comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitiaꝵ ẽ intendẽda .q. ex ꝯseq̃nti.
Decet eͥ eos talẽ uxorẽ accepta¬
re q̃ sit nobłis gne̾. ⁊ ꝑ quã acg¬
rãt młtos amicos nobłes ⁊ po¬
tentes. S ꝙ ꝑ uxorẽ illã acqui¬
rat᷑ diuitiaꝵ copia intentẽdũ
dũ ẽ ĩ ꝯiuge ut ĩ ꝓseq̃ndo pate¬
bit honorabłitas gnïs.⁊ mul¬

Expanded text:
denda quasi ex consequenti. Decet enimeos talem uxorem acceptare, quae sit nobilis genere, et per quam acquirant multos amicos nobiles et potentes: sed quod per uxorem illam acquiratur divitiarum copia, intendendum dum est in coniuge ut in prosequendo patebit honorabilitas generis,
Abbreviated transcription (Latin):
ge naͣli quã deus ĩdidit ĩcelłe¬
tui cuiꝰc̾q. S si loquam᷑ delege
positiua meliꝰ est regi optimo
rege ꝙͣ optima lege ⁊ maxiẽ ĩ
casib illis ĩ quib talis lex de¬

Expanded text:
ge naturali, quam Deum indidit intellectui cuiuscumque. Sed si loquamur de lege positiva melius est regi optimo rege quam optima lege, et maxime in canbus illis, in quibus alis lexde
Abbreviated transcription (Latin):
ex dem̃tia. S si dcã rõ plicet᷑ ad
ꝑtẽ oppoĩtã fiet iudiciũ ex rigo
oportuit dare legem euãgłi

Expanded text:
ex clementia. Sed si dicta regula plicetur ad partem oppositam, fiet iudicium ex rigoroportuit dare legem evang
Abbreviated transcription (Latin):
site in aliquo casu deficere.¬
lege. Ut pregẽ corrigi possint
legales defectus. ¶Itaq
ut appareat ꝗd cͥca hãc ma¬
ti̾am sit dicendũ. sciendũ est
regem ⁊ quẽlib pͥncipatem

Expanded text:
sitae in aliquo casu deficerelege, ut per legem corrigi possint legales defectus. Itaque ut appareat quid circa hanc materiam sic dicendum, sciendum est regem et quemlibet principantem
Abbreviated transcription (Latin):
optimꝰ. Rex itaq ut dr᷑ dic̃
intellectũ cum xupiscĩa. s
lex qr est aliqd ꝑtinẽs adrõ¬
nẽ uidetur dicere intelłe
pͥncipet᷑ bestia. ¶hiis gͦ
rõnib uidetur ostendi meliꝰ
ẽẽ regnũ ⁊ ciuitatẽ regi re¬

Expanded text:
optimus. rex itaque dicit intellectum cum concupiscentia, sed lex quia est aliquid pertinens ad rationem, videtur dicere intellecprincipetur et bestia. His ergo rationibus videtur ostendi, melius esse regnum et civitatem regi le
Abbreviated transcription (Latin):
positiuã. qr illa sua austor¬
tate ꝯstituit. Itaq sicur rer
nũꝙͣ recte regit nͥ ititatur
legi naͣli ⁊ ag̾at ut pecta rõ
dictat. sic lex positiua nũꝙͣ
recte ligat. nͥ initatur auc¬
toritati regis aut alt̾iꝰ pͥn¬
cipãtis. Nam iustũ posituuĩ
⁊ legale ut supͣ dicebat᷑ erpͥ¬
cipio nichil differt sic uł a¬

Expanded text:
ua auctoritate constituit. Itaque sicut rex nunquam recte regit, nisi innitatur lege naturali, et agat ut recta ratio dictat: sic lex positiva nunquam recte ligat, nisi innitatur auctoritati legis aut alterius principantis. Nam iustum positivum et legale ut supra dicebatur ex principio nihil differt sic, vel a
Abbreviated transcription (Latin):
nabłr fiat exigentib particu¬
larib cͥcũstantiis. Iñ ẽ gͦ ꝙ
in iudicando alñ dicunt᷑ eẽ de
equalitate/ aliqͦ de rigore. ali¬
qua uõ exclem̃tia. Nam ꝙͣdiu
regła legis manet recta ⁊ eqͣ¬
lis ñ plicata ad aliquã ꝑtem.

Expanded text:
particularibus cirunstantiis. Inde est ergo quod in iudicando, aliqua dicuntur esse de equalitate, aliqua de rigore, aliqua vero et clementia. Quam diu regula regis manet recta et aequalis, non plicata ad aliquam partem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯformẽ dõ. qr ab eo remune¬
gis gerit ymagiẽ eiꝰ ⁊ płc se
ꝯ format ei maiꝰ meitũ ab ip̃o¬
suscipiet. pͥncipis aũt statꝰ re¬
quirit. ut ip̃e sit dõ ꝯformior
tiã suũ regnũ rege̾ quo d̾s to¬
tũ uniu̾su regit ⁊gubernat.
rex maxĩe ꝯformatur ei. gͦ resp̾¬
tu dei aquo p̾miũ expectat᷑ ma
gnacͥ m̾ces regis. si regnũ suũ
ris quãdã boĩtatẽ assumit po
p̾seruãt se amalo ꝗ si ad statũ¬

Expanded text:
formem Deo, qui ab eo remunegis gerit imaginem eius, et plus se conformat ei, maius meritum ab ipsosuscipiet: principis autem status requirit, ut sit Deo conformiortiam suum regnum regere, quomodo Deus totum universum regit et gubernat, rex maxime conformatur ei: ergo respectu Dei, a quo praemium expectatur, est magna merces regis, si regnum suum ris quandam bonitatem assumit: popraeservant se a malo: quod si t
Abbreviated transcription (Latin):
clitato capite piclitat᷑ ⁊ corpꝰ
totũ ⁊ brachiũ qd̾ ẽ pãs cõporis
statĩ expoĩt se totałr ꝓcapite.
ne totũ corpꝰ ꝑeat. Reges ẽ si bñ
regãt gẽtẽ sibi ꝯmissa ex opibꝰ
eoꝵ ꝯseq̃t᷑ m̾cedẽ magnã qr ꝓ

Expanded text:
clitato capite, periclitatur et totum corpus, brachium quod est pars corporis, statim exponit se totaliter pro capite, ne totum corpus pereat. reges ergo si bene regant gentem sibi commissam, ex oclitato capite, periclitatur et totum corpus, brachium quod est pars corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
quos dicentes nõ curare deho¬
nore suo Et rursus qr uitu¬
ꝑamꝰ ãbitiosos. laudamꝰ non
curãtes de honore suo.Cura
uult age̾ oꝑa honore digna
uitupabłe est nob̾ gͥ dr esse

Expanded text:
quos, dicentes eos non curare de honore suo, et rursus quia vituperamus ambitiosos laudamus non curantes de honore suo. Curavult agere opera honore digna, vituperabile est. Nobis igitur de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ głificatoĩs. Uñ uẽcũdia e¬
rubescẽtia noĩaiͣ ꝯsueuit. qr
c̃ timẽtes pallescũt. Nam
sed ex eo ꝙ c̾dit se ãmitteͣ
guis recurrit ad ĩtĩorã ⁊ m̃

Expanded text:
cationis. unde verecundia erubescentia nominari consuevit, quia cut timentes pallescunt. Nam sed ex eo, quod credit se amittere guis recur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigili ꝓcuret cc̃e bonũ. tͦ ut
castiget ⁊puniat mouẽtes se¬
dicioes ⁊ turbates ppłm. Qrͣ
expedit regẽ hre p̾dcõs tres ex¬
cessus. Na si habud⁊ ĩ bñfici¬
is tͥbuendis diliget᷑ appͦ. si ex¬
cellat ĩ actioĩb uirtuosis ꝓcu¬
rabit cc̃e bonũ qr si u̾tutis ẽ

Expanded text:
e bonum. Tertio, ut castiget et puniat moventes seditiones et turbantes populum. Quare expedit regem habere praedictos tres excessus. Nam si abundet in beneficiis tribuendis, diligetur a populo. Si excellat in actionibus virtuosis, procurabit commune bonum: quia si virtutis est,
Abbreviated transcription (Latin):
iã gna̾to ⁊ ĩ es̃ ꝯstituto. qrͣ si
excessus bñficii actionis iu̾tu¬
ose ⁊ potẽtie possũt eẽ cã utri¬
te aliqs ꝯstituat᷑ in regẽ deces
ẽ tales excessus ĩ ipã monãchia
ꝑfectiꝰ reꝑiͣ. Decet eͥ ip̃m rege

Expanded text:
iam generato et in esse constituto. quare si excessus beneficii actionis virtuosae et potentiae possunt esse causa ut rite aliquis constituatur in regem, decens est tales excessus in ipsa monarchia perfectius reperiri. Decet enim ipsum regem
Abbreviated transcription (Latin):
qr siñ ea durare nõ posset.
potiꝰ uellet iustitiã perire ꝙͣ
iudiciũ exposce̾ uirtuosꝰ ñ
esset. Tanto gͦ mag̾ decet ir¬
ges ⁊ pͥncipes mouei̾ adpu¬
nitice faciẽdã quãto mag̃
spectat ad ipõs ẽẽ custodes

Expanded text:
Resp. durare non posset. potius vellet iustitiam perire, quam iustitiam exposcere, virtuosus non esset. Tanto ergo magis decet reges et principes moveri ad punitionem faciendam, quanto magis spectat ad ipsos esse c
Abbreviated transcription (Latin):
de quolibi iũdictã exposce̾
ꝙ faciũt iracundi. uitupa¬
bile est. Rursus nũ ꝙͣ irasci
⁊inulło mõ uelle aliquẽ pu¬
niri. ñ ẽ laudabłe qr ẽ agẽ
punitioẽs aliquas eẽ ferẽdaᷤᷤ¬

Expanded text:
de quolibet vindictam exposcere, quod faciunt iracundi, vituperabile est. Rursum, nunquam irasci, et in nullo modo velle aliquem puniri, non est laudabile, quia est agere punitiones aliquas esse
Abbreviated transcription (Latin):
iundictã nã ex hoc ira ꝓueĩt
Qui enĩ ꝑꝑ mala aliqͦ illata
uindicta aut punitioẽ ap¬
petit dum hec uehem̃t̾ desi¬
derat accendit᷑ eius sãguis
cͥca cor quo accenso irascit᷑.
Quidã atst̃ irascibłes cẽ in¬

Expanded text:
ndictam. Nam ex hoc, ira provenit, Qui enim propter mala aliqua illata vindictam aut punitionem appetit, dum hoc vehementer desiderat, accenditur eius sanguis circa cor, quo accenso irascitur. Quidam ergo sunt irascibiles et
Abbreviated transcription (Latin):
titudo ẽ media int̾ irã ꝑ quã
cupimꝰ uindictã ⁊ ĩ irasciblẽ
ꝑ quã cõdonamꝰ mala nob̾ illa¬
ta. Ille gͦ mitis ẽ ꝗ nͨ de oĩb
capit undictã. nͨ ĩ tantũ de¬
ficit apuĩtioẽ ꝙ nullo modo
uelit alios puniͣ s ẽ ꝯdona¬
tiuus ⁊ punitiuus ẜm ordi¬
nẽ rationis qrͣ sic̾ fortitudo
rep̾mit timores ⁊ moderat
audatias sic mansuetudo
repͥmit iras ⁊ moderat ira¬
scibilitates. ¶ Uiso ꝗd ẽ
masuetudo de leui pz cͥca q̃¬
ĩtendit repͥmẽ iras. ex cõ¬
seq̃nti ãt intendit mode¬
rare passiones oppoĩtas ur
eẽ ita modicu qn udeatũ
nob̾ multũ ñ solũ nałr in

Expanded text:
tudo est media inter iram, per quam cupimus vindictam. et irascibilitatem, per quam condonamus mala nobis illata. Ille vero mitis est, qui nec de omnibus cupit vindictam, nec in tantum deficit a punitione quod nullo modo velit alios puniri, sed est condonativus, et punitivus secundum ordinem rationis. Quare sicut fortitudo reprimit timores, et moderat audacias. sic mansuetudo reprimit iras, et moderat irascibilitates. Viso quid est mansuetudo, de levi patet circa qintendit reprimere iras, ex consequenti autem intendit moderare passiones oppositas iraesse ita modicum, quin videatur nobis multum, non s
Abbreviated transcription (Latin):
sui regͥ dimisiss qr forte eã¬
iuste cęnebat ĩc̾patꝰ tñ fuic
abuxore dicente ꝙ uerecũda¬
ri debẽt ꝙ minꝰ regͦ dimittẽt
filiis quã accepiss apat᷑. Res¬
pondit rex ille ꝙ si dimittebi
turniꝰ tpr̃e tyrãpni at̾ ħ ñ faci¬

Expanded text:
sui regni dimisisset, quia eam forte iniuste tenebat: increpatus ab uxore dicente, quod verecundari deberet, quia minus regnum dimitteret filiis, quam accepisset a patre, respondit rex ille, quod si dimittebat uturnius tempore. Tyranni autem hoc non faci
Abbreviated transcription (Latin):
deo honorare. ut putet᷑ ñ sio
honoratos ẽẽ aciib pͥis si ĩt̾
ip̃os existerẽt ꝙ tyrãpni ñ fa¬
ciũt. Nam sapiẽtes ⁊ bonos
ut infra patebit ñ honorant
s ꝑimũt. ¶Nono decet ue¬
rũ regẽ ꝑ usurpatioẽ ⁊ ĩiusti¬
tiã ñ dilacerare suũ dnĩũ. Nã

Expanded text:
n sic honoratos esse a civibus propriis, si inter ipsos existerent. quod tyranni non faciunt: nam sapientes et bonos, ut infra patebit, non honorant, sed perimunt. Nono decet verum regem per usurpationem et iniustitiam non dilatare suum dominium. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt᷑ appłis. ñ deberet᷑ suã ĩtẽ¬
perãtiã oñde̾ laudat᷑ eͥ sobͥe¬
tas ⁊ tẽꝑantia uitupat᷑ at̾ a¬
uaritia ⁊ gulositas. ¶Septi
decet ueꝵ rege̾ ornare ⁊ mu¬
nire ciuitates ⁊ castra existẽ¬
tia in regno ut appareat ẽẽ ma
cauo decet ueꝵ regẽ ut ait pl¬

Expanded text:
n deberent suam intemperantiam ostendere: laudatur enim sobrietas et temperantia, vituperatur autem avaritia et gulositas. Septimo decet verum regem ornare et munire civitates et castra existentia in regno, ut appareat magis Octavo decet verum regem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex lic habundãtia extloꝵ reꝵ.
Nam existente guerra ĩ regno
t̾re remanẽt inculte fui̾t dep̾da¬
tiones oriunt᷑ stĩlitates. dedu¬
cunt᷑ habitatores regni ad ino¬
piam. Si gͦ ꝯsideret᷑ ꝙͣtũ bonũ
aduenit regno exrege nõ solũ
regib recte regentib s ⁊̃ dato¬
ꝙ in aliqͦ tyrãpniçarẽt studere d¬
ppłs obedur illis. Nã mag̃ ẽ to¬
llerabił aliqualis tyrãpnides pͥn

Expanded text:
 ex hoc abundiantia exteriorum rerum. Nam existente guerra in regno, terrae manent incultae, siunt depraedationes, oriuntur sterilitates deducuntur habitatores regni ad inopiam. Si ergo consideretur quantum bonu madvenit es rege, non solum regibus recte regentibus, sed etiam dato in aliquo tyrannizarent, studeret populus obedire illis. Nam magis est tolerabilis aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
q salus regͥ ⁊ciuitatis habi¬
tatores regni efficint᷑ libei. si
obedinc regib ⁊ obsuẽt legeᷤ.
Quãta ãt salux ꝯẜgit ĩ regno
ex obediẽtia regis sufficiẽt o

Expanded text:
que salus regni et civitatis, si habitatores regni efficiuntur liberi, si obediant regibus, et observent leges. Quanta autem salus surgat in regno ex obedientia regis, sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ab oꝑib sceleratis. saltiꝰ timo¬
ũ sit tnͣquilla ⁊ ut ciues muĩt
pacifice ⁊ unanimes.Iñ ẽ ꝙ¬
phs pͦ retħ. uidet᷑ uelle ꝙ sic
se hãnt legis latoros ad aiãs
sic̃ medicina ad corpoã. Nam
sic̾ medicꝰ ĩtẽdit sedare huores
ne ĩẜgat morb ⁊bellũ ĩ cõpeͣ
sic legis lator ĩtendit placare
corda sedare aĩas ne ĩfgat
rixa ⁊dissentio ĩ regͦ añ ĩ. ci iñ¬

Expanded text:
 ab operibus sceleratis, saltem timoum sint tranquilla, et ut cives vivant pacifice et unanimes. Unde phu I Rhet. videtur velle, quod sic se habent legislatores ad animas, sicut medicina ad corpora. Nam sicut medicus indentit sedare humores, ne insurgat morbus et bellum in corpore: sic legislator intendit placate corda, sedare aimas, ne insurgat rixa et diffensio in regno, aut in civi
Abbreviated transcription (Latin):
ado occulta ut ĩti̾ores ꝯcupi¬
scentie que lege humana pu¬
niri nõ posst̃. Oportuit gͥ pͥt
legẽ humanã daĩ aliquã le¬
gem. ut nullũ malũ remanc¬
rer ĩpunitũ enlłũ bonũ ĩ rezu¬
neratũ. ad ħ faciẽdũ nõ suffic̾

Expanded text:
adeo occulta, ut interiores concupiscentiae, quae lege humana puniri non possunt. Oportuit igitur praeter legem humanam dari aliquam legem, ut nullum malum remaneret impunitum, et nullum bonum irremuneratum. Ad hoc autem faciendum non sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
bi oĩa extĩora delicta. Nã legi¬
b humanis alñ dissimulant᷑
minora mala. ut uitent᷑ ma¬
iora. Ut ꝑmittunt᷑ fornicatio¬
nes simplices. ⁊ ñ pui̾u̾t᷑ huãniᷤᷤ

Expanded text:
bet omnia exteriora delicta. Nam legibus humanis aliquando dissimulantur minora mala ut vitentur maiora. ut permittuntur fornicationes simplices, et non puniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nã. Ut sic̾ excedt̃ alios potẽtia
ꝯdignitate. sic eos suꝑent boĩta
possible est sunt leges pate

Expanded text:
nam: ut sicut excedunt alios potentia et dignitate, sic eos superent bonitate possibile est, sunt leges pat
Abbreviated transcription (Latin):
nes st̃ erubescitiui ⁊ uere¬
cũdi. nã quilib tim ⁊ pẽ¬
de̾ ꝙ nimis affectat. erube¬
scẽtia at̃ ⁊ uerecũdia ut di¬
cebat᷑ ẽ timor ĩgłificatioĩs.
Cũ gͦ iuuenes qr ꝑcalidi
nimis affectet excellẽ ci¬
mẽt ĩgłificai̾ qr̾ de facili

Expanded text:
nes sunt erubescitivi et verecundi. Nam quilibet timet perdere, quod nimis affectat. Erubescentia autem et verecundia ut dicebatur est timor inglorificationis. Cum ergo iuvenes, qui percalidi nimis affectent excellere, timent inglorificari. quare de facili
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipẽ ait nichil nouert̃
nͥ qr st̃ decti alege applłat
at̃ ibi doctͥnã legũ moniti¬
cẽs pat̾nas uł mat̾nas pẽ
quas instruũt᷑ pueĩ. Cum

Expanded text:
ut ipse ait nihil moverunt, nisi quia sunt docti a lege. Appellat enim ibi doctrinam legum, monitiones paternas, vel maternas per quas instruuntur pueri. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sua ĩnccẽtia alios mẽsurãt.
sic eͥ ip̃i st̃ innocẽtes sic cre¬
dũt alios ĩnccẽtes eẽ ¶Quĩ¬
to iuuenes st̃ de facili mi¬
fatiui qr ut supͣ dicebatũ

Expanded text:
sua innocentia alios mensurant. Sicut enim ipsi sunt innocentes, sic credunt alios innocentes esse. Quinto iuvenes funt de facili miseratiui: quia  ut supra dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
quedã clara cũ laude notitia.di
at notitia ut ad p̾sens spectat
ĩtrib differt anotitia nra. Nam
notitia dei cãt res. notitia nr̃a
meth . Rursus notitia dei ẽ ĩfa¬
llibil. notitia nrã płies fallitũ.
Ampliꝰ dei notitia ẽ de ip̃is inti
recte solũ ext̾ĩora ꝯp̃hendit. bo¬
nitas gͦ nrã ꝑse dependet ano¬
titia dei. tãꝙͣ effectus asua cã.
Rursus circa bonitatẽ nr̃a no¬
titia dei ñ fallit̾ cũ scĩa sua falli
nõ possit. Ample bonitatẽ ⁊
malitiã nrã ĩtimã deus daeͣ

Expanded text:
quaedam clara cum laude notitia. Dei autem notitia ut ad praesens spectat in tribus differt a notitia nostra: nam notitia Dei causat res, notitia nostra Met. Rursus notitia Dei est infallibilis, notitia nostra pluries fallitur. Amplius notitia Dei est de ipsis intimrecte solum exteriora comprehendit: bonitas ergo nostra per se dependet a notitia Dei, tanquam effectus a sua causa. Rursus circa bonitatem nostram notitia Dei non fallit, cum scientia sua falli non possit. Amplius bonitatem, et malitiam nostram intimam Deus clare
Abbreviated transcription (Latin):
exhibitũ acceptare. ꝑꝑ qd̾ ut
plane pacet ĩ huiꝰ retributicẽ
acceptat᷑ affectio dantiũ.⁊ ñ
ꝓp̾e honor datus. Qd̾ si tñ pͥn¬
cipes ñ acceptarẽt hãc affecti¬
oẽ dantiũ s require̾nt agẽte
sibi ꝯmissa alia ext̾iora boã ut
alias cyrãni ee̾t ⁊ ex hoc effice¬
rent᷑ ppli dep̃latores.
ꝙ nõ decet regiã maiestate sua
felicitatẽ ponere in ciuiͥ poten

Expanded text:
exhibitum acceptare. Propter quod ut plane patet in huiusmodi retributione acceptatur affectio dantium, et non proprie honor datus. Quod si tamen principes non acceptarent hanc affectionem dantium, sed requirerent a gente sibi commissa alia exteriora bona, utpalias, Tyranni essent: nam ex hoc efficerentur populi praedatores. d non decet regiam maiestatem suam felicitatem ponere in civili po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾a talia ext̾iora sigͦ ꝑtinẽtia
ad reuerẽtiã. gła quidẽ ⁊ fama
q̃dã clara notitia de aliquo. Est
ẽ gła claritas quedã. ħ q̃ ẽ fama
ra cũ fame laude notitia. Si tñ
uellemꝰ aliquo mõ distingue̾
⁊p̃tio accipiendo sic gła ⁊ famã
large ⁊ ꝓ eodẽ. ¶ Posset aũc ali¬
cui uideri felicitatẽ ponẽdã eẽ
ĩfama ⁊ gła. eo qd̾ ipã possit eẽ
magne latitudinis cũ ad diu̾sa
partes diuulgari possit ⁊ magͦ

Expanded text:
iora signa pertinentia ad reverentiam. Gloria quidem et fama quaedam clara notitia de aliquo: est enim gloria claritas quaedam: haec etiam ra cum laude notitia. Si tamen vellemus aliquo modo distinguere pretio. Accipiendo sic gloriam, et famam large, et pro eodem, posset forte alicui videri felicitatem ponendam esse in fama et gloria, eo quod ipse possit esse magnae latitudinis, cum ad diversas partes divul
Abbreviated transcription (Latin):
fectiores ip̃a. Cum enĩ oĩs alia
cõitas includac coĩtatẽ domꝰ
iltddus aliquid supͣ ip̃a om̃s
alie coitates sur ꝑfectiores ea.
aliaͦs sic̃ ĩꝑfectũ ad ꝑfectũ uł
sic pars ad totũ. Ruisus huiꝰ
ad finẽ se ht̃ ad ip̃m finẽ nã
tomꝰ tãꝙͣ ad finẽ ordinat᷑ adui¬
cũ ciutatẽ ⁊ regnũ. Est eͥ do

Expanded text:
enim omnis alia communitas includat communitatem domus, et addat aliquid supra ipsam; omnes aliae communitates sunt perfectiores ea. alias sicut imperfectum ad perfectum, et sicut pars ad totum. Rursus huiusad finem se habet ad ipsum finem. Nam domus tanquam ad finem ordinatur ad vicum, civitatem, et regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
una domo domꝰ nũcupari
põt. Domus gͦ de qua pͥnci¬
pałr intenditur imoraline¬
gotio ñ ẽ ip̃m edificiũ s est
bitaticẽs decẽtes ẜm sua¬

Expanded text:
nuncupari potest. Domus ergo de qua principaliter intenditur in morali negocio non est ipsum aedificium, sed est bitatores decentes s
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. ⁊ uolumꝰ ea q̾ st̃ ad finẽ in¬
tendendo ⁊ uolendo finẽ ut
opando ⁊ exeq̃ndo ẽ eꝯͣrio: Nã¬
ea q̃ st̃ad. finõ licet sunt postĩ
st̃ priora in executioe ⁊ opere.
Nam si finis eẽt quid pͦ oꝑa¬
tũ cũ adepto fine cesset opati
Unꝰ gͦ modꝰ distinguẽdi pons¬

Expanded text:
mus et volumus ea quae sunt ad finem, intendendo et volendo finem, ita operando, et exequendo est econtraea quae sunt ad finem licet sunt potiorane, sunt tamen priora in executione et opere: nam si finis esset aliquid primo operatum, cum adeptio fine cesset operatio, Unus ergo modus distinguendi p
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ habitatẽ ĩ ip̃a. Dicimꝰ
enĩ aliqñ ciuitate aliquã ħ
fecisse nõ ꝙ muri uł hedifi¬
cia hoc egerint. s qr ĩcole ci¬
uitatis fecerũt illud. Sic
mos suas ħ opatas eẽ nõ
qr lapides illud egert̃. sed
ꝗa sui ꝓgenitores fecerũt

Expanded text:
gentem habitantem in ipsa. Dicimus enim aliquando civitatem aliquam hoc fecisse, non quod muri vel aedificia hoc egerint, sed quia incolae civitatis fecerunt illud. Sic mos suas hoc operatas esse, non quia lapides illud egerint, sed quia sui progenitores fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnͣ ẽ cͥca debitos sũptꝰ ⁊ cͥca de
nos ipõs possumꝰ face̾ libãles.
Nã sic̾ qr fortitudo płs oppoĩt᷑
timori ꝙͣ audatie faciamus
nos ip̃os fortes declinãdo au
datiã. Ita ꝙ potiꝰ płs audeamꝰ¬
ꝙͣ minꝰ sic qr libalitas ma¬
gis oppoĩt᷑ auaritie ꝙͣ ꝓdi¬
galitati. declinãdũ e̾ mag̃
ad ꝓdigalitatẽ ꝙͣ ad auari¬
tiã ⁊ mag̾. debemꝰ srhabũda¬
re ĩdãdo ꝙͣ deficere.

Expanded text:
 est circa debitos sumptus, et circa debmodo nos possumus facere liberales. Nam sicut quia fortitudo plus opponitur timori quam audaciae, facimus nosipsos fortes, delcinando ad audaciam; ita quod potius plus audeamuquam minus. Sic quia liberalitas magis opponitur avaritiae quam prodigalitati, declinandum est magis ad prodigalitatem quam ad avaritiam, et magis debemus superabundare in dando, quam deficere.
Abbreviated transcription (Latin):
dat ꝓut deb. spectat eͥ aoli¬
bũlẽ ñ usurpare alios redditꝰ
ut possit debites sũptꝰ face̾
eis debitos sũptꝰ face̾ sũti
illa tͥa cͥca q̃ uidet᷑ eẽ lib̾alitaᷤᷤ¬

Expanded text:
dat prout debet. Spectat autem ad liberalem non usurpare alios redditusut possit debitos sumptus facereis debitos sumptus facere: sunt illa tria circa quae videtur esse liberalita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ reue̾ndã ⁊ honore digᵃ spe¬
ctat ad regẽ magͥfice se hr̃e¬
ꝯiunttas. ut erga ux̃orẽ ⁊ fi¬
lios habẽdo habitatioẽs hono¬
rabłes/ faciẽdo nuptias decẽ¬
tes ex̾cendo nuptias ãmira¬
biles.

Expanded text:
esse reverenda et honore digna, spectat ad regem magconiunctas, ut erga uxorem et filios, habendo habitationes honorabiles, faciendo nuptias decentes, exercendo militias admirabiles.
Abbreviated transcription (Latin):
spesas face̾. cñ illos sũptꝰ tar¬
dat ⁊̃ subt̃fugit ꝙͣtũ põt¬
ficꝰ ñ ĩtẽdit gnałr faciat ma¬
gnũ opꝰ ut quałr faciat de¬
bitas largitioẽs uł quõ faci¬
at decẽdẽtes nuptias. s tota
sua ĩtẽtio ẽ quo faciat ꝑuoᷤ
sũptꝰ. Est eͥ ꝓprietas pãuifi¬
ci ut app̾tiet płs pecuniã ꝙͣ¬

Expanded text:
n illos sumptus tardat, et subterfugit quantum potficus non intendit qualiter faciat magnum opus, ut qualiter faciat debitas largitiones, vel quomodo faciat decentes nuptias: sed tota dsua intentio est, quomodo faciat parvos sumptus. Est enim proprietas parvifici, ut appretietur plus pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. Ultiẽ aũt passicẽs st̃
descratio ⁊ tristicia. Dełcta¬
tio enĩ ⁊ tristitia secũt᷑ ad õs
alias passioẽs. nam quac̃¬
q passioẽ ꝗs passionet᷑ uł
delctat᷑ uł tristat᷑. Iõ bee duᷤ
passicẽs pꝰ os alias collocã¬
de st̃. Amor at̃ ⁊ odiũ st̃ si¬
plicit̾ passiones pͥme. na
sicut dełctatio ⁊ tristitia
ad õs alias passicẽs secũt᷑¬

Expanded text:
tudo. Ultimae autem passiones sunt delectatio, et tristitia. Delectatio enim et tristitia consequuntur ad omnes alias passiones. Nam quacunque passiones quis passionetur: vel delectatur, vel tristatur. Ideo hae duae passiones post omnes alias collocandae sunt. Amor autem, et odium sunt simpliciter passiones primae. Nam sicut delectatio, et tristitia ad omnes alias passiones c
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ cũ ĩ talibꝰ ꝯtĩgat pectare
dare uirtutẽ aliquã. ꝑquã
debite nos habeamꝰ ad ludos.
In ip̃ĩs enĩ iocis quidã suꝑ¬
habundãt desiderãtes oĩo
risũ face̾ ꝙͣ decora dice̾ hꝰ ãt
similat auib rapiẽtib p̃dã
sacͥficatã ĩ tẽplis gẽtiliũ. Sic̃
eͥ aues ille nõ curabãt qͥlit̾¬
cũqr possẽt aliquid de illa
p̃da cape. sic uolentes oĩo fa¬
ce̾ risum ⁊ puccare alios ad

Expanded text:
re cum in talibus contingat peccare, virtutem aliquam, per quam debite nos habeamus ad ludos. In ipsis enim iocis quidam superabundant desiderantes omnino risum facere. similat avibus rapientibus. praedam sacrificatam in templis Gentilium. Sicur enim aves illae non curabant qualitercunque possent aliquid de illa praeda capere: sic volentes omnino facere risum, et provocare alios ad
Abbreviated transcription (Latin):
ãt pueiles. ab ip̃a eͥ ĩfantia¬
qr cõnaͣle uidet᷑ eẽ pueris de¬
lectari iocis. q̃r ludus si ñ sic
moderatꝰ ⁊ honestus aliquã
puerilitatẽ uidet᷑ hr̃e anne¬
pã. Tanto gͥ decet reges ⁊ pͥn¬
cipos moderate uti delectati¬
onib ludoꝵ ꝙͣto detestabiliꝰ
ẽ eos eẽ pueriles. ¶Ampliu̾ᷤ
ut p ex hĩtis ex hoc iocosa de¬
lectatio nõ ẽ otiosa ⁊ ordina¬
s̃ inbonũ finẽ. qr int̃poĩta
nris curis quãdã recte acti¬
onẽ accipimꝰ. rcẽ cuiꝰ ardẽtiuᷤᷤ
infgimꝰ ut insistamꝰ boĩs o¬
pib quoꝵ curã hre debemꝰ. qͣr
cũ iocus ĩmoderatꝰ ł ĩ honestͥ
tanto detestabłiꝰ ẽ reges ⁊pͥn¬
cipes ĩmoderate uł ĩ honeste
uti delectatioĩb ludoꝵ quã¬
to cuã̾ boni coĩs que specrat
ad pͥncipẽ excellẽtior ẽ ꝙͣsit
cura alicuiꝰ ꝑticłaris boni. Nõ
cosa si sĩt honesta ⁊ moderata
quirit diu̾sitas pͦz¬
Qd̾ maxĩe decet reges ⁊ pͥncipe ᷤᷤ

Expanded text:
eant pueriles. Ab ipsa enim infantia connaturale videtur esse pueris delectari iocis. Quare ludus si non sit moderatus et honestus, aliquam puerilitatem videtur habere annexam. Tanto igitur decet reges et principes moderate uti delectationibus ludorum, quanto detestabilius est eos espueriles. Amplius  ut patet ex habitis ex hoc iocosa delectatio non est otiosa, et ordinatur in bonum finem, quia interposita nostris curis, quandam recreationem accipimus, ratione cuius ardentius insurgimus, ut insistamus bonis operibus, quorum curam habere debemus. Quare cum iocus immoderatus, vel inhonestus tanto detestabilius est reges, et principes immoderate, vel inhoneste uti delectationibus ludorum, quanto cura boni communis, quae spectat ad principem excellentior est, quam sit cura alicuius particularis boni. Non cosa, si sint honesta et moderata: quirit diversitas pQuod Maxime decet
Abbreviated transcription (Latin):
dino regie digͥtatis. Tales eͥ
it płimũ tyrãpnicãt ⁊ ĩ fla¬
icorde ĩ erudite regnãt. S
sregale regim̃ ꝑħ̾reditatẽ
uadat filii ex hoc ñ ĩflant᷑ nͦ
efficiũt᷑ inflati. qr nõ reputa᷑¬
lid ha̾nt ꝙ patres ꝓͥi posse¬
dert. Qrͣ exꝑte filioꝵ debẽtiũ
succede̾ ĩ h̾rditatẽ pat̾nã ex¬
pedit regͦ ne ĩerudite regat᷑
qne regale regim̃ ꝯu̾tatũ
itorãpnidẽ. Ut regia digͥtaᷤᷤ
ꝯhredita tẽ tͣnsferat᷑ ad poste¬

Expanded text:
ditio regiae dignitatis. tales quidem ut plurimum tyrannizant, et inflati corde et inerudite regnant. Sed si regale regimen per haereditatem vadat. filii ex hoc non inflantur nec efficiuntur elati. quia non reputaatres possiderant: quare ex parte filiorum debentium succedere in haereditatem paternam, expedit regno ne inerudite regatur, et ne regale regimen convertatur in tyrannidem, ut regia dignitas per haereditatem tranferatur ad poste
Abbreviated transcription (Latin):
gͥtas regia ꝑhrditatẽ tͣns¬
ꝙͣ ad femĩas. qr masculꝰ est
femiã roe̾ p̾̃stãtior corde at¬
aiõsior ⁊ ꝑassionũ minꝰ ĩ secu¬
tor. ¶ Int̾ mascłos at orta
ĩ poł decet imores senibus
statue̾ regͦ succede̾ pͥcgrĩto.
Ut pat̾ ãpliori sollicitudiẽ
curet de bono regͥ sciẽs ip̃r
pueĩre adfiliũ płs diłc̾tũ. Et

Expanded text:
gnitas regia per haereditatem transquam ad foeminas, quia masculus est foemina ratione praestantior, corde animosior, passionum minus insecutor. Inter masculos autem oportet itiis decet iuniores senioribus statuere regnum succedere primogenito: ut pater ampliori solicitudine curet de bono regni, sciens ipsum pervenire ad filium plus dilectum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cdiãt᷑. ut uolũtaie obediat.
Qrͣ cũ ẽẽ uolũtaiũ sit minꝰ
honerosũ ⁊ difficile. Ut liben¬
dꝰ ⁊ faciliꝰ obediat ppꝰ mãda¬
tis regis. expedit regie ma¬
iestati ꝑ hrditatẽ succedere.
exqua assumẽdꝰ ẽ rex sedat
litigia. tollit tyrãpnidẽ ef¬

Expanded text:
clinantur ut voluntarie obediant: quare cum omne voluntarium sit minus onerosum et difficile, ut libentius et facilius obediat populus mandatis regis, expedit regiae dignitati per haereditatem succedere. rosapiam, ex qua assumendus est rex, sedat litigia, tollit tyrannidem, ef
Abbreviated transcription (Latin):
pͥis filiis mag̾ reputabit
bo᷑ regͥ eẽ bonũ suũ ⁊ ardẽtiꝰ
sollicitabit᷑ cͥca tale. In mo
qr tota spes patͥs requiesat
ĩfiliis ⁊ nimio ardore mo

Expanded text:
is filiis, magis reputabit bonum regni esse bonum suum, et ardentius solicitabitur circa tale bonum. Immo quia tota spes patris requiescit in filiis et nimio ardore mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eã hoĩes coĩcãt sua boã pẽ
quã coĩcatioẽ ab aliis poti¬
ssĩe diligũt᷑. Nã libãles st̃
potissime amabłes. qrͣ si ma¬
xiẽ decet reges ⁊ pͥncipes ut
sĩc dilecti ab hiis ꝗ sc̃ ĩregno
maxĩe decet eos libu̾les ẽẽ.
speccat eͥ ad libalẽ pͦ respice̾¬

Expanded text:
 eam homines communicant sua bona, per quam communicationem ab aliis potissime diliguntur: nam liberales sunt potissime amabiles. Quare si maxime decet reges et principes, ut sint dilecti ab iis qui sunt in Regno, maxime decet eos liberales esse. Spectat autem ad liberalem primo respice
Abbreviated transcription (Latin):
cues scut quo circa ornatũ cõ¬
poris adsuas ꝯiuges debeãt se
hatẽ. nam cũ uir suã uxorem
regere debeat eã dirigẽdo ad ac¬
nice hoẽstas ⁊ ad oꝑa iuĩtuosa ex¬
aita. Cũ gͦ mulio̾s ut płimũ ap¬
petãt uidei̾ pulcre potissime de¬
linquũt cĩca bornatũ corporis.
Qs decet uiros cogͦsce̾ ꝗs muli¬
eꝵ hõnatꝰ sit licitꝰ ⁊ꝗs illicituᷤ.
Nã nũꝙͣ sc̃ uxores uirtuose

Expanded text:
ire, quomodo circa ornatum corporis deceat suas coniuges debite se habere. Nam cum vir suam uxorem regere debeat, eam dirigendo ad actiones honestas, et ad opera virtuosa: excita. Cum ergo mulieres ut plurimum appetant videri pulchrae, potissime delinquunt circa ornatum corporis. quare decet viros cognoscere quis mulierum ornatus sit licitus, et quis illicitus. N
Abbreviated transcription (Latin):
agũt ut suis uiris placẽtes eoᷤ
a fornicationib retͣhant. T̃unc
decet ẽ uxorẽ militis mag̃ esse
ornatã uestib ꝙͣ uxorẽ ciuis sĩ¬
plicis. ⁊ ⁊̃ ad huc uxorẽ pͥncipis
uł ⁊̃ regis decet mag̃ ornataᷤ ẽẽ.
dato gͥ ꝙ uxor alicꝰ uiri eẽ huĩł¬

Expanded text:
agunt ut suis viris placentes, eos a fornicatione retrahant. Tunc Decet enim uxorem militis magis esse ornatam vestibus, quam uxorem civis simplicis. Adhuc etiam uxorem principis, vel etiam regis decet magis ornatam esse. Dato igitur quod uxor alicuius viri esset hu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ se ornẽt. T ut sint moderate
ne ultͣ eoꝵ statũ uestim̃ta reꝗ¬
rãt. Qrto ut sĩt sĩplices neca
ornam̃ta nimia sollicitudire
uexent᷑. Qnto ne sĩt negliget

Expanded text:
um se ornent. Tertio, ut sint moderatae, ne ultra eorum statum vestimenta requirant. Quarto,ut sint simplices, ne circa ornamenta nimia solicitudine vexentur. Quinto, ne sint negligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
suũ statũ suis uxorib ĩdebiti
uestim̃tis ⁊ ĩ aliis ornam̃tis
debite prouide̾. Uñ ⁊ ualeriu
maximꝰ ciues roãnos ꝯm̃dat
ta debeãt gͥe se hre. ¶adu̾tẽd̾¬

Expanded text:
 indebitis vestimentis, et in aliis ornamentis, debite providere. Unde et Valerius Maximus cives Romanos commendat, nta debeant se habere, advertend
Abbreviated transcription (Latin):
derata ⁊ ultͣ ꝙͣ suus statꝰ req¬
rẽt appetẽt ornam̃ta. ¶T decet
feminas circa ornatũ corporis
eẽ simplices. ut nõ nimia sol
ornaret. nͨ ultͣ stacũ ornam̃ta a¬
ppetẽt posset delinque̾ si nimis
eẽt sollicita cͥca ip̃a. ¶Hiis gͦ
trib modis ꝯtĩg̾ delĩq̃re c̾ca iͣ¬
sr̃fluitatẽ ornam̃toꝵ s duob

Expanded text:
rata, et ultra quam suus status requireret, appeteret ornamenta. Tertio decet foemina circa ornatum corporis esse simplices, ut non nimia soliornaret, nec ultra suum statum ornamenta appeteret: posset delinquere, si nimis esset solicita circa ipsa. His ergo tribus modis contingit delinquere circa superfluita
Abbreviated transcription (Latin):
bẽt eas debite cohibe̾. ¶ Sciẽd̾
põt dici fictiuus aliꝰ ñ fictum.
fictiuus ãt ornatꝰ dr̃ fucatio.
ut appositio coloris albi ł rubri
se femie rubicũdiores ł albio

Expanded text:
bet eas debite admonere. Sciendum potest dici fictitius, alius non fictitius. Fictitius autem ornatus dicitur fucatio, ut appositio coloris albi vel rubei: se foeminae rubicundiores, vel albo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtẽpati quib lib feminis sen
miscẽdo expedit eis mire ꝯnu¬
bia. Ut una uxore ꝯtẽti abĩtẽ¬
ꝑantia retrabant᷑. Cũ eͥ gupisd¬
tias carnis si nimie sit rõez peu¬
tiãt ut suꝑiꝰ płies diximꝰ expe¬
dit quiblib uolẽtib uige̾ m̃¬

Expanded text:
intemperati, quibuslibet foeminis se miscendo; expedit eis inire connubia, ut una uxore contenti ab intemperantia retrahantur. Cum enim concupiscentiae carnis, si nimiae sint, rationem percutiant, ut supra pluries diximus; expedit quibuslibet volentibus vige
Abbreviated transcription (Latin):
calido aꝑiunt᷑ pori corporis ⁊
exalat in huidũ q̃r remanẽt
corpora sicca. Rursꝰ aꝑtis poris
corporis exalat nał calor. quo
digerit᷑. qr calor eiꝰ ĩt̾ius frigꝰ¬

Expanded text:
calido aperiuntur pori corporis, exalat inde humidum: quare remanent corpora sicca. Rursus, apertis poris exalat naturalis calor, quo digerit, quia calor eius interius pr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ qr ei erat magna copia os
recitat idẽ ẽ de quodã siculo
qui emit totũ ferrũ nũdma¬
rũ ⁊ qr ip̃e solus uẽdebarli¬
cͣbat᷑ pecumã ut uolebat.s¬

Expanded text:
 etiam erat magna copia olerecitat idem Phil. est de quodam Siculo, qui emit totum ferrum nundinarum: et quia ipse solus vendebat, lucrabatur pecuniam ut volebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cultura q̃ mag̃ adium ui¬
n eaꝵ plantatioẽ. ⁊ quał cu¬
ra circa arbores sit geren¬
da disposuimꝰ silentio ꝑtrã¬
sire eo ꝙ alii detalib suffi¬
ciẽt̾ tradidisse uidebit᷑ ꝑa¬
rauit. ¶Scda uia utił ad
pecuia acquirẽdã dr̃ ẽẽ mẽ¬

Expanded text:
icultura: quae magis ad vinearum plantationem, et qualis cura circa arbores sit gerenda, disposuimus silentio pertransire, eo quod alii de talibus sufficienter tradidisse videntur. Paravit. Secunda via utilis ad pecu
Abbreviated transcription (Latin):
yque satisfaciãt idigẽtie in¬
qui tãte sapĩe seculai̾s p̃dica¬
bat᷑ huisse massarias młtas
nõ obstãte e̾ ꝙ t̾re fertilissiẽ
dnaret᷑. Ubi uictualia modici
stentib ĩ regno exꝰ p̾beant.
uene ⁊ pegrini. Q ẽ sĩgła ali¬

Expanded text:
e satisfaciant indigentiae viqui tantae sapientiae secularis praedicabatur, habuisse massaritias multas, non obstante enim quod terrae fertilissimae dominabatur, ubi victualia modici istentibus in regno exempla praebeant, venae, et peregrini. Qui enim singula al
Abbreviated transcription (Latin):
ut si crcurrẽt opõtunitas
siłia gesta. dũ tñ illa sintlia¬
ta peciũa lucͣret᷑. ¶Qnta
ris sit uictoria ⁊ medicina¬
ł sit sanitas. sĩgłe tñ artes
qiͣ ad peciũa ordinãt̾. cũ e
dpe ex arte fc̃o pecuĩa ĩtede.

Expanded text:
ut si occurreret opportunitas, per similia gesta, dum tamen illa sint licita, pecuniam lucraretur. Quinta ris sit victoria, medicinalis sit sanitas: singulae tamen artes quasi ad pecuniam ordinantur, cum ex opere vel ex arte facto pecuniam int
Abbreviated transcription (Latin):
deficuĩt apfectioe iuroꝵ. Qr cũ
adaugm̃tũ ꝑfectioĩs boĩtatis
minuat᷑ cupiditas laudis. ⁊ de¬
sideriũ reputatioĩs. tãto plus
appetũt laudaiͣ coĩt̾ loquẽdo my¬
te cordis. Nam cũ mulieres
u̾sis gͥ cãĩs ꝓbare possumꝰ mu¬
lieres uerecũdas esse. ꝗcqd tñ
sit de eiꝰ cãis laudabłe ẽ ĩ ip̃is¬

Expanded text:
deficiunt a perfectione virorum. Quare cum ad augmentum perfectionis bonitatis minuatur cupiditas laudis et desiderium reputationis, tanto plus appetunt laudari communiter loquendo mute cordis. Nam cum mulieres versis ergo causis probare possumus mulieres verecundas esse. quicquid tamen sit de eius ca
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ex mollicie cordis. Nã bñteᷤ
cor molle ñ posst̃ durũ aliqd̾
sustine̾. iõ statĩ mifent᷑. cũ u¬
dẽt aliquos dura pati. ¶T
pie st̃ ualde pie.⁊ cũ st̃ crudeleᷤᷤ
st̃ ualde crudeles. ⁊ cũ st̃ ue̾cũte¬

Expanded text:
mollitie cordis. Nam habentes cor molle, non possunt aliquid sustinere: ideo statim miserentur, cum vident aliquos dura pati. Terpiae, sunt valde piae: et cum sunt crudeles, sunt valde crudeles: et cum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuor ĩpedient᷑. Tollet᷑ eͥ ex hoc naͣł
ordo. Nõ resultabit iñ pax ⁊ ꝯcor¬
dia. s mag̾ dissentio ⁊ inimici¬
tia. Nõ erit ibi debita ꝓcreatio
filioꝵ. nec tribuet᷑ filiis debitũ
nał ordo uide̾ ñ ẽ difficile. Nãẜ¬

Expanded text:
tuor impediuntur. Tolletur enim ex hoc naturalis ordo; non resultabit inde pax et concordia, sed magis dissensio et inimicitia; non erit debita ibi procreatio filiorum, non tribuetur filiis debitum na
Abbreviated transcription (Latin):
suo alio copłari. detestabłe est
alicͥ uiro fornicarie ꝯmiscer.
¶Quãto ħ ĩuestigare possumꝰ
ex filioꝵ debito nutͥm̃to. Nam
ex hoc parẽtes sollicitãt᷑ cͥca ꝓl¬

Expanded text:
ulari, magis detestabile est alicui viro fornicarie commiscere. Quarto hoc investigare possumus ex filiorum debito nutrimento. Nam ex hoc parentes solicitantur circa pu
Abbreviated transcription (Latin):
Multo mag̾ decet ꝯiuges re¬
quã ꝯuiguĩ ordinat᷑. Na cu
quilib ferat moleste si ĩusu
sue rei delectabił ĩpedit᷑ absq
dissentioẽ. ⁊ discordia eẽ ñ pos¬
set si una femina ꝑ ꝯiugium

Expanded text:
men hoc decet coniuges Requam coniugium ordinatur. nam cum quilibet moleste ferat, si in usu suae rei delectabilis impeditur; absque dissensione et discordia esse non potest, si una foemina per coniugium
Abbreviated transcription (Latin):
ess diu̾sitas ĩmẽbris cõpoi
ut si omĩa eẽnt ccłi corpꝰ ĩpẽ¬
fectũ eẽt qr licet uideret nõ
coriarii ciuitas ĩꝑfcã ẽẽt qr
ad sufficiẽtiã uite ñ solũ ĩdi
cipãtes ⁊ adsbditos. Na cum
quitas sit ordo ciuiũ ad aliꝙͣ
tate opteat dare aliquos ma¬
grãtus ⁊aliquas ꝓpoĩturas

Expanded text:
 diversitas in membris corporis, ut si omnia essent oculi, corpus imperfectum esset, quia licet videret, non coriarii, civitas imperfecta esset, quia ad sufficientiam vitae non solum indicipantes et subiectos. Nam cum civitas sit ordo civium ad aliquem tate oporteat dare aliquos magistratus, et aliquas praeposituras
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ ad alia tota. Ut nũꝙͣ me¬
lodia q̃ ẽ multitudo uocũ est
ctura ñ ẽ bñ ordiãta nͥ sit ibi
diu̾sitas coloꝵ. sic ⁊ciuitaᷤ ñ¬
ꝙͣ bñ ordinata ei̾t᷑ nͥ sit ibi di

Expanded text:
tionem ad alia tota. ut nunquam melodia; quae est multitudo vocum, est ctura nunquam est bene ordinata, nisi ibi sit diveristas colorum. sic et civitas nunquam bene ordinata erit, nisi sit ibi di
Abbreviated transcription (Latin):
or sit m̾cẽnario ꝗ pͥn᷑ ẜuit
ex ꝯducto ⁊ ex m̾cede ⁊ dig̾¬
or sit ẜuiẽte ñ amore hõe¬
sti. s qr ẽ supatꝰ ĩ bello et
oĩo sit melior barbaro ꝗ
ministrat eo ꝙ nesciat se¬
ip̃m dirige̾ ⁊ deficiat a rõ¬
nis usu ex ip̃ã dignitate

Expanded text:
it ex conducto et ex mercede, et dignior sit serviente non amore honesti sed quia est superatus in bello, et omnino sit melior Barbaro qui ministrat, eoquod nesciat seipsum dirigere et deficiat a rationis usu: ex ipsa dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd̃ uistũ bellũ. Ut ex eo pꝰ¬
ne gͦ talos oiõ pͥuent̾ mini¬
stris ad supplẽda ĩdigẽtiã
domestica. oꝑtuit esse ali¬
qͦs ministros ꝯductos ẜui¬
entes ĩtuitu m̾cedis ⁊ ali¬
qͦs diłctiuos ⁊ u̾tuosos mi¬
nistrãtes ex amore boĩ. ad
hos at ministros. qͦs uiitꝰ ⁊
amor boĩ ĩclinat adẜuiẽd̾
decet pͥncipãtes se hrͣe qiͣ

Expanded text:
aliquod iustum bellum, ut ex eo pone ergo tales omnino priventur ministris, ad supplendum indigentiam domesticam oportuit esse aliquos ministros conductos servientes intuitu mercedis, et aliquos dilectivos virtuosos ministrantes ex amore boni. ad hos autem ministros quos virtus et amor boni inclinat ad serviendum, decet principantes se habere
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ. qnta ex detectoẽ ꝑcutiẽ¬
ẽsis aut gladiꝰ płs capis dear¬
mis tãto ꝑꝑ armoꝵ resistẽtã
difficiliꝰ itur ad carnẽ. In̾ ẽ ꝙ
neaͣ noceãt. sic qr ꝑcutiẽtes ce¬
sim or płs de armis ĩcide̾ ꝙͣ ꝑ
cutiẽtes punctĩ. Ut nulnꝰ ati¬

Expanded text:
brorum. Quinta ex detectione percutienensis aut gladius plus capit de armis, tanto propter armorum resistentia difficilius itur ad carnem. Inde est nera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de armis incidere, quam percutientes puncti
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ si bellãtes nimis se fati¬
gẽt nõ ualẽtes laborẽ illu
tolleaͬre defacili dimictũt a¬
endo cesi ꝑꝑ magnũ motũ bͣ¬
chioꝵ ĩẜgat ibi magnꝰ labor.
pũctĩ uõ feĩ̾endo modica faci¬
gatio sufficit eligibiliꝰ ẽ gͦ ꝑ¬
cute̾ pũctĩ ꝙͣ cesi. Cesa eꝰ pcuᷤᷤ¬
sio qͦuis ĩpetu ueĩat raro octi¬
dit. s pũcta modico ĩpetu ĩfli

Expanded text:
Nam si bellantes nimis se fatigent, non valentes laborem illum tolerare, de facili dimittunt aendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ibi magnus labor, punctim vero feriendo modica fatigatio sufficiat, elegibilius est percutere punctim, quam caesim. Caesa enim percussio quovis impetu veniat rato occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
rãtes dełctatioẽs nutͥm̃tales
ut sobrietas ⁊ abstinẽtia ⁊
due refrenãtes dełctatiãs ue¬
nereas: Ut castitas ⁊ honestaᷤ
siũ pudicitia. Quãto uͦ declã¬
tur fuit quõ possumꝰ nos ip̃co
face̾ tẽpatos qr hoc maxĩe fa

Expanded text:
rantes delectationes nutrimentales, ut sobrietas, et abstinentia. et duae refraenantes delectationes venereas, ut castitas, et honestas sive pudicitia. Quarto vero declaratum fuit, quomodo possumus nosipos facere temperatos:
Abbreviated transcription (Latin):
cibo ⁊ tẽpãdo nos acibo sumꝰ
abstinẽtes. Abstinẽtia gͦ ⁊
sobrietas deẜuiũt ĩ repͥm̃do
dełctattẽs nutͥm̃tales. s ca¬
stitas ⁊ pudicitia uenereas
dełctati oẽs refrenãt. o e̾ ue̾

Expanded text:
o vero nos a cibo, sumus abstinentes. Abstinentia ergo, et sobrietas deserviunt in reprimendo delectationes nutrimentales. Sed castitas, et pudicitia venereas delectationes refraena
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ diximꝰ de pͣdẽtia q̃ ẽ pͥnci¬
palior ꝙͣ iustitia ⁊ de iustitia
q̃ ẽ pͥncipalior fortitudie ⁊
de fortitudĩe q̃ ẽ pͥncipalior
tẽperãtia. restat dice̾ de tẽpe¬

Expanded text:
go diximus de Prudentia, quae est principalior quam Iustitia: et de Iustitia, quae est principalior Fortitudine: et de Fortitudine, quae est principalior Temperantia. Restat dicere de ipsa Tempe
Abbreviated transcription (Latin):
escat uiroꝵ aspectib fuit faĩ¬
liares eis ⁊ tollit̾ ab ip̃is uẽcũ¬
dia ex uiroꝵ ꝯsortio. Tolle̾ at̃
apuelł uerecũdiã est tollere
ab eis frenũ qͦ ret̾hũt̾ ne ma¬
le agãt. Naz feminis ⁊ maxĩe

Expanded text:
escant virorum aspectibus, fiunt familiares eis, et tollitur ab ipsis verecundia ex virorum consortio. tollere autem a puellis verecundiam, est tollere ab eis fraenum, quo trahuntur, ne male agant. Nam in foemina, et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Um ex usu ꝯiugii non
renda est circa filios restat
est cͥca filias. s hoc breui tra¬
ctatu indiget qr cum detẽ¬
minauimꝰ de regimĩe ꝯiu¬
gali ⁊ ostendimꝰ qualiter
regende sũt femine. qiͣ suf¬
ficient̾ tradidimꝰ quał cua̾
circa filias sit gẽnda. Nam
sicut decet ꝯiuges eẽ absti
hec gͦ ⁊ multa alia que de
ꝯiugib diximꝰ. sunt ad fi¬
lias adaptanda. aliqua tñ

Expanded text:
um ex usu coniugii non renda est circa filios, restat sit circa filias. Sed hoc brevi tractatu indiget: quia cum determinavimus de regime coniugali, et ostendimus qualiter regendae sunt foeminae ; quasi sufficiencirca filias. Nam sicut decet coniuges esse Haec ergo, et multa alia, quae de coniugibus diximus, sunt ad filias adaptanda. Aliqua tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplexicẽs corporis cũ aliqs ñ
ẽ bñ ꝓportionatꝰ ĩ corpore nõ ẽ
possit bñ specłari ⁊ ne posset li¬
bẽ exeꝗ actices suas. Nascẽteᷤᷤ
gͦ extali ꝯiugio ñ solũ st̃ ĩꝑ¬

Expanded text:
xiones corporis nam cum aliquis non est bene proportionatus in corpore, non est possit bene speculari, et ne possit libere exequi actiones suas. nascentes ergo ex tali coniugio non solum sunt imp
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗ hñt ip̃m bñ dispositũ: ut
hoies boni ⁊ uĩtuosi. Sic̃ gͦ ñ st̃
dicenta uere dulcia q̃ uident᷑
dulcia ĩfirmis ⁊hñtib gustũ
ĩfectũ. s q̃ uidẽt᷑ dulcia sanis
ghntib linguã bñ dispoĩtam
sic ñ st̃ dicẽda ue̾ delctabłia ui

Expanded text:
aliqui habent ipsum bene dispositum, ut homines boni, et virtuosi. Sicut ergo non sunt dicenda vere dulcia, quae videntur dulcia infirmis, et habentibus gustum infectum: sed quae videntur dulcia sanis, et habentibus linguam bene dispositam. Sic non sunt dicenda vere delectabili
Abbreviated transcription (Latin):
platonis. nec uidet᷑ usq qͣ¬
q uera. nã cũ de dolore ami¬
coꝵ sit dolendũ. cũ nos dole¬
mus ⁊ uidemꝰ amicos doler
tam ⁊ delctãdo dolor minu

Expanded text:
Platonis, nec videtur usque quaque vera. Nam cum de dolore amicorum sit dolendum, cum nos dolemus, et videmus amicos dolere, ctamur: et delectando, minu
Abbreviated transcription (Latin):
ri possĩt. nã mali sibi ip̃isi¬
nimicant᷑ ⁊ ĩse ipĩs disenti¬
ũt uͭ ibidẽ ĩnuitur. Nã uni
rõe iudicãt ⁊ aliud passior
agũt. Qrͣ cũ ĩ se ip̃is pacẽ is
hãnt de se ip̃is ñ gaudẽt on¬
gnũ gͦ remediũ. Ut ĩ nobis

Expanded text:
ipsis. Nam mali sibi ipsis inimicantur, et in seipsis dissentiunt, ut ibidem innuitur. Nam unum ratione iudicant et aliud passione agunt. Quare cum in seipsis pacem non habeant, se seipsis non gaudent. Magnum ergo remedium, et ut in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sc̃ sparsi s sũt corporałr ꝯiũc¬
ti potẽtiores st̃ ad bellãdũ ⁊mł
ti aĩo ⁊uolũtare qr de se ip̃isi
mag̾ ꝯfident ⁊ erũt uitiliores
⁊ potẽtiores ad pugnã. Oĩs gͦa
mõ ẽ quedã uis unitiua ⁊plus
amor unit amãtiũ corta ꝙ̃lo¬
ci unitas existentiũ corponi es
si unitas loti ⁊ ꝯg̾gatio bellatui
cos potẽtiores redelit amõ ⁊ul¬
timũ ꝙ fac̾ hostes potẽtiores ad

Expanded text:
non sunt sparsi, sed sunt corporaliter coniuncti, potentiores sunt ad bellandum, et ti animo et voluntate: quia de se ipsis magis confident, et erunt viriliores et promptiores ad pugnam. Omnis enim amor est quaedam vis unitiva, et plus amor unit amantum corda, quam loci unitas existentium corpora. Quare si unitas loci et congregatio bellantium eos potentiores facit, amor et untimum, quod facit hostes potentio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ ꝙ oportebit eos fugã elige̾.
¶Quãto dux ex̾citꝰ sic se cẽꝑaẽ
d. ut tali hoa̾ faciat suos ꝯmi¬
qn̾ st̃ securi existẽtes ĩ hermes
uacãtes discalciati distractis eꝗs
ñ suspicãtes eoꝵ aduẽtũ ¶ Qnto
di diligẽt̾ explorare. qnꝰ hostes
mag  fecerũt dietã sc̃ fatigati.

Expanded text:
 oportebit eos fugam eligere. Quarto dux exercitus sic se temperare debet: ut tali hora faciat suos commiquando sunt securi existentes inermes, vacantes, discalcenti, distractis equis, non suspicantes eorum adventum. Quinto debet diligenter explorare quando hostes magnam fece
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mͣtũ aũt adp̾sens spectat pꝰ¬
sumꝰ septẽ enua̾re ꝑ q̃ hostes st̃
fortiores ꝯ̃ ĩpugnãtes. ¶ pͥmͦ
ẽsi sĩt ĩacie debite ordiãti. Nã
sit bñ uniti ⁊ debite ĩ acie or¬
diãti si ĩuadant᷑ difficiliꝰ derã¬

Expanded text:
sens spectat, possumus septem enumerare, per quae hostes sunt fortiores contra impugnantes. Primum est, si sint in acie debite ordinati. Nam sint bene uniti et debite in acie ordinati, si invaduntur, difficilius evin
Abbreviated transcription (Latin):
quõ bellãtes suos hostes ĩuadere
deb̃. Nã cũ septẽ modis enua̾tis
hostes fortiores existãt cũ mõ
oppoĩto se hñt st̃ ĩuadẽdi ⁊ debel¬
lãdi. ¶ pͦ ẽ dux belli ꝑ ĩsidias

Expanded text:
 bellantes suos hostes invadere debeant. Nam cum septem modis enumeratis hostes fortiores existant; cum modo opposito se habent, sunt invadendi et debellandi. Primo igitur dux belli per insidia
Abbreviated transcription (Latin):
cursu. ¶Quĩtũ aũt ẽ debita
⁊ modeata quictatio. Nã qñ ho¬
stes st̃ lassati laborib ugiliis
⁊ ĩ ꝯmoditatib aliis si tu̾c mn¬
debite quicuissẽt. Debita gͦ qos
hostes potentiores reddit. ¶Se¬
xtũ ꝗdẽ ẽ amor ⁊ ꝯcordia ip̃oꝵ.
Nã si hostes diuisi aĩo ⁊ uolũta

Expanded text:
cursu. Quintum autem, est debita et moderata quietatio. Nam quanto hostes sunt lassati laboribus, vigiliis et incommoditatibus aliis: si tunc indebite quievissent. debita ergi quies hostes potentiores reddit. Sextum quidem, est amor et concordia ipsorum. Nam si hostes divisi corpora