comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gditas meo sic̃ leo ii silua Bedit ip̃a suꝑ me uotẽ suã Iderodimi
lã dũ su h ᷑litas eiꝰ celeste lRegnũ: nõ utiq ip̃am hrditatẽ se dͭ
meis qui ie r̃molanerũt sĩc pecus Dedit sux me uot̃e suã id est
smĩam adusꝰ me mortis crucis q dixtiãt. Nam qd suꝑiꝰ ait cõsũma¬
cuoũ se domui Inda testm̃̃ nouũ: oñdit uetus illud testamẽtũ quod
ioysen datũ est nõ fuisse ꝑfectũ. Id aũt qd ꝑ. xp̃m diroi t
cõ siematũ fore. ¶Domẽ aut Iuda et ffrł nõ utiq Iudeos sig̃ficat.
quos abdicauit. ẜ̾ nos q̃ ab eo cõuorati exicrẽtib in illoꝵ locũ adoptionẽ
successimꝰ. et appellamuer filii indeoꝵ Qdᵒ declãt sibilla
eet id ren i psaras docet aꝙud quẽ pr̃ sũmus ad filiũ loquit᷑ dicẽs.
Tgo dñs deus uocaui te ad iusticiã et tenelo manũtua s cõfirmabote.
et dedi te in testm̃ gen̾is met: in lucẽ iẽtiũ a ꝑire oclos cecoꝵ. ꝓducere

Expanded text:
 me uocem suam, idcirco odiui eam. cum sit hereditas eius caeleste regnum, non utique ipsam hereditatem se dicit meis, qui me immolauerunt sicut pecus. dedit super me uocem suam, id est sententias aduersus me mortis crucisque dixerunt. nam quod superius ait consummaturum se domui Iuda testamentum nouum, ostendit uetus illut testamentum quod per Moysen datum est non fuisse perfectum, id autem quod per Christconsummatum fore. domum autem Iuda et Israhel non utique Iudaeos significat, quos abdicauit, sed nos, qui ab eo conuocati ex gentibus in illorum locum adoptione successimus et appellamur filii Iudaeorum: quod declarat Sibyllaesset id genus, Esaias docet, apud quem pater summus ad filium loquitur dicens: ego dominus deus uocaui te in iustitiam, et tenebo manum tuam et confirmabo te, et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, producere
Abbreviated transcription (Latin):
ucte celesti mcĩtalẽ pendi hom̃ib Imponat meq dcũ a
mortali corpore induat᷑ ut p̾cepta sua factis adimplendo cetos patẽdi
necessitate cõstringat ¶ liqͣuido gͥ appet eũ qui uite dux et iusticie
sit magr corporalẽ ẽẽ eporle̾ net aliter fitri posẜe ut sit illiꝰ pltna
it ꝑfecta dect̾na nisi hẽdit Radicẽ ac fiđ fundamẽtũ. stabilitq

Expanded text:
te caelesti necessitatem parendi hominibus inponat, neque deum, nisi mortali corpore induatur, ut praecepta sua factis adinplendo ceteros parendi necessitate constringat. liquido igitur apparet eum qui uitae dux et iustitiae sit magister corporalem esse oportere nec aliter fieri posse ut sit illius plena et perfecta doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
uult nõ modo cũ uenia: ẜ etiã cũ rõne peccare Opportet mañr̃m docto¬
rẽ q u̾tutis hõi similiuũ fieri ut uincendo peccatũ doceat ħoĩe uinte
abeo posse peccatũ. Si uo̾ sit ĩmortalis exempłũ ꝓponẽ hõi nullomõ p̃t.
Epistet eñ coustans aliquis ac dicet. Tu quidnõ peccas qr libtr es
opus est ut tuear hanc uitã mortẽ nõ tunes qr ualẽ inte nõ p̃s
Solorẽ contempnis: qr nullã uimi pati potes. Ac ego mortalis utrũq tuto :
qr eruciatꝰ m grauissimos inferũt quos tollerare carnis ĩfromitas nõ
I Mector itaq urotutis etiã hãc excusacionẽ deluit hoĩb au
ne quis ꝙ peccat necessitati potiꝰ ast̾bat ꝙ̃ culpe sue. Srgout ꝓfictꝰ
eẽ possit nchil ei debet egoni abeo qui doctiddꝰ est: ut si forte dipat

Expanded text:
uult non modo cum uenia, sed etiam cum ratione peccare, oportet magistrum doctoremque uirtutis homini simillimum fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uinci ab eo posse peccatum. sin uero sit inmortalis, exemplum proponere homini nullo modo potest. exsistet enim constans aliquis ac dicet: \'tu quidem non peccas, quia liber esopus est, ut tuear hanc vitam. Mortem non times, quia valere in te non potest. Dolorem contemnis, quia nullam vim pati potes. At ego mortalis utrumque timeo, quia cruciatus mihi gravissimos inferunt, quos tolerare carnis infirmitas non potest. Doctor itaque virtutis etiam hanc excusationem debuit hominibus aune quis quod peccat necessitati potius adscribat quam culpae suae. ergo ut perfectus esse possit, nihil ei debet opponi ab eo qui docendus est, ut si forte dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
Si p̾cipiet sequi nõ potes: sequẽ anbecede tł Eublata hoc modo
oĩs extusaͦ est si fateri hoĩtm nece est sua culpa Imustũ ese qui doctorẽ
uirlitis et eũdẽ ducẽ nõ sequat᷑ ¶ uideo gͦ quãto ꝑfectior sit mor¬
talis doctor. qr dux eẽ mortalis p̃t ꝙͣ t̾mortalis qui patiam docẽnõ
p̃t. quia subietꝰ passionib nõ est. Nlec tñ hoc plinet eo ut hõie deo¬

Expanded text:
si praecipientem sequi non potes, sequere antecedentem.\' sublata omnis hoc modo excusatio est et fateri hominem necesse est sua culpa iniustum esse qui doctorem uirtutis et eundem ducem non sequatur. uides ergo quanto perfectior sit mortalis doctor, quia dux esse mortali potest, quam inmortalis, quia patientiam docere non potest qui subiectus passionibus non est. n
Abbreviated transcription (Latin):
ate decuteeus ut illã crucẽ nudto deploret. quã mõdꝰ ip̃e
et lola mõdi x lemẽta luptrũt. bec aut̃ sit futura fuisse ⁊ ꝓpħaꝵ
uotib et sibilliib carmib denũtiatũ ẽi Apud ꝑsarã ita st̃ płum

Expanded text:
ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? haec autem sic futura esse et prophetarum uocibus et Sibylli
Abbreviated transcription (Latin):
iauserũt indutũ ei coloris ꝙͣuopurei ueste at sprius coronatĩ
qͣt Regẽ salutarũt et dederũt ei cibũ fellis et mistutrũt aceti
potionẽ ¶ post hec cõspuerũt in faciẽ eiꝰ ⁊ palnus ceciderũt
Cũq ip̃i carnifices de uestimẽtibeiꝰ contendeut sortiti sũt
idsa de tiuuta et palio. Et cũ hec oiã fue̾t nulla uotẽ exore
fuo tadꝙͣ si mutꝰ cẽt emuisit. Tuc suspenderũt tũ mt̾ dicos
nopios mediũ qui ob latrocima dapnati erãt cruciq affixeru¬
¶ Quid ego hic ĩlãto faciõre de plorem. aut qb ubis tantum
nestis ꝯq̃rar. Nõ eĩ gabianã trucẽ destbiuiꝰ quã martꝰ tulliꝰ¬
uniu̾sis eloquẽtie sue uerbis ac uirib uelut effusis totiꝰ ĩgtii
cõtra oẽs leges in coutẽ ẽ sublatũ. Qui ꝙͣuis Innotẽs fui̾t rillo
supplicio Indignus mortalis tũ et abħore scelesto qui Iustitiam
naret affectꝰ est Euid de huiꝰ trucis ĩdignitatt dice

Expanded text:
 indutum enim coloris punicei ueste ac spinis coronatum quasi regem salutarunt et dederunt ei cibum fellis et miscuerunt ei aceti potionem. post haec conspuerunt faciem eius et palmis ceciderunt. cumque ipsi carnifices de uestimentis eius contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. et cum haec omnia fierent, nullam uocem ex ore suo, tamquam si mutus esset, emisit. tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique fixerunt. quid ego hic in tanto facinore deplorem aut quibus uerbis tantum nefas conquerar? non enim Gauianam crucem describimus, quam Marcus Tulliuniuersis eloquentiae suae neruis ac uiribus uelut effusis totius ingenicontra omnes leges in crucem esse sublatum. qui quamuis innocens fuerit et illo supplicio indignus, mortalis tamen et ab homine scelesto qui iustitiam ignoraret adfectus. quid de huius crucis indignitate dicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
palesecit᷑ q̃ auleꝙ pate̾ł᷑ ꝑspici nullo modo ꝙobelat qr ipͣm possionẽ¬
q eius annũtiabãt. Id croto moises et idẽ ip̃i ꝓphete leg̃ẽ que Iudtis
data est testamẽtũ uocãt qr insi testator mortũ fu̾it nͨ cõfirmari
testamẽlũ pt: nec stiroi quid ieo septũ sit qr clausũ et obsignatũ
est Itaq insi cpns mortẽ sustepisset aꝑupi lestameto ÷ Reuelaris

Expanded text:
m passione eius adnuntiabant. idcirco Moyses et idem ipsi prophetae legem quae Iudaeis data est testamentum uocant, quia nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari testamentum potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est. itaque nisi Christus mortem suscep
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ unncor. Indutꝰ sũ eĩ carue fragili et ĩ becilla bec ẽ que Irastit᷑¬
qi uolo. ẜ qr cogor. ¶entio me si ip̃e pecare. ẜ ñccits fragilitatis Inpel¬
uit cui sepuga nõ possũ. uid ad hec ⁊pude bit pͥceptor ille Iustine.
oͦ rõfutabit at Redarguit hõitm qui delictis sius eecusati

Expanded text:
sed uincor: indutus sum enim carne fragili et inbecilla, haec est quae concsed uincor: indutus sum enim carne fragili et inbecilla, haec est quae conc uolo, sed quia cogor. sentio me et ipse peccare, sed necessitas fragilitatis inpellit, cui repugnare non possum. \' quid ad haec respondebit praeceptor ille iustitiae? quomodo confutabit ac redarguet hominem qui delictis suis excusati
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ assimiat. Cur aũt fe nõ possit rõ claraẽ Nam si uẽĩãt ad hoĩes
ut deus ut omiltam ꝙ mortales ocłi claritatẽ marestatis eiꝰ conspit̾e̾ ac ss¬
nere nõ pũt: ip̃e certe deus u̾tutẽ docẽ non potit qr e yers corꝑis non
facit que docebit. ac ꝑ hoc doct̾na eiꝰ ꝑfecta nõ euit lioqũd si sũma
uirtꝰ est dolorẽ pacienter ꝓ iusticia officio q ꝑseire. si uiotꝰ dmortd
ip̃am et intentatã nõ melie et illatam fortiter sustim̃. Deb eigo
doctor ille ꝓfectus et doce ista p̾cipieñdo. si cõfiomart faciendo. qr
quidat Pcepta uiuendi ampntare de bet oi eecusacomiẽ uias ut Impo¬
nat hõib parbidi ñcitatem. nõ ui aliqua. s pudore: et tñ libertatem
si uellent. Quo ͦ gͣ pot̾it amputari excrsa ͦ insi ut qui docet faciat
que docet. et sit lanꝙ p̾uiꝰ et manũ poroigat secuturo. Gadmod
iectꝰ sit passioni: ꝙ̃t̃ ei docẽti herio sit ꝑndẽ. uolo equid̃ nõ peccare:

Expanded text:
corpus assumat. Cur autem fieri non possit, ratio clara est. Nam si veniat ad homines, ut Deus, ut omittam, quod mortales oculi claritatem majestatis ejus conspicere ac sustinere non possunt, ipse certe Deus virtutem docere non poterit, quia expers corporis non faciet, quae docebit, ac per hoc doctrina ejus perfecta non erit. Alioqui si summa uirtus est dolorem patienter pro iustitia officioque perferre, si uirtus est mortem ipsam et intentatam non metuere et inlatam fortiter sustinere, debet ergo doctor ille perfectus et docere ista praecipiendo et confirmare faciendo, quia qui dat praecepta uiuendi amputare debet omnium excusationum uias, ut inponat hominibus parendi necessitatem non ui aliqua sed pudore, esi uellent. quomodo igitur poterit amputari excusatio, nisi ut qui docet, faciat quae docet et sit quasi praeuius et manum porrigat secuturo? quemadmsubiectus sit passioni, potest ei docenti homo sic respondere: \'uolo equidem non peccare,
Abbreviated transcription (Latin):
in toib horis ¶ Cũ hec facta ẽẽnt ne ꝓdigiis quid̃ celestib facimus
suũ intellige̾ quiuerũt. Wed qm̃ p̾dixerat se teruo die abniferis Re¬
suorecturũ. metuẽtes ne adiscipulis subrepto et amoto corpore unu̾
Resurrexisse cie crederẽt et fie̾t multo maior in plebe cõfusio. det̾xerũt
eũ couci et cõclusũ dmonumẽto firmiter. nlitari custodia t̾cũdederũe.
uerũ tercio die ante lutẽ terre motu facto Repente patefactũ ẽ sepultm.
et custodib quos actonitos obstupefec̾at pauor nichil uidẽ lib iteger
e sepultro ac uiuꝰ egressꝰ in galileã ꝓfectꝰ est: ut discipulos suos
corpꝰ icluserãt. Illũ aũt apud inferos nõ Remãsurie. s dict̾tio
Resurrecturũ pħe cecinerãt Dauid ĩ poͦ quitodecimo. Nõ d̾elinques

Expanded text:
 ὤραις. Cum haec facta essent, ne prodigiis quidem coelestibus facinus suum intelligere quiverunt. Sed quoniam praedixerat se tertio die ab inferis resurrecturum, metuentes ne a discipulis surrepto et amoto corpore, universi resurrexisse eum crederent, et fieret multo major in plebe confusio, detraxerunt eum cruci, et conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt. Verum tertio die, ante lucem terrae motu facto, repente patefactum est sepulcrum, et custodibus, quos attonitos obstupefecerat pavor, nihil videntibus, integer e sepulcro ac vivus egressus, in Galilaeam profectus est, ut discipulos suos corpus incluserant. Illum autem apud inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum, prophetae cecinerant. Davi
Abbreviated transcription (Latin):
Ius lileitalis adimat᷑. ¶ Responder ilaq dictori hoc modo. Ilõ pessum
natuns ut hus asfectib aĩalia uniu̾sa subieta sint uelsi ad to puta
Repuqnauiposse natͤ et tu ip̃e que Icges fac ut scĩa fitr posse Cũ
aut ip̃e nõ facias: que insolencia d̃ si hõi liberõ Imporid uelis leges.
quib ip̃e no proeas ¶Prins diste quid doces y anlety mores aliorum
loiororas tuos corbige. Sius negar iustã dẽ hauc Rensionẽ quietia in
conteptĩ uemet huuiꝰ modi doctor et deludet uistissim qr uidebitet
ademet ⁊tusacionẽ cõlinacib insi ut pritib sactis docent resibilla¬

Expanded text:
ius libertatis adimatur. respondet itaque doctori hoc modo: \'non possum ius libertatis adimatur. respondet itaque doctori hoc modo: \'non possum naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam esse hanc responsionem? quin etiam in contemtum ueniet huiusmodi doctor et deludetur uicissim, quia uidebiadimet excusationem contumacibus, nisi ut praesentibus factis doce
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes nõ ut deuã utuit Cur se tam huẽle imbetillũ pcos andotedos
ut ab homib si colempni y prna affici posset Cur uim ab Imbecills
inbaite uilaua. Cux nõ maiestatẽ suã subĩpa saltẽ mote pał fecaͫ
s ut inualidꝰ iniudiciũ ductus est. ut nocens depnalꝰ ul modtalis occ̃ sls
Refutabo hec diliggẽter ne ꝙ ꝙͣ paciar errare. Ila ee̾ magnai mitibisi
ratione sũt facta Quã quicũq ꝑcepit nõ tũ niaridesinet deũ ab
ħom̃ib tẽ couciatũ ueru̾ etiã facile ꝓiidebit. nedeũ quid̃ potuiffe
credi sita ip̃a q̃ arguit factanõ dent u
uicũq p̾ceptadat hom̃ib ad uitã
moret q fioit alioꝵ. Outro debeat ne ipe facõ que p̾cipit.
cetu q hom̃ seciegare il̾ quos hĩtat ip̃e et ip̃i eodmõ uiuẽdũ est
doctliã sũa faciat. si re ip̃a resoluat qd u̾bis ntal᷑ astrẽty. uiuisqsq
et̃ cũ audit p̾cipietẽ nõ uuli imponi sibi icc̃itatẽ parẽdi tãꝙ sib

Expanded text:
homines non ut Deus venit? Cur se tam humilem imbecillemque constituit, ut ab hominibus et contemni, et poena affici posset? cur vim ab imbecillisitate uitauit? cur non maiestatem suam sub ipsa saltem morte patefecit, sed ut inualidus in iudicium ductus est, ut nocens damnatus, ut mortalis occisus? \' refutabo haec diligenter nec quemquam patiar errare. illa enim magna et mirabili ratione sunt facta: quam quicumque perceperit, non tantum mirari desinet deum ab hominibus esse cruciatum, uerum etiam facile peruidebit ne deum quidem potuisse credi, si ea ipsa quae arguit facta non essent. uicumque praecepta dat hominibus ad uitam moresque fingit aliorum, quaero debeatne ipse facere quae praecipit coetuque hominum segregare inter quos agit, et ipsi eodem modo uiuendum est doctrinam suam faciat, si re ipsa resoluat quod uerbis nitatur adstringere. unus quisque enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi necessitatem parendi, tamquam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ulla noĩs dissimulacõe. adeo quẽ fabritatorẽ mũdi: quẽ rerp opificẽ
uocat: mũdie fatetur ẽstructũ. Qd si uel orphtus. uel hui ar̃i q̃ nata᷑
docẽte senserũt ĩ ꝓpetuũ deffendissent: eandẽ quã nos seqnur dic¬
toinã cõprehensa ueritate lenuissent
qd hactenꝰ de pottis. Ad pħos ueniami de qͦs ꝯͣmor ẽ auctas t̾tiꝰ

Expanded text:
dissimulatione a deo, quem fabricatorem mundi, quem rerum opificem uocat, mundum fatetur instructum. quodsi uel Orpheus uel hi nostri quae natura ducente senserunt in perpetuum defendissent, eandem quam nos sequimur doctrinam conprehensa ueritate tenuissent. Sed hactenus de poetis. ad philosophos ueniamus, quorum grauior est
Abbreviated transcription (Latin):
rnis deũ freꝙter ꝯfitet᷑ ac supͥmũ uoiat ĩ his libris ꝯͥ de legil
scpsit ab eo q regi mũdue argumẽtat᷑: cũ disputat de nata᷑ degp hot
mo. Nichil e p̾ͥstãtiꝰ deo. ab to gͣ nuedũ regi ncce est. Nulli Inr̃ nature
oledit̃s cũt subrectꝰ deꝰ Om̃ẽm gͦ regit ip̃e naturã suia aũt sit
mõ intelligi p̃t: insi mẽs soluta q̃dã et libera: seg̃gata ab oĩ ꝯcͤtõe
mortali. oĩa sẽciẽs ⁊ moue̾s ¶ Am̃itus qͦ se nec̃a qui ee Romanis uel
acerrimꝰ stoitꝰ fuit. ꝙͣsepe suimũ dẽũ merita laude ꝓfeguit᷑ Nlã cũ de
tura morte dissexeret. Nõ intelluris inqͥt auctoritatẽ acn
singła adoramꝰ ⁊ cobimꝰ suspẽsa sũt Itẽ in exhortatõib ¶ ħic ciẽ pͥma
locutꝰ est que nũc differo: ꝙ aliis lotis oportumora sũt De testioniis¬

Expanded text:
fitetur ac supremum uocat in iis libris quos de legibus scripsit; ab eoque regi mundum argumentatur, cum disputat de natura deorum, hoc modo: nihil est praestantius deo. ab eo igitur mundum regi necesse est. nulli igitur est naturae oboediens aut subiectus deus. omnem ergo regit ipse naturam. quia autem sit modo intellegi potest nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens I et mouens. Annaeus quoque Seneca, qui ex Romanis uel acerrimus Stoicus fuit, quam saepe summum deum merita. laude prosequitur! nam cum de inmatura morte dissereret, non intellegis inquit auctoritatem ac singula adoramus et colimus suspensa sunt? item in Exhortationibus: hic cum prima locutus est! quae nunc differo, quod aliis locis opportuniora sunt. nunc satis
Abbreviated transcription (Latin):
deũ aũt eẽ mẽtẽ que ex aqua cũcta formai̾ĩt. Ita materẽã reꝵ posuit¬
ĩhũore pͥncipiũnas cãm q nastẽ d ꝯstituit in deo ¶ pħitagoras ita
difimiuit quid eẽt deus. Anmiꝰ ꝑ unui̾sas mũdi ꝑtes om̃e q naturã
ꝯmeas atq diffusus: exqͦ or̃a que nastũt᷑ aĩalia uitã capiut ¶ Ana/¬
thes et anaximenes. ethera cẽ dicũt sũmũ deũ. Qui opĩom poeta.
nõ aissensit Tũ pr̃ om̃ps fecũdis ymbrib itht Cõuigis ĩ goen¬

Expanded text:
Deum autem esse mentem, que ex aqua cuncta formain umore, principium causamque nascendi constituit in deo. Pythagoras ita definiuit quid esset deus: animus per uniuersas mundi partes omnemque naturam commeans atque diffusus, ex quo omnia quae nascuntur animalia uitam capiunt. Anaus artificem. Cleanthes et Anaximenes aethera esse dicunt summum deum, cui opinioni poeta noster adsensit: tum pater omnipotens fecundis imbrib
Abbreviated transcription (Latin):
ñ um ꝯlĩbri oꝑe ꝯplexus est ẜ tñ nͭ dedit nõ a deo ꝯditore simet
explanare ante debuerit chaos ip̃m unde: quãdo: quõ ẽẽ ãt̃ ꝯslare ce¬
pisset. Nimirũ sĩ abaliqͤ artifice digpõia: ordĩata: effecta sũt omña
sic ip̃a maliam futa eẽ ab ã guo nãe est. Guis g hãc nͥ deꝰ fect᷑ cuiꝰ
ptati subiatẽt oĩae aedrefugit hoc ille dũ horret ĩcognitã uilatẽ Nõ¬
eñi musoꝵ instunctu. sic uideri uole bat in helytone carute illud effudit.¬

Expanded text:
it non a deo conditore sumens explanare ante debuerit chaos ipsum unde quando quomodo esse aut constare coepisset. nimirum sicut ab aliquo artifice disposita ordinata effecta sunt omnia, sic ipsam materiam fictam esse ab aliquo necesse est. quis igitur hanc nisi deus fecit, cuius potestati subenim Musarum instinctu, sicut videri volebat, in Helicone carmen illud effudit
Abbreviated transcription (Latin):
demuẽciaua. ꝙ claudie manũ nauis secuta est. ꝙẽ saclegos. Quno nudata
⁊ locrẽsis ꝙ ẜpnia. ⁊⁊ ceres milefia uĩdicauit. e hcules de appio ⁊uxit̃ de
actino ⁊ iinerua de cesare. huic ꝙ serpẽs urbẽ romã pestilẽtialilaut
epidaurio accer sitꝰ. Nã illuc de moniarches ip̃e in figura fua sure ulla
dissimulacõe ꝑlatꝰ est siq̃d legatiad eã rẽ missi dracon
ꝓfani auitalt inte̾gẽ nõ pñt. Iõq ab ip̃is alt̾bui putãt: Nmꝑia et¬

Expanded text:
denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus. nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconeprofani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui puta
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ cĩe uidisset unꝰ efiliis cui nomẽ fuit char. nõ texit pr̃is nuditatẽ. s
egressꝰ etiã frib Indicauit. At illi sũpto pallio Intrane ⁊ au̾sis uultib.
patrẽ ꝙ texerũt. Que scã cũ p̃r recognouisset: abdicauit at expulit
filiũ. At ille ꝓsuꝰ in ei ꝰ leue ꝑte cõsedit: q̃ nũc arabia nor̃at. Ea ꝙ t̾ra
d noĩe eiꝰ chanoam dc̃a ẽ eposteri eiꝰ chananti. ¶ ħ fut gẽs pas¬

Expanded text:
d cum uidisset unus ei filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem, sed egressus etiam fratribus indicauit. at illi sumpto pallio intrauerunt auersis uultibus patremque texerunt. quae facta cum pater recognosset, abdicauit atque expulit filium. at ille profugus in eius terrae parte consedit quae nunc Arabia, nominatur, eaque terra de nomine eius Chanaan d
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid gͦ adusuĩ nos mali p̾ncipes molũt ͦ fieri ip̃e ꝑmuiltit.
ettñ inustissum ꝑsetutores. qͥb dei nom̃ẽ cõtuẽlie ac ludibrio
fuit. nõ se putent impime laturos qr indignatõis adu̾sꝰ nos eius
qͣi mẽstri fuerũt punẽt᷑ eĩ indicio dei qui accepta plãte suꝑ hũa¬
nũ modũ fuerĩt abusi et ĩsultautrĩt etꝭ deo suꝑbiꝰ. eiꝰ q nomẽ pũe

Expanded text:
s mali principes moliuntur, fieri ipse permittit. Et tamen injustissimi persecutores, quibus Dei nomen contumeliae ac ludibrio fuit, non se putent impune laturos, quia indignationis adversus nos ejus quasi ministri fuerunt. Punientur enim judicio Dei, qui, accepta potestate, supra humanum modum fuerint abusi, et insultaverint etiam Deo superbius, ejusque nomen ae
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ deus ip̃e ꝯstituit qui spiritib Inustis et m̃ẽ ꝑauit Igñe/ qd
ip̃e ꝑuates suos impris at r ebellib comĩat᷑
Istant ꝰgitur et suaꝵ
et alienaꝵ interfectores aĩaꝵ qͣm in expiabile facinꝰ admitãt. pͥmu
ꝙ seip̃os Iugulãt ꝑditissimis demonib suiẽdo quos deꝰ mẽt̾na sigpli-
ad mortisera sacra cõtendunt antũt  q sũma diligẽtia ne qua sit aĩa

Expanded text:
 deus ipse constituit, qui spiritibus iniustis aeternum parauit ignem, quod ipse per uates suos inpiis ac rebellibus comminatur?. Discant igitur et suarum et alienarum interfectores animarum quam inexpiabile facinus admittant, primum quod se. ipsos iugulant perditissad mortifera sacra contendunt nitunturque summa diligentia ne qua sit anima
Abbreviated transcription (Latin):
auperũt Audit c̾cũstas qpłs int̾ ip̃a tormẽta dicẽtes nõ sac̃ ficare
se lapidib hũana manu factis. ẜ deo uino. qui sit ẽ celo m̃łli hoc
ẽẽ uerũ ĩtelligũt e ĩ pectꝰ admiltũt. ¶ Deinde ut fd solet᷑ ĩ reb
icertis dũ int̾ se Iniucẽ querũt que sit huiꝰ ꝑseueratie tã miłla que
adfreligionẽ ꝑbuẽt diuulggata ac ꝑRumorẽ uicissin aucupata
accidit ad crebendũe uehemẽter Imxellit Nec hec quidẽ leuis cã est
ꝯ ĩmũdi dẽonũ spũs accepta lue̾cia: młtoꝵ se corxib ĩ mergũt.

Expanded text:
auxerunt: audit circumstans populus inter ipsa tormenta dicentes non sacrificare se lapidibus humana manu factis, sed deo uiuo qui sit in caelo. multi hoc uerum esse intellegunt et in pectus admittunt. deinde, ut fieri solet in rebus incertis, dum inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa quae ad religionem pertinent diuulgata ac per rumorem uicissim aucupata ta, sicut semper accidit, ad credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemonum spiritus accepta licentia
Abbreviated transcription (Latin):
melus affici ab ĩsipiete saprẽtẽ. ut  ille peccet qr Inuistꝰ õ et
hic̃ ĩ se ututẽ hẽat Nr iustꝰẽ ¶ Ei quis aũt uolet scire cur malos¬
bonis urois cułta mala accidãt: cũ sit pudẽtia: ĩ qͦ ille młta
delicate patit᷑ uiue̾ / qr nõ putat emedacione sua dignos. Bonos
aũt qd diligit: castiorat sepiꝰ et assidius laborib ad usũ u̾tutis egrer¬
cet. Net eos cadutis ac mortalib bonis coroĩepi ac dãpnari finit
unde nemini d nuirĩe uideri si ꝓurĩs sepe delictis castio am᷑ adeo.
yͥmo uero cũ uepaniur ac p̾mimur: tictũ maxẽ trãs agniꝰ In¬
gẽtissio patr: ꝙ corpuxptelã nr̃am nõ patit᷑ longiꝰ q

Expanded text:
meliis adfici ab insipiente sapientem, ut et ille peccet, quia iniustus est, et hic in se uirtutem habeat, quia iustus est si quis autem uolet scire pleniusbonis viris multa mala accidant, cum sit providentia; in quo ille multa, delicate patitur vivere, quia non putat emendatione sua dignos. Bonos uos diligit, castigat saepius et adsiduis laboribus ad usum uirtutis exercet nec eos caducis ac mortalibus bonis conrumpi ac deprauari sinit. unde nemini debet mirum uideri si pro nostris saepe delictis castigamur a deo. immo uero cum uexamur ac premimur, tum maxime gratias agimus indulgentissimo patri, qu
Abbreviated transcription (Latin):
reluctan ͤ ẜ tdeo ⁊ eimltimꝰ ultionẽ nõ ut hii faciũt quide ffensoret
sec̃ẽ deoꝵ suoꝵ uideri uołũt. et seuĩt offerate adu̾sꝰ nõ colentes.
¶s ꝓq ͦ melligi dat᷑ ꝙͣ nõ sit bonũ deos coll colẽ qm̃ bono potius
ad ducc̃di hõies adbonũ fuerãt. nõ malo. et qr illud malũ ẽ etiã offi-¬
tiũ eiꝰ bono caret. Ac ẽi puuẽdi sũt q̃ destrunttreligiones Num
penis nos destriamꝰ ꝙͣ natio egiplioꝵ qui tͦrissimas bestiaeo ac
pecudr̃ ficuras colũt quedã etiã pudẽda dicta falp̃ deos¬

Expanded text:
o remittimus ultionem, non ut ii faciunt qui defensores se deorum suorum uideri uolunt et saeuiunt efferate aduersus non colentes. ei quo intellegi datur quam non sit bonum deos colere, quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo: sed quia illut malum est, etiam officium eius bono caret. at enim puniendi sunt qui destruunt religiones. num peius nos destruimus quam natio Aegyptiorum, qui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam etia
Abbreviated transcription (Latin):
paciũt ͦͦ Qualis hͨ religio at quãta marestas putãda ẽ q̃ aderar᷑
⁊templis illudit᷑ in theatris. Et qui hec fecerĩt nõ penas uiolat
mus pendũt s honorati etiã q laudati discedũt. ¶¬
sua sponte nala oĩa fortintu fitriq gerũt. Nũ peiꝰ ꝙ̃ epicutei q̃ ẽe
quid̃ deos. s curare quidep nectãt᷑. Neq Irasti eos neq gĩa cõmoueri.
eiuib dictis utiq pesnadẽt. colendos omo nõ e̾ẽ. fiquĩd nec colentes
Respiciũt. neq nõ colentib Irastut᷑ ¶ Pprete̾a cũ cõtra melũ disserãt
nihil aliud effice̾ cogũãt᷑ ꝙ ut nemo deos timeat Et hec tñ abhõi̾b
et audiũt libenter et disseuit ⁊̃ pugne

Expanded text:
patiuntur. Qualis haec religio aut quanta majestas putanda, quae adoratur in templis, illuditur in theatris? Et qui haec fecerint non poenas violati numinis pendunt, sed honorati etiam laudatique discedunt. sua sponte esse nata, omnia fortuitu fieri quae geruntur? Num pejus quam Epicurei, qui esse quidem deos, sed curare quidquam negant; neque irasci eos, neque gratia commoveri? Quibus dictis utique persuadent, colendos omnino non esse; siquidem nec colentes respiciunt, neque non colentibus irascuntur. Praeterea cum contra metus disserunt, nihil aliud efficere conantur, quam ut nemo deos timeat. Et haec tamen ab hominibus et audiuntur libenter, et disseruntur impune
Abbreviated transcription (Latin):
exigit iusticiã. qui fidẽ gostit. Quis hic male mẽti: at male ꝙ̾ti lotꝰ est
At illi ẽfelices nec exscelib suis intelligũt ꝙͣ malũ sit qd colũt. qñ quid̃
flagitus oĩb ĩ quinati ueniũt adp̾candũ. et se pre sac̾ficare opmat ᷑
sicutẽ lauerũ tanꝙ̃ libidĩes intra pectꝰ nclusas ulli armes alłuatt. at
ulla maria purificẽt ¶to saciꝰ ẽ nẽtẽ poctꝰ elue̾ q̃ malis capiditatib
sordidat᷑. et uno uirtut ac fidei lauacro uniu̾sa uicia de pellẽ. qd q̃ fecda¬

Expanded text:
exigit iustitiam, qui fidem poscit. quis hic malae menti aut malae preci locus est? exigit iustitiam, qui fidem poscit. quis hic malae menti aut malae preci locus est? at illi infelices nec ex sceleribus suis intellegunt quam malum sit quod colunt, quandoquidem flagitiis omnibus inquinati ueniunt ad precandum et se pie sacrificasse opinantur, si cutem lauerint, tamquam libidines intra pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla maria purificent. quanto satius est mentem potius elnere, quae malis cupiditatibus sordidatur, et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellere! quod qui fec
Abbreviated transcription (Latin):
distitur. Que est em̃ suꝑsticio illoꝵ dtoꝵ. que uis que distiplina.
que origo: que Ratio: quod fundamctũ. que sb̃a. quo tendit. at quid
eo fima est et solida p ĩmutabilis. qr iustitiã docet: qr nobistũ ꝑ est.¬
i in aĩo colentos est: quia mẽtẽ ip̃o ꝓ sac̃ficio habet᷑. Illi
mens. purũ gectus: Innocẽs uita . Illut ueniũt sre dilectu adulte
impudite. lene. ꝓtares. obstene: mu̾tages. ¶ ueniũt gladititoret
lationes ⁊ furis. uenefiq et p̾cant᷑ n ͭ aliud ꝙͣ ut stelera ĩ pune
cõmiltant. Quid eĩ latro sac̃ficãs aut gladiator Roget. nͥ ut occidãt.
quid uenerauiꝰ insi ut fallat Quid̾ mẽtrix n et płiand peccet Ouud
adultera nͥ aũt morlt̃ uiri at sua ĩpudicia celet᷑. Quid leno nͥ ut młtos
nullꝰ est. Et si quis ad sacrificiũ nõ inteqra cõstĩa ue̾m̾t. audit que illi
deus cõminetur. ille qui latebras cordis uidet. qui ꝙatis se ꝑ ĩfestꝰ est qͥ

Expanded text:
discitur. Quae est enim superstitio illorum deorum? quae vis? quae disciplina? quae origo? quae ratio? quod fundamentum? quae substantia? quo tendit? aut quid eo firma est, et solida, et immutabilis, quia justitiam docet, quia nobiscum s in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. illic mens, purum pectus, innocens uita; illuc ueniunt sine dilectu adulterae inpudicae, lenae procaces, obscenae meretrices, ueniunt gladiatores latrones fures uenefici et precantur nihil aliut quam ut scelera inpune committant. quid enim latro sacrificans aut gladiator roget nisi ut occidant? quid uenenarius nisi ut fallat? quid meretrix nisi ut plurimum peccet? quid adultera nisi aut mortem uiri aut ut sua inpudicitia celetur? quid lena nisi ut multos nullus est et si quis ad sacrificium non integra conscientia uenerit, audit quae illi deus comminetur, ille qui latebras cordis uidet, qui peccatis semper infestus\' est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uel quid uel quo ͦ sit colendum.
cẽti ẽt dprudetes in cõkrariũ cadũt. Adorãt itaq hestes suoc: latroneb.
et int̾fectoreb suos uictimis placãt: et aĩas suas cũ thuoe ip̃o tͣmãdas
aris detestabilib ĩponũt: Nastũt᷑ etia iiseri: ꝙ no silẽt alii peat¬
¶ Ticero in sius legib cũ caste ad sacrificia precipet accede̾.
pretatẽ inquit ad ẜribeto opes admoueto O qui secus faciẽ derope
uuidex erit. Recte hoc quid̃. neq ẽĩ fas ẽ desꝑare de deo qñt ideo telas
qr ppoletem putes Ilã quonidde uinditare colentis Iniuriã qł qui suã

Expanded text:
dum, caeci et inprudentes in contrarium cadunt. adorant itaque hostes suos, latrones et interfectores suos uictimis placant et animas suas cum ture ipso cremandas aris detestabilibus inponunt. irascuntur etiam miseri quod non simul et alii pe Cicero in suis Legibus cum caste ad sacrificia praeciperet accedere, pietatem inquit adhibento, opes amouento. qui secus faxit, deus ipse uindex erit. recte hoc quidem: neque enim fas est desperare de deo, quem ideo colas, quia potentem putes. nam quomodo uindicare
Abbreviated transcription (Latin):
s fid m ei maloꝵ sumt hec bonoꝵ. Et ncce est beõ ro Relorede
ẜlisaoi nõ malõ nam s sangiue si tormẽtis si malo Religionẽ deꝭ¬
fende uelis Iam nõ deffendet illa s polluet᷑ atq uiolabit Nihil eĩ
Słam uolũtariũ ꝙͣ sreligio in qua si animꝰ sacafitatis adu̾sus ẽ I
sublata est Iam nulla d̃. Recta g̾ Racio ẽ ut religionẽ paciã uel morte
dessendas. in quo fides ꝯẜruata et ip̃i deo grata est et Religrioni addit

Expanded text:
im malorum sunt, haec bonorum, et necesse est bonum in religione uersari, non malum. nam si sanguine, si tormentis, si malo religionem defendere uelis, iam non defendetur illa, sed polluetur atque uiolabitur. nihil est enim tam uoluntarium quam religio, in qua si animus sacrificantis auersus est, iam sublata, iam nulla est. recta igitur ratio est ut religionem patientia uel morte defendas; in quo fides conseruata et ipsi deo grata est et religioni addit a
Abbreviated transcription (Latin):
hois auctas. ẜ diuinis aliquib testimontis confirinẽt sccuti nos faciꝰ.
dest opus ui et iniuria: qr Religio cogi nõ pt̃ utrbis ꝓ
nichil certe credimꝰ. sic̃ ne seuẽtib quid̃ credimꝰ. Imitent᷑ nos ut
qui fide ac deuotione care̾t qiͥ tñ nco disce̾dit ip̃a l̾itate retiele
ꝑoteant isti hocimodo. si qua illis fiducia uitatis est laquals dustas
audeat iꝙͣ disputare pobiscũ ad eiusmodi Iam yfeito ab auituli
quas cotempuit it apudo nõatib eoror illoꝵ cu stulticia sride bat ᵃ
Quei sint ꝑi ssum deoꝵ ꝙ ꝓgemem et eooestaa si uncia
ues ep Res gestis hõmi uel ep casib ueletiã ¶mo rtałib natos stiãt¬
¶ Incredibilis demẽtia deos putare quos fuisse mortales negare
nõ audẽãt. uel si tam impudentes fuerĩt ut negẽt. fut illos ac suoꝵ

Expanded text:
itas, sed divinis aliquibus testimoniis confirment; sicuti nos facimus. Non est opus vi et injuria, quia religio cogi non potest: verbis certe nihil credimus; sicut ne saevientibus quidem cedimus. Imitentur nos, et tione ac fide caret — et tam nemo discedit ipsa ueritate retinente. doceant isti hoc modo, si qua illis fiducia ueritatis est, loquantur hiscant, audeant inquam disputare nobiscum aliquid eiusmodi: iam profecto ab aniculis quas contemnunt et a pueris nostratibus error illorum ac stultitia ridebitur. cum enim sint vel ex rebus gestis hominum, vel ex casibus, vel etiam ex mortibus natos sciant: incredibilis dementia est, deos putare, quos fuisse mortales negare non audeant; vel si tam impudentes fuerint ut negent, suae illos ac suorum
Abbreviated transcription (Latin):
scipe deffensionẽ deoꝵ suoꝵ. ne si nõa Iuualuerĩt ut quolieie Iuia¬
pñt. Auget ᷑ ẽi Reliio dei ꝙto magis p̾mt᷑ rõne pociꝰ s⁊ ortqm̃s¬
tis agãt procedant ĩ medĩũ pontifices seu m̃ores seu mapuim patni
augures ¶ Item Reges sat̾ficoli quiq fũt sac̾eotes et autistites
Religionũ cõuocẽt nos ad concionẽ. cohorlent᷑ nos ad suscipiẽdos culiꝰ
deoꝵ ꝑsuadeãt multos eẽ. quoꝵ numũe ac ꝓuidencia Regãt ᷑ om̃ia.

Expanded text:
scipere defensionem deorum suorum, ne, si nostra invaluerint ut quotidie invat augetur enim religio Dei, quanto magis premitur ratione potius et hortamentis agant. Procedant in medium pontifices, seu minores, seu maximi; flamines, augures, item reges sacrificuli, quique sunt sacerdotes et antistites religionum. Convocent nos ad concionem: cohortentur ad suscipiendos cultus deorum; persuadeant multos esse quorum numine ac providentia r
Abbreviated transcription (Latin):
sgnorancia nec se. nec dtos suos norũt Alq ulinã soli eorare. soli destd¬
uellent. Alios etiã in conforciũ malisui sRapiũt qͣi habituri solaciũ de
Ditoe multoꝵ. abed hec Innorãcia efficit᷑ ut in ꝑseguẽdis sapiẽtib
tam mali sint: fugiũt ꝙ se illis ꝯsulẽ illos ad bonã mẽtõ uelle ⁊euore
Num g hoc sermone. at aliqua rõne reddita face̾ intũt᷑ aĩmne ẜ̾ ui al
tormẽtis Omira et ceca demẽtia In hris putat᷑ mala mens ẽẽ qͣ
fide ẜruare conatur. in carinficib aut bona. In hũs ne mala mbis est¬

Expanded text:
gnorantia, nec se, nec deos suos norunt. Atque utinam soli errare, soli desellent! Alios etiam in consortium mali sui rapiunt, quasi habituri solatium de perditione multorum. Sed haec ipsa ignoratio efficit, ut in persequendis sapientibus tam mali sint, fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem velle revocare. Num igitur hoc sermone, aut aliqua ratione reddita facere nituntur? Minime; sed vi atque tormentis. O mira, et caeca dementia! In iis putatur mala mens esse, qui fidem servare conantur; in carnificibus autem bona. In
Abbreviated transcription (Latin):
sipit. inspioduit lucẽ donguit Q si sruoꝵ ne quissimꝰ hẽtur q̃
gin slũ̃ fuga deferit. Isq uerberib ⁊ unitulis ꝑ ergastulo. ecruce
⁊ ot̃ malo dignissim ꝰ indicat᷑. et si filiꝰ eod mõ ꝑditꝰ atq Imꝑiꝰ
lepistimat᷑ qui patrẽ suũ deliquit ne illi obsequat᷑. obeãq cã
Dignꝰ putat᷑ qui sit exheres et cuꝰ nonũ dꝑpetuũ de familia
deleat᷑ . p̃p̃to magis qui deũ deẜit in quẽ duo uocabula dñ et
eũ beneficii confert ꝓrettr alimẽta. que u ille utilitatis sue grã
submistrat Et qui filiũ gen̾at nõ ht in p̃tate. ut cõcipiat ut nastar᷑
ut uiuat: Nõ aꝑpet nõ eẽ illũ patr̃e. s tm̃ mõ genandi mẽstrũ. Tuib¬

Expanded text:
 nequissimus habetur qui dominum suum fuga deseruit isque uerberibus et uinculis et ergastulo et cruce et omni malo dignissimus iudicatur, et si filius eodem modo perditus atque inpius existimatur qui patrem suum dereliquit ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur qui sit exheres et cuius nomen in perpetuum de familia deleatur, quanto magis qui deum deserit, in quem duo uocabula domini eum beneficii confert praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut uiuat: unde apparet non esse illum patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
terrena cõtempuit: Mec ꝙͣ ꝙͣ falli patit᷑. qr lom uiri officũd est
etrores hom corrug̾e̾. cosq in uiã reduce̾ Oi quid̃ sonalis dhõĩs at
benefira nataͣ᷑. quo solo cognationẽ cũ deo haber
Ed mimioiẽ hec
cause efficit ut stultꝰ
esse uideatur qui egẽ aut mori malit.
ut sit ꝙͣ diulina ⁊ cõmodis om̃ib ylena. Quod qui faciet aiusticie Regula
discedat nac̃e est. Si aũs suꝑest hoi uita melior et loncgior qd ⁊ pħõꝵ¬

Expanded text:
i officium est errores hominum corrigere eosque in uiam reducere, siquidem socialis est hominis ac benefica natura, quo solo cognationem cum deo habet. ed nimirum haec causa efficit ut stultus esse uideatur qui egere aut mori malit qut sit quam diutina et commodis omnibus plena. quod qui faciet, a iustitiae regula discedat necesse est. si autem superest homini uita melior et longior, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dmortalitate pensal᷑. Apud citeronẽ idẽ ip̃e iusticie dessensor leliꝰ
uuli inquit plane uirtꝰ honorẽ: nec ẽ uirtatis ulla alia merces
est plane et quid uirtute dignissima quã tu leli nũꝙ potas suspicari.
Michil enim diuinaꝵ nout as lr̃aꝵ. quã tñ illa inquit accipit facile
il nõ acerbe. Euras uehemẽter si putas ab hoĩe pͥmue
obities. que Imꝑia: que Regna. Qeui ista putat hũana sua bonadẽna
Indicat Quis et te saꝙpiẽtem leli putet: cũ ip̃e tibi loqͣris cõtrauia et
paulopost ututi adimas que dedisti. ¶s uidel Ignor aciau̾ĩ facu ĩdtã¬

Expanded text:
. aput Ciceronem idem ille iustitiae defensor Laelius uult inquit paene uirtus honorem nec est uirtutis ulla alia merces. est plane et quidem uirtute dignissima, quam tu, Laeli, numquam poteras suspicari: nihil enim diuinarum noueras litterarum. quam tamen illa inquit accipit facile, exigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praemobicies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona diuina iudicat. quis ergo te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et paulo post uirtuti adimas quae dedisti? sed uidelicet ignorantia ueri fac
Abbreviated transcription (Latin):
aprauo quis p̃e isi sapiẽs. Il a fit ut nũy gossit iustꝰ eẽ qui stultꝰ est
Neq sapiẽs quis fu̾it Imustꝰ. Quod si ẽ uerisẜimũ maĩsestĩdẽ ẽu qui
aut naufrago tabulã/ aut equĩe sautio nõ adem̾ĩt stultĩ nõ ẽẽ qr hec
face̾ peccatũ est/ aquo se sapies abstinet. uideritñ et ip̃e cõfiteor ꝑer
urorẽ ignoranciũ cuiꝰq reipp̾etate Itaq oĩs hec questio nõla¬

Expanded text:
it iustus esse qui stultus est, neque sapiens qui fuerit iniustus. quod si est uerissimum, manifestum est eum qui aut naufrago tabulam aut ecum saucio non ademerit stultum non esse, quia haec facere peccatum est, a quo se sapiens abstinet. uideri tamen et ipse confiteor per hominum errorem ignorantium cuiusque rei proprietatem. itaque omnis haec quaestio no
Abbreviated transcription (Latin):
paruo uendet uel ẽmo nõ uendet. Ei celauerit erit q̃d sapĩẽs qr rei
cosulit: s tñ malus qr faller ffursꝰ si freꝑiat aliquẽ qͥ aupitalcũ
se puter uendiᵈ. cũd sit illud aurũ at̾ plũbũ cũ su argẽtũ tacebit.¬
ne ut id ꝑuo emat aut iudicabit ut magno. etultũ plane uidetur
male magno unde intelligi uolebat et eũ qui sit Iustꝰ ac lenub stul¬
tũ tẽ et eũ qui sapĩes mała et tñ sine ꝑnicie fi posse ut sit hor̃es

Expanded text:
rei consulet: sed idem malus, quia fallet. Rursus, si reperiat aliquem, qui aurichalcum se putet vendere, cum sit illud aurum, aut plumbum, cum sit argentum: tacebitne, ut id parvo emat, an indicabit, ut magno? Stultum plane videtur, malle magno. » Unde intelligi volebat, et eum, qui sit justus ac bonus, stultum esse, et eum, qui sapiens, malum. Et tamen sine pernicie fieri posse, ut sint h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ manẽ u̾tute indux ist. si spoliari ꝙͥmo suogl. Due si bona sua dĩna
pudicat ut aiebas qui ꝓũt ex isteᵈ tom incgati: tã ĩuidi tã poltuleo
quiututo spoliabe ualeãt hu̾s bonis q̃ fu̾it in ẽã collata diuiitus
ne illa se inquit multio solacũs oblectat mapĩe ꝙ suo decore se ipsa
sustentat. Quib solacñs: quo decore cũ ĩconue sepe̾ utĩat ẽpeña
Secor ille utrtal᷑. Quid e̾m̃ si ut furiꝰ dicebat Raxias. Rge. ecam̃e¬

Expanded text:
anem uirtutem induxisti, si spoliari praemio suo potest! quae si bona sua diuina iudicat, ut aiebas, qui possunt existere tam ingrati, tam inuidi, tam potentes, qui uirtutem spoliare ualeant iis bonis quae fuerint in eam conlata diuinitus? — ne illa se inquit multis solaciis oblectat maximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furi
Abbreviated transcription (Latin):
et iõ iter sic̃mas hõĩs ututes Innocẽtia nimitrat᷑. Duib Reb aꝑet
supie tissimũ eẽ qui marult ꝑire ne noceat ut id officũe quo amati
disiermt ͭ ͤ ẜuet. Nam qui uidentis ercorẽ non sledariguit. ut audũ
puo emat aut qui nõ ꝓfitet᷑ fuggitiuũ se suũ uel pestilentẽ se do¬
mũe uendẽ̾ lucro et cõmodo consultus: nõ est ille sapiẽs ut carneades
uidtri uolebat: s calidꝰ et astutus. Caliditas aũt et astucia ĩ muti qͦ
aialib sũt: ut cũ insidrant᷑ aliis ut dolo capiũt et deuorẽt. uel cũ
Insidias alioꝵ uabiotenu deludũt ¶ CRapĩa uo̾ in hoĩem solũ cadit
scipiẽtia ẽ ei intelligẽtia ueł ad bonũ Rectũ ꝙ faciẽdũ uel absimẽtia

Expanded text:
et ideo inter summas hominis uirtutes innocentia numeratur. quibus rebus apparet sapientissimum esse qui mauult, perire ne noceat, ut id officium quo a mutis discernitur seruet. nam qui uendentis errorem non redarguit, ut aurum paruo emat, aut qui non profitetur fugitiuum seruum uel pestilentem se domum uendere lucro et commodo suo consulens, non est ille sapiens, ut Carneades uideri uolebat, sed callidus et astutus. calliditas autem et astutia in mutis quoque animalibus sunt, uel cum insidiantur aliis et dolo capiunt, ut deuorent, uel cum insidias aliorum uario genere deludunt, sapientia uero in hominem solum cadit. sapientia est enim intellegentia uel ad bonu
Abbreviated transcription (Latin):
qua mẽte d fecerit. nõ ei uẽ existimauit eñ stultũ ẽẽ quĩ iustꝰ ẽẽt.
 cũ stiret nõ ẽe et rõntm eñ cur ita uide̾t᷑ nõ ꝯp̾hende̾t uoluit
cĩe stullicia possit. Iustus inquit si aut eqiũ sencio aut tabulã naufa
ddemerit ut ir̃e aĩam sũa liberet stuliꝰ est pomud om n
nullo modo fieri posse ut hõi quiq̃d̾ ue̾ Iustꝰ sit huiisiuddi casus
inlesse faciẽtib ac spectare ducat nefas ¶D omitto ista qm̃ fieri p̃t.
ut uel inuitꝰ ad hec suber̃da cogat᷑. ad eone g iusticĩa. ofuri ueliotiꝰ
tu ocarneades cuiꝰ ẽ illa om̃is oro tã ĩanẽ tã suꝑuatua tã q cõtẽptã¬

Expanded text:
qua mente id fecerit. non enim uere existimauit eum stultum esse qui iustus est, sed cum sciret non esse et rationem tamen cur ita uideretur non conprehenderet, uoluit d habere cum stultitia possit. iustus inquit si aut ecum saucio aut tabulam naufrago non ademerit, ut ipse animam suam liberet, stultus est. primum omnium nego ullo modo fieri posse ut homini, qui quidem uere iustus sit, eiusmodi casus interesse facientibus ac spectare ducat nefas. sed omitto ista, quoniam fieri potest ut uel inuitus ad haec subeunda cogatur. adeone ergo iustitiam, 0 Furi uel potius 0 Carneade, cuius est illa omnis or
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯposuit ¶ Nut̃ maius ame exicri sencio ut õndã quare Iusticiã deꝰ
stulticie sp̃e conuolutã: et ocłis hocm uoli̾̾t aufferoe si p̾us fuuio
respondero qr parũ gplene respondit lelius. qui ꝓfecto licet sapiẽs
slii. ut uocabat᷑ palociari tñ urᵈ Iusticie nullo ͦ pota̾t qr caput
Ap̃m fontẽ q Iustitie nõ tenebat. Nobis aut̃ faciliorẽ ista deffesio
quib celesti bt ne ficio familiaris ẽ ac ipenitꝰ notã Iusticia qͥq illã
nõ noĩe ẜ ⁊e norumꝰ. Ilã plato et aristotiles honesta equid̃ uolũtate

Expanded text:
ndam quare iustitiam deus stultitiae specie conuolutam ei oculis hominum uoluerit auferre, si prius Furio respondero, quia parum plene respondit Laelius. qui profecto licet sapiens fuerit, ut uocabatur, patrocinari tamen uerae iustitiae nullo modo poterat, quia caput ipsum fontemque iustitiae non tenebat. nobis autem facilior est ista defensio, quibus caelesti beneficio familiaris est ac penitus nota iustitia quique illam non nomine, sed re nouimus. nam Plato et Aristoteles ho
Abbreviated transcription (Latin):
polueiũe ut eoꝵ p̃st̃pto uiiet qr fundamẽtũ acelo discipłina
illa non hũit Nbõm opus cerciꝰ sit mte est. quos de ꝰ docuit. I
cc depingebant utobis et ymagmabant᷑ Iusticiã: qr ĩcorstectu
nõ drat nec pñtib exemplis cõfromaue goterãt que assebant Re¬
spondta ẽi posset ab audiẽtib nõ gosse Ila uiui. sic illi sua disputatõe
pstriberẽt ad to ut nulli adhuc etiterũt qui id genꝰ uite seque̾nt᷑
Nos aũt nõ uerbis modo. ẜ etiã exemplis et uero petitis u̾a ẽẽ que
anobis discĩt᷑ ostendimꝰ ¶ ¶ensit t̃ carneades q̃ sit nata᷑᷑ iusticie¬

Expanded text:
orum praescripto uiueret, quia fundamentum a caelo disciplina illa non habuit. nostrum opus certius sit necesse est, quos deus docuit. illi enim depingebant uerbis et imaginabantur iustitiam quae in conspectu non erat, nec praesentibus exemplis confirmare poterant quae adserebant. responderi enim posset ab audientibus non posse ita uiui, sicut illi sua disputatione praescriberent, adeo ut nulli adhuc extiterint qui id genus uitae sequerentur. nos autem non uerbis modo, sed etiam exemplis ex uero petitis uera esse quae a nobis dicuntur ostendimus. sensit igitur Carneades quae sit natura iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo face̾t ẜ om̃s eq̃liter habũdarẽt cũ hẽntes nõ hẽdilib largi
copiose q donarẽt ¶ed postꝙͣ saturnꝰ afilio pulsꝰ in laciũ q
delatꝰ est. Aomã Ioius fugiẽs ⁊ Regius epul adempłis cũ iã ppłus
uel noui Regis metuꝰ uel sua sponte deprauatꝰ deũ colĩ defisset regẽ¬
ꝙ ꝙ deo hr̃e cepisset cũ ip̃e ꝓpe modũ paoritida ecer iplo cetloter ad bra

Expanded text:
omnes aequaliter abundarent, cum habentes non habentibus large copioseque donarent. sed postquam Saturnus a filio pulsus in Latiumque delatus est arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis, cum iam populus uel noui regis metu uel sua sponte deprauatus deum colere desisset regemque pro deo habere coepisset, cum ipse propemodum parricida exemplo cete
Abbreviated transcription (Latin):
iãbili uinculo copulatis nulle fierẽt Insidre cũ scirẽt cuiꝰmodi penas
dus aĩoꝵ int̾fectorib ẜꝑauet: qui clandestina stelera ⁊ ip̃as eliã
togitatõnes ꝑuidet ¶ Non ẽent fraudes ⁊ Rapine si deo p̾cipiẽ te
didicissẽi ⁊ ¶ suo et paruo ẽẽ contẽti. ut fragilib et cadutis solida
et mares libidinẽ cõtine̾nt et hencũ piasi Religiosa collacio nõ hditib¬

Expanded text:
ulo copulatis, nullae fierent insidiae, cum scirent cujusmodi poenas Deus animarum interfectoribus praepararet, qui clandestina scelera, et ipsas etiam cogitationes pervidet. Non essent fraudes, neque rapinae, si Deo praecipiente didicissent, et suo, et parvo esse contenti, ut fragilibus, et caducis, solida quaerat, cum et mares libidinem continerent et habentium pia et religiosa conlatio non hab