comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pondus negecii nõ ignorans. In itiue tamen
ꝯsolatus est eũ deus: ostendens ei ĩ bisu noctis
eccam magnaui ꝯcordit ĩdei laudibꝰ cõcinentẽ.
unde sperauit pacem ecõe sine dubio ꝓuencam:
Ubi u̾oad lecum uentũ est: celebraco priꝰ ieiu
nio et p̾cibꝰ ad desi fusis. cũ de eotẽ isbo cactati
rex et ep̃i cũ principibꝰ cõse dissẽt. unũ oĩumm cõ
famulo ternardo i poneti et exore eius tota¬
can sa pendet. Qd ille licet timẽs ac tremens.
monitis tamen uiroꝵ sidelium acquiescens.
suscepit Et diligent ꝓsequt eletonis ordinẽ
electoꝵ merica. uitam⁊ famã prioris eleeti a¬
ꝑuit os suũ. et sp̃s sc̃s ĩpleuit illd̾. Unꝰ ergo õĩũ
ore lecutus. suscipiendũ ab om̃ibꝰ sũmu ponti¬
ficem ĩ nocentisi noĩauit. et ratu ẽẽ oñs ꝑiter
aclamarũt:. Et decantatis ex more laudibꝰ deo.
obedientiam de inceps polliciti elctomi incoen

Expanded text:
pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dugnorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dubifamulo imponeretur, et ex ore ejus tota penderet. Quod ille, timens licet et tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens suscepit, et diligenter prosecutus electionis ordinem, electorum merita, vitam et famam prioris electi, aperuit os suum, et Spiritus sanctus implevit illud. Unus ergo omnium ore locutus, suscipiendum ab omnibus summum pontificem Innocentium nominavit: et ratum esse omnes pariter acclamarunt, et decantatis ex more laudibus Deo, 1094 obedientiam deinceps polliciti, electioni Innocen
Abbreviated transcription (Latin):
reddicis libtati. et alphonso predicto germano¬
regis. ꝓsoluconis ꝑfectõne fatiẽda obside dimis¬
so. p̾facus rex degalea in qua erat egredi nolu¬
it. tonec ip̃iꝰ solutonis defectus exticit adĩple¬
tus. dictꝰ q alphonsꝯ ad eiꝰ p̾sentiam rediit. ⁊ om̃s

Expanded text:
redditis libertati, dictoque Alphonso pro ejusdem solutionis perfectione facienda obside dimisso, præfatus Rex de galea l , in qua erat, egredi noluit, donec ipsius solutionis defectus extitit adimpletus, dictusque Alphonsus ad ejus præsentiam rediit, ac omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lum om̃s paritꝰ ꝯuenerũt: Orante aũt dei fa¬
mulo sbcculis ouĩiũ paulatim xussione tre¬
mulier sospitatem ad eptaui. exclamãs ait. ser¬
ue dei ĩquic. ego ꝯualui: Queres stancam ad¬
miratonem etiam durissimos quosq ꝑnouic.
ꝓcidentiũ et deosculautiũ uiri dei sacra uestigia.
ut ꝓpe modũ ꝯpͥmeret᷑. donec tollentes eũ fr̃es
ra modicũ sub duxerũt Cũ q accedentes ad
eũ pͥncipes. ut ceꝑat eos ꝓ pace rogares suspi¬
dito eo młta face ꝓquo tanta facic ĩcculis
nrĩs: Quibꝰ ille ut semꝑ cautus erat ꝯpetent̾
huiꝰmodigłiam declinare: nõ ꝓptꝰ me inquit.

Expanded text:
 Orante Dei Famulo sub oculis omnium paulatim concussione semulier sospitatem adeptam, exclamans: « Serve Dei, inquit, convalui. » Quae res in tantam admirationem etiam durissimos quosque permovit, procidentium et deosculantium Viri Dei sacra vestigia, ut propemodum comprimeretur, donec tollentes eum fratres, ra modice subduxerunt. Cumque accedentes ad se principes, ut coeperat, pro pace rogaret, suspidito eo multa facere, pro quo tanta faciat Deus in stris. » Quibus ille ut semper cautus erat competenter hujusmodi gloriam declinare. « Non propter me, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pluri mos panes ad bndicendũ sicut ubiq
fiebat. dei famło offere bant:. Quos ille ele¬
uata manu et signo crucis edito. ĩ dei noĩe
p̾dicant᷑ et falsa que ab hrrecicis suadent᷑. si in¬
firmi brĩ gustatis panibꝰ istis. ad epti fuerint
uiro dei. Si bona ĩquit fide sũpserit. sanabũt
Cui pat̾ sc̃us de dñi uirtute ul hesitas nõ hec
ego dixim ait. Sed u̾e qui gustau̾int. sana¬
bunt᷑. ut ꝑ inde ueros nos et ueraces dei nũti¬
os ẽẽ cognoscant. tam ĩgens młti tudo lãguẽ¬
tium gustato eotem pane ꝯualuit. ut ꝑ totã
ꝓuitiam u̾bũ hoc diuulgaret᷑. et uir sc̃us per
uicina leca regrediẽs: ob cõcursꝯ intolerabi¬
les declinau̾it. et ti muerit illo ire:¬

Expanded text:
plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo crucis edito in Dei nomine quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint Viro Dei: « Si bona, inquit, fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: « Non hoc ego dixerim, » ait; « sed vere qui gustaverint, sanabuntur, ut perinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens, ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuerit illo ire
Abbreviated transcription (Latin):
unt hec ꝑ quos fuit. s ꝓeis magis qͥ uident
illa uł sciũt. nec eo siue ꝑ eos ista dũs oꝑacur.
ut ip̃os ꝓbet cet̾is scĩores: s ut cet̾os magis a¬
macores et enuilacores faciat scĩtatis: Nichil
ergo mͥ et signis istis qͣndo qͥdem ilła mee fame
magis ꝙͣ uite nou̾im exiberi: Nec ad mei fieri
ꝯmendacc̃em: s ad ꝯmonitõem potius alioꝵ.¬

Expanded text:
ident illa vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis. Nihil ergo mihi et signis istis, quandoquidem meae illa famae magis quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem, sed ad commonitionem potius alio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnumẽ ampli enulabat᷑. nichil ĩsuis actibꝰ
p̾ferens obẜuantie singularis. In ip̃is tanien
coibꝰ: erat illi singularis puritas ⁊ deuotõ nõ co¬
coctois leguuimũ: uł pultes qua les ĩfancibꝰ fieri
solent. Aliqͣndo uo bucella panis i aqua penitꝰ
emolliti: cũ exigis sorbiciũ culis erat ei. cetera
uo uł eiꝰ infirmitas nõ recipiebat. uł ꝑcionie
studio ip̃e recusabat. Uino si qͣndo utebat᷑. raro
⁊ niuris modico. cũ magis a quaui ⁊ ĩ firmitati
sue et apetitu conpetere testaretur:
Idebaut esi et ꝯu̾satõnem eiꝰ medici⁊ mi¬
rabant᷑ cantam q uim eñ ĩ seip̃o causab¬
antur ĩ ferre nate. ac si agnus ad aratril ligatus
meditabat᷑ absq int̾missione ext̾ioris laboris. ⁊
ext̾ius laborabat absq iact̾a inc̾ioris suauitatis:
dinem cordis sui ip̃e sibi efficiens: Ubiq solꝰ erat¬
ei pauꝑtas semꝑ placuit. sordes nũꝙͣ. ninuirũ

Expanded text:
communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non cococtionis leguminum, vel pultes, quales infantibus fieri solent; aliquando buccella panis in aqua penitus emolliti cum exiguis sorbitiunculis erat. Caetera vel ejus infirmitas non recipiebat, vel parcimoniae studio ipse recusabat. Vino si quando utebatur, raro et nimis modico, cum magis aquam et infirmitati suae et appetitui competere testaretur. Videbant eum, et conversationem ejus medici mirabantur, tantamque vim eum in seipso causabantur inferre naturae, ac si agnus ad aratrum alligatus meditabatur absque intermissione exterioris laboris, et exterius laborabat absque jactura interioris suavitatis. dinem cordis ipse sibi efficiens, ubique solus eratei paupertas semper placuit, sordes nunquam: nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ĩ scitutõnes eccastice sꝑnebant᷑. Hac ne¬
cessitate uir ses iter arripuit ab ecẽa regionis
illiꝰ sepius iam autea regatꝰ. et tũc temũ a re¬
u̾enti ssimo uiro alberico ostiensi ep̃o et apłice
repͥmere: tanta erat frequẽtia diebꝰ ac nectib
ad uetantiũ bũdictõnem expectantiu. et fla¬
gitantium opem ꝑredicauit tam̃ ĩciuitate
tholosana ꝑ aliqͦt dies. et ĩlccis certis. Que
henricus ille herecicꝰ freq̃ntasset. ampliꝰ et gra¬
uius ĩ fecisset. młtos ĩ fide simplices instruẽs.
mitãtes roborans errantes reuccãs Ceterũt¬
tamen ꝑ gr̃am dei ĩpedite sũt uie eiꝰ et semite
circũ septe: ut post ea uix alicubi tucus taudẽ
captus et catenatus cholosano ep̃o traderetur:
In quo itine pluribꝰ signis ĩẜuo suo bernardo¬
alt̾e głificatus est deus. alioꝵ corda ab erroribꝰ¬

Expanded text:
omnes institutiones ecclesiasticae spernebantur. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab Ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopo nemo posset; tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis quae Henricus ille frequentasset amplius, et gravius infecisset, multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversotamen per gratiam Dei impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut postea vix alicubi tutus, tandem captus et catenatus Tolosano episcopo traderetur. 73. In quo itinere plurimis signis in servo suo Abbate glorificatus est Deus, aliorum corda ab errorib
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd nam ip̃e int̾ hec ĩ aĩo suo gereret: qͥ a xp̃o
humilicatem cordis ⁊ mansuetudinẽ didicis¬
set Dispucans enĩ secũ ĩ cegitatõnibꝰ suis.
et ex habũdãtia cordis locutꝰ dome sticis sibi
religiosis qͥbꝰbam frĩbꝰ aiebat: Plurimũ ini¬
ror. qͥd nani sibi hec miracula uelint. auc qͥd
uisum sit deo: talia accitare ꝑ talẽ ghehil
mͥ uideor ĩ sacris paginis suꝑ hec gen̾e legis¬
se signoꝵ. Siquidẽ fc̃a sũt aliqͣnͣdo signa per
sc̃os hoĩes et ꝑfectos Facta sũc et ꝑfictos: E¬
go mͥ nec ꝑfectõis ꝯscius sum. nec fictonis:
Scio ei sc̃oꝵ mͥ nõ suppet̾e m̾ita: que miraculis
illustrent᷑. Cõfido aũt nec ad eoꝵ sortem me

Expanded text:
quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex abundantia cordis locutus, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror, quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et perfectos; facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sor
Abbreviated transcription (Latin):
pendium. Ubi hospitale ꝯpendiense ĩgre¬
ssus ad ĩpendendiĩ humilicatis obseqͥum ĩ fir¬
mis ĩ illo degentibꝰ etiam fessus nõ modicũ ex
labore. cũ ĩfirmũ q̃ndam uxta se positũ ꝯspexis¬
set. morbũ qui scĩ eligii dicit᷑ patientem. ⁊ fle¬
xis genibꝰ coram ip̃o morsellum piri. remoto
cortice pon̾et ĩos eius: sanies de illiꝰ naribꝰ de¬
fluens fedauit manus regis: Qͥ humiliter
benigue q id tolerans. nec ĩaliquo ex ĩde ĩnu¬
tatus: locis ilico manibꝰ salubre qd̾ incohaue¬
prosecutus.

Expanded text:
us Rex Hospitale Compendiense ingressus ad impendendum humanitatis obsequium infirmis in illo degentibus, & jam fessus non modicum ex labore infirmum quemdam juxta se positum conspexisset, morbum, qui Sancti Eligii dicitur, patientem, & flexis genibus coram ipso morsellum r pyri remoto cortice poneret in os ejus, sanies de illius naribus defluens fœdavit turpiter manus Regis, qui pie, benigneque id tolerans, nec in aliquo exinde immutatus, lotis illico suis manibus, salubre, quod inchoaveprosecutus.
Abbreviated transcription (Latin):
ccgitatõnũ cõflictus decreuit abext̾ioribꝰ omibꝰ
ad intiora se recollig̾e. et ĩsolitudine cordis et se¬
creto sileucii ꝯtine. donec miẜicors deus suꝑ lxe
euolucis: uidit ĩ bisu ncctis psonam qͣndam cũ
elaricate sibi astanten. et magna aucte pͥipien¬
tem fiducialit̾ loqui. quic quid ei sugg̾e ret᷑ ĩ aꝑsi¬
one oris sui: Qm̃ nõ ip̃e eẽt qui lcqueret᷑. si sp̃s
scͥpturis habundãciorem suggens: apud audi¬
tores qͦ gr̃au ei addidit et auẽtem. ut nuraret᷑¬
eos. Qui cũ aliqͣntulũ qp̃s ibi fecisset: obiit ĩ se¬
sset qi sisura uen̾abilem bernar dũ fr̃em suũ. et
adeet cũ comitatu et apparaci suꝑbo. ille de testans
ns acqͥescebat exire ad uidendii eam: Qd̾ audi¬

Expanded text:
ciatus cordis, decrevit ab exterioribus omnibus ad interiora se recolligere, et in solitudine cordis et secreto silentii continere, donec misericordiae suaeus, vidit in visu noctis personam quamdam cum claritate sibi astantem, et magna auctoritate praecipientem, fiducialiter loqui quidquid ei suggereretur in apertione oris sui; quoniam non ipse esset qui loqueretur, sed Spiritus Scripturis abundantiorem suggerens, apud auditores quoque gratiam ei addidit et auctoritateos. Qui cum aliquantum tempus ibi fecisset, obiit in sesset quasi visura venerabilem Bernardum fratrem suum, et adesset cum comitatu superbo et apparatu; ille detestans enus acquiescebat exire ad videndum eam. Quod audi
Abbreviated transcription (Latin):
arma arripiens. ad aleare sc̃m oblacurꝰ sacͥficiũ
et supplicaturꝰ deo accedit: Intrauerant ecc̃am:
quibꝰ licebat diuinis ĩt̾esse mist̾iis C omes u̾o¬
sustine bat ꝓforibꝰ. Peracta igit᷑ ꝯsecratõne et
pace data ec diffusa inppłm honio dei bernardꝰ
nõ se agens ut hoĩem. corpꝰ dñi suꝑ patenam
ponit. et secũ tollit atq ignea facie et flãuieis
cculis ud supplicans. sed nimar fortis egredit᷑.
et u̾bis t̾ribilibꝰ qgredit᷑ ducem. Regauiniꝰ te
in quit et spreuisti nos. supplicauit tibi ĩ alcero
te adunata multicudo. et ꝯtẽpsisti Ecce ad te ꝓ¬
cessit filiꝰ uirginis qui est caput et dñs ecce qͣm

Expanded text:
arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam, quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro foribus. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et diffusa in populum, Homo Dei jam non se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit, et secum tollit: atque ignea facie et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem. « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos: supplicavit tibi in altero,te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et dominus Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
amuallem: ex̃ elaustra. ⁊ t̾minos monasterii
tonũeulam uuam ei fieri pcepit. ordinãs et
mãdans ĩcibo uł potu seu ĩaliquo huiꝰ modi
eirca eũ nłłam teneri ordinis districtõnem:
nłłam q de tota cura domꝰ ad eũ referri sollici¬

Expanded text:
am-Vallem, extra claustra et terminos monasterii domunculam unam ei fieri praecepit: ordinans et mandans in cibo vel potu, sive in aliquo ejusmodi circa eum nullam ibi teneri Ordinis districtionem; nullam de tota cura domus ad eum referri sollici
Abbreviated transcription (Latin):
orasset tota deuotone qua potuit: beaci qͦ ep̃i
malachie ĩ aquilonari ip̃iꝰ oratorii lac̾e positũ
atorium ueniat: opem sibi postulat exhiberi Cau¬
sancibꝰ illis. ꝑieulum siquidẽ uerebant᷑. oĩmodis
ĩquit oportet ut scĩ malachie cumulũ petari S
eñi necte pf̾ita uix tenuit̾ obdormissem. exꝑge¬
factus subito audiui uccem dicentẽmͥ. Sanatꝰ
iam ab altera ĩfirmitate. Si ab alt̾a uis sauari.
ep̃m pete: Recerũt illi ut ille uoluitz Etꝯtinuo
factũ est. sicut dictũ erat ad illũ Eadem qͥppe¬
die sanꝰ effectus: post paucissimos dies iter arri¬

Expanded text:
orasset tota devotione qua potuit, beati quoque episcopi Malachiae in aquilonari ipsius oratorii latere positum atorium veniat opem sibi postulat exhiberi. Causantibus illis: periculum siquidem verebantur: « Omnimodis, inquit, oportet ut sancti Malachiae tumulum petam. Cum enim nocte praeterita vix tenuiter obdormissem, expergefactus subito audiebam vocem dicentem mihi: Sanatus jam ab altera aegritudine tua, si ab altera vis sanari, episcopum pete. » Fecerunt illi ut ille voluit, et continuo factum est sicut dictum erat ad illum. Eadem die sanus factus, post paucissimos dies iter arri
Abbreviated transcription (Latin):
mĩstro dedit Et ꝯfestim par et salus incegra.
reddica mulieri Eugato dyabolo. mulier men¬
tis sue ꝯpos effecta. redditis cũ racone sensibꝰ
reuoluta intra fauces lingua. deũ ꝯfessa gr̃as
egit. et ĩtuita curatore m suũ. pedibꝰ eis ad uo¬
luca est. Ingens ꝑ eccłiam clamor actollitur.¬

Expanded text:
acem ministro dedit, et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Fugato 1258 diabolo, mulier mentis suae compos effecta, redditis cum ratione sensibus, revoluta intra fauces lingua Deum confessa, gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ post positis. nõ sollicitauit aummũ eiꝰ honor
oblacus. nec motus est pes eiꝰ uc se ad sblima i¬
clinaret: ꝑ romotõnem tam̃ quani ĩ sua ꝑso¬
na qͦ ad potuit euitauit: infiliis qͦs de diuersis
rogionibꝰ cõgregatos diuino mancipauerat
suitõ dñs adimpleuit: De hiis eĩ roma euge¬

Expanded text:
nibus postpositis, non sollicitavit animum ejus honor oblatus, nec motus est pes ejus ut se ad sublimia inclinaret. Promotionem tamen, quam in sua persona quoad potuit evitavit, in filiis, quos de diversis regionibus congregatos divino manciparat servitio, Dominus adimplevit. De his enim Roma Euge
Abbreviated transcription (Latin):
te: Sed repente gaudiũ uertit᷑ ĩmerorẽ.
qrubi domꝰ sue mulier limina attigit. rursus
intrat dyabolus in eam: et ĩfestior solito miẜã
discerpit. Surgit igit᷑ mniẜ maritꝰ cũ muliere.
rursum ꝙ papiam reu̾tit᷑. ubi cũ uirũ dei nõ in¬
uenisset. usq cremonã ꝓsequit᷑ ab eũte: Indicat
qͥd fc̃m sit. et ut gr̃am ĩ ueniat lacͥmabilit̾ de pre¬

Expanded text:
t; sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus in eam intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit rursum Papiam revertitur: ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit: et ut gratiam inveniat, lacrymabiliter depre
Abbreviated transcription (Latin):
ati ambrosii post beatũ uirũ bernardũ amul¬
cis tracta est. In cuiꝰ pectore pluribꝰ amus dya
nõ de facili egressurũ de domo. quauitanto pos¬
sederat tpre: C oniisus igitur ad pplm cuiꝰ aderat¬
ĩ nunera multitudo: orare uibet attentiꝰ. et cli¬
cis et monachis secum iux̾ altare consistentib.
mullerẽ ibidẽ uibet ꝯscitiu ⁊ teneri. Illa u̾o re
sine alioꝵ ĩ uria ip̃m etiam ałtẽm pede ꝑcus¬
sit: Quẽ dyaboli ausũ: ille mansuece ꝯtẽpsit

Expanded text:
ati Ambrosii, post beatum Virum a multis tracta est. In cujus pectore pluribus annis dinec facile egressurum de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus igitur ad populum, cujus innumera aderat multitudo, orare jubet attentius, et clericis et monachis secum juxta consistentibus, mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero relsine aliorum injuria ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit,
Abbreviated transcription (Latin):
familiari sibi ꝯusacõne diutiꝰ adheserãt seor
tror me magna uobis religionis exempla posse
relinquere. tria cobis inutanda ꝯmendo. que
Lesus deledente uindiecam uõ expetii: Nemi¬
ni scandalum fae̾e uolui. et si qͣndo metdi: se¬
daui ut potui:¬
Onsũmatis ergo felicit᷑ bite sue dieb
et amus curit seraginta tribꝰ oxpletis. di¬
lect deo et hoĩbꝰ ternaidꝰ clareuallensis cenobii

Expanded text:
miliari sibi conversatione diutius adhaeserant, seortror me magna vobis religionis exempla posse relinquere, tria vobis imitanda commendo, quLaesus de laedente vindictam non expetivi. Nemini scandalum facere volui; et si quando incidit, sedavi ut potuionsummatis ergo feliciter vitae suae diebus et annis circiter sexaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii
Abbreviated transcription (Latin):
lignus qͦtiens adilsus eũ signũ ciucis intendi
ret: prodit inuitus
.xpleca sũt aũt orone diñca. efficatius
hostem qͣgredit᷑ uirbeatus. Hatene siqui¬
dem calicis sacrum dni corpꝰ ĩponẽs. ⁊ mulle¬
ris capiti supponẽs: talia lcquebat᷑. Ad est in¬
ique sp̃us: utextuus. ad est suma potestas.
iam resiste si potes: Ad est ille qui ꝓ nra salute
passurꝰ mic ĩquit pͥnceps huiꝰ mũdi eicietur
foras. Hoc illud corpus. qd̾ de corpore uirginis
suptum est Quod instipite crucis extensũ est
Quod ĩ tumulo iacuit. Qd̾ de morte surrexit. qd̾
uidentibꝰ discipulis. ascendit incelũ. In huiꝰ
ergo magestatis potate. tibi maligne sp̃us pre¬

Expanded text:
lignus, quoties adversus eum signum crucis intenditret, prodit invitus. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus; adest summa Potestas; jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo Majestatis terribili
Abbreviated transcription (Latin):
tea. Eya inqͥt fratꝰ niuarde ad ce solũ respicit
onĩs t̾ra possessionis nr̃e. Ad qd̾ puer no pue¬
rilit̾ motꝰ. uobis ergo ĩquit celũ. mͥ aũt terra:
Non ex equo diuisio hec fc̃a est Quo dicto. ab¬
euntibꝰ illis. modico post tp̃re. et ip̃e frẽs secutꝰ
ueca p̾re ne appinquis pocuic deciueri. Anno

Expanded text:
icit omnis terra possessionis nostrae. » Ad quod puer non pueriliter motus: « Vobis ergo, inquit, coelum; mihi terra? Non ex aequo divisio haec facta est. » Quo dicto abeuntibus illis, modico post tempore et ipse fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis seu amicis po
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt stramentũ celle illiꝰ querebat eo ꝙ aclara
ualle ꝑgens usq cartusiam. nũꝙͣ illd̾ atten¬
dissec. Et usq ĩ horam illam quale eẽt: oĩno
nesciret:. Neq ei suñ erat aĩal illud: s a quoda
monacho climiacensi comodatũ: Quodubũ¬

Expanded text:
et stramentum quaerebat, eo quod a Clara Valle pergens usque Cartusiam, nunquam illud attendisset, et usque in horam illam quale esset omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi commodatum,
Abbreviated transcription (Latin):
bit signa acq ꝓdigia ꝑ eũ mirabilit̾ operari:
ꝙͣ ppetraca talit᷑ ab eo inc̾pretari. sibi d nõ minꝰ
mirantos actus. et moꝵ ĩ signia. ꝙͣ operum
signa cognoscere:¬
Qniens aliqndo ad claram uallem elicꝰ
quidan habitu cauonicꝰ regularis. in¬
portune satis nistabat: ut eũabbas sẽs reciꝑet¬
nem ꝯmendasti. s eau desid̾auti oꝑe renuis
eoꝵ legisti: uo posse te ĩ tuo claustro ẽẽ ꝑfectũ
Moꝵ correctõnen uõ lecoꝵ mucatõem. si bene
tum faciens homo ilłe uelut in sanꝰ in scm̃.
peussit maxillam eus tam grauitꝰ. ut succe¬
deret statim rubor ictui. cumor rubori: Iam
qui ad erant ĩ saclegum ĩ uolabant: S pre¬
uenit eos ẜuus dei clamãs et adiurans per
nom̃ xp̃i. nlłathenus eũ tang̾e̾. s educe cau¬
te et curam eiꝰ habere ne ab aliquo ei. uł in
aliquo noc̾et᷑ q uod tam districte p̾cepit. ut
ille tiniens et tremẽs absq oni ĩ iuria eduetꝰ

Expanded text:
is signa atque prodigia per eum mirabiliter operari, quam perpetrata taliter ab eo interpretari. Sibi quoque non mmirandos actus; et morum insignia, quam operum signa cognoscereniens aliquando Claram-Vallem clericus quidam habitu canonicus regularis, importune satis instabat ut in monachum recipenem commendasti, si eam desideranti opem renuis eorum legisti, non posse te in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem, non locorum mutationem, si bene vero impetum faciens homo velut insanus in eum, percussit maxillam ejus, idque tam graviter, ut succederet statim rubor ictui, tumor rubori. Jam qui aderant, in sacrilegum involabant: sed praevenit eos servus Domini, clamans et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut ille timens et tremens absque omni injuria eductus
Abbreviated transcription (Latin):
ille ouĩia fisat ꝑsecutꝰ. et uiro dei ꝓ sua fuit ꝑte
dicendũ: nichil f̾ritꝰ aut turbatꝰ ait: Faceor
no sũ ego dignꝰ. nec ꝓpriis possũ meritis reg
merito passionis. Alt̾o ip̃e ꝯtentꝰ. alt̾um mͥ
tonat Ex cuiꝰ tono iure illud mͥ uendicans.

Expanded text:
 et uiro dei pro sua fuit parte dicendum, nichil territus aut turbatus ait: «Fateor non sum dignus nec propriis possum meritis obtimerito passionis, altero ipse contentus alterum michi donat; cuius dono iure illud michi uindicans
Abbreviated transcription (Latin):
si telitꝰ inhrens sepe defonte unde illi auser¬
tie exemꝑlo nõ caruit: In quo ẜuus dei et si ni¬
nuetate forsitan excessit. piis certe mentibus
nõ de imnietate. s de feruore exẽplũ reliqͥt
Sane nõ cõfundebat᷑ ex hec acusare se ip̃m. ut¬
pote nu uerebat᷑ omĩa oꝑa sua: arguens se
qd̾ ẜ⁊ ntõ dei ec fr̃m suoꝵ. ab stulerit corpꝰ suũ.
et ĩ discreto feruore ĩ becille illd̾ reddiderit. ac
pene mutile:¬

Expanded text:
fideliter inhaerens, saepe de fonte, unde illi hauserfideliter inhaerens, saepe de fonte, unde illi hausertiae exemplo carere non debuit. In quo Servus Dei etsi nimietate forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed de fervore exemplum reliquit. Sane non confundebatur ex hoc accusare seipsum, utpote qui 1249 verebatur omnia opera sua, arguens se quod servitio Dei et fratrum suorum abstulerit corpus suum, dum indiscreto fervore imbecille illud reddidit ac pene inutile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgruebat. sic rusticanis plebibꝰ lcquebat᷑
ae si semꝑ fuisset ĩ ture nicritꝰ. Sic cet̾is qui¬
busq gen̾ibꝰ hoĩm.: delut si onĩem ĩ uestigan¬
dis eoꝵ oꝑibꝰ oꝑam ĩpendisset. Lit̾atus apud
eruditos. apud simplices simplex: apd̃ spũ a¬
les uiros ꝑfectonis et sapientie affluens do¬
cumentis Onĩbꝰ se coaptabatom̃s cupies
lucri facere xp̃o:¬
Uicquid aũt ĩscript᷑is ip̃e sp̃ualitꝰ sentie¬
bat: maxłe ĩ silins ec iagris meditando
et orando se accepisse ꝯfitebat᷑. et ĩ hoc nlłos ali¬
qͣndo se magros habuisse. nisi quercus ⁊ fagos
Ioco. ilło suo grõso int̾ amicos dic̾e solebat:
libentiꝰ ac sepius legebat. nec ullis magis ꝙ̃
ip̃aꝵ u̾bis. eas intellige̾ se dicebat Et quicqͥd¬
tibꝰ ex positõnũ riuis capere testabat᷑. Sãctos
tam̃ et or todoxos eaꝵ expositores hunuliter
legẽs: neqͣ quani sensibꝰ eoꝵ suos sensꝰ equa¬
bat ẜ od subiciebat formados. et uestigiis eoꝵ

Expanded text:
ngruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem vestigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis, omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere uidquid in Scripturis spiritualiter sentiebat, maxime in silvis et in agris meditando et orando se accepisse confitebatur: et in hoc nullos aliquando se magistros habuisse, nisi quercus et fagos joco illo suo gratioso inter amicos dicere solebat. libentius ac saepius legebat; nec ullis magis quam ipsarum verbis eas intelligere se dicebat, et quidtibus expositionum rivis sapere testabatur. Sanctos tamen et orthodoxos earum expositores humiliter legens, nequaquam sensibus eorum suos sensus aequabat, sed subjiciebat formandos: et vestigiis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc bernardus fide iam ignitus et fracue
caricatis zelo mirũ ĩ modũ exasꝑatꝰ. Scio in¬
quit scio.: sola uexatõ dabit intellectũ auditui
digitũq laciꝰ eius appones. uenient ĩquit dies¬
et cito beniet. cũ lancea lat̾i huic ĩ fixa faciet
iter ꝑuiũ ad cortuũ ꝯsilio salucis tue qd̾ nũc
asꝑnaris. et tirnebis quidem s mĩme morie¬

Expanded text:
Tum Bernardus fide jam igneus, et fraternae charitatis zelo mirum in modum exasperatus: « Scio, » inquit, « scio, sola vexatio intellectum dabit auditui. » Digitumque lateri ejus apponens: « Veniet cito veniet, cum lancea, Interi huic infixa, pervium faciet iter ad cor tuum, consilio salutis tuae, quod modo aspernaris; et timebis quidem, sed minime morie
Abbreviated transcription (Latin):
et orombꝰ intenti: p̾stolãbant᷑ exitũ rei. et om̃is
suspensa expectato aliqͥd diuinũ fieri celitꝰ ex¬
pectabat.
I dens comes afbẽm ĩ spũ ueleienti ꝓce¬
dentem. et sacratissi mũ corpꝰ diĩi ferencẽ ĩ
manibꝰ. ex pauit et diriguit cor eiꝰ. mẽbrisq me
tu dissolucis qͣi ame̾s solo ꝓuoluit᷑. Eleuatꝰ ꝙ
amilitibꝰ: rursũ ĩ faciem ruit. nlłi quicꝙͣ leq̃ns
aut intendens ĩ aliquẽ gũc uir dei ad eũ ꝓpius
accedit. et pede pulsaus acliuẽ surge ubet. ⁊ sta¬
pulisti Sate recc̃ciliare ei et ĩ osculo sc̃o pacis
cũ eo iũgens fed̾a: tu ip̃e ad sedem suam eũ re¬
ducito. et satissatiẽs deo redde ꝓ cõtumelia glor¬
iam. et ĩuniu̾so pͥncipatu tuo diuisos et discor¬
des ad caritatis et pacis reucca unitatẽ Subde
Inuccentie. ꝓpͣe. et sic̃ ei ouĩs obedit ecc̃a tu qͦ
eleto a deo tanto poncifici obedire nõ differas:
s et deuiceps abbas cũ comite iam familiariꝰ ⁊

Expanded text:
nti praestolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisqueet dissolutis, quasi amens solo provolvitur: elevatus a militibus, rursum in faciem ruit, nulli quidpiam loquens, aut intendens in aliquem. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclinem surgere jubet, et stapulisti: vade, reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungens foedera, ipse ad sedem suam eum reducito; et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto Pontifici obedire non differas. »  et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et
Abbreviated transcription (Latin):
ran reu̾ciad ꝓpͥa. Sed cũ illa reditũ ad se dyabo¬
li si ẽ iam exꝑta fuerat formidaret. p̾cepit collo
eius alligari cartulam hec u̾ba ꝯtinente. in noĩe
dñi nr̃i ih̃u xp̃i p̾cipio tibi de mon. ne hanc amͦ
mulierem p̾sumas cõtinge̾ Quod mandatũ
sie expauit dyabolus: ut mulieri nũꝙͣ de ĩceps¬

Expanded text:
ram reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut jam experta fuerat, formidaret, collo ejus alligari chartulam haec verba continentem praei Jesu Christi praecipio tibi, daemon, ne hanc amodo mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regress
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellit. ut sui miẜeat᷑. et opem ferat sibi: quã
cet̾is cõsueuit. At ille cuiꝰ sp̃s erat super mel
dulcis pͥmũ leuit̾ breuit̾ q ꝯmemorans cre¬
forte ixe dicet temptãs eũ. ꝓsistenti tamen ei
ĩ supplicatõne manũ ĩponit. et febrẽ abscedere
iussit Nec mora ad ĩꝑiũ eius reliquit eum

Expanded text:
compellat ut sui misereatur, et opem sibi ferat quam caeteris consuevit. At ille, cujus spiritus super mel dulcis, primum leniter breviterque commemorans creforte haec diceret tentans eum, persistenti tandem  al. tamen manum imponit, et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum
Abbreviated transcription (Latin):
magne leticie est su sceptus. Et ne din populi
desideriũ dilacõ suspenderet. qui sic̃ mediolani
nuracula fc̃a audierat. signũ ab eo fieri optabat
medio lauo eũ secutꝰ fuerat. uxorem demonia
os miẜe mulieris dyabolus locutꝰ est zirridẽs
ẜuũ dei. nõ ĩ quit me de auicula mea hie porni¬
los etẽs pot̾it expellere os ulta ĩ hũc modũ ĩ

Expanded text:
as laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videreMediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacos miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « Non, » inquit, « me de canicula mea hic porrulos edens poterit expellere. » Multa in hunc modum in
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝑd̾e ꝯquerebat᷑ qͣm qͦ dormiebat. ydoneã
satis reputãs ꝯpaconem mortis ⁊ sõpni. ut sic
dormientes uideant᷑ mortui apud hoĩes: qͦ mo¬
do apd̾ deũ mortui dorimẽtes. In ip̃o nãq tenu¬
en bic cũ tenus sõpnꝰ ꝯcomitabat᷑: In neutro
ĩdulgebat corpori suo sacietate nisi ꝙ ĩ utroq
sũpsisse aliquid: sacis ei erat. Ad comedendũ¬

Expanded text:
 conquerebatur, quam quo dormiebat, idoneam satis reputans comparationem mortis et somni, ut sic dormientes videantur mortui apud homines, quomodo apud Deum mortui dormientes. In ipso namque tenuem victum tenuis somnus comitabatur. In neutro indulgebat corpori suo satietatem; nisi quod in utroque sumpsisse aliquid, sat ei erat. Quantu
Abbreviated transcription (Latin):
lccus int̾ricorio lingonẽsi nõ longe aflu¬
cialis uallis auciquitꝰ dicebat᷑. Ibi ergo in
lcco horioris et uaste solitudini s ꝯseterunt
uiri illi uirtutis: facti de spelũca latronu tem¬
plum dei et domũ or̃onis. Ubi simpliciter

Expanded text:
si, non longe a fluthialis vallis antiquitus dicebatur. Ibi ergo in loco horroris et vastae solitudinis consederunt viri illi virtutis, facturi de spelunca latronum, templum Dei et domum orationis. Ubi simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfugit. Post paululũ u̾o iediens gerardꝰ muli¬
erem qndam de castellione foris ẽẽ et uelle ei lo¬
qui nũtiauit: Ad quam cũ egred̾et᷑. ꝓcidens ad
pedes eius eatem mulier duodecim libras be¬
nedictõem ei obtulit: or̃onũ suffragia ĩplorãs
uiro suo pieulo se egrotantiz Quani breuter
allocutus. dimisit a se. Uade ĩquiẽs canũ ĩueni¬
es uirum cuũ. Illa u̾o ab iẽs ĩdomũ sua. sieut
audi̾iat sic ĩuenit. Abbas u̾o ꝯsolaus pusillami¬
uitatem cellararii suiad sustinendũ duĩn deceto
reddidit fortiorẽ. Nlec tautũ semel ixc s sepe cũ
huiꝰ modi instaret necitas: ei certũ est diuinũ
affiusse auxiliũ uñ nõ sperabat᷑. Propt᷑ qd̾ uiri
prirtentes ĩ celligentes manũ dr̃i eẽ cũ eo: tene

Expanded text:
ationem confugit. Post paululum vero rediens Gerardus, mulierem quamdam de Castellione foris esse, et velle ei loqui nuntiavit. Ad quam cum egrederetur, procidens ad pedes ejus eadem mulier, duodecim librarum benedictionem ei obtulit, orationum suffragia implorans viro suo periculose aegrotanti. Quam breviter allocutus dimisit a se: « Vade, » inquiens, « sanum invenies virum tuum. » Illa vero abiens in domum suam, sicut andierat, sic invenit. Abbas vero consolans pusillanimitatem cellarii sui, ad sustinendum Dominum de caetero reddidit fortiorem. Nec tantum semel hoc, sed saepe, cum hujusmodi instaret necessitas, ei certum est divinum adfuisse auxilium, unde non sperabatur. Propter quod viri prudentes, intelligentes manu
Abbreviated transcription (Latin):
Lad custodiam cordis sui ⁊ ꝓpositi ꝯstantiam
hxc semꝑin corde. sepus etiam ĩ ore h̃ebat Ber
narde bernarde ad qͥd uenisti: Et siẽ de dño legi¬
tui.qr cepit iħs fac̾e et dcce. apͥma die ĩ cellam
instabat omĩmodis mortificare. nõ solũ ꝯcu¬
piscencias carnis que ꝑ corpus fuĩt. se⁊ sensus
ip̃os ꝑ quos fiuint Cũ eĩ iam sensu nit̾iori dul¬

Expanded text:
ad custodiam cordis sui et propositi constantiam hoc semper in corde, saepe etiam in ore habebat: « Bernarde, ad quid venisti? » Et sicut de Domino legitur, quia coepit Jesus facere et docere : a prima die in cellam instabat omnimodis mortificare non solum concupiscentias carnis, quae per corpus fiunt, sed et sensus ipsos per quos fiunt. Cum enim jam interiori
Abbreviated transcription (Latin):
dens ad earcerem clamauit. Scito frat̾ ger¬
arde qr ituri sumꝰ ĩpximo ec mõast̾iũ ĩtrat᷑i
Tn u̾o qñdo quidem exire tibi nõ licet: ħ mo¬
nachꝰ esto. sciens qd̾ uis et nõ potes: pro fc̃o
repucariz Cũq gerar dus magis ac magis
anxiaret᷑. paucis int̾positis diebꝰ audiuit uo¬
cem ĩ sõpnis dicentẽ sibi Hoc die lib̾ab̾is:
Erat aũt c̃s quadragesimie. Sic itaq mi

Expanded text:
dens ad carcerem clamavit: « Scito, frater Gerarde, quia ituri sumus in proximo, et monasterium introituri. Tu vero quandoquidem exire non licet, hic monachus esto, sciens quod vis, et non potes, pro facto reputari. » 12. Cumque Gerardus magis ac magis anxiaretur, paucis interpositis diebus, audivit vocem in somnis dicentem sibi: « Hodie liberaberis. » Erat aut
Abbreviated transcription (Latin):
centem. nõ sum ego talis orator: obedientie
actoritate ꝯpellit ire Iiuit itaq oracũ ad al¬
taria. q̃ ĩ eadem basilica erant tria: Primũ ĩ
honore dei genitricis. duo circũposita ĩ honore
beati laurentii marciris. et beati bñtcĩ abb̃is:
te que eos decebat. et tam manifeste ut ex ip̃o
ĩtroitu cellule. ꝑsonas qͦ dise̾neret singuloꝵ
Imponences q eis manꝰ et loca doloris a tactii
piissimo lenientes: om̃em ꝓtiuꝰ egritudinẽ.¬

Expanded text:
centem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria: primum, in honore beatae Dei Genitricis; duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatite quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae personas quoque discerneret singulorum: imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudin
Abbreviated transcription (Latin):
Ontigit aliq̃ndo pactis uigiliis. ut egressꝰ
foras. et leca uicina circiuiens: oraret ad do¬
minũ. qͣtmuꝰ acceptũ haberet obseqͥum suũ ⁊
fr̃m suoꝵ. Subito u̾o stans ĩ ip̃a or̃one modi¬
ce int̾clusus oculis. uidit undiq ex uicinis
moncibꝰ tancã diu̾si habicus et diise ꝯdicõis

Expanded text:
ontigit aliquando peractis vigiliis, ut egressus foras, et loca vicina circuiens, oraret ad Dominum, quatenus acceptum haberet obsequium suum et fratrum suorum. Subito vero stans in ipsa oratione, modice interclusis oculis, vidit undique ex vicinis montibus tantam diversi habitus et diversae conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ illa mẜa requiescit Exurgit denuo ⁊ ber¬
nardi lectulũ petit. s de nuo ille ꝓclamat: la¬
trones lacrones. Querit᷑ iterũ latro. la tet
iteꝵ: uec ab eo qui solus nou̾at publicatur:
Usq t̾cio ĩꝓba mulier sic repulsa. uix tandem
seu metu seu desꝑatõne uieta cessauit. Cũ añt
sequẽti die itꝰ ag̾ent: arguences sccii bernar¬

Expanded text:
sed non illa misera requiescit. Exsurgit denuo, et Bersed non illa misera requiescit. Exsurgit denuo, et Bernardi lectulum petit; sed denuo ille proclamat, « Latrones, latrones. » Quaeritur iterum latro, latet iterum, nec ab eo qui solus noverat publicatur. Usque tertio improba mulier sic repulsa, vix tandem, seu metu, seu desperatione victa cessavit. Cum autem die sequenti iter agerent, arguentes Bernar
Abbreviated transcription (Latin):
insidiabat᷑. C uca idem naniq tp̃s iustinctu
demonis ĩ lectũ dormientis puella quedam nu¬
pace et sileutio ꝑtem ei lectuli quam cecupaue¬
tans. Deiude palpans ⁊ stimulas nouissinie
cũ i mobilis ꝑsisc̾et. illa licet ĩpudencissua eẽt
erubuit. ec horrore ingenti acq admuiracõne ꝑ fu¬
sa.: relicto eos surgẽs aufugit:
Ontigit iterũ ut cũ sccus aliqͣncis apud
matronam qͣndam bernardꝯ hospicaret᷑
Consid̾aus a uit mulier ad holescẽtem decoꝵ as¬
pectu: capta est laqueo ccłoꝵ suoꝵ. et ĩ xupiscẽ¬
tiam eus exarsic Cũ qr ei tauꝙ̃ honoraciori
õĩun seorssi fecisset lectulũ p̾parari: surgens
ip̃a de nocte ĩputent̾ accessic ad eũ Quam ber¬
nartꝰ sentiens. nec in ops ꝯsilii clamare cepit.
lationes. lacrones: Ad quam uocẽ fugit mułi.
faunlia oĩs surgit lucna accendit᷑. latro q̃rit᷑.
s nĩme ĩ uenit᷑. ad lectulos singuli redeũt Fit
silencil. fuĩt tenebre siẽ prius. pau saut cet̾i.

Expanded text:
ca idem tempus instinctu daemonis in lectum dormientis injecta est pupace et silentio partem ei lectuli quam occupavetans, deinde palpans et stimulans: novissime cum immobilis ille persisteret, illa, licet impudentissima esset, erubuit; et horrore ingenti atque admiratione perfusa, relicto eo surgens aufugit. Contigit item ut cum sociis aliquantis apud matronam aliquam Bernardus hospitaretur. Considerans autem mulier adolescentem decorum aspectu, capta est laqueo oculorum suorum, et in concupiscentiam ejus exarsit. Cumque tanquam honoratiori omnium, seorsum ei fecisset lectulum praeparari, surgens ipsa de nocte impudenter accessit ad eum. Quam Bernardus sentiens, nec consilii inops, clamare coepit:  Ad quam vocem fugit mulier, familia omnis exsurgit, lucerna accenditur, latro quaeritur, sed minime invenitur. Ad lectulos singuli redeunt, fit silentium, fiunt tenebrae sicut prius, pausant caeteri,
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ carbonibꝰ. Deinde discedentibus
reliquis: mẽbris trepidancibꝰ auiniꝰ eiꝰ arinat᷑
ad penani. tractans qr nõ eẽnc ꝑ secutionis
tp̃ra: ut a se fieret martir. Iutꝰ ixc uo refrige¬
raret tam feruencem auimũ: incendere corpꝰ
telib̾at. aponit era candentia. stridũt q mẽbra
fit ĩcima fossa. ip̃a tani tacens tegit foramina
s coputrescens sãgius mauifestabas ꝙ dox nõ
prodebat in pena

Expanded text:
plenum carbonibus. Hinc discedentibus reliquis, membris trepidantibus, animus armatur ad poenam, tractans, quia non essent persecutionis tempora, a se ut fieret martyra. Inter haec, ut refrigeraret tam ferventem animum, incendere corpus deliberat, adponit aera candentia, stridunt membra crefit fossa. Tacens tegit foramina, sed conputrescens sanguis manifestabat, quod vox non prodebat in poena
Abbreviated transcription (Latin):
lus granis eapicis dolore uexaretur. decroit in
lec tulũ. Adducta aũt est ad eũ muliercula. ut
cũ ĩdignatone magna exclamãs a se repulit
et ab iecit. Sed nõ defuit sc̃o zelo pueri miseri¬
uitatis dm̃ce. etad sollempnes uigilias
om̃s ut moris est ꝑabant᷑. Cũq celcebrandi
ucct᷑n offitii hora aliqͥntisꝑ ꝓtelaret᷑. ꝯtigit se¬
dentem expec tantem q bernardũ cũ cet̾is ĩcli¬
naco capite paululũ soporari. Assut ilico ei se
ta: et diuine ꝯtẽplatõis ĩ eo inchoans mist̾ia¬

Expanded text:
lus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectulum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi cum indignatione magna exclamans a se repulit et abiecit; nec defuit bono zelo pueri miserivitatis Dominicae, et ad solemnes vigilias omnes, ut moris est, parabantur. Cumque celebrandi nocturni officii hora aliquantisper protelaretur, contigit sedentem exspectantemque Bernardum cum caeteris inclinato capite paululum soporari. Adfuit illico puero suo se ta, et divinae in eo inchoans mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
offendit deu. Si in credicis. ut ecẽus restituã¬
tur ablata. et usurpaca ĩ grauanien pauꝑũ
ꝯsuecudines dimittant᷑ lcquet᷑ ad huc. et suoꝵ
ꝯfessionem faciet delictoꝵ. et diuina suscipi
firmitꝰ ei ꝓmittit᷑ et ĩplet᷑ Uerũ fratꝰ eius ger¬
ardus et galgricꝰ auũculꝰ. qui erant cũ eo nõ
parũ t̾rici et turbati: secretiꝰ eũ sup cali ꝓmis¬
sione ꝯuemiunt. duriꝰ arguũt acriꝰ ĩuehunt᷑
Quibꝰ breuitꝰ simplicitꝰq respondens ait. Fa
testis: Itaq post secretam oronem. ad oblatõ¬
offerente nũtiꝰ suꝑuenit qui ĩdicaret p̾facũ
iosbertũ libere iam lcquẽtẽ. rogaus obuixiꝰ
ut uir dei festinaret ad eũz Qui post õblatũ
sacrificiũ Genienti cũ lacrimis et gemitu pec¬
cata ꝯfessus: diuina sacramẽta suscepit. et

Expanded text:
offendit Deum. Si mihi 1250 creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur; loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiefirmiter ei promittitur et impletur. Verum frater ejus Girardus et Galdricus avunculus, qui erant cum eo, non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque resptestis. » Itaque post secretam orationem ad oblatioofferente nuntius supervenit qui indicaret, praefatum Josbertum, libere jam loquentem, rogare obnixius ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu peccata confessus, divina Sacramenta suscepit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupaca est: Q ue septem libos genuit nõ tam
biro suo quam deo. sex mares et feminã unam:
ediderat: ip̃a manibꝰ ꝓpriis dno offerebat: Hropt̾
qd̾ etiam alieuis sberibꝰ nucriẽtos cõmitt̾e refu¬
giebati qi cũ lacte mat̾no. mat̾n quodã modo
boni ĩ fundens eis nat᷑am. cũ aũt creuisrent. ꝙͣ¬
diii sb̾ mauu eiꝰ erant. heremo magis ꝙͣ curie nu¬
cellum scil totũ candidũ. ĩ dorso sbrufũ et latrã¬

Expanded text:
na. Septem quippe liberos genuit, non tam viro suo quam Deo; sex mares, feminam unam; ediderat, ipsa manibus propriis Domino offerebat. Propter quod etiam alienis uberibus nutriendos committeregiebat, quasi cum lacte materno materni quodammodo boni infundens eis naturam. Cum autem crevissent, quandiu sub manu ejus erant, eremo magis quam curiae nutellum scilicet totum candidum, i
Abbreviated transcription (Latin):
deportacũ excipiens manu ꝓp̾a. clausa ꝙ post
se mox ianua. uissit om̃s longe discet̾e ne qͥs
sentiret quid ip̃a ag̾et. S qd̾ ccculte gesit.¬
diu celari nõ potuit Int̾ hee au̾t dũ de sucte
tem mortue sororis traccat corpusculũ. s xp̃o
uidente fide̾. cui negari nõ potuit. reddita est¬
defucta ꝓrsꝰ saluti. Surgit hec ab or̃one: re¬
surgit illa a morte. Et se tũc subleuat uetula¬

Expanded text:
depor| tato excepit manu propria reclausa post se mox ianua iu| bens longe discendire ne quis sentiret quid ageret sed quod| occultae gessit celare diu non potuit inter haec dum tem mortuum| tractat corpusculum. Sed christo uidente fidem cui negare| non potuit reddita prorsus salute. Surgit haec ab horacione| resurgit illa de funere. Et se tunc subleuat uetula
Abbreviated transcription (Latin):
Na fuit ex eius famulabꝰ que uiutemera¬
rio in cathedra beate rategundis regine pꝰ
eius decessum sedere p̾sũpsit Moxq iuditio dei
ꝑcussa sic ardebat: ut om̃s uiderent fumũ de ea
ĩ alcũ ꝓcede̾. et illa coraui ouũ ppło ꝓclamaret co¬
fitens se peccasse. et ꝓpt̾ ea ardere qr ꝯsederat ĩ be¬

Expanded text:
a una ex eius fuit famulabus, qui ausu temerario in cathedra beatae reginae post eius discessum sedere praesumpsit. Quo facto, iudicio Dei percussa, sic ardebat, ut viderent omnes fumum de ea in altum procedere, et illa coram omni populo proclamaret, confitens se peccasse; propterea arderet, quia in be
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m medardũ alloquit᷑ dicens: Si me cõse¬
crare distuleris. et plus hoĩem ꝙͣ deũ timueris.
de manu tua a pastore oiis aĩa requiret᷑. Ss
ille cõtestaconis ꝯcussus tonitruo: manu suꝑ
nobile quo celeberuma die solebat põpa co¬
untauce regina ꝓcet̾e: ex utũ pouit ĩaltari et¬
alia gẽmata ornamiẽta. eingulũ auro pondera
tum fractũ dat in opus pauperum:
Innlit accetens ad cellam sci iumueris die¬
. uuo quo se ornauat felix regnia. cunc ca
ornanita sco tradidit alcari. In de ꝓcedens al cel¬
lain uenabilis dadonis die qua debuit ornari
p̾stant in scło: quicqͥd ĩdi pot̾at a diuite femi¬
na. abbate renuuato totil dedit cenobio: Hine
cirra sci martiui atria templi basilieam flens
ẽuarrare: Ubi amissa reuocata. uestibꝰ ⁊ ornaniẽ¬
to quo se clariori culcu ferre solebat in palaco:
sacrũ conponit altare: Hine cũ ĩ bicũ nomine¬
darto ꝯsecraca est et uelaca: usq ad infir¬
mitatis tp̃s. p̾cer legunien et olera nõ pomũ

Expanded text:
s verbis alloquitur dicens: Si me consecrare distuleris, et plus hominem quam Deum timueris, de manu tua a pastore ovis anima requiratur. Quo ille contestationis concussus tonitruo, manu supeentum nobile quo celeberrima die solebat pompa comitante regina procedere, exuta ponit in altare, blattas, gemmataque ornamenta tum fractum dat in opus pauperum. imiliter accedens ad cellam sancti Jumeris, die uno quo se ornabat felix reginaancto tradit altario. Inde procedens ad cellam venerabilis Datdonis die, qua debuit ornari praestanter in saeculo, quidquid indui poterat, censu divite femina, abbate remunerato, totum dedit coenobio. Aecirca sancti Martini atria, templa, basilicam, flens, na, ubi missa revocata, vestibus et ornamento, quo se clariori cultu solebat ferre in palatio, sacrum componit altare. Hinc cum in vicum Condardo consecrante velata est, usque ad infirmitatem praeter legumen et olera, non pomum,