comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eys iã ytalos hostes. hec altera federa rũpi:
Eporctur trepidos inter distordia ciues.
Urbẽ aliĩ reserat̾ iubent et pande̾ portas
Dardaidis ip̃mq trahũt in mema regẽ.
Arma ferũt alii. pergũt deffende̾ muros
Inclusas ut cũ latebroso in puiiee pastor
Destigauit apes fumuoq impleuit amaro¬
Ille nitus trepide ⁊erũ per certa castra
D iscurrũt. magiusq acuũt stadoribus iras
Uoluit᷑ ater odor tectis tũ nuroniure ceco
I ntus sapa conãt. bacuas it fumꝰ ad auras
A ccidit hec fessis etiã fortua latinis
Que totã luctu contussit funditꝰ urbem
R egina ut tectis uenientẽ ꝓspict hostem
Incendi muros ignes ad tecta uolare
Al usꝙͣ anes contͣ rutulas nulla agnua turm
Infelix pugne inuenẽ in c̾tamine credit
Extictũ et subito merctẽ turbata dolore
Purpurece moritura manu discidit amctꝰ
Et nodũ informis leti trabe nectit ab alta
Quã cladẽ mise postꝙͣ accepere latine
Filĩa p̾ma manu flauos lauimã c̾nes

Expanded text:
s iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: urbem alii reserare iubent et pandere portas Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, arma ferunt alii et pergunt defendere muros. Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor vestigavit apes fumoque implevit amaroillae intus trepidae rerum per cerea castra discurrunt magnisque acuunt stridoribus iras; volvitur ater odor tectis, tum murmure caeco intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras. Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, quae totam luctu concussit funditus urbem. Regina ut tectis venientem prospicit hostem, incessi muros, ignis ad tecta volare, nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: infelix pugnae iuvenem in certamine credit exstinctum et, subito mentem turbata dolore,purpureos moritura manu discindit amictus et nodum informis leti trabe nectit ab alta. Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, filia prima manu flavos Lavinia crinis
Abbreviated transcription (Latin):
Significatq manu et magno sil inͣcipit ore
P artite iã rictuli et uos tela inhibete latim
Querũq est fortuã mea est me uerius uiud
Pro uobis fedus lue̾. et deceruẽ ferroe
Discessẽ om̃s medii spaciũq dedere:
At pr̃ eneas audito nomuĩe turm
Deserit et mures, et sũmas descat arces
p recipitatq moras cẽs oꝑa omĩa rũpit
Leticia exultans horreudũq uctonat armist
Quãtus athous. aut quãtus .crix. aut ip̃e coruscies
Uertice se attolleus pr̃ appẽnuiꝰ ad auras:¬
Iain uero et rutuli t̾tatun et tioies et om̃s
Conuerte̾ oculos ytali, quiq alta tenebant
Mema quiqz ios pulsabant ariete nueros:
Armaq deposur̾ humu̾s. scupet ip̃e ltĩnus
Ingentes genitos diu̾sis partibus orbis
Iuter se comisse uiros. et decernẽ ferro :
Atq illi ut uacuo patuerũt equore cãpi
ꝑro cursu rapido coniectis eminus hastis
Inuadiẽt martẽ clipeis / atq ere onoro¬

Expanded text:
significatque manu et magno simul incipit ore: significatque manu et magno simul incipit ore: Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quaecumque est Fortuna, mea est: me verius unum pro vobis foedus luere et decernere ferro. Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis vertice se attollens pater Appenninus ad aurIam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes convertere oculos Itali, quique alta tenebant moenia quique imos pulsabant ariete muros, armaque deposuere umeris. Stupet ipse Latinus ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis, invadunt Martem clipeis atque aere sonoro
Abbreviated transcription (Latin):
AAd celũ undabat᷑ ĩttix turrĩq teuebat
Turrĩ ꝯpactis trabibus quã eduxãt ipe
Eubdidtrat᷑q rotas poitesq instruxerat altos:
Iam iã fata sororͣ suꝑant absiste morari
Quo deus et quo dura uocat fortuã seqͣmur
Etat conferre manũ enee stat quitꝙ acbi est
Morte pati neq me indecorẽ g̾mana uidebis:¬
dl inplius hũt oro hũc siue meͬ fure̾ añ furorẽ
D ixit et e curru saltũ dedit ocius ariusi
Perqi hostes per tela ruit mestãq sororem
Sestrit ac rapido cursu media agmĩa rũpit.
ã c ueluti montis saxũ de uertice p̃ceps: ꝯparat
Cũ ruit a uulsum uento seu turbidꝰ nber
ꝑ roluit aut ãnis uoluit sullata᷑ uctustas i
s ect᷑ in abruptũ magno mous imꝓb ictu
E xultatq solo. siluas arm̃ta uirosq
Inuoluens secũ disiecta ꝑ agña t̾nus
Sit urbis ruit ad muros ubi pluna fuso
Sanguẽ terra madet stadũtq hastilibz aure

Expanded text:
ad caelum undabat vortex turrimque tenebat, ad caelum undabat vortex turrimque tenebat, turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso sanguine terra madet striduntque hastilibus aurae,
Abbreviated transcription (Latin):
Turne in te sup̃ma salus miserẽ tuorume
Fulmiãt eneas armis sũmas q nĩatur
Deiecturũ arces ytalũ. excidioq daturũ:
Iamq faces ad tecta uolant in te ora latiui
In te oculos referũt iussat rex ip̃e latinus
Quos gn̾os uocẽt᷑ aut q̃ sese ad federa flectat:
P retea regina tui fidissima dextra
Occidit ip̃ã sua lucẽq extoita fugit:
Doli pro portis messapus et acer atinas
Sustentant aciẽ circũ hos utrimq phalãges
E tant deuse, strictis q seges mutronib horret
Ferrea tu currũ deserto in gramĩe u̾sas:
Obstupuit uaria confusus ymagie rerũ
Turnus et obtutu tacito scetit᷑ estuat ingeus
dna in cõrde pudor imxtoq in samia luctis
Et furiis agitatus amor et conscia uirtus:
Ut p̾mũ discusse ũbre et lux reddita menti
al rdentes oculorũ orbes ad memia torsit
Turbidus atꝙͣ rotis maguã respexit ad urbẽ.
Ecte autẽ flãmis int̾ tabulata uolutus

Expanded text:
Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Fulminat Aeneas armis summasque minatur deiecturum arces Italum exscidioque daturum; iamque faces ad tecta volant. In te ora Latini, in te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seges mucronibus horret ferrea: tu currum deserto in gramine versas. Obstipuit varia confusus imagine rerum Turnus et obtutu tacito stetit. Aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu et furiis agitatus amor et conscia virtus. Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti, ardentis oculorum orbes ad moenia torsit turbidus eque rotis magnam respexit ad urbem. Ecce autem flammis inter tabulata volutus
Abbreviated transcription (Latin):
Federa turbasti. teq hec in bella dedisti:
Et nũc nequitꝙͣ fallis dea ẜ quis olimpo
Demissã tantos uoluit te serre laborese
An frats mseri letũ ut crudele iuderes ẽ
I am quid ago ã q̃ iam spond fortuã salmñ.
Ui di oculos añ ip̃e meos me uoce uocantẽ
Muranũ quo nõ fuerat in carior alter
Oppetere ingentẽ atq ingenti uulue᷑ uictũ:
Occidit infelix ne irr̃m dedecus ufeus
A spiceret tent̾ potunt᷑. corpore et armis
Exstuidi ne domos id rebus de fuit unũ.
P erpaciar dexͣ ne drancis ditã refellam.
Terga dabo et turnũ fugientẽ ħ t̾ra uidebitꝭ
usq a deo ne mori miserũ est: uos o in manes
Este boni quĩ suꝑis aduersa uoluntas
Saucta ad uos amina atq istus inscia culpe
Destendã magnopͣ haud uꝙͣ indictuꝰ auoꝵ
Uix ea fatus erat medios uolat ecte ꝑ hostes¬
Uectus quo spumãte saches aduersa sagitta
Sautius ora ruit q implorans noĩe turuid:

Expanded text:
foedera turbasti teque haec in bella dedisti, foedera turbasti teque haec in bella dedisti, et nunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem? Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum, quo non superat mihi carior alter, oppetere ingentem atque ingenti volnere victum. Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens adspiceret; Teucri potiuntur corpore et armis. Exscindine domos id rebus defuit unum perpetiar, dextra nec Drancis dicta refellam? Terga dabo et Turnum fugientem haec terra videbit? Usque adeone mori miserum est? Vos O mihi Manes este boni, quoniam superis aversa voluntas! Sancta ad vos anima atque istius nescia culpae descendam, magnorum haud umquam indignus avorum. Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostisvectus equo spumante Saces, adversa sagitta saucius ora, ruitque implorans nomine Turnum:
Abbreviated transcription (Latin):
Canciẽ inunũdo ꝑfusã pulue̾ turpans
Nultaq se incusat qui nõ acceꝑit unte
Dardamũ encã gñeꝵq acciue̾i̾t ultro:
Interea extremo bellator in equore turnus
Palantes sequit᷑ pancos iã segnior atq
Iam minꝰ atq iiuꝰ successu letus equorum :¬
Actulit hũc illi cens terrorib aura
Commiptũ clamorẽ arrectasq ĩpulit aures
Confuse sonus urbis et iuletabile mur mur
Deu michi quid tanto tiuribant incena luctu:¬
Quis ne ruit tairtus diuersa clamor ab urbe.
Sit ait aductis q amens subsistit habenis: un aurige tm¬
Etq hiͣs in faciẽ soror ut conuersa metisti
Aurige, currũq et equos et lora regebat
Talibus occurrit dcc̃is. hac turne sequamur
Eroingenas. qͣua pͥma miã uictoria pandit.
Sũt alii qui tecta manu defendẽ possunt:
Ingruit eneas ytalis. et prelia miscet
Et nos seua manu mittamꝰ funera tencris
Net niͣo inferior pugne neq hõnoe recedes:
Turuus ad hec.
O roror et dudũ agnoui cũ p̾ma per artẽ

Expanded text:
undo perfusam pulvere turpans. Multaque se incusat, qui non acceperit ante Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro. Interea extremo bellator in aequore Turnus palantis sequitur paucos iam segnior atque iam minus atque minus successu laetus equorum attulit hunc illi caecis terroribus aura commixtum clamorem adrectasque impulit aures confusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctsve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. Turnus ad haec: O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem
Abbreviated transcription (Latin):
Sic incredibilis rerum fama occupat aures
Priamiden helenũ graias regnare ꝑ urbes
Coniugio eacidẽ pirri scept̾sq potitum
Eͣt prĩo andromachẽ iterũ cessisse marito
O bscupui miroq incẽsum pectus amore
Compeͬllars uir et casus cogͦsce tantos
P rogredior portu classes et littoã linquẽs
dolemnes cũ forte dapes et tristia don
Ante urbeman luco falsisimo ẽntis ad u̾dã
ł ibabat cinei andromiache mane ͤq uocabat.
hectoreũ ad tumulũ uiridi q̃ cespite ĩanẽ
Et geminas causam lacͥmis sacuerat aras
Ut me conspexit uenientẽ et troya ciycum

Expanded text:
ic incredibilis rerum fama occupat auris, Priamiden Helenum Graias regnare per urbes, coniugio Aeacidae Pyrrhi sceptrisque potitum, et patrio Andromachen iterum cessisse marito. Obstipui, miroque incensum pectus amore, compellare virum et casus cognoscere tantos. Progredior portu, classis et litora linquens, sollemnis cum forte dapes et tristia dona ante urbem in luco falsi Simoentis ad undam libabat cineri Andromache, Manisque vocabat Hectoreum ad tumulum, viridi quem caespite inanem et geminas, causam lacrimis, sacraverat aras. Ut me conspexit venientem et Troïa circum
Abbreviated transcription (Latin):
Sunc petrmus fessi ⁊ ꝑue sũccrdimꝰ urbi
Ancora de prora iacit᷑ stant littore puppes
Ergo insperata tandẽ tellure potiti
Lustratãq ioui uotis q intendiꝰ aras
Acliaq yliacis celebramus littora ludis
Exercent patrias oleo la bentepalestãs
M udati som uuat euasisse tot urbes
Argolicas medios ꝙ fugã tenuisse ꝑ hostes
I nterra magnũ sol arcũuoluitur annũ
Et glacialis hiems aquilonibus asꝑat undas
Ere cãuo clipeũ magni gestama abantis
P ostibus aduersis figo et rem carinine signo
Enras h̾ danais uictoribus armã¬

Expanded text:
unc petimus fessi et parvae succedimus urbi; ancora de prora iacitur, stant litore puppes. Ergo insperata tandem tellure potiti, lustramurque Iovi votisque incendimus aras, Actiaque Iliacis celebramus litora ludis. Exercent patrias oleo labente palaestras nudati socii; iuvat evasisse tot urbes Argolicas, mediosque fugam tenuisse per hostis. Interea magnum sol circumvolvitur annum, et glacialis hiemps aquilonibus asperat undas. Aere cavo clipeum. magni gestamen Abantis, postibus adversis figo, et rem carmine signo: AENEAS HAEC DE DANAIS VICTORIBVS ARMA
Abbreviated transcription (Latin):
Consurgũt gemitu inituli totusq remugit
Nlons c̾riuii. et uocem late nemora alta reuuttũt:
¶lie himulis. sũ plexq oculos dextrãꝙ̃ pretante
p rotendens. equidem merui nec deprecor inquit
ditre sorte tua miscri te si qua parentis
Tangere cura pt̃ oro fuit et tibi talis
Anchises genitor. daun misere senecte
Et me seu corpus spoliatũ lumĩe mauis
⁊̾ edde meis iucisti et uictũ tende̾ palmas
Ansomi udere tua est lauima cõmux.
Alterius nec t̾ende odiis stetit at̾ in armis
E neas uoluens oculos dextrãq rep̃ssit :
Et iam iãq magis cunctantẽ stecte̾ sermo
Ceperat infelix hum̾o cũ apparuit alte
Saltens et notis fulserunt cuigula bullis
Pallantis pueri. uictũ quẽ uulne̾ turis
Terribilis tu ne huic spoliis indute meoꝵ
Eripiare michi pallas te hͦ uulue pallas
Immolat et penam scelerato ex sanguie suĩt:
ħ oc dicens ferrũ aduerso sub pectore condit

Expanded text:
Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit mons circum, et vocem late nemora alta remittunt Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit: utere sorte tua. Miseri te siqua parentis tangere cura potest, oro fuit et tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae et me seu corpus spoliatum lumine mavis redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem volnere Turnuterribilis, Tune hinc spoliis indute meorum eripiare mihi? Pallas te hoc volnere, Pallas immolat et poenam scelerato ex sanguine sumit, hoc dicens ferrum adverso sub pectore condit
Abbreviated transcription (Latin):
Nec spaciũ euasit totũ. nec pertulit ictum
Ac uelut in sompnis. oculos ubi lauguida p̃ssit᷑ ꝯarat¬
M octe quies. nec ꝙquã auidos extendeꝰ curosus
W elle iidem᷑ et in mediis conatibus egri
Succidimꝰ non lingna ualz nõ corpe note
Eufficiũt mr̃es nec uox a uerba sequdtur.
Sic turno quatũq mã uirticte petiuit
Euccessum dea dira negat tũ pectod sensus
Dertũtur uarii rutulos aspectat et urbem
Cunctat᷑ꝙ metu telũq instare tremescit:
N ec quo se cripiat nec qua ui tendat in hostẽ
N ec currus usꝙͣ iud aurigãq sororem:
Cuuctanti telũ eneas fatale coruscat
Sortitus fortunã oculis et corpore toto
Eminꝰ intorquet. murali concita nũꝙͣ
Cormento sic saxa freuĩt nec fulime tanti
Dissultant t̃pitus. uolat at̾ turbinis instar
E diciũ dirũ hasta ferens: orasq recludit
Lorice et clipei extremos septemplig orbes
Et mediũ stridens trausit semur icidit ictus
Ingens ad terrã duplicato poplice turnis.

Expanded text:
nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. Ac velut in somnis, oculos ubi languida pressit nocte quies, nequiquam avidos extendere cursus velle videmur et in mediis conatibus aegri succidimus, non lingua valet, non corpore notae sufficiunt vires, nec vox aut verba sequuntur: sic Turno, quacumque viam virtute petivit, successum dea dira negat. Tum pectore sensus vertuntur varii. Rutulos aspectat et urbem cunctaturque metu letumque instare tremescit; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, nec currus usquam videt aurigamve sororem. Cunctanti telum Aeneas fatale coruscat, sortitus fortunam oculis, et corpore toto eminus intorquet. Murali concita numquam tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar exitium dirum hasta ferens orasque recludit loricae et clipei extremos septemplicis orbes. Per medium stridens transit femur. Incidit ictus ingens ad terram duplicato poplite Turnus.
Abbreviated transcription (Latin):
Que nũt deinde mora est ã ꝙ iã turne reccͣtas:
A on cursu, seuis certand est cõmiꝰ armis.
Uerte om̃s tete in facies et contrahe quidꝙͥ
Siue aĩus siue arte uales. opta ardua pẽiis
Astra sequi clausũq caua te condẽ terra:
Ille caput qͣciens non me tua feruida t̾rent
Dicta ferex dii me t̾rent et iupr̃ hostis.
Mec plura effatus saxũ circũspicet ingeus.
Saxũ antiquũ ingens campo qd̵ forte iacebat
Innes agro positus litem ut disc̾neret arius:
Uix illud lecti bis sẽx ceruice subirent
Qualia nũc hom̃ producit corꝑa tellus:
Ille manu raptũ trepida torq̃bat in hostẽ
Alcior insurgens et cursu concitus heres:
Sz neq currentẽ se nec cognoscit euntem
Tollentẽq manu sapũq ĩa ne mouentẽ
Genua labant gelidus concreuit frigore sãguis:
Tũ lapis ip̃e iri uatuũ per mare uolutus

Expanded text:
Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas? Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas? Non cursu, saevis certandum est comminus armis. Verte omnis tete in facies et contrahe quidquid sive animis sive arte vales; opta ardua pennis astra sequi clausumve cava te condere terra. Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis. ix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane moventem; genua labant, gelidus concrevit frigore sanguis. Tum lapis ipse viri, vacuum per inane volutus
Abbreviated transcription (Latin):
Miretteq horpere come et uex fautibus hesct.
At procul ut dire stridorem agnourt et alas.
Inselix c̾ues scidit inturna solirtos
Ongnibus ora soror fedans et pectora pugnis
Qeuid nũc te tua turrne pt̃ germaua iuuare.
Aut quid iam misere suꝑat mͥ qͣ nbi lucẽm
Arte morere tali possũ me oppone̾ moustro
Iam iã linquo acies nec me terrete tumentem
Obscene uolutres. alaꝵ uerbera nosco.
Ittalem q sonũ nec fallũt iussa superba
Ul agnamini iouis. hec pro uirgnitate᷑ repouit:
Condicio. possem tantos fuure dolores
Nunt c̃te et misero frata comes ire ꝑ ũbras:
Iam iniortalis ego haud ꝙͥ quã dulce meoꝵ
Te sine fr erit o que satis alta dehiscat
Terra michi manes q̃ deam dimittat ad iies:
Tantũ affata caput glauco contexit amictu.
Multa gemens sese et fluuio dea condidit alto:
Eneas iustat contra telũq coruscat
Ingens arboreũ et seuo sic pectore fatur

Expanded text:
adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos, unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras! Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet terra mihi Manisque deam demittet ad imos? Tantum effata caput glauco contexit amictu multa gemens et se fluvio dea condidit alto. Aeneas instat contra telumque coruscat ingens arboreum et saevo sic pectore fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Serpentã spiris uentosasq addidit alas:
Ht̃e ioius ad soliũ seuiq in luuẽ regis
Apparent acuũtq metũ mortalib egris:
Si qñ lctũ horrificũ morbosq deũ rex
I ollitur mitas aut bello fritat urbes
Harũ unã celerẽ demisit ab ethe sũmo
Iupr̃ inq omtn inturne occurrẽ iussit:
Illa uolat celeriq ad terram tirrbine feat᷑¬
M on secus ac imo ꝑ nubẽ impulsa sagitta
Armatã seui partus quã felle uenem
Parthus suie cidon telũ ĩuedicabile torsit
Etrideus et celeres mcõgnita transilit ãbras:
Talis se sata nocte tulit terrasq petiuuit:
P ostꝙͣ acies uid yliacas atq agnũa turm
Alitis in parue subitã collecta siguram.
Que condã in bustis a culm̃b ue desertꝭ
N octe sedeus serũ cauit importuã per u̾brã:
Hanc uersa in fation turm se pestis ad ora
F ertq refertq sonaus clipeũq euerberat alis:
Illi membra nouus soluit formidine torpor

Expanded text:
serpentum spiris ventosasque addidit alas. serpentum spiris ventosasque addidit alas. Hae Iovis ad solium saevique in limine regis adparent acuuntque metum mortalibus aegris, siquando letum horrificum morbosque deum rex molitur meritas aut bello territat urbes. Harum unam celerem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni, alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit ihanc versa in faciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis. Olli membra novus solvit formidine torpor,
Abbreviated transcription (Latin):
S it laciũ suit albaĩ per secula reges.
Sit rõmana poteus ytala u̾ticte ꝓpago:
O ccidit. occideritq sinas cũ noĩe troia:
lli subadens hom reꝵq repertor
Es g̾mana ioͣius. sat̾mq altã proles
Irarũ tantos uoluens sub pectore fluctus:
crũ age inceptũ frustra submitte furorẽ
Do qd uis et me uictusq uoleusq remuitto:
Sermonẽ ausonii patriũ moresq tenebũt :
Ut q est nomẽ erit cõmixti corꝑe tantũ
Subsident tent̾ morẽ ritus q sacrorũ¬
Aditiami faciamq om̃ts uno ore latinos
Nũt genus ausonio mixtũ qd̾ sangiũe surget
Supra homies supire deos pietate iudebis.
N ec gens ulla tuos eq̃ue celebrabit honoes.
Amniuit his uino et mentẽ letata retorsit.
I ut̾ra excedit celo nubẽq reliquit.
Hiis actis aliud genctor secũ ip̃e uolutat.
Inturuãq parat fratris demittẽ ab ariuis :
Dicunt᷑ genirẽ pestes cognomine dire
Quãs et tartareã nox intempesta megal¬

Expanded text:
Sit Latium, sint Albani per saecula reges, Sit Latium, sint Albani per saecula reges, sit Romana potens Itala virtute propago: occidit, occideritque sinas cum nomine Troia. Olli subridens hominum rerumque repertor Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri. Morem ritusque sacroruadiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit. His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Mega
Abbreviated transcription (Latin):
D eformare domũ et luctu misce hime nẽosͣ
Ulterius temptare ueto sit iupr̃ orsus
Sit dea submisso contͣ satironia uultu:
I sta quidẽ quia nota mͥ tua magne uolĩctas
Iupr̃ et turnũ et terras inurta reliqui:
Net tu me ethe̾a solã nũt sede uideres
Digna indigna pati s flãmis cincta sub ip̃a
Etarẽ acie traherẽq ĩuita in p̃lia tentros:
I nt̾nam misero fateor succurre fratri
Suasi. et pro uita maiora audẽ probaui.
Mon ut tela tñ. non ut contende̾t arcum.
A diro sagii caput implacabile fontis.
Una suꝑsticio suꝑis que reddita diuis
Et nũt cedo quidẽ pugnasq exosa reliquo.
Illud te nulla fati quod lege tenetur¬
ꝑ io latio obtestor pro maiestate tuorũ:¬
Cuͭ iam cõmibiis pacẽ felicibus : esto.
Componẽt tũ iain leges et fedeã iũgent:
Nec uetus indigenas nomẽ mictae̾ latinos.
N ec troas fieri iubeas tencrosꝙ uocari.
Aut uocem mictare iures. a uecte uestes

Expanded text:
deformare domum et luctu miscere hymenaeos: deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus; sic dea submisso contra Saturnia voltu: Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati, sed flammis cincta sub ipsa starem acie traheremque inimica in proelia Teucros. Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum: adiuro Stygii caput implacabile fontis, una superstitio superis quae reddita divis. Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo. Illud te, nulla fati quod lege tenetur, pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum:cum iam conubis pacem felicibus, esto, component, cum iam leges et foedera iungent, ne vetus indigenas nomen mutare Latinos neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari aut vocem mutare viros aut vertere vestem.
Abbreviated transcription (Latin):
P rocurit patri q eusem dea dauma reddite
Quod uenus audaci mñpheͣ indignata lice̾.
A ccessit telũꝙ alta ab radice reuellit:
Olli sublimes armis ãmusq refecti
Hi ic gladio fideus ħat̃ ac̃ et arduus hasta
al ssistũt sont᷑ c̾tamine martis hanali
I nnonẽ mnt̾ea rex omĩpotentis olimpi
Alloquit᷑ fulua pugnas de nube tuentẽ
Que iam fuis erit cõninxͣ qd deniq restat:
Indigetẽ entã scis ipsa et scire fateris
Deberi celo fatisq ad sydera tolli:
Quid strius: ã qua spe gelidis in nubib he̾s:
N ortalin decuit uiolari nulue̾ diu̾ũe
Aut ensem quid eñ sius te int̾ra uale̾t e
Creptũ reddi turno et uiii istere iuctis
Desme iã tandẽ. precibusq inflecte̾ nr̃is.¬
Il et te tantus edat tacitã dolor et in᷑ cure
Sepe tuo dulci tristes ex ors recursent
Uentũ ad supmũ est: tris agitare uel ũdis
T roianos potiusti infandũ accendẽ bellũ.

Expanded text:
procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat? Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres? Mortalin decuit violari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris, ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
H ut illuc noq enĩ leuia ã ludicͣ petidtur
ꝑ remia s turui de i uita et sanguie c̾tant.
Forte sacer faino foliis oleastꝰ amaris
H ic steterat nautis olim̃ uenerabile lignũ.
Seruati ex ͣ ũdis ubi figẽ dona solebant
Laurẽti diuo et uot᷑as suspende̾ uestes ĩ
Sed stir ꝑt̃ tent̾ nullo disc̾mie racrũ
Sustulerãt puro ut possent cõcurre̾ cãpo:
Hic hasta enee stabat. huc ĩpetus illam
Dctulerat fixã. et lenta radice tenebat:
Incũbit uoluitq manu conuellẽ ferrũ¬
Dardaindes teloqz sequi quẽ preudẽ cursu
Non potat tũ no amens formidine turnus
I aune pretor misere̾ inquit tuq optiã ferrũ
Terra tent, colui urõs si sꝑ houores:
Quos contra eneade bello fece̾ ꝓphanos:
Dixit opemq dei non cassa ĩuota᷑ uocauit.
N amq du luctans. lentoq in stpe morat
Uiribus haud ullis ualuit discludẽ morsũs
Roboris cneas dũ intit᷑. acer et instat.
Rursus in aurige faciẽ mictata metisti

Expanded text:
huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferruDardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci
Abbreviated transcription (Latin):
L eta suas ubi templũ illi centũq sabeo
Thure calent atare sertisq recẽtibz alant¬
¶ Corripuere uiã interea qͥ semita mõstrat
Iam q ascendebãt collẽ qui plurimus ur̃bi
Imminet aduersasq aspectãt desuꝑ arces
Miratur molẽ enras mnagalia quondam
Miratur portas strepitũ q et strata uiarũ
Instant ardentes tirn pars ducẽ muros
Moliriq arcem et maĩbus subuolu̾e̾ saxa
P arhaptare locum tecto et conclude̾ sulco¬
U ãq tibi r̾duces sorio classẽ q r̾latã
Iluncio ⁊ in tutũ ush aglonib actar
Ni frust auguriu uani dote parentes¬
Aspice bissenos letantes agm̃e tiggnog
thereso qs sapsa plaga Iorus ale aperto
Turbabat celo m̃t tyas ordĩe longo
Aut cape̾ a captas iã despertare uiotut
U̾t reduces illi ludũt stridentob alis
Et cetu cmge̾ polũ cantueq dedore
haut alit̾ pupes q tue pubesis tuoꝵ¬

Expanded text:
laeta suas, ubi templum illi, centumque Sabaeo laeta suas, ubi templum illi, centumque Sabaeo ture calent arae, sertisque recentibus halant. Corripuere viam interea, qua semita monstrat. Iamque ascendebant collem, qui plurimus urbi imminet, adversasque adspectat desuper arces. Miratur molem Aeneas, magalia quondam, miratur portas strepitumque et strata viarum. Instant ardentes Tyrii pars ducere muros, molirique arcem et manibus subvolvere saxa, pars optare locum tecto et concludere sulcolassemque relatam nuntio, et in tutum versis aquilonibus actam, ni frustra augurium vani docuere parentesAspice bis senos laetantis agmine cycnos, aetheria quos lapsa plaga Iovis ales aperto turbabat caelo; nunc terras ordine longo aut capere, aut captas iam despectare videntur: ut reduces illi ludunt stridentibus alis, et coetu cinxere polum, cantusque dedere, haud aliter puppesque tuae pubesque tuo
Abbreviated transcription (Latin):
Uix septem conuilse undis euroqz supersunt
Ipse ignotus egens libie deserta peragro
Europa atq asya pulsus nec plura querẽtem
Passa uenus mediosic int̾ fata dolore est
Quisquis es haut credo miusus celestib añis
Uital carpis tiriã adueneris. uibem
Perge modo atq hinc te regine adlimiã ꝑfe
Dixit et auertens rosea ceruice refulsit
A mbrosi eq come diuinũ uertice odorem
Epirauere pedes uestis deflixit ad imos
Et lioincessu patuit dea ille ubi matrem
Agnouit matrẽ tali fugiẽtẽ uocesecutꝰ est
Quid natũ totiens crudelis tu qͦ falsis
Ludis imaginibus cur dextere iungẽ̾ dextͣm
Ron dat᷑ ac ueãs audire et reddere uoces
Talibus incusat gressumq ad menia tendit
At uenus obseuro gradientis aere sepsit
Et multo nebule arcũdea fudit amictu
Ceruere ie quis eos neu qͥs cõtinge̾ posset
Moliri ue morã aut ueniendi poscereͬ causais
I psa paphum sublimis abit sedesq ⁊euisit

Expanded text:
vix septem convolsae undis Euroque supersunt. vix septem convolsae undis Euroque supersunt. Ipse ignotus, egens, Libyae deserta peragro, Europa atque Asia pulsus. Nec plura querentem passa Venus medio sic interfata dolore est: Quisquis es, haud, credo, invisus caelestibus auras vitalis carpis, Tyriam qui adveneris urbem. Perge modo, atque hinc te reginae ad limina peDixit, et avertens rosea cervice refulsit, ambrosiaeque comae divinum vertice odorem spiravere, pedes vestis defluxit ad imos, et vera incessu patuit dea. Ille ubi matrem adgnovit, tali fugientem est voce secutus: Quid natum totiens, crudelis tu quoque, falsis ludis imaginibus? Cur dextrae iungere dextram non datur, ac veras audire et reddere voces? Talibus incusat, gressumque ad moenia tendit: at Venus obscuro gradientes aere saepsit, et multo nebulae circum dea fudit amictu, cernere ne quis eos, neu quis contingere posset, molirive moram, aut veniendi poscere causas. Ipsa Paphum sublimis abit, sedesque revisit
Abbreviated transcription (Latin):
Aut metus egererat naues q̃ forte parate
Corripiũt ouerãtqz auro portãtur auari
Pignialionis opes pelago dux femia facti¬
¶ Deuenere locos ubi nunc ingentia cernes
M ena surgentẽq noue cartaginis arcem
Mercati q solum facti de nomine bursam
Taurino quãtũ possut circumdare tergo
¶Sed uos qͥ tandem quibus aut uenistis ab oris¬
Quous tenctis iter q̃renti talibus ille
Suspirans imio q traheus a pectõe uocẽ
O dea si puia repetens ab origine pergã
Et uacet annales nostrorũ audire labores
Qnte diem clauso ꝯponet uesper olimpo
Nes troia antiqua si uestras forte ꝑ aures
E roie nom̃ẽ iit diuersa ꝑequora uectos
Sorte sua libicrs tempestas apoulit oris
Sum pis enras raptos qͥ ex hoste penates
Classe ueho nrecũ fama suꝑ ethera notus
I taliam q̃ro patriã ⁊ genus ab ioue sũmõ
Sisdenis frigiũ conscendi nauibus equor
Matrx dea monstrãte uiam data fata secitus

Expanded text:
aut metus acer erat; navis, quae forte paratae, aut metus acer erat; navis, quae forte paratae, corripiunt, onerantque auro: portantur avari Pygmalionis opes pelago; dux femina facti. Devenere locos, ubi nunc ingentia cernis moenia surgentemque novae Karthaginis arcem, mercatique solum, facti de nomine Byrsam, taurino quantum possent circumdare tergo. Sed vos qui tandem, quibus aut venistis ab orisquove tenetis iter? Quaerenti talibus ille suspirans, imoque trahens a pectore vocem: O dea, si prima repetens ab origine pergam, et vacet annalis nostrorum audire laborum, ante diem clauso componat Vesper Olympo. Nos Troia antiqua, si vestras forte per auris Troiae nomen iit, diversa per aequora vectos forte sua Libycis tempestas adpulit oris. Sum pius Aeneas, raptos qui ex hoste Penates classe veho mecum, fama super aethera notus. Italiam quaero patriam et genus ab Iove summo. Bis denis Phrygium conscendi navibus aequor, matre dea monstrante viam, data fata secutus;
Abbreviated transcription (Latin):
Amperiũ dido tiria regit urbe profecta
Germanũ fugiens longe ⁊ iniuria longe
A iubages si sũma sequar fastigia rerimi
Duic comuux sicheus erat ditissimus agri
P henicum et magno misere dilectus amore
Cui pater intactã dederat pͥmis q uigarat
Bominibus sed regna tiri germanus habebat
Pignialion scelere ante alios ĩmanior ommnes
Quos intermedius ueuit furor ille sicheum
Impius ante oñis aras atq auri cetus amore
Clam ferro incautũ superat securus amorum
Germane factũq diu celauit et egram
Multa ialus simulans uana spe lusit am̃atem
Ipsa sed in sompnis nhumati uenͣ imiago
Coniugis õra modis attollens pallida miris
Crudel aras traiecta q pectora ferro
R udauit cecũ q domus scelus om̃t retexit
Tum celerare fugam prĩaꝙ excedẽ suadet
Auxiliumq uie ueteres tellure recludit
Thesauros ignotũ argenti pondꝰ et auri
Hus cõmota fugã dido socios q parabat
Conueniũt quibus aut odiũ crudele tirãn

Expanded text:
mperium Dido Tiria regit urbe profecta, / germanum fugiens; longa est iniuria, longeambages; sed summa sequar fastigia rerum. Huic coniunx Sychaeus erat, ditissimus agri Phoenicum, et magno miserae dilectus amore, cui pater intactam dederat, primisque iugarat ominibus. Sed regna Tyri germanus habebat Pygmalion, scelere ante alios immanior omnes. Quos inter medius venit furor. Ille Sychaeum impius ante aras, atque auri caecus amore, clam ferro incautum superat, securus amorum germanae; factumque diu celavit, et aegram, multa malus simulans, vana spe lusit amantem. Ipsa sed in somnis inhumati venit imago coniugis, ora modis attollens pallida miris, crudeles aras traiectaque pectora ferro nudavit, caecumque domus scelus omne retexit. Tum celerare fugam patriaque excedere suadet, auxiliumque viae veteres tellure recludit thesauros, ignotum argenti pondus et auri. His commota fugam Dido sociosque parabat: conveniunt, quibus aut odium crudele tyranni
Abbreviated transcription (Latin):
At prior heus inquit iuiuẽnes monstrate mearum
Uidistis si quã hic errãtẽ forte sororum
Succuictam pharetra et maculose tegmine lĩtis
Aut spumatis apri cursum clamore pͥmẽtem¬
¶ Sic uenus et ueneris contra sic filius orsus
Mulla tuarũ audita michi neq uisa sororum
Oꝙͣ te memorẽ uirgo namq haus tibi uultus
Mortalis nec uox hominẽ sonat o dea certe
An phebi soror an nimpharũ sanguinis una
Sis felix nostrumq leues quicũq laborem
Et quo sub celo tandẽ quib orbis in horis
Iactrinur doceas ignari hom̃ q locorũq
Erranus uento huc uastis et fluctibus acti
Multa tibi aute aras nr̃a cadet hõstia dextra
Cum uenus haut equidem tali me dignor honore

Expanded text:
Ac prior, Heus inquit iuvenes, monstrate mearum Ac prior, Heus inquit iuvenes, monstrate mearum vidistis si quam hic errantem forte sororum, succinctam pharetra et maculosae tegmine lyncis, aut spumantis apri cursum clamore prementem. Sic Venus; et Veneris contra sic filius orsus: Nulla tuarum audita mihi neque visa sororum— O quam te memorem, virgo? Namque haud tibi voltus mortalis, nec vox hominem sonat: O, dea certe— an Phoebi soror? an nympharum sanguinis una?— sis felix, nostrumque leves, quaecumque, laborem, et, quo sub caelo tandem, quibus orbis in oris iactemur, doceas. Ignari hominumque locorumque erramus, vento huc vastis et fluctibus acti: multa tibi ante aras nostra cadet hostia dextra. Tum Venus: Haud equidem tali me dignor honore
Abbreviated transcription (Latin):
Eimibus arceret uolat ille paeya magnun
Renugio alaxum. ac libie citus astitit horis
Et iã iussa fac̾ ponũtq ferotia peni
Corda uolente deo in pͥmis regnia quietũ
Accipit in teucros animũ mẽtẽq benignã
¶At pius enras per noctẽ plũima uoluens
Dt p̾mũ lux alma data exire locosq
Explorare nouos quas uento accesseit horas
Qui teneãt nã inculta uidet hõies ne ferens
Querere ꝯstituit. sociisqz exacta referre
Tlassem in conuexo nemoꝵ sub rupe cauata
Arboribus clausam circũ atq horrẽtib uibͥs
Occulit ip̃e ieno gradit᷑ comitatus achatẽ
Sina manu lato crispans hastilia ferro¬
¶ Tui mater media sese obtulit obua silua
Birginis os habitũ q ge̾nos et uirginis arma
S partane uel qͣlis equos treissa fatigat
Marpalice uolucrem ꝙ fuga pͥũtitur ebrum¬
Raiqs humeris de more  abilem suspendea̾t aycum
Peuatrix dederat q comã diffundere uentis
Nuda genu nodo q sinus collecta fluentis

Expanded text:
magnum remigio alarum, ac Libyae citus adstitit oris. Et iam iussa facit, ponuntque ferocia Poeni corda volente deo; in primis regina quietum accipit in Teucros animum mentemque benignam. At pius Aeneas, per noctem plurima volvens, ut primum lux alma data est, exire locosque explorare novos, quas vento accesserit oras, qui teneant, nam inculta videt, hominesne feraene, quaerere constituit, sociisque exacta referre Classem in convexo nemorum sub rupe cavata arboribus clausam circum atque horrentibus umbris occulit; ipse uno graditur comitatus Achate, lato crispans hastilia ferro. Cui mater media sese tulit obvia silva, virginis os habitumque gerens, et virginis arma anae, vel qualis equos Threissa fatigat Harpalyce, volucremque fuga praevertitur Hebrumque umeris de more habilem suspenderat arcum venatrix, dederatque comam diffundere ventis, nuda genu, nodoque sinus collecta fluentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sac friges instoret curru cristatus achilles
Nec procul hinc resi iniueis tentoria uelis
Agnoscit lacrimans primo q̃ prodita sompno
Titides multa uastabat cede cruentus
Ardentis q auertit equos in castra pͥusꝙͣ
Pabila gustassent trois xantũ q bibissent
P arte alia fugiens amissis tilus armis
Infelix puer atq impax congressus achilli
Fertur equis curruq heret resupinus mani
Lora tam̃e tenens huic ceruix ꝙ come q trahũt
P ex terrã et uersa puluis inscribitur hasta
Interea ad templũ non eque palladis ibant
Crimbus iliades passis peplũq ferebant
Suppliciter tristes et touse pectora palmis
Exanimũq auro corpus uendebat achilles
Tum uero ingentẽ gemiitũ dat pectore ab imo
Ut spolia ut currus atq ipsum corpus amici
Tendentẽ q manus priamũ conspexit merines
S e qͦ principibus ꝓmixtũ agnouit achuus

Expanded text:
hac Phryges, instaret curru cristatus Achilles. hac Phryges, instaret curru cristatus Achilles. Nec procul hinc Rhesi niveis tentoria velis adgnoscit lacrimans, primo quae prodita somno Tydides multa vastabat caede cruentus, ardentisque avertit equos in castra, prius quam pabula gustassent Troiae Xanthumque bibissent. Parte alia fugiens amissis Troilus armis, infelix puer atque impar congressus Achilli, fertur equis, curruque haeret resupinus inani, lora tenens tamen; huic cervixque comaeque trahuntur per terram, et versa pulvis inscribitur hasta. Interea ad templum non aequae Palladis ibant crinibus Iliades passis peplumque ferebant, suppliciter tristes et tunsae pectora palmis;exanimumque auro corpus vendebat Achilles. Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imo, ut spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici, tendentemque manus Priamum conspexit inermis. Se quoque principibus permixtum adgnovit Ach
Abbreviated transcription (Latin):
Erea cui gradib surgebãt limina nexe
Ere trabes foribus cardo stridebat aenis
¶Soc pͥmũ in luco noua res oblata timorem
Leunt hic p̾mũ euras sperare salutem
Ausus et afflictis melius confide rebus
Namq sub ingẽti lũstrat dũ singlã templo¬
L eginã operiens dum ã fortuna sit urbi
Artificũq manus intra se oꝑumq laborem
Miratur uidet iliacas ex ordine pugnat
Bellaq iã fama totum uulgata per orbem¬
A ttridas priamũ q et seuũ ambobus achillem
Constitit et lacrimans quis iã locus inquit achate
Que regio in terris nostri nõ pleua laboris
En priamus sunt hĩc sua premia laudĩ¬
Tunt lacrime rerũ et mẽtẽ mortalia tangũt
Solue metus feret ħ aliꝙͣ tibi fania salutem
Sic ait atq animũ pictura pascit mani
Multa gemens largoq humectat fluĩe uultum
Namq uidebat uti bellãtes pergania circum
Sac fugerent gr̃. premeret troiana iuuc̃tus

Expanded text:
aerea cui gradibus surgebant limina, nexaeque aerea cui gradibus surgebant limina, nexaeque aere trabes, foribus cardo stridebat aenis. Hoc primum in luco nova res oblata timorem leniit, hic primum Aeneas sperare salutem ausus, et adflictis melius confidere rebus. Namque sub ingenti lustrat dum singula templo, reginam opperiens, dum, quae fortuna sit urbi, artificumque manus inter se operumque laborem miratur, videt Iliacas ex ordine pugnas, bellaque iam fama totum volgata per orbeAtridas, Priamumque, et saevum ambobus Achillem. Constitit, et lacrimans, Quis iam locus inquit Achate, quae regio in terris nostri non plena laboris? En Priamus! Sunt hic etiam sua praemia laudrerum et mentem mortalia tangunt. Solve metus; feret haec aliquam tibi fama salutem. Sic ait, atque animum pictura pascit inani, multa gemens, largoque umectat flumine voltum. Namque videbat, uti bellantes Pergama circum hac fugerent Graii, premeret Troiana iuventus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iura mnagistratus q legunt sanctumq senatum
Sic portus alii fodiunt hic alta theatri e
Fundamenta locant alii ĩmanisqz columpnas
Rupibus excidũt scenis decora alta futuris
Qual apes estate noua per florea rura
Exercet sub sole labor cum gentis adultos
E ducunt fetus aut cũ liquentia mella
Otipant et dulci distendũt nectare cellas
Aut ouera accipiũt uerẽtũ aut agnũe fc̃tõ
Ignauũ fucos petus a presepibus arcent
Seruet opus redolent thino fragrãtia mella
O fortunati quorũ iã menia surgunt
Enras ait et fastigia suspicit urbis
Infert se septus nebula mirabile dictu
Per medios miscetqz uiris nec cernitur ulli
Sucus in urbe fuit media letissimus umibra
Quo pͥmũ iactati undis et turbine poen
Effodere loco signum quo regia Iuno
Monstrarat caput acris equi sic nã fore bello
Egregiã et facilẽ uictu per secula gentem
Puc templũ iunoni ingẽs sidonia dido
Condebat donis opulentũ et mimine diue

Expanded text:
Iura magistratusque legunt sanctumque senatum; hic portus alii effodiunt; hic alta theatris fundamenta locant alii, immanisque columnas rupibus excidunt, scaenis decora alta futuris. Qualis apes aestate nova per florea rura exercet sub sole labor, cum gentis adultos educunt fetus, aut cum liquentia mella stipant et dulci distendunt nectare cellas, aut onera accipiunt venientum, aut agmine facto ignavom fucos pecus a praesepibus arcent: fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. O fortunati, quorum iam moenia surgunt! Aeneas ait, et fastigia suspicit urbis. Infert se saeptus nebula, mirabile dictu, per medios, miscetque viris, neque cernitur ulli. Lucus in urbe fuit media, laetissimus umbra, quo primum iactati undis et turbine Poeni effodere loco signum, quod regia Iuno monstrarat, caput acris equi; sic nam fore bello egregiam et facilem victu per saecula gentem. Hic templum Iunoni ingens Sidonia Dido condebat, donis opulentum et numine divae,
Abbreviated transcription (Latin):
Liqueris anchisen superet ꝯuĩx ne creusa
Ascanius qz puer quos omnis undiq graie
Circue̾rãt acies et in mea cura resistat ensis¬
Nam flãme tulerĩt mimicus ⁊ hauseit hostis
Ron tibi tindaridis facies inuisa lacenr
Culpatus ue paris nũ inclementia diuũ
Sãs euertit opes steruit ꝙ aculmine troiã
Aspice namq omnẽ que nunc obducta tuenti
Mortalis hebetat uisus tibi et himuda curuã tirtũ
Caligãt nubem eripiã tu neqͣ parentis
Iussa time neu preceptis parere recusa
Sie ubi disiectas moles auulsaqz saxis
Saxa iudes mixto q uudantem puluere fumũ¬
R eptimiꝰ muros magnoq ĩmota tridenti
Fundamenta qͣtit totãꝙ a sedibus urbem
Eruit ħ iino sceas seuissima portas
P rima tenet sociũq furens a nauibus agnen
ferro accmcta uocat

Expanded text:
liqueris Anchisen; superet coniunxne Creüsa, liqueris Anchisen; superet coniunxne Creüsa, Ascaniusque puer? Quos omnes undique Graiae circum errant acies, et, ni mea cura resistat, iam flammae tulerint inimicus et hauserit ensis. Non tibi Tyndaridis facies invisa Lacaenae culpatusve Paris: divom inclementia, divom, has evertit opes sternitque a culmine Troiam. em, quae nunc obducta tuenti mortalis hebetat visus tibi et umida circum caligat, nubem eripiam; tu ne qua parentis iussa time, neu praeceptis parere recusa:— hic, ubi disiectas moles avolsaque saxis saxa vides mixtoque undantem pulvere fumum. Neptunus muros magnoque emota tridenti fundamenta quatit, totamque a sedibus urbem eruit; hic Iuno Scaeas saevissima portas prima tenet, sociumque furens a navibus agmen ferro accincta vocat