comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illius: ululabit moab ad moab. ciues uide¬
licet ad ciues. fr̃ ad frẽm. uniuersus subau¬
dis moab ululabit. Reuertitur iterũ ad moab
ꝓpħa. lis quilȩtantur suꝑ muro cocti lateris
loquimin plagas suas. qm̃ suburbana ese¬¬
bon uastata sunt: & uinea sabamã subau¬
dis deserta est Per hoc quod dicit his moa.¬
bitis qui conficlunt in iunctionib murorũ
latericiorũ loquimini plagas suas. idest
mortẽ & captiuitatẽ & podentiã pristinȩ
felicitatis oftendit. & plagam repentinȩ sub¬¬
uersionis. Suburbana dicuntur uici: & uil¬¬
lulȩ adhȩrentes ciuitatib. Esebon aũt ciui-¬
tas fuit nobilis moabitarũ sicut & sabama:
quȩ ꝓpt̾ multitudinẽ popłorũ uinea appella¬¬
tur. Suburbana inquit esebon deserta sunt
abhabttatorib suis. & nonsolũ suburbana
sed etiam ipsa ciuitas. Domini gentiũ id ÷ pͥn¬¬
cipes assiriorũ & chaldeorũ. qui multis gen¬¬

Expanded text:
illius: « ululabit Moab ad Moab, » cives videillius: « ululabit Moab ad Moab, » cives videlicet ad cives, frater ad fratrem, « universus » subaudis Moab, « ululabit. » Revertitur iterum ad Moab propheta. « His qui laetantur super muros cocti lateris, loquimini plagas suas, quoniam suburbana Esebon vastata sunt, et vinea Sabama » subaudis deserta est. Per hoc quod dicit, his Moabitis qui confidunt in junctionibus murorum latericiorum, loquimini plagas suas, id est mortem et captivitatem: et potentiam pristinae felicitatis ostendit, et plagam repentinae subversionis. Suburbana dicuntur vici et villulae, adhaerentes civitatibus. Esebon autem civitas fuit nobilis Moabitarum sicut et Sabama: quae propter multitudinem populorum vinea appellatur. Suburbana, inquit, Esebon deserta sunt ab habitatoribus suis: et non solum suburbana, sed etiam ipsa civitas. « Domini gentium, » id est principes Assyriorum et Chaldaeorum, qui multis gen
Abbreviated transcription (Latin):
lud intabnaculo dauid hoc : in ȩccła: ad pͥmũ
eius aduentũ est referendũ. & ad cempus
sexte ȩtatis inqua modo sumꝰ. Magna siquide
miscłia dĩ patris fuit: ut unigenitũ filium
suũ ꝑ nrã salute ad nos redimendos mitte¬
ret. qui sedet mͦ in solio siue in tab̾naculo
dauid: hoc ÷ in ȩccła requiescens & regnans
incordib fideliũ ꝑ fidem & dilectionem
Hoc uͦ qđ sequitur. uidicans id ÷ discernens
& quȩrens iudicium. & uel ocit̃ reddens
quod iustum est: ꝓprie addiem iudicii
ꝑtinet. quando ipse discernet int̃ electos
& rephos. reddens singulis quod iustũ est.
bonis bona & malis mala. & hoc uelocit̃
faciet dicens electis uenite benedicti
patris mei: ce rephis. discedite a me male.¬
dicti. Audiuimꝰ suꝑbiam moab: suꝑb est
ualde Suꝑbia eiꝰ ce arrogantia eiꝰ de indi¬
gnatio eiꝰ. plusquam fortitudo eius: id ÷
maior est suꝑbia eiꝰ quã fortitudo eius
indignatio contra dnm̃ quam᷑ fortitudo¬

Expanded text:
lud in tabernaculo David, hoc est, in Ecclesia: ad primum ejus adventum est referendum, et ad tempus sextae aetatis in qua modo sumus. Magna si quidem misericordia Dei Patris fuit, ut unigenitum Filium suum pro nostra salute ad nos redimendos mitteret: qui sedet modo in solio, sive in tabernaculo David, hoc est, in Ecclesia requiescens et regnans in cordibus fidelium per fidem et dilectionem. Hoc vero quod sequitur: Judicans id est discernens et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est: proprie ad diem judicii pertinet: quando ipse discernet inter electos et reprobos, reddens singulis quod justum est, bonis bona et malis mala. Et hoc velociter faciet, dicens electis: Venite, benedicti Patris mei. » Et reprobis: « Discedite a me, maledicti . » « Audivimus superbiam Moab, superbus est valde. Superbia ejus et arrogantia ejus et indignatio ejus, plusquam forr est superbia ejus, quam fortitudo ejus. « indignatio contra Dominum, quam fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ista om̃ia addiũ aduentũ sp̃ualic̃ refe¬
rant᷑ Indie inquit illa id ÷ post dñi passio.¬
nem erunt quinq ciuitates utt̃ra egipti.
loquentes lingua chanaan Aegiptus quȩ
interpretatur tenebrȩ uł meror: signi¬
ficat hunc mundũ Chanaan aũt. Int̾¬
pretat᷑ cõmutata. Quinq gͦ ciuitaces: qͥnq
sunt corporis sensus Uisus uidelicet. au¬
ditꝰ& gustus. olfactus & tactus. Quarũ
ciuitatum una ÷ ciuitas solis. id ÷ oculi:
ꝑ quos lumen haurimꝰ. Quicunq gͦ ui¬
ciis seruiunt. & a prauis cogitationib
atq delectationib: hos quinq corporissen.¬
sus non refrenant: lingua egiptiaca
locunt᷑ qr in tenebris peccatorum mo¬¬
rantur. Qui uero uircutib operã tribu.¬
unt: lingua chanaan id÷ commucata
locuntur: quia de uicris mutati sunt aduir¬
tutes. In die illa id ÷ intempore illo post
dni passionẽ: erit altare dñi in medio t̾rȩ¬

Expanded text:
ut ista omnia ad Domini adventum spiritualiter refeut ista omnia ad Domini adventum spiritualiter referantur. In die inquit illa, id est, post Domini passionem, erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan. Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum. Chanaan autem interpretatur commutata. Quinque ergo civitates quinque sunt corporis sensus, visus videlicet, auditus et gustus, olfactus et tactus. Quarum civitatum una est civitas Solis, id est oculi, per quos lumen haurimus. Quicunque ergo vitiis serviunt, et a pravis cogitationibus atque delectationibus hos quinque corporis sensus non refrenant: lingua Aegyptiaca loquuntur, quia in tenebris peccatorum morantur. Qui vero virtutibus operam tribuunt, lingua Chanaan, id est, commutata loquuntur, quia de vitiis mutati sunt ad virtutes. « In die illa, » id est, in tempore illo post Domini passionem, « erit altare Domini in medio te
Abbreviated transcription (Latin):
bitur una. Diem hic: debemꝰ acciꝑe ꝓtempore.
Hunc locũ non intelligens omas sacerdos. cũ uenis¬
set in ȩgiptũ cũ multitudine iudeorũ sicut hi¬
storia iosephinarrat. ȩdificauit templũ diii
& altare inciuitate eliopoleos: ut impleret
uaticiniũ huiꝰ ꝓphetiȩ. faciens ittiq contra
p̾ceptũ dñi qui dixit. non ȩdificabitis mͥ
altare ꝑ om̃s urhes urãs: sed in loco quem
elegero. & notandũ quia non solũ illã ubi
templũ ȩdificatũ fuit quȩ appellabacur
eliopoleos id ÷ solis ciuitas. sed etiã alias
huic uicinas. quȩ uixta rinocoruram
sitȩ suntt: manifestum est loqui lingua
chanaan id÷ sira Putant aut̃ quidam a
nabuchodonosor siros & arabes in citta¬
tib egipti collocatos fuisse. qui hucusꝙ
ut diximꝰ lingua chanaan siue sira lo¬
cuntur. Quidam ꝑ quinq ciuitates quinq
libros legis intelligunt. qui in alexandria
primũ interpretati sunt:. Sed melius est

Expanded text:
bitur una. » Diem hic debemus accipere pro tempore. bitur una. » Diem hic debemus accipere pro tempore. Hunc locum non intelligens Onias sacerdos, cum venisset in Aegyptum cum multitudine Judaeorum, sicut historia Josephi narrat, aedificavit templum Domini et altare in civitate Heliopoleos, ut impleret vaticinium hujus prophetiae, faciens utique contra praeceptum Domini qui dixit: Non aedificabitis mihi altare per omnes urbes vestras, sed in loco quem elegero. Et notandum, quia non solum illam ubi templum aedificatum fuit, quae appellabatur Heliopoleos, id est Solis civitas: sed etiam quatuor alias huic vicinas, quae juxta rivum coruram sitae sunt, manifestum est loqui lingua Chanaan, id est Syra. Putant autem quidam a Nabuchodonosor Syros et Arabes in civitatibus Aegypti collocatos fuisse, qui hucusque, ut diximus, lingua Chanaan sive Syra loquuntur. Quidam per quinque civitates, quinque libros legis intelligunt, qui in Alexandria primum interpretati sunt. Sed melius est
Abbreviated transcription (Latin):
uł nabucho donosor. Gertot̾ra uida egipto
in pauorem. Quidã codices habent infesti-¬
uitatem. s beatꝰ ieronimus reprehendit se¬
met ipsũ ita transtulisse quia rectius est
dicere in pauorẽ uł formidinẽ. &: sensus
Cũ om̃s manus uinorũ fortiũ egiptiorũ quasi
mulierũ manus. pre nimio timore hostium
dissolutȩ fuerint: tunc uocabulũ iudȩ tror
erit & pauor egipto. eo qđ dũ ei uult auxiliũ
prebere: tanta mala ꝑpessa sit Recordabitur
enĩ qr ꝓpt̾ timorẽ omĩ potentis dĩ & amorem
qu ẽ abstulit a iudeis. ꝓmittendo illis auxili¬
um & ꝓdectionẽ. tanta mala a dño eueniant.
Unde & sequit᷑. Omĩs sub audis homo egiptiꝰ¬
uebit a facie consilii dmi exercituũ. quod ip¬
cogitauit dñs suꝑ egiptũ: ut conterat illam
& uastet ꝑ chaldeosce romanos. atq ad nichi¬
lũ deducat. In illa die erunt quinq ciuitates
int̾ra ȩgipti. loquentes lingua chancian: &
urantes ꝑdnm̃ exercituũ. Ciuitas solis: uoca.¬

Expanded text:
vel Nabuchodonosor. « Et erit terra Juda Aegypto in pavorem. » Quidam codices habent, in festivitatem. Sed beatus Hieronymus reprehendit semetipsum ita transtulisse, quia rectius est dicere in pavorem vel formidinem. Et est sensus. Cum omnes manus virorum fortium Aegyptiorum quasi mulierum manus, prae nimio timore hostium dissolutae fuerint: tunc vocabulum Judae terror erit et pavor Aegypto, eo quod dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. Recordabitur enim quia propter timorem omnipotentis Dei et amorem quem abstulit a Judaeis, promittendo illis auxilium et protectionem, tanta mala ei a Domino eveniant. Unde et sequitur: « Omnis, » subaudis homo Aegyptivebit a facie consilii Domini exercituum, quod ipsecogitavit Dominus super Aegyptum? Ut conterat illam et vastet per Chaldaeos et Romanos, atque ad nihilum deducat. « In illa die erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan, et jurantes per Dominum exercituum. Civitas Solis voca
Abbreviated transcription (Latin):
adhoc tantũ animȩ eorũ modicũ euocabun¬
tur abinferis. ut recepto corpore statim ex¬
pleto iudicio cũ cȩteris peccatorib eas relabant᷑
inpoenas Ham quod non statum extincto an.¬
tixp̃o uniuersale sit uenturũ iudiciũ. Dam.¬
hel ꝓpħa testatur: qui inultima suȩ ꝓpħiȩ
uisione regni illius acta describens cum eius.¬
dem regni tempora mille dy centis nonaginta
dieb id ÷ trib semis annis comp̃henderit.
Beatꝰ inquit qui int̾fecto antixp̃o. dies supra
quib est dñs in sua maiestate uenturus.
Quare aut̃ post int̾fectionẽ antixp̃i xl. qͥnꝙ¬

Expanded text:
ad hoc tantum animae eorum modicum evocabunad hoc tantum animae eorum modicum evocabuntur ab inferis, ut recepto corpore statim expleto judicio cum caeteris peccatoribus eas relabantur in poenas. Nam quod non statim exstincto Antichristo universale sit venturum judicium, Daniel propheta testatur: qui in ultima suae prophetiae visione regni illius acta describens, cum ejusdem regni tempora mille ducentis nonaginta diebus, id est, tribus semis annis comprehenderet, Beatus inquit qui interfecto Antichristo, dies supra quibus est Dominus in sua majestate venturus. Quare autem post interfectionem Antichristi qua
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerim. quid in hac sententia senserit
& sentiri uoluerit: ꝓpħa isaias At tamen
quid ipse pure & catholice in his ꝓpħa
uerbis senserto: dicendũ est Et congrega-¬
bunt᷑ inquit in congregationẽ unius fas¬
cis in lacũ Hoc de anim̃ab illorũ. quorũ
corpora dño uisitante dabunt᷑ in mortem
potest intelligi: quȩ ce si ñsimul egredian¬
tur a corporib cunctȩ tam̃ una quȩq in
suo orline eundẽ congregabunt in fascẽ.
& eide poenarũ ꝑenniũ concludent᷑ erga-¬
stulo uxta utiq dispositionẽ districtuu¬
dicis: ut qui pari menite eccłam impugna.¬
uerund parit qđ contra dm̃ pugnã inier.
suppliciũ luant.: quia qui pares sunt in
culpis. parit damuandi sunt in poenis
Hoc ÷ auati cũ auaris luxuriosi cũ luxutiosis.
burendũ Congregabuntur gͦ pereunte andi¬
poenarũ: & post multos dies uisitabuntur. tẽ.¬
pore uidelicet resurrectionis om̃ium. quando

Expanded text:
intellexerim quid in hac sententia senserit intellexerim quid in hac sententia senserit et sentiri voluerit propheta Isaias. Attamen quid ipse pure et catholice in his propheta verbis senserit, dicendum est. Et congregabuntur, inquit, in congregationem unius fascis in lacum. Hoc de animabus illorum quorum corpora Domino visitante dabuntur in mortem potest intelligi: quae etsi non simul egrediantur a corporibus, cunctae tamen unaquaeque in suo ordine eumdem congregabuntur in fascem: et eodem poenarum perennium concludentur ergastulo, juxta utique dispositionem districti judicis: ut, qui pari mente Ecclesiam impugnaverunt, pariter quia contra Deum pugnam inierunt, supplicium luant. Quia qui pares sunt in culpis, pariter damnandi sunt in poenis. Hoc est avari cum avaris, luxuriosi cum luxuriosis, burendum. Congregabuntur ergo pereunte Antipoenarum: et post multos dies visitabuntur, tempore videlicet resurrectionis omnium: quando
Abbreviated transcription (Latin):
incongregationẽ unius fascis in lacũ. &
claudentur ibi incarerem: & post mul-¬
tos dies uisitabunt᷑. De hoc uersiculo isaiȩ
ꝓpħȩ. multiplicit᷑ multi disputauerunt:
s non om̃s ȩqualit̃ senserunt: Origenes
dicit qr postquã acceꝑint adnõ illam sen¬
tentiam t̾ribilem. ite maledicti in ignẽ
ȩt̃nũ. post multos dies id ÷ post mille
annos fintto iudicio adñouisitandi st̃
Quam sententiã nemo scõrũ patrũ corrobo¬
rat: sed om̃s denegant. habentes illã senten¬
tiã ante oculos ibunt impii in supplicium
est: sine t̾mino est. Sicut gͦ dñs iustis po-¬
suit gaudiũ ȩt̾nũ: ita imp̃iis supplicium
ȩtnum: Quȩ sententia. iccuoo uidet᷑ obscu¬
ra eẽ: quia postquã dix̃ ꝓpħa. & clau-¬
dentur ibi incarcerem: statim addidit.
post multos dies uisitabuntur Beda int̾¬
rogatꝰ de hac sententia ꝑ epłam ab acca
prbo: his uerbis respondit Profiteor di-¬
lectissime nequaquã me ausũ dicere quod

Expanded text:
tionem unius falcis in lacum, et claudentur ibi in carcerem, et post multos dies visitabuntur. » De hoc versiculo Isaiae prophetae multipliciter multi disputaverunt, sed non omnes aequaliter senserunt. Origenes dicit: Quia postquam acceperint a Domino illam sententiam terribilem, « Ite, maledicti, in ignem aeternum , » post multos dies, id est post mille annos finito judicio a Domino visitandi sunt. Quam sententiam nemo sanctorum Patrum corroborat, sed omnes denegant: habentes illam sententiam Domini ante oculos: Ibunt impii in supplicium est, sine termino est. Sicut ergo Dominus justis posuit gaudium aeternum, ita impiis supplicium aeternum. Quae sententia idcirco videtur obscura esse, quia postquam dixit propheta, et claudentur ibi in carcerem, statim addidit, post multos dies visitabuntur. Beda interrogatus de hac sententia per epistolam ab Acca presbytero, his verbis respondit: Profiteor, dilectissime, nequaquam me ausim dicere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cipłis. uidelicet beati pauli: quos ipse apud
eo sdimisit. nec ñ pauꝑib egenisq ꝓnomi¬
ne. xp̃i. Quod aut̃ addit ut manducent.
subaudis ii qui habitauerint corã dño usq
in saturitatem & uestiant᷑ usq ad uetu¬
statem: adutrosq teferri potest. & ad iudeos
& ad credentes: qui corã dño habitauert̃
hoc ÷ uoluntatẽ illius impleuerunt. qđ
ex bonis illoꝵ comederintusq ad saturita¬
tẽ sicut iã diximꝰ : & uestiti sunt illorĩ
uestimentis usq ad uetustatẽ hoc ÷ usq

Expanded text:
cipulis, videlicet beati Pauli, quos ipse apud cipulis, videlicet beati Pauli, quos ipse apud eos dimisit necnon pauperibus egenisque pro nomine Christi. Quod autem addit « ut manducent, » subaudis hi qui habitaverint coram Domino, « usque in saturitatem, et vestiantur usque ad vetustatem » ad utrosque referri potest, et ad Judaeos et ad credentes, qui coram Domino habitaverunt, hoc est voluntatem illius impleverunt, quod ex bonis illorum comederint usque ad saturitatem, sicut jam diximus, et vestiti sunt illorum vestimentis usque ad vetustatem, hoc est, usque
Abbreviated transcription (Latin):
& neemia: & tirii post illos non longo tẽ¬
pore coniuncti sunt inamicicia simul. etiã
non abscondebantur neq reponebantur
diuitiȩ eorũ in thesauris cupiditatis causa.
sedueniebant illi in ierłm & offerebant
dnõ munera & hostias. aurũ uidelicet. ar¬
gentũ. pallia gemmas. oues & boues. &
linteamina. unde & pars remanebat ad
ornatũ templi dñi. parsetiã cedebat᷑ in
usus sacerdotũ. ideoq erant scĩficatȩ dño ne¬
gotiationes eiꝰ. Possumꝰ etiã & hoc alit̃ intel¬
ligere. Post ascensionẽ dnĩ ad suꝑos p̃dicante
egregio predicatore paulo tiriis ce sidomis.
conuersi sunt toto mentis desiderio adfidẽ
saluatoris. Iuncq fuerunt negotiationes
eiꝰ scificatȩ dno: qr non absconderunt eas
in archanis thesaurorũ suorũ auariciȩ cu¬
piditatisq causa. sed ȩdificauerunt ȩccłas
exeis & prebuerunt sumptꝰ. & eaquȩ ne¬
cessaria erant predicantib euangłm dis¬

Expanded text:
et Nehemia, et Tyrii post illos, non longo temet Nehemia, et Tyrii post illos, non longo tempore conjuncti sunt in amicitia simul. Etiam non abscondebantur neque reponebantur divitiae eorum in thesauris cupiditatis causa, sed veniebant illi in Hierusalem, et offerebant Domino munera et hostias: aurum videlicet, argentum, pallia, gemmas, oves, et boves, et linteamina: unde et pars remanebat ad ornatum templi Domini, pars etiam cedebat in usus sacerdotum: ideoque erant sanctificatae Domino negotiationes ejus. Possumus etiam et hoc aliter intelligere. Post ascensionem Domini ad superos, praedicante egregio praedicatore Paulo Tyriis et Sidoniis, conversi sunt toto mentis desiderio ad fidem Salvatoris. Tuncque fuerunt negotiationes ejus sanctificatae Domino: quia non absconderunt eas in arcanis thesaurorum suorum avaritiae cupiditatisque causa, sed aedificaverunt Ecclesias ex eis, et praebuerunt sumptus, et ea quae necessaria erant praedicantibus Evangelium dis
Abbreviated transcription (Latin):
dicium dnĩ. dicens Sume citharã. & ꝑge
ꝑtuã ciuitatẽ cantando tuas miserias:
quatinꝰ misereat᷑ tui dñs Bene cane: fre¬
quenta canticũ. Hȩc quȩ secuntur ȩxonete
isto: ad reuersionem illius ꝑtinent ꝓpte¬
rea togat ꝓpħa canere illã. & frequentare
canticũ miseriarũ suarũ. ut reducat ad
memoriã pristina mala. ꝓpt̾ quȩ migra¬
uit a ꝓprio solo. & ꝓpt̃. quȩ destructa. ẽ.
ne tcerũ similia ei eueniant. Dicunt enĩ
doctores: quia uis est artis musicȩ. ut si
hominẽ lȩtũ inuenerito: lȩtiore teddat
Sin aut̃ tristem: tristiciam illi augeat. Uisita
st reuersionẽ suã repleta est mercib
sicut & antea: Et rursũ fornicabitur.
Fornicatio in hoc loco: ꝓ negociatione po.¬
nit᷑. qr post restaurationẽ sui cũ uniuersis
gentib negociũ suũ exercuit. Et erunt
ieronimꝰ. quia postquã reuersi sunt filui
isrł de captiuitate sub ducib ⁊ orobabel

Expanded text:
dicium Domini, dicens: « Sume citharam, et perge dicium Domini, dicens: « Sume citharam, et perge per tuam civitatem » cantando tuas miserias, quatenus misereatur tui Dominus. « Bene cane, frequenta canticum. » Haec quae sequuntur ex onere isto, ad reversionem illius pertinent. Propterea rogat propheta canere illam, et frequentare canticum miseriarum suarum: ut reducat ad memoriam pristina mala, propter quae migravit a proprio solo, et propter quae destructa est, ne iterum similia ei eveniant. Dicunt enim doctores: Quia vis est artis musicae, ut si hominem laetum invenerit, laetiorem reddat. Sin autem tristem, tristitiam illi augeat. « Visitst reversionem suam repleta est mercibus, sicut et antea. « Et rursum fornicabitur: » Fornicatio in hoc loco pro negotiatione ponitur, quia post restaurationem sui cum universis gentibus negotium suum exercuit. « Et erunt Hieronymus, quia postquam reversi sunt filii Israel de captivitate sub ducibus Zorobabel
Abbreviated transcription (Latin):
plxx. annos in captiuitatẽ mansit: ita
& tirus quȩ eorũ malis insultauit Sed
non uacat qđ dicit: sicut dies regis unius
Nunquã legimꝰ in aliqua historia quenquã
regnauit: totidemq filius eiꝰ salomon Ozi.¬
b annis. regni regimina tenuit Dicit gͦ
ꝓpħa. Otire. sicut alicuius regis dies .lxx.
annorũ inobliuione traduntur. ꝑ ostquã
sp̃m exalauerit. forsitan si hoc ei euenit
ud tot annis regnaret: sic tu & om̃is gła
ad restaurationẽ illius: quȩ fuit post lxx.
annos. Merettices quȩ multos habuer
amatores: postquã derelinquuntur ab
illis uł ꝓpt̃ deformitatẽ uł senectutẽ.
solent residentes indomo compotere
sibi carmina. & cantare ut recipiant
consolationẽ. uł etiã reducentes ad me¬
moriã hoc qđ prius gesserunt. cũ canti¬
co cõmemorant illud: sic & tirus postquã
reuersa est egit. Sume citharam: o mere¬¬
trix. Consilium cdat ei ꝓpħa: qualiter
agat poenitentiam ut euadere queat iu-¬

Expanded text:
 annos in captivitate mansit: ita et Tyrus quae eorum malis insultavit. Sed non vacat quod dicit, sicut dies regis unius. Nunquid legimus in aliqua historia, quemque regnavit, totidemque filius ejus Salomon. Oziuaginta duobus annis regni regimina tenuit. Dicit ergo propheta: O Tyre, sicut alicujus regis dies septuaginta annorum in oblivione traduntur, postquam spiritum exhalaverit, forsitan si hoc ei evenit ut tot annis regnaret: sic tu et omnis gload restaurationem illius, quae fuit post septuaginta annos. Meretrices quae multos habuerunt amatores, postquam derelinquuntur ab illis vel propter deformitatem, vel senectutem, solent residentes in domo componere sibi carmina, et cantare ut recipiant consolationem, vel etiam reducentes ad memoriam hoc quod prius gesserunt, cum cantico commemorant illud: sic et Tyrus postquam reversa est egit. « Sume citharam, » o meretrix. Consilium dat ei propheta, qualiter agat poenitentiam, ut evadere queat ju
Abbreviated transcription (Latin):
lio. Pillũ enĩ omĩa fecit & redemio: ꝑ illũ
etiam iudiciũ suũ implebit. Et subuer tet ao¬
grando hoc ⁊ multitudo torm̃toꝵ spemsua¬
Acollocauertint. & aquȩ inundabunt ꝑtecti¬
onẽ. hoo est multitudo poenarũ & tribula¬
tionũ opprimet diabolũ. a quo illi sẽ puta¬
bant ꝓtegi: & ipsos etiam qui dixerunt. m̃¬
dacio hoo ÷ diabolo ꝓtectierimꝰ Et delebit᷑
cũ poenis inferni nonerit stabile. dicentes
leuius uob̾ fore in inferno: si scđm ritũ gen¬
tiũ demonia adoretis Flagellũ siue capti¬
uitatis siue mortis cũ uenerit. uł a
sennacherib uł a nabuchodonosor : conculcabit
uos &r destruet. Qm̃ mane diluculo ꝑtransibit
inche & in nocte. Diluculũ dr̃ quasĩ dubialux
ꝑmane & diluculũ: continuũ tempus intelli¬
gere debemꝰ. ꝑdiem & noctẽ: continua pęna
signat᷑ Et tantũ modo sola uexatio tribulatio.¬
nis dabit auditui uro intellectũ. hoc ÷ sup¬

Expanded text:
lio . » Per illum enim omnia fecit et redemit, per illum lio . » Per illum enim omnia fecit et redemit, per illum etiam judicium suum implebit. « Et subvertet grando, » hoc est, multitudo tormentorucollocabant, « et aquae inundabunt protectionem, » hoc est multitudo poenarum et tribulationum opprimet diabolum, a quo illi se putabant protegi, et ipsos etiam qui dixerunt: Mendacio hoc est diabolo protecti erimus. « Et delebitur « cum poenis inferni non erit stabile » dicentes levius vobis fore in inferno, si secundum ritum gentium daemonia adoretis. Flagellum, sive captivitatis sive mortis, cum venerit vel a Sennacherib, vel a Nabuchodonosor: conculcabit vos et destruet. « Quoniam mane diluculo pertransibit in die et in nocte. » Diluculum dicitur quasi dubia lux. Per mane et diluculum, continuum tempus intelligere debemus. Per diem et noctem, continua poena signatur. « Et tantummodo sola vexatio tribulationis dabit auditui vestro intellectum, » hoc est sup
Abbreviated transcription (Latin):
consticuit: qui fecit utraq unũ sicut dicit
apłs Prȩcisus est: quia peccatũ nonfecit. neq
dolus inuentus est in ore eiꝰ. idõꝙ est infunda.¬
mentis ȩccłȩ fundatꝰ. Qui crediderit. subau¬
dis in illũ lapidẽ non festinet. hoo est cũ ui¬
derit filiũ incarnatũ. non putet statim sub¬
secuturũ iudiciũ illius scđ̾m: sed prestolet᷑
illud sicut dicit ꝓpħa. Si moram fecerit ex¬
pecta eũ : qr ueniens ueniet & ñ tardabit
Et ponã udiciũ inpondere hoc est in consi¬
deratione. & iusticiã in mensura: ut reddat
unicuiq scđm oꝑa sua. Uoxdĩ patris defilio
Et est sensus. Cũ misero filiũ meũ qui est la¬
pis ꝑbatꝰ ad redimendũ michi ineos electos
tunc ponã ego om̃ia in mensura. iudicansꝑ
illũ omĩgenas gentes examine iusto. De
hoc iudicio sibĩ datum dicit filius. Pat̃ non¬
iudicat quenquã. sed omẽ iudiciũ dedit fi¬

Expanded text:
constituit, qui fecit utraque unum sicut dicconstituit, qui fecit utraque unum sicut dicum non fecit, neque dolus inventus est in ore ejus : » ideoque est in fundamentis Ecclesiae fundatus. « Qui crediderit » subaudis in illum lapidem « non festinet, » hoc est, cum viderit Filium incarnatum, non putet statim subsecuturum judicium illius secundum, sed praestoletur illud. Sicut dicit Propheta: « Si moram fecerit, exspecta eum, quia veniens veniet et non tardabit . » « Et ponam judicium in pondere, » hoc est, in consideratione « et justitiam in mensura, » ut reddat unicuique secundum opera sua. Vox Dei Patris de Filio. Et est sensus: Cum misero Filium meum, qui est lapis probatus, ad redimendum mihi meos electos: tunc ponam ego omnia in mensura, judicans per illum omnigenas gentes examine justo. De hoc judicio sibi datam, sed omne judicium dedit Fi
Abbreviated transcription (Latin):
qr mendax est & pat̾ eiꝰ id ÷ pat̾ mendacii.
ueritatẽ semꝑ refugiens Iccirco hȩc dicit
dñs. Ecce ego mittam in fundamentission
lapidem. Vox ꝓpħȩ : ex ꝑsonadĩ patris de
filio dĩ Iccioo quia hȩc omĩa fecistis quȩ iã
dicta sunt ponentes menclaciũ spem urãm:
loquitur dñs dicens Ecce egomittam in¬
int̾pretatur speculũ siue contemplatio: scam
eccłam significat: quȩ semꝑ speculũ cordis &
contemplatione mentis ad dm̃ erigit lapis
Omĩ senĩ qui in illo fuerit fundatꝰ. nulla inun¬
datione aut ꝓcella mouetur: sicut dicit apłs
petrus. Adquẽ accedentes lapidẽ uiuũ. abho.¬
minib quidẽ reꝓbatũ: adõ aut̃ electũ Hic
lapisquem uidit danihel prȩcisũ de monte
sine manib. id ÷ de semine iudeorũ absq
uirili coitu natũ : qui impleuit uniuersam
uocatur. qͣr sicut lapis angularis duos pari¬
etes continet: ita & ille duos popłos in se¬¬
met ipso coniunxit: & exduob: unã ȩcclam

Expanded text:
id est, pater mendacii, veritatem semper refugiens. « Idcirco haec dicit Dominus: Ecce ego mittam in fundamentis Sion lapidem. » Vox prophetae, ex persona Dei Patris de Filio Dei. Idcirco quia haec omnia fecistis quae jam dicta sunt, ponentes mendacium spem vestram, loquitur Dominus dicens: « Ecce ego mittam um sive contemplatio sanctam Ecclesiam significat, quae semper speculum cordis et contemplationem mentis ad Deum erigit. Lapisoliditatem. Omnis enim qui in illo fuerit fundatus, nulla inundatione aut procella movetur. Sicut dicit apostolus Petrus: « Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus quilapis quem vidit Daniel « praecisum de monte sine manibus, » id est, « de semine Judaeorum absque virili coitu natum, qui implevit universam vocatur, quia sicut lapis angularis duos parietes continet: ita et ille duos populos in semetipso conjunxit, et ex duobus unam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
commotione magna. Romani pacẽ habuerc̃
cũ iudeis. sed ctto ac repente diruptũ est
pactũ: quia iudei noluerunt soluere tributa.
Tunc nero imperator romanorũ misit duos
principes suos uespasianũ & titũ: ut delerent
ciuitatẽ. Quod aut̃ dr̃ uisitabitur intoni¬
truo & flamma deuoranti: duplicit̾ intelli.¬
gi potest Ham antequã romani adciuitatẽ
uenirent. facta sunt tonitrua cęlitꝰ & t̾rȩ¬
motꝰ. & uoces etiã iuditȩ sunt in aere. &¬
tempe states: & insuꝑ ignis deuorans:
idest fulgura ꝑcutientia homines. ut osten¬
deretur non solũ homines uerũ etiã omĩa
elem̃ta contra illos. ẽẽ. cõmota. Potest etiã
referri ad romanos. quicũ tonitruo hoc est
impetu magno. & quasi tempestas uenerunt
suꝑ illos: aquorũ multitudine t̾ra uidebat᷑
moueri Ipsi uiderunt flamas ignis quȩ suc¬¬
cenderunt templũ oeciuitatẽ: & om̃ia con¬¬
supserunt sicut ardor ignis. Qerit sicut¬

Expanded text:
commotione magna. » Romani pacem habuere commotione magna. » Romani pacem habuere cum Judaeis, sed cito ac repente diruptum est pactum, quia Judaei noluerunt solvere tributa. Tunc vero imperator Romanorum misit duos principes suos Vespasianum et Titum, ut delerent civitatem. Quod autem dicitur, visitabitur in tonitruo et flamma devoranti, dupliciter intelligi potest. Nam antequam Romani ad civitatem venirent, facta sunt tonitrua coelitus et terraemotus, et voces etiam auditae sunt in aere, tempestates, et insuper ignis devorans, id est fulgura percutientia homines: ut ostenderetur non solum homines, verum etiam omnia elementa contra illos esse commota. Potest etiam referri ad Romanos, qui cum tonitruo, hoc est impetu magno, et quasi tempestas venerunt super illos, a quorum multitudine terra videbatur moveri. Ipsi viderunt flammas ignis quae succenderunt templum et civitatem, et omnia consumpserunt sicut ardor ignis. « Et
Abbreviated transcription (Latin):
ris euocabant: & emittebant subtilissi¬
mas uoces. prȩdicentes hoc unde requi¬
rebant᷑ a magis Idem sunt & phitones
qui uentriloqui appellantur. eoqđ in
uentre habeant diabolũ. Nam sic fecit
phitonissa quȩ erat in endor: quȩ pre-¬
catu saulis impulsa. samuhelem abin¬¬
feris euocauit. &de humo musitabit
eloquiũ tuũ: id ipsum est qđ suꝑiusdi¬
ctum est. Ꝙ erit õ arihel multitudo
uentilantiũ te. sicut puluis tenuis: & si.¬
cut fauilla ꝑtransiens. Multitudinẽ
romanorũ quȩ uenit suꝑ ierłm compa-¬
rat pulueri tenuissimo & fauillȩ: non
ꝓpt̃ paruitatẽ & modicitatẽ sui. s ꝓ¬
pterea quia innumerabilis extitit sicut
puluis tre. Ꝙ sicut multitũdo fauillȩ
quȩ dũ ꝑtransierit mota auento: enu¬
merari ñ potest Fritq repente id est
confestim a dño exercituũ: illa captiui.¬
tas. Ꝙ uisitabitur ierłm ł a dñs decȩlo
uł etiã illo ꝑmittente: intonitruo &

Expanded text:
ris evocabant, et emittebant subtilissiris evocabant, et emittebant subtilissimas voces, praedicentes hoc unde requirebantur a magis. Idem sunt et pythones, qui ventriloqui appellantur, eo quod in ventre habeant diabolum. Nam sic fecit pythonissa quae erat in Endor, quae precatu Saulis impulsa Samuelem ab inferis evocavit . « Et de humo mussitabit eloquium tuum: » idipsum est quod superius dictum est. « Et erit, » o Ariel, « multitudo ventilantium te, sicut pulvis tenuis, et sicut favilla pertransiens. » Multitudinem Romanorum quae venit super Hierusalem comparat pulveri tenuissimo et favillae, non propter parvitatem et modicitatem sui, sed propterea quia innumerabilis exstitit sicut pulvis terrae. Et sicut multitudo favillae, quae dum pertransierit mota a vento, enumerari non potest. « Eritque repente, » id est confestim « a Domino exercituum » illa captivitas. « Et visitabitur Hie etiam illo permittente « in tonitruo et
Abbreviated transcription (Latin):
nis. sed nec templũ tanti decoris. nec sacer¬
dotes tantȩ chignitatis. Solũmodo nomen
retinebis ut ierłm uoceris: sed eteris reb
priorib carebis. Quod aut̃ addit & cirtun¬
dabo quasi feram incirtumitutuo. conue-¬
uit ad illud qđ dicit in euangłio. Et cir¬
cundabunt te inimici tui ualło id ÷ muni¬
tione uł obsidione: ut nequeas effugere
de manib illorũ. Humiliaberis cum hȩc
uenerint tibi: de t̾raloqueris ñ de cȩle-¬
stib rebus. Acsi diceret aliis uerbis. Quȩ
ante solita eras ꝓferre ꝓpħas qui cũ dño
loquebantur & de celestib disputabant:
postquã uenerint romani. iã postea de¬
sistes loqui aliud nisi t̾rena. & de humo
audietur eloquium tuũ Per hoc uoluit
dñs dicit heatꝰ ie ronimꝰ ostendere magos
fituros ex illo popło: sicut postea multos
audiuimꝰ fuisse ut fuit simon magus.
Fuerunt magi qui ꝑ nigromantiam quȩ
dr̃ mortuorũ excitatio. animas ab infe¬

Expanded text:
nis, sed nec templum tanti decoris, nec sacernis, sed nec templum tanti decoris, nec sacerdotes tantae dignitatis. Solummodo nomen retinebis ut Hierusalem voceris, sed caeteris rebus prioribus carebis. Quod autem addit, et circumdabo quasi feram in circuitu tuo, convenit ad illud, quod dicit in Evangelio: « Et circumdabunt te inimici tui vallo, » id est munitione vel obsidione, « ut nequeas effugere de manibus illorum . » « Humiliaberis, » cum haec venerint tibi, « de terra loqueris, » non de coelestibus rebus. Ac si diceret aliis verbis: Quae ante solita eras proferre prophetas, qui cum Domino loquebantur et de coelestibus disputabant, postquam venerint Romani, jam postea desistes loqui aliud nisi terrena. « Et de humo audietur eloquium tuum. » Per hoc voluit Dominus, dicit beatus Hieronymus, ostendere magos futuros ex illo populo, sicut postea multos audivimus fuisse, ut fuit Simon magus. Fuerunt magi qui per nigromantiam, quae dicitur mortuorum excitatio, animas ab infe
Abbreviated transcription (Latin):
Circuindata hostili exercitu chaldeorũ:
sicut dñs etiam p ieremiam prȩdixit¬
ẜ cce ego congregabo ueteres cognationes
regnorũ aquilonis dicit dñs: & ponent
sedes suas suꝑ portas ierłm. Sicenim fa¬¬
ctũ est. Ham quando sedechias & prin-¬¬
cipes cũ eo ꝑ quoddam foramen muri
fugerunt. & comprehensi sunt abequi¬
tatu nabuchodonosor in campisteri-¬
cuntinis: principes chaldeorũ portas
iã optinentes. sedessuas collocauerant
desuꝑ. Et erit michi quasi arihel. &
circundabo quasi ferã in circũitu tuo
Hoc ad tempus romanorũ ꝑtinet. & erit
michi quasi arihel: & circundabo quasi
feram. Acsi diceret aliis uerbis. Cũ uenerit
uespasianus & ticus constipati milite
romano: eris mͥ quasi arihel: hoc est
nomen tantũ modo pristiuũ habebis.
s om̃i dignitate & gła priuata eris.
qua temporib priscis floriusti Templũ quidẽ
habebis & sacerdotes qua si temporib salomo¬¬

Expanded text:
» Circumdata hostili exercitu Chaldaeorum: » Circumdata hostili exercitu Chaldaeorum: sicut Dominus etiam per Jeremiam praedixit: Ecce ego congregabo veteres cognationes regnorum aquilonis, dicit Dominus, et ponent sedes suas super portas Hierusalem. Sic enim factum est. Nam quando Sedecias et principes cum eo per quoddam foramen muri fugerunt, et comprehensi sunt ab equitatu Nabuchodonosor in campis Jericuntinis, principes Chaldaeorum portas jam obtinentes, sedes suas collocaverant desuper. « Et erit mihi quasi Ariel, et circumdabo quasi feram in circuitu tuo. » Hoc ad tempus Romanorum pertinet. Et erit mihi quasi Ariel, et circumdabo quasi feram. Ac si diceret aliis verbis: Cum venerit Vespasianus et Titus constipati milite Romano, eris mihi quasi Ariel: hoc est nomen tantummodo pristinum habebis, sed omni dignitate et gloria privata eris, quibus temporibus priscis floruisti. Templum quidem habebis et sacerdotes quasi temporibus Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
da erat ꝓpt̾ peccata illoꝵ achaldeis &
romanis. sicut in subsequentib uidebimꝰ.
Additus est annus ad annũ: solennitates
euolutȩ sunt ldõ dixit Uȩtibi arihel:
quia hoc ei futurũ erat. Ꝙ loquitur
de futuro: quasi de preterito. Annus
anno additus est: quia quando ducti
sunt in captiuitatẽ a nabuchodonosor.
non offerebant sacrificia quia de erat
templũ. & solennitates tab̾naculorũ
&e paschȩ euolutȩ sunt hoo ⁊ perierunt
Ꝙ sicut fuit primus annus captiuitatis
usq his omĩb: sic fuit & subsequens.
idõq additus dr̃. ẽẽ. annus ad annũ
Dicit enĩ beatus ieronimus. quia hoc est
mirũ qđ uno eodemq tempore &e ci-¬
uitas destructa. &e templũ fuccensũ
& popł sductus est in captiuitatẽ. in illo
tempore quando sedechias comp̃hensus
est. sic etiam & inaduentu romanoꝵꝵ
Sactum est. Et circum uallabo arihel
hoc est ierłm: ce erit tristis&e merens

Expanded text:
da erat propter peccata illorum a Chaldaeis et da erat propter peccata illorum a Chaldaeis et Romanis, sicut in subsequentibus videbimus. « Additus est annus ad annum, solemnitates evolutae sunt. » Ideo dixit: Vae tibi, Ariel, quia hoc ei futurum erat. Et loquitur de futuro quasi de praeterito. Annus anno additus est, quia quando ducti sunt in captivitatem a Nabuchodonosor, non offerebant sacrificia, quia deerat templum; et solemnitates tabernaculorum, et paschae evolutae sunt, hoc est perierunt. Et sicut fuit primus annus captivitatis usque his omnibus, sic fuit et subsequens, ideoque additus dicitur esse annus ad annum. Dicit enim beatus Hieronymus, quia hoc est mirum quod uno eodemque tempore et civitas destructa, et templum succensum et populus ductus est in captivitatem, in illo tempore quando Sedecias comprehensus est: sic etiam et in adventu Romanorum actum est. « Et circumvallabo Ariel, » hoc est Hierusalem: « et erit tristis et moerens.
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliquando hoc nom̃ habuerit. sed
ꝓpt̾ interpretationem nominis Arihel
siquidem: interpretatur leo dĩ. Et ierłm
leo dĩ iccirco appellatur: ꝙr fortissima
& potentissima semꝑ extitit Nam tantȩ
fortitudinis fuit ante quam caperetur
a dauid: ut illi iebusei qui in ea reside¬
bant deridendo dicerent ad dauid
Tanta est inquiunt ciuitas. ut adebilib
arcearis: & non ꝑmnicteris intꝰ introire.
nisi cȩcos & claudos antea expellas Un-
de exint ꝓuerbiũ. cȩtus &e claudus ñ
int̾roibunt᷑ templũ. Postea aut̃ quam
capta est abillo. multo magis ꝑmulta
curricula annorũ. fortitũdin̾e pugna¬
torũ &e ambitu murorũ insuꝑ &r mufti¬¬
tudine diuitiatũ : aucta & multipli¬
cata est. Maxime temporib salomonis
quando templũ illud gloriosissimũ edi¬¬
ficatũ est. & tanta fin̾t copia angenti
& auri in ea ut lapidũ. Idõq prȩdicit ei uȩ
imminere: hoc ÷ ꝑpetuã damnationem
quia omĩs gła illa ce sullimitas auferen¬¬

Expanded text:
quod aliquando hoc nomen habuerit, sed propter interpretationem nominis. Ariel siquidem interpretatur leo Dei. Et Hierusalem leo Dei idcirco appellatur, quia fortissima et potentissima semper exstitit. Nam tantae fortitudinis fuit antequam caperetur a David, ut illi Jebusaei qui in ea residebant deridendo dicerent ad David: « Tanta est, inquiunt, civitas, ut a debilibus arcearis, et non permitteris intus introire nisi caecos et claudos antea expellas . » Unde exivit proverbium: Caecus et claudus non introibunt in templum. Postea autem quam capta est ab illo, multo magis per multa curricula annorum, fortitudine pugnatorum et ambitu murorum, insuper et multitudine divitiarum aucta et multiplicata est. Maxime temporibus Salomonis, quando templum illud gloriosissimum aedificatum est, et tanta fuit copia argenti et auri in ea ut lapidum. Ideoque praedicit ei vae imminere, hoc est perpetuam damnationem, quia omnis gloria illa et sublimitas auferen
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat leo. hoc ÷ ꝑsecutores hostiũ uł be-¬
stiȩ feroces quȩ eos deuorent Et non solũ
iis qui fugerint. sed etiam reliqui is t̃rȩ¬
quȩ remanseriunt. immittã ꝑsecutores ohaldeos.
uu ruera leones ferocesq bestiass binitte¬

Expanded text:
erveniat leo, hoc est persecutores hostium, vel beerveniat leo, hoc est persecutores hostium, vel bestiae feroces quae eos devorent. Et non solum his qui fugerint, sed etiam terraquae remanserint, immittam persecutores Chaldaeos vel revera leones, ferocesque bestias. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mina: dequib & psalmistadicit. In
salicib in medio eius: & cȩtera. Hsq ad
gallũ oppidũ ululatꝰ eiꝰ. ce usq ad puteũ
heli clamor eius. id ÷ clamor moab a
principio usq ad fine regni. quia aquȩ
edibon ciitatis repletȩ sunt sanguitie
occisorũ moab. Ac si diceret aliis uerbis.
Iccurco ululabit moab: quia ubi prius
erat luxuriace om̃is delectatio ꝓpt̾ ir¬
riguos agros & fontes iugit̾ emanantes:
ibiꝰ prȩ multitudine interfectorũ riui
sanguinis fluent . Ponã enĩsuꝑ edibon
additamentum. hoc ÷ augmentũ affli-¬
ctionis: tribulationẽ uidelicet suꝑ tri-¬
bulationẽ. iis qui fugerint de moab leo-¬
nẽ: & reliqui is t̾re. Modo exponit quod
addicam̃tũ ponat. hoo ÷ leonẽ: & quib
illud imponat hisuidelicet qui fugerint
Ponã inquit suꝑ elibon id ÷ suꝑhabitatores
eiꝰ afflictionẽ. ut qui occisi ñ sueriit fame
& pestilentia & uoluerint fugere: his suꝑ¬

Expanded text:
mina: de quibus et Psalmus dicit: « In mina: de quibus et Psalmus dicit: « In salicibus in medio ejus , » etc. « Usque ad Gallim oppidum ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus, » id est, clamor Moab a principio usque ad finem regni. « Quia aquae Edibon civitatis repletae sunt sanguine » occisorum Moab. Ac si diceret aliis verbis: Idcirco ululabit Moab, quia ubi prius erat luxuria et omnis delectatio, propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum, rivi sanguinis fluent. « Ponam enim super Edibon additamentum. » Hoc est augmentum afflictionis, tribulationem videlicet super tribulationem « his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. » Modo exponit quod additamentum ponat, et hoc est leonem, et quibus illud imponat, his videlicet qui fugerunt Ponam inquit super Edibon, id est super habitatores ejus afflictionem: ut qui occisi non fuerint fame et pestilentia, et voluerunt fugere, his sup
Abbreviated transcription (Latin):
multos fontes habens & aquas. sed sal¬¬
sas & amaras: idõq steriles. Tam̃ hoc
attendendũ. quia non ꝓpt̾ steriles men¬¬
ri aquas. defecit & aruit herba it
moab sed metaphorice locutus est. Ꝙ÷ sensꝰ
In cuncto moab erunt aquȩ salsȩ & amarȩ.
sicut sunt aquȩ menti quȩ habet amaros fon¬
tes. idõq steriles: & arescet omĩs herba. q
Ui sitatio hic in malam partẽ capitur: sicut
ce inpsalmo. Uisitabo inquit in uirga ini¬¬
quitates eorũ. Ꝙuisitatio in bonã partẽ
uit nos oriens exalto. Est aut̃ sensus huiꝰ¬
modi. Sicut iuxta magnitudinẽ morbi
uisitat medicus egrotum: ita moab scdm
quantitatẽ peccati. recipiet uindictam.
Adtorrentẽ salicũ deducent eos: id ÷ moa¬
bitas. qm̃ circumit clamor t̾minũ mo¬
ab. Hactenus locutus ÷ de captiuitate
quȩ uenit moabitis ꝑ assirios: nunc de
illa quȩ facta ⁊÷ ꝑ chaldeos Torrencem
salicum. babiloniȩ debemꝰ acciꝑe flu¬

Expanded text:
multos fontes habens et aquas: sed salmultos fontes habens et aquas: sed salsas et amaras, ideoque steriles. Tamen hoc attendendum, quia non propter steriles Menri aquas defecit et aruit herba in Moab, sed metaphorice locutus est. Et est sensus: In cuncto Moab erunt aquae salsae et amarae, sicut sunt aquae Menri, quae habet amaros fontes, ideoque steriles: et arescet omnis herba, et Visitatio hic in malam partem capitur: sic et Psalmo: « Visitabo, inquit, in virga iniquitates eorum . » Et visitatio in bonam partem vit nos oriens ex alto . » Est autem sensus hujusmodi: Sicut juxta magnitudinem morbi visitat medicus aegrotum: ita Moab secundum quantitatem peccati recipiet vindictam. « Ad torrentem salicum deducent eos: » id est Moabitas. « Quoniam circuit clamor terminum Moab. » Hactenus locutus de captivitate quae venit Moabitis per Assyrios: nunc de illa quae facta est per Chaldaeos. Torrentem salicum, Babyloniae debemus accipere flu
Abbreviated transcription (Latin):
hustam. sicut solent animalia t̾cio anno
robustissima. eẽ. ut homo tricesimo Potest
gͦ intelligi qr mansisset robustissima si de¬
inceps non peccasset: postquã ꝓpt̾ lothlibe¬
rata est ꝑuectes quoq t̾miniꝰ fortitudo in¬
telligendi sunt. Et est senstis Hectes siue t̃¬
minĩ moab deserti erunt usq ad segor ciui¬
tatẽ infinib eiꝰ positã: amisso & ꝑdito om̃i
rohore. ꝑascensum enĩ luith flens ascendet.
subaudis moab incaptiitatẽ. & inuia oro¬
naim: clamorẽ contritionis siue captiuita¬
tis leuabunt moabitȩ. Luith eliuus est in
itinere: ꝑgentib assiriis. Oronaim: ciuitas
⁊ moab contra assirios. Dũ enĩ ducebant᷑
moabitȩ captiui in assirios: ꝑ cliuũ luih
& ꝑcuutate suã oronaim flendo incede¬
bant & clamorẽ luctus leuabant. Aquȩ
enĩ menri desertȩ erunt: quia aruit
herba &e defecit germen: uiror omnis
interiit. Menri oppidũ est supͣ mare

Expanded text:
bustam, sicut solent animalia, tertio anno bustam, sicut solent animalia, tertio anno robustissima esse: ut homo tricesimo. Potest ergo intelligi, quia mansisset robustissima si deinceps non peccasset, postquam propter Loth liberata est. Per vectes quoque termini et fortitudo intelligendi sunt, et est sensus: Vectes sive termini Moab, deserti erunt usque ad Segor civitatem in finibus ejus positam, amisso et perdito omni robore. « Per ascensum enim Luith flens ascendet, » subaudis Moab, in captivitatem, « et in via Horonaim clamorem contritionis » sive captivitatis « levabunt » Moabitae Luith clivus est in itinere per gentibus Assyriis, Horonaim civitas est Moab contra Assyrios. Dum enim ducebantur Moabitae captivi in Assyrios per clivum Luith et per civitatem suam Horonaim flendo incedebant, et clamorem luctus levabant. « Aquae enim Menri desertae erunt, quia aruit herba et defecit germen, viror omnis interiit. » Menri oppidum est supra mare,
Abbreviated transcription (Latin):
domus suȩ: id ÷ qui sine uxorib erant
& est sensus Nonsolum illi plorabunt.
atq ululabunt qui ꝓuectȩ sunt ȩtatis ce coniuga.¬
ti. filios habentes: sed in suꝑ illi qui defendere
alios debebant. & ñ habent quos plangant nͥ
se ipsos Cor meũ ad moab clamabit Compas¬
sionem sedicit habere ꝓpħa suꝑ miseri is
moab. Quia licet hostes eorũ essent: tamen
creatura dĩ erant. Tantis enĩ calamitatib
opprimebantur: ut etiã inimicis miserabi¬
les fierent. Similit̃ & ieremias ꝓpħa dicit
se compati miseri is moab. Ppterea inquieus
cor meũ ad moab quasi tibia resonabit.
Nectes eiꝰ usq ad segor: uitulã conternantẽ.
Segor una est ex quinq cuiitatib sodomiticis.
quȩ ꝓpt̃ loth tempore subuersionis liberata
est Appellaturq uitula ꝓpt̃ immundiciã
luxuriȩ. Qd̾ uerodicit cont̾nantẽ. quidam
codices habent consternantẽ: sed falso scri¬
ptum est. Tractunt hebrei quod bis sustinens

Expanded text:
domus suae, id est qui sine uxoribus erant, domus suae, id est qui sine uxoribus erant, et est sensus: Non solum illi plorabunt atque ululabunt, qui provectae sunt aetatis et conjugati, filios habentes: sed insuper illi qui defendere alios debebant, et non habent quos plangant nisi seipsos. « Cor meum ad Moab clamabit. » Compassionem se dicit habere propheta super miseriis Moab. Quia licet hostes eorum essent, tamen creatura Dei erant. Tantis enim calamitatibus opprimebantur, ut etiam inimicis miserabiles fierent. Similiter, et Hieremias propheta dicit se compati miseriis Moab: Propterea inquiens cor meum ad Moab, quasi tibia resonabit. « Vectes ejus usque ad Segor: vitulam conternantem. » Segor una est ex quinque civitatibus Sodomiticis, quae propter Loth tempore subversionis liberata est . Appellatur vitula, propter immundicitiam luxuriae. Quod vero, dicit conternantem, quidam codices habent consternantem, sed falso scriptum est. Tradunt Hebraei, quod bis sustinens
Abbreviated transcription (Latin):
doorcelsis locis ł de leticia descendet ad
tram infletu id ÷ ad flendũ. &ẽ sensus
Ascendet quidem ad excelsa ut ploret ai¬
te idola sua. & cum ibi nullũ auxiliũ
reppererto: descendet ad domũ suam
uł ad t̾ram in fletũ. Quidam etiã hoc
modo distingunt. ut omĩs ululatꝰ moab
descendet. suit ꝑueniet ad fletũ. Non plora¬
buut gͣ alii moab & alii gaudebunt. sed
gene ralis multitudo plorabit incedendo ꝑ
subaudis ciuitatẽ audita ÷ uox eorũ. id
uoxmo abitarũ Hoc gͦ indicat. qđ abintis
regni ubi ÷ sica ciuitas esebon: usq al
extremos fines eiꝰ in quib consistit iasa
alia cuntas. clamore tristiciȩ & captiuta.¬
tis om̃s resonabunt habitatores. Suꝑhos
subaudis malũ captiuitatis. expediti
Expeditos appellat ꝓpħa fortissimos pre¬
liatores: qui alieni ad huc sunt abut:¬
ribus De talib legitur in genesi. quod
el egerit ab rahanꝰ expeditos uernaculo

Expanded text:
de excelsis locis, vel de laetitia descendet ad de excelsis locis, vel de laetitia descendet ad terram in fletum, id est ad flendum. Et est sensus: Ascendet quidem ad excelsa ut ploret ante idola sua, et cum ibi nullum auxilium repererit, descendet ad domum suam, vel ad terram in fletum. Quidam etiam hoc modo distinguunt, ut omnis ululatus Moab descendet, sive perveniet ad fletum. Non plorabunt ergo alii Moab, et alii gaudebunt: sed generalis multitudo plorabit, incedendo p» subaudis civitatem, « audita est vox eorum, » id est vox Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod ab initio regni ubi est sita civitas Esebon, usque ad extremos fines ejus, in quibus consistit Jasa alia civitas, clamore tristitiae, et captivitatis omnes resonabunt habitatores. « Super hoc, » subaudis malum captivitatis: « expeditExpeditos appellat Propheta fortissimos praeliatores, qui alieni adhuc sunt ab uxoribus; de talibus legitur in Genesi quod elegerit Abraham expeditos vernaculos