comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subripuerunt in scelere furti.
Dumq: uellentad pro pria reme¬
are. coepit mare in tu mesce¬
re. et ipsis periculum minitari
Tunc qui dam denauticis sensu
sani intellegentes nauigium
culpa periclitari. sollicite ꝑ¬
scrutantes. inuenerunt corium
et carnem pari terbo uis. Re¬
uercentes impellente ueni to
ad insulam. cum reddi disserł
direpta. accepta indulgen¬
tia. fidelitate promissa. bene¬
dictione ꝑcepta. reuersi surit¬
cum pace ad propria.
ALIO QUO QUETEMEORE CŨDE¬
tinente uento naues brictanni¬
cae morarentur inlitore. Nau¬
ticis periclitantibus fame. Cum
uirdĩ pietate cogente duo ani¬
malia. et farinam. uelpanes
prece pisset eistribui. orati¬
onem pro eis cum fratribus fa¬
cienis. obtento uento ad Nĩo.
incrascinium eis impetrauit
NA DIERUM SEDENS CUAI
fratribus. spũpro pheciae re¬
plecus ait eis. Uere fratres dõgra¬
cias agamus peromnia. quia cito
nobis a parcibus marinis adueni¬
ent oportunia compendia. Nec

Expanded text:
subripuerunt in scelere furti, subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu sani, intellegentes navigium culpa periclitari, sollicite perscrutantes invenerunt corium et carnem pariter bubi. Revertentes inpellente vento ad insulam, cum reddidissent direpta, accepta indulgeiitia, fidelitate promissa, benedictione percepta, reversi suntcum pace ad propria. 41. Alio quoque tempore, cum detento vento naves Brittanicae morarentur in littore, nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribus faciens, obtentu ventu a Domino, in crastinum eis impetravit na dierum sedens cum fratribus, spiritu prophetiae repletus, ait eis: 'Viri fratres, Deo gratias agamus per omnia, quia cito nobis a partibus marinis advenient oportuna conpendia'. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
pheciae sp̃ũ. fecuni dauit eum
ds̃ oleo laetitiae prae consorti¬
bus suis.
DED ET UICE ALIA CUMEGERET
pin guedinem ad luminaria
concinnanda. et ad ño peter&
oratione assidua. ut eius mu¬
nere eorum suppleretur in¬
di genitia. mane facto. mo¬
nachus ueniens. nuncia uit qđ
magnum piscem mortuum
musculum nomine. undama¬
ris deculisset in litore. Excu.¬
ius carnetriginta modios pit¬
guedinis fratrestraxerunt
in lumine
territorium picta uense coe¬
pisset grauis in edia angusti¬
are et uirdĩ sollicitus dene¬
cessitate fratrum ad tentius
in cubaret orationis studio. ma¬
ne facto. multitudo piscium
quos mar suppasuocant. in ue¬
ne runt in alueo. quae ducen¬
tae triginta et septem receden¬
cemari remanserunt insicco.
unde et percotum annispaci¬
um fratres habuer consolationis
compendium. et plurima mo¬
nasteria. uel pauperes re fec¬
tionis auxilium
ALIO QUOQUETEMPORE
aduenientes brictones nauti¬
ci. iu uencum monasterii

Expanded text:
phetiae spiritum fecundavit eum phetiae spiritum fecundavit eum Deus oleo letitiae prae consortibus suis. 38. Sed et vice alia cum egeret pinguidinem ad luminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis fratres traxerunt in lumine. cum terreturio Pectavinse coepisset gravis inedia angustare et vir Dei sollicitus de necessitatem fratrum adtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, quas marsuppas vocant, invenerunt in alveum, quae ducentae treginta et septem, recedente mare, remanserunt in siccum. Unde et per totum anni spatium fratres habuerunt consolationis conpendium et plurima monasteria vel pauperes refectionis auxilium. 40. Alio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
niente uiro dĩ. peciit ut suprado¬
lorem brachii crucis signaculum
faceret. Tunc ille humilitatis
gracia. subtus casulam qua erat
indutus. contrabra chium aegri
uex illum crucis opposuit et eum
saluti pristinae dicto citius re
teru deambulans circuiret. cel¬
la rarius monasteriisidonius no¬
mine ei studuit indicare quod li¬
quo rem olei non haberet. unde
in ecclesia lumen consuetum ar¬
deret. Interro gatus si haberet
aliquid olei. amplius non habe¬
re sedixit. quam mediam libram
olei. quam propter hospites.
uel in usum illius temptaueratre¬
seruare. Seduirdĩ precipiens
illud in lampadibus micti. Coe¬
pit ei de dnĩo lumen olei adto¬
tius anni spatium uenturum
promit tere. sed cum dies decli¬
naret ad ues perum. Nuncius
deportu maris aduent. qui ei
ad essenauem cum oleo nunciauit.
quae abur de galensi urbe ueniens.
directa seruo dnĩ aba micis qua¬
dra ginta modios ipsius defere¬
batliquoris. Atq: ita cum pro¬

Expanded text:
niente viro Dei petiit, ut supra doniente viro Dei petiit, ut supra dolorem brachii crucis signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gratia subtus casulam, qua erat indutus, contra brachium aegri vixillum crucis obposuit et eum saluti pristinae dicto citius refmonasterii deambulans circuiret, cellararius monasterii, Sidonius nomine, ei studuit indicare, quod liquorem olei non haberet, unde in ecclesia lumen consuetum arderet. Interrogatus, si haberet aliquod olei, amplius non habere se dixit quam mediam libram olei, quam propter hospites vel in usum illius temptaverat reservare. Sed vir Dei praecipiens illud in lampadibus mitti, coepit ei de Domino lumen olei ad totius anni spatium venturum promittere. Sed cum dies declinaret ad vesperum, nuntius de porto maris advenit, qui ei adesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniens, directa servo Domini ab amicis quadraginta modia ipsius deferebat liquoris; atque ita cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
niens uisitare. commo nebat¬
attentius ut semper religionis
perseuerarent inopere. Itaq
commendanis eos dño. bene dic¬
tionedata. pace premissa. he¬
rum est reuersus in in s&lam. et
quincia cum mona sterium. Al¬
ceride suis mona chistradi dit
ad regendum.
ŨQUE NERO IN IN SOLA
demora retur. quidam frater
uasto dentium doloretor que¬
batur. qui cum petis set ex fide
a quam sibi dari. ubi scĩ fueranT
loti pedes. mox ut aqua illa
locum doloris cetigit. pro¬
in uircute xp̃i. dentium dolor
RATER QUIDAN DUM FEBRIS
in commodum sustineret. ad
men sam scĩ patris accessit. Cũ¬
q: uirdĩ paululum olei cum
fragmento panis eidem por¬
rexis set. praecepit uerbo ut
am plius non ae grotaret. Mox
ut comedit buccellam panis cũ
oleo. repente sesensit ad Ño
sanum factum.
DEO ET AUUS FRATER DŨ INCO¬
quina sata geret. ca su decidit. et
brachium auulsum a suo loco cũ
dolore surrexit. sed cum pene
de ficeret usq ad morcem. adue¬

Expanded text:
niens visitare, commonebatniens visitare, commonebatadtentius, ut semper relegionis perseverarent in opere. Itaque commendans eos Domino, benedictione data, pace promissa, Herio est reversus insulam et Quinciaco monasterio alteri de suis monachis tradidit ad regendum. 34. Cumque Herio insula demoraretur, quidam frater vasto dolore dentium torquebatur. Qui cum petisset ex fide aquam sibi dare, ubi sancti pedes fuerant loti, mox ut aqua illa locum doloris tetigit, proin virtute Christi dentium dira Frater quidam incommodum sustineret, ad mensam sancti patris accessit. Cumque vir Dei paulolum olei cum fraginen panis eidem porrexisset, praecepit verbo, ut amplius non aegrotaret. Mox ut comedit bucellam panis cum oleo, repente se sensit a Domino sanum factum. 36. Sed et alius frater, dum in qquina satageret, casu decidit et, brachium avulsum, de suo loco cum dolore surrexit. Sed cum paene deficerit usque ad mortem, adve
Abbreviated transcription (Latin):
mul conuescerentur. Nunciatũ
est eis quod quendam monachũ
in gressi domum qua aegeriace
bat orationem fudissent. malig¬
priceps palatii quarato nomine incal¬
tiuo territorio. oppidum tradidit
ad monas terium uirginum constru¬
endum uilla reuocabulo ubiusq
badie religionis norma fulget in loco.
NEGRESSUS ICITUR PICTAUO
cerricorio ad su pradictum pontifi¬
cem an soaldum. magno receptus est
cum gaudio. perrexit quinciaco
monasterio. quod et ipsum nobili
est construc tum in loco. Vnde is¬
dem sacer ueteribus de curbatis
erroribus. ipsum impleuerat
monachis. ub ixp̃s iugiter per
famulos. conlaudatur in scĩs. Ibi
cipulis suis electum aicradum
nomine. uirum idoneum. di¬
rexit gem meticum. ut ipse pas¬
torali officio. illius subrogare¬
tur in loco. Et licet merentes
monachi de prioris patriscor¬
porali absentia. Tamen presen¬
tes pergraciam. uiri scĩ imple¬
uerunt decreta. et eidem ai¬
crado promiserunt oboedien
Sc̃sautem uirdĩ eos ue¬

Expanded text:
mul convescerent, nuntiatum mul convescerent, nuntiatum est eis, quod quendam monachum ingressi domum, in qua aeger iacebat, pariter orationem fudissent, maligprinceps palatii Waratto nomine in Caltivo terreturio opidum tradidit ad monasterium virginum construendum, Villare vocabolo, ubi usque hodie relegionis norma fulgit in loco. 32. Regressus igitur Pictavo terreturio ad suprascripto pontificem Ansoaldum, magno receptus est cum gaudio. Perrexit Quinciago monasterio , qui et ipse nobili est constructus in loco, unde isdem sacer veteribus deturbatis erroribus ipsum impleverat monachis, ubi Christus iugiter per famulis conlaudatur in sanctis. 3cipulis suis electum, Aichadrum nomine, virum idoneam direxit Gemedico, ut ipse pastorale officium illius subrogaretur in loco. Et licet merentes monachi de prioris patris corporale absentia, tamen praesentis per gratiam viri sancti impleverunt decreta et eodem Aichadro promiserunt oboedientiam. Sanctus autem vir Dei eos ve
Abbreviated transcription (Latin):
glutinati sunt inuinculo carita¬
tis. ut num quam postea diui
si a compage cordis fuis seN.¬
Neres susest namq gem meci¬
cum anno peracto oCCauO IN¬
cipiente nono. quod antea
ita futurum ascõ predictum
fuerat filiberto. Nam cum
quidam in felix dia conatus of¬
ficio fungens crucem monas¬
teri in uolutam argento aspor¬
tassec in furto. Cum in cipien¬
te die nono facinus fuis set iN¬
uencum. uirdĩ quos credidit
uerbo tenius dixit. quod tot an¬
nis ipsum monasterium sine
pastoredegeret. quot dieb
crucis scigmata perdidis set
Deinde cum firma caritas in ter
ipsum et domnum audo enum
persiste ret. conuenit ut ubi
domnus filibertus uolebat.
perseuerare deberet. Et IN
alio de suis monasteriis loco
deputare rectoris presentiam
quia longin qui itineris spatia
ipsacoe nobia interse erant dis¬
tancia. Conuersante igitur illo
gem metico. aduisi tandum dĩ fa¬
mulum. contigit ad uenire prę¬
sulem ansoaldum. Cumq si¬

Expanded text:
glutinati sunt in vinculo caritaglutinati sunt in vinculo caritatis, ut numquam postea fuissent divisi a conpage cordis. Ingressus est namque Gemedico anno peracto octavo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento asportasset in furto, cum incipiente die nono facinus fuisset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidisset. 29. Deinde cum firma caritas inter ipso et domno Audoino persisteret, convenit, ut, ubi domnus Filibertus volebat, perseverare deberet et in alia de suis monasteriis loca deputaret rectoris praesentiam, quia longinqui itineris spatia ipsa caenubia inter se erant distantia. 30. Conversante igitur illo Gemedico, ad visitandum Dei famulum contigit advenire praesulem Ansoaldum. Cumque si
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum monasterium suscepit
ad regendum. Eadem namq
diedam nationis ictu per¬
cussus in pede. tantum est cru¬
ciatus acerbis sima peste. ut
illo uiuente. ossade ipso deci¬
derent. et mise rabilem uitã
miserrima morte fINIrec.
Sed cum in loco huius ragetram¬
Nus archi diaconus fuis set
abeato audo eno antistite sub¬
ro gacus. in uento loco abrin¬
cantinę eclesiae cathe dram
pade in flam mare. Intantum
ut ipse probeato filiberto mis¬
sos dirigeret. QuatiNus si mul
inuere pacis concordia. se uide¬
re deberent. Quo facto suum¬
Quo facto suum
rece pit coenobium. Gracula¬
baturnanq tota neustria de
tanti uiri presentia. Obuiam
monachorum turba cum laudi¬
bus. ec reli quiis est egressa.
sicq scm̃ dĩ in fra propriare
ce perunit claustra coe nobii.
Cumq duo pariter sacerdo ces
in clrti uelud duo lumina mun¬
di. audo enus et filibertuscon¬
uenissent inunum. ueniam mu¬
tuo posculantes. inuicem ma¬
nus et colla ex osculantes. ita

Expanded text:
ipsud monasterium suscepit ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dampnationis ictu percussus in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subrogatus, invento loco, Abrincatinae ecclesiae cathedram epade inflammare, in tantum ut ipse pro beato Filiberto missus diregeret, quatenus simul in verae pacis concordiam se videre deberent. Quo facto, suum recepit caenubium. Gratulabatur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; obvia monachorum turba cum laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei infra propriam reciperunt claustram caenubii. Cumque pariter duo sacerdotes incliti, velut duae lumina mundi, Audoinus et Filibertus convenissent in unum, veniam mutuo postulantes, invicem colla et manus exosculantes, ita
Abbreviated transcription (Latin):
coc nobium. An so aldus opere
et elemosinae largitate. Filiber¬
tus religione. doctrina. opere
et monachorum congerie.
n quem locum degem maco fauo
gem metici. diuina mella per¬
rexerunt cumanima rum exami¬
ne. Quem a postolicus uiranso al¬
dus derebus pro priisditauit mu¬
neribus magnis. acta commuta¬
cione uillarum cum eclesia pic¬
NTERIM CUMSCS FILIBERTUS
ne cum hebro ino communionẽ
iungeret. in neustriam redire
non uellet. sc̃saudoenus cum iN
loco illius uellet ab batem cons¬
tituere. et monachi fortis simi
absq permis surectoris sui Nul¬
lacenus ad consen sum pocuis seNł
minis acterroribus uelblan¬
diciis flecti ut eum de buis seNT
aliquatenus consentire. et fidẽ
quam datam habebant infrin¬
ere. quidam miser homuncu¬
lus uocabulo chrodobercus.
cuius filium insȩculo sc̃s filiber¬
cus desacris susce perat fontib
et ipse postea promissa oboe¬
dientia eius extiterat mona¬
chus. contra iustitiae modulũ.

Expanded text:
caenubium Ansoaldus opere caenubium Ansoaldus opere et elymosinae largitate, Filibertus relegione, doctrina, opere et monachorum congerie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum animarum exanime. Quem apostolicus vir Ansoaldus de rebus propriis ditavit muneribus magnis, acta commutatione villarum cum ecclesia Pec27. Interim cum sanctus Filibertus, ne cum Ebroino cummunione lungeret, in Neustriam redire non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellet abbate constituere et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo sanctus Filibertus de sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promissa oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem erat congregata ad cu¬
mulum. dĩ est fugata imperio.
ec locum illum sor didum et
obscurum. diuina uirtus con¬
uertit inodorem nec tareum.
Egres sus de carcere perlicte¬
ras beatiaudo eni. adiit ad
anso aldum uirum nobi lem
picta uorum pontificem obmo¬
nas terii gratiam construendi. q
multitudo hominum qui perp̃¬
dicationem illius ad dñm conflu¬
ebant. uno in loco ca pi non po¬
terat
LLIS ITAQ DIEBUS IN SAECULI
potentia. Nimium fulgebat an¬
so aldus. quem uirdĩ secreto cor¬
ripuit. et multa ei uentura pre¬
dixit. quae postea rei probauit
euentus. Cognoscens igitur elec¬
tus dĩ sacer anso aldus uirum dĩ
prophetiae spũ repletum. cul¬
mine scĩtatis erectum. in eius se
consilio com menda uit ex in te¬
gro. et subreligionis Nor ma
episco palem coe pit inclinare
potentiam. Cumq eum uellet
secum recinere inurbe. et sc̃s
filibertus sem perdesi dera ret
heremi uascitatem. largiente
dño. hero maris insula locauit

Expanded text:
ibidem erant congregata ad cuibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus virum Dei spiritu prophetiae repletum, culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retinere in urbe et sanctus Filibertus semper desideraret heremi vastitatem, largiente Domino, Herio maris insula locavit
Abbreviated transcription (Latin):
eum filibertus abiit. et prae¬
dicacionis uerba im pendit.
Cumq: ei illedare munera mag¬
na uellet. uirdĩ cuncta respu¬
ens. ait a postatam eum esse
Necxp̃ia num hominem cũ eo
participare debere. existi¬
mans quod potuis set hoc fac
ꝑ acum̃ ferri¬
co. palmam marthyrii obti¬
nere. Sed serua uit illum dñs
ad multorum pro fectũ. qui
pereum uocandi erant ad regnũ
coelorum. Fremens lupus ra¬
bidus animarum greges ex su¬
is ra pere dentibus. incitans
quos dam urbis rodoma gensi ũ
clericos. coepit discordiam
ingerere. et maliuola uerba
scõ audo eno pontifici. de filiber¬
to uiro dñi incantare. Et quia
dicente apło. corrum punt mo¬
res bonos conlo quia mala. cre¬
dens sc̃s audo enus clericorum
conloquio. uirum dĩfilibercũ
quem ante dilexerat nimium¬
recrudiius sit erga stulo: quod
ille in gressus cum gaudio. dum
organum ibidem decantaret
dauiticum. multicudo muriũ
quae uolandi retinet usum. et

Expanded text:
eum Filibertus abiit et praeeum Filibertus abiit et praedicationis verba inpendit. Cumque ei ille dare munera magna vellet, vir Dei cuncta respuens ait, apostatam eum esse nec christianum hominem cum eo participare debere, exestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed servavit illum Dominus ad multorum profectum, qui per eum vocandi erant ad regnum caelorum. 25. Fremens lupus rapidus, animarum gregis ex suis rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia mala, credens sanctus Audoinus clericorum conloquia, virum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimiumretrudi iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et
Abbreviated transcription (Latin):
rotato anno faceret. semperi¬
plus ibi in ueniebat additum quã
quod antea fuerat decimatum.
Ipsam igitur decimam. incaptiuo¬
rum redempcionem. ec paupe¬
rum ali moniam de puca bat
intantum ut monachos suos
propterhoconustis nauibus.
partibus cransmarinis trans¬
micte ret. ut gregescaptiuo¬
rum peripsum redempti.
lauda renit potentiam xp̃i
Sed et cum pro fratrum com pen¬
diis man daret exercere ne¬
gotia. Am plius dari iubebat
quam dari a secularibus consuetu¬
do poscebat. et propter hoc
gaudente uicino populo. de
labore iusto. scm̃ exubera¬
bat com mercium
QŨIGITUR PESTIFERHEBRO¬
inus qui a franicorum genere
pronimia crudelitate de pa¬
la tino honore fuerat pulsus.
coma detonsa clericus luxo¬
uium in gressus. a postata fac¬
tus. spũ ma lignitatis arma¬
tus. Coe pisset rabidis denti¬
bus supernobiles sacerdo tes
et francos. acq: consentibus plu¬
rimis contramandatum dĩ re¬
cepissec locum honoris. sc̃s ad

Expanded text:
rotatu anno faceret, semperrotatu anno faceret, semperplus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redempti laudarent potentiam Christi. Sed et cum pro fratrum conpendia mandaret exercere negotia, amplius dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctum exuberabat commertium. 24. Cum igitur pestifer Ebroinus, qui a Francorum genere pro nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, clericus Luxovium egressus, apostata factus, spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles sacerdotes et Francos atque, consentientibus plurimis, contra mandatum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad
Abbreviated transcription (Latin):
pisset. ipso oratioriem sundenia¬
ce. nauis sola in qua ipse stabac
rema nen tibus aliis ad oram trans¬
ad ex ortandas animas. fratresde
monasterio circum quaq trans¬
mictere. et conflue bant ad eum
uiri nobiles. et pocerites pro¬
prias uolunitates respuentes.¬
xp̃o dño seruientes
QUMIGITUR UIRO RUM INCRE¬
uis set in monasterio multi cudo.
alium construxit coe nobium
Nomine paulia cum decem mi¬
libus agem metico sequesera tũ.
ubi scã rum congregauit multi¬
tudinem feminarum. quas sub
religionis norma. prouiridi
oboedientia. gubernabat mater
prudentis sima. orta nobili pa¬
rente la uocabulo austroberta
S ed et multa monasteria percius
exem plum sunt constructa in
ne ustria. Confluebant ad eum
sacerdotes dñi. cupientes exem¬
plum illius imitari. Et de eius re¬
gula. sua ornabant coenobia
Cumq: et regio munere. et fide¬
lium largitate copia ei super¬
ueni ret argenti. studebat om̃s
species decimare. sed cum hoc

Expanded text:
pissent, ipso oratione fundenpissent, ipso oratione fundente, navis sola, in qua ipse stabat, remanentibus aliis, ad oram repente transtudo sancti ad exortandas animas fratres de monasterio circumquaque transmittere, et confluebant ad eum viri nobiles et potentes, propriis voluntatebus respuentesominum servientes. Cum igitur virorum increvisset in monasterium multitudo, alium construxit caenubium nomine Pauliaco, decem milibus a Gemedico sequestratum, ubi sanctarum congregavit multitudine feminarum, quas sub relegionis norma pro viri Dei oboedientiam gubernabat mater prudentissima, orta nobile parentela, vocabulo Austroberta. Sed et multa monasteria per eius exempla sunt constructa in Neustria -. Confluebant ad eum sacerdotes Domini, cupientes exemplum illius imitare, et de eius regulam sua ornabant cenubia. 23. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad portum. Non inuento naui¬
gio. orationis ex peti uit presi¬
dium. quo surgente decellu¬
re. repence inuenerunt ad ño
missam nauem. Quam cum dĩ
la udibus ascendentes. Alueum
trans gressi sunit fluminis.
UAE DAM RELI GIOSA
femina pinuerno in uilla. uirũ
dĩ in pro priam recoe pit aedicu¬
lam. roganis cum cellarium
in gredi. et uas uinarium quod
cunna dicitur bene dicere. acq:
in eadem domo refectione per¬
acta. dignaretur nocte eadem
commanere. quo obtento.
cum in honore scĩ cuncti habita¬
tores uel hos pites domus illius
lomarius decedente. Praedic¬
te feminia in gressa cellarium.
itauas ipsum repperit plenum.
ac sinihil ex eo fuis set expensũ
UADAM UICE DUM IPSIUS
pincernia percus sus grauiter
a puscella iam morte de pascere cur
a cerba. mox ut ipse bene diccionẽ
superca put ipsius tradidit. ae ger
uulnus in semori perseri sic. Et
tia. recoe pit pristiniam sanitatẽ¬
sequana transeunte. Nauis pre
nimia cem pestate periclitaricoe¬

Expanded text:
ad portum, non invento naviad portum, non invento navigio, orationis expetivit praesidium. Quo surgente de tello, repente invenerunt a Domino missam navem; quam cum Dei laudibus ascendentes, alveum tratisgressi sunt fluminis. 19. Quaedam relegiosa femina Pinverno in villa virum Dei in propria recepit aedicola, rogans eum cellarium ingredi et vas vinarium quod tunna dicitur benedici, atque in eadem domo, refectione peracta, dignaretur nocte eadem commanere. Quod obtentu, cum in honore sancti cuncti habitatores vel hospites domus illius lo maturius decedente, praedicta femina ingressa cellarium, ita vas ipsud repperit plenum, hacsi nihil ex eo fuisset expensum. 20. Quadam vice dum ipsius pincerna, percussus graviter a pustella, iam morte depasceretur acerva, mox ut ipse benedictionem super caput ipsius tradidit, aeger vulnus in se morire persensit et inae recepit pristinam sanitateSigona transeunte, naves prae nimiam tempestate pereclitare coe
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit nauiculam. Caballos
quo habuerat. reliquid in pascu¬
is. quod regius fores tarius dum
as pexit equum quem uir dĩ sede¬
rat. furto abduxit. Sed cum se
ad dormiendum collocas set. re¬
penite surrexit. et totam domũ
suam flam mis exitiabi libus ar¬
de reconspexit. Sed cum hoc
uxor ipsius non uide ret. ec eius
ancxiecacem compesceret. subi¬
co et ipsa hoc quod uir suus uide¬
bat conispiciens. percontari
coe pit sialiquid de rebus seruo¬
rum dnĩ. uir suus habereo
in fraude. quod ubi cognouit
amͥbo paricer: Nullam moram fe¬
cerũnt donec et direpta redde¬
rent. et penitentiam cum in dul¬
gentia rece pissent.
II QUADAM MONACHUS
qui lan guentibus serui ebat ex
more. et ip̃se in com modum ui¬
sus est incurrisse. sed hoc uir
dĩ cognito. dixit ei. fidem habe
et ae grotantibus serui enis. tu
Noliam plius aegrotare. Mox
monachus ut audiuit. iussionem
patris adimplens. Et ae grocis
a genis cursum super flu uium
isaram romanorum de uenis set

Expanded text:
adscendit naviculam; caballus adscendit naviculam; caballus quos habuerat reliquid in pascua. Quod regius forestarius dum aspexit, equum quem vir Dei sederat furto abduxit. Sed cum se ad dormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum hoc uxor ipsius non videret et eius ancxietatem conpesceret, subito et ipsa hoc quod vir suus videbat conspiciens, percunctare coepit, si aliquod de rebus servorum Domini vir suus haberet in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter nullam moram fecerunt, donec et direpta reddiderunt et paenitentiam cum indulgentiam recepissent. 17. Die quadam monachus, qui languentibus serviebat ex more, et ipse incommodum visus est incurrisse. Sed hoc vir Dei cognito dixit ei: 'Fidem habe, et aegrotantibus seniens, tu noli amplius aegrotare'. Mox monachus ut audivit, iussionem patris adimplens, et aegrotis sagens cursum, super fluvium Hysara Romanorum devenisset
Abbreviated transcription (Latin):
na recur reddere. neaduersarius
animam pro abs conso crimine
ualeret sub mergere inbaratrum
in ferni. Cumq: sc̃s de oratione con¬
surgerec. ei fracer alius nunciauit
quod aeger loqui ualeret. et confes¬
sionemdare sata geret. quod ita
factum est. Nam confessione da¬
ta. recepta penitentia. red didit
animam. ut nec sõs de dño diffide¬
ret. Nec aeger in desperationem
UADAN DIE DUM ERATRES
mes sem succiderent. Et manipu¬
li sparsim pera grum iacereNit.
tem pestas frendens into Nuit.
Ecuentus cum turbine ualido se¬
ostendit. Tunc ne fratres laborẽ
perderent. extensis brachi is¬
dñm ihm̃ in clamauit. illo abora¬
ti one surgente. diuinia uirtus
tem pestatem abstulit. Et in dua¬
bus diuisam partibus effugauit.
mox serenitate reddita. red di¬
derunit monachi dõlaudum pre¬
CO NIA.
PIES ERAT DOMINI CA¬
ec uir dĩ peracto itinere. festina¬
bat ad coe nobium missarum cae¬
lebrare solemnia. Peruenienis
ad sequanam ipsecum fratrib

Expanded text:
naretur reddere, ne adversarius naretur reddere, ne adversarius animam pro absconso crimine valeret submergere in baratrum inferni. Cumque sanctus de oratione consurgeret, ei frater alius nuntiavit, quod aeger loqui valeret et confessionem dare satageret. Quod ita factum est. Nam, confessione data, recepta paenitentia, reddidit animam, ut nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione Quadam die cum fratres messem succiderent et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido seostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent, extensis brachiisinum Iesum inclamavit. Illo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstulit et in duabus divisam partibus effugavit. Mox, serenitate reddita, reddiderunt monachi Deo laudis praeconia. 16. Dies erat dominicaet vir Dei, peracta itinera, festinabat ad caenubium missarum celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
to de monstrabat. Illo morte mul¬
tato. ciues loci illius ad scĩ coeno¬
bium praedictos quantos eius re¬
presenta uerunt obtutui.
UADAM NOCTE DUM IN
ba silica scĩ petri uigilans psalleret.
quidam monachus qui interius ui¬
gilabat repente conspexit. Et tan¬
quam duas fulgentes lam pades
oculos illius in spũscõmicare pręui¬
dit. Erat enim ei gratia lacrimarũ
concessa. ut moxse adorandum con¬
ferret. subico lacrimarum flumi¬
na scĩ illius oculi emanarent. Sed
et maximum scudium erat illi. ut
antea cibum non sum meret. quã
eum drĩs perconpuntioniis gratiam
ui sitaret
AUM UNUS EMONA CEIIS
uenis set ad extremum mortis. mu¬
cus effectus est labiis. In gressus
dĩ sacerad illum. blandiens sua¬
de re coepit. ut si haberet occultũ
facinus unde penitentiam noni
egissec. manum eius stringeret.
Cumq ille ita fecis set. In gressus uir
dĩ ecclesiam scãe mariae. coepit
dnm ex orare ut ȩgro lin guam dig¬

Expanded text:
to demonstrabat. Illo morte multo demonstrabat. Illo morte multato, cives loci illius ad sancti Dei cenubium praedictos wantos eius repraesentaverunt obtutum. 13. Quadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, repente conspexit et, tamquam duas fulgentes lampadas, oculos illius in Spiritu sancto micare praevidit. Erat enim ei gratia lacrimarum concessa, ut, mox se ad orandum conferret, subito lacrimarum flumina sancti illius oculi emanarent. Sed et maximum studium erat illi, ut antea cibum non sumeret, quam eum Dominus per conpunctionis gratiam visitaret. 14. Cumunus e monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, blandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset, manum eius stringeret. Cumque ille ita fecisset, ingressus vir Dei ad ecclesiam sanctae Mariae, coepit Dominum exorare, ut aegro linguam dig
Abbreviated transcription (Latin):
Ad dan tur paginae. nouaxp̃i mira¬
cula.
CŨ UIRDNĨ PRO CAUSAMONAS¬
teriiad ebro inum francorum
principem uellet quen dam mo¬
nachum destinare. inueniens
illum prostratum ualida febre. iN¬
iunx it ei causam oboe dientiae in
uirtutexp̃i solo uerbo usus impe¬
ri. Uade in quȩ ens et reuerte¬
re et am plius noli febricitare.
S. tatim ergo monachus sanus fac¬
tus. perfecit quantotius quod a scõ
patre fuerat iussus. Ita uiridĩ ser¬
mo et causam obtinuit. Et mor¬
bum fugauit
QUODANTENPORE PARI¬
sius ciuitate exigenite causa discor¬
diae. uir dñi pacem perrexerat
re formare. Obtento quod uolu¬
it. latro quan cos illius inlicita pre¬
sumpcione furatus est. Ipse dum in
crascinio eos non inueniret. more
solito pacientiam tenuit. sed iN¬
felix ille percus sus ad ño. furtum
quod fecerat pate fecit. Arde rese
heiulans in clamabat. et aliud lo¬
qui non poterat. nisi extensis bra¬
chiis: sinum cum furto abscondi¬

Expanded text:
Addantur pagina nova Christi miraAddantur pagina nova Christi miracula. Cum vir Dei pro causa monasterii ad Ebroino Francorum principe vellit quendam monachum distinare, inveniens illum prostratum valida febre, iniuncxit ei causam oboedientiae, in virtute Christi solo verbo usus imperii: 'Vade', inquiens, 'et revertere et amplius noli febricitare'. Statim ergo monachus sanus factus proficiscit quantocius, quod a sancto patre fuerat iussus. Ita viri Dei sermo et causam obtinuit et morbum fugavit. 12. Quodam tempore Parius civitate, exigente causa discordiae, vir Domini pacem perrexerat reformare. Obtentu quod voluit, latro wantos illius inlicita praesumptione furavit. Ipse dum in crastino eos non inveniret, more solito patientiam tenuit. Sed infelix ille, percussus a Domino, furtum quod fecerat patefecit. Ardere se eiulans inclamabat et aliud loqui non poterat, nisi extensis brachiis sinum cum furto abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
a gonem impleuerunit martrrii.
et corpore xp̃ocum mortui. Expeo¬
tanit diem drũ. coronam magnu
certaminis recepturi. Haec de si¬
tu loci breuicer diximus. Nunc ad
gestorum ordinem redeamus.
UM IGITUR UIR ONI
meritis fulgentibus cresceret in uir¬
tute. Et quic quid sibi abstinentiae
rigore subtraheret. hoc pauperi¬
bus et hospicibus erogaret. Qua¬
dam die laborantibus fratribus
panis de fuit. ita ut etiam unde fie¬
ret omnimodis non ad esset. Sed
cum ipse fratres semper instudio
religionis ammone recdicens. es se
promis sum. quod dñs animam iusti
fame ne qua quam a ffligeret. subi¬
tonutudĩ quidam francus affuit
qui septem panes. ec bis terna fari¬
nae sata detulit hora quare ficiendi
corpusculum. necessitas poposcis¬
set. Tunc illi fide firmius con¬
fortati. Et ex inde sufficienter
habuerunt. et ad uenientibus
cum gaudio obtulerunt. Atq:
ex illa die inantea. Nun quam de¬
fecerunt habitatoribus loci illius
oportunia frumentra.

Expanded text:
agonem impleverunt martyrii, agonem impleverunt martyrii, et corpore Christo cummortui, expectant diem Domini, coronam magni certaminis recepturi. Haec de situ loci breviter diximus; nunc ad gestorum ordinem redeamus. 10. Cum igitur vir Domini, meritis fulgentibus, cresceret in virtute et, quodquod sibi abstinentiae rigore subtraheret, hoc pauperibus et hospitibus erogaret, quadam die laborantebus fratribus panis defuit, ita ut etiam, unde fieret, omnimodis non adesset. Sed cum ipse fratres semper in studio religionis admoneret, dicens, esse promissum, quod Dominus animam iusti fame nequaquam adfligeret, subitu nutu Dei quidam Francus adfuit, qui septem panes et bis terna farinae sata detulit hora, qua reficiendi corpusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide firmius confortati, et exinde sufficienter habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt, atque ex illa die inantea numquam defecerunt habitatoribus loci illius oportuna frumenta. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
bus officiis oportunię: Hic faler¬
na seruanda conduntur : hinc pran¬
diaclara parantur. ibiq conueni¬
unt qui digne dõ deseruiunt. Nihil
habentes pro prium. nullius egen¬
tes compendio. quia sperantes in
dño non de ficient omnibono: ut
uere in eis impleatur scriptum : pax
multa diligentibus nomentuum dñe.
et non est illis scandalum. Caritas
ibidem fulget mira: Abscinentia
magna. humilitas sum ma. Casti¬
tas ante omnia:
DED ET ILLUD MIRUM
quod a scło non erat auditum. de beluis
marinis. inuenerunt compendiũ.
Nam uncis. retibus. et ratibus. ca¬
piuntur pisces marini quin qua genis
pedibus longi. qui obiuuaminia frm
in escas. etiam ex pellunt tenebras
perluceruas. atq contra naturã
sui aqua quae ignem consucuit ex¬
tinguere. pernutrimenta pingue¬
dinis. ignem nutrit lucernae. Agit
hoc meritum scĩ filiberti. et scorũ
multiplices sepulturae quidõ deser¬
uientes assidue. perpacis tempora
confixicruci. pro pria uoluntate

Expanded text:
bus offitiis oportuna: Hinc Falerbus offitiis oportuna: Hinc Falerna servanda conduntur, hinc prandia clara parantur, ibique conveniunt, qui digne Christo deserviunt, nihil habentes proprium, nullum egentes conpendium, quia sperantes in Domino non deficient omni bono, ut vere in eis impleatur scriptum: Pax multa diligentibus legem tuam, Domine, et non est illis scandalum. Caritas ibidem fulgit mira, abstinentia magna, humilitas summa, castitas per omnia. 9. Sed et illud mirum, quod a seculo non erat auditum: de beluis marinis invenerunt conpendium. Nam uncis, retibus et ratibus capiuntur pisces marini quinquagenibus pedibus longi, qui ob iubamine fratrum in escas, etiam et expellunt tenebras per lucernas, atque contra naturam sui aqua, quae ignem consuevit extinguere, per nutrimenta pinguidinis ignem nutrit lucernae. Agit hoc meritum sancti Filiberti et sanctorum multiplices sepulturae, qui Deo servientes assiduae, per pacis tempore, confixa cruci propria voluntate,
Abbreviated transcription (Latin):
tantibus oportuna: Intror sus.
domus alma fulget: habitantib
dignia. ab euro surgens ecclesia
crucis instar erecta. Cuius apicẽ
obtinet alma uirgo maria: Alta¬
re ante faciem lectuli cum deNte
beatissimi filiberti: pictum gemi¬
marum lumine. Comptum auri
Ec argeniti congerie: Ab utroq
iohannis. et columbani: arae
dant gloriam dõ: Adhęret aborea
dionisii martyris. et germani con¬
fessoris aedicula: Indextris. no¬
bile scĩ prominet petri oraculum:
elatere scĩ habens martini:
Uergit a meridie cellula ipsius sc̃i
dĩ pecreo margine florescente
operosa saxis: claustro comicur
arcis. uariumq: decus oblectans
animum cunctis trium phantib:
lim phis. duplex uergens adaus¬
trum: Ducentorum nona ginta pe¬
dum longitudine. quin quaginta
inlatitudine eminet domus qui escen¬
diobtentu: Singula perlecta. lux
radiat perfenestras. uitrum pene¬
trans lichnus. fouet aspectum le¬
gentis: Subter edes geminȩ : duo¬

Expanded text:
tantibus oportuna. Introrsus tantibus oportuna. Introrsus domus alma fulgit habitantibus digna. Ab euro surgens ecclesia crucis instar erecta, cuius apicem obtinet alma virgo Maria, altaris ante faciem lectoli cumdente beatissimi Filiberti, picto gemmarum lumine, comptum auri et argenti congeriae; ab utroque latere Iohannis et Columbani aras dant gloriam Deo. Aderit a borea Dionisi martyris et Germani confessoris aedicola; in dextris domum nobile sancti prominit Petri, oraculum e latere sancti habens Martini. Vergit ad meridie cellula ipsius sancti Dei, petreo margine florescente. Operosa saxis claustra comitur arcis, variaque decus oblectans animum cunctis, triumphantibus limphis. Duplex vergens ad austrum, ducentorum nonaginta pedum longitudine, quinquaginta in latitudine eminit domus quiescendi obtentu. Singula per lecta lux radiat; per fenestram vitreum penetrans, linis fovet aspectum legentis. Subter aedes gemina duo
Abbreviated transcription (Latin):
frugem lacti feram: Diuersis uena¬
tibus apta: Auium canora melodia
Sequana parte trina: milia girat
ter quina: bis quaternosta dio. qđ
non in ictus pristinos uergit cur sũ.
unum tantum modo commeantib
dans in gressum: Munc ascendens
mare eructat : Nunc ad sinum re¬
diens. a quarum impetus maniat
som pendia nauium: commercia plu¬
rimorum. Nihil pene indi genis:
quicquid ministratur uehiculis
pedescribus. et equinis: plaustris
etiam atq: racibus: Ibidem castrũ
condiderunt antiqui: ibiad stant
in acie nobilia castra dĩ. ubi sus piran¬
tes. prode siderio para disi gemunt:
qui gementes rorantibus oculis: In
flammis ultricibus gemendinon
erunt: Ibi saceralmus de quo pre¬
sens loquitur cextus. multi plicib
audibus est colendus: qui patri¬
rchȩ ia cobmore uetusto. insep¬
tua ginta animarum numero. Is¬
tam descendit inheremum. addi¬
co septim plici propter gratiam
moenia. turricamole surgentia.
claustra receptionis mira. aduen¬

Expanded text:
frugem lactiferam, diversis venafrugem lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora modolia. Sigona parte trina milia gyrat ter quina; bis quaterno stadio, quod non in ictus pristinis vergit cursum, unum tantomodo comeantibus dans ingressum. Nunc ascendens mare eructat, nunc ad sinum rediens aquarum impetus manat. Conpendia navium, commertia plurimorum, nihil paene indigens: quicquid ministratur vehiculis pedestribus et equinis, plaustris etiam adque ratis. Ibidem castrum condiderunt antiqui; ibi adstant in aciae nobilia castra Dei, ubi suspirantes pro desiderium paradisi gemunt, qui, gementes rorantibus oculis, in flammis ultricibus gemendi non erunt. Ibi sacer almus, de quo praesens loquitur textus, multiplicibus laudibus est colendus, qui patriarchae Iacob more vetusto in septuaginta animarum numero istoipso descendit in heremo, addito septimplice propter gratiam moenia turrita mole surgentia, claustra receptionis mira, adven
Abbreviated transcription (Latin):
trabat exem plum
DEO CUM DIUINA UIRTUS
lumen illius. super candelabrum uel¬
lec constitui. ut lam pas scĩtatis
illius. longe lateq fulgorante radio
deberet splendere. posuit in corde
uiriscĩs simi. ut expropriõ labo re
de beret monasterium fabricari
T unc a rege francorum clodo ueo no¬
mine. Atq: eius regina uocabulo
balde childe locum in pago rodomi¬
gensi. quem uetusto uocabulo gemme¬
ticum antiquitas consueuerat nun¬
cupare. obtinens suggestione sup¬
plici. Nobile ibidem coenobium ui
ERE DIGNA AETHI MO¬
logia nominis gem meticum nuncu¬
patum: qui diuerso uernat decore
more gem marum: Hic frondium
coma siluestris: hinc multi plices
arborum fruges: Illinc placet
uberrima tellus: is tincuirentia
prata graminibus: Hinc orto rum
odoriferi flores: hinc uinea rum
habuni dant botriones: quiq: tur¬
genitibus gemmis: lucentibus ruti¬
lant infalernis: Cincta undiq a¬
quis: miratur inlrta cespes
Pastui pecorum congrua. fundens

Expanded text:
trabat exemplum. trabat exemplum. 6. Sed cum divina virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius longe lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine atque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem vetusto vocabulo Gemedicum antiquitas consueverat nuncupare, obtinens suggessionesupplicę, nobile ibidem caenubium vis 7. Vere digna aethymologia nominis Gemedicum nuncupatum, qui diverso vernat decore more gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undique aquis miratur inclita cispis, pastu pecorum congrua, fundens
Abbreviated transcription (Latin):
ictu interit. Aliusmore arrii. iN
ster qui linium omnia sua intestiNa
de posuit. atq: in dignam uitam.
digna morte finiuit. Tunc reliqui
timore perculsi. petentes ueniam
profacinore. Eũm in honorem pris¬
tinum studuerunt reuocare. atq:
ei de incepcum caritatis studio oboe¬
SEO QUIA PERFECTI UIRI
semper perfectiora sectantur.
coepit scs uir dñi scõrum cõenobia cir¬
cuire. ut aliquidemolumenti ex suc¬
cessione scĩeatis uale retaccipere.
uscranis luxouium. et bouium uel
reliqua coenobia sub norma scicolũ¬
bani degentia. atq omnia monas¬
teria quae intra suum gremium fran¬
cia. et italia actota concludit bur¬
gundia. ascuta intentione proui¬
dens ut prudentissima apes. quic¬
quid melioribus florere uidit studuiss
hoc suistraxit exem plis. Basilii scĩ
arismata. Macharii regulam
ne dicti decreta. Colum bani insticu¬
ta scĩssima: lectione frequentabat
assidua. sicq onustus uirtute a¬
romatum. sequa cibus sem monis¬

Expanded text:
ictu interiit, alius more Arrii in ictu interiit, alius more Arrii in sterquilinio omnia sua intestina deposuit atque indignam vitam dignam mortem finivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum caritatis studio oboeSed quia perfecti viri semper perfectiora sectantur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum mons
Abbreviated transcription (Latin):
contra ipsum temptationibus. diris
anguiscrexit: Nam cum in ursi spe¬
cie eum intra ecclesiam temptasset t̃rei
et ipsum nocte alia de ferro candela¬
brinisus fuisset trans figere. uel noc¬
tecertia ostium ecclesiae ex pansis
brachiis uellet prohibere: Omnia
eius machina menta filibertus ex pu¬
lit uirtutediuina. ꝑ scȩ̃ crucis indagia:
GITUR CUMBEATUS AGILUS
obisset in dño. fratrum concordante
consensu. Vir dñi filibertus. suscepit
regiminis locum. Caepit naniq: hu¬
militate pollere. Hospitalitatem sec¬
tari. Abscinentia uigere. Pruden¬
tiae lampade radiare. Hlorigera
caritate uernare. Telo dĩ succenidi.
omum sibitraditam. strenue guber¬
nare. Nullius personam accipere
nuenta uitia. radicitus extirpare
VNE NON NULLI EFRATRIBUS
malignitatis spũ inflam mati. assũp¬
ta rebellione scm̃dĩ de eęclesia prę¬
sumpserunt excrahere. Sed ultrix
manus dñi. hoc impunitum non per¬
tulit. Nam unus ex eis fulminis

Expanded text:
contra ipsum temptationibus dirus contra ipsum temptationibus dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namqumilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta rebellione, sanctum Dei de ecclesia prsumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis
Abbreviated transcription (Latin):
ad predictum coe nobium peruenis¬
set: beatus agilus illum gratanter
recepit. Ibiq: uir dñi filibertus comã
de posuit. aciugum xp̃i suaue. et onus
leue suscepit: tatoq religionis cul¬
mine excreuit : ut uiris perfectiorib
imitabilis fieret.
USSUS IGITUR ADPRIOREM
mensam sedere: studuit ipse omnib:
miniscrare. ut ipsum reficiendi solatiũ.
in fratrum implicaret obsequium. nec
saciatus amensa surgeret. peracto con¬
uiuio. Cumq anti quus. ostis eius in ui¬
densabstinenitiae pulsa retanimum
illius ut sumeret am pliora edulia:
Nutu dĩ decectus. ui rodi per som nium
est ostensus:
AM CŨ QUADA NOCTE EUISSIT
cibo re fectus : ipseuentrem eius palpa¬
recae pit acdicere: Modo hic benie:
modo hicbene: Tunc miles dnĩi cog¬
noscens ignita iacula inimici: Crucis
seuallans minimine.rigoremabs¬
tinentiae. scuduit triplicare. et dĩ
auxilium implorare contra armatr¬
ranni:
CŨENOCTIBUS SINGULIS
ecclesiam frequentaret: intribus se

Expanded text:
ad praedictum caenubium pervenisad praedictum caenubium pervenisset, beatus Agilus illum gratanter recepit, ibique vir Domini Filibertus comam deposuit hac iugum Christi suave et onus eius leve suscepit tantaeque religionis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc miles Domini cognoscens ignita iacula inimici, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare contra armam tyranni. Cumque noctibus singulis ecclesiam frequentaret, in tribus se