comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
su in ignem uel in aquam p̾cipitem
dari. obtemꝑasses: Nonne etiam ab
his non ꝓhibere cum possis. in crumen
tͥ reputabitur homicidii: Age gͦ ui¬
de ne forte sub p̃textu obedientiȩ in qͥd¬
piam ei grauius inseruieris. Non igno¬
ras certe quid dixerit. nam mͥ hinc for¬
tasse nou erederes. expedire scandala fa¬
cientib demergi potius in ꝓfundum
maris. Cur hoc dixit nisi quia signi¬
ficare uoluit tam grauia illos in poste¬
rum manere tormenta. ut eis comꝑata
mors temꝑalis. ne pęnalis. eẽ. udeatur.
sed cominoda: Qui gͦ eum scandala
facere iuuisti. Iuusti enun sequendo
illum. obsequendo illi. nonne utiliꝰ uix¬
ta p̃missam u̾itatis sententiam molam
asinariam collo eiꝰ suspenderes & sic
cum demergeres in ꝓfundum maris:
Quid gͦ: I uille obedientissimus dis¬
cipulus. illum patrem & p̃ceptorem tu¬
um. quem ne puncto quidem temꝑis
uel transũso ut dr̃ pedis. a te quaindui
uixit passus es elongari. ita ut in fo¬

Expanded text:
su in ignem vel in aquam praecipitem su in ignem vel in aquam praecipitem dari, obtemperasses? Nonne etiam ab his non prohibere cum possis, in crimen tibi reputatur homicidii? Age ergo, vide ne forte sub praetextu obedientiae in quidpiam ei gravius inservieris. Non ignoras certe quis dixerit nam mihi hinc fortasse non crederes expedire scandala facientibus demergi potius in profundum maris . Cur hoc dixit, nisi quia significare voluit tam gravia illos in posterum manere tormenta, ut eis comparata mors temporalis, nec poenalis esse videatur, sed commoda? Quid ergo eum scandala facere juvisti? juvisti enim sequendo illum, obsequendo illi. Nonne utilius, juxta praemissam Veritatis sententiam, molam asinariam colle ejus suspenderes, et sic eum demergeres in profundum maris? Quid ergo? Tu ille obedientissimus discipulus, illum patrem et praeceptorem tuum, quem ne puncto quidem temporis, vel transverso, ut dicitur, pedis, a te, quandiu vixit, passus es elongari, ita ut in fo
Abbreviated transcription (Latin):
leuit᷑ de labiis eiꝰ ꝓced̾et. necesse non
haberet discutere. sea sine cunctati¬
tione ad omnia nichil hesitans obedi¬
res. O monachum obedientissimum
cui ex quibꝰlibet semoꝵ uerbulis. ne
unum quidem iota p̾teruolet. Non
attendit quale sit quod p̃cipitur. hoc
sine causa legitur in eccła omnia ꝓba¬
te. quod bonumn ẽ. tenete. Si ita opor¬
tet. deleamus iam de libro euangłii.
estote prudentes sicut serpentes. suffi¬
ciente quippe quod sequitur. & sim¬
plices sicut columbȩ. Nec dico a sub¬
ditis mandata p̾positorum. eẽ. diiudi¬
canda. ubi nil iuberi dep̃henditur.
diuinis contrarium institutis. sed ne¬
cessariam assero & prudentiam qua
adũtatur si quid adũsatur. & lib̾tatẽ
qua ingenue contempnatur. Ceterũ
iste inquit nichil habeo interrogare.
uderit ille quid uisserit. Dic que so
si dato in manus gladio. suum te ar¬
mari iussisset in uigulum. acquie¬
uisses: Aut si se tuo uoluisset impul¬

Expanded text:
leviter de labiis ejus procederet, necesse non leviter de labiis ejus procederet, necesse non haberes discutere, sed sine cunctatione ad omnia nihil haesitans obedires? O monachum obedientissimum, cui ex quibuslibet seniorum verbulis ne unum quidem iota praetervolet! Non attendit quale sit quod praecipitur, hosine causa legitur in Ecclesia: Omnia probate, quod bonum est tenete . Si ita oportet, deleamus jam de libro Evangelii, Estote prudentes sicut serpentes, sufficiente quippe quod sequitur, et simplices sicut columbae . Nec dico a subditis mandata praepositorum esse dijudicanda, ubi nil juberi deprehenditur divinis contrarium institutis: sed necessariam assero et prudentiam, qua advertatur si quid adversatur; et libertatem, qua et ingenue contemnatur. Caeterum iste, Nihil, inquit, habeo interrogare: viderit ille quid jusserit. Dic, quaeso, si dato in manus gladio, suum te armari jussisset in jugulum, acquievisses? aut si se tuo voluisset impul
Abbreviated transcription (Latin):
clamor & uebemens. qui corpa de sepul¬
chris. animas ab inferis excitauit. Ter¬
ram celosq tuba illa conuocauit in
unum. quippe quȩ in terra & quȩ in
cęlis sunt pacificans. In omnem terrã
exiuit sonus ille. & urãm ñ ualuit rũ¬
pe surditatẽ: Uox nempe illa in uir¬
tute. uox illa in magnificentia. Et
aduersus impios disꝑsores. quasi tu¬
ba exaltat uocem suam. Minatur
autem se disꝑsores disꝑgere. qui ꝓ
diuersis colligendis effusus. ẽ. Et si erꝰ
uocem tu ñ audis. audit eam de cuiꝰ
latere manauit. Quomͦ namq ꝓpri¬
um ñ audit. qui abel sanguinem au¬
diebat: Sed quid ad me inquis: Iule
uiderit. cui mͥ contradicere fas ñ erat.
Non ẽ. discipulus suꝑ magistrum.
docendꝰ ñ docturus cr lateri adhebã.
Sequi debui non p̾ie. p̃ceptorem
auditor. O istoꝵ temꝑoꝵ paule sim¬
plex. si tam̃ & ille sc tͥ alterum exhi
biusset antonium. ut quicquid uel

Expanded text:
clamor, et vehemens, qui corpora de sepulclamor, et vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis excitavit. Terram coelosque tuba illa convocavit in unum, quippe quae in terra et quae in coelis sunt, pacificans. In omnem terram exivit sonus ille, et vestram non valuit rumpere surditatem? Vox nempe illa in virtute; vox illa in magnificentia. Et adversus impios dispersores quasi tuba exaltat vocem suam. Minatur autem se dispersores dispergere, qui pro dispersis colligendis effusus est. Et si ejus vocem tu non audis, audit eam de cujus latere manavit. Quomodo namque proprium non audit, qui Abel sanguinem audiebat? . 12. Sed quid ad me, inquis? Ille viderit cui mihi contradicere fas non erat. Non est discipulus super magistrum. Docendus, non docturus, ejus lateri adhaerebam. Sequi debui, non praeire praeceptorem auditor. O istorum temporum Paule simplex, si tamen et ille alterum se tibi exhibuisset Antonium, ut quidquid vel
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ patientiȩ dares uel caꝑes exꝑimen¬
tum nichil discutiens trahi te passus
es. nͨ solum p̾ter uoluntatem tuam.
sed & contͣ conscientiam. O patien¬
tia. om̃i digna impatientia. Non
possum fateor non irascr. huic con¬
tentiosissimȩ paticntiȩ. U idebas
dis ꝑgentem. & sequebaris. Scandala
dictantem audiebas. & obsequebaris:
Uera patientia ẽ. pati uel agere contͣ
quod libeat. sed ñ pret̾ quod liceat.
Mirum uͦ quod hominẽ audiebas
fuitiue susurrantẽ. dm̃ nͨ audiebas
aꝑte reclamantẽ. tali quasi cȩlitus
emisso tonitruo. Ue illi ꝑ quem scanda¬
lum uenit. Non tam̃ autem dñs. sed
& sangnis ipsius clamore nichilominꝰ
uehementi. surdis licet terribilit̾ irru¬
giebat. C lamor eiꝰ. ex effusio. E ffusus
quippe ꝓ disꝑsis filiis dĩ ut cos congre¬
garet in unum. iuste fremebat in dis¬
ꝑsores. O dit nunirum disꝑsores. qui
non nouit nisi colligere. Magnus enĩ

Expanded text:
tuae patientiae dares vel caperes experimentuae patientiae dares vel caperes experimentum; nihil discutiens, trahi te passus es, non solum praeter voluntatem tuam, sed et contra conscientiam. O patientia omni digna impatientia! Non possum, fateor, non irasci huic contentiosissimae patientiae. Videbas dispergentem, et sequebaris: scandala dictantem audiebas, et obsequebaris. Vera patientia est, pati vel agere contra quod libeat: sed non praeter quod liceat. 22 Mirum vero quod hominem audiebas furtive susurrantem, Deum non audiebas aperte reclamantem, tali quasi coelitus emisso tonitru: Vae illi per quem scandalum venit! Non tantum autem Dominus, sed et sanguis ipsius clamore nihilominus, vehementi, surdis licet, terribiliter irrugiebat. Clamor ejus, ejus effusio. Effusus quippe pro dispersis filiis Dei ut eos congregaret in unum, juste fremebat in dispersores. Odit nimirum dispersores, qui non novit nisi colligere. Magnus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ nunquam lbeat modestiã uel po¬
tus molestiam unitari. Huiꝰcc modi
mansuetudo. semꝑ longe fiat a me.
Talis siquidem obedientia. omi est
contemptu deterior. Ialis qͦq modestia
ultra omnem modum extenditur.
Uitra dicam an citra: Sed uerius for¬
sitau. & utͦꝙ competentius dixcrim extͣ.
Qualis deniq illa ẽ. mansuetudo. quȩ
ipso etiam auditu om̃ium aures exas¬
ꝑat: Uolo tam̃ eam ipsam ut & mͥ mͦ
exhibeas. Cum tam patiens sis. ut a
quolibet etiam quo ñ licet ꝑtrabi ñ
contendas. liceat & me obsecro paulo
nunc confidentiꝰ agere tecum. Auo¬
quin male multum merui de te. si
quod nemini soles. soli mͥ indignan¬
dum putaueris. Igitur tuam conue¬
nio conscientiã. Uolens. an imutꝰ pro¬
fectus es: Sed si ex uoluntate. iam n
ex obedientia. Si autẽ inuitus. suspec¬
tum uideris habuisse imꝑium. cui
obsequi grauabaris. Ubi uͦ suspicio
ibi discussio necessaria. Uerum tu ut

Expanded text:
mihi nunquam libeat modestiam, vel pomihi nunquam libeat modestiam, vel potius molestiam, imitari: hujuscemodi mansuetudo semper longe fiat a me. Talis siquidem obedientia omni est contemptu deterior: talis quoque modestia ultra omnem modum extenditur. Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan et utroque competentius dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, quae ipso etiam auditu omnium aures exasperat? Volo tamen eam ipsam ut et mihi modo exhibeas. Cum tam patiens sis, ut a quolibet etiam quo non licet, pertrahi non contendas; liceat et me, obsecro, paulo nunc confidentius agere tecum. Alioquin male multum merui de te, si quod nemini soles soli mihi indignandum putaveris. 11. Igitur tuam convenio conscientiam. Volens, an invitus profectus es? Sed si ex voluntate, jam non ex obedientia. Si autem invitus, suspectum videris habuisse imperium, cui obsequi gravabaris. Ubi vero suspicio, ibi discussio necessaria. Verum tu ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quando & enim alit̾ huiꝰccmodi uo¬
bis licentiam indulgeret. seminandi
uidelicet scandala. scisimata suscitan¬
di. amicos contristandi. frm̃ contur¬
bandi pacem. & confundendi una-¬
nuitatẽ. ꝓpͥumq insuꝑ contempnen¬
di epͣm: Et hȩc qua necessitate neces-¬
se non habeo dicere. cum rei exitus
satis indicet. fectos nẽppe plangi¬
mus. ꝓfectum ñ cernimus. His gͦ
talib & tam grauib dare malis assen¬
sum. exhibere obsequium. impende
adiutorium. tu mͥ obedientiam no¬
minas. inodestiam nuncupas. appel¬
las mansuetudinẽ: Tu inquam co¬
naris pessima uitia. uirtutum palli¬
are nominibꝰ: An te putas hoc sine
inuiria facere. dñi uirtutũ. quod uir¬
tutib facis inuiriam: Uanissimam
p̾sumptionem. tur pissimã leuitatẽ.
crudelissimam dissensionem. obedi¬
entiȩ modestiȩ. mansuetudinis no¬
minib uelas. & uelatis sordib sacra
illa uocabula maculas: Hauc gͦ
nunquam einuler obedieutiam. Talẽ

Expanded text:
Quando etenim aliter hujuscemodi voQuando etenim aliter hujuscemodi vobis licentiam indulgeret, seminandi videlicet scandala, schismata suscitandi, amicos contristandi, fratrum conturbandi pacem, et confundendi unitatem, propriumque insuper contemnendi episcopum? Et haec qua necessitate, necesse non habeo dicere, cum rei exitus satis indicet. Profectos nempe plangimus, profectum non cernimus. 10. His ergo talibus et tam gravibus malis dare assensum, exhibere obsequium, impendere adjutorium, tu mihi obedientiam nominas, modestiam nuncupas, appellas mansuetudinem? Tu, inquam, conaris pessima vitia virtutum palliare nominibus? An te putas hoc sine injuria facere Domini virtutum, quod virtutibus facis injuriam? Vanissimam praesumptionem, turpissimam levitatem, crudelissimam dissensionem, obedientiae, modestiae, mansuetudinis nominibus velas, et velatis sordibus sacra illa vocabula maculas. Hanc ego nunquam aemuler obedientiam: talem
Abbreviated transcription (Latin):
meis. & cȩtera det̾minauit. subiun¬
gens siue licentia. Constat gͥ ubi ue¬
ritas & ũitas necessaria in causa ñ .c̃.
nec licite scandalum quodlibet a quo
ubet posse committi. nec iuste p̾cipi
nec uinorie consentiri. Huiꝰ tarn pa¬
traudi mali querendam putatis ẽẽ. li¬
centiam. S ed ad quid: An ut quante
lcentr tanto securuis. & quo sccuriꝰ
eo & ꝑiculosi peccaretis: Mira cautela
& stupenda ꝓuidentia. Malum quod
iam corde conceꝑant. oꝑe tam cauti fu¬
crunt ñ implere. nisi cum licentia.
Conce punt dolorem. sed ñ peꝑererunt
iniquitatẽ. donec iniquo papa concep¬
tui p̾buisset assensum. Quo lucro:
Quo ue saltem compendio mali: Nun¬
quid idco aut malum. eẽ. desiit. aut
uel minoratum ẽ. quia papa concessit:
Quis uͦ malum. ẽẽ. neget. assensum
p̾bere malo: Quod tam̃ summum
fecisse pontificem nequaquam credi¬
derim. nisi aut circumuentum men¬
datio. aut importunitate uictum.

Expanded text:
meis , et caetera, determinavit subjunmeis , et caetera, determinavit subjungens, Sine licentia. Constat igitur ubi veritas, et veritas necessaria in causa non est, nec licite scandalum quodlibet posse a quolibet committi nec juste praecipi, nec innoxie consentiri. Hujus tamen patrandi mali quaerendam putastis esse licentiam. Sed ad quid? An ut quanto licentius, tanto securius; et quo securius, eo et periculosius peccaretis? Mira cautela, et stupenda providentia! Malum quod jam corde conceperant, opere tamen cauti fuerunt non implere nisi cum licentia. Conceperunt dolorem, sed non pepererunt iniquitatem, donec iniquo Papa conceptui praebuisset assensum. Quo lucro? quove saltem compendio mali? Nunquid ideo aut malum esse desiit, aut vel minoratum est, quia Papa concessit? Quis vero malum esse neget, assensum praebere malo? Quod tamen summum fecisse Pontificem nequaquam crediderim, nisi aut circumventum mendacio, aut importunitate victum.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. remorsas ac remoidentes con¬
scientias. apłica conati estis delinire
licentia.. O fruiolum satis remedui
quod non ẽ. aliud uisi moie ꝓthopli¬
storum cauteriatis conscientiis texere
piromata. udelicet ad uelamentum
ñ ad medicamentum. Aplicam in¬
quiunt licentiam quesuumus.  ii¬
petraunus. Utinam ñ licentiam qu¬
sissetis. sed consilium id ẽ. ñ ut licete
sed an liceret. Unde tam̃ querebatis li¬
centiam: Ut liceret quod ñ licebat:
Tacete itaq uolebatis quod non licebia
sed quod non licebat malum erat.
Mala gͥ erat intentio. quȩ in malumn
tendebat. nisi forte tale hoc fuisse di¬
catur. quod absq licentia quidem ñ li¬
ceret. liceret autem si cum licentia fic¬
ret. Uerum id iam suꝑiꝰ inuincibil
exclusum ẽ. ratione. Hec enu ds ulb
ait nolite contempnere unum ex his
pusillis qui in me credunt. addidit
etiam nisi cum licentia aut dicens.
qui scandalitauit unum de pusillis

Expanded text:
dentes, remorsas ac remordentes condentes, remorsas ac remordentes conscientias apostolica conati estis delinire licentia. O frivolum satis remedium! quod non est aliud, nisi more Protoplastorum cauteriatis conscientiis 21 texere perizomata, videlicet ad velamentum, non ad medicamentum. Apostolicam, inquiunt, licentiam quaesivimus, impetravimus. Utiam non licentiam quaesissetis, sed consilium; id est, non ut liceret, sed an liceret. Unde tamen quaerebatis licentiam? Ut liceret quod non licebat? Facere itaque volebatis quod non licebat. Sed quod non licebat malum erat. Mala igitur erat intentio, quae in malum tendebat. Nisi forte tale hoc fuisse dicatur, quod absque licentia quidem non liceret, liceret autem si cum licentia fieret. Verum idjam superius invincibili exclusum est ratione. Nec enim Deus ubi ait, Nolite contemnere unum ex iis pusillis qui in me credunt; addidit etiam, Nisi cum licentia, aut dicens: Qui scandalizaverit unum de pusillis
Abbreviated transcription (Latin):
quam inanis excusatio de humana
obedientia ubi in dm̃ coniuncitur
facta transgiessio: Hec tunendũ
mͥ arbitror quod ad illud dm̃ respon¬
sum de sibi nuntiato scandalo pha¬
riseoꝵ refugias. ut quomͦ ille nichili
pendebat dicens. sinite illos cȩci sunt
duces cȩcoꝵ ita & nr̃a uob̃ scandala
non eẽ. tuncnda existimes. U ides nem¬
pe quam nil siuule habeat. in hac par¬
te ꝓportio. Nam si compares ꝑsonas.
illic pharisei suꝑbi. hic pauꝑes xp̃i
scandalitantur. Si causas. hic leuitas
ibi uitas in causa eẽ. dinoscitur. Rursꝰ
quod & suꝑrꝰ ꝓpositum . ẽ. uos nͥ solum
diuinis humana. sed & communbꝰ
pͥuata p̾culisse unꝑia. hoc solum ad
ꝓbationem sufficiat. quod ur̃ȩ illi &
nouitati in solitȩ & iisolenti p̃sumpa¬
oni ñ tantum nr̃i ordinis unu̾sitas
sed & omium monasterioꝵ & consuc¬
do & institutio reclamare iudetur.
Quod & uos quoq non un merito ⁊¬
mentes. nec satis de ꝓpͥa causa confi¬

Expanded text:
quam inanis excusatio de humana quam inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum ; ita et nostra vobis scandala non esse timenda existimes. Vides nempe quam nil simile habeat in hac parte proportio. Nam si compares personas, illic Pharisaei superbi, hic pauperes Christi scandalizantur: si causas, hic levitas ibi veritas in causa esse dignoscitur. Rursus, quod et superius propositum est, vos non solum divinis humana, sed et communibus privata praetulisse imperia, hoc solum ad probationem sufficiat, quod vestrae illi et novitati insolitae, et insolenti praesumptioni, non tantum nostri Ordinis universitas, sed etiam omnium monasteriorum et consuetudo, et institutio reclamare videtur. 9. Quod et vos quoque non immerito timentes, nec satis de propria causa confi
Abbreviated transcription (Latin):
Tacilis sequatur uenia culpam. ex qua
graue clampnum ñ oritur. Hunc uͦ
quod dubium ñ c̃. plib seaud alitatis
quis aꝑte ñ uideat. quam inhumanȩ
humanã iussionẽ diuine p̃tuleritis. Qo
quidem audere quis nisi amens dicere
audeat. benum. ẽẽ. aut bonum ficri
posse. quantȩ libet dignitatis homine
p̃cipiente: Quod autem nec bonum ẽ.
uec bene ficri potest. purum ꝓculdubio
malum. Unde consequent᷑ adũtitur.
quod it᷑ ur̃m in multoꝵ usurpatum
scandalum. ac ꝑ hoc & contͣ dĩ man¬
datum non purum bonum aut me¬
dium. sed purum omĩno fuerit ma¬
lum. qm̃quidem & purum bonum
semꝑ bonum ẽ & medium bene fieri
potest. Quomͦ gͦ uel abb̃is ussio uel
papȩ ꝑmissio licitum faccre ualuit.
quod purum sicut in refutabilit᷑ ꝓba¬
tum ẽ. malum fuit. cum supiꝰ nichil¬
ominꝰ allegatum sit. ea quȩ hui mõi
sunt pura mala. ut nunquam iuste
iuberi. sic nec licite posse fieri: Uides

Expanded text:
Facilis sequetur venia culpam, ex qua Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae praetuleritis? Quod quidem audere, quis nisi amens dicere audeat bonum esse aut bonum fieri posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest, purum procul dubio malum est. Unde consequenter advertitur, quod iter vestrum in multorum usurpatum scandalum, ac per hoc et contra Dei mandatum, non purum bonum aut medium, sed purum omnino fuerit malum: quoniam quidem et purum bonum semper bonum est, et medium bene fieri potest. 8. Quomodo ergo vel abbatis jussio, vel Papae permissio licitum facere valuit, quod purum sicut irrefutabiliter probatum est malum fuit: cum superius nihilominus allegatum sit, ea quae hujuscemodi sunt, id est pura mala, ut nunquam juste juberi, sic nec licite posset fieri? Vides
Abbreviated transcription (Latin):
tat: Nam ex regula scĩ benedicti hoc
habemus. Possem quidẽ alb̃em cisf̾ciensẽ
ad medium deducere. qui utiq supior
illo quantum pater filio. quantum ma¬
gist᷑ discipulo. quantum deniq abbas
sibi cominisso monacho. merito se a
nob̾ ꝓpt̾ ipsum queritur fuisse con¬
inexcusabilis ẽ. & contemptus. cum ad
ipsos & de ipsis dñs dicat. Qui uos sp¬
nit me sꝑnit. S cil qm his posset am¬
bobus opponi & añpomi romani pon¬
tificis. tanquam grauior auctoritas
cur quippe uos aiunt p̃munitos fuis¬
se licentia. quȩ & ipsa licentia suo quidẽ
loco erit discutienda. talis potuis ꝓfe¬
ratur. cuiꝰ om̃ino fas non sit auctori¬
tati contͣdicere. Certe summꝰ ille pon¬
tifex qui ꝑ sanguinẽ ꝓpͥum sol & semel
int̾uit in sc̃a eterna redemptione inuen¬
ta trifarica uoce denuntiat in euangło.
ne quis unum de pusillis er audeat
scandalitare. U ob̾ autem unr donet᷑
seandalum. si non ultra ꝓcesserit malũ.

Expanded text:
tat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc tat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio, quantum magister discipulo, quantum denique abbas commisso sibi monacho, merito se a vobis propter ipsum queritur fuisse coninexcusabilis est et contemptus, cum ad ipsos et de ipsis Dominus dicat: Qui vos spernit, me spernit . Sed quoniam his posset ambobus opponi et anteponi Romani pontificis tanquam gravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt praemuntios fuisse licentia quae et ipsa licentia suo quidem loco erit discutienda ; talis potius proferatur, cujus omnino fas non sit auctoritati contradicere. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et semel introivit in sancta, aeterna redemptione inventa terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum.
Abbreviated transcription (Latin):
simplices ab cũ impio conterreat consec¬
tatu. Qui non ẽ. inquit mecum disꝑ¬
git. Acsi dicat. In hoc te iam mecum
ñ eẽ. intelligas. si sequaris disꝑsorem.
Dõ gͦ clamante qui non colligit mecũ
disꝑgit. sequi nos oportuit disꝑsorem
Dõ inquam uos inuitante ad colligen¬
dum. homini potiꝰ ad disꝑgendum.
obsequi debebatis: Magistros contẽp¬
nebat. subditos exponebat. socios contͣ¬
babat. & nos uidentes furem currebatis
cum co: Silete de mortuo statueram.
sed compulsus sum fateor aliquantum
p̃tergedi dum ñ potuit imꝑbari obe¬
ditio. si ñ repba monstraretur & iussio.
Porto uissio & actio homus. cumn di¬
uersa ñ fueruit. impossibile uisum ẽ.
unam siue altera uel reꝑbari uel respu.
L iquet tam̃ huiꝰcemodi uissioni ñ fuisse
obtemꝑuuidum. dõ quippe imꝑante con¬
traria. Item. Maiorum institutis.
minoꝵ non. ẽẽ. ꝓponenda aut cõmunib
pͥuata non p̃uidicare unꝑia quis dubi¬

Expanded text:
simplices ab ejus impio deterreat consecsimplices ab ejus impio deterreat consectatu: Qui non est, inquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit; sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potius ad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; et vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur et jussio. Porro jussio et actio hominis cum diversa non fuerint, impossibile visum est unam sine altera vel approbari, vel respui. Liquet tamen hujuscemodi jussioni non fuisse obtemperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut communibus privata non praejudicare imperia quis dubi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. pntantes illum ep̃i lingonensis
& abb̃is cisfciensis nam utriq debitor
erat. licentia ꝓficisci quod utiq ñ nul¬
los de illo comitatu sic creaidisse incre¬
aibile non ẽ. nr̃a hȩc illos ñ tangit rep̃¬
hensio. dum mͦ ubi comꝑuit. sine mo¬
ra regrediantur. Igit᷑ aduersꝰ illos tan¬
tum immno ꝓ illis sermo ẽ. nob̃ qui
scientes & prudentes miserunt manus
in ignem. qui contii p̃sumptionis seeu¬
ti sunt p̃sumptorem. non audientes
apłm ꝓhibentem & denuntiantem. ut
se ab om̃i fr̃e ambulante mordinate sub¬
traberent. contempnentes & ipsi dñi
uocem dicentis. qui ñ colligit mecũ dis¬
ꝑgit. Uos frẽs uos inquam aꝑte & spe¬
cialit notat illud apud ieremiam. quod
cum dolore quidem reminiscor. opprobri¬
um. Hȩc ẽ. inquit gens quȩ ñ auduut
uocem dĩ sui. Dĩ enim ꝓprie uox ista
hostem suum. ꝓͥpͥo designanitis ex officio
& tanquam digito demonstrantis. ut

Expanded text:
sunt, putantes eum episcopi Lingonensis sunt, putantes eum episcopi Lingonensis et abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non est; nostra haec illos non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. 6. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Apostolum prohibentem et denuntiantem, ut se ab omni fratre ambulante inordinate subtraherent ; contemnentes et ipsius Domini vocem dicentis: Qui non colligit mecum, dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et specialiter notat illud apud Jeremiam, quod cum dolore quidem reminiscor, opprobrium. Haec est, inquit, gens quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim proprie vox est ista, hostem suum proprio designantis ex officio, et tanquam digito demonstrantis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo iam abb̃i. si quid ante iussit qͦd
non debuit. nequaquam eẽ. parendũ
suꝑior patefecit disputatio. E t si res ꝑ
se iam satis elucescat. tam̃ ꝓpt̾ quos dã
qui quȩ runt occasionem ubi ratio ñ
suppeditat. clarum faciam bre uiter
& ita clarum ut omnis dubietatis uin¬
bra disꝑeat. quod nec purum nec me¬
dium bonum. sed plane purum fuerit
malũ.. sic obedisse. sic ur̃m monasteri¬
um. reliquisse. E quidem taceo de
mortuo qui suum & solum iã iu¬
dicem bt dĩn. & uere nunc suo dño stat
aut cadit. ne forte indignans & merito
indignans dicat ds. Tulerunt homi¬
nes a me udicium. Tam̃ ad correctio¬
nem uiuentium non quidem quod gis¬
sit. sed quod iussit discutio. utrum ui¬
delicet illa uissio uim babere debuerit.
quatuus in scandalum multorum ei fue¬
rit obsequendum. Et p̃termitte ndum
quod si qui simplicit᷑ nichilꝙ suspicau¬
tes mali. male licet ꝓfisciscentem. secuti

Expanded text:
mortuo jam abbati, si quid ante jussit quod mortuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequendum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti
Abbreviated transcription (Latin):
sio p̃iudicare. ꝓhibitis. Sunt deuide
media quȩ quidem ꝑse nec bona. ẽẽ.
noscuntur. nec mala. possunt tam̃ in¬
different᷑ & bene parit᷑ & male uel u¬
beri uel phiberi. sed male nullatenus
in his a subditis obediri. Exhis sum
ut exempli gra ponam ie uinare. iuꝗ¬
lare. legere. & queq talia. Sciendum
uͦ quia iedia quedam impurorum
plerumq bonorum seu malorum tians¬
unt rationem. Nam coniugium cum
& ficriliceat & ñ ficri. factum iam soli
ñ licet. Quod gͦante nuptias medium
cẽ. liquebat. in iam coniugatis puribi¬
ni ium optinet. Item ꝓpͥa possidere.
sidere non licet purum malum ẽ. U̾i¬
des ne iam fr̃. ur̃m factum eui potissi¬
mun m̃bro diuisionis conueniat:
Si puris aptandum bonis ꝓbabile ĩ
Si puris malis deputandum. intuꝑa¬
bile. Sin uͦ collocandum int̾ media.
uia quidem excusari forsitan potest
ꝓpt̾ obedientiam. mora uͦ penitus ñ po¬
test quȩ non fit ꝑ obedientiam. Nam

Expanded text:
sio praejudicare prohibitis. Sunt deinde sio praejudicare prohibitis. Sunt deinde media, quae quidem per se nec bona esse noscuntur, nec mala: possunt tamen indifferenter et bene pariter et male vel prohiberi, vel juberi, sed male nullatenus in his a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, sidere non licet, purum malum est. 5. Videsne jam, frater, vestrum factum cui potissimum membro divisionis conveniat? Si puris aptandum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero collocandum inter media: via quidem excusari forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ hȩc sunt media quedam quȩ ꝓ
mͦ. loco temꝑe. uel psona & mala
possunt ẽẽ. & bona. & in his lex posita
c̃. obeidientiȩ tanquam in ligno scien¬
tiȩ boui & mali. quod erat in medio
paradisi. In his ꝓfecto fas non ẽ. nr̃m
sensum sententiȩ p̃scribere magistioꝵ
In his omino p̃latoꝵ ñ uissio nec ꝓhi¬
bitio contempnenda. Uuleamus ne
forte tale fuerit quod argucrit in nob̾
& ob hoc forsitan argui ñ debu¬
erit. Q uod euiden tius elucebit.
si p̃missȩ diuisio. nis exempla sub¬
iecero. F ides. spes. caritas. & cȩte ra
huius modi pura sunt bona. quia
male nͣ possunt uel iuberi uel teneri
bene ñ possunt uel ꝓhiberi uel ñ tene¬
ri. Pura mala sunt. furtum. sacrilegi¬
um. adulteriũ. & cętera talia quȩ ntiq
nec uel bene p̃cipi uel ꝑfici possunt.
nec male ꝓhiberi. uel non fieri. Adñs
huiꝰ modi nou ẽ. lex. Nullus quippe ꝓhi¬
bitio ualet obiuare p̾ceptis. nulluis uis¬

Expanded text:
inter haec sunt media quaedam, quae pro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore vel persona, et mala possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujusmodi, pura sunt bona: quae quia male non possunt vel juberi vel teneri, bene non possunt vel prohiberi vel non teneri. Pura mala sunt furtum, sacrilegium, adulterium, et caetera talia, quae utique nec vel bene praecipi vel perfici possunt, nec male prohiberi vel non fieri. Adversus hujusmodi non est lex. Nullius quippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. inobedientem te exhibes. Ualde
autem ꝑuersum ẽ. ꝓfiteri te obedientẽ
in quo nosceris suꝑiorem ꝓpt᷑ inferiorẽ
id ẽ. diunam ꝓpt̾ humanam soluere
obedientiam. Quid enim: Quod
iubet homo ꝓhibet d̾s. & ego audiam
hominem surdꝰ dõ: Non sic apłi.
C lamant quippe dicentes. Meliꝰ ẽ.
obedire dõ quam hominib. Hinc dñs
in euangłio phariseos increpans quare
& uos inquit transgredimini manda¬
ysaiam. Si ne causa autem ait colunt me.
mandata & doctrinas hominum te¬
neutes. E t item ad ꝓthoplastum.
Peo quod obedisti uoci uxoris tuȩ plꝰ
quam meȩ. maledicta terra in oꝑe tuo.
Igit᷑ facere malum quolibet etiam
iubente. constat non cẽ. obedientiã
sed pote inobedientiam. Sane hoc
aũten dum quod quedã sunt pu¬
ra bona. quedã pura mala. & ĩ his
nullam deberi hominib obedien¬
tiam. qm̃ nec illa ominutenda sunt.
etiam cum ꝓhibentur. uec ista uel
cum iubentur cominittenda. Porro

Expanded text:
dixit, inobedientem te exhibes. Valde dixit, inobedientem te exhibes. Valde autem perversum est profiteri te obedientem, in quo nosceris superiorem propter inferiorem, id est divinam propter humanam, solvere obedientiam. Quid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandaIsaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item ad Protoplastum: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Igitur facere malum, quolibet etiam jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
homo iniuolabili ligauit sacram̃to.
loquente saluatore quos d̾s conuur̃
homo ñ separet. A pło autẽ asserente
solutam eẽ. mulierem a lege uiri mor¬
tuo illo. tu te alb̃is existimas de func¬
ti lege teneri & hoc contͣ legem. quȩ
scĩor c̃. lege uidelicet caritatis: E t
hec dixi ñ quod putem uos uel uiuen¬
ti in boc paruisse debere. aut uel di¬
cendam. eẽ. obedientiam sic paruisse
Auoquin generalis de huiusmodi illa
sententia. Declinantes autem in obliga¬
tiones. adducet dñs cum oꝑantib iniqͥ¬
tatem. At ne forte quis abb̃um etiam
in malo obedientiam ab hoc maledicto
uib̾am cẽ. contendat. audi alibi aꝑtuis.
Tilius non portabit uuiquitatem pat̾s
& pat̾ non portabit iniquitatẽ filii.
Ex his gͦ liquido apparet mala imꝑan¬
tib non eẽ. parendum. p̃sertun dum
prauis obtemꝑans imꝑiis in qͥ
homini uide ris obediens dõ pla¬
ne qui om̃e qͥd. ꝑperã agitur. init̃¬

Expanded text:
homo, inviolabili ligavit sacramento, homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat, audi alibi apertius: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini videris obediens, Deo plane, qui omne quod perperam agitur inter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansisses & de te illud ñ incongnie
diceretur. Beatus uir qui non abiit ĩ
consilio impiorum. Sed esto. Debu¬
istis obedire filii patri. magistrum seqͥ
discipuli. Licuerit certẽ abb̃i mo¬
nachos suos ducere quo libuerit. &
docere quod uoluerit. sed quamdui uir̃
Nunc uͭ mortuo illo quem uel audie
doctorem uel sequi ducem coginun.
quo ad huc tam graue scandalum
emendare cunctemini: Quis iam
ꝓhibet non dico me. sed dm̃ ur̃m
audire: Ait enun. Nunquid qͥs
cecidit ñ resurget. aut qui adusꝰ ẽ. ñ
reũtetur: An& ille moriens.  int̾¬
dixit. ne uel pꝰ casum tempte. tis
resurgere. & pꝰ aũsionem mutue.
audeatis de reu̾sine: Itane etiam
defuncto necesse ẽ. uos obedire. contͣ¬
caritatẽ obeddire ĩ uiȩ ipsoꝵ salutis pi¬
cłm: S arbit̾t qͦd neqͣꝗͣ firmius scu
tenaciꝰ ẽẽ. dices. eẽ. unculũ abbatum
ad subditos. quam conuigum ad se
ipsos. quoꝵ quippe d̾s copulam. & nĩ

Expanded text:
permansisses, et de te illud non incongrue permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me, sed Deum nostocantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis de reversione? Itane etiam defuncto necesse est vos obedire, etestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius dices esse vinculum abbatum ad subditos, quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑeꝑcistis nec parcitis. scindentes um¬
tatem. rumpentes unculum pacis:
Ponendum gͦ ẽ. munus quodcumq of¬
ferre paratis. & priꝰ habenti adũsum
uos nͨ fr̃i: sed frm̃ multitudini recon¬
ciliandum. Ecce nimirum uniu̾sȩ
fr̃nitatis unitas adu̾sum ur̃am pauci¬
tatem quodam ueluti ur̃i discessus
gladio sauriata conquerit᷑ quasi quȩ
plangens miserabilit᷑ dicet. Hilii ma¬
tris meę pugnauerunt contra me.
Et merito. qui enim ñ ẽ. cum illa contͦ
illam ẽ. Putas sine gemitu tam uistũ
filiȩ gemitum pia possit mater caritas
mis iungens suas ait de uob̾. Bilios
enuitriui & exaltaui: ipsi autem sp̃ue¬
dicis. Abbas nr̃ abduxit nos. & secum
ire p̾cepit. Num inobedientes eẽ. debu¬
imus: Scis quidem nisi forte oblitꝰ
sis. quid quadam die communicato
mecum iam conspirati scandali consi¬
uo. ac diligent᷑ mutua collatione dis¬
cusso int̾ nos conuenerit. In quo si

Expanded text:
non pepercistis nec parcitis, scindentes uninon pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas ymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem sprevedicis: Abbas noster abduxit nos, et secum ire praecepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communicato mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si
Abbreviated transcription (Latin):
i maneres in caritate. U I i.¬
quam in te olun aut nouurr
aut putaiuimus. caritatis pro¬
fecto dampna sentires. quȩ utiq sunt
scaudala n pusillorum. Hec cuam
caritas caritatem offenderet. aut
contempneret. cum sentiret offen¬
sam. Nam seipsam non potest
negare. nec enim in se diuisa . ẽ. Nouit
potuis in se diuisa coniungere. conuin¬
cta duuidẽ nescit. ⁊ inde ut dixi si mi¬
neret in te. nͨ sileret. ñ quiesceret. non
dissimularet. gemens & estuãns. &. intͣ
pium pectus tuum ꝓculdubio sub¬
murmurans illud. Quis scandalitat᷑
& ego ñ urorꝰ Si quidem benigna ẽ.
pacem diligit congaudet unitati. So¬
ia quippe ẽ. quȩ illam generat. colligi
solidat. & conseruat. ubicumq seruare
cognoscitur in uinculo pacis. Infensa
gͦ uob̾ hac tam honorabili matre uni¬
tatis & pacis. quo pacto quȩso ur̃m
quodcumnq sacrificium dõ fore accep¬
tum p̾sumitis. cum absq illa nec mar¬
tirium quidem aliquid eẽ. putet apłs
Aut qua ratione uob̾ forte infensam

Expanded text:
i maneres in charitate, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forte infensam
Abbreviated transcription (Latin):
culum afferre debeat. Hȩc interi
a me ad id quod queritis suspensiue
responsa sufficiant. Neq enu pos¬
sum unde certus ñ sum certam ꝓfer¬
re sententiam. Sic contingere debet
querenti rem ubi ñ sit. Sermo a ꝓpħa
consilium a sapiente que rendum .ẽ.
Hunquid enim de luto. limpidũ
quippiam haurire potestis: ħ num
tam ẽ. quod amico absq ꝑiculo &
nequaquam sine fructu impendere
possumus. nr̃ȩ udelicet ꝓhac re ora¬
tionis ad dm̃ qualecũq suffragium.
Dõ gͥ relinquentes sui quod ignora¬
mus secretum consilii. ipsum supplici
deuotione. & deuota supplicatione p̾ei¬
mur. ut in uob̃ & de uob̃ oꝑetur quod
& se deccat. & uob̾ expediat. Habetis
autem dñm norb̾tum. quẽ melus pr¬
sente p̃sens de talib interrogare pote¬
stis. Nam tanto uir ille in duunis
aꝑiendis misteriis nob̃ ꝓmptior. qͣnt
& do ꝓpior eẽ. cognoscitur. Ad en¬

Expanded text:
culum afferri debeat. 4. Haec interim culum afferri debeat. 4. Haec interim a me ad id quod quaeritis, suspensive responsa sufficiant. Neque enim possum, unde certus non sum, certam proferre sententiam. Sic contingere debet quaerenti rem ubi non sit sermo a propheta. Consilium a sapiente quaerendum est. Nunquid enim de luto limpidum quidpiam haurire potestis? Unum tamen est quod amico absque periculo, et nequaquam sine fructu impendere possumus, nostrae videlicet pro hac re orationis ad Deum qualecunque suffragium. Deo ergo relinquentes sui, quod ignoramus, secretum consilii, ipsum supplici devotione et devota supplicatione precamur, ut in vobis et de vobis operetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetis autem dominum Norbertum, quem melius praesentem praesens de talibus interrogare potestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis promptior, quanto et Deo proprior esse cognoscitur. E
Abbreviated transcription (Latin):
hoc me rur sum conturbat. quod nͨ pͥus
audierit cum cęt̾is coapłis suis. ite in
orbem unu̾sum p̃dicate euangłium
omi creaturȩ. quam eg̾it penitentiã
multo temꝑe ac labore sequendo dñm
quocumq ierit. ꝑmanens cum eo in
temptationib suis. S ed & si occurrat
de ambrosio quod de tribunalib ad
sacdotium raptus fuerit. non me ual¬
de confortat. cum a puero muncdam
in mundo duxerit uitã. & sic etiam
fuga & latebris. multisq dissimula¬
tionum modis. declinare conatus sit.
Si de saulo quoq factus repente paulꝰ.
repente uas electionis. repente doctor
gentium in exemplũ adducitur.
hoc exempli euacuat similitudinem.
quod idõ ille miscdiam consecutus sit.
quia ignorans ipso teste peccauit. ma¬
nens in incredulitate. Quamquam
si tale quippiam quaudoq bene & uti¬
lit factum fiusse agnoscitur. de quo
u̾acit dici possit. hȩc ẽ. mutatio dext̾e
excelsi. ñ tam exemplum quam mira¬

Expanded text:
hoc me rursum conturbat, quod non prius hoc me rursum conturbat, quod non prius audierit cum caeteris coapostolis suis, Ite in orbem universum, praedicate Evangelium omni creaturae ; quam egerit poenitentiam, multo tempore ac labore sequendo Dominum quocunque iret, permanens cum eo in tentationibus suis. Sed et si 27 occurrat de Ambrosio, quod de tribunalibus ad sacerdotium raptus fuerit , non me valde confortat, cum a puero mundam in mundo duxerit vitam, et sic etiam fuga et latebris multisque dissimulationum modis declinare conatus sit. Si de Saulo quoque factus repente Paulus, repente vas electionis, repente Doctor gentium in exemplum adducitur: hoc exempli evacuat similitudinem, quod ille ideo misericordiam consecutus sit, quia ignorans ipso teste peccavit, manens in incredulitate . Quanquam si tale quidpiam quandoque bene et utiliter factum fuisse agnoscitur, de quo dici veraciter possit, Haec est mutatio dexterae Excelsi , non tam exemplum, quam mira
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ille latio consecutus ẽ. uuo eodẽꝙ
die simul & confessus lat᷑cinia. & intͦ¬
ductus in głam breui quodam contentꝰ
ponte crucis ad transiendum de regi¬
one dissimilitudis in t̾ra uiuentium.
& de luto fecis in paradisum uolupta¬
tis. Hoc subitum pietatis remedium
ꝑcepit felix illa peccatrix. cum repente
ubi suꝑhabundauerant delicta. ha¬
bundate cȩpit & grͣa. Absq multo pe¬
uitentiȩ labore. dimissa sunt ei peccata
multa: qm̃ dilex multum. & in breui
meruit caritatis acciꝑe latitudinem.
quȩ ut scriptum ẽ. cooꝑit multitu¬
dinem peccatorum. Hoc & ille para¬
liticꝰ in eũgłio duplex atq celerr unũ
potentissimȩ bonitatis ꝑsensit bñfi¬
cium pͥus mente quam carne curatꝰ.
Sed aliud ẽ. celerẽ adipisci ueniã
peccatoꝵ & aliud de ipsis selerib ad
infulas mox ꝓuehi dignitatum.
Uideo tam̃ matħm de t̾heloneo
ad apłatus culmenassumptum. Sed

Expanded text:
sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque die simul et confessus latrocinia, et introductus in gloriam, brevi quodam contentus ponte crucis ad transigendum  al. transeundum de regione dissimilitudinis in terram viventium, et de luto faecis in paradisum voluptatis . Hoc subitum pietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cum repente ubi superabundaverant delicta, abundare coepit et gratia. Absque multo poenitentiae labore dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum ; et in brevi meruit charitatis accipere latitudinem, quae, ut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Hoc et ille paralyticus in Evangelio duplex atque celerrimum potentissimae bonitatis persensit beneficium, prius mente quam carne curatus. 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccatorum, et aliud de ipsis sceleribus ad infulas mox provehi dignitatum. Video tamen Matthaeum de telonio ad apostolatus culmen assumptum ; sed
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq huiꝰcemodi ꝑiculosissunus tͣn¬
situs fiat. Et quidem rectus ordo re¬
quirit. ut pͥus ꝓpͥam deuide alieuas
curare studeas conscientias. P rimus
quippe pietatis gradus ẽ. de quo scri¬
pium ẽ. Miserere animȩ tuȩ placeus
dõ. Ex hoc autem ail miserandum ꝓxi¬
mum recto iam tramite caritas ordina¬
te ꝓcedit. quippe quẽ ad sui quisq men¬
suram amare p̾cipitur. Quod si ĩ hunc
modum quo te hactenus ipse amasti
& tͥ committendos amaturus es. malo
ego quidem tͥ nͨ comnutti quam sic
diligi. Si autem prius te diligere di¬
dicisses. & me forsitan seires amare.
Sed quid si suam ds̃ accelerettͥ grãm
& multiplicet misccłiam. & sit ad resti¬
tuendam innocentiam efficatior uelox
clementia. quam duiturna penitentia:
Beatus siquidem cui nͨ imputabit dñs
peccatum. Nam quis accusabit adũsꝰ
electum dĩ: Si ds̃ iustificat quis ẽ. qͥ
condempnet: Hoc salutis compendiũ

Expanded text:
cunque hujuscemodi periculosissimus trancunque hujuscemodi periculosissimus transitus fiat. Et quidem rectus ordo requirit ut prius propriam, deinde alienas curare studeas conscientias. Primus quippe pietatis gradus est, de quo scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Ex hoc autem ad miserandum proximum recto jam tramite charitas ordinata procedit; quippe quem ad sui quisque mensuram amare praecipitur. Quod si in hunc modum quo te hactenus ipse amasti, et tibi committendos amaturus es, malo ego quidem tibi non committi, quam sic diligi. Si autem prius te diligere didicisses, et me forsitan scires amare. 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi gratiam, et multiplicet misericordiam, et sit ad restituendam innocentiam efficacior velox clementia quam diuturna poenitentia? Beatus siquidem, cui non imputabit Dominus peccatum . Nam quis accusabit adversus electum Dei? Si Deus justificat, quis est qui condemnet? Hoc salutis compendium