comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demones. usq adeo ut aut ueris aut fictis ętiã suis
tñ criminibꝰ delectent᷑. quę sibi celebrari ꝑ sua festa
uoluerunt. ut a ꝑpetͣndis dampuabilibꝰ factis hu¬
mana reuocari ñ posset infirmitas. dum ad hȩc imi¬
tanda ułut diuina p̃betur auctoritas. Hȩc ñ ex nr̃a
comectura ꝓbauimꝰ. s partim ex recenti memoria
qr ⁊ ipsi udimus talia a talibꝰ numinibꝰ exib̾i. par¬
tim ex litt̾is eorum. qui nõ tanqͣm incontumeliã s
tanqm in honorem dõꝵ suoꝵ. ista oscͥpta postĩs reli¬
quer̃. ita ut uir doctissimus apud eos uarro. ⁊ gra¬
uissimȩ auctoritatis. cum rerum humanaꝵ atq
diuinaꝵ disꝑtitos fac̾e̾t libros. alios humanis. alioᷤᷤ
diuinis ꝓsua cuiꝰq rei dignitate distribuens. nõ
saltem in rebꝰ humanis. s in rebꝰ diuinis ludos sce¬
nicos pon̾et. cum utiq si tantummꝰ boni ⁊ honesti
homines in ciuitate gẽnt. nec in rebꝰ humanis ludi

Expanded text:
daemones, usque adeo, ut aut ueris aut fictis etiam, suis daemones, usque adeo, ut aut ueris aut fictis etiam, suis tamen criminibus delectentur, quae sibi celebrari per sua festa uoluerunt, ut a perpetrandis damnabilibus factis humana reuocari non possit infirmitas, dum ad haec imitanda uelut diuina praebetur auctoritas. Haec non ex nostra coniectura probauimus, sed partim ex recenti memoria, quia et ipsi uidimus talia ac talibus numinibus exhiberi, partim ex litteris eorum, qui non tamquam in contumeliam, sed tamquam in honorem deorum suorum ista conscripta posteris reliquerunt, ita ut uir doctissimus aput eos Varro et grauissimae auctoritatis, cum rerum humanarum adque diuinarum dispertitos faceret libros, alios humanis, alios diuinis pro sua cuiusque rei dignitate distribuens non saltem in rebus humanis, sed in rebus diuinis ludos scaenicos poneret, cum utique, si tantummodo boni et honesti homines in ciuitate essent, nec in rebus humanis ludi
Abbreviated transcription (Latin):
eciyit ate dei dice¬
RE ERORSUS. PRIUS
rospondendum putaui¬
eius inumicis. qui t̾rena
gaudia consectantes. rebꝰq
fugacibꝰ inhiantes. quieqͥt
in eis triste miscd̃̾ia potuꝰ
ammonentis dei qͣm pu¬
nentis seueritate patiunt᷑. religioni merepitant
apiane. quȩ una ẽ salubris ⁊ uera religio & qm̃
cum sit in eis ȩtiam uulgus indoctum. ułut doctoꝵ
auctoritate in odium nr̃m grauuis uritantur. existi¬
mantibꝰ imꝑitis ea quę suis temporibꝰ insolite accid̾int.
ꝑ alia retro t̃p̃ra accidere nõ solere. eorumq opinio¬
nem ȩtiam his qui falsam eam nouer̃ eẽ ut adu̾sus
nos iusta murmura habere uideantur suȩ seientiȩ
dissimulationẽ firmantibꝰ. de libris quos auctores
moriȩ mandauer̃. longe alit̾ eẽ qͣm putant demõ¬
strandum fuit. ⁊ simił docendum dõs falsos quos
uł palam colebant uł occulte adhuc colunt. eos ẽẽ
inmundissimos spẽ ⁊ malignissimos ac fallacissimoᷤ

Expanded text:
ciuitate Dei dicere exorsus prius respondendum putauieius inimicis, qui terrena gaudia consectantes rebusque fugacibus inhiantes, quidquid in eis triste misericordia potius admonentis Dei quam punientis seueritate patiuntur, religioni increpitant Christianae, quae una est salubris et uera religio. Et quoniam, cum sit in eis etiam uulgus indoctum, uelut doctorum auctoritate in odium nostrum grauius inritantur, existimantibus inperitis ea, quae suis temporibus insolite acciderint, per alia retro tempora accidere non solere, eorumque opinionem etiam his, qui eam falsam esse nouerunt, ut aduersum nos iusta murmura habere uideantur, suae scientiae dissimulatione firmantibus: de libris, quos auctores moriae mandauerunt, longe aliter esse quam putant demonstrandum fuit et simul docendum deos falsos, quos uel palam colebant uel occulte adhuc colunt, eos esse inmundissimos spiritus et malignissimos ac fallacissimos
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas constituta ẽ. ut templum aliquod ei
fieret. quod ⁊ loci sublimitate. ⁊ oꝑis dignitate
p̃min̾et: sur enim ñ aliqͥd melius qͣm ipsi
ioui: Nam neq etiam ioui regnum nisi feliei¬
tas dedit. si tamen cum regnaret felix fuit ⁊
pocior ẽ felicitas regno. Nemo enim dubitat
facile inueniri hominem qui se timert fieri ngen.
millua s iaut mientt᷑ qui se nolit ẽ felicem ⁊ pllio¬

Expanded text:
Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praemineret. Quur enim non aliquid melius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas regno. Nemo enim dubitat facile inueniri hominem, qui se timeat fieri regem; nullus autem inuenitur, • qui se nolit esse felicem. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde quid ẽ ħ quod iam romanũ ymꝑum longe
lateq erescebat.⁊ adhuc nemo felicitatẽ colebat:
An ideo grandius imꝑium qͣm feliciꝰ fuit: Nam
quomͦ ubi eẽt uera felicitas. ubi uera ñ erat pię¬
tas: Pietas ẽ enim uerax ueri dĩ cultus. ñ cultꝰ
falsorum tot dõꝵ. quot demonioꝵ. S ⁊ postea
iam in dõꝵ numerum felicitate suscepta. mag¬
na belloꝵ ctuliũ infelicitas subsecuta ẽ. An for¬
te iustȩ ẽ indignata felicitas. qd̾ ⁊ tam sero ⁊ ñ
ad honorem s ad contumeliã potiꝰ inuitata ẽ. ut
cum ea coleret᷑ pͥapus. ⁊ cloacina: ⁊ pauor. ⁊ pal¬
lor. ⁊ febris. ⁊ cet̾a ñ numina colendoꝵ. s cri¬
mina colentium : Ad extremum si cum turba
indignissima tanta dea colenda uisa ẽ. cur non
illustrius cet̾is colebat᷑: Quis enim ferat qd̾ neq
int̾ dos consentientes quos dicunt in consiliũ
iouis adib̾i. nec int̾ dõs quos selectos uocant

Expanded text:
Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat? An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, sed crimina colentium? Ad extremum si cum turba indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non uel inlustrius ceteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes, quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos selectos uocant,
Abbreviated transcription (Latin):
edem constituit: sur ipse romulꝰ felicẽ cupiens
cond̾e ciuitatem. ñ huic templum potissimum
instrux̃. nec ꝓpt̾ aliquid diis cęt̾is fupplicaũ. qnõ
nicħ deeẽt si hoc ad eẽt : Nam ⁊ ipse nec priꝰ rece
nec ut putant postea deus fieret. si hane deam
ꝓpitiam ñ haberet. Ut quid gͦ constituit romaniᷤ
d̾os. ianum. iouem. martem. picum. faunũ. tib̾i¬
nũ. erculem. ⁊ si quos alios: Ut quid titꝰ taciꝰ ad¬
dit saturnum. opem. solem. lunam. uulcanũ
lucem.⁊ quoscumq alios addidit. int̾ quos etiã
deam cloatinam. felicitate ueglecta: Ut quid
numina tot dos.⁊ tot deas sine ista: An eam for¬
te intanta turba uidere ñ potuit: Hostiliꝰ certe
rex. dõs ⁊ ipse nouos pauorem atq pallorem.
ꝓpiciandos ñ controduc̾et. si deam istam noss
aut coleret. ꝑ resente quippe flicitate. omĩs pauor
⁊ pallor ñ ꝓpiciatꝰ abscederet. s pulsus aufug̾it.

Expanded text:
aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens condere ciuitatem struxit? Nec propter aliquid diis caeteris supplicavit, quando nihil deesset, sic haec adesset. Nam et ipse nec prius rex, nec, ut putant, postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Utquid ergo constituit Romanis deos, Janum, Jovem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem, et si quos alios? utquid Titus Tatius addidit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem et quoscumque alios addidit, inter quos etiam deam Cloacinam, Felicitate neglecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba uidere non potuit? Hostilius certe rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicitate omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret.
Abbreviated transcription (Latin):
a quo quid utensile pet̾e possit. quem adutorẽ
assummere. quem ducem. que doctorem. eo modo
nulli dubium eẽ asserens. ita eẽ utilem cognitio¬
nem doꝵ. si sciatur qͣm quisq ds ium ⁊ facultatẽ
ac potestatem cuiꝰq rei habeat. E̾ax eo enim po¬
t̾imꝰ inquit scire quẽ cuiꝰq causa d̾m ad uocare
atq inuocare debeamꝰ. ne faciamus ut mimmi
solent. ⁊ optemus a lib̾o aquã. a nimphis uinũ.
Magna sane utilitas. Quis nõ huic gr̃as ag̾et si u̾a
monstraret. ⁊ si unum uerum dm̃ a quo ȩẽnt
omĩa bona hominibꝰ colendum doc̾e̾t: S uñ
nc̃ agitur. silibri ⁊ sacra eoꝵ uera sunt. ⁊ felici¬
tas dea ẽ. cur non ipsa una quȩ cołetur con¬
stituta ẽxt. quȩ posset uniu̾sa conferre. ⁊ com¬
pendio fac̾e̾ felicem: Quis enim optat aliquid
ꝓpt̾ aliud. qͣm ut felix fiat: Cur deniq tam sero
hiuic tante deȩ post tot romanos pͥncipes lucillꝰ

Expanded text:
a quo quid utensile petere possit: quem adjutorem a quo quid utensile petere possit: quem adjutorem assumere, quem ducem, quem doctorem: eo modo nulli dubium esse asserens, ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus vim et facultatem ac potestatem cujusque rei habeat. Ex eo enim poterimus, inquit, scire quem cujusque causa deum advocare atque invocare debeamus: ne faciamus, ut mimi solent, et optemus a Libero aquam, a Lymphis vinum. Magna sane utilitas. Quis non huic gratias ageret, si vera monstraret; et si unum verum Deum, a quo essent omnia bona, hominibus colendum doceret? CAPUT nunc agitur si libri et sacra eorum uera sunt et Felicitas dea est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos principes Lucullus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accederet rogaretur. una felicitate p̃sente ⁊ tu¬
ente. uł nulla mala exorirentur. uł facillunȩ pel¬
lerentur. Postremo qm̃ de duabꝰ istis de abꝰ uirtute
⁊ felicitate tractamus. si felicitas uirtutis ẽ p̃mĩ.
ñ dea s donũ dĩ ẽ.Si aut̃ dea ẽ. cur non dicatur
⁊ urtutẽ ipsa conferre. qno quidẽ etiam uirtutem
bñfitio uairo iactat p̃stare se ciuibꝰ suis. quia ñ solũ
cõmemorat dõs quos coli oporteat a romanis. uerũ
ȩtiam dicit quid ad quẽq ꝑtineat: Qm̃ nicħ ꝓdest¬
inquit homini alicuiꝰ medici nom̃ formãq nosse.
⁊ qd̃ sit medicus ignorare. Ita dicit nicħ ꝓdẽȩ scire
dm̃ ẽẽ escuolapium. si nescias eum ualitudini opi¬
tulari. atq ita ignores cur ei debeas supplicare.
hoc ȩtiam alia similitudine affirmat dicens. ñ mͦ
bñ uiuere. s uiuere omnino neminem posse. si
ignoret quis nam sit faber. quis pistor. quis tector

Expanded text:
non accederet, rogaretur: una Felicitate praesente et tunon accederet, rogaretur: una Felicitate praesente et tuente uel nulla mala exorerentur, uel facillime pellerentur. Postremo quoniam de duabus istis deabus Virtute et Felicitate tractamus: si felicitas uirtutis est praemium, non dea, sed Dei donum est; si autem dea est, quur non dicatur et uirtutem ipsa conferre, quando quidem etiam uirtutem beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat? Quoniam inquit, hominis alicujus medici nomen formamque nosse, et quod sit medicus ignorare: ita dicit nihil prodesse scire, deum esse Aesculapium, si nescias eum valetudini opitulari, atque ita ignores cur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine affirmat, dicens, non modo bene vivere, sed vivere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quod argentinus nõ genut aurinũ. quia ⁊ au¬
rea subsecuta ẽ. Quem dm̃ isti sihabent. sic̃ satur¬
no iouem. ita ⁊ patri argentino ⁊ auo esculano au¬
rinum p̃pon̾ent. Quid gͦ erat necesse. ꝓpt̾ hec bona
uł animi uł corporis uł ext̾nam tantam dorũ tur¬
bam cole ⁊ in uocare. quos neq omnes cõmemoraui.
nec ipsi potuerunt omnibꝰ bonis humanis minu¬
tatim singillatimq digestis dõs minutos ⁊ singłoᷤᷤ
ꝓuidere. cum posset magno faciliq compendio
una dea felicitas cuncta conferre. nec solum ad bo¬
na capienda quisqͣm alus. s neq ad depellenda
mala quereret᷑ : Cur enim eẽt inuocanda ꝓpt̾ fessoᷤᷤ
diua fessonia. ꝓpt̾ hostes depellendos pellonia.
ꝓpt̾ egros medicus uł apollo uł escuolapius. uł am¬
bo simul quando eẽt grande ꝑiełm: nec d̾s spinien¬
sis ut spinas ex agris eradicaret. nec dea rubigo ut

Expanded text:
autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et auautem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Iouem, ita et patri Argentino et auo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona uel animi uel corporis uel externa tantam deorum turbam colere et inuocare quos neque omnes commemoraui, nec ipsi potuerunt omnibus bonis humanis minutatim singillatimque digestis deos minutos et singulos prouidere, cum posset magno facilique conpendio una dea Felicitas cuncta conferre, nec solum ad bona capienda quisquam alius, sed neque ad depellenda mala quaereretur? Quur enim esset inuocanda propter fessos diua Fessona, propter hostes depellendos diua Pellonia, propter aegros medicus uel Apollo uel Aesculapius uel ambo simul, quando esset grande periculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex agris eradicaret; nec dea Rubigo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ suis. ut eis ingemosi filii nascerent᷑. Quid opꝰ
erat parturientibꝰ inuocare lucinam. cũ si ad ẽẽt
felicitas ñ solum bñ parerent. s etiã bonos: Quid
necessȩ erat opi deȩ cõm̃dare nascentes. dõ uaticane
uagientes. deȩ cuninȩ iacentes. deȩ ruminȩ sug¬
gentes. dõ statilino stantes. dee adeone ad euntes.
abeone ab euntes dee menti ut bonam hab̾ent m̃tẽ.
deo uolũno ⁊ deȩ uolunne ut bona uellent. diis nup¬
tialibꝰ ut bñ contugarent᷑. diis agrestibꝰ ut fruetus
uberrimos caꝑent. ⁊ maxcimȩ ipsi diuȩ fructesee mar¬
ti: ⁊ bellonȩ. ut bñ bellig̾arent. dee uictoriȩ ut un¬
cerent. dõ honorio ut honorarent᷑. dee peccuniȩ ut
peccuniosi ẽẽnt. dõ esculano. ⁊ filio eius argentino.
ut hab̾ent eream argenteamq peccuniã : Nã id̾õ
patrem argentini esculanũ posuerunt. quia priꝰ
erea pecunia in usu cepit eẽ. post argentea. Miror

Expanded text:
toribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus toribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus erat parturientibus inuocare Lucinam, cum, si adesset Felicitas, non solum bene parerent, sed etiam bonos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ruminae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes; deae Menti, ut bonam haberent mentem, deo Volumno et deae Volumnae, ut bona uellent; dis nuptialibus, ut bene coniugarentur, dis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi diuae Fructeseae; Marti et Bellonae, ut bene belligerarent, deae Victoriae, ut uincerent; deo Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi essent, deo Aesculano et filio eius Argentino, ut haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea. Miror
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ intellectum ẽ dona dĩ eẽ ñ deas: Si aut̃ puta¬
te sunt deȩ saltem alia tanta d̃oꝵ turba ñ quereret᷑.
Consideratis enim officiis doꝵ deaꝵq omnium. quȩ
sicut uoluerunt ꝓsua opinatione finxcerunt. inue¬
niant si possunt aliquid quod prestari ab aliquo dõ
possit homini habenti uirtutem. hñti felicitatem.
Quid doetrinȩ uł a mercurio uł a minerua petendũ
eẽt. cum uirtus omĩa secum hab̾et: Ars quippe ipsa
bñ rectȩq uiuendi uirtus a uet̾ibꝰ definita e. Uñ
ab eo quod grecȩ dicitur uirtus. nom̃ artis latinos
traduaisse putauerunt. S si uirtus ñ nͥ ad inge¬
niosum poss uenire. quid opus erat dõ catio patre
qui catos .i. acutos fac̾e̾t. cum ħ poss confene feli¬
citas: Ingeniosum quippe nasci felicitatis ẽ.: Uñ ꝯ̃
si ñ potuit a nondum nato coli dea felicitas. ut ħoc
ei conciliata donaret. conferret ħ parentibꝰ eus cul¬

Expanded text:
quur non intellectum est dona Dei esse, non deas? Si autem putaquur non intellectum est dona Dei esse, non deas? Si autem putatae sunt deae, saltem alia tanta deorum turba non quaereretur. Consideratis enim officiis deorum dearumque omnium, quae sicut uoluerunt pro sua opinatione finxerunt, inueniant si possunt aliquid, quod praestari ab aliquo deo possit homini habenti uirtutem, habenti felicitatem. Quid doctrinae uel a Mercurio uel a Minerua petendum esset, cum uirtus omnia secum haberet? Ars quippe ipsa bene recteque uiuendi uirtus a ueteribus definita est. Unde ab eo, quod Graece Aperrj dicitur uirtus, nomen artis Latinos traduxisse putauerunt. Sed si uirtus non nisi ad ingeniosum posset uenire, quid opus erat deo Catio patre, qui catos, id est acutos faceret, cum hoc posset conferre felicitas? Ingeniosum quippe nasci felicitatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut hoc ei conciliata donaret, conferret hoc parentibus eius cul
Abbreviated transcription (Latin):
tam t̾ram p̾cipitem dedit. q̃ affuit decio patri.
⁊ derio filio. cum ꝓ exeitu se uouerunt: si tam̃
his omibꝰ uera merat fortitudo. unde m̃ ñꝰ agit᷑.
Q uare prudentia. quare sapientia. nulla numinũ
loca meruerunt: an quia in nomine generali
ipsus uirtutis omnes colunt᷑: Sic gͦ poss ⁊ unꝰ
ds coli. quius partes cȩt̾i dii putantur. S: illa
una uirtute ⁊ fides ẽ. ⁊ pudicitia queq tam̃ eat᷑
in edib ꝓpris altaria meruer. has deus n uitas¬
s uanitas facit. hec enim ueri dĩ munera sunt
nõ ipse sunt dee. Uerumptam̃ uͥ ẽ uirtus ⁊ felicitaᷤᷤ.
quid aliud querit᷑ : quid ei sufficit. eui uirtus felicitaᷤᷤ¬
q ñ sufficit: Sm̃ia quippe agenda complectit᷑ uirtꝰ.
omnia optanda felicitas. Si iuppit̾ ut ħ daret ĩõ
colebatur. quia sibonum aliquid ẽ latitudo regni
atq diuiturnitas. ad eandem ꝑtinet felicitatem.

Expanded text:
tam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio patri, tam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio patri, et Decio filio, cum pro exercitu se voverunt? Si tamen his omnibus vera inerat fortitudo, unde modo non agitur. Quare prudentia, quare sapientia nulla numinum loca meruerunt? an quia in nomine generali ipsius virtutis omnes coluntur? Sic ergo posset et unus Deus coli, cujus partes caeteri dii putantur. Sed in illa una virtute et fides est, et pudicitia, quae tamen extra in aedibus propriis altaria merueruntsed uanitas facit; haec enim ueri Dei munera sunt, non ipsae sunt deae. Verum tamen ubi est uirtus et felicitas, quid aliud quaeritur? Quid ei sufficit, cui uirtus felicitasque non sufficit? Omnia quippe agenda conplectitur uirtus, omnia optanda felicitas. Si Iuppiter, ut haec daret, ideo colebatur, quia, si bonum aliquid est latitudo regni adque diuturnitas, ad eandem pertinet felicitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
illi quid sit fides. cuius pͥmum ⁊ maccimũ offi¬
cium ẽ. ut in uerum credatur dm : S cur nõ
suffec̾at uirtus. Nõne ibi ẽ ⁊ fides quõ quidẽ uir¬
tutem.in.iiiͬi. species distribuendã ẽẽ uiderunt.
prudentiam. usticiam. fortitudinẽ temꝑantiã
& qm̃ ⁊ istȩ singulȩ species suas hñt. in partibꝰ uis
ticiȩ fides ẽ. maximumq locum ap̃ nos ht̃ qͥcũq
scimus quid sit qd̾ iustꝰ ex fide uiuit. S illos miror
appetitores multitudinis dõꝵ. si fides dea ẽ. qua¬
re aliis tam multis deabꝰ iniuriam fecerint. p̃t̾¬
mittendo eas quibꝰ similit̾ edes ⁊ aras dedicare
potuerunt. Cur temꝑantia dea ẽẽ ñ meruit. eũ
ei nomine non nulli romani pͥncipes ñ paruam
głiam comparauerint: Cur demiq fortitudo dea
nõ ẽ. quȩ affuit mutio cum dext̾am porrexẽ in
fammas. quȩ ad fuit curcio eum se ꝓpat̾a in abrup¬

Expanded text:
illi quid sit fides cujus primum et maximum offiilli quid sit fides cujus primum et maximum officium est, ut in verum credatur Deum? Sed cur non suffecerat virtus? nonne ibi est et fides? Quando quidem virtutem in quatuor species distribuendam esse viderunt, prudentiam, justitiam, fortitudinem, temperantiam. Et quoniam istae singulae specietiae fides est; maximumque locum apud nos habet, quicumque scimus quid sit, quod justus ex fide vivit . Sed illos miror appetitores multitudinis deorum, si fides dea est, quare aliis tam multis deabus injuriam fecerint praetermittendo eas, quibus similiter aedes et aras dedicare potuerunt? Cur temperantia dea esse non meruit, cum ejus nomine nonnulli Romani principes non parvam gloriam compararint? Cur denique fortitudo dea non est, quae adfuit Mucio, cum dexteram porrexit in flammas; quae adfuit Curtio, cum se pro patria in abrup
Abbreviated transcription (Latin):
nas non oportet. Hlon enim malignis demonib.
rciano sic̃ duifficile ẽ fatle. quoꝵ artes ates ũsucias
hine ꝑͥ otius ist. adũtere debuerunt. quod illa dea
locuta e. quȩ fortuitu accidit. non que m̾itis ue¬
lct.s uit enim fortuna loquax. ⁊ multa felicitaᷤᷤ.
U tͣquid aliuo nisi int homines recto iuuere ñ eu¬
rapent. concilata sibi fortuna quȩ illos sine ulle
bonis mitis facet fortunatos: & e̾te si fortuna
soquit᷑. nõ saltem muliebris. s uirił potius loq̃¬
retur. ut non ipsȩ quȩ simulacrũ dedicauerunt.
putarent᷑ tantum miracłm muliebri loquacita¬
si dea eẽt. multis fuerat p̃ferenda. & nunc quia
dea ñ łt s donum dĩ ẽ. ipsa ab illo impetiet᷑.
a quo solo dari pot̾ ⁊ omis falsoꝵ dõꝵ turba ua¬
nescit. S cur ⁊ fides dea credita ẽ ⁊⁊ accepit etiã
ipsa templum ⁊ altare: qͣm quisqͥs prudent̾ agno¬
scit. habitacłm illi se ipsum facit. Uñ aut̃ sciunt

Expanded text:
nos non oportet. Non enim malignis daemonnos non oportet. Non enim malignis daemonetiam sic difficile est fallere, quorum artes atque versutias hinc potius isti advertere debuerunt, quod illa dea locuta est, quae fortuitu accidit, non quae meritis venit. Fuit enim Fortuna loquax, et muta Felicitas; utquid aliud, nisi ut homines recte vivere non curarent, conciliata sibi Fortuna, quae illos sine ullis bonis meritis faceret fortunatos? Et certe si Fortuna loquitur, non saltem muliebris, sed virilis potius loqueretur, ut non ipsae, quae simulacrum dedicaverunt, putarentur tantum miraculum muliebri loquacitasi dea esset, multis fuerat praeferenda. Et nunc quia dea non est, sed donum Dei est, ipsa ab illo impetretur, a quo solo dari potest: et omnis falsorum deorum turba vanescet. Sed cur et Fides, dea credita est, et accepit etiam ipsa templum et altare? Quam quisquis prudenter agnoscit, habitaculum illi se ipsum facit. Unde autem sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ bona ẽ quȩ sine ullo iudicio uenit ⁊ ad
bonos ⁊ ad malos. Ut quid aut̃ colit᷑ quȩ ita ceca
ẽ passim in quoslibet inciurens. ut suos cultores
plerumq p̃t̾eat.⁊ suis contemptoribꝰ hereat: Aut
si aliquid ꝓficiunt cultores eiꝰ. ut ab illa uideant᷑¬
⁊ amentur. iam merita sequit᷑. nõ fortiutu uenit.
U ẽ definitio illa fortunȩ : uͥ ẽ qd̾ a forcuitis ȩtiã nom̃
accepit: Nicħ enĩ ꝓdest eam cołe. si fortuna ẽ.Si
aut̃ suos cultores disc̾nit ut ꝓsit. fortuna ñ ẽ.
An ⁊ ipsam quo uoluerit iuppit̾ mitat: Colatur
gͦ ipse solus. Non enim pot̾ ei iubenti ⁊ eam quo
uoluerit mitten᷑di fortuna resiste. Aut cerde istã
mali colant qui uolunt hab̾e m̾ita quibꝰpã possit
ni tͥbuunt. qͣm fortunã uocant. ut simłacrũ esꝰ
quod amatronis dedicatũ ẽ.⁊ appellata ẽ fortuma
matronȩ dedicauerint. Qd̃ quidẽ si uerũ sic. m¬

Expanded text:
Quo modo ergo bona est, quae sine ullo iudicio uenit et ad Quo modo ergo bona est, quae sine ullo iudicio uenit et ad bonos et ad malos? Ut quid autem colitur, quae ita caeca est passim in quoslibet incurrens, ut suos cultores plerumque praetereat et suis contemtoribus haereat? Aut si aliquid proficiunt cultores eius, ut ab illa uideantur et amentur, iam merita sequitur, non fortuito uenit. Ubi est definitio illa Fortunae? Ubi est quod a fortuitis etiam nomen accepit? Nihil enim prodest eam colere, si fortuna est. Si autem suos cultores discernit, ut prosit, fortuna non est. An et ipsam, quo uoluerit, Iuppiter mittit? Colatur ergo ipse solus; non enim potest ei iubenti et eam quo uoluerit mittenti Fortuna resistere. Aut certe istam mali colant, qui nolunt habere merita, quibus dea possit ni tribuunt, quam Fortunam uocant, ut simulacrum eius, quod a matronis dedicatum est et appellata est Fortuna matronae dedicauerint. Quod quidem si uerum, sit, m
Abbreviated transcription (Latin):
stimare debemus. ħ p lato dicit. hoc alii philo¬
sophi. ħ excellentes rei publice ppłoꝵq rectores.
Quomͦ gͦ dã fortuna aliqnõ bona ẽ. aliqnõ mala:
an forte qũo mala ẽ dã nõ ẽ. s in malignũ demo¬
nem repente conuertit᷑. Quot sunt gͦ dee iste: Pro¬
fecto quot homines fortunati ħ ẽ bone fortunȩ. Nã
cum fint ⁊ alii plurimi simł ħ ẽ uno tempore male
fortunȩ numquid si ipsa eẽt. simul ⁊ bona eẽt ⁊ mala
his aliud. illis aluid: an illa quȩ dea ẽ semꝑ ẽ bona:
Ipsa ẽ gͦ felieitas. Cur ad hibentur diu̾sa nomina :
ẽ. Solet enim ⁊ una res duobꝰ nominibꝰ appellari
Quid diu̾sȩ edes. diuersȩ are. diu̾sa sacra: Est causa
inquiunt. quia felicitas illa ẽ qͣm boni hñt p̾cede¬
ntibꝰ meritis. fortuna uero quȩ dicit᷑ bona sinę
ullo examine meritoꝵ fortuitu accidit hominibꝰ
i bonis ⁊ mał. unde ętiam fortuna nomuinatur.

Expanded text:
stimare debemus. Hoc Plato dicit, hoc alii philostimare debemus. Hoc Plato dicit, hoc alii philosophi, hoc excellentes rei publicae populorumque rectores. Quo modo ergo dea Fortuna aliquando bona est, aliquando mala? An forte quando mala est, dea non est, sed in malignum daemonem repente conuertitur? Quot sunt ergo deae istae? Profecto quotquot homines fortunati, hoc est bonae fortunae. Nam cum sint et alii plurimi simul, hoc est uno tempore, malae fortunae, numquid, si ipsa esset, simul et bona esset et mala; his aliud, illis aliud? An illa, quae dea est, semper est bona? Ipsa est ergo Felicitas: quur adhibentur diuersa nomina? est: solet enim et una res duobus nominibus appellari. Quid diversae aedes, diversae arae, diversa sacra? Est causa, inquiunt: quia felicitas illa est, quam boni habent praecedentibus meritis; fortuna vero quae dicitur bona, sine ullo examine meritorum fortuitu accidit hominibus et bonis et malis, unde etiam Fortuna nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de diis opinati sunt. qualia si poete fing̾ent. atq
a nob̾ exagitarentur. respondent isti deridenda ẽẽ
figm̃ta poetaꝵ. nõ ueris attribuenda numinibꝰ.
⁊ tam̃ se ips non ridebat cum talia deliram̃ta
ñ apud poetas legebant. s in templis colebant.
I ouem gͥ de omnibꝰ rogarent. ei uni tantũmͦ sup¬
plicarent. Non enĩ quo misisset uictoriã si dã ẽi
sub illo rege ẽ. poss ei audere resistere. ⁊ suam po¬
tius facere uoluntatẽ. Quid qd̾ ⁊ felicitas dã ẽ: ⁊¬
edem accep̃. aram meruit. saera congrua ꝑsoluta
sunt: Ipsa gͦ sola coleret᷑. uͥ enim ipsa ẽȩt. quid
boni non ẽẽt: S quid sibi uult qd̾ ⁊ fortuna dea
putatur et colitur: an aliud ẽ felicitas. aliud for¬
tuna quia fortuma pot̾ eẽ ⁊ mala. felicitas aut̃
si mala fuerit. felicitas ñ erit: Cerce enĩ omnes
dõs utriusq sexus. si ⁊ sexum hñt. ñ nͥ bonos exi¬

Expanded text:
de dis opinati sunt, qualia si poetae fingerent adque de dis opinati sunt, qualia si poetae fingerent adque a nobis exagitarentur, responderent isti ridenda esse figmenta poetarum, non ueris adtribuenda numinibus; et tamen se ipsi non ridebant, cum talia deliramenta non aput poetas legebant, sed in templis colebant. Iouem igitur de omnibus rogarent, ei uni tantummodo supplicarent. Non enim, quo misisset Victoriam, si dea est et sub illo rege est, posset ei audere resistere et suam potius facere uoluntatem.\' CAPUT XVIII. Felicitatem et edem accepit, aram meruit, sacra congrua persoluta sunt. Ipsa ergo sola coleretur.I Ubi enim ipsa esset, quid boni non esset? Sed quid sibi uult. quod et Fortuna dea putatur et colitur? An aliud est felicitas, aliud fortuna? Quia fortuna potest esse et mala; felicitas autem si mala fuerit, felicitas non erit. Certe omnes deos utriusque sexus si et sexum habent non nisi bonos exi
Abbreviated transcription (Latin):
unctuosum. deã streniam quȩ faceret strenuũ. hi
omnibꝰ diis ⁊ deabꝰ publica sacra fac̾e susceꝑunt.
quiȩtaẽ uero appellantes quȩ fac̾et quietum. cum
edem hab̾ et extra portam collinam. publice illam
susciꝑe noluerunt utrum uidicium fuit animi
inquieti. an potius ita significatũ ẽ. qui illam tur¬
bam cołe ꝑseueraret ñ plane doꝵ s demonioꝵ. eũ
quietẽ habere nõ posse. ad qͣm uocat uerus medicꝰ
dicens. Discite a me qm̃ mitis sum ⁊ humił corde
⁊ inuenietis requiem animabꝰ ur̃is. an forte dict̃¬
qd̾ deam uictoriam iuppit̾ mittat. atq illa tanqͣm
regi dõꝵ obtemꝑans. ad quos uisserit ueniat. ⁊ ĩ
eorum parte considat: Hoc uere dicit᷑. ñ de illo io¬
ue quẽ d̃oꝵ regem ꝓsua opinione confingunt. s de
si uictoria dea ẽ. cur non ds ẽ ⁊ triumphꝰ. ⁊ uctorie iuĩ¬
gitur uł maritus. uł fr̃. uł filuis: Talia quippe isti

Expanded text:
et inactuosum, deam Streniam, quae faceret strenuum, his et inactuosum, deam Streniam, quae faceret strenuum, his omnibus dis et deabus publica sacra facere susceperunt, Quietem uero appellantes, quae faceret quietum, cum aedem haberet extra portam Collinam, publice illam suscipere noluerunt. Utrum indicium fuit animi inquieti, an potius ita significatum est, qui illam turbam colere perseueraret non plane deorum, sed daemoniorum, eum quietem habere non posse? ad quam uocat uerus medicus dicens: Discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris. CAPUT quod deam Victoriam Iuppiter mittat adque illa tamquam regi deorum obtemperans ad quos iusserit ueniat et in eorum parte considat? Hoc uere dicitur non de illo Ioue, quem deorum regem pro sua opinione confingunt, sed de si uictoria dea est, quur non deus est et triumphus, et uictoriae iungitur uel maritus uel frater uel filius? Talia quippe isti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pallor ⁊ febris dii romani ẽẽ meruerunt: his
bellatorum causas inquitas excitat. iuctoria eadẽ¬
bella felicit̾ t̾minat. etiam feriato ioue creuit imꝑiũ.
Quas enim hic partes iuppit̾ hab̾et. cum ea quȩ possẽt
bñficia enis putari dii habent᷑. dii uocant᷑. dii colunt᷑.
ipsi ꝓsius partibꝰ inuocant᷑: hab̾et hic aut̃ ętiã ille ali¬
qͥm partem. si regnum ȩtiam ipse appellaret᷑. sicut
appellat᷑ illa uictoria. Aut si regnum munus ẽ iouis.
cur nõ uictoria munꝰ eus habeatur: Quod ꝓfecto
hab̾etur. si non lapis in capitolio s uerꝰ rex regum
⁊ dominus dominantium cognosc̾et᷑. atq cołetur.
⁊ pene singłis motibus attͥbuerent. uocauet᷑ deam
agenoriam quȩ ad agendum ecceitaret. deam stumulã
que ad agendum ultra modũ stunularet. deã mur¬
cidam quȩ p̃t̾ modum ñ moueret. ac fac̾et homĩe
ut ait pomponiꝰ murcidũ idest nimis desidiosum

Expanded text:
et Pallor et Febris dii Romani esse meruerunt? His et Pallor et Febris dii Romani esse meruerunt? His bellorum causas iniquitas excitat, Victoria eadebella feliciter terminat, etiam feriato Jove crevit imperium. Quas enim hic partes Jupiter haberet; cum ea quae possent beneficia ejus putari, dii habentur, dii vocantur, dii coluntur, ipsi pro suis partibus invocantur? Haberet autem hic etiam ille aliquam partem, si regnum etiam ipse appellaretur, sicut appellatur illa Victoria. Aut si regnum munus est Jovis, quur non et uictoria munus eius habeatur? Quod profecto haberetur, si non lapis in Capitolio, sed uerus rex regum et dominus dominantium cognosceretur adque coleretur. et paene singulis motibus adtribuerent, uocauerunt deam Agenoriam, quae ad agendum excitaret, deam Stimulam, quae ad agendum ultra modum stimularet, deam Murciam, quae praeter modum non moueret ac faceret hominem, ut ait Pomponius, murcidum, id est nimis desidiosum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩẽnt in mundo regna płima gentium. ut sunt in
urbe domus płimȩ cuuũ. Proinde bellig̾are.⁊ ꝑ do¬
mitis gentibꝰ dilatare regnum. mał uidet᷑ felicitaᷤ.
bonis necessitas. S qr peiꝰ c̃ẽt ut inuiriosi iustioribꝰ
dñarent᷑. ĩo ñ incongrue dr̃ etiam ista felicitas.
S proculdubio felicitas maior ẽ. uicinũ bonũ hab̾e
concordem. qͣm uicinum malũ subuigare bellantẽ.
alala uota sunt obtare hr̃e quem oderis uł quẽ timeaᷤᷤ
ut possit eẽ quem uincas. Si gͦ iusta gerendo bella.
nõ impia. non iniqua. romani imꝑium tam mag¬
num ad quirete potuerunt. numquid tãqͣm aliqͣ
dea colenda ẽ eis ętiam iniquitas aliena: multum
enĩ ad istam latitudinem imꝑii eam ccoꝑatam ui¬
demus. quȩ faciebat inuiriosos. ut ẽẽnt cum quibꝰ
iusta bella gererent᷑. ⁊ augeret᷑ imꝑium. Cur aut̃
uniquitas dea nõ sit uł ext̾naꝵ gentium si pauor

Expanded text:
essent in mundo regna plurima gentium, ut sunt in essent in mundo regna plurima gentium, ut sunt in urbe domus plurimae ciuium. Proinde belligerare et perdomitis gentibus dilatare regnum malis uidetur felicitas, bonis necessitas. Sed quia peius esset, ut iniuriosi iustioribus dominarentur, ideo non incongrue dicitur etiam ista felicitas. Sed procul dubio felicitas maior est uicinum bonum habere concordem quam uicinum malum subiugare bellantem. Mala uota sunt optare habere quem oderis uel quem timeas, ut possit esse quem uincas. Si ergo iusta gerendo bella, non inpia, non iniqua, Romani imperium tam magnum adquirere potuerunt, numquid tamquam aliqua dea colenda est eis etiam iniquitas aliena? Multum enim ad istam latitudinem imperii eam cooperatam uidemus, quae faciebat iniuriosos, ut essent cum quibus iusta bella gererentur et augeretur imperium. Quur autiniquitas dea non sit, vel externarum gentium, si Pavor
Abbreviated transcription (Latin):
irruat in alt̾uis: A rege gͥ d̾oꝵ regnum hominũ
ȩtiam ipsum regnum aliquis d̾s ẽ. Cur enĩ nõ ita sit
si uictoria dea ẽ: aut quid ipso ioue in hac causa opꝰ
ẽ. si uictoria faueat sitq ꝓpitia.⁊ semꝑ eat ad illos
quos uult ẽȩ uictores: hac dea fauente ⁊ ꝓpitia etiã
ioue uacante uł aliud agente. quȩ gentes ñ subdite
reman̾ent. quȩ regna non ced̾ent : an forte displicet
bonis iniquissima imꝓbitate pugnare ⁊ finitimos
quietos nullamq iniuriam facientes ad dilatandũ
regnum bello spontanco ꝓuocate: Plane si ita sen¬
aduiros bonos gaudere de regni latitudine. Iniqͥtaᷤᷤ
enin eoꝵ cum quibꝰ iusta bella gesta sunt. reginu
aduuit ut cresc̾e̾t. Quod utiq pariium ẽȩt. si quieᷤᷤ
⁊ iusticia finitimoꝵ contra se bellum geri nulla ꝓuo¬
caret inuiria. Ac sic felitioribꝰ rebꝰ humanis omnia
regna parua eẽnt concordi uicinitate lȩtantia. ⁊ ita

Expanded text:
irruat in alterius? A rege igitur deorum regnum hominum irruat in alterius? A rege igitur deorum regnum hominum etiam ipsum regnum aliquis deus est? Quur enim non ita sit, si Victoria dea est? Aut quid ipso Ioue in hac causa opus est, si Victoria faueat sitque propitia et semper eat ad illos, quos uult esse uictores? Hac dea fauente et propitia, etiam Ioue uacante uel aliud agente, quae gentes non subditae remanerent? quae regna non cederent? An forte disbonis, iniquissima improbitate pugnare, et finitimos quietos nullamque injuriam facientes ad dilatandum regnum bello spontaneo provocare? Plane si ita senad uiros bonos gaudere de regni latitudine. Iniquitas enim eorum, cum quibus iusta bella gesta sunt, regnum adiuuit ut cresceret, quod utique paruum esset, si quies et iustitia finitimorum contra se bellum geri nulla prouocaret iniuria ac sic felicioribus rebus humanis omnia regna parua essent concordi uicinitate laetantia et ita
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sola animalia nõnalia sic̃ sunt homines par¬
tes dĩ eẽ contendunt. ñ uideo qͥdẽ si totus mundꝰ e ds̾.
quomͦ bestias ab eus partibꝰ separent.S obluctari
quid opus ẽ de ipso rationali animante .i. homine.
quid infelitiꝰ credi pot̾. qͣm dĩ partem uapulare.
cum puer uapulat: Iam uͦ partes dĩ fieri lasenia.
iniquas. impias. atq omnino dampnabiles. quis
ferre posset. nisi qui ꝓesus insanit sostrems qud
ira scitur eis aquibꝰ nõn colitur. eum asius partibꝰ
no colatur. Restat g̾ ut dicant omnes a p̃a sua re
om̃s colendos qui cognosci ⁊ coli possunt. quia tam
multi sunt. ut om̃s ñ possint. quoꝵ iuppit̾ qr rece p̃¬
sidet. ipsum credo ab eis putare regnũ constituisse. uł
auxissȩ romanoꝵ. Nã si hoc ipse ñ fecit. quem alium
đm opus tam magnum potuisse ad gredi eredant.
cum om̃s occupati sunt officiis ⁊ oꝑibꝰ ꝓpriis. nec alt̾

Expanded text:
autem sola animalia rationalia, sicut sunt homines, parautem sola animalia rationalia, sicut sunt homines, partes Dei esse contendunt; non video quidem, si totus mundus est Deus, quomodo bestias ab ejus partibus separent. Sed obluctari quid opus est? De ipso rationali animante, id est homine, quid infelicius credi potest, quam Dei partem vapulare, cum puer vapulat? Jam vero partes Dei fieri lascivas, iniquas, impias, atque omnino damnabiles, quis ferre possit, nisi qui prorsus insanit? Postremo quid irascitur eis a quibus non colitur, cum a suis partibus non colatur? Restat ergo ut dicant, omnes deos suas habere rtem cujusquam; sed omnes colendos, qui cognosci et coli possunt; quia tam multi sunt, ut omnes non possint. Quorum Jupiter, quia rex praesidet, ipsum credo ab eis putari regnum constituisse, vel auxisse Romanum. Nam si hoc ipse non fecit, quem alium deum opus tam magnum potuisse aggredi credant, cum omnes occupati sint officiis et operibus propriis, nec alter
Abbreviated transcription (Latin):
cendi causa illis qui p̃t̾missi eẽnt multo numero
gentibꝰ. turpi nuditate distentꝰ p̃pon̾et᷑ ⁊ priap
Quid illud. n debet mouere acutos homines uł qͣle ᷤ¬
cumq homines: ñ enim ad hoc ingenii opus ẽ ex¬
cellentia. ut deposito studo contentionis attendant.
si mundi am̃s ds̃ ͤ eiq animo mundꝰ ut corpꝰ ẽ. ut
sit sic̃ unum animal constans ex am̃o ⁊ corꝑȩ. atq
istȩ ds ẽ simi quodã nature inse ipso continens oĩa
ut exc ipsus amã qua uiuificat᷑ tota ista moles.
uitȩ atq animȩ cunctoꝵ uiuentium ꝓ euiꝰq nascẽ¬
di sorte sumantur. nicħ omĩno reman̾e qd̾ ñ sit
pars dĩ. Qd̃ siita ẽ. quis nõ uideat quanta impie¬
tas ⁊ irreligiositas oseqͣt᷑. ut qd̾ calcauerit quisq
partem dĩ calcet. ⁊ in om̃i am̃ante occidendo pars
dĩ trucidet᷑. Nolo omĩa dic̾e quȩ possunt oceurrere
cogitantibꝰ. dici aut̃ sine u̾ecundia ñ possunt si

Expanded text:
cendi causa illis, qui praetermissi essent, multo numeroscendi causa illis, qui praetermissi essent, multo numerosgentibus, turpi nuditate distentus praeponeretur PriapQuid: illud nonne debet mouere acutos homines uel qualescumque homines non enim ad hoc ingenii opus est excellentia, ut deposito studio contentionis adtendant, si mundi animus Deus est eique animo mundus ut corpus est, ut sit unum animal constans ex animo et corpore, adque iste Deus est sinu quodam naturae in se ipso continens omnia, ut ex ipsius anima, qua uiuificatur tota ista moles, uitae adque animae cunctorum uiuentium pro cuiusque nascendi sorte sumantur, nihil omnino remanere, quod non sit pars Dei. Quod si ita est, quis non uideat quanta inpietas et inreligiositas consequatur, ut, quod calcauerit quisque, partem Dei calcet, et in omni animante occidendo pars Dei trucidetur? Nolo omnia dicere, quae possunt occurrere cogitantibus, dici autem sine uerecundia non pos
Abbreviated transcription (Latin):
irasei altã pot̾ ⁊ alia placari. alia concitari. Siauł
dicit᷑ omnes sumul id est totum ipsũ iouẽ potius¬
ofendi. si partes euis nõ ȩciam singillatim minita¬
cinqs colerentur. stuste dicit᷑ Ilulla qiippe illarũ
ptmittteret᷑. eum ipse unus qui bab̾et omnia colet᷑.¬
ħꝰ amut alia omittã quȩ sunt inmim̾̃abilia eũ diet
om̃ia fid̾a partes iouuis ẽȩ. ⁊ omĩa uu̾e. atq rationa¬
les am̃as habe ⁊ ⁊ ĩo sine contiou̾sa d̃os eẽ. ñ iudent
unt: aras nõ statuant quas tam̃ paucissimis sid̾um
staituendas ex̃ putauer̃ ⁊ singillatim sacͥficandum.
Si gͥ irascuntur qui ñ singillatim eoluntur. ñ metu¬
unt paucis placatis toto cęlo irato iuu̾e: Si aut̃
steslas omnes ĩo colunt. qi in ioue sunt quẽ colunt.
isto compendio possent in illo uno om̃ibꝰ supplicare.
Sic enim nemo irascetur eũ in illo uno nemo con¬
tempneretur. potus qͣm cultis quibdã iusta iras¬

Expanded text:
irasci altera potest, et alia placari, alia concitari. Si autem irasci altera potest, et alia placari, alia concitari. Si autem dicitur omnes soffendi, si patres eius non etiam sigillatim minutatimque colerentur, stulte dicitur; nulla quippe earum pretermitteretur, cum ipse unus qui habet omnia coleNam ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, cum dicunt omnia sidera partes Iouis esse et omnia uiuere adque rationales animas habere, et ideo sine controuersia deos esse, non uident ant, aras non statuant, quas tamen paucissimis siderum statuendas esse putaverunt, et singillatim sacrificandum. Si igitur, irascuntur qui non singillatim coluntur, non metuunt, paucis placatis, toto coelo irato vivere? Si autem stellas omnes ideo colunt, quia in Jove sunt quem colunt, isto compendio possent in illo uno omnibus supplicare. Sic enim nemo irasceretur, cum in illo uno nemo contemneretur, potius quam, cultis quibusdam, justa iras
Abbreviated transcription (Latin):
cłm dm̃ uł abarba barbatum. sic̃ a nodis nodatũ
uł certe nõ fortunã s ꝙr barbas ht̃ fortunũ nomi¬
naret. Ipse inuigatiuo deo conuiges uingat. ⁊ cum
uirgini ueori ⁊ ona soluit᷑. ipsę inuocet᷑. ⁊ dea uir¬
sit uius iupiter: siue sint ut quidam omnia ista par¬
tes eiꝰ. siue uircutes eiꝰ sicut eis uidr̃ qͥbꝰ eũ placet eẽ
mundi animũ. quȩ sententia ułut magnoꝵ multũ
doctoꝵ ẽ. Hec siita sunt. quodquale sit nõdum ĩt̾ium
quero quid ꝑderent. si unum am̃ colerent prudenti¬
ore compendio: quid enĩ eiꝰ contempn̾et᷑. eũ ip̃e cole¬
retur: Si aut̃ metuendũ fuit. ne p̃t̾ missȩ siue neglo¬
te partes euis irasc̾entur. ñ gͦ uͥ uolunt ułnt uniꝰ
am̃antis hȩc tota uita ẽ. quę omnes continet dõs.
quasi suas uirtutes uł umbra uł partes. s suam
queq pars ht̃ uitam a cȩt̾is separatam. si p̃t̾ alt̾am

Expanded text:
culum deum uel a barba Barbatum, sicut a nodis Nodutum, culum deum uel a barba Barbatum, sicut a nodis Nodutum, uel certe non Fortunam, sed quia barbas habet Fortunium nominarent; ipse in Iugatino deo coniuges iungat, et cum uirgini uxori zona soluitur, ipse inuocetur et dea Virsit unus Iuppiter, siue sint, ut quidam uolunt, omnia ista partes eius siue uirtutes eius, sicut eis uidetur, quibus eum placet esse mundi animum, quae sententia uelut magnorum multumque doctorum est. Haec si ita suquaero, quid perderent, si unum Deum colerent prudentiore compendio? Quid enim ejus contemneretur, cum ipse coleretur? Si autem metuendum fuit, ne praetermissae sive neglectae partes ejus irascerentur: non ergo ut volunt, velut uanimantis haec tota uita est, quae omnes continet deos, quasi. suas uirtutes uel membra uel partes; sed suam quaeque pars habet uitam a ceteris separatam, si praeter alteram
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cunas tueatur ⁊ uocet᷑ cunina. ñ sit alius ipsȩ
s in illis deabꝰ quȩ fata nascentibꝰ canunt. ⁊ uocant᷑
carm̃tes p̃sit fortuitis uocet᷑q fortuna. in diua rum¬
mam mãmã paruulo inmulgeat. qr rũmam dixcei
uet̾es mamã indiua potina potionem ministret
indiua educa ȩscham p̾beat. de pauore infantũ
pauentia nũccupet᷑. de spe quȩ uenit uenilia. de
uolupatate uolupia. de actu dea agenoria de sti¬
muł quibꝰ ad mimiũ actum homo impellit᷑ dea
stimula nominetur strema dea sit strenuũ faciẽdo.
numeria quȩ numerare doceat. camena quȩ can̾e.
ipse sit ⁊ ds consus p̃bendo consilia. ⁊ dea sentia sen¬
tencias inspirando. ipse deam niuentas quȩ post
p̃textum excipiat uiuenił etatis exordia. ipse sit¬
⁊ fortuna barbata quȩ adultos barba indirat. quoᷤᷤ
honorare noluerunt ut ħ qͣlecumq num̃ saltẽ maᷤ¬

Expanded text:
ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabus, quae fata nascentibus canunt et uocantur Carmentes; praesit fortuitis uoceturque Fortuna; in diua Rumina mammam paruulo inmulgeat, quia rumam dixerunt ueteres mammam; in diua Potina potionem ministret, in diua Educa escam praebeat; de pauore infantum Pauentia nuncupetur, de spe, quae uenit, Venilia, de uoluptate Volupia, de actu Agenoria; de stimulis, quibus ad nimium actum homo inpellitur, dea Stimula nominetur; Strenia dea sit strenuum faciendo, Numeria, quae numerare doceat, Camena, quae canere; ipse sit et deus Consus praebendo consilia et dea Sentia sententias inspirando; ipse dea Iuuentas, quae post praetextam excipiat iuuenalis aetatis exordia; ipse sit et Fortuna barbata, quae adultos barba induat quos honorare noluerunt, ut hoc qualecumque numen saltem mas
Abbreviated transcription (Latin):
aerȩ uino. ipsȩ in mari neptunꝰ. ininferioribꝰ ȩtiã
maris ipsȩ salacia. int̾ra pluto. int̾ra inferiore ꝓser¬
pina. infocis domesticis uesta. in fabroꝵ fornacȩ
uuleanus. insid̾ibꝰ sol. ⁊ luna. ⁊ stelle. indiuinantibꝰ
appollo. in merce mercułiꝰ. in iano iniciator. in t̾mi¬
no t̾minator. saturnꝰ in tp̃rȩ. maris ⁊ bellona in bel¬
lis. lib̾ inuineis. ceres infrum̃tis. diana in siluis.
minerua iningeniis. ipsȩ sit postremo ȩtiã in illa
turba quasi plebeioꝵ d̃oꝵ. ipse p̾sit nomine libi
uiroꝵ seminibꝰ & nomine lib̾e feminaꝵ ipse
sit dispater qui partũ ꝑducat ad diem. ipse sit
dea mena qͣm p̃fecerunt menstruis feminaꝵ.
ipse lucma que aparturientibꝰ in uocet᷑. ipse
opem ferat nascentibꝰ excipiendo eos insinu t̾rȩ⁊
uocetur opis. ipse in uagitu os aꝑiat.⁊ uocet᷑ ds̃
uaticanus. ipse leuet de t̾ra . ⁊ uocet᷑ damleuana

Expanded text:
aere Iuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam aere Iuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in focis domesticis Vesta, in fabrorum fornace Vulcanus, in sideribus sol et luna et stellae, in diuinantibus Apollo, in merce Mercurius, in Iano initiator, in Termino terminator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, Liber in uineis, Ceres in frumentis, Diana in siluis, Minerua in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sit dea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus inuocetur; ipse opem ferat nascentibus excipiendo eos sinu terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet de terra et uocetur dea Leuana,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ad coniugatas intelligit᷑ ꝑtin̾e. sed eam nolumꝰ
imitentur in eo quod fecit illa cum marte. Rursꝰ
inqͥunt ad fabulas redis. & ista iusticia ẽ nob̾ succense¬
re qdꝰ talia dicimus de diis eoꝵ ⁊ sibi nõ succensere
qͥ hec intheatris libentissimȩ spectant cͥmina suoꝵ
ret᷑ ħ ipsa theatrica cͥmina dõꝵ in honorem institu¬
mundi animus. qui uniu̾sam istam molem ex .iiiiͬ. uł
⁊ mouet. mͦ inde partes suas sorori ⁊ fribꝰ cedat. mͦ sit
ether. ut aerem uinonẽ subt̾ fusam desuꝑ amplec¬
tatur. mͦ totum simul eum aere sit ipsȩ celum. t̾rã
ũ tanqͣm conugem eandemq matrem. quia hoc
indiuinis turpe nõ ẽ fecundis ymbribꝰ ⁊ seminibꝰ
fecet. modo aut̾ ne sit necesse ꝑcuncta diseunere. as̃
unus de quo multi apoeta nobilissimo dictum pu¬
tant. dm namq ire ꝑ om̃s t̾ras tractatusq maris
celumq ꝓfundum. ipse in etherȩ sit iupit̾. ipse in

Expanded text:
haec ad coniugatas intellegitur pertinere: sed eam nolumus haec ad coniugatas intellegitur pertinere: sed eam nolumus imitentur in eo quod fecit illa cum Marte. Rursus, inquiunt, ad fabulas redis. Quae ista iustitia est, nobis suscensere, quod talia dicimus de dis eorum, et sibi non suscensere, qui haec in theatris libentissime spectant crimina deoruime probaretur haec ipsa theatrica crimina deorum in honorem institumundi animus, qui universam istam molem ex quatuor vel, et mouet, modo inde suas partes sorori et fratribus cedat; modo sit aether, ut aerem Iunonem subterfusam desuper amplectatur; modo totum simul cum aere sit ipse caelum, terram uero tamquam coniugem eandemque matrem quia hoc in diuinis turpe non est fecundis imbribus et seminibus fetet; modo autem ne sit necesse per cuncta discurrere deus unus, de quo multi a poeta nobilissimo dictum putant: deum namque ire per omnes Terrasque tractusque maris caelumque profundum; ipse in aethere sit Iuppiter, ipse in