comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ne nos quoq paterem᷑. pͥmis
statim sue narrationis elogiis. mũ¬
dificationis expositor. dĩ commne¬
moratione sensus nr̃os illuminãs
dixit: in pͥncipio fecit ds̃. Quam
bonꝰ ordo. Principiũ pͥmo posuit
ut ñ ingenitũ quidam mundũ
arbitrarent᷑. deinde subdidit qͥa
fecit: ut ostender& quia create
opus pars exigua uirtutis ÷ cre¬
acoris. Nam sicut figulus uasis
deformatis nec artem potest ami¬
tcere nec uirtutem: sic opifex
rerũ ds non uniꝰ facture suffi¬
tientem potentiam possidens:
s infinitate potius excedens. so¬
lo momento ꝓprie uoluntatis
magnicudinem eoꝵ que cernũ¬
tur excruxit. Quod si ⁊ pͥnci¬
pium mundus habet ⁊ factꝰ:
quere quis illi dedit pͥncipium.n
qͥs eiꝰ fabricator est. Quod ne hu¬
mana forsitan cogitatione discu¬
tiens ã ueritatis tramite deuia¬
res: p̾uenit instruens nos doctri¬
na. ⁊ animis nr̃is tamqͣm signa¬
culum cuiꝰdam custodiens figeis.

Expanded text:
Quod ne nos quoque pateremur, primis Quod ne nos quoque pateremur, primis statim suae narrationis elogiis mundi fabricationis expositor, Dei commemoratione sensus nostros illuminans, dixit: In principio fecit Deus. Quam bonus ordo principium primo posuit: ut non ingenitum quidam mundum arbitrarentur. Deinde subdidit, quia fecit: ut ostenderet quia creaturae opus, pars exigua virtutis est conditoris. Nam sicut figulus, vasis deformatis, nec artem potest amittere, nec virtutem: sic opifex rerum Deus, non uni facturae sufficientem potentiam possidens, sed infinitate penitus excedens, solo momento propriae voluntatis, magnitudinem eorum quae cernuntur exstruxit. Quod si et principium mundus habet, et factus est; quaere quis illi dedit principium, et quis ejus fabricator est. Quod ne humana forsitan cogitatione discutiens, a veritatis tramite deviares: praevenit instruens nos doctrinis, et animis nostris, tanquam signaculum cujusdam custodiae figens,
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt. sapientiam rebus p̃¬
esse mortalium nullatenꝰ ꝯcesse¬
runt: s familiari ignorantia
sublapsi. uariis omnia diffiniti¬
onib concluserunt. ꝑpt̾ea mul¬
ti eoꝵ ad confusam infamemq
mat̾iam redegerunt: elementis
mundi causas rerum omniũ
disputantes. Alii athomos ⁊ in¬
diuidua corꝑa ⁊ humores ⁊ me¬
atus continere naturam uisib¬
um tradiderunt: modo concur¬
rentib sibi leuib illis rotundisq
corpuscłis. mͦ recedentib a se atq
discretis ortus obitusq ꝑficere.
⁊ in ꝑseuerantibrib corporibus
completionem acdiomioꝵ locatam:
ualidius causas et̾nitatis expͥmere.
Uere it telam araneȩ cexunt qui
ista describunt: ⁊ qui tam uacu
maniaq pͥncipia celo terre mari¬
q conscribunt. Neq it sciebant
dicere. in pͥncipio fecit ds celum
n t̾ram: ꝓꝓterea sine moderami¬
ne ⁊ gubnatione. forcuitoq casu
agi ⁊ ferri omnia insite sibi im¬
pietatis decepti errore dixerunt.

Expanded text:
potuerunt, sapientiam rebus prpotuerunt, sapientiam rebus praeesse mortalium nullatenus concesserunt, sed familiari ignoratione sublapsi variis omnia definitionibus concluserunt. Propterea multi eorum ad confusam informemque se materiam redegerunt, elementis mundi causas omnium rerum deputantes. Alii atomos, et individua corpora, et tumores, et meatus continere naturam visibilium tradiderunt: modo concurrentibus sibi levibus illis rotundisque corpusculis, modo recedentibus a se atque discretis, ortus obitusque perficere, et in perse veratioribus corporibus complexionem atomorum locatam, validius causas aeternitatis exprimere. Vere telam araneae texunt, qui ista describunt: et qui tam vacua inaniaque principia, coelo, terrae, marique conscribunt. Neque enim sciebant dicere: In principio fecit Deus coelum et terram: propterea sine moderamine, et gubernatione, fortuitoque casu, agi et ferri omnia, insito sibi impietatis decepti errore, dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
s non ita ut famulus meus
moyses. qui in omni domo
mea fidelis est. Ore ad os c̃õ¬
loquar ei in spetie: ⁊ ñ ꝑ figu¬
ram. Hic itaq qui in pociun¬
dis presentib dĩ ꝯspectib angłi
fuerat coequatiis: que alisculta¬
uit ało. disserit nobis. Audiamꝰ
humane sapientie: s in ꝓbatissi¬
mis spiritalis doctrine sermonibꝰ.
quoꝵ finis non audientiũ laus:
s s discentium salus. In pͥncipio
fecit ds celum n t̾ram. Retardat
gͥ sermonẽ meũ mentis admira¬
tio: cogitans quid pͥmirm dicam.
uel unde narrationis cãpiam¬
exordiũ. arguam ne uanitatem
scłarium. aut nr̃oꝵ potius p̃dicẽ
u̾itatem. Purima suꝑ rerum na¬
tura grecoꝵ philosophi disputa¬
uerunt: s nullus apud eos ser¬
mo fixxus habetur n stabilis: pͥo¬
re semꝑ a sequente deiecto. Ni¬
chilq nobis oꝑe p̃cium ÷: que il¬
loꝵ sunt infirmare: cũ ad des¬
tructionem ꝓꝓriam sibimet ip¬
sis sufficiant. Qui u dm̃ nescire

Expanded text:
sed non ita famulus meus sed non ita famulus meus Moyses, qui in omni domo mea fidelis est. Ore ad os colloquar ei: in specie, et non per figuram . Hic itaque qui in potiendis praesentibus Dei conspectibus, angelis fuerat coaequatus: quae auscultavit a Deo disserit nobis. Audiamushumanae sapientiae, sed in probatissimis spiritalis doctrinae sermonibus, quorum finis non audientium laus est, sed discentium salus. 2. In principio fecit Deus coelum et terram . Retardat igitur sermonem meum mentis admiratio: cogitans quid primum dicam, vel unde capiam narrationis exordium, arguamne vanitatem saecularium, aut nostrorum potius praedicem veritatem? Plurima super rerum natura Graecorum philosophi disputarunt: sed nullus apud eos sermo fixus habetur et stabilis, priore semper a sequente dejecto. Nihilque nobis operae pretium est, quae illorum sunt infirmare: cum ad destructionem propriam sibimet ipsi sufficiant. Qui enim Deum nescire
Abbreviated transcription (Latin):
scripture. oroises ille qui ꝑhibet᷑
uenustus apud dm̃ fuisse. cũ
ad hoc mat̾nis uberib inhiaret.
quem adoptauit filia pharaonis
⁊ regio eultu liberalit̾ educauit:
philosophis egyptioꝵ eruditioni
eiꝰ magistris adhibitis: qui fastũ
tyrannidis exhorruit. ⁊ ad humi¬
litatem suoꝵ cuiium se ꝯu̾tit: con¬
tentus afflictari scͦum ppło dĩ. qmͣ
fructũ peccati capere temporalẽ:
qui amorem uisticie de ipsa na¬
tura sortitus est: qͥppe qui pͥusꝙͣ
plebis acciper& principatũ. ꝓꝓter
odium nequitie naturale usq ad
necem uidetur imꝓbos ꝑsecutus: qͥ
ab his effugatus est. quib ipse fu¬
erat opitulatus. Qui libentissime
tumultib egypti derelictis. ad
echiopiam ꝓfectus est. ibiq cet̾oꝵ
octogesimũq etatis agens annũ:
uidit dm̃ ut erat homini uidẽ
possibile. mmo ut nemini po¬
tius licuit alii. scđm testimoniũ
ipsius dñi: quia si fuerit ꝓpħa qͥs
cognoscar. ⁊ ꝑ somniũ loquar:

Expanded text:
scripturae, Moyses ille qui perhibetur scripturae, Moyses ille qui perhibetur venustus apud Deum fuisse, cum adhuc maternis uberibus inhiaret, quem adoptavit filia Pharaonis, et regio cultu liberaliter educavit, philosophis Aegyptiorum eruditioni ejus magistris adhibitis , qui fastum tyrannidis exhorruit, et ad humilitatem suorum civium se convertit, contentus afflictari potius cum populo Dei, quam fructum peccati capere temporalem. Qui amorem justitiae de ipsa natura sortitus est, quippe qui priusquam plebis acciperet principatum, propter odium nequitiae naturale, usque ad necem videtur improbos persecutus. Qui ab his effugatus est, quibus ipse fuerat opitulatus: qui libentissime tumultibus Aegypti derelictis, ad Aethiopiam profectus est, ibique caeterorum octogesimumque aetatis agens annum, vidit Deum, ut erat homini videre possibile, imo ut nemini potius licuit alii, secundum testimonium ipsius Dei: Quia si fuerit propheta cognoscar, et per somnium loquar:
Abbreviated transcription (Latin):
EI PRINCIPIO fecit ds̃
celum n terram. Conue¬
uuiens exordium de mun-¬
di compositione narra¬
turus assumpsit decoratio¬
nem gestoꝵ oꝑm: sui faciẽs
sermonis initlum. Ceb enĩ t̾¬
req factura referenda est ñ
sponte formata. ut quidam opi¬
natisunt: s ex deo causas ꝓpͥe
nacta substantie. Qualis igitꝰ
auditor dignis sit magnitudi¬
ne relatoꝵ: uel que madmodum¬
ñ obstrictus esse debeat animꝰ
ad rerum eiꝰ modi acceptionẽ:
Simirũ qui uitiis carnalibus sit
immuinis ⁊ erumpnis mini
pectans. ut meritam d̃ĩ notionẽ
possit adtrahere. S antequam
de subtilitate u̾boꝵ disputemus.
⁊ ꝑscrutemur qͣnta sit harum
uocum significatio: cogitemꝰ qͥs
est qui nos affatur. NIam licoꝵ
altitudinem cordis historica
ñ ualeamꝰ attingere ꝓꝓter in¬
becillitatem nr̃i uidelicet in¬
cellectus actamen p̾rogatiua
loquentis inspecta ultro ad cõ¬
sentiendum his qͣ dicta sc̃ ad du¬
Scemur:
Moises itaq est editor huiusce

Expanded text:
 principio fecit Deus coelum et terram. Conveniens exordium de mundi compositione narraturus assumpsit decorationem gestorum operum, sui faciens sermonis initium. Coeli enim terraeque factura referenda est non sponte formata, ut quidam opinati sunt, sed ex Deo causas propriae nacta substantiae. Qualis igitur auditus dignus sit magnitudine relatorum, vel quemadmodum instructus esse debeat animus, ad rerum ejusmodi perceptionem! nimirum qui vitiis carnalibus est immunis, et aerumnis minimpectans, ut meritam Dei notionem possit attrahere. Sed antequam de verborum subtilitate disceptemus, et perscrutemur quanta sit harum vocum significatio, cogitemus quis est qui nos affatur. Nam licet altitudinem cordis historici non valeamus attingere propter imbecillitatem nostri videlicet intellectus: attamen praerogativa loquentis inspecta, ultro ad consentiendum his quae dicta sunt adducemur. Moyses itaque est editor hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓprias assertiones subicere fes¬
tinarunt: qͥntam qͣmdam na¬
curam corporis ut diximꝰ in ce¬
li siderũq substantiam subesse
firmante ẜ. Mliꝰ autẽ qͥdam de
aeriorib hec qͥdem que narraui¬
mꝰ cuncta clestruxit: ꝓprium uͦ
dogina uisus ÷ comm̾dare. de si re¬
ferre singła maluerimꝰ. si milem
sllis patiem errorem:. s eos ase¬
met ipsis iuicissim deici relinqͣmꝰ.
n omni illoꝵ contentione pꝰ posi¬
ta sequam᷑ mroysets dicentẽ. In pͥn¬
cipio fecit ds celum ⁊ t̾ram. con¬
ditoremq rerum sapientissime
fopmatarũ glorificemꝰ: ⁊ ex ui¬
sibilium pulchritudine illum qͥ
nimis optimꝰ est contemplemur.:
N ex magnitudine corpoꝵ eirseũ¬
sẽptoꝵ metiam᷑ illũ infinitũ e
maximũ. omnẽq cogitationem

Expanded text:
sa, proprias assertiones subjicere fessa, proprias assertiones subjicere festinarunt: quintam quamdam naturam corporis, ut diximus, in coeli siderumque substantiam subesse firmantes. Alius autem quidam de acrioribus, haec quidem quae narravimus cuncta destruxit, proprium vero dogma visus est commendare. De quibus si referre singula maluerimus, similem illis patiemur errorem. Sed eos a semetipsis vicissim dejici relinquamus, et omni illorum contentione postposita, sequamur Moysen dicentem: In principio fecit Deus coelum et terram, Conditoremque optimum rerum sapientissime formatarum glorificemus, et ex visibilium pulchritudine, illum qui nimis optimus est contemplemur. Et ex magnitudine corporum circumscriptorum metiamur illum infinitum, et maximum, omn
Abbreviated transcription (Latin):
nec possunt sine ui aliqua mo¬
tũ tenere ꝯcordem ut pote sin¬
głis partib aliũ atq impetũ ha¬
bentib ex natura. nimioq la¬
bore que composita sunt in mo¬
tũ ꝯtinent᷑ assiduo. Neq it potest
una atq eadẽ ratio reb int̾esse
dissimilib ac repugnantibꝰ con¬
sonare: cum ea que leuioribus
sunt amica. grauiorib ꝯtraria
iudicent᷑. Nam cũ ad suꝑna
n celestia ꝓperamꝰ: pondere t̾re-¬
no depͥmimur. Cũ autẽ ad ima
demergim᷑. ium facimꝰ igni: contͣ
naturam suã eum ꝑtrahentes
inferiꝰ. Flem̾toꝵ aũ distractio
in partes ductas diu̾sas: riume
causas n solutionis importat.
Quod it iuolent̾ natura recusan¬
te cemptat᷑. celerit̾ dissipat᷑: ut po¬
te singłis partib ꝑ quas moles cõs¬
tructa ꝯsistit. ad suũ pͥncipium
redeuntib. Ipter harũ gͥ opini¬
onũ necessitates. secta pͥoꝵ philoso¬
phoꝵ hi qui pꝰea successere rescis¬

Expanded text:
nec possunt sine vi aliqua monec possunt sine vi aliqua motum tenere concordem, ut pote singulis partibus, alium atque alium impetum habentibus ex natura, nimioque labore quae composita sunt, in motu continentur assiduo. Neque enim potest una atque eadem ratio, rebus inter se dissimilibus ac repugnantibus consonare: cum ea quae levioribus sunt amica, gravioribus contraria judicentur. Nam cum ad superna et coelestia properamus, pondere terreno deprimimur. Cum autem ad ima demergimur, vim facimus igni, contra naturam suam eum pertrahentes inferius. Elementorum autem distractio in partes ducta diversas ruinae causas et solutionis importat. Quod enim violenter natura recusante tentatur, celeriter dissipatur: ut pote singulis partibus per quas moles constructa subsistit, ad suum principium redeuntibus. Propter harum igitur opinionum necessitates, secta priorum philosophorum, hi qui postea successere rescis
Abbreviated transcription (Latin):
duritiã. habere etiã ignis socie¬
tatem. ex quo quasi ꝑspicuum
putat᷑ esse: nichilominꝰ etiã reli¬
quarũ porcionũ ꝑmixtiones
amplectit᷑. Nonnulli aũ huius¬
modi opinione contempta qͥntã
qudam naturam in celi composi¬
tone pprio comm̃ti arbitrio
subiimeunt. quibꝰ uidet᷑ corpus
aecheyum. non aer esse ñ t̾ra ñ
aqua ñ ignis ñ aliud penitꝰ qͦd
simplex esse credat᷑: ob hoc scili¬
quoꝵ leuiora sur sum semꝑ in¬
cendunt. grauiora uͦ deorsũ la¬
bunt᷑. s nec suꝑior aut inferior
uars telluris uertibili motu.i
omnino uł directũ erga circul
potunditatẽ continet int̾uallũ.
Quoꝵ aũ naturales motus mi¬
tari solent. eoꝵ eciã qualitates ip¬
sas nratabiles esse necesse ÷: licẽt
nec de alis pͥncipalibꝰ corꝑibꝰ gue
nocant᷑ elementa possibile nobis
est cedere celũ fuisse compositũ.
qm̃ ea que ex diu̾sa mat̾ia cons¬
Fouinit᷑ minime sibi ꝯueniunt

Expanded text:
duritiem, habere etiam ignis socieduritiem, habere etiam ignis societatem, ex quo quasi perspicuum putatur esse, nihilominus etiam reliquarum portionum permixtiones amplectitur. Nonnulli autem, hujusmodi opinione contempta, quintam quamdam naturam, in coeli compositione proprio commenti arbitrio, subjunxerunt: quibus videtur corpus aethereum, non aer esse, non terra, non aqua, non ignis nec aliud penitus quod simplex esse credatur, ob hoc viquorum leviora sursum semper intendunt, graviora vero deorsum labuntur. Sed nec superior aut inferior pars telluris, vertibili motu, idem omnino vel directum, erga circuli rotunditatem continet intervallum. Quorum autem naturales motus mutari solent, eorum etiam qualitates ipsas mutabiles esse necesse est. Licet nec de illis principalibus corporibus, quae vocantur elementa, possibile nobis est credere coelum fuisse compositum: quoniam ea quae ex diversa materia construuntur, minime sibi conveniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pelluntur: ibi erit sine dubio
mouebit᷑ id ad suꝑna ferri ẽtis¬
mũ s: qm̃ familiare est rebus
Igrauissimis ima semꝑ appetene
ma au dicimꝰ: medium totius
mundi locum. Non gͦ mire¬
ris si nusqm cellus inclinat᷑. ut
pote mediam omniũ sortita est¬
sodem. in qua eam necesse ÷ sẽ
stare. nullatenꝰ q contra natum
de ꝓpriis finib submouieri. Horũ
gͥ si quid tͥ ꝓbabile uideat᷑ ad
sapientiam creatoris qui hec ta
disposuit. oportet te huiꝰ modi
tͣnsferre intracula. Neq it mi¬
nuet᷑ rerum dignitas maxima¬
rum: si que sit eoꝵ ratio detega¬
mus. Aut si secus euen̾it. simpli¬
eitatem fid̾i porciorẽ ceͥtis fieri
suadet documentis. De celo qͦꝙ
sieadem dix̾is ñ peceabis. licetꝰ
philosophoꝵ multiloquax dis¬
putatio plurima suꝑ celi natu¬
ra disseruit. quoꝵ alii compositũ
ex quatuor elementis asserunt
ipsũq esse in uisibilem partẽq
habere telluris ꝓpter insitã sibi

Expanded text:
pelluntur: ibi erit sine dubio pelluntur: ibi erit sine dubio movebitur, id ad superna ferri certissimum est: quoniam familiare est rebus gravissimis ima semper appetere. Ima autem dicimus, medium totius mundi locum. Non ergo mireris, si nusquam se tellus inclinat, ut pote mediam omnium sortita sedem, in qua eam necesse est semper stare, nullatenusque contra naturam, de propriis finibus submoveri. Horum igitur si quid tibi probabile videatur, ad sapientiam creatoris, qui haec ita disposuit, oportet te hujusmodi transferre miracula. Neque enim minuetur rerum dignitas. maximarum, si quae sit earum ratio detegamus, aut si secus evenerit, simplicitatem fidei potiorem caeteris fieri suadeo documentis. 11. De coelo quoque si eadem dixeris non peccabis, licet philosophorum multiloquax disputatio plurimum super coeli natura disseruerit. Quorum alii compositum ex quatuor asserunt elementis, ipsumque esse invisibilem, partemque habere telluris, propter insitam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sunt. Hoc nichilominꝰ uel nob
ad credendũ cominodus uel
auscultantib ut sliuis poc̾it inue¬
niri. Licet quide᷑m de fisicis phi¬
losophis cali quadam dispositione
commentent᷑. t̾ram immobilem
tiis ad summitatẽ usq ñ habere
quo magis ualeat inclinari. ⁊ õb
hoc sempꝰ in seniet ipsam ꝯsistit :
imposibile q esse ut eam paciat᷑
equalitas circundata ullũ inue¬
nire mom̃tum in aliũ flecten¬
di se locum. mediam autẽ regio¬
nẽ non fortuitu uł sponte nec
aliqua sorte quesitam tenere tel¬
lurem. s naturalit̾ necessarieq
situi eiꝰ esse decretam. Celesti enĩ
corpore ult̾iorem in suꝑiobris
nacto sedem. quecumq inqͥunt
arbitram᷑ pondera de locis sum¬
mioribꝰ ad ima descend̾e. in me¬
diũ ꝯgͣgatitur locũ. ⁊ in eas sHa¬
tiones totum deduci necesse est
corpꝰ: in quas singule partes
coierunt. Quod si lapides. i lig
cunctaq t̾rena semꝑ ad inferii

Expanded text:
sunt Dei . Hoc nihilominus, vel nobis sunt Dei . Hoc nihilominus, vel nobis ad credendum commodius, vel auscultantibus utilius poterit inveniri. 10. Licet quidam de physicis philosophis tali quadam dispositione commententur terram immobilem tiis, ad summitatem usque non habere, quo magis valeat inclinari, et ob hoc semper in semetipsa consistit, impossibileque esse, ut eam patiatur aequalitas circumdata, ullum invenire momentum, in alium flectendi se locum. Mediam autem regionem, non fortuito vel sponte: nec aliqua sorte quaesitam tenere tellurem: sed naturaliter necessarieque situi ejus esse decretam. Coelesti enim corpore, ulteriorem in superioribus nacto sedem; quaecunque, inquiunt, arbitramur pondera de locis summioribus ad ima descendere, in medium congregantur locum; et in eas stationes totum deduci necesse est corpus in quas singulae partes coierint. Quod si lapides et ligna, cunctaque terrena, semper ad inferiora
Abbreviated transcription (Latin):
atur obsis t̾e: ⁊ int̾rogeris suꝑ
quid circuli eiꝰ infixi sunt. S ⁊
si umqm in psalmo audieris.
ego ꝯfirmaui colũpnas eiꝰ compo¬
sicoriã ꝓfecto uͥtutem eiꝰ colump¬
nas intellige. Quod aũ dictũ÷
aluid scilicet significat. qͣm aqͣm
unddiq orbem t̾re quarũ natu¬
ra circunfusa complectit᷑ Q mͦ
gͥ cũ sit aqua fluda semꝑq ad
decliuora contend̾e soleat. pen¬
disla ÷.⁊ in neutrã diffunditur
partem: Sllud quoq ñ reputaᷤᷤ
quia ñ minorẽ. s etiã maiorẽ
difficultatẽ nobis ipsa cellus in¬
portat. cũ tanto sui pondere
ubrata teneat᷑ in aere: Set
necesse ÷ siue suꝑ se ipsã locatam
esse ꝯcesseris. siue suꝑ aqͦs eam fer¬
ri dixrrimꝰ nusqm nos a pietatis
fateam᷑. Hec itaq nos oportet n
nobis ipsis suadere ⁊ scisitantib
ubi sit ampla ꝯi in sustentabilis
e̾re grauitudo firmata respond̾e:
dicentes quia t̾re fines in manu

Expanded text:
atur obsistere, et interrogeris super atur obsistere, et interrogeris super quid circuli ejus infixi sunt . Sed et si unquam in psalmo audieris: Ego confirmavi columnas ejus , compositoriam profecto virtutem ejus, columnas intellige. Quod autem dictum aliud scilicet significat, quam quia undique orbem terrae, aquarum natura circumfusa complectitur? Quomodo ergo cum sit aqua fluida, semperque ac decliviora contendere soleat, pendula est, et in neutram diffunditur partem? Illud quoque non reputas, quia non minorem, sed etiam majorem difficultatem nobis ipsa tellus importat, cum tanto sui pondere librata teneatur in aere. Sed necesse est, sive super se ipsam locatam esse concesseris, sive super aquas eam ferri dixerimus: nusquam nos a pietatis fateamur. Haec itaque nos oportet, et nobis ipsis suadere, et sciscitantibus ubi sit ampla, et insustentabilis terrae gravitudo firmata, respondere, dicentes: Quia terrae fines in manu
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Siqͥdem ipsius etiã aque
fundamenta querenda sunt:
n it̾m deficiendũ ÷ cũ inueni¬
re uolueris quo fulcimine re¬
sistente fundus ultimꝰ continet᷑.
Sm autẽ aliud qͦͣdam ualidiꝰ esse
corpꝰ inctux̾is quod t̾ram ꝓhibe¬
at ad imia descendere: cogitare
debebis allud quodq ipsum simuils
fundatũ repagulo quod ñ sinat
inferiꝰ decidere que portantur.
Huic quoq ipsi siqͥd confing̾etes
pot̾imꝰ opponere. denuo aliud
subesse munim̾ necessario dis¬
cursura ÷ mens: n ita in infinitũ
cogitatione ducem᷑ꝰ semꝑ his qͦ
inueniunt᷑ firmam̾̃tis alia no¬
ua querentes lqnto longiꝰ ser¬
mone ꝓgredim᷑. qnͣtomagis uir-¬
tutẽ sustentatͥcem t̾re suꝑduce̾
compellem. que simul omnia
que suꝑiecta sunt ualeat susten¬
tare. ꝓpt̾ea disquisitioni metas.
debebis imponere. ne qnͣdoq cu¬
riositati tue nimis in comp̾hen¬
sibilia ꝑtractanti u̾bũ iob uide¬

Expanded text:
tatur. Si quidem ipsius etiam aquae tatur. Si quidem ipsius etiam aquae fundamenta quaerenda sunt, et iterum deficiendum est cum invenire volueris quo fulcimine resistente fundus ultimus continetur. 9. Sin autem aliud quoddam validius esse corpus induxeris, quod terram prohibeat ad ima descendere: cogitare debebis illud quoque ipsum simili fundatum repagulo, quod non sinat inferius decidere quae portantur. Huic quoque ipsi, si quid confingentes potuerimus opponere, denuo aliud subesse munimen: necessario discursura est mens, et ita in infinitum cogitatione ducemur, semper his quae inveniuntur firmamentis, alia nova quaerentes. Et quanto longius sermone progredimur, tanto magis virtutem sustentatricem terrae superducere compellemur: quae simul omnia quae superjecta sunt valeat sustentare. Propterea disquisitioni metas debebis imponere: ne quandoque curiositati tuae, nimis incomprehensibilia pertractancti, verbum Job vide
Abbreviated transcription (Latin):
uacuã ⁊ informẽ: s tm̃ scire
nos ꝯuenit. quia omnia que t̾rã
orclinata sunt. quibꝰ rebus subs¬
tantia compleret᷑: Itaq ad nullũ
ꝓuenies t̾minũ: si singlas eius
qualitates ꝑsequi sermone demꝑ¬
auis Si it disereiis eiꝰ nigrorẽ
srigiditatẽ grauitudinẽ densita¬
tem ⁊ eas qualitates que sapore
gustatus comp̃hensibiles halient᷑
sichil erit penitꝰ quod telluri sub¬
iadeat. Hec gͥ omittentes: nec illdꝰ
hortam̃ inquiri suꝑ quid sit t̾ra
firmata. ẽ orquelut᷑ i mens: ad
nullini c̾tum exitũ ꝑueniente
discursionis indagine. Siue it
ad moctũ liquida ⁊ diffusa natura
pocꝰ labit᷑ undiq t̾re diffugiens
densitate: ac semꝑ eminentior cõ
primente consistens. Quod si
aquã iposueris trene stabilitati
esse subditam. nichilominꝰ ꝑcon¬
tari necesse ÷: quomͦ molesta gra¬
uis ⁊ spissa minime sub aqua de¬
mergit᷑. s ab infirmiore natura
supectio tanti ponderis susten¬

Expanded text:
vacuam et informem, sed tantum scire vacuam et informem, sed tantum scire nos convenit, quia omnia quae erga ordinata sunt, quibus rebus substantia compleretur. Itaque ad nullum pervenies terminum, si singulas ejus qualitates persequi sermone tentaveris. Si enim discreveris ejus nigrorem, frigiditatem, gravitudinem, densitatem, et eas qualitates quae sapore gustus comprehensibiles habentur, nihil erit penitus quod telluri subjaceat. Haec igitur omittentes, nec illud hortamur inquiri, super quid sit terra firmata. Torquebitur enim mens ad nullum certum exitum perveniente discursionis indagine. Sive eniadmodum liquida et diffusa natura,potius labitur: undique terrae diffugiens densitatem, ac semper eminentior cum premente consistens. Quod si aquam posueris terrenae stabilitati esse subditam, nihilominus percunctari necesse est, quomodo moles tam gravis et spissa, minime sub aqua demergitur, sed ab infirmiore natura, superjectio tanti ponderis susten
Abbreviated transcription (Latin):
In pͥncipio fecit ds celũ nt̾rã. Igrtꝰ
t̾pena substantia ⁊ inqͥsitio sinqir¬
loꝵ que nr̃is sensibꝰ exposita sꝰ
tam longũ nobis faciunt nar¬
rationis affatũ. ut multũ plu¬
res sermones in huiꝰmodi exa¬
minatione disserendi sint quan
incet̾is omnibꝰ que explicari possi¬
bile ÷. De qua re nulla penitꝰ com¬
moditas edificande ꝯfertur ȩccłiȩ
s suꝑ celi quidem natura ꝯtenti si¬
nius his que retulit isayas. qͥ u̾bis
usus simplicibꝰ sufficientem nobis
de eo ꝑhibuit intellectũ dicens.
Qui firmauit celum suꝑ humũ .i.
qui minime fortẽ crassamq na¬
turam in cẽli compositione subs¬
lituit. De scemate etiã eiꝰ sati
ab ea dictum ÷: cũ glorificatione
d̃i: qui stabiliuit celum ut came¬
ram. Eadem etiã de t̾ra sentiri
suademꝰ: minime uidelicet discu¬
tientes qualis sit eiꝰ substantia:
nec ꝯficere nos cogitationibꝰ per¬
scrutantes quid ei subiaceat. nͨ
scrutari naturam qualitatib

Expanded text:
ram. Igitur terrena substantia, et inquisitio singulorum quae nostris sensibus exposita sunt, tam longum nobis faciunt narrationis affatum, ut multo plures sermones in hujusmodi examinatione disserendi sint, quam in caeteris omnibus quae explicari possibile est. De qua re nulla penitus commoditas aedificandae confertur Ecclesiae, sed super coeli quidem natura contenti simus his quae retulit Isaias, qui verbis usus simplicibus sufficientem nobis de eo perhibuit intellectum dicens: Qui firmavit coelum sicut fumum , id est qui minime fortem crassamque naturam in coeli compositione substituit. De schemate etiam ejus satis ab eo dictum est, cum glorificatione Dei. Quis stabilivit coelum, ut cameram ? Eadem etiam de terra sentiri suademus: minime videlicet discutientes qualis sit ejus substantia, nec conficere nos cogitationibus perscrutantes quid ei subjaceat, nec scrutari naturam qualitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
plitudie tͣnsgredientem. Nam
licet naturam creacure minime
comphendamꝰ. tñ id ipsum quos
cenuiter nr̃o subicit᷑ intellectui
tm̃ habet admirationis. ut etiam
uelocissima mens inferior udeat᷑
decursis sermonibꝰ usq adeo ab¬
dicam altitudinem intellectus
inuenimꝰ: ut liberet omnino d̾
sequentib desperare. Si it scõꝵ
talis introitꝰ est. ut uestibulũ
templi sic decorũ sit ⁊ splendi¬
dũ. ut elegantia sue pulchritu¬
dinis oculos nr̃e mentis irra¬
trectare. aut quis intuebitur
ineffabilia. quoꝵ ⁊ uisus est
maccessibilis: ⁊ ratio intellec̾¬
tus ineffabilis: Tamen qm̃ ap
ustum uidicem ⁊ ꝑ solo stu¬
dio melioꝵ ñ ꝯtempͣtibilis mer¬
ces ÷: deputata minime noe
pigeat explorare. Nam qm̃¬
uis multum dignitace huiꝰce¬
modi abesse credam᷑: tamen
si uoluntatem scripture se¬
mur suffragante sc̃o spu¬

Expanded text:
am licet creaturae naturam minime comprehendamus, tamen idipsum quod tenuiter nostro subjicitur intellectui, tantum habet admirationis, ut etiam velocissima mens inferior videatudecursis sermonibus, usque adeo abditam altitudinem intellectus invenimus, ut liberet omnino de sequentibus desperare: si enim sanctorum talis introitus est, et vestibulum templi sic decorum et splendidum, ut elegantia suae pulchritudinis oculos nostrae mentis irratrectare; aut quis intuebitur ineffabilia, quorum et visus est inaccessibilis, et ratio intellectus ineffabilis? Tamen quoniam apud justum judicem, et pro solo studio meliorum, nos contemptibilis merces est deputata: minime nos pigeat explorare. Nam quamvis multum dignitate hujusmodi abesse credamur, tamen si voluntatem Scripturae sequamur, suffragante sancto Sp
Abbreviated transcription (Latin):
fit gͥ mens homins qn̾q spelun¬
ca latronum. fit damiꝰ negotiatio¬
nis. fit meretͥcis ꝓstibulum. fĩt
spelunca latronum: qn̾ aliquis ĩ¬
uidendo fr̾i suo ut detrahat insi¬
diatur n iurtutum spoliet indim̾ꝰ¬
tis. sit domꝰ negotiationis: ꝙn ꝓ
his que agimꝰ himani fauorie
forum frequentamꝰ ⁊ ibidem
ementes. ⁊ uendentes laudem ꝓ
bono oꝑe quasi stulti mercatore ᷤᷤ
recipimus. fit meretͥcis ꝓstibłm:
qu̾ in thalamo caste mentis lu¬
panar libinose delectationis erigi¬
turi Hoc quod dico scłares ꝑtimes¬
eunt. ⁊ similituomem ꝙͣ de duobꝰ
sociis assignauimꝰ pretendunt:
oni subdantur. Nunc au fr̃s nõ
qui claustrum intrauimꝰ. aliquid
ad exhortationem scłarium contͣ
ea que suꝑiꝰ minatus ÷ diabolus.

Expanded text:
itur mens hominum quandoque spelunca latronum, fit domus negotiationis, fit meretricis prostibulum. Fit spelunca latronum, quando aliquis invidendo fratri suo ut detrahat insidiatur, et virtutum spoliat indumentis. Fit domus negotiationis, quando pro iis quae agimus, humani favoris forum frequentamus, et ibidem ementes et vendentes, laudem pro bono opere quasi stulti mercatores recipimus. Fit meretricis prostibulum, quando in thalamo castae mentis, lupanar libidinosae delectationis erigitur. Hoc quod dico saeculares pertimescant, et similitudinem quam de duobus sociis assignavimus praetendant, oni subdantur. Nunc autem, fratres, nos qui claustrum intravimus, aliquid de exhortatione saecularium contra ea, quae superius minatus
Abbreviated transcription (Latin):
habitum: quam suauis sit uere
religionis oohabitatio. Audiant
pauꝑes ⁊ letentur. mediotres n hor¬
tenturalioẜ druites. ⁊ confortent᷑.
Habundans ÷ it pauꝑi religio.¬
medioori sufficiens. colerabilis di¬
uiti. infirmis larga. delieatis com
beneficia religionis. Inmoreni
gͥ diligentiꝰ in singulis: ut bene¬
ficiis sus. bonitas relionis agnos¬
catur.

Expanded text:
habitum, quam suavis sit verae religionis cohabitatio. Audiant pauperes et laetentur; mediocres et hortentur alios; divites et confortentur. Abundans est enim religiomediocri sufficiens, tolerabilis diviti, infirmis larga, delicatis compbeneficia religionis. Immoremur igitur diligentius in singulis, ut ex beneficiis suis bonitas religionis agnoscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut suꝑius diximꝰ ꝯtrariũ
contingit: n miramur qͦmodo con¬
tingat. Q.s it ñ miretur ab idi¬
creto discretum decipi posse: a pi¬
litas. infirmitas cariuis animum
pͥuat a uirtute: ⁊ sic eicitur dñs¬
natur xꝑs.i ñͥ timetiir: ꝓmittit¬

Expanded text:
um contingit, et miramur quomodo contingat. Quis enim non miretur ab indiscreto discretum decipi, a pilitas, infirmitas carnis animum privat a virtute, et sic ejicitur Datur
Abbreviated transcription (Latin):
pas. ⁊ eoꝵ corda frigida gelu desꝑa¬
tionis ꝯcreta ꝯsid̾at: quasi in late
claustri sedet. qͦd ad septentͥonem
spectat. Posł tenebras uͦ ꝓfunde
dios expandens illuminat m̾tis¬
secretũ. fugat nubes temptatio¬
nũ. corporim frigoris expellit: ar¬
lectionis calorẽ nutrit. inuitat al
amorẽ ꝓximi. Sicut lucifer p̃ce¬
dit solem: sic amor ꝑximi amoren
đi. Hoo gͥ latus claustri spirital
ortũ respicit claritatis. Tunc it int¬
pit diligi d̾s: cũ incipit diligi ꝓ¬
ximꝰ. Asicut sol oriens ascendit as
australem plagã: sic ꝑ amor̃
ꝓxim. fit ascensus ad caritatẽ. In
lat̾e uͦ claustri quod ad mordiẽ
respicit sumꝰ: qñ ardante carita¬
tis sole. diuine maiestatis lumea
ꝓ nimia claritate tenuit̾ uidemꝰ

Expanded text:
pas, et eorum corda frigida, gelu desperationis concreta considerat, quasi in latere claustri sedet, quod ad Septentrionem spectat. Post tenebras vero profudios expandens, mentis illuminat secretum, fugat nubes tentationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, invitat ad amorem proximi. Sicut lucifer praecedit solem, sic amor proximi amorem Dei. Hoc igitur latus claustri spiritualis, ortum respicit charitatis. Tunc enim incipit diligi Deus, cum incipit diligi proximus. Et sicut sol oriens ascendit ad australem plagam, sic per amorem proximi fit ascensus ad charitatem Dei. In latere vero claustri, quod ad meridiem respicit, sumus, quando ardente charitatis sole, divinae majestatis lumen prae nimia claritate tenuiter videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ic Uẽ. Ex̃. QATUOR.
laterib claustri materialis
structura sieri folꝙ: sic ĩ
iiii. uirtutib animi quadratura
claustri syiritalis ꝑ similitudinẽ
adsignari potest. que sunt ꝯtemptꝰ
sui. ⁊ ꝯtemptꝰ mundi: amor ꝓxinii.
tur ad occidentẽ. aliud ad septemtͥ¬
onem. t̾ciũ ad orientẽ. quartũ ad
meridiem. Dũ it carnis assiduos
c̃nimꝰ defectus. dũ cotidianos oc-¬
casus animi uidemꝰ: tunc quasi
in laterib claustri qͦd ad occasũ
re spitͥ. sedemꝰ. Qͥ d it aluid nͥ oc-¬
subtͣctis suꝑni solis diem diui¬
ne cognitionis defic̾e sentimus.
Recedente sole crescunt umbre.
minuit᷑ claritas: ⁊ sic recedente
sole iꝰticie. misere menti aduenit

Expanded text:
icut ex quatuor lateribus claustri materialis structura fieri solet, sic in quatuor virtutibus animi quadratura claustri spiritualis per similitudinem assignari potest, quae sunt contemptus sui, contemptus mundi, amot ad Occidentem, alterum ad Septentrionem, tertium ad Orientem, quartum ad Meridiem. Dum enim defectus carnis assiduos cernimus, dum quotidianos occasus animi videmus, tunc quasi in latere claustri, quod ad occasum respicit, sedemus. Quid enim aliud nisi ocradiis superni solis, diem divinae cognitionis deficere sentimus? Recedente sole crescunt tenebrae, minuitur claritas, sic recedente sole justitiae, miserae mentis caecit
Abbreviated transcription (Latin):
midem. Non multũ differt habitus
canonic regularis ⁊ scłaris: s si for¬
te regularem uideas. archidiachonũ
uel ep̃m te uidisse ꝯtendas. S forsã
dices delicatis delicata ꝯueniunt: ex
regła testimonium ꝓferens. Ait
it beatus augustinꝰ. Si eis qui uene¬
runt ex morib delicariorib ad mo-

Expanded text:
mydem. Non multum differt habitus mydem. Non multum differt habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula testimonium proferens. Ait enim beatus Augustinus: « Si eis, qui venerunt ex moribus delicatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
docet apłs:. qualis esse debet relignis
habitꝰ. Ait enĩ. Non in ueste preci¬
osa. Qͥ molliciei missierũ p̃ciosiorẽ¬
denegat: putas ne monacho precio¬
siorẽ habitũ ꝯcedat: plus amat spon¬
sus sponse castitatẽ. quã preciosam
uestẽ: plus amat simplicitatẽ. quã
tortũ ermem. Sic immortalis spon¬
sus płꝰ amat int̾iorem habitũ: quã
ext̾iorem. Nolles mollia querunt:
elati p̾ciosa. delicati speciosa. Ext̾ior
it suꝑfluitas: anim nunciat uans¬
tatem. Iuxta regilã qͦd uiliꝰ occurr̾it.
ñ qͦd cariꝰ fuerit emendũ puto: ut
liscumq canonicꝰ. de monachis. s
qͥd dici debeat de quibꝰdam nr̃i or-¬
dinis. canonicis. ⁊ mens. ⁊ facies ue¬
hem̃ter erubescit. lectuli o enim¬
Deoꝵ eulcitris fulciunt᷑ plumeis. linte
is lodicib accurate parant᷑ catinꝰ
derat. forsitan estimares. Capꝑa ca¬
nonici ⁊ cuculla monachi: ñ diffe¬
runt a yallio militis. S ut ait qͥdã
sapiens. miles ⁊⁊ monachꝰ ex eodem pa¬

Expanded text:
esse debeat religionis habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi nuntiat vanitatem. Juxta Regulam: « Quod vilius occurrerit, non quod carius fuerit, emendum puto, ut liscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothuderet, forsitan aestimares. Cappa canonici, et cuculla monachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem pa
Abbreviated transcription (Latin):
tingat decestanda ꝑu̾sitas in monas¬
terio: ubi ꝗͣtum possunt fiunt diuiteᷤᷤ
laboriosi. fiant pauꝑes delicati. Men
cessaria pot̾at. inuenire: erigentes cer
uicem. noluerunt sociar his. ad qͦs
foris accetłe ñ audebant: s egͤssi de
þauꝑe eccła circiuerunt diciores. ut
tendant: ⁊ qui añ ꝯu̾sionem lectulũ
ꝓpͥum nusꝗͣ habebant. nc̾ si forte eiꝰ¬
menta lectisli secum portant. Time¬
o aũ ne in huiꝰmodi lectulis. sonmia
at᷑ animꝰ illusionẽ carnis. Sicut enĩ¬
in ext̾iori lectulo. caro mollicit̾ uo¬
nima spoliata uirtutib enełiuter
delectatur. In lectulo gͥ fluxe m̃tis:
dũ dilectus querit᷑ ñ inuenit᷑. In h

Expanded text:
it, detestanda perversitas, et in monasterio ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi fiant pauperes delicati. » Mecessaria poterant invenire. vicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuierunt ditiores, ut tendant, et qui ante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte vomenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi lectulis videantuatur animus illusionem carnis. Sicut in exteriori lectulo caro molliter vonima spoliata virtutibus enerviter delectatur. In lectulo igitur fluxae mentis dum dilectus quaeritur, non invenitur. In h
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Int̾ illos ̃ qui tunicis indi¬
unt᷑ uoluptas pedem posuit. ñ
qͦd camisiis utant᷑ s qͦs delicat
panno qͥ uulgo sata uocatur.
In ostensione gͥ lanee uestis. asꝑ¬
itatem ꝯu̾sionis ostendunt: s ĩ
delectatione delicati patimi. sil¬
auitatis molliciem querunt. Uidi
nego nͥ fallor monachũ camisia ues¬
titum iocantẽ n dicentẽ. Cariorꝰ sta¬
mina ꝙͣ camisia: tunica uͦ uestiri
magna ÷ difficultas. S qra dices
sanꝰ n petulans ⁊ pingui residens
equo. habundans reb n curias fre¬
quentans. Qͥ tñ ante ꝯu̾sionis ha-¬
bitũ pedeᷤᷤ ire ꝯsueu̾at. nec semꝑ li¬
neis induebatur:: n iło heo abusio

Expanded text:
ruatur. Inter illos etiam, qui tunicis induruatur. Inter illos etiam, qui tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, sanus et petulans, et pingui residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consueverat, nec semper lineis induebatur. Et ideo haec abusio
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ compage dissolutꝰ .i. animus
in ontni actione
patꝰ. In lectulo iacob ad caput po¬
nit᷑ lapis ñ pluma leuitatis: que
uento suꝑbie ad aqͥlonem rapit᷑.
cũ dr. Ponam sedem meã ad aqͥ¬
lonem: nero similis altissimo. Ia¬
cob in itin̾e̾. sub capite lapidem po¬
suit n dormiuit: scalam uidit. an-¬
głos ascendentes ⁊ descendentes n
dnm in nixum seale. In irinere
dormit: qͥ in transitu p̾sentis ute¬
ocłos qͦs ad concupisendũ aꝑuorat
ab appẽtu scłariũ claudit. Uidet an¬
głos: quanto desid̾io suꝑ se do in he¬
reant. ꝙͣto caritatis affectu. nobis
de lectulo: audite de uestimento:
forsitan cũ audis qͦd induit eũ ma
sua uestib ualde bonis: similit̾ ⁊ p̃e¬
osis uestiri queris. Dum legis tunca
iosepl fuisse talarem: conaris ⁊⁊ tu
An ignoras qiiacob fraglantia ues¬
timentoꝵ. famam designat uirtu¬
tiam longanimitatis. Hee sunt gͥ
uestes. quas apud se rebecaa qͥb
in fine quilib& benedictione ꝑsis¬

Expanded text:
brorum dissolutus, id est, animus in omni actione dissipatus in lectulo Jacob ad caput ponitur lapis, non pluma levitatis quae vento superbiae ad aquilonem rapitur, cum dicitur: Ponam sedem meam ad aquilonem, similis ero Altissimo . Jacob in itinere sub capite lapidem posuit, et dormivit, scalam vidit, angelos ascendentes et descendentes, et Dominum innixum scalae . In itinere dormit, qui in transitu vitae praesentis oculos quos ad concupiscendum aperuerat ab appetitu saecularium claudit. Videt angelos, quanto desiderio super se Deo inhaereant, quanto charitatis affectu nobis iudistis de lectulo, audite de vestimento: . Forsitan cum audis, quod induit eum mater sua vestibus valde bonis, similiter pretiosis vestiri quaeris, dum legis tunicam Joseph fuisse talarem, conaris et tu An ignoras, quod in Jacob fragantia vestimentorum famam designat virtutiam longanimitatis? Hae sunt igitur vestes, quas apud se habebat Rebecin fine quilibet benedictione perf
Abbreviated transcription (Latin):
are ñ ꝑtimesc unt. Ex hac itaq ãmiratiõe ꝯpulsꝰ sũ
ex clamare ⁊ dice qr̃ fremuer̃ gentes: & ãmiratio
mixta indignationi. qͦ uesaniã ãmiram᷑. p̃suptioni
indignam᷑. Uł certe in nob̾met ipsis dũ foris as¬
bros ⁊ ĩportunos aspicimꝰ. ⁊ intͥnsecꝰ de
dĩ adiutorio p̾sumimꝰ. ipsã tẽptationũ nr̃arũ molestiã
c̃ qͦdã indignatione arguimꝰ. dicentes q̃r fremuert̃
gentes ⁊ cet̾. Eẽ sũma totiꝰ psalmi ad ħ tendens ut
ꝑ dĩ potentiã ꝯfirmati insolentes adu̾sitates ꝯtẽp¬
niores sumꝰ p̃sumamꝰ. Illoꝵ int̾itũ festinũ atten¬
dã opponamꝰ. c̃ oĩ reue̾ntia aĩmũ nr̃m ad obseqͥũ¬
tã ꝯ̃ illiꝰ subiciamꝰ. sẽꝑ suꝑ nos ad mirantes eiꝰ po¬
tentiã. infra nos despicientes eoꝵ insolen¬
tiã hiec ẽ afectꝰ anrationis indigatimis amut t̃
pl auaatione surgens. Seeuenas ꝑsaliu siries m̃¬

Expanded text:
t. Ex hac itaque admiratione compulsus sum exclamare et dicere: Quare fremuerent gentes . Et est admiratio mista indignationi, quia vesaniam admiramur, praesumptioni indignamur, vel certe in nobismetipsis dum foris asbros et importunos aspicimus, et intrinsecus de Dei adjutorio praesumimus, ipsam tentationum nostrarum molestiam cum quadam indignationgentes? Et est summa totius psalmi ad hoc tendens, ut per Dei potentiam confirmati, insolentes adversitates contemniores sumus, praesumamus. Illorum interitum festinum attendam opponamus, cum omni reverentia animum nostrum ad obsequium illius subjiciamus semper supra nos admirantes ejus potentiam, infra nos despicientes eorum insolentiam. Hic est affectus admirationis indignationi mistus ex laudatione surgens. Sequentis psalmi series
Abbreviated transcription (Latin):
dmorare uolumꝰ uigi medicatiõe animũ ur̾m
exerceamꝰ.in conside ratione miserie nr̃e
cliscamꝰ qͥd nob̾ nece̾ẽ sit pecere: in considera
in hanc uitã intrauimꝰ: cũ dolore ꝑtransi¬
mꝰ cũ luctu exituri sumꝰ. Cogitemꝰ qͣntis
amaritudinib admixtũ sit si qͥd &̃ dulce
aut iocundũ in uia huiꝰ uite occursu suo
nob̾ alludit. Quã fallax. ꝗͣ suspectũ. ꝗͣ ui¬
stabile. ꝗͣ tͣnsitoriũ ẽ qͥcqͥd huiꝰ mundi amor
parturit. qͥcqͥd species ⁊ pulcritudo tẽporał¬

Expanded text:
meditatione animum nostrum exerceamus, et in consideratione miseriae nostrae discamus, quid nobis necesse est petere, in consideratin hanc vitam intravimus, cum dolore pertransimus, cum luctu exituri sumus. Cogitemus quantis amaritudinibus admixtum sit, si quid dulce aut jucundum in via hujus vitae occursu suo nobis alludit; quam fallax et suspectum, quam instabile et transitorium est, quidquid hujus mundi amor parturit, quidquid species aut pulchritudo tempora
Abbreviated transcription (Latin):
eum. et testamentum ipsuis ut iillis. Qui uincen¬
tib ꝓmitcit p̾mium. pignantib prestat adiutori¬
um. Omiũ tale est quia ipsius scilicet dei testam̃¬
tum .i. contestata ꝓmissio est. ⁊̃ ip̃e manifestetut
illi. iudelicet uidenti se. Ad iitorium tale sst. quia
Ioeo securus de promusse: fiducialit̾ curro. Deli
actionun intentio est. Dcłos ad dn̾m semꝑ habr
qui ꝑintentionem ad amorem dei dirigit om̃e
quos agit. Cuiꝰ nimirum pedes alaqueo eu el¬
luntur. quia mala actio ẽẽ non potest cuꝰ a
mor dei origo est. Sine ꝑicło namq ua acti¬
onum curritur. cum intentio animi carita
te gubernat᷑. Sed quis potest semꝑ respicere
dm̃: nisi quem semꝑ d̾̃s respicit: Quia nimirũ
dilectionem hominis semꝑ dilectio dei sieut
pͥueniendo excitat. sic subsequendo conseruat.
hoc est enĩ qd̵ sequitur. Respice ui me. Ac si di¬
ceret. Ht ce dilig̾e possim: tu clilige me ⁊ ut
amore tuo dignus sun: miserere mei relaxan¬

Expanded text:
illis . Qui vincentibus promittit praemium, pugnantibus praestat adjutorium. Praemium tale est, quia scilicet Dei testamentum, id est contestata promissio est ut ipse manifestetur illi videlicet videnti se. Adjutorium tale est, quia Ideo securus de promisso fiducialiter curro. Oculi actionum intentio est. Oculos ad Dominum semper habet qui per intentionem ad amorem Dei dirigit omne quod agit. Cujus nimirum pedes a laqueo evelluntur, quia actio mala esse non potest, cujus amor Dei origo est. Sine periculo namque via actionum curritur, cum intentio animi charitate duce gubernatur. Sed quis potest semper respicere Deum, nisi quem semper Deus respicit? Quia nimirum dilectionem hominis semper dilectio Dei sicut praeveniendo excitat, sic subsequendo conservat. Hoc est enim quod sequitur: Respice in me ; ac si diceret: Ut te diligere possim, tu dilige me, et ut amore tuo dignus sim, miserere mei relaxan
Abbreviated transcription (Latin):
a latebram eius occultam de qua produt .i. super¬
id est edium fiatnum ꝑserutantes clum laqueos con¬
spieimꝰ: ꝑiełm caueamus. Comp̾hensus est inimieꝰ
quia cũ finem pͣiu desid̾ii pͥuidemus: anunũ a cõ¬
sensu pechimius. Sie enĩ uicia inuestigando ꝑseqͥ

Expanded text:
et latebram ejus occultam, de qua prodiit, id est superet latebram ejus occultam, de qua prodiit, id est superid est odium fraternum, perscrutantes, dum laqueos conspicimus, periculum caveamus. Comprehensus est inimicus, quia cum finem pravi desiderii providemus, animum a consensu retrahimus. Sicut enim vitia investiga
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis de semet ip̃o plusqͣm oportet sentiens.
occulta suꝑbia laborat. hic gͦ si forte intercete¬
ros uel adcolloquendum suie adconsulendum
consederit. qr se singularit̾ sapientẽ existimat.¬
te singulariter debere audiri putat. Si uͦ illos
aduerbum suum minus fortassis attentos ui
d̾it Estatim ꝑmpatientie uitiũ tumens. totũ qd̵
cont᷑ uoluntatem suam agitur adiniuriã suã
fieri arbitrat᷑. Et quia eos non rõne s odio po¬
tius aut inuiclia ad contemptũ suũ excitatos cre¬
dit: iam omnino ut pote amaliuoł suũ colloqͥũ
subtrahere disponit. Cum se inmoderate luigua
alocutione stringit a caritate animꝰ refrigescit.
Oportet gͦ ut clum nos uel loquentes uel consule¬
tes minus aucliri.:⁊ exinde cor nr̃m aliquo fortas¬
sis subito dolore tangi senserimus: impetũ aĩ
nr̃i refrenemus.⁊ hunc dolorẽ quasi inimieum
a latere deuisidiis prosilientem instant̾ ꝑsequamur.

Expanded text:
aliquis, qui, de seipso plusquam oportet sentiens, aliquis, qui, de seipso plusquam oportet sentiens, occulta superbia laborat. Hic ergo si forte inter caeteros, vel ad colloquendum, sive ad consulendum consederit, quia se singulariter sapientem existimat, singulariter se audiri debere putat. Si vero alios ad verbum suit, statim per impatientiae vitium tumeus, totum, quod contra voluntatem suam agitur, ad injuriam suam fieri arbitratur. Et quia eos non ratione, sed odio potius aut invidia ad contemptum sui excitatos credit, jam omnino utpote a malevolis suum colloquium subtrahere disponit. Cumque se immoderate lingua a locutione stringit, a charitate animus refrigescit. Oportet ergo ut, dum nos vel loquentes, vel consulentes minus audiri, et exinde cor nostrum aliquo fortassis subito dolore tangi senserimus, impetum animi nostri refrenemus, et hunc dolorem quasi inimicum a latere de insidiis prosilientem instanter persequamur,
Abbreviated transcription (Latin):
at. quia tñ transitorium est quoo amat sta¬
bilis non fit: et cum labi non ceperit id cui ĩ¬
nitit᷑ mox innitentis uestigia ab ipsa sua stabi¬
litate infirmant᷑. Cũ ã tocũ animi desideriũ
mecernis figitur: quasi pede insoliditate con¬
stituto uestigia nor infirmantur. ꝑseqͣr inimico
insia̾ntur. qui qnͣto magis occulti sunt:
tanto amplius nocere possunt. hii sunt motu᷑
carnales qui incorde nr̃o oriuntur ⁊ quia dela¬
tentib desidiis prodeunt: incautos sere sub sp̃e
uircutis fallunt. Quos tune nimirũ ꝑsequimur
qñ ip̃am originis eoꝵ radicem subtilit̾ inuesti¬
gamus. quatinus dum nos illicito motu oriẽ¬
te pulsari senserimus: statim de qua affectõe
natꝰ sit ⁊ ad quem finem appetitus eiꝰ tendat
ꝑspicere studeamus. hoc fortassis qualiter fie¬
ri possit cicuis cognoscit᷑. si eius aliquis ꝑxem¬
plum inmedium ꝓponatur. Uerbi gr̃a. Est

Expanded text:
tamen, quia transitorium est quod amat, statamen, quia transitorium est quod amat, stabilis non fit; et cum labi coeperit cui innititur, mox innitentis vestigia ab ipsa sua stabilitate infirmentur. Cum autem totum animi desiderium in aeternis figitur: quasi pede in soliditate constituto, vestigia non infirmantur. CAP. XXXII. insidiantur, qui quanto magis occulti sunt, tanto amplius nocere possunt. Hi sunt motus carnales, qui in corde nostro oriuntur, et quia de latentibus desideriis prodeunt, incautos saepe sub specie virtututum fallunt. Quos tunc nimirum persequimur, quando ipsam originis eorum radicem subtiliter investigamus, quatenus, dum illos illicito motu oriente pulsare senserimus: statim de qua affectione ille natus sit, et ad quem finem ejus appetitus tendat, perspicere studeamus. Hoc fortassis qualiter fieri possit citius agnoscetur, si ejus aliquod exemplum in medium proponatur. Verbi gratia: Est