comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi en alia uice aduersꝰ malignã¬
tes. Uerumtamen qͣm accusationẽ
affeĩt adũs hominẽ illum: Anqd̾
ñ inueniunt qͦd accusent : E⁊ qͦmͦ
si recte isti eum accusant. excusat᷑
auicinis om̃ib qui recto funt cor¬
de: Accusat᷑ qõ debita multa fece¬
rit. impignorauerit terras. dilapi¬
dauerit bona. Quasi hec uel ne¬
cessariis uel iustis excausis. non
poterie contigisse. Mandauit
alit̃ quomͦ uobis dicta sunt se ha¬
bere. Uerum tamen inqui¬
rat᷑. nam certius de his
oculus quã iuramentum fidem faciet.
& si in uenta fueritit quem ad modũ
istimalciose cõponuntꝰ quomͦdo ac¬
ciderint abbas ũ excusetur. Siͥ fũnt
delatores de falsitate nichil lucent᷑.
In simulant eum de morte hominis.
si se purgare ñ potest. moriat᷑. Quã¬
qͣm quis nonuideat. nec uen simile
ẽe. ut quem paulo ande demorte
eripuerat. in morte tradid̾it.
Qua fronte hoc audent in fusurra¬
re uobis: qui uiderunt & cogno¬
uerunt zelum abb̃is. in lib̾atione

Expanded text:
dversus malignantes. Verumtamen quam accusationem afferunt adversus hominem illum! An quod non inveniunt quod accusent? Et quomodo si recte isti eum accusant, excusatur a vicinis omnibus qui recto sunt corde? Accusatur quod debita multa fecerit, impignoraverit terras, dilapidaverit bona. Quasi haec vel necessariis, vel justis ex causis non potuerint contigisse. Mandavit aliter, quam vobis dicta sunt, se habere. Verumtamen inquiratur; nam certius de his oculus, quam juramentum fidem faciet: et si inventa fuerint quemadmodum isti malitiose componunt, quoquo modo acciderint, abbas non excusetur. Si non fuerint, delatores nihil de falsitate lucrentur. Insimulant eum de morte hominis: si se purgare non potest, moriatur. Quanquam quis non videat nec verisimile esse, ut quem paulo ante de morte eripuerat, in mortem tradiderit? Qua fronte haec audent insusurrare vobis, qui viderunt et cognoverunt zelum abbatis in liberatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid autẽ malicia uncet tandẽ
sapientiam: Sed hec ẽ. hora ipsiꝰ. &
potestas tenebrarum. C ȩterum hora
nonissima ẽ. & potestas cito transit.
Ne terteamini. ne seducamun. Dĩ
qui & in causa ẽ. Confidite. ipse uicit
mundum. Fideł d̾s. non ꝑinitet
uos temptari supͣ id quod potestis.
Uidetis stultum firma radice: Sine
dubio statun maledicit᷑ pulcritudi¬
ni erꝰ. Hon enun dui debelinquet
dñs uirgam peccatoꝵ suꝑ sortẽ uistoꝵ.

Expanded text:
Nunquid autem malitia vincet tandem Nunquid autem malitia vincet tandem sapientiam? sed haec est hora ipsius, et potestas tenebrarum. Caeterum hora novissima est et potestas cito transit. Ne terreamini, ne seducamini. Dei qui et in causa est. Confidite, ipse vicit mundum: fidelis est, non permittet vos tentari supra id quod potestis. Videtis stultum firma radice? sine dubio statim maledicetur pulchritudini ejus. Non enim diu derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem
Abbreviated transcription (Latin):
nonne hostiensem ad quem sp̃alit
utiq spectat habennis: Cumgͥ elee¬
tus dignior & electio samor & actio
ordinabilior teneatur. qua isti rõne
ummo qua contentione con tra ius
& fas & uota omniii bonoꝵ inuite
& renitenti di eccłȩ p̃fic̾ẽ alium
& illum deponere temptant.
Horum conatui tam maligno
tam indigno tam temerario totis
ceite uirib renitendum eẽ. uidetis.
reuerentissimi & illustrissimi patres.
Ed cum omni familiȩ dĩ tum uob̾
maxime ur̃isq conuenit. si tam̃ ⁊ elꝰ
domus dĩ comedit animas ur̃as.
landum ẽ. & orandum ne intretis
in temptationẽ. In ea sane parte ma¬
iori opꝰ ẽ. fortitudine s cautela. unde
acrior insistit aduersariꝰ. & uis belli
maior incumbit. Quam seiuis & calli¬
dus hostis insurrexerit in uos ꝓpͥo
certe agnoscitis exꝑimento. Heis quã
multum iam malitia illiꝰ in illis par¬
tib ꝓaccepta potestate ꝓcessit. utroq
seiuens gen̾e malignandi ui & dolo.

Expanded text:
Nonne Ostiensem, ad quem specialiter Nonne Ostiensem, ad quem specialiter utique spectat, habemus? Cum igitur et electus dignior, et electio sanior, et actio ordinabilior teneatur; qua isti ratione, imo qua contentione, contra jus et fas et vota omnium bonorum, invitae et renitenti Dei Ecclesiae praeficere alium, et illum deponere tentant? 14. Horum conatui tam maligno, tam indigno, tam temerario, totis certe viribus renitendum esse videtis, reverendissimi et illustrissimi Patres. Quod cum omni familiae Dei, tum vobis maxime vestrisque convenit, si tamen zelus domus Dei comedit animas vestras. landum est et orandum, ne intretis in tentationem. In ea sane parte majore opus est fortitudine et cautela, unde acrior insistit adversarius, et vis belli major incumbit. Quam saevus et callidus hostis insurrexerit in vos, proprio certe agnoscitis experimento. Heu! quam multum jam malitia illius in illis partibus pro accepta potestate processit, utroque saeviens genere malignandi, vi et dolo!
Abbreviated transcription (Latin):
diffitentes. sed a ur̃a cauentes u̾sutia.
Iam enun ds eduxit tanquam lumen
iusticiam suam & iudicium suum
tanquã meridiem. & si ceco nec lum̃
appareat nec meridies luccat. qm̃ sic̃
eoꝵ rectiꝰ iudeatur ẽẽ. papa. Quoꝵ
pͥmo quidem si ꝑsonas compares. ut
mietͥ sane uel derogari iudear uel
adulari. dicam qͦd dici passim repies
& neminem arbitror diffiteri. quia
uidelicet innocentii nr̃i uita uel fa¬
ma nec einulum tunet. cum alteriꝰ
nec ab amico tuta sit. Deinde si electi¬
ones discutias nr̃i itidem mox occur¬
ri & ꝓmotione purior & ratione ꝓba¬
bilior & por temꝑe. Porrõ de temꝑe
constat. A eliqua duo merita ꝓbant
& dignitas eligentiũ. hanc eium ni
fallor parte samiorem mucines tam
epos quam cardinales. diacones siue
p̃sbros. & quoꝵ maxune inter est de
electione sumini pontificis. quanti
in eligendo uixta patrum scita suf¬
ficiant. Quid & in consecratione.

Expanded text:
diffidentes, sed a vestra caventes versutia. diffidentes, sed a vestra caventes versutia. Jam enim Deus eduxit tanquam lumen justitiam suam, et judicium suum tanquam meridiem, etsi caeco nec lumen appareat, nec meridies luceat: quoniam seorum rectius videatur esse Papa. Quorum primo quidem, si personas compares, ut neutri sane vel derogare videar, vel adulari, dicam quod dici passim reperies, et neminem arbitror diffiteri: quia videlicet Innocentii nostri vita vel fama nec aemulum timet, cum alterius nec ab amico tuta sit. Dehinc si electiones discutias, nostri itidem mox occurrit et promotione purior, et ratione probabilior, et prior tempore. Porro de tempore constat: reliqua duo merita probant, et dignitas eligentium. Hanc enim, ni fallor, partem saniorem invenies, tam episcopos, quam cardinales diaconos sive presbyteros, et quorum maxime interest de electione summi pontificis, et quanti in eligendo juxta patrum scita sufficiant. Quid et in consecratione?
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetis quod in impossibili calumꝰ¬
miai struitis mat ur̃e: Imino uol
foueam foditis in quam p̃cipitemill.
& laqueum nectitis quo teneamini.
ne ad gremiũ reũtamini mattis il
Decasio nunquam acexit. ei qui ul
rcedere ab amico. Sed esto. Mutet su
renocet sententiam. conuocet a finibꝰ
cerie concilium udicari bis in idipsũ
quod ipsc non facit patiatur. quosnam
queso dabunt iudices bͥ: Omnes quip¬
pe qui in parte sunt. & partib de uidi¬
gio. haud facile conuieniet atq ita ad li¬
tem mag̾ quam ad pacẽ tantꝰ conuentꝰ
fatigabitur. Deinde uelun scire cui
ille interun uellet credere romam.
quam tanto amore ex longo temꝑe con
tanto fastu possidet. tanto podore ti¬
met amittere. ne frustra scłm omne
conuenisse cernatur. sicum ille cadet
a causa. non tar̃ cadat a roina. Alio¬
quin quis causam spoliatus ingredit᷑:
Nec leges ꝓfecto cogunt nec canones.
Et hec dicimus. non de nr̃a iusticia

Expanded text:
Videtis quod de impossibili calumVidetis quod de impossibili calumniam struitis matri vestrae: imo vobis foveam foditis, in quam praecipitemini; et laqueum nectitis, quo teneamini, ne ad gremium revertamini matris vestrae. Occasio nunquam deerit ei qui vult recedere ab amico. 12. Sed esto. Mutet conrevocet sententiam, convocet a finibus terrae concilium; judicari bis in idipsum, quod ipse non facit, patiatur: quosnam, quaeso, dabunt judices sibi? Omnes quippe in parte sunt, et partibus de judicio haud facile conveniet: atque ita ad litem magis quam ad pacem tantus conventus fatigabitur. Deinde velim scire, cui ille interim vellet credere Romam, quam tanto amore ex longo tempore cotanto fastu possidet, tanto pudore timet amittere; ne frustra convenisse saeculum omne cernatur, si cum ille cadet a causa, non tamen cadat a Roma. Alioquin quis causam spoliatus ingreditur? Nec leges profecto cogunt, nec canones. Et haec dicimus, non de nostra justitia
Abbreviated transcription (Latin):
pastores suos umnocentio firmit adhe¬
rent. sencere fauent. humilit pareit
uerum apłorrm suecessorem fidelit
recognoscunt. Quid reges & princip
terre: Nomie in eodẽ sp̃u una cum
subiectis dͥ plebib innocentiũ parit
amplectuntur confitentes & ipsi pa¬
ꝑam & ep̃m animarũ suarum: Quis
postremo in quociun ordine uitȩ illu¬
stris & boni nominis homo id ipsum
non sapit: Et tam̃ adhuc isti nescio
qua contiosa importunitate & impo¬
tuna contentione reclamant uocant
in causam orbẽ & cum sua paucitate
tendunt. tunc pprope agentes
in p̃postere retractantes. Quis tanto
queso in unum coge queat exercitꝰ itͥ¬
usq ordinis plebium ne dicam prin¬
cipum & adducere in examinatione
Quis tot sc̃oꝵ milibꝰ ꝑsuadere sufficia
quod pͥus edificauerunt iterum desti¬
cre & abducere semctipsos in p̃uariel¬
tionẽ: Quis deuide locꝰ omnib tansꝰ
omnib tutas: Uniu̾sȩ quippe çceli
negotium ẽ. non uniꝰ causa ꝑsons.

Expanded text:
pastores suos, Innocentio firmiter adhaerent, sincere favent, humiliter parent, verum apostolorum successorem fideliter recognoscunt. 11. Quid reges et principes terrae? Nonne in eodem spiritu, una cum subjectis sibi plebibus, Innocentium pariter amplectuntur, confitentes et ipsi papam et episcopum animarum suarum? Quis postremo in quocunque ordine vitae illustris et boni nominis homo idipsum non sapit? Et tamen adhuc isti, nescio qua contentiosa importunitate et importuna contentione, reclamant. Vocant in causam orbem, et cum sua paucitate ntendunt; tunc praepropere agentes, modo praepostere retractantes. Quis tantos, quaeso, in unum cogere queat exercitus utriusque ordinis principum, ne dicam plebium, et adducere in examinationem? Quis tot sanctorum millibus persuadere sufficiat, quod prius aedificaverunt, iterum destruere, et abducere semetipsos in praevaricationem? Quis deindeomnibus tutus? Universae quippe Ecclesiae negotium est, non unius causa personae.
Abbreviated transcription (Latin):
& hẏspaniarun omnium necñ &
uniu̾sę orientalis ȩcclę tam archiep̃oꝵ
Hii om̃s unanunes ñ conducti pe¬
cunia n seducti fallatia. non illecti
pͥuato carnis uel cognationis amore.
ñ timore compulsi potentiȩ sccłaris.
sed dĩ  ꝓculdubio uoluntatem¬
ꝑ sic ñ ignorantes ita nec dissi¬
mulantes. pettum leonis inge¬
nue refutauerunt. ac secure Gre
nomine in his exp̃ssus ẽ. litteris. quia
& omnes compendium ñ fert. & ali¬
quoꝵ inuidiosa designatio. adulati-¬
onns notã non effugit. Non autem
certe studiose inquirunt & ñ dubie
inueniunt bnplacitũ dĩ. qui sunt solliciti
quomͦ placeant ei. Itaq camaudili¬
enses. Wallambrosani cartusienses
tyronensies. & sauiniacenses. unu̾sita
deniq & unaninutas frĩn tam eletio
quam monachoꝵ regularis uite ꝓlim.

Expanded text:
et Hispaniarum omnium, necnon et et Hispaniarum omnium, necnon et universae Orientalis Ecclesiae, tam archiepisco10. Hi omnes unanimes, non conducti pecunia, non seducti fallacia, non illecti privato carnis vel cognationis amore, non timore compulsi potentiae saecularis, sed Dei procul dubio voluntatem, sicut non ignorantes, ita nec dissimulantes, Petrum Leonis ingenue refutaverunt, ac secure Gregnomine in his expressus est litteris: quia et omnes compendium non fert, et aliquorum invidiosa designatio adulationis notam non effugit. Non autem certe studiose inquirunt, et non dubie inveniunt beneplacitum 136 Dei, qui solliciti sunt quomodo placeant ei. Itaque Camaudulienses, Vallambrosani, Cartusienses,Tironenses, et Saviniacenses; universitas denique et unanimitas fratrum, tam clericorum quam monachorum regula
Abbreviated transcription (Latin):
litiam: Si hoc ñ dicẽtis. quid di¬
cetis: Cȩterum iam d̾s̃ iudica¬
uit. qͦd sero repetit homo. iudi¬
cauit autẽ oꝑis euidentia nͨ decre¬
ti sententia. Nunquid dĩ iudiciũ
audeat humana temeritas retractaie:
Quid si cisetur & clamet ꝑ ꝓph̾am
d̾s. tulerunt homines a me uidiciũ:
Non ẽ. consilium contͣ consiliũ dñi.
Uelocit̾ currit serino eiꝰ. in conueni¬
cudo ppłos in unum & reges. ut dño
papȩ inuocentio seruiant̃ & obedi¬
ant. Quis renocabit: Dĩ eẽ. indiciũ
senserunt & consenserunt. Galterꝰ
katiennas. hẏldegariꝰ trachonensis.
Norb̾tus mageburgensis. conradꝰ
salteburgensis archiep̃i. dĩ eẽ. udici
iius pistoriensis. bernardꝰ papinien
ritas etiam hostib reu̾enda facile no¬
b̾ qui minorẽ & meriti & officii locũ¬
teneinus. aut errare secum aut saꝑe
ꝑsuasit. Taceo multitudinẽ cȩtoꝵ
tusciȩ. campaniȩ. longobardiȩ. ger¬
maniȩ. & aquitaniȩ galliarum deniq

Expanded text:
litiam? Si hoc non diceretis, quid dilitiam? Si hoc non diceretis, quid diceretis? Caeterum jam Deus judicavit quod sero repetit homo: judicavit autem operis evidentia, non decreti sententia. Numquid Dei judicium audeat humana temeritas retractare? Quid si causetur et clamet per prophetam Deus, Tulerunt homines a me judicium? Non est consilium contvelociter currit sermo ejus, in conveniendo populos in unum et reges, ut domino papae Innocentio serviant et obediant. Quis revocabit? Dei esse judicium senserunt et consenserunt Galterius Ravennas, Hildegarius Terraconensis, Norbertus Magdeburgensis, Conradus Salseburgensis, archiepiscopi. Dei esse judiciunus Pistoriensis, Bernardus Papiensiritas etiam hostibus reverenda, facile nobis, qui minorem et meriti et officii tenemus locum, aut errare secum, aut sapere persuasit. Taceo multitudinem caeterorum, Tusciae, Campaniae, Longobardiae, Germaniae, et Aquitaniae, Galliarum denique
Abbreviated transcription (Latin):
pͥore pͥus discussa rõne cassata uidi¬
cio: Ca ꝓpt᷑ qui se suꝑingerere festina¬
uerunt᷑ quiq temerario temere matiꝰ
imponere nichilominꝰ accelerauert̃.
apło ꝓhibente nemini cito manum
imponas. ipsi ꝓculdubio maiꝰ pecca¬
tum habent. ipsi auctores scisinatis.
ipsi grandis malitiş huiꝰ principes
extitere. Cȩterum nunc iudiciũ ex¬
rant. taudẽ iusticiam offerunt. Ut
iudelicet si recusetur. iusti nos iude¬
amini. Si recipiatur litigantibꝰ int̾
se partib dilatio redimat tempꝰ. &
interim fiat aliquid. An de ur̃a iusti¬
cia desꝑatis & dampnum iam crescere
ñ tunetis. quẽcunq causa exitũ sorci¬
at᷑. Quicquid inqͥunt hactenꝰ factũ
sit. mͦ querunus audientiam. uidi¬
cium sumus subire parati. Terguisa¬
tio ẽ. Quid in omni impio conatu
ur̃o uob̾ relinquitur aliud qͥd afferre
queatis ad seducendũ simplices.
ad armandum maluio Alos. ad
ur̃am ipsoꝵ palliandam ma¬

Expanded text:
priore prius discussa ratione, cassata judipriore prius discussa ratione, cassata judicio? Eapropter qui se super ingerere festinant, quique temerario temere manus imponere nihilominus acceleraverunt, Apostolo prohibente, Nemini cito manum imponas ; ipsi procul dubio majus peccatum habent, ipsi auctores 135 schismatis, ipsi grandis militiae hujus principes exstitere. 9. Caeterum nunc judicium exrant, tandem justitiam offerunt, ut videlicet si recusetur, justi vos videamini: si recipiatur, litigantibus inter se partibus, dilatio redimat tempus, et interim fiat aliquid. An de vestra justitia desperatis, et damnum jam crescere non timetis, quemcunque causa exitum sortiatur? Quidquid, inquiunt, hactenus factum sit, modo quaerimus audientiam: judicium sumus subire parati. Tergiversatio est. Quid in omni impio conatu vestro vobis relinquitur aliud, quod afferre queatis ad seducendum simplices, ad armandum malevolos, ad vestram ipsorum palliandam ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipc sc̃i fieriq illam que ꝓpħico sp̃ũ pre¬
nuntiata legitur. in scripturis discessio
sed ue homini ꝑ quem uenit. Meliꝰ
erat ei si natus non fuisset homo ille.
Quis uͭ ille nisi homo peccati qui suꝑ
electum a caltholicis catholicum & ca¬
nonice sc̃m locum inuasit. quẽ tam̃ nͥ
quia sc̃o. sed quia . suminus ẽ. af¬
fectauit: Inuasit inquam inuasit.
Armis. igne. pecu. ꝑ ma. ñ uitȩ meri¬
to uel iurtutum pucnit in quostat
o stat inque ꝑuenit. Nam illa quam
ictat uiratoꝵ suoꝵ non electio. sed fac¬
tio umbra tantum fuit & occasio & ue¬
lamentum malitiȩ. Dici pot̾ electio.
sed impudent᷑ scl indacit᷑. Stat quippe
sententia eccłastica & anctentica post
pͥmam electionẽ. non c̃ẽ. scdam. Cele¬
brata ꝓnide pͥma quȩ scł̾o p̃sumpta ẽ.¬
ne. scd̃a scd milla. Nam & si quid mi¬
nus forte sollempint᷑ minꝰ ue ordina¬
bilit̾ ꝓcessit. in ea quȩ p̃cessit ut ho¬
stes unitatis contendunt. nunquid
tam p̃sumi altera debuit. nisi sane

Expanded text:
i, fierique illam quae prophetico spiritu praenuntiata legitur in Scripturis discessio : sed vae homini per quem venit! Melius erat ei, si natus non fuisset homo ille. Quis vero ille, nisi homo peccati qui super electum a catholicis catholicum, et canonice, locum sanctum invasit, quem tamen, non quia sanctus, sed quia summus est, affectavit? Invasit, inquam, invasit armis, igne, pecunia, non vitae merito vel virtutum: pervenit in quo stat, et stat in quo pervenit. Nam illa quam jactat juratorum suorum non electio sed factio, umbra tantum fuit, et occasio, et velamentum malitiae. Dici potest electio, sed impudenter, sed mendaciter. Stat quippe sententia ecclesiastica et authentica, post primam electionem non esse secundam. Celebrata proinde prima, quae secundo praesumpta enda, sed nulla. Nam etsi quid minus forte solemniter, minusve ordinabiliter processit in ea quae praecessit, ut hostes unitatis contendunt; numquid tamen praesumi altera debuit, nisi sane
Abbreviated transcription (Latin):
dor ñ diffitet᷑. addit indigna satis pe¬
ticione temptare catholicũ dolensq
repulsam uicunctant ad scismaticũ
refugit. & accepta de mani sacrilega
male cupita potestate latus denuo
tur ꝓfecto dĩis uidicia faciens. qui
angustiauert: Non omnino ñ pot̾it
ñ audire plangentẽ. A mici mei &
ꝓrimi mei. adusum me appropinqͣ¬
uert̃ & steterunt. & qui uixta me
eraut delonge stete runt. & uim faci¬
ebant qui querebant animain meã.
Quomͦ namq ñ recognoscet os de ossib
ipsa sit dilecta illa cuiꝰ concupuit¬
rex decorẽ. cuꝰ formam mnd̃uit. cui se
mirabili dignatiõe castis atq indiui¬
dius deuinxit amplexib ita ut cẽnt
duo incarne una. inii in uno sp̃u
quandoq futuri. Nam & si cognou̾at

Expanded text:
dor! non diffitetur, addit indigna satis pedor! non diffitetur, addit indigna satis petitione tentare Catholicum: dolensque repulsam, incunctanter ad schismaticum refugit; et accepta de manu sacrilega male cupita potestate, latus denuo tur profecto Dominus judicia faciens, qui angustiaverunt? Non: omnino non poterit non audire plangentem: Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt 134 et steterunt; et qui juxta me erant, de longe steterunt, et vim faciebant qui quaerebant animam meam . Quomodo namque non recognoscet os de ossibusipsa sit dilecta illa, cujus concupivit decorem, cujus formam induit, cui se mirabili dignatione castis atque individuis devinxit amplexibus, ita ut essent duo in carne una: unum in uno spiritu quandoque futuri! N
Abbreviated transcription (Latin):
quo eum maior grauitas maiorq de¬
cet sc̃itudo. Et si in facie benedicit᷑
ab adulante. sed at̾go subsannatur
ab omnib. Est sobria quedam & qͦ
tun caute. & si non caste. Si ualet ꝓfi¬
cere. clam sua negotia curat. Sinu̾
manet in se & pudoris umbram ñ
deserit. Equidem talis & si dm̃ non¬
dum metuit ad salute̾. ꝓ ingenita
tam̃ uerecundia honestatẽ interĩ
retinet. quod homines reu̾etur &
publicum erubescit. Ceterum que¬
nam ista p̃ceps ẽ. & frontosa libido
dnandi. ut ꝓ optemtu uix annue
quod certe palii ẽ. legationis. pͥmo qui¬
dem suo nec parcat semo. nec deferat sa¬
cerdotio. deinide nec lateri saluatoris qͦd
in aqua & sanguine colligendi in fidei
unitate ppłi ꝓtultredemptionẽ. ut
quisquis temptaret diudere quos ille
colligẽt & inde redimeret ꝓbaret sese
turpis questꝰ cupiditas. o ardor inten¬
ꝑans. o ccca & pudenda ambitio. aꝑte
pͥꝰ frontoseq ut iam dixi & ipse ꝓhpu¬

Expanded text:
quo eum major gravitas, majorque dequo eum major gravitas, majorque decet sanctitudo: et si in facie benedicitur ab adulante, sed a tergo subsannatur ab omnibus. Est sobria quaedam, et tem caute, etsi non caste. Si valet proficere, clam negotia sua curat. Sin vero, manet in se, et pudoris umbram non deserit. Equidem talis, etsi Deum nondum metuit ad salutem, pro ingenita tamen verecundia honestatem interim retinet, quod homines reveretur et publicum erubescit. 6. Caeterum quaenam ista praeceps est, et frontosa libido dominandi, ut pro obtentu vix annuae quod certe palam est legationis, primo quidem suo nec parcat senio, nec deferat sacerdotio: deinde nec lateri Salvatoris, quod in aqua et sanguine colligendi in fidei unitate populi protulit redemptionem, ut quisquis tentaret dividere quos ille colligeret, et inde redimeret; probaret sese turpis quaestus cupiditas! o ardor intemperans! o caeca et pudenda ambitio! Aperte prius frontoseque, ut jam dixi, et ipse, proh pu
Abbreviated transcription (Latin):
me. sed uideri ipsa refugit. Nec mi¬
rum. Optato namq necesse ẽ. careat.
nisi caueat arbitros. Quo enun gła
plus affectatur. eo minus apꝓbendit᷑
ubi dephenditur affectari. Quid de¬
Nec simplicẽ sane xp̃ianum głari
nocte uersabit᷑. & donec turpis lucri
negotium ꝑambulabit in tencbris.
poterit ẏpocrita iustus sc̃sq uideri
sed oculo qui uidet in facie. At ubi
forte foras mittit impudentia uel
entia. nonne intemꝑans appetitus
apparet ad confusionẽ ꝓcatior. quam
ꝓmptior ad głam: Sic reuera sic
ꝓbatur qͦd legitur. gła in confusiõe
eoꝵ qui terrena sapunt. Et illud.
Si ego głam meam quero. gła mea
nichil ẽ. Impleturq in illo qui eiꝰ¬
fallor hypocritis. Fiant inquit sic̃
fenum tectoꝵ. quod pͥusquam euel¬
latur exaruit. Non adeo ꝑut pudor
a mortalib ut nuda impudensq
uel ab ipsis honoretur ambitio. p̃ser¬
tun in sene & sacerdote quẽ eomagis
ꝓfecto puerulis ista dedecet uanitas.

Expanded text:
me, sed videri ipsa refugit. Nec mime, sed videri ipsa refugit. Nec mirum. Optato namque necesse est careat, nisi caveat arbitros. Quo enim gloria plus affectatur, eo minus apprehenditur, ubi deprehenditur affectari. Quid deNec simplicem sane Christianum gloriari nocte versabitur; et donec turpis lucri negotium perambulabit in tenebris, poterit hypocrita justus sanctusque videri, sed oculo qui videt in facie. At ubi forte foras mittit impudentia vel entia, nonne intemperans appetitus apparet ad confusionem procacior, quam promptior ad gloriam? Sic revera, sic probatur quod legitur: Gloria in confusione eorum qui am meam quaero, gloria mea nihil est . Impleturque in illo qui ejufallor, hypocritis, Fiant, inquiens, sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur, exaruit . Non adeo periit pudor a mortalibus, ut nuda impudensque vel ab ipsis honoretur ambitio, praesertim in sene et sacerdote, quem eo magis profecto puerilis ista dedecet vanitas,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽbente & papa fuit. Quomͦ gͦ minc
scismaticũ criminabis: Nunquid
cum eadem uana spe tua illiꝰ simul
o sc̃itas enanuit & papatꝰ: Mirum
qͥd potuit ita in breui dulec & amarũ
ex eoddem fonte ꝓcedere. Heri catholicꝰ
quam scismaticꝰ & turbator. Heri pat̾
innocentiꝰ. hodie gregoriꝰ diaconus
sc̃i angłi. Itaq uno quidem ex ore sed
conde ꝑfecto duplici contraria ꝓcessere
Labia dolosa incorde & corde locuta
sunt. Sed enim homo cui cor & cor
diuberat conscientiam & ẽ. & non di¬
uricat linguam qraa putas quia ti¬
mor ei in mente sit an in fronte pu¬
bona coram dõ & hominib qui more
illiꝰ iniqui udicis nec dm̃ timet nec
hominem reuetur. Et certe ambi¬
tio cum ꝓrumpit impudentiã effica¬
nam ꝑdit. & cum imꝓbꝰ affectus se
apit. ꝑit effectus. a ibitio mat̃ ypo¬
crisis latebras amat & tenebras. lucis
impatiens ẽ. Ambitio spurcũ uitiũ
in uno iacet uidet tam̃ omne subli¬

Expanded text:
scribente, et papa fuit. Quomodo ergo nunc scribente, et papa fuit. Quomodo ergo nunc schismaticum criminaris? Nunquid cum eadem vana spe tua, illius simul et sanctitas evanuit, et papatus? Mirum quod potuit ita in brevi dulce et amarum ex eodem fonte procedere. Heri catholicusquam, schismaticus, et turbator. Heri pater 133 Innocentius, hodie Gregorius diaconus Sancti Angeli. Itaque uno quidem ex ore, sed corde profecto duplici contraria processere. Labia dolosa in corde, et corde locuta sunt. Sed enim homo cui cor et cor diverberat conscientiam, et Est et Non divaricat linguam, putas quia timor ei in mente sit, aut in fronte pubona coram Deo et hominibus , qui more illius iniqui judicis, nec Deum timet, nec hominem reveretur . 5. Et certe ambitio, cum prorumpit in impudentiam, efficaciam perdit: et cum improbus affectus se aperit, perit effectus. Ambitio, mater hypocrisis, latebras amat et tenebras; lucis impatiens est. Ambitio, spurcum vitium, in imo jacet: videt tamen omne subli
Abbreviated transcription (Latin):
Quare non & ultra sauromatas: Et
quencnmq demq locum calcauit pes
suus: suis sit. quo uel uacuis nomi¬
nib głetur. O homo non muuis sinc
fronte quam sinc mente. nec dĩ meme
timoris. nec sue honestatis. Putat se
non uderi cum sit subsannatio oĩb
instar honunis negotiatoris queritan¬
tis lucra sua. & mͦ hunc mͦ illum ex¬
plorantis uenditorẽ ut ab illo demĩ
cinat quod amat. a quo uiliꝰ impecia¬
it potu̾erit. ita iste sollicite qͥ ecclasli¬
cam dignitatẽ. hinc inde ꝑquirens
cum tandem ꝓ suo arbitrio delegt
hr̃e papam. qui se legatum consense¬
rit c̃ẽ. Ergo nisi legatus tu fueris. ro¬
ma papam hĩe non potetit: Snde
ł hoc pruulegium in eccl̃a di. Qs
nam tͥ hanc concessit in xꝑi hereditate
preginuam: Nunquid tu hereditate
possides sc̃uarium dĩ: Donec enim in
obtinenda pudenda & impudenti pe¬
ticione spes tͥ ulla ꝓmerendi dm̃ in¬
nocenti grãm ẽẽ. potuit. sc̃s ille te

Expanded text:
Quare non et ultra Sauromatas, et Quare non et ultra Sauromatas, et quemcunque denique locum calcaverit pes suus, suus sit, quo vel vacuis nominibus glorietur? O homo non minus sine fronte, quam sine mente; nec Dei memor timoris, nec suae honestatis! Putat se non videri, cum sit subsannatio et et instar hominis negotiatoris quaeritantis lucra sua, et modo hunc, modo illum explorantis venditorem, ut ab illo demum emat quod amat, a quo vilius impetrare valuerit; ita iste sollicite sibi ecclesiasticam dignitatem hinc inde perquirens, eum tandem pro suo arbitrio delegit habere papam, qui se legatum esse consenserit. Ergo nisi legatus tu fueris, Roma papam habere non poterit? Unde hoc tibi privilegium in Ecclesia Dei? Quis nam tibi hanc concessit in Christi haereditate praerogativam? Nunquid tu haereditate possides sanctuarium Dei? Donec enim in obtinenda pudenda et impudenti petitione spes tibi ulla promerendi domini Innocentii gratiam esse potuit, sanctus ille, te
Abbreviated transcription (Latin):
Iste illum papam. ille hunc uicissĩ
legatum scͥptitat. ut decipiant ipsi
de uanitate in idipsum. Inuiccin se
consolantur tuentur. cominclant
quisq tam̃ ꝓse. non ꝓ inuicẽ. nimi¬
rũ homines sunt scipsos amnantes.
Pari quidem studio conuenert ad
intentionib non coherent. Querit
magͥ ex alterut᷑ ut ꝙ ꝓfecto quȩ sua
sunt. idꝙ quod audere nefariũ ẽ. in
h̾editate xp̃i. Quid nisi ante oculos
gatus ep̃os. ne soli sit sibi papa. Nec
mortius successores sed uiiuis muasi¬
res. tyrannica fretꝰ potentia suꝑuitu¬
dit nactus scilicet de malitia prinoi¬
pum occasionẽ qui suarũ ciuitatu
epos odio ꝑsequntur iniquo. Sic sedt
in insidiis cum diuitib in occultis.
ut int̾ficiat innocentẽ. ꝑ tale ostiuim
intrat inouile ouiũ. Nunquid autẽ
gratis talia legatus actitat ꝓ papa sui
En ille totam ut is głatur franciam ati
burgundiam legationi ciꝰ antique su¬
paddidit. Pot̃ & ad ungere si uult me¬
dos & ꝑsas. & medios fines decapoles.

Expanded text:
Iste illum papam, ille hunc vicissim legatum scriptitat, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum. Invicem se consolantur, tuentur, commendant; quisque tamen pro se, non pro invicem. Nimirum homines sunt seipsos amantes. Pari quidem studio convenerunt adintentionibus non cohaerent. Quaerit magis ex alterutro uterque profecto quae sua sunt, idque, quod audere nefarium est, in haereditate Christi. Quid nisi ante oculos gatus episcopos, ne soli sit sibi papa. Nec mortius successores, sed vivis invasores tyrannica fretus potentia superintrudit, nactus scilicet de malitia principum occasionem, qui suarum civitatum episcopos odio persequuntur iniquo. Sic sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentes. Per tale ostium intrat in ovile ovium. 4. Nunquid autem gratis talia legatus actitat pro papa suo? En ille totam, ut is gloriatur, Franciam atque Burgundiam legationi ejus antiquae superaddidit. Potest et adjungere, si vult, Medos et Persas, et medios fines Decapoleos.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ita ꝓmoueri & ab isto consentiunt.
Siquidem circuit inare & aridam ul
faciat unum eꝑm. & cium fec̃it fan
cum filium gehennȩ duplo quam l
Quȩ nam uͦ putas ẽ. tanti causa faross
Non alia sane insi quod displicet m&¬
talib angłica illa particio qua gła de
pax hominib mintiatur. & dum
filii adam qͥ contemꝑnentes pacẽ &głam
appetentes & paccm padunt & głam.
obhoc deuiq & nunc d̾s ultionum
comniouit terram & conturbauit eã.
ostendit ppło suo diira. potauit nos
uino conpunctionis. Uelimus nolimꝰ

Expanded text:
qui ita promoveri, et ab isto, consentiunt. Siquidem circuit mare et aridam, ut faciat unum episcopum; et cum fecerit, facit eum filium gehennae duplo quam se. Quaenam vero putas est tanti causa furoris? Non alia sane, nisi quod displicet mortalibus angelica illa partitio, qua gloria Deo, pax hominibus nuntiatur; et dum filii Adam, qui contemnentes pacem, et gloriam appetentes, et pacem perdunt, et gloriam! Ob hoc denique et nunc Deus ultionum commovit terram, et conturbavit eam: ostendit populo suo dura, potavit nos vino compunctionis. 8. Velimus, n
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is ꝓ ur̃o officio sollicite ꝓiudere
sic̃ & ꝓiudetis. ut non extendant iu¬
sti ad iniquitatẽ manus suas. Oratio
ꝓ catho. licis. Benefac dñe bonis &
rectis corde. Pro scismaticis. Im
rant nomen tuum dñe.

Expanded text:
stro officio sollicite providere, sicut et providetis, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Oratio pro Catholicis: Benefac, Domine, bonis et rectis corde . Pro schismaticis: Imprant nomen tuum .
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. cui adhens unus sp̃e erit eum
absorta morte in uictoria qd̾ infirmũ
de carne ẽ. in uiruite ip̃e conualuert
cum exhibuerit eam sibi sponsꝰ głe
głosam columbam suam ꝑfectã suam.
formosam suam non habentẽ macula
peccati aut rugã corruptionis. aut
aliquod huiꝰmodi. Dum libent inhil
immoror pene cepti immemor factus
sum. ita cupiens redim̾e tempꝰ qm dis
mali sunt. Excedentẽ deuotio leuat.
sed reuocat telus. & iͥi rapior ibi & co¬
gor recidẽ & plangẽ dolorem meum.
Audet quod & fleus dico inunicꝰ crueis
xp̃i. sius sedibꝰ pellere sc̃os qui noluit
bestiam adorare quȩ apuit os suumi
blasphemias blasphemare nom̃ diũ
& tab̾naculum eiꝰ. Altare cont᷑ altare cri¬
gere temptat confundere fasq nefasq

Expanded text:
ens unus spiritus erit, cum absorpta morte in victoria, quod infirmnm de carne est, in virtute spiritns convaluerit; cum exhibuerit eam sibi Sponsus gloriae gloriosam columbam suam, perfectam suam, formosam suam, non habentem maculam peccati, neque rugam corruptionis, aut aliquid hujusmodi. 7. Dum libenter in his immoror, pene coepti immemor factus sum, ita cupiens redimere tempus, quoniam dies mali sunt. Excedentem devotio levat. sed revocat zelus: et ubi rapior, ibi et cogor recidere, et plangere dolorem meum. Audet quod et flens dico inimicus crucis Christi suis sedibus pellere sanctos, qui nolunt bestiam adorare, quae aperuit os suum in blasphemias, blasphemare nomen Dei, et tabernaculum ejus . Altare contra altare erigere tentat, confundere fasque nefasque
Abbreviated transcription (Latin):
ant ab illo ante non popocisset. aut
postremo ab isto non accepisset. credi
poterat aluun quencumq babuisse
in p̃uaricatione intiutũ. & si ñ rectũ
aliquẽ. Nunc autẽ excusationẽ non
habet de ambitione sua. Deniq po¬
nat etiam nunc legati uel uacuum
nomen. nam opꝰ amisit. & ego quidẽ
hac suspicione carebo si potero. Si ñ.
suspicabor inuitꝰ & ine intẽꝑantiȩ
rephendam. Uerun difficile ꝑsua¬
debitur ei. ego scio. N imirum homo
diu magnus habitus. int̾ suos uidĩ
seipso inferior crubescit. Agnoscit᷑
is quẽ scriptura loquitur. pudor ad¬
ducens peccaitum. Anñ grande pec¬
catum & delictum maxunum suꝑ¬
ba ista uerecundia qua terram & cine¬
rem pudet non dico subici. sed uon
suum illum patrẽ sc̃m innocentiũ.
sic enim nominabat. & mnatrem suã
scam eccłam catholicam & adheret
scismatiarchȩ suo. & sunt duo in¬

Expanded text:
aut ab illo ante non poposcisset, aut aut ab illo ante non poposcisset, aut postmodum non accepisset ab isto, credi poterat alium quemcunque habuisse in praevaricatione intuitum, etsi non rectum aliquem: nunc autem excusationem non habet de ambitione sua. Denique ponat etiam nunc legati vel vacuum nomen nam opus amisit, et ego quidem hac suspicione carebo, si potero. Si non, suspicabor invitus, et me intemperantiae reprehendam. Verum difficile persuadebitur ei, ego scio. Nimirum homo, diu magnus habitus inter suos, videri seipso inferior erubescit. Agnoscitur is, quem Scriptura loquitur, pudor adducens peccatum . An non grande peccatum et delictum maximum, superba ista verecundia, qua terram et cinerem pudet, non dico subjici, sed nonsuum illum patrem sanctum Innocentium sic enim nominabat, et matrem suam sanctam Ecclesiam catholicam; et adhaeret sc
Abbreviated transcription (Latin):
res. nonne legationis sese onere & no¬
mine honorari tanto indigniꝰ suppli¬
cat. quanto humiliꝰ: Utinam tam̃
optinuisset. Minus forsan nocuisset
potita uotis ambitio. quam frustata.
Tunc quippe soli ant pene soli obẽẽt
sibi. nunc uͥ seuit in orbem. Uides
quid facit amor głȩ: Legitio. sarcina
grauis. humeris p̃sertĩ semlibꝰ. Quis
nesciat: Et tam homini senissimo
grauior uidetur pęna. reliquum id
breue dicrum suoꝵ uiuere sine hac
pena. Sed forte causabit̾ se de suspi¬
cione iudicari. & nos temeritatis ar¬
guet qui de occultis rep̃hendimꝰ
quod non ꝓbaiumus. Fateor suspi¬
ciosus sum in hac parte. & nescio an
uel simplicissimꝰ quis secꝰ sentire fecꝰ¬
sentus possit. quippe in tam ma¬
infesta comectura. Ut enim simplicẽ
pͥmos scribit pape innocẽtio. lega¬
tione postulat. ñ optinet. indig¬
iutur. resilit ab illo. transit ad alium.
ipsiꝰ se eẽ. legatum głatur. Qͦd si

Expanded text:
res, nonne legationis sese et onere et nores, nonne legationis sese et onere et nomine honorari tanto indignius supplicat, quanto humilius? Utinam tamen obtinuisset! Minus forsan nocuisset potita votis ambitio, quam frustrata. Tunc quippe soli, aut pene soli obesset sibi: nunc vero saevit in orbem. Vides quid facit amor gloriae? Legatio, sarcina gravis, humeris praesertim senilibus: quis nesciat? Et tamen homini senissimo gravior videtur poena, reliquum id breve dierum suorum vivere sine hac poena. 2. Sed forte causabitur se de suspicione judicari, et nos temeritatis arguet, qui de occultis suis reprehendimus quod non probavimus. Fateor, suspiciosus sum in hac parte: et nescio an vel simplicissimus quis secus sentire possit, quippe in tam manifesta conjectura. Ut enim simplicem primos scribit papae Innocentio: 132 legationem postulat, non obtinet. Indigatur, resilit ab illo, transit ad alium, ipsius se esse legatum gloriatur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ualle constantiã in adu̾sis. Uirtus
in pace acquiritur. in p̃sura ꝓbatur
approbatur in iuctoria. Tempꝰ ẽ. quo
ura si qua ẽ. nec latere iam nec torꝑe
sinatur. reuercudi & merito suscipi¬
endi patres. Hostilis siquidẽ gladiꝰ
nuo nunc temꝑis intemtare uidet̃.
ur̃is potissimum ceruicib unininet
& in uos co acriꝰ quo comuiꝰ debacat᷑.
ita ut cotidianis assultib aut resistere
fortit̃. aut turpit qͦd absit cedẽ com¬
pellamini. Nam is qui amat pͥmatũ
gerere int̾ uos diotrepes ñ recipit uos.
Nec enun agnoscit eum quem tota uo¬
b̾cum recipit eccła. ueniente in noĩe
am̃. Non bunc inquam. sed qui uenit
in nomine suo huuc recipit. Nec mi¬
rum. Et ipse nempe infatigabilis
ad nomen grande. multum anhelat
etiam in bac ȩcate. Nec sane falsa uel
incerta opione ducor. notare hominẽ
suꝑ uanitate istiꝰmodi. sed de ore sui
ipsiꝰ cum iudico. In litt̾is siquidẽ qͣs
iꝑ ad cancellariũ scripsit familia¬

Expanded text:
alle, constantiam in adversis. 1. Virtus in pace acquiritur, in pressura probatur, approbatur in victoria. Tempus est quo vestra, si qua est, nec latere jam nec torpere sinatur, reverendi et merito suspiciendi patres. Hostilis siquidem gladiusnuo nunc temporis intentare videtur, vestris potissimum cervicibus imminet, et in vos eo acrius, quo cominus debacchatur: ita ut quotidianis assultibus, aut resistere fortiter, aut turpiter, quod absit! cedere compellamini. Nam is qui amat primatum gerere inter vos, Diotrephes, non recipit vos; nec enim agnoscit eum, quem tota vobiscum amplectitur Ecclesia venientem in nomine Domini. Non hunc, inquam, sed qui venit in nomine suo, illum recipit. Nec mirum. Et ipse nempe infatigabilis ad nomen grande multum anhelat, etiam in hac aetate. Nec sane falsa vel incerta opinione ducor notare hominem super vanitate istiusmodi, sed de ore suo ipsius eum judico. In litteris siquidem quas nuper ad cancellarium scripsit familia
Abbreviated transcription (Latin):
dem patimini: Opposuit speculũ
refulsit iusticie sol. emicuit ueri¬
tas. neuus apparuit. Quanti ẽ gͦ
nescio quȩ illa possessiuncula ma¬
ledicta. ut ultius iam possit aut
obumbrare tam manifestam ueri¬
tatem. aut impedire tam optatã
correptionem: Inspiret uobis
d̾s ac quiescere consilio. ut non
dicam nr̃o. s om̃ium qui emulan¬
tur uos di emulatione. reueren¬
de & om̃i gła ꝓsequende pater.

Expanded text:
dem patimini? Opposuit speculum, dem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pater.
Abbreviated transcription (Latin):
cere sine culpa erit: aut uͦ cõpes¬
cere sine gła erit: Malum si cõ¬
primas tuum. reputabitur tͥ ad
iusticiam. si alienum ad głam.
Qui cũq auctor sit scandali auob̾
om̃imodis exigitur tolli. & in eo
loco excusatum dicimus si non po¬
testis. An non deniq minist̾ium
est angłoꝵ tollere scandala de reg¬
no dei: Si dixeritis quid ad uos:
arguet uos illa sententia. Labia
sacerdotis custodiunt scientiam &
legem requirunt deore eius. angłi
enim dñi ẽ. Si ergo hoc scanda¬
lum cũ possitis non tollitis: pla¬
ne uon impletis. ministĩum ur̃m.
Quod quidem anulla sit culpa: uos
iudicabitis. Ego uͦ ne hoc sufficere
dixerim: si non ce honorificatis.
Est quoq quod adhuc addam. nͥ
quia timidior sum fateor quod ꝓ¬
misi. S tuttus adduco magistrũ.
qui non uereat᷑ ep̃c ep̃o nudam
dic̾e̾ ueritatem. Hoc ipsũ inqͥt¬
delictum ẽ in uobis. quod causas
habetis in t̾uos. Quare ñ magis frau¬

Expanded text:
cere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inqdilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis frau
Abbreviated transcription (Latin):
& emnulatio. quam olim ꝓ scĩtate ce
gła nominis ur̃i conceꝑam. Cuiꝰ
głe diffusum circumquaq sp̃alem
odorem inuidia diaboli interpo¬
latum esse uel modice mͥ ꝓ modico
non ẽ. Sed neq excłȩ dei. quȩ ubi¬
q tam celebri gaudio in hoc meri¬
diano lumine exultare solebat.
Ierũ uos quantum propriam gła
comtẽnatis: satis apparet. laudo.
s si non usq ad iniuriam di. Laudo
et constantiam qua nec suminis po¬
testatibꝰ ceditis de iure ur̃o quod pu¬
tatis. s si non ꝑtinatius quam con¬
stantius id agi auobis uide retur.
Quam gloriosus ce certe sanctius
uobis illatam in iuriam fortiter
sustiueretis. & famam urãm ad
głam dei custodiretis: Quam qͣm
nescio quomͦ uel conscientiam u̾rã
esse intuto confiditis sub hoc scan¬
dalo. Nec enim excusat uos. en¬
am si in que piam alterum iure
culpam refunditis. Esto quod aliꝰ
mouerit scandalum: ꝓfecto com¬
pescere uos potestis. Nolle cõpes¬

Expanded text:
et aemulatio, quam olim pro sanctitate et et aemulatio, quam olim pro sanctitate et gloria nominis vestri conceperam. Cujus gloriae diffusum circumquaque spiritualem odorem, invidia diaboli interpolatum esse vel modice, mihi pro modico non est, sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compes
Abbreviated transcription (Latin):
& abbutissam frontis ebraldi.
&e illas non omittere. has uobis. il¬
las mͥ & pusillis. multis mei simi¬
libus qui scandalizant᷑. Dicitis
forsitan. scandalum non ẽẽ ꝑ uos.
Num qͥd ꝓpter uos ẽẽ negabitis:
facile cet̾a portarem: tantum uos
non essetis incausa. Nlam in cul¬
pa dicere non audeo. Non ẽ me¬
um discutere hoc: est qui querat
& iudicet. Ue homini illi: ꝑ quem
scandalum uenit. Iudicium ꝓfec¬
to portabit: quisquis ẽ ille uel il¬
la. Ceterum aduos mͥ nunc sermo
Sustinete modicũ qͥd insipientie
meȩ. Quia semel cepi loquar ad
dñm meũ. faciam satis uel ex par¬
te. zelo & affectui qui loquit᷑. Non
uerebor etatem. dignitate non ter¬
rebor: non cunctabor ad nomen
grande magistri ulgerii. Nam qͦ
grandius nomen: eo grandius scan¬
dalum. Propt̾ea me ipsum trans¬
grediar: et ero insipiens. Senio¬
rem increpabo. ep̃m arguam.
Magistrum conabor docere. con¬
silium dare sapienti. Nullũ pre¬
sumptionis genus p̃tereat. caritas.

Expanded text:
 ABBATISSAM FONTIS-EBRALDI. et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non esse per vos. Numquid propter vos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas
Abbreviated transcription (Latin):
etas quem tremunt potestates.
Ego quoq securus cum talibꝰ ten¬
do manus flecto genua supplico ꝓ
supplici. audacter pronuncians.
debere misero suam prodesse hu¬
militatem. cui adeo insolentia
sua nocuit: nec decere uirtutem
uinci auicio in retributione.

Expanded text:
etas, quem tremunt potestates. etas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem vinci a vitio in retributione.
Abbreviated transcription (Latin):
Certe inquam in om̃ib & ꝑ om¬
nia instructus est. & e mulari & ig¬
noscere ce debellare suꝑbos. et par¬
cere nichilominus subiectis.
nͥ quod magistrum sequens etiã
consueuit miscdiam suꝑ exaltare
iudicio. Et acquieur solita illa
mea presumtione loqui ad dñm
meum. cum sim puluis & cinis.
et ministrabat matĩam spei. p̃ci
fiduciam. pietati rationem qđ̃
aduerterem hominem non ut as¬
solet uersum infurorem. cũ in¬
dignatione recedere. ce repetere
natale solum. moliri scandala
temtare sediciones. s dedit lo¬
cum ire ce in duit sp̃m mansue¬
tudinis. et declinauit ad ur̃os
cluniacenses. & inclinauit se hu¬
milium genib humilium p̾cibꝰ
cõmuniuit armis potentib adeo.
his telis statuit aduersũ uos di¬
micare. & rigoris murum oppo¬
situm sibi talibꝰ ut iactat pieta¬
tis machinis labe factare conabi¬
tur. Confidit aut̃ quod respicie¬
tis in orationẽ humilium. nec
spnetis precem eoꝵ & uincet pi¬

Expanded text:
Certe, inquam, in omnibus et per omCerte, inquam, in omnibus et per omnia instructus est et aemulari, et ignoscere, et debellare superbos et parcere nihilominus subjectis , nisi quod magistrum sequens, etiam consuevit misericordiam superexaltare judicio. Et acquievi solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod respicietis in orationem humilium, nec spernetis precem eorum; et vincet pi
Abbreviated transcription (Latin):
IR illustris salamanticen¬
sis quondam ep̃c rediens
ab urbe non pigritauit diuertere
ad puerum ur̃m. et auxilium ab
homunculo flagitare non desperit
Quo audito: recordatus sum ꝓpħe
dicentis. Montes &e colles coram
deo laudem humiliabunt᷑: et enurt
praua in directa &e asꝑa in uias pla¬
nas. Sic nos ludere nostis. altaco¬
primere sedare tumentia: et enor¬
mia redigere in mensuram. Ierũ¬
tamen cũtragedie sue hẏstoriam
in aurib meis homo seriatim ex¬
posuisset. laudaui uidicem. udi¬
cium approbaui. s dico uob: cõ¬
passus sum iudicato. Sic quippe
totam suam lacrimosam illam osa¬
tionem conclusit: tamqͣm in calł
ipsius dicẽt cũ ꝓpħa. Exaltatus
autem humiliatꝰ sum & conturla¬
tus. & quia eleuans allisisti me.
Cumq memorarer iusticiȩ ur̃e &
uirilis animi quẽ sciebam. cepl
tamen si mul cogitare diuitia:
miserationum urarũ quas plunud
exptus sum & dixi. Qliis si Et si
conuertat᷑ e ignoscat dñs. &e re¬
linquat post se benedic tionẽ:

Expanded text:
ir illustris, Salamanticensis quondam episcopus, rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, et 198 enormia redigere in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumque memorarer justitiae vestrae et virilis animi quem sciebam, coepi tamen simul cogitare divitias miserationum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Quis scit si convertatur et ignoscat dominus, et relinquat post se benedictionem?