comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legoricꝰ gestꝰ occurrit. qͥli¬
cet ⁊ aliqͥd gestũ narret.
allegoricꝰ. Uñ nec in usu
bra calefaciat. calefactũ
insuꝑ eos igne diimi amo¬
ris accendit. Ad h̃c ꝯ̃ ꝑtinꝰ¬

Expanded text:
legoricus gestus occurrit. Qui licet aliquid gestum narret, allegoricus, unde nec in usu bra calefaciat, calefactum insuper eos igne divini amoris accendit. Ad hunc pertin
Abbreviated transcription (Latin):
hec onĩia que secl̃in
quinq corporis sensꝰ
repbi tractant. ꝑeunte
mundo deplorant. quia
nesciunt aliud cogitare
tuisi que exterius consi¬
derant.

Expanded text:
e omnia, quae secundum quinque corporis sensus reprobi tractant, pereunte mundo deplorant, quia nesciunt aliud cogitare, nisi quae exterius considerant.
Abbreviated transcription (Latin):
miseris erit luctꝰ. Iuxcͣ
qr lugebitis. qr enĩ p̃sen¬
tib delectant᷑ delicuis.
nolt̃ ultionẽ p̃cauere
futuran. lecant᷑ cun
male fecerint. io̾ in bre¬

Expanded text:
Miseris erit luctus juxta quia lugebitis . Quia enim praesentibus delectati deliciis nolunt ultionem pavere futuram, laetantes cum male fecerint
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes. siue in eqͥtando siue
in ferendo onera.
huc simił plaustris rustica¬
nis. ducitib hꝰ scłi ad sedẽ¬
dũ p̃ꝑata. q̃ etiã alio uoca¬
bulo currꝰ uocat᷑. ⁊ hmodi

Expanded text:
homines sive in equitando, sive in ferendo onera. huc similis plaustris rusticanis, divitibus hujus saeculi ad sedendum praeparata, quae etiam alio vocabulo, currus vocatur. Hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uniu̾sas gentes euuͣgło
p̃dicauerunt. Quas ⁊
ꝑsecutiones ab adu̾sariis
eccłia eẽt passura młtis
modis p̃dixer̃t. Ido ꝙ tͥa¬

Expanded text:
 universas gentes Evangelium praedicaverunt: quas etiam persecutiones ab adversariis Ecclesiam esse passuram multis modis praedixerunt. Ideoque tr
Abbreviated transcription (Latin):
sis gentib agg̾gat᷑. iure
ꝑ turbani figurat᷑. Uñ
⁊ auctor hꝰ
reuelatioĩs¬
uͭ hanc t᷑bã
ĩnumerabi¬
lem ipsos
esse ange
commemorat. Neq. I
conuenit ut angelis
adorantib hõies rigi¬
da ceruice starent.

Expanded text:
gatur, jure per turbam figuratur. Unde et auctor hujus revelatiout hanc turbam numerabilem ipsos esse angelcommemorat. Neque enim convenit ut angelis adorantibus homines rigida cervice starent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecit sapia.s magis
hec ab illa assũpta man¬
sit una sap̾ia. qua sap̾u
mundꝰ est factꝰ ⁊ resta¬
ratꝰ. homo de terra cri¬
atus. de t̾ra ad celũ sub¬

Expanded text:
fecit sapientia, sed magis haec ab illa sumpta mansit una sapientia, qua sapientia mundus est factus, et restauratus homo de terra creatus, de terra ad coelum sub
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dũ a frequentia rer̃
corꝑaliũ ꝯtẽplatione in¬
trina ⁊ cuiusdã secreti
secessũ petit. ⁊ cogitõnũ
tumultꝰ repͥmens int̾ne
qͥetis secretum penetrat.
qͣsi qd̾dã silentiũ in m̃ce
ĩparat. S qr in hac ui¬
nitenti cogitõnũ tu¬
multꝰ se ingerunt:
recte silentiũ qͣi medi¬
a hora factũ dr̃. q̃ im¬

Expanded text:
 dum a frequentia rerum corporalium, contemplatione intima cujusdam secreti secessum petit, et cogitationum tumultus reprimens, in internae quietis secretum penetrat, quasi quoddam silentium Deo in mente praeparat. Sed quia in hac vinitenti cogitationum tumultus se ingerunt, recte per silentium quasi media hora factum di
Abbreviated transcription (Latin):
cis mõtiũ abscõderint
iosephꝰ manifeste narrat.
Tanta enĩ fuit afflictio
uͥeũ fame diutina cõ¬
sumerent᷑. ab hostibꝰ¬

Expanded text:
is montium absconderunt, Josephus manifeste narrat, Tanta enim fuit afflictio, ut cum fame diutina consumerentur, et ab hostib
Abbreviated transcription (Latin):
uelut sol in mũdo reful¬
gebat. it̾ cetas gr̾s factꝰ
est oũub hõib odiosus
ꝓpt̾ iuqͥtates suas. Sacco
errores colligebat. ꝓ qͥb ꝑ
petuo incendio tradentur.

Expanded text:
velut sol in mundo, refulgebat inter caeteras gentes, factus est omnibus hominibus odiosus propter iniquitates suas; sacco errores colligebat, pro quibus perpetuo incendio truderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cuntes de uirtute in uirtutẽ. Electi enĩ semꝑ sunt ĩ ꝑfectu
uirtutũ. ꝙ eotidie inchoant. ⁊ ꝑ mom̃ita tẽpoꝵ uirt᷑utibꝰ¬
uirtutes addunt.¬
¶Ad iudiciũ scilicet.

Expanded text:
cti de virtute in virtutem. Electi enim semper sunt in profectu virtutum, quia quotidie inchoant, et per momenta temporum virtutibirtutes adduntad judicandum scilicet.
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ ꝑsonis ꝯgruere
docet. Eñ enĩ ista uide¬
bat in pathinos insu¬
la relegatꝰ erat. ⁊ ido ei
dicitur. oportet te ꝓpħa
sula ut tu putas. s itm̾
scribes. ⁊ alios docebis. ⁊¬
ñ solũ hanc ꝑpħiam ã¬
t̾is ad erudiendã fidẽ

Expanded text:
aliorum personis congruere docet. Quando enim ista vidit, in Pathmos insula relegatus erat, et ideo ei dicitur: Oportet te iterusula, ut tu putas, sed iterscribes, et alios docebis, nec solum hanc prophetiam anteris ad erudiendam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
połi moite ꝯsiliũ dedit. p̃uidit enĩ aiõs fi¬
lioꝵ isrł ad fornicationẽ ꝓmptos. ĩoꝙ ꝯ
siliũ dedit balac ut mulieres pulcher¬
rimas corã eis poneret. quaꝵ sp̾ebus
illecti ad illicitos ampłexꝰ ruerent. il
cile decepti st̃. egressaq ira a dño per¬
cussit ex ilł .xx.iiͦi. milia. donec finees
relo di accensus uindictam ex̾cuit i
adult̾os. ħ tc̃ fc̃a st̃ docente impio di¬
eccłia. gn̾alit̾ aut̃ fit spu̾aliter in toto
mundo. Balaã quippe int̾p̃tat᷑ ꝑpłs:¬

Expanded text:
puli mortem consilium dedit. Praevidit enim animos filiorum Israel ad fornicationem promptos; ideoque consilium dedit Balac ut pulcherrimas mulieres coram eis poneret, quarum speciebus illecti, ad illicitos amplexus ruerent, illcile decepti sunt. Egressa itaque ira a Domino, percussit ex illis viginti tria millia, donec Phinees, zelo Dei actus, vindictam exercuit in adulteros. Haec tunc facta sunt docente impio diecclesia, generaliter autem fit in toto mundo. Balaam itaque interpretatur cile decepti sunt. Egressa itaque ira a Domino, per
Abbreviated transcription (Latin):
deuicta temptationũ certamina
Om̃ibꝰ his parit᷑ mandat. ut utan¬
t᷑ quidem mũdo ad necessitatẽ.
s non diligant ad desideria
suꝑflua. sirut & paulus ait citer
Icarnis curam ne feceritis. in desi¬
deriis. Si quis dilexerit mundũ¬
mo sibi m̃tiatur. Unum cor. duos
sibi tam adu̾sarios amores non
capit. Unde & dñs ait. Nemo
potest duobꝰ dñis seruire. Et ite¬
rum. Non potestis deo seriuire
& mammone Sicut autem caritas
patris fons est & origo omĩum
uͥtutum: ita dilectio mũdi cunctor ũ
est radix & fomes uiciorũ. Unde sequi¬
tur. Qmͣ om̃e quod est in mũdo

Expanded text:
devicta tentationum certamina. devicta tentationum certamina. Omnibus his pariter mandat ut utantur quidem hoc mundo ad necessitatem, sed non diligant ad desideria superflua, sicut et Paulus ait: Et carnis curam ne feceritis in desideriis . Si quis diligit mundumo sibi mentiatur. Unum cor duos tam sibi adversarios amores non capit. Unde et Dominus ait: Nemo potest duobus dominis servire ; et iterum: Non potestis Deo servire et mammonae . Sicut enim charitas Patris fons est omnium et origo virtutum, ita dilectio mundi cunctorum est radix ac fomes vitiorum. Unde sequitur: Quoniam omne quod est in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ contẽpserunt. Seribo uo¬
bis infantes: qm̃ cognouistis pa¬
trem. Infantes aicit humiles sꝑu
qui quo magis humiliari sub
potenti manu dei ꝯsentiunt:
eo sublimius etͣnitatis eius archa¬
na cognoscunt. sicut de talibus
aicit eidem patͥ filius. Abscondis¬
ti hec a sapientibꝰ & prudentibus.
ꝓ reuelasti ea paruulis. Scribo
uob̾ patres: qm̃ ꝯnouistis eum qͥ
ab inicio est. C omm̃dat hoc ꝙ
repetit: mem̃tote uos patres esse.
Si obliuiscimini dm̃ qui ab mitio
est. ꝑdidistis paternitatẽ. Scribo uo¬
bis iuuenes. quia fortes estis. & u̾¬
siderate quia uiuenes estis: pug¬
nate. ut uincatis: uincite ut coro¬
nemini. Humiles estote: ne in pug¬
na caddatis. Holite diligere mun¬
Om̃ibꝰ hec generalit᷑ eccłie filiis
scribit: & his uidelicet qui patres
sunt ꝑ maturitatẽ prudentiȩ ac
doct᷑ne. & illis qui infantes ꝑ de¬
uotionem humilitatis. & eis qui
ad olescentes uel uuienes. propt̃

Expanded text:
fortiter contempserunt. Scribo vofortiter contempserunt. Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis Patrem. Infantes dicit humiles spiritu, qui quo magis humiliari sub potenti manu Dei consentiunt, eo sublimius aeternitatis ejus arcana cognoscunt, sicut de talibus dicit eidem Patri Filius: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Commendat hoc et repetit: Mementote vos patres esse. Si obliviscimini eum qui ab initio est, perditis paternitatem. Scribo vobis, juvenes, quia fortes estis, esiderate quia juvenes estis, pugnate ut vincatis, vincite ut coronemini. Humiles estote, ne in pugna cadatis. Nolite diligere munhaec generaliter Ecclesiae filiis scribit, et his videlicet qui patres sunt per maturitatem prudentiae ac doctrinae, et illis qui infantes per devotionem humilitatis, et eis qui adolescentes vel juvenes propter
Abbreviated transcription (Latin):
tribus tuis nati sunt tibi filii.
Scribo uobis patres: qm̃ cogn ouis¬
tis eum qui ab inicio est. Patres
non etate. s sapientia. maiores
ac maturos appellat. Senectus
xnim uenerabilis est non duitur¬
putata. Cani sunt autem sensus
hominis: & etas senectutis uita
immaculata. Patrum namq an¬
tiqua meminisse ac nosse: & hec
minoribꝰ pandere. Unde scriptũ
est. Interroga pat res tuos & adnũ¬
tiabunt tibi. Et ideo recte patreᷤᷤ
appellat eos. qui eum qui ab in¬
cum patre & sꝑu scõ nosse ac su¬
is auditoribꝰ fidelit᷑ predicare
didicere. Scribo uob̾ adolescen¬
tes. quia uicistis malignũ. Ado¬
lescentie tempꝰ propt᷑ incentiua
carnis lubricum est. s & propt᷑
robur etatis certam̃i habile. Unde¬
iohes adolescentibꝰ illis scribit. qͥ
temptam̃ta uoluptatũ carnaliũ
u̾bi dei amore uicerunt. Scribit
& eis qui maiore ꝑfectione illatiᷤᷤ
ꝓpt̃ u̾bum dei ꝑsecutionibꝰ. cunc¬
tas maligni hostis machinas

Expanded text:
tribus tuis nati sunt tibi filii . tribus tuis nati sunt tibi filii . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Patres non aetate, sed sapientia majores ac maturos appellat. Senectus enim venerabilis est, non diuturputata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Patrum namque est antiqua meminisse, ac nosse, et haec minoribus pandere. Unde scriptum est: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi . Et ideo recte patres appellat eos qui eum qui ab incum Patre et Spiritu sancto nosse, et suis auditoribus fideliter praedicare didicerunt. Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis malignum. Adolescentiae tempus propter incentiva carnis lubricum est, sed propter robur aetatis certamini habile. Unde adolescentibus Joannes illis scribit, qui tentamenta voluptatum carnalium verbi Dei amore vicerunt. Scribit et eis qui majore perfectione, illatis propter verbum Dei persecutionibus, cunctas maligni hostis machinas
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tolerat omĩa ꝓpt unitatem ca¬
ritatis. Pax enĩ multa diligentib le¬
gem tuam id est caritatẽ. & non est
illis scandalũ. Et paulus dicit. Suffe¬
rentes inuicem in caritate. studentes
seruare unitatem sp̃s in uinculo pa¬
cis. Qui aũ odit fratrẽ suũ. in tenebris
est ꝙ in tenebris ambulat. & nescit qͦ¬
eius. Id enĩ nescius in gehenniã. igna
scilicet. a xp̃i lumine monentis atq
dicentis. Ego sum lumen mũdi. qͥ
me secutus fuerit non ambulabit
in tenebris.s habebit lumen ui
te. filioli scribo uob̃ qm̃ remittun¬
tur uobis peccata. propt᷑ nom̃ eius.
Om̃s suos auditores qͦs ipse in xp̃o
precesserat. filiorũ nomine glorifi¬
cat: quia uidelicet renati ex aqua
& spũ remissionem acceꝑant pecca¬
torũ. Et ne dubites fideles quosq
patrũ precedentiũ filios recte pos¬
se nominari: audi phãm de eccłia
canentem. Om̃is gła eius filie regum
abintus. Itemq ad eandem. Pro pa¬

Expanded text:
suum, tolerat omnia propter unitatem unsuum, tolerat omnia propter unitatem unitatis. Pax enim multa diligentibus nomen tuum , id est, charitatem, et non est illis scandalum . Et Paulus dicit: Sufferentes invicem in charitate, studentes servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Qui autem odit fratrem suum, in tenebris suum in tenebris ambulat et eat. it enim nescius in gehennam, ignaruscilicet a Christi lumine monentis et dicentis: ego sum lumen mundi. qui me secutus fuerit non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uiuoniam remittuntur vobis peccata propter nomen ejus. Omnes suos auditores, quos ipse in Christo praecesserat, filiorum nomine glorificat, quia videlicet renati ex aqua et Spiritu remissionem acceperant peccatorum. Et ne dubites fideles quosque patrum praecedentium filios recte posse nominari, audi prophetam de Ecclesia canentem, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; itemque ad eamdem, Pro pa
Abbreviated transcription (Latin):
re inimicos. Qui gͦ dicit se esse xp̃i¬
anũ. & fratrẽ suum odit in peccatis
est usq adhuc. Et bene addit usq
adhuc: quia nimirũ om̃s homines
in tenebris nascuntur uiciorum¬
ẜ in tenebris manent om̃s. donec
S & is qui cum odio fratris sui.¬
accedit ad fontem uite qͦ renasca¬
tur. ad potũ sanguinis p̾ciosi qͦ
redimat᷑. & si se illuminatũ a dño
estimet. in tenebris est usq adhuc.
Neq ulla ratione peccatoꝵ umbras
exuere potuit. qui iiscera carita¬
tis induere non curauit. Hinc
est en im quod symon nuꝑ bap¬
tismatis unda pfusus. ab eo qui
claues celi habuit audiuit. Non
est tibi sors neq pars in sermo¬
ne hoc. In felle enĩ amaritudũs
& obligatione miquitatis uideo
te esse. Quia uidelicet collegio
fraternitatis neglecto. donum
sp̃s quo unitas eccłie conseruat᷑
pecunia emere: ac pͥuatim cupiebat
habere. Qui ailigit frem suũ in lu
mine manet: & scandalũ in eo ñ est.
Ia est offensio. Qui em̃ diligit frẽm

Expanded text:
re inimicos; qui ergo dicit se esse Christianum, et fratrem odit, in peccatis est usque adhuc. Et bene addidit usque adhuc, quia nimirum omnes homines in tenebris nascuntur vitiorum, in tenebris manent omnes, donecSed et is qui cum odio fratris accedit ad fontem vitae quo renascatur, et ad potum sanguinis pretiosi quo redimatur, etsi se illuminatum a Domino aestimat, in tenebris est usque adhuc, neque ulla ratione peccatorum umbras exuere potuit, qui viscera charitatis induere non curavit. Hinc est enim quod Simon nuper baptismatis unda perfusus, ab eo qui claves coeli habuit, audivit: Non est tibi pars neque sors in sermone isto; in felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Quia videlicet collegio fraternitatis neglecto, donum Spiritus, quo unitas Ecclesiae conservatur, pecunia emere ac privatim cupiebat habere. Qui diligit . . . . . et scandalum in eo non est. Id est, offensio; qui enim diligit fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
uenire abneget semet ipsũ & tol¬
lat crucem suam & sequat᷑ me.
Carissimi non mandatũ nouũ seri¬
bo uob̾: s mandatũ uetus quod
habiustis ab micio. Mandatũ uetꝰ
est. u̾bum quod audistis. Iterum
desideriũ nouȩ lucis infundit. Un¬

Expanded text:
post me, abneget seipsum, et tolpost me, abneget seipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. Charissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habuistis ab initio. Mandatum vetus est verbum quod desiderium novae lucis infundit.
Abbreviated transcription (Latin):
in eo applaudimꝰ. cuius mandata
non facimꝰ. Nec grande putemus
unũ dm̃ nosse: cũ & demones cre¬
dant & contremiscant. Quid sit
aũ dm̃ ueraciter nͣosse: subsequen¬
ter ostendit dicens. Qui aũ seruat
uerbũ eius: uere in eo caritas dĩ
ꝑfecta est. Ille itaq dm̃ uere nouit.
qui eius mandata seruando: cari¬
tatem se eius habere compbat.
Hoc est enim am̃ nosse. qđꝰ amare.
Nam quisqͥs eum non amant: ꝓ¬
ficto ostendit. quia quam sit ama¬
bilis non nouit. Quam sit suauis
dñs & duleis gustare ac uidere nõ
didicit: qui eius placere conspecti¬
b continua intentione non sata¬
git. Et in hoc scimꝰ qm̃ in ipso¬
dicit se in illo manere. debet sicut
ille ambulauit & ipse ambulare.
Ia est ꝑ ailectionem nimiam. & etiã
pro mimicis orare dicens. pater ignos¬
et illis. S & ꝓspera mũdi omĩa for¬
ti animo contẽ pnere. libenter irri¬
siones & obprobria tolerare: sieut
& ipse dicit. Si qͥs uult post me

Expanded text:
in eo applaudimus cujus mandata in eo applaudimus cujus mandata non facimus, nec grande putemus unum Deum nosse, cum et daemones credant et contremiscant. Quid sit autem veraciter Deum nosse subsequenter ostendit dicens: Qui autem servat verbum ejus, vere in eo charitas Dei perfecta est. Ille itaque vere Deum novit, qui ejus mandata servando charitatem ejus se habere comprobat; hoc est enim Deum nosse, quod amare. Nam quisquis eum non amat, profecto ostendit quod quam sit amabilis non novit, quam sit suavis Dominus et dulcis gustare ac videre non didicit, qui ejus placere conspectibus continua intentione non satagit. Et in hoc scimus quonidicit se in ipso manere, debet, sicut ille ambulat, et ipse ambulare, id est, per dilectionem nimiam etiam pro inimicis orare, dicens: Pater, ignosce illis; sed et prospera mundi cuncta forti animo contemnere, libenter irrisiones et opprobria tolerare, sicut et ipse dicit: Si quis vult venire
Abbreviated transcription (Latin):
nobis apud patrem: idem ꝑ adiuini¬
tatem ꝓpiciatur nobis cum patre.
Non pro nr̃is autem tantũ. s: pͥro to
tius mundi. Non pro illis solum ꝓpi¬
ciatio est dñs quib tunc in carne
uiuentibꝰ scribebat ioħ̃es. sed etiam
pro om̃i eccłia. quȩ ꝑ totam mũdi
latitudinem aiffusa est. a pͥmo ni¬
mirũ electo usq ad ultimũ qui in
finem mundi nasciturus est porrecta.
Quib uerbis donatistarũ scisma repro
sangine comꝑauit. Neque hiuic
uerbo repugnat quod in sequentib
dicit. & mundus totus in maligno
positus est. Quia etiam ꝑ totum
mundũ sunt. qui maligno id est
antiqͦ hosti famulent᷑. Et in hoc
scimus qm̃ cognouimꝰ eum. si man¬
data eius obseruemꝰ. Que mandata
aicat. in sequentib aperit. id est ka¬
ritatem. Qui dicit se nosse eum.
ꝙ man̾data eius non custodit. men¬
dax est. & in eo ueritas non est. ꝓ p̃c
ueritas appellat᷑. Ego sum inquit
uia. ueritas & uita. ł rustra gͦ nob̾

Expanded text:
nobis apud Patrem, idem per divininobis apud Patrem, idem per divinitatem propitiatur nobis cum Patre. Non pro nostris autem tantum, etc. Notius mundi. Non pro illis solum propitiatio est Dominus, quibus tunc in carne viventibus scribebat Joannes, sed etiam pro omni Ecclesia, quae per totam mundi latitudinem diffusa est; a primo nimirum electio usque ad ultimum qui in fine mundi nasciturus est porrecta. Quibusanguine comparavit. Neque huic verbo repugnat, quod in sequentibus dicit, Et mundus totus in maligno positus est, quia et per totum mundum sunt qui maligno, id est, antiquo hosti famulentur. Et in hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observamus. Quae mandata dicat, in sequentibus aperit, id est, charitatem. Qui dicit se nosse eum, et mandata ejus non custodit, en eo veritas non est. Christus veritas appellatur: Ego sum, inquit, via et veritas et vita. Frustra ergo nobis
Abbreviated transcription (Latin):
petant ꝑ populo. Orat enĩ apłs
ꝓ plebe. orat & plebs pro apło qͥ
ut deus apiat nobis ostiũ uerbi.
Et pro petro orabat eccłia: cũ ẽẽt
in uinculis petrus. & exaudita. est.
quomͦ & petrus ꝓ eccłia. Quia om¬
ma proinuicem menbra orant: ca¬
put ꝓ om̃ib interpellat. de quo
scriptũ est. Qui est ad dexteram dei:
qui etiam interpellat ꝓ nobis. Uni¬
genito enĩ filio pro homine interpel¬
lare est: apud coetͣnũ patrem seip¬
sum hominem demonstrare. eiq
ꝓ humana natura rogasse est: eandem
naturam in diuinitatis sue celsitu¬
dine suscepisse. Interpellat gͥ pro
nobis añs: non uoce. s miseratiõe.
quia quod dampnari in electis no
in iustas causas non suscipit. Qui
tamen ustos nos defendit in ui¬
dicio: si nosmet ipsos & eognoscimus
& accusamus iniustos. Cur enim
iustus non sit: qui contra suam inius¬
ticiam iam ꝑ lacrimas seuit: Et
ipse est ꝓpiciatio pro peccatis nr̃is.
Qui ꝑ humanitatem interpellat pro

Expanded text:
petant pro populo. Orat enim Apostolus petant pro populo. Orat enim Apostolus pro plebe, orat plebs pro Apostolo, qui ut Deus aperiat nobis ostium verbi . Et pro Petro orabat Ecclesia cum esset in vinculis Petrus, et exaudita est, quomodo et Petrus pro Ecclesia, quia omnia pro invicem membra orant. Caput pro omnibus interpellat, de quo scriptum est: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Unigenito enim Filio pro homine interpellare est, apud coaeternum Patrem seipsum hominem demonstrare. Eique pro humana natura rogasse est, eamdem naturam in divinitatis suae celsitudine suscepisse. Interpellat ergo pro nobis Dominus, non voce, sed miseratione, quia quod damnare in electis nolatus injustas causas non suscipit: qui tunc justus nos defendet in judicio, si nunc nosmetipsos et cognoscimus, et accusamus injustos. Cur enim justus non sit, qui contra suam injustitiam jam per lacrymas saevit? Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris. Qui per humanitatem interpellat pro
Abbreviated transcription (Latin):
sequenter hortat᷑ ut si omĩ cul¬
pa carere nequimꝰ. demus tam̃
operam quantũ ualemꝰ. ne nos
ipsi fragilitatẽ nr̃e condicionis
negligenter agendo iuuemꝰ. s
contra omĩa uicia. strennue uigi¬
lanterq dimicemꝰ.: maxime ma¬
ti facilius suꝑare uel cauere ualemꝰ.
ut uxta quod paulus ait. tempta¬
tio nos non apprehendat nisi hu¬
mana. Hoc est ea sola quam hu¬
mana infirmitas ad integrum
declinare non potest. S & si qͥs
peccauerit. aduocatũ habemꝰ apud
ipse iohes quantũ seruet humi¬
litatem quam docet. certe uir
iustꝰ erat & magnus. qui de pec¬
tore añi mysteriorũ secreta bibe¬
bat. non tam̃ dixit aduocatũ ħa
betis apud patrẽ. s aduocatũ in¬
quit habenius. Et habemꝰ dix̃
non habetis. Maluit se ponere m
numero peccatorũ ut haberet ad¬
uocatũ xp̃m. quam ponere se ꝓ
xp̃o aduocatũ. & inueniri inter
dampnandos suꝑbos. Nec tamen
dicendũ qui ep̃i uel prepositi non

Expanded text:
sequenter hortatur ut si omni culsequenter hortatur ut si omni culpa carere nequimus, demus tamen operam quantam valemus, ne nos ipsi fragilitate nostrae conditionis negligenter agendo vivamus, sed contra omnia vitia strenue vigilanterque dimicemus, maxime mate, facilius superare vel cavere valemus, ut juxta quod Paulus ait: Tentatio nos non apprehendat nisi humana , hoc est ea sola quam humana infirmitas ad integrum declinare non potest. Sed etsi quis peccaverit, advocatum habemus, annes quantum servet humilitatem quam docet, certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secreta bibebat. Non tamen dixit, Advocatum me habetis apud Patrem, sed advocatum, inquit, habemus. Et habemus dixit, non Habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, quam ponere se pro Christo advocatum, et inveniri inter damnandos superbos. Nec tamen dicendum quia episcopi vel praepositi non
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑu plenũ dicebat. Non est homo¬
iustꝰ in terra: qui faciat bonũ &
non peocet. S et ꝑ se ipsũ nos im¬
munes a delictis esse non posse
docuit: qͦs ita orare p̾cepit. &¬
dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut &
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is
Hemo ergo dicente pelagio libe¬
rum se a peccatis ac delictis uiu̾e
posse credat: cum uiderit apłos
est quemlibet scõꝵ non aliqñ in
minutis peccatis. que ꝑ sermonẽ
ꝑ cogitationẽ. ꝑ ignorantiam. ꝑ
obliuionem. ꝑ necessitatẽ ꝑ uolun¬
tatem. ꝑ subreptionẽ admittunt᷑
lapsum incurrere. Nec tam̃ iusti
esse desistunt: quia citius a reatu
dño opitulante resurgunt. Filioli
mei hec scribo uobis ut non pec¬
cetis.. Non est sibi ipse contrarius.
qui supra nos sine peccato uiuere
non posse ꝑhibebat. nunc aũ ideo
peccemus. S ibi nos necessarie. ꝓui¬
denter. salubriter. m̃e fragilitatis
ammonuit: ne quis sibi quasi in¬
nocens placeat: & se de meritis
extollendo plus pereat. Hic con¬

Expanded text:
u plenum dicebat: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Sed et per semetipsum nos immunes a delictis esse non posse docuit, quos ita orare praecepit: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Nemo ergo, docente Pelagio, liberum se a peccatis ac debitis vivere posse credat, cum viderit apostolos,est quemlibet sanctorum non aliquando in minimis peccatis, quae per sermonem, per cogitationem, per ignorantiam, per oblivionem, per necessitatem, per voluntatem, per subreptionem commitstuntur, lapsum incurrere, nec tamen justi esse desistunt, quia citius a reatu, Domino opitulante, resurgunt. CAPUT Imei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Non est sibi ipse contrarius, qui supra nos sine peccato vivere non posse perhibebat, nunc autem peccemus. Sed ibi nos necessarie providendo salubriter nostrae fragilitatis admonuit, ne quis sibi quasi innocens placeat, et se de meritis extollendo plus pereat, hic con
Abbreviated transcription (Latin):
rũ & ille qui odio frem insequit᷑.
n hoc cognoscimꝰ caritatẽ: qm̃ ille¬
ta caritas esse debeat in nob̾: dnice
passionis exemplo didicimꝰ. Maiorẽ
namq hac dilectionẽ nemo habet:
micis suis. Unde & paulus ait. Com
pro impiis mortuus est. Hanc beatus
petrus habere monebat᷑: cũ dñõ di¬
cente. petre amas me pasce oues meas:
respondit se amare. statimq auduit.
Cum autẽ senueris extendes manus
tuas: & alius te cinget .&. ducet quo
tu non uis. Hoc autẽ dixit. ait
euuanglista significans qua morte
clarificaturꝰ esset dm̃. Cui enĩ amo¬
rem confitenti suas oues cõmendarat.
eũ in testimoniũ ꝑfecti amoris animã
suã pro eisdem ponere docebat. Ille
inquit ꝓ nobis animã suam posuit.
Et nos debemꝰ pro fr̃ib animas pone¬
re. S dicit forte aliquis. E quando
possum habere istam caritatẽ: Holi
cito de te desperare: forte nata est.
S nũdum ꝑfecta est. nutri eam ne

Expanded text:
rum et ille qui odio fratrem insequitur. rum et ille qui odio fratrem insequitur. In hoc cognovimus charitatem Deta charitas esse debeat in nobis, Dominicae passionis exemplo didicimus. Majorem namque hac dilectionem nemo habet, amicis suis . Unde et Paulpro impiis mortuus est . Hanc beatus Petrus habere monebatur, cum Domino dicente: Petre, amas me? pasce oves meas ; respondit se amare, statimque audivit: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . Hoc autem dixit ait evangelista significans qua morte clarificaturus esset Deum. Cui enim amorem confitenti suas oves commendaret, eum in testimonium perfecti amoris animam suam pro eisdem ovibus ponere docebat. Ille, inquit, pro nobis animam suam posuit, et nos debemus pro fratribus animas ponere. Sed dicit forte aliquis: Et quomodo possum habere istam charitatem? Noli cito de te desperare, forte nata est, sed nondum perfecta est. Nutri eam, ne
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita si frẽs perfecte amaret.
exurgere possit. Hinc etenĩ dicit᷑
in apocalipsi. Beatus & sc̃s: qui ha¬
bet spem in resurrectione pͥma.
in his scda mors non habet potesta¬
tem. Om̃is qui odit frem̃ suũ: omi¬
cida est. Si contẽpnebat quisq odiũ
frat̃num: nũquia & omicidiũ. in cor¬
de suo contẽprurꝰ est. Non mouet
manus ad occidendũ homiẽm: oͥmi¬
cida iam tenet᷑ a do. Uiuit ille: & iste
iam int̾fector uidicat᷑. Et scitis qm̃¬
se manentẽ. Et si hic per fidem in¬
ter scõs uiuere cernit᷑: non habet
in se ꝑpetuo uitã manentem. Nã
ubi retributionis tempus aduenerit.
cum caim qui ex maligno erat
dampnabit᷑. & tiam qui hoc homi¬
cidii genere tenet᷑. ut discordet &¬
dissideat: & pacem cũ frĩb non ha¬
beat. Notandũ enĩ quod non ait ab¬
solute homicida non habet uitã in
se manentẽ. s omĩs inquit homicida.
scilicet non solum ille qui ferro. ue¬

Expanded text:
in hac vita si fratres perfecte amaret, in hac vita si fratres perfecte amaret, exsurgere posset. Hinc etenim Deus in Apocalypsi: Beatus et sanctus qui habet spem in resurrectione prima, in his secunda mors non habet potestatem . Omnis qui odit fratrem suum, homicida est . Si contemnebat quisque odium fraternum, nunquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, et homicida jam tenetur a Domino, vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Et scitis qse manentem. Etsi hic per fidem inter sanctos vivere cernitur, non habet in se perpetuo vitam manentem. Nam ubi retributionis tempus advenerit, cum Cain, qui ex maligno erat, damnabitur etiam qui hoc homicidii genere tenetur, ut discordet et dissideat, et pacem cum fratribus non habeat. Notandum enim quod non ait absolute: Homicida non habet vitam in se manentem, sed: Omnis, inquit, homicida. Scilicet non solum ille qui ferro, ve
Abbreviated transcription (Latin):
falso extollat. nemo suarũ uirium
pauꝑtatẽ ultra modu metuat. Aper¬
tum dat indiciũ quicũq fr̃na di¬
lectione plenus est quia ad sortem
electoꝵ ꝑtinet: quia portionẽ in tͣra
diligit: manet in morte. Mortẽ ani¬
me dicit. anima enĩ quȩ peccauerit
ipsa moriet᷑. Uita quippe carnis
anima: uita anime d̾s est. Mors
corꝑis amittere sp̃m. mors anime ẽ
amutere dm. Unde constat quod
in anima mortui om̃s in hanc lu¬
cem nascim᷑: trahentes ex adam ori¬
ginale peccatũ. s xp̃i grã fidelibus
regenerando agitur: ut in anima
uiuere possint. Uerum baptisma¬
tis & fidei mysteriũ illis solum
prodest: illos de morte trahit ad
uitam. qui sincera mente diligunt
frẽs. Atq ideo notandũ quod non
ait. qui non diligit. uenturus est in
morte: quasi de pena ꝑpetua loque¬
ret᷑. quȩ restat peccatoribꝰ in futuro.
s qui non diligit inquit manet in
morte. Illa utiq morte: de qua etiã

Expanded text:
falso extollat, nemo suarum virium falso extollat, nemo suarum virium paupertatem ultra modum metuat. Apertum dat judicium, quicunque fraterna dilectione plenus est, quia ad sortem electorum pertinet, quia portionem habere idiligit fratrem, manet in morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Vita quippe carnis, anima, vita animae Deus est. Mors corporis, amittere animam, mors animae, amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hac luce nascimur, trahentes ex Adam originale peccatum, sed Christi gratia fidelibus regenerando agitur ut in anima vivere possint. Verbum baptismatis, et fidei mysterium, illis solis prodest, illos de morte trajicit ad vitam qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum, quod non ait: Qui non diligit venturus est in mortem, quasi de poena perpetua loqueretur, quae restat peccatoribus in futuro, sed qui non diligit, inquit, manet in morte, in illa utique morte, de qua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ut diligatis inuicẽ. Non sicut
caim qui ex maligno erat: & occidit
trem̃ suũ. Et propt᷑ quod occidit
eũ: qm̃ opera eius maligna erant.
maligna habebat opera. Ergo ubi
est inuidia: amor fr̃nus esse non
potest. S peccatũ maligni. id est tli¬
aboli est in pectore tali: quia & di¬
abolus hominẽ inuidendo eiecit.
Opera gͦ iusta abel non dicit nisi ca¬
ritatẽ: opera mala caimi non dicit
nisi odiũ fr̃num. Parũ est quia o
mines. Nemo attendat linguas.
s facta considera. si non bene faciat
pro fr̃ib suis. ostendit quid in se ha¬
beat. Temptationib probant᷑ homĩes.
Nolite mirari frẽs: si odit uos mũduᷤ
Uundũ dilectores mũdi dicit. Hec
mirandũ quia qui amant mun¬
dum. frem̃ a mũdi amore separa¬
tũ. & celestib tantũ desideriis inten¬
tum: amare non possint. Abomina
tio est enĩ peccatori religio: ut scrip¬
tura testatur. Nos scimus qm̃ trãs¬
lati sumus de morte ad uitã: qm̃
diligimꝰ frẽs. Nemo se de uirtutibꝰ

Expanded text:
 ut diligamus alterutrum non sicut Cain ex maligno erat et occidit fratrem suum et propter quid occidit eum quoniam opera eius maligna erant ipse maligna habebat opera. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest; sed peccatum maligni, id est, diaboli, est in pectore tali, quia et diabolus hominem invidendo ejecit. Opera ergo justa Abel, non dicit nisi charitatem. Opera mala Cain, non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odmines. Nemo attendat linguas, sed facta. Cur si non benefaciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat? Tentationibus probantur homines. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Mundum dilectores mundi dicit. Nec mirandum quod qui amant mundum fratrem a mundi amore separatum, et coelestibus tantum desideriis intentum, amare non tio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. Nos scimus, qui translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres. Nemo se de virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
At contra sp̃itales delicie cũ ñ habentur
in fastidio sunt cũ uͦ habentur ĩ desiderio.
Tantoq a comedente amplus esurunt᷑.
quanto & ab esuriente amplius come-¬
duntur. In illis appetitus saturitatem.
saturitas fastidium generar. in istis appe
titus saturitatem. saturitas appetitum
parit. Augent enĩ spĩtales deliciȩ deside¬
rium in mente dũ saciant. quia quanto
magis earum sapor percipitur. eo ampliꝰ
cognoscitur quod amplius ametur. Potͣ
autem quod ait in quem desiderant an-¬
geli prospicere. etiam de sp̃u scõ intel-
ligi de quo p̃miserat qui euuangeli¬
iauerunt iuos spũ scõ misso de celo
Naniq hoc beatus petius ad gram re
eademq ẽ desideretur ab angłis ĩcelis.
causa salutis humane ad terras sp̃m mi¬
serit. atq illustrandis fideliũ mentib
infuderit. Propt᷑ quod succincti lum¬

Expanded text:
At contra spiritales deliciae cum non habentur, At contra spiritales deliciae cum non habentur, in fastidio sunt; cum vero habentur, in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spirituales deliciae desiderium in mente dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod amplius ametur. Potest autem quod ait: In quem desiderant angeli prospicere, etiam de Spiritu sancto recte intelligi, de quo promiserat: Qui evangelizaverunt in vos Spiritu sancto misso de coelo. Namque hoc beatus Petrus ad gratiam eademque est desideretur ab angelis in coelis, causa salutis humanae ad terras Spiritum miserit, atque illustrandis fidelium mentibus infuderit. Propter quod succincti lum
Abbreviated transcription (Latin):
certo quia tanta eiꝰ qͥ passus ẽ pro nob̾
homnus isni xp̃i posterior gła succes¬
sit. ut etiam angelice in celo uirtutes
cũ sint eterna felicitate perfecte ñ solũ
minortalem deitatis magnificenciam.
s. & assumpte humanitatis eius cla¬
ritatem semꝑ aspicere gaudeant.
Uerum diligencius intuendum quomͦ
dicat quod in eum desiderent angeli pros¬
picere: cum desiderium dici ñ soleat enis
rei quam habemus.s quam uolumus
habere. Nam nemo desiderat quod
Nisi quia contemplacio diuine p̃sencie
ita superne patriȩ ciues beatificat. ut
ineffabili nob̾ ordine & semꝑ eiꝰ uisa gła
sacientur. & semꝑ eiꝰ dulcedinem quasi
nouam insaciabilit᷑ esuriant: Nam sic̾
beatus papa gregorius delicias cordis
& corporis mirifice distinguens air.
corporales delicie cum non habentur
graue in se desiderium accendunt.
cũ uero habite eduntur. comedentem ꝓ¬
tinus in fastidium ꝑsacietatem uertunt.

Expanded text:
fecto quia tanta ejus qui passus est pro nobis fecto quia tanta ejus qui passus est pro nobis hominis Jesu Christi posterior gloria successit, ut etiam angelicae in coelo virtutes, cum sint aeterna felicitate perfectae, non solum immortalem Deitatis magnificentiam, sed et assumptae humanitatis ejus claritatem semper aspicere gaudebant. Verum diligentius intuendum quomodo dicat quod in eum desiderent angeli prospicere, cum desiderium dici non soleat ejus rei quam habemus, sed quam volumus habere, nam nemo desiderat quod nisi contemplatio divinae praesentiae ita supernae patriae cives beatificat, ut ineffabili nobis ordine et semper ejus visa gloria satientur, et semper ejus dulcedinem quasi novam insatiabiliter esuriant? Nam, sicut beatus papa Gregorius, delicias cordis et corporis mirifice distinguens, ait corporales deliciae, cum non habentur, grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur, comedentem tinus in fastidium per satietatem vertunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt uob̃. Int̾ multa archana
que reuelata sunt prophetis. cũ
diligent᷑ de futura salute scrutarent᷑
& exquirerent. etiã hoc illis reuelatũ
est quia non in dieb ipsoꝵ eadẽ sal
s in uris pociꝰ qui infine scłoꝵ nasci¬
mini ess& aduentura temporib Hec
roeo dicitut aminoneat eos curam ge¬
rere salutis oblate quam tantisper ama¬
bant prophȩ & iusti priores desideran¬
tes illo tempore uiuere in mundo quo
ablatis e mundo statim licer& celestia
regna conscendere. Per eos qui euuan¬
celo. Supra dixerat prophetas ꝑspm̃
nunciare spũ scõ misso de celo. Unde
pat&. quia idẽ sp̃c. xp̃i erat in prophe¬
tis prius. qui postmodum in apłis.
Ideoq eanoẽ fidem passionis xp̃i & pos¬
terioris głe utriq popłis p̃dicabant. illi
adhuc uenturam. isti iam uenisse. Ac
per hoc unam esse ecclesiam cuiꝰ pars
carnalem dñi aduentum p̃cesserit.
pars sit altera secuta. In quẽ deside¬
rant angłi prospicere. Constat pro¬

Expanded text:
tipsis, etc. Inter multa arcana quae revelata sunt prophetis, cum diligenter de futura salute scrutarentur et exquirerent, etiam hoc illis revelatum est, quia non in diebus eorum eadem salus, sed in vestris potius, qui in fine saeculorum nascimini, esset adventura temporibus. Haec ideo dicit, ut admoneat eos curam gerere salutis oblatae, quam tantisper amabant prophetae et justi priores, desiderantes illo tempore vivere in mundo, quo ablatis e mundo statim liceret coelestia regna conscendere. Per eos qui evanetc. Supra dixerat prophetas Spiritnuntiare Spiritu sancto misso de coelo. Unde patet quia idem Spiritus Christi erat in prophetis prius, qui postmodum in apostolis; ideoque eamdem fidem passionis Christi et posteriores glorias, utrique populis praedicabant, illic adhuc venturam, isti jam venisse; ac per hoc unam esse Ecclesiam, cujus pars carnalem Domini adventumpraecesserit, pars sit altera secuta. In quem desiderant angeli prospicere. Constat pro
Abbreviated transcription (Latin):
uit & pͣdestinauit conformes fieri
imaginis filii sui. Et alibi. Sicur
elegit nos in ipso ante mundi con¬
stitucionem Flecti autem eranr
rentur. emundati ab omĩb peccatis.
ur obedire inciperent dño iħu .xpo.
qui per inobedienciam prothoplast
pericrant. ut asꝑsi sangume eius.
potestatem satane uitarent sicur
isrł per agni sanguinem egiptioꝵ
dominatum declinauit. Asꝑsionẽ
autem dicit more scripturȩ ueteris.
ubi que scĩficanda erant. sanguie
hostiarum solebant aspergi. Ceteni
par multiplicetur. Ut quod bene
cepistis. perfecte compleatis. U ene
primo grãm postea nominar pacẽ
cionis eius habere ñ ualemus. Be¬
nedictus dͣs̃ & pater dñi nostri iħu
xꝑi. Ita dõ patri laudes benedicti¬
nis refert. ut dnm saluatorem nris

Expanded text:
vit et praedestinavit conformes fieri vit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Et alibi: Sicut elegit nos in ipso ante nundi constitutionem. Electi autem erant rentur, emundati ab omnibus peccatis, ut obedire inciperent Domino Jesu Christo, qui per inobedientiam protoplasti perierant, ut aspersi sanguine ejus potestatem Satanae vitarent, sicut Israel per agni sanguinem Aegyptorum dominatum declinavit. Aspersionem autem dicit more Scripturae veteris, ubi quae sanctificanda erant, sanguine hostiarum solebant aspergi. Caeteruratia et pax multiplicetur. Ut quod bene coepistis, perfecte compleatis. Bene primo gratiam, postea nominat pacem, iam ejus habere valemus Benedictus Deus, et Pater Domini nostri Jesu Christi. Ita Deo Patri laudes benedictionis refert, ut Dominum Salvatorem nos
Abbreviated transcription (Latin):
Demq in ipsis epłis quasi alibi patriã
habentes nos ammon& dicens. C arissi¬
mi obsecro tanquam aduenas & pere¬
grinos abstinere uos a camnalib deside¬
riis. Quod uero adiungitur dispersio¬
nis. significat quia disꝑsi sunt ab iero¬
solimis in persecucione que facta fue¬
rat sub stephano. uł certe aliis multi¬
fariis ꝑsecucionib sint profide uł a
iudeis uł agentib afflicti. ac proyrus
tanta inquit ꝑassi estis sine causa. si
tam̃ sine causa. Disꝑsionis inquit pon¬
Om̃s hee prouincie sunt grecoꝵĩasia.
S & alia bithinia est meuropa. de qͥ
illi qui masia sunt bithini originem
ducere perhibentur. Illa autem que
mnasia est bithinia uocat᷑ & maior fri¬
gia. que hiera flumine eͣ a galacia
disterminata. S. cđm prescientiã
xpi. Adherent hii uersiculi ad hoc
quod direrat. electis aduenis. E lecti
namq erant scdm prescientiam dĩ
patris. unde & paulus ait. Quosp̾sci¬

Expanded text:
Denique in ipsis Epistolis, quasi alibi patriam Denique in ipsis Epistolis, quasi alibi patriam habentes, nos admonet, dicens: Charissimi, obsecro vos tanquam advenas et peregrinos abstinere a carnalibus desideriis . Quod vero adjungitur, dispersionis, significat quia dispersi sint a Jerosolymis in persecutione quae facta fuerat sub Stephano, vel certe aliis multifariis persecutionibus sint pro fide vel a Judaeis vel a gentibus afflicti, a propriis Tanta, inquit, passi estis sine causa, si tamen sine causa. Dispersionis PonOmnes hae provinciae sunt Graecorum in Asia. Sed et alia Bithynia est in Europa, de qua illi qui in Asia sunt Bithyni originem ducere perhibentur. Illa autem quae in Asia est Bithynia, vocatur et major Phrygia, quae Hiera flumine est a Galatia disterminata. Secundum praescientiam etc. Adhaerent hi versiculi ad hoc quod praedixerat, Electis advenis. Electi namque erant secundum praescientiam Dei Patris. Unde et apostolus ait: Quos praesci
Abbreviated transcription (Latin):
latinȩ.: grece dicuntur ꝓselii. Quo
nomine appellabant udei eos
ico more uirta dĩ legem uitam du¬
cere uoluerũ .t. de quoꝵ numero fue¬
re quidam eoꝵ qui in die scõ pente¬
eoꝵ xꝑo crediderunt dicente scrip¬
tura. quod udei quoq & proselm
adessenr. E lectos ꝗͦ aduenas dicit.
qui de gentilitare ad agnicionem
ac susceptionem diuinȩ legis ac ꝑ-¬
ceptis sacramentis legalib ad accep¬
cionem gre fidei ꝑuenire merue-¬
runt. Unde sc̃s presbit᷑ ieronimus
de his loquens ait. quia petrus post
episcopatum anthiocensis eccłe.
& p̃dicationem disꝑsionis eoꝵ qui-
de circuncisione crediderunt. in
ponto. galacia. capadocia. a sya &
bithinia. scło claudii anno. ad ex¬
pugnandum simonem magum
romam ꝑgir.S & nos si ueracit᷑
cum propheta doͣ dicere possum.
qmͣ ineole nos suus apudte in
terra & peregrini sicut om̃s patres nr̃i.
ad nos quoq epłas beati petri scriptas
credere & ut nobis missas legere debem

Expanded text:
Latine, Graece dicuntur προσήλυτοι. Quo nomine appellabant Judaei eos ico more, juxta Dei legem, vitam ducere voluerunt. De quorum numero fuere quidam eorum qui in die sancto Penteeorum Christo crediderunt, dicente Scriptura quod Judaei quoque et proselyti adessent. Electos ergo advenas dicit, qui de gentilitate ad agnitionem ac susceptionem divinae legis, ac perceptis sacramentis legalibus, ad acceptionem gratiae fidei pervenire meruerunt. Unde sanctus presbyter Hieronymus de his loquens ait: « Quia Petrus post episcopatum Antiochensis Ecclesiae, et praedicationem dispersionis eorum qui de circumcisione crediderunt in Ponto, Galatia, Cappadocia, Asia et Bithynia, secundo Claudii anno, ad expugnandum Simonem magum Romam pergit. » Sed et nos si veraciter cum propheta, Deo dicere possumus: Quoniam incolae nos sumus apud te in terra, et peregrini sicut omnes patres nostri , ad nos quoque Epistolas beati Petri scriptas credere et ut nobis missas legere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
sunr passiones. & posteriores gł as.
Has głas significauit euuangelista.
cũ ait. Sp̃s enĩ nondũ erat datus qr
iħs nondũ fuerat glorificatus. Due
autẽ sunt dñi glorificaciones. scdm̃
suscepti hominis formam. Una qua
resurrerit a mortius. & alia qͦ ascendit
in celum ante oculos discipuloꝵ suoꝵ
Restat tercia & ipsa in conspectu
hominum. cũ uenerit in maiestate
sua & patris. & scõꝵ angłoꝵ. ut red¬
dat unicuiq scdm̃ opus eiꝰ. Quib
reuelatũ est qr ñ sibi ipsis. uob̾ autẽ

Expanded text:
. Has glorias significavit evangelista, cum ait: Spiritus enim nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Duae autem sunt Domini glorificationes, secundum suscepti hominis formam: una, qua resurrexit a mortuis; et alia, qua ascendit in coelum ante oculos discipulorum suorum. Restat tertia, et ipsa in conspectu hominum, cum venerit in majestate sua et Patris et sanctorum angelorum ut reddat unicuique secundum opera sua. Quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
qua dñs ait beati qui esuriunt & sici¬
unt iusticiam ideoq tardius ad ꝑfec¬
tum salutis incremͣtum ꝑuenientes
quo possint solido uerbi cibo refici
idest archana cognoscere diuina
uł maiora facere bona. Si tamen
gustatis qm̃ dulcis est dominus.
Hoc inquit peccata dimissa atq
emundata. cordis uri malicia ⁊ spur¬
cicia uitalem xp̃i alimoniam concupiscite:
si diuine dulcedinis quanta sir multitudo
sapitis. Nam qui nichil de superna suauita-¬
te animo gustat. non est mirum si hunc tͣ¬
restrib illecebris sordidare non euitat. Bene
autem psalmista gustare ammon& quã
dulcis sit dñs. quia sunt non nulli qui¬
ñ de dõ sentiunt quod dulce interius sa¬
& si secreta quedam intelligendo percipi¬
unt. eoꝵ dulcedinem erperiri non possũt.
Et si nouerunt quomodo sunt. ignorãt
ut dixi quomodo sapiunr. Et qm̃ inip-¬
sopsalmo de quo hunc uersiculum as¬
sumpsit p̃missum est accedite ad eum

Expanded text:
qua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiqua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Ideoque tardius ad perfectum salutis incrementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, vel majora facere bona. Si tamen gustastis quoniam dulcis est Dominus. Hoc, inquit, pacto, dimissa atque emundata cordis vestri malitia et spurcitia, spiritalem Christi alimoniam concsi divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate animo gustat, non est mirum si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare admonet quam dulcis sit Dominus, quia sunt nonnulli qui de Deo sentiunt, non quod dulce interius saetsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quoniam in ipso psalmo de quo hunc versiculum assumpsit, praemissum est: Accedite ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
renati inquit estis nuper & filii dei ꝑ
babtisma facti. modo estote ꝑ studiũ
hone conuersacionis quales rececites
editi infantes ꝓ naturam innorie eta-¬
tis. Ignari uidelicae. malicie & doli
huiusmodi uicus mancipari omnimoti
ignorantes. qui sicur lac matͣnum natur¬
lit᷑ desiderant ut ad salurem crescere ato
adpanem comedendum ualeant ꝑuen¬
re ita & uossimplicia fidei rudimenta
primo de ȩccłẽ matris uberib querite
hoc est de utriusq testam̃ti doctorib
qui diuina eloquia uł scripserunt it
etiam uiua uobis uoce p̃dicant. ut be¬
ne discendo ꝑueniatis ad refectionem
panis uiui qui de celo descendit. Hac
est ꝑsacram̃ta dnĩce incarnacionis
quib renati estis & quib nutriti ꝑu
niatis ad contemplacionem diuine
maiestatis. Racionabile inquit & site
dolo lac concupiscite ut in eo crescans
in salutem. Precepto concupiscendi
lac uerbi tangir eos qui ad audiendas
lectiones sacras inuiti & fastidiosi ad¬
ueniunt ignari illius sitiͤ & esuriei de

Expanded text:
renati estis, inquit, nuper, et filii Dei per baptismum facti, tales modo estote per studium bonae conversationis, quales recenter editi infantes per naturam innoxiae aetatis, ignari videlicet malitiae et doli, hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac maternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant, ita et vos simplicia fidei rudimenta, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est de utriusque Testamenti doctoribus, qui divina eloquia vel scripsere, vel etiam viva vobis voce praedicant, ut bene discendo perveniatis ad refectionem Panis vivi qui de coelo descendit, hoc est per sacramenta dominicae incarnationis, quibus renati estintemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac verbi, tangit eos qui ad audiendas lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei, de