comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur filius unicus matris
sue. Sefunctus hie. qui extͣ
portam ciuitatis muitis est
intuentib elatus: significat
hominem letali criminum
funere soporatum. eandẽq
insuper anime mortem. non
cordis adhuc cubili tegentẽ.
sed ad multoꝵ noticiam ꝑ
locutionis oꝑis ue iudiciũ
quasi per sue ciuitatis ostia
propalantem. Qui bene filiꝰ
unicus matris sue fuisse
ꝑhibetur: quia licet emłtis
collecta ꝑsonis. una sit ꝑfecta
et immaculata uirgo mater
eccł̃ia. singuli quiq tam en
fidelium. uniu̾salis se ecclie
filios rectissime fatentur.
Nam et electus quilibet. qͣn¬
do ad fidem ĩbuitur filiꝰ est:
quaudo alios unburt. mat̾.
Annon materno erga paruu¬
los agebat affectu. qui ait.
filioli mei quos iterũ partu¬
rio. donec formetur xp̃c in
uobisꝰ¬

Expanded text:
unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ferre in marcessibilem bonoꝵ
oꝑum possint fructum. Qui
talenta sibi credita ñ solum
reddere. uerum etiam cum.
usura sine fraude amplifi
gendo didicere. non sibimet
obsecrando. increpando. curãq
faciendo inserere nitebant᷑.
Quorum mens lucidissima.
manus uero plene st̃ mun¬
ditia: eo quod in mensa al-¬
taris sacroscã xp̃i corporis
et sangunis mysteria cele¬
brandes. et in sui cordi. pene¬
tralib hostiam uiuam deo pla¬
centem. id est semetip̃os sine
macula atq ammixtione
praui oꝑis offerre ñ desistãt.
Et licet ꝑsecutorum non sen¬
sissent gladium: tam̃ ꝑ uite
meritum deo digni marty¬
rio non pͥuantur: quia mar¬
tyrium non solum sangͥnis
effusione sed abstinentia pec-¬
catorum. et exercitio dei
preceptorum ꝑficitur.

Expanded text:
ferre immarcescibilem bonorum ferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificgendo didicere, non sibimet obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
oculis in discipulos
suos dicebat: beati pauꝑes
quia ur̃m est regnum d̾i. Et¬
si genaraliter omnib loqͥt᷑
specialius tamen ocłos sal¬
uator in discipulos leuat.
ut hiis qui uerbum ĩtenta
cordis aure ꝑcipiunt. latius
saporis intimi lumen aꝑiat.
Cui simile est quod maths
ait. Et cum sedisset: accesser̃t
ad eum discipuli eius. Et aꝑi¬
ens os suum. docebat eos di-¬
cens. Beati pauperes spiritui.
Nam quibus os in monte
sedens aperit. ut magna su¬
blimiter audiant. in eos ocu¬
los stans in campo dirigit.
ut audita patenter intelli¬
gant. Beati itaq pauperes.
Ron utiq omnes: sed illi
tantummodo qui om̃e p̃sen¬
tis scł̃i tam et si altum uide¬
atur: pro nichilo culmen du¬
cunt. Qui merito regni cele¬
stis ꝑhibentur munere dig¬
ni: quia dilectionis humane
probantur cupiditate nudati.
Up̃i uero sacerdotib. atq doc¬
toribus siue confessorib. huiꝰ
festiuitatem diei non ignotã
gant celestib ut felicit̾ pro¬

Expanded text:
scipulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati.i vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam gant coelestibus, ut feliciter pro
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnis etatem ñ sexum repbal.
non isllam conditionem gr̃e
tue ducis in dignam. ẜ om̃iũ
equalis creator es ⁊ redemptor.
tuhas famulas tuas quas ex
om̃i numero gregis bonꝰ pastor
eligere. atꝙ ad conseruandã
coronam ꝑpetue uirginitatis.
castimoniam anime conferre
dignatus es. tue ꝓtectionis scu¬
to circumtege: et ad om̃e opul
uitutis et głe. magistrante sa¬
pientia p̃para ut uincentes car¬
nis illecebras. et licita conubia

Expanded text:
n sexum reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis indignam, sed creator equalis es et redemptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pastor eligere ad conservandam coronam perpetuae virginitatis et castimoniam animae dignatus es; tuae protectionis scuto circumtege, et ad omne opus virtutis et gloriae, magistrante sapientia praepara, ut innocens carnis illecebras, et licita
Abbreviated transcription (Latin):
uidam enim uix diues
heremarus nomine suã
in precucto pago fructiferam
hereditatem que uoromouth
uocatur. et ideo eodem noĩe
predicta uocatur cella. deo
et beato optulit bertinoSc̃s
igitur bertinus dei famulis
multiplicare uolens habitacła
rare hospicia que eo tempore
rara in predicto fuerunt pa-¬
gum ut in prefato loco aptũ
dei famulis construerent ha¬
bitaculum. Religiosi igitur
uiri cor unum et animã unã
apłico habentes exemplo. actu¬
alem sectantes uitam plus de
pauꝑib atq de hospitib xp̃i
solliciti quam de semet ip̃is.
scd̃m sci abbatis bertini iussi¬
onem in prefato pago comino¬
dam fauente domino edifi¬
cauerunt cellam: atq in ea
ꝑ multa annoꝵ spacia in d̾i
ꝑseuerantes seruitio. extͣmũ
sortiti sunt diem. lectio qͥnta.
danoci. iudelicet et ingenoci.
atq madoci. beatus bertinus
conuenticulo seruoꝵ dei ĩp̃dc̃a
cella cõmoranti. sc̃m preeẽ con¬
cessit Winnocum. qͥ a pueri-¬
tia a beato bertino et predictis

Expanded text:
uidam enim vir dives Heremarus nomine suam in praedicto pago fructiferam hereditatem, quae Worumholt vocatur, – et ideo eodem nomine praedicta vocatur cella, – Deo et beato optulit Bertino. Sanctus igitur Bertinus Dei famulis multiplicare volens habitacula preparare, quae eo tempore rara in predicto fuerunt pagum, ut in praefato loco aptum Dei famulis construerent habitaculum. Religiosi igitur viri, cor unum et animam unam apostolico habentes exemplo, actualem sectantes vitam, plus de pauperibus atque hospitibus Christi solliciti quam de semet ipsis, secundum sancti abbatis Bertini iussionem in prefato pago commodam, favente Domino, aedificaverunt cellam atque, in ea per multa annorum spatia in Dei perseverantes servitio, extremum sortiti sunt diem. 24. Post obituuadanoci videlicet et Ingenoci et Madoci, beatus Bertinus conventiculo servorum Dei in predicta cella commoranti sanctum praeesse concessit Winnocum, qui a pueritia a beato Bertino et a predictis
Abbreviated transcription (Latin):
Nter quos quatuor religiosi
uiri ex longe iemota bri to¬
num terra qui hus noĩb
nuncupati fuerunt: quada¬
nocus. et ingenocus. madocꝰ.
sc̃s Winnocus. parentes patͥãq
scd̾m domini preceptum re¬
linquentes ad eũ inanimit̾
uenerunt. postulantes etiam ut
inter agium monachoꝵ gregẽ
sub sua cura constitiitũ. eos
in dei reciperet nomine. lc .iiͦi.¬
Deatus igitur bertinus
eos in dei amore flagra¬
re cernens per fectamq bene
uiuendi in eis cognoscens fu¬
isse uoluntatem. benigne eos
recipiens sc̃e monachoꝵ sine
mora sotiauit multitudini.
Post hec uero paruo tẽporis
spacio transacto: aguis abbas
bertinus intuens predictos
humilitate eosq cum magna
obedientie in dustria aĩaduer-¬
tens labori manuum oꝑam
dare: eis in pago terwanense
aliquam in dei nomine iussit
edificare cellam. Quod etiam

Expanded text:
nter quos quattuor religiosi viri ex longe remota Brittonum terra, qui his nominibus nuncupati fuerunt: Quadanocus et Ingenocus, Madocus sanctusque Winnocus, parentes patriamque secundum Domini preceptum relinquentes, ad eum unanimiter venerunt, postolantes etiam, ut inter agium monachorum gregem sub sua cura constitutum eos in Dei reciperet nomine. Beatus igitur Bertinus eos in Dei amore flagrare cernens perfectamque bene vivendi in eis cognoscens fuisse voluntatem, benigne eos recipiens, sanctae monachorum sine mora sociavit multitudini. 23. Post haec vero, parvo temporis spatio transacto, agius abbas Bertinus intuens predictos humilitate eosque cum magna oboedientiae industria animadvertens labori manuum operam dare, eis in pago Terwanense aliquam in Dei nomine iussit aedificare cellam. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
acceptor qui ait. suꝑ quẽ aliũ
requiescam nisi suꝑ humilẽ
et quietum. et trementem
sermones meos. ꝑfectam suz
famuli Winnoci caritatem
atq humilicatem intuens.
gloriosis eum uirtutib exalta¬
et in enarrabilibus fauente¬

Expanded text:
ait: Super quem alium requiescam nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? perfectam sui famuli Winnoci caritatem atque humilitatem intuens, gloriosis eum virtutibus exaltaequente narrabi
Abbreviated transcription (Latin):
dignissimus. Qui licet p̃fatis
dei famulis etate dispar fuis
set. ꝑfecta tamen caritate atꝙ
obedientia illorum erat stre¬
omnib hominib ẽẽ putaret.
implendo quod scriptum ẽ.
Qui uult inter uos maior
fieri: sit ur̃ minister. Qui enĩ
se exaltat humiliabit᷑. et qͥ
se humiliauerit exaltabitur.
dei famulus Winno¬
corpore conseruans. fr̃ib sibi
subiectis xp̃iq hospitib ad
se uenientib ministrare so

Expanded text:
nutritus. Qui licet prefatis Dei famulis aetate dispar fuit, perfecta tamen caritate atque oboedientia illorum erat omnibus hominibus esse putabat, implens, quod scriptum est: Qui vult inter vos maior fieri, sit vester minister, qui enim se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. Dei famulus Winnoceptum conservans, fratribus sibi subiectis Christique hospitibus ad se venientibus m
Abbreviated transcription (Latin):
Has ergo nuptias. quis qͥs
inuitatus adierit. id est eccle
se menbris fidei gr̃a coniun¬
xerit: non discumbat in pri¬
mo loco hoc ẽ ñ se de meritis
gliando. qͣi cet̾is sublimnior ex¬

Expanded text:
Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de meritis gloriando, quasi sublimior
Abbreviated transcription (Latin):
re subtraxit: omnes saluator
adueniens sathane uincłis
astrictos. omnes in uno con¬
cupiscentie puteo demersos
inuenit. Non enim est di¬
stinctio. Omnes enu pec¬
cauerunt et egent gła dei.
iustificati gratis per gr̃am
ip̃ius. per redemptionem q̃
est in xp̃o ihu. Sicebat autẽ

Expanded text:
re subtraxit, omnes Salvator re subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo dimersos invenit. Non est enim distinctio: Omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei. Justificati gratis per gratiam ipsius per redemptionem, quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
asinus aut bos. in puteum
cadet. ñ continuo extrahet
illum die sabbatiͦ Sic obser¬
uatores sui phariseos conuin¬
cit. ut eosdem etiam auari-¬
tie condempnet. Si uos ĩqͥt
in sabbato asinum aut bo-¬
uem. aut quodlibet aĩal ali-¬
ud. in puteum decidens eri¬
pere festinatis. ñ animali s
sed ur̃e auaricie consulentes:
quantomagis ego hominem
qui multo melior est pecore.
debeo liberare: Congruent̾ꝙ
ydropicum animali quod
cecidit inputeum cõparauit.
humore enim laborabut: sic̃
illam mulierem quã decẽ
et octo annis alligatã dixe¬
rat. et ab eadem alligatiõe
soluebat comparauit ium̃to.
quod soluitur ut ad aquã
ducatur. Et bene utroq lo¬
co bouem posuit et asinũ:
quia siue sapientes quoq
et hebetes. sure ut supͣdictũ
est utriunq populum eos¬
significare sentiamus. eum
uidelicet. cuius ceruicem iugũ
legis attriuit. atq eum quẽ
quilibet seductor reꝑtt quasi
brutum animal et nulla ra¬
tione uteus. quo uoluit erro¬

Expanded text:
asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidihumore enim laborabat, sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerant, et ab eadem alligatione solvebat. Comparavit jumento, quod solvitur, ut ad aquam ducatur, et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum significari sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit erro
Abbreviated transcription (Latin):
mini sermonem typice ĩtel¬
ligendum. Neq enim mox
omnis qui se coram hoĩbus
exaltat humiliabitur aut
qui se in conspectu hõuum
humiliat exaltabitur ab eis.
sed econtrario ñnumquam
qui se uel in apice dignita¬
tis. uel in alia qualibet ac¬
quirenda gła subleuat usq
infinem exaltari non cessat᷑
similiter et humilis qͥlibet
ac uerecundis in sua qua
contentus est usq ad uite
terminum mediocritate ꝑ¬
seuerat. Et ideo quia iuxta
ueritatis sententiam. omĩs
qui se incaute de meritis al¬
leuat humiliabitur adño. ⁊
qui ꝓuide se de benefactis
humiliat. exaltabitur ab eo.
in eundem proculdubio sen¬
sum premissus sermo redẽ¬
ptoris. quo ꝓrimos in nuptiis
accubitus qͣri uetat. ꝯgruit.

Expanded text:
mini sermonem typice intelmini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuis ascendere precipiet.
Quicumq enum humiliaue¬
rit se sicut paruulus: hic
maior est in regno celorum.
Tunc erit tibi gła coram si¬
mul discumbentib. Pulcre
dicitur. tunc erit tibi głia.
ne nunc querere incipias.
quod tibi seruatur in fine:
quia sicut salomon att. here¬
ditas ad quam festinatur
in pͥncipio. innouissimis
benedictione carebit. Potest
autem et in hac urta intelli¬
gi qui in nouissimo loco re¬
cumbens inuenitur. dño
ueniente sublimatus: quia
cotidie dominus suas nup¬
tias intrat. cotidie mores.
sedes habitus q conuiuantiũ
diiudicat. et superbos despi¬
simul discumbentiũ. hoc ẽ
infide quiescentiũ cetus.
unanini ammiratione glo¬
rificet. stupensꝙ ĩ auctoris
sui laudationem prosiliat
dicens. ¶Sichi autẽ nimis
honorificati sunt amici tui
deus: nimis confortatus est
pͥncipatus eorum. Quia om̃is
qui se exartat humiliabitur:
et qui se hummiliat exaltabit᷑.
Et ex hac conclisione mani¬
feste claret: precedentem do¬

Expanded text:
superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum . Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur: Tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias quod tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus: quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despisimul discumbentium, hoc est in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Do
Abbreviated transcription (Latin):
accubitus eligerent. dicens
ad illos. Cum uuitatus fue¬
ris ad nuptias: ñ discumbas
in pͥmo loco. Aꝑta quidem
ad litteram est hec ammoni¬
tio saluatoris. docens humi¬
litatem non solum apud dm̃.
sed etiam apud homines ẽẽ

Expanded text:
ccubitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicat audiamus. Sũe.
dimitte illam et hoc anno: usq
dum fodiam circa illam. Quid
est circa ficulneam fodere. nisi
infructuosas mentes ĩcrepare:
Om̃is quippe fossa in imo est.
et nimirũ increpatio dũ sibi
demonstrat humiliat. Quotiẽs
ergo de peccato suo aliquem cor¬
ripimus: quasi ex culture debi¬
to. circa infructuosam arborẽ
foclimꝰ. Sost fosionẽ il qͥd dicat
audiamus. Et mittã cophinum
st̾coris. Qͥd ẽ cophinꝰ st̾coris: nͥ me¬
moria peccatorum: Peccata
etenim carnis: stercora uocãtͣ
putruerũt umenta instercore
suo. Iumentum quippe ĩ sterco
re computrescere est: carnales
finire. Nos itaq quͣtiens car¬
nalem mentem de suis pecc̃is
recolat. et ad compunctionis
gr̃am quasi de fetore pingues

Expanded text:
quid dicat audiamus: Domine, quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. putruerunt iumenta in stercore suo. Iumenta quippe in stercore suo computrescere est, / carnales finire. Quotiens itaque carnalem mentem de suis peccatis recolat et ad conpunctionis gratiam quasi de foetore pingues
Abbreviated transcription (Latin):
ed in hoc seculo potens
quilibet. si fructum ñ
habet bone oꝑationis. etiam
impedimentum prestat cet̾is:
exemplo prauitatis illuis qͣsi
umbra ꝑũsitatis eius p̾miuit᷑.
Stat desuꝑ arbor infructuosa.
et subtus terra sterilis iacet.
Infructuose arboris desuper
umbra densatur. et solis ra¬
quil ad terram descendere ne¬
quaquam ꝑmittitur: quia dũ
subiecti quilibet. patroni ꝑũsi
ꝑuersa exempla conspicuint.
ip̃i quoq infructuosi remanẽ¬
tes ueritatis lumine pͥuant᷑
et pressi umbra. calorem solis
ñ accipiunt quia inde rema¬
nent a deo frigidi. unde frigi¬
di in hoc seculo male ꝓtegunt᷑.
Seil de hoc ꝑuerso quodlibet
et potente: pene iam requisitio
deo non est. Postquam enun
est. cur et alios premit. Unde
bene euisdem uinee dñs dic̃.
Utquid etiam terram occupat:
Terram quippe occupat: qui
mentes alienas grauat. Gertã
occupat: qui locum qͤm tenet
in bonis oꝑib non exercet. S
tamen nostrum est: ꝓ talibus
deprecari. Nam cultor uinee

Expanded text:
 In hoc saeculo potens quilibet si fructum non habeat bonae operationis, etiam impedimentum praestat caeteris. exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae
Abbreviated transcription (Latin):
hendet eos: et queret eos. et
non inueniet. Et dicet. Ua¬
dam et reuertar ad uirum
meum pͥorem: quia bene mͥ
tunc. magis quam nũc. Et
hec nesciuit: quia ego dedi
ei frumentũ. et uinũ. ⁊ oleũ.
et argentum multiplicaui
ei et aurum: que fecerunt
baal. Idcirco conuertar. et
in tempore suo. et uinum
meum in tempore suo. et
lib rabo lanam meam. et
linum meum. que oꝑiebant
ignominiam eus. Et nũc
reuelabo stulticiam eius
in oculis amatoꝵ euis: et
uir non eruet eam de manu
mea. Et cessare faciã omne
gaudium eius: sollempnitatẽ
euis. neomeniam eius. sab¬
batum eius. et omĩa festa
tempora eius. Et corrũpam
uineam euis. et ficum eus:
de quibus dixit. Mercedes
he mee sunt: quas deder̃t
michi amatores mei. Et
ponam eam in saltum: et
baalim quib accendebat ĩ¬
censum. et ornabatur ĩ au¬
re sua et monuili suo. Et¬
ibat post amatores suos. et
mei obliuiscebatur: dicit
dominus. Eropter hoc ecce
ego lactabo eam. et ducam

Expanded text:
hendet eos: et quaeret eos, et hendet eos: et quaeret eos, et non inveniet, et dicet: Vadam, et revertar ad virum meum priorem: quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Et haec nescivit, quia ego dedi ei frumentum et vinum et oleum, et argentum multiplicavi ei, et aurum, quae fecerunt Baal. Idcirco convertar  Alin tempore suo, et vinum meum in tempore suo, et liberabo lanam meam et linum meum, quae operiebant ignominiam ejus. Et nunc revelabo stultitiam ejus in oculis amatorum ejus: et vir non eruet eam de manu mea: Et cessare faciam omne gaudium ejus, solemnitatem ejus, neomeniam ejus, sabbatum ejus, et omnia festa tempora ejus. Et corrumpam vineam ejus, et ficum ejus: de quibus dixit: Mercedes hae meae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: Et ponam ea  Al. eam in saltum, et Baalim, quibus accendebat incensum, et ornabatur inaure sua, et monibat post amatores suos et mei obliviscebatur dicit Dominus propter hoc ecce ego lactabo eam et ducam
Abbreviated transcription (Latin):
eis non populus meus uos.
dicetur eis. filii cłi uiuentis.
Et congregabuntur filii iu¬
da. et filii isrł pariter: et
ponent sibimet caput unũ.
et ascendent de terra: quia
magnus dies iezrahel. lc̃ .iͭ.
icite fratrib uestris
populus meus: et so
mea. et ego non uir euis. Au¬
ferat fornicationes suas a
facie sua et adulteria sua
de medio uberum suorum:
ne forte exspoliem eam nu¬
dam. et statuam eam secũ¬
dum diem natiuitatis sue.
Et ponam eam quasi soli¬
tudinem. et statuam eam¬
uelut terram in uiam. et ĩ¬
trrficiam eam siti. Et filioꝵ
illuis non miserebor: quoniã
filii fornicationũsunt: quia
fornicata est mater eorum.
Confusa que concepit eos:
quia dixit. Uadam post
amatores meos: qui darit pa¬
nes michi. et aquas meas. la¬
nam meam. et linum meũ.
oleum meum. et potũ meũ.
ropter hoc ecce ego sepiam
iuiam tuam spinis. et sepiã
eam maceria: et semitas su¬
as non inueniet. Et sequet᷑
amatores suos. et non app̃¬

Expanded text:
eis: Non populus meus vos: eis: Non populus meus vos: dicetur eis: Filii Dei viventis. Et congregabuntur filii Juda, et filii Israel pariter: et ponent sibimet caput unum, et ascendent de terra: quia magnus dies Jezrael. Cap. II. Dicite fratribus vestris: Populus meus: et sormea, et ego non vir ejus. Auferat fornicationes suas a facie sua, et adulteria sua de medio uberum suorum. Ne forte exspoliem eam nudam, et statuam eam secundum diem nativitatis suae: Et ponam eam quasi solitudinem, et statuam eaelut terram inviam, et interficiam eam in siti. Et filiorum illius non miserebor: quoniam filii fornicationum sunt. Quia fornicata est mater eorum, confusa est quae concepit eos: Quia dixit: Vadam post amatores meos, qui dant panes mihi, et aquas meas, lanam meam, et linum meum, oleum meum, et potum meum. ropter hoc ecce ego sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et semitas suas non inveniet. Et sequetur amatores suos, et non appre
Abbreviated transcription (Latin):
quod factum est
ad osee filiũ beeri.
in diebus ozie. ioatham. ahar.
ezechie regum iuda. et ĩdie¬
bus ieroboam filii ioas regis
isrł̃. Principium loquendi
dominum in osee. Et dix̃
dominus ad osee. Uade su-
me tibi uxorem fornicatio
¶ Et abiit: et accepit gomer
filiam de belaim. Et conce-¬
pit et peperit ei filium.
Et dix dixit dominus ad
eum. Toca nomen eus
uezrahelꝰ. quoniam ad huc
modicum et uisitabo san¬
guinem iezrahel suꝑ domũ
in isrl̾ in ualle iezrahel.
Et concepit adhuc: et pe
sed obliuione obliuiscar eoꝵ.
Et domui uide mserebor.
et saluabo eos in dño deo
suo. et non saluabo eos in
arcu et gladio. et in bello
et in equis. et in equitib. Et
ablactauit eam que erat
erat absq miscłia: et con¬
cepit et peperit filiũ. Et
dixit. Uoca nomen eius ñ
populus meus: quia uos
non populus meus. et ego
non ero uester. Et erit nu¬
merus filiorum isrł. quasi
arena maris que sine men¬
sura est: et non numerabit᷑.
Et erit in loco. ubi dicitur

Expanded text:
quod factum est ad Osee filium Beeri in diebus Oziae Ioatham Ahaz Ezechiae regum Iuda et in diebus Hieroboam filii Ioas regis Israhel principium loquendi Dominum in Osee et dixit Dme tibi uxorem fornication Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim: et concepit, et peperit ei filium. Et dixit Dominus ad eum: Voca nomen ejus Jezrael: quoniam adhuc modicum, et uisitabo sanguinem Iezrahel super domuIsrahel in ualle Iezrahel. et concepit adhuc et pepesed obliuione obliuiscar eorum; et domui Iuda miserebor et saluabo eos in domino deo suo, et non saluabo eos in arcu et in gladio et in bello et in equis et in equitibus. et ablactauit eam, quae erat absque misericordia, et concepit et peperit filium. et dixit populus meus: quia vos non populus meus, et ego non ero vester. Et erit numerus filiorum Israel quasi arena maris, quae sine mensura est, et non numerabitur. Et erit in loco ubi dicetur
Abbreviated transcription (Latin):
se ad martinũ contulisset. bre¬
ui tempore ad summũ fidei
uirtutumq omniũ culmen
e ituit. Itaq cum haut lõge
sibi ab ep̃i monasterio taber¬
naculum constitusset. mul¬
tiq apud eum fr̃es cõmorarẽt
iuuenis quidam ad eum
anatholius nomine subpro¬
fessione monachi. omni hu¬
militate atq innocentia m̃¬
ti s accessit. Habita uit ꝙ
aliquanhu in commune cum
ceteris. Beinde procedente tẽ¬
pore. angelos apud se loqui
solere dicebat. Cum fidẽ nul¬
lus adhiberet signis quibusdã
plerosq ad credendum cohorta¬
batur. Postremo eo usq ꝓcessit
ut inter se ac deum anglos dis¬
currere predicaret. Ianiq se
unum ex prophetis haberi uo¬
lebat: clarus tamen nequaꝙͣ
id credendum cogi poterat᷑.
Iule ei iram domini ⁊ presen¬
tes plagas cur sco non crederet
comminari: postremo in hãc
uocem erupisse fertur. Ecce
hac nocte uestem mͥ candidã
dominus de celo dabit. qua ĩdu¬
tus in medio ur̃m diuersabor.

Expanded text:
se ad Martinum contulisset, brese ad Martinum contulisset, brevi tempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eum fratres commorarentur; juvenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem atque innocentiam mentitus accessit, habitavitque aliquamdiu in commune cum caeteris. Dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat: cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad credendum coarctabat. Postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum angelos discurrere praedicaret: jamque se unum ex prophetis haberi volebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. Ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. Postremo in hanc vocem erupisse fertur: Ecce hac nocte vestem mihi candidam Dominus de coelo dabit, qua indutus in medio vestrum diversabor:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui ex fr̃ib au¬
disse se demonem
proteruis martinũ
uocib increpantem. cur intͣ
monasterium aliquos ex fra¬
trib qui olim baptisinum
diuersis errorib ꝑdidissent.
conuersos postea recepiss. ex¬
ponentem crimina singłoꝵ
Martinum diabolo repug¬
nantem respondisse constan¬
ter: antiqua delicta melioris
uite conuersatione purgari.
et per miscłiam dñi ab soluen¬
dos ẽẽ peccatis qui peccare de¬
sinerent. contra dicente dia¬
bolo non pertinere adueniã
criminosos. et semel lapsis
nullam a domino prestari
cdementiam. Tunc in hanc
uocem. fertur exclamasse mar¬
tinus. Si tu ip̃e omiserabil
ab hominum insecratione
desisteres. et te factoꝵ tuoꝵ
uel hoc tempore cum dies iu¬
dicii in proximo est penite¬
ret. ego tibi uere confisus in
pietate presumptio. in qua ⁊¬
si auctoritatem prestare non
potuit: ostendit affectũ. lẽ .ii.
larus quidam nomine
adolescens nobilissimus
mox presbiter. nunc felici be¬
atus excessu. cum relictis oĩb

Expanded text:
aliqui ex fratribus audisse se daemonem protervis Martinum vocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus qui olim baptismum diversis erroribus perdidissent, conversos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris vitae conversatione purgari; et per misericordiam Domini absolvendos esse peccatis, qui peccare desinerent. Contra dicente diabolo, non pertinere ad veniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino clementiam praestari; tunc in hanc vocem fertur exclamasse Martinus: Si tu ipse, o miserabilis, ab hominum insectatione desisteres, et te factorum tuorum vel hoc tempore cum dies judicii in proximo est, poeniteret; ego tibi vere confisus in pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum! Et quia Clarus quidam nomine, adolescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dei in excelsis: et ingressus illiꝰ
mandata eterna. Radix sapi¬
entie cui reuelata est: et astu¬
tias illius quis agnouit: Dis¬
ciplina sapientie cui reuela¬
ta est et manifestata: et mul¬
tiplicationem ingressus illiꝰ
quis intellexit: Anus ẽ altis¬
simus creator ommipotens.
rex potens et metuendus ni¬
inium: sedens suꝑ thronum
illius et dominans d̾s. Ipse

Expanded text:
Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius et dominans Deus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis illius subuersio eiꝰ
est. Usq in tempus sustine¬
bit paciens: et ꝓostea reditio
iocunditatis. Bonus sensus
usq in tempus abscondit
uerba illius: et labia mul¬
torum enarrabunt sensum
illius. In thesauris sapientie:¬

Expanded text:
sitatis illius, subversio illius sitatis illius, subversio illius s usque in tempus sustinebit patiens, et postea redditio iocunditatis. bonus sensus usque in tempus abscondit uerba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. concupiscens sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
in die defunctionis sue bene¬
dicetur. Dilectio dei honora¬
bilis sapientia: quib autẽ
apparuerit inuisu diligũt
eam inuisione et in agnitio¬
ne magnalium suorũ. lẽ. i.¬
Nitium sapientie timor dñi:
et cum fidelib in uulua con¬
creatus est: et cũ electis fe¬
minis creditur: et cũ uistis
et fidelib agnoscitur. Timor
dominum bene erit: et ĩ dieb
consummationis illuis be-¬
nedicetur. Plenitudo sapĩe
tuuere dm̃r: et plenitudo a
fructib illius. Omnem do
mum illuis impleuit a ge¬
nerationib: et receꝑtacula
athesauris illius. Corona
sapientie timor domini:
replens pacem et salutis
fructum. Et uidit et dinu¬
merauit eam̃. Utraq autẽ
sunt dona dei: scientia et
altat. Radix sapientie est
timere dominum: rami enĩ
aluis longeui. In thesauris
sapientie intellectus et sci¬
entie religiositas: execratio
autem peccatoribus sapienti¬
a. Timor domini: expellit
peccatum. Nam qui sine
timore est: non potest iustifi¬
cari. Iracundia enim animo¬

Expanded text:
benedicetur. Dilectio Dei honorabilis sapientia; quibus autem apparuerit in visu, diligunt eam in visione, et in agnitione magnalium suorum. Initium sapientiae timor Domini; et cum fidelibus in vulva concreatus est, et cum electis feminis graditur, et cum justis et fidelibus agnoscitur. Timodominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. plenitudo sapientiae timere dominum et plenitudo de fructimum illius implebit a generationibus, et receptacula a thesauris illius. Corona sapientiae, timor Domini, replens pacem et salutis fructum; et vidit, et dinumeravit eam, utraque autem sunt dona Dei. Scientiam et rsus: Radix sapientiae est timere Dominum: rami enim illius longaevi. In thesauris sapientiae intellectus est, et scientiae religiositas: exsecratio autem peccatoribus sapientia. Timor Domini expellit peccatum. Nam qui sine timore est, non potest justificari. Iracundia enim animo
Abbreviated transcription (Latin):
fili concupis cens sapĩam cõ
serua iusticiam: et d̃s pre¬
bebit illam tibi. Sapientia
enim et disciplina timor do¬
mini: et quod beneplacitũ
est illi fides et mansuetudo.
et ad implebit thesauros illiꝰ.
Non sis incredibilis timori
dominr: et ne accesseris ad
illum duplici corde. Ne fue¬
ris ypocrita in conspectu ho¬
minũ: et non scandalizeris¬
in labiis tius. Attende ĩ illis.
ne forte ciclas et a clucas aĩe¬
et reuelet deus absconsa tra
et in melio synagoge elidat
te: quoriam accessisti malig¬
ne ad dũm: et cor tuũ plenũ
st dolo et fallacia. lectio. ui

Expanded text:
 Concupiscens sapientiam, serva justitiam; et Deus praebebit illam tibi. Sapientia enim et disciplina timor Domini; et quod beneplacitum est illi, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. Non sis incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et adducas aniet revelet Deus abscondita tua, et in medio synagogae clidat te. Quoniam accessisti maligne ad Dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia. II.: Fi
Abbreviated transcription (Latin):
coniuge natus sit. quam si ei
esset aliuncie adoptatus. Unde
manifestum est illud quod ait:
sicut putabatur fuius ioseph.
propter ilal ditise. qui eum ex
ioseph. sicut alii homines nascũt᷑:
natum arbitrabantur. Re ꝑ hoc
etiam si demonstrare aliquis
possit. mariam ex dauid nullã
consanguinitatis originem du-¬
cere. satis erat secundum istã
rationem occipere xp̃m filium
dauid: qua ratione etiam io-¬
seph pater eus recte appellatꝰ
est. qr antomagis quia cum eui-¬
denter dicat apłs paulus ex se¬
ip̃aia quoq mariam. de stirpe
dauid aliquam consangͥnitatẽ
duxisse. dubitare utiq ñ debe-¬
mus. Cuius femine quoniam
nec sacerdotale genus tacetur
insinuante luca quod cogna-¬
ta euis esset elizabeth. quam
dicit de filiab aaron. firmis¬
sue tenendum est carnẽ xp̃i
ex utroq genere propagat᷑am:
et regum scilicet et sacerdotũ.
In quib ꝑsonis apud illum po-¬
pulum hebreoꝵ etiam mistica

Expanded text:
coniuge natus sit, quam si ei coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod ait: sicut putabatur, filius Ioseph, propter illos dixisse, qui eum ex Ioseph, sicut alii homines nascuntur, natum arbitrabantur. II. Ac per hoc, etiamsi demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex seipsam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam, et regum scilicet et sacerdotum, in quibus personis aput illum populum Hebraeorum etiam mystica
Abbreviated transcription (Latin):
filus ioseph. tanquam eius
omr o carne ꝓgenitus. s ab
eis hoc putabatur. quol marie
latebat uirginitas. Nam lucas
ait. Et ip̃e iħc erat incipiens
quasi annorum triguita:. ut pu-¬
tabatur filius ioseph. Qui tam̃
lucas. non eus parentem solã
mariam. sed ambos parentes
appellari minime dubitauit.
ubi ait. Puer autem cres bat
et confortabatur. plenus sapi¬
entia. et gr̃a dei erat in illo:
et ibant parentes eus ꝑom̃s¬
annos in ierłm. in die sollemp¬
ni pasche. Sed ne quisquã hic
parentes consanguineos potiꝰ
marie. quam ip̃am matrẽ eiꝰ
intelligendos putet. quid ad
illud respondebit. quod ip̃e
item lucas suꝑsus dixit. et
erant pater eius. et mat̾ mi-¬
rantes. suꝑ hus que dicebant᷑
de illoͦ Cum igitur ip̃e narret
non ex concubitu ioseph. sed ex
marie irgine natum xp̃m:
ui de ci in patrem eir appel¬
ct intelligimus. sine cõmix¬
tione carnis ip̃a copulatione
coniugii. et ob hoc etiam xp̃i pa-¬
trem multo coniunctius qͥ enis

Expanded text:
lius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi ait: puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius annos in Jerusalem in die solemni Paschae. Sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre ejus intelligendos putet, quid ad illud respondebit, quod ipse item Lucas superius dixit. Et erat pater ejus et mater mirantes super iis quae dicebantur de illo ? Cum igitur ipse narret, non ex concubitu Joseph, sed ex Maria virgine natum Christum; unde eum patrem ejus appelrecte intelligimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius
Abbreviated transcription (Latin):
bat dies. quo hester filia abia¬
hil fratris mardochei. quã
sibi adoptauerat in filiam.
intrare deberet ad regem.
Que non quesuit muliebrẽ
cultum: sed quecumq uoluit
egeus eunuchus. custos uirgi¬
num. hec ei adornatum dedit.
Erat enim formosa ualde: ⁊
incredibili pulchritudine
omnium oculis gratiosa ⁊
amabilis uidebatur. Ducta
est itaq ad cubiculum regis
assueri. mense decimo qui
uocatur tebeth. septimo ãno
regni eus: et amauit eam rex
plus quam omnes mulieres.
Habiitꝙ gr̃am et miscłiam
coram eo super om̃s mulieres:
et posuit diadema regni ĩ
capite eius. fecitq eam reg¬
nare in loco uasthi.

Expanded text:
bat dies, quo Esther filia Abihbat dies, quo Esther filia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam, intrare deberet ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum, sed quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei ad ornatum dedit. Erincredibili pulchritudine omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur ducta est itaque ad cubiculum regis Asueri mense decimo qui vocatur tebeth septimo anno regni eius et amavit eam rex plus quam omnes mulieres habuitque gratiam et misericordiam coram eo super omnes mulieres et posuit diadema regni in capite eius fecitque eam regnare in loco Vasthi
Abbreviated transcription (Latin):
de hac re om̃ino reticeret.
Qui de ambulabat cotidie
ante uestibulum domꝰ ĩ qͣ
electe urgines seruabantur.
curam agens salutis hester.
et scire uolens quid ei accide¬
ret. Cum autem ueniss tẽpꝰ
singularum per ordinem pu¬
ellarum. ut intrarent ad regẽ.
expletis omnib que ad cultũ
muliebrem ꝑtinebant. m̃sis
duodecimus uertebatur. ita
diuntaxat. ut sex menses oleo
ungerentur myrtino. et aliis
sex. qiuibdam pigm̃itis ⁊ aro¬
matibus uterentur. Ingre¬
dientesq ad regeni. quicqͥd
postulassent adornatum ꝑ¬
tinens. accipiebant. et ut
eis placuerat composite. de
triclinio feminarum ad regiᷤ
cubiculum transiebant. Et q̃
intrauerat uesꝑe: egredieba¬
tur mane. Atq in secundas
edes deducebantur: que sub
manu sasagari eunuchi erãt.
qui concubinis regiis presi¬
debat. Nec habebit potestatẽ.
ad regem ultra redeundi: nͥ
uoluisset rex. et eam uenire
iussisset ex nomine. Euoluto
autem tempore ꝑ ordinẽ: ĩ sta¬

Expanded text:
de hac re omnino reticeret: de hac re omnino reticeret: qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volens quid ei accideret. Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sex mensibus oleo ungerentur myrtino, et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur. Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatum pertinens, accipiebant, et ut eis placuerat, compositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transibant. Et quae intraverat vespere, egrediebatur mane, atque inde in secundas aedes deducebatur, quae sub manu Susagazi eunuchi erant, qui concubinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regem ultra redeundi, nisi voluisset rex, et eam venire jussisset ex nomine. Evoluto autem tempore per ordinem, insta
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit. ip̃a regnet ꝓ uasthi.
Placuit sermo regi et ita ut
suggesserant. iussit fieri Erat
uir ideus in susis ciuitate.
uocabulo mardocheus filiꝰ
iair. filii semei. filii cis. de
stirpe iemini. qui translatꝰ
fuerat de ierłm. eo tempore
quo ieconiam regem iuda.
nabugodonosor rex babylo¬
nis transtulerat. qui fuit
nutricius filie fr̃is sui edes¬
se. que altero nomine hester
uocabatur. et utrumq parẽ¬
tem amiserat. pulchra nuis
et decora facie. ¶Sortiusq
patre eius ac matre. mardocheᷤ
sibi ea d ptanit infiliã.
hester quoq inter ceteras pu¬
ellas ei tradita est. ut serua¬
retur in numero feminarũ.
Que placuit ei. et ĩuenit gͣ¬
tiam in conspectu illuis: ut
acceleraret mundũ muliebrẽ.
et traderet ei partes suas.
et septem puellas speciosissi¬
mas de domo regis. et tam
ip̃am quam pedissequas eiꝰ
ornaret atq excoleret. Que
noluit indicare populum
et patriam suam: mardo¬
cheus enim preceperat. ut

Expanded text:
cuerit ipsa regnet pro Vasthi cuerit ipsa regnet pro Vasthi placuit sermo regi et ita ut suggesserant iussit fieri erat vir iudaeus in Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptavit in filiam Hester quoque inter ceteras puellas ei tradita est ut servaretur in numero feminarum quae placuit ei et invenit gratiam in conspectu illius ut adceleraret mundum muliebrem et traderet ei partet septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam ipsam quam pedissequas ejus ornaret atque excoleret. Quae noluit indicare ei populum et patriam suam: Mardochaeus enim praeceperat ei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illa. accipiat. Et hoc in om̃e
quod latissimum est ꝓuinci¬
ut cuncte uxores tam maioꝵ
quam minoꝵ. deterant ho¬
lacuit consilium eiꝰ regi
et pͥncipib. fecit q rex
iuxta consilium mãmuchan.
et misit epłas ad uniu̾sas
ꝓuincias regni sui. ut queq
gens audire et legere poterat᷑.
diuersis lingius ⁊ litteris ẽẽ
uiros pͥncipes ac maiores in
domib suis. et hoc ꝑ cunctos
popłos diuulgari. His itaq
gestis postquam regis assueri
deferbuerat ndignatio: ter¬
cordatus et nasthi. et q̃ fecis¬
set. uel que passa eẽt. Bixertq
pueri regis ac ministri eius.
Querantur regi puelle. uir¬
gines ac speciose. ⁊ mittant᷑
qui considerent ꝑ uniusas
et uirgines. et adducant eas
ad ciuitatem susan. ⁊ tradãt¬
in domum feminarũ. sub
manu egei eunuchi. qui e
prepositus et custos mulie¬
rum regiarum. Et accipiãt
mundum muliebrem. ⁊ cetͥa
ad usus necessaria. ⁊ q̃cumq
inter om̃s oculis regis pla¬

Expanded text:
illa est accipiat et hoc in omne illa est accipiat et hoc in omne quod latissimum est provinciet cunctae uxores tam maiorum quam minorum deferant Placuit consilium ejus regi, et principibus: fecitque rex juxta consilium Mamuchan, et misit epistolas ad universas provincias regni sui, ut quaeque gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse viros principes ac maiores in domibus suis et hoc per cunctos populos divulgari his itaque gestis postquam regis Asueri deferbuerat indignatio recordatus est Vasthi et quae fecisset vel quae passa esset dixeruntque pueri regis ac ministri eius quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas et virgines: et adducant eas ad ciin domum feminarum sub manu Egei eunuchi, qui erat praepositus et custos mulierum regiarum, ibique acciperent mundum muliebrem, et caetera ad usus necessaria et quaecumque inter omnes oculis regis pla
Abbreviated transcription (Latin):
sis. et meres. et marsana.
et maminuca septẽ duces
ꝑsarum atq medoꝵ qui ui¬
debant faciem regis ⁊ pͥmi
post eum residere soliti erãt:
cui sententie uasthi regina
subiacet. que assueri regis
imꝑium. quod ꝑ eumichos
mandauerat. facere noluiss.
Respondit q mãmuchan
audiente rege atq pͥncipib.
Non solum regem lesit regi¬
na uasthi: sed omnes pͥncipes
et populos. qui sunt in pro¬
uincus cunctis regis assueri.
Egredietur gͦ sermo regine
ad omnes mulieres: ut con¬
tempnant uiros suos ⁊ di¬
cant. Rex assuerus iussit
ut regina uasthi intraret
ad eum: et illa noluit. Atq
hoc exemplo. omnes pͥncipũ
coniuges ꝑsarum atq me¬
dorum. paruipendent ĩꝑia
maritoꝵ Unde regis iusta ẽ
in dignatio. Si tibi placet.
egrediatur edictum a facie
tua et scribatur iuxta legẽ
ꝑsarum atq medoꝵ. quam
preteriri illicitũ est: ut ne¬
quaquam ultra uasthi ingͥ¬
diatur ad regem. sed regnum
illius. altera que melior est¬

Expanded text:
sis, et Mares, et Marsana, sis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum atque Medorum, qui videbant faciem regis, et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos mandaverat facere noluisset responditque Mamuchan audiente rege atque principibus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et populos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres ut contemnant viros suos et dicant rex Asuerus iussit ut regina Vasthi intraret ad eum et illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est indignatio et si tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem Persarum atque Medorum quam praeteriri inlicitum est ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem sed regnum illius altera quae melior