comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere uoluit & ꝑpassionẽ mortis mortuꝙ simul & uiu& cibꝰ fieri
ut suo qͥq mͦ comed̾ent eũ tã mortui quã uiui. Decerptũ qͥppe illu
de arbore crucis manu pat̾s. ipso dicente. pat̾ inmanꝰ tuas cõm̃do
& ex inde uider̃ dm̃ qͦm añ hac nemo uidit umꝗͣ. Corpora qͦ ill&
inmonum̃tis iacentia uirtute cibi illiꝰ ñ caruer̃: mox ut eodem
uentre t̃re qͦ tenebant᷑ & ipsa receptũ ẽ corpꝰ eiꝰ. sic̃ ionas inuentre
cȩti tͥbꝰ dieb ⁊ tͥbꝰ noctibꝰ. Nã uirtute huiꝰ cibi factũ ẽ ut multi ex

Expanded text:
dere voluit, et per passionem mortis, mortuorum simul et vivorum cibus fieri, dere voluit, et per passionem mortis, mortuorum simul et vivorum cibus fieri, ut suo quique modo comederent eum, tam mortui quam vivi. Decerptum quippe illum de arbore crucis manu Patris, ipso dicente: « Pater, in manus tuas commodo et exinde viderunt Deum, quem antehac nemo vidit unquam . Corpora quoque illorum in monumentis jacentia, virtute cibi hujus non caruerunt, mox ut eodem ventre quo tenebantur et ipsa, receptum est corpus ejus, sicut Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus . Nam virtute hujus cibi factum e
Abbreviated transcription (Latin):
maledictionẽ om̃iũ cõmestione sacͥficio cũ inuocatione diuini
nõis e& purgare. S ñ pot̾at brutũ pecꝰ u̾bi gr̃a simplex & in nocenᷤ
agnꝰ qͣm inc̃depnationẽ maliciosi ⁊ noxii serpentis obtulit abel.
ñ pot̾at inqͣm ꝓofferente se hõie brutũ pecꝰ loqͥ iusticiã. ñ pot̾at
offerenti se ꝯferre ꝗͣ ñ habebat uitã ȩt̾nã. Ita gͦ p̃paratis esurientibꝰ
cũ sinꝰ abrahȩ iam ex ipsis eẽt impletꝰ patefactis in plenitudine tẽ¬
poris celi ianuis dedit pat̾ ħe panẽ uiuũ & uerũ. panẽ signatũ.
panẽ anqł&. Qui causã habens eande cur ueniret. ꝗͣ habu̾it in pa
radysocum pͥmũ hõiem reqͥrer&. scił ut cibo ꝑqͣm ħõ ꝑut. oppositũ
cibudar& p̃cedente m̾ito humilitatis & fidei: p̃cepto pat̾s adu̾sus
lignũ scientie boni ⁊ mali ipse fructꝰ uitȩ ȩt̃nȩ inligno erucis pen¬

Expanded text:
maledictionem talium comestione sacrificiorum, cum invocatione divini maledictionem talium comestione sacrificiorum, cum invocatione divini nominis expurgare. Sed non poterat 200 brutum pecus, verbi gratia, simplex et innocens agnus, quem in condemnationem malitiosi et noxii serpentis obtulit Abel; non poterat, inquam, pro offerente se homine brutum pecus loqui, justitiam non poterat offerenti se conferre, quam non habebat, vitam aternam. Ita ergo praeparatis esurientibus, cum sinus Abrahae jam ex ipsis esset impletus, patefactis in plenitudine temporis coeli januis, dedit Pater hunc panem vivum et verum, panem signatum, panem angelorum. Qui causam habens eamdem cur veniret, quam habppositum cibum daret, praecedente merito humilitatis et fidei, praecepto Patris adversus lignum scientiae boni et mali ipse fructus vitae aeternae in ligno crucis pen
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fessione dapmatã ipse gr̃e suȩ flumine aboleret. ⁊ sic demũ uerũ ui¬
telignũ quł ipse ẽ adũsus cibũ ilłu ꝗͣ p̃supsit cõmedendũ apponeret
Alit᷑ qͥppe destrui ñ pot̾at peccatũ ulld qđ ho credens diabolo płꝰꝗ̃ dło
cibũ ueritũ suꝑba itentione comedit. ñ ut iterũ plus credensdõ ꝗͣ
diabolo ec̃tra cibũ imꝑatũ humili subiectione comederet iđe homo.
Ut gͦ iusta ratione peccatũ destrueret iusticia sem pit̾na peccatorẽ
eiectũ euestigio subsecuta ẽ in exhausta mĩa. nec ante reuocare de¬
stitit: donec in filus hoĩnũ fide inueniret: ⁊ humilitatis uocesoͥmet
respondentes audiret. Ceꝑunt enĩ hor̃es miserus eruditi maliciã
serpentis deceptoris agnosc̃e ⁊ cũ execratione refugere.⁊ inc̃depna¬
tione cibi illiꝰ qͣm ab illo ꝑsuasꝰ h̃o ꝯtra dm comederat. sacͥficia
decimas & hostias pacificas dõ c̾atori offerre. cupientes cibulliꝰ

Expanded text:
pse gratiae suae flumen aboleret, et sic demum verum vitae lignum, quod ipse est adversus cibum illum quem praesumpsit, comedendum apponeret. Aliter quippe destrui non poterat peccatum illud quod homo credens diabolo plus quam Deo, cibum vetitum superba intentione comedit, nisi ut iterum plus credens Deo quam diabolo, econtra cibum imperatum humili subjectione comederet idem homo. Ut ergo justa ratione peccatum destrueret justitia sempiterna, peccatorem ejectum e vestigio subsecuta est inexhausta misericordia, nec ante revocare destitit, donec in filiis hominum fidem inveniret et humilitatis voces sibimet respondentes audiret. Coeperunt enim homines miseriis eruditi, malitiam serpentis deceptoris agnoscere , et cum exsecratione refugere, et in condemnationem cibi illius, quem ab illo persuasus homo contra Deum comederat, sacrificia decimasque, et hostias pacificas Deo Creatori offerre, cupientes cibi illius
Abbreviated transcription (Latin):
uellet carnẽ suã ⁊ manducari. in qͣ coutebat᷑ qͥnq sensibꝰ ꝗͣ ad mͦdu c̃a¬
dit᷑ caro agni : comedit᷑. Ibi inꝗ̃ figuratio hec ꝑimit᷑ ⁊ ꝑmanet sensus

Expanded text:
vellet carnem suam, et manducari, in qua coutebatur quinque sensibus, quemadmodum convellet carnem suam, et manducari, in qua coutebatur quinque sensibus, quemadmodum conciditur caro agni, et comeditur. Ibi, inquam, figuratio haec perimitur et permanet sensus
Abbreviated transcription (Latin):
Nimirũ niste panis ꝗ in altari c̃secramꝰ figura ẽ panis uiui qͥ de cȩlo descen¬
dit ñ ipse panis uiuus. Cuiꝰ qͦso auctoritate canonica fretꝰ catholicis hoc in¬
fers auribꝰ Nũ qͥu uͥ diã ipse panis uiuus de pane ꝗͣ tenebat in manibꝰ
hoc ẽ corpꝰmeũ. dictũ ẽ aliqͥd tale qͣle dicẽ paulus. uł cũ dixisset. pet̾ aut̃
Etiã si dicat qͥs figuratã e̾ẽ locutionẽ qͣ dicet᷑ posteriꝰ nͥ manducauerrus
carnẽ filii hois ⁊ bibertus eiꝰ sanguinẽ ñ habebitis uitã inuob̾. ñ nob adũ¬
sat᷑. qr uideł ista figuratio locutionis ueritatẽ rei ñ ꝑimit. ꝗͣ admͦdu in
parabola seminantis u̾ba parabolica rẽ ñ ꝑimunt uere semi̾nantis. Quȩ
enĩ ẽ diffinitio figurate locutionis: Nempe cũ aliud in uoce sonat. aliu
intelligendu ẽ figurata locutio ẽ. Plane gͦ ⁊ si p̃dicta locutio figurata ẽ
alit̃ enĩ uiders sonuit. alit̃ xp̃c sensit rẽ ipsã figuratio ñ ꝑimit. s ipsa

Expanded text:
Nimirum et iste panis quem in altari consecramus, figura est panis vivi, qui de coelo descendit, non ipse panis vivus. Cujus, quaeso, auctoritate canonica fretus, Catholicis hoc infers auribus? Nunquid ubi dixit ipse panis vivus de pane quem tenebat in manibus: « Hoc est corpus meum, » dictum est aliEtiamsi dicat quis figuratam esse locutionem, qua dicetur posterius: « Nisi manducaveritis carnem Filii hoa videlicet ista figuratio locutionis veritatem rei non perimit, quemadmodum in parabola seminantis, verba parabolica rem non perimunt vere seminantis. Quae enim est definitio figuratae locutionis? Nempe cum aliud in voce sonat, aliud intelligendum est, figurata locutio est. Plane ergo etsi praedicta locutio figurata est aliter enim Judaeis sonuit, aliter Christus sensit rem ipsam figuratio non perimit, sed ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
erunt multis: qͦd uideł absurde diceret᷑ de iterũ morituris: u̾bi
ꝗr̃a de laharo uł de filio uiduȩ: qͥ ñ apparuer̃ multis. s om̃ibꝰ ui¬
sibiles & c̃trectabiles atq om̃ino c̃similes siue cõpassibiles fuer
salutẽ scđm t̃ditionẽ ipsiꝰ oñi signantes panẽ & uinũ. ut edant pau¬
ꝑes& saturent᷑: laudent dñm qͣ reqͥrunt eũ: edant inꝗͣ paupes
grande elemosynã reꝗis regũ. quã dat ipse ñ aliã ꝗͣ se ip̃sũ. ñđiu¬
remedio uet̾es c̃sũmati s̃ scĩ ⁊ alio subuenit̃ nouis. s qͦ sanguine simul
cũ aqͣ ꝓfluente delat̾e xp̃i emũdata ẽ uniu̾sitas illo in ipsa hora
aniee mortis. eođe nos emundam̃ singłi ⁊ eode aꝗͣ elem̃to undecũq
supto cũ ubo eiꝰde crucis: sanguinis. in qͦ nos inqͥt iohes laũ ille apeẽ¬

Expanded text:
orituris, verbi gratia, de Lazaro vel de filio viduae, qui non apparuerunt multis, sed omnibus visibiles et contrectabiles, atque omnino consimiles sive compassibiles fuerunt salutem secundum traditionem ipsius Domini signantis panem et vinum, ut edant pauperes et saturentur, et laudent Dominum, qui requirunt eum ; edent, inquam, pauperes grandem eleemosynam Regis regum, remedio veteres consummati sunt sancti, et alio subvenitur novis, sed quo sanguine simul cum aqua profluente de latere Christi emundata est universitas illorum in ipsa hora Dominicae mortis , eodem nos emundamur singuli, et eodem aquae elemento undecunque sumpto cum verbo ejusdem crucis et sanguinis, « in quo nos, inquit Joannes, lavit ille a pe
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ corpꝰ nos dixerimꝰ hoc significat corpꝰ ñ ne multũ ẽ qđ apponimꝰ
locutꝰ nec ascendit unꝙ̃ in cor eiꝰ. Nẽ pe cũ obicit qͥs suisq scͥptitat insce¬
duilis qł itide dix̾it ea de ueritas ego sũ uitis tã audacter ꝗͣ imꝑite in
argumt᷑tũ mendosũ illd att̃hit. cũ statĩ subseqͣntia u̾ba dicentif᷑ sic̃ pal¬
mes ñ potẽ fructũ ferre a semetipso. nͥ manserit inuite. sic nec uos nͥ
inmemanseritis. manifeste ꝑsimilitudinẽ dictũ cõpellant intelligi
p̃sert̃ cũ ñ sigant̃ dixerit ego sũ heç uitis sic̃ signant̃ dix̃ hoc ẽ corpꝰ
meũ hic ẽ sanguis ms̃. apposita ꝓtinꝰ de scͥptione uere ꝓpͥetatis. decor ꝑe¬

Expanded text:
« hoc est corpus, » nos dixerimus, hoc significat corpus, nonne multum est quod apponimus « hoc est corpus, » nos dixerimus, hoc significat corpus, nonne multum est quod apponimus locutus, nec ascendit unquam in cor ejus? Nempe cum objicit quis, suisque scriptitat in schedulis, quod itidem dixerit eadem Veritas: « Ego sum vitis; » tam audacter quam imperite in argumentum mendosum illud attrahit, cum statim subsequentia verba dicentis: « Sicut palmes non potest fructum ferre a semetipso nisi manserit in vite; sic nec vos nisi in me manseritis , » manifeste per similitudinem dictum compellant intelligi, praesertim cum non signanter dixerit: « Ego sum haec vitis, » sicut signanter dixit: « Hoc est corpus meum, hic e
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ in adũsũ p̃ripi potuerit. sic̃ moseq ẽ qͥcũ uenando aliqͥd app̃bendere
querint quubrare qͣant ecr adũsoueritatis adusari magis ecultant ꝙ̃
sicariꝰ cũ ciuẽ aut collegã c̃ciderit. St̃ eiꝰde alia pleraq scͥpta ꝗͣ fidelis le¬
ctor diligent̃ ẽ ferens ꝑrclitanti fidĩ citiꝰ subuenire ualeat. uerbi gã. Ide
ꝗͣ tement aduse qͣsi patͦnũ sententiȩ dic̃ indauid. qr cõmutans uultũ suũ fe¬
siqͥs apposuerit adhec apponat suꝑ ilłu do plagas scͥptas grlibro isto&
siqs diminuerit de u̾b ꝓphiȩ libri huiꝰ auferat ds partẽ eiꝰ de ligno uitȩ
& decuutate scã ⁊ de his ꝗͣ scͥpta s̃ in libro isto Nũqͥd uͦ minꝰ tim̃da ẽ hio
ꝓuob taet᷑ hic ẽ sangus ms nouũ testam̃tũ ꝗͣ ꝓmultis effundet᷑ inremis¬
sionẽ peceatꝙ: Cũ enĩ illo dicente hoc ẽ corpꝰ meũ. nos sub auditionẽ ap¬
posuerimꝰ dicentes figuratiuũ ł ꝑsimilitudinẽ dictũ. cũ inꝗ̃ illo dicente

Expanded text:
apprehendere quiverint, quod vibrare queant ex adverso veritatis, adversarii magis exsultant quam sicarius cum civem aut collegam conciderit, sunt ejusdem alia pleraque scripta, quae fidelis lector diligenter conferens periclitanti fidei citius subvenire valeat, verbi gratia, idem quem tenent adversae quasi patronum sententiae, dicit in David, quia commutans vultum suum feSi quis apposuerit ad haec, apponat super illum Deus plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis prophetiae libri hujus, auferat Deus partem ejus de libro vitae, et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto? » Nunquid vero minus timenda est hic  testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum? » Cum enim illo dicente, « hoc est corpus meum, » nos subauditionem apposuerimus, dicentes, figurativum vel per similitudinem dictum. Cum, inquam, illo dicente,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝓpͥã hic accipias filii dĩ gn̾ationẽ in eo qđ ait nͥ qͥ ẽ ado hio uidit patrẽ.¬

Expanded text:
nisi propriam hic accipias Filii Dei generationem, in eo quod ait: « Nisi, qui est a Denisi propriam hic accipias Filii Dei generationem, in eo quod ait: « Nisi, qui est a De
Abbreviated transcription (Latin):
catũ int horẽs : đm soluendus in carne xp̃i ꝑpassionẽ mortis. ut posset ab
dit patrẽ. Uic inqt qͥ nẽ ab hore cuiꝰ eẽ ñ incipit abioseph. sic̃ uos dicitis
minũ qr solus ab illo sũ uideł natꝰ ñ factꝰ Alioqͥn ñ uale̾t hec differentia
qͣ diri ñ qͥ ẽ ađo cũ õs hores ado facti sint. quꝙ tam̃ ilłu uidit nemo. No¬
tandu qͥppe ẽ qͣtiens ita absolute positũ inuenit᷑ ado ł exd̾o ẽe ut ñ sit
additũ factũ ł greatũ. sub audiendu ẽe natũ. etiã si de hõibꝰ sermosit. ut
illd̃. Qui ẽ exdo. ũbadi audit. ꝓpt̾ea uos ñ auditis. qr eado ñ estis. Subau¬
diendu ẽ enĩ nati immorenati qr uideł exeo qđ natiuitate regeneran¬
subaudis solus ꝑnat̾am natꝰ ł genitꝰ solus coet̃nꝰ ⁊ c̃substantialis filiꝰ. Nã

Expanded text:
catum inter homines et Deum, solvendus in carne Christi per passionem mortis , ut posset ab catum inter homines et Deum, solvendus in carne Christi per passionem mortis , ut posset ab inquit, qui non est ab homine, cujus esse non incoepit ab Joseph, sicut vos dicitis, minis, quia solus ab illo sum, videlicet natus, non factus. Alioquin non valeret haec differentia, quia dixi: Nisi qui est a Deo, cum omnes homines a Deo facti sint, quorum tamen illum vidit nemo. Notandum quippe est quoties ita absolute positum invenitur, a Deo vel ex Deo esse, ut non sit additum, factum vel creatum, subaudiendum esse natum, etiamsi de hominibus sermo sit, ut illud: « Qui ex Deo est, verba Dei audit, propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis . » Subaudiendum est enim, nati, imo renati, videlicet ex eo quod nativitate regeneransubaudis, solus per naturam natus vel genitus, solus coaeternus et consubstantialis Filius. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
didic̃ ucñ adme õseqͥt᷑ aut colliq debet
qd pat̃ m̃s uisib¬
ilis sit. aut corꝑalit᷑ ut ħo adiri
potuerit ⁊ au¬
diri qͦmͦ uos indignationis: inui¬
diȩ fuman¬
tes nebuła murmuratis qđ dixerĩ
qr descen¬
di decęlo. cũ iosephpat̾ m̃s sit qͣ uos
scutũ co¬
pt̃us arripustis ne apat meo qͥcꝗͣ audire
ł discere
possitis. Pat̃ m̃s ille ẽ ꝗͣ uidit hor̃nũ nemo nec
uidẽ potestiqͥsueẽ habitat in accessibiłe. Nã ⁊si patrũ aliqͥ dm
dicenti si inueni gram inẽspectu tuo. ostende mͥ te ipsũ ut udeã te
manifeste. responsũ ẽ ñ pot̾is uidẽ faciẽ meã ñ enĩ uidebit me ħo⁊ uiuet.
cũ utiq sc̃ͥptã eade de eode moyse p̃misisset loqͥbat᷑ aut̃ dns ad moysen
facie ad faciẽ sic̃ loqͥ solet hoadamicũ suũ. Sane debeatis angłis hoc
inteiligendu ñ ẽ. qͣn uisione di ꝑfruant᷑. Non enĩ hic de illis agi᷑ ẜ de hoibꝰ

Expanded text:
dicit, venit ad me, » consequitur aut colligi debet, quod Pater meus visibilis sit, aut corporaliter, ut homo adiri potuerit, et audiri, quomodo vos indignationis et invidiae fumantes nebulam murmuratis, quod dixerim: « Quia descendi de coelo, » cum Joseph pater meus sit, quem vos scutum cordis arripuistis, ne a Patre meo quidquam audire vel discere possitis. Pater meus ille est « quem vidit hominum nemo, nec videre potest, qui lucem habitat inaccessibilem . » Nam et si patrum aliqui Deum dicenti: « Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum, ut videam te manifeste, » responsum est: « Non poteris videre faciem meam, non enim videbit me homo et vivet , » cum utique Scriptura eadem de eodem Moyse praemisisset: « Loquebatur autem Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum . » Sane de beatis angelis hoc intelligendum non est, quin visione Dei perfruantur. Non enim hic de illis agitur, sed de h
Abbreviated transcription (Latin):
tũ spũałe bibert̃. Bibebant aut̃ de spũali. c̃seqͣnte eos pet̾.pet̾ aut̃ erat¬
moyses dedit uob panẽ decelo. ẜ pat̾ ms̃ dat uob̾ panẽ decelo uerũ ad¬
usus hanc de testabiłe p̃suptionẽ ꝗ̃ libet paucis respondenđu ẽ.Pri¬
moq dicendu apłm paułu ñ eo sensu dixisse qͦ isti acciprunt. ⁊ õs eande
escã spũale manducauert̃ ⁊ õs eunde potũ spũałe bibert̃ neq dietiuncu¬

Expanded text:
tum spiritualem biberunt. Bibebant autem de spitum spiritualem biberunt. Bibebant autem de spiMoyses dedit vobis panem de coelo, sed Pater meus dat vobis panem de coelo verum, » adversus hanc detestabilem praesumptionem, quamlibet paucis respondendum est. Primoque dicendum, Apostolum non eo sensu dixisse quo isti accipiunt, « et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant humano gn̾i. & ut panẽ angło manducaret ħo. sic tẽ p̃figu¬
ratũ ẽ qͣndo illo pane pats urĩ aliti s̃ indeserto. Nã sic̃ aqͣ illa ꝗͤ icꝰ
depetra ꝑcussa ꝓfluxit ut biberent pat̾s ur̃ĩ rompheã ꝗ añ parady¬
sũ posita ẽ ñ extinxit sic illd manna nec cibꝰ angłꝙ extitit. nec iutã
angłicã patͥbꝰ ur̃ĩs dedit. Noc loco silendu ñ ẽ male qͦsda ignotos
⁊ absconditi noĩs horẽs opinari suis qͦq defendere dictis ⁊ scͥptis. panẽ
uerũ ⁊ potũ ꝗͣ in scõ altari sumimꝰ. nihilominꝰ patͦs illos manducasse
t̃ tp̃ris: bibrsse. ⁊ nihilo magis hoc eẽ uerũ corpꝰ ⁊ sanguinẽ xp̃i ꝗ̃ fuit
illd manna quł ille ppłs comedit ⁊ illa aꝗͣ de pet̃ ꝓductã ñ soł ppłs s¬
⁊ium̃ta bibert̃. Nuic exrori suo ꝓmaximo argum̃to adhrbent auctori¬
tatẽ apłi dicentis. Et õs eande escã spũale manducauert̃.⁊ õs eunde po¬

Expanded text:
fuerant humano generi; et ut panem angelorum manducaret homo, tunc praefiguratum est, quando illo pane patres vestri aliti sunt in deserti . Nam sicut aqua illa, quae tunc de petra percussa profluxit, ut biberent patres vestri , romphaeam quae ante paradisum posita est non exstinxit , sic illud manna nec cibus angelorum exstitit, nec vitam angelicam patribus vestris dedit. Hoc loco silendum non est, male quosdam ignotos, sed absconditi nominis homines opinari, suis quoque defendere dictis et scriptis, panem verum et potum quem in sancto altari sumimus nihilominus patres illos manducasse tunc temporis et bibisse, et nihilo magis hoc esse verum corpus et sanguinem Christi, quam fuit illud manna quod ille populus comedit, et illa aqua quam dumenta biberunt. Huic errori suo pro maximo argumento adhibent auctoritatem Apostoli dicentis: « Et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem po
Abbreviated transcription (Latin):
bitationẽ eiꝰ amuteret. at ille ingratꝰ cũ ante ꝗ oꝑandi p̃ceptũ accepis¬
sit mercede oꝑis donatꝰ cẽt pͥus enĩ inꝑadysũ tulit eũ đs foris plasmatũ¬
q̃ oꝑandi daret illi p̃ceptũ. ingratꝰ inꝗ̃ suaue uigũ ⁊ leue onꝰ abiecit di
dni creatoris sui qd enĩ asꝑitatis aut g̃uitatis habebat imꝑio credere
dicentis. ex oĩ ligno qđł ẽ in paradyso comedes. deligno aut̃ scientie boni &
mali ne comedas qͣtũq enĩ die comederiiis exeo morte moriemini. Igit᷑
opꝰdi oĩ otio suauiꝰ hoc ẽ. ut credatis in qͥt in eũ ꝗͦ ille misit. Hoc macime
silla diffinitio credendi in eũ pała dabit intelligi. Qd ẽ enĩ inđm credẽ nͥ¬

Expanded text:
bitationem ejus amitteret. At ille ingratus, cum antequam operandi praeceptum accepisbitationem ejus amitteret. At ille ingratus, cum antequam operandi praeceptum accepisset, mercede operis donatus esset prius enim in paradisum tulit eum  suave jugum, et leve onus abjecit Dei et Domini Creatoris sui. Quid enim asperitatis aut gravitatis habebat, imperio credere dicentis: « Ex omni ligno quod est in paradiso comedes, de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. Quacunque enim die comederitis ex eo, morte moriemini . » Igitur opus Dei omni otio suavius, hoc est, « ut credatis, inquit. in eum quem ille misit. » Hoc maxime et ipsa definitio credendi in eum palam dabit intelligi. Quid est enim in Deum crede
Abbreviated transcription (Latin):
espondit iħo ⁊ dix̃ eis. Noc ẽ opꝰ di ut eredatis ineũ ꝗͣ ille misit. Hoc apꝰ
di tantȩ suauitatis ac leuitatis uigũ ł onꝰ ẽ. ut ei nulla scłi lib̾tas aut ocũ
ualeat cõparari Deliciosũ opꝰ certe: dulce oĩ hoi si scirent õs fili ade
dulcedinẽ eiꝰ exꝑiri euaporato sensu ł inflatione misere uanitatis
qͣ ex pͥma radice idẽ ex pͥmo parente in cũctos humani gnis ramosa
qͣndo tulit eũ d̾ns: posuit in paradysũ uoluptatis. ut oꝑaret᷑⁊ custod¬
ret eũ. Ed enĩ laboris arbitm̃ illi fuisse inuinctũ in eo qđ dictũ ẽ ut oa
insudore uultꝰ sui uesceret᷑ exõĩ ligno ꝑadysi aut ut poma ꝑadysi cu¬
stodiret. ne dirutis sepibꝰ aliqͥs p̃donoct᷑nꝰ ila decerꝑet Ergo qu dictũ
ẽ ut oꝑaret᷑ ⁊ custodiret illu hoc ẽẽ intellige̾ debemꝰ ut c̾reatori suo
in laude grarũ actione fidełe animũ gereret. plusq dđm ꝗͣ ulla di

Expanded text:
 opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit. » Hoc opus Dei tantae suavitatis ac lenitatis jugum vel onus est, ut ei nulla saeculi libertas, aut otium valeat comparari. Deliciosum opus certe, et dulce omni homini, si scirent omnes filii Adae dulcedinem ejus experiri, evaporato sensu carnis, vel inflatione miserae vanitatis, quae ex prima radice, id est, ex primo parente in cunctos humani generis ramos et imo homini, quando « tulit eum Dominus et posuit in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret eum . » Quid enim laboris arbitramur illi fuisse injunctum ab eo quod dictum est, « in sudore vultus sui vesceretur ex omni ligno paradisi, aut ut poma paradisi custodiret ne dirutis sepibus aliquis praedo nocturnus illa decerperet? Ergo quod dictum est: « Ut operaretur et custodiret eum, » hoc esse intelligere debemus, ut Creatori suo in laude et gratiarum actione fidelem animum gereret, plusquam Deum quam 196
Abbreviated transcription (Latin):
Nã: deseipso hic ide filiꝰ ⁊ ego inqͥt si earaltatꝰ fuero at̃ra oiã thã ad me
muratio suborta łuentilata ẽ adicentibꝰ ñ ne hic ẽ iħc filiꝰ oseph. oportu¬
ne pͥmũ de pat᷑ ait nemo potẽ uenire ad me nͥ pat̃ qͥ misit me att̃a erti¬
eũ. Qđ ide ẽ acsi dicet. Nemo potẽ ħc panẽ manducando uitã ȩt̾̃nã habe
nͥ credendo amauerit ł amando crediderit ñ iosephs dm patrẽ meũ
ẽẽ: ab illo me eẽ missũ decelo ut nascerer demat᷑ uirgire. Deiñ deñ inegͦ¬
li cũ pat᷑ sua potestate ꝓtinꝰ subuing̃. Et ego resuscitabo eũ innouissimo

Expanded text:
 de seipso hic idem Filius: « Et ego, inquit, si exaltatus fuero, omnia traham ad me muratio suborta, vel ventilata est a dicentibus: « Nonne hic est Jesus filius Joseph? » Opportune primum de Patre ait: « Nemo poteuod idem est ac si diceret: Nemo potest hunc panem manducando vitam aeternam habere, nisi credendo amaverit, vel amando crediderit: non Joseph, sed Deum Patrem meum esse, et ab illo me esse missum de coelo, ut nascerer de matre virgine. Deinde de non inaequali cum Patre sua potestate protinus subjungit: « Et ego resuscitabo eum in novi
Abbreviated transcription (Latin):
usceribꝰ nr̃is: in cordibꝰ nr̃is spũ scõ sẽpsit eã ñ docet ult̃ uir uideus pri¬
mũ suũ. ut faciat ꝓselitũ dics̃ cognosce dnm. Om̃s enĩ aminimo usq ad
marimũ .i. arusticano usq ad scͥbã doctũ cognosẽt̃ id de. qͦ nc̃ agit᷑ qł
talis uir nescit scił đm patrẽ habe̾: in hc mũdu misisse xp̃m filiũ ⁊sic
docibiles di s̃. Noc enĩ nẽ agit᷑ ut p̃dictũ ẽ adu̾sus illos murmuratores
qd ds xp̃i sit pat̃. dicentibꝰ illis. ñ ne hic ẽ iħc filiꝰ ioseph. Ait gͦ. Est scͥptõ
sint. ꝓtinꝰ adiungit. Omĩs qͥ audiũ apat᷑ ⁊didic̃. ueñ ad me. Aesi di¬
cat. Et or̃s qͥcũq docibiles di fuerint hoc ab illo discent ut credant in me
Om̃is enĩ qͥ ħt aures audiendi qͣs eargit doctͥna đi⁊ intͥnsecꝰ discit uͥ ñ
gt᷑ m in solubili uincło dilectionis festinat int̃ m̃bra mea cõputar⁊ ut
eiđe cuiꝰ ego nata filiꝰ sũ ipse qͦq inspũ adoptionis filiq abba pat̃ ela

Expanded text:
udaeus proximum suum, ut facit proselytum, dicens: « Cognosce Dominum. » Omnes enim a minimo usque ad maximum, id est, a rusticano usque ad scribam doctum, cognoscunt id, de quo nunc agitur, quid talis vir nescit, scilicet Deum Patrem habere, et in hunc mundum misisse Christum Filium, et sic docibiles Dei sunt. Hoc enim nunc agitur, ut praedictum est, adversus illos murmuratores, quod Deus Christi sit Pater, dicentibus illis: « Nonne hic est Jesus filius Joseph? » Ait ergo: « Est scriptum sint, protinus adjungit: « Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. » Ac si dicat: Et omnes quicunque docibiles Dei fuerint, hoc ab illo discent, ut credant in me. Omnis enim « qui habet aures audiendi , » quas exigit doctrina Dei, et intrinsecus discit ubi non gitur mihi insolubili vinculo dilectionis, festinat inter membra mea computari, ut idem, cujus ego natura fi
Abbreviated transcription (Latin):
cosusq ad omnẽ nausiã. Et uide nc̃ ꝗͣ irreuerent̃ pulsant d̾nm uani
tẽptatores. Quasi iã ilłu in c̃sortiũ adducerint sue uanitatis. ac̃clusione
incipunt sic. Qđ gͦ signũ tu facis. Ac si dicant. Dixisti hoc ẽẽ opꝰ di ut
eredamꝰ inte ꝗͤ ile muserit. Magnã ꝓfecto głam qͣris. nec paruo signo
tͥ debet c̃cedi q̃d gͦ signũ tu facis. Qd oꝑaris. An qr de qͥnq panibꝰ ordea

Expanded text:
rreverenter pulsant Dominum vani tentatores, quasi jam illum in consortium adduxerint suae vanitatis, a conclusione incipiunt sic: « Quod ergo signum tu facis? » Ac si dicant: Dixisti hoc esse opus Dei, ut credamus in te quem ille miserit. Magnam profecto gloriam quaeris, nec parvo signo tibi debet conce
Abbreviated transcription (Latin):
estis. Rex iste qui ñ ab hominibꝰ fit. s hõĩes ad regnũ suũ colligit.
ñ reges de soliis suis eicit ut sedeat ipse ꝓillis: s cupiditatẽ eutt
& caritatẽ c̃struit in cordibꝰ nr̃is. Iã qͦd istis hoĩbꝰ dic̃. om̃ibꝰ eu¬
qͣrunt aut secunt᷑. sũ ꝗͥ audimꝰ dicentẽ regẽ istũ. uenistis adme
ñ qͥa uidistis signa s qͥa manducastis expanibꝰ & sat᷑ati estis: ad
cor suũ qͥsq nr̃m redeat. & int̾roget semetipsũ qͣ m̃te ad thro¬
nũ ł m̃sã eiꝰ ad eat : idẽ qͥd ꝗͦrens. qd desiderans ad scm̃ altare

Expanded text:
estis. » Rex iste, qui non ab hominibus fit, sed homines ad regnum suum colligit, estis. » Rex iste, qui non ab hominibus fit, sed homines ad regnum suum colligit, non reges de soliis suis ejicit, ut sedeat ipse pro illis, sed cupiditatem evertit, et charitatem construit in cordibus nostris. Nam quod istis hominibus dicit, omnibus cuquaerunt aut sequuntur. Cum igitur audimus dicentem regem istum: « Venistis ad me non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus et saturati estis, » ad cor suum quisque nostrum redeat et interroget semetipsum, qua mente ad thronum vel mensam ejus adeat, id est, quid desiderans ad sanctum altare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥ sciendu ẽ. qr ꝗͣ ad modu peritꝰ medicꝰ scđm morbi nat̾am quã no¬
uit antidotũ tẽꝑat & dicit egrotanti. qͥa tale uenenũ bibisti. uł
tałe herbã aut quãlib& rem mała comedisti. nͥ hoc illi contͣriuaa
sũpseris. uiu̾e ñ pot̾is: sic auctor uitȩ cũ dic̃. ñ manducau̾itis car¬
nẽ meã & biberitis sanguinẽ meũ. ñ habebitis uitã in uob̾: hoc ꝑsũ¬
ti: qͣntũ c̾didit deceptori suꝑba p̾sũptione. tantũ c̾dat redẽptori
humili subiectione : tanta fide comedat panẽ. & bibat calicẽ xp̃i
qͣnta infidelitate comedit fructũ uetite arboris. ut de istoc̾dat
plusqͣm uidere possit. qͥ de illo plusꝗͣ uidebat & om̃ino plus & ali¬
ud quã eẽ pot̾at nulla ratione adductꝰ credidit. S iã ad ipsa
uite et̃ne uba ueniendu ẽ. Am̃ am̃ dico uob̃ inqͥt uenistis ad me
ñ qͥa uidistis signa: ẜ qͥa manducastis expanibꝰ meis. & saturati

Expanded text:
 sciendum est, quia quemadmodum peritus medicus secundum morbi naturam, quam novit, antidotum temperat, et dicit aegrotanti, quia tale venenum bibisti, vel talem herbam aut quamlibet rem malam comedisti, nisi hoc illi contrarium sumpseris, vivere non poteris. Sic Auctor vitae, cum dicit: « Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis. » Hoc per sumti; quantum credidit deceptioni superba praesumptione, tantum credat redemptori humili subjectione, tanta fide comedat panem, et bibat calicem Christi, quanta infidelitate comedit fructum vetitae arboris, ut de isto credat plus quam videre possit, qui de illo plus quam videbat, et omnino plus et aliud quam esse poterat, nulla ratione adductus credidit. Sed jam ad ipsa vitae aeternae verba veniendum est: « Amen, amen dico vobis, inquit, venistis ad me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus et saturati
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ab hoc loco ueriias dic̾e incipit ante orã scrre c̃uenit in qͣntũ possibile
ẽ qͣ intentione ea dix̾it. ilłaq p̃ocłis hab̾e̾ ut inluce eiꝰ faiẽ agnoscat
cuiꝰq u̾bi qͣlis sit ⁊ adusus oem corꝑis & sangiunis xp̃i inimicũ hereticũ¬

Expanded text:
quae ab hoc Veritas dicere incipit, ante omnia scire convenit in quantum possibile quae ab hoc Veritas dicere incipit, ante omnia scire convenit in quantum possibile est qua intentione ea dixerit, illamque prae oculis habere, ut in luce ejus faciem agnoscat, ejusque verbi qualis sit, et adversus omnem corporis et sanguinis Christi inimicum, haereticu
Abbreviated transcription (Latin):
ilłi qͣrebant ł c̃siliũ qđ indeserto c̃ceꝑant ut raꝑent eũ⁊ facent regẽ suꝑ
se. tutũ fore ñ du arbit̾bant᷑ inciutatibꝰ ꝓdere. qͥ ppe ñ du c̃firmati. nec
c̃sensu eiꝰ animati ꝓut postulabat negotiũ tante rei. Maluissent gͦ tar¬
dasse ilłu in deserto donec acclamato iꝰ sublimato suꝑserege. datisq sa¬
cram̃tis militaribꝰ. bellicisq ordinatis functionibꝰ pͥmũ in ipsũ tetrarehã
galylee herode deinde incȩt̾os regni uidaior tetrarchas armati signa
inferrent. sicq liberato regni dauitior solio romã ipsã cũ toto qđ subil¬
la erat mundĩ imꝑio tanti pͥncipes facti rege suo p̃eunte subuigarent
sicq implerent ꝓpbiam dicentẽ : possidebit domꝰ iacobqͥ se possederant.
Respondit iħo ⁊ dix̃. dm̃ am̃ dico uob̾. uenistis adie ñ qr uidistis signa.
s qr manducastis earpanibꝰ : saturati estis. Eidi qͣrenti intellectũ eq

Expanded text:
ut raperent eum et facerent regem super se, tutum fore nondum arbitrabantur, in civitatibus prodere, quippe nondum confirmati, nec consensu ejus animati, ut postulabat negotium tantae rei. Maluissent ergo tardasse illum in deserto, donec acclamato vel sublimato super se rege, datisque sacramentis militaribus, bellicisque ordinatis functionibus, primum in ipsum tetrarcham Galilaeae Herodem, deinde in caeteros regni Judaici tetrarchas armati signa inferrent, sicque liberato regni Davidici solio, Romam ipsam cum toto, quod sub illa erat mundi imperio, tanti principes facti rege suo praeeunte subjugarent, sicque implerent prophetiam dicentem: Et possidebit domus Jacob, qui se possederant. « Respondit Jesus et dixit: Amen, amen, dico vobis, venistis ad me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus et saturati estis. » Fidei quaerenti intellectum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
de t̃̾ra creatũ ẜ de celo datũ. ñ qͣtuor aut qͣnq milia hõinũ. s. exceptis
as cęli aꝑursti.: plus nobmanna admanducanđu⁊ panẽ cȩli das nob
ut pane angłꝗ manducet ħo. ⁊ cibaria habeamꝰ in habundantiam
Nonne hec que c̃tulit nob̾ moyses : maiora qͦq c̃ferre debes. site ut
asserismisit đs pat̃. Non minoribꝰ immo s: maioribꝰ signis ut creda¬
mus tͥ effic̾e debes. Hoc mͦ tẽptantes ipsa tẽptationis pͣssura putabãt
extorqͣre se posse qͥeqͥd ille face potat qͣsi se c̃tine ñ ualens: festinans
adglam. mox talia facturus ẽet signa. qͣlia suꝑba ipsꝙ cuprditas
am biebat. Et qͥde nec mͦ cũ ħo factꝰ eẽt. manꝰ eide dni qͥ corã patͥbꝰ eꝙ¬

Expanded text:
atum, non quatuor aut quinque millia hominum, sed exceptis as coeli aperuisti, et pluis nobis manna ad manducandum et panem coeli das nobis, ut panem angelorum manducet homo, et cibaria habeamus in abundantia? Nonne haec contulit nobis Moyses, et tu majora quoque conferre debes, si te, ut asseris, « misit Deus Pater. » Non minoribus, imo majoribus signis ut credamus tibi efficere debes. Hoc modo tentantes, ipsa tentationis pressura putabant extorquere se posse quidquid ille facere poterat, quasi se continere non valens et festinans ad gloriam, mox talia facturus esset signa, qualia superba ipsorum cupiditas ambiebat. Equidem nec nunc cum homo factus esset, manus ejusd
Abbreviated transcription (Latin):
uos amici estis. Mandu castis ex panibꝰ meis. ⁊ suffic̃ uob̾. Sat̾ati estis ñ enĩ
iusticiã esurtris: sititis. s. solo uentre ducimini. soła curã carnis facitis
in c̃cupiscentus. Et hec ẽ beatitudo ur̃a. totaq saturnas ingredi p̃opatice
domũ dni com ede agiũ de grege. ⁊ uitulos demedio arm̃ti cũ nihil aliod
qͣrentes canitis aduocẽ psalteru sic̃ dd putatis uos hab̾e uasa cantiei ⁊
nihil patimini suꝑ cͣtͣtione ioseph. uerẽ enĩ ñ cõpatiminiꝰ in c̃tẽplatione

Expanded text:
catis ex panibus » meis, et sufficit vobis, « saturati estis. » Non enim justitiam esuritis aut sititis, sed solo ventre ducimini, solam curam carnis facitis in concupiscentiis . Et haec est beatitudo vestra, totaque saturitas, ingredi pompatice domum Domini, comedere « agnum de grege, et vitulos de medio armenti . » Cum nihil aliud quaerentes canitis ad vocem psalterii, sicut David putavit vos habere vasa cantici, et nihil patimini super contritione Joseph. Vere enim non compatimini; neque compassione
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote ꝗͣ p̃cedente uesꝑa discipłi iħu ascendentes ut sup̃ dictũ ẽ ue¬
nert̃ capharnaũ. Ergo ñ corꝑali tẽ usione s. uisu uidit memoriȩ
lgit᷑ simplici qͥde elocutione s aꝑta satisq clara significatione ses̃
eugłita nob̾ innuit turbã ilła multũ attonitã ualde sollieitã t̃nse
re stetisse.⁊ cõꝑto a suꝑuenientibꝰ qd iħc cũ discipłis sius ee̾t tnsmare
in alt̾a parte c̃iecturali collationẽ miracłm qđ ñ uiderant inuestigas¬
se. uideł p̃terita respiciendo scientes nulła aliã nauicłam ibi ste¬
tisse. iħm aut̃ cũ discipłis suis ñ ascendisse. gͥ aut pedibꝰ ilłu suꝑma¬
dni t̃nsmare raptũ fiusse. Cũ gͦ uidisset turba qr iħc ñ e̾et ibi¬

Expanded text:
utpote quam praecedente vespera discipuli sui ascendentes, ut supra dictum est, venerunt Capharnaum. Ergo non corporali tunc visioni, sed visu vidit memoriae. Igitur simplici quidem elocutione, sed aperta satisque clara significatione sanctus Evangelista nobis innuit turbam illam multum attonitam, valde sollicitam trans mare stetisse, et comperto a supervenientibus quod Jesus cum discipulis suis esset trans mare in altera parte, conjecturali collatione miraculum quod non viderant investigasse, videlicet praeterita respiciendo, scientes nullam aliam naviculam ibi stetisse, Jesum autem, cum discipulis suis non ascendisse. Igitur aut pedibus illum super maDomini trans mare raptum fuisse. « Cum ergo vidisset turba, quia Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa panis huiꝰ signa immo unũ ⁊ ꝓpͥũ signũ s̃. Prit̾ea signaũ ħe eunde
ñ du qͥde inre. s. iã dudu inꝓ̃destinatione. mox aut̃ signabit inre. sigio
quł os̃ uidebits qͣndo coqͥt᷑ hic panis igne passionis. ut absq signosuo qb
ẽ sua crue ñ det̃ ad manducandu alicui nec ab aliqͦ possit nͥ ꝑ hoc signũ
agnosci aut inueniri capr ł manducari Igit᷑ cũ dixisset dđns oꝑamin

Expanded text:
 signa, imo unum proprium signum sunt. Praeterea signavit hunc eumdem nondum quidem in re, sed jamdudum in praedestinatione, mox autem signabit in re, signo quod omnes videbitis, quando coquetur hic panis igne passionis, ut absque signo suo quod est sua crux, non detur ad manducandum alicui, nec ab aliquo possit nisi per hoc signum agnosci aut inveniri, capi vel manducari. Igitur cum dixisset Domin
Abbreviated transcription (Latin):
los tãꝗͣ raptores fuimet rea xp̃e refugit. ẜ eẽ ciues: dom esticos suos
multi. ñ unꝰ panis. ñ enĩ de illo uno pane. qͥ ẽ ipse xp̃c.s de panibꝰ eiꝰ¬
nc̃ agnt panes gͦ xp̃i regis s̃ illi qͥ ꝓmertede ẽstituti iusta ⁊ antiqͣ
lego debent᷑ his qͥ altario deseruiunt. Qui soli huic mercedi inhiant¬
& obhanc sola sacͥ altaris ministerio se ingert̃ raptores regis : ꝑuaso¬
res regni s̃. importunũ ornantes solũ. intẽpestiuũ portantes subsellũ.

Expanded text:
los tanquam raptores suimet rex Christus refugit, sed ille cives et domesticos suos multi non unus panis; non enim de illo uno pane qui est ipse Christus, sePanes ergo Christi regis sunt illi, qui pro mercede constituti, justa et antiqua lege debentur his qui altario deserviunt . Qui soli huic mercedi inhiant et ob hanc solam sacri altaris ministerio se ingerunt, raptores regis et pervasores regni sunt, importunum ornantes solium, intempestivum portantes subsellium .
Abbreviated transcription (Latin):
płis iħu t̃nqͥllitate reddita. optato litore poitus cũ enĩ uellent eũ acciꝑe in
nauĩ statĩ inqꝗt eugłita. fuit nauis ad t̾rã ꝗ ibant Notandu diligent̃ ẽ qͣdri¬
fariaȩ distinctas miserq necessitates. & nihilominꝰ qͣd rifariã distinetionẽ¬
mĩarũ dni c̃fitentiũ illi qͣs in psalmocentesimo seato ꝓpħa c̃teauit. in his
dni nr̃i factis eodẽ ordine p̃figuratas eẽ qͦ ide ꝓpha illas dulcisona diges
mes fieri imaginis filii sui nosq intuens qͥ a solis ortu usq ad occasũ in a¬
qͥlone ⁊ mari longe ado eramꝰ disꝑsi pͥmã uocationẽ nram dno ꝯfitens.
etrauert̃ in qͥt in solitudine in in aqͦso. uiã ciuitatis habitałi ñ inuenert᷑.¬

Expanded text:
ato littore potitis, cum enim vellent eum accipere in navim, « statim, inquit Evangelista, fuit navis ad terram ad quam ibant. » Notandum diligenter est, quadrifariam distinctas miserorum necessitates, et nihilominus quadrifariam distinctionediarum Domini confitentium illi quas in psalmo centesimo propheta contexuit in his Domini nostri factis eodem ordine praefiguratas esse, quo idem propheta illas dulcisona digessmes fieri imaginis Filii sui, nosque intuens, qui « a solis ortu usque ad occasum, in aquilone et mari, » longe a Deo eramus dispersi, primam vocationem nostram Domino confitens: « Erraverunt, inquit, in solitudine in inaquoso,
Abbreviated transcription (Latin):
boni fuerint głificati in pluribꝰ tam̃ eꝙ ñ beneplacitũ ẽ do ut intͦduce̾t
eos int̾rã ꝓmissionis. sic nimirũ ñ cõplacebit ei ut intͦducat nos in reg¬
nũ di si fuerimꝰ c̃cupiscentes mal& ꝗͣ ad m̃du ⁊ illi c̃cuprert᷑ si fuerimꝰ
tauert̃ si murmurauerimꝰ sic̃ qͥtła exipsis murmurauert̃. Lgit᷑ teatꝰ
apłicȩ litt̾e nemint succurrit uolenti acciꝑe sic eande escã ł eunde
potũ ex̃ dictũ ut referat adidentitatẽ cibi ⁊ p̾otꝰ uiuifici ꝗͣ sumimꝰ in

Expanded text:
uibus et boni fuerint glorificati, in pluribus tamen eorum non beneplacitum est Deo, ut introduceret eos in terram repromissionis; sic nimirum non complacebit ei, ut introducat nos in regnum Dei, si fuerimus concupiscentes malorum, quemadmodum et illi concupierunt; si tentaverunt; si murmuraverimus, sicut quidam ex ipsis murmuraverunt. Igitur textus apostolicae litterae nemini succurrit, volenti accipere sic eamdem escam et eumdem potum esse dictum, ut referat ad identitatem cibi et potus vivifici, quem sumimus in
Abbreviated transcription (Latin):
pontifice suo sancta immortalis gloriȩ stela uestat a postolica illis gracia con¬
ferretur. ꝑ gęminã de quã iam dictum est. effusionẽ santi spiritus. Igitur ut
ait ȩtuangelista spiritus nondu erat datus. quia ilłc non du fuerat glorifi¬
catus. non inquã datus datus erat illo modo ea largitime qua peccata remit¬
tuntur. ła tamen qua diuisiones gratiarum distribuntur. datus qͥđe fue¬
rat ꝓphetis uel patribus. sed non eomodo ut recit flumen uocaretur. Nam
quantulacunq illa donatio non ingentiũm disptrsionẽ ualebat fluere . s
inuna cont̾ibatur gente. largitatemꝰ istam quȩ ꝑ xp̃m danda erat prenun

Expanded text:
Pontifice suo, sancta immortalis gloriae stola vestito apostolica illis gratia conPontifice suo, sancta immortalis gloriae stola vestito apostolica illis gratia conferretur, per geminam, de qua jam dictum est, effusionem sancti Spiritus. Igitur, ut ait evangelista, « Spiritus nondum fuerat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus. » Non, inquam, datus erat ullo illo modo ea largitione, qua peccata remittuntur. Ea tamen qua divisiones gratiarum distribuuntur, datus quidem fuerat prophetis vel patribus, sed non eo modo ut recte flumen vocaretur. Nam quantulacunque illa donatio, non in gentium dispersionem valebat fluere, sed in una continebatur gente, largitatem istam, quae per Christum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ hora. sic apatre de ipso dictũ ẽ. Auferte uestim̃ta sordida ab eo. Dictũq ẽ ei.
Ecce ab stuli ate iniquitatẽ tuã & indute mutatoriis. Itẽ. Ponite cydarĩ mun¬
d̾a suꝑcaput eiꝰ. Et posuert̃ cydarim munda suꝑ capt eiꝰ. &induer̃t eũ uestib
tatis uestitu ait ipse magnꝰ sac̾dos ilłc. ugnẽ inqͥt uenimutese int̾rã. & qͥd
ꝗͣ illud ꝑficiat᷑. Itaq satris uestibꝰ ñ du indut᷑ erats. Rursus nec ante hoc erat
tempꝰł ratio sacrũ oleũ ł chrisma suꝑ illos effundendi. sit̃ petra illa indeserto¬
ñ ante flumina ł torrentes inundantes fundere. habebat. ꝗͣ ex iussu dĩ ꝑcu¬
teret᷑ uirga. Nichilominꝰ & apłi nec du tałe induerant uestẽ. inqua
sc̃o altari assistere & ab illo magno pontifice sacri olei ł chrismatis unctio¬
indelicto pat̾ne p̃uaricatuis. nec du remissionẽ pect̾o acceꝑant. qͦd ne
hic erat ordo nicessarius. ut prius passiont. xp̃i redimerentur. & post ab eodẽ

Expanded text:
ionis suae hora sic a Patre de ipso dictum est: « Auferte vestimenta sordida ab eo. » Dictumque est ei: « Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et indui te mutatoriis. » Item: « Ponite cidarim mundam super caput ejus. Et posuerunt cidarim mundam super caput ejus, et induerunt eum vestibus . tatis vestitu, ait hic ipse magnus Sacerdos Jesus: « Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid quam illud perficiatur. Itaque sacris vestibus nondum indutus erat Jesus. Rursus nec ante hoc erat tempus vel ratio, sacrum oleum, vel chrisma, super illos effundendi, sicut petra illa in deserto, non ante flumina vel torrentes inundantes fundere habebat quam ex jussu Dei percuteretur virga . Nihilominus et apostoli necdum talem induerant vestem, in unctioin delicto paternae praevaricationis, necdum remissionem peccatorum acceperant, quod nemhic erat ordo necessarius, ut prius passione Christi redimerentur, et post ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ sit qͥ g̃ntib salutẽ ꝗ illis inuidetis annuntiet: Non ẽita. Nã qͥ credit in
ł disꝑsioni ãntiũ dĩ noticiã de cẽ. Qđ & factũ ẽ. Ecce ꝗͣ multi credentiũ bibe¬
runt aqͣm sapientie salutaris dle oysterna legis & fluenta uiua de putis
noticia diuuinitatis impleuer̃t. & pꝰmodu tanti doctores bibendo implitis̃. & scri¬

Expanded text:
jam non sit, qui gentibus salutem, quam illis invidetis, annuntiet? Non est ita. Nam qui credit in jam non sit, qui gentibus salutem, quam illis invidetis, annuntiet? Non est ita. Nam qui credit in vel dispersioni gentium Dei notitiam deesse. Quod et factum est. Ecce quam multi credentium biberunt aquam sapientiae salutaris de cisterna legis, et fluenta viva de puteis notitia Divinitatis impleverunt, et postmodum tanti doctores bibendo impleti sunt, et scri
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis stabat isłtc & clamabat dic̃s. siqͥs sitit ueniat adme &bibat qr cunctis hominib
cuiꝰq g̃ntis. ł ꝯdicionis desiderantib saluari. ext̃c̃ ñ sołu aꝑuit salutis aditũ. s altiso¬
na p̃dicatione cunctos inuitauit adbibendũ uitȩ &salutis pocułu. Et adiecit.
ui credit inme sic̃ dic̃ stript᷑a. flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ unt. Ecript᷑a¬
ꝓu̾buꝵ ẽ. qͦ sic dic̃ sensu eođe u̾bis paulułu diu̾sis. Nec sołu hoc s & q̃ pͥmissũ ẽ eidẽ
scͥpture ꝯcinit. Nã qͦd hic diã siqͥs sitit ueniat adme &ebibat. hoc ibi sic dictũ est.
Dibe aqͣ de cisterna tua. & fluenta putei tui. Et qͦdhic subiungit᷑ flumina deuentre
eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. hoc ibidẽ sit subiunctũ sit. Deriuent᷑ fontes foras. & in pla
eiꝰ qͥ credit in me. Ac si dicat. Qd male sollicuti estis dicñtes. nunqͥd indisꝑsi nẽ
g̃ntiũ iturꝰ ẽ &docturꝰ gentes : An putatis qͦd sime occideritis illud p̃tauentes

Expanded text:
quia cunctis hominibus cujusque gentis vel conditionis desiderantibus salvari, extunc non solum aperuit salutis aditum; sed etiam altisona praedicatione cunctos invitavit ad bibendum vitae salutis poculum. Et adjecit: « Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. » Scriptsolum hoc, sed et quod praemissum est eidem Scripturae concinit. Nam quod hic dixit: « Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; » hoc ibi sic dictum est: « Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui . » Et quod hic subjunxit: « Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, » hoc ibidem sic subjunctum est: « Derivenejus, qui credit in me. » Ac si dicat: Quid male solliciti estis, dicentes: « Nunquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes? » An putatis quod si me occideritis, illud praecaventes,
Abbreviated transcription (Latin):
coniugi caste. ubi sp̃m ho imbibit anima de uiri sui dĩ sese in pregnantis pec¬
ttre. Qo du fit. multũ differt ab eis quox solo exore uerhotenꝰ sluit ubtas doc¬
tͥne: corde intͥnsecus siumet oris uerla ꝑamorẽ ñ sentiente de q̃lib recte di

Expanded text:
conjugi castae, ubi spiritum hunc imbibit anima de viri sui Dei se impraegnantis pecconjugi castae, ubi spiritum hunc imbibit anima de viri sui Dei se impraegnantis pectore. Quod dum fit, multum differt ab eis quorum solo ex ore verbotenus fluit ubertas doctrinae, corde intrinsecus suimet oris verba, per amorem non sentie
Abbreviated transcription (Latin):
inspiratione. & sic de aliis ł ꝑalios emanando in alios q̃si flumina longos aluicos
efficiunt. Et singłari qͥđe num̃o cũ dr̃ flum̃ ut psalmista. fluminis inqͥt impetꝰ
flumina cũ dicunt᷑. ut hic. flumina de uenire ciꝰ fluent aquȩ uudȩ. donc& ipsos
distributiones apte significant᷑. flumina q ñ sołu aquȩ qͣ posit intelligi qͣlis¬
cunq s flumina aquȩ uiue dicunt᷑ uideł ut hac ꝓpͥa differentia distinguant᷑¬
uiue. & foder̃t scisternas uites qͦ aqͣs ñ ualent orinere. ł oc gͣinqͥt ȩugłista dix̃
de sp̃u ꝗͣ accepturi ciant c̾dentes incũ. Nã reuera c̾aentes in eũ scił d̃i filiũ
sic erant accepturi hunc sp̃m ut dona eiꝰ deuentre illoꝵ fluerent tanꝗͣ flu
disꝑsionẽ s una ingͥnte ista dona garũ tanq̃ uno inuase ꝯtinebant᷑ excep¬
sp̃m sc̃m. ut p̃dicando. baptihando. manꝰ imponendo. maxima de uentre suo
tre inꝗͣ uđ de intimis anime ubid̃s int̾no sentit᷑ amore. se ipsũ infundens.

Expanded text:
inspiratione, et sic de aliis, vel per alios emanando in alios, quasi flumina longos alveos efficiunt. Et singulari quidem numero cum dicitur flumen ut Psalmista: « Fluminis, inquit, impetus flumina cum dicuntur ut hic: « Flumina de ventre ejus 223 fluent aquae vivae , » donorum ipsius distributiones apte significantur. Flumina quoque non solum aquae, quae possit intelligi qualiscunque, sed flumina vivae aquae dicuntur, videvivae, et foderunt sibi cisternas veteres, quae aquas non valent continere . » Hoc ergde Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Nam revera credentes in eum, scilicet Dei Filium, sic erant accepturi hunc spiritum, ut dona ejus de ventre illorum fluerent, tanquam fdispersionem; sed una in gente ista dona gratiarum, tanquam uno in vase continebantur excepsanctum ut praedicando, baptizando, manus imponendo, maxima de ventre suo  de ventre inquam, id est, de intimis animae, ubi Deus interno sentitur amore, seipsum infundens
Abbreviated transcription (Latin):
rificatio eiꝰ ẽ. qͥa uere sic illa passione ꝗlorificata ẽ. nudata qͦnda humã¬
na nat᷑a. qͦm glorificat᷑ qͥs du pontifex factꝰ. sco altari affistit. inueste sa¬
crata. Et qͥde ueste adhui orruptibili iđ carne mortali afsistens patri
cide patri sut ꝓ nob assistit. Abhinc de uentre ipsius qͥ hoc ipsũ loqͥt᷑ dic̃s.
qͥ credit inme flumina deuentre eiꝰ fluent aque uiue. de uentre inꝗͣ¬

Expanded text:
ata est, nudata quondam, humana natura, quomodo glorificatur quis, dum pontifex factus sancto altari assistit in veste sacrata . Et quidem veste adhuc corruptibili, id est carne mortali adhuc assistens Patri eidem Patri suo pro nobis assistit. Ab hinc de ventre ipsius qui hoc ipsum loquitur dicens: « Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, » de ventre, in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ oñ ita ẽe multis argrm̃tis coꝓbat᷑ Primo qͥa ñ ẽ hȩc tota diffinitio apłici or-¬
dinis. potestatẽ habere demones eiciendi. languoresq siue infirmitates curandi.
dio magno dicñtes. Dñe ȩtiã demonia nob subiciunt᷑ in nomine tuo. Deinde
c̃secraret suicarios anteqͣ suo pͥ& ipse fungeret᷑ officio: Nẽpe si illos ante paffio¬
nẽ x̃p̃i osecratos ẽe uelis. tale. eacsiditas ꝯgruũ fore si qͥlibet pontifex nr̃. quõ ip
gitimũ tempꝰ uł ordinẽ sacͥfici absq uestib sacris. Nempe d̾nsñr plane qͥde etat
nis suȩ s sacras uestes sac̾docui sui. ñ induit pͥusꝗͣ sacrificiũ ipse fieret .i. ĩmor

Expanded text:
argumentis comprobatur. Primo, quia non est haec tota definitio apostolici ordinis, potestatem habere daemones ejiciendi, languoresque sive infirmitates curandi, dio magno dicentes: « Domine, etiam daemonia nobis subjiciuntur in nomine tuo . » Deinde consecraret sibi vicarios, antequam suo prior ipse fungeretur officio? Nempe si illos ante passionem Christi consecratos esse velis, tale est ac si dicas congruum fore, si quilibet pontifex noster, quonigitimum tempus vel ordinem sacrificii absque vestibus sacris. Nempe Dominus noster plane quinis suae , sed sacras vestes sacerdotii sui non induit, priusquam sacrificium ipse fiere