comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bestiȩ sc̃s raphael angłs tobie iuue¬
nis quẽ tuendũ receꝑat ad relati¬
onẽ: gr̃ȩ erudiebat affectũ. Quis
enĩ ñ erubescat grãm bene de se
merentibꝰ ñ referre: cũ uideat
etiã bestias refugere crimen in¬
grati : Et ille imꝑtitȩ alimoniȩ
seruant memoriam: tu ñ seruas
salutis accepte: Ursa insidians licet
ut scriptura ait est enĩ plena fraudis
fera: tam̃ fert᷑ informes utero partꝰ
edere. sed natos lingua fingere. atq inspe¬
ciem sui similitudinẽq formare. Non mi¬
reris infera tam pii oris officia: cuiꝰ pietas
naturã expͥmit. Ursa gͥ partꝰ suos ad sui
fingit similitudinẽ: tu filios tuos institu¬
ere similes tͥ ñ potes: Qͥd qđ eã meden¬
di industria ñ p̃t̾misit: Siqͥdem graui
affecta cede et consauciata uulneribus
mederi sibi nouit herbȩ cui nom̃ est
flominus ut greci appellant ulcera
subiciens sua. ut solo curent᷑ attactu.

Expanded text:
bestiae sanctus Raphahel angelus Tobiae iuuebestiae sanctus Raphahel angelus Tobiae iuuenis quem tuendum receperat ad relationem gratiae erudibat adfectum. quis enim non erubescat gratiam bene de se merentibus non referre, cum uideat etiam bestias refugere crimen ingrati? et illae inpertitae alimoniae seruant memoriam, tu non seruas salutis acceptae ? Ursa insidians licet, ut scriptura ait - est enim plena fraudis fera —, tamen fertur informes utero partus edere, sed natos lingua fingere atque in speciem sui similitudinemque formare. non miraris in fera tam pii oris officia, cuius pietas naturam exprimit ? ursa igitur partus suos ad sui effingit similitudinem, tu filios tuos instituere similes tibi non potes? quid quod etiam medendi industriam non praetermisit ? siquidem graui adfecta caede et consauciata uulneribus mederi sibi nouit herbae, cui nomen est deficiant, ut Graeci adpellant, ulcera subiciens sua, ut solo curentur adtactu.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs messis hȩc: et erubescit tã parca
piȩ industriȩ negare cõpendia. Quid
autẽ de cãnibꝰ loquar. qͥbus insitũ est
natura quadã referre grãm. et solli¬
citas excubias ꝓdñorũ salute p̾tende¬
re: Unde ad immemores beneficii
et desides atq ignauos clamat scri-¬
ptura. Canes muti. nescientes latrare.
Canes gͦ st̃ qͥ nouer̃t latrare ꝓdñis: noue¬
rint sua tecta defendere. Unde et tu
disce uocẽ tuã exercere ꝓxp̃o: quando
ouile xp̃i incursant lupi graues. Disce
inore tuo uerbũ tenere: ne quasi
mutꝰ canis cõmissam tͥ fidei custodiã
qͦdam p̾uaricationis silentio deseru¬
isse uidearis. Talis canis uiator et co¬
mes angłi ẽ. quẽ raphahel in libro
ꝓpħico ñ otiose sibi et tobi filio ad¬
iungendũ putauit: quando ꝑrexit
ut asmedeum fugaret demonem.
firmaret copulam. Memoris enĩ
affectꝰ gr̃a pellitur dęmoniũ: sta¬
bilitur coniugiũ. Mutȩ itaq specie

Expanded text:
haec dominus messis et erubescit tam parca haec dominus messis et erubescit tam parca piae industriae negare conpendia. quid autem de canibus loquar, quibus insitum est natura quadam referre gratiam et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere? unde ad inmemores beneficii et desides atque ignauos clamat scriptura: canes muti, nescientes flatus. canes ergo sunt, qui nouerint latrare pro dominis, nouerint sua tecta defendere. unde et tu disce uocem tuam exercere pro Christo, quando ouile Christi incursant lupi graues, disce in ore tuo uerbum tenere, ne quasi mutus canis commissam tibi fidei custodiam quodam praeuaricationis silentio deseruisse uidearis. talis canis uiator et comes angeli est, quem Raphahel in libro prophetico non otiose sibi et Tobis filio adiungendum putauit, quando perrexit, uti Asmodaeum fugaret, firmaret copulam; memoris enim defecit gratia pellitur daemonium, stabilitur coniugium. mutae itaque specie
Abbreviated transcription (Latin):
positi magnitudine. Exigua.ẽ enĩ for¬
mica: quȩ maiora suis audet uiribus.
Neq seruitio ad oꝑandũ cogit᷑. sed spon¬
taneȩ ꝓposito ꝓuidentię futura alim̃¬
torũ subsidia sibi pręstruit. Cuiꝰ ut
imiteris industriã: scriptura te com¬
monet dicens. Confer te ad formicã
o piger. et imitare uias eiꝰ: et esto illa
sapientior. Illa enĩ nullã culturã pos¬
sidet: neq ea qͥ se cogat habet: neq¬
sub dño agens quẽ ad modũ p̃parat escam:
quȩ de tuis laboribꝰ messem sibi recon-¬
dit. Et cũ tu plerunq egeas: illa ñ in¬
diget. Nulla sunt ei clausa horrea. nul¬
le impenetrabiles custodiȩ: nulli inuio¬
labiles acerui. Spectat custos furta: q̃¬
ꝓhibere᷑ audeat. Aspicit sua damna
possessor: nec uindicat. Pigro conue¬
ctatur agmine p̾da ꝑ cãpos: feruent
semitȩ comitatu uiantũ. Et que cõpre¬
hendi angusto ore ñ possunt: hume¬
ris grandia frum̃ta trudunt᷑. Spectat

Expanded text:
positi magnitudine. exigua est enim forpositi magnitudine. exigua est enim formica, quae maiora suis audet uiribus neque seruitio ad operandum cogitur, sed spontaneae proposito prospicientiae futura alimentorum subsidia sibi praestruit. cuius ut imiteris industriam scriptura te commonet dicens: confer te ad formicam, o piger, et imitare uias eius et esto illa sapientior. illa enim nullam culturam possidet: neque eum qui se cogat habens neqsub domino agens quemadmodum praeparat escam, quae de tuis laboribus sibi messem recondit! et cum tu plerumque egeas, illa non indiget. nulla sunt ei clausa horrea, nullae inpenetrabiles custodiae, nulli inuiolabiles acerui. spectat custos furtaque prohibere non audet, aspicit sua damna possessor nec uindicat. nigro conuectatur agmine praeda per campos, feruent semitae comitatu uiantum et quae conprehendi angusto ore non possunt umeris grandia frumenta truduntur. spectat
Abbreviated transcription (Latin):
auersat᷑. Quȩ autẽ ei se sociare fera au¬
deat: cuiꝰ uoci tantꝰ naturalit᷑ in est
terror. ut multa animantiũ quȩ ꝑce
leritatẽ possent impetũ eiꝰ euadere.
rugientis eiꝰ sonitu uelut quadã ui at
te coloris. motꝰ uarios animȩ suȩ ꝓdat. Dicit
enĩ ieremias. Si mutauit ethy ops pellẽ
suã: et pardus uarietatẽ suã. Non solũ
enĩ de figura. sed etiã de mobilitate fu¬
roris istud accipit᷑: eo qđ tenebrosis et
inqͥetis ac mobilibꝰ infide mtis atq ani¬
mi mutationibꝰ decoloratꝰ popłs uidę¬
orũ boni ꝓpositi grãm iã tenere ñ pos¬
sit: nec ad eissidationẽ ullã correptio¬
nemq remeare: qͥ semel ferinã indu-¬
erit immanitat᷑e. Est̃ tam̃ etiã inna¬
tura quadrupedũ qđ imitari nos ser¬
mo ad hortetur ꝓpħicus: qͦ exemplo
caueamꝰ desidiã. et ex iguitate uł infir¬
mitate corporis a uirtutis studio ñ
reflectam᷑: neq reuocem᷑ abullius ꝓ¬

Expanded text:
auersatur. quae autem ei se sociare fera auauersatur. quae autem ei se sociare fera audeat, cuius uoci tantus naturaliter inest terror, ut multa animantium, quae per celeritatem possent impetum eius euadere, rugientis eius sonitu uelut quadam ui crequod uarietate coloris motus uarios animae suae prodat. dicit enim Hieremias: si mutabit Aethiops pellem suam et pardus nauium suam. non solum enim de figura, sed etiam de mobilitate furoris istud accipitur, eo quod tenebrosis et inquietis ac mobilibus infidae mentis atque animi mutationibus uento populus Iudaeorum boni propositi gratiam iam tenere non possit nec ad emendationem ullam correctionemque remeare, qui semel ferinam induerit immanitatem. Est tamen etiam in natura quadrupedum quod imitari nos sermo adhortetur propheticus, quo exemplo caueamus desidiam et exiguitate uel infirmitate corporis a uirtutis studio non reflectamur neque reuocemur ab illius pro
Abbreviated transcription (Latin):
ditur oꝑa: qͥa impenso labore alt̾ edu-¬
cit quos ipsa diuturni fotꝰ sedulitate
animauerit. Huiꝰ imitator est diabo¬
lus: qͥ generationes creatoris ȩterni
raꝑe contendit. Et si quos insipientes
et sensus ꝓprii carentes uigore. potu¬
erit congregare. fouens eos illecebris
corporalibꝰ. ubi primũ uox xp̃i paruu¬
lis fuerit infusa discedunt: atq ad
eã se conferunt matr̃e. quȩ pullos
suos sicut auis materno a more cõplectit᷑.
Congregauit enĩ diabolus gentiles qͦs ñ
creauerat: sed ubi ineuangło suo suam
uocẽ xp̃s emisit: ad eũ se potissimum
contulerunt. qͥͦs subu̾bra alarũ suarũ
ipse suscepit: et matri ȩcdẽ dedit nu¬
triendos. Lẽo nature sue suꝑbꝰ ferocia
aliarũ ferarũ generibꝰ miscere se nescit:
sed quasi rex qͥdam plurimorũ dedi-¬
gnat᷑ consortiũ. Qui etiã cibũ fastidit
hesternũ: etiã ipsa suȩ escȩ reliquias

Expanded text:
dit operam, quia inpenso labore alii edudit operam, quia inpenso labore alii educit quos ipsa diuturnae fotu sedulitatis nouerimus. huius imitator est diabolus, qui generationes creatoris aeterni rapere contendit, et si quos insipientes et sensus proprii carentes uigore potuerit congregare fouens eos inlecebris corporalibus, ubi primum uox Christi paruolis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut auis materno amore conplectitur. congregauit enim diabolus gentiles, quos non creauerat; sed ubi in euangelio suo uocem norint emisit, ad eum se potissimum contulerunt quos sub umbra alarum suarum ipse suscepit et matri dedit ecclesiae nutriendos. leo naturae suae superbus ferocia aliarum ferarum generibus miscere se nescit, sed quasi rex quidam plurimorum dedignatur consortium. qui etiam cibum fastidit hesternum, etiam ipsas suae escae reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ. q̃ onera grauia alleuare consu¬
euit: Fraudulenta uulpis foueis se
latibulisq demergens: nonne indicio
est infructuosũ ee̾ animal. odioq di¬
gnũ ꝓpt̾ rapinã: despectui ꝓpt̃ infir.¬
mitatẽ. et ideo suȩ incautũ salutis. dũ
insidiat᷑ alienis: Perdice̾ asfuͣtã quȩ
aliena oua diripiat hoc ẽ ꝑdicis alteriꝰ
et corpore foueat suo. sed fraudis suȩ
fructũ habe ñ posse: qͥa cũ eduxerit
pullos suos amittit eos : qͥa ubi uocem
eiꝰ audierint. quȩ oua generauit: re¬
licta ea ad illam se naturali quodam
munere et amore conferunt quã
uerã sibi matrẽ ouorũ generatione
cognouerunt: significantes hanc
nutricis fungi officio: illã parentis.
Itaq in cassum ꝓprios fundit labo¬
res: et fraudis suȩ p̾cio multatur.
Unde et iheremias ait. Clamauit ꝑ¬
dix: et congregauit quȩ ñ peperit.
idest oua congregauit. Clamauit
quasi suȩ fraudis ouans effectu. sed lu¬

Expanded text:
ad fidem, quae onera grauia ableuare consuad fidem, quae onera grauia ableuare consuerit? fraudulenta uulpes foueis se latibulisque demergens nonne indicium est infructuosum esse animal odioque dignum propter rapinam, despectui propter infirmitatem et ideo suae incautam salutis, dum insidiatur alienis ? perdicem formauerit, quae aliena oua diripiat, hoc est perdicis alterius, et corpore foueat suo, sed fraudis suae fructum habere non posse, quia, cum eduxerit pullos suos, amittit eos, quia, ubi uocem eius audierint quae oua generauit relicta ea ad illam se naturali quodam munere et amore conferunt quam ueram sibi matrem ouorum generatione cognouerint significantes hanc nutricis fungi officio, illam parentis. itaque incassum proprios fundit labores ac fraudis suae pretio multatur. unde et Hieremias ait: clamauit perdix et congregauit quae non peperit, id est oua congregauit et clamauit quasi ouans suae fraudis effectu, sed lu
Abbreviated transcription (Latin):
te in edendo sternis ipse. quẽ natura
ñ strauit: Cur eo delectaris inqͦ natu¬
rȩ iniuria.ẽ: Cur noctes et dies cibo
intentꝰ. pecorũ more t̾rena de pasce¬
ris: Cur illetebris corporalibꝰ deditus.
ipsũ te inhonoras. dũ uentri atq eius
passionibꝰ seruis: Cur intellectũ tibi
adimis. quẽ tibi creator attribuit.¬
ur te ium̃tis cõparas. a qͥbꝰ te uoluit as̃
segregari dicens. nolite fieri sicut
equus et mulus. qͥbꝰ ñ est intellectus:
Aut si te ȩdacitas ȩqui intemperantiaq¬
U.
delectat. et ad hinnire ad feminas uolu¬
ptati est: delectet infreno maxillas tu¬
as chamoq constringi. Si crudelitas pascit:
ferarũ hec rabies ẽ: quȩ ꝓpt̾ seuitiã tru¬
cidant᷑. Uide ne inte qͦq crudelitatis tuȩ
uertat᷑ ĩmanitas. Piger asinꝰ et expositꝰ
ad p̾dam sensuq tardior: qͥd aliud docet
nisi nos uiuatiores e̾ẽ debere. nec de sidia
corporis animiq pigrescere. confugere

Expanded text:
te in edendo diuitis ipse, quem natura te in edendo diuitis ipse, quem natura non strauit? cur eo delectaris in quo naturae iniuria est? cur noctes et dies cibo intentus pecorum more terrena depasceris ? cur inlecebris corporalibus deditus ipsum te inhonoras, dum uentri atque eius passionibus seruis ? cur intellectum tibi adimis, quem tibi creator adtribuitur te iumentis comparas, a quibus te uoluit deus segregare dicens: nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus? aut si te edacitas equi intemperanti aque delectat et adhmmreadhinnire ad feminas uoluptati est, delectet m formatos maxillas tuas camoque constringi. si crudelitas pascit — ferarum haec rabies est, quae propter saeuitiam trucidantur —, uide ne in te quoque crudelitatis tuae uertatur inmanitas. Piger asinus et expositus ad praedam sensuque tardior quid aliud docet nisi nos uiuaciores esse debere nec desidia corporis animique pigrescere, confugere
Abbreviated transcription (Latin):
Semel p̾ceptũ: in ꝑpetuũ inoleuit na¬
ture. Et ideo ministerii sui obseqͥum
prebere t̾ra ñ desinit: ut prisce ani¬
successione in nouas reparent᷑ etates.
Sed uis adusũ hominis deriuare quȩ ge¬
nita sunt : Noli ueritatem unicuiq
generi naturȩ ꝓpriȩ denegare: et
multo magis ea ad grãm aptabis hu¬
manã.Primũ qͥa om̃ia genera pecoꝵ.
bestiarũ. ac piscium in aluu natura
ꝓstrauit: ut alia uentre repant. alia
quȩ pedibꝰ sustinent᷑ demersa magis
qua drupedis corporis gressu. et ue¬
lut affixa terris uideas. ẽẽ. quã libe¬
ra. Siqͥdem erigendi se ñ habeant
facultatẽ. de t̾ra uictũ reqͥrant: et
uentris inquẽ deflectunt᷑ solas se¬
cuntur uoluptates. Caue o homo pe¬
corũ more curuari. Caue in aluu te ñ
tam corpore quã cupiditate deflectas.
Respice corporis tui formã et speciem
congruentẽ.celsi uigoris assume: sine¬
qua sola animalia ꝓna pascuntur. Cur

Expanded text:
semel praeceptum in perpetuum inoleuit nasemel praeceptum in perpetuum inoleuit naturae, et ideo ministerii sui obsequium praebere terra non desinit, ut priscae conssuccessione m nouas reparentur aetates. sed uis ad usum hominis deriuare quae genita sunt? noli ueritatem unicuique generi naturae propriae denegare, et multo magis ea ad gratiam aptabis humanam, primum quia omnia genera pecorum, bestiarum ac piscium in feruntur natura prostrauit, ut alia uentre repant, alia quae pedibus sustinentur demersa magis quadripedi corporis gressu et uelut adfixa terris uideas esse quam libera, siquidem, cum erigendi se non habeant facultatem, de terra uictum requirunt et uentris, in quem deflectuntur, solas sequuntur uoluptates. caue, o homo, pecorum more curuari, caue in aluum te non tam corpore quam cupiditate deflectas. respice corporis tui formam et speciem congruentem celsi uigoris adsume, sine sola animalia prona pascantur. cur
Abbreviated transcription (Latin):
potentis imꝑiũ ope rationẽq dñi ihu
tẽ scđ̾m genꝰ. At ñ ille putauit dicendũ
quantũ de spacio aeris occupet u̾bra t̾rę̧
cũ sol recedit a nob̾ diẽq abducit inferi¬
ora axis illuminans. et quẽ admodũ in
uanitates sequendas: q̃ rebꝰ in explica¬
bilibꝰ mente̾ nr̃am occupant. luduntq
oꝑam: sed ea potius describenda q̃ aduir
dictis: nec sp̃s scĩ quasi uilia despectui
habeamꝰ alloqͥa. Producat inqͥt t̾ra ani¬
mã uiuentẽ. pecorũ. et bestiarũ. et re¬
ptiliũ. Qͥd argumentam᷑ alia. ubi eui¬
dent̾ creaturarũ t̾restriũ natura for¬
mundi ꝑ omẽm creaturã dei uerbum:
ut subito de t̾ris om̃ia q̾statuit ds̃ ani¬
mantiũ genera ꝓducant᷑. et infuturũ
lege pręscriptã scđm genꝰ sibi similitu¬
dinẽq uniuersa succedant: ut leo leo¬
nem generet. tygris tygridem. bos
bouẽ. cẏgnus cygnũ: aquila aquilam.

Expanded text:
potentis imperium operationemque domini potentis imperium operationemque domini tem secundum genus. At non ille putavit dicendum, quantum de spatio aeris occupet umbra terrae, cum sol recedit a nobis, diemque abducit inferiora axis illuminans; et quemadmodum in rvanitates sequendas, quae rebus inexplicabilibus mentem nostram occupant, luduntque am, sed ea potius describenda quae ad udictis nec spiritus sancti quasi uilia despectui habeamus adloquia. producat inquit terra animam uiuentem pecorum et bestiarum et reptilium. quid argumentamur alia, ubi euidenter creaturarum terrestrium natura formundi per omnem creaturam it deus animantium genera producantur et in futurum lege praescripta secundum genus sibi similitudinemque uniuersa succedant, ut leo leonem generet, tigris tigridem, bos bouem, cygnus cygnum, aquila aquilam.
Abbreviated transcription (Latin):
spacia. Quȩ circuͭfuso mari interiectis
barbarorũ regionibꝰ suffusa atq paludibꝰ¬
inuia humo quẽ admodũ possumꝰ cõpre¬
hendere: Qđ impossibile e̾e̾. om̃ibꝰ scri¬
ptura de monstrat: dicente deo. Qs m̃sus
ẽ manu aquã. et celũ palmo. et uniuer¬
sã t̾rã clausa manu: Qͥs statuit montes
inlibra. et rupes in statura. et nemora¬
in iugo: Et infra. Qͥs tenet gẏrũ t̾rȩ.
et habitantes in ea sic̃ locustas: Qͥs sta¬
tuit cȩlũ ut camerã : Qͥs gͥ ȩqualẽ sibi
cũ deo audet scientiã uindicare: ut qͣ ds̃
maiestatis suȩ. e̾e̾ ꝓprio signauit oraculo.
hȩc sibi homo ad cognitionẽ suppetere
posse p̾sumat: Certe moy ses eruditꝰ erat
in om̃i sapientia egyptiorũ. Sed qͥa sp̃m
dei accepit qͣsi minister dei inanẽ illã et
usurpatoriã phylosophye doctrinã ueri¬
tatis ratione post habuit. Et ea descripsit
mͥ q̃ nr̃ȩ spei accõmoda iudicauit: qđ t̾rã
fecerit ds̃. qđ ꝓduxerit t̾ra uixta dei om̃i¬

