comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies dñi & terribilis ualde. qͥs sustinebit eũ : Ptͣns¬
lationẽ locustarũ aduentũ nunciat chaldeoꝵ.
& que mala uentura. sint populo nunc eos ad pe¬
nitentiã ꝓuocat. & conuerti ad dm̃ coartatur
ut tota mente correcti ñ patiantur quȩ dñs cõmi¬
natur Et ẽ. sensus Omia que dñf sermone pͣte¬
rito continentur ꝓpterea sum loquutus. ut uos
mea cõminatione terrerẽ. Unde conuertimini
ad me in toto corde ur̃o & animi penitentiam
in ieumo & fletu & planctibꝰ indicate: ut nunc
ieuinantes postea saturemini. nunc flentes. p̾ea
rideatis: nunc plangentes. postea consolemini
& qͥa consuetudinis ẽ. ut intristibꝰ atq aduersis
scindatis uestes: qđ̃ & pontifex ad dnĩ saluato¬
ris crim̃ augendũ in euanglio fecisse memorat᷑.
& paulũ & barnaban audientes uerba blasphemie
legimꝰ ꝑpetrasse: idcireo ego p̾cipio uobis ut ne¬
quaꝗͣ seindatis uestmm̃ta sed corda quȩ plena st̃
peccatorũ: quȩ instar utriũ nisi scissa fuerint

Expanded text:
bilis valde, quis sustinebit eum? per translationem locustarum, adventum nuntiat Chaldaeorum, et quae mala ventura sint populo. Nunc eos ad poenitentiam provocat, et converti ad Dominum cohortatur, ut tota mente correcti, non patiantur quae Dominus comminatur, et est sensus: Omnia quae sermone praeterito continentur, propterea sum locutus, ut vos 191 comminatione mea terrerem. Unde convertimini ad me in toto corde vestro, et animi poenitentiam jejunio et fletu et planctibus indicate; ut nunc jejunantes postea saturemini, nunc flentes postea rideatis, nunc plangentes postea consolemini. Et quia consuetudinis est, ut in tristibus atque adversis scindatis vestes, quod et pontifex ad Domini Salvatoris crimen augendum in Evangelio fecisse memoratur , et Paulum et Barnabam audientes verba blasphemiae, legimus perpetrasse : idcirco ego praecipio vobis, ut nequaquam scindatis vestimenta, sed corda quae plena sunt peccatis, quae instar utrium, nisi scissa fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
dee populũ aruit: & fontes illus obturati stͣ.
U niuersus autẽ orbis qui erat desertus & steri¬
lis. & aquas p̃dicationis dnĩce non habebat: uer-¬
sus ẽ. in paludes aquarũ. & quot doctores habu¬
it: tot emisit & fontes. Nec sufficit eis fontibꝰ
uidelic& et fluminibꝰ. irrigare orbis popłos. s
imuna quaq ꝓuintia eos qui esuriebant & pa¬
ciebantur famen sermonis dei inunũ populum
congregantes. extruxerunt ȩccłiã quȩ dr̃ eui
tas admnhabitandũ: & quã letificant impetus
fluminis. Uiderunt te & doluerunt montes: gur¬
ges aquarũ transiit. Dedit abissus uocẽ suam:
alititudo manus suas leuauit. Sol & luna ste

Expanded text:
daeae populum, aruit, et fontes illius obturati sunt. daeae populum, aruit, et fontes illius obturati sunt. Universus autem orbis qui erat desertus et sterilis, et aquas praedicationis Dominicae non habebat, versus est in paludes 649 aquarum: et quot doctores emisit, tot habuit et fontes. Nec sufficit eis, fontibus videlicet atque fluminibus, irrigare orbis populos; sed in unaquaque provincia eos qui esuriebant et patiebantur famem sermonis Dei, in unum populum congregantes, exstruxerunt Ecclesiam, quae dicitur civitas ad inhabitandum, et quam laetificat impetus fluminis. Viderunt te, et doluerunt montes: gurges aquarum transiit: dedit abyssus vocem suam: altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
prteis xp̃i fluuiisq non ambiges. Cerne om̃s
apłos etiã non quattuor flumina: sed duode¬
cmi fluuios inteluge exire de paradiso serip¬
turarũ. Isti fluuĩ ante quã terra commo¬
ueretur : Latebant. & cũ eent in terra: eue¬
nis sitientibꝰ pocuia non p̃bebant. Post quam
uͦ ad aduentũ xp̃i orbis & omis terra coneus¬
sa ẽ: subito ꝓruperunt & tunc completũ est.
Posuit flumina in desertũ: & exitus aquarũ
in sitim. Terram frugiferã in salsuginẽ: a mali¬
cia in habitantiũ mea. Posuit desertũ in palu¬
des aquarũ: & habitare fecit illic esurientes.¬
& constituerunt ciuitatẽ ad habitandũ. Post ꝗͣ
enĩ uenit dñs in mundũ & completũ ẽ. illud
qđ dixit in euanglio. inindiciũ ego in mundũ
istũ ueni: ut qui non uidebant uiderent. & qui
uidebant ceci fierent: tune terra isrł de qͣ flu¬
uii ante manabant. & irrigabant uniuersũ iu¬

Expanded text:
puteis Christi fluviisque non ambiges. Cerne omnes puteis Christi fluviisque non ambiges. Cerne omnes apostolos, et jam non quatuor flumina, sed duodecim fluvios intelliges exire de paradiso Scripturarum. Isti fluvii antequam terra commoveretur, latebant, et cum essent in terrae venis, sitientibus pocula non praebebant. Postquam vero ad adventum Christi orbis et omnis terra concussa est, subito proruperunt, et tunc completum est: Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam in salsuginem, a malitia habitantium in ea . Posuit desertum in paludes aquarum, abitandum. Postquam enim Dominus venit in mundum, et completum est illud quod dixit in Evangelio: In judicium ego in mundum istum veni ut qui non videbant, viderent, et qui videbant, caeci fierent : tunc terra Israel de qua fluvii ante manabant, et irrigabant universum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo : qđ int̾cetera terremotu eruperi Ñ
flumina que ante non fuerant. & rursũ alia
absorta sint: & pessum ierint. Qđ scilic& om̃s
terrarũ uene quasi in humano corpore san¬
gunẽ: ita in se habeant latentes aquas q̃
terre concussione rũpantur. & manant flu¬
mina. Hoc sĩ intelleximus uideamus anmam
humanã habere in se naturaliter aquas. & flu¬
uos : & ꝑ socordiã nr̃am eẽ. absconditos et
non fluere. Cũ autẽ ad p̾dicationẽ sermonis
dei concussa fuerit & de pͥori statu mota. tunc
in genesi : qđ fodiuntur putei a seruis isa ac
quos abrahã factos. philistum terra obrue¬
rant. Quam diu uiuit abraham putei illius
non cluduntur. Illo autẽ mortuo & puteis ob¬
turatis. si serui fodiant: contradicunt philisti¬
im & iurgiũ ẽ. Si uero ipse ueniat isaac et
fodiat puteũ & inueniat aquã: philistum ñ
ualent contradicere. Uide petrũ & paulũ: & de

Expanded text:
in mundo, quod inter caetera terrae motu eruperint in mundo, quod inter caetera terrae motu eruperint flumina, quae ante non fuerant, et rursum alia absorpta sint, et pessum ierint: quod scilicet omnes terrarum venae, quasi in humano corpore sanguinem, ita in se habeant latentes aquas, quae terrae concussione rumpantur, et manent in flumina. Hoc si intelleximus, videamus animam humanam habere in se naturaliter aquas et fluvios, et per socordiam nostram, eos esse absconditos, et non fluere. Cum autem ad praedicationem sermonis Dei concussa fuerit, et de priori statu mota, tunc in Genesi quod fodiuntur putei a servis Isaac, quos ab Abraham factos Philisthiim terra obruerant . Quamdiu vivit Abraham, putei illius non clauduntur: illo autem mortuo, et puteis obturatis, si servi fodiunt, contradicunt Philisthiim, et jurgium est. Si vero ipse veniat Isaac, et fodiat puteum, et inveniat aquam, Philisthiim valent contradicere. Vide Petrum et Paulum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
in mortali nr̃o corpore. Sceptra autẽ id ẽ. regna
diaboli que ostendit & dño: intellige diuersa
peccata: auariciã. luxuriã. iracundiã. detracti¬
onẽ. furta. ꝑuria. aduersumq̃ sermo dei sedens
in equis & in curribus suis intendit fulgoris
sui contorta spicula. Q interim non emittit:
ut qui ad extentũ arcũ territꝰ fuerit. emissio¬
nem non sentiat sagittarũ. Et hoc facit semꝑ
quod aqͥla interp̃tatꝰ ÷ ꝓ dia psalmate. Semꝑ enĩ
sagittas in linguis eorũ p̃parans equitat᷑ & hue
illucq discurrit in orbis salutẽ. Fuuios scindes
terre. Lxx. Fluuiis scindetur terra. Quia sus¬
citauit dñs arcũ suũ : ut tribubꝰ uramenta red
ponamus exemplũ: ut hoc quasi gradu ad al¬
tiora ueniamus. Legimꝰ in his qui de mirabilibꝰ
confecerunt uolumina: & qui olimpiadas gre¬
cie ad nrãm usq memoriã ꝑduxerunt : ex-¬
ponentes quid in fingulis annis noui acciderit

Expanded text:
in mortali nostro corpore. Sceptra autem, id est, regna in mortali nostro corpore. Sceptra autem, id est, regna diaboli, quae ostendit et Domino, intellige diversa peccata, avaritiam, luxuriam, iracundiam, detractionem, furta, perjuria, adversum quae sermo Dei sedens in equis, et in curribus suis intendit fulgoris sui contorta spicula, et interim non emittit, ut qui ad extentum arcum territus fuerit, emissionem non sentiat sagittarum. Et hoc facit semper, quod Aquila interpretatus est, pro diapsalmate. Semper enisagittas in linguis eorum praeparans equitat, et huc illucque discurrit in orbis salutem. Fluvios scindes terrae. LXX: Fluviis scindetur terra. Quia suscitavit Dominus arcum suum, ut tribubus juramenta reddponamus exemplum, ut hoc quasi gradu ad altiora veniamus. Legimus in his qui de mirabilibus confecerunt volumina, et qui Olympiadas Graeciae ad nostram usque memoriam perduxerunt, exponentes quid in singulis annis novi 648 acciderit
Abbreviated transcription (Latin):
qui nigri. & qui uarii. & qui albi: egredientes
de mirtetis. & de montibꝰ in ꝓfundo positis. si
U id& et iohannes equos candidos : & sessores eoꝵ.
Equibꝰ corpora in gloria resurgentũ. puto eẽ. eqͦs
candidos. sessores autẽ scõrũ animas. Siquis
uͦ peccator ẽ. & in eis similis sedebit in equoni¬
gro: & dicetur de eo. Dormitauerunt om̃s qui
ascenderunt equos. De talibꝰ equis scriptũ ẽ. fal¬
lax equus ad salutẽ. Caro enĩ coneupiseit aduer¬
sus sp̃m: & sapientia eius mimiea ẽ. deo. Hoc di-¬
ctũ sit de his qͥ corpora diligunt: & in nigris
sedent equis. Nos autẽ aminas nrãs in equos
& currus dñi pparemus qui ascendit in paulo:
ascendit in petro: & in huius cemodi curribꝰ equi¬
tans totum illustrauit orbẽ. Intendens quoq ar¬
cum siue sagittas suas: sceptra id ẽ. regna ad¬
uersum que ieremias missus ẽ. eradicauit destru¬
xeit & ꝑdidit: fecitq ut non regnar& peccatũ

Expanded text:
qui nigri, et qui varii, et qui albi egredientes qui nigri, et qui varii, et qui albi egredientes de myrtetis, et de montibus in profundo positis, 647Vidit et Joannes equos candidos, et sessores eorum : e quibus corpora in gloria resurgentium puto esse equos candidos; sessores autem sanctorum animas. Si quis vero peccator est, et mei similis, sedebit in equo nigro, et dicetur de eo: Dormitaverunt omnes, qui ascenderunt equos . De talibus equis scriptum est: Fallax equus ad salutem : caro enim concupiscit adversus spiritum, et sapientia ejus inimica est Deo. Hoc dictum sit de his qui corpora diligunt, et in nigris sedent equis. Nos autem animas nostras in equos, et in currus Domini praeparemus, qui ascendit in Paulo, ascendit in Petro, et in hujuscemodi curribus equitans, totum lustravit orbem. Intendens quoque arcum sive sagittas suas, sceptra, id est, regna adversum quae Jeremias missus est, eradicavit, destruxit et perdidit : fecitque ut non regnaret peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
quo absolute sit umentũ: sed qͦ apd̃ dm̃ iumen¬
tum sit. His equis illi contrarii sunt. quos hab&
pharao : & de quibus dicitur. Equum & ascensorẽ
piecit in mare. Huiuscemodi eqͥtatio non salus
ẽ. s ꝑditio. Queramus & alios equos quibꝰ ascen¬
dit dñs. In quarto regnorũ libro legimus sur¬
rexisse mane ministrũ helisei : & egressũ u¬
disse exercitum ambientẽ eiuitatis muros et
equos & currus. & post quã ad preces ꝓpħe
aꝑti sunt ocłi eius: aspexit inquit & ecce monᷤ
plenus equis quadrige ignee in eircuitu beli¬
sei. Diligenter attende quod equi iudeantur
& currus : & tamen in tantis milibꝰ equoꝵ & cur¬
ruũ nullus ascensor. Horũ equorũ ille erat au¬
riga & ille rector de quo psalmista canit. Qui
sedes suꝑ cherubin ostendere. Ialibꝰ equis taliq
curru: & helias raptus ad celũ ẽ. Siquis autẽ
de tacharia uult discere qui sint equi rufi &

Expanded text:
quod absolute jumentum sit; sed quod apud Deum jumenquod absolute jumentum sit; sed quod apud Deum jumentum sit. His equis illi contrarii sunt quos habet Pharao, et de quibus dicitur: Equum et ascensorem projecit in mare : hujuscemodi equitatio non salus est, sed perditio. Quaeramus et alios equos, quibus ascendit Dominus: In quarto Regnorum libro legimus, surrexisse mane ministrum Elisaei, et egressum vidisse exercitum ambientem civitatis muros, et equos et currus . Et postquam ad preces prophetae aperti sunt oculi ejus: Aspexit, inquit, et ecce mons plenus equis, et quadrigae igneae in circuitu Elisaei. Diligenter attende quod equi videantur et currus, et tamen in tantis millibus equorum et curruum nullus ascensor: horum equorum ille erat auriga et ille rector de quo Psalmista canit: Qui sedes super Cherubim ostendere . Talibus equis talique curru et Elias raptus ad coelum est . Si quis autem de Zacharia vult discere qui sint equi rufi, et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ impetꝰ dñi fit ut sentiat eius aduentũ: &
sciat qͥbꝰ terminis. & obice concludatur & audiat¬
in te conuertentur fluctus tui. Qđ si bona st̃
flumina & bonũ mare: lauatur in illis ihe et
eccłiã suã suꝑ huiuscemodi mare collocat. Post
hec sequit᷑. Qui ascendes suꝑ equos tuos. & eqͥ¬
tatio tua salus. Quero equos suꝑ quos ascen¬
dat dñs. & puto non eẽ. alios insi scõrũ anmaᷤᷤ
suꝑ quas ascendit sermo diuinus. ut & ipsas
salu& et alios ꝑeas. Ponamus equorũ exẽpla.
Sponsus loquitur incantico canticorũ. Eqͥtatui
meo in curribꝰ pharaonis assimilaui te pxima
quã sponsam suam uocat. quadrigis cõparet¬
pharaonis : sed qđ omĩs anima quãuis seã sit
atq ꝑfecta. ad deũ comparata : quasi currus sit¬
pharaonis & iumentũ. Unde & moyses loqͥtur
ad deum. Ego autẽ sum ca osoc. idẽ. irrationa¬
bilis. & dauid: iumentũ factus sum apud te. Non

Expanded text:
quod impetus Domini fit, et sentiat ejus adventum, et quod impetus Domini fit, et sentiat ejus adventum, et sciat quibus terminis et obice concludatur, et audiatIn te conterentur fluctus tui. Quod si bona sunt flumina et bonum mare, lavatur in illis Jesus, et Ecclesiam suam super hujuscemodi mare collocat. Post haec sequitur: Qui ascendens super equos tuos, et equitatio tua salus. Quaero equos super quos ascendat Dominus, et puto non esse alios nisi sanctorum animas, super quas ascendit sermo divinus, ut et ipsas salvet, et alios per eas. Ponamus equorum exempla. Sponsus loquitur in Cantico canticorum: Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavit te, proxima quam sponsam suam vocat, quadrigis coPharaonis, sed quo omnis anima, quamvis sancta sit atque perfecta, ad Deum comparata, quasi currus Pharaonis sit, et jumentum. Unde et Moyses loquitur ad Deum: « Ego autem sum irrationalis . Et David: Ut jumentum factus sum apud te . Non
Abbreviated transcription (Latin):
tor inerepuit uentos & mare & dixit ei : tace
iuxta illud in zacharia. Increp& dñs in te di¬
abole. &ad timotheũ. Argue consolare. incre¬
pa. ꝓpħa itaq sciscitante nũqͥd in fluminibus
iratus es dñe. aut in fluminibꝰ furor tuus uel
in mari impetus tuus : Nos dicamus si egiptia
flumina sunt & mare rubrũ atq sanguineum.
irascitur dñs & ꝑcutit ea & toto impetu fertur
in gurgites eleuantes se contra sententiã dei.
Unde mare uidit & fugit: p̾sentiã dei non su¬
stinens: & iordanis reuersus ẽ. retrorsũ. cedens
głie popli transeuntis. Qui & abhelia scindit᷑.
& abheliseo. Ut autẽ manifestius loquar : bere¬
ticorũ eloquentiã quȩ contra ueritatẽ & eccłam
fluit : intellige flumina quibꝰ tirascitur dñs. A¬
nimas uͦ eorũ qui circũferuntur omĩ uento do¬
etiine & semꝑ malitie fluetuant. & salsis
gurgitibꝰ obruuntur: animaduerte mare suꝑ

Expanded text:
tor increpuit ventos et mare et dixit ei: Tace etor increpuit ventos et mare et dixit ei: Tace ejuxta illud Zachariae: Increpet Dominus in te, diabole . Et ad Timotheum: Argue, consolare, et increpa . Propheta itaque sciscitante: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? nos dicamus si Aegypti flumina sunt, et mare rubrum atque sanguineum; irascitur Dominus et percutit ea, et toto impetu fertur in gurgites, elevantes se contra scientiam Dei. Unde mare vidit et fugit , praesentiam Dei ferre non sustinens. Et Jordanis reversus est retrorsum, cedens gloriae populi transeuntis, qui et ab Elia scinditur et ab Elisaeo. Ut autem manifestius loquar, haereticorum eloquentiam quae contra veritatem et Ecclesiam fluit, intellige flumina, quibus irascitur Dominus. Animas vero eorum qui circumferuntur omni vento doctrinae, et semper malitia fluctuant, 646 et salsis gurgitibus obruuntur, animadverte mare super
Abbreviated transcription (Latin):
sub oilo yaiens. id ẽ. orbe terrarũ. Dñi ẽ. der¬
in eo. Ipse suꝑ mare fundauit eũ. & suꝑ flu¬
mina p̃parauit eũ. id ẽ. orbẽ. Qd̃ autẽ ad nõ
fundatur suꝑ flumina & preparatur suꝑ ma¬
re: utiq in bonam partẽ accipitur. Nec non &
illud quod de uinea dicit᷑: quȩ translata ẽ.
uerba diuina que manifestiora sunt. & quasi
potũ sicientibꝰ p̃bent. Hec dici flumina. Ea au¬
tem que plena sunt facramentis & in ꝓfundo
posita: de quibꝰ dicit apłs. Oꝓfundũ sapientie
& scientie dei. & ꝓpħa confotiat. Deꝓfudis cla¬
in scripturis appellari. Hoc de eo quod possit &¬
mare in meliori parte sentiri. Quod autẽ acci¬
piatur & in contrario: multa testimonia sunt.
De quibꝰ illud in psalmis ẽ. Hoc mare magnũ et
spaciosũ: ibi naues ꝑtransibunt. anmalia par¬
ua cum magnis. Draco iste quẽ formasti ad il¬
ludendum ei. & de euangelio quando salua¬

Expanded text:
susuin eo: ipse super mare fundavit eum, et super flumina praeparavit illum, id est, orbem. Quod autem a Domino fundatur super flumina, et praeparatur super mare, utique in bonam partem accipitur. Necnon et illud quod de vinea dicitur quae translata est verba divina quae manifestiora sunt, et quasi potum sitientibus praebent, haec dici flumina: ea autem quae plena sunt sacramentis, et in profundo posita de quibus dicit Apostolus: O profundum sapientiae et scientiae Dei ! et Propheta consonat: De profundis clain Scripturis appellari. Hoc de eo quod possit et mare in meliori parte sentiri. Quod autem accipiatur et in contrario, multa testimonia sunt, de quibus illud et in Psalmis est: Hoc mare magnum et spatiosum: ibi naves pertransibunt, animalia parva cum magnis. Draco iste quem formasti ad illudendum ei . Et de Evangelio quando Salva
Abbreviated transcription (Latin):
ad tropologicã int̾pretationẽ festinat ratio: bre¬
uiter scđm litterã sensũ capłi comp̃hendens ꝑgã
ad reliqua. Sic̃ iordanẽ & mare siccasti rubrũ.
ꝓ nobis dimicans: non enĩ fluminibꝰ & mari iratꝰ
es. aut quiꝗͣ insensibilia offensionis contrahere
potuerunt: ita nunc quadrigas conscendens
tuas arcũq corripiens: salutẽ dabis popło tuo.
& iuramenta quȩ uirasti patribꝰ nris. & tribu¬
bus explebif in sempit̾num. Quod autẽ dic̃.
nũquid in fluminibꝰ iratꝰ es dñẽ. aut in flumi¬
nibꝰ furor tuus. uł in mari impetus tuus:
Dicit ambigue. & interrogantis eloquio quam
ꝓbantis. Sunt enim & bona flumina : sunt &¬
mala. Est mare pessimũ : & ẽ. mare obtimum.
Bonorũ fluminũ illud exemplũ ẽ. Fuminis un
aquȩ salientis in uitã ȩt̾̃nam. Malorũ: illud
quod pharao loquitur in erechiel. Mea sunt
flumina: & ego feci ea in quibus draco habitat:
& multa his sunlia. Quoa autẽ mare in bonam

Expanded text:
ropologicam interpretationem festinat oratio, breviter secundum litteram sensum capituli comprehendens, pergam ad reliqua. Sicut Jordanem, et mare siccasti Rubrum, pro nobis dimicans; non enim fluminibus et mari iratus es, aut quidquam insensibilia offensionis contrahere potuerunt: ita nunc quadrigas conscendens tuas, arcumque corripiens, salutem dabis populo tuo, et juramenta quae jurasti patribus nostris et tribubus, explebis in sempiternum. Quod autem dicit: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus» dicit ambigue et tam interrogantis eloquio, quam probantis: sunt enim et bona flumina, sunt et mala: est mare pessimum, et est mare optimum. Bonorum fluminum illud exemplum est: « Fluminisaquae salientis in vitam aeternam : » malorum illud, quod Pharao loquitur in Ezechiel: « Mea sunt flumina, et ego feci illa, » in quibus draco habitat, et multa his similia. Similiter et mare in bonam
Abbreviated transcription (Latin):
nes deprecantur ne mittantur in abissos. Et
in genesi abissus suꝑ quã tenebre erant: nes¬
cio an in bonam partẽ posse accipi: indifferẽ-¬
ter autẽ ibi ponitur : rupti st̃ fontes abissi &
catarecte celi aꝑte sunt. Eillud in centesimo
qͣdragesimo octauo psalmo. Orachones e om̃s abis¬
si: iguis & grando & sp̃s ꝓcellarũ. Nisi forte ex
partẽ trahendum sit. Quod nescio utrũ possint
concrepare. Si igitur in bonã partẽ acciperb¬
mus abissum : dicamus disꝑsis aquis itineris
pessimi. Uiderunt te sapientes tui: & altitudi¬
nẽ scientie quã habebant ex tuo aspectu mu¬
tuantes. quia uiderunt te & parturierunt mon¬
tes: quicquid de te prius opmati sunt in uocis
sue laudibꝰ extulerunt. Et pulchre oppinationẽ
fantasie altitudinẽ uocat: iuxta iħm filiũ sirach
qui ait. Abissum & sapientiã quis inuestigauit.
Unde & de monte modico id ẽ. assumptione huma¬
ni corporis : daniel lapidẽ abscisum de monte sine

Expanded text:
nes deprecantur, ne mittantur in abyssos , et in Genesi: Abyssus super quam tenebrae erant , nescio an in bonam partem possit accipi. Indifferenter autem ibi ponitur: Rupti sunt fontes abyssi, et cataractae coeli apertae sunt . Et illud in centesimo quadragesimo octavo psalmo: Dracones et omnes abyssi: ignis et grando et spiritus procellarum, nisi forte ex partem trahendum sit. Quod nescio utrum possit di concrepare. Si igitur in bonam partem acceperimus abyssum, dicamus, dispersis aquis itineris pessimi  Al. pessimis, viderunt te sapientes tui, et altitudinem scientiae, quam habebant ex tuo aspectu mutuantes quia viderunt te et parturierunt montes, quidquid de te prius opinati sunt, in vocis suae laudibus protulerunt. Et pulchre opinationem phantasiae, altitudinem vocat, juxta Jesum filium Sirach, qui ait: Abyssum et sapientiam quis investigabit ? Unde et de monte modico , id est, assumptione humani corporis, quam Daniel lapidem abscissum de monte sine
Abbreviated transcription (Latin):
& tabernacula t̾rȩ madian. Post quã enĩ ditati
fueriit & ꝑ fas & nefas ad altissimũ gradũ con¬
scenderint : tunc conscientia peccatorũ suorum
semꝑ mortẽ. semꝑ iudiciũ formidabunt: & adle¬
uẽ febriculã quasi latrones in carcere. ita de
eternis suppliciis suspirabunt. Madian autem
in lingua nr̃a sonat ex iudicio id ẽ. in condemina¬
tione. & ostenditur quod metu iudicii ȩternarũ¬
q penarũ. semꝑ in formidine sint: & cruciatus
quos se scuint mereri quotidiano pauore susti

Expanded text:
 tabernaculi Aethiopum. Postquam enim ditati  tabernaculi Aethiopum. Postquam enim ditati fuerint, et per fas et nefas ad altissimum gradum conscenderint, tunc conscientia peccatorum suorum semper mortem, semper judicium formidabunt, et ad levem febriculam, quasi latrones in carcere de aeternis suppliciis suspirabunt. in lingua nostra sonat ex judicio, id est, in condemnationem, et ostenditur, quod metu judicii aeternarumque poenarum semper in fortitudine sint, et cruciatus, quos se sciunt quotidiano pavore susti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi erunt mͥ popłs. Piniqͥtate uidit tentoria ethi¬
opie : turbabuntur pelles terre madian. Lxxͣo.
Plaboribꝰ uidit tab̾nacła ethiopũ: pauebunt & ta¬
bernacula terre madian. Aethiopes tetri & aman-¬
tes tenebras. & ab om̃i luce alieni qͥ draconis car¬
ne uescunt᷑ de quo scriptũ ẽ. Dedisti eũ escã po¬
pulis ethiopibꝰ: demones intelliguntur. Quorũ
fit tabernaculũ. quicũq in hoc scło ꝓpter hono¬
res & diuitias laborarit : quod significant᷑ sub
ante potentũ excubare fores. Pati omã que ser¬
uorũ conditio uix patit᷑ ut diuicias congre¬
gent: ut aliquã accipiant dignitatẽ. & pꝰ quã
hoc fuerinit consecuti. tradere se luxuriȩ & uo¬
iuptatibꝰ & om̃i inqͥtati: ut quod auaricia eõ¬
gregauit luxuria consumat. Isti gͦ ꝓlaboribus
suis efficiunt᷑ hospiciũ demonũ: & qͥ templum
dei eẽ. debeant fiunt tabernacula ethiopum.
Sed & hoc quod seqr̃ turbabunt pelles terrȩ
madian: cosdẽ intellige tabernacula ethiopũ

