comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ nr̃ maro aureus hãc
Et alio loco ¶ Aurea qͥ ꝑ
hibent illo sub rege fuere
scl̃a sit placida populos ĩ
appet illũ regẽ fuisse t̾re¬
nũ qd alibi aꝑtius declãt
aurea condet scl̃a q̃ rursus
latio regnata ꝑ arus Sa¬
turno quondã ¶Eminꝰ
qͥd̾ in eiuero nõ pͥmũ di¬
cit regnasse sat̾nĩ s bra¬
ĩ ttrus imꝑiũ sũmũ celi¬
cũ habuit. Is regnũ unci
cũ frĩb sͥ ĩstituit atq ꝑa

Expanded text:
ter Maro: aureus hanc et alio loco: aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula: sic placida populos in apparet illum regem fuisse terrenum: quod alibi apertius declarat: aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arua Saturno quondam. Ennius quidem in Euhemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Urain terris imperium summum Caelus habuit. is id regnum uua cum f
Abbreviated transcription (Latin):
extitit uis aͥqua maior q̃ il¬
lius uuncẽt pt̃atẽ ¶ Num¬
rũ senex a Iuuene facile uit¬
tus ẽ ac spoliatus imꝑio fu¬
git gͦ expulsus et ĩ ytaliam
naigio uenit cũ errasset
diu sic̃ oiudius ĩ fastoꝵ li¬
bris refert Teausa ratis
errantẽ atq mopẽ ianus
excepit cui rei argiũto
sũt minum beteres inqͥ¬
b ẽ cũ duplici fronte ia¬
nus et in alt̾a ꝑte namꝰ
sicut idẽ poeta subiecit.
Ac bona posteritas pup¬
pẽ forͣuit ĩ aere hospitis
aduentũ testificata dei.
poete lz hystoriaꝵ
quoq aic reꝵ ãtiquarũ
scͥptores hoĩem fuisse cõ¬
sentuint qͥ res eius ĩ yta¬
lia gestas memorie tra¬
diderũt greci diodorus et
tallus latim nepos ⁊ cas¬
suis et barro ¶Nã cũ
agresti quodã more in
ytalia bui̾et᷑ hiis genus
in docile ac disꝑsũ mõti¬
b altis. ¶Cõposuit leges¬
q dedit latiũq uocari.
¶Maluit hiis qm̃ latuiss
tutus ĩ oris ¶ C enseat a

Expanded text:
extitit uis aliqua maior quae ilextitit uis aliqua maior quae illius uinceret potestatem? nimirum senex a iuuene facile uictus est ac spoliatus imperio. fugit igitur expulsus et in italiam nauigio uenit, cum errasset diu, sicut Ouidius in Fastorum libris refert: causa ratis errantem -atque inopem Ianus excepit: cuius rei argumenta sunt nummi ueteres, in quibus est cum duplici fronte Ianus et in altera parte nauis, sicut idem poeta subiecit: at bona posteritas puppem formauit in aere hospitis aduentum testificata dei. poetae, sed historiarum quoque ac rerum antiquarum scriptores hosentiunt, qui res ejus in Italia gestas memoriae prodiderunt: Graeci, Diodorus et Thallus; Latini, Nepos et Cassius et Varro. Nam cum agresti quodam more in Italia viveretur, Is genus indocile, ac dispersum montibus altis Composuit; legesque dedit, Latiumque vocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. Censet ne
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt̾ q̃ eũ regni possessione pͥ¬
uauit ¶ Itẽ dũ sororẽ suã
thẽa ꝙͣ latine opẽ dicimꝰ cũ
hrẽt brorẽ respõso uetitus
ẽẽ dicat᷑ maros liberos euo¬
care ꝙ fut̾m ẽẽt ut a filio
pelłe̾t̾ quã rẽ metuẽs natos
sibi filios nõ btiq deuorabat
ut ferũt fabule s necabat
qm̃ scriptũ sit ĩ hystoria sãcͣ
sat᷑nũ et opẽ cetõsq tũt hoĩes
hũanã carnẽ solitos bestita¬
re ¶ Um pͥmũ iouẽ leges hy¬
mĩb mores q cõdentẽ edicto
ꝓhibuisse ne licẽt eo cibo bes¬
ti qd̵ si u̾m est q̃ p̃t ĩ eo fuisse
iusticia ¶S fictũ sane pu¬
temꝰ sat᷑nũ filios deuorasse
ait uulgus cãm edisse filios
suos eũ qͥ extulerit eũq mi¬
tendũ furtĩ misit in cretam
Nursus ĩ prudẽtiã rep̃hen¬
dã ncc̃e ẽ. Cur em̃ responso
ab alio pocuis accepit Cur
ĩ celo cõstitutis ĩ t̾ra nõ bide¬
lat Cur eũ corybantes cym¬
balis fefellerũt postremo t̃

Expanded text:
gni possessione priuauit. idem sororem suam Rheam quam latine Opem dicimus cum haberet uxorem, responso uetitus esse dicitur mares liberos educare, quod futurum esset ut a filio pelleretur. quam rem metuens natos sibi filios non utique deuorabat ut ferunt. fabulae, sed necabat, quamquam scriptum sit in Historia Sacra Saturnum et Opem ceterosque tunc homines humanam carnem solitos esitare: uerum primum Iouem leges hominibus moresque condentem edicto prohibuisse, ne liceret eo cibo uesci. quod si uerum est, quae potest in eo fuisse iustitia? sed fictum sane putemus Saturnum filios deuorasse,circo, quod ait uulgus comedisse filios suos eum qui extulerit endum furtim misit in Cretam. rursus inprudentiam reprehendam necesse est. cur enim responsum ab alio potius accepit? cur in caelo constitutus in terra non uidebat? cur eum Corybantes cymbalis fefellerunt? postremo cur
Abbreviated transcription (Latin):
Unc qm̃ ab hiis q̃
retuli aliꝙͣtulũ sa¬
cra hystoria dissentit appi
cusandis religiomib seqͥ
ac ꝓbare bideam̃ hec eini¬
in u̾ba sũt. Exiñ sct᷑nus
ex ore ĩduxit opẽ ¶eytan
q̃ maior natu erat postu¬
lat ut regͣret ibi besta ma¬
ter eoꝵ ut sorores ceres
atq opis luadent lat̾̃no
bt de regno nõ ꝯcedat frĩ
ibi tytan qͥ facie det̾ior eẽt
ꝙ udebat matr̃e atq soro¬
res suas oꝑã dare ut satͬ¬
nus regͣret cõtessit ei ut¬
is regnaret Itaq pactus
est ꝯsaturno ut si qͥd lib̾m
uirile sexus ei natũ eẽt ne
edutaret id eius rei cã fe¬
cit ut ad suos natos reg¬
nũ rediret tũt saturno
filius qͥ pͥmo natus ẽ eũ
necaunt. ¶Demde postĩ¬
us nati sũt gemini. Iupi
clam abscondũt dãtq eũ
ueste educãdũ celãtes sa¬
t̾no ¶ Itẽ neptimũ clam
satno opis parit eũq clau¬
culũ abscondit. ¶t eũd̾
modũ t̾cio ꝑtu opis parit
genños plutonẽ ⁊ glan-¬
ac filiũ celant atq absco¬

Expanded text:
niam ab iis, quae retulimus, aliquantulum sacra Historia dissentit, apercusandis religionibus sequi ac probare videamur. Haec Ennii verba sunt: « Exin Saturnus uxorem duxit Opem. Titan, qui malat ut ipse regnaret; ubi Vesta mater eorum et sorores Ceres atque Ops suadent Saturno uti de regno non cedat fratri. Ibi Tytan, qui facie deterior esset quod videbat matrem atque sorores suas opera dare ut Saturnus regnaret, concessit eis regnaret. Itaque pactus est cum Saturno, uti si quis liberorum virilis sexus ei natus esset ne quem educaret. Id eius rei causa fecit uti ad suos natos regnum rediret. Tum Saturno filius qui primo natus est, eum necaverunt. Deinde posterius nati sunt gemini, Iupitclam abscondunt dantque eum Veste educandum celantes Saturnum. Item Neptumnum clam Saturno Opis parit eumque clanculo abscondit. Ad eundem modum tertio partu Opis parit geminos, Plutonem et Glauc celant atque absco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣq ꝑsonã sua nõ et appella¬
cõne designet deus aũt quia
semꝑ unus ẽ ꝓpͥũ nomẽ est
deus ¶Suꝑest de speciosis
sacrisq carmĩb testĩoma q̃
sũt mlłto c̾ciora ꝓferre ¶Nã
fortasse hii contͣ quos agimnꝰ
nec poetis putãt ẽẽ credend̾
taꝙͣ bna fingẽtib nec ꝓphe¬
tis ꝙ errare potuerũt qr et
ip̃i hoĩes fuerũt. ¶ Maro
pontifitẽ maxi ͫ sc̃bit cũ de
quͣdecĩ biris loq̃retur HSi¬
billmos libros ait nõ fuisse
unus sibille et appellari u¬
no nom̃e sibillinos ꝙ om̃s
feĩe bates Sibille sũt a re¬
tĩb nũcupate uel cib unius
delphidis noĩe uł a cõsilus

Expanded text:
sua nota et appellatione designes. deo autem, quia semper unus est, proprium nomen est deus. Superest de responsis sacrisque carminibus testimonia quae sunt multo certiora proferre. nam fortasse ii contra quos agimus nec poetis putent esse credendum tamquam uana fingentibus nec ph errare potuerint, quia et ipsi homines fuerint. M. Varro, pontificem maximum scripsit, cum de quindecim viris loqueretur, Sibyllinos libros ait non fuisse unius Sibyllae; sed appellari uno nomine Sibyllinos quod omnes foeminae vates Sibyllae, sint a veteribus nuncupatae, vel ab unius Delphidis nomine, vel a consiliis
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ sac̾mis celi ẽ filius quõ
potuit añ tp̃s celo gigni ãt
celũ a tꝑ̃e abscidi a̾ postea tẽ¬
pus imꝑio spoliari a filio io¬
ue ¶Aut qũo iupit̾ natꝰ ex
tp̃e ẽ aut qͥb ãnis sat̾ari pos¬
sit et̾nitas cui nullus ẽ fi̾s

Expanded text:
s Caeli est filius, quomodo potuit aut tempus e Caelo gigni aut Caelum a tempore abscidi aut postea tempus imperio spoliari a filio Ioue? aut quomodo Iuppiter natus ex tempore est? aut quibus annis saturari possit aeternitas, cui nullus est finis?
Abbreviated transcription (Latin):
celũ totã fabulã explodũt
tãꝙͣ meptissĩe fictã ¶ Quã
tñ stoiti ut solent ad rõnem
rens posuit ¶Celestem in¬
quit altissimã ethereã q
naturã id ẽ ignẽ qͥ ꝑ sese õ¬
nia gignẽt uocare uolu̾nt
ea ꝑte corꝑis q̃ cõm̃ctione¬

Expanded text:
coelum, totam fabulam explodunt tamquam ineptissime fictam: quam tamen stoici ut solent ad rationem rens, posuit: « Coelestem, inquit, altissimam aetheriamque naturam, id est igneam, quae per sese omnia gigneret, vacare voluerunt ea parte corporis, quae co
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ip̃m ꝓcrearet si bo̾ hũit
et a filio abscisa sũt ortus
reꝵ et natura omĩs interis¬
set Quid ꝙ ip̃i saturno
nõ dĩnũ mõ sensũ s hũa¬
nũ quoq adiuui̾t cũ affir¬
mãt eũ ẽẽ saturnũ qͥ cursũ¬

Expanded text:
rnum ipsum procrearet: si uero habuit rnum ipsum procrearet: si uero habuit et a filio abscisa sunt, ortus rerum et natura omnis interisset. quid quod ipsi Saturno non diuinum modo sensum, sed humanum quoque adimunt, cum adfirmant eum esse Saturnu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ¶Que rõ in bestã potu¬
it cõueĩre si masculus dicẽ¬
tui. ¶ d cirto em̃ ugnẽ pu¬
tauit uestã qr ignis ĩ mola¬
bile sit elementũ nichilq
uasci possit ex eo quippe qui
omĩa q̃ arripuerit absũat
uidius ĩ fastis ¶ Nec
tu aliud uestã ꝙͣ uiuã ĩ tel¬
lige flãmã natq de flãma
corꝰ nulla uides Iure ergo
uirgo ẽ que semĩa nulla
remttit. ¶ Et caput et cõ¬
cites uirgitatis amat uul¬
cano ꝙ qr id potuit a scribi
inde putat᷑ ignis et tñ eum
poete nõ absciderũt potuit
et soli in quo ẽ na et cã gi¬
gnentiũ nã sũ solis igneo
calore neq uasci quidꝙͣ ne¬
q augeri pt ut nulli alii e¬
lemẽto magis opus fit ge¬
nntalib ꝙͣ calori cuiꝰ fotu
cõcipiũt᷑ nascũt̾ sustentan¬
tur omĩs. ¶ Postremo etiã¬
si ita sit ut uolũt q̃ magis
abscisũ ẽẽ celũ putemꝰ ꝙͣ
oĩno sine genitalib natũ
uã si ꝑ se gignit nõ ĩ dige¬
bat buq genitalib cũ sat̃¬

Expanded text:
in Vestam potuit conuenire, si mas diceretur. idcirco enim uirginem putant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit nec capit, et comites uirginitatis amat. Vulcano quoque id idem putatur ignis, et tamen eum poetae non absciderunt. potuit et Soli, in quo est natura et causa gignentium. nam sine Solis igneo calore neque nasci quicquam neque augeri potest, ut nulli alii elemento minus opus sit genitalibus quam calori, cuius fotu concipiuntur nascuntur sustentantur omnia. postremo etiamsi ita sit ut uolunt, qui magis abscisum esse Caelum putemus quam omnino sine genitalibus natum? nam si per se gignit, non indigebat utique genitalibus, cum Satu
Abbreviated transcription (Latin):
alius postea sit futurꝰ Si
em̃ pͥmus regnũ mutatũ
cur desꝑemus etiã postẽĩus
posse mutari nͥ forte sat̾nꝰ
gn̾are potuit fortiore ¶Iu¬
imꝑiũ aut semꝑ ĩ mutabi¬
le ẽ aut si ẽ mutabile qd̃
fieri nõ pot̃ sꝑ utiq mutabi
admittõ sicut pat̾ eius ami¬
sit Ita plane nã cũ idẽ neq
u̾ginib neq maritatis uni¬
ꝙͣ peꝑcit ¶ Abstinuit se tñ
una theti. de qͣ rñsũ fuit ⁊
maiorẽ pr̃e futurũ qͥsqͥs ex
illa natus eẽt ¶ Et pͥmũ ĩ¬
piudẽtia ĩ eo nõ dei cui insi
cheuines futͤa dixisset ipse
nesciret Si aũt dĩiꝰ nõ sit
ne deus qͥd̾ fit uñ ip̃a dĩm¬
tas ip̃a noĩatur ut ab hoĩe
hũantas. ¶ Demde cõscĩa
imbecillitatis qͥ timuit ma¬

Expanded text:
alius postea sit futurus. si enim prius regnum mutatum est, cur desperemus etiam posterius posse mutari? nisi forte Saturnus generare potuit fortiorem, Iuimperium aut semper inmutabile est aut si est mutabile, quod fieamittere, sicut pater ejus amisit? Ita plane. Nam cum idem neque virginibus, neque maritatis unquam pepercisset, abstinuit se tamen una Thetide, quod responsum fuit, majorem patre suo futurum, quisquis ex illa natus esset. Et primum imprudentia in eo non Dei, cui nisi Themis futura dixisset, ipse nesciret. Si autem divinus non sit, ne Deus quidem sit; unde ipsa divinitas nominatur, ut ab homine humanitas. Deinde conscientia imbecillitatis, qui timuit
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a cũ tres ioues a theolo¬
gis enũari dice̾t ait Terciũ
fuisse cretensem sat᷑m filiũ
cuius in illa insula sepul
niꝰ alibi mortuus alibi hr̃e
tẽplũ ailibi sepult ͫ Sciant
capud religionũ publicarũ
nichil ẽ aluid ꝙͣ incine moni¬
ad eius prẽm qui añ
regnauit et qͥ fortasse plus
habeat in se ꝙͣ excoitu tãtoꝵ
elemẽtoꝵ genitꝰ ẽẽ dicatur
¶Uideamꝰ qͥd in eo fuerit di
gnĩ ¶In pͥmis illud ꝙ aure¬
ũ scl̃m narrat᷑ huisse ꝙ iusti¬
cia sub eo fuerit ĩ t̾ra teneo aͥd

Expanded text:
natura cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulciuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant caput religionum publicarum niad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit deo dignum, in primis illud quod aureum saeculum narratur habuisse, quod iustitia sub eo fuer
Abbreviated transcription (Latin):
neret᷑ sac̾nꝰ s hoc poeticũ ẽ
ut dicebũ paulo añ finiẽ nec
em̃ fĩ poterat ut elementa
ĩ sensibilia tãcoq int̾uallo
seꝑata ĩ unũ coirẽt ac filiũ
ꝓcrearent a hiis qͥ natus es

Expanded text:
neretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensibilia, tantoque intervallo separata, in unum coirent ac filium procrearent: aut is, qui natus
Abbreviated transcription (Latin):
cero int̾pretat᷑ Et iupit̃ qͣi
iiuãs pat̾ dicit᷑ qđ nomen
ĩ dm̃ mĩme cõgruit qr Iu
uare hoĩs ẽ oꝑis aliqͥd con¬
ferentis ĩ eũ qui sit alienꝰ
et exigui beneficii. ¶ Nemo
sic deũ dep̃cat᷑ ut se adiuuet
tͥbuat ꝙ młto plus ac maiꝰ
tre loqͥmur nullus pater d̾
filios uiuare cũ eos genãt
ã educat ¶ Illud em̃ leuiꝰ
ẽ ꝙͣ bt eo b̾bo magͥtudo pat̾¬
in bñficii expͥmat᷑ qnͣto id
ẽ ꝑ quẽ sumꝰ cuiꝰ toti lumꝰ
a quo fingimͣ aĩam̃. illũa¬
mur. qͥ nob̾ bitã imꝑtit sa¬
lutẽ tͥbuit uictũ multiplicẽ
submĩstrat nõ ĩtelligat bñ¬
ficia dĩna qͥ se tm̃mõ adeo
iiuari putat ¶ Ergo nõ ĩ¬
mĩe iouis u̾tutẽ sũme pr̃a¬
tis ĩminuit qͣre si iouẽ et

Expanded text:
 Et Jupiter, quasi Juvans pater dicitur; quod nomen in Deum minime congruit; quia juvare hominis est, opis aliquid conferentis in eum, qui sit alienus, et exigui beneficii. Nemo sic Deum precatur, ut se adjuvet; tribuat: quod multo plus ac majus tre loquimur, nullus pater dicitur filios juvare, cum eos generat, aut educat. Illud enim levius est, quam ut eo verbo magnitudo paterni beneficii exprimatur. Quanto id er quem sumus et cuius toti sumus, a quo fingimur animamur inluminamur, qui nobis uitam inpertit, salutem tribuit, uictum multiplicem sumministrat. non intellegit beneficia diuina qui se tantummodo iuuari a deo putat. ergo non inmine Iouis uirtutem summae potestatis imminuit. quare si Iouem et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ indig nomĩe. ouẽ a̾¬
tẽ illũ ẽẽ qͥ sit ex ope saturno
lent em̃ qͥdã errores suos hc
excusacõe defende̾ qͥ cõiutti de
uno deo cũ id negare nõ pos¬
hoc sibi place̾ ut Iupit̾ no¬
mĩẽtur quo qͥd absurdius¬
¶¶Iupit em̃ sñ cõtubernio ꝯ¬
uigis filiaq eq̃ soli nõ solet
uñ qͥ sit appet nec fas ẽ illd̾
nomẽ eo tnͣsferri bbi nec¬

Expanded text:
est, non indiget nomine. Iouem auest, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope Saturnoqlent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non poshoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non solet. unde qui sit apparet, nec fas est id nome
Abbreviated transcription (Latin):
ut Iouẽ ducerent celi regnũ
ẽẽ sortitũ ꝙ olimpus ãbigu¬
ũ nomẽ ẽ et mõtis ⁊ celi In
olmnpho aut̃ iouẽ habitasse
docet ead hystoria que dicit¬
¶ Ra tẽpestate iupit̾ ĩ mõte
olimpho marimã ꝑtẽ uite
colebat ¶ Et eo ad bnũ beni
qd̾ ad bitã hũanã utile eẽt
eo beniebat atq ioui oñdebat
¶ Multa ĩ hũc modũ poete
tnͣsferũt nõ ut ĩ deos mẽciã¬
tur quos colũt sed ut figĩs
uariisq colorib uenustatẽ
ac decorẽ carmĩb suis addãt
Qui aũt nõ intelligũt quõ
ã qͣre quidq fingatur. poe¬
tas uelut mẽdaces et sacri
rũtur mĩme cõuenire ĩ deũ
uidebant duos iuuenes fe¬
cerũt unũ n᷑alẽ alt̾m fabu¬
losũ uiderũt ex ꝑte ꝙ erat be¬
rũ cũ .S. de quo poete loquũ¬
t̾ hoĩem fuisse Iu illo aũt
ñali ioue uulgari cõsuetudĩe
religionis ĩducti errauerunt
ꝙ in dñi nomẽ hoĩs tnͣstule¬
rũt qr ut supͣ dixĩmꝰ qͥ solus

Expanded text:
rent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse docet eadem historia, quae dicit: ea tempestate Iuppiter in monte Olympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in quod ad vitam humanam utile esset, eo veniebat, atque Jovi ostendebat. » Multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in eos mentiantur quos colunt, sed ut figuris versicoloribus venustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilruntur minime conuenire in deum uidebantur, duos Ioues fecerunt, unum naturalem alterum fabulosum. uideruum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriãq ꝯtexuit et titulo ᷤ
et ĩ scͥptionib sacris q̃ ĩ ãti¬
quissimꝰ tẽplis habebant᷑.
¶ In qua colũpna sua gesta
ꝑscripsit bt monumẽtũ pos¬
teris eẽ rerũ suarũ hãc his¬
toriã et int̾p̃tatus ẽ eminꝰ
et secutus cuiꝰ bba sũt hec

Expanded text:
hystoriamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris que in antiquissimis templis habebantur . In qua columna sua gesta perscripsit ut monumentum esset posteris rerum suarum. Hanc hystoriam et interpretatus est Ennius et sec
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ poete s pictores et̃ ficto¬
res q ymaginũ mẽtiũt᷑.
¶Si em̃ hic ẽ Iupit̾ q̃ a no¬
bis dr̃ deus si nõ is est qͥ ex
satͥno et ope natus ẽ nõ opor-¬
tuit nͥ illius silatrũ ĩ tẽplis
om̃ib collocar. ¶ Nuid sibi
mulieꝵ effigies bolũt qͥ sexꝰ
infm̾ꝰ ĩ quẽ si cecidit ħ iupi¬
t̃ eũ bõ ip̃i lapides hoĩem fa¬
tebũt᷑ Mentitos ẽẽ poetas¬
aĩt et hiis tũ credũt ymo
uo̾ nõ eẽ mẽtitos re ip̃a pro

Expanded text:
fictoresque imaginum mentiuntur. Si enim hic est Jupiter, qui a vobis dicitur deus, si non is est, qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus collocari. Quid sibi mulierum effigies volunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Jupiter, eum vero ipsi lapides hominem fatebuntur. Mentitos aiunt esse poetas, et his tamen credunt; immo vero non esse mentitos, re ipsa pro
Abbreviated transcription (Latin):
gisse neptins mare ĩf̾na
plutõi Cur nõ t̾ra potius
ĩ sortẽ ĩtiã uenit nͥ ꝙ ĩ t̾ra
gesta res ẽ Ergo illud in
uero ẽ ꝙ regnũ orbis ita
ꝑtiti sortitiq sũt ut orien¬
tis imꝑiũ Ioui cedẽt plu¬
tomi cui cognomẽ aigesilas
fuit ꝑs occidẽtis obtinge̾t
et ꝙ plaga orientis ex qua
lux mortalib datur superi¬
or occidẽtis aũt ĩferior esse
uideat ¶Sic bĩtatẽ mẽda¬
tio uelarũt ut uĩtas ut ip̃a
ꝑsuasio in plu ͨ ͤ nichil de ro-¬
garet De neptumi sorte ma¬
infestũ cuiꝰ regnũ tale fuis
tocius ore maritine ptatem

Expanded text:
gisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. cur non terra potius in sortem tertiam uenit? nisi quod in terra gesta res est. ergo illud in uero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut orientis imperium loui cederet, Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars occidentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur, superior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tm, cui totius ore maritime potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quã em̃ possit et ĩspun̾e
aĩam qͥ ip̃e accepit aliũde
marib uixerit ¶ Potuerũt
si sat̃nꝰ nõ fuisset ab urore
delusus Et em̃ poete ista
fuxerũt ¶ Erint qͥsqͥs hꝰ pu¬
tat Ibi em de hom̃ĩb loq̃bã¬
tur sedut eos ornaret quoꝵ
memoriã laudib celebra¬
bãt deos ẽẽ dixerũt Itaq po
tius illa ficta sũt qͥ tamꝙͣy¬

Expanded text:
est — quam enim possit inspirare est — quam enim possit inspirare animam qui ipse accepmaribus uixerit. potuerunt si Saturnus non fuisset ab uxore delusus at enim poetae ista finxerunt. errat quisquis hoc putat. illi enim de hominibus loquebantur, sed ut eos ornarent quorum memoriam laudibus celebrabant, deos esse dixerunt. itaque illa potius ficta sunt quae tam
Abbreviated transcription (Latin):
ut adorent ¶ Illud uõ qͣle ẽ
ẽẽ fata quib dii om̃s et ip̃e
iupit pareat Di Ratoꝵ tan¬
ta uis ẽ ut plus possint ꝙͣ ce¬
lestes unu̾si ꝙͣqz ip̃e rector
ac dñs Cur ille nõ pocius re¬
gnare dicãt᷑ quarũ legib
et statutis parẽ om̃s deos
ncc̃itas cogit nõ cui dubiũ
ẽ quͣ is qͥ alici rei obsequit᷑
maximꝰ nõ sit cũ alius sit¬
qͥ nõ sccipiat fata s faciat
¶Nũt ad illud qd̾ omise¬
nã rede ¶In una utiq sola
fuit cõtinẽtior cũ ea deꝑiret
nõ u̾tute ciliqͣ s metu succes¬
soris qͣ formido utiq eius
ẽ qͥ sit et morͣlis et ĩbecillis
et nichil quippe qͥ potuit et
nũc cũ nasceret᷑ extingui
sicut fraf eius añ genitus
extinctus ẽ qͥ si bere uiu̾e
potuiss nũꝙͣ mĩori cõces¬
sisset imꝑĩ ¶ Ip̃e aũt fur¬
to ẜuatus furtiq nutritꝰ
nõ ut isti putãt a feruore
celestis igiis uł q uite sit
dator et aĩantib ĩspiret a¬
nimas q̃ uirtus soluis dei

Expanded text:
adorent? illut uero quale est, esse tata quibus dii omnes et ipse luppiter pareatr\' si arcarum tanta uis est, ut plus possint quam caelestes uniuersi quamque ipse rector ac dominus, cur non illae potius regnare dicantur, quarum legibus et statutis parere omnes deos necessitas cogit? num cui dubium est quin is qui alicui rei obsequitur maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. — nunc ad illud quod omiseram redeo. in una itaque sola fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu successoris. quae formido utique eius est qui sit et mortalis et inbecillus et nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius ante genitus extinctus est, qui si uiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimque nutritus non ut isti putant a feruore caelestis ignis uel quod uitae sit dator et animantibus inspiret animas, quae uirtus solius dei
Abbreviated transcription (Latin):
piditate at libidinib ma
rẽ cõside̾mꝰ ut ĩtelligãt ho¬
mines ĩ qͥb miseri u̾sent᷑¬
Regͣre ĩ celo iouẽ uulgus
existĩat Id et doctis ꝑiter ⁊
ĩ doctis ꝑ suasũ ẽ ꝙ et reli¬
gio ip̃a et p̃tatõnes et hym¬
mõstrant Eũdẽ cãm sat̾mĩ
et oꝑe natũ cõfitent᷑ quo p̃t¬
deus bid̃i ã ut ait poeta ho¬
minũ reꝵ q reꝑtor añ cuiꝰ
ortũ ĩ finita hoĩm milia ⁊¬

Expanded text:
piditate ac libidinibus malpiditate ac libidinibus malrem consideremus, ut intellegant homines in quibus miseri uersentRegnare in coelo Jovem vulgus existimat: id et doctis pariter et indoctis persuasum est. Quod et Religio ipsa, et precationes, et hymmonstrant. Eumdem tamen Saturno et Rhea genitum confitentur. Quodeus uideri aut, ut ait poeta, hominum rerumque repertor, ante cuius ortum infinita hominum milia
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝙ regiũ puerũ rapuit
ad stuprũ parũ eñi bidebat᷑
si ĩ expugnanda mulierꝭ
pudicicia maculosus esset
at turpis nͥ etiã sexui suo
facẽt ĩ uiriã hoc ẽ b̾m cidul¬
nõ est qd̃ nomẽ a corrupto¬
rib ab adulteris ab ĩtestis
cib est nͥ forte nos errainus
hoĩes qͥ talia faciẽtes sceła¬
tos bocamꝰ ac ꝑditos oĩb¬
q penis dignissimos iudica¬
mꝰ ¶ Stultus aũt martꝰ
tulliꝰ qͥ. c. uerri adulteria
obiecit eadẽ em̃ iupit̾ quẽ
colebat admisit qui .p. Clo¬
dio sororis ĩ cestũ ac illi op¬
timo maxĩo eadẽ fuit et so¬
tã excors q̃ hũc regͣre putet
phũ cupidĩs scubit qͥ ĩ libro
nõ mõ potẽtissimoꝵ deorũ
cupidinẽ s etiã uictorem
dinis dicionẽq ueĩssent in¬
struxit põpã inqua iupiter
cũ ceti̾s diis añ c̾rũ tͥũphã¬
tis ducit᷑ cathenatu¶ ¶ Ele
gant᷑ id quid̃ a poeta fig̃a¬
cũ s tñ nõ młtũ distat a uo̾

