comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirgine. uł cum sp̃c sc̃s iusibiOli
specie siue in columba. siie in igneis lin¬
guis apparuit:
ed fateor excedere uires intentiõis
meȩ. utrũ angłi manente sp̃itali sui cor¬
poris qualitate. ꝑ hanc occultiꝰ oꝑantes
assumant ex inferiorib elem̃tis corpu¬
lentiorib qd̃ sͥ coaptatũ quasi aliquã
uestẽ mutent & uertant in quas libet
sp̃es corporales etiã ipsas ueras. sic̃ aqua
uera inuerũ uinũ conu̾sa est adno: an
ipsa ꝓpͥa corpora sua tͣnsforment in qd̃
uoluerunt. accõmodata ad id qd̾ aguit.
S quodlibet hoꝵ sit: ad presente questio¬
nẽ ñ ꝑtinet. Et qͣmuis hȩc qm̃ homo
sũ. nullo exꝑim̃to possim cõprehend̾e.
sic̃ angłi qui hȩc agunt. & magis ea no¬
rt̃ qͣm ego noui quatenꝰ mutẽt᷑ corpꝰ meũ
in affectu uoluntatis mee. siue qd̾ in me
ex diuinaꝵ scͥpturaꝵ auctoritatib credã.
ñc ñ ẽ opusdicẽ. ne cogar ꝓbare: & fiat sermo
longior. de quo ñ indiget p̾sens q̃stio .iiii.¬

Expanded text:
ria virgine, vel cum Spiritus sanctus visibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment . Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendebat᷑. cur etiã ipse n̾c̾ diceret᷑ mis¬
sus. cũ illis modis & autea mitteret᷑.
Deinde subdiuisimꝰ ut hȩc diligentissi¬
me tractarent᷑: & triꝑtitã fecimꝰ questi¬
oñẽ. cuiꝰ una pars in sccło libro explica¬
ta ẽ: duȩ sunt reliquȩ de quib deincepͤ
disserere aggrediar. Iam enĩ quesitũ
atq tractatũ est. in illis antiqͥs corpora
tas ipsa intelligit᷑: aut quãlibet ex tͥn¬
tate ꝑsonam. quã lectionis textꝰ indiciis
circumstantib significaret. Nunc gͦ¬

Expanded text:
pse nunc diceretur mispse nunc diceretur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporatas ipsa intelligitur, aut quamlibet ex Trinitate personam, quam lectionis textus indiciis circumstantibus significaret. C
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. qͥa &e ab illo missꝰ in engłio legitur:
suscepimꝰ hoc querere. cũ illuc missus sit
filius ubi erat. quia in h̃c mundu uen̾
& in hoc mundo erat. cũ illuc etiã sp̃c
orbem terraꝵ. & hoc qd̾ continet omĩa
scientiã ht̃ uocis. utrũ ꝓpterea missus
sit dñs. quia ex occulto in carne natꝰ est.
quasi columba uisus ẽ. & linguis diui¬
sis uelut ignis: ut hoc eis fuerit muti.
ad aspectum mortaliũ in aliqua forma
corporea de spũali secreto ꝓcedere: qd̾
pat̾ qm̃ ñ fecit. tantũ mͦ misisse. ñ etiam
missꝰ ẽẽ dictus sit. Deinde quesitũ est. cur
& pater ñ aliqͣndo dictus sit missꝰ. si per
illas sp̃es corporales quȩ ocłis antiquoꝵ
apparuert. ipse demonstrabat᷑: si autẽ
filius tẽ demonstrabat᷑. cur tantũ pꝰt
missꝰ diceret᷑. cum plenitudo tẽporis
uenit. ut ex femina nasceret᷑. quando qͥ¬
d̾e & antea mutebat᷑. cum in illis formis
strationes nec pat̾ nec filius s sp̃c sc̃s¬

Expanded text:
 et ab illo missus in Evangelio legitur, suscepimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat: cum illuc etiam Spiritus orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, quasi columba visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de spirituali secreto procedere; quod Pater quoniam non fecit, tantummodo misisse, non etiam missus esse dictus sit. Deinde quaesitum est cur et Pater non aliquando dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demonstrabatur, cur tanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis strationes, nec Pater, nec Filius, sed S
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc opus tantũmͦ creatura formata
sit. in qua ds sic̃ tunc oportuisse iudica¬
uit humanis ostenderet᷑ aspectib: an
angłi qui iam erant ita mittebant᷑. ut
ex ꝑsona d̃ĩ loquerent᷑. assum̃tes corpo¬
ralem spẽm de creatura corporea in nsũ
ministerii sui: aut ipsũ corpꝰ suũ cui ñ
subdunt᷑ s subditũ gerunt. mutanteᷤ
atq uertentes in species quas uellent.
accõmodatas atq aptas actionib su¬
is. scđm attributã sͥ a creatore poten

Expanded text:
ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem spministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore poten
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽẽ intelligenda ut ipsi uolunt
Dunc aũ non ideo minorẽ filiũ. quia
missus ẽ a patre. nec ideo mniorem
spm scm̃ quia & pater eum misit¬
& filius: sufficienter quantũ arbit̾r
demonstratũ est. Siue enim ꝓpter
insibilem creaturã. siue potius prop¬
ter pͥncipii cõmendationẽ. non ꝑpter

