comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.uin. Post emacipatione
ꝑris susccp̃ta apatruo ut
legittimo hr̾de petierat ut ꝑ¬
tem lor̾ditatis auucło suo
daret ⁊ agros duo sad utrũ¬
q aut̃ ut pximũ legatũ cogn¬

Expanded text:
um Post emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis avunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximum cogn
Abbreviated transcription (Latin):
hibuerat. si cõsuare lib̾is exius¬
tisnuptiis.⁊ ectiscognatis aidi¬
atata relinqrat dimisso hrdi¬
tano c̾ditoe. nĩnnis nouic̾dito¬
ris apͥtore insequetem c̾dito¬
rempignoris y pothecc noiẽ
stranstulit. q̾situm ẽ inpignꝰ
recte contractumect. R s. ea q̃¬

Expanded text:
conseruari liberis ex iustis nuptiis et ceteris cognatis fideiata reliquerat, dimisso hereditario creditore nummis noui creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris hypothecaeue nomine transtulit: quaesitum est, an pignus recte contractum esse
Abbreviated transcription (Latin):
q hiiscontentiam eẽ uolu¬
nipibona ad fiscum puen¬
crant titiana soro ⁊ fid̾im¬
issum petrbat.¶Quereb¬
atur utrum ꝓ hrditite tant¬
uman a ꝓhiis que post in¬
ortem frat̾ rogatꝰ erat restitu¬
us int̾p̃tan ea sola q̃ uiuente
fre acceptirra erat ad empta
ud̾i nec ĩ que põrtem mor¬
tẽ eius relinq̾rat si sñub̾is¬

Expanded text:
 his contentam esse uoluippi bona ad fiscum peruenerant: Titiana soror fideicommissum petebat. quaerebatur, utrum pro hereditate tantum an et pro his, quae post mortem frater rogatus erat restituus interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta uideri, non etiam quae post mortem eius reliquerat, si sin
Abbreviated transcription (Latin):
s. si purtrogetur.nam si sub
um medii temporis posse me
obligi. nec uilian dubitat.
si rem quis debeat exstipulatu
omitte non potit licet ex lega
un nãsciscitur statim. nec ex

Expanded text:
 si pure roget: nam si sub um medii temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu mmittere eius non poterit, licet ex legatod dominium nanciscitur statim nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
telicti sit eid tibi legiti uł
ꝑfidi missum relicta sit n̾
coĩcadi aĩo s utriq insolid¬
damdam imbigend̾ ñ ẽsi
alti sit soluti altm nullum

Expanded text:
relicta eadem tibi legata uel per fideicommissum relicta sit non communicandi animo, sed utrique in solidum, ambigendum non est, si alteri sit soluta, alterum nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ud mumapium transisserit.
una habitassent qnͣtõlibet tẽ¬
pore trrbatiusait. ¶Uideamtꝰ
an hiis ubis dum cum filior¬
meo capue ent non ꝯditio sig¬
msficetur s ea scriptura ꝓ suꝑꝰ¬

Expanded text:
ud municipium transissent, uri, quo una habitassent quantolibet tempore: Trebatius ait. uideamus, an his uerbis 'dum cum filio Capuae erit' non condicio significetur, sed ea scriptura pro supe
Abbreviated transcription (Latin):
itacaqueqlegato contimi̾ ced¬
endumest nisi contraria meus
ꝯtincbut᷑ penori acietuquoq ce¬
dc̾ nemo dubitit nͥ extingu̾ccli
ignis cã fu̾it paratu tunc enim

Expanded text:
que legato contineri credendum, nisi contraria mens continebuntur.Penori acetum quoque cedere nemo dubitat, nisi exstinguendi ignis causa fuit pa
Abbreviated transcription (Latin):
ceñt cumis legaret tñ ñ minu¬
encduegati s augendicãmm
ancipioꝵ quoꝵ fecit metionẽ
Ceti instr̃o fundi mancpiar
quoq collendiagri. cani in duc
ositos. Neq cquitui contini
suꝑlectuem aut iegato cẽdert
ueruum uo arte fabrica ꝑitu
quiannua m̾cedem pstabat in

Expanded text:
ent cum legaret, tamen non minuendi legati, sed augendi causa mancipiorum quoque fecit mentionem. ceterum instrumento fundi mancipia quoque colendi agri causa inductositos neque equitium contineri, suppellectile autem legato cedere: servum vero arte fabrica peritum, qui annuam mercedem praestabat, in
Abbreviated transcription (Latin):
puta si qui sunt in uilł deputa¬
ti quos quĩt mutiꝰ sic lissimebat
ut coꝵ cib aria contim putet qui
opus noficent s matĩam p̾bu¬
it siuo notancli ut.i testoꝵ ⁊ter
tricium cibaria clicet co̾timꝰ sm¬

Expanded text:
puta si qui sunt in uillis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Seruio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret conti
Abbreviated transcription (Latin):
non põt qͣr rapit secum maces¬
sionisiocum id sinc quo ee̾ nõ
pot. uasa autaccessio legate pe¬
nus. nõ legata sunt. denq p
nIIsumpta uasa debentur nõ
sit sp̃alt̾ iussa nõ debebuntur
uł consumpta penu uład ep̾
ta. ¶ Sicui que inpronitum¬
o sint legata fuint non omis
penus legata est. ¶Item siqs
solitus fructꝰ sũos uende̾ fiue¬
tum penum legauit no om̃i

Expanded text:
non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. sed sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel ta. Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non omnis penus legata est. Item si quis solitus fructus suos vendere penum legaverit, non omni
Abbreviated transcription (Latin):
te siu p̾stitum sit in codebitor̾e
dĩrici cõstitur .ꝙ. sipamphili
pecuuum nõ suffitiat tunc expec¬
ulio stichi ⁊ non itra po̾um pã¬
phili deduci debe̾ q̃ situm est si ex
aliqua causapamphił pecima
domino debuissz nec ca expetuu¬
o eius s̾uari posset annus ꝙ ad
p̾cium eius expeculio stichi pos
chus ob defensionẽ sui uicarii
dno debitor ꝯstituatur at inppoi̾
toqr stichus nichũ debeat ex eui
peculio nichil eẽ deducedũ s ex
pamphiliduntixat qͥ c̾te ipc̃in

Expanded text:
ervi praestitum sit, in eo debitorem eum domini constitui. quod si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere. Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius servari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stichi posschus ob defensionem vicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse deducendum, sed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
sint aũt.⁊inhorieis amphore
an laec quoq debentur. Rendi qc¬
quid fenoris usus cĩ ubiq ha¬
biuisset deberi.
de suꝑlectile legata

Expanded text:
sint autem et in horreis anphorae, an hae quoque deberentur. respondit, quidquid penoris usus causa ubicumque habuisset, deberi. DE SUPPELLECTILE LEGATA
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus sticho suo
luos qui bona uibti cius gessit
cuipꝑte dimidia test̾o hr̃s exsti¬
tãt in quib negotiis gestis ⁊l
alendario fuerant testo suo lib̾¬
tateded̾at siratom idlidiss
eiq peculiũ suum ꝑ fid̾iomis¬
sum dedit stichus sũmas qui¬
b relinquatꝰ fuerat tim exka¬
iendanio qm̃ exiucaris cais
reddidit manentibꝰ debitori¬
patroni refuderat lib̾tatemq
id ept̾ decessit q̃̾ situm estan
hr̃dib stichi ad u̾susom̃s de¬
bitores ꝓ quib stichꝰ pecun

Expanded text:
Dominus Sticho servo suo, qui bona liberti eius gessit, cui pro parte dimidia testamento heres exstiterat, in quibus negotiis gestis et kalendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, quibus reliquatus erat tam ex kalendario quam ex variis causis, reddidit manentibus debitoripatroni refuderat, libertatemque adeptus decessit. quaesitum est, an heredibus Stichi adversus nomina debitorum, pro quibus Stichus pec
Abbreviated transcription (Latin):
ue uti solebat. tunc qͣnͣtum
uenire solebant in hereditate
relicta. ¶ Romen aut̃ penusmͥ
intͣ continentia legare udetur
ata sicuti urbica minist̾iadicimꝰ¬
urbem rome tam sit s si mortis

Expanded text:
ue uti solebat, tunc quantum venire solebant, in hereditate relicta. Nomen autem penus mihi intra continentia, legata videturata, sicuti urbica ministeria dicimuurbem, Romae tamen sit, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
Ie euola Sisticho manumisso
peculiu is qmͣtum peculio detr¬
actum sit obid ꝙ d̾no debetur.
tantum a issedẽ cui nicirĩ legatꝰ
sit iulianus ait.
missat ⁊ ei petulium legauat is
suus mule nũmos dno debu¬
erat ⁊ cos h̃rdi soluit. Rendi õs
habebat testo mamimissãt et pe¬
culium eileganat deinde ĩpm
uicariũ qui cois erat nontim

Expanded text:
ionum Si Sticho manumisso peculiaris, quantum peculio detractum erit ob id quod domino debetur, tantum ei accedere, cui vicarius legatus est, Iulianus ait.miserat et ei peculium legauerat: is seruus mille nummos domino debuerat et eos heredi soluit. respondi ohabebat, testamento manumiserat et peculium ei legauerat, deinde ipsum uicarium, qui communis erat, nom
Abbreviated transcription (Latin):
metoꝵ cibana pcoꝵ cõtmẽtur
us a amicoꝵ desuunt. cetm̃siqua
iumeti agris desinuebant ulloca¬
bantur legito ñcedẽ cibana coru
siuc iñ frume̾tũ sinc quid legum¬
mis incella penuana h̾uit anͦ pre¬
gnore legato ꝯtinchitur s ordeu̾
suc fimilis siuc iumentoꝵ grã ꝑ a

Expanded text:
 continentur, us et amicorum deserviunt: ceterum si qua iumenta agris deserviebant vel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Sive autem frumentum sive quid leguminis in cella penuaria habuit, penori legato continebitur, sed et hordeum sive familiae sive iumentorum gra
Abbreviated transcription (Latin):
tam non ⁊ uina qr dom̃ uimĩ
instructam̃telligi non põt.
fundo qui cum instro legatus
est aut instruct᷑ cotincbitur⁊
sicuti saituarns par enim ra¬
tio est Nam enim desidatur
tam uille qm agricustodia
illic nequid uiciniaut agn
aut fructuũ occupent hicꝰ ne
quid cctaꝵ rerum ocupent q̃¬
inuilla contine̾tur. uilla au
sinc ulla dubitatõe ps fundi
lectilem non ꝯt̃inĩ uerius est
Oinca ⁊ instr̾o eius legato in
seaiebat palos ꝑticas rastros
ulicrib lanisticis. in instre¬

Expanded text:
tam, non etiam uina, quia domus uinis instructa intellegi non potest. fundo qui cum instrumento legatus esset aut instructo continebitur, sicuti saltuarius: par enim ratio est: nam desiderant tam uillae quam agri custodiam, illic, ne quid uicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid ceterarum rerum quae in uilla continentur: uilla autem sine ulla dubitatione pars fundi lectilem non contineri uerius est. Uinea et instrumento eius legato insse aiebat palos perticas rastros ulieribus lanificis an instr
Abbreviated transcription (Latin):
penu habetur alioqui necesse est
ut om̃ia medicamenta que bi¬
beitntur cõtineantur. Itaq ca
demum penoris eẽ que alencli
causa biberent᷑ quo nũo antido
tum nõ est.  sane uerccassĩ
scusit. s ꝙ quid̃a negauerunt

Expanded text:
penu habetur: alioqui necesse est, ut omnia medicamenta quae biberentur contineantur. itaque ea demum penoris esse, quae alendi causa biberentur, quo in tum non est. et sane vere Cassius sensit. Sed quod quidam negaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
iarchas ⁊ inplaust res penoris
res queq cõtirũ s ⁊ cartas adra¬
tiuncuuas uł adiogatanu̇ pari¬
tas ꝯtimi uasa quoq penuriaqu
tineantur. nulla dubitatio est
aristo aũt scribit dolia nconti¬

Expanded text:
artas epistulares penoris res quoque contineri: sed et chartas ad ratiunculam vel ad logarium paratas contineri. Vasa quoque penuaria quin contineantur, nulla dubitatio est. Aristo autem scribit dolia non
Abbreviated transcription (Latin):
id demũ peculumi accipimꝰ qd
mortis tp̃r fuit. anuo ⁊ ꝙ poste¬
a accessit appleamꝰ uł ꝙ deccssit
s tempꝰ in legato sꝑectiduquo
dies legãti crdit. ¶Siuo extran

Expanded text:
id demum peculium accipimus, quod mortis tempore fuit, an vero et quod postea accessit applicamus vel quod decessit id tempus in legato spectandum, quo dies legati cedit: si vero ext
Abbreviated transcription (Latin):
uititem testatoris scribit cume¬
nim ip̃i suum peculiũ legatur
uerisimile ẽ cumonie augnitũ
adip̾mꝑtine uoliuuisse cui patri¬
monuui manuinisso futurũ est
cumalus nõ sic tn̾ut.⁊ si maitius¬

Expanded text:
untate‹m› testatoris scribit: cum enim ipsi suum peculium legatur, uerisimile est eum omne augmentum ad ipsum pertinere uoluisse, cui patrimonium manumisso futurum est, cum alii, non: sic tamen, ut, si i
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ quesitum est. an peculia quo
ata. ¶ Item quesitũ c̾. an exhi
isdem u̾bis reliqua ritonum
quͣegata retinmĩ possint aut sirꝰ
duicas apud se huit. aut siqui
eor colomipͥdior suerũt pcusio¬

Expanded text:
 quaesitum est, an peculia quoqata. Item quaesitum est, an ex isdem verbis reliqua rationum quasi legata retinere possint, aut si res dominicas apud se habuerint, aut, si qui eorum coloni praediorum fuerunt, pensio
Abbreviated transcription (Latin):
legata sit ⁊ pͥmo penus non sit
pstita pͥmoutrũ tot sua debe¬
atur qiͣ toto penoris legato tran¬
fuso. anu̾o qnͣtitas pͥmi anni es¬
timatoe̾s sola sit translata clubi¬
tari pot putotim sic uolutatẽ
sequedam testatoris ut totai sũ¬
ma illico poster qm̃. cessauit he¬
res dare penum uxori psteturbr
tis segata ⁊ cosupta nec uasa qd̾
cedunt legato exemplo peculu¬

Expanded text:
legata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an vero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxori, praestetutis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt legato exemplo pecul
Abbreviated transcription (Latin):
as salientes necessarie. ¶ Item
serrea claues magĩs domuspor¬
tio qm̃ domus instrumeta st̃
Ecculana quoq.asfixa magis
puto domus cẽꝑtem. nam ⁊
in cmptoc̃ domus ⁊ speculiari¬
a ⁊ peginita cede̾ sine medisfiti¬
o sint po̾ĩti ¶ Tiue ad tempꝰ
detracta s si non sint repõita ad
ixc̃tñ sint ut subpleantur siq̃
desint in stro potius contineb¬
untur em̃cellos quoq instro¬

Expanded text:
as salientes necessaria, item serae et claves magis domus portio quam domus instrumentum sunt. Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere, sive in aedificio sunt posita sive ad tempus detracta. sed si non sint, reposita ad hoc tamen sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instr
Abbreviated transcription (Latin):
um necesseẽ inspici ut ecce pi¬
storio instro legato ita ip̃ipi¬
tores in esse uidi possũt. sipr̃¬
molendinanam ⁊ molam
nẽgat neratĩ instro fundi con¬
tim. ¶ It cicibos ⁊ patinas ĩ
hiis pulmentariũ coqui non
pot. nec multum refertint ca
genus redigũtur. ac deincep

Expanded text:
um necesse est inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse uideri possunt, simolendariam et molam negat Neratius instrumento fundi contineri. Item caccabos et patinas in his pulmentarium coqui non potest. nec multum refert inter genus rediguntur, ac deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
rxtynacam quoq ⁊ cetã me¬
dicam̾eta que secesus cã do¬
minꝰ ibihabuit ⁊ uestempp
secessum ibi depoitim instru¬
ctũ fundo legato inee̾. ¶ Dẽ
Rdomo ita ut instructa est
cum onũiure suo legata ur¬
banam famia. Item artiffi¬
ces quoꝵ oꝑe cetis quoq p̾¬
diis exibcantur legato ñ co¬
tini hostiariĩ enim inquid
uł copiarii dictarii aquarii
domuitiñ desuentes con¬
tinebutur. s ꝙ dcartificib
ait fłm est sieius domus ca̾
parati sunt. licet aliis quoqi
p̾dus queqmodabantur.
Idem R domo instructaleg¬
ata mensas eboreis ⁊libros
uestem dom instructe lega¬
to continĩ maxime inquidĩ
ppo̾ita spc̃ pponebatur eume¬
nim qui legunat argentum

Expanded text:
riacam quoque et cetera medicamenta, quae secessus causa dominus ibi habuit, et vestem propter secessum ibi depositam instructo fundo legato inesse. Idem respondit domo ita, ut instructa est, cum omni iure suo legata urbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris quoque praediis exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, uel topiarii diaetarii aquarii domui tantum deseruientes continebuntur. sed quod de artificibus ait, falsum est, si eius domus causa parati sunt, licet aliis quoque praediis commodabantur. Idem respondit domo instructa legata mensas eboreas et librouestem domus instructae legato contineri: maxime, inquit, in proposita specie: proponebatur enim, qui legauerat, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Rnõ uideri dłmbis re¬
liquis et cogitatum. ¶Idm
quelnt mactore legato an ux¬
or⁊ filulegato cedant cumac
macipia que ꝓ̾ ꝓficto̾m cius

Expanded text:
t non videri de his reliquis esse cogitatum. Idem quaesiit in actore legato, an uxor et filia legato cedant, cum acmancipia, quae post profectionem eius
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. antin idꝰ ꝙ testator fuit
i hoc magis dicedumẽnbi¬
pecus cec̾e putabat tubo ꝙ id
fundus sustiñe potuiss. iabo
ꝯtͣ quid enim fiet inquit si cũ
mille o ued fund̾ sustine pot¬
uiss luo milia omum inco
fundo funt quas ones potis¬
simũ legato cessuras existim¬
esse qͥd debuisset. paran pccori
idam cum infundu figulm¬
ad haberet figulor oꝑã maio¬
umeet excepto pccore p̃astore
ouiliones ouina quoq legato

Expanded text:
fuit an tantum id quod testatoris fuit? et hoc magis dicendumpecus cedere putabat Tubero, quod is fundus sustinere potuisset: Labeo contra. quid enim fiet, inquit, si, cum mille oues fundus sustinere potuisset, duo milia ouium in eo fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimesse, quid debuisset parari pecorisidam cum in fundo figlinas haberet, figulorum opera maioum esset excepto pecore, pastores ouiliones, ouilia quoque legato
Abbreviated transcription (Latin):
tesibors erit fundos ꝑ pceptio¬
nem ded̾at instructos aim su¬
is uilicis a reliquis colonor
⁊ todicillis ita scripsit. põstea
uenit mͥ inmentem sẽie fu̾do
quos reliqui ita ut sũt insii¬
ucti rustico in str̃o suplectue̾
pecore ⁊ uillicis cum reliquis
colonoꝵ. ⁊ apotheca hr̾e uolo.

Expanded text:
es erit, fundos per praeceptionem dederat instructos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectile pecore et uilicis cum reliquis colonorum et apotheca habere uolo'.
Abbreviated transcription (Latin):
s non quo.⁊ fundum cum a¬
uorsum transferat debi. ¶Tiri¬
nesororimet fundu meu gran
cum stabulo. ⁊ instro rustico oĩ
⁊̃ passua que id cum simuicu
fundo pucnenit. ⁊ que semp in
usib ciusd possõnis hibucrit
iegato cederet. Rendi siprata fun¬
do grano itaꝯ iunxiss ut subun
tis grabatꝰ.irgentomaurato
testator uti possedi in hoc signi¬
ficet sicuti instructa indĩc mo¬
rtis habuit .i. cum ma̾cipus
pecorib instro rustico ꝵndiri
lm fundus sn̾ instr̃o
tur demolis aut quͣcti solet cũ¬

Expanded text:
t, non quo a fundo eum aliorsum transferat, deberi. "Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum cum stabulo et instrumento rustico omni ad eum simul cum fundo pervenerint et quae semper in usibus huius possessionis habuerat, legato cederent. respondit, si prata fundo Graeciano ita coniunxisset, uti sub unatis crabattus argento inaurato  adiecit testator "uti possedi" an hoc significet "sicut instructa in diem mortis habuit", id est cum mancipiis pecoribus instrumento rusticoCum fundus sine instrumento tur. de molis tum quaeri solet, c
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i ꝯmissi debi. ¶Idem. que sut
anfructus ciusd̾ fundiqurbi
indie mortis coacti mãserint
fid̾i ꝯmisso cedant cõmplemi¬
ssĩa testatoris erga asfin̾e uolu¬
tis ab co quoq manisfestur¬

Expanded text:
deicommissi deberi. Idem quaesiit, an fructus eiusdem fundi, qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem voluntas ab eo quoque manifest
Abbreviated transcription (Latin):
bet depcculio eĩ decede ⁊ alt̾ia cede̾
legato. ¶It querit᷑si suo libtas
data sit si detem decliss hr̾clipctu¬
liumq ei legatum sitan .x. que
dedisset hr̃di debeant depctulior
decedẽ ⁊ estuerius ꝙ sabmno pla¬
cuit hax minꝰ es̃ mpecculio legato
plusat. sabin si statulib suũ
inpecuuio ec atq si ertrantouen

Expanded text:
bet, de peculio eius decedere et alterius accedere legato. Item quaeritur, si servo libertas data sit, si decem dedisset heredi, peculiumque ei legatum sit, an decem, quae dedisset heredi, debeant de peculio decedere. et est verum quod Sabino placuit, hoc minus esse in peculio legato. Plus ait Sabinus, si statuliber servum in peculio esse, atque si extraneo ven
Abbreviated transcription (Latin):
tiemrios ⁊ cetos hi grns suos
uctus crat meo fundo extrat
os qui nbtatem acceperuta ꝗ
rure moririsolebant. ¶Si⁊
instructũ fundum legass ea
pedigrgu que ibihabebat ut
cum ibiucniss pstõ eent intͥ¬

Expanded text:
ticarios et ceteros hoc genus servos uctus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi venisset, praesto essent in
Abbreviated transcription (Latin):
in at̃o contim̾ ꝯstit. Item ppetice
quib aranee det̾gantur. ¶ Itez
spongie quib columpnic pani¬
ment̾a podie̾ ext̾gantur. ¶ S¬
leque ad lacunaria amouent᷑
instri sunt. qr mudiorem dom̃¬

Expanded text:
ineri constat. Item perticae, quibus araneae detergantur, item spongiae, quibus columnae pavimenta podia extergantur, scalae, quae ad lacunaria admoveantur, instrumenti sunt, quia mundiorem dom
Abbreviated transcription (Latin):
natos instructo fundo ꝯtim̃
ucrum est. ¶ Instructo aut fu¬
do.⁊ bibliothetam⁊ lipõs qui
potheta libor utebatur. cõtra
crit clicẽclum. ¶Ncratius qͦ¬

Expanded text:
natos, instructo fundo contineri verum est. Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui potheca librorum utebatur, contra erit dicendum. Neratius q
Abbreviated transcription (Latin):
ait que idõ parantur ne edisfiti¬
auento uł plumalaborent ¶A¬
crctum quoq ꝙ extinguadi in ce
duca paratur. Item centces fun¬
⁊pongus ⁊amas. ⁊ scõpas conti¬
habeat tigna parata ad alios usu
Item de hus que sunt arca cilu¬
magis suplectili annumerada
uta sabinus. ⁊ casius putant.

Expanded text:
us, quae ideo parantur, ne aedificia vento vel pluvia laborent. Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones sifonspongias et amas et scopas contihabeat tigna parata ad alios ususitem de his, quae sunt circa columagis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Ca
Abbreviated transcription (Latin):
instr̾o cum fructib qui ibi er¬
unt inreliquis colonoꝵ nutn¬
tori suo legau̾it. q̃situm estan
sin potitores qui solebat ini
inistĩo testatoris cc̃ ⁊ ubicuq
cum sequi ⁊ urbicis ratoib
exfũgeb̾at᷑. nec mortis tp̾r ĩ¬

Expanded text:
to et fructibus qui ibi erunt et reliquis colonorum nutritori suo legavit. quaesitum est, an servi piscatores, qui solebant in ministerio testatoris esse et ubicumque eum sequi et urbicis rationibus expungebantur nec mortis testa
Abbreviated transcription (Latin):
prĩfa. qui aupotius agro desti
tur si non appireat mulius in¬
stro cedet. neq enim ꝓparte diui¬
demꝰ instim. ¶ Supellex cct̾aq
siqui mnagro funt quo instruc¬
sunt᷑ debĩ que si̾ia cassu fuit ꝗ¬

Expanded text:
 agro ueluti  non appareat, nullius instrumento cedet: neque enim pro parte diuidemus instrumentum. Supellex ceteraque, si qua in agro fuerunt, quo instrucsunt deberi. quae sententia Cassii fuit
Abbreviated transcription (Latin):
rati sunt putat contim̾. ¶Itẽ
fabrum qui uille reficiendecai
paratus sit.⁊ mulieres q̃ pant̃
coqunt queq inuam suent.
Item molitores si ad usumni¬
ticum parati sunt. Item focaria
auilicam si aliquo offitio uinũ
adiuurnt. ¶ Item lanisficas
que famili rusticam uestiunt

Expanded text:
t contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiarium mullionem quoq in¬
stumenti eẽ ꝯstat.. mu̾las im¬
achinas fenum stpulas asinũ
machiñariũ machinã frume¬
tiriam uasencum in quo rapi
quead bibendum lauadamq
Enio que solo continctur inst¬
um̾tofundi no cecissius scrib̾
ueluti. a rundineta ⁊ salicta añ
qm̃ cesa sint. qr sund̾ fundimst¬
id puto cõtim quia querendo
fructui desuuntid̃. in palis e¬
rit dicendum. ¶Sun agroue¬
natoes sint putouenatores qͦ
i uestigatores. ⁊ canes ⁊ crti que

Expanded text:
tiarium mulionemque instrumenti esse constat. Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, uas aeneum, in quo sapa ad bibendum lauandamque Ea uero, quae solo continentur, instrumenti fundi non esse Cassius scribit, ueluti harundineta equam caesa sint, quia fundus fundi inst, puto contineri, quia quaerendo fructui deseruiunt. idem et in palis erit dicendum. Si in agro uenationes sint, puto uenatores quoque et uestigatores et canes et cetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
ua agentes uoluisse testatore
legito contini n enim durã
seꝑatom inuinxisse ẽdendum
est si aliqua ꝑtem an iͣfudo
pascantur peccora aliꝙͣ ꝑte hi¬
si aliq̃ ꝑte auii peos agercolit᷑
aliã ꝑte minçede mittu̾turi

Expanded text:
luisse testatorem legato contineri: neque enim duram separationem iniunxisse credendus est. Si aliqua parte anni in fundo pascantur pecora, aliqua parte hsi aliqua parte anni per eos ager colitur, aliqua parte in mercedem mittuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
regionẽ pclia Habuerat ut inst
erit cum moriar in illa regio
ne quid ꝗd in quacũq spetiee¬
nt iilla regione. uł ꝙ ineum e
nt ulia testatrioe satis non fe¬
cit. q̃ situm est anꝙ ex sententi¬
auiclicis debe̾tur ad nepotem
non deberetur

Expanded text:
regione praedia habuerat ut instrerit cum moriar in illa regione, et quidquid in quacumque specie erit in illa regione, vel quod meum ente testatrice satis non fecit: quaesitum est, an quod ex sententia iudicis deberetur ad nepotem non deberetur
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut ex eo fructꝰ capetur n debe¬
atur si uo ido quia no asrex sal¬
tu fructus ꝑcipi pot̾i̾t contra ent
quia ꝑgreges fructus ex saltu
percipiuntur.
uib q̃ inuisulis maritinis
quippe instr̾m est apparatus re¬
rum duitius mansuraꝵ sñ qbꝰ
o ꝙ cibariaq uictus magisꝙͣ
collendi cã pararentur. s egop¬

Expanded text:
sit, ut ex eo fructus caperetur, non debeatur: si vero ideo, quia non aliter ex saltu fructus percipi poterit, contra erit, quia per greges fructus ex saltu percipiuntur.uae in insulis maritimis quippe instrumentum est apparatus rerum diutius mansurarum, sine quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego
Abbreviated transcription (Latin):
Pariu. uit refert agnatus hic
natiuitite an ad opt̃oe sit q̾ñ
alegittima corhr̾ditatem ha¬
bebit. uł ipĩ eius legittimã h̾r¬
ditas tñ ꝓximo dettur nec in¬
t̾ est unus solus sit. an ex luo¬
busprior plurib ue. in duo¬
uł plures ib codem graduuc¬
nientes qui uł crtos n̾oantcce¬
dant uł soli sint quiꝰ is est pri¬
mꝰ que ncmo. intecedit a ĩs iu¬
timus qũenemo sequitur et

Expanded text:
Parvi autem refert, adgnatus hic nativitate an adoptione sit quaeset legitimam eorum hereditatem habebit vel ipsi eius. Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest, unus solus sit an ex duobus prior pluribusve an duo pluresve ab eodem gradu venientes, qui vel ceteros antecedant vel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tem. adut suum̃ uendid̾it aut
manumissĩt a ita ip̃ẽ nouus
lib̾t̃ aut emptor̾l⁊des ixsti¬
terint ubis edicti non ꝓhibe¬
tur patronus acciꝑe contͣta.
debeat si fraudem edicto eius
face̾ noluit ut p̾cio ub̃iore p¬
cepto uł tatita pactor ĩ eibrda

Expanded text:
t aut manumiserit et ita ipse novus libertus aut emptor heredes extiterint, verbis edicti non prohibetur patronus accipere contra debeat, si fraudem edicto eius facere voluit, ut pretio uberiore percepto vel tacita pactione etia
Abbreviated transcription (Latin):
atrono ctam pecumam liba¬
com lib̾tus itliquiss isq u¬
ius est.adu̾sus hrdempetent¬
em debitum dou excrptor i
aut rͣͤ ciptilatce libatus est ẽc¬
bito pp̃ legatum dicend̾ est
eum posse accipere contrata.

Expanded text:
atrono certam pecuniam liberationem libertus reliquisset isque usus est adversus heredem petentem debitum doli exceptione aut acceptilatione liberatus est debito propter legatum, dicendum est eum non posse accipere co
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoc pãtroni filius qm ub̃¬
tuuarrogauit. ⁊ exminore pte
br̾dem scripiit. cm nemo ix
familia patro malius ert qͣ¬
qm enim hec ip̃o uirc quippe
filius hrs dep̾handatut. si tn
se non in miscuit hr̾ditati i

Expanded text:
ab hoc patroni filius, quem libertus adrogavit et ex minore parte heredem scripsit, cum nemo ex familia patroni alius esset: quamquam enim hic ipso iure, quippe suus, heres deprehendatur, si tamen se non immiscuit heredit
Abbreviated transcription (Latin):
tilit̾ oppoitur exceptio pciu̾
ac mecdu tpris usuras que
eĩ es alienum solui non po¬
u potit᷑. si tñ illeres sabue crũt
exquarum pc̾io crialieno si

Expanded text:
tiliter opponitur exceptio pretium ac medii temporis usuras, quaus aes alienum solui non poui potuerit, si tamen illae res saluae erunt, ex quarum pretio aeri alieno
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝓcuratore c̃uis eõs ñ posit
ditrike̾ res pupillorum i
adolescentium nulla dubi¬
tatio esͦs ⁊ si curator sit fur¬
iosi uł cuius aitĩus ñ adõ le¬
scentis uidendum est uide¬
alebit uenditio. hanc an o¬
de pupillis princeps loqu
An obligari coia una possũt
gandanam ꝙ excipitorato
DQuamuis antecessor p̾¬
sidis decreuiss ea p̾ua uenũ¬
dari que tuto⁊ pup illi sub¬
iecto noi̾c alt̾ius emptoris

Expanded text:
 curatore, eos non posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio est. Sed si curator sit furiosi uel cuius alterius non adulescentis, uidendum est, utalebit uenditio an hanc ode pupillis princeps loquiAn obligari communia possint,ganda: nam quod excepit oratio, Quamuis antecessor praesidis decreuisset ea praedia uenumdari, quae tutor pupilli, subiecto nomine alterius emptoris,
Abbreviated transcription (Latin):
rineut cium potit ꝓuorate
s ambo puocatom expectare
Item si cosd tutor es habeant
mito magis quis impedita
auenationem dicet. ¶Si pu¬
pillus dedit pignori ex ꝑmi¬
ssup̾toris. ñ nulla crit dub¬
itatio. analicnatio possit in¬
pediri s dicendum est posse
creditorem ius suumcxequi
ccius tñ fecit sipͥus p̾toremi
adierit s i pr ł parens cutor

Expanded text:
r enim poterit prouocare, sed ambo prouocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius praetorem adierit. Si pater uel parens tutor
Abbreviated transcription (Latin):
tores filii nichil ctͣ oration¬
em diuoꝵ principum fet¬
isse uid̾i si scłm uolunta¬
tem de functi testo scriptã
p̾luum rusticum pupillare

Expanded text:
tores filii nihil contra orationem diuorum principum fecisse uideri, si secundum uoluntatem defuncti testamento scriptam praedium rusticum pupillare
Abbreviated transcription (Latin):
at honabiturenim patron
satisdatoe fid̃i̾ inssi s clice̾¬
dum estͦ ib efidimissani
cauendum aquo patronolt¬
gatumut undiq patromus
iuum hatͣ m minutum. ¶p̃a¬
tronꝰ his institutꝰ legato ei suo
ꝑ quẽ suppleretur debita ci por
ex bois que mortis tempore fu¬
crint debitam ꝑtem dedit. ub¬
tus in hrclitatt ł legito suus

Expanded text:
itur enim patronus satisdatione fideicommissi. sed dicendum est ab eo fideicommissario cauendum, a quo patrono legatum est, ut undique patronus suum ius habeat imminutum. Patronus heres institutus legato ei seruo, per quem suppleretur debita ei portex bonis, quae mortis tempore fuerunt, debitam partem dedit libertus in hereditate uel legato, seruus
Abbreviated transcription (Latin):
steatitiꝰ n̾ adient hr̾ditatem.
nichil ei quiadut hrditate
abstulisse ñ magis amͣ si sub
conditione fuiss institut᷑. Igͥ
titio deliberante res in incto
ent utrum semis exsubstitu¬
tcc̾ in põssõm conu̾taturanti¬
tio adeute singui hedilas
ꝑtes debitrauftritut¬

Expanded text:
stea Titius non adierit hereditatem, nihil ei, qui adit hereditatem, abstulisse, non magis quam si sub condicione fuisset institutus. igitur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis ex substitutione in possessionem convertatur an Titio adeunte singulis heredibus partes debitae auferant
Abbreviated transcription (Latin):
um qui subiect̾ fuit d̾riudic¬
acum drta nõ iñtelligiturs
niipetrono pendente contr̃o¬
n̾sia idem erit dĩcend. ¶ Planc
ncta medio tempore patroni
o mulicris suabit. diuius mar

Expanded text:
udicatum, data non intellegitur. sed et in patrono pendente controversia idem erit dicendum. plane ncta medio tempore patroni o mulieris servavit divus Mar
Abbreviated transcription (Latin):
p. Lib̾tus si patrono qad
dbitam porto̾m attim satissa¬
aat inuito tñ aliquid extor q̃¬
it conetur quid statuend̾ est q̃¬
riturquid eninsi ex ꝑtedebita
instituto x p̃tr̃a legrntur ⁊ reg¬
minoris pcu manumitte mia

Expanded text:
 libertus patrono, quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, invito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur. quid enim, si ex parte debita instituto decem praeterea legentur et rogminoris pretii, manumittere?
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor frequetissĩe adi¬
ri ut conscituat ubi filii ł
alantur uł morentur. no
no impueris solet exͣ p̃son¬
stitue ubi potius alendus
mrͣclum debeat id fact. ¶E¬
rte non maledicetur. si leg¬
atariis ułhes educatomr
cuset testo sibi imunctãs
denegari ei a cc̃ones debere
exemplo tutoris testo dati
ꝙ ita demũ placuit si idci¬
rco sit relictum. Ectĩn sies¬
set relicturus ⁊̃ sieducatio¬
nem recusaturũ scir n de¬

Expanded text:
tor frequentissime adiri, ut constituat, ubi filii uel alantur uel morentur, nono in pueris. Et solet ex personstatuere, ubi potius alendus rdum debeat id facere. Certe non male dicetur, si legatarius uel heres educationem recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo tutoris testamento dati: quod ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusaturum sciret, non de
Abbreviated transcription (Latin):
uit si no p̾tor ñ est auditus
ꝑ m̃o facuitatum pupillid
arbitno iudicis estrmarinec
enum piitrendum est tuto¬
rI tr̾iceputare cnͣtum de¬
dit si plus est  & dedit. ¶Ho
amplius ⁊ si plus ptor modu
alimentisstituit uerũtĩ uit᷑
iures facrltitum est ꝙ de cretu̾
est. nec suggessit p̾toridestit¬
u facuitatu n ñ d ratio h̾rir
aumentorũ omuim qr sisu¬
ggesissz aut limmucrentur
iam dec̾ta aut ñ tanti dec̾ner¬
entur. ¶S si pr̾ statuit alim̃e¬
ta lib̾is quos hrdes scripsit ca
pstanda tutor reputare potit
nͥ forte uitra inres facultatu
statuerit tunc enim inputa¬
biturci curn̾ adito p̾tore desi¬
derauit alimenta minui.

Expanded text:
uit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aestimari: nec enim permittendum est tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo dedit. Hoc amplius et si praetor modum alimentis statuit, uerumtamen ultra uires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non debet ratio haberi alimentorum omnium, quia, si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desiderauit alimenta minui.
Abbreviated transcription (Latin):
at qui in incem auos iulostan¬
tum substituerat. s ⁊ uolun¬
tis h̾ prĩs iudebatur qr excepe¬
rat bona corum mat̾na quiar
pollicrates aliam mrem ⁊ qui¬
dem suꝑ stitem habebat cuius
q̃ fidiꝯmissum erat utlegataq̃
ei dc̃derit intestato moriens po¬
llicriti filio suo restitucret.¬

Expanded text:
adqui invicem duos illos tantum substituerat: sed et voluntas haec patris videbatur, qui exceperat eorum bona materna, quia Polycrates aliam matrem et quidem superstitem habebat, cuius etiam fidei commissum erat, ut legata, quae ei dederat in testamento, moriens Polycrati filio suo restitueret
Abbreviated transcription (Latin):
des brclitasad cos non ꝑtine¬
at iudeamꝰ an mradmittatur
ut puta.ib stinuit sc h̾rditate.
affricanꝰ ⁊ publitĩ temptant
disc̃ra in caũ quo sc abstincit
ent quotiens rem h̾nt neuc
si quis decessiss relicta filiaꝙͣ¬

Expanded text:
as ad eos non pertineat, videamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent ent, quotiens rem haberent, si quis decessisset relicta filia
Abbreviated transcription (Latin):
em Matris intestaͬte defu
u̾sis matrimoniis natiius¬
filios mr̃is pͥfri i si ꝑ adopti¬
õnem infamiliã relicti cent¬
S ⁊ nepos ex ad optiuo filio
natꝰ ex ibis senatussultie
mii obstabit. ¶Si ex filio
nepotem auus manumis
potior ec debeat. nam si mi
exlusit animi manumiss¬
ore qui pr̃i anponitur edicto
bitur. Itaq rectius estauo

Expanded text:
m Matris intestatae defunmsi ex diversis matrimoniis natiadoptionem in familiam relicti essent.Sed et nepos ex adoptiuo filio natus ex uerbis senatus consulti matri obstabit.Si ex filio nepotem auus manumisepotior esse debeat. nam si mater excluserit auum manumissorem, qui patri anteponitur, edicto bitur. itaque rectius est auo
Abbreviated transcription (Latin):
delictum est. s a m̃is pimimus
ꝯsiliu. ¶Igitur si forte extu¬
sati sunt uli uł inꝓbati debet mi
ilios sine mora petere gͦ siue ñ
petierit siue ydoncos non petie¬
nt punicturi si dati fup̾t min
ydonci p̃tore cr̃ante. ¶ Idoneo
uit utrum facuititib. animo
nbus petere debeit lubitatõrs ẽc
potest puto uit facile ei ignos¬
a si locupletes sunt hii quospe¬
tiit. S.isi priorib excusitisirie¬
ctis ue non cõfriꝑn alior nõn
edid̾it punitur. ¶Quid gͦ si
nĩ fu̾nt omis extusatiul n om̃s
reiectiuidendum an cimpute¬
tur curm iocum excusiti non pe¬
tiit ⁊ puto in p̃uͣtind̃ quid side¬
cessit quida puto licet uerba de¬

Expanded text:
delictum est, sed et matris punimus consilium. Igitur si forte excusati sint illi vel improbati, debet mater alios sine mora petere. Ergo sive non petierit sive idoneos non petierit, punietur, etiamsi dati fuerint minus idonei praetore errante. Idoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit. Sed et si prioribus excusatis reiectisue non confestim aliorum nomina ediderit, punitur. Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum. Quid si decesserint quidam? puto, licet uerba de
Abbreviated transcription (Latin):
ntratib muniscipalib dindi
nelcesse sit. siimungitur quidi
gͦ si petierit. s imotauł alibtis
uela cognatis an incidat inse¬
natus ⁊ suitũ ⁊puto eim incide
siꝯpuisa frcit non si cum petere
tran uoluit incidet si nec petat
noc legittime. idministrat.¬
Ad si penitus egens filus ũ pe¬
cut ignoscend est ci. ¶ Si forte
aosems alib̾tis p̾uenta est ułab
aib iluis dicend est eam no ex̃clu¬
di nisi forte cum frustraretur
id contingit fiuuisau̾t ñ peten¬
do punitur utiq ⁊ filiab.
Qd sinepotib simiłr ñ peten¬
dopunitur. Qd sicuratores no
petut u̾ba rescripti defitiunt 
dicendum ẽ siquũd̃ inpubib
curatores ñ petiit eandem etra
Ad si cum pregnas cilonis
no petut aratorem dico in se̾¬
tentiam inaicena. i si apud ho¬
curatorem n petiit. magis est
ut incidat no solum. uit que
nõ petiit colx̾etur nõ aut quesi
it .i. p̃toris copiam hũit huic
rei sedentis inforte in firmitate

Expanded text:
tratibus municipalibus dandi necessitas iniungitur.Quid ergo, si petiit, sed admonita uel a libertis uel a cognatis, an incidat in senatus consultum? et puto eam incidere, si compulsa fecit, non si, cum petere orum administrari uoluit? incidet, si nec petat nec le gitime tutelam administrat.Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeventa est vel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit. Filiis autem non petendo punitur, utique et filiabus. quid si nepotibus? similiter non petendo punitur. Quid si curatores non petiit? verba rescripti deficiunt, sed dicendum est, si quidem impuberibus curatores non petiit, eandem esse Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? dico in sententiam incidere: nam et si apud hoscuratorem non petiit? magis est, ut incidat. Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae t praetoris copiam habuit huic rei sedentis, nisi forte infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
sit testatus dehiis quiincastr¬
is acquisierit. anca ad mrem ꝑ¬
magis. eñi iuditio militum
sonc possut obstare m̾r ⁊ cassi
tulit ut ñ in duce̾tur mr̃i uis
integrum critꝙ medio tem¬
pore apprched̾it. ucluti si filio ĩ¬
testato mortuo possumꝰ ei filiꝰ
potuit nasci nec natus sit aut
qui in hostem potestate erat p̾¬
uminion sit reu̾sus.i

Expanded text:
sit testatus de his, quae in castris adquisierit, an ea ad matrem pmagis enim iudicio militum ersonae possint obstare matri, et casus tulerit, ut non inducerentur, matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: veluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut qui in hostium potestate erat postliminio non sit reversus.
Abbreviated transcription (Latin):
uenrit premaũt ex cludi placet
si consanguinea repuchiet ma
expecturt sangumea. uelit. necne
adut hrditatem. niinctin ex poc¬
tatur.an consanguinea e q̃ pat

Expanded text:
venire, patrem excludi placet: si consanguinea repudiet, matexspectare consanguineam, velit nec ne adire hereditatem, nunc tamen exspectaturam: consanguinea enim est
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ⁊ cumco rediit uł si red¬
emptaedidit. si muher sit fa¬
mosa.id legittima hrditate
intestatũ decessisse cumomist¬
erint substituti hrditatem eiꝰ
quare ⁊ simpubes arrogatussit
dicendum e̾ eiꝰ mrẽmad bona

Expanded text:
hostes et cum eo rediit, vel si redempta edidit. Si mulier sit famosa, ad legitimam hereditatem intestatum decessisse, cum omiserint substituti hereditatem eius. quare et si impubes adrogatus sit, dicendum est matrem ad bona
Abbreviated transcription (Latin):
dendum est mrẽ ꝓhibita ius
suum uendicare utrum cetos
uł aliud nom̃ sus cefsoris in¬
ueniret si mi non fuiss gͦ ⁊
argenti cetĩ que suscedent
pit si ncmo sit bonauacabt¬

Expanded text:
dendum est, matre prohibita ius suum vindicare utrum ceterovel aliud nomen successionis inuenirent, si mater non fuisset: ergo et adgnati ceterique succedent aut, si nemo sit, bona uacab
Abbreviated transcription (Latin):
tri curno desiderauit. aprincipe
conclitom itmitti iet puto n̾
soluendo nonenit no petut tu¬
toremputo ignosced siluit
enim ut minus in quietit᷑ qiͣ
indefensus ⁊ si forte quis uxo¬
remꝯ munis filii mtem hrd̃
scripsit. rogauitq remissa. ĩ sat¬
isdatosi ut filio pubx fcõ resti¬
tuat hrditatem nec m̾r ci peti¬
it cutores d cdici cessire costi¬
tutom cum pris uolutaitem
lecuta sit. Et nichil habenti fi¬
uo tutores ñ petierit ꝙ si cire¬
pubes obierit dicendu ent ⁊¬
mri adusus arrogatorem nõ
conpetẽ exscipulatu acrom u¬

Expanded text:
principe condicionem remitti? et puto non solvendo non erit, non petiit tutorem, puto ignoscendum: consuluit enim ei, ut minus inquietetur quasi indefensus. Et si forte quis uxorem communis filii matrem heredem scripsit rogavitque remissa etiam satisdatione, ut filio puberi facto restitueret hereditatem, nec mater ei petiit tutores, debet dici cessare constitutionem, cum patris voluntatem secuta sit et nihil habenti filio tutores non petierit. quod si ei repubes obierit, dicendum erit matri adversus adrogatorem non competere ex stipulatu ac
Abbreviated transcription (Latin):
mitret ¶ d si no sit solus iste
filuis legittimꝰ hrs. s sint qui
cum eo admittantur. nec imp¬
tem eoꝵ mat̾ exsenatꝰsuito
mrerit uoranda. ¶Obitiñ pa¬
trimr̃i pr inutriusq bõis ta
filii qm̃ filie siuẽ hrs fuit siue
tor possessor exissmat s nau¬

Expanded text:
mittetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittantur, nec in partem eorum mater ex senatus consulto erit vocanda. Obicitur matri pater in utriusque bonis tam filii quam filiae, sive heres sive bonorum possessor existat. sed n
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta pponamꝰ fuisse defuncte
consanguincũ eiꝰq filum delib¬
crante fuio defuncte consangi¬
neu̾ ob̾isse mox siium iepud¬
iasse mris hrditatrm anconsa¬
giinci filius amuttipossit. iiuł
rata mand̾ant ita intelligẽdu¬

Expanded text:
isse defunctae consanguineum eiusque filium, deliberante filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti possit? et Iulianus rata maneant', ita intellegendu
Abbreviated transcription (Latin):
suos maleficus appetitum ciᷤ¬
q uittãs scmͣtam. p̾ mortem
pr̃is lib̾tos accusaltͣ. in aliq¬
iud cipdesse possit. ħ excusa
cplam talem lib̾to emisit se¬
ꝓmus zoilo lib̾to suo salutẽ
ob menta tua fidemq tuam
liberam tibi testi faccom con

Expanded text:
ppetitum easque litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei prodesse possit haec excusatepistulam talem liberto emisit: 'Sempronius Zoilo liberto suo salutem. ob merita tua fidemque tuam, liberam testamenti faction
Abbreviated transcription (Latin):
Tempestiuũ ẽ requirt ꝑ quẽ
qui cogaturadue ⁊ restitucre
i⁊ ditatem ueluti si p̃tor iut
ꝯsul fuit hrs institut᷑ susp̃¬
timq hrditatem dicat anco
abere s sinisditori sesubi¬
tunt solet p̾tor incos uisdi¬
cere. ¶ d ⁊ su p̾e p̾tor hrs in

Expanded text:
Tempestiuum est requirere, per quem quis cogatur adire et restituere hereditatem: ueluti si praetor aut consul fuerit heres institutus suspectamque hereditatem dicat, an coabere: sed si iurisdictioni se subiciant, solet praetor in eos ius dicere. sed et si ipse praetor heres in
Abbreviated transcription (Latin):
plum caꝑc ex rescripto quu
stitituã decedes titium hrde
instituit. ilib̾tatem dedit
abine directam eiq filiam
ꝑ fid̃. ꝯ missum reliquit ro¬
gauitq ut filiam manum¬
itcet s ⁊ titium rogauit ut ma¬
numississe albine filierestit᷑¬
ueret hrditatem. FCum gͥ
titius suspectam dicrt̾ lr̾dit¬
atem adino pio ꝯpeuendũ

Expanded text:
to diui tistia decedens Titium heredem instituit et libertatem dedit Albinae directam eique filiam per fideicommissum reliquit rogauitque, ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
sfitio fungi non pot̃ suspe¬
ctam dicentis ⁊ coacti ⁊ cogẽ¬
atq similib pͥncipaleauxi¬
lium inplorandum est.
Si quis filus familias sit ⁊
magistratum gerat prẽm su¬
um m cuiꝰ est potestate coge̾¬

Expanded text:
io fungi non potest et suspectam dicentis et coacti et cogenatque similibus principale auxilium implorandum est. Si quis filius familias sit et magistratum gerat, patrem suum, in cuius est potestate, coge
Abbreviated transcription (Latin):
ad cumte albineꝯ petitura
lib̾tatemcio filiam traden¬
dam ⁊ab e mamutend̾a tut¬
oremq filie manuirussse
dandum quo auctore resti

Expanded text:
unte Albinae competituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumissae dandum, quo auctore restit
Abbreviated transcription (Latin):
ditas ut testator rogauit
Plane postra qmconstitit
ditio uł clies uenit si rata
habeat restitutom hrlitat¬
is benignius est intelligituc
trinslatas ineum uidi acões

Expanded text:
ditas, ut testator rogauit. plane posteaquam exstiterit condicio uel dies uenerit si ratam habeat restitutionem hereditatis, benignius est intellegi tunc translatas uideri actiones
Abbreviated transcription (Latin):
mortis tp̃r cognat̾ non fu̾it morti
tpr factus est ꝑarrogatõm taciliuꝰ
iegatum ꝯscquit. ¶ Si quis cogna¬
cohire legatum sit eebeatur auia¬
utem nol si legetur nõ ualebit

Expanded text:
i tempore cognatus non fuit, mortis tempore factus est per adrogationem, facilius legatum consequitur. Si quis cognacoire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non valebit,
Abbreviated transcription (Latin):
si quis mͥ filius aut silia genita¬
crit h̾rs mͥ esto. si mͥ filuis aut
filia hro no ent seuishrs esto
non satisuoluntate sium ded¬
arauit᷑ si n̾o aut̾ exͣneum h̾rde
cressit hocẽmmo cocipi oportet
si nichil. n filius n filia hrs e¬
rit pot aũt int̾dum suꝑior scr

Expanded text:
'si quis mihi filius aut filia genitur, heres mihi esto: si mihi filius aut filia heres non erit, Seius heres esto', non satis uoluntatem suam declarauit, si non aliter extraneum heredem eres sit: hoc enim modo concipi oportet: 'si mihi neque filius neque filia heres erit'. potest autem interdum superior scr