Expanded text:
iuntur. « Pro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae, turbabuntur pelles terrae Madian. » LXX: « Pro laboribus vidi tabernacula Aethiopum, pavebunt et tabernacula terrae Madian. » Aethiopes tetri et amantes tenebras et ab omni luce alieni, qui draconis carne vescuntur, de quo scriptum est: « Dedisti eum escam pour , daemones intelliguntur, quorum fit tabernaculum quicumque in hoc saeculo propter honores et divitias laborarit: quod significanter sub ante potentum excubare fores, pati omnia, quae servorum conditio vix patitur, ut divitias congregent, ut aliquam accipiant dignitatem, et postquam hoc fuerint consecuti, tradere se luxuriae et voluptatibus et omni iniquitati, ut quod avaritia congregavit, luxuria consumat. Isti ergo pro laboribus suis efficiuntur hospitium daemonum, et qui templum Dei esse debebant, fiunt tabernacula Aethiopum: sed et hoc, quod sequitur, turbabuntur pelles terrae Madian, eosdem intellige tabernacula Aethiopum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ uel sapientiã recipiunt uel fortitudinẽ
uł iusticiã: & cętera huiuscemodi: continent᷑
in generali uirtute dei: hoc ẽ. dño saluatore.
Atq in hunc modũ & de terra intelligemus qđ
qui pͥmũ ꝓpter imaginẽ terra uocabantur. &
dicebatur ad eos terra es & in terrã ibis: inad¬
uentu saluatoris laude dm̃ repleantur. Cum
autẽ & cęli uirtute dei oꝑti fuerint ꝓtecti ui¬
aelic& et ex omĩ parte uestiti: & uniuersa
terra repleta laude dei: tunc splendor eius &
lux erit. Imaginẽ autẽ dei & splendorẽ glorie
eus. & dñm saluatorẽ : apłs non tac&. Qui pꝰ¬
quã nobis apparuit splendor glorie dei: reuer

Expanded text:
qui eum vel sapientiam recipiunt, vel fortitudinem, vel justitiam, et caetera hujuscemodi, continentur in generali virtute Dei, hoc est, in Domino Salvatore: atque in hunc modum et de terra intelligimus, quod qui primum propter imaginem terreni terra vocabantur, et dicebatur ad eos: Terra es, et in terram ibis , in adventu Salvatoris laude Domini repleantur. Cum autem et coeli virtute Dei operti fuerint protecti videlicet et ex omni parte vestiti, et universa terra repleta laude Dei, tunc splendor ejus ut lux erit. Imaginem autem Dei et splendorem gloriae ejus, esse Deum Salvatorem, apostolus non tacet: Qui postquam nobis app
Abbreviated transcription (Latin):
seat calix iste a me. & in ipsa cruce: pater in
manus tuas conimendo sp̃m meũ. Porro iuxta
lxđe in eo quod dictũ ẽ. oꝑuit cȩlos uirtus
eius: nosse debemꝰ minus eẽ. qđ oꝑitur: ab eo
quod oꝑit: si tamen totũ oꝑiatur & non ex
parte quod oꝑtũ ẽ. Cum gͦ uirtus dei opiat
celos. maior erit celis uirtus euis qua oꝑiun¬
tur celi. Celos autẽ eos eẽ. qͥ portent imaginẽ
suꝑ celestis: & qui enarrent gloriã dei. Cre¬
bro legimus. uirtutẽ quoq dei dmn saluato¬

Expanded text:
ter, in manus tuas commendo spiritum meum. Porro juxta Septuaginta in eo quod dictum est: Operuit coelos virtus ejus, nosse debemus minus esse quod operitur, ab eo quod operit: si tamen totum operiatur, et non ex parte, quod opertum est. Cum ergo virtus Dei operiat coelos, major est coelis virtus ejus, qua operiuntur coeli. Coelos autem eos esse qui portent imaginem supercoelestis, et qui enarrent gloriam Dei, crebro legimus. Virtutem quoque Dei Dominum Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoueantur & omẽ qđ terrenũ ẽ. dissoluatur:
& cogitationes pristine redigantur ad nichilum.
Tunc destruuntur demones : tune seli altitudineᷤ
ad nichilũ deducentur. &onñs hereticorũ scien¬
tia quȩ pͥmum tumebat: ad dei sermonis aduẽ¬
tũ humiliat᷑. conteritur. atq consumitur. Q qđ
prius pulchrũ & maximũ uidebat᷑: quasi despe¬
ctũ abicitur & paruũ. Et hoc fit ꝓpt̾ aduentum

Expanded text:
commoveantur, et omne quod terrenum est, dissolvatur, commoveantur, et omne quod terrenum est, dissolvatur, et cogitationes pristinae redigantur ad nihilum. Tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducuntur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat, ad Dei sermonis adventum humiliatur, conteritur atque consumitur. Et quod prius pulchrum et maximum videbatur, quasi despectum abjicitur et parvum. Et hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nitatis eius id ẽ.dĩ. qr ęt̾nitas illius ad nos ue¬
nire dignata ẽ. fiue qđ semꝑ apͥncipio mundi
usq ad incarnationẽ suã uenerit ad scos: & fa¬
ctus sit in singulorũ manu sermo dei atq uni¬
uersis uincentibꝰ ipse suꝑarit. & et̾nũ eiꝰ iter
incuruauerit colles: montesq contriuerit. Hec
ꝑ metaphorã: uixta hebraieũ dicta sunt. Porro
scđm locaᷤ. post quã faciẽ dei sermo p̾cesserit. &
egressus fuerit in plana: ds̃ pat̃ uenit illuc. ubi
ei a sermone suo regio p̃parata ẽ. & uenit post pe¬
des sermonis sui & stat. Nunquã ante p̾cedens .s.
semꝑ expectans: ut ille sibi muniat uiã. Ubi aut̃
steterit iuxta pedes sermonis sui: ibi statĩ terra
oꝑa uidelic& carnis & corporũ: non ualentia su¬
stinere dei p̃sentia : cõmouebuntur. Cũq cõmotu
fuerint : uirtꝰ sermonis & p̾sentie dei respicit
cunctas animȩ gentes. Quas cogitationes & mul¬

Expanded text:
aeternitatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos veaeternitatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod semper a principio mundi usque ad incarnationem suam venerit ad sanctos, et factus sit in singulorum manu sermo Dei, atque in universis vincentibus ipse superarit, et aeternum ejus iter incurvaverit, colles montesque contriverit. Haec per metaphoram juxta Hebraicum dicta sint. Porro secundum LXX postquam faciem Dei sermo praecesserit, et egressus fuerit in plana, Deus Pater venit illuc, ubi ei ad sermonem suum regio praeparata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed semper exspectans, ut ille sibi muniat viam. Ubi autem steterit juxta pedes sermonis sui, ibi statim terra, opera videlicet carnis et corporum non valentia sustinere Dei praesentiam, commoventur. Cumque commota fuerint, virtus sermonis et praesentia Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogitationes et mul
Abbreviated transcription (Latin):
meis incipite. Quia si ambulauero in tenebris:
dñs lux mea ẽ. Lic& enĩ rectores tenebrarũ ista¬
rũ me deceperint: & sedeã in tenebris & ũbra
mortis. & pedes mei impegeruit in montes tene¬
brosos : tam̃ sedentibꝰ in tenebris & umbra mor¬
tis lux orta .ẽ. Ꝙ lux luc& in tenebris: & dñs
illuminatio & salus mea: quẽ timebo: Et loqͣr
in tenebris constituto: sint lumbi ur̃i p̾cincti.¬

