comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et uero alto tatto pꝰ hi So bolli triumpbo non
Lu letatus est prunt nãq suꝑ eum Wãcho
Filius gerinam sin zuchilonis. et tum ab hac
luco priuauit. Conflixit ꝙ aduersus Waconem
hildochis filius tatonis s suꝑante Wacone deuictꝰ
ad gepidos confugit. ibi q profugus ad uite fuitc
usq ꝑmansit Quã ob cam gepidi cum Lango¬
bardis ex tunt inumicitias contraxere: Rodem
tpõ wacho suꝑ sueuos irrint eos q diño suo
subiugauit. Hoc si quis mendatiũ et non reo
existimat ueritatõ &belegat prologum edictĩ quẽ
rex Bothariꝰ de Langobardolĩ legibus composin
Et pene in oypĩbus hoc codicibus. ibt᷑ nob in hac
historiola iseruimꝰ scuptum reperiet. Habiut
aĩ uacho uxores tres hoc ost pͥmã Bancundã
filiam regis thuongorũ  Teunde duxit austrigosã
filiã regis gepidorum de qua hnu filias duas
hio uin Wisegarda quã tradidit in matrimoniu᷑
que sociata est cuseual dalio regi francoꝵ quã

Expanded text:
t vero Tato post haec de belli triumpho non t vero Tato post haec de belli triumpho non diu laetatus est. Irruit namque super eum Wacho filius germani sui Zuchilonis, et eum ab hac luce privavit. Conflixit quoque adversus Wachonem, Hildechis filius Tatonis, sed superante Wachone devictus, ad Gepidos confugit, ibique profugus ad vitae finem usque permansit. Quam ob causam Gepidi cum Langobardis ex tunc inimicitias contraxere. Eodemque tempore Wacho super Suevos irruit, eosque dominio suo subjugavit. Hoc si quis mendacium, et non rei existimat veritatem, relegat prologum edicti, quem rex Rotharii de Langobardorum legibus composuit, et pene in omnibus hoc Codicibus, sicut nos in hac historiola inseruimus, scriptum reperiet. Habuit autem Wacho uxores tres, hoc est, primam Ranicundam filiam regis Turingorum. Deinde duxit Austrigosam filiam regis Gepidorum, de qua habuit filias duas. Nomen uni Wisegarda, quam tradidit in matrimonium quae sociata est Cuswald alio regi Francorum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
que telestis dñi flateris na. Aez h uerba temotꝰ
rex ait. Ilũquid fugnu herulinici. At ille
Don inquit hoc ego sod turey ipẽ dixisti
dmit ut in talibus ficri assolet rex ip̃e et eb
ꝑturibati. Dum quid agerent hositatent. suꝑ¬
uenictibus langobardis graniter codimens
Serulosũ uero Apercit ꝰ dum hag illat q diffi¬
geret taanta suꝑ eos celis ꝰ ira d̾spexit. ut uiadãtia
tamporũ lina cernẽtes natatilos aquas cẽ¬
putarẽt. Dumq quasi natatiri brachia exteri¬
Derons. ⁊iudelides hostũ ferrebantur a gladiis
Tunt langobardi patrata uictoria ngentem
qriã in tastris repperorãt intor se prodã dundiũ
Tato uoro rodrihsi uexillĩ quod blandũ appel¬
Lany enis q galecuo quã in bello gestare
consucuerat abstulit. atq iã ex illo tpẽ ita
dis heruloꝵ uiotus corrcidit ut̃ ult̾ra suꝑ se regẽ
mĩm non herent. Iam hine langobardi ditiores
gloriã circuinquaꝙ prefolare.

Expanded text:
quae coelestis Domini flecteris ira. Ad haec verba commotus quae coelestis Domini flecteris ira. Ad haec verba commotus rex ait: Numquid fugiunt Heruli mei? At ille: Non, inquit, hoc ego, sed tu rex ipse dixisti. Tunc ut in talibus fieri assolet, rex ipse et omnes perturbati, dum quid agerent haesitarent, supervenientibus Langobardis, graviter caeduntur. dum hac illacque diffugeret, tanta super eos caelitus ira respexit, ut viridantia camporum lina cernentes, natatiles esse aquas putarent; dumque quasi nataturi brachia extenderent, crudeliter hostium feriebantur a gladiis. Tunc Langobardi, patrata victoria, ingentem, quam in castris reppererant, inter se praedam dividunt. Tato vero Rodulfi vexillum, quod bandum appellant, eiusque galeam, quam in bello gestare consueverat, abstulit. Atque iam ex illo tempore ita omnis Herolorum virtus concidit, ut ultra super se regem omnimodo non haberent. Iam hinc Langobardi ditiores gloriam circumquaque protelare.
Abbreviated transcription (Latin):
Bellã indixit. Qud plura. conutiniũ utiorũq
in rampio patentibus alies. Rodulfiis sugo
i pugnã dirigit᷑. ip̃o in castrib residorib de spo
uittort nichil ambiens ad tabulam ludit.
Erant siquidõ tunt heruli belloꝵ Lusibꝰ exco¬
citati. młtoꝵ iam strago notissum. Quisio
ut eopeditulo bella gererent. siue ut in laluum
b hoste wolꝰ coterinerõt undi pugnabant
sprelites soludmͦ rorꝑis uerccunda. Horũ itaq
Ulrrib rex indubitantes fidens. Dum ip̃e seciaus
dd fabulã luderet. uimie suib in arbore q̃ forte aderat¬
ascenders niber gtũs ei suorũ uittoriã gelerigs ferret
sominatꝰ eiꝰ se capia abscisirũ si heruilorũ altem
figere nuciaret ꝓs cum heruloiũ flochi aties
et a langobardis eos oppruni conspieret. interro¬
tratus a rege sepis quid heruli gererẽt eos
ptuune pignare rñdit Uloc priub oualum
in noc̃e proriumpend ue tibi inquit mistra herolia

Expanded text:
bellum indixit. Quid plura? Conveniunt utrorumque bellum indixit. Quid plura? Conveniunt utrorumque in campis patentibus acies. Rodulfus suos in pugna dirigit; ipse in castris residens, de spe victoriae nihil ambigens, ad tabulam ludit. Erant siquidem tunc Heruli bellorum usibus exercitati, multorum que jam strage notissimi. Qui sive ut expeditius bella gererent, sive ut illatum ab hoste vulnus contemnerent, nudi pugnabant, operientes solummodo corporis verecunda. Horum itaque viribus rex indubitanter fidens, dum ipse securus ad tabulam luderet, unum e suis in arborem, quae forte aderatascendere jubet, quatenus ei sucomminatus ejus se caput abscissurum, si Herulorum aciem fugere nuntiaret. His cum Herulorum flecti acies, et a Langobardis eos opprimi conspiceret, interrogatus a rege saepius quid Heruli gererent, eos optime pugnare respondit. Nec prius malum olia,
Abbreviated transcription (Latin):
rur sus uorba respondit que ampliorẽ prielle ꝯfu¬
siomẽ fferrens Time illa fcro furore sinccensa
solorẽ cordis cohibere nõ ualens. stelus quod mẽte
conceꝑat explere contendit. emnulat patir̃tia
uultr̃o exhilarat. eum q uerbis iocundioribꝰ demultẽs
De sedendũ iuntat. Taliq eũ in loco sedere cõstitint
quo parietis fenestrã ad saapulas hrẽt. Quã
penostrã quasi ob hospitis honorẽ. ie aui uera
nt elĩ aliqua pulsaret suspitio uelañr texerat
ptioso. precipiens attrocissima uerba propryis
pueris ut̃ tum ip̃a quasi ad pruceonã loquens
Iniste dixissee: Illi eum aetergo Lanceb ꝑforarẽt
factum q est. Mox crudelis fcĩa signͣ dãdut
uqua mandata ꝑficiũtur. Ep̃e q Wlntribub
tranffixꝰ. in terram cortuẽs exptrauit. Ba
cum iodulpho regi nũcratã fuissent. tam crudele
germam finꝰ ingenunt. Soloribq impaties
ulastendã fratris mort̾em exarsie. fodub q
quod cum tattone pepigerat nroumpens eidem

Expanded text:
s verba respondit, quae ampliorem puellae confusionem afferrent. Tunc illa furore femineo succensa, dolorem cordis cohibere non valens, scelus, quod mente conceperat explere contendit. Simulat patientiam, vultum exhilarat, eumque verbis jucundioribus demulcens, ad sedendum invitat. Talique eum in loco sedere constituit, quo parietis fenestram ad scapulas haberet. Quam fenestram quasi ob hospitis honorem, re autem vera, ne eum aliqua pulsaret suspicio, velamine texerat pretioso, praecipiens atrocissima bellua propriis pueris, ut cum ipsa quasi ad pincernam loquens, Misce dixisset, illi eum a tergo lanceis perforarent, factumque est. Mox crudelis femina signum dedit, iniqua mandata perficiuntur. Ipseque vulneribtransfixus in terram corruens expiravit. Ea cum Rodulfo regi nuntiata fuissent, tam crudele germani funus ingemuit, dolorisque inpatiens, ad ulciscendam fratris mortem exarsit. Foedusque quod cum Tatone pepigerat inrumpens, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
Wuandalicꝰ. affucanꝰ q diceretuo hro agnoĩa
meruit leges ꝙ Romanoꝵ quarũ prolixitas
nimia erat. et onutilis dissonanca mirabili
brenilate correxit Ulã oẽs gonstitutiones prncipũ
q̃ utiq multis in nolunumbꝰ habobantus iintra¬

Expanded text:
Wandalicus, Africanusque diceretur, habere agnomina meruit. Leges quoque Romanorum, quarum prolixitas nimia erat, et inutilis dissonantia, mirabili brevitate correxit. Nam omnes constitutiones principum, quae utique multis in voluminibus hab
Abbreviated transcription (Latin):
et tempestate Iustimanꝰ augustus Romañ
Aimperiu felici sorte regebar. quii et bella
sprospere gesset. et in cansis cuuilibus mirifieꝰ
exfilit Nlam per bellisariuĩ patriciũ persas for¬
tites douicit. per q ip̃m bellisariũ Wandaloꝵ
gentem capte eoꝵ rege uesilmero uisq ad ontor¬
nitiont deleuit. affricamq totam pꝰ annos
nonagnita et sex romanio imperiorestitiut
Bursum q bellisam uiribus. golhorũ in italia
rege attalan per ioħem ex conisule mirabili
uiotute protrunt. pari etꝭ m̃o et alias eciã gentes
bolliuuze cõpressit. Qua ob cam proptes horum

Expanded text:
Hac tempestate Iustinianus augustus Romanum Hac tempestate Iustinianus augustus Romanum imperium felici sorte regebat. Qui et bella prospere gessit et in causis civilibus mirificus extitit. Nam per Belisarium patricium Persas fortiter devicit, perque ipsum Belisarium Wandalorum gentem, capto eorum rege Gelismero, usque ad internitionem delevit Africamque totam post annos nonaginta et sex Romano imperio restituit. Rursumque Belisarii viribus Gothorum in Italia regem Amtalan per Iohannem exconsule mirabili virtute protrivit. Pari etiam modo et alias gentes belli iure conpressit. Quam ob causam propter hor
Abbreviated transcription (Latin):
qucadinodũ iulis iumentis in meduis pratis
Hiis auditis gepidi confusionem ferre ño ualẽtes
uehemtenter in ira cõmoti sunt. manifestas¬
ꝙ minrias uindicare intituro. Langobardi
ocotra parati ad bollum õẽs ai gladiohe capulos
manus mitriũ Tunc rep a mensã prosilicus
belloq compestuir. inleriminans primitus
eum uninri qui pͥmus pugnã cõmisisset.
non ec̃ uictoriã / deo placitam dicons cum quis
in domo propria hostem ꝑuint ebt doniq
uirgio cõpresso iam deniteps Letĩs animuis cõ¬
minũ perachunt bninẽs sq turisendꝰ arma
turismodi filii sin ea alborio tradidit. eumq
cum pare intoliune ad prĩs regnũ remisit.
effeclus est Qui dimni cumpre Letub regias
Selicias caperet oidint eipuctã retulir. que
illi apud gepidos in turisendi regia aula toligissent
Mirantus quii aderãt et Caudant audatia alborn
uitt onmꝰ lettolimt laudibus turisondi maxi¬
ma fidem.

Expanded text:
quemadmodum vilis iumenti in mediis pratis". quemadmodum vilis iumenti in mediis pratis". His auditis, Gepidi confusionem ferre non valentes, vehementer in ira commoti sunt manifestasque iniurias vindicare nituntur; Langobardi econtra parati ad bellum, omnes ad gladiorum capulos manus iniciunt. Tunc rex a mensa prosiliens, belloque conpescuit, interminans primitus eum puniri, qui primus pugnam commisisset; non esse victoriam Deo placitam, dicens, cum quis in domo propria hospitem perimit. Sic denique iurgio conpresso, iam deinceps laetis animis convivium peragunt. Sumensque Turisindus arma Turismodi filii sui, ea Alboin tradidit, eumque cum pace incolumem ad patris regnum remisit. effectus est. Qui dum cum patre laetus regias delicias caperet, ordine cuncta retulit, quae illi aput Gepidos in Turisimodi regia contigissent. Mirantur qui aderant et laudant audaciam Alboin, nec minus adtollunt laudibus Turisindi maximam fidem. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
Qin eũ benigne suscipieus ad simũ cõiuum
iunitauit atq ad sulã dexterã ubi turisiundꝰ
eus quondam filius sedere consuenerat collocauit
Initer hi dum nari apparatus epulas caperent
eiisendus iamdudĩ gessiont̃ filii menate
renolues natiq fimꝰ ad aĩm reduces. pñtemq
pemptorem eil loco residere conspitir̃s / alta trahes
suspuia sese continere non potint ibs tandem
Solor in uoce prorupit. Amnabilis inquit michi
Locus iste est lib ꝑsona que in eo residet satis ad
uidendum grauis. Tunc regis alter qui aderat
filius pris sermone stiulatus Langobardos
mineus lacessere cepit. asserens eos qr suribinferiꝰ
candidis utebantus fasciolis equabꝰ. quibus
crurotenꝰ podes albt sunt. sites esse dicens
fetule sutt eque si quas simuilatis Tune bnꝰ
e langobardis ad het ila rndir. Pergo au n
campu affeld ibiq proculdubio põteris experiri
quã ualide iste quas / equas norinas preualent
calcitrare ubi sit lui dispersa sunt ossa germani

Expanded text:
i eum benigne suscipiens, ad suum convivium invitavit atque ad suam dexteram, ubi Turismodus, eius quondam filius, sedere consueverat, collocavit. Inter haec dum varii apparatus epulas caperent, Turisindus iam dudum sessionem filii mente revolvens natique funus ad animum reducens praesentemque peremptorem eius loco resedere conspiciens, alta trahens suspiria, sese continere non potuit, sed tandem dolor in vocem erupit: "Amabilis", inquit, "mihi locus iste est, sed persona quae in eo residet satis ad videndum gravis. Tunc regis alter qui aderat filius, patris sermone stimulatus, Langobardos injuriis lacessere coepit, asserens eos, quia suris inferius candidis utebantur fasciolis, equabus, quibus crurum tenus pedes albi sunt, similes esse, dicens: Fetulae sunt equae quas similatis. Tunc unus e Langobardis ad haec ita respondit: Perge, ait, in campum Asfeld, ibiquam valide istae quas equas nominas praevalent calcitrare; ubi sic tui dispersa sunt ossa germani
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑatis ab odoacie iugis norum prouinciã
possiderũt
M ortuo godeot regnauit claffoner pꝰ hunt
Tato. qm dolcunt regnũ herulorum
euub.⁊filrabus. et do rogno uualtrri fili

Expanded text:
superatis ab Odoacre Rugis, eorum provinciam possiderunt. 20. Mortuo Godehoc, regnavit Claffo, et post hunc Tato, qui delevit regnum Herulorum. 21. eius et filiabus, et de regno
Abbreviated transcription (Latin):
Ds septe iurib apud germamiã dormir̃tib
Dde gonte stritowuinorũ 4
Da duobꝰ umbilitꝭ occeam marib qui sunt
ex utraq parte buttamine s.
Quõd Remlim storingã ueneriũ Et qr ambri
et assi Wandalorũ duces eis tributa sibi ꝑsoluere
mandauerũt.G
e wodan et frca ridicula fabula.
uare Winili langobardi appellati sũ et ꝙ¬
uuota ip̃e sit qui apud romanos mercuriꝰ dr d
Quonio langobardi wandalos uiceriũ et de fame
Langobardormo
Sonꝰ e langobardis. alter e assisipittis fuit i
Quod langobardi in mauoingã trausirrĩ
ac Seinde ad ulteriora loca progressi sunt ir
Oiua mortins ibos et aione Ducibus. Lango¬
bardi pͥmũ rogẽ agiliundo hũerunt
Qae/ meretrge que septem infantulos peperit
ex quibus lamissio unꝰ fuit. Et de mono¬
machia euis cum amazone. ix
Nño uolgaros noctu super tastra laugobaddor
reuentes de lolimuundit rego enferfecerunt
et filiam ip̃ius captiuã duxerinit

Expanded text:
De septem viris apud Germaniam dormientibus. 5. De gente Scritobinorum. 6. De duobus umbilicis oceani maris, qui sunt ex utraque parte Brittaniae. 7. Quod Winili in Scoringam venerunt, et quia Ambri et Assi Wandalorum duces eis tributa sibi persolvere mandaverunt. 8. De Godan et Frea ridicula fabula. 9. Quare Winili Langobardi appellati sint, et quod Wotan ipse sit qui apud Romanos Mercurius dicitur. 10. Quomodo Langobardi Wandalos vicerunt, et de fame Langobardorum.unus e Langobardis, alter ex Assipittis fuit. 13. Quod Langobardi in Mauringam transierunt, ac deinde ad ulteriora loca progressi sunt. 14. Quia, mortuis Ibor et Aione ducibus, Langobardi primum regem Agelmundum habuerunt. 15. De meretrice quae septem infantulos peperit, ex quibus Lamissio unus fuit, et de monomachia eius cum Amazone. 16. Quomodo Vulgares noctu super castra Langobardorum inruentes, Agelmundum regem interfecerunt et fil
Abbreviated transcription (Latin):
Tostantur hoc ubiq uibes erute per fotã
illyticũ galbiãq. ibod maxir misero Italie
que penr onm illarũ ost gõtiũ experta
senitiã. Uochi siquidõ. Wandaliq. Bugi¬
in
heroli. atq tircilingi necrion eciã et alie
feroces et barbare nationes / e germama
prodierunt.
ari ociã modo et Winulorũ hoc est
langobardorum gens que postea
in ttatia feliciter Regnauit a germa¬
noti pplto origint̃ Sucens. Licet etalit
nor egiossionis eorte assonerentiro ab isula

Expanded text:
Testantur hoc ubique urbes erute per totam Testantur hoc ubique urbes erute per totam Illiricum Galliamque, sed maxime misere Ytalie, que pene omnium illarum gentium est experta sevitiam. Gothi siquidem Vandalique, Rugi, Heruli atque Turcilingi nec non etiam et alie feroces et barbare nationes e Germania prodierunt. Pari etiam modo et Vinnilorum, hoc est Longobardorum, gens, que postea in Ytalia feliciter regnavit, a Germanorum populis originem ducens, licet et alie cause egressionis eorum asseverentur, et ab insula
Abbreviated transcription (Latin):
Eptentrionalis plaga ꝙͣtoragis
ab estir solis Beriota ost. et inuali
ofrigore gelida. tanto salubrior corꝑibꝰ
hom/ et propagandis est gẽtibꝰ coaptata
coicut est eontra om̃is intridiana Regio
quo solis est feruore uicnnor eo semper
morbis habundat. et educandis iminus
est apta mortalibus. Onde fit ut tante
ppłorũ multitudines arcto sub axe orrãͤ
ut nõ iminerito uinuersa illa Regio tanar
tenus usq ad occiduũ licet et propriis
loca in ea singula muĩcupentur noibus
generali tame uocabulo germama uocites
yͣuis et duas ultra Uheni prouĩtias
Romam cũ ea loca occupassent suꝑiorẽ
inferiorẽ q gormamia dixerint Ab hac
ergo ppłosa germama sepe miumerabiles
captinorũ turbe abducle meridianis
ppłio precio distrahinitur. Nulte qͦ
ex ca pro eo ꝙ tantos mortaliũ geominat
ptos alere uix sufficit sepe gentos egresse
sunt. que nnchilomuinꝰ et ꝑtes asie sed
maximit ibibi contignã emopã afflixerĩ

Expanded text:
eptentrionalis plaga, quanto magis ab aestu solis remota est, et nivali frigore gelida, tanto salubrior corporibus hominum, et propagandis est gentibus magis coaptata: sicut e contra omnis meridiana regio, quo solis est fervori vicinior, eo semper morbis abundat, et educandis minus est apta mortalibus. Unde fit ut tantae populorum multitudines, Arctoo sub axe oriantur: ut non immerito universa illa regio Tanai tenus, usque ad occiduum, licet et propriis loca in ea singula nuncupentur nominibus, generali tamen vocabulo Germania vocitetur; quamvis et duas ultra Rhenum provincias Romani, cum ea loca occupassent, superiorem, inferioremque Germaniam dixerint. Ab hac ergo populosa Germania, saepe innumecaptivorum turme abducte meridianis populis pretio distrahuntur. Multe quoque ex ea, pro eo quod tantos mortalium germinat quantos alere vix sufficit, sepe gentes egresse sunt, que nichilominus et partes Asye, sed maxime sibi contiguam Europam afflixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
muntianit. Conueneriũ itaq ut dixamꝰ
utieq atres in campo coronate. Cumq iã
prope ocni nr se cõingere deberent eheno
Diatonus ficiuensis eccĩe qui custos erat
basllice bti iohannis bap te que antra candeᷤᷤ
sita est cuntate. quã quondã gũdibergta
regina ꝯstruxerat eum minĩ Siligeret regõ
consistie. si tu mm bello perieris os nos iste tirãnꝰ
alachis per diuersa supplicia cextin grier
placeai itaq tibi contiliũ met̃. Da michi
apparatuun lirmorũ tuorũ. et ego nadã ei
pngnabo cum isto firãno cbi egto obitio. Fu
recmꝑabis tam tnã. si uerobitero maioo tibi quia
pers sernũ tnũ niceris gloria astribetus. Cumq

Expanded text:
nuntiavit. Convenerunt itaque, ut diximus, nuntiavit. Convenerunt itaque, ut diximus, utraeque acies in campo Coronatae. Cumque jam prope essent ut se contingere deberent, Zeno diaconus Ticinensis Ecclesiae, qui custos erat basilicae beati Joannis Baptistae, quae intra eamdem sita est civitatem, quam quondam Gundiberga regina construxerat, cum nimium diligeret regem,consistit; si tu in bello perieris, omnes nos iste tyrannus Alachis per diversa supplicia extinguet. Placeat itaque tibi consilium meum. Da mihi apparatum armorum tuorum, et ego vadam, et pugnabo cum isto tyranno. Si ego abiero, tu recuperabis causam tuam; si vero vicero, major tibi, quia per servum tuum vi
Abbreviated transcription (Latin):
nt alianis e ꝯhis rtro duersus iementibus
hotaliis minciaret. orcq õt a foromiln
uementos aub sunt sacra tꝭ astricti. Dd plura
Qnonũ alachis austria econtra cumbertꝰ
cnin sius uonientes in campo eni coronale
ut tñ eo singulare certaie᷑ miret nec opꝰ
eõi utroruq exeocitum fatigari: Ad quie
uerba alachis murime consensit Cui cħ unꝰ
gentre fustrs ep fiub oi ꝑsiladeret. uirũ bollirosũ
portm q sum appellans ut contia cumbertũ
lndonter exiret. alachis ad h berba respondit
Cnmbertus ꝙͣuib ebuosus sut et trepidi cordis
camo satis est audax et miro fortitidunbisiã¬
ir palatio beibites mure magnitudinis quas
res supia doisum eatũ lanã app̾hendens extẽto
brachib a terra louabat. quod ego fatere non
poterã. Hoc illo tustris audienb dixu ad eũ
boatu cũ cumberto pugnã mire singulari ter¬
tamme nõ audes/. mriam in tuo adintorio
nõ habebis Et he dicons proripint se. et
Iatim ad cumbatum confugit et h. ip̃a

Expanded text:
tibus hoc aliis indicaret. Sicque omnes a Forojulii venientes ejus sunt sacramentis astricti. Quid plura? Cum omni Alachis Austria, e contra Cunibertus cum suis venientes in campo, cui Coronatae ut cum eo singulare certamen iniret, nec opus esset utrorumque exercitum fatigari. Ad quae verba Alachis minime consensit. Cui cum unus genere Tuscus ex suis ei persuaderet, virum bellicosum, fortemque eum appellans, ut contra Cunibertum audenter exiret, Alachis ad haec verba respondit: Cunibertus quamvis ebriosus sit, et stupidi cordis, tamen satis est audax, et mirae fortitudinisin palatio berbices mirae magnitudinis, quos ille supra dorsum eorum lanam apprehendens, extenso brachio a terra levabat, quod ego facere non poteram. Haec ille Tuscus audiens, dixit ad eum: Si tu cum Cuniberto pugnam inire singulari certamine non audes, me jam in tuo adjutorio socium non habebis. Et haec dicens, proripuit se, et statim ad Cunibertum confugit, et haec ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dicito ill. eti minda fornoralia babet intrat
sin autõ alirer/ soris tõtintat pedõ. ⁊homab
uero tum hos stomones audisser ita respondi
smiciate ei qd nunda femoralia hc̃o. qmppo
que bodit lota induiꝰ sum. Cui alachis Ite
ilorato et dicite illi qo ego nõ dico de fomora¬
libus sos do hus que intra fomoralia habõtur
Is s chomas itã indue Ite Dicite illi. doꝰ
solus potest in nie in his causio dpherisiont̃
crudõ diaconc᷑ alachis ad se ingredi fecisser
asꝑo satis et obiigando curo eo locutras est

Expanded text:
 Si munda femoralia habet, intret; sin autem aliter, foris contineat pedem. Thomas vero cum hos sermones audisset, ita respondit: Nuntiate ei quia munda femoralia habeo, quippe qui ea hodie lota indutus sum. Cui Alachis: Ite iterato, et dicite illi quia ego non dico de femoralibus, sed de iis quae intra femoralia habentur. Ad haec Thomas ita respondit. Ite, dicite illi: Deus solus potest in me in his causis reprehensionem eumdem diaconum Alachis ad se ingredi fecisset, aspere satis et objurgando locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc bollo foronilianorũ exercitꝰ nimime fint
quia cũ mient ꝯ alachis uiraissit. propter hot
ne rogi cumberto nͨ alachis auxiliũ trilit.
eb cũ illi bollũ cõmisissent ip̃i ad prop̾a sumi
duersi. Ig̃i a lachis hoc mnͦ defintcto Rex cum¬
bertus corpꝰ senonis diacom ante fores basilice
Sti ioh̃is quã ip̃o rexeras. mirifice sepeliri
mandauit. Ip̃o nero Rognator cłi oĩ cepril

Expanded text:
lianorum exercitus minime fuit, quia cum invitus Alachis jurasset, propter hoc, nec regi Cuniberto, nec Alachis auxilium tulit, sed cum illi bellum commisissent, ipsi ad propria sunt reversi. Igitur Alachis hoc modo defuncto, rex Cunibertus corpus Zenonis diaconi ante fores basilicae beati Joannis, quam ipse erexerat, mirifice sepeliri mandavit. Ipse vero regnaturus cum omni exsul
Abbreviated transcription (Latin):
setiorennis. Talt itaq nc̃ facio notũ bt si
mirhi douo iterum uictoriã dederit al ꝙ unũ
puleum de tosticulis impleam tlecrtoriny
sublato panore ad sperandam uictoriã ꝯfortauit
Anstuum iterũ atres ei huic cumbertus uedo
alachis ad bolli certannã p̾porrantiro. Cumo
prope eõni ut se utreq afres ad pugnandio
couingorent. cimbertus ad alachis iterato
inht nerba mandami. Acce ꝙͣtus ppłus go
utĩaq pto consistit. quid opꝰ ẽ ut larita młtilũdo
poreai. Cõniugamiꝰ nos ogo ot ille singulari
eertamine. et cui uolueut dins de nõb dare

Expanded text:
rimus. Tale itaque nunc facio votum, ut, si mihi Deus victoriam iterum dederit, quod unum puteum de testiculis impleam clericorum'.sublato pavore, ad sperandam victoriam confortavit. Instruuntur iterum acies, et hinc Cunibertus, inde Alachis, ad belli certamina praeparantur. Cumque prope essent ut se utraeque acies ad pugnandum contingerent, Cunibertus ad Alachis iterato in haec verba mandavit: Ecce quantus populus ex utraque parte consistit, quid opus est ut tanta multitudo pereat? Conjungamus nos ego et ille singulari certamine, et cui voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
quod cumbertus illi mandanit. ip̃o iñdi
Hoc facere rgo nõ possum qr intes contos suos
sancti archangoli michaelis ubi ego illi mran
ymagine conspitio. Tue unꝰ cex allis pre
pauore inquu cernis qd nõ ost er ibi iã fardo
est modo ista nrditari. Consermitiro itaq
atres ꝑstrepentibus bucinis. et nentra parte
Locũ daneo. maxĩa ppłorum fr̃a ost strages
Tandõ crudolis tiiranuꝰ alachis interiit
ot cumbertus adiuãto dño uictoriã cepit
Epercitus q alachis compta eius morto
fligo subsidium actipnu. e quibus quẽ mucro

Expanded text:
quod Cunibertus illi mandavit, ipse respondit: Hoc facere ego non possum, quia inter contos suos sancti archangeli Michaelis, ubi ego illi juravi, imaginem conspicio'. Tunc unus ex illis: 'Prae pavore', inquit, 'cernis quod non est; et tibi iam tarde est modo ista meditari'. Conseruntur itaque acies perstrepentibus bucinis, et neutra parte locum dante, maxima populorum facta est strages. Tandem crudelis tyrannus Alahis interiit, et Cunincpert, adiuvante se Domino, victoriam cepit. Exercitus quoque Alahis, conperta eius morte, fugae subsidium arripuit. E quibus quem mucro
Abbreviated transcription (Latin):
dꝯte S ille auditns aĩo consternat ꝯsĩ miltai¬
ꝙ tõtra aldone at gransonẽ ẜmibunddꝰ et fren¬
poris cominans. exinde egbossus suꝑ placeni¬
tiã ad austriã rediit. singlas cuutatos ꝑlim
Flanditns partim uiribus sibi sonas astan
Nta uincetiam ueniẽs. cortra eñ euis ciuiet
ogiessi beltum paneriũ. sod mox unsi eius

Expanded text:
ille audiens animo consternatus est, multaque contra Aldonem et Grausonem furibundus et frendens comminans, exinde egressus, per Placentiam ad Austriam rediit, singulasque civitates partim blanditis, partim viribus sibi socias ascivit. Nam Vincentiam veniens, contra eum ejus cives egressi bellum paraverunt, sed mox victi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suq tũ dit quadã solidos sux mensa¬
numerarot unꝰ tromissis de eadõ int̃sa
rocidu. qnt̃ filius al dorris adhnt pncrulus
de ferra holligens eidõ alachis reddidit
desqnt alachis sperans prrrulio parrẽrntel¬
ligere ita locues ost oyultos ex huus gemitor
tns haber. quos mchi in proyio si dens
uoluen da tueus est. Am pueo tã uespa¬
doutͣ᷑ ad prẽm igressus oc̃i. sũ suꝰ gentor
dqui simis si quid ei ills die rex locut q fuisser
plle pr̃i omĩa ut facta fuerant. et quid sibi
rey /dixerat indeiaiit. Audĩẽs hc aldo
ncbementer ꝑt̾inunt. frem q suu granusone
ascitum ei oĩa que rep maligne locutus
fucrat nũciauit. Qui mox cum amicib et
his quibus credere poterant consiliũ inreriũ
qało alachis tiyrannũ regno priuarent
pͥusꝙ eis aliqua lesiont̃ ip̃o facere posset
Am maturius ad palatirim profocti. ita
ilachis diperunt touuid dignarib in cuuᵗ
dsidno. ecco onuis ciitas et uiuersus ppłs
tili fidolis existit⁊ et ebriosus ille crmbertꝰ

Expanded text:
ue cum die quadam solidos super mensanumeraret, unus tremissis de eadem mensa cecidit, quem filius Aldonis adhuc puerulus de terra colligens, eidem Alachis reddidit. Ad quem Alachis sperans puerulum parum intelligere, ita locutus est: Multos ex iis genitor tuus habet, quos mihi in proximo, si Deus voluerit, daturus est. Qui puedomum ad patrem regressus esset, cum suus genitor requisivit, si quid ei illo die rex locutus fuisset, ille patri omnia ut facta fuerant et quid sibi rex dixerat, nuntiavit. Audiens haec Aldo vehementer pertimuit, fratremque suum Grausonem ascitum, ei omnia quae rex maligne locutus fuerat nuntiavit. Qui mox cum amicis et iis quibus credere poterant consilium inierunt qualiter Alachis tyrannum regno privarentpse eis aliquam laesionem facere posset. Qui maturius ad palatium profecti, ita Alachis dixerunt: Quid dignaris in civitate residere, ecce omnis civitas et universus populus tibi fidelis existit, et ebriosus ille Cunibertus
Abbreviated transcription (Latin):
hodi Sonns queda nilra fotiunlio cõstituta
Somub atonis appellatuo. Quo  gouit
mortuo forouilianorũ durctor lupꝰ effuaitns
hie lupis in grados insuilam que nõ louggo
ab aqurileia est tum oqui foni epercitu poer
stiattim qrit anitiquitus per hraro faurla
aquileiensis occ̃ie thesantos cexpinde aniferẽt
reportanit. Huic lupo qu grmoaldu
blienentum prexit : sum̃ palatium tõmen¬
daint.
in lupus dum rege absente mlta mso¬
lonter apiũ ticinũ egisset. qmippe
qr enm duer surũ non ostrmnaret. nertente

Expanded text:
hodie domus quaedam intra Foroiuli constituta domus Agonis appellatur. Quo Agone mortuo, Foroiulanorum ductor Lupus efficitur. Hic Lupus in Grados insulam, quae non longe ab Aquileia est, cum equestri exercitu per stratam quae antiquitus per maAquileiensis ecclesiae thesauros exinde auferens, reportavit. Huic Lupo, quando Grimuald Beneventum perrexit, suum palatium commendavit. 18. Qui Lupus dum rege absente multa insolenter aput Ticinum egisset, quippe quem reversurum non aestimaret: revertente
Abbreviated transcription (Latin):
ap pͥnsimandũ quo ei se fidolissimũ cõ spoperi¬
et palatiũ intra ticinũ positum iniuasa
Auidd cumbertus ubi erat audiẽs. ad insulã
put nitra lacũ lauũ nõ longe a romo est
Rofrigi pb̃i q se fortiter cõruit. facta danũ
magna tribulatio om̃ib qui eti diligebar
e eaxrẽ sacer dofibus et ⁊lorigꝭ quos ob alarhis
Siberalibus artibus sufficitnter instrustus
ꝑo ͣ alacbis palatiũ inuasisse resprcerere
nt quid abeo ip̃o uel sua eccĩa adueisi patereto

Expanded text:
etiam jusjurandi quo ei se fidelissimum esse spoponetiam jusjurandi quo ei se fidelissimum esse spoponet palatium intra Ticinum positum invasit. Quod Cunincpert ubi erat audiens, statim ad insulam, quae intra lacum Larium non longe a Como est, confugit ibique se fortiter communivit. Facmagna tribulatio omnibus qui eum diligebant, et maxime sacerdotibus, et clericis, quos omnes Alachis liberalibus artibus sufficienter instructus. Is cum Alahis palatium invasisse respiceret, ne quid ab eo ipse vel sua ecclesia advcrsi perpeteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe docons statma pleno. itis per oĩa
et suams.
⁊ uero lumb̃trs rex heomelinda cox
saxonu anglorũ gnr̃e duxit uxor̃e: Que crr
in balireo theodotem puellã ex nobilissimo iõnoꝵ
genere ortam elegatiti corꝑe et flanis prolixes q
rapillis pone nsq aᵈ podes decoratã indisset
eius pulchritudinẽ sio nro crmberto regi
Pardauit ũmi ab uxore hoc libenter audire dissi¬
mulans in magnũ tamt᷑ puelle exarsit amoro
Nc mora uenatum in siluã quã uibẽ appellaĩ
prexit. secum q suã cõige hermelindam
uenire p̾cepit Auicoxinde noctu egrediens
ticinũ / nenit. et ad so theodotem pnellã uenire
ẜaciens cum ea concubuit Quã tni postea
in moͣn ͭ ͥ ᷤᷤ quõd de illius nõie intra titinũ
appollatum est: misit
lachis uero iandudũ concepta iiquitatis
partririẽs. anibentibus aufere aldont
et gransone brexnnis cubuis sod et aliis młtis
uo sangobardis oblitris tantorũ beneficiorũ
qlie in eũ rex cumbeotus impenderat. oblaꝰ

Expanded text:
 decens, corpore pleno, mitis per omnia et suavis. At vero Cunincpert rex Hermelindam ex Saxonum Anglorum genere duxit uxorem. Quae cum in balneo Theodotem, puellam ex nobilissimo Romanorum genere ortam, eleganti corpore et flavis prolixisque capillis pene usque ad pedes decoratam vidisset, eius pulchritudinem suo viro Cunincperto regi laudavit. Qui ab uxore hoc libenter audire dissimulans, in magnum tamen puellae exarsit amorem; nec mora, venatum in silvam quam Urbem appellant perrexit secumque suam coniugem Hermelindam venire praecepit. Qui exinde noctu egrediens, Ticinum venit, et ad se Theodotem puellam venire faciens, cum ea concubuit. Quam tamen postea in monasterium, quod de illius nomine intra Ticinum appellatum est, misit. 38. Alahis vero iam dudum conceptam iniquitatem parturiens, annitentibus Aldone et Grausone Brexianis civibus, sed et aliis multis ex Langobardis, oblitus tantorum beneficiorum quae in eum rex Cunibertus impenderat, oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
Bat quido grimoaldo contra romanos
nõ mrdiocre odĩ. pro eo ꝙ enib quondã
germanos tassont et racconẽ in fua fide dece¬
pissemt Quã ob cãm opitergiũ enntatem
Gli ip̃i extincti sum fundiꝰ destruxit. corĩdq
qui ibi adorant fies foronilianis sariisianio q

Expanded text:
rat quidem Grimoaldo contra Romanos non mediocre odium, pro eo quod ejus quondam germanos Tassionem et Cacconem in sua fide decepissent. Quam ob causam Opitergium civitatem, ubi ipsi exstincti sunt, funditus destruxit, eorumque qui ibi aderant fines Forojulianis, Tar
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tũ per aliquot dies hec facerẽi a grimoaldo
aib mandatũ est ut iã a deuastationr quiesterdi
Qui legatos ad grimoaldum mittum dicõtos¬
e forouilianis neminr̃ se dlicturos. quob armmib
piop̾is conquisissent.
ut grimoalꝰ ncc̃itate compulsus
epercitum coadunari precepit: ꝗtũb
auares de siuis fimibꝰ extinbaret Inmidio
itaq tampo sua castra contia auarorũ hospi¬
cium cop̃outus cum exercitus ꝑtẽ exigilã¬

Expanded text:
Qui cum per aliquot dies hoc facerent, a Grimoaldo eis mandatum est, ut jam a devastatione quiescerent. Qui legatos ad Grimoaldum mittunt dicentes Forum-Julii se minime relicturos, quam armis propriis conquisissent.Tunc Grimoaldus, necessitate compulsus, exercitum coadunari praecepit, quatenus Avares de suis finibus exturbaret. In medio itaque campo sua castra contra Avarum hostium componens, cum exercitus partem exigua
Abbreviated transcription (Latin):
endine congrodi maunad manũ propter
paricitate exercitus nõ auderet. frdquenites
stance euin expoditis inuemibꝰ hostiñ eastra
neũpens magnas eisdẽ inferebat undiq clades
mitriciũ eius de quo p̾misimꝰ lad filiũ misit
qui ei suũ aduonttimm ni nũciaret aui cũ
prope benenẽtum uenissei a grecis captrs
ipͭͥ delatus est Nmi ab eo uñ adueaner
defuitẽs. ille se a grimoaldo uonrre dixit.¬

Expanded text:
ter paucitatem exercitus non auderet, frequenter tamen cum expeditis iuvenibus hostium castra inrumpens, magnas eisdem inferebat undique cladesnutricium eius, de quo praemisimus, ad filium misit, qui ei suum adventum nuntiaret. Qui cum prope Beneventum venisset, a Grecis captus imperatori delatus est. Qui ab eo unde adveniret requirens, ille se a Grimualdo rege venire dixit
Abbreviated transcription (Latin):
conspitirũ. minrsam langobardorũ inłant̃
Cñ oun quẽ indistĩo exercitus młti nt statir
sup caranũ irruã. et auarorũ exertitꝰ dispgã¬
misi de foroiulianorũ fimbus uelociter exrermt
his uiflo er auditis legati auarorũ tũ hł suo
regi nũciassent. mox cum onn exercitu. ad
prop̾um reuersus est regnũ.
Ouq lupo hoc mͦ in pͥmisimꝰ interemptõ
deour fudꝰ euus filius uolun in loco prĩo ap᷑
forumlii obtiuere dilratum. eb nituẽs grurio¬
Iasdi rogis uires sugit ad selanorũ gentem in carmũtũ
quod compte uocitant corrãtanũ Emi postra
tuon sclanis adueres quasi ducatiuꝵ eorum
uiibus rosimiptimnib: apud ncinas tastrũ quod
no fongt a foronilu distat. innõtibus supeo

Expanded text:
conspiciunt, immensam Langobardorum multitudCum omni quam vidistis exercitus multitudine statim super Cacanum irruam, et Avarum exercitus dispnisi de Foroiulanorum finibus velociter exierint". His visis et auditis legati Avarum cum haec suo regi nuntiassent, mox cum omni suo exercitu ad proprium reversus est regnum. 22. Denique Lupo hoc modo ut praemisimus interempto, Arnefrit, eius filius, voluit in loco patris aput Forum-Julii obtinere ducatum. Sed metuens Grimoaldi regis vires, fugit ad Sclavorum gentem in Carnuntum, quod corrupte vocitant Carantanum. Qui postea cum Sclavis adveniens, quasi ducatum eorum viribus resumpturus, apud Nemas castrum, quod non longe a Foro-Julii distat, irruentibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
unt guinoaldus nollẽs ciuile bellũ
mtes langobardos exscitare regi aua¬
rorum tacano mandauit ut in foriẽnili
contra lupñ diccẽ eum exercitu uerinet. oũq
bello protoreret. Ꝙ ot fcm̃ est. Nã uenirnto
cacano tũ magno exercitu in loco qui fluuiꝰ
bello fueriũ per tres dies lupris dux cum
foronilianis aduersus cacaiexercitũ ꝯflixit
Et p̾ma quido dic ualidũ euis exercitũ pancis
suis uolueratis ꝓstrauit. iocda uero die/ iamo

Expanded text:
unc Grimoaldus nolens civile bellum nter Langobardos excitare, regi Avarum Cacano mandavit ut in Forum-Julii contra Lupum ducem cum exercitu veniret, eumque bello protereret. Quod et factum est. Nam veniente Cacano cum magno exercitu in loco qui Fluviusbello fuerunt, per tres dies Lupus dux cum Forojulianis adversus Cacani exercitum conflixit. Et prima quidem die validum ejus exercitum paucis suis vu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ob tam̃ a suia gente di gressus italiã
pacifice introrenis tũ om̃i sui dircatꝰ cexercitu
ad regẽ grimoaldum uerit ei so sconfinũ
etq in enuis prĩam hitaturũ promittens Quc̾
lee ad Rompalsñ filiũ suũ benenentri dirigẽs¬

Expanded text:
 causam, a sua gente digressus, Italiam pacifice ihtroiens, cum omni sui ducatus exercitu ad regem Grimuald venit, ei se serviturum atque in eius patria habitaturum promittens. Quem ille ad Romual
Abbreviated transcription (Latin):
ons ssdmtoite colimibam cepo ligno facta
pontbant que illut uarsa cẽi ubi illort diltũs
Iobisset. sos ut stmn posset yn quã ꝑtem is qui
defmictus fuciar quirsteret
per decem armos regnauu¬

Expanded text:
ligno factam ponebant, quae illuc versa esset, ubi illorum dilectus obisset, scilicet ut sciri possit, in quam partem is qui defunctus fuerat quiesceret.per decem annos regna
Abbreviated transcription (Latin):
opsi acłi imꝑs in cbicla ab inditiore diiꝰ
esqrin duodetimã. eo tandeo tonfaruur
piltatiim penas luu alq dum se in baluro
Rauarer a suis extinctus est
nͥter fecto gͥ apud suacusãs constanto imꝑa¬
tore mocetitis in sicilia regniłi arripint
Ped absq orrentalis exercitus nolĩtate Contra
quẽ italie militie milites. alii per histriam
Ali per ꝑtes campame. ali ilero a ꝑlibub affuce
eum q iuta p̾nauerũt Multi ex indicibus
eius Setrimcati. młtiq constantinopolim
perductĩ sunt. Cum quibus pariter et falsi
imꝑatoris caput est deporlatum
Tec audienb gous sarra cenorũ que alexã¬
Aduã et ogiptum ꝑnaserat. subito tũ
siracrisas ingroduntur. młtam q strage
Racint ppłorum. uix pancis euadentibus
qui per inimitissima tastra ot iniga cõfu¬
gerunt montium. Anferentes predam
niiã et õe illud quod constans angustrs
a roma abstulerat. ornatum in ere et diueisd
spebus sic h alexandriam duersi sumt

Expanded text:
 in Sicilia ab indictione septima usque in duodecimam; sed tandem tantarum iniquitatum poenas luit, atque dum se in balneo lavaret, a suis extinctus est. 12. Interfecto igitur aput Siracusas Constante imperatore, Mecetius in Sicilia regnum arripuit, sed absque orientalis exercitus voluntate. Contra quem Italiae milites alii per Histriam, alii per partes Campaniae, alii vero a partibtis Africae eum vieius detruncati Constantinopolim perducti sunt; cum quibus pariter et falsi imperatoris caput est deportatum. 13. Haec audiens gens Sarracenorum, quae iam Alexandriam et Aegyptum pervaserat, subito cum tamque stragem faciunt populorum, vix paucis evadentibus, qui per munitissima castra et iuga confugerant montium, auferentes quoque predam nimiam et omne illud quod Constans augustus a Roma abstulerat ornatum in ere et diversis ebus; sicque Alexandriam reversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Rinde oidinatus est̃ apud forminului durx
ꝓunectari qui suit otudd ꝰ de uincenteria
tinite uio boygnꝰ et ppłm suaniter regens
Nemo duerteretuo nrescieritibus sclanis. Ciꝰ
romuiles cũ ad prop̾a lit assolet freri dixrassem

Expanded text:
inde ordinatus est apud Forum-Julii dux Wectari, qui fuit oriundus de Vincentina civitate, vir benignus et populum suaviter regens. Ticino reverteretur nescientibus Sclavis. Cujus comites cum ad propri
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus eporcoro cepit. Al do uero et grauso
omiles ad lacũ cõtuacinũ ingressiq nanõ
A crbertum profect suut Ad qlie uemẽtes
ois podibꝰ prouolusi. se contra etĩ ierquiter
egesse professi sime eiq quidalachis nalitiose
toritia eob s ocut ꝯ frciat uł quale ipi ai
ois pditione consiliũ aidc̃ doderur mũtia

Expanded text:
tionibus exercere coepit. Aldo vero et Grauso euntes ad lacum Commacinum, ingressique navem, ad Cunibertum profecti sunt. Ad quem venientes, ejus pedibus provoluti, se contra eum nequiter egisse professi sunt, eique quid Alachis malitiose contra eos locutus fuerat, vel quale ipsi ad ejus perditionem consilium eidem dederunt, nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
palrala do ianicis uictoria benenõtip triũ¬
Ipharis uuersuis. patub q gaudiũ et tiictis
Recuritateme sublato hostrũ timore cõnexit
t nero constans augustꝰ cñ nchil sa
contra langobardos gessisse cõspiteret
sos seintit sut minas rotia suos hot chromanos¬
resorsi Ulã egressus mapolmnomra prepu¬

Expanded text:
patrata de inimicis victoria, Beneventum triupatrata de inimicis victoria, Beneventum triumphans reversus est, patrique gaudium et cunctis securitatem, sublato hostium timore, convexit. 35. At vero Constans augustus, cum nichil se contra Longobardos gessisse conspiceret, omnes sevicie sue minas contra suos, hoc est Romanosretorsit. Nam egressus Neapolym,
Abbreviated transcription (Latin):
posuissot Genoaldus qui iã bontneturs adue¬
nerat hoc audiens cõtria cũ proficisti noluit
Cin filiꝰ Romoalsꝰ nõ ẽ iopus inquit: sid
tantum ꝑtom nobis de exercitu ur̃o tribintt
ẜgo doo fauẽss cũ copugnabo. et cũ bitero
factum q ost oi accepptã aliqua ꝑtẽ de pr̃ĩs
epercitu. ꝑiter q nõ siris hoĩbuo cõtra sabur¬
rum proficiscieno. Lam p̾nsꝙ bellũ cum
eo iniret. a mi ͦ ͦ ꝑtibus tribas mne p isonare
precepit mox q suꝑ eos audente nomi.
Cumq uereq abres fortĩ interitione pugnarõ
tunc unꝰ do exercitũ regis noĩe analongꝰ
qui regiu contum ferre erat solitꝰ. quendã
greculũ eodõ conto utrisq manib fortiter
ꝑcutienb. So sella suꝑ quã equitabat sustrlu
Ieum q in aera suꝑ capiusuũ leuauit. Anod
cermob grecorũ exertitꝰ. mox init̃io pauoro
pnitre cosa s: fugiendo mortem. Dornoaldo
promisedot patrare: ad eũ cum paut ĩ mrãs
ignomimĩa  deportarui. Boynoalsꝰ uero

Expanded text:
qui jam Beneventum advenerat, haec audiens, contra eum proficisci voluit. Cui filius Romoaldus: Non est opus, inquit, sed tantum partem nobis de exercitu vestro tribuite. Ego, Deo favente, cum eo pugnabo, et cum vicero, Factumque est, et accepta aliqua parte de patris exercitu, pariterque cum suis hominibus contra Saburrum proficiscitur. Qui prius quam bellum cum eo iniret, a quatuor partibus tubas insonare praecepit, moxque super eos audenter irruit. Cumque utraeque acies forti intentione pugnarent, tunc unus de exercitu regis nomine Amalongus, qui regium contum ferre erat solitus, quemdam Graeculum eodem conto utrisque manibus fortiter percutiens, de sella super quam equitabat sustulit, eumque in aera super caput suum levavit. Quod cernens Graecorum exercitus, mox immenso pavore pernicie cesus, sibi fugiens mortem, Romoaldo promiserat patrare, ad eum cum paucis remeans ignominiam deportavit. Romoald vero,
Abbreviated transcription (Latin):
uenisser. egres sus aexinde bencuefanoꝵ
Fangobardorum tuntotes cepit. Luceriã ꝙͦ
puilentam apulie cimitatõ expugnatam
Sortius iuaddens diriit. et ad solũ usq postrauit
Rrentiã sant propter muntissimã loci positiont᷑
execcitu bonenc̃tum citenindedit et cã uohe¬
mrter cexpugnare cepit. ubi tune Romoald ꝰ
gumoaldi filius ad huc inuẽctilus dircatũ
tenrbat. Aui statim ut impris adnẽtũ ꝯgno¬
uit. nuitriciũ sũ noĩr sestaldũ ad patrem
grimoaldum fraris padum direxit. obsicrãb
ur ꝙͣfocius ueruret filioq suo ac benrnẽtams
quos ip̃o mitrierat potenter sacentreret. Qd
tprimoaldus rex audies. statim cñ exercitu
Nuo latuirus auxiliũ benruentũ ꝑ gere copit
Que plures ex langobardis in hlinere dlm

Expanded text:
set, egressus exinde Beneventiorum Langobardorum civitates cepit. Luceriam quoque, opulentam Apulie civitatem, expugnatam fortius invadens diruit et ad solum usque prostravit. Arentiam sane, propter munitissimam loci positionem, exercitu Beneventum circumdedit, et eam vehementer expugnare coepit, ubi tunc Romoaldus Grimoaldi filius, adhuc juvenculus, ducatum tenebat. Qui statim ut imperatoris adventum cognovit, nutritium suum nomine Sesualdum ad patrem Grimoaldum trans Padum direxit, obsecrans ut quantocius veniret, filioque suo ac Beneventanis, quos ipse nutrierat, potenter succurreret. Quod Grimoaldus rex audiens, statim cum exercitu filio laturus auxilium, Beneventum pergere coepit. Quem plures ex Langobardis
Abbreviated transcription (Latin):
rifice suꝑauit nua de cã ulatris ociã contra
regẽ suũ bertaridũ manũ leuauit. atq senitra
trdentinũ castellum rebollans cõunt Contra
quẽ rex bertaridus progressus cum eũ extr̃m¬
socus obsideret mopmiate subito a lachis cũ
suis cunitatẽ egressus regis castra protrunt
rege q ip̃m fugã petere compulit. Lõm
tamẽ postmodũ lfacidto cimberto regis filio
qui eũ ia olim diligebat in rogis bertaridi
gr̃am r̃uersus est. Cun rex cũ eũ interficere
aliquotiens uolusset. enmbertus eiꝰ filius
ho firri semꝑ prohibut. dprtanis eũ do dliqͦ
fidelõ ex istere Uioc dostilit prẽm obtinere
quin eciã ei ducatuum brexis contribueret
Delamante sepuis pr̃e quod in surã hoc
cumbertus ꝑuitiũ faceret qui suo hosti ad
regnandũ ires p̾boret. Brexiana domq
ciitas magna semꝑ nobiliũ langobardorde
inłtitudinẽ hiñ. quorũ auxilio metnebat ber¬
faridus alachis potentioreih fors. Hib diebus

Expanded text:
avit. Qua de causa elatus, etiam contra regem suum Bertaridum manum levavit, atque se intra Tridentinum castellum rebellans communivit. Contra quem rex Bertaridus progressus, cum eum extrinsecus obsideret, inopinate subito Alachis cum suis civitatem egressus, regis castra protrivit, regemque ipsum fugam petere compulit. Qui tamen postmodum, faciente Cuniberto regis filio, qui eum jam olim diligebat, in regis Bertaridi gratiam reversus est. Qui rex cum eum interficere aliquoties voluisset, Cunibertus ejus filius hoc fieri semper prohibuit, reputans eum de reliquo fidelem existere. Nec destitit apud patrem obtinere quin etiam ei ducatum Brixiae contribueret, reclamante saepius patre, quod in suam hoc Cunibertus perniciem faceret, qui hosti suo ad regnandum vires praeberet. Brexiana denique civitas magnam semper nobilium Langobardorum multitudinem habuit, quorum auxilio metuebat Bertaridus Alachis potentiorem fore. His diebus
Abbreviated transcription (Latin):
g extincto rit diximꝰ apud siciliam
constante augusto. pugnto q qui ei
Romarusq principatus est amns Docem
et septem. Constantis sanc tpĩbus theodorus
archiepũs et adrianꝰ abs utr eque doctissimꝰ
a uitaliano papa missi in brittaninã. plu¬
rimias eccĩas anglorũ doctiine occĩa ᶜ ͦ frugo
iidicia ꝙͣtis se annis pro sonoqͦq peccato
quis poritere docũ mirabili et distreta consi¬
Serationr doscripsa.
U sequeti pꝰ tpe mense angusto a
ꝑte orientis stella conictis apparint
miims fulgẽtibꝰ radiis. que pꝰ in semctipam
Duersa disparuit Nroc mnbra grans postilẽna
ab odddẽ ꝑte orientis socuta romanũ populũ
Senastauit. His dichus donꝰ papa romant
ac tempestate flancorũ regnũ apud
gallias dagobertris regebar. cũ quo
Rex grimoaldus paris fiomissune fedus
micrar cmꝰ grirtioaldi uires bertariduibeꝭ
apiũ francorũ prĩam constitutris metues
sigressus e gallia ad brictaumã insulam
saponũq regẽ propare disporit.

Expanded text:
 exstincto, ut diximus, apud Siciliam Constante Augusto, punitoque qui ei Romanisque principatus est annis decem et septem. Constantini sane temporibus Theodorus archiepiscopus, et Adrianus abbas viri aeque doctissimi, a Vitaliano papa missi in Britanniam, plurimas Ecclesias Anglorum doctrinae ecclesiasticae fruge iudicia, quantis scilicet annis pro unoquoque peccato quis poenitere debeat, mirabili et discreta consideratione descripsit. 31. Insequenti post tcmpore mense Augusto a parte orientis stella cometiss apparuit nimis fulgentibus radiis, quae post semet ipsam reversa disparuit. Nec mora, gravis pestilentia ab eadem parte orientis secuta, Romanum populum devastavit: His diebus Domnus papa Romanae c tempestate Francorum regnum apud Gallias Dagobertus regebat, cum quo rex Grimoaldus pacis firmissimae foedus inierat. Cujus Grimoaldi vires Bertaridus etiam apud Francorum patriam constitutus metuens, egressus e Gallia, ad Britanniam insulam Saxonumque regem properare disponit.