comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde & fruges. fructus autẽ ꝓprie dicun¬
tur agroꝵ. & arboꝵ. quib utiq utimur.
in animalib uͦ ab usiue & translatiue
uocari fructũ. Poma dicta ab opimo idrͣ
a copiȩ nbertate. Matura dicuntur qd̾
apta sint ad manducandũ. sic & imina¬
tura quia priꝰquam matura fiant. dura
sunt ad manducandũ. Ligna dicta. quia
accensa conuertuntur in lumen. unde
& lichinus dicitur. qđ lumen det.
Hastula a tollendo nuncupata fõmes est
hastula quȩ ab arborib excutit᷑ recisione.
aut hastulȩ ambustȩ. aut ligna cauata.
a fungis nomine accepto qđ ita capiat ignẽ
de quo uirgiliꝰ. rapuitq in fomite
flamma. Torris lignũ adustũ quem
uulgus titionẽ appellat. extractum foco
semiustũ. & extinctum. Quisquiliȩ stipulȩ
immixtȩ surculis ac foliis aridis. sunt aut
purgamenta terrarũ. Caries putredo li

Expanded text:
Inde et fruges. Fructus autem proprie dicunInde et fruges. Fructus autem proprie dicuntur agrorum, et arborum, quibus utique utimur. In animalibus vero abusive et translative vocamus fructum. 24. Poma dicta ab opimo, id est, a copiae ubertate. Matura 325 dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. 25. Ligna dicta, quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychnum dicitur, quod lumen det. 26. Hastula a tollendo nuncupata, quasi abstula. Fomes est hastula quae ab arboribus excutitur recisione, aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine accepto, qnod ita capiat ignem. De quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. 27. Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellat, extractum ex foco, semiustum et exstinctum. 28. Quisquiliae, stipulae immistae surculis et foliis aridis. Sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo li
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ ar boris nascitur. & quasi inittile
ab agricolis amputauir. & hinc dictum
uirgultũ. quia ex uirga tollitur. Uirga
uł a uirtute dicit᷑. qđ uim in se habeat
multã. uł a uiriditate. uł quia pacis in¬
dicium est. qđ ui regat: unde hac utunt᷑
magi ad placandos int̾ se serpentes. &
iccirco in ea hos sustinent illigatos. hac
etiã philososi ac reges. & magĩstri. & nun¬
tii. & legati utunt᷑. Flagella dicunt᷑ ut
prȩdiximꝰ summȩ arboꝵ partes ab eo qđ
crebros uentoꝵ sustinent flatus. Cimas
cuntur. pnde est ad nos hoc nom̃ ꝑ diri¬
uationẽ translatũ. flores nominati. qđ
cito defluant de arborib quasi fluores
qđ cito soluant᷑. In his duplex gratia colo¬
ris & odoris. Austro enĩ flores soluuntur.
zephyro fiunt. Germen dicimꝰ surculũ
pregnantẽ a generando. unde & generatio.
Fructus nomen accepit a frumine. idest
eminente gutturis parte qua uescimur.

Expanded text:
radicem arboris nascitur, et quasi inutile radicem arboris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tollitur. Virga, vel a virtute dicitur, quod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuntur, ut praediximus, summae arborum partes, ab eo quod crebros ventorum sustinent flatus. 20. Cycuntur, inde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. 21. Flores nominati, quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. 22. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. 23. Fructus nomen accepit a frumine, id est, eminente gutturis parte, qua vescimur.
Abbreviated transcription (Latin):
transferuntur. Cespites frutices sunt
quasi cuspides. uł qͣsi circa pedes. Fron¬
des. qđ ferant uirgulta. uł umbras. suñ
autẽ causa umbrarũ oculi. Nodi sunt ex
quib frondes exeunt. Radix appellatur
qd qͣsi radiis quib dã fixa t̾ris in ꝓfunda
dimergitur. nam phisici dicit parem
esse altitudinẽ radicũ & arboꝵ. alii radi¬
cem a similitudine radioꝵ dictã putant.
uł quia si eradatur ñ repullulat. Truncꝰ¬
est statura arboris insistens radier. Corticẽ
ueteres corucẽ uocabant. dictus autẽ cor¬
tex qđ corio lignũ tegat. Liber ẽ corticis
pars interior dictus a liberato cortice idest
ablato. Est enĩ mediũ quiddã int̾ lignum
& corticẽ Rami sunt qui de trunco manans
sicut a ramusculis cȩtera: Surculi sunt a¬
p̾cisione serrȩ nuncupati. Uirgultũ est
qd de radice pullulat. Ramus. qui deipso
robore arboris. uirga quȩ de ramis.
Proprie autẽ uirgultũ appellat᷑. quod ad

Expanded text:
transferuntur. Cespites frutices sunt, transferuntur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgultas vel umbras; sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradaturest statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant. Dictus autem cortex, quod corio lignum tegat. 324 16. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est, ablato. Est enim medium quoddam inter lignum et corticem. 17. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis caetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. 18. Virgulum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
giam recipiunt᷑. Nemus a numinib
nuncupatũ. quia pagani ibi idola conse¬
crabant. Sunt enĩ nemora arbores maio¬
res. umbrosȩ frondib. Lucus est densitas
arboꝵ solo lumen detrahens tropo anti¬
frasi eo quod ñ luceat. siue aluce qđ in
eo lucebant funalia uł cerei ꝓpt̃ nemoꝵ
umbras. Saltus est densitas arboꝵ alta.
uocata hoc nomine eo qđ exiliat in altũ
& in sublime consurgat. Auiaria secre¬
ta nemora dicta. qd ibi aues frequentañ
Recidiua arboꝵ sunt. quȩ aliis sectis repul¬
lulant. alii recidiua arboꝵ a cedendo di¬
cunt. quia post casu nascuntur. alii a
recidendo & repullando dixerunt. Ergo
recidiuum. ubi mors aut casus. incisioᷤ
dicit᷑ cum fisso trunco surculus scdȩ
arboris steriliq inseritur. aut oculoꝵ
impositio cũ inciso cortice libro alienȩ
arboris germen immittit᷑. Plantȩ st̃ de
arborib. plantaria uͦ quȩ ex seminib
nata sunt cũ radicib & a terra ꝓpria

Expanded text:
giam recipiunt. Nemus a numinibus giam recipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. Insitio dicitur cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum inpositio, cum inciso cortice libro alienae arboris germen inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibus et a terra propria
Abbreviated transcription (Latin):
siue herbarũ ab aruis inflexũ ereditur.
eo qđ terris fixis radicib adhereant.
Utraq autẽ ido sibi pene similia sunt. quia
ex uno alterũ gignitur. nam dũ sementẽ
in terrã ieceris. herba priꝰ oritur. dehinc
confota surgit in arborẽ. & infra paruũ
tempus qu̾a herbam uideras arbustam
suspicis. Arbusta arbor nouella & tenera
in qua insertio fieri potest. & dicta arbu¬
sta. quasi arboris hasta. Alii arbustũ lo¬
cum in quo arbores sunt uolunt accipe.
sicut salictũ sic & iurecta. ubi salices. et¬
uirgulȩ nouellȩ & uirentes. Arbor autẽ
& fructifera & sterilis. arbos uero ñ nisi
fructifera: Genere autẽ feminino arbo¬
res dicimꝰ. poma uͦ neutro. Frutex breuis
est appellatus. qđ terrã fronde tegat. curꝰ
plurale nom̃ frutecta. Arbor alta est
silua uͦ spissum nemꝰ & breue Silua dicta
quasi exsilua. qđ ibi ligna cedant᷑. nam
greci exsilion lignũ dicunt. Multa enĩ
latina nomina grecã plerũq ethimolo¬

Expanded text:
sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymolo
Abbreviated transcription (Latin):
spectacula crudelitatis & inspectio uanita¬
tum ñ solũ hominũ uitiis s & demonũ
iussis instituta st̃. ꝓinde nichil debet ẽẽ
xp̃iano cum circensi insania. cum impu¬
dicitia theatri. cũ amphitheatri crudeli¬
tate. cũ atrocitate arenȩ. cũ luxuria ludi.
Dm̃ enĩ negat qui talia p̾sumit. fidei
xp̾ianȩ preuaricator effectꝰ qui denuo
appetit qd in lauachro iam pridẽ renun¬
tiauit idest diabolo. & pompis. & oꝑib eiꝰ.

Expanded text:
spectacula crudelitatis, et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed de daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus, qui id denuo appetit quod in lavacro jam pridem renuntiavit, id est, diabolo, pompis et operibus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta a grecis in otio troiani belli a
quodã milite alea nomine. a quo & ars
nomen accepit. tabula ludit᷑. pirgo calculis.
tesserisq N. De Pirgis.

Expanded text:
inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo, calculis tesserisque. De pyrgis
Abbreviated transcription (Latin):
meo & di
seruo brau¬
isidorus.
deside¬
io desidera¬
ii nunc ui¬
uere raciem tua. & utinã aliqnͣdo
impleret ds uotum meu̾ antequã mo¬
riar: Ad prȩsens autẽ deprecor ut cõ¬
mendes me d̾o orationib tuis. ut &
in hac uita spem meã impleat. & in
futuro beatitudinis tuȩ consortium
michi concedat. & manu sua ꝓtegat me¬
d̾s. ora ꝓ nob̾ beatissime dñe & frater

Expanded text:
Dei servo, BrauIsidorus. desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor ut commendes me Deo orationibus tuis, et, ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
ethimologiarũ cum aliis codicib de
itinere transmisi. & licet in emendatũ
p̃ ualitudine. tam̃ tibi mͦ ad emendandũ
studueram offerre. si ad destinatum
concilii locũ ꝑuenissem:. De constituen¬
do autẽ ep̃o tarraconensi ñ eam qua pe¬
tis sensi sententiã regis. s tamen & ipse
adhuc ubi certiꝰ conuertat animũ. illi
manet incertũ: Peto autẽ ut pro meis
peccatis apud dm̃ existere intercessor
digneris. ut impetratu tuo deleantur
delicta mea. & remittantur facinora
Item manu sua. ora ꝓ me beatissime dñe¬

Expanded text:
Etymologiarum cum aliis Codicibus de Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, et licet inemendatum prae invalitudine, tamen tibi modo ad emendandum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem ut pro meis peccatis apud Dominum existere digneris intercessor, ut impetratu tuo deleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime d
Abbreviated transcription (Latin):
loco p̾ficiat. cuiꝰ doctrinȩ sc̃itas. cęteris
sit uite forma. Hunc autẽ filiũ presen¬
tem beatissimȩ potestati ur̃ȩ ꝑ omnia
commendo. & tam de his quȩ hic sug¬
gessimꝰ. quã etiã de his quȩ supͣ questi
suimꝰ. eloquio ur̃o per eum illustrari
mereamur.
me in urbe toletana inuenert̃: nam
ꝑmotus fueram causa concilii. s quauis
iussio principis in itinere positum re¬
meare me ammonuisset. ego tamen
quia ꝓpinquior eram p̾senciȩ ipsius
quã regressionis. malui etiã potiꝰ cursũ
itineris ñ int̾cludere. Ueni ad prȩsen¬
tiam principis. inueni p̾sentẽ diaconũ
tuũ. ꝑ eum eloquia tua suscipiens am¬
plexus sum & legi. & de salute tua đo
grãs egi. Desiderio omni desiderans
quãuis debilis ac fessus fiduciã tamen
haberem ꝑ xp̃m in hac uita uisendi te.
quia spes ñ confundit ꝑ caritatem quȩ̨
diffusa est in cordib nr̃is. Codicem

Expanded text:
loco praeficiat, cujus doctrina et sanctitas caeteris loco praeficiat, cujus doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem filium praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, ut tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his quae supra questi sumus, eloquio vestro per eum illustrari mereamur. me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen, quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam principis, inveni praesentem diaconum tuum, per eum eloquia tua suscipiens, amplexus sum, et legi, et de salute tua Deo gratias egi; desiderio omni desiderans, quamvis debilis atque fessus, fiduciam tamen habens per Christum in hac vita videndi te, quia spes non confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. 2. Codicem
Abbreviated transcription (Latin):
Obsequio autẽ meȩ seruitutis dependo
iura salutis & queso pietatẽ scĩssimȩ ur̃ȩ
potestatis. ut ꝓ me orare digneris. quati¬
nus cotidie fluctuantẽ animã malis
tuo intercessu lucreris. & ad portũ ȩt̾nȩ¬
tranquillitatis deducas. erutã a miseriis
& ab scandalis. Dulce michi fuit diu
ad te loqui qͣsi corã positꝰ uultũ uiderẽ
fortassis temeritatẽ incurri. sed aut hoc
aut illud agere debui. tantũ ut qđ no¬
luisti ꝑ humilitatẽ. saltem tribuas ꝑ
tumultuantẽ imꝓbitatem. Ecce qntũ
audaciȩ dedit mͥ gr̃a ur̃e beniuolentiȩ
& ideo siquid in hoc displicuerit sibi
imputet. quȩ tantũ amat ut timorem
tollat: nam ꝑfecta caritas foras mittit
timorẽ. Speciali qͦ gr̃a fretus. speciali
dño in quo uires sc̃ẽ eccłiȩ consistunt
suggero. ut quia eusebiꝰ metropolitanꝰ¬
nr̃ decessit. habeas miscđiȩ curã. & hoc
filio tuo nr̃o dño suggeras. ut illũ illi

Expanded text:
Obsequio autem meae servitutis dependo Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris: quatenus quotidie fluctuantem animam in malis tuo intercessu lucreris, et ad portum tranquillitatis aeternae deducas erutam a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, quasi coram positus vultum viderem t temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc aut aliud agere debui, tantum ut quod noluisti per humilitatem, saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae Ecclesiae consistunt, suggero ut quia Eusebius noster metropolitanus decessit, habeas misericordiae curam. Et hoc filio tuo, nostro domino suggeras ut utilem illi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ignoscat. Ergo & hoc notesco. libros
ethimologiarũ quos a te dño meo posco
& si detruncatos corrososq iam a mul¬
tis haberi sciamꝰ. inde rogo ut eos mͥ
transscriptos integros emendatos &
bene coaptatos dignemini mittere.
ne raptus auiditate in ꝑuersũ cogar
uitia ꝓ uirtutib ab aliis sumere.
Ego autẽ opto quãuis nulliꝰ egeas & ultͦꝰ¬
ne dicantur torpere mercedes. ut di
questiones de sacris diuinisq paginis
quarũ mͥ expositionẽ cordis ur̃i lumen
aperiret. si tam̃ & nobis iubes resplende¬
re. & diuinȩ legis obscura reserare. nec si
ista quȩ peto ꝑcepero de illis silebo. si uiã
reseras capiendȩ fiduciȩ. cũ in hac fronte
prima ñ me confodis stimulis uerecundiȩ
& ignauiȩ meȩ. locũ dederis ueniȩ. qđq
diligebas quãlibet immerito ñ iusseris
reꝓbare. quia ignominiosũ ualde uide¬
tur ac uile. si nec dum satiatꝰ quis cari¬
tate ab eo quẽ amabat inuenit᷑ recedere

Expanded text:
Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ultroneae dicuntur putere merces, ut digquaestiones de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima non me confoderis, stimulis verecundiae, et ignaviae meae locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur ac vile, si necdum satiatus quis charitate, ab eo quem amabat invenitur secedere.
Abbreviated transcription (Latin):
honestatẽ habent. Sic itaq creator nr̃
ac dispensator cuncta moderatur. ut
cũ in altero alteri dona diuina quȩ in
se ñ ꝑcipit possidenda tribuunt᷑. caritas
cumuletur. Deniq tunc bene multi
formis gr̃a dispensatur. qnͣdo acceptũ
donũ & eiꝰᷤ qui hoc ñ habẽt creditur :
qnͣdo ꝓpter eũ cui impenditur datum
putatur. Hoc apłi capitulum a nobis¬
in parte prȩmissũ optime nouit pru¬
dentia scĩtatis ur̃ȩ. huic rei congruere
totũ. & quicqͥd summatĩ tetigit. ea ꝓcul
dubio nosse meliꝰ latet nullum. Itaq
hoc solũ suꝑest qđ & magnopere peto
ut prestes postulata. & si ñ ꝓ me: saltẽ
ꝓ ipsa caritate diuinitꝰ imꝑtito. ꝓ qua
iubemur & nosse & prestare omnia. &
sine qua nichil sunt om̃ia. Sed & si qua
suꝑflua. siqua negligenter. si qua minꝰ
humiliter aut inutiliter potiꝰ effudi
quã dixi. cuncta queso benigne susci¬
pias. cuncta ignoscas. cuncta ores ut

Expanded text:
honestatem habent. Sic itaque Creator noster honestatem habent. Sic itaque Creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina quae in se non percipit possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tunc formis gratia Dei dispensatur, quando acceptum donum, et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur datum putatur. CAP. in parte praemissum, optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum, et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius latet nullum. Itaque hoc solum superest, quod et magnopere peto, ut praestes postulata, et si non pro me, saltem pro ipsa charitate divinitus impertita. Pro qua jubemur et nosse et psine qua nihil sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a decoratꝰ. iccirco audi uocem meã
tot interiacentib terris. redde redae
qd̃ debes. Nam seruus esseruus xp̃i.
& xp̃ianoꝵ. ut illic sis maior omniũ
nr̃m. & quã nr̃i causa tibi collatam
p̾sentẽ grãm sitientib animis scientiȩq
fame cruclitis imꝑtiri ñ dedigneris.
Non sum saltem pes qui adiuncta dis¬
currens possim aluo ȩccłiȩ membroꝵ
scilicet iudici obedientiȩ discursu
parere. necñ pͥncipatui capitis impe¬
ranti obsequendo placere. Qui & si
de inhonestiorib membris me esse
sciam. sufficiat quia quȩ te constat
a capite ꝑcepisse. ꝑ me dignũ est ege¬
rere. nec te me ñ egere. quamuis mini¬
mũ. xp̃i tamen sanguine redemptũ
Nam nec dicit caput pedib ñ estis michi
necessarii. qm quȩ uidentur membra
corporis infirmiora esse necessariora
sunt. & quȩ putantur ignobiliora esse.
his honorẽ abundatiorẽ circum damꝰ.
& quȩ inhonestiora sunt nr̃a. maiorẽ

Expanded text:
gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam tot interjacentibus terris. Redde, redde, quos debes. Nam servus es Christi et Christianorum, ut illic sis major omnium nostrum, et quia nostri causa tibi collatam persentis gratiam, sitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo Ecclesiae, membrorum scilicet judici, obedientiae discursu parere, nec principatui capitis imperanti obsequendo placere? Quin et si de inhonestioribus membris me esse sciam, sufficiat quia quae te constat a capite percepisse per me est dignum egerere, nec te, me non egerere, quamvis minimum, Christi tamen sanguine redemptum. Nam nec dicit caput pedibus: Non estis mihi necessarii, quoniam quae videntur membra corporis infirmiora esse necessariora sunt, et quae putantur ignobiliora esse, his honorem abundantiorem circumdamus, et quae inhonestiora sunt nostra, majorem
Abbreviated transcription (Latin):
tero possideat. ut alteri qđ habet pos¬
sidendum sciat. tu forsitan ideo nobis
parcus existis. quia qđ mutue a nobis
resumas ñ inuenis: S si habenti das.
tantillȩ mercedis fructum reportas. sin
uero non habenti tribuis. p̃ceptis eugłi¬
cis satis facis ut reddatur tibi in retri¬
butione iustoꝵ. Proinde & ego remor¬
deor conscientia eo qđ in me nichil com¬
municabile bonis sentiam. qm̃ iubem᷑¬
ꝑ caritatem seruire inuicem & unꝰqͥsq
quã accepit grãm in alterutrũ illam
amministrare. sicut boni dispensatores
multiformis gr̃ȩ dĩ. atq unicuiq si¬
cut ds diuisit mensurã fidei in una
compage membroꝵ. debet eam cȩteris
partib communicare. quia hȩc om̃ia
oꝑatur unꝰ atq idem sp̃s diuidens sin¬
gulis ꝓut uult. Sed ad unũ ac pecu¬
liare subsidiũ qđ prȩmisi recurro. ad
importunitatẽ scilicet amicã amicitia
destitutꝰ. ac nulla membroꝵ honestoꝵ

Expanded text:
tero possideat, ut alteri quod habet postero possideat, ut alteri quod habet possidendum sciat, tu forsitan ideo nobis parcus existis, quia quod mutuo a nobis resumas non invenis? 6. Sed si habenti das, tantillae mercedis fructum reportas. Sin vero non habenti tribuis, praeceptis evangelicis satisfacis, ut reddatur tibi in retributione justorum. Proinde et ego remordeor conscientia, eo quod in me communicabile nihil boni sentiam, quoniam charitatem servire invicem, et unusquisque quam accepit gratiam in alterutrum illam administrare, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei; atque unicuique sicut divisit Deus mensuram fidei in unam compagem membrorum, debet eam caeteris partibus communicare; quia haec omnia operatur unus atque idem Spiritus dividens singulis prout vult. Sed ad unum ac peculiarem subsidium, quod praemisi, recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla membrorum honestorum
Abbreviated transcription (Latin):
ens ꝓfecto p̾sumo ñ tamen erubesco.
imperitus disertissimo loqui: apłici me¬
mor p̾cepti quo preciperis libent᷑ suffer¬
re insipientẽ. Quamobrem accipe cla¬
mores calumniȩ. Cur rogo talentoꝵ
distributionẽ & cibarioꝵ dispensatio¬
nem tibi creditam huc usq retentas.
iam solue manũ. imꝑtire. famulis ne
inopia ꝑeant famis. Nosti quid credi¬
tor uenienᷤ reposcat a te. ñ minuetur
tibi quicquid dederis nobis. Memor
esto panib paruis multitudinem sati¬
atam. & superesse reliquias fragmentoꝵ
magnitudine panum. An putas donũ
tibi collatũ ꝓ te solũmodo esse datum:
priuatum. Et quis dicere uel insanus
p̾sumat ut priuato tuo gaudeas. qui
de communi tantũ inculpabiliter gau¬
dere scias: Nam cũ tibi ds̃ economiã
thesauri sui & diuitiarũ salutis sapien¬
tiȩ. & scientie tenere concesserit. cur
larga manu ñ effundis qđ dando non
minuis: An cum in membris suꝑni

Expanded text:
ens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco ens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco imperitus disertissimo loqui, apostolici memor praecepti, quo praeciperis libenter sufferre insipientem. Quamobrem accipe clamores calumniae. Cur rogo talentorum distributionem et cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, impertire familiis, ne inopia pereant famis. Nosti quid creditor veniens reposcat a te. Non minuetur tibi quidquid dederis nobis. Memor esto parvis panibus multitudinem satiatam, et superasse reliquias fragmentorum magnitudine panum. 5. An putas donum tibi collatum pro te solummodo esse datum? privatum. Et quis dicere vel insanus praesumat, ut privato tuo gaudeas, qui de communi tantum inculpabiliter gaudere scias? Nam cum Deus tibi oeconomiam sui thesauri et divitiarum, salutis, sapientiae et scientiae tenere concesserit, cur larga manu non effundis quod dando non minues? An cum in membris superni
Abbreviated transcription (Latin):
absenti nichil inde uos rescripsisse. sed
subtili dilatione modo necdum esse
ꝑfectos. mͦ necdũ esse scriptos. mͦ meas
litteras interci disse. aliaq multa oppo¬
nens: ad hanc usq diem ꝑuenimus &
sine petitionis effectu mansimꝰ. Ob
hoc & ego uertam preces in querelam.
ut qđ supplicatione nequiui. uel calum¬
niis lacessendo ualeam adipisci. Sepe
namq solet mendico ꝓdesse uociferatio.
quocirca cur queso te mi domine non
tribuas qđ rogaris : Unum scias. ut ñ
dimittam quasi fingens me nolle nega¬
ta. sed quęram. & instanter quęrã qͦusq
aut accipiam. aut eliciam. piissimo re¬
demptore iubente. querite & inuenietiᷤ:
& adiciente. pulsate & aperietur uobis
Quęsiui. & q̃ro. & &̃ pulso. unde & clamito
ut aperias. nam huiꝰ me argumenti
solatur inuentio. qr qͥ contempsisti po¬
stulantẽ. exaudias forte calum mantẽ:
Hinc & ego scienti tua ingero nec stulta
iactatione noui aliquid suggere̾ insipi¬

Expanded text:
absenti nihil inde vos rescripsisse, sed absenti nihil inde vos rescripsisse, sed subtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum scriptos, modo meas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico prodesse vociferatio. 3. Quocirca cur, quaeso te, mi domine, non tribuas quod rogaris? Unum scias, non dimittam, quasi fingens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque autem accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite, et invenietis, et adjiciente: pulsate, et aperietur vobis . Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito, ut aperias. Nam hujus argumenti me consolatur inventio, quia qui contempsisti postulantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipi
Abbreviated transcription (Latin):
olet repleri lȩticia homo interior ac spi¬
ritalis. cum inquisitione fungit᷑ amantis.
Ob id uelle meũ est mi dñe reuerentissi¬
me nisi culparũ materia mearũ obsi¬
stat. & benigne tuũ ẽ inquisitionẽ meã
amplecti. & querelarũ calumniã pati¬
enter accipere. utrũq enĩ ago. & offici¬
um inquisitionis ꝑsoluo. & tibi contͣ
te causarũ mearũ necessitates dirigo.
qđ ut benignissime auditui tuo admit¬
tas in ingressu huiꝰ dictationis portuq
ꝓstratus peto a culmine ur̃i apłatus.
& quanqua uacillet calumnȩ obiectio
ubi lacrimarũ est intercessio cum la¬
crimȩ ñ sint signa calumniȩ. tamen
sint opto & lacrimabiles calumniȩ
& calumniabiles lacrimȩ. s ẽ utrũq
ꝓ licentiosa amoris prȩsumptione.
ñ autẽ pro arrogantiȩ temeritate.:
Sed iam causam exordiar. Septimũ
nisi fallor annũ tempora girant. ex
quo memini me libros a te conditos
originũ postulasse. & uario diuersoq
modo & p̾sente me frustratum esse. &

Expanded text:
olet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis. Ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portaque prostratus, peto a culmine vestri apostolatus; et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint, opto, et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. 577 2. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque modo praesentem vos me frustratum esse, et
Abbreviated transcription (Latin):
acutȩ. & ecce nom̃ qd reseruauit antiqui
tatẽ. quia ueteres pennas dicebant ñ pin¬
nas. hec & dolabra. qđ habeat duo labra.
nam securis simplex ẽ. Aextralis dexterȩ ha¬
bilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno
eximit. cuiꝰ diminutiuũ est asciola. est aut̃
manubrio breui. & aduersa parte referens
uł simplicẽ malleũ aut cauatũ ł bicorne
rastrũ. Scalprus dicit᷑ qđ scalpturis & fo¬
raminib sit aptus. quasi scalpforus. cuiꝰ
diminutiuũ scalpellus. Terebra uocata a
uerme ligni qui uocat᷑ terebra quẽ greci
teredonã uocant. hinc dicta terebra qd̾ ut
uermis terendo forat. qͣsi terefora. uł qͣsi
tnͣsforans. Taratrũ quasi teratrũ. Scofina
dicta qđ herendo scofam faciat. Canteri¬

Expanded text:
acutae. Et ecce nomen quod reservavit aacutae. Et ecce nomen quod reservavit atatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. Cantheri
Abbreviated transcription (Latin):
coeunt. Coplȩ uocatȩ. qđ copulent in se
luctantes. luctantur enĩ qd erecti inuicẽ
se teneant. more luctantiũ. Agrantes.
Asseres ab asse dicti. qđ soli ponunt᷑. neq
coniuncti. Scindulȩ eo qdđ scindant᷑. idest
diuidant᷑. Epigri & claui. st̃ quib lignũ¬
ligno adheret. claui autẽ dicti qͣsi calibi
quia ex calibe fiunt idest ferro. calibs em̃
ferrũ est. Tabulȩ a ueterib tagulȩ uoca¬
bantur. a tegendo scilicet unde & tegulȩ.
Cõmissura dicit᷑ tabularũ coniunctio.
Sectio autẽ dicta ẽ a sequendo ea quȩ ceꝑit.
nam secare sectari & sequi est. Serre aut̃
nomen de sono factum est ulest abstridore.
Serrȩ circiniq usum ꝑdice quidã adole¬
scens inuenit. quẽ puerũ dedalus frater
matris suȩ studiis ꝑdocendum acceꝑat
Ctuꝰ pueri tantũ ingeniuꝰ fertur. ut dum
materiȩ diuidendȩ compendiũ quȩre¬
ret. spinã piscis imitatus eferro lammni¬

Expanded text:
coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luctantes. Luctantes dicuntur, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes . . . 7. Asseres, ab asse dicti, quia soli ponuntur, neque conjuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est, dividantur. Epigri clavi sligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sNam secare, sectari et sequi est. 9. Serrae autem nomen de sono factum est, id est, a stridore. Serrae, circini que usum Perdices quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae, studiis perdocendum acceperat. Cujus pueri tantum ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro lami
Abbreviated transcription (Latin):
ignariꝰ generaliter ligni opifex ap¬
pellatur. Carpentariꝰ speciale nom̃ est.
carpentũ eniꝰ solũ facit. sicut nauiculariꝰ
quia tantũ nauium est fabricator & arti¬
fex. Sarcitector dictus qd ex multis hinc
& inde coniunctis tabulis unũ tecti sarciat
corpus. idem & tignariꝰ. quia tectoria
lignis inducit. Lignũ uocatum greca
ethimologia qđ incensũ in lum̃ conuertit᷑
& in flammã. unde lucinũ dicitur qđ
lumen det. Materia inde dicit᷑ omne
lignũ. qd ex ea aliquid efficiatur. uł si ad
ianuã referas. uł ad statuã materia erit.
ad aliqͥd enĩ materia semꝑ accipienda ẽ.
sicut elem̃ta materiã rerũ esse dicimꝰ. qd
inde ea quȩ sunt facta uidemꝰ & mat̾ia
qͣsi mater dicta: Trabes uocatȩ sunt qđ in
transuerso posite utrosq parietes c̃tineant
aliud autẽ st̃ tigna. aliud trabes. tirmna enĩ
iuncta trabem faciunt. trabes autem sumt
cũ sint dolatȩ: Tolus ꝓprie est ueluti scutũ
breue. qd in medio tecto est in quo trabes

Expanded text:
ignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. Materia inde dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim materia semper accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes
Abbreviated transcription (Latin):
gonum genera fuisse immensitas uiriũ.
cursui celeritas. sagutandi ꝑitia. standi
patientia. ad cytharam qͦ uł tibias.
incedendi gestus. de morib qͦ de for¬
ma decantandi modulatione. terre¬
stris qͦ belli. & naualiᷤᷤ prelii ppetien¬
doꝵq supplicioꝵ certamina sunt¬
De ludo circensi.

Expanded text:
gonum genera fuisse: inmensitas virium, cursui celeritas, sagittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque vel tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli et navalis proelii, perpetiendorumque suppliciorum certaminaDe ludis Circens
Abbreviated transcription (Latin):
grecã habere originẽ nominis. illi autẽ
dicunt .o.a.u. littera ablata. oua enĩ quȩdã
inani uento concipiunt᷑. s ñ sunt gene¬
rabilia nisi quȩ fuerint concubitu ma¬
sculino concepta. & feminali sp̃u pene¬
trata. Quoꝵ uim tantã dicunt ut li¬
gnũ ꝑfusũ eo ñ ardeat. ac ne uestis qui¬
dem contra aduratur. admixta qͦ calce fertꝰ¬
glutinare uitri fragmenta

Expanded text:
Graecam habere originem nominis. Illi autem Graecam habere originem nominis. Illi autem dicunt ᾠὰ, j littera ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur; sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Ovorum vim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat, ac ne vestis quidem contra aduratur. Admixta quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta
Abbreviated transcription (Latin):
gis edant. qđ pandit᷑ uersiculo ueteri illo
cum me ficus alat. cum pascar dulcib uuis
apud grecos achalantis dicta est ab achan¬
Oscines aues uocant quȩ ore cantuq: auspi¬
cium faciunt. ut coruus. cornix. picus.
Alites quȩ uolatu ostendere sutura uiden¬
tur. quȩ si aduerse sint inhibe dicuntur.
qd inhibeant. id est uerent. si ꝓspere p̃pe¬
tes. & ido p̃petes quia om̃s aues priora
petunt uolantes. terciam faciunt speciem
augurioꝵ in auib quã commnunẽ uo¬
cant ex utroq ꝑmixtam. id est cũ aues
& ore. & uolatu auguria faciunt. s fides
nͨ habet. Omniũ autẽ genera uolucrũ
bis nascuntur. primũ enĩ oua gignunt᷑
inde calore. mat̾mi corporis formantur
& animant᷑. Qua autẽ dicta ab eo qd̃
sint uuida. unda & uua ab eo qđ intrin¬
secus humore sit plena. nam humidũ
est qd exterius habet humorẽ. uindum
qd interiꝰ. Quidam autẽ putant ouum

Expanded text:
gis edant. Quod panditur versiculo veteri illo: gis edant. Quod panditur versiculo veteri illo: Cum me ficus alat, cum pascar dulcibus uvisapud Graecos ἀκανθὶς dicta est ab ἀκάνθOscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt, ut corvus, cornix, picus. Alites, qua volatu ostendere futura videntur, qua si adversae sunt, inhebae dicuntur, quod inhibeant, id est vetant: si prospere, praepetes: et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permistam, id est, aves quae ex ore et volatu auguria faciunt: sed fides Christi haec non habet. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur. Inde calore materni corporis formantur et animantur. Ova autem dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva eo quod intrinsecus humore sit plena. Nam humidum est quod exterius humorem habet; uvidum, quod interius. Quidam autem putant, ovum
Abbreviated transcription (Latin):
rostris. sunt autẽ circa apuliam in insula
diomedia inter scopulos litoꝵ & saxa uo¬
litantes. iudicant inter suos & aduenas.
nam si grecus est & ꝓpius accedunt & blan¬
diuntur. si alienigena. morsu impugnans
& uulnerant. lacrimosis qͣsi uocib dolen¬
tes uł sui mutationẽ uł regis interitum.
nam diomedes ab iulliriis interemptꝰ est.
hȩ autẽ aues latine diomediȩ uocantur.
greci autẽ eas herodios dicunt. Memno¬
nides aues egyptiȩ appellarȩ a loco ubi
memnon ꝑiit. nam cateruatim auolare
dicuntur ex ȩgrpto ad ilium. iuxta memno¬
nis sepulchrum. & ꝓuide eas ilienses mem¬
nonias uocant. quinto autẽ anno ad iliũ
ueniunt. & cum biduo circũ uolauerint.
tercia die in euntes pugnã uicissim se un¬
guib rostrisq dilacerant. Ercinȩ aues
dictȩ ab ercinio saltu germaniȩ. ubi na
scuntur quarũ pennȩ adeo ꝑ obscura emi¬
cant. ut quauis nox obtenta densis tene¬

Expanded text:
rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Latine Diomediae vocantur, Graeci eas ἐρωδιούς dicunt. Memnonides aves Aegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto ad Ilium iuxta Memnonis sepulchrum, et proinde eas Ilienses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus rostrisque dilacerant. Hercyniae aves dictae ab Hercynio saltu Germaniscuntur, quarum pennae adeo per obscurum emicant, ut quamvis nox obtenta densis tene
Abbreviated transcription (Latin):
dicta qͣsi ales cianea eo qđ in hieme in
stagnis oceani nidos facit. pullosq edu¬
cit. qua excubante fertur extento equore
pelagus silentib uentis continuata septẽ
dierũ tranquillitate mitescere. & exus
fȩtib educandis obsequiũ ipsa rerũ na¬
tura prȩbere. Pellicanꝰ auis egyptia
habitans in solitudine nili fluminis
unde & nom̃ sumpsit. nani canopos
egyptus dicit᷑. fertur autẽ si uerum sit
eam occidere natos suos eosq ꝑ triduũ
lugere. deinde seipsã uulnerare & asꝑ¬
sione sui sanguinis uiuificare filios suos
Stromphalidȩ aues ab strophadib insu¬
lis appellatȩ ubi plurimũ abundant
aduersꝰ quas hercules sagittis usus est.
sunt enĩ pelagi uolucres in insulis ha¬
bitantes. Diomedeas aues a sociis dio¬
medis appellatas quos ferunt fabulȩ
in easdem uolucres fuisse conuersos.
forma fulicȩ similes. magintudine
cignor. colore candido. duris & grandib

Expanded text:
dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in stagnis Oceani nidos facit, pullosque educit. Qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et ejus fetibus educandis obsequium ipsam rerum naturam praebere. 26. Pellicanus, avis Aegyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopus Aegyptus dicitur. Fertur, si verum est, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios. 27. Stymphalidae, aves a Stymphadibus insulis appellatae, ubi plurimum abundant, 93 adversus quas Hercules sagittis est usus; sunt enim pelagi volucres in insulis habitantes. Diomedias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus
Abbreviated transcription (Latin):
se uideritꝰ senuisse. collectis aromatum
uirgultis rogum sibi instruit. & conuer¬
sa ad radium solis alarũ plausu uolun¬
tariũ sibi incendiũ nutrit. sicq iterum
de cinerib suis resurgit. Cinomolgus
& ipsa arabiȩ auis. ꝓinde ita uocatã qd̾
in excelsis nemorib texit nidos ex fru¬
ctib cinnami. & qm ñ possunt homi¬
nes ibi conscendere ꝓpter ramoꝵ altitu¬
dinẽ & fragilitatẽ eosdẽ nidos plumba
tis appetunt iaculis. & sic cinnama illa
deponunt. & preciis ampliorib uenduns.
eo qd hȩc cinnama magis quã alia mer
rib gignitur. colore uiridi. torqueo
puniceo. grandi lingua. & ceteris auib
lȩtior. unde & articulata uerba expͥmit.
ita ut si eam ñ uideris hominem loqui
putes. Ex natura autẽ salutat dicens.
aue uł chere. cetera nomina institutio¬
ne discit. hinc est illud. psitacus a uobis
alioꝵ nomina discam. hoc didici ꝑ me
dicere cesar aue. Alcion pelagi uolucris

Expanded text:
se viderit senuisse, collectis aromatum se viderit senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi instruit, et conversa ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit, sicque iterum de cineribus suis resurgit. Cinnamolgus et ipsa Arabiae avis, proinde ita vocata quod in excelsis nemoribus texit nidos ex fruticibus cinnami: et quoniam non possunt ibi homines conscendere propter ramorum altituditis appetunt jaculis, ae sic cinnama illa deponunt, et pretiis amplioribus vendunt, eo quod cinnamum illud magis quam alia mercdiae littoribus gignitur, colore viridi, torque puniceo, grandi lingua, et caeteris avibus latiore. Unde, et articulata verba exprimit, ita ut si eam non videris, hominem loqui putes. Ex natura autem salutat dicens, ave, vel Χαῖρε, caetera nomina institutione discit. Hinc est illud: Psittacus a vobis aliorum nomina discam; Hoc didici per me dicere: Caesar ave. 25. Halcyon, pelagi volucris
Abbreviated transcription (Latin):
olores plurimos aduolare. apteq admodũ
concinere. olores autẽ latinum nomen ẽ
nam grece cigni dicunt᷑. Nautȩ uͦ sibi hc̃
bonã prognosiã facere dicunt. sicut emi¬
lianꝰ ait. cignus in auspiciis semꝑ lȩtissimꝰ
ales. hunc op̾tant nautȩ quia se ñ mergit
in undas. Strutio greco nomine dicitur.
qd animal in similitudinẽ auis pennas
habere uidet᷑. tam̃ de terra altiꝰ ñ eleuat᷑.
oua sua foriere negligit. s ꝓiecta tantũmͦ
fotu pulueris animant᷑. Ardea uocata
quasi ardua. idest ꝓpter altos uolatus.
mis. formidat enĩ imbres & supͣ nubes
auolat. ut ꝓcellas nubiũ sentire ñ possit.
cum autẽ altiꝰ auolauerit. significat
tempestatẽ. hanc multi tantalũ nomi¬
nant. Fenix arabiȩ auis dicta qđ colo¬
rem feniceum habeat. uł qđ sit in toto
orbe singularis & unica. nam arabes
singularem & unicã fenicem uocant.
hȩcꝰ quingentos ultra annos uiuensdũ

Expanded text:
olores plurimos advolare, apteque admodum olores plurimos advolare, apteque admodum concinere. Olores autem Latinum nomen est; nam Graece κύκνοι dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam prognosim facere dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas. Struthio Graeco nomine dicitur, quod animal in similitudine avis pinnas habere videtur; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere neglegit; sed proiecta tantummodo fotu pulveris animantur. Ardea vocata quasi ardua, id est propter altos volatus.  Ardea. Formidat enim imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi Tantalum nominant. Phoenix Arabiae avis, dicta quod colorem phoeniceum habeat, vel quod sit in toto orbe singularis et unica. Nam Arabes singularem 'phoenicem' vocant. Haec quingentis ultra annis vivens, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cicaniȩ. que sontui oris potiꝰ esse qua uocis.
quia eũ quatiente rostro faciunt. hȩ ueris
nuntiȩ. societatis comites. serpentiũ hostes
maria transuolant. in asiã collecto agmine
ꝑgunt. Cornices duces eas p̾̃cedunt. & ipsȩ
quasi exercit᷑ ꝓsequunt᷑. eximia illis circa
filios pietas ẽ. nam adeo nidos impensiꝰ fo¬
uent. ut assiduo in cubitu plumas exuant.
quantũ autẽ tempꝰ impenderint infetib
educandis & in curis. tantũ & ipsȩ inuicem
cignũ uocant. olor autẽ dictus qđ sit totꝰ
albus plumis. nullus enĩ meminit cignũ
nigrũ. olo enĩ grece totũ dicit᷑. cignꝰ autẽ¬
a canendo est appellatꝰ. eo qđ carminis dul¬
cedinẽ modulatis uocib fundit. ideo autẽ
suauit eũ canere dicunt. quia collũ longũ
& inflexũ habet. & necesse ẽ eluctantem
uocẽ ꝑ longũ & flexuosum iter uarias
reddere modulationes. Feruit autẽ in
hyꝑboreis partib p̃cinentib citharedis

Expanded text:
cicaniae: quem sonum oris potius esse quam vocis, cicaniae: quem sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae quasi exercitus prosequuntur. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos inpensius fovent ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus inpenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem ci κύκνον appellant. Olor autem dictus quod sit totus plumis albus: nullus enim meminit cygnum nigrum; ὅλὸν enim Graece totum dicita canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere dicunt, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. 19. Ferunt in Hyperboreis partibus, praecinentibus cytharoedis,
Abbreviated transcription (Latin):
ferax sit. una ex cicladib insula melos
nomine. est enĩ candidũ nec utuntur eo
pictores ꝓpter nimiã pinguedinem.
Canulare qđ uocant candidũ. quo mulie¬
bres picturȩ luminantur. fit & ipsum ex
creta ãmixtus uitreis geminis. Cerussa
fit hoc modo. in uase enĩ aceto acerrimo
impleto sarmenta aminea in eodem uascu¬
lo collocabis. ac suꝑ sarmenta tabulas plum¬
bi tenuissimas pones. deinde uas diligen¬
tissime claudes illinesq ne aliquid inspi¬
raminis exeat. post dies autẽ .xxx. uas ape¬
ritur. & ex distillatione tabularũ innata
cerussa inueniuir. qd ablatũ & arefactum
teritur. atq iterũ aceto ãmixto in pastillis
diuidit᷑ & in sole siccatur. hac obseruantia
si lãminas ereas sarmentis superponas
eruginẽ creant calcantũ.N¬

Expanded text:
ferax sit una ex Cycladibus insula Melos ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eo pictores propter nimiam pinguedinem. Annulare, quod vocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcant