comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clesia ualde clemens ẽ: s nichilominꝰ
potens. fidele consiliũ & om̃ĩ accepti¬
one dignũ: noli abuti clementia. ne
potentia oppͥmaris. S dicit aliquis.
Debitam ei reuerentiã exhibeo: & ni¬
chil ampliꝰ. Esto. fac qͦd dicis: qͥa si
exhibeas debitam & om̃imoda. Pleni¬
tudo siquidẽ potestatis suꝑ uniu̾saᷤ
orbis ȩccłias: singulari p̾rogatiua apo¬
stolicȩ sedi donata ẽ. Qui gͥ huic po¬
testati resistit: di ordinationi resis¬
tit. Potest si utile iudicauerit nouoᷤ
ordinare ep̃atus: uͥ hactenus ñ fue.¬
runt. Potest eos qui sunt alios depme¬
re alios sublimare ꝓut ratio s̃ enea¬
ucrnt iita ut de ep̃is errare archiep̃os li¬
ceat: & econu̾so si necesse uisum fuerit.
Potest a finib terrȩ sublimes quascũ
ꝙ ꝑsonas eccłiasticas euocare & cagere
ad suam p̾sentiam ñ semel aut bis:
 quotiens ex pedire uidebit. P orro
in ꝓmptu ẽ ei omnẽ uleisei ĩobedien¬

Expanded text:
clesia valde clemens est, sed nihilominus clesia valde clemens est, sed nihilominus potens. Fidele consilium, et omni acceptione dignum: Noli abuti clementia, ne potentia opprimaris. 2. Sed dicit aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod dicis; quia si exhibeas debitam, et omnimodam. Plenitudo siquidem potestatis super universas orbis Ecclesias, singulari praerogativa apostolicae Sedi donata est. Qui igitur huic potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Potest, si utile judicaverit, novos ordinare episcopatus, ubi hactenus non fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, alios sublimare, prout ratio sibi dictaverit, ita ut de episeopis creare archiepiscopos liceat, et e converso, si necesse visum fuerit. Potest a finibus terrae sublimes quascunque personas ecclesiasticas evocare, et cogere ad suam praesentiam, non semel aut bis, sed quoties expedire videbit. Porro in promptu est ei omnem ulcisci inobedien
Abbreviated transcription (Latin):
facit ds: bene uobiscũ facit romana
eccł̃ia. Facit ille qͦd pat̾. facit illa qͦd
mat̾. Et reuera qͥd uob̾ debuit facere:
& ñ fecit: Si postulastiᷤ mitti uobiᷤᷤ
de curia honorabiles ꝑsonas. ad ho¬
norem di & ur̃m factum ẽ. Si postu¬
lastis confirmari. qͦd unanimitas
ur̃a de uenerabilis patris ur̃i electio¬
ne firmauerat: factum ẽ. Si uoluistiˢ
licuisse uob̃ qͦd illicitum nͥ ꝓ magna
quide necessitate sacri canones iu¬
dicant. translationẽ ep̃i scilicet in ar-¬
chiep̃m concessum ẽ. Si rogasti erui
ciues tuos de uinculis placentinoꝵ.
quod utiq p̾termittere nec uolo nec
ualeo: & hoc factum ẽ. In quo postre¬
mo quecunq rationabił petitio filiȩ
ñ dico repulsam: s uł moram passa
ẽ apud piam matrẽ: En ad comple¬
mentũ palliũ p̾sto ẽ plenitudo hono¬
ris. Nunc uͦ audi me inclita plebs.
gens nobil: ciuitas głosa. Audi inqͣ
me ueritatẽ dico ñ mentior dilectorẽ
tui. zelatorẽ salutis tuȩ. Romana ex¬

Expanded text:
facit Deus: bene vobiscum facit Romana Ecclesia. Facit ille quod pater: facit illa quod mater. Et revera quid vobis debuit facere, et non fecit? Si postulastis mitti vobis de curia honorabiles 141 personas ad honorem Dei et vestrum, factum est. Si postulastis confirmari quod unanimitas vestra de venerabilis patris vestri electione firmaverat, factum est. Si voluistis licuisse vobis quod illicitum, nisi pro magna quidem necessitate, sacri canones judicant, translationem episcopii scilicet in archiepiscopatum, concessum est. Si rogastis erui cives vestros de vinculis Placentinorum, quod utique ego praetermittere nec volo nec valeo; et hoc factum est. In quo postremo quaecunque rationabilis petitio filiae, non dico repulsam, sed vel moram passa est apud piam matrem? En ad complementum pallium praesto est, plenitudo honoris. Nunc vero audi me, inclyta plebs, gens nobilis, civitas gloriosa. Audi, inquam, me veritatem dico, non mentior dilectorem tui, zelatorem salutis tuae. Romana Ec
Abbreviated transcription (Latin):
omino petro cluniacensi: ber¬
nardus humile dilectionis ob¬
sequium. Lectis litteris ur̃is.
letatus sum in eis. qͦd tantilłu uidel
& colloquendi parit̾. qm̃ dignũ iudi¬
catis: quando se offeret illa oportuni¬
tas. qͣndo ꝯueniens locus. q̃ndo iusta
ca reddimꝰ: ampliora libent̾ donati.
eũ ea uob̃ onerosa ñ fore ꝯgnouerimꝰ.
Alioquin quando hoc ipsum audẽt
nr̃a pusillitas: nͥ daret ad dignitatẽ
accessum. uĩx dignationis humilitaᷤ:¬

Expanded text:
omino PETRO abbati Cluniacensi, BERNARDUS, humile dilectionis obsequium. Lectis litteris vestris, laetatus sum in eis quod tantillum videlet colloquendi pariter, quoniam dignum judicatis, quando se offeret illa opportunitas, quando conveniens locus, quando justa ca reddidimus, ampliora libenter donaturi, cum ea vobis onerosa non fore cognoverimus. Alioquin quando hoc ipsum auderet nostra pusillitas, nisi daret ad dignitatem accessum vestrae dignationis humilita
Abbreviated transcription (Latin):
fieri quod ur̃e putẽ obuiare.
reuerentiȩ: credo sinceritatẽ
urãm ñ latere. Ea fidutia suggerere
uob̾ ñ dubito:. qͦd suggerendum ui
detur. De monast̾io scĩ Bertim uel¬
lem uos mod̾atius agere. quã cepistiˢ.
Nam &e si hoc uob̾ in pace subicere &
absq om̃i contradictione possetis: ne
tunc quid ur̃a referret uideo. Neq
enĩ crediderĩ uos delectari honore. cũ
tanto onere. Nunc uͦ cum nec absq
magno labore uendicare uob̃ pͥfatũ
monast̾ium. nec in pace ut aiunt qͦa¬
tis possidere: honesta uob̾ ut mn uide¬
inquietandi

Expanded text:
fieri, quod vestræ putē obuiare reuerentiæ, credo synceritatem vestrā non latere. Ea fiducia suggerere vobis nō dubito, quod suggerendum videri possit. De Monasterio S. Bertini vellem vos moderatius agere, quam cœpistis. Nam etsi hoc vobis in pace subiicere, & absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra referret video. Neque enim crediderim vos delectari honore cum tanto onere. Nunc vero, cum nec absque magno labore vendicare vobis præfatum Monasterium, nec in pace, vt aiunt, queatis possidere: honesta vobis, vt mihi videinquietandi
Abbreviated transcription (Latin):
uero: hoc etiam sceleratus pro scelere
iudicabor. Dilexi uos &e ante m̾itum:
quare etiã post meritũ ñ diligerem:
Qs enĩ etiã si nulla mi̾ta p̾cessissent. ho¬
norari opoetuit: pꝰt beneficia ñ honora¬
re. plusquã iniuria ẽ. Diligam uos

