comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ut tu petas plurimũ quero: ut tͥbeati
retieii augusti dunensis ep̃i cõm̃tarios
ad describendũ largiatur. in quib can¬
ticũ canticoꝵ sublimiori stilo disseruit.
Scripsit mͥ et quidã de patria supͣdicti
fr̃is rufini. paulus senex tertulliani suũ
codicẽ apud eũ ẽẽ. Quẽ uehement̃ repo.¬
poseit: et ex hoc quȩso ut eos libros quos
me ñ hab̾e breuis subditꝰ edocebit. libra¬
rn manu in carta scribi iubeas. Int̾p̃tatio¬
nẽ quoq psalmoꝵ dauiticoꝵ. et plixum
ualde de sỹnodis librũ scĩ hilarii quę
ei apud treueris manu mea ipse descrip¬
seram: ea ut michi transferas peto. Nosti
hoc eẽ xp̃ianȩ animȩ pabulũ: si in lege
dñi meditetur die ac nocte. Ceteros hos¬
picio : recipis. solatio foues. sumptib ui¬
uas. Michi si rogata prestiteris : multa
largitꝰ es. Et qm̃ tribuente dño multis
sacrȩ bibliotecȩ codicib abundamus.

Expanded text:
et, ut tu petas, plurimum quaeso, ut tibi beati et, ut tu petas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustodunensis episcopi commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. scripsit mihi et quidam de patria supra dicti fratris Rufini Paulus senex Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos non habere me breuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticorum et prolixum ualde de synodis librum sancti Hilarii, quae ei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domini meditetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino multis sacrae bibliothecae codicibus abundamus,
Abbreviated transcription (Latin):
moranti quȩ uxta sẏriam sarracenas
ungitur: tuȩ dilectionis seripta ꝑ lata
sunt. Quib lectis. ita reaccensus ẽ. animꝰ.
hiero solymã ꝓficiscendi : ut pene nocu¬
erit ꝓposito. qđ ꝓfuerit caritati. Hunc
igit᷑ quo mͦ ualeo: ꝓ me tibi litteras reprȩ¬
sento. Et si corpore absens. amore et spũ
uenio. impendoͥ exposcens. ne nascentes
amicitias quȩ xp̃i gluitino coheserunt.
aut temporis. aut locorũ magnitudo di¬
uellat: quinpotius federemus eas reci-¬
ꝓcis epłis. illȩ int̾ nos currant. illȩ se obui¬
ent. illȩ nob̾cũ loquant᷑. Non multã ꝑdi-¬
tura erit caritas: si tali secũ sermone fabu¬
letur. Rufinus aũt fr̃ ut scribis. necdũ
uenit: et siuenerit. ñ multũ ꝓderit desi¬
derio meo cũ eũ iã uisurꝰ ñ sim. lta enim¬
et ille longo int̃uallo separatꝰ ẽ: ut huc
ñ possit currere. et ego arrepte solitudi¬
nis terminis arceor: ut ceꝑit michi iam
ñ licere qđ uolui. Ob hoc et ego obsecro.

Expanded text:
moranti, quae iuxta Syriam Sarracenis iungitur, tuae dilectionis scripta sunt perlata, quibus lectis ita reaccensus est animus Hierosolymam proficiscendi, ut paene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. nunc igitur, quomodo ualeo, pro me tibi litteras repraesento. etsi corpore absens, amore et spiritu uenio inpendio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis aut locorum magnitudo diuellat. quin potius foederemus eas reciprocis epistulis; illae inter nos currant, illae se obuient, illae nobiscum loquantur. non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. Rufinus autem frater, ut scribis, necdum uenit et, si uenerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum iam uisurus non sim. ita enimet ille longo a me interuallo separatus est, ut huc non possit currere, et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit mihi iam non licere, quod nolui. ob hoc et ego obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ꝓbatus. Qua propt̃ diu ante¬
quã ꝓferatur cogitandus ẽ. Beata
quippe labia sunt: quȩ nunquam
quod reuocare uelint emittunt
Pudicȩ mentis sermo etiã debet esse
.pudicus. qui ȩdificet semꝑ magis. quã¬
qui aliquando destruat audientes:
scđm quod prȩcipit apłs dicens.
om̃is sermo malus ex ore ur̃o ñ proce¬
dat: sed siquis bonus ad edificationẽ
fidei ut det grãm audientib Prȩciosa
dõ lingua ẽ. quȩ non nisi de diuinis
reb nouit uerba construere. Et scm̃
os unde cȩlestia semꝑ eloquia ꝓferun-¬
tur. Ab sentiũ obtrectatores quasi mali-¬
gnos seripturȩ auctoritate deterre:
quia etiã hoc inter uirtutes ꝑfecti
conspectum iusti malignus ad nichi
lum deducatur. qui contra ꝓdeimum
non ꝓbanda contulerit. Non licet enĩ

Expanded text:
sermo prolatus: quapropter diu antesermo prolatus: quapropter diu antequam proferatur cogitandus est. beata quippe labia sunt, quae numquam quod reuocare uelint emittunt. pudicae mentis sermo etiam debet esse pudicus, qui aedificet semper magis quam aliquando destruat audientes, secundum quod praecepit Apostolus dicens: omnis sermo malus ex ore uestro non procedat, sed si quis bonus fidei, ut det gratiam audientibus . Pretiosa Deo lingua est quae non nisi de divinis rebus novit verba construere, et sanctum os unde coelestia semper eloquia proferuntur. Absentium obtrectatores quasi malignos Scripturae auctoritate deterre; quia etiam hoc inter perfecti hominisconspectum justi malignus ad nihlum deducatur qui contra proximum non probanda protulerit non licet eni
Abbreviated transcription (Latin):
impares fuerant cȩlestis et diuinae
nobilitatis gła aequalit uestiuntur.
Hullus ibi iam ignobilitatis ẽ. locus:
nec de genere quisquã idem diuinȩ
natiuitatis sublimitas ornat. nisi apud
illos qui non putant humanis cȩlestia
p̃ponenda. aut si putant qua uanũ ẽ.
ut se illis inminorib prȩferant quos
sibi in maiorib pares censeant. et quasi
infra se positos interra exeistiment quos
omnẽ prȩsentis uitȩ głam fuge: ut eã
quȩ infuturo ꝓmittitur consequaris.
Contentionũ uerba et animositatis cau¬
sas euita . Discordiarũ quoq et litium
occasiones subterfuge. Nam si iuacta
apłi doetrinã seruũ dñi litigare non
oportet. quanto magis dĩ ancillã non
expedit: Cuius uerecundior ẽ sexcus :
animus debet ẽẽ. modestior. Linguam
amaliloquio cohibe. et ori tuo fre-¬
nos legis impone: ut tunc si forte
lo quaris quando tacere peccatum
sit. Caue nequid quod in rep̃hensi¬
onem ueniat dicas : lapis emissus ẽ.

Expanded text:
inpares fuerant, caelestis et diuinae inpares fuerant, caelestis et diuinae nobilitatis gloria aequaliter uestiuntur. nullus ibi iam ignobilitatis locus, nec degener quisquam est, quem diuinae natiuitatis sublimitas ornat, nisi apud illos, qui non putant humanis caelestia praeponenda. aut si putant, quam uanum est ut se illis in minoribus praeferant, qeos sibi in maioribus paressciunt, et quasi infra, se positos in terra existiment quos omnem praesentis uitae gloriam fuge, ut eam quae in futuro promittitur consequaris. Contentionum uerba et animositatis causas deuita, discordiarum quoque et litium occasiones subterfuge. nam si iuxta Apostoli doctrinam seruum Domini litigare non oportet, quanto magis Dei ancillam, cuius quo uerecundior est sexus, animus debet esse modestior. linguam a maliloquio cohibe et ori tuo frenum legis inpone, ut tunc, siforte, loquaris, quando tacere peccatum sit. caue ne quid quod in reprehensionem ueniat dicas. lapis emissus est
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ab obprobrio in conspectu dñi No¬
lo eñĩ illas respicias quȩ scłi non xp̃i suet
uirgines. nec ꝓpositi sui et ꝓfessionis
immemores gaudent in delicus. in
opib delectantur. et corporeȩ nobili¬
tatis in origine gloriantur. Quȩ si ꝓ
certo dĩ filias ẽe. se crederent: nũquã
post diuinos natales nobilitatẽ am.¬
mirarentur humanã: nec gloria¬
rentur in patre quolibet honora¬
ces: Duos homines fecit in exordio
silua descendit. Mundanã nobilitatẽ
non naturȩ aequitas prȩstitit: sed cu-¬
piditatis ambitio. Certe om̃s ꝑ diui-¬
ni lauachri gr̃am ȩquales efficimur:
et nulla inter eos potest eẽ. discretio
quos natiuitas scđa generarit: ꝑ quã
tam diues quã pauꝑ. tam liber. quam
seruus. tam nobilis quã ignobilis dĩ
efficitur filius. et terrena nobilitas
splendore cȩlestis głȩ obumbratur:
et nusqũã om̃ino iam comparet.
Dum qui retro inscłarib honorib

Expanded text:
uestra, ab obprobrio in conspectu Domini. nouestra, ab obprobrio in conspectu Domini. nolo enim illas respicias, quae saeculi, non Christi sunt uirgines, quae propositi sui et professionis inmemores gaudent in deliciis, in opibus delectantur et corporeae nobilitatis origine gloriantur: quae si pro certo Dei filias se esse crederent, numquam post diuinos natales nobilitatem admirarentur humanam nec gloriarentur in patre quolibet honoraces ? duos homines m exordio fecit silua descendit: mundanam nobilitatem non naturae aequitas praestitit, sed cupiditatis ambitio. certe omnes per diuini lauacri gratiam aequales efficimur , et nulla inter eos potest esse discretio, quos natiuitas secunda generauit, per quam tam diues quam pauper, tam liber quam seruus, tam nobilis quam ignobilis Dei efficitur filius, et terrena nobilitas splendore caelestis gloriae obumbratur et nusquam omnino iam comparet, dum qui retro in saecularibus honoribus
Abbreviated transcription (Latin):
oderunt. sed quȩ ꝓdcimos toto cor-¬
de et conscientiȩ eoram dõ testimo¬
nio non diligunt. cum xp̃ianis xp̃i
similitudine inimicos etiã amare
necesse sit. Siscõrũ cupis habere
consortiũ. a maliciȩ et nequitiȩ̨ co-¬
gitatu pectus emunda. Nemo te circũ¬¬
ueniat. nemo fallaci sermone sedueat.
et puros cȩlestis aula suscipiet. Nullum
apud dm̃ habet᷑ malicia locum: ab om̃i
nequitia et dolo mundũ ẽẽ. necesse ẽ
Qui cupit regnare cũ xp̃o: nichil tã
contrariũ. nichil tam exeerabile deo
quã aliquẽ odisse. alterũ uelle uel le-¬
dere. nichil tam ꝓbabile quã omnes
amare. Quod ꝓpħa sciens testatur
dicens: qui diligitis dñm odite malũ.
Uide ne in aliquo humanã gloriam
diligas: nec tua inter illos portio com-¬
putetur quib dictũ ẽ. Quo modo uos
potestis credere głam ab iniucem quȩ¬
Auge eis mala: auge mala gloriosis t̃rę
Et alibi Confundemini gloriationẽ

Expanded text:
oderunt, sed quae proximos toto coroderunt, sed quae proximos toto corde et conscientia coram Dei testimonio non diligunt, cum Christianis Christi similitudine inimicos etiam amare necesse sit. si sanctorum cupis habere consortium, a malitiae et nequitiae cogitatu pectus emunda. nemo te circumueniat, nemo fallaci sermone seducat. et puros caelestis aula suscipiet: nullum apud Deum habet malitia locum. ab omni nequitia et dolo mundum esse necesse est qui cupit regnare cum Christo. nihil tam contrarium, nihil tam exsecrabile Deo quam aliquem odisse, aliquem uelle laedere, nihil tam probabile quam omnes amare. quod Propheta sciens testatur docens: qui diligitis Dominum, odite malum. Vide ne in aliquo humanam gloriam diligas, ne et tua inter illos portio computetur, quibus dictum est: quomodo uos potestis credere, gloriam ab inuicem quaeauge eis mala, auge mala gloriosis terrae, et alibi: confundimini a gloriatione
Abbreviated transcription (Latin):
ratam. Ita te exehibe ut inte cȩlestis
natiuitas pareat: ut ingenuitas diui¬
na clarescat. Sit inte noua grauitas.
honestas ammirabilis. stupenda uere-¬
cundia. mira patientia. uirninalis
incessus. et uerȩ pudicitiȩ habitus.
sermo semꝑ modestus. et suo in tẽpore
ꝓferendus : At quisq te uiderit admi-¬
retur et dicat: quȩ hȩc nouȩ inter
homines grauitatis patientia ẽ. quae
pudoris uerecundia. quȩ honestatis
modestia. quȩ maturitas sapientiae :
Non ẽ. ista humana institutio: nec dis-¬
ciplina mortalis: cȩleste mͥ aliquid in
terreno corpore redolet. Puto quod ha¬
bitet in quibdã hominib ds̃. Et cũ te
xp̃i famulã ẽẽ. cognouerit: maiori stu¬
pore teneatur. et cogitet qualis ille sit
exemplo uuendum ẽ qui ab omni
malicia ita fuit extraneus. ut nec
inimicis quidem uicem redderet.
quinpotius et pro ipsis oraret. Nolo
enim eas animas xp̃ianas existimes.
quȩ aut fr̃s aut sorores non dico

Expanded text:
ratam. ita te exhibe. ut in te caelestis ratam. ita te exhibe. ut in te caelestis natiuitas appareat et ingenuitas diuina clarescat. sit in te noua grauitas, honestas admirabilis , stupenda uerecundia, mira patientia, uirginalis incessus et uerae pudicitiae habitus, sermo semper modestus et suo in tempore proferendus, ut quisquis te uiderit, admiretur et dicat: \'quae haec nouae inter homines grauitatis patientia est? quae pudoris uerecundia, quae honestatis modestia, quae maturitas sapientiae ? non est ista humana institutio nec disciplina mortalis. caeleste mihi aliquid in terreno corpore redolet. puto quod habitet in quibusdam hominibus Deus\'. et cum te Christi famulam esse cognouerit, maiore stupore tenebitur et cogitabit qualis ille sit exemplo uiuendum est, qui ab omni malitia et nequitia ita fuit extraneus, ut ne inimicis quidem uicem redderet, quin potius et pro ipsis oraret. nolo enim eas animas Christianas existimes, quae aut fratres aut sorores non dico
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ: et animã talit̾ cõpositã concu¬
piscit. Memento te dei filiam dici
scđm quod ait: audi filia et uide.
Sed et tu ipsa quotienseũq dm̃ patrẽ
nominas: dei filiam ẽẽ testaris. Ergo
sidei filia es. uide nequid eorũ facias
quȩ dõ patri in congrua sunt: sed age
omĩa quasi filia dei. Cognosce quomͦ
huius scłi nobiliũ filiȩ gerunt. quib
assuescant morib: quib ue se discipli¬
nis instituant. lanta in quib dã uere¬
cundia ẽ. tanta grauitas. tanta modestia :
ut ceterorũ hominũ ritũ intuitu hu¬
manȩ ingenuitatis excedant. Et ne
quã honestis parentib suis ꝑ lapsum
suũ infamiȩ inurant. notam: alteram
sibi quodã modo int̾ homines consu-¬
etudinis facere naturã. Et tu ergo ori¬
ginem tuã respice. genus intuere. glo¬
riam nobilitatis aduerte: agnosce te
non hominis tantũ. sed et dei filiam
et diuinȩ natiuitatis nobilitate deco¬

Expanded text:
tum et animam taliter compositam concutum et animam taliter compositam concupiscit. memento te Dei filiam dici, secundum quod ait: audi. filia, et uide. sed et tu ipsa, quotienscumque Deum patrem nominas, Dei te filiam esse testaris. ergo si Dei filia es, uide ne quid eorum facias, quae Deo patri incongrua sunt, sed age omnia quasi filia Dei. cognosce quomodo huius saeculi nobilium filiae se gerant, quibus adsuescant moribus quibusue se disciplinis instituant. tanta in quibusdam uerecundia est, tanta grauitas , tanta modestia, ut ceterorum hominum ritum intuitu humanae ingenuitatis excedant, et ne quam honestis parentibus suis per lapsum suum infamiae inurant notam, alteram sibi quodam modo inter homines consuetudinis studeant facere naturam. et tu ergo originem tuam respice, genus: intuere, gloriam nobilitatis aduerte. agnosce te non hominis tantum, sed et Dei filiam et diuinae natiuitatis nobilitate deco
Abbreviated transcription (Latin):
ornamentis. et spiritalit̃ non carnalit̃
cõponatur : quia ds̃ non corporis sed
animȩ decorem in illa defiderat. Er¬
go & tu quȩcũq animã tuã a dõ diligi
et in habitari concupiseis: om̃i eã diliꝰ¬
gentia come. et spiritalib indumentis
exorna. Nichil in ea indecorũ: nichil
fȩdũ appareat. Respendeat auro iusti¬
tiȩ. et gemmis refulgeat scĩtatis: ac prȩ-¬
cet. Pro bysso et syrico miscđiȩ & pieta-¬
tis tunica uestiatur : scđm quod serip¬
tum ẽ. Induite ergo uos ficut electi dei.
nocentiȩ simplicitatisq̃ candorem:
Habeat. roseum uerecundiȩ colorem.
et purpureũ ruboris pudorisq possi¬
deat. Cȩlestis abluatur nitro doetrinȩ :¬
et lomentis spiritalib emundetur.
Nulla in ea maliciȩ. Nulla in ea delic¬
ti macula relinquatur: et nequando
male redoleat odore peceati. unguen¬
to suauissimo sapientie et scientiae
ꝑfundatur. Huiꝰ modi ds̃ quęrit orna-¬

Expanded text:
ornamentis et spiritualiter, non carnaliter ornamentis et spiritualiter, non carnaliter componatur, quia Deus non corporis, sed animae decorem in illa desiderat. ergo et tu quaecumque animam tuam a Deo diligi et inhabitari concupiscis, omni eam diligentia compone et spiritualibus indumentis exorna. nihil in ea dedecorum, nihil foedum appareat. resplendeat auro iustitiae et gemmis refulgeat sanctitatis ac precet: pro bysso et serico misericordiae et pietatis tunica uestiatur, secundum quod scriptum est: induite ergo uos sicut electi Dei, nocentiae ac simplicitatis candorem habeat, roseum uerecundiae colorem et purpureum ruborem pudoris possideat. caelestis abluatur nitro doctrinae et lomentis spiritalibus emundetur. nulla in ea malitiae, nulla delicti macula relinquatur. et ne quando male redoleat odore peccati, unguento suauissimo sapientiae et scientiae perfundatur. Huiusmodi Deus quaerit orna
Abbreviated transcription (Latin):
absconsus cordis ẽ. homo incorruptibi¬
litate quieti et modesti sp̃s quod ẽ. in
conspectu dĩ locuples. Dicat et alius
apłs beatus paulus qui ad timotheũ
seribens. epm eadem defideliũ femi¬
narũ disciplina testatur. Mulieres si¬¬
milit̃ in habitu ordinato eũ uerecundia
et sobrietate ornantesse non intortis
crinib aut auro. aut margaritis. aut
ueste prȩciosa. sed quod decet mulieres
ꝓmittentes castitatẽ ꝑ bonã conuersati¬
onem. Sed tu forsitan dicis: cur hȩc
idem apłi uirginib non usserunt :
quia non necessariũ iudicabant ne
talis uirginib cõmonitio potius in¬
iuria quam emendatio uideretur.
Sed nec eas unquã tantȩ temeritatis
fore credidissent: ut nec nuptis qui¬
dem concessa carnalia ornamenta
et terrena presumerent. Reuera or¬
nare se et componere uirgo debet.
Nam quo modo sponso suo placere
poterit nisi cõposita et ornata ꝓcesse-¬
rit: Ornetur plane sed interioribus

Expanded text:
absconsus cordis est homo, in incorruptibiabsconsus cordis est homo, in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, quod est in conspectu Dei locuples . Dicat et alius apostolus beatus Paulus, qui ad Timotheum scribens episcopum, eadem de fidelium feminarum disciplina testatur: Mulieres siin habitu ordinato cum uerecundia et castitate ornantes se, non in tortis crinibus aut auro ant margaritis aut ueste pretiopromittentes castitatem per bonam conversationem . XIII. Sed forsitan dicis: Cur haec apostoli virginibus non jusserunt? Quia non necessarium judicabant; ne talis virginibus commonitio potius injuria quam emendatio videretur. Sed nec eas umquam tantae temeritatis fore credidissent, ut nec nuptis quidem concessa carnalia ornamenta et terrena praesumerent. Revera ornare se et componere virgo debet. Nam quomodo sponso suo placere poterit, nisi composita et ornata processerit? Ornetur plane, sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
qua se consuetudine regat. quib utat᷑
dapib. in quib p̃cipue reb delectet᷑
et gaudeat. quȩcũq didicerit. ita se in
om̃ib temꝑat. ut sponsi morib suum
obsequiũ sua iocunditas. sua diligentia
sua uita concordet. Et tu quȩ xp̃m spor¬
sum habes adomesticis et familiarib
eius sponsi tui mores in t̾roga: et strenue
ac solent̃ inquire in quib prȩcipue¬
delectetur: qualẽ cõpositionẽ inte ue¬
stium diligat: cuiꝰmodi coneupiseat or¬
namentũ. Dicat tibi familiarissimus¬
eius petrus qui nec nuptis quidem
corporalem sed spiritalem ꝑmittit or¬
namentũ: sicut & in epła sua seribit.
Mulieres similit̃ subiectȩ suis uiris ut
siqui non credunt uerbo ꝑmulierẽ.
conuersationẽ sine uerbo lucrificant.
considerantes in timore dĩ castã con-¬
uersationẽ urãm quarũ sit ñ extrin.¬
secus capillaturȩ aut circũdatio auri.
aut indum̃ti uestim̃toꝵ cultus: Sed qui

Expanded text:
qua se consuetudine regat, quibus utatur qua se consuetudine regat, quibus utatur dapibus, in quibus praecipue rebus delectetur et gaudeat. quae cum didicerit, ita se in omnibus temperat, ut sponsi moribus suum obsequium, sua iucunditas, sua diligentia, sua uita concordet. et tu, quae Christum sponsum habes, a domesticis et familiaribus eius sponsi tui mores interroga, et strenue ac sollertdelectetur. Qualem in te compositionem vestium diligat, cujusmodi concupiscat ornatum: dicat tibi ejus familiarissimus Petrus, qui ne nuptis quidem corporalem, sed spiritualem permittit ornatum: sicut in Epistola sua scripsit: Mulieres similiter subjectae sint viris suis, et si qui non credunt verbo, per mulierum conversationem sine verbo lucrificentur, considerantes in timore castam conversationem vestram: quarum sit non extrinsecus capillataut indumenti vestimentorum cultus; sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
sine macula. sine ruga. sine aliquo eiꝰ.¬
modi eẽ describitur possint uiscerib
intimari:. Multo magis hoc uirginem
implere necesse ẽ. cui nec mariti. nec fi¬
liorum nec alterius necessitatis causa ꝓ¬
hibet. quo minus diuina scripta ꝑficiat:
nec aliqua sipeccet poterit excusatione
defendi. Ouirgo serua ꝓpositũ tibi mag.¬
no prȩmio destinatũ: prȩdara ẽ apud dm̃
uirginitatis et pudicitiȩ̨ uirtus si non
aliis peccatorũ et malorũ lapsib infir¬
metur. Agnosce statũ tuũ. agnosce locũ
agnosce ꝓpositũ. xp̃i sponsa diceris. uide
nequid indignũ ei eui desponsata uide¬
ris admitta s : cito scribet repudiũ sun te
uel unũ uiderit adulteriũ. Quȩcũq
ergo humanorũ sponsalioꝵ pignerib
aberratur. statim adomesticis: a fami¬
liarib. ab amicis sponsi sollicite & dili¬
genter requirit. & seruulis quales iu-¬
uenis habeat mores: quid potissimũ
diligat. quid accipiat. quo usu uiuat.

Expanded text:
sine macula, sine ruga, sine aliquo eiussine macula, sine ruga, sine aliquo eiusmodi esse describitur, possint uisceribus intimari: multo magis hoc uirginem implere necesse est, quam nec mariti nec filiorum nec alterius necessitatis causa prohibet quo minus diuinam scripturam perficiat, nec aliqua, si peccet, poterit excusatione defendi. O uirgo, serua propositum tibi magno praemio destinatum. praeclara est apud Dominum uirginitatis et pudicitiae uirtus, si non aliis peccatorum et malorum lapsibus infirmetur. agnosce statum tuum, agnosce locum, agnosce propositum. Christi sponsa diceris: uide ne quid indignum ei, cui desponsata uideris, admittas. cito scribet repudium, si in te uel unum uiderit adulterium. quaecumque ergo humanorum sponsaliorum pigneribus subarratur, statim a domesticis, a familiaribus, ab amicis sponsi sollicite et diligenter requirit et seruulis, quales iuuenis habeat mores, quid potissimum diligat, quid accipiat, quo usu uiuat,
Abbreviated transcription (Latin):
gritatis ac pudicitiȩ merito isti diuino
comitatui copulentur. et ꝑ omĩa cȩlorũ
tabulata discurrant an et alia sint qͥb:
ad uta uirginitas tantȩ beatitudinis
głam consequatur. Sed unde Hoc scire
poterimus de sequentib: Nisi fallor
in quib scriptũ ẽ. Hu empti sunt ex ho-¬
minib primitiȩ dõ et agno. et in ore
tantũ membro dñicis referantur inhe¬
rere uestigus : sed illi qui prȩt̃ uirgi¬
nitatem ab om̃i cogitatione peceati im¬
maculatã gesserint uitam. Ideirco uel
maxime uirgo nuptias spernat. ut dũ
securior est : facilius quod etiã anuben¬
tib quęritur. ab om̃i se delicto eustodi¬
at. et uniuersa legis mandata ꝑficiat.
Nam si non nubat & ea nichilomimis
faciat aquib et nuptȩ eẽ. iubentur im¬
munes. non nupfisse quid proderit
et om̃s quicũq spiritalis lauacri scĩfi¬
catione purgantur immaculatam de-¬
currere conueniat uitã. ut eccłiȩ que

Expanded text:
gritatis ac pudicitiae merito isti divino gritatis ac pudicitiae merito isti divino comitatui copulentur, et per omnia coelorum tabernacula discurrant, an et alia sint quibus adjuncta virginitas tantae beatitudinis gloriam consequatur. Sed unde hoc scire poterimus? de sequentibus nisi fallor, in quibus scriptum est: hi empti sunt ex hominibus primitiae Deo et agno, et in ore tantum membro dominicis referantur inhaerere uestigiis, sed illi qui praeter uirginitatem ab omni contagione peccati inmaculatam gesserint uitam. idcirco uel maxime uirgo nuptias spernit, ut, dum securior est, facilius, quod etiam a nubentibus quaeritur, ab omni ae delicto custodiat et uniuersa legis mandata. perficiat. nam si non nubat et ea nihilominus faciat, a quibus et nuptae esse iubentur inmunes, non nupsisse quid proderit?et omnes quicumque spiritualis lauacri sanctificatione purgantur, inmaculatam decurrere conueniat uitam, utecclesiae', quae
Abbreviated transcription (Latin):
Beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt. Quod de illis dici arbitror.
quos conscientia in nulla redarguit
culpa peccati. De quib et ioħem in
epła sua dixeisse reor. Si cor nr̃m nos
non reprȩhendit. fiduciã habemus
addm̃: et quȩcũq petierimꝰ accipimꝰ
adõ. Nolo existimes te erimen fugisse
peccati. si uoluntatẽ ñ sequatur effectꝰ
cũ scriptũ sit: quicũq uiderit mulierẽ
ad concupiseendũ. iam mechatus ẽ. eã
incorde suo. Nec dicas: cogitaui quidẽ
sed non ꝑfeci: quia etiã concupiscere
nefas ẽ. quod fieri crimen ẽ. Unde et
beatus petrus prȩcipit dicens: animas
ur̃as castificantes. Qui si nullã animę
constuprationẽ nosset: nec castificari
eam desiderasset. Sed et illũ locũ quo
continetur hu sunt qui se cũ mulieri¬
bus non coinquinauerunt. uirgines
enĩ ꝑmanserunt. hii secuntur agnum
quocũq ierit: attentius considerare
debemꝰ. et animaduertere si sołus inte-¬

Expanded text:
beati mundo corde, quoniam ipsi Deum uidebeati mundo corde, quoniam ipsi Deum uidebunt: quod de illis dici arbitror, quos conscientia in nulla redarguit culpa peccati, de quibus et Iohannem in epistola dixisse reor: si cor nostrum nos non reprehendit, fiduciam habemus ad Deum, et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. nolo existimes te crimen fugisse peccati, si uoluntatem non sequatur effectus , cum scriptum sit: quicumque uiderit mulierem ad concupiscendam eam, iam moechatus est in corde suo. nec dicas \'cogitaui quidem, sed non perfeci\', quia etiam concunefas est, quod fieri crimen est. Unde et beatus Petrus praecipit dicens: Animas vestras castificate . Qui si nullam animae constuprationem nosset, nec castificari eam desiderasset. Sed et illum locum quo continetur: Hi sunt qui se cum mulieribus non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt; hi sequuntur agnum quocumque ierit , attentius considerare debemus, et animadvertere si solius inte
Abbreviated transcription (Latin):
um magis et angustũ gradiant᷑ iter
quod tendit ad cȩlũ: quia seriptũ ẽ.
it᷑ rectũ facite pedib ur̃is. Agnosce
tibi a dõ artifice non ad uitia. sed ad
uirtutes mẽbra formata: et cum uni-¬
uersos artus mundaberis ab omni
sorde peccati. et toto fueris seĩficata
corpore: tunc tibi castitatẽ intelligas
ꝓfuturã. et cũ om̃i fiducia palmam
uirginitatis expecta. Quid sit sc̃a ẽẽ.
corp̾ore breuiter quidem sed plene
exposuisse me arbitror. Nunc quod
sequitur et sp̃u. nosse debemꝰ. hoc est
ut quod opere fieri nefas ẽ. nec cogi-¬
tatione conciꝑe. Illa enĩ ẽ. scã tã cor-¬
pore qua sp̃u. quȩ nec mente nec car¬
ne delinquit: sciens etiã cordis ẽẽ. in¬
spectorem dm̃: et idcirco satis agit
ut om̃i modo etiã animũ cũ corpore
mundũ habeat apeccato: sciens scrip
tum eẽ. om̃i custodia serua cor tuum.
Et iterũ. Diligit dñs scã corda: accepti
sunt aũt ei om̃s immaculati. Et alibi.

Expanded text:
um magis et angustum gradiantur iter, um magis et angustum gradiantur iter, quod tendit ad caelum , quia scriptum est: iter rectum facite pedibus uestris. agnosce tibi a Deo artifice non ad uitia, sed ad uirtutes membra formata: et cum uniuersos artus mundaueris ab omni sorde peccati et toto fueris sanctificata corpore, tunc tibi castitatem intellegas profuturam, et cum omni fiducia palmam uirginitatis exspecta. Quid sit sanctam esse corpore breuiter qexposuisse me arbitror. Nunc quod sequitur, et spiritu, nosse debemus, hoc est, ut quod opere nefas est fieri, nec cogitatione concipere. Illa enim est sancta tam corpore quam spiritu, quae nec mente nec carne delinquit; sciens enim cordis esse speculatorem Deum, et idcirco satis agit ut omni modo etiam animum cum corpore mundum tum esse: omni custodia. serua cor tuum, et iterum: diligit Deus sancta cor, accepti sunt autem ei omnes inmaculati, et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
la quib dm̃ confiteris. rogas. bene¬¬
dicis. et laudas: alicuius polluantur
sorde peccati. Nescio qua conscientia
ea lingua quis dm̃ rogat qua anm̃¬
titur an maledicit. añ detrahit. La¬
bia scã exaudit ds̃: et ipsis annuit
cito prȩcib quȩ̨ lingua immaculata
ꝓnunciat. Munda aures ut non nifi
sermonib scĩs et seriis auditũ prębe.¬
ant. ut nunquã obseena an turpia.
an scłaria uerba suscipiant: an aliquẽ
de altero audiant derogantẽ. propt̃
illud quod seriptũ ẽ. Sepi aures tuas
spinis. et noli audire lingũa nequam.
qm̃ auditu et uisu iustus erat. hoc est
nec aurib nec oculis delinquȩbat.
Nunda manus ne porrectȩ ad acei¬
piendũ sint. ad dandũ aũt collectae.
nec ad feriendũ paratȩ: sed ad omĩa
miscđiȩ et pietatis oꝑa satis promptȩ.
Munda pedes ne latam et spaciosam
uiã ꝑgant. et quȩ ducet ad splendi¬
da scłi et prȩtiosa conuiuia: sed ardu¬

Expanded text:
la, quibus Deum confiteris, rogas, benela, quibus Deum confiteris, rogas, benedicis et laudas, alicuius polluantur sorde peccati. nescio qua. conscientia ea. lingua quis Deum rogat, qua aut mentitur aut maledicit aut detrahit. labia sancta exaudit Deus et Iabia annuit cito precibus, quas lingua inmaculata pronuntiat. Munda aures, ut nonnisi sermonibus sanctis et ueris auditum praebeant, ut numquam obscena aut turpia aut saecularia uerba suscipiant aut aliquem de altero audiant derogantem, propter illud quod scriptum est \'saepi aures tuas spinis et noli audire linguam nequam\' , itur: quoniam auditu et uisu iustus erat, hoc est, nec oculis nec auribus delinquebat. Munda manus, ne porrectae ad accipiendum sint, ad dandum autem collectae, nec ad feriendum paratae, sed ad omnia misericordiae et pietatis opera satis promptae. Munda pedes, ne latam et spatiosam pergant uiam, quae ducit ad splendida saeculi et pretiosa conuiuia, sed ardu
Abbreviated transcription (Latin):
non deficiant. Suspende aũt illa in
collo tuo: munda oculos dũ eos ab om̃i
concupiscentia retrahis. et ab intuitu
pauꝑum nunquã auertis. et ab om̃ib
fucis liberos ea qua adeo sunt facti
sinceritate custodis. Munda linguam
amendacio: quia os quod mentitur
occidit animam. adetractione. a iu-¬
ramento. ab adulatione a ꝑiurio. No¬
lo prȩposterũ ordinẽ putes qđ prius
a uiramento quã a ꝑiurio linguã dixi
debere mundari: quia tune facilius
ꝑ iuriũ effugies. si in toto non iures
Impleatur inte illa sententia. cohibe
linguã tuã amalo: et labia tua ne lo-¬
quantur dolum. Et memor esto di¬
centis apłi: benedicite & nolite ma¬
ledicere. Sed et illud crebrius recor-¬
dare : uide nequis malũ ꝓmalo ali-¬
cui reddat. neq maledictũ ꝓmale¬
dicto. sed econtrario benedicentes.
quia in hoc uocati estis ut benedicti¬
onem hereditate possideatis Et illud.
Si quis autẽ in lingua non offendat.
hic ꝑfectus ẽ. Nefas ẽ enĩ ut labia il¬

Expanded text:
non deficiant a te. suspende autem illa in corde uelut in collo tuo. Munda oculos, dum eos ab omni concupiscentia retrahis et ab intuitu pauperum numquam auertis et ab omnibus fucis liberos ea qua a Deo facti sunt sinceritate custodis. Munda linguam a mendacio, quia os quod mentitur occidit animam: munda eam a detractione, a iuramento, ab adulatione, a periurio. nolo praeposterum ordinem putes, quod prius a iuramento quam a periurio linguam dixi debere mundari, quia tunc periurium facilius effugies, si in toto non iures, ut impleatur in te illa sententia: cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. et memor esto dicentis Apostoli: benedicite et nolite maledicere. sed et illud crebrius recordare: uidete ne quis malum pro malo alicui reddat neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes, quia in hoc uocati estis, ut benedictionem hereditate possideatis. et illud: si quia autem in lingua non offendit, hic perfectus est. nefas est enim ut labia il
Abbreviated transcription (Latin):
tudo Deleth: tabularũ He ista Uau et
pͥncipiũ: caf:manus: lamech discipliꝰ¬
nȩ siue cordis mem exipsis nun: sem¬
pit̾nũ samech adiutoriũ. ain fons siue
oculus: fe os ab ore non ab osse dictum¬
intellige ne litterarũ ambiguitate
fallaris: sade : iustitiȩ cof: uocatio. res.
int̃pretationẽ elem̃torũ intelligentiȩ
ordo dicendus ẽ. Mleph. bech. gimel.
deleth prima conexio ẽ. doctrina. do¬
mus. plenitudo. tabularũ. a quo uide

Expanded text:
tudo. Deleth, tabularum. 149 He, ista. Vau, et tudo. Deleth, tabularum. 149 He, ista. Vau, et ncipium\', CAPH \'manus\', LAMED \'disciplinae\' siue \'cordis\', MEM \'ex ipsis\', NUN \'sempiternum\', SAMECH \'adiutorium\', AIN \'fons siue \'oculus\', PHE \'os\' — ab ore, non ab osse intellege, ne litterarum ambiguitate fallaris —, SADE \'iustitiae\', COPH \'uocatio\', interpretationem elementorum intelligentiae ordo dicendus est Aleph, Beth, Gemel, Deleth, prima connexio est, doctrina, domus, plenitudo, tabularum; quod vide
Abbreviated transcription (Latin):
mo quarco singulis litteris singuli
uersus gemini deputantur. Sunt qui
et alios putant hoc ordine incipere :
sed falsa eorũ opinio ẽ. Habes et in
lam̃tationib: hieremiȩ quattuor
alfabeta: equib duo prima quasi¬
saffico metro scripta sunt: quia tres
uersiculos qui sibi conexi sunt. et
ab una tantũ littera incipunt heror¬
ci comma concludit. Tertiũ uero al¬
fabetũ trimetro scriptũ ẽ: et ternis
litteris. sedͤ dem terni uersus incipi
unt. Quartũ alfabetũ simile ẽ pͥmo
et scđo. Prouerbia quoq salomonis
extremũ cludit alfabetũ : qđ tetra-¬
metro iambico supputatur ab eo loco
daq ꝓcedere. nisi prius ab elementis
ceperit: ita et inscripturis diuiras ñ
ualemꝰ ea quȩ maiora sunt nosse. nisi
abethice ipsis habuerimꝰ eocordium
tis tuis intellexi quo uidelicet post
oꝑa cȩperit hab̾e scientiã secretorum.
Uerũ iam complendũ ẽ qđ petisti: ut
sensũ uniꝰ cuiꝰq elementi int̃prętatio

Expanded text:
mo quarto, singulis litteris singuli mo quarto, singulis litteris singuli versus gemini deputantur. Sunt qui et alios putant hoc ordine incipere, sed falsa opinio est. Habes et in Lamentationibus Jeremiae quatuor alphabeta, e quibSaffico metro scripta sunt, quia tres uersiculos, qui sibi conexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroici comma concludit; tertium uero alfabetum trimetro scriptum est et a ternis litteris, sed eisdem, terni uersus inciunt. Quartum Alphabetum simile est primo, et secundo. Proverbia quoque Salomonis extremum claudit Alphabetum, quod tetrametro iambico supputatur, ab eo locodaque procedere, nisi prius ab elementis coeperit: ita et in Scripturis divinis non valemus ea quae majora sunt nosse, nisi Ethicae habuerimus exordium, tis tuis intellexi ; quod videlicet post opera coeperit habere scientiam secretorum. Verum jam complendum est quod petisti, ut sensum uniuscujusque elementi interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad tau quȩ apud eos extrema lit¬
tera ẽ. psalmũ eẽ. conscriptũ: et exe sin-¬
gulis quibq elem̃tis scđm int̾p̃tatio¬
nem eorũ debere intelligiquȩ sequȩ¬
rentur. Identidem flagitasti ut tibi
barbariem linguȩ memoriȩ labitur
omne qđ dixcimus desideras cõm̃tari¬
olũ fieri: ut si mnaliquo forte titubaue¬
ris obliuionẽ lectio consolaretur Ac
prius quã de singulis disseram: scire de-¬
bes quattuor psalmos scđm ordinem¬
hebrȩorũ inciꝑe elem̃torũ. tricesimum
undecimũ. et hunc de quo nunc scri¬
bimꝰ. et centesimũ quad ragesimum
quartũ. Uerũ debes scire in priorib¬
psalmis singulis litteris singulos uer¬
siculos qui trimetro iambico uersu
constant ẽẽ. subnexos. Inferiores uero
tetametro iambico constare scilicet¬
sicut de uteronomii tanticũ scrip¬
tũ ẽ. Incentesimo octauo decimo psal¬¬
mo singulas litteras octos uersus se¬
quuntur. Incentesimo quadragesi¬

Expanded text:
usque ad tau, quae apud eos extrema litusque ad tau, quae apud eos extrema littera est, psalmum esse conscriptum et in singulis quibusque elementis secundum interpretationem eorum debere intellegi, quae sequerentur. identidem flagitasti, ut tibibarbariem linguae memoria elabitur omne, quod diximus, desideras commentariolum fieri, ut, si in aliquo forte titubaris, obliuionem lectio consoletur. Ac priusquam de singulis disseram, scire debes quattuor psalmos sHebraeorum incipere elementorum centesimum undecimum, et hunc de quo nunc scribimus, et centesimum quadragesimum quartum. Verum debes scire in prioribpsalmis singulis litteris singulos versiculos, qui trimetro iambico versu constant esse subnexos, inferiores vero tetrametro iambico constare, sicutet Deuteronomii canticum scriptum est. In centesimo quoque octavo decimo psalmo singulas litteras octoni versus sequuntur, et in centesimo quadragesi
Abbreviated transcription (Latin):
uũ decimũ psalmũ tibi in sinua¬
re conarer et dicerem omnẽ moralẽ
locũ in eo eẽ. cõp̃hensũ. et quomͦ philo¬
sophi solent disputationes suas in phy¬
sicam. ethẏcam. loycamq partiri : ita
et eloquentia diuina aut de natura
disputare. ut in genesi et in eccłiaste.
aut de morib ut in ꝓuerbus & in om¬
nib sparsim libris. aut de losca pro
qua nr̃i theo logicen sibi uindicant.
ut in canticis canticoꝵ. et in euangeliis.
licet apłs sepe ꝓponat. assumat. confir-¬
met. atq conoludat quȩ ꝓprie artis
dialecticȩ sint. Studiosissime ꝑ quisi¬
sti quid sibi uellent hebreȩ litter ae
quȩ psalmo quẽ legebamꝰ uidebantur
insertȩ. Respondi scđm ordinẽ littera¬
rũ eũ ẽẽ. cõpositũ. Quod uidelicet ex
prima littera quȩ apud eos uocatur
aleph octo uersus in ciperent. rursus
ex sequenti beth totidem uersus exor¬
dium sumpserint: ac postea eaegimel
idem numerus cõpleretur. Atq ita

Expanded text:
vum decimum Psalmum tibi insinuavum decimum Psalmum tibi insinuare conarer, et dicerem, omnem moralem locum in eo esse comprehensum; et quomodo Philosophi solent disputationes suas in Physicam, Ethicam, Logicamque partiri, ita et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi, et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis, et in omnibus sparsim libris, aut de Logica, pro qua 147 nostri Theoricen sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et in Evangeliis licet Apostolus saepe proponat, assumat, confirmet atque concludat, quae proprie artis dialecticae sunt studiosissime perquisisti, quid sibi velint Hebreae litterae, quae Psalmo, quem legebamus, videbantur insertae. Respondi secundum ordinem litterarum eum esse conpositum, quo uidelicet ex prima littera, quae apud eos uocatur aleph, octo uersus inciperent, rursus ex sequenti beth totidem uersus exordium sumerent ac postea ex gimel idem numerus conpleretur atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
orũ editionẽ aquilȩ confero. nequto
forsitan ꝓpt̃ odiũ xep̃i. synagoga mu¬
tauerit: et ut amicȩ menti fatear quȩ
ad nr̃am fidem ꝑtineant roborandã
plura repperio. Nunc iam ꝓphecis
salomone psalterio regnoꝵ Ilibris ex a¬
mussim recenseͥtis eoeodũ teneo quẽ
illi elesmoth uocant ad leuitieum
transiturus. Uides igit᷑ quod nullũ
officiũ huic oꝑi p̃ponendũ ẽ. Attam̃
ne eurrentius forte nr̃ frustra cucur¬
rerit : duas epłas quas ad sororẽ tuam
paulã eiꝰq pignus eustochiũ miseram
hiue sermunculo ad neacui: ut dum
illa legis et in his aliquid doctrinae
pariter ac leporis inueneris: putes tibi
quoq seripta eẽ. quȩ scripra sunt.
Albinã cõmunẽ matrẽ ualere cupio:
De corpore loquor. quod insp̃u uale.¬
at: non ignorans eã quȩ ꝑte salutari
obseero et duplici pietatis officio fo¬
cilari quo in una atq eadem xp̃iana
simul diligatur et mater. EXPLICIT¬

Expanded text:
orum editionem Aquilae confero, ne quid orum editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi synagoga mutauerit, et, ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura repperio. nunc iam Prophetis, . Salomone, Psalterio Regnorumque libris examussim recensetis Exodum teneo, quem illi ele smoth uocant, ad Leuiticum transiturus. uides igitur, quod nullum officium huic operi praeponendum est. attamen, ne Currentius forte noster frustra cucurrerit, duas epistulas, quas ad sororem tuam Paulam eiusque pignus Eustochium-miseram, huic sermunculo adnexui, ut, dum illa legis et in his aliquid doctrinae pariter ac leporis inueneris, putes tibi quoque scripta esse, quae scripta sunt. Albinam, communem matrem, ualere cupio.- de corpore loquor, quin spiritu ualeat, non ignorans — eamque per te salutari obsecro et duplici pietatis officio focilari, quo in una atque eadem Christiana simul diligatur et mater. XXXII
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitate decepti. RapITOye. fru¬
ctus magis qũa manus int̃p̃tati sunt.
Culrapitoĩ manus quoq dicantur:
qđ in hebreo ponitur. cniaffacti. et
sẏmmachus quintaq editio transtu-¬
lerint manuũ tuarũ: ut ambiguitatẽ
prioris sermonis effugerent. Cũ hȩc
furtiui ut auint oꝑis ad lucubratiun¬
culam uelox notarii manus me dic¬
tante signaret. et plura dicere cogi¬
tarem. iam ferme quarta noctis hora
excesserat: et repente stimulis quib¬
dam dolentis sto machi suscitatus in
orationẽ ꝓripui. ut saltm reliqua
horarũ spacia surreppente somno fru¬
stretur infirmitas. EXPLICIU¬
ttam paruam epłam seriberẽ
causȩ duplicis fuit: quod et ta¬
bEllarius festinabat. et ego alio oꝑe
detentus. hoc quasi parergio me oc¬
cupare nolui. Quȩras quid nã illud
sit tam grande tam necessariũ quo
epistolicȩ confabulationis munꝰ exclusũ
sit. lam pridem cũ uoluminib hebrę¬

Expanded text:
ambiguitate decepti xapitoac \'fruambiguitate decepti xapitoac \'fructus\' magis quam \'manus\' interpretati sunt, cum xapitol \'manus\' quoque dicantur, quod in Hebraeo ponitur \'chaffach\', et Symmachus quintaque editio transtulerunt \'manuum tuarum\', ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. Cum haec furtiuis, ut\' aiunt, operis ad lucubratiunculam uelox notarii manus me dictante signaret et plura dicere cogitarem, iam ferme quarta noctis hora excesserat et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus in orationem prorui, ut saltim reliquo horarum spatio subrepente somno frustraretur infirmitas. cUt tam paruam epistulam scriberem, causae duplicis fuit: quod et tabellarius festinabat et ego alio opere detentus . hoc quasi parergio me occupare nolui. quaeras, quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. iam pridem cum uoluminibus Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
bant opus: et medii eorũ habebant
hastas. et seuta. et areus. et thoracas. et
principes post omnẽ domũ iuda ȩdi-¬
ficantiũ in muro. Ex quo animaduer¬
timus et in p̃senti loco: ꝓ adolescentib
atq puberib exccusos positos Non uti¬
le opinatus ẽ ꝓ apłis: qui excussi apedũ
excussione dicantur. Legi et cuiusdam
librũ. et elegantẽ in eo sensũ repperi: eae¬¬
apłos qui ex ipsorũ semine ꝓereentur
et insimilitudinẽ sagitarũ manudñi
contineantur. Insequenti quoq psalmo
helio dorus magis quã hẏlarius nr̃ er¬
rauit : qui de eo loco in quo seriptum ẽ.
labores fructuũ tuoꝵ manducabis.
uaria opinatus. asseruit magis stare
sententiã si seribatur fructus laborũ
ctuũ Unde spiritalem intelligentiã
egrediens disputationẽ tanta oꝑosita¬
te qđ uolebat intelligi usus ẽ. ꝑsuaden¬
di quanta semꝑ falsitas indiget ut ue
int̾pretes sed latini de greco uerbi

Expanded text:
bant opus et medii eorum habebant bant opus et medii eorum habebant hastas et scuta et arcus et thoracas et principes post omnem domum Iuda aedificantium in muro. ex quo animaduertimus et in praesenti loco pro adulescentibus atque puberibus \'excussos\' positos, non, ut ille opinatus est, pro apostolis, qui excussi a pedum excussione dicantur. legi et cuiusdam librum et elegantem in \' eo sensum repperi, Cexapostolos, qui ex ipsorum semine procreentur et in similitudinem sagittarum manu domini contineantur. In sequenti quoque psalmo Heliodorus magis quam Hilarius noster errauit, qui de eo loco, in quo scriptum est: labores fructuum tuorum manducabis, uaria opinatus adseruit magis stare sententiam, si scribatur \'fructus laborum\' um\'; unde spiritalem intellegentiam in longam egrediens disputationem tanta operositate, quod uolebat intellegi, usus est persuadendi, quanta semper falsitas indiget, ut uerinta interpretes, sed Latini de Graeci uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei: et uideamꝰ quo modo scriptũ
sit. Ubi nos habemꝰ sic̃ filui eaecussoꝵ.
ibi legitur. cẽrBNEAΗNAuRIM. quod
aquila int̾̃p̃tatus ẽ. sic̃ filii pubertatũ.
Symiachus et teodo cion sic̃ filui ui¬
nos dicere possumꝰ eae acuti sensus. Ex
quo manifestũ ẽ ad olescentiȩ popłos
intelligi cep̃ianos scđm illud exẽplum
qđ dĩ scõs suos in modũ sagittarũ dicat᷑
eatendẽ. ut in ꝓpħa zacharia. Qm̃
extendi te michi uida ut arcũ. Et sal¬
uator de semet ipso. Posuit me sic̃ sagit¬
tam electã. et in pharetra sua abscondit
me. Deniq insequenti uersu exceptis
in cunctis editionib ita repperi. Beatꝰ
uir qui repleuerit pharetram suam
ex ipsis. Ut quia metaforã semel sũpse¬
rat ex sagittis: et in pharetra quoq trans¬
latio seruaretur excussos aũt et consu¬
etudo sermonis humani uegłtos et
transtuler̃. in quo ita scribitur. Et fac¬
tũ ẽ. ex die illa medu excussoꝵ facie¬

Expanded text:
Hebraei, et videamus, quomodo scriptum Hebraei, et videamus, quomodo scriptum sit. Ubi nos habemus, sicut filii excussorum: ibi legitur, CHEN BNE ANNAURIM, quod Aquila interpretatus est, sicut filii pubertatum. Symmachus, et Theodotion, sicut filii junos dicere possumus, exacuti sensus. Ex quo manifestum est adulescentiae populos intellegi Christianos secundum illud exemplum, quo deus sanctos suos in modum arcus et sagittarum dicatur extendere, ut in propheta Zacharia: quoniam extendi te mihi, Iuda, ut arcum, et saluator de semet ipso: posuit me sicut sagittam electam et in pharetra sua abscondit me. denique in sequenti uersu exceptis in cunctis editionibus ita repperi: beatus uir, qui repleuerit pharetram suam ex ipsis, ut, quia metaphoram semel sumpserat ex sagittis, et in pharetra quoque translatio seruaretur. cexcussos\' autem et consuetudo sermonis humani \'uegetos\' et transtulerunt, in quo ita scribitur: et factum est ex die illa, medii excussorum facie
Abbreviated transcription (Latin):
Quia executientes sint qui excutiant:
excussi uero ab aliis excutiant᷑. Et in¬
congruũ eẽ excussos apłos accipi : qui
magis excutientes debuerint appella¬
ri. Quid gͥ faciam: Tantũ uirũ et suis
temporib disertissimũ rep̃ hende non
audeo: qui et confessionis suȩ merito.
et uite industria. et eloquentiȩ claritate
ubicũq romanũ nom̃ ẽ. p̃dicatur: nisi
qđ ñ eiꝰ culpe asseribendũ ẽ qui hebrei¬
sermonis ignarus fuit. Erecarum
quoq litterarũ quandã aurã accepe¬
rat: sed helio dori presbiteri quo ille
familiarit̃ usus ea quȩ intelligere non
poterat. quo modo ab origene ẽẽnt dic¬
ta quȩrebat. Qui quia in hoe psalmo
cõm̃tariũ origenis inuenire ñ potuit.
opinionẽ magis insinuare suã quã in¬
scientiã uoluit confiteri. Quã ille sũp¬
tam claro sermone disseruit: et alienũ
errorẽ dissertius excu satus ẽ. Restat gͥ
ut rursũ ad fontẽ sermonis recurramꝰ

Expanded text:
quia excutientes sint, qui excutiant, quia excutientes sint, qui excutiant, excussi uero ab aliis excutiantur, et incongruum esse excussos apostolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellari. quid igitur faciam? tantum uirum et suis temporibus disertissimum reprehendere non audeo, qui et confessionis suae merito et uitae industria et eloquentiae claritate, ubicumque Romanum nomen est, praedicatur; nisi quod non eius culpae adscribendum est, qui Hebraeisermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quandam aurulam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellegere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum errorem disertius exsecutus est. Restat igitur, ut rursum ad fontem se