comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ uersabitur. ut ita demũ aꝓ¬
curatore iudiciũ transfem per¬
mittatur. siquis omĩa iudicia
abeo transferre patus sit. Cet̾m
siuelit q̃dam transserre q̃ dam re¬
linquẽ. iuste ꝓcãtor hanc incõ¬
stantiam recusabit. S hec it̾a
si mandato dm̃ꝓcurator egit. Ci¬
tenum simandatum nõ ẽ. cũ ne¬
q inuidicium quicquã deduxĩt
nec tu ea cõpbasti que mĩito te
acta sunt. tibi ñ preuidicant. Iõ¬
q translatio eaium litiũ nonẽ
di p̃tͥorisẽ. ¶ Siexparte acco¬

Expanded text:
 uersabitur, ut ita demum curatore iudicium permittatur, si quis omnia iudicii ab eo transferre paratus sit. ceterum si uelit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc ‹in›constantiam recusabit. sed haec ita, si mandato domini procurator egit. ceterum si mandatum non est, cum neque in iudicium quicquam deduxerit, nec tu ea comprobasti: quae inuito te acta sunt tibi non praeiudicant ideoque translatio earum litium non esdi praetoris est. Si ex parte acto
Abbreviated transcription (Latin):
nõ defensam sriplatiois clansu¬
la. ¶Qu adcoĩ diuidundo indi¬
cium datus ẽ adagendũ idem ⁊
ad defendẽdum uidebit᷑ dãt᷑. du¬
plici cautela int̾ponema.

Expanded text:
non def‹e›nsam stipulationis clausula. Qui ad communi diuidundo iudicium datus est, ad agendum item et ad defendendum uidebitur datus duplici cautela interponenda.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ auclietur. msi ad ulto ꝯsen¬
ciente. Qd si absenti ratam rẽ
eum hĩturum neccesse ht satis
dãre. Pena nõ defendetis pura¬
toris ħ est ut cenegeti eiactio.

Expanded text:
aliter audietur nisi adulto consentiente: quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse habet dare. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio.
Abbreviated transcription (Latin):
lias ut puta inuiria passus da¬
onem. si forte neq pat preses
sit. nec patris ꝓcurator uelit ex¬
ꝑiri. ⁊ ent une ab ipõ filio fa¬
milias ꝓcurator datus ħ̾ãpli
ulianus scribit. ⁊ si filio fam¬
as̾ patri ꝑfiliũmeĩ meadẽ po¬
testate manẽtem fiat inuna.
neq auus p̾sens sit posse pa¬
tẽm ꝓcuratorem care adulciscẽ¬
dam iniunam quãnepos ab¬
sentis passus ẽ. ad defendẽdũ
a familias potĩt dare ꝓcuratorẽ¬

Expanded text:
lius familias: ut puta iniuriam passus daonem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procuratorus scribit et si filio familias patri per filium eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque auus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepo‹s› absentis passus est. ad defendendum us familias procuratore
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidis ꝓuincie. callido ꝯmẽto
uidens accusationis ĩstigator
fuisse. pudor potiꝰ honeratur ꝗͣ
ignominia uidetur mogan.n
eni qui exhortatur mandatoris
oꝑa sungͥitux.

Expanded text:
sidis prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. quaniea de qua ꝓmintia¬
tumẽ. caluĩpmne causa eam fius
lũpine cã pass est. filiam qua
inpotestate rebat in possessio¬
nem uẽtris nõĩe mitti.

Expanded text:
tatur quam ea, de qua pronuntiatum est calumniae causa eam fuisslumniae causa passus est filiam, quam in potestate habebat, in possessionem uentris nomine mitti.
Abbreviated transcription (Latin):
qr hr̃s neq intutelam neq in
lo. qui fere iudicio soletdiri
licet famose sint.⁊dãpnatiro¬
tur mĩto. qm̃ exhis causis nõ
cit pretor. cum eum mortuu
eẽ sclet. ne ignominia pum¬
atur. S cum tempus luctus
ꝯtinuum ẽ mĩto ⁊ignoranti
cẽdet. exdiemortis manti. niõ
si post legutimum fp̃s cogno¬
uit. labeo ait. ip̃o die ⁊sumẽ e¬
p̾se eam nuptiunt᷑ legitrimũ
temp̃ collocan. Precor em adid
cp̃s seretulit. quouire elugẽt᷑.
qui solet elugeri ꝑꝑ t̾bationes
sanguinis. Pomponiꝰ ea q̃ int̃
legittiniu temp̃ partũ edident
putat statĩposse miptus secol¬
locare. qͥ uenim puto. ¶gon

Expanded text:
 heres neque in tutelam neque inlo, qui fere iudicio solet dirilicet famosae sint et damnati noto: quoniam ex his causis non cit praetor: 'cum eum mortuum esse sciret', ne ignorantia puni‹a›tur. sed cum tempus luctus continuum est, merito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo ait ipsa die et sumere eposse eam nuptum intra legitimum tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo uir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Pomponius eam, quae intra legitimum tempus partum edide‹rit›, putat statim posse nuptiis se collocare: quod uerum puto.
Abbreviated transcription (Latin):
iuitutis enim grã hoc facere.
Ignalit ita om̃s oppinantur.
⁊ utile uidetur. ut neq t hennx¬
nci neq sexustici neq agitatoes
nec qui aquã equis sparg̾uit.
cere celsus ꝓbat. Qr imistĩum
ñ antem iudicram ex̾ceant ⁊ sane
locđis iste hodie aprincipe ñꝑ
modico benesicio datur. ¶ Ait
precor quilenocintum fecĩt Le¬
no amum facit. qui q̃stuana
mancipia habet. S ⁊qui in li¬
bens hunc q̃stum ex̾cet. meadẽ
causa ẽ. Siueaũt p̾rmcipaliter
hoc negotium gerat. siue altuiꝰ
negotiationis accessioñe utat.
utputa sicanpo fuit. ut stabula¬
nus. ⁊ mancipia talia huit mi¬
nistrantia. ⁊ occasione ministe¬
rii q̃stum facientia.siue balne¬
ator fuiͣt . ułuti inquibdam ꝓ¬
uncus fit. inbalnes ad custo
mancipia. ħ gͣns obẜuantia ñ
inofficina lenocim pena pene¬
tute peculiana mancipia ꝓstitu¬
ta habuit. notan p̾t uberrate
ait. ¶Caipinator itad̾mũ
notatur. si fuit calũpnie dap¬

Expanded text:
irtutis enim ‹g›ratia hoc facere. et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque thymelici neque ‹xy›stici neque agitatores nec qui aquam equis spargunt cecere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur. Ait praetor: 'qui lenocinium fecerit'. lenocinium facit qui quaestuaria mancipia habuerit: sed et qui in liberis hunc quaestum exercet, in eadem causa est. siue autem princip negotium gerat, sive alterius negotiationis accessione utatur: ut puta si caupo fuit vel stabularius, mancipia talia habuit ministrantia, et occasione ministerii quaestum facientia; sive balneator fuerit vel ut quibusdam provinciis fit in balneis ad customancipia hoc genus obseruant‹i›a in officina, lenocinii poena tenetute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calu
Abbreviated transcription (Latin):
ratum ħũit. puta̾ initio igno¬
rauit talem eẽ peascit. ñ nota¬
bitur. Pretor enm admitium
nuptianim se retũlt. ¶Diꝗs
aueno noie bina spõsisana. bira
nisieius noĩeꝯ stituat. quamq̃¬
ue inpotestate ħuĩt. Certe qui
fiuum aut filiã ꝯstituere patit᷑.
quodammo ip̃e iidet ꝯ stinuisse

Expanded text:
t›? ut puta initio ignorauit talem esse, postea scit? non notabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit. Si quis alieno nomine bina sponsalia nisi eius nomine constituat, quem quamue in potestate haberet: certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammodo ip
Abbreviated transcription (Latin):
ad infamiam ꝑtinet. ⁊ multũ in¬
t̃ ẽ incausa que agebatur cã con¬
guita aliquid ꝓnuntiatũ sit.
an q̃dam extrinsecus sunt elcc̾u¬
ta. Nam exhis ĩfanna ñ mroga¬
tur. ¶Pen̾a grauior ult̃ legẽ
imposita. existimationẽ ꝯ ẜuat.
multan debiit. preses relegaue
ne eius. id curoq nõ eẽ infamẽ
q̃ druplum iudex ꝯdenpnauĩt.
honerat᷑ ꝗ demreu pena aucta. Nã
ex furto nec manifesto induply
ꝯueniridebuit. Ueñ hanc rem
extimationẽ einossuasse. quis

Expanded text:
ad infamiam pertinet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena grauior ultra legem imposita existimationem conseruat, multari debuit, praeses relegaverne eius idcircoque non esse infamem. quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conseruas
Abbreviated transcription (Latin):
tor aut ẽ quasiuancator. ꝗ diu̾¬
sam partem adiuuat ꝓdita cã
sua. ꝙ nom̃ labeo auana ctati¬
one tcratumait. Nam qui p̃ua¬
ricatur exutrãq parte ꝯsistit. qn¬
ĩmo exaduersa. ¶ Item siquiᷤ
furti iubõrum raptorum inui¬
narum dedolo malo. suo nõie
danpnat pactus ue erit. simili

Expanded text:
tor est quasi varicator, qui diversam partem adjuvat prodita causa sua. Quod nomen Labeo a varia certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitimmo ex aduersa. Item 'si qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo suo nomine damnatus pactusue erit' simili
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓcatoiem car posse manife¬
stumẽ. ¶ Publice utue ẽ ab sẽ¬
tes aqͣbamq defendi.Nam in
capitauib iudicus defensio dãt
ubicunq itaq absens quis danp¬
nari pot.ipi quemas uerba ꝓeo fa¬
cietem ⁊ iniIocentia exaisantem.
andir equumẽ ⁊ ordinanumad¬
mittẽ. Qr exrescripto ĩpatoris nr̃
quis accione dar sibi p̾tulabrt
is eum uirbom arbitratu defẽdat.
⁊ e̾i quo noĩe agit. id ratum hĩe¬
eum adquemeares ꝑtinet. boĩ
uiri arbitratu satisdant. ¶Equu
precori insumẽ. eum qui alicuĩ
noĩe ꝓcurãtor exꝑitur. eundẽ ꝯ de¬

Expanded text:
eum procuratorem dari posse manifestum est. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba pro eo facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinarium admquis actionem sibi dari postulavit, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
natus erit. Quieam qͣue ĩpo¬
testate eius eẽt gnõ mortuo ẽ
eummnortuumeẽ sciret. intra
id temp̃us quo eluge̾ uiru
moris ẽ. añquam uirũ eiugẽs.
inmatrimoio collocauĩt. eam¬
ue sciẽns quis uxorẽduxit. ñ
ĩsu eius inciuĩ potestate ẽ et ꝙ
eum ꝗ̃ inpotestate hr̃et. eaz
na sponsalia.binas ue nuptiã
ineodem tempore ꝯstitutas ha
eĩt. dimissum accipe debemus
miitem caugãtum. uł siquis
fectum cohortis. uł ale. uelle¬
gionis. ut trbum. siĩ cohor¬
tis siue legioms dimissus ẽ.
qui excitui pre ẽ. licet ꝯsularib
insignib utitur. ignomimẽ

Expanded text:
natus erit: qui eam, quae in potestate eius esset, genero mortuo, cum eum mortuum esse sciret, intra id tempus, quo elugere uirum moris est, antequam uirum elugeret, in matrimonium collocauerit: eamue sciens quis uxorem duxerit non iussu eius, in cuius potestate est: et qui eum, quem in potestate haberet, na sponsalia binasue nuptias in eodem tempore constitutas haberit': dimissum accipere debemus militem caligatum, uel si quis fectum cohortis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legionis dimissus est. qui exercitui praeest, licet consularibus insignibus utitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uabuntur. ¶O siaduersanꝰ uel
ip̃e ut ꝓcũrator dicat dñm m̾tĩri.
apud p̃torem ħ fimino portet.
Aec fendus ẽ ꝓcurator. qui sibi¬
assent paurationẽ.Nam h ipso.
suspecius ẽ. Quod oꝑas suas in¬
gi̾t inuito. nisi forte purgare
mag ꝯiũtiũ. quam ꝓcationem
exequimaluit.⁊ ħͥactenꝰ eit audiẽ¬
dus sidicat se ꝓcatione ꝗdem ca¬
rere uelle. S sud. illesa existima
⁊ ħ pbauĩt. non debet carẽ ꝓpria.¬

Expanded text:
uabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud praetorem haec finiri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatet hoc probauerit, non debet carere pr
Abbreviated transcription (Latin):
manifesti siue nec manifesti. S
si furti ul alus famosis accioib
ẽ.quamis sumiusta appłlatõ
eius uisa sit. hodie notan ꝑu¬
to. nõ retro notatur. ¶ Siqs
aueno nõie ꝯ denpnat fuent. ñ
iaborat infannia. ⁊ iõ nec ꝓcũta¬
tor meꝰ uel defensor ultutor uł
arrator ut hĩs fuiti uel exana si¬
mili sp̃ẽ dãpnatus.i famia nota¬
notatus. nec ent uenie ulla põ
qͥ ẽ in humanũm. Qui ĩsu p̃to¬
ris p̃tiodato pattus ẽ. nõ notat
S. ⁊ suure iurando delato iura¬
uent quis se nõ deliquisse nõ
erit notãt. ⁊lam quodã mõ in¬
nocetiam suam iure iurado apꝓ¬
bauit. ¶ Mandati ocepn᷑at̾ uer¬
bis edicti notatur. nõ solũ qui
mandatũ suscepit. s ⁊ is qui fi¬
dem q̃ adueisanus secutus ẽ ñ
p̃stat. Ut puta fidenssi ꝓte et
solii madati siꝯ denpnauẽrb.
famosum facio. Illuid plane¬

Expanded text:
manifesti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis actionibuest: quamuis si iniusta appellatio eius uisa sit, hodie notari puto, non retro notatur. Si quis alieno nomine condemnatus fuerit, non laborat infamia: et ideo nec procurator meus uel defensor uel tutor uel curator uel heres furti uel ex alia simili specie condemnatus infamia notanotatus nec erit ueniae ulla ratio, quod est inhumanum. Qui ‹iu›ssu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio. Illud plane
Abbreviated transcription (Latin):
ut plenimq facit. ñdubitab
it ⁊exedicto p̃toris euminfa
aũt nonunam cohortẽ neq
unam aiam dm̃s. s nuõs mł¬
tos muitum. nam excitin p̃

Expanded text:
ut plerumque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infaautem non unam cohortem neque unam alam dicimus, sed numeros multos militum: nam exercitui p
Abbreviated transcription (Latin):
E ꝙ. ¶Uti titius cum fal¬
si cesdam̃ti ꝓp̃mqui accusatione
fcõ nec signato testam̃to. quere¬
la illi ꝯpetere possit .12. nõ ideo
repelli abintentioẽ nõ iure fcĩ
ptium uẽdite h̃rditatis. nt ħ
quoꝵ accedat qd̾ plus fuit inhe¬
reditat᷑e.: si ea negotiatioms can¬
si uemit. Omaut exfideiomiᷤ¬
hrditanis aut quires hr̃ditan¬
as occuꝑauint ꝯsistẽ andietur
utiq si ꝑiculum eĩt ne int̾̃ ino¬
ras acciones int̾cidant. Pentor
aut hrditatis. citra inipedim̃tũ
exceptioins uuremagẽ põtͣent.c
Nuid enim si possor hrditatis
negligat.: Quid sinichil nũs¬

Expanded text:
 Lucius Titius cum in falsi testamenti propinqui accusatione acto nec signato testamento querella illi competere possit. respondit non ideo repelli ab intentione non iure facti pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotiationis causa ueniit: sin autem ex fideicomariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid si ni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ neͤe inhr̃ditatis petitione. ¶Sĩ
p̃do dolo desuiss possidere res aũt
eo mõ intĩerit quoeẽt intĩtura
⁊ sicadẽ causa possonis masisser.
quantũ aduerba senatus ꝯsulti
intĩerit. S non ẽ dubiũ qn non
debeat melioris eẽ ꝯditionis q̃
boneficłi possor. Itãq ⁊ sipluris
uenient res. electio debebit eẽ ac¬
toris ut p̃tium ꝯ seq̃tur. alioqu
lucraret᷑ aliꝗd p̃do. Quo tpelocu¬
pletior eẽ debeat bonesidipossor.
dubitat᷑. S magis ẽ. rei iidicate

Expanded text:
eniet in hereditatis petitionem. Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo esset interitura et si eadem causa possessionis mansisset: quantum ad uerba senatus consultiierit. sed non est dubium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si pluris uenierit res, electio debebit esse actoris, ut pretium consequatur: alioquin lucretur aliquid praedo. Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor, dubi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ideo adiectum ẽ qm̃ post litẽ
ꝯtestate m̃tio fiat insenatꝰ ꝯsul¬
co. tñ ⁊ post motamotrou̾siam.
om̃s possores pares sũt.⁊ qĩ pre¬
dones terẽtur. ⁊ hoc iure hodie

Expanded text:
hoc ideo adiectum, quoniam post litem contestatae mentio fiat in senatus consulto, tamen et post motam controuersiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iur
Abbreviated transcription (Latin):
li indicio ꝯ dẽpnat̾ sit possor defuc¬
to. ñ posse eũ dedentẽ noxeofficio
iudicis libari. Quia tãdiuqs ht
noxe cecende facultatẽ. q̃ dui in¬
digati ꝯueniãtur. Post iudicium¬
suscͣeͣptũ. non põt noxededẽdo se li-¬

Expanded text:
li iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem noxae officio iudicis liberari: quia tamdiu quis habet noxae dedendae facultatem, quamdiu iudicati conueniatur, post susce
Abbreviated transcription (Latin):
senit. s auas expeculio eiꝰ soluie
pot. S ⁊ afilio familas petihe
exhibendum. inuito mag̾diñs
posse petihereditatẽ a filio famili¬
as. quicum pat̾ familias eẽt. et
possidẽt hr̃dicatem. ad arrogand̾
se p̃stauit. ¶ Si possor hrditari¬
um crͣcidit. id quop in hrditatis
petitioẽ ueniet. S pomponi̾ ait.
acrorem debere eligere. utrũ uelit
se nõ dactuũ iege aquilia. anma¬
ut integrã sibiee accionẽ legis a¬
quilie: omissa eĩ rei extimatiore
aiudice. Ꝙ electio locumht̃. si an¬

Expanded text:
serit, sed alias ex peculio eius solui potest. Sed et a filio familias peti heexhibendum. multo magis dicimus posse peti hereditatem a filio familias, qui, cum pater familias esset et possideret hereditatem, adrogandum se praestauit. Si possessor hereditarium seruum occiderit, id quoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit se non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio locum
Abbreviated transcription (Latin):
Qmeo qͥ soluit. ñ uidebit̃ locu¬
pletior fẽs. nͥ forte hat s̃ditione
⁊ hoc̃ noĩe uidetur loupletior. qr
pot᷑ repetere. Finge enĩ cumdum
se hr̃dem putat souusse suo no¬
mme. ⁊ uiderur mͥ uilianũ de so¬
lo p̾done ut caueat sensise. ñ ꝯ̃
d bonefiłi possore. ꝯditionem
tũ prestare debebit. S ⁊ pecitor
si a creditorib ꝯueniatur. ex̃cep¬
cioe ũti debebit. S ⁊ sup̃i aliꝗd
p̃dom debeatur. hoc deducẽ non
ꝙ ilatura debebatur. Muid tñsi
ex pecliebat petitori id debitũ eẽ¬

Expanded text:
quod soluit non uidetur locupletior factus: nisi forte habeat condictionem et hoc nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possessore: condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere nond natura debebatur. quid tamen si expediebat petitori id debitum e
Abbreviated transcription (Latin):
planc acolonis accepte.loo sunt
fructuum. Oꝑe quoq seiuoꝵ inea¬
dem enit causa. qua sunt pesicẽs.
Itemuecrure nauiũ ⁊unitorũ.
corem eligere debere. utr̃ sortẽ tm̃.
an ⁊ usas uelit cum piculo noiũ
gnłoscẽ. At quin fi hoc nũ obsẽ¬
nabim̃ quod senat̾ uoluit bonesi¬

Expanded text:
plane a colonis acceptae loco sunt fructuum. operae quoque seruorum in eadem erunt causa, qua sunt pensiones: item uecturae nauium et iumentorum. torem eligere debere, utrum sortem tantum an et usuras uelit cum periculo nominum agnoscere. atquin secundum hoc non obseruabimus quod senatus uoluit, bon
Abbreviated transcription (Latin):
hitunis eẽt. si eo tempore quo pe¬
cut restitura eẽt ũrditas. int̃dũ
durumẽ. Quid enĩ si post litem
ꝯtestatã mancipia aut ium̃̃ta a¬
traxisse ea.⁊ heistumeẽ inspe¬
quere. ¶Preco.fiuccus suos nõ
facit. s augent hiditatem. Ideqp.
eorũ quoꝑ fructus p̃stabit. q̃ boc
fidei aũt posso̾re hitantũuemũt
mrestitutionẽ quasi augm̃tum
hiditatis. ꝑ quos locupletior fts
ẽ. actionos siquas possor nactus
ẽ.euicta b̃rditate restituere debet
Uluti si int̃dictum undeiũ. aũq¬

Expanded text:
eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta atraxisse ea. et hoc iustum esse in spenquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque eorum quoque fructus praestabit. in bonae fidei autem possessore hi tantum ueniunt in restitutione quasi augmenta hereditatis, per quos locupletior factus est. Actiones si quas possessor nanctus est, euicta hereditate restituere debet, ueluti si interdictum unde ui, au
Abbreviated transcription (Latin):
be eum debeat ꝑꝯsulut idonee
caueat. Exdiu̾so quoq.si pau¬
tiores res possidebit p̾ea quam
initio possidelat.simo id sine
tolo accidit eiꝰ. ab soli debet.
Qd̃ ad easres quas desut possi
cepit.iulianus ait.
dicat hr̃dem. s iõ qͥnẽget aut
dubitet anh̃rditas ꝑtineat ad
eum qui petit hrditatẽ: ntene¬

Expanded text:
re eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores postea possidebit, quam initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidepit, Iulianus ait. dicat heredem, sed ideo quod neget aut dubitet, an hereditas pertineat ad eum qui petit hereditatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sdum ꝑsonaies habet. ut puta
eorũ que adebirorib sut ex acca.i¬
tem p̃tiorum. ¶ Hoc senatꝰ ꝯsul¬
tum ⁊ adpetitionẽ hrditatis fac¬
tum: ⁊̃ in familiheri scũde iudi¬
cio locum hre placet. ne res. ab sũ¬
da sit. ut. q̃ peti possũt. auudinõ
possint. ¶Augec hereditatẽ gre

Expanded text:
quasdam personales, ut puta eorum quae a debitoribus sunt exacta, item pretiorum. Hoc senatus consultum ad petitionem hereditatis factum etiam in familiae herciscundae iudicio locum habere placet, ne res absurda sit, ut quae peti possint diuidi non possint. Augent hereditatem gre
Abbreviated transcription (Latin):
id tm̃mõ enim p̃stare debẽ:. idest
ul sorcem ⁊uẜas eius si ⁊ eas ꝑce¬
perit. ul noĩa cum eorñ cessione
in id faciẽda ꝙ exhis ad huc dele¬
tur. ꝑiculo scilicet petitoris.

Expanded text:
tantummodo eum praestare debere, id est uel sortem et usuras eius si et eas percepit, uel nomina cum eorum cessione in id facienda, quod ex his adhuc deberetur, periculo scilicet petitoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnoscit possorem pretiũ lũcrari
&testam̃to nobis obueniẽtem
Aitanas ten⁊ a pãtre dño ue peti
hrditas põt. si facultatem resti¬
tuendarum rexũm hãt. Cerce sip̃¬
tuum reꝵ hrditanaꝵ ueditarum
ĩ peculio ẜuihat. ⁊ iulian̾ existiãt.
posse adnõ qĩ aiuris possore here¬

Expanded text:
noscit possessorem pretium lucrari ex testamento nobis obuenientem.ditarias teneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum rerum habet. certe si pretium rerum hereditariarum uenditarum in peculio serui habeat, et Iulianus existimat posse a
Abbreviated transcription (Latin):
S. ¶D̾sipossessor urdi¬
tatis obid qd extestam̃to br̃dem
eẽ se putaret. legatoꝵ noĩe de suo
soluit. siquis abintesrato eã here¬
ditatem euincat. licet danpnum
nulla ꝯtrouersia natasit᷑. ⁊ obid
nullam int̃posiĩt cautionẽ. pla¬
cet mn eo caũenicta hrditate can¬

Expanded text:
si possessor hereditatis ob id, quod ex testamento heredem se esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum unulla controuersia mota sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dan
Abbreviated transcription (Latin):
tem senatus ꝯsuiti ꝑtinẽ. Pãiu
em refeit.abinitio quis dolose
ĩhereditatem sit uersat̾. anp̾ea
hoc facere ceꝑit. ¶Scire ad se nõ
ꝑtinere. utrum is tantũmõ uidr
qui frm̃ scit. an ⁊is qui iure er¬
rauit. putauit eñi ite fceẽ
testam̃tum qd mnũtile erat. łcum¬

Expanded text:
ntem senatus consulti pertinere: parui etenim refert, ab initio quis dolose in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit. Scire ad se non pertinere utrum is tantummodo uidetur, qui factum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: u
Abbreviated transcription (Latin):
nandos qĩ possiderent. itaintel¬
ligẽdumẽ ut doius pretitus in
petitioẽ hrlitatis deducẽtur. S
⁊ culpa. ⁊ iõ ab eo qui abauo iõ
exegit uł a semetipo. si tp̃e eẽt libe¬
ratus. peti brditatẽ posse. hoc
ntiq si exigẽ põtinit. ¶Qd aut
ait senatus eos quibona inuasis

Expanded text:
nandos quasi possiderent', ita intellegendum est, ut et dolus praeteritus in petitionem hereditatis deduceretur: sed et culpa. et ideo ab eo qui ab alio non exegit uel a semet ipso, si tempore esset liberatus, peti hereditatem posse: hoc utique si exigere potuit. Quod autem ait senatus 'eos qui bona inuasis
Abbreviated transcription (Latin):
cestata mat̾ efficitur. licet qĩ
furiose. iudicium ultimũ eius
dã pnetur. Cetm siqͣs putauĩt.
filia obtinẽte totum testam̃tũ
tatẽ. nec em̃ que extestamẽto
adit qͣputat uałe. iepudiare
legitumã urditatem iudet̃. qũa
ꝗdem nescit sͥ defem. Cum⁊ bi
qui sciant ĩ suum eligẽtes id qd̾
putãt sibi ꝯpete nõ amitrant.

Expanded text:
estata efficitur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentumtatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat ualere, repudiare legitimam hereditatem uidetur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ impeditur quoinus ĩ officiosũ
testam̃tum matris accusaret. si
pat eius legatum extestam̃to
matris accepiss uł adiss br̃di¬
tatem. quãquam ĩeius eẽt po¬
restatt᷑ nec ꝓ hibi patrem dixi
iuire filu accusare. Nam ĩdigna
tum de mitis siui agitur. ⁊ incli
s ꝓmuntiatum. multo magis si
michi legatũ testator dedit. cuiꝰ
de mofficoso testam̃to filiꝰagẽs
decessit. me hrde relicro egoq
hrditanam cãm ꝑẽgi ⁊ uctus sũ
id qd michi eotestam̃to relictu ẽ
ñ ꝑdam. utiq suam defuctus a
indignus ut auferatur mͥafis¬

Expanded text:
n impeditur, quo minus inofficiosum testamentum matris accusaret, si pater eius legatum ex testamento matris accipiet uel adisset hereditatem, quamquam in eius esset potestate: nec prohiberi patrem dixi iure filii accusare: nam indignattum de meritis filii agitur. et inclisset. Multo magis si mihi legatum testator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam causam peregi et uictus sum: id quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si iam defunctus agindignus, ut auferatur mi
Abbreviated transcription (Latin):
ras ꝯueniedum. ¶Redacte in¬
quit peciuiẽ exp̃tio rerum uẽdi¬
taꝵ. kedacta sic accipieni. nõso¬
lumiam exacram. uerũ ⁊ si exigi
potuit. nec exacta ẽ. Qd̾ si post
petiram hrditatem rẽ distraxeĩt
hic ip̃e res ueniũt siuctꝰq eaiũ.
S si forte tales fuerãt quelste
te sũt pretia forrassis possie peti
tur. ¶Ait senatus placẽ aquib
petita hr̃ditas fuiss. siaduersus
eos iudicatũ eẽt. p̃tia que ad eos
rerum exhrditate uẽditaꝵ ꝑue

Expanded text:
ras conueniendum. 'Redactae', inquit, 'pecuniae ex pretio rerum uenditarum.' redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, uerum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res uenient fructusque earum. sed si forte ctae sunt uero pretio, fortassis possit petitraestentur. Ait senatus: 'placere, a quibus petita hereditas fuisset, si aduersus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum ex hereditate u
Abbreviated transcription (Latin):
adrianus decreuit hr̃ditatem ad fi-¬
lium ꝑtinẽ. itaut lib̃tates ⁊ lega¬
ea p̾stentur. huic illud ãnotatũ
qd de lib̃tatib ⁊ legatis adicit᷑. ilaz
cummofficiosum cestam̃tum ar¬
guitur. nic hil ex eo testam̃to uali.
sit legatanis int̃ scuiptos hr̃des
⁊ euquide mofticoso testamẽ¬
to agit. ad eẽ ⁊̃ legatanos ꝯuolũ¬
tatem de suncu tueri. ꝯstitutumẽ.

Expanded text:
em ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praestentur. hic illud adnotatum quod de libertatibus et legatis adicitur: nam cum inofficiosum testamentum arguitur, nihil ex eo testamento ualetsit legatariis inter scriptos heredes et eum qui de inofficioso testamento agit: adesse etiam legatarios et uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
sessor expecuiã hrditana honure
emĩt.⁊ abeo petatur hrditas ata
eũ in hereditatis uenur pecitioe.
si hr̃ditans int̾fuit eũ emi. sisu
cã enit: p̃tium uenire. Simili

Expanded text:
sessor ex pecunia hereditaria hominem emerit et ab eo petatur hereditas, ita uenire in hereditatis petitionem, si hereditatis interfuit eum emi: at si sui causa emit, pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
usuiam senatus ꝯsulti seq̃ndam¬
sib sit ambigua ut itademũ cõ¬
putet. si fr̃s sit locupletior. ꝓiñ
p̃tio souito ꝑuenit. pocĩt diciqr¬
laupletior intotũ frs ẽ. debere ue¬
nire. uicet de pretio solũmoco sena

Expanded text:
usulam senatus consulti, etsi haec sit ambigua, ut ita demum compet‹a›t, si factus sit locupletior. Proinde pretio soluto locupletior in totum factus est, debere venire, licet de pretio solummodo sena
Abbreviated transcription (Latin):
cet inpublica cã faccum sit. No
solum aut in h̾rdicate utim̃ sena¬
tus ꝯsulto. s ⁊ inpeculio castren¬
si. uł alia unu̾sitate. ¶ Petita
aut hr̃ditatem ⁊ cetã. Io eit ex
quo quis scit a se peti. namut uͥ
scit incipit eẽ male fi dei possessor
idẽ cum pͥmum eut denutiatum
fuisset. Quid ergo siscit ꝗdẽ neõ
aut eidenutiauit. anincipiat de¬
ñtñscit qr ñ ipĩset ꝓcuratori
cius denuntiatũ ẽ. Senatus de
possores. Namita senat̾ locut̾
ẽ. Eosqui se hr̃des existimasset.
Cetin siquis sciens ad se hrdi¬
ns epłamissa ad celerẽ idẽ ułr
fecisse ⁊ inmase fideipossorib at¬
quin senat ꝯsultus de his laut¬
ẽ qui se hr des existimãt nͥ forte
ad easrẽs refera. quas distrahi ex¬
pedierat que honerabãt magis
hr̃ditatem quã fructui er̃ãt ut
sit mnarbitrio petitoris qualem
ꝯputationẽ faciat aduersusp¬

Expanded text:
factum sit. Non solum autem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi uel alia uniuersitate. 'Petitam autem hereditatem' et cetera: id est ex quo quis scit a se peti: nam ubi scit, incipit esse malae fidei possessor. 'id est cum primum aut denuntiatum esset': quid ergo si scit quidem, nemo autem ei denuntiauit, an incipiat n scit, quia non ipsi, sed procuratori eius denuntiatum est: senatus ipsi possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se heredirus epistula ad Celerem idem uidetur fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui erant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
it. S ⁊ diłuus traianꝰ ixpsit diffẽnd
aur ĩ oucat᷑ aũ fine recipiat. ¶ Ita de¬
mumaũt sustmĩẽtur ubalia iudi¬
cia.siiam demofficoso iudicuiz
ꝯtestatumẽ. Cet̾m si nõ ꝯtestetur.
ñ expectãtur ubalia uidicia. ⁊ ita
diuꝰ pius rescũpsit. Pamcuꝰ qdã
licimañ de itatu suo qonem pati¬
ebaͣtuͣr ⁊ ne mãturiꝰ ꝓnuntiaretur
de ꝯdicc̃ioẽ suanolebat adlibale
iudicium ire dicẽs susceptuui se
de inofficioso testamto iuidiciũ
⁊ peciturum brditatẽ. qr ⁊ libta¬
tem ⁊ hrclitatem extestam̃to de

Expanded text:
diuus Traianus rescripsit differendum aut inducatur aut finem accipiat. Ita demum autem sustinentur liberalia iudicia, si iam de inofficioso iudicium contestatum est: ceterum si non contestetur, non exspectantur liberalia iudicia: et ita diuus Pius rescripsit. nam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se de inofficioso testamento iudicium et petiturum hereditatem, quia libertatem et heredit
Abbreviated transcription (Latin):
soluerũt hr̃di quod testatori de¬
bebant. iudicium defũti agno¬
see̾re ud̾ntur. ⁊ a q̃rela excludũ¬
tur. ¶Siduo sunt filii ex hrda¬
ti. ⁊ ambo de inofficioso testam̃¬
to eg̃ent. ⁊ unus p̾ea ꝯstituit nõ
agere pars eiꝰ alteri accrescit. Idẽ
enit ⁊ si temrore exclusus sit

Expanded text:
i quod testatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur. Si duo sint filii exheredati et ambo de inofficioso testamento egerunt et unus postea constituit non agere, pars eius alteri adcrescit. idemque erit, et si tempore exclusus sit
Abbreviated transcription (French):
⁊ si panio p̃tio iuissus uẽdẽ heres
titio hereditatẽ uendidit. Nlam
putat dicẽdum papinian᷑ adnͣ¬
sus fidiꝯmissanum danactio¬
Plane si accepta cerra qntitate

Expanded text:
eres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari actioplane si accepta certa quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
nandos quasi possiderẽt. Eos aũt
qui uista̾s causas hũissent qr̃ boã
ad se ꝑtinẽ existimasset. eo usq dũ¬
taxat. quoloupletiores ex ea re fã
eẽnt. Petitam autẽ fisco hr̃ditatẽ
ex eo tp̃e existimandũ eẽ. quo pͥmũ
scient quisq eam ase peti. idẽ cũ pͥ¬
mum aut denũtiatum eẽt ei aut
littis aut edicus aduoeatus eẽt cẽ¬
suenit. Aptanda ẽ igitur nobis.
singłis uerbis senatus ꝯgnens
centur. G si exasse fiat senat̾osul¬

Expanded text:
possiderent: eos autem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent. Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris uel edicto euocatus esset. censuerunt.' aptanda est igitur nobis singulis uerbis senatus consultterentur: sed et si ex asse fiat, senatu
Abbreviated transcription (Latin):
nleto ꝯ siuo fecit. suumoueGt̾
abactioẽ. ¶Si astatu li ber̃o
ex ħrdatus pecumã petere cepit.
uch̾ agnouisse parẽtis indigũ.¬
¶ Sicum fuius ad ẽptũm iegãtu
ĩstitiit petere sũmot̾ est. repeti¬
ca inofficiosi q̃ rela. p̃scriptione
remouẽdus nonẽ. Quis em
tetur. ut mĩto repellendus nõsitͣ.
¶ Eili testatoris qui cũtitio eĩdẽ
filiam hratm isticint. filĩo legatũ
dedit. eodẽ testam̃to ita cauit.
ea om̃ia que su p̃darifieni iussi.
ue possore qui michient.⁊ iure
incestati. Item que dan fierũse¬
ro. ea uti dentur fiantq fideieiꝰꝯ
mitto. Quesitumẽ si sor̃or cẽtũ¬
uirali iudicio obitinũit. anfidei¬
ꝯmissa. excapite sup̃scripto debe¬
antur .ix. si hoc queratur aniure
eoꝵ quos quis sab intestato hx¬
redes bõrum ue possõres successoẽs
c̾dat ficłiꝯmutere possit. rendi p̾¬
se. Pauł nõtat. pͥat uĩt nec fi¬
diomissamtestam̃to dta deberiqĩ¬

Expanded text:
lento consilio fecerit, summouebitur ab actione. Si a statulibero exheredatus pecuniam petere coeperit, uideri adgnouisse parentis iudicium. Si cum filius ademptum legatum instituerit petere, summotus repetat inofficiosi querellam, praescriptione remouendus non est: quamuis enim tetur, ut merito repellendus non sit. Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem filiam heredem instituit, filio legatum dedit: eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, rumue possessore qui mihi erit etiam iure intestato: item quae dari iussero, ea uti dentur fiantque, fidei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debeantur. respondi: si hoc quaeratur, an iure eorum, quos quis sibi ab intestato hnorumue possessores successuros credat, fidei committere possit, respondi posse. Paulus notat: probat autem nec fideicommissa ab intestato d
Abbreviated transcription (Latin):
eum. maxime si hrdemeiui̾at da¬
re. Cetm suegataĩum. nũ semel
natã mofficiosi q̃relam ñ ꝑmiat
legatar oblatio. Cur eigo ĩbrdẽ
ab solute dieuus. qm̃ an̾ aditã
hroitatem nec nascitur q̃ rela. fgoat
euẽtum puto seq̃ndum mn hacre
ut si force añ quam iudiciũ mo¬
ueatur. oblatio eifiat eiꝰ qͥ relictũ
ẽ qiͣ exuolũtate testatoris oblatoᷤ
⁊ rogatus eẽt post c̾tum tp̃is resti

Expanded text:
ime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium mouest, quasi ex voluntate testatoris oblato eet rogatus esset post certum temporis resti
Abbreviated transcription (Latin):
nullos cã audita excusatos eẽ.
inq eoꝵ locum alios sũptos. ⁊ q̃re¬
batur sisigłoꝵ iudicum mutatio
eande rem an aliudiudiciũ seciss.
rendi nõ mosiunus aut alt̃. s ⁊
si oms iudices mutati eẽnt. tñ et
rem eandẽ ⁊iudiciũ idem ꝙ antea
fiuiss. ꝑmanẽ. Neq in hoc solum
euentre ut ꝑtib ꝯmutatis eadẽ
res eẽ exstimaret᷑. s. ⁊ininultis ce¬
tens reb. Nam ⁊ legionẽ eande
hr̃i ex qua multi decessissent. qͦrũ
manẽt que nõnoua fuisset. m
aliam remsieri. foret ut ei rõne
nos ip̃i nonidẽ eẽmus: qui abe¬
ut philosophi drent exꝗb ꝑti

Expanded text:
nullos causa audita excusatos esse inque eorum locum alios esse sumptos, et quaerebatur, singulorum iudicum mutatio eandem rem an aliud iudicium fecisset. respondi, non modo si unus aut alter, sed et si omnes iudices mutati essent, tamen et rem eandem et iudicium idem quod antea fuisset permanere: neque in hoc solum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorumermaneret quae non noua fuisset, nialiam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem essemus qui abut philosophi dicerent, ex qui
Abbreviated transcription (Latin):
si testameti querelam ĩsticuit.⁊
fraudem heredis scripti qĩ triant
ñ uicłi deserusse q relam nõ ñ¬
onem. ¶ Item q̃situm ẽ. anhe¬
res audiendusẽ. añ inofficio¬
si querelã actam desiderãs resti
tui sibiea que soluit rendit eiq
sc̃iẽs indebitum fidi ꝯmissũ sol¬
uit. nullam repetitionẽ exea cã¬

Expanded text:
si testamenti querellam instituit et fraude heredis scripti, quasi tertnon uideri deseruisse querellam et onem. Item quaesitum est, an heres audiendus est, ante de inofficiosi querellam actam desiderans restui sibi ea quae solvit. respondit ei, qui sciens indebitum fideicommissum solvit, nullam repetitionem ex ea ca
Abbreviated transcription (Latin):
bio deber p̃stare male fidi posse̾¬
sor. aut sireciꝑe eas ab ẽptore
nullo mõ possit. tm̃quantũ in
litem eẽt uiratũ. at ubi deꝑdite
sunt. ⁊ diminute: ueꝵ p̃tiũm
debet p̃stare. Q si petitor reͣ secu¬

Expanded text:
res debet praestare malae fidei possessor aut, si recipere eas ab emptore nullo modo possit, tantum quantum in litem esset iuratum. at ubi deperditae sunt et deminutae, uerum pretium debet praestari, quia si petitor rem consecu
Abbreviated transcription (Latin):
atiexh̾rdatus parrẽ faciat ꝗ nõ qrͣ
ut puta sum duofilii exurdati.
⁊ utiq faciet. ut papiniañ .ix. ⁊
atem cebeo ẜ dimidiã petere Pro¬
iñ si sint ex duob filuis nepotes.
ex uno ples tres puta. eximos
imus. unĩ sexcũncia uniꝰ exillis
senuuncia: qrelam excludit. Qr¬
ta aũt a ccipit᷑. scł deducto ereasie¬
no. ⁊ funeris ĩpensa. ¶S anali
beras quartã minuat. iudẽdũẽ.
osi querelam excludit nisi forte
hic fuius sinfiut inpotestate a
patre leres isticutus meĩto o¬
omittit hrdicatem.⁊ ad substitu¬
tum transmittẽs. q̃relam iofficio¬
si mitituer. uł abintestato citra
ẽcdictipenam. hãt hrdiratẽ ¶ Si
ꝯdictiom parere testator hrdez
i̾ussit. in ꝑ̃ filii uł alteni quieade
q̃relam mouere pot. ⁊ scies isac¬
cepit. iudẽdum ne abin officiosi
querela exclũdatur. Agnouit e
iuidiciũ Ideme ⁊ si legatanꝰ ei uel

Expanded text:
an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique faciet, ut Papinianus responatem debeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur scno et funeris impensa: sed an et libertates quartam minuant, uidendum est. osi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, uel ab intestato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alterius qui eandem querellam mouere potest et sciens is accepit, uidendum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnouit enim iudicium. idem est et si legatarius ei uel
Abbreviated transcription (Latin):
iam p̾articui fui diui nene nepõ.
audriañ. aug̾. impator maximus
pͥnceps ꝓposuit Quinto nõnas
martii que ꝓxime fuenit libello
ꝯplex̾ eẽt: quid fien pͣlaceat. Deq̃
re.itã censuerũt. Cumañquam
partes caduce exbonis iustici fis¬
copetentur. hii qui se hr̃des eẽ ex¬
istunat h̃ ditatem diftraxerũt.
pͥlacẽ re̾dacte ex pretio rerũ uẽli

Expanded text:
aiani Parthici filius diui Neruae nepos Hadrianus Augustus imperator maximusque princeps proposuit quinto nonas Martias quae proximae fuerunt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita censuerunt. Cum, antequam partes caducae ex bonis Rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex pretio rerum
Abbreviated transcription (Latin):
FR M . U Ixc̾tis excaĩs ad¬
Ide si qui suppressas tablas testa¬
m̃ti dicant inꝗb lib̾tatem sͥ re¬
licram asseuerat. Item artioris an¬
⁊ silius nũmis recceptos se ⁊ nõ
manusuissos õ placi fidem asseue

Expanded text:
rum. Uix certis ex causis adid est si qui suppressas tabulas testamenti dicant, in quibus libertatem sibi relictam adseuerant. item artioris anet si qui suis nummis redemptos se et non manumissos contra placiti fidem adseuer
Abbreviated transcription (Latin):
DEos. ¶ sl̃o qui de ĩofficioso
matris cestam̃to ꝯ̃ frẽm institu¬
tũ ceꝰ ꝑ̃te añ egit ⁊ obtinuit. fili¬
a que negit aut nõ obtinint ̃
hrditate legittima fri noncõe̾nt.

Expanded text:
m. Filio, qui de inofficioso matris testamento contra fratrem institutum de parte ante egit et optinuit, filia, quae non egit aut non optinuit, in hereditate legitima fratri non concurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
s i .m. Dquus pĩrescripsit.
phibendum p̃sessorem hr̃ditatis
dequa ꝯtrouersĩa erat. anq̃lis in¬
sit satisdatio. s solita cautio. ⁊̃ p̃t
litẽceptam diminutioem se xes¬
surũ pretoredixit. ne intotum di¬
minutio impedita. ĩ aliquo ⁊ u
tiitates alias ĩpedint. Ut puta.
si adfunus sit auꝗd necn. Ham¬

Expanded text:
Diuus Pius rescripsit prohibendum possessorem hereditatis, de qua controuersia erit, antequam lis insit satisdatio, sed solita cautio, etiam post litem coeptam deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid necessa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. autres nasceñtur. nec roius
naturã intuẽdam. inqua omĩa
ceita eẽnt. cum futã utiq fierer.
s nrãm insciẽtiam aspicidebe.¬
or s E L. UBacceptumẽ
res hides reliquent. u̾ eorũ uidi¬
cio egerit. nent uerum rotãrem
que inpriore udicio fuerit d dui¬
tam et. N ec enĩquisquam auea
actionẽ iniidiciũ inuito coħ̾rde¬

Expanded text:
et an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam aspici debeorum. Ubi acceptum est redes reliquerit unusque eorum iudicio egerit, non erit uerum totam rem quae in priore iudicio fuerit deductam esse: nec enim quisquam alienam actionem in iudicium inuito cohere
Abbreviated transcription (Latin):
as leon tmñhraitaria¬
ꝑtinet. ut res pignoridate defũc¬
to uł ꝯmodate de posite ue. ⁊ ꝗd
rei pignori date. ⁊̃ specialis peci¬
cio est. ut ⁊ hroitatis petitione
ꝯtineãt᷑. sic̃ ille quaꝵ noĩe pu¬
bliciana ꝯ̾petit. S licer earum

Expanded text:
ae non sunt hereditariapertinet: ut res pignori datae defuncto uel commodatae depositaeue. et quidem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut et hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publicia
Abbreviated transcription (Latin):
in possonem sit hr̃dicatis. script̾
ꝗdem hr̃s peret hrditat̾em. silius uõ
ĩ modum lictiõnus q̃ relamindu¬
cat: q̃ ad modumagẽt si nõ possid¬
ret s peret. ¶ Meminisse aut opõ¬

Expanded text:
in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius uero in modum contradictionis querellam inducat, quemadmodum ageret, si non possideret, sed peteret. Meminisse autem opo
Abbreviated transcription (Latin):
anãplius reus ꝯucmripossit. an
aũt litigan possit Sciendum
ẽ. ex pemptorio absẽtepi. aẽpnatũ
si appellet ñ eẽ audiẽdũ. si mo po
tumaciã defuit. Simͦmꝰ audiet̃.¬

Expanded text:
possit, an autem litigari possit. Sciendum est ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si minus, audiet
Abbreviated transcription (Latin):
rede iudicis quintẽ suam fecit.
putat hanc actionẽ ꝯpetẽ. que sẽ¬
uł ex parte fecit. alius iudex nec̾io¬
d E. M. Si oñgiꝰ spatiũ int᷑¬
cessuꝵ ent quoinus uidexdatuso
iundicẽ nõ pariat̃ opam iudicio da
noxa exqua patn actio ꝯpetitue¬

Expanded text:
redem iudicis, qui litem suam fecit, putat actionem competere: quae senvel ex parte fecerit, alius iudex necdictum. Si longius spatium intercessurum erit, quo minus iudex datus oiudicem non patiatur operam iudicio darnoxa, ex qua patri actio competit, ue
Abbreviated transcription (Latin):
quide no posse. Negõrũ tñ gesto¬
nim eiactionẽ ꝯpetere ad uers
hrdem. qui sane excep̃tione doli
mali tueri se possit: siabactore
a quo debitum petebatur ad eẽ.
ordine edictoꝵ pacto ꝓnũtiamĩt
ab sentẽ debere. noutiq indexꝗ
de iuidic̾ato ꝯnosct. deber de prs¬
toris sñia cognoscẽ. alioqu illu¬
soria enĩt huĩmõi edicta⁊ decreta
pretorum. eanellus noͣt̾at. si
ꝑ dolum sciẽs falso aliquid alle¬
gauit. ⁊ ħ modo ꝯsecutũ eum sen¬
tntiam precoris liꝗdo fuĩt a ip̃ba¬
tum. existims debe udicem que¬
relani̾rei admutẽ. Faulus nõex¬

Expanded text:
quidem non posse, negotiorum tamen gestorum ei actionem competere aduersus heredem: qui sane exceptione doli mali tueri se possit, si ab actora quo debitum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiauerit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debeoscere: alioquin lusoria erunt huiusmodi edicta et decreta praetorum. Marcellus notat: si per dolum sciens falso aliquid allegavit et hoc modo consecutum eum sententiam praetoris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus not
Abbreviated transcription (Latin):
id arco iudicis officium ĩ pediturqͥ
ꝗdam extutoribo post ltemaduerᷤ
omes inchoatam rerpublice cã ab¬
defendũtur ad ministratio disce̾m
fuerat accum ab sosin debitorẽ oꝑ
tum ẽ. o uenin oportet. nec in boc
dilacione nisi exuista causa daĩut
ex ꝓuincia codices afferant᷑ Idẽ
inactione tutele plaͬant. ¶ o¬
mine pupille tutorib ĩꝓum¬
cia ꝯ dẽpnatis. curatores pupil¬
le iudicatum rome facẽ cogunt
ubi mutuã pecuiam mat accẽp̃.¬

Expanded text:
idcirco iudicis officium impeditur, quod quidam ex tutoribus post litem aduersus omnes inchoatam rei publicae causa abdefenduntur administratio discernifuerat actum, absolui debitorem opotum est conueniri oportet nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex prouincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit. Nomine puellae tutoribus in prouincia condemnatis curatores puellae iudicatum Romae facere coguntur, ubi mutuam pecuniam mater accep
Abbreviated transcription (Latin):
iundicare iussisse. quo solet udi¬
iudicare oportucãt. Ide eum qui
subditus ẽ. sequi oportet.
id uenire iudicium de quo aauẽ
int litigantes. S celsus ait ꝑicu¬
losum cẽ ex p̃ rei hoc metiri. qui sꝑ
ne ꝯdenpnetur. H̾ dicer nõ ꝯueis¬
se. Quid ergo melius ẽ drẽ idue¬
mir inudicĩ nõ de quo accumẽ
ut ueniret. s id nouempe deque
noiatim actum ẽ neuennet.¶

Expanded text:
iudicare iussisse quo solet iudiiudicare oportuerat idem eum qui subditus est sequi oportet.id uenire in iudicium, de quo actum est inter litigantes: sed Celsus ait periculose esse ex persona rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non conuenisse. quid ergo? melius est dicere id uenire in iudicium non de quo actum est ut ueniret, sed id non uenire, de quo nominatim actum est ne