comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in itinetib suis marcescet. Idest nemo
cũ rapinam. fuitũ. falsũ testimoniũ.
homiciduͣ. stuprum. uel cetera huiꝰ¬
modi cominiserit. dicat: qm dõ cogen¬
te necesse habuerit hec patrare. soeo¬
q nullatenus hoꝵ effectũ declinare
potuerit. Os eniͣ intemptator
Ipse enim neminẽ tẽptat. Ea uideli¬
.c& tẽptacione que decipit miseros ut
peccent. Duplex ẽ eniͣ genus rẽptacio¬
nis. Unũ quod decipit. aliuo quod ꝓ-¬
tẽptat. Scłm illud quod ꝓbar. d̃s tem¬
prauit abraam. De qua ꝓpheta pos¬
tulat. ꝓba me dñe & tempta me.
Unusquisq uͦ temptatur. a concupiscen-¬
tia sua. abstractus & illectus. & cetera.
Abstractus a recto itinere. & illectus ĩ
malum. De hoc uersu ieronimus con¬
tra iouinianũ. Sicut inbonis inquit
oꝑib ꝑfector est ds ñ enim uolentis.
neq currentis s dĩ miserentis. & adiuuan-¬
sic in malis atq peccatis semina nr̃a st̃

Expanded text:
in itineribus suis marcescit. Id est, nemo, in itineribus suis marcescit. Id est, nemo, cum rapinam, furtum, falsum testimonium, homicidium, stuprum, vel caetera hujusmodi commiserit, dicat quoniam Deo cogente necesse habuerit haec patrare, ideoque nullatenus horum effectum declinare potuerit. Deus enim intenta« Ipse enim neminem tentat, » ea videlicet tentatione, quae decipit miseros ut pereant. Duplex est autem genus tentationis: unum quod decipit, aliud quod prtentat; secundum illud quod probat, Deus tentavit Abraham. De quo et Propheta postulat: Proba me, Domine, et tenta me . Unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus, scilicet abstractus a recto itinere, et illectus in malum. De hoc versu Hieronymus contra Jovinianum: « Sicut in bonis inquit operibus perfector est Deus, non enim volentis, neque currentis, sed Dei miserentis et adjuvansic in malis atque peccatis semina nostra su
Abbreviated transcription (Latin):
apocalipsi . Esto fidelis usq ad mor¬
tem. & dabo tibi coronam uite. Quã
repromisit ds inquit diligentib se.
Aperte ammonens. quia tanto am¬
plius gaudere intẽpracionib oport&e
quanto cercius clar& dm̃ his quos di¬
ligit maus sepe temptacionũ erer¬
cicium: ꝓbent᷑ infide ꝑfecti. Cũ autẽ
ꝓbati sint ueraciter esse fideles. Hoc ẽ
ꝑfecti & integri. in nullo deficientes.
iure accipiunt ꝓmissam uite ȩterne.
coronam. N emo cũ tẽptat᷑ dicat.
quia a dõ temptatur. Hactenus
de temptacionib. quas ꝑmittente
dño erteriꝰ ꝓbandi gra ꝑpetimur dis.¬
putauit. nc̃ incipit agere de illis quas
interius instigante diabolo. uel etiã
nature nr̃e fragilitate suadente. to¬
leramus. Ubi primo illoꝵ destruit
errorem qui sicut bonas cogitaciones
ã dõ nobis constat inspirari. ita etiã
malas ipso instigante. putant nr̃a
in mente generari. Nemo ergo cum
tẽpfat᷑ dicat. qm a dõ tẽptat᷑. Illa ui¬
delic& tẽptacione qua diues icidens

Expanded text:
delis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae, quam repromisit, inquit, Deus diligentibus se . Aperte admonens quia tanto amplius gaudere in tentationibus oportet, quanto certius claret Deum his quos diligit majus saepe tentationum citium probentur in fide perfecti; cum autem probati sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti et integri, in nullo deficientes, jure accipiant promissam vitae aeternae coronam. Nemo, cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentatur. Hactenus de tentationibus quas permittente Domino exterius probandi gratia perpetimur, disputavit; nunc incipit agere de illis quas interius, instigante diabolo, vel etiam naturae nostrae fragilitate suadente, toleramus. Ubi primum illorum destruit errorem, qui sicut bonas cogitationes a Deo nobis constat inspirari, ita etiam malas ipso instigante putant nostra in mente generari. Nemo ergo, cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentatur, illa videlicet tentatione qua dives incedens
Abbreviated transcription (Latin):
ammon& aurem quemq citius accõmo¬
dare docenti. sero aute os ad docendum
aꝑtre. Q uia stultũ est quemlib& que
ipse ñ didicerat. aliis uelle pͣdicare. Qui
ergo sapientiam diligit. primo ut supra
ammonuit. a dõ postul&. de hinc ma¬
gistrũ ueritatis. humilitatis auditor in-¬
quirat. Et inter agendũ suã cautissime
lingua. ñ solu̾ ab ociosis sermonib coer¬
ceat. uerũ & ab ipsa quã nuper didicit
ueritate pͣdicanda continear. Hinc salo¬
mon de distancia tempoꝵ scribens ait.
Tempus tacendi. & tempus loquendi.
Hinc pithagorici naturalis scientie ma¬
gisterio p̃diti. auditores suos ꝑ quinquen¬
niũ iubent silere. & sic demuͣ pͣdicare

Expanded text:
admonet aurem quemque citius accommoadmonet aurem quemque citius accommodare docenti, sero autem os ad docendum aperire: quia stultum est quemlibet quae ipse non didicerat aliis velle praedicare. Qui ergo sapientiam diligit, primo ut supra admonuit, hanc a Deo postulet, dehinc magistrum humilis veritatis auditor inquirat, et inter agendum suam cautissime linguam non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ipse quam et nuper didicit veritatem praedicandam contineat. Hinc Salomon de distantia temporum scribens ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi. Hinc Pythagorici, naturalis scientiae magisterio praediti, auditores suos per quinquennium jubent silere et sic demum praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
datũ optimũ & om̃e donũ ꝑfectum.
a dõ descendere: consequent᷑ astruit
aduendo. quia nͣ nostris meritis. sed
sue beneficio uoluntatis ꝑ aquã rege¬
neracionis de filiis tenebratũ nos in
filios lucis mutauerit. Ut simus
iniciũ aliquod creature eiꝰ. Ne ieo
quod ait genuit. hoc nos fieri putare¬
mus qd ipse est. ideo principatũ quen¬
dã ĩ creatura nobis. hac adoptione.
uerbo ueritatis. ut simus primicie
creaturarũ eiꝰ. Idest ut ceteris quas
cernimus creaturis simus meliores.
Primicias namq frugũ uł animan¬
ciũ. dño consecrari. lex pͣcepir. Primi¬
cias auri & argenti. ao opus taberna-¬
culi. uissit confetri. idest optima
bis ẽ quia auobis ipsis habuistis aduicia
labi. a dño autẽ uos illustrari. ñ ur̃a ꝓ
uisione. s suꝑna gra uos p̃ueniente con-
tigir. Sit autẽ omĩs homo uelor ad
audiendũ. tardus autẽ adloquendũ &
tardus ad iram. Hinc auditore᷑ mora¬
lib instituit p̃ceptis. Et recte primo

Expanded text:
atum optimum, et omne donum perfectum a Deo descendere, consequenter astruit, addendo: quia non nostris meritis, sed suae beneficio voluntatis, per aquam regenerationis de filiis tenebrarum, nos in filios lucis mutaverit. Ut simus initium aliquod creaturae ejus. Ne in eo quod ait, genuit, hoc nos fieri putaremus quod ipse est. Ideo principatum quemdam, in creatura nobis hac adoptione cverbo veritatis, ut simus primitiae creaturarum ejus, id est ut caeteris quos cernimus creaturis, simus meliores. Primitias namque frugum vel animantium, Domino consecrari lex praecipit. Primitias auri et argenti ad opus tabernaculi jussit conferri, id est, optimabis est, quod a vobis ipsis habuistis ad vitia labi: a Domino autem vos illustrari, non vestra provisione, sed superna gratia vos praeveniente, cotigit. Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum, et tardus ad iram. Hinc auditorem moralibus instruit praeceptis, et recte primo
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est sermo factus est firmus & omĩs
pͣuancatio. & inobeclientia. accepit iustam
mercedis retributionem. quomodo nos
effugiemus. si tantam neglererimus
salutem qui cũ initium accepiss& enar¬
rari ꝑdñm ab eis qui audierunt in nos

Expanded text:
dictus est, sermo factus est firmus et omnis praevaricatio et inobedientia accepit iustam mercedis retributionem, quomodo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem, quae cum initium accepisset enarrari per Dominum ab eis qui adi
Abbreviated transcription (Latin):
fratres mei dilectissimi. Uidelicoe
estimando qͦs temptam̃ta uiciorũ
a dõ sumant originem: Quamius
sciamus ñnullos erigentib meritis
pͣcedenciũ criminũ ĩ alia rursus sce¬
lera iusto districti iudicis corruisse
ꝑmissu. Unde eͣ illud apostoli. Et sic̃
nͨ ꝓbauert᷑ dm̃ habere innoticiam.
tradidit eos ĩ reprobũ sensũ ut faci-¬
ant que nͣ conueniunt. repletos om

Expanded text:
fratres mei dilectissimi. Videlicet fratres mei dilectissimi. Videlicet aestimando quod tentamenta vitiorum a Deo sumant originem. Quamvis sciamus nonnullos exigentibus meritis praecedentium criminum, in alia rursus scelera justo districti judicis corruisse permissu. Unde est Apostoli: Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniu
Abbreviated transcription (Latin):
sit. T̃ emptatus est dauid itisu uro¬
ris aliene. & quia necdũ carnis appeti¬
tũ uicerat. a concupiscentia sua abstrac¬
tus & illectus est. atq ubi conceptũ
scelus ꝑfecit. reatuꝰ moitis etiã ꝓprio
ore iudicatus incidit. quã tam̃ peni¬
tendo euasit. Temptatus est uidas
ꝑsilargiriã. & quia erat auarus. ab
ipsa sua concupiscentia abstractus.
& illectus ad interitũ consentiendo
decidit. Temptatus est iob multipli¬
citer. s quia nec possessiones. nec salu-¬
tem corporis diuino amori pͣposuerat.
temptari quidẽ suggestione hostili
potuit. s consentire uł saltim delecta-¬
ri peccato nullatenus ualebat. Quod
gͦ dicit᷑ qr peccatũ cũ consũmatũ fue¬
rit generat mortẽ. respicit e contrario
ad hoc quod supradictũ eͣ de eo qui
suffert temptacionẽ. qi cũ ꝓbatus fue¬
rit accipi& coronã uite. sicut enĩ ille
tẽptacione suꝑatur merito ruinam
mortis incurrit. Nolite itaq errare.

Expanded text:
sit. Tentatus est David visu uxosit. Tentatus est David visu uxoris alienae, et quia necdum carnis appetitum vicerat, a concupiscentia sua abstractus et illectus est. Atque ubi conceptum scelus perfecit, reatum mortis etiam proprio ore judicatus incidit, quam tamen poenitendo evasit. Tentatus est Judas per philargyriam, et quia erat avarus, ab ipsa sua concupiscentia abstractus et illectus, ad interitum consentiendo decidit. Tentatus est Job multipliciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato nullatenus valuit. Quod ergo dicitur, Peccatum, cum consummatum fuerit, generat mortem: respicit e contrario ad hoc quod supra dictum est de eo qui suffert tentationem, quia cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae. Sicut enim ille tentatione superatur, merito ruinam mortis incurrit. Nolite itaque errare,
Abbreviated transcription (Latin):
nar. homines autẽ iustos tẽptacio tri¬
bulationis. De hinc concupiscentia
cũcceperit parit peccatũ. peccatũ uero
cum consũmatũ fuerit generat mor¬
tem. Tribus modis temptacio agi¬
tur. suggestione delectacione. consen¬
su. Suggestiõe: hostis. delectacione
uel etiam consensu. nr̃e fragilitatis.
Quod si hoste suggerente delectari. aut
consentire peccato nolumus. temptacio
ipsa nobis aduictoriã ꝓuenit qua coronã
uite mereamur accipere. Si uero adhostis
suggestionem paulatim a recta intenci¬
one abstrahi. & in uicio incipimus illici.
delectando quidem offendimus. s necd̾u
lapsũ mortis incurrimus. At si delecta¬
cionem concepti in corde fauoris. etiam
partus praue sequĩt᷑ accionis. nobis iam
moitis reis. uictor hostis abscedit. Qͦo
ut astruamus eremplis. temptatus est
ioseph uerbis domine s: quia concupis¬
centiã libidinis ñ habuit suggestione
tantũ ñ etiam delectacione. uł consen¬
su. temptari potuit. ideo uictor eua¬

Expanded text:
utem justos tentatio tribulationis. » Deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. Peccatum vero, cum consummatum fuerit, generat mortem. Tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu. Suggestione hostis, delectatione autem, vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si, hoste suggerente, delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Si vero et hostis suggestione paulatim a recta intentione abstrahimur, et vitio incipimus illici, delectando quidem offendimus, sed necdum lapsum mortis incurrimus. At si delectationem concepti corde facinoris, etiam partus pravae sequitur actionis, nobis, jam mortis reis, victor hostis abscedit. Quod ut astruamus exemplis, tentatus est Joseph verbis dominae, sed quia concupiscentiam libidinis non habuit, suggestione tantum, non etiam delectatione vel consensu tentari potuit, ideo victor eva
Abbreviated transcription (Latin):
& diues initinerib suis marces¬
cet. Non omẽm diuitẽ dicit.
s euͣ qui confidit ĩ incerto diuiciarũ.
Qui enĩ fratri humili. diuite᷑ e con¬
trario opponit. ostendit se de illo
diuite loqui. qui humilis non est.
Nam & abraam cũ ess& diues in mũ¬
do. pauperem tam̃ post mortem suo
suscepit insinu. diuitem reliquit
in penis. S ideo diuitem reliquit. qr
diues erat quod & ipse fuerat. s quia
misericors & humilis quod ipse fuerar
ñ fuerat .s. quia humilis & innocens.
quod ipse fuerat esse curabat. Lalis
ergo diues. hoc ẽ suꝑbus & mmpius ter¬
rena gaudia celestib anteponens. in
inerib suis marcescet. hoc e᷑ in actib
suis peribit miquis quia iter dñi rec¬
tum ingredi neglerit .S. cũ ille ut
fenũ ante arclorem solis decidit. iustꝰ
e contra ut arbor fructifera. & eiusdẽ
solis ardorem toest seueritatem iuoi¬
cis integer suffert. & insuꝑ bonoꝵ ope

Expanded text:
et dives in itineribus suis marceset dives in itineribus suis marcescet. Non omnem divitem dicit, sed eum qui confidit in incerto divitiarum. Qui enim fratri humili divitem e contrario opposuit, ostendit se de illo divite loqui, qui humilis non est. Nam et Abraham cum esset dives in mundo, pauperem tamen post mortem suo suscepit in sinu, divitem reliquit in poenis. Sed non ideo divitem reliquit quia dives erat, quod et ipse fuerat, sed quia misericors et humilis, quod ipse fuerat,  fuerat, sed quia humilis et innocens, quod ipse fuerat, esse curabat. Talis ergo dives, hoc est superbus et impius, terrena gaudia coelestibus anteponens, in itineribus suis marcescet, hoc est in Actibus suis peribit iniquis, quia iter Domini rectum ingredi neglexit. Sed cum ille ut fenum ante ardorem solis decidit, justus e contra, ut arbor fructifera, et ejusdem solis ardorem, id est, severitatem judicis integre suffert, et insuper bonorum ope
Abbreviated transcription (Latin):
latenus ual&. E xortꝰ ẽ enĩ sol cũ
ardore. & arefecit fenũ. & flos eiꝰ
decidit. Ardorẽ solis. sentenciã
dicit districti iudicis. quia reꝓboꝵ
decor tẽporalis. infine consumitur
Florent autẽ & electi. ñ tam̃ ut fe¬
nũ. iustus eniͣ ut palma florebit.
iusti tanquã arbores. quia flos eoꝵ
loest spes certissima eoꝵ fructũ
expectat phennem. Radix quoq
idest karitas eoꝵ foca. & immobi-¬
lis ꝑmance. Hinc & enĩ uir sapiens
ait. Ego quasi uitis fructificaui
Deniq naboht uir iustus mori
maluit. quã uineam patrũ suoꝵ
in hortũ holerũ transferri. Uineã
quippe patrũ ĩ hortũ holerũ trans¬
mutare ẽ. forcia uirtutũ opera
que ex patrũ doctrina ꝑcepimus.
fragili uicioꝵ delectam̃to muta¬
re. Iusti autẽ animã ponere. quã
terrestria ꝓ celestib bona eligere
malunt. Unde bene de illis psal¬
lit᷑. Quia erunt tanquã lignum
inquit uultus eiꝰ deperiit. ita

Expanded text:
latenus valet. Exortus est enim sol cum latenus valet. Exortus est enim sol cum ardore, et arefecit fenum, et flos ejus decidit. Ardorem solis sententiam dicit districti judicis, qua reproborum decor temporalis in fine consumitur. Florent autem et electi, non autem ut fenum. Justus enim ut palma florebit .justi tanquam arbores, quia flos eorum, id est spes certissima eorum, fructum exspectat perennem. Radix quoque, id est, charitas, eorum fixa et immobilis permanet. Hinc etenim vir sapiens ait: Ego quasi vitis fructificavi Denique Naboth vir justus mori maluit, quam vineam patrum suorum in hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum in hortum olerum transmutare est, fortia virtutum opera, quae ex patrum doctrina percepimus, fragili vitiorum delectamento immutare. Justi autem animam ponere, quam terrestria pro coelestibus bona eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur quia erunt tanquam lignum inquit, vultus ejus deperit. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
quippe uiis peccator terrã ingre¬
bae. & mundi quod ꝑ cogitacio¬
nem querit. O m̃s aute isti in¬
constantes sunt. ĩ om̃ĩb uiis sius.
quia facillime & aduersis srłi
deterrent᷑ & ꝓsperis irreciantur.
ut a ueritatis uia diuertant.
Gsetur autẽ fratͣ humilis. iner¬
altatione sua. I deo inquit om¬
ne gaudiuͦ uos existimare oportae.
cũ in tẽptaciones uarias incide¬
ritis quia omis qui aduersa ꝓ dnͣo¬
pͣmia ꝑcipi&e. Diues autẽ ĩ hu¬
militate sua. Subaudit᷑ a suꝑi¬
ori uersu głetur qͦd ꝑ irrisionem
que grece hironia uocat᷑. dictũ
esse constat. Ita inquit glam
suã qua de diuiciis suꝑbit. &
pauperes despicit. aut̃ etiã op¬
primit. fimendã esse memine¬
rit. ut humiliatꝰ ĩ eternũ ꝑear.
cũ purpurato illo diuite qui
lazarũ desperit egentẽ. Qm
sicut flos feni transibit. Elos fe¬
s. citissime grãm sue uenustatis
& suauitatis amittit. Ioeoq huic
assimilat᷑. que diuturna esse nul-¬

Expanded text:
erram ingrebet, et mundi quod per cogitationem quaerit. Omnes autem isti inconstantes sunt in omnibus viis suis, quia facillime et adversis saeculi deterrentur, et prosperis irretiuntur, ut a veritatis via divertant. Glorietur autem frater humilis in exaltatione sui. Ideo, inquit, omne gaudium vos existimare oportet cum in tentationes varias incideritis, quia omnis qui adversa praemia percipiet. Dives autem in humilitate sua. Subauditur a superiore versu glorietur. Quod per irrisionem, quae Graece ironia vocatur, dictum esse constat. Ita, inquit, gloriam suam qua divitiis superbit et pauperes despicit, aut etiam opprimit, finiendam esse meminerit, ut humilitatus in aeternum pereat cum purpurato illo divite qui Lazarum despexit egentem. Quoniam sicut flos feni transibit. Flos fesed citissime gloriam suae venustatis et suavitatis amittit, ideoque huic assimilatur, quae diuturna esse nul
Abbreviated transcription (Latin):
descendens a patre luminũ. Postqͣ
docuit uicia quib teptamͣ nͣ a dõ no¬
bis s a nob̾m& ipsis esse: ostendit econtͣ.¬
quia quicquid boni agimus hoc doͣ
donante ꝑcipimus. Unde & cũ patrẽ
luminũ appellat. quia auctore᷑ no¬
uit spiritaliũ karismatũ. Cui conso¬
nat illud apłi pauli. Quid enĩ habes
quod ñ accepisti. Aputlquẽ ñ est trans¬
mutacio. nec uicissitudinis obumbracis.
Quia ĩ dĩ natura mutabilitas ñ est. neq
lumͣ eiꝰ sicut lum̃ huiꝰ mundi aliqua
uicissitudinis umbra intercidit:. liqu&
utiq quia sola nob̃ dona lucis. & ñetiã
tenebrasĩmittit erroꝵ. Uoluntarie¬
enĩ genuit nos uerbo ueritatis. Et

Expanded text:
cendens a patre luminum. Postquam docuit vitia, quibus tentamur non a Deo nobis, sed a nobis ipsis inesse ostendit; e contra, quidquid boni agimus, hoc a Deo donante percepimus. Inde etenim patrem luminum appellat, quia auctorem novit spiritalium charismatum. Cui consonat illud apostoli Pauli: Quid enim habes quod non accepisti ? Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Quia in Dei natura mutabilitas non est, neque lumen ejus sicut lumen hujus mundi aliqua vicissitudinis umbra intercidit. Liquet utique quia sola nobis dona lucis, et non etiam tenebras mittit errorum. Voluntarie genuit nos verbo veritatis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad flatũ uenti. ꝑ diuersos
uicioꝵ raptatͣ errores. Uir dupler
animo inconstans e ĩ omib uiis
suis. Iis omib uus suis. ĩ adu̾sis
& ꝓsperis dicit. uir auteͣ dupler
eͣ animo. qui & ad pͣcandũ dnm
genu flectit. uoces pͣcatorias emit¬
tit. & tamͣ accusante intꝰ consci¬
entia. impetrare posse diffidit.
Uir eͣ duplex animo. qui & hic
uult gaudere cũ sł̾o. & illic reg¬
nare cũ dõ. Itẽ uir duplex ani-¬
mo qui ĩbonis que facit nͨ retri-¬
butionẽ interiꝰ s exteriꝰ fauorẽ

Expanded text:
quasi ad flatum venti, per diversos quasi ad flatum venti, per diversos vitiorum raptatur errores. Vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis. In omnibus viis, in adversis et prosperis dicit. Vir autem duplex est animo, qui et ad precandum Dominum genuflectit, et voces precatorias emittit, et tamen accusante se intus conscientia impetrare posse diffidit. Vir est duplex animo, qui et hic vult gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Deo. Item vir duplex est animo, qui in bonis quae facit non retributione
Abbreviated transcription (Latin):
tis acciꝑe se petente diffider&e:
s potiꝰ quisq recoler& quia deside¬
riũ pauperũ exaudiuit dñs & sic̃
idẽ alibi dicit. B enedixit om̃s ti-¬
mentes se dñs. pusillis cũ maicrib
Ueruͣ quia multi multa petunt
a dño que tam̃ acciꝑe nͣ merent᷑.
addit qualit᷑ petere debeant. si
impetrare desiderant. Postul&
autẽ ĩfide nichil hesitans. Hoc
qui dignus sit eraudiri dũ postu¬
lat. Qui enĩ meminit se dni nͣ
obtẽperasse p̃ceptis. merito despe¬
rat dnm suis intendere precib
Scriptũ eͣ enĩ. Qui obturat au¬
res suas ne audiat legeͣ᷑. oratio
eiꝰ erit execrabilis. Qui enim
besitat. similis e᷑ fluctui maris.
qui auento mouetͣ. & circu̾fert᷑.
Qui mordente se conscientia pec¬
cati. hesitat de ꝑceptione pͣmioꝵ
celestiũ. facile ad impulsũ tẽpta¬
cionũ. statũ fidei deserit. qua ĩ
tranquillitate dõ seruire uideba¬
tur & adlibitũ hostis inuisibilis.

Expanded text:
tis, accipere se petentem posse diffideret, tis, accipere se petentem posse diffideret, sed potius quisque recoleret quia desiderium pauperum exaudivit Dominus. Et sicut idem alibi dicit: Benedixit omnes timentes se Dominus, pusillos cum majoribus . Verum quia multi multa petunt a Domino, qui tamen accipere non merentur, addit qualiter petere debeant si impetrare desiderant. Postulet autem in fide nihil haesitans. Id ut dignus sit exaudiri dum postulat. Qui enim meminit se Domini non obtemperasse praeceptis, merito desperat Dominum suis intendere precibus. Scriptum est enim: Qui obturat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Qui enim haesitat, similis est fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Qui mordente se conscientia peccati haesitat de perceptione praemiorum coelestium, facile ad impulsum tentationum statum fidei deserit, qua in tranquillitate Deo servire videbatur, et ad libitum hostis invisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. quia illa ratio facit fide¬
les ꝑpacientiã ererceri. ut ꝑ banc
fides eoꝵ que sit ꝑfecta ꝓbetur.
Siquis autem ur̃m indig& sapien¬
tia. postul& adõ qui dat om̃ib
affluent᷑. & nͣ improperat. & dabit᷑
ei. O miis quidẽ sapientia salu-¬
taris a dño postulanda ẽ: ꝙ sicut
uir sapiens ait. om̃is sapientia.
a dño dõ ẽ. & cũ illo fuit semper. Neq
aliquis ꝑliberũ arbitriũ. sine adiu¬
torio grẽ diuine. quamuis pelagia¬
ni multũ contendant intelligere
ac sapere ual&. S hic specialit᷑ de
illa sapientia dici uidetur qua nos
intẽptacionib uti necesse ẽ. Siquis
inquit urm ñ potest intelligere
utilitatẽ tẽptacionũ que fidelib
ꝓbandi causa eueniunt. postul&
a doͣ tribui sibi sensũ. quo dinoscere
ualeat quanta pietate pater casti-¬
gat filios. quos eterna hereditate
efficere dignos curat. Et consulte
ait. qui dat omib affluent᷑. ne
quis uidelic& sue consciꝰ fragilita-¬

Expanded text:
operatur. Quia illa ratio facit fideles per patientiam exerceri, ut per hanc fides eorum quam sit perfecta probetur. Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluentei. Omnis quidem sapientia salutaris a Domino postulanda est, quia sicut vir sapiens ait: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper . Neque aliquis per liberum arbitrium sine adjutorio gratiae divinae, quamvis Pelagiani multum contendant, intelligere ac sapere valet. Sed hic specialiter de illa sapientia dici videtur, qua nos in tentationibus uti necesse est. Si quis inquit vestrum non potest intelligere utilitatem tentationum quae fidelibus probandi causa eveniunt, postulet a Deo tribui sibi sensum, quo dignoscere valeat quanta pietate Pater castigat filios, quos aeterna haereditate dignos efficere curat. Et consulte ait: Qui dat omnibus affluenter, ne quis, videlicet, suae conscius fragilita
Abbreviated transcription (Latin):
entie discatis. & ꝑ hanc ostendere
possitis. & approbare. quia firmam
fidẽ future retribucionis ĩ corde
sestatis. N eq huic loco contrariũ
putari deb&. s potius consonum
quod tribulatio pacientiã oꝑatur.
pacientia autem ꝓbacionem. Pa¬
cientia enim ꝓbatione oꝑatur.¬

Expanded text:
entiae discatis, et per hanc ostendere entiae discatis, et per hanc ostendere possitis ac probare quod firmam fidem futurae retributionis in corde gestetis. Neque huic loco contrarium debet putari, sed potius consonum quod tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem . Patientia enim probationem operatur
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑfectiorib inchoat uerbũ: ut
ꝑ ordinem ueniat ad eos quos im¬
ꝑfectos esse uidebat corrigendos.
atq ad ꝑfectionis culmen erigen¬
dos. Et notandũ qd n̾ ait simpli¬
citer Gaudete. uel gaudiũ eristi¬
mate. s om̃e inquid gaudiũ ex-¬
istimate cũ in temptaciones uari-¬
as incideritis. Om̃i gaudio dignũ
arbitramini. si uos ꝓpter fideꝰ rꝑi
temptaciones sustinere contingat.
Hec ẽ gr̃a: si propt᷑ conscientia᷑
dĩ sustin&e quis paciens iniuste.
ut petrus ait. & coapłs eiꝰ paulus.
Non sunt condigne passiones tẽ
poris huiꝰ. ad suꝑuenturã głam
que reuelabit in nobis. Et apłi
om̃s ibant gaudentes a conspectu
concilii. qm̃ digni habiti sunt ꝓnomi¬
ne iħu contumeliam pati. Non igͥt᷑
contristari debemus si temptati :
s si temptationib suꝑati fuerim..
Scientes quod ꝓbacio fidei ur̃e pari¬
entiam oꝑatur. Ideo inquit ad¬
uersis tẽptamini. ut uirtutẽ paci¬

Expanded text:
A perfectioribus inchoat verbum, ut A perfectioribus inchoat verbum, ut per ordinem perveniat ad eos quos interfectos videbat esse corrigendos, atque ad perfectionis culmen erigendos. Et notandum quod non ait simpliciter Gaudete, vel Gaudium existimate, sed Omne inquit gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis; omni gaudio dignos arbitramini, si vos propter fidem Christi tentationes sustinere contingat. Haec est gratia, si propter conscientiam Dei sustinet quis patiens injuste, ut Petrus ait . Et coapostolus ejus Paulus: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Et Apostoli omnes ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Non ergo contristari debemus si tentati, sed si a tentationibus superati fuerimus. Scientes quod probatio fidei vestrae patientiam oversis tentamini, ut virtutem pati
Abbreviated transcription (Latin):
clesiastica sufficienter exponit.
S & inactib apostoloꝵ legimꝰ
eos tempore domin᷑e passionis
longe lateq iam fuisse disꝑsos.
dicente luca. Frant aurẽ in hie¬
rusałe habitantes iudei uiri
religiosi ex om̃i nacione que
sub celo ẽ. Q uarũ etiã nacionũ
plurime nominatim exprimun¬
tur cũ subinfertur. P arthi.
& medi. & elamite. & qui habi¬
tant mesopotamiã & cetera.
Itaq iustos hocta tur ne in tẽp¬
tacionib a fide deficiant. peccan¬
tes castigat & ammon&. ut a pec¬
catis se contineãt. & uirtutib ꝓfi¬
ciant. ne infructuosũ inmo etiã
damnabile. qͦo fidei sacram̃ta ꝑce¬
pissent reddatur. Incredulos am¬
mon& ut p tentiam de nece sal¬
uatoris ceterisq quib ĩplicabant᷑
scelerib gerant antequã eos ulcio
celestis uel inuisibiliter. uel etiã
uisibilit᷑ irruens ꝑcellat. Om̃e
gaudiũ existimate fratres mei. cũ
in temptaciones uarias incideritis.

Expanded text:
clesiastica sufficienter exponit. clesiastica sufficienter exponit. Sed et in Actibus apostolorum legimus eos tempore dominicae passionis longe lateque jam fuisse dispersos, dicente Luca: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est . Quarum etiam nationum plurimae nominatim exprimuntur, cum subinfertur: Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, etc. . Itaque justos hortatur ne in tentationibus a fide deficiant, peccantes castigat et admonet ut a peccatis se contineant, et virtutibus proficiant, ne infructuosi, sive etiam damnabiles, ab iis qui fidei sacramenta percepissent reddantur. Incredulos admonet, ut poenitentiam de nece Salvatoris caeterisque quibus implicabantur sceleribus getiam visibiliter parcellat. Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis.
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisione ordinatus erat
apłs. curauit eos qui excircum¬
cisione erant sicut presentes
colloquendo docere: sic & absen-¬
tes per epłam consolari. instru¬
ere. increpare. corrigere. Nuo¬
decim inquid tribub que st̃
in dispersione. Legimus occiso
a iudeis beato stephano quia
facta ẽ in illa die persecucio
magna inecclesia que erat bie¬
rosolimis & omnes dispersi sunt
ꝑ regiones iudee & samarie. p̃ter
apostolos. His ergo disꝑsis qui
persecutionem passi sunt. ꝓptͣ
iusticiam: mittit epłam. N ec
solum his: uerum etiã illis
qui ꝑcepta fide xꝑi. necdum
oꝑib ꝑfecti esse curabant sicut
sequentia epłe testant᷑. Nec non
& his qui etiam fidei ersoetes du¬
rabant. quin & ipsam in creclen¬
tib quantũ ualuere ꝑsequi:
ac ꝑturbare studebant. Qui
tamͣ om̃s in disꝑsiõe fuert̃:
uariis casib patria ꝓfugi.
& innumeris cedib mortibq
atq erumnis ubicumq erant
abꝰ ostib pressi sicut historia ec¬

Expanded text:
circumcisione ordinatus erat Apostolus, curavit eos qui ex circumcisione erant, sicut praesentes colloquendo docere, sic et absentes per Epistolam consolari, instruere, increpare, corrigere. Duodecim, inquit, tribubus quae sunt in dispersione, salutem. Legimus occiso a Judaeis beato Stephano, quia facta est in illa die persecutio magna in Ecclesia quae erat Jerosolymis, et omnes dispersi sunt per regiones Judaeae et Samariae, praeter apostolos. His ergo dispersis qui persecutionem passi sunt propter justitiam mittit Epistolam. Nec solum his, verum etiam illis qui, percepta fide Christi, necdum operibus perfecti esse curabant, sicut sequentia Epistolae testantur, nec non et eis qui etiam fidei exsortes durabant, quin et ipsam in credentibus quantum valuere persequi ac perturbare studebant. Qui tamen omnes in dispersione fuerunt variis casibus patria profugi, et innumeris caedibus mortibusque atque aerumnis, ubicunque erant ab hostibus pressi, sicut Historia ec
Abbreviated transcription (Latin):
tib apłis minor est. uel quia
deinde petri atea iohannis
Ideo nunc usq ordinem. quo
scripte sunt retment. Consta
enim quia beatus iacobus
tricesimo post passionem dñi
anno. suum consumma uit
Martirium. ꝑ etrus tricesimo
octauo. hoc ẽ ultimo anno ne¬
ronis. passus est: & ipse inse

Expanded text:
is minor est; vel quia deinde Petri, post eas Joannis, ideo nunc usque ordinem quo scriptae sunt retinent. Constat enim quia beatus Jacobus tricesimo post passionem Domini anno suum consummavit martyrium; Petrus tricesimo octavo, hoc est, ultimo anno Neronis, passus est, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem separari: quas isoem scrip¬
sit ecclesiis. P oero iohannes mul-¬
to post tempore suas epistolas . &
euuangelium scripsit. quã post
occisionem domiciani reuersus
de erilio turbatam se absente. ꝑ
hereticos repperit ecclesiam. Quos
in suis epistolis percuciens. sepe
cognominat anticristos.

Expanded text:
invicem separari, quas iisdem scripsit Ecclesiis. Porro Joannes multo post tempore suas Epistolas simul et Evangelium scripsit, qui post occisionem dominicam reversus de exsilio turbatam se absente per haereticos reperit Ecclesiam, quos in suis Epistolis percutiens saepe cognominat Antichristos.
Abbreviated transcription (Latin):
ex d̃o natꝰ est. quia ad filioꝵ dei so¬
mortẽ. qui a sui reatꝰ ueniã mox pe¬
nitendo ꝓmeruit. S generatio dei
git eũ. Gratia dĩ qua renati sunt
fideles conseruat eos: qͥ scdm̃ propo¬
sitũ uocati sunt scĩ: ne peccatũ ad
mortem cõmittant. Et si in quibus¬
libet pro humane condicionis fragi¬
tate deliquerint: ne ab hoste malig¬
no possint tangi defendit. Item di¬
aendũ tamdii nos in generatione
dei ꝑmanere. quamdiui non pecca¬
uerimꝰ. Immo qui in generatione
dĩ ꝑseuerant: peccare non possunt.
neq a maligno contingi. Que enĩ
cõmiio luci ad tenebras: xp̃o & be¬
lial: Quomͦ inquit dies & nox
misceri nequeunt: sic iusticia & iniqͥ¬

Expanded text:
ex Deo natus est, quia ad filiorum Dei peex Deo natus est, quia ad filiorum Dei pemortem, quia sui reatus veniam mox poenitendo promeruit. Sed generatio Dei tia Christi qua renati sunt fideles conservat eos qui secundum propositum vocati sunt sancti, ne peccatum ad mortem committant; et si in quibuslibet pro humanae conditionis fragilitate deliquerint, ne ab hoste maligno possint tangi, defendit. Item dicendum, tandiu nos in generatione Dei permanere, quandiu non peccaverimus; imo qui in generatione Dei perseverant peccare non possunt, neque a maligno contingi. Quae enim communicatio lucis ad tenebras, Christi ad Belial ? Quomodo inquit dies et nox misceri nequeunt, sic justitia et iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
& affirmare qđ omĩa peccata sint
paria. dicentes nil distare. utrũ ho¬
minẽ quis furatꝰ sit. an bonẽ an gal¬
linã. quia non animal crim̃: S a¬
nimꝰ fecerit. Quos iouimanꝰ secutꝰ ẽ
hereticus: astruens nullam nuptiarũ
& uirginitatis esse distantiam. non
abstinentes in aliqͦ retributionis
yͥuilegio simplicit᷑ epulantib esse
tẽ. de qualibꝰ dicit apl̃s. qm̃ qui¬
talia agunt regnũ dei non conse¬
est ex dõ non peccat. Peccatũ ui¬
delicet ad mortẽ. Quod & de om̃i
erimine capitali & de illo specialit᷑
potest inteligi. quo uiolat᷑ frat᷑¬
nitas: sicut & supra exposunnꝰ. S &
peccatũ ad mortẽ. peccatũ usq ad te¬
pora mortis ꝓtractũ diximꝰ recte pos¬
se intelligi. qđ omĩs qͥ natꝰ est ex d̃õ
non peccat. Deniq dauid rex morta¬
le crimͣ admisit. Quis enĩ nesciat
adulteriũ & homicidiũ mort̾e mere¬
ri ꝑpetuam:  tam̃ dauid quia

Expanded text:
et affirmare, quod omnia peccata sint et affirmare, quod omnia peccata sint paria, dicentes nihil distare utrum hominem quis furatus sit, an bovem, an gallinam, quia non animal crimen, sed animus fecerit. Quos Jovinianus secutus est haereticus, astruens nullam nuptiarum et virginitatis esse distantiam, non abstinentes in aliquo retributionis privilegio simpliciter epulantibus esse tem, de qualibus dicit Apostolus: Qutalia agunt, regnum Dei non conseest ex Deo non peccat peccatum, videlicet ad mortem; quod de omni crimine capitali, et de illo specialiter potest intelligi, quo violatur charnitas, sicut et supra exposuimus. Sed et peccatum ad mortem peccatum usque ad tempora mortis protractum diximus recte posse intelligi, quod omnis qui natus est ex Deo non peccat. Denique David rex mortale crimen admisit. Quis enim nesciat adulterium et homicidium mortem mereri perpetuam? Sed tamen David, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non nature euisdem substantia.s
euisdem oꝑatione mysterii. Nam
nos per adoptionẽ filios dĩ fecit:
sacri fontis unda nos abluit: sangus
dñi nos redemit. Alterũ gͥ muisibi
le: alterũ uisibile testimoniũ.: Acra¬
mento consequitur sꝑrtali. Si testumno¬
niũ hominis accipimꝰ: testimoniũ dĩ
mauis est. Qm̃ hoc est testimonium
hominis qdđ ꝑhibet de filio d̃ĩ dicẽs.
Dixit dñs dño mõ: sede a dextris me¬
is. łt ex ꝑsona ipsius filii. Dixit
añs ad me filius ms es tu. Itemq
ex ꝑsona patris loquentis de filio.
Ipse inuocauit me patͣ meus es tu:
q̾ meus & susceptor salutis mee.
Iater m̃s̃: quia ego filius dĩ. Ueus
meus: quia ego homo. Duscepior salu¬
tis meȩ: quia ego passurus. & a mor¬
te saluandus sum. Et ego in quit
pͥmogenitũ ponam illũ: excelsum
pre regib tͣre. Magnũ hoc testimo¬
boc est testimoniũ homĩs de filio dĩ.
 malto maiusixit testimoniũ dĩ:

Expanded text:
non natura ejusdem substantiae, sed non natura ejusdem substantiae, sed ejusdem operatione mysterii. Nam,nos per adoptionem Dei filios fecit, sacri fontis unda nos abluit, sanguis Dle, alterum visibile, testimonium sacramento consequitur spiritali. Si testimonium hominum accepimus, testimonium Dei majus est. Quoniam hoc est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Et ex persona ipsius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Itemque ex persona Patris loquentis de Filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meae . Pater meus, quia ego Filius Dei. Deus meus, quia ego homo. Susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego inquit primogenitum ponam illum excelsum prae regibus terrae . Magnum hoc testimohoc est testimonium de Filio Dei; sed multo magis est testimonium Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
non haberet. S & hoc qdđante passi¬
onẽ cũ oraret. factꝰ est sudor eius
sicut guite sanguinis decurrentis
m terrã. ueritati carnis assũpte tes¬
timoniũ dat. Nec reticendũ. quod
in hoc quoq sanguis & aqua tes¬
timoniũ illi dederunt: quod de latere
mortui uiuacit᷑ effluxerunt. quod
erat contra naturã corporũ. atq
ob id mysteriis aptũ. & testimonio
ueritatis fuit congruũ. uidelicet
insinuans. quia & ipsum dr̃i corpus
melius post mortẽ esseruicturũ. resus¬
citatũ in gloria: & ipsa mors illius no¬
bis uitam donaret. Hoc quoq quod
sudor eius instar guitarũ sanguinis
decurrebat in tͣram. testimoniũ ꝑhibe¬
bat illi sacroscõ misterio. quod eccłiam
totũ ꝑ orbem suo sanguine lauaret.
Tres sunt gͦ qui testimoniũ ꝑhibent
ueritati. Et tres inquit unũ sunt
In duudua namq hec manẽt. nichilq
eorũ a sui conexione seiungit᷑. quia nec
sine uera credenda est humanitate

Expanded text:
non haberet. Sed et hoc quod ante passinon haberet. Sed et hoc quod ante passionem, cum oraret, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram , veritati carnis assumptae testimonium dat. Nec reticendum quod in hoc quoque sanguis et aqua testimonium illi dederunt, quod de latere mortui vivaciter effluxerunt, quod erat contra naturam corporum mortuorum, atque ob id mysteriis aptum, et testimonio veritatis fuit congruum, videlicet insinuans quia et ipsum Domini corpus melius post mortem esse victurum resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttae sanguinis decurrebat in terram, testimonium perhibebat illi sacro mysterio quod Ecclesiam totum per orbem suo sanguine lavaret. Tres sunt ergo qui testimonium perhibent veritati. Et tres inquit unum sunt. Individua namque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec sine vera credenda est humanitate
Abbreviated transcription (Latin):
filius. Uerus mediator di & homi¬
nũ. uerus humani generis redemp¬
tor. ac reconciliator. Uere ipse mun¬
dus ab om̃i labe peccati: uere sufficiens
peccata tollere mũdi. Quod etiam ipse
baptista uiso eiusdem sp̃c aduentu:
intelligens ait. Qui me misit bapti¬
xare in aqua: ille mͥ dixit. Suꝑ quem
uideris sp̃m descendentẽ & manentẽ
ipse ueritatẽ cognominat: baptista
illũ ueritatẽ predicat. filius tonitru¬
i ueritatẽ euangelizat: taceant blas¬
phemi qͥ hunc fantasma esse dog¬
matizant. pereat de tͣra memoria
eorũ. qui eũ uel dnm uel homiem̃
esse denegant. Quia tres sunt qui
qm̃ iħc est ueritas. quando super
baptizatũ descendit. Si enĩ uerus
dei filius non esset: nequaquã in
eum tanta manifestatione sp̃c sẽs
ueniret. Aqua etiam & sanguis
dedere testimoniũ qm̃ iħs est ueri¬
tas. quando de latere eius in cruce
mortui manarunt. Quod nullatenꝰ
fieri posset: si uerã carnis naturam

Expanded text:
filius, verus mediator Dei et homifilius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis redemptor ac reconciliator . Vere ipse mundus ab omni labe peccati, vere sufficiens tollere peccata mundi. Quod etiam ipse Baptista viso ejusdem Spiritus adventu intelligens ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit, super quem videris Spiritum descendentem et manentem se veritatem cognominat. Baptista illum veritatem praedicat, filius tonitrui veritatem evangelizat. Taceant blasphemi qui hunc fantasma esse dogmatizant, pereat de terra memoria eorum, qui eum vel Deum vel hominem esse verum denegant. Quia tres sunt qui quoniam Jesus est veritas, quando super baptizatum descendit. Si enim verus Dei Filius non esset, nequaquam in eum tanta manifestatione Spiritus sanctus veniret. Aqua etiam et sanguis dedere testimonium, quoniam Jesus est veritas, quando de latere ejus in cruce mortui manarunt: quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam
Abbreviated transcription (Latin):
Aixiliũ flagitamꝰ qui ait. In mun¬
do pressuram habebitis: s confidite
ego uici mundũ. Quis est qui uincit
mundũ: nisi qui credit qm̃ iħs est
filius dĩ: Uincit mũdum: qui ih̃m
filiũ di esse credens. digna eidem
fidei opera iungit. S numquid sola
diuinitatis eius fides & confessio ualet
ad salutẽ sufficere: Uide sequentia.
Hic est qui uenit ꝑ aquam & sangui
filius. factus est homo in tẽpore. ut
qui nos ꝑ diuinitatis suȩ potentiam
creauerat. ꝑ humilitatis sue infirmita¬
tem recrearet. Qui uenit ꝑ aquam &
Saqua solũ: s in aqua & sanguine.
Non solum baptizari propt᷑ nram̃
ablutionẽ dignatꝰ est. ut nobis bap¬
tismi sacram̃tũ consecraret ac trade¬
ret: uerũ etiam sanguinẽ suũ dedit
pro nobis. sua nos passione redemit.
cuius sacram̃tis semꝑ refecti. nutri¬
rem᷑ ad salutem. Et sp̃s est qui testi¬
ficat᷑. qmͣ iħs xp̃c̃ est ueritas. Bapti¬
quia ueritas est. hoc est uerus dei

Expanded text:
auxilium flagitamus qui ait: In munauxilium flagitamus qui ait: In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Quis est autem qui vincit mundum, nisi qui credit quod Jesus est Filius Dei? Vincit mundum, qui Jesum esse Filium Dei credens, digna eidem fidei opera jungit. Sed nunquid sola divinitatis ejus fides et confessio valet ad salutem sufficere? Vide sequentia. Hic est, qui venit per aquam et sanguiFilius Dei, factus est homo in tempore, ut qui nos per divinitatis suae potentiam creaverat, per humanitatis suae infirmitatem recrearet. Qui venit per aquam et aqua solum, sed in aqua et sanguine. Non solum baptizari propter nostram ablutionem dignatus est, ut nobis baptismi sacramentum consecraret et traderet, verum etiam sanguinem suum dedit pro nobis et sua nos passione redemit; cujus sacramentis semper refecti nutriremur ad salutem. Et spiritus est qui testificatur quomodo Christus est veritas. Baptiquia veritas est, hoc est, verus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ta porta & arta ua que ducit ad
uitam. Et propħa ad eum. propt᷑
uerba inquit labiorũ tuoꝵ ego custo¬
diui uias duras. Et apłs. quia per
multas tͥbulationes oporter nos intͦ¬
ire in regnũ dĩ. Que enĩ natura
sui dura sunt & aspera.: spes celestiũ
premiorũ & amor xꝑi. facit esse
leuia. Durũ namq est ꝑsecutiones
pati propt᷑ iusticiã. S & hoc facit
suaue quod ipsorũ qͥ sic patiunt᷑
est regnũ celoꝵ. Unde bene subdi¬
t᷑. qm̃ om̃e quod natũ est ex dõ
iuncit mundũ. Ideo namq man
data diuina non sunt grauia:
quia om̃s qui uera deuotione his¬
mancipant᷑. & adu̾sa mũdi huuis
& blandimenta pari mente contẽp¬
nunt. ipsam quoq mortẽ uelud
ingressum patrie celestis amantes.
Et ne quis sua uirtute. mũdi uel
luxus uel labores se suꝑare confide¬
ret. consulte subiungit. Hec est
uictoria que uincit mũdum: fides
nrã. Illa nimirũ. que ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. Illa fides. qua eius humilit᷑

Expanded text:
sta porta et arcta via est quae ducit ad vitam ; et propheta ad eum: Propter verba, inquit, labiorum tuorum ego custodivi vias duras ; et apostolus: Quia per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . Quae enim natura sua dura sunt et aspera, spes coelestium praemiorum et amor Christi facit esse levia. Durum namque est persecutiones pati propter justitiam, sed et hoc facit suave, quod ipsorum qui sic patiuntur est regnum coelorum. Unde bene subditur: Quoniam omne quod natum est ex Deo, vincit mundum. Ideo namque madata divina non sunt gravia, quia omnes qui vera devotione mancipantur, et adversa mundi hujus et blandimenta pari mente contemnunt, ipsam quoque mortem velut ingressum patriae coelestis amantes. Et ne quis sua virtute mundi vel luxus vel labores se superare posse confideret, consulte subjungit. Et haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra. Illa nimirum fides quae per dilectionem operatur, illa fides qua ejus humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
manens: sine tͣmino semꝑ mansura.
F ilioli: custodite uos a simulacris.
Qui uerũ dm̃ cognouistis: in quo ui¬
tam habetis eternam. Custodite uos
a doctrinis hereticorũ: que ꝑpetuã
ancunt ad mortẽ. Qui amore illoꝵ
qui simulacra pro dõ facuuit. glãm̃
imorruptibilis dei prauis dogniatibus
in similitudinẽ corruptibiliũ rerum
umutant. Custodite uos & a fi¬
largia que est idolorũ seruitꝰ. Obser¬
uate ne quas mũdi illecebras amori¬
uis uisione mereamini sine fine le¬
tari. Mundus enim transibit & cõ¬
eupiscentia eius. Qui autem fecerit
uoluntatẽ dm̃: manet in eternum.

Expanded text:
manens, sine termino semper mansura. manens, sine termino semper mansura. Filioli, custodite vos a simulacris. Qui verum Deum cognovistis, in quo vitam habetis aeternam, custodite vos a doctrinis haereticorum, quae perpetuam ducunt ad mortem, quia, more illorum qui simulacra pro Deo faciunt, gloriam incorruptibilis Dei pravis dogmatibus in similitudinem corruptibilium rerum immutant . Custodite vos a philargyria, quae est simulacrorum servitus. Observate, ne quas mundi illecebras Conjus visione mereamini sine fine laetari. Mundus enim transit, et concupiscentia ejus. Qui autem fecerit voluntatem Domini, manet in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
uero filio euis. Quid enĩ apercius
his uerbis quid dulcius. quid adu̾sus
om̃s hereses fortuis potuit diciͤ Ctistꝰ
sempitͣmis temꝑalit᷑ in mundũ qui
erat in mũdo: & ꝑ quem factꝰ est mun¬
dus. Neq aliam ob causam uenit᷑ n¬
si nr̃e salutis. hoc est ut daret nob̾
sensum cognoscere uerũ dĩ. Nemo
enim sine diuina cognitione dm̃ uide
re. nemo ad uitã uenire nisi ipso docen¬
te poterat: Sicut ipse dicit. Et nemo
nouit filiũ nisi patͣ. neq patrẽ quis
nouit nisi filius & eui uoluerit filius
reuelare. Subaudit᷑ & patre & filiũ.
Utrumq enim filus reuelat: qui in
carne iuisibilis apparens : diuinitatis
archana ꝑ euangłiũ suũ mũdo
patefacere dignatꝰ est. Hic est uerus
d̾s & uita eterna. Uerum am̃ hõ¬
esse multocies repetit. hunc esse diet
uitam eternã. Hon utiq ita sicut
nob̃ uita ꝓmutit᷑ etͣna. quȩ sic ex
impore nos suscipiat. ut nũquam
nobis finẽ beate utuendi reponat. S
slius uita sine micio rẽporis semper

Expanded text:
risto . Quid enim apertius his verbis, quid dulcius, quid adversus omnes haereses fortius potuit dici? Christus sempiternus temporaliter in mundum, qui erat in mundo, et per quem factus est mundus. Neque aliam ob causam venit nisi nostrae salutis, hoc est, ut daret nobis sensum cognoscere verum Deum. Nemo enim sine divina cognitione ad vitam venire, nemo Deum cognoscere nisi ipso docente poterat: sicut et ipse dicit: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Subauditur: Et Patrem et Filium. Utrumque enim Filius revelat, qui, in carne visibilis apparens, divinitatis arcana per Evangelium suum modo patefacere dignatus est. Hic est verus Deus, et vita aeterna. Verum esse multoties repetit. Hunc dicit esse vitam aeternam. Non utique ita sicut nobis vita promittitur aeterna, quae sic ex tempore nos suscipiat, ut nunquam nobis finem bene vivendi reponat; sed Filius vita sine initio temporis semper
Abbreviated transcription (Latin):
minis eius. in ꝑeptione sacram̃torũ
eius. in obseruantia mandatoꝵ euis.
Hinc & ipse ait. Nomo uenit ad pa¬
trẽ. insi per me. Et petrus de illo.
Neq enim nom̃ est aliua sub celo
datũ hominib in qͦ oporteat nos
saluos fieri. Qui habet filiũ. habꝙ
retur. uitã esse in filio. addit ipsũ
filiũ esse uitã. Quod idem quoq
filius patrẽ glorificans ostendit. ubi
ait. Sicut enĩ pater habet uitã in
semetipso. sic dedit & filio uitã habere
in semetipso. Qualit̾ autẽ eadem ui¬
ta que filio est & patͥ cõmimis. ꝙ cre¬
dentes illustret: idem filius alibi
ad patrẽ orans insinuat. Sicut dedis¬

Expanded text:
eptione sacramentorum ejus, in observatione mandatorum ejus. Hinc et ipse ait: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Et Petrus de illo: Neque enim nomen est aliud sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Qui habet Filium, habet retur vitam esse in Filio, addidit ipsum Filium esse vitam. Quod idem quoque Filius Patrem glorificans ostendit ubi ait: Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Qualiter autem eadem vita quae Filio est et Patri communis, etiam credentes illustret, idem Filius alibi ad Patrem orans insinuat: Sicut dedis
Abbreviated transcription (Latin):
tuam a malo: & labia tua ne loquan¬
tur dolũ. & cetera usq ad finẽ psal¬
mi. Dedit gͦ nobis uitã eternam.s
adhuc in terra peregrinantib in spe:
quam aaturus est in celis ad se ueni¬
entib in re. Et hec est uita. in filio

Expanded text:
tuam a malo, et labia tua ne loquantuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum, et caetera usque ad finem psalmi . Dedit ergo nobis vitam aeternam, sed adhuc in terra peregrinantibus in spe, quam daturus est in coelis ad se pervenientibus in re. Et haec vita in Filio