comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ delectabatur. Neq enĩ ali¬
ud qd dignũ eẽ dõ arbitrabatur.
quã ita eũ ultra intelligentias re¬
rũ eẽ. ut in quantũ se ad aliquẽ
p̾sũpte licet opinionis modũ meis
infinita ꝓtenderet: in tantũ om¬
nẽ ꝑseqñtis se nature insinitatẽ
infinitas inmod̾ata et̾nitatis exce.¬
deret: quod cũ a nobis pie intelli
te manifeste confirmabatur. Quo
ibo a spũ tuo. aut qͦ a facie tua fu-
giam . Si ascendero in cȩlũ tu il¬
lic es. si descendero in infernũ. &¬
ibi ad es. Si sũpsero pennas meas
ante lucẽ. & habitauero in postre.¬
mis maris: & enĩ manꝰ tua deducet
me. & tenebit me dextera tua. Nultꝰ
sine dõ locꝰ: neq ullus non in dõlo¬
cus est. In cęlis est. in inferno est.
ultra maria est mest int̾ior. exce¬
dit exterior. ita cũ habet atq
habetur. neq ñ ĩ aliqͦ ipse. neq ñ
timȩ huiꝰ atq in explicabilis intel¬
ligentiȩ sensu animꝰ gaud̾ẽt: qđ

Expanded text:
animus delectabatur. Neque enim alianimus delectabatur. Neque enim aliud quid dignum esse Deo arbitrabatur, quam ita eum ultra intelligentias rerum esse, ut in quantum se ad aliquem praesumptae licet opinionis modum mens infinita protenderet, in tantum omnem persequentis se naturae infinitatem infinitas immoderatae aeternitatis excederet. Quod cum a nobis pie intelligte manifeste confirmabatur: Quo abibo a spiritu tuo, aut a facie tua quo giam? si ascendero in caelum, tu illic es: et si descendero in infernum, ades. si sumpsero pennas meas ante lucem et habitauero in postremis maris, etenim illuc manus tua deducet me et tenebit me desine Deo, neque ullus non in Deo locus est. In coelis est, in inferno est, ultra maria est. Inest interior, excedit exterior. Ita cum habet, atque habetur; neque in aliquo ipse, neque non timae hujus atque inexplicabilis intelligentiae sensu animus gauderet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tionis introspectus sensu continet.
quã exceptꝰ auditu. Nã conclusũ
palio çęlũ. rursũ dõ thronꝰ est.
& terra quȩ pugillo continetur.
eade & scabellũ pedũ eiꝰ est. ne in
throno & scabello scđm habitũ
considentis ꝓtensio sp̃ei corporeȩ
posset intelligi. cũ id qđ sibi thro¬
nus & scabellũ est. rursũ ipsa illa
infinitas potens palmo ac pugil¬
lo cõp̾hendente concluderet. sed
ut in his cunctis originibꝰ crea¬
turarũ. ds intͣ extraq. & suꝑemi¬
nens. & int̾nꝰ. idẽ circu̾fusꝰ. & in¬
fasus in om̃ia nosceret᷑. cũ & pal-¬
mus pugillusq continens. potes¬
tatẽ nature exterioris ostendẽt.
acthronꝰ & scabellũ substrata ẽẽ.
ut int̾no ext̾iora ionstraret.
ũ exteriora sua interior insideis.
ipse rursũ exterior int̾na concludẽt.
ctis. neq cuncta ei qͥ infinitꝰ est non
in eẽnt. His igͥ religiosissimis de
do opinionibꝰ ueri studio detentꝰ.

Expanded text:
tionis introspectus sensu continet, tionis introspectus sensu continet, quam exceptus auditu . Nam conclusum palma coelum rursum Deo thronus est; et terra, quae pugillo continetur, eadem et scabellum pedum ejus est: ne in throno et scabello, secundum habitum considentis, protensio speciei corporeae posset intelligi, cum id, quod sibi thronus et scabellum est, rursum ipsa illa infinitas potens palma ac pugillo apprehendente concluderet; sed ut in his cunctis originibus creaturarum Deus intra extraque, et supereminens et internus, id est, circumfusus et infusus in omnia nosceretur, cum et palma pugillusque continens potestatem naturae exterioris ostenderet; ac thronus et scabellum substrata esse ut interno exteriora monstraret, cum exteriora sua interior insidens, ipse rursum exterior interna concluderet: ctis, neque cuncta ei qui infinitus est non inessent. His igitur religiosissimis de Deo opinionibus veri studio detentus
Abbreviated transcription (Latin):
nis potestate ꝑpetuũ est. ñ potu¬
it aut potit aliqͣndo ñ ẽẽ: qͥa di¬
uinũ omne neq abolitiom. neq
exordio obnoriũ est. Et cũ in
nullo a se di desit ȩt̾nitas: digne
hoc solũ qđ ẽẽt ad ꝓtestationẽ
incorrupte suȩ ȩt̾nitatis ostendit.
Et ad hanc qͥd̃ infinitatis significatio¬
nẽ satisfecisse sermo dicentis. ego
sũ qui sũ uidebat᷑ ed magnifi¬
centiȩ & uirtutis suȩ erat a nobis
opus intelligendũ. Nãq cũ eẽ ei
quando cȩpisset: et̃m. & incorru¬
pti dĩ dignꝰ de se hic rursũ audi-¬
tus ẽ sermo. Qui tenet cęlũ pal¬
mo. & terrã pugillo. Et rursũ.
Celũ mͥ thronꝰ est. tr̾a autẽ scabel¬
lũ pedũ meoꝵs. Quã domũ mͥ
edificabitis. aut quis locus erit
reqͥetionis mee : Nonne manꝰ
mea fecit ħ om̃ia: Uniu̾sitas cęli
palmo di tenet᷑. & uniuersitas t̃¬
re pugillo concludit᷑. Sermo au̾
d̃i etiã si ad opinionẽ religiose in¬
telligentie ꝓficit. plus tñ significa¬

Expanded text:
potestate perpetuum est, non potuit aut poterit aliquando non esse; quia divinum omne neque abolitioni, neque exordio obnoxium est. Et cum in nullo a se Dei desit aeternitas; digne hoc solum, quod esset, ad protestationem incorruptae suae aeternitatis ostend--Et ad hanc quidem infinitatis significationem satisfecisse sermo dicentis: Ego sum qui sum, videbatur: sed magnificentiae et virtutis suae erat a nobis opus intelligendum. Namque cum esse ei quando coepisset; aeterni et incorrupti Dei dignus de se hic rursum auditus est sermo: Qui tenet coelum palma, et terram pugillo ; et rursum: Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum mihi aedificabitis, aut quis locus erit requietionis meae? Nonne manus mea fecit haec ? Universitas coeli palma Dei tenetur, et universitas terrae pugillo concluditur. Sermo autem Dei, etiamsi ad opinionem religiosae intelligentiae proficit, plus tamen significa
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. partũ. uagitũ. cunas. om̃s
nature nr̃ȩ contumelias transcur
rit. Quid tandẽ dignũ anob̃. tan n¬
te dignationis affectui repẽdit᷑ as
nenarrabilis ado originis. unꝰ uni¬
genitꝰ d̾s in corpusculi humani
formã scẽ uirginis ut̾o insertꝰ ac¬
crescit. qͥ omĩa conunet. & intͣ¬
quẽ. & ꝑ quẽ cuncta st̃ Huma¬
n partus lege ꝓfert᷑: & ad cuiꝰ

Expanded text:
tionem, partum, vagitum, cunas, omnes tionem, partum, vagitum, cunas, omnes naturae nostrae corit. Quid tandem dignum a nobis tantae dignationis affectui rependetur? Inenarrabilis a Deo originis unus unigenitus Deus in corpusculi humani formam sanctae Virginis utero insertus accrescit, qui omnia continet, et intra quem cuncta sunt, humani partus lege profertur. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
sibi patrẽ d̾m̃ confitens. eqͣlẽ se
do fecerit. & una cũ his audiant.
fidi felix petra. petri ore confessa.
gum̃ta sustinens ueritatis: quan¬
te ꝑuersitatũ questiones. & infi¬
delitatis calũpinȩ mouebuntur.
am in ceteris dispensatio uolun¬
tatis pat̾nȩ est. uirgo. part᷑. & cor¬
pus. post quȩ crux. mors. inferi.
salus nr̃a est. Humani enĩ gene¬
ris causa di filiꝰ natꝰ ex uirgine est.
& spũ scõ. ipso sibi in hac oꝑatio¬
ne famulante. & sua dĩ uidelicet
in u̾brante uͥtute. corporis sibum
tia conseuit. & exordia carnis in¬
stituit: ut homo factꝰ ex uͥgine.
naturã in se carnis accipet. ꝑque
huiꝰ ad mixtionis societatẽ. scĩficatũ
in eo uniu̾si generis humani corpꝰ
existẽt: ut quẽ ad modũ om̃s in se
ꝑ id qđ corporeuꝰ eẽ se uoluit con¬
derentur: ita rursu̾iom̃s ipse ꝑ id
qđ eiꝰ ẽ inluisibile referent᷑. Dĩ igͥ
imago inuisibilis. pudorẽ huma¬
n ex ordii ñ recusauit. & ꝑ concep¬

Expanded text:
ium Patrem confitens, Deum aequalem se fecerit Deo; et una cum his audiant, felix fidei petra, Petri ore confessa: gumenta sustinens veritatis, quantae perversitatum quaestiones et infidelitatis calumniae movebuntur.am in caeteris dispensatio voluntatis paternae est. Virgo, et partus, et corpus; postque crux, mors, inferi, salus nostra est. Humani enim generis causa Dei filius natus ex virgine est et Spiritu sancto, ipso sibi in hac operatione famulante; et sua, Dei videlicet inumbrante virtute, corporis sibi initia consevit, et exordia carnis instituit; ut homo factus ex virgine naturam in se carnis acciperet, perque hujus admixtionis societatem sanctificatum in eo universi generis humani corpus exsisteret: ut quemadmodum omnes in se per id quod corporeum se esse voluit conderentur, ita rursum in omnes ipse per id quod ejus est invisibile referretur. Dei igitur imago invisibilis pudorem humani exordii non recusavit, et per concep
Abbreviated transcription (Latin):
sis. intelligentiã unde adeptussis:
quale ẽ qđ in te ẽ. odor. sensus. uis
audit᷑. Certe nemo qd facit nescit.
Quero unde ista his quos geueres in¬
dulgeas. qͣlit̾̃ sensũ inseras. oculos
accendas. cor affigas. Hec si po¬
tes enarra. Habes gͦ qđ nescis:
& tͥbuis quȩ ñ intelligis: eqͣnimit᷑
imperitꝰ in tuis. insolenter in di

Expanded text:
sis intelligentiam, unde adeptus sis: sis intelligentiam, unde adeptus sis: quale est quod in te sit odor, sensus, visus, auditus? Certe nemo quod facit nescit. Quaero unde ista his quos generes indulgeas; qualiter sensus inseras, oculos accendas, cor affigas. Haec, si potes, enarra. Habes ergo quod nescis, et tribuis quae non intelligis, aequanimiter imperitus in tuis, insolenter in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
& apłs: qͥa in ipso inhabitat oĩs
plenitudo diuinitatis corporalit᷑.
Nec natura habet: omĩa ẽẽ quod por¬
tio est. Perfectꝰ autẽ aꝑfecto ẽ: qͥa
qui habet omĩa dedit omĩa. Neq
existimandꝰ est. non dedisse. qͥa ha¬
beat: uel ñ hab̾e. qͥa dederit.Ha¬
bent igͥ natiuitatis huiꝰ uterq se¬
cretũ. Et si qͥs forte intelligentie
ter sit absolute intelligendꝰ. & filiꝰ
maiore istud dolore: audiet ame
ignorari. Ego nescio. ñ reqͥro. &
consolabor me tñ. Archangłi nes¬
ciũt. angłi ñ audiert᷑. scl̃a ñ teneit.
lius ipse non edidit. Cesset dolor
querelarũ: nã te qͥsqͥs es qui us¬
hec requiris. ñ reuoco in excelsum.
ñ in amplitudinẽ tendo. ñ deduco¬
⁊ in ꝑfundũ. Nonne eqͣnimit᷑ igno¬
rabis creatoris natiuitatẽ: ignorans
originẽ creat᷑e. shoc saltĩ req̾ro: sen¬
tis ne te genitũ. & quȩ ex te gene¬
rent᷑ intelligis. Non quero. sensũ
unde hauseris. uitã unde sortitꝰ

Expanded text:
s: Quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Neque natura habet omnia esse, quod portio est. Perfectus autem a perfecto est: quia qui habet omnia, dedit omnia. Neque existimandus est non dedisse, quia habeat; vel non habere, quia dederit.bent igitur nativitatis hujus uterque secretum. Et si quis forte intelligentiae ter sit absolute intellectus et Filius; majore istud dolore a me audiet ignorari. Ego nescio, non requiro; et consolabor me tamen. Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, saecula non tenent, lius ipse non edidit. Cesset dolor querelarum. Nam te, quisquis es, qui haec requiris, non revoco in exemplum, non in amplitudinem tendo, non deduco in profundum. Nonne aequanimiter ignorabis Creatoris nativitatem ignorans originem creaturae? Hoc saltem requiro, sentisne te genitum, et quae ex te generentur intelligis? Non quaero sensum unde hauseris vitam, unde sortitus
Abbreviated transcription (Latin):
tendas. sẽꝑ ẽ qͦ intendas. Sẽꝑ au̾
locĩ eiꝰ intende̾ ita tͥ est: ut ei ẽẽ si¬
ne fine ẽ. Sermo i eo deficiet: ñ
nat᷑a claudet᷑. Iterũ reuolue tẽꝑa: eũ
culi in sermone defecerit: dõ tñ
sẽꝑ eẽ ñ deficit. Intelligentiã cõ¬
moue: & totũ m̃te cõplectere. Nicħ
tenes. totũ Hoc ħabet reliquũ.
Reliquũ aũ hoc: sẽꝑ in toto ẽ. Ergo
neq totũ ẽ cui reliquũ est: neq re¬
liquũ est. ciu om̃ẽ. qđ totũ est. Re¬
liquũ enĩ portio ẽ: omẽ uͦ qđ totũ
est. Ita religionẽ intelligentiȩ ex¬
cedit. extra quẽ nicħ ẽ: & cui ẽ sẽꝑ.
ut sẽꝑsit. Hȩc ueritas ẽ sacͣm̃ti
di. hoc imꝑspicabilis nat᷑e nom᷑
in patre: d̾s innisibilis. in effabilis.
infinitꝰ. ad quẽ & eloquendu ser¬
mo sileat. & iuestigandu sensus
hebetet᷑. & contuendum intelligen¬
tia coartetur. Habet tñ ut diximꝰ
nat᷑e sue nom̃ in patre: S pat̾ tm̃¬

Expanded text:
das, semper est quod intendas. Semper autem locum ejus intendere ita tibi est, ut ei esse sine fine est. Sermo in eo deficiet, non natura claudetur. Iterum revolve tempora, esse erus in sermone defecerit, Deo tamen semper esse non deficit. Intelligentiam commove, et totum mente complectere; nihil tenes. Totum hoc habet reliquum, reliquum autem hoc semper in toto est. Ergo neque totum, cui reliquum est; neque reliquum est omne, quod totum est. Reliquum enim, portio est; omne vero, quod totum est. Ita regionem intelligentiae excedit, extra quem nihil est, et cui est semper ut semper sit. Haec veritas est sacramenti Dei, hoc imperspicabilis naturae nomen in Patre. Deus invisibilis, ineffabilis, infinitus: ad quem et eloquendum sermo sileat, et investigandum sensus hebetetur, et complectendum intelligentia coartetur. Habet tamen, ut diximus, naturae suae nomen in patre: sed pater t
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ i me & ego meti. Hoc ẽ illud.
di filiꝰ sũ. Hoc ẽ illud. ego & pater
unũ sumꝰ. Hec ẽ nauuitatis nat᷑a.
hoc salutaris fidĩ sacͣm̃tũ. ñ diui¬
dere qđ unũ st̃: nec natiuitati adi¬
mere naturã. & ex uiuente dõ ui-¬
uentis dĩ ueritatẽ confit̾i. Non enĩ
ex cõpositis. neq ex in anibꝰ. ds qͥẽ
uita subsistit. neq qͥ iurtꝰ ẽ ex infir¬
mis continet᷑. neq qͥ lux ẽ. ex ob-¬
scuris coaptat᷑. neq qͥ sp̃s ẽ. ex dis¬
paribꝰ formabilis ẽ: totũ in eo qđ¬

Expanded text:
eo . Hoc est illud, Dei filius sum; hoc est illud, Ego et Pater unum sumus. Haec est nativitatis natura: hoc salutaris fidei sacramentum, non dividere quod unum sunt, nec nativitati adimere naturam, et ex vivente Deo viventis Dei veritatem confiteri. Non enim ex compositis atque inanist, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur; neque qui lux est, ex obscuris coaptatur; neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est: totum quod in eo es
Abbreviated transcription (Latin):
non dñs głȩ natus eẽt. & ad ministeriũ
efficiendi scłi crearet᷑. non etiam semꝑ
eẽt filius dilectionis & rex scłoꝵ: Sed
quãquam hunc impiissimũ sensum
tuum intelligentia cõmunis extinguat:
quia aliud sit ininiciũ uiarum dĩ &e
inoꝑa creari. aliud ante scła nasci:
tam̃ hic idem locus ne ꝓpt̾ oꝑationẽ
mundi dñm xp̃m creaturam ẽẽ m̃ti-¬
reris. occurrit: cum dm̃ patrem effec-¬
ctorẽ atq oꝑatorẽ uniu̾sitatis osten¬
dit. tuto id quidem. quia ei quis para¬
ret omĩa adeẽt ipse componens. Sed
cum sc̾iptura omĩs creatorem mundi
tam̃ sapientiam adẽ necandam un-¬
pietatis occasionẽ & fabricatorẽ mun-¬
di dm̃ patrẽ ꝓfessaẽ. neq se fabricã¬
ti deo affiusse. quippe cumadeẽt
etiam prȩparanti & cum pat pararet.
& sapientia cõparante cõponeret: ad¬
eẽtq etam p̃paranti: ꝑ id ipsum u¬
oꝑa creata ẽẽ intelligeret᷑. quia ȩternȩ

Expanded text:
nus gloriae natus esset; et ad ministerium efficiendi saeculi crearetur, non etiam semper esset filius dilectionis et rex saeculorum? Sed quamquam hunc impiissimum sensum tuum intelligentia communis exstinguat; quia aliud sit in initium viarum Dei et in opera creari, aliud ante saecula nasci: tamen hic idem locus, ne propter operationem mundi Dominum Christum creatum esse mentireris, occurrit, cum Deum patrem effectorem atque operatorem universitatis ostendit. Tuto id quidem, quia ei qui pararet omnia adesset ipse componens. Sed cum Scriptura omnis creatorem mundi tamen Sapientia; ad enecandam impietatis occasionem, et fabricatorem mundi Deum patrem professa est, neque se fabricanti docuit afuisse, quippe cum adesset etiam praeparanti: et cum Pater pararet, et Sapientia cum parante componeret, adessetque etiam praeparanti; per id ipsum a creata esse intell
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ aliquando es: neaut imꝑfectus si¬
mne generatione aut suꝑfluus post ge¬
nerationẽ arguaris: atq ita ad idtã¬
tum natiuitas ꝓficit ȩterna: ut geni¬
& dm̃ meuin unigenitum tuũ xp̃m
iħm creaturam negare. Huiꝰ gͦ no¬
minis consortium ne in sc̃o quidẽ
spũ tuo patiar exte ꝓfecto & ꝑ eũ
misso. Magna enim mͥ gͣ res tuas
religio est. neq quia te solũ in nasci¬
bilem & unigenitũ ex te natũ sciens.
sim: dicam unquam creatum. huiꝰ
gͦ dicti qđ mͥ cum cȩteris ate substi¬
tutiis cõmune ẽ aͦte quoq ꝓ repentiᷤꝰ
tt meo contumeliam: ꝓfunda tua¬

Expanded text:
dus aliquando es, ne aut imperfectus sidus aliquando es, ne aut imperfectus sine generatione, aut superfluus post generationem arguaris. Atque ita ad id tantum nativitas proficit aeterna, ut unigeniet Deum meum unigenitum tuum Jesum Christum creaturam negare: hujus ego nominis consortium ne in sancto quidem Spiritu tuo patiar, ex te profecto, et per eum misso. Magna 442 enim mihi erga res tuas religio est. Neque, quia te solum innascibilem, et unigenitum ex te natum sciens, sim, dicam umquam creatum. Hujus ego dicti, quod mihi cum caeteris a te substitutis commune est, ad te quoque prorepentes timeo contumelias. Profunda tua
Abbreviated transcription (Latin):
aut uitam & ñ intelligens sentio. &
sentiens tͥ debeo: cui uit᷑ intelligentiã
naturalis exordii sensum nature oble¬
ctantis imꝑtias. & cum temeis
ignorans intelligã. & intelligens ue¬
nerer. neᷤ ego in tuis reb fidem om̃i¬
potentiȩ tue laxabo. quia nesciã ut
sensus meus originẽ unigenititui oc¬
cupet & sibi subdat. & aliquid in me
sit qđ ego ultra ce creatorẽ & dm̃meũ
pora ẽ. si aliquid in reb ẽ qđ antẽ uenit
et̃nitatẽ: erit aliquid ꝓfecto qđ sensũ
ȩternitatis excedat: tua enim res est.
& unigenitꝰ tuus ẽ non portio ñ ꝓtensio.
non scdm efficientiaꝵ opinionẽ nomen
aliquod in ane s filius ex te do uero patͤ
ds uerꝰ & a te in naturȩ tuȩ uiugenite
genitus potestate. Ita ex te confitendꝰ
ut tecũ quia ȩternȩ originis suȩ auctor
ȩternus es. Namdum exte ẽ: scds a te
ẽ dum uero tuus est. ñ separandus ab
eo es. quia nec sine tuo fuisse confiten¬

Expanded text:
aut vitam et non intelligens sentio, et aut vitam et non intelligens sentio, et sentiens tibi debeo, cui ultra intelligentiam naturalis exordii, sensum naturae oblectantis impertias. Et cum te meis ignorans intelligam, et intelligens venerer: 441 nec ego in tuis rebus fidem omnipotentiae tuae laxabo, quia nesciam; ut sensus meus originem Unigeniti tui occupet, et sibi subdat, et aliquid in me sit, quod ego ultra et Creatorem et Deum meum pora est. Si aliquid in rebus est, quod antevenit aeternitatem; erit aliquid profecto, quod sensum aeternitatis excedat. Tua enim res est, et Unigenitus tuus est: non portio; non protensio, non secundum efficientiarum opinionem nomen aliquod inane; Deus verus, et a te in naturae tuae unitate genitus; post te ita confitendus, ut tecum: quia aeternae originis suae auctor aeternus es. Nam dum ex te est, secundus a te est; dum vero tuus est, non separandus ab eo es: quia nec sine tuo fuisse confiten
Abbreviated transcription (Latin):
nuos recursus. & u̾igilias. & septẽtrionẽ
educi ferum. & diu̾sa mysterioꝵ suoꝵ
sortitos officia conspiciens: dm̃te in
his quoꝵ intelligentiam non cõplector
intelligo. Cum uero mirabiles elatiões
maris tui uidi: ñ solum aquaꝵ origi¬
nẽ. s nec motum dim̃se huiꝰ uicissitu¬
dinis assecutus. fidem tam̃ rationis
mͥ in ꝑspicabilis licet apphendens.
inhis te quoq quȩ ignoro. ñ nescio. Iã
uero cum int̾ras m̃te conu̾tor. ꝗͦ occul¬
tarum uirtute causarum sata omĩa
suscepta dissoluunt. dissoluta uniui¬
ficant. uiuificata multiplicant. mul¬
tiplicata confirmant.: nichil in his
repꝑi quȩ intelligere sensumeo pos¬
sem: s ignoratio mea ad intelligendũ
te ꝑficit: dum famulantis mͥ naturȩ
imꝑitꝰ usu te tantum meę utilitatis
intelligo. Ipsum me quoq nesciens
ita sentio: ut te magis eo qđ meipsum
ignarus admiret. Namhunc diuidicã-¬
tis m̃tis meȩ aut motum. aut rationẽ.

Expanded text:
nuos recursus, et vergilias, et septemtrionem, nuos recursus, et vergilias, et septemtrionem, et luciferum, diversa ministeriorum suorum sortitos officia conspiciens, Deum te in his, quorum intelligentiam non complector, intelligo. Cum vero mirabiles elationes maris tui vidi; non solum aquarum originem, sed nec motum dimensae hujus vicissitudinis assecutus, fidem tamen rationis, mihi imperspicabilis licet, apprehendens, in his te quoque quae ignoro, non nescio. Jam vero cum in terras mente convertor, quae occultarum virtute causarum sata omnia suscepta dissolvunt, dissoluta vivificant, vivificata multiplicant, multiplicata confirmant; nihil in his reperi, quae intelligere sensu meo possem: sed ignoratio mea ad intelligendum te proficit, dum famulantis mihi naturae imperitus, usu te tantum meae utilitatis intelligo. Ipsum me quoque nesciens, ita sentio: ut te magis eo, quod mei sum ignarus, admirer. Nam dijudicantis mentis meae aut motum aut rationem
Abbreviated transcription (Latin):
de ce sensui meo naturȩ nr̃ȩ infirmꝰ
ĩꝑfectusq sermo: ut fidẽ intra silentiũ
stranguilet in op̃e loquendi. Namq
cum u̾bum & sapientia & uirtus in no¬
bis interioris motus nr̃i opus nr̃m sit.
tecum tam̃ ꝑfecti dĩ qui & u̾bum tuũ
& sapientia & uirtus ẽ. absoluta gene¬
ratio est. ut in separabilis semꝑ ate sit.
qui in his ȩternarum propͥetatũ tuaꝵ
nominibꝰ exte natus ostendit᷑. Natus
aut̃ ita ut nichil aliud quã te sibi si¬
gnificet auctorem: non etiã fidem in¬
finitatis amutat. ꝑ id qđ ate ante tẽ¬
pora ȩt̃na natus eẽ memorat᷑. Multa¬
enim istius modi in reb humanis pre¬
stitisti: quoꝵ cum causa ignoretur
effectus tamen ñ nescitur. Et religio
sa fides est. uͥ ẽ etiam naturalis insci¬
entia nan cum erexi in cȩlum tuũ
hos luminis mei infirmes oculos.
nisi aliudẽẽ quã cȩlum tuũ credidi.
Hos enim astriferos in eo circulos & an¬

Expanded text:
de te sensui meo naturae 440 nostrae infirmus de te sensui meo naturae 440 nostrae infirmus imperfectusque sermo; ut fidem intra silentium strangulet inopia eloquendi. Namque cum verbum et sapientia et virtus in nobis interioris motus nostri opus nostrum sit, tecum tamen perfecti Dei, qui et Verbum tuum et Sapientia et Virtus est, absoluta generatio est; ut inseparabilis semper a te sit, qui in his aeternarum proprietatum tuarum nominibus ex te natus ostenditur: natus autem ita, ut nihil aliud quam te sibi significet auctorem; non etiam fidem infinitatis amittat per id, quod ante tempora aeterna natus esse memoratur. enim istius modi in rebus humanis praestitisti, quorum cum causa ignoretur, effectus tamen non nescitur. Et religiosa est fides, ubi est etiam naturalis inscientia. Nam cum erexi in coelum tuum hos luminis mei infirmes oculos, nihil aliud esse quam coelum tuum credidi. Hos enim astriferos in eo circulos, et an
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis excedere: in tantum necesse ẽ.
etiam generationis excedat:Solushic
itaq pius de dõ sermo ẽ scire patrẽ:
& cum eo eũ qͥ exeo ẽ filius. neq sane
aliud de dõ p̃t quam patrẽ eum esse
unigeniti dĩ. & creatoris docem᷑. Ultra
se itaq infirmitas humana ñtendat:
s loquat᷑ hoc solum in quo solo ei salꝰ
ẽ. ei ante carnis sacram̃tum. in dño iħu
xp̃o hoc se semꝑ scire qđ natus est Igo¬
quidem in qntũ concesso mͥhoc ate spũ
uigebo scẽ pat̃ om̃ipotens ds̃: ut ȩternũ
te dm̃. ita eternũ & patrem confitebor
neq midum. quam stulticiȩ atq imꝰ¬
pietatis erumpam: ut om̃iporentiȩ tuȩ
sacram̃toꝵ ꝙ arbit̃. hunc infirmitatis
meȩ sensum ultra infirmitatis tuȩ re¬
ligiosam opimonẽ & significatã mͥ
ȩcernitatis tuȩ fidem erigam: ut tea¬
liquando sine sapientia & uirtute ce
u̾bo tuo unigenito dõ dño meo iħu
xp̃o fuisse p̃finiam. Nonem̃ p̃iudicat

Expanded text:
tivitatis excedere, in tantum necesse est tivitatis excedere, in tantum necesse est etiam generationis excedat. Solus itaque hic pius de Deo sermo est, scire Patrem: scire et cum eo eum qui ex eo Filius. Neque sane aliud de Deo, praeter quam patrem eum esse unigeniti Dei et creatoris, docemur. Ultra se itaque infirmitas humana non tendat: et loquatur hoc solum, in quo solo ei salus est, ante carnis sacramentum in Domino Jesu Christo hoc se semper scire, quod natus estconcesso mihi hoc a te spiritu vigebo, sancte Pater omnipotens Deus, ut aeternum te Deum, ita aeternum et patrem confitebor. Neque in id umquam stultitiae atque impietatis erumpam, ut omnipotentiae tuae sacramentorumque arbiter, hunc infirmitatis meae sensum ultra infinitatis tuae religiosam opinionem, et significatam mihi aeternitatis fidem erigam: ut te aliquando sine Sapientia et Virtute et Verbo tuo, unigenito Deo Domino meo Jesu Christo fuisse praefiniam. Non enim praejudicat
Abbreviated transcription (Latin):
issimũ sensum ne ds̃ naturali natiui¬
tate subsisteret cum creatura potius
ex nichilo substitisset: hoc pͥmũ in¬
felicis mentis tue uirus ẽ: ñ natiuitatẽ¬
etiam creaturam nominare. s ꝓnati-¬
uitate fidem creationi aptare. quamꝗͣ
id quidẽ in opis ingenii eẽt: s tamen
non ad modũ irreligiosi creatũ idcͥco
dixisse. ut impassibilis ex dõ tanquam
unus ex uno natiuitas nosceret᷑. Sed
pacitur: scit eñ in qua dispensatio ẽ
temporis xp̃c creatꝰ. & in qua tempo¬
rum eternitate sit natus. Natus aũt
tas ẽ. Nichil enim in unigentto deo
nisi natum &e ȩternũ confitemur. Na¬
tumaut ñ post aliquid s ante om̃a:
ut natiuitas tantũ testetur auctorẽ.
non p̃posterum aliquid in se ab au¬
ctore significet. Et quidem confessi¬
one communi scda quidem ab aucto¬
te signnatiuitas ẽ. quia ex dõ ẽ. ñ tam̃
separabilis abauctore. quia in quantũ
sensus nr̃ intelligentiã temptabit na-¬

Expanded text:
issimum sensum, ne Deus naturali nativiissimum sensum, ne Deus naturali nativitate subsisteret, cum creatura potius ex nihilo 439 substitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae virus est, non nativitatem creaturam nominare, sed pro nativitate fidem creationi aptare. Quamquam id quidem inopis ingenii esset, sed tamen non admodum irreligiosi, creatum idcirco dixisse, ut impassibilis ex Deo tamquam unius ex uno nativitas nosceretur. 51. patitur. Scit enim in qua dispensatione temporis Christus creatus, et in qua temporum aeternitate sit natus. Natus autemtas est. Nihil enim in rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem non post aliquid, sed ante omnia: ut nativitas tantum testetur auctorem, non praeposterum aliquid in se ab auctore significet. Et quidem confessione communi, secunda quidem ab auctore nativitas est, quia ex Deo est; non tamen separabilis ab auctore, quia in quantum sensus noster intelligentiam tentabit na
Abbreviated transcription (Latin):
ram uere natiuitati de putantem.
creationẽ quoq & si in docte tamen
ñ impie ad gen̾ationis fidem ꝓficẽ
oportere: existimare debuerat. Apl̃s
enĩ uideret᷑ unius ex uno natuitatẽ
id ẽ dñi ex uirgine sine passionũ
humanaꝵ conceptii p̃dicaturus.
ñ extra rationẽ factum demuliere
locutus eẽ. quẽ natum sciebat fre¬
quent̃q dixisset. ut & natiuitas
ueritatẽ generationis ostenderet:¬
& factura unius ex uno diumnita¬
tem ꝑtestaret᷑: quia humanȩ ꝑmix¬
tionis conceptum facture nom̃
ex cluderet. cum factus eẽ ex uirgine
diceret᷑. quinatꝰ magis ẽẽ ñ ambige¬
bat᷑: at uidetu quam sis impiꝰ o ħere¬
ticȩ creatũ iħm xp̃m potiꝰ ex dõ quã
natum eẽ. sermo nullus aut ꝓpheticꝰ
aut eugłicꝰ aut apłicus ẽ locutus: tu
uero natuutatem negas. & affirmas
creaturam: ñ scđm significationem
apłi factumẽẽ dicentis ne natus eẽ
ambigeretur unus ex uno: s ad impi¬

Expanded text:
ram verae nativitati deputantem, ram verae nativitati deputantem, creationem quoque etsi indocte, tamen non impie, ad generationis fidem proficere oportere existimare debuerat. Apostolus enim videtur, unius ex uno nativitatem, id est, Domini ex virgine sine passionum humanarum conceptu praedicaturus, non extra rationem factum de muliere locutus esse, quem natum sciebat, frequenterque dixisset: ut et nativitas veritatem generationis ostenderet, et factura unius ex uno nativitatem protestaretur; quia humanae permixtionis conceptum facturae nomen excluderet, cum factus esse ex virgine disceretur, qui natus magis esse non ambigebatur. At vide tu, quam sis impius, o haeretice. Creatum Jesum Christum potius ex Deo, quam natum esse, sermo nullus aut propheticus aut evangelicus aut apostolicus est locutus: tu vero nativitatem negas, et affirmas creaturam, non secundum significationem Apostoli, factum esse dicentis ne natus esse ambigeretur unus ex uno; sed ad impi
Abbreviated transcription (Latin):
se eoꝵ quȩ ascło gesta sunt dicens in.
oꝑa dĩ atq in uias dĩ creatam eẽ sedix̃.
atq ita creatam ut fundatã se ante scla
edoceret: ne ad sumpte illius uariȩ ac
frequent̃ creationis sacram̃tum de mu¬
tasse naturam uideret᷑: cum fundatio¬
nis firmitas conuellendis statiis non re¬
ciperet ꝑturbationẽ. At uerone fun-¬
datio aliud quic quã quã natiuitatem
uideret᷑ ostendere: ante omĩa ꝓfessa ẽ
ẽẽ se genitam. Nunc uͦ curcreatio ad
natiuitatẽ de putat᷑. cũ qua genita
ante omĩa ẽ ipsa fundata ante scłaẽ:
que aut̃ fundata ante scła ẽ. ea ipsa
ininicium uiarum dĩ & inoꝑa eius
creata a scłis ẽ: ut creatio scłis differ¬
re intelligeret᷑ ab ea quȩ ante scła &
quȩ ante uniu̾sa natiuitas ẽ. Non ha¬
bet saltem impietas ueniã. & preten¬
dat impietatis errorem. Nãq & si in
firmitas intelligentiȩ sensum religi¬
ose opinionis impediret. ne nunc qͦ
creationis ꝓpͥetas eẽt consequi pos

Expanded text:
se eorum quae a saeculo gesta sunt dicens, in opera 438 Dei atque in vias Dei creatam esse se dixit; atque ita creatam, ut fundatam se ante saecula doceret, ne assumptae illius varie ac frequenter creationis sacramentum demutasse naturam videretur, cum fundationis firmitas convellendi status non reciperet perturbationem; at vero ne fundatio aliud quidquam quam nativitatem videretur ostendere, ante omnia professa est esse se genitam: nunc vero cur creatio ad nativitatem deputatur, cum quae genita ante omnia est, ipsa fundata ante saecula est; quae autem fundata ante saeculum est, ea ipsa in initium viarum Dei et in opera ejus creata a saeculis est: ut creatio a saeculis differre intelligeretur ab ea, quae ante saecula et quae ante universa nativitas est. Non habet saltem impietas veniam, ut praetendat impietatis errorem. 50. Quo senfirmitas intelligentiae sensum religiosae opinionis impediret, ne nunc quae creationis proprietas esset consequi poss
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa quidem facta ꝑfilium. qui
apud te dm̃ in pͥncipio erat ds̃ uer¬
bum ioħ̃s tuus ioquit᷑. s creata oĩa
in eo incęlis & interra uisibilia & in¬
uisibilia paulus enumerat:. & cum
moraret. de sp̃u scõ sufficientẽ sibi
significationẽ esse existimauit. qd̃
hunc sp̃m tuum diceret. Cum his
ego ppͥe electis tͥ uiris hȩc ita sentiã:
ut sicum michi alud ultra sensum
intelligentiȩ meȩ. ẜ eos de unige¬
nito tuo dicam quã ẽẽ natũ ita qͦq
ultra ingenii humani opinionem
scđm eos nichil aliud de spũ sc̃o tuo
loquar quam sp̃m tuũ eẽ. Neq sit mͥ
inutilis pugna u̾boꝵ. s in cunctantis
fidei constans ꝓfessio. Conserua õro¬
hanc fidei meȩ incontaminatã religio¬
nẽ. & usq ad excessũ sp̃s mei dona mͥ
hanc conscientiȩ meȩ uocem: ut qd̾
in regenerationis meȩ sẏmbolo bapti
sum semꝑ obtineam: patrem scilicet¬
te nr̃m. filium tuũ una tecum adorẽ.

Expanded text:
Omnia quidem facta per Filium, qui Omnia quidem facta per Filium, qui apud te Deum in principio erat Deus Verbum, Joannes tuus loquitur . Sed creata omnia in eo in coelis et in terra visibilia et invisibilia Paulus enumerat . Et cummoraret; de Spiritu sancto sufficientem sibi significationem eam existimavit, quod hunc Spiritum tuum diceret. Cum his ego proprie electis tibi viris haec ita sentiam, ut sicut nihil aliud ultra 444 sensum intelligentiae meae secundum eos de Unigenito tuo dicam, quam esse natum; ita quoque ultra ingenii humani opinionem secundum eos nihil aliud de sancto Spiritu tuo loquar, quam Spiritum tuum esse. Neque sit mihi inutilis pugna verborum, sed incunctantis fidei constans professio. 57. Orhanc fidei meae incontaminatam religionem, et usque ad excessum spiritus mei dona mihi hanc conscientiae meae vocem, ut, quod in regenerationis meae symbolo baptizsum, semte nostrum, Filium tuum una tecum adorem,
Abbreviated transcription (Latin):
te nͥ res tua penetrat: nec ꝑfundũ
in mense maiestatis tuȩ. peregrinȩ
atq alienȩ a te uirtutis causa me¬
titur. Tuum est qͥcquid inte init:
neq alienũ ate ẽ quic qͥd uutute
scrutantis in est. mͥi aũt menarrabi¬
sunt loquele. Nam ut ineo qđ ante
ȩterna tempora unigenitus tuus ex
te natus est cessante omĩ ambigui¬
tateꝰ sermonis atq intelligentiȩ dif¬
su quidem non ꝑcipiam. s tam̃ teneo
conscientia. In spiritalibus enimrebꝰ
tuis hebes sum unigenito tuo dicente.
Ne mireris quod dixerim tͥ. oportet uos
nasci denuo. sp̃s ubi uult spirat. & uo¬
cem eiꝰ audis. s nescis unde ueniat. &
tinens nescio. & qđ ignoro iam teneo:
sine sensir enim meo renascor cũ effi¬
cientia renascendi modus aut spũi
nullus ẽ loquendi cum uelit. quod
uelit. uͥuelit. & cuiꝰ ad euntis atq
ab euntis causa subsi stentis licet con¬
scientia nesciat᷑: huiꝰ naturam
int̾ creaturas referã & originiꝰᷤ
suȩ diffinitionẽ moderabor

Expanded text:
te nisi res tua penetrat: nec profundum immensae majestatis tuae, peregrinae atque alienae a te virtutis causa metitur. Tuum est quidquid te init: neque alienum a te est, quidquid virtute scrutantis inest. 56. Inenarrabisunt loquelae. Nam ut in eo, quod ante aeterna tempora Unigenitus tuus ex te natus est, cessante omni ambiguitate sermonis atque intelligentiae difsu quidem non percipiam, sed tamen teneo conscientia. In spiritalibus enim rebus tuis hebes sum, Unigenito tuo dicente: Ne mireris quod dixerim tibi, oportet vos nasci denuo. 443 Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nescis unde veniat, et tinens nescio: et quod ignoro, jam teneo. Sine sensu enim meo renascor, cum efficientia renascendi. Modus autem Spiritui nullus est, loquenti cum velit, quod velit, ubi velit. Et cujus adeuntis atque abeuntis causa; sub assistentis licet conscientia, nesciatur, hujus naturam inter creaturas referam, et originis suae definitione moderabor?
Abbreviated transcription (Latin):
dum hominẽ natiuitatis hoc nom̃ est:
cumait. At uͥ uenit adimpletio tẽpo-¬
ris. misit ds̃ filium suum factum de
muliere. factum sublege. ut eos qui sub
lege sunt redimeret. ut ad optionem
filioꝵ conseque̾m᷑. filius itaq suus ẽ.
qui ẽ in homine. & ex homine factus.
neq factura tantum. s etiam creatura.
ut dicitur: sicut ẽ ueritas in iħu: de¬¬
ponere uos sedm pͥorem conu̾sationẽ
ueterem hominẽ: eum qui corrumpit᷑
sed̾m concupiscentias deceptionis. in no-¬
uamini aũt spũ sensus ur̃i. & induite
nouũ hominẽ eum qui scd̾m dĩ creatꝰ
ẽ. Induendus itaq nouus homo illeẽ:
qui scđm dm̃ creatus ẽ. qui enim erat
filius dĩ. natus erat & filius hominis.
quia ñ duunitatis erat natiuitas. sed
creatura carnis significationẽ sui ge¬
neris accepit. nouus homo scdmnatũ
ante scła dm̃ creatus. E cur scł̃mdm̃
homo nouus creatus eẽt. ostendit. hec¬

Expanded text:
dum hominem nativitatis hoc nomen est, cum ait: At ubi venit adimpletio temporis, misit Deus filium suum factum de muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege sunt redimeret, ut adoptionem filiorum consequeremur . Filius itaque suus est, qui est in homine et ex homine factura; neque factura tantum, sed etiam creatura, ut dicitur: Sicut est veritas in Jesu, deponere vos secundum priorem conversationem veterem hominem eum, qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis. Innovamini autem spiritu sensus vestri, et induite novum hominem eum, qui secundum Deum creatus est . Induendus itaque novus homo ille est, qui secundum Deum creatus est. Qui enim erat filius Dei, natus erat et filius hominis. Quia non divinitatis erat nativitas, sed creatura carnis; significationem sui generis accepit novus homo, secundum natum ante saecula Deum creatus. Et cur secundum Deum homo novus creatus esset, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ingessit. in uias dĩ & in oꝑa dĩ ad co¬
gnitionẽ scilicet dĩ & nr̃ȩ ȩternitatis
ꝓfectum. Qͥ dhic nunc hȩc humane
salutis dispensatio tam pia ad et̾ne
natiuitatis contumeliã molit᷑ : crea¬
tio ista a scłis est: cȩterum ante scła
infinita natiuitas ẽ. Uim sane nos
dictis afferre contende. si ꝑpħa. si dñs.
si apls. si sermo ullus ad diuinitatis
ȩternȩ natiuitatem ereaturȩ retulit no¬
m̃. In his enim om̃ib ds̃ qui ignis con¬
sumens ẽ ita creatus mẽ: ut creatione¬
mea uirtute qua assumpsit ad sumeret.
potens abolere cursum quod tantum
ad causam contemplationis extiterat.

Expanded text:
i, ad cognitionem scilicet Dei et nostrae aeternitatis profectum. Quid hic nunc haec humanae salutis dispensatio tam impiam aeternae nativitatis 437 contumeliam molitur? Creatio ista a saeculis est: caeterum ante saecula infinita nativitas est. Vim sane nos dictis afferre contende, si Propheta, si Dominus, si Apostolus, si sermo ullus ad divinitatis aeternae nativitatem creaturae retulit nomen. In his enim omnibus Deus, qui ignis consumens est, ita creatus inest, ut creationem ea virtute qua assumpsit absumeret: potens abolere rursum, quod tantum ad causam contemplationis exstiterat.
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ ẽ. s & homo loquit᷑: & corpore ad¬
sistit. & cibo alitur: uerũtam̃ ds̃ ad orat᷑.
Certe qui ante angłs. nune etiam hõ ẽ.
ne naturalem hanc ẽẽ dĩ spetiem diu̾-¬
sitas huiꝰ ipsius ad sũptȩ creationis pa¬
teretur intelligi adest aũt ad iacob etiã
usq ad lucte cõplexum in habitu hu¬
mano. & manum conserit. & menbris
nititur & laterib inflectit᷑. & in omni
motu nr̃o incessuq consistit. S idem
postea & moysi ẽẽ ignis ostendit᷑: ut¬
naturȩ creatȩ tum potiꝰ ad spetiem
quam ad substantiã naturȩ fidem di¬
sceres. habuit tum in se potestatẽ con¬
flagrandi ñ tam̃ naturalem suscipiens
urendi necessitatẽ: quia sine rubi dã¬
pno conflagratio ignis apparuit. Cur-¬

Expanded text:
et Deus est? Sed et homo loquitur, et corpore assistit, et cibo alitur, verumtamen Deus adoratur. Certe, qui ante angelus, nunc etiam homo est, ne naturalem hanc esse Dei speciem diversitas ipsius assumptae creationis pateretur intelligi. Adest autem ad Jacob et usque ad complexum in habitu humano, et manum conserit, et membris nititur, lateribus inflectitur, et in omni motu nostro incessuque consistit. Sed idem postea Moysi esse ignis ostenditurnaturae creatae tum potius ad speciem, quam ad substantiam naturae, fidem disceres. Habuit tum in se potestatem conflagrandi, non tamen naturalem suscipiens urendi necessitatem: quia sine rubi damno conflagratio ignis apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa agi intelligi. laudari. obtine¬
ri docet. & intra se regna regũ ce po-¬
tentiũ prudentiã & pͥncipiũ famosa
oꝑa. & ius terram obtinentiũ tẏranno¬
rũ contineri ostendit. se quoq ñ admi-¬
sceri iniquitatib neq iniusticiis in¬
ter eẽ. & hoc obid. uniu̾s ⁊ equitatis
ac iustitiȩ oꝑib int̾cedenda dilignͣ-¬
tib se ȩternoꝵ bonoꝵ & in corru-¬
ptoꝵ thesauroꝵ opulentiã sub mi¬
nistret. Ergo ea se ꝗͦ cotidie funt
enarraturam ꝓfessa memorem se
quoq ad enumeranda ea quȩ ascło
sunt pollicet᷑. & nunc quis hebitu
existimare: quia in his quȩ a scło
sunt opus omne post seculum ẽ.
scłi a se posterioris constitutionem:
memorem itaq se ad dicenda ea qͤ
a scło sunt ꝓfessa sapientia ait. dñs
creauit me initium uiarum suarũ
in oꝑa sua. Rerũ itaq a scło gestarũ
significatio ista ẽ: neq generationis¬

Expanded text:
universa agi, intelligi, laudari, obtineuniversa agi, intelligi, laudari, obtineri docet: et intra se regna regum, et potentium prudentiam, et principum famosa opera, et jus terram obtinentium tyrannorum contineri ostendit: se quoque non admisceri iniquitatibus, neque injustitiis interesse; et hoc ob id, ut universis aequitatis ac justitiae operibus intercedendo, diligentibus se aeternorum bonorum, et incorruptorum thesaurorum opulentiam subministret. Ergo ea se, quae quotidie fiunt, enarraturam professa, memorem se quoque ad enumeranda ea quae a saeculo sunt pollicetur. Et nunc quis hebetudexistimare? quia in his, quae a saeculo sunt, opus omne post saeculum estaeveniunt saeculi a se posterioris constitutionem. Memorem itaque se ad dicenda ea, quae a saeculo sunt, professa Sapientia ait: Dominus creavit me in initium viarum suarum in opera sua . Rerum itaque a saeculo gestarum significatio ista e
Abbreviated transcription (Latin):
ininiciũ uiarũ dĩ & in oꝑa creatũ
eẽ in pͥncipio ħetieȩ cognosce: & ipsiꝰ
sapientiȩ dictis impiȩ hebitudinis
tuȩ disce stulticiam. Cȩpit enim ita
Si anuntiauero uob quȩ cotidie fuĩt
memorabor ea quȩ a scło sunt enũ¬
tiare. Namq cum ante dixisset.
uos o homines obsecro &e emitto uo¬
cẽ meam filiis hominũ intelligite
simplices astutiã. in doctrina aũt cor
apponite. Et rursum. ꝑme reges re¬
gnant & potentes scrlbunt iusticiã:
ꝑ me principes magnificant᷑. & tyran-
ni ꝑme tenent terram. Et rursum. Hꝰ
equitatis ambulo. & int̾ medias se¬
mitas iusticiȩ conu̾sor: ut diuidã
diligentib me substantiã. & thes¬
auros eor ⁊ impleam bonis. Et co¬
tidianũ opus suũ sapientia ñ tacet
& primũ uniũsos obsecrans monet.
& simplices intelligere astutiã. et
indoctos eor apponere ut u̾boꝵ
distinctas discretasq uirtutes ue¬
hemens acdiligens lector expenderet:
suis itaq modis. suis constitutionib

Expanded text:
 in opera creatum esse, in principio haeretice cognosce, et ipsius Sapientiae dictis impiae hebetudinis tuae disce stultitiam. Coepit enim ita: Si enuntiavero vobis quae quotidie sunt, memorabor ea quae a saeculo sunt enumerare : namque cum ante dixisset: Vos o homines obsecro, et emitto vocem meam filiis hominum. Intelligite simplices astutiam, indocti autem cor apponite ; et rursum: Per me reges regnant, et potentes scribunt justitiam. Per me principes magnificantur, et tyranni per me tenent terram ; et rursum: In viis aequitatis ambulo, et inter medias semitas justitiae conversor: ut dividam diligentibus me substantiam, et thesauros eorum impleam bonis . Quotidianum opus suum Sapientia non tacet. Et primum universos obsecrans monet, et simplices intelligere astutiam, et indoctos cor apponere, ut verborum distinctas discretasque virtutes vehemens ac diligens lector expenderet. Suis itaque modis, suis constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
incessum nisi inspetie ad sumptȩ
creationis auditum. ut in aliqua
creatione consisteret. qui in ambu¬
laris suerit auditus: ñ requiro qͦ¬
lis ad cain & abel. & noȩ locutꝰ ẽ sit¬
& benedicens quoq enoc. qualis affue

Expanded text:
incessum nisi in specie assumptae incessum nisi in specie assumptae creationis auditum: ut in aliqua creatione 436 consisteret, qui inambulans fuerit auditus? Non requiro qualis ad Cain et Abel et Noe locutus sitt benedicens quoque Enoch qualis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quid sit natum ante scła dm̃ rur¬
sum minicium uiarum dĩ & inoꝑa
creari: quia uͥ ante scłm ẽ natiuitas.¬
illic infinitȩ gn̾ationis ȩternitas est.
Ubi uero a scło est creatio eadẽ qua in
uias dĩ atq in oꝑa eius ostenditur:
illic oꝑih acuiis causa creationis ap¬
tata est. Ac primũ quia xp̃c sapientia
ẽ uidendum est an ipse sit iniciũ uiȩ
festinantium cursus. ignorantiũ secu¬
ritas. & quedam nescitarum ac desi-¬
deratarum rerum magistra. Ergo in
uiarum initiũ in oꝑa dĩ creatur. qͥa
& uia ẽ. & deducit ad patrem. Sed
creationis huiꝰ quȩ a scłis ẽ ratio qͦ¬
renda ẽ. Nam ultime dispensatiois
sacram̃tum est. quo etiã creatus in
corpore uiam se dĩ oꝑum ẽ professꝰ.
Creatus aũt est in uias dĩ a scło cum
ad conspicabilẽ spetiem subditus
creaturȩ. habitum creationis assũp-¬
ta ante scła ex dõ sapientia: uo¬
cem de ambulantis in paradiso adã
audiuit: putas ne de ambulantis

Expanded text:
est, quid sit natum ante saecula Deum, rursum in initium viarum Dei et in opera creari. Quia ubi ante saeculum est nativitas, infinitae generationis aeternitas est: ubi vero a saeculo est creatio eadem in vias Dei atque in opera ejus, operibus ac viis causa creationis aptata est. Ac primum, quia Christus sapientia est, videndum est an ipse sit initium viae festinantium cursus, ignorantium securitas, et quaedam nescitarum ac desideratarum rerum magistra. Ergo in viarum initium in opera Dei creatur: quia et via est, et deducit ad Patrem. Sed creationis hujus, quae a saeculo est, ratio quaerenda est. Nam ultimae dispensationis sacramentum est, quo etiam creatus in corpore, viam se Dei operum est professus. Creatus autem est in vias Dei a saeculo: cum ad conspicabilem speciem subditus creaturae, habitum creationis assumpta ante saecula ex Deo Sapientia. Vocem deambulantis in paradiso Adam audivit . Putasne deambulantis
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ hic tempora a tantis uiris & pro¬
phetiȩ spũ dignis. & nichil sensui hu¬
mano relinquit᷑. in quo se ante nati¬
uitatem. quȩ tempora ȩterna excedit.
extendat. S hunc modum tantum
habeat religiose opinionis fides. ut¬

Expanded text:
untur hic tempora a tantis viris et prountur hic tempora a tantis viris et prophetiae spiritu dignis: et nihil sensui humano relinquitur, in quo se ante nativitatem, quae tempora aeterna excedit, extendat: sed hunc modum tantum habeat religiosae opinionis fides,
Abbreviated transcription (Latin):
fundata sit: crimineris. quȩ patri aderat.
tum cumcelũ p̃pararet. S tu ut dõ im¬
tium tribuas quo pat̃ ẽ. prius tempori¬
b initium decerne quo cepta sint: quȩ
sicepta sunt: m̃dax ẽ apłs qui ea sit
ꝓfessus ȩcerna. Soletis enim tempora de
solis aclune creatione numerare. quia
scͥptum dehis sit. Et sint in signa ce tem¬
pora ce annos. S qui ante cȩlum ẽ. quod
scđm uos etiam ante tempus ẽ. idem et
ante scłm ẽ: Neq solum ante sclm est
s enam ante generationes generationũ
scła preeuntes. Quid eaducis. & terre¬
nis & angustis. diuina && infinita con¬
cludis: Nescit paulus inxp̃o n tempoꝵ
sapientia. s ante omĩa loquit᷑ tecũ a
sole. ac luna. tempora instituta sunt.
Xp̃m aut̃ dauid ante solem ꝑmanere si¬
gnificat dicens ante solem nom̃ eius.
Et ne res dĩ mundi istius origine incho¬
atas arbitrareris. idem ait. & ante lunõ¬
& generationes generationum. Despici¬

Expanded text:
fundata sit, crimineris: quae Patri aderat fundata sit, crimineris: quae Patri aderat tum, cum coelum praepararet. Sed tu, ut Deo initium tribuas quo pater est, prius temporibus initium decerne quo coepta erunt: quae si coepta sunt, mendax est Apostolus, qui ea sit professus aeterna. Soletis enim tempora de solis ac lunae creatione numerare, quia scriptum de his sit: Et sint in signa et tempora et annos . Sed qui ante coelum est, quod secundum vos etiam ante tempus est, idem et ante saeculum est. Neque solum ante saeculum est, sed etiam ante generationes generationum saecula praeeuntes. Quid caducis et terrenis, et angustis divina et infinita concludis? Nescit Paulus in Christo nisi Sapientia, sed ante omnia loquitur. Tecum a sole ac luna tempora instituta sunt: Christum autem David ante solem permanere significat dicens: Ante solem nomen ejus . Et ne res Dei mundi istius origine inchoatas arbitrareris, idem ait: Et ante lunam generationes generationum . Despici
Abbreviated transcription (Latin):
Quia si quid de filio mens retro acta scru¬
tabit᷑. nichil aliud scrutantis sensui quã
proprium ẽ sine natiuitate. ita & filio
debitumẽ ꝑ natiuitatẽ semꝑ eẽ. Natiuitas
aũt nichil aliud̃ quam patrem significat.
Neq pat̃ aliud quam natiuitatem enunti¬
ab̾it. Medium enim nichil quicquam
nomina nsta aut natura ꝑmittit. Aut enĩ
non semꝑ pat. si ñ semꝑ & filius: aut si sẽꝑ
pat̃ semꝑ & filius. Qa natiuita qͣntũ fili
otp̃ris ne semꝑfilius fuerit ab nega¬
bitur: tantum patri deest. ne pat̃ semꝑsit
ꝓfessio impietatis extendet. ut ñ filio
tempora natiuitatis. s patri generatio¬
nẽ asscribat. quia gen̾ãtionis modus
intra natiuitatis sit tempora constitutꝰ.
dm̃ semꝑ quidem. s ñ semꝑ patrem con¬
fiteri. Qđsi ita sentire te pium ẽ. paulũ
impietatis necesse ẽ. filium ante tempora
ȩterna ẽẽ dicentẽ condempnes. etiã ipsã
testantẽ de se sapientiam. qđ ante scł̃a

Expanded text:
quia si quid de Filio mens retroacta scrutabitur, nihil aliud scrutantis sensui, quamproprium est sine nativitate, ita et Filio debitum est per nativitatem semper esse. Nativitas autem nihil aliud quam patrem, neque pater aliud quam nativitatem enuntiabit. Medium enim nihil quidquam nomina ista, aut natura permittit. Aut enim non semper Pater, si non semper et Filius; aut si semper Pater, semper et Filius: quia quantum Filio temporis, ne semper filius fuerit, abnegabitur; tantum Patri deest, ne pater semper sit: professio impietatis extendit, ut non Filio tempora nativitatis, sed Patri generationem adscribat: quia generationis modus intra nativitatis sit tempora constitutus.Deum semper quidem, sed non semper patrem confiteri? Quod si ita sentire te pium est, Paulum impietatis necesse est, Filium ante tempora aeterna esse dicentem , condemnes: etiam ipsam testantem de se Sapientiam, quod ante saecula