comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Subiugale mutum hominis uoce loquens. pro.¬
fontes sine aqua & nebulȩ turbinib exagi¬
tatȩ. quibus caligo tenebrarum reseruatur.
Supba enim uanitatis loquentes. pellicent in
desideri is carnis lirxuriȩ eos qui paululum
effugiunt: qui in errore conuersantur li¬
bertatem illis ꝓmittentes. cum ipsi scrui sint
corruptionis. A quo enim quis suꝑatus ẽ.
huius & seruus. ẽ. Si enim refugientes com¬
quinationes mundi in cognitionẽ dñi nr̃i &
saluatoris iesu. xp̃i. his rursum implicati
suꝑantur: facta sunt eis posteriora. deterio¬
ra priorib. Allius enim erat eis non cogio
scere uiam iusticiȩ: quam post agnitionem
retrorsum conuerti ab eo quod illis traditũ
est sco mandato. Contigit enim illis: illud
ueri prouerbii. Canis reuersus ad suum uo¬
mitum: & sus. lota in uolutabro luti.

Expanded text:
subiugale mutum animal hominis uoce loquens prosubiugale mutum animal hominis uoce loquens profontes sicci etnebulae a turbine exagitatae, quibus caligo tenebrarum reseruata est. superba enim uanitatis loquentes inliciunt in concupiscentiis carnis inpudicitiae eos qui paululum effugbertatem illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis: a quo enim quis superatus est, huius et seruus est si enim refugientes coinquinationes mundi in cognitione domini nostri et saluatoris Iesu Christi his rursum inpliciti superantur, facta sunt eis posteriora deteriora prioribus. melius enim scere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quest sancto mandato. contigit enim illis illud ueri prouerbii: canis reuersus ad suum uomitum, et: sus lota in uolutabro luti.
Abbreviated transcription (Latin):
quos uero in diem iudicii cruciandos reser¬
uare: magis autem eos qui post carnem in
concupiscentia immundiciȩ ambulant.
dominationẽq contennunt. Audaces sibi pla-¬
centes. sectas non metuunt facert blasphemantes:
bi angłi forcitudine & uirtute cum sint
maiores. non portant aduersus sẽ exetrabile
udicium. Ii uero uelut irtationabilia pecora
naturaliter in captionem & in pernicuem in
his quȩ ignorant blasphemantes. in corruptio-¬
ne sua peribunt: ꝑcipientes mercedem in iu
sticiȩ. Uoluptatem enim existimantes diei
delicias. coinquinationis & maculȩ delicus
affluentes: in conuiuus suis luxuriantes
uobiscum: oculos habentes plenos adulterii
& incessabilis delicti: pellicentes animas in¬
stabiles. cor exercitatum auaricia habentes.
maledictionis filii. derelinquentes reftim
uiam errauerunt: secuti uiam balaam ex
bosor. qui mertedem iniquitatis amauit:
correptionem uero habuit suȩ uesaniȩ.

Expanded text:
quos vero in diem iudicii cruciandos reserquos vero in diem iudicii cruciandos reservare magis autem eos qui post carnem in concupidominationemque contemnunt, audaces, sibi placentes, sectas non metuunt introducere blasphemantes: ubi angeli fortitudine et virtute cum sint majores, non portant adversum se exsecrabile judicium. Hi vero velut irrationabilia pecora, naturaliter in captionem et in perniciem in his quae ignorant blasphemantes, in corruptione sua peribunt, percipientes mestitiae voluptatem existimantes diei delicias coinquinationes et maculae deliciis affluentes in conviviis suis luxuriantes vobiscum oculos habentes plenos adulterio et incessabiles delicti pellicentes animas instabmaledictionis filii, derelinquentes rectam uiam errauerunt Bosor, qui mercedem iniquitatis amauit, correptionem uero habuit sue uesanie,
Abbreviated transcription (Latin):
phetȩ in popło sicut & in uobis erunt magistri
mendaces: qui introducent sectas ꝑditionis.
& cum qui emit eos dñm nectant suꝑ cducentes
sibi celerem ꝑditionem. & multi sequentur
eorum luxurias ꝑ quos uia ueritatis blasphe¬
mabitur. & in auaricia fictis uerbis de uo¬
bis negotiabuntur: quib iudicium iam olim¬
non cessat. & ꝑditio corum non dormitat.
Si enim ds̃ angłis peccantib non peꝑcit. sed
rudentib inferni detractos in tartarum
tradidit in iudicium cruciandos reseruari: &
originali mundo non peꝑcit. sedd octauũ noe
iusticiȩ prȩconem custodiuit. diluuiũ mun¬
do impiorum inducens: & ciuitates sodomo¬
rum & gomorreorum incinerem redigens
euersione damnauit. exemplum eorũ qui
impie acturi sunt ponens: & iustum loth
oppressum a nefandorum iniusta conuersa¬
tione eruit: aspectu enim & auditi iustus
erat habitans apud eos qui de die incdiem
animam iustam iniquis oꝑib cruciabant.
nouit dñs pios de temptatione criꝑe. ini¬

Expanded text:
phetae in Populo, sic et in uobis erunt Magistri mendaces, qui introducent Sectas perditionis; et eum, qui emit eos, Dominum negant, superinducentes sibi celerem perditionem. Et multi sequentur eorum luxurias, per quos uia ueritatis blasphemabitur; et in auaritia fictis uerbis de uobis negotiabuntur, et non cessat, et perditio eorum non dormitat.si enim Deus angelis peccantibus non pepercit sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradidit in iudicium cruciatos reservari et originali mundo non pepercit sed octavum Noe iustitiae praeconem custodivit diluvium mundo impiorum inducens et civitates Sodomorum et Gomorraeorum in cinerem redigens eversione damnavit exemplum eorum qui impie acturi sunt ponens et iustum Loth oppressum a nefandorum iniuria conversatione eruit aspectu enim et auditu iustus erat habitans apud eos qui diem de die animam iustam iniquis operibus cruciabant novit Dominus pios de temptatione eripere ini
Abbreviated transcription (Latin):
quib sunt quȩdam difficilia intellectu.
quȩ indoc̾ti & instabiles deprauant. sicut
& gteras scripturas ad suam ipsorum ꝑditio¬
nem. Uos igitur fr̃s: prȩscientes custodite.
ne insipientium errore traducti excidatis a
propria firmitate. Crescite uero ingr̃a &
incognitione dñi nr̃i: & saluatoris ies6

Expanded text:
 sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras Scripturas, ad suam ipsorum perditionem. Vos igitur, fratres, praescientes custodite: ne insipientium errore traducti excidatis a propria firmitate. Crescite vero in gratia, et in cognitione Domini nostri, et Salvatoris Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
deceptionem illusores. uixta ꝓprias concupi¬
scentus ambulantes: dicentes. Vbi. ẽ promis¬
sio aut aclueritus eius: Ex quo enim patres
dormierunt: omia sic ꝑseuerant ab initio
creaturȩ Latet enim eos hoc uolentes quod
cęlierant prius & terra de aqua. & ꝑ aquã
consistens dĩ uerbo. ꝑ quȩ ille tunc mun¬
dus aqua inundatus periit: cęli autẽ qui
nunc sunt & terra eodem uerbo repositi st̃
igni reseruati in diem iudicii. & ꝑditionis
impiorum hominum. Cnum uero
hoc non lateat uos km̃i: quia unus dies
apud diim sicut mille anni. & mille anni
sicut dis unus. Non tardat dñs ꝓmissis:
sed paticnter agit ꝓpter uos. nolens aliquos
perire. sed om̃s ad poenitentiã reuerti
A dueniet autem dies dñi ut fur inqua cȩli
magno impetu transient. elementa uero ca¬

Expanded text:
ptione inlusores iuxta proprias concupiscentias ambulantes dicentes ubi est promissio aut adventus eius ex quo enim patres dormierunt omnia sic perseverant ab initio creaturae latet enim eos hoc volentes quod erant prius et terra de aqua et per aquam consistens Dei verbo per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit caeli autem qui nunc sunt et terra eodem verbo repositi sunt igni servati in diem iudicii et perditionis impiorum hominum unum vero hoc non lateat vos carissimi quia unus dies apud Dominum sicut mille anni et mille anni sicut dies unus non tardat Dominus promissi sed patienter agit propter vos nolens aliquos perire sed omnes ad paenitentiam reverti adveniet autem dies Domini ut fur in qua caeli magno impetu transient elementa vero ca
Abbreviated transcription (Latin):
inȩternum regnum dñi nr̃i & saluatoris
ieSuxp̃i. Propter qđ incipiam uos
semꝑ commonere dehis: & quidem scientes
& confirmatos uos in pręsenti ueritate. Iustũ
autem arbitror. quandiu sum in hoc taber¬
naculo suscitare uos in commonitione: cer¬
tus qđ uelox. ẽ. depositio tabernaculi
mei. scđm quod & dñis nt̃ iESUS xp̃c signi¬

Expanded text:
in eternum regnum Dei nostri et Salvatorisin eternum regnum Dei nostri et SalvatorisIesu Christi propter quod incipiam vos semper commonere de his et quidem scientes et confirmatos in praesenti veritate iustum autem arbitror quamdiu sum in hoc tabernaculo suscitare vos in commonitione certus quod velox est depositio tabernaculi mei secundum quod et Dominus noster Iesus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nr̃i iesu xp̃i: quomodo omnia nobis di¬
uinę uircutis suȩ quȩ ad uitam & pietatem
donata sunt. ꝑ cognitionem eius qui uoca¬
uit nos ꝓpria gła & uirtute: ꝑ quam mꝓri¬
na & preciosa nobis ꝓmissa donauit: ut ꝑ
hȩc efficiamini diuinȩ consortes naturȩ.
fugientes eius quȩ inmundo. ẽ. concupiscen¬
tiȩ corruptionem. Uos autem curã
omnem sub inferentes. ministrate in fide
ur̃a uirtutem: inuircute autẽ scientiam:
inscientia autem. abstinentiam: in absti¬
nentia autẽ. patientiam: in patientia autẽ.
pietatem: in pietate autẽ. amorem fraterni
tatis: in amore autẽ fraternitatis. caritatẽ
Hȩc enim si uobiscum assint & suꝑent: non
presto sunt hȩc: cȩtus. ẽ & manii temptanis.
obliuionem accipiens purgationis ueterum
suorum delictorum. Qua ꝓpter fr̃s magis
satagite: ut ꝑbona oꝑa certam ur̃am uoca¬
tionem a electionem faciatis. Hȩc enim fa
cientes non peccabitis aliquando. Sic en im
abundanter ministrabitur uobis introitus.

Expanded text:
mini nostri: quomodo omnia nobis divinae virtutis suae, quae ad vitam, et pietatem donata sunt, per cognitionem ejus, qui vocavit nos propria gloria et virtute, per quem maxima et pretiosa nobis promisshaec efficiamini diuinae consortes naturae, fugientes eius quae in mundo est concupiscentiae corruptionem. uos autem curam omnem subinferentes ministrate in fide uestra uirtutem, in uirtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amotatis, in amore autem fraternitatis caritatem. Hec enim si vobiscum assint et superent, npresto sunt hec, cecus est et manu temptans, oblivionem accipiens purgationis veterum suorum delictorum. Quapropter, fratres, magis satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faccienes: non peccabitis aliquando. Sic enim abundanter ministrabitur vobis introitus
Abbreviated transcription (Latin):
Irabui ũs orationem meam & ne despicias
de precationem meam.
Attende mͥ & exaudi. humiliatus sum in
meditatione mea
o concurbatus auoce inimici a facie ꝑse¬
Cor meũ doluit in uitalib meis. & terrores
imot & tremor uenit suꝑ me & oꝑuit me
Et cdixi. quis cdabit michi pennas sicut colũ¬
bȩ. ut uolem & requiescam.
t ꝓcul abeam & commorer in deserto:
& turbinis.
Prȩcipita dñe diuide linguas eoꝵ qm̃ uidi
iniquitatẽ & contradictionem in ciuitate.
Die & nocte cirtũ euntes muros eius. scelus
& dolor est in medio cius
nsidiȩ inuitalib eius. & non recedit de
plateis eius damnũ & fraudulentia.
Non enim inmicus exprobrauit mͥ ut su¬
stineam. neq his qui me oderat suꝑ me
magnificatus est ut abscondar abeo.
Qui simul habuimꝰ dulce secretum in domo
di ambulauimus interrore
eniat mors suꝑ eos. descendant in infer̃¬
num uiuentes. quia nequiciȩ in congre¬
gatione corũ & in medio eoꝵ.  me
Ego autem ad cdiñ clamabo & dñs saluabit

Expanded text:
i, Deus, orationem meam, et ne despicias deprecationem meam. Attende mihi et exaudi me: Humiliatus sum in meditatione mea, et conturbatus a voce inimici, a facie perseCor meum doluit in vitalibus meis, et terrores Timor et tremor veniEt dixi, quis dabit mihi pennas columbae, ut volem et requiescam. Ut procul abeam, et commorer in deserto. et turbinis. Praecipita, Domine, divide linguas eorum: quoniam vidi iniquitatem et contradictionem in civitate. Die et nocte circumeuntes muros ejus. Scelus et dolor in medio ejus. Insidiae in vitalibus ejus, et non recedit de plateis ejus damnum et fraudulentia. Non enim inimicus exprobravit mihi, ut sustineam: neque is qui me oderat, super me magnificatus est, ut abscondar ab eo. Qui simul habuimus dulce secretum, in domo Dei ambulavimus cum terrore. Veniat mors super eos, descendant in infernum viventes, quia nequitiae in congregatione eorum, in medio eorum. Ego ad Deum clamabo, et Dominus salvabit
Abbreviated transcription (Latin):
xaudiet ds̃. & humiliabit eos qui ude
est abinitio.
contaminabit ds̃ pactum sinim
Nitidius butyro oseiꝰ pugnat aintncor ui
molliores sermones cius olco cum sint
roice supra dñm caritatem tuã. & ipse te enu¬
triet. non dabit inęttrnũ fluctuationẽ iusto
Tu autẽ ds̃ deduces eos inputeũ interitus
uiri sanguinũ & dolosi non dimidiabunt
dies suos. ego autem fiduciam habebo tui:
VICIORI ꝓCOLUMBAMUTA EOCUOD PROCUL
abititꝰ. bauid hoilis & zimrelex &uan

Expanded text:
audivit  Deus et humiliabit eos, qui judex est ab initio. contaminavit pactum suum. Nitidius butyro os ejus: pugnat autem cor illius, molliores sermones ejus ab oleo, cum sint r Dominum charitatem tuam et ipse te enutriet: non dabit in aeternum fluctuationem justo. Tu autem, Deus, deduces eos in puteum interitus: viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos: ego autem fiduciam habeo tui. VICTORI PRO COLUMBA MUTA, EO QUOD PROCUL ABIERIT DAVID HUMILIS, ET SIMPLEX, QUAN
Abbreviated transcription (Latin):
lacatus es dñẽ terrȩ tuę
redipxisti captiuitatem iacob
Dimisisti iniquitatẽ popło tuo opuisti
om̃s iniquitates eorun Steneea
ontinuisti omnẽ inclignatiorẽ tuã conuersifi
es ab ira furoris tuiaduersũ nos¬

Expanded text:
lacatus es, Domine, terrae tuae: reduxisti captivitatem Jacob. Dimisisti iniquitatem populo tuo: operuisti omnes iniquitates eorum. SEMPER. Continuisti omnem indignationem tuam: conversus es ab ira furoris tui.
Abbreviated transcription (Latin):
Audiam quid loquat᷑ adñs ds loquetur eni
pacem ad popłm suum. & ad scõs suos ut
non conuertantur ad stulticiam.
eruntam̃ ꝓpe c̃. iis qui timent eũ salutare
cus ut habitet gła in terra nr̃a
S ed &e dñs dabit bonum. & terra ar̃a
dabit germen suum.  i¬
usticia ante eum ibit & ponet in uia
gressus suos:
OEATIO DAUIO
quia eggnus & pauꝑ ego sum¬

Expanded text:
Audiam quid loquatur Deus Dominus. loquetur enim pacem ad populum suum et ad sanctos suos, ut non convertantur ad stultitiam. Verumtamen prope est his qui timent eum salutare ejus. ut habitet gloria in terra nostra. d et Dominus dabit bonum, et terra nostra dabit germen suum, Justitia ante eum ibit, et ponet in via gressus suos. ORATIO DAVID.quia egenus et pauper
Abbreviated transcription (Latin):
ribilis in cunctis qui cirtum eum sunt
ne ds̃ etercicuũ quis similis tui: fortissime
adñe & ueritas tua in circũitu tuo
Tu dominaris suꝑbiȩ maris. & elationes
gurgitum eius tu comprimes
Tui sunt çli & tua. e t̾ra. orbem & pleni¬
tudinem eius tu fundasti ea.
quilonem & dextrũ tu creasti. thabor &
hermon nomen tuum laudabunt
manꝰ tua. ex altetur dextera tua.
usticia & iudiciũ firmam̃tũ throni tui.
miscdia & ueritas p̾cedent faciem tuã
B eatus popłs qui nouit iubilum. dñe in
lumine uultus tui ambulabunt
n nomine tuo exultabunt totadie. &
in iusticia tua exaltabuntur.
Quia gła fortitudinis eorum tues. & in

Expanded text:
in circuitu ejus sunt. Domine Deus exercituum, quis similis tibi? fortissime Domine: et veritas tua in circuitu tuo. Tu dominaris superbiae maris, et elationes gurgitum ejus tu comprimis Tui sunt coeli, et tua est terra: orbem et plenitudinem ejus, tu fundasti ea. Aquilonem et dexteram tu creasti: Thabor et Hermon nomen tuum laudabunt.manus tua, et exaltetur dextera tua. Justitia et judicium firmamentum throni tui: misericordia et veritas praecedent faciem tuam. Beatus populus qui novit jubilum: Domine, in lumine vultus tui ambulabunt. In nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur. Quia gloria fortitudinis eorum tu es, et i
Abbreviated transcription (Latin):
Posuerunt me in lacu inferiori intenebrosis
& inumbra mortis.
uꝑme confirmatus ẽ. furor tuus: & om̃s flu¬
ctus tuos induxisti suꝑme. diASalma
Longe fecisti notos icos ame: posuerunt me
raditus sum & non egrediebar: oculi mei lan

Expanded text:
ebrosis et in umbra mortis super me confirmatus est furor tuus et omnes fluctus tuos induxisti super me diapsalma longe fecisti notos meos a me posuerunt me raditus sum et non egrediebar oculi mei lan
Abbreviated transcription (Latin):
mentum cius formidinem.
iripuerunt eum om̃s transeuntes uiam:
factus. ẽ. opꝓbrium uicinis suis.
Exaltasti dexteram deprimentium eum
letificasti om̃s inimicos eius
uertisti adiutorium gladii eius: & non
es auxiliatus ei in bello.
Destruxisti cum ab emundatione: & sedẽ
eus in terram collisisti.  confusione. dẽ

Expanded text:
nem diripuerunt eum omnes transeuntes viam factus est obprobrium vicinis suis exaltasti dexteram deprimentium eum laetificasti omnes inimicos eius avertisti adiutorium gladii eius et non es auxiliatus ei in bello destruxisti eum a mundatione sedem eius in terram conlisis
Abbreviated transcription (Latin):
nueni dauid seruum meum: in oleo scõ
Cum quo manꝰ mea firma erit. & brachiũ
iniquitatis non affliget cum.
Sed concidam ante faciem eiꝰ hostes illuis
& qui eum oderunt ꝑcutiam.¬

Expanded text:
nveni David servum meum: oleo sancto Cum quo manus mea firma erit, et brachiuminiquitatis non affliget eum. Sed concidam ante faciem ejus hostes illius: et qui eum oderunt percutiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autem primogenitin
Et ponam ꝑpetuum semen eius & chrom
eius sicut dies cęli.
Si autẽ dereliquerint filii eius
& in iudiciis meis non ambulauerint.
Si cerimonias meas ꝓphanauerint: & pręce¬
pta mea non custodierint.
Misccłiam autem non auferam ab co.
nec mentiar inueritate mea.
N on uiolabo pactũ meum & qđ egressum .ẽ.
de labris meis non mutabo.

Expanded text:
Ego autem primogenitum Et ponam perpetuum semen ejus, et thronum ejus sicut dies coeli. Si dereliquerint filii ejus  in judiciis meis non ambulaverint. Si caeremonias meas profanaverint, et praecepta mea non custodierint. Misericordiam autem meam non auferam ab eo, nec mentiar in veritate mea. Non violabo pactum meum, et quod egressum est de labiis meis, non mutabo.
Abbreviated transcription (Latin):
Neputatus sum cm descerderitib in lacum:
factus sum quasi homo inualidus
Inter mortuos liber sicut interfecti & dor¬
mientes in sepulchro quorũ non recordaris
amplius & qui a manu tua abscisi sune iis¬
osuisti me in lacu nouissimo intenebris
in ꝓfundis.
Supme confirmatus ẽ furor tuus & cunctis
fluctib tuis afflixisti me. meftamla
onge ficisti notos meos ame posuisti abomi¬
rationem eis clausum & ñ ꝓdeuntem
umnquid mortuis facies mirabilia aut gigan¬
oppresserunt me
Circundeclerunt me quasi aquę totadie
uallauerunt me pariter.
onge fecisti ame amicũ & sodalem.
notos meos abstulisti:
ercussisti foedus cum electo meo. iura ui
dauid seruo meo.
U sꝙ in eternum stabiliam scmen tuum.

Expanded text:
eputatus sum cum descendentibus in lacum: factus sum quasi homo invalidus, inter mortuos liber: Sicut interfecti et dormientes in sepulcro, quorum non recordaris amplius: et qui a manu tua abscisi sunt. Posuisti me in lacu novissimo h. sprofundis. Super me confirmatus est furor tuus, et cunctis fluctibus tuis afflixisti me. SEMPER. Longe fecisti notos meos a me. posuisti me abominationem eis. clausum, et non prodeuntem.Numquid mortuis facies mirabilia: aut giganoppresserunt me. Circumdederunt me quasi aquae tota die: vallaverunt me pariter. Longe fecisti a me amicum et sodalem: notos meos abstulisti Percussi foedus cum electo meo: juravi David servo meo. Usque in aeternum stabiliam semen tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uertisti robur glacii cius & non subleua¬
sti eum in proelio
cendetur quasi ignis ira tua
Memento nei de terra alioquin quare frustra
creastifilios hominum:
Quis ẽ uir qui uiuat & non uideat mortem.
saluans animã suã de manu inferi:¬

Expanded text:
avertisti robur gladii ejus, et non sublevasti eum in praelio.cendetur quasi ignis indignatio tua. Memento mei de profundo: alioquin quare frustra creasti filios hominum. Quis est vir, qui vivat, et non videat mortem: salvans animam suam de manu inferi
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Mirari
non desino: ex¬
actionis urȩ in¬
stantiam.
Exigitis enim. ut librum chaldeo sermone
conscriptum. ad latinum stilum traham:
librum utiq tobię quem hebrei de catha¬
logo diuinarum scripturarum secantes.
his quȩ agrografa memorant mancipart̃
Feci satis desiderio ur̃o: non tamen meo
studio. Arguunt enim nos hebreorum stu¬
dia. & imputant nobis contra suum cano¬
nem latinis aurib ista transferre: sed me¬
lius esse iudicans phariseorum displicere
iudicio. & episcoporum iussionib deser¬
uire: institi ut potui. Et quia uicina est
chal deorum lingua sermoni hebraico. utri¬
usq linguę peritissimum loquacem reperi¬
ens. unius diei laborem arripui: & quic¬
quid ille michi hebraicis uerbis expressit.
hȩc ego accito notario. sermonib latinis
exposui. Orationib ur̃is mercedem huius
oꝑis compensabo: cum gratum uobis didi¬
cero me quod iubere estis dignati com¬
INCIPIT
LIBER
OBIAS

Expanded text:
tem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, comNCIPIT LIBER OBIA
Abbreviated transcription (Latin):
iustus: ꝓbator tordis & renum ds̃ iustus.
lypeus meus in dõ qui saluat
rectos corde
artum suum tetendit & parauit illum.
iꝯto parauit uisa mortis sagittas

Expanded text:
justus, et probator cordis et renum Deus justus. Clypeus meus in Deo, qui salvat rectos corde.arcum suum tetendit, et paravit illum. Et in ipso paravit vasa mortis, sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝓpt̾ te portaui opprobrium: oꝑuit
confusio faciem⁊ meam.
lienus factus sum fr̃ib mcis. & peregrinus
filiis matris meȩ:
qm̃ ⁊ elis domus tuȩ comedit me. & oppro¬
brium ex ꝓbrantiũ tͥ cecidit suꝑme
Et ficui in ieuinio animam meam. & factũ
est in opprobrium michi
t posui uestimentum meum saccũ: & fa-
ctus sum eis in parabolam.
Contra me loquebantur qui sedebant in
porta: & cantabant bibentes siceram.¬

Expanded text:
Quia propter te portaui obprobrium: operuerit confusio faciem meam. alienus factus sum fratribus meis et peregrinus filiis matris meae. quia zelus domus tuae comedit me, et obprobrium exprobrantium tibi cecidit super me. et fleui in ieiunio animam meam, et factum est in obprobrium mihi. et poctus sum eis in parabolam. Contra me loquebantur qui sedebant in porta, et cantabant bibentes vinum
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dabit uocẽ suã uocem fortitudinis.
tia cius. & fortitudo eius in cęlis.
erribilis ds̃ de sc̃uariis suis ds̃ irł
ipse dabit fortitudinẽ & robur popło
benedictus ds̃:
UITIORI FROLILIIS DAUID

Expanded text:
ecce dabit vocem suam vocem fortitudinis. tia ejus, et fortitudo ejus in coelis. Terribilis Deus de sanctuariis suis: Deus Israel ipse dabit fortitudinem, et robur populo: benedictus Deus. VICTORI PRO LILIIS DAVID
Abbreviated transcription (Latin):
suorum uerticẽ crinis ambulantis in deli-
iderunt itinera tua ds̃. itinera dĩ mei
regis mei in sco.arum.¬
Prȩtesserunt cantatores eos qui post tergũ
psallebant in medio puellarũ tẏmpanistri.
necclesiis benedicite dm̃ dñm de fon

Expanded text:
suorum, verticem crinis, ambulantis in delictViderunt itinera tua, Deus: itinera Dei mei, regis mei in saPraecesserunt cantatores Al. cantores eos, qui post tergum psallebant in medio puellarum tympanistriarum. In ecclesiis benedicite Deo: Domino de fon
Abbreviated transcription (Latin):
placiti ds̃ in multitudine miscdiȩ tuę
exau di me in ueritate salut is tuȩ
Erue me de luto ut non infigar. lib̾ame ab
iis qui oderunt me & de ꝓfundis aquȩ¬
Pon oꝑiat me fluctꝰ aquȩ. nec absorbeat
me ꝓfundũ. & non coronet suꝑ me pute
titudinẽ miserationũ tuarũ respice ad me.
& ne abscondas faciem tuam a seruo tuo:
inimicos meos libera me
Tuscis opꝓbrium meum & confusionẽ meã
& ignominiam meam.
coram te sunt om̃s hostes mei.
pprobrio contritũ est cormeũ & desꝑatꝰ sũ

Expanded text:
t. Deus in multitudine misericordiae tuae, exaudi me in veritate salutis tuae. Erue me de luto ut non infigar: libera me ab his qui oderunt me, et de profundis aquarum. Ne operiat me fluctus aquae, ne absorbeat me profundum: et non coronet super me putetitudinem miserationum tuarum respice ad me. Et ne abscondas faciem tuam a servo tuo: inimicos meos libera me. Tu scis opprobrium meum, et confusionem meam, et ignominiam meam: coram te sunt omnes hostes mei. Opprobrio contritu
Abbreviated transcription (Latin):
Multiplicati sunt suꝑ capillos sapitis a
qui oderunt me gratis.
onfortati sunt qui psequebant᷑ inimicime
iniuste. quȩ non rapueram tunc reddebr
Ds̃ tuscis stulticiam meã. & peccatamea
ate non sunt abscondita te ds̃ isrł¬
on confundantur in me expestantes te dñe dĩ¬

Expanded text:
t super capillos capitis mei, qui oderunt me gratis: Confortati sunt qui persequebantur me inimici mei injuste: quae non rapueram, tunc reddebam. Deus, tu scis stultitiam meam, et peccata mea a te non sunt abscondita. Non confundantur in me exspectantes Al.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abulon principes neptalim.
recepit dĩ tuus. fortitudini tuę. confor¬
ta ds̃ hoc qđ oꝑatus es nobis.  munera.
De templo tuo qđ est in ierłm. tͥ offerent reges
ncrepa bestiã calami congregatio fortiũ
in uitulis popłorum calcitrantium

Expanded text:
cipes Nephthali. Praecepit Deus tuus fortitudine tua conforta, Deus, hoc quod operatus es in nobis. De templo tuo, quod est in Jerusalem: tibi offerent reges munera. Increpa bestiam calami congregatio fortium, in vitulis populorum calcitrantium
Abbreviated transcription (Latin):
ut desiderantes discerent. & illorum periti
facti magis magisq attendant animo ad
tione. & studio lectionem facere : & ueniam
habere in illis inquib uidemur sequentes
imaginem sapientiȩ. & deficere inuerborum
compositione. Nam deficiunt uerba hebraica:
quando translata fuerint ad alteram linguã.
Nonsolum autem hȩc: sed & ipsa lex & ꝓpħȩ
cȩteraq librorum non paruam habent diffe¬
rentiam. quando inter se dicuntur. Nam in
octauo & tricesimo annotemporib ptolo¬
mei euergetis regis. post quam ꝑueni in ȩgy¬
ptum. & cum multum temporis ibi fecissẽ.
inueni libros relictos non paruȩ neq con¬
temnende doctrinȩ. Itaq bonũ & necessari¬
um putaui & ipse aliquam addere diligen¬
tiam & laborem interpretandi inter pre¬
tandi istum librum: & multa uigilia attuli
doctrinam inspacio temporis. ad illa quȩ
ad finem ducunt librum. dare & illis qui
uolunt animum intendere & discere. quem¬
ad modum oporteat instituere mores

Expanded text:
ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et t adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores
Abbreviated transcription (Latin):
Dirigat᷑ oratio mea sicut incensũ in conspe¬
ctu tuo eleuatio palinarũ mearũ sacrifici¬
Pone dne custodiam orimeo: scrua pauꝑta¬
tem labiorum meorum
N e declines cor meum in uerbum malum
uoluere cogitationes impias
cum uiris oꝑantibus iniquitatem.
neq comedere in deliciis eorum.
Corripiatꝰ iustus in miscłia & arguat me.
Soleum amaritudinis non impinguet
caput meum. quia achuc oratio
mea pro maliciis eorum
Sublati sunt iuxta petrã iudices corum.
& audient uerba mea qm̃ decora sunt.
Sicut agricola cum scinditur terra. sic dis¬
sipata sunt ossa nr̃a in ore inferra.
ne euacues animam meam.
ncident in rete cius impii.
bulationẽ meã coram illo annunciabo.
semitam incã. inuia hac qua ambulo
abscondunt laqueum michi.

Expanded text:
Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo: elevatio manuum mearum Pone, Domine, custodiam ori meo: serva paupertatem labiorum meorum. Ne declines cor meum in verbum malum, volvere cogitationes impias cum viris operantibus iniquitatem: neque comedere in deliciis eorum. Corripiat me justus in misericordia, et arguet me, oleum amaritudinis non impinguet caput meum: Quia adhuc oratio mea pro malitiis eorum: sublati sunt juxta petram judices eorum, et audient verba mea, quoniam decora sunt. Sicut agricola cum scindit terram: sic dissipata sunt ossa nostra in ore inferni ne evacues animam meam. Incident in rete ejus impii: bulationem meam coram illo annuntiabo. semitam meam in via hac, qua ambulabo, absconderunt laqueum mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
nec habitabit iuxta te malignus
Con cdemna eos dĩ decidant a siliis suis
uxta multitudinem scelcrũ : expelle as¬
& lȩtabuntur inte qͥdilignom̃ cuũ.
Quia tubenedices iusto.
ane ut hasta placabilitati
coronabis eum.¬

Expanded text:
nec habitabit juxta te malignus. Condemna eos Deus, decidant a consiliis suis: Juxta multitudinem scelerum eorum expelle et laetabuntur in te qui diligunt nomen tuum, quoniam tu benedices justo. Domine, ut hasta placabilitatis coronabis eum
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba iniquitatũ pręualuert̃ aduersũ me
tatus quem clegeris & suscepis habitabit
enim in atriis tuis. replebimur bonis domꝰ
confidentia omnium finium terrȩ
Qiius dĩ plenus aqua. p̃parabis frumentũ
tua rorabunt pinguedine.
Rorabunt pascua deserti. & erultatione
colles accingentur
estieritur agnis greges. & ualles plenȩ
erunt frumento coęquabunt᷑ & canent
Uiciori cagticom psalomi

Expanded text:
uitatum praevaluerunt adversum me: Beatus quem elegeris, et susceperis: habitabit enim in atriis tuis; Replebimur bonis domusConfidentia omnium finium terrae, Rivus Dei plenus aqua praeparabis frumentum tua rorabunt pinguedine. Pinguescent h. Rorabunt pascua deserti, et exsultatione colles accingentur. Vestientur agnis greges: et valles plenae erunt frumento, coaequabuntur, et canent. VICTORI CANTICUM PSALMI
Abbreviated transcription (Latin):
arietum: offeram tibi boues cumhẏrcis. dỹ¬
Uenite audite & narrabo om̃s qui timetis
dm̃: quanta fecit animȩ meae:
Ad: ipsum ore meo clamaui: & exaltaui sub
Iniquitatem si aspexi incorde meo: non¬

Expanded text:
 offeram tibi boves cum hircis. Venite et audite, et narrabo omnes qui timetis Deum, quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi, et exsultavi, sub Iniquitatem si aspexi in corde meo, non
Abbreviated transcription (Latin):
eius radices: & rami eius non dabunt fru¬
ctum. Derelinquent in maledictum me¬
moriam illius: & dedecus illius non de¬
lebitur. Et agnoscent qui derelicti sunt
qm̃ nichil melius quam timor dĩ: & ni¬
chil dulcius quam respicere in mandatis
dñi. Gła magna est sequi dñm: longitu¬
do enim dierum assumetur abco¬

Expanded text:
eius radices et rami eius non dabunt frueius radices et rami eius non dabunt fructum derelinquent in maledictum memoriam illius et dedecus illius non delebitur et agnosquoniam nihil melius quam timor Dei, et nihil dulcius quam respicere in mandatis Domini. Gloria magna est sequi Deum: longitudo enim dierum assumetur ab
Abbreviated transcription (Latin):
simus. & non intelligit qm̃ omnia uidet
oculus illius. qm̃ expellit a se timorem
dĩ huiusmodi hominis timor. & oculi ho¬
minum timentes illum. & non cognouit
qm̃ oculi dñi multo plus lucidiores sunt¬
suꝑ solem. circum spicientes om̃s uias homi¬
num & ꝓfundum abyssi & hominum cor¬
da intuentes in absconditas partes: dño
enim dõ ante quam crearentur omĩa sunt
agnita. sic & post ꝑfectum respicit om̃ia:
hic in plateis ciuitatis uindicabitur. qua¬
si pullus equinus fugabitur. & ubi non
sꝑabit apprehendetur: & erit dedecus
omnib eo quod non intellexerit timorẽ
dñi. Sic & mulier omnis relinquens ui¬
rum suum. & statuens hęreditatem ex
alieno matrimonio: primo enim in lege
altissimi incredibilis fuit. & secundo ui¬
rum suum dercliquit: tercio in adulte-¬
rio fornicata est. & ex alio uiro filios sta¬
tuit sibi: hȩc in eccłam adducetur. & in
filios cius respicietur. Nontradent filii

Expanded text:
simus et non intelleget quoniam omnia videt simus et non intelleget quoniam omnia videt oculus illius quoniam expellit a se timorem Dei huiusmodi hominis timor et oculi hominum timentes illum et non cognovit quoniam oculi Domini multo plus lucidiores super solem circumspicientes omnes vias hominum et profundum abyssi et hominum corda intuentes in absconsas partes Domino enim Deo antequam crearentur omnia sunt agnita sic et post perfectum respicit omnia hic in plateis civitatis vindicabitur quasi pullus equinus fugabitur et ubi non speravit adprehendetur et erit dedecus omnibus quod non intellexerit timorem Dei sic et mulier omnis relinquens virum suum et statuens hereditatem ex alieno matrimonio primo enim in lege Altissimi incredibilis fuit et secundo virum suum dereliquit tertio in adulterio fornicata est et ex alio viro filios statuit sibi haec in ecclesiam adducetur et in filios eius respicietur non tradent filii
Abbreviated transcription (Latin):
niatur inhȩreditate iacob. Etenim a
miscricordib omnia hȩc auferentur:
& indelictis non uolutabuntur. In disci¬
est enim in illa uerbum peccati. Alem̃to
patris & matris tuȩ. in medio enim ma¬
gnatorum consistis: neforte obliuiscit᷑
te ds̃ in conspectu illorum. & assiduita¬
te tua infatuatus improꝑium patiaris.
& maluisses non nasci. & diem natiuita¬
tis tuȩ maledicas. Homo assuetus in uer¬
bis improꝑii: in omnib diebus suis non
erudietur. Duo genera abundant iN
peccatis: & tercium adducit iram &
ꝑditionem. Anima calida quasi ignis
ardens. non extinguetur donec aliquid
gluttiat: & homo nequam in ore carnis
suȩ non desinet. donec incendat ignem
Homini fornicario: omnis panis dulcis.
anis homo qui transgreditur lectum
suum. contemnens in animam suam &
dicens quis me uidet. Tenebrȩ circun¬
dant me. & parietes cooperiunt me. &
nemo cutumspicit me quem tierear. de¬
lictorum meorum non memorabitur altis¬

Expanded text:
niatur in hereditate Iacob etenim a niatur in hereditate Iacob etenim a misericordibus omnia haec auferentur et in delictis non volutabunt indisciest enim in illa verbum peccati. Memento patris et matris tuae; in medio enim magnatorum consistis: ne forte obliviscatur te Deus in conspectu illorum, et assiduitate tua infatuatus improperium patiaris, et maluisses non nasci, et diem nativitatis tuae maledicas. Homo assuetus in verbis improperii, in omnibus diebus suis non erudietur. Duo genera abundant in peccatis, et tertium adducit iram et perditionem. Anima calida quasi igniardens non extinguetur donec aliquid gluttiat et homo nequam in ore carnis suae non desinet donec incendat ignem homini fornicario omnis panis dulcis mnis homo qui transgreditur lectum suum contemnens in animam suam et dicens quis me videt tenebrae circumdant me et parietes cooperiunt me et nemo circumspicit me quem vereor delictorum meorum non memorabitur Altis
Abbreviated transcription (Latin):
ne dederis michi: & omne desiderium a¬
uerte ame. Aufer a me uentris concupi¬
scentias. & concubitus concupiscentiae
ne apprehendant me: & animȩ irreue¬
renti & infrunitę ne tradas me.
audite filii. Qui custodierit illam non
periet labi is suis: nec scandalitabitur
in oꝑib nouissimis. In uanitate sua appre¬
henditur peccator: & suꝑbus & maledi¬
cus scandali⁊ abitur in illo Iurationi non
assuescat os tuum: multus enim casus in
aris: qm̃ non eris immunis ab eis.
Sicirt cnim seruus interrogatus assidue
a liuore nonminuitur: sic om̃is urans
& nominanis in toto a peccato non purgi¬
bitur. Vir multum iurans implebitur
iniquitite: & non discedet a domo illius
plaga Et si frustrauerit delictum illius
suꝑ ipsum erit: & si dissimulauerit de¬
linquet dupliciter: & si in uacuum iura¬
uerit non iustificabitur. Replebitur
enim retributione domus illius. Est &
alia loquela contraria morti. Non inue¬

Expanded text:
ne dederis mihi, et omne desiderium ane dederis mihi, et omne desiderium averte a me. Aufer a me ventris concupiscentias; et concubitus concupiscentiae ne apprehendant me; et animae irreverenti et infrunitae ne tradas me. audite, filii; et qui custodierit illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus nequissimis. In vanitate sua apprehenditur peccator, et superbus et maledicus scandalizabitur in illis. Jurationi non assuescat os tuum; multus enim casus in aris; quoniam non eris immunis ab eis. Sicut enim servus interrogatus assidue, a livore non minuitur; sic omnis jurans et nominans in toto, a peccato non purgbitur vir multum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga et si frustraverit delictum ipsius super ipsum erit et si dissimulaverit delinquet dupliciter et si in vacuum iuraverit non iustificabitur replebitur enim retributione domus illius est et alia loquella contraria morti non inve
Abbreviated transcription (Latin):
lis: ut & hereditati illius cohȩres sis. Ante
ignem camini uapor. & fumus ignis in al.¬
tatur: sic & ante sanguinem maledicta
& contumeliȩ a minę: Amicum salutare
non confundar: & afacie illius non me
abscondam. Et si mala michi euenerint ꝑ
illum: sustinebo. Omnis qui audiet: caue¬
bit se abco. Quis dabit ori meo custodiam.
& supra labia mea signaculum certum. ut
ne cactim in ipsis. & lingua mea ꝑdat me:
iie pater & dominator uitȩ mcȩ ne de-
relinquas me: nec sinas me cadere in illis.
Quis suꝑponit in cogitatu meo flagella & in
corde meo doctrinam sapientiȩ: ut igno¬
rationib eorum non parcat michi. & non
appareant delicta illorum: ne ad incre¬
scant ignorantiȩ meȩ. & multiplicentur
delicta mea. & peccata mea abundent. &
incidam in conspectu aduersariorum. &
guideat inimicus is: Dñc pater & ds̃
uitȩ meȩ: ne derelinquas me incogitatu
illorum. Extollentiam oculorum meorũ

Expanded text:
lis ut et in hereditate illius coheres sis ante lis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie illius non me abscondam et si mala mihi evenerint per illum sustineo omnis qui audiet cavebit se ab eo quis dabit ori meo custodiam et supra labia mea signaculum certum uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me Domine pater et dominator vitae meae non relinquas la, et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ignorationibus eorum non parcant mihi, et non appareant delicta illorum; ne adincrescant ignorantiae meae, et multiplicentur delicta mea, et peccata mea abundent, et incidam in conspectu adversariorum, et gaudeat inimicus meus: Domine pater, et Deus vitae meae, ne derelinquas me in cogitatu illorum. Extollentiam oculorum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
fundamento ȩdificii non dissoluitur.
sic & cor confirmatum in cogitatione con¬
silii. Cogitatus sensati: in omni tempore.
uel metu non deprauabitur. Sicut palcȩ
in excelsis & cementa sine impensa posita
contra faciem uenti non ꝑmanebunt: sic
& cor timidum in cogitatione stulti con
tra impctum timoris non resistet. Sicut
cor tepidum in cogitatione fatui. omni
temꝓore non metuet: sic & qui in p̾ceptis
dĩ ꝑmanet semꝑ Pungens oculum deducit
lacrimas: & qui pungit cor ꝓfert sensum.
lapidem inuolatilia deiciet illa: sic &
qui conuitiatur amico. dissoluit amiciciã
Ad amicum & si produxeris gladium non de¬
speres: est enim regressus ad amicum. Di
apuerit os triste: non timeas. Est enim con¬
properio. & suꝑbia. & mysterii reuelatione.
& plaga dolosa Inhis omnib effugiet ami¬
cus. Fidem posside cum amico in pauꝑtate
illius: ut & in bonis illius lȩteris. In tem¬
pore tribulationis illius ꝑmane illi fide¬

Expanded text:
fundamento aedificii non dissolvetur fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non pravabitur sicut pali in excelsis et cecontra faciem venti non permanebunt, sic et cor timidum in cogitatiotra impetum timoris non resistit sic et cor trepidum in cogitatione fatui omni tempore non metuebit sic et qui in praeceptis Dei permanet semper pungens oculum deducens lacrimas et qui pungit cor proferet sensum apidem in volatilia qui conviciatur amico dissolvit amicitiam ad amicum et si produxeris gladium non desperes est enim regressus ad amicum si aperuerit os triste non timeas est enim conproperio et superbia et mysterii revelatione et plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fide
Abbreviated transcription (Latin):
lagella & doctrina in om̃i tempore: sapien¬
tia. Qui docet fatuum: quasi qui congluti¬
net testam. Qui narrat uerbum ron
audienti: quasi qui excitat dormientem
de griui somno. Cum dormiente loquit᷑:
qui enarrat stulto sapientram. Et in fine¬
mortuum plora: defecit enim lux eius.
Et super fatuum plota: defecit enĩ sensu.
M odicum plora suꝑ mortuum: qm̃ requie¬
uit. Nequissimi enim nequissima uita:
suꝑ mortem fatui. Luctus mortui septẽ
dicb: fatui autem & impii om̃s dies uitȩ
illorum. Cum stulto ne multum loqua¬
ris. & cum in sensato ne abieris Serua te
ab illo ut non molestiam habeas: & non
coinqui naberis in peccato illius. Deflecte
ab illo a inuenies requiem: & non accidi¬
aberis in stulticia illius. Suꝑ plumbũ¬
quid grauabitur: Et quod illi aliud nom̃
quam fatuus : Harenam & salem & mas¬
sam ferri facilius est portare: quam ho¬
minem imprudentem & fatuum & impiũ.¬
Sicut loramentum ligneum colligatum in¬

Expanded text:
flagella et doctrina, in omni tempore sapienflagella et doctrina, in omni tempore sapientia. Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Qui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui enarrat stulto; et in finemortuum plora, defecit enim lux eius, et super fatuum plora, defecit enim sensu, modicum plora super mortuum quoniam requieuit, nequisupra mortem fatui. Luctus mortui septem dies: fatui autem et impii, omnes dies vitae illorum. Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in inpactu illius deflecte ab illo et invenies requiem et non acediaberis in stultitiam illius super plumbum gravabitur et quod illi aliud nomen quam fatuus harenam et salem et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum
Abbreviated transcription (Latin):
stra respiciet indomum: uir autem eru¬
ditus foris stabit. Stulticia hominis au¬¬
scultare ꝑhostium: & prudens grauabit᷑
contumelix labia imprudentium stul¬
ti narrabunt: uerba autem prudentiũ
statera ponderabuntur. In ore fatuorũ
cor illorum: & in corde sapientium os
illorum. Dum maledicit impius diabo¬
lum: maledicit ipse animam suam.
Susurro coinquinabit animam suam. &
in omnib odictur: & qui manserit odi¬
osus erit: tacitus & sensatus honorabitur.
Nlapide luteo lapidatus. ẽ piger: & om̃s
loquentur suꝑ aspernationem illius. De
stercore boum lapidatus est piger: & omis
qui tetigerit eum excutiet manus. Confu¬
sio patris est de filio indisciplinato: filia
autem fatua in deminorationem fiet: Filia
prudens: hȩreditas uiro suo. Nam quȩ con¬
fundit in contumeliam fit genitoris. Patrẽ
& uirum confundit audxx. & ab impiis non
minorabitur: ab utrisq autem in honorabi
tur. Alusica in luctu importura narratio

Expanded text:
stra respiciet in domum vir autem erustra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium os illorum dum maledicit impius diabolum maledicit ipse animam suam susurrio coinquinabit animam suam et in omnibus odietur et qui manserit odiosus erit tacitus et sensatus honorabitur in lapide luteo lapidatus est piger et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et ab impiis non minotur. Musica in luctu, importuna narratio:
Abbreviated transcription (Latin):
sensus ubi . ẽ. amaritudo. Scientia sapien¬
tis tanquam inundatio abundabit: &
consilium illius sicut fons uitȩ ꝑmanet:
Cor fatui quasi uas confractum. & omnẽ
sapientiam non tenebit. Uerbum sapiens
quodcunq audicrit inscius: laudabit
& adiciet. Audiuit luxuriosus & displi¬
cebit illi: & proiciet illud post dorsum
suum. Harratio fatui: quasi sarcina iN
uia Nam in labiis sensati inuenietur gr̃a
Os prudentis queritur in ȩccła & uerba
illius cogitabunt in cordib suis. Tan¬
quam domus exterminata sic fatuo sapi¬
entia: & scientia insensati. in enarrabilia
uerba. Compedes in pedib stulto do-¬
Etrina: & quasi uincula manuum suꝑ
manum dexterȩ. atuos in risu
in altat uocem suam: uir autem sapiens
uix tacite ridebit. Ornamentum aure-¬
um. prudenti doctrina: & quasi brachia¬
le inbrachio dextro. Pes fatui facilis in
domum ꝓximi: & homo peritus confun¬
detur a ꝑsona potentis. Stultus a fene¬

Expanded text:
sensus ubi abundat amaritudo scientia sapiensensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sapientiam non tenebit verbum sapiens quodcumque audierit scius laudabit et ad se adiciet audivit luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati invenietur gratia os prudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fene