Expanded text:
spatia, quae circumfuso mari, interiectis barbarum regionibus, suffusa atque inuia paludibus humo quemadmodum possumus conprehendere? quod inpossibile esse hominibus scriptura dest manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes in libra, et rupes in statera? in iugo? et infra: qui tenet gyrum terrae et habitantes in ea sicut lucustas, qui statuit caelum ut cameram. quis igitur aequalem sibi cum deo audet scientiam uindicare, ut quae deus maiestatis suae esse proprio signauit oraculo haec sibi homo ad cognitionem suppetere posse praesumat? certe Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, sed quia spiritum dei accepit, quasi minister dei inanem illam et usurpatoriam philosophiae doctrinam ueritatis rationi posthabuit et ea descripsit mihi quae nostrae spei adcommoda iudicauit, quod terram fecerit deus, quod produxerit terra iuxta dei omni
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ etiã fulicȩ q̃ maritimo delectamini
ꝓfundo refugientes quã p̾scitis cõmotio¬
nẽ maris inuado luditis. Ip̃sa ardea q̃
paludibꝰ inherere consueuit. notas dese-
ñpossit. Consideremꝰ diuersas uolucres
maris. quẽ ad modũ imminente uento
rũ qͥs ñ miret᷑ excubias: qͥuigilias etiam

Expanded text:
quomodo etiam, fulicae - quae maritimo delectantur quomodo etiam, fulicae - quae maritimo delectantur profundo — refugientes quam praescitis commotionem maris in uado luditis! ipsa ardea, quae paludibus inhaerere consueuit, notas bona snon possit. consideremus diuersas uolucres maris, quemadmodum inminente uentorum quis non miretur excubias, qui uigilias etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dificat: et suo partꝰ corpore fouet. Nec
saluti ꝓpriȩ alluuione litoris ꝑtimescit:
sed secura de dei gr̃a uentis se cõmittit.
et fluctibꝰ. Parũ ẽ hoc. Adiungit totidẽ
latibulis aliqͥbꝰ abscondit. aut tectis. nec
includit tab̾naculis: sed nudo et ri
gore: sed diuino fotu
qͦ magis cȩtera despiciat tutiores fore exi¬
stimat. Qs nr̃m paruulos suos ñ uestim̾tis
tegat: tectis abscondat: Qͥs ñ claudat eos
septis cubiculorũ: Qͥs ñ ita diligent̾ undiq
fenestras obstruat. ne qͣ possit aura uł leui¬
ter penetrare: Merito qͦs tã sollicite in-¬
auimꝰ ac fouemꝰ exuimꝰ eos clem̃tiȩ cȩlestis
inuolucro: alcyone uero qͦs nudos ꝓicit.
eos diuino uestit indutu. Nec uos p̃teribo
merguli qͥbꝰabassiduitate mergendi nom̃
hesit: qͦmodo semꝑ mergentes aurarum
signa colligitis: et p̾uidentes tẽpestatem
futura ꝓpere medio reuolatis exeq̾re :¬
et ad litorỹ tuta cũ clamore conceditis.

Expanded text:
idificat et suo partus corpore fouet nec idificat et suo partus corpore fouet nec saluti propriae adluuione litoris pertimescit, sed secura de dei gratia uentis se committit et fluctibus. parum est hoc. adiungit totidem latibulis aliquibus abscondit aut tectis nec includit cauernis, sed nudo et pragore, sed diuino fotu, quo magis cetera despiciat, tutiores fore extimat. quis nostrum paruolos suos non uestimentis tegat, tectis abscondat, quis non claudat eos saeptis cubiculorum, quis non ita diligenter undique fenestras obstruat, ne qua possit aura uel leuiter penetrare? merito quos tam sollicite induimus ac fouemus, exuimus eos clementiae caelestis inuolucro, turmis uero quos nudos proicit eos diuino uestit indutu. Nec uos praeteribo, merguli, quibus ab adsiduitate mergecdi nomen dic haesit. quomodo semper mergentes aurarum signa colligitis et praeuidentes tempestatem futuram propere medio reuolatis ex aequore et ad litorum tuta cum clamore conceditis!
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ indultã habet: ut hos quatuordeci di¬
es nautici p̾sũptȩ serenitatis obseruent:
qͦs et alcyonidas uocant: qͥbꝰ nullos motus
ꝓcellose tẽpestatis ꝑhorrescant. Nonne uos
sculȩ contẽplatione. et insurgit mare et
repente cõprimit᷑: atq aspero hẏemis int᷑
graues ꝓcellas. tẽpestatesq uentorũ deter¬
git cęli nubila fluctꝰq cõponit elem̃tis om̃ibꝰ
subito infusa tranquillitas: quantũ p̾su¬
mere debeas o homo adimagine̾ dei factꝰ
agnosc is. si tam̃ auicule istiꝰ fidẽ studio
deuotionis imiteris. Illa tẽpestates uidens
insurgere. seuire uentos int̾ hyberni se¬
ua ñ reuocat᷑. neq reflectit᷑. sed impellit᷑.
Deniq inlittore sua oua constituit. ubi
ea relabente fluctu madida adhuc are¬
na suscipiat: nec insurgentes fluctꝰ quos
immurmurare atq allabi uideat refor¬
midat. Et ne putes qđ ouorũ uideat᷑ hab̾e
conteptũ: continuo ubi posuerit oua n¬

Expanded text:
nitus indultam habet, ut hos quattuordecim dinitus indultam habet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. nonne uos sculae contemplatione et insurgit mare et repente ut\' atque aspero hiemis inter graues procellas tempestatesque uentorum deterget caeli nubila fluctusque componit elementis omnibus subito infusa tranquillitas, quantum praesumere debeas, o homo, ad imaginem dei factus agnoscis, si tamen auiculae istius fidem studio deuotionis imitens. illa tempestates uidens insurgere, saeuire uentos inter hiberni saeua, non reuocatur neque reflectitur, sed inpellitur. denique in litore sua oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc harena suscipiat, nec insurgentes fluctus, quos immurmurare atque adlabi uideat, reformidat. et ne putes quod ouorum uideatur habere contemptum, continuo, ubi deposuerit oua, n
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ circa aqͥs maris fluminũq uersantur:
cũ qͥbꝰ possumꝰ emergere. Itaq ab alcy one
sermonẽ adoriam᷑. Ea ẽ auis maritima.
q̃ inlitoribꝰ fetꝰ suos edere solet: ita ut in
arenis oua deponat medio fere hyemis.
Nã id tẽporis fouendis habet deputatũ par¬
tibꝰ quando maxime insurgit mare. lito¬
ribꝰq uehem̃tior fluctꝰ illidit᷑: quo magis
repentinȩ placiditatis solennitate. auis huiꝰ
eluceret gr̃a. Nanq ubi undosũ fuerit ma¬
re: positis ouis subito mitescit: et om̃s ca¬
dunt uentorũ ꝓcellȩ. flatꝰq aurarũ mites¬
cunt. ac placidũ uentis stat mare: donec¬
sua oua fouet alcione. Septẽ autẽ dies fotꝰ
st̃. Quibꝰ decursis: educit pullos fętꝰq absol¬
enutriat partꝰ suos donec incipiant adole¬
scere. Nec mireris tã exiguũ nutriendi tẽ¬
pus: cũ absolutio fȩtuũ tã paucorũ dierũ
sit. Tantã autẽ grãm minuscula auis diui¬