Expanded text:
vero, sceleratus pro scelere vero, sceleratus pro scelere judicabor. Dilexi vos, et ante meritum: quare etiam post meritum non diligerem? Quos enim, etiamsi nulla merita praecessissent, honorari oportuit; post beneficia non honorare, plus quam injuria est. Diligam vos
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mundus ñ potest acciꝑe. Litteraᷤ
dilectionis ur̃e dilectissimi fr̃s suscepi¬
mus: indiciũ uoluntatis & petitionis
ur̃e. Beneficioꝵ quȩ nob̾ & nr̃is ple¬
na manu. hilari mente. uultu sere¬
no exhibetis: in ęt̾num ñ obliuiscar.
S qͥd si ñ sum oblitus: & ingratꝰ inue¬
mor: Nunqͥd sola memoria habebit
me excusatũ: Immo acerbiꝰ accusabit.
Nec immemorẽ nec ingratũ ameis
meis exhibere me noui. Si tam̃ ñ ha¬
beo quid retͥbuam ꝓ om̃ib que a uob̾
accepi: ut minus sapiens loquor: Añs
ietribuat ꝓ me. De alieno liberał sũ:
qm inops & pauꝑ sum ego. Honorẽ
eccłiȩ ur̃e. &e decorẽ domus dñi quȩ in
uob̃ ẽ quantũ diligam ipse nouit: qͥ
solus ꝓfunditatẽ humani cordis ingie¬
dit᷑. S nec ego uerroe uerũ dicere. in hac
parte. Ego diligentes me diligo. S ñ
mn hoc iustificatꝰ sum. Nam & ethnici
hoc faciunt. Non multũ laudis habet
si amantes me amauero: s si ñ ama¬

Expanded text:
quem mundus non potest accipere. 1. Litteras Dilectionis vestrae, dilectissimi fratres, suscepimus, indicium voluntatis et petitionis vestrae. Beneficiorum, quae nobis et nostris plena manu, hilari mente, vultu sereno exhibetis, in aeternum non obliviscar. Sed quid, si non sum oblitus, et ingratus invenior? Nunquid sola memoria habebit me excusatum? imo acerbius accusabit. Nec immemorem, nec ingratum amicis meis me exhibere novi. Si tamen non habeo quod retribuam pro omnibus quae accepi a vobis; ut minus sapiens loquor, Dominus retribuet pro me. De alieno liberalis sum, quoniam inops et pauper sum ego. Honorem ecclesiae vestrae, et decorem domus Domini, qui in vobis est, quantum diligam, ipse novit, qui plus profunditatem humani cordis ingreditur. Sed nec ego vereor verum dicere in hac parte: ego diligentes me diligo. Sed non in hoc justificatus sum: nam et Ethnici hoc faciunt. Non multum laudis habet, si amantes me amavero: sed si non ama
Abbreviated transcription (Latin):
terra suꝑ hoc u̾bo p̾cipere uob̾ nichil
habeo: consiliũ autẽ do. A dño egirosꝰ
ẽ sermo. nolite impedire eursum gr̃e
d̾i: nolite repͥmere pͥmitias bone uolũ¬
tatis: qͦd enim in eo ceptũ ẽ. de sp̃u scõ
ẽ. Uos autẽ nolite dissimulare in iuriã
quã nob̾ infertis:. cũ nunquã uos lese¬
rimus in hac parte: ut fĩs qͦs ds̾ misit
ad uos. uellemus subtrahere uob̃. No¬
uerit autẽ ipse thomas. si irritũ fec̾it
uotũ suũ cuiꝰ me testem adhibuit: no¬
uerit alius quieunq sit ille qui eum
ad hoc impulerit. qͦd ascendã ex adu̾so:
&e stabo contra eos in die dñi. S inte¬

Expanded text:
terea super hoc verbo praecipere vobis nihil terea super hoc verbo praecipere vobis nihil habeo: consilium autem do. A Domino egressus est sermo: nolite impedire cursum gratiae Dei, nolite reprimere primitias bonae voluntatis: quod enim in eo coeptum est, de Spiritu sancto est. Vos autem nolite dissimulare injuriam quam nobis infertis, cum nunquam vos laeserimus in hac parte, ut fratres, quos Deus misit ad vos, vellemus subtrahere vobis. Noverit autem ipse Thomas, si irritum fecerit votum suum, cujus me testem adhibuit: noverit alius, quicunque sit ille, qui eum ad hoc impulerit, quod ascendam ex adverso, et stabo contra eos in die Domini. Sed inte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum mirabile. s & immutabile esse
tam. & quid querat &e uͥ querat: & qͣm
&e unde reuocet: & uͥ collocet.sic ut eam
ultius ñ ꝑdat. Quẽ gͦ dñs uocauit uide
ne rruoces: quẽ ds erecit. tu melmare
noli: nec ponas ci offendicułu. eui ds
manũ porrigit ascendenti. S iam in¬
dendum ẽ: quid ponderis habeat ilig̾.
qͦd dicitis eum oblatũ a parentib. Ui¬
deat prudentia ur̃a. qͥd habeat plus
iugoris et rationis. utrum illud quod
factum ẽ de ipso ꝑ aliũ ipso nesciente:
an illud qͦd sciens & prudens de seipso
ip̃e fecit. N aũ ip̃e s gr̃a cdi: q̃ nolentẽ p̃ue¬
nit ut uelit: q̃ uolentẽ subsequit᷑ ne frust᷑
uelit. Ego aũ dico qͦd uotũ parentũ inte¬
grum manet: & oblatio eoꝵ ñ ẽ exinanita.
s cumulata. Nam ce idem offert᷑ quod
prius oblatũ ẽ. & eidem offert᷑ cui pͥus
oblatum ẽ: &e qͦd priꝰ a solis parentib ob¬
latum fuerat:. nc̃ offertur a filio. ẜ re¬

Expanded text:
n solum mirabile, sed immutabile esse n solum mirabile, sed immutabile esse tam, et quid quaerat, et ubi quaerat: et quomodo, et unde revocet, et ubi collocet, sic ut eam ulterius non perdat. Quem ergo Dominus vocavit, vide ne revoces; quem Deus erexit, tu inclinare noli; nec ponas ei offendiculum, cui Deus manum porrigit ascendenti. 3. Sed jam videndum est quid ponderis habeat illud quod dicitis, eum oblatum a parentibus. Videat prudentia vestra quid habeat plus vigoris et rationis, utrum illud quod factum est de ipso per alium ipso nesciente, an illud quod sciens et prudens de se ipso fecit: non autem ipse, sed gratia Dei, quae nolentem praevenit ut velit, quae volentem subsequitur ne frustra velit. Ego autem dico, quod votum parentum integrum manet, et oblatio eorum non est exinanita, sed cumulata. Nam et idem offertur quod prius oblatum est; et eidem offertur cui prius oblatum est; et quod prius a solis parentibus oblatum fuerat, nunc offertur a filio. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
seruiam uob̾. in eo euiꝰ serui estis: ĩmo
xp̃m cuiꝰ membra estis. semꝑ in uob̾
honorabo. Uerumptam̃ ut rationale
sit obsequiũ nr̃m. & honor irrep̾hensi¬
bilis quẽ uob̾ exhibere debemus: pru¬
dent̾ &e caute id fieri oportet: quia honqe
nec ego audeo: nec uos debetis ꝓhiberȩ
eum qui benefacere potest. Quid eñĩ
respondere habemꝰ apło dicenti: sp̃m
nolite extinguere: Neq eñi sccurũ est
extinguere: quod extinctum accendere
ñ sit tue potestatis. Et ubi ẽ illud. inuᷤ¬
quisq in ea uocatione qua uocatꝰ est.
in ea ꝑmaneat: Uocatus ẽ inquã tho¬
mas ñ a me. s ab eo qui uocat ea que ñ
sunt. tanquã ea quȩ sunt. Quid ad nos
respicitis: quid nos intuemini in hoc
facto. tanquã opus hominis sit & ñ di
Non ab homine neq ꝑhominẽ: s a dño
factum ẽ istud. Non enim homo s ds q̃.
qui oꝑatur in cordib hominũ: ad incli¬
nandas eoꝵ. uoluntates. quocunq uo¬
luerit. A dño inquã factũ ẽ istud: & ido¬

Expanded text:
serviam vobis in eo, cujus servi estis: imo Christum, cujus membra estis, semper in vobis honorabo. 2. Verumtamen ut rationabile sit obsequium nostrum et honor irreprehensibilis, quem vobis exhibere debemus; prudenter et caute id fieri oportet, quia honor nec ego audeo, nec vos debetis prohibere eum qui bene facere potest. Quid enim respondere habemus Apostolo dicenti: Spiritum nolite exstinguere? Neque enim securum est exstinguere, quod exstinctum accendere non sit tuae potestatis. Et ubi est illud: Unusquisque in ea vocatione qua vocatus est, in ea permaneat? Vocatus est, inquam, Thomas, non a me, sed ab eo qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . Quid ad nos respicitis? quid nos intuemini in hoc facto, tanquam opus hominis sit, et non Dei? Non ab homine, neque per hominem, sed a Domino factum est istud. Non enim homo, sed Deus est, qui operatur in cordibus hominum ad inclinandas eorum voluntates quocunque voluerit. A Domino, inquam, factum est istud: et ideo no
Abbreviated transcription (Latin):
icut is a ur̃a mͥ parte reporta¬
uit. iccirco illius desidio et
peticioni usq adhuc satisfa¬
cere distulistiᷤ: qͥ a pͥmum uotum ꝑ¬
gendi uidelicet iherosolimã irritũ
uob̃ fecisse uidet᷑. suꝑ quo si nrãm¬
sententiã requiritis: ego ñ arbitror
minora uota impedire debere maio¬
ra: nec dm̃ exigere qͦdeunq s ꝓmis¬
sum bonum:. si ꝑ eo meliꝰ aliqͥd fue¬
rit ꝑsolutũ. Enimuꝰ alicui forte de
benti uob̃ duodecĩ nummos: nũqͥd
si ꝓ eis die constituto marcã solu̾et
argenti. iuste irasceremini: Iam si
&e ab huiꝰ ep̃o aliquid timetis: secu¬
rum uos reddo. qͥa ñ solum ei si qͦd
huic auxiliũ impenderitis displice¬
bit. s etiã ualde gratũ habebit. Ualt.¬

Expanded text:
icut is a vestra mihi parte reportavit, idcirco ipsius desiderio et petitioni usque adhuc satisfacere distulistis; quia primum votum, pergendi videlicet Jerosolymam, irritum vobis fecisse videtur. Susententiam, ego non arbitror minora vota impedire debere majora; nec Deum exigere quodcunque sibi promissum bonum, si pro eo melius aliquid fuerit persolutum. Enimvero alicui forte 61 debenti vobis duodecim nummos, nunquid si pro eis die constituto marcam solveret argenti, juste irasceremini? Jam si et ab hujus episcopo aliquid timetis, securum vos reddo, quia non solum ei, si quod huic auxilium impenderitis, non displicebit, sed etiam valde gratum habebit. Valet
Abbreviated transcription (Latin):
bella ubiq celis tͥrisq suscitat: eccł̃ias
uastat. sacra temerat: exaltat iniquos.
bonos ꝑsequit᷑: ꝑimit innocentes. Hex
inquã uellem uos dolere. his contradi¬
cere & resistere quod in uob̃ ẽ. S meũ
ñ ẽ magistrũ docere ioslenum: minuᷤ
autẽ rep̾hendere ep̃m: qui magis me
& alios peccantes redarguere. & erran¬
tes corrigere debet. En quantũ uos time¬
o. Clausam habetis epłam: qui de pͥo¬
re aꝑta male suspicatus estis. Nam ogo
quidẽ nicħ aliud in hoc cogitaui: nͥ
qͦd ad diu̾sos seribentẽ. necesse ẽ iuxta
onsuetudinẽ epłam cera ñ claudere. a

Expanded text:
bella ubique coelis terrisque suscitat: ecclesias bella ubique coelis terrisque suscitat: ecclesias vastat, sacra temerat, exaltat iniquos, bonos persequitur, perimit innocentes. Haec, inquam, vellem vos dolere, his contradicere et resistere, quod in vobis est. Sed meum non est magistrum docere Joslenum, minus autem reprehendere episcopum, qui magis me et alios peccantes redarguere et errantes corrigere debet. En 208 quantum vos timeo. Clausam habetis epistolam, qui de priore aperta male suspicatus estis. Nam ego quidem nihil in hoc aliud cogitavi, nisi quod ad diversos scribentem necesse est, juxta consuetudin
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Dolor iste compulit me scribere
dura. ñ tam̃ illa quȩ impingitis. Pu¬
taueram siqͥdem &. adhuc putaiẽ.
nͥ timerẽ uob̾ in hoc ẽẽ molestus. neqͣ¬
quã sufficere qͦd scismatis ñ estis au¬
ctores: nͥ & eos qui sunt cuiꝰcũq digni¬
tatis sint. tota lib̾tate ꝓ uirib coher¬
ceatis: & eorũ consilium atq consor¬
tium execretis: Putarem inꝗͣ głam
uobis ẽẽ: si dicere possetis & uos. Odi¬
ui eccł̃iam malignantiũ: & cũ im¬
piis ñ sedebo. Nunqͥd solũ decebat
⁊elus ille ꝓpħam. & ñ hodie quoq a
dñi saccrdote requirit᷑: de quo dicebat.
ñne qui oderunt te dñe oderam: &
suꝑ inimicos tuos tabescebam: Opta¬
iem sane ut salua ur̃a serenitate ĩd
quoq eloquar. hunc zelum uos exer¬
cuisse in puerũ regem: qui ñ tam pue¬
rilit̾ quã crudelit̾. sine causa irrita
fecit & ur̃a sana consilia & sua pacta:
sine causa iegnum suum conturbat:

Expanded text:
tem. Dolor iste compulit me scribere tem. Dolor iste compulit me scribere dura, non tamen illa quae impingitis. Putaveram siquidem et adhuc putarem, nisi timerem vobis in hoc esse molestus nequaquam sufficere quod schismatis non estis auctores, nisi et eos qui sunt, cujuscunque dignitatis sint, tota libertate pro viribus coerceatis, et eorum consilium atque consortium exsecretis. Putarem, inquam, gloriam vobis esse, si dicere possetis et vos: Odivi ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo . Numquid solum decebat zelus ille prophetam, et non hodie quoque a Domini sacerdote requiritur, de quo dicebat: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Optarem sane ut salva vestra Serenitate id quoque eloquar hunc zelum vos exercuisse in puerum regem, qui, non tam pueriliter quam crudeliter, sine causa irrita fecit et vestra sane consilia, et sua pacta. Sine causa regnum suum conturbat:
Abbreviated transcription (Latin):
inime quidẽ ego sp̾m blas¬
phemie habere me arbitror: s
nec cuiquã maledixisse aut
maledicere uelle me scio: principi p̾¬
scrum ppłi mei. Cet̾m quicqͥd illud sit.
quo se lesam ur̃a dignitas iudicat:
peto ueniã. Scio enĩ quis dixit. Blas¬
phemam᷑: & obsecramꝰ. Dico gͦ cũ beato
iob. que locutus sum utinã ñ dixis¬
sem: & ultra ñ addam. Iam dño ab¬
bati scĩ dionisii ꝓ cõmuni querimo¬
culcatores iustiꝰ incanduisset: etiam
dico uob̾. scismaticos uos aut fomitẽ
eẽ scandali nec dixi. nec scͥpsi nec cir¬
didi: & dico securus: nec uereor qͦd me
mca pagina arguat mendacii.Scru¬
tamini eam si placet: & si ita inuene¬
ritis. irum me fatebor grandis sacrile-¬
gii. & iruera sicut notatis sp̃u blasphe¬
miȩ agitatũ illa scͥpsisse. Ne tam̃ hu¬
milis satisfactio sp̃m uideat᷑ excludẽ
lib̾tatis: dolui fateor & doleo. qͦd ñdu
ea uos lib̾tate qua deceret. cõꝑimꝰ xp̃i
ulcisci iniurias. eccłie defendere lib̃ta¬

Expanded text:
inime quidem ego spiritum blasphemiae habere me arbitror, sed nec cuiquam maledixisse, aut maledicere velle me scio, principi praesertim populi mei. Caeterum quidquid illud sit, quo se laesam vestra Dignitas judicat, peto veniam. Scio enim qui dixit: Blasphemamur, et obsecramus . Dico ergo cum beato Job: Quae locutus sum, utinam non dixissem: et ultra non addam . Jam, domino abbati Sancti-Dionysii pro communi querimoculcatores justius incanduisset, etiam vobis dico: schismaticos vos aut fomitem esse scandali, nec dixi, nec scripsi, nec credidi, et dico securus; nec vereor quod me mea pagina arguat mendacii. Scrutamini eam, si placet: et si ita inveneritis, reum me fatebor grandis sacrilegii, et revera, sicut notatis, spiritu blasphemiae agitatum illa scripsisse. 2. Ne tamen humilis satisfactio spiritum videatur excludere libertatis, dolui fateor, et doleo, quod nondum ea vos libertate, qua deceret, comperimus Christi ulcisci injurias, Ecclesiae defendere liberta
Abbreviated transcription (Latin):
conuenerunt: quotiens dissenserunt¬
& infecto negotio discesserunt: nec tam̃
eristimo totiens repetisse assensũ ur̃m
electiones. q̃uib ut ficrent. semel uoᷤ
assensisse constiterit. S sunt aliqͥ
qui nos conturbant. & contͣbare
nitunt᷑ eccłias. sua lucra sectan¬
tes: qͦdq grauiꝰ ẽ. summi pontificis
& scienissimi regis mutuã grãm. &
amorẽ diabolico studio dirumpere
molientes. Absit hoc: iudiciũ portabt
quicunq sunt illi: & rex faciet semꝑ
qͦd bonus rex: sicut hactenus fecit. Itaq
cito mandentur iocundiora: ne diutiꝰ
sedeat in tristicia eccłia:. tamdiu iam
uerata & afflicta. De ꝑsona nulla
subeat suspicio: aut ego nimiũ fallor:
aut fidelis erit. & regi beneplacitum
suꝑ ea. Confido in dño. quia ñ contri¬
stabitis multitudinẽ scõꝵ qui sunt
qui ut uerũ fatear. nicħ eque unqͣ

Expanded text:
convenerunt, quoties dissenserunt, etconvenerunt, quoties dissenserunt, et infecto negotio discesserunt: nec tamen existimo toties repetisse assensum vestrelectiones, quibus ut fierent, semel vos assensisse constiterit. Sed sunt aliqui qui vos conturbant, et conturbare nituntur Ecclesias, sua lucra sectantes: quodque gravius est, summi Pontificis, et serenissimi Regis mutuam gratiam et amorem diabolico studio dirumpere molientes. Absit hoc; judicium portabunt quicunque sunt illi, et Rex semper faciet quod bonus rex, sicut hactenus fecit. Itaque cito mandentur jucundiora, ne diutius sedeat in tristitia Ecclesia, tandiu jam vexata et afflicta. De persona nulla subeat suspicio: aut ego nimium fallor, aut fidelis erit, et Regi beneplacitum super ea. Confido in Domino quia non contristabitis multitudinem sanctorum, qui sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
olui ego unquã imminu in¬
aliquo honorẽ regis: dignita¬
tem regni: Ds̃ scit: nec ur̃a
ut confido conscientia io uob̃ respon¬
det. Uidete ne magis illi contra uos. fa¬
ciant. qͦd electiones disturbant. ne sint
in eccłiis qui seruiant iegi: s ipsis de
eccłiaꝵ redditib seruiat᷑. Ego ego de¬
ctioni authisiodorensi int̾fui. Concors
fuit: quia clerici qui ante hanc in par¬
tes dissilierant: sine contradictione
nunc tande do miserante conuene¬
runt. Electum bene nouimꝰ: testimo
nem ꝓrsus arbitror affuisse illi cele¬
britati. qui de assensu ur̃o dubi¬
taret: cũ iam idem assensus ur̃is
litteris teneret᷑. Quis enĩ hoc uł
cogitair posset repetendu alterum
assensum: nec sufficere unũ. p̾sertim
uͥ nulla ex tunc int̾iienit altã elecdio:
Nunqͥd quotiens dissenserint cłici:
totiens irquurndus erit fauor irgis:
Nec ratio nec consuetudo habet. De¬
niq nuꝑ si recoerdamini in suessionẽ¬
si ȩccłia. quotiens ad eligendum dici

Expanded text:
olui ego unquam in aliquo imminui honorem regis, dignitatem regni? Deus scit, nec vestra, ut confido, conscientia id vobis respondet. Videte ne illi magis contra vos faciant, qui electiones disturbant, ne sint in Ecclesiis qui serviant regi, sed ipsis de Ecclesiarum reditibus serviatur. Ego, ego electioni Antissiodorensi interfui. Concors fuit, quia clerici qui antehac in partes dissilierant, sine contradictione nunc tandem Deo miserante convenerunt. Electum bene novimus: testimo est. Neminem prorsus arbitror adfuisse illi celebritati, qui de assensu vestro dubitaret, cum jam idem assensus vestris litteris teneretur. Quis enim hoc vel cogitare posset repetendum alterum assensum, nec sufficere unum, praesertim ubi nulla ex tunc intervenit altera electio? Nunquid quoties dissenserint clerici, toties erit rerequirendus favor regis? Nec ratio, nec consuetudo hoc habet. Denique nuper, si recordamini, in Suessionensi Ecclesia quoties ad eligendum clerici
Abbreviated transcription (Latin):
sciens qͦd ad patrẽ dirigeret. Scire pla¬
cet qͥd inuinctũ sit ei: Nichil ex iniũ¬
cto agere. s totũ cõmittere uĩo consilio:
de quo totus pendet ipse. Nempe fi¬
Duciã ht̃ ñ mͦ iudicari causã suã a uo¬
b. s iuuari. s foueri. s manuteneri. Si
placet eam cõmutere dño rem̾si aithiep̃o:
maturũ posse sortiri finẽ dño auxilrante ꝯfi¬
dimus. si tam̃ appellandi susfugiũ par-
electione albis timoldi de tͥb fontib.

Expanded text:
sciens quod ad patrem dirigeret. Scire plasciens quod ad patrem dirigeret. Scire placet quid injunctum sit ei? Nihil ex injuncto agere, sed totum committere vestro consilio, de quo totus pendet ipse. Nempe fiduciam habet, non modo judicari causam suam a vobis, sed juvari, sed foveri, sed manuteneri. Si placet eam committere domino Remensi archiepiscopo, maturum posse sortiri finem Domino auxiliante confidimus, si tamen appellandi suffugium partiELECTIONE ABBATIS TUROLDI DE TRIBUS-FONTIB
Abbreviated transcription (Latin):
ilius ur ille beluacensis. quẽ dice¬
rem &e nr̃m nͥ insolentiã redole¬
retappellatꝰ ad urãm p̾sentiam
retinere: qͥppe cupidu uidendi faciem
urãm. Quod aut̾e retmere uolui. cum
multe occurrerent causȩ illud p̾cipiũ
fuit. qͦd de ur̃a dubitauimꝰ uoluntate.
Demde p̃ter alias incõmoditates ñ paui¬
cas quȩ obuiare uiderent᷑: ipse & fratͥ
suus rex nr ambulant in uno spu: ce
ñ erat satis tutũ diu absentari a suis.
Nolo a me queratis cuiꝰ sit culpa: ñ ẽ
meũ inculpare quẽquã. Sufficit mͥ
excusare ep̃m. Quicqͥd humilitatis. qͥc¬
quid obsequii ꝓ sua ꝑsona potuit ui¬
dimꝰ exhibentẽ: & nichil ꝓficientẽ. Sci¬
tote tam̃ qͥcqͥd timeat. qͥcqͥd accidere de¬
beat sine mora uenturũ. uͥ uob̾ placitu¬
rũ cognou̾it. Psona eiꝰ e causa ciꝰ in ma¬
nu ur̃a. Nec enĩ in sibi eredito ita agit
uł ita conu̾sat᷑: ut se tali mndignũ pu¬
tet p̾rogatiua. Itaq ꝓ se direxit istum:

Expanded text:
ilius vester ille Belvacensis quem dicerem et nostrum, nisi insolentiam redoleret appellatus ad vestram praesentiam retinere, quippe cupidum videndi faciem vestram. Quod autem retinere volui, cum multae occurrerent causae, illud praecipuum fuit, quod de vestra dubitavimus voluntate. Deinde praeter alias incommoditates non paucas, quae obviare viderentur, ipse et frater suus Rex non ambulant in uno spiritu, et non erat satis tutum diu absentari a suis. Nolo a me quaeratis cujus sit culpa: non est meum inculpare quemquam. Sufficit mihi excusare episcopum. Quidquid humilitatis, quidquid obsequii pro sua persona potuit, vidimus exhibentem, 286 et nihil proficientem. Scitote tamen, quidquid timeat, quidquid accidere debeat, sine mora venturum, ubi vobis placiturum cognoverit Persona ejus, et causa ejus in manu vestra. Nec enim in sibi credito ita agit, vel ita conversatur, ut se tali indignum putet praerogativa. Itaque prosse direxit istum,
Abbreviated transcription (Latin):
głii głam ab inuicẽ querunt. & glo¬
riam quȩ a solo do ẽ nolunt: plane
in hoc ipsi decipientes de uanitate in
id ipsum. uos autẽ ñ sic. Ab hoc ob
ꝓbrio uos liberauit nunc diuina
misccł̃ia᷑. ut ẽẽtis xp̃i bonus odor dõ
in om̃i loco: ipsi ad glam: angłis ad
leticiã. hominib ad exemplum. Si qͥ¬
dem gaudiũ in celo ẽ suꝑ uno pecca¬
tore penitentiã agente: quantoma¬
gis suꝑ tot & talib uiris. & de tali
urbe conu̾sis: Et ego fratres tanta
leticia ꝓuocatus. s & uocatus a uob̃¬
ꝑ lm̃os fr̃s othonẽ &e ambrosiũ qͦs
ad hoc ipsum duxristis: decreueram
simul cum ipsis uenire ad uos. Cete¬
rum melius existimans ñ in articło
temporis. neq in transitu uos uidere:
distuli usq ad reditũ nr̃m. Propera¬
mus quippe ad conciliũ: ꝑ uos d̾o au¬
xiliante reu̾suri: consiliũ & auxiliũ

Expanded text:
ngelii, gloriam ab invicem quaerunt, et glongelii, gloriam ab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit nunc divina misericordia, ut essetis Christi bonus odor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? Et ego, fratres, tanta laetitia provocatus, sed et vocatus a vobmos fratres Ottonem et Ambrosium, quos ad hoc ipsum direxistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nostrum. Properamus quippe ad concilium, per vos Deo auxiliante reversuri, consiliumet auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
qm meũ ñ inuenio meritum:
diuinituᷤ credo datum. Non recuso
fauorẽ: ingentis insignisq ppłi am¬
plector oblatam grãm: ce obuiis ma¬
nib głose ciuitatis deuotionẽ deuotꝰ
excipio. p̾sertim hoc tp̃r: quo abiecto
errore scismaticoꝵ. ad sinum matriᷤ
mosissima urbe cum sim pauꝑ igno¬
bilisq ꝑsona. tanti boni mediator at¬
q minist̾ assuimor: s uob̃ quoq ꝑ
talem nichilominꝰ. honor ẽ flecti ad
nec multarũ ciuitatũ hostilis im¬
petus. ut bene notum ẽ mundo cede
aliquando compulit. Itaq festinanᷤ
ad conciliũ spero me rediturũ ꝑ uos.
&e ꝓbaturũ de gr̃a quã ꝓmittitis. Qi
autẽ grãm dedit: faciat ne in me ua
ctus de claraualle: in sp̃u consilii &
fortitudinis. qͦd bene ceptum ẽ dig¬
no exitu consummare. Benedictus
d̾s qui fecit uob̃ uilescere mundi glo¬
riam: largiturꝰ suam. O quã uani
filii hominũ. quã mendaces filii ho¬
minũ in stateris: qui scđm illud eti¬

Expanded text:
m meum non invenio meritum, divinitus credo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matris mosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediator atque minister assumor; sed vobis quoque per talem nihilominus honor est flecti ad nec multarum civitatum hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero me rediturum per vos, et probaturum de gratia quam promittitis. Qui autem gratiam dedit, faciat ne in me vacctus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud Eva
Abbreviated transcription (Latin):
uos a dño: quoꝵ studio & in¬
dustria eiuitas ur̃a liberata ẽ
ab errore: &e relicto scismate ad ca¬
tholicam rediit unitatẽ. Exiit sei¬
mo iste int̾ catholicos: auddiuit et
lerata ẽ sẏon: & ẽ uob̃ gla coram dõ
cẽ om̃i ppło. Qũã letis amplexib mat̾
eccłia colligit tot & tantoꝵ multiui¬
dinem filioꝵ: quos se amisisse dole¬
bat. Quam leto & sereno uultu. ds
patꝰ recipit hoc sacrificiũ. de manib
ur̃is. Quod autẽ & paci terrȩ inten¬
bitis: facitis qͦd filii pacis. Et ego frs
particeps &e sociꝰ gaudii ur̃i fieri eu¬
piens. uxta petitionẽ urãm eũ dile

Expanded text:
os a Domino, quorum studio et industria civitas vestra liberata est ab errore, et relicto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo iste inter Catholicos: audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligit tot et tantorum multitudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! quam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium de manibus vestris! Quod autem et paci terrae intenditis, facitis quod filii pacis. Et ego, fratres, particeps et socius gaudii vestri fieri cupiens, juxta petitionem ve
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ suscipi multis p̾cib ac supplicatio¬
nib impetrasse: ea uidelicet intentio¬
ne. ut ob tenorem artioris uite ab in¬
stitutionib beati augustim. ad obser¬
uantias beati benedicti di adiutorio
sic transeant. ut tam̃ ab eiꝰ magist̾io
t̾ra ñ discedant: illamq pͥmam fide
quã apud uos. immo quã pͥmum in
baptismo ꝓmisert̾ ñ irritam faciant:
s saluam integrãq custodiant. Talib
itaq talit̾ susceptis. absit ut sinceritatẽ
urãm aut insuscipiendo lesam. aut in
retinendo ledendam eẽ credamꝰ: dum
tam̃ illos si forte infra annum ꝓbatio¬
nis qui regłarit̾ constitutꝰ ẽ. cepta de¬
serere & ad uos redire uelle contigerit.
in eis ẽ anathemate in confulto frustra
impedire nitamini: nisi forte qͦd ds

Expanded text:
nobis suscipi multis precibus ac supplicationobis suscipi multis precibus ac supplicationibus impetrasse: ea videlicet intentione, ut ob tenorem arctioris vitae, ab institutionibus beati Augustini ad observantias sancti Benedicti Dei adjutorio sic transeant, ut tamen ab ejus magisterio terra , non discedant; illamque primam fidem, quam apud vos, imo quam primum in Baptismo promiserunt, non irritam faciant, sed salvam integramque custodiant. Talibus itaque taliter susceptis, absit ut sinceritatem vestram, aut in suscipiendo laesam, aut in retinendo laedendam esse credamus: dum tamen illos, si forte infra annum probationis, qui regulariter constitutus est, coepta deserere, et ad vos redire velle contigerit in eis est, anathemate inconsulto frustra impedire nitamini: nisi forte quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
illa in litteris ur̃is. tã sa¬
lubris tam compendio¬
sa. magna qͥdem scientiȩ
mira caritatis ur̃ȩ indi¬
tia. mirantib nob̃ &e congratulantib
p̾fert.S qͦd de laudib nr̃is pro ur̃a de¬
uotione. quȩ tam̃ ñ ꝓbastis. tam excel¬
lentia p̾misistis: & si ad humilitatis
quoq formam quantũ ex uobis ẽ. non
mediocrit̾ instruere nos potuit: consci-¬
entias tam̃ nr̃as multo inferiꝰ iacentes
quantũ in nob̃ ẽ. uehemt̾ exterruit.
Quis enim nr̃m suam attendens ꝯu̾sa¬
tionẽ tanta de se &e tam indebita. sine
magno uł metu uł ꝑiculo possit audi-¬
re: De huiꝰmodi quippe: alieno seu etiã
ꝓprio iudicio cõmittere securũ non est.
Qui enim nos uidicat: dñs est. Ceterũ
de frĩb de quoꝵ salute ur̃ãm nimirũ
caritatẽ sollicitam eẽ cognouimus. ait
securos uos reddamus: noueritis mul¬
toꝵ illustriũ uiroꝵ & maxime clarissi¬
mi uiri Wilł cathaulaunensis ep̃i hor¬
tatu &e consilio ad nos declinasse. seq a

Expanded text:
illa in litteris vestris tam salubris, tam compendiosa, magna quidem scientiae mira charitatis vestrae indicia, mirantibus nobis et congratulantibus praefert. Sed quod de laudibus nostris pro vestra devotione, quae tamen non probastis, tam excellentia praemisistis; etsi ad humilitatis quoque formam quantum ex vobis est non mediocriter instruere nos potuit, conscientias tamen nostras multo inferius jacentes, quantum in nobis est, vehementer exterruit. Quis enim nostrum suam attendens conversationem, tanta 14 de se et tam indebita, sine magno vel metu, vel periculo possit audire? De hujusmodi quippe alieno, seu etiam proprio se judicio committere, securum non est. Qui enim judicat nos, Dominus est . Caeterum de fratribus, de quorum salute vestram nimirum charitatem sollicitam esse cognovimus, ut securos vos reddamus; noveritis multorum illustrium virorum, et maxime clarissimi viri Willelmi Catalaunensis episcopi, hortatu et consilio ad nos declinasse, seque a
Abbreviated transcription (Latin):
ic tͥ quasi mͥ scribo: &e hoc quo
tiens tͥ. Ubi enim tu es. me ẽẽ con-¬
fido: quippe quẽ tanquã meip¬
sum diligo. Si me tu ȩque diligis. ĩmo
qͥa diligis: uide ne dñs cenomannesis.
ex te qͦd in te ẽ in aliquo redeat ꝯtͥstatꝰ.
Alioquin. ego contristarer in homine.
quẽ satis ꝓ sua honestate diligo: & a
te diligi uolo

Expanded text:
i, quasi mihi scribo, et hoc quoties tibi scribo. Ubi enim tu es, me esse confido, quippe quem tanquam me ipsum diligo. Si me tu aeque diligis, imo quia diligis, vide ne dominus Cenomannensis ex te quod in te est in aliquo redeat contristatus. Alioquin ego contristarer in homine quem satis pro sua honestate diligo, et a te diligi volo
Abbreviated transcription (Latin):
nerabili sc̃e romane ȩcelie dia¬
cono cardinali & cancellario
suus stephanus parisiensis. qͦd dño &
amico. Amicus in necessitate ꝓbatur.
Quod dico. ñ quia de scĩtate dilectionsᷤ
uĩe dubitẽ: s ne contingat ut dubite.
Continget autẽ ꝓculdubio. si ⁊ elu
illum ur̃m mͦ qͦd absit dissimulare
comperero. P orro dissimulationis id
mͥ argumentũ in excusabile fore no
tis quacunq occasione contigerit.: qͥ
dimidiũ anime mee. nepotũ suorũ
manib erudeli ambitione p̾cidit. so¬
li cruciatui parte reliqua reseruata.

Expanded text:
enerabili sanctae Romanae Ecclesiae diacono cardinali et cancellario, suus STEPHANUS Parisiensis, quod domino et amico. Amicus in necessitate probatur. Quod dico, non quia de sanctitate dilectionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum vestrum modo quod absit! dissimulare comperero. Porro dissimulationis id mihi argumentum inexcusabile fore novtis quacumque occasione contigerit, qui dimidium animae meae nepotum suorum manibus crudeli ambitione praecidit, soli cruciatui parte reliqua reservata.
Abbreviated transcription (Latin):
endis fuisset idoneus. Si me tale pu¬
tant: ego me talem ñ eẽ nequaquã
puto.s scio. Deniq siue grandia siue
ego causam ñ habeo. Quero siquide.
facilia sunt an difficilia: quȩ ad pt᷑¬
bandu amicũ silentiũ tantope im¬
ponere curatis amico: Si facilia: absq¬
me fieri possunt. Si difficilia: ꝑ me
ñ possunt effici. Nisi forte tanti esti¬
mor cui grandia & impossibilia re¬
seruent᷑: tanquã ea ego possim que
nemo alius facere pot̾. Quod si ita est:
dñe ds meus quomͦ tuũ de me solum
frustratũ ẽ iudiciũ. ponens sub mo¬
dio luc̾nam. quȩ poterat lucere super
candelabrũ: & ut aꝑtius loquar. tẽp¬
tans me facere monachu ae uolens abscõ¬
dere in tab̃nacło tuo in die maloꝵ. ho¬
minẽ necessariũ mundo: sine quo ep̃i
uidear loqui turbatus homini cuiuˢ
nunquã nͥ serenus. & eum om̃i iocundi¬
tate soleo recordari. Uos tam̃ uob dico
pat̾ nou̾itis: qͥa paratus sum &e ñ sum

Expanded text:
endis fuisset idoneus. Si me talem puendis fuisset idoneus. Si me talem putant, ego me talem non esse nequaquam puto, sed scio. Denique sive grandia sint, ego causam non habeo. Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae nemo alius facere potest. Quod si ita est, Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frustratum est judicium, ponens sub modio lucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcvidear loqui turbatus homini, cujus nunquam nisi serenus et cum omni jucunditate soleo recordari. Vos tamen vobis dico, pater noveritis quia paratus sum, et non sum
Abbreviated transcription (Latin):
dem parere paratum
cor meũ:. s ñ eque ce
corpus meũ. Seuientiᷤ
siqͥdem acute febris
exusta ardorib. & exhausta sudoribus:
ñ ualuit sufficere sp̃ui ꝑmpto caro in¬
firma. uolui gͦ. s p̾uolanti uoluntati
obstitit ea quã dixi occasio. Que an iu¬
sta sit ipsi udicent amici nr̃i: qui me
omi exclusa excusatione obedientiȩ.
retib circũ clusũ cotidie de claustro ad
ciuitates ꝑtrahere moliunt᷑. Simulq
attendant istam me occasionẽ ñ falla¬
cit̾ adinuenisse. s grauit᷑ ꝑtulisse: ut
uł nunc exꝑiantur. quia ñ est consiliũ
contra consiliũ dñi. Quib si ego respõ¬
dissem exui tunicã meã. quomͦ induã
illam: laui pedes meos quomͦ inqͥna¬
bo illos: ꝓfecto indignarent᷑. Nunc aũ
diumo aut suecenseant aut acquies¬
cant iudicio: quo factum ẽ ut & siue¬
lim ñ ualeam ꝑficisci. S grandis inqͥ¬
unt fuit causa: grauisq necessitas. Qe¬
rendus gͦ fuerat: qui grandib diffini¬

Expanded text:
dem parere paratum cor meum; sed non aeque et corpus meum. Saevientis siquidem acutae febris exusta ardoribus et exhausta sudoribus, non valuit sufficere spiritui prompto caro infirma. Volui ergo, sed praevolanti voluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsi judicent amici nostri, qui me omni exclusa excusatione, obedientiae retibus circumclusum, quotidie de claustro ad civitates pertrahere moliuntur; simulque attendant istam me occasionem non fallaciter adinvenisse, sed graviter pertulisse: ut vel nunc experiantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondissem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus defini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓba: & da oꝑam. quom & ipse amicuᷤᷤ
sit u̾itatis. Tunc demũ uere erunt ami¬
cttiȩ: si u̾itatis fuerint federate ꝯsor¬
tio. Quod si ille ñ acquieuerit tͥ. tene
tu qͦd tenes: hostiȩq caudam iunge
capiti. ac tunicamdi gr̃a iam¬
polimitam cura fa cere & talarẽ:
qm̃ cepisse nil ꝓderit̾. si qͦd absit ñ
ꝑseuerare contigerit. Et hoc sit epłe
finis: uͥ tu de fine boni cõmonituᷤᷤ es.

Expanded text:
proba, et da operam quomodo et ipse amicus proba, et da operam quomodo et ipse amicus sit veritatis. Tunc demum verae erunt amicitiae, si veritatis fuerint foederatae consortio. Quod si ille non acquieverit tibi, tene quod tenes, hostiaeque caudam junge capiti, ac tunicam, Dei grapolymitam, 83 cura facere et talarem; quoniam coepisse nil proderit, si quod absit! non perseverare contigerit. Et hic sit epistolae finis, ubi tu de fine boni commonitus es.
Abbreviated transcription (Latin):
mulier uiro nubat plebeio. illa qͥdẽ
minuit᷑ ex illo. s ex illa crescit ille: si
ita inquã uł rex ex clerico. uł clericꝰ ex
rege ꝓficeret: mału qͦd ex parte fuisset.
uteunq forsitan tolerari debuerat. Nc̃
autẽ cũ utͥus libet diminutio neutrũ
ꝓuehat. s suȩ potiꝰ alterutrũ plurimũ
detrahant dignitatis. qñ nec clericũ
decet regis ut dictum ẽ ẽẽ uocariue
dapiferum. & nichilominꝰ regẽ nͥ in
manu utiq fortium regni gubnacłã
possidere:. mirũ ualde quoniodo utͣq
potestas hoc patit᷑:. qd uł eccłia ñ abi¬
pͥncipem ñ contemnit. Et acrius ista
&̃ multipliciꝰ inculcare uolueram ac
fortassis debueram: nͥ epłaris breuitaᷤᷤ
suꝑsedendum indiceret. Maximẽq
quia te offendere u̾itus sum peperci
homini: quippe quẽ tͥ aiunt familiari¬
b iam olim amicitiis eẽ deuinctum.
S nollem te habere contra u̾itatem
amicũ. Si tam̃ ꝑsistis. uerũ te amicũ

Expanded text:
mulier viro nubat plebeio, illa quidem mulier viro nubat plebeio, illa quidem minuitur ex illo, sed ex illa crescit ille; si ita, inquam, vel rex ex clerico, vel clericus ex rege proficeret, malum, quod ex parte fuisset, utcumque forsitan tolerari debuerat. Nunc autem, cum utriuslibet diminutio neutrum provehat, sed suae potius alterutrum plurimum detrahant dignitatis, quando nec clericum decet regis, ut dictum est, esse vocarive dapiferum, et nihilominus regem, nisi in manu utique fortium, regni gubernacula possidere; mirum valde quomodo utraque potestas hoc patitur quod vel Ecclesia non abjiprincipem non contemnit. 13. Et acrius ista et multiplicius inculcare volueram, ac fortassis debueram, nisi epistolaris brevitas supersedendum indiceret; maximeque quia te offendere veritus sum, peperci homini, quippe quem tibi aiunt familiaribus jam olim amicitiis esse devinctum. Sed nollem te habere contra veritatem amicum. Si tamen persistis, verum te amicum
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabilẽ. Confundit penitus
ordines: & utroq officio delicate sa¬
tis abutitur: dum & hinc eũ delectat
pompa ñ milicia scł̃aris: & illinc que¬
stus. ñ cultus religionis. In quo qͥs
facile ñ adu̾tat. quantũ sit dedecoriᷤͤ.
ñminus utiq regno quã sacerdotioꝰ
Ut enim clericał constat ñ ẽẽ digni¬
tatis. regum stipendiis militare: sic
nec regie maiestatis. rem fortiũ am¬
ministrare ꝑ clericos. Deniq quis¬
nam regum suȩ unquã militiȩ cle-¬
ricum p̾fecit imbellem: & ñ magiᷤᷤ
quẽpiam fortissimũ ex militib: Qͥs
certe qͦd gestat in capite signũ pluᷤs
decet regiꝰ fastus quã famulatꝰ. Itẽq
regale fastigiũt magis armis quam
psalmis innitit᷑. Sane si alt̾i forte
ut assolet accessisset qͦd detrahit᷑ al¬
teri. quo uł regis uidelicet humilia¬
tio clericũ ampliꝰ sublimasset. aut
clerici certe deiectio regio ꝯtulisset
honori: ut u̾bi gr̃a. si nobilis aliqua

Expanded text:
desiderabilem! Confundit penitus desiderabilem! Confundit penitus ordines, et utroque officio delicate satis abutitur, dum et hinc eum delectat pompa, non militia saecularis, et illinc quaestus, non cultus religionis. In quo quis facile non advertat quantum sit dedecoris, non minus utique regno quam sacerdotio? Ut enim clericalis constat non esse dignitatis regum stipendiis militare, sic nec regiae majestatis, rem fortium administrare per clericos. Denique quisnam regum suae unquam militiae clericum praefecit imbellem, et non magis quempiam fortissimum ex militibus? quicerte quod gestat in capite signum, plus regius decet fastus, quam famulatus; itemque regale fastigium magis armis, quam psalmis innititur. Sane si alteri forte ut assolet accessisset quod detrahitur alteri, quo vel regis videlicet humiliatio clericum amplius sublimasset, aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi gratia, si nobilis aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
s quantos nͨ canones nͥ inuiti patiun¬
tur teneat in eccłia: uniꝰ tam̃ quẽ &
in palatio assecutus ẽ. magis ut aunt
głatur ex nomine quã cȩtoꝵ quolibet
appellari. Cumq sit archidia conuᷤᷤ de¬
canus p̾positusq in diu̾sis eccłiis: nicħ
hoꝵ tam̃ tam eum quã regis delectat
uocitari dapiferũ. O noua & exosa ꝑ¬
u̾sitas. Itane plus decet hominis quã
d̾̃i famulu nominari: ac t̾reni quã
celestis dici regis officiałẽ. altioris du¬
citur dignitatis: Qui elero militiã
foꝵ anteponit ecclie: diuinis ꝓfecto
humana. celestib p̾ferre t̾rena coniĩ¬
citur. Ergo pulchrius ẽ uocari dapi¬
ferum: quã decanũ. quã archidiaco¬
num: Est equide s laico ñ clerico:
militi ñ diacono. Mira s ceca ambi¬
bitio. magis imis quã summis de¬
lectari: & cui funes ceciderant in pre¬
claris. insaciabisi desidĩo amplexa¬
ri stercora: & ꝑ nichilo habere t̾ram

Expanded text:
sed quantos nec canones nisi inviti patiunsed quantos nec canones nisi inviti patiuntur, teneat in Ecclesia, unius tamen, quem et in palatio assecutus est, magis, ut aiunt, gloriatur ex nomine, quam caeterorum quolibet appellari. Cumque sit archidiaconus, decanus, praepositusque in diversis Ecclesiis nihil horum tamen tam eum quam Regis delectat vocitari dapiferum. O nova et exosa perversitas! itane plus decet hominis quam Dei famulum nominari? ac terreni, quam coelestis Regis dici officialem, altioris ducitur dignitatis? Qui clero militiam, forum anteponit Ecclesiae; divinis profecto humana, coelestibus praeferre terrena convincitur. Ergo pulchrius est vocari dapiferum, quam decanum, quam archidiaconum? Est equidem, sed laico, non clerico; militi, non diacono. 12 Mira, sed caeca ambitio, magis imis quam summis delectari; et cui funes ceciderant in praeclaris, insatiabili desiderio amplexari stercora, et pro nihilo habere terram
Abbreviated transcription (Latin):
tum honorib eccłiasticis. ut nec ep̃is
minor uideatur. sic implicatum mi¬
litarib negociis ut p̾feratur & ducibꝰ:
Rogo quid hoc ẽ monstri: ut cũ & cłi¬
cuᷤ & miles simul uideri uelit nentrũ
sit: Par satis utrobiq abusio: siue qͦd
diaconus mense regiȩ deputet᷑ mini¬
stĩo: siue qͦd regis dapifer minist̾iis
altaris inseruiat. Quis sane ñ miret᷑
imino &e detestet᷑ uniꝰ eẽ ꝑsone. & arma¬
tum armatã ducere militiã: & alba
stolaq indutũ in medio eccłie ꝓnun¬
tiare euangłium: tuba indicere bel¬
lum militib &e iussa ep̃i ppłis intima¬
re: Nisi forte qͦd intolerabiliꝰ ẽ. erubes¬
cit euangłium. de quo uas electionis
admodu głatur: & confundit᷑ uideri
clericꝰ: magisq honorabile ducit pu¬
tari semilit̾e: curiã eccłiȩ p̾fert. m̾sam
regis altari xp̃i: &ẽ calici dñi calicem de¬
monioꝵ. Quod plane credibiliꝰ ex eo
uidet᷑: quia cum honores ñ paucos.

Expanded text:
tum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis tum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis inferior videatur, sic implicatum militaribus officiis ut praeferatur et ducibus? Rogo quid hoc est monstri, ut, cum et clericus et miles simul videri velit, neutrum sit? Par satis utrobique abusio, sive quod diaconus mensae regiae deputetur ministerio, sive quod Regis dapifer mysteriis altaris inserviat. Quis sane 82 non miretur, imo et detestetur, unius esse personae et armatum armatam ducere militiam, et, alba stolaque indutum, in medio ecclesiae pronuntiare Evangelium; tuba indicere bellum militibus, et jussa episcopi populis intimare? Nisi forte quod intolerabilius est erubescit Evangelium, de quo Vas electionis admodum gloriatur ; et confunditur videri clericus, magisque honorabile ducit putari se militem; curiam Ecclesiae praefert, Regis mensam altari Christi, et calici Domini calicem daemoniorum. Quod plane credibilius ex eo videtur, quia, cum honores non paucos,