comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. ł ꝓhibitionẽ. s ñ cc̃ eiꝰ uoluntatẽ. que ip̃e
est. nisi dicant᷑ cc eam fĩ. qi p̃t̾ eam filint. Con¬
tra eam quippe. nicħ ita fit. ut uelit si̾. ⁊ nõ
fiat. uł nolit sĩ.⁊ fiat ꝙ euident᷑ ibi as̃ notaũ.
ubiait. Quant̾ ad ipõs aitinet: qd̾ ds noluit fe

Expanded text:
el prohibitionem, sed non contra ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel nolit et fiat; quod evidenter ibi Aug. notavit, ubi ait: Quan
Abbreviated transcription (Latin):
o pͥoꝵ hominũ serpens manducãdñ ꝑsua¬
sit: mulier aũt non manducauit sola. s
uiro suo ded̾. ⁊ simulmanduc auer̃t. ita
⁊ in quodam secreto dirigio: qd in uno ho
cebram. tunc uelud serpens allo quit᷑ fe¬
minam. huic autem illecebre dsentire: de
ligno uetito est ed̾e. Sed iste ꝯsensus si so¬
la cogitõnis delectione ꝯtentus ẽ. suꝑiori
uero auctoritate ita retinentur menbͣ.
lier dedisseuiro suo. sumł edendũ illicitũ
cibũ. Neq enĩ pot̃ peccm̃ ñ solũ cogitan¬
dum suauit̾. uerum ⁊̃ ꝑ petͣndũ efficaci¬
t̾ mente dec̾ni. nͥ ⁊ illa mẽtis intẽcio. peneᷤ
qͣ sũma potestas ẽ. mẽbra inopꝰ mouendi.
uelaboꝑe cohibendi. male accioni cedat
Nec sane cum sola cogitõne mensoblecta¬
tur illicitis. ñ quid̃ dec̾nens ẽẽ facienda.
cenens tñ⁊ uolens libent̃. q̃ statim ut at¬
tigerũt aĩũ: respui debuerunt. negan¬
dumẽ ẽẽpeccm̃. s longe minꝰ. quã si roꝑe

Expanded text:
o primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homcebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, lier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m ita in aĩa concipit᷑. ut illud fac̾e dispo¬
nat. uel. ⁊̃ ꝑficiat alid̾ freq̃nt̾. aluid uel semł.
uel ⁊̃ qñ. delectione cogitõnis diutenetur:
mortale est. Cum ueroĩsisuali motu tm̃ ẽ
ut p̃diximus: tunc leuissimum ẽ q rõ tũc
ñ delectatur. Iõ aut supͣdixi. alid̾ freqñter.
sunt. que sitm̃ semel fiant. uel facienda
disponantur: dampnãt. Qdam uͦnon: nͥ

Expanded text:
illud facere disponat, vel etiam perficiat aliud frequenter, aliud semel; vel etiam quando delectatione cogitationis diu teneatur, mortale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequenter, sunt quae si tantum semel fiant, vel facienda disponantur, damnant; quaedam vero non,
Abbreviated transcription (Latin):
actus malus. nisi ẽẽ resbona. q ñ ẽ aliqua
mala eet. si resip̃a que mala ẽ natura nͥ
eẽt. ñ igitur potest ẽẽ malũ: nisi e̾ẽt aliqd̾
boñ. Qõ cũ dici uideat᷑ absurdũ ꝯnebio
tñ rõcinationis nos compellit ħ dicere.
Ex p̃missis testimoniis asserñt om̃sac¬
tusin quantum sunt ẽe res bonas. nee
aliquid ẽe malum .i. peceatum. nisisd̾¬

Expanded text:
actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid esse malum, id est, peccatum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
neq aliquid ẽ. Qd̃ aub̃ notasse uidr᷑. in lib̾. de
tis: quo ẽ hõdet̾ior. qd̾ uicium longe ab ẽ.
a uoluntate dĩut rõdocet. Ex hoc loco
ꝓbant uoluntatem in quantũ uiciosa ẽ.
pecc̃ ẽ ut auint in quãtũ ñ ħt. ordinem¬

Expanded text:
sse videtur in lib. 83 s quo est homo deterior, quod vitium longe abest a voluntate Dei, ut ratio docet. Ex hoc loco probant voluntatem, in quantum vitiosa est, pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ne io agunt. nec subditos malauit a sac̾dotis le¬
dit. si bona faciunt que ille dicit. Uñ t. Multi
dum plus uitam sacerdotum quam suam discu-¬
ciunt inerroris foueamn dilabunt. minus consi¬
dãntes ꝙ ñ eos uita sacerdotum ledet si humi¬

Expanded text:
ne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si bona faciunt quae ille dicit. Unde Gregorius: Multi, dum plus vitam sacerdotum quam suam discutiunt, in erroris foveam dilabuntur, minus considerantes quod non eos vita sacerdotum laederet, si humi
Abbreviated transcription (Latin):
ficio: aus̃ oftendit dicens. Dictum ẽ adno in num̾is
Dmoysem ⁊ aaron sac̃dotes uos pointe nomẽ meũ
snꝑfilios nri. ego dñs bñclicam eos ut grãm tͣdicio
permmist̾ium ordinati tranffundat hominibus.
necuoluntas sac̾dotis ab e̾e uel ꝓdẽe possit: smitũ
br̾dictionem poscentis. Quanta autem dignitas
est denequissimo cayphain̾ cetã. ħ autem ase

Expanded text:
ficio, Augustinus ostendit dicens: « Dictum est a Domino, in Numeris, ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. Quanta autem dignitas est autem de nequissimo Caipha, interfect
Abbreviated transcription (Latin):
s. brsol ẜ neamrecte ac digne hñt nisi quiuitã ⁊ doc¬
tͥnam apłicam seruant. nec p̃misse auctoritates ma¬
los sac̾dotes hanc potestatẽ hr̃e negãt. s illos solos
digne ac recte hac potestate uti significant: qui
hanc potestatem ħant om̃s sac̃dotes ieꝵ testatur
suꝑ illum locum euligłii. uͥ dns dixit pet᷑. u̾ dabo¬

Expanded text:
 non eam recte ac digne habent, nisi qui vitam et doctrinam apostolicam servant. Nec praemissae auctoritates malos sacerdotes hanc potestatem negant habere; sed illos solos digne ac recte hac potestate uti significant, qui hanc potestatem habeant omnes sacerdotes, Hieronym. testatur super illum locum Evangelii ubi Dominus dixit Petro, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ posciꝰ quã nascim ⁊ qr om̃e qd̾ fit añ¬
quã fiat. ñ fuit. nos cũ filiidĩ fuissemus:
efficim᷑. Añ enĩ filii ñ eramꝰ. s ꝑ grãm fc̾i
sumꝰ. ñ nati neq regen̾ati. s acquisiti. Ac
isse. Genuisse ⁊ dm̃ filios. minꝗͣ cũ pro¬
priecatis sig̾cone cognoscimꝰ dici. Ex
ad optione enĩ hõ factus ẽ filiꝰ di. ñ ex ge
aliqñ non filiꝰ. nec fuit aliquid añꝙͣ filiꝰ.

Expanded text:
sumus potius quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquisiti. Acqisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex genealiquando non Fi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ proximum pp̃ deum. Quod uero timore pene. uł
aliqua utentacione carnali fit. ut non referatur
ad caritatem. nundum fit: sicut fieri oportet quã¬
ins fieri uideatur. Inimicus enim iusticie est qui
pene tuore non peccat. Amicus uero: qui eius
amore: non peccat. Omnium igitur hec sumna ẽ.
ut intelligatur legis ⁊ ominum diuinarum scrip¬
turarum plenititoo esse: dilectio dei ⁊ proximi.

Expanded text:
et proximum propter Deum. Quod vero timore poenae vel et proximum propter Deum. Quod vero timore poenae vel aliqua intentione carnali fit, ut non referatur ad charitatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae timore non peccat. Amicus vero justitiae, qui ejus amore non peccat. Omnium ergo haec summa est, ut intelligatur legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo esse dilectio Dei et proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur numdum ñ d̾ bere cessare. Quia uero ñ
iustificationis grã. quam facit caritas instituta
sunt: s infugura futuri.⁊ innonus imposita. ideo
clatescente ueritate cessauerunt. uelut umbra. ue¬
rumtamem. ⁊ ip̃a cerimonialia secundum spiri¬
tualem intellectum. quem continent. ⁊ omĩa mo¬
ralia ad caritatem referuntur pertinent enim
omnia ad decem mandata in tabulis scripta.
ubi omnium sunma perstringitur. Ex quib
cetera emanant. sicut in sermonedm. Septem
uirtutes premituntur. ad quas cetera referũ¬
tur. ⁊ sicut ad decem mandata de calogi cetera
teferuntur. ita ⁊ ip̃a decem ad duo mandata
caritatis. Omnia ergo ad duo mandata carita¬
tis percinent. quia per caritatem implẽretur.
⁊ ad caritatem tamquamfinem referri debẽt.
qua deum prorimum q diligimus. que radix ẽ
non uacat omnes pagines sactas perscrutari.
omnia inuolucta sermonum euoluere. Gene ca
lia recte fiunt. cum referuntur ad diligendum deũ.

Expanded text:
ssare. Quia vero non justificationis gratia, quam facit charitas, instituta sunt, sed in figura futuri, et in onus imposita, ideo clarescente veritate cessaverunt sicut umbra. Verumtamen et ipsa caeremonialia secundum spiritualem intellectum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Decalogi caetera referuntur, ita et ipsa decem ad duo mandata charitatis pertinent. Omnia ergo ad duo mandata charitatis pertinent, quia per charitatem implentur, et ad charitatem tanquam ad finem referri debent. qua Deum proximumque diligimus, quae radix est n vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, omnia Sclia recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
sisscribens apłs. similiter fidem non ex homi¬
ne. s exdõtm̃ e̾ẽ asserit inquiens. Grã estis
saluati ꝑfidem ⁊ hoc non ex uob̾. Uĩ enĩdo¬
num est. qd̾ a sc̃ĩsita exponitur hoc .i. fides:
ẜcce ⁊ hic manifeste tradit᷑ qd̾ sides non est
exlibertate arbitrii siue exarbicrio uolũta¬
tis. qd̾ suꝑiorib consonat ubi dictum ẽ gr̃ã
p̃uenientem. uel oꝑantẽ: ẽe uirtutẽ queuo¬
luntatem hominis lib̾at ⁊ sanat. uñ aub̃m¬

Expanded text:
s scribens Apostolus, similiter fidem non ex homine, sed ex Deo tantum esse asserit, inquiens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis; Dei enim donum est. Quod a sanctis ita exponitur: Haec sciEcce et hic aperte traditur quod fides non est ex libertate arbitrii, sive ex arbitrio voluntatis; quod superioribus consonat, ubi dictum est gratiam praevenientem vel operantem esse virtutem quae voluntatem hominis liberat et sanat. Unde Au
Abbreviated transcription (Latin):
contentã desiderate. Cui sccipsimus. non aliter
fiꝰposse młi eandem uitam uir eius lotharius ele
qĩt. Et his apparet qđ coniugati sine cominun ꝯ¬
sensu monastĩum elig̾e continenciam ꝑfiteriuł
habitum teligionis sumẽ non ualent᷑ ⁊ si fecerĩt.
reuocati debent. s ponsi uõ possunt sinȩ cominu¬
ni consensu monastĩum eligẽ. Uñ uiđr int̃ spõ¬
Lam isponsum comugium non ẽe. iõq asserut
apͥma fide desponsionis coniuges appellari non
rep̃senctum sspe futoꝵ. quia ex fide qmͣ exdespõ¬
Catione sibi iuicem dbt p ost ea efficiunt comu¬
ges p̃missas etiam auctoresitates quib assert ꝙ
consensus matmontumm facit. ita intlłigi uolũt
ut consñsus uel pactio comugał ñ ante coitũ
faciat matͥmonium. s incoitu. Sicut. ii. deflorõ
uirgnitatis non facit matͥmonium insi p̃cedat
patio ꝯuigalꝰ ita nec pactõ coningał añquamal¬
sit copła carnał. expactõe gͥ conugalisponsi i spõ¬

Expanded text:
contentam desiderare. Cui nos scripsimus non aliter hoc fieri posse nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elerit. Ex his patet quod conjugati sine communi consensu monasterium eligere, continentiam profiteri, vel habitum religionis sumere non valent; et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium non esse. Ideoque asserunt a prima fide desponsationis conjuges appellari, non re praesentium, sed spe futurorum, quia ex fide quam ex desponsatione sibi invicem debent, postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et spon
Abbreviated transcription (Latin):
culo. fĩ possit ꝑditionis occõ uolumꝰ ut maritũ
suum illi ⁊̃ si tam tonsoratꝰ est: redde debeas.
omni excusatione cessante q nͥon fornicõis cã
uirum uxorem dimittẽ nlła rõ ꝯcedit. Postꝗͣ
enĩ copłatione comugii uiri ⁊ mulieris im̃
corpꝰ esficit᷑. non pot̃ exparte conuerti: ⁊ exꝑte re¬

Expanded text:
culo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est, reddere debeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non pot
Abbreviated transcription (Latin):
malos. nͥ hinc iusticia. mñ iniquitas. que ulła¬
tenꝰ sociari ualẽt: Adõ enĩ scĩ dĩ usticie ad dic¬
tisunt: ut nulla compassione ad repbos tͣnsi¬
re ualeat. ⁊ nulla ꝑ eis int̾ scõs: fiat int̾cessio.
lib̾atio eoꝵ. Uelita dñr uelle ⁊ ñ pꝰse. ñ ꝙ uelit̾¬

Expanded text:
malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non qui
Abbreviated transcription (Latin):
gustimis. in nono libro de trinitate.
aiens en im anidee seipsam: ł meminisse nõ pͥ.
nisi etiam nouit se. Nam quomodo amat. uł
meminit. quotinescit: Qtro itaq modo tͥa
ista inseparabilia sunt. a semetipsis. ⁊ tamen
eorum singulum: ⁊ simul omnia: una eẽntia
est. cum ⁊ relatiue dicant᷑ ad inuicẽ.

Expanded text:
gustinus in libro De Trinitate. Mens enim amare seipsam, vel meminisse non potest, nisi etiam noverit se. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis; et tamen eorum singula et simul omnia una essentia est, cum etiam relative dicantur ad invicem.
Abbreviated transcription (Latin):
redempcione. ⁊ tñ demorte ip̃ius. diuer¬
sis de causis: corda eorum uarie moueban¬
tur. Quomͦ sencien¬
torũ an uelle an nolle debeamus.

Expanded text:
redemptione, et tamen de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo sentientorum, an velle an nolle debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
luisẽ spũsci. Sic̃ ecomiso. Non om̃s qui dñ
aliciis filii ꝯ seqñs ẽ. ut de illo ⁊ natidicãt᷑
ñ ex illa nati: s m illam p̃parati. Cum itaq
filius nec rursus om̃nis qui od̾ filius. de illo sit
natus cuius dĩ filius ꝓfecto modꝰ iste quo na¬
sicut filius insinuat nob̾ grãm dĩ. qͦ homo
muillis p̃cedentib metitis inip̃õexordio nate.
sue quo ẽẽ cep̃. uerbo dĩ copłaretur intantã
ꝑsone unitatem u id̃ eẽt filius cłĩ qui filius
hominiscifilius hõĩs. qui filius di Et sic in
humane natẽ suscepcionem fieret. quodã¬
modo ip̃agrã illi homininat᷑ał qͣnullum
posfit admitt̾e pecc̃m. q̃ grã ẽ iõ ꝑspm̃ signi

Expanded text:
i; sicut e converso non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati dicantur ehennae non ex illa nati, sed ad illam praeparati. Cum itaque  non ita ut sit ejus filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius; profecto modus iste, quo nasicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis in ipso exordio naturae suae, quo epersonae unitatem, ut idem esset Filius Dei qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei. Et sic in humanae naturae susceptione fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, qua nullum posset admittere peccatum. Quae gratia ideo per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus iħu celestibenedictione multipli¬
catis .u. milia hominũ saciata sunt. Isłd
etiã sciri oportet. qd̾ cum angłoꝵ minist̾ĩo
facta sit mulieris formatio. non est eis cñ tri¬
buenda creationis potencia. Angłi enim nł¬
lampossunt c̾are naturã. gͦ nec formare cos¬
tam in mulierẽ nec carnis supplementũ in
locũ coste. Non qd̾ nich agant ut aliquid cre¬
etur. s non iõcreatores sunt. sic̃ nec agͥcole se¬
getum. aut arboꝵ. Solus d̾s .i. trinitas. est
creator. facta est s femina ad̾o ⁊̃ si costami

Expanded text:
ne multiplicatis, quinque millia hominum satiata sunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa mi
Abbreviated transcription (Latin):
isserendumẽ. Sci¬
endũ gͥ est qd̾ ex sinesuo ut ait aub̾. uolũ¬
tas cognoscitur. Utr̃recta anparua si. fi¬
nis autẽbone uoluntatis beatitudo ẽ tu
bet uoluntas quiesce. sinẽbonũ isimat

Expanded text:
isserendum est. Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est, vbet voluntas quiescere. Finem
Abbreviated transcription (Latin):
distinctionis. dierũ ut distinguant᷑.
atq ꝯputenturdies amane usq ad marͥe.
postea uero in mistĩo fem̃ est ut dies ꝯputent᷑.
a uesꝑa in uesꝑam ⁊ adiũgat᷑ dies p̃cedñti noc¬
tun computatione c̃uixta nat᷑alem ordinẽ.
p̃cedñs dies seqñti nocti ad iũgi debeat. qr
hõ aluce per peccm̃ corruit. intenebras igno¬
aũt luxin dño. Primꝰ itaq dies. ñ ab aurora
s aplena luce incipiens. ⁊ post paulatim ues¬
ꝑam oceidñte luce excipiens: mane seq̃ntis
diei expletus ẽ uñ beda. Occidente iuce pan¬
latim. ⁊ post spacium duir ne longiuidinis
infi̾ores partes sub euntefcm̃ est uesꝑe. sic̃
nẽ usitato cursusolis fĩsolet. fcm̃ est aũt
mane ead̾ suꝑ t̾ram redeunte⁊ aliũdiẽ
in cohante. ⁊ dies expletus est uis .xx .iiii.

Expanded text:
distinctionis dierum, ut distinguantur atque computentur dies a mane ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignoautem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce incipiens, et post vesperam, paulatim occidente luce, excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est unus viginti qu
Abbreviated transcription (Latin):
bet gñacione rei teneant᷑: quipecc̃a prm̃i¬
mitantur. Et quare patres conmemo ltt
cum: uilli om̃s malisint. qui quoy lib malor
pecc̃a imittantur. Sed ĩo pr̃es specialĩt no¬
minauit: qr maxĩe pr̃es filii unitari solent.
qui prm̃mnimquitates identes: eoꝵ impie¬
tatis ħedes perimitonẽ efficunt᷑. Sco̾m

Expanded text:
bet generatione rei teneantur qui peccata patrum imitantur? Et quare patres commemoravit, cum et illi omnes mali sint, qui quorumlibet malorum peccata imitantur? Sed ideo patres specialiter nominavit, quia maxime patres filii imitari solent, qui patrum iniquitates videntes, eorum impieta
Abbreviated transcription (Latin):
gulis om̃ia. Mlemini eni me habere memoriã.
⁊ intelligentiam. ⁊ uoluntatẽ: ⁊ intelligo me intel¬
ligere. ⁊ uelle. atq meminisse. ⁊ uolo me uelle.
⁊ ieminisse ⁊ intelligere.¬
hic quomodo illa ta

Expanded text:
gula omnibus. Memini enim me memoriam habere, intelligentiam et voluntatem; intelligo me intelligere, velle et meminisse; volo etiam me velle, et meminisse et intelligere. Quomodo illa t
Abbreviated transcription (Latin):
tando ꝓcedunt. auud ẽ cred̾e ill̾o quo cre¬
dicur. Predictum ẽ autẽ fidem e̾ero quo
dere non est fides. qr cred̾e non estͥ ꝗͦdcredi¬
tur. Addunt quoq rurtus opus dĩtm̃ est.
qͣip̃e solus facit in nobis. Ip̃a ergo ñ est usus
uel actus lib̾i arbitrii. s cred̃e est actus li¬
beri arbicrii. non est itaq uirtus. Pre¬
missis aliisq rõnib ac testimomis innitũ¬
tur utͥq eor autem iudicium. diligentis
lectoris relĩqeramini. ad alia ꝓꝑans. P

Expanded text:
 illud quod creditur. Praedictum autem est fidem id esse quo dere non est fides, quia credere non est id quo creditur. Addunt quoque: Virtus opus Dei tantum est, quam ipse solus facit in nobis; ipsa ergo non est usus vel actus liberi arbitrii, sed credere est actus liberi arbitrii; non est itaque virtus. Praemissis aliisque rationibus ac testimoniis innituntur utrique. Horum autem judicium diligentis lectoris relinquo examini, ad alia properans
Abbreviated transcription (Latin):
uñ si quis eam duxerit. ad sacros ordines ꝯscẽcłẽ
tus eque sicut bigamꝰ sac̾dos fieri ꝓhibet᷑. Et cali
us sponsam eo mortuo ducit ad sacros ordines at

Expanded text:
ir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali . Qui alterius sponsam eo mortuo ducit, ad sacros ordines a
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem ÷ amore alicui rei. inher̃e: uti.
propt̾ seip̃am᷑. Utiuͦ id quod inusum ue¬
ientireferre ad optinendum ibd̾. quo fruend̾
est. alias: ab uti ÷. honuti. Nam usus illicitus.
abusus. ł abusio nominart debz.
es igitur quib fruend̾ ÷¬

Expanded text:
ui autem est amore alicui rei inhaerere propter seipsam. Uti vero, id quod in usum venerit referre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel abusio nominari debet. Res igitur quibus fruend
Abbreviated transcription (Latin):
de hominis creatione tractemus. qd̾ supͣ
breuiter tetigunus. plenius uersantescla¬
rius faciamus. Ce

Expanded text:
de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In
Abbreviated transcription (Latin):
maior cui tm̃ aonat eẽ qnͣtus ẽ ip̃e cui⁊
innascibilitatis ẽẽ unaginẽ: sacram̃to
natiuitatis imꝑtit ꝑsone q̃ exseinformꝰ
sua gͣn̾at. Audisti lector qͥd suꝑ ħ dicat¬
hylariꝰ cuiꝰ uerba ubic̃q occurrerint di¬
ligñter nota pieꝙ inilłige.

Expanded text:
is, cui tantum donat esse, quantus est ipse: cui innascibilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua genHilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota, pieque intellige.
Abbreviated transcription (Latin):
ihmi. Sigͦ nimmꝰ ꝓot̃ nulla sui mutatione
totiens dici relatẽ. noq cũ incipit dici. neꝙ cũ
desinit aliqͥd in eiꝰ nat᷑a uł forma qua nũmͦ
ẽ nutatiõis fiat. quanto faciliꝰ de illa ingmu¬
tabili di sub̾a debetꝰ acciꝑe. qd̾ ita dicat᷑ relate
aliqͥd ad creat᷑am uit quãuis tẽꝑałr incipiat

Expanded text:
i ergo nummus potest nulla sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut, q
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad tempꝰ placitũ illam cducitm.⁊ illa ꝓmit¬
tat uł turet seilli nupturã ñ quid tał sponsio
eosouiges fecit: Si mutato ꝓpõĩto alt̾ uł ut̾q ad
alienam copłam tͣnsit ñ quid obpͥorẽ sponsionẽ
uiramento subnixãscd̾e fedationis pactũ scĩdet᷑
Consid̾a ꝙ longe aliud ẽ ꝓmutẽ. ⁊ aliũ facẽ. Qui
ꝓmittit nondum facit. qui gͦ ꝓmisit se in uxo¬
remducitm aliqmͣ ñdũ eã duxit uxorẽ ⁊ que
spospondit se nuptam. nũdũ iipsit. quomͦ gͦ
ꝯinges appellari possunt. qui nũdum contͣhunt.
s infuturo se contͣcturos irando pmutũt. Itẽ
si exii uiram̃ti ad futm ꝑtinentis mox efficiũt᷑
ciunt. Item si ex quo nirant mor efficiunt᷑ oui¬
gestunc rem hanc efficiũt qmͣ uirant se factos
Ideo dico q ꝯugiũ tũc ñ suit. s futm ꝑmitit᷑.
Si uͦ ille pꝰ uxorẽ dux̃ ⁊ illa marito nupłit iugi¬

Expanded text:
usque ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit, nondum facit. Qui ergo promisit se in uxorem ducturum aliquam, nondum eam duxit in uxorem; et quae spopondit se nupturam, nondum nupsit. Quomodo ergo conjuges appellari possunt, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiunturpraesenti efficiunt? Item, si ex quo jurant, mox efficiuntur conjuges, tunc rem hanc efficiunt, quando jurant se facturos. Ideo dico quod conjugium tunc non fuit, sed futurum promittitur. Si vero ille post uxorem duxit, et illa marito nupsit, conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis uicia: aquib omĩo inmunis exstitit. Quos it.
desc̃s hiu̾t uel ad ostensiont̃ ue huaitatis ũ timorẽ¬
⁊ tristiciam uelad implecionem oꝑis ad ꝙ uenãt. ut
passibilitatẽ ⁊ mortalitatẽ. uel ab inmortalitis desꝑa.¬
cione sp̃e nram erigendam uͥ mortẽ suscep̃. hos au̾t
defc̾s ñ ꝯdicionis sue nec̾itate s misãcionis uolũtate
suscep̃. uos ꝙͥ hui̾t defectus sic̃ ⁊ nos s n̾ ead̾ cã. Nos em̃

Expanded text:
corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timoret tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros
Abbreviated transcription (Latin):
cati iam exdampnatione pecc̃i tales
hr̃e credenctũ ẽ. ẜcce quedam assigñõ
lita ẽ. qua illud pecẽ ẽe trał. ẜece oppug¬
natio fr̃ntatis post agnicionẽ. ⁊ iniui¬
dencia gre post reconciliatõe ꝗ sp̃es
quedam obtinationis intelligi potest.
Illam tñ diffinicionẽ au̾s in li. retͣcto.
dixi. S tñ addend̾ fint. si m h scelata
mentis ꝑuersitate finierunt hanc ui

Expanded text:
cati jam ex damnatione peccati tales habere credendum est. Ecce quaedam assignatiosita est, qua illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi potest. Illam tamen definitionem Augustinus in lib. Retract.dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vi
Abbreviated transcription (Latin):
spͥ s̃ sic ait. Ista mpenitencia. uł corimpe¬
nitens quãdui quisq in carne ħͣ unuit¬
homo: non pot̾ uidicari. de nullo emm
hoctie uideus infidelis ẽ hodie. hecicus ẽ
hodie scismaticus ẽ hodie. Ꝙ si crasam¬
ueritatem: Quro susti quol in quocũq
gñe erroris. notas. ⁊ tamꝗͣ desꝑatissimos

Expanded text:
medium: Ista impoenitentia vel cor impoenitens, quamdiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo enimhodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amveritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas,
Abbreviated transcription (Latin):
quia sccłm legem cłi mori deceriit᷑ NIam diuine
legis mors est sponsas appellare conuges u̾isi meun
loco oppresserit. uł adduxĩt in domũ suam moriat᷑.
q uxorem ꝑrimi sui uiolauit. ñ que iam uror erat:
s que a parentib uxor fĩ debebat. Ex his colłr ꝙ sp̃o
um. S forte mouet illud ꝗ infine capłi dr. ñ q̃¬

Expanded text:
quia secundum legem Dei mori decernitur. Nam divinae legis non est sponsas appellare conjuges, ut in Evaloco oppresserit, vel adduxerit in domum suam, moriatur; quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri debebat. Ex his colligitur quum. Sed forte illud movet quod in fine capituli d
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ineo falli potuit. ut ueniale c̾d̾e̾t ẽẽ
conmissum. s dolo illo serpentino. quo
mulier seducta est. nullom̾ arbitror illũ
potuisse seduci. Ex hisdatur intelligi qd̾
mulier pluspeccaũit. inqua maioris tu¬
moris p̃sumpcio fuit. Que ⁊̃ in se ⁊ mꝑxi¬
deum peccauit. Iñ ⁊̃ colligit qd̾ mulier płꝰ¬

Expanded text:
tatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci. Ex his datur intelligi quod mulier plus peccavit, in qua majoris tumoris praesumptio fuit, quae etiam in se, Deum peccavit; vir
Abbreviated transcription (Latin):
bierit esse sicut deus. non tñ credidit id pos
cognouit. Et licet diuinitatis equalita¬
tem concupuũt. non tñ ado exarsit. nec
tanta est affectus ambicione sicut muli¬
er. que illud fieriposse putauit.⁊ id̾o ma¬
gis illud ambiendo suꝑuit. Uirum aũt
illud uoluĩt. q mulier de eo sumpta. il¬
luduoluit. sicut inquiunt peccm̃ dt᷑ ꝑ u¬
manam natam. cum tñ mulier añ uirũ
peccau̾it. qr permulierem intrauit de
uiro sumptam uel pocius gͥiõꝑ hominẽ
dr᷑ intrasse. qr ⁊̃ peccante muliere siuir ñ
peccasset humanuum genusminime pec¬
catis corruptum. ꝑiret. Minus ergopec¬
cauit uir quam mulier.
qd̾ dictum ẽ: uirũ minꝰ peccasse.

Expanded text:
bierit esse sicut Deus, non tamen crediderit id cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem illud voluerit, quia mulier de eo sumpta illud voluit: sicut si, inquiunt, peccatn mulier ante virum peccaverit, quia per mulierem intraverit de viro factam. Vel potius ideo per hominem dicitur intrasse, quia etiam peccante muliere si vir non peccasset, humanum genus minime peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. quod dictum est, virum minus peccasse.
Abbreviated transcription (Latin):
ut insint illi. sic dicens. homo autẽ aliquid
ei simile. cum alicui erit: alibi non erit. quia
autẽ in mense uirtutis uiuens potestas. que nꝰꝗͣ
ñ assit. nec desit usqm se om̃em ꝑsua edocet. et¬
sua non alnid qm se ẽẽ sig̾cat. ut ubi sua nsint.
ip̃e eẽ ꝑsua intelligat᷑. Non aut̃ corꝑali mͦ. cum
alicubi sit. noñ⁊ ubiq ẽẽ credat᷑. cum ꝑ sua in
est ip̃e que sua sunt. Et hec pp̃nature initelligẽ¬
ciam dicta sunt. his uerb̃ aꝑte sig̃cat. si tñ he¬
his que sua sunt. ita ut in sint ⁊ ꝑ illa in om̃ib
ẽ sius que ñ insunt. Sua enim sunt ⁊̃ que non
insunt .i. om̃s creature ⁊ sua sunt que insunt.
ut tresꝑsone que sunt enifdem nature. ⁊ eadẽ

Expanded text:
ut insint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem sua non aliud quam se esse significat, ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur: non autem corporaliter: ut cum alicubi sit, non etiam ubique esse credatur; cum per sua in ipse est quae sua sunt. Et haec propter naturae intelligentiam dicta sunt. His verbis aperte significatur, si tamehis quae sua sunt, ita ut insint; et per illa in omnibus suis est quae non insunt. Sua enim sunt etiam quae non insunt, id est, omnes creaturae; et sua sunt quae insunt, ut tres personae, quae sunt ejusdem naturae et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
d naturam gͦ rerum creatarum respici¬
ens inquid non idem est natura: qd̃ nate᷑¬
bes subiciens exempla de ipsis creaturis. Iñ ostñ¬
dens erroris ẽẽ submensura creaturarñm me¬
tiri creatorem. addit isccłm hoc. non idem est
d̃s. ⁊ qd̾ di est. ac si dicẽt. si ad instar creaturar̾
decreatore sentis: cog̃is fatĩ. quia non idemẽ
deus. ⁊ qd̾ cłi est. qd̾ dicere: impium ẽ. cum spc̃
cdi. deus sit. ⁊ di filius sit deus. Nongͦ scdm corꝑa¬

Expanded text:
d naturam ergo rerum creatarum respiciens, inquit: Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri quia non idem est Deus et quod Dei est; quod dicere impium est, cum Spiritus Dei Deus sit, et Dei Filius sit Deus. 4. Quod non a
Abbreviated transcription (Latin):
n̾itas: ut equalitatem admutat. płalitatem
ñ admutat. Si gͦ tibi dictum fuerit: cum di¬
cis filium ẽẽ qd̾ pater est: ꝓfecto filtus pater
est. responde scdm subam tibi dixi hoc ẽe¬
silum. qd̾ pater est. non sccłm id qđ ad̃ aliũ
đr. ad se enim dicit᷑ ds. ad patrẽ filus dicit᷑.
Rursumq pr̾ ad se dr deris. ad filium dicit᷑

Expanded text:
tas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi dictum fuerit cum dicis Filium hoc esse quod Pater est, profecto Filius Pater est. Responde secundum subFilium quod Pater est, non secundum id quod ad aliud dicitur. Ad se enim dicitur Deus, ad Patrem dicitur Filius, rursumque Pater ad se dicitur Deus, ad Filium Deus
Abbreviated transcription (Latin):
posse nec illos qui ab eis ordinati uident᷑: g̾rã
⁊ eum qui honorẽ amisit. honorẽ clare non
posse. nec illum aliquid accepisse. qm̃ in dante
nicħ erat. ꝗ ille posset acciꝑe. bdit ⁊̃ uenienti¬
b ab ħeticis ꝑ manus imposicionẽ laicam
tm̃ tͥbuendam cominunonẽ. nec ex his aliquẽ
incłicatus honorem uł exiguum subrogare.

Expanded text:
posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam abere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħã: mͦ poetam significat. cantor u̾o uocatur.
qui uocem modulat᷑ incantui. hinꝰ sũt duo gn̾a.
p̃centor .⁊ succenior p̃centor: qui uocẽ p̃mittit ĩ
cantu. succentor qui subseqñter canendo ed.
Concentor autẽ dicit᷑. ꝙ consonat. qui aũt nõ
consonat. nec concinit: concentor ñ erit. his b̾¬
uiter tractatis ad monendi sunt tp̃i ministri.
quatimis sicut excellunt ordinis dignitata:
ita p̃cellant uite scĩtate. ut plebseis commissa
eorumq disciplinis edocta: gratant̃ eis obedi¬
at. ⁊ eoꝵ imitationem de die indiem ꝓficiat. a
quib diuina sacramenta ꝑcipiunt: ⁊ missar̾¬
sa ẽ ad celestia tenclentes post eã. uel ꝙ missus
celestis uenit ad consecratum dm̃cum corpus.
ꝑ quem ad altare celeste defertur hostia. uñz
natipossint trade sacros ordines.⁊ si abe¬
T ordinati redeuntes ad eccłie unitatem debe¬
ant reordinari. hunc questionem ꝑplexam
ac pene in dissolubilem faciunt di̾ctorũ ũba

Expanded text:
am, modo poetam significat. Cantor vero vocatur, qui vocem modulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarusa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde nati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quetũq faciunt ħetici. carnalia. inania.
sacͥlega eẽ. ⁊ eoꝵ altaria falsa ⁊ illicita sac̾docia. ⁊
sacͥficia saclega. qui more simear̃. que cum ho¬
mines non sint:. formam inmitebant᷑ hũam.
uultum eccłe catholice rauctoritatẽ sibi uen¬
dicant. cum ip̃i mełia non sint. ⁊ cũ sint sacle¬
gi. sacerdocium ãministrãt. ⁊ altare compoñt.

Expanded text:
Omnia quaecumque faciunt haeretici, carnalia, et inania et sacrilega esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt;
Abbreviated transcription (Latin):
archiepõs dm̃s. hoꝵ autẽ discrecio archentib
introducta uidr. qui suos flamines. aliossi¬
płr flamines. alios archiflamines. alios ꝓcofla¬
mines appłłabant. sac̃dotẽ .ii.gñtiliũ flamineᷤ dice¬
filum cm̃ in capite ligare cepert̃. Nudis enĩ ca¬
pitib eis incede nefas erat. Uñ zafilio quo ute¬
bant᷑. flamines dicti sũt. qi filamines s̃i festis die¬
b filo deposito pilleũ imponebant. ꝓsac̃ docii

Expanded text:
copos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicefilum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii
Abbreviated transcription (Latin):
imiliter ⁊̃ querisolec. utr̃ ⁊ illa liber¬
tasuera que est ad iusticiam faciendã.
sit ip̃a libertas arbitrii. Quidã dñt illam eã
estadbonum. sine gr̃a uero: non est lib̾a ad
benefaciendum uñerit homuni addictor
uendito sub peccõ. nisi eum redimat ille¬

Expanded text:
iliter etiam quaeri solet utrum illa libertas vera, quae est ad justitiam faciendam, sit ipsa libertas arbitrii. Quidam dicunt illam eaest ad bonum; sine gratia vero non est libera ad benefaciendum, nunquam erit homini addicto et vendito sub peccato, nisi eum redimat
Abbreviated transcription (Latin):
quib oprẽs fcĩ sit̃t. De aliis ũo qui añ ꝯpat̾ni¬
quib quib osuluit nos tua dilectio: ħ uido
respondendum. ut bapt̾s sit si instante ne
post ꝯpaternitatẽ genite possit̾ legitime oiũ¬
nati: matͥmonio iuigi ñ possũt. Illud⁊̃ notã¬

Expanded text:
quibus compatres facti sunt. De aliis vero qui ante compaterniquibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necpost compaternitatem genitae, possunt legitime conjunnati, matrimonio jungi non possunt. Illud et
Abbreviated transcription (Latin):
i uero queritur utr̃ uoluntas illd̾
peccm̃ p̃cesserit: dm̃s ꝙr peccatum
illud. in uoluntate ⁊ nactu ꝯstitit. ⁊ uo¬
luntas: actum p̃cessit. S iꝑãm uolun¬
tatem: alia hominis uolũtas non p̾iit.¬
atq edia boli ꝑsuasione. ⁊ hõis arbitͥo: il¬
la uoluntas mala ꝓdiit. q̃ iusticiã dese¬
ruit.⁊ iniquitatẽm in cohauit.⁊ ip̃a uo¬
luntas iniquitas fuit.

Expanded text:
utrum voluntas illud peccatum praecesserit, dicimus quia peccatum illud et in voluntate, et in actu constitit; et voluntas actum praecessit, sed ipsam voluntatem alia hominis voluntas is arbitrio illa voluntas mala prodiit, qua justitiam deseruit, et iniquitatem inchoavit; et ipsa voluntas iniquitas fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ec minor. est proles parente. dum tantã
se nouit mens. quanta est nec minor. est
tantum se duligit mens quant̾ se nouit: T ꝗͣta est.
n Qd̃ hee tͥa inse ipsis sunt.

Expanded text:
ec minor est proles parente , dum tantam se novit mens quanta est; nec minor est tantum se diligit mens, quantum se novit et quanta est. Quod haec tria in seipsis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sñsus efficit matͥmoniũ. Si autẽ uerb̾ expli¬
cant ꝗ tñ corde non uolũit. si ñsit coactio ͥ ł
dolus. obligatio illa uerboꝵ quib consãciũt.
dicentes accipio te in uirum.⁊ ego te inuxo¬
remꝰ matͥmonium facit.
Auctoritatib pro¬

Expanded text:
nsus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit. 4. Auctoritatibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
s qua nos ip̃t dilex̃. ⁊ misit filiũ suũ lib̾a¬
nifeste diuid̃e dilectionẽ qua nos diligi¬
nł am̃ ab ea qua ip̃e ailigit nos. Sigͦ in
Auo dait̾sa ẽ qd absurdum ⁊ au̾itate lon¬
ge ẽ. Nonẽ gͦ dilectio qua diligimꝰ. s qua

Expanded text:
 liberanifeste dividere dilectionem qua nos diligimus Deum, ab ea qua ipse diligit nos. Si ergo, inqduo diversa est, quod absurdum et a veritate lonergo dilectio qua diligimus, sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
saritas aũ dĩ dicta ẽ diffundi incordib
nr̃is. ñ qua nos ip̃e diligit. s qua nos facit
dilectores suos. sic̃ insticia didr̃ qua nos¬
his uerb̾ iudr monstrari distinctio inter
caritatẽ qua nos diligit: ⁊ quanos diligi¬

Expanded text:
aritas quippe dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut iustitia dei, qua iHis verbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligi
Abbreviated transcription (Latin):
grãm qͥd̃ aduitã. boñ eligent ⁊ malũ respu¬
unt. Et mali simiłr spontanea uoluntate.
agr̃a destituti. bonũ uitatit ⁊ malũ secunt᷑.
Et hñt mali lib̾m arbitrium. s depressũ.
atq corruptum. qd̾ surgere ad bonum ñ
it. Quod boni post ꝯfirmationẽ lib̾iꝰ¬

Expanded text:
am quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et malum sequuntur: et mali habent liberum arbitrium, sed depressum atque corruptum, quod surgere ad bonum non 3. Quod boni post confirmationem lib
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sicut prumis homo are bona ꝓhibiꝰ.
penam incurrit. ut non exremala. smͣ
obediencia pena ẽẽ monstret᷑. sic̃ exobed̾ia
palma. In eod̾ quoq ꝑadiso mulierẽ
formauit d̾s de sub̃a uiui. sicut post plã¬
tatum ꝑadisum. hominemq in eopositũ.
⁊ post uniuersa aĩalia ad eum ducta su
Inmisit deus soporem in adam. Cũq obdor¬
misset: tulit unam decostis eiꝰ. ⁊ formauit

Expanded text:
etur. Sicut primus homo a re bona prohibitus etur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam iex inobedientia pena esset monstraretur, sic ex obedientia . In eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ malum s bonum. perprudentiam ⁊ ce¬
perienciam. malum uero: ꝑ prudenciam
to lignouetito. qr per erꝑienctam mali di¬
dicit quid sit inter bonum obediencie: ⁊
malum mobediencie. Si uero primi pa¬
rentes obedientes eẽnt. nec contͣ p̾eceptũ
peccassent. non iõ cñ minꝰ dicẽt᷑ lignum
scĩe boni ⁊ mali qr hoc eiꝰ tactu accideret.
sinfurparetur. Aligno igit᷑ homo ꝓ hibitꝰ
est qd̾ malum non erat. ut ip̃a p̃cepti ꝯsua¬
tio bonum illi ẽẽt: transgressio malũ. eͣ
ꝗ̃ si non ꝓhibitus tecigiss nec peccasset. nͨ
penamꝰ sensisset. Si enim uenenosam her-¬
bam prohibitus tetigĩs. pena seqrͣ. ⁊ si ne¬
retur. Si ⁊̃ prohib̾etur. restangique nõ
tangenti tm̃. s prohibenti obest. si c̃ alia
pecunia. iõ ꝓhibitum est peccm̃. ꝙ prohi¬
bẽti est danpnosum. Cum uero tangr᷑ qd̾
nec tangenti obẽ. si non ꝓhibetur. nec cuili¬
bet: si tangatur. lõ ꝓhibetur. ut ꝑ se bonũ
obediencie:⁊ malum inobedientie monstͤ¬

Expanded text:
 malum; sed bonum per prudentiam et experientiam, malum vero per prudentiam to ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus actu accideret, si usurparetur. A ligno ergo prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Necquam si non prohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si neeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, nec cuilibet si tangatur; et ideo prohibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstr
Abbreviated transcription (Latin):
cipium. quatinis in hoc ⁊ suꝑbia diabłi
confunderetur. ⁊ hominis humilitas dĩ
similitudĩe sublimaretur. Diabłs quippe
aliud adõ principtum ẽẽ cupierat. Iõq
d̾in homine apparuit. Quia sicut deus om¬
nibus rebus existit principium c̾ationis. ita
homo omnibus ominib pͥncipium gña¬
tionis. Iõ etiam ex uno homine omnesẽeuo¬
luit d̾s ut dum cognosceñt seabuno ẽe. om̾̃s

Expanded text:
cipium, quantenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes
Abbreviated transcription (Latin):
t quid̾ scd̃m p̃dictam assignationem ĩ
his tm̃ud̾etur ẽe lib̾iarbitru. qui uolũ¬
tatẽmutate. ⁊ in ꝯtͣia possunt deflectẽ. In qͦꝵ
iudelicet potestate. est eligere bonum uel
maliun. ⁊ utrlibet scd̾m electionem fac̃e
uel dimite. Scd̃m qd̾ nec in d̾o. nec in hisom¬
nibus qui tanta beatitudinis gr̃a sunt ro¬
borati. ut iam peccare nequeant lib̾m ar¬
bitrium ẽẽ nequit. S qd̾ deus lib̾m arbitͥ¬

Expanded text:
t quidem secundum praedictam assignationem, in his tantum videtur esse liberum arbitrium, qui voluntatem mutare et in contraria possunt deflectere; in quorum videlicet potestate est eligere bonum vel malum, et utrumlibet secundum electionem facere vel dimittere. Secundum quod nec in Deo, nec in his omnibus qui tanta beatitudinis gratia sunt roborati ut jam peccare nequeant, liberum arbitrium esse nequit. Sed quod Deus liberum arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
meritum sit sinelibero arbitrio. ⁊ quid sic ip̃a
gr̃a. anuirtus annon. Et si uirtus: an actus. uel
non ut hoc aꝑte insinu ariualeat. p̃termittend̾
est tria ẽẽ genãbonoꝵ. Alia namq sunt mag¬
corporum sine quib recte uiui pot̃: minima be¬

Expanded text:
meritum sit absque libero arbitrio: et quid sit ipsa gratia, an virtus, an non; et si virtus, an actus vel non: ut hoc aperte insinuari valeat, praemittendum est tria esse genera bonorum. Alia namque sunt magcorporum sine quibus recte vivi potest, minima b
Abbreviated transcription (Latin):
litatis existit.
Qd̾ sensualitas sepe inscrip¬
tura aliter quam sup̃ accipitur.s. ut etiã
infi̾or rõnis porcio euis nõie intelligatur

Expanded text:
litatis existit. 11. Quod sensualitas saepe in Scriptura aliter quam supra accipitur, scilicet, ut etiam inferior rationis portio ejus nomine intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas: sic una iniuria. S si quis cor¬
ꝑis sp̃ẽ deceptis huãi .i. remissius aliqͥ
ip̃c dĩgnitatem ⁊ maiestatẽ. ⁊ potestatẽ
abneget sempiternam. ⁊ putet ñ in sp̃¬
sͥ. di eici demonia. s mbeelrebrb: non
potest ibi exorc̃o ẽe uenie. ulu sacrilegii
tem. Qui enim post cogincionem ueri
inuide non dubitatur. Non itaq distĩe¬
tio uerboꝵ sic accipienda ẽ. qͣi trium per
ꝙ sapiã filio acͥbuit. t̃ çiũ expõrtũ e. Quigͣ
peccãt ꝑ infirmitatẽ. nel perignoranciam:
facile ueniam adipiscit. S non ille qui pec

Expanded text:
 Sicut una dignitas, sic una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani remissius aliquiSpiritus dignitatem, majestatem et potestatem abneget sempiternam, et putet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub, non potest ibi esse exhortatio veniae, ubi sacrilegii tem. Qui enim post cognitionem veritinvidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium persium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur, sed non ille qui pecc