comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unt qui uideri uelunit rome uocabulũ ab enãdro pri¬
nũ datũ. cũ opidũ ibi offendisses qued extructũ antea
ualenciã diperat inuẽtus latina seruata q signist¬
catione dpositi priua nominio romã grer ualẽtia noiãt
quã archades qm̃ habitassent in excelsa ꝑte mentis lerina¬
tũ denicps ut tntissima urbiũ arces uocarent. heracdidi placet
troya capta quosdã ex achiuis in ea loca ubi nũc roma est de
uibus posuisse sedes instruxisse menia: et opidũ ab ea romen nõ¬
uocauisse. acratorcles scribit romen non captura fuisse ut sup
dictũ est: sed ab ascamio natã ee enee iepte̾ appeliationis istiꝰ
causad suisse. Et tradit᷑ ecĩa propriũ rome nomuen et uerid
qm̃̃ quidem quo ininus enũtiaret terimoniaꝵ archana
sauperũt: ut hoc pacto noticiã eius aboleret fides tacite¬
placite tacituruitatie. Ualerud̃ demq soratiu quod contra iuier¬
dictũ id eloqui ausus foret . os auerctũ profane uocis

Expanded text:
unt qui uideri uelint Romae uocabulum ab Euandro primum datum, cum oppidum ibi offendisset, quod extructum antea Valentiam dixerat inuentus Latina, seruataque significatione inpositi prius nominis, Romam Graece Valentiam nominatam. Quam Arcades quoniam habitassent in excelsa parte montis, deriuatum deinceps, ut tutissima urbium arces uocarentur. Heraclidi placet Troia capta quosdam ex Achiuis in ea loca ubi nunc Roma est deuuibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum ab ea Romen uocauisse. Agathocles scribit Romen non captiuam fuisse, ut supra dictum est, sed Ascanio natam Aeneae neptem appellationis istius causam fuisse. Traditur etiquoniam quidem quo minus enuntiaretur caerimoniarum arcana sanxerunt, ut hoc pacto notitiam eius aboleret fides placitae taciturnitatis, Valerium denique Soranum, quod contra interdictum eloqui id ausus foret, ob meritum profanae vocis
Abbreviated transcription (Latin):
qua sũi aut om̃ia effictiant modrõ capitie: nec priua lime¬
aci destinãt in membra alia quã ab ip̃a ut eta dixert̃ figu¬
rarũ arce auspicĩ faciant incheandi. nos quoq capite
preconiũ posset sustitari. ac eeꝵ uatiud suꝑiacuũ prene
sit relegtẽ tranctẽ decirsũ tet aniralib. Ne tamen ꝓ s
dissimulata sit origiẽ quãta ualenius ꝑsequent᷑ fide

Expanded text:
qua sunt, ante omnia effigiant modum capitis, nec prius linequa sunt, ante omnia effigiant modum capitis, nec prius lineas destinant in membra alia, quam ab ipsa ut ita dixerim figurarum arce auspicium faciant inchoandi, nos quoque a capite aeconium possit suscitari, ac superuacuum paene sit relegere tramitem decursum tot annalibus. Ne tamen prorsus dissimulata sit, originem eius quanta ualemus persequemur fide
Abbreviated transcription (Latin):
salem uarietas ip̃a legentiu fastidio mederes /Iiter hec
hominũ et alioꝵ aiatrõ naturas exporessimꝰ. ocddita
panca de arborib. et lãpidibne exotitis. de etimaꝵ gerctiũ
forms. de ritu dissono abditaꝵ nationũ qͣt non milla ete
diehna memoratu: que pretermnteere incuriosũ uide le᷑ᵉ
tuũ uelimi de scriptorib manat receptissimie. Duid enm
propriũ nrõm esse possit : cũ nnchil omiserit antiquitatꝭ¬
diligenoia quod intactũ adhoc usq emi ꝑmaneres. Qrua prept̾
queso ne de pu̾ti tmpore editionis huc sidem libres qui quide
uoestigia monete ueteris ꝑsecuti opmionea uniuersas eligere
maliumꝰ potius ꝙ dñouare ita si qua ex istie secus ꝙ̃
epto in amimũ tuũ uenerintꝰ des uelimi insantie mee ue¬
mam. nã constancia ueritatis penes eos est. quis secuti sumꝰ
sicut eroto qui corpoꝵ sormai enuuilad᷑ pestpositis que celi¬

Expanded text:
saltem varietas ipsa legentium fastidio mederetur. Inter haec saltem varietas ipsa legentium fastidio mederetur. Inter haec hominum et aliorum animalium naturas expressimus. Addita pauca de arboribus exoticis, de extimarum gentium formis, de ritu dissono abditarum nationum, nonnulla etiam digna memoratu, quae praetermittere incuriosum videbatur tum uelim, de scriptoribus manat receptissimis. Quid enim proprium nostrum esse possit, cum nihil omiserit antiquitatdiligentia, quod intactum ad hoc usque aeui permaneret? Quapropter quaeso, ne de praesenti tempore editionis huius fidem libres, quoniam quidem uestigia monetae ueteris persecuti opiniones uniuersas eligere maluimus potius quam innouare. Ita si qua ex istis secus quam opto in animum tuum uenerint, des uelim infantiae meae ueniam: constantia ueritatis penes eos est quos secuti sumus. Sicut ergo qui corporum formas aemulantur, postpositis quae reli
Abbreviated transcription (Latin):
uni et auriũ lemencia et optimaꝵ artiu studiis
prestare to e ptabis sentĩã. Idq opido ex pertus
de uenuolencia tua nichil toruire preceperini.
r eputani examẽ oprstulo istius tib potissiam̃
Dare cuiꝰ uel industria promptius suffragiũ. uel benignntas
uenid spondeat fagliorem. laber est ad ad compendiũ pre¬
paratua. Qud̾tłiͣ ratro passa est: ita moderate repressꝰ:
ut nec prodigta sit ma copia nec dapnosa concinitas.
e in si ammũ propħins intenderis. uelut fermentũ cogru
Ox quisitie em̃ aliquot uoludb studuisse me impendiosa¬
teor ut et a notiorib referre paem et remotis largiꝰ diuo¬
rarer. locoꝵ cõmenioratis pludund teuitiin quã ꝑtm fer¬
ine ininator est uniu̾sa inateriea. Quoꝵ cõmemũsse ita
uisid estiut inclitosr terraꝵ situs et insĩines tractus marie
sernata orbis distructione, suo queq ordine redderem. Inse¬
riumꝰ etplera q different congruencia: ut si nichil aliud

Expanded text:
um et aurium clementia et optimarum artium studiis praestare te ceteris sentiam idque oppido expertus de benivolentia tua nihil temere praeceperim, e re putavi examen opusculi istius tibi potissimum dareueniam spondebat faciliorem. Liber est ad conpendium praeparatus, quantumque ratio passa est ita moderate repressus, ut nec prodiga sit in eo copia nec damnosa concinnitas. Cui si animum propius intenderis, uelut fermentum cognits. Exquisitis enim aliquot uoluminibus studuisse me inpendio fateor, ut et a notioribus referrem pedem et remotis largius inmorarer. Locorum commemoratio plurimum tenet, in quam partem ferme inclinatior est universa materies. Quorum meminisse ita visum est, ut inclitos terrarum situs et insignes tractus maris, servata orbis distinctione, suo quaeque ordine redderemus. Inseruimus et pleraque differenter congruentia, ut si nihil aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
sules anni dete decen quoꝵ consulatulcosar augustꝰ est
ut uigi lancia eis non modo securid uerũ eciad tutud imꝑlũ epeꝵ
quos tmpꝰ ferme solũ rptã est quo pludinũ et arma cessant¬
runt et ingonia floruerut. Scliges ne merti iustitia languecer
uirtutꝭ opera bellis quiestntib. Tũc go primud cursue
adni ꝑspectu ratio est que a reporigine profunda caligiie
tgba᷑. Nam aut auguscũ cesarem incerto modo anndc̃o¬
putabat. Qrui apus egtiptios iii ͦ  mensib terinadatapᵈ
archadae tribus. apus carnanae sex. In italia apud lan¬

Expanded text:
septingenti decem: quorum consulatu Caesar Augustus est ut vigilantia illius non modo securum, verum etiam tutum imperium esset. Quod tempus ferme solum repertum est, quo plurimum et arma cessaverint et ingenia floruerint, scilicet ne inerti iustitio langueret virtutis opera, bellis quiescentibus. Tunc ergo primum cursus anni perspecta ratio, quae a rerum origine profunda caligine tegebatur. Nam ante Augustum Caesarem incerto modo annum conputabant, qui apud Aegyptios quattuor mensibus terminabatur, apud Arcadas tribus, apud Acarnanas sex
Abbreviated transcription (Latin):
antemꝑnatib truophauit de uerentib tercie olpus
cãprie paludem nonis qudtilib cõmparire de siit. Cetri
reghes: quib locia habittinerut dicemꝰ / laticis mtarco uli tacꝰ
urbem fuerat a laurento interempti est. Septima et
ꝓp olmipiade homie̾ epit Numa in colle primũ quiri¬
nali deinde prostea edem uest in reghia que ad huc ita appel
edea facta ost: qui reghipaut a nnos duos et ex ergiꝰ¬
decima olimpiade placet conditã. pictori ueł i poti et
lutato opiiono erastosthenis et appelledori comꝓbanitib
olimpiadia uiiᵗᵘ. anno scdõ. Pomporuo attico et marto
tullio olmpiadis ui ͭ ͤ anno t̾cio. Cͥ onlatis igtit nostrico
et grecoꝵ temporibuesiuuemmꝰ incipiente olimpiade uiiͣ
romã condita anno post ilid captũ cccc xxxiii. quippe¬

Expanded text:
Antemnatibus triumphavit, de Veientibus tertio. Apud Antemnatibus triumphavit, de Veientibus tertio. Apud Caprae paludem nonis Quintilibus apparere desiit. Ceteri reges quibus locis habitaverunt, dicemus. Tatius in arce, ubi nunc urbem fuerat a Laurentibus interemptus est. Septima et uicesima olympiade hominem exiuit. Numa in colle primum Quirinali, deinde propter aedem Vestae in regia quae adhuc ita appellaedes facta est; qui regnauit annos duos et tridecima olympiade placet conditam: Pictori octava: Nepoti et Lutatio opiniones Eratosthenis et Apollodori comprobantibus olympiadis septimae anno secundo: Pomponio Attico et M. Tullio olympiadis sextae anno tertio. Conlatis igitur nostris et Graecorum temporibus invenimus incipiente olympiade septima Romam conditam, anno post Ili
Abbreviated transcription (Latin):
narro auctor diligntissimꝰ. romãd condidit conuulus marte
ipnitus et rhea siliua uel ut non milli marte et ilia dicta¬
q primũd st roma q̃drata ꝙ ad equilibrud foret posit Ea
incipit a situa que est in ciria apolluis et ad spolud̾ sca¬
larid aͣ cale habot terminũ ubi tieturud fuit faustul Ib
r omulua mansitauit que auspicato nuctorũ fiddamẽta
recit duo de ingniti natus d̃nos .xiͦtl max hora post
seciddã aut ĩciã plenã scut luciuia hriu cͦma prodidit
mathematicoꝵ noblissimꝰ. Ione in pistibue: saturno ue¬
nere marte mercuris d̃ scorpione solem chauro libra ii
abra coustitutis. Et obseruatũ demiepe in qua hostia pa¬
rilibus adereturdiea ist a sanguĩs purus esset. Cuꝰ
si gmificatise de partu iłi tractam uellet  idem remuli¬
trudphũ es atroni regi eõꝵ detraxit spolia que Iomi fo¬
retrio primne suspendit et oprnia dixie ꝑ turstis de

Expanded text:
Varro auctor diligentissimus, Romam condidit Romulus, Marte Varro auctor diligentissimus, Romam condidit Romulus, Marte genitus et Rea Siluia, uel ut nonnulli Marte et Ilia; dictaque primum est Roma quadrata, quod ad aequilibrium foret posita. Ea incipit a silua quae est in area Apollinis, et ad supercilium scalarum Caci habet terminum, ubi tugurium fuit Faustuli. Ibi Romulus mansitauit, qui auspicato murorum fundamenta iecit duodeuiginti natus annos, XI k. Mai., hora post secundam ante tertiam plenam, sicut L. Tarruntius prodidit mathematicorum nobilissimus, Ioue in piscibus, Saturno Venere Marte Mercurio in scorpione, Sole in tauro, Luna in libra constitutis. Et obseruatum deinceps, ne qua hostia Parilibus caederetur, ut dies iste a sanguine purus esset, cuius significationem de partu Iliae tractam uolunt. Idem Romultriumphum et Acroni regi eorum detraxit spolia, quae Iovi Feretrio primus suspendit et opima dixit. Rursum de
Abbreviated transcription (Latin):
herariũ comitea eiis condiderud in honore saturm. quemi
cultorem regtionis illuis cognouerãt extrtisse. Idem et montm
capitolinũ. setiemũ noĩanerut. e astelli quoq qued excita¬
ueriũ portã appellaneriũ saturuna que postindũ panda¬
na uocitita est. pare ecĩã nefrma capitolini montis habrta¬
uiliᵈ carmente fuit : tub ub carmentie nũt fanm̃ est. et
qua carmentali paorte nomin datũ est: pallaciũ nemo
dubitanerit quĩ archadas habiat anctores a quilus pri¬
mũ pallanteũ opidũ conditũ. quod aliꝙdiũ ab origineꝵ
habitatũ propter dc̃omodũ uicine paludis quã pretesfuẽte
ciberis fecerat profecti daacte postumdũ ueliquerut̃
sunt qui uelint a ualatib omũ muitata littera ł a pale
pasterali dea. aut si silenue probatea palantho hyꝑberer
filia : quã hercules ib cont comprespsse usus est: Nõmen
montie adaptatũ. Ced quãp̃ itͣa sic conghauant palam
cid amneꝵ ratio faciat cardinem ueritati. Nani ut affirinat

Expanded text:
fertur, comites eius condiderunt in honorem Saturni, quem cultorem regionis illius cognouerant extitisse. Iidem et montem Capitolinum Saturnium nominauerunt. Castelli quoque quod excitauerunt portam appellauerunt Saturniam, quae postmodum Pandana uocitata est. Pars etiam infima Capitolini montis habitaculum Carmentae fuit, ubi Carmentis nunc fanum est, a qua Carmentali portae nomen datum. Palatium nemo dubitauerit quin Arcadas habeat auctores, a quibus primum Pallanteum oppidum conditum; quod aliquamdiu Aborigines habitarunt, propter incommodum uicinae paludis, quam praeterfluens Tiberis fecerat, profecti Reate postmodum reliquerunt. Sunt qui uelint a balatibus ouium mutata littera, uel a Pale pastorali dea, aut ut Silenus probat a Palantho Hyperborei filia, quam Hercules ibi conpressisse uisus est, nomen monti adoptatum. Sed quamquam ista sic congruant, palam e cum annorum ratio faciat cardinem ueritati: nam, ut adfirmat
Abbreviated transcription (Latin):
aperto cõuetis adulterio et aliquot infelicitat notis pre¬
I.
posteas ortus nomen luit
Qniuis perinde est infausta natuntat᷑. si cortretũ un¬
gnial fuert quo pacto genitalra fut e corne he que
editre gracchis ostentũ hoc pĩauit sinistro epitu liberoꝵ.
tursũ necatis matrib natus est auspicatior. sicut scipio affei¬
cams prior qui deffũcta parente ꝙ excisus utero in diem
uenerat primꝰ romanoꝵ cesar dictus est. E genimie si
remanente altero alter abortino flupu exciderit: alter qui
legictime natus est. uopiscus noĩa᷑. Quidd et cũ dengib
procieatit᷑. ut guͣ papiriꝰ carbo et .ii. curio dentatꝰ.ob id¬

Expanded text:
aperto coniugis adulterio et aliquot infelicitatis aperto coniugis adulterio et aliquot infelicitatis is posteri ortus omen luit. Feminis perinde est infausta natiuitas, si concretum uirginal fuerit, quo pacto genitalia fuere Corneliae, quae editis Gracchis ostentum hoc piauit sinistro exitu liberorum. Rursum necatis matribus natus est auspicatior, sicut Scipio Africanus prior, qui defuncta parente, quod excisus utero in diem uenerat, primus Romanorum Caesar dictus est. E geminis si remanente altero alter abortiuo fluxu exciderit, alter qui legitime natus est Vopiscus nominatur. Quidam et cum dentibus procreantur, ut Cn. Papirius Carbo et M'. Curius, Dentat
Abbreviated transcription (Latin):
noceat plane si corpustulũ in mare fighuret᷑ melior estco¬
lor graidis et promor partitudo uteri demiq a plrus die
motus alter sepus nonactesimo primũ die palpitat et
concepta fer̃a gestantie uuiltũ pallore ineficit. crura quoq
perpedit lancguida tarditate. in utraꝵ sexu cũ capili gter¬
minãt dc̃omodũ mais est. fitq pleniluniis auctior egtri¬
tudo. quod tempus et iam editia semper pocet
uni salsiores estas edit ehainida uñ gicułis caret
eltcum prope ad uterũ liberandũ uenerut momẽta
maturitatos eitentꝭ spiritũ retinẽ pliu̾inũ congtrutt qm̃
quidem letalimera ostitano suspendit puerperia. ¶ontra
naturã est in pedes procedere nastentes ⁊ qua propter uelue
ectre parti appellant᷑ olcrrppe ata editi minꝰ prospere uniũt.
et de ueta euo brer cedud. demq frs une .iii. achrippa felicitatꝭ
epemplũ est. nec tamen usq eo inofferise.ut non plura ad¬
uersa ꝑtrilerit ꝙͣ sidã nãq misera pedrẽ̾ ualitudine: et

Expanded text:
nas. Plane si corpusculum in marem figuretur, melior est color grauidis et pronior partitudo uteri, denique a quadragesimo die motus. alter sexus nonagesimo primum die palpitat et concepta femina gestantis uultum pallore inficit, crura quoque praepedit languida tarditate. In utroque sexu cum capilli germinant, incommodum maius est fitque pleniluniis auctior aegritudo, quod tempus etiam editis semper nocet. Cum salsiores escas edit grauida, unguiculis caret partus. At cum prope ad uterum liberandum uenerint momenta maturitatis, enitenti spiritum retinere plurimum congruit, quoniam quidem letali mora oscitatio suspendit puerperia. Contra naturam est in pedes procedere nascentes, quapropter uelut aegre parti appellantur Agrippae. Ita editi minus prospere uiuunt et de uita aeuo breui cedunt. Denique in uno M. Agrippa felicitatis exemplum est, nec tamen usque eo inoffensae, ut non plura aduersa pertulerit quam secunda; namque misera pedum ualitudine et
Abbreviated transcription (Latin):
culem ex asia p̃de magnitudĩẽ illuxeu̾t. Porio gete¬
onñes reges iudeñtuit n ͨ bellũ herculi sua sponte ĩtu¬
lisse: ẜ cũ acmẽta sua iapi iudissent: amissa uello re¬
petisse. Post: eegua dem̃ hyhpanie p̾micartasmẽses
impiũ gmĩcie occupane̾. Nam cũ gandetam a turo uñ¬

Expanded text:
culem ex Asia praedae magnitudine inlexerint. Porro Geryculem ex Asia praedae magnitudine inlexerint. Porro Geryomnes regi viderentur, nec bellum Herculi sua sponte intulisse, sed cum armenta sua rapi vidissent, amissa bello repetisse. Post regna deinde Hispaniae primi Karthaginienses imperium provinciae occupavere. Nam cum Gaditani a Tyro
Abbreviated transcription (Latin):
cõne dem̃tot casuũ pedculorĩq ab codem successor cgni
destinatur. nomẽ illi inpositũ aiidis. Quu ut ixgnũ
accepit tonte magnitudĩs fuit. ut nõ frtustita de core ma
noͣ iestate tot ꝑiculis ereptus iude̾tut. Quipppe ⁊ barbatũ
ppłm legibus uiuxit. ⁊ uones p̾mꝰ acatͦ domadi fiumẽta¬
q sulco q̃rt̾ docuit. et ex agresti aibo miciora uesci odio
eoꝵ q̃ ip̃e passus fucat. hoĩes cregit. huꝰ casus fabu¬
losi uidentm. in ⁊ coͣnoꝵe conditoes lupa mit̾ti : ⁊ sirus
trex ꝑsarũ cane alitus ꝑde̾tuiꝭ. Ad hoc ⁊ mĩsteria ẜuilici
ppło mrdicta ⁊ plebs in uii urbes diuisa. mortuo ainde
regnũ ꝑ multa secula ab successoribꝰ eꝰ retentũ In hac¬
tainta pabuli leticia est: ut insi abstinẽ int̾pellata sa¬
gina fuert᷑. pecõa rũpant᷑. Inde demq armẽta sconis
q̃ illis ixibus sole opes hẽbant. tante faame fui̾ ut hec¬

Expanded text:
ione deinde tot casuum periculorumque ab eodem successor regni ione deinde tot casuum periculorumque ab eodem successor regni destinatur. Nomen illi inpositum Habidis, qui ut regnum accepit, tantae magnitudinis fuit, ut non frustra deorum maiestate tot periculis ereptus videretur. Quippe et barbarum populum legibus vinxit et boves primus aratro domari frumentaque sulco quaerere docuit et ex agresti cibo mitiora vesci odio eorum, quae ipse passus fuerat, homines coegit. Huius casus fabulosi viderentur, ni et Romanorum conditores lupa nutriti et Cyrus, rex Persarum, cane alitus proderetur. Ab hoc et ministeria servilia populo interdicta et plebs in septem urbes divisa. Mortuo Habide regnutanta pabuli letitia est, ut, nisi abstinentia interpellata sagina fuerit, pecora corrumpantur. Inde dicta armenta Gerionis, que illis temporibus sole opes habebantur, tante fame fuere, ut He
Abbreviated transcription (Latin):
feraꝵe lacte mit̾tus. dei clatũ donniõ tͣmite augusto
ꝑ ꝙ̃ armẽta cõmeare ꝯsueneant: proiti iuuet. crudelis
pisus ꝯ ꝓculcot᷑ nepot̃e ꝙͣ simplio morte int̾fici ᷑ maluit.
Ibi quoq cũo imolatus esser: nͣ alimẽtis egeitẽt. cambꝰ¬
p̾mo ieuinis ⁊ młtoꝵe dier abstinẽtia cruciatisi moꝵ
ento sumnbꝰ obiecit. itaq cũ nõ solũ nõ nocetui ⁊ uerũ ẽc¬
Iͥo quarũdam uberibus aleret᷑ ad ultimũ ĩ occeanũ abici iussit
Tum plane maĩ festo quodã mĩme mni fuitẽtes estus ac
recipiocũtes nudasiuelut naue cũ fluctu fe ueheret᷑: le¬
u salo in lictoe̾ exponit᷑. Nec multo pꝰ cegua adfuit.
q̃ uuera ꝑnulo offecitet. Iñ demq cõusacõe nut̾tis exinia
aut infior uelocitate ꝑag̾uit. Ad postiemũ laqueo captꝰ.
resi dono datus est: tuẽ ⁊ limatuẽtoꝵo silitudine. ex notꝭ
corꝑis que iuiste ꝑnulo fueaut. ne pꝰ agnitus ãnutã¬

Expanded text:
ferarum lacte nutritusDeinde relatum domum tramite angusto, per quem armenta commeare consueverant, proici iubet, crudelis prorsus, qui proculcari nepotem, quam simplici morte interfici maluit. Ibi quoque cum inviolatus esset nec alimentis egeret, camo ieiunis et multorum dierum abstinentia cruciatis, mox etiam suibus obiecit. Itaque cum non solum non noceretur, verum em quarundam uberibus aleretur, ad ultimum in Oceanum abici iussit. Tum plane manifesto quodam numine inter furentes aestus ac reciprocantes undas, velut nave, non fluctu veheretnec multo post cerva adfuit, quae ubera parvulo offerret. Inde denique conversatione nutricis eximia haud inferior velocitate peragravit. Ad postremum laqueo captus regi dono datus est. Tunc et liniamentorum similitudine et notis corporis, quae inustae parvulo fuerant, nepos agnitus. Admirat
Abbreviated transcription (Latin):
hessalia eadem est et hemonia. quã homerus argos
pelasiti cognomiat. uib genitus est hellen. a
quo regte hellones nomimati. hui a tercho pieria
ad macedonã protendit᷑ que deuita sus macedonit̃ ueĩt
ingũ. Multa ibi opida. multa flinã. de opedis: egregtia sut̾
chialaris a thessalli et thebe. de amnibus periens. qui
preter osrã olimpũ qz decurrene: colle dextra leuaqz mol

Expanded text:
hessalia eadem est et Haemonia, quam Homerus Argos Pelasgicon nominat, ubi genitus est Hellen, a quo rege Hellenes nominati. Huius a tergo Pieria ad Macedoniam protenditur, quae deuicta sub Macedonum uenit iugum. Multa ibi oppida, multa flumina. De oppidis egregia sunt Phthia, Larisa Thessala et Thebae, propter Ossam Olympumque decurrens colle dextra levaque mol
Abbreviated transcription (Latin):
eciã ocularias dissipant egritudines sed qui oculis medet
et coarguendis ualent furibus nam quisquis sacranũ¬
uoto raptũ nectat lumĩa aquis attrectat ubi periurid nõ
est ceruit clarius: si ꝑfidia abnint detegitur faciiis
cecitate. et captus oculis admissũ tenebris fatetur

Expanded text:
etiam ocularias dissipant aegritudines. Sed qui oculis medentur, etiam ocularias dissipant aegritudines. Sed qui oculis medentur, et coarguendis ualent furibus; nam quisquis sacramento raptum negat, lumina aquis adtrectat; ubi periurium non est, cernit clarius, si perfidia abnuit, detegitur facinus caecitate, et captus oculis admissum fatetur
Abbreviated transcription (Latin):
serpens. hoc solifugta sardis actris aiãl peredignti. qua
araners forma . solisngha dicta ꝙ dient fugrat. In me¬
tallis argentariis plurima est: Nam solũ illud̃ argento
diues est. occultũ epreptat et per d̃prudentĩã suꝑsedentib
pesteni facit. huic incõmodo accedit et herba sardonia que in
de flumie fontanes prouemp iusto larguis. ea si edulio
fuem nescientib neruos contraliit. diducit rictu oratut qui
niortem oppetunt intereant facie ridentiũ̃. C ontra quicq̃d
a pħiaꝵ est uarie cõmodis seruit stagna pistulentissuna
Hibernee plunie in estiuam penuriã reseruant Nam
homo sardus epem pluimã de ibrido celo habet hͨ
collectaneũ depascit᷑ ut siefficiat usui ubi defecerut sca¬
turigines sontes sane calidi et salubres aliquot locis es¬
feruescãt qui medelas afferunt. aut solidant ossa fracta¬
aut molliũ. aut abolent a solifugis insertũ uener̃t aut

Expanded text:
serpens, hoc solifuga Sardis agris, animal perexiguum serpens, hoc solifuga Sardis agris, animal perexiguum aranei forma, solifuga dicta quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, nam solum illud argenti diues est; occultim reptat et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Huic incommodo accedit et herba Sardonia, quae in defluuiis fontaneis prouenit iusto largius. Ea si edulio fuerit nescientibus, neruos contrahit, diducit rictu ora, ut qui mortem oppetunt intereant facie ridentium. Contra quidquid aquarum est uarie commodis seruit. Stagna pisculentissima. Hibernae pluuiae in aestiuam penuriam reseruantur, nam homo Sardus opem plurimam de imbrido caelo habet: hoc collectaneum depascitur, ut sufficiat usui ubi defecerint scaturrigines. Fontes calidi et salubres aliquot locis efferuescunt, qui medelas afferunt aut solidant ossa fracta aut abolent a solifugis insertum uenenum aut
Abbreviated transcription (Latin):
reant quibus tangitur Dic ei mest uilut de glutino
lentiore nestio quid par᷑ atq gidini. olecipimꝰ demo/¬
critũ abderiten ostentatione scrupul hucᵃ sr capter usũ
ad probãdã occultã nature potencia in certanũuus
que contra magos habuit
leginius ix noictami apud̾ crispum in quo
mari sita est quos incolarũ auctores habeat sa¬
tis celebre est Nichil echo attinet dicere ut sardus hercule
uerax mircurio proecati cid alter a libia alter abusq tar¬
cesso hispanie in hoste fines pemeauissent otsardo terre
anorace nore opido nomẽ datũ. mox aristeum regnãdo
his proximũt in urbe coralia quã condiderat ipse cõuc̃to
populo utriusq sanginis seiges usq ad si gentes
ad unũ morem cõmgasse imperiũ ex insolencia nichil
aspernatas ded ut hec et iolau qui ad id locoꝵ agtros
ib insedit preterea et ilieuses et locoeuses transeamꝰ
Sardimia est quidẽ absqri sirpentib. did quos aliie los

Expanded text:
reant quibus tangitur; sic ei inest velut de glutino reant quibus tangitur; sic ei inest velut de glutino lentiore nescio quid par atque gummi. Accipimus Democritum Abderiten ostentatione scrupuli huius frequenter usum ad probandam occultam naturae potentiam in certaminibus quae contra magos habuit. legimus, Ichnusam apud Crispum, in quo mari sita sit, quos incolarum auctores habeat, satis celebre est. Nihil ergo attinet dicere ut Sardus Hercule, Norax Mercurio procreati cum alter a Libya, alter ab usque Tartesso Hispaniae in hosce fines permeauissent, a Sardo terrae, a Norace Norae oppido nomen datum, mox Aristaeum regnando his proximum in urbe Caralis, quam condiderat ipse coniuncto populo utriusque sanguinis, seiuges usque ad se gentes ad unum morem coniugasse, imperium ex insolentia nihil aspernatas. Sed ut haec et Iolaum, qui ad id locorum agros ibi insedit, praeterea et Ilienses et Locrenses transeamus, Sardinia est quidem absque serpentibus. Sed quod aliis locis
Abbreviated transcription (Latin):
re quasi spectaculo exposite non erant onuittende: sed
pͣtro residendio est si dilatis que precipua sunt pe quãdã
desidiã aut pandectoriã aut prochitam dicamꝰaut se ui¬
iluã ferace᷑ aut caprariã quãd greti artyaoii dicudaut planasiã
riam auiũ hoc nominis matrem. uel tehacesiam ulipis¬
ut proditur speculam. uel enaream in arimen honiero
nominatã. aliasq letas non secus. iiter quas corsicant
pludim in dicendo latius circõuecti plenissima narcãdi
absoluere diligencia. ichil q omissum quod et tractanti
non sit suꝑnacuũ. ut exordiũ incolis ligures dederint
ut opida ibi extructa suit ut colonias ib deduperint ma
Erũ acer corsicanus quad in eo agtro unicũ ist so¬
lus edit quem chatopecten uocant lapidem sa¬
tu dictnissimũ. maior est ceterisi qui ad ornatũ destinã¬
tuo. nec tam gemimna ꝙ cantes. idem dpositas manua
detinet. ita se inetis corporib aduectene ut cĩ ip̃d h¬

Expanded text:
rae quasi spectaculo expositae non erant omittendae; sed rae quasi spectaculo expositae non erant omittendae; sed quantum residendum est, si dilatis quae praecipua sunt per quandam desidiam, aut Pandateriam aut Prochytam dicamus, Iluam feracem, aut Caprariam quam Graeci Aegilon dicunt, aut Planasiam riam auium hoc nominis matrem, uel Ithacesiam Vlixis speculam, uel Aenariam, Inarimen Homero nominatam, aliasque laetas non secus. Inter quas Corsicam plurimi in dicendo latius circumuecti plenissima narrandi absoluerunt diligentia, nihilque omissum quod retractanti non sit superuacuum: ut exordium incolis Ligures dederint, ut oppida extructa sint, ut colonias ibi deduxerint Maracessant. Verum ager Corsicanus, quod in eo agro unicum est, solus edit quem catochiten uocant lapidem fatu dignissimum. Maior est ceteris qui ad ornatum destinantur nec tam gemma quam cautes. Idem inpositas manus detinet, ita se iunctis corporibus adnectens ut cum ipso hae
Abbreviated transcription (Latin):
mintant mare perincioam q feruentis ⁊ hodani nauiga¬
tionẽ temperauit Qui dinis precipitatus al pibus pri¬
no pir edueticos ruit. ocansantiũ aquaꝵ agmna secr̃
trahiens actuꝙ magnũ ipso quid nuadit freto tur¬
bulentior. insi ꝙ fretum nentia epcitatur rhodanus seuit
et cũ serentĩ est. etq ideo inter tres europe mapimos scũ¬
mõs. et hũc computant
que quoꝙ soptilie ecloei claruerũ. quondã hiber¬
na consulis postei extulte memib. Quarũ ca¬
lor olim acrior ephulatus per tẽporã naporauit. nec
iam par est some priori. Si gretias cogitenuis: prestat
respitere litus tarentinũ. unde a promũturio quod atram
mõ pigiã nocant achiuia destunradtib ectissima nauuicta¬
cio est¬
lectendus huic stilus est: terrarũ uocant alie
et longũ est ut moratim insulaꝵ onn oras
legamus quascũq promũturia italica prospl¬
tant. ꝙͣma sparse recessibus amenissimis et quodã natu¬

Expanded text:
inuitauit mare, perniciosamque feruentis Rodani nauigainuitauit mare, perniciosamque feruentis Rodani nauigationem temperauit; qui amnis praecipitatus Alpibus primo per Heluetios ruit, occursantium aquarum agmina secum trahens, auctuque magno ipso quod inuadit freto turbulentior, nisi quod fretum uentis excitatur, Rodanus saeuit et cum serenum est, atque ideo inter tres Europae maximos fluuios et hunc computant. Aquae quoque Sextiae illic obclaruerunt, quondam hiberna consulis, postea excultae moenibus; quarum calor olim acrior exhalatus per tempora euaporauit nec iam par est famae prioris. Si Graecias cogitemus, praestat respicere litus Tarentinum; unde a promunturio, quod Acran Iapygiam uocant, Achaiam destinantibus citissima nauigatio eslectendus hinc stilus est: terrarum uocant aliae, et longum est, ut moratim insularum omnium oras legamus, quascumque promunturia Italica prospectant; quamuis sparsae recessibus amoenissimis et quodam natu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiu non deneget. leuature aluũaduasis flatib subuo¬
lant. quibus proluies longuis anferatur Indicant inter
aduenas. qui grecꝰ est preprius accedunt. et quantũ intellige da¬
tus. uelut cinem blandius adulantur si quis erit gentis alteriꝰ
inuolant et impugnant. Edem sacra omni die celebrant
studio eiusmodi. aquis imbuut plumasi alisq impendio
⁊ificant. tunt pumulis superplandũt. Inde discedit᷑ quasi
peracta religione. os hoc credunt diomedis socios aues fac¬
tos. Sane ante aduentũ etholi ducis nomen diomedee
non habebant Inde sic dicte sunt. Italicus excuisus per
liburnos que gena asiatica est procedit in dalinatie pe¬
dem. dalinatia in luurtem alliritũ In quo sunm dardam
sedes habent᷑. honnea ex troiana prosapia in mores bar¬
baros efferati. olt ex abtexa parte per ligurid oram
in narbonensem proudciã pargit in qua socensesquõdã
fuctati persaꝵ aduentu: massiliam urbem olimpiade płs

Expanded text:
ceptui non denegetur. Leuaturae aluum aduersis flatibus subuoceptui non denegetur. Leuaturae aluum aduersis flatibus subuolant, quibus proluuies longius auferatur. Iudicant inter aduenas: qui Graecus est propius accedunt et quantum intellegi datur ut ciuem blandius adulantur, si quis erit gentis alterius, inuolant et inpugnant. Aedem sacram omni die celebrant studio eiusmodi: aquis imbuunt plumas alisque inpendio rificant; tunc pinnulis superplaudunt, inde disceditur quasi peracta religione. Ob hoc ferunt Diomedis socios aues factos. Sane ante aduentum Aetoli ducis nomen Diomedeae non habebant, inde sic dictae. Italicus excursus per Liburnos, quae gens Asiatica est, procedit in Dalmatiae pedem, Dalmatia in limitem Illyricum, in quo sinu Dardani sedes habent, homines ex Troiana prosapia in mores barbaros efferati. At ex altera parte per Ligurum oram in Narbonensem prouinciam pergit, in qua Phocaenses quondam fugati Persarum aduentu Massiliam urbem olympiade quad
Abbreviated transcription (Latin):
poterit memorabile iudicari: nisi accederent non omitten¬
da forma illie pene que fulicis. color candidus. ignei oculi
ora dentata. coñgfreg̃es uolitant. nec sine ratrone pergendi.
Duces dus qui retunt cursit alter agmẽ aute it insequit¬
alter. ille ut ductu catũ iter dirictat. hic ut instancia urgeat
tarditatem. Nec in mcantibus disti plina est. Cum fege ficum
adest tempꝰ. rostro scrobes excauant. deinde surculis inuasĩ
suꝑpositis mittans tepta cratiũ. sic contegut̾ subtercauata
et ne opame̾ta desuit. si forte lignoꝵ cassã nenti aufferũt.
hauc struicem conprimũt terra quã egesserant. cũ pnteos
ex citassent: sic indos meluct᷑. beforini accessu nec fortuito
adeo. ut ad plagas celi metent̾ exitris uel ingressus. Ołditꝰ
qui dimittit ad partus in ortũ destinat᷑. Qui excipit reuer¬
tentes uersua occasũ est. ut lux et morantis ixtitet et re¬

Expanded text:
poterat memorabile iudicari, nisi accederent non omittenpoterat memorabile iudicari, nisi accederent non omittenda. Forma illis paene quae fulicis, color candidus, ignei oculi, ora dentata; congreges uolitant nec sine ratione pergendi; duces duo sunt, qui regunt cursum: alter agmen anteit alter insequitur; ille ut ductu certum iter dirigat, hic ut instantia urgeat tarditatem. Haec in meantibus disciplina est. Cum fetificum adest tempus, rostro scrobes excauant, deinde surculis inuersum superpositis imitantur texta cratium; sic contegunt subtercauata et ne operimenta si desint, forte lignorum cassa uenti auferant, hanc struicem premunt terra quam egesserant cum puteos excitarent. Sic nidos moliuntur bifori accessu, nec fortuitu, adeo ut ad plagas caeli metentur exitus uel ingressus; aditus qui dimittit, ad pastus in ortum destinatur, qui excipit reuertentes uersus occasui est, ut lux et morantes excitet et re
Abbreviated transcription (Latin):
puniceo protiiis rubescunt ramuli sunt quales arborũ ui¬
simus. ad seiipedent freꝙͣcius longi trarũ est pedancte
deprehendi. exendunt e illis multa gestamma habet
eñĩ ut zorcastresait. materiea hec quadã pote state ac propt̃¬
ea quicquis inde fit dicitur inter salutaria. d oraliũ alias
dicũt. nam metrodorus gorgiã nominat. ydem ꝙ resistat
tcoubus et fulimiirib adsirmat. Oruit᷑ gemiina in parte
lucame facie medũ. adeo ioiũda. ut languentes intrinsens
stellas et sub mibilo renidentis croceo colore ꝑfundit. Ca
quĩ in lictore sircium mnuenta primo est sirtices uocant
Est ot uegetana a loco dicta. ciui iniciri color facies propria
quã ad gratia uarietatis lnuites abbi intersecant uctis
candicantib¬
N sula que apulie oram uidet : tuiulo ac delubro
diomedis insicnis est. et diomedias aues sola muitrit. Nam
hoc genus alitis preterꝙ ibi nisꝙͣ ghentiũ est. Id q solum

Expanded text:
puniceo protinus erubescunt. Ramuli sunt, quales arboris uipuniceo protinus erubescunt. Ramuli sunt, quales arboris uisimus, ad semipedem frequentius longi; rarum est pedaneos deprehendi. Excluduntur ex illis multa gestamina. Habet enim, ut Zoroastres ait, materia haec quandam potestatem, ac propterea quidquid inde sit, ducitur inter salutaria. Curallium alias dicunt: nam Metrodorus gorgiam nominat. Idem quod resistat typhonibus et fulminibus adfirmat. Eruitur gemma in parte Lucaniae facie adeo iucunda, ut languentes intrinsecus stellas et sub nubilo renidentes perfundat color croceus. Ea quoniam in litore Syrtium inuenta primum est, Syrtitis uocatur. Est et Veientana a loco dicta, cui nigricolor facies propria, quam ad gratiam uarietatis limites albi intersecant notis candicantibsula quae Apuliae oram uidet tumulo ac delubro Diomedis insignis est et Diomedeas aues sola nutrit; nam hoc genus alitis praeterquam ibi nusquam gentium est, idque solum
Abbreviated transcription (Latin):
tent: qui naturas lapidũ exquisicius sunt ꝓ ersequioti.
Istud eciam ipsas liuces presentiscere hoc documencto pro¬
batur. quo digestũ liquorem. ilies arenarũ cumulis quã¬
tũ ualent conctegũt. inuidie scilicet ne talis egeries trã¬
seat in nostrũ usum. et ut theo phrastus perhibet lapidi
isti ad suciiũ colorem. pari spiritu attrahis propinquã¬
tia dolores reuũ placat. midet᷑ regio morbo lingurite
grece dicit᷑. ⁊icade apud reginos mute Nec usꝙͣ alib
dito. Tum uicine que sunt locreusiuultra ceteras sonent.
causas granius tradit Cũ obmurmurarent illic herculi¬
quiescenti deũ iusisse ne streperent Itaq ex eo ceptũ silintũtayer¬
manere. lichusticũ mare frutices procreat qui quantisꝑ srue¬
runt in aquaꝵ profundis fluxi sunt tactu prope carilẽto
deinde ubi in supera actollunt naturalib sapis derogati
lapides fint Nec qualitas ilłis tantũ sed et color uertit. Nad

Expanded text:
tentur qui naturas lapidum exquisitius sunt persecuti. tentur qui naturas lapidum exquisitius sunt persecuti. Istud etiam ipsas lynces persentiscere hoc documento probatur, quod egestum liquorem ilico harenarum tumulis quantum ualent contegunt, inuidia scilicet ne talis egeries transeat in nostrum usum. Vt Theophrastus perhibet. lapidi isti ad sucinum color est, pariter spiritu adtrahit propinquantia, dolores renum placat, medetur regio morbo, lyncurium Graece dicitur. Cicadae apud Reginos mutae, nec usquam rito, cum uicinae quae sunt Locrensium ultra ceteras sonent. Causas Granius tradit, cum obmurmurarent illic Herculiquiescenti, deum iussisse ne streperent; itaque ex eo coeptum silentium permanere. Ligusticum mare frutices procreat, qui quantisper fuerint in aquarum profundis, fluxi sunt tactu prope carnulento; deinde ubi in supera tolluntur natalibus derogati saxis lapides fiunt; nec solum qualitas illis sed et color uertitur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
seculo eta fellebe sacietate ultimo extuberat᷑. et postremo
uastitatẽ. Diuo demq clandio principe ub naticanꝰ ager
est in aluo occise boei spectatus est solidus infans Italia lu¬
pos habet ꝙ cũ ceteris sumlis non fit. homo quem prius
uiderit conticescit et anticipatus obtutu nocentis aspectus
licet clamandi uolu̾tatem habeat: non habet uotis ministeriũ.
stiera de luprs preterca multa spectantissimũ illud est
Caude ammalio huiꝰ iullus amatorius inest perexigius
quem spontiuo dampno amittit cũ capi metum. necha¬
uet potenciã inisi uiuenti de trahatus. Coeunt lupi eoto
anno non amplius diea xii. uestunt᷑ in fame tertam
Et hi quos ceruarios dicimꝰ. ꝙͣuis post longa ieuimia re¬
pertas ettre carnes mandere ceperint. uibi quid casu respiciũt
obliuistũ. et iũemores presentis copie eunt quesitũ quã
relinquerãt satietate. In hoc animaliũ genere. nominod
et liices. quaꝵ urmas coire in duritiã preciosi calcule ffa¬

Expanded text:
eculo ita fellebri satietate ultimo extuberatur, ut obsisteruastitatem. Diuo Claudio principe, ubi Vaticanus ager est, in aluo occisae boae spectatus est solidus infans. Italia lupos habet quod cum ceteris simile non sit, homo quem prius uiderit conticescit, et anticipatus obtutu nocentis, licet clamandi uotum habeat, non habet uocis ministerium. Sciens de lupis praetereo multa: spectatissimum illud est. Caudae animalis huius uillus amatorius inest perexiguus, quem spontiuo damno abicit, cum capi metuit; nec habet potentiam, nisi uiuenti detrahatur. Coeunt lupi toto anno non amplius dies duodecim. Vescuntur in fame terram. At hi quos ceruarios dicimus, quamuis post longa ieiunia repertas aegre carnes mandere coeperint, ubi quid casu respiciant obliuiscuntur, et inmemores praesentis copiae eunt quaesitum quam reliquerint satietatem. In hoc animalium genere numerantur et lynces, quarum urinas coire in duritiem pretiosi calculi fa
Abbreviated transcription (Latin):
adiecenunt. Postea quoq hortantibꝰ p̾me expedicõiis
auspicus auulcatem imꝑatorẽ cũ manu magini ad occu¬
pandam ꝓnĩciam misere qͥ magnis rebus gestis din
prtumã ĩ consultius sequit᷑ in incidias deductus occidit᷑
In ħuiꝰ locũ genet ipius hasdrubal mittitur. qui ⁊
ipe a seino hyspam ciuꝰdam ulciscentis diui ĩiuistã necẽ
int fectus est. ⁊ maior ut ͦq hambal imꝑator auulcurs¬
filius sucredit. d quidẽ utriusq res sestas suꝑ scessus.
omi̾dsam hyspaniã domuit. inde cõms illato bello italiã noͣ¬
ꝑ annos sexdecem uariis cladibus fatigcuit. cũ int̾ia
iõm missis in hyspamiã scipionibꝰ pmo penos ꝓmĩcia
expulerũt. Post ea cũ ipĩs hyspanis gua uella ses¬
serunt: n p̾us ꝑ domita ꝑmĩcie iugũ hyspam accipere

Expanded text:
quoque hortantibus primae expeditionis auspiciis Hamilcarem imperatorem cum manu magna ad occupandam provinciam misere, qui magnis rebus gestis, dum fortunam inconsultius sequitur, in insidias deductus occiditur. In huius locum gener ipsius Asdrubal mittitur, qui et ipse a servo Hispani cuiusdam, ulciscente domini iniustam necem, interfectus est. Et maior utfilius, succedit, siquidem utriusque res gestas supergressus universam Hispaniam domuit. Inde Romanis inlato bello Italiam per annos sedecim variis cladibus fatigavit,cum interea Romani missis in Hispaniam Scipionibus primo Poenos provincia expulerunt, postea cum ipsis Hispanis gravia bella gesserunt. Nec prius perdomitae provinciae iugum Hispani accipere
Abbreviated transcription (French):
alabria chelidrie freꝙyͣtissima et boam gtigtnit quã¬
priio gtregtes bubulosi t que pluino lacte rigna uos est
eius se uberib m̃nectit. sucͣtu q contrnuo saginata. longtomi

Expanded text:
Calabria chersydris frequentissima et boas gignit, quCalabria chersydris frequentissima et boas gignit, quprimo greges bubulos et quae plurimo lacte rigua bos est, eius se uberibus innectit, suctuque continuo saginata longo i
Abbreviated transcription (Latin):
mimerũ actioi dedit. Gentem marsorũ serpentibus oules
esse nichil mirũ. a circe filio hi gerus ducũt et dearta potẽ
debea sibi scuint seruiciũ uexenoꝵ ⁊ deo ueniena cõtempnũt. Q¬
lius oete tres filias dicit anͣgicia. medeam. corcen. circen crr¬
ceros in sedisse monta. carminũ maleficiis uarias ymagiũ
facies mentientem. angticiã uicina friquo occupauisse. ibi ꝙ
sa lubri sciencia aduersus morbos residentem. cũ dedisset ho¬
mines uiuere deam habitam. Medẽã ab iasone buthroti se¬
pultã. filiũq eius marsis imperasse. Sed ꝙͣmis italia habeat¬
hoc presidiũ sanaliare a serpentib non peritus libera est. denq
auiũclas quas amidas ante greci condiderant. serpentes sugta¬
uere. llic sroꝙ̃s inpera in sanabili morsu. breuior hec ceterie¬
quas in aliis aduertimꝰ orbis partib. ⁊c propterea dre̾ despet¬
tui est faciluis nocet.

Expanded text:
munerum vacationem dedit. Gentem Marsorum serpentibus inlaesam munerum vacationem dedit. Gentem Marsorum serpentibus inlaesam esse nihil mirum: a Circae filio genus ducunt et de avita potentia deberi sibi scCoelius Aeetae tres filias dicit Angitiam Medeam Circen; Circen Circeios insedisse montes, carminum maleficiis uarias imaginum facies mentientem; Angitiam uicina Fucino occupauisse ibique salubri scientia aduersus morbos resistentem, cum dedisset homines uiuere, deam habitam; Medeam ab Iasone Buthroti sepultam filiumque eius Marsis imperasse. Sed quamuis Italia habeathoc praesidium familiare, a serpentibus non penitus libera est. Denique Amunclas, quas Amyclas ante Graeci condiderant, serpentes fugauere. Illic frequens uipera insanabili morsu; breuior haec ceteriquas in aliis aduertimus orbis partibus ac propterea, dum despectui est, facilius nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
mo metas habet. Ad hec italia pado clara est quẽ ñ
uesulus suꝑadcissimꝰ p̾iter inga alpiũ gtrenuo suo fud¬
dit iussenno fonte in ligturũ finibus unde se primũ
padir prorm̃t. subiersue q cunicalo rursꝰ in agro iu¬
nouensi estollit. Nulli amiũ inferior claritate agretꝭ
dictus eadani. Intrimestit ex ortu canis tabesactis nnm¬
bus et reliquetib urume pruiine cluctusq aquaꝵ at¬
cessione : trignita ftiua in hadriaticũ defert mare. E. de hupi¬
memorabilib inclitũ et insigniter per õzuũ uulgtatũ ora:
qd̵ p̃pañte᷑ familie sunt in agtro faliscorto quos hnpos
uocant. hi sacrificiũ amiu̾ũ ad montẽ soractie apollii
faciũt adoperantes gesticulacionib religrosis impune
insultant ardentib lignoꝵ struibus in honorẽ diuine
rei fladnne parentib. cuiꝰ deuotioiis misteriũ munisi¬
centia senatus honorata hirpit ꝑꝑetuo consulto õmũ

Expanded text:
io metas habet. Ad haec Italia Pado clara est, quem mons io metas habet. Ad haec Italia Pado clara est, quem mons Vesulus superantissimus inter iuga Alpium gremio suo fundit, visendo fonte in Ligurum finibus, unde se primum Padus proruit summersusque cuniculo rursus in agro Vibonensi extollitur, nulli amnium inferior claritate, a Graecis dictus Eridanus. Intumescit exortu canis tabefactis nbus et liquentibus brumae pruinis auctusque aquarum accessione triginta flumina in Adriaticum defert mare. Memorabilibus inclutum et insigniter per omnium vulgatum ora, quod perpaucae familiae sunt in agro Faliscorum quos Hirpos vocant. Hi sacrificium annuum ad Soractis montem Apollini faciunt: id operantes gesticulationibus religiosis impune insultant ardentibus lignorum struibus, in honorem divinae rei flammis parentibus. Cuius devotionis ministerium munificentia senatus honorata Hirpis perpetuo consulto omnium
Abbreviated transcription (Latin):
et cratride fliue̾ scille nr̃e ut uetustas fabulata est regi¬
ni saltus pestanis ualles. sprenũ saxa amenissinne
cãpanie tractus. flectrei campi. circedomiꝰ tardatina
insula. ante circieslua iienio mari mĩc euo nectente
adita contiminti diuersã q fortunã a regtius exꝑta¬
quos fretũ mediud a siculi ui abscidit suis forme eciã laestregte¬
nbus habitate. multa preterea pollentissimis ic̃temiis
edissertata que preterire ꝙͣ neferius exequi tucis duximꝰ
uerũ ytalie longitudo que ab autpista pretoria ꝑ urbem
capũa ꝙ poroigte : usq ad ⁊ oͦpidũ regnd̃. decies cente¬
na et xx milia passuũ colligit᷑ latitudo ub pliu̾mnũ qua
ma est ad portũ quẽ hanibali castra dicũt Neq enũ ixte
habet. at insolidũ spaciũ corcuitus uniuersi incies qua
crentiũ fronte: ortus a gadibus funt europe sinna pri¬
mus. Nam secudi a lacimo auspitatus. in actro cerran¬

Expanded text:
et Crateide flumine Scyllae matre, ut uetustas fabulata est, Regiet Crateide flumine Scyllae matre, ut uetustas fabulata est, Regini saltus, Paestanae ualles, Sirenum saxa, amoenissimus Campaniae tractus, Phlegraei campi, Circae domus Tarracina insula ante circumflua inmenso mari, nunc aeuo nectente addita continenti diuersamque fortunam a Reginis exquos fretum medium a Siculis ui abscidit, Formiae etiam Laestrygonibus habitatae, multa praeterea pollentissimis ingeniis edissertata, quae praeterire quam inferius exequi tutius duximus. Verum Italiae longitudo, quae ab Augusta Praetoria per urbem Capuamque porrigitur usque ad oppidum Regium, decies centena et viginti milia passuum colligit, latitudo ubi plurimum quadrma est ad portum quem Hannibalis castra dicunt, neque enim exchabet. At in solidum spatium circuitus universi vicies centm fronte ortus a Gadibus finitur Europae sinus primus; nam secundus a Lacinio auspicatus in Acroceraun
Abbreviated transcription (Latin):
rie multo ante premouuit ꝙͣ id accderet. Ita cid aña dede
fuissi post has loco ipa aiusories probat. Eato italia in quã
latiũ antiquĩt ante a tiberis ostiis adusq lrim aminem
ꝑtinebat: uniudsa consurghit a ingia alpĩ porrecta ad
reginũ uerticem et lictora brucioꝵ: quo in maria mori¬
diem uersus protendit. inde procedens paulatĩ se app̃e¬
nini moictis dorso actollis. extenta inter trstũ et hadria¬
ticid. id est inter superũ mare et inferũ. similis quẽ¬
no folio si proceritate amplior ꝙͣ amplieudine lattu¬
diue. Ubi longuie abiit: in coruua duo sciudit᷑ quoꝵ
uiud̾ ionũ respectat equor. alteꝵ siculiõ. Inter quar ꝓ¬
minentias non uno margiue accessũ insimati freti
recepitises lingtina proiectis sepins ac procurrentibua
distructũ epromnntoriis pelagus accipit. Ihut spassim
notemꝰ arces tarentine sillacea reghio cid scilleo opio

Expanded text:
ris multo ante praemonuit quam id accideret. Ita Cumanam tertio ris multo ante praemonuit quam id accideret. Ita Cumanam tertio fuisse post has loco ipsa aeui series probat. Ergo Italia, in qua Latium antiquum antea a Tiberis ostiis ad usque Lirim amnem pertinebat, uniuersa consurgit a iugis Alpium, porrecta ad Reginum uerticem et litora Bruttiorum, quo in maria meridiem uersus protenditur. Inde procedens paulatim se Appennini montis dorso attollit, extenta inter Tuscum et Adriaticum, id est inter supernum mare et inferum, similis querneo folio, scilicet proceritate amplior quam latitudine. Vbi longius abiit, in cornua duo scinditur, quorum alterum Ionium spectat aequor, alterum Siculum; inter quas prominentias non uno margine accessum insinuati freti recipit, sed linguis proiectis saepius ac procurrentibus distinctum promunturiis pelagus accipit, ibi, ut obuia sparsim notemus, arces Tarentinae, Scylacea regio cum Scyllaeo oppido