comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit credere infiliũ suũ: Grã dr̃ gratis
data: Et ñ inmerito remissio peccatorũ ⁊ fides
gr̃a dei appellat᷑: qr quicqͥd donorũ habemus
dei gr̃a est. qm̃ gratis nob̾ tribuit᷑. nullis p̃ceden¬
estis in illo: hoc ÷ in xp̃o: In quib reb erant
illi diuites effecti: In fide: in doctrina:
in diuersitate linguarum: in efficatia mira¬
culorũ: Iste sunt diuitiȩ̨ spiricales: quibus
ditantur electi: IN omni uerbo .i. indoctrina
‸noui testam̃ti: et in omni scientia ueteris testa
tia & scientia siue intellectu ueteris ⁊ noui
testam̃ci Sicut testimonium xp̃i confir¬

Expanded text:
et veraciter cognoscit credere in Filium suum; gratia dicitur gratis data. Et non immerito remissio peccatorum et fides gratia Dei appellantur, quia quidquid donorum habemus Dei gratia est: quoniam gratis nobs in illo, hoc est in Christo. In quibus rebus illi erant divites effecti? in fide, in doctrina, in diversitate linguarum, in efficacia miraculorum. Istae sunt divitiae spiritales quibus ditantur electi. In omni verbo, id est in doctrina Novi Testamenti; et in omni scientia, subaudis Vetetia et scientia, sive in intellectu Veteris et Novi Testamenti. Sicut testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
aut gr̃arũ actionibus: Nam sicut in scriptu¬
ris pacrũ legimus. apłs ab hora prima tisq ad
qͥntam. labori manuum insistebat: Abhora
aut̃ quinta usq decimã: p̃dicationi operam
dabat: Post decimã uͦ: iterũ ꝓcurabat pauꝑũ
ꝑegrinorũq hospitalitatẽ: suiq corporis ne¬
cessitatẽ: ꝑ noctẽ uͦ: orationi attentissime in¬
sudabat: Igit᷑ ꝓpt̾ nimiam assiduitatẽ qua
ꝑ singulos dies ⁊ noctes deo gr̃as laudesq
xp̃o ad quisierat. dix̃ se gr̃as deo semꝑ ꝓfeire
ꝓ illis: In gñ dei sub patris: id÷ ꝓ remissi¬

Expanded text:
nibus. Nam sicut in scripturis Patrum legimus, Apostolus ab hora prima usque ad quintam operi manuum insistebat; ab hora autem quinta usque ad decimam praedicationi operam dabat; post decimam vero iterum, procurabat pauperum peregrinorumque hospitalitatem, suique corporis necessitatem; per noctem vero orationi intentissime insudabat. Igitur propter nimiam assiduitatem, qua per singulos dies et noctes Deo gratias referebhristo acquisierat, dixit se gratias Deo semper referre pro illis: in gratia Dei, subaudi Patris, id es
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est adeo patre apłs .i. missus et lega¬
tus: quia legatione eugłii functus est: Quib
uerbis ꝑcucit pseudo apłos. necñ & iudeos.
qui dicebant illũ non ẽẽ a deo uocatũ apłin: Et

Expanded text:
vocatus est, ita a Deo Patre apostolus, id est missus et legavocatus est, ita a Deo Patre apostolus, id est missus et legatus, quia legatione Evangelii functus est. Quibus verbis percutit pseudoapostolos, necnon et Judaeos, qui dicebant illum non esse a Deo vocatum Ap
Abbreviated transcription (Latin):
DONIINI SALI¬
UATORIS AD¬
MONITUS APLS
PAULUS. UENIT
chorintum: quȩ
est metropolil ciuitas achaiȩ ꝓuinciȩ
grecorum: ubi moratus est anno uite¬
gro ⁊ mensibus sex Ibiq instanter
predicauit eugłm: in tantum ut
pene omnes eiusdem ciuitatis habita¬
tores ad fidem xp̃i conuerteret:
Sed postquã ipse discessit ab eis: mul¬
ti illorum seducti sunt a iudeis ⁊ pse¬
udo apłis: Quod audiens apłs. scrip¬
it eis hanc epłam ab epheso. ⁊ misit
ꝑ timotheũ: uolens eos ad fidem xp̃i reuocare.
qui ad tempus ab ea recesserant: et reliquos con-
pauli in epła ad romanos prout melius cognosc̾e
potuimus auctoritate doctorum dicere studumꝰ
et quomodo ipse uocatus sit apłs: In hoc autẽ
dei patris: ostendit unam uoluntatemesse
patris ⁊ filii Sicut enim uniꝰ substantiȩ. uni
maiestatis. atq potentiȩ sunt pater ⁊ filius:
ita uniꝰ uoluntatis existunt: Et qui uocantur
a filio. uocantur a patre: sicut pautus ꝑ filiũ

