comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogit᷑ aduouendũ. Nam & si cũ pulsares ñ reppu¬
li: tam̃ ut intrares ñ compuli. Non licet gͦ d̾imnit¬
tere: qd sponte ꝓmisisti. Non est fas requirere.
que ꝑte dimisisti. En utrumq ur̃m p̃moneo.
utriq salubrit consulo. Cu in qͣm ad auuncu¬
lũ. regularem ne reducas ad scłm. Easi reduciˢ.
seducis. quẽ apostatare facis. Tu regularis scła¬
rem ne sequaris. eliua si illum sequeris: me ꝑ¬
sequeris. cui de te ipsomniuriam facis. Tu si sedu¬
reris animã ꝓ qua mortuus sũ: crucis meȩ te ꝯ-¬
stituis inmicũ. Qui enĩ ñ colligit mecũ: disꝑgit.
Quanto magis qui collectos disꝑgit: Tu uͦ si ei
ꝯtrame est: Tui si circũuenis paruulũ qui ad
me uenit: seductor ac sacrilegus iudicab̾is. Tu
uͦ si qd̾ edificau̾as itum destrius: p̃uaricatorẽ
te ꝯstituis. Ambos uos necesse ẽ meo iudicio p̃¬
sentari: ambos assistere meo tribunali. Alt̾ de

Expanded text:
cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repucogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de
Abbreviated transcription (Latin):
retͦ aspicere ei qui semel manũ ad aratrũ misit.
Auuncłs tuus querit aminã tuam: qui iã ꝑdidit
suam. Uerba oris enis iniquitas & dolus. Noli
intelligere filimi ut male agas: noli intend̾e in
uanitates & insamas falsas. Ecce in uia qua am¬
bulas abscondit laqueos. tendit retia. Molli¬
tisunt sermones eius suꝑ oleum: & ipsi st̃ iacu¬
la. uide filimi ne capiaris a labiis iniquis. & a
ne te decipiat carnalis amor. Blandit᷑: s sub lin¬
gua enis labor & dolor. Lacrimat᷑: s insidiat᷑.
Insidiat᷑ ut rapiat pauꝑem. ra .p. dũ. a .e. Caue¬
inqͣm filimi. ne acquiescas carm&e sanguini:
nã gladius m̃s deuorabit carnes. Sꝑne blandi-¬
menta: ꝯtempne ꝓmissiones: Pmittat magna.
s ego maiora. Offert plura: s ego plurima. Di¬
mittes gͦ ꝓ terrenis celestia ꝓ temꝑalib eterna:
Auoquin oportet te solu̾e uota tua. que distinxe¬
runt labia tua. Iuste exigit᷑ ad soluendũ. quiñ

Expanded text:
retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labiis iniquis, et aor, ne te decipiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauperem, rapinquam, fili mi, ne acquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
& rugiens. sacra ñ ueritus sc̃oꝵ irrupit habi¬
taculũ. in quo tyrunculũ suũ .x. abscond̾at
a ꝯtradictione linguaꝵs. postmodũ ãmixturꝰ
ꝯsortio angłoꝵ. Querit ac flagitat reddisͥ nepo-¬
temsiũ: querit᷑ & clamat imuste se ab illo relic¬
tũ .xͦ. reclamante & dicente. Quid agis miser:
Quid furis: Quid me ꝑsequeris: Non sufficit tͥ
qͦd tuam tuoꝙ exemplo multoꝵ mͥ animas tu¬
łis. si ñ etiam hunc ausu sacrilego rapias de ma¬
nu mea: Nontimes tu futurũ iudiciũ:. An ꝯtẽp¬
nisterrorẽ meũ: Cui hoc facis: Cuibellũ indiciᷤ.
Terribili utiq. ⁊ͨ qui aufert sp̃m principũ. Insa¬
ne redi ad cortuũ. Memorare nouissima tua: &¬
utiłr timebis. Et tu puer inquit si assenseris. si
acquieu̾is. morte morieris. Mem̃to uxoris loth de
sodoma quid̾ eiecte. qi dõ credidit: s in uia muta¬
te. qr recro aspexit. Disce iȩungłio. qͣm ñ liceat

Expanded text:
et rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habiet rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, tia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod non liceat
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ. cui remanebunt: Predia. prata. domius.
argentea uasa & aurea cui ꝯgregata st̃ : Ditio¬
res quosq ac questuosiores eccłȩ mȩȩ honores
acquisierãm. reliquos & si ñ licebit hab̾e. spe
tam̃ in fulcone tenebam. Quid gͥ faciam : ꝓpt̾
illũ unũ tot & tanta ꝑdam: Nam quicqͥd sine
illo possecłim: amisisse me iudico. Qn potius
& ista retinebo: & illũ reuocabo si potero. S
quomͦ: factum ẽ. Auditũ est. Qd̃ factũ est:
ñ potest ñ fieri. Qd̃ auditũ est celatũ esse ñ
pot̾it. fulco canonicus ẽ regularis: si reuertit᷑
ad scłm notabilis erit & infamis. S & tołabi¬
lius ẽ ħ audire de illo: qͣm uiu̾e sine illo. Ce¬
dat gͦ nc̃ honestas utilitati: pudor necessita¬
ti. Malo ñ parc̾e uerecundie pueri: ꝗͣ misera¬
bili subiacere tͥsticie. Acquiescens itaq ꝯsiliis
carnis. rõnis oblitus & legis. tanꝗͣ leo paratus
ad predam. & sicut leena rapto catulo rapien

Expanded text:
sae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, sae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non licebat habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igitur faciam? Propter illum unum tot et tanta perdam? Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me judico. Quin potius et ista retinebo, et illum revocabo si potero. Sed quomodo? Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest non fieri: quod auditum est, celatum esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens
Abbreviated transcription (Latin):
fama uolat. Bonus odor xp̃o: Rei nouitas circũ¬
quaq diffusa ꝑuenit ad aures auuncłi. Quid
gͦ faceret carnalis nutͥcius. qui carnis quã mi¬
trierat. quã carnałr amabat. solaciũ ꝑdebate
E si aliis fuit res illa odor uite aduitam : s ñ
illi. Quare: Quia animalis homo ñ ꝑcipit ea
det de sp̃u. S quia terrena ñ que sursũ sunt
querebat: turbatus & tͥstis aliqͥd secũ uoluebat.
Quid audio: ue mͥ a quanta spe cecidi. S qͥde
Debet ne stare quicqͥd absq meo ꝯsilio. absq
mealicentia fec̾it: Quodius. que lex que ius¬
ticia. que rõ. ut quem ex ut̾o nutͥendũ susce¬
pi. alius fruat᷑ adulto: Iam caput asꝑsus
canis heuuite mee reliquũ expendam cũ me¬
rore: qr deseruit me baculus senectutis mee.
Heumͥ. Si hac nocte expetit᷑ a me anima mea.
que paraui cuiꝰ erunt: Pmptuaria mea ple¬
na eructantia ex hoc in illud: oues mee feto¬
se abundantes in egressib suis. boues mȩȩ cras¬

Expanded text:
Fama volat, bonus odor Christo; rei novitas circumquaque diffusa pervenit ad aures avunculi. 5. Quid ergo faceret carnalis nutritius, qui carnis, quam nutrierat, quam carnaliter amabat, solatium perdebat? Etsi aliis fuit res illa odor vitae ad vitam , sed non illi. Qnare? Quia animalis homo non percipit deret de spiritu. Sed quia terrena, non quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis tale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne stare quidquid absque meo consilio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lex, quae justitia, quae ratio, ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cujus erunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae cras
Abbreviated transcription (Latin):
&e noluisti. Eoce relinquet᷑ tͥ domus tua de-¬
serta. Xp̃c dicit. Sinite paruulos uenire ad
me: taliũ enĩ est regnũ celors. Nuuncłs ait.
Sinite nepotes meos ut ardeant mecũ. xp̃c
culus .xͨ. illos nutͥsti: s pane meo. ñ tuo. Ego
uͦ redemi ñ sanguine tuo. s meo. Sic carna¬
lis auuncłs ꝯtra patrẽ sp̃uum ꝓ nepotib
certat. quos dũ cupit bonis onerare terrenᷤ.
celestib exheredat. Xp̃c tam̃ ñ rapinam ar-¬
bitratus si suos quos fecit & recdenit sangui¬
ne ꝓp̾o. ad se uenientes colleg̾it iuxta qd̃ ante
ꝓmiserat. & eũ qui uenit ad me ñ eiciam foras:
fulcomi pͥmo pulsanti letus aꝑuit. letis am¬
plexib letũ suscepit. Quid plura: ueterẽ
hominẽ exuitꝰ. nouũ induit᷑. qd̾ꝙ solo noĩe
extit̾at. morib & uita canonicũ ꝓfitetur.¬

Expanded text:
et noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deet noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepotes meos ut ardeant mecum. Christus Christus, illos nutristi, sed pane meo, non tuo; ego vero redemi non sanguine tuo, sed meo. Sic carnalis avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare terrenis, coelestibus exhaeredat. Christus tamen non rapinam arbitratus, si suos quos fecit et redemit sanguine proprio, ad se venientes collegerit, juxta quod ante promiserat, Et eum qui venit ad me, non ejiciam foras , Fulconi primo pulsanti laetus aperuit, laetis amplexibus laetum excepit. Quid plura? veterem hominem exuitur, et novum induitur; quodque solo nomine exstiterat, moribus et vita canonicum
Abbreviated transcription (Latin):
cognato tuo .G. multũ restitit. S quid nocuite
Immo plurimũ p̃stitit. Destitit inuitꝰ tandẽ
senex auuncłs a ꝑsequutione. Extitit inuictꝰ
puer nepos glosior de temptatione. S heu qͦmͦ
te uicit. qui illum uinc̾e ñ potest: Aut quomͦ
qui te uicit ab illo suꝑatus ẽ : Nunqͥd te fortior
illes Nunqͥd ue prudentior: Certe qui autea
utrũq nou̾ant: Guirrico fulconẽ p̃ferebant.
At postꝗͣ uentũ est adbellum: exitus indicat
hominũ errasse uidicium. Ibi ꝓh pudor tur¬
pit̾ fugit qui preferebat᷑. uͥ fortit̾ uicit qui in¬
ferior credebat᷑. S quid de auuncłi dicã ma-¬
licia. qui a xͥ militia retrahit nepotes suos.
ut secũ trahat ad inferos: Ita ne solet beare
amicos: Quos .x. uocat secũ in eternũ man¬
suros: auuncłs reuocat secũ in eternũ arsu¬
tiens uolui congregare nepotes tuos.quẽ ad¬
modũ ꝯgregat gallina pullos suos sub alaᷤ.

Expanded text:
cognato tuo, multum restitit: sed quid nocuit? cognato tuo, multum restitit: sed quid nocuit? Imo plurimum praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in aeternum arsuties volui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑdit requirit. ⁊ nemo causat: te ꝙͦ qui mul¬
tis ouib uel uitulis apd̃ eum pluris es. adẽp¬
tũ si repetit. quis in miretͦ : Si quid̃ ñ usurpat
illam sibi ꝑfectionẽ. de qua dr. Si quis abstu¬
łit tua. ne repetas. Repetebat gͦ suũ. qui sua
adhuc tenebat. At tu qui iam scłm spreu̾as.
scłarem sequi debebas : fugit ouis tremebun¬
da ueniente lupo. Abscondit se columba tre¬
mens accipitre uiso. De cauernula suamus
esuriens exire ñ audet. ambiente catro. Et tu
cũ uidebas furem: currebas cũ eo. Nam qͥd a¬
lud ꝗͣ furẽ dix̾im. qui preciosam .xͥ. marga¬
ritã. id ẽ animã tuã furari ñ dubitau̾ir: uo
lebam si possem ulius errorẽ dissimulare:
ne odiũ ⁊ nullũ fructũ consequerer ex u̾ita¬
te. S ñ potui fateor intactũ transire. quẽ
cet quandoq frustret᷑ effectus. ñ minus culpat᷑
affectus. In me certe feruorẽ nouiciũ extinguere

Expanded text:
cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui mulcum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui, fateor, intactum transire, quem cet quandoque frustretur effectus, non minus culpatur affectus. In me certe fervorem novitium exstinguere
Abbreviated transcription (Latin):
amplexũ tui. gaudens quẽ ꝑdidat esse inuentũ
qui mortuus fuerat uiuũ. S in quo inqͥs lesi. ĩ
quo ꝯtempsi: Audi. In eo ꝓcul dubio. qd̾ te qͤ
sinu suo lacte nutendũ mat̾no susceꝑat. ante
tempuꝰ ablactasti: qd̃ exꝑtam lactis dulcedinẽ
in quo posses cresc̾e in salutem tam leuit̾. tam
cełiter exsufflasti. O puer insensate. opuer
magis sensu quã etate. quis te fascinaiit a bñ
incepto itin̾e tãcito discede : auunculꝰ inqͥes.
Sic adam quondã uxorem. uxor serpentẽ. ad ex
decanũ accuses: nolo te ꝑillũ excuses. In exculpa¬
bilis enĩ es. Illius culpa tuam ñ excusat. Qͥd nã
ille fecite Nunqͥd te rapuite Nunqͥd uim intu¬
lit: Rogauit: ñ ligauit. Blandiendo attraxit.
ñ uiolent̾ traxit. Quis te cogebat crede blandi¬
enti. assentire attrahentie Ille sua nondũ re-¬
liquerat. quid mirũ si ce quisuus eras regiure¬
bat: Si agnũ de grege. uitulũ de armento

Expanded text:
amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondam uxorem, uxor serpentem ad excudecanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento
Abbreviated transcription (Latin):
ter caritas. que siue foueat infirmos. siue exer-¬
ceat puectos. siue arguat inquietos. diuersis
diuersa exhibens. sicut filios diligit uniuer¬
sos. Cũ te arguit mitis ẽ: cũ blandit᷑ simplex
est. Pie solet seuire. sine dolo mulcere. patien¬
ter nouit irasci. humiłr indignari. Ipsa ẽ.
que hominũ mater ⁊ angłoꝵ. ñ solũ quȩ in
terris. s etiam que in celo sunt pacificauit.
Ipsa est. que d̾m homini placans. hominẽ
dõ reconciliauit. Ipsa ẽ mi fulco. que fr̃s il¬
los cũ quibꝰ dulces capiebas cibos. Habita¬
re facit uniꝰ moris in domo. Hec talis tamq
honorabilis mater a te se querit᷑ offensam. expos¬
tulat lesam. Lesa tam̃ ñ ꝓuocat. s spreta te reuo¬
cat. ostendens tͥ inte de se ueracit̾ scͥptum esse.
Caritas patiens est: benigna est: Licet lesa. licet
offensa. si ꝯu̾sus fueris ad illam. obuiabit tͥ qͣsi
mater honorificata. ꝯtemptus oblita sui ruet in

Expanded text:
ter charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerter charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in
Abbreviated transcription (Latin):
one indolis adolescenti fulconi. fr̃ bermar¬
dus pecc̃or in letari in adolescentia. uñ in senec¬
tute ñ peniteat. Non miror si mireris. ĩmo mi¬
ror si ñ mireris. unde mͥ ut ad tescrib̾e uellem
ciuẽ rusticus. scolasticũ monachus. cũ nulla
hinc tͥ occasio necessaria occurrat. nulla se rõ
patens ostendat. At si ostendis qd̃ scͥptumle-¬
gis. sapientib & insipientib debitor sum. &
illird. caritas ñ querit que sua sunt: forsitan
intelliges quicqͥd illa usserit ñ esse p̃sumptũ.
Caritas enĩ ad te obuirgandũ me compulit.
que t̾ condolet. quãuis ñ dolenti: que tͥ mise¬
retͦ᷑ licet ñ miserabili. Et inde magis dolet.
qd̃ cũ sis dolendus ñ doles. ⁊ in magis miseret᷑.
qd̃ cũ miser sis. miserabilis ñ es. Nec frustra
forsitamtͥ compatit᷑. dũ mͦ patient̃ tu audi¬
as un compatiat᷑ uult te tuũ sentire dolorẽ.
ut iam ñ habeas uñ dolere. uult te tuã scire mi¬
seriam. ut incipias miser ñ esse. O bona ma¬

Expanded text:
onae indolis adolescenti FULCONI, frater BERNARDUS peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona ma
Abbreviated transcription (Latin):
tatur patͥ mei regnũ. scilicet coram uideis
mmutauit uultum suũ. i sacrificandi ritũ.
quant᷑o immolato iam pasche uet̾is agno.
sumens panẽ et uinũ ferebat᷑ in manibus
siuis dicens. hoc ẽ corpus meũ. hic ẽ sanguis
meus. Hoc autẽ hae remissionis &e gr̃e die
factum ẽ. Cum gͦ pontifex tantus deo patͥ
assistit. tenens panẽ &e uinũ. et inuitat õ
ad corpis et sanguinis sui conuiuium.
nullũ ustum. nullũ excipiens peccatorẽ. diceis¬
q pora pontificum. uenite filii audite me. cuiꝰ
peccatoris uel saxeum pectus ad lamentũ peni¬
tentie non emolliat᷑: Magna uox inuitantis est:
magnus & capax suscipientis sinus ẽ. Omnes
eccłie patent ianue: ut aduertas neq ab austro.
neq ab aquilone uenientes .i. neq iustos neq
pecc̃ores debere ꝓhiberi. quin accedant ad aptos

Expanded text:
 scilicet coram Judaeis immutavit vultum suum, id est sacrificandi ritum, quando immolato jam Paschae veteris agno, sumens panem et vinum ferebatur in manibus suis, dicens: « Hoc est corpus meum, hic est sanguis meus » Hoc autem hac remissionis et gratiae die factum est. Cum ergo tantus Pontifex Deo Patri assistit, tenens panem et vinum, et invitat omnes ad corporis et sanguinis sui convivium, nullum justum, nullum excipiens peccatorem, dicensque per ora pontificum: Venite, filii, audite me, cujus peccatoris vel saxeum pectus ad lamentum poenitentiae non emolliatur? Magna vox invitantis est magnus et capax suscipientis sinus est, omnes ecclesiae patent januae, ut advertas neque ab austro neque ab aquilone venientes, id est neque justos neque peccatores debere prohiberi, quin accedant ad apertos
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiis bonitatis dei nicħ temꝑis uacet. nc̃
tam̃ & largior ẽ ꝑ indulgentiã remissio pec¬
catoꝵ. & copiosior ꝑ grãm assumptio renas-¬
centiũ. Augem᷑ renouandis. crescimus reu̾-¬
sis. Lauant aquȩ. lauant lacͥme. Inde ẽ gau-¬
dium de assũptione uocatoꝵ. hinc leticia de
absolutione penitentiũ. Cuius pecc̃oris cor
adeo frigore cͥminũ induruit. ut ñ colliqͤs¬
cat calore pietatis. dum audit uocẽ sepedic̃
bas suas rationales. uenite. uenite.uenite fi¬
li audite me. timorẽ dñi docebo uos. Namut
ꝓbemus hanc uocẽ eius ẽẽ. sumptũ ẽ de psal-

Expanded text:
Dei nihil temporis vacet, nunc tamen et largior est per indulgentiam remissio peccatorum et copiosior per gratiam assumptio renascentium. Augemur renovandis, crescimus reversis. Lavant aquae, lavant lacrymae. Inde est gaudium de assumptione vocatorum, hinc laetitia de absolutione poenitentium. Cujus peccatoris cor adeo frigore criminum induruit, ut non colliquescat calore pietatis, dum audit vocem saepe dictbas suas rationales: Venite, venite, filii, audite me, timorem Domini, docebo vos? Nam, ut probemus hanc eju
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝓ nob̃ xp̃c pontifex summꝰ in multitudine
miscdie. & sicut supradictũ ẽ semel offitio sui¬
sacerdotii functꝰ ẽ. tradens sacͣmentũ corꝑis
& sanguinis sui. statimq sacerdos ipse qui
ꝙ hostia. captus &e ligatꝰ ad passionẽ ductꝰ ẽ.
Utquid enĩ miscdia ligata ẽ. nisi ut miseros
pecc̃ores solueret penitentes: utquid xͦ nͥ ꝓ¬

Expanded text:
 , » Pontifex summus in multitudine misericordiae, et sicut supra dictum est: Semel officio sacerdotii functus est, tradens, sacramentum corporis et sanguinis sui, statimque sacerdos ipse, qui et hostia, captus et ligatus, ad passionem ductus est. Utquid enim misericordia ligata est, nisi ut misericors peccatores solveret poenitentes? Utquid
Abbreviated transcription (Latin):
Px p̃o gͦ legatione fungimur. tanqͣm deo ex¬
orante ꝑ nos. obsecramus ꝓ xp̃o: reconcili-¬
amini d̾o. Maxime t᷑am̃ hac die huiꝰ¬
modi legatis sollemne ẽ hac legatione fun-¬
gi. & peccores qui baptismũ c̃minib suꝑ-¬
ductis ꝑdiderunt. & ꝓpt̾ hoc extra eocłiam
missi sunt. & sicut ablactatũ suꝑ matrem
suam facti sunt. oblata reconciliatione ul¬
tro in sinũ matris eoꝵ reuocare. & ut ipsã
reconciliationẽ libent̃ acquiescenter suscipi-¬
ant. palam et sollempnit foras egredien¬
do obsecrare. Astitit enĩ hac die uultui

Expanded text:
 ergo legatione fungimur, tanquam exhortante per nos. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . » Maxime tamen hoc die hujusmodi legatis solemne est, hac legatione fungi, et peccatores, qui baptismum criminibus superductis perdiderunt, et propter hoc extra Ecclesiam missi sunt, et « sicut ablactatum super matre sua , » facti sunt oblata reconciliatione, ultro in sinum matris eorum revocare, et ut ipsam reconciliationem libenter acquiescentes suscipiant, palam et solemniter foras egrediendo obsecrare. Astitit enim hac die « vultui
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑ eum qui ꝓ te crucifixus ẽ. ut satis af¬
flictos ampliuis cruciare parcas. & tͥsti¬
ciam suꝑ tͥsticiam add̾e desistas: qr ut ue¬
rũ fatear. sic ꝓ hac ȩccłȩ gen̾ali grauiq
scissura affectus sũ. ut tedeat ammã me¬
am uitȩ mȩȩ: etiã te & tuis ĩ pace degentib.¬

Expanded text:
te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afte, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affectus sum, ut taedeat animam meam vitae meae, etiam te et tuis in pace degentib
Abbreviated transcription (Latin):
uel pasc̾e ñ sufficeres: uide ne & te tangat
uox illa di. qr odio habuerunt me gratis.
Quid enĩ debuit t̾ facere. & ñ fecit: uineã
tͥ plantauit electam. & speciosissimã. Se¬
pem ei circũdedit uotiuȩ continentiȩ.
torcular distͥctissimȩ disciplinȩ fodit in
custodem constituit: honestauit te in labo¬
rib tuis. & complebit illos si ꝑmittis. S
tu ꝓhnephas destrius maceriã eius: & ra¬
cemis optimis plenã exponis om̃ib qui
pret̾grediunt᷑ uiam. Heu quis ꝓhibebit
aprũ de silua ut ñ exterminet᷑: & singła¬
rem ferũ ne depascat eam: Mirũ uͦ si in
hoc morti te bñ p̃parare putas. qd̾̃ quid̃
ad me scͥpsisti. ut in tanto scandalo &
in anathemate dñi pape. mori uelle ñti¬
meas. dem̃ si ita necessariũ erat. ñ potuit
aliud tempꝰ consid̾ari. ñ cũ necessitatib
unu̾salis eccłȩ detineor: ut illi miserȩ
quã exponis ñ liceat subuenire: Obsecͤ

Expanded text:
vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vox illa Dei: Quid enim debuit tibi facere, et non fecit? Vineam tibi plantavit electam et speciosissimam. Sepem ei circumdedit votivae continentiae, torcular 147 districtissimae disciplinae fodit in rem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh nefas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in anathemate domini papae mori velle non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire? Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ uonis: Quomͦ potuit arborbona pes¬
simũ hunc ex se ꝓucere fructum: O qͣm
terribilis in uidiciis ds suꝑ filios hominũ
Nonmiror qd̾ diabolus istud potuit. s qd̃
ds ꝑmisit: quippe cui iã tot annis pure
sicut credimꝰ & deuote seriusti. Quid fa¬
ciet utiq de me pigro & negligenti seruo.
qui fidelem famulũ sic uel ad tempꝰ tradi¬
dit in animã immicoꝵ eius: Quid queso rõ¬
nis. immo qͥd ñ impietatis ħ fuga tua ha
Bet: de qua filii lugent. adu̾saris rident:
Mirũ qd̾ te ñ terrint arnoldi abbis exem¬
plũ: cuius sumilis p̃sumptio digno s pa-¬
uendo fine. ut bñ meministi in breui est
uindicata. Et quid̾ ille qualemcũq ut bñ
noui ego habuit causã: tu nullam. Nun¬
qͥd eni aut monachi tuis erant inobedi¬
entes imꝑiis. aut conu̾si segnes in oꝑib.
aut uicim forte t̾ tuis ue reb infesti. aut
certe modica e ñ sufficiens sub̾a mundi:
quatinꝰ relinquere cog̾eris quos uel rege

Expanded text:
ditum bonis? Quomodo potuit arbor bona pessimum hunc ex se producere fructum? O quam terribilis Deus in judiciis super filios hominum! Non miror quod diabolus istud potuit, sed quod Deus permisit, quippe cui jam tot annis pure, sicut credimus, et devote serviisti. Quid faciet de me, utique pigro et negligenti servo, qui fidelem famulum suum sic vel ad tempus tradidit in animam inimicorum ejus? Quid, quaeso, rationis, imo quid non impietatis habet haec fuga tua, de qua filii lugent, adversarii rident? Miror quod te non terruit Arnoldi abbatis exemplum: cujus similis praesumptio digno, sed pavendo fine, ut bene meministi, in brevi est vindicata. Et quidem ille qualemcunque, ut bene novi ego, habuit causam, tu nullam. Numquid enim aut monachi tuis erant inobedientes imperiis, aut conversi segnes in operibus, aut vicini forte tibi tuisve rebus infesti, aut certe modica et non sufficiens substantia mundi, quatenus relinquere cogereris, quos vel regere,
Abbreviated transcription (Latin):
hibet hominẽ laudari in uita sua. Cur de-¬
niq dignus laudib meis ñerit. quẽ sui
qͦ nominis ds laude dignat᷑. dicente dauid.
pauꝑ & mops laudabunt nom̃ tuũ: Lauda¬
tur iob. qd̾ sua patient̾ amisit & ñ laudat᷑
ep̃c. qui & libent̾ dimisit. & liberałr distri-¬
buit: Non expectauit mortẽ: qñ iam nͨ da

Expanded text:
ibet hominem laudari in vita sua. 3. Cur denique dignus meis laudibus non erit, quem sui quoque nominis Deus laude dignatur, dicente David: Pauper et inops laudabunt nomen tuum? Laudatur Job, quod sua patienter amisit: et non laudabitur episcopus qui et libenter dimisit, et liberaliter distribuit? Non exspectavit morte
Abbreviated transcription (Latin):
traq ꝓcedens liquido monstrauit in uob̃ ad¬
impletũ. qd̃ in scͥptura sua pollicet᷑ ds. Ego
occidam. & ego uiu̾e faciam. ꝑcutiã & ego
sanabo. & ñ est qui de manu mea possit eru¬
ere. ꝑcussit carnẽ: ut anima sanaret᷑. Occi¬
dit auariciam: ut iusticiȩ uiu̾etis. Sic uiui¬
ficato & sanato quid sꝑandũ est. ñ ut iam ñ
sit qui uos de manu dĩ possit eruere:. si tñ
ȩungłicũ illud consiltũ obseruare ñ negli¬
gitis. ecce sanus factus es iam noli peccare.
ne det̾ius aliquid tͥ continguat: Qd uideli¬
cet idcirco p̾monet pius pater. qr ñ uult uͭ
contingat: quippe qui ñ uult mortẽ pecc̃o¬
ris: s magis ut conuertat᷑ ⁊ uiuat. Et m̾i¬
to. Que enĩ utilitas in sanguine pecc̃oris:
Non enĩ infernus confitebit᷑ ło. neq mors
laudabit eum: s uos qui uiuitis bñdicitis
dño. & dicitis. Non moriar s uiuã: & nar-¬
rabo oꝑa dñi. Et illud. Impulsus eu̾sus sũ

Expanded text:
traque procedens, liquido monstravit in vobis adtraque procedens, liquido monstravit in vobis adimpletum quod in Scriptura sua pollicetur Deus: Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit eruere . Percussit carnem, ut anima sanaretur: occidit avaritiam, ut justitiae viveretis. Sic vivificato et sanato, quid sperandum est, nisi ut jam non sit qui vos de manu Dei possit eruere? si tamen evangelicum illud consilium observare non negligitis; Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius aliquid tibi contingat . Quod videlicet idcirco praemonet pius Pater, quia non vult ut contingat: quippe qui non vult mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Et merito. Quae enim utilitas in sanguine peccatoris? non enim infernus confitebitur Deo, neque mors laudabit eum: sed vos qui vivitis, benedictis Domino, et dicitis: Non moriar, sed vivam et narrabo opera Domini; et illud: Impulsus eversus sum
Abbreviated transcription (Latin):
iam haꝵ rerũ in uob̃ glȩ transitorie głosũ
est oꝑatus contẽptum: dũ de anime ꝑicło
salub̾rimũ incussit metũ. O mira circa uoᷤͤ
diuina clementia. Mortẽ intentauit. ne m¬
ferret. Formidare uos uoluit: quã uos no¬
iuit exꝑiri. Cũ hoc fecit quid effecit: ñ ne
ur̃a uob̃ essent cariora qͣm uos: Inter me¬
dullas artuũ seuiebat acuta feb̾s: ⁊ tardan¬
te sudore cruciatꝰ uehemens in dies ingra¬
uescebat. Cũq iam foris menb̾s frigescen¬
tib calor molestissimꝰ introrsũ se colligens.
exhausta longa media uiscera depasceret:
pallidȩ int̾im mortis añ ocłos t̾stis uersa¬
bat᷑ ỹmago. Et ecce tanqͣm de suꝑnis uox
emissa diuinitꝰ insonuerit. ego sũ. ego sũ
qui deleo ñ te. s iniquitates tuas: mox ĩ¬
dĩ sacerdos ut pauꝑ moreret᷑. sua om̃ia pau¬
.ꝑib erogauit. ceꝑunt subito de intimis des-¬
ꝑati iam̃ sudoris inopinati fontes erumꝑe.
sicq amme parit̾ & corꝑis suo ordine salus u¬

Expanded text:
am harum rerum in vobis gloriae transitoriae gloriosum est operatus contemptum, dum de animae periculo saluberrimum incussit metum. O mira circa vos divina clementia! Mortem intentavit, ne inferret: formidare vos voluit, quam vos noluit experiri. Cum hoc fecit, quid effecit, nisi ne vestra vobis essent chariora quam vos? Inter medullas artuum febris acuta saeviebat, et tardante sudore, cruciatus vehemens in dies ingravescebat. Cumque jam foris membris frigescentibus calor molestissimus introrsum se colligens, exhausta longa inedia viscera depasceret, pallidae interim mortis ante oculos tristis versabatur imago. Et ecce tanquam de supernis vox emissa divinitus insonuerit: Ego sum, ego sum qui deleo, non te, sed iniquitates tuas ; mox ubi sacerdos Dei, ut pauper moreretur, sua omnia pauperibus erogavit, coeperunt subito de intimis desperati jam sudoris inopinati fontes erumpere; sicque animae pariter et corporis suo ordine salus u
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt hi. quos & nos imitam᷑. & ordini euũ¬
głico mag̃ eoꝵ ꝓpinquat consuetudo: qͥ hodie
quidẽ. id ẽ. iͦ. feria altaria nudant: s ipsa die
parasceue lauant. Nam hac feria quinta ce¬
pit quidẽ dñs ad uesꝑas agonitare. s feria .uͣiͣ.
sanguinẽ & aquã de latere suo lanceatus effu¬
dit. Iccirco & cum cantu ad passionẽ ꝑtinente.
uel cum psalmodia penitentiali. lauare ꝯsueui¬
mus. hispidi quoq ramuscłi cum quib la-¬
uant᷑ flagella significant: que pectus illud sa-¬
cratum diq capax atrocit̾ seeuerunt. Non enĩ
diuinitas in habitans passibilitatẽ carnis exclu¬
serat: s ueros dolores uerosq uirgarũ uibices

Expanded text:
faciunt hi quos et nos imitamur, et ordini evanfaciunt hi quos et nos imitamur, et ordini evangelico magis eorum propinquat consuetudo, qui hodie quidem, id est feria quinta, altaria nudant, sed ipsa die Parasceve lavant. Nam hac feria quinta coepit quidem Dominus ad vesperam agonizari, sed feria sexta sanguinem et aquam de latere suo lanceatus effudit. Idcirco et cum cantu ad passionem pertinente, vel cum psalmodia poenitentiali lavare consuevimus. Hispidi quoque ramusculi, cum quibus lavantur, flagella significant, quae pectus illud sacratum Deique capax atrociter secuerunt. Non enim divinitas inhabitans, passibilitatem carnis excluserat, sed veros dolores verasque virgarum vibices
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. ut dictum ẽ. de latere suolancea militis
ꝑforato. sanguinẽ & aquã effudit. io̾ lauantur
umo & aquã. uinum enĩ ꝓ sanguine. in sacra¬
mento quoq sacrificii ipso dño auctore ascitũ
ẽ. Sanguinẽ inqͣm & aquã effudit de lat̾e suo
summus nr̃e opifex salutis. que prima sunt
eiusdẽ elem̃ta salutis. Sanguine redimim᷑. aqua
abluim᷑:. hec enim aqua prima sui fuit origo
baptismi. quos baptiram nos. quem a nullo
accepit. s ipse primus auctor eius extitit.
Hoc ideo dicimus. ne putemus illũ a ioħe suũ
accepisse baptismũ. qd̾ romana auctoritas ñ
concedit. grecoꝵ contra dicens traditioni. uͭ die
epiphanȩ baptismũ celȩbremꝰ. siẽ in nocte pas¬
chali: quod & supradictũ ẽ. ubi de die epipha¬
me mentio ẽ facta. S de origine baptismi opor¬
tumus dicemꝰ. cum de morte dnĩ in sequenti
parasceue uel sabb̃i scĩ officio. tractat᷑ uel ordo
causarũ poposcerit. Sciendũ autẽ qd̾ rectius

Expanded text:
nificat, ut dictum est, de latere suo lancea militis perforato sanguinem et aquam effudit . Ideo lavantur vino et aqua. Vinum enim pro sanguine, in sacramento quoque sacrificii, ipso Domino auctore, ascitum est. Sanguinem, inquam, et aquam effudit de latere suo summus nostrae opifex salutis, quae prima sunt ejusdem elementa salutis. Sanguine redimimur, aqua abluimur. Haec enim aqua, prima sui fuit origo baptismi, quo baptizamur nos, quem a nullo accepit, sed ipse primus ejus auctor exstitit. Hoc ideo dicimus, ne putemus illum a Joanne suum accepisse baptismum, quod Romana auctoritas non concedit, Graecorum contradicens traditioni, ut die Epiphaniae baptismum celebremus, sicut in nocte paschali, quod et supra dictum est, ubi de die Epiphaniae mentio facta est. Sed de origine baptismi opportunius dicemus, cum de morte Domini in sequenti Parasceve, vel Sabbati sancti officio, tractatus vel ordo causarum poposcerit. Sciendum autem quod rectius
Abbreviated transcription (Latin):
signis interfecit exercitũ eoꝵ & subuertit
rotas curruũ. ferebant᷑q in ꝓfundũ. sicut ñ
dubie neq ꝑ partes. s manifeste tͣot᷑a hec saluta¬
ris baptismi xp̃i typum prefert. & notũ ẽ quia
passim in scripturis sacris. lectionis huis sacͣ-¬
mentum a doctorib celebratũ ẽ. Et in supͣme-¬
morata cerei bñdictione sic dictum ẽ. hec nox ẽ
in qua pͥmũ patres nr̃os filios isrł eduxisti de
egipto: quos postea rubrũ mare sicco uestigio
transire fecisti. Qualit̾ hoc fiat. nunc in singłis
ꝑ baptismũ xp̃i sola suis fides intuet᷑ oculis. &
ideo cantat dño canticum moysi .i. tractum se¬
quentẽ. Cantemus d nõ głose enĩ magnificatꝰ
est. equũ ꝙ ascensorẽ ꝓiecit in mare. Qualiter
autẽ hoc gestum sit in patrib scĩs & omnib
electis. qui apud inferos hũc expectabant tras¬
duce potent anima xp̃i ꝑ illud mare transierit.
qͦd de latere euisin aquam y sanguinẽ disũ

Expanded text:
exercitum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in profundum . Non dubie neque per partes, sed manifeste tota lectio haec salutaris baptismi Christi typum praefert, et notum est quia passim in Scripturis sacris lectionis hujus sacramentum a doctoribus concelebratum est. Et in supra memorata cerei benedictione sic dictum est: Haec nox est in qua primum patres nostros filios Israel eduxisti de Aegypto, quos postea Rubrum mare sicco vestigio transire fecisti. Qualiter hoc fiat, nunc in singulis per baptismum Christi, sola suis fides intuetur oculis: et ideo cantat Domino Canticum Mosi, id est tractum sequentem: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem dejecit in mare . Qualiter autem hoc gestum sit in Patribus sanctis et omnibus electis, qui apud inferos hunc exspectabant tran duce potenti anima Christi, per illud mare transierit, quod de latere ejus in aquam et sanguinem divisum
Abbreviated transcription (Latin):
Sa eue in baptismo celebrant᷑.
aue dicunt᷑. que agunt᷑. car¬
mina sunt illa. ꝓpt̾ que tan¬
quam male ficra martires ac¬
cusabant᷑. rapiebant᷑. occidebant᷑.
diciales sententie ꝓferunt᷑. habens iram magnã
seuiebat in cordib impioꝵ. q tuba diuini nominis
offensus illoꝵ cecitate ꝙ insania ꝓ suis adu̾sus dm̃
armisutebat᷑. Et sicut in apocalypsi legit᷑. qͥ a
canente tuba mons magnus ardens iracundia
confugiebat in ꝑfundũ cordis impioꝵ. & diuinis
exorcismis ꝑ quos eiectus fuerat. maleficii cri¬
men effĩg ens. leges e contra dictabat. S uos te¬
stes mei dicit dñs. uidelicet quia nicħ male ar¬
tis nos a bono magistro didirisse optime cons¬
cii sumus. In his gͥ quȩ agunt᷑ uel dicunt᷑. uir¬
tutẽ qua diabolus dampnat᷑ & confodit᷑. ad mo-¬
to fidi speculo contemplem᷑.¬

Expanded text:
a quae in baptismo celebrantur, quae dicuntur, quae aguntur, crimina sunt illa, propter quae tanquam maleficia martyres accusabantur, rapiebantur, occidebantur. diciales sententiae proferuntur, habens iram magnam. saeviebat in cordibus impiorum, et tuba divini nominis offensus, illorum caecitate et insania pro suis adversus Deum armis utebatur, et sicut in Apocalypsi legitur , qui canente tuba magnus mons ardens iracundia, confugiebat in profundum cordis impiorum, et divinis exorcismis, per quos ejectus fuerat, maleficii crimen effingens, leges econtra dictabat. Sed vos testes mei , dicit Dominus videlicet quia nihil malae artis nos a bono magistro didicisse, optime conscii sumus. In his igitur quae dicuntur vel aguntur, virtutem qua diabolus damnatur et confoditur, admoto fidei speculo contemplem
Abbreviated transcription (Latin):
subaudit᷑ legis. quia lex salb̾o uetat opari.
Constat itaꝙ qr in lacrimis ꝑuigiles amore
nimũq longa retardantis sabbati mora fatiga¬
te quo nec oꝑari. nec plus mille passib ambu¬
lare licitũ erat iudeis. mox ut illud onerosũ
salb̃m abiit. recessit. transiuit. ñ qͥeuerunt.
non ded̾unt ocłis suis sõpnũ. ñ luciferũ ad
ꝓficiscendũ pstolate sunt. Noctem ꝓ die.
desidium ꝓ luce. lunã rapuere ꝓ sole. Luna qͥppe
nocte ñ defuit. quia tunc xuͫii exstitit. Septima
decima uero luna clauso uespe. paulopꝰ .i. fere
post horam o dimicdiã exurgit. toti deinceps lu¬
men suũ ministrat᷑a nocti. Falso gͥ euangłistas
in eo qͦd matħs uesꝑe sabbati cet̾i pͥma sabb̾i inu¬
lieres diluculo uenisse dycerint ad monumen

Expanded text:
subauditur legis, quia lex vetat operari . subauditur legis, quia lex vetat operari . » Constat itaque quia in lacrymis pervigiles amores nimiumque longa retardantis Sabbati mora fatigatae, quo nec operari, nec plus mille passibus ambulare licitum erat Judaeis, mox ut onerosum illud Sabbatum abiit, recessit, transivit, non quieverunt, non dederunt oculis suis somnum, non luciferum ad proficiscendum praestolatae 338 sunt. Noctem pro die, desiderium pro duce, lunam rapuere pro sole. Luna quippe nocti non defuit quia XVII exstitit. Septima decima vero luna clauso vespere paulo post, id est fere post horam et dimidiam exsurgit, toti deinceps lumen suum ministratura nocti. Falso igitur quidam ein eo quod Matthaeus vespere Sabbati; caeteri prima Sabbati diluculo mulieres venisse dixerunt ad monumen
Abbreviated transcription (Latin):
Inobis aliquid innuit qͦd deuote xp̾o
femine que illum q uiuũ dilexerant. ꝙ mo¬
tuũ desidabant. ꝑ noctem ambulantes iuuai¬
te luna uenerunt ad monumentũ. ꝑ noc̃tẽ .N.
ambulauerunt. que diluculo ad mõnum̾tũ
uenerunt. Alioquin nisi ꝑ noctẽ uenissent. ꝗͦ¬
modo ad sepulchrũ tam mane affuissent: Ubi
grã. Maria magdalene cius domus erat be¬
thanie. qui uicus quindecĩ stadiis distat ab
ierosolimis. qͦmͦ pͥma ante alias una sabbati
nixta iohem ualde diluculo uenisset dũ ad¬
huc tenebre eẽnt ad monumentũ : Sepulto qͥ¬
ppe dño. mulieres que illum sequute fuerant.
ierosolimis ñ remanserant. S cum aspȩxissers
ubi poneret᷑. reu̾tentes inquit lucas apportaue¬
runt aromata. Quando autẽ parauerunt
uel emerunt aromata. manifestius marcus
indicat. W cum transisset inquit salb̾m. ma¬
ria magdalene & maria iacobi & salome emer̾
aromata ut uenientes ungerent iħm. Siqͥdẽ
sabbato ut lucas ait quieuert̾ ꝓpt̾ mandatũ

Expanded text:
nobis aliquid innuit, quod devotae Christo feminae, quae illum et vivum dilexerant, et mortuum desiderabant per noctem ambulantes, juvante luna, venerunt ad monumentum. Per noctem enim ambulaverunt, quae diluculo ad monumentum fuerunt. Alioquin nisi per noctem venissent, quomodo ad sepulcrum tam mane adfuissent? Verbi gratia: Maria Magdalena, cujus domus erat Bethaniae , qui vicus quindecim stadiis distat ab Hierosolymis, quomodo prima ante alias una Sabbati juxta Joannem, valde diluculo venisset, dum adhuc tenebrae essent ad monumentum? Sepulto quippe Domino, mulieres quae illum secutae fuerant, Jerosolymis non remanserant. Sed cum aspexissent ubi poneretur, revertentes, inquit Lucas, paraverunt aromata . » Quando autem paraverunt vel emerunt, manifestius Marcus indicat. « Et cum transisset, inquit, Sabbatum, Maria Magdalene, et Maria Jacobi et Salome emerunt aromata, ut venientes ungerent Jesum . » Si quidem Sabbato, ut ait Lucas, quieverunt propter mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto rectius nune sc̃a sit p̾ma salbi. qͦ
mundi redemptor resurrex̃ a mortius ꝗͣ olĩ
salb̃m qͦ id̾ mũdi creator ab oꝑe cessauit.
panto p̾ponderet pͥme sabbati signi

Expanded text:
Quanto rectius nunc sancta sit prima Sabbati, qua mundi Redemptor resurrexit a mortuis, quam olim Sabbatum, quo idem mundi Creator ab opere suo cessavit. Quanto praeponderet primae Sabbati san
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd muilieres ille sic uenerunt. nisi qͦd anime
fideles parate .i. mente uigiles. diligentes. ꝙ
dñm querentes inueniri festinanter satagũt.
ad illũ filii hominis aduentũ. qui ut supra
dictum ẽ sicut fur ita in nocte ueniet. ñ solum
cum t̾remotu. s & trementib celoꝵ uirtutib
ut consolationẽ inueniant. dum impi ñ
parant & secum portant aromata .i. collecta
de scripturarũ areolis cum uirtutũ orlorib
dñce resurrectionis testimonia. scilicet qd̾ ue¬
re anima eius ñ fit derelicta in inferno. ꝙ ca-¬
ro eius ñ uiderit corruptionẽ. Et sic̃ ilł ñ sa¬
tis fuit qͦd iustus iosepħ et nichodemꝰ condi¬
d̾ant illũ cum lintheis & aromatib ipsis p̾¬
sentib et aspicientib. nisi ꝙ ipse aliquid de
serunt de fide resurrectionis. aliqͥd ꝓpͥi suꝑ-¬
adicere laboris. Faciuntq hoc pene cuncti di-¬
ctis aut factis. pauci etiam scͥptis. Iccirco quẽ¬
admodũ illis se uiuũ prebuit. & ut agnosce¬

Expanded text:
quod mulieres illae sic venerunt, nisi quod animae fideles paratae , id est mente vigiles, diligentes et Dominum quaerentes, invenire festinanter satagunt, ad illum Filii hominis adventum, qui, ut supra dictum est, sicut fur in nocte veniet , non solum cum terraemotu, sed et trementibus coelorum virtutibus, ut consolationem inveniant, dum impii non parant et secum portant aromata, id est collecta de Scripturarum areolis cum virtutum odoribus, Dominicae resurrectionis testimonia, scilicet, quod vere anima ejus non sit derelicta in inferno, et « caro ejus non viderit corruptionem . » Et sicut illis non satis fuit, quod Joseph justus et Nicodemus condierant illum cum linteis et aromatibus ipsis praesentibus et aspiserunt de fide resurrectionis, aliquid proprii superadjicere laboris, faciuntque hoc pene cuncti dictis aut factis, pauci etiam scriptis. Idcirco, quemadmodum illis vivum se praebuit et ut agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
apparet qͣntũ diuina scͥptura cet̾is omnib
scripturis ñ solum in mat̾ia sua s etiã in modo
tͣctandi subtilitate i ꝓfunditate p̃cellat. cum in cet̾is
qͥdem scͥpturis solȩ uoces sigr̾are inueniant᷑. in hac aũ
ñ solũ uoces s &̃ res sig̾catiuȩ sint. Sic̃ gͥ in eo sensu
qͥ int̾ uoces ⁊ resu̾satur necessaria ẽ cognitio uocũ sic
in illo qͥ int̾ res ⁊ facta uł facienda mistica ꝯstat. neceᷤᷤ¬
saria ẽ cognitio rerũ. Cognitio aũ uocũ in duob con
tinet gͣmatica. ad ꝓñciationem simul ⁊ sig̾cationẽ
ꝑtinet rethorica. Cognitio rerũ cica duo u̾sat᷑. idẽ
formã ⁊ naturã. Forma ẽ in ext̾iori dispositione. na¬
tura in int̾iori qͣlitate. forma rerũ aũ ĩ num̾o ꝯsid̾¬
at᷑ ad quẽ ꝑtinet arithinetica. aũ ĩ ꝓportione ad
geometria. aũ ĩ motu ad quẽ ꝑtinet astͦnomia.
Ad int̾iorem uͦ rerũ naturã phisica spectat. sap

Expanded text:
apparet quantum divina Scriptura caeteris omnibus scripturis non solum in materia sua, sed etiam in modo tractandi, subtilitate et profunditate praecellat; cum in caeteris quidem scripturis solae voces significare inveniantur; in hac autem non solum voces, sed etiam res significativae sint. Sicut igitur in eo sensu qui inter voces et res versatur necessaria est cognitio vocum, sic in illo qui inter res et facta vel facienda mystica constat, necessaria est cognitio rerum. Cognitio autem vocum ertinet dialectica; ad pronuntiationem simul et significationem pertinet rhetorica. Cognitio rerum circa duo versatur, id est formam et naturam. Forma est in exteriori dispositione; natura in interiori qualitate. Forma rerum aut in numero consideratur ad quem pertinet arithmetica; aut in proportione ad geometria; vel in motu, ad quem pertinet astronomia. Ad interiorem qualitatem physica spectat. CAP