comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q obtalem trãsactiom solurũ
c põt. Quid ergo si appeliatũ
sit uł hxc ip̃minc̃tũm fit aniu¬
dicatum sit uran snĩaualeat.
mag̃ ẽ ut transactio uures hãt.
Tunc eni rescriptis locum ẽẽ cre¬
dendum ẽ cum de siña indub¬
itata q̃ nullo remedio artepta¬
n pottransigitur. ¶Item siob
cransactiom alinitoru testam̃¬
to reliccorumdatũ sit. apparet p̾¬
se repeti qd datume. qr transas¬
tio senatusꝯ susto infinnatur.
¶Siquis post tñsactionẽ nacħo

Expanded text:
 ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit uel hoc ipsum incertum sit, an iudicatum sit uel an sententia ualeat? magis est, ut transactio uires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur. Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur. Si quis post transactionem nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
repetere non possit.
sunfructum t̾ dedo falso existic¬
mans meeum tibidebe. ⁊ anquã
repetam decesẜim alictio eiꝰ ad he¬
redem quoq meũ transibit.

Expanded text:
tere non potest. sum fructum tibi dedero falso existimans me eum tibi debere et antequam repetam decesserim, condictio eius ad heredem quoque meum transibit.
Abbreviated transcription (Latin):
pant duos dat᷑os aut togam
uł denana mule. ñdemdici po¬
tit in repetitoe ut paites repet¬
ant. qr nec solu̾e abmitiosic
c̾dit᷑oris cui uelit somie ut alti
tibiaut ntio ꝓmisisse cum aue

Expanded text:
ter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic creditoris, cui uelit soluere, ut altibi aut Titio promississe, cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
ut recipem dedisse. Alictioe me
recte acturum respõsume. Suã
ta sit. tncurpit̃ datumẽ. ¶ Si
rem locata tibi uenditã atena
mandataut recceres petinam ac¬
cepis. Habebo tecu ex locato nel
uructuto uł mandati actĩonẽ.
Od siut idq ex testamto ułexc
scipulatu dereas reddes mͥ pecu¬

Expanded text:
ut reciperem, dedissem, condictione me recte acturum responsum est: quta sit, tamen turpiter datum est. Si rem locatam tibi vel venditam a te vel mandatam ut redderes, pecuniam acceperis, habebo tecum ex locato vel vendito vel mandati actionem: quod si, ut id, quod ex testamento vel ex stipulatu debebas, redde
Abbreviated transcription (Latin):
dum de indebito solu
cebere souut. cessat repetitio.
si appaniiss ce indebitũ uł faici¬
dia emerẜit iecdatur. repetitiolo¬
to soluit᷑u sit. q postea faisumul
ĩ officiosum uxiitũ uł iuptum
appareat. repetet. uł si post mul¬

Expanded text:
dum de indebito solutdebere soluit, cessat repetitio. si apparuisset esse indebitum uel Falcidia emerserit, reddatur, repetitio lonto solutum sit, quod postea falsum uel inofficiosum uel irritum uel ruptum apparuerit, repetetu
Abbreviated transcription (Latin):
IBIM. ¶ Dem siobstupru
datumsit. uł siquis madultĩ¬
o de p̃hensus redent se. Cessat
em̃ repetitio. ⁊q sabin ⁊ pega¬
sus responderiit. Item si dedit
tio. Quotiens aut solius ae¬
cipiẽtis curpitudo uersatur.
Illam eni turpit̃ facere qͥ sit
metrix. nõ turꝑit accipe cum
sit metrix. ¶ Sitibi incliti¬
uindedero ut fugitum meũ¬

Expanded text:
Idem si ob stuprum datum sit, uel si quis in adulterio deprehensus redemerit se: cessat enim repetitio, idque Sabinus et Pegasus responderunt. Item si dederitio. Quotiens autem solius accipientis turpitudo uersatur, illam enim turpiter facete, quod sit meretrix, non turpiter accipere, cum sit meretrix. Si tibi indicium dedero, ut fugitiuum meu
Abbreviated transcription (Latin):
ADł. S ⁊obtuupẽm eãm pro¬
misis titio quaus si petat exte¬
ptione don manuł infcm sub¬
moue eumpossis. tñ sisolius
no possete repetcie. qm sublata
ꝓxima ca stiplationis q̃ ppexce¬
ptionem inanis eẽt.si pustina
causa id ẽturpituco supeẽt. Por¬
ro̾aut si ⁊cantis ⁊ accipietis tur

Expanded text:
. Si ob turpem causam promiseris Titio, quamuis, si petat, exceptione doli mali uel in factum summouere eum possis, tamen si solueris, non posse te repetere, quoniam sublata proxima causa stipulationis, quae propter exceptionem inanis esset, pristina causa, id est turpitudo, superesset: porro autem si et dantis et accipientis tur
Abbreviated transcription (Latin):
Sinõ id accument ut ẽptor hoe
es auenum ex somẽt adillum
honus exstiplatiomibs ꝑtineb¬
it si napparebit quidactũsit.
iũsimue ent idaccumut eius
quidẽ danpninore quio am̃se
ditionem datum fuit. hon̾ ade¬
ptorem. altius temporie. ad here¬
dem ꝑtĩneat. ¶Sitilus men¬

Expanded text:
o id actum erit, ut emptor hoc aes alienum exsolueret, ad illum onus stipulationis pertinebit: si non apparebit quid acti sit, uerisimile erit id actum, ut eius quidem damni nomine, quod ante uenditionem datum fuerit, onus ad emptorem, alterius temporis ad heredem pertineat. Si Titius Ma
Abbreviated transcription (Latin):
quam aduers principalemreũ
ht. om̃e ius quod exea cã cio pe¬
tit. tam aduers ip̃m reũ qua
aduers intressorem eĩ debitice¬
dere dẽret. insi auud actũe. ¶ No¬
minis uẽditor. quicqd ut ꝯpesa¬
cionem ul exactioe fuit ꝯsecut̾ã
Ia boleno epito¬
manum ħr ditatem corneluue¬
didisti dem̃titius cui are hrde
cornelius legauat priusquale¬
gatum ab emptore ꝓcipet. te fe¬
cit hidem. recte puto exuedito
idlegatum praret emptor. nẽc
ta sit aniegatano.

Expanded text:
quam aduersus principalem reum habet, omne ius, quod ex ea causa ei competit tam aduersus ipsum reum quam aduersus intercessores huius debiti, cedere debet, nisi aliud actum est. Nominis uenditor quidquid uel compensatione uel exactione fuerit consecutus, oleno epitomatorum. Hereditatem Cornelii uendidisti: deinde Attius, cui a te herede Cornelius legauerat, priusquam legatum ab emptore perciperet, te fecit heredem: recte puto ex ‹u›endito id legatum praestaret emptor, nec qta sit, an legatario.
Abbreviated transcription (Latin):
cormoĩs etiampignoris ꝓsecu
uenditor accepit. Nam b̾nfici¬
um uencditoris prodest ẽpton.¬
tem auqius uendidit. eẽ debet
Drditas ut sit emptor. Dece̾m
re debiit. ira cdistingin oportebu
ut siẽ quidem aliqua br̃ditas s

Expanded text:
nominis etiam pignoris persecutuenditor accepit: nam beneficium uenditoris prodest emptotem aliquis uendidit, esse debet editas, ut s‹it› emptio: nec enim re debuit, ita distingui oportebit, ut, si est quidem aliqua hereditas, s
Abbreviated transcription (Latin):
ligendumẽ nisi sciens adse rõ
ꝑtinere. ita uendidit .ꝯlam
⁊si nonita ꝯuenit ut quicquid
iuns haberet uẽclitor. emptorba¬
bẽt. cunc hredem seeẽ prescare

Expanded text:
legendum est, nisi sciens ad se non pertinere ita uendiderit: nam si non ita conuenit, ut quidquid iuris haberet uenditor emptor haberet, tunc heredem se e
Abbreviated transcription (Latin):
tumint̾ ẽ. subd ditione aliq̃
ob ligatio ueneat. Anciupa
obligatio sup ꝯditione sit.
pure uencat. Pdore casudefi¬
ciente ꝯ dicionenullam esse
titius tibi decem aureos sub cõ¬
dirione debeat. ⁊ ego abste nom̃
eĩ emam. ꝯfestimerẽpto umndi¬
do agere potõ ut uł acceptuͣmei
bereclitatem michi intutitiun¬

Expanded text:
tum interest, sub condicione aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficiente condicione nullam esse Titius tibi decem sub condicione debeat et ego abs te nomen eius emam, confestim ex empto uendito agere potero, ‹ut› acceptum eiereditatem mihi Lucii Titii uen
Abbreviated transcription (Latin):
faitae. cessare exuectito acciore
constat. ¶Suenditor urdita¬
tis edes sibi exccꝑit. qͣrum ncẽ
dãpni infectiꝓinissum fueuat᷑.
int ẽquid accũsit. Naminta
cxcepit ut canpniquoq infec

Expanded text:
facta est, cessare ex uendito actionem constat. Si uenditor hereditatis aedes sibi exceperit, quarum nomine damni infecti promissum fuerat, interest quid acti sit: nam si ita excepit, ut damni quo
Abbreviated transcription (Latin):
cisse aut colo malo quoinus
set adip̃isci. G⁊ sino dolona¬
lo s lata culpa admiserit aliꝙ.
utiq tenebitur. Deꝑdita aũt
⁊liminuta sine colo malonẽ¬
clitonis ñ prapuntur. ¶ Illud
ꝯsitum ẽ an ueditor u̾roitatis.
ob debicum afilio suo quiipo¬
testate eius eet. seruo neei cuĩ
hiditatem ueclidiss prestare
debeat emptori. ⁊ uissumẽ ꝗc
quid dumtaxat depeculio filii
seruiue. aut insuamremuer

Expanded text:
cisse autem dolo malo quo minus set adipisci. sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur. Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquid dumtaxat de peculio filii seruiue aut in suam rem uer
Abbreviated transcription (Latin):
tisset itatamisi eius cebiti acl¬
uers hrdem actio eẽ poterat. re
forte ⁊ exhis causis exquibꝰ
cum hrde acciononẽ. cumcp¬
tore agatũt. ⁊ siserntutes a¬
misit hr̃s institutus aditare¬
reditate. exuenclito potĩt expe¬
rini aduers emptore. ut sermi

Expanded text:
s debiti aduersus heredem actio esse poterat, ne forte etiam ex his causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur. Et si seruitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex uendito poterit experiri aduersus emptorem, ut serui
Abbreviated transcription (Latin):
scriptumẽ. siuenditor heredi¬
tatis excepit seruumsine pecu¬
lio. ⁊ eius noiẽ cumeo fuent
actum de pẽculio. ⁊de iuremu¬
Quid ergo siseium cũ pec łio

Expanded text:
scriptum est, si uenditor hereditatis exceperit seruum sine peculio et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem uerQuid ergo si seruum cum peculio
Abbreviated transcription (Latin):
dito accioni. ⁊puto eẽ. siue ip̃e
uenditor decłit anquid ꝓhr̃dita¬
te sinc ꝓcurator eius. suĩ auĩquiͦ
peo dum negotui eius gerit lo¬
cus erit exuendito actioni. clu¬
mo auquio ab sit uenditori bere¬
ditatis. Cetm̃sinichil absit ue¬
ditoro seques ent dicere ñꝯpet̾e¬

Expanded text:
actioni: et putem esse. Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit uenditori hereditatis: ceterum si nihil absit uenditori, consequens erit dicere n
Abbreviated transcription (Latin):
U Endicor hrdita¬
tis. sacisdam ce euitioe nondebi.
cumidint ementemꝯ uẽcẽtes
agatur.ut neq amplĩneqmi¬
nus uris empcor hãt. quã apo̾
hĩdem futm ẽẽt. P̾lane dẽ froue
ditor satiscare cegendusẽ. ¶
hr̃ litate unditautrum eaqͣntita
hoc eẽ seruandum qd acrumest.
p̾ lerũꝙ aũt hoc agrincetur.ut
quod ex hiditate puenit inid
tempus quoueoitio fit. idiu¬
deatur uenisse. ¶Illud põt
queri. sietiam impubi sit sbsti¬
tutus isquiundidit hrditatẽ
testatoris. an ⁊̃ id quoo exĩpu¬
bens hrditate ad euiquiuen¬
didit hrditatem ꝓuenit. exẽp¬
to en actioni locum faciat.⁊ma
gis eit neueniat: qralia hrdi¬
tas ẽ. Licet enimunũ testamẽ¬
tum sit. alia tñ atq alia hrditaᷤ
ẽ. Plane sihoc actusit dicẽdum
erit ⁊̃ impubis ur̃ditatem um
ditionẽ uenire. maxime sũade¬
lata impubis hrditate uenieit

Expanded text:
Uenditor hereditatis satisdare de euictione non debet, cum id inter ementem et uendentem agatur, ut neque amplius neque minus iuris emptor habeat quam apud heredem futurum esset: plane de facto suo uenditor satisdare cogendus est. In hereditate uendita utrum ea quantitahoc esse seruandum quod actum est: plerumque autem hoc agi uidetur, ut quod ex hereditate peruenit in id tempus quo uenditio fit, id uideatur ueniss‹e›. Illud potest quaeri, si etiam impuberi sit substitutus is qui uendidit hereditatem testatoris, an etiam id, quod ex impuberis hereditate ad eum qui uendidit hereditatem peruenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ueniat, quia alia hereditas est: licet enim unum testamentum sit, alia tamen atque alia hereditas est. plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in uenditionem uenire, maxime si iam delata impuberis hereditate u
Abbreviated transcription (Latin):
q tuibũere. eni uero ubi corꝑa
naccus ẽ ueldebita exegit. ple
cutus palamẽ ad eump̃tiareꝵ
puenisse. Illuo renẽdum est.
cum effectu uiden puenisse ñ
primaratione id cuco quoo le¬
gatori nomine quis p̃stitit. ñ
uẽditionem conatanĩ pretia pe¬
tarequitatis rõ exigit. ¶No
tantu aut quod aduendirore ⁊¬

Expanded text:
 tribuere: enimuero ubi corpora nactus est ‹u›el debita exegit, plencutus, palam est ad eum pretia rerum peruenisse. illud tenendum est cum effectu uideri peruenisse, non prima ratione: idcirco quod legatorum nomine quis praestitit, non uenditionem donatarum pretia praestari aequitatis ratio exigit. Non tantum autem quod ad uendi
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ rem nactus ẽ tunc rẽ debe¬
bit. Giergo hoiemundidit. ⁊
iscecessent. anp̃tiũ eius eebẽat
ñ enm deberet stichiꝓnnssor
sicum undidiss. mortuo co. si
nulla mora ꝓcessiss. Subihrcdita¬
tem uẽclidenm ⁊ posteare exeac
uendidi põt idiut negotiũ ei¬
poti agãquam hr̃ditatis. S h
mre singulan nõ põt crẽdi. Na
sicũdem hoiemtibu indiło. et
necdumtradito co. alquoq
uẽdido pretiumq accepo. mor¬
cuo eouideanĩ ne nicħ tibidebe¬
am exemp̃to. qm̃morã intrade¬
co nõ feci. Pretiũ enim honĩs
nemꝑcipitur. ⁊ sic fit. qĩ aui nõ
uedidissem. tibiem̃ rem debebã
ñactionẽ. At cum rditasue¬
nit. tacite ħagi uidetur. ur sid
canquam heres feci.id prestem
emptori. qũilius negotiumia¬
gam: quemadmodum fundi
ut alienum nicħ eiimputare
possit. insisiculpa eiargueretũ.
Quid suem quam uelisi alio
p̾sid̾ente. petu ⁊ litis extimatio¬
nem accepi. utrum p̃tium illi
cebeo anrem.⁊ utiq rem. Nun

Expanded text:
 rem nactus est, tunc rem debebit. si ergo hominem vendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum vendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem vendidi et postea rem ex ea vendidi, potest videri, ut negotium eius agam quam hereditatis. sed hoc in re singulari non potest credi: nam si eundem hominem tibi uendidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim hominis nem percipitur et sic sit, quasi alii non vendidissem: tibi enim rem debebam, non actionem. at cum hereditas venit, tacite hoc agi videtur, ut, si quid tamquam heres feci, id praestem emptori, quasi illius negotium agam: quemadmodum fundi ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non
Abbreviated transcription (Latin):
oms uł quales cum magns ꝓ
pter nauigandi neccessitatẽ
ꝯtrahamus. cquir fuit eũqui
magrm nauumposuit teneĩ.
ior necitas contra hendi cũ ma¬
gr̃õ: quam insuitore. qppe res
patitur ut deꝯditione ꝗs insti¬
toris cespiciat. ⁊ si ꝯtrabat. in
naius magrõ nonita. Nam
int̾dum locus ⁊ tempus non
patitur plemus delibindio si¬
num. ¶ Magr̃m naius accip¬
ere debemusͣ autotius nauis
cura mandata ẽ. sed sicũ quo¬
libet nautarum sit ͣtum. ñda¬
turaccio iex̾citorem. quamq̃¬

Expanded text:
nis uel quales, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium. Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est. Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamq
Abbreviated transcription (Latin):
stichum magrm nauis pposu¬
it. is pecumam mutuatꝰ cauit se
iurefectionem naus ea accepis¬
se. quesitum ẽan no aut̾tinius
exercitoria tenẽtur. quansicre¬
ditor ꝓbaret. pecuniam inrefec¬
tionẽ naius eẽ ꝯfũptam. R.¬
creitorẽ iitilit̃ accurum sicũ
pecunia creceretur. nauus inea
causa fuisset. ut refici deberet.
Et enm ut n oportet credito¬
remad hoc astrngint ip̃e refici¬
ende nauis curã suscipiat. et
eẽ erogatam. ira illud exigen

Expanded text:
Stichum magistrum nauis praeposuit: is pecuniam mutuatus cauit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. rcreditorem utiliter acturum, si, cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et nem erogatam esse, ita illud exigen
Abbreviated transcription (Latin):
cipiẽtur. ⁊ facilius ħ inmag¬
istro quaminstitore admitt̃¬
endum ꝓpt utilitatẽ. quid tũ
sisic magrñ p̃posuit neauũ
eilicẽt p̃pon̾e. anad huciula¬
ni snĩam admittimꝰ. uidẽdum
ẽ. Finge enim noĩatim eumꝓ
hibuisse ne titio magr̃o uta¬
ris. cdicendum tn eĩt co usque
ꝑducenda utuitatẽ nauiganti¬
um. ¶Nauem accrꝑe debemũ.
siue marina. siue fluuialẽ. siĩ
inaliquo stangno naiiget.
siue se rediasit. ¶ Son aut

Expanded text:
cipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc Iuliani sententiam admittimus, uidendum est: finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium. Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit. Non aut
Abbreviated transcription (Latin):
te exercut. insolctũ ic benebi¬
tur. ⁊ ideo puto ⁊ insup̃iore ca¬
su. ĩ solidum omĩs teneri. Siẜ
uus sit qui nauẽ exert nolũ¬
oĩnus isqui eum alienaint te¬

Expanded text:
te exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri. Si seruus sit, qui nauem exercuit uolunminus is qui eum alienauit te
Abbreviated transcription (Latin):
agino põt. s si quid solutum
sit siquidẽ amagrõ ip̃o iure
minintur obligario. Sed ꝯsi
siue magninoĩe soluĩt minu¬
etur obligatio. qm̃ ⁊ alius ꝓ
me soluendo me ubat. ¶Sip¬
lures nauẽ exerceãnͣt: ⁊ cũ quo¬
libet corum in solidũmagip̃.¬

Expanded text:
agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio: sed et si siue magistri nomine soluetur obligatio, quoniam et alius pro me solvendo me liberat. Si plures navem exerceant, cum quolibet eorum in solidum agi
Abbreviated transcription (Latin):
medicis cum egrotaret ẜuii
cedisse me pecunia⁊ cum de¬
cessisse. iteminsulam fulsis¬
se ul rerecisse.⁊ postea deustaz
ẽẽ. nec habere ꝙ possem retinẽ.
Si pignoriplura mancipia
datasunt. ⁊ quedam ceitisp̃¬
tus sutauediclit creclitor. utem¬
ctionem eoꝵ prãret ⁊ creditu
suum bãt. reliqua mancipia
ticprcnd dbitor te¬
ep̃t .i. celsus. gͣ¬

Expanded text:
medicis, cum aegrotaret servus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse vel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere. Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita vendiderit creditor ut evictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat,medicis, cum aegrotaret servus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsis
Abbreviated transcription (Latin):
tor iudicio ꝙ depignore dato
ꝓponitur ut suꝑ fluum p̃tiicũ
usuris restituat. uire cogitur.
nec audiedus eĩt. siuelit em¬
ptorem celegare. cum inuedi¬
tionem quente ẽ facta suum
c̃ditor negotium gerat.
Isgnori creditori
arearyobligasũt. eiq initrume¬
tum emptionis tradidit. et
cum eum iocum in edificare
uellet. mota sibi ꝯtrouersia a
uicino delatitudine. ꝙ alias pro¬
bare non potãt petita creditore
auit. atq itadanpnũ passus¬

Expanded text:
tor iudicio, quod de pignore dato proponitur, ut superfluum pretii cum usuris restituat, iure cogitur, nec audiendus erit, si velit emptorem delegare, cum in venditione, quae fit ex facto, suum creditor negotium gerat.pignori creditori obligauit eique instrumentum emptionis tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore,auit atque ita damnum passus
Abbreviated transcription (Latin):
otrahi cumeis ꝓmittit. s cui¬
hoc noie obligat exeratorem.
Cuuius aut ꝯditionis sirma¬
gister iste. nichil interẽ ntru
liberan ẜuus. ⁊utrũ exertito¬
ris an auerius. sedneccuĩcta

Expanded text:
trahi cum eis permittit, sed culhoc nomine obligat exercitorem. Cuius autem condicionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber an seruus, et utrum exerris an alienus: sed nec cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cuit uł iurixit. uł obtulit pre¬
fecture uł presidi dicẽdumẽ
pigneratitia c̃dicorem ñte̾m̃.
quare siꝓstituit anciliã. ułsia¬
nud impbatum face̾ cogit. ilico
tos artificus instruxit c̾ditorsi
quidem iamimbũtos. uł nolũ¬
tate debitoris.eit accio ꝯ̃ria: ñ
sicut enim neglige̾ c̾ditore doł
⁊ culpa quã prãt non patitur.i¬
ta nec talem efficoe̾ rempigne
pignor cdatum ab homine ꝗs
ce enit dispicienda. ut neq de¬
lic atus debitor. neq oneros
creditor audiatuꝵ.
quacuq causa magrãtus in

Expanded text:
t uel uinxit uel optulit praefecturae uel praesidi, dicendum est pigneraticia creditorem non teneri. quare si prostituit ancillam uel aliud improbatum facere coegit, ilico tos artificiis instruxit creditor, si quidem iam imbutos uel uoluntate debitoris, erit actio contraria: si sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pignepignori datum ab homine, quce erunt dispicienda, ut neque delicatus debitor neque onerosus creditor audiatur. quacumque causa magistratus in
Abbreviated transcription (Latin):
re ss intqum i mortis daꝑnũ
net. narri si equũ ꝯmodaueroi
ad uillam ad luccͣt. tu ad bellũ
duxis. ꝯmedati tenebis. Idẽ
ert ⁊ irõie. Plane si sicom¬
odaui ut ad rellum ducẽs. n¬
uͣs eĩt ꝑiculum ilam ⁊ si ser¬
tueum ĩposiusti machin xau̾¬

Expanded text:
e‹d› interdum et mortis damnum net: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si sertu eum inposuisti ‹i›n ma
Abbreviated transcription (Latin):
aRT. Sane diuiseue
go sud nom̃ pecunianĩ fuĩt ex
nuda ꝓprieras pignori catasit.
nsusfructus qui ad creuerit.pi¬
gnori ent eade causa ẽ allismo
ius si fundus pignoratus ⁊¬
uenierit. man̾e causam pigro¬
ris quia cum suaca suridustũs¬
cat sicut inpartu ancule. ꝙp̃t
ueditionẽ natͥus sit. ¶ Siquiᷤ
cauent ut suua sibi pignories
ideo noiatim indando pigno

Expanded text:
am. Sane diui Seuego si id nomen pecuniarium fuerit, exnuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis. Si fundus pigneratus venierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat: sicut in partu ancillae, qui post venditionem natus sit. Si quis caverit, ut silva sibi pignori esideo nominatim in dando pigno
Abbreviated transcription (Latin):
Ad̾ si abinitio ꝯsiiumcepit
fraudandic̾ditoris. ⁊ hoc speci¬
alit non ẽxp̃ssent ꝙ adnaius
causam accipit õ ẽẽ. quam dis¬
tinctionẽ. peclius ꝓbat. Ger
fefellit magr̃. exercitoris ent
dãpnum. non creditoris. Ser
si ab auo mucuatꝰ libuit eu
qui inuauis refectionẽ credi¬
derat.puto ⁊ huicdandamas¬
tionem:qĩnnauem creditit.
Igitur ppositio cerc̃a legẽ dat
ꝯtrabentib. qua re si eu ppos
naui ad hoc solum ut uectuãs
locauent. nõ tenebitur exerci

Expanded text:
d si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresserit, quod ad nauis causam accipit, contra esse: quam distinctionem Pedius probat. Sed fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit. Igitur praepositio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas locauerat, non tenebitur exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Sugitur ocum sit pignuᷤ
nuda ꝯuenticẽ. uideam ansi
quis amumostendit q̃ si pigͦ¬
uĩt aurum pignori. ⁊ ꝯseque
ẽ ut aurum obligetur. noaut¬

Expanded text:
sit pignus nuda conuentione, uideamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignuerit aurum pignori: et consequens est ut aurum obligetur, non aut
Abbreviated transcription (Latin):
a uoluntate xessiss ut retinet.
culpamium taxat ei prãnda
benim ẽ debitori ẜuum ꝓnoxe
deditioe relinque. Qd siscien
furem pignorimichidedit.⁊ si
ꝑatus fuit ꝓnoxe ceditioe apud¬
mepigneratitiam actione̾. ut in¬
dempuem me p̃ret. cãdẽ ẜuada
et̃ uiliañ ait. etiam cum depoĩtus
põt creditor ꝯ̃ria pigne ratitia a¬
gere.⁊ si soluẽndo debitor sit.

Expanded text:
a uoluntate concessisset, ut retineret, culpam dumtaxat ei praestandberum est debitori seruum pro noxae deditione relinquere: quod si sciens furem pignori mihi dederit, etsi paratus fume pigneraticiam actionem, ut indemnem me praestet. eadem servanda esse Iulianus ait etiam cum depositus potest creditor contraria pigneraticia agere, etsi solvendo debitor sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ab emptore eregent.apigne¬
ratitio iudicio ꝯuenĩ possit
adsuꝑfluum recdẽndum.an
nõ uł expectare debeat quo ad
emptor soluat. uł susciꝑe acci¬
ones aduersus ẽptorẽ. ⁊arbi¬
pignoratitio iudicio uen̾i̾t. ⁊
si respignoridatas male tc̃ta

Expanded text:
ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad superfluum reddendum, an uero uel exspectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbipigneraticio iudicio uenit et si res pignori datas male tra
Abbreviated transcription (Latin):
ret. species aundelit.ut pigro¬
n apudauũ crelitorẽ ponẽt.
suam solutices libatas recep¬
tasq eas isqui susꝙqͣͣar teni.
ex hibere iubendus ẽ. Qd siq̃
nuc apud creditore c̃ditoriss
uoruntate dñmnexeuicenͣtur.
s ut lib̾tate tradantur dñdea¬
runi ꝓpria actio aduers̃ suum
sicẽ. ẜuiaiactione petierit.⁊ li¬
tis estimationẽ ꝯsecutus fit.p̾¬
ca debitõ eandẽ rẽpẽtẽs exceptioẽ
sumouetur. insiofferat ei debi
actio pigneratitia aduersd̾nm̃
debitori competit.

Expanded text:
ret, species auri dedit, ut pignori apud alium creditorem poneret. si iam solutione liberatas receptasque eas is qui susceperat tenet, exhibere iubendus est: quod si etiam nunc apud creditorem creditoris sunt, uoluntate domini nexae uidentur, sed ut liberatae tradantur, domino earum propria actio aduersus suum csione Seruiana actione petierit et litis aestimationem consecutus sit, postea debitor eandem rem petens exceptione summouetur, nisi offerat ei debitactio pigneraticia aduersus dominum debitori competit.
Abbreviated transcription (Latin):
rumq eẽt ut distra herer eã cre¬
petr̃asset. epłam quase undidit¬
set fundum creditori significa¬
ret.emisit. q̃ ro an hanc uediti¬
oñe debitor reuocare possit. offe¬
redo sortem ⁊nsuras que debẽ¬

Expanded text:
rumque esset, ut distraheret eam crepetrasset, epistulam, qua se uendidisse fundum creditori significaret, emisit: quaero, an hanc uenditionem debitor reuocare possit offerendo sortem et usuras quae deben
Abbreviated transcription (Latin):
michiobligauit. nec medeh̾
c̃tiorauĩt: ecemcrimine plec
⁊ ad madicũ ens fuĩt pignora¬
ta dicidebebit cessare ñsolũ
innullo captus sit. qui pign¬
o possessione. quiaanquam
aluoe̾t debitor nofiñt eius po̾¬
sessio cum ⁊ aumĩ mͥretinen
pignus ꝑꝑmetumpigncrati¬
tie. acuonis necia est cutoris a

Expanded text:
mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plec ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non soluin nullo captus sit, qui pigneo possessionem, quia antequam conduceret debitor, non fuerit eius possessio cum et animus mihi retinendpignus propter metum pigneraticiae actionis necessaria est tutoris a
Abbreviated transcription (Latin):
LORENCI. QUm⁊ sortis io¬
mine ⁊ u ẜanim aliquid debet.
ab eo qui subpignorib peciĩ¬
amdebet. quicquid ex i̾editioẽ
pignorum recipiatur. pͥmum
usuns quas iam tũc debencon¬
star. de inde siquid suꝑ ẽ sorti
accepto ferendum ẽ. nec audiẽ¬
dus ẽ debitor sicumͣ parũ ydoẽñ
se ee sciat. elegit quo noĩe exore¬
ran pignus suum malit pignũ¬

Expanded text:
onum. Cum et sortis nomine et usurarum aliquid debetur ab eo, qui sub pignoribus pecuniam debet, quidquid ex uenditione pignorum recipiatur, primum usuris, quas iam tunc deberi constat, deinde si quid superest sorti accepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignu
Abbreviated transcription (Latin):
prãre cogitur. Itaq simedio
tempore pignus c̃oitor pigno
ncedit oño soluente pecuniam
quamcebuit. scłipignoris
n eq ꝑ secutio cabitur neque
retentio relinquetur.
pisti. datur utilis actio pigne¬
ratitia creditori. ñ ẽ idemdicen¬
dum siego titio quiremmeã
obligauerat sine meauolunta¬
te heres extitero. hoc emĩmo pi¬
gnoris ꝑsecutio concecenda ñ
ẽ creditornec utiq sufficirad
ꝯperendam utilem pig̃nerati¬
tiamactionẽ eundemeẽ dñm
qui ⁊ pecunã cebet. Sedsi con¬
uenisset de pignore ut exsu¬
o m̃datio arguatur. improbe
resistit. quoĩnui utiłactio mon¬

Expanded text:
cogitur. itaque si medio tempore pignus creditor pignori dederit, domino solvente pecuniam quam debuit secundi pignoris neque persecutio dabitur neque retentio relinquetur. pisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligaverat sine mea voluntate, heres extitero: hoc enim modo pignoris persecutio concedenda non est creditori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eundem esse domiam pecuniam debet. sed si conuenisset de pignore, ut ex suo mendacio arguatur, improbe resistit, quo minus utilis actio mo
Abbreviated transcription (Latin):
nebitur quauis ⁊ itellionar
crun ꝯmittat. set utrumitade¬
mũ siscit. an⁊ siignorauit
⁊ q̃ntum adcrim̃ ꝑtinet excu¬
sat ignorãtia. quantũ adõri¬
um iudiciũ. ignoratia eũ nõ
excusat. ut marcellus libroui.
II

Expanded text:
nebitur, quamuis et stellionatus crimen committat. sed utrum ita demum, si scit, an et si ignorauit? et quantum ad crimen pertinet, excusat ignorantia: quantum ad contrarium iudicium, ignorantia eum non excusat, ut Marcellus libro i
Abbreviated transcription (Latin):
ndeclit. po stea pactum inter
eos faccum ẽ. ut creditor pigñ
suum incõpensatione pecuĩe
suecto tp̃e possideret. uerũ añ
ex pletum tp̃c creditor cũ sup

Expanded text:
dedit: postea pactum inter eos factum est, ut creditor pignus suum in conpensationem pecuniae suae certo tempore possideret: uerum ante expletum tempus creditor cum sup
Abbreviated transcription (Latin):
ASl. Eigitur q̃ diliges
pat̃ familias insius reb p̾sta¬
re solet a creditore exiguntur
ganͣte si dedit rempupislipi¬
gnorituẽdus erit. sinxẽ pu¬

Expanded text:
a igitur, quae diligens pater familias in suis rebus praestare solet, a creditore exiguntur.gante si dederit rem pupilli pignori, tuendum erit, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
qr rem aliena pignori acceꝑis.
Ca enimiõne emptorẽ pign̾
libatum habe cepisse neq ad
rem ꝑtinuisse ꝙtua pecunia pi
bitoreno quo mus pecuia red¬
didisti ei pignus isq ꝑ fenes¬
iram emisit excepturo eo quẽ
de industra adio posuit. labo
ait furti teage̾ un debitore
posse. ⁊ ad exhurnoum. ⁊ siag¬
ente te ꝯ̃riapignoratitia excrp¬
at cebitor. de ꝑigriore si ͣreddato.
ꝗuã trine aditum s ꝑ fallaciã
ablatum id incelligitur.
siue postea nõtantũ uenditi¬
o uaiet. uerumincipit ep̃tor
dmiumrei habe. S ⁊sinõ cõ¬
uenit dedistra bendo pignore.
hoc tũ uire utunur ut nc̃eat di¬
trarere. simõ noꝯuenit ne
uceat. Ubiuõ ꝯuenit ne dis¬
traheretur. c̾ditor sidistraxeĩt
fum obugaͬtur. ñsi euter fu.¬
erit cenuntiatum ut soluat.¬

Expanded text:
ienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tua pecunia pigbitore tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pigno ‹r›ed‹d›itum, sed per fallaciam ablatum id intellegitur. siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denuntiatum ut soluat
Abbreviated transcription (Latin):
boc testam̃tumint cecos signa¬
cum nullum ĩit̃tum uen¬
dicionis ꝓferatur. s soiĩ pãcͦci
ut ẽclitor cerci temporis fructꝰ
capet. herẽm̾ mocestinus R.o¬
tracrui pignoris no obee quod
debitor cesdam̃tum c̾ ditoris ĩ
quo se emisse pignus expres¬
cum reisue nulia enp̃tio sit.
nec siminoris enuit. ⁊pignus
petat. aut dñĩ uindicet eĩ ñ
totum debitum offenti. c̃clitor
possessionẽ restituere cogetur.
Uebiitoris fuius qui manetĩ
potestate patris. frustra pigriꝰ
uicoris o tabulas eius posses

Expanded text:
oc testamentum inter ceteros signacum nullum instrumentum uenditionis proferatur, sed solum pactum, ut creditor certi temporis fructus caperet. Heretractui pignoris non obesse, quod debitor testamentum creditoris, in quo se emisse pignus exprescum rei suae nulla emptio sit: nec si minoris emerit et pignus petat aut dominium vindicet, ei non totum debitum offerenti creditor possessionem restituere cogetur. Debitoris filius, qui manet in patris potestate, frustra pignus bitoris contra tabulas eius possess
Abbreviated transcription (Latin):
gnori datam uedidit ⁊ tradidit
tũqr ei numos c̃didisti quos
ille souut ei creditori cuipign̾
decłat. cibiq cũeo ꝯneit uea
res quaniiam uedidat pigio

Expanded text:
gnori datam uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pigno
Abbreviated transcription (Latin):
modauini furtum fetit utr̃
sufficiat᷑ ꝯriao modatiactio.
quead modum ꝯpetit siquid
incurationẽ seruiimpendis¬
ti. anfurtiagendum sit q̃nit̃.
⁊ furtiquidem noxalem hab̾e
titunc eum tem̃. cum sciens
talem eẽ ẜuumignorationo¬

Expanded text:
modaverim, furtum fecerit, utrum sufficiat contraria commodati actio quemadmodum competit, si quid in curationem servi impendisti an furti agendum sit, quaeritur. et furti quidem noxalem habereti tunc eum teneri, cum sciens talem esse servum ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
umtatis ⁊ otticu mag quam ne¬
cessitatis ẽ ꝯmedare. itamodũ
uit. tũc finem p̃scribe ⁊ retroa¬
gere. ati intempestine usu cõ¬
modare rei auferre. nõ offiqũ
tantũ impedit. set ⁊ susceͥptac
obligatio int̃ dindũ accipien

Expanded text:
untatis et officii magis quam necessitatis est commodare, ita modumuit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodatae rei auferre non officium tantum impedit, sed et suscepta obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
fugas sernoꝵ. qui custodiriñ
soient.Quod aut delatromb̾
⁊ piratis ⁊ naufragio diximi̾.
ita sciicet accipiemꝰ. siin ħ ono¬
dara sit alicuires. ut eã rem ꝑe¬
gre secum ferat. auoqn sicuii¬
deo argentum ꝯmodauerĩqd
isamicos adcenam iuitatuꝵ
se diceret. ⁊ id pegre secum por¬
cauerit. sine uuadubitatioẽ
raguca sum prãre debet. Heci¬
ra sidumtaxat accipiẽtis grã
ꝯmodata sit res. a t si utu¬
ꝙ uluti si comune amicũ ad ce¬
nam inuitauimꝰ. cuq eĩreicu¬
iam suscepisses. ⁊ ego tibiar¬
gentum cõmodauim. scriptũ
quidem apud quosdam ĩuem¬
beo qui acceꝑit facta sit. ñ so¬
dinem senus factĩ. ul quem
p̃t fugam requirendi reclucẽdi¬
qr eius causa factaeẽnt. nam
cibanorum impensa nali sci

Expanded text:
fugas seruorum qui custodiri non scient. quod autem de latronibus et piratis et naufragio diximus, ita scilicet accipiemus, si in hoc commodata sit alicui res, ut eam rem peregre secum ferat: alioquin si cui ideo argentum commodauerim, quod is amicos ad cenam inuitaturum se diceret, et id peregre secum portauerit, sine ulla dubitatione ragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodauerim, scriptum quidem apud quosdam inuenb eo qui acceperit facta sit, non sodinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorum impensae naturali sci
Abbreviated transcription (Latin):
mocdatam accepit.simẽarem
usus ẽ in quamaccepit. nicħ̃
prãre ĩeam innulla parte cul¬
pa sua detĩorem fectuenmẽ.¬
prãbir. si sinet custodiam. et
ideo furti habebitactionẽ. Set¬
⁊ sidum refertur put. siquidẽ
ego mandaneram ꝑque remit

Expanded text:
modatam accepit, si in eam rem usus est in quam accepit, nihil praestare, si eam in nulla parte culpa sua deteriorem fecit, ueabit: si sui, et custodiam: et ideo furti habebit actionem. sed et si dum refertur periit, si quidem ego mandaueram per quem remit
Abbreviated transcription (Latin):
coris fuitum faccum sit. es¬
multomagis ħ exit dicẽdum
ineo ꝙ ex aliction̾e o secutus ẽ
Si ꝙ ip̃e debitor furti acciore
pricit creditori. uł ꝯditione
incebito sic imputadũ ind̾¬
amus.⁊ quidemño portere
pignerat u cebitori tradidit.
que bona fide pignon accepe¬
rat. nam siegent ꝙ met̾ cau¬
sa factumẽ. ⁊ quadruplum

Expanded text:
oris furtum factum sit. multo magis hoc erit dicendum in eo, quod ex condictione consecutus est. sed quod ipse debitor furti actione praestitit creditori uel condictione, an debito sit imputandum uideamus: et quidem non oportere pigneratum debitori tradiderit, quem bona fide pignori acceperat: nam si egerit quod metus causa factum est et quadruplum
Abbreviated transcription (Latin):
b reis stipiuandi p̾t alterꝰ
stitutum. alten p̾ea souitum
ẽ. quia loco ci cui iam solutũ
ẽ. haben debet iscui ꝯstituitur.
ta siañ aditam hiditatẽ debi¬
toris uł capcõ eo ab hostibus
ꝯstituat quis se soluturum.
stitutaẽ. ¶ Siquis centũ au¬
recs debens ducẽtos ꝯstituat
ĩ centum tr̃mio tenetur. qͣd
ea pecunia.debitae. ergo ꝯisq¬

Expanded text:
 reis stipulandi post alteri constitutum, alteri postea solutum est, quia loco eius, cui iam solutum est haberi debet is cui constituitur. ta si ante aditam hereditatem debitoris uel capto eo ab hostibus constituat quis se soluturum: stituta est. Si quis centum aureos debens ducentos constituat, in centum tantummodo tenetur, quia e‹a› pecunia debita est: er
Abbreviated transcription (Latin):
cxp̃in. Nam ulian scribit sol¬
inciposse. ⁊ si parcem tͥ parcẽ
ei soluo. tantũcẽ ent dicendũ.
plane meam dũtaxat sũmia¬
⁊ inuecta mea ⁊ ilatatene¬
buntur. ĩquam cenaculũ con
onem ĩsule. fnuola mea tene

Expanded text:
solui ei posse: et si partem tibi, partem ei soluero, tantundem erit dicendum. plane in eam dumtaxat summam inuecta mea et illata tenebuntur, in quam cenaculum condonem insulae friuola mea tene
Abbreviated transcription (Latin):
pret ispenes quem deponit. sad
lus ⁊ culpa pratur. ¶¶omoda¬
tum aut plerunq solam uti¬
litatem ꝯtinet. eius cinomo¬
datur. ⁊ ideo uerae quint
nuitu sententia. existimantis.
⁊ culpam̃ prandam ⁊ dilignti¬

Expanded text:
stet is penes quem deponitur. selus et culpa praestatur. Commodatum autem plerumque solam utilitatem continet eius cui commodatur, et ideo verior est Quinti Mucii sententia existimantis et culpam praestandam et diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
uendere. ⁊ accepta pecuma sol¬
nere id ꝙ debeatur. itatam̃ ut
creditor necĩtatem hãt ostende
rem pignerat̾am simobilis
sit. prius ydonẽa cantela ade¬
bitore ꝓincẽpnitatẽ ei prãn¬
dam. Inuctum eñ c̃ditorem
cegnuende satis in humanũe.
¶Si creditor pluns fundũ pi¬
gueratum uñdidit. sudfen¬
eret uẜam eius pecume p̾sta¬
re debet ei qui dedit pigñ. S
⁊ supe usus sit ea pecuma usu¬

Expanded text:
uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, usu
Abbreviated transcription (Latin):
dandam utilẽ ꝯmodati actio¬
nem. scłm dimi purescriptũ.
¶Sireadita ꝗdem sit res ꝯmod¬
or reddĩtur. ¶ In hãc actione.
insibat facultatem toti̾reires¬
tituende nec faciat. Tunc em
ꝯdẽpnatur insolidum q̃ sihoe
bomindicis arbitrio ꝯuenia.
¶Si filio famillas yuoueono¬
datum sit. dnintaxat de peculi
agendum eĩt. cum fulio aũt
familias ip̃o ⁊ directo  quispo¬
terit. sed ⁊ sianciue uł filie fa¬
milias omodauit. dumtaxa
de peculio ent agendum. s ñ
tantũ excausa coli earum ꝑso

Expanded text:
dandam utilem commodati actionem secundum diui Pii rescriptum. Si reddita quidem sit res commodor redditur. In hac actione habeat facultatem totius rei restituendae nec faciat: tunc enim condemnatur in solidum, quasi hoc boni iudicis arbitrio conueniat. Si filio familias seruoue commodatum sit, dumtaxat de peculio agendum erit: cum filio autem familias ipso et directo quis poterit. sed et si ancillae uel filiae familias commodauerit, dumtaxat de peculio erit agendum. Sed non tantum ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
tat modestĩ facere qd̾ referat
quanur ip̃e iuret. nulladis¬
tinctĩo adhibetur.tã ⁊ si obtu¬
amfacuitatẽ ac meã nerecu¬
diam subsecuta sit. referedi
cẽ que lutius titĩ exarca tuac
mutua acceꝑat salua roe nsaꝵ¬

Expanded text:
tat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referendi cem, quae Lucius Titius ex arca tua mutua acceperat, salua ra
Abbreviated transcription (Latin):
agendo iucium sesit exre ꝯmo¬
data crłe eum andin ⁊ absoli.
s su egis aquilie aduesus soci¬
tione iudendum eĩt. necode
deb̾ẽat. si forte dedit alt dmp
num. ꝙ hic qui ꝯuenitur cõ¬
modatiactionc sarire ꝯpelli

Expanded text:
agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolui. Sed si legis Aquiliae aduersus socitionem, uidendum erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit alter, quod hic qui conuenitur commodati actione sarcire compelli
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ offerat. nec actor accipe uo¬
luit. nec ulla mͣsta eã fuit nac
apienisi equumẽ succurio
aut excepͤticẽ aut iustaintpre¬
catioẽ. ut faccu actoris usq ad
cemp uidiaupinoceat. ut illa
uera neq fecisset. hoc signisi¬
cent. ut neq indiem ĩquem
ꝯstitint frcerit neq postea
recipiunt dubitationẽ ⁊ pom¬
ponĩ dubitat.si for̃te addiẽꝰ
scituti ꝑ accorẽ non strrĩt. añt
scerit ut postea. ⁊ puto ⁊ hecad
diem ꝯsticutue ferẽndam ꝓin¬

Expanded text:
ferat nec actor accipere uoluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba 'neque fecisset' hoc significent, ut neque in diem in quem constituit fecerit neque posteacipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, si forte ad diem constituti per actorem non steterit, ante stetit uel postea. et puto et haec ad diem constituti referenda.
Abbreviated transcription (Latin):
li quid debebatur ⁊ res scipula¬
toris niussimo clistraccaest:
in hanc arbitranaꝙ int̾fint.
ueniet.⁊ qdemultra legitti¬
mum modum ufarumꝗ̃d
si merces soiebat ꝯpare.anꝯ

Expanded text:
liquid debebatur et res stipulatoris uilissimo distracta est? in hanc arbitrariam quod interfuit ueniet et quidem ultra legitimum modum usurarum. quid si merces solebat comparare: an
Abbreviated transcription (Latin):
¶pias. Suut c̾to loco ul rp̃e
reedatur ꝯmodatui ꝯuenit. offi¬
cio iudicis inẽ ut rõnem locił
tp̃is h̾abeat. ¶Oiquis hac acti¬
one egent. ⁊oblatam litis estiã¬
tionem susceꝑit. rem offentis
facit. ¶Nunc ncẽdumẽ quid
ueniat momedati actionẽ. uir

Expanded text:
i ut certo loco vel tempore reddatur commodatum convenit, officio iudicis inest, ut rationem loci vel temporis habeat. Si quis hac actione egerit et oblatam litis aestimationem susceperit, rem offerentis facit. Nunc videndum est, quid veniat in commodati actione, utr
Abbreviated transcription (Latin):
arͣtcẽpisti. ea pecuma a redsili¬
ter ut ab ip̃o ꝓmisso repeti de¬
bebit. idẽ ut si aubi quam ea¬
pue petantur. arbitrana agi
delrat. lisq tanti estimet᷑. qnͣ
cieuis uractoris intfuit. cã
sũmam capue potĩ auã ali¬
bisplui. Nec o portebit ꝙ
fort̾e ꝑrẽum sterit quoinus
cota centum capue soluent
obligationem fideiuussoris a¬
ugeri. Neq ẽn̾i hec c̃a recte oo¬
pabitur obligationi usirraꝵ
hicaũt. unia peqũẽ credite est.¬

Expanded text:
accepisti: ea pecunia ab eo similiter ut ab ipso promissore peti debebit, id est ut, si alibi quam Capuae petantur, arbitraria agi debeat lisque tanti aestimetur, quanti eius, uel actoris interfuerit eam summam Capuae potius quam alibi solui. nec oportebit, quod forte per reum steterit, quo minus tota centum Capuae soluerentur, obligationem fideiussoris augeri: neque enim haec causa recte comparabitur obligationi usurarum: hic autem una pecuniae creditae est
Abbreviated transcription (Latin):
tronum ereptum ẽ. aut ꝗdsiłe
accidit. dicendume ncħ horũ
eẽ imputandũ ei quiomoda¬
tumaccepit. insi aliqua culpa
int̾ueniat. Srom̃ ⁊ suncendi¬
o uł nuna auquid ꝯtingit. uł
aliquid dãpnum fatale. ñ te¬
nebitur. nisi forte cum possit
res ꝯmodataᷤᷤ sauias fãcẽ. suã¬

Expanded text:
ereptum est, aut quid simile accidit, dicendum est nihil eorum esse inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interueniat. proinde et si incendio uel ruina aliquid contigit uel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas facere, sua
Abbreviated transcription (Latin):
atiłr. de ficiẽte utraq actio deꝑe
at. sed isquipure debet.subco
ditione ꝯstituat. ĩ quit pomp̃¬
inhũcutuem act̃ione eẽ.
pat̾ uł ons ꝯstituit se solutuꝵ
ꝙfunt in peculio. nõ minu crat᷑¬
peculium. eõ ꝙ exea causa obs
triccus ẽẽ ceperit. ⁊licet intene
peculium. aut decrescit. ꝓtiner
ruo stic̃ho. siꝯstituit se pre¬
tium ci soluturũ tenẽtuꝵ.¬
¶ Sisine die ꝯstituas põt ꝗdẽ
dici te nõ teneri. Licet uerbac
dĩcti late patrant. alioquin
⁊ ꝯ festim agitecum potit. si
statĩut ꝯstitiusti nõ soluas
s modicum temp̃ statuẽdũ
c̃. non mii decem dierũ. ut
exactio celebretur. ¶Constit¬
uto. satis non facit. qui solu¬
curn se ꝯstituit. Siofferat
satisfacrionẽ. Siquis autẽ
ꝯstituat se satisdatimm fide¬
iussorem. ut pignora det. nõ
tenetur quia nichil inter sit
queadmodum satisfaciat.
DE MS. SApost ꝯstitutãt᷑

Expanded text:
uenit, ipsi nocere Pomponius scribit. Quod adicitur: 'eamque pecuniam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quid tunc debitum fuit cum constitueretur, nunc non sit, nihilo minus teneat constitutum, quia peculium aut decrescit, pertinetuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, licet uerba edicti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non soluas: sed modicum tempus statuendum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem uel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodum satisfaciat.constituatur, eadem condicione
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. nec recepiss. nec eẽt in
ip̃ius emptoris negotus que
dus debeat. nõ ẽ imputandum
qd non solũt sibi. Stiq sine¬
qr usaum satło q̃relam monet
diuersumq ẽ intutore. Q ibi ĩ
tfint expriore obligatiorie sol¬
pecumam supsent eãq inre
meam uercit. qua actioẽ id

Expanded text:
enit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quas, debeat, non est imputandum, quod non solverit, utique si neque usurarum ratio querellam movet. diverterfuit ex priore obligatione solpecuniam sumpserit eamque in rem meam uerterit, qua actione id
Abbreviated transcription (Latin):
se̾ño qui accusatur. si postule¬
tur. qõ habetur. quo ab soluto
induplum pretu accusator do¬
mino danpnãtur. S ꝯc̾it pre¬
tii extimatione de de calũpma

Expanded text:
servo qui accusatur, si postuletur, quaestio habetur: quo absoluto in duplum pretium accusator domino damnatur: sed et citra pretii aestimationem quaeritur de calumnia