comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubtꝰ nos est quicquid transitoriũ est ⁊ ca
flucum. Quod autẽ ecernum. est: supͣ nos
est. Mens gͦ usti supͣ se dilatatos esus habet. et¬
quia quanto altius ꝑtemplationem inamore e¬
teruoꝵ dirigitur: tanto amplius desiderio gꝰ¬
tarte dulceclinis dilatatur. Cum autẽ iurebris
tnͣsitoriis subtus se ꝑ cogitationem ambulat:
ip̃a eami quodamm᷑ sue occupationis molestia co¬
angustat. ⁊ tociens intra semet ip̃am stringitur.
quotiens aduersis occurrentib p̾peditur. s fitn¬
nunqͣm ut etiam subtꝰ se mens duuno amore sue¬
censa dilatatos gressus habeat. q dum totã se
intꝰ ꝑdesiderium retinet: et si foris ꝑoꝑationem
oceupata sit. nulliris tñ molestie aduersitas lib̾¬
tatem eiꝰ coangustat. Un de recte eum cdixisset
eñ gressus inlubrico figitur.⁊ si pes fortis perma¬
neat: uestigia tñ euis infirmantur. Ita qͦ nec̃ce¬
est ut qui uel admodicum inreb ꝑituris ficdu¬
tiam posu̾it. ⁊ si ꝑ turpia desidia non langre

Expanded text:
ubtus nos est quidquid transitorium est, et aducum; quod autem aeternum est, supra nos est. Mens ergo justi supra se dilatatos gressus habet, quia quanto altius per contemplationem in amorem aeternorum dirigitur, tanto amplius desiderio gustatae dulcedinis dilatatur. Cum autem in rebus transitoriis subtus se per cogitationem ambulat; ipsa eam quodammodo suae occupationis molestia coangustat; et toties intra semetipsam stringitur, quoties foris adversis occurrentibus praepeditur. Sed fit nonnunquam ut etiam subtus se mens divino amore succensa, dilatatos gressus habeat, quia dum totam se intus per desiderium retinet, et si foris per operationem occupata sit, nullius tamen molestiae adversitas libertatem ejus coangustat. Unde recte cum dixisset:enim gressus in lubrico figitur, et si pes fortis permaneat, vestigia tamen ejus infirmantur. Ita quoque neceest ut qui vel modicam in rebus perituris fiduciam posuerit, etsi per turpia desideria non langueat,
Abbreviated transcription (Latin):
iuiquitatis efficiam᷑ ꝯsort eᷤ. S ħ sñ humilitate ⁊ lae¬
icẽ pot᷑. humilitate uidelicet ne se superbiã aconsortio u¬
nitatis diuidat. ⁊ dum maloꝵ societatem hr̃e
contempnit. qͣi de singulari iusticia ꝑnitiosĩ
intumescat: labore aũt opus est ut quoꝵ soci¬
etatem ñ deserit. semꝑ fugere qntum potest
studeat conuersationem. hoc est quod sequit᷑
uide humilitatem meam ⁊ laborẽ meã. Qm̃ nũs¬

Expanded text:
iniquitatis efficiamur consortes. Sed hoc sine humilitate et lainiquitatis efficiamur consortes. Sed hoc sine humilitate et latio vanitatis dividat; et dum malorum societatem habere contemnit, quasi de singulari justitia perniciosius intumescat. Labore autem opus est, ut quorum societatem non deserit, semper fugere, quantum potest, studeat conversationem. Hoc est quod sequitur: Vide humilitatem meam et laborem meum
Abbreviated transcription (Latin):
ues cordis mei. in.s. Non est ꝑiculosa afflietio car¬
uis. qua non frangit᷑ constantia mentis. Cum aũ
dolor corcdł intima tangit: mauis ꝑicłm est et si fo¬
ris tbulatio de sit. De necessitatib meis erue me.
Multe sunt necessitates bonoꝵ. ui quib ꝑielitan¬
tur. quas fortassis melius cognoscimꝰ si eas distĩ
aproximis: altera a semec ipsis. Quam diu eniꝰ
uihac corruptibili carne uiuunt: molestias ⁊ tẽp¬
tationes que ex carne corruptibili oruintur
omnino decliuare non possunt. Inquib tantũ
cui labore ꝑicł̾m est ut eas cotilie sentire ne¬
cess e sit. et tñ consentire eis nemo unqͣm sine
grauui detmento possit. Altera necessitas est bonoꝵ
quia cum int̾re malos quos decliuare ñ possũt
conuersant᷑: ex illoꝵ p̾ua conuersatione cotidiana
quadam ꝑsecitione uita eoꝵ asfligitur. Quos ita
tollerare necesse est ut nec ꝓpter iiquitatẽ eoꝵ odio
habeamus homines. nec ꝓpter amorẽ hominũ

Expanded text:
e sunt. Non est periculosa afflictio carnis; quae non frangitur constantia mentis. Cum autem dolor intima tangit; majus periculum est etiam si foris tribulatio desit. De necessitatibus meis erue me . Multae sunt necessitates bonorum in quibus periclitantur; quas fortassis melius cognoscemus, si eas distingnent. Altera a proximis; altera a semetipsis. Quandiu enim in hac corruptibili carne vivunt, molestias et tentationes, quae ex carne corruptibili oriuntur, omnino declinare non possunt. In quibus tantum cum labore periculum est, ut eas quotidie sentire necesse sit; et tamen consentire eis nemo unquam sine gravi detrimento possit. Altera necessitas est bonorum, quia cum inter malos quos declinare non possunt, conversantur, ex illorum prava conversatione quotidiana quadam persecutione vita eorum affligitur. Quos ita tolerare necesse est, ut nec propter iniquitatem eorum odio habeamus homines, nec propter amorem hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
on est seruilis timor nisi constitutio legis:
sit melectione uoluntatis. Omum timenuˢ.
deuide uiam eligimuis. deinde exnobis ꝓponitur
qua iuia ambulemꝰ. legem eustodientes p̾mium
accipimus in presenti. aĩe iocunclicatẽ. infuturo
aũt. aĩe pariter ⁊ corporis beatitudinẽ. hoc est qd̃
sequitur. Anima eius in bonis demorabit᷑. hoc
de presenti. Et semen eiꝰ hereclitabit t̾ram. hoc de
futuro. Et satis elegant̾ sp̃uales delectationes
expͥmit. cum dicit. Anima eius inbonis uemo¬
rabitur. Quiequis enĩ carnalit̾ dulce est sue q̃
delectationis exꝑientiam fruentib prestat. sed
oui cũ eis morari non potest. quia dum gustu
appetitum ꝓuocat: transitu desiderium fraudat.
sp̃uales autẽ delitie q̃ nͨ gustate transeunt nec
reficientes decreseunt nec satiantes tedium gignitt.
dui eũ fruentib ꝑ manere possunt. Sequit᷑. Semẽ eiꝰ
hereclitabit t̾ram. Terram uiuentiũ infuturo in he¬
reditatem accipiet: pro bonis oꝑib sius que ꝑ sem̃

Expanded text:
on est servilis timor, ubi constitutio legis fit in electione voluntatis. Primum timemus, deinde viam eligimus, deinde lex nobis proponitur qua in via ambulemus. Legem custodientes, praemium accipimus, in praesenti animae jucunditatem, in futuroe pariter et corporis beatitudinem: hoc est quod sequitur: Anima ejus in bonis demorabitur, hoc est de praesenti, et semen ejus haereditabit terram , hoc est de futuro. Et satis eleganter spirituales delectationes exprimit, cum dicit: Anima ejus in bonis demorabitur. Quidquid tenim carnaliter dulce est suae quidem delectationis experientiam fruentibus praestat, sed diu cum eis morari non potest, quia dum gustu appetitum provocat, transitu desiderium fraudat. Spirituales autem deliciae quae nec gustatae transeunt, nec reficientes decrescunt, nec satiantes taedium gignunt, diu cum fruentibus permanere possunt. Sequitur: Semen ejus haereditabit terram. Terram, viventium in futuro in haereditatem accipiet pro bonis operibus suis, quae per semen
Abbreviated transcription (Latin):
discer nit᷑ sic̃ colores . figͣe corꝑi. Qualitas : pͥe¬
tas interior q̃cet̾is sensib ꝑcipit᷑. ut melos in sone
auditu aur iũ: dulcor in sapore gustu fauciũ:
fraglantia in odore olfactu nariũ. lenitas in
corꝑe tactu manuũ. Nitilitas creat᷑arũ ꝯstat
ui gͣto ⁊ apto.⁊ cõmodo ⁊ necessario. Gratũ ẽ qͦd
placet: aptũ ꝗͣ ꝯuenit. cõmodũ qͣ ꝓdest. necessari¬
um sine qͦ qͥd ẽẽ ñ pot̃. Nc̃ ꝓpositas partitiones a
tia. ł ex decore sapĩa. ł ex utilitate benignitas ꝑ¬
quiramꝰ. & qr imm̃sitas pͥma fuit in partitione¬

Expanded text:
discernitur, sicut colores, et figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris sensibus percipitur, ut melos in sono auditu aurium, dulcor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu narium, lenitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest. Nunc propositas partitiones a tia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas, perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione
Abbreviated transcription (Latin):
cta st̃ intellecta ꝯspiciunt᷑. Uria st̃ inusi¬
bilia dĩ. Potentia. Sapientia: Benignitas Ab
hȩc tria regunt᷑ oĩa. Potentia ereat᷑. Sapien¬
tia gub̾nat: Henignutas ꝯseruat: Quȩ t̾n ta sic̃
in dõ ineffabilit̾ unũ st̃: ita in oꝑatione se pari¬
ñ posst̃. Potentia ꝑ benignitatẽ sapient̃ ercat it
Sapientia ꝑ potent iã benigne gub̾nat. Benig¬
nitas ꝑ sapient iã potent̃ ꝯseruat: Potentiam
manifest at creaturarũ ĩmensitas. sapientiam
decor benignitatẽ utilitas ¶mm̃sitas ereat̾arũ
ꝯstat in multitudine ⁊ inagnitudine. Multitu¬
do in similibꝰ. in diu̾sis. in ꝑmixtis d agnitudo
ẽ in mole ⁊ spacio Moles ẽ in massa ⁊ pondere:
s paciũ ẽ in lato ⁊ longo. psundo ⁊ alto. NDecor
creat᷑arũ ẽ in situ ⁊ motui: in sp̃e ⁊ qͣlitate. Sitꝰ
ẽ in ꝯpositione ⁊ ordine. Ordo ẽ in pͥetate ⁊ tẽ¬

Expanded text:
cta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab  omnia, et per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in operatione omninSapientia per potentiam benigne gubernat. Benignitas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium est in longo et lato, profundo et alto, Decor creaturarum est in situ et in motu, in specie et qualitate. Situs est in compositione et ordine. Ordo est in loco, et tem
Abbreviated transcription (Latin):
ł qr in remotis sedib⁊ in abditis nat᷑ȩ sinibꝰ ab¬
strusa. hec aut̃ iccͥco creatoris ꝓuidentia seor¬
sũ collocare uoluit: ut illoꝵ ꝯsortio q̃ noxia
st̃ ñ ledat᷑ humana societas. eoꝵ q̃ p̃ciosa st̃
specie ꝓbet᷑ humana cupiditas. eoꝵ q̃ rara st̃
nouitate excitata admirari discat humana
tarditas: postremo ut hȩc bona simul ⁊ ma¬
la qͣsi eminꝰ posita qͦdãmͦ alloquant᷑ hoĩem qto¬

Expanded text:
vel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abvel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abstrusa. Haec autem idcirco Creatoris providentia seorsum collocare voluit, ut illorum consortio quae noxia sunt non laedatur humana societas, eorum quae pretiosa sunt specie probetur humana cupiditas, eorum quae rara sunt novitate excitata admirari discat humana tarditas; postremo ut haec bona simul et mala quasi eminus posita quodammodo alloquantur hominem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊alia similia que int̾ cetã qͥdẽ animalia ui-¬
uunt: s cet̾is omĩb corporis exiguitate dis-¬
pares st̃. Uide gͦ qͥd magis mireris dentes apri¬
uł tinee: alas griffis uł scinifis: capt̃ equi uł
locuste: erura elefantis uł culicis.: rostrũ suis
ł sucerionis: aquil ĩ ł formicã : leonẽ ł pulicẽ: tigri¬
dẽ ł testudinẽ. Ioi miraris magnitudinẽ. hic miraris
paruitatẽ: corpꝰ paruũ magna sapĩa ꝯditũ. Magna
sapĩa cui nulla surrepit negligentia. illis dedit
ocłos qͦs uir cõphende pot̾ ocłs. ⁊ in tã exigius cor¬
porib sic õifariã luuam̃ta nat᷑ȩ suȩ ꝯgrua ple¬
nissime distribuit: ut nieb uideas deesse in mi¬
nimis eoꝵ oĩum: q̃ nat᷑a formauit in magnis.
ra iudent᷑. St̃ q̃dã in reb ꝯditis q̃ iccireo cũ ui
dent᷑ mag̃ mira st̃ qr ad hoĩnũ noticiã raro ꝑ¬
ueniunt. ł ob ħ qͦd in suo gen̾e̾ pauca creata st̃.

Expanded text:
et similia, quae inter caetera quidem animalia viet similia, quae inter caetera quidem animalia vivunt, sed caeteris omnibus corporis exiguitate dispares sunt. Vide ergo quid magis mireris, dentes aprian tineae, alas gryphis an sciniphis? caput equi an locustae? crura elephantis an culicis? rostrum suis an succerionis? aquilam an formicam? leonem an pulicem? tigridem an testudinem? Ibi miraris magnitudinem, hic miraris parvitatem; corpus parvum magna sapientia conditum. Magna sapientia cui nulla subrepit negligentia. Illis dedit oculos, quos vix comprehendere potest oculus; et in tam exiguis corporibus sic omnifariam lineamenta naturae suae congrua plenissime distribuit, ut nihil videas deesse in minimis eorum omnium quae natura formavit in magnis. ra suntdentur magis mira sunt, quia ad hominum notitiam raro perveniunt, vel ob hoc quod in suo genere pura creata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ in factis ⁊ in ꝯsili s sacis admirationis tͥ
ingerit: si attende uol ueris qͥm in effabilis
addecorẽ oꝑũ suoꝵ aut p̾cipiendo aut ꝑmitten¬
ec demotu ꝓbreuitate m¬
dicta sufficiant. De inde seqͥt᷑ specief. Spes estifor¬
ma uisibił. que continet duo figurasinobores.
fĩgure rerũ aut̃ multis modis apparent mirabi¬
les. Aliqͣndo exmagnitudi ne: aliqͦn ex paruita¬
te. Aliqn qͥa rare: aliqn qͥa pulcre. Aliqͣn ut
interĩ ita loqͦr qͥa qͦdãmͦ conuenient᷑ in epte:
aliq̃n qͥa in multis una. aliqͣn qͥa in uno diu̾sa.
Singula ordine suo ꝓseqͥm᷑. Pig̾a scđd̾m mag.¬
nicudinẽ. actendit᷑: q̃n res qulibet sui gen̾is
modũ inq̃ntitate excedit. Sic miram᷑ gigantẽ
int̾ homines. cetũ int̾ pisces: grifen int̾ uolu-¬
cres. elefantẽ int̾ qͥdrupedes: dra conẽ int̾ serpẽteᷤ.
igura scđm paruitatẽ ꝯsid̾ãtur: qͣndo res
quelibet cet̾is sui generis qͣntitate eq̾ri non

Expanded text:
qui est in factis et consiliis satis admirationis tibi ingerit, si attendere volueris, quam ineffabilis ad decorem operum suorum aut praecipiendo, aut permittenec de motu pro brevitate dicta sufficiant. Deinde sequitur species. Species est forma visibilis, quae continet duo, figuras et colores. Figurae autem rerum multis modis apparent mirabiles. Aliquando ex magnitudine, aliquando ex parvitate, aliquando quia rarae, aliquando quia pulchrae, aliquando, ut interim ita loquar, quia quodammodo convenienter ineptae, aliquando quia in multis una, aliquando quia in uno diversa, singula ordine suo prosequamur. Figura secundum magnitudinem attenditur, quando res quaelibet sui generis modum in quantitate excedit; sic miramur gigantem inter homines, cetum inter pisces, gryphonem inter volucres, elephantem inter quadrupedes, draconem inter serpentes. Figura secundum parvitatem consideratur quando res quaelibet sui generis quantita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs soliditatẽ metallorũ. qͥs nodositatẽ robori
qͥs tenacitatẽ glucinũ. quis cet̾a in numabin
enum̾are queat: Erqͦ claret quã sint firma
itum uincła. cũ singła queq ꝯdita canto
nisu nat᷑ͣam ⁊ eẽ suũ defendant: simul ũ
omĩa a concordia societatis sue dissolui om¬

Expanded text:
quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis tenacitatem glutinum, quis caetera innumerabilia enumerare queat? Ex quo claret quam sint firma rerum vincula, cum singula quaeque condita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a concordia societatis suae dissolvi om
Abbreviated transcription (Latin):
ani est firma: Quis ñ uideat: Quis ñ mrodis
cer celi qͥ ambitu suo ꝯeludt omĩa. q̃m̃ solidi
et i qͣsi ex ere fusiles oesuꝑ cireũ qq oppanbs
Ferra a in medio pond̾e suo librata sẽꝑ imobil
yseuerat᷑. ut cet̾a inmedio fluetuantia hine sola¬
bicas celoui. allinc t̾re stabilitas munũ coheneãt
iostngant: ne citra legitimos t̾minos diffusa
ꝯcordiã. diũsitatis dirũꝑant. Ecce qͣm̃ puiscera
celluris intͥnsecus tracones aquarũ sparsi
fris ꝑalueos suos diu̾sa deducti. intꝰ fatiscen¬
cem ne dissoluat᷑ conglutinant: ⁊ foris ne fatiseat
arentẽ rigant. Eece qͦmͦ in humani corporis
fabrica iunctas ossiũ uincła neruoiũ ligant:
q medullis intus ꝑfistulas tibiarũ diffusis.
corpus deducunt. ac de inde tenericudinẽ car¬
nium cutis tegm̃ in uoluit: ut ⁊ rigor ossiũ
in tͥnsecus coipus sustineat. ⁊ pellis munim̃
foris oefendendo custodiat. Quis duritiã lapidũ.

Expanded text:
 est firma? Quis non videat? quis non miretur? Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque oppansi. Terra vero in medio, suo pondere librata, semper immobilis perseverat, ut caetera in medio fluctuantia, hinc soliditas coelorum, illinc terrae stabilitas in unum coarctent et constringant, citra legitimos terminos diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fatiscat arentem rigant. Ecce quomodo in humani corporis fabrica juncturas ossium vincula nervorum ligant, et medullis intus per fistulas tibiarum diffusis, corpus deducunt, ac deinde teneritudinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defendendo custodiat. Quis duritiam lapidum,
Abbreviated transcription (Latin):
uena ministrat᷑: unde motꝰ uentoꝵ educit᷑:
quisianfatigabilẽ astroiũ cursũ mederatur.
qͥs solẽ ꝑhibua descendere signa p̾cip: qͥs rursũ
ꝑ eltista leũ signa ascend̾e fac̃÷ qͥs eũ ab ouente
in occidentẽ duc̃: ut̾um ab occidente ad ouentẽ.
reuehit. Hec cuncta mirabiliã ⁊ soli d̾o possibilia st̾.

Expanded text:
stratur, unde motus ventorum educitur, quis infatigabilem astrorum cursum moderatur, quis solem per hiberna descendere signa praecipit, quis rursum per aestiva eum signa ascendere facit, quis eum ab oriente in occidentem ducit, et iterum ab occidente ad orientem revehit. Haec cuncta mirabilia, et soli Deo posibilia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ semꝑ deficit: ut sẽꝑ pꝰ defectũ renoua¬
ri possit. qͥa nͥ pͥus astatu suo deficerent
uet̾a: qͥsi illis locũ occupantib ñ ualerent
erurgere noua. hoc qͦq sacis mirabile
inhac dispositione cernit᷑. qđ ipsa tẽpora¬
ita immutabili lege sue mutabilitatis uices
custodiunt: ut nec aliqͦn ab explendo ministio
suo deficiant neq secus currentia oidinẽ su in¬

Expanded text:
autem semper deficit, ut semper post defectum renovaautem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum occupantibus non valerent exsurgere nova. Hoc quoque satis mirabile in hac dispositione cernitur, quod ipsa temporaita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo deficiant, neque secus currentia ordinem primae in
Abbreviated transcription (Latin):
abditis t̾rarũ sinib abscondit: ut quẽ amor
dispo¬
sicione cempor dicemꝰ: Quis satis ammirari
pot̾ quã miratione ꝓuidentia diuina eursus
tẽporũ distinxit: Eore post noctt̃ uenit dies. ut
corpentes motio laboris exerceat: post diẽ seqͥt
nor. ut fessos ad refocillandũ qͥ es excipiat.
Hon sẽꝑ dies. non semꝑ nox. ñ semꝑ eq̃ł dies &
nor: ne ułimmod̾atꝰ labor debilitatos frangar
uł qͥes continuata naturã in ficiat: uł iden¬
aitas ꝑpetua aĩo tediũ gignat. Itẽ quẽ ad mo¬
dum uicissitudo dierũ ⁊ noctiñ animantia
renouat: ita qͣtuor tpͣora anni orditie sibi
suece: dentia tocius mundi specie̾ immutat.
Pmũ ꝑteporẽ ueris. quadã in nouatione
mundꝰ nascit᷑: de inde ꝑfertiorẽ estatis quasi
in uuentutẽ roborat᷑. Post hec suꝑ ueniente
autũ pno ad maturitatẽ ꝯ scendit: postremo
succedente hieme ad defectũ ũgit. Iccireo

Expanded text:
abditis terrarum sinibus abscondit, ut quem amor abditis terrarum sinibus abscondit, ut quem amor dispositione temporum dicemus? Quis satis admirari potest, quam mira ratione providentia divina cursus temporum distinxit? Ecce post noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, non semper aequalis dies et nox, ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturam inficiat, vel identitas perpetua animo taedium gignat. Item quemadmodum vicissitudo dierum ac noctium animantia renovat, ita quatuor tempora anni ordine sibi succedentia, totius mundi speciem immutant. Primum per teporem veris quadam innovatione mundus nascitur. Deinde per fervorem aestatis, quasi in juventutem roboratur. Post haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ut sub iecta omnia illustrarent. In ae
uentis & nubib uiã fecit: ut agitationib
suis disꝑse pluuiã deorsũ funderont. Ingre¬
nuo telluris moles aquarũ recipi iussit.
ut ꝑ gurgites suos hinc illincq quo nutꝰ
ferret iubentis discurrerent. Nolucres in aere
suspendit: pisces aqͥsimm̾sit: t̾rã bestũs ⁊i sec¬
pentibꝰ & aliorũ reptiliũ umiũq gen̾ib repleuit.
Quasdã regiones dicauit ub̾tate frugĩ. quasoa
opulentia iunearũ: alias fertilitate olerum.
alias fecunditate pecorũ: alias potentib b̃bis.
alias gemimis p̾ciosis: alias animalib i beltis
monstruosis.: alias colorib uariis: alias diu̾sa.¬
rum arciũ studiis: alias metallorũ. alias timi¬
amacũ diũsis gen̾ib: ut nulla ꝓrsus regio
sit. q̃ ñ aliqͥd p̃cet̾is nouũ ⁊ speciale possideat.
nulla ite que ñ aliqͥd nouũ ⁊ speciale ab aliis
acciꝑe queat. Quid qđ & ea q̃ humanis usib
necessana sc in ꝯmuni hominũ frequentia ipsa

Expanded text:
In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent. Volucres in aere suspendit, pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium vermiumque generibus replevit. Quasdam regiones ditavit ubertate frugum, quasdam opulentia vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias potentibus herbis, alias gemmis pretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, alias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus regio sit, quae non aliquid prae caeteris novum et speciale possideat; nulla item quae non aliquid novum et speciale ab aliis accipere queat. Quid quod etiam ea quae humanis usibus necessaria sunt, in communi hominum frequentia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
molle & infirmũ est. in medio quasi inlom
teniore ponit᷑: ne uł intͥnsecus fulerm̃to ea¬
rens coneioat. uł excͥusecus munim̃tũ ñ ba¬
bens fatiscat. Qdđ aũ in uno exemplificati
est in cuuctis geñib rerũ in ueniri potati
Sie enĩ corter munit arbores. sic peune
⁊ rostra uolueres. sic sqͣme pisces: rebusq
singłis scđ̃m ꝯ pecentiã nature sue. ꝓui¬
pentia ereatoris munim̃ta instituit. De moti¬
uo usq de situ locuti sumꝰ. nune aoni

Expanded text:
molle est et infirmum, in medio quasi in loco molle est et infirmum, in medio quasi in loco tutiore ponitur; ne vel intrinsecus fulcimento carens concidat, vel extrinsecus munimentum non habens fatiscat. Quod autem in uno exemplificatum est, in cunctis generibus rerum inveniri potest. Sic enim cortex munit arborem, sic pennae et rostra volucres, sic squammae pisces, rebusque singulis secundum competentiam naturae suae, providentia Creatoris munimenta instituit. Hucusque de situ locuti sumus nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
pipit. Bene gͦ qͥsi speculator quidã eminenti¬
orem cunctis locũ optinuit: ut que cet̾is sen¬
sb suꝑ uentura st̃. ante ꝑiculũ p̾uidere pos¬
su. Post hẽ auditꝰ ⁊ loco ⁊ mobilitate secundꝰ
est de inde ol factꝰ. Gustꝰ aut̃ qͥnil senture
pocest nisi id qd̾ tangit. m̃ito uelitt tardior
cecis sensib inimo resddit. Tãtꝰ specialem
seoe ñ ht̃. Qui idõ uniũsał ẽ: qͥa cunctis
eooꝑat᷑ sensibus. Unde & indigitis pollex qͥ
tactũ significat. co ad unatis inunũ digitis
solus oib respondet: qͥa sine tactu mullus
sensuũ ẽẽ pot̾. uidete ⁊̃ qͦmͦ̃ inhumano cor¬
pore ossa intͥnsecꝰ collocata st̃. qͣtinꝰ robur
coñ corpus sustineat. Deude caro ossa uestit:
ut duricia corũ mollit̾ tactũ excipiat. ad
ultimũ pellis carnẽ induit: ut sua qͣͥdã m̾
cenacitate ab in cõmodis foris accidentib
cmpus muniat. Attendite qͦ mͦ ittd̃ qđ

Expanded text:
percipit. Bene ergo quasi speculator, eminentipercipit. Bene ergo quasi speculator, eminentiorem cunctis locum obtinuit, ut quae caeteris sensibus superventura sunt, ante periculum praevidere possit. Post hunc auditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus muniat. Attendite quomodo illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ oꝑis. siue deoisũ figat᷑ ꝑdesidium affectiõis:
qͥnq sensus st̃ ꝑ qͦs foras exit. Itẽ digiti t̾nis
articłorũ int̾uallis distingunt᷑. qͥ in manib de
ꝙ de una sensualitate qͥnq sensus exeunt. inqͥbꝰ
trina distinclione pͥmũ sensus. de inde sentire.
post modũ sensibile in uenit᷑. Postremo insingłi
digitis excremoiũ articłorũ capita suꝑ positis
unguib qͣsi galeata cernunt᷑. ut quocũq siue
manꝰ extenta siue pes ꝓ motꝰ offendicłum in¬
uen̾it. ipso suo munimine ꝓtecti. ille si ꝑma¬
nere possint. Similit̾ t̾rena ista adsimilimi¬
tudinẽ unguiũ foris sensib adberentia qͣsi
in necessitate nos muniunt: s qͦͥntũ ñ ꝑtinẽt
ad necessitatẽ. quasi extra carnẽ sine sensu
p̃cidi posst̃. Ecce in humana facie quã rationa¬
bili distinctione instrum̃ta sensuũ collocata sc̃.
supremũ locũ obtinet uisus in ocłis. deinde
arort inaurib. Post hẽ innarib olfactus u

Expanded text:
figatur per desiderium affectionis, quinque sensus sunt per quos foris exit. Item digiti ternis articulorum intervallis distinguuntur, qui de quia de una sensualitate quinque sensus exeunt, in quibus prima distinctione primum sensus, deinde sentire, postmodum sensibile invenitur. Postremo in singulis digitis extremorum articulorum capita superpositis unguibus, quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi in necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitatem, quasi extra carnem sine sensu praecidi possunt. Ecce in humana facie quam rationabili distinctione instrumenta sensuum collocata sunt. Supremum locum obtinet visus in oculis. Deinde auditus in auribus; post hunc in naribus olfactus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minꝰ miranda est diuine sapĩe efficatia. q̃
ita ꝯgrue in uniu̾sitate singła distribuit. ut
ñ qͣ omĩno iunctura partiũ gen̾et repugnan¬
tiã qͣlitatũ. Ecce ut exẽpli causa de multis
pauea ponamꝰ: in humami cõpositione cor poris
qͥnta clucet sapĩa creatoris: Sursũ est hõ
uni formis. de oisũ bi fariã diuisus: qr ⁊uni¬
forme ÷ pͥncipale m̃tis id ẽ rõ. que in uisibilia
respic̃: & gemina ẽ aiẽ qͥlitas. ira ⁊ ꝯ cupicen¬
tia q̃ deoisũ ad t̾rena descendit. Itẽ brachiis in
latũ extendit᷑. tibiis de oisũ figit᷑ statura humani
corꝑis: qr ⁊ intentio oꝑationis animũ extendit:
⁊ affactꝰ desid̾ioiũ figit. Itẽ sodm latitudine̾ hinc¬

Expanded text:
iranda est sapientiae efficacia, quae ita congrue in universitate singula distribuit ut nusquam omnino junctura partium generet repugnantiam qualitatum. Ecce, ut exempli causa de multis pauca ponamus, in compositione humani corporis, quanta elucet sapientia Creatoris? Sursum est homo uniformis, deorsum bifariam divisus; quia et uniforme est principale mentis, id est ratio quae invisibilia respicit; et ut gemina est animae qualitas, ita et concupiscentia quae deorsum ad terrena descendit. Item brachiis in latum extenditur, tibiis deorsum figitur statura humani corporis; quia et intentio operationis animum extendit, et affectus desideriorum figit. Item secundum latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
apta ꝗͣ ꝯgrua ꝗͣ decora ꝗͣ cunctis partib absoluta.
in qͥ ñ solũ ꝯcordiã seruant similia. s ea &̃ q̃ crean¬
te potentia diu̾sa atq repugnantia ad ẽẽ ꝓdiert̃:
dictante sapia in unã qͦdãmͦ amiciciã ⁊ fed̾ationẽ
ꝯueniunt. Qͥo repugnantiꝰ ee̾ pot̾ aqͣ ⁊ igne. q̃ tñ in
nat᷑a rerũ ita dĩ ꝯtẽꝑauit prudentia. ut ñ solũ
ad inuicẽ ꝯmune societatis uinculũ ñ dissipent:
uer̃ &̾ nascentib cunctis ut subsist̾e̾ possint uita¬
le nutͥ m̃tũ subministrent: Q de humani cor¬
poris ꝯpage loquar. uͥ õium m̃broꝵ iuncte tan¬
tã ad inuicẽ seruant ꝯcordiã: ut nullũ oĩno in¬

Expanded text:
a, quam decora, quam cunctis partibus suis absoluta, in qua non solum concordiam servant similia, sed etiam quae creante potentia diversa atque repugnantia adesse prodierunt, dictante sapientia in unam quodammodo amicitiam et foederationem conveniunt. Quid repugnantius esse potest aqua et igne? quae tamen natura ita Dei contemperavit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, ubi omnium membrorum juncturae tantam adinvicem servant concordiam, ut nullum omni
Abbreviated transcription (Latin):
tendit uelut nichilũ cęlos :⁊ expandit eos sic̃ tab̾¬
nacłm. & psalmista iterũ in qͦdã loco cũ arguere
idoloꝵ cultores: ait. Om̃s dii gentiũ demonia. diñs
aũ cȩlos fecit. Qt gͦ putatis qͦd in assertionẽ uerȩ
diuinitatis. oꝑa dĩ ita in mediũ deducunt᷑.⁊ dr̃
rẽ suũ ostendit : Considemꝰ gͦ ⁊ nos ꝗta sint mirabi¬
lia dĩ. ⁊ ꝑ pulcͥtudinẽ rerũ ꝯditarũ queramꝰ illd̃

Expanded text:
tendit velut nihilum coelos, et expandit eos sicut tabernaculum . Et Psalmista iterum in quodam loco cum argueret idolorum cultores, ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit . Quid est ergo putatis, quod in assertionem verae divinitatis opera Dei ita in medium deducuntur, et drem suum ostendit? Consideremus et nos quanta sint mirabilia Dei, et per pulchritudinem rerum conditarum quaeramus
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ: s tñ decens ñ÷ ut ĩo oĩno taceamꝰ ĩbi p̃cipue uͥ
ratuor diximꝰ. sitũ. motũ. spẽm ⁊ qͣlitatẽ. Pmũ gͦ
pͥmo discutiamꝰ. Sitꝰ ẽ in ꝯpositione ⁊ ordine. hocz
in ꝯpositione ⁊ dispositione. Cõpositio duo hr̃e deb&
aptitudinẽ ⁊ firmitatẽ. ħ÷ ut ꝯponenda apte ⁊
ꝯpetent̃ coeant: ⁊ ꝯposita firmit̾ cohex eant. Lau¬
clabił ẽ ꝯpositio tał. Aptitudo ꝯsid̾at᷑ in ꝗͣtitate
⁊ qͣlitate. In qͣtitate: ne nimis tenua ⁊ exilia gͦs¬
sis ⁊ corpulentis. in qͣlitate: ne nuis humida sic¬
cis. nimis calida frigidis. nimis leuia pondosis.
ꝯ si qͣ sint t alia mordinate ꝯiungant᷑. Uide si pulcͥ¬

Expanded text:
rimus, sed tamen decens non est ut ideo omnino taceamus, ibi praecipue, ubi mus. Quatuor diximus, situm, motum, speciem et qualitatem. Primum ergo primo discutiamus. Situs est in compositione et ordine, id est in compositione et dispositione. Compositio duo habere debet: aptitudinem et firmitatem, hoc est ut componenda apte et competenter coeant; et composita firmiter cohaereant: laudabilis est compositio talis. Aptitudo consideratur in quantitate et qualitate. In quantitate ne nimis tenuia et exilia grossis et corpulentis. In qualitate, ne nimis humida siccis, nimis calida frigidis, nimis levia ponderosis; et si qua sunt talia, inordinate conjungantur. Vide si pulch
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ẽ tã multa fac̾e̾: Quã multa:. Quot st̃:
qͥuina stellas cȩli. harenã maris: puluem t̾rȩ :¬
guttas pluiuiȩ: pennas uoluerũ. squamas pisciũ.
pilos aĩaliũ. gͣmina cãpoꝵ: folia ł fructꝰ arboꝵ ⁊¬
cet̾oꝵ innumabiliũ innum ãbilia num̃a. Innu¬
mabilia in similibꝰ. innumabilia in diu̾sis. innu¬
mabilia in ꝑmixtis. Quȩ st̃ similia: Quȩ sub eo¬
dem gene̾ ꝯtinent᷑ ut hõ unꝰ ⁊ alt̾. leo unꝰ ialt:
aqͥla una ⁊ alta̾. honoruscupa una ꝯ alta. hec

Expanded text:
tentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, pilos animalium, gramina camporum, folia sive fructus arbo innumerabilium innumerabilia numera. Innumerabilia in similibus, innumerabilia in diversis, innumerabilia in permistis. Quae sunt similia? Quae sub eodem genere continentur: ut homo unus et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa una et altera: haec
Abbreviated transcription (Latin):
ercitat: ut ꝑ ea quȩ foris cernmꝰ. intꝰ ad agnitionẽ
ueritatis ueniamꝰ. Uñ psalmista qͣsi ꝓ magno aliqͦ
se iã ⁊ hoc fecisse cõmemorat: ⁊ ad huc facturũ ẽẽ ꝓ¬
mittit dicens. Memor fui dierũ antiquoꝵ: medi¬
tat᷑ sũ in oĩb oꝑib tuis. ⁊ in adinuentionib tius ex¬

Expanded text:
ntus ad agnitionem veritatis veniamus. Unde Psalmista, quasi pro magno aliquo se jam et hoc fecisse commemorat, et adhuc facturum promittit, dicens. Memor fui dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis, et in adinventionibus tuis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Aquila unũ genꝰ ẽ s una aqͥla ñ ẽ. Qͥs eas numare
pot̃: & ita in cet̾is innuma̾bilib innum̾abiliũ
rer ũ genib infinita rerũ gen̾a: ⁊ in singłis ge¬
nib infinita similia. Simul uͦ oĩa. infinita. in
multa simul ⁊ magna face̾ ñ potuit. Quanta
tũ: Metire moles montiũ. t̃ctꝰ fluminũ.: spacia
cãpoꝵ.: altitutlinẽ cęli. ꝓfunditatẽ abissi: Mirar is
qr deficis. s meliꝰ deficiendo mirar s. ¶ editanti¬
bꝰ de creat᷑ar ũ inm̃sitate qͣsi seminariũ qͦddã ieci¬
mꝰ: nc̃ ad contẽplandã earũ pulcͥtudinẽ tͣnseamꝰ.¬

Expanded text:
 una non est; quis eas numerare potest? et ita in caeteris innumerabilibus innumerabilium rerum generibus, infinita, rerum genera, et in singulis generibus infinita similia. Simul vero omnia infinita innumulta simul et magna facere non potuit, quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantibus de creaturarum immensitate, quasi seminarium quoddam jecimus; nunc ad contemplandam earum pulchritudinem transeam
Abbreviated transcription (Latin):
rũdẽ decor ꝯsistit. hoc: insitu. in motu. in sp̃e.⁊
qͣlitate. Quȩ qͥdẽ siqͥs plene inuestigare suffiee̾t.:
mirabilẽ in eis sapĩȩ dĩ lucẽ inueniret. &
ħ utinã tã possẽ subtilit̾ ꝑspice̾. tã ꝯpe¬
tent̾ enarrare: ꝗͣpossũ ardent̃ dilig̾e. De

Expanded text:
rumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae Dei lucem inveniret. Et hoc utinam ego tam possem subtiliter perspicere, tam competenter enarrare, quam possum
Abbreviated transcription (Latin):
lrrum non eognosco:⁊ dicor filiũ paritura
Quom̃ gͦ fiet istud ut filium paritura pariam¬
⁊ uirũ non cognoscant quia uirũ non cognos¬
co: Quid est uirum non cognosco ꝓpositum ha¬
beo uieum non cognoscere ꝓpositum habeo ugĩ¬
iutatis decus usq iufinẽ iui iolatum custodire
Quom̃ si dix̾te quis uinuin non bibo. nõ pos¬

Expanded text:
virum non cognosco, et dicor filium paritura; quomodo ergo fiet istud, ut filium pariam, et virum non cognoscam: Quia virum non cognosco. Quid est, Virum non cognosco? Propositum habeo virum non cognoscere; propositum habeo virginitatis decus usque in finem inviolatum conservare. Quomodo si dixerit quis: Vinum non bibo, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
commendãs omne desiderium suum.
tantã i ip̃o filitiam habu̾it: ut in¬
cdubitant᷑ creoeret. et parentil se posse
debitam obedientiam exhibere. ⁊ uotũ
castitatis cuiꝰ ipse solus conscius erat ꝙ̃¬
admodum uellet eo patrocinante in¬
uolatum conseruare. S siue iste ita si¬
ue aliter factum sit: nos quod nullateñ
ambigere debemus beatam mariam
certa ac rationabili causa post uotũ
seruande uirguntatis ꝓpositumq con¬
tiuentie. coniugii sacramentum susce¬
pisse. et tñ uirginitatis ꝓpositum ñ mu¬

Expanded text:
commendans, omne desiderium suum commendans, omne desiderium suum tantam in ipso fiduciam habuerit, ut indubitanter crederet, et parentibus se posse debitam obedientiam exhibere, et votum castitatis, cujus ipse solus conscius erat, quemadmodum vellet eo patrocinante, inviolatum conservare. Sed sive ita, sive aliter factum sit, nos quidem nullatenus ambigere debemus; beatam Mariam certa ac rationali causa post votum servandae virginitatis propositumque continentiae, conjugii sacramentum suscepisse, et tamen virginitatis propositum non mu
Abbreviated transcription (Latin):
iurgmitatis quod ꝓamore castitatis susce¬
pat. cogeret᷑ frangere. Suscepit gͦ conui¬
giuim. s non mutairit uirginitatis pposi¬
tum. et quia castitatem dilexit ⁊ obediẽ¬
tiam tenurt: inuenta est in ea ec siue decri¬
mento uirginitatis coniugalis saneti¬
tas. & sine obprobrio sterititatis feciuidi
uirginitas. Sic beatuis dͥle patuareha
sid̃ei forma et obelientie exemylum ab̾¬
ham inpromissione acceperat quod ini
ysaac benediceretur senien .eĩ. et tamen
habebat ex sarra uxore fria filur isa¬
ac unmolare sine mora autt crinctatre
retur uissĩ sed̾m ulam tamen uirtutem
qua des possibilia sunt omnia. Et eur
obecientia uissionis impleri possec pro¬
millio. sicq factum est ͣ de uotio o be¬
dientie quadeo uibenti parere non dis¬
uiit inuenires meritun: i fides qua
des ꝓ romittenti credidit promissi onis
fidelis consequeret᷑ effectum. Ita etiam
hic fieri potuit ut beata ista uirgo deo

Expanded text:
virginitatis quod pro amore castitatis suscevirginitatis quod pro amore castitatis susceperat cogeretur frangere. Suscepit ergo conjugium, sed non mutavit virginitatis propositum. Et quia castitatem dilexit et obedietiam tenuit, inventa est in ea et sine detrimento virginitatis conjugalis sanctitas; et sine opprobrio sterilitatis fecunda virginitas. Sic beatus ille patriarcha fidei forma et obedientiae exemplum Abraham in repromissione acceperat, quod in Isaac benediceretur semen ejus; et tamen igenitum habebat ex Sara uxore sua filium Isaac immolare, sine mora aut cunctatione retur jussio, secundum illam tamen virtutem, qua Deo possibilia sunt omnia, et cum obedientia jussionis impleri posset promissio. Sicque factum est ut devotio obedientiae qua Deo jubenti parere non distulit inveniret meritum; et fides, qua Deo promittenti credidit, promissionis fidelis consequeretur effectum. Ita etiam hic fieri potuit, ut beata ista virgo Deo
Abbreviated transcription (Latin):
legis suscipiens nos a maledicto legis liba¬
uit. Uinde merito ei solidatum est ut filiu
pareret et uirgo ꝑmaneret. et qr uina ẽ¬
cuinditati earnis uirginitatem sponde ẜ¬
tulis: nune et fecruda sit carne̾ integra
iurginitate. Uides nunc quał sit accu¬
satio mia: Suꝑ et gͦ illud ut rõnen
iam reddamus quia post uotũ uirgi¬
nitatis uirgo maria uirum hr̃e uoluit
Aut ꝓpterea uirum hr̃e consensit hec sc̃ã.
ut celaret᷑ ꝓpositum eiꝰ approbante ⁊ hoc
ip̃m iosepħ et idem ꝑponente. aut si forte
huiꝰ ꝓpositi conscuis non erat ip̾e ioseph q̃
fieri potuit. parentib nuptias imperan¬
tib inobediens eẽ tinuiit. ⁊ ob hoc uiro nu
apͥncipio castitatis amore acenderat ficlu¬
tia confiriata. et spe qm apud d̃m habe¬
bat. non dubia quod eam diuina miscd̃ia
ita custocdiret. ut posset ⁊ uoluntati parẽ¬
tum inmat̾monio contͣhendo obeclientiam
exhibere.⁊ tañ nichil meodem mat̾moni¬
oinpecdimenti inuentura eẽs ꝑ quo uot̃

Expanded text:
s suscipiens a maledicto legis liberavit. Unde merito ei soli datum est, ut filium pareret et virgo permaneret, ut quia prima fecunditati carnis virginitatem sponte praetulit, nunc et fecunda sit carne et integra virginitate. Vides nunc qualis sit accusatio tua? Superest ergo illud, ut rationem jam reddamus, quare post votum virginitatis Maria virum habere consensit. Aut propterea virum habere consensit haec sancta, ut celaretur propositum ejus; approbante et hoc ipsum Joseph, et idem proponente, aut si forte hujus propositi conscius non erat ipse Joseph quod fieri potuit parentibus nuptias imperantibus inobediens esse timuit, et ob hoc viro nubqui eam a principio castitatis amore accenderat fiducia confirmata et spe, quam in Deum habebat, non dubia, quod eam divina misericordia ita custodiret ut posset et voluntati parentum in matrimonio contrahendo obedientiam exhibere, et tamen nihil in eodem matrimonio impedimenti inventura esset, pro quo votum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝓcerea legem sterilitateni carnis maledixis¬
sio gn̾is inmultitudine filioꝵ querebatur.
apud homines infructuosam ⁊ ob hoc qͦdã¬
modo inhonoratam de monstrares. Non gͦ
culpanda est uirgo maria. nec accussanda
de coutemptu legis inqua sterilitas maledicit᷑¬
ĩmo sola singulariter laudanda. que
pma uerba legis non carnaliter sapi¬
enda consideratis. elegit uiderra ab¬
iectio plebis fieri ⁊ obprobruim hor̃¬
num. ut ꝑmundiciã in tegritatis ue
celo fieret socia angłoꝵ. Et pulere pri¬
ma inter feminas uirgo maria pboa¬
more castitatis maledictum legis ini

Expanded text:
propterea legem sterilitatem carnis maledixispropterea legem sterilitatem carnis maledixissio generis in multitudine filiorum quaerebatur apud homines infructuosam, et ob hoc quodammodo inhonoratam demonstraret. Non ergo culpanda est virgo Maria, nec accusanda de contemptu legis, in qua sterilitas maledicitimo sola singulariter laudanda, quae prima legis verba non carnaliter sapienda considerans, elegit in terra abjectio plebis fieri et opprobrium hominum, ut per munditiam integritatis in coelo fieret socia angelorum. Et pulchre prima inter feminas virgo Maria pro amore castitatis maledictum legis in
Abbreviated transcription (Latin):
citas ut inultiplicarent᷑ homines. bostea qͥndo
ab uns tantum plõ agnitus est deus. ꝑ legeio ma¬
ledieta est sterilitas ut multiplicarentur fideles.
Postremo qͣndo iunstabat tempus iniquo ne abea¬
b gentib deus colitur. benecieta est iurrgnidas
ut ad uitam celibem a carnis oꝑa cuneti ꝓlis¬
centur. Aucli ad hus aliud. Si prima ulla bñ¬
dictio fecunditatis ad salutem erat.⁊ scd̾a illa
sterilitatis maledictio ad dampnationem: gͦ
fecunditas carnis meritum est et culpa sterili¬
tas. Ergo me liores fuerunt ille mulieres que
multos filios peperunt: qͣm ille que nullos ⁊
paucos habuisse leguntur. Melior erat ce¬
chura qͣm sara: melior fenenna qͣm anna:
et cetere multe quas scriptura commemorat.
deo non in multitudine filioꝵ. sed ꝑmerita
uͥtutum placuisse. Sed absit a nob̃ut uł secũ¬
ditatem carnis meritum uel sterilitatem cul¬
pam ẽẽ dicamus. Absit a nobis ut credamꝰ

Expanded text:
ditas, ut multiplicarentur homines; postea quando ditas, ut multiplicarentur homines; postea quando ab uno tantum populo agnitus est Deus, per legem maledicta est sterilitas, ut multiplicarentur fideles; postremo quando instabat tempus, in quo nunc ab omnibus gentibus Deus colitur, benedicta est virginitas, ut ad vitam caelibem a carnis opera cuncti provocentur; audi adhuc aliud. Si prima illa benedictio fecunditatis ad salutem erat, et secunda illa sterilitatis maledictio ad damnationem: ergo fecunditas carnis meritum est, et culpa sterilitas. Ergo meliores fuerunt illae mulieres, quae multos filios pepererunt, quam illae quae nullos vel paucos habuisse leguntur. Melior erat Cethura quam Sara. Melior Fenenna quam Anna et caeterae multae, quas Scriptura commemorat Deo non in multitudine filiorum, sed per merita virtutum placuisse. Sed absit a nobis ut vel fecunditatem carnis meritum, vel sterilitatem culpam esse dicamus. Absit a nobis ut credamus
Abbreviated transcription (Latin):
pniento eo ꝙͦ sibi incelo ꝓpositum : quiequid
utra. hactenus diligebat. ineiis comparatõe
libent̾ despicit: suꝑna iam sp̃uali amore am¬
bieus.tam clui se ꝑ dilectionem carnalẽ uiuẽ¬
tum fuisse erubescit. Iuflaminatũ est enĩ ait
cor mieura ⁊ renes mei cominutati sunt: Hor est
ꝑcarnis semen interra multiplicari eur ueli
cum in incelo hereditatem conseruari agnos¬
cam: Deus corclis mer ⁊ pars mea dͥs uecernũ.
hos est ala optima pars quam elegit maria cqolle
non auferet᷑ ab ea. Et quia se ihonore ee tiiellex¬
tnou est comparata umentis insipientib. lies
similis facta est ilis. Noluit gͦ aliquis fuprai
onchitionem iumentoꝵ appetere ⁊ iceco parĩ pi¬
dicabat uel poti incdignũ repitabat honori suo
lenedictionem iumentoꝵ anteferre. Uuare an¬
quis si melior erat iurginitatis foriuiliater ds
pus fẽcuncitatem benedlicebat ⁊ post modib lex
herilitatem maledlicebat: Aucdi quare. ẜ ium
qũ factus est mundus ꝑereatorẽ beredieta est fetun¬

Expanded text:
nvento eo quod sibi in coelo repositum est, quidquid in terra hactenus diligebat in ejus comparatione libenter despicit; et superna jam spirituali amore ambiens tam diu se per delectationem carnalem jumentum fuisse erubescit. Inflammatum est enim, ait, cor meum, et renes mei commutati sunt. Hoc est, per carnis semen in terra multiplicari cur appetam, cum mihi in coelo haereditatem conservari agnoscam? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum . Haec est illa optima pars quam elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Et quia se in honore esse intellexit, non est comparata mutis insipientibus, nec similis facta est illis . Voluit ergo aliquid supra conditionem jumentorum appetere; et idcirco parum judicabat, vel potius indignum reputabat, honori suo benedictionem jumentorum anteferre. Quare, inquis, si melior erat virginitas fecunditate, Deus prius fecunditatem benedicebat; et postmodum lex sterilitatem maundus per Creatorem benedicta est fecun
Abbreviated transcription (Latin):
b celi hoc dixat. et bestũs terre. atq iumenti
deis ab aquis piscium et uolatilium genus
subrungit seriptura et at. Llioens inquet ds
quod c̾et bonum: ait. Crescite ⁊ multiplicami¬
hi as replete aquas maris.: auesq multiplicene
suꝑ terram. Rusũ eum educeret not de abeha
cum ominib animantib terre ingenere suo:
iniutersos sue beneclictionis munus aifũ¬
denẜitium ait. Crescite. ⁊ in:i i. t̃. Scd̾m illã
utiꝙ misediam qua saluat homines ⁊ iuimen¬
ta: aꝑit manum suam ⁊ implet omne a nimial
benedictione. G benedictio fecunditatis non
solum hominib sed et iumentis data est. Ed
mali ferit maria : Maledlictionem in quis
derilitatis elegit potius qmͣ benedictionem fo-¬
cenelitatis. Bene. Intenclite e quitatem. In¬
der nr̃ uirginem dampnat eo quod spreuerit
tasi sunt et ego ad nichiluni redactus sum. et

Expanded text:
bus coeli hoc dixit, et bestiis atque jumentis set ab aquis Deus piscium et volatilium genus, subjunxit Scriptura et dixit: Videns Deus quod esset bonum, ait: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris: avesque multiplicentur super terram . Rursum cum educeret Noe de arca cum omnibus animantibus terrae in genere suo in universos suae benedictionis munus diffundenutique misericordiam, qua salvat homines et jumenta ; aperit manum suam et implet omne animal benedictione . Igitur benedictio fecunditatis non solum hominibus, sed jumentis data est. Quid ergo mali fecit Maria? Maledictionem, inquit, sterilitatis elegit potius quam benedictionem fecunditatis. Intendite aequitatem. Judex noster virginem damnat, eo quod spreverit tati sunt et ego ad nihilum redactus sum et
Abbreviated transcription (Latin):
iiginuitatis conseruande tam inuiolatũ tenuit: in
cumn se futuram conuigem spond̾et. tamen eaden
nichilominꝰ quaceꝑat deuotione. eadem ꝑseueran¬
tia infiueni usq tustodienlum ꝓponere. Despon¬
sata gͥ erat ⁊ conũx erat᷑ ⁊ uera uirgo erat :⁊ uugi¬
nitatis ꝓpositum non relinguerat. Confitemur
ttaꝙ uirginem desponsatam: conficemur uginẽ¬
et coniuigem sanctam: postea matrẽ quoq ⁊ uir¬
ginem. semꝑ uirginitatis ppositum in ruolatũ
tenuisse. et castitatis deciis ꝑpetuum regnasse eũ
pudicicia conuigis⁊ honore parentis. Intuere
nc et diligenter considera uieginem istam. uir¬
guncłam ur̃am. singlłariter castam. excellenter
spetiosam. unice mundam. S ego noui ocłm tu¬
rilis que non parit ẽ que non reliuquis sener
luisi s. s  h ee peperit:⁊ sterssis non furt q uons¬
a semen beneclictionis reliquit inistł. in quo
sed̾m reptomissionem omines gentes beneclics¬

Expanded text:
virginitatis conservandae tam inviolatum tenuit, ut virginitatis conservandae tam inviolatum tenuit, ut cum se futuram conjugem sponderet, illud tamen eadem nihilo minus qua coeperat, devotione, eadem perseverantia in finem usque custodiendum proponeret. Desponsata ergo erat, et conjux erat, et vera virgo erat, et virginitatis propositum non reliquerat. Confitemur itaque virginem desponsatam; confitemur virginem conjugem factam; postea matrem quoque et virginem semper virginitatis propositum inviolatum tenuisse et castitatis decus perpetuum regnasse cum pudicitia conjugis et honore parentis. Intuere nunc, et diligenter considera virginem istam, virgunculam nostram singulariter castam, excellenter speciosam, unice mundam. Sed ego novi oculum tuerilis, quae non parit; et quae non relinquit semen in Israel . » Sed haec peperit et sterilis non fuit, quae semen benedictintes benedicu