comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat: s ad uerbum malachie ꝑ¬
fecte conualuit. Ab illa hora nil
tale perpessus est: nil tale ut
confidimꝰ deuceps perpessurꝰ.
quia malachias deinceps redi¬
turus non est. In ipso ascensu
nauts accedunt duo. ex hiis qͥ
illi familiarius adherebant:
auilentes et petentes aliqͥd ab¬
eo. Quib ille. Quul uultis: Non
dicimus inquiunt: nist spon¬
deas te daturum.Spondet. Et
illi. Uolumus nobis certo pro¬
mitti a tua dignatione te in hy¬
berniam incolumem reuersu¬
rum. Instare et ceteri om̃s. Tũ
ille parumper deliberans. pri¬
mo penitere qł se alligasset. qͣ
exiret non inueniens. Angustie
undiq: dum nil occurreret
ab alterut᷑ tutum periculo.
uoti udlelicet aut ꝓmissi. Ut¬
sum est tanlem ul potius eli¬
gendum qd in presentiarum
plus urget: reliquũ superne
cominittendũ dispositioni.
Annuit tristis quidem. seid
magis illos noluit contristare.
Et respondens eis ut uolunt.
ascenlit nauem. Et cum iam
fere medium equoreum pere¬

Expanded text:
bat: sed ad verbum Malachiae pbat: sed ad verbum Malachiae perfecte convaluit. Ab illa hora nil tale perpessus est; nil tale, ut confidimus, deinceps perpessurus, quia Malachias deinceps rediturus non est. 68. In ipso ascensu navis accedunt duo ex his, qui illi familiarius adhaerebant, audentes et petentes aliquid abeo. Quibus ille: « Quid vultis? Non dicimus, » inquiunt, « nisi spondeas te daturum. » Spondet. Et illi: « Volumus nobis certo promitti a tua dignatione, te in Hiberniam incolumem reversurum. » Instare et caeteri omnes. Tum ille parumper deliberans, poenitere primo quod se alligasset, qua exiret non inveniens. Augustiae undique, dum nil occurreret ab alterutro tutum periculo, voti videlicet, aut promissi. Visum est tandem id potius eligendum, quod in praesentiarum plus urgeret, reliquum supernae committendum dispositioni. Annuit tristis quidem; sed magis illos noluit contristare: et spondens eis, ut volunt, ascendit navem. Et cum jam fere medium iter aequoreum pere
Abbreviated transcription (Latin):
lior peregrinatio iuderetur:
non fuit qui cius obuiare p̾¬
sumeret consilio et uoluntati.
Et malachias soluto concilio:
arripit iter. Prosequunt᷑ eũ
qui conuenerant frẽs usq ad
litus: non multi tamen ipso
minirum ꝓhibente. Ad qũe
unus illoꝵ catholicus nomi¬
ne. flebili uoce et uultu. heu
tu abis inquit: et in quanta
pene cotuliana uexatione me
deseris non ignoras. nec fers
opem misertus mei: Si ego dig¬
nus qui patiar. fr̃es quid pec¬
cauerunt qui uix diẽ noctem¬
ue ullam a tam laboriosa cu¬
ra et custodia mei feriata ha¬
bere sinunt᷑: Hiis uerbis et
lacrimis filii flebat eñi pa¬
terna uiscera coneussa st̃: et
amplexatus est eũ blaudien¬
do. Impressoq pectori eiꝰ signo
crucis: certus esto inquit te
eiusmodi nil passurum donͦ
releam. frat auteni epilenticꝰ
et cadebat frequent̾. ita ut in¬
terdum non semel sed sepiꝰ pate¬
retur in die. Hoc iam per sex
annos morbo horrido labora¬

Expanded text:
lior peregrinatio videretur, lior peregrinatio videretur, non fuit qui ejus obviare praesumeret consilio et voluntati. 688 Et Malachias, soluto concilio, arripit iter. Prosequuntur eum, qui convenerant fratres, usque ad littus, non multi tamen, ipso nimirum prohibente. Ad quem unus illorum, Catholicus nomine, flebili voce et vultu: « Heu, tu abis, » inquit, « et in quanta pene quotidiana vexatione me deseris, non ignoras, nec fers opem misertus mei! Si ego dignus qui patiar, fratres quid peccaverunt, qui vix diem, noctemve ullam a tam laboriosa cura et custodia mei feriatam habere sinuntur? » His verbis et lacrymis filii flebat enim paterna viscera concussa sunt, et amplexatus est eum blandiendo, impressoque pectori ejus signo crucis: « Certus esto, » inquit, « te ejusmodi nil passurum, donec redeam. » Erat autem epilepticus, et cadebat frequenter, ita ut interdum non semel, sed saepius pateretur in die. Hoc jam per sex annos morbo horrido labora
Abbreviated transcription (Latin):
pariter breuiter quo ordine
istud quaue occasione ꝓueneri
gre satis ferebat hyberniã
usq: adhuc palleo caruisse. ut¬
pote emulator sacramentorũ:
quoꝵ ne uno quolibet gentẽ
suam uellet om̃ino fraudari.
Et recordatus sibi a papa turo¬
centio fuisse promissum: inae
magis tristari qđ dũ adhuel¬
le suꝑfuit. non fuit missũ pti
co. Et nactus occasionem quod
papa eugenius summam regi¬
nnus teneret. et eo temporis us¬
q: in frantiam approptasse nun¬
tiaret᷑: oportunitatẽ reqͥrendi
se uuienisse gauisus est. Presu¬
mebat autem de illo utiq ui¬
ro tali: et de tali assumpto pro¬
fessione. Magis uero qd̃ sue cla¬
reuallis spiritalis filius exti¬
tisset: nec tuneri apd̃ illum se
ullam sustinere difficultatem.
Itaq conuocant᷑ ep̃i conciliũ
cogitur: tractata triduo que
tempori unminerent. die qͣrto
aperitur consilium de palleo
requirendo. Placet: s si per
alium requirat᷑. Tamen quia
breuior uia et ob hoc tolerabi¬

Expanded text:
amus breviter, quo ordine amus breviter, quo ordine istud, quave occasione provenerit. Aegre satis ferebat, Hiberniam usque adhuc pallio caruisse, utpote aemulator sacramentorum: quorum ne uno quolibet gentem suam vellet omnino fraudari. Et recordatus sibi a papa Innocentio fuisse promissum; inde magis tristari, quod dum adhuc ille superfuit, non fuit missum pro eo. Et nactus occasionem, quod papa Eugenius summam regiminis teneret, et eo temporis usque in Franciam appropiasse nuntiaretur, opportunitatem requirendi se invenisse gavisus est. Praesumebat autem de illo, utique viro tali, et de tali assumpto professione: magis vero, quod suae Clarae-Vallis specialis filius exstitisset, nec timeret apud illum se ullam sustinere difficultatem. Itaque convocantur episcopi, concilium cogitur; tractata triduo, quae tempori imminerent - die quarto aperitur consilium de pallio requirendo. Placet, sed si per alium requiratur. Tamen quia brevior via, et ob hoc tolerabi
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit eum in conspectu regũ.
et dedit illi coronam gle. Amor
probatur in meritis. ornatus
insignis: magnificatio in ultio¬
ne inunteoꝵ. glorificatio in p̾¬
miorũ retributione. Habes di¬
ligens lector in malachia meo¬
quid mireris. habes et qͥdimi¬
teris: nunc iam quid tͥ ex hiis
sperandum sit. studiosus atten¬
de. Nã finis horũ. p̾ciosa mors ẽ.¬
ereunctatꝰ aliquaudo quo¬
nam in loco si optio dlet᷑. extii¬
mum malit agere diem: de hos
siquidem fratres querebant
iter se quem sibi quisq dili¬
geret. cunctat᷑ et non responie
Instantib illis. si hinc migri
inquit: nusqũa libentius qͣu
unde una cum nr̃o apło resur¬
gere possim. Dicebat autẽ sc̃n
patricium. Si peregrinari o¬
portet. et ita permittit iłs eli¬
ramuallem delegi. Requisit̾
item de tempore. diẽ sollẽpnen
uotum putatur impletum est
Si ꝓphetia: ne iota preteriit. di¬
eut auduumꝰ sic iudimus se
loco pariter et ile die. Di caiꝰ¬

Expanded text:
ficavit eum in conspectu regum, ficavit eum in conspectu regum, et dedit illi coronam gloriae. Amor probatur in meritis, ornatus in signis, magnificatio in ultione inimicorum, glorificatio in praemiorum retributione. Habes, diligens lector, in Malachia quid mireris, habes et quid imiteris. Nunc jam quid tibi ex his sperandum sit, studiosus attende. Nam finis horum, pretiosa mors eercunctatus aliquando, quonam in loco, si optio detur, extremum malit agere diem de hoc siquidem fratres quaerebant inter se, quem sibi quisque deligeret, cunctatur, et non respondet. Instantibus illis: « Si hinc migro, » inquit, « nusquam libentius, quam unde una cum nostro Apostolo resurgere possim. » Dicebat autem sanctum Patricium. « Si peregrinari oportet, et ita permittit Deus, Claram-Vallem delegi. » Requisitus item de tempore, diem respondit sSi simplex votum putatur, impletum est; si prophetia, ne iota praeteriit. Sicut audivimus, sic vidimus de loco pariter, et de die. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
lo corpora requiescerent: eurrẽs
et se mediis irmergens flam¬
mis. expansis brachiis sacram
amplexatꝰ est aram. Quid ibi
fecerit. quid ue senserit nemo
qui sciat: sed qđ amplius so¬
lito celesti igne succensus ex
illo igne exierit. fratrum q̃ui
cum eo tunc erant: reor nemi¬
nem esse qui nesciat.
ec dicta sunt pauca quidẽ
de plurib. sel multa pro tem¬
pore. Non enti signoꝵ tempa¬
hec: sccđm illud signa nr̃a non
iudunus. iam non est ꝓpħa. Un¬
de satis apparet malachiaᷤᷤ me¬
us quantus in meritis fuit:
qui tam multus insignis exti¬
tit. et in raritate tanta. Quo e¬
ntm autiquoꝵ genere miracu¬
lorum. malachias non claru¬
it: Si bene aduertimꝰ pauca
ipsa que dicta sunt: non pro¬
phetia defuit illi non reuela¬
tio. non ultio impioꝵ: non gra¬
tia sauitatum. non nuutatio
mentium: non deniq mortuo¬
rum suscitatio. Per om̃ia be¬
nedictus deus qui sic amauit
et ornauit eum: qui ⁊ magni¬

Expanded text:
lo corpora requiescerent, currens, lo corpora requiescerent, currens, et se mediis immergens flammis, expansis brachiis sacram amplexatus est aram. Quid ibi fecerit, quidve senserit, nemo qui sciat: sed quod amplius solito, coelesti igne succensus ex illo igne exierit, fratrum qui cum eo tunc erant, reor neminem esse qui nesciat. 66. Haec dicta sunt, pauca quidem de pluribus, sed multa pro tempore. Non enim signorum temphaec, secundum illud: Signa non vidimus; jam non est propheta . Unde satis apparet, Malachias meus quantus in meritis fuit, qui tam multus in signis exstitit, et in raritate tanta. Quo enim antiquorum genere miraculorum Malachias non claruit? Si bene advertimus pauca ipsa quae dicta sunt, non prophetia defuit illi, non revelatio, non ultio impiorum, non gratia sanitatum, non mutatio mentium, non denique mortuorum suscitatio. Per omnia benedictus Deus, qui sic amavit et ornavit eum: qui et magni
Abbreviated transcription (Latin):
trare per fenestram in clari¬
tate magna. Ea sacerdos per¬
funditur totus. ea subobseu¬
rior basilica tota refulget. Co¬
lumba uero aliqũadi circũ¬
uolitans: tandem residet su¬
per crucem ante faciem sacer¬
dotis. Obstupuit diaconus et
pauens tum pro luminis tũ
pro uolucris nouitate. qd illa
sit rara auis in terra. cecidit
suꝑ faciem suam: et uix palpi¬
tans sese erigere ausus ẽ. uel
quando officii sui necessitas
postulauit. Post missã seorsu
conuentꝰ a malachia sub pert¬
culo uite iubetur. nullatenus
secretum ꝓdere qd̃ uidisset: qͦ¬
ad uiueret ipse.
Aliquando cũ in arcdinacha
esset cum quodam coep̃o suo
de nocte surgens cepit memo¬
rias sc̃oꝵ que in cimiterio sc̃i¬
patricii multe sunt. oraudo
lustrare. Et ecce unum de alta¬
rib subito ardere conspicunt.
Ambo enum uiderunt uisionẽ
hanc magnam. et ambo mira¬
ti sunt. Et malachias intelligẽs
signum esse magnt meriti illi¬
us. uel illoꝵ quoꝵ sub altari il¬

Expanded text:
trare per fenestram in claritrare per fenestram in claritate magna. Ea sacerdos perfunditur totus, ea subobscurior basilica tota refulget. Columba vero aliquandiu circumvolitans, tandem residet super crucem ante faciem sacerdotis. Obstupuit 687 diaconus; et pavens tum pro luminis, tum pro volucris novitate, quod illa sit rara avis in terra, cecidit super faciem suam, et vix palpitans, sese erigere ausus est, vel quando officii sui necessitas postulavit. Post Missam seorsum conventus a Malachia, sub periculo vitae jubetur nullatenus secretum prodere quod vidisset, quoad viveret ipse. Aliquando cum in Ardmacha esset cum quodam coepiscopo suo, de nocte surgens, coepit memorias sanctorum, quae in coemeterio Sancti-Patricii multae sunt, orando lustrare: et ecce unum de altaribus subito ardere conspiciunt. Ambo enim viderunt visionem hanc magnam, et ambo mirati sunt. At Malachias intelligens signum esse magni meriti illius, vel illorum, quorum sub altari il
Abbreviated transcription (Latin):
suriensis monasterii. testimoni¬
um habet ab om̃ibz. qđ sc̃e con¬
uerset᷑ inter fratres scđm ordi¬
nem cistersiensem. Et cognoue¬
runt discipuli ettam in hoc m¬
lachiam ꝓphetie sp̃m habuissi.
Non solum autẽ: sed et in eo
ꝗd̾ subiuncturi sumuꝰ.
um sacramenta offerret:
appropiasset ei diaconus factu¬
rus aliquid pro officio suo. in¬
tuitus eum sacerdos ingemu¬
it: qd̃ sensisset penes illũ late¬
re. qd̾ non conueniret. Sact
sacrificio. secreto percunctatꝰ
de conscientia sua confessus ĩ.
et non negauit: illusum sibi
per sompntũ nocte ipsa. Cui
intungens penitentiã: non le¬
bueras inquit hodie ministͣs¬
se. s uerecunde te subtrahere
sacris. et deferre tantis tãq
diuinis mysteriis: ut hac hu¬
militate puirgatus. dignius
exinde ministrares.
tem alia uice sacrificante il¬
lo et orante hora sacrificii. ea
quidem sc̃itate et puritate
cordis qua solitus erat: astan¬
ti diacono uisa est columba in¬

Expanded text:
Suriensis monasterii, testimoniSuriensis monasterii, testimonium habet ab omnibus, quod sancte conversetur inter fratres secundum ordinem Cisterciensem. Et cognoverunt discipuli, etiam in hoc Malachiam prophetiae spiritum habuisse; non solum autem, sed et in eo, quod subjuncturi sumus. 65. Cum Sacramenta offerret, et appropiasset ei diaconus, facturus aliquid pro officio suo, intuitus eum sacerdos, ingemuit, quod sensisset penes illum latere quod non conveniret. Peracto sacrificio, secreto percunctatus de conscientia sua, confessus est, et non negavit illusum sibi per somnium nocte ipsa. Cui injungens poenitentiam: « Non debueras, » inquit, « hodie ministrasse; sed verecunde te subtrahere sacris, et deferre tantis tamque divinis mysteriis, ut hac humilitate purgatus, dignius exinde ministrares. » Item alia vice sacrificante illo, et orante hora sacrificii, ea quidem sanctitate et puritate cordis, qua solitus erat, astanti diacono visa est columba in
Abbreviated transcription (Latin):
gna concurrente ad eũ. uidit
casu iuuenem inter alios ut¬
dendi se curiosum. Ascende¬
rat lapidem. et stans super
summos articulos extento
collo oculis et antmo inten¬
dens in eum: quendam illi
de nouo zacheum exhibebat.
Nec latuit malachiam sc̃o qͥ¬
dem spiritu reuelante. uere
illum uenisse in spũ et uir¬
tute ⁊ achei: dissimulauit tẽ
tamen tacitusq pertransiit.
Ceterum in hospitio nocte ip¬
sa narrauit fratrib quomo¬
do illum uidisset: et qͥd p̾ut¬
disset de illo. Sie autem ter¬
cia: en ille cum uiro quodã
nobili dño suo. Qui aperiens
uotum et desiderium uutenꝰ
rogabat ut a se commendatũ
recipere dignaret᷑: et habere
de cetero iunter suos. Et mala¬
chias agnoscens eum. non e
opus inquit ut quem iam de¬
us commendauit. homo com¬
mendet. Apprehensumq ma¬
nu sua tradidit abbati conga
no nr̃o: et ille fratrib. Ipse ue¬
ro iuuenis adhuc ut fallor u¬
uens. primus conuersus lauꝰ

Expanded text:
gna concurrente ad eum, casu gna concurrente ad eum, casu vidit juvenem inter alios videndi se curiosum. Ascenderat lapidem, et stans super summos articulos, extento collo, oculis et animo intendens in eum, quemdam illi de novo Zacchaeum exhibebat. Nec latuit Malachiam, sancto quidem Spiritu revelante, vere illum venisse in spiritu et virtute Zacchaei . Dissimulavit tunc tamen, tacitusque pertransiit. Caeterum in hospitio nocte ipsa narravit fratribus quomodo illum vidisset, et quid praevidisset de illo. Die autem tertia, en ille cum viro quodam nobili, domino suo: qui aperiens votum et desiderium juvenis, rogabat, ut a se commendatum recipere dignaretur, et habere de caetero inter suos. Et Malachias agnoscens eum: « Non est opus, » inquit, « ut quem jam Deus commendavit, homo commendet. » Apprehensumque manu sua tradidit abbati Congano nostro, et ille fratribus. Ipse vero juvenis, adhuc ni fallor vivens primus Conversus laicus
Abbreviated transcription (Latin):
qd deo reuelante malachias
preuidit. Contulerat primũ
multi pro mopia minus li¬
benter assentiebant. Inde an¬
xius dubuisq qͥd ageret: ce¬
pit tuter orandum uehemen¬
ter iuquirere quenam foret
uoluntas dei. Et die quadã
de uia regrediens. cum iam
loco appropiaret ꝓspexit enu¬
nus. et ecce oratorium appa¬
ruit magnum lapideum ⁊
et pulchrum ualde. Et intu¬
ens diligenter situm formã
et compositionem cum fidu¬
tia arripit opus. prius qui¬
dem indicata uisione senio¬
ribus fratrib paucis tam̃.
Sane totum quod aitente
notauit de loco ⁊ modo. et
qualitate. tanta diligentia
obseruauit: ut peracto tem¬
pore factum uso simillimũ¬
appareret. ac si et sibi cũ moy¬
se dictum audierit. Hide ut
oniia facias sciłm exemplar
qͦd tibi ostensum ẽ in monte.
Eodem uisionis genere. io
quoq qd̃ in saballino situm
est anteqũa fieret p̾ostensum
est illi: non modo oratorium
sed et monasterium totum.
ciuitatem. et multitudine ma¬

Expanded text:
quod Deo revelante Malachias quod Deo revelante Malachias praevidit. Contulerat primum multi prae inopia minus libenter assentiebant. Inde anxius dubiusque quid ageret, coepit inter orandum vehementer inquirere, quaenam foret voluntas Dei. Et die quadam de via regrediens, cum jam loco appropiaret, prospexit eminus: et ecce oratorium apparuit magnum lapideum, et pulchrum valde. Et intuens diligenter situm, formam et compositionem, cum fiducia arripit opus, prius quidem indicata visione senioribus fratribus, paucis tamen. Sane totum, quod attente notavit de loco, et modo, et qualitate, tanta diligentia observavit, ut peracto opere, factum viso similimuappareret, ac si et sibi cum Moyse dictum audierit: Vide, ut omnia facias secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte . Eodem visionis genere id quoque, quod in Saballino situm est, antequam fieret, praeostensum est illi, non modo oratorium, sed et monasterium totum. civitatem, et multitudine ma
Abbreviated transcription (Latin):
t quidem non malachie¬
erat non dico unde profice¬
ret. sed unde faceret quicqͣ:
erat aut̃e cor eius fidutiam
prouidit. ut et si non speran¬
ti in pecunte thesauris: pecu¬
nia non deesset. Quis eñi ali¬
us fecit ut thesaurus eo loci
repoueret᷑: repositꝰ non reppe¬
riret᷑ usq ad tempus et opus
ꝯalachie: Inuenit dei famu¬
lus in dei Marsupio: qđ defu¬
it suo. Merito quidem. Quid
non erat ꝓpriũ cum deo int¬
ret consortium: et marsuptũ
unum esset amboꝵ: fideli de¬
niq homini totus mundus
dunitiarum est. Et qͥd ille iisi
quodilam marsuptum dei:
Deniq: ait. Meus est orbis
terre: et plenitudo etus. Inde
est qd̃ malachias repertos ar¬
genteos multos non reposuit.
sedd exposuit. Nam totum mu¬
nus dei: in dei opus iubet ex¬
pendi. Non suas non suorum
considerat necessitates. sed iac¬
tat cogitatum suum in dño:
ad quem uttq recurrendum
non dubitat. quotiens neces¬
sitas postularit.
ec dubium dei opus esse.

Expanded text:
Et quidem non erat MalachiaEt quidem non erat Malachiae, non dico unde perficeret, sed unde faceret quidquam. Erat autem cor ejus fiduciam providit, ut, etsi non speranti in pecuniae thesauris, pecunia non deesset. Quis enim alius fecit, ut thesaurus eo loci reponeretur, repositus non reperiretur usque ad tempus et opus Malachiae? Invenit Dei famulus in Dei marsupio, quod defuit suo. Merito quidem. Quid non erat proprium, cum Deo iniret consortium, et marsupium unum esset amborum? Fideli namque homini totus mundus divitiarum est. Et quid est ille, nisi quoddam marsupium Dei? Denique ait: Meus est orbis terrae, et plenitudo ejus . Inde est, quod Malachias repertos argenteos multos non reposuit, sed exposuit. Nam totum munus Dei in Dei opus jubet expendi. Non suas, non suorum considerat necessitates; sed jactat cogitatum suum in Domino, ad quem utique recurrendum non dubitat, quoties necessitas postularit. Nec dubium Dei opus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
est: adustus tamen corporis
parte et mente captus. Et slit
insaniret uocatus malachias
uenit. repperitq maledicum
spumantia ora torquentem.
horrendis uocib et motibus
terrentem om̃ia: ac toto corp¬
re agitatum iux posse tener
a plurib. Et orans pro tuinui¬
co uir totius perfectionis ex¬
auditus est: sed ex parte. Nã
ilico quidem sc̃o orante ille
aperuit oculos. et sensũ rece¬
pit. Relictus est aut̃e ei spiri¬
tus dñi malus. qui eum cola¬
phiret ut discat non blasphe¬
mare. Credimus eũ uiuere
usq adhuc: et usq ad hec tẽ¬
pora luere peccatum grande
qͥd peccauit in sc̃m. certis tem¬
porib tamen. Ferunt luuati¬
eum esse. Porro predicte pos¬
sessiones cum iam pro sui im¬
becillitate et inutilitate cas
tenere non ualuit. in pace ad
locum cuius extiterant redie¬
runt. Nec renuit malachias
post multam demũ uexatioñ
pacis obtentu. S iam ad op
edificii quod malachias agg̃s¬
sus est. sermo recurrat.

Expanded text:
est; adustus tamen corporis est; adustus tamen corporis parte, et mente captus, Et dum insaniret, vocatus Malachias venit, reperitque maledicum spumantia ora torquentem; horrendis vocibus et motibus terrentem omnia, ac toto corpore agitatum, vix posse teneri a pluribus: et orans pro inimico vir totius perfectionis, exauditus est; sed ex parte. Nam illico quidem sancto orante, ille aperuit oculos et sensum recepit. Relictus est autem ei spiritus Domini malus, qui eum colaphizet, ut discat non blasphemare. Credimus eum vivere usque adhuc, et usque ad haec tempora luere peccatum grande, quod peccavit in sanctum: certis temporibus tamen ferunt lunaticum esse. Porro praedictae possessiones, cum jam pro sui imbecillitate et inutilitate eas tenere non valuit, in pace ad locum, cujus exstiterant, redierunt. Nec renuit Malachias post multam demum vexationem, pacis obtentu. 63. Sed jam ad opus aedificii, quod Malachias, aggressus est, sermo recurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
peccato tuo moriaris. Ita ẽ ille
mortuus est et opus cõmpletũ
est: sea ille non uidit qui ut
prefati sumus anno eodem
mortuus est.
Nterim pater audito mox qͥd
de filio uir sanctus p̾dixisset.
sciens uerbum eius uiuum
et efficax esse: tuterfecit in¬
quit filtum meum. Et insti¬
gante diabolo tanto furore
exarsit in illum. uti corã du¬
ce et matorib ulidie falsitatiᷤᷤ
et mendatii arguere non ue¬
reretur hominem. qui uera¬
cissimus esset ueritatis et diᷤᷤ¬
cipulus ⁊ amator et conuiti¬
um uitulit: suntam appelłãs.
Et malachiaᷤ quidẽ doctꝰ
non reddere maledictũ pro
maledicto. obmutuit et non
aperuit os situm: dum con¬
sisteret peccator aduersus eũ.
Sed non dñs oblitꝰ sermonis
sui quem dixerat: mͥ uindi¬
ctam ego ret̾ribuam. fadem
die domum reuersus homo.
luit lingue effrenis temeri¬
tatem: ipso ultore quo insti¬
gatore laxarat. Arreptum in
ignem proicit demon. s mox
manib assistentiũ extractũs

Expanded text:
peccato tuo moriaris. » Ita est: ille peccato tuo moriaris. » Ita est: ille mortuus est, et opus completum est; sed ille non vidit, qui, ut praefati sumus, anno eodem mortuus est. Interim pater audito mox, quid de filio Vir sanctus praedixisset, sciens verbum ejus vivum et efficax esse: « Interfecit, » inquit, « filium meum. » Et instigante diabolo, tanto furore exarsit in illum, ut coram duce et majoribus Ulydiae falsitatis et mendacii arguere non vereretur hominem, qui veracissimus esset, veritatis et discipulus, et amator: et convicium intulit, simiam appellans. Et Malachias quidem doctus non reddere maledictum pro maledicto, obmutuit, et non aperuit os suum, dum consisteret peccator adversus eum. Sed non Dominus oblitus sermonis sui, quem dixerat: Mihi vindictam, et ego retribuam . Eadem die domum reversus homo, luit linguae effrenis temeritatem, ipso ultore, quo instigatore laxarat. Arreptum in ignem projicit daemon; sed mox manibus assistentium extractus
Abbreviated transcription (Latin):
hominem dei. primus ipse dux
uerbi qui erat principium ma¬
li. O bone uir quid tibi uisũ est.
nr̃is hanc inducere regionibus
nouitatem Scoti sumꝰ non galli.
Quenam leuitas hec: Quid opꝰ
erat: opere tani suꝑfluo tam su¬
perbo: Nude tibi pauperi et
inopi sumptꝰ ad perficiendum:
Quis perfectum uidebit: Quid
istud presumptionis uichoare
qđd non queas non dico perfice¬
re: s nec uidere perfectum: Qũa¬
quam amentis magis ẽ qũa p̾
dit: uincit uires. superat facul¬
tates. Cessa cessa. desine a uesa¬
nia hac. Alioquin nos non sini¬
mus. non sustinemus. Hoc di¬
xit prodens quid uellet. ñ
quid posset considerans.
Nam de quib presumebat. et
secum adduxerat uiso utro mu¬
tati sunt: et iam non ibant cũ
eo. Ad quem utr sc̃s tota liber¬
tate utens: miser inquit opus
qd inchoatum uides et tnuides.
sine dubio perficier᷑. perfectũ
uidebunt multi. Ti uero qͥa
non us non uidebis. et qł ñ
uis morieris attendito tͥ ne in

Expanded text:
hominem Dei, primus ipse dux hominem Dei, primus ipse dux verbi, qui erat principium mali: « O bone vir, quid tibi visum est nostris hanc inducere regionibus novitatem? Scoti sumus, non Galli. Quaenam levitas haec? Quid opus erat opere tam superfluo, tam superbo? unde tibi pauperi et inopi sumptus ad perficiendum? Quis perfectum videbit? Quid istud praesumptionis, inchoare quod non queas, non dico, perficere, sed nec videre perfectum? Quanquam amentis magis est, quam pdit, vincit vires, superat facultates. Cessa, cessa, desine a vesania hac: alioquin nos non sinimus, non sustinemus. » Hoc dixit, prodens quid vellet, non quid posset considerans. Nam de quibus praesumebat, et secum adduxerat, viso viro, mutati sunt, et jam non ibant cum eo. 62. Ad quem Vir sanctus, tota libertate utens: « Miser, » inquit, « opus, quod inchoatum vides, et invides, sine dubio perficietur; perfectum videbunt multi. Tu vero quia non vis, non videbis; et quod non vis, morieris: attendito tibi, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
impunite hoc. Erat illi unieus
filius qui imitator patris au¬
dens aliquid et ipse in malachi¬
am: eodem anno mortuus est
Mortuus autem sic. Uisum ẽ
Malachie debere construi in
benchor oratoriũ lapideum. in¬
star illoꝵ que in aliis regionib
exstructa conspexerat. Et cum
cepisset iacere fundamenta in¬
digene quudem mirati st̃. qđ in
terra illa necilum eiusmodi edi¬
ficia inuenirentur. Uerum ille
neqͣ sicut erat presumptuosus
et usolens. non modo miratus
est: sed indignatus. Ex qua in¬
aignatione concepit dolorẽ: et
peperit iniquitatem. Et factus
susurro in ppłis: nunc secreto
detrahere. nunc blasphemare
palam notare leuitatem: noui¬
tatem horrere. sumptꝰ exaggera¬
re. Istiusmodi uenenatis sermo¬
nib sollicitans et indicens mul¬
tos ad ꝓhibendum. sequimini
me inquit et qđ non inisi ꝑ nos
fieri debet: contra uos fieri ñ
sinamus. Itaq cum pluribus
quos suadere ualuit descendit
ad locum: repertum conuenit

Expanded text:
impune hoc. Erat illi unicus impune hoc. Erat illi unicus filius, qui imitator patris, audens aliquid et ipse in Malachiam, eodem anno mortuus est. Mortuus autem sic. Visum est Malachiae debere construi in Benchor oratorium lapideum, instar eorum quae in aliis regionibus exstructa conspexerat. Et cum coepisset jacere fundamenta, indigenae quidem omnes mirati sunt, quod in terra illa necdum ejusmodi aedificia 685 invenirentur. Verum ille nequam, sicut erat praesumptuosus et insolens, non miratus est, sed indignatus. Ex qua indignatione concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Et factus susurro in populis, nunc secreto detrahere, nunc blasphemare palam; notare levitatem, novitatem horrere, sumptus exaggerare. Istiusmodi venenatis sermonibus sollicitans et inducens multos ad prohibendum: « Sequimini me, » inquit, « et quod nonnisi per nos fieri debet, contra nos fieri non sinamus. » Itaque cum pluribus, quibus suadere valuit, descendit ad locum, repertum convenit
Abbreviated transcription (Latin):
te potentis acute: peruenerunt
ad te que et si resilierunt a cor¬
de quia saxeum est: sed non ab
oculis. Utinam per fenestras
saltem oculoꝵ perueniant usq
ad cor: et uexatio det intellectũ
cccitati. Cernere erat saulum de¬
nito ad manus trahi et duci as
anantam: ad ouem scilicet lu¬
pum ut refuuderet predã. Qe¬
fudit et recepit uisum: quł ma¬
lachie usq adeo onus esset .ar
sit misertus et lupo. Siligem
ex hiis aduerte lector cum qui¬
bus habitatio malachie. quals
principes et quales ppłi. Quom̃
non et is frater fuit raconũ.
et socius strucionum: Et uleo de¬
dit ei domunꝰ uirtutẽ calcandi
super serpentes et scorpiones. al¬
ligare reges eoꝵ in cõpedib. ⁊ no¬
biles coꝵ in manicis ferreis. De
niq audi quid sequatur.
cesserant possessiones. in gratis
beneficio: extunc et deuiceps
insolemissune semꝑ se habuit
aduersum eum et suos in omi¬
bus infestus eis. ubiq insidiãs
detrahensq actib eius. At non

Expanded text:
tae potentis acutae pervenerunt tae potentis acutae pervenerunt ad te: quae etsi resilierunt a corde, quia saxeum est, sed non ab oculis. Utinam per fenestras saltem oculorum perveniant usque ad cor, et vexatio det intellectum caecitati. Cernere erat Saulum denuo ad manus trahi, et duci ad Ananiam , ad ovem scilicet lupum, ut refunderet praedam. Refudit, et recepit visum, quod Malachias usque adeo ovis esset, ut si misertus et lupo. Diligenter ex his adverte, lector, cum quibus habitatio Malachiae, quales principes, et quales populi. Quomodo non et is frater fuit draconum, et socius struthionum? Et ideo dedit ei Domiminus virtutem calcandi super serpentes et scorpiones, alligare reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis. Audi denique quid sequatur. cesserat possessiones, ingratus beneficio, extunc et deinceps insolentissime semper se habuit adversus eum et suos, in omnibus infestus, ubique insidians, detrahensque actibus ejus. At non
Abbreviated transcription (Latin):
me cdonec liberetur. nielul gusta¬
turum: sed neq istos. Sic locutꝰ
intrat eccłiam: deum om̃i poten¬
tem suis et suoꝵ auxiis gemiti¬
bus interpellat. ut iniuste addic¬
tum dignet᷑ cripere de manu pͥ¬
uaricatoris et iniqui. Et eo die
cum nocte sequenti: in ieuinio
et oratione perstiter̃t. Perlatũ
ad regem qił fieret. et magis in¬
de induratum est cor eiꝰ. unde
emolliri debuerat. Init fugani.
ueritus homo carnalis ne si pro¬
pe remaneret: orationis non pos¬
set sustinere uirtutem. Quasi uͦ
uel absconditum non iiueniat.
uel non perueniat ad remotum.
Tu metas miser poiis orationib
sc̃oꝵ: Non est oratio tacta sagit¬
ta: ut fugias a facie arcus. Quo
ibis a spiritu dei qui eam por¬
tat: et quo a facie eius fugies:
Deniq fugientem insequit᷑. in¬
uenit latitantem. frisq cecus
et nou uulens: ut melus uide¬
as et intelligas qm̃ durũ tibi
est contra stimulum calcitrare.
Deniq: senti uel nunc qͥa sagit¬

Expanded text:
me, donec liberetur, nihil gustame, donec liberetur, nihil gustaturum, sed neque istos. » Sic locutus, intrat ecclesiam: Deum omnipotentem suis, suorumque anxiis gemitibus interpellat, ut injuste addictum dignetur eripere de manu praevaricatoris et iniqui. Et ea die cum nocte sequenti in jejunio et oratione perstiterunt. Perlatum ad Regem quid fieret; et magis inde induratum est cor ejus, unde emolliri debuerat. Init fugam, veritus homo carnalis, ne si prope remaneret, orationis non posset sustinere virtutem. Quasi vero vel absconditum non inveniat, vel non perveniat ad remotum. Tu metas ponis, miser, orationibus sanctorum? Num est oratio jacta sagitta, ut fugias a facie arcus? Quo ibis a Spiritu Dei, qui eam portat, et quo a facie ejus fugies? Denique fugientem insequitur, invenit latitantem: erisque caecus et non videns, ut melius videas, et intelligas quoniam durum est tibi contra stimulum calcitrare. Denique senti vel nunc, quia sagit
Abbreviated transcription (Latin):
regi: reconciliat᷑ per manum ma¬
lachie. Nec enim regi satis fide¬
bat ille. ut pacem cum eo faceret:
nisi mediante malachia aut qũe
rex eque reuereret᷑. Nec imiuerito
ut post apparuit. Nam factũ secu¬
rum et minime iam cauentem
sibi. captum trusit in uincula:
odio antiquo captus plus ipse.
Requiritur homo a suis. de ma¬
nu mediatoris. Nec enum aliui
amici expectare: qũa morte. Qa
faceret Malachias: Non ẽ quod
possit: nisi ut recurrat ad suũ
illud solitum. unicumq refugi¬
um. Congregato exercitu forti
ninus. turba magna discipulo¬
rum suoꝵ: adit hominẽ requi¬
rit uinctum: negat᷑. Et malachi¬
as.Inique inquit agis contra do¬
minum et contra me er contra te
ipsum: pactum preuaricans. Di
dissimulas tu: seil non ego. Cre¬
didit se hono fidet mee si contin¬
gat mort ego prodidi eum: ego re¬
us sanguinis eius. Quid tibi ui¬
sum est me proditorem: te p̾ua¬
ricatorem constiuere: Noueris

Expanded text:
Regi, reconciliatus est per manum MaRegi, reconciliatus est per manum Malachiae. Nec enim Regi satis fidebat ille, ut pacem cum eo faceret, nisi mediante Malachia, aut quem Rex aeque revereretur. Nec immerito, ut post apparuit. Nam factum securum, et minime jam caventem sibi, captum trusit in vincula, odio antiquo captus plus ipse. Requiritur homo a suis de manu mediatoris: nec enim aliud amici exspectare quam mortem. Quid faceret Malachias? Non est quod possit, nisi ut recurrat ad suum illud solitum unicumque refugium. Congregato exercitu forti nimis, turba magna discipulorum suorum, adit hominem, requirit vinctum; negatur. Et Malachias: « Inique, » inquit, « agis contra Dominum, et contra me, et contra te ipsum, pactum praevaricans: si dissimulas tu, sed non ego. Credidit se homo fidei meae: si contingat mori, ego prodidi eum, ego reus sanguinis ejus. Quid tibi visum est me proditorem, te praevaricatorem constituere? Noveris
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sibi ipsi facere cogitassent. Et
magno flumine qđ iut̾erat fa¬
cillime trausuadato: fluuiolo
qũe non ꝓcul ab illo offendere
retenti sunt. Neq enim iam flu¬
uolus. s plane fluuius ingens
apparuit. ubiq sui transire uo¬
lentib trausitum negans: mira¬
ti omnes tantum nunc esse tan¬
tillum aute hac fuisse scientes.
et loqui inter se. Unde inunla¬
tio hec : aer serenus est: ibres
non sunt: nec proxime fuisse me¬
minimus. Et si multum pluis¬
set: quis nr̃m inquam hactenꝰ
mennit. in quantaeũq illuiue
ita uitumuisse ut operiret t̾ram:
sara et prata peruaderet: Digitꝰ
dei est iste: et dñs sepit uias no¬
stras ꝓpter sc̃m suuoi malachiã
euius sumus preuaricati pactũ.
transgressi manlatũ. Ita et hii
ifecto negotio ad sua eque con¬
fusi repedauerunt. Diuulgatũ
est uerbum per uniuersam regi¬
onem et benedicebant leũ qui
comprehenlit sapientes in astu¬
tia sua. et confringens cornua pꝰ

Expanded text:
quod sibi ipsi facere cogitassent. Et quod sibi ipsi facere cogitassent. Et magno flumine, quod intererat, facillime transvadato, fluviolo, quem non procul ab illo offendere, retenti sunt. Neque enim jam fluviolus, sed plane fluvius ingens apparuit, ubique sui transire volentibus transitum negans. Mirari omnes tantum nunc esse, tantillum antehac fuisse scientes, et loqui inter se: « Unde inundatio haec? aer serenus est, imbres non sunt, nec proxime fuisse meminimus. Et si multum pluisset, quis nostrum unquam hactenus meminit in quantacumque illuvie ita intumuisse, ut operiret 684 terram, sata et prata pervaderet? Digitus Dei est iste, et Dominus sepit vias nostras propter sanctum suum Malachiam, cujus sumus praevaricati pactum, transgressi mandatum. » Ita et hi infecto negotio, ad sua aeque confusi repedaverunt. Divulgatum est verbum per universam regionem: et benedicebant Deum, qui comprehendit sapientes in astutia sua, et confringens cornua pec
Abbreviated transcription (Latin):
ditis: reuersi sunt festinanter.
Sequebant᷑ ultimi primos: quo
irent aut quid acciderit nescien¬
tes. Ner eñi om̃s audierant uiros
loquentes. Cumq uenissent et
inuenissent nichil horum qͦ nun¬
tiata erant confusi st̃: dep̾hensi
in malicia sua. Et cognouer̃t
spiritui erroris se traditos. ꝓpt̾
niuitium malachie qũe dece¬
perunt: et nomeu ipsuis quod
spreuerunt. Porro ep̃c audiem
frustratos ꝓditores in intquiti¬
te sua quam cogitauerant: cũ
gaudio remeauit ad malachiã.
referens omnia que acciderant
eusmoili occasione pacem esse
turbatam. nactus oportunum
tempus pacem per semet inter
ipsos denuo reformare curauit.
et firmare reformata: datis et re¬
ceptis altrinsecus fide et uiram̃¬
to. Uerum illi quib aute pax fae¬
ta fuit tuuirie meniores. neglec̾i
pacto et precepto malachie tracta¬
uerunt de uice reddenda. Et cõ¬
gregati omnes in unũ ibaut ut
imparatos preoccuparent. red¬
derentq in caput eorũ malum

Expanded text:
ditis, reversi sunt festinanter. ditis, reversi sunt festinanter. Sequebantur ultimi primos, quo irent, aut quid acciderat, nescientes. Nec enim omnes audierant viros loquentes. Cumque venissent, et invenissent nihil horum quae nuntiata erant, confusi sunt, deprehensi in malitia sua. Et cognoverunt spiritui erroris se traditos propter nuntium Malachiae quem deceperunt, et nomen ejus quod spreverunt. Porro episcopus audiens frustratos proditores in iniquitate sua quam cogitaverant, cum gaudio remeavit ad Malachiam, referens omnia per ordinem, jusmodi occasione pacem esse turbatam, nactus opportunum tempus, pacem per semet inter ipsos denuo reformare curavit, et firmare reformatam, datis et receptis altrinsecus fide et juramento. Verum illi, quibus ante pax fracta fuit, injuriae memores, neglecto pacto et praecepto Malachiae, tractaverunt de vice reddenda. Et congregati omnes in unum, ibant ut imparatos praeoccuparent, redderentque in caput eorum malum,
Abbreviated transcription (Latin):
lnuocauit nomen malachie adũ¬
sus eum. et nichilipendit. Irri¬
te anuttere debeamus malefac¬
tores nr̃os quos deus tradidit in
manus nr̃as: Et recordatus uerbi
sut ep̃c qđ habuerat cũ malachia
flens et euilans uerso uultu ad
monasterium eiꝰ: ubi es ait ho
mo ubi es: Nonne hoc est pater
ini qđ tibi licebam: Heu heu ue¬
ni ut facerem bonun et ñ malũ.
et ecce per me om̃s. illi in corpo¬
re. isti in anima pereunt. Multa
in hunc modum loquebatur la¬
mentans et plangens: et quasi
presentem sollieitans. et compel¬
lans malachiam aduersus ma¬
lignantes. Interim uero impii
cum quibz fecerant pacem inse¬
qui non desistebant: ad perden¬
dum eos. Et ecce sp̃e mendax in
ore quorũlam uiroꝵ: qui eos de¬
ciperet. Et occurrerunt illis in
uia uiri. nuntiantes facta irrup¬
tionem in terras ipsoꝵ ab aduer¬
sariis: in ore gladii consumi oĩa
et diripi bona eoꝵ. uxores quoq
ac liberos tolli et abduci. Hiis au¬

Expanded text:
Invocavit nomen Malachiae adverInvocavit nomen Malachiae adversus eum, et nihili pendit: irrite amittere debeamus malefactores nostros, quos Deus tradidit in manus nostras? » Et recordatur verbi sui episcopus, quos habuerat cum Malachia, flens et ejulans, verso vultu ad monasterium ejus: « Ubi es, » ait, « homo Dei? ubi es? Nonne hoc est, pater mi, quod tibi dicebam? Heu, heu, veni, ut facerem bonum, et non malum; et ecce per me omnes, illi in corpore, isti in anima pereunt! » Multa in hunc modum loquebatur lamentans et plangens, et quasi praesentem sollicitans et compellans Malachiam adversus malignantes. Interim vero impii cum quibus fecerant pacem, insequi non desistebant ad perdendum eos: et ecce spiritus mendax in ore quorumdam virorum, qui eos deciperet. Et occurrerunt illis in via viri, nuntiantes, factam irruptionem in terras ipsorum ab adversariis: in ore gladii consumi omnia, et diripi bona eorum, uxores quoque ac liberos tolli et abduci. His au
Abbreviated transcription (Latin):
Nter ppłos quaruidã regionũ
orta aliquando grauis discordia
est. Interpellat᷑ malachias de cõ¬
ponenla pace iiter eos. Et cum
esset alias impeditꝰ. uungit ne¬
gotium hoc uni episcopoꝵ. Illo
excusante et dicente. malachiã
non se quesitum se contemptũ
iri frustra fatigari nolle: uade
alcquiesco: s si me non audierint
scito me ad tuam paternitatem
appellaturum. Subridens ma¬
lachias: fiat inquit. Tum ep̃e
conuocatis partib dictat formã
pacis. adqutescunt reconcilian¬
tur adinuicem: fide hinc inde
data stabilit᷑ pax. et sic dimisit
eos. At pars una uidens hostes
factos securos imparatos esse.qͥp¬
pe qui pace facta mali nichil sus¬
picarentur: loquebant᷑ mutuo et
dicebat homo ad proximum su¬
um. Quid uolumus facere: Hicto¬
ria pre mauib est: et ultio de ini¬
micis. Et cepere insequi illos. In¬
notuit ep̃o qd fiebat: et accurrenᷤ
conuenit ducem eorũ super iniqͥ¬
tate et dolo: s spretus ab illo est.

Expanded text:
nter populos quarumdam regionum nter populos quarumdam regionum orta aliquando gravis discordia est. Interpellatur Malachias de componenda pace inter eos: et cum esset alias impeditus, injungit negotium hoc uni episcoporum. Illo excusante et negante, et dicente Malachiam, non se, quaesitum; se contemptum iri, frustra fatigari nolle: « Vad« Acquiesco, sed si me non audierint, scito me ad tuam Paternitatem appellaturum. » Subridens Malachias: « Fiat, » inquit. Tunc episcopus convocatis partibus, dictat formam pacis: acquiescunt, reconciliantur ad invicem; fide hinc inde data, stabilitur pax: et sic dimisit eos. At pars una videns hostes factos securos, imparatos esse, quippe qui pace facta mali nihil suspicarentur, loquebantur mutuo, et dicebat homo ad proximum suum: « Quid voluimus facere? Victoria prae manibus est, et ultio de inimicis. » Et coepere insequi illos. Innotuit episcopo quod fiebat; et accurrens convenit ducem eorum super iniquitate et dolo, sed spretus ab illo est.
Abbreviated transcription (Latin):
ens eodem loco iactat se super
solum: hianelus et fessus. Foite
incidens in ul loci uagabundꝰ.
tusanus offendit hominẽ: qͥ d¬
nam ibi agat ꝑcunctatur. Re¬
spondet graui se infirmitate te¬
ueri: et neq procedere neq re¬
dire ualentem. Et ille. Infirmi¬
tas ista haud alia inquit qũa
ipsa mors est. Hoc autẽ ñ dixit
a semetipso: s pulchre ds per
usanum corripuit eum qui
sanis acquiescere noluit con¬
siliis sensatoꝵ. Et addit. Reu̾¬
tere domum: ego te uiuabo. Ee¬
uiq ipso duce reuertit᷑ in cuu¬
tatem: redit ad cor et ad miseri¬
cordiam dñi. Fadem hora acci¬
tur ep̃c agnoscitur ueritas abi¬
citur error: confessus reatũ ab¬
soluitur petit uiaticum. datur
reconciliato et uno pene mom̃¬
to perfidia ore abdicatur: ⁊ mor¬
te diluitur. Ita mirantib cun¬
ctis sub om̃i celeritate completꝰ
est sermo malachie. et scriptu¬
re pariter dicentis: qͥa uexatio
dat intellectum aulitui.¬

Expanded text:
ens, eodem loco jactat se super ens, eodem loco jactat se super solum anhelus et fessus. Forte incidens in id loci vagabundus insanus quidam, offendit hominem, quidnam ibit agat percontatur. Respondet gravi se infirmitate teneri, et neque procedere, neque redire valentem. Et ille: « infirmitas ista haud alia, » inquit, « quam ipsa mors est. » Hoc autem non dixit a semetipso; sed pulchre Dominus per insanum corripuit eum, qui sanis acquiescere noluit consiliis sensatorum. Et addit: « Revertere domum, ego te juvabo. » Denique ipso duce revertitur in civitatem; redit ad cor, et ad misericordiam Domini. Eadem hora accitur Episcopus, agnoscitur veritas, abjicitur error. Confessus reatum absolvitur, petit Viaticum, datur reconciliatio: et uno pene momento perfidia ore abdicatur, et morte diluitur. 683 Ita mirantibus cunctis, sub omni celeritate completus est sermo Malachiae, et scripturae pariter dicentis quia vexatio dat intellectum auditui
Abbreviated transcription (Latin):
bat autem se non ratione uictũ.
sed ep̃i pressum auctoritate. Et
tu inquit o malachia sine cau¬
sa me hodie confudisti. adu̾sus
tra tuam ipsius conscientiam.
Mestus malachias ꝓ hontue
sic indurato. s magis fudei da¬
lens inuirtam. timens perieu¬
lum. eccłiam conuocat: erran¬
tem publice arguit. publice mo¬
net ut resipiscat. Suadentib
hoc ipsum ep̃is et uniu̾so clero.
cum non adquiesceret contu¬
maci anathema dicunt: here¬
ticum ꝓtestantes. Nec sic euigi¬
lans: om̃es inquit fauetis ho¬
mint. potius quam ueritati.
Ego personam non accipto: ut
deseram ueritatẽ. Ad hoc uer¬
bum substomachans sc̃s. deus
iuquit fateri te uerttate faciat
uel ex necessitate. Quo responden¬
te amen: soluitur conuentꝰ. Tali
ille inuistus cauterio fugam m¬
ditatur. infamis atq in honorꝰ
fore non sustinens. Et continuo
sua tollens exibat. cum ecce su¬
bita correptus infirmitate: si¬
stit gradum. uiribusq defici¬

Expanded text:
bat autem se non ratione victum, bat autem se non ratione victum, sed Episcopi pressum auctoritate. « Et tu, » inquit, « o Malachia, sine causa me hodie confudisti, adversustra tuam ipsius conscientiam. » Moestus Malachias pro homine sic indurato, sed magis fidei dolens injuriam, timens periculum, ecclesiam convocat: errantem publice arguit, publice monet ut resipiscat. Suadentibus hoc ipsum episcopis et universo clero, cum non acquiesceret, contumaci anathema dicunt, haereticum protestantes. Nec sic evigilans: « Omnes, » inquit, « favetis homini potiusquam veritati; ego personam non accipio, ut deseram veritatem. » Ad hoc verbum substomachans sanctus: « Dominus, inquit, « fateri te veritatem faciat vel ex necessitate. » Quo respondente, « Amen, » solvitur conventus. Tali ille inustus cauterio, fugam meditatur, infamis atque inhonorus fore non sustinens. Et continuo sua tollens exibat, cum ecce subita correptus infirmitate, sistit gradum, viribusque defici
Abbreviated transcription (Latin):
laxari retia in nomine ilmi. fc̃m
tis totidem mopinatum infe¬
runt mensis et ferculum. et
miraculum. Et ut clare lique¬
at malachie meritis hoc datũ
fuisse: aliis quoq duob sequen¬
tib anius eadem nichilominus
pbabilis ut fertur uite: s fudet ñ
ita. Is sciolus in oculis suis. pre¬
sumpsit dicere in eucharistia
esse tantumm sacramentũ. et ñ
rem sacramenti ulest solam sc̃i¬
ficationem. et non corports ueri¬
tatem. Suꝑ quo a malachia se¬
creto et sepe conuentꝰ sed incas¬
sum uocatus ad mediũ est. Se¬
orsum tamen a laicis: ut si fieri
posset sanaret᷑ et non confunde¬
retur. Itaq in conuentu clerico¬
rum data facultas homint est:
ꝓ sua sententia respondendi. Cũ¬
q: totis ingenii uirib quo non
mediocriter callebat asserere ⁊
defendere conaretur errorem.
malachia contra disputante. et
conuincente iudicio om̃iũ supe¬
ratus: de conuentu confusus qͥ¬
dem exiit. sed non correctꝰ. Dice¬

Expanded text:
« laxari retia in nomine Domini. » Factum « laxari retia in nomine Domini. » Factum tis totidem, inopinatum inferunt mensis et ferculum, et miraculum. Et ut clare liqueat, Malachiae meritis hoc datum fuisse, aliis quoque duobus sequentibus annis eadem nihilominus probabilis ut fertur vitae, sed fidei non ita. Is sciolus in oculis suis, praesumpsit dicere, in Eucharistia esse tantummodo sacramentum, et non rem sacramenti, id est solam sanctificationem, et non corporis veritatem. Super quo a Malachia secreto, et saepe conventus, sed incassum, vocatus ad medium est, seorsum tamen a laicis, ut, si fieri posset, sanaretur, et non confunderetur. Itaque in conventu clericorum data facultas homini est pro sua sententia respondendi. Cumque totis ingenii viribus, quo non mediocriter callebat, asserere et defendere conaretur errorem, Malachia contra disputante et convincente, judicio omnium superatus, de conventu confusus quidem exiit, sed non correctus. Dice
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum responderet se minime
al hoc uenisse hominum magiᷤ
qũa piscium ilesiderare capturã
uilens tamen fidem eoꝵ flexis
in littore genibz orauit ad dñm
ut licet iudignis indultũ olim
beneficutm tauta fide repeten¬
tib non negaret. Ascendit ora¬
tio. ascendit et piscium multitu¬
do: et forte uberior qũa in dieb
antiquis. Et ipsa ppło terre per¬
seuerans: usq in hodiernũ di¬
em. Quid intrum si oratio iusti
que penetrat celos penetrauit
abyssos: et de ꝓfuudo maris
tantas piscium copias euoca
dicunt locum natiuitatis bri¬
gide uirginis: et quartꝰ erat ma¬
lachias. Ad quem prb̃r qͥ hospi¬
tio susceperat eos. qͥd faciam in¬
quit qđ pisces non habeo: Quo
respondente ut quereret a pis¬
catorib: bienuiuui est ait qł̃
non uiuentunt᷑ pisces in flumi¬
ne. uude et piscatores prorsus
diffisi etiam arti sue renuntia¬
uerunt. Et ille. Precipe inquit

Expanded text:
Qui cum responderet se minime Qui cum responderet se minime ad hoc venisse, 682 hominum magis, quam piscium desiderare capturam; videns tamen fidem eorum, flexis in littore genibus, oravit ad Dominum, ut, licet indignis, indultum olim beneficium tanta fide repetentibus non negaret. Ascendit oratio, ascendit et piscium multitudo, et forte uberior, quam in diebus antiquis, et ipsa populo terrae perseverans usque in hodiernum diem. Quid mirum, si oratio justi, quae penetrat coelos, penetravit abyssos, et de profundo maris tantas piscium copias evocavochaut, quem dicunt locum nativitatis Brigidae virginis: et quartus erat Malachias. Ad quem presbyter qui hospitio susceperat eos: « Quid faciam, » inquit, « quod pisces non habeo? » Quo respondente, ut quaereret a piscatoribus: « Biennium est, » ait, « quod non inveniuntur pisces in flumine: unde et piscatores prorsus diffusi, etiam arti suae renuntiaverunt. » Et ille: « Praecipe, » inquit,