Expanded text:
quae circa aquas maris fluminumque uersantur, quae circa aquas maris fluminumque uersantur, cum quibus possumus emergere. itaque ab alcyone sermonem adoriamur. ea est auis maritima, quae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit mare litoribusque uehementior in inliditur. quo magis repentinae placiditatis sollemnitate auis huius eluceret gratia. namque ubi undosum fuerit mare, positis ouis subito mitescit et omnes cadunt uentorum procellae Batusque aurarum quiescunt ac placidum uentis stat mare, donec oua fouet alcyone sua. septem autem dies fotus sunt, quibus decursis educit pullos fetusque abaoluitabsolenutriat partus suos, donec incipiant adolescere. nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. tantam autem gratiam minuscula auis diui
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑstringere. Qͥd enĩ conuenit inhis de¬
morari: inqͥbꝰ celeritas placere consueuit:
Quius gͥ et inusitatꝰ intali genere scripti¬
onis sermo nr᷑ canoris auibꝰ resonet ac
resultet. Sed unde mͥ cignea carmina:
q̃ etiã sub graui mortis imminentis t̾ro¬
re delectant: Unde mͥ illos naturales
modulos cantilene. qͥbꝰ etiã paludes sono¬
ra cantꝰ edunt dulcissimos suauitate: Unde
mͥ uoces psytaci: dulcedinẽq merularum :
Utinã saltẽ luscinia canat: q̃ dormientẽ de
somno excitet. Ea enĩ auis signare solet
diei surgentis exortũ: et effusiorẽ dilucu¬
lo deferre lȩticiã. Tam̃ si illorũ suauitas
de est: st̃ gementes turtures. et raucȩ co-¬
lũbe. Tũ etiã cornix plena uoce pluuiã
uocat. Unde ruralẽ auiũ sermonẽ qͦ pos¬
sumꝰ scientiã quã nos rusticani docuert̃
mus: arduũ ẽ ut subito ad aues cęli sermo
nr̃ ascendat. Et ideo de his auibꝰ priꝰdicamꝰ.

Expanded text:
re praestringere. quid enim conuenit in his dere praestringere. quid enim conuenit in his demorari in quibus celeritas placere consueuit? auius igitur et inusitatus in tali genere scriptionis sermo noster canoris auibus I resonet ac resultet. sed unde mihi cygnea carmina, quae etiam sub graui mortis inminentis terrore delectant? unde mihi illos naturales modulos cantilenae, quibus etiam paludes sonorae cantus edunt dulcissimos suauitate ? unde mihi uoces sittaci dulcedinemque merularum? utinam hoc luscinia canat, quae dormientem de somno excitet; ea enim auis signare solet diei surgentis uersari et effusiorem diluculo deferre laetitiam. tamen si illorum suauitas deest, sunt gementes turtures et raucae columbae, tum etiam cornix plena uoce pluuiam uocat. unde rurale in sermone quo possumus, scientia quam nos rusticani docueruntmus, arduum est ut subito ad aues caeli sermo noster ascendat. et ideo de his auibus prius dicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
gurgitibꝰ pͣscrutandis: aut aliqͥs ex nob̾
in disputatione obdormiat: cũ possit
auiũ cantibꝰ excitari. Sed ꝓfecto qͥ inter
multos pisces uigilauerit: ñ dubito qd
int̾ canoras aues somnũ sentire ñpos¬
sit: cũ tali ad uigilandũ gr̃a ꝓuocetur.
Ieq uero uile putetur qđ potuit p̃teriri:
cũ sit t̾cia pars in animantibꝰ creaturȩ.
Tria enĩ genera animantiũ e̾e̾ ñ dubiũ ẽ:
t̾renũ. uolatile. aquatile. Deniq sic scriptũ
ẽ. Educant aquȩ reptilia animarũ uiuen¬
tiũ scđ̃m genꝰ et uolacilia uolantia suꝑ
t̾rã setꝰ firmam̃tũ cęli scđ̾m genꝰ. Reuoca¬
mur ad suꝑiora sic̃ obliuiosi uiatores: qͥ
cũ inconsulto p̾terierint. insua reuerten¬
pendiũ regressionis reliqͥ itineris cõpen¬
diosa celeritate cõpensat. Ut mͥ faciendũ
arbitror: maxime cũ de auibꝰ sermosit.
q̃ solent oculos hominũ uolatu ꝓperatio¬

Expanded text:
gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui inter mutos pisces uigilauerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animantibus creaturae. tria enim genera animantium esse non dubium est, terrenum uolatile aquatile. denique sic scriptum est: educant aquae reptilia animarum uiuentium secundum genus, et volatilia volantia 96 super terram secus firmamentum coeli secundum genus. Revocamur ad superiora sicut obliviosi viatores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua revertenpendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolatu properatio
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃. Qđ uelut solemnit᷑ surgente et oc¬
cidente die instaurare consuert: ut et¬
decursi uł adoriendi nocturni iustas
diurniq tẽporis laudes suo referant cre¬
atori. Magnũ gͥ intͣiũ excitandȩ nob̾
deuotionis amiserã. Qui enĩ sensũ homi¬
nis gerens. ñ erubescat sine psalmorũ cele¬
britate diem claudere: cũ etiã ininutissi¬
me aues solenni deuotione et dulci carmi-¬
ne ortꝰ dierũ ac noctiũ ꝓsequant᷑. Redeat
gͥ nob̾ uolaticꝰ sermo qͥpęnȩ fuerat lapsus
exoculis: et aqͥlȩ modo alta petens uolatꝰ
suos obduxerat nubibꝰ: nisi qͥa oculos ablu¬
ti aqua dũ de gurgite leuamꝰ ad cęlum.
speculati uacuũ aeris uolatilibꝰ ferri ad
necessitatẽ stili putauimꝰ e̾e̾ reuocandũ.
Eritis uos uidices qͥ estis aucupes uerbi. utrũ
consultiꝰ euolet: an utiliter in ur̾a sit retia
relapsus. Uereor ne fastidiũ nob̾ obrepat
in uolatilibꝰ reqͥrendis. qđ ñ obrepsit in

Expanded text:
runt. quod uelut sollemniter surgente et ocrunt. quod uelut sollemniter surgente et occidente die instaurare consuerunt, ut decnrsidecursi uel adoriendi nocturni iuxta diurnique temporis laudes suo referant creatori. magnum igitur incentiuum excitandae nobis deuotionis amiseram. qui enim sensum hominis gerens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, cum etiam minutissimae aues sollemni deuotione et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? redeat igitur nobis uolaticus sermo, qui paene fuerat lapsus ex oculis et aquilae modo alta petens pondus suos obduxerat nubibus, nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgite leuamus ad caelum, speculati uacuum aeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus esse reuocandum. eritis uos iudices, qui estis aucupes uerbi, utrum inundauerunt euolet an utiliter in uestra sit retia relapsus. nec uereor ne fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in
Abbreviated transcription (Latin):
Certe plus nob̾ quã niniuitis data ẽ in
auiũm necessaria disputatio: et ser¬
mo huiꝰmodi nob̾ cũ ipsis auibꝰ euolaue¬
rat. Fit enĩ natura quadã: ut hi qͥ aliqͥd in¬
tuent᷑. uł dicendo expͥmere uolunt eorũ
qualitatẽ q̃ uł intuent᷑ uł loquunt᷑ assumant:
ut et cũ pigrioribꝰ immorem᷑. et cũ uelocibꝰ
celeri rapiam᷑ aspectu: stilo qͦq aut tardiore
utamur aut rapido. Itaq dũ caueo ne ma-¬
ri demersa p̾tereant. et aqͥs oꝑta me la¬
teant. effugiit om̃e uolatile: qͥa dũ incli¬
natꝰ imos aquarũ gurgites scrutor. aeri¬
os ñ respexi uolatꝰ: nec u̾bra saltẽ pennȩ
me p̃petis declinauit. q̃ in aqͥs potuit re¬
lucere. Uerũ ubi om̃e negotiũ expeditũ
putaui et absolutũ ee̾ me credidi. et diem
qͥntũ consũmatũ arbitratꝰ sũ: uenit in
m̃tẽ auiũ q̃ cũ eunt cubitũ qͣsi ꝑacto lete
munere etherd cantu mulcere consue¬

Expanded text:
certe plus nobis quam Nineuitis data est incerte plus nobis quam Nineuitis data est inauium disputatio, et sermo huiusmodi nobis cum ipsis auibus euolauesuscitare enim natura quadam, ut ii qui aliquid intuentur uel dicendo exprimere uolunt eorum qualitatem quae uel intuentur uel loquuntur adsumant, ut et cum pigrioribus suscitare et cum uelocibus celeri rapiamur aspectu, stilo quoque aut tardiore utamur aut rapido. itaque cum caueo, ne mari demersa praetereant et aquis operta me lateant, ros omne uolatile, quia dum inclinatus imos aquarum gurgites scrutor, aerios non respexi uolatus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negotium expeditum putaui et absolutum esse me credidi et diem quintum consummatum arbitratus sum, uenit in mentem auium, quae cum eunt cubitum, quasi peracto laetae munere aethera cantu mulcere consue
Abbreviated transcription (Latin):
litora: qͥbꝰ uexillũ extendi aura de cęloẽ.
taq aurigȩ plausũ inanẽ referunt: hi
soluunt uota seruati. Qͥd de iona di¬
gnũ loquar. quẽ cȩtus excepit ad uitã:
reddidit ꝓphetandi gr̃as Emendauit
aqua: quẽ trena deflexerant. Psallebat
inutero cęti:qͥ merebat int̾ris. Et utri¬
usq redẽptio ñ p̃tereat᷑ elem̃ti. Terrarũ
salus in mari ante p̃cessit: qͥa signũ filii
hominis signũ ionȩ. Sicut enĩ iste in
utero cęti : sic iħs in corde t̾rȩ. Inutroq
remediũ: mauus tam̃ in mari pietatis
exemplũ: qm̃ excepert̃ pisces quẽ ho¬
oblitꝰ aspertu censorio conuenit᷑. Sed
ĩã rogemꝰ dñm: ut sermo nr qͦsi ionas
eiciatur in t̾ra: ne diutius in salo flu-¬
ctuet. Et bene etiã exiuit cucurbita.
q̃ obu̾bret nos a malis nr̃is. Sed et ipsa
ꝓcedente sole arefacta admonet reqͥ¬
escendũ: ne int̾ra estuare incipiamꝰ
ingenio: et nob̾ etiã uerba deficiant.

Expanded text:
litora, quibus uexillum exeundi aura de caelo est. litora, quibus uexillum exeundi aura de caelo est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar, quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad prophetandi gratiam? emendauit aqua quem terrena deflexerant, psallebat in utero ceti qui maerebat m terris et, ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus in mari ante praecessit, quia signum filii hominis signum terribilis. sicut iste in utero ceti, sic Iesus in corde terrae. in utroque remedium, maius tamen in mari pietatis exemplum, quoniam exceperunt pisces quem hooblitus aspectu censorio minutis. sed iam rogemus dominum, ut sermo noster quasi Ionas eiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. et bene etiam exiuit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris. sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in terra aestuare incipiamus ingenio et nobis etiam uerba deficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Lilia in ortis eminꝰ nitent: uela in
nauibꝰ. Hic odor: illic uentꝰ aspirat. Quȩ
utilitas in folio. innauibꝰ quanta cõmer¬
cia. Lilia suauitatẽ nariũ: uela homi¬
nũ salutẽ inuehunt. Adde pisces sali¬
entes: et delfinas ludentes. Adde rau¬
co sonantes fluctꝰ murmure: adice
currentes naues ad litora. uł de lito¬
ribꝰ exeuntes. Et cũ e carceribꝰ emit¬
tunt᷑ quadrige. quanto studio expe¬
ctantiũ et amore certatur. Equus
tam̃ inuanũ currit: ñ inuanũ nauigia.
lle inuanũ. qͥa uacuus: ista adutilitatẽ. qͥsi
agunt᷑. sed uentorũ spiramine: Ubi ne¬
mo refragat᷑: sed om̃s fautores st̃. Ubi
nemo uincit᷑ qͥcunq ꝑuenerit: sed om̃s
pupes q̃ ꝑuectȩ fuerint coronant᷑. Ubi pal¬
ma merces salutis: uictoria p̾ciũ regres¬
sionis ẽ. Quantũ enĩ distat int̾ directos
cursus ac reflexos: Isti ꝑpetuant᷑: hu re¬
soluunt᷑. Adiunge remigiis contexta

Expanded text:
tur. naturam in hortis eminus nitent, uela in tur. naturam in hortis eminus nitent, uela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi aguntur, sed uentorum spiramine, ubi nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma merces salutis, uictoria pretium regressionis est. quantum enim distat inter directos cursus ac reilexosreflexos! isti perpetuantur, hi bellatoribus. adiunge remigiis contexta
Abbreviated transcription (Latin):
margaritã natura infixerit. quomͦ eam
maris aqua intã molli carne solidauerit.
Quȩ difficile apud reges inueniunt᷑: ea lito¬
ribꝰ quasi uilia iacent. uulgo et insaxis
asperis et in cautibꝰ colligunt᷑. Au̾reum
etiã uellus aqua nutrit: et lanã in me
morati specie mnetalli. gignunt litora.
Cuiꝰ colorẽ nullus adhuc eorũ qͥ fucis di¬
uersis obaducunt uellera potuit imitari:
adeo naturȩ maritimȩ grãm. humana
implere nescit industria. Scimꝰ qua solli¬
citudine uellera ouiũ etiã minꝰ p̾ciosa
curent᷑. Sint licet obtima: nequaꝙͣ tam̃
his fucus innascit᷑. Hic naturalis color ẽ: quẽ
nullus ad huc fucus ȩquauit. Hoc qͦq piscis
ẽ uellus. Sed ipse murices q̃ insigne dant
regiũ sunt maritimȩ. Et quȩ pratorum
grã uł hortorũ amenitas potest celuri
maris eqͥperare picturã: Aurũ licet in
pratis flores refulgent: auri qͦq ful
cito marcescunt: ista diu durat᷑a serua¬

Expanded text:
margaritam natura infixerit, quomodo eam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqua in tam molli carne solidaverit. 94 Quae difficile apud reges inveniuntur, ea in littoribus quasi vilia jacent vulgo, et in saxis asperis et cautibus colliguntur. Aureum etiam morati speciem metalli gignunt litora, cuius colorem nullus adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uellera potuit imitari. adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine uellera ouium etiam minus pretiosa curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? uolatus licet in pratis flores refulgent, auri quoque fucito marcescunt, ista diu duratura. serua
Abbreviated transcription (Latin):
quando suꝑnatant fluctibꝰ ambulare
insulas putes: montes altissimos sũ¬
mis ad cȩlũ uerticibꝰ eminere. Quȩ ñ¬
in alto nec inlittoribꝰ sed in athlantici
maris ꝓfundo ferunt᷑ uideri. ut eorũ
conspectu. nautȩ a nauigandi in illis
locis p̾sũptione reuocent᷑: nec secre¬
ta elem̃torũ adire sine sup̾me t̾rore
mortis usurpent. Sed iã assurgamꝰ
ipsi de ꝓfundo maris. et aliquantũ
sermo nr̃ emergat: atq ad suꝑiora
se subrigat. Expectemꝰ ea quȩ usitata mul¬
tis et plena sint gr̃e. quomͦ aqua insalis
uertat᷑ soliditatẽ: ut ferro sepe cȩdatur.
Qđ de brittannicis salibꝰ nichil mirũ: qui
speciẽ marmoris ualidi. eiꝰdẽ metalli niueo
candore resplendent: salubres corporis
cibo. et potui nimis grati. Quomꝰ etiã ñ
indecorus lapis coralliũ in mare herba
sit. si maerem transferat᷑: lapidis firmi¬
tate solidat᷑. Unde etiã ostreis p̃ciosissimã

Expanded text:
quando supernatant fluctibus, ambulare quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere. Quae non acta, nec in littoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur videri, ut eorum conspectu nautae a navigandi in illis locis praesumptione revocentur, nec secreta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed jam assurgamus ipsi de profundo maris, et aliquantulum sermo noster emergat, atque ad superiora se subrigat: spectemus ea quae usitata multis, et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis vertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur; quod de Britannicis salibus nihil mirum, qui in speciem marmoris validi, ejusdem metalli niveo candore resplendent, salubres corporis cibo, et potui nimis grati. Quomodo etiam non indecorus lapis corallium in mari herba sit, si in aerem transferatur, in lapidis firmitatem solidetur. Unde etiam ostreis pretiosissimam
Abbreviated transcription (Latin):
morat᷑ nauẽ ingentẽ statuere: ut qͥsi
radicatã mari herere uideas. nec mo¬
ueri. Aliquandui enĩ immobilẽ seruat.
An et putas huic sine creatoris munere.
tantũ potuisse suppetere uirtutis:
Qđ gladios loquar aut serras: aut ca-¬
nes maritimos. aut falenas. aut ⁊ige¬
nas: Qͥd ẽtiã turturis aculeũ. et hoc
mortue: Sicut enĩ uiperȩ os siqͥs cal¬
cauerit recens dũ taxat grauius quã ue¬
nenũ nocere fert᷑ et in medicabile uul¬
nus serpere: ita etiã turtur aculeo suo
mortua ampliꝰ quã uiua ꝑiculi affer¬
re memorat᷑. Lepusculus qͦq timidũ
animal int̾ris. in mari formidabile: ci¬
tã et quȩ ñ facile possit auferri corru¬
ptelã inuehit. Uoluit enĩ te creator¬
tuus nec in mari satis ab insidiantibus
ẽe securũ: ut ꝓpt pauca quȩ noceant
quasi in excubiis positꝰ. arma fidei semꝑ
et scutũ deuotionis accinctꝰ. a dño tuo
et infinitȩ magnitudinis cętȩ. Quȩ si

Expanded text:
moratur navem ingentem sistere; ut quasi moratur navem ingentem sistere; ut quasi radicatam mari haerere videas, nec moveri. Aliquamdiu enim immobilem servat. An et huic putas sine Creatoris munere tantum potuisse suppetere virtutis? Quid gladios loquar, aut serras, aut canes maritimos, aut balenas, aut zygaenas? Quid etiam turturis centrum, et hoc mortuae? Sicut enim viperae os si quis calcaverit recens dumtaxat, gravius quam venenum nocere perhibetur, et immedicabile vulnus serpere: ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam viva periculi afferre memoratur. Lepusculus quoque timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit auferri, corruptelam invehit. Voluit enim te creator nec in mari satis ab insidiantibus esse securum; ut propter pauca quae noceant, quasi in excubiis positus, armis fidei semper et scuto devotionis accinctus, a Domino tuo et infinitae magnitudinis cete! Quae si
Abbreviated transcription (Latin):
etate exibet. Piscis tanta maria transmit¬
tit. ut utilitatẽ aliquã generi suo quęrat:
nos qͦq diffusa ȩqͦra transfretamꝰ. Sed
quanto honestius. qđ successionis amore
quã qđ peccuniȩ auiditate suscipit᷑. De¬
niq illis adpietatẽ. nob̾ ad quęstũ trans¬
missio deputat᷑. Illi sobolẽ refert̃ om̃ibꝰ
mercibꝰ cariorem: nos merce longe imn¬
parẽ adꝑiculi uicẽ misera lucri cupi¬
dine reportamꝰ. Illi patriã repetunt:
nos derelinqͥmꝰ. Illis nando increm̃¬
tũ generis adqͥrit᷑: nob̾ minuit᷑ naui¬
gando. Qͥs gͥ neget diuinitꝰ illis infusũ
ingeniũ e̾e huiꝰmodi atq uirtutẽ: cũ
uideat istos in aqͥlonẽ tam solemnem
obeunde fęcunditatis peregrinationẽ
uiuaci ingenio cõponere: alios in exiguo
corpore tantũ ualiditatis assumere: ut
maximas nauiũ plenis currentes uelis
inmediis fluctib sistant: sicut breuis
pisciculus echynꝰ tanta facilitate me¬

Expanded text:
aetatem exhibet. Pisces tanta maria transmitaetatem exhibet. Pisces tanta maria transmittunt, ut utilitatem aliquam generi suo quaerant. Nos quoque diffusa aequora transfretamus: sed quanto honestius, quod successionis amore, quam quod pecuniae aviditate suscipitur? Denique illis ad pietatem, nobis ad quaestum transmissio deputatur. Illi sobolem referunt omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repetunt: nos derelinquimus. Illis nando incrementum generis acquiritur: nobis minuitur navigando. Quis igitur neget divinitus illis infusum ingenium esse hujusmodi atque virtutem? Cum videat istos in Aquilonem tam solemnem obeundae fecunditatis peregrinationem vivaci ingenio componere; alios in exiguo corpore tantum validitatis assumere, ut maximas navium plenis currentes velis in mediis fluctibus sistant: sicut brevis pisciculus echeneis tanta facilitate me
Abbreviated transcription (Latin):
frigidior. et torrentiũ rigescat allapsu.
pterea pisces tanꝙͣ arbitri fluentorũ
estate illic aspirantis aure clem̃tiã ca¬
ptare consuert. Cuiꝰ amȩnitate ꝑfuncti
rursus hyemis asꝑa declinare contendt̃.
et septentrionalis plagę seua fugientes
in reliquos se sinꝰ confer̾t: in qͥbꝰ aut uen¬
torũ mollior sit placiditas. aut solis so¬
leat uernare tẽperies. Nouit gͥ piscis
pariendi tẽpꝰ. Qđ ꝓ magno mysterio dix̃
salomonis sapientia. Nouit tẽpꝰ eundi
atq redeundi. Nouit tẽpꝰ ꝑfunctionis:
atq iactationis. Et nouit ut ñqueat
tationis argum̃to utit᷑ sed inspiratione
naturȩ: q̃ uera. ẽ magistra pietatis. De-¬
niq om̃s animantes p̾scripta habent
pariendi tẽpora: homo solus indiscreta
atq confusa. Reliqua genera clem̃tiam
generi quęr̾t: mulieres solȩ partꝰ suos
inclement᷑ effundunt. Naga enĩ et intẽ¬
perans libido generandi: uagã pariendi

Expanded text:
frigidior torrentium rigescat allapsu; frigidior torrentium rigescat allapsu; propterea pisces tamquam arbitri fluentorum, aestate illic aspirantis aurae clementiam captare consueverunt: cujus amoenitate perfuncti, rursus hyemis aspera declinare contendunt; et Septentrionalis plagae saeva fugientes, in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut ventorum mollior sit placiditas, aut solis soleat vernare temperies. Novit igitur piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Salomon in Sapientia: Novit tempus eundi atque redeundi: novit tempus perfunctionis et jactationis, et novit ut non queat tationis argumento utitur, sed inspiratione naturae, quae vera est magistra pietatis. Denique omnes animantes praescripta habent pariendi tempora, homo solus indiscreta atque confusa. Reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt. Vaga enim et intemperans libido generandi vagam pariendi
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑ et ad suꝑiora ascendunt: frequent᷑
alieni pisces generis capiunt᷑ influuiis:¬
ũ hec qͥ causa pontũ illis faciat gratiore.
ul qd̃ estꝰ tẽperet solem. nisi illi. flatꝰ aqͥlo¬
nis tũ oportuniorẽ cȩteris iudicant. in qͦ
re uix possint. qͦs illic fouet aeris blanda
clementia. Itaq ꝑacto munere. om̃s simul
eo qͦuenerant agmine reuertunt᷑. Quȩ¬
nã istasit ratio consideremꝰ. Obiectꝰ ẽ pon¬
ti sinꝰ boreȩ: cȩterorũq uentorũ uio¬
lentissimis flatibꝰ. Unde si grauis illic
ꝓcella fuerit et cẽpestates mouent᷑: ita ut
de ꝓfundo arena uertat᷑. Cuiꝰ rei fluctus
arenosus indicio. ẽ. qͥ uentorũ insurgens¬
motu altiꝰ. tũ pondere grauior haud dubie
ñ solũ nauigantibꝰ. sed maritimis ipsis ani¬
mantibꝰ intolerabił habet᷑. Accedit illud
qd̃ plurima et maxima ponto flumina
misceant᷑. Tũ hyberno tẽpore sinꝰ ipse

Expanded text:
cuntur et ad superiora ascendunt, frequenter cuntur et ad superiora ascendunt, frequenter alieni pisces generis capiuntur in mari. cum haec igitur causa Pontum illis faciat gratiorem uel quod aestus temperet sollemnis illic flatus aquilonis, tum oportuniorem ceteris iudicant, in quo re uix possint, quos illic fouet aeris blanda clementia. itaque peracto munere omnes simul eo quo uenerant agmine reuertuntur. Quaenam ista sit ratio consideremus. obiectus est Ponti sinus boreae ceterorumque uentorum uiolentissimis flatibus, unde si grauis illic rocella furit, tempestates mouentur, ita ut de profundo harena uertatur, cuius rei fluctus harenosus indicio est, qui uentorum motu insurgens altius, tum pondere grauior haud dubie non solum nauigantibus, sed etiam maritimis ipsis animantibus intolerabilis habetur. accedit illud, quod plurima et maxima Ponto flumina misceantur, cum hyberno tempore sinus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tacite mutis animantibꝰ naturał discipli¬
nȩ ordinẽ tribuat. ñ solũ magna penitret.
sed etiã ꝑminima quȩq sese fundat. Diui¬
nȩ legi piscis obseqͥt᷑: et homines contradi¬
cunt. Piscis solennit᷑ obaudit mandata cȩ¬
lestia: et homines irrita faciunt dei p̾cepta
An contẽptibił tibi uidet᷑ qͥa mutꝰ ẽ. ratio¬
nisq expers: Sed uide ne tu tͥ magis inci¬
pias ẽẽ contẽptui: si irrationabilior dep̃¬
hendaris. Qͥd autẽ rationabiliꝰ hoc pisciũ
transitu: Cuiꝰ rationẽ qͥdem uerb̾ ñ expli¬
cant: sed factis loquunt᷑. ꝑgunt enĩ ȩsta¬
tis tẽpore ad fretũ ponti: eoqđ reliqͦ ma¬
ris sinu. hic sinꝰ dulcior sit. Non enĩ tã diu
sol ei flatu quã diu ceteris immoratur.
Eaq fit causa. ut ñ aquã ex hauriat: quȩ
dulcis ac potabilis sit. Qͥs aute ignoret qđ
etiã ea que maritima sunt. aqs plerunq
dul cibꝰ delectent᷑: Deniq dũ flumina se¬

Expanded text:
qui tacitus mutis animantibus naturalis discipliqui tacitus mutis animantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat, non solum magna penetret, sed etiam per minima quaeque se fundat. diuinae legi piscis obsequitur, et homines contradicunt. piscis sollemniter obaudit mandata caelestia, et homines inrita faciunt dei praecepta. an contemptibilis tibi uidetur, quia mutus est rationisque expers? sed uide ne tu tibi magis incipias esse contemptui, si inrationabili maria deprehendaris. quid autem rationabilius hoc piscium transitu, cuius rationem quidem uerbis non explicant, sed factis locuntur? pergunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti, eo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. non enim tamdiu sol ei fluctu quamdiu ceteris inmoratur, eaque mari causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis ac potabilis sit. quis autem ignoret quod etiam ea quae maritima sunt aquis plerumque dulcibus delectentur? denique dum flumina se