comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti tecũ sentire ceꝑint iddẽ ẽt̃ uebut erro¬
risq sił fiant amorisq ꝑticipes. ego utͥ¬
q et incognitꝰ ꝑmaneã et dilcus uale . iii ͦ¬
kil iulii ad fontez sorgie
¶ Ad olmipũ de nui tabli ͤ ꝓpositi

Expanded text:
ti tecum sentire ceperint, idem etiam velint erroti tecum sentire ceperint, idem etiam velint errorisque simul fiant amorisque participes, ego utrinque et incognitus permaneam et dilectus. Vale. III Kal. Iulias, ad fontem Sorgie. 12 Ad Olimpium, de mut
Abbreviated transcription (Latin):
diut̾ua peꝑerat atq in pͥnus u̾e̾n¬
dam exoptatãq mͥ reuide̾ cupiens faciẽ
tuã Deniq sꝑsas ac laceras reliquias
amitorũ aduersa ꝑte ani longas ac diẜ¬
ficiles uias aĩo corpꝰ subleuãte aplen
Ut de me porticũ illud ꝓprie dc̃m putes
Uicit itet durũ pietas Aunt ad caput
sorgie quietẽ natus solitarii ruris tui me
ip̃m ab itine̾ fessa mẽbra recolligo hinic
gt h tibi rapti scribo ne ab alio pͥus au¬
dias quo desidiã meã cupes Reliqͣ corã
ꝓpe diem ueniã riũ mox ut scalorem et
estiuũ puluem lucidi fontis exe det̾sro
¶ Ad ruindem
Ue de me stribis p̃r dnobꝰ illis tam
magnis apłice cunbe remigibꝰ intẽ¬
ta mente ꝑlegi ꝙͣ u̾a quid̃ et qui dictauiti
illa uiderit et qui legent. Ego certe qͦ te
⁊ ma ꝓfundiꝰ scrutor eo plus fidei habeo
Uetiꝰ illi laudato ꝓuerbio amantũ ceca ẽẽ
indicia bic tñ essegandeo cupioq ꝑsuade¬
as qd̾ intendis ita quidẽ ut cũ auc̃te tua mo¬

Expanded text:
diuturna pepererat, atque in primis verendam exoptatamque michi revidere cupiens faciem tuam, deinde sparsas ac laceras reliquias amicorum, adversa parte anni longas ac difficiles vias animo corpus sublevante complevi, ut de me poeticum illud proprie dictum putes: Vicit iter durum pietas. Nunc ad caput Sorgie quietem nactus solitarii ruris tui, me ipsum et ab itinere fessa membra recolligo. Hinc igitur hec tibi raptim scribo, ne ab alio prius audias quo desidiam meam culpes. Reliqua coram propediem; veniam, enim mox ut squalorem et estivum pulverem lucidi fontis ope detersero. 11 Ad eundem Que de me scribis, pater, duobus illis tam magnis apostolice cimbe remigibus, intenta mente perlegi; quam vera quidem, et qui dictavit illa viderit et qui legerit. Ego certe quo te et tua profundius scrutor, eo plus fidei habeo veteri illi laudatoque proverbio ‘amantum ceca esse iudicia’. Sic tamen esse gaudeo, cupioque persuadeas quod intendis, ita quidem ut, cum autoritate tua mo
Abbreviated transcription (Latin):
queso nos fallat cũ asprima atq m̃ctis¬
sima et ꝙ tristius dico cũ ĩtalica gente
bellũ geritis utinã umimice urbes nob
aut arabes utinã aduersus turchos ant
qua la tiui noĩs reuentia est quos delere
bas fr̃ne acies s ꝑ ytaliã inscrutentur
Amicis flebile letũ hostibꝰ spretatulũ.¬

Expanded text:
queso, vos fallat: cum asperrima atque invictisqueso, vos fallat: cum asperrima atque invictissima et, quod tristius dico, cum italica gente bellum geritis. Utinam inimice urbes vobis aut Arabes, utinam adversus Tracas aut qua latini nominis reverentia est, quos delere bas fraterne acies sed per Italiam instruuntur, amicis flebile, letu
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ cogites pacẽ h ames/ atq ita ꝑ¬
suasũ hr̃as nullos te triũphos clariores
nulla oppimiora pr̃ie spolia refr̾e posse
lis uerbo utor qd .s. ex ore bellicosissim
uiri uitas et ix̃a uidrat᷑ loq̃ntis adu̾sũ
studus testimoniũ extorsisse ĩs gͦ ap ͤ
toto orbe turbau̾at ꝙ igit᷑ amica pacis
nõme potiꝯ dicat melior sauctiorq est
c̾ta pax ꝙͣ cta uictoria ꝓptẽa ꝙ illa quie¬
tis et saritatis ⁊ gr̃e hec laboris ⁊ cri¬
tristis curarũ ĩmortaliũ officina dne¬
nam ista uolaptas oro est sub diuo ꝓuot¬
tare classico sõxnuĩ frange. Corpꝰ lorica
ultima uirorũ fortior tuta est inhuma¬
tũ abici ĩmat mordati sollicitudine Iu¬
uat metu et odio miserũ cor atter̾e et
hiis studiis incertũ huiꝰ brenissie inte
tp̃us imprnde̾ Siccine tutũ ẽ cũ uela¬
go sinil ⁊ cũ hoste certare hoc est gemi¬
na pariter cũ morte luctari Rxmo unĩ

Expanded text:
pacem cogites, pacem ames atque ita ppacem cogites, pacem ames atque ita persuasum habeas nullos te triumphos clariores, nulla opimiora patrie spolia referre posselis verbo utor, quod scilicet ex ore bellicosissimi viri veritas ipsa videatur loquentis adversum studiis testimonium extorsisse. Is ergo apud toto orbe turbaverat. Quid igitur amicus pacis? Nonne potius dicat: ‘Melior sanctiorque est certa pax quam certa victoria’? propterea quod illa quietis et caritatis et gratie, hec laboris et critristis curarum immortalium officina? quenam ista voluptas, oro, est sub divo pernoctare, classico somnum frangere, corpus lorica ultima virorum fortium cura est, inhumatum abici? 14 Iuvat mordaci solicitudine, iuvat metu et odio miserum cor atterere, et his studiis incertum huius brevissime vite tempus impendere. Siccine tutum est cum pelago simul et cum hoste certare, hoc est gemina pariter cum morte luctari? Nemo enim
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ u̾tuti nicħm accessũ fuit siuẽ ob
honorẽ suie ob siłitudius pr̃ne solitu
notũ foret ced de hͦ alibi neq uiũ lene
est dolori ac pauori suul obseq̃ntẽ et de¬
flere p̃terita et ueniẽtia ꝓuide̾ dare
dãpno lacinas ⁊ ꝑiculo cantõrm ad id
ergo qd uentĩ metu cruciat reuertor
sollicitũ fateor atq actonitũ me habet
pr̃ie tue statꝰ ad te quid dicã cuius riũ
glie gtualor si cõpaciar labori parũ in iõe
ꝯsenciã ingenis tuo nõ ꝯpati nõ possum.
Sentio namq quid int̾sit int̾ armorũ
strepitũ et pieriã quietã ꝙͣq tenu̾t
inter martis tubas plectrũ sonet apolli
nis qr u̾o nichil patris negare potes
que de te sit in pace mi̾ta est ut eã nec
belli te tedio nec mortis trore deseres
si relicto tantisꝑ elicone ac ferientibꝰ
libellis sequatꝰ es publitã pu ͭͥ fati mã
et grati ciuis ⁊ bom uiri ⁊ rggn ducis
officio functꝰ es / Ita tñ ut armatus

Expanded text:
quorum virtuti nichil inaccessum fuit, sive ob quorum virtuti nichil inaccessum fuit, sive ob honorem sive ob similitudinenotum foret! Sed de hoc alibi; neque enim leve est dolori ac pavori simul obsequentem et deflere preterita et venientia providere, dare damno lacrimas et periculo cautionem. 10 Ad id ergo quod venturi metu cruci fateor, atque attonitum: me habet patrie tue status; de te quid dicam? cuius enim glorie gratulor, si compatiar labori, parum ipse michi consentiam. Ingenio tuo non compati non possum; sentio namque quid intersit inter armorum strepitum et pyeriam quietem quamque tenuiter inter Martis tubas plectrum soia vero nichil patrie negare potes, que de te sic in pace merita est ut eam nec belli tedio nec mortis terrore desereres, si relicto tantisper Elicone ac feriantibus libellis secutus es publici fati viam, et grati civis et boni viri et egregii ducis officio functus es, ita tamen ut armatus
Abbreviated transcription (Latin):
saucii piuriis nr̃is ꝓpriis spoliati ⁊ nomen
młtis quesitis laboribus imꝑiũ maris
solamen hũimꝰ non ꝑdamꝰ. calamitatibd
eñ nr̃is gande̾ poterãt hostes s nũme
iuenũ pauesco iͥgnara etas est ac fortu¬
ne uolublis mexꝑta et tuiꝰ impetu mag¬
na olim imꝑia corruerũt oĩa sibi q̃ cupĩ¬
unt pollicent᷑. eoqz sepissime fallunt᷑
Ut xiũ uerũ est qd ait pluuꝰ slle claris¬
sunꝰ bello uir nõ teme̾ ĩcta casiũ repi¬
putat quẽ nunꝙͣ fortuna decexit Sic
dere qͣm in bello falli ꝓculdubio ncc̃e est
eos quibꝰ unus dũcaxat isq serenus
ac tnquillus fortune uultus aꝑpuit bi¬
mitis Ideoq letus audiui te res ambi¬
guas ad semle ꝯsiliũ rerecisse. hoc ꝓui¬
denciã mores̾q tuos decuit quõꝵ guitas
atq mat̾itas te in illa acre pͥmũ fecit
cũ adhuc in alta sis etate adolescentie
serotĩa semo prudentiã actribiũt ut nõ
imerito illi quondã rõne reipu᷑ mag̃ri

Expanded text:
stris propriis manibus spoliati et nomen et multis quesitum laboribus imperium maris solamen habuimus, non perdamus; calamitatibus enim nostris gaudere poterunt hostes, sed minime iuvenum pavesco; ignara etas est ac fortune volubilis inexperta et cuius impetu magna olim imperia corruerunt; omnia sibi que cupiunt, pollicentur eoque sepissime falluntur. 7 Ut enim verum est quod ait apud Livium ille clarissimus bello vir: «Non temere incerta casuum reputat quem nunquam fortuna decepit», sic pondere quam in bello». Falli proculdubio necesse est eos quibus unus duntaxat isque serenus ac tranquillus fortune vultus apparuit; bimitis. Ideoque letus audivi te res ambiguas ad senile consilium reiecisse. 8 Hoc providentiam moresque tuos decuit, quorum gravitas atque maturitas te in illa acie primum fecit, cum adhuc in altera sis etate. Adolescentie ferociam, senio prudentiam attribuunt, ut non immerito illi quondam romane reipublice magistri,
Abbreviated transcription (Latin):
lencie genꝰ ultimũ qd manu ꝓpria non
possis ad id circũspice̾ qͦs irrites ⁊ argu¬
mentũ odii p̃bente uituua uicarios sce¬
lerũ surrogare at qui mltarũ hĩc missi¬
arũ fluxe̾ pͥmordia dñ indigno ⁊ nestro uñ
pdeuit fastidio nr̃arũ rerũ ad in admira

Expanded text:
lentie genus ultimum, quod manu propria non lentie genus ultimum, quod manu propria non possis, ad id circumspicere quos irrites, et argumentum odii prebente vicinia, vicarios scelerum subrogare! Atqui multarum hinc miseriarum fluxere primordia, dum indigno et nescio unde prodeunte fastidio nostrarum rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
tantoq dici maluis ꝙͣ p̃ceps maxĩ ducis
exͦ de quo ait enginis nõ poirebat enim
rumores añ salutẽ neq u̾tutis studio q̃ si¬
tam infannã aut stultoꝵ odiũ horrueris
debeamo et ꝑ teip̃m scis et a yhilosophis
cũ aragone rege fedus mitũ Ergo ne ab
Italis ad italos ruertendos barbarorũ re¬
gum poscunt᷑ auxilia uñ infelix oprm
sprret italia si parũ ꝙ certanti a filiis
quis idem maligenꝯ prio ab hoste temp¬
tatũ iam dixi ⁊ si unũ alloquor utrũq.
redarguo. Suto dignus fu̾at irarũ det᷑¬
sa rubigine ⁊ qua non ulliꝰ amici᷑ sinceri¬
tas non frat̾uus amor nõ sup̃ma demũ
parentio ac natoꝵ pietas ꝓrsꝰ inimunis
est uenetes cũ sanuensibus unũ fi̾ ꝙͣ for¬
mosũ corpus ytalis lacerari nob̃ occiden¬
taliũ illis ut audio dexto orientaliũ ty¬
rãnorũ in ꝑtem furoris ĩplorantibꝰ o
ferales ⁊ suꝑuacuas cantelas o malius¬

Expanded text:
tatorque dici malueris quam preceps, Maximi ducis tatorque dici malueris quam preceps, Maximi ducis exemplo de quo ait Ennius: Non ponebat enim rumores ante salutem, neque virtutis studio quesitam infamiam aut stultorum odium horrueris. debeamus, et per te ipsum scis et a philosophis cum Aragonie rege fedus initum? ergo ne ab Italis ad Italos evertendos barbarorum regum poscuntur auxilia? unde infelix opem speret Italia, si parum est quod certatim a filiis quis: ‘Idem mali genus prius ab hoste tentatum’. 29 Iam dixi; etsi unum alloquor utrunque redarguo. Quanto dignius fuerat, irarum detersa rubigine, a qua non ullius amicitie sinceritas, non fraternus amor, non suprema demum parentis ac natorum pietas prorsus immunis est, Venetos cum Ianuensibus unum fieri, quam formosum corpus Italie lacerari, vobis occidentalium, illis, ut audio, dextras orientalium tyrannorum in partem furoris implorantibus. 30 O ferales et supervacuas cautelas, o malivo
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ teip̃m erige uide cͦcũspice contẽxlare
oĩa ⁊ felices bellorũ exitus cũ infelicibut
confer et dãpua cũ comodis ⁊ gandiũ cũ
merore ⁊ qm̃ ut dixi in cã pacis aptissi¬
mo testis est hambal diligent̾ caus ne ut
ait ille tot annorũ felicitatẽ in uius hore
ded̾is distͥmen ꝙͣtis riũ putas laboribus
hec collecta potentia est et ꝙͣtis gradibꝰ
ad hoc fortune fastigiũ est ascensum per¬
uetusta si nescis gentis tue fama est qd̾
pleriq nõ putant iltisq ante urbem
ꝯ ditã seculis nõ uenetoꝵ mõ s qd magis
mirabe᷑ ueneti et ducis clarũ noniẽ inue¬
nio quo diligentis adutendũ est ne u̾tu¬
tem casibꝰ ⁊ tot annoꝵ ꝯsilio ꝑtũ decꝰ
fortune uastatricis subdas impio et
ra rt ꝓprie laudis bonũ pu ͨͣ redenus fre¬
mẽtiq turbe tanta magis ꝙͣ sp̃osa ꝯsilia
et ꝓfutura magis potiꝯ ꝙ placita p̃bu̾s¬

Expanded text:
supra te ipsum erige; vide circumspice contemplare supra te ipsum erige; vide circumspice contemplare omnia et felices bellorum exitus cum infelicibus confer et damna cum commodis et gaudium cum merore; et quoniam, ut dixi, in causa pacis aptissimus testis est Hanibal, diligenter cave «ne» ut ait ille, «tot annorum felicitatem in unius hore dederis discrimen». Quantis enim, putes, laboribus hec collecta potentia est! quantis gradibus ad hoc fortune fastigium est ascensum! 26 Pervetusta, si nescis, gentis tue fama est, quod plerique non putant, multisque ante urbem conditam seculis non Venetorum modo, sed quod magis mirabere, Veneti etiam ducis clarum nomen invenio; quo diligentius advertendum est, ne virtutem casibus et tot annorum consilio partum decus, fortune vastatricis subdas imperio. ra etiam proprie laudis bonum publicum redemeris, frementique turbe tuta magis quam speciosa consilia et profutura potius quam placitura p
Abbreviated transcription (Latin):
neq qd̵ in te miror in aliis spuo sicubi
ꝙͣtũ affricanꝰ meꝰ adolescens afflicte rei¬
pub ͤ nõ manu solũ s ꝯsilio ꝓfuit aͭ dũ
secretũ seuato celat ꝑ apiriꝰ p̃textatus
quenã matie ioco lusuit quid pedagogo suo
pociꝰ catho Wud sem auxio puer suasit
sane tale aliquid et ꝑgressũ anes uidis¬
nec eĩ inficior fl posse semũ chori asstribi¬
to hiis ꝯsultoribꝰ neq p̃cipites irruerint
sũe neq sub amictu ueri mendaciũ clam
subrexet Cu qui ⁊ consily pͥma uox ⁊ reꝵ
caput ẽẽ meruisti hec srmꝑ tec̃ cogita
pͥmas ad teꝑtes uel głie uł infamie ꝑti
ratoris ⁊ nulins labor est ꝓmptior ad ac¬
tu ueuit ꝙ̃ maior p̃mii spes impellit ⁊¬
post u̾tutẽ sũmũ caltan est głia hoc igi
excitatũ am̃ curis optiis ex̾ce Eũt añt
optime cure de salute prĩe ut ait Cicero
hiis tibi nĩc in celũ iter sc̃urus assurge teq

Expanded text:
neque quod in te miror, in aliis sperno, sicubi neque quod in te miror, in aliis sperno, sicubi antum Africanus meus adolescens afflicte reipublice non manu solum sed consilio profuerit; aut dum secretum senatus celat, Papirius Pretextatus quonam matrem ioco luserit. Quid pedagogo suo Portius Cato, quid seni anxio puer suasit sane tale aliquid et pregressum annos adnec enim infitior fieri posse — senum choris ascribito. His consultoribus, neque precipites irruent sententie neque sub amictu veri mendacium clam subrepet. Tu qui et consilii prima vox et rerum caput esse meruisti, hoc semper tecum cogita, primas ad te partes vel glorie vel infamie pertinratoris et militis labor est; promptior ad actum venit quem maior premii spes impellit,post virtutem summum calcar est gloria. Hoc igitur excitatum animum curis “optimis exerce”; «sunt autem optime cure de salute patrie», ut ait Cicero. 25 His tibi nunc in celum iter facturus, assurge teque
Abbreviated transcription (Latin):
hõm ferarũ rabies eaq nõ om̃ s igno¬
biliũ et quas sinistͣ nate manꝰ attigit.
Ci igit᷑ int̾ ꝯsiliarios tuos qͦs pluriios
gͣuissimosq non dubito mea uox auditiet
nõ mõ ueuientẽ nõ repellas pacẽ sed
ulnio illi obiuã ibis. et auidissiẽ cõplexꝰ
muẽtũ ut apud nos et̾nũ maneat tura¬
bis qd̾ facilio asseq̃ris si quid ꝙ erit sobri¬
am uenerandãq caniciẽ in consilꝰ ꝑtem
uoces illos audi qui et fortune ludos nos¬
se ⁊ amare rẽ publicã didicerunt hiis
eñ dulcedo pacis est gracior qͥ ꝯtrarii
amaritudinẽ p̾gustant Ertiꝰ ergo tãꝙͣ
pacis hostes aluuine arceant᷑ neq tu
illos admitte quibꝰ nulla sũt seuectutis
insignia p̃ter rugas cauos ⁊ caluitinꝰ ⁊
incuruũ tergũ uasiq madentis in fanciã
⁊ cũ uoce tremẽtia mẽbra ut satirico ait
suas sibi hand equidẽ inuidiosas dotes ha
req rursus illos excludo si qui sunt qui flo¬
rentibꝰ ãnis ani p̃occuxauerũt seuectutẽ

Expanded text:
 ferarum rabies, eaque non omnium sed ignobilium et quas sinistra nature manus attigit. 20 Si igitur inter consiliarios tuos, quos plurimos gravissimosque non dubito, mea vox auditur, non modo venientem non repelles pacem, sed ultro illi obviam ibis et avidissime complexus inventam, ut apud vos eternum maneat curabis; quod facilius assequeris si, quicquid erit, sobriam venerandamque canitiem in consilii partem voces. 21 Illos audi qui et fortune ludos nosse et amare rempublicam didicerunt; his enim dulcedo pacis est gratior qui contrarii amaritudinem pregustarunt; ceteri ergo tanquam pacis hostes a limine arceantur. Neque tamen illos admitto quibus nulla sunt senectutis insignia preter rugas canos ac calvitium et incurvum tergum “nasique madentis infantiam et cum voce trementia membra”, ut Satyricus ait; suas sibi haud equidem invidiosas dotes habros. 22 Neque rursus illos excludo, siqui sunt, qui florentibus annis animi preoccupaverunt senectutem,
Abbreviated transcription (Latin):
mea fides huic hũanitas tua suggit
Ille aũt ut tacere nequeã Guĩs enĩ ab a¬
mante sollicito silentiũ requirat libertas
amoris U̾rcundie frenũ nescit hos licet ob¬
struxit rõnis manꝰ et magnitudini rep
se ĩparem recognescens anĩs quiescendũ

Expanded text:
mea fides hinc humanitas tua suggeriille autem ut tacere nequeam. 2 Quis enim ab amante solicito silentium requirat? libertas amoris verecundie frenum nescit; os licet obstruxerit rationis manus et magnitudini rerum se imparem recognoscens animus quiescen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tam rome ꝙͣ tociꝰ ytalie neq tã t̾raꝵ¬
ꝙͣ am̃orũ inotus ncuciũt et cũ multa
metreant tum metus illud uaticinũ
tanto aute ꝯditam urbem nõ quibuslib
sed sacris in sstũ lr̃is qd̾ ubi pmũ legi fa¬
teor et si seculariũ lr̃arũ typo turgidus
atq illoꝵ insolens exhorrui tũ et gelidus
c̾ca p̾cordia sanguis stetit Est aũt bala am
ꝓphecie ultime nouissimũ ubũ quodut
baberem tibi auferam en oluendi libri mĩ¬

Expanded text:
non tam Rome quam totius Italie, neque tam ternon tam Rome quam totius Italie, neque tam ternimorum motus incutiunt. 9 Et cum multa me terreant, tum vetus illud vaticinium tanto ante conditam urbem, non quibuslibet sed sacris insertum literis; quod ubi primum legi, fateor, etsi secularium literarum typo turgidus atque illarum insolens, exhorrui tamen et gelidus “circa precordia sanguis” stetit. Est autem Balaam prophetie ultime novissimum verbum, quod ut laborem tibi auferam evolvendi Librum
Abbreviated transcription (Latin):
murent qui sͥ aliqͥd uident᷑. mũdi cay ͭ
ẽ roma et licet absoletũ ĩprxũq trarũ
capud oĩm haud dubie Roma ẽ hoc mn si
una uoce loqui possit mũdus ip̃e non ne¬
get si boua fide nõ agnouit testibus ac
ciro graphis ꝯuincendis ne añt prssimũ
in dubiis angurẽ de nichilo ferisse fiux¬
isse mecũ censear ac recentibs maloru
exẽplis et aucte plinii longe clarissimi
scrixtoris excuser cũ ne nuitasse siñam
dicar ad ꝯtextã uerba subtexu Nec uero
inqͥt simplex malũ aut in ip̃o tm̃ motu
ꝑiculũ est Sed par ut maiꝰ ostentũ nũꝙͣ
quid taceam aut quid dicã ita rgo te alloqͥͦr
qͣi unũ quẽlib ex hoñbꝰ nr̃is rem pubcã
uehement̾ amantibꝰ nam qͥd refert uñ
dutas originẽ añ magis intu eor ꝙͣ plane
ytalicũ nr̃a fecit amieiꝰ snãobrẽ applita
aurẽ mi socrates de sũmo rei pu ᵈ ͤ statu
ualde auxiub sum et mesta in p̃sagia

Expanded text:
murent qui sibi aliquid videntur: mundi caput murent qui sibi aliquid videntur: mundi caput est Roma, et licet obsoletum impexumque, terrarum caput omnium hauddubie Roma est. 7 Hoc michi si una voce loqui possit, mundus ipse non neget; si bonam fidem non agnoverit, testibus ac cyrographis convincendus. Ne autem pessimum in dubiis augurem de nichilo finxisse mecum censear, et recentibus malorum exemplis et autoritate Plinii, longe clarissimi scriptoris, excuser, cuius ne mutasse sententiam dicar, ad contextum verba subtexui. «Nec vero» inquit, «simplex malum aut in ipso tantum motu periculum est, sed par aut maius ostentum; nunquam quid taceam aut quid dicam? Ita ego te alloquor quasi unumquemlibet ex hominibus nostris rempublicam vehementer amantibus; nam quid refert unde ducas originem? animum magis intueor, quem plane italicum nostra fecit amicitia. Quamobrem applica aurem, mi Socrates: de summo reipublice statu valde anxius sum et mesta michi presagia
Abbreviated transcription (Latin):
mĩare sufficimꝰ Nouissime cũ iã laxatã
morte placatãq dei iram sparemꝰ nos
panocłi qui xrexti publico naufragio
uidebam᷑ ecce qd̾ adhuc forsan ignoras
roma ip̃a in solito tremore ꝯtussa ẽ tã
gͣuiter ut ab eadẽ uł urbe ꝯdita suxͣ duo
annorũ milis. tale ibi nicħ accid̾it Crtid ͭ
edificiorũ ueterũ neglecta ciuibꝰ scupẽ¬
dea ꝑ rgͥnꝰ mores turris illa toto orbe
unita que coniitis dicebat᷑ ingentibus
ruinis laxata dissiluit. et nũc uelut trũ¬
ca caput suꝑbi u̾titis honorẽ sol effusũ
despicit Demq ut ire celestis argniuta
non desunt multoꝵ sp̃es tẽyloꝵ atqz in
pͥmis paulo apło dicate edis bona ꝑs¬
huini tollapsa et la tozauensis ectie de¬
iectus apex iubilei ardorez gelido horro¬
re ꝯt̾stant C petro micis ẽ actũ res
equide sine ex ͦ est et q̃ młtorũ am̃os
iure deiciat si xiũmẽbrorũ tremor tan¬
tarũ calamitatũ x̃tendit euentũ qͥd nõ
minat tremor capitis stomatent᷑ ⁊ inͤ¬

Expanded text:
merare sufficimus. Novissime, cum iam lassatam mortem placatamque Dei iram speraremus, nos pauculi qui erepti publico naufragio videbamur, ecce, quod adhuc forsan ignoras, Roma ipsa insolito tremore concussa est tam graviter ut ab eadem urbe condita, supra duo annorum milia, tale ibi nichil acciderit. 5 Cecidit edificiorum veterum neglecta civibus stupenda peregrinis moles; turris illa toto orbe unica que Comitis dicebatur, ingentibus rimis laxata dissiluit et nunc velut trunca caput, superbi verticis honorem, solo effusum despicit; denique ut ire celestis argumenta non desint, multorum species templorum, atque in primis Paulo Apostolo dicate edis bona pahumi collapsa et Lateranensis ecclesie deiectus apex, Iubilei ardorem gelido horrore contristant; cum Petro mitius est actum. 6 Res equidem sine exemplo est et que multorum animos iure deiciat; si enim membrorum tremor tantarum calamitatum portendit eventum, quid non minatur tremor capitis? stomacentur et mur
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmosa frons luget/ ut hec inꝙͣ p̃tere¬
am tam in occasu ꝙͣ in oriente tamq sub
borra ꝙ sub austro pditis notissimis iã
ab iuitio ut nosti młtis in locis alprs
in radicibꝰ mote sũt insurtoq ac srus
uenturi p̃sagio Italie suuł ac g̾manie

Expanded text:
lacrimosa frons luget; 3 ut hec inquam preterelacrimosa frons luget; 3 ut hec inquam preteream, tam in occasu quam in oriente, tamque sub borea quam sub austro positis notissima, iam ab initio, ut nosti, multis in locis alpes a radicibus mote sunt insuetoque ac sevo venturi presagio, Italie simul ac Germanie
Abbreviated transcription (Latin):
pñs ma ͫ nõ futuri gͣuioris mali signũ
p̃fert ꝙ ꝙͣ quid iã gramꝰ exxectari q̃at
Uix intelligã. mundus hiit hõi rabie
huic manu dei ultrice ꝯsũptus et exhau¬
stus est eoqz misue ꝓcessũ ut nulla iam
cogitantibꝰ nona maloꝵ facies occͬrat
et ꝓfc̃o quisqͥs hunc statũ rerũ huãnaꝵ
posteris, si qui mõ suꝑsũt posteri nar¬
raui̾t fabulas narrasse uidebit᷑ nec in¬
digͣri ꝯuemet minꝰ ea nob credi que
nullomodo nos aliis credamꝰ me quidem
fateor ad credendũ młta ꝓmorẽ tẽpus
h ͦ fec̾it quo mali nich il iexꝑtũ huãno
geni est ut eiũ illa p̃tereã diluna tem¬
pestates incendia quibꝰ integre modo ur¬
bes funditus periere bella quoq toto
orbe feruentia magͣ cũ strage ppłoꝵ ad
hoc manditã scłis ꝑ estem celiq̃ nota sũt
om̃ibꝰq ciuitates uacue undaq cultoribꝰ
aua testant᷑ que uł afflicti ac ꝓpediũ de¬
sertim orbis atq ip̃ius nat᷑e ut ita dix̾m

Expanded text:
ris mali signum prefert, quanquam quid iam gravius expectari queat, vix intelligam. Mundus hinc hominum rabie, hinc manu Dei ultrice consumptus et exhaustus est, eoque miserie processum ut nulla iam cogitantibus nova malorum facies occurrat; et profecto quisquis hunc statum rerum humanarum posteris, siqui modo supersunt posteri, narraverit, fabulas narrasse videbitur, nec indignari conveniet minus ea nobis credi que nullo modo nos aliis crederemus. 2 Me quidem, fateor, ad credendum multa proniorem tempus hoc fecerit, quo mali nichil inexpertum humano generi est. Ut enim illa preteream diluvia tempestates incendia, quibus integre modo urbes funditus periere, bella quoque toto orbe ferventia magna cum strage populorum, ad hec inauditam seculis pestem celi, que nota sunt omnibus, que civitates vacue nudaque cultoribus arva testantur, que ve afflicti ac propemodum deserti orbis atque ipsius nature, ut ita dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi quid pataui dictata ⁊ dilata hactenꝰ
p̃p nũcii penuriã huis mitte̾ libuit nõ eb
nũcio nec lr̃is opus rẽt cũ rgõ ip̃e hunc
e uestigio secuturs sũ Cũ gõ has lutras
leges scito me iã ꝓxinũ bens aũt feteris
Simͥ ad fonte sorgie obuiũ te tuleris.
Uine ⁊ uale nr̃i memor .iii. idus ium placẽ.¬

Expanded text:
tibi pridem Patavi dictata et dilata hatenus propter nuntii penuriam, hinc mittere libuit non ob nuntio nec literis opus esset cum ego ipse hunc e vestigio secuturus sim. Cum ergo has literas leges, scito me iam proximum; bene autem feceris si michi ad fontem Sorgie obvium te tuleris. Vive et vale, nostri memor. III Idus Iunias, Place
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃e est ut alterũ de tanto riũ hoste ice¬
irẽta spare uicteria uide ne non tã ge¬
uerose fiducie ꝙͣ ncuriose demẽtie signũ
sit C ane uos uideritis uiri mag̾nm¬
et p̃p̃otentes ppłi qd̾ enũ uni dico dictum
ambobꝰ intelligo nisi qr ad te potissinũ
hec si scripxta pueniant ⁊ deuota familia¬
ritas que in cũ ututibꝰ tuis est ⁊ ip̃a lo¬

Expanded text:
curetur alterum? De tanto enim hoste incruentam sperare victoriam, vide ne non tam generose fidutie quam incuriose dementie signum sit. 16 Sane vos videritis, viri magnaet prepotentes populi, — quod enim uni dico, dictum ambobus intelligo, nisi quia, ut ad te potissimum hec scripta perveniant, et devota familiaritas, que michi cum virtutibus tuis est,
Abbreviated transcription (Latin):
di̾tus quorsũ ꝑgatis añis quis sit rxaꝵ
modus qͥs t̾minꝰ odiorũ ꝙ de salute pro¬
pria qͥs deuiqz cuiꝯ nõ ꝑua portio pendz
ex nob de statu xubco cogitetis md ne
illud excidat qd ugliscentis ardor belli
fonte aliqͦ pietatis extinguit᷑ de uuluibꝰ
que ꝑant᷑ nõ nunãtinꝰ a̾ peuꝰ s ytali¬
cus sanguis fluet et eorũ qui si qua nũt
repentina uis ingruat a ͬ si qͥ barbaries
qd interdũ s nũꝙͣ gratis ausa ẽ fines no¬
stros irrũpat pͥmi uobiscũ arma ꝓ cõi
fortumarũ defensione suscipient qui sim̃t
pectora sua morti atq hostibꝰ telis obi¬
crent qui et uris tegent᷑ et uos clipeis
ac corꝑibus suis tegent qui ꝓfugos hostes
uinctis classibus ꝓseq̃nt᷑. paritꝰ uiue̾t xit᷑
morient᷑. paritꝰ pngnabũt ꝑitꝰ̾ triũpha¬
pbunt. Tales igit᷑ hos uiros ꝓpt̾ beuis
quorũdã am̃ qui supplicio amicorũ ⁊ uni
dicta quarũlib offensarũ more fẽmeo
delcãnt ꝓfecto nec utile nec honestũ de¬

Expanded text:
rsum pergatis animis, quis sit irarum modus, quis terminus odiorum, quid de salute propria, quid denique, cuius non parva portio pendet ex vobis, de statu publico cogitetis; 17 modo ne illud excidat quod, nisi gliscentis belli ardor fonte aliquo pietatis extinguitur, de vulneribus que parantur, non numantinus aut penus sed italicus sanguis fluet et eorum qui, siqua nunc repentina vis ingruat aut siqua barbaries — quod interdum sed nunquam gratis ausa est — fines nostros irrumpat, primi vobiscum arma pro comunium fortunarum defensione suscipient, qui simul pectora sua morti atque hostilibus telis obicient, qui et vestris tegentur et vos clipeis ac corporibus suis tegent, qui profugos hostes vinctis classibus persequentur, pariter vivent, pariter morientur, pariter pugnabunt, pariter triumphabunt. 18 Tales igitur hos viros propter levis quorundam animi, qui supplicio amicorum et vidicta quarumlibet offensarum more femineo delectantur! Profecto nec utile nec honestum, de
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtis fluctibꝰ exibit or̃o ĩd si mũꝙͣ alias
Italicꝰ hõ ad italitã q̃relam uemo Curgi¬
tis nũs ad arma duo potentissumm ppłi
due florẽme urbes duo ut dicã brenit
Italie lunũa que ut in quidẽ uidet᷑ poꝵ¬
tune adeo huic illiut ccũ ausoi orbis
claustra distribuit nata parẽs ut nob
ad archon et ad ortũ solis illis ad m̾diẽ
et ad occasui uersis nob superũ illis infe¬
rũ mare frenantibꝰ post debilitatũ ndi¬
natũq iam ne dicã prostratũ ꝓrsa et ex¬
tinctũ roͣnũ impium Adhuc reginã italiã
quadrixtitꝰ orbis agnoscẽt de qua re
et si quarũdã forte genciũ suꝑbia in t̾ri
litẽ fcura uideat᷑ in alto terte nꝰ usq ĩ¬
pudentia ꝯtrou̾siã mouebit Cot̾m si ĩ

Expanded text:
 Id si unquam alias, italicus homo ad italicam querelam venio. 4 Surgitis nunc ad arma duo potentissimi populi, due florentissime urbes, duo ut dicam breviter, Italie lumina, que ut michi quidem videtur, peroportune adeo hinc illinc circum Ausonii orbis claustra distribuit natura parens, ut vobis ad arthon et ad ortum solis, illis ad meridiem et ad occasum versis, vobis Superum, illis Inferum Mare frenantibus, post debilitatum inclinatumque iam, ne dicam prostratum prorsus et extinctum, romanum imperium, adhuc reginam Italiam quadripartitus orbis agnosceret. 5 De qua re etsi quarundam forte gentium superbia in terris litem factura videatur, in alto certe nullius usquam impudentia controversia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ prorsus et languidꝰ frigescente huis
bt̃orum Utute illius malorũ m ardescente ne
quã fama uulgan̾at certissimã fidẽ dabat
polluit orbe trarũ sic illos acceꝑam ꝙͣtũ
celitꝰ datũ erat eisdem uestignis g̃dientes
et suigularẽ in pͥmis qͣdã laudẽ ap oẽ
gemis hõm meruisse et mt tustorũ po-¬
pulos tenuisse longis tꝑibꝰ uoluntariũ
quodãmodo pͥncipatũ. titulo quid̾ imperii
abstiẽtes ilt que suꝑbie ĩudieq mimus
tita florentia in qua flos u̾tutũ omi et
gliosoꝵ actuũ exemplaria uisibilit᷑ hũu¬
darent. Eraᵗ om̃i finitimarũ gensiũ ad tã

Expanded text:
vem prorsus et languidam, frigescente hinc vem prorsus et languidam, frigescente hinc bonorum virtute, illinc malorum inardescente neqquam fama vulgaverat, certissimam fidem dabant. polluit orbe terrarum, sic illos acceperam, quantum celitus datum erat eisdem vestigiis gradientes, et singularem in primis quandam laudem apud omne genus hominum meruisse et inter Tuscorum populos tenuisse longis temporibus voluntarium quodammodo principatum, titulo quidem imperii abstinentes. 15 At quo superbie invidieque minus, tita Florentia, in qua flos virtutum omnium et gloriosorum actuum exemplaria visibiliter abundarent. 16 Erat omnium finitimarum gentium a
Abbreviated transcription (Latin):
tensis qua nulla usq hodie dissolutior nͣ
desolatior tra est ac ꝑ alpes medias nõ miti¬
bus tantũ aut uag̃is excursoribꝰ sed ar¬
matis nũt ex̾citibꝰ obsessas nõ modo per
dem s nocte etiã intẽxesta sospes incesssit.
florentinis in finibus luce media ꝓcubuisse
uelut oue impie uictie destinatã et o
et̾nũ etatis nr̃e dedecus ĩuentos esse qui au¬
deant eꝯspectu quodãmodo urbis nr̃e ⁊ illiꝰ
olim formidati pallacii in quo celeberria
iusticie sedes erat lauiare ꝓ libito ciues ur̃es
o tempa o mores libet xni exclamare cum
tullio Ego quid̃ puer audiebã maiores na¬
t narrare solitos ppłi illius u̾tutes omĩo¬
das exinuãq iusticiã nõ in ꝯtcͣtibꝰ modo
placitisq ꝯuẽtis s in hiis duobo maxĩe
quibꝰ sãlon ille sapientissimꝰ legislator ait
ꝓfecto si desit alterũ ncc̃e est qͣi alto᷑ pede
claudicantẽ efficiat ciuitatẽ sin utrũq euer¬

Expanded text:
tensis, qua nulla usquam hodie dissolutior, nulla tensis, qua nulla usquam hodie dissolutior, nulla desolatior terra est, ac per Alpes medias non nivibus tantum aut vagis excursoribus sed armatis nunc exercitibus obsessas, non modo per diem sed nocte etiam intempesta sospes incesserit, florentinis in finibus luce media procubuisse velut ovem impie victime destinatam. 12 Et o eternum etatis nostre dedecus, inventos esse qui audeant e conspectu quodammodo urbis vestre et illius olim formidati palatii in quo celeberrima iustitie sedes erat, laniare pro libito cives vestros! “O tempora, o mores”, libet enim exclamare cum Tullio. 13 Ego quidem puer audiebam maiores natu narrare solitos populi illius virtutes omnimodas eximiamque iustitiam, non in contractibus modo placitisque conventis, sed in his “duobus” maxime quibus Solon ille sapientissimus legislator ait profecto si desit alterum, necesse est quasi altero pede claudicantem efficiat civitatem, sin utrunque, ener
Abbreviated transcription (Latin):
tatis artibus ut impine ⁊ celũs flo¬
rẽntĩa et insticiã ꝯtempnatis. honũculũ so¬
lum fessũ ⁊ actonitũ tumeretis hñtes recep¬
tatula tam ꝓpuiq̃ tam ualida Nolite igit᷑
auaricie seuiciẽ cuuulare quid ꝙ popłabile
manum erat quodq in ur̃os usus u̾ti pote¬
nulli usui futura linquite. Quid tornũ
intuenũ quid cogitatis qͥd molimini q̃
ista rabres est qͥd mitantes uolũt gladii
iͥd petũt o uoluptas effera nlło odio nulla
spe ꝓpoĩta nułlo metu sacresc̃m̃ et deo siłi¬
mũ aĩal hõrem truaidare ferire cupidas ma¬
nus in uistera et qd ne gn̾ose quidẽ fere
face̾nt lacato cadaueri incũbere ⁊ spumã¬
ti sangiũe delcari Pudet at miset o claris¬
suni cuies nec de ꝑuo doloris fonte scaturiũt
tot lamẽta neq mag̾ tłis amici tlem casũ
lugeo ꝙͣ tm̃ tam gliose quond rei pubͭ  pudo¬
rem ꝙ xiũĩ dicet᷑ apud gentes qͥd posteritas

Expanded text:
itatis arcibus, ut impune et celum et Floitatis arcibus, ut impune et celum et Florentiam et iustitiam contemnatis. Homunculum solum fessum et attonitum timeretis, habentes receptacula tam propinqua, tam valida? Nolite igitur avaritie sevitiam cumulare: quicquid populabile manu erat quodque in vestros usus verti potenulli usui futuram linquite. 9 Quid torvum intuemini, quid cogitatis, quid molimini? que ista rabies est? quid micantes volunt gladii, quid petunt? O voluptas effera, nullo odio, nulla spe proposita, nullo metu sacrosanctum et Deo simillimum animal, hominem, trucidare, ferre cupidas manus in viscera et — quod ne generose quidem fere facerent — lacerato cadaveri incumbere et spumanti sanguine delectari. 10 Pudet ac miseret, o clarissimi cives, nec de parvo doloris fonte scaturiunt tot lamenta, neque magis talis amici talem casum lugeo, quam tantum tam gloriose quondam reipublice pudorem. Quid enim dicetur apud gentes? quid posteritas
Abbreviated transcription (Latin):
soli natałis amantissimũ illuc iam semor
redibas uñ puer excessas et ille t̾re que
te infautẽ pauerat fatigate uite reliqͥ¬
as refebas capies ubi ortus eras mori
et ubi reptaueras sepeliri Sed o scelus
o inhumana feritas truculentissin ho¬
mĩes ỹme uero cruẽte ⁊ ĩmanes belue.
te imꝓuidũ ⁊ merurẽ calle medio expec¬
tabant horrendũ ⁊ ignotũ orbi italito
p̃donũ genus qui nõ saturati auro que¬
esce̾nt que sũma notorũ raptoribꝰ eẽ
solet nͥ scient᷑ tuũ sanguine haurirẽt
et ex optatũ ingressũ pr̃ĩe tibi p̃riꝑent
ac sepulcrũ O sitim sangũis manditam
qͥd amplius q̃ritis seuissimi canes quid
amplius q̃ritis in corꝑespoliato odiũ
quid̃ ignoti et ĩno cẽtis homĩs nec erat
ullũ certe nec fingi pot̾at Ci aurifa¬
mes uͥa sceleris causa est redite iam
ne farn uoti ꝯpotes ac p̃da gnes spelũ¬
cas cͥminũ officinas/ et qui illi aide uos

Expanded text:
soli natalis amantissimum; illuc iam senior soli natalis amantissimum; illuc iam senior redibas unde puer excesseras, et illi terre que te infantem paverat, fatigate vite reliquias referebas, cupiens ubi ortus eras, mori et ubi reptaveras, sepeliri. 6 Sed, o scelus, o inhumana feritas!, truculentissimi homines, imo vero cruente et immanes belue, te improvidum et inermem calle medio expectabant, horrendum et ignotum orbi italico predonum genus, qui non saturati auro quiescerent, que summa votorum raptoribus esse solet, nisi scienter tuum sanguinem haurirent et exoptatum ingressum patrie tibi preriperent ac sepulcrum. 7 O sitim sanguinis inauditam! quid amplius queritis, sevissimi canes? quid amplius queritis in corpore spoliato? Odium quidem ignoti et innocentis hominis, nec erat ullum certe, nec fingi poterat. Si auri fames vera sceleris causa est, redite iam nefarii voti compotes, ac preda graves, speluncas criminum officinas et, qui illic avide vos
Abbreviated transcription (Latin):
dabat᷑ u̾bis saltem am̃ testiba et si non
hĩtatorem c̾te amatorẽ prĩe ꝯprobarẽ s
dumꝰ tegita re metũ tepi aptum ab altitio¬
curarũ ur̃arũ distaret meorã hiũlitas stu¬
diorũ subite inͥ semꝑ e manib ꝯ talanus
lapsus est/ diunt aũt cogo; ut stribã ne re¬
luctari ualeo urget riũ am̃s dolos nigens
ignorassem suauissimꝰ et mito carissimus
cuus nr̃ et amicꝰ meus dũ ex galliis flo¬
rentiã redit molestias atq picula tam
longi itiu̾s tusgressus/ ⁊ iam dilte pr̃ĩe
uitinꝰ in ip̃o pene portarũ lym̃e et in
ur̃o utita dicã gremio crudelitꝰ inter frũs
est O un infelix qͣntos etate uiridi ꝑtu¬
leras labores quotieus ignota t̾rarũ tit¬
cueras ut tnquilla ĩ pria tua tande et
honoratã ages senectutez quo pergis
ahmiser fatiqz tui nescre et ubiq tucior
ꝙ in prĩa future quo ruis quo miserã¬
de festinas ubi cauit᷑ poeticũ illud fallt
te incantũ pietas tua q̃ cum sit magna

Expanded text:
altem animi testibus, etsi non habitatorem, certe amatorem patrie comprobarem. 2 Sed dum cogitare mecum cepi quantum ab altitudcurarum vestrarum distaret meorum humilitas studiorum, subito michi semper e manibus calamus lapsus est. Nunc autem cogor ut scribam, nec reluctari valeo; urget enim animum dolor ingens ignorassem — suavissimus et merito carissimus civis vester et amicus meus, dum ex Galliis Florentiam redit, molestias atque pericula tam longi itineris transgressus et iam dilecte patrie vicinus, in ipso pene portarum limine et in vestro, ut ita dicam, gremio crudeliter interfectus est. 4 O vir infelix, quantos etate viridi pertuleras labores, quotiens ignota terrarum circuieras ut tranquillam in patria tua tandem et honoratam ageres senectutem! Quo pergis? ah, miser fatique tui nescie et ubique tutior quam in patria future, quo ruis, quo miserande festinas? Tibi canitur poeticum illud Fallit te incautum pietas tua, que, «cum sit magna
Abbreviated transcription (Latin):
ãnos ꝓrogent/ morte ac semũ dr̃entes iͣ¬
quoq que cũ ne lege ꝑueniũt forti am̃o
laturi horũ ꝯsilio ut accedas uelium deponere
ĩntilez dolorez pelle curas suꝑuacuas discu¬
te dampnosas ani nebulas et ad sũmã iꝙ
hom̃i int̾ uite huis ꝓcellas et in hoc exilio

Expanded text:
annos quoque cum nature lege pervenerint, forti animo laturi; horum consilio ut accedas velim. 8 Depone inutilem dolorem, pelle curas supervacuas, discute damnosas animi nebulas et ad summam quihomini inter vite huius procellas et in hoc exilio
Abbreviated transcription (Latin):
mas dĩno uolens ꝯmittas arbito anni ad
celũ erigas et in illo figas spei auchoraz
a quo uno nõ solũ accipe potes ut sis saliuis
s nt eẽs aliqͥs accepisti neq diffidas extma¬
tua magnifice curaturũ qui tm̃ de p̾mor¬
Diis curã gessit ẜnũłꝯs ut in telligas diste
Uirũ forte et fortuẽ p̃lis assuescm̃ morbos
ac morte et mortalia cũcta de spice̾ supͣ
hũanos sese casus ani attollentẽ scalis qͥ¬
sepe egro atq affecto licet in corpe sanus
appuit int̾ͦq dolorũ morsus et in ip̃a morte
clarũ dedit exꝑimientũ posse felicitate
in hiis ip̃is que missie uocant existere

Expanded text:
tuas divino volens committas arbitrio animumque ad tuas divino volens committas arbitrio animumque ad celum erigas, et in Illo figas spei anchoram a quo uno non solum accipere potes ut sis salvus, sed ut esses aliquid accepisti, neque diffidas extretua magnifice curaturum qui tantam de primordiis curam gessit; 6 simulque ut intelligas decere virum fortem et fortune preliis assuefactum morbos ac mortem et mortalia cunta despicere, supra humanos se se casus animi alis attollentem, qui sepe egro atque affecto licet in corpore, sanus apparuit interque dolorum morsus et in ipsa morte clarum dedit experimentum posse felicitatem in his ipsis que miserie vocantur, existere,
Abbreviated transcription (Latin):
egritudinis ꝙ qualestrncie tue noticiã in¬
hessit surrexisse didici que cecidisse nesciue¬
cautꝰ Attonitꝰ heres et ꝯsid̾a̾tõe intati dis¬
crinuĩs gandens cremo Illi gr̃as qui ⁊ sopi¬
tatẽ tuã passus ẽ textari nec ẽ passo o brn
ne gni nos oppͥme̾t merore s gandiũ curu¬
las piculo et nos post hoc tui semꝑ auidiões
⁊ te nobis efficẽt cariorẽ nr̃as sane pat̾¬
deus si fieri possit optanũn tantisꝑ herbarũ
noticu ꝑnintasse quo tibi aluꝙͣ in h statu
cupem is qui ad te mittit᷑ insignis phicus
deo aspirante p̃stabit et q̃m hͦ quoq illũ
remediis non ultimũ ponis ego ipe cũ pͥͫ
dabit᷑ fequar unicũ int̾im antidotũ quod
apud nredicos nr̃os ĩeno hyis lr̃is inẜen¬
dñ duxi qd̾ si bona fide haussis sanus quoq¬
a ypocrate ꝯsiliũ ne speres Est añt ex hiis
feriue ꝯfectũ rebꝰ ut in pͥmis teip̃m ⁊res

Expanded text:
egritudinis quam convalescentie tue notitiam inegritudinis quam convalescentie tue notitiam ingessit; surrexisse didici quem cecidisse nesciveaserit, attonitus hereo et consideratione vitati discriminis gaudens tremo; Illi gratias qui et sospitatem tuam passus est tentari, nec est passus obrui, ne gravi nos opprimeret merore, sed gaudium cumulans periculo et nos posthac tui semper avidiores et te nobis efficeret cariorem. 4 Nostras sane Pyerides, si fieri possit, optaverim tantisper herbarum notitie permutasse, quo tibi aliquid in hoc statu o posse cuperem, is qui ad te mittitur insignis phisicus Deo aspirante prestabit, et quando hoc quoque in remediis non ultimum ponis, ego ipse, cum primum dabitur, sequar. 5 Unicum interim antidotum quod apud medicos nostros invenio, his literis inserendum duxi, quod si bona fide hauseris, sanius a quoquam Ypocrate consilium ne speres. Est autem ex his ferme confectum rebus, ut in primis te ipsum et res
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ad Mamfredũ piũ carꝑi dñm grani
egritudine libatũ exhortatio
Rebros in sultus atq ĩpetꝰ fortu¬
in nec minꝰ crebros fame uola¬
tilis his tempibꝰ pacior uene¬
natis illa c̃ spiculis hec aures ferit et
suuł huic utraq xcutit huic minat᷑ Cole¬
bant leta tristibꝰ amaris dulcia muste̾. Uuc̃
hen tristia ⁊ amara oĩa illa mellis instia.
diris aĩam figit aculeis hec ignara letiͤ
meros loquit᷑ merores et ꝯtͣ fortunam
quidẽ scimꝰ unicũ clipxũ ẽẽ u̾tutis cuiꝰ ꝙͣ
sun mops sepe ꝑ hoc tempꝰ letalibus
plagis exꝑior fama u̾o quibꝰ armis sine
alrs euad̾em uolut᷑ monstrũ est hoc r̾me¬
Dñ  legi de remlla unꝙͣ ac de nullo hõmi
ꝑcũctari s id rursũ mutile est si xiũ lu¬
gnã frenassem aures nõ obstuxerã stan ᶜ
int̾rogans audiui młta que nolui ⁊ morbos
⁊ funera et gnes amitoꝵ casus quorũ me
misse suppliciũ est importuna tñ hͭ nũcia
in hoc uno in se p̃buit mitiorẽ qd̾ nõ priꝰ

Expanded text:
 Ad Manfredum Pium Carpi dominum gravi egritudine liberatum, exhortatio. 1 Crebros insultus atque impetus fortue, nec minus crebros fame volatilis, his temporibus patior; venenatis illa spiculis animum, hec aures ferit, et simul hinc utraque percutit hinc minatur. Solebant leta tristibus, amaris dulcia miscere; nunc, heu, tristia et amara omnia; illa mellis inscia duris animam figit aculeis, hec ignara letitie meros loquitur merores. 2 Et contra fortunam quidem scimus unicum clipeum esse virtutis, cuius quam sim inops, sepe per hoc tempus lethalibus plagis experior; famam vero quibus armis sine alis evaderem? volucre monstrum est. Hoc remedium elegi, de re nulla unquam ac de nullo hominum percontari; sed id rursus inutile. Etsi enim linguam frenassem, aures non obstruxeram; ita nichil interrogans audivi multa que nolui et morbos et funera et graves amicorum casus, quorum vel meminisse supplicium est. 3 Importuna tamen hec nuntia in hoc uno michi se prebuit mitiorem, quod non prius
Abbreviated transcription (Latin):
adeo i̾ta est ut adolescens cui nõ felicitꝰ adul¬
teriũ succesẜit ꝙͣuis dines ꝙͣuis formosus
ac nobilis coenorũ iudicio int̾ miseros hẽat᷑.
qͣi abiectꝰ ac repulsus nẽ puditicia s ꝯtẽptu
et qͣi dilce castitatis ꝯuiciũ sit amãtis hĩc
ille muenũ feruor et sollici d impba tamꝙͣ
non de libidine s głia sit c̾tamen hiuic la¬
bores hinc suspiria hinc rexulse amaris¬
sime spe tũ successus cangrior nã seda ut
uene̾ ꝓpicioq cupidine eãt quis ille est tñ
zeli ardor qui suspicionũ aculei q̃ in dies et
in horas inquietudo ani et in regno amo¬
ris patis ac belli uitissitudo treberrima q̃
tñ usa xessimo iam int̾ nobiliũ delitias inian᷑
quẽ nã demũ illa supplicia que dissiłari utrq
neq̃unt/ nũt a publicis iudiciis nũt a pͥuatis
furoribꝰ maritoꝵ quã młtis eñ spata illa
nox inspato fuit ultima qͤciens audiuitus

Expanded text:
adeo trita est ut adolescens cui non feliciter aduladeo trita est ut adolescens cui non feliciter adulterium successerit, quamvis dives quamvis formosus ac nobilis, coevorum iudicio inter miseros habeatur, quasi abiectus ac repulsus non pudicitia sed contemptu, et quasi dilecte castitas convitium sit amantis. Hinc ille iuvenum fervor et solicitudo improba, tanquam non de libidine sed de gloria sit certamen; hinc labores, hinc suspiria, hinc repulse amarissime, sepe tamen successus amarior. 9 Nam secunda ut Venere propitioque Cupidine res eant, quis ille est tamen zeli ardor, qui suspitionum aculei, que in dies et in horas inquietudo animi et in regno amoris pacis ac belli vicissitudo creberrima? que quoniam usu pessimo iam inter nobilium delitias numerantur, quenam demum illa supplicia que dissimulari utique nequeunt, nunc a publicis iudiciis nunc a privatis furoribus maritorum? quam multis enim sperata illa nox insperato fuit ultima, quotiens audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpulsũ tandẽ dimoto uelanũe mr̃e agnita
illico qi adu̾satũ scelus sese p̃cixitẽ dedisse
rusticas uarroni c̾mmꝰ pari frande decex¬
tũ nec in srip̃m imo in illũ qui fefellerat ul¬
ciscentẽ in quẽ ꝯfestim uelo omoto ut ip̃e ait
fecit impetũ atq illũ mordicans interfecit
beluarũ ĩtaaũt se res ht̃ ut nullũ amĩal
hõie nobilia dũ se hoĩem menũt sic dũ obli¬
usci cepit nullũ uilius nullũq deiectis nul¬
lum xeius quẽ nat̾e stuułi impellant nec
frena ꝯtineant rõnis S omittamiꝰ hec au
Adulteriũ dico qd̾ amoris uelo tegit᷑ et pul-¬
t̾rimo nõie turpissinũ scelus obiibilat᷑ qd̾
non solũ nr̃a rtate om̃ hũndantissĩa maloꝵ
s multis añ nos sẽcłis tã cõe erat ut de eõ
fecit insigne nec aliene uxori anulũ p̃stat.
hũc matrone huilem et sordide libidĩs et an¬
cillarũ uocant Qne tũc pestis incipiens ñt

Expanded text:
impulsum, tandem dimoto velamine matre agnita impulsum, tandem dimoto velamine matre agnita illico quasi aversatum scelus, se se precipitem dedisse rusticas Varronis cernimus pari fraude deceptum, nec in se ipsum imo in illum qui fefellerat ulciscentem, in quem confestim velo amoto, ut ipse ait, “fecit impetum” atque illum “mordicans interfecit”. 6  se habet, ut nullum animal homine nobilius dum se hominem meminit; sic dum oblivisci ceperit, nullum vilius nullumque deiectius, nullum peius quem nature stimuli impellant nec frena contineant rationis. 7 Sed omittamus hec audAdulterium dico, quod amoris velo tegitur et pulcerrimo nomine, turpissimum scelus, obnubitur, quod non solum nostra etate, omnium abundantissima malorum, sed multis ante nos seculis tam comune erat, ut de eo fecit insignem nec aliene uxori anulum prestat, hunc matrone humilem et sordide libidinis et ancillarium vocant». 8 Que tunc pestis incipiens, nunc