comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse predestinatum. et certun
haberi uoluit qł̃ esset futurum.
Et iam inquit non sum in mlm¬
do. et hii in mundo sunt. Si hoẽ
prorsus illam qua loquebat᷑ atta¬
das. utriq adhuc in mundo cials
er ipse scilicet et illi de quib hoc
dicebat. Non enim sccłm prouec¬
nm coridis et uite id accipere poᷤ¬
sumus uel debenius. ut illi ꝓpte¬
rra esse adhuc dicantur in mun-¬
ao qł mundana alhuc sapiunt.
ale autem iam non esse in mundo.
sapiendo dtuina. Positum est e¬
ita intelligere omnino non sinat
quia non ait et non sum in mun¬
do.s iam non sum in mundo. ꝑ
hoc ostendens fuisse se in mundo
iam non esse. Nuinqͥl ergo fas ẽ
ut eum crelamus aliquando mũ¬
dana sapuisse. et ab hoc errore libe¬
ratum iam illa non sapere:Quis
tam impio sensu se induerit:ͤRes¬
tat igitur ut scłm ul quod etiam
ipse in mundo prius erat. in mũ¬
do se dixerit iam non esse profec¬
to presentia corporali. a mundo
scilicet absentiam suam iam cito

Expanded text:
fuisse praedestinatum, et certum fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo dita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod ipse etiam in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse; profecto praesentia corporali, a mundo scilicet absentiam suam jam cito
Abbreviated transcription (Latin):
que habet pater mea st̃. ꝓpterea
dixi quia de meo accipiet et an-
nuntiabit de hiis dixit que ad
ipsam patris pertinent diuine¬
tem. in quib illi est equalis
que habet habendo. Neq eñ i si¬
ritus sanctus de creatura que
tri est subdita et filio fuerat an¬
turus quł ait de meo accipiet.
utiq de patre de quo procear
ritus. de quo est natus est et fiꝰ
Et clarificatus sum inquit mas
Nunc suam clarificationen tes¬
quam facta sit dicit cumn acihus
esset futura. superius autem a
patre poscebat ut fieret. S utĩ
sit ipsa clarificatio de qua ilixe
et nune clarifica me tu pater apl̃
temetipsum claritate quam halm¬
i priusqͣ mundus esset apił te am
requirendum est. Si enim apuis
te quomodo in eis. An cum hor
ipsum uinotescit in eis: ac per
ipsos om̃ib qui credunt eis telt¬
bus sius ͤ Possumus plaue sicm
telligere dixisse dñm dde apłis qs
clarificatus sit in eis Dicendos
nim esse iam factum. ostendit ĩ

Expanded text:
quae habet Pater, mea sunt; propterea quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi quia denuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subdita et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam
Abbreviated transcription (Latin):
turam scãm rationalem sunt. que
utiq subduntur ecclesie in qua u¬
niuersa ecclesia et illi duo intelli¬
guntur filii maior et minor. cũ
omnib angłis sc̃is quib erimus
equales in regno xp̃i et dei. Hoc
autem ita dictum est. et mea oĩa
tua sunt et tua mea. ut hic sit eti¬
am ipsa creatura rationalis que
non nisi deo subditur. ut ei que
infra illam sunt cuncta subdan¬
tur. Hec ergo cum sit dei patris
non sumul esset et filii. nisi patri
esset equalis. De ipsa quippe age¬
bat cum diceret non pro mundo
rogo. s pro hiis quos dedisti mni¬
chi quia tui sunt. et mea om̃a tua
sunt. et tua mea. Nec fas est ut sc̃i
de quibz hec locutus est cuiusꝙͣ.
sint. nisi eius a quo creati et sc̃ifi¬
cati sunt: ac per hoc et omnia que
ipsorum sunt. necesse est ut eius
sint cuius et ipsi sunt. Ergo cũ
patris et filii suut. equales eos es¬
se demonstrant quorum equali¬
ter sunt. Illud autem qđ ait cũ
de sc̃o spiritu loqueretur. om̃ia

Expanded text:
turam sanctam rationalem sunt, quae turam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor cum omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis: de ipsa quippe agebat, cum diceret, Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi: quia tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et sanctificati sunt: ac per hoc et omnia quae ipsorum sunt, necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur, Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
um de hiis quos
iam discipulos
habebat dñs lo-¬
queret᷑ ad patr̃e
int̾ alia dixit e
tiam hoc. Ego pro eis rogo non ꝓ
mundo. s pro hiis quos ledisti mͥ.
Mundum uult modo intelligi qͥ
uiuunt scdm concupiscentiã mun-¬
di. et non sunt in ea sorte gratie ut
ab illo eligant᷑ e mundo. Non itaq
pro mundo. s pro hiis quos ei pa¬
ter dedit rogare se dicit. Per hoc
enun quol eos illi pater iam de¬
dit. factum est ut non pertineant
ail eum munulum. pro quo non ro¬
gat. Deinde subiungit quia tui
sunt. Neq enim quia pater eos
filio dedit amisit ipse quod dedit.
cum adhuc filius sequatur ac di¬
cat. et mea omnia tua sunt. et tua
mea. Ubi satis apparet quomodo
unigeniti filii sint omnia que st̃
patris. per hoc utiq qł etiam ip-¬
se deus est. et de patre patͥ est natꝰ¬
equalis. non quomodo dictum ẽ
uni e duobz filiis maiori scilicet.
tu mecum es semper. et om̃ia tua
mea st̃. Illul enim dictũ est de his
omnib ereaturis que infra crea.¬

Expanded text:
um de his quos jam discipulos habebat, Dominus loqueretur ad Patrem, inter alia etiam dixit hoc: Ego pro eis rogo: non pro mundo rogo, sea pro his quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factuad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri nataequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra crea
Abbreviated transcription (Latin):
te uenio. et hec loquor in mundlo.
ut habeant gaudium meum in¬
pletum in semetipsis. Scce iiuĩ
do loqui se dicit. qui pauloanre
dixerat iam non sum in munils
Quod cur drerit ibi exposuimꝰ.
imino ipsumid exposuisse docui¬
mus. Ergo eiquia nondum abi¬
erat. hic adhic erat. et quia mox
fuerat abituris. hic quodammo¬
do iam non era. Quod sit autem
hoc gauilium le quo ait ut habe¬
ant gaudium neum impletum
in semetipsis. ian superius expreᷤᷤ¬
sum est ubiait it sinit unum si¬
cut et nos. Hoc gudium suum
ilest a se in eis colatum. in eis di¬
eit implendum. pter quod se lo-¬
cutum dixit in mindo. Hec ẽ pax
illa et beatitiulo n futuro seculo.
ꝓpter quam conseruenlam. tem¬
perauter et iuste eipie uiuendũ
est in hoc seculo.

Expanded text:
 et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum, propter quod se locutum dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo; propter quam consequendam, temperanter et juste et pie vivendum est in hoc saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
disti michi quia tui sunt. Et mea
omnia tua sunt: et tua mea sunt.
et clarificatus sum in eis. Et iam
non sum in mundo. et hii in mun¬
alo sunt. et ego ad te uenio. Pater
sancte serua eos in nomine tuo qͦs
dedisti michi. ut sint unum sicut
et nos. Cum essem cum eis ego ser

Expanded text:
ia tui sunt et mea omnia tua sunt et tua mea sunt et clarificatus sum in eis et iam non sum in mundo et hii in mundo sunt et ego ad te venio Pater sancte serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi ut sint unum sicut et nos cum essem cum eis ego s
Abbreviated transcription (Latin):
est sic distributum fuisse huic dis¬
cipulo qł opus erat. ut illic etiã
beate marie tamqͣ. matris eiꝰ por¬
tio poneret᷑. ᷤ Magisq sic debemꝰ
accipere qđ dictum est ex illa ho¬
ra suscepit eam liscipulus in su¬
a. ut ad eius curam quicqͥd et es¬
set uecessarium pertineret. Sus¬
cepit ergo eam tn sua. non precd¬
a que nulla ꝓprie possidebat. s
officia que ꝓpria dispensatione
exequenila curabat. Denide sub¬
iungit. Postea sciens iħe quia oĩa
consuminata sunt ut consumma¬
retur scriptura. dicit. Sitio. Uas
ergo positum erat aceto plenum.

Expanded text:
est sic distributum fuisse huic disest sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensatione exsequenda curabat. 4. Deinde subjungit: « Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positum
Abbreviated transcription (Latin):
non ex eis erat qui dixer̃t ei. ec¬
ce uos ilimisimus omnia et se¬
cuti sumus te ᷤ S ibi quoq au¬
dierant. quicumq ista dimise¬
rit ꝓpter me: accipiet in hoc sclõ
centies tantum. Habebat ergo
discipulus centupliciter plura
quam dimiserat. in que suscipe¬
ret eius matrem qui illa donaue¬
rat: s: in ea societate beatus iohan¬
nes receperat centuplum ubi ne¬
mo dicebat aliquid suum sed e¬
rant illis omnia communia. sic̃
in apłorum actib scriptum ẽ. Sic
enim apłi erant quasi nichil ha¬
bentes et omnia possidentes. Qͦ¬
modo ergo matrem magistri et
dñi sui discipulus et famulus
accepit in sua. ubi aliqͥd suũ ne¬
mo dicebatᷤ. An quia paulopost
in eodem libro legit᷑. quotquot e¬
niui possessores preidiorum et a-¬
grorum domorum erant uenden¬
tes afferebant pretia illorum et
ponebant ad pedes apłorum dis¬
tribuebatur autem uiicuiq pro¬
ut euiq opus erat intelligendũ

Expanded text:
non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecnon ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs quod docebat quansia
dicebat. siquis autem suis ⁊ n
ime domesticis non prouulet fi¬
dem negat. et est infideli leter¬
or. Quul autem tam cuiq loms¬
ticum quam parentes filiis au
parentib filiiͦ Huius itaq salui¬
berruni precepti ipse magister sa¬
ctorum de seipso constituebat en¬
emplum quando nou ut famus
dei quain creauerat et regebat.
ut matri homo de qua creatus
erat. et quam relinquebat: Ale¬
rum pro se quod ammodo flail
prouidebat. Nam cur hoc fine
qd̃ sequitur iudicat. Ait enum
ewangelista. Et ex illa hora: ao¬
cepit eam liscipulus in suas
seipso dicens sic quippe couie¬
morare solet qił eum diligeles
iħc. qui utiq omnes. s ipsuis
pre ceteris et familiarius aiis¬
bat. ita ut in conuutio suꝑ pels
suum discumbere faceret. sras
ut istius ewangelii quodpeus
suerat predicaturus diuinã ex¬
cellentiam hoc modo altius com¬
meularet. S u que sua iohauneᷤᷤ
matrem dñi accepit ᷤ Meq enim

Expanded text:
aulus apostolus quod docebat, quando aulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ; credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tri sue. Mulier ecce filius tuus.
Deinde dicit discipulo. Hoce ma¬
ter tua. Et ex illa hora: accepit e¬
am discipulus in sua. Hec nimi¬
rum est illa hora. de qua ihesus
aquam conuersurus in iunum
dixerat matri. quid michi et ti¬
bi est mulier. nondum uenit ho¬
ra mea. Hanc itaq horam predix¬
erat. que tunc nondum uenerat
in qua deberet agnoscere moritu¬
rus de qua fuerat mortaliter na¬
tus. Tunc ergo diuina facturus
non diuinitatis s infirmitatis
matrem uelut incognitam repel¬
lebat. nunc autem humana tam
patiens. ex qua fuerat factus ho¬
mo affectu commendabat huma¬
no. Tunc enim qui mariam crea¬
uerat in notescebat uirtute. nunc
uero qd maria pepererat pende¬
bat in cruce. Noralis igitur in¬
sinuatur locus. facit qd̃ faciendũ
ammonet. Exemplo suo suos in¬
struxit preceptor bonus. ut afii
piis impendatur cura parentis
tamqͣ lignum illud ubi erantꝰ
membra morientis. etiam cathe¬
dra fuerit magistri docentis. P
hac doctrina sana didicerat p¬

Expanded text:
lier, ecce filius tuus: deinde dicit discipulo, Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. » Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem velut incognitam repellebat: nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero quod Maria pepererat, pendebat in cruce. 2. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat P
Abbreviated transcription (Latin):
rucifixo domino
postea quam di¬
uisio uestimen¬
torum eius etiã
missa sorte com¬
pleta est: que deuide narrat io¬
hannes cwrangelista uideamus.
Et nulites quidem inquit hec

Expanded text:
rucifixo Domino, posteaquam divisio vestimentorum ejus etiam missa forte completa est, quae deinde narrat Joannes evangelista, videamus. Et milites quidem h
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. s sonos significantes uoce
humane usitatissime dicius liu¬
guas. Scripturam uero arunmi¬
nem dici quo minus est usitatĩ
eo magis est mystice figuratun
Faciebat ista populus tmpius pe¬
tiebatur. patiebatur ista miseri¬
cors xp̃c. Qui faciebat quiel faie¬
ret nesciebat. qui patiebatur au¬
tẽ non solum quid fieret et curs
eret sciebat. uerum etiam ide me¬
lefacientib bene ipse faciebat. s
ergo accepisset iħc acetum. dixis
Consummatum est. Quidi
inde quia nichil remanserat qil
antequam moreret᷑ fieri adhuc
oporteret. tamqͣ ille qui potesta.¬
tem habebat ponenli animam
suam et iterum sumendi eã. per¬
actis omnib que ut ꝑagerentur
expectabat. inclinato capite tradi¬
ait sptritum. Quis ita dormit qͣn¬
do uoluerit. sieut ih̾c mortuus ẽ
quando uoluitᷤ Quis ita uestem
ponit quando uoluerit. sicut se
carne exuit quando uoluit. Qͥ
ita cum uoluerit obierit. quomo¬
do ille cum uoluit obiit; Quan-¬

Expanded text:
ribitur. Sed sonos significantes vocis ribitur. Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scripturam vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fieret sciebat, verum etiam de male facientibus bene ipse faciebat. 6. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Quid, inde quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit? Quan
Abbreviated transcription (Latin):
bulis fraudulentum. ysopum
autem cui circumposileruunt sp̃o¬
giam aceto plenam qm̃ berba ẽ
humilis et pectus purgat. ipsius
xp̃i humilitatem congruenter ac¬
cipimus. quam circunuleder̃t
et se circumuenisse putauerunt.
Uude illuil in psalmo. asperges
me ysopo et mundabor. Ap̃i nã¬
q humilitate mundamur. quia
nisi humiliasset semetipsum fac¬
tus obeliens usq ad mortem cru¬
cis. non utiq sangius eius in pec¬
catorum remissionẽ. hoc ẽ in nrãm
mandationem fuisset effusus
Nec moueat quomodo spongi
eius potuit acdmnoueri qui i en¬
cem fuerat exaltatus a terra. Sẽ
enum apiul alios ewangelistas
gitur qđ hic pretermisit. uiane¬
dine est factum. ut uni sponga ti¬
lis potus ad crucis sublimia lene¬
retur. Per aruudinem uero seoꝰ¬
tura significabat᷑. que implebas
hoc facto. Sicut entm lingua ni¬
citur uel greca uel latina uel ala
quelibet souum significans qui
lingua promitur. sic arunilon
et potest littera que arundine sn¬

Expanded text:
bulis fraudulentum. Hyssopum bulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde est illud in psalmo, Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur; quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. 5. Nec moveat quomodo spongia ori ejus potuerit admoveri, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine sc
Abbreviated transcription (Latin):
set acetum. dixit. Consum matũ
est. Et inclinato capite tradidit
spiritum. Qui potest qui potuit
ita disponere. quomodo lisposu¬
it homo iste qui passus est Sed
homo mediator dei et hominum
homo de quo predictum legitur
et homo est et quis cognoscet eũ.
qm̃ homines per quos hec fiebãt.
non agnoscebant hominẽ cłm. Ho¬
mo namq apparebat qui deus la¬
tebat. patiebatur hec omnia
qui apparebat. et idem ipse dispo¬
nebat hec omnia qui latebat. Ui¬
dit ergo quia consummata sunt
omuia que oportebat ut fierent
antequam acciperet acetum ⁊ tra¬
deret spiritum. atq ut boc etiam
consummaret᷑ qđ scriptura pre¬
dixerat et in siti mea potauerũt
me aceto. sitio inquit. tamqͣ dice¬
ret hoc minus fecistis. date quod
estis. Iudei quippe ipsi erant ace¬
tum. degenerantes a uino patri¬
archarum et ꝓphetarum. et tam¬
quam de pleno uase de iniquita¬
te mundi huius impleti. cor haben¬
tes uelut spongiam cauernosis
quodaminodo atq tortuosis lati¬

Expanded text:
ummatum est. Et inclinato capite, tradidit spiritum. Quis potest quae facit, ita disponere, quomodo disposuit homo iste qui passus est? Sed homo Mediator Dei et hominum, homo de quo praedictum legitur: Et homo est, et quis agnoscit eum? quoniam omnes per quos haec fiebant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat, qui Deus latebat. Patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia, qui latebat. Vidit ergo quia consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum, et traderet spiritum. Atque ut hoc etiam consummaretur quod Scriptura praedixerat: Et in siti mea potaverunt me aceto . Sitio, inquit, tanquam diceret: Hoc minus feciestis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis lati
Abbreviated transcription (Latin):
donec ter me neges. Dicas licet
nescio hominem. dicas licet bo¬
mo nescio quid dicis. dicas licet
non sum ex eius liscipulis me ne¬
gabis. Si qł dubitare nefas est:
xp̃c hoc dixit uerumq predixit.
ꝓculdubio petrus xp̃m negauit.
Non accusemus xp̃m cum defen-¬
dimus petrum: peccatum agnos¬
cat infirmitas. nam mendacium
non habet ueritas. Agnouit qͥp¬
pe peccatum suum infirmitas
petri. prorsus agnouit et quan¬
tum mali xp̃m negando commi¬
serit plorando monstrauit. Ipse
suos redarguit defensores. ⁊ un-¬
de eos conuincat pilucit lacͥmas
testes. Neq nos cum ista dicimꝰ
primum apostoloꝵ accusare de¬
lectat. s hunc intuendo ammo¬
neri nos oportet. ne homo quis¬
quam de humanis uirib fidat.
Nam quid aliud pertinuit ad
doctorem saluatoremq nr̃m. ni¬
si ut nobis nequaquam de se qͤn¬
so primo apłoꝵ lemonstraret
exemplo. In anima itaq contigit
petri qił offerebat in corpore. non
tamen pro dño ut teniere presu¬

Expanded text:
donec ter me neges. Dicas licet, donec ter me neges. Dicas licet, Nescio hominem; dicas licet, Homo, nescio quid dicis; dicas licet, Non sum ex discipulis ejus : me negabis. Si, quod dubitare nefas est, Christus hoc dixit, verumque praedixit, procul dubio Petrus Christum negavit. Non accusemus Christum cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas; nam mendacium non habet veritas. Agnovit quippe peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit; et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde eos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum Apostolorum accusare delectat: sed hunc intuendo admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis nequaquam de se queso primo Apostolorum demonstraret exemplo? In anima itaque Petri contigit quod offerebat in corpore. Non tamen pro Domino, ut temere praesu
Abbreviated transcription (Latin):
dei patris unigenitus. leus ho¬
mo factus est: Quomodo ẽ igit᷑
in corpore xp̃i qui negat hominẽ
xp̃m: Qui enim caput negat. qͦ¬
modo est membrum : Sed quid
multis inmorer: Cum ipse do¬
minus abstulerit omnes huma¬
ne argumentationis ambages.
non enim ait non cantabit gallꝰ
dlonec hominem neges aut si lo-¬
qui familiariore cum hominib
dignatione consueuit. non canta¬
bit gallus donec filium hominiᷤ
ter neges. s ait donec rer me negeᷤ.
Quid est me nisi qił erat: Et quid
nisi xp̃e erat: Quicqͥd ergo eius
negauit. ipsum negauit. Apistũ
negauit. dñm deum suũ negauit
quia et ille condiscipulus eiꝰ tho¬
mas quando exclamauit domi¬
nus meus et deus meus non uer¬
bum s carnem tetigit. non incor¬
poralem dei naturam s hominis
corpus curiosis manib contrecta-¬
uit. H ominem itaq tetigit. ⁊ ta¬
men deum cognouit. Si ergo qd
iste tetigit hoc petrus negauit:
quod iste exclamauit hoc petrus
offendit. Non cantabit gallus:

Expanded text:
Dei Patris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in corpore Christi, qui negat hominem Christum? Qui enim caput negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit, Non cantabit gallus donec Filium hominis ter neges: sed ait, donec me ter neges. Quid est, me, nisi quod erat? et quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus negavit, ipsum negavit, Christum negavit, Dominum Deum suum negavit. Quia et ille condiscipulus ejus Thomas, quando exclamavit, Dominus meus et Deus meus, non Verbum, sed carnem tetigit; non incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit . Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit; quod iste exclamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus,
Abbreviated transcription (Latin):
uore peruerso excusare intunt᷑
gatus ab ancilla hominem nesci¬
re respondit. sicut a lii euuange¬
liste contestantur expressuis: Qua
et hoc in eo negat qił factus est
ꝓpter nos: ne periret qđ fecerat
nos. Ergo qui ita confitetur xp̃m
deum ut hominem neget. non ꝑ
Unus enim deus et unus media¬
tor dei et hominũ homo xp̃e iħ̾c.¬

Expanded text:
vore perverso excusare nitunturvore perverso excusare nitunturgatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestantur expressius? Quaset hoc in eo negat quod factus est propter nos, ne periret quod fecerat nos. Ergo qui ita confitetur Christum Deum, ut hominem neget, non prUnus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum homo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ille prenoscebat. Qui nesciebat
audebat. qui presciebat docebat.
Quantum sibi assumpserat petrꝰ¬
intuendo quid uellet ignoranilo
quil posset. quantum sibi assũp¬
serat ut cum dñs uenisset animã
suam ponere ꝓ amicis suis ac per
hoc et ꝓ ipso ille hoc dño offerre
confideret. et nondum pro se po-¬
sita anima xp̃i anumam suam pol¬
liceretur positurum se esse ꝓ xp̃o.
Respondit ergo iħ̾e. Animam tu¬
am pro me pones: Itane facias
pro me qđ nondum ego pro te: ᷤ¬
Animam tuam pro me pones.
Preire potes. qui sequi non poteᷤ:
Quid tantum presumis: Quid
de te sentis: Quid esse te credis:
Audi quid sis. Amen amen iliso
tibi non cantabit gallus donee rr
me neges. Ecce quomodo tibi ero
apparebis qui magna loqueris.
et te paruulum nescis. Qui nuchi
ꝓmittis mortem tuam. ter nega¬
bis uitam tuam. Qui etiam putes
mori posse pro me prius uiue pt
Nam timencdo mortem carnis tur
mortem labis anime tue. Quan¬
ta enin uita est confiteri xpistun.

Expanded text:
ille praenoscebat: qui nesciebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat. Quantum sibi assumpserat Petrintuendo quid vellet, ignorando quid posset; quantum sibi assumpserat, ut cum Dominus venisset animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Dconfideret: et nondum pro se posita anima Christi, animam suam polliceretur se positurum esse pro Christo? Respondit ergo Jesus, Animam tuam pro me pones? Itane facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? quid de te sentis? quid esse te credis? Audi quid sis: Amen, amen dico tibi; non cantabit gallus, donec ter me neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te: nam timendo mortem carnis tuae, mortem dabis animae tuae. Quanta enim vita est confiteri Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem qua
se inuicem dilige¬
rent discipulis cõ¬
mendaret: dicit
ei symon petrus. Dñe quo uadis:
Sic utiq hoc dixit magistro dis¬
cipulus et dño seruus. tamqͣ se¬
qui paratus. Propterea quippe
dñs qui eius animum uidit qua¬
re hoc interrogauerit sit ei res¬
pondit. Quo ego uado. non po¬
tes me modo sequi. Tanqͣ diceret
ꝓpter quł iuterrogas non potes mͦ.
non ait non potes. s non potes mͦ.
Uilationem intulit non spem
tulit. ⁊ eandem spem quam non
tulit. s potius dedit sequenti uo¬
ce firmauit addendo atq dicendo¬
sequeris autem postea. Quid fes¬
tinas petre: Nondum te suo spi¬
ritu soludauit petra. Noli extolli
presumendo. non potes modo. no
li desperando deici. sequeris post¬
ea. Seil adhuc ille quid dicit: Qua
re non possum te sequi modo: Ant¬
mam meam pro te ponam. Quid
in auimo eius esset cupiditatis
uudebat: quul uirium non uide¬
bat. Uoluntatem suam iactabat
infirmus. s inspictebat ualitu¬
dinem meidicus. Iste promutebat.

Expanded text:
dilectionem qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit Magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi: tanquam diceret, Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendoSequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat,
Abbreviated transcription (Latin):
cum diceret. Quid mucht restat
in celo et ate quul uolui superA
terram: Multis regalium dapi
bor din manifestabitur glorra
tua. E rursum. Situut anina
mea al deum uiuum. quando
ueniam et parebo ante factem
dei. Rursumq heu me qđ incol¬
latus meus prolongatus ẽ. Hinc
et paulus. Cupio dissolui. ⁊ esse
cum xp̃o. multo autera melius.
Hiis ita decursis quamꝗͣ multa
pretermiserim. tamen ut michi
uuletur. hostis nr̃ est fornicatio.
in xp̃s iħu non desinit im¬
pugrare. S nec hiis contentus
ad alia conuertit᷑ argumenta.
dum qu ibusdam in soi puis se¬
pius uera ꝓnuntiat. ut ios quan¬
doq ad falsitatem pertral at. cũ.¬
dormientes ante horam uel temi¬
pus exsuscitat. ut eos ugiliarũ
tempore sompno grauissimo ile¬
primat. cum psallentes atq oran¬
tes sybilis et stridorib latratibq
diuersis et inconditis uocibus
actis etiam lapulibus uel sterro¬
rib perturbat. ut eos quocuniq
efficiat. Tu autem homo
fidem prebeto. Explicit¬

Expanded text:
cum dicebat: « Quid mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram . » Multis regalium convibor, dum manifestabitur gloria tua ; » et rursum: « Sitivit anima mea ad Dominum vivum. Quando veniam et apparebo ante faciem Dei ; » rursumque: « Quia incolatus meus prolongatus est . » Hinc et Paulus: « Cupio dissolvi et esse cum Christo . » Multo autem melius His ita decursis, quanquam multa praetermiserim, tamen, ut mihi videtur, hostis nostri fornicantis in Christo Jesu non desinit impugnare: sed nec his contentus ad alia convertitur argumenta, dum quibusdam in somnis saepius vera praenuntiat, ut eos quandoque ad falsitatem pertrahat, dormientes ante horam, vel tempus exsuscitat, ut eos vigiliarum tempore somno pravissimo deprimat, cum psallentes atque orantes sibilis, stridoribus, latratibus diversis, et inconditis vocibus, actis etiam lapidibus vel stercoribus perturbat, ut eos quoquo fficiat. Tu autem homo fidem praebeto. C
Abbreviated transcription (Latin):
Dedl amor patrie celestis respon
det. Si te ista delectant que sub
celo sunt: eur non magis delec¬
tent ea que suꝑ celo sunt : Si car¬
cer ita pulcher est: patria ciuitaᷤ¬
et domus qualis est: Si talia st̃
que colunt peregrini qualia sunt¬
ea que possident filii: Si morta¬
les et miseri in hac uita taliter st̃
remunerati. inmortales et beati
qualiter sunt in illa uita ditati:
Quappt̾ recedat amor presentis
scłi. in quo nullus ita nascitur
ut non non moriatur. et succeilat
amor scłi futuri. in quo sic om̃s
uiuificantur. ut deinceps uemo
moriatur. ubi nulla aduersitas
turbat. nulla necessitas angũstat.
nulla molestia inquierat. s ꝑhen
nis leticia regnat. Si queris qͥdi¬
bi sit ubi tanta et talis beatitudo
persistit. aliter dici non potest. ni
si quiequid boni est ibi est: et qͥs¬
quid mali est. nusqͣ est. Quid in¬
quis bonum illud est: Quid me
uiterrogas: Aꝓpheta et apło dif

Expanded text:
 Amor patriae coelestis:  Si te ista delectant, quae sub coelo sunt, cur non magis delectant ea quae super coelo sunt? Si carcer ita pulcher est, patria, civitas, domus qualis est? Si talia sunt ea quae colunt peregrini, qualia sunt quae possident filii? si mortales et miseri in hac vita taliter sunt remunerati 221, immortales et beati qualiter sunt in illa vita ditandi? Quapropter recedat amor praesentis saeculi, in quo nullus ita nascitur, ut non moriatur; et succedat amor saeculi futuri, in quo sic omnes vivificantur, ut deinceps non moriantur, ubi nulla adversitas turbat, nulla necessitas angustat, nulla mnis laetitia regnat. Sed quaeres quid ibi sit, ubi tanta et talis beatitudo persistit. Aliter dicere nemo potest, nisi quia quidquid boni est, ibi est: et quidquid mali est, nusquam ibi est. Quod, inquis, bonum illud est? Quid me interrogas? A Propheta et Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
siones eius sint in regno celorum
alique autem extra regnũ celoꝵᷤ
Absit absit. ut qͥ uolt habitare in
regno celoꝵ in hac stulticia ue¬
lint habitare uobiscum. Absit
inquam. ut cum omnis domus
regnantium filioꝵ non sit alibi
nisi in regno ipsius. regie domtꝰ
pars aliqua non sit in regno. Et
si abiero inquit et preparauero
uobis locum. iterum uenio et qe¬
cipiam uos ad meipsum: ut ubi
sum ego et uos sitis. et quo uads
scitis et uiam scitis. O dñe ihu
quomodo uadis parare locum.
si iam mansiones multe sunt i
domo patris tui ubi tecum habi¬
tabunt tui :ͤ Aut si accipis eos
ad teipsum. quomodo iterũ ue¬
nis qui non recedis: Ista karis¬
simi si breuiter explicare cone¬
mur. quantum uidetur hocdice¬
no satis esse sermoni: coartata u¬
tiq non clarebunt. et erit ipsa
breuitas altera obscuritas. Pro¬
uide hoc debitum differamus.
qł̃ oportinius uobis patre fanu¬
lias nr̃o largiente reddamu.¬

Expanded text:
siones ejus sint in regno coelorum, siones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non sit in regno. 4. Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente reddamu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non est uera et catholica fides.
Ltane tandem stulti homines et
carualib cogitationib excecati cũ
reprobaudi esseris si mansionem
non dico petri pauli uel cuiusli¬
bet apłorum s cuiuscũq pariui¬
li baptirati a regno celoꝵ separare¬
tis. non uos putatis esse repro¬
bandos qui domum dei patris
inde separatis: Non enim ait
dñs in uniuerso mundo atq in
uniuersa creatura aut in uita
uel beatitudine sempiterna man¬
siones multe sunt: s in domom
quit patris mei mansiones mł¬
te sunt. Nonne ista est cdomus
ubi edificationem habemus ex
deo. domum non manufactam
eternam in celis: Nonne ista ẽ
domus de qua cantamus deo
beati qui habitant in domo tua
in scła scł̃oꝵ laudabunt te: Er¬
gone uos non domum euiusq
baptirati fratris s domum ipsi¬
us dei patris cui om̃s fr̃es dicunꝰ
pater noster qui es in celis a reg¬
no separare celoꝵ aut eam sic di¬
uidere audebitis. ut alique man-¬

Expanded text:
quoniam non est vera et catholica fides. quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae man
Abbreviated transcription (Latin):
sas meritoꝵ in una uita eterna
significant ilignitates. Alia em̃i
la solis. alia gła lune: alia glia
stellarum. Stella enun ab stella
differt in gła. sic et resurrectio
mortuorum. Tamqͣ stelle sc̃i diu̾¬
sas mansiones diuerse claritatis
taniꝗͣ in celo sortiuntur in regno.
s ꝓpter unum denarium nullus
separatur a regno. Atq ita deus
erit omnia in om̃ib. ut qm̃ cleus
caritas est: per caritatem fiat ut
qđ habent singuli commune sit
omnib. Sic enim quisq etiam
ipse habet. cum amat in altero qił
ipse non habet. Non erit itaq ali¬
qua inuidia imparis claritatis.
qm̃ regnabit in omnib unitas
caritatis. Promde respuendi st̃
a corde xp̃iano. qui putant ideo
dictum multas esse mansiones.
quia extra regnum celorum erit
aliquid ubi beati maneant inno¬
centes qui sine baptismo ex hac
uita enugrarunt: quia sine illo
in regnum celorum intrare non
poterunt. Hec fules non est fides.

Expanded text:
sas meritorum in una vita aeterna sas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ita Deus erit omnia in omnibus , ut quoniam Deus Charitas est , per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides,
Abbreviated transcription (Latin):
fidentiori atq promptiori non can¬
abit gallus donec ter me neges:
sanꝗͣ ergo essent ab illo perituri
merito turbabant᷑. Sel cum au¬
auuint in domo patris mei man¬
nones multe sunt: siquominus
aixissem uobis quia uado para¬
re uobis locum. a pertubatione
ntreantur: certi ac fulentes ctiã
post perieula temptationum se
apud deum cum xp̃o esse mansu¬
ros: qͥa et si alius est alio fortior
alius alio sapientior alius alio
iustior alius alio sanctior. in do¬
mo patris mei mansiones multe
sunt. Nullus eoꝵ alienabitur ab
illa domo. ubi mansionem ꝓ suo
quisq accepturus est merito . De¬
narius quidem ille equalis est
omnib. quem pater familias eis
qui operati sunt in uinea rubet
lari omnib: non in eo discernenᷤ
qui minus et qui amplius labo¬
uarunt. Quo utiq denario uita
significatur eterna. ubi amplius
alio nemo uiuit: qm̃ uiuendo ñ
est diuersa in eternitate mansu¬
la. Sed multe mansiones diuer¬

Expanded text:
fidentiori atque promptiori, Non canfidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quoniam vivendi non est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diver
Abbreviated transcription (Latin):
rigenda est nob̾
frẽs ail leum ma¬
ior intentio. ut ĩ¬
ba sc̃i euuangelis
que modo in nr̃s
aurib sonuerunt etiam mente ur¬
cumq capere possimus. Ait eñ
dñs iħ̾e. Non turbetur cor uestr̃
creditis in deum. et in me credite
Ne mortem tanqͣ honini tune.¬
rent et ideo turbarentur conso¬
latur eos. etiam se deũ ẽe contes¬
tans. Creditis inquit in deum.
et in me credite. Consequens ẽ
enim ut si in deum creditis ⁊ m
credere debeatis. qił non esset cõ-¬
sequens si xp̃c non esset iłs. Ore¬
dite in deum et in eum credite
cui natura est non rapina esse eqͤ¬
lem deo. semetipsum enu exma¬
nuit. non tamen formam cłi a¬
mutens s formam serui accipiẽs.
Mortem metuitis huic forme
serui. non turbetur cor uestrum.
suscitabit illam forma dĩ. S qͥd
est quod sequitur in domo patͥs
mei mansiones multe sunt: nisi
quia et sibi metuebant unde au¬
dire debuerunt non turbetur cor
uestrum: Quis enim eorũ non
metueret. cum petro dictũ esset

Expanded text:
da est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, iet in me credite. » Consequens est enim ut, si in Deum creditis, et in me credere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, et in eum credite, cui natura est, non rapina, esse aeqlem Deo: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset
Abbreviated transcription (Latin):
enu nos hucusq ille dilexit. qͥ
semper et sine fine nos diligit.
Absit ut dilectionem morte fim¬
erit. qui non est morte finitus.
Etiam post mortem quinq fr̃es
suos dilexit deues ille superbus
atq impius. et usq ad mortem
nos dilexisse putandus est xp̃c:
diligendo usq ad mortem ueniret.
si dilectioneni nrãm morte finiret.
nisi forte ita sit intelligendum in
finem dilexit eos: usq ad mortem
dilexit eos ut moreretur ꝓpt̾ eos.
Hoc enum testatus est dicens ma¬
ĩorem hac caritatem nemo habet.¬
quam ut animam suam ponat ꝓ¬
amicis suis. Ita sane non phibem᷑
intelligi in finem dilexit. ulẽ usq
ad mortem illum dilectio ipsa per¬
duxit. Et cena inquit facta cum
diabolus iam nsisset in cor ut
traderet eũ uulas symon scariothi
sciens quia om̃ia dedit ei pat̾ in¬

Expanded text:
enim nos hucusque ille dilexit, qui enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christdiligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos: Quia tantum dilexit eos, ut moreretur propter eos. Hoc enim testatus est, dicens: Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intelligi, in finem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa perduxit. 3. « Et coena, » inquit, « facta, cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes: sciens quia omnia dedit ei Pat
Abbreviated transcription (Latin):
eni: Nonne et ipsi transeunt qͥ a
non permanent; Granseunt
plane et ipsi. Sea aliud ẽ de mun¬
do aliud transire cum mundo. ali¬
ud ad patrem. aliuul ad hostẽ. Nã
et egyptii transierunt non enim
persequendo manserunt. non tñ
transierunt per mare ad regnũ:
s in mare ad interitum. Sciens
ergo ih̾c quia uenit eius hora ut
transiret ex hoc mundo ad patr̃e.
cum dilexisset suos qui erant in
mundo: in finem dilexit eos. Uti¬
q ut et ipsi de hoc mundo ubi e¬
rant ad suum caput qł hinc tͣn¬
sisset eius dilectione transirent.
Quid est enum in finem. nisi un
Finis. perficiens non int̾ficiens.
Binis quo eamus. non ubi perca¬
mus. Sic omnino intelligendũ
est: pascha nr̃m umolatus est
transitus nr̃. Non uudeo posse
ista uerba ewangelica quodam
humano modo etiam sic accipi:
tanqͣ usq ad mortem xp̃e dilexe¬
rit suos. ut hoc uideatur esse in
finem dilexit eos. Humana est
hec sententia. non diuina. Neq

Expanded text:
eni? nonne et ipsi transeunt, quia eni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finem, nisi in Finis perficiens, non interficiens; finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque