comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe nãq sol mendico ꝑdẽe uocife¬
mi nõ tribuas qd̾ rogaris: Nnũ
scias nõ dimitła qͣsi fingens me
uelle negata. s quera ⁊ instãt᷑
querã quousq aut accipiã aut e¬
liciã piissimo redemptore iubente
Querte et ĩueĩetis. ⁊ adiciẽte. plꝰ¬
sate et aperiet᷑ uob̾. Quesiui ⁊ q̃ro.
pulsaui. ⁊ pulso: inde clamito ut
aperias. Nam me huiꝰ argumẽti
tulãte ex audias forte calũpni¬
antẽ. Hinc et ego scienti tua ĩge¬
ro nec stulta iactatone noui aͥd
sugg̾ere: insipies ꝓfecto p̾sumo
Nõ tũ erubesco imꝑitꝰ disertis¬
simo loqͥ: apłici menior p cepti
qͣ p̃ceꝑis libent suffeire irsipiẽ¬
te. Quãobre accipe clamores
calũpine. Cur rogo talẽtoꝵ
distributoe ⁊ cibarioꝵ dispen¬
satone tͥ creditã huc usq retẽ¬
tas. S iã solue manũ: imꝑti¬
re fcimuł ue in opia peant fa¬
mis. Nosti qͥd creditor ueniẽs

Expanded text:
e vocifee vocifemine, non tribuas quod rogaris? Unum scias, non dimittam, quasi fingens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque autem accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite, et invenietis, et adjiciente: pulsate, et aperietur vobis . Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito, ut aperias. Nam hujus argumenti stulantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipiens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco imperitus disertissimo loqui, apostolici memor praecepti, quo praeciperis libenter sufferre insipientem. Quamobrem accipe clamores calumniae. Cur rogo talentorum distributionem et cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, impertire familiis, ne inopia pereant famis. Nosti quid creditor veniens
Abbreviated transcription (Latin):
leticia homo int̾ior ac sp̃ũał: cũ ĩ¬
quisitc̃e fungitur amãtis. Ob id
n cdpaꝵ maceria meaꝵ obsistat.
⁊ benigne tuũ est. inqͥsitõnez me¬
am amplexari ⁊ q̃relaꝵ calũpni
ã acciꝑe. Utrũq enĩ ago: et offici
benignissime auditui tuo adiuit¬
tas in ĩgressu eł huiꝰ clictonis por¬
tuq ꝓstratꝰ. peto acłmĩe uri a¬
obiecto uͥ lacͥmaꝵ est int̾cessio. cũ
lacͥine nõ sint signa calũpnie.
q pro licẽciosa amoris p̃sũptd̃e.
mũ nͥ fallor annũ tp̃ra girãt ex
quo memini me libros a te ꝯcli¬
tos originũ postulasse. ⁊ uariodi¬
uersoq mͦ et p̾̃sente me frustra¬
tim ẽẽ. ⁊ absenti nicħ inde uos
rescͥpsisse. S sb̾tili clilatõe mͦ noc¬
meas lr̃as ĩt̾cidisse. aliaq młta
opponẽs. ⁊d hãc us diez ꝑuẽĩmus.
⁊ sũ petitõins effectu manemꝰ. Ob
hoc ⁊ ego uertã p̃ces inq̃relã: ut
qd ꝑ supplicatõne neqͥui: ł całp¬
niis lacessendo ualeã adipisci. Se

Expanded text:
laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis: ob id nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumni accipere. Utrumque enim ago, et officiubenignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portuque prostratus peto a culmine vestri aobjectio, ubi lacrymarum est intercessilacrymae non sint signa calumniae, que pro licentiosa amoris praesumptione, mum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque modo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nihil inde vos rescripsisse, sed subtili dilatione modo nemeas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valea
Abbreviated transcription (Latin):
S ad unũ ac peculiare sb̾sidiũ ꝙ
p̃misi recurro ad ĩportũtatẽ. scil
amicã amicicia destitutis: ac mil¬
la mẽbroꝵ honestoꝵ gr̃a clecora¬
tis. Idcͥco audi uoce meã tot int̾¬
iacentibꝰ t̾ris: reode qd̃ debes. Nam

Expanded text:
 ad unum ac peculiare subsidium quod praemisi recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla membrorum honestorum gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam tot interjacentibus terris. Redde, redde quod debes. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
q ignominũ osũ ualde indetur
ac uile si nec lũ saciatꝰ qͥs carita¬
te ab eo ꝙ̃ amabat ĩueniat᷑ rece¬
dere. Obse quio aũt mec seruitu
ut pro me orare dignis qͣtinus
tuo int̾cessu lucreris: et ad portũ
etne tnͣsquillitatis clelucas eru¬
tam a nuserus et abscandalis
Dulce mͥ fuit clui ad te loqͥ. qͣsi
corã poitus uultũ uid̾e tue facici
Ideo nec uerbositate carui ⁊ te
meritatẽ fortassis incurri. Sed
aut hoc aut illd̃ ag̾e debui: tm̃i
ut qd̾ uoliusti per hu̾ilitatẽ sal¬
tem tribuas ꝑtumultuantẽ ĩpro¬
bitate. Ecce ꝙͣtũ audacie declit
mͥ gr̃a ur̃e beniuolencie: et ido si
qͥd ĩ ħ clisplicu̾it sibi ĩputet. q̃ tr̃¬

Expanded text:
 ignominiosum valde videtur ac vile, si necdum satiatus quis charitate, ab eo quem amabat invenitur secedere. Obsequio autem meae servitutut pro me orare digneris: quatetuo intercessu lucreris, et ad portum tranquillitatis aeternae deducas erutam a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, quasi coram positus vultum viderem tuae faciei, ideo nec verbositatem cavi et temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc aut aliud agere debui, tantum ut quod noluisti per humilitatem saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. 14. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid i
Abbreviated transcription (Latin):
egeas i ultro nec licãtur patere
tatis impet nob in id qd possimꝰ
de sacris diuinisq pagnus. qͣrũ
mͥ cxpoĩsionẽ corclis ur̃i lum̃. ape¬
riet. Si tñ et nob iubes respondere
et chiume legis obscura reserare.
in hac pͥma fronte nõ me ꝯ fũdri¬
ris stimlis u̾ecũclie. ⁊ ignauie me
locũ dedis uenie: q ꝙͣ diligebas

Expanded text:
tere tatis imperet nobis in id quod possumus de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. in hac prima fronte non me confoderis stimulis verecundiae, et ignaviae meae, locum dederis
Abbreviated transcription (Latin):
obseq̃ndo placere. Qͥn et si de ĩho¬
nestiorib m̃bris me eẽ sciã. sufficit
qr qd̾ te ꝯstat a capite ꝑcepisse. ꝑ
me et clignũ erogare. nec te me
pelib. nõ estis mͥ necessarii: qm̃
q̃ uidẽtur mẽbra corporis ĩfirmio¬
ra eẽ necessariora st̃. & q̃ putãtur¬

Expanded text:
honestioribus membris me esse sciam, sufficiat, quia quae te constat a capite percepisse, per me est dignum egerere, nec te me pedibus: Non estis mihi necessarii, quoniam quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessariora s
Abbreviated transcription (Latin):
optime nouit pruclencia scĩca¬
tis nr̃e huic rei ꝯgruere totũ. ⁊ qͥc¬
quid sũmatĩ tetigi: ea ꝓcul du¬
bio uos nosse meliꝰ latet nullũ
Itaq hoc solũ sr̃est qdi magno¬
opere peto ut p̾stes postulatai:
⁊ si nõ ꝓ me saltẽ ꝓ ip̃a caritate
nosse et prestare oĩa: et sine qͣ
negligẽt᷑. Si qͣ minꝰ utiłr aut in¬
utiłr pociꝰ effũdi. ꝙͣ diri cũcta q̃¬
fo bengne suscipias. cũcta ignos¬
cas: cũcta ores ut d̾s ignosccit.
Ergo ⁊ hos notesco libros ethĩo¬
logiaꝵ qͦs ate cl̃o ṁo posco et¬
si detrũcatos corrososq iam a ml¬
tis ħ̾cri nouimiꝰ: in de rogo ut co
mͥ tnͣsiptos. integros. em̃datos. ⁊
bñ coaptatos. clignenuni mit¬
te: ne raptos auiclitate ĩpu̾sur
cogar uicia ꝓ uirtutib ab aliis

Expanded text:
optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum; et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius, latet nullum. 10. Itaque hoc solum superest, quod et magnopere peto, ut praestes postulata, etsi non pro me, saltem pro ipsa charitate nosse et praestare omnia, et sine qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virt
Abbreviated transcription (Latin):
tur: sicut ille in aplõ qui traditꝰ est
rũq iustũ flagellat: ne de sua uisticia
supbiens cadut. ¶In hac uita deꝰ tm̃
modo studet ut parcat: ꝙͣto mag̾ expͦ¬
tando flagellat. s alios feriendo corri¬
git: de quib dicit: ¶ Ego qͦs amo ar¬
guo et custigo: alios feriendo punit.
quos incorngibiłr delinꝙ̾ tes aspicit.
Quos ia sb̃ chisciplina: ut filios pat̾. s
cdisturictu dampuatõne: ut hostes ad¬
uersarios ꝑaucit. De quib clicit fla¬
gello iuimici ꝑcussite castigatõne:
crudeli: et iterũ quid clamas ad me
suꝑ ꝯtritone tua: In sanabił ẽ dolortuꝰ
Uñ unꝰ quisq festinet et timcat ue
simł feriatur uita eruscũ culpa. fla¬
gellũ nãq cunc diluit cũlpa: cu mu¬
cau̾it uita. Nam cuiꝰ mores nõ mu¬
tat: actione nõ expiat omis liuĩa¬
aut iniciũ pene seꝙͣtis. Na quibꝰ dã

Expanded text:
tur, sicut ille in Apostolo, qui traditus esttur, sicut ille in Apostolo, qui traditus estrumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. 6. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat quanto magis extando flagellat, sed alios feriendo corrigit. De quibus dicit: « Ego quos amo arguo et castigo . » Alios feriendo punit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit; quosque jam non sub disciplina ut filios pater, sed districta damnatione ut hostes adversarios percutit. De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . » Unde unusquisque festinet et timeat, ne simul feriatur vita ejus cum culpa. Flagellum namque tunc diluit culpam cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat actiones non expiat. Omnis percussiaut initium poenae sequentis. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
et in uicus temptan et uerberan fla
atteritur: a mũdi amore retrahit᷑. tep̾
bac uita deus agit: ut dũ fortioribus
flagelli stimuł feriũt: in illa obiecta¬
mentu p̾sentis unte delectẽt. S celestẽ
priam ubi certu requies expectat᷑. ĩde¬
uita: electos suos deus iudia flagello
custigat.¬
qua ꝑcutimiꝰ carne ut emẽdemur: al¬
ta que emedam᷑ cosciencia ex curita¬
te: ut deũ arcenciꝰ diligamꝰ. Gemĩo
more deus respicit: uł ad uenia ł ad
mnclictu. ¶ Ad uemiã sicut petrum
ad uĩdictu. sicut clũ fc̃a sodomoꝵ se
descensurũ et insurũ testat᷑. Trimo¬
da rõne deus quos uoluit percutit .i.
ad dampnatone:: repbos ad purgati¬
nãq egyptus cesa ẽ ad dampnatiõe
Secudo modo pauper lazarus ad pur¬
gatõnẽ. Tertio modo ꝑcussꝰ ẽ iob ꝓ
rũq añ pectatũ ne malus sit: ut pau¬
lus qui sathane angło instigante
carnis tolerabat stimulos. Nagella¬
tur etiam et post peccatũ: ut corrigͦ¬

Expanded text:
vitiis tentari et verberari flagatteritur, a mundi amore retrahatur. Tenthac vita Deus agit, ut, dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indevita electos suos Deus judicii flagello castigat.qua percutimur carne, ut emendemur. Altera, qua vulneramur conscientia ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. 2. Gemino more Deus respicit vel ad veniam, vel ad vindictam. Ad veniam, sicut Petrum . Ad vindictam, sicut dum facta Sodomorum se descensurum et visurum testatur . 3. Trimoda ratione Deus quos voluerit percutit, id est: ad damnationem 261 reprobos, ad purgatinamque modo Aegyptus caesa est ad damnationem . Secundo modo pauper Lazarus ad purgationem . Tertio modo percussus est Job ad a Deo ante peccatum, ne malus sit, ut Paulus, qui, Satanae angelo instigante, carnis tolerabat 262 stimulos. Flagellatur autem et post peccatum, ut corriga
Abbreviated transcription (Latin):
at que sit culpa illa pro q̃ meruit eiꝰ¬
modi pati supplicia et pro ip̃o ambi¬
guo marime in merore uersat᷑. quã¬
uis flagella presenciã iustũ a peccatiꝰ
turbatur. ne instantes ei plage nõ suf¬
ficiant ad purganda delicta. Proinde
ergo dũ presencia patitur et futura ꝑ¬
De infirmi

Expanded text:
cit quae sit culpa illa pro qua meruit ejuscit quae sit culpa illa pro qua meruit ejusmodi pati supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. 13. Quamvis flagella praesentia justum a peccatis turbatur, ne instantes ei plagae sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo dum poenitentia patitur, et futura pDe infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
bis nõ ꝑcutitur: una tñ pcussio ĩtel¬
ligitur: que hic cepta illic ꝑficietur
ut in his que omĩno nõ corrigñt᷑ pre¬
cedenciũ percussio flagelloꝵ seꝙ̾tiũ
ploide confusione sua. Displois eĩ
duplex uestimentũ ẽ. quo figuralit̾
induĩtur: qui et tp̃rali pena et eter¬
na dampnantur: ut et iheremias.
Contrito super contritõne ueniet .i.
gemina dampnatõ: et hic et infutoͦ
scło. &̃ item alibi. Duplici contritõe
contere eos .i. gemina pena presenti
scil et futuru. Qͥb dam secreto deiu¬
illic male. sic diuiti: illi accidit qui hͥ
potencie clautute ꝯscupicuus post mor¬
tem gehenne incenclus traditur cru¬
ciancius. Porro quibꝰdam et ħ male
et illic male ẽ: qr corrigi uolentes et
flagellari in hac uita incipiũt: et ĩ et̾¬
na ꝑcussione dampnantur. In tanto
inmergi quosdam desperatõnis ꝓfũdo
cit utrũ pro om̃ib pectatis p̃sencia pa¬
ciatur flagello: an pro uno tm̃: ⁊ nes¬

Expanded text:
bis non percutitur, una tamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum sequentploide, confusione sua . Diplois enim duplex vestimentum est, quo figuraliter induuntur qui et temporali poena et aeterna damnantur. Unde et Jeremias ait: Contritio super contritionem , id est, gemina damnatio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione contere eos , id est, gemina poena, praesenti scilicet et futura. 10. Quibusdam secreto Dei juillic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna percussione damnantur. 11. In tanto immergi quosdam desperationis profundcit utrum pro omnibus suis peccatis praesentia patiatur flagella, an pro uno tantum, et nes
Abbreviated transcription (Latin):
na perclurant. Uñ per moysen clñs
dicit. Ignis exardescet ab ira m̾a: et
arcebit usq ad inferos deorsũ. A qͥb¬
dam clici sol nõ iuidicat deus bis: in
id ip̃m. Qͥ tñ nõ actendũt illud qd̾

Expanded text:
ne perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: « Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . » A quibusdam dici solet: « Non judicat Deus bis in idipsum . » Qui tamen non attendunt illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et bonos hic per afflictonẽ uidi¬
tũ parcet iniquis. ¶Periculosa ẽ ui¬
ta: in hac uita maloꝵ et bonoꝵ color
trãqͥllus. Nam iniqꝰ pꝰ mortẽ duci¬
tur crucianclus. iustus uero dormit
pꝰlabore securus. Nõ tm̃ decorporali
b: s etiar de spñalib oportet intlłi ut
ꝙͣto qͥsq aut in corpore aut in mente
flagella sustinet: tanto in fine remu¬
nerar speret. Sepe occulto deuudicio
exͣ flagelli correptõne sũt reꝓbi ĩ hoc
mũdo: clũ q multa dampnabilia co¬
misisse uideantur despecti: tñ a deo in¬
illo emendatõnis uerbere feriũtur. plꝰ
cormpitur flagello qui a do cliligitur
si pecrauerit clicente amos ꝓpha. tatũ¬
modo noᷤ cognoui ex om̃ib nasciomi¬
b t̾re. Idarto uisitubo super uos: õs
inq̃uitates ur̃as. Quẽ enĩ doꝰ diligit

Expanded text:
Nam et bonos hic per afflictionem judtamen parcet iniquis. 7. Periculosa est securitas in hac vita malorum, et bonorum dolor tranquillus. Nam iniquus post mortem ducitur cruciandus; justus vero dormit post laborem securus. 8. Non tantum de corporali sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco visitabo super vos omnes iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
tis et uidex. miserere clño misero ysi¬
enti et tua flagella cotidie sustinenti.
Orclinata est miseratõ dei: qui pͥns
hic hominẽ per flagella a pcãs e mũ¬
dat: et post ea ab et̾no supplit̾o lib̾at
Electus enĩ dei: dolorib uite huiꝰ at
teritur: ut ꝑfectõ uite future gaudia
lucretur. ¶Neqͣqua deus delinꝙ̃ tibꝰ
parcit: qũ pecratorez aut flagello
cemporali ad purgatõnẽ fert aut
uilicio etero piniendũ relinquit
aut ip̃e in se hõ penitendo punit: qd̾
male admisit. Ac ꝓuide est:ꝙ deus
deliq̾tib nõ parait. Iustis tpralia fla¬
gella ad et̾na ꝓficiũt gaudia. Idoq et¬

Expanded text:
tis et judex . Miserere, Domine, misero Isiti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim teritur, ut perfectior vitae futurae praemia lucretur. Nequaquam Deus delinquenti parcit: quoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. Justi per temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
Multi utam sc̃oꝵ nnitant. et de mori¬
bus alt̾iꝰ effigiem uirtutis sumũt. Ta̾¬
ꝙͣ si ymago q̃l intendatur et de eiꝰ simi¬
litudine species picta formetur. Sic q
sit ad ymagnie siłis ille: qͥ ad silituli¬
nẽ uiuit ymaginis. Qͥ scm̃ uirũ umi¬
tatur: qͣi excemplar aliq intuetur. se¬
se q in illo qͣi in speculo ꝑspiat: ut adi¬
ciat ꝙ de ẽẽ uirtutis agnoscit. ¶ Mmꝰ
enĩ se ip̃m homo: ex semet ip̃o ꝯsiderat
S clũ alt̾m intendit: id ꝙ minꝰ est lu
fcĩ st̃ iusticia operari: ħ indicat ꝙ scri¬
bitur. Faciamꝰ hominez ad ymagnẽ
et similitudine nr̃am. Qͥa ꝑ ip̃.
intelligendo: mutatur cliuinitatem
ad cuiꝰ fcus est sumilitudine. Iste er¬

Expanded text:
Multi vitam sanctorum imitantur, et de moriMulti vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est lumfacti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cu
Abbreviated transcription (Latin):
documenta bonoꝵ: que nuntent᷑ ad bo¬
melus: s ꝓponũt sibi exempla malo¬
iũ. quib ad suoꝵ mor ꝑuersitutem
utantur in penis. Ob hanc ucilitatem
scribuntur sc̃oꝵ nume et reparatones
ut spem faciant saluti humane ne qͥs¬
ꝙͣ post lapsũ penitendo desperet ueni¬
am: dũ conspicit sc̃oꝵ reparatõnẽ fuis¬
mali sint grauiora tormenta. Si emi
pla suffice̾nt. At oͣclũ et nos deus: pre¬
ceptis suis admnoneat: et uite scõꝵ bom
operis nob̾ ercempla ꝓponat. Nulla ẽ
imitiiur scõꝵ cligna: et deo placita ft̃a.
Et si apti fumiꝰ unitari iniquos in malũ.
cur ꝑigricius inuitan iustos in bonũ. O
randus est deus ut iurtutes qͣs scis p̃para¬
uit ad coroua: nob̾ ad ꝓfectũ suit poĩte
nõ ad penã. ꝑficiant aũt ad ꝓfectũ nos¬
trũ: si tot extempla uolu̾imꝰ mutari uͥ¬
tutũ. Certe si ea pocius aduersati ꝙͣ mul¬
tati fuerimꝰ ad dampnatõne uram e¬
iũt: qr ca legendo implere negleginuis

Expanded text:
documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuismali sint graviora tormenta. 6. Si epla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. Humilitatis ex xp̃o: deuoti¬
ouis ex petro. Caritutis ex ihe. Obedic̃¬
cie de abraam. Paciencia de usaas: to¬
lerancie de iacob. Castimoni a de ioseph
Mansuetuclinis de moyse. Constan¬
cie de iosue. Benignitatis de sa muel.
Mificordie de daund. ilbstinencie de sa¬
damel. Sic et cet̾a fca pͥor quo labore
quo moderamine q̃ ue intentõne uł ꝯ
punctõne gerantur. uir sanctꝰ nuitã¬

Expanded text:
virtutes: humilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imita
Abbreviated transcription (Latin):
itutib est pugnand̾. ¶ Contra luxu
nam corclis: est adhibenda mũdicia. Cõ¬
tra odiũ dilectõ est paranda. Contra in
tratorporem: zeli p̃liũ. Tusticie qͦ gau¬
diũ. Accidie fortitudo. Auaricie. largitas
Suꝑbic humilitas apponenda est. Sicq
uirtutes fingule nascencia contra se nicia.
repͥmũt: ac tẽptatõnũ moto uirtute diui¬
ne cantatis extingunt. Libilinẽ abstinc̃¬
cia domat. Nam ꝙͣtũ corpus meclia frũ¬
git. tuntomens ab illicito appetitu reuoca¬
tur. ylduersus irã toleranciã cliuuicat.
Ira enĩ semet ip̃am necat Sustinendo ã
paciencia uictoriã portat. Tristicie mero¬
iem: spes et̾ni gaudii superat. Et que tur¬
batu mens de erteniorib afficit: dulcedo ĩ¬
t̾ioris cransq̃llitutis lemit. Aduersus i̾ri¬
dian p̾paratur caritas. & adu̾sus ire in¬
septem pͥnopalia multa de se ꝑturiũt i¬
ciai. Quare ita sibimet quada cognatõne
merguntur: ut ex altõ alt̾m oriatur. Sic̃

Expanded text:
tutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra ira, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae inseptem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
s atoptone clamaniꝰ do dicentes. Pa¬
ter nr̃ qui es inceł. ¶ Nõ solũ natiuita¬
te: s etiam imtatõne filios posse alici
Iac ꝑ hoc illi st̃ sem̃ abrahe qui eius i¬
initantur fidem nõ qui ex esꝰ generati st̃
carne. ¶De endre auctoris trahitur a
quibꝰdam et nom̃ et culpa: ut ip̃iꝰ uoca¬
bulo censeatur: cuiꝰ errorẽ et sequitur
sicut eccł̾ie ꝑguni in apocalipsi dr hes
tenentes doctrinani. balaami et iezabel
Doctimnam igitur balaam dr here ciati¬

Expanded text:
sed adoptione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujac per hoc illi sunt semen Abrahae, qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. 18. De erroris auctore trahitur a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur Balaam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ect̾ami catholicam: sic̾ et amici iob
nõ ꝑse placare cłm sibi potuerũt. nͥ ꝓ cis
iob sacrificiũ obtuliss. ¶ Opera bona que
ħ̾rtia faciuĩt et iusticia eoꝵ: uich eis pro¬
tua: et opera tua nõ ꝓderũt tͥ. ¶ Here¬
tici: ꝙͣ uis legem et ꝓpħas adimpleant.
ex eo tũ ꝙ catholici nõ sũt. nõ ẽ deus ĩ dor
connentib. Ip̃o dño testante. Si stetens
moyses et samuel corã me: nõ est.aĩam̃
ad ppłm istũ. Ecte eos a facie mea: et e¬
grechiantur. Per moysen qͥppe et samu¬
el: legem accipe et ꝓphas. qͦs ꝙͣuis here¬
tici opere implere concendãt: ꝓpt̾ citori
tm̃ impietatem: a nultu d̾i ꝓhiciũtur.

Expanded text:
Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil eis protuam, et opera tua non proderunt tibi . » Haeretici, quamvis legem aut prophetas adimpleant, ex eo tamen quod catholici non sunt, non est Deus in eorum conventibus, ipso Domino testante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere implere contendant, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
in malo utuntur: nõ sibi auua s in¬
nuci existũt. Concordiam malorũ:
contraria ẽe bonoꝵ. ⁊ sicut optandũ
est ut boni pacem ħ̾eant inincẽ: sic
optanlũ est ut mali muice suit dis¬
cordes. Unanimitatez quippe maloꝵ
necem suã concordare ꝯspexit. Inde
et in lege mare rubrũ: Hoc est malo
rũ matendens ad beatitudinẽ nõ impe¬
diatur. ¶ Impedr aũt it̾ bonoꝵ: si ma¬
re hoc est unitas nõ diuid̾r miqͣꝵ.¬

Expanded text:
in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorunecem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc est, concrum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur i
Abbreviated transcription (Latin):
du aitet. Cũ aũt extincta fu̾it. tar¬
bo noĩatur. Ptima aũt a ꝑurendo
qͥdam mt̾isse crecłr: maioris fit uir¬
tutis. N am it̾m incensꝰ: forciori
lime calescit. Suiꝰ tanta uis & etiã
sñ igne. sirmitas ut nullo humore
corr̃pat᷑ nulla uetustate iuĩcatur¬
ut hii qͥ lunites fingũt cos ir fo sos

Expanded text:
fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo Qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincaturut hi qui limites figunt
Abbreviated transcription (Latin):
aste. ¶In fab̾ꝵ ã fornace gentiles
lcanũ auctore dñt: figurałr
aibi plũbũ. alibi uinũ. alibi pig¬
leti alibi medicam̃ta efficiũtur
Igne lapides in ere soluũ. Igne fer¬
rũ gignit᷑ ac clomͣt᷑. Igne aurũ ꝑfi¬
citur. Igne cremato lapide cem̃ta ⁊
panetes ligant᷑. Lapides igros
ignis decoq̃ndo canclificat. Lignͣ
canclida urendo obfuscut. carbones
ex prima fulgida nigros fac. De
lignis cluris fragiles. De put̾bili¬
bꝰ ĩputribiles reddit. Scͥcta soluit
soluta rest̾ͥigͤ. Dura mollit. mol¬
la clura recldit. H̾t et medicauũs
usum. Nam sepe ruri ꝓdest. Pesti
xiliari certũ ẽ. In opere qͦ aliud gig¬
unt pͥmis ignibꝰ aliud sccłis. aliud t̾¬

Expanded text:
tatem: in fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt: figuraliter alibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamina efficit. Igne lapides in aes resolvuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur. Igne aurum perficitur. Igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud t
Abbreviated transcription (Latin):
tices mõciũ eructat. Ignis aũt clict᷑.
qd̾ nicħ gigni põt exeo. Est enĩ
nuiolabile elemĩtũ. Assumes cũcta
q̃ tapit. ¶Rabrica cluabꝰ rebꝰ ꝯstat.
uentis et flãma. Flãmauͦ ꝓpͥe fornͣ¬
cis est dicta qd̾ flatu folliũ excitet᷑
Fornax u̾o ẽ ab igne uocata. Fos eĩ:
ignis ẽ. Camunꝰ fornͣꝵ: grecũ nom̃
est cliriuatũ a cauina. Fauilla est.

Expanded text:
tices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecum est, dir
Abbreviated transcription (Latin):
rũ qd̃ candela fi̾at .i. portet. ¶Ce¬
ex qͣ forͣt᷑. de qͦ qͥda. Hic tͥ noct᷑uos
p̾stabo cereꝰ ignes. Subducta luce
cia st̃ lumina qͣi lucimnaria .i. ĩ ae¬
st̃ clicta a funib. qͦs añ usũ papiri

Expanded text:
t. Ceex qua formatur, de quo quidam: Hic tibi nocturnos praestabo cereus ignes. Subducta luce tia sunt lumina, quasi lucanaria, id est, in aesunt, dicta a funi
Abbreviated transcription (Latin):
.ix. de uasis luminarior
latine igns. Uñ et iuxͣ ꝓhilosophos
qͦsdi cũcta procceant᷑. Et reu̾a sñ
calore nichil nascit᷑. Ad eo ut de sep¬
gore gignit. Uarro ãt focos ait cdi¬
tos ꝙ foueãt ignes. Naz ignis ip̃i¬
cat᷑. seuara sit. sũ qͥcqͥd aliud ĩ quo
ignis fouetur. ¶Lucerna: a lucim¬
o clicta ẽ. Uñ et breuis est. lu. ut ꝑ¬

Expanded text:
X. De vasis luminariorum. 1. Latine ignis est, unde juxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Sepgore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignescatur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur. Lucerna a lychno dicta est; unde et brevis est lu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ excoctaest. omis miscłia. ¶ Olla
dicta: ꝓ co qd̃ ebulliat in ea aqͣ igni
sb̾iecto ut altiꝰ uapor emistat᷑. uñ et
bulla cłr: q̃ in aqͣ uẽti ĩtꝰ sp̃u sustẽta¬
tur. ¶Patella: qͣsi ꝑatula olla. est
eĩoris patentibꝰ. ¶Cacab̾ & cacumͣ
a sono femoris cognoĩant᷑. Hec ⁊ in
grecis et latinis qͥa noĩa hñt. S utͫꝰ

Expanded text:
 excocta est omnis misericordia. Olla dicta pro eo quod ebulliat in ea aqua igni subiecto, ut altius vapor emittitur. Unde et bulla dicitur, quae in aqua venti intus spiritu sustentatur. Patella quasi patula; olla est enim oris patentioribus. Caccabus et cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis co
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenti flatꝰ adire nõ possit̾ et ad
rcdendũ lum̃ facile circũferatur¬
i. ¶Lucubrũ uocutũ qd̾ luceat ĩ
ubra. Est enĩ molic ignis qͥsol
ertenui stupaceraq forͣi. ¶ Prra
est: q̃ in mod̾ are ex lignis ꝯstrm so¬
set ut arcleat. Piro cĩ ignis cdr. s
pna est ip̃a lignoꝵ congeries ut ñ¬

Expanded text:
latus adire non possit et ad prebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum, quod luceat in umbra. Est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyre est que in modum are ex lignis construi solet ut ardeat; pyr enim ignis dicitur, sed pira est ipsa lignorum congeries, cum no
Abbreviated transcription (Latin):
fim̾a clũr. Fimalia aut grea sco¬
lasces clñt. qd̾ sint scoliciete hoc ẽ
mortis. Hos rommi funes et funa¬
lia noĩalunt. funalia candelabr
apd̾ ueteres exstantes stimulos ha¬
buerũt aduncos. qͥb fuicłi ceta
uł cuiꝰcemodi alm̃to liunmis ob¬
bliti figebant᷑. Ide et stimuli ua¬
q pacuti fimalia clicebãt᷑. ¶ Lam¬
pas: flannna ẽ in uͥtice luces did̃a
ss lambentis iotũ ostet̾e uideat᷑

Expanded text:
icuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum
Abbreviated transcription (Latin):
tes ence st̾ groco ẜmone uocate. sũt
eĩ olle mĩores in usucoꝙ̃łi parate.
¶Sartugo a strepitu sonitus uocu¬
cu: qñ ardet in ca oleũ. ¶Tripides
greci trpodas uocũt. ¶ Mola a siu ro¬
cũditate uocuta ut mala ꝑomoꝵ.
cirrat frim̃itũ. qͣi curcisũ. ¶ Sota¬
bulũ cdictũ: a pruendo st̾tora sũ ignẽ

Expanded text:
tes enee sunt grece vocate, sunt enim olle minores in usum coquendi parate. Sartago a strepitu soni vocata, quando ardet in ea oleum. Tripedes Greci tripodas vocant. Mola a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum: currat frumentum, quasi currifrum. Rotbulum dictum a prorvendo s
Abbreviated transcription (Latin):
uere amicus amatur: si nõ ꝑ se. s ꝓ
dco ametur. Qͥ uo pro se. anucũ dili¬
git.: unnsipient̾ cũ. implectitur: mul¬
tũ in t̾ra cem̾sꝰ est: qui carnałr boĩei
mortuoꝵ plus diligit ꝙͣ oportet. Q̾
enĩ amicũ intemperunt᷑ amat: pro
se magis illũ nõ pro deo amat. Quã¬
tũ ergobonũ est qui pro do frẽ di¬
ligit: tunto ꝑnit̾õsũ: qui eũ pro se¬
ip̃o amplectitur. Plerũq diligͭ ho¬
m alio ꝙ odit inse: ut pote in ĩfanti
bus. Amamꝰ enĩ quõdam eoꝵ igna¬
uia: et it̾m odimꝰ : q ignaui ẽẽ no¬
luimis. Sic lapides equos: et c̾ q̃ licet

Expanded text:
vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio bus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nͥ ido fcĩ st̾ ut ꝑ eos in¬
uenire ⁊ scire possimꝰ qui re¬
liquoꝵ euͣngłistaꝵ similia aut
meros in quib . uir. eadẽ di¬
macħs. Martus. Lucas. Terciꝰ
in quo tres. matħs. lucas. Io¬
hs. Quartus in quo tres ma¬
theus. marcꝯ. iohs. Qͥntus
in quo luo. Matħs. lucas.
Sextus in quo duo matħs. mͣr¬
cus. Septimꝰ in quo duo ma¬
theus. ioh̃s. Octanꝰ in quo
duo lucas. Martꝯ. Nomis in
quo cluo lucas ioh̾s. Deci

Expanded text:
uit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum evangelistarum similia aut meros in quibus quatuor eadem diaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Deci
Abbreviated transcription (Latin):
Per singulos enĩ euͣngłistas
mimerus qͥd capłis affixus ia¬
cet. Quib nunieris sb̾dita est.
era queduam inmio notata. q̃
niclicat in quoto moue posi¬
tus sit numerꝰ cuiꝰ sb̾iecta ẽ. era
Uerbi gr̃a. Si est era pͥma: ĩ
pͥmo canone. Si sccła in scdo
Si terrcia in tertio. Et sic ꝑ
orcliue usq ad decimũ ꝑuẽĩ¬
es. Si igitur aperto quolibet
eungłio placuerit scire. qͥ reli¬
quoꝵ eugłistaꝵ similia dixe¬
rũt. assumes adiacentẽ mi¬
meꝵ capłi. ⁊ requires ip̃m
numeꝵ in suo canone ꝙ̃ ĩcli¬
cat ibiq inuenies. quot ⁊ qͥ
dixerũt.⁊ ita demũ in corpo¬
re inquisita loca. q̃ ex ip̃is
numeris indicant᷑ ꝑ singła
eungłia. de eis clixisse inuemi

Expanded text:
tas numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo canone; si secunda, in secundo; si tertia, in tertio, et sic per ordinem usque ad decimum perveniens. 6. Si igitur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum evangelistarum similia dixerunt, assumes adjacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint, et ita demum in corpore inquisita loca quae ex ipsis numeris indicantur per singula Evangelia de iisdem dixisse inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ingrus uariꝰ ex om̃ibꝰ pene.
colorib constans. Uñ ⁊ uoiat᷑
Olca barbari noĩs. er fuluo et
nigro uiricliq et canclido est.¬
¶ Mitridax sole ꝑcussa. colorib
micat uarus. gignit᷑ ĩꝑsida.
Droselitꝰ uariꝰ noĩs cã. qr si ad ig¬
ue applicet᷑: uelud sudorẽ eiit¬
tit. ¶ Oppalꝰ clistinctꝰ diu̾sarũ
colore geminaꝵ. Est eĩ ĩ eocarbũ¬
cłi teniuor ignis. a metisti ful¬
gens purpura smaragli uirẽs
uiriditas: et cũcta parit̾ sb̾ qͣdã
uarietate lucẽcia nom̃ ħt ex ꝑa¬
tria. sola enĩ ꝑtunt uicłia. ¶ Pon¬
sanguineis nũc aureis guttismi¬
cances. alie hũtes stellas. alie lõ¬
gis color luctibꝰ liueate ¶Ero¬
contalito in ꝑua magnitudine
multicolor: uñ et hoc nom̃ sibi :
adoptauit. Tam cliu̾sis enĩ uotis
sparsa est: ut. Lxͫ. gẽmar colore

Expanded text:
rus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponsanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores
Abbreviated transcription (Latin):
clibani aut t̾mas a narrãtibꝰ nob̾ re¬
u̾tẽtibꝰ tem̾ariis et ĩpudicis uicinis
illiꝰ hicatoribꝰ rodie regionibꝰ ualde
felicibꝰ reppimꝰ qd̾ nulli ꝑtibꝰ ed̾e ne¬
mꝰ clĩ celi ĩ ortꝰ ĩ artessił carnͣlis cre

Expanded text:
clibani aut termas. A narrantibus nobis revertentibus temerariis et inpudicis vicinis illius habitatoribus Indiae regionibus valde felicibus repperimus, quod clibani aut termas. A narrantibus nobis revertentibus temerariis et inpudicis vicinis
Abbreviated transcription (Latin):
tocite. ¶Ebolꝰ insula ẜpẽtis qrio hys¬
pmia sb̾iacẽs. ¶Salcaris insula euf¬
ta clue gemelle qͣs ułgo maioricaz
et inmoricã uocãt ĩ his insuł pꝰ fũda
ad lapideo iaciendos inuẽta ẽ. uñ et¬

Expanded text:
tociten. Ebosus insola serpentes contraria Hispania subiacens. Balearis insolae anfractae duae gemellae, quas vulgo Maioricam et Minoricam vocant. In his insolis primum funda ad lapides iaciendos inventa testat
Abbreviated transcription (Latin):
ctago fuẽs ĩ calore et uapore is¬
s ĩ nnͣe ĩ mod̾ sartaginis ĩ ĩgressu
ioppͥssio umbũ euen̾it exigne et ste¬
Nes elaborare q̃ñt. uineta mltũ ĩ cog¬
Nta. oleũ et mallegnata nõ gignit
smꝰ illiꝰ regiõis. Gentes deformes asp̃
musco horribiles. hoĩes ĩꝑitissimos. Gi¬
ñcia pecudes. qͦr mlt̾a ex aliis locis m̾¬
uestiũ rusticãcia eoꝵ usui ħet᷑ car¬
nes incõclitas sale coedũt. ħ gn̾atio¬

Expanded text:
tago fervens in calore et vapore ignis, ita mare in modum sartaginis ingressu nisi oppraessio imbrium evenerit exiguae et sterelis elaborare queunt. Vineta multum incognita, oleo et mala granata non gignit humus illius regionis. Gentes deforme aspectu, vultu horribile, homines imperitissimi. Tugunatia. Pecudes quamvis multa ex aliis locis meVestium rusticarum eorum usui habetur, carnes inco
Abbreviated transcription (Latin):
a tundendo clictꝰ .i. tendẽdo. Malleus
chit et ꝓclucit. Martꝰ. malle̾ maior
& dictꝰ martꝰ: qr maior sit ad cedẽ¬
dũ et forcior. Martellꝰ mechiocris
Martulus: malle̾ pusillus. Luciliꝰ
Et ueld̾ in fabrica feruẽs cũ mar¬
tulꝰ ferrũ: młtoꝵ magnnis ictibꝰ tũ¬
chit. ¶Forcipes: qͣi ferricipes eo qd̃
ferrũ candens capiũt tenẽtq. sũ
qd̾ ab hus aͥd formũ capimꝰ et te¬
uemiꝰ. qͣi formicapes. Nam formũ
est. caliclũ uñ et ferũclũ. uñ et for¬
mosũ dm̃s. qͥbꝰ calor sangͥnis ex ru¬
bore pulcͥtudinẽ creat. ¶ Luma clic¬
ta: eo qd̾ lene faciat. Naz linũ le¬
neẽ. ¶C iliũ est. uñ oꝑant̾ argẽta¬
rii. a qͦ et celata uasa cl̃r.¬

Expanded text:
leus edit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa
Abbreviated transcription (Latin):
cacuine cãtasi mõtis calles
casioiũ ĩtuliss et arte reliqͥe frat̃
reinãsissẽt. s armemẽ pilas iugas
sb̃imꝰ ⁊ ullatenꝰ tepperimꝰ elangui
co sb̾̃mot᷑ ab hus enmẽtissimꝰ mõti¬
bꝰ. iureis. iuges noctes ꝯ facibꝰ affui

Expanded text:
cacumine Caucasi montis calles im intulissit, qua arte reliquiae fratrum remansissent. Sed Arminiae pilas iuga subiimus et nullatenus repperimus. Elangui co. Submotus ab his eminentissimis montibus aureus iuges noctem cum facibus adfui
Abbreviated transcription (Latin):
aͥd deĩceps a nulł medicis curare po¬
t̾it. s mag̾ et mͣig̾ ciudeli morbo tͣges¬
cit. Inqͥẽs eĩ a ꝑte ĩfo̾ꝵ ꝓpe gehẽna fõ¬
tez manãtez ob uapore t̾ribilez illiꝰ
artoris ip̃m fonte femescẽte et faul

Expanded text:
 deinceps a nullis medicis curare poterit, sed magis ac magis crudeli morbo turgiscit. Inquiens enim a parte inferorum prope gehennam fonte manantem, ob vaporem terribilem illius ardoris
Abbreviated transcription (French):
bilico uẽtis discurrẽtibꝰ aura ⁊ alta na
piras ĩmollicie redactas et ut ceru¬
sa recogtas. ueld̾ scilices faciẽtes sta¬
tĩ et sulphore et igne ualiclissime col¬
ledũt᷑ et flatu mͣgnũ ĩpetu uaporis
iugit̾ famãtẽ et crepitãte emͣtũt.

Expanded text:
ra et altano pyras in molliciem redactas et ut cerussa recoctas, velut silices quatientes statim in sulphore et igne valedissime conleduntur et flatum magnum impetum vaporis iugiter fumantem et crepitantem emittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gult̾. aut saltꝰ. aut uirẽcia folia aut si¬
culi emͣti possũt. Qñ eĩ aqͥlo flatũ mͣg¬
floribꝰ rore maclido martessit. ea fiutͦ
õe rͨnũ illd̾ ꝑturit. qͣli a sodomis pꝰpla¬
gã excidii merũ stupẽdũ. Id̾ sophista
ra mugitu mũdiq ruit᷑a mõciũ tio¬
bũt᷑ acupes et calliũ humo lugubria
ꝑturit ãmies rumã et ur emanant
fõtes resilut aq̃lo calabͥs bella g̾endo
c̾mociles specꝰ uoragii appet᷑ et mecdi
parotis ab acherõ egressa ẽ pnd. Et
cõsũpsit. aqͥs aqͥlonis ululate naus
maris eo qd̾ eqͦr ab ãne turbatie
qͥd faciũt mureni et teglemi qͣnde

Expanded text:
gultum aut saltus virentia folia aut surculis emitti possunt. Quando enim aquilo flatum magfloribus rore madido marcescit. Ea fructa omne regnum illud parturit, qualia Sodomis post plagam excidii meruerunt. Stupendum idem sofista ra mugitum undique ruitura montium, titubantur aucupes et collium hirmo lucubria parturit amnes ruinam et ur emanant fontes. Resiliit aquilo calabris bella gerendo, termofiles specus voraginem appetit et meditparotis. Ab Acheron egressa est pyron et consumpsit aquis aquilonis. Ululate, naves maris, eo quod aequor ab amne turbatum est. Quid faciunt Mureni et Teglemi, quando
Abbreviated transcription (Latin):
est in mecha m̃¬
di regione posi¬
ta: om̃ib par¬
tib celi in mo¬
dũ centri eqͣli
int̾uallo consistens: que sĩgu¬
lari num̾o totũ orbe significat
plurali u̾o singulas partes
Cuiꝰ nomĩa diu̾sa dat ratõ. Nã
terra clicta a supiore parte qͣfi¬
tur humꝰ ab inferiori uelut¬
Eadem et arua: ab arando et
colendo uocata. Propric aũt¬
dicta t̾ra ad distinctone aque
arida nũcupatur. Sicut scͥptu¬
ardam. Naturał ciĩ ꝓpͥetas
siccitatis est t̾ris. Nam ut biũi¬
da sit: hoc ex aqͣtũ affinitate:
sortitur. Cuiꝰ motũ alii clũt uẽ¬
tũ ẽẽ in concauis er: qͥ motus
cam mouet. Salustiꝰ .nt. uẽ¬

Expanded text:
est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori Eadem et arva ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur. Sicut Scriptuaridam.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui motus eam movet. Sallustiu
Abbreviated transcription (Latin):
et eas simł cocut᷑e ficut uas ut d¬
uocant. Cuiꝰ plerũq latentes
me sr̃posita cuncta concuciunt
Terre quoq luatus aut motu ĩ
ferioris aq̃ fit. aut crebris aut to¬
uitruis. aut de concauis t̾re ens¬
pentibꝰ uentis.

Expanded text:
s simul concutere, sicut vas, ut dvocant, cujus plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis.
Abbreviated transcription (Latin):
cule illuc tnͣseũte. uigniti a co¬
mitatu erꝰ cliscedentes costru¬
xerũt. Hanc neqͥs imposito no
denciũ numero urbi hicosio no
mẽ datũ. ¶Cirene regina fuit
libie que ex suo noie ciuitatẽ
cirenẽ condiclit: ex qͣ et libiã
cirenẽsem uocauit.

Expanded text:
cule illuc transeunte, viginti a cocule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt, ac ne quis imposito a dentium numero urbi Icosio nomen est datum. 77. Cyrene regina fuit Libyae, quae ex suo nomine civitatem Cyrenem condidit, a qua et Libyam Cyrenensem vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sar uiliꝰ conlidit qua ex suo
et rome urb̃ uocabulo uiliã to¬
romula mĩcupauit. ¶ Spalis
aũt a situ cognoĩata est co qd̾
in solo palust̾ sb̃fixis ꝓfũdo pa¬
lis locata sit. ne lubrico atq ĩsta¬
bili fundum̃to ced̾et. ¶Gades
oppicdũ a penis conclitũ qͥ etia
et cartagine spartariã ꝯdideĩt
¶Septe oppidũ a mõtibꝰ sep¬
te qͥ a simlitudine fr̃s uocati
gaclitano imunẽt freto.
Tingis ciuitatis elixanteꝰ auc¬
tor est quez hertules fert̾ luc¬
taminis certamine srã int̾fe¬
cisse. ¶Lix. ãt a lixo flumĩe
mauritanie nũcupata .uͥ. m̃a
regia fuit. et sala qd̾ ĩmmet
salem flumini. ¶Cesaream̃
mauritanie oppiclũ uiba rex
mauroꝵ in honorẽ cesaris angͦ¬
ti concliclit ꝙͣ ex ciꝰ noĩe cesare¬
am appellanit. sic̃ herodes aliã
cesareã in palestina. q̃ nũc urbs
est el. arissima. Hicosiũ cesari¬
ensis mauritanie oppiclũ her¬

Expanded text:
sar Iulius condidit, quam ex suo sar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe oppidum a montibus septem, qui a similitudine Fratres vocati Gaditano inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Her