Expanded text:
ris, quod regium puerum rapuit ris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. parum enim uidebatur, si in expugnanda feminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo faceret iniuriam: hoc est uerum adulnon est: quod nomen a corruptoribus ab adulteris ab incestis abest, nisi forte nos erramus homines, qui talia facientes sceleratos uocamus ac perditos : omnibusque poenis dignissimos iudicamus. stultus autem Marcus Tullius, qui Gaio Verri adulteria obiecit: eadem enim Iuppiter quem colebat admisit; qui Publio Clodio sororis incestum: at illi Optimo Maximo eadem fuit et sotam excors qui hunc regnare in phum Cupidinis scripsit, quo in libro non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam uictorem dinis dicionemque uenissent, instruit pompam, in qua Iuppiter cum ceteris diis ante currum triumphantis ducitur capoeta figuratum, sed tamen non multum distat a uero.
Abbreviated transcription (Latin):
uit ¶Exc̾citũ duxit Indos
debellauit s ĩuictus ille ĩꝑa¬
tor ĩ diuitiis maximꝰ ob a¬
morẽ atq libidinẽ turpissi¬
cũ lemiuiro comitatu nac¬
tus est ĩpudicã mulierẽ ĩ
lictore ac fiducia uictorie
uidite matri ẽẽ uoluit neni¬
mirũ mollis uide̾tur atq ĩ
illã patus ꝓditricẽ. fratus
intẽptritẽ cib illo relictam
et repudiatã ĩ cõuigiũ sibi
uẽdicauit et lib̾am fecit et
sua pu̾icia ĩpius at pene ꝑ¬
ricida dep̃hendit᷑ cũ patrem
regno expulit cic fugauit
nec expectauit mortẽ detre¬
piti senis cupiditate regnã¬
d¶Et cũ pr̃muĩ soliũ per
bim ꝑ arma cepisset bello
ẽ atitanb lacessitus quod
rũ qͥb uictis ⁊ pace ĩꝑpetu
ũ ꝯꝑata reliꝙͣ suã bitã in
stupris adultiisq consũp¬
sit Omitto b̾gines quas ĩ¬
minuit id em̃ tolerabile iu¬
dicari solet amphitͥonẽ ac
domos de decore citq ĩ famia
plenissimas reddidit ¶lld̾
ro̾ sũme ĩpietatis ac scele¬

Expanded text:
uit, exercitum duxit, Indos debellauit. sed inuictus ille imperator Indicus maximus ab amore ac libidine turpissicum semiuiro comitatu nanctus est inpudicam mulierem in litore ac fiducia uictoriae Indicae uir esse uoluit, ne nimium mollis uideretur, atque illam patris proditricem, fratris interemptricem, ab alio relictam et repudiatam in coniugium sibi uindicauit ac Liberam fecit et sua pueritia inpius ac paene parricida deprehenditur, cum patrem regno expulit ac fugauit nec expectauit mortem decrepiti senis cupiditate regnandi? et cum paternum solium per uim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus, quodrum: quibus uictis et pace in perpetuum conparata reliquam suam uitam in stupris adulteriisque consumsit. omitto uirgines quas imminuit: id enim tolerabile iudicari solet. Amphitryonem ac domos dedecore atque infamia plenissimas reddidit. illut uero summae inpietatis ac scele
Abbreviated transcription (Latin):
milẽ iudicabat Nõ em̃ for
mas uolutres deiecit ꝙͣ qͥ cu¬
piditates cidissĩas coh̾c
Nut qͥ amaronẽ bellat̾cẽ
ꝙͣ qͥ libidinẽ uicit pudor̃ ac
fame debellat̾tẽ ã qͥ fimũ sta
bulo ꝙͣ qͥ bitia de corde suo e
cauer. ¶Ex quo fit ut ille so¬
lus uirfortis debeat iudica
sint dei oꝑa iã hic oĩa
q̃ mirat᷑ hoĩes ĩeptissum ri¬
dicula iudicabit. ¶Illa em̃
nõ dĩmis u̾tutib q̃uas igͦ¬
rant s ĩ firmitate suarum
uiriũ metiũt ¶ Nã illd̾
quid̃ nemo negabit hercu¬
lẽ nõ eurysteo tm̃ fuisse re¬
gi ꝙ aliqͣtenus honestũ ui¬
deri p̃t s et̃ impudite mlie¬
ri omphale q̃ illũ uestibus
sius ĩdutũ sedẽ ad pedes su¬
os iubebat pensa facientẽ
de cestabilis turpitudo sed
tanti erat boluptas ¶Qd̾
tñ inquiet aliquis poetis¬
ne credendũ putas ¶ Nuid¬
ista cogitet narrauit aut
lucanꝰ qui diis ⁊ homĩbus
nõ pepcit s hii potissimũ¬
cauebant uib gͦ crede¬

Expanded text:
milem iudicabat. non enim fortmilem iudicabat. non enim fortmas uolucres deiecit quam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Amazonem bellatricem quam qui libidinem uincit pudoris ac fabulo, quam qui vitia de corde suo egcaveri. Ex quo fit, ut ille solus vir fortis debeat judicarsint Dei opera: jam haec omnia, quae mirantur homines ineptissimi, ridicula judicabit. Illa enim non divinis virtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum virium metiuntur. Nam illud quidem nemo negabit, Herculem non Eurystheo tantum servisse regi, quod aliquatenus honestum videri potest; sed etiam impudicae mulieri Omphalae, quae illum vestibus suis indutum sedere ad pedes suos jubebat pensa facientem: detestabilis turpitudo! sed tanti erat voluptas. Quid tu, inquiet aliquis, poetisne credendum putas? Quidista Lucilius narrat, aut Lucianus, qui diis et hominibus nocanebant. Quibus igitur crede
Abbreviated transcription (Latin):
uit ¶ Net mirũ cũ eẽt ad¬
ult̾ĩo genitus alcime. Nec
ni qͥ sius ip̃e biciis mãcipatꝰ
et mares et feĩas contͣ om̃s
leges ĩ fanna flagitio de de¬
core affecit ¶S ne illa qͥ¬
dẽ q̃ magͣ et mirabilia gescit¬
ut uultis talia iudicãda sũt
ut u̾cutib dĩnis tͥbuẽda uide¬
antͤ. Qd em̃ tã magͥficũ si
leonẽ aprũq suꝑauit si aues
deiecit lagictis Si reguimi
stabulũ eiecit si biraginem
uicit cĩgulũq detraxit. ¶Si
eqͦs feroces cũ dño int̾lecit
oꝑa sũt ista fortis biri hoĩs
et morlia fuerũt Nulla ẽ
em̃ ꝙ ait orator tãta uis q̃
nõ ferro ac birib debilitari¬
ac frãgi possit ⁊lm̃i uincere
iracũdiã cohibe̾ fortissimi ẽ
q̃ ille nec fecit bmiꝙ̃ nec po¬
tuit hec qͥ faciat nõ ego eã
cũ sũmis biris cõparo sed si¬
nillimũ deo iuidico uellẽ ad¬
iecit et de libidine luxuria
cupiditate insolentia ut u¬
tutẽ eius ĩpleret quẽ deo si¬

Expanded text:
uit? nec mirum, cum esset aduit? nec mirum, cum esset adulterio genitus Alcimenae. ni, qui suis ipse uitiis mancipatus et mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit talia iudicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera sunt ista fortis uiri, hominet mort-alIa fuerunt. nulla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangique possit: animum uincere, iracundiam cohibere fortissimi est: quae ille nec fecit umquam nec potuit. haec qui faciat, non ego eum cum summis uiris comparo, sed simillimum deo iudico. uellem adiecisset de libidine luxuria cupiditate insolentia, ut uirtutem eius inpleret, quem deo si
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ sẽpit̾nus neq alt̾ sexus
neq successio nccͣia ẽ Dicit
aͥqͥs ut hẽat mĩstros uł in
tur sine usu et oꝑa feĩe pos¬
sit filios ꝓcreare. ¶Nã
si qͥbustã mimitis cũalib
id p̃sticit ut sibi e foliis na¬
tos e suauibz h̾bis ore legãt
cur existimet aliqͥs ip̃m deũ
nͥ exꝑmixtione sexus alt̾ius
nõ posse gn̾are.
llos gͦ quos imꝑiti et ĩ¬
sipiẽtes deos et nũcupãt
et adorãt nemo ẽ tã ĩ cõsid̾a¬
tis qͥ nõ ĩtelligat fuisse moͣr
ges maximi et potẽtissimi
fuerĩt ob meĩta u̾tutũ suaꝵ
et numerũ ã artiũ reꝑtarũ
cũ cari fuissẽt hiis qͥb imꝑa¬
uerãt ĩ memoriã sũt ꝯsecͣci
Nd̾ si qͥs dubitat res coꝵ de
gestas et fc̃a cõsiderat q̃ uni¬
u̾sa tã poete ꝙͣ hystorici uetẽs¬
e hcle̾ ꝑdiderũt ¶ Hercules qͥ ob
afftanas int̾ deos hẽt᷑. Nõ¬
ne orbẽ t̾re quẽ ꝑagrasse ac
purgasse narratur stupris
adulteriis libidinib ĩ qͥna¬

Expanded text:
 est sempiternus, neque alter sexus neque successio necessaria est. dicet aliquis ut habeat uel ministros uel in tur, sine usu et opera feminae possit. filios procreare? nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi e foliis natos et suauibus herbis ore legant, cur existimet aliquis ipsum deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? illos igitur quos isipientes tanquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus, qui non intelligat fuisse mortages maximi ac potentissimi fuerint: ob merita virtutum suarum, aut munerum, aut artium repertarum, cum cari fuissent iis quibus inperitauerant, in memoriam sunt consecrati. quod si quis dubitat, res eorum gestas et facta consideret, quae uniuersa tam poetae quam historici ueteres prodiderunt. Hercules, qui ob Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac purgasse narratur, stupris adulteriis libidinibus inquina
Abbreviated transcription (Latin):
am plaudẽ sc̃issime iurat
una suꝑsticio suꝑisq red¬
dita diuis ¶Que ista suꝑ¬
sticio ẽ ã quo reddita ẽ
¶Ego aliqͣ ptãs maxĩa q̃ pe¬
ierantes deos puniat q̃ tã¬
ta formido ẽ paludis ĩ ferne
si sint ĩ mõrles qͥd metuũt
eã quã usuri nõ sũt nͥ qͦs

Expanded text:
am paludem sanctissime iurat, una superstitio superis quae reddita diuis. quae ista superstitio est aut a quo reddita? est ergo aliqua potestas maxima quae perierantes deos puniat? quae tanta formido est paludis infernae, si sunt inmortales? quid metuant eam, quam uisuri non sunt nisi quos
Abbreviated transcription (Latin):
a filio ĩ ytaliãq uenisset celi
filiũ dc̃m ꝙ soleamus eos
q̃ repẽtino aduenerũt de ce¬
lo cecidisse dice̾ Terre aũt
ꝙ ignotis ꝑentib natos t̾re
filios noĩemus Sũt hec
cõstat et̃ tũc cũ regnaret ita
se hĩtũ ¶ Potuit sic argum̃¬
tari sat̃inis cũ potẽtissimus
rex eẽt ad retinẽdũ ꝑentũ su¬
orũ memoriã noĩa eoꝵ celo
t̾req indidisse. cũ hec pͥus
qua rõne et mõtib et flũib

Expanded text:
a filio in Ytaliamque venisset, Celi filium dictum, quod soleamus hos, qui repentine advenerint, de Celo cecidisse dicere; Terre autem, quod ignotis parentibus natos Terre filios nominemus. Sunt hec constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum. Potuit sic argumentari Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam, nomina eorum celi terreque indidisse, cum hi aliis qua ratione et montibus et fluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
derũt sũt loquuti s ut p̃ui¬
dicarent. Nauigauit ergo
ꝯ argonãtis expugnauntq
troiã u̾tus laomedonti obue¬
gatã urbi ꝓ filie salute m̃ce¬
dẽ bñ quo tꝑe fuerit apparet
Ille furore atq insaima
ꝑcussus hrorẽ suã cũ libi̾s
ĩt̾ennt hũc hoĩes dm̃i putãt
s philactea eiꝰ h̾es nõ puta¬
uit q̃ face supposuit arsuroq
crtus eiꝰ ac neruos cremari
ac difflũe uidit qͥ ossa eiꝰ ac
cnĩes ĩ oethaeo mõte sepeluis
ꝓ qͦ mun̾e sagictas eiꝰ accepit

Expanded text:
derent sunt locuti, sed ut praedicarent. nauigauit ergo cum Argonautis expugnauitque Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem. unde quo tempore fuerit apparet. idem furore atque insaniaorem suam cum liberis interemit. hunc homines deum putant! sed Philocteta heres eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos cremari ac diffluere uidit, qui ossa eius et cineres in Oetaeo monte sepeliuit, pro quo munere sagittas eius accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
stitue̾ nõ audebat ꝙ uidelat
elemẽtũ ẽẽ mũdi qd̾ ip̃m e¬
guer̃t auctore hec em̃ racõ
ꝓduxit ad deũ illũ pͥmoge¬
intũ cui assignat et tͥbuit
pu̾cipatũ ¶ Pmerꝰ nichil
nobis dare potuit qd̃ ꝑtine
uinus lib̾i oꝑe cõplexus ẽ
a deo cõditore sumẽs exor¬
diũ. s a chaos quod ẽ rudis
ĩ ordĩate q materie cõfusa
ꝯgies cũ explanare añ debu¬
erit chaos ip̃m uñ qñ qͦmodo
eẽt ã cõstare cepisset ¶i¬
mirũ sic̃ ab aliqͦ artifice dis¬
poĩta ordĩata effecta st̃ oĩa
sic ip̃am matĩa fictã ẽẽ ab
hanc nͥ deus fecit cuiꝰ pt̃ati
subiacẽt omĩa. S refugit
hͦ ille dũ horret ĩ cognnitã iu̾¬
tatẽ nõ eñ musaꝵ ĩstĩctu

Expanded text:
stituere non audebat, quod uidebat elementum esse mundi, quod ipsum eguerit auctore. haec eum ratio perduxit ad deum illum primogenitum, cui adsignat et tribuit principatum. Homerus nihil nobis dare potuit quod pertiunius libri opere conplexus est: a deo conditore sumens exordium, sed a chao, quod est rudis inordinataeque materiae confusa congeries, cum explanare ante debuerit chaos ipsum unde quando quomodo esse aut constare coepisset. nimirum sicut ab aliquo artifice disposita ordinata effecta sunt omnia, sic ipsam materiam fictam esse ab hanc nisi deus fecit, cuius potestati subiacent omnia? sed refugit hoc ille, dum horret incognitam ueritatem. non enim Musarum insti
Abbreviated transcription (Latin):
sos colẽ se putãt quos sum¬
mi dei mĩstros appellamus
nichil ẽ in qd̾ nob̾ faciãt ĩui¬
diã q̃ bnũ deũ dicamus si
multos negemꝰ si eos mul¬
titudo delectat nõ duodecim
dicimꝰ aut trecentos sexagĩ¬
Tamẽ quo noĩe appellari
debeãt ne biolent bĩn deum
cuius nomẽ exponũt dũ plĩ¬
bus tribuũt credãt appolli¬
ni suo qͥ eodẽ illo responsout
Ioui pnͣcipatũ s et̃ ceti̾s diis
abstulit nomẽ ¶Eertius
em̃ b̾sus oñdit mĩstros dei ñ
deos b̃m angelos appellare
oꝑtẽ de se qͥd ille mẽtitus ẽ
qͥ cũ sit emu̾o demonũ ãgłis
se dei ag̾gauit ¶Deniq ĩ
ciliis responsis dẽonẽ se eẽ
cõfessus ẽ. nã cũ int̾rogatꝰ
qũo sibi supplicare bellet ita

Expanded text:
sos colere se putant, quos sumsos colere se putant, quos summi dei ministros appellamus, nihil est quod nobis faciant inuidiam, qui unum deum dicamus, multos negemus. si eos multitudo delectat, non duodecim dicimus aut trecentos sexagintamen quo nomine appellari debeant, ne uiolent uerum deum, cuius nomen exponunt, dum pluribus tribuunt. credant Apollini suo, qui eodem illo responso ut Ioui principatum, sic etiam ceteris diis abstulit nomen. tertius enim uersus ostendit ministros dei non deos, uerum angelos appellari oportere. de se quidem ille mentitus est, qui cum sit e numero daemonum, angelis se dei adgregauit: denique in aliis responsis daemonem se esse confessus est. nam cum interrogaretur quomodo sibi supplicari uellet, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nos ¶Nũꝙͣ p̃t suspicari de
ioue ẽẽ dc̃m qui et matrẽ ha¬
buit et nomen ¶Q̾d ꝙ m̃
turius ille tͥ maximꝰ cuius
supͣ feci mẽtionẽ nõmõ sme¬
q appellat dm̃ ꝙ origo illi nõ
sit aliunde nec em̃ p̃t ab ul¬
lo ẽẽ generatus qͥ ip̃e uniu̾¬
Atis ut opinor et ar¬
gumẽtis docui ꝙ ꝑsa¬
tis clarũ ẽ bnũ ẽẽ regẽ mũ¬
di unũ pr̃em unũ dñm Et
fortasse querat aliquis a
nobis idẽ illud qd̃ apd̃ cicõnẽ
q̃rit hortensius si deus unuᷤ
ẽ q̃ ẽẽ bt̃a solitudo q̃at tãꝙͣ
nos q̃ unũ dicimꝰ deẜtũ ac so¬
tros quos uocamꝰ nĩtios ⁊
ẽ illud uerũ ꝙ dixisse ĩ exhor¬
tantibuib senecã supͣ retu¬
li genuisse regni sui minis¬
tros deũ uerũ hii neq dii st̃
neq deos se bocari aut coli
uolũt quippe qͥ nichil faciãt
p̃ter ius sine uolũtatẽ dei nͤ
tñ illi sũt q̃ bulgo colunt᷑ qͦ¬
rũ et exiguus et c̾tus ẽ nũs
¶ A si cultores deoꝵ deos ip¬

Expanded text:
s potest suspicari de Ioue esse dictum, qui et matrem habuit et nomen? quid quod Mercurius ille Termaximus, cuius supra feci mentionem, non modo ἀμήoque appellat deum, sit aliunde? Nec enim potest ab ullo esse generatus, qui ipse univeatis ut opinor et argumentis docui, tis clarum est Unum esse regem mundi, unum patrem, unum Deum. Sed fortasse quaerat aliquis a nobis idem illud, quod apud Ciceronem quaerit Hortensius: Si Deus unus e beata solitudo queat. tamquam nos quia unum dicimus, desertum ac sotros, quos uocamus nuntios. et est illut uerum quod dixisse in Exhortationibus Senecam supra rettuli, genuisse regni sui ministros deum. uerum hi neque dii sunt neque deos se uocari aut coli uolunt, quippe qui nihil faciant praeter iussum ac uoluntatem dei. nec tamen illi sunt qui uulgo coluntur, quorum et exiguus et certus est numerus. quodsi cultores deorum eos ip
Abbreviated transcription (Latin):
ci fecit ĩ mortali gloria iẽo¬
riaq affcũs sẽpic̾na moni¬
mẽta sus reliqͥt etate pessi¬
ni acta ĩ creta bitã ꝯmuta¬
uit ⁊ ad deos abiit eũq cure¬
tes filii sui curauerũt decõa¬
uerũtq eñ ¶ Et sepulcrũ
eiꝰ est ĩ c̾ta ĩ opido gͥnoso Et
dr̃ uesta hanc urbẽ c̾auisse ĩ¬
qua sepulcrũ ẽ inscͥptũ an¬
tiqͥs lr̃s grecis Rankoy¬
uoy. id ẽ latĩe Iupit̾ sat̾m¬

Expanded text:
oria memoriaque adfectus sempiterna monumenta sui reliquit. aetate pessum acta in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt decoraueruntque eum; et sepulchrum eius est in Creta in oppido Gnosso et dicitur Vesta hanc urbem creauisse; inque sepulchro eius est inscriptum antiquis litteris Graecis ZAN KPONOT id est Latine Iuppiter Sat
Abbreviated transcription (Latin):
ciliis exustis cũ in eodẽ p̃cio
ꝑscueraret motum ẽẽ regẽ
ac residuos c̾centis aureis e¬
misse quorũ postea nuimerꝰ
sic auctus capitolis restitu
agro troiano natã uco m̃¬
messo ccͣ opidum gergitiũ¬
ꝙͣ quam scribit eraclides põ¬
ticus soloins et tiri fuisse

Expanded text:
aliis exustis, cum in eodem pretio aliis exustis, cum in eodem pretio perseveraret, motum esse regem, ac residuos trecentis aureis emisse: quorum postea numerus sit auctus, Capitolio refecto, agro Trojano natam; vico Marpesso, circa oppidum Gergithium; quam scribit Heraclides Ponticus Solonis et Cyri fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nor qͥ res gestas alexandri
macedoms scribit ¶ De¬
cũdam libissam cuiꝰ menui¬
nit euripedes in lamie pro¬
logo. ¶Terciã deiphidam
de quã crisippus loquitur ĩ
co libro quẽ de dĩnacione cõ¬
posuit ¶Quartã cumue¬
riam in ytalia quã nemus
in libris belli punici ꝑisto ĩ
anmalib nominat ¶ Dũ¬
tam crithreã quã appollodo¬
rus erichreus affirmat su¬
am fidẽ fuisse cuiẽ eamq
grecis yliũ petentib batiai¬
natam et ꝑituram ẽẽ troia
et omerũ mendacia scͥptuꝵ¬
¶ Sextam samũt de qua
scribit erachostenes in an¬
manã nomĩe aiiualatheam
que ab aliis erophile uł temo¬
phile nomĩatur eãq nouẽ
libros actulisse ad regẽ tarq̃¬
linũ p̾stũ ac pro hiis trecẽte¬
os philippeos postulasse re¬
geniq asꝑuatum precii ma¬
gͣtudinẽ de risisse mulieris
insaniã illam in cõspectu re¬
gis tres cõbusisse pro reliqͥs
precium postulasse ¶ͣ arqͥ¬
lierẽ putasse qui de uno tͥb

Expanded text:
nor, qui res gestas Alexandri Macedonis scripsit: secundam Lybissam, cujus meminit Euripides in Lamiae prologo: tertiam Delphida, de qua Chrysippus loquitur in eo libro, quem de divinatione composuit: quartam Cimmeriam in Italia, quam Naevius in libris belli Punici, Piso in annalibus nominat: quintam Erythraeam, quam Apollodorus Erythraeus affirmat suam fuisse civem, eamque Graiis Ilium petentibus vaticinatam, et perituram esse Trojam, et Homerum mendacia scripturum: sextam Samiam de qua scribit Eratosthenes in anmanam nomine Amaltheam, quae ab aliis Demophile vel Herophile nominatur; eamque novem libros attulisse ad regem Tarquinium Priscum, ac pro eis trecentos Philippeos postulasse; regemque aspernatum pretii magnitudinem, derisisse mulieris insaniam: illam in conspectu Regis tres combussisse, ac pro reliquis idem pretium postulasse: Tarqusanire putasse. Quae denuo tribus
Abbreviated transcription (Latin):
sibillã dicemꝰ sicubi testĩo¬
mo earũ fuit abutendũ.
ac nobilior habet᷑ Si qͥd̾ fe¬
nestella diligẽtissimꝰ scͥptor¬
aut de qudecĩ buris dicens ait
¶Restituto capitolio retuli¬
Itaq missos ẽẽ .p. gabimũ
.m. hortaciliũ .l. ualeriũ q̃ de¬
scriptos a pͥuatis u̾sus cͣcͣ mil¬
le romã deportarẽt ¶Idẽ dix¬

Expanded text:
Sibyllam dicemus, sicubi testimoniis earum fuerit abutendum. ac nobilior habetur: siquidem Fenestella, diligentissimus Scriptor de quindecim viris dicens, ait, restituto Capitolio, retuliitaque missos esse P. Gabinium, M. Otacilium, L. Valerium, qui descriptos a privatis versus circa mille Romam deportarunt. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ma cet̾arũ nͥ et hec suffice¬
rẽt ⁊ illa oportumorib locis
reẜuare. ¶S cũ deffendamꝰ
cãm uĩtatis apud eos qͥ ab¬
errantes a uĩtate falsis reli¬
gionib ẜuiũt ꝙ genus pro¬
bationis adu̾sus eos mag̾
adhibe̾ debemꝰ ut eos deorũ
suoꝵ testĩoniis reuĩcamus
¶ Appollo em̃ quẽ p̃ter cetos
dĩnũ max ͫq fati dicũt exis¬
timãt colofone respõdens qͦ¬
renti cuidam qͥs aut qͥd eẽt
oĩo deus respõdit bigniti et
uno bersib quoꝵ hͦ pnͥcipiũ ẽ¬

Expanded text:
a caeterarum, nisi et haec sufficerent, et illa opportunioribus locis reservarem. Sed cum defendamus causam veritatis apud eos, qui aberrantes a veritate falsis religionibus serviunt, quod genus probationis adversus eos magis adhibere debemus, quam ut eos deorum suorum testimoniis revincamus Apollo enim, quem praeter caeteros divinum maximeque fatidicum existimant, Colophone respondens, qurenti cuidam, quis esset, aut omnino Deus, respondit viginti et uno versibus, quorum hoc principium e
Abbreviated transcription (Latin):
mee cuiꝰ libri a rõns occul¬
tant᷑ nec eos ab ullo nͥ a quͣ¬
decim biris ĩspici fas hñt Et
sũt singłarũ singuli libri q̃
quia sibille noĩe scribũt᷑ ue

Expanded text:
e, cujus libri a Romanis occuluntur, nec eos ab ullo, nisi a quindecim viris inspici fas habent. Et sunt singularum singuli libri: qui quia Sibyllae nomine inscribuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
C ¶ Radẽ figura ymbres
frcos dicũt cũ młtitudinẽ
celoꝵ sagictarũq descͥbũt.
chanutũ poeticus color ẽ. S
cĩ ꝑ legionẽ rapuit cuiꝰ ĩ sig¬
ne aqͣla ẽ ã̾ naius ĩ qͣ ẽ im¬
poĩtus tutelã hũit ĩ aquila
figuratã sic̃ thaurus eũ ra¬
puit et tnͣsuexit europ̃ ¶ Eoͣ¬
dẽ mõ cõu̾tisse ĩ bouẽ tͣditur
iomathi filiã q̃ ut irã Iuno¬
nis effuge̾t bt erat iã setis
mare ĩ egiptũq penisse atq
ibi recepta pristĩa sp̃e dea fc̃a
ysidis nauigiũ celebratur
q̃ res docet nõ tnͣsnatasse il¬
lam s nauigasse.
git᷑ qͥ sapiẽtes sibi bi¬
t̾renũq corpus ĩ telo ẽẽ nõ
posse totã gauimedeã fabu¬
lã ꝓ falso repudiãt nõ senci¬
unt ĩ t̾ra id ẽẽ ft̃m qr res ac
libido ip̃a t̾rena ẽ Nõ ergo
ip̃as res gestas fuixerũt po¬
ete ꝙ si facerent eẽnt bains¬
simi. ¶S reb gestis addi¬
derũt ꝙͣdã colorẽ nõ em̃ ob¬
tͤctantes illa dicebãt s orna¬

Expanded text:
mbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. tamitum: poeticus color est. Sed aut per legionem rapuit, cujus insigne aquila est; aut navis, in qua est impositus, tutelam habuit in aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. Eodem modo convertisse in bovem traditur Io Inachi filiam, quae, ut iram Junonis effugeret, ut erat jam setis mare, in Aegyptumque venisse, atque ibi, recepta pristina specie, dea faIsidis navigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed navigasse. Igitur qui sapere sibi viterrenumque corpus in coelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant; ac sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. Non ergo ipsas res gestas finxerunt poetae; quod si facerent, essent vanissimi: sed rebus gestis addiderunt quemdam colorem. Non enim obtrectantes illa dicebant, sed orna
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ meus solita qͥdẽ ⁊ libera
seg̃gata cib om̃ĩ cõtͤtione
mortali omĩa sentiens et
mouẽs. Amiens quoq se¬
neca qͥ ex roͣnis ac̾rimꝰ stoi¬
cus fuit ꝙͣ sepissime deum
de ĩ mat᷑a morte disserẽt nõ
ĩtelligis ĩquit ueritatẽ ⁊ inai¬
iestatẽ iudicis tui rc̃õris or¬
bis t̾raꝵ celiq et deoꝵ om̃i
adorsimus et colimꝰ suspẽsa
sunt ¶Idẽ in exhortationib¬
ħ cũ p̾ma fũdamenta moł
pulcherrime icicẽt ⁊ hꝰ ordi¬
ret̾ quo neq maius quitꝙͣ
nouit na nec melius ut oĩa
sub ducib suis irẽt ꝙͣuis ip̃e
ꝑ totũ se corpus ĩpendeat tñ
mĩstros regin sui deos genu¬
it ¶ Et ꝙͣ multa alia de deo
nr̃is similia loquutus ẽ q̃
nũt differo ꝙ aliis locis op¬
portumora sint.
unt satis ẽ demõstre
sũmo ĩgenio uiros
actigisse ueritatẽ ac pene te¬
musse nͥ eos retrorsus futa¬
ta pͣiuis opĩonib cõsuetudo
lios opinabãtur et ea q̃ in
usu hoĩm deus fecit tãꝙͣ sẽ¬

Expanded text:
nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens ac movens. » Annaeus quoque Seneca, qui ex Romanis vel acerrimus Stoicus fuit, quam saepe summum Deum de immatura morte dissereret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orbis terrarum, coelique et deorum omnium adoramus, et colimus, suspensa sunt. » Item in Exhortationib cum prima fundamenta molis pulcherrimae jaceret, et hoc ordiretur, quo neque majus quidquam novit natura, nec melius; ut omnia sub ducibus suis irent, quamvis ipse per totum se corpus intenderat, tamen ministros regni sui deos genuit. » Et qunostris similia locutus est! quae nunc differo, quod aliis locis opportuniora sunt. nunc satis est demonstrare summo ingenio uiros attigisse ueritatem ac paene tenuisse, nisi eos retrorsus infucata prauis opinionibus consuetudo lios opinabantur et ea quae in usum hominis deus fecit, tamquam sen