comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& immaculatũ ministerium. nec ullo con¬
iugali coitu iuolandũ cognoscitis. qui in¬
tegri corpore. incorrupti pudore. alieni
etiam abipso consortio coniuigali. sacri mi¬
nisterii gram recepistĩ: Luod eo non prȩteriĩ.
quia inplerisq abditiorib locis cũministe¬
rium gererent uel etiã sacerdotiũ filios
susceperunt. & id tanquã usu tieteri defen:¬
dunt. quandoꝑ incerualla dierũ sacrifici¬
ũ deferebat᷑. & tam̃ castificabatur etiã po-
płs ꝑbiduũ aut triduũ. ut ad sacrificiũ
purus accederet ut inueteri testam̃to legimꝰ.
& lauabat uestim̃ta sua. Sunfigura tanta
obseruantia. quanto inueritate: Disce
sacerdos atq leuita. quid sit lauare uesti¬
m̃ta tua. ut mundũ corpꝰ celebrandis ex hi¬
beas sacram̃tis. Si popłs sine ablucione ues¬
tim̃toꝵ suoꝵ ꝓhibebatur accedere ad hostiã
suã. tuillotꝰ m̃te parit᷑ & corpore. audesꝓ
aliis supplicare. audes alus ministrare :

Expanded text:
et immaculatum ministerium, nec ullo conet immaculatum ministerium, nec ullo conjugali coitu violandum cognoscitis, qui integri corpore, incorrupto pudore, alieni etiam ab ipso consortio conjugali, sacri ministerii gratiam recepistis? Quod eo non praeterii, quia in plerisque abditioribus locis cum ministerium gererent, vel etiam sacerdotium, filios susceperunt: et id tamquam usu veteri defendunt, quando per intervalla dierum sacrificium deferebatur; et tamen castificabatur etiam populus per biduum aut triduum, ut ad sacrificium purus accederet, ut in veteri Testamento legimus ; et lavabant vestimenta sua. Si in figura tanta observantia, quanta 67 in veritate? Disce, sacerdos atque levita, quid sit lavare vestimenta tua, ut mundum corpus celebrandis exhibeas sacramentis. Si populus sine ablutione vestimentorum suorum prohibebatur accedere ad hostiam suam, tu illotus mente pariter et corpore audes pro aliis supplicare, audes aliis ministrare? 249.
Abbreviated transcription (Latin):
blicam existimationẽ. ne deroget᷑ muneri.
ut qui uidet ministrũ altaris congruis
ornatũ uirtutib. auctorẽ p̃dicet & dnm̃
ueneretur. qui tales seruulos habeat. Laus
enĩ dñi. ubi munda possessio. & in nocens
familiȩ disciplina. De castimonia autẽ qͥd
loquar. quando una tantũ nec repetita ꝑ¬
mittitur copula : & in ipso gͦ coniuigiolex
est non iterare coniugiũ. nec scđẽ coniugis
sortiri coniunctionẽ. Qđ plerisq mirũ
uidetur. curetiam ante baptismũ uerati
coniugi adelectionẽ muneris & ordinatio¬
nis prȩrogatiuam impedimenta generen¬
tur. cũ etiam delicta obesse non soleant.
si lauacri remissa fuerint sacram̃to. S in¬
telligere debemus. quia baptismo culpa
dimitti potest. lex aboleri non potest.
nconiugio non culpa sedlex est. Qdđ culpȩ
est gͥ inbaptismate relaxat᷑. qđ legis est in
coniugio non soluitur. Quomͦ aut̃ potest
hortator esse uiduitatis. qui ipse coniugia
frequentauerit. In offensũ autẽ exhibendũ

Expanded text:
blicam existimationem, ne derogetur muneri; ut qui videt ministrum altaris congruis ornatum virtutibus, auctorem praedicet, et Dominum veneretur, qui tales servulos habeat. Laus enim Domini, ubi munda possessio, et innocens familiae disciplina. 247. De castimonia autem quid loquar, quando una tantum , nec repetita permittitur copula? Et in ipso ergo conjugio lex est non iterare conjugium, nec secundae conjugis sortiri conjunctionem. Quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativam impedimenta generentur; cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia baptismo culpa dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur in baptismate relaxatur: quod legis est in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentaverit? 248. Inoffensum autem exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
datur. correctio errantes cohercet.
Peniq quasi bonis dicit. quia non tantũ
facere. sed & uelle coepistis ab anno p̃terito.
Perfectoꝵ utrunq est non pars. Itaq docet &
liberalitatẽ sine beniuolentia. & beniuolentiã
sine liberalitate non esse ꝑfectã. Unde ad ꝑfec-¬
tum hortatur dicens. Nunc gͦ & facere con¬
sũmate. ut quẽ admodũ prompta est in uob̾
uoluntas faciendi. ita sit & ꝑficiendi ex eo
quod habetis. Si enĩ uoluntas prompta est.
scđm id quod habet accepta est. non scđm
qđ ñ habet. Non enĩ ut aliis refectio sit. uob̾
autẽ angustia. sed exȩqualitate in hoc

Expanded text:
datur, correptio errantes coercet. datur, correptio errantes coercet. Denique quasi bonis dicit: Quia non tantum facere, sed et velle coepistis ab anno praeterito . Perfectorum utrumque est, non pars. Itaque docet et liberalitatem sine benevolentia, et benevolentiam sine liberalitate non esse perfectam. Unde ad perfectum hortatur, dicens: Nunc ergo et facere consummate, ut quemadmodum prompta est in vobis voluntas faciendi, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. Si enim voluntas prompta est, secundum id quod habet, acceptum est, non secundum quod non habet. Non enim ut aliis refectio sit, vobis autem angustia: sed ex aequalit
Abbreviated transcription (Latin):
sumptũ deposcere. aut alicui postulare sub¬
sutiũ necesfitati. Non tamen ut illi eliti¬
ores eofieri uelint. quod tu potes conferte
mo pibus. Causa enĩ prȩstat. ñgrã. neꝙ
eni pptea te dñõ dicasti. ut tuõs diuutes
fatiq  sed ut uitã tibi ꝑpetuã fruetu boni
opis ad quiras. & precio miserationis pecca¬
ta redimas tua. Putant se parũ poscere.
preciũ tuũ quęrunt. uitȩ tuȩ fructum
diuitẽ non feceris. cũ te ille uenit ȩt̃nȩ
uitȩ fraudare mercȩde. Consiliũ promip¬
simus. auctoritatẽ petamus. Primũ
neminẽ debet pudere. si ex diuite
pauꝑfiat. dũ largitur pauꝑi. quia xp̃s
pauꝑ factus est cũ diues essẽt. ut om̃s
sua inppia ditaret. dedit regulã quã
sequanur. ut bona ratio sit exinaniti
patrimonii: siquis pauꝑum famã rep¬
pulit. inopiã sulleuauit. Unde & con-¬
siliũ in hoc do. apłs ait. hoc enĩ uob̾ utile
est. ut xp̃m imitemini. Consiliũ bonis

Expanded text:
sumptum deposcere, aut alicui postulare subsumptum deposcere, aut alicui postulare subsidium necessitati: non tamen ut illi ditiores eo fieri velint, quod tu potes conferre inopibus; causa enim praestat, non gratia. Neque enim propterea te Domino dicasti, ut tuos divites facias: sed ut vitam tibi perpetuam fructu boni operis acquiras, et pretio miserationis peccata redimas tua. Putant se parum poscere? Pretium tuum quaerunt, vitae tuae fructum divitem non feceris, cum te ille velit aeternae vitae fraudare mercede. 151. Consilium prompsimus, auctoritatem petamus. Primum neminem debet pudere, si ex divite pauper fiat, dum largitur pauperi; quia Christus pauper factus est, cum dives esset, ut omnes sua inopia ditaret. Dedit regulam quam sequamur, ut bona ratio sit exinaniti patrimonii; si quis pauperum famem repulit, inopiam sublevavit. Unde et consilium in hoc do, Apostolus dicit: Hoc enim vobis utile est, ut Christum imitemini . Consilium bonis
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia pleriq fraude eã quęrunt. &
asfingunt erumnã. ideo ubi catisa ma¬
nifestatur. ꝑsona cognoscitur. tẽpus
urget: largius se debet ꝓfunde msda
rat. Beatus quidẽ qui dimittit om̃ia
e sequitur. eũ. Seda illȩ beatus
est: qui quod habet ex affectu facit.
Deniq duo ęra uiduȩ illius diuitũ mune¬
rib pͣtulit. quia totũ illa quod habuit
contulit. illi autẽ ex abundantia partẽ
exiguã contulerunt. Affectus gͥ diuitẽ
collationẽ aut pauꝑem facit. & prȩcium
rebus imponit. Cȩterũ dñs non uult simul
effundi opes sed dispensari. nisi forte ut
heliseus qui boues suos occidit. & pauit
pauꝑes ex eo quod habuit. ut nulla cura
teneretur domestica. sed relictis om̃ib
indisciplinã se ꝓphetieã daret. Est
etiã illa ꝓbanda liberalitas. ut ꝓximos
seminis tui non despicias. si ege̾re cog-¬
noscas. Melius est enĩ ut ipse subue-¬
nias tuis. quibus pudor est ab aliis

Expanded text:
sed quia plerique fraude eam quaerunt, et sed quia plerique fraude eam quaerunt, et affingunt aerumnam; 40 ideo ubi causa manifestatur, persona cognoscitur, tempus urget, largius se debet profundere mrat. Beatus quidem qui dimittit omnia, et sequitur eum: sed et ille beatus est, qui quod habet, ex affectu facit. Denique duo aera viduae illius divitum muneribus praetulit ; quia totum illa quod habuit, contulit: illi autem ex abundantia partem exiguam contulerunt. Affectus igitur divitem collationem aut pauperem facit, et pretium rebus imponit. Caeterum Dominus non vult simul effundi opes, sed dispensari : nisi forte ut Elisaeus boves suos occidit, et pavit pauperes ex eo quod habuit ; ut nulla cura teneretur domestica, sed relictis omnibus, in disciplinam se propheticam daret. 150. Est etiam illa probanda liberalitas , ut proximos seminis tui non despicias, si egere cognoscas. Melius est enim ut ipse subvenias tuis, quibus pudor est ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi silentio quis degit opus suũ. & neces¬
sitatib singuloꝵ occulte subuenit. quẽ
laudat os pauꝑis . & non labia sua. deinde
ꝑfecta liberalitas. fide. causa. loco. tẽpore
commendatur. ut pͥmũ opereris cirea do¬
mesticos fidei. Grandis culpa. si sciente
te fidelis egeat. si scias eũ sine sũptu esse.
famen tolerare. erũnã ꝑpeti: qui p̾sertim
egere erubescat. si in causã ceciderit aut
ciptiuitatis suorũ aut calũmȩ. & non ad¬
iuues. Si sĩt incarcere. & poenis .& supplicus
ꝓpter debitũ aliquod iustus exerugileis
Iam & si om̃ib debetur misedia. tamen
iusto amplius. Si tẽpore afflictionis sue
nichil a te impetret. si tẽpore periculi¬
quo rapitur ad mortẽ : plus apud te peu¬
nia tua ualeat. quã uita morituri.
De quo pulchre iob dixit. Benedictio
perituri in me ueniat. Personarũ quidẽ
as acceptor non est. qui nouit om̃ia
Nos autẽ om̃ib quidẽ debemus miscdiam

Expanded text:
ubi silentio quis tegit opus suum, et necesubi silentio quis tegit opus suum, et necessitatibus singulorum occulte subvenit: quem laudat os pauperis, et non labia sua. 148. Deinde perfecta liberalitas fide, causa, loco, tempore commendatur; ut primum opereris circa domestte fidelis egeat, si scias eum sine sumptu esse, fame laborare, aerumnam perpeti, qui praesertim egere erubescat, si in causam ceciderit aut captivitatis suorum, aut calumniae, et non adjuves, si sit in carcere, et poenis et suppliciis propter debitum aliquod justus excrucietur nam etsi omnibus debetur misericordia, tamen justo amplius, si tempore afflictionis suae nihil a te impetret, si tequo rapitur ad mortem, plus apud te pecunia tua valeat, quam vita morituri. De quo pulchre Job dixit: Benedictio perituri in me veniat . 149. Personarum quidem Deus acceptor non est, quia novit omnia. Nos autem omnibus quidem debemus misericordiam:
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitas tua. hoc primũ quęritur. ut
cũfide conferas. fraudẽ non facias oblatis.
ue dicas te plus conferre. & minus conferas.
Quid enĩ opus est dicere: Fraus ꝓmissi est.
In tua potestate est. largiri quod uelis.
Fraus fundamentũ soluit. & opus corrait.
N unquid petrus ita indignatione efferbuit
ut annaniã extingui uellet. uł uxorem eiꝰ:
Sed exemplo eoꝵ. noluit perur cȩteros. Nec
illa ꝑfecta est liberalitas. si iactantie cau¬
sa magis quã miscdiȩ largiaris. Affectus
tuus nomen imponit oꝑi tuo. Quomodo a
te ꝓficiscitur. sic estimatur. Uides quã mo-¬
ralem iudicẽ habeas: Te confulit. quomo¬
do opus suscipiat tuũ. Mentẽ tuã pͥus
int̾rogat. Nesciat inquit sinistra tua. quid
faciat dextera tua. Non de corpore loquit᷑.
sed etiã unanimus tuus. frat̾ tuus. quod
facis nesciat. ne dũ hic mercedẽ quęris
iactantie: illic remunerationis fructũ
amittas. Perfecta autẽ est liberalitas.

Expanded text:
liberalitas tua. 146. Hoc primum quaeritur, ut liberalitas tua. 146. Hoc primum quaeritur, ut cum fide conferas, fraudem non facias oblatis; ne dicas te plus conferre, et minus conferas. Quid enim opus est dicere? Fraus promissi est: in tua potestate est largiri quod velis. Fraus fundamentum solvit, et opus corruit. Numquid Petrus ita indignatione efferbuit, ut Ananiam exstingui vellet, vel uxorem ejus ? Sed exemplo eorum noluit perire caeteros. 147. Nec illa perfecta est liberalitas, si jactantiae causa magis quam misericordiae largiaris. Affectus tuus nomen imponit operi tuo: quomodo a te proficiscitur, sic aestimatur. Vides quam moralem judicem habeas. Te consulit, quomodo opus tuum suscipiat, mentem tuam prius interrogat. Nesciat, inquit, sinistra tua, quid faciat dextera tua . Non de corpore loquitur, sed etiam unanimus tuus, frater tuus quod facis nesciat; ne dum hic mercedem quaeris jactantiae, illic remunerationis fructum amittas. Perfecta autem est liberalitas,
Abbreviated transcription (Latin):
dita est. In euangelio quoq multas disci¬
plinas accipimus iustę liberalitatis. Pul.
chrũ est gͥ bene uelle. & eo largiri consi¬
lio ut ꝓns. non ut noceas. Nã si luxurioso
ad luxuriȩ effusionẽ. adultero ad merce.¬
dẽ adulterii largiendũ putes. non est be¬
neficientia ista. ũbi nulla est beniuolentia.
fficere enĩ istud est. non ꝓdesse alteri.
Si largiaris ei qui conspirat aduersus pa.¬
triam. qui congregare cupiat tuosũpto
ꝑditos qͥ impugnent ȩccłiam. non est hȩc
ꝓbabilis liberalitas. Sic si adiuues eũ
qui aduersus uiduã & pupillos graui
decernit iuirgio. aut ui aliqua possessi.¬
ones eoꝵ. eripe conatur. Non ꝓbatur
largitas. si quod alteri largitur. alten
quis extorqueat. si iniuste quȩrat &. iuste dis.¬
pensandũ putet. nisi forte ut ille Zacheus red¬
das pͥus ei quadruplum quẽ fraudaueris.
gentilitatis uitia fidei studio & credentis
opatione compenses. Fundamentũ gͥ habeat

Expanded text:
dita est . In Evangelio quoque multas discidita est . In Evangelio quoque multas disciplinas accepimus justae liberalitatis. 144. Pulchrum est igitur bene velle, et eo largiri consilio, ut prosis, non ut noceas. Nam si luxurioso ad luxuriae effusionem, adultero ad mercedem adulterii largiendum putes; non est beneficentia ista, ubi nulla est benevolentia. Officere enim istud est, non prodesse alteri, si 39 largiaris ei qui conspiret adversus patriam, qui congregare cupiat tuo sumptu perditos, qui impugnent Ecclesiam. Non est haec probabilis liberalitas, si adjuves eum qui adversus viduam et pupillos gravi decernit jurgio, aut vi aliqua possessiones eorum eripere conatur. 145. Non probatur largitas, si quod alteri largitur, alteri quis extorqueat: si injuste quaerat, et juste dispensandum putet; nisi forte ut ille Zacchaeus , reddas prius quadruplum ei quem fraudaveris: et gentilitatis vitia fidei studio et credentis operatione compenses. Fundamentum igitur habeat
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ eccłȩ. fides enĩ om̃ium. xp̃s. Eccłia
autẽ quȩdã forma iusticiae est. cõmune ius
om̃ium. In cõmune oꝑatur. in cõmune tẽp¬
tatur. Deniq qͥ seipsum sibi ab negat. ipse
iustus. ipse dignus est xp̃o. Ideo &. paulus fun¬
damentũ posuit. xp̃m. ut supra eũ oꝑa ui¬
sticiȩ locaremus. quia fides fundamentũ ẽ.
noꝑibus autẽ. aut malis iniquitas. aut
bonis iusticia est. Sed iã debeneficientia
loquamur. quȩ diuiditur etiam ipsa in
beniuolentiã & liberalitatẽ. Ex his gͥ diu¬
bus constat beneficientia. ut sit ꝑfecta. Non
enĩ satis est bene uelle. sed etiã bene facere
Nec satis est iterũ bene facere. nisi id ex bono
fonte. hoc est bona uoluntate ꝓficiscatur.
Hilarẽ enĩ datorẽ diligit ds̃. Nã si inuitus
facias. quȩ tibi merces est: Inde apłsge
neraliter. Si uolens hoc ago: mercedẽ ha¬
beo. Si inuitus. dispensatĩo inquit mͥ cre¬

Expanded text:
menta Ecclesiae. Fides enim omnium, Christus: Ecclesia menta Ecclesiae. Fides enim omnium, Christus: Ecclesia auorat, in commune operatur, in commune tentatur. Denique qui se ipsum sibi abnegat; ipse justus, ipse dignus Christo est. Ideo et Paulus fundamentum posuit Christum , ut supra eum opera justitiae locaremus; quia fides fundamentum est: in operibus autem aut malis iniquitas, aut bonis justitia est. CAPUT XXX. De beneficeloquamur, quae dividitur etiam ipsa in benevolentiam et liberalitatem. Ex his igitur duobus constat beneficentia, ut sit perfecta. Non enim satis est bene velle , sed etiam bene facere: nec satis est iterum bene facere, nisi id ex bono fonte, hoc est, bona voluntate proficiscatur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Nam si invitus facias, quae tibi merces est? Unde Apostolus generaliter: Si volens hoc ago, mercedem habeo: si invitus, dispensatio mihi cre
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad syrios. Uenite post me. & ducam
uos ad hominẽ quẽ queritis. Et uiderunt
heliseũ quẽ corriꝑe gestiebant. & uidentes
tenere non poterant. Hiquet gͥ etiã inbello
fidẽ & iusticiã seruari oporterẽ. nec illud
decorũ esse posse. si uioletur fides. Ueniq
etiã aduersarios molli ueteres appellatione
nominabant. ut peregrinos uocarent. Hostes
enĩ antiquo ritu perẽgrini dicebantur. Quod
ȩque etiam ipsum de nr̃is assumptũ dicere
possumus. Aduersarios enĩ suos hebrei allo¬
philos. hoc est alienigenas latino appellabant
uocabulo. deniq in libro regnoꝵ. primo sic
legimus. Et factum est. indiebus illis con¬
uẽnerunt alienigenȩ inpugnã ad israhel.
undamentũ gͦ est iusticię. fides. Iustoꝵ enĩ
corda meditant᷑ fidẽ. Et qͥse iustus accusat.
iusticiã supra fidẽ collocat. Nã tunc iusti¬
cia eiꝰ apparet. si uera fateatur. Deniq &
dñs ꝑisaiam. ecce inquit mitto lapidẽ
infundamentũ syon. id est xp̃m infunda¬

Expanded text:
ost me, et ducam vos ad hominem quem quaeritis. Et viderunt Elisaeum, quem corripere gestiebant: et videntes, tenere non poterant. Liquet 38 igitur etiam in bello fidem et justitiam servari oportere, nec illud decorum esse posse, si violetur fides. 141. Denique etiam adversarios molli veteres appellatione nominabant, ut peregrinos vocarent; hostes enim antiquo ritu peregrini dicebantur. Quod aeque etiam ipsum de nostris assumptum dicere possumus; adversarios enim suos Hebraei Allophylos, hoc est, alienigenas Latino appellabant vocabulo. Denique in libro Regnorum primo sic legimus: Et factum est in diebus illis, convenerunt alienigenae in pugnam ad Israel . 142. Fundamentum ergo est justitiae fides; justorum enim corda meditantur fidem: et qui se justus accusat, justitiam supra fidem collocat; nam tunc justitia ejus apparet, si vera fateatur. Denique et Dominus per Esaiam: Ecce, inquit, mitto lapidem in fundamentum Sion , id est, Christum in fund
Abbreviated transcription (Latin):
negotioꝵ forensiũ. uendicione merciũ ꝓ hi¬
bentur humanis legib. quancomagis qui
fidei exercet miliciam. ab om̃i usu negotiati¬
onis abstinere debet. agelluli sui contentꝰ
fructib si habet: si non habet stipendioꝵ suoꝵ
fructu. si quidẽ bonus testis est quidicit.
iuuenis fui & senui. & non uidi iustũ dere¬
lictũ nec sem̃ eiꝰ quęrens panẽ : Ea est enĩ

Expanded text:
negotiorum forensium, venditione mercium prohinegotiorum forensium, venditione mercium prohibetur humanis legibus; quanto magis qui fidei exercet militiam, ab omni usu negotiationis abstinere debet, agelluli sui contentus fructibus, si habet: si non habet, stipendiorum suorum fructu! Siquidem bonus testis est qui dicit: Juvenis fui, et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem . Ea
Abbreviated transcription (Latin):
considera quẽ ad modũ eos qui ad officia ȩccłȩ
accedunt: despicientiam rerũ humanarũ
habere debere doceat. Sigͦ mortui estis cũ xp̃o
ab elementis hurus mundi. quid ad huc uelut
uiuentes de hoc mundo decernitis: Ne teti¬
geritis. ne at caminaueritis. ne gustaueritis.
quȩ sunt om̃ia ad corruptelam ipso usu. Et
huc om̃ib fidelib. Tibi autẽ fili contẽptũ di-¬
uitiarum. ꝓfanarũ quoq & anilium fabula¬
rũ suadet declinationẽ. nichil ꝓmictens. nisi
qđ te exerceat ad pietatẽ. quia corporalis exer¬
citatio nulli rei usus est. pietas autẽ ad omĩa
utilis. Exerceat gͦ te pietas ad iusticiam. con¬
tinentiam. mansuetudinẽ. ut fugias uiueni¬
lia oꝑa. confirmatus & radicatus ingr̃a. Bonũ
fidei subeas certamen. non te implices negocus
sȩcularib. qm̃ dõ militas. Et enim si ii qui
imꝑatori militant. susceptionib litiũ. actu

Expanded text:
considera quemadmodum eos qui ad officia Ecclesiae considera quemadmodum eos qui ad officia Ecclesiae accedunt, despicientiam rerum humanarum habere debere doceat. Si ergo 49 mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis? Ne tetigeritis, ne attaminaveritis, ne gustaveritis, quae sunt omnia ad corruptelam ipso usu . Ethuc omnibus fidelibus: tibi autem, fili, contemptum divitiarum, profanarum quoque et anilium fabularum, suadet declinationem, nihil permittens nisi quod te exerceat ad pietatem; quia corporalis exercitatio nulli rei usui est: pietas autem ad omnia utilis. 184. Exerceat ergo te pietas ad justitiam, continentiam, mansuetudinem; ut fugias juvenilia opera, confirmatus et radicatus in gratia bonum fidei subeas certamen: non te implices negotiis saecularibus, quoniam Deo militas. Etenim si is qui imperatori militat, a susceptionibus litium, actu
Abbreviated transcription (Latin):
eris: necesse ẽ. ut illud honestũ acdecorum
prȩponendũ putes. illiq mentẽ ita intendas
tuam. ut quicquid acciderit quo frangi animi
solent. aut patrimonii anussio. aut honoris
imminutio. aut obtrectatio infidelĩ : quasi
suꝑior non sentias. Deinde ut te salutis ipsiꝰ
picula ꝓrusticia suscepta non moueant. Hȩc¬
uera fortitudo est : quã habet.xp̃i athleta. qͥ nͥ
legitime certauerit. non coronat᷑. An medio¬
cre tibi uidetur prȩceptũ fortitudinis. tribu¬
latio pacientiam oꝑatur. pacientia ꝓbationẽ.
ꝓbatio uͦ spem: Uide qͦt certamina. & una co¬
rona. Qđ p̃ceptũ nondat. nisi qui est confor¬
tatus in xp̃o iħu: cuius caro requiem non ha¬
bebat. Afflictio undiq. foris pugne. initꝰ ti¬
mores. Et quamuis inꝑiculis. in laborib plu¬
rimis. in carcerib. inmortib positus: animo
tam̃ non frangebat᷑ sed proeliabatur. adeo
ut potentioi siuis fieret infirmitatib. Itaq

Expanded text:
eris, necesse est illud honestum ac decorum eris, necesse est illud honestum ac decorum praeponendum putes, illique mentem ita intendas tuam, ut quidquid acciderit quo frangi animi solent, aut patrimonii amissio, aut honoris immunitio, aut obtrectatio infidelium, quasi superior non sentias. Deinde ut te salutis ipsius pericula pro justitia suscepta non moveant. 18vera fortitudo est, quam habet Christi athleta, qui, nisi legitimo certamine, non coronatur. An mediocre tibi videtur praeceptum fortitudinis: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem spem ? Vide quot certamina, et una corona. Quod praeceptum non dat, nisi qui est confortatus in Christo Jesu, cujus caro requiem non habebat. Afflictio undique: foris pugnae, intus timores. Et quamvis in periculis, in laboribus plurimis, in carceribus, in mortibus positus; animo tamen non frangebatur, sed praeliabatur, adeo ut potentior suis fieret infirmitatibus. 183. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
non aduersis ꝑturbatur. non extollitur se-¬
cundis. & quasi uento quodam uariarũ rerũ
circũfertur mutatione. Quid autẽ excelsiꝰ
& magnificentius quam exercere mentẽ. affi-¬
cere carnem. inseruitutẽ redigere ut oboe¬
diat imꝑio. consilus obtẽꝑet. ut in ad eundis
laborib impigre ex equatur ꝓpositũ animi
ac uoluntatem: Hȩc igitur primauis for¬
titudinis. qm̃ induob generib fortitudo
flectitur animi. Pruo. ut externa corporis
ꝓminimis habeat. & quasi suꝑflua magis¬
despicienda quam expetenda ducat. Sec̾undo.
ut ea quȩ sumina sunt om̃sq res inquib honestas
& illud prępon cernitur. prȩclara animi inten¬
tione usq ad effectũ ꝑsequatur. Quid enim
tã prȩclarũ. quam ut ita animũ informes tuũ.
ut neq diuitiȩ. nec uoluptates: neq honores
in maximis constituas. neq in his studium
om̃e conteras. : Qđ cũ ita affectus animo fu¬

Expanded text:
non adversis perturbatur, non extollitur senon adversis perturbatur, non extollitur secundis, et quasi vento quodam, variarum rerum circumfertur mutatione. Quid autem excelsius et magnificentius, quam exercere mentem, afficere carnem et in servitudinem redigere; ut obediat imperio, consiliis obtemperet, ut in adeundis laboribus impigre exsequatur propositum animi ac voluntatem? 181. Haec igitur prima vis fortitudinis, quoniam in duobus generibus fortitudo spectatur animi. Primo, ut externa corporis pro minimis habeat, et quasi superflua despicienda magis quam expetenda ducat. Secundo, ut ea quae summa sunt, omnes quae res in quibus honestas et illud πρέπον cernitur, praeclara animi intentione usque ad affectum persequatur. Quid enim tam praeclarum, quam ut ita animum informes tuum ut, neque divitias, neque voluptates, neque honores in maximis constituas, neque in his studium omne conteras? Quod cum ita affectus animo fu
Abbreviated transcription (Latin):
riam accipientẽ defendit. ita ut ȩgyptium
sterneret. atq inarena absconderet. Salo¬
mon quoq ait. Fripe eum quiducitur ad
mortem. Unde igitur hoc uel tullius uel
etiam panethius aut ipse aristoteles trans¬
tulerintꝰ aꝑtũ ẽ. satis. quanquã etiam his
duob antiquior dixerit iob: saluũ feci pau-¬
perem de manu potentis. & pupillũ cui
ad uitor non erat aduiui. Benedictio peri¬
turi in me ueniebat. Nonne hic fortissimꝰ.
qui tã fortiter ꝑtulit impetꝰ diaboli. & ucit
eum uirtute mentis suȩ: Neq uͦ de eius dubi¬
tandum fortitudine cuidicit dñs. Accinge sicut
uir lumbos tuos: suscipe altitudinẽ & uirtu.¬
tẽ. Omnem autẽ inuiriosũ humiliato. Apłs
quoq ait. Habetis fortissimam consolationẽ.
Est gͦ fortis : qui se indolore aliquo consolatur.
Et reuera iure ea fortitudo uocatur: quando
unusquisq seipsum uincit. iram continet:
nullis illecebris emollitur atq inflectitur.

Expanded text:
riam accipientem, defendit; ita ut Aegyptium riam accipientem, defendit; ita ut Aegyptium sterneret, atque in arena absconderet. Salomon quoque ait: Eripe eum qui ducitur ad mortem . 48 179. Unde igitur hoc vel Tullius, vel etiam Panaetius, aut ipse Aristoteles transtulerint, apertum est satis. Quamquam etiam his duobus antiquior dixerit Job: Salvum feci pauperem de manu potentis, et pupillum cui adjutor non erat, adjuvi. Benedictio perituri in me veniat . Nonne hic fortissimus, qui tam fortiter pertulit impetus diaboli, et vicit eum virtute mentis suae? Neque vero de ejus dubitandum fortitudine, cui dicit Dominus: Accinge sicut vir lumbos tuos, suscipe altitudinem et virtutem: omnem autem injuriosum humiliato . Apostolus quoque ait: Habetis fortissimam consolationem . Est ergo fortis qui se in dolore aliquo consolatur. 180. Et re vera jure ea fortitudo vocatur, quando unusquisque se ipsum vincit, iram continet, nullis illecebris emollitur atque inflectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ferocib bellator miscebatur agminib. gle cipr¬
dus. incuriosus salutis. Sed non hȩc sola pre¬
clara fortitudo ẽ: sed etiam illoꝵ głosam forti¬
tudinem accepimus. qui ꝑfidẽ magnitudine
animi obstruxer̃ leonũ ora. extinxer̃ uir¬
tutẽ ignis. effugarunt aciem gladii. eualuer̾
de infirmitate fortes. quinoncomitatu & le-¬
gionib subiectis cõmunẽ cũ multis uictorũ.
sed nuda uirtute animi singularẽ de ꝑfidis
reculer̃ triumphum. Quam insuꝑabilis
danihel. qui circa latera sua rugientes non ex¬
pauit leones: Eremebant bestię. & ille epu¬
tantũ modo fortitudinis gła ẽ: sed magis in uir¬
tute animi. Neq in inferenda. sed debellanda
in uiria lex uirtutis est. Qui enim non repel¬
lit a socio inuiriam si potest: tam est inuitio
quam ille qui facit. Unde sc̃s moyses hinc
prius orsus ẽ. tẽp̃tamenta bellice fortitudinis.
Nam cum uidisset hebreum abegyptio unui¬

Expanded text:
ferocibus bellator miscebatur agminibus gloriae cupiferocibus bellator miscebatur agminibus gloriae cupidus, incuriosus salutis. 178. Sed non haec sola praeclara fortitudo est; sed etiam illorum gloriosam fortitudinem accipimus, qui per fidem magnitudine animi obstruxerunt leonum ora, exstinxerunt virtutem ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate fortes : qui non comitatu et legionibus succincti communem cum multis victoriam, sed nuda virtute animi singularem de perfidis retulerunt triumphum. Quam insuperabilis Daniel, qui circa latera sua rugientes non expavit leones! Fremebant bestiae, et ille eputantummodo fortitudinis gloria est, sed magis in virtute animi: neque in inferenda , sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuriam, si potest, tam est in vitio, quam ille qui facit. Unde sanctus Moyses hinc prius orsus est tentamenta bellicae fortitudinis. Nam cum vidisset Hebraeum ab Aegyptio inju
Abbreviated transcription (Latin):
gotia. Maiores autẽ nr̃i ut iesus naue. ierobo¬
cis reculere głam. Est itaq fortitudo uelut
excelsior cȩceris. sed nunquã incomitata uirtꝰ.
Non enim se ipsam cõmittit sibi. Alioquin for¬
titudo sine iusticia. iniquitatis materia est.
Quo enim ualidior est. eo prõptior ut inferiorẽ
opprimat. cũ in ipsis reb bellicis uista bella
an inuista sint. spectandũ putecur. Nunquã
dauid nisi lacessitus bellũ intulit. Itaq
prudentiam fortitudinis comitẽ habuit in
proelio. Nam̃ aduersus goliam unmanẽ mole
corporis uirũ. singulari certamine dimicaturꝰ.
arma quib oneraretur respuit. Uirtus enĩ
suis lacertis magis quã alienis integum̃tis
nicitur. Deinde eminus quo grauius feriret.¬
ictu lapidis hostem interemit. Postea nunquam
nisi consulto dnõ bellũ adorsus. Idõ inomib
uictor pręlus. usq ad summam senectutem
manu ꝓͥmptus. bello aduersus tytanas suscepto

Expanded text:
gotia. Majores autem nostri, ut Jesus Nave, Hierobagotia. Majores autem nostri, ut Jesus Nave, Hierobacis retulere gloriam. 176. Est itaque fortitudo velut excelsior caeteris, sed numquam incomitata virtus; non enim seipsam committit sibi: alioquin fortitudo sine justitia iniquitatis materia est. Quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem opprimat; cum in ipsis rebus bellicis justa bella an injusta sint, spectandum putetur. 177. Numquam David nisi lacessitus bellum intulit. Itaque prudentiam fortitudinis comitem habuit in praelio. Nam et adversus Goliam immani mole corporis virum singulari certamine dimicaturus, arma quibus oneraretur, respuit ; virtus enim suis lacertis magis quam alienis integumentis nititur. Deinde eminus, quo gravius feriret,ictu lapidis hostem interemit. Postea numquam nisi consulto Domino , bellum adorsus. Ideo in omnibus victor praeliis, usque ad summam senectutem manu promptus, bello adversum Titanas suscepto,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ aculeos habent: dolores non habent. Compun¬
quut enim censorus sermonibꝰ. sed beniuolentiȩ
delectamur sedulitate. Ad summnam. non om̃ibꝰ
eadẽ semꝑ officia debentur. nec ꝑsonarũ sẽꝑ sed
plerunq causarũ & tẽpoꝵ pręlationes sunt.
ut uicinum quis intdũ magis quã frẽm adiuue-¬
rit. qm̃ & salomon dicit. Melius est uicinnus
inꝑximo. quã fr̃ longe habitans. Et ideo ple-
runq se beniuolentię quisq cõmittit. quam
fr̃is necessitudini. Tantũ ualet beniuolentia.
ut plerunq pignora tuncat naturȩ. Satis¬
copiose tusticie loco. honesti naturã & ium
tractauimus. Nunc de fortitudine tractemꝰ.
que uelut excelsior cȩ̨teris. diuidit᷑ inres belli¬
cas & domesticas. Sed bellicarũ rerum studiũ
a nr̃o officio iam alienũ uidetur. quia animi
plusquã corporis officio intendimus. Nec ad
arma iam spectat usus noster. sed ad pacis ne¬

Expanded text:
quae aculeos habent, dolorem non habent. Compunquae aculeos habent, dolorem non habent. Compungimur enim censoriis sermonibus, sed benevolentiae delectamur sedulitate. 174. Ad summam, non omnibus eadem semper officia debentur, nec personarum semper, sed plerumque causarum et temporum praelationes sunt, ut vicinum quis interdum magis quam fratrem adjuverit. Quoniam et Salomon dicit: Melior vicinus in proximo, quam frater longe habitans . Et ideo plerumque amici se benevolentiae quisque committit, quam fratris necessitudini. Tantum valet benevolentia, ut plerumque pignora vincat naturae. CAcopiose justitiae loco honesti naturam et vim tractavimus. Nunc de fortitudine tractemus, quae velut excelsior caeteris, dividitur in res bellicas et domesticas. Sed bellicarum rerum studium a nostro officio jam alienum 47 videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis ne
Abbreviated transcription (Latin):
patria esau & iacob: sed discrepabant: Non
erat enim beniuolentia int̾ eos. quȩ sibi pre¬
ferret alterũ: sed magis contentio quȩ preri¬
peret benedictionẽ. Nancũ alter prȩdurus.
alt̾ mansuctus esset : inter dispares mores
& studia cõpugnantia beniuolentia esse
non poterat. Adde. quia sc̃s cob paternę de¬
generem domus: uirtuti prȩferre nonpo-¬
terat. Nichil autem tã consociabile quam
cũ equitate iusticia : quȩ uelut compar
& socia beniuolentie facit. ut eos quos
pares nobis credimus. diligamus. Habet
autẽ inse beniuolentia fortitudinẽ. Nam
cũ amicicia ex beniuolentię fonte ꝓcedat:
non dubitat ꝓamico grauia uite sustinere
ꝑicula. Et si mala inquit michi eueuerint
iracundiȩ extorquere consueuit. Beniuo¬
lentia facit ut amici uulnera magis utilia
quã uoluntaria inimici oscula sint. Be¬
uiuolentia facit. ut unus fiat eplurib.
timus etiam correptiones in amicicia gratas esse.

Expanded text:
patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantia, benevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob paternae degenerem domus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consociabile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevolentiae, facit ut eos quos pares nobis credimus, diligamus. Habet autem in se benevolentia, etiam fortitudinem; nam cum amicitia ex benevolentiae fonte procedat, non dubitat pro amico gravia vitae sustinere pericula: Et si mala mihi, inquit, evenerint iracundiae extorquere consuevit. Benevolentia facit ut amici vulnera utilia quam voluntaria inimici oscula sint . Benevolentia facit, ut unus fiat ex pluribus; timus etiam correptiones in amicitia gratas esse,
Abbreviated transcription (Latin):
carne & inunospũ. Unde se eua serpenti cre¬
didit. qm̃ quȩ beniuolentiam acceꝑat : ma-¬
liuolentiam esse non opinabatur. Augetur
beniuolentia coetu ȩccłȩ. fidei consortio. ini¬
tiandi societate. ꝑcipiende grẽ necessitudine.
my. sterioꝵ cominunione. Hȩc enĩ eciam
appellationes. necessitudinũ. reuerentia mn
filioꝵ. auctoritatẽ & piecatẽ patrũ. gerina¬
nitatẽ frũm sibi uindicant: Multũ igitur
adcumulandã spectat beniuolentiamꝰ ne¬
cessitudo grẽ. Ad uiuant etiam pariũ studia
uirtutum. siquidẽ beniuolentia etiã moꝵ
facit similitudinẽ. Deniq ionatha filius it¬
gis imitabatur sc̃i dauid mansuetudinẽ. ꝓpt̾
qd diligebat cũ. Unde & illud. cũ scõ sc̃s eris:
non solum ad conuersationẽ. sed etiã ad beni¬
uolentiam deriuandũ uidetur. Nam utiq
& filii noe simul habitabant. & non erat in
his moꝵ concordia. Habitabant etiam indomo

Expanded text:
carne , et in uno spiritu. Unde se Eva serpenti crecarne , et in uno spiritu. Unde se Eva serpenti credidit; quoniam quae benevolentiam acceperat, esse malevolentiam non opinabatur. benevolentia coetu Ecclesiae, fidei consortio, initiandi societate, percipiendae gratiae necessitudine, mysteriorum communione. Haec enim etiam appellationes necessitudinum, reverentiam filiorum, auctoritatem et pietatem patrum, germanitatem fratrum sibi vindicant. Multum igitur ad cumulandam spectat benevolentiam necessitudo gratiae. 171. Adjuvant etiam parium studia virtutum. Siquidem benevolentia etiam morum facit similitudinem. Denique Jonathas filius regis imitabatur sancti David mansuetudinem, propter quod diligebat eum . Unde et illud: Cum sancto sanctus eris , non solum ad conversationem, sed etiam ad benevolentiam derivandum videtur. Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo
Abbreviated transcription (Latin):
Non igitur mediocris uirtus. de qua sibi plaude¬
bat iob dicens. Foris autẽ non habitabat hospes.
ianua mea omi uenienti patebat. Beniuolentia
itaq in his est om̃ib tanquã fons aquȩ refici¬
ens sicientẽ. tanquã lumen quod etiam in aliis
luceat. nec illis desit quidesuo lumine aliis
lumen accenderint. Est etiam illa beniuolen-¬
tia liberalis. ut si quod habes debitoris cirogra¬
phum scindens restituas. adebitore nichil¬
mutuatur. Qui non habẽt: nonliberat sin¬
graphum. Quid igitur etiam si pse non exi-¬
gas. auaris heredib seruas. qđ potes cum
beniuolentiȩ tuȩ laude sine damno pecuniȩ
representare : Atq ut plenius discutiainus
beniuolentiam : adomesticis primũ ꝓfecta
ꝑsonis. id est afiliis. parentib. fratrib. ꝑcon¬
iunctionẽ gradus inciuitatũ ꝑuenit ambitũ.
& de paradiso egressa mundum repleuit. De¬
niq cũ inuiro & femina beniuolentẽ ds̃
posuis set affectũ dix̃. Frunt ambo inuna

Expanded text:
non igitur mediocris virtus, de qua sibi plaudebat Job dicens : Foris autem non habitabat hospes, janua mea omni venienti patebat  aquitaque in his est omnibus, tamquam fons aquae reficiens sitient em, et tamquam lumen quod etiam in aliis luceat, nec illis desit, qui de suo lumine aliis lumen accenderint. 168. Est etiam illa benevolentiae liberalitas, ut si quod habes debitoris chirographum, scindens restituas, nihil a debitore mutuatur: qui non habet, non liberat syngrapham. Quid igitur etiam si ipse non exigas, avaris haeredibus reservas, quam potes cum benevolentiae laude sine damno pecuniae repraesentare? 45 169. Atque ut plenius discutiamus; benevolentia a domesticis primum profecta personis, id est, a filiis, parentibus, fratribus, per conjunctionum gradus in civitatum pervenit ambitum, et de paradiso egressa mundum replevit. Denique cum in viro et femina benevolentem Deus posuisset affectum, dixit: Erunt ambo in una
Abbreviated transcription (Latin):
uitio obrepsit: Quomꝰ laborẽ egritudinis.
frigoris. famis ꝑtulit: Quomͦ despexit salu¬
tis ꝑiculũ: Hunquid rapinis diuiti& coa-¬
ceruatȩ dequibꝰ tanta inopibꝰ affluebant:
Nunquid auariciã census. aut uoluptatis
stu dia cupidiatesq excitauit: Nunquid
triũ regũ inuiriosa contentio uel seruoꝵ con¬
tumelia iirã excussit: Nunqd gła sicut
leuẽ extulit. qui imp̃cabat᷑ grauia sibi. si unꝗͣ.
uel non uoluntariã celauerit culpã. uel reue-¬
ritus esse mnultitudinẽ plebri: quominꝰ
annuntiaret eam inconspectu om̃iuniun
Neq eiũ consentaneȩ sunt uitisͤ uir cutes
s sibi constant. Quis igit᷑ tãfortis quãsẽs

Expanded text:
vitio obrepsit? Quomodo laborem aegritudinis, vitio obrepsit? Quomodo laborem aegritudinis, frigoris, famis pertulit? Quomodo despexit salutis periculum? Numquid rapinis divitiae coacervatae, de quibus tanta inopibus affluebant? Numquid avaritiam census, aut voluptatis studia cupiditatesque excitavit? Numquid trium regum injuriosa contentio, vel servorum contumelia in iram excussit? Numquid gloria sicut levem extulit, qui imprecabatur gravia sibi, si umquam vel non voluntariam celavisset culpam, vel reveritus esset multitudinem plebis, quominus annuntiaret eam in conspectu omnium? Neque enim consentaneae sunt vitiis virtutes, sed sibi constant. Quis igitur tam fortis quam s
Abbreviated transcription (Latin):
dior aduersus uoluptates. dura aduersus
illecebras. quib aurẽ deferre nesciat. nec
ut dicit᷑ aue dicat. Pecuniam neglegat.
uirtutẽ effeminat. Nichil eñ tã contrariũ
fortitudini. quã lucro uinci. Erequent᷑
pulsis hostib. inclinata infugã aduersarioꝵ
acie. dum exuuiis cesoꝵ capitur proeliotor:
inter ipsos quos strauit miserandus occubuit.
& eruimphis suis de iecte legiones dũ spolus
occupantur. hostes in se reuocarunt quifu¬
qeiant. F ortitudo igitur tã unmanẽ pestẽ
repellat & ꝓterat. Nec tẽptetur cupidita¬
tib nec frangatur metu. quia uirtꝰ sibi
constat. ut fortiter omĩa ꝑsequatur iuuitia
tanquã uirtutis uenena. Iracundiã uelut
quib dã ꝓpulset armis quȩ collit consiliũ.
& tanquã egritudinẽ uitet. Głȩ quoq
caueat appetentiã. quȩ frequenter noc uit
immoderatius expetita. sẽꝑ autẽ usurpata.
Quid hoꝵ scõ iob uel inuir tute defuit. uel in

Expanded text:
dior adversus voluptates, dura adversus dior adversus voluptates, dura adversus illecebras, quibus aurem deferre nesciat, nec ut dicitur ave dicat, pvirtutem effeminat nihil enim tam contrarium fortitudini, quam lucro vinci. Frequenter pulsis hostibus, et inclinata in fugam adversariorum acie, dum exuviis caesorum capitur praeliator, inter ipsos quos stravit, miserandus occubuit: et triumphis suis dejectae legiones dum spoliis occupantur, hostem in se revocaverunt, qui fugerat. 193. Fortitudo igitur tam immanem pestem repellat et proterat, nec tentetur cupiditatibus, nec frangatur metu; quia virtus sibi constat, ut fortiter omnia persequatur vitia, tamquam virtutis venena: iracundiam velut quibusdam propulset armis, quae tollat consilium, et tamquam aegritudinem vitet. Gloriae quoque caveat appetentiam, quae frequenter nocuit immoderatius expetita, semper autem usurpata. 194. Quid horum sancto Job vel in virtute defuit, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
De inde ut iudiciũ tuum stabili ratione con¬
firmes: & quȩ iudicaueris leuia. tanquã
nichil ꝓfutura concẽnas. De inde ut siquid
acciderit aduersi. idq graue & acerlũ pu¬
tetur: uaferas ut nichil prȩt̃ naturã ace¬
disse putes. cũ legeris. nudus sũ natus. nud̃
exibo. quȩ dñs dedit dñs abstulit. Et utiq
& filios amiserat. & facultates. Seruesq
inom̃ib ꝑsonam sapientis & iusti. sicut
ille seruauit quiait. Sicut dño placuit
ita factũ ẽ: sit nom̃ dnĩ benedictũ. Et
infra. Sicut una insipientiũ mulierũ
locuta es. Sibona suscepimus de manudñi.
quȩ mala sunt non sustinebimus: Non ẽ.
gͥ mediocris nec discreta acęteris animi
fortitudo quȩ bellũ cũ uirtutib gerat. s
quȩ sola defendat ornamenta uirtutũ
omĩũ & iudicia custodiat. & quȩ in expia¬
bili proelio aduersus om̃ia uicia decernat:
Inuicta ad labores. fortis adꝑicula. Rigi¬

Expanded text:
Deinde ut judicium tuum stabili ratione conDeinde ut judicium tuum stabili ratione confirmes, et quae judicaveris levia, tamquam nihil profutura contemnas? Deinde ut si quid acciderit adversi, idque grave et acerbum putetur, ita feras, ut nihil praeter naturam accidisse putes, cum exibo: quae Dominus dedit, Dominus et abstulit ; et utique et filios amiserat et facultates: servesque in omnibus personam sapientis et justi, sicut ille servavit, qui ait: Sicut Domino placuit, ita factum est, sit nomen Domini benedictum . Et infra, Sicut una insipientium mulierum locuta es: si bona suscepimus de manu Domini, quae mala sunt non sustinebimus ? 23. Non est igitur mediocris nec discreta a caeteris animi fortitudo, quae bellum cum virtutibus gerat; sed quae sola defendat ornamenta virtutum omnium, et judicia custodiat, et quae inexpiabili praelio adversus omnia vitia decernat, invicta ad labores, fortis ad pericula, rigi
Abbreviated transcription (Latin):
actus quos incelligat ꝓfuturos. Fortis gͦ ẽ. uiri
non dissimulare cũ aliquid immineat. sedp̃¬
tendere. & tanquã explorare de syecula qua¬
dam m̃tis. & obiuare cogitatione ꝓuida rebꝰ
futuris. ne force dicat postea. Ideo incidi. qr
non arbitrabar posse euenire. Deniq nisi
ex plorentur aduersa: cito occupant. Nam¬
ut inbello imꝓuisus hostis uix sustinetur:
& si imparatos inueniat facile op̃primit. ita
animũ mala in explorata plus frangunt.
In his gͥ duob illa ẽ. animi excellentia. ut
primu animus tuus bonis exercitus cogitatio¬
nibꝰ. mundo corde qđ uerũ & honestũ ẽ. uideat. ⁊¬
Beati enĩ mundo corde. qr ipsi etiã dm̃ uidebuts:
atq id qđ honestũ ẽ. solũ bonũ iudicet. de¬
inde nullis ꝑturbetur cogitationib. nullis
facit. Quid enĩ tãdifficile quã despicere tanꝗͣ
ex arce aliqua sapientiȩ opes. aliaq omĩa
quȩ plerisq uidentur magna & prȩcelsa :

Expanded text:
actus quos intelligat profuturos. 189. Fortis ergo est viri actus quos intelligat profuturos. 189. Fortis ergo est viri non dissimulare cum aliquid immineat, sed praetendere, et tamquam explorare de specula quadam mentis, et obviare cogitatione provida rebus futuris, ne forte dicat postea: Ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse evenire. Denique nisi explorentur adversa, cito occupant. Ut in bello improvisus hostis vix sustinetur, et si imparatos inveniat, facile opprimit: ita animum mala inexplorata plus frangunt. 190. In his igitur duobus illa est animi excellentia, ut primum animus tuus bonis exercitus cogitationibus, mundo corde quod verum et honestum est videat: Beati enim mundo corde, quia ipsi etiam Deum videbunt : atque id quod honestum est solum bonum judicet: deinde nullis perturbetur occupationibus, nullis facit. Quid enim tam difficile quam dispicere tamquam ex arce aliqua sapientiae opes, aliaque omnia quae plerisque videntur magna et praecelsa?
Abbreviated transcription (Latin):
mior aut remissior anuꝰ ferre ac tolerare ñqueat:¬
nec rursus ꝓpt̾ ignauiã cedere quis ac deserere
fidẽ debet metuꝑiculi. Qua grã prȩparandus ẽ.
animꝰ exercenda mens & stabilienda ad constan-¬
tiam. ut nullis ꝑturbari animꝰ possit t̾roribꝰ.
nullis frangi molestiis. nullis supplicus cedere.:
quȩ difficile quidẽ sustinentur. S ꝙ omĩa sup¬
plicia grauioꝵ supplicioꝵ tuncunt᷑ formidi¬
ne: idõ si consilio firmes animũ tuũ. nec rati-¬
one discedendũ putes. & prȩponas diuini ui¬
dicii metũ. ꝑpetui supplicii torm̃ta: potes
animi subire tolerantiam. Hoc gͥdiligentiȩ
potest uigore mñtis pͣuidere quȩ futura sunt.: &
tanquã ante ocłos locare quidpossit accidere.
& quid agere debeat si ita acciderit definire.
Int̃dũ duo & tria simul uoluere animo quȩ
conitiat aut singula aut coniuncta accidẽ
posse. & aut singulis aut conuinetis disponere

Expanded text:
mior, aut remissior animus ferre ac tolerare non queatmior, aut remissior animus ferre ac tolerare non queatNec rursus propter ignaviam cedere quis ac deserere fidem debet metu periculi. Qua gratia praeparandus est animus, exercenda mens, stabilienda ad constantiam, ut nullis perturbari animus possit terroribus, nullis frangi molestiis, nullis suppliciis cedere. Quae difficile quidem sustinentur: sed quia omnia supplicia graviorum suppliciorum vincuntur formidine, ideo si consilio firmes animum tuum, nec a ratione discedendum putes, et proponas divini judicii metum, perpetui supplicii tormenta, potes animi subire tolerantiam. 188. Hoc igitur dipotest vigore mentis praevidere quae futura sunt, et tamquam ante oculos locare quid possit accidere, et quid agere debeat, si ita acciderit, definire; interdum 51 duo et tria simul volvere animo, quae conjiciat aut singula aut conjuncta accidere posse, et aut singulis aut conjunctis disponere
Abbreviated transcription (Latin):
animi ab angoribꝰ. ut neq indoloribꝰ molli¬
ores simꝰ. neq in ꝓsꝑis elatiores. Qđ si u
qui ad capessendã rẽ publicã adhortantur
aliquos. hȩc prȩcepta dant: quanto magis
nos qui ad officiũ eccłȩ̃ uocam᷑. talia debemꝰ
agere quȩ placeant dõ. ut pͣtendat innobis
ut inembra nr̃a arma iusticię sint. arma ñ
carnalia iniquib peccatũ regnet. sed arma
fortia deo. quib peccatũ destruat᷑ : Moriat᷑
caro nr̃a. ut inea om̃is culpa moriat᷑. & quasi
ex mortus uiuentes. nouis resurgamꝰ oꝑib
officii: stipendia fortitudinis. S ꝙ in om̃ib
quȩ agimꝰ ñsolũ quid honestũ. sed etia pͥos sibile¬
e sit quęrimus. neforte aggrediamur
aliquid quod non possimus exequi. unde
nos tẽpore ꝑsecutionis deciuitate inciuitatẽ
cedere. imino ut uerbo ipso utar fugere uult
dit̃s: ne temere aliquis dũ martyrii desiderat
głam offerat se ꝑiculis. quȩ fortasse caro infir-¬

Expanded text:
animi ab angoribus; ut neque in doloribus molliores simus, neque in prosperis elatiores. Quod si hi qui ad capescendam rempublicam adhortantur aliquos, haec praecepta dant, quanto magis nos qui ad officium Ecclesiae vocamur, talia debemus agere quae placeant Deo; ut 50 praetendat in nobis ut membra nostra arma justitiae sint, arma non carnalia in quibus peccatum regnet, sed arma fortia Deo quibus peccatum destruatur: moriatur caro nostra, ut in ea omnis culpa moriatur; et quasi ex mortuis viventes, novis resurgamus operiofficii stipendia fortitudinis. Sed quia in omnibus quae agimus, non solum quid honestum, sed etiam quid possibile sit quaerimus, ne forte aggrediamur aliquid quod non possimus exsequi. Unde nos tempore persecutionis de civitate in civitatem concedere, immo ut verbo ipso utar, fugere vult Dominus; ne temere aliquis dum martyrii desiderat gloriam, offerat se periculis, quae fortasse caro infir