comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s g̾s. Hoc dictũ. ẽ. adabrahã. hoc adisaac.
hoc ad iacob. Unde ñĩmerito dicit. ego sum
in benedictione om̃iũ gentiũ. qͦd exeorũ se¬
mine ꝓmisit. Nec ĩmerito ipse abrahã cũ eiꝰ
seruus ei iurasset. subfemore suo iussit eũ
ponere manũ. sciens inde uenturã carnẽ
scire. imo meliꝰ nescierĩ. qͥcecitate animi lege¬
rit faustꝰ ubi uocauit iacob filios suos &dix̃.
Congregamini. ut nunciẽ uob̾ quȩ occursura
st̃ uob innouissimis diebꝰ. Congregamini &
audite filii iacob. audite isrł patrẽ ur̃m
Hic certe nemo dubitat ꝓphetantis ꝑsonã ẽẽ
dilucidatã. Audiamꝰ gͦ qͥd dicat filio suo iudȩ
de cuiꝰ tribu xp̃c uenit exsemine dauid scđm
carnẽ. sic̃ apłica doctrina testat᷑. luda inqͥt.
te laudent fr̃s tui. manꝰ tuȩ suꝑ dorsa inimi¬
corũ tuorũ. adorabt̃ te filii patris tui. Ca¬
tulus leonis iuda. de germinatione filiꝰ m̃s.

Expanded text:
omnes gentes. Hoc dictum est ad Abraham, hoc ad Isaac, omnes gentes. Hoc dictum est ad Abraham, hoc ad Isaac, hoc ad Jacob . Unde non immerito dicit, Ego sum in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. nec inmerito ipse Abraham, cum eius seruus ei iurasset, sub femore suo iussit eum ponere manum, sciens inde uenturam carnem scire, immo melius nescierim, qua caecitate . animi legerit Faustus, ubi uocauit Iacob filios suos et dixit: congregamini, ut nuntiem uobis, quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus: congregamini et audite. filii Iacob: audite, Israhel, patrem uestrum. hic certe nemo dubitat prophetantis personam esse dilucidatam. audiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuius tribu Christus. uenit ex semine Dauid secundum carnem. sicut apostolica doctrina testatur. Iuda, inquit, te laudent fratres tui; manus tuae super dorsa inimicorum tuorum, adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda, de germinatione filius meus,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃p̃tationibꝰ figurarũ ꝑuniuersũ textũ
diuinȩ scripturȩ licet considerare. & cõpa¬
quere conant᷑. Nec pagani nob in hoc ob¬
strepunt. Neq enĩ audent contradicere.
ne illa ñ solũ dicta s etiã facta: figurate
demonstramꝰ impleta. cũ fabulas sual ut aliqͥ
mͦ cõmendent: ad nescio quas phi sologias uel
theologias. id. ẽ. rationes naturales uł diuinas
int̾p̃tando referre conent᷑. exparte plene
satis iudicantes qualia sint: exparte aut̃ dis¬
simulantes. dũ ea rident intheatris quȩ ue¬
nerant᷑ intẽplis. Intur pitudine nimiũ lib̾i.
insuꝑstitione nimiũ serui. Nobis aut̃ qͥsqͥs
dixerit ñ ideo illa uel gesta uł scripta ut xp̃c
ineis intelligat᷑: excepta ipsa tanta conso¬
nantia rerũ p̃figuratarũ & nc̃ impletarũ.¬
aliis p̾sagiis ꝓpħicis aꝑtis manifestisq feriet᷑.
sicuti est illud. Insemine tuo henedicent᷑¬

Expanded text:
terpretationibus figurarum per uniuersum textum terpretationibus figurarum per uniuersum textum diuinae scripturae licet considerare et conpaquere conantur. Nec pagani nobis in hoc obstrepunt; neque enim audent contradicere, ne illa non solum dicta sed etiam facta figurate demonstramus inpleta, cum fabulas suas ut aliquo modo commendent, ad nescio quas physiologias uel theologias, id est rationes naturales uel diuinas interpretando referre conentur ex parte plene satis indicantes, qualia sint; ex parte autem dissimulantes. dum ea rident in theatris, quae uenerantur in templis. in turpitudine nimium liberi. in superstitione nimium serui. Nobis autem quisquis dixerit non ideo alia uel gesta uel scripta, ut Christus in eis intellegatur, excepta ipsa tanta consonantia rerum praefiguratarum aliis praesagiis propheticis apertis manifestisque ferietur: sicuti est illud, In semine tuo benedicent
Abbreviated transcription (Latin):
tanqua m̃bratĩ om̃ia ꝑtractabat. Cui subtilis¬
sime numerorũ etiã regulas consulenti: con¬
gruent̾ occurrebant omĩa quȩ adincelligen¬
dũ xp̃m nichil impedirent. qm̃ incorpore
inimano eciã ille humani generis saluator
apparuit. nec tam̃ cogerent: qͥa corpꝰ hu¬
manũ.ẽ. utiq & hominũ cȩterorũ. At ubi
uentũ. ẽ. adhostiũ qͦd in arce latere factũ
est: om̃is humani ingeniĩ coniectura. chefe¬
cit. Ut tam̃ aliqͥd diceret: inferiores: par¬
tes qua urina & fimꝰ egerunt᷑. illo hostio sig¬
nificari ausus.ẽ. credere. ausus & dicere.
ausus & scribere. Non mirii: si hostio ñ in¬
uento sic errauit. Qͦdsi ad xp̃m transisset: ab¬
lato uelamine. sacram̃ta eccłȩ manantia
ex latere hominis illiꝰ inuenisset. Nã qͥa p̃¬
dictũ. ẽ. ext̃ duo incarne una: ꝓpt̾ea mar¬
ferunt᷑. qͦd totũ xp̃c est. Sic & incęteris in¬

Expanded text:
tanquam membratim omnia pertractabat. Cui subtilistanquam membratim omnia pertractabat. Cui subtilissime numerorum etiam regulas consulenti, congruenter occurrebant omnia quae adhuc intelligendum Christum nihil impedirent; quoniam in corpore humano etiam ille humani generis Salvator adparuit, nec tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et hominum ceterorum. at ubi uentum est ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si ostio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in carne una, propterin ceteris in
Abbreviated transcription (Latin):
nos agnouimꝰ illi derident. nolunt talibꝰ rerũ
ñ tantũ dictarũ s etiã gestarũ figuris p̃nun¬
catũ uideri: cogunt᷑ a nob̃ dicere qͥo illa signifi¬
cent. Quȩ nͥ aliqͥo significare concedant: tã di¬
uine auctoritatis libros abineptarũ fabularũ
ignominia ñ defendunt. Uidit hoc filo qͥdã.
uir liberalit̃ eruditissimꝰ. unꝰ eorũ. cuiꝰ eloqͥũ
greci platomi equare ñ dubitant: & conatꝰ:
aliqua int̾p̃tari. ñ ad xp̃m intelligendũ in:
que ñ crediderat: s ut inde magis apparere.
quantũ int̾sit utrũ ad xp̃m referas omnia
ꝓpt̃ quẽ uere sic dicca sc̃: anp̃ter illũ qͣs lib&
coniecturas qͥlibet m̃tis acumine ꝑsequaris.
qͣntũq ualeat qͦd apłs ait. Cũ transieris ad
dnm: auferet᷑ uelamen. Ut enĩ qͥddã eiꝰdem
filonis cõmemorẽ: arcã diluuii scd̾m rationẽ
humani corporis fabricatã uolens intelligi.

Expanded text:
illi derident, nolunt talibus rerum, illi derident, nolunt talibus rerum, non tantum dictarum, sed etiam gestarum figuris praenuntiatum videri, coguntur a nobis discere quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedant, tam divinae auctoritatis Libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. Vidit hoc Philo quidam, vir liberaliter eruditissimus, unus illorum, cujus eloquium Graeci Platoni aequare non dubitant: et conatus est aliqua interpretari non ad Christum intellegendum, in quem non crediderat, sed ut inde magis adpareret, quantum intersit. utrum ad Christum referas omnia, propter quem uere sic dicta sunt, an praeter illum quaslibet coniecturas quolibet mentis acumine persequaris, quantumque ualeat quod apostolus ait: cum transieris ad dominum, auferetuPhilonis commemorem, arcam diluvii secundum rationem humani corporis fabricatam volens intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
adarcã fieri necessitas utiq cogebat. In late¬
re aut fieri uł etiã memoriȩ com̃dari ꝑ lit¬
teras qͥd cogebat: Immolare filiũ iubet᷑ a¬
brahã. lussus hoc fuerit: ut eiꝰ oboedientia
tali etiã examine ꝓbata. posteris in notes¬
ceret. Conuenientiꝰ ligna portauerit filiꝰ.
ne pat̾ senexq portaret. Nonsit postea fi¬
liũ ferire ꝑmissus: ne orbitate grauissima
se ferire. Nunqͥd etiã si nullo effuso sangni¬
ne rediret᷑. minꝰ e̾ẽt ꝓbatꝰ abrahã: Aut
si iã opꝰ erat ꝑfici sacrificiũ. etiãne ut ille
aries inuepre adhȩrens cornibꝰ apparer&.
adullũ augm̃tũ uictimȩ ꝑtinebat: Sic
om̃ia cũ considerant᷑. & qͣsi suꝑflua neces¬
sariis contexta inueniunt᷑: ad monent.
humanũ animũ. id÷ animũ rationalẽ.
prĩ aliqͥd significare. deinde qͥd signiticent que¬
rere. Itaq etiã ipsi iudei qͥ xp̃m cuiꝰ passionẽ¬

Expanded text:
ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latead arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum animum, id est animum rationalem prius aliquid significare, deinde quid significent quaerere. Itaque etiam ipsi Iudaei, qui Chri
Abbreviated transcription (Latin):
criptas honorato aliꝰͦ loco. qͥs esset tã excors
ut eomͦ pictũ pariete putaret. ac ñ potiꝰ in¬
telligeret scriptũ. ut si legere ñ ualeret ñ
tam illos apices aliqͥd significare dubitaret:
ta priꝰ illa om̃ia quę st̃ inuetere instrum̃to
scripturarũ scarũ. qͥsqͥs ñ ꝑuerso animo le-¬
gerit: sic oportet moueat᷑. ut aliqͥd ea sig-¬
nificare ñ ambigat. Uerbi enĩ gr̃ã. nunqͥd
si oportebat adiutoriũ uiro feminã fieri.
etiã hoc necessitas ulla cogebat. uł ulla
suadebat utilitas. ut de dormientis latere
fieret: Si causa euadendi diluuii opꝰ erat
fabricari arcam quid ꝰ erat. m̃suras eiꝰ aut ip¬
sas potissimũ fieri. aut etiã scriptis ad re¬
ligionẽ posteritati ꝓpagandis cõmemorari:
i ꝓpt̾ genꝰ reparandũ animalia includi o¬
porcebat. qͥd opꝰ erat illo potissimũ numero
septena de mundis. bina de ĩmundis: Aditũ

Expanded text:
criptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, criptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum sanctarum, . quisquis non peruerso animo legerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum
Abbreviated transcription (Latin):
luctũ meũ ingaudiũ mͥ. conscidisti saccũ
meũ & accinxisti me lęticia. ut cantet tͥ
gła mea &e ñ cõpungar. Quis potest exoc-¬
casione alteriꝰ oꝑis. omĩa quȩ in illis uete¬
ribꝰ legis & ꝓpħarũ libris figurate xp̃m̃
annunciant. quantalibe breuitate ꝑ¬
stringere: hisi forte qͥs putat ingeino fieri
ut ea quȩ rerũ ordine ꝑsua tẽpora cucurrerẽ.
ad xp̃i significationes intͣp̃tando uertant᷑. Hoc
forte nidei posst̃ dicere siue pagani. Eis aut̃
qͥse xp̃ianos putari uolunt. p̃mit ceruicẽ
apłica auctoritas. dicens. Omĩa hȩc uifigura
contingebant illis. & hȩc omĩa figurę nr̃e
fuert̃. Nã si ismahel & isaac homines nati duo
testam̃ta significant. qͥd credendũ. ẽ. de tot
factis. quȩ nullo naturali usu. nulla nego¬
t̃ necessitate st̃ facta. Nichilne significant:
Siqͥs nr̃m qͥhebreas litteras ignoramꝰ id ẽ ipsoᷤ
uocũ caracteres. uideret eas inpariete cons¬

Expanded text:
meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar. Quis potest ex occasione alterius operis omnia, quae in illis ueteribus legis et prophetarum libris figurate Christum adnuntiant, quantalibet breuitate perstringere ? nisi forte quis putat ingenio fieri, ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando uertantur. hoc forte Iudaei possunt dicere siue pagani; eis autem, qui se christianos putari uolunt, premit ceruicem apostolica auctoritas dicens: omnia haec in figura contingebant illis et: haec omnia figurae nostrae fuerunt. nam si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete cons
Abbreviated transcription (Latin):
faustꝰ nos iubet credere qͥ de xp̃o ñ uult te¬
stibꝰ hominibꝰ credi. qͥsi adnos etiã eiꝰdẽ uocis
noticia sine homine teste ꝑuenerit. cũ &
manifestũ sit sic eã ꝑuenisse. & apłs dicat. Quo¬
mͦ aut̃ inuocabunt. inquẽ ñ credider̃t: Aut

Expanded text:
Faustus nos iubet credere, qui de Christo non uult teFaustus nos iubet credere, qui de Christo non uult testibus hominibus credi, quasi ad nos etiam eiusdem uocis notitia sine homine teste peruenerit, cum et manifestum sit sic eam peruenisse, et apostolus dicat: quomodo autem inuocabunt, in quem non c
Abbreviated transcription (Latin):
berabit illũ de manibꝰ contrariorũ. Hȩc co¬
gitauert & errauert̃. excecauit enĩ illos
malicia illorũ. Qͦd etiã de istis uerissime
dici potest: quitanta multitudine testimonioꝵ.
intanta dispositione p̾nunciatarũ rerũ. intan¬
ta manifestatione cõpletarũ. adhuc dicunt scri
cum̃ta ꝓferre. adiuuante illo qͥ tantã copiã
p̃buit aduersus calũnias erroris humani. ut
ea quȩ iã cõmemorauimꝰ ñ repetamꝰ. lã porro
aliã fausti t̃giuersationẽ. quã credo cũ & ipse
p̃clarissima ꝓphetiȩ luce ꝑcuteret᷑ callidis¬
simã se inuenisse arbitratꝰ. ẽ: etiã refellere
piget. ne ꝓpt̾ea putet᷑ aliqͥd dixisse: qͥa ei res¬
ponderi dignũ habitũ . ẽ. Quis enĩ dem̃tissimꝰ
diceret. eneruis esse fidei. de xp̃o sine teste
ñ credere: Uellẽ mͥ ista responderent. cumã
de xp̃o ipsi credidissent. An illã uocẽ decȩlo
audiert̃. hic . ẽ. filiꝰ m̃s: ẜ i quippe uoci potiꝰ

Expanded text:
manibus contrariorum. haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia illorum. quod etiam de istis uerissime dici potest. qui in tanta multitudine testimoniorum, in tanta dispositione praenuntiatarum rerum. in tanta manifestatione conpletarum adhuc dicunt scripcumenta proferre adiuuante illo, qui tantam copiam praebuit aduersus calumnias erroris humani, ut ea, quae iam commemorauimus, non repetamus. Iam porro aliam Fausti tergiuersationem, quam credo cum et ipse praeclarissima prophetiae luce percuteretur, callidissimam se inuenisse arbitratus est. etiam refellere piget, ne propterea putetur aliquid dixisse, quia ei responderi dignum habitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi isti responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audierunt: hic est filius meus? ei quippe uoci potius
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã tẽpus reꝑit᷑ quo eũ oportuerit uenire
passurũ. Quanquã & sine cõputatione tẽporũ:
manifestis rerũ effectibꝰ iudeos urgere solea
utrũ iã uenerit. passusq fuerit disceptatio
est. Conuincunt᷑ aut̃ reb ipsis aꝑtissimis.
ñ solũ de fide om̃iũ gentiũ quas ei seruituras
eadẽ cui cedere cogunt᷑ scriptura p̃dixit.
quȩ ita clarescit toto orbe t̾rarũ ut õĩũ
tergiuersatiũ oculos feriat: uerũ etiã de iis
pristina. Quȩ om̃ia danihel tc̃ p̃nunciauit
futura: qͣndo ungui scm scõrũ liquide ꝓpħa¬
uit. Cũgͥ illa om̃ia iã facta sint exigit᷑ abeis
etiã unctꝰ sc̃s scõrũ. & qͥd respondeant ñ inue¬

Expanded text:
 etiam tempus reperitur, quo eum oportuit venire passurum. Quanquam, et sine computatione temporum, manifestis rerum effectibus Judaeos urgere soleamutrum jam venerit, passusque fuerit disceptatio est. Convincuntur autem rebus ipsis apertissimis, non solum de fide omnium gentium, quas ei servituras eadem, cui cedere coguntur, Scriptura praedixit, quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiuersantium oculos feriat, uerum etiam de iis.pristina: quae omnia Danihel tunc praenuntiauit futura. quando ungui sanctum sanctorum liquide prophetauit. cum igitur illa omnia iam facta sint, exigitur ab eis etiam unctus sanctus sanctorum, et quid respondeant. non inue
Abbreviated transcription (Latin):
uellẽ: ne sola existiment᷑ abeis qͥ illa ñ legunt
& ne fidelis ac diligens lector me rep̾hendat
cũ plura euidentiora repꝑerit: qͦd ista potis.¬
simũ posuer ĩ. quȩ mͥ occurrere inp̃sentia po¬
tuerint. Inuenietis enĩ multa: quȩ omino
nec tali saltẽ indigeant admonitione. qͣli mͦ
usus sũ in uerbis iacob. Quis enĩ iã quȩrat exx¬
positorẽ. dũ legit. uelut ouis aduictimã du¬
ctus. ẽ. Nom̃ia quȩ illic multiplicit̃ & euident̃
dicunt᷑. qͥa liuore eiꝰ sanati sumꝰ. qͥa peccata
nrã ipse portauit: Quis ñ quasi euangłiũ can.¬
tari arbitret᷑. foder manꝰ meas & pedes. di¬
numerauer omĩa ossa mea. ipsi uͦ consideraue¬
rt̃ & conspexert̃ me. diuisert̃ sibi uestim̃ta

Expanded text:
uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, quae illic multipliciter et euidenter dicuntur: quia liuore eius sanati sumus, quia peccata nostra ipse portauit? quis non quasi euangelium cantari arbitretur: io derunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me;
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peccatoꝵs: Ipse est enĩ bocrꝰ ille.
qͥpependit in ligno. Apt̾ea & hc ude qͥd adiun¬
gat. & insanguine uuȩ amictũ suũ. lã uͦ ful¬
gere oculos eiꝰ aumo. illa incorpore eiꝰ m̃bra
cognoscunt: qͥbꝰ donatũ ÷ scã quadã ebrietate
alienatȩ mñtis ab infra labentibꝰ tẽporalibꝰ. et̃¬
nã luce sapientiȩ contueri. Unde qͥddã paulo
ante cõmemorauimꝰ. dicente paulo. Diue enĩ
m̃te excessimꝰ do. Hisunt fulgentes oculi a ui.¬
no S tam̃ qͥi scͥt᷑. siut tẽꝑantes sumꝰ uob: nec par¬
uuli relinquunt᷑ adhuc lacte nutriendi. qͥa
& hic seqͥt᷑. Et dentes candidiores lacte. Quid ad
hec respondetis insani: Nempe ista manifesta
sunt nempe om̃s ñ dico calũnias contradictio¬
nis. s etiã nebulas dubitationis expellunt. la¬
lia quęrite pͥmo inillis libris. talib pͥmo cre¬
dite: quȩ nc̃ ame nec om̃ia cõmemorari posst̃
qͥa nimiũ. ẽ. nec multa qͥa longũ . ẽ. Nec pauca

Expanded text:
 ille, qui pependit in ligno. propterea et hic uide, quid adiungat: et in sanguine uuae amictum suum. iam uero fulgere oculos eius a uino, illa in corpore eius membra cognoscunt, quibus donatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. unde quiddam paulo ante commemorauimus dicente Paulo: siue enim mente excessimus, deo. hi sunt fulgentes oculi a uino. sed tamen quia sequitur: siue temperantes sumus, uobis, nec paruuli relinquuntur adhuc lacte nutriendi, quia et hic sequitur: et dentes candidiores lacte. Quid ad haec respondetis, insani ? nempe ista manifesta sunt, nempe omnes, non dico calumnias contradictionis sed etiam nebulas dubitationis expellunt. talia quaerite primo in illis libris, talibus primo credite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ hebreorũ aliqͦs annunciasse ꝓpħas:
nescio anꝓbare qͥs possit: cũ res coeꝑit exami¬
nari. Ueruntam̃ ettã sihoc ita se habeat. quid
adnos: Illos manet hȩc rep̃hensio. qͥ exiudais¬
mo forte adxp̃ianismũ conuersi sub testi¬
moniis ut ꝑhibes ꝓpħarũ: postea neglexerẽ
eos ut beneficiorũ ingrati. Porro aut̃ nos na.¬
tura gentiles sumꝰ. id .ẽ. qͦs paulus p̃putiũ
uocat. subalia nati lege & p̃fatoribꝰ aliis.
qͦs gentilitas uates appellat. Atq exhis
postea sumꝰ ad xp̃ianismũ conuersi. ñ ante
effecti iudei. ut merted hebraicoꝵs ꝓpħarũ
sequerem᷑ fidẽ euntes adxp̃ianismũ: s so¬
la exciti fama & uirtutũ opinione. atq
sapientia liberatoris nr̃i iłm xp̃i. Unde
si m adhuc inpat̾na religione moranti p̃di¬
cator adueniens. xp̃m uellet ex ꝓpħis insi¬
nuare: hc̃ ego ꝓtinꝰ dementẽ putarẽ. qͥgen¬
tili mͥ & longe alteriꝰ religionis homini de
magis dubiis dubia conaret᷑ astruere. Ed

Expanded text:
filium dei Hebraeorum aliquos adnuntiasse prophetas nescio an probare quis possit, cum res coeperit examinari. uerumtamen etiam si hoc ita se habeat, quid ad nos? illos manet haec reprehensio. qui ex iudaismo forte ad christianismum conuersi sub testimonis, ut perhibes. prophetarum postea neglexerint eos ut beneficiorum ingrati. porro autem nos natura gentiles sumus. id est. quod Paulus praeputium uocat, sub alia nati lege et praefatoribus aliis, quos gentilitas uates appellat. atque ex his postea sumus ad christianismum conuersi, non ante effecti Iudaei, ut merito Hebraicorum prophetarum sequeremur fidem euntes ad christianismum. sed sola exciti fama et uirtutum opinione atque sapientia liberatoris nostri Iesu. unde si mihi adhuc n paterna religione moranti praedicator adueniens Christum uellet ex prophetis insinuare, hunc ego protinus dementem putarem. qui gentili mihi et longe alterius religionis homini de magis dubiis dubia conaretur astruere. quid
Abbreviated transcription (Latin):
re ifrahelitã. in qͦ dolus ñ essec. & cũ ille
tanquã lapidẽ illũ habens adcaput con¬
fessus eũ esset filiũ dĩ & regẽ isrł. ista con¬
fessione quodã mͦ unguens sapidẽ id .ẽ. ip¬
sũ esse confitens xp̃m: ibi opportune dñs
etiã illud cõmemorauit qͦd tune uidit
iacob. qͥ ꝑ benedictionẽ appellatꝰ. ẽ. isrł.¬
Am̃ dico uob̾ inqͥt uidebitis celũ aꝑtũ &e angł̃os
dĩ ascendentes & descendeates suꝑ filiũ ho¬
minis. Hoc enĩ isrł uiderat. cũ illũ lapidẽ
ad caput habebat. At̾ra incęlũ scalas ꝑqͣs
ascendebant & descendebant angłi dĩ. inqͥb
significati st̃ euangłistȩ p̃dicatores xp̃i.¬

Expanded text:
re Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille re Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum eetiam illud commemorauit quod uidit Iacob, qui per benedictionem appellatus est Isr dico uobis, uidebitis caelum apertum et angelos dei ascendentes et descendentes super filium hominis. hoc enim Israhel uiderat, cum illum lapidem ad caput habebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt euangelist
Abbreviated transcription (Latin):
sua & de cognatione sua ut apud exteros
ditet᷑ & locupletet᷑. nͥ qͥ relicta t̾ra & cogna¬
tione udeorũ unde scđm carnẽ natꝰ ÷. apud
g̃s ita p̃pollet & p̾ualet ut uidemꝰ: Quis aliꝰ
inisaac lignũ sibi portabat aduictimã.
nͥ qͥ eruce sibi adpassionẽ ipse portatut: Quiᷤ
aliꝰ aries ĩmolandus. inueprib cornibꝰ adhe¬
rebat. nͥ qͥcrucis patibulo ꝓnob̾ offerendꝰ af¬
figebat᷑ Quis aliꝰ inangło cũ iacob luctatꝰ.
eũ sibi p̃ualentẽ quasi fortiorẽ infirmior.
uictusq uictorẽ partĩ benedicit. pati la¬
titudinẽ femoris eiꝰ claudã reddit. nͥ qui
p̃ualere aduersus se pasiꝰ popłm isrł. qͦsdã
qui credidert̃ benedixit in eis. latitudo
aut̃ femoris iacob inmultitudine carna¬
lis populi elaudicauit: Quis aliꝰ lapis po¬
ri ᷑. Qui etiã hoc ipsũ in euangłio cõme¬
morans. & de se figuratũ aꝑtisime testi¬
ficans. cũ quendã nathaele dixisset ue¬

Expanded text:
sua et de cognatione sua. ut apud exteros sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfigebatur?. Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis pori? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset ue
Abbreviated transcription (Latin):
chamite. quibꝰ uiluit nudata caro ex
qua nati estis. Neq enĩ esset unde uos qͦ
nisset inmundũ. bibisset de uinea sua
calicẽ illũ qui transire ñ potuit. dormuet inpas¬
sione sua tanquã inebrietate stulticiȩ quȩ sa¬
pientior. ẽ. hominibꝰ. atq ita nudaret᷑ morta¬
lis carnis infirmitas ꝑoccultũ di consilium
fortior hominibꝰ. Quã nͥ dĩ uerbũ suscepisset:
ꝓdite qͥd nos reuerent̃ honoremꝰ. Utatur uo¬
bis eccła tanquã subditis sibi. ut ꝓbati ma¬
nifesti fiant in ea. Usq adeo nichil qͦd uel
habituri uł passura erat ꝓpħȩ illi tacuert̃:
ut & uos ibi locis uris inueniamꝰ inuani¬
tate ꝑniciosa adre ꝓbos capiendos. utili au¬
tẽ adphatos manifestandos. Apm dicitis
abisrahelitis ꝓpħis ñ esse p̃dictu. cui p̃di¬
cendo om̃s illȩ paginȩ uigilant. si eas ꝑ¬
scrutari pietate quã exagitare leuitate
malletis. Quis aliꝰ in abralã exit de t̾ra

Expanded text:
Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati estis; neque enim esset, unde uos quuntiatus est. uenisset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quam nisi dei uerbum suscepisset, prodite, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant in ea. usque adeo nihil, quod uel habitura uel passura erat, prophetae illi tacuerunt, ut et uos ibi locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exit de terra
Abbreviated transcription (Latin):
apłorũ quibꝰ hȩc omĩa contestant᷑ tenetis.
legitis. p̃dicatis. Ubi & uos ipsos deputaue¬
ri. n in illa maledicta medietate cui ñ est
lapis angularis xp̃s. qͥa nec inillo parie¬
te uos agnoscimꝰ qͥ excircuncisione credi¬
b ineandẽ unitatẽ fidei tanquã inpacẽ
anguli concurrentes S & om̃s qͥqͦs libet
nr̃i canonis libros accipiunt & legunt.
ubi xp̃c mortalit̃ natꝰ & passus ostendit᷑
nec tam̃ eandẽ mortalitatẽ inpassione
nudatã consociato unitatis sacram̃to
honorifice uelant. s sine scientia pietatis
& caritatis nunciant illud unde om̃s nati
sumꝰ: quãuis int̾ se dissentiant & iudei ab
hereticis. & ipsi heretici alii abaliis. una
tam̃ conditione seruitutis. uel ad aliquã
actestationẽ: uł ad aliquã ꝓbationẽ uti¬
les sunt ȩccłȩ. Nã & de hereticis dictũ ẽ.
Oportet hereses esse. ut ꝓbati in anifesti
fiant int̾ uos. lte nc̃ & obiectate calunias
ueteribꝰ litteris sacris. Hoc agite serui

Expanded text:
orum, quibus haec omnia contestantur, tenetis, legitis, praedicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ orbe t̾rarũ: erogatione frum̃ti¬
sui sibi omĩa subiugantis. Ipse mͥ innuit᷑
in uirga moysi: quȩ int̾ra serpens effect̃a.
eiꝰ mortẽ figurauit a serpente uenientẽ
D qͦd app̃hensa cauda eiꝰ rursꝰ uirga reddi¬
tur: significat qͥa posteriꝰ iã ꝑactis om̃ibꝰ
infine actionis adid qͦd fuerat resurgen
do reuertit᷑. ubi ꝑ uitȩ reparationẽ
morte consũpta nichil serpentis appa-¬
ret. Nos quoq corpꝰ eiꝰ ineadẽ mortali¬
tate ꝑlubrica tẽporũ uoluim: s fine
nouissimo uelut cauda scłi ꝑmanũ id ÷
hensa reparabim᷑. & nouissima inimica
morte destructa: resurgentes index¬

Expanded text:
in eodem orbe terin eodem orbe tersui sibi omnia subjugantis. Ipse mihi innuitur in virga Moysi, quae in terra serpens effecta, ejus mortem figuravit a serpente venientem: sed quod apprehensa cauda ejus rursus virga redditur , significat quod posterius, peractis jam omnibus in fine actionis, ad id quod fuerat, resdo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumta nihil serpentis apparet. nos quoque, corpus eius, in eadem mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manumhensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dex
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt iã ñ sibi uiuant: s ei qͥ ꝓipsis
mortuus. ẽ. & resurrexit. Hȩc inscriptu¬
ris scĩs scã spectacula quẽ ñ delectant: sa¬
nã doctrinã ñ sustinens ad fabulas conũ¬
titur. & illȩ quidẽ fabulȩ. Animas inꝗͣ¬
libet corporis ȩtate pueriles: uaria qͣd ã
delectatione sollicitant. S nos iã corpus
xp̃i agnoscamꝰ inpsalmo uocẽ nr̃am. ce.
dicamꝰ ei. Marrauert̃ mͥ iniusti delecta-¬
dãnationis humanȩ siue exaꝑto siue exoc¬
culto occurrit. & reficit. Ipse mͥ & exiinul¬
la difficultate inuentionis suȩ desideriũ
inflamat. ꝗͦ id qͦd inuenero auide sorbeã.
medullisq reconditũ salubrit̃ teneã. Ipse
mͥ inioseph innuit᷑. qͥ ꝑsequentibꝰ & uenden¬
tibꝰ fr̃ib inegypto post labores honorat᷑.
Didicimꝰ enĩ labores xp̃i anorbe gentiũ
que significabat egyptꝰ ꝑuarias passio¬
nes martsrũ. & nc̃ uidemꝰ honorẽ xp̃i

Expanded text:
unt. iam non sibi uiuant, sed ei. qui pro ipsis unt. iam non sibi uiuant, sed ei. qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. - Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant. sanam doctrinam non sustinens ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delectadamnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dentes aut̃: ut eũ inueniant factũ ex
muliere. facꝰtũ sublege. ut eos qͥlege erans
retimeret. In illo enĩ scalȩ a t̾ra usq ad
cȩlũ. a carne usq ad sp̃m. Quia uu illo car¬
nales ꝓficiendo. uelut ascendendo sp̃uales
fiunt. Adqͦs lactȩ nutriendos etiã ipsi spũ.
ipse saluator. & filiꝰ hominis deorsũ in
gimꝰ. qͥa ipse dixit. Ego sũ uia. Adipsũ qgͦ
aiscendit᷑ ut in excelsis intelligat᷑. & adip¬
sũ descendit᷑. ut inm̃bris suis paruuli nu¬
triant᷑. Ꝙꝑillũ ascendit᷑ & descendit᷑. Ex¬
emplũ qͥppe eiꝰ sequentes p̃dicatores eiꝰ:
ñ solũ se erigunt ut eũ sullunit expee¬
tent. s etiã humiliant ut eũ tẽꝑant̃
annuncient. Uidete apłm ascendentem.
Siue inqͥt m̃te excessimꝰ dõ. Uidete & des-¬
cendentẽ. Siue iqͥt tẽꝑantes sumꝰ uob̃.
Dicat & ꝑquẽ ascenderit & descenderit. Ca¬
ritas enĩ inqͥt xp̃i cõpellit nos. iudican¬
mortui st̃. Et ꝓ om̃ibꝰ mortuus. ẽ. ut qͥ¬

Expanded text:
dentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . In illo enim scalae a terra usque ad coelum, a carne usque ad spiritum; quia in illo carnales proficiendo, velut ascendendo spirituales fiunt: ad quos lacte nutriendos, etiam ipsi spiritualeipse Salvator; et Filius hominis deorsum in gimus, quia ipse dixit, Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvuli nutriantur. Et per illum ascenditur et descenditur: exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas enim, inquit, Christi compellit nos indicanmortuus
Abbreviated transcription (Latin):
saluatore nr̃o dõ. qͥuult om̃s homines sal¬
uos fieri. & inagnitionẽ ueritatis uenige.
Ex hoc qͥppe etia illis credentibꝰ construeta
st̃ domicilia pacis. basilicȩ xp̃ianarũ congre¬
gationũ. nouellatȩ uineȩ popłi fideliũ. et
plantati orti. Ubi etiã int̾ om̃ia olera gra¬
nũ illud sinapis regnat. subcuiꝰ umbraculis
longe lateq porrectis. etiã altipetax suꝑ¬
bia gentiũ tanquã inceli uolatilib confu¬
giendo requiescit. Nã qͦd etiã post. Loxx. an¬

Expanded text:
salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire. Ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae Christianarum congregationum, et novellatae vineae populorum fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat, sub cujus umbraculis longe, lateque porrectis, etiam altipetax superbia gentium, tanquam in coeli volatilibus confugiendo, requiescit. Nam quod etiam post septua
Abbreviated transcription (Latin):
ex huiꝰ scłi pegrinatione redeundũ: łquẽ
figurã gerebat ille iłs sacerdos magnꝰ illiꝰ
tẽporis : qͥt ẽplũ edificatũ. ẽ. pꝰ captiuitatẽ.
Que ꝓpħa ⁊acharias uidit insordido habitu.
aeuictoq diabolo qͥ ad eiꝰ accusationẽ stabat.
aluctu ꝑegrinationis igłam sẽpiter nȩ
salutis assumit᷑. Quod etiaꝰ inpsalmo dedica

Expanded text:
ex huius saeculi peregrinatione redeundum? per qufiguram gerebat ille Iesus sacerdos magnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat. a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis adsumitur. quod etiam in ps
Abbreviated transcription (Latin):
quã finita esset iã baptiz andi necessitas
innumero dierũ qͥnqͥgesimo & septimo.
Ipse .ẽ. enĩ dies scdi m̃sis uicesimꝰ septimꝰ. Qui
numerꝰ. exilla coniunctione sp̃s & corporis
septies octonos habet. uno addito ꝓpt̾ uni¬
tatis tunculũ. Cur de arca coniuncti exe¬
ant. qͥ disiuncti intrauerant. Sic enĩ dic¬
tũ erat. qͦd intrauerit inarcã noe & filii
eiꝰ. & uxor eiꝰ. & uxores filiorũ eiꝰ. Seorsũ
uiri. seorsũ feminȩ cõmemoratȩ st̃. In hoc

Expanded text:
quam finita esset iam baptizandi necessitas quam finita esset iam baptizandi necessitas in numero dierum quinquagesimo et septimo. ipse est enim dies secundi mensis uicesimus septimus, qui numerus ex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum erat. quod intrauerit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seorsum uiri, seorsum feminae commemo
Abbreviated transcription (Latin):
liuȩ fructuosũ surculũ reculit. qͦ signi¬
ficaret. ñ nullos etiã extra ȩccłam bap¬
tizatos sicis pinguedo ñ defuerit caritatis.
posteriore tẽpore quasi uesꝑe more colũbȩ
tanquã in osculo pacis adunitatis societatẽ
posse ꝑduci. Ed post alios septe dies dimissa
reuersa ñ ẽ: significat finẽ scłi qͣndo erit scõꝵ
requies ñ adhuc insacram̃to spei ꝗͦ in hoc tẽpo¬
re consociat᷑ eccła. quãdiũ bibit᷑ qͦd de xp̃i
latere manauit: s iã in ipsa ꝑfectione salutiꝰ
ȩt̃nȩ cũ tradit᷑ regnũ dõ & patri ut in illa
ꝑspicua contẽplatione in cõmutabilis ueri¬
tatis. nullis mysteriis corporalibꝰ egeamus.
Nimis longũ. ẽ. ut uł tã breuit quã hȩc cu¬
curri cuncta contingã. Cur sescentesimo
& uno anno uitȩ noe id÷ ꝑactis sescentis
annis aꝑit᷑ arcȩ tectũ & tanquã reuelat᷑
qͦd erat absconditũ sacram̃tũ. Cur uicesima
septima die scdi m̃sis dicit᷑ siccasse t̾ra. tan¬

Expanded text:
liuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit caritatis, posteriore tempore quasi uespere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur ecclesia, quamdiu bibitur, quod de Christi latere manauit, sed iam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo et patri. ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis ueritatis nullis mysteriis corporalibus egeamus. Nimis longum est, ut uel tam breuiter quam haec cucurri, cuncta contingam: cur sescentesimo et uno anno uitae Noe, id est peractis sescentis annis aperitur arcae tectum et tamquam reuelatur, quod erat absconditum sacramentum? cur uicesima septima die secundi mensis dicitur siccasse terra: tam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationes. ne reuertant᷑ corde inegyptũ.
Nec ibi tam̃ xp̃c deserit. Nã & illa colũn a
ñ recedit. & amarȩ aquȩ ligno dulcescunt:
qͥa inimici popłi. signo crucis xp̃i honori¬
figurant popłos inseptenario numero de¬
cuplato rigante ut ꝑseptiforme sp̃s donũ
legis decalogꝰ impleat᷑. Et hostis int̾clu¬
dere molitꝰ uiã: extensis moisi manibꝰ. si¬
gno crucis dominicȩ suꝑat᷑. & morsꝰ morti¬
feri serpentũ. exaltato & respecto hȩneo ser¬

Expanded text:
temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. et amarae aququia inimici populi, signo crucis Christi honorifigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiformis spiritus donum legis Decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus viam, extentis Mosis manibus, signo crucis dominicae superatur; et morsus mortiferi serpentum, exaltato et respecto aeneo ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ firmitatẽ: cur ñ & manna xp̃c tan
quã panis uiuus qͥ de cȩlo descendit. qͥuo ue¬
re qͥuescunt᷑ sp̃ualit uiuunt: Nã illi uete¬
rẽ figurã carnalit̾ accipientes. mortui st̃.
S cũ dicit apłs eundẽ cibũ spũalẽ mandu¬
cauert̃: ostendit & illud spũalit̾ intelligi¬
in xp̃o. sicut & potũ cur spũalẽ dixisset
apuit. cũ subi unxit. Petra aut̃ erat xp̃c̃.
Quo aꝑto cuncta fulsert̃. Cur gͦ ñ & nubes
& coluna xp̃c. qͥa rectꝰ & firmꝰ & fulciens
nifirmitate nram. ꝑ noctẽ lucens. ꝑdiem
ñ lucens: ut qͥ ñ uident uideant. & qui uident
ceci fiant: Rubet & mare rubrũ: baptis mꝰ
utiq. xp̃i sanguine consecratꝰ. Hostes seqͣn¬
tes a tergo moriunt᷑. peccata p̃terita. Duci¬
t᷑ popłs ꝑdesertũ. Baptizati om̃s nondũ ꝑ¬
fruentes ꝓmissa patria. s qͦd ũdũ uident
sꝑando & ꝑpatientiã expectando: tanquã
indeserto st̃. Et illic laboriosȩ & ꝑiculosȩ

Expanded text:
pter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerin Christo; sicut et potum cur spiritalem dixisset aperuit, cum subiunxit: petra autem erat Christus. quo aperto cuncta fulserunt. cur non ergo et nubes columna, quia rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑieremũ ꝓpħam iubet ut ꝑgant. & orent
ꝓcis ipsis in quorũ regno ꝑegrinant᷑. qd mil¬
lorũ pace etiã pax esset istorũ. & edificarent
domos. & notiellarent uineas. & plantarent
ortos. qͥs ñ agnoscat qͥd p̃figurauerit. qͥ atten¬
regnũ gentiũ transmigrasse: Unde nobis
apss tanqua ieremiã replicans dieit Uolo
S pͥmũ om̃iũ fieri dep̾cationes. adorationeᷤᷤ
int̾peslationes. gr̃arũ actiones. ꝓom̃ibꝰ ho¬
minibꝰ. pregibꝰ & iis qͥ insullimitate st̃. ut

Expanded text:
per Hieremiam prophetam iubet ut pergant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat quid figurauerit, qui attenregnum gentium transmigrasse? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes, interpellationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
confirmans altitudinẽ baptismi in conse¬
crando nouo homine. adtenendã quietis
& resurrectionis fidẽ. Qd post dies . xl. e¬
missus coruus ñ ÷ reuersus. aut aqͥs utiq
int̾ceptꝰ aut aliquo suꝑ natante cadaue¬
re illectꝰ: significat homines ĩmundicia
cupiditatis tet̾rimos. & obhoc adea quȩ
foris st̃ in hoc mundo nimis intentos.
aue rebaptitari. aut abiis qͦs prȩt̃ arcã
id÷ prȩt̃ eccłam baptismꝰ occidit: sedu¬
ci & teneri. Eͦd coluba emissa. ñ inuen¬
ta requie reuersa. ẽ: ostendit ꝑnouũ
testamtũ requiẽ scĩs in hoc mundo ñ

Expanded text:
ans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ carnes adcibos datas cũ om̃s natu¬
ra mundȩ essent. quasdã tam̃ non nulla sig¬
nificatione immundas illo tẽpore ñ ederunt
quo eas ñ edi pͣceptũ erat. ut talib significati¬
onibꝰ futura rerũ manifestatio p̃figuraret᷑.
s & arimũ panẽ & cȩtera huiꝰmodi inquibꝰ
fuisse umbrã futurorũ dicit apłs tam rei
essent illiꝰ tẽporis & illiꝰ popłi homines si ob¬
seruare contemnerent. quando illa sic fieri.
& ista que nc̃ reuelata sunt tc̃ sic p̾nunci¬
ari oportebat: quã nos des̃pientes essemꝰ. si nc̃ ũ
manifestato nouo testam̃to. illas pͥnunciatiuas
obseruationes aliqd nob ꝓdesse putaremꝰ. Sicut
sacrilegi & impn. si eosdẽ libros qͥ ꝓpt̃ nos scrip.¬
di sunt ut ea quȩ iã nob̃ reuelata & inmam¬
festatione annunciata se tanto ance illis fi¬
guris pͥniuiciata cognoscentes. fidelit̃ & firmi¬
t᷑ teneremꝰ. ideo putaremꝰ abiciendos. qͥa ta que

Expanded text:
non solum carnes ad cibum datas, cum omnes natunon solum carnes ad cibum datas, cum omnes natura mundae essent, quasdam tamen nonnulla significatione immundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat, ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur: sed et azymum panem, et caetera hujusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit Apostolus Hebr. X, 1, tam rei essent illius temporis et illius populi homines, si observare contemnerent, quando sic illa fieri, et ista quae nunc revelata sunt, tunc sic praenuntiari oportebat; quam nos desipientes essemus, si nunc jam manifestato Novo Testamento, illas praenuntiativas observationes, aliquid nobis prodesse putaremus. Sicut sacrilegi et impii, si eosdem Libros qui propter nos scripti sunt, ut ea quae jam nobis revelata et in manifestatione annuntiata sunt, tanto ante illis figuris praenuntiata cognoscentes, fideliter et firmiter teneremus, ideo putaremus a
Abbreviated transcription (Latin):
ciborũ fugere inde uitã. & exiguũ quiddã
instercore remanere. Cur gͦ ribi exigua ui¬
ta remanet. inde cibi ur̃i hoc . ẽ. fructꝰ trȩ
de stercore & meliores & maiores & plure
existunt: Caro ñ purgam̃tis t̾rȩ s foctibꝰ
pascit᷑. t̾ra uͦ purgam̃tis carnis ñ foetibꝰ fe¬
cundatur. Eligant qͥd sit mundiꝰ. aut iã
correcti desinant esse immundi. infideles
qͥb nichil sit mundũ. & nob̾cũ amplec¬
tant᷑ apłm dicentẽ. om̃ia munda inundis
Dnĩ. ẽ. t̾ra. & plenitudo eiꝰ. Om̃is creatura
di bona .ẽ. Omĩa quippe quȩ naturalit̃ st̃.
in ordine suo bona st̃. & nemo in eis peccat.
nͥ qui ordinẽ suĩ indĩ oboedientia ñ custodi¬
ens. eorũ qͦq ordinẽ male utendo ꝑturbat
Patres aut̃ nr̃i qui dõ placuert tenuert̃ or¬
dinẽ suũ in ipsa oboedientia. ut qͥcqͥd ds̃ tẽ
poribꝰ congruis iubendo distribuit: sic ob¬
seruarent que ad modũ ille distribuit. Itaq

Expanded text:
ciborum, fugere inde vitam, et exiguum quiddam ciborum, fugere inde vitam, et exiguum quiddam in stercore remanere. Cur ergo ubi exigua vita remanet, inde cibi vestri, hoc est fructus terrae, de stercore et meliores et majores et plures existunt? Caro non purgamentis terrae, sed fetibus pascitur: terra vero purgamentis carnis, non fetibus fecundatur. Eligant quid sit mundius: aut jam correcti desinant esse immundi et infideles quibus nihil sit mundum, et nobiscum amplectantur Apostolum dicentem, Omnia munda mundis ni est terra et plenitudo eius; omnis creatura dei bona est. omnia quippe, quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt et nemo in eis peccat, nisi qui ordinem suum in dei oboedientia non custodiens eorum quoque ordinem male utendo perturbat. Patres autem nostri, qui deo placuerunt. tenuerunt ordinem suum in ipsa oboeporibus congruis jubendo distribuit, sic observarent, quemadmodum ille distribuit. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ erroris arguerent qđ gallinis co¬
lubisq uescant᷑ ex masculorĩ feminarũq
coitu ꝓcreatis. & mundiores cęli & łrȩ filias
ranas abiciant. Nã scđ̾m istorũ fabulã. mun¬
diores st̃ pͥmi pͥncipes tenebrarũ quorũ pa-¬
rentes arbores fuert̃: quã ipse manicheus
quẽ pat̾ & mat̾ concũbendo genuert̃. Mun¬
diores etiã pedunculi eorũ. qui sine coneu¬
cunt᷑: quã isti ipsi miseri qui de parentibꝰ
concubentibꝰ nati sunt. Aut si ia quicqͥd ex
carne etiã sine concubitu nascitur ꝓpterea
pucant immundũ. quia ipsa caro exconcu¬
bitu. ẽ: immunda erunt olera & fruges
quȩ de stercoribꝰ fertilius uberiꝰq sur rexe¬
rint. Ubi uideant qͥd faciant uł qͥd respon¬
deant. qͥ fruges dicunt mundiores esse quã
carnes. Nã stercore qͥd ĩmundius excarne
ꝓicitur: & qͥd frugibꝰ feraciꝰ adhibetur. Cer¬
te ipsi dicunt ꝑ attritiones & digestiones

Expanded text:
humanum erroris arguerent, quod gallinis cohumanum erroris arguerent, quod gallinis columbisque vescantur, ex masculorum feminarumque coitu procreatis, et mundiores coeli et terrae filias ranas abjiciant. Nam secundum istorum fabulam mundiores sunt primi principes tenebrarum, quorum parentes arbores fuerunt, quam ipse Manichaeus, quem pater et mater concumbendo genuerunt: mundiores etiam pediculi eorum, qui sine concucuntur, quam isti ipsi miseri, qui de parentibus concumbentibus nati sunt. Aut si jam quidquid ex carne etiam sine concubitu nascitur, propterea putant immundum, quia ipsa caro ex concubitu est; immunda erunt olera et fruges, quae de stercoribus fertilius uberiusque surrexerint. Ubi videant quid faciant, vel quid respondeant, qui fruges dicunt mundiores esse quam carnes. Nam stercore quid immundius ex carne projicitur, et quid frugibus feracius adhibetur? Certe ipsi dicunt per attritiones et digestiones