comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicina panis benedicti. IN albigensi ciui¬
tate factum ẽ qͦd cȩteris ñ immerito iniracłis
eredimꝰ p̃ferendũ. Erat enim ppłs eiuitatis
illuis suꝑ omnes qui in cireuitu eiꝰ sunt he¬
retica prauitate contammatus ut audiunnꝰ.
ita ut domino legato qui ꝑ biduũ ante nos
uenerat. cum asinis & tẏmpauis exierint
obuiã. & cum signa pulsarent᷑ ad ppłm con¬
uocandũ ad missaꝵ sollentpnia celebranda
iux conuenere triginta. Tertia die domnꝰ
abbas cum multa ppłi lȩticia susceptus est:s
tanta mala de eis audierat : ut penitus non
acceptaret deuouonẽ eoꝵ Sequenti uero die
cum beat etri sollemꝑnitas ageret᷑. tanta
ad audiendũ uerbũ diꝰ multitudo conuenit.
i pͣn taꝑet eos grencis ęccłia. Quos allꝯcutꝰ
domnus albas. ieinua e inquit ueneram:
s p̃occupatum a semine ꝑessimo agrũ mue¬
ni.Uerumptamen qm̃ ratidnalis ẽ ager. ddĩ
enim agͥcultura uos estis: ecte ꝑstendo uobis

Expanded text:
dicina panis benedicti. 10. In Albigensi cividicina panis benedicti. 10. In Albigensi civitate factum est, quod caeteris non immerito miraculis credimus praeferendum. Erat enim populus civitatis illius super omnes qui in circuitu ejus sunt, haeretica pravitate contaminatus, ut audivimus; ita ut domino legato, qui per biduum ante nos venerat, cum asinis et tympanis exierint obviam, et cum signa pulsarent ad populum convocandum, ad Missarum solemnia celebranda, vix convenere triginta. Tertia die dominus Abbas cum multa populi laetitia susceptus est. Sed tanta mala de illis audierat, ut penitus non acceptaret devotionem eorum. Sequenti vero die, cum beati Petri solemnitas esset, tanta ad audiendum verbum Dei multitudo convenit, ut non caperet eos grandis ecclesia. Quos allocutus dominus Abbas: « Seminare, inquit, veneram, sed praeoccupatum a semine pessimo agrum inveni. Verumtamen, quia rationalis est ager, Dei enim agricultura vos estis, ecce ostendo vobis
Abbreviated transcription (Latin):
dam. duni oblationẽ susciꝑet: & signaus
manũ & app̃hendens digitos cum omni fa¬
cisitate aꝑuit. auii Idipsum qͦ de duob ali¬
is fecit: nisi quod alteriꝰ cuiꝰ erat manus
p̃sentes erant parumꝑ aꝑuit: & sic tradi¬
dit militi cuidã de templo qui p̃sens erat.
ut ipse ꝑficeret.uQuartum ab hoc
in cominodo liberauit infantem quendam
apud cocamciseriam uidente domno en¬
golismensi ep̃o & stupente: qͦd ubi signa
manum & dimisit. ipsa quasi si eẽt corda
quedã in bonum statum conu̾sa ẽ. & digi¬
ti aꝑiri cȩꝑunt.sidem sane in hora
eade. & surdum fecit audire & mutũ loqͥ.
Quintum mancum sanauit in castro qͦd dici¬
tur uiride foliũ. ubi sedes ẽ sathane. &
ipse pesssmm in fallor heretici puer erat.
Sextum sanauit in castro quod dicitur sc̃s¬
paulus. Duo ex seruientib domini lega¬
ti remanere in terra aliena febris grauissi¬
ma coegisset: nisi subuenisset eis celestis me¬

Expanded text:
aedam dum oblationem susciperet; et signans aedam dum oblationem susciperet; et signans manum, atque apprehendens digitos cum omni facilitate aperuit. Id ipsum quoque de duobus aliis fecit, nisi quod alterius, cujus erat manus praesentes erant, parumper aperuit, et sic tradidit militi cuidam de Templo qui praesens erat, ut ipse perficeret. Quartum ab hoc incommodo liberavit infantem quem dam apud Dameyseriam, vidente domino Engolis mensi episcopo, et stupente quod ubi signavit manum et dimisit, ipsa quasi esset chorda quaedam, in bonum statum conversa est, et digiti aperiri coeperunt. Ibidem sane in hora eadem et surdum fecit audire, et mutum loqui. Quintum mancum sanavit in castro quod dicitur Viride-Folium, ubi sedes est satanae; et ipse pessimi, ni fallor, haeretici puer erat. Sextum sanavit in castro quod dicitur Sanctus-Paulus, quos ex servientibus domini legati remanere in terra aliena febris gravissima coegisset, nisi subvenisset eis coelestis me
Abbreviated transcription (Latin):
poterat comedere aut bibere quiqm̃. do¬
nec p̃sentata domno abbati. benedictum pa¬
nem & aquam sumpsit de manueiꝰ. Pre¬
cepit demde domnus abbas. ut uxta nos
in capella ꝑuoctaret: uolens ad eam si ne
turbe uenrre secretius. Nocte uero tor¬
queri cepit uehementius. ita ut nunc qui¬
dem demon. nunc femina loqueret᷑. &¬
modo in sustram. modo in dexterã partẽ
uertebatur lingua. scd̾m quod mutabat᷑
loquentis ꝑsona: Dicebat demon audien¬
tib uniuersis qui asstabant: quia ñ egre¬
diar donec ueniat abbas. donec ueniat ab¬
baticulus. Admonitus interim domnus
ciatu inuenerat. quietam omnino dimisit.
Et ꝓtuius mane facto celebrans missarun
sollempnia dedit communionem stam: &
in columem remisit in domum suam.xiii.
x hiis qui manus babebant intortas in
partem alteram. & digitos in palinam
replicatos tres sanauit tolosȩ: tres in con¬
finiis eiꝰ. Allata ẽ enim ad eum puella q̃¬

Expanded text:
poterat comedere aut bibere quidquam, dopoterat comedere aut bibere quidquam, donec praesentata domino Abbati, benedictum panem et aquam sumpsit de manu ejus. Praecepit deinde dominus Abbas, ut juxta nos in capella pernoctaret, volens ad eam sine turba venire secretius. In nocte vero conqueri coepit vehementius, ita ut nunc quidem daemon, nunc femina loqueretur, et modo in sinistram, 1195 modo in dexteram partem vertebatur lingua, secundum quod mutabatur loquentis persona. Dicebat daemon audientibus universis qui astabant, « Quia non egrediar donec veniat Abbas, donec veniat Abbaticulus. » Admonitus interim dominusciatu invenerat, quietam omnino dimisit. Et protinus mane facto celebrans Missarum solemnia, dedit ei communionem sanctam, et incolumem remisit in domum suam 9. x his qui manus habebant intortas in partem alteram, et digitos in partem replicatos, tres sanavit Tolosae, tres in confiniis ejus. Allata est enim ad eum puella qu
Abbreviated transcription (Latin):
tute diuina. Exinde ꝑgit in eccl̃iam
grãs agens do: & frẽs cantantes cum eo.
te dm laudamus. Quanta deuotione
domni abbatis oscularet᷑ pedes: scire po¬
test nemo nisi qui uidit.
UeR quidam septennis ut dicebat᷑. lan¬
guens iuter brachia matͥs ignorantis.
quȩ nam eẽt passio. cum benedictus a dom¬
no abbate reuerteretur: continuo uomuit
lapidem. quem multi quoq uiderunt. &¬
sanus factus est ex illa hora.
N ipsa ciuitate hominem iam senem qui
unius oculi lumen amiserat. per signum
crucis illuminauit.
ic & puerum quiutroq oculo cetus erat
alterum uero iam maioris ȩtatis cetum si¬
militer. similiter illuminauit.
iit in ipsa urbe mulier quȩdam quȩ
subitum in capite dolorem sentiens. dicit.
quia ñ comedam. donec ueniam ad uirũ dĩ.
Dehinc cum cogeret eam uir eus ut come¬
deret: ubi pͥmm gustauit panem. pau¬
lominus suffocata est. artato guiture. &¬
ꝑuasa est a d̾emomo. Eocinde ꝑ tͥduum ñ

Expanded text:
tute divina. Exinde pergit ad ecclesiam tute divina. Exinde pergit ad ecclesiam gratias agens Deo, et fratres cantantes cum eo, « Te Deum laudamus. » Quanta devotione domini Abbatis oscularetur pedes, scire potest nemo, nisi qui vidit. 8. Puer quidam septennis, ut dicebatur, languens inter brachia matris ignorantis quaenam esset passio, cum benedictus a domino Abbate reverteretur, continuo vomuit lapidem, quem multi quoque viderunt, et sanus factus est ex illa hora. In ipsa civitate hominem jam senem, qui unius oculi lumen amiserat, per signum crucis illuminavit. Sic et puerum, qui utroque oculo caecus erat, alterum vero jam majoris aetatis caecum similiter illuminavit. Fuit in ipsa urbe mulier quaedam, quae subitum in capite dolorem sentiens dixit, « Quia non comedam donec veniam ad Virum Dei: » dehinc cum cogeret eam vir ejus ut comederet, ubi primum gustavit panem, paulo minus suffocata, et arctata gutture pervasa est a daemonio. Exinde per triduum non
Abbreviated transcription (Latin):
semiuiuus. & cotidie responsum mortis ha¬
bens in semetipso: ne ad urinã quidem aut
egestionẽ surgere omnino ualebat. Ob fȩ¬
torem deniq & languorẽ extra monaste¬
rium factus erat. & in burgo collocatus. ñ
sustinentib: canonicis p̾sentiam eiꝰ. Rogat
gͦ obnixius. ut ꝑpe domnũ abbatẽ deferat᷑.¬
& portant sex uiri in grabbato in camerã
quȩ ꝓcima erat hospitio nr̃õ. Ibi uisitatus
a domno abbate confessus ẽ ei peccata sua: &
ꝓ sua liberatione & sanitate obnixiꝰ obsetra¬
bat. Ubi gͦ benedixit ei domnus abbas. exiit
de camera: & iuunus nos quoq tum eo.
Ibat autem secum cogitans. & dicens do tã¬
quam seruus fidelis. Quid ẽ dñe : Signa
querunt: & nichil ꝓficimus aliter. Quousq
dissimulas: Et continio exiliens ille cucur¬
rit post nos: ita ut uix ingressi eẽmꝰ hospi¬
tium quando sequentẽ nos uidimꝰ. & am¬
bulantem ut ipse dicebat ñ tibris. s uir¬

Expanded text:
semivivus, et quotidie responsum mortis hasemivivus, et quotidie responsum mortis habens in se ipso, et ne ad urinam quidem aut egestionem surgere omnino valebat. Ob fetorem denique et languorem extra monasterium factus, erat in burgo collocatus, non sustinentibus canonicis praesentiam ejus. Rogat ergo obnixius ut prope dominum Abbatem deferatur, et portant sex viri in grabato in cameram, quae proxima erat hospitio nostro. Ibi visitatus a domino Abbate, confessus est ei peccata sua, et pro sua liberatione et sanitate obnixius obsecrabat. Ubi ergo benedixit ei dominus Abbas, exivit de camera, et ivimus nos quoque cum eo. Ibat autem secum cogitans et dicens tanquam servus fidelis: « En, Domine, signa quaerunt, et nihil proficimus aliter; quousque dissimulaveris? » Et continuo exsiliens ille cucurrit post nos, ita ut vix ingressi essemus hospitium, quando sequentem nos vidimus, et ambulantem, ut ipse dicebat, non viribus, sed vir
Abbreviated transcription (Latin):
rit nobis ds̃. patrẽ scm̃. aduocatũ fidelem.
patronum potentẽ. pastorẽ bonũ. plenum
gr̃a & uirtutib coram dõ & omni seculo.
Deniq qͦd in cȩ̨teris locis uirtutes occultet
humilitate certis didicimꝰ exꝑimentis. qnͣ¬
do post eiꝰ discessum continuo sanabant᷑
infirmi. uti eẽt illis beneficiũ. & ipsum ne¬
mo magnifi caret. Ubi uero necesse fuit.
maluit ut ipse confessus ẽ ꝓpͥum sustinere
ꝑiculum: qmͣ saluti eoꝵ non ꝓuidere. Uiui¬
Rat in eccłia scĩ saturnini in qua hospita¬
bamur canonicus quidã regłaris iobannes
nomine: ꝑitissimꝰ meditinȩ artis. Is gͦ sep¬
tem ut dicebat᷑ mensib lecto decubans. a scõ
pascha ita languebat: ut condie solum eiꝰ obi¬
tum expectarent: Defecerant tibiȩ ciꝰ. ita ut
nequaqm̃ uiderent᷑ puerilib brachiis grossio¬
res. S petialiter sane dextri femoris neruus a
posset extendere genu. Languebat miser

Expanded text:
rit nobis Deus Patrem sanctum, advocatum fidelem, rit nobis Deus Patrem sanctum, advocatum fidelem, patronum potentem, pastorem bonum, plenum gratia et virtutibus coram Deo et omni saeculo! Denique quod in certis locis virtutes occultet humilitate, certis didicimus experimentis, quando per ejus discessum continuo sanabantur infirmi, uti sic esset illis bene, ut ipsum nemo magnificaret. Ubi vero necesse fuit, maluit, ut ipse confessus est, sustinereiculum, quam saluti eorum non providere. 7. Erat in ecclesia sancti Saturnini, in qua hospitabamur, canonicus quidam Regularis, Joannes nomine, peritissimus medicae artis. Is ergo septem, ut dicebatur, mensibus decubans, a sancto Pascha ita languebat, ut quotidie solum ejus obitum exspectarent. Defecerant tibiae ejus, ita ut nequaquam viderentur puerilibus brachiis grossiores. Specialiter sane dextri femoris nervus arosset extendere genu. Languebat miser
Abbreviated transcription (Latin):
set. Data ꝓnide sententia ẽ in hereticum est.¬
& in fautores eiꝰ: & patefacta est oinni popło
pessima uita eiꝰ: & quomͦ in pisano concilio.
omnes quas nunc p̃dicat. hereses abiurauerit.
& redditus domno abbati litteras acceꝑit ab eo
in claram uallem. ut ibi monachus fieret. Cre
breui. Terra tam̃ multiplicib erroꝵ doctrimᷤᷤ
seducta opus haberet longa p̃dicatione: sed
domnꝰ abbas nec tanto labori sufficere posse¬
uidetur: & multomagis timet molestus esse
frĩb suis: & hic ẽ uisi fallimur eiꝰ quem
p̃diximꝰ puncti defectus. in cantu u̾siculi
quẽ audiuit. Acceptis gͦ a claraualle
multis hinc inde litteris. cum om̃i festi¬
natione reu̾titur: & credimꝰ annuente dõ
qͦd ñ longe post octauas assumptionis be¬
atȩ marie uisuri sitis desideratũ. & me¬
rito desiderabiłe uirum Utinã enĩ nossemꝰ
qnͣtum & qmͣ in estimabile donum dede¬

Expanded text:
set. Data proinde sententia est in haereticum etset. Data proinde sententia est in haereticum et in fautores ejus, et patefacta est omni populo pessima ejus vita, et quomodo in Pisano concilio omnes quas nunc praedicat haereses abjuraverit, et redditus domino Abbati, litteras acceperit ab eo in Clara-Valle, ut ibi monachus fieret. Credm brevi. Terra tam multiplicibus errorum doctrinis seducta, opus haberet longa praedicatione: sed dominus Abbas nec tanto labori sufficere videtur, et multo magis timet molestus esse fratribus suis; et hic est, ni fallimur, ejus quem praediximus puncti defectus in cantu versiculi quem audivit. 6. Acceptis ergo a Clara-Valle multis hinc inde litteris, cum omni festinatione revertetur: et credimus annuente Deo quod non longe post octavam Assumptionis beatae Mariae visuri sitis desiderium, merito desirabilem virum. Utinam enim nossemus quantum et quam inaestimabile donum dede
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. De militib ꝓmisere ñnulli qͦd dem¬
ceps expellerent. & ñ manutenerent eos.
Si qui uero cupidi fuerint: & aliter uoluerint
agere hereticoꝵ munera diligentes. data est
sententia & in hereticos & in fautores eoꝵ.
atq in omnes qui manutenerent eos. ut neq
in testimonio. neq in uidicio suscipiant᷑. ne¬
mo eis cõinuincet in conuiuio. nemo in cõmer¬
tio. Henricum fugientẽ secuti & ꝑ̃secuti su¬
mus: s ille coampluis fugiebat. In ipsis sane
castellis quȩ seduxerat locutus ẽ domiꝰ albas:
&. libent̾ audiente ppło credidert̃ qui erant
p̃ordinati ad uitam. Milites quidẽ ñ iullos
inuenimꝰ obstinatos: s ñ tam errore ut nob̾
iudetur qmͣ cupiditate & uoluntate mala.
O derunt enĩ clericos. & gaudent facetiis hen¬
Rici: & quia id loqͥtur eis. uide occasionem
habeant. & excusationẽ malitiȩ suȩ. Omnes
tam̃ affirmabant qͦd deinceps ñ manutenerenł

Expanded text:
vitatis. De militibus promisere nonnulli, quod deinvitatis. De militibus promisere nonnulli, quod deinceps expellerent, et non manu tenerent eos. Si qui vero cupidi fuerint, et aliter voluerint agere, haereticorum munera diligentes, data est sententia in haereticos et in fautores eorum, atque in omnes qui manu tenuerunt eos, ut neque in testimonio, neque in judicio suscipiantur, nemo communicet in convivio, neque in commercio. Henricum fugientem secuti et persecuti sumus, sed ille eo amplius fugiebat. 5. In ipsis sane castellis quae seduxerat, locutus est dominus Abbas, et libenter audiente populo crediderunt qui erant praeordinati ad vitam. Milites quidem nonnullos invenimus obstinatos, sed non tam errore, ut nobis videtur, quam cupiditate et voluntate mala. Oderunt enim clericos; et gaudent facetiis Henrici, et quia id loquitur eis unde occasionem habeant et excusationem malitiae suae. Omnes tamen af
Abbreviated transcription (Latin):
N tolosana urbe satis deuote susceptus ẽ. sed
post paucos dies plusqmͣ satis. & etiam plus
qmͣ nimis fuere deuoti. Paucos quidẽ habe¬
bat ciuitas illa qui heretico fauerent de texto¬
ribus qͦs arrianos ipsi nominant nonnullos.
Ex his uero qui fauebant heresi illi plurimi
trant: & maxiii ciuitatis illius. Deniq ñ lon¬
ge ante aduentũ nrm̃. unũ e iditiorib ciuitatis
illius cũ uxore tiꝰ seduxerant. ut relicta substar¬
ti sua & paruulo filio. in uillam secederent.
quȩ hereticis plena estt. & nullis deinceps ꝓ¬
piiquoꝵ ꝑsuasionib reduci potuerunt.
Uocatus ẽ gͦ henricus. uocati sunt arriam: &
pollicitus ẽ omnis ppłs. qͦd nemo eos de cȩte
tur. fugas henrici. & arrianoꝵ latibula lon¬
gum ẽ enarrare. fugerunt siquidẽ qui in
cuitate erant arriani: audientes signa &
mirabilia quȩ fiebant. Fautores eoꝵ abnega¬
uerunt eos: & credimꝰ omnino ꝑfecte libera¬
tam ciuitatẽ ab omni hereticę contagio pra¬

Expanded text:
n Tolosana urbe satis devote susceptus est; sed per paucos dies plus quam satis, et etiam plus quam nimis fuere devoti. Paucos quidem habebat civitas illa, qui haeretico faverent: de textoribus, quos Arianos ipsi nominant, nonnullos. Ex his vero qui favebant haeresi illi plurimi erant, et maximi civitatis illius. Denique non longe ante adventum nostrum unum e ditioribus civitatis illius cum uxore ejus seduxerant, ut relicta substantia sua et parvulo filio in villam secederent, quae haereticis plena est, et nullis deinceps propinquorum persuasionibus reduci potuerant. Vocatus est ergo Henricus, vocati sunt Ariani: et pollicitus est populus, quod nemo eos deinceps tur. Fugas Henrici, et Arianorum latibula longum est enarrare. Fugerunt siquidem qui in civitate erant Ariani, audientes signa et mirabilia quae fiebant. Fautores eorum abnegaverunt eos, et credimus omnino perfecte liberatam civitatem ab omni haereticae contagio pra
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i scandalo uł contͣtictione deo subiecta sit aĩa
nr̃a. nec ã abicere necesse sit ocłm nr̃m nempe
qui simplici adherens oculo. factꝰ est & ipse sim¬
plex: aut certeiam ñ alter est ocłs. s unꝰ cũ eo: apło
autẽ de ocło dictũ est: de manu quoq & pede
eodẽ modo est incelligendũ. Cuiꝰ enĩ uoluntas
ex affectione. & cũ desiderio gr̃ȩ coheret. ut nec con¬
cupiscat inala agere. nec bona minora. nec minꝰ
bene quã gr̃a suggerit: hic plane ꝑfictꝰ est uir. Sed
pax ista pocius est felicitatis: absciso uero scanda¬
loꝵ & cẽptationũ uictoria fortitudinis. illa inꝗͣ¬

Expanded text:
omni scandalo vel contradictione Deo subjecta sit anima omni scandalo vel contradictione Deo subjecta sit anima nostra; nec jam abjicere necesse sit oculum nostrum, nempe qui simplici adhaerens oculo factus est et ipse simplex, aut certe jam non alter est oculus, sed unus cum eo, Apoautem de oculo dictum est, de manu quoque et pede eodem modo est intelligendum. Cujus enim voluntas ex affectione et cum desiderio gratiae cohaeret, ut nec concupiscat mala agere, nec bona minora, nec minus bene, quam gratia suggerit; hic plane perfectus est vir. Sed pax ista potius est felicitatis: abscissio vero scandalorum, et dentationum victoria, fortitudinis: illa, in
Abbreviated transcription (Latin):
de untute in uirtutẽ: ire desiderantes sepĩ scanda¬
lũ patim̃. a pede quodã pusillammitatis & negłi¬
gentiş nr̃e. qui nimirũ desceudere magis ac remissi
ut conat. Seci abscidi eũ necesse est: ut pes gr̃e q srat
in airecto. currere possit sine offensione. sme scandda¬
lo. sine impeim̃to. Quod autẽ dicit bonũ nobis
tẽ ad uitã intrare cũ uno oculo. aut manti. aut
pede quã auos habentes ire in gehennã ignis: eos
nocat qui uoluntatẽ suã scu bona seu mala sit
eque secunt᷑: & ingrediunt᷑ duab uiis. nunc bona.
nunc mala sectantes. scd̃m quod uariant̃ desideria
sira. Quib merito utiliꝰ fuerat gr̃e in om̃ib inhe¬
rere: & ubi obuiat ꝓpͥa uoluntas abscidere. & a
seipsis abicere eã. Est autẽ cũ mulid tempore in
abscisione ꝓpͥe uoluntatis nr̃e exercitati aliqͥ̃tenꝰ
cã domamꝰ. ut discat iã non suꝑbire. s magis sine

Expanded text:
de virtute in virtutem ire desiderantes, saepius scandade virtute in virtutem ire desiderantes, saepius scandalum patimur a pede quodam pusillanimitatis et negligentiae nostrae, qui nimirum descendere magis ac remissius ire conatur; sed abscindi eum necesse est, ut pes gratiae, qui stat in directo, currere possit sine offensione, sine scandalo, sine impedimento. Quod autem dicit: Bonum nobis esse ad vitam intrare cum uno oculo, aut manu, aut pede, quam duos habentes ire in gehennam ignis: eos notat qui voluntatem suam, sive bona, sive mala sit, aeque sequuntur, et ingrediuntur duabus viis, nunc bona, nunc mala sectantes, secundum quod variantur desideria sua. Quibus merito utilius fuerat gratiae in omnibus inhaerere, et ubi obviat propria voluntas, abscindere et a se ipsis abjicere eam. Est autem cum multo tempore in abscissione propriae voluntatis nostrae exercitati aliquatenus eam domamus, ut discat jam non superbire, sed magis sine
Abbreviated transcription (Latin):
figmentũ nr̃m: quod eiꝰmodi scandalũ ñ tam fa¬
cile a nobis ualeat euitari. Porro spliciter fieri
scandalũ istud: cotidiano nobis nosse licet exꝑim̃to.
Interdũ enĩ est in nobis sp̃italis intentionis ocłs sim¬
plex: & qui gre magis quã nr dicend̾ sit. Sed scan¬
lalizat nos oculus nr̃. & qͥ uere a nobis est: dũ uo¬
luntas nr̃a aliã minꝰ castã importune ingerit in¬
tentionẽ. Sed habemꝰ iã suꝑ hoc salubre consiliũ.
saluatoris. Erue eũ inqͥt. & pice eã abs te. Hoc
autẽ fiet. si ñ consentias. si abicias. si resistas Suni¬
li modo de manu ac pede est incelligendũ. Cũ enĩ
bonis oꝑib intentos ad alia oꝑa trahere uoluntas
ꝓp̾a conat: manꝰ nł̃a est quȩ scandalirat nos. seo
abscidi debet & ꝑici a nobis. ut ñ ei consentiamus.
S id atia ꝓ ficere in sca conuersatione. & ascendere gradꝰ
scale que iacob apparuit. ac iuxta ꝗͣd ait psalmista

Expanded text:
figmentum nostrum, quod ejusmodi scandalum non tam fafigmentum nostrum, quod ejusmodi scandalum non tam facile a nobis valeat evitari. Porro tripliciter fieri scandalum istud, quotidiano nobis nosse licet experimento. Interdum enim est in nobis spiritualis intentionis oculus simplex, et qui gratiae magis quam noster dicendus sit: sed scandalizat nos oculus noster, et qui vere a nobis est, dum voluntas nostra aliam minus castam importune ingerit intentionem. Sed habemus jam super hoc salubre consilium Salvatoris: Erue eum, inquit, et projice abs te. Hoc autem fiet, si non consentias, si abjicias si resistas. Simili modo de manu ac pede est intelligendum. Cum enim bonis operibus intentos, ad alia opera trahere voluntas propria conatur, manus nostra est quae scandalizat nos; sed abscindi debet et projici a noSic etiam proficere in sancta conversatione, et ascendere per gradus scalae quae Jacob apparuit, ac juxta quod ait Psalmista,
Abbreviated transcription (Latin):
qẽ coherere. s magis puluerẽ quẽ ꝑieit uentꝰ a facie
terrȩ. quẽ uniꝰ uerbi fiatꝰ in t̾bmẽ excitet: & suspi
cionis cuilibet leuissima aura disꝑgat. Et hec
siqindẽ dixisse sufficiat. ꝓ eo qͦd ait dñs. siqͥs scanda¬
lrrauerit unũ de pusillis istis: credo enĩ quod ma-¬
iori sollicitutine deinceps ab hac tã neqͥssima pe¬
ste cauebitis. lã uero quẽ ñ moueat qͦd sequit᷑ in
engłio: si ocłs tuus scandalitat te erue eũ. & cȩtera:¬
N unqͥd enĩ corporalẽ hunc ocłm monem᷑ eruere.
aut unã ex manib istis. similit̾ & unũ abscidere
pedẽ: Absit a nobis huĩmodi carnalis om̃ino &
nimis ridiculosa cogitatio. Sed postqͣm ab exteri¬
orib scandalis decerruit nos sermo diumꝰ aspere
satis sicut audistis: consiliũ dat. qͥd de eo nobis
agenclũ sit scandalo qͦd interiꝰ patim̃. contrariã
inuementes legẽ in inembris nr̃is. Iple enĩ nouit

Expanded text:
cem cohaerere; sed magis pulverem, quem projiciat ventus a facie cem cohaerere; sed magis pulverem, quem projiciat ventus a facie tedispergat? Et haec quidem dixisse sufficiat pro eo quod ait Dominus: Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis. Credo enim quod majori sollicitudine deinceps ab hac tam nequissima peste cavebitis. 3. Jam vero quem non moveat quod sequitur in Evangelio: Si oculus tuus scandalizat te, erue eum? Nunquid enim corporalem hunc oculum monemur eruere, aut unam ex manibus istis, similiter et unum abscindere pedem? Absit a nobis hujusmodi carnalis omnino, et nimis ridiculosa cogitatio! Imo vero postquam ab exterioribus scandalis deterruit nos sermo divinus aspere satis, sicut audistis, consilium dat quid de eo nobis agendum sit scandalo, quod interius patimur, contrariam invenientes legem in membris nostris. Ipse enim novit
Abbreviated transcription (Latin):
precedenti sermone tͣdiuimꝰ. tplicem anglice erga
nos caritatis & sollicitudinis causã: potest hinic qͦꝙ
frne dilectionis utilitas magnifice cõmendari. Taci¬
le siquidẽ considerare est: homini qͥ ñ diligit ꝓra¬
mũ. nullã ex hiis qͥs tunc diximꝰ suppetere causam.
Nunqͥd enĩ xp̃i grã diligem᷑: ab angłis: si de mutue
Ailectionis inopia cognouerint. nequaꝗͣ nos eiꝰ esse
discipłos: Nunqͥd ailigem̃ ab eis ꝓpt̾ nos ipsos. idẽ.
humane nate nr̃ȩ consortes. inmo uero si ex eis
quȩ sunt int̾ nos contentionib. carnales nos ma¬
gis quã sp̃itales ẽe constiterit: Deniq nunqͥd ai¬
ligent nos ꝓpter seipsos. & futurã de nobis ciuitatis
suȩ restaurationẽ: si qͦd absit illud unũ quo solo
uniri & coedificari eis possumꝰ. defuerit glutinũ ca¬
ritatis: Quomodo sꝑabunt reedificandos de nob̃
ꝑpetuos ciuitatis illiꝰ muros: si cognouerint. si
uiderint nos ñ lapides uiuos ẽẽ. qui possint inui¬

Expanded text:
m angelicae erga nos charitatis et sollicitudinis causam, potest hinc quoque fraternae dilectionis utilitas magnifice commendari. Facile siquidem considerare est homini, qui non diligit proximum, nullam ex his, quas tunc diximus, suppetere causam. Nunquid enim Christi gratia diligemur ab angelis, si de mutuae dilectionis inopia cognoverint, nequaquam ejus nos esse discipulos? Nunquid diligemur ab eis propter nos ipsos, id esthumanae naturae nostrae consortes: imo vero si ex eis quae inter nos sunt contentionibus, carnales nos magis, quam spirituales esse constiterit? Denique nunquid diligent nos propter se ipsos, et futuram de nobis civitatis suae restaurationem, si, quod absit! unum illud, quo solo uniri et coaedificari eis possumus, defuerit glutinum charitatis? Quomodo sperabunt reaedificandos de nobis perpetuos civitatis illius muros, si cognoverint, si viderint nos, non lapides esse vivos, qui possint invi
Abbreviated transcription (Latin):
pace in qua statis in dño. solliciti sitis ꝑscuerare. &
habundare magis. Que est enĩ spes nr̃a & gaudiũ
nr̃m: & corona głȩ: Nonne unitas & unanimi¬
tas ur̃a in qua gaudeo nos inueniri frat̾nitatis
amatores: & ante om̃ia mutuã in uobismetipsis
caritatẽ habentes. quod est uinculũ ꝑfectionis:

Expanded text:
pace in qua statis in Domino, solliciti sitis perseverare, et pace in qua statis in Domino, solliciti sitis perseverare, et abundare magis. Quae est enim spes nostra, et gaudium nostrum, et corona gloriae? Nonne unitas et unanimitas vestra, in qua gaudeo vos inveniri fraternitatis amatores, et ante omnia mutuam in vobismetipsis charitatem habentes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eugłicam lectionẽ: aduersus eos qui pn¬
sillos scandalizant. satis terribiliter in¬
tonantẽ. Nemini blandit᷑ ueritas. ne¬
minẽ palpat. nullũ seducit: aꝑte denuntians. qm̃
ue homini illi ꝑ quẽ scandalũ uenit. Bonũ erat ei
si nat᷑ ñ fuisset homo ille. Natꝰ sane denuo. natꝰ
domo. in hac sc̃a deo placita. & angłis eiꝰ ad modũ
grata ac familiari congregatione ut suspendat in
colo ciꝰ mola asinaria: & ꝓ suaui ugo ac leui onere
saluatoris. graui mole terrenȩ cupiditatis humeris
eiꝰ imposita dem̃gat᷑ in ꝑfundũ maris huiꝰ magni.
& spaciosi manib quod est sine dubio scłm nequã.
Muiꝰ enĩ damnabile erat ei: in scło magis ꝑne quã in
monasterio. Perire si quidẽ necesse est hominẽ qui
caritatẽ ñ habet: etiã si tͣliderit corpꝰ suũ ita ut ar¬
deat. Et hȩc dixerĩ fr̃s. non qͣsi muiꝰ bene de uobs¬
sentiã. aut regnare uideat᷑ in uobis neqͥssimũ
istud uiciũ: s ut in ea caritate & unanimitate. &

Expanded text:
elicam lectionem adversus eos, qui pusillos scandalizant, satis terribiliter intonantem. Nemini blanditur Veritas, neminem palpat, nullum seducit, aperte denuntians quoniam vae homini illi, per quem scandalum venit. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille . Natus sane denuo, natus domo, in hac sancta, Deo placita, et angelis ejus admodum grata 1022 ac familiari congregatione, ut suspendatur in collo ejus mola asinaria, et pro suavi jugo et levi onere Salvatoris, gravi mole terrenae cupiditatis humeris ejus imposita, demergatur in profundum maris hujus magni et spatiosi manibus, quod est sine dubio saeculum nequam. Minus enim damnabile erat ei in saeculo magis perire, quam in monasterio. Perire siquidem necesse est hominem, qui charitatem non habet, etiamsi tradiderit corpus suum ita ut ardeat. Et hentiam, aut regnare videatur in vobis nequissimum istud vitium; sed ut in ea charitate et unanimitate, et
Abbreviated transcription (Latin):
dine diuina cõparatꝰ est miser homo ium̃tis insi¬
huiꝰ integͥtas ꝑmaneret. Uerũ suꝑuenit falsariꝰ.
qͥ indoctis sigillũ ꝑmutens meliꝰ. ueue fregit qd
erat manu diuinitatis imp̾ssũ. Eritis in qͥt dii:
scientes bonũ & malii. O maliuole. o maligne:
ad qͥd eis hȩc similitudo scientiȩ: Sint certe si¬
cut dii. recti. iusti. ueraces: sint sicui ds̃. in quẽ
peccatũ ñ cadit. Hic qͥppe sigillo stante. stabit
unitas illa. lã exꝑim̃ miseri: qͥd nobis ꝑsuaserit
u̾sutia diabolice fraudis. Fracto nãq sigillo. se¬
quit̃ amarũ discidiũ. triste diuortiũ. uibi est
qͦd dixisti. neqͣꝗͣ. nequaꝗͣ. moriemini: Scce enĩ
morimͣ om̃s: & ñ est homo qͥ uiuat. & ñ uideat
mortẽ. S qͥd erit dñe ds. nũ qͥd ñ reparabit᷑

Expanded text:
dine divina, comparatus est miser homo jumentis insidine divina, comparatus est miser homo jumentis insihujus integritas permaneret. Verum supervenit falsarius, qui indoctis sigillum promittens melius, vae, vae! fregit quod erat manu divinitatis impressum. Eritis, inquit, sicut dii, scientes bonum et malum . O malevole! o maligne! ad quid eis hujus similitudo scientiae? Sint certe sicut dii, recti, justi; veraces sint, sicut Deus, in quem peccatum non cadit. Hoc quippe sigillo stante, stabit unitas illa. Jam experimur miseri, quid nobis persuaserit versutia diobolicae fraudis. Fracto namque sigillo, sequitur amarum discidium, triste divortium. Ubi est quod dixisti, nequam, Nequaquam moriemini? Ecce enim morimur omnes, et non est homo qui vivat, et non videat mortem. 4. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ñ adhoc sociasti sp̃m limo. sublimẽ humi¬
u: dignã & excellentẽ creaturã. abiectȩ. & inuti¬
li massȩ. Quis ñ uideat fũs qͣntũ corpori pre¬
stet anima: Nunqͥd ñ truncus ẽȩt insensibilis.
caro manimata: Ab anima enĩ pulchritulo.
ab anina inerementũ. ab anima claritas uisꝰ:
& sonꝰ uocis. deniq sensus om̃is. anima est. Ca¬
ritatẽ mͥ comunctio ista comiñdat. caritatẽ in
hac ipsa conditionis ꝓpͥe pagina lego. Caritatẽ
in ipso statim pͥncipio non solũ p̾dicat: s inge¬
rit mͥ manꝰ benignissima creatoris. Etqͥdẽ mag¬
na hȩc comunctio dilectissum: s si stabilis per¬
mansisset. Nunc autẽ licet diuino fuerit muni¬
ta sigillo. ad imaginẽ qͥppe &e similitudinẽ suã
creauit hominẽ ds: heu diruptũ est sigillũ &
uiitas dissipata. Accedens ille pessimꝰ latro. re¬
cens adhuc sigillũ fregit: & si mutata similitu¬

Expanded text:
ne; non ad hoc sociasti spiritum limo, sublimem humine; non ad hoc sociasti spiritum limo, sublimem humili, dignam et excellentem creaturam abjectae et inutili massae. Quis non videat, fratres, quantum corpori praestet anima? Nunquid non truncus esset insensibilis caro inanimata? Ab anima enim pulchritudo, ab anima incrementum, ab anima claritas visus et sonus vocis: denique sensus omnis ab anima est. Charitatem mihi conjunctio ista commendat, charitatem in hac ipsa conditionis propriae pagina lego: charitatem in ipso statim principio non solum praedicat, sed ingerit mihi manus benignissima Creatoris. 3. Et quidem magna haec conjunctio, dilectissimi, sed si stabilis permansisset. Nunc autem licet divino 780 fuerit munita sigillo ad imaginem quippe et similitudinem suam creavit Deus hominem, heu! diruptum est sigillum, et unitas dissipata. Accedens pessimus ille latro recens adhuc sigillum fregit: et sic mutata similitu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ s ꝓpͥam habet conditionẽ: nec in massa
creatur. s singłari qͥdã excellentia inspirat᷑.
Agnosce o homo dignitatẽ tuã: agnosce digni¬
tatẽ conditionis humane. Est tͥ cũ mundo
corpꝰ. sic enĩ decet eũ qͥ constitutꝰ est suꝑ uniu̾¬
sam huiꝰ creatẽ corporeȩ molẽ. aliqͣ ei similari
ex parte. s est cͥ etiã sublimiꝰ aliqͥd. nec om̃ino
cõparandus es cȩceris creat᷑is. C ompacta & fe¬
derata sunt in te caro & anima illa plasmata.
hȩc federata. Sed cuiꝰ interest hȩc cõmixtio:
Cui hac unione prȩstat᷑: Etenĩ uxta sapien¬
tiã filioꝵ huiꝰ scłi. ubi sociant᷑ sũmis i feriora
preualent qͥ potestatẽ habent: & hunulioribꝰ
utiuit᷑ ꝓ libitu suo. Conculeat fortior minꝰ
fortem: ridet sapiens indoctũ. simplicem
fillit astutus: potens despicit imbecillem.
Non sic in oꝑe tuo deus. ñ sic in tua cõmixtio¬

Expanded text:
nen, sed propriam habet conditionem; nec in massa nen, sed propriam habet conditionem; nec in massa creatur, sed singulari quadam excellentia inspiratur. Agnosce, o homo, dignitatem tuam, agnosce gloriam conditionis humanae. Est enim tibi cum mundo corpus: sic enim decet eum qui constitutus est super universam hujus creaturae corporeae molem, aliqua ei similari ex parte. Sed est tibi etiam sublimius aliquid, nec omnino comparandus es caeteris creaturis. Compacta et confederata sunt in te caro et anima; illa plasmata, haec inspirata. 2. Sed cujus interest haec commistio? cui hac unione praestatur? Etenim juxta sapientiam filiorum hujus saeculi, ubi sociantur summis inferiora, praevalent qui potestatem habent, et humilioribus utuntur pro libito suo. Conculcat fortior minus fortem, ridet sapiens indoctum, simplicem fallit astutus, potens despicit imbecillem. Non sic in opere tuo, Deus, non sic in tua commistio
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. siqͥdẽ magnꝰ ipse. s ad nos maxi¬
me spectaut. quȩ in eis maxima ẽ
iudent᷑. Hinc est qͥdẽ qͦd psallit idẽ ꝓpħa di¬
cens. Magnificauit dñs facere nobiscũ. Dem¬
q qm̃ magnifice nobiscũ agat. specialit̾ tria
quedã eiꝰ oꝑa clamant: pͥmȩ nr̃ȩ creationis. p̾¬
sentis redemptionis. fut᷑e głificationis. Quã
magnificata sunt in singłis oꝑa tua dñȩ.
Tuum est uͥtutẽ oꝑum tuoꝵ annuntiare popło
tuo: nos ipsa saltẽ oꝑa ñ silemꝰ. Triplicẽ fr̃s.
cõmixtionẽ in hiis tribꝰ considerare est. celestis
plane oꝑis. & diuinȩ uirtutis. Nã in pͥmo oꝑe
conditionis nr̃ȩ. de limo terrȩ plasmauit ho¬
minẽ łs: & inspirauit in faciẽ eiꝰ sp̃m uite.
Qualis artifex. qualis unitor rerũ: ad cuiꝰ nu¬
cũ sic conglutinant᷑ sibi limꝰ terrȩ. & sp̃c uite.
Limꝰ quidẽ iã ante creatꝰ erat. qͣndo in pͥncipio
creauit ds̃ celũ & terrã. At sp̃c sane ñ cõmu¬

Expanded text:
fratres, siquidem magnus et ipse: sed ad nos maxime spectant, quae in eis maxima esse videntur. Hinc est quod psallit idem propheta, dicens: Magnificavit Dominus facere nobiscum . Denique quam magnifice nobiscum agat, specialiter tria quaedam ejus opera clamant; primae nostrae creationis, praesentis redemptionis, futurae glorificationis. Quam magnificata sunt in singulis opera tua, Domine! Tuum est virtutem operum tuorum annuntiare populo tuo, nos ipsa saltem opera non silemus. Triplicem, fratres, commistionem in his tribus considerare est coelestis plane operis, et divinae virtutis. Nam in primo opere conditionis nostrae de limo terrae plasmavit hominem Deus, et inspiravit in faciem ejus spiritum vitae. Qualis artifex, qualis unitor rerum, ad cujus nutum sic conglutinantur sibi limus terrae et spiritus vitae! Limus quidem jam ante creatus erat, quando in principio creavit Deus coelum et terram: at spiritus sane non commu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c regnũ deo & patri: & erunt duo ñ iã in car¬
ne una. s in sp̃u uno. Etenĩ si adherẽs carm
uerbũ factũ est caro: multomagis qͥ adheserit
do unꝰ sp̃s erit cũ eo. Et in hac qͥdẽ unione
media humilitas exhibet᷑. & humilitas magna
nimis: in ea uͦ quã expectamꝰ. ad quã suspira¬
mꝰ. ꝑfecta nobis si tam̃ nobis reposita głificatio
est. Quod si meminimꝰ in pͥma conuinctione qͥ
ex anima & carne cõpactꝰ est homo caritatẽ cõ¬
terreno corpori. om̃ino ñ est humilitati ascri¬
bere. siqͥdẽ ñ exdeliberatione ꝓpͥa carni misce¬
tur. s creando immutit᷑. immictendo creac̃.
Non sic sane sũmꝰ ille sp̃c: qͥ cũ eẽc magis bonus.
ipso beneplaciti sui arbito accessit ad corpꝰ in¬
coinqͥnatũ. Merito deniq caritatẽ & humilita¬
tẽ sequit᷑ głificatio: quȩ sine caritate nichil ꝓ¬
desse potest. & nemo nͥ qͥse humiliat exaltabi

Expanded text:
eo et Patri: et erunt duo non jam in carne una, sed in spiritu uno. Etenim si adhaerens carni Verbum, factum est caro; multo magis qui adhaeserit Deo, unus spiritus erit cum eo. Et in hac quidem unione, media humilitas exhibetur, et humilitas magna nimis: in ea vero quam exspectamus, ad quam suspiramus, perfecta nobis si tamen nobis reposita glorificatio est. Quod si meminimus in prima conjunctione, qua ex anima et carne compactus est homo, charitatem comterreno corpori, omnino non est humilitati adscribere: siquidem non ex deliberatione propria carni miscetur, sed creando immittitur, immittendo creatur. Nou sic sane summus ille Spiritus, qui cum esset magis bonus, ipso beneplaciti sui arbitrio accessit ad corpus incoinquinatum. Merito denique charitatem et humilitatem sequitur glorificatio, quia sine charitate nihil prodesse potest; et nemo,
Abbreviated transcription (Latin):
laboris huiꝰ sp̃ualis intentio: qͣndoquidẽ &
cos qui ꝓ uictu corꝑis corporali urgente necessi¬
tate laborant. suo dignant᷑ alloquio. & allo¬
quio tam felici. Nimirũ humanũ in eis agno¬
uultꝰ sui uescat᷑ adam pane suo. Obsecro uos
dilectissimi considerate diligentiꝰ. qͣntũ fecerit
deus ꝓ nr̃a exhortatione & salute: ne infruc¬
tuosus inueniat᷑ in nobis sermo tam uiuus
& efficax. sermo fidelis & om̃i acceptione dig¬
nus. sermo ñ tam oris quã oꝑis. Putatis fr̃s
parũ mͥ molestũ eẽ. si hoc ipsũ uerbũ quod nc̃
loquor ad uos. uacuũ & sine aliqͣ utilitate de¬
ꝑire in cordibꝰ ur̃is nossem: Et qͥs sũ ego: aut
quis est hic sermo meus: Si hunc tantillũ uo¬
cis laborẽ inutilẽ ȩẽ. doleret homo pusillus
imino & nichil: quã iustiꝰ indignabit᷑ dñs ma¬
iestatis. si tantã eiꝰ oꝑam nr̃a aut duritia aut
negligentia contingat enacuari: Auertat hoc

Expanded text:
labor cujus spiritualis intentio est, quandoquidem et labor cujus spiritualis intentio est, quandoquidem et eos qui pro victu corporis, corporali urgente necessitate, laborant, suo dignantur alloquio, et alloquio tam felici. Nimirum humanum in eis agnovultus sui vescatur Adam pane suo . 6. Obsecro vos, dilectissimi, considerate diligentius, quantum fecerit Deus pro vestra exhortatione et salute: ne infructuosus inveniatur in vobis sermo tam vivus et efficax, sermo fidelis et omni acceptione dignus; sermo non tam oris quam operis. Putatis, fratres, parum mihi molestum esse, si hoc ipsum verbum, quod nunc loquor ad vos, vacuum et sine aliqua utilitate deperire in cordibus vestris nossem? Et quis sum ego, aut quis est hic sermo meus? Si hunc tantillum vocis laborem inutilem esse doleret homo pusillus, imo et nihili, quam justius indignabitur Dominus majestatis, si tantam ejus operam nostra aut duritia aut negligentia contingat evacuari? Avertat hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mas species frustra insumeret medicꝰ sapiens.
imino ipsa sapientia. Porro frustra insumi con¬
stat ñ solũ si abq eis facilis ẽẽt curatio. s multo
magis si & cũ eis sit impossibilis. Animat itaq
ad peuitentiã & accendit uehementiꝰ desideriũ
spes concepta. Sane accedit ad consolationẽ ipsa
quoq quȩ pastoribꝰ ugilantibꝰ exhibita est iusita¬
tio & allocutio angłoꝵ. Ce uobis diuites qui ha¬
betis consolationẽ ur̃am: ut iã ñ mereamini habe¬
re cęlestẽ. Quã multi enĩ nobiles scdm carnẽ. quã
multi potentes. quã multi sapientes huiꝰ scłi. hora
illa in stratis mollibꝰ quiescebãt: & uemo eoꝵ dig¬
nus habitꝰ est nouã uidere lucẽ. scire magnum
illud gaudiũ: angłos audire cantantes. gła in
excelsis deo. Agnoseant gͥ homines: qͥa qui in
labore hominũ ñ sunt: uisitari ab angłis ñ
merent᷑. Agnoscant quã placeat suꝑnis ciuibꝰ

Expanded text:
mas species frustra insumeret medicus sapiens, mas species frustra insumeret medicus sapiens, imo sapientia ipsa. Porro frustra insumi constat, non solum si absque eis facilis esset curatio, sed multo magis et si cum eis sit impossibilis. Animat itaque ad poenitentiam, et accendit vehementius desiderium spes concepta. Sane accedit ad consolationem ipsa quoque, quae pastoribus vigilantibus exhibita est, visitatio et allocutio angelorum. Vae vobis, divites, qui habetis consolationem vestram, ut jam non mereamini habere coelestem! Quam multi enim nobiles secundum carnem, quam multi potentes, quam multi sapientes hujus saeculi, hora illa in stratis mollibus quiescebant; et nemo eorum dignus habitus est novam videre lucem, scire magnum illud gaudium, angelos audire cantantes: Gloria in excelsis Deo ! Agnoscant igitur homines, quia qui in labore hominum non sunt, visitari ab angelis non merentur. Agnoscant quam placeat supernis civibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seqͣr eũ. nec simul cũ lugente lugebo. Ecce
unde pudor. dolor & timor unde: citiq. qͥa
ex consideratione reiuedii. pericłi mei estimo qͣn¬
titatẽ. Nesciebã. sanꝰ mͥ uidebar. & ecce mittitur
uirginis filiꝰ. filiꝰ dĩ altissimi. & iubet᷑ occidi ut
uulneribꝰ meis precioso sanguinis illiꝰ balsamo
ẽẽnt hec ad morcẽ. & mortẽ sempiternã: nunꝗͥ
ꝓ eoꝵ remedio di filiꝰ moreret᷑. Pudet itaq di¬
lectissimi ꝓpͥam negligenter dissimulare pas¬
sionẽ: cui tantã a maiestate tanta exhiberi ui¬
deo cõpassionẽ. Compatit᷑ filiꝰ dei & plorat. &¬
homo patit᷑. & ridebit: Sic & medicine estimatio.
e doloris mͥ & timoris eraggeratio est. Cerũ si
diligenter obseruẽ p̾cepta medier: erit etiã conso¬
lationis occasio. Sicut enĩ grauẽ agnosco mor¬
bũ. eui tanca apponit᷑ medicina: sic & ex hoc ip
so ñ incurabilẽ eẽ comector. Neq enĩ p̾ciosissi¬

Expanded text:
non sequar eum, nec simul cum lugente lugebo. Ecce non sequar eum, nec simul cum lugente lugebo. Ecce unde pudor? Dolor et timor unde? Utique quia ex consideratione remedii, periculi mei aestimo quantitatem. Nesciebam, sanus mihi videbar: et ecce mittitur Virginis Filius, Filius Dei altissimi, et jubetur occidi; ut vulneribus meis pretioso sanguinis illius balsamo essent haec ad mortem, et mortem sempiternam, nunquam pro eorum remedio Dei Filius moreretur. Pudet itaque, dilectissimi, propriam negligenter dissimulare passionem; cui tantam a majestate tanta exhiberi video compassionem. Compatitur Filius Dei, et plorat: homo patitur, et ridebit? Sic et medicinae aestimatio, et doloris mihi et timoris exaggeratio est. 5. Verum si diligenter observem praecepta medici, erit etiam consolationis occasio. Sicut enim gravem agnosco morbum, cui tanta apponitur medicina; sic et ex hoc ipso non incurabilem esse conjector. Neque enim pretiosissi
Abbreviated transcription (Latin):
habentes. Illi ex passione lugent. xp̃c ercõpas¬
sione. Illi iugũ graue quod est suꝑ om̃s filios
adȩ: xp̃c filioꝵ ade peccata depłorat. Et certe
ꝓ quibꝰ nunc lacrimas fundit. postea fundet.
& sanguinem. O duritia cordis mei. Eltinã dñe
sicut uerbũ caro factũ est: ita & cor meũ carne¬
um fiat. Si quidẽ & hoc pollicit᷑ es ꝑ ꝓpħam.
Auferã inqͥt a uobis cor lapideũ. & dabo uobis
& dolorẽ. Ludebã ego foris in platea: & in secre¬
to regalis cubiculi suꝑ me ferebat᷑ iudiciũ mor¬
tis. Audiuit hec unigenitꝰ eiꝰ exiit posito dia¬
demate. sacco uestitus. asꝑsus cinere capud. nu¬
idus pedes: flens & eiulaus. quod morte damuatꝰ
ẽẽt. seruulus eiꝰ. Incueor illũ subito ꝓcedentẽ.
stupeo nouitatem: causam ꝑcunctor & audio.
Quid facturus sũ: Adhuc ne ludã. & deludam
lacrimas eiꝰ: Plane si insanꝰ sim. & m̃tis inops.

Expanded text:
habentes. 783 Illi ex passione lugent, Christus ex compashabentes. 783 Illi ex passione lugent, Christus ex compassione. Illi jugum grave, quod est super omnes filios Adae: Christus filiorum Adae peccata deplorat. Et certe pro quibus nunc lacrymas fundit, postea fundet et sanguinem. O duritia cordis mei! Utinam, Domine, sicut Verbum caro factum est, ita et cor meum carneum fiat! siquidem et hoc pollicitus es per prophetam: Auferam, inquit, a vobis cor lapideum, et dabo vobis et dolorem. Ludebam ego foris in platea, et in secreto regalis cubiculi super me ferebatur judicium mortis. Audivit hoc Unigenitus ejus: exiit posito diademate, sacco vestitus, aspersus cinere caput, nudus pedes, flens et ejulans, quod morte damnatus esset servulus ejus. Intueor illum subito procedentem, stupeo novitatem, causam percontor et audio. Quid facturus sum? adhucne ludam, et deludam lacrymas ejus? Plane si insanus sum et mentis inops,
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ ẽẽt in pͥncipio apud dm̃: lucẽ habitabat inac¬
cessibilẽ: & non erat qͥ caperet illud. Quis enĩ
inuestigauit sensũ dñi: aut qͥs consiliariꝰ eiꝰ fuit:
preter carnẽ nouit audire: ecce uerbũ caro fac¬
tũ est. audiat illud uł in carne. O homo in
carne tͥ exhibet᷑ sapientia illa quondã occulta:
ecce iã ipsis sese ingerit sensibꝰ carnis tuȩ. Carna¬
liter ut ita dixerĩ p̾dicat᷑ cibi: fuge uoluptatẽ
quia mors posita est secus introitũ delectationis.
age penitentiã. qͥa ꝑ hanc appropinqͥt regnũ.
Hoc tͥ p̾dicat. stabulũ illud. hoc presepe clamat
hoc m̃bra illa infantilia manifeste loquunt᷑.
hoc lacrimȩ & uagitꝰ eugłizant. Plorat qͥppe xp̃c
s ñ sicut cȩteri. aut cexte qͥre cȩteri solent. In aliis
sensus: in xp̃o preualebat affectꝰ. Patiunt᷑ illi
ñ agunt: utpote nec ipsiꝰ adhuc usũ uoluptatis

Expanded text:
Dum esset in principio apud Deum , lucem habitabat inacDum esset in principio apud Deum , lucem habitabat inaccessibilem , et non erat qui caperet illud. Quis enim investigavit sensum Domini? aut quis consilia rius ejus fuit? praeter carnem novit audire, ecce Verbum caro factum est: audiat illud vel in carne. O homo, in carne tibi exhibetur Sapientia: illa quondam occulta, ecce jam trahitur de occultis, et ipsis sese ingerit sensibus carnis tuae. Carnaliter, ut ita dixerim, praedicatur tibi: Fuge voluptatem, quia posita est mors secus introitum delectationis; age poenitentiam, quia per hanc appropinquat regnum Dei . Hoc tibi praedicat stabulum istud hoc praesepe clamat, hoc membra illa infantilia manifeste loquuntur, hoc lacrymae et vagitus evangelizant. Plorat quippe Christus, sed non sicut caeteri, aut certe non quare caeteri solent. In aliis sensus, in Christo praevalebat affectus. Patiuntur illi, non agunt, utpote nec ipsius adhuc usum voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
tudo eiꝰ: Quid gͦ stabulũ elegit: Piane ut re¬
ꝓbet głam mundi. dãpnet scłi uanitatẽ. Nec¬
dũ ioquit᷑ uingua:. & quecũq de eo sunt. cla¬
mant. p̾dicant. eugłizant. Ipsa quoq infanti¬
lia m̃bra non silent. In om̃ib mundi uudiciũ
arguit᷑. subuertit᷑. confutat᷑. Quis enĩ homi¬
nũ si daret᷑ optio. ñ magis eligeret robustũ. cor¬
pꝰ. & ecatẽ intelligibilem quã infantilẽ: O sa¬
pientia quȩ de occultis traheris: o uere in car¬
uata & uelata sapientia. Et cam̃ fis ipse est
ꝓmissus olim ꝑ ysaiam paruulus: sciens re¬
ꝓbare malũ. & eligere bonũ. Malũ gͦ uolup¬
tas corꝑis: bonũ uero afflictio est. Si quidẽ &
hanc eligit. & illã repbat. puer sapiens. uerbũ
infans. Uerbũ enĩ caro factũ est: & caro infirma
caro infantrlis. caro tenera. caro impotens:
omnis oꝑis. omnis laboris impatiens. Et uere
fr̃s. uerbũ factũ est caro: & habitauit in nobis.

Expanded text:
tudo ejus? Quid ergo stabulum elegit? Plane ut retudo ejus? Quid ergo stabulum elegit? Plane ut reprobet gloriam mundi, damnet saeculi vanitatem. Necdum loquitur lingua, et quaecunque de eo sunt, clamant, praedicant, evangelizant: ipsa quoque infantilia membra non silent. In omnibus mundi judicium arguitur, subvertitur, confutatur. Quis enim hominum, si daretur optio, non magis eligeret robustum corpus et aetatem intelligibilem, quam infantilem? O Sapientia, quae de occultis traheris? o vere incarnata et velata Sapientia! Et tamen, fratres, ipse est promissus olim per Isaiam parvulus, sciens reprobare malum, et eligere bonum . Malum ergo voluptas corporis, bonum vero afflictio est: siquidem et hanc eligit, et illam reprobat puer sapiens, Verbum infans. Verbum enim caro factum est, et caro infirma, caro infantilis, caro tenera, caro impotens, omnis operis, omnis laboris impatiens. 3. Et vere, fratres, Verbum factum est caro, et sic habitavit in nobis.