comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nihi ut de illo adieiunandũ uirtus daretur. sius apud
onĩpotentẽ dnm̃ precib optiner&. Quod factum est.
la mox ut oratoriũ ingressi sumus. ame humiliter posto¬
latus. sese cũ lacrimis inorationẽ dedit. Et post paululũ
cõpleta oratione exiit. sed ad uocẽ benedictionis illius
urtutẽ tantã meus stomachus accepit. ut mihi funditud
amemoria tolleret᷑ cibus & egritudo. Eoepi mirari quiꝰ
esẽ. quis fuerĩ. qͥa & cũ ad animũ redibat infirmitas.
nihil inme ex his quȩ meminerã recognoscebã. Cumq in
dspositione monas terii occupata mens ess&. obliuiscebas
funditus ȩgritudinis meȩ. Si uero ut p̃dixi redir& ȩgri¬
tudo ad memoriã. cũ tã fortẽ me esse sentirẽ mirabar
si non comedissẽ. Qui ad uesperũ ueniens tantȩ me forti¬
tudinis inueni. ut si uoluissẽ ieiuniũ usq addiẽ alterum
trans ferre potuissẽ. Sicq factũ est ut in me ꝓbarẽ ea

Expanded text:
 ad jejunandum daretur, suis apud omnipotentem Dominum precibus obtineret; quod et factum est. Nam mox ut oratorium ingressi sumus, a me humiliter postulatus, sese cum lacrymis in orationem dedit, et post paululum completa oratione exiit. Sed ad vocem benedictionis illius, virtutem tantam meus stomachus accepit, ut mihi funditus a memoria tolleretur cibus et aegritudo. Coepi mirari quis essem, quis fuerim, quia et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memineram recognoscebam. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebar funditus aegritudinis meae. Si vero, ut praedixi, rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non comedissem. Qui ad vesperam veniens, tantae me fortitudinis inveni, ut si voluissem, jejunium usque ad diem alterum transferre potuissem. 353 Sicque factum e
Abbreviated transcription (Latin):
uos grauia peccata non dẽprimunt. hoc ꝓdest mortuis
si in ecclesiis sepeliantur. qđ eorũ ꝓximi quoties ad
eadẽ sacra loca conueniunt. suorũ quorũ sepulthra
aspiciunt recordantur . & pro eis dnõ p̃ces effundunt.
Na quos peccata grauia deprimunt. non ad absolutionẽ
pocius quã ad maiorẽ dãpnationis cumulũ eorum
corpora in aecclesiis ponuntur. Quod melius osten¬
dimus. si ea quȩ dieb nrĩs gestasunt b reuiter
felix por tuensis ep̃s. insabinensi ꝓuintia ortus atq.

Expanded text:
um gravia peccata non deprimunt, hoc prodest mortuis, si in ecclesiis sepeliantur; quod eorum proximi quoties ad eadem sacra loca conveniunt, suorum, quorum sepulcra aspiciunt, recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. Nam quos peccata gravia potius, quam ad damnationis cumulum majorem, eorum corpora in ecclesiis ponuntur. Quod melius ostendimus, si ea quae diebus nostris gesta sunt breviter Felix Portuensis episcopus, in Sabinensi provincia ortus atq
Abbreviated transcription (Latin):
& crebro illuc ꝓ exhor tandis animab fratres suos
mittere senedictus dĩ famulus curabat: Quadam
uerodie misit exmore: sed is qui missus fuerat mo¬
nachus post admonitionẽ factã. a scĩ monialib feminis
rogatus mappulas accepit : sibiq eas abscondit in
sinu: Qui mox ut reuessus est : eum uirdĩ uehemen¬
tissima a maritudine cepit increpare dicens:
uomodo ingressa est iniquitas insinũ tuum. At ille
obstupuit : & quid egiss& oblitus: unde corripiebatur
ignorabat. Qui ait. Nũquid ego illic praesens non
erã : quando ab ancillis dĩ mappulas accepisti. tibiq
eas in sinũ misisti: Qui mox eiꝰ uestigiis ꝓuolutus.
stulte se egisse penituit: & eas quas in sinu abscon¬

Expanded text:
 crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos  crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu abscon
Abbreviated transcription (Latin):
uodã quoq tẽpore exhilaratus noster quem ipse
conuersũ nosti. trans mnissus ad omino suo fuerat. ut
dĩ uiro in monasterio uino plena duo lignea uascula.
quȩ uulgo flascones uocantur deferr&: Qui unum
detulit: alterũ uero ꝑgens in itinere abscondit :
Uir autẽ dñi quẽ facta absentia latere non poterant.
unũ cum gratiarũ actione recepit : & discedentẽ puerũ
monuit dicens: Uide fili. de illo flascone quem ab¬
scondisti iã non bibas: sed inclina illũ caute. & in¬
uenies quid intus hab&: Qui confusus ualde. adex
homine exiuit: & reuersus uolens ad huc probare
quod audierat: cũ flasconẽ inclinass&. de eo ꝓtinus
serpens egressus est: Tunc p̃dictus ex hilaratus
puer. ꝑ hoc quod inuino repperit: expauit malũ qd fecit.
on longe autẽ amonasterio uicus erat. AUIIIII¬
in quo non minima multitudo hominũ ad fidem dĩ
ab idolorũ cultu benedicti fuerat exhortatione con¬
uersa: Ibi quoq quȩdã sci moniales feminȩifierant:¬

Expanded text:
uodam quoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fecit.on longe autem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et
Abbreviated transcription (Latin):
suã omĩpotenti do tulisti . & mihi tuas oblationes trans¬
mittis. Ego tuã oblationẽ non accipio. quia suam
abstulisti dõ. Ex quare actum est. ut praȩsentes
quoq magnus timor inuader&. cũ uis dni tã scientes
deabsentibus iudicar&.
ultos horum
suspicor mar trriũ subire potuisse. si eos tẽpus ꝑsecuti¬
onis inueniss&

Expanded text:
suam omnipotenti Domino abstulisti, et mihi tuas oblationes transsuam omnipotenti Domino abstulisti, et mihi tuas oblationes transmittis? Ego oblationem tuam non accipio, quia suam abstulisti Deo. Qua ex re factum est ut praesentes quosque magnus timor invaderet, cum vir Domini tam scienter de absentibus judicaret. PETR. Multos horum suspicor martyrium subire potuisse, si eos tempus persecutionis invenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ loci accolȩ fecẽrunt. ut dieb singulis ꝑ ebdomadã
unusquisq ei oblationes suas trans mitterent. ut ess&
qđ ipse ad se uenientib offerre potuiss&. Quodã uero
tẽpore possessor quidã casterius nomine in mundo
desiderio deuictus. quandã scĩmonialem feminam
rapuit. sibiq illicito matrimonio coniunxit. Quod
mox ut uir dni cognouit. ei ꝑ quos potuit quȩ fuerat
dignus audire mandauit. Cũq ille sceleris sui conscius
timer&. atq ad uirũ dĩ accẽderẽ nequaquã p̃sumer&.
neforte hunc aspere ut delinquentes solebat increparet.
fecit oblationes suas. easq inter aliorũ oblatiories
misit. ut eiꝰ munera saltẽ nesciendo suscĩper&. Sed
cũ corã eo fuissent oblationes omniũ deportatae.
uirdĩ tacitus sedit. singillatĩ omẽs considerare studuit.
Etomnes alias eligens atq seorsũ ponens. oblationes

Expanded text:
ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitteret, ut esset ipse ad se venientibus offerre potuisset. Quodam vero tempore posdesiderio devictus, quamdam sanctimonialem feminam rapuit sibique illicito matrimonio coniunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, per quos potuit que fuerat dignus audire mandavit. Cumque ille sceleris sui conscius timeret atque ad virum Domini accedere nequaquam presumeret, ne forte hunc aspere, ut delinquentes solebat, increparet, fecit oblatimisit, ut ejus munera saltem nesciendo susciperet. Sed cum coram eo fuissent oblationes omnium deportatae, vir Dei tacitus sedit, sigillatim omnes considerare studuit, et omnes alias eligens atque seorsum ponens, oblationes
Abbreviated transcription (Latin):
quidã in eiusdẽ apibus rapinã uoluiss& ingerere. prius
ab eodẽ uiro uerbo correptus est. & mox ꝑ malignũ sp̃m
ante eiꝰ uestigia uexatus. Qua exre factũ est. ut sicut
apud omẽs incolas. ita &iã apud eandẽ barbarã gentẽ
eiꝰ celebrt nomen in notuit. nullusq. ultra prȩsumer&
eius cellulã nisi humilis intrare.
Sepe uero
ex uicina silua uenientes ursi. apes eiꝰ comedere cona¬
bantur. Quos ille cõprehensos. ferula quã portare mani
consueuerat cȩdebat. ante cuius uerbera immanissime
bestiȩ rugiebant & fugiebant. & quȩ gladios formidis
non poterant. exeiꝰ manu ictus ferulȩ ꝑtimescebant.
Suius itaq studiũ fuit nil in hoc mundo habere. nil quȩ.¬
rere. omẽs qui ad se causa caritatis ueniebant. ad ȩt̾nȩ
uitȩ desideria accendere. Si quando autẽ quorũ lib&
culpas agnoscer&. numquã ab increpatione partere.
sed amoris igni succensus. studebat in eis pes linguam

Expanded text:
quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius ab eodem viro verbo correptus est et mox per malignum spiritum ante eius vestigia vexatus. Qua ex re factum est, ut, sicut apud omnes incolas, ita etiam apud eandem barbaram gentem eius celebre nomen haberetur nullusque ultra praesumeret eius celSaepe vero ex vicina silva venientes ursi, apes ejus comedere conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera immanissimae bestiae rugiebant, et fugiebant; et quae gladios formidare vix poterant, ex ejus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret, nunquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, studebat in eis vehementer p
Abbreviated transcription (Latin):
ista liberare me debeas. Cui ille respondit. Si ab ipso
missa es. surge. Eiusq manũ tenuit. & eã instatu suo ꝓtinus
erexit. Sicq. exilla hora omnes in eiꝰ corpore nerui ac
mẽbra solidata sunt . ut solutionis illius signa ulterus
nulla remanerent. Sed si cuncta quȩ in eius ecelesa
gesta cognouimus euoluere conamur. ab omium iam
proculdubio narratione conticessimus. Unde necesse
est. ut ad modernos patres quorũ uita per italiar
ꝓuincias daruit. narratio se nrã retosque at
uꝑ in samnii ꝓuintia quidã uenerabilis uir &TRaS
nomine solitariã uitã ducebat. qui nr̃orum multis
cognitus. ante hoc fere est decennium defunctus.
De cuius operis narratione unũ auctorem non infero.
qͥa pene tot mihi in eiꝰ uita testes sunt. quot samnii pro¬
uintiã nouerunt. Hic itaq nihil ad usũ suũ aliud. nisi
pauca apum uascula possidebat. Huic cũ langohardis

Expanded text:
ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipso ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipso missa es, surge. Manumque ejus tenuit, et eam in statum suum protinus erexit. Sicque ex illa hora omnes in ejus corpore nervi ac membra solidata sunt, ut solutionis illius signa ulterius nulla remanerent. Sed si cuncta quae in ejus ecclesia gesta cognovimus, evolvere conamur, ab omnium jam proculdubio narratione conticescimus. Unde necesse est ut ad modernos Patres, quorum vita per Italiae provincias claruit, narratio se nostra retorqueat in Samniae provinciae quidam venerandus vir Menas nomine solitariam vitam ducebat, qui nostrorum multis cognitus ante hoc fere est decennium defunctus. De cuius operis narratione unum auctorem non infero, quia paene tot mihi in eius vita testes sunt, quot Samnii provinciam noverunt. Hic itaque nihil ad usum suum aliud nisi pauca apium vascula possidebat. Huic cum Langobardus"
Abbreviated transcription (Latin):
ante longa tẽpora sicut nrĩ seniores ferunt. custos ȩclesiae
abundius dictus est. magnȩ humilitatis atq grauitatis uir.
ita omi potenti dõ fideliter seruiens. ut isdẽ beatus PETRUS
apłs signis ostenderit. quã de illo haber & astimationẽ.
acũ quȩdã puella paralitica in eiꝰ ȩcclesia ꝑmanens manibus
reper& & dissolutis renib corpus ꝑterrã traher&. diuq
ab eodẽ beato petro apło pẽter& ut sanari mereretur.
nocte quadã ei ꝑusionẽ asstitit. & dixit. Uade ad abundiũ
mansionariũ. & roga illũ. atq ipse te saluti restitu&.
Cuq de tanta uisione certa ess&. sed qͥs ess& abundius ignorar&.
cepit huc illucq ꝑ ȩccłȩ loca se trahere. ut qͥs ess& ab uñdius
iuestigar&. Qui repente ipsefactus est obuius quẽ querebat.
eiq dixit. Rogo te pat̃. indica mihi qͥs est abundius custos.
Cui ille respondit. Egosum. Atilla inquid. Pastor ac nitri¬
tos nr̃ beatus Pt TRUS apł̃s ad te me misit. ut ab infirmitate

Expanded text:
ante longa tempora, sicut nostri seniores referunt, custos ecclesiae Acontius dictus est, magnae humilitatis atque gravitatis vir, ita omnipotenti Deo fideliteapostolus signis ostenderet quam de illo haberet aestimationem. Nam cum quaedam puella paralytica, in ejus ecclesia permanens, manibus reperet, et dissolutis renibus corpus per terram traheret, diuque ab eodem beato Petro apostolo peteret ut sanari mereretur, nocte quadam ei per visionem astitit, et dixit: Vade ad Acontium mansionarium, et roga illum, et ipse te saluti restituet. Cumque illa de tanta visione certa esset, sed quis esset Acontius 336 ignoraret, coepit huc illucque per ecclesiae loca se trahere, ut quis esset Acontius investigaret. Cui repente ipse factus est obvius, quem quaerebat, eique dixit: Rogo te, Pater, indica mihi quis est Acontius custos? Cui ille respondit: Ego sum: At illa inquit: Pastor et nutritor noster beatus Petrus apostolus ad te me misit, ut ab infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
Eius quippe ibi corpus sumitur . eiꝰ caro inpopuli salute
partit᷑. eiꝰ sanguis non iã in manus infideliũ. sed in ora
fidelũ fundit. Hinc ergo pensem̃ quale sit ꝓ nobis hoc
sacrificiũ. qͦd ꝓ absolutione nrã passionẽ unigeniti filii
immolationis hora ad sacerdotis uocẽ cȩlos aperiri. in illo
ini xp̃i mrsterio angelorũ choros ad esse. sumis ima sociari.
terrã çlestib iungi. unũ quidẽ ex uisibilib atq. inuisi¬
bilib: fieri:¬

Expanded text:
Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem patitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit pro nobis hoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti filii immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Jesu Christi mysterio angelorum choris adesse, summis ima sociari, terram coelestibus jungi, unum quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco credo qͥa hoc tã aperte
cũ uiuentib ac nescientib agitur. ut cunctis hȩc agen¬
tib atq nescientib ostendatur. quia si insolubiles
culpe non fuerint. ad absolutionẽ ꝓdesse &iã mortus
uictima sacrȩ oblationis possit. Sed sciendũ est. quia
tinuerint ut eos &iã post mortẽ bona adiuuent.
quȩ hic ꝓ ipsis ab aliis fiunt. Interhȩc autẽ pensandũ ẽ
qđ tutior uia sit: ut bonũ qͦđ quisq. post mortt̃ suam
sperat agi ꝑ alios. dũ iuuit ipse ꝓse agat. Bratius
quippe est liberũ exire. quã post uincula libertatẽ
quȩrere. Debemus itaq p̃sens sy̧culũ uelqͥa iã con¬
spicimus defluxisse totam̃te contẽpnere. cotidian ado
lacrimarũ sacrificia cotidian sscarnis eiꝰ & sanguinis
hostias immolare. Hȩx nãq singulariter uictima. ab
ȩt̾no interitu animã saluat. quȩ illã nobis morten
mortuis iã non morit᷑. & mors ei ultfañ dominabitur.
tamen inse ipso immortalit̃ atq incorruptibilit̃ uiuens.

Expanded text:
Idcirco credo, quia hoc tam aperte cum viventibus ac nescientibus agitur, ut cunctis haec agentibus ac nescientibus ostendatur quia si insolubilos culpae non fuerint, ad absolutionem prodesse etiam mortuis victima sacrae oblationis possit. Sed sciendum est qtinuerint ut eos etiam post mortem bona adjuvent quae hic pro ipsis ab aliis fiunt. Inter haec autem pensandum est, quod tutior via sit, ut bonum quod quisque post mortem suam sperat agi per alios, agat dum vivit ipse per se: beatius quippe est liberum exire, quam post vincula libertatem quaerere. Debemus itaque praesens saeculum, vel quia jam conspicimus defluxisse, tota mente contemnere, quotidiana Deo lacrymarum sacrificia, quotidianas carnis ejus hostias immolare. Haec namque singulariter victima ab aeterno interitu animam quae illam . . . nobis mortem mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in semetipso immortaliter et incorruptibiliter vivens,
Abbreviated transcription (Latin):
xeniũ cõmendauerat enarrauit. Quã uir dnĩ benigne
suscipiens. eundẽ puerũ ammonuit dicens. Grãs agimus.
sed uide sportã quã in itinere posuisti. ne in caute tangere
p̃sumas. quia in eã serpens ingressus est. Esto ergo sollicitꝰ.
ne si incaute tollere uolueris. aserpente feriaris. Quib
uerbis puer ualde confusus. exultauit qͥdẽ quod mor tem
euasit. sed tristis ad modicũ factus est. quia quãuis salubrẽ
.Qui reuersus ad
sportã. caute ac sollicite attendit. sed eã iam sicut uirdĩ
p̃dixerat serpens tenebat. Hic itaq cũ uirtute abstinentiȩ
contẽptu rerũ transeuntiũ . ꝓphetiȩ spũ. orationis inten¬
tione ess& in cõparabiliter p̃ditus: unum erat quod in eo.
rep̃hensibile esse uidebatur. qͥa non nũquã tanta lȩtitia¬
ei inerat. ut illis tot uirtutib nisi sciretus esse plenus.
nullomodo crederetur.
PETRUS.Q

Expanded text:
xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabiliter praeditus, unum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quod nonnunquam tanta ei laetitia inerat, ut illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiã postulantes. scissis: pannis obsiti. ita ut pene
nudi uiderentur. Cũq hunc uestimenta peterent. eorũ
uerba uirdĩ tacitus audiuit. Qui unũ ex discipulis sus
ꝓtinus silentes uocauit. eiꝰq p̃cepit dicens. Uade. atq
in illa silua intali loco cauã arborẽ require. & uestimta
quȩ in ea inueneris defer. Cũq discipulus abiss&. arborẽ
sicut fuerat iussus exquisiuit. uestim̃ta repperit. & latenter
detulit magistro. Quȩ uirdĩ suscipiens. peregrinis nudis.
atq petentib: ostendit. & p̃buit dicens. Uenite qͥ anudi estis.
Haec
illi intuentes. rerogno¬
uerunt quȩ posuerunt . magnoq pudore consternati sunt.
& qͥ fraudulent̃ uestim̃ta qͣ rebant aliena. confusi rece perunt sua.
lio quoq tẽpore. quidã se eiꝰ orationib cõmendans.
sportas duas plenas alimentis ei ꝑ puerũ transmisit. Iuarũ
unã isdẽ puer su ripuit. atq in itinere abscondit. unan
uero addĩ hominẽ dẽtulit. & petitionẽ illius quise ei ꝑ

Expanded text:
misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in ilinveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per
Abbreviated transcription (Latin):
btineri nequaquã possunt quȩ p̃ destinata
non fuerint. sed ea quȩ scĩ uisi orando efficiunt
ita p̃destinata sunt. ut p̃cibus obtineantus
Nam ipsa quoq ꝑ hennis regni prȩdestinatio.
ita est ab omĩpotente dõ disposita. ut ad hoc
electi ex labore ꝑueniant. quatinus postuland
mereantur accipere. quod eis omĩ potens ds
ante saecula disposuit donare.

Expanded text:
tineri nequaquam possunt que predestinata non fuerunt, sed ea que sancti viri orando efficiunt, ita predestinata sunt, ut precibus optineantur. Nam ipsa quoque perempnis regni predestiita est ab Omnipotente disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere, quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare.
Abbreviated transcription (Latin):
clamorib uim se ꝑpeti conquesebatur. ita
ut uoces illius &iam frs audirent. quãuis imaginẽ
minime cernerent. Ut enĩ discipulis suis uene¬
rabilis pater dicebat. corporalib eius oculis idem
antiquus hostis te terrimus & succensus apparebat.
qui in eũ ore oculisq flãmantib seuire uidebatur.
iam uero quȩ dicer&. audiebant omnes. Prius enim
hunc uocabat ex nomine. Cui cũ uirdĩ minime
responder&. ad eius mox contumelias erumpebat.
Nã cũ clamar& dicens. Benedicte. Benedicte. & eum
sibi nullomodo respondere conspicer&. protinus
ad iungebat: Maledicte. non Benedicte. quid mecũ
habes: Quid me ꝑsequeris.  Sed iam nunc expec¬
tanda sunt contra dĩ famulũ. antiqui hostis noua
certamina. Cui pugnas quidẽ uolens intulit. sed
occasiones uictoriae minis trauit inuitus.LiiII.¬

Expanded text:
clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
Des uir ad aliũ demigrans
locũ. non hostẽ mutauit. Nam tantum post
grauiora prȩlia ꝑtulit. quanto contra se aperte
pugnantem ipsum magistrum malitiae inuenit.
Castrũ namq quod cassinum dicitur. in excelsi
montis latere sitũ est: Qui uidelic& mons dis¬
tenso sinu hoc idẽ castrũ recipit. sed per tria
milia in altũ se sułrigens. uelut ad aera cacumen
tendit. U bi uetustissimũ fanũ fuit. in quo ex
antiquorũ more gentiliũ. ab stulto rusticorum
populo apollo colebatur. Circũ quaq &iam incultu
doemonũ luci succreuerant. in quibus adhuc eodẽ
tẽpore infideliũ insana multitudo sacrificiis
sacrilegis insudabat. Ibi itaq uirdĩ ꝑ ueniens.
contriuit idolũ. subuertit aram. succidit lucos.
atq in ipso tẽplo apollinis. oraculũ beati fecit¬
martini. Ubi uero ara eiusdẽ apollinis fuit :
uocabat. Sed haec antiquus hostis tacite nori
ferens. non occulte uel ꝑ somniũ. sed apesta
uisione eiusdẽ patris se oculis ingerebat. & magnis

Expanded text:
s vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit orvocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis
Abbreviated transcription (Latin):
est puer ad eumorphiũ dominũ suũ. & eũ iã mortuũ inuenit.
Sicq factũ est. utdũ alter obuiã uenit & ex medio itinere
puer reuessus est. exmensura spacii potuiss& colligi.
qđ uno mom̃to utriq fuerant uocati.

Expanded text:
est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati.
Abbreviated transcription (Latin):
git sotialiter exire
mihi in hac urbe ex iure patris obuenerat manerem.
dequib dã uicinis meis me contigit agnouisse. Quȩdã
nãq iuxta me udua galla dicebatur. hȩc eumorphiũ
nomine iuuenẽ filiũ habebat. a quo non longe qͥdam
stephanus qͥ in numerõ fuit optio habitabat. Sed
isdẽ eumorphius ad extremũ uitȩ ueniens. uocauit
puerũ suũ. eiq prȩcepit dicens. Uade citius & dic
stephano optioni ut concitus ueniat. qͥ a ecce nauis
parata est ut ad siciliã duci debeamus. Cũq hunc
puer insanire creder&. & obȩdire recus ar&. cepit
ille uehementer ei minari dicens. Uade & nuntia
illi qͦđ dico qͥa non insanio. Egressus est puer. ut ad
stephanũ ꝑger&. Cũq inmediũ iter ueniss&x. ei
alius quidã obuius factus est qͥ hunc reqͥsiuit dicens.
Quouadis: Cui respondit. Ad stephanum optionem.¬
a domino meo missussũ. d quȩ protinus ille dixit.
Abrouenio sed ante me hac hora defunctus est. Reuersis

Expanded text:
git socialiter exire.mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionema domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero
Abbreviated transcription (Latin):
opera taceri non possunt. Non ergo drãs
uoluit quicquã fieri & minime potuit. sed qđ
uelle eius membra debeant. quid ue de eis &iã
nolentib fiat doctrinȩ magisterio exemplũ
dedit

Expanded text:
opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri et minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
deflexa ceruice submissoq humiliter capite lãbere
epĩ pedes cȩpit. ut patenter omĩb daretur intelligi.
quia erga illũ uirũ dĩ & ferina essent corda hominũ :¬
& quasi humana bestiarũ. Tunc populus qui ad spec¬
taculũ uenerat mortis. magno clamore uersus est
in ãmirationẽ uenerationis. Tunc ad eiꝰ uenerationẽ
colendã rex ipse ꝑmotus est. quippe cũ quo suꝑ no
iuditio actũ fuerat. ut qui dm̃ sequi prius in custodi¬
enda uita epĩ noluit. saltẽ ad mansue tudinẽ bestiam
sequeretur. Cui rei hi quitunc p̃sentes fuerunt ad¬
huc non nulli suꝑsunt. eamq cũ omĩ illic populo se
uidisse testantur. Dequo &iã uiro aliud miraculum.¬

Expanded text:
deflexa cervice summissoque humiliter capite, lambere deflexa cervice summissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intellegi, quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum et quasi humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione venerationis. Tunc ad eius reverentiam colendam rex ipse permotus est; quippe cum quo superno iudicio actum fuerat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltim ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hii qui tunc praesentes fuerunt, adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque m
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s. magnã dieb nris scĩtatis suȩ probationem dedit:
Iã cum hospitalitatis studio ualde ess&c intentus. die
quadã transeuntes milites hospitio suscepit. quos gothis
suꝑ uenientib abscondit. eorũq uitã ab illorũ neqͥtia
abscondendo seruauit. Quod cũ ꝑfido gothorum regi
totilȩ nuntiatũ fuiss&. crudelitatis immanissime uesama
succensus. hunc ad locũ qui octauo huius urbis miliario
merulis dicitur. ubi tunc ipse cũ exercitu sedebat iussit
deduci. eũq inspectaculo populi ursis addeuorandũ ꝓici.
Cũq isdẽ rex ꝑfidus in ipso quoq spectaculo consedis s&
ad aspiciendã mortẽ epĩ. magna populi turba confluxit.
Tunc ep̃s deductus in mediũ est. atq ad eius mortem in¬
manissimus ursus exquisitus. Quidũ humana menbra
crudeliter carper&. sȩui regis animum satia Pet
Dimissus itaq ursus excauea est. qui accensus & con¬
citus ep̃m petiit: Sed subito suȩ feritatis oblitus.¬

Expanded text:
pus, magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit, quos Gothis supervenientibus abscondit, eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. 297 Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis immanissimae vaesania succensus, hunc ad locum qui ab octavo hujus urbis milliario Merulis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, jussit deduci, cumque in spectaculo populi ursis ad devorandum projici. Cumque idem rex perfidus in ipso quoque spectaculo consedisset ad inspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medium est, atque ad ejus mortem immanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui accensus et concitus ep
Abbreviated transcription (Latin):
pallio. di : eo quẽ collegerat puluere. defuncti faciẽ fricauit.
Quicũ diutius fricaretus. recepit animã. oscitauit.
oculos aperuit. seseq eleuans resedit. Iuid erga se ageret᷑
miratus est. ac si degraui sõno fuiss& excitatus. Quod dum
mulier lamentis fatigata conspices &. cȩpit exgaudio
magis flere. & uoces ãplius edere. Quã uir dnĩ modesta
ꝓhibitione cõpescuit dicens. Tace . tace. Sed siquis uos
reqͥsi uerit qualiter factũ sit. hoc solũ modo dicite. quia
dñs iħs xp̃s opera sua fecit. Dixit hoc. atq ab ei hospitio
exit. Quadragesimũ subdiaconũ reliquid ꝓtinus. & in
loco eõdẽ ultra non apparuit. Iẽporalẽ namq honorem
fugiens. egit ut ab his a quib uisus intanta uirtute fuerat.¬

Expanded text:
pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo dicite: quia Dominus Jesus Christus opera sua fecit. Dixit hoc, atque ab ejus hospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
uiduata mulies sedit: Quȩ in magnis fletib noctẽ ducens.
continuis lamentorũ uocib satis fatiebat dolori. Cumq
hoc diutius fier& & flere mulier nullomodo cessar&. uir
dnĩ qͥ receptus hospitio fuerat. quad ragesi mosubdia cono
cõpunctus ait. Dolorib huius mulieris. anima mea cõpatitur.
Rogo surge & oremus. Perrexere itaq utriq ad uicinã ȩcłam
seseq pariter in orationẽ dedẽrunt. Cũq diutius orassent.
cõplere orationẽ quadragesimũ subdia conũ feruusdĩ petut
Qua cõpleta. de altaris crepidine puluerẽ collegit. atq cũ
eodẽ quadragesimo ad defuncti corpus accessit. seseq ibidem
dictionẽ dedit. Statĩq surrexit . & qͥa dexteramanu collectũ
puluerẽ gestabat. sinistra palliũ quo facies defuncti uela¬
batur abstulit. Quod cũ mulies fieri cerner&. contradicere
uehementer cepit . & mirari qđ uell& facere Ablato itaq

Expanded text:
viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem dictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ris modo tẽporib: quidamaV
quadragesimus nomine buxentmȩ ȩclesiȩ subdiãconis
fuit. qui ouiũ suarũ gregẽ pascere in eidẽ aurẽ liȩ partib
solebat: Quius ualde ueracis uiri narratione res mira
innotuit. quȩ fecreto fuerat gesta: Is nãq ut p̃diximus
dũ gregis sui in aurelia curã gerer&. in dieb eisdẽ uir
fuit emonte qui argentarius uocatur uenerabilis uitae.
ꝗͥ habitũ monachi quẽ p̃tendebat specie. morib explebat.
Hic itaq ad ȩcłam brati petri apłorum principis ab eodẽ
monte argentario annis singulis uenire consueuerat. atq.
adhunc quẽ p̃dixi quad ragesimũ subdiaconẽ. sicut ipse narraut
hospitalitatis grã declinabat. Iuadã uero die dũ eius hospi¬
tiũ qđ non longe ab ȩccła aberat intrass&. cuiusdã paup¬
cule maritus mulieris iuxta defunctus est. Quẽ exmore
lotũ. uestimentis indutũ. & sabano constrictũ. suꝑueniente
uespere sepelire neqͥuerunt. Iuxta de functiigitur corpus

Expanded text:
ris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. Igitur juxta defuncti corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Teli nosse haec tanta
miracula uirtutũ. si semꝑ oratione impetrabat. an ali¬
quando &iã solo uoluntatis exhibebat ruitu:

Expanded text:
elim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu.
Abbreviated transcription (Latin):
derici. & sepulturȩ tradiderunt corpus sacerdotis sui.
Cuius p̃cepta seruantes. ad nauĩ subfestinatione reuersi sunt.
Quã mox ut intrare potuerunt. in eodẽ loco ubi uir dnĩ
sepultus fuerat. lango bardorũ dux crude lissimus
gumerat aduenit. Excuius aduentu. uirũ dĩ habuisse
spm ꝓphetiȩ claruit. qui ministros suos asepulturae
suȩ loco sub omni festinatione discedere precepit.

Expanded text:
clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cujus praecepta servantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eumdem locum ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissimus Gummarith advenit. Ex cujus adventu virum Dei habuisse spiritum prophetiae claruit, qui ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parauit. Sed cũ langobardorũ gens in italiã
ueniens cuncta uastass&. ad helbã insulã recessit.
Qui ir ruente iã egritudine ad mortem ueruens.
clericis suis sibiq obsequentibus. precepit dicens.
Insepulcro meo qđ mihi populoni paraui. me ponite.
Cui illi cũ dicerent. corpus tuũ illuc reducere qualiter
possumus quia alangobardis teneri loca eadẽ exubiq
illic eos discurrere scimus: Ipse respondit. Reducite
me securi. nolite metuere. sed festine me sepeltse
curate. Mox autẽ ut sepultũ corpus meũ fuerit. ex
loco eodẽ sub omni festinatione discedite. De functo
igitur. corpus imposuerunt naui. Cũq populo nium
tenderent. collecto in nubib aere. in mensa nimis pluua
illa portar&. ꝑ illud maris spatiũ quod ab helba insula
usq populoniũ duodecĩ milib distat. circa utraq nauis
latera ꝓcellosa ualde pluuia descendit. & in naui eadẽ
una pluuiȩ gutta non cȩcidit. Peruenere itaq ad locum

Expanded text:
iam veniens cuncta vastasset, ad Ilvam insulam recessit. Qui ingruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: In sepulcro meo quod mihi praeparavi Populonii me ponite. Cui illi cum dicerent: Corpus tuum illuc qualiter reducere possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem, et ubique eos illic discurrere scimus? Ipse respondit: Reducite me securi, nolite metuere, sed festine sepelire me curate; mox autem ut sepultum fuerit corpus meum, ex eodem loco sub omni festinatione recedite. Defuncti igitur corpus imposuerunt navi; cumque Populonium tenderent, collecto in nubibus aere, immensa nimis pluvia illa portaret, per illud maris spatium quod ab Ilva insula usque Populonium duodecim millibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia descendit, et in navem eamdem una pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itaque ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
uidnam quȩsote
quidnã hoc esse dicimus. sponte sibi lȩtitiȩ frena laxabat.
an tot uirtutibus pollens aliquando ad prȩsens gaudiũ
&iam renitens eius animus trahebatur.
GREGORUS

Expanded text:
uidnam, queso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi leticie frena laxabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens gaudium etiam renítens eius animus trahebatur?». Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
uidã autẽ eius monachus mo-¬
bilitatimentẽ dederat . & ꝑmanere in monas terio
nolebat. Cũq. eum uirdĩ assidue corriper&. fre¬
quenter a moner&. ipse uero nullo modo consentir&
in congregatione ꝑsistere. atq importimis p̃cibus
utrelaxaretur imminer&. quadã die i dẽ uene¬
rabilis pater nimie tatis eiꝰ tedio affectus. iratus
iussit ut disceder&. Quimox ut monasteriũ exiit.
contra se addsistere aperto ore draconẽ in itinere
muenit. Cũq rum i dẽ draco qui apparuerat de¬
uorare uell&. cepit ipse tremens & palpitans
magnis uocib clamare dicens. Currite. currite.
quia draco iste me deuorare uult. Currentes autẽ
fr̃s. draconẽ minime uiderunt. sed trementem atq
palpitantẽ monachũ ad monasterium reduxerunt.
Qui statĩ promisit nũquam se iã esse amonasterio re¬
cessurũ. atq ex hora eadẽ in sua ꝓmissione ꝑ mansit.
uippe qͥ scĩ uiri orationib contrasa Isistere draconẽ
uiderat. quẽ prius non uidendo sequebatur.A¬

Expanded text:
uidam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videndo sequebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dic quȩ sote. nũquid nam cre¬
dendũ est huic dĩ famulo semꝑ prophetiȩ sp̃m̃ ad esse
potuisse. an per interualla temporũ eius mentem
prophetie sp̃s implebat.

Expanded text:
Dic, quaeso te: nunquid non credendum est huic Dei famulo semper prophetiae spiritum adesse potuisse? an per intervalla temporum ejus mentem prophetiae spiritus implebat?
Abbreviated transcription (Latin):
latȩq eĩ magna fama crebrescer&. quidã diaconus longe
positus ad eũ ꝑgere studuit. ut eiꝰ se orationib: cõmendari
Quiad eiꝰ cellulã ueniens. omnẽ locũ ꝑ circuitum. inuenit
in numeris serpentib plenũ. Cũq uehementer expa¬
uissec. clamauit dicens. Serue dni ora. Erat autem
tunc. mira serenitas. Egressus uero florentius.
ad cȩlũ oculos & palmas tetendit. ut illã pestẽ sicut
seir& dñs auferr&. Ad cuius uocẽ subito cȩlũ intonuit.
atq isdẽ tonitruus omnes illos qͥ eundẽ locũ occupaue runt
serpentes interemit. Iuos dũ uirdĩ florentius int̾ emptos
aspicer&. dixit. Ecce occidisti illos dnẽ. quis eos hincleuat.
Moxq ad eiꝰ uocẽ tantȩ aues uenerunt. quanti serpentes
occisi fuerant. quȩ asportantes singulos atq longe eos
picientes. locũ habitationis illius mundũ omnimodo a
serpentibus reddiderunt
PETRUS. Q

Expanded text:
lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius mundum a serpentibus omnimodo reddiderunt. PETR. Q
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ potens ds̃ quod fideli famulo Benedicto promiserat:
ut si res gentibus trader&. animas custodir&: Qua
in re pauli uicẽ uideo tenuisse Benedictũ : curus dum
nauis rerũ omniũ iacturã ꝑtulit: ipse in consolationẽ

Expanded text:
omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione
Abbreviated transcription (Latin):
Iir quidã nobilis theoprobus nomine. eiusdẽ Bene¬
dicti patris fuerat a monitione conuersus : qui
pro uitae silȩ merito magnã apud eũ familiari¬
tatis fiduciam habebat: Hic cũ quadã die eius
cellulam fuiss& ingressus: hunc amarissi me
flentẽ repperit: Cũq diu sub sister&. eiusq
non finiri lacrimas uider&. nec tamen uirdĩ ut
consueuerat orando planger& sed merendo: quae¬
nã causa tanti luctus exsister& inquisiuit: Qui
ilico uirdĩ respondit Omne hoc monasterium
quod construxi. & cuncta quȩ fratribus p̃paraui.
omĩpotentis dĩ iuditio gentibus tradita sunt Uix
autẽ optinere potui: ut mihi exhoc loco animar
concederentur Cuius uocẽ tunc thecprob audiuit:
nos autẽ cernimus. qui destructũ modo a lango¬
bardorũ gente eiꝰ monasteriũ scimus: Noctur no
enĩ tẽpore qui escentib frĩbus. nuꝑ illic langobardi
in gressi sunt: qui diripientes omnia. neͤunũ quidẽ
hominem Sillic tenere potuerunt: Sed impleuit

Expanded text:
ir quidam nobilis Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit
Abbreviated transcription (Latin):
ib& quod dicos.
Sed quȩso te. estne aliquid aliud quod ad huc de
ipso ad nostrã ȩdificationem narres.

Expanded text:
ibet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres?
Abbreviated transcription (Latin):
uid nã esse dicimus
quod plerũ q: in ipsis quoq patrociniis martrrũ sic esse
sentimus: ut non tanta ꝑsua corpora quanta benefitia
preliquias ostendant. Atq illic maiora signa faciant.
ubi minime ꝑ sem& ipsos iacent.

Expanded text:
uidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent?
Abbreviated transcription (Latin):
Postquã facti illius tale mi¬
raculum dixisti. suꝑ est ut me &iã de humilita¬
te mentis eius aedifices.

Expanded text:
Postquam facti illius tale miraculum dixisti, superest etiam ut me de humilitate mentis ejus aedifices.
Abbreviated transcription (Latin):
consolari studuit. Sed isdẽ uir dnĩ corã eo doloris magni
stimulis accensus. imp̃catus est dicens. Spero in omipotente
dõ. quia in hac uita ante oculos omniũ ex malitia sua uin¬
dictã recipiant. qui nil seledentẽ ursũ meũ occiderunt.

Expanded text:
consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt.