comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ piis bonitas. Isti nimĩa ꝑtinatia
⁊ p̃sumptione peccant. autumantes
deũ nõ ẽẽ iustum Illi desꝑatione d̾m
nõ bonũ estimant. tollentes ĩ ħ tur¬
bulentissimo ñquitatũ mari portũ
diuine indulgentie. quo se recipiãt
fluctuantes: atq ip̃a desꝑatione: ad¬
dunt pcc̃a pcc̃is. dicentes mĩam nlłam¬

Expanded text:
cut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes mi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis accus. qͥ est m̾itum. iam
ip̃a ex lib̾o ar. originem hr̃et
actus eius est m̾itũ. Si tñ assit cari¬
tas: fñ qua : nͨ credere. nͨ sꝑare. me¬
ritum est uite. Unde apparet. ꝟe
quia caritas est sp̃c sc̃s. que anime
quali ͭ ͤ ᷤᷤ informat. ⁊ sc̃if icat. ut eis
anima informet᷑ ⁊ sc̃ificet᷑. Sine
qua: anime qualitas nõ d̾r uirtus.
qr nõ ual sanare animã
De mune¬
Crib u̾tutũ ⁊ de gr̃a que nõ est. s fã

Expanded text:
mentis actus, qui est meritum, jam ipsa ex libero arbitrio originem haberet; actus ejus est meritum; si tamen adsit charitas sine qua nec credere nec sperare meritum est vitae. Unde apparet vere, quia charitas est Spiritus sanctus, quae animae qualitates informat et sanctificat, ut eis anima informetur et sanctificetur; sine qua animae qualitas non dicitur virtus, quia non valet sanare animam. 7. De muneribus virtutum, et de gratia quae non est
Abbreviated transcription (Latin):
ta danda eẽ Ita eẽ intlłigendũ .s. speci¬
alia ⁊ duusa. Quia ĩ illo uno totũ ꝯtine
ad nos tñ ꝑtinens. nat᷑e lege diligi¬
mus. q̃ mbestiis ⁊̃ ẽ: Id̾oq ⁊ de illo ꝙ¬
iuxta nos ẽ. diuisa p̾cepta sumpsimus
nos est. dilectio ꝯtinetur.

Expanded text:
ta danda, ita esse intelligendum, scilicet specialia et divisa, quia in illo uno totum continad nos tamen pertinens, naturae lege diligimus, quae in bestiis etiam est. Ideoque et de illo juxta nos est, divisa praecepta sumpsimus.nos est dilectio continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
quisq se diligat: p̾cepto nõ ẽ opꝰ odnͣ¬
tumsib eĩ homo excidat au̾itate :
remanet illi dilectio sui. ⁊ dilectio cor
sui. qr nenio umꝙͣ carnẽ suã odio
hũit. Nam uiri iusti qͥ corꝰ suũ cͥtiant¬

Expanded text:
quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio corporis sui: quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum c
Abbreviated transcription (Latin):
s quib inuisibił affuit: ꝓfuit. nͨ tm̃
ualet fĩdes aliena ꝑuulo: qnͣtũ ꝓpͥa ad¬
ulto. ꝑuulis eĩ nõ sufficit fides eccłe
sñ satram̃to. Nuii si absq bap̃o fu̾int
bunt᷑. sic̃ młtit scõꝵ testĩoniis. qbat᷑.¬

Expanded text:
sed quibus invisibilis affuit, profuit; nec tantum valet fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sufficit fides Ecclesiae sine sacramento, quia, si absque baptismo fuerint buntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtus auget᷑: ut u̾e nouus hõ tũc dici possit.
Pomes quo pcc̃i in eo amplius debłitat᷑.
ũ intlłigend̾ est. Qui u̾o mũdꝰ ꝯccedit:
accipiend̾ ẽ. Nam sñ int̾iori: nemo ad
dimittunt᷑. Multũ gͦ ꝯfeirt bap̃s. ⁊̃ iani

Expanded text:
 augetur, ut vere novus homo tunc dici possit. Fomes quoque peccati in eo amplius debilitaturis intelligendum est. Qui ergo mundus accedit, accipiendum est. Nam sine interiore nemo adudimittuntur. Multum ergo confert Baptismus, eti
Abbreviated transcription (Latin):
adens: duo in p̾mio ꝓposuit siłitudi¬
nẽ d̾i: scĩamq bom ⁊ mali spondens.
deritis¶Inani głła: in ꝓmissione
d̾itatis. cũ dix̃. eritis sic̃ du᷑. Auaricia:
ĩꝓmissione scĩe cũ dix̃. Scientes

Expanded text:
adens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. deritis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit scien
Abbreviated transcription (Latin):
inquit imago: in qua hoĩes suir
c̾ati qua: ceteris anmãtib p̾sut.
que creatura in reb c̾atis excellẽ¬
tissima: cum a d̾o iustificatur: a
deformi forma. ĩ formosam mutat᷑
formã Erat eĩ ⁊̃ int̾ uicia: nͦ bona.¬
B i mago: rõ est: uł intlłes. Cum gͦ
uoluntas de nat᷑alibus sit: q̃r ip̃a
nõ smꝑ bonũ est: Et si alñ usciis
sb̾iaceat : Ad hoc facile rndent: qͥ
dicunt. om̃ia que sunt: in qnͣtum
sunt: bona eẽ. qr ⁊ ip̃am uoluntatẽ
inqnͣtum est: uł inqnͣtum uolũtas¬

Expanded text:
inquit, imago in qua homines sunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia na imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est,
Abbreviated transcription (Latin):
geniũ. ⁊ hꝰmodi: cum mordinata
sunt: pcca nõ sunt. In ordinata
u̾o sunt: sic̃ uoluntas cum ad
rectum finẽ nõ tendũt: eoꝵq
actus p̾uaricõnis exist unt. Ad
qd̾ illi dñt: uolintas noĩe. abi

Expanded text:
genium et hujusmodi, cum inordinata sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nomine ali
Abbreviated transcription (Latin):
est corruptio: qmͣ ext̾minatio.
Ex bonis gͥ mala orta st̃. ⁊ nͥ in bo¬
nĩs nõ sũt nͥ fuit ꝓrsus uñ ori¬
ret᷑. ulla mali natura. nͥ ex ange¬
lis ⁊ hoĩs natura bona. Uñ pͥmi¬
tus orta ẽ uoluntas mala.
Eps logum fac̃ ad alia tͣnsiturus:

Expanded text:
 corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuebat. ⁊ peccat: morit᷑ iusticie. Si
peccat̾x erat. ⁊ iustificat᷑: morit᷑ pcc̃o.
ut ałias eiꝰ mutationes taceam. de qͥb
modo longũ est disputare. Et c̾at᷑ar
natura celestiũ: mori potuit qr p̾care
potuit. Nam ⁊ angłi p̾cau̾nt. ⁊ demo¬
ries fcĩ sunt. quoꝵ ẽ dyabłs p̾nceps. ⁊ qͥ

Expanded text:
ivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato; ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit, nam et angeli peccaverunt, et daemones facti sun
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cuiꝰ qmͣ gr̃a. s natura sua. nͨ potuit
nͨ pot̃. aliqͣ ꝯu̾sione mutari. nͨ potuit
nͨ pot̾it aliqͣ mutatione pectare. ꝓinde
ullo suo tp̃rali motu tp̃ralia c̾antẽ. in¬
tueri. ⁊ nosse. licet sit difficile. oꝑtet.
õẽntia. que fñ sui mutatõe: tunctas¬

Expanded text:
natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari; nec potuit, nec poterit aliqua mutatione peccare. Proinde,ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. essentia; quae sine sui mutatione
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩuisibilia pat̾ne maiestatis migͣ¬
turus. celebrato cũ discipłis tppico pas¬
cha: qd̾dam memoriale eis ꝯm̃dare uo¬
lens: su̾ sp̃e panis ⁊ unii. corpꝰ ⁊ sangͥnẽ
suũ eis tͣdidit ut ostend̾et legis
uet̾is sacram̃ta: int̾ q̃ p̾cipuũ erat᷑
agni paschalis sacͥficiũ: in morte sua
in quib: excellit must uĩ eucharistie
Id̾o ⁊̃ past alia dedit: ut ħ u nĩ artiꝰ
memorie discipłoꝵ infig̾et᷑. ⁊ ab ecc̃a
deinceps freqñtaret᷑. S nõ ex inde:
disciplinã sanxit in posteꝵ: ut post
alios cibos sumat᷑: potiꝰ a ieumis su¬

Expanded text:
ad invisibilia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua in quibus excellit mysterium Eucharisalia dedit, ut hoc unum arctius memoriae discipulorum infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sed non exinde disciplinam sanxit in posterum, ut post alios cibos sumatur, sed potius a jejunis su
Abbreviated transcription (Latin):
intͣret : ꝙͣ alii cibi. Id̾o: ubiq mos iste
pͣnsi uł cenati: illd̾ acciꝑe debent. nt
illi faciebant. quos apłs redarguit.
Nani saluator. quo uehem̃tius ꝯmẽ¬
daret mistii illiꝰ altitudinẽ: ultumũ hoc
uoluit infig̾e coidib ⁊ memorie disci

Expanded text:
intraret quam alii cibi; ideo ubique mos iste pransi vel coenati illud accipere debent, ut illi faciebant quos Apostolus redarguit. Nam Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordib
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ eos celebͣta st̃. ita simbola eoꝵ sb̾iũt¬
tis anathenatil sanctita st̃. ut ulłi de
t̾nitatis fide. aliud doc̾e uł alit̾ p̾dicare
eũ ꝓced̾e addunt anathema incͣrmt
Uñ ⁊ nos argunnt anathematis reos.
addunt ⁊̃ ad assertionẽ. sue oppĩonis
⁊ in testĩoniũ nr̃e dãpnationis: de
ꝯsilioꝵ leo t̾cius: rome tͣ ascͥptũ: in
tabła argentea. p̾t altare bĩ pauli
posita: post̾is reliqͥt. ꝓ amore ut
ip̃e ait. ⁊ cantelafidei orthodoxe.
In qͦ quid̾ simbolo ĩ ꝓcessione sp̃c. soł
ꝯmemorat᷑ pat̾. hus u̾bis. Et ĩ spm̃¬
dentẽ. cũ pr̃e ⁊ filio coadorandũ. ⁊
misa cantat᷑. editum ĩ uiceno ꝯsilio
Id̾oq greci nos a nathematizatos dñt. qr dm̃s

Expanded text:
apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare eum procedere addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de iliorum, Leo III Romae transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautela fidei orthodoxae. In quo quidem symbolo, in processione Spiritus solus commemoratur Pater, his verbis: Et in Spdentem, cum Patre et Filio coadorandum et missa cantatur, editum in Nicaeno concilio,Ideoque Graeci nos anathematizatos dicunt, quia dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quidam dñt. bap̃ma ꝙ accepit ñ amit¬
tit qui recedit ab ecc̃a. ius dandi qd̾ acce¬
pit amittit. młtis modis apparet manit̾
dici. pͥmo: qr nlła ostendit᷑ tã: cur ille qͥ
illd̾ lap̃ma atintt̾e nõ pot̃ ius dandi pos¬
sit amitt̾e. Utrũq eĩ sacͣm̃tum ẽ: ⁊ qͣdam
ꝯsecratione utrũq hoĩ datur. Iud cum

Expanded text:
quod quidam dicunt, Baptisma quod accepit non amittit, qui recedit ab Ecclesia, jus dandi quod accepit amittit, multis modis apparet inaniter dici. primo quia nulla ostenditur causa, cur ille, qui ipsum baptismum amittere non potest, ius dandi possit amittere. utrumque enim sacramentum est et quadam consecratione utrumque homini datur, illud cum
Abbreviated transcription (Latin):
pacis: correcto scismaticis errore: suscep¬
ti sunit: ⁊ si uisũ ẽ opꝰ istd̾ eẽ: ut ead̾
officia g̾e̾rent. q̃ agelant: nõ sunt
rursus ordinandi. S sic̃ bap̃s ĩ eis.
ita ordinatio mansit integͣ. qr ĩp̾cisi¬
one fu̾at uiciũ: ꝙ imitate pacit est
correctum: nõ insacram̃tis: q̃ uͥcumq

Expanded text:
is errore, suscepti sunt, etsi visum est opus esse, ut eadem officia gererent, quae gerebant, non sunt rursus ordinandi, sed sicut baptismus in eis, ita ordinatio mansit integra, quia in praecisione fuerat vitium quod unitate pacis est correctum, non in sacramentis quae ubicunque
Abbreviated transcription (Latin):
cipałr ꝑaclitus datur. uñ ⁊ pp̃ hñndantiã
gr̃e: duos liquores nuxtos ħt. oleũ .s.¬
tñ om̃e oleum: ad unctionẽ scificatum:
crisina uocat᷑. S illd̾ solũ ꝙunscet᷑ cũ bal¬
samo: quo capita regum ⁊ pontificum
ungunt᷑: qͦ ⁊̃ baptitatos sac̾dos ungit
ꝯfirmandes ungit ungit nfronte. Est

Expanded text:
cipaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixtos habet, oleum se oleum ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit confirmandos ungit in fr
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ iusticie sũt ĩimita pcc̃a ⁊ id̾o remis¬
sis pccĩs t ales ĩimititie fimũt᷑ ⁊ reꝯcili¬
⁊tur iusto: quos ip̃e iustificat ꝓp̃t gͦ¬
dicula hoĩm tollit ab ocłis d̾i .i. dũ pcc̃a
delet quib d̾s ft offendebat᷑. ⁊ nos ĩimi¬
ci eius eramꝰ. s cũ pcc̃a deleat ñ solꝰ
filius. s ⁊ pat᷑. ⁊ sp̃t .s. quoꝵ deletio.¬

Expanded text:
 justitiae sunt inimica peccata, et ideo remissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo, quos ipse justificat. Peccdicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Filius, sed et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
erat in xp̃o mũdũ sibi recontilians
Cuin gͥ reꝯciliet qr̃ nõ d̾r mediator
Quia nͨ mediꝰ ẽ int̾ deũ ⁊ hoĩes nͨ ĩse
obedĩe in quo patrata sũt ẜ hũanã

Expanded text:
erat in Christo, mundum sibi reconcilians. Cum ergo reconciliet, quare non dicitur Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se obedientiae, in quo patrata sunt secundum h
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ᷑ d̾c sb̾antiałr insit om̃ib
reb. ⁊ corꝑalium sordiũ inqͥnationibꝰ
ñ ꝯtingatur. ꝙ tam frinolũ ẽ. ut nͦ
responsione sit dignũ. cũ ⁊̃ spc̃ c̾atus
radios suos sñ sui pollutione effim¬
dit suꝑ loca ⁊ corꝑa. nõ soium mũda
s ⁊̃ imũda. ac sordib fetentia. qͦꝵ
ficiunt᷑. solis u̾o radii impolluti ⁊
inꝯtaminati. ea ꝯtingentes existũt
Non ẽ gͥ mirandũ. si eẽntia d̾ma oĩo
simplex. ⁊ inꝯnutabił. oĩa replet
loca. ⁊ om̃ib c̾aturis eẽntiałr inest.
nͦ tñ cuiꝰqmͣ rei sordib ꝯtaminetur
uł ꝯtingat᷑. Uñ aug̾. in li. de nat᷑a bõi.
Cum in d̾õ inquit sint om̃ia que ꝯdidit.
nõ tñ inquinãt eum. qui pectarit. de

Expanded text:
quomodo Deus substantialiter insit omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec responsione sit dignum, cum etiam spiritus radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum ficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contaminatur vel contingitur. Unde August., in lib. de Natura boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae indidit, non tamen inquinant eum illi qui peccant. De
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amenꝰ. nͨ in t̾ra nob̾cum. ne
hoĩes nimũ infestarent. s iuxͣ
tͣditam: ĩ aere isto caliginoso. qͥ
eis qͣiͣ carcer us ad tp̃c iudicũ de¬
putatꝰ est. tũc ã de tͥdent᷑ in ba-¬

Expanded text:
ra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus est; tunc autem detrudentur in ba
Abbreviated transcription (Latin):
aũt pena: si pcc̃ĩ pena ẽ: iusta ẽ.
⁊ supplicium nominat᷑. Si aũt mn
iusta est pena. qm̃ pena eẽ nemo
ambigit: ĩusto aliquo dñante:
homini imposita ẽ. Porro: quia
quisqmͣ in iuste dñans: aut sur¬
riꝑe hominẽ potuit uelud igno¬
ranti d̾o: aut extorquere ĩusto.
tãqmͣ ĩualidiori: ut hominẽ in¬
iusta pena cruciaret. Reliqͥt᷑¬

Expanded text:
 poena est, justa est, et supplicium nominatur. Si autem injusta est poena, quoniam poenam esse nemo ambigit, injusto aliquo dominante homini imposita est. Porro quia dquisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere invito tanquam invalidiori, ut hominem injusta poena cruciaret. Reli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuicem adu̾sant᷑: ut nõ ea q̃
inũtis faciatis. S ħ om̃ia ex illa
mortis dampnatione sunt. Na
si nõ est ista pena hoĩs: s nat᷑a:
nulla ista pc̃ta sunt. si eĩ non
recedit᷑ ab eo modo quo nat᷑ałr
facit que d. Si a̾ homo qrita
est nõ est bouus: nͨ ht̃ in potesta¬
te ut sit bonus: siue ñ uidendo
qͣlis ẽẽ debeat: siũ uidendo ⁊ nõ

Expanded text:
ibi adversantur, ut non ea quae vultis faciatis, sed haec omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturalifacit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esse debeat, sive videndo et non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam ncc̃itate fieriab homĩe
que mala sunt: ⁊ ead̾ iusta pe¬
na pcc̃i sunt. Sunt inqͥt quedã
ncc̃itate fcã impbanda. ubi ułt
homo recte facere: ⁊ nõ pot̃.

Expanded text:
quaedam necessitate fieri ab homine quae mala sunt, et eadem justa poena peccati sunt. Sunt, inquit, quaedam necessitate facta improbanda, ubi homo vult recte facere et non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
dnt sac̾ficia ⁊ obłones eis ualusse ad
remissionẽ pcc̃i. S meliꝰ ÷ dic̾e illos. qui
de ab ham ꝓdierunt: ꝑ cͥcumcisionẽ iusti¬
ficatos. młieres u̾o ꝑ fidẽ. ⁊ oꝑatõm bo¬
nã. uł suam. si adulte erant: uł ꝑentũ:
si ꝑuule. Cos u̾o qui fu̾nt añ circũcisionꝰ
stirpe ꝓdieruit: mist̾ ium cͥtumcisioĩs.

Expanded text:
dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres vero per fidem et operationem bonam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, stirpe prodierunt, mysterium circumcisionis. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
euident̾ tradit. Illam inquit
ĩ mortalitateni. qua pot̾at
nõ mori natura hũana: ꝑdid
gr̃am: qmͣ fu̾at si nõ pͤcasset᷑.
acceptura ꝑ m̾ituur Qmius
sine grã. nͨ tiuic ullũ meritũ
eẽ potuiss. qr ⁊ si pcc̃m in solo
indigebat grã: oꝑante ⁊ cooꝑã¬
te. Non enĩ hẽbat quo: pede̾
mou̾e poss sñ grẽ oꝑantis ⁊ coo¬
ꝑantis auxilio. hũit tñ quo po¬
t̾at stare

Expanded text:
evidenter tradit. Illam, inquit, immortalitatem in qua poterat non mori natura humana, perdigratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim habebat quo pedem movere posset sine gratiae operantis et cooperantis auxilio; habuit tamen quo poterat stare.
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia. mania ⁊ sacͥlega eẽ. ⁊ eoꝵ alta¬
ria falsa: ⁊ illicita sac̃ dotia ⁊ sacͥficia sacͥ¬
lega. qui more simsaꝵ: q̃ cum hoĩes nõ
sint Formã mntant᷑ hũani: uultũ ecc̃e
catholice. ⁊ auctoritatẽ sibi uendicãt.
cũ ip̃i mecc̃a nõ sint. ⁊ cum sint sac̾legi.
sac̾dotiũ ad ministͣnt. ⁊ altare ꝯponũt.
cũ nͨ sacͥficari oblatio illic possit: uͥ sp̃c¬

Expanded text:
carnalia, et inania et sacrilega esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio illic possit, ubi Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ql ⁊̃ q̃ri. si h̾etici ab eccã p̾cisi ⁊ dãpna¬
ł. possint tͣdere sacros ordines ⁊ si ab
eis ordinati. redeuntes ad ecc̃e inutatem
debeant reordinari. Ianc qõnem ꝑpłexã:
ac pene indissolubilẽ faciunt doctoꝵ u̾ba:
qui płiiũ dissentire uident᷑. Uident᷑ eĩ
qͥdam tͣd̾e h̾eticos. sacros ordinec dare nõ
posse. nͨ illos qui ab eis ordinati iudent᷑ gr̃a

Expanded text:
quaeri si haeretici ab Ecclesia praecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
maiori ĩiusticia uiolatum ẽ illd̾
mandatũ. qnͣto faciliori pot̾at.
obẜuantia custodiri. Non dum eĩ
uoluntati cupiditas resistebat.
qd̾ de pena tͣnsg̾ssionis pꝰ ea secu
qmͣ aliqd̾ alioꝵ. qr totum hũamuim.
genꝰ uiciauit: ac morti utͥq sb̾didͭ.
ꝙ ulło alio pcc̃o fc̃m ẽ. Maiorem

Expanded text:
majori injustitia violatum est illud mandatum, quanto faciliori poterat observantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutquam aliquod aliorum, quia totum humanum genus vitiavit ac morti utique subdidit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃. t̾ .e.li. ⁊ ĩ ce. Aliqñ enĩ ostendt̃ solu¬
tos uł ligatos: qͥ nõ sũt apd̾ deũ. ⁊ pena
sat̃ factionis uł excoĩcationis int̾dum
indignos ligant uł soluñt: ⁊ idignos
satͣm̃tis admittũt. ⁊ dignos admiti
arcent. S intlłigend̾ ẽ ħ ĩ illic qͦr
m̃ita solui uł ligari postulant. Time
enĩ fm̃a sac̾dotis iudicio di ⁊ totiꝰ celes¬

Expanded text:
im ostendunt solutos vel ligatos, qui ita non sunt apud Deum; et poena satisfactionis vel excommunicationis interdum indignos ligant vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligendum est hoc in illis quorum merita solvi vel ligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coeles
Abbreviated transcription (Latin):
cusse tenenda ẽ: pcc̃ores in pecratis
p̾scitos ẽẽ non p̾ꝑatos. penam a̾ eẽ p̾pa¬
tam. prepauit enĩ d̾s ut auc̾ ait. ĩ li.
de bono ꝑseu̾antie: in p̾scĩa sua: quib uo¬
luit bona sua. ⁊ quibcũq donat. ꝓcul
dibio se donaturum eẽ p̾sciuit. Pre¬
ꝑauit ⁊̃ d̾s ut art fulgentiꝰ: malis ignẽ
et̾nũ. ilł utiq quos iuste p̃ꝑauit ad luen¬
da supplicia. nͨ tñ p̃ꝑauit eos ad facienda
endam: sic ppauit miquos ad inusticiã
admmutendam. qr pͣuitatis p̃ꝑator nũ¬
qmͣ fuit. Ecut gͦ p̾destmatio d̾i ꝓpͥe

Expanded text:
cusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, penam autem tam. Praeparavit enim Deus, ut ait Aug., in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Prtiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda endam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator nunquam fuit. Sicut ergo praedestinatio D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾ꝑatio pene nõ t̾minande. Et sicut
p̾destmationis effcũs ẽ gr̃e appositiõ. ita
replatioius et̾ne. quodã modo effcũs ẽẽ
ind̾r obduratis. Nec obdurat d̾s: ut ait
ant᷑: hoc digni st̃. hoc m̾ent᷑. Unde

Expanded text:
paratio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec obdurat Deus, ut aitatur, hoc digni sunt, hoc merentur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ⁊ spũ scõ ⁊ c̃ Id̾o uniformit᷑ io fi̾ ĩ
aqua p̾cipitur ut intlłigat᷑ : ꝙ sic̃ aqͣ sor¬
in opĩa excusaret ꝙ poss fi̾: si ĩ uino. ⁊
oleo fĩet. ⁊ ut om̃is mat̾ia bapti tandi
ĩueniret᷑. apd hoĩes. Qd̾ aqua signauit:¬

Expanded text:
 etc. Ideoque uniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sorinopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes; q
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis u̾o id fac̾e incipiat: uͥ ꝯsuetudo tał
nõ est uł semel tm̃ m̾gend̾ eẽ asserat.
rep̾hensibilẽ eẽ ꝯstituit. Iñ aimno. In suo
sensu hũndabat tẏpͥanus. cũ seł m̾gebat
in bapõ ꝑuulos qui qd̾ intlłigebat. studio.¬
se implebat: bonis oꝑib hũdando. licet
ini hoc nesciꝰ delinq̃ret. S qr boms oꝑil
lm̃ndabat : post ea correctus ad̾o: hũnda¬
uit altiori sensu: ter illos m̾gendo
Ecce hñis: quia deliquit: qui semł m̾sit

Expanded text:
Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit
Abbreviated transcription (Latin):
dio ergo nauiga. utrum que
periculosum. latus deuita. et dic.
pater. pater est. et filius fili¬
us est. alius pater. Alius filius.
sed non aluid. inmo hoc ip̃m.
qui a unus deus. Etce ostensũ
est quare unitas esse in patre

Expanded text:
dio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, quia unus Deus. Ecce ostensum est quare unitas in Patre
Abbreviated transcription (Latin):
comitat᷑ grãm: nõ gr̃a uo¬
liuitatẽ. Uñ aus̾. ad bouefacium
papã. scribens ꝯͣ pelagianos inqͥt.
Cum fides imipetrat iustificõm. sic̃
unicuiq d̾s partitus ẽ mensurã
cedit humani. s ip̃a m̾etur ang̾ir:
ut aucta m̾eatur ⁊ ꝑfici. i ioluntate
comitante ñ ducente. pedisseca nõ

Expanded text:
comitatur gratiam, non gratia voluntatem. Unde Aug. ad Bonifacium papam scribens, contra Pelagianos, inquit: Cum fides impetrat justificationem, sicut unicuique Deus partitus est mensuram cedit humani, sed ipsa meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici voluntate comitante, non ducente: pedissequa, non
Abbreviated transcription (Latin):
sine eius nolutate. qr nõ eiꝰ uoluntate
fit pcc̃m. Non gͦ d̾o uolente uł nolente:
s nolente fiunt mala qr nõ sb̾est dei
uoluntati ut malum fiant uł nõ fiat.
s ut fĩ sinat. quia bonũ ẽ sin̾e mala
fieri ⁊ utiq uolens sinit nõ uolens
mala. s uolens siu̾e ut ip̃afiant. qr
nͨ mala sunt bona. nͥ ea fieri uł eẽ¬

Expanded text:
sine ejus voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri ve
Abbreviated transcription (Latin):
mñ te nõ est : nisi ita te dix̾is ꝑcc̃orem:
ut ⁊̃ eẽ cognoscas. U̾itas & ip̃a ẽ. ut
qd̾ et dicas. Nam quomͦ ẽ u̾itas: ubi
regnat falsitas.¬
tis sau pc̃co publitat ꝯfitentis.

Expanded text:
in te non est, nisi ita te dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitasui peccatum publicat confitentis.
Abbreviated transcription (Latin):
płr dixit. ⁊ nisi ex relat iuis accl¬
pi nõ oꝑt: ut fac̾e intlłigantur
nuago di. S qr nõ omĩo equał fie¬
bat illa imago: tãqmͣ nõ ab illo nata
s ab illo creata id̾o. ita imago¬

Expanded text:
r dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere intelligantur imago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bĩtudmẽ qmͣ receꝑunt in ꝯfir¬
matione: ꝑ grãm tc̃ appoĩtam. nõ
meru̾int. dicentes tũc nõ fuisse.
quo: m̃erent᷑. s qͦ felicit̾ fru̾ent᷑.
obseqͥa nob̾ exhibita: ex d̾i obedĩa ⁊
reu̾entia m̾eri dñt. ⁊ ita p̾miuu
p̾cessit m̾itum ⁊ ħ mͥ magis placere
fateor

Expanded text:
itudinem quam receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse equo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fateor
Abbreviated transcription (Latin):
Icẽ aut deb diatc̃e ꝓ dimittit
ne faciat. aut nõ debet. Si nõ
debet: nec recte dimittit. Si u̾o
nõ deb nec decet. nͨ oportet eum
fat̾e. ⁊ si nõ decet. fi oꝑtet xũ fac̾e.

Expanded text:
Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet nec oportet eum facere,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tñ credidit id fi̾ posse. ⁊ ideo
falsum eẽ qd̾ diabłs ꝓmittebat:
cognouit. ⁊ lic d̾mitatis equali ͭ ͤ
ꝯcupierit : nõ tam̃ a do̾ exarsit:
nͨ tauta ẽ affectus ambitõe: sicut
magis ambiendo illd̾ sr̃biiit. ui¬
rũ aũt: aliq̃ forte ambitõnis sb̾rectio

Expanded text:
non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut magis illud ambiendo superbivit. Virum autem ali
Abbreviated transcription (Latin):
titot atq usi fuisse ꝯcessis. iis
u̾b̾ ostendi᷑: ꝓ de ligno uite
añ pcc̃m sumpẜint: quib p̾ceptũ

Expanded text:
ito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptum. scd̃̾i: indulgentiã. Didicimꝰ
e̾ĩ ab apło hũano gn̾i pp̃ uitandã forni¬
tatõm: indultum ẽẽ ꝯiugiũ. Indulgõtia
u̾o: qr meliorañ eligit: remediũ hr nõ
p̾miũ. a qͣ: si quis declinau̾st: m̾et᷑ exici¬

Expanded text:
ceptum, secunda indulgentiam. Didicimus enim ab Apostolo, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium. Indulgentia vero quia meliora non eligit, remedium habet, non praemium; a quo si quis declinaverit meretur exiti
Abbreviated transcription (Latin):
les. ex quil sñ ardore ꝯciꝑent: sñ dolore
pat̾ent. Alt̾a post pcc̃or ad remediũ fc̃a
extͣ ꝑadisum pp̃ illicitum motũ deuitãd̾
prima ut nat᷑a młtiplicarot᷑. scd̾a: ut
natura excipetur ⁊ inciũ cohib̾et᷑. Iam

Expanded text:
quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ditis ꝓbat᷑ testĩoniis. Ait eĩ ysid̾.
Causensus fatit mat̾moniũ. ¶tẽ. Niche¬
laꝰ ppͣ. Sufficiat solus ẜ leges eoꝵ cõ¬
solus si forte in nuptiis defu̾it. cet̾a
⁊̃ cũ ip̃o coitu celebͣta frustͣnͣt Itẽ.

Expanded text:
. Ait enim Isidorus: Consensus facit Matrimonium. Item Nicolaus papa: Sufficiat solus secundum leges eorum conitur; qui solus si forte in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mox conditus nõ inꝯgrue accepis¬
se putat᷑. ⁊ ad illam: nõ studio uł
disciplina aliqua ꝑ int̾ uallum tẽ¬
poris ꝓfecisse. s ab exordio sue ꝯ¬
ditionis diuinitus illã ꝑcepisse.

Expanded text:
mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis divinitus illam percepisse. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ tñ ẜ hoĩem est filius d̾i nͥ forte
Em uintatis ꝑsone sit exp̾ssiuũ. ut
sit sentꝰ. ip̃e qui ẽ homo. ẽ d̾i filius.
Ut aũt ip̃e ens homo sit d̾i filiꝰ per
grãm ħt̃. S si causa notet᷑. falsum
est. Non eĩ quo homo ẽ. Eo: dei
falius est.
t . an xp̃c sit ad optinus fi¬
lius scd̾m qd̾ homo. uł aliqͦ modo.

Expanded text:
inem est Filius Dei, nisi forte secundum unitatis personae sit expressivum, ut sit sensus: Ipse qui est homo, est Dei Filius; ut autem ipse ens homo sit Dei Filius, per gratiam habet: sed si causa notetur, falsum est, non enim quod homo est, eo Dei Filius est. 4. An Christus sit adoptivus Filius secundum
Abbreviated transcription (Latin):
referri: nõ ad ip̃os ordines. s ad
alia dona. n ad om̃tia alia dona. s ad
dona: q̃dam aliis excellũtsus pos¬
sident: ita forte ⁊ angłi qͥbdam
mun̾ib mag̃ pollẽt ⁊ aliis qͥbrdã
minus.
utr̃ ordines ab initio c̾atõis
ita distĩcti fu̾i

Expanded text:
referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab initio creationis ita distincti fu
Abbreviated transcription (Latin):
possid : tũc ch̾ubin: in scĩa p̾minet
om̃ib. q a scĩa noĩat᷑. S qui mag̃
diligit: plus cognoscit. tantũ eĩ ut
tͣdit auctoritas. cognoscit ibi qͥsq
qnͣtum diligit. Itaq seraphin ñ solũ
in caritate. s ⁊̃ in scĩa pͥeminet. Id̾oq
anctorstas illa. sic indet᷑ intlłnda. ut

Expanded text:
possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoque auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
si ei sinc̾e ⁊ simpłr offerat᷑. Et iã si ad
uelit reu̾ti ad un tutis uiam: suscipit.
libent̾ amplectit᷑. ⁊ facit om̃ia. qͣt mus
ad pͥorem reuocet statũ. Qd̾q ẽ ad huc
p̾stantiꝰ ⁊ emmẽtius ⁊̃ si nõ potu̾it
quis explere oẽma sat̃ faciendi ordinẽ.

Expanded text:
si ei sincere et simpliciter offeratur; et si ad uelit reuerti ad uirtutis uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi modum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutani fut᷑ami si ĩ ista uita illecebro¬
sissime uoluptatis blandim̃ta ꝯtẽpsero.
si me penitendo: uehem̃tiꝰ ꝙͣ pͥns excru¬
tiau̾o: si ub̾ius fleu̾o: si meliꝰ iux̾o: si
pauꝑes largius sustentau̾o: si caritate
ardentiꝰ flagͣuero: Quis ur̃m ita de¬
sipit: ut hiuic hoĩ dicat: nicħ tͥ ista in
posteꝵ ꝓderunt. uade saltem suanitate
Nꝰ uite fru̾e. au̾tat d̾c tam inmanẽ. sa¬
cͥlegamq dem̃tiam. Atẽ. Ioħ̾es cͥsoꝰ. de

Expanded text:
ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
si semł peccantib post bap̃m ualeat pe¬
initentia. nõ tñ sepe pectantia ꝓd̾it it̾a¬
ta. alioqͥn remissio: ad pc̃tar eẽt incita
torem malis si sinꝑ penitentib sb̾ue¬
nit. ⁊ ei plac̾e pc̃ca: quib smꝑ p̾sto est

Expanded text:
si semel peccantibus post Baptismum valeat poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccatum esset incitattorem mali, si semper poenitentibus subvenit: et ei placere peccata, quibus semper praesto est
Abbreviated transcription (Latin):
liquit: in ppłi emu̾atione ꝙ ppłi mlt̾itu¬
do ꝓstrata ostendit. Allud a mirabile
ẽ: ꝙ angło ferienti plebẽ se obtulit
dicens. Grex iste quid fecit: Fiat manꝰ
tua i me.⁊ ĩ domũ prĩs mei. Quo
fc̃o: statim sacͥficio dignꝰ udicatꝰ est:
qui ab solutione estimabat᷑ ĩdignus
Nec mirum si tali sua oblatione ꝓ ppło
pct̃i sui adeptus ẽ. ueniam. cũ moyses
offendo se ꝓ plebis errore poc̃a diluerit

Expanded text:
liquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens, 1 Paralip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nos iñqͥt unigenitũ deũ informa ser¬
ui mauẽtẽ. ĩ nat᷑a d̾i mansisse ꝓfite¬
m᷑. nͨ unitatẽ forme seruilis. ĩ naturã
d̾ine unitatis. refundimꝰ. nͨ rursus
corꝑali ĩsinuatione pr̃em infilio p̾di¬
camꝰ. s ex eo. eid eiꝰd̾ gn̾is genitã na¬
turã. nat᷑ałr m se gignẽtẽ. hũisse na¬
turã. q̃ informa nat᷑e segignẽtis ma¬

Expanded text:
in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, q
Abbreviated transcription (Latin):
sciuit. c̾auit. nõ quia c̾auit sciuit. is
ałr sciuit c̾ata: qmͣ canda. Non eĩ eius
sapĩe aliquid accessit ex eis s ilł existẽ¬
tib. si c̃ oportebat. ⁊ qñ oportebat. illa
mansit ut erat. Uñ in eccãstico. Añ ꝙͣ
c̾arentur: om̃ia nota st̃ illi. sic ⁊ pꝰꝙͣ¬

Expanded text:
it, creavit; non quia creavit, scivit, nec aliter scivit creata quam creanda; non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat et quando oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Eccl.: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et p
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Scd̾m inf̾iorem: ad t̃ꝑalium
dispõnem ꝓspicit. Quicqͥd gͦ ĩ aĩa
sit cõmune cũ bestiis: ad rõnẽ ꝑti¬
net. Qd̾ ã in ea repꝑis cõmune
cũ beluis: ad sensualitatẽ ꝑtinet
Et ubi nob̾ gradatĩ in ꝯsid̾atione

Expanded text:
alium dispositionem conspicit. Quidquid ergo in anima sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
li. de tͥ: ita dĩcens. Ui̾deamꝰ. ubi
sit qiͣ qd̾dam hoĩs ext̾ioris ⁊ int̾s¬
oris ꝯfinium. Quicqͥd eĩ hẽmus
n ansmo cõmune cũ pecore rec
deputabit᷑. S adiuncta quadã uita
sua: qiͣ ꝯpages corꝑis. ⁊ om̃s sensus

Expanded text:
mus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recdeputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo mutaret᷑  hũana nat᷑a. repꝑi¬
unt᷑ : sic̃ supͣ disserus: pła pcc̃a. ⁊ ałia
ꝑentum: que nõ ita possunt muta¬
renaturã. reatu obligant filios: nͥ
grã d̾i sb̾ueniat. S depcc̃is alioꝵ pa¬
rentum. quib ab ip̃o adam. ns ad

Expanded text:
mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata et alia parentum; quae si non ita possunt mutare naturam, reatu obligant filios, nisi gratia Dei subveniat . Sed de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
pend̾e̾. An aliquid aliud de retanta
scͥpturis scĩs diligẽtius ꝑscrutatis.
sr̃iora dixisse. ñ asserendo: s diu̾¬
soꝵ oppiniones ref̾endo.
ostendit
Iũt sib fore ꝯtrarium si id sẽtiret

Expanded text:
pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis asuperiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo. 5. Ostendit Augustinum sibi fore contrarium, si id sentiret
Abbreviated transcription (Latin):
naturałr ꝯcordare: quomꝰ alt̾i ꝯueni¬
et: gͥ si iur aliam uxorẽ uult acciꝑe
manifesta patz rõ: quia sug̾g̾ente di¬
abolo: odi fomite exosam eam hust.
⁊ id̾o eam dimitt̾e: m̃dacii falsitate mo¬
lit᷑. Qd̾ si młier causat᷑ ⁊ dicit: uolo
eẽ mat̾. ⁊ filios ꝓcreare: ut̾q eoꝵ. uñ.¬

Expanded text:
naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Item: Si vir aliam uxorem vult accipere, manifeste patet ratio, quia suggerente diabolo odii fomitem exosam eam habuerit, et ideo eam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse mater, et filios procreare; ut
Abbreviated transcription (Latin):
pacta: pͥora cogant᷑ reciꝑe ꝯnbĩa Hpt
obẜuandum ẽ: cum nt̾q idẽ fatetur
S uir si asserit se debitum reddidisse
uxori. ⁊ illa diffitet᷑: cui potiꝰ fides ha¬
benda sit : m̾ito qrͣ. De hoc nta statutũ
ẽ. Sĩ quis accepit uxorẽ ⁊ hũit eam
aliquo tp̃r. ⁊ ip̃a femina dic̃. ꝙ nũꝙͣ
coiss cũ ea : ⁊ ille uir dic̃ ꝙ sic fecit:
in u̾itate uir ꝯsistat qr uir ẽ capud

Expanded text:
racta priora cogantur recipere connubia. Hoc servandum est, cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutum est: Si quis ita acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consist
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinẽ excludimꝰ. ñ diu̾sita ꝑsone¬
tem nł młt iplicitatẽ ibi ponimꝰ. qi płe
dic̾e̾tur. Sine solitudine. ac singłarita
deuni sibi locutũ estimes. an hunc
sermonẽ eius intlłigas. ad alt̾ino
extitisse ͤ Si solum fuisse dicis. ip̃ins
uoce argueris dicẽtis faciamꝰ ⁊ nrãm.
Sustułit enĩ singłaritatis ac solitudãs
ꝯsortiũ ẽẽ nõ pot̃. ip̃i solitario. neq
solitudo solitarii: recipit faciamꝰ. is
alieno a se dic̾et nr̃am. Attende lector
his u̾b̾. ⁊ uide. quia noĩe ꝯsortĩ płalita¬
tẽ significauit. ꝓfessio u̾o ꝯsorcũ. eit

Expanded text:
solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi diceretur: Sine solitudine ac singularitatDeum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio ergo consortii, est
Abbreviated transcription (Latin):
pene om̃t hoĩec falsis dũs c̾uirent. pau¬
płes in mat̾moniũ copłare sibi. ne ilł
pautis deficientib cultus ⁊ noticia
d̾i defic̾et. uñ abzaham uiuẽte uxore:
ad ancillã itͣuit ⁊ ex ea genuit iacob.
⁊̃. lib̾is ⁊ ancillis se copłauit. ⁊ filie loth
prẽ ebͥoso use sunt. Cum enĩ cet̾is in
ỹdolat̾a relictis. abͣ hami ⁊ filios ⁊ filios eiꝰ

Expanded text:
homines falsis diis servirent, pauplures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios
Abbreviated transcription (Latin):
fit actuale: nõ est actus sũ motus
anime uł corꝑis. Si enĩ actus est
anime uł corꝑis: actuale utiq pec¬
catum est. S actuale nõ est: nõ
ẽ gͦ actus uł motus. Quid gͥ:
piscentia: uł ꝯcupiscibłitas. que
d̾r lex m̃broꝵ: siue languor nat᷑e.
siue tyrannus: qͥ est in m̃b̾s nr̃is:
⁊ eius desid̾ia: que sunt actuales
ꝯcupiscentie. que sũt arma dia¬
boli: que ueniũt ex languore.nͤ.
Languor a̾ iste: tẏranuꝰ est. qui
mouet mala desid̾ia. Si gͦ uis ẽe
uictor tyranni: atq ĩerinem ĩimi¬
cum ĩ uenire: nõ obedias ꝯcupĩe
male. Diis u̾bis satis oñditur.
fomitẽ pcc̃i eẽ ꝯcupiscentiam.

Expanded text:
sit actuale, non est actus sive motus animae vel corporis. Si enim actus est animae vel corporis, actuale utique peccatum est; sed actuale non est, non est ergo actus vel motus. Quid ergo piscentia vel concupiscibilitas, quae dicitur lex membrorum, sive languor naturae, sive tyrannus qui est in membris nostris, et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis ostenditur fomitem peccati esse concupiscentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
queri sol. utrũ om̃s aĩe d
ex creatione equales sint: an tͤali¬
alie aliic excellntiores. Plurib nõ
donis. ut in ẽẽntia: alia aliis sit
sb̾tilior. ⁊ ad intlłndum memorãd̾
habilior ut pote acutiori ingemo
⁊ ꝑspicatiori intlłctu p̃dita. Qd̃ ñ¬
imꝓbabłr d̾r: cum ĩ angłis ita fuisse
ꝯstet. ⁊ licet nat᷑alib donis: alie pre
aliis polleant: tñ añ bap̃m a corpore
discendẽtes: parem penam: ⁊ pꝰ bap̃m
statim equalẽ coronã sortiunt᷑. quia

Expanded text:
quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus nondonis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quod nitur, cum in angelis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in nob uoluntas lib̾a ẽ: s nõ smꝑ
bona est. Aut eĩ lib̾a est iusticie. qñ
seruit pc̃c̃o: ⁊ tũc est mala. aut a
pc̃co lib̾a ẽ: qñ seruit iusticie ⁊ tũc
est bona.
de libertate a miseri

Expanded text:
in nobis voluntas libera est, sed non semper bona est. Aut enim libera est justitiae, quando servit peccato, et tunc est mala; aut a peccato libera est quando servit justitiae, et tunc est bona. 14. De libertate a miseri
Abbreviated transcription (Latin):
placet: ut ip̃a lib̾tas arbitrii
sit᷑. ⁊ illa. qua quis lib̾ ẽ ad malum:
⁊ illa t qua quis lib̾ ẽ ad bonũ faciᵈͦ
Ex causis etĩ uariis: sortit᷑ diu̾¬
sa uocabula. D̾r enĩ lib̾tas ad malũ
faciendum: añ qmͣ ꝑ gr̃am sit reꝑa¬
ta.S cum ꝑ grãm fu̾it reꝑata:¬

Expanded text:
placet ut ipsa libertas arbitrii sit, et illa qua quis liber est ad malum, et alia qua quis liber est ad bonum faciendum. Ex causis enim variis sortitur diversa vocabula. Dicitur enim libertas ad malum faciendum, antequam per gratiam sit reparata; sed cum per gra
Abbreviated transcription (Latin):
tum eyhibet᷑ atq ꝑficit᷑ humane re¬
dempcõnis sponsio fcã ab antiquo.
filu gͦ missis ẽ. ip̃a incarnatio. ło eĩ
missus est ꝙ ia forma hoĩs mũdo ui¬
sibilis apparuit. de quo supͣ suffici¬
ent̃ dictum est
Quare fuliꝰ carnẽ assũp¬
sit. nou pater. uł spiritus sanctus.

Expanded text:
tum exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum est. 2. Quare Filius carnem assumpsit, non Pater, vel Spiritus sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
eod̾ quo ꝑadiso: młierẽ forma¬
uit d̾s de sb̾a uiri. sic̃ post plantatũ
ꝑadisum: hominẽq in eod positum:
⁊ post unũsa aĩalia ad eũ ducta.
suisq noĩb designata: sb̾uectit
scͥptura. Immisit d̾s soporẽ ĩ adam.
Cumq ob dormiss. tulit unã de cos¬

Expanded text:
eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit una
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut unũ eẽt humani gn̾is pͥncipiũ
quatius in hoc. ⁊ suꝑbia diaboli cõ¬
fund̾e̾tur: ⁊ hom̃is hũilitas d̾i siłitu¬
dine sb̾limaretur. Di abłs qͥppe: ad
a do̾ pͥncipiũ ẽẽ ꝯcupierat. Ido̾q ut
eius suꝑbia retundet᷑. hoc homo ĩ
muu̾e accepit: qd̾ diabłs ꝑu̾se ra¬
ꝑe uoluit. s obtiu̾e ñ potuit ⁊
ꝑ hoc. ỹmago di in hoĩe apparuit.

Expanded text:
i principium, quantenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ g̾g̾. dit̃ ait. illa dona om̃ib sunt
coĩa Om̃s eĩ ardent caritate. ⁊ scĩa płe¬
ni sunt. sic ⁊ de aliie. s suꝑiores alũs
exceslñtius. ut iam dc̃m ẽ ip̃a acge¬
perũt. a quib ⁊ noĩant᷑. Uñ Greꝰ.¬

Expanded text:
g., ait: Illa dona omnibus sunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis excellentius, ut jam dictum est, ipsa acceperunt, a quibus et nominant