Expanded text:
ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii co
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾e facta ista ñ dubito: s utrũ tan¬
tummͦ corporalem atq sensibilẽ. an
adhibito etiam spũ rational uel intel¬
lectuali. hoc enĩ quibd̾a placuit ap.¬
ꝑsone: quis enim hoc dixerit. ut qͥc¬
quid illud est creaturȩ ꝑ quod somi¬
it uox patͥs. ita sit ds pater. aut qͥcqͥd
illud est creaturȩ in quo ꝑ columbȩ
monstratꝰ est. ita sit sp̃c sc̃s sicut est
cħ filius homo. ille qui ex uirgine
factus ẽ. s tantũm ad ministeriũ
ꝑagendȩ significationis sicut opor¬
tuisse d̾s iudicauit: an aliquid aliund
intelligendũ sit. iuenire diffici¬
le est: & temere affirmare ñ expe¬
dit. Quomꝰ tam̃ ista sine rationali uel
intellectuali creatura potuerint fieri
ñ uideo : neq ad huc locus ẽ explicare.
cur ita sentiam. quantũ uires dns
dederit. Prius enĩ sunt diseutienda &e
arbitrabant᷑ testimonia scͥpturaꝵ
quȩ de patre & filio & sp̃u scõ sunt.

Expanded text:
quidem facta ista non dubito; sed utrum tanquidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appersonae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae monstratus est, ita sit Spiritus sanctus, sicut est Dei Filius homo ille qui ex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
queritur. qͣm facte sint uel uoces uel
sensibiles formȩ atq spẽs ante incar¬
nationẽ uerbi dei. quȩ hoc futurũ pre¬
figurarent: ꝑ angłos ea dđm oꝑatũ ẽẽ.
respondeo: quod etiam scͥpturaꝵ sc̃aꝵ
testimoniis quantũ existimo satis
ostendi. Si aũ queritur ipsa incar¬
natio qͥm̃ facta sit: ipsum d̃ĩ uerbũ
dico carnẽ factum. id est hominẽ factũ.
ñ tam̃ in hoc quod factum est. com̾sũ
atq mutatũ: ita sane factum. ut ib
sit ñ tantũ uerbum di & hõĩs caro. s
etram rationał hominis anima: atq
hoc totũ & d̾s dicatur propt̾ dm. & ho
propt̾ homine. Qd̃ si difficile intelligi¬
tur. mens fide purgetur. magis mag̃o
abstinendo a peccatis. & bene oꝑando
& orando cum gemitu scõꝵ desid̾ioꝵ:¬
ut ꝑ diuinũ adiutoriũ ꝓficiendo &̃
intelligat & amet. Si aũ queritur
post incarnationẽ uerbi quomͦ facta
sit uł uox patͥs uł spes corporalis qua
spc̃ sc̃s̃ demonstratꝰ est. ꝑ creaturam

Expanded text:
quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriout per divinum adjutorium proficiendo, et intelligat, et amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
turis posita hȩc intelligunt᷑: quia
etiã si uoluiss ds pater ꝑ subiectam
creaturã iusibilit̾ apparere. absurdis¬
fime tam̃ aut a filio quem genuit.
aut a spu scõ qui de illo ꝓcedit missꝰ
diceretur. Iste gͥ sit huius uolumini
mod̾. deinceps in ceteris adiuuante¬

Expanded text:
haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. siuie ꝑ columbȩ spẽm. siue per
linguas igneas. cum eiꝰ substantiã patͥ
& filio coȩternã. pariterq incõmutabi¬
lem. subdita & seruiens creatura. tp̃ra¬
lib motib & formis ostenderet. cũ ad eiꝰ
ꝑsone unitatẽ sicut caro qd̾ uerb̾u fac¬
tum ẽ. ñ copularetur: ñ audeo dicere ni¬
chil tale factum ẽẽ antea. S plane fi.¬
dent̾ dixerim. patrẽ & filium & sꝑm¬

Expanded text:
sive per columbae speciem , sive per linguas igneas , cum ejus substantiam Patri et Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, Patrem et Filium et S
Abbreviated transcription (Latin):
suis & ꝓpriis interuallis cempoꝵ cerca
separatione distinctis. quȩ suȩ cuiusq
uocabuli sillabȩ occupant nominari.
In sua quippe substantia qua sunt tͥa
idipsum sine ullis interuallis tempoꝵ
uł locoꝵ. & simul unũ atq idem ab
ȩt̾nitate in eternitatẽ. tamqͣ. ipsa eter¬
nitas quȩ sine caritate e ueritate ñ ẽ.

Expanded text:
suis et propriis intervallis temporum certa separatione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe substantia qua sunt, tri creaturam idipsum sine ullis intervallis temporum vel locorum, et simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternit
Abbreviated transcription (Latin):
rantur hȩc singła. Qua similitudine
utcumq cognoscitur. inseparabilẽ in
seipsa trinitatẽ. ꝑ uisibilis creaturȩ spe¬
ciem separabilit̾ demonstrari: & inse¬
parabilem tͥnitatis oꝑationẽ etiam
in singłis eẽ reb quȩ uel ad patrẽ uel

Expanded text:
rantur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singulis esse rebus, quae vel ad Patre
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ tu. & hoc tͥ ostendit aliud ẽẽ illas
incorporeas similitudines corpoꝵ. & ali¬
ud eẽ uerũ. quod eis reꝓbatis intelligen¬
tia contuem᷑: hȩc & alia similit̾ certa
ocłis tuis int̾iorib lux ipsa monstrauit
Quȩ gͥ causa est. cur acie fixa ipsam uide¬
re ñ possis: nisi utiq infirmitas:. Et quid
gͦ sanat om̃s languores tuos: nisi qui
ꝓpitius fit om̃ib iniquitatib tius:
ibrum itaq istum iam tandẽ
aliqͣndo. precatione melius qͣm dispu¬
nitas eẽs. Nec baptizari nos uiberes
dne ds̃ in eius nomine qui ñ est dñs
d̾s: nec diceret᷑ uoce diuina audi isit.¬

Expanded text:
est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas incorporeas similitudines corporum et aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstrauit. quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam uidere ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis? Librum itaque istum jam tandem aliquando precatione melius quam dispunitas esses; nec baptizari nos juberes, Domine Deus, in ejus nomine, qui non est Dominus Deus. Nec diceretur voce divina, Audi, Is
Abbreviated transcription (Latin):
gignitur. id est quando qd scimꝰ dicimꝰ:¬
qͣmuis nulhiꝰ gentis lingua significã¬
tem uocẽ uł ꝓferamꝰ uł cogitemꝰ. sed
ex illo qd̵ nouimꝰ cogitatio nrã formet᷑:¬
sitq in acie cogitantis ymago simillima
cognitionis eus quã memoria contine¬
bat: ista duo scilicet uelut parentẽ ac
ꝓlem. t̾cia uoluntate siue dilectione iun¬
gente. Quã quide uoluntatẽ de cogni¬
tione ꝓcedere. nemo enĩ uult qd̾ omĩno
quid uel quale sit nescit. non tam̃ esse
cognitionis ymaginẽ: & id̾o quanda in
hac re intelligibili natiuitatis & ꝓcessi¬
onis insinuari distantiã: qm̃ ñ hoc est
cogitatione conspicere. qd̾ appetere uel
etiã ꝑfrui uoluntate: cernat discernatq
qui potest. Potiusti & tu: qͣmuis ñ potue¬
ris neq possis explicare sufficienti eloqͥo.
qd̾ int̾ nubila similitudinũ corporaliũ.
quȩ cogitationib humanis occursare ñ
desinunt uix iudisti. S illa lux quȩ ñ

Expanded text:
gignitur, id est, quando quod scimus, dicimgignitur, id est, quando quod scimus, dicimetsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetsitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neque possis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, uix uidisti. sed illa lux, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
Agnoscis te certe eẽ in illo stabulo. qͦ
samaritanꝰ ille ꝑduxit eum quẽ rep¬
ꝑit multis a latronib inflictis uul¬
nerib semiuiuũ: & tam̃ multa uera
uidisti. ñ his ocłis quib uident᷑ cor¬
pora colorata: s eis ꝓ quib orabat qͥ
dicebat. ocłi mei udeant ȩquitatẽ.
Nempe gͦ multa uera uidisti: eaq dis¬
creuisti ab illa luce. qua tͥ lucente ui¬
disti. Attolle ocłos in ipsam lucem:
et eos in ea fige si potes. Sic enĩ uideb̃
qͥd distet natiuitas u̾bi cdi a ꝓcessio¬
ne doni di: ꝓpter quod filius unige¬
sit cõmunio qued̾a consubstantialis
absit dictus est filius. S ad hoc dilu¬
cide ꝑspicueq cernendu: ñ potes ibi
aciem figere. Scio ñ potes : uerũ dico.
mͥ dico: quid non possim scio. Ipsa ta¬
men tͥ ostendit in te tria illa: in qͥb
te sũmȩ illius quã fixis ocłis contem¬
tis agnoscas. Ipsa ostendit tͥ uerbũ
uerũ eẽ inte. quando de scientia tua

Expanded text:
Agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem reperit multis a latronibus inflictis vulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigesit communio quaedam consubstantialis absit, dictus est Filius. Sed ad hoc dilucide perspicueque cernendum, non potes ibi aciem figere, scio, non potes; verum dico, mihi dico, quid non possim scio; ipsa tamen tibi ostendit in te tria illa, in quibus tu summae ipsius, quam fixis oculis contemtatis agnosceres agnoscas. Ipsa ostendit tibi Verbum verum esse in te, quando de scientia tua
Abbreviated transcription (Latin):
immutabiłeq naturã ꝑ intelligentiã
utcũq cernend̾a: nusquã se meliꝰ re¬
gente dumtaxat fidei regula acies
humanȩ m̃tis exercer. quã in eo qd̾
ipse homo in sua natura meliꝰ cęt̾is
animalib. meluis etiã cet̾is animȩ suȩ
partib habet. quod est ipsa mens:
cui quida rerũ inuisibiliũ tributꝰ est
uisus: & cui tanqͣm in loco suꝑiore atq
int̾iore honorabilit̾ presidente. uidicã
da omnia nunciant eriã corporis sensꝰ:
&ẽqua ñ est suꝑior. cui subdita regenda
est. nisi deus.
erum int̾ hȩc quȩ multa iã dixi.
& nicħ illius sũmȩ tͥnitatis ineffabi¬
litate dignũ me dixisse audeo ꝓfi¬
teri. s confiteri potus mirificatã sci¬
entiã eiꝰ ex me. inualuisse nec posse me
ad illam: o tu anina mã ubite ẽẽ senti.
ubi iaces. aut uͥ stas. donec ab eo qui
ꝓpicius factus est om̃ib iniquitatib
tuis. sanentur om̃s languores tui:

Expanded text:
incommutabilemque naturam per intellegentiam incommutabilemque naturam per intellegentiam utcumque cernendam, nusquam se melius, regente dumtaxat fidei regula, acies humanae mentis exerceat quam in eo quod ipse homo in sua natura melius ceteris animalibus, melius etiam ceteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque interiore honorabiliter prda omnia nuntiant etiam corporis sensus; et qua non est superior cui subdita regenda est nisi Deus. Verum inter haec quae multa jam dixi, et nihil illius summae Trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam ejus ex me invaluisse, nec posse me ad illam ; o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi jaces, ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis, sanentur omnes languores tui ?
Abbreviated transcription (Latin):
firmaq ñ capitur: Et certe cũ in coneus¬
se credid̾int scripturis scĩs tanꝗͣ uera¬
cissimis testib : agant orando & que¬
rendo & bene uuendo ut intelligñt
idest ut quantũ uideri potest. uideat᷑
m̃te qd̾ tenetur fide. Quis hoc ꝓhibeat.
unmo uͦ ad hoc quis ñ hortetur. Si aũ
ꝓpterea negandu putant ista ẽẽ. quia
ea ñ ualent cȩcis m̃tib cernere: debet
& illi qui ex natiuitate sua cȩci sunt
eẽ solem negare: Lux gͦ lucet in ce¬
nebris. Ed si eam tenebrȩ ñ comp̃hen¬
dunt: illuminent᷑ dĩ dono pͥus ut fint
fideles: & incipiant eẽ lux in cõpara-¬
tione infidelium: atq hoc p̃misso fun¬
dam̃to edificentur ad uidenda quȩ
credunt: ut aliqͣndo possint uidere.
Sunt enĩ quȩ ita crediuit᷑: ut uderi
iã omĩno ñ possint. Non enĩ xp̃c in
tur quod ita factum est atq uisũ est.
uidendꝰ est. Quantũ uͦ ad illam atti¬
net summã. ineffabilẽ. incorporalẽ

Expanded text:
firmaque, non capitur? et certe cum inconcusfirmaque, non capitur? et certe cum inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant orando et quaerendo et bene uiuendo, ut intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohibeat, immo uero ad hoc quis propterea negandum putant ista esse, quia ea non valent caecis mentibus cernere; debent et illi qui ex nativitate sua caeci sunt, esse solem negare. Lux ergo lucet in tenebris: quod si eam tenebrae non comprehendunt , illuminentur Dei dono prius ut sint fideles et incipiant esse lux in comparatione infidelium, atque hoc praemisso fundamento aedificentur ad uidenda quae credunt, ut aliquando possint uidere. sunt enim quae ita creduntur, ut uideri iam omnino non possint; non enim Christustur quod ita factum atque uisum est, uidendus est. quantum uero attinet ad illam summam, ineffabilem, incorporalem
Abbreviated transcription (Latin):
filium. & de filio ꝓcedit ad scĩficandam
creaturã: s simul de utͦq ꝓcedit: q̃n¬
uis hoc filio dederit pater. ut que adn¬
du de se. ita quoq de illo ꝓcedat. Neq¬
enim possumꝰ dicere qd̾ ñ sit uita spe
sc̃s: cum uita pater. uita sit filius. ill
ꝑ hoc sicut pater cum habeat uitam in
semet ipso. dedit & filio uitã habere
in semet ipso: sic ei dedit uitã ꝓcedere
de illo. sicut ꝓcedit & de ipso. Hec deu
lo sermone in hunc librum tͣnstuli.
s fidelib ñ infidelib loquens. Uerũ
si ad hanc ymaginẽ contuendã. & ad
uidenda ista qͣm uera sint quȩ in eoꝵ
m̃te sunt. nec tria sic sunt ut tres ꝑso¬
nȩ sint. s omĩa tria hominis sunt que
una ꝑsona est. minꝰ idonei sunt: curũ
de illa sumia tͥnitate quȩ d̾s est. credt̃
potius qd̾ in sacris litteris inuenit᷑: quã
poscunt liquidissimã sͥ reddi rationẽ.
quȩ ab humana m̃te tarda scilicet in¬

Expanded text:
Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit; quamvis hoc Filio Pater dederit, ut quemadmodum de se, ita quoque de illo procedat. enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet ipso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso." haec de illo sermone in hunc librum transtuli, sed fidelibus, non infidelibus loquens. Verum si ad hanc imaginem contuendam et ad uidenda ista quam uera sint quae in eorum mente sunt nec tria sic sunt, ut tres personae sint, sed omnia tria hominis sunt, quae una persona est, minus idonei sunt: cur non de illa summa trinitate, quae deus est, credunt potius quod in sacris litteris inuenitur, quam poscunt liquidissimam reddi rationem sibi, quae ab humana mente, tarda scilicet in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ait. mea doctrina ñ est mea: s eius
qui misit me. Si gͥ intelligitur hic eiꝰ
doctrina quã tam̃ non dixit suã. s pat̾ͥs:
qͣntomagis illic intelligendꝰ est & de ipso
dit. ut ñ diceret de me ñ ꝓcedit: A quo¬
aũ habet filius ut sit ds. est enun de do
de filio ꝓcedat sicut ꝓcedit de patre: ab il¬
lo habet patre. Hic utcunq etiam illud
intelligitur quantũ a talib quales
nos sumꝰ intelligi pot̃. cur ñ dicatur
natꝰ eẽ. s potius ꝓcedere sp̃c sc̃s: qm̃ si
& ipse filius diceretur. amboꝵ utiq fi¬
lius diceret᷑: qd̾ absurdissimũ ẽ. filius
quippe nullus est duoꝵ: nisi patͥs & matͥs.
Absit aũ ut int̾ dm patrẽ & dm filium
tale aliquid suspicemur: quia nec filsꝰ
hominis simul & ex patre & ex matre
ꝓcedit. S cũ in matrẽ ꝓcedit ex patre.
ñ tunc ꝓcedit ex matre: & cum in hanc
lucẽ ꝓcedit ex matre. ñ tunc ꝓcedit

Expanded text:
quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me . Si igitur sic intelligitur ejus doctrina, quam tamenquanto magis illic intelligendus est Spiritus dit; ut non diceret: De me nautem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcunque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus e ipse filius diceretur, amborum utique filius diceretur: quod absurdissimum est. filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. absit autem, ut inter deum patrem et dei filium tale aliquid suspicemur, quia nec filius hominum simul ex patre et ex matre procedit, sed cum in matrem procedit ex patre, nondum procedit ex matre, et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uocabulo uł duos patres in illa
tͥnitate. uł duos qui ñ sunt de alio.
quispiã suspicet᷑. Pater enĩ solus ñ est de
alio. ido solus appellat᷑ ingenitꝰ: ñ quidẽ
in scͥpturis: s in consuetudine disputã¬
tiũ. & de re tanta sermonẽ qualẽ ualu¬
erint ꝓferentiũ. Filius aũ depatre natꝰ¬
ẽ: & sꝑc sc̃s de patre pͥncipalit̾. & ipso si¬
ne ullo int̾uallo tẽporis dante. cõmunit̃
de utͦq procedit. Diceret᷑ aũ filius patͥs
& filii: si quod abhorret ab omniũ sanoꝵ
ab utͦq est genitus: s ꝓcedit ab utroq
amboꝵ sp̃c sc̃s. Uerum quia in illa coȩt̾na
& equali &e incorporali & ineffabilit̾ in¬
uuitabili atq inseparabili tͥnitate. dif¬
ficillimũ est generationẽ a ꝓcessione
distinguere: sufficiat interĩ eis qͥ exten¬
di ñ ualent in amplius. id quod de hac
re in sermone quod̾a ꝓferendo ad au¬
us est. de quo & ipse est: Ulnde illud est

Expanded text:
hoc vocabulo vel duos patres in illa hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scipturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem de Patre nat sanctus de Patre principaliter, et ipso sine ullo intervallo temporis dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem filius Patris et Filii, si, quod abhorret ab omnium sanorum ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque aeffabiliter immutabili atque inseparabili Trinitate, difficillimum est generationem a processione distinguere, sufficiat interim eis qui extendi non valent in amplius, id quod de hac re in sermone quodam proferendo ad auus est, de quo et ipse est? Unde et illud est
Abbreviated transcription (Latin):
telligere sine tempore generationẽ fi¬
lii de patre: intelligat sine tempore
intelligere in eo qd̾ ait. filius. sic̃ habet
pat̾ uitã in semet ipso. ñ sine uita exi¬
stenti iam filio. uitã patrẽ dedisse: sed
ita eũ sine tempore genuisse. ut uita
quã pater filio gignendo dedit. coȩt̾na
sit uitȩ patͥs qui dedit: intelligat sicut
habet pater in semet ipso. ut de illo
ꝓcedat sp̃c sc̃s: sic dedisse filio. ut de
tempore: atc ita dictum sꝑm sanctũ
de patre ꝓcedere: ut intelligatur quoa
etiã ꝓcedit de filio. de patre eẽ & filio. Si
eñĩ quicquid habet de patre habet filiꝰ:
sime filius diceret᷑ amboꝵ. cum sicut
filio prestat essentiã sine inicio tẽporis.
sine ulla mutabilitate nat᷑e de patre
generatio: ita spũi scõ. prestet eẽntiã
sine ullo micio tẽporis.sine ulla muta¬
bilitate naturȩ de utroq ꝓcessio:
dicere tam̃ ñ audemꝰ ingenitũ: ne in

Expanded text:
telligere sine tempore generationem Fitelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore  qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet re in semetipso ; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut de tempore; atque ita dictum Spiritum sanctum de Patre procedere, ut intelligatur, quod etiam procedit de Filio, de Patre esse Filio. Si enim quidquid habet, de Patre habet Filius; sime filius diceretur amborum, cum sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de Patre generatio; ita Spiritui sancto praestet essentiam sine ullo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de utroquedicere tamen non audemus ingenitum, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
tus accepit: quid de homine xp̃o intel¬
ligendũ est uł credendu. cuius carnis
ipsa conceptio ñ carnalis. s spĩtalis fuit.
utraq natura monstrata ẽ. & huma¬
na scilicet & diuina. Accepit qͥppe
ut homo: effudit ut ds. Nos autem
acciꝑe quide hoc donum posiumus pro¬
modulo nr̃o: effundere aũ suꝑ alios ñ
utiq possumꝰ: s ut hoc fiat. đm suꝑ eos
a quo id efficitur. inuocamꝰ. Nunqͥd gͦ pos
sumꝰ querere utrũiam ꝓresserat de patre
ꝓcesserat. & illo nato de utͦq processit.
ubi nulla sunt tempora: sicut potui¬
mꝰ querere. ubi inuenimꝰ tempora. uo¬
luntatẽ pͥus de humana m̃te ꝓcedere.
ꝑficitur: eo fine requiescens. ut qͥ fue¬
rat appetitꝰ querentis. sit amor fruen¬
tis. qui iam de utͦq id est de gignente
m̃te & de genita notione tanqͣm de
parente ac ꝓle ꝓcedat: Non possunt
ꝓrsus ista ibi queri: ubi nich ex tem¬
pore inchoatur. ut conseq̃nti ꝑficiat᷑
in tempore. Quaꝓpter qui potest in¬

Expanded text:
tus accepit; quid de homine Christo intelligendum est vel credendum, cujus carnis ipsa conceptio non carnalis, sed spiritualis fuit? utraque natura monstrata est, et humana scilicet et divina: accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum posmodulo nostro; effundere vero super alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, Deum super eos a quo id efficitur invocamus. Hissumus quaerere utrum jam processerat de Patre processerat, et illo nato de utroque processit, ubi nulla sunt tempora: sicut potuimus quaerere, ubi invenimus tempora, voluntatem prius de humana mente procedere, perficitur, eo fine requiescens, ut qui fuerat appetitus quaerentis, sit amor fruentis: qui jam de utroque, id est, de gignente mente, et de genita notione, tanquam de parente ac prole procedat. Non possunt prorsus ista ibi quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut consequenti perficiatur in tempore. Quapropter qui potest in
Abbreviated transcription (Latin):
uita magnitudinib separant᷑. Neq¬
erĩ quia moles nullȩ ibi sunt. id̾o non
uidemꝰ in alio maiorem ẽe memoriã.
qͣm intelligentiã. in alio aũ econt᷑: in
alio duo hȩc amoris magnitudine su¬
ꝑari. siue sint ipsa duo int̾ se equalia
maiorib minora uincunt᷑. Et qͣndo
int̾ se ȩqualia fuerint ab om̃i languo¬
re sanata: nec tunc ȩquabitur rei
natura ĩmutabili. ea res que ꝑ gr̃am
ñ mutabit᷑: quia ñ equatur creatu¬
ra creatori: & qͣndo ab om̃i languore
sanabit᷑ mutabit᷑. S hanc ñ solum
incorporalẽ. uerũ etiã summe inse¬
parabiłe uereq ĩmutabiłe trinitatẽ.
cum uenerit uisio quȩ facie ad faciẽ
nob̾ ꝓmittitur: multo clariꝰ certiꝰq
uidebimꝰ. qͣm nc̃ eiꝰ ymaginẽ qd̾ nos
sumꝰ. ꝑ quod tam̃ specłm & in qͦ enig¬
mate qui uident sicut in hac uita ui¬
uere concessum est. ñ illi sunt qui ea
quȩ digessimꝰ & cõmendauimꝰ in sia

Expanded text:
uita magnitudinibus separantur. nequita magnitudinibus separantur. neqenim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua
Abbreviated transcription (Latin):
lam similitudinẽ filii: & amor hoĩs
de scientia ꝓcedens. & memoriã intel¬
ligentiãq coniungens. tanqͣm paren¬
ti ꝓliq cominuinis. unde nec parens
intelligitur ẽẽ nec ꝓles. habeat in hac
ymagine aliquã licet ualde imparẽ
sũma tͥnitate cuiꝰ hec ymago ẽ. uniꝰ dĩ
sunt illa tͥa. s unꝰ d̾s est. & tres sunt
illȩ. ñ una ꝑsona. Qd̃ sane mirabilit̾
in effabile est. uł in effabilit̾ mirabile.
cũ sit una ꝑsona hȩc ymago tͥnitatis.
ipsa uͦ summa tͥnitas tres ꝑsonȩ sunt:
inseparabilior ẽ illa tͥnitas ꝑsonaꝵ tͥũ.
qͣm hȩc unius. Illa quippe in natura
diuinitatis. siue id meluis dicat᷑ ditatiᷤ.
qd̾ est hoc est. atq incõmutabilit̾ int̾
se ac semꝑ ȩqualis ẽ: nec aliqͣndo ñ
fuit. aut aliter fuit: nec aliqͣndo ñ erit.
aut aliter erit. Ista uͦ tͥa quȩ st̃ in
impari ymagine. & si ñ locis qm̃ ñ
sunt corpora: tam̃ int̾ se nunc in ista

Expanded text:
lam similitudinem filii; et amor hominis lam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellegentiamque coniungens tamquam parenti prolique communis — unde nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, licet ualde imparem summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ymaginis appellatur. Uerũ in¬
illa sũma trinitate quȩ incõparabilit̾
reb om̃ib antecellit. tanta ẽ insepa¬
rabilitas: ut cũ trinitas hominũ non
possit dici unꝰ homo: in illa unus d̃s
dicatur. & sit: nec in uno d̾o sit illa tͥn¬
tas. s uiꝰ ds. Nec rursꝰ quẽ ammođu
ista ymago qd̾ est homo. habens illa
tͥa una ꝑsona est. ita est illa trinitas:
s tres ꝑsonȩ sunt pat̾ filii. & filius pa¬
tris. & sp̃e patͥs & filii. Qmͣuis enĩ me¬
mnoria hominis. & maxime illa quã
pecora ñ habent. id est qua res intel¬
ligibiles ita continent᷑ ut ñ in ean
in hac ymagine tͥnitatis. incõparabilit̾
quidẽ imparẽ. s tam̃ qualemcũq simi¬
litudinẽ patͥs: itemq intelligentia ho
minis quȩ ꝑ intentionẽ cogitationis
inde formatur. qͣndo qd̾ scitur dicit᷑.
& nulliꝰ lingue cordis u̾bum est. habe¬
at in sua magna disparilitate ñnul¬

Expanded text:
nomine imaginis appellatur. QVAM nomine imaginis appellatur. QVAM illa summa Trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo, habens illa tria, una persona est, ita est illa Trinitas, sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Quamvis enim memoria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est qua res intelligibiles ita continentur, ut non in ein hac imagine Trinitatis, incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcunque similitudinem Patris: iteminis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo. ego amo. ñ ipsa. Item qͣndo
cogitatio mea memor est. & uult redi¬
re ad ea quȩ in memoria reliquerat.
eaq intellecta conspicere. atq intus
dicere. mea memoria memor est. &¬
mea uult uoluntate: ñ sua. Ipse qͥs
amor meus cũ meminit atq intelligit
qͥd appetere debeat. quid uitare. ꝑ meã
ñ ꝑ suã memoriã meminit: & ꝑ intel¬
ligentiã meã ñ ꝑsuã quicqͥd intelligẽ¬
ego diligo: qui nec memoria sũ. nec intel¬
ligentia. nec dilectio: s hec habeo. Ista
gͦ dici possunt. ab una ꝑsona quȩ ha¬
bet hec tͥa: ñ ipsa est hec tria. In illius
uͦ sũme simplicitate nat᷑e quȩ ds est.
qͣmuis iuiꝰ sit ds: tres tam̃ ꝑsonȩ sunt
trinitas res ipsa: aliud ymago tͥnitatis
in re alia. Propt̾ quã ymaginẽ. simul
& illud in quo sunt hec tria. ymago
dicitur: sicut ymago dicitur simul &
tabula. & qd̾ in ea pictum est: s propt̾
picturã quȩ in ea est. simul & tabula

Expanded text:
intellego, ego amo, non ipsa. item quando intellego, ego amo, non ipsa. item quando cogitatio mea memor est et uult redire ad ea quae in memoria reliquerat eaque intellecta conspicere atque intus dicere, mea memoria memor est et mea uult uoluntate, non sua. ipse quoque amor meus cum meminit atque intellegit quid appetere debeat, quid uitare, per meam, non per suam memoriam meminit, et per intellegentiam meam, non suam quidquid intellegeego diligo, qui nec memoria sum, nec intelligentia, nec dilectio, sed haec habeo. Ista ergo dici possunt ab una persona quae habet haec tria, non ipsa est haec tria. In illius vero summae simplicitate naturae, quae Deus est quamvis unus sit Deus, tres tamen personae sunt, trinitas res ipsa, aliud imago trinitatis in re aliqua; propter quam imaginem simul et illud in quo sunt haec tria imago dicitur, sicut imago dicitur simul et tabula et quod in ea pictum est, sed propter picturam, quae in ea est, simul et tabula
Abbreviated transcription (Latin):
lectio quȩ uisionẽ in memoria constitu¬
tã. & uisionẽ cogitationis inde forma¬
tã quasi parentẽ ꝓlemq coniungit. nͥ
haberet appetendi scientiã. quȩ sine me¬
moria & intelligentia ñ potest ẽẽ: quid
recte diligeret ignoraret. Uerũ hec qͣn¬
do in una ꝑsona sunt. sicut est homo:
potest nob quispiã dicere. Tria ista. me¬
moria. intellectꝰ & amor. mea sunt. ñ sua
nec sͥ s mͥ agunt qd̾ agunt: immo ego
ꝑ illa. Ego enm memni ꝑ memoriam:
intelligo ꝑ intelligentiã: amo ꝑ amo¬
rẽ. Et quando ad memoriã ineã aciem
cogitationis adu̾to. ac sic in corde meo
dico qd̾ scio. uerũq u̾bum de scientia
mea gignitur: utrũq meũ est. & sci¬
entia utiq & u̾bum: ego enĩ scio ego
dico in corde meo qd scio. Et qͣndo in
memoria mea cogitando inuenioiã
me intelligere. iam me amare aliqͥd.
qͥ intellectus & amor ibi erat & anteꝙͣ
inde cogitarẽ: intellectũ meũ & amor̃
meũ inuenio in memoria mea. qͦ ego

Expanded text:
in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret. CAPUT do in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: tria ista, memoria, intellectus et amor, mea sunt, non sua, nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, immo ego per illa. ego enim memini per memoriam, intellego per intellegentiam, amo per amorem, et quando ad memoriam meam aciem cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum de scientia mea gignitur, utrumque meum est, et scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio in memoria mea, quo ego
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ di ẽẽ natura. hoc est de substantia
patͥs genitũ : ñ naturȩ uł substantiȩ
siue ẽẽntiȩ dixit ẽẽ filiũ. s filiũ uo¬
luntatis di. accidentẽ scilicet do uo¬
lens asserere uoluntatẽ qua gigneret
filiũ: uidelicet ideo. quia nos aliquid
aliquando uolumꝰ qd̾ antea ñ uolebamꝰ
quasi ñ propt̾ ista mutabilis intelligi

Expanded text:
Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum, non naturae vel substantiae suae sive essentiae dixit esse filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid ando volumus, quod antea non volebamus; quasi non propter ista mutabil
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ filii caritatis suȩ. Nondixit
filii sui: qd̾ si diceret uerissime diceret.
quẽ ammodu quia sepe dixit uerissi¬
ine dixit: s ait. filii caritatis suȩ. filiꝰ
gͦ est etiam sp̃c scĩ: si ñ est in illa tͥuitate
ritas: s propt̾ illa de quib satis disserui
ꝓpͥe sicuocetur: qd̾ autẽ dictum ẽ. filii
caritatis suȩ. nicħ aliud intelligat᷑. qͣm
filii sui dilecti: qͣm filii postremo sub¬
stantiȩ suȩ. Caritas quippe patͥs quȩ in
natura eiꝰ est ineffabiliter simplici.
nicħ est aliud qͣm ipsa natura eiꝰ atq
substantia: ut sepe iam diximꝰ. & sepe
iterare ñ piget. Ac ꝑ hoc filius caritati
eiꝰ nullus est alius: qm qui de substan¬
tia eius est genitꝰ. Quocirca ridenda est
dialectica eunomii. a quo eunominiani
heretici exorti sunt: qui cũ ñ potuisset
intelligere. nec credere uoluisset unige¬
nitũ di uerbum ꝑ quod facta st̃ om̃ia.

Expanded text:
in regnum filii caritatis. suae. non dixit: in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis suae. filius ergo est etiam spiritus sancti, si non est in illa trinitate nctus, sed propter illa de quibus satis disserui, proprie sic uocetur, quod autem dictum est: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus. dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt, qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
quid conseq̃ntius. qͣm ut ipse sit caritas.
quȩ dicitur & ds. & ex d̾o: Et si caritas
qua pater diligit filium. & patrẽ dilig̃
filius ineffabilit̾. cominunionẽ demon¬
strat amboꝵ: quid conuenientiꝰ qͣm ut
ille ꝓͥpͥe dicatur caritas. qui sp̃c ẽ cõmu¬
nis ambob: Hoc enĩ sanus creditur uł
intelligit᷑. ut ñ solus sp̃c sc̃s caritas sit in
illa tͥnitate: s ñ frustra ꝓpͥe caritas nun¬
cupet᷑. propt̾ illa quȩ dicta sunt: sicut
ñ solus est in illa trinitate. uł sp̃c uł sc̃s.
ipse ñ frustra ꝓpͥe dicitur sp̃c sc̃s. Quia
enĩ est cõmunis ambob: id uocat᷑ ipse
ꝓpͥe. qd̾ ambo communit̾. Alioqͥn si in
illa tͥnitate solus sp̃c sc̃s est caritas:
ꝓfecto & filius ñ solius patͥs. uerũ etiã
sp̃c scĩ filius inuenit᷑. Ita enĩ locis innu¬
merabilib legitur &e dicitur filius
unigenitꝰ di patͥs: ut tam̃ & illud ue¬
rũ sit qd̾ apłs ait de d̾o patre. qͥ eruit
nos de potestate tenebraꝵ. & tͣnstulit

Expanded text:
quid consequentius, quam ut ipse sit charitas, quae dicitur et Deus et ex Deo? Et si charitas, qua Pater diligit Filium et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius quam ut ille proprie dicatur charitas qui Spiritus est communis ambobus? Hoc enim sanius creditur vel intelligitur, ut non solus Spiritus sanctus charitas sit in illa Trinitate, sed non frustra proprie charitas nuncupetur, propter illa quae dicta sunt: sicut non solus est in illa Trinitate, vel Spiritus, ipse non frustra proprie dicitur Spiritus sanctus, Quia enim est communis ambobus, id vocatur ipse proprie quod ambo communiter; alioquin si in illa Trinitate solus Spiritus sanctus est, charitas profecto et Filius, non solius Patris, verum etiam Spiritus sancti Filius invenitur. Ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur, Filius unigenitus Dei Patris, ut tamen et illud verum sit, quod Apostolus ait de nos de potestate tenebrarum et transtulit
Abbreviated transcription (Latin):
uł amorẽ seu dilectionẽ quȩ ualenti
offendim᷑. ita uarias affectiones habet.
Quid gͦ est: Num dicturi sumꝰ uolunta¬
tẽ nr̃am qͣndo recta est. nescire qͥd ap¬
petat. quid euitet: Porro si scit: ꝓfecto
inest queda sua scientia. quȩ sine me¬
moria & intelligentia eẽ non potest.¬
Anuͦ audiendꝰ est quispiã dicens. cari-¬
tatẽ nescire quid agat: quȩ ñ agit ꝑpe-¬
ram: Sicut gͦ in est intelligentia. in est
dilectio illi memoriȩ pͥncipali. in qua
inuenimꝰ paratũ & reconditũ ad qd̾ co-¬
gitando possumꝰ ꝑuenire: quia & ista
duo inuenimꝰ ibi qͣndo nos cogitando
inuenimꝰ & intelligere aliquid & ama
re quȩ ibi erant & qͣndo inde ñ cogi¬
tabamꝰ: & sicut in est memoria. in est
dilectio huic intelligentie quȩ cogrea¬
tione format᷑. quod uerb̾u uerũ sine
ulliꝰ gentis lingna. intꝰ dicimꝰ qͣndo qd̾¬

Expanded text:
alentiooffendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo est? nunquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non potest audiendus est quispiam, dicens, Charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire, quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus, et intelligere aliquid, etiam et amare quae ibi erant, et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃: ut cũ audiunt donũ sp̃c scĩ. illud
genꝰ locutionis agnoscant. qd̃ dictũ est
in expoliationẽ corporis carnis. Siẽt
enĩ corpꝰ carnis nich est aliud qͣm caro:
eis quib datur. Apud se aũ ds est. & si
nemini detur: quia ds erat & patri
& filio coȩt̾ms. anteꝗͣ cuiquã daretur.
Nec qͥa illi dant. ipse datur: id̾o minor
ẽ ulis. Ita eñĩ datur sicut donum di.
ut etiã seipsum det sicut ds. Non enĩ
dici potest ñ ẽẽ suȩ potestatis. de quo
dictum est. sp̃c uͥ uult spirat: & apud
apłm qd̾ iam supͣ cõmemoraui. omĩa
conditio dati. & d̾natio donantiũ: s
concordia dati & donantiũ. Quappter
si ut sancta script᷑a proclamat. deus
caritas ẽ. illaq ex d̾o est. & in nob̃ id a¬
git ut  in deo maneamꝰ. & ipse in nob̃.
et hoc inde cognoscimꝰ quia de sp̃u
suo dedit nob: ipse sp̃c eius est ds caritaᷤᷤ
Beinde sin donis di nicħ maiꝰ est carita

Expanded text:
sanctum, ut cum audiunt, Donum Spiritus sancti, illud sanctum, ut cum audiunt, Donum Spiritus sancti, illud genus locutionis agnoscant, quod dictum est, In exspoliatione corporis carnis . Sicut enim corpus carnis nihil est aliud quam caro; eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur sicut Donum Dei, ut etiam se ipsum det sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: spiritus ubi uult spirat; et apud apostolum quod iam supra commemoraui: omnia condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dantium. Quapropter, sicut sancta scriptura proclamat, deus caritas est, illa quae ex deo est et in nobis id agit, ut in deo maneamus et ipse in nobis. et hoc inde cognoscimus, quia de spiritu suo dedit nobis; ipse spiritus est deus caritas. deinde si in donis dei nihil maius est