comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queq om̃e melos excesseĩt illa dei uocem fot trainsat¬
tis laborib suis etlia in requiẽ euocatis proq hĩs oł¬
bus sponsorẽ uẽacissimũ ac locuplecissi᷑ habere
Cogitar̾ cotidie quid ẽ qd̾ reliqui quid ẽ qd̾ ꝯfecutꝰ
sum/ quale ẽ qͦ patior / quale qd̾ exspecto / ꝙtũ est
iactua ỹmo uõ nõ iactura s lucrũ ⁊ ĩnuabiliũ tedio
fuga/ felicitatẽ negotient᷑ etnͣa ⁊ diiuisẜ hom̃i fasi¬
diis urbiũq ꝑiculis ubi uc̾ est inf̾łius ille pientiũ
cuiꝰ memũt psal ͭͣ ad suꝑna pr̃iam ꝓperantes iã hiuic
ceꝑant ex̃ felices Siquid᷑ miẜre sinis / felicitatis meti¬
ũ est naͣ conͣtioꝵ exigente ut ubi ħ desũt iᵈ. mãpiat
Poscremo et cogitatꝰ altissimos ⁊ collocutores sp̃ũs
aut̾ hͥ nisi de quo sep̾tũ est Si ascendeo in cełũ tu
illic es ⁊ si descendio in inf̾nũ ades Si sampsẽo pen¬

Expanded text:
queque omne melos excesserit illam Dei vocem, tot transacqueque omne melos excesserit illam Dei vocem, tot transactis laboribus, suos eternam in requiem evocantis; proque his omnibus sponsorem veracissimum ac locupletissimum habere; cogitare quotidie: «quid est quod reliqui, quid est quod secutus sum, quale est quod patior, quale quod expecto, quantum est iactura, imo vero non iactura sed lucro, et innumerabilium tediorum fuga, felicitatem negotientur eternam, et dimissis hominum fastidiis urbiumque periculis, ubi vere est infernus ille viventium cuius meminit Psalmista, ad supernam patriam properantes iam hinc ceperint esse felices; siquidem miserie finis felicitatis initium est, natura contrariorum exigente ut ubi hoc desinit illud incipiat. Postremo et cogitatus altissimos, et collocutores spirituautem Hic, nisi de quo scriptum est: «si ascendero in celum tu illic es, et si descendero ad infernum ades; si sumpsero pen
Abbreviated transcription (Latin):
suuore aipo q ihu fpcãculis presidence pusnatu est
Caue na ala sũꝑioꝵ quies de ꝑfundis ad es celsa ten¬
dentur fatigato aiõ gratissima Que nã suauitar lat¬
marũ de ꝓuũssimo cord᷑ fonte cãdentiũ que nã militũ
canentiũ. uallit̃iq et castra ẜuantiũ loco arduo et
mutato ubi uet pabulũ desit / nec aquatio ubi fidant
hestelib insidnis tentari se posse non obrui/ ⁊oq se grẽ
fubieceos ut febcissimi hostis incur sus ip̃ĩs Mlquiuã
sappliciũ illi sit ut qui saluti iam ampliꝰ nõ sbatĩ
pe prosit ad gloria Ex̾cendoq fiat cautior militia
ferotior uictoria. clarior triũphus cristi pugilũ in uite
ppetuã freꝙ̃tiam angelorũ ⁊ diuini uultus aspem u̾i
totius sacce ꝯcupiẽ et deside̾ioꝵ omi est finis pro pau
q diuitias pro incolatu siluarũ ius ciuitatis etherde
pro famoso tugurio stellantia xpĩ palatia / pro aeresti
silentio canca augelicos ⁊ celestis dulcedinis armonie

Expanded text:
ue Iesu spectaculis presidente pugnandum est. Quenam illa suspiriorum quies de profundis ad excelsa tendentium, fatigato animo gratissima; quenam suavitas lacrimarum de purissimo cordis fonte cadentium; quenam militum canentium vallumque et castra servantium, loco arduo et munito, ubi nec pabulum desit nec aquatio, ubi fidant hostibus insidiis tentari se posse non obrui; eoque se gratie subvectos, ut ferocissimi hostis incursus ipsis obsequium supplicium illi sit, ut, qui saluti iam amplius non obest, sepe prosit ad gloriam, exercendoque fiat cautior militia, fortior victoria, clarior triumphus Cristi pugilum in vite perpetuam frequentiam angelorum et divini vultus aspectum — ubi totius sacre concupiscentie et desideriorum omnium est finis — pro paimabiles verissimasque divitias, pro incolatu silvarum ius civitatis etheree, pro fumoso tugurio stellantia Cristi palatia, pro agresti silentio cantus angelicos et celestis dulcedinem armonie,
Abbreviated transcription (Latin):
ra negotia de ceptos cdientes oressos paupes pulses
spoliatas uiduas/ afflicere necatos q ĩnorios Cadas
hos dobz ultrices sçelerx l uidet sepe Itor dormiene
ꝯp̃e amnat sepe ꝯquĩtur ⁊ sepe metu sabico sop̃nq ab¬
rũpitur
sce autẽ plenꝰ houesto gaudio plenꝰ sc̃a spe plerꝰ

Expanded text:
negotia, deceptos clientes, oppressos pauperes, pulsspoliatas viduas, afflictos necatosque innoxios, cumque his omnibus ultrices scelerum Furias videt; sepe itaque dormiens exclamat, sepe conqueritur, et sepe metu subito somnus abrumpitur. Iste autem plenus honesto
Abbreviated transcription (Latin):
ausus tm̃ pñtiam sibi fingat Ait em̃ ꝑdest sñ dubio
custodem sui imiposuisse ⁊ hr̃e que rspicias quẽ intͬesse¬
auti custõdi aut catho ille scit aut scipio aut lelius aut
ligas hanc etiã epicureã ẽẽ doct̾na Seneca ide alibi
dus ut sec tꝙͣ illo spectante uiuamꝰ et oimĩa tamꝙͣ
allo uidonte friciamꝰ hoc mi lualli Epiturꝰ p̃cepis nob̾
cꝯtodem et pedagogũ dedit deide quibusdã int̾ positis
quib hoc ꝯsiliũ adiuuae̾tur adiecit ⁊ elige ita ca¬
thonẽ ait si ħ uidetur tibi miis rigidus elige L̾mis¬
sioris animi unũ leliũ elige eũ cꝯ tibi platuit ⁊ uita
et or̃õ/ et ip̃e am̃ añ se ferens mulltus uides ut aliqt

Expanded text:
sentiam sibi fingat. Ait enim: «Prodest sine dubio custodem sibi imposuisse et habere quem respicias, quem interessenquam, autoritate custodi, aut Cato ille sit, aut Scipio, aut Lelius, aut ligas hanc etiam esse epycuream doctrinam, Seneca idem alibi: o spectante vivamus et omnia tanquam illo vidente faciamus. Hoc, mi Lucili, Epycurus precepit, custodem nobis et pedagogum dedit». Deinde, quibusdam interpositis quibus hoc consilium admiratur, adiecit et «elige itaque Catonem» ait «si hic tibi videtur nimis rigidus, elige remissioris animi virum Lelium; elige eum cuius tibi placuit et vita et oratio et ipse animum ante se feren
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omne cccori passa ludibrĩd/ que si quis ualde hz
esuriens c̾nat ꝙ fede ꝙͣtoq fu̾rt coagulata lenocinio
solo spectatulo satur absedat/ Ita mixta uidebit ñucẽ¬
q c̾tantĩa nra exteris marina t̾reserib ingra candi¬
dis accia dulcib/ hirsuta pẽnatꝭ mansaeta ferocib
⁊ qi ouidianũ chaos iᵈ antiqũ ⁊nouatũ atq in an¬
gustias fit coactũ / nõ solũ corꝑe in uno s in uno¬

Expanded text:
et omne cocorum passa ludibrium, que siquis valde licet et omne cocorum passa ludibrium, que siquis valde licet esuriens cernat quam fede quantoque sint coagulata lenocinio, solo spectaculo satur abscedat. Ita mixta videbit invicemque certantia nostra exteris, marina terrestribus, nigra candidis, acria dulcibus, hirsuta pennatis, mansueta ferocibus et, quasi ovidianum chaos illud antiquum renovatum atque in angustias sit coactum, non solum corpore in uno
Abbreviated transcription (Latin):
et fedo pulueꝰ ꝯcẽa ꝯplent᷑: uolat atriis argentũ
auro ꝯfectũ et pocula carnis gẽmis expressa stamp¬
nũ senco uestit᷑ ostio paries t̾ba tapetib dũ ẜuoꝵ
nũda int̾mi cohors tremit Instructa atie datur
tandẽ lituo signũ pugne. coq̃ne duces aule ducib
q exquisite epule ⁊ uina priscis caltata ꝯsulib ar¬
dent ⁊utilo in auto ñẽ graieq uindennie uno in
cifo gnosos et meroe uesenꝰ ualentͣis q mistencia
sinretam q colles ⁊ calabri/ Nlec satis est insi ha¬
chus ausomꝰ uel hibleo melle uel eoe facto medi¬
catus harundĩs bacas ꝙ ingrantib odoratꝰ nam qr¬
te mucaur̾it. Parte alia par diu̾si gm̃s pompa
ꝯspia᷑ fere horrdbiles pistes incogniti uolutres in¬
audite puluẽ p̃cioso oblite ⁊ oblite uetlis patrie q̃¬
dã uoce testantes originẽ nomẽq iam sołũ de pha-¬
sid rnẽtes ffuiãt ip̃is edentib scupenda f̾cula

Expanded text:
et fedo pulvere cunta complentur, volat atriis argentum et fedo pulvere cunta complentur, volat atriis argentum auro infectum et pocula cavis gemmis expressa, scamnum serico vestitur, ostro paries, terra tapetibus, dum servorum nuda interim cohors tremit. Instructa acie datur tandem lituo signum pugne. Coquine duces aule ducibus a marique conquisite epule et vina priscis calcata consulibus. Ardent rutilo in auro nostre graieque vindemie, uno in scipho Gnosos et Meroe, Vesevus, Falernusque miscentur, Surrentinique colles et Calabri. Nec satis est, nisi Bachus Ausonius, vel Hibleo melle vel Eoe suco medicatus harundinis, baccisque nigrantibus odoratus, naturam arte mutaverit. Parte alia par diversi generis pompa conspicitur: fere horribiles, pisces incogniti, volucres inaudite, pulvere precioso oblite et oblite veteris patrie, quedam voce testantes originem, nomenque iam solum de phaside retinentes. Fumant ipsis edentibus stupenda fercula
Abbreviated transcription (Latin):
h mlt̾ꝭ h nẽtis ardore ꝙͣ quoliz auiz seu gem¬
maꝵ splendore felicior Inde autẽ pedetentĩ sua
relegens uestigia scandeñ iam in altũ ⁊ qui ma-¬
ne nouũ illustraueit mẽidiẽ accedente solis radio
iil potius ꝙͣ extingui flãmas liciũ qͣs c̾tatim
flatu ⁊ fontẽtꝭ altꝰ sustitat ⁊ quo ille cupide ꝑ¬
uriꝰ hic om̃e malaꝵ cupidinũ calorẽ noxiũ
auf̾ri flagitat/ Deniq ꝙ unũ porta sacirica
sine ꝑiculo posa docet in corꝑe sano mẽtẽ sanã
orat/ quis hoꝵ oro hactenꝰ horas suas expendit
Euit prandii tempꝰ Ille sub ingenti Riuinã
mĩnante aula ꝯpom᷑. puluinãib obrictꝰ se¬
pultusꝰ. Rebo aut uatiis trcla clamorib Cir¬
ainstant canes aulici mue̾sq domestici Certati adu¬
laroris cꝯͥfusa aties obsequiꝰ ⁊ corrosoꝵ turba fami¬
liaeũ ꝯfuso screpetu mensã inst̾it ueri᷑ put᷑ sołũ

Expanded text:
habet, multum hoc mentis ardore quam quolibet auri seu gemhabet, multum hoc mentis ardore quam quolibet auri seu gemmarum splendore felicior. Inde autem pedetentim sua relegens vestigia, scandente iam in altum et qui mane novum illustraverat meridiem accendente solis radio, nil potius quam extingui flammas litium, quas certatim flatu et fomentis alter suscitat, et quo ille cupide peruritur, hic omnem malarum cupidinum calorem noxium auferri flagitat. Denique quod unum poeta satyricus sine periculo posci docet, in corpore sano mentem sanam orat. Quis horum, oro, hactenus horas suas expendit honestius? Venit prandii tempus. Ille sub ingenti et ruinam minitante aula componitur pulvinaribus obrutus sepultusque. Reboant variis tecta clamoribus; circumstant canes aulici muresque domestici, certatim adulatorum circumfusa acies obsequitur et corrasorum turba familiarium confuso strepitu mensam instruit. Verritur putre solum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupieit ⁊ arator ꝙͣ orator eẽ maluelt rapt̃ infecto
negotio donũ redit ⁊ t̾pibus latebris non magis has¬
tiũ ꝙͣ clientiũ seioꝵ se furatur aspãbus Iste ubiꝰ
p̾mũ floreũ sedile salubrẽq nactꝰ collem ꝯstrcit᷑
iubarr iam solis exorto in diurnas dei laudes pus
letus ore prorũpens eoꝵ suauiꝰ si deuotis forte sus¬
piraĩs leue nr̃mur ꝑui grrgitis aut dulces auiũ ꝯcmã¬
uemant quele Innocentiã in p̾mis lingue freñ
litis nesciũ uisus tegimẽ uanitatib obiectũ puĩ¬
tatẽ cordis uecordie abũttã abũtiau / et domit̾tẽ
carnis abstinẽtia dep̃cat᷑ nec mlt̾o post t̾ciis in lau¬
dibus c̾tiam in t̾nitate ꝑsonã uenr̃atur et sc̃i spũs
poscit aduentũ linguã ꝙ et mẽte ꝯfesfione ꝑso¬
nantẽ salucifera ⁊ caĩtatẽ celico igne flãmantẽ
ad ꝓrimos accensurã que si deuote postulat iã

Expanded text:
concupierit, et arator quam orator esse maluerit, raptim infecto concupierit, et arator quam orator esse maluerit, raptim infecto negotio domum redit, et turpibus latebris, non magis hostium quam clientium suorum se furatur aspectibus. Iste ubi primum floreum sedile salubremque nactus collem constitit, iubare iam solis exorto, in diurnas Dei laudes pio letus ore prorumpens eoque suavius si devotis forte suspiriis lene murmur proni gurgitis aut dulces avium concinnant querele, innocentiam in primis, lingue frenum litis nescium, visus tegmen vanitatibus obiectum, puritatem cordis, vecordie absentiam et domitricem carnis abstinentiam deprecatur. Nec multo post, tertiis in laudibus, tertiam in Trinitate personam veneratur, et Sancti Spiritus poscit adventum, linguam quoque et mentem confessione personantem salutifera, et caritatem celico igne flammantem ac proximos accensuram. Que si devote postulat iam
Abbreviated transcription (Latin):
lta adis pastus anuenissimis mlt̾a cũ pace ad uentu¬
re lucis mĩtiũ prescolatur
Iuersis uotis exspcata lux adest Ille hostib
amicis liniẽ obsessũ h saluta᷑ posat᷑ at
trahi frads argui. lacea̾tur huit uacuũ
fent aͥ ͣ uadit ille mestus in forũ plenꝰ qrularũ
plenꝯ ꝙ negocõꝵ ⁊ ĩmitis dici p̾mordiũ a litib auspi¬
catur uadit iste alatͥ in uicinã saluã plenꝰ ocii ple-¬
nꝯ q silentii ⁊ cũ gaudio faustũ hiñẽ sebre lutis ingre¬
ditur Ie ut ad potentũ supba palatia sure ad foroni¬
data iudiciõ subcellia uentũ est ueras falsa ꝓmiistens
aut iustitiã p̃mit insontis. aut nocentis ⁊ei pastit au-¬
daciã aut prorsus aliyͥ uel in ꝓprĩ dedecus ael in alo¬
uã panciẽ moli᷑ mordente am̃i consc̃a sepe metu euã
u̾ba rũpente / et sepe uã pro mendatiis u̾bera probͣ¬
bis referens plenꝰ q ruboꝵ aut palloꝵ seq uicissm
nicrepitãs ꝙ non potius deserti famẽ ꝙ diserci famã

Expanded text:
ta cibis pastus amenissimis, multa cum pace animi venture lucis initium prestolatur. Diversis votis expectata lux adest. Ille hostibus amicis limen obsessum habet, salutatr, arguitur, laceratur. Huic vacuum fert animus. Vadit ille mestus in forum, plenus querelarum plenusque negotiorum, et imminentis diei primordium alitibus auspicatur. Vadit iste alacer in vicinam silvam, plenus otii plenusque silentii, et cum gaudio faustum limen serene lucis ingreditur. Ille, ut ad potentium superba palatia sive ad formidata iudicum subsellia ventum est, veris falsa permiscens, aut iustitiam premit insontis, aut nocentis rei pascit audaciam, aut prorsus aliquid vel in proprium dedecus vel in alienam perniciem molitur, mordente animum conscientia, sepe metu etiam verba rumpente; et sepe vera pro mendaciis, verbera pro verbis referens, plenusque ruboris aut palloris, seque vicissim increpitans, quod non potius deserti famem quam diserti famam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtentꝰ hest̾mo sobriꝰ uegetꝰq ieluno mo¬
desta sub lare / muddã mensã /nͣ re magis
ꝙͣ sua pñtia exornat pro tumultu ⁊ͦquiẽ / pro stre¬
pitu silentiũ h ꝑ mltitudine seip̃m̃ Ipẽ sibi comes
ipẽ sibi fabulator ac quiua est / nec metuit solus
eẽ dũ secũ ẽ P auleis nudus pariẽs ex agresco
cemento / pro soleo eburneo q̃rcꝰ est sibi uel fagus
pura uel abies celũ spcãre nõ aurũ/ tram calcare a¬
mat nõ pur purã fidicẽ gratꝰ ⁊ assideñ ꝯsurgenti¬
q dulcissimꝰ cantꝰ est bñdciõ ⁊ grãꝵi actio uillicus
si res postat pinclia cocꝰ et una est / ꝙquid is apposuit
ħ xqͣmmitate ⁊ modescia p̃ciosũ facit cibũ oc̃ ꝑegͥ¬
nis siluis aut licorib aduectũ oẽs potũ ligurũ atq

Expanded text:
contentus, hesterno sobrius vegetusque ieiunio, mocontentus, hesterno sobrius vegetusque ieiunio, modesto sub lare mundam mensam nulla re magis quam sua presentia exornat, pro tumultu requiem, pro strepitu silentium habet, pro multitudine seipsum; ipse sibi comes, ipse sibi fabulator ac conviva est, nec metuit solus esse, dum secum est. Pro auleis nudus paries ex agresti cemento, pro solio eburneo quercus est sibi, vel fagus pura, vel abies; celum spectare non aurum, terram amat calcare non purpuram, fidicen gratus et assidenti consurgentique dulcissimus cantus est benedictio et gratiarum actio. Vilicus, si res poscat, pincerna, cocus et verna est; quicquid is apposuit, hic equanimitate et modestia preciosum facit. Cibum omnem peregrinis silvis aut litoribus advectum, omnem pot
Abbreviated transcription (Latin):
mollia cũ duris sũ ponde̾ hñtia pondꝰ fab ħͣ tãta
colluuiẽ diu̾sarũ finul et adu̾saꝵ rtũ / fub tot cro¬
ceis atq atris liuẽtib q pulm̃tꝭ suspcm̃ nõ ĩme̾ito
uenenũ sedulus p̾gustator explorat Qiñ et adũ¬
sus ceccis infidias aliud rmedii genꝰ ĩuentũ est
intͬ uiua dapesq liuida ẜpentũ cornua ꝓminent
aureis insita solereꝰ arbusculis et qͣiͣ uoluptaĩa ex
arte ꝯͣ mortẽ miseri mĩares ip̃a mors excub Ille
aut̃ sodet obducta fronce gͣuib oculis saꝑcilio uni¬
broso/ rugosa nare/ gonis q pallentib cute egrẽ uis¬
cosa/ labra disglutinãs uix caput actollens / fulgorib
q odorib actonitꝰ/ ubi sit nescit uesꝑtuã tumens
crapula ⁊ matutini negotii ꝯsusus euẽtu futiuͣs¬
q iam fallatiis intencꝰ quo se u̾tat aut ꝙͥ agat ig
norat sudat olet ructat oscitat singula morsicãs
uniuersa fascidiens
ute uõ uel paucis uel uno uel nullo famulo

Expanded text:
mollia cum duris, sine pondere habentia pondus. Sub hac tanta colluvie diversarum simul et adversarum rerum, sub tot croceis atque atris liventibusque pulmentis, suspectum non immerito venenum sedulus pregustator explorat. Quin et adversus cecas insidias aliud remedii genus inventum est: inter vina dapesque livida serpentum cornua prominent, aureis insita solerter arbusculis, et quasi voluptaria ex arte contra mortem miseri, mira res, ipsa mors excubat. Ille autem sedet obducta fronte, gravibus oculis, supercilio umbroso, rugosa nare genisque pallentibus, egre viscosa labra disglutinans, vix caput attollens, fulgoribusque et odoribus attonitus. Ubi sit nescit, vespertina tumens crapula, et matutini negotii confusus eventu, futurisque in fallaciis intentus — quo se vertat, aut quid agat? — sudat, olet, ructat, oscitat, singula morsitans, universa fastidiens. Iste vero vel paucis vel uno vel nullo famulo
Abbreviated transcription (Latin):
h hͦ gẽ cupiditas indiuisũ q cũ sororib fuis na
libidine Que patre ꝯceptuq tartaro edite ꝯfusionẽ
ut p̃cipitiũ ⁊ horrorẽ et nam̃ ꝓẜ̾e originuis nõ dedis¬
cũt Hee sc̾ enĩ furie qͣs nõ ĩuei̾to acherontis ac
ꝓhibent n nõ et ciuitatũ Incole/ occupatoꝵ q pedis¬
seque scimulis semꝑ ardentib cecũ atq tũsuer sõ
am̃ exagitant ut qd pessimũ instituit puiũ ex¬
pleat ne quid forte ꝯclando ⁊ sepastentie saneq ñc
cursĩe uĩdens ⁊ cupiens alic ẽẽ ubi sine fligou
tpm ac sine metu mortis degitur Itm usus
in ꝓreces nõ umꝰ tm̃ lucis s totius cui larã uelica¬
ace᷑ actidentis uite gloriã eamiq nõ suo nenͣto s
sacre ꝓp̃i mortis posit infimũ sciens plus eẽ ꝙͣ qd
ess esficatie ut de nã morlib pccõ q iã inortus fem

