comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putant : uel in signũ futurae obsidionis
Et quomodo isaias discultiatus et nudus
triũ annorũ captiuitatẽ et nuditatem
populi nuntiauit: ita ectu clausus domo¬
opere ipso propheta uicinã obsidionem
urbis hierusalem. Ettufili hominis
eccedata sunt superte uincula et ligabuns
Quod indomoclauditur. quod uinculis
alligatur quod non egreditur ad eos
inter quos habitat sed inter multitudi¬
nem captiuorũ solitudinem carceris
patitur : ut supra dixi obsidionis indi
cium est Quaec lausa hierus alematq:
circũ data ab exercitu chaldeorum
nullũ habitantiũ foras exire permittet
Haec est olla dequa hieremias loquit᷑
et ipse hic ꝓpheta in consequentib: inqua
carnes populi consumuntur. Quocl aut̃
lingua ꝓphecaepalato uel gutturi cho¬
aerescit et mutus effeccus auctoritatẽ
non habet increpantis: causa perspicua
est. Quiadomus inquit exsperans est:
Et est sensus Tantae sunt a maritudi¬
nis. ettantae aduersus dm̃ contentionis.

Expanded text:
putant, vel in signum futurae obsidionis. putant, vel in signum futurae obsidionis. Et quomodo Isaias discalciatus et nudus trium annorum captivitatem et nuditatem populi nuntiavit, ita eopere ipso propheta vicinam obsidionem urbis Jerusalem. Et tu, fili hominis: ecce data sunt super te vincula, et ligabunt Quod in domo clauditur, quod vinculis alligatur, quod non egreditur ad eos, inter quos habitat, sed inter multitudinem captivorum, solitudinem carceris patitur ut cium est, quod clausa Jerusalem atque circumdata ab exercitu Chaldaeorum, nullum habitantium foras exire permittet. Haec est olla, de qua Jeremias loquitur, et ipse hic Propheta in consequentibus; in qua carnes populi consumuntur. Quod autem lingua Prophetae palato vel gutturi cohaeret et mutus effectus, auctoritatem non habet increpantis, causa perspicua est: quia inquit, domus exasperans est. Et est sensus: Tantae sunt amaritudinis, et tantae adversus Deum contentionis,
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. Egres susq in cãpi latitudinem
uidet stantem gloriã dñi quã prius uide¬
rat ambulantem eteleuantem se et interdũ
stantem: Quia iuxta fluuiũ saeculi huius.
cernebatur. quod significat omnẽ mundi
huius gloriã p̃ter fluere et gradum
stabilem non habere : Cloria autẽ dñi
stans et ꝑ seuerans cũ stante ꝓphetauide¬
tur in cãpo : quae in medio caꝑtiuorũ nec
stare poterat necuideri: Et cecidun
faciem meã et ingres sus. ẽ in me sp̃s et
statuit me suꝑ pedes meos et locutus est.
et dixit adme. Ingredere et includere
inmedio domustuae. Stantem gloriã
dñi ferre non sustinens: cecidit in faciem
suam ut ab ingrediente in cũ spũ leuaret᷑
locutus ẽ dicens. Intraet includere
inmedio domustuae. Et est sensus
Quia corroboratus es as pectudominicat
maiestatis nullũ timeas nec aliquẽ
pertremescas. Sed reuertereindomũ
tuã uel ad neces sitates corporis ut quidam

Expanded text:
poterat. Egressusque in campi latitudinem, poterat. Egressusque in campi latitudinem, vidit stantem gloriam Domini, quam prius viderat ambulantem, et elevantem se, et interdum stantem. Quia juxta fluvium saeculi hujus cernebatur: quod significat, omnem mundi hujus gloriam praeterfluere, et gradum stabilem non habere. Gloria autem Domini stans, et perseverans, cum stante Propheta videtur in campo: quae in medio captivorum, nec stare poterat, nec videri. Et cecidi in faciem meam, et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos: et locutus est mihi, et dixit ad me: Ingredere, et includere in medio domus tuae. Stantem gloriam Domini ferre non sustinens, cecidit in faciem suam, ut ab ingrediente in eum spiritu levarelocutus est ei, dicens: Intra et includere in medio domus tuae. Et est sequia corroboratus es aspectu Dominicae majestatis, nullum timeas, nec aliquem pertremiscas, sed revertere in domum tuam, vel ad necessitates corporis, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nem aceruum nouarũ frugũ ad eos qui
habitabant iuxta fluuiũ chobar. Rec¬
teq ei quidixerat sedi : iubeturut surgat
Et quiin gressus fuerat ad trans migrationẽ.
audit egredere. Non in confragosas ual¬
les non in praeruptas rupes: sed in cã pi
latitudinem quae possit capere gloriã
dñi. Vnde et corinthus dicitur. Dilata¬
mini. Quando ingreditur ad captiuos
dequib: dictũ ẽ. quod insaniant et ꝑse¬
quantur cum : fortimanu indig& ut pos¬
sit resistere et furorem ꝑ sequentium
sustinere. Quando autẽ egredit᷑ incam¬
pũ : fit quidem super eũ manus dni qui
absq: illius adiutorio exirenom poterat
sed non additur fortis Aduidendam
enim gloriamdĩ : non ad pugnandam egre¬
ditur Echoc animad uertendũ. quod in
medio captiuorũ sedentiũ ipsesedens ꝓpheta
chobar: Iubentedño ingreditur. et iuben¬
te egreditur Seditq cũ sedentib quia stan¬
tem illũ numerus captiuorũ audire non

Expanded text:
nem, ad acervum novarum frugum, ad eos qui nem, ad acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta fluvium Chobar, » recteque ei cui dixerat « sedi, » jubetur ut surgat. Et qui ingressus fuerat ad transmigrationem, audit « egredere, » non in confragosas valles, non in praeruptas rupes, sed in campi latitudinem, quae possit capere gloriam Domini. Unde et Corinthiis dicitur: Dilatamini , quando ingreditur ad captivos. De quibus dictum est, quod insaniant et persequantur eum, forti manu indiget ut possit resistere, et furorem persequentium sustinere. Quando autem egreditur in campum, fit quidem super eum manus Domini, quia absque illius adjutorio exire non poterat, sed non additur « fortis. » Ad videndam enim gloriamditur. Et hoc animadvertendum, quod in medio captivorum sedentium, ipse sedens Propheta Chobar. Jubente Domino, ingreditur, et jubente egreditur, sedetque cum sedentibus; quia stantem illum numerus captivorum audire non
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectueius siue tormentũ. et ut theo¬
dotio dixit in firmitas. Vt torqueatur
et planã uiã non inueniat et intellegat se
languidũ De quib: et apłsdicit. Ideo infir¬
mant̃ multi apud uos. et dormiunt multi :
Prodest enim iusto uintellegere delictũ suũ
conscientiacq tormentũ : et dicere cum
psalimista. Conuersus sum in aerũ nam
dũmibi infigit᷑ spina. Et quomodo im¬
pio non sunt obuiae iniquitates siauerta¬
tur auia sua impia etuiuat : siciustonon pro¬
sunt antiquaeiustitiae. sinouis facinorib
opprimatur. Quod autẽ intulit ipsemo¬
metur quia non adnuntiastiei: subaudit᷑
potuis secũ uiuere sis peculator magist q
manus dñi etdixit ad me. Surgens egre¬
dere in cãpũ etibiloquar tecum. Quod
ex hebreo transtulimus ibi et in septuagin¬
ta non habetur significanter positũ est
Nec dubium quin locũ significet. Supra
enimlegimus. Et ueni ad trans migratio¬

Expanded text:
in conspectu ejus sive tormentum. Et, ut Theoin conspectu ejus sive tormentum. Et, ut Theodotio dixit, « infirmitas, » ut torqueatur, et planam viam non inveniat, et intelligat se languidum. De quibus et Apostolus dixit: « Ideo infirmantur multi apud vos, et dormiunt multi . » Prodest enim justo intelligere delictum suum, conscientiaeque tormentum, et dicere cum Psalmista: « Convedum mihi infigitur spina . Et quomodo impio non sunt obviae iniquitates, si avertatur a via sua impia et vivat: sic justo non prosunt antiquae justitiae, si novis facinoribus opprimatur. Quod autem intulit: Ipse morietur, quia non annuntiasti ei, subauditur, potuisse eum vivere, si speculator magisterqumanus Domini, et dixit ad me: surgens egredere in campum, et ibi loquar tecum. Quod ex Hebraeo transtulimus, ibi, et in LXX non habetur, significanter positum est, nec dubium quin locum significet. enim legimus, « Et veni ad transmigratio
Abbreviated transcription (Latin):
quia non ad nuntiastiei. Inpeccato suomori¬
etur et nonerunt in memoriã iustitiae eius
quas fecit. sanguinẽ uero eius demanutua
requiram. Sin autẽ tuad nuntia ueris iusto
Nut non peccet iustus. et ille non peccauerit.
uiuens uiuet quia ad nuntiastiei ei tuanimã
tuã liberasti. Sicut impios ueliniquos duos
legimus unũ quinon audiuit et periit. alterũ
quiaudiuit et perseuera uit in nequitia : sic
duoiustisunt. Unus quinon audiuit et peruit.
alter qui audiuit et conuersus ad poenitentiã
saluauit animã suã Notandũq quod possit
iustus cadere: et si habuerit magistrũ ad
meliora conuerti: Et bonaigitur opera in¬
digent assiduo p̃ceptore: ne lassus optimo
cursuretra hat pedem : et impius quidem
uel iniquus si conuersus non fuerit : in impi¬
etate et in iniquitate sua morietur. Iustus
autẽ si fecerit impietatẽ atq peccatũ non
statim moritur. sed ponitur offendiculũ

Expanded text:
cato suo moricato suo morietur, et 34 non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit: sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Sin autem tu annuntiaveris justo, ut non peccet justus, et ille non peccaverit: vivens vivet, quia annuntiasti ei, et tu animam tuam liberasti. Sicut impios, vel iniquos duos legimus: Unum, qui non audivit, et periit; alterum, qui audivit, et perseveravit in nequitia: sic duo justi sunt, unus qui non audivit, et periit; alter qui audivit, et conversus ad poenitentiam, salvavit animam suam. Notandumque quod possit justus cadere; et si habuerit magistrum, ad meliora converti. Et bona igitur opera indigent assiduo praeceptore, ne lapsus ab optimo cursu, retrahat pedem. Et impius quidem, vel iniquus si conversus non fuerit, in impieautem, si fecerit impietatem atque peccatum, non statim moritur, sed ponitur offendiculum
Abbreviated transcription (Latin):
alter tui speculator ad nuntiat. et illeaudire
contempnens suo uitio moritur. Itadũ caxat
ut speculator aculpa alienus sit. Ex quo
intellegimus ideo dñm impio cõminari
et diceremorte morieris : ut auertatur
auia sua impiaetuiuat. Comminatio enĩ :¬
non in homines sed inpeccata est: Nec in
eos qui conuertunt᷑ auitiis. sed qui in peccato
ꝑmanent Magnũq discrimen est . dĩta¬
cere sermones:. Obtriplicem causamꝰ uł
proptertimorẽ uel ꝓpt̃ pigritiã uel ꝓpt̃
adulationẽ. Vnde etisaias Vaeinquit
mihi misero quiatacui. Quodquesequit᷑
Tuautẽ animã tuã liberasti: illud apłicum
sonat. Sicuius opus asserit dãnũ pati&᷑
Ipseautẽ saluus erit. sic tamen qua si perignem
Vt probet utrum speculator externus a causa
sit mortis eius qui periit. anreus Opus enĩ
magistri salus discipuliest. Sed ec sicon¬
uersus iustus aiustitia sua fecerit iniquitatẽ
ponã offendiculũ corãeo. Ipsemorietur

Expanded text:
alter cui speculator annuntiat, et ille audire alter cui speculator annuntiat, et ille audire contemnens suo vitio moritur. Ita duntaxat, ut speculator a culpa alienus sit. Ex quo intelligimus ideo Dominum impio comminari et dicere, « Morte moriaris, » ut avertatur a via sua impia et vivat. Comminatio enim non in homines, sed in peccatores est, nec in eos qui convertuntur a vitiis, sed qui in peccato permanent; magnumque discrimen est Dei tacere sermones ob triplicem causam, vel propter timorem, vel propter pigritiam, vel propter adulationem. Unde et Isaias: Vae, inquit, mihi misero, quia tacui . Quodque sequitur: Tu autem animam tuam liberasti, illud Apostolicum sonat: Si cujus opus arserit, damnum patietur, ipse autem salvus erit: sic tamen quasi per ignem ; ut probet utrum speculator externus a causa sit mortis ejus qui periit, an reus. Opus enim magistri, salus discipuli est. Sed et si conversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem, ponam offendiculum coram eo. Ipse morietur
Abbreviated transcription (Latin):
traret. Cumautẽ ꝑ transis sent uii
dies : factũ ẽ uerbũ dñi ad medicens Fuli
hominis speculatorem deditedomiuisrł.
et audies deoremeo uerbũ et adnunti abis
eis exme. Quispeculator futurus ẽ et dĩ
uerba populonarraturus : multo tẽpore
debet quiescere et dolere ad ea quaeuideat
Nihilq habere eorũ in conscientia quae in
aliis correptus est. Sidicente meadim
piũmorte morieris Non ad nuntia ueris ei
neq locutus fueris ut auertatur auia sua im¬
pia ecuiuat : ipseimpius in iniquitate sua mo¬
rietur. Sanguinẽ autẽ eius demanutua re¬
quirã : si autẽ ad nuntia ueris impio et ille
non fuerit conuersus ab iniquitate . et auia
sua impia : ipsequidem in iniquitate sua mo¬
rietur : tuautẽ animã tuã liberabis
uo sunt impii siueiniqui. ut septua ginta
transtulerunt Vnus quinihil audit aspe¬
culatore et in sua impietate moriturcuius
sanguis despeculatoris quaeritur manibus.

Expanded text:
traret. Cum autem pertransissent septem traret. Cum autem pertransissent septem dies, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel, et audies de ore meo verbum, et annuntiabis eis ex me. Qui speculator futurus est, et Dei verba populo narraturus, multo tempore debet quiescere, et dolere ad ea quae videat: nihilque habere eorum in conscientia, quae in aliis correpturus est. Si dicente me morte morieris, non adnuntiaueris ei, neque locutus fueris, ut auertatur a uia sua impia et uiuat, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem tu adnuntiauuitate et a via sua impia, ipse quidem in iniquitate sua morietur. Tu autem animam tuam liberabis. » Duo sunt impii sive iniqui, ut Septuaginta transtulerunt; unus qui nihil audit a speculatore, et in sua impietate morietur, cujus sanguis de speculatoris quaeritur manibus;
Abbreviated transcription (Latin):
Et post famem et penuriã ante quã terant᷑
inarea spemciborum aliquã repromutuNt
Ita et isrł paruus ettenuis qui habitabat in
ripis chobarfluminis. quasi reuiuescens
ortusq deterra sementem iudaici populi
promittebat. Manus autẽ dñi fit super
prophetã confortans eũ : ut possit nomen
speculatoris accipere et docere qđ didicit:
Septemq prius dieb uersatur intereos.
uidens cuncta quae gererent ut postea sci¬
ret quae corrigeret. Maeretautẽ siue
conuersatur in medio eorũ uidens scelera
etiustũ dĩ pro peccatorũ iniquitate senten¬
tiã Proeo quod nos diximus maerens.
et in haebraeo scriptum est. masmim
cheo dotio transtulit ad mirans. ut stupo¬
rem prophetae iniquitates corũ cernentis
exprimeret. A quila euero secundaeditio
traenstulit. H̃ΡEMΑTΩÑ id est quiescens
et seorsũ positus. Vt fuis se quidem se in me¬
dio captiuorũ sed ab eis separatũ m̃temons¬

Expanded text:
et post famem et penuriam, antequam terantur et post famem et penuriam, antequam terantur in area, spem ciborum aliquam repromittunt. Ita et Israel parvus et tenuis, qui habitabat in ripis Chobar fluminis, quasi reviviscens, ortusque de terra, sementem Judaici populi promittebat. Manus autem Domini fit super prophetam, confortans eum, ut possit nomen speculatoris accipere, et docere quod didicit. Septemque prius diebus versatur inter eos, videns cuncta quae gererent, ut postea sciret quae corriperet. Moeret autem, sive conversatur in medio eorum, videns scelera, et justam Dei pro peccatorum iniquitate sententiam. Pro eo quod nos diximus, maerens, et in Hebraeo scriptum est MASMIM  , Theodotio transtulit, admirans, ut stuporem Prophetae iniquitates eorum cernentis exprimeret. Aquilae vero secunda editio, transtulit: ἠρεμάζων, id est, quiescens, et seorsum positus, ut fuisse quidem in medio 33 captivorum, sed ab eis separatum mente, mons
Abbreviated transcription (Latin):
Et inisaia. De nocte consurgit sp̃s meus
adteds̃ Trans ferturque propheca Non
ut quidã aestimant inspũ. sed in ipsocor po¬
re quod et de abbacuc. iuxta theo dotionẽ
legimus Manus enim dñi erat mecũ
confortans me: ec ueni adtrans migrationẽ
aceruum nouarũ frugũ ad eos qui habita¬
bant iuxta flumen chobar. et sediubi illi
sedebant et mansi .uii. dieb mȩrens in
dñi facta est suꝑ mefortis et in traui ad cap¬
tiuitatẽ sublimis et crcuiui habitantes
suꝑ fluuiũ chobar quierant ibi. et sedubi
uii dieb: conuersans in medio eorum
Proeo quod nosuertimus aceruum
nouarũ frugum : aquila symmachus et
theo docio ipsa uerba posuerthebraica
thel abib: quod septuaginta transtuler̃
sublimis et circuitu. Melius essecredentes
aliquid dicere. quã id ponere quod lectori
faceret quaestionẽ. Nos autẽ ab haebraeis
didicimus thel. abib. significare quando
noua frumenta uel hordea congregantur

Expanded text:
ut in Isaia: De nocte consurgit spiritus meus ut in Isaia: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus . Transferturque propheta non ut quidam aestimant in spiritu, sed in ipso corpore, quod et de Abacuc juxta Theodotionem legimus . Manus enim Domini erat mecum confortans me. Et veni ad transmigrationem ad acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta flumen Chobar. Et sedi ubi illi sedebant, et mansi ibi septem diebus maerens in Domini facta est super me fortis, et intravi ad captivitatem sublimis. Et circuivi habitantes super fluvium Chobar, qui erant ibi: Et sedi ibi septem diebus conversans in medio eorum. Pro eo quod nos vertimus, acervum novarum frugum, Aquila, Symmachus, et Theodotio ipsa verba posuere Hebraica THEL ABIB  : quod Septuaginta transtulerunt, sublimis et circuivi; melius esse credentes aliquid dicere, quam imponere quod lectori faceret quaestionem. Nos autem ab Hebraeis didicimus, Thel abib significare, quando nova frumenta, vel hordea congregantur,
Abbreviated transcription (Latin):
addidere septuaginta. et audiui uocẽ
alarũ animaliũ ꝑcutientiũ altera ad
alterã ecreliqua iuxta illud quod in
exodolegitur : et uidebat om̃nis popu¬
lus uocẽ dĩ  Vt uocẽ qua e ueniebat
postergũ audierit ꝓpheta : qua e aut̃
ante se erat. uiderit. Sed melius et
uerius ẽ auditã uocẽ intellexis se.
quã uisam tã alarũ ꝑcutientium
semutuo quã rotarũ dequib: supra diximꝰ
et cõmotionis magnae. quaedĩ irã supisrł
populũ uenturã es se monstrabat
Sp̃s quoq leuauit me et ad supsit me: et abii
amarus in indignatione sp̃s mei Lxx
Et sp̃s eleuauit et suscepit me. etabii subli¬
mis in impetu sp̃s mei. Postquã eleuatus
a spũ est et ad sumptus abeo tunc in in digna¬
tione et in amaritudine sp̃s surabiit quo
ferebatur: intellegens indignationẽ dĩ
et quid significaret uisi amente ꝑ tractans
Siue sublimis ipso sp̃s suumpetu ferebatur.
cupiens irequodñs imperabat. Spiritum
gamus De quo in multis locis dicitur

Expanded text:
cem alarum animalium percutientium alteram ad alteram, et reliqua juxta illud quod in Exodo legitur: Et videbat omnis populus vocem Dei : ut vocem quae veniebat post tergum, audierit propheta: quae autem ante se erat, viderit. Sed melius et verius est, auditam vocem intellexisse, quam visam, tam alarum percutientium se mutuo, quam rotarum, de quibus supra diximus, et commotionis magnae quae Dei iram super Israel populum venturam esse monstrabats quoque levavit me, et assumpsit me, et abii amarus in indignatione spiritus mei. LXX: Et spiritus elevavit me, et suscepit me, et abii sublimis in impetu spiritus mei. Postquam elevatus a spiritu est, et assumptus ab eo, tunc in indignatione et in amaritudine spiritus sui abiit quo ferebatur, intelligens indignationem Dei, et quid significaret visio, mente pertractans. 32 Sive sublimis ipso spiritus sui impetu ferebatur, cupiens ire quo Dominus imperabat. Spiritum um hominis intelligamus, de quo in multis locis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
paciscernitur. Quem conterit dñs.
quando irascitur & indignos nos suo
iudicat pane. Atque ut inam saltẽ
in pondere eum et sollicitudine merea¬
mur accipere. et arentem linguam
nimia siccitate. extremus latari.
digitus inroret. Deficiente autem
pane et aqua ecclesiae. corruet uir
contra fratrem suum. et ubiq: discor¬
dia est: scindentibus nobis xp̃i tuni¬
cam. quã nec milites in passione sal¬
uatoris scindere ausi sunt. et conta¬
bescentibus in iniquitatib: nostris.
dũ dĩ iustitiam non habemus
Scriptũm est inhieremia quod par¬
panem. et non fuerit quieis franger&
discipulis erogandos: loquitur confi¬
denter. Panem quem frangimus non¬
ne cõmunicatio est corporis xp̃i : bacu¬
lũque uel fortitudinem panis come¬
dere non possunt: qui lacte infantiae
indigent : Nec ualent accipere solidũ
cibum Nihilque itauescentis animũ
roborat: quomodo panis uitae. dequo
scriptum est: et panis confirmat cor
hominis

Expanded text:
pacis cernitur, quem conterit Dominus pacis cernitur, quem conterit Dominus quando irascitur, et indignos nos suo judicat pane. Atque utinam saltem in pondere eum et sollicitudine mereamur accipere, et arentem linguam nimia siccitate, extremus Lazari 47 digitus irroret . Deficiente autem pane et aqua Ecclesiae, corruet vir contra fratrem suum, et ubique discordia est, scindentibus nobis Christi tunicam, quam nec milites in passione Salvatoris scindere ausi sunt ; et contabescentibus in iniquitatibus nostris, dum Dei justitiam non habemus. Scriptum est in Jeremia quod parpanem, et non fuerit qui eis frangeretdiscipulis erogandos, loquitur confidenter: Panem quem frangimus, nonne communicatio est Corporis Christi? Baculumque vel fortitudinem panis comedere non possunt, qui lacte infantiae indigent, nec valent accipere solidum cibum. Nihilque ita vescentis animum roborat, quomodo panis vitae, de scriptum est: Et panis confirmat cor hominis
Abbreviated transcription (Latin):
et aquam in mensura et in angustia
nbibent. ut deficientib: pane et aqua
corruat unus quisq ad fratrẽ suum¬
÷ et conta bescant in iniquitatib suis
Verbũ hebraicũ mattẽ: Prima
aquilae editio baculũ. secunda et
symmachus theodotioq: ctepima
id est firma mentũ inter p̃tatisunt
Quod autẽ opere futurũ esse mons¬
trauerat et sermone demonstrat.
Omnisq: sinistri etdextrilateris
dormitio et sub cinericipanis sexq
specierũ uarietate cõmixti. mundi
mala significans : illo tendit ut inediem
ciborum in hierusalem & aquae
penuriam incredibilem protest&i
Ita ut unus quisque corruat ad fratrẽ
suum : ab alio auxilium sperans quod
in se esse non peruid&. Naturae
malis et̃ angustiarũ pondere. in
proximo magis quã in se habeant fi¬
duciam Conta bescunt que in ini¬
quitatibus. dum promini quitatib
cuncta patiuntur. Vereor que
neista panis contritio etiam in nra
inueniatur hierusalem. in quauisio

Expanded text:
et aquam in mensura et angustia et aquam in mensura et angustia bibent; ut deficientibus pane et aqua, corruat unusquisque ad fratrem suum, et contabescant in iniquitatibus suis. Verbum Hebraicum MATE  , prima Aquilae editio baculum, secunda et Symmachus Theodotioque στερέωμα, id est, firmamentum interpretati sunt. Quod autem opere futurum esse monstraverat, et sermone demonstrat, omnisque sinistri et dextri lateris dormitio, et subcinericii panis, sexque specierum varietate commixti, mundi mala significans, illo tendit, ut inediam ciborum in Jerusalem, et aquae penuriam incredibilem protestetur: ita ut unusquisque corruat ad fratrem suum, ab alio auxilium sperans, quod in se esse non pervidet  Al. prmalis et angustiarum pondere, in proximo magis quam in se habeant fiduciam: contabescuntque in iniquitatibus suis, dum pro iniquitatibus cuncta patiuntur. Vereorque ne ista panis contritio etiam in nostra inveniatur Jerusalem, in qua visio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ prohumano stercoreboum con¬
ceditur fimus: leuiora significantur
mala : dum iubentur quidem coctum
in bubulo stercore comedere panẽ.
sed ab humani stercoris longeesse in¬
munditia. Et usq hodie inpopulo
iudaeorũ seruatur ista sententia: ut
non comedant panem suũ in huma no
stercore. Neque enim idolis seruiuns.
nec uaria daemonũ portenta uenerantur
Sed infimo bubulo : dũ omnia propt̃ car¬
nem et uentrem ec terrae huius bona
operantur Secundũ quod dicitur.
Qui facit ea uiuet in eis. Nos autem.
terrena contemnimus. Et non solũ
humani stercoris całamus cibos ecter¬
renas delicias putamus eẽ ꝓnihili: sed
comedimus panem. quidecaelo des¬
cendit. et fruimur illo cibo de quo
psalmistadecantat Panemangelo¬
rum comedit homo: Nequa quam
aegrptus carnib: sed mannae tenui¬
tate uiuentes Et dixit adme
Filihominis. ec ceego conterã bacu¬
lum panis inhierusalem et comedens
panem inpondere et in sollicitudine.

Expanded text:
autem pro humano stercore, boum conautem pro humano stercore, boum conceditur fimus, leviora significantur mala: dum jubentur quidem coctum in bubulo stercore comedere panem; sed ab humani stercoris longe esse immunditia: et usque hodie in populo Judaeorum servatur ista sententia, ut non comedant panem suum in humano stercore. Neque enim idolis serviunt, nec varia daemonum portenta venerantur; sed in fimo bubulo: dum omnia propter carnem et ventrem, et terrae hujus bona operantur, secundum quod dicitur: Qui fecerit ea, vivet in eis . Nos autem terrena contemnimus, et non solum humani stercoris calcamus cibos, ac terrenas delicias putamus esse pro nihilo, sed comedimus panem qui de coelo descendit , et fruimur illo cibo, de quo Psalmista decantat: Panem Angelorum comedit homo ; nequaquam Aegyptiis carnibus, sed mannae tenuitate viventes. Et dixit ad me: Fili hominis, ecce ego conteram baculum panis in Jerusalem, et comedent panem in pondere, et in sollicitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
didicis set iuxta aquilã tertio detestatus ẽ
ah ah ah: iuxta simmnachũ uero et
lxx respondit mea aMibc̃ quod la¬
tinedicitur nequaquam Proquo
theo dotio transtulit odñeds̃ Nec pu¬
temus eũ contradicere dnĩ imperio. sed
causas reddere immode p̃cari cur hoc
facere non possit. Deniq: impetrat
quod rogauit : et sententiae austeritas
motiori imperio temperata est:. Quae¬
riturcur hie techihel faciliora rennu¬
erit : et osee scorto statim fuerit copula¬
tus nec contra dixerit. Immores pon¬
derit castũ habere secorpus. neq com¬
mixtione meretricis debere macula¬
ri dicente apostolo. Quiadhaeret
meretrici unũ cũ ea corpus efficitur
Ex quo ostenditur figurã fuis sesrna¬
gogae ueleclesiae: nonuere iuxta
litterã perpetratũ. Quod ipsum ex
cinũ dicitur : quod absq: effusione san¬
guinis amittit uitã. et in quo in moritꝰ
anima laceratũ ab estus. Quod grece
appellatur EΗΡΙΑΑΟTΟΝ Quod

Expanded text:
didicisset, juxta Aquilam tertio detestatus est, didicisset, juxta Aquilam tertio detestatus est, ah, ah, ah. Juxta Symmachum vero et LXX, respondit μηδαμῶς, quod Latine dicitur nequaquam. Pro quo Theodotio transtulit: O Domine Deus. Ne putemus eum contradicere Domini imperio; sed causas reddere, immo deprecari, cur hoc facere non possit. Denique impetrat quod rogavit, et sententiae austeritas mitiori imperio temperata est. Quaeritur cur Ezechiel faciliora renuerit: et Osee scorto statim fuerit copulatus , nec contradixerit, immo nec responderit, castum habere se corpus, neque commixtione meretricis debere maculari, dicente Apostolo: Qui adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Ex quo ostenditur figuram fuisse Synagogae, vel Ecclesiae, non vere juxta litteram perpetratum: quod ipsum expcinium dicitur, quod absque effusione sanguinis amittit vitam, et in quo moritur anima, laceratum a bestiis, quod Graece appellatur 46 θηριάλωτον. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
stercore. Quã obrem et paulus a postolus
lucra legis et pristinarũ caerimoniarum
obseruantiã : dicit se habuis se quasi stercora
ut xp̃m lucri faceret. Et dixit dñs: sic
comedent filiisrł panem suũ pollutum int̃
gentes ad quas eiciã eos. Et dixi ah. ah.
ah. dñẽ ds̃: ecceanima mea non ẽ. polluta¬
n et morticinũ etlaceratũ ab estiis non come¬
idi ab infantia mea usq nunc. et non estin¬
Igressa osmeũ omnis caro inmunda Et di¬
xit ad me Eccededitibi fimũ boũ pro
nstercorib: humanis. et facies panẽtuũ in eo:
Prophetas iuxta tachariã uiros eẽ por¬
tentos quisuis operib: futura portendant.
et dequib: loquitur ds̃ inmanib ꝓphetarũ
adsimi latus sũ. Inmultis locis creberri¬
me legimus. Sicut igitur hiezechiel
panem comedit instercore: sic et filii is rł
uel omnis populus iudaeorũ. siueutalii
tio qui iam eiecti sunt. sed ad eos qui eicendi
deterra reꝓmissionis. Quodcũ ꝓpheta

Expanded text:
stercore. Quamobrem et Paulus apostolus stercore. Quamobrem et Paulus apostolus lucra Legis, et pristinarum caeremoniarum observantiam dicit se habuisse sicut stercora, ut Christum lucrifaceret . Et dixit Dominus: Sic comedent filii Israel panem suum pollutum inter gentes, ad quas ejiciam eos. Et dixi, ah, ah, ah, Domine Deus: Ecce anima mea non est polluta, et morticinium, et laceratum a bestiis non comedi ab infantia mea usque nunc, et non est ingressa in os meum omnis caro immunda. Et dixit ad me: Ecce dedi tibi fimum, boum pro stercoribus humanis, et facies panem tuum in eo. Prophetas juxta Zachariam viros esse portentosos, qui suis operibus futura portendant, et de quibus loquitur Deus: In manibus Prophetarum assimilatus sum , in multis locis creberrime legimus. Sicut igitur Ezechiel panem comedit in stercore: sic et filii Israel, vel omnis populus Judaeorum, sive ut alii tio, qui jam ejecti sunt; sed ad eos qui ejiciendi sunt de terra repromissionis. Quod cum Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicus populus postoffensam dĩ usq
hodie succinericios panes comedat mix¬
tos frum̃to. hordeo faba lente milio
et auena. Quorũ alter hominũ. alter
iumentorum cibus est : In eo enim quod
uidentur in unũ dm̃ credere. habent
aliquid et frumenti. Quod autẽ filium
negant : hordeo iumentorũ pascuntur
et fabis quib comedentiũ uenter inflat᷑
etmens opprimidicitur: In tantum
ut prta gora eis quoq cibus detestabilis
sit Propterlentem : esau primogenita
perdidit Miliũ rusticorũ etagres¬
tium. et altiliũ cibus est. Auena siue
uitia et olrra bruta pascunt᷑ animalia:¬
Quod autem scribitur iuxta Lxx. helias
fugiens hiezabel inuenisse panem. Oar̃¬
P̃ΗN subcinericiũ : persecutionis et penuriȩ
signum est. Vnde et acoruis pascitur: ut
quiacibũ non inuenerat in isrł. nationum
qua e inmundae erant pasceretur alim̃tis
Lex quoq: ipsa quã legunt et non intellegues.
sub cinericius panis .ẽ. et opertus humano

Expanded text:
Judaicus populus post offensam Dei usque Judaicus populus post offensam Dei usque hodie subcinericios panes comedat mixtos frumento, hordeo, faba, lente, milio, et avena; quorum alter hominum, alter jumentorum cibus est. In eo enim quod videntur in unum Deum credere, habent aliquid et frumenti. Quod autem Filium negant, hordeo jumentorum pascuntur et fabis, quibus comedentium venter inflatur, et mens opprimi dicitur: intantum ut Pythagoraeis quoque cibus detestabilis sit. Propter lentem Esau primogenita perdidit . Milium rusticorum, et agrestium, et altilium cibus est. Avena, sive vitia et olyra, bruta pascuntur animaliaQuod autem scribitur, juxta LXX, Elias fugiens Jezabel invenisse panem ὀλυρίτην, subcinericium , persecutionis et penuriae signum est. Unde et a corvis pascitur, ut quia 45 cibum non invenerat in Israel, nationum quae immundae erant, pasceretur alimentis. Lex quoque ipsa quam legunt, et non intelligunt, subcinericius panis est, et opertus humano
Abbreviated transcription (Latin):
nriq: castrensis. Cuius sexta pars:
facit tertiã partem sex tarii italici..
quib: et potus iuxta in drtum ora¬
torem non uires tribuit. sed mortem
prohibet. Quod autẽ dicit a tempo¬
re usq: ad tempus comedes uel bibes
illud: auespere usq ad uesperã signi¬
ficat Lic et quidam maleabanno
usq ad annũ intellegiputent. Ipsiq panes.
instabordeacii panis sub cinericii fiunt.
Diciturq ei ut humanostercore operiateos.
Non ignorantib: his qui comesuri sunt : Solec
quippe inscicia : miserias tẽperare. Sedui¬
dentib et inoculis eorũ : ut anteaspectus
horrorem quã gustus nausiã sustineat :
Notandũ quoq: quod iuxta numerũ dierũ
sinistrilateris: trecentixc subcinericii
panes iubeantur fieri ec per singulos dies
comedi. Et de ilx dierũ dextrilateris
peccatoris. sitamen notitiã habeat dĩ
et eius qui areligione ueridĩ discesserit¬
cere iuxta in tellegentiã spiritalem : qđ

Expanded text:
nostrique castrensis, cujus sexta pars nostrique castrensis, cujus sexta pars facit tertiam partem sextarii Italici. Qui cibus et potus juxta inclytum Oratorem non vires tribuit, sed mortem prohibet. Quod autem dicit: A tempore usque ad tempus comedes, vel bibes, illud, a vespere usque ad vesperam significat: licet quidam male ab anno usque ad annum intelligi putent. Ipsique panes instar hordeacii panis subcinericii fiunt. Diciturque ei, ut humano stercore operiat eos, non ignorantibus his qui comessuri sunt solet quippe inscitia miserias temperare sed videntibus, et in oculis eorum, ut ante aspectus horrorem, quam gustus nauseam sustineat. Notandum quoque, quod juxta numerum dierum sinistri lateris, trecenti nonaginta subcinericii panes jubeantur fieri, et per singulos dies comedi; et de quadraginta dierum dextri lateris  populi esse peccatoris, si tamen notitiam habeat Dei, et ejus qui a religione veri Dei omnino discesseritcere juxta intelligentiam spiritualem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tati sunt quas nos uel far uel gentili
italiae pannoniaeq: sermone. spicam
didere fictili. Iubetur autẽ ꝓpheta famẽ
futurã et in opiam populi israhel: opere
demonstrare. Sicut enĩ inrerũ omniũ
penuria non quaeruntur ciborũ diuersi¬
tates et deliciae. sed quomodo uenter
impleatur : sic nunc ꝓpheta frum̃tum
et hordeũ fabam. lentem et miliũ aue¬
nãq mittit in unũ uas. Facitq cccxc
Quipanes: habent uicenos sidos. id est
stateres: siclus autem id est stater : hab&
dragmas IIII ⁊ Dragmae autem octo latinã
untiam faciunt. Ita ut unus panis decẽ
uncias haberedicatur. Quotrahetur
magis anima quã sustentatur Sterili¬
tatẽ cibi : aquae auget sterilitas. Sextã
enim partẽ mensurae hebraicae quae
appellatur hĩũ : iubetur persingulos
dies bibere. Porrohiti : duos chõis
atticos facit : quos nos appella repos¬
sumus duos sextarios italicos : lta
uthin. mensura sit iudaici sextarii.

Expanded text:
pretati sunt: quas nos vel far, vel gentili pretati sunt: quas nos vel far, vel gentili Italiae Pannoniaeque sermone, spicam,didere fictili, jubetur autem propheta famem futuram, et inopiam populi Israel opere demonstrare. Sicut enim in rerum omnium penuria, non quaeruntur ciborum diversitates et deliciae; sed quomodo venter impleatur: sic nunc propheta frumentum, et hordeum, fabam, lentem, et milium, avenamque mittit in unum vas, facitque trecequi panes habent vicenos siclos, id est, stateres. Siclus autem, id est, stater, habet drachmas quatuor. Drachmae autem octo, Latinam unciam faciunt: ita ut unus panis decem uncias habere dicatur, quo trahitur magis anima quam sustentatur. Sterilitatem cibi, aquae auget sterilitas. Sextam enim partem mensurae Hebraicae, quae appellatur HIN, jubetur per singulos dies bibere. Porro HIN duos χόας Atticos facit: 44 quos nos appellare possumus duos sextarios Italicos, ita ut HIN mensura sit Judaici sextarii,
Abbreviated transcription (Latin):
sita temeritorũ : sed in bonorũ quoq: recribu¬
tione. Agni indextera : et haedistant in si¬
nistra. Vnde et in alio loco scriptum est
decẽ et viii. annis ligauerat mulierẽ
in euangelio. Vnde et funib: peccatorũ
suorũ unus quisq: constringitur : quae
soluit dñs ꝑ trpumlatari suscitati quifas¬
ceolis et institis uinctus iacuerat insepulchro.
Ettu sumetibi frumentũ et hordeũ et fabã
etlentẽ. et miliũ et uiciam: et mittes ea
inuas unũ et facies tibi panes numero die
Nautemtuus quo uesceris: erit inpondere
nxx stateres indie. A tẽpore usq: ad tẽpus
Ncomedes illud. Et aquã in mensurabibes.
sextã partem hĩñ. Atẽ poreusq ad tẽpus
Nbibes illud et quasi subcinericiũ comedes
illud. et stercore humano operies illud
in oculis eorũ Quã nos uiciam int̃p̃ta¬
tisumus proquo in hebreo dicitur. cha
GMPAN quã alii auenã alii sigalã
putant. Aquilae autẽ prima editio

Expanded text:
sitate meritorum, sed in bonorum quoque retribusitate meritorum, sed in bonorum quoque retributione Agni in dextera, haedi stant in sinistra. Inde et in alio loco scriptum est:decem et octo annis ligaverat mulierem in Evangelio. Unde et « funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur, » quae solvit Dominus per typum Lazari suscitati, qui fasciolis et institis vinctus jacuerat in sepulcro. « Et tu sume tibi frumentum et hordeum, et fabam et lentem et milium et viciam, et mittes ea in vas unum, et facies tilud. Cibus autem tuus quo vesceris, erit in pondere viginti stateres in die: a tempore usque ad tempus comedes illud. Et aquam in mensura bibes sextam partem Hin, a tempore usque ad tempus bibes illud. Et quasi subcinericium hordeaceum comedes illud, et stercore humano operies illud in oculis eorum. Quam nos vitiam interpretati sumus, pro quo in Hebraeo dicitur CHASAὄλυραν, quam alii avenam, alii sigalam putant. Aquilae autem prima editio
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuã et brachiũ tuũ erit exertum
ciem tuã et brachiũtuũ roborabis. et pro¬
n phetabis super eã Praeparationem
uultus opus est ac robore et confirma¬
tione exertibrachii atq nudati. ut non¬
solũ uoce sed et gestu et habitu ꝓphetantis.
urbis obsidio de monstretur
Eccẽ circũ deditibi uinculis et nonte con¬
uertes delateretuo inlatus alterum
donec compleas dies obsidionis uel con¬
dusionis tuae. Sinistrae partes quia
si ne templo et notitia dĩ fuerant insama¬
ria delegantur israheli. Dextraeiuidȩ
inquadĩ cultus etreligio: Et notandũ
quod in altero sit paena peccantiũ.: IN
altero uirtutis exercitatio. Nec con¬
uertit sed e altero in alterũ latus ut nul¬
la cruciatuũ requies indicetur : donec
impleatur supra dictorũ dierũ ꝑfecta
conclusio Quod dies ꝓphetae: hoc annus
est patientibus Et quos annos putabat
laban : ia coberant quasi paucidies Non
solũ autẽ in suppliciis uarietas. ẽ. prodiuer¬

Expanded text:
faciem tuam, et brachium tuum erit exertum ciem tuam, et brachium tuum roborabis, et prophetabis super eam. Praeparatione vultus opus est ac robore, et confirmatione exerti brachii atqsolum voce, sed et gestu et habitu prophetantis urbis obsidio demonstretur. « Ecce circumdedi te vinculis et non te convertes de latere tuo in latus alterum, donec compleas dies obsidionis vel conclusionis tuae. » Sinistrae partes, quia sine templo et notitia Dei fuerant in Samaria delegantur Israeli: dextrae Judae, in qua Dei cultus et religio. Et notandum, quod in altero sit peccantium poena, in altero virtutis exercitatio, nec convertit se de altero in alterum latus, ut nulla cruciatuum requies indicetur, donec impleatur supradictorum dierum perfecta conclusio. Quod dies prophetae, hoc annus est patientibus. Et quos annos putabat Laban, Jacob erant quasi pauci dies . Non solum autem in suppliciis varietas est, pro diver
Abbreviated transcription (Latin):
et pat̃ locus ẽ filii. Dicentedñõ saluatore.
Ego in patreiet pat̃ in me : Hocidem signi¬
ficat et micheas: Eccedñs egredietur
deloco suo et descendet super excelsat̃rae:
et cõmouebuntur montes suꝑ eũ. et ualles
tabescent sicut caera a faciae ignis. et sicut
aqua quaedefertur in praeceps. Descenden¬
te enim dño saluatore et proficiscente de
patre: excelsa terrae montesq: cõmotisun
et inferiora ualliũ liquefacta. Potest lo¬
cus esse gloriaedñi et lux in accessibilis.
Dequa et apłs loquitur. quisolus habet
in mortalitatem et lucẽ habitat in accessi¬
bilem. Quando p̃terita iudiciadnĩ ani¬
more uoluimus. audimus uocẽ posttergũ
cõmotionis magnae: Quando futura
corde meditamur : auditur uox depriorib:
et ex his quae ante sunt. Et uocẽ alarũ

Expanded text:
et pater locus est filii, dicente Domino Salvatore: et pater locus est filii, dicente Domino Salvatore: « Ego in Patre, et Pater in me » . Hoc idem significat et Michaeas: « Ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendet super excelsa terrae. Et commovebuntur montes super eum, et valles tabescent sicut cera a facie ignis, et sicut aqua quae defertur in praeceps . » Descendente enim Domino Salvatore, et proficiscente de Patre, excelsa terrae, montesque commoti sunt, et inferiora vallium liquefacta. Potest locus esse gloriae Domini, et lux inaccessibilis, de qua et Apostolus loquitur. « Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. » Quando praeterita judicia Domini animo revolvimus, audivimus vocem post tergum commotionis magnae; quando futura corde meditamur, auditur vox de prioribus, et ex his quae ante sunt. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendens in altũ captiuã duxit captiui¬
tatẽ dedit dona hominibus Et ad sũp¬
sic mesp̃s et audiui postme uocẽ cõmotionis
magnae: benedicta gloria dm̃i delocosuo
Ds̃ de quo scriptũ . ẽ. Ad sumens mansue¬
tos dñs : ipsead sumpsit et prophetã . qui
non erat in carne sed inspũ. Et ambulans
spũ carnis opera non implebat : sp̃s enim
dĩ erat in eo. Quã obrem et terrena con¬
tempnens. rapitur a spũ. etaudit post seuo
cem cõmotionis magnae. Praeceritorũ
obliuiscens et in futurũ se extendens. ut
inimicorũ insidias posttergũ relinqueret.
Talequid et in exodo legimus quando
farao etomnis exercitus eius perseque¬
batur isrł et angelus in colũnanubis dese¬
ruit priora castrorũ uenitq posttergũ
et tota nocte stetit int̃ isrł et aegrptios
ut perterritis aduersariis: audiret isrł.
benedicca gloriadnĩ delocosuo. Locus
autẽ dñi ẽ: omnis inquib: hospitiũ inue¬
nit. Autcertefilius locus patris: sicut

Expanded text:
tivam duxit captivitatem: dedit dona hominibus . Et assumpsit me spiritus, et audivi post me vocem commotionis magnae: Benedicta gloria Domini de loco suo. Deus de quo scriptum est: Assumens mansuetos Dominus , ipse assumpsit et prophetam, qui non erat in carne, sed in spiritu, et ambulans in spiritu, carnis opera non implebat: spiritus enim Dei erat in eo. Quamobrem et terrena contemnens rapitur a spcem commotionis magnae, praeteritorum obliviscens, et in futurum se extendens, ut inimicorum insidias post tergum relinqueret. Tale quid et in Exodo legimus , quando Pharao et omnis exercitus ejus persequebatur Israel, et angelus in columna nubis deseruit priora castrorum, venitque post tergum, et tota nocte stetit inter Israel et Aegyptios, ut perterritis adversariis, audiret Israel. « Benedicta gloria Domini de loco suo. » Locus autem Domini est omnis, in quibus hospitium invenit, aut certe filius locus patris, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
et scorpionib: comparetur. ideo deditibi
uultũ duris simũ et frontẽ quaenullo pu¬
dore superetur. Ex quo discimus int̃dũ
gratiae essedĩ impudentiae resistere
ectũ locus poposcerit frontẽ fronte con¬
terere. Hoc autem tribuitur nenrã uere
cundia ethumanus ꝑudor ꝑtimes cat insi¬
diasemulorũ : Filihominis om̃s ser¬
mones meos quos loquar adte ad sume
incortuũ et aurib audi. Iste .ẽ. cibus
uoluminis et haec sunt uerba: quibus
prodiuersitate audientiũ uella menta
Et tamen notandum quod ante sermones dĩ
in nr̃o corde condendi sint. audiendiq: et in¬
tellegendi diligentius : et sic ad populũ ꝓfe¬
rendi U ad ein gredere ad trans migra¬
tionem siue ad captiuitatẽ ad filios populitiu

Expanded text:
et scorpionibus comparatur: ideo dedi tibi et scorpionibus comparatur: ideo dedi tibi vultum durissimum, et frontem, quae nullo pudore superetur . Ex quo discimus interdum gratiae esse Dei, impudentiae resistere, et cum locus poposcerit, frontem fronte conterere. Hoc autem tribuitur, ne nostra vercundia et humanus pudor pertimescat insidias aemulorum. Fili hominis, omnes sermones meos quos loquar ad te, assume in cor tuum, et auribus audi. Iste est cibus voluminis, et haec sunt verba quibus pro diversitate audientium, vel lamentaEt tamen notandum, quod ante sermones Dei in nostro corde condendi sunt audiendique et intelligendi diligentius; et sic ad populum proferendi. Vade, ingredere ad transmigrationem sive captivitatem, ad filios populi tui,
Abbreviated transcription (Latin):
credider̃: Vnde paulus et harnabas lo
tuerat praedicari uerbũ : sed quia no¬
luistis suscipere sermonẽ : ecce conuerti¬
mur ad gentes. Et decenturi onedicit᷑
Neq inisrł canta fidem inueni. Domus
autẽ isrł nolent audirete. qui a nolunt
audireme. Omnis quippedomus isrł
attrita fronte est et duro corde. Necon¬
tristeris ait siteaudirenoluerint Id circo
tenon audient quia meaudire comtẽpners
Iuxta quod et saluator aiebat. quiuos non
recipit menon recipit In quo a pertelibe¬
rũ monserat᷑ arbitriũ. Etduae reddunt᷑
causae quare non audiant: quia ꝑ uersae
inquit sunt uoluntatis et attrita fronte.
siue ut septuaginta uerterunt contentiosi
sunt Et subauditur quod saepe ad salu¬
tem prouocati noluer̃ audire
ccededi fadem tuã ualentiorem facieb
eorũ et frontẽ tuã duriorem frontib: eoꝵ
Vtadamantem. et ut silicem dedifaciem
tuam: Domus isrł ad tritae frontis. ẽ
et procacis audaciae t duro sic corde

Expanded text:
crediderunt. Unde Paulus et Barnabas loqcrediderunt. Unde Paulus et Barnabas loqtuerat praedicari verbum Dei: sed quia noluistis suscipere sermonem, ecce convertimur ad gentes . Et de centurione dicitur: Neque in Israel tantam fidem inveni . Domus autem Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me. Omnis quippe domus Israel attrita fronte est et duro corde. Ne contristeris, ait, si te audire noluerint. Idcirco te non audient: quia me audire contemnent: juxta quod et Salvator aiebat: Qui vos non recipit, me non recipit . In quo aperte liberum monstratur arbitrium. Et duae redduntur causae, quare non audiant: quia perversae, inquit, sunt voluntatis, et attrita fronte, sive, ut Septuaginta verterunt, contentiosi sunt: et subauditur, quod saepe ad salutem provocati, noluerunt audire. Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam durioremUt adamantem et ut silicem, dedi faciem tuam. Domus Israel attritae frontis est, et procacis audaciae, et duro fit corde,
Abbreviated transcription (Latin):
monis quorũ nom possis audire sermonẽ
et si adillos mitterem teipsi audirentte
Quõ illi adte nolunt uenire tuꝑgeadeos
Non enĩ habent saniopus medico sed ma¬
lehabentes: Neq potes dicere non pos¬
sũ loquia deos. quia linguae alterius suns
et in uicẽ nobis barbarisumus. net mutu¬
um possumus audire sermonem. Quid
loquar deunopopulo si addiuersas ce
mitterem nationes tamen auctoritas et
potentia mea omnem difficultatem uin¬
ceret. Atq utinã tempus instaret
quo adomnes missurus sumnationes quo
ec linguarum daturus sum gratias ut prae¬
dicent a postolimei ec totũ mundũ adiuer¬
sitate linguarũ una fide meo subdant iugo
Facilius illi audirent qui pro fundi sunt
altique sermonis etnihil habent deleui¬
tate iudaica sed graui et solido in grediun¬
turpede. Et cum ignotaesint linguae
notae fidei sunt. Vndesequitur. et si
ad illos miteremte. ipsi audirentte
Deniq postea misit: et omnes pariter

Expanded text:
monis, quorum non possis audire sermonem. monis, quorum non possis audire sermonem. Et si ad illos mitterem te, ipsi audirent te. Quoniam illi ad te nolunt venire, tu perge ad eos. Non enim habent sani opus medico, sed male habentes . Neque potes dicere: Non possum loqui ad eos, quia linguae alterius sunt, et invicem nobis barbari sumus, nec mutuum possumus audire sermonem. Quid loquar de uno populo? Si ad diversas te mitterem nationes, tamen auctoritas et potentia mea omnem difficultatem vinceret. Atque utinam tempus instaret, quod ad omnes missurus sum nationes, quo et linguarum daturus sum gratias, ut praedicent apostoli mei, et totum mundum a diversitate linguarum, una fide meo subdant jugo; facilius illi audirent, qui profundi sunt altique sermonis, et nihil habent de levitate Judaica, sed gravi et solido ingrediuntur pede, et cum ignotae sint linguae, notae fidei sunt. Unde sequitur: Et si ad illos mitterem te, ipsi audirent te. Denique postea misit, et omnes pariter
Abbreviated transcription (Latin):
listae etapostoli Vt quicũq rex fuerit
cuius cor inmanudĩ est: dulcib fruatur
cibis : qui uero simplex etabsque serpentis
astutia. habet in nocentiã colũbarum:
simplici fide credat atq saluetur. Quia
ubiq: insidiae sunt. et sae pedi abolus trans¬
figurat sein angelũ lucis. Melq distil¬
lat delabiis mulieris meretricis. dulcia
repromittens ut uenena interserat
dere ad domũ isrł: ostenditur non fuisse
cũ populo peccatore : licet in isdem uide¬
recur suꝑ flumen chobar finib: cõmorari
Scriptum .ẽ enim. Etego eram in medio
trans migrationis suꝑ flumen chobar
Separata enimerat ꝓphetaeconuersatio
et iniquorũ offendebatur aspectu.
Hoc idem faciebat et morses. procul
a castris multitudinis figens tabernaculũ
Quod cũ fuis set in gressus. descendebat
colũ nanubis et stabat anteo stiũ tab̾naculi
Non enim ad populũ profundi sermonis et
isrł neq ad populos multos etignoti ser¬

Expanded text:
listae, et apostoli; ut quicumque rex fieret, listae, et apostoli; ut quicumque rex fieret, cujus cor in manu Dei est, dulcibus fruatur cibis. Qui vero simplex et absque serpentis astutia habet innocentiam columbarum, simplici fide credat atque salvetur: quia ubique insidiae sunt, et saepe diabolus transfigurat se in angelum lucis : melque distillat de labiis mulieris meretricis, dulcia repromittens ut venena interserat dere ad domum Israel, ostenditur non fuisse cum populo peccatore; licet in eisdem videretur super flumen Chobar finibus commorari. Scriptum est enim: Et ego eram in medio transmigrationis juxta flumen Chobar. Separata enim erat prophetae conversatio, et iniquorum offendebatur aspectu. Hoc idem faciebat et Moyses , procul a castris multitudinis figens tabernaculum: 29 quod cum fuisset ingressus, descendebat columna nubis, et stabat ante ostium tabernaculi. Non enim ad populum profundi sermonis, etIsrael, neque ad populos multos, et ignoti ser