Expanded text:
Domini Salvatoris admonitus Apostolus Paulus, venit Corinthum, quae est metropolis civitas Achaiae, provinciae Graecorum, ubi moratus est anno integro et mensibus sex; ibique constanter praedicavit Evangelium, tantum ut pene omnes ejusdem civitatis habitatores ad fidem Christi converteret. Sed postquam ipse discessit ab eis, multi illorum seducti sunt a Judaeis et pseudoapostolis. Quod audiens Apostolus, scripsit eis hanc Epistolam ab Epheso, et misit per Timotheum, volens eos ad fidem Christi revocare, quia ad tempus ab ea recesserant, et reliquos confiPauli, in Epistola ad Romanos, prout melius cognoscere potuimus, auctoritate doctorum dicere studuimus, et quomodo ipse vocatus sit apostolus. In hoc ati per voluntatem Dei Patris, ostendit unam voluntatem esse Patris et Filii. Sicut enim unius substantiae, unius majestatis atque potentiae sunt Pater et Filius, ita unius voluntatis existunt, et qui vocantur a Filio, vocantur a Patre. Sicut Paulus per Filium
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio cum suo: qr quandã partẽ ibi ha¬
bebat: Neccłiȩ quȩ est choriti: Generalit̃ ad
om̃em eccłiam .i. mulcitudinẽ chorintiorum
scribit: quia carebant illi adhue ep̃o. cui
rinthii ad xp̃m ꝑ paulũ qd̃ sc̃i essent. sed ut
scĩ fierent. scẽq uiuerent: Cum om̃ibus

Expanded text:
partem ibi habebat. Ecclesiae Dei, quae est Corinthi. Generaliter ad omnem Ecclesiam, id est multitudinem Corinthiorum, scribit, quia carebant illi adhuc episcopo cui srinthii ad Christum per Paulum quod sancti essent, sed ut sanctificarentur sancteque viverent. Cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ieo. id ÷ laudes refero deo meo. semꝑ pro
turarũ unus sit deus ꝑ naturam atq po-¬
tentiam : eo qd̃ sit creator omĩum: illorum
tam̃ ds ꝓprie dicit᷑ esse. qui merito fidei et
iusticiȩ eiꝰ cultores esse ꝓbantur: sicut beati

Expanded text:
ias vel laudes refero Deo meo, semper pro turarum unus sit per naturam atque potentiam, eo quod sit Creator omnium illorum, tamen proprie dicitur Deus esse, qui merito fidei et justitiae ejus cultores esse probantur, sicut beati
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus illius ad iudiciũ: Quȩ testimonia
xp̃s ante passionem suam p̾dixit: ⁊ omnia
in morte sua confir mauit: Uideamus unũ
testimoniũ ex multis: ⁊ consideremus quo¬
modo illud p̾̃dixit: ⁊ quomꝰ confirmauit:
Longe ante passionẽ suam dixit disciplis:
Ecce ascendimus hierosolunã: ce consuinba¬
buntur omnia quę scripta sunt ꝑ ꝓphas de
filio hominis: & cetera. usq dum ait. ⁊ t̾c ia¬
die resurget: Sic omĩa illo ueniente ieroso¬
limam cõpleta sunt: qr traditꝰ est gentibus¬

Expanded text:
adventus illius ad judicium. Quae testimonia Christus ante passionem suam praedixit, et omnia in morte sua confirmavit. Videamus unum testimonium ex multis, et consideremus quomodo illud praedixit, et quomodo confirmavit; longe ante passionem suam, dixit discipulis: Ecce ascendimus Hierosolymam et consummabuntur omnia quae scripta sunt per prophetas de Filio hominis, etc., usque dum ait, et die tertia resurget . Sic omnia, illo veniente Hierosolymam, completa sunt, quia traditus est gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dix̃. in ore duorũ ułtriũ testium stet
om̃e uerbũ: ne aliquis dic̾et quia unius
mendatio ista excogitata sunt: siue ut com¬
pleret qd̃ ipse docebat dicens quodã loco
Si cui reuelatũ fuerit aliqͥd sedenti: prior
taceat: Nam q̃ndo dictabat epłas discipłi eiꝰ
aderat᷑ in p̾sencia. ⁊ si forte alicii illoꝵ aliter
ipse dicebat: quia idem sp̃s sc̃s erat in disci¬
płis. qui ⁊ in magistro: sicuti ab alio dice¬
batur. ita ponebat in ordine: ñ inuidens bonꝰ