Expanded text:
meis incipite . Quia si ambulavero in tenebris, meis incipite . Quia si ambulavero in tenebris, Dominus lux mea est. Licet enim rectores tenebrarum istarum me deceperint, et sedeam in tenebris et umbra mortis, et pedes mei impegerint in montes tenebrosos, tamen sedentibus in tenebris et in umbra mortis, lux orta est, et lux lucet in tenebris Isilluminatio mea et salus mea, quem timebo ; et loquain tenebris hujus saeculi constituto: Sint lumbi vestri praecincti
Abbreviated transcription (Latin):
tyro intelligit᷑. Si autẽ unus sermo sit: muni
tionẽ & ambitũ murate urbis transtulerunt.
Hoc iuxta hebraicũ & uota carnei isrł & popli
concisionis quasi ex suꝑfluo ociosus sermo p̾clu¬
serit. Iunc ueniamus ad intelligentiã spãlẽ. &
ipso spĩ exponente quo scripta sunt in locis uł¬
in difficillimis desudemꝰ. Uidet᷑ mͥ omis anima
ierłm in qua ȩdificatũ fuit tẽplũ dnĩ & uisio
pacis. & notieia seripturarũ. & postea superata a
peccatis ducta ẽ. in captiuitatẽ: tormentisq tra¬
dita : dicere contra babilonẽ. id ẽ. confusionem
huius mundi: & aduersũ contrariã fortitudi¬
nẽ quę huic mundo p̃sid&. Noli insultare m̃ ini¬
mica mea quia cecidi: & resuirgã. Dñs enĩ alleuat
elisos. & loquitur ꝑ ꝓpħam. Nũquid qͥ cad& non
resurget: Et nolo mortẽ peccatoris tantũ ut
conuertat᷑ & uiuat. Si autẽ ideo me desperas
pͥmũ sanctioribꝰ irrogari. & dici adño: a seĩs

Expanded text:
Tyro intelligitur; sin autem unus sermo sit, munitTyro intelligitur; sin autem unus sermo sit, munittionem et ambitum muratae urbis transtulerunt. Hoc juxta Hebraicum, et vota carnei 524 Israel et populi concisionis, quasi ex superfluo otiosus sermo praeluserit. Nunc veniamus ad intelligentiam spiritualem, et ipso Spiritu sancto exponente, quo scripta sunt, in locis vel difficillimis desudemus. Videtur mihi omnis anima Jerusalem, in qua aedificatum fuit templum Domini, et visio pacis, et notitia Scriptupeccatis, ducta est in captivitatem, tormentisque tradita, dicere contra Babylonem, id est, confusionem hujus mundi, et adversum contrariam fortitudinem quae huic mundo praesidet, Noli insultare mihi, inimica mea, quia cecidi et resurgam: Dominus enim allevat elisos , et loquitur per prophetam, Numquid qui cadit, non resurget , et, Nolo mortem peccatoris, sed ut revertatur, et vivat . Si autem ideo me despicis primum sanctioribus irrogari, et dici a Domino: A sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ligamus. quod & ipsa delenda sit. & miorẽ
lateris conculcanda. & repell& legitima dies
illa non legitima dei: sed legitima que aduer¬
sum legẽ dei obabilon uisseras obseruari. Et
ciuitates tue uenient in conelusione siue in
diuisione: assiriis de impugnantibꝰ. Siqͥdem
babilon caldeorũ fuit ciuitas: ñ assiriorum.
& urbes tue munite erunt in diuisionẽ hosti¬
lis exercitus a tẏro usq ad flumen tigri: qͦ
circuiris. & a mari magno usq ad mare ru¬
brũ : quod ex latere ꝑgentibꝰ indiã tangit re¬
giones tuas. & de monte ad montẽ. de mon¬
tibꝰ scilic& uidee. usq ad montes medie atq
ꝑsarũ. tota mesopotamia. & uniuersa regio.
que nunc ate tenetur in medio: aduersarioꝵ
imꝑio subiugabitur. Et erit terra in desolatio¬
nẽ ꝓpt̾ pessimos fructus studiorũ ur̃oꝵ. Ubi
bebraico serpptũ eẽ. masor. Quod uerbum
si in ꝓpositione. m̃ã. & nomen.sor. diuidatur: de

Expanded text:
ligamus, quod et ipsa delenda sit, et in morem ligamus, quod et ipsa delenda sit, et in morem lateris conculcanda. Et repellet legitima dies illa, non legitima Dei, sed ea legitima quae adversum legem Dei, o Babylon, jusseras observari. Et civitates tuae venient in con Assyriis te impugnantibus siquidem Babylon Chaldaeorum fuit civitas, non Assyriorum. Et urbes tuae munitae erunt in divisionem hostilis exercitus, a Tyro usque ad flumen Tigrim, quo circuiris, et a mari Magno usque ad mare Rubrum, quod ex latere pergentibus Indiam, tangit regiones tuas. Et de monte usque ad montem: de montibus scilicet Judaeae usque ad montes Mediae atque Persarum, tota Mesopotamia et universa regio, quae nunc a te tenetur in medio, adversariorum imperio subjugabitur. Et erit terra in desolationem propter pessimos fructus studiorum vestrorum. Hebraico scriptum esse, MASOR,  : quod verbum, si in praepositionem MA, et nomen SOR, dividatur, de
Abbreviated transcription (Latin):
erant babiloma uastitate destructe. In die illa
longe f& lex. siue p̃ceptũ & uissio: ut simma¬
chus & theodotio interp̾tati sunt dicentes. eni¬
babiloniorũ imꝑio subiacebis. In die illa qͣ edi¬
ficabuntur macheriȩ tuę. uenient ad te assyr
& de ciuitatibꝰ miitis aeuitatibꝰ in ꝗͣ muni¬
tis usq iordanẽ ꝑ quẽ & ante transiũ popls¬
& a mari rubro & cunctis gentibꝰ usq ad ma-¬
re mortuũ qđ uicinũ ẽ. terrę tuȩ. & ad mon¬
tẽ syon de montibꝰ ꝑsarũ atq medoꝵ in quo
trans lati pͥus fuerant. & erit terra reliqua
chaldeorũ & eorũ qui te uastauerunt in de¬
solatione: ꝓpt̃ habitatores suos & ꝓpt̾ mala
oꝑa eorũ. Hoc sibi uidei usq hodie pollicent᷑
& in eo loco in quo nos posuimus. in die illa
longe fi& lex. sicut nobis uisũ ẽ. & sic̃ pru¬
dentiores eorũ disserunt. aliqͥ fr̃iuole menti
letio tua non ad ierłm ut uixta hebraicũ
exposiamus. sed adhuc ad babilonẽ dici intel¬

Expanded text:
Babylonio vastante destructae. In die illa longe fiet lex, sive praeceptum et jussio, ut Symmachus et Theodotio interpretati sunt, dicentes, ἐπBabyloniorum imperio subjacebis, in die illa qua aedificabuntur maceriae tuae, venient ad te de Assur, et de civitatibus munitis: a civitatibus, inquam, munitis usque ad Jordanem,  a mari Rubro, et cunctis gentibus usque ad mare Mortuum, quod vicinum est terrae tuae, et ad montem Sion, de montibus Persarum atque Medorum, in quos translati prius fuerant; et erit terra reliqua Chaldaeorum, et eorum qui te vastaverant in desolationem, propter habitatores suos, et propter mala opera eorum. Hoc sibi Judaei usque hodie pollicentur, et in eo loco, in quo nos exposuimus: In die illa longe fiet lex, sicut nobis visum est, et sicut prudentiores eorum disserunt, aliqui frivole mentiuletio tua, non ad Jerusalem, ut juxta Hebraicum exposuimus; sed adhuc ad Babylonem dici intel
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad flumen: & a mari usq ad mare. & de
monte usq ad montẽ. Et erit terra in dissipa
fuarũ. Uidet᷑ mͥ uixta litterã ierłm contͣ babilo¬
nẽ & ceteras gentes loqui : quę sibi insultatie¬
rant. Ne letemini in riuna mea: qr dño miserat¬
te consurgã. pꝰ quã sedero in captiuitate & in te
nebris. ille me reduc& et erit lux mea. Irã dñ
sustinebo. quia me scio meruisse quod passa sũ.
donec ulciscar de gentibꝰ. & fiat iudiciũ meũ.
Noui quippe qđ me sit educturus in lucẽ. & ude¬
bo iustictã eius. & aspici& mimica mea babilon.
& cȩtere gentes incireuitu. & oꝑiet᷑ in confusione
Oeuli mei uidebunt eã & non longo tempore: nẽ¬

Expanded text:
usque ad flumen, et a mari usque ad mare, et de monte usque ad montem; et erit terra in dissipateorum. Videtur mihi juxta litteram, Jerusalem contra Babylonicam et caeteras gentes loqui, quae sibi insultaverant: Ne laetemini in ruina mea: quia Domino miserante, consurgam: postquam sedero in captivitate, educet me ille de tenebris, et erit lux mea. Iram Domini sustinebo: quia me scio meruisse quod passa sum, donec ulciscar de gentibus, et fiat judicium meum. Novi quippe quod me sit educturus in lucem, et videbo justitiam ejus, et aspiciet inimica mea Babylon, et caeterae gentes in circuitu, et operietur confusione, Oculi mei videbunt eam, et non longo post te
Abbreviated transcription (Latin):
niũ qͣrti m̃sis. qͥ apđ latinos uocat᷑ iuiliꝰ. die
qͣndo descendens moyses de monte sina: tabu¬
las legis abiecerit. atq confregerit : & iuxta
ieremiã muri pͥmiꝰ rupti sunt ciuitatis. In qͥn¬
to m̃se qͥ apud nos appellat᷑ augustus. cũ ꝓpt̾
exploratores terrę scẽ seditio orta ẽẽt. in popło.
uissi funt montẽ ñ ascendere : s ꝑ qͣdraginta
annos longis a terra scã circũire dispendiis:
ut exceptis duob caleph & iosue om̃s in solitu¬
dine caderent. In hoc m̃se & a nabuchodonosor
& multa pꝰ sela atito & uespasiano. tẽplũ ieru¬
solimis incensũ ẽ. atq destructũ. capta urbs
becher ad qͣm multa milia confugerant uideoꝵ.
Aratũ tẽplũ in ignominia gentis oppresse: a dito.
anino rufo. In septimo uͦ qͥ apd nos appellatur
october sic̃ sup̾ diximꝰ occisus ẽ. godolias: & iude
trib ac ierłm reliqͥe dissipate sunt. Legamꝰ iere¬

Expanded text:
inos vocatur Julius, die ando Moyses de monte Sina tabulas legis abjecit atque confregit et juxta Jeremiam muri primum rupti sunt civitatis. In quinto mense, qui apud nos appellatur Augustus, cum propter exploratores terrae sanctae seditio orta esset in populo, jussi sunt non ascendere, sed per quadraginta annos longis a terra sancta circumire dispendiis, ut exceptis duobus Caleb et Josue omnes in solitudine caderent. In hoc mense et a Nabuchodonosoret multa post saecula a Tito et Vespasiano templum Hierosolymis incensum est atque destructum; capta urbs Bethel, ad quam multa millia confugerant Judaeorum; aratum templum in ignominiam gentis oppressae a Tito Annio Rufo. In septimo vero, qui apud nos appellatur october, sicut supra diximus, occisus est Godolias; et Judae tribus, ac Hierusalem reliquiae dissipatae. Legamus Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrti & septum decimi m̃sis insolemnitates obtimaᷤᷤ
cõmutabit᷑: intantũ ut ciuitates iudeȩ quę pͥus
deserte erant frequenti habitatore celebrentur.
Et una ciuitas ꝑgat ad alterã: & se mutuo cobor¬
tentur & dicant. Qa ꝑ hos septuaginta annos
uię sion luxerant eo qd ñ eent qͥ irent ad solẽnita¬
tẽ: om̃s porte eiꝰ destruete. & sacerdotes eius ge¬
mentes: nunc pace reddita ꝑgamus ierłm. in qua
lege p̃ceptũ ẽ. ut uictimas immolemus. & ter in
anno omẽm masculinũ nr̃oꝵ appareat in conspectu

Expanded text:
i, et decimi mensis in solemnitates optimas commutabitur, intantum ut civitates Judaeae quae prius desertae erant, frequenti habitatore celebrentur: et una civitas pergat ad alteram, et se mutuo cohortentur, et dicant: quia per hos septuaginta annos viae Sion luxerant, eo quod non esset qui iret ad solemnitatem, omnes portae ejus desertae, et sacerdotes illius gementes: nunc pace reddita, pergamus Jerusalem, in qua lege praeceptum est, ut victimas immolemus, et ter in anno omne masculinum nostrum appareat in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
uocetur suꝑ nos aufer obꝓbriũ nrm. Quȩ gͥ ibi
septẽ mulieres appellent᷑ id ẽ. eccliȩ: quarũ nu¬
merus & in paulo apło continet᷑. Ad septẽ enim
scribit ȩccłias: ad romanos. ad chorinthios. ad ga¬
lathas. ad ephesios. ad philippenses. ad colosenses.
atthessalonicenses : & in ioħis apocalipsi in medio
septẽ candelabroꝵ id ẽ. eccliarũ. ephesioꝵ finir¬
nensiũ. ꝑgamenoꝵ thiatirenoꝵ. sardensiũ. phila

Expanded text:
i septem mulieres appellantur, id est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, 855 ad Thessalonicenses. Et in Joannis Apocalypsi in medio septem candelabrorum , id est, Ecclesiarum, Ephesiorum, Smyrnensium, Pergamenorum, Thyatirenorum, Sardensium, Phi
Abbreviated transcription (Latin):
stisꝰ in luccũ : sciatis uobis qr cogitani ut bene fa¬
ciã ierłm & domui uida in leticiã & gaudiũ¬
& solemntates eẽ. uertendos: ita dũ taxat si
seueritatẽ diligatis & pacẽ. Iuxta anagogen qr
tunc ieuinamus qͣndo sponsus aufertur a nobis
sticia uertetur in gaudiũ: & famis pͥstina sermo¬
nis dĩ p̃sentia doctrinarũ euis. & celestis panis
saturitate pensabitir. Hec dic̃ dñs exercituũ.
Usqueq̾ uemant popłi & habitent in eiuitatibꝰ mui¬
tis: & uadant habitatores unus ad alterũ dicẽ

Expanded text:
avi ut benefaciam Jerusalem, et domui Juda, in laetitiam et gaudiumt solemnitates, esse vertendos: ita dumtaxat si veritatem diligatis et pacem. Juxta ἀναγωγὴν, quia tunc jejunamus, quando sponsus aufertur a nobis stitia vertetur in gaudium; et fames pristina sermonis Dei, praesentia doctrinarum ejus, et coelestis panis saturitate, pensabitur. Haec dicit Dominus exercituum: Usquequo veniant populi, et habitent in civitatibus multis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrti. & ieuiniũ qͥnti. & ieiuniũ septimi. & ieui¬
ntũ decimi. a aokinoc enĩ subaudit᷑ m̃sis: domui
ude & ierłm. in dies festos uertet᷑ & gaudiũ.
Ueritatẽ tantũ dĩ quęrit & pacẽ. In hoc loco
nr̃oꝵ multi multa dixert : & int̾ se dissonantia.
Qͥdã obscuritatẽ silentio ꝓfessi. qͣsi ꝓfundissimã
foueã in commentariis transierunt : rectius
arbitrantes nichil omĩno quã parũ dicere. Cogi¬
mur gͥ ad hebreos recurrere : & scientię uerita¬
tẽ de fonte magis ꝗͣ de ruuilis querere. p̃ser¬
tĩ cũ ñ in ꝓpb̃ia aliqͣ de xp̃o ubi tergi uersari
solent. & ueritatẽ celare m̃datio: s historie

Expanded text:
nium quinti, et jejunium septimi, et jejunium decimi  ἀπὸ κοινοῦ enim subauditur mensis domui Juda et Jerusalem in dies festos vertetur et gaudium. Veritatem tantum Deus quaerit, et pacem. In hoc loco nostrorum multi multa dixerunt, et inter se dissonantia. Quidam obscuritatem silentio professi, quasi profundissimam foveam in commentariis transierunt: rectius arbitrantes, nihil omnino quam parum dicere. Cogimur igitur ad Hebraeos recurrere, et scientiae veritatem de fonte magis quam de rivulis quaerere: praesertim cum non 852 prophetia aliqua de Christo, ubi tergiversari solent, et verita
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit eccła: & tunc de toto orbe terrarũ. et
poplo & gentes ad offerenda in tẽplo dñi sacrifi¬
tia coneurfuras. ꝑsequutionis quoq tẽpore ut an¬
te ꝑstruixi. magistri & sacerdotes ȩccliȩ audact̃
captiuis & credentib reꝓmittant: qđ rursũ ȩdifi¬
cande suit parrochie. & pacis reddenda tranqͥl¬
litas. & in ȩccłiis facies dñ dep̾canda. Manifesta
transcurrimꝰ: ut in obscuriorib imimorem̃. Hec dic̃
añs exercituũ. In diebus illis in quib app̾hendeñ¬

Expanded text:
intelligitur Ecclesia: et tunc de terrarum toto orbe, et populos, et gentes ad offerenda in templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque tempore, ut ante perstrinximus, magistri et sacerdotes Ecclesiae audacter captivis et credentibus repromittant, quod rursum aedificandae sint παροικίαι et pacis reddenda tranquillitas, et in Ecclesiis facies Domini deprecanda. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Haec dicit Dominus exercituum: In diebus illis, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
Inire concordiam. ut corporibꝰ separatos uigat
fides. & unũ sibi caput ponant & principem:
dequo scribit erechiel & princeps unꝰ in mechio ceꝵ
dauid seruus meus: & refuscitabunt᷑ quasi ab infe¬
ris mortui iuidas scilicoe & isrł qui infidelitate
mortui erant: & Hȩc omĩa fient. quia magnꝰ est
dies seminis dĩ qui interpretat᷑ xp̃s. ex quo ꝑspi¬
guinem precessisse: ut ueriꝰ compleret᷑. in xp̃o. In hoc
enĩ & non inillo magnꝰ dies iet rahel: dequodieit
reticis. uidã & in ȩecłe hominibus exponendis. hic
sensus est. ut postquã dñs inclaritate sua uenerit
regnaturus. hi qui ante uocabant᷑ non populus
humilitate litterȩ. & susciperint magnũ diem se¬
minis dei. pro. oYt Nac on eNñ. Id est absq
misccłia: in quibus fertur exemplaribꝰ. oU Ie N

Expanded text:
inire concordiam, ut corporibus separatos jungat inire concordiam, ut corporibus separatos jungat fides, et unum sibi caput ponant et principem, de quo scripsit Ezechiel: Et princeps unus in medio eorum, David servus meus, et resuscitabuntur quasi ab inferis mortui , Juda scilicet et Israel qui in infidelitate mortui erant. Et haec omnia fient, quia magnus est dies seminis Dei, qui interpretatur Christus. Ex quo perspiguinem praecessisse, ut veritas compleretur in Christo. In hoc enim et non in illo magnus est dies Jezrael, de quo reticis, Juda in Ecclesiae hominibus exponendis, hic sensus est: Ut postquam Dominus in claritate sua venerit regnaturus, hi qui ante vocabantur, non populuhumilitate litterae, et susceperint magnum diem seminis Dei. Pro οὐκ ἠλεημένη, id est, absque misericordia, in quibusdam fertur exemplaribus, οὐκ ἠγα
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ batꝰ apostolus osee ꝓpħȩ asũmens testimoni-¬
um &e exponens illud suꝑ uocatione gentium
&e eorũ fide quȩ ex uideis credere uoluerunt:
omnẽ nobis difficultatẽ interp̃tationis abscidit.
aserens xp̃i temporibꝰ. eẽ. completũ. ut scilicet
inisrtꝰ elegant᷑ duodecim tribꝰ hoc est om̃is poptꝰ
confitent᷑ Siquis autem alienus aside xp̃i &
non recipiens auctoritatem noui cestamenti. sed
denumero concisionis responderit filios iuda
&e filios isrł duas tribus sonare. & decim de quibꝰ
crebro diximꝰ. & in hoc dantes manꝰ nichil fidei
nr̃e nocere monstrauimꝰ. Sed p̾quam fuerit nume¬
rus filiorũ isrł quasi harena maris in toto orbe dis¬
persus & omnẽ subputationem uicerit popłi mul¬
titudo: tc̃ habebit licentiam ifrł qui hodieꝰ quȩ
captiuus est. & qui priꝰ dicebat᷑ absq milcłia ce nõ
popłs m̃s. Cum duabus tribꝰ idest iuda &e
beniamin quar̾ magna pars in xp̃m credidit.

Expanded text:
Igitur beatus apostolus Osee prophetae assumens testimonium, et exponens illud super vocatione gentium, 12 et eorum fide qui ex Judaeis credere voluerunt, omnem nobis difficultatem interpretationis abscidit, asserens Christi temporibus esse completum, ut scilicet in Israel eligantur duodecim tribus, hoc est, omnis populus confitentur. Si quis autem alienus a fide Christi, et non recipiens auctoritatem novi Testamenti, sed de numero circumcisionis, responderit filios Juda et filios Israel duas tribus sonare et decem, de quibus crebro diximus, et in hoc dantes manus, nihil fidei nostrae necere monstrabimus. Sed postquam fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris in toto orbe dispersus, et omnem supputationem vicerit populi multitudo, tunc habebit licentiam Israel, qui hodie quoque captivus est, et qui prius dicebatur absque misericordia, et non populus meus, cum duabus tribubus, id est, Juda et Benjamin, quarum magna pars in Christum credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
odđit s ꝓpͥe eos sue uindic& caritati: qͥ uitiorũ
hostes sunt & rebelles. & econtrario illos odit. qͥ
a dõ destructa cupiunt rursus extruere. Oaisse
trasti: ut qͣndo audimꝰ odiũ eiꝰ in malos: ea quȩ
dm̃ intelligimꝰ odisse fugiamꝰ. Filiꝰ honorat pa¬
trẽ : & seruus dnm suũ. Si ergo pater ego sum

Expanded text:
oprie eos suae vindicet charitati, qui vitiorum hostes sunt et rebelles. Et econtrario illos odit, qui a Deo destructa cupiunt rursum exstruere. Odisseirasci: ut quando audimus odium ejus in malos, ea quae Deum intelligimus odisse, fugiamus. Filius honorat patrem, et servus dominum suum: si ergo pater ego sum,