comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terq suscepit. Gauisus ẽ pater siorbertus.
gauisus est ⁊ comes ⁊ redlitis om̃ib
cesari que cesaris eraut. ⁊ que dei deo re¬
tentis: tres de ꝓpriis alodiis eccĩas ordi¬
nante patre sioiberto construxit. In qͥ¬
b fr̃ĩb impositis ⁊ religione ordinata.
cum dei seruitium elegant̾ impleretur.
ñ defuit temptatio: ⁊ malignorum spũ¬
um ꝑsecutio. Nam comes fredericus pr̃
uxoris comitis ambitioni indulgens.
eo quod castrum capenb̾gense dñatum
Wesphalie tenuerat. pretendens ẽẽ dotẽ
filie sue: comminatus est fr̃ib quod nͥ
quicitius abscederent ab eo. omẽs interfi¬
ceret. Aliquotiens etiam cum equitatu
suo illuc usq accedebat. prĩ norb̾to com¬
minans. quod si ipm̃ teneret cum a¬
sino suo eum suspenderet: ut equa
lance exꝑiretur quis eorum ponderosi¬
or esset. Tam suꝑbe locutioni qui ade-¬
rant epĩ aut alii principes contradi-¬
cebant: ⁊ ꝓ hoc etiam uerbo iram dei

Expanded text:
terque suscepit. Gavisus est Pater Norbertus, terque suscepit. Gavisus est Pater Norbertus, gavisus est et comes; et redditis omnibus Caesari quae Caesaris erant, et quae Dei Deo retentis, tres de propriis allodiis ecclesias, ordinante Patre Norberto, construxit. In quibus fratribus impositis, et religione ordinata, cum Dei servitium eleganter impleretur, non defuit tentatio et malignorum spirituum persecutio. 73. Nam comes Fredericus, pater uxoris comitis, ambitioni suae indulgens, eo quod castrum Cappenbergense dominatum Westphaliae tenuerat praetendens esse dotem filiae suae comminatus est fratribus, quod nisi quam citius abscederent ab eo, omnes interficeret. Aliquoties etiam cum equitatu suo illuc usque accedebat, Patri Norberto comminans, quod si ipsum teneret, cum asino suo eum suspenderet, ut aequa lance experiretur quis eorum ponderosior esset. Tam superbae locutioni qui aderant episcopi aut alii principes contradicebant, et pro hoc etiam verbo iram Dei
Abbreviated transcription (Latin):
erat illi uxor. ⁊ fr̃ eo uinior qui ꝑ omnem
modum quodcumq disposuerat facere
contradicebant. Contradicebant etiam
homines sui feodati serui ⁊ ancille ⁊ cũ¬
cti minist̾iales eius: contradicebat co¬
mes fredericus pater uxoris sue. atq ex
magna parte elemosinam quam fece¬
rat de dote filie sue esse dicebat. Quid di¬
cam: Manus eus contra hos omẽs: ⁊
manus horum omnium contra eumr.
Geritur bellum ũ armis materialib
sed fide. non contentionib sed ratione:
ñ armatorum multitudine sed angło¬
rum suffragio. ⁊ spe celesti galeatum:
⁊ suꝑna loricatum uirtute. Hicit tã¬
dem humilis importunitas quam o¬
portune plantauerat ⁊ comitabatur
spes celestis beatitudinis. ⁊ ꝑfecta humi¬
litas. Uicit quidem quia uxor consẽ¬
sit ⁊ frater leonino furore deposito: ag¬
ninam mansuetudinem assumpsit:
⁊ religionis habitum quem ipm co¬
mitem. Godefridum uelle nouerant: u¬

Expanded text:
erat illi uxor et frater eo junior, qui, per omnem erat illi uxor et frater eo junior, qui, per omnem modum, quodcunque disposuerat facere contradicebat. Contradicebant etiam homines sui feodati, servi et ancillae, et cuncti ministeriales ejus. Contradicebat comes Fredericus pater uxoris suae, atque ex magna parte eleemosynam quam fecerat, de dote filiae suae esse dicebat. Quid dicam? Manus ejus contra hos omnes, et manus horum omnium contra eum. Geritur bellum, non armis materialibus, sed fide; non contentionibus, sed ratione; non armatorum multitudine, sed angelorum suffragio, et spe coelesti galeatum, et superna loricatum virtute. Vicit tandem humilis importunitas, quam opportune plantaverat et comitabatur spes coelestis beatitudinis et perfecta humilitas. Vicit quidem, quia uxor consensit et frater, leonino furore deposito, agninam mansuetudinem assumpsit, et religionis habitum, quem ipsum comitem Godefridum velle noverat, u
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore fama creberrime ⁊cele¬
b̾rime ob insignia tanti uiri ꝑ
currente. conpunctus est pauꝑtatis spũ
comes quidam. Wesphalie p̃potentissi¬
mus Godefridus nomine: qui acces¬
sit ad eum eo quod de eo multa au¬
disset: sed cum adhuc maiora spũ sã¬
cto ꝑdocente qui ꝑ eum oꝑabatur in¬
uenisset. omne consilium suum ⁊ uo¬
luntatem ei apperuit: ⁊ qui se totũ
iam deo deuou̾at int̾ius sine mora
de omnib relinquencdis ⁊ de pauꝑta¬
te uoluntaria amplectenda perdocetur
interius. Erat enim diues. potens in
armis: ut pote homo iuuenis: in predi¬
is multis. seruis. ⁊ ancillis satis locuple¬
tatꝰ quib statim omuib ab renuntia¬
tis. se. ⁊ sua omĩa deo ꝑ manus hominis
dei disponenda contradilit: ea siquidẽ
cet capeub̾gensis transmutaret fastigia
consecrandi grã ut ubi regnauerat in¬
tutum. locum faceret diuine benedicti¬
onis consecratio. Quid faceret uiuenis:
ceitamen grauissimum bellaturus:
Grauissimum bellum uere dixerim: qr

Expanded text:
o tempore fama creberrime et celeberrime ob insignia tanti hominis percurrente, compunctus est paupertatis spiritu comes quidam Westphaliae praepotentissimus, Godefridus nomine ; qui accessit ad eum, eo quod de eo multa audisset: sed cum adhuc majora, Spiritu sancto perdocente qui per eum operabatur, invenisset, omne consilium suum et voluntatem ei aperuit; et qui se totum jam Deo devoverat interius, sine mora de omnibus relinquendis, et de paupertate voluntaria amplectenda, perdocetur exterius. Erat enim dives, potens in armis, utpote homo juvenis, in praediis multis, servis et ancillis satis locupletatus. Quibus statim omnibus abrenuntiatis, se et sua omnia, Deo per manus hominis Dei disponenda, contradidit, ea siquidem cet Cappenbergensis, transmutaret suffragia, consecrandi gratia, ut, ubi regnaverat viidem locum faceret divinae benedictionis consecratio. Quid faceret juvenis, certamen gravissimum bellaturus? Gravissimum bellum vere dixerim, quia
Abbreviated transcription (Latin):
e aꝑta seditiõe parthenopolitanoꝵ ciui¬
um adu̾sus hominem dei. ⁊ constantia
euis in necessitate mortis.
De ebrietate parthonopolithanoꝵ.
uomodo in sede repositus est.
Quomodo inithalia iuit c̃ innocentio
papa ⁊ dotario Rege.

Expanded text:
ditione Parthenopolitanorum civium adversus hominem Dei, et de constantia ejus in necessitate mortis. CAP. L. De ebrietate Parthenopolitanorum. CAP. LI. Quomodo in sede repositus est. CAP. LII. Quomodo in Italiam ivit cum Innocentio papa et Lothario rege.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾genses filii comꝑta desiderant᷑ a
dicimus ne in pat̾ui meriti ꝓsecutione¬
nos tamqmͣ in gͣti ur̃e sanctitati deesse
uideamur. Est apud nos libellus uitam¬
deo digni fundatoris nr̃i continẽs in
quo ita scriptum ẽ. Illis dieb apparuit¬
in uuestfalie partib exuniũ quoddam¬
uibar ecclie memorabilis ille dei preco .si.¬
uir nimirum ammirabilis gre p̃dul
cis eloquentie sumie continentie in
formator ac ꝓpagator religionis canoĩ
ce. seruoꝵ xp̃i agg̃ator. cenobioꝵ ñ pau¬

Expanded text:
re dignaretur. At ille erigens eum a terra, et brachiis suis collum ejus amplectens, sic ait illi: « Fili mi, rem difficilem quaeris; attamen quia ei, qui pulsat indesinenter, aperitur; veni, sedeamus. » Erat autem ibidem sedes pulcherrima praeparailli: « Dictum est mihi: Veni, soror mea, requiesce: in pace et requie sum; sed tremendum judicii timorem nondum amisi, in quo et angeli timebunt. » Hac melliflua et desiderata frater ille responsione refertus, timens ne recederet, quia per visionem si
Abbreviated transcription (Latin):
ei adherebat ⁊ de discessu kinĩ magr̃i
sui dolebat intriisetus: plus tamen qr
Cumq om̃i precum instantia supplicãs
iogaret dm̃i suum quatinus aliquod
responsum acciꝑet de miscclia ꝙͣ intułat¬
tione sua: ⁊ onus deponeret ꝓprietatis.
uiuant gͦ succedentes ⁊ que ab ip̃o ⁊ a
precedentib eiusdem ordinis frĩb ges¬
ta sunt ⁊ narrata memorie studeant
commendare: quia ⁊ si quidam ea ꝑ
omia ñ recipiant. ⁊ omĩb ad integr̃u
hec placeie ñ ualeant ñ pot̾unt ob eẽ
benuolis: etiam si contigi̾t maliuol̾
⁊ detrastorib ũ ꝓdesse.¬

Expanded text:
ei adhaerebat, et de discessu magistri ei adhaerebat, et de discessu magistri sui dolebat intrinsecus; plus tamen, quet. Cumque omni precum instantia supplicans rogaret Deum suum, quatenus aliquod responsum acciperet de misericordiri veraciter poenitenti, nocte quadam Vivant ergo succedentes, et quae ab ipso et a praecedentibus ejusdem ordinis fratribus gesta sunt et narrata memoriae studeant commendare, quia etsi quidam ea per omnia non recipiant, et omnibus ad integrum haec placere non valeant, non poterunt obesse benevolis, etiata a Deo misericordia, aliquid insinua
Abbreviated transcription (Latin):
runt diem ⁊ horam uisionis prestolã¬
tes quid pretendant ⁊ que sequantur
oꝑa tam manifeste huuis apparitioĩs.
audito tandem transitu magr̃i sui ĩ¬
uenta ẽ illa eadem lies esse qua carne
anua eius soluta ẽ.
lii similiter fr̃i qui sacerdos erat
apparuit in ꝓpria effigie stans
coram eo: sed statun effigies ip̃uis hõis
mutabatur in florem miri candoris ĩ
modum floris ulii. q̃uem angeli susci¬
pientes adechera deferebant. Eiugilans
g frẽt summo diluculo cucurrit ad pͥ¬
orem suum licentiam accepturus ut
missam celebraret deoq ꝑ cam animam
pii prĩs sui .ii. commendaret. Cumq prior
quereret quod eẽt huius tam subite con¬
testationis exposuit ille ordinem rei: cui
prior precepit ut diem ipam̃ memorit
retineret. Est itaq inuenta dies illa li¬
es sepulture hominis dei.
rat ⁊ alius quidam de huis quos ĩ
primordio conuersionis sue con¬
tulerat ei deus qui fidelit̃ ⁊ affectuose

Expanded text:
runt diem et horam visionis, praestolanrunt diem et horam visionis, praestolantes quid praetendant, et quae sequantur opera tam manifestae hujus apparitionis. Audito tandem transitu magistri sui, inventa est illa eadem dies esse, qua carne anima ejus soluta est. Alii similiter fratri, qui sacerdos erat, apparuit in propria effigie stans coram eo. Sed statim effigies ipsius hominis mutabatur in florem miri candoris, in modum floris lilii; quem angeli suscipientes ad aethera deferebant. Evigilans autem frater summo diluculo, cucurrit ad priorem suum, licentiam accepturus, ut missam celebraret, Deoque per eam animam pii Patris sui Norberti commendaret. Cumque prior quaereret quod esset signum hujus tam subitae contestationis; exposuit ille ordinem rei. Cui prior praecepit, ut diem illum memoriter retineret. Est itaque inventa dies illa, dies sepulturae hominis Dei. 117. Erat et alius quidam de his, quos in primordio conversionis suae contulerat ei Deus, qui fideliter et affectuose
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius ⁊ spei nequaqmͣ a quoqmͣ
fidelium estiatiõe in crecdibile debet es¬
se. presertim eñ cum aquibrdam quib
optime credendum fuit etiam post dis¬
cessum suum in ea effigie apparuĩt ⁊ de
statu suo querentib tale iesponsum ex
diuina ꝑmissione decłit quod uerum
⁊ certum ẽẽ dubitare nullus diligent̃
atcendens debebit.
adem nãq lie ⁊ hora qua separa¬
ta est anima euis a corꝑe eras ui¬
debat eum frat̃ quidam in ueste can¬
dida ⁊ pulcra effigie ramum oliue te¬
nentem in manu sua: qui cum quereret
ab eo ut erat timidus unde ueniret ł
quo festinaret respondit dicens. De pa¬
radiso ego ueni unde ⁊ hunc ram̃ oliue
florentem tuli: ⁊ uado celeriter ut in
loco mee pauꝑtatis idest in premonstra¬
tensi ecciã transplantan illum. Exꝑge¬
factus frat̃ de tã insolita uisione cepit
intra se cogitare quid hoc significaret.
nuntiansq hanc uisic̃em quibusdam
ad ecciam. erat enun ad curiam quã¬
dam euisdem eccĩẽ. memorie conmenda¬

Expanded text:
ipsius et spei, nequaquam a iquoquam fidelium aestimatione incredibile debet esse, praesertim cum a quibusdam, quibus optime credendum fuit, etiam post discessum suum in ea effigie apparuerit, et de statu suo quaerentibus tale responsum ex divina permissione dederit, quod verum et certum dubitare nullus diligenter attendens debebit. Eodem namque die et hora qua separata est anima ejus a corpore, videbat eum frater quidam in veste candida, et pulchra effigie, ramum olivae tenentem in manu sua. Qui cum quaereret ex eo, ut erat timidus, unde veniret, vel quo festinaret; respondit, dicens: « De paradiso missus sum, unde et hunc ramum olivae florentem tuli, et vado celeriter, ut in loco paupertatis meae, id est in Praemonstratensi ecclesia, transplantem illum. » Expergefactus frater de tam insolita visione, coepit intra se cogitare quid hoc significaret; nuntiansque hanc visionem quibusdam ad ecclesiam erat enim ad curiam quamdam ejusdem ecclesiae, memoriae commenda
Abbreviated transcription (Latin):
maticos omues ꝑsequens ⁊ detestans. bo¬
nos amplectens desolatis daus consilrũ.
pauꝑes ⁊ orphanos iuduasq sustentãs.
religiosos quosq fouens ⁊ cdilatans. re¬
ligionisq docens formam se ipm̃ ꝓ ut di¬
gnitas officii pati poterant tam mino¬
rib qmiͣ maiorib affabilem exhibens.
diuine largitatis.⁊ gre non un memor
dno deo suo ꝑsinglos dies bone opini oĩs
⁊ intime suauitatis ⁊ dulcedinis offe¬
rebat. conscientiam

Expanded text:
maticos omnes persequens et detestans, bomaticos omnes persequens et detestans, bonos amplectens, desolatis dans consilium, pauperes et orphanos viduasque sustentans, religiosos quoque fovens et dilatans, religionisque docens formam, seipsum, prout dignitas officii pati poterat, tam minoribus quam majoribus affabilem exhibens, divinae largitatis et gratiae non immemor, Domino Deo suo per singulos dies bonae opinionis et intimae suavitatis et dulcedinis offerebat conscientiam
Abbreviated transcription (Latin):
identes itaq aduersarii
quo potissimũ dolore angeretur
homo dei: studuerunt illum lenire in
eo suꝑ quo grauatũ ipm̃ eẽ sentiebãt.
Nam illi uulnerato domum suam
medicandum uulnus quod ei inflixe
Post hec aꝑtis ianius castri quas ad
aduentum eiꝰ clauserant. intrauit il¬
luc cum omi honore multorũ cetu ual¬
latus nobiliũ multitudine etiam ple¬
de tot ꝑsequentiũ manib eripuit: ⁊
in tam euidenti mortis ꝑicło cũ sue fi¬
dei integritate corꝑisq incolumitate
inuictus ꝑmansit. Sic uicit humilitas.
humilitatis grã p̃eunte ut in eouĩtatiᷤ
insignia clarescerent q̃ dicit: qui se hu¬
miliat exaltabr᷑. laudes gͦ tanti uiri tacẽ¬
de ñ sunt qr glosus deus in sanctis suis.
⁊ cum magna maioꝵ p̃cedentiũ prũm
fcã narrantur: subsequentiũ filiox oꝑa
dit de die in diem ministerio a deo sibi
cominisso. dans houorẽ in omi religiõe
⁊ honestate ꝓficiens. unitatem eccl̃ie
sc̃ẽ conseruans. eusq ꝑturbatores ⁊ scis¬

Expanded text:
identes itaque adversarii, quo potissimum dolore angeretur homo Dei, studuerunt illum lenire in eo super quo gravatum eum esse sentiebant. Nam illi vulnerato domum suam medicandum vulnus quod ei inflixerPost haec, apertis januis castri, quas ad adventum ejus prius clauserant, intravit illuc cum omni honore, multorum coetu vallatus nobilium, multitudine etiam plede tot persequentium manibus eripuit, et in tam evidenti mortis periculo, cum suae fidei integritate corporisque incolumitate invictus permansit. Sic vicit humilitas, humilitatis gratia praeeunte, ut in eo Veritatis insignia clarescerent, quae dicit: « Qui se humiliat, exaltabitur . » Laudes ergo tanti viri tacendae non sunt, quia gloriosus Deus in sanctis suis. Et cum magna praecedentium Patrum facta narrantur, subsequentium opera filiorum dit, de die in diem, ministerio a Deo sibi commisso dans honorem, in omni religione et honestate proficiens; unitatem sanctae Ecclesiae conservans, ejusque perturbatores et schis
Abbreviated transcription (Latin):
riter petre nosse trumphos. Pcussor re¬
tulit clamaso mͥ cum puer eẽm. Hecs
carnificem rabidum mandata dedisse.
Sentib in mediis ur̃a ut tunc colla se¬
caret. Netumulum urm quisꝙͣ cognoᷤ¬
cere posset. Uos alacres urĩs manib mũ¬
dasse sepulcra. Candidule occl̾te pꝰ ħ ia
cuisse sub antro. Postea cõminonitam
ur̃a pretate lucillã. Hic ꝑlacuisse magiᷤ

Expanded text:
riter Petre, nosce triumphos. Percussor retulit Damaso mihi cum puer essem, Haec tibi carnificem rabidum mandata dedisse, Sentibus in mediis vestra ut tunc colla secaret, Nec tumulum vestrum quisquam cognoscere posset; Vos alacres vestris manibus mundasse sepulcra, Candidulo occulte postquam jacuistis in antro, Postea commonitam vestra pietate Lucillam, Hic placuisse magis
Abbreviated transcription (Latin):
te numia siccarentur: ñ ẽ de corꝑe eius
ꝑ tot dies alicuius fetoris egressa corrup¬
tio. Unde datur intelligi quia munda¬
u̾it eum grã suꝑhabundans a corrup¬
tione mentis que conseruauit corpus
eius ne corrumpetur: dum tractari
manib ⁊ humanitatis exhibitiõe mo¬
re solito exequiarum officio sepultu¬
re debuit premuniri. Sepultus itaq
ante altare sancte crucis in mecdio mo-¬
nasterio fuit ꝑaliquot anuos. sed bo¬
ni filii qui ex precepto ueritatis ut
scriptum ẽ. honora prem̃ tuum ut sis
longeuus suꝑ terram ⁊ ex recordatiõe
benignitatis quam eis exhibuerat eũ
tenere diligebant. ut sine obluuone
memorie ip̃orum commendaretur. an¬
te oculos suos eum in choro transtule¬
runt: ubi in tumulo diligent᷑ ꝓ loci o¬
portunitate adornato diem expectat no¬
uissimum in spe certe resurrectiõis ⁊¬

Expanded text:
te nimia, secarentur; non est de corpore ejus te nimia, secarentur; non est de corpore ejus per tot dies alicujus fetoris egressa corruptio. Unde datur intelligi, quomodo mundavit eum gratia superabundans a corruptione mentis, quae conservavit corpus ejus ne corrumperetur, dum tractari manibus, et humanitatis exhibitione, more solito, exsequiarum officio sepulturae debuit praemuniri. Sepultus itaque ante altare sanctae crucis, in medio monasterii fuit per aliquot annos, sed boni filii, qui ex praecepto Veritatis ut scriptum est: « Honora patrem tuum, ut sis longaevus super terram , » et ex recordatione benignitatis quam eis exhibuerat, eum tenere diligebant, ut sine oblivione memoriae ipsorum commendaretur, ante oculos suos in choro eum transtulerunt, ubi in tumulo, diligenter pro loci opportunitate adornato, diem exspectat novissimum, in spe certae resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
tendebant hominis huius corpꝰ exanime
retinere: ꝓdeẽ sibi putantes mortui pre¬
sentiam. cuius cum uiueret ⁊ ꝓdesse po¬
terat omnimodis querebant absentiã.
Cidentes tandem qui erant medu qui
utͥmq contentioẽm hanc eque ferebãt
quod inuincibiles eeñt ⁊ suam una¬
queq pars iusticiam meliorem assere¬
ret consilium dederunt. ut ad regem
lotharium concito mitteretur: quodq
ip̃e preciꝑet aut uidicaret hoc ratum ha¬
inhumatum iacebat. sicq de die in cli¬
en ꝑ singła monasteria ciuitatis de¬
latum ẽ. ⁊ in unoquoq uigilie ⁊ ea q̃
fidelib defunctis debentur diligenter st̃
celebrata. donec in die octaua reuersi
sunt qui missi fuerant: ⁊ tunc ex pre¬
cepto imꝑatoris ad frẽs in ecciã beate
marie corpus uiri sancti sepultum ẽ.
sed ⁊ hoc mirum fuit ⁊ tacendum ñ
ẽ. qr cum eẽt estas nuia ita quod eod̾e
anno pratorum fena nulla pre siccita¬

Expanded text:
tendebant hominis hujus corpus exanime tendebant hominis hujus corpus exanime retinere, prodesse sibi putantes mortui praesentiam, cujus, cum viveret, et prodesse poterat, omnimodis quaerebant absentiam. Videntes tandem illi qui erant medii, qui utrinque contentionem hanc aeque ferebant, quod invincibiles essent, et suam unaquaeque pars justitiam meliorem assereret, consilium dederunt, ut ad regem Lotharium quam cito mitteretur, quodque ipse praeciperet aut judicaret, hoc ratum hainhumatum jacebat, sicque de die in diem per singula monasteria civitatis delatum est; et in unoquoque vigiliae, et ea quae fidelibus defunctis debentur, diligenter sunt celebrata; donec in die octava reversi sunt qui missi fuerant: et tunc ex praecepto imperatoris, ad fratres in ecclesia B. Mariae corpus viri sancti sepultum est. Sed et hoc mirum fuit, et tacendum non est, quia cum esset aestas nimia, ita quod eodem anno pratorum fena nulla, prae siccita
Abbreviated transcription (Latin):
efuncto itaq beate ⁊ligne me¬
morie pre sorberto. spũq suo ad
summe felicitatis et̾nitatem uocato.
scõq corꝑe ipĩus exanimi relicto: contẽ¬
ture eius. Uolebant enim alii dignũ¬
q ⁊ iustũ ẽẽ dicebant. ut qi caput eccli¬
arum eusdem ciuitatis extiterat. eccĩe
capitali eius ossa deferrent honorẽ ibi¬
q aduentum summi iuidicis expecta¬
ret. ubi erat titulus eius immobilis
⁊sine fine:si sine fine ei uiuere in car¬
ne contigisset. Sed alia pars frẽs uideli¬
cet sc̃e marie sui iuris ipm̃ eẽ assere-¬
bant eo qd̃ ꝑ ipm suo creatori reconcili¬
ati ip̃m patrem elegerunt. ⁊ ꝑ ip̃m se¬
ipõs ⁊ suam deuotiõem dño deo suo a
quo au̾si fuerant redliderunt precipue
cum adhuc uiuens homo precepisset. ⁊
usq in finem hoc sue uoluntatis de¬
uotio postulans demonstrasset quod ĩt̃
frẽs suos ⁊ filios quos deo dei uerbo pau¬
ꝑtatis sue temꝑe genuerat: scpeliri ⁊¬
requiescers debusset. Hec erat contentio:

Expanded text:
t dignae memoriae Patre Norberto, spirituque suo ad summae felicitatis aeternitatem vocato, sanctoque corpore ipsius exanimi relicto, contenlturae ejus. Volebant enim alii, dignumque et justum esse dicebant, ut, quia caput ecclesiarum ejusdem civitatis exstiterat, Ecclesiae capitali ejus ossa deferrent honorem; ibique adventum summi Judicis exspectaret, ubi erat titulus ejus immobilis et sine fine, si sine fine ei in carne vivere contigisset. Sed et alia pars, fratres videlicet S. Mariae, sui juris ipsum esse asserebant, eo quod per ipsum suo Creatori renonciliati, ipsum Patrem elegerunt; et per ipsum seipsos et suam devotionem Domino Deo suo, a quo aversi fuerant, redierunt, praecipue cum adhuc vivens homo praecepisset, et usque in finem suae hoc voluntatis devotio postulare demonstrasset, quod inter fratres suos et filios, quos Deo, Dei verbo, paupertatis suae tempore genuerat, sepeliri et quiescere debuisset. Haec erat contentio;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ odii fomitem. quem aduersus cong̾¬
gationem ⁊ aduersus aciem bene or¬
dinatam gerebat. exercere cepit. Prim
quidem inter illos duos quos sic illu¬
serat ⁊ ꝑ quos alios illaqueare temp¬
posuit ut si alter atterum alicubi po-¬
set apprehendere interficeret eum: ⁊ ni¬
si seris ⁊ laqueis tenerentur. euadendi
alt̾ eorum ñ inuenisset locum.

Expanded text:
et odii fomitem, quem adversus congret odii fomitem, quem adversus congregationem et aciem bene ordinatam gerebat, exercere coepit. Primo quidem inter illos duos, quos sic illuserat, et per quos alios irridendo illaqueare tenposuit, ut si alter alterum alicubi posset apprehendere, interficeret eum; et nisi seris et laqueis tenerentur, evadendi alter eorum non invenisset locum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum unus expriorib in capitulo adduxis¬
set. ecce inquit nunc demum uisitauit
nos oriens exalto. quia hunc ñ diutur¬
na scolarum exercitatio iustiuxit. nec la¬
bor annorum numero computatus
edocuit: sed anglica quedam reuelatio. q̃
ꝑ totam noctem sub tenebrarum silentõ
Ad ip̃m diligenter instruendum ⁊
nos ꝑ ip̃m laborauit. Audiamus gͥ
eum ut ab eo discamus. quod de excel¬
sis didicit in apocalipsi ꝑmentis exces¬
sum. Audientes hoc quidam de fr̃ib. qͥ¬
bus iam ex parte subtilitas fallatium
sp̃uum nota erat omnino ꝓhibuerũt:
clicentes a modo nec hunc nec alium quẽ¬
qmͣ uelle audire in sermone priusꝙͣ
pr̃ norb̾tus reuerteretur. Uidens ita¬
q mendacissimus ille demon clarita¬
tem suam qua transfert se in ange¬
lum lucis eẽ repulsam. ut leo fredẽs
qui esurit ⁊ circuit querens quem de¬
uoret. quasi excitatus ad iram. ultra
latere ñ ualens: aꝑte seuitiam suam

Expanded text:
cum unus ex prioribus in capitulo adduxiscum unus ex prioribus in capitulo adduxisset: « Ecce, inquit, nunc demum visitavit nos Oriens ex alto, quia hunc non diuturna scholarum exercitatio instruxit, nec labor annorum numero computatus edocuit, sed angelica quaedam revelatio, quae per totam noctem, sub tenebrarum silentio, ad ipsum diligenter instruendum, et nos per ipsum laboravit. Audiamus igitur eum, ut ab eo discamus quod de excelsis didicit in Apocalypsi per mentis excessum. » 65. Audientes hoc quidam de fratribus, quibus jam ex parte subtilitas fallacium spirituum nota erat, omnino prohibuerunt, dicentes: « Amodo nec hunc nec alium quemquam velle audire in sermone, priusquam Pater Norbertus reverteretur. » Videns itaque mendacissimus ille spiritus claritatem suam, qua transfert se in angelum lucis, esse repulsam; ut leo trendens, qui esurit et circuit quaerens quem devoret ; quasi excitatus ad iram, ultra latere non valens, aperte saevitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatem: quasi ꝓphetando ⁊ auguri¬
tem uocatum. istum iam in sede felici¬
tatis positum. lectum istius in felicita¬
te eadem sp̃aratum: iste futurus ponti¬
fex. iste constituendus pontifex rector
multorum regularium ⁊ magister.i¬
ste alius ĩ bono ꝓposito ꝑseueraturus:
iste alius deficiens recessurus. His dictis
se contulit quasi ultimum exalaret spm̃
unius hore spatio sic iacens in t̾ram ut
statim morituris fieri solet. cum audi
to uesꝑarum pͥmo sonitu surrexit: ⁊ ue¬
loci cursu cum aliis chorum intrauit.
Quod cum astantes cernerent. alter ad
alterum suum scandalum ꝓfitentes: se
delusos c̃ẽ contestabantur. sed nec sic qui¬
dem desticit antiquns ille ⁊ malignissi¬
mus insidiator. tociusq bouitatis ⁊ ue¬
ritatis expers. ⁊ cunctorum scelerum
subtilissimus adinuentor. Suscitauit
euum alium clericum similiter qui
sicut ille de ꝓph̃a daniele spm̃ hauserat
ri debere dona celestium secretorum. Quẽ

Expanded text:
bilitatem, quasi prophetando et augurbilitatem, quasi prophetando et auguraeternitatem vocatum, istum jam in sede felicitatis positum; lectum istius in eadem felicitate praeparatum: iste futurus pontifex, iste constituendus rector multorum regularium et magister; iste in bono proposito perseveraturus, iste alius deficiens recessurus. » His dictis, se contulit quasi ultimum exhalaret spiritum, unius horae spatio sic in terra jacens, ut statim morituris fieri solet; tum audito primo vesperarum sonitu surrexit, et veloci cursu cum aliis chorum intravit. Quod cum astantes cernerent, alter ad alterum suum scandalum profitentes, se delusos esse contestabantur. Sed nec sic quidem destitit antiquus ille et malignissimus insidiator, totiusque bonitatis et veritatis expers, et cunctorum scelerum malignissimus adinventor. Suscitavit enim alium clericum similiter, qui sicut ille de propheta Daniele spiritum hauserat ri debere dona coelestium secretorum. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur. ille responclit. Magister bone
in breui manifestum erit. Porro dũ
ab auditorib ueritatis ⁊ dulcedinis
falsus ille sp̃e se ex ꝑte deprehendi cerne¬
ret ut est mille artifex. artificiosius
deceptionis alia genera exquirit. ut
qr cooꝑatores manifeste oꝑationis ñ po¬
terat subuertere: saltem contemplati¬
uos quoslibet succideret a contempla¬
tione. Nam ille idem clericus laboris
huius iniqui miuister. subita qua¬
dam grauissima infirmitate arripi-¬
tur: ⁊ qui prius de uisibilibus responsa
dabat. in celum os suum ad iniisibi¬
lia ⁊ ĩ effabilia ponere presiunebat. Cou
currebant frẽs sicut consuetudo est ad
inungendum eum. concurrerunt ad
ea que dicebat auclienclum. de se quide
magna. sed de qmͣplurimis circum astã¬
tibus asserebat maiora. de se qr in ead̾e
uesꝑa aut eẽt cum angelis in celo: aut
staret sanus cum cetert fr̃ib in choro.
De aliis uero singłorum considerans ha¬

Expanded text:
videretur, ille respondit: « Magister bone, videretur, ille respondit: « Magister bone, in brevi manifestum erit. » Porro dum ab auditoribus veritatis et dulcedinis falsus ille spiritus se ex parte deprehendi cerneret, ut est mille artifex, artificiosius deceptionis alia genera exquirit, ut quia cooperatores manifestae operationis non poterat subvertere, saltem contemplativus quoslibet succideret a contemplatione. Nam ille idem clericus, laboris hujus iniqui minister, subita quadam gravissima infirmitate arripitur. Et qui prius de visibilibus responsa dabat, in coelum os suum ad invisibilia et ineffabilia ponere praesumebat. 64. Concurrunt fratres, sicut consuetudo est, ad inungendum eum; concurrunt ad ea quae dicebat audiendum. De se quidem magna; sed et de quamplurimis circumstantibus asserebat majora. De se quia in eadem vespera, aut esset cum angelis in coelo, aut staret sanus cum caeteris fratribus in choro; de aliis vero, singulorum considerans ha
Abbreviated transcription (Latin):
tiam foras. Inter quos fallax ille sp̃c̃ quoᷤ¬
dam considerans idiotas. ⁊ sua quon-¬
dam recognoscens uascula. ui quib su¬
e quieti ⁊ uoluntati receptatulum ha¬
bere consueuerat: tanta eos falsa sue de¬
ceptionis sapientia repleuit. ut qui pͥ¬
us uix in libro aliquo legere poterant.
nunc de libris magna quedam dicerent:
⁊ de futuris ꝓphetendo maiora ⁊ stupẽ¬
da predicarent.Danielis deniq unus
ex eis ꝓphetiam sescire asserebat ⁊ de ea
quedam duce mendatio loquebatur. uͥ
induxisset: quia in tantum ꝓcesserat
eius arrogantia. ut ipĩs assitentibus
etiam in capitulo sermonem facere p̃¬
mone ꝓfert initium. Erat enim sermo.
Estote fortes in bello:⁊ pugnate cum an¬
tiquo serpente. Hoc sp̃c ille mendax. ꝑ or¬
ganum illud assumptum ꝓferebat:
sed ad ueritatem que sequitur. uideli
cet accipietis regnum eternum nuua¬
tenus ꝓcedere ualebat. Unde cum p̃r-
Norb̾tus cuidam innueret quid sibi

Expanded text:
ciam foras . » Inter quos fallax ille spiritus quosciam foras . » Inter quos fallax ille spiritus quosdam considerans idiotas, et sua quondam recognoscens esse vascula, in quibus suae quieti et voluntati habitaculum habere consueverat, tanta eos falsa suae deceptionis sapientia replevit, ut qui prius vix in aliquo libro legere poterant, nunc de libris magna quaedam dicerent, et de futuris prophetando majora et stupenda praedicarent. 63. Danielis quoque unus ex eis prophetiam se scire asserebat, et de ea quaedam duce mendacio loquebatur, ubi induxisset, quia in tantum processit ejus arrogantia, ut ipsis assidentibus etiam in capitulo sermonem facere praemone profert initium. Erat enim hic sermo: « Estote fortes in bello, et pugnate cum antiquo serpente. » Hoc spiritus ille mendax per organum illud assumptum proferebat, sed ad veritatem quae sequitur, videlicet: « Et accipietis regnum aeternum, » nullatenus procedere valebat. Unde cum Pater Norbertus cuidam innuerat, quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uersis concito cursu insequebantur al¬
tis uocib inclamantes. eya. eya. uerti¬
mini ⁊ resistite belligerantes fortiter.:
alioquim turpissima morte mori e¬
miui si amodo nos adire.⁊ minas ⁊
mortem inferre presumpseritis. At pꝰ¬
qmͣ in se reuersi quidam ex ip̃is. delusoᷤᷤ
se ẽe cognoscunt. fortiter exinde ꝑsistunt
qui fortiter uicerunt: quidam uͦ igno¬
miniam tante irrisionis ferre ñ ualẽ¬
tes ⁊ de ꝑseuerantia desꝑantes. aculeo cau¬
de demonis ꝑcussi recesserunt. Sed quia
nͨ miratur si absorbeat mare. sed etiam
iordanem totum sorbere nititur. qui
manifeste ad integrum nocere ñ potu¬
dem in eadem pauꝑtate iam multitudo
de diuersis nationib. ⁊ diuerso genere
nobiles ⁊ ignobiles. diuites. pauꝑes. ma¬
ioris minorisq etatis. sapientes. sim¬
plices. ⁊ idiote. sicut uir ille reciꝑe c̃õ¬
sueuerat in hec euuangłii imitator
effectus. Omnem qui uenit ad me ñ ei¬

Expanded text:
versis, concito cursu insequebantur, alversis, concito cursu insequebantur, altis vocibus inclamantes: « Eia, eia; vertimini et resistite, belligerantes fortiter; alioquin turpissima morte moriemini, si amodo nos adire, et minas et mortem inferre praesumpseritis. » At postquam in se reversi, quidam ex ipsis delusos se esse agnoscunt, fortiter exinde persistunt, qui fortiter vicerunt. Quidam vero ignominiam tantae irrisionis ferre non valentes, et de perseverantia desperantes, aculeo caudae daemonis percussi recesserunt. Sed quia cit, nec miratur si absorbeat mare, sed et Jordanem totum sorbere nititur; qui manifeste ad integrum seducere non potudem in eadem paupertate multitudo de diversis nationibus et diverso genere, nobiles et ignobiles, divites, pauperes, majoris minorisque aetatis, sapientes, simplices et idiotae, sicut vir ille recipere consueverat, in hoc Evangelii imitator effectus: « Omnem qui venit ad me non eji
Abbreviated transcription (Latin):
clumi etiam in luce diei cum suis satel¬
litib se presentabat. Illi uero territi ue¬
mentib iu spẽm armati exercitus. ⁊ põ¬
pe armorum. ⁊ fremitus equorum qui¬
buscumq poterant modis se opponebãt.
ita ut cum sugerent uelociter raptis
fustib ⁊ saxis. inuolutis etiam brachiis
aliquib aminiculis uł tunica resiste¬
re festinarent. Sed quod mirum ⁊ urcre-¬
dibile uidetur alicui a criter adeo pug¬
nabatur ut estimarent iacula mitti ⁊
mittere. feriri ⁊ ferire. uulnerari ⁊ uul¬
nerare: interfici ⁊ interficere. Ad quos
cum multi frẽs alii concurrerent redar¬
guentes eos cur sic insanirent: ñ quid
ñ aspicitis aiunt quod ab inimicis no¬
stris opruimur ⁊ iam infrusta fere
concisi ad oppbrium inrecuperabile mo
tione demonum illusos eẽ. aquam bñ¬
dictam spargunt. signum crucis faciũt
⁊ recedente malignorum spũum tur¬
ba. illi quasi hostib deuictis ⁊ infugã

Expanded text:
dum, etiam in luce diei, cum suis sateldum, etiam in luce diei, cum suis satellitibus se praesentabat. Illi vero territi, venientibus in speciem armati exercitus, et pompae armorum et fremitus equorum, quibuscunque poterant modis, se opponebant, ita ut cum fugerent, velociter raptis fustibus et saxis, involutis etiam brachiis, aliquibus adminiculis vel tunica resistere festinarent. Sed, quod mirum et incredibile videtur alicui, adeo acriter pugnabatur, ut aestimarent jacula mitti et mittere, feriri et ferire, vulnerari et vulnerare, interfici et interficere. Ad quos cum multi fratres alii concurrerent, redarguentes eos, cur sic insanirent: « Nunquid non aspicitis, aiunt, quod ab inimicis nostris opprimimur, et jam in frustra fere concisi ad opprobrium irrecuperabile mortione daemonum illusos esse, aquam benedictam spargunt, signum crucis faciunt; et recedente malignorum spirituum turba, illi quasi hostibus victis et in fugam
Abbreviated transcription (Latin):
homo ad predicandum exiuit i¬
terum seminare semen ñ suũ s semen
dominicum: relictis qui prereẽnt cepto
oꝑi. relictis qui preessent aliis reb om¬
nib ⁊ om̃ia integra conseruarent. ⁊
qui preessent tam dericorum qmͣ laicoꝵ
conuentui. binos ⁊ binos in singlis po¬
uens officiis quos adultimum uale de
pate ⁊ unanunitate docebat dicens: nũ¬
qmͣ posse exorbitare congregatam aliqm̃
multitudinem. qmͣ prelatorum concor-¬
dia precesserit. Sed recedente tem pastore:
rabido lupus ore ouibus molitur inisi¬
dias. Insidias bene clixerun: qr ex aduerso
caulas earum effodiens latenter ing̾di¬
tur ut prius terrorem incutiat. territas
malleo caude sue deitiat. deiectas mactet.
mactatas postea hyato ore deuoret ⁊ ꝑ¬
dat. Quia uero maior est eius arrogã¬
tia qmͣ fortitudo. beue primo terrorem ĩ¬
cutiebat. qr quibusdam uelud eeñt mor-¬
talis odii inimici quos in seculo reliq̃¬
rant arinata manu quasi ad ꝑimen¬

Expanded text:
homo ad praedicandum, exivit iterum seminare semen, non suum, sed semen Dominicum; relictis qui praeessent coepto operi, relictis qui praeessent aliis rebus omnibus, et omnia integra conservarent, et qui praeessent tam clericorum quam laicorum conventui; binos et binos in singulis ponens officiis, quos ad ultimum vale, de pace et unanimitate docebat, dicens nunquam posse exorbitare congregatam aliquam multitudinem, quam praelatorum concordia praecesserit. Sed recedente pastore, rabido lupus ore ovibus molitur insidias. Insidias vere dixerim, quia ex adverso caulas earum effodiens, latenter ingreditur: ut prius terrorem incutiat, territas malleo caudae suae dejiciat, dejectas mactet, mactatas postea hiante ore devoret et perdat. Quia vero major est ejus arrogantia quam fortitudo, bene primo terrorem incutiebat: quia quibusdam, velut essent mortalis odii inimici, quos in saeculo reliquerant, armata manu quasi ad perimen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ certo haberet nichil hor metuebat. sed
damans ⁊ qiͣ tuba exaltans uocem su¬
am. scelera peccantium annuntiabat.
⁊ quod predicabat ore demonstrabat
tentiam suadens multos restringebat
a crimine: multos etiam discordan
tiam ad ppłm contulit ei deus. ut ui-¬
su ⁊ alloquio eus uix aliquis satia
eccliaꝵ hospicio. potuis hospitari p̃fer¬
ret in medio urbium ⁊ castroꝵ: ubi
omnes aduentantes gͣtãter susciꝑet.
Erat preterea in his omnib supra ꝙͣ
dici ⁊ credi potest. patiens in iugiliis.
sedulus in labore. gratus in uerbis gͣ¬
tiosus in uisu: benignus in simpli¬
ces. seuerus contra hostes ecc̃ẽ. Nullꝰ
temꝑib illis. eorum qui religiosi
uidebantur tantum fauorem ad po-¬
płm. tantam ue confrequentatoem
optinuit:¬

Expanded text:
pro certo haberet, nihil horum metuebat; sed pro certo haberet, nihil horum metuebat; sed clamans, et quasi tuba exaltans vocem suam, scelera peccantium annuntiabat; et quod praedicabat ore, demonstrabat  et poenitentiam suadens, multos restringebat a crimine; multos etiam discordanttiam ad populum contulit ei Deus, ut visu et alloquio ejus vix aliquis satiarecclesiarum hospitio, potius hospitari praeferret in medio urbium et castrorum, ubi omnes adventantes gratanter exciperet. Erat praeterea in his omnibus, supra quam dici et credi potest, patiens in vigiliis, sedulus in labore, gratus in verbis, gratiosus in visu, benignus in simplices, severus contra hostes Ecclesiae. Nullus, temporibus illis, eorum qui religiosi videbantur, tantum favorem ad populum, tantamve confrequentationem obtinuit
Abbreviated transcription (Latin):
scõr patrum. de uita ⁊ morib p̃latoꝵ
de subiectione ⁊ obedientia subditoꝵ.
de sacramentis celestib ⁊ de celesti ui¬
ta. ⁊ de retributione ac beatitudine e¬
lector. de gloria phemni. ⁊ de felicitate
beatoꝵ spirituum. de indifferenti bo¬
nor maloꝵ ue tribulatione in hoc se¬
culo. ⁊ ad quem exitum deueniant o¬
ꝑa singłoꝵ: cum ad iudicium uidex
uenerit in fine scłoꝵ. Et cnim huiꝰmo¬
di ⁊ tam multiplices questicẽs. non
sine instinctu ⁊ frauaulentia insicdi¬
antis inimici eẽ poterant. Quod ex in¬
de comꝑtum ẽ quia hominem alii
ad temptandum. alii ad decipiendũ
aliqui tamen ad discendum suis mlꝰ¬
tiplicib unt̾rogationib cutumuenie¬
baut ut eum in sermone caꝑe possent:
⁊ ꝓbare utrum ne tam in solitum mo¬
dernis temꝑib morem iuuendi in ue¬
ritate predicaret. sed uir sanctus qmͣ¬
ius eos insidiari sibi epĩs confitentib

Expanded text:
sanctorum Patrum, de vita et moribus praelatorum, sanctorum Patrum, de vita et moribus praelatorum, de subjectione et obedientia subditorum, de sacramentis coelestibus, et de coelesti vita, et de retributione ac beatitudine electorum, de gloria pereuni, et de felicitate bonorum spirituum, de indifferenti bonorum malorumve tribulatione in hoc saeculo, et ad quem exitum deveniant opera singulorum, cum ad judicium Judex venerit in fine saeculorum. Etenim hujusmodi et tam multiplices quaestiones, non sine instinctu et fraudulentia insidiantis inimici esse poterant: quod exinde compertum est quia hominem alii ad tentandum, alii ad decipiendum, plerique tamen ad discendum, suis multiplicibus interrogationibus circumveniebant ut eum in sermone capere possent, et probare, utrumne tam insolitum modernis temporibus morem vivendi, in veritate praedicaret. Sed vir sanctus, quamvis eos insidiari sibi, ipsis confitentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ait salomon. gaudium iusto iusticia
ẽ. maxiie gͣtula batur homo dei se ullõ
euuanglicum complesse mandatum.
quod inxecutionem p̃dicationis. ne¬
q peram neq calciamenta neq duas
tunicas portaret. nisi uirgam ⁊ capellã
ad missam celebrandam ⁊ psalterium.
uel nescio quemlibet alium lidellum.
Ad reficiendũm aũt nullam sedem p̃¬
parare. ñ mensam apponere sibi uir sã¬
ctus sinebat. terra sedes genua mensa
illis erat. fercula condimento salis con
forte in ciuitatib ⁊ albatuis aliisq hꝰ¬
inuitati cogerentur: ubi ꝓꝑter simul
discumbentium pacem mod̾ ⁊ consu¬
etudinem eoꝵ nollent excedere. Nam
illi omnimodam eis humanitatem
exhibentes. etiam in capitulis cum ti¬
more ⁊ reuerentia ad faciend̃ sermo¬
nem colligebant eos. ⁊ post semonẽ
data oportunitate. multis eos questio¬
nib pulsabant de ordinib. ce reguł.
de habitu. ⁊ de diuersis institutionib

Expanded text:
ait Salomon, « gaudium justo justitia ait Salomon, « gaudium justo justitia est ; » maxime gratulabatur homo Dei se illud evangelicum complesse mandatum, quod in exsecutione praedicationis neque peram, neque calceamenta, neque duas tunicas portaret , nisi virgam et capellam ad missam celebrandam, et psalterium, vel nescio quemlibet alium libellum. Ad reficiendum autem nullam sedem praeparare, non mensam apponere sibi vir sanctus sinebat. Terra sedes, et genua mensa illi erant; fercula salis condforte in civitatibus et abbatiis, aliisque hujusinvitati cogerentur; ubi, propter simul discumbentium pacem, modum et consuetudinem eorum nollent excedere. 29. Nam illi, omnimodam eis humanitatem exhibentes, etiam in capitulis cum timore et reverentia ad faciendum sermonem colligebant eos, et post sermonem, data opportunitate, multis eos quaestionibus pulsabant, de ordinibus, de regulis, de habitu, et de diversis institutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tare conclamarent. Cunc uͦ campane pl̾¬
sabantur. tunc concursus ppłi. om̃is se¬
rus. omnis etatis. omĩs conditionis ca¬
tuiatim ad ecclĩam confluens. missaiũ
sollempnia libenter aucdiebant:⁊ uer¬
borũ exortationes ac monita libentius
suscipiebãt. Post sermonem autem ñ
modica. facta collatiõe de confessionis
frequentatione. de agenda penitentia :
de conuigatis. & ꝓprietatib. ⁊ quomodo
qui moriuntur ii eis cebeant salua¬
ri. De omnib hiis dato ⁊ recepto res¬
ponso circa uesꝑam tandem ad hospi¬
tuim ducebantur. Gaudebat siquidẽ
ñ modice. felicem q se ac deo dignum
iudicabat.qui eum in hospitio suo ex¬
cipe merebatur. Aliquando enim alius
trabebat asinum. alius rapiebat asini
capistrum: alius ui detinebat iuuenẽ
illum quem solum habebant ad asifũ
custodiendum. Quis enim ñ stuperet
nouum genus uite. in terra degere:⁊ de
t̾ra nil habere. nil querere: Si enim ut

Expanded text:
tare, conclamarent. Tunc vero campanae pultare, conclamarent. Tunc vero campanae pulsabantur, tunc concursus populi omnis sexus, omnis aetatis, omnis conditionis, catervatim ad ecclesiam confluens, missarum solemnia libenter audiebat, et verborum exhortationes ac monita libentius suscipiebat. Post sermonem vero non modica facta collatione, de confessionis frequentatione, de agenda poenitentia, de conjugatis, de proprietatibus, et quomodo qui moriuntur in eis, debeant salvari; de omnibus ergo his dato et recepto responso, circa vesperam tandem ad hospitium ducebantur. Gaudebat siquidem non modice, felicemque se ac Deo dignum judicabat, qui eum in hospitio suo excipere merebatur. Aliquando autem alius trahebat asellum, alius rapiebat aselli capistrum, alius vi detinebat juvenem illum, quem solum habebant ad asellum custodiendum. Quis enim non stuperet novum genus vitae in terra degere, et de terra nihil habere, nil quaerere? Si enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
chil a quoꝙͣ uel etiam inuictu seu ue¬
stitu expetentes uł accipientes: nͥ forte
ad missam eis oblatum fuisset et hoc
totum quicquid illud erat pauꝑib
erogabant. Sp̃c sancti ⁊ ꝓphete memo¬
res. qui laudat eum qui disꝑsit ⁊ ded̾
pauꝑib cuius iusticia manet in sclm
scli̾. Securi nimirum erant de grã dei:
qui seruis suis ꝓuideret que necessari¬
a eeñt. fixum enim in mente habentes¬
qr ꝑegrini ⁊ hospites eeñt suꝑ t̾ram. nec
terant. quox tota spes de celo pendebat ui¬
le namq uidebatur generoso spui ut qͥ
omia ꝓ xp̃i amore contempserat ceu ca¬
ius ad uomitum quocumq ingenio
uilib rapinis inseruiret: ⁊ abiectis m̾ce¬
dlulis anbelaret. In tantam gͥ ammira¬
tidem ⁊ dilecticẽm in cordib omĩum ui¬
duistus ẽ. ut quocumq iter agentes se
uercerent. uuillis aut castris ꝓrimante.
etiam pastores relictis gregib concito cur¬
su preuenirent: ⁊ ppłis seruos cłi aduẽ¬

Expanded text:
hil a quoquam vel etiam in victu seu vehil a quoquam vel etiam in victu seu vestitu expetentes vel accipientes, nisi forte ad missam eis oblatum fuisset; et hoc totum, quidquid illud erat, pauperibus erogabant, Spiritus sancti et prophetae memores, qui laudat eum, qui dispersit et dedit pauperibus, cujus justitia manet in saeculum saeculi . Securi nimirum erant de gratia Dei, qui servis suis provideret quae necessaria essent. Fixum enim tenentes quia peregrini et hospites essent super terram , nec tringi, quorum tota spes de coelo pendebat. Vile namque videbatur generoso spiritui, ut qui omnia pro Christo contempserat, ceu canis ad vomitum, quocunque ingenio vilibus rapinis inserviret, et abjectis mercedulis anhelaret. 28. In tantam igitur admirationem et dilectionem in cordibus omnium inductus est, ut quocunque iter agentes se verterent, villis aut castris proximantes, etiam pastores, relictis gregibus, concito cursu praevenirent; et populis, servos Dei adven
Abbreviated transcription (Latin):
.xuiii. mense uinio cum adhuc eẽt ho¬
mo dei apud ualentianas castrum ab
omui comitum suoꝵ quoꝵ suꝑius m̃¬
tio facta ẽ solatio destitutus. quatinus
miseratio diuina erga famulum
suum norbertũ euidentior appareret
⁊ gratior existeret. post illoꝵ ex h uita
decessum accessit ad eum dominus su
pia me moratus uidelicet dicus hoc e¬
nim erat nomen eus. qui ꝓximo pꝰ
cum loco successit in regimen p̃mon¬
strate ecc̃e. relictisq omĩb se cum eo in
eadem uita ⁊ pauꝑtate contulit: pie
numirum ⁊ sc̃e conuersatioĩs homo.
Gauisus ẽ homo ⁊ uimmensum gr̃aᷤ
agens deo. ⁊ int̾iorem inspiratõem. cũ
ext̾iori dei munere conferens. anima¬
tur ad predicatioem. ⁊ iam sciens ⁊ p̃-¬
sumens deuoluntate dei. cirtuibat ca¬
stella. ⁊ uillas ⁊ oppida. predicans ⁊ re¬
concilians male discentientes. ⁊ in¬
ueterata oclia ⁊ bella ad pacem reducẽs.
Erant enun ueri pauꝑes xp̃i laborem
suum aliis gratuito inpendentes. ni¬

Expanded text:
 mense Junio, cum adhuc esset homo Dei apud Valentianas castrum, ab omni comitum suorum, quorum superius mentio facta est, solatio destitutus; quatenus miseratio divina erga famulum saum Norbertum evidentior appareret et gratior existeret; post illorum ex hac vita decessum, accessit ei dominus Hugo, supra memoratus videlicet clericus, hoc enim erat nomen ejus, qui proximo post eum loco successit in regimine. Praemonstratae Ecclesiae; relictisque omnibus, se cum eo in eadem vita et paupertate contulit, piae nimirum et sanctae conversationis homo. Gavisus est homo, et in immensum gratias agens Deo, et interiorem inspirationem cum exteriori Dei munere conferens, animatur ad praedicationem. Et jam sciens et praesumens de voluntate Dei, castella circuibat et villas et oppida, praedicans et reconcilians male dissentientes, et inveterata odia et bella ad pacem reducens. Erant enim veri pauperes Christi, laborem suum aliis gratuito impendentes, ni
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur ad insinuandum opus diuinũ
quod magnum et exquisitum ẽ in qͦ
secreto sue dispositionis consilio mag

Expanded text:
gitur ad insinuandum opus divinum, quod magnum et exquisitum est, in quo, secreto suae dispositionis consilio, mag
Abbreviated transcription (Latin):
celleret ait. In norberto eminet fides.
militas. Et id circo si aliquid de ip̃o di¬
ctum fuerit quod humane conlitio¬
nis consuetudinem excedat. ñ debet
uideri ei qui talis ñ est incredibile:
sed ad eum continuo id referat qui
huic ⁊ ꝑ gram̃ fidem ⁊ ꝑ fidem talia
posse donauit

Expanded text:
celleret, ait: In Norberto eminet fides, celleret, ait: In Norberto eminet fides, vanensi humilitas. Et idcirco, si quid de ipso dictum fuerit quod humanae consuetudinis conditionem excedat, non debet videri ei, qui talis non est, incredibile; sed ad eum continuo id referat, qui huic per gratiam fidem, et per fidem talia posse donavit