comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exornauer̾ eam suis orationib & suis uirtutibꝰ
Nec sua solũmꝰ salute sunt concenti. secl aliis lau¬
filiũ dĩ patris. eẽ. dixerunt. qͥ ÷ laus &e gła ip¬
sius. & maiestatẽ xp̃i id ÷ miracula &e uirtutes
aliis patefecer: Om̃e pecuscedãr congregabit᷑
tibi. a rietes nabaioth ministrabunt tͥ. Quan¬
tũ adlitterã ꝑtinet pecus appellat oues & ca-¬
pras. ꝑquas debemꝰ intelligere simplices qͦsq.
Cedar filius fuit ismahelis. & ab illo regio illuis
nom̃ sumpsit ut cedar uocaret᷑: ubi mͦ sarra¬¬
ceni habitant. de scendentes de illius ꝓsapia.
Arietes inqͥt nabaiod ministrabunt tibi. ꝑꝰ
a rietes qͥ ducatũ prestant giegib. intelligunt᷑
pͥricipes &educes gentiũ. Habaioth: unus fuit
filioꝵ ismahelis Int̾pretat᷑ aut̃ cedar. tenebrȩ
uł meror. Habaiot ꝓpłia Ipsi qui suꝑius cãme¬
li appellati sunt & dromedarii. ipsi er̃ petus

Expanded text:
exornaverunt eam suis orationibus et suis virtutibus. exornaverunt eam suis orationibus et suis virtutibus. Nec sua solummodo salute sunt contenti, sed aliis lauFilium Dei Patris esse dixerunt, qui est laus et gloria ipsius, et majestatem Christi, id est miracula et virtutes aliis patefecerunt. « Omne pecus Cedar congregabitur tibi, arietes Nabaioth ministrabunt tibi. » Quantum ad litteram pertinet, pecus appellat oves et capras, per quas debemus intelligere simplices quosque. Cedar filius fuit Ismaelis, et ab illo regio illius nomen sumpsit, ut Cedar vocaretur, ubi modo Saraceni habitant, descendentes de illius prosapia. Arietes, inquit, Nabaioth ministrabunt tibi. Per arietes qui ducatum, praestant gregibus intelliguntur principes et duces gentium. Nabaioth unus fuit filiorum Ismaelis. Interpretatur autem Cedar tenebrae vel moeror; Nabaioth prophetia. Ipsi qui superius appellati sunt cameli et dromedarii, ipsi erant pecus
Abbreviated transcription (Latin):
abundante s camelis ac dromedariis. om̃isq
ꝓuincia appellat᷑ saba. de qua fuit & regi¬
na saba: quȩ uenit audire sapientiã salo¬
monis ꝑ quas regiones significabat᷑ quod
om̃s gentes & regiones ad dñi fidem erant
uenturȩ. Nec uacat a misterio: qđ aurum
& thus dicuntur offerre. Per aurũ siquidẽ
intelligit᷑ sensus fidei: ꝑ thusorationes
muncde. sicut psalmista declarat. Dirigat᷑
oratio mea sicut incensũ in conspectu tuo
Macduan inquitas int̾pretat᷑. epha resolitꝰ¬
uł effundens. Saba: captiuitas uł conuersio: Gre¬
ges gͥ cameloꝵ & dromedarioꝵ id ÷ diuites huiꝰ
xp̃i uenerunt. resolucis uinculis iniquitatis
animas suas effuderunt dño. & om̃s reuerten¬
tes de captiuitate diaboli & suȩ conuei. sationis
munꝰ dnõ offerentes id ÷ ꝑfidẽ purã quȩ ꝑaurũ
designat᷑. & orationes mundasquȩ intelligunt᷑
ꝑthuis: uener̾ ad eccłȩ pͥmitiuȩ societatẽ. &

Expanded text:
abundantes camelis ac dromedariis, omnisque abundantes camelis ac dromedariis, omnisque provincia appellatur Saba, de qua fuit et regina Saba, quae venit audire sapientiam Salomonis. Per quas regiones significabatur, quod omnes gentes et regiones ad Domini fidem erant venturae. Nec vacat a mysterio, quod aurum et thus dicuntur offerre. Per aurum siquidem intelligitur sensus fidei, per thus orationes mundae, sicut Psalmista declarat: « Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo. » Madian iniquitas interpretatur; Epha resolutel effundens; Saba, captivitas vel conversio. Greges igitur camelorum et dromedariorum, id est divites hujus Christi fidem venerunt, resolutis vinculis iniquitatis animas suas effuderunt Domino, et omnes revertentes de captivitate diaboli et suae conversationis munus Domino offerentes, id est per fidem puram quae per aurum designatur, et orationes mundas quae intelliguntur per thus, venerunt ad Ecclesiae primitivae societatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
tia cameloꝵ oꝑiette siue exornabit: drome¬
darii mactian ceepha Om̃s de saba ueni¬
ent aurũ & thus deferentes: & laudẽ dño
annunciantes. Camelus animal ÷ gibbo¬
sũ: onera assuecũ ferre. Idõq ꝑ camelos ñ
incongrue intelligunt᷑ diuites huiꝰ scłi qui
onera diuitiarũ & peccatoꝵ portant: &
possunt dicere cũ psalmista. qm̃ iniqͥtates
meȩ suꝑgressȩ sunt caput meũ sicut onꝰ
graue grauatȩ sunt suꝑ me. De istis camelis
fuit matheus qui de teloneario factus est
eugłii predicator &e scriptor: & ioseph ab
arimathia. & illi de quib dñs dixit. fa¬
ciluis ÷ camelũ ꝑforamen acus transire.
quã diuitẽ intrare in regnũ dĩ Dromeda-¬
ruis uł dromas dromadis qđ utrunq fa-¬
cit: animal ÷ minꝰ camelo sed uelocius
Idõq ꝑ dromedarios debemꝰ intelligere gen-¬
tiles: qui uelocit᷑ ad fidem dñi concurrert̃.
Madian ce epha. regiones sunt transarabiã

Expanded text:
tia « camelorum operiet te » sive exornabit, « drometia « camelorum operiet te » sive exornabit, « dromedarii Madian et Epha. Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes. » Camelus animal est gibbosum, onera assuetum ferre. Ideoque per camelos non incongrue intelliguntur divites hujus saeculi, qui onera divitiarum et peccere cum Psalmista: « Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, sicut onus grave gravatae sunt super me . » De istis camelis fuit Matthaeus qui de teloneario factus est Evangelii praedicator et scriptor, et Joseph ab Arimathia, et illi de quibus Dominus dixit: « Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei . » Dromedarius, vel dromas dromadis, quod utrumque facit, animal est minus camelo, sed velocius. Ideoque per dromedarios debemus intelligere gentiles, qui velociter ad fidem Domini concurrerunt. Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam,
Abbreviated transcription (Latin):
afflues& mirabit᷑ & dilatabit᷑ cor tuũ:
quando conuersa fuerit ad te multitudo
maris for titudogentiũ uenerit tͥ. Tunc
inquit cũ leuaueris oculos tuos & filiitui
delonge uenerint. filiȩq tuȩ lac suxerint:
uidebis abomĩb mundi partib uenire tͥ
filios. & afflues fidelib sicuti fluuiꝰ aquis.
& mirabit᷑ cortuũ pͣ multitudine popłoꝵ.
immo dilatabitur siue amplificabitur
cor tuĩ in latitudine lȩticiȩ: pͣ magnitu¬
dine gaudii. Sicut eni qui intrisficia est
positus quasi quodam modo coangustatur: ita
qui in lȩticia consistit. quasi dilatat᷑. De hac
corona &e gaudiũ nr̃m. nonne uos estis iN
dño: Ꝙillud. Os meũ patet ad uos ochorin¬
thii. cor meũ dilatatũ est in uob. iterumq
dilatamini &e uos. Quo tempore aut̃ ista
uentura essent ȩccłȩ pͥmitiuȩ: manifestat
cũ dicit. Tunc inquiens mirabit᷑ & dilata¬
bitur cor tuũ. quando conuersa fuerit ad
te ꝑfidẽ multitudo maris id ÷ om̃s nationes

Expanded text:
dilatabitur cor tuum: quando conversa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo gentium venerit tibi. » Tunc inquit cum levaveris oculos tuos, et filii tui de longe venerint, filiaeque tuae lac suxerint, videbis ab omnibus mundi partibus venire tibi filios, et afflues fidelibus sicuti fluvius aquis. Et mirabitur cor tuum prae multitudine populorum, imo dilatabitur sive amplificabitur cor tuum in latitudine laetitiae, prae magnitudine gaudii. Sicut enim qui in tristitia est positus, quasi quodammodo coangustatur, ita qui in laetitia consistit, quasi dilatatur. De hac corona et gaudium nostrum, nonne vos estis in Domino? » Et illud: « Os meum patet ad vos, o Corinthii, cor meum dilatatum est in vobis, iterumque dilatimini et vos . » Quo tempore autem ista ventura essent Ecclesiae primitivae, manifestat cum dicit: « Tunc inquies mirabitur et dilatabitur cor tuum, quando conversa fuerit ad te per fidem multitudo maris, » id est, omnes nationes
Abbreviated transcription (Latin):
mid legitar in epła pauli apłi de iudeis.
Delt eis ds̃ oꝑationem iniquitatis. ꝓ oꝑato¬
nt. Septuaginta aut̃ dicunt. Ponã inquit
iͥncipes tuos in pacẽ. & epõs tuos in iusti¬
cam. Nisitatorem pacis uł ipsũ dñm debe¬
mꝰ accipe qui ÷ pax nr̃a: uł apłos & pa-¬
stores eccłȩ eiꝰ. Qui idõ pax ce iusticia di¬
cuntur: qr pace prȩdicartes & iusticiã do-¬
centes. iustificant sub iectos suos & pacifi:¬
cant eos do. Ponam uisitationẽ tuã pacẽ.
d: faciam ep̃os &e pastores tuos pacificos.
yrȩpositos tuos iustos uit recte doceant te
csere creatorem tuũ: & iuste iudicent ñ
attendentes ꝑsonã in iudicio. Non audiet᷑
ultra imquitas siue peccatũ in t̾ratua: hoc

Expanded text:
itur in Epistola Pauli apostoli de Judaeis: Dedit eis Deus operationem iniquitatis pro operatore . Septuaginta autem dicunt: Ponam inquit principes tuos in pacem, et episcopos tuos in justitiam. Visitatorem pacis vel ipsum Dominum debemus accipere, qui est pax nostra, vel apos justitia dicuntur, quia pacem praedicantes et justitiam docentes, justificant subjectos suos et pacificant eos Deo . Ponam visitationem tuam pacem, id est, faciam episcopos et pastores tuos pacificos, praepositos tuos justos: ut recte doceant te colere Creatorem tuum, et juste judicent non attendentes personam in judicio. « Non audietur ultra iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
cII cũ angłis & archangłis: om̃ibusq uir¬
tutib cȩloꝵ. Ecce merces eiuscũ eo: ut re-¬
muneret electos &e damnet reꝓbos Et
opꝰ eiꝰ corã illo: id:÷ potestas iudicanda in
conspectu illius. Ꝙ uocabunt eos subaudis
dño Beatꝰ iemnimꝰ dicit Inhebreo haberi
popłm scm̃ redemptũ sicut nos iã dictum
habemꝰ. sed quidã codices habent popłs sc̃s
& redempti a dño: iuxta qͦd hic erit sensꝰ.
Apłi aliiq doctores uocabunt eos qͥ credide¬
rint dicentes. Tues popłs sc̃s: & uosestis
redempti a dño. Sed hebraica ueritas. aꝑ-¬
tior & facilior isto in loco habet᷑. Tu aũt õ
beris ciuitas derlicta a dõ sicut quondã:
sed uocaberis ciuitas quȩsita axp̃o & el san

Expanded text:
cii cum angelis et archangelis, omnibusque virtutibus coelorum. Ecce merces ejus cum eo, ut remuneret electos et damnet reprobos. Et opus ejus coram illo, id est potestas judicandi in conspectu illius.Domino. Beatus Hieronymus dicit in Hebraeo haberi populum suum redemptum, sicut nos jam dictum habemus, sed quidam codices habent populus sanctus et redempti a Domino, juxta quod hic erit sensus: Apostoli aliique doctores vocabunt eos qui crediderint dicentes: tu es populus sanctus, et vos estis redempti a Domino. Sed hebraica veritas apertior et facilior isto in loco habetur. « Tu autemberis civitas derelicta a Deo sicut quondam, sed vocaberis civitas quaesita a
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiũ. Ꝙ scã ęccła ciuitas appellatur: qr
una ÷ omĩb in ea habitantib fides. unũ
baptisma. una caritas. & una concordia
fundata. Dicitur gͦ eccłȩ. Illi qui in quam de-¬
trabebant tibi. curui & humiles postea
uenientes. uocabunt te ciuitate dñi sioN.
id ÷ speculatricẽ scĩ isrł. Om̃s qui renati st̃

Expanded text:
civium, et sancta Ecclesia civitas appellatur, quia una est omnibus in ea habitantibus fides, unum baptisma, una charitas et una concordia. fundata. Dicitur ergo Ecclesiae: illi qui inquam detrahebant tibi, curvi et humiles postea venientes, vocabunt te civitatem Domini Sion, id est speculatrice
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sicut superius diximꝰ pedes ȩccłȩ fuerunt:
Ual de humiliauerunt iudei ȩccłam: quan¬¬
do decollauerunt iacobũ frem dñi qui erat
uerunt stephanũ Sed postea ꝑdñi grãm
uenientes ad fidem eiꝰ humiliatur sunt &
uenerabant᷑ signa & miracula apłorum.
ut heatꝰ paulus fecit qui fortit̃ humiliauit
eam consentiens ciuib suis. ce illi de quib
scripsit lucas. qđ multa turba sacerdotũ
obo ediebat fidei. Similit̾ gentiles ualde
humiliauer̃ ȩccłam. quando succiderunt
petrũ excelsam cedrũ. sed postea humilia¬

Expanded text:
qui, sicut superius diximus, pedes Ecclesiae fuerunt. Valde humiliaverunt Judaei Ecclesiam, quando decollaverunt Jacobum fratrem Domini, qui erat ni gratiam venientes ad fidem ejus humiliati sunt, et venerabantur signa et miracula apostolorum, ut beatus Paulus fecit, qui fortiter humiliavit eam consentiens civibus suis, et illi de quibus scripsit Lucas, quod multa turba sacerdotum obediebat fidei. Similiter gentiles valde humiliaverunt Ecclesiam, quando succiderunt Petrum excelsam cedrum, sed postea humilia
Abbreviated transcription (Latin):
suis doctrinis & uirtutib ornauer. Per
pinũ uero ce buxũ quȩ uiriditate gaudent.
intelligunt᷑ illi qui postquã ȩccłȩ sunt soci¬
ati: uirides infide extiterint: Diuersitas¬
& enĩ arhoꝵ. diuer sos ordines significat:
exquib omĩb scã ad ornata ÷ eccła. Hener̃
siquidẽ exregib ad eã & pͥncipib. uener̃
ex diuitib. uenerunt exphilosophis om̃i¬
busq aliis ordinib. ꝑ quos locus scĩficatio.¬
nis eiꝰ adornatꝰ est: id ÷ eccła quã ipse scĩfi.¬
cauit sanguine redemptionis. & baptismo

Expanded text:
suis doctrinis et virtutibus ornaverunt. Per suis doctrinis et virtutibus ornaverunt. Per pinum vero et buxum, qui viriditate gaudent, intelliguntur illi qui postquam Ecclesiae sunt sociati, virides in fide exstiterint. Diversitas enim arborum diversos ordines significat, ex quibus omnibus sancta adornata est Ecclesia. Venerunt siquidem ex regibus ad eam et principibus, venerunt ex divitibus, venerunt ex philosophis, omnibusque aliis ordinibus, per quos locus sanctificationis ejus adornatus est, id est, Ecclesia quam ipse sanctificavit sanguine redemptionis et bapt
Abbreviated transcription (Latin):
bolo traditi cruciatib gehennȩ Gła liba ni
ad te ueniet. abies & buxus & puꝰ simul ad
ornandũ locũ scĩficationis meȩ. &e locũ pedũ
meoꝵ glorificabo libanꝰ mons: phenicis & pa¬
lestinȩ inconfinio t᷑ie repmnissionis: ex qͦ mi¬
nistrauit yram quondam dauid ad palaciũ
suũ. & salomoni ad tẽplũ dñi construendii.
ligna pulchra & imputribilia. Cuiꝰ gła est
alticudo arborũ: & diuersitas ac multitudo
bestiarũ ꝑ libanũ gͦ intelligit᷑ isto in loco
mundus. & ꝑgłam illius montes altitudo. & sul¬
limitas istius mundi: quȩ maxime in regib &
principib consistit. qͥ adeccłam ꝑfidei confesfi.¬
onẽ uener̃. Pabietẽ quȩ muȩ magnitudinis
ac ꝓceritatis arbor est. intelligunt᷑ diuites
uł philosophi.qui alti erant insapientia
mundana. ut fuit ciprianꝰ. hilarius. ambro¬
sius. atigustinꝰ. excelse arbores quondã in
scło existentes. sed ad eccłam uenientes eã

Expanded text:
bolo traditi cruciatibus gehennae. « Gloria Libani bolo traditi cruciatibus gehennae. « Gloria Libani ad te veniet, abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificationis meae, et locum pedum meorum glorificabo. » Libanus mons est Phoenicis et Palaestinae, in confinio terrae repromissionis, ex quo ministravit Hiram quondam David ad palatium suum, et Salomoni ad templum Domini construendum, ligna pulchra et imputribilia. Cujus gloria est altitudo arborum, et diversitas ac multitudo bestiarum. Per Libanum ergo intelligitur isto in loco mundus, et per gloriam illius montis altitudo et sublimitas istius mundi: quae maxime in regibus et principibus consistit, qui ad Ecclesiam per fidei confessionem venerunt. Per abietem, quae mirae magnitudinis ac proceritatis arbor est, intelliguntur divites vel philosophi, qui alti erant in sapientia mundana, ut fuit Cyprianus, Hilarius, Ambrosius, Augustinus, excelsae arbores quondam in saeculo existentes, sed ad Ecclesiam venientes, eam
Abbreviated transcription (Latin):
epeds̃ omp̃s ꝑcutit electos suos: ut corrigat
oos ꝑcussit udeos quando dux̃ illos incapti¬
pbaret illã &e emendaret. Sed postea miser¬¬
tusest eiꝰ ꝑreconciliationẽ quȩ facta ÷ san¬
quine filii sui. Ꝙ aꝑientur id ÷ patebunt
ut afferat᷑ ad te fortitudo gentiũ. & reges
carũ adducant᷑ subaudis tibi ꝑfidem: Quȩ
sunt portȩ eccłȩ quȩ semꝑ patent: Ep̃i &
sie idotes quoꝵ ministerio intro ducimur
intra scãm eccłam. Qui idõ licunt᷑ semꝑ pa-¬
tere: qr parati sunt ad suscipiendos credentes
inȩccła. Die ac nocte: hoc e & in ꝓspitate &
m aduer sitate. & quare hoc: It afferat᷑ ad ec-¬
dam fortitudo gentiũ: principes uidelicẽt ac
potentes. uł martires fortes infide. & reges ea¬¬
nĩ: ut constantinꝰ fuit. uł scĩ qui semet ĩpsos
bene regunt adducant᷑ ad fidem eiꝰ. Gensenĩ
dine uastabunt᷑. id÷ pagani in infidelitate
ꝑmanentes deserent᷑ adõ. & uastabunt᷑ adia-¬

Expanded text:
cutit electos suos, ut corrigat eos. Percussit Judaeos quando duxit illos in captiprobaret illam et emendaret. Sed postea misertus est ejus, per reconciliationem quae facta est sanguine Filii sui. « Et aperientur, » id est, fortitudo gentium, et reges earum adducantur » subaudis tibi per fidem. Quae sunt portae Ecclesiae quae semper patent? Episcopi et sacerdotes, quorum ministerio introducimur intra sanctam Ecclesiam. Qui ideo dicuntur semper patere, quia parati sunt ad suscipiendos credentes in Ecclesia. Die ac nocte, hoc est, et in prosperitate et in adversitate. Et quare hoc? Ut afferatur ad Ecclesiam fortitudo gentium, principes videlicet ac potentes, vel martyres fortes in fide, et reges earum, ut Constantinus fuit, vel sancti qui semetipsos bene regunt, adducantur ad fidem ejus. « Deus enim, » dine vastabuntur, » id est, pagani in infidelitate permanentes deserentur a Deo, et vastabuntur a dia
Abbreviated transcription (Latin):
a mortiuis. Qui comederit de ouis eorũ idest
de ouis aspidũ morietur. hoc ÷ qui iudeorum
consiliis adquieuerit quomͦ abel adquieuit cain
dicenti. egrediamur in campũ: intficietur ab
eis. uł qui se cõmiscuerit eoꝵ con siliis plenis
ueneno. & eoꝵ fuerit oꝑa imitatꝰ: morietur
morte ȩt̃na Sequitur. Ꝙ quod confotũ est id
÷ enutritũ ex ouis eorũ erumpet hoc ÷ excres¬
cet in regulũ: subaudis alio serpentiũ regẽ.
qui flatu suo interficit auesper erd uolantes.
ꝑregulũ qui ex ouis aspidum nascitur. debemꝰ
intelligere antixp̃m qui ex popło iudeoꝵ nas¬¬
mos scõꝵ: ad patriam celestem uolantes. Tela

Expanded text:
a mortuis. « Qui comederit de ovis eorum, » id est, a mortuis. « Qui comederit de ovis eorum, » id est, de ovis aspidum « morietur, » hoc est, qui Judaeorum consiliis acquieverit, quomodo Abel acquievit Cain dicenti, Egrediamur in campum, interficietur ab eis . Vel qui se commiscuerit eorum consiliis plenis veneno, et eorum fuerit opera imitatus morietur morte aeterna. Sequitur. « Et quod confotum est, » id est, enutritum ex ovis eorum « erumpet, » hoc est excrescet « in regulum, » subaudis aliorum serpentium regem, qui flatu suo interficit aves per aera volantes. Per regulum qui ex ovis aspidum nascitur, debemus intelligere Antichristum, qui ex populo Judaeorum nasmos sanctorum, ad patriam coelestem volantes. « Tela
Abbreviated transcription (Latin):
aspis unã auiẽ adhȩrere facit t̾rȩ & alteram
obturat cauda ne incantet᷑: tta & illi t̾rȩnis
reb adhȩrentes obturauerunt aures m̃tis
ne xp̃i prȩclicationẽ reciperent. Oꝑaetiam
illoꝵ &e consilia telis aranearũ comparant᷑.
qr sicut aranes fragilem texunt telã & non
ualent capere inea nisi muscas & culices.
neq ullius utilitatt sunt: ita & eoꝵ consilia
& oꝑa fragilia & inutilia fuerunt. neq ua¬
luerunt aliquẽ cape & decipe nisi simplices
& stultos Ex ouo ꝑducit᷑ foetꝰ: & idõ ꝑoua
debemꝰ intelligere eorũ corda & consilia.
Qua aspidũ tuperunt: quando hoc qͦdit
conde blasphemiȩ & inuidiȩ tenebant. uer-¬
bis ostenderunt dicentes. Reus est mortis. &¬
crucifige talem. Telas etiam ꝓduxerunt & tȩxue¬
runt : siue opere compleuerunt: quando hoc
qͦd in corde cogitauerunt. etiã uerbis patefece¬
runt: oꝑe compleuerunt crucifigentes eum

Expanded text:
aspis unam aurem adhaerere facit terrae, et alteram aspis unam aurem adhaerere facit terrae, et alteram obturat cauda ne incantetur: ita et illi terrenis rebus adhaerentes obturaverunt aures mentis, ne Christi praedicationem reciperent. Opera etiam illorum et consilia telis aranearum comparantur, quia sicut araneae fragilem texunt telam, et non valent capere in ea nisi muscas et culices, neque ullius utilitatis sunt: ita et eorum consilia et opera fragilia et inutilia fuerunt, neque valuerunt aliquem capere et decipere, nisi simplices et stultos. Ex ovo producitur fetus, et ideo per ova debemus intelligere eorum corda et consilia. Ova aspidum ruperunt, quando hoc quod in corde blasphemiae et invidiae tenebant, verbis ostenderunt dicentes: Reus est mortis, crucifige talem . Telas etiam produxerunt et texuerunt, sive opere compleverunt, quando hoc quod in corde cogitaverunt, etiam verbis patefecerunt, opere compleverunt crucifigentes eum.
Abbreviated transcription (Latin):
Demoniũ habes. & in beele ebub eicit demonia.
& multa alia innumerabilia. Non ⁊ qui inuo¬
cet iusticiã. id ÷ qͥ credat in xp̃m qui factus :
electis suis redemptio & iustificatio: neq est
qui iudicet uere id ÷ recte Hon iudicauert̃
recle quando petierunt baraban: & xp̃mcru-
cifixerunt: Sed confidunt in nichili id ÷ in
mant. xp̃m in sinagogissuis. ułdicunt. mes¬
sias nonclũ uentt. Conceper̃ lahorẽ aduersꝰ¬
xpm quia labolauerint in eiꝰ int̾fectione.
& pepererunt iniquitatẽ: ꝓ eo qͦd ÷ parient
iniquitatẽ. cũ receperint antixp̃m O ua
aspidũ ruperunt: & telas a raneȩ tȩxuerunt
Aspis serpens ÷ callidissimꝰ. qͥ audiens pͥmã
uocẽ incantatoris unã aurẽ ad t̾ram p̃mit.
& alterã cauda sua obturat: ne possit incan¬¬
tari: idõq iudei aspidi comparant᷑ qr uene¬
nati erant. iuxta qđ ioħs baptista eis imꝓ¬
ꝑat dicens. Genimina iperarũ. E sicut

Expanded text:
emonium habes, et in Beelzebuth ejicis daemonia , » et multa alia innumerabilia. « Non est qui invocet justitiam, » id est qui credat in Christum, qui factus est electis suis redemptio et justificatio, « neque est qui judicet vere, » id est, recte. Non judicaverunt recte, quando petierunt Barabbam, et Christum crucifixerunt. « Sed confidunt in nihili, » id estmant Christum in synagogis suis: vel dum dicunt: Messias nondum venit. « Conceperunt laborem » advers quia laboraverunt in ejus interfectione, « et pepererunt iniquitatem » pro eo quod est parient iniquitatem, cum receperint Antichristum. « Ova aspidum ruperunt et telas araneae texuerunt. » Aspis serpens est callidissimus, qui audiens primam vocem incantatoris unam aurem ad terram premit, et alteram cauda sua obturat ne possit incantari. Ideoque Judaei aspidi comparantur quia venenati erant, juxta quod Joannes Baptista eis improperat, dicens: « Genimina viperarum . » Et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nebant᷑ a diabolo & uariiserrorib p̾dicarẽ
indulgentiã pecratoꝵ dicens. poenitentiam
agite aꝑꝓpinquabit enĩ regnũ cȩloꝵ E clau¬
sisinqͥt subaudis in carcere infidelitatis &
ignorantiȩ. aꝑtionem: id ÷ relaxationem
peccatoꝵ. uł sicut simmacus aꝑtius transtu¬
it: uinctis resolutionẽ. Sequit᷑. It p̾̃dica¬
rem annũ placabilẽ dño & diemultionis
dõnrõ. ut consolarer om̃s lugentes. & pone

Expanded text:
roribus, praedicarem indulgentiam peccatorum dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Et clausis inquit, subaudis in carcere infidelitatis et ignorantiae apertionem, id est, relaxationem peccatorum. Vel sicut Symmachus apertius transtulit: Vinctis resolutionem. Sequitur. « Ut praedicarem annum placabilem Domino, et diem ultionis Deo nostro: ut consolarer omnes l
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles delonge uenient ad te ꝑfidẽ abi¬
dolatria recedendo: & filiȩ tuȩ animȩ fi¬
aeliũ simpliciũ lac id ÷ simplicẽ doctri¬
nã sugent. Quod si dixerimꝰ & filiȩ tue de
latere surgent qđ quidã codices habent:
mat᷑ om̃iũ excosta lateris adȩ formata est.
Qđita ÷ conuinctũ. ut neq aqua sine sati¬¬
quine possimꝰ saluari: neq sanguine si¬
ne aqua Nisi enĩ xpĩ passionẽ & resurre¬

Expanded text:
dem ab idololatria recedendo, et filiae tuae animae fidelium simplicium lac, id est, simplicem doctrinam sugent. Quod si dixerimus, et filiae tuae de latere surgent, quod quidam codices habent, mater omnium ex costa lateris Adae formata est . Quod ita est conjunctum ut neque aqua sine sanguine possimus salvari, neque sanguine sine aqua. Nisi enim Christi passionem et resurre
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝑeugłm egouosgenur filiȩ uͦ lac sugen¬
ces. anunę sunt fideliũ utriuisq sexus: la-¬
tentes id ÷ simplicem cibũ quȩrentes. quib
dicit apłspaulus. Tanquã paruulis in xp̃o:
lac uobis potũ dedi non escam: nondũ enĩ

Expanded text:
um ego vos genui . » Filiae vero lac sugentes animae sunt fidelium utriusque sexus, lactentes, id est, simplicem cibum quaerentes, quibus dicit apostolus Paulus: « Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi non escam, nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
illiuis debemꝰ intelligere om̃s successore seiꝰ
qui eodẽ sp̃u scõ repleti fuerunt. ut ieremi¬
as & ceteri ante captiuitatẽ. Ex echi hel
& danihel incaptiuitate. aggeus. eachari¬
as ac malachias post captiuiꝰtatẽ. & deinde
de quorũ ore ꝓcesitt doctrina ueteris &
niui testam̃ti. Sp̃s enĩ sc̃s qui docuit isaiã.
tansunt ꝑsuccessores ad apłos. Idõ aũt dic̃
amodo &: usq in sempit̾nũ subaudis non
naedent uerba mea de oretuo & de ore se¬
ministui: qe euangło non succedet alialȩx
Inde & ioħs euangłista dicit se uidisse an-¬
głm habentem euangłm ȩt̾nũ. Qui angłs
prefigurabat dñm i ħm xp̃m. qui nob̾ cre

Expanded text:
illius debemus intelligere omnes successores ejus, illius debemus intelligere omnes successores ejus, qui eodem Spiritu sancto repleti fuerunt, ut fuit Jeremias, et caeteri ante captivitatem, Ezechiel et Daniel in captivitate, Aggaeus, Zacharias, ac Malachias post captivitatem, et deinde de quorum ore processit doctrina Veteris et Novi Testamenti. Spiritus enim sanctus qui docuit Isaiam, transivit per successores ad apostolos. Ideo autem dicit, amodo et usque in sempiternum, subaudis non recedent verba mea de ore tuo et de ore seminis tui: quia Evangelio non succedet alia lex. Unde et Joannes evangelista dicit se vidisse angelum habentem Evangelium aeternum . Qui angelus pr
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes ꝑ p̾dicationẽ & orationẽ apłorũ
quasi fluuius uiolentꝰ. hoc ÷ uelocit̾ & cũ
uolentia currens. quẽ sp̃s dñicogit uenire
ad redim̃dũ genꝰ humanũ: & uenerit sion io
tate infidelitatis & negationis ad iacobdicit
dñs: hoc ÷ ad illos qui supplantant uicia
Fi tiusdĩ fluuio comparat᷑. qr doctrine suȩ
fluenta nob̾ dedit. & corda electoꝵ suoꝵ
de quo ipse dicit. Siquis sitit. ueni̾at ad me
& bibat. & cetera Hiolentꝰ appellatur: quia
totũ mundũ int̾ spaciũ trium annoꝵ &
semis ꝑacta sua passione redimendo sibi
subegit. sicut resurgens a mortuis dirit
genus humanũ. sp̃m scm̃ debernꝰ accipere:
qa bona non habent: idõ dixit. & uenerit
rm eosineo sanguine. & euanglica pͣcepta
que eis dedero oꝑe acd impleant: &e semꝑ in eoꝵ
Non recedent de ore tuo ce de ore seminis tui
du dñs a modo & usq in sempit̾nũ Sem̃

Expanded text:
ad gentes per praedicationem et orationem apostolorum: ad gentes per praedicationem et orationem apostolorum: quasi fluvius violentus, hoc est velociter et cum violentia currens, quem Spiritus Domini cogit venire ad redimendum genus humanum: et venerit Sion, id tate infidelitatis et negationis ad Jacob, dicit Dominus, hoc est ad illos qui supplantant vitia. Filius Dei fluvio comparatur, quia doctrinae suae fluenta nobis dedit, et corda electorum suorum de quo ipse dicit: « Si quis sitit, veniat ad me et bibat , » et caetera. Violentus appellatur, quia totum mundum inter spatium trium annorum et semis peracta sua passione, redimendo sibi subegit: sicut resurgens a mortuis dixit,genus humanum, Spiritum sanctum debemus accipere:  opera bona non habent: ideo dixit, « et venerit em eos meo sanguine, et evangelica praecepta quae eis dedero opere adimpleant, et semper in eorum tuo non recedent de ore tuo, et de ore seminis tui, dixit Dominus, amodo et usque in sempiternum. » Semen
Abbreviated transcription (Latin):
paratꝰ adiuindictã contrasuos inimicos. inditus
lorica iusticiȩ & galea salutis: nuncuͦ de fide oei¬
tiũ loquit᷑ quȩ a quattuor mnundi partil s scur¬
rerunt ad fidẽ audientes predicationẽ apł
timebunt inquit timore scõ ce filioꝵ. qui abicet¬
dicit filius. Pat̾ manifestaui nom̃ tuũ homuns
& qui abortu solis sunt: timebunt głam ei filu
uidelicet dĩ patris qui uenit in nomine ipsus
cui dicit ipse pat̾ exurge gła mea. Duo sunt ui¬
mores. Est timor seruilisquo timet seruus
dnm̃ suũ: ne abillo flagelletur. Est timor amo¬
ris quo timet filius patrem ne abillo exheredes.¬
dñm timore scõ: dequo & hic dr̃. De istisqui
aboccidente & ortu solis timebunt nom̃ dni
patris. uł głam siue filium illius: dicit dñs
in euangło. Multi uenient aboriente & oc¬
cidente: & cȩtera: Ꝙquando timebunt nomĩ
dnĩ: Cũ uenerit ipse filiusdĩ ꝑ incarnati¬
onis misteriũ in mundũ. uł cum uenerit

Expanded text:
paratus ad vindictam contra suos inimicos, indutus lorica justitiae et galea salutis: nunc vero de fide gentium loquitur, quae a quatuor mundi partibus confluxerunt ad fidem, audientes praedictimebunt, inquit, timore sancto et filiorum, qui ab occidicit Filius: « Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . » Et qui ab ortu solis sunt, timebunt gloriam ejus, Filium videlicet Dei Patris: qui venit in nomine ipsius cui dicit ipse Pater: « Exsurge, gloria mea. » Duo sunt timores: est timor servilis, quo timet servus dominum suum, ne ab illo flagelletur. Est timor amoris quo timet filius patrem ne ab illo exhaereDominum, » timore sancto: de quo et hic dicitur. De istis qui ab occidente et ortu solis timebunt nomen Domini Patris, vel gloriam sive Filium illius, dicit Dominus in Evangelio: « Multi venient ab Oriente et Occidente, » et caetera. Et quando timebunt nomen Domini? Cum venerit ipse Filius Dei per incarnationis mysterium in mundum, vel cum venerit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hic dicuntur. ad diemꝰ iudicii ꝑtinent.
Postquã inquit transieris o eccła ad ȩt̃nã
beatitudinẽ. non lucebit tibi sol iste uisi¬
bilis. nec splendor lunȩ illuminabit te.
Fulgebunt iusti sicut sol in regno patris
sui Sed erit tͥ dñs in lucẽ sempit̃nam.
id ÷ scã trinitas &e indiuisa unitas illu¬
minabit te: & ds̃ tuus erit tͥ ingła.¬

Expanded text:
quae hic dicuntur, ad diem judicii pertinent. Postquam inquit transieris, o Ecclesia, ad aeternam beatitudinem, non lucebit tibi sol iste visibilis, nec splendor lunae illuminabit te: Fulgebunt justi sicut sol in regno patris sui . » Sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam, id est, sancta Trinitas et indivisa unitas illuminabit te, et Deus tuus erit ti
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ. Unde & egregius predicator dicit iu¬
deis credentib. quorũ bona diripuerunt
infideles Rapinã inquiens bonoꝵ cũ gau¬
dio suscepistis. & uidit & malũ apparuit
inoculis eius: qr non ÷ iudiciũ hactenus
exꝑsona illoꝵ locutus ⁊ ꝓpħa. qui poeniten¬
tiam post dnĩ ascensionẽ uisi sunt agere
Nunc uero dicit non placuisse dño poentten¬
tiam eoꝵ. qr ñ erant simplici corde. Et uidit
inquit dñs poenitentiã iudeorũ: id ÷ co¬
gnouit qͦd non puro excorde hoc agerent
sed uerbotenus & malũ apparuit in ocu¬
lis eius: qr non erat ȩxpura intentione. &
putabant se uoce apꝓpinquare dõ. & deci-¬
pere omĩpotentem uerbis: qui ñ defiderat
labia sed corda. Quia non÷ iudiciũ discre¬
tionis boni & mali: uł non ÷ iudiciũ in
uideis int̾ puritatẽ & simulationẽ. uł in

Expanded text:
legimus. Unde et egregius praedicator dicit Julegimus. Unde et egregius praedicator dicit Judaeis credentibus, quorum bona diripuerunt infideles: « Rapinam, inquiens, bonorum cum gaudio suscepistis . » « Et vidit et malum apparuit in oculis ejus, quia non est judicium. » Hactenus ex persona illorum locutus est Propheta, qui poenitentiam post ascensionem Domini visi sunt agere: nunc vero dicit non placuisse Domino poenitentiam eorum, quia non erant simplici corde. Et vidit, inquit, Dominus poenitentiam Judaeorum, id est, cognovit quod non puro ex corde hoc agerent, sed verbo tenus. Et malum apparuit in oculis ejus, quia non erat ex pura intentione, et putabant se voce appropinquare Deo, et decipere omnipotentem verbis, qui non desiderat labia, sed corda. Quia non est judicium discretionis boni et mali: vel non est judicium in Judaeis inter puritatem et simulation
Abbreviated transcription (Latin):
tansiit adgentes. iuxta qͦd ipse prȩdixit
dicens. auferetur a uob regnũ dĩ Foce relin¬¬
quet᷑ uob̾ domꝰ urã de serta. & iusticia ipse
indelicet xp̃c longe stetit. qr recedens a
nob̾ ingentib mansit: quȩ longe erant
adõ. Q quare hoc actũ sit: in sub sequen¬
tib manifestant cum subiungunt Quia
corruit in platea ueritas: & efͦuitas non
potuit ingredi Corruit id÷ non ftecit
nec manst ueritas xp̃c in platea. hoe
in illis qui desideria sua sequebantur. & ȩqͥtas
ñ potuit ingredi ad corda uideoꝵ ꝓpt̾ infi¬
delitate: qr ꝑfidem habitat in cordib electoꝵ
meus ñ capit inuobis. Platon grece. latine
latitudinẽ huiꝰ uitȩ ãttribulabant. id est
inscribis & phariseis quasi cecidit ueritas
quȩ dicit Ego sum uia. ueritas & utta. Se¬
quit᷑. & facta ÷ ueritas subaudis uideis in
obliuionẽ. & qui recessit amalo subaudis
iudeoꝵ. uł a malo infidelitatis credendo

Expanded text:
transiit ad gentes. Juxta quod ipse praedixit dicens: « Auferetur a vobis regnum Dei . » Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. « Et justitia, » ipse videlicet Christus, « longe stetit, » quia recedens a nobis in gentibus mansit, quae longe erant a Deo. Et quare hoc actum sit, in subsequentibus manifestant, cum subjungunt: « Quia corruit in platea veritas,, et aequitas non potuit ingredi. » Corruit, id est non stetit nec mansit veritas Christus in platea, hoc est, in illis qui desideria sua sequebantur: et aequitas non potuit ingredi ad corda Judaeorum propter infidelitatem, quia per fidem habitat in cordibus electorum, meus non capit in vobis . » Platon Graece, Latine latitudinem hujus vitae ambulabant, id est, in scribis et Pharisaeis, quasi cecidit veritas quae dicit: « Ego sum via, veritas et vita . » Sequitur. « Et facta est veritas, » subaudis, Judaeis « in oblivionem. Et qui recessit a malo, » subaudis Judaeorum, vel a malo infidelitatis credendo
Abbreviated transcription (Latin):
ostib auariciȩ anhelabat: Sed ctto conuersi
ad fidem. creuerunt in abietes& mirtos:
intantũ ut unꝰ illoꝵ diceret. xp̃i bonꝰodor
insignũ ȩt̾nũ: qđ ñ aufexetur. Cũ inquit
isenderint pinfidelib fideles &e creuerint
ꝓlibidinosis & cupidis casti. & contemptores diui¬
tiarũ: erte dñs nominatꝰ intotomundo in si¬
salutis ñ auferetur acordib fideliũ: hoc enĩ
signo id÷ nomine xp̃i erunt in signiti om̃s
debemꝰ intelligere oms uirtutes quȩ iustifi.¬
cant electosdĩ. Ꝙquare ista prȩcipio: Quia
iuxta ÷ salus mea ut ueniat. id ÷ in ꝓximo
est ut ueniat filius meus iħc qui int̾pretat᷑

Expanded text:
aestibus avaritiae anhelabat? Sed cito conversi aestibus avaritiae anhelabat? Sed cito conversi ad fidem, creverunt in abietes et myrtos, intantum ut unus illorum diceret: « Christi bonus odor num aeternum, quod non auferetur. » Cum, inquit, ascenderint pro infidelibus fideles, et creverint pro libidinosis et cupidis casti, et contemptores divitiarum: erit Dominus nominatus in toto mundo in sisalutis non auferetur a cordibus fidelium. Hoc enim signo, id est nomine Christi, erunt insigniti omnes debemus intelligere omnes virtutes quae justificant electos Dei. Et quare ista praecipio? « Quia juxta est salus mea, ut veniat, » id est, in proximo est ut veniat Filius meu
Abbreviated transcription (Latin):
D siliuncula ascendet abies. & ꝓ urtica cres¬
ct mirtꝰ. Saliuncula siue saliunca. her¬
ba : plena aculeis ce punctionib Abies uͦ
ata & ꝓcera arhor est: ce tam ad domum
fabricandã apta. quã etiã ad picẽ effunden¬
da Aosi diceret aliis uerbis ꝓ uiciis ascendent
urtutes: & ꝓ infidelib fideles Herbigrã
Leniens quilibet infidelis ad grãm baptisma¬
tis. qui ante erat saliunca. id÷ infructuo¬
sus: ascendit ad culmina uirtutũ & effi¬
atur abies. Purticam aut̃ quȩ ÷ igneȩ
natuie. significant᷑ libidinosi & cupidi.
& qui a fide xp̃i alieni existunt: ce aculeis
peccatoꝵ pungunt᷑. qui tunc mutant᷑ in
mutũ quȩ ÷ arbor aromatica &e odorife¬
ra: dũ de uiciis transeunt ad uirtutes. bo¬
numq odorem uircutũ de se reddunt
Nunquid non paulus apłs &e zacheus ñ erãt
ut salunca id÷ infructuosȩ arbores & ur¬
tica: quando alt̾ ꝑ secutionis aculeis pun-¬
gebat xp̃ianos. alt̾ aculeiscupiditatis &

Expanded text:
 saliunca ascendet abies, et pro urtica crescet myrtus. » Saliuncula sive saliunca herba est plena aculeis et punctionibus. Abies vero alta et procera arbor est, et tam ad domum fabricandam apta, quam etiam ad picem effundendam. Ac si diceret aliis verbis: Pro vitiis ascendent virtutes, et pro infidelibus fideles. Verbi gratia: Veniens quilibet infidelis ad gratiam baptismatis, qui ante erat saliunca, id est infructuosus, ascendit ad culmina virtutum et efficitur abies. Per urticam autem, quae est igneae naturae, significantur libidinosi et cupidi, et qui a fide Christi alieni existunt, et aculeis peccatorum punguntur, qui tunc mutantur in myrtum quae est arbor aromatica et odorifera dum de vitiis transeunt ad virtutes, bonumque odorem virtutum de se reddunt. Nunquid non Paulus apostolus et Zachaeus non erant ut saliunca, id est infructuosae arbores et urtica, quando alter persecutionis aculeis pungebat Christianos, alter aculeis cupiditatis et
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ: oꝑa inutilia sunt id: maligna. quia
diaboli uoluntatẽ adimplent: & opũs iniqui¬
tatis in manib eoꝵ. Foce qđ suꝑius appellauit
pedes iudeoꝵ ad malũ currunt: & festinant
ut effundant sanguinẽ innocentem. Pedes
eoꝵ admalũ cucurrerunt: quando cũ lat̾nis
& facib ad dnm̃ comprehendendũ uenert̃.
Festinauerunt id ÷ laborauerunt. & effuder̃
sanguinẽ innocentem: quando instabant
petentes a pilato ut eũ interficeret: Cogi¬¬
tationes eoꝵ contra dñm. cogitationes in¬
utiles subaudis fuerunt: dicentes. uenite
attulit mundo nescierunt credendo ineum:
id ÷ actiones ce oꝑa eorũ declinatȩ sunt de
bono admalũ. de dõ ad cliabolũ a rectitu¬
dine ad iniquitatẽ: a fide ad infiddelitatẽ
hoc inquiunt q ignorauitnus pacen:
elongatũ ÷ iudicium a nob id ⁊ xp̃s. & ñ

Expanded text:
pera inutilia sunt, » id est, maligna, quia diaboli voluntatem adimplent « et opus iniquitatis in manibus eorum. « Ecce quod superius appellavit pedes Judaeorum, « ad malum currunt, et festinant ut effundant sanguinem innocentem. » Pedes eorum ad malum cucurrerunt, quando cum laternis et fustibus ad Dominum comprehendendum venerunt. Festinaverunt, id est, laboraverunt et effuderunt sanguinem innocentem, quando instabant petentes a Pilato ut eum interficeret. « Cogitationes eorum » contra Dominum « cogitationes inutiles, » subaudis fuerunt, dicentium: « Veniqui pacem attulit mundo « nescierunt » credendo in eum « id est, actiones et opera eorum declinatae sunt de bono ad malum, de Deo ad diabolum, a rectitudine ad iniquitatem, a fide ad infidelitatem. hoc, inquiunt, quia ignoravimus pacem, elongatum est judicium a nobis, id
Abbreviated transcription (Latin):
cens ex iudeis ꝑmanꝰ romanorũ Indutꝰ est
uestimentis ultionis subaudis sicut rex: ce
suis militib romanis. & oꝑtus ÷ quasi pallio
reli id ÷ ultionis. Sicut ad uindictam sub¬
audisquilibet rex p̃paratur: ita : ille
indutꝰ suis armis. & quasi ad retributionẽ
indignationis hostib suis subaudis iudeis.
ut qualia fecerunt talia recipent. & uicissi-¬
tudine inimicis suis subaudis uente reddere.
Occider̃ ꝓpħas qui aduentũ illius pręnunti¬
abant. & ipsũ caput cũ apłis suis: int̾fecti
easꝑ aduentũ romanorũ. &̾timebunt qui
aboccidente nom̃ dñi. & qui ab ortu solis
głam eiꝰ. Cũ uenerit quasi flunius uiolentꝰ
eis qui redeunt abiniquttate ad ia cob dic̃ dũs.¬

Expanded text:
cens ex Judaeis per manus Romanorum. « Indutus est cens ex Judaeis per manus Romanorum. « Indutus est vestimentis ultionis, » subaudis sicut rex, et suis militibus Romanis, « et opertus est quasi pallio zeli, » id est ultionis. « Sicut ad vindictam, » subaudis quilibet rex praeparatur, ita est ille indutus suis armis, » et quasi ad retributionem indignationis hostibus suis, » subaudis Judaeis, ut qualia fecerunt, talia reciperent, « et vicissitudinem inimicis suis, » subaudis, venit reddere. Occiderunt prophetas qui adventum illius praenuntiabant, et ipsum caput cum apostolis suis, interfecti eas per adventum Romanorum. « Et timebunt qui ab Occidente nomen Domini, et qui ab ortu solis, gloriam ejus: cum venerit quasi fluvius violentuseis qui redeunt ab iniquitate in Jacob, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
& quẽ ipse saluauit a morte resuscitando eũ
amortuis. &x sensus ludeis in infidelitate
ꝑmanentib. ds pat̾ saluauit sibi filiũ suũ
aꝑsecutione illoꝵ. & saluabit etiã infuturo:
& iusticia eiꝰ id ÷ filus illius qui iustificat
om̃s electos ipse confirmabit eũ. hoc ÷ lȩtifi¬
cabit de salute gentiũ: Dicamꝰ & alit̃. Iilis
nolentib conuerti ad poenitentiã uerã. ds
stulerunt ipsa confirmabit eũ . qui uoluerit
aberrore conuerti. ut ñ suis meritis sed illiꝰ
miscdia saluet᷑ Iusticia enĩest: ut creator
creaturȩ suȩ parcat. quȩ suismerttis non
poterat saluari Indutꝰ : iusticia ut lorica
& galeam habuit in capite: quando electos
suos in se credentes a ꝑsecutione iniquorũ
liberauit pugnando ꝓ eis. & miscdđiam suã
circa illos fundendo Alit̃ luxta uindictam
quã ꝑ romanos effudit suꝑ uideosqui ita
uenerunt parati. appellatur galea & lorica:
qr ipse in ipsis uenit uindictam suã exer¬¬

Expanded text:
o eum a mortuis. Et est sensus: Judaeis in infidelitate permanentibus, Deus Pater salvavit sibi Filium suum a persecutione illorum, et salvabit etiam in futuro: et justitia ejus, id est, Filius illius, qui justificat omnes electos, ipse confirmabit eum, hoc est, laetificabit de salute gentium. Dicamus et aliter: Illis nolentibus converti ad poenitentiam veram, Deus t Septuaginta transtulerunt ipsa confirmabit eum qui voluerit ab errore converti, ut non suis meritis sed illius misericordia salvetur. Justitia enim est, ut Creator creaturae suae parcat, quae suis meritis non poterat salvari. « Indutus est justitia ut lorica, et galeam habuit in capite, » quando electos suos in se credentes a persecutione iniquorum liberavit, pugnando pro eis, et misericordiam suam circa illos fundendo. Aliter: Juxta vindictam quam per Romanos effudit super Judaeos, qui ita venerunt parati, appellatur galea et lorica: quia ipse in ipsis venit vindictam suam exer
Abbreviated transcription (Latin):
uł fabbatũ iuxta illua. Uideant oꝑa urã bona.
&e głificent patrẽ ur̃m qui in glis est. dũ non
facis uoluntates tuas id ÷ actiones carnalesce
ꝓprias. imitans.xp̃m qui dix̃. non ueni facere
uoluntatẽ meã: Edũ hȩc feceris. ñ inuenitur
uoluntas tua ut loquaris sermonẽ subaudis
ociosũ uł sermonẽ blasphemiȩ. siue idolis con-¬
uenientẽ: hȩc omĩa bieui explanatione com.¬
p̃hendi possunt: quia replicatio uerborũ:
ibi. Si auerteris inquit a sabbato pedem tir¬
ũ. id÷ si ꝓhibueris actionẽ tuã prauã in
die sabbati: ne cominacules illud tuis
uoluntatib. & ignem litis & detractionis
atq ocli i ñ succenderis. & inlns om̃ib dñm
te suꝑ altitudinẽ t̾rȩ. hoc ÷ in altitudinem
ȩt̾nȩ soliditatis: q hoc solũmodo elementis
solidũ atq immobile manet. Ꝙ cibabite
hȩreditate iacob patris tui. ⁊d ÷ hęreditatẽ
dabo tͥ in cȩlestibeatitudiue quã dedi abra¬
ham isaach & iacob quoꝵ filii estis ꝑfidẽ

Expanded text:
 juxta illud: « Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est , » « dum non facis voluntates tuas, » id est actiones carnales et proprias, imitans Christum qui dixit: « Non veni facere voluntatem meam . » Dum haec feceris « non invenitur voluntas tua, ut loquaris sermonem, » subaudis otiosum, vel sermonem blasphemiae, sive idolis convenientem. Haec omnia brevi explanatione comprehendi possunt, quia replicatio verborum est ibi: Si averteris inquit a sabbato pedem tuum, id est, si prohibueris actionem tuam pravam in die sabbati, ne commacules illud tuis voluntatibus, et ignem litis et detractionis atque odii non succenderis, et in his omnibus Dominum te super altitudinem terrae, » hoc est in altitudinem aeternae soliditatis, quia hoc solt cibabo te haereditate Jacob patris tui, » id est haereditatem dabo tibi in coelesti beatitudine, quam dedi Abraham, Isaac et Jacob, quorum filii estis per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Gła libam id ÷ reges&e principes huiꝰ mun-¬¬
di ad te uenient ꝑfidẽ. abies uidelicet. id÷
diuites & philosophi. pinus &e buxus. hoc
÷ illi qui uiriditatẽ fidei habent: & orna¬
bunt te suis doctrinis& uirtutib Quodq
sequit᷑. & locũ pedũ meoꝵ glorificabo: idem
designatur ꝑpedes qui & sursũ ꝑ abietẽ ce
buxũ. apłi tudelicet &x pͣdicatores sequaces
eoꝵ quorũ locus eccła est: quȩ abipsis est
habitabo inillis & in ambulabo Inde etiã
illi eccłam suis doctrinis miraculisq & exẽ¬
plis sustinent. Locũ inquit pedũ meorum
głificabo: id ÷ eccłam quã funcdauerunt apħ
eorumq successores multitudine credentrũ
exornabo. Ꝙuenient adte subaudis ꝑfidẽ

Expanded text:
a Libani, id est reges et principes hujus mundi ad te venient per fidem, abies videlicet, id est, divites et philosophi, pinus et buxus, hoc est illi qui viriditatem fidei habent, et ornabunt te suis doctrinis et virtutibus. Quodque sequitur, et locum pedum meorum glorificabo, iidem designantur per pedes et rursum per abietem et buxum, apostoli videlicet et praedicatores et sequaces eorum, quorum locus est Ecclesia, quae ab ipsis est habitabo in illis, et inambulabo . » Unde etiam illi Ecclesiam suis doctrinis miraculisque et exemplis sustinent. Locum inquit pedum meorum glorificabo, id est Ecclesiam quam fundaverunt apostoli eorumque successores, multitudine credentium exornabo. « Et venient ad te, » subaudis per fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut moises &e dauid aliiq quã plurimi: &
aporiatꝰ id ÷ contristatꝰ ÷ uł de infidelitate
iudeoꝵ. uł eis fundendo hoc ÷ qui int̾ue¬
niret & funderet prȩces ꝓeis ut olim mo¬
ises indeserto. & samuhel & dauid Erant
quidã in illo popło quantũ ad sexũ ꝑti¬
net qui uiri appellabantur. s effemhinati
erant sicut iã supius in alio loco dixit. qr ueni &
ñerat uir qui audiret. Ꝙ saluabit sibi brachi¬
um suũ: & iusticia eiꝰ ipse confirmabit eũ Sic̃
aliis in locis quã plurib diximꝰ ꝑbrachiũ dĩ

Expanded text:
ut Moyses et David aliique quamplurimi, et aporiatus, id est, contristatus est, vel de infidelitate Judaeorum, vel eis fundendo, hoc est, qui interveniret et funderet preces pro eis, ut olim Moyses in deserto, et Samuel et David. Erant quidam in illo populo, quantum ad sexum pertinet, qui viri appellabantur: sed effeminati erant, sicut jam superius in alio loco dixit: Quia « veni, et non erat vir qui audiret. » « Et salvabit sibi brachium suum, et justitia ejus ipsa confirmabit eum. » Sicut in aliis locis quam pl
Abbreviated transcription (Latin):
qr minorata potestas illius ut uos nequeat
Quare ab hostib ce diabolo si uolueritis in eũ
aere. sicut quonclã ñ ÷ minorata qtiando
duxit patres nrõs de traegipti. Heq etiam
auris illuis ÷ aggrauata ut non possit ex¬
audire si eũ pura mente exoraueritis: s
oraudiet uos sicut exaudunt moisen ce aa-¬
ii. samuhel dauid aliosq scõs. Secl
inquitates irix̃ id ÷ cultus idoloꝵ ur̃oꝵ
absconderunt faciem eiꝰ a uobis: id ÷ prȩsen¬
tiam & auxiliũ illius subtraxerunt a uobis
ne exaudiret subaudis uos tempore tribula¬¬
tionis. Modo demonstrat quare ꝑmiserit
eosduci in captiuitatẽ totiens: de quare ñ
exaudierit eos uł quare longe fuerint adõ:
iudelicet ꝓpt̾ ido latriam. Manꝰ enĩ uirȩ̃
pollutȩ sunt sanguine iustorũ: & digici
ur̃i iniquitate Om̃s scripturȩ cestantur

Expanded text:
 minorata potestas illius, ut vos nequeat salvare ab hostibus et diabolo, si volueritis in eum credere, sicut quondam non est minorata quando eduxit patres nostros de terra Aegypti. Neque etiam auris illius est aggravata, ut non possit exaudire, si eum pura mente exoraveritis: sed exaudiet vos sicut exaudivit Mosen et Aaron, Samuel, David, aliosque sanctos. « Sed iniquitates vestrae, » id est cultus idolorum absconderunt faciem ejus a vobis, » id est praesentiam et auxilium illius subtraxerunt a vobis « ne exaudiret, » subaudis vos tempore tribulationis. Modo demonstrat quare permiserit eos duci in captivitatem totiens, et quare non exaudierit eos, vel quare longe fuerint a Deo, videlicet propter idololatriam. « Manus enim vestrae pollutae sunt sanguine » justorum « et digiti vestri iniquitate. » Omnes Scripturae testantur
Abbreviated transcription (Latin):
qđ manasses rex iuda: repleuerit ierłm
sanguine innocentũ: a porta usq ad
portam Ꝙ non solũ ꝓpħarum sanguinẽ
fuderunt: sed ipsius dnĩ caput om̃ium
Ieremiã lapidauerunt. isaiam secuerunt. &
etechielem in babilonẽ peremerunt. Labia
uiã locuta sunt mendaciũ. & linguaurã ini.¬
quitatẽ: id ÷ blasphemiã fatur : mendacium:

Expanded text:
x Juda repleverit Hierusalem sanguine innocentium, a porta usque ad portam. Et non solum prophetarum sanguinem fuderunt, sed ipsius Domini capitis omnium Jeremiam lapidaverunt, Isaiam secuerunt, et Ezechielem in Babylone peremerunt . « Labia vestra locuta sunt mendacium, et lingua vestra iniquitatem, » id est blasphemiam, « fatur. » Locuti