Expanded text:
piditas indivisumque cum sororibus suis ira et libidine que, patre conceptuque tartareo edite, confusionem et precipitium et horrorem et naturam proprie originis non dediscunt. He sunt enim Furie, quas non immerito Acherontis ac perhibent, nec non et civitatum incole occupatorumque pedisseque stimulis semper ardentibus cecum atque transversum animum exagitant, ut quod pessimum instituit primum expleat, nequid forte cuntando resipiscentie saneque mencursum videns et cupiens illic esse ubi sine fluxu temporum ac sine metu mortis degitur, iterum versus in preces, non unius tantum lucis, sed totius evi claram veam occidentis vite gloriam — eamque non suo merito, sed sacre Cristi mortis — poscit in premium, sciens plus esse quam esset efficacie ut de natura mortalibus peccatoque iam mortuis facere
Abbreviated transcription (Latin):
su nemens fuoꝵ cͥminũ p̾ssa pondeib e loi erulet
ee lat̾mis p̃catur seu fidei purã lucẽ seu mentis
ãduste refiigeriu abst sione sordide elise sascentacħ
ligiose pacẽ flagitat matutiõꝙ laudid carenini
to pietatis sonte ꝯciuit
Ortur ille itͣm abeunte iam sole tecto egeedi
expliau̾it sero tandẽ fessus rediens ⁊ mltũ de arti¬
sico fuo questꝯ bone fame pureq ꝯstĩe nnchil oĩo auri
forte aͥd płimũ scelei̾s atq odii domũ refert
Ste uel apricũ fontẽ uel hbosã ripã uel equoreũ
litꝰ adit gaudens diem illũ sire dedecoe̾ trãsinis

Expanded text:
seu ne mens suorum criminum pressa ponderibus celo exulet, cum lacrimis precatur, seu fidei puram lucem, seu mentis aduste refrigerium, abstersionem sordide, elise sustentaculum, litigiose pacem flagitat, matutinoque laudum carmini to pietatis fonte continuat. Cogitur ille iterum abeunte iam sole tecto egredi,explicuerit, sero tandem fessus rediens et multum de artificio suo questus, bone fame pureque conscientie nichil omnino, auri forte aliquid, plurimum sceleris atque odii domum refert. Iste vel apricum fontem, vel herbosam ripam, vel equoreum lit
Abbreviated transcription (Latin):
Redo ego gnoͣsũ añ pret᷑ deũ ubi fuis est
nr̃ pretꝰ serpm̃ ⁊ archanas curas suas aut
blandis ac dultib plena sic laq̃is fortes tquiẽ ecͣ t̾iã
alas detinẽ diutius non pot̃ Atq suie deũ suie nosip̃os
gent qui ꝯcursu ipłi mulcent᷑ ac mmure s mõdo ita
sbruti depressiq falsis opinionib non ste quꝰ mt̾d ad
seipõs redeũt se q ad excelsã uera semitã uel reptando
ꝯu̾tant qdͣ utruã non tã multis accide̾t et ut Agri
multaet q r̾rũ uiliũ sic saltꝭ excolendi qni morͣlib
cura foret ut eñĩ pinguis ager sontib / sic huãnꝯ
flore fructꝰ extingui᷑ s nõ caminꝰ furdis De hiis
urgo alii ut lib / ꝙͣꝙ facile ꝯsensuros ueͬo eruditorũ
auimos atq ora ꝯfidam ꝙ si oñĩs negent mĩchi tu¬
faltem non negabis / nempe qui negantẽ p̾mi̾es argu¬
eres sic eueniet ut et tu in u̾bis meis tuã smñazag-¬
noscas et ego sup̃ma metã cuiꝰ li elaꝙ̃tis actigisse

Expanded text:
redo ego generosum animum, preter Deum ubi finis est noster, preter seipsum et archanas curas suas, autblandis ac dulcibus plena sit laqueis, fortes tamen circa terram alas detinere diutius non potest. Atqui sive Deum, sive nogent qui concursu populi mulcentur ac murmure, si modo ita obruti depressique falsis opinionibus non sunt, quin interdum ad seipsos redeant seque ad excelsam veri semitam vel reptando convertant. Quod utinam non tam multis accideret, et ut agri multarumque rerum vilium sic saltem excolendi animi mortalibus cura foret. Ut enim pinguis ager sentibus, sic humanusflore fructus extinguitur. Sed nos canimus surdis. De his ergo alii ut libet, quanquam facile consensuros vero eruditorum animos atque ora confidam. Quodsi omnes negent, tu michi saltem non negabis nempe qui negantem primus argueres; sic eveniet ut et tu in verbis meis tuam sententiam agnoscas, et ego supremam metam cuiuslibet eloquentis attigisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtas ipsa transiens tempestates ad tuos pentã
libeneꝰ exannã. Tue q incegritatis adiectiones et de¬
tractiones adhibeus tuis laborib rc̃ purga. Indubi¬
tane eñi quodcũq tibi placurit utile legentib tlare¬
ꝙ uidebiꝰ net quibi rorehondet quod tu ꝙͦ pbaue

Expanded text:
tas ipsa transiens tempestates, ad tuos parentlibenter examina; tuaeque integritatis adjectiones et detractiones adhibens, tuis laboribus eam purga. Indubitanter enim quodcunque tibi placuerit, utile legentibus clarumque videbitur; nec quilibet reprehendet quod tu quoque
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣa et naͣs captõesq narrauit Erote siquidẽ nulle
nũimsmã carnũ ꝯponsantes homei̾co et tamꝙͣ de excel¬
aiõ parcioos fuisse cretensib de suxba se re publica phia¬
q iactantib qui uelocit᷑ illorũ statuã mitai pocuelant
nisi ꝙr fuissent mĩnores in mune Seuerus aut̾ pro
metrico poemate puersuo uno aureo donans appianã
tantũ prebuit de largitate miaculi In aurra carimã
appiani hactenꝰ apud plimos nouẽn᷑ hec dona fi¬
talia faci/ nã cũ oñis u̾tutib euceis studiose ad cre¬
mẽtũ semp que tua scꝭ euehis qũ histoi̾am rerũ ołim
gestare apud ronos ⁊ grecos nitegrime cognouisto¬

Expanded text:
et naturas, captionemque narravit. Cretae siquidem mille numismata carmini compensantes Homerico, et tanquam de excelanimo parciores fuere Cretensibus, de superba se republica philosophiaque jactantibus; qui velociter illorum statuam imitari potuerant, nisi opere fuissent minores in munere. Severus autem pro metrico poemate per versum uno aureo donans Oppianum, tantum praebuit de largitate miraculum, ut aurea carmina Oppiani hactenus apud plurimos nominentur. Haec dona ftalia facere. Nam cum omnes virtutibus 205 eviceris, studiose ad crementum semper quae tua sunt evehis, quoniam rerum olim gestarum apud Romanos et Graecos veri
Abbreviated transcription (Latin):
Iunt antiqͣs pr̾icipibus diligent̾ scudiũ fuisse
ut eis amatores quidẽ ornamr̃toꝵ pur purã
atq coronã ⁊ hiis similia p̃pararent librorũ
uoͣ hũtes inten ͦ cir̃ quãsdã fabulas occupati
ꝯst̾ pcões agoiit que audientiũ corda mulcerent poriro
oela sectan ut sagittã oportuẽ dĩgerent besciã paost¬
uerent lanceam bñ iacularen᷑ aut eqũ decent᷑ ascende¬
rentit prestabant᷑. em̃ singuli regalib eoꝵ scudentes
rebus illis que forent gratissima dñanti Alius icaq la¬
pides pͥbosos difficile aꝑtos offerebat. Alcꝰ tucturã pur¬
pure daĩorem płimi poenata aut diu̾sas ꝯst̾ptiones in¬
cientes qr ẽ marestatis signũ ciradari pietate̾ et de
menciã tibi int̾usecus semꝑ enutriũt unde ꝯseptores
et prefecti ⁊ reliqui subiectas cir̃ te tuos q laborant
actus de c̾tator autꝰ posicus iudexq librorũ non canie¬
rato eloquio capeis/ aut quali figura fuitũ pateĩs

Expanded text:
iunt antiquis principibus diligentiam studiumque fuisse ut eis amatores quidem ornamentum, purpuram atque coronam, et his similia praepararent; librorum vero habentes intentionem, circa quasdam fabulas occupati, conscriptiones agerent, quae audientium corda mulcerent: porro bella sectantes, ut sagittam opportune dirigerent, bestiam prosternerent, lanceam bene jacularentur, aut equum decenter ascenderent. Praesentabant enim singuli regalibus eorum, studentes rebus illis quae forent gratissima dominanti. Alius itaque lapides pretiosos difficile compertos offerebat; alter tincturam purpuream; clariora plurimi poemata aut diversas conscriptiones incientes quia est majestatis signum circumdari, pietatem tibi et clementiam intrinsecus semper enutriunt. Unde conscriptores, et praefecti, ac reliqui subjectorum circa te tuosque laborant actus. Disceptator autem positus judexque librorum, non camerato eloquio caperis, aut qualibet figura furtum pateris
Abbreviated transcription (Latin):
estatĩs ardore ꝑ hichimã ftciebas iter sole uoͣ cc̃ diẽ
medlĩ uehement᷑ urente uidens te quidã iter agenti
quido ꝓro sua magnãt ͭe uirũ et largitate penapali
post paululũ cumlasti s ꝯceis militibus ad illiꝰ poculi
daritatẽ minis inhiantib et beatificãtib que esset ui¬
biturꝰ eid rur sus ei pcculũ reddisti papiẽs ut quo
uellet utrͣtur eo unde michi iuste uidetur tuis uir
tutib suꝑatũ etꝭ alexandrũ de quo narra᷑ ab ris qui
ꝙ a euis̾ aomirant᷑. quia ei dũ ꝑ maquosa loca p̃pa¬
ret cũ macedonib ditigens. Iurgeus quid̾ nules aqm
ĩueniens hausit et obtulit Ille uẽo non bibit sed
corpꝰ infudit / ut ergo absolute dica ᷑ oĩmi priorũ fen

Expanded text:
aestatis ardore per Bithyniam faciebas iter. Sole vero circa diem medium vehementer urente, videns te quidam iter agentiuquidem pro sua magnanimitate virum, et largitate principali post paululum cumulasti; sed cunctis militibus ad illius poculi claritatem nimis inhiantibus, et beatificantibus qui esset bibiturus eum, rursus ei poculum reddidisti, praecipiens ut quo vellet uterettutibus superatum etiam Alexandrum, de quo narratur ab eis qui opera illius admirantur, quia ei, dum per inaquosa loca properaret cum Macedonibus, diligens quidam miles aquam inveniens, hausit et obtulit ei; ille vero non bibit, sed corpus infudit. Ut ergo absolute dicatur, omnium priorum p
Abbreviated transcription (Latin):
cudbe̾ fertur autẽ tibi ad eoꝵ sciam ministrad cand̃e¬
labrũ arte mechanica faceũ et sponte fundens oleĩ in
lutͣuam ut nullus cc̃ regalia ꝯstitutꝰ in laborib tuis
cogatur affligi et nrͣ uii faciat sompno ipugnãs
dic equidẽ clemens ⁊ mãsuetꝰ cirͣ ꝓxiiuos ⁊ cirͣ oñs¬

Expanded text:
cumbere. Fertur autem tibi ad eorum scientiam ministrare candelabrum arte mechanica factum, et sponte fundens oleum in lucernam, ut nullus circa regalia constitutus in laboribus tuis cogatur affligi, et naturae vim faciat somno repugnans. Sic equidem clemens et mansuetus circa proximos, et m
Abbreviated transcription (Latin):
Ytr᷑a Roma gottoꝵ Irrupcoe agente sub
rege alarico acq inpetu magne cdladis eurr¬
cltores quõs usicato noir̃ paganõs uocamꝰ
in xp̃ianã Rligione referre conãtes solito acͣlius et
amtũuo dcũ deblasẜemat᷑ ceperũt unde ezo exardes¬
aine relo domus der adũsiõ cor ulasfemias uel artos
ubros de cuitate dei se̾be insaitui Quod opꝰ ꝑ aliquos
ãnos me tenuit eo ꝙ alia młta intturrebant que diffre nõ
anpos cot et ane ppus ad absolueñdũ eccupabat H ot aut
d ciuitato dei grande opus tande xxii. libris entluciũ
colinnt ut ad hoc multorũ deorũ cultũ quos pagan

Expanded text:
rea Roma Gothorum irruptione, agentium sub rege Alarico, atque impetu magnae cladis evercultores, quos usitato nomine Paganos vocamus, in christianam religionem referre conantes, solito acerbius et amarius Deum verum blasphemare coeperunt. Unde ego exardescens zelo domus Dei, adversus eorum blasphemias vel errores libros de Civitate Dei scribere institui. Quod opus per aliquot annos me tenuit, eo quod alia multa intercurrebant, quae differre non oporteret et me prius ad soluendum occupabant. {hoc autem de ciuitate dei grande opus tandem uiginti duobus libris uolunt, ut ad hoc multorum deorum cultum, quos pagani
Abbreviated transcription (Latin):
contra aliud indiuiduũ s conͣ seizip̃m Idq et in suꝑ¬
fice ista corpea que nr̃i ꝑs uilissima atq ultiã est
⁊ in intunis al̃e penet᷑ uilibus quisd secũ assidue bel¬
l habet/ uam et corpus hoc ꝙ̃ coñriis estuet ut tur¬
betꝰ huiorib ab hiis quos phicos diciũt queri. amĩs

Expanded text:
contra aliud individuum, sed contra semetipsum. Idque et in supcontra aliud individuum, sed contra semetipsum. Idque et in superficie ista corporea, que nostri pars vilissima atque ultima est, et in intimis anime penetrabilibus: quisque secum assidue bellum habet. Nam et corpus hoc, quam contrariis estuet ac turbetur humoribus, ab his quos Physicos dicunt, quere! Animus
Abbreviated transcription (Latin):
cabilis laboriosiq negotiĩ nullo hom̃ tam letos uidei
nullos es tam miẜos aut tãmescos Poscrrmo que¬
nã femũs puerꝑiĩ difficultas ꝙ̃tũq discrinĩe que¬
nã iuris cũ pauꝑtate atq ambitõne lucdamina
ꝙ̃ta uita plura ꝙͣ expedit satagentis anxietas/ qdͣ
demq i. seuũ cũ etate ac morbis ꝓpiñqnͣte morte
quod oumi ipsa cũ morte quodq ẽ morte molostius
cũ ꝑpetue mortis trore c̾caniẽ possem hũc simonem
nulle r̾rũ argumẽtis extẽ de  s ut in libro suꝑiore uo
luisti sic epłam hanc plogi ꝙ locũ obtineͦ ⁊ libri
fatio libri modũ excedit Icaq frenanda cu̾iositas et
cohibendus ẽ scilus ad sũmã ergo oiã s in primis
oñis homi uitalis quedã ẽ um ħ extͣna lice int̾ti
omissa de qua paulo ante diximꝰ et que minor utinã
et ob do muinꝰ õmbus nota eẽt lis intĩor ꝙ̃ta est ay¬

Expanded text:
cabilis laboriosique negotii, nullos hominum tam letos videri, cabilis laboriosique negotii, nullos hominum tam letos videri, nullos esse tam miseros aut tam mestos. Postremo quenam feminis puerperii difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate atque ambitione luctamina? Quanta vite plura quam expedit satagentis anxietas? Quod denique illud senum cum etate ac morbis propinquante morte? Quod omnium ipsa cum morte, quodque est morte molestius, cum perpetuo mortis terrore certamen? Possem hunc sermonem mille rerum argumentis exstolam quoque hanc, prologi locum obtinere et libri fatio libri modum excedat, itaque frenanda curiositas, et cohibendus est stilus. Ad summam ergo, omnia, sed in primis omnis hominum vita, lis quedam est. Verum hac externa lite interim omissa, de qua paulo ante diximus et que minor utinam, et ob id minus o
Abbreviated transcription (Latin):
que aratoꝵ cũ scina cũ uonir᷑ ipsis q cũ glebis et cũ
bobus que militũ non dico cũ hoste s cĩe equis atq armis
ꝓpriis dũ illi rebellant et ħ ꝯprimant aut p̃gͣuant
quid dictañ scribentib q negotii est dũ hos inexple¬
tũ loqui multa cogit intentõ illos uel expleta ꝑcĩpere
uetat huic iustiͣ huic uolatilis ac inꝯstans animꝰ
semꝑ q aliud cagitans ꝙͣ quod agit ned quid singulatĩ
nulla mechaĩcar difficultatib suis uatat ⁊ elique ueo
ut quiddã note dulcedinis sic latentis amac̾tudinis młꝰ¬
tũ hñt ilq eorũ etiã que delectant sire lite agitur
centiũ lis cũ uoluptatib dicam uer̾us ũmo ꝙͣtu secũ
lis affcũdum q collisio / Cũ uoluptatib enĩ nulla lis
penitus s ꝯsensus ẽ õm lite funestior credo goꝑtus
nulli homi gniͣ nulli etati plus litigii ee plus inextri¬

Expanded text:
Que aratorum cum stiva, cum vomere, ipsisque cum glebis et cum Que aratorum cum stiva, cum vomere, ipsisque cum glebis et cum bobus? Que militum, non dico cum hoste, sed cum equis atque armis propriis, dum et illi rebellant, et hec pregravant aut comprimunt? Quid dictantibus scribentibusque negotii est, dum hos in expletum loqui multa cogit intentio, illos vel expleta percipere vetat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconstans animus, semperque aliud cogitans quam quod agit? Sed quid singillatim ago? Nulla mechanicarum difficultatibus suis vacat. Relique vero, ut quiddam note dulcedinis, sic latentis amaritudinis multum habent, nilque eorum etiam que delectant sine lite agitur. centium lis cum voluptatibus, dicam verius, immo quanta secum lis affectuumque collisio? cum voluptatibus enim nulla lis penitus, sed consensus est, omni lite funestior. Credo, expertus, nulli hominum generi, nulli etati plus litigii esse, plus inextri
Abbreviated transcription (Latin):
mitat quadrata rotũdis/ quo luce clarius fit quis
nm̃ quisq cũ aliis quis ne secũ sic Iam qui nesciũ
modus qui hotus triduũ totũ nrĩs durat in urbibus
que mudcipioꝵ sita non ut longeua essent cũ suis
latorabus defcerũt Adhᶜ que nam dutũ in ordinanda
acie que nã magir̃tuũ in fe̾udis legibus/ que nau¬
taꝵ in capiendo ꝯsilio dispaitas que ue discordia ẽ
didici ego hoc ultimũ magnis sepe ꝑiculis mois dũ
maiꝰ celoq mortẽ mĩnãtib nocte simul at nubib ꝯcta
t̾raꝵ ac scellaꝵ signa tegentib puppe iã facistente ⁊t
semopleta flucdib naute de sũma rerũ media in
morte q̃rnĩs studiĩs atq opinionib obstinat litiga¬
rent adde in quib snie adu̾saĩo lis est que stͦptorã
prelia cũ mẽbranis cũ atramẽto cũ calans cũ pa-¬
piro que fabroꝵ cũ malleis cũ forpatib cõ incude¬

Expanded text:
mutat quadrata rotundis, quo luce clarius fiat quis mutat quadrata rotundis, quo luce clarius fiat quis nostrum quisque cum aliis, quisve secum sit. Iam qui vestium modus, quive habitus triduum totum nostris durat in urbibus? Que municipiorum scita non, ut longeva essent, cum suis latoribus desierunt? Ad hec, quenam ducum in ordinanda acie, quenam magistratuum in ferendis legibus, quenam nautarum in capiendo consilio disparitas, queve discordia est? Didici hoc ego ultimum magnis sepe periculis meis, dum, mari celoque mortem minantibus, nocte simul ac nubibus cuncta terrarum ac stellarum signa tegentibus, puppe iam fatiscente et semioppleta fluctibus, naute de summa rerum, media in morte, contrariis studiis atque opinionibus obstinatissime litigarent! Adde in quibus sine adversario lis est. Que scriptorum prelia cum membranis, cum atramento, cum calamis, cum papyro? Que fabrorum cum malleis, cum forcipibus, cum incude
Abbreviated transcription (Latin):
causidicos ꝙͣ bñ ꝯueniat ip̃ã cãrũ ĩmõrlitas ꝓbat
de concordia medicoꝵ testiõniũ sit egroꝵ uitã c̾te
ue ꝯmissa ꝙ̃ stole Ita cũ una sit uei̾tas unũꝙ sit
m Libus uͣm cuĩ ut ait ariscotiles oĩa ꝯsonant de
ha ipso cã dissone pugnͣtes q sinẽ ipsos uiͣ agitãt
ꝓfessores Quid de cor uita de q actibus morlud̃ las¬
quanr uix duos in magna urbe ꝯcordes cũ mltorũ maxĩe
dificoꝵ hĩtuũq uai̾etas arguit nã quis umꝙͣ tã
Iaꝵ lociipletis delicati q pr̃isfar̃lias natus e domũ
Ut non ĩbi multa mutaueĩt ut qdͣ uni scudiũ fuit
xtrue᷑ alceĩ sit uoluptas ruerte Testant. mutate
sẽpius fenestre obsttucta hostia passam q uetus¬
us in paĩetibus noue indicant acatrices ncq in
alienis id tm̃ s in nr̃ĩs patim᷑ / Sua dũ cuiusq sinã
setũ pugnãs quod ait flactus diruit edificat

Expanded text:
Causidicos quam bene conveniat ipsarum causarum immortalitas probat! Causidicos quam bene conveniat ipsarum causarum immortalitas probat! De concordia medicorum testimonium sit egrorum: vitam certe commissa quam schole; ita cum una sit veritas, unumque sit in rebus verum, cui, ut ait Aristoteles, omnia consonant, de hoc ipso tam dissone pugnantesque sententie, ipsos veri agitant professores. Quid de communi vita deque actibus mortalium loquar? Vix duos in magna urbe concordes, cum multa, tum maxima edificiorum habituumque varietas arguit. Nam quis unquam tam locupletis delicatique patris familias nactus est domum, ut non ibi multa mutaverit, ut quod uni studium fuit extruere, alteri sit voluptas evertere? Testantur mutate sepius fenestre, obstrusa ostia, passimque vetustis in parietibus nove indicant cicatrices. Neque in alienis id tantum, sed in nostris patimur, sua dum cuiusque sententia secum pugnans; quod ait Flaccus: diruit, edificat,
Abbreviated transcription (Latin):
secũ de quo mox dicam nũct de p̾mo agendũ S quid
nichil mali est ꝙ nõ hõ in hoĩe machiue᷑᷑ ut cetla
homi mala dundecũq uenientia seu a na᷑ seu a fortuã
huit uni collata leuia quedã ãꝯmoda uideant᷑. Id em̃
uoͣ si ad plenũ aꝑtir uoluẽo Id quod nolim quod appot᷑
lange est ⁊ oĩs hũanoꝵ actuũ scena ⁊tegenda ⁊ oĩo
ciu hastoĩa ntexenda e̾it hoc unũ dixisse satis sit qr
si nũꝙ ulla alia ꝙ̃ rõnoꝵ uella cota fuissent orbe cla
tio splendor aut achademicꝰ umꝙͣ ualuit fuure Car¬
nrades phĩce sequest᷑ pacis anxius si irritus ut nõ
melegant᷑ michi quid̃ luxisse uideaͬ Ianuens seneta
autem de dit intellige̾ potuit Nec ur̃o aliorũ doctu¬
na tranq̃llioꝵ que gͣmaticorũ adhuc sub iũdice lis exis¬
tens qui confliclus ⁊ehorũ que dyalcticoꝵ altricatõ¬
nes Que demiq artiũ om̃i discordie qui clamor̾s int̾

Expanded text:
secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem nichil mali est quod non homo in hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia seu a natura, seu a fortuna, huic una collata, levia quedam incommoda videantur; id enim vero, si ad plenum aperire voluero, id quod nolim, quodque a proposito longe est, et omnis humanorum actuum scena retegenda, et omnis evi historia retexenda erit. Hoc unum dixisse satis sit, quia si nulla unquam alia quam Romanorum bella toto fuissent orbe terrarum, tis splendor, aut Academicus unquam valuit finire Carneades, philosophice sequester pacis anxius sed irritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videatur Anneus Seneca, aurem dedit, intelligere potuit. Nec vero aliorum doctrina tranquillior: que grammaticorum adhuc sub iudice lis existens? qui conflictos rethorum, que dialecticorum altercationes? Que denique artium omnium discordie? qui clamores? Inter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueris. Deniq q̃cũ ꝙ ptꝰ ex cutr et ꝓcurre aio celũ fras
mat̾a eque in pcemo echẽ et in fundo pelagi iꝙ ẜ.
mis tre tͣ̾tatur hiatib / eque in silius et in agris
eque in deftis arenaꝵp et in plateis uerbiũ lid ut̾na est
ur eñ uaretate rero ab incepto deuiem taceo quod iam
nde ab apso mũdi primordio int᷑ echeos spũs in ipsa
celi arte pugnatũ est hodie q in hac tractu calignuo¬
S acus pug naiͣ credĩ taceo ꝙ in illo celesti ꝯgressu uic¬
ti angeli uictorib iam suis facer impares dũ in nos
mortales tͣre accolas ulasce student/ ⁊mortale nobis
unũ cogam a sup̃mo celi uͣtice ut dixi usꝙ in infimũ
t̾re centrũ et a prĩcpe angelo usq ad mĩ  et extrt¬
niũ um̾e iugis et implacabilis pugna est hõ ipẽ ⁊¬
rescriũ dixx et itõr aiãntiũ qui rõnis gubnaculo solus
hoc iter uite ⁊ hoc mae̾ tumidũ turbidũq tnͣquilłit̃ adẽ
posse uidẽtur/ ꝙͣ ꝯtinua lite agi non modo cũ aliis s

Expanded text:
ur? denique quecunque sunt excute, et percurre animo celum, terras, maria: eque in summo ethere et in fundo pelagi, inque imis terre certatur hiatibus, eque in silvis et in agris, eque in desertis arenarum et in plateis urbium lis eterna est. Ne enim varietate rerum ab incepto deviem, taceo quod iam inde, ab ipso mundi primordio, inter ethereos spiritus, in ipsa celi arce pugnatum est, hodieque in hoc tractu caliginosi aeris pugnari creditur. Taceo quod, in illo celesti congressu, victi angeli, victoribusque iam suis facti impares, dum in nos mortales terre accolas ulcisci student, immortale nobis unum cogam, a supremo celi vertice, ut dixi, usque ad infimum terre centrum, et a principe angelo, usque ad minimum et extremum vermem, iugis et implacabilis pugna est. Homo ipse, terrestrium dux et rector animantium, qui rationis gubernaculo solus hoc iter vite et hoc mare tumidum turbidumque tranquille agere posse videretur, quam continua lite agitur, non modo cum aliis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uiss potuisse tantillũ auil id q uiũ papuũ ãr¬
ninanti ꝙ in nauĩgiũ ⁊sceptus tantã illã excius an¬
moron esficatiã amisisset Nlam illud altmñ monstaigenꝰ
non si liusse equidẽ ꝙ̃ aff̾masse maluer̃ su yaꝑᵒ. nor
prohensa maiugas secũ tollat in nubiba ẽm pondenr sidere

Expanded text:
tantum in se potuisse tantillum animal, idque unum precipuum adtantum in se potuisse tantillum animal, idque unum precipuum admiranti, quod in navigium receptus, tantam illam exterius inherendi efficaciam amisisset. Nam illud alterum monstri genus, non siluisse equidem quam affirmasse maluerim, cuius apud prehensa navigia secum tollat in nubila, et pendentes in ae
Abbreviated transcription (Latin):
pide altero astante subripurit que nõ p̾me litis finis
ħ noua lis est Et si hoc ultimũ mlti negent michĩ e¬
umi ego breui nimis in temꝑe et angusto in spatio
opus ingens magno impetu aggressus Iam hunic
uideo ad hanc rem plus michi añi eẽ cꝙ̃ uirũ / nec
michi nec cuiꝙͣ sane unũ hoc agenti ex ꝯmiedo fa¬
fiunt licet nondũ tñ illud maxi  scupendũ q mt
simma et extrema uã nẽ ꝓdigia natum attigi Bed at-¬
tingã paucis / echinus semipedalis pisciculus nauiͥm
ꝙ̃uis ĩmensã uentis undis remis uel actã r̾cinet so¬
lus elemẽtoꝵ atq hõm uim dtundens nullo quidẽ ac¬
tu alio ꝙ̃ nauigii poscibus adhe̾udo. nullo demũ cana¬
tanẽ mcrrdibiliũ hrẽtut si de ooceano iudico fortasẜ
ta nlasse pnodeũte nauis una uelut in ancora star̃t
ue qͥ ꝓror suo loco mouc̾tur dimissis pelagi eroꝑtis ma
isident iuentus Aty ostensus est prĩaipi indignanti

Expanded text:
pide altero astante, subripuerit; que non prime litis finis, pide altero astante, subripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etsi hoc ultimum multi negent. Michi eVerum ego, brevi nimis in tempore et angusto in spatio opus ingens magno impetu aggressus, iam hinc video, ad hanc rem plus michi animi esse, quam virium: nec michi nec cuiquam sane, unum hoc agenti ex commodo, fafiant licet, nondum tamen illud maximum stupendumque inter summa et extrema nature prodigia numeratum attigi; sed attingam paucis. Echinus, semipedalis pisciculus, navim quamvis immensam ventis, undis, remis, velis actam, retinet solus, elementorum atque hominum vim retundens, nullo quidem actu alio, quam navigii postibus adherendo, nullo demum conatamen incredibilium haberetur, si de occeano Indico fortassista classe prodeunte, navis una velut in anchoris staret, neque prorsus loco moveretur, dimissis pelagi expertis, minsidens inventus atque ostensus est principi indignanti,
Abbreviated transcription (Latin):
ree et ux orũ unros arte lugentiũ leti fletus et ꝑntũ
ueri natoꝵ in mortibus ululatꝰ / adde hiis fori turbas
ac screpitũ altricacõesq m̾cantiũ et emẽtiũ ħꝰ ꝯtem¬
tus huic uendentiũ Iua̾menta Adde huic artificũ la¬
borem uoce mulcentũ mestos cantꝰ hinc fadib lanas ac
uellera ꝯglobata pulsantiũ Iniocundã muficã et telas
pect̾inis ꝑerrãtis huic folliũ fabriliũ raucos flatus et
ꝑtibus additur ut nullũ uel quietũ datũ tempꝰ lici¬
bus sit ĩmune Ut ues insensibiliũ rlũ genus attm¬
gã/ quid uel cũ feno magnes h uel cũ magnete adamas
quorũ et si cã licis occultior lis aꝑta est Mlagnes s
quidẽ fertuẽ trahit adhibe ad amantẽ trahoꝰ desinet
remitretq fi traxit utrobiq uis miͬabilis seu ꝙ pigro
et inforan lapidi nã qiͣ manꝰ atq uncos dede̾it adu¬
sus rigidũ ac preualidũ metalłũ seu ꝙ illos sibi la¬

Expanded text:
ree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum ree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum veri natorum in mortibus eiulatus. Adde his fori turbas ac strepitum, altercationesque mercantium, et ementium hinc contemptus, hinc vendentium iuramenta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos cantus, hinc fidibus lanas ac vellera conglobata pulsantium iniucundam musicam, et telas pectinis pererrantis, hinc follium fabrilium raucos flatus, et s hiberna nox additur, ut nullum vel quieti datum tempus, litibus sit immune. Ut vero insensibilium rerum genus attingam, quid vel cum ferro magnes habet, vel cum magnete adamas? quorum etsi causa litis occultior, lis aperta est. Magnes si quidem ferrum trahit; adhibe adamantem: trahere desinet remittetque si traxerit; utrobique vis mirabilis, seu quod pigro et informi lapidi natura quasi manus atque uncos dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, seu quod illos, sibi de la
Abbreviated transcription (Latin):
pam ⁊̃ morsalẽ  qz mbraũ bella furẽtiũ ⁊ ouolos mi¬
cimuẽta totas sepe regiones et magnos ipłos ẜ in prrmis
eustitoꝵ septa quassantiũ quorũ i eot malio uad tres¬
tuss et in crã semꝑ acchius agitꝰ uita atq ut delicatoꝵ
at diuito de cediis ã quid dicã quis nocturna aurũi
ata non ꝑfulit butones stridesq et oblatrantiũ hiue
ranũ supuatuas excubias et catas in tegulis muidiãtes
uũ strepit Ihiis accedũt ⁊ uocturna ranaeũ coaptio et
matuti plancties huũdinũ at nine adesse ichi putes
ar then nam diurnã auriũ quietẽ ⁊ cicade saridule et
procates corui et raidentes impediũt aselli ⁊ balcetude
pecudũ ⁊ mugit / uou et magno pretio ꝓua qua uendes¬
ues suillus stidor iiel uulgaris clamor et sealtorũ risus
quo amopto ⁊es meptior mulla est ut catalsus ait et ebri¬
due tantus et gaudia quib nichilẽ triscius et licigã¬
lia nũe lamẽta/. ⁊ nuptiaꝵ uel ꝯuiuia turbida uel cho¬

Expanded text:
mortalem? Quid imbrium bella furentium, et moles nim incrementa, totas sepe regiones et magnos populos, sed in primis rusticorum septa quassantium, quorum in tot malis vix terrestris, et in terra, semper acclivis agitur vita? Atque ut delicatorum ac divitum de tediis aliquid dicam, quis nocturna aurium bella non pertulit: bubones strigesque et oblatrantium lune canum supervacuas excubias, et catas in tegulis nundinantesnum strepit? His accedunt et nocturna ranarum coaxatio, et matutini plantus hirundinum ac mine. adesse Itym putes ac Tereum. Nam diurnam aurium quietem et cicade stridule, et procaces corvi, et rudentes impediunt aselli, et balatus pecudum, et mugitus boum, et magno pretio parva ova vendenvel suillus grunnitus, vel vulgaris clamor, et stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut Catullus ait; et ebriorum cantus ac gaudia, quibus nichil est tristius, et litiganelia, nunc lamenta; et nuptiarum vel convivia turbida, vel cho
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor ꝯtinent exortũ duaꝵ ciuitatũ quarũ ẽ una¬
dei altera huiꝰ mũdi Secũdi qͣtuor excursũ eatũ siue
procur sit Terrii ueo qui et postremi debitos ẜmes Ira
om̃s uiginti ⁊ duo libri cũ sint de utraq ciuitate con¬
scpti titulũ tamẽ a meliore acceperũt ut de ciuitare
dei potius uocarent᷑. In quorũ xii. libro non debuet
pro i̾aculo poni in abrahe sacnfic̃o flãniã celitꝰ fac¬
tã itꝰ diuisas uictimas cucrisse qui hͦ illi in uisione
erat de filiĩs aaron dicendũ potius fuit/ non erat¬
de siliis sacͥdotũ filios quippe sac̾dotũ de fuc̃tis sater¬
dotib succede᷑ ing̃is legittãni moris fuit nam in filis
aaron rpitur pater samuelis s sac̾dos non fuit nͨ.
ita in filiis ut eũ ipẽ genueit aaron s sicut onis illi
ppłi dñi filii istahel.  hoc opus sic Incipit

Expanded text:
quattuor continent exortum duarum ciuitatum, quarum est unadei, altera huius mundi, secundi quattuor excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uocarentur. In quorum decimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione el: non erat de filiis Aaron, dicendum potius fuit: non erat filius sacerdotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit; nam in filiis Aaron reperitur pater Samuhelis, sed sacerdos non fuit nec ita in filiis, ut eum ipse genuerit Aaron, sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
usq iusaͣ qũtaͬ in iudi ͫ deinceps adep̾tura ꝑ excellen¬
tiã uictoria ultima et pace ꝑfecta/ hoc oꝑe ad te insti
tuto ⁊ mea ꝓmuissione debito defendẽ adu̾sus eos qui con¬
ditori eius deos suos preferũt sili caissime marcelłine sus¬
cepi magnũ opus ⁊ arduũ s deus adiutor nr̃ est

Expanded text:
ur in iudicium, deinceps adeptura per excellentiam uictoria ultima et pace perfecta, hoc opere ad te instituto et mea ad te promissione debito defendere aduersus eos, qui conditori eius deos suos praeferunt, fili carissime Marcelline, suscepi, magnum opus et arduum, sed Deus adiutor nost