Expanded text:
nus dixit: In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum , ne aliquis diceret, quia unius mendacio ista excogitata sunt; sive ut compleret quod ipse docebat, dicens in quodam loco: Si cui revelatum fuerit aliquid sedenti, prior taceat . Nam quando dictabat Epistolas, discipuli ejus aderant in praesentia, et si forte alicui illorum aliter ipse dicebat, quia idem Spiritus sanctus erat in discipulis, qui et in magistro, sicut ab illo dicebatur, ita pone
Abbreviated transcription (Latin):
Sub salutem optamus in om̃i loco ipsorũ: i dest
ubicunq illi fuerint qui apud illos sunt &¬
qui apud nos: salutem optamus eis Oratĩ
uobis sit .i. fides.⁊ remissio peccatorum: &
pax qua reconciliam᷑ deo ꝑ passionem xp̃i:
nis suis accipitur in remissione uidelicet
peccatorum et pace: quia per illum nob¬

Expanded text:
s salutem optamus. In omni loco ipsorum, id est ubicunque illi fuerint, qui apud illos sunt et apud nos, salutem optamus cum eis. Gratia vobis sit, id est fides, remissio peccatorum et pax, qua reconciliamur Deo Patrinis suis accipitur, in remissione videlicet peccatorum et pace, quia Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
neus in cdandis salutarib consiliis: Paulus apłs
consiliator dei erat: qr sp̃m dei habebat. sicut
ipse dicit alias: Puto autem qd̵ ⁊ ego sp̃m dei
habeam: Id circo dicit: Gratiam ⁊ miscđiam
consecutꝰ sum. ut sim fidelis consiliator dei:

Expanded text:
neus in dandis salutaribus consiliis. Paulus apostolus consiliator Dei erat, quia Spiritum Dei habebat, sicut ipse alias dicit: Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeam. Idcirco dicit: Gratiam et misericordiam consecutus sum, ut sim fidelis consiliator Dei
Abbreviated transcription (Latin):
modi. Sed quod decet mulieres illud indumnentũ
habeant: ꝓmuitentes pietait̃ ꝑ bona oꝑa: idest os¬
tencdentes religionem et cultum dei se tenere per
mitto. In suo sexu ꝑmittitur mulier docere in do-¬
mo sua: et pueris etiam. In eccłia autẽ. ꝓhibetur.
Et hoc quare: Quia subiecta debet ẽẽ uiro: qm̃
de corpore eius facta est. Uel ictireo etiam non
ꝑmititur ei docere quia fragilior est sexu: quã
uir. Et cauendum ne sicut per serpentem sedduc¬
ta. mortem attulit mundo: ita etiã facile aderro-¬
rem lapsa: alios ad eundem errorem ꝑtrahat. Orare

Expanded text:
don, sed quod decet mulieres, subaudis illud indumentum habeant, promittentes pietatem per bona opera, id est ostendentes religionem et cultum Dei se tenere per mitto. In suo sexu permittitur mulier docere in domo sua, et pueros etiam in ecclesia autem prohibetur. Et hoc quare? quia subjecta debet esse viro, quia de corpore ejus facta est; vel etiam idcirco non permittitur ei docere, quia fragilior est sexu quam vir, et cavendum ne, sicut Eva per serpentem seducta mortem attulit mundo, ita etiam facile ad errorem lapsa, alios ad eumdem errorem pertrahat. Adam
Abbreviated transcription (Latin):
Pietas etiam est miscdia: quã debemꝰ inpendere pau-¬
ꝑibus et indigentibꝰ. Si gͦ p̃damur ab hostibus.
non possumꝰ opus msericordie exercere: quia non
ualet misccłiam inpendere alteri: qui non ht
est. ꝓuita regis ac principum. et ꝓ pace regni:
et agamus uitam nr̃am .i. ducamꝰ: in omni
castitate corporis. Tempore pacis ut cumq et
cum nimia difficultate: saluare potest casti¬
tas. Quando uero depredatur regnum a predo¬
nibꝰ et hostibus nequaquã potest saluari: quia
dñi qui deprȩdati sunt captiuos. explent uo-¬
luntatem et inmundiciã suã cum eis ut libet:
nec ualent resistere. Qua ꝓpter orandum est.
ꝓ salute et uita fidelium. regum et principũ:
ut longo tempore conseruati pacem habeat reg¬
num: et magis ac magis proficiant in melius.
Pronifidelibus quoq orandum ẽ: ut resipis¬
cant ab infidelitate et trauseant ad fidem.
Hoc enini bonũ est. coram saluatore nr̃o do.

Expanded text:
Pietas etiam est misericordia quam debemus impendere paupPietas etiam est misericordia quam debemus impendere pauperibus et indigentibus. Si ergo depraedamur ab hostibus, non possumus opus misericordiae exercere, quia non valet misericordiam impendere alteri, qui non habest pro vita regis ac principum, et pro pace regni, et ut agamus vitam nostram, id est ducamus in omni castitate corporis. Tempore pacis utcunque et cum minima difficultate servari potest castitas, quando vero depraedatur regnum a praedonibus et hostibus, nequaquam potest servari, quia Domini qui depraedati sunt captivos, explent voluntatem suam et immunditiam cum eis ut libet, nec valent resistere. Quapropter orandum est pro salute et vita fidelium regum et principum, ut longo tempore conservati, pacem habeant et regnum, et magis ac magis proficiant in melius. Pro infelicibus quoque orandum est, ut resipiscant ab infidelitate, et transeant ad fidem. Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
regibꝰ infidelibus. et iudicibus acducibus. qr
pagani sunt: prȩcepit apłs ꝓ omnibus homimbus
orare eodem sp̃u scõ afflatus. quo ⁊ ieremias ꝓpħa:
qui misit epłam iudeis qui erant in babilonȩ. ut
orarent ꝓuita regis nabuchodonosor filiorumq ens.
et ꝓpace ciuitatis ad quam ducti erant captiui: inqͥers.
Ideo debetis orare ꝓ eis : quia in pace illorũ: erit pax ur̃a.
Similiter et apłs reddit causam: quare talia precipiat.
UIt tranquillam et quietam. id est pacificam uitã agamꝰ
in onini pietate: et castitate. Pietas est: cultus et reli¬
gio omnipotentis d̃i. Ileo gͦ orandum ẽ. serius dei ꝓ ui¬
ta regis et pace regni. ut ipsi liberius possint dediti
ẽẽ incultu et religione di: quia plerumq dum hos¬
tes fugant seruos di a ꝓpriis sedibus et discurrunt
bella et seditiones ꝑregna: non possunt incult᷑a
dei ẽẽ intenti ꝑ omnia: sicut pacis tempore pacis

Expanded text:
regibus infidelibus et judicibus ac ducibus, quia regibus infidelibus et judicibus ac ducibus, quia pagani sunt, praecepit Apostolus pro omnibus hominibus orare, eodem Spiritu sancto afflatus, quo et Jeremias propheta, qui misit epistolam Judaeis qui erant in Babylone ut orarent pro vita regis Nabuchodonosor filiorumque ejus, et pro pace civitatis ad quam ducti erant captivi, inquiens : Ideo debetis orare pro eis, quia in pace illorum erit pax vestra. Similiter et Apostolus reddit causas quare talia praecipiat: Ut tranquillam et quietam, id est pacificam, vitam agamus in omni pietate et castitate. Pietas est cultus et religio omnipotentis Dei. Ideo ergo orandum est servis Dei pro regis vita et pace regni, ut ipsi liberius possint dediti esse cultui et religioni Dei, quia plerumque dum hostes fugant servos Dei a propriis sedibus, et desaeviunt bella et seditiones per regna, non possunt in cultura Dei esse intenti per omnia sicut tempore pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
hec uerba timotheo: in illo tradidit omnibꝰ ep̃is.
sarum sollemnia cȩlebrare: et ꝓ omnibꝰ hominibꝰ
orare. Quam formã uel exemplũ: omnis eccłia mͦ.
retinet. Nam obsecrationes sunt: quicqͥd precedit
in misse sollemniis usq ad illum locum ubi incipit
eus. te igitur clementissime pater: petimꝰ. Orationes
sunt: quas fundit sacerdos inconsecratione euca¬
ristiȩ usq ad fractionẽ corporis dñi: uideł quando
particulam quandam ponit sacerdos in calice. Pos-
tulationes sunt: benedictiones episcopales quas
illum: quod tractum ẽ ex uet̾i testamento. Per mo-¬
ysen nainq: dixit dñs sacerdotibꝰ. Inuocabis nom̃
meũ suꝑ filios isrł: et ego benedicam eis. Gr̃arum
actiones sunt.: laudes quas cõmunicato popło refert
sacerdos deo patri: qui dignatus est misteria cor-¬
poris et sanguinis filii sui dare ad salutẽ: et redemp¬
tionẽ. Et ne forte dicẽt aliquis non debemꝰ orare. ꝓ

Expanded text:
haec verba Timotheo, in illo tradidit omnibus episcohaec verba Timotheo, in illo tradidit omnibus episcosarum solemnia celebrare, et pro omnibus hominibus orare; quam formam vel exemplum omnis Ecclesia modo retinet. Nam obsecrationes sunt quidquid praecedit in missarum solemniis, usque ad illum locum ubi incipit omini, inquiens. Te igitur, clementissime Pater, petimus . . . Orationes sunt quas fundit sacerdos in consecratione Eucharistiae usque ad fractionem corporis Domini, videlicet quando particulam quamdam sacerdos in calicem ponit. Postulationes sunt benedictiones episcopales, quas ei super illum, quod tractum est ex Veteri Testamento. Per Moysen namque dixit Dominus sacerdotibus: Invocabitis nomen meum super filios Israel et ego benedicam eis . Gratiarum actiones sunt laudes quas communicato populo refert sacerdos Deo Patri, qui dignatus est mysteria corporis et sanguinis Filii sui dare eis ad salutem et redemptionem. Et ne forte diceret aliquis: Non debemus orare pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepturum. Quam fidem uł spem repellentes
quidã: circa fidem naufragauerunt. Naufragiũ
dr̃: nauis fiacta. Et sicut ille nudatur substantia
sua quã habebat in naui. que naufragiũ patitur.
et insuꝑ ipse ꝑit: ita qui repellunt ficlem nudant᷑
Circa fidem naufragauerunt. id est nudi et
alieni aueritate fidei remanserunt: uel etiam
ꝑierunt. Ex quibus id est quiã ueritate fidei
recesserunt. est hiemeneus.⁊ alexander: quos
tradidi sat̾ane ut discant non blasphemare.
quipostea erat apud athenas. faciens edes diane: qnͣ¬
do cõmouit totam ciuitatẽ cont᷑ apłm. Uude ipse dic̃:
ex quibꝰ fuit symonmnagus. et hẏemeneꝰ. atq alexan¬
der: quos duos tradidit apls. diabolo ad uexandum
gante nom̃ oniupotentis di blasphemabant: ne alii
auderent sunilit facere. Nam tante potestatis erat apłs
tantamq gr̃an habebat: ut recedentes a fide. solo u̾bo
fieri obsetrationes: orationes: postulationes: gr̃a-¬
rum actiones: ꝓ omnibꝰ hominibꝰ: ꝓregibus. et om

Expanded text:
udis fidem vel spem, repellentes quidam, circa fidem naufragaverunt. Naufragium dicitur navis fracta; et sicut ille nudatur a substantia sua quam habebat in navi qui naufragium patitur, et insuper ipse perit, ita qui repellunt fidem nudantur Circa fidem naufragaverunt, id est nudi et alieni a veritate fidei remanserunt vel etiam perierunt. Ex quibus, id est ex his qui a veritate fidei recesserunt, est Hymenaeus et Alexander, quos tradidi Satanae ut discant non blasphemare. qui postea erat apud Athenas faciens aedes Dianae, quando commovit totam civitatem contra Apostolum. Unde ipse dicit ex quibus fuit Simon magus, et Hymenaeus, atque Alexander, quos duos tradidit Apostolus diabolo ad vexandum men omnipotentis Dei blasphemabant, ne alii auderent similiter facere. Nam tantae potestatis erat Apostolus, tantamque gratiam habebat, ut recedentes a fide solo verbo fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones, pro omnibus hominibus, pro regibus, et omn
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Quis ẽ hic primus: Non int̾rogat quis
prior sit etate: s quis prior sit arde. Sicut ille pͥor
est inarde: ita latro primꝰ est minqͥtate. Et bratꝰ
apls hoc mͦ dicit de se causa humilitatis quorũ
primus ego sum: id est illoꝵ peccatorum quos ue

Expanded text:
dicit: Quis est hic primus? Non interrogat quis dicit: Quis est hic primus? Non interrogat quis prior sit aetate, sed quis prior sit arte; sicut ille prior est in arte, ita latro primus est in iniquitate. Et beatus Apostolus hoc modo de se dicit causa humilitatis: Quorum primus ego sum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uocare iustos. sed peccatores ad pęnitentiã. Et ue¬
nit filius homuis saluare quod ꝑierat. S que¬
rendum est quare dicat apls: quorum primus
ego sum. Nunquid aute eum non fuit peccator
cam: Nunquid ante eũ non fuerunt peccatoreᷤ
sodomite: et iudei qui dñm crucifixerunt:
Uel nunquid illum primũ uenit uocare. et
saluare: Nunquid ante eũ non est uocatꝰ et sal¬
uatus petrus. aliiq apli: et multi credentes :
Sunt utiq. Notandũ. quia sicut dr̃ primus
in bono int̃ alios: ita etiam primꝰ int̾ alios in ma¬
lo: et ponit᷑ aliqñ ꝓ ordine uł dignitate. S in hoc
loco apls causa humilitatis pͥmum sedixit. qͣsi
peiorem in aliis: aut pessimũ ommũ. Sic enim
soliti sumꝰ dicere. Uerbi gr̃a. Transit rexaut qͥli¬
bet potestas ꝑ quendã locum: et inuenit tur¬
ban etiam latronũ: et dicit. Quis ẽ primꝰ in
uob̃̾: Adducite illum. Id est quis ẽ primꝰ ad ma
Sic etiã dum inuenit aliquis artifices laboranteᷤ.

Expanded text:
re justos, sed peccatores , ad poenitentiam, et venit Filius hominis salvare quod perierat. Sed quaerendum est quare dicat Apostolus: Quorum primus ego sum. Nunquid ante eum non fuit peccator Cain? Nunquid ante eum non fuerunt peccatores Sodomitae et Judaei, qui crucifixerunt Dominum? Vel nunquid illum primum venit vocare et salvare? Nunquid ante eum non est vocatus et salvatus Petrus, aliique apostoli, multique credentes? Sunt utique. Notandum quia sicut dicitur primus in bono inter alios, ita etiam et primus inter alios in malo: et ponitur aliquando pro ordine vel dignitate. Sed in hoc loco Apostolus causa humilitatis primum se dixit, quasi pejorem aliis, aut pessimum omnium. Sic enim soliti sumus dicere, verbi gratia: Transit rex aut quaelibet potestas per quemdam locum, et invenit turbam latronum, et dicit: Quis est primus in vobis, adducite illum, id est quis est primus ad mSic etiam dum invenit aliquis artifices laborantes,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis dedit. quia sicut ipse mortuus ẽ
dit. ita nos credimus resurgere ad diem udicii:
atq ael gaudia regni cȩlestis transire: sicut ipse
promisit. In quo testimionio. idest in spe resurrec-¬
tionis positus sum ego predicator: ut illum adnũ-¬

Expanded text:
Testimonium resurrectionis dedit, quia sicut ipse mortuus estdit, ita nos credimus resurgere in die judicii, atque ad gaudia coelestis regni transire, sicut ipse promisit. In quo testimonio, id est in spe resurrectionis, positus sum ego praedicator, ut illam annun
Abbreviated transcription (Latin):
da. Nolo gͦ uiros orare: in omni loco. Si apłs uult.
deus uult qui habitat in eo: quia uas electione:
illi. Ne forte putarent aliqui non ẽẽ orandum.
nisi tantũmꝰ in eccłia: ait apłs. Uolo om̃is homi-¬
nes orare in omni loco. in agris. in siluis: in domi-¬
bus: initinere. Tamen non prȩcepit orare. in
turpibꝰ locis sicut est sterquiliniũ : neq inpu-¬
blicis locis. in foro uidelicet aut plateis. nisi cau¬
sa itineris ut itinere sit positus. ne reprehendat᷑
ille talis cum phariseis: quibus dñs ait. Ue uob̾
pharisei hypocrite: qui oratis in angłis plateaꝵ.
Leuantes adcelum puras manus. ab homicidio.
a rapina. a furto aꝑiurio. Sine ira et discepta-¬
tione: id ÷ discordia. Suniliter uolo et mulieres
orare: in habitu ornato. Nonornato auro uel
geminis aut margaritis: s ornato dicit. id est
congruo sibi: qui nullus est plus congriuis ꝗͣ.
candidus. sicut est sindon. Cum uerecundia:¬

Expanded text:
. Volo ergo viros orare in omni loco. Si Apostolus vult, Deus vult qui habitat in eo; quia vas electionis est ille. Ne forte putarent aliqui non esse orandum nisi tantummodo in Ecclesia, ait Apostolus: Volo homines orare in omni loco: in agris, in silvis, in domibus, in itinere. Tamen non praecipit orare in turpibus locis, sicut est sterquilinium, neque in publicis locis, in foro videlicet, aut in plateis, nisi causa itineris, ut in itinere sit positus, ne reprehendatur ille talis cum Pharisaeis, quibus Dominus ait: Vae vobis, Pharisaei hypocritae, qui oratis in angulis platearum. Levantes ad coelum puras manus ab homicidio, a rapina, a furto, a perjurio, sine ira et disceptatione, id est discordia. Similiter volo et mulieres orare in habitu ornato, non ornato auro, vel gemmis aut margaritis, sed ornato dicit, id est congruo sibi; quia nullus est plus congruus quam candidus, sicut est sindon, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ: et quiea quȩ in lege p̃cipiunt᷑ carna¬
liter. et infigura post dm̃ aduentũ sp̃aliter in¬
telligit: etiã non in figura s inuirtute ad im¬
plet: iudelicet ut circincidat se id ÷ expoliet
ꝑ baptisinũ et ꝑpenitentiã ab om̃ib peccatis:
et cȩlebret sabbatũ sp̃aliter qͥ escendo a prauo
oꝑe: et precepta moralia tencat. Qui taliter
utitur lege: bona ẽ illi lex. Sciens hoc quia iusto
non est lex posita .i. iustificato ꝑfidem et grãm
baptismatis .i. legem uolenti implere non est
lex posita idest imposita: ut supra illum sit.
In illa est eium potiꝰ et cum ipsa: quã sub ipsa
qui amicꝰ legis ẽ. Unde si om̃s eẽnt iusti. neqͣ¬
quam eẽt lex data. S iniustis et pectatoribꝰ
data est lex : ut illi eiꝰ timore desinant pecta

Expanded text:
adventum, et qui ea quae in lege praecipiuntur carnaadventum, et qui ea quae in lege praecipiuntur carnaliter et in figura post Domini adventum spiritaliter intelligit: et jam non in figura, sed in veritate adimplet, videlicet ut circumcidat se, id est exspoliet per baptismum et per poenitentiam ab omnibus peccatis, et celebret sabbatum spiritaliter, quiescendo a pravo opere, et praecepta moralia teneat. Qui taliter utitur lege, bona est illi lex. Sciens hoc quia justo non est lex posita, id est justificato per fidem et gratiam baptismatis, et legem volenti implere non est lex posita, id est imposita ut supra illum sit. In illam enim est potius, et cum ipsa quam sub illa, quia amicus legis est. Unde si omnes justi essent, nequaquam esset lex data. Sed justis et peccatoribus data est lex, ut illi ejus timore desinant pecca
Abbreviated transcription (Latin):
locunt᷑. neq de quibꝰ affirmant. Iudei siquando
de praua et falsa opinatione sua. et de fabulis.
ac traditiomibꝰ suis uanis. rep̃hendi et conuin¬
ci ceꝑint. ad defendendũ id quod leuissima te¬
meritate et excogitatione nec ñ ⁊ aꝑtissima
falsitate dixerunt: eosdem libros scõs unde id
ꝓbant ꝓferre conant᷑. uł etiam memorit̃ quȩ ad
testimoniũ ualere arbitrant᷑. multa in de uer
ba ꝓnunciant. non intelligentes sic̃ intelligen¬
da sunt: neq quȩ locunt᷑. neq testimonia q̃
pferunt. de quibꝰ uolunt affirmare suã falsita¬
tem: ponentes incongrua exempla.Scimꝰ autẽ
quia bona est lex: siquis legitime ea utatur.
Ille utitur legitime lege qui intelligit quare
sit dicta: iudeł ad reparandã et ad roborandã
naturalem legen. quã genus humanũ iam
conculcatam habebat : et qui intelligit quan¬
diu obseruare debuit infigura. scił usq ad xp̃i

Expanded text:
loquuntur, neque de quibus affirmant. Judaei si quando loquuntur, neque de quibus affirmant. Judaei si quando de prava et falsa opinione sua, et de fabulis et traditionibus suis vanis reprehendi et convinci coeperint, ad defendendum id quod laevissima temeritate et cogitatione, necnon et apertissima falsitate, dixerunt eosdem libros suos, unde id probant proferre conantur: vel etiam memoriter, quae ad testimonium valere arbitranon intelligentes sicut intelligenda sunt, neque quae loquuntur, neque testimonia quae proferunt, de quibus volunt affirmare suam falsitatem, ponentes incongrua exempla. Scimus autem quia bona lex est, si quis ea legitime utatur. Ille utitur legitime lege qui intelligit quare sit data, videlicet ad reparandam et roborandam naturalem legem, quam genus humanum jam conculcatam habebat, et qui intelligit quandiu observari debuit, in figura scilicet usque ad Christi
Abbreviated transcription (Latin):
adulterat uxorem eiꝰ. qm̃ suã non uult adul¬
terari. Non occidit aliũ: qͥa non uult occidi.
Sic de ceteris intelligendum ẽ preceptis. Et
ipsa caritas de corde puro debet ẽẽ. non de fic¬
to: et de conscientia bona: et fide non ficta.
Conscientia sepe ponit᷑ ꝓ spe: sicut in hoc loco.
karitas gͦ de spe bona debet ꝓcedere: quia
ideo debet dm̃ et ꝓximũ diligere: ut et̾na
p̃mia sꝑet se ex inde recepturum. De fide etiã
non ficta. ut quod credit ⁊ intelligit: oꝑe ꝑfi¬
cia ͭ. Nam fides ficta ẽ: quȩ confitetur ore s
non tenet᷑ corde: neq exornat᷑ oꝑibꝰ. Quã
multa habent de quibꝰ dr̃. Confitent᷑ se nos
et fide non ficta. ab errantes quidã iude-¬
orum conuersi sunt in uaniloquiũ: loqñ¬
tes ea quȩ uanasunt. nullamq utilitatem
inse hñt: uolentes esse. legis doctores non
intelligentes. sic̃ intelligenda sunt. neq q̃

Expanded text:
adulterat uxorem ejus, quoniam non vult suam aduladulterat uxorem ejus, quoniam non vult suam adulterari; non occidit alium, quia non vult occidi: sic de caeteris iintelligendum est praeceptis. Et ipsa charitas de corde puro debet esse non de ficto, et conscientia bona et fide non ficta. Conscientia saepe ponitur pro spe, sicut in hoc loco. Charitas ergo de spe bona debet procedere, quia ideo debet Deum et proximum diligere, ut aeterna praemia se speret exinde recepturum. De fide etiam non ficta, ut quod credit et intelligit, opere perficiat. Nam fides ficta est quae confitetur ore, sed non tenetur corde, neque exornatur operibus, quam multi habent, de quibus dicet fide non ficta, aberrantes quidam Judaeorum conversi sunt in vaniloquium, loquentes ea quae vana sunt, nullamque utilitatem in se habentia. Volentes esse legis doctores, non intelligentes ea sicut intelligenda sunt, neque quae
Abbreviated transcription (Latin):
litatis hñt. ꝑ que p̃paret et edificet do templũ in
cordibꝰ auditoꝵ. S fignienta iudeoꝵ quȩ memorit᷑¬
recitant: nulliꝰ utilitatis sunt. Dicit enim beatꝰ
ieronimꝰ. Quid mͥ ꝓdest scire quot annis iuxe¬
rit inatusalem: noe. sem. aliiq patres: Nichił.
precepti: est caritas. finis. est terminꝰ. finis enĩ ẽ¬
consumatio qua consumit᷑ cibus: ut ultra non fit
quod erat. Unde dicimus. finitꝰ est cibꝰ. fĩnis etiã
est completio. id ⁊ ꝑfectio et consũmatio: quȩ con¬
sumat᷑ tela: id est terendo perfecta ẽ et consu¬
mata. Sic finis p̃cepti siue preceptorum ꝑfectio
et complecio ẽ caritas. Totam enim magnitu¬
dinẽ ⁊ latitudinẽ diuinorum eloquioꝵ secura
possidet karitas: quadiligimꝰ dm et ꝓximũ.
Omnis gͥ precepti finis siue completio karitas
est: id est ad caritatẽ refertur omne p̃ceptũ.
quia qui d̃m diligit: nec peccat: et qui ꝓxi¬
mum amat ut seipsum non delinquid: qr ñ

Expanded text:
 quae praeparat et aedificat Deo templum in cordibus auditorum; sed figmenta Judaeorum quae memoritrecitant nullius utilitatis sunt. Dicit enim beatus Hieronymus: Quid mihi prodest scire quot annis vixerit Mathusalem, Noe, Sem, aliique patres? nihil. praecepti est charitas. Finis est terminus, finis est consumptio qua consumitur cibus, ut ultra non sit quod erat: unde dicimus: Finitus est cibus. Finis etiam est completio, perfectio, consummatio, qua consummata. Sic finis praecepti, sive praeceptorum perfectio et completio est charitas. Totam enim magnitudinem et latitudinem divinorum eloquiorum secura possidet charitas, qua diligimus Deum et proximum. Omnis igitur praecepti finis sive completio charitas est, id est ad charitatem refertur omne praeceptum, quia qui Deum diligit, non peccat: et qui proximum amat ut seipsum, non delinquit: quia non
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ est cum patre. Econtra si solumiuͦ homo
purus: nequaquãm esset mediator nr̃ inter
uos et dm̃ patrem: quia peccator eẽt: et simił
nob̾ ominibus. Accepit gͦ humͦnitatem nr̃am
qui deus erat: et per hoc quasi sine peccato
conceptus. natus. et conuersatus est. deus ue¬
rus et homo existensrinnocenter ꝓ nob̾ mor¬
tuus. factus mediator est: quia nemo ẽ deus
et homo. nisi ipse solus. Nam mediator non
potest eẽ: nisi inter duas partes. E st autẽ me¬
diator malus: qui generat discordias inter
duos. Bonus uero mediator geuerat et pro-¬
curat pacem: sicut dñs iħc inter nos et dm̃ patrẽ
qui dedit redemptionem pro omnibus electis. Quã¬

Expanded text:
tiae est cum Patre. Econtra, si solummodo homo tiae est cum Patre. Econtra, si solummodo homo purus esset, nequaquam mediator esset inter nos et Deum Patrem, quia peccator esset et similis nobis omnibus. Accepit ergo humanitatem nostram qui Deus erat: et per hoc quia sine peccato conceptus, natus, et conversatus est, Deus verus et homo existens, innocenter pro nobis mortuus, factus est mediator noster, quia nemo est Deus et homo, nisi ipse solus, nam mediator non potest esse nisi inter duas partes. Est autem mediator malus qui generat discordias inter duos; bonus vero mediator generat et procurat pacem, sicut Dominus Jesus inter nos et Deum Patrem. Qui dedit redemptionem pro omnibus, su
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est. quia uerũ ẽ quod psalmista dicit:
quia ipse dixit et facta sunt: ipse mandauit¬
uult saluare qui saluantur: et qui ꝑ eius
misccłiam querunt saluare. Totum enim pro par¬
te posuit apłs sicut in euangłio: ubidicit dñs:
Si exaltatus fuero: omiua trabam ad me. Non
enin om̃s homines traxit aut trahit ad se: sