẽẽ ibi
quide dicunt. s ibi accipiendũ
eẽ ñ dicunt: quoꝵs sententiã de¬
creuit eligere. Q uãquã etiã si
dubiũ haberet ñ illic recte arci¬
pi qͦd in catholica recte accipi cer¬
tũ haberet. grauit̾ pecearet in
reb ad salutẽ animȩ ꝑtinenti¬
b: uł eo solo qͦd certis incerta p̃¬
poneret. Recte quippe hominẽ

Expanded text:
ita ergo quod nos soli dicimus recte aita ergo quod nos soli dicimus recte aput nos accipi magis crediturus est quam non recte aput nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. eadem regula quod nos soli dicimus non recte aput illos accipi magis crediturus est quam id quod illi soli dicunt, id est recte aput illos accipi. frustra itaque sibi uidetur securus ibi accipere quod esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse accipiendum non utrique dicimus. elegit autem ipse in eo quod non utrique dicimus nobis potius inhaerere. hic ergo securus accipiest, illic autem non accipiat quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt quorum sententiam decreuit eligere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet, grauiter peccaret in rebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pomi his quȩ illi solidicunt. Ẽs¬
se autẽ in catholica baptismũ nos
dicimus. illi ñ dicunt: recte accipi
in catholica baptismũ. nos dieimꝰ.
illi ñ dicunt. ñ recte accipi in par¬
te donati baptismũ nos dicimus.
illi ñ dicunt. Sicut gͦ id potius
credit. qͦd nos soli dicimus ẽẽ cre¬
dendũ: ita hoc potius faciat
qͦd nos soli dicimus ẽẽ faciendũ:
qd autẽ utriq dicimus ẽẽ credẽ¬
dũ. hoc si ita putat. robustius
credat: quã id qͦd a solis dicit᷑
nobis. Robustius enĩ creditu¬
rus ẽ ẽẽ baptismũ xp̃i in par¬
te donati. qd ab utrisq nr̃m di¬
cit᷑: quã ẽẽ baptismũ in catholi¬
ca. qͦd a catholicis tantũmͦ dici¬
tͣ. S rursus magis crediturus
ẽ eẽ baptismũ xp̃i etiã apud noᷤ.
qͦd nos soli dicimus: quã non ẽẽ
apud nos. qͦd illi soli dicunt. Ia
enĩ decreuit. & certus ẽ. in quib
dissentimꝰ. nos illis ẽe p̃ponendos.

Expanded text:
praeponit eis quae illi soli dicunt. espraeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum, ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. quod autem utrique dicimus esse credendum, hoc, si ita putat, robustius credat quam id quod a solis dicitur nobis. robustius enim crediturus est esse baptismum Christi in parte Donati quod ab utrisque nostrum dicitur, quam esse baptismum in catholica quod a catholicis tantummodo dicitur. sed rursus magis crediturus est esse baptismum Christi etiam aput nos quod nos soli dicimus, quam non esse aput nos quod illi soli dicunt. iam enim decreuit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos.
Abbreviated transcription (Latin):
apud donatistas: baptismũ: ñ ãu
illic recte accipi. Hoꝵ duoꝵ illi
unũ magnopere affirmant. id est
ẽẽ ibi baptismĩ: ñ aũ illic recte
accipi nolunt fateri. Harũ qua¬
tuor sententiarũ tres nr̃e tm̃ st̃
catholica baptismũ. & recte illic
accipi. & apud donatistas ñ reste
accipiͥnos tm̃ dicimꝰ. Esse uͦ bap¬
tismũ. & apud donatistas: &s illi
asserunt &e nos concedimꝰ. Qͥs qͥs
gͦ uult baptirari. & certus ẽ iam
nrãm sibi eccłiam ad xp̃ianã sa¬
lutẽ. ẽẽ diligenda. & in ea sola ꝓ¬
dẽẽ baptismũ xp̃i etiã si alibi ac¬
ceptũ fuerit: s ido in parte do¬
nati uult baptizari. quia ẽẽ ibi
baptismũ ñ illi soli. neq nos soli
s u̾triq dicimus: attendat alia
tria.Si enĩ nos eligit sequi in hi
que illi ñ dicunt: ea uͦ quȩ utriq
dicimus p̃ponit his que nos so¬
li dieimus: satis ẽ nobis qͦd ea
quȩ illi ñ dicunt. & nos soli dieimꝰ.

Expanded text:
aput Donatistas baptismum, non autem aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantucatholica baptismum et recte illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et nos soli dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
corde discesserat.: ñ solũ ñ imꝓba¬
miꝰ qͦd fecit. s etiã securissime ue¬
rissimeq laudamus. qͥa p̃sentem
d̾m credidit cordi suo. uͥ unitatẽ
seruabat: os sine sc̃ĩ baptismi sacra¬
mento. qͦd ubicũq inuenit. ñ ho¬
minũ s dĩ ẽẽ cognouit: noluit
ex hac uita emigrare. Siquis aũ
cũ possit in ipsa catholica acciꝑe.
ꝑ aliquã mentis ꝑu̾sitatẽ elegit᷑
in scismate baptizari.etiã si postea
uenire ad catholicã cogitat. quia
certꝰ est ibi ꝓdesse sacramentũ.
qͦd alibi accipi qͥdem potest. ꝓdes¬
se autẽ ñ potest. ꝓculdubio ꝑũ¬
sus & iiquus ẽ: ce tanto ꝑmtio¬
sius. qͣnto seientius. Ita enĩ ñ du¬
bitat recte illic accipi: sic̃ ñ dubi¬
tat illic ꝓdesse. etiã qd alibi accepe¬
rit. Duo st̃ enĩ quȩ dicimꝰ. & ẽe in
catholica baptismũ: & illie tantũ
recte accipi. Utrũq hoꝵ donati¬
stȩ negant. Itẽ alia duo dicimꝰ ẽe

Expanded text:
corde discesserat, non solum non inprobacorde discesserat, non solum non inprobamus quod fecit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizari, etiamsi postea uenire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio peruersus et iniquus est et tanto perniciosius quanto scientius. ita enim non dubitat recte illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ a nobis exiert̃. Proinde illa in
quib nobiscũ st̃ eos agere ñ ueta¬
mus: in quib autẽ nobiscũ ñ st̃.
ut ueniendo accipiant. uł rede¬
undo recipiant adhortam᷑.&e. qͥ¬
b modis possumꝰ. uti diligant e¬
mendati atq correcti cũ caritate
satagimus. Non eis itaq dicimꝰ
nolite dare: s nolite in scismate
dare: nec eis quos uident᷑ bapti¬
rare dicimus. nolite acripere:. s no¬
lite in scismate accipere. Na siquẽ
forte coegerit eatrema necessitas.
ubi catholicũ ꝑ quẽ accipiat ñ
inuenerit. & in animo pacẽ ca¬
tholicã custodiat. ꝑ aliquẽ extͣ
unitatẽ catholicã positũ accepe¬
rit. qͦd erat in ipsa catholica uni¬
tate accepturus: si statim etiã de
hac uita emigrauerit. ñ eũ nͥ catho¬
licũ deputamus. Si au fuerit a
corporali morte liberatꝰ. cũ se catho¬
licȩ congregationi etiam p̃sentia
corporali reddiderit. unde nũquã

Expanded text:
uero a nobis exierunt. proinde illa in uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis accipere ceteri cũ ad nr̃m
consortiũ non accessissent: qͦd il¬
li ñ amiserant. cũ a nr̃o consortio
recessissent. Quib reb ostendi
t᷑. & ipsos impie facere. qͥ rebap¬
tirare conantur orbis unitatẽ:&e
nos recte facere. qui de his sacra¬
menta imꝓbare. nec in ipso scis¬
mate audemꝰ. In quo enĩ nobiscũ
sentiunt. in eo etiã nobiscũ st̃.
in eo aũ a nobis recesserunt. in
quo a nobis dissentiunt. Non enĩ
accessus iste atq discessus: corpo¬
ralib motib & ñ sp̃italib metien¬
dus ẽ. Sic̃ enĩ coniunctio eorpoꝵ¬
fit ꝑ continuationẽ locoꝵ. sic am¬
mors quida cont̾actus ẽ. consensio
uoluntatũ. Si gͦ qui recessit ab u¬
nitate aliqͥd aliud agere uoluerit.¬
quã qͦd in unitate ꝑͣcepit: in eo
recedit atq disiungit᷑. Qͦd aũ ita
uult agere sic̃ in unitate agitur.
ubi hoc accepit & didicit: in eo ma¬
busda reb nobiscũ st̃: in quib d̃a

Expanded text:
ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. quibus rebus ostenditur et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui dei sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corpoper continuationem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliqquam quod in unitate percepit, in eo recedit atque disjungitur: quod autem ita vult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo maibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Nulli enĩ sacram̃to: iniuria faci¬
enda ẽ. Si discedit a malis: utrũq
discedit. Si ꝑmanet in malis: utrũ¬
q ꝑmanet. Sic̃ gͦ acceptat᷑ baptis¬
mũs. quẽ ñ potuit amittere qui
ab unitate discesserat: sic acceptan¬
dus ẽ baptismus. quẽ dedit ille qͥ
sacram̃tum dandi cũ discederet ñ
amiserat. Nła sieut redeuntes qui
prius qͣm recederent baptrrati st̃.
ñ rebaptizant᷑: ita redeuntes qui
prius quã recederent ordinatist.
ñ utiq rursus ordinant᷑: s aut
administrant qͦd administrabant.
si hoc eccłiȩ utilitas postulat: aut
si ñ administrant. sacramentum
tñ ordinationis suȩ gerunt: &e iđo
eis manus int̾ laicos ñ imponi¬
t᷑. sła neq sacramentũ baptismi.
neq sacramentũ dandi baptiꝰmi.
qñ ab eis cũ madeimiano discessit:
felicianꝰ amisit. Nunc enĩ eũ secũ
habent:. cũ eis ipsis quos cũ foriᷤ
eẽt. in maxcimiani scismate bap¬
tizauit. Qua ꝓpter potuerunt

Expanded text:
nulli enim sacramento iniuria facinulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, sic acceptandus est baptismus, quem dedit ille qui sacramentum dandi cum discederet non amiserat. nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur, ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur, sed aut administrant quod administrabant, si hoc ecclesiae utilitas postulat, aut si non administrant, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non inponitur. nam neque sacramentum baptismi neque sacramentum dandi baptismi quando ab eis cum Maximiano discessit Felicianus amisit; nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset in Maximiani schismate baptizauit. quapropter potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quã discederent acceperunt. Nam
& ipsis si redeant: ñ eis iterũ dat᷑.
Unde ostendit᷑ illud qͦd acceperant
in unitate positi. ñ potuisse amit¬
tere separati.Qͦ d si haberi foris
potest: etiã dari cur ñ potest.
Si dicis ñ recte foris dat᷑: respon¬
demus. Sicut ñ recte foris habe¬
t᷑. ettñ habetur: sic ñ recte foris a¬
t᷑. s tñ datur. Sicut autẽ ꝑ unita¬
tis reconciliationẽ incipit utilit̾
haberi. qͦd extͣ unitatẽ inutiliter
habebatur: sic ꝑ eandẽ reconcilia¬
tionẽ incipit utile eẽ qͦd extͣ eam
imitilit̾ datũ ẽ. Non tn dici fas
ẽ. ñ datũ ẽẽ qͦd datũ ẽ aut ut non
tet᷑. Sacramentũ enĩ baptismm ẽ.
qͦd habet qͥ baptirat᷑. o sacram̃¬
tũ dandi baptisim ẽ qͦd habet qui
ordinat᷑. Sicut autẽ baptiratus si
ab unitate recesserit. sacram̃tum
baptismi ñ amittit: sic etiã ordina¬
tus. si ab unitate recesserit. sacra¬
mentũ dandi baptismi ñ amittit.

Expanded text:
quam discederent acceperunt. nam quam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\', respondemus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non tetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝓmitteremꝰ flebitũ tn a no¬
bis. flagitantib fr̃ib memini-¬
mus os agnoscimꝰ. O.ua ꝓpt̃ in hoc
oꝑe. adiuuante dño suscepimus
non solu ea refellere quȩ de hac re
nobis donatiste obiectare consue¬
runt: s etiã de beatissum marty¬
ris ciprian auctoritate. unde suã
dat fulcire conant᷑. que dñs do¬
nauerit dicere. ut intelligant
om̃s qui ñ studio partiũ cecati iu¬
dicant. ñ solũ eos ñ adiuuari an¬
ctoritate cypriani: s ꝑ ipsã maxi¬
me conuinciatq subuerti. Ia qͥd̾e
in suprainemoratis libris dictũ
ẽ. ita posse extͣ catholicã cõmum¬
onẽ dari baptismũ: quẽ amodum
& extͣ eã potest & haberi. Nulluᷤ
autẽ illors negat habere baptis¬
mũ. etiã apostatas: quib utiq re¬
deuntib. ce ꝑ pęnitentiã conũsis. d̾u
ñ redditur: amitti ñ potuisse iudi¬
cat᷑. Sic & illi qui ꝑ sacrilegiũ scis¬
matis ab eccłiȩ cõmunione discedt̃:
habent utiq baptismũ: quẽ prius¬

Expanded text:
ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam dat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique redeuntibus et per paenitentiam conuersis dum non redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem prius
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: ᷤᷤ S ñ erat filius ꝑditio¬
nis: de qualib dictũ ẽ. deiecisti eos
dũ extollerent᷑: s erat filius pacis
eccłiȩ. qͥ tanta cordis illuminatio¬
ne p̃ditus. ꝓpt̾ea ñ uidit aliqͥd. ut
ꝑ eum aliud suꝑeminentius uide¬
ret᷑. Et adhuc inqͥt apl̃s: suꝑemi¬
nentiorẽ uiã uobis demonstro. Si
linguis hominũ loquar &e angło¬
rũ: caritatẽ autẽ ñ habeã. factus¬

Expanded text:
rentur! sed non erat filius perditiorentur! sed non erat filius perditionis, de qualibus dictum est: deiecisti eos dum extollerentur, sed erat filius pacis ecclesiae, qui tanta cordis inluminatione praeditus propterea non uidit aliquid, ut per eum aliud supereminentius uideretur. et adhuc, inquit apostolus, supereminentiorem uiam uobis demonstro. si linguis hominum loquar et angelorum, caritate
Abbreviated transcription (Latin):
cł̾iȩ. tanti pectoris. tanti oris. tan¬
tȩ uirtutis ep̃s. aliud de baptis¬
mo arbitraret᷑. quã erat diligen-¬
tius inqͥsita u̾itas firmatura. mul¬
tiq eius collegȩ. quãiis ñdũ liqui¬
do manifestatũ. id tn tenerent. qͦd
& p̃terite eccliȩ consuetudo. & p̾t¬
ea totus catholicus orbis amplex¬
us ẽ: ñ se illis tñ a ceteris diuersa
sentientib separata cõmunione
disiunxit: os hoc etiã cet̾is ꝑsuade¬
re ñ destitit:. ut sufferrent inui¬
cẽ in dilectione. studentes seruare
unitatẽ sp̃s in uincło pacis. Ita
enĩ corporis manente cõpage. siqͥd
in quib d̾a mẽbris infirmabatur:
ex eoꝵs sanitate conualesceret: po¬
tius quã p̃cisione mortificatũ. dili¬
gentiã nullius eurationis admit¬
teret. Et si se ille separasset: quã
multi sequerent᷑. qͣntũ sibi nomen
int̾ homines faceret: quã latius
cyprianstȩ quã donatistȩ uoca¬

Expanded text:
clesiae, tanti pectoris, tanti oris, tanclesiae, tanti pectoris, tanti oris, tantae uirtutis episcopus aliud de baptismo arbitraretur quam erat diligentius inquisita ueritas firmatura, multique eius collegae quamuis nondum liquido manifestatum id tamen tenerent, quod et praeterita ecclesiae consuetudo et postea totus catholicus orbis amplexus est, non se ille tamen a ceteris diuersa sentientibus separata communione disiunxit et hoc etiam ceteris persuadere non destitit, ut sufferrent inuicem in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ita enim corporis manente conpage, si quid in quibusdam membris infirmabatur, ex eorum sanitate conualesceret potius quam praecisione mortificatum diligentiam nullius curationis admitteret. et si se ille separasset, quam multi sequerentur! quantum sibi nomen inter homines faceret! quam latius Cyprianistae quam Donatistae uoca
Abbreviated transcription (Latin):
caritas cooꝑit multitudinẽ pec¬
catoꝵ. Quã enimabsente. cetera in¬
anit̾ habent᷑: eade p̃sente queda
uenialit̾ ñ habentur. Extant be
ati martyris cypriam in enis lit¬
teris magna docum̃ta. ut ad illũ
iam ueniã. de cuiꝰ sibi aurtorita¬
te isti carnalit̾ blandiunt᷑. cũ eiuiᷤͤ
caritate sp̃italiter ꝑimant᷑. Nam
illis tẽporib. antequã plenarũ
concilii sententia. qͥd in hac re se¬
qndum eẽt totius eccłiȩ consen¬
sio confirmaret: unsũ ẽ ei cũ fer¬
me octoginta coep̃is suis africa
baptizatus fuisset. oportere ad ec¬
cłiam uenientẽ denuo baptixari
qͦd ñ recte fieri tanto uiro nimi¬
rũ ꝓpt̾ea dñs ñ apperuit: ut eius
piã os humilitas &e caritas. in cu¬
stodienda salubrit᷑ eccłiȩ pace
patesceret: &e ñ sołu illius tẽporiͤ
xp̃ianis. s etiã posteris ad medi¬
cinałe ut ita dicã noticiã signa¬
ret᷑. Cũ enĩ tanti meriti. tantȩ ee¬

Expanded text:
caritas cooperit multitudinem peccaritas cooperit multitudinem peccatorum. qua enim absente cetera inaniter habentur, eadem praesente quaedam uenialiter non habentur. Exati martyris Cypriani in ejus litteris magna documenta, ut ad illum jam veniam, de cujus sibi auctoritate isti carnaliter blandiuntur, cum ejus charitate spiritaliter perimantur. Nam illis temporibus antequam plenarii Concilii sententia, quid in hac re sequendum esset, totius Ecclesiae consensio confirmasset, visum est ei, cum ferme octoginta coepiscopis suis Africanunionem baptizatus fuisset, oportere ad Ecclesiam venientem denuo baptizari, quod non recte fieri tanto viro nimirum propterea Dominus non aperuit, ut ejus pia et humilitas, et charitas, in custodienda salubriter ecclesiae pace patesceret et non solum illius temporis christianis, sed etiam posteris ad medicinalem ut ita dicam notitiam signaretur. cum enim tanti meriti, tantae ec
Abbreviated transcription (Latin):
uersat᷑. Sp̃uales aũ siue ad hoc
ipsũ pio studio ꝓficientes. ñ eunt
foras: qͥa ce cũ aliqua uł ꝑũsitate
uł necessitate hominũ uident᷑ ex¬
pelli:ibi magis ꝓbant quã intus
ꝑmaneant. cũ adũsus eccliam nul¬
latenus eriguntur: s in solida umi¬
tatis petra fortissimo caritatis robo¬
re radicant᷑. Ad hoc enĩ ꝑtinet. qͦd
in illo abrahȩ sacrificio dicit᷑. aueᷤ
autẽ ñ dinisit. De baptismi gͦ que¬
stione:. iã qͣntũ arbitror satis dis¬
serui. Et qͥa hoc manifestissimũ
scisma ẽ qͦd donatistarũ nomine
nuncupatur. restat ut hoc de bap¬
tismo pie eredamꝰ q̃d uniũsa eccł̃ia
a sacrilegio scismatis remota cu¬
stodit. In qua tñ.si aliud alii & ali¬
ud alii adhue de ista questione
salua pace sentirent. donecuniũ¬
sali concilio unũ aliqͥd eliquatũ
sincerũq placuisset: humanȩ in¬
firmitatis errorẽ cooꝑiret cari¬
tas unitatis: sicut scriptũ ẽ. Qͥa

Expanded text:
uersatur. spiritales autem siue ad hoc uersatur. spiritales autem siue ad hoc ipsum pio studio proficientes non eunt foras, quia et cum aliqua uel peruersitate uel necessitate hominum uidentur expelli, ibi magis probant quam intus permaneant, cum aduersus ecclesiam nullatenus eriguntur, sed in solida unitatis petra fortissimo caritatis robore radicantur. ad hoc enim pertinet quod in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit. De baptismi ergo quaestione iam quantum arbitror satis disserui. et quia hoc manifestissimum schisma est quod Donatistarum nomine nuncupatur, restat ut hoc de baptismo pie credamus quod uniuersa ecclesia a sacrilegio schismatis remota custodit. in qua tamen si aliud alii et aliud alii adhuc de ista quaestione salua pace sentirent, donec uniuersali concilio unum aliquid eliquatum sincerumque placuisset, humanae infirmitatis errorem cooperiret caritas unitatis, sicut scriptum est: quia
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ boni sp̃itales q̃n euangłiran¬
tib uł baptizantib carnalib ge-¬
nerant᷑: lia qͥdem uł rachel iure
comugali eos. s ꝑ ancillarũ ute¬
rũ parit. Cũ uͦ ꝑ sp̃uales in euan¬
głio generant᷑ boni fideles. qui uł
euadunt in sp̃italis etatis affectũ.
uł eo tendere ñ desistunt: uł ido ñ
faciunt qͥa ñ possunt: sic̃ ex ut̃o
sarȩ ysaac. uł rebeccȩ iacob. in
nouã uitã & nouũ testam̃tum
nascunt᷑. Itaq siue intus u̾sari ui¬
deant᷑ siue aꝑte foris sint: qͦd ca-¬
ro ẽ. caro ẽ. Siue in area sua ste¬
rilitate ꝑseueret. siue occasione tẽ¬
ptationis tanquã uento extͣ tol¬
latur. qͦd palea est. palea ẽ: os sem¬
ꝑ ab illius eccłie que sine macula
& ruga ẽ unitate diuisus ẽ: etiã
qͥ congregationi scõꝵ in carnali
obduratione miscetur. De nullo
tñ desꝑandũ ẽ. siue qͥ intꝰ talis ap¬
paret: siue qͥ foras manifestius ad¬

Expanded text:
item boni spiritales quando euangelizanitem boni spiritales quando euangelizantibus uel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem uel Rachel iure coniugali eos sed per ancillarem uterum parit; cum uero per spiritales in euangelio generantur boni fideles, qui uel euadunt in spiritalis aetatis adfectum uel eo tendere non desistunt uel ideo non faciunt quia non possunt, sicut ex utero Sarrae Isaac uel Rebeccae Iacob in nouam uitam et nouum testamentum nascuntur. Itaque siue intus uersari uideantur siue aperte foris sint, quod caro est caro est; siue in area in sua sterilitate perseueret siue occasione temptationis tamquam uento extra tollatur, quod palea est palea est, et semper ab illius ecclesiae quae sine macula et ruga est unitate diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. de nullo tamen desperandum est siue qui intus talis apparet siue qui foras manifestius ad
Abbreviated transcription (Latin):
peperit abel ce enoc. & noe os abra¬
ham. ipsa peperit moysen ce ꝓph̃as.
tẽpore posteriores ante dñi ad-
om̃s bonos xp̃ianos. Om̃s enĩ di-¬
ũsis quide temporib nati apparu¬
erunt: s societate uniꝰ popłi con¬
tinent᷑. & eiusdẽ ciuitatis ciues.
labores huius ꝑegrinationis ex-¬
& usq in finẽ cẽteri exꝑientur. Itẽ
quȩ peperit cain. & cham. & isma-¬
hełe & esau. eadẽ ipsa peperit
& dathan ce alios in eode popło
similes: & quȩ istos. eade ipsa &
iud̾a pseudo apłm. & sỹmonem
magũ. & ceteros usq ad hec tẽ¬
pora pseudo xxp̃ianos. in affectio¬
ne animali ꝑtinacit᷑ obduratos.
siue in unitate ꝑmixti sint: siue
aꝑta p̾cisione dissentiant. S cũ
tales ab sp̃italib euangłizant᷑. o
sacram̃tis imbuunt᷑: tanꝙͣ ꝑ se
ipsã rebecca eos parit. sic̃ esaii.
Cũ autẽ ꝑ illos qͥ ñ caste annun¬
tiant euangłm. tales in di popło
generant᷑. sara qͥdem s ꝑ agar.

Expanded text:
peperit Abel, et Enoch, et Noe, et Abraham, ipsa peperit Moysen et Prophetas tempore posteriores ante adventum omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis expt usque in finem ceteri experientur. item quae peperit Cain et Cham et Ismahelem et Esau, eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes, et quae istos, eadem ipsa et Iudam pseudoapostolum et Simonem magum et ceteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, siue in unitate permixti sint siue aperta praecisione dissentiant. sed cum tales ab spiritalibus euangelizantur et sacramentis inbuuntur, tamquam per se ipsam Rebecca eos parit sicut Esau; cum autem per illos qui non caste adnuntiant euangelium tales in dei populo generantur, Sarra quidem sed per Agar.
Abbreviated transcription (Latin):
ec nos dicimus ualere ad
salutẽ. quãdiu heretiei stͣ.
sic̃ os illis homicidis quãdui
fr̃s odert̃. Na &e ipsi in tene¬
bris st̃. Et siquis eos sequit᷑.
simul in foueam cadunt. Nec
ido tam̃ baptismũ uł non ha-¬
bent:ul non tradunt. La xxi
atalis ab oea dixcit. Tam ego
p̃sens quã põpenis sabra¬
tensis. quã etiã dioga leptimag¬
nensis. qui in mandauert̃. cor¬
pore quidem absentes sp̃u p̃¬
sentes. censemꝰ qͦd & college nr̃i:
qͦd heretici cõmuicationẽ ha¬
bere nobiscũ ñ posst᷑. nͥ eccłia¬
stico baptismo baptizati fuerĩt.
õmumeationẽ credo eã. Resp̃¬
dicit: quȩ ꝑtinet ad colũbȩ
societatẽ. Nam participatiõe sa¬
cram̃tors ꝓculdubio cõmuni¬
cabant eis: neminẽ iudicanteᷤ.
nec a iure cõmunionis aliquẽ
si diuersũ sentiret amouentes.
S quolibet modo dixcerit. non
magnoꝑe uerba hec refellenda
st̃. Certe enĩ ñ cõmunicet he¬
reticus: nͥ eccliastico baptismo
baptizatus. Constat autẽ eccłia¬

Expanded text:
Nec nos dicimus valere ad salutem quamdiu haeretici sunt, sicut et illis homicidis quamdiu fratres oderunt: nam et ipsi in tenebris sunt, et si quis eos sequitur, simul in foveam cadunt; nec ideo tamen Baptismum vel non habent, vel non tradunt. CAPUT XLVII.--92. Natalis ab Oea dixit: Tam ego praesens, quam Pompeius Sabratensis, quam etiam Dioga Leptimagnensis, qui mihi mandaverunt, corpore quidem absentes, spiritu praesentes, censemus quod et collegae nostri; quod haeretici communicationem habere nobiscum non possunt, nisi ecclesiastieo baptismo baptismo fuerint. Communicationem credo eam dicit quae pertinet ad columbae societatem. nam in participatione sacramentorum procul dubio communicabant eis neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si diuersum sentiret amouentes. sed quolibet modo dixerit, non magnopere uerba haec refellenda sunt. certe enim non communicet haereticus nisi ecclesiastico baptismo baptizatus. constat autem ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
cipit adesse qͦd deerat. s ꝓdesse
qͦd in erat: sic oe hereticis᷑. Vnde
cyprianꝰ & qͥ cũ eo senserunt.
catholicȩ eccłiȩ quã noluer̃t p̃¬
cidere: ñ potuert̃ p̃scribere. Qd
uͦ alit̾ sapuert̃ ñ expauescimꝰ :
qͥa cũ eis ueneram & petrũ. Qd
autẽ ab unitate ñ recessert̃ gau¬
demus: qͥa cũ eis edificamur in

Expanded text:
cipit adesse, quod erat de, sed prodesse, cipit adesse, quod erat de, sed prodesse, quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus et qui cum eo senserunt catholicae ecclesiae, quam noluerunt praecidere non potuerunt praescribere. quod uero aliter sapuerunt, non expauescimus, quia cum eis ueneramur et Petrum; quod autem ab unitate non recesserunt, gaudemus, quia cum eis aedificamur in
Abbreviated transcription (Latin):
sapiebant. donec ds̃ id quoq re¬
uelaret. tolerarent potius diũ¬
sa sentientes: quã se ab eis nefa¬
rio scismate separarent. Ubi do¬
natistarũ prorsus ora claudun¬
t᷑: etiã si de maxcimianistis nicħ
dicamꝰ. Si enĩ mali bonos in uni¬
tate contammant:null̾a iã ec¬
cłiam cui sociaret᷑ uł ipse cy pͥ¬
ams inuenit. Si autẽ mali bo¬
nos in unitate ñ maculant:
nulla causã separationis sacri¬
legus donatista ꝓponit. Bap¬
tismũ autẽ si habent & tradunt
alii tã multi.qͥ oꝑant᷑ oꝑa car-¬
nis. qualia qͥ agunt regnũ dei
ñ possidebunt᷑: habent ac tradt᷑
& heretici:qͥ int̾ illa oꝑa nume¬
rati st̃. Qͦd qͥa recedendo ñ ami¬
sert̃: &e tradere manendo potu¬
ert̃. S tã infructuose atq mu¬
tiliter tales talib. quã &e illi ce¬
teri pares eoꝵrs: in eo qͦd regnũ
dei ñ possidebunt. Et quẽ admo¬
dũ illis correctis baptisma ñ in¬

Expanded text:
sapiebant, donec deus id quoque resapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent. ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiam si de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam, cui sociaretur, uel ipse Cyprianus inuenit: si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi, qui operantur opera carnis — qualia qui agunt regnum dei non possidebunt — habent ac tradunt et haeretici, qui inter illa opera enumerati sunt. quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt; sed tam infructuose atque inutiliter tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma non in
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ. qͥ quãuis fallacit᷑ id ac¬
cipiant. in eccłia tñ accipiant.
uł ubi ẽẽ putat᷑ eccłia. ab eis in
quoꝵ societate id accipit᷑. de qͥ¬
b dictũ ẽ. ex nobis exiert̃. Ubi
autẽ neq societas ulla eẽt ita
credentiũ: neq ille qͥ ibi accipe¬
ret ita crederet. s totũ ludicrȩ
& mimice & iocularit̾ ageret᷑:
utrũ approbandus eẽt baptis¬
mꝰ qͥ sic daret᷑. diuiũ indiciũ
ꝑ alicuiꝰ reuelationis oraculũ.
concordi oracione & impensis
supplici deuotione gemitib. im¬
plorandũ ẽẽ censerẽ. Ita sane:
ut post me dicturos sententi¬
as ne qͥd iam exploratũ & cog¬
nitũ afferrent. humilit̾ expecta¬
rẽ. Q ntomagis gͦ nũc sine p̃nu¬
dicio diligentioris inqͥsitionis
uł maioris auctoritatis. istue di¬
existimo: tẽpus ẽ hos etiã libroᷤᷤ
de questione baptismi debito
fine concludere. Ubi nobis osten
tas diligenda. ut in eo qͦd alit̃

Expanded text:
baptismum, qui, quamuis fallaciter id acbaptismum, qui, quamuis fallaciter id accipiant, in ecclesia tamen accipiunt uel ubi esse putatur ecclesia ab eis in quorum societate id accipitur, de quibus dictum est: ex nobis exierunt. ubi autem neque societas ulla esset credentium neque ille qui ibi acciperet ita crederet, sed totum ludicre et mimice et ioculariter ageretur, utrum adprobandus esset baptismus qui sic dper alicujus revelationis oraculum, concordi oratione et impensis supplici devotione gemitibus implorandum esse censerem: ita sane ut post me dicturos sententias, ne quid jam exploratum et cognitum afferrent, humiliter exspectarem: quanto magis ergo nunc sine praejudicio diligentioris inquisitionis, vel majoris auctoritatis, illud diexistimo, tempus est hos etiam libros de quaestione Baptismi debito fine concludere: ubi nobis ostendtas diligenda, ut in eo quod aliter
Abbreviated transcription (Latin):
terminata st̃. Id autẽ fiducia se¬
curȩ uocis asserere: qͣd in guber¬
natione dñi dei nr̃i os saluato¬
ris ih̃u ap̃i. innũsalis eccłie con¬
sensione roboratũ ẽ. Uerũptñ
siquis me forte in eo concilio
constitutũ. uͥ taliũ rerũ qͦstio uer¬
saret᷑. ñ p̾cedentib talib. quoꝵ
sententias seqͥ malłe. urgeret ut
dicerẽ qͥd ipse sentirẽ:. si eo mo¬
do effectus eẽm. quo erã cũ ista
dictarẽ. nequaqͣm dubitarẽ babe¬
re baptismũ eos. qͥ ubicũq & a qͥ¬
bcũq illud uerbis euangłicis
consecratũ. sine sua simulatione:
& cũ aliqͣ fide accepissent: quãqͣm
eis ad salutẽ sp̃italem ñ ꝓ desset
si caritate caruissent. quo catho¬
lice insererent᷑ eccłiȩ. Si enĩ habe¬
am inqͥt fide ut montes tͣnsfe¬
rã.caritatẽ autẽ ñ habeã. nichil
sũ. Sicut iã p̃teritis maioꝵs sta¬
tutis ñ dubito etiã illos habere

Expanded text:
terminata sunt, id autem fiducia seterminata sunt, id autem fiducia securae uocis adserere, quod in gubernatione domini dei nostri et saluatoris Iesu Christi uniuersalis ecclesiae consensione roboratum est. uerumtamen si quis me forte in eo concilio constitutum, ubi talium rerum quaestio uersaretur, non praecedentibus talibus quorum sententias sequi mallem urgeret, ut dicerem quid ipse sentirem, si eo modo adfectus essem quo eram cum ista dictarem, nequaquam dubitarem habere baptismum eos, qui ubicumque et a quibuscumque illud uerbis euangelicis consecratum sine sua simulatione et cum aliqua fide accepissent, quamquam eis ad salutem spiritalem non prodesset, si caritate caruissent, qua catholicae insererentur ecclesiae; si enim habeam, inquit, fidem ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum; sicut iam praeteritis maiorum statutis non dubito etiam illos habere
Abbreviated transcription (Latin):
existat. qͥ fidelit̾ subito cõmotꝰ
accipiat. An qͣntum ad ipsos qͥ¬
dem homines attinet. plurimũ
distat int̾ credentẽ in iimo. o
irridentẽ in eccl̃ia. ad ipsius aũ
sacram̃ti integritatẽ nichil int̾¬
sit. Si enĩ nichil int̾est ad integri¬
tatẽ sacram̃ti in ipsa catholica. u¬
trũ id aliqͥ fallacit᷑ an ueracit᷑ a¬
gant. cũ tñ hoc idem utriq agãt.
cur extra int̾sit ñ udeo: qñ ille
qui accipit. ñ simulatione palli¬
atꝰ s religione mutatus est. an
plus ualent ad confirmandu sa¬
cramentũ alii ueraces. int quos
agit᷑. quã ad frustrandũ illi falla¬
ces a quibꝰ agit᷑. & in quib agit᷑.
Ettñ si postea ꝓdat᷑ nemo repe¬
tit: s aut excõmunicando puni¬
t᷑ illa simulatio: aut penitendo
sanat᷑. S nobis tutũ est in ea ñ ꝓ¬
gredi aliqͣ temeritate sententie:
quȩ nullo in catholico regionali
concilio cȩpta. nullo plenario

Expanded text:
existat qui fideliter subito commotus existat qui fideliter subito commotus accipiat, an, quantum ad ipsos quidem homines adtinet, plurimum distet inter credentem in mimo et inridentem in ecclesia, ad ipsius autem sacramenti integritatem nihil intersit. si enim nihil interest ad integritatem sacramenti in ipsa catholica, utrum id aliqui fallaciter au ueraciter agant, cum tamen hoc idem utrique agant, cur extra intersit non uideo, quando ille qui accipit non simulatione palliatus, sed religione mutatus est. an plus ualent ad confirmandum sacramentum alii ueraces inter quos agitur, quam ad frustrandum illi fallaces a quibus agitur et in quibus agitur? et tamen, si postea prodatur, nemo repetit, sed aut excommunicando punitur illa simulatio aut paenitendo sanatur. Sed nobis tutum est in ea non progredi aliqua temeritate sententiae, quae nullo in catholico regionali concilio coepta, nullo plenario
Abbreviated transcription (Latin):
sitate aliqua didicit. quẽadmo¬
dũ dand̾u sit. Et utrũ nichil in¬
tͣsit quo animo accipit ille cui
dat᷑: cũ simulatione an sine simu¬
latione. Si cũ simulatione. utrũ
fallens sic̃ in eccł̃ia. uł in ea quȩ
putat᷑ eccłia: an iocans sic̃ in mi¬
mo. Et qͥd sit sceleratius. in ee¬
cłia fallacit̾ accipere. an in here
si uł scismate: sine fallacia. id ẽ
animo ñ simulato. Et utrũ in he¬
resi fallacit̾ an in mimo cũ fide.
si quisquã interagendũ repenti¬
na pietate moueat᷑: quãqͣm tale
si etiã illi cõferamus. qui in ip¬
sa catholica fallacit̾ accipit. mmi¬
rũ si dubitat᷑ quis cui p̃feren¬
dus sit. Q̾d enĩ ꝓsit animꝰ uera¬
cit̾ dantis fallacit̾ accipienti. ñ
uideo. S arbitrem̃ aliquẽ etiã
fallacit dantẽ. cũ ce tradens &
accipiens fallacit̾ agant in ip¬
sa unitate catholica: utrũ hoc
magis baptisma sit acceptandu
an illud qͦd in mimo datur: siqͥs

Expanded text:
sitate aliqua didicit quemadmositate aliqua didicit quemadmodum dandum sit, et utrum nihil intersit, quo animo accipiat ille cui datur, cum simulatione an sine simulatione, si cum simulatione, utrum fallens sicut in ecclesia uel in ea quae putatur ecclesia, an iocans sicut in mimo, et quid sit sceleratius, in ecclesia fallaciter accipere an in hae- < resi uel schismate sine fallacia, id est animo non simulato, et utrum in haeresi fallaciter an in mimo cum fide, si quisquam inter agendum repentina pietate moueatur. quamquam talem si etiam illi conferamus qui in ipsa catholica fallaciter accipit, mirum si dubitatur quis cui praeferendus sit. quid enim prosit animus ueraciter dantis fallaciter accipienti, non uideo. sed arbitremur aliquem etiam fallaciter dantem: cum et tradens et accipiens fallaciter agant in ipsa unitate catholica, utrum hoc magis baptisma sit acceptandum an illud quod in mimo datur, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ & se mnitantib mnutilit᷑ tra¬
dunt: illi porro ab eis utilit̾ ac¬
cipiunt: qui ñ ipsis corde atq
morib. s sc̃ȩ domui copulant᷑.
Qui autẽ separatiores ñ magis
in domo quã ex domo st̃. neq
om̃mo utiliter habent: neq ab
eis utilit̾ accipitur. nͥ forte acci¬
piendi necessitas urgeat: & ac¬
cipientis animus ab unitatis
uincło ñ recedat. Tam̃ & habẽt
quãqͣm mutilit̾ habeant: os acci¬
pit᷑ ab eis etiã cũ inutile ẽ acci¬
pientib. Qͦd ut fiat utile: ab he¬
resi uł scismate recedendũ ẽ: &
illi domui coherendũ. Qd ñ so¬
lũ heretici &e scismatici. s etiã
illi facere debent: qͥ sic sunt in
domo ꝑ cõmunionẽ sacramen¬
toꝵs:ut extͣ domũ sint ꝑ diu̾si¬
tatẽ moꝵ. Sie enĩ ipsis utile in
cipit ẽe sacramentũ. qͦd aliter
inutile ẽ. Solet etiã queri. utrũ
approbandũ sit qͦd ab eo qui ñ ac¬
cepit accipit᷑:. si forte hoc curio¬

Expanded text:
mum et se imitantibus inutiliter tramum et se imitantibus inutiliter tradunt. illi porro ab eis utiliter accipiunt, qui non ipsis corde adque moribus, sed sanctae domui copulantur. qui autem separatiores non magis in domo quam ex domo sunt, neque omnino utiliter habent neque ab eis utiliter accipitur, nisi forte accipiendi necessitas urgeat et accipientis animus ab unitatis uinculo non recedat; tamen et habent, quamquam inutiliter habeant, et accipitur ab eis, etiam cum inutile est accipientibus. quod ut fiat utile ab haeresi uel schismate recedendum est et illi domui cohaerendum. quod non solum haeretici et schismatici, sed etiam illi facere debent, qui sic sunt in domo per communionem sacramentorum, ut extra domum sint per diuersitatem morum. sic enim et ipsis utile esse incipit sacramentum quod aliter inutile est. Solet etiam quaeri, utrum adprobandum sit quod ab eo qui non accepit accipitur, si forte hoc curio
Abbreviated transcription (Latin):
ba intus p̃mens cor paucoꝵ in
tante multitudinis cõparatio¬
ne scõꝵ. s etiã diruptis retib
hereses & scismata existunt: in
eis qͥ magis iã ex domo quã in
domo ẽẽ dicendi st̃. De quib di¬
cit᷑. Ex nobis exiert̃. s ñ erant
etiã corporalit̾ segregati: quã il¬
li qui interiꝰ carnalit̾ & anima¬
lit̾ inuunt: & sp̃italiter separa¬
ti st̃. Hors autẽ om̃ium generũ.
illi pͥmi qͥ sic st̃ in domo dei. ut
ipsi sint domus dei. siue iã sp̃i¬
tales sint siue adhuc parmili
lacte nutriant᷑. stñ ad sp̃italem
habitũ intento corde ꝑficiant:
nemo dubitat qͦd baptismũ & u¬
tilit̾ habeant: ce seimitantib uti-¬
lit̾ tradant. fictis autẽ quos sc̃s
sp̃c fugit. & si ipsi qͣntũ in eis ẽ
utilit̾ tradunt: illi tñ inutiliter
accipiunt: ñ imitantes eos ꝑ quoᷤᷤ
accipiunt. Illi uͦ qͥ sic st̃ in mag¬
na domo. tanquã uasa in contu¬
meliã: o mutilit̾ habent baptis¬

Expanded text:
rba intus premens cor paucorum in rba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis conparatione sanctorum, sed etiam dirruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui magis iam ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur: ex nobis exierunt, sed non eraetiam corporaliter segregati quam illi, qui interius carnaliter et animaliter uiuunt et spiritaliter separati sunt. Horum autem omnium generum illi primi qui sic sunt in domo dei, ut ipsi sint domus dei, siue iam spiritales sint siue adhuc paruuli Iacte nutriantur, sed tamen ad spiritalem habitum intento corde proficiant, nemo dubitat quod baptismum et utiliter habeant et se imitantibus utiliter tradant. fictis autem, quos sanctus spiritus fugit, etsi ipsi quantum in eis est utiliter tradunt, illi tamen inutiliter accipiunt non imitantes eos per quos accipiunt. illi uero, qui sic sunt in magna domo tamquam uasa in contumeliam, et inutiliter habent baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ afferens cũ tolerantia. Hec
domus ẽ in uasis aureis os ar¬
genteis &e lapidib p̃ciosis: & lig¬
nis inputribilib. huic domui
dicit᷑. Sufferentes iniicẽ in di¬
lectione: studentes seruare um¬
tatẽ sp̃c in uincło pacis. Et tẽ¬
plũ enĩ dei scm̃ ẽ qͣd estis uoᷤ.
hec est quippe in bomis fidelib.
& scĩs dei seruis ubiq dispersis.
& sp̃itali unitate deiunctis in
eadem cõmunione sacram̃toꝵ:
siue se facie nouerint siue ñ no¬
uerint. Alios autẽ ita dici ẽẽ
in domo. ut ñ ꝑtineãt ad cõpã¬
gẽ domus. nec ad societatẽ fru¬
ctiferȩ pacificeq iusticie: s sic̃
ẽẽ palea dicit᷑ in frumentis. N̾a
& istos in domo ẽẽ negare ñ
possumus. dicente a pło. In mag¬
na autẽ domo ñ solũ aurea ua¬
sa st̃ uł argentea: s & lignea ce
fictilia. Et alia qͥdem sunt in ho¬
norẽ: alia uͦ in contumeliã. Exe hͦe¬
numero innumerabili. ñ solũ t̃¬

Expanded text:
ctum adferens cura tolerantia. haec ctum adferens cura tolerantia. haec domus est in uasis aureis et argenteis et lapidibus pretiosis et lignis inputribilibus. huic domui dicitur: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, et: templum enim dei sanctum est, quod estis uos. haec est quippe in bonis fidelibus et sanctis dei seruis ubique dispersis et spiritali unitate deuinctis in eadem communione sacramentorum, siue se facie nouerint siue non nouerint. alios autem ita dico esse in domo, ut non pertineant ad conpagem domus nec ad societatem fructiferae pacificaeque iustitiae, sed sicut esse palea dicitur in frumentis. nam et istos in domo esse negare non possumus dicente apostolo: in magna autem domo non solum aurea uasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. et illa quidem sunt in honore, illa autem in contumelia. et numero innumerabili non solum tu
Abbreviated transcription (Latin):
bo. Quib om̃ib consideratis pu¬
to me ñ temere dicere alios ita
ẽẽ in domo dei. ut ipsi etiã sint
eade domus dei:quȩ dicit᷑ edi¬
ficari suꝑ petrã. quȩ uniea co¬
lũba appellatur. quȩ sponsa pul¬
chra sine macła ce ruga & hor¬
tus conclusus. fons signatus
puteus aquȩ uiuȩ paradysus
cũ fructu pomors: quȩ domus
etiã claues accepit ac potesta¬
tẽ soluendi ce ligandi. Hanc do¬
mũ siquis corripientẽ corrigen¬
tẽq contẽpserit: sit tibi inquit
tanquã ethincus & publicanuᷤ.
De hac domo uicit᷑. Uñe dilexi
decorẽ domus tuȩ: oe locũ habi¬
tationis głȩ tue. Et qui habita¬
re facit imanimes in domo. Et
iocundatꝰ sũ in his que dixer̃t
mͥ:in domũ dñi ibimus. Et be¬
ati qͥ habitant in domo tua. in
scła scł̃ors laudabunt te: o in¬
numerabilia talia. Hec domus
etiã triticũ dicit᷑: siue tricenũ
siue sexagenũ. siue centenũ fru¬

Expanded text:
bo. Quibus omnibus consideratis pubo. Quibus omnibus consideratis puto me non temere dicere alios ita esse in domo eadem domus Dei, quae dicitur aedificari super petram , quae unica columba appellatur , quae sponsa pulchra sine macula et ruga , et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu pomorum : quae domus etiam claves accepit, ac potestatem solvendi et ligandi . Hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, Sit tibi, inquit, tanquam ethnicus et publicanus . De hac domo dicitur, Domine, dilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae, et: qui habitare facit unanimes in domo, et: iucundatus sum in his qui dixerunt mihi: in domum domini ibimus, et: beati qui inhabitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te, et innumerabilia talia. haec domus etiam triticum dicitur siue tricenum siue sexagenum siue centenum fru