comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calicẽ dñi indigne. reus erit corporis ce san¬
guinis dñi: &e ita sͥ iudiciũ manducat obibit.
Ieronimꝰ sup̃ illd̾ apłi. Si in linteo uł uase sor¬
dido mittere audet nullꝰ: qnͣtomag̃ in corde
polluto qm̃ ĩmundiciã ds suꝑ om̃a execrat᷑.
Nam &e ioseph iustus ꝓꝑt̾ea in sindone mũda
&e noua inuoluit: qr p̃figurabat. corpꝰ dñi ac¬
cepturos tã munda mentẽ debere habere ꝙͣ
nouã. S cłm ẽ qd̾ uisibiles species panis
& uini sensib nrĩs subiacent: eque ptꝰ con
secrationẽ ut ante. Dclis enĩ siune om̃i delusi õs
cernimꝰ et formã & colorẽ tam panis qm uini:
gustu &e odoratu absq fallacia ꝓbamꝰ saporem:¬
&e tactu calidu uł frigidũ. molle uł durũ senti¬
mus: aurib fractionẽ ꝑcipimꝰ. Unde ambrosi
Nicħ falsũ putancłu ẽ in sacrificio uitatis.
ueluti fit magoꝵ p̃stigiis: uͥ delusione quadã
fallunt᷑ ocłi. ut uideat᷑ ẽẽ qd̾ ñ est omnino.

Expanded text:
 reus erit corporis et sanguinis Domini ; et ita: Judicium sibi manducat et bibit . Hieronymus supra illud Apostoli. « Si in linteo vel in vase sordido nullus mittere audet, quanto magis in corde polluto, quam immunditiam Deus super omnia exsecratur? Nam et Joseph justus propterea in sindone munda et nova involvit, quia praefigurabat corpus Domini accepturos tam mundam mentem debere habere quam novam. Secundum est, quod visibiles species panis et vini sensibus nostris sub ut ante. Oculis enim sine omni delusione cernimus et formam et colorem tam panis quam vini, gustu et odoratu absque fallacia probamus saporem, tactu calidum vel frigidum, molle vel durum sentimus, auribus fractionem percipimus. Unde Ambrosius: « Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, veluti fit magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videatur esse quod non est, omnino.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis om̃ino conu̾tit eas ad spũalia. Hinc est
iuxta censurã canonũ qd̾ aqua baptismati usu
spũali expleto esfundit᷑ in diu̾sorio: chrisma et
eucharistia ꝓuetustate. cremant᷑: etiã ligna de¬
dicate eccłie in laicoꝵ oꝑa ñ admittunt᷑. & sic
denda st̃. institutio causa institutionis. saeram̃¬
dũ: res saeram̃ti: modus consecrandi: modus su¬
mendi: cõmestio spũalis. Institutio ẽ: hoc faci.¬
te in meã cõmemorationẽ. Causa institutioniᷤ
triplex ẽ. ut scilicet memoria dñice. passionis
habeat᷑: ut sp̃c hominis purget᷑. & reficiat᷑: ut
infirmitas humana cont᷑ frequentes lapsus

Expanded text:
tionis omnino convertit eas ad spiritualia. Hinc est tionis omnino convertit eas ad spiritualia. Hinc est juxta censuram canonum, quod aqua baptismatis usu spirituali expleto effunditur in diversorio; chrisma et eucharistia pro vetustate cremantur, etiam ligna dedicatae Ecclesiae in laicorum opera non admittuntur: et sic denda sunt, institutio, causa institutionis, sacramentum, res sacramenti, modus consecrandi, modus sumendi, comestio spiritualis. Institutio est: Hoc facite in meam commemorationem. Causa institutionis triplex est, ut scilicet memoria Dominicae passionis habeatur, ut spiritus hominis purgetur et reficiatur, ut infirmitas humana contra frequentes lapsus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝓpt̃ eruditionẽ. humiliationẽ. exercitatioñẽ.
fruditio ẽ: qd̾ mens ꝑ uisibilia ꝓmouet᷑ ad
inuisibilia intelligenda. Magna qͦ humilita¬
tis exhibitio ẽ: in istis uisibilib & homine mł¬
tũ inferiorib adeo salutẽ querere. qmͣ suꝑbia
ꝑdidit. Cũ enĩ ñ possit homo ẽẽ sine exercitati¬
one ut remoueret᷑ a mala & suꝑflua. & exercẽt
se in bona: instituit d̾s sacram̃ta ce eoꝵ certa lo¬
ca: ut in eccłia audiat᷑ missa: suscipiat᷑ euchari¬
stia &e siłia. Consistit aũt sacram̃tũ. in rebꝰ.
factis. dictis. Res aũt sacram̃tales st̃: uti aqͣ ole¬
um. ⁊siłia. facta: ut baptizandoꝵ submersio.
insufflatio. Dic̃ta: uelut. sc̃e trinitatis inuoca¬
tio. Et notandũ qnͣta sit conu̾sio in reb saeram̃ta¬
lib: ex uirtute diuinȩ consecrationis. Indiffe¬
renter enĩ se habent ad cõmunes usus ante
consecrationẽ: s uirtꝰ nimirũ diuine benedic¬

Expanded text:
onem, humiliationem, exercitationem. Eruditio est, quod mens per visibilia promovetur ad invisibilia intelligenda. Magna quoque humilitatis exhibitio est in istis visibilibus et homine multum inferioribus, a Deo salutem quaerere, quam superbia perdidit. Cum enim non possit homo esse sine exercitatione, ut removeretur a mala et superflua, et exerceret se in bona, instituit Deus sacramenta et eorum certa loca, ut in ecclesia audiatur missa, suscipiatur eucharistia et similia. Consistit autem sacramentum in rebus, factis, dictis. Res autem sacramentales sunt, ut aqua, oleum, et similia. Facta, ut baptizandorum submersio, insufflatio. Dicta, velut sanctae Trinitatis invocatio. Et notandum quanta sit conversio in rebus sacramentalibus ex virtute divinae consecrationis. Indifferenter enim se habent ad communes usus ante consecrationem; sed virtus nimirum divinae benedic
Abbreviated transcription (Latin):
Hane ultimã memoriã nob̾ reliquit: quẽ ad¬
mod̾u siqͥs ꝑegre ꝓficiscens aliqd̾ pignꝰ ei qͣm
diligit relinquat: ut quocienscũq illd̾ uidit.
possit &e eiꝰ beneficia & amicicias memorari.
Quẽ si ille ꝑfecte dilexit: sine ingenti deside¬
rio illd uł fletu ñ pot̃ uidere. Idõ hoc saluator
tradidit sacram̃tũ: ut ꝑ hoc semꝑ cõmone̾m᷑¬

Expanded text:
Hanc ultimam memoriam nobis reliquit quemadmodum si quis peregre proficiscens, aliquod pignus ei quem diligit, relinquat, ut quotiescunque illud viderit possit et ejus beneficia et amicitia memorari. Quem si ille perfecte dilexit, sine ingenti illud desiderio vel fletu non potest videre. Ideo hoc Salvator tradidit sacramentum, ut per hoc semper commem
Abbreviated transcription (Latin):
& intelligit᷑. Corpꝰ xp̃i incorruptibile ẽ: uerũ
corpꝰ xꝑi dentib atterit᷑ &e transglutit᷑. Lege
fidẽ berengarii qu̾a sͥ firmauit eccłia subni¬
colao pp̃: & ita ẽẽ inuenies. Igit᷑ salubri consid̾a¬
dione ui̾tatis int̃p̃tatio ꝑquirenda ẽ: absit
tam̃ qd̃ scã excłia contraria credat cũ talia
p̃dicat. Ds ẽ simplex &e incorporea natura. ds̃
est homo. Ds ipsa et̾nitas ẽ: ds̃ de uirgine na¬
tus ẽ. D̃s ẽ immortalis: ds in eruee mortuꝰ¬

Expanded text:
gre. Corpus Christi incorruptibile est; iterum, corpus Christi dentibus atteritur et transglutitur. Lege fidem Berengarii, quam sibi firmavit Ecclesia sub Nicolao papa, et ita esse invenies. Igitur salubri consideratione veritatis interpretatio perquirenda est: absit enim quod sancta Ecclesia contraria credat, cum talia praedicat: Deus est simplex et incorporea natura, Deus est homo, Deus ipsa aeternitas est, Deus de virgine natus est, Deus est immortalis, Deus in cruce mortu
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis. &e sic in uentr̃e descendit: inde corpꝰ ro¬
borat᷑. & sp̃c sustentat᷑. Buccella panis ẽ portio fi¬
dei. quã ponit ds̃ in ore cordis. Hanc sequit᷑ cogi¬
tatio: que inquirit. terit. apd̃ se frequent̃ re¬
uoluit. Deinde intelligentia: que panẽ tritũ
glutibiłẽ reddit. Cũ auxilio saluie id est gre

Expanded text:
tibilis, et sic in ventrem descendit: inde corpus rotibilis, et sic in ventrem descendit: inde corpus roboratur, et spiritus sustentatur. Buccella panis est portio fidei, quam ponit Deus in ore cordis. Hanc sequitur cogitatio, quae inquirit, terit, apud se frequenter revolvit. Deinde intelligentia, quae panem tritum glutibilem reddit. Cum auxilio salivae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Crede & manducasti. Realis uͦ &e sacram̃talis cõme¬
stio ungunt᷑. cũ accipientes in pane qd̾ pependit
in ligno accipientes in calice qd̾ manauit de la¬
tere ꝑting̃t m̃te usq ad esũ panis uite. Oris
inqmͣ ꝑceptio &e incorporatio que ẽ in assum̃do
eucharistiã. sacram̃tũ ẽ cõmestionis cordis: qi
sic̃ u̾bis ieronimi p̃dictũ est manducamꝰ cũ do¬
mino earnẽ suã &e bibimꝰ cũ eo sanguinẽ suũ:
hoc ẽ ꝑ efficatiã carnis sue. & sanguinis sui ma¬
nemꝰ in eo ce ipse in nob̾. Itaq alii accipiunt
corpꝰ dni ad mortẽ qi ñ attingunt panẽ uite.
alii accipiunt aduitã qr couniunt᷑ u̾bo uite.
In cõmestione spũal.uͭii. debent considerari: fides
cogitatio. intelligentia. memoria. amor. imitatio.
adhesio. Homo qͥppe qui comedit. priꝰ buccelłã
panis sumit. & inde ponit in os ce dentib teritͥ
ce ꝑsaliuã de capite descendentẽ fit cib ille. glu¬

Expanded text:
Crede et manducasti. Realis vero et sacramentalis comeCrede et manducasti. Realis vero et sacramentalis comestio junguntur, cum accipientes in pane quod pependit in ligno, accipientes in calice quod manavit de latere, pertingunt mente usque ad esum panis vitae. Oris, inquam, perceptio et incorporatio, quae est in assumendo eucharistiam, sacramentum est comestionis cordis: qua, sicut verbis Hieronymi praedictum est, manducamus cum Domino carnem suam, et bibimus cum eo sanguinem suum. Hoc est, per efficaciam carnis suae et sanguinis sui manemus in eo, et ipse in nobis. Itaque alii accipiunt corpus Domini ad mortem, quia non attingunt panem vitae, alii accipiunt ad vitam, quia couniuntur cum Verbo vitae. In comestione spirituali septem debent considerari: fides, cogitatio, intelligentia, memoria, amor, imitatio, adhaesio. Homo quippe qui comedit, prius buccellam panis sumit, et inde ponit in os et dentibus terit, et per saiivam de capite descendentem, fit cibus ille glu
Abbreviated transcription (Latin):
ipse comedens &e qui comedit᷑. Illiꝰ bibimꝰ sangͥ¬
nem: c sine ipso potare ñ possumꝰ. ¶odus
consecrandi ꝑtinet ad gradũ sacerdotii: ad locĩ
ueri sacrificii qui scił ñ ẽ extra catholic̃a eccłiã.
& ad ipsi sermonẽ dñi. ẽ enĩ sac̾dotis u̾ba dñi
ꝓferre cũ intentione consecrandi: &e in ꝑsona ec¬
cłie dicere offerim. Modus etiã sumendi: U¬
triplicit̃ diuidit᷑. Comẽstio enĩ alia fit ore & ẽ
sacram̃talis: alia fit corde & t̃ realis: alia fit ore
ae corde. in alt̾o sacram̃tũ. in alto res sacramenti.
Sola sacram̃talis tantũ maloꝵ ẽ. qui & si uisibili
specie elem̃toꝵ corpꝰ xꝑi accipiant: tam̃ qr nec
uere credunt nec diligunt: pane celesti couniri
ñ posst̃. Sola realis bonoꝵ ẽ tantũ: qui ce si sub
uisibil sacram̃to carnẽ. xꝑi ñ sumant. tam̃ fide
&e dilectione panẽ celestẽ manducant. & ei couni-¬
untur. Unde augustinꝰ. Qdͥ paras dentẽ & uentrẽ.

Expanded text:
ipse comedens et qui comeditur. illius bibimus sanguinem et sine ipso potare non possumusconsecrandi pertinet ad gradum sacerdotii, ad locum veri sacrificii, qui scilicet non est extra Catholicam Ecclesiam, et ad ipsius sermonem Domini. Est enim sacerdotis, verba Domini proferre cum intentione consecrandi, et in persona Ecclesiae, dicere: offerimus. Modus etiam sumendi tripliciter dividitur. Comestio enim alia fit ore, et est sacramentalis; alia fit corde, et est realis; alia fit ore et corde: in altero fit sacramentum, in altero res sacramenti. Sola sacramentalis, tantum malorum est, qui etsi sub visibili specie elementorum corpus Christi accipiant, tamen quia nec vere credunt, nec diligunt, pani coelesti couniri non possunt. Sola realis, bonorum est tantum, qui etsi sub visibili sacramento carnem Christi non sumant, tamen fide et dilectione panem coelestem manducant, et ei couniuntur. Unde Augustinus: « Quid paras dentes et ventrem?
Abbreviated transcription (Latin):
transit & descendit in uentr̃ẽ id est memoriã.
menioria nugrit amor̾e: amor ducit ad imita¬
dionem: imitatio facit plenã adhesionẽ. Unde
qui adheret dõ: unꝰ sp̃e ẽ cũ eo. hoc pane con¬
firmatꝰ homo pot̾ calicẽ bibere. id est passio¬
nem fustinere: & cibũ potuᷤ sequit᷑. Calix ẽ pas¬
sio in mami dni: & cito transit passionis imꝑetꝰ:
one roboratꝰ occurrit: & ꝑponit᷑ calix: hunc
uidentes desiderant ae sitiunt. Primo ẽ calixͥ
deinde sitis: hanc sequit᷑ potͦ: sitientes enĩ
potant. felix eñi ebrietas sequit᷑ pot̾: ꝑ qm̃ ħo
a t̾renis alienatuᷤ. celestib conformat᷑. In ebri¬
ationẽ sequit᷑ dormitio: dormitionẽ quies.
Multi enĩ dormiunt: qui ñ quiescunt. Qui¬
etem sequit᷑ uita et̾na: ut optineat. in ipsa
re qd̾̃ ĩã habet in spe. Sane tria distin¬
gui oportet. que & scĩ doctores cõmunit̃ as¬
serunt: & eccłia firmit̾ tenet. Unũ ẽ qd̾ pa¬
nis & uinũ ꝑ consecrationẽ uertunt᷑ in uerũ

Expanded text:
memoriam, memoria nutrit amorem, amor ducit ad imitationem, imitatio facit plenam adhaesionem. Unde qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo . Hoc pane confirmatus homo potest calicem bibere, id est passionem sustinere, et cibum potus sequitur. Calix est passio in manu Domini, et cito transit passionis impetus, one roboratus occurrit et proponitur calix, hunc videntes desiderant et sitiunt. Primo est calix, deinde sitis, hanc sequitur potus, sitientes enim potant. Felix ebrietas sequitur potum, per quam homo a terrenis alienatus, coelestibus confirmatur. Inebriationem sequitur dormitio, dormitionem quies. Multi enim dormiunt, qui non quiescunt. Quietem sequitur vita aeterna, ut obtineat in ipsa re quod jam habet in spe. Sane tria distingui oportet, quae et sancti doctores communiter asserunt, et Ecclesia firmiter tenet. Unum est, quod panis et vinum per cons
Abbreviated transcription (Latin):
ista neq ꝓsꝑari neq diustare uoluit: s ad illã
patiendo migrauit. &e diẽ. Si qͥs mͥ ministrat.
nos punctionib saluans spinis caput. supponẽ
ñ recusauit: qd̃ et̃na nos dulcedine in ebrians.
sione adoratꝰ tacuit: qđ uitã mortuis ĩparans
usq ad mortẽ ipsa uita ꝑuenit. Cur itaq aspe¬
rum credat᷑. ut ad eo homo toleret. flagella ꝓ
malis: si tanta d̃s ab hominib ꝑtulit mala p
bonis

Expanded text:
ista neque prosperari neque diu stare voluit, sed ad illam ista neque prosperari neque diu stare voluit, sed ad illam patiendo migravit, et dicit: Si quis mihi ministrat, nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit, quod aeterna nos dulcedine inebrians sione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omĩa uͦ nr̃e consolationis genera singłarĩt
ut cũ omĩa que pecc̃ori homini salutaria sunt
indulgeret: euncta parit̾ que eidem homini ꝓ
peccato debent᷑ ex sola cõpassione sustineret.
Uenit itaq ad fugitiũi suũ ut retineret: no¬
strisq uisib sese ingessit: qui si nic amplius
feciss. & in hoc tñ qd̾ in t̾̃ris uisus ẽ multũ se
humiliaret. Nam qr om̃s de ade stirpe ꝓgeni¬
ti. studebant. ꝓsꝑa uite p̾sentis appet̾e. adu̾sa
deuitare. obpbria fugere. glam sequi: ille eat᷑
nouus homo ueniens. nouãq uitã tenens.
fugit qd̾ om̃s appetunt: e appetiit qd̾ om̃s fu¬
giunt. Quia uero due uite st̃ p̃sens & futura
quarũ un̾a noueramꝰ. alt̾am nesciebamꝰ. et
humanũ genꝰ huic soli quã nouerat. intende¬
bat: hanc nob̾ cognitã idõsuscepit: ut ilła q̃
erat. incognita demonstraret.Ut aũt hane
contẽptibiłe̾ ẽẽ. & ilła appetibiłẽ ostenderet: in

Expanded text:
nter omnia vero nostrae consolationis genera, singularitut cum omnia quae peccatori homini salutaria sunt, indulgeret, cuncta pariter quae eidem homini pro peccato debentur, ex sola compassione sustineret.enit igitur ad fugitivum suum, ut retineret nostris visibus sese ingessit, qui si nihil amplius fecisset, et in hoc tamen, quod in terris visus est, multum se humiliaret. Nam quia omnes, qui de Adae stirpe progeniti studebant prospera vitae praesentis appetere, adversa devitare, opprobria fugere, gloriam sequi: ille contra novus homo veniens, novamque vitam tenens, fugit quod omnes appetunt, et appetiit quod omnes fugiunt. Quia vero duae vitae sunt, praesens et futura, quarum unam noveramus, alteram nesciebamus; et hic humanum genus huic soli quam noverat intendebat, hanc nobis cognitam ideo suscepit, ut illam, quae erat incognita demonstraret. Ut autem hanc contemptibilem esse, et illam appetibilem ostenderet, in
Abbreviated transcription (Latin):
quod mimieus sibi gloriabatur cessisse
ad uictoriam.
bona: alia sunt mala. Et bona desidĩa
sunt spũalia: mala desideria carnalia. Spũ¬
ale desicderiũ qiͣ uinũ dulce suauit̃ in ebri¬
at: carnale desideriũ qͣi uinũ acidũ & in

Expanded text:
quod inimicus sibi gloriabatur cecidisse quod inimicus sibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritale desiderium quasi vinum dulce suaviter inebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
stant. Et cũ ꝑ exꝑim̃tum didicerint quanta
miseria falsis istis delectationib insit: arden¬
dius et̾na &e uera gaudia requirant. que
nulla tristicia corrumpit.
dei utile. ẽ ut tẽptent᷑: ut uidelicet ipse
tẽptationes eos exerceant. & cautiores reddañ:
qr conflictus uitioꝵ exercitia st̃ uirtutum.
Et sic̃ sepe cadendo discit homo qualit̃ g̾ssũ
figere. &e caute ambulare debeat: & in ꝯflic̾tu
belli qui frequent̃ plagatus ẽ. cautiꝰ uenien¬
tem ictum excipit: sic qui a diabolo sepe deci¬
pitur. subtiliꝰ pt᷑modu uersutias ei dep̃ben¬
dit. & machinationes subu̾tit. Et hoc ẽ qd mul¬
tos uidemꝰ post magna scelera ad uirtutũ sũña¬
conscendere. & tanta uirtute om̃s diaboli conatꝰ ꝯt᷑
se erectos atterere: uit in quo se pͥus uicisse gaudebat.
ñ ĩa spoliasse. s contra se potiꝰ eos armasse uideatur.
Hoc qͥppe altũ. hoc secretũ dei consilium est: ut il¬
lud etiam electis sius proficiat ad coronam:

Expanded text:
tit ut cum per experimentum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Dei utile est, ut tententur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium est, ut illud etiam electis suis proficiat ad coronam,
Abbreviated transcription (Latin):
cit bonitate. Non enĩ ds egebat ut hoc mͦ ho¬
minẽ saluũ faceret: s humana natura indi¬
gebat. ut hoc mͦ dõ satisfaceret. Non egebat
d̃s ut tã laboriosa pateret᷑: s indigebat homo
ut. ita reconciliaret᷑. Nec egebat d̾s ut sic hu¬
miliaret᷑: s indigebat homo ut sic de ꝓfundo
inferni erueret᷑. Nec humana natura in ho
mine illo passa ẽ aliqͥd exnecessitate: s sola libe¬
ra uoluntate. Nec alicui iuolentie succubu¬
it: s spontanea bonitate adhonorẽ dĩ ce uti¬
litatẽ alioꝵ hominũ. que illi mala uolunta¬
te sunt illata laudabilit᷑ &e miscdit᷑ sustinuit.
Nec ulla cogente obecdientia: s potenti dis¬
ponente sapientia. Non enĩ ill homini pat̃
ut moreret᷑ cogendo p̃cepit: s illeq patri pla¬
citurũ &e hominib ꝓfuturũ intellexit. hoc

Expanded text:
hoc bonitate. Non enim Deus agebat ut hoc modo hominem salvum faceret; sed humana natura indigebat ut hoc modo Deo satisfaceret. Non egebat Deus ut tam laboriosa pateretur; sed indigebat homo ut sic Deo reconciliaretur ; nec egebat Deus ut sic humiliaretur, sed indigebat homo ut sic de profundo inferni erueretur. homine passa est aliquid ulla necessitate, sed sola libera voluntate. Nec alicui violentiae succubuit, sed spontanea bonitate ad honorem Dei et utilitatem aliorum hominum, quae illi mala voluntate sunt illata, laudabiliter et misericorditer sustinuit; nec ulla cogente obedientia, sed potenti disponente sapientia. Non enim illi homini Pater ut moreretur cogendo praecepit; sed ille quod Patri placiturum et hominib
Abbreviated transcription (Latin):
Cormia quidem in manib eiꝰ: qi brachiis cru¬
cis confixe sunt manus ei. Que aũt fortitu¬
do intanta infirmitate⁊ Que altitudo in tan¬
ta humilitate: Ed uenerabile: in tanto con¬
ce pendentẽ. suspendentẽ mortẽ et̃nã genus
humanũ p̃mentem: hominẽ ligno confirum
diffigere mundũ ꝑpetue morti affixũ. O cela¬
ta potestas: hominẽ damnatũ cũ latronib
saluare homines damnatos cũ demonib:
hominẽ in patibulo extensũ omĩa trahere.
ad se ipsũ. Ouirtus occulta. unã animã e¬
missam in torm̃to. innumerabiles extrahere.
de inferno: hominẽ mortẽ corꝑis susciꝑe.¬

Expanded text:
Cornua quidem in manibus ejus; quia brachiis crucis confixae sunt manus ejus. Quae autem fortitudo in tanta infirmitate? Quae altitudo in tanta humilitate? Quid venerabile in tanto conce pendentem, suspendere mortem aeternam genus humanum prementem, hominem ligno confixum, defigere mundum perpetuae morti affixum. O celata potestas! hominem damnatum cum latronibus salvare homines damnatos cum daemonibus! Hominem in patibulo extensum omnia trahere ad seipsum! O virtus occulta! unam animam emissam in tormento, innumerabiles extrahere de inferno, hominem mortem corporis suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ O anima mea retracta uͥ & que. sit uirtus¬
tue saluationis: uersare in meditatione erꝰ
delectare in contẽplatione eia frcute fastidi¬
um tuũ: fac uim cordi tuo: intende in hoc
mentẽ tuã. Gusta bonitatẽ redẽptoris tui:
accendere in amorẽ saluatoris tui. Mande fa
brem dulcore. Mande cogitando: suge intelli¬
gendo: gluti amando e gaudendo. Ubigͦ et

Expanded text:
em tuam. Retracta ubi et quae sit virtus salvationis tuae, versare in meditatione ejus, delectare in contemplatione ejus, excute fastidium tuum, fac vim cordi tuo, intende in hoc mentem tuam; gusta bonitatem Redemptoris tui; accendere in amorem Salvatoris tui. Mande favbrem dulcorem. Mande cogitando, suge intelligendo, gluti amando et gaudendo. Laet
Abbreviated transcription (Latin):
minũ iudicio. Siqͥs enĩ uir & uxorer ad
magnã qndam dignitatẽ. & possessionẽ. nul¬
lo suo mĩto. s grã sola ꝓuecti. simul crimen
graue inexcusabilit̾ cõmittunt & ꝑ eo iuste.
deiciunt᷑. & in seruitutẽ rediguntur: quiᷤ
dicet. filios quos post damnationẽ generant
eidem ñ debere subiacere seruituti. s po¬
tius adbona que parentes iuste ꝑdider̃t.
gratis oportere restitui: Tales sunt primi
parentes &e filii eoꝵ: quos iuste ꝓ culpa sua
de beatitudine in miseriã damnati. in eo¬
dem generant exilio. De similib itaq simile.
debet eẽ iudiciũ: s de istis tanto districtiꝰ
qnͣto delictũ eoꝵ ꝓbari pot̃ imꝑbabilius.

Expanded text:
is enim vir et uxor ejus, ad magnam quamdam dignitatem et possessionem nullo suo merito, sed gratia sola provecti, simul crimen grave inexcusabiliter committunt, et pro eo juste dejiciuntur, et in servitutem rediguntur, quis dicet filios, quos post damnationem generant, eidem non debere subjacere servituti, sed potius ad bona quae parentes juste perdiderunt, gratis oportere restitui? Tales sunt primi parentes, et filii eorum, quos juste pro culpa sua de beatitudine in miseriam damnati, in eodem generant exsilio. De similibus itaque simile debet esse judicium, sed de illis tanto districtius quanto delictum eorum probari potest improbabilius.
Abbreviated transcription (Latin):
Unicuiq liber ẽ sua conscientia: & adhunc
librũ discutiendu &e enĩdandum: om̃s alii¬
libri inuenti sunt. Anima cũ de corpore
scientiȩ sue secũ portare poterit: atq in
illo cognoscet quo debeat ire & qͥd debeat.
reciꝑe. Ex his que scripta erunt. in libris
nrĩs iudicabim᷑: & ido seribi debent scdm
exemplar libri uite: & si seripti ñ sunt: sal¬
fiet ut cuiq oꝑa sua bona uł mala cuncta
in memoriam reuocent᷑. & m̃tis intuitu
mira celeritate cernant᷑: ut accuset uel
excuset scientia conscientiam: atq ita siml¬

Expanded text:
Unicuique est liber sua conscientia: et ad hunc librum discutiendum et emendandum omnes alii inventi sunt. Anima cum de corpore scientiae suae librum secum portare poterit, atque in illo cognoscet quo debeat ire, et quid debeat recipere. Ex his quae scripta erunt in libris nostris judicabimur, et ideo scribi debent secundum exemplar libri vitae: et si sic scripti non sunt, salfiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita sim
Abbreviated transcription (Latin):
sumus attribuere: ei parti quã habemꝰ ab
igne. Saluatorẽ. eiũ expectamꝰ ut ait apłs.
qui reformabit corpus humilitatis nr̃e
configuratũ corpori claritatis sue: exhibeis
qd̾ pollicitus ẽ. qm̃ fulgebunt iusti sicut sol
in regno patͥs eoꝵ. Sic gͦ replebit animas
fecta iusticia: ꝑfecta leticia. Sic replebitur
maiestate. ei omĩs t̾ra nr̃a: cũ fuerit. corpꝰ
immortale: impassibile. agile: configuratũ
corpori cͥaritatis sue. Et tunc ueracit dicipo¬
terit qd̾ quidã phylosophus dixit. Oterq
quat̃q beati.¬

Expanded text:
sumus attribuere ei parti, quam habemus ab sumus attribuere ei parti, quam habemus ab igne. Salvatorem enim exspectamus, ut ait Apostolus, qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae , exhibens quod pollicitus est : quoniam fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Sicut ergo replebit animas erfecta justitia, perfecta laetitia: sic replebitur majestate ejus omnis terra nostra, cum fuerit corpus immortale, impassibile, agile, configuratum denique corpori claritatis suae. Et tunc veraciter dici poterit quod quidam poeta dixit, « O terque quaterque beati
Abbreviated transcription (Latin):
ex quatuor elem̃tis ẽẽ cõpactum Nec mixe.¬
ris qd̾ plurib uidet᷑ indigere qui miser
est: cũ &e in p̾almo legeris dicente ꝓph̃a. Siti¬
uit in te anima mea: ꝙͣ multiplicit̃. tͥ caro
mea. Habeat gͦ t̾ra nr̃a immortalitatẽ: ne
iam timeat denuo se in pulue̾m redigend̃a.
Resurgens eñĩ corpus nr̃m ñ iam moritur.:
mors illi ultra ñ dñabitur. S qͥd ꝓderit si
forte contingat inet̾nũ uiu̾e cũ miseriis &e erũ¬
nis passibilitatis huiꝰ qua nimirũ incessan¬
ter corruptibile hic corpꝰ affligit᷑: &e si ñ
semã utiq semꝑ moritur.Habeat certe.
re portionẽ: ne. uł ipso oneresit molestũ.
Tanta itaq futura credenda ẽ corpoꝵ le¬
uitas &e agilitas beatoꝵ: ut possint. siueli¬
mus absq om̃i mora seu difficultate ipsã
qͦq cogitationũ nr̃arũ sequi ad omĩa uelo¬
citatem. Qd ultra deest ad ꝑfectã corporis
beatitudinẽ: Sola utiq pulchritudo.
Hanc ꝑfectissimã habituri: ñ immi̾to pos¬

Expanded text:
 quatuor esse compactum. Nec mireris quod pluribus indigere videtur qui miserior est, cum et in psalmo legeris, dicente Propheta: Si tivit in te anima mea, quam multipliciter tibi caro mea! Habeat ergo terra nostra immortalitatem 1038, ne jam timeat denuo se in pulverem redigendam. Resurgens enim corpus nostrum jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Sed quid proderit, si forte contingat in aeternum vivere in miseriis et aerumnis passibilitatis hujus, qua nimirum incessanter corruptibile hoc corpus affligitur; et si non semel, utique semper moritur? Habeat certe ere portionem, ne vel ipso onere sit molestum. Tanta itaque futura credenda est corporum levitas et agilitas beatorum, ut possint, si velint, absque omni mora seu difficultate ipsam quoque cogitationum nostrarum sequi ad omnia velocitatem. Quid ultra deest ad perfectam corporis beatitudinem? Sola utique pulchritudo. Hanc perfectissimam habituri, non immerito pos
Abbreviated transcription (Latin):
gis appetet qd̃ magis fuerit appetendũ. Mi̾to
demq concupiscibili nr̃o iusticiã attribuimꝰ.
ex quo nimirũ iusti aut iniusti reputamur.
Iam uͦ qd̾ dicit᷑ in nob̾ irascibile. cũ repleu̾it
illud ds̃. ꝑfecta erit in nob̾ tranquillitas:
bit᷑ir pace diuina. Et uide. si ñ in his trib
ꝑfecta sane qntum ad anima spectat. bea-¬
titudo consistit: q̃ndo scientia ĩã ñ inflabit
ꝓꝑ iusticiam: iam ñ contristabit. ꝓpt̾ leticiã: ut
cess iam ꝓuerbiũ illud. qui apponit scientiã
apponit dolorem: quando iusticia nec indis¬
creta erit ꝓꝑt̾ scientiã. nec onerosa ꝓꝑt̾ letiei¬
am: quando leticia nec suspecta erit ꝓꝑ scien¬
ciam: nec impura ꝓpt̃ iusticiã. S in his oĩb:
nicħ homo nr̃ exterior accepit. Ipsi gͦ ut in¬
habitet gła etiã in t̾ra nr̃a. & iuxta alium
ꝓpħam repleat᷑ maiestate. dñĩ omĩs t̾ra. qua¬

Expanded text:
gis appetet, quod magis fuerit appetendum. Merito gis appetet, quod magis fuerit appetendum. Merito denique concupiscibili nostro justitiam attribuimus, ex quo nimirum aut justi, aut injusti reputamur. Jam vero quod dicitur in nobis irascibile, cum repleverit illud Deus, perfecta erit in nobis tranquillitas, bimur pace divina. Et vide si non in his tribus perfecta sane, quantum ad animam spectat, beatitudo consistit, quando scientia jam non inflabit opter justitiam, jam non contristabit propter laetitiam; ut cesset jam proverbium illud, Qui apponit scientiam, apponit dolorem : quando justitia nec indiscreta erit propter scientiam, nec onerosa propter laetitiam; quando laetitia nec suspecta erit propter scientiam, nec impura propter justitiam. Sed in his omnibus nihi homo noster exterior accepit. Ipsi ergo, ut inhabitet gloria etiam in terra nostra , et juxta alium prophetam, repleatur majestate Domini omnis ter
Abbreviated transcription (Latin):
humanã rationabilem. concupiscibiłẽ. irasci¬
bilem ẽẽ tradiderunt. Quã utiq triplicem
uim anme:. ipsa qͦq natura &e cotidiana exꝑi-¬
m̃ta nos docent. Porro quẽadmodũ circa rati¬
onale nr̃m. & scientia & ignorantia constat. tan¬
qmͣ habitus & priuatio: sic &e circa concuipisci¬
bile desideriũ contemptꝰ: & circa hoc qd dici¬
tur irascibile leticia parit̃ ce ira uersat᷑. Imple¬
bit. gͦ ds rationale nr̃m luce sapientie: ita ut.
penitus nob̾ nicħ desit in ulla scientia: imple¬
bit. concupiscibile nr̃m fonte iusticie: ut õĩno
desideremꝰ eã. & ea penitus repleam᷑ sicut scͥp¬
tum ẽ. Beati qui esuriunt &e sitiunt iusticiam:
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Nulla enĩ alia res imple
re pot̃ desideriũ anime: nulla alia pret̃. iu¬
sticiam beatificare animã pot̃. Cum gͦ reple¬
uerit ds concupiscibile nr̃m iusticia. qͥcqͥd
respuere debet. anima respuet: qͥcqͥd debet
concupiscere concupiscet: &e ex om̃ib his ma¬

Expanded text:
rascibilem esse tradiderunt: quam triplicem vim animae, ipsa quoque natura et quotidiana experimenta nos docent. Porro quemadmodum circa rationale nostrum et scientia et ignorantia constant, tanquam habitus et privatio: sic et circa concupiscibile, desiderium et contemptus; et circa id quod dicitur irascibile, laetitia pariter et ira versantur. Implebit ergo Dominus rationale nostrum luce sapientiae; ita ut penitus nobis nihil desit in ulla scientia . Implebit concupiscibile nostrum fonte justitiae; ut omnino desideremus eam, et ea penitus repleamur, sicut scriptum est: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nulla enim re potest desiderium animae, nulla alia praeter justitiam beatificare animam potest. Cum ergo repleverit Deus concupiscibile nostrum justitia; quidquid respuere debet anima, respuet; quidquid debet concupiscere, concupiscet: et ex omnibus id ma
Abbreviated transcription (Latin):
&e tempꝰ longe fieri ab amplexib. Castis
amplexib tempꝰ datũ est. ut seminet᷑ caro in
ꝓpaginem: ae humani generis seges que cotidie
ꝑ totũ mundu morte metit᷑. studio gen̾ationis
satione aliqñ homo & a concessis suspenditur:
ne forte si his quȩ in p̃senti dulcia uidentur
inmoderatiꝰ inhict: ad ea que et̾na st̃ ñ festins.
Pꝑt̾e̾a datũ ẽ tempꝰ amplexandi: & tempꝰ longe

Expanded text:
 tempus longe fieri ab amplexibus. Castis amplexibus tempus datum est, ut seminetur caro in propagationem, et humani generis seges, quae quotidie per totum mundum morte metitur, studio generationis satione aliquando homo et a concessis suspenditur: ne forte si his, quae in praesenti dulcia videntur, immoderatius inhiet, ad ea quae aeterna sunt non festinet. Propterea datum est tempus amplexandi,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qñdo ꝓ his que ñ ualet ꝑ impatientiã urit᷑:
occupatio qñdo in his que ualet agendis ꝑ
intemꝑantiã agitat᷑. Ne gͥ male amaricetur
animꝰ suã impossibilitate patient̃ sustineat:
ne aũt male occupet᷑. possibilitatẽ suã extra

Expanded text:
est, quando pro his quae non valet, per impatientiam uritur. est, quando pro his quae non valet, per impatientiam uritur. Occupatio quando in his, quae valet, agendis, per intemperantiam agitatur. Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem patienter sustineat, ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra
Abbreviated transcription (Latin):
unc sane modu in ipsis exercitiis quẽ¬
libet seruare utile ẽ: quatinꝰ sic se in
uno habeat ut in cet̾is ñ deficiat: illud tam̃
in quo se magis ꝓficere sentit : maiori feruo¬
re exerceat. Habeo ad manũ de haere cuiꝰ¬
dam uerba sapientis. Meditatio inqͥt. in mo¬
rib pͥmo considerat que debita st̃ siue ex p̃¬
cepto siue ex uoto: &e ea primũ agenda iudi¬
cat: que sic facta habent m̾itum ut ñ fac̃ta
generent reatũ. Hec gͦ primũ facienda st̃:
que sine culpa dimitti ñ possunt. Post hec siqͥd
uoluntarie suꝑaddit᷑: sic faciendu ẽ ut de¬
bitũ ñ imꝑediat᷑. Alii uolunt qd̾ ñ debent:
qui ñ ualent id qd̾ debent: alii ce si ualent qd̾
debent. uoluntaria impedim̃ta adducunt.
uolendo qd̃ ñ debent. Itẽ duo mala in bona
actione p̃cipue cauenda st̃: afflictio scił ce oc
cupatio. ꝑ afflictionẽ dulcedo m̃tis amaricat᷑:
ꝑ occupationẽ tranquillitas dissipat᷑. Afflic̃tio

Expanded text:
unc sane modum in ipsis exercitiis, quemlibet servare utile est, quatenus sic se in uno habeat, ut in caeteris non deficiat; illud tamen, in quo se magis proficere sentit, majori fervore exerceat. Habeo ad manuum de hac re cujusdam verba sapientis. « Meditatio, inquit, in moribus primo considerat quae debita sunt, sive ex praecepto, sive ex voto, et ea primum agenda judicat, quae sic facta habent meritum ut non facta generent reatum. Haec ergo primum facienda sunt, quae sine culpa dimitti non possunt. Post haec, si quid voluntarie superadditur, sic faciendum est, ut debitum non impediatur. » Alii volunt quod non debent, qui non valent id quod debent; alii et si valent quod debent, voluntaria impedimenta adducunt, volendo quod non debent. Item duo mala in bona actione praecipue cavenda sunt, afflictio scilicet et occupatio. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur, per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
possent: nͥ nr̃i sensus breuitatẽ excederent.
S quedã ex omib breuit̃ ꝑstringimꝰ: ne to-¬
tum p̃terire uideam᷑. Qd̾̃ uͦ hystorice narrati¬
onis ordinem plerũq transgredim᷑. ñ mirerĩ.
nicħ enĩ obest ordinis ista transpositio: si tam̃
hystorie iu̾tas conseruet᷑. Nam hiuniusmodi
transpositio: maiore ñnũqm intelligentiam
parit et memoriam.

Expanded text:
t. Sed quaedam ex omnibus breviter perstrinximus, ne totum praeterire videamus. Quod historicae narrationis ordinem plerumque transgredimur nihil impedit. Nihil enim obest ordinis ista transpositio, si tamen historiae veritas conservatur. Nam hujusmodi transpositio, majorem nonnunquam intelligentiam parit, et memoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
saga illos designant: qui ꝑtransgressione le¬
gis aꝑtã agunt penitentiã. Undenari nãq
qui denariũ transgredit᷑. significat decalogi
pulabant᷑: uirtutes st̃ sc̃oꝵ quib ipsi sibi¬
coniungunt᷑. Cireuli aurei. ꝑpetuũ fulgorẽ
future retributionis insinuant: ꝓpetuũ qͥa

Expanded text:
pro transgressione legis, asperam agunt poenitentiam. Undenarius namque, qui denarium transgreditur, significat Decalogi pulabantur, virtutes sunt sanctorum quibus ipsi conjunguntur. Circuli aurei, perpetuum fulgorem futurae retribu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o parati ẽẽ debemꝰ. Coccus qr fłamã imitat᷑
expͥmit caritatẽ: quȩ in cordib sc̃oꝵ flagłascit.
Que bene eoccus bis tinctus dicit᷑: qr ꝑ dupli¬
cem dilectionẽ dĩ uidelicet oe ꝑximi colorat᷑:
Byssus qr candet: castitatẽ signat. Pelles qͦq¬
ctine: uiros celestẽ uitã agentes. Ligna sechim:
uiros in fide firmos. Oleum qr cȩteros liquores
bone fame redolentiã figurant. Unguentũ:
dulcedinẽ. &epinguedinẽ siue suauitatẽ p̃¬
tendit int̾nam. Lapides p̃ciosi ꝑꝑt̾ suũ fulgo¬
rem. miracłoꝵ significant oꝑationẽ: longe
lateq choruscantẽ. Atrium significat ru¬
dim̃ta inchoantiũ. Columne: fortes qͦsq et
ꝑfectos expͥmunt uiros. Dece cortinȩ illos fi

Expanded text:
. Coccus, quia flammam imitatur, exprimit charitatem, quae in cordibus sanctorum flagrascit. Qui coccus bis tinctus dicitur, quia per duplicem dilectionem, Dei videlicet et proximi coloratur. Byssus, quia candet, castitatem significat. Pelles ros coelestem vitam agentes; ligna Sethim, viros in fide firmos. Oleum, quia caeteros liquores bonae famae redolentiam significant. Unguentum, dulcedinem et pinguedinem, sive suavitatem praetendit internam. Lapides pretiosi propter suum fulgorem, miraculorum significant operationem, longe lateque coruscantem. Atrium, significat rudimenta inchoantium. Columna, quosque fortes et perfectos exprimit viros. Decem cortinae, illos si
Abbreviated transcription (Latin):
rem uniu̾soꝵ & redẽptorẽ electoꝵ. In ꝯstructi¬
one hui tab̾naculi offerre debemꝰ aurũ. ar¬
gorem sapientiã expͥmit: que in cordib fide¬
lium renitescit. Argentũ qr clarũ & dulcem
habet tinnitũ: eloquentiã figurat. Et qr ꝑcus¬
sum magnũ reddit sonũ: designat p̃ddicationẽ.
ꝑ orbem t̾raꝵ longe lateq sonantẽ. Iacinctꝰ qr
aerium colorem siue celestẽ p̃tendit: celestium¬

Expanded text:
structione tabernaculi hujus offerre debemus aurum, argorem, sapientiam exprimit, quae in cordibus fidelium relucescit. Argentum, quia clarum est et dulcem habet tinnitum, eloquentiam designat. Aes, quia percussum magnum reddit sonitum, significat praedicationem per orbem terrarum longe lateque sonantem. Hyacinthus, quae aerium
Abbreviated transcription (Latin):
lum exprimit cełu. qd̾ ce t̾restria ae celestia dis¬
cernit. Moyses siue aaron xp̃m significat: qͥ
scãm eccłiam construit &e scĩficat. Beseleel &¬
hooliab. doctores &e p̃dicatores significant. Di¬
uersa uasa. diu̾se sunt anime diu̾sis donis
entes. Introitus tab̾nacłi: expͥmit. initiũ scłi.
Postĩor pars tab̾naculi: finẽ mundi. Paries
australis iudeos insinuat: ab antiqͦ radiis
diuine: eonitionis illustratos. Paries septem¬
trionalis gentiles: a claritate diuine cogiuti¬
onis ab initio longe remotos. Isti erant ꝑfide
clari ce calidi: illi ꝑ infidelitatẽ obscuri et
frigidi. Tab̾nacułu gͥ eccłia: singulȩ tabule
singłe animȩ: bases fides xp̃i: cortine. sc̃i decalo¬
gum cõplentes. Undecim saga: iusti de tñs¬
gͥssione legis. penitentie satisfactionẽ exhiben¬
tes. Ansule uirtutes. Circuli rotundi et̾ne
seleel ce hooliab: doctores ae p̃dicatores. In ꝯstru¬
c̾tionem huiꝰ tab̾naculi debemꝰ offerre au¬

Expanded text:
lum exprimit coelum, quia et coelestia et terrena discernit. Moyses sive Aaron Christum significat, quia sanctam Ecclesiam construit et sanctificat. Beseleel et Oliab, doctores et praedicatores significant. Diversa vasa, sunt animae diversis donis entes. Introitus tabernaculi, exprimit vitium saeculi, posterior pars tabernaculi finem mundi. Pars australis, Judaeos significat ab antiquo radiis divinae cognitionis illustratos. Pars septentrionalis, gentiles a claritate divinae cognitionis ab initio longe remotos. Illi erant per fidem clari et calidi; isti per infidelitatem, obscuri et frigidi. Tabernaculum igitur, Ecclesia; singulae tabulae, singulae animae; bases, fides; decem cortinae, sancti Decalogum complentes. Undecim saga, justi de transgressione legis poenitentiae satisfactionem exhibentes. Ansulae, virtutes; circuli rotundi, aeterseleel et Oliab, doctores et praedicatores. In constructione hujus tabernaculi debemus offerre au
Abbreviated transcription (Latin):
grinatio ñ erit: cun nullo appetitu pel¬
licietur: nullo renisu occupabitur: nullo
pondere p̃pedietur. Unde patet. ut ar-¬
bitror animã non in omni corpore s in car-¬
nali tantũ corpore peregrinari ce grauari:¬
qr carnale corpus obuiat. cespiritale ꝓri¬

Expanded text:
grinatio non erit, cujus nullo appetitu prolicietur, nullo renisu occupabitur, nullo pondere praepedietur, Patet, ut arbitror, animam non in omni corpore, sed in carnali tantum corpore peregrinari; quia carnale corpus obviat, et spiritale proxi
Abbreviated transcription (Latin):
iure ꝓnunciat᷑. Quia sicut uiuenti corpori
iocundũ ẽ luculentꝰ locus. uł tẽꝑatus aer.
ita uiuificanti anime tranqͥllitas in cogita¬
tione & securitas a timore. Itidem sicut pe¬
nalia sunt corpori tenebrosus locus & asꝑ
attactus: sic anime cogitandi instabilitaᷤ
& angustie formidandi. Agit᷑ gͦ anima ñ¬
ꝓlocoꝵ s ꝓ affectuũ diu̾sitate: &e delecta
bilit̾ ce penalit᷑. Illud tñ liquet animã sũ
ri uł affligi posse: corpus sine anma uel
suauia uł penalia sentire ñ posse. Anime
gͥ corporate ẽ ꝑ corpꝰ sentire pesss corporea:
eidẽq sine corpore uidere incorporea. Ac¬

Expanded text:
iure pronuntiatur, quia sicut uiuenti corpori iucundum est luculentus locus uel temperatus aer, ita uiuificanti animo tranquillitas in cogitatione et securitas a timore. itidem, sicut poenalia sunt corpori tenebrosus locus et asper adtactus, sic animo cogitandi instabilitas et angustiae formidandi. agitur ergo anima nloca, sed pro adfectuum diuersitate et delecta-. biliter et poenaliter. illud tamen liquet animam sineuel mulceri uel adfligi posse, corpus sine anima uel suauia uel poenalia sentire non posse. animae igitur corporatae est per corpus sentire corporea eidemque sine corpore uidere incorporea.
Abbreviated transcription (Latin):
Et qi illoꝵ tantũ meminit quoꝵ species ꝑ¬
corpus accepit: nichil ẽẽ credit qͥcquid
tale ñ fuerit. Nec suspirare potest illi
patrie de qua in hanc ꝑegrinationem
mito p̃cipitata ẽ: cũ ꝑegrinari se. nesciat.
Peregrinã uͦ se in corpore scire ñ poterit:
si corpus ẽẽ. se credit. Unde uir ille quẽ
sui iam substantia ñ latebat: sic ait. Cũ
sumus in corpore ꝑegrinam᷑ a dño. Pere

Expanded text:
tantum meminit, quorum species corpus accepit, nihil esse credit quidquid tale non fuerit, nec suspirare potest illi patriae, de qua in hanc peregrinationem merito praecipitata est, cum peregrinari se nesciat. peregrinam se uero in corpore scire non poterit, si corpus esse se credit, unde uir ille, quem sui iam substantia non latebat, sicait: cum sumus in corpore, peregrinamur a domino. aude
Abbreviated transcription (Latin):
ad esũ agni accedere: damnabile uͦ cũ dam¬
nabili concupiscentia uł damnabili ignoran¬
tia appropinquare. Attende gͦ qmͣ discrete.¬
qmͣ consulte apłs illud p̃ciꝑe noluit. qd̾ supͣ
humanã uirtutẽ fuit: sołu illud homini in¬
iunx̃ qd̾ homini possibile cognouit. Dicit gͦ
ñ in ferm̃to malicie & nequicie: s in azimis
sinceritatis &eueritatis

Expanded text:
a accedere. Damnabile vero cum dama accedere. Damnabile vero cum damnabili concupiscentia, vel damnabili ignorantia appropinquare. Pertinet quam consulte Apostolus illud praecipere noluit quod supra humanam virtutem fuit: solum illud homini injungit quod homini possibile cognovit. Dicit ergo: Non in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic utiq ignorantia alia uenialis: alia
damnabilis. Uenialis qͥdem que ex infir¬
mitate descendit: damnabilis que ex mali¬
cia surgit. Illa ment̾e obnubilat: nã ista
excecat. Malicia nãq solet adeo sepe ho¬
minẽ excecare: ut ñ sinat mͦ de ꝓximo.
qñq etiã nec de dõ insimplicitate. &e boni¬
tate sentire. Nequicie ꝓpriũ est semꝑ sini
stra suspicari: omĩa sinistre int̃p̃tari: de
hendere: in fide hesitare. & in cłi flagellis
murmurare. Sieut gͦ sub nomine: malicie.
ñ intelligit᷑ qualiscũq concupiscentia. s ef¬
frenata: sic sub nomine nequicie. ñ intelligit᷑
qualiscũq ignorantia s maliciosa. ꝑtinet
itaq ad maliciã sola damnabilis concupis¬
centia: ad nequiciã uͦ sola damnabilis igno
enĩ ferm̃tũ concupiscentie. & ignorantie
in hac uita ad plenũ purgare sufficiat. uͥ
caro concupiscit adu̾sus sp̃m: qmͣdiu qͥd ore
ueniali concupiscentia & ueniali ignorantia¬

Expanded text:
Sic utique ignorantia alia venialis, alia autem Sic utique ignorantia alia venialis, alia autem damnabilis. Venialis quidem quae ex infirmitate descendit, damnabilis quae ex malitia surgit. Illa mentem obnubilat, nam ista excaecat. Malitia namque solet adeo saepe hominem excaecare, ut eum non sinat modo de proximo, quandoque etiam nec de Deo in simplicitate et bonitatstra suspicari, omnia sinistre interpretari, derhendere, in fide haesitare et in Dei flagellis murmurare. Sicut ergo sub nomine malitiae non intelligitur qualiscunque concupiscentia, sed effrenata, sic sub nomine nequitiae non intelligitur qualiscunque ignorantia, sed malitiosa. Itautem ad malitiam sola damnabilis concupiscentia, ad nequitiam vero sola damnabilis ignorenim fermentum concupiscentiae et ignorantiae in hac vita ad plenum purgare sufficiat, ubi caro concupiscit adversus spiritum quandiu quid oreveniali concupiscentia et veniali ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatis &e ueritatis. Comedere. in fer¬
m̃to malicie ce nequicie: ꝓculdubio est
comedere indigne. Ut aũ dignꝰ efficiaris:
comede. in azimis sinceritatis & iu̾tatis.
Ecce duo ꝓhibent᷑: duo p̃cipiunt᷑. Ecce
habes duo contra duo: azima sincerita¬
tis contra ferm̃tum malitie: azima ueri¬
datis contra ferm̃tũ nequitie. Widet᷑¬
ob cõp̃hendi. Nomine uͦ malicie & nequi¬
hendisse. Non enĩ omĩs concupiscentia
ꝑtinet ad maliciã: sic̃ nec omĩs ignorantia
deputat᷑ ad nequiciã. Aliud ẽ concupiscen¬
tiam sentire: atq aliud concupiscentie con¬
sentire. Infirmitati deputat᷑ qd̾ cont᷑ uolũ¬
tatem concupiscentiã sentimꝰ: malicie qd
concupiscentie ex deliberatione consenti¬
mus. Malicia nãq est: ex ꝓposito ae delib̾a¬
alia frenata: alia effrenata. Illa uenial: ista danabił.
Utraq tñ inficit. utraq corrũpit: ce ut᷑q
ex eo ipso ad ferm̃tũ se ꝑtinere ostendit.

Expanded text:
sinceritatis et veritatis. Comedere in fersinceritatis et veritatis. Comedere in fermento malitiae et nequitiae, procul dubio est comedere indigne. Ut autem dignus efficiaris, comede in azymis sinceritatis et veritatis. Ecce duo prohibentur, duo praecipiuntur. Ecce habes duo contra duo, azyma sinceritatis contra fermentum malitiae, azyma veritatis contra fermentum nequitiae. Videtobus comprehendi. Nomine vero malitiae et nequihendisse. Non enim omnis concupiscentia pertinet ad malitiam, sicut nec omnis ignorantia deputatur ad nequitiam. Aliud est concupiscentiam sentire, atque aliud concupiscentiae consentire. Infirmitati deputatur quod contra voluntatem concupiscentiam sentimus, malitiae quod concupiscentiae ex deliberatione consentimus. Malitia namque est ex proposito et deliberaalia frenata, alia effrenata. Illa venialis, ista damnabilis. Utraque tamen inficit, utraque corrumpit, et utraque ex eo ipso ad fermentum se pertinere ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
madu̾tere licet: qͥd sit int̃ pascha iudeoꝵ
ce pascha xp̃ianoꝵ. Illic certe. int̾dicit᷑ fer¬
m̃tum corporale: hic uͦ ferm̃tũ spũale. Ibi
indicit᷑ aziniꝰ panis: hic aũ azima sinceri¬
tatis &e ueritatis. Et mĩto qͥdem. Ibi nãq
immolat᷑ agnꝰ legalis s animalis: hic uero
agnꝰ sꝑitalis & suꝑcelestis. Ibi animal bru¬
tum: hic homo d̃s̃ dĩ u̾bum. Utriꝰq ĩ molatõ
dat transire de seruitute ad libertatẽ: s
illiꝰ de corporali ad corporalẽ: isti de sꝑitali
ad sꝑitałẽ. Illa immolatio dat transire de.
egypto in desertũ: ista dat. redire de mũ¬
do in paradysũ. Illa deniq dat transire
de seruitute pharaonis in regnũ t̾renũ:
ista transmittit de seruitute diabol in re¬
gnũ celoꝵ. Ex his intelligi datur qmͣ in¬
cõparabilit̃ sit maior. qmͣ in estimabiliter
sit dignior sollemnitas ista qm illa: nr̃m
deniq qmͣ iuideoꝵ pascha. Etenĩ pascha
ferm̃to malicie &e nequicie: s in arimis

Expanded text:
madvertere licet quid sit inter pascha Judaeorum et pascha Christianorum. Illic certe interdicitur fermentum corporale, hic vero fermentum spirituale. Ibi indicitur azymus panis, hic autem azyma sinceritatis et veritatis. Et merito quidem, ibi namque immolatur agnus legalis, sed animalis; hic vero agnus spiritualis et supercoelestis. Ibi animal brutum, hic homo Deus Dei Verbum. Utriusque immolatio dat transire de servitute ad libertatem, sed illius de corporali ad corporalem, istius de spirituali ad spiritualem. Illa immolatio dat transire de Aegypto in desertum; ista dat redire de mundo in paradisum. Illa denique dat transire de servitute Pharaonis in regnum terrenum; ista transmittit de servitute diaboli in regnum coelorum. Ex his intelligi datur quam incomparabiliter sit major, quam inaestimabiliter sit dignior solemnitas ista quam illa; nostrum denique quam Judaeorum pascha: Etenim pascha et nequitiae, sed in azymis