comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Enicomedis regis bithinie filium regno etiam spoliant
EEt ut paucis amplitidoinem omnem suam complec¬
Etar paruo in tempore potentissumꝰ omniũ regum
orientaliũ factus est Et si ociũ semper habuerit exo¬
sum perspicax tamen et alti consilii fuit suspicionũ
spectator et secre touum nature morũq hominũ
Innestigator egregius Quãobrem philosophos ha¬
buit ariolos poetas hystoriagraphos medicos alios¬
q cuiuscũq manerier sapientes cum quibus si quid
uellice rei supererat temporis colloquebatur eotq
in dubiis consulebat Et quod Imperanti p̃decoꝵ
est uiginti duarum gentiũ ydiomata uaria didicit
ne oporteret ut cum illis quibus imꝑabat per Int¬
pretem loqueretur Fuit illi pretea inter alias uxo¬
res hypsicratea carissima a qua ardentissime ama¬
uatur ut tempore oportumo maxima consolatione
sua expertus est Uerum sum Iam subtractione reg¬
norum ariobarsanis et nicomedis ac etiam edicto

Expanded text:
Nicomedis regis Bithinie filium, regno spoliavit. Nicomedis regis Bithinie filium, regno spoliavit. Et ut paucis amplitudinem omnem suam complectar, parvo in tempore potentissimus omnium regum orientalium factus est. Et si ocium semper habuerit exosum, perspicax tamen et alti consilii fuit, superstitionum spectator et secretorum nature morumque hominum investigator egregius; quam ob rem phylosophos habuit ariolos poetas hystoriographos medicos aliosque cuiuscunque materiei sapientes; cum quibus, siquid bellice rei supererat temporis, colloquebatur eosque in dubiis consulebat. Et quod imperanti predecorum est, vigintiduarum gentium ydiomata varia didicit ne oporteret ut cum illis, quibus imperabat, per interpretem loqueretur. Fuit illi preterea inter alias uxores Hypsicrates carissima a qua ardentissime amabatur, ut tempore oportuno maxima consolatione sua expertus est. Verum cum iam subtractione regnorum Ariobarzanis et Nicomedis ac etiam edicto
Abbreviated transcription (Latin):
hibere ssed compariens sororem nnicomedi mat̾monio¬
Iuuctam exsicca in ueram pretatem deuenieus congregatꝭ
Uiribus pulso q nicomede nepotibus regnũ restiuñt thost
hec quasi pietatis habite penitens ad ingenium uetq re¬
diens pro gordio inter eos ut ipse uolebat orta seditione
parantur ex ulraq parte ingentes exercitus Quorũ
in me dio dum se cum nepote colloqui peciisset noua ac
astuta ĩmanitate seruatum ferrum capulotenꝰ arri¬
piens ariaractem iuuenem intereunt Iuermem regno¬
q potitus illud pariuilo filio sub gordii custodia tradidit
Red rebellantibus tractu temporis capado tibus ob
manitatem prefectorum eiusdem cam eis a romains
Ariobarzanes quidam rex prefectus esset Iuita cum ty¬
graue armenie rege societate impromisum aggredud̃tur
qui fugam capestens uacuus relicto hostibus regno ro¬
mam se contulit / et sic Iterum capadocia inpnũtridatꝭ
effecta nec minꝰ hoc eodem tempore incõmedem

Expanded text:
hibere; sed comperiens sororem Nicomedi matrimoniohibere; sed comperiens sororem Nicomedi matrimonioiunctam, ex ficta in veram pietatem deveniens, congregatis viribus pulsoque Nicomede, nepotibus regnum restituit. Post hec, quasi pietatis habite penitens, ad ingenium vetus rediens pro Gordio, inter eos, ut ipse volebat, orta seditione, parantur ex utraque parte ingentes exercitus. Quorum in medio, dum se cum nepote colloqui petiisset nova ac astuta urbanitate, servatum ferrum capulo tenus arripiens, Ariaractem iuvenem trucidavit inermem regnoque potitus illud parvulo filio suo sub Gordii custodia tradidit. Sed rebellantibus tractu temporis Capadocibus ob immanitatem prefectorum eiusdem, cum eis a Romanis Ariobarzanes quidam rex prefectus esset, inita cum Tygrane Armenie rege societate, improvisum aggrediuntur; qui fugam capessens, vacuo relicto hostibus regno, Romam se contulit. Et sic iterum Capadocia iuris Mitridatis effecta est. Nec minus hoc eodem tempore Nicomedem,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ut illud ampliaret erexit quõd nec effectu
capuit/ Eubũ tamen quam illi adiutricem dixge¬
riu magis uirtutem aut fraudem cum utraq habu̾de
usus sit Prmio quidem nicomede bithime rege
socio accito paphlagoniam aggressus cexit et cum
es diuisit Quam cum intercessione legatorum ro¬
manorum suo regi restituere rẽnuisset prima causa
occupauit nulłis exterritus romanorum Ruinis.
Donũ tum capadocie regnũ tuxeret ministro gordio
per fraudem ariarectem caxadocie regem cui lao¬
Ditem alteram sororem suam quigio Iuuxerat int̾e¬
mit Ced a nichome de post ariaractis mortem pre¬
occupatum audisse regnum Indignanter tulit Et
cum Iam de morte filiorum regis occisi precogitasset
eo ꝙ uinentibus illis frustra patrem occidisse uideretur
nouo rerum successu ad aliud facinꝰ uertit Ingenium
finpit enim rex sagax/ quasi pretate motus se uelle
soror ac nepotibus aduersus nicomedem auxilia ex¬

Expanded text:
verum ut illud ampliaret erexit; quod nec effectu verum ut illud ampliaret erexit; quod nec effectu caruit. Dubium tamen quam illi adiutricem dixerim magis, virtutem an fraudem, cum utraque habunde usus sit. Primo quidem Nicomede Bithinie rege socio adscito Paphlagoniam aggressus cepit et cum eo divisit. Quam cum intercessione legatorum romanorum suo regi restituere negasset, primum occupavit, nullis exterritus eorundem minis. Demum cum Capadocie regnum cuperet, ministro Gordio per fraudem Ariaractem Capadocie regem, cui Laodicem alteram sororem suam coniugio iunxerat, occidit. Sed a Nicomede post Ariaractis mortem occupatum illud audisse indignanter tulit et cum iam de morte filiorum regis occisi cogitasset eo quod viventibus illis frustra patrem occidisse videretur, novo rerum successu, ad aliud facinus vertit ingenium. Finxit enim rerum sagax, quasi pietate motus, se velle sorori ac nepotibus adversus Nicomedem auxilia ex
Abbreviated transcription (Latin):
cumq tollerandos fortissimũ et auimũ pariter ad
aud enda queq promp tissimũ P uouerca uirtutum
mollicies et si auuis etati aduersa sit adolescentie
quidem perniciosissima hostis est Iam si fuerit suis
Scaudiciis actracta et euis resẽderit mnclinata in gre¬
nio non ixsa periclicatur tantum uerum de religuo
uete actum est / que si etiam pertrabatur longissima
confettus huis exiciali tale in penis semper exaesi¬
tendo dilabitus. Talem igitur suis iam eum mortuũ
ehibuit quo aduentu ꝙ̃ꝙͣ siupidos incantos qr occu¬
rasser primo ut seuiret in suos crimen coegit alteriꝰ
L aodires quidem soror atq cõiuux eiusdem os extuna¬
tionem iortis absentis lasciuient in amicorum lugu¬
riam uenerat conceperatq filũ quod scelus ut te¬
geret ueneno suroipere conata est ipse premonitꝰ
morse attemptantis adulteriũ Inuenũ q pianit huit
elatum auimũ non solum ut regñti sexuaret patriũ

Expanded text:
cunque tolerandos fortissimum et animum pariter ad cunque tolerandos fortissimum et animum pariter ad audenda queque promptissimum. O noverca virtutum mollicies, etsi cuivis etati adversa sit, adolescentie quidem perniciosissima hostis est. Nam si fuerit suis blanditiis attracta et eius resederit inclinata in gremio, non ipsa periclitatur tantum, verum de reliquo vite actum est; que, si etiam protrahatur longissima, confecta huius exitiali tabe, semper in peius excrescendo labitur. Talem igitur suis iam eum mortuum ridates exhibuit. Quo adventu quanquam stupidos incautosque occupasset, primo ut seviret in suos crimen coegit alterius. Laodices quidem soror atque coniunx, eiusdem ob extimationem mortis absentis, lasciviens in amicorum luxuriam venerat conceperatque filium; quod scelus ut tegeret, eum veneno sorripere consta est. Ipse premonitus morte temptantis adulterium venenumque piavit. Hinc elatum animum, non solum ut regnum servaret patrium,
Abbreviated transcription (Latin):
rant hostes ferro precixere temptarent uenacionẽ
uti ab hac tractus suspicante nemine cum paucis
regnũ urbes et amicos uoliuitaria fuga reliquit
et solitudinem siluarum ac aspreta saltusq montiũ
quorum habundantissima prouincia illa est soliagꝰ
per septenniũ rusticorum etiam hospicia tanꝙͣ minq
iustra ferarum cauernas arboꝵ et autra montiũ se¬
curiores ducens ꝙͣ fecerit adolescenciam suain in ma
noratus a cunctis aqua agrestiq cibo uiuens sepissiẽ
uelocitate pedum siluestres capreas seruos ꝙ secutꝰ
attigit/ cursu q celeri fugatus aut feta sue aut rata
leeua uel furente tigride salutem perit et non mul¬
tis expectatis ac acri robore superatis euasit Et ali¬
quando uires robustissimo xum Inuenũ Incoguitꝰ lu¬
dis aut pugnis uictor expertus est Et ne cuncta
exilii uolintarii acta pertractem exerticio tali uitã
seruanit illesam et reddidit cor pus ad labores quos¬

Expanded text:
rant hostes ferro perficere temptarent, venationem rant hostes ferro perficere temptarent, venationem xit et ut ab hac tractus, suspicante nemine, cum paucis regnum urbes et amicos voluntaria fuga reliquit et solitudinem silvarum ac aspreta saltusque montium, quorum habundantissima provincia illa est, solivagus per septennium rusticorum etiam hospitia, tanquam milustra ferarum cavernas arborum et antra montium securiores ducens, quam fecerit adolescentiam suam atrociunoratus a cunctis, aqua agrestique cibo vivens, sepissime velocitate pedum silvestres capreas cervosque secutus actigit cursuque celeri fugatus aut a feta sue seu irata leena vel furente tigride salutem petiit et non nullis expectatis ac acri robore superatis evasit et aliquando vires robustissimorunt iuvenum incognitus ludis aut pugnis victor expertus est. Et ne cuncta exilii voluntarii acta pertractem, exercitio tali vitam servavit illesam et reddidit corpus ad labores quos
Abbreviated transcription (Latin):
fuit illum admodum parimlã dereliquit Tuins
magritudinem futuram cometham nuri fulgoris
natiuitatis sue tempore per lox dies totam asyam
per quatuor noctis horas illustrantem premonstrasse
existimatum est hmiꝰ puericiam ut reor non ad in¬
serendam Inuriam sed ad ex acuandum Ingeniũ
excitandam q uirtutem acriter fortua concussit
Nam teuellus adhuc nec magna per etatem po¬
tens a tutoribus suis fero et fere indomiito equo
ut illi sub ioci figniento mors ex feritate bestie
inferretur Impositus est cui insidens et si non ui¬
ribus aumositate tamen et aliquali arte natura
pociꝰ cõmodata ꝙ̃ doctrina quesita quau uoluit
legem imposuit et domitam fere reddidit beluam
efferatam Inde a necessariis ueneno petitus est
quod precipiens i au astutus non solum euitaiit
illũ sed ad futura autidotis preparari se sollicite
cepit Post hec curi iam maculata fides illi suspet¬
tos redderet suos, ne forsan quod uenens nequine¬

Expanded text:
fuit, filium admodum parvulum liquit. Cuius fuit, filium admodum parvulum liquit. Cuius magnitudinem futuram cometam miri fulgoris nativitatis sue tempore per LXX dies omnem Asyam per IIII noctis horas illustrantem premonstrasse existimatum est. Huius pueritiam, ut reor, non ad inferendam iniuriam, sed ad exacuendum ingenium excitandamque virtutem, acriter Fortuna concussit. Nam tenellus adhuc nec magna per etatem potens a tutoribus suis fero et fere indomito equo, ut illi sub ioci figmento mors ex feritate bestie inferretur, impositus est. Cui insidens, etsi non viribus, animositate tamen ac aliquali arte, natura potius commodata quam doctrina quesita, quam voluit legem imposuit et domitam fere reddidit efferatam beluam. Inde a necessariis veneno petitus est, quod percipiens iam astutus non solum evitavit illud, sed ad futurum antidotis preparari se sollicite cepit. Post hec cum iam maculata fides illi suspectos redderet suos, ne forsan quod veneno nequive
Abbreviated transcription (Latin):
in bello aduersus grippum infeliciter cum uioo sit
lapsa/ eo q fuso ipsa in authiocia obsessa ui armoꝵ
in deditionem a grippo coacta ad uitam tutandam
deorum suffragio semplum confugerit Iussuq tro¬
phene soroꝵ sue grippe uporis cum auelli non
posset ab amplexu simulachri docis a militibus
manibns primo ceciderit Inde per multa uuluera
sanguine frso expirauit esto tam duxum scelus
ciycenꝯ postea uictor trũdcato trophene capite tam
templum ꝙ̃ cleopatre cõigis manes piauerit
Magna equidem hec sed iam nutridates maxĩ
orientis ac splendidum sidus astabat et uura ob¬
fuscatus ialigine Imperantis ut Iussa prosequerer
poscens in se calanũ me uolente conuertit
Re mitridate rege ponthi Eaͫͫ xu.ͫ¬
Inito ut. Paulo Altus repetam
aduersus aristonicũ uello mitoidati regi
ponti in premiũ a romanis maior syxia
data est qui morte repentina subtractus uincum
melioris sexus superstitem cui et mni tridates nomen

Expanded text:
in bellum adversus Grippum infeliciter cum viro sit in bellum adversus Grippum infeliciter cum viro sit lapsa eoque fuso ipsa in Antiochia obsessa vi armorum ad deditionem a Grippo coacta ad vitam tutandam deorum suffragio in templum confugerit iussuque Trophene sororis sue, Grippi uxoris, cum avelli non posset ab amplexu simulacri, decisis a militibus manibus, primo ceciderit, inde per multa vulnera sanguine fuso expiraverit; esto tam dirum scelus Cizicenus postea victor, truncato Trophene capite, tam templum quam Cleopatre coniugis manes piaverit. Magna quidem hec, sed Mitridates maximum orientis ac splendidum sydus adstabat et mira obfuscatus caligine, imperantis ut iussa prosequerer poscens, in se calamum me volente convertit. V. De Mitridate rege Ponti. Finito, ut paulo altius repetam, adversus Aristonicum bello, Mitridati regi Ponti in premium a Romanis maior Syria data est. Qui morte repentina subtractus, unicum melioris sexus superstitem, cui et Mitridates nomen
Abbreviated transcription (Latin):
fortue meminerim uix obsistere potui quin
Namn ante alias cleopatra erat primo alexandoi ze¬
benue conumx Iide deme trii et tertio authioci¬
qui syrie reges omnes fuere tot uaris escasobuss
urdut atibut misera et longe magis iussu suo ob cesũ
sebentum filuũ quia se rrrequisita sumpsisset patruũ
dyadoma. et postremo ꝙ affecta reguuiu oripy dle¬
liqui fies dñm enm ueneno suroipere conarrtio dab
aduofind rompuesa sit id assimere qued parabat
fudo ccopatra altera uxor euergenis regis egipti suũ
ant alia dõdisus epperoabatur ꝙ matois effecta sit pelex
pade ciu uiro exilũ passa ac post uiri mortem nõ
quem optauerat ex filiis regi sociũ ut testamento
constabat euergetis sed alterum simiere ceacta sux
quem in exiluus pulsum cum alud sublim asset ab
eo regno uita qi prmata sit / deflens aupie tercia se¬
quebatur se iuiseram dicens eo ꝙ a matre uiro quẽ
diligebat surrepta et tiziceno authioci filio nupta

Expanded text:
Fortune meminerim, vix obsistere potui quin Fortune meminerim, vix obsistere potui quin alias Cleopatra erat, primo Alexandri Zebenne coniunx, inde Demetrii et tertio Anthioci, Syrie reges omnes, tot variis ex casibus viduitatibus misera et longe magis iussu suo ob cesum Seleucum filium, quia se irrequisita sumpsisset dyadema patrium et postremo quod affecta regimine Grippi reliqui filii, dum eum veneno surripere vellet, ab advertente conpulsa sit id assummere quod parabat. Inde Cleopatra altera, uxor Evergetis regis Egypti, suum ante alia dedecus execrabatur quod matris effecta sit pelex, inde cum viro exilium passa ac post viri mortem, non quem optaverat ex filiis regni socium, ut testamento constabat Evergetis, sed alterum summere coacta; quem in exilium pulsum, cum alium sublimasset, ab eo regno vitaque privata sit. Deflens anxie tertia sequebatur, se miseram dicens eo quod a matre viro quem diligebat surrepta, et Ciziceno Anthioci filio nupta,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis argumẽtum est Arbitror quippe nl aliud
gens surgens ex alicuiꝰ habituata animi uoliuitate
et opere pro uiribus executiomi mandata spernendi
uicia Imitandi q uirtutes Quod non alite posteris h̃e¬
ditario uol legatario seu quouis iure alio liiqui potest
ꝙͣ sciencia aut ingeniũ relinquatur Mec igitur non ut
rentur stolide plurii regias habitans diuiciis et
splendore uestium delectatur nec ob preteritorum fa¬
mosas ymagiies lares incolit successorum Tola qui¬
dem mentis puritate letatus in quocũq uel ubitidq
sit et ab hac suasus mariq nonuis homo purgauit ex¬
duces hgauit regem qui nobiliũ mentes auro per¬
sepe ligauerat. Quid ergo cum illos Ignobiles fuis¬
se liquido consfet nouue istum nobilem stante uirtute
dicemꝰ uirtutes quidem extollere uirtuose agere
uicia dampnare repellere fugere necesse est uoleu¬
tibus nobilitatem certissimam non umbratilẽ posidere
¶ Cleopatre tres misere Caͫ .iiii.¬
Uamꝙͣ Multui. Maid a tooum

Expanded text:
tatis argumentum est. Arbitror quippe nil aliudgens, surgens ex alicuius habituata animi voluntate et opere pro viribus executioni mandata spernendi vitia imitandeque virtutis, quod non aliter posteris hereditario vel legatario, seu quo mavis iure alio, linqui potest, quam scientia aut ingenium relinquatur. Hec non, ut rentur stolide plurimi, regias habitat domos seu divitiis et splendore vestium delectatur nec ob preteritorum famosas ymagines lates successorum incolit; sola quidem mentis puritate letatur in quocunque vel ubicunque sit; et ab hac suasus Marius, novus homo, purgavit exerduces, ligavit regem qui nobilium mentes auro persepe ligaverat. Quid ergo, cum illos ignobiles fuisse liquido constet, non istum nobilem stante virtute dicemus? Virtutes quidem colere, virtuose agere, vitia omnino damnare repellere fugere necesse est volentibus nobilitatem certissimam, non umbratilem possidere. IV. Cleopatre tres misere. Quanuam multum mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
dederit esset describere longum dato non a maferia
alienũ uictis igitur pluribus in conflictis marianis
et multit ex marii ducibus ac exercitibus cesis urbem
silla uictor Intrauit In qua cum per omnem eiusidem
grassarentur satellites occidendo quos uellent ut
De ceteris silream marcus marius mauii ducis fra¬
ter apud sepulchrum catuli seu ut placet aliis lucta¬
ciorum ex caprili casa distractus̾ effossis oculis abscisis
manibus cruribus fractis membris q ceteris laceratꝭ
cum mapima mentis angustia per partem corporis
dinem tristem eiusit spiritum inde caput ilłi absti¬
sum et preneste quo gains marins abierat eidem
transmissum est Quo uiso cum et ipse iam stratus¬
foret rebus aduersus ultima desperatione correptꝰ
est Et ne in manꝰ lucrecii a quo obsidebatur uiuꝰ
Iucideret cum celesmo mortem spopondit mutuam
Uerum cum ixse in eum uiolenciꝰ nrouisset nec a
te lesio ictu suo mortuo fere lesus fuisset seruo cernicẽ

Expanded text:
dederit, esset describere longum, dato non a materia dederit, esset describere longum, dato non a materia alienum. Victis igitur pluribus in conflictibus Marianis et multis ex Marii ducibus ac exercitibus cesis, Urbem Sylla victor intravit. In qua cum per omnem eiusdem crassarentur satellites, occidendo quos vellent, ut de ceteris sileam, Marcus Marius Marii ducis frater apud sepulcrum Catuli seu, ut placet aliis, Luctatiorum, ex caprili casa distractus, effossis oculis abscisis manibus cruribus fractis membrisque ceteris laceratis, cum maxima mentis angustia per partem corporis omnem tristem emisit spiritum. Inde caput illi abscisum et Preneste, quo Gaius Marius abierat, eidem transmissum est. Quo viso tum et ipse, iam fractus rebus adversis, ultima desperatione correptus est et ne manus Lucretii, a quo obsidebatur, vivus incideret, cum Thelesino mortem spopondit mutuam. Verum cum ipse in eum violentius irruisset nec a Thelesino ictu suo mortuo fere lesus fuisset, servo cervicem
Abbreviated transcription (Latin):
in ytaliam rediens urbem cuiq a senatu Indicatus fue¬
rat hostis repetens quadripartitis copiis maxima cũ
romanorum cẽdo Iutrauit Aain guer octari consulie
caput pro rostris positum fuit Mexula flauien dyalis
aute ipsum capitolium Ionem per uuluera spixitum
emusit ¶ rassus et eius filius propriis in edibus tru¬
cidati sunt Catulus austr iguis aduersariorũ manꝰ
effugit  Lelius es nunitoriq aliiq plures uncis car¬
inficum per irduium forum tracti sunt Quis mul¬
tobuin stragem quis fugam quis epitut naroet Pber
horm nempe sanguinem mseriat q septuam con¬
sulatus puopuram marius adeptus est cuiꝰ net
sinem uidere fortima / nec eo uti pacifice passa esbu
Lan qui aufugerant ex clade senatores pretibus
sillam ad eptinguendam marii rabiem ex bello nu¬
tridatico reuocarunt Qui cum Iam pluruuũ mitri¬
dat uires attennasset omisso cepto plesto affuit quas
ruas quas mortes que incendia huiꝰ aduentus

Expanded text:
in Ytaliam rediens, Urbem, cuius a senatu iudicatus fuein Ytaliam rediens, Urbem, cuius a senatu iudicatus fuerat hostis, repetens, quadripartitis copiis maxima cum Romanorum cede intravit. Nam Gnei Octavii consulis caput abscisum pro rostris positum fuit. Merula flamen Dialis ante ipsum Capitolinum Iovem per vulnera spiritum emisit. Crassus et eius filius propriis in edibus trucidati sunt. Catulus haustu ignis adversariorum manus effugit. Bebius et Numitorius aliique plures uncis carnificum per medium forum tracti sunt. Quis multorum stragem, quis fugam, quis exilium narret? Per horum nempe sanguinem miseriasque septimam consulatus purpuram Marius adeptus est. Cuius nec finem videre Fortuna nec eo uti pacifice passa est. Nam qui aufugerant ex clade senatores, precibus Syllam ad extinguendam Marii rabiem ex bello mitridatico revocarunt. Qui cum iam plurimum Mitridatis vires extenuasset, omisso cepto, presto affuit. Quas ruinas quas mortes que incendia huius adventus
Abbreviated transcription (Latin):
lõ Arcem caxitolii occupauit Marius autem fugiens
cum in nnturuensiũ palũdibus se abscondisset ex eis¬
dem ab incuniben tibus luto perliuitus tupiter educ¬
tus est et iitrrnensibus ut carcere seruaretus ex¬
hibitus Quo uictoꝵ iussie cymber quidam seruus
ferocissunꝰ in cedem eius missus est Qui cum assur¬
geret mariꝰ esto seuex et iueriuis esset auctrritate
arbitror ueteris maiestatis ꝙuibrum perterruit a deo
ut in eum nichil insuper auderet factum puto ne
is qui regem cymbrorum uirtute superauerat a ssuo
eiusiem nationis opprueretur Rũm igitur quus¬
mariũ attonitꝰ prospectaret mariq occasione cap¬
tata carcerem exiens apud fauiam mulierem nicur¬
nensem latuit paulisper Inde existunatione sua a¬
siuo premonstrante trausfretauit in affricam quo
cum nondum potuisset faniam ueterem nouũ infor¬
tiũ obfuscasse facile ex quacũq homnnũ manu cõ¬
gregauit exercitum Tui se corneliꝰ Cima Iugens

Expanded text:
or Capitolii occupavit arcem. Marius autem fugiens or Capitolii occupavit arcem. Marius autem fugiens cum in Minturnensium paludibus se abscondisset, ex eisdem ab insequentibus luto perlitus turpiter eductus est et Minturnensibus ut carcere servaretur exhibitus. Quo victoris iussu Cymber quidam servus ferocissimus in cedem eius missus est. Cui cum assurgeret Marius, esto senex et inermis esset, auctoritate, arbitror, veteris maiestatis, Cymbrum perterruit adeo ut in eum nichil insuper auderet. Factum puto ne is qui regem Cymbrorum virtute superaverat a servo eiusdem nationis opprimeretur. Dum igitur servus attonitus prospectaret Marium, Marius occasione captata carcerem exiens apud Fanniam mulierem minturnensem parumper latuit. Inde existimatione sua asino premonstrante, transfretavit in Affricam. Quo cum nondum potuisset famam veterem novum infortunium delesse, facile ex quacunque hominum manu congregavit exercitum. Cui se Cornelius Cynna iungens,
Abbreviated transcription (Latin):
liberi xatris more deinde cantaro in poculum semꝑ
usus est Daud multa huia uiri serose splendida re¬
feram Ed septimũ quixpe fortune nuimere consula¬
tum ad hoc usq temxus delatus est Et quouiam
crobra dignitatum assumptio non sitim sedasse glorie
ses auxisse uisa est non forsan Iuexte quis arbitrabi¬
tur ad iudignationem fauentem hactomus uersai esse
fortumam Eo namq iam annoso lucio sille consuli
mitridaticum bellum decretum est ꝙ ip̃e non ꝙ illi
tantum sod ꝙ sibi non fuisset decretum egerrime ferẽt
suffragio sulpicie legis qua prohibebatur ne cui ab¬
senti prouincia signaretur decreto cepit obsistere Tilla.
autem qui ad conterendas reliquias socialis belli tũt
diens a deo impacienter tulit ut repente legioues
in romam marianosq conuerteret Quo cum citata
peruenisset igue faciente uiam per esquilinam coꝰ¬
luiam q portam gemino intrans agnmne uictor¬

Expanded text:
Liberi patris more deinde cantaro in poculum semper Liberi patris more deinde cantaro in poculum semper usus est. Quid multa huius viri seriose splendida referam? Ad sextum quippe, Fortune munere, consulatum ad hoc um que tempus delatus est. Et quoniam crebra dignitatum assumptio non sitim sedasse glorie, sed auxisse visa est, non forsan inepte quis arbitrabitur in indignationem, faventem hactenus, versam esse Fortunam. Eo namque iam annoso, Lucio Sylle consuli mitridaticum bellum decretum est; quod ipse, non quod illi tantum, sed quod sibi non fuisset decretum egerrime ferens, suffragio Sulpitie legis, qua prohibebatur ne cui absenti provincia signaretur, decreto cepit obsistere. Sylla autem, qui ad conterendas reliquias socialis belli tunc diens adeo inpatienter tulit, ut repente legiones in Romam Marianosque converteret. Quo cum citato passu pervenisset, igne faciente viam per Esquiliniam Collinamque portam gemino intrans agmine vict
Abbreviated transcription (Latin):
munem fugientem caperet et in uinculis trud̾xho
seruaret Et inde conuersus in cymbros eos pari
felicitate in camporandio pugna duplici sterueret
Iam primo crm urois ab eõ acriter preliatum est
et cedes ex eis acta ꝑmaxima et inter alios uoleris
corum rex uiriliter dimicans occisus Inde cum
superatorum uxoribus que cum Imperatore non
Impetrassent posse uestali sacerdotio uti comxositis
in mõdum ualli uehiculis inde elisis ꝙ ac suffocatis
parint filiis sudibus Iaculis q sese ad pũgnam dispo¬
suere fortes et obstitere dñi. Caudem cexnentes eoꝵ
laborem a marians frustrari mutuis uulueribus aut
laqueis in mortem ruentes uictori cadanera reliquere
Erat et in tigurios iam duplici uictoria insignis
processurus in de saltibus noricis illos dissixatos
fugientes q per uaria audisset Romam igitur rediẽs
sũma cum uoluxtate plebis capitolium ex hostibus
tam tremendis trudphans ascendit cũq in testimo mũ

Expanded text:
minem fugientem caperet et in vinculis triunpho minem fugientem caperet et in vinculis triunpho servaret: et inde conversus in Cymbros, eos pari felicitate in Campo Raudio pugna duplici sterneret. Nam primo cum viris ab eo acriter preliatum est et cedes ex eis acta permaxima et inter alios Boleris eorum rex viriliter dimicans occisus superatorum uxoribus que, cum ab imperatore non impetrassent posse vestali sacerdotio uti, compositis in modum valli vehiculis, inde elisis ac suffocatis parvis filiis sudibus iaculisque, sese ad pugnam disposuere feroces et obstitere diu; tandem cernentes eorum laborem a Marianis frustrari, mutuis vulneribus aut laqueis in mortem ruentes victori cadavera reliquere. Erat et in Tigurinos, iam duplici insignis victoria, pre cessurus, ni e saltibus noricis illos dissipatos fugientesque per varia audisset. Romam igitur rediens summa cum voluptate plebis Capitolium ex hostibus tam tremendis triunphans ascendit. Cuius in testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
auoo corunpta nobilitas infra annũ ingurtha rege
capoto subegit/ et tam clara uictoria tantum splendi¬
diorem urbi sibi q trũ pħhum duxit/ ꝙ̃tum despet¬
tiorem illum metellꝰ alii q nobiles habuerant ibied i.¬
non hit uirtus et fortima uiri tenuere gradũ Nam
cum os tam celebre facinꝰ atq rei publite oportu¬
ño in eo spes omins publica posita uideretur ꝙm¬
bris tentonis tignoniis q barbaris et imanibꝰ na¬
tionibus seddibus suis pulsis et infestis agruinibus
ronano nomini egitiũ minitantibus / tuibus Iam uie¬
fis romanĩe ducibus exeratibusq fusit et caxtis
castrs tupartito agmine alxes ytaliam clandentes
superantibus obuiq mssus est cui fortuua tantum
fana ut primo apud aquas sextias/ in ip̃ĩs alpiũ
radicibus cum tenthonis descendens in aciem cos
mi̾ra suorum uirtute superaret regemq eorum
theuco botum superbissimũ ac procere stature ho¬

Expanded text:
auro corrupta nobilitas, infra annum, Iugurta rege auro corrupta nobilitas, infra annum, Iugurta rege capto, subegit et tam clara victoria tantum splendidiorem urbi sibique triunphum duxit quantum despectiorem illum Metellus aliique nobiles habuerant. Sed non hic virtus et fortuna viri tenuere gradum; nam cum ob tam celebre facinus atque rei publice oportunum in eo spes omnis publica inniti videretur, Cymbris Theutonis Tigurinisque, barbaris et immanibus nationibus,.sedibus suis pulsis et infestis agminibus romano nomini exitium minitantibus, tribus iam victis romanis ducibus exercitibusque fusis et captis castris, tripartito agmine Alpes Ytaliam claudentes superantibus, obvius missus est. Cui tantum Fortuna favit ut primo apud Aquas Sextias in ipsis Alpium radicibus cum Theutonis descendens in aciem, eos mira suorum virtute superaret regemque eorum Theotobocum superbissimum atque procere stature ho
Abbreviated transcription (Latin):
Rpinas. Oliiii. Haud ĩgnosile
uolscorum oxpidum fuissee testatus autiqui¬
tas/ ex quo patre lignario fabro gayq mariꝰ
trapit originem et ut quibusdam placet puer per
cum Iain experiencia rerum etate et cor poris robore
aptus milicia uideretur Romam se contulit. Quo
facile tam industria militari ꝙ̃ solercia armorum
et uirtute corporea cognitus tribunatũ iuilitũ et
magistratus alios a dextus est Cuiꝰ post Iuexple¬
bilem animũ cum aidor infestus urgeret ad consu¬
latum bene gestis in affrica rebus ab aruspice litan¬
di magna portendi dictum suasus domam postula¬
turus aduenit. Quo et si illi ad tam grande oꝑtinẽd̃
Imperium sole ueterum de essent ꝓmagnies tamen
in donem nobilitatꝭ que tunt grauis erat plebirnõ
solum pro uoio consulatum optuunt uerum et nurui¬
diar illi prouencia sidmo plebis consensu designata
est/ quam patres iam prorogato imperio metello
decoeuerant/ hanc ipse tam solerter ꝙͣ strẽnue ar¬
dua cuucta agens quod per annos nequiuerat

Expanded text:
rpinum olim haud ignobile Volscorum oppidum fuisse testatur antiquitas; ex quo patre lignario fabro Gaius Marius traxit originem et, ut quibusdam placet, puer per cum iam experientia rerum etate et corporis robore aptus videretur militie, Romam se contulit quo facile, tam industria militari quam solertia armorum et virtute corporea cognitus, tribunatum militum et magistratus alios adeptus est. Cuius post inexplebilem animum cum ardor infestus urgeret ad consulatum, bene gestis in Affrica rebus, ab auruspice litanti magna portendi dictum suasus, Romam postulaturus advenit. Quo etsi illi ad tam grande obtinendum imperium sole veterum deessent ymagines, tamen in odium nobilitatis, que tunc gravis erat plebi, non solum pro voto consulatum obtinuit, verum et Numidia illi provincia summo plebis consensu designata est, quam patres iam prorogato imperio Metello decreverant. Hanc ipse tam solerter quam strenue ardua cuncta agens, quod per annos nequiverat
Abbreviated transcription (Latin):
se creatis ducibus sedes quisq nouas pro se petitu¬
rus separati in partes orbis uarias abiere Sic
qui pauloante rex mumero sissimo populo Impera¬
uerat uariante fortuna uices priuatus fere solus¬
q consedit in regno spectator non minꝰ nper facti
operis ꝙ̃ possessor quod nedum orbi sed deo putat
pauorem inicere/ ab ipsa loci solitudine ut arbitror
consenuit seu ut placet aliquibus supersticio si dogt¬
matit magister effectus imperaturus particule
secessit in persas.

Expanded text:
se creatis ducibus, sedes quisque pro se novas petituse creatis ducibus, sedes quisque pro se novas petiturus, separatim in partes orbis varias abiere. Sic qui paulo ante rex numerosissimo populo imperaverat, variante Fortuna vices, privatus fere solusque consedit in regno, spectator non minus imperfecti operis quam possessor. Quo dum nedum orbi sed Deo inicere pavorem putat, ab ipsa loci solitudine – ut arbitror – pavefactus evanuit; seu – ut placet aliquibus – superstitiosi dogmatis magister effectus, imperaturus particule secessit in Persas. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
mi coroueret Quid referam quod sapienti frenũ
Im agendis imposuisset scolido fuit iroitamentum
Reinitegratis ergo a nembroth aduersus deum uiri¬
uus non solum qd excussum erat creditur resarcitũ
uerum ad excelsiora est processum / quasi non ad
entandas undas in posterum sed ad surripiend
opifici rerum telum staretur Itur Iter/ Tunt ut
satis dampnũ axparet opus mirabile dictu fac¬
tum est ut fabricantes qui uno loquebantur ydio¬
mate quasi ex composito inter se oumes uaria lo¬
querentur Gredibile satis est eos euentꝰ nouita¬
te cum rege suo quasi mente alienatos fuisse diu
Candem am ydiomate mente mutata aut motu
proprio au iustinctu diuino factum sit nescio Ged
a cunctis omisso turris processu in tot multitudo
pregrandis et unica partes diuisa est quot lingna¬
rum in se uarietates habebat nec aliter ꝙͣ si foret
natalis soli ꝑtesum nembroth rege suo relicto et ex

Expanded text:
mi corrueret. Quid referam? Quod sapienti frenum mi corrueret. Quid referam? Quod sapienti frenum in agendis imposuisset, stolido fuit irritamentum. Reintegratis ergo a Nembroth adversus Deum viribus, non solum quod excussum ira Dei creditur resarcitum est, verum ad excelsiora processum, quasi non ad evitandas undas in posterum, sed ad surripiendum Opifici rerum celum straretur iter. Tunc, ut satis divinum appareret opus – mirabile dictu – factum est ut fabricantes, qui uno loquebantur ydiomate, quasi ex composito inter se omnes loquerentur variis. Credibile satis est eos, eventus novitate, cum rege suo quasi mente alienatos fuisse diu. Tandem cum ydiomate mente mutata, an motu proprio an instinctu divino factum sit nescio, sed a cunctis omisso turris processu, in tot multitudo pregrandis et unica partes divisa est, quot linguarum in se varietates habebat; nec aliter quam si foret natalis soli pertesum, Nembroth rege suo relicto et ex
Abbreviated transcription (Latin):
multituduus feruore ingenti turcum surgere solum
linquẽtem in ethera. Quis etiam eno nostro non il¬
lũ potentissimũ ymo gloriosissinũ ui tot suit uires
Ut edificiũ simile possit extollere arbitretur Gtat equi¬
dem hmguodi in his diebus, ut hni referunt qui ui¬
derunt spectaculum ingens et admirabile. Auunit
enim longo terrarum tractu interposito cum sipentũ
timore nopiorum quoram ferax locus est nemo ausq
sit accedere propius non turris ad instar sed surgentꝭ
ex planicie montis molem fere usq ad mibes ascendẽ¬
tem uidisse / quam cocto latere interlinito bitiuuine aiut̃¬
constructam. Testantur etiam habitantes autiqui ꝙ
tai Iugens net aute nec post uisum simile sit edifi¬
riũ qd̾ maxĩa imperantis superbia surgene dum
ram fere nubes attingeret factum est ut euis rexẽte
seu uentorum impetu seu diuine manꝰ impulsu
non absq maxina obsequentiũ clade pars ex subli¬

Expanded text:
multitudinis fervore turrim surgere, solum multitudinis fervore turrim surgere, solum linquentem in ethera? Quis etiam evo nostro non illum potentissimum atque gloriosissimum, cui tot sint vires ut edificium simile possit extollere, credat? Stat equidem huius etiam his diebus – ut hi referunt qui viderunt – spectaculum ingens et admirabile. Aiunt enim, longo terrarum tractu interposito – cum serpentum timore noxiorum, quorum ferax locus est, nemo ausus sit accedere propius – non turris ad instar sed surgentis ex planitie montis, molem fere usque ad nubes ascendentem vidisse, quam cocto latere interlito bitumine constructam testantur etiam habitantes antiqui. Quod tam ingens nec ante nec post visum simile edificium, maxima imperantis superbia surgens, dum iam fere nubes actingeret, factum est ut eius repente, seu ventorum impetu seu divine manus inpulsu, non absque maxima obsequentium clade, pars ex subli
Abbreviated transcription (Latin):
hros mortalitatis dies ducaniꝰ alacies in sempiteo¬
nas gaona quam pauentum inobedientia abstulit
Ripuit Unda Uindeꝵ humanoꝵ¬
scelerum ueterum infelicitatum memoriam
qui idibus populis primꝰ imperare ausus est
Is enim uti conuenienter p̾mũ locum tenuit p̃mꝰ
homo secundum tenebit et merito qui primꝰ ieg¬
nauit in territ/ Cum igitur resedisset in drath
Archa iustorum seruatrix cepissetq genus hũanũ¬
cipatum sortitut̾ sua suasione ab eius eiu homini¬
in senaar regionẽ as euffrate flumio circũdata sculto
labore dari operam cextum est ut turris scz mibes
edificaretur ea in amplitudine quam celsitudo uide
uaturs appetere Quis non credet facile nembroth
non tautum feliciorem hominũ sed se deum m̾tris
alterum arbitratum dum cerneret obsequis sam
sib̃i multitudinem hominũ tam Ingentem ymo fere
omne genus mortalũ in fuidamentum operis ex-¬
cogitati euisterare terrain et pene quesitꝭ inferis

Expanded text:
tre mortalitatis dies dicamus, alacres in sempitertre mortalitatis dies dicamus, alacres in sempiterna gloria, quam parentum inobedientia abstulit,puit unda vindex humanorscelerum veterum infelicitatum memoriam;qui rudibus populis primus imperare ausus est. Is enim, uti convenienter locum primum tenuit primus homo, secundum tenebit – et merito – qui primus regnavit in terris. Cum igitur resedisset in Ararath arca iustorum servatrix, cepissetque antium principatum sortitus, superba sua suasione ab eius evi hominiin Senaar regione, ab Eufrate fluvio circundata, stulto labori dari operam ceptum est, ut turris scilicet eedificaretur, ea in amplitudine quam excogitata celsitudo videbatur appetere. Quis non credet facile Nembroth non tantum feliciorem hominum, sed se deum in terris alterum arbitratum, dum cerneret obsequiosam sibi multitudinem tam ingentem, imo fere genus omne mortalium in fundamentum excogitati operis eviscerare terram, et, pene quesitis inferis,
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ/ ut coltis aureum uellus eripiamꝰ ut mino¬
taurrm agombus superemꝰ Aut quos euristeq labo¬
res Iiungebat aladi perficiamꝰ Imperat deus ab¬
uerũs et unicũ credere euudem q pre celeris ue¬
nerari et tota mentꝭ affectione diligere Quid dul¬
cuis ꝙͣ parentes et amicos/ equa secum caritate ser¬
naxe Quid sanctuis aut facilius ꝙͣ̃ ab alienĩs sus¬
stanciis as Ineptis amoribus / ab humano sanguine
a mendacio et huiꝯtemodi abstinere Crucem In¬
super suam suere et eius inutari uestigia qui
pro salut nostra se cruci promisit affigere Chet
der nissa sunt que si non precipiant ur toto ad ea
capestenda scudio deberemꝰ uacasse ut qui ratione
facecia etiam superiores essemꝰ Aperiamꝰ ergo
grauatos in uiciũ oculos uolentesq turgida colla¬
frectarũꝰ. et tinore posito sacrum ꝑ atianius obedi¬
eutie ingum ut dum. illi ultro pauculos hos nos¬

Expanded text:
gamus, ut Colcis aureum vellus eripiamus, ut Minogamus, ut Colcis aureum vellus eripiamus, ut Minotaurum agonibus superemus, aut quos Euristeus labores iniungebat Alcidi. perficiamus, imperat Deus? Abverum et unicum credere, eundemque pre ceteris venerari, et tota mentis affectione diligere? Quid parentes colere et amicos equa secum caritate servare? Quid sanctius aut facilius quam ab alienis substantiis, ab ineptis amoribus, ab humano sanguine, a mendacio et huiuscemodi abstinere; crucem insuper suam summere et Eius imitari vestigia, qui pro salute nostra se cruci permisit affigi? Hec Dei iussa sunt; que si non precipiantur, toto ad ea capessenda studio deberemus vacasse ut, qui ratione ores essemus. Aperiamus ergo gravatos in vitium oculos, volentesque turgida flectamus colla, et tumore posito, sacrum patiamur obedientie iugum, ut, dum Illi ultro pauculos hos nos
Abbreviated transcription (Latin):
cuaudam mentis proterniam suffecisse de bue¬
rat hiis qui elata in celum cerunce pedibus
bilem cupiditatem uoraginem complere contendiniꝰ
dum celum sabigere stulta cordis opinione temp¬
tamꝰ dimi in ipsum deum nostre Imbecillitatis obłiti
consurgunꝰ exiciale precipnũ aute pedum nos¬
trorum uestigiũ non uidemꝰ ꝓrochdolor. si adam
tam grani pena mulctatus est quid de te homo natꝰ
de muliere sit faciendum existimas, qui uilipens
Iussiomibus sacris super sticiomibus ambiciomibus
rapinis sraudibus et nulle peccandi generibut die
omni dum opere nequis saltem cogitatione in re¬
demptorem tnũ nephanda scelera cõmictis Mira¬
mus miseri rerum ꝑiturarum reuolutiones assi-¬
duat̾ et lenibus pii correctoris torqueri flagellis
Conquerimur audientes q improbi dicimꝰ patrẽ
optinũ mandatorum mole nimia ceruices oueras¬
se debiliũ Ostolidi, au ut chueram liciam subi¬

Expanded text:
cuandam mentis proterviam suffecisse debuecuandam mentis proterviam suffecisse debuerat his qui, elata in celum cervice, bilem cupiditatum voraginem complere tendimus, dum celum subigere stulta cordis opinione temptamus, dum in ipsum Deum nostre imbecillitatis obliti consurgimus, exitiale precipitium ante pedum nostrorum vestigium non videmus. Pro dolor! Si Adam, tam gravi pena multatus est, quid de te, homo natus de muliere, faciendum sit extimas, qui, vilipensis iussionibus sacris, superstitionibus ambitionibus rapinis fraudibus et mille peccandi generibus die omni, dum opere nequis, cogitatione saltem, in Redemptorem tuum nephande commictis? Miramur miseri rerum periturarum revolutiones assiduas et levibus pii correctoris torqueri flagellis conquerimur, audentesque improbi dicimus Patrem optimum mandatorum mole debilium cervices onerasse nimia. O stolidi! An ut Chimeram liciam subi
Abbreviated transcription (Latin):
tes suspicor ceruentibus ex duobus filiis: alterũ al¬
terius mactatum nequitia. Cadauer exanime imobi¬
le coipus tabido cruore respersum et insensibile Quas
lacrias quos dolores quos horrores et pauores
illo usq mcognitos Arbitror Iude aliũ transfugam
exulem uagabundum Et postremo inter uepreta
lustraq ferarum delitestentem nepotis sagitta con¬
fossum Quants equidem res nouior tanto illis du¬
rior et amarior toleratu credenda est ultimo cum
cauos occupasse timpora ogritudinet annositatem¬
qz hebetasse corporeas uires sensissent: qui ĩmorta¬
les arbitrantur producti in mortem suo crumine de
nongentis et trignita duabus uicibus orbem reuixes¬
cere totidemq seuescere magnam filiorum atqz ne¬
potum cohortem relinquens in hebron descensurus ad
inferos subtractus est adam Ibiq sepultus eademq le¬
ge eua seno fessa defecit
: Adũsus Inobedientiã Capłm 2ͫ
Icetera desint p empsa unũ id ad ena¬

Expanded text:
mentes suspicer, cernentibus ex duobus filiis alterum almentes suspicer, cernentibus ex duobus filiis alterum alterius mactatum nequitia, cadaver exanime, immobile corpus, tabido respersum cruore et insensibile; quas lacrimas, quos dolores, quos horrores et pavores illo usque incognitos arbitrer? Inde alium transfugam, exulem, vagabundum, et postremo inter vepreta lustraque ferarum delitescentem, nepotis sagitta confossum? Quanto equidem res novior, tanto illis durior et amarior toleratu credenda est. Ultimo, cum canos occupasse tempora, egritudines annositatemque hebetasse corporeas vires sensissent, qui immortales arbitrantur producti, in mortem suo devenere crs nongentis et triginta duobus vicibus orbem revirescere totidemque senescere, magnam filiorum atque nepotum cohortem relinquens, in Ebron, descensurus ad inferos, subtractus est Adam ibidemque sepultus;eademque lege Eva senio fessa defecit. II. Adversus inobedientiam. Si cetera desint exempla, unum istud ad eva
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitud iues auxre pallentes morbi et suo gram põ¬
dere istranda seuectus seruitut exiliũ labor In¬
de ficions et ut multa in unũ colligam fortune ludi¬
brũd  ac tum hnis mors homunũ incerta et in iichilũ
fere redigens cuncta hn uero qui peccantes secum¬
omnem posteritatem suam dampnauerant patia¬
to scelere, abemite luce qua erant amicti , suã aduer¬
tentes ignonunam cum peciissent latibula obiur gati
primo/ deniũ splendida pulsi patria inter iuhertes
glebas et consitas deuenere uepres et faure cõciti
algore nũt estu nũt peste. pati choruscationes, cre¬
bra conitrua ignitos fulgores uentorum Impetus
ferarum serpentum auiũq aculeos atq rabiem Mille
rerum pericula. et ipsam sibi quesitam mortem panes¬
tere incepere hurc suspiria lacrimeqz uoces querule
et penitencia sera et cupido pacis manis loca leticie
quietis q perdite occuparant quas insuper eis mẽ

Expanded text:
sollicitudines anxie, pallentes morbi, et suo gravis ponsollicitudines anxie, pallentes morbi, et suo gravis pondere miseranda senectus, servitus, exilium, labor indeficiens et – ut multa in unum colligam – Fortune ludibrium; ac cum his mors hominum certa, et in nichilum fere redigens cuncta sub sole nascentia. Hi vero, qui peccantes secum posteritatem omnem suam damnaverant, patrato scelere, abeunte luce qua erant amicti, propriam advertentes ignominiam, cum petiissent latibula, obiurgati primo, demum splendida pulsi patria, inter inertes glebas et agresti solo consitas devenere vepres, et fame conciti algore nunc estu nunc peste pati, coruscationes crebras, tonitrua, ignita fulmina, ventorum impetus, ferarum serpentium aviumque aculeos atque rabiem, mille rerum pericula et ipsam sibi quesitam mortem pavescere incepere. Hinc suspiria lacrimeque, voces querule et penitentia sera et cupido pacis inanis, loca letitie quietisque occuparant perdite. Quas insuper eis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
diuis minestrorum quibus utuntur ut pluruũ
et natura rerum desideriooum oĩm couscia Pestes¬
ostro conspicuas genimuis insignes et auro spleu¬
dor uerus et indeficiens uudorum ambiens corꝑa
faciebat Ergo ne longius per infiuita cõmoda
uagem grandis ỹmo Incomparabilis parentum
nr̃orum fuit felicitas Bed expecta paululũ uti ꝑ¬
maxima erat sic repente in extreuain fere mise¬
riam uersa est Aam dum noui tam mũdo ꝙͣ loco
Incole cura soluti leta fru̾ntux amenitate. Iniuidia.
motus affuit hostis falsaq suggestione in ardorem
superande legis imposite mentem mulieris al¬
lexit, et illa uiri O ceca rerum cupiditas, hn quibꝰ
rerum omniũ daute deo erat imperium dum
se etiam per Inobedientiam deo similes effici ar¬
uitrantur/ misere ceperunt esse mortales, Moc tam
detestandum facinq malorum oĩm radix et hñami
generis exiciũ fuit/ Per hoc quasi reseratꝭ postibus

Expanded text:
dinis ministrorum, quibus utuntur ut plurimum dinis ministrorum, quibus utuntur ut plurimum  rerum, desideriorum omnium consciaostro conspicuas, gemmis insignes et auro, splendor verus et indeficiens nudorum ambiens corpora prestabat. Ergo – ne longius per infinita commoda vager – grandis, imo incomparabilis parentum nostrorum felicitas fuit. Sed expecta paululum: uti permaxima erat, sic repente in extremam fere miseriam versa est. Nam dum novi tam mundo quam loco incole, cura soluti, leta fruerentur amenitate, invidia motus affuit Hostis, falsaque suggestione in ardorem superande legis imposite mentem mulieris illexit; et illa viri. O ceca rerum cupiditas! Hi quibus rerum omnium dante Deo erat imperium, dum se etiam per inobedientiam Deo similes arbitrantur effici, misere ceperunt esse mortales. Hoc tam detestandum facinus malorum omnium radix et humani generis exitium fuit. Per hoc, quasi reseratis postibus
Abbreviated transcription (Latin):
cdnagari:. Intueri cuicta secum loci delicias meditari
eis q frui cepere letantes Erat ibi uidere solum dis¬
tiuctum nulle flox coloribus uiroiditate perpetua
gandere proceras in celum arbores placidas umbras
eterna froude prestanter̾ Inter quas illa arbor sta uite
stabat egregia et spectabilis sapientie boni maliq flu¬
nios insuper ex flumo purissimo atq uino mira sca¬
turigine undis argenteis pleuo aluer effluentes, et
t̾iuitu quodam suaui faciliq fluxit cuncta rigantes
Inmisa mortalibus nemora leui aura procita etuau¬
dita aniũ garrulitate sonora Quid multa. sol ibi
maior luna caudidior sydera clariora et iniuolata
serenitas. Ibi res noxia nulla. securitas integra et
tranquilitas sempiterna Muius tam exoptande
regionis habitantibus p̾mis locum ciocunistrep antꝭ
turbe regnantibus collocutor et socius deus erat Emꝰ
prosecto presencia letantux om̃ia officia longissini or¬

Expanded text:
cumvagari, intueri cuncta, secum loci delitias meditari cumvagari, intueri cuncta, secum loci delitias meditari eisque frui cepere letantes. Erat ibi videre solum distinctum mille florum coloribus et viriditate perpetua gaudere; proceras in celum arbores, placidas umbras eterna fronde prestantes, inter quas illa vite stabat egregia et spectabilis sapientie boni malique; fluvios insuper ex fonte purissimo atque vivo mira scaturigine undis argenteis pleno alveo effluentes, et tinnitu quodam suavi facilique flexu cuncta rigantes; invisa mortalibus nemora, levi aura percita et inaudita avium garrulitate sonora. Quid multa? Sol ibi maior, luna candidior, sydera clariora et inviolata serenitas; ibi res noxia nulla, securitas integra et tranquillitas sempiterna. Huius tam exoptande regionis habitantibus primis, loco circumstrepentis turbe regnantibus, collocutor et socius Deus erat, cuius profecto presentia letantur omnia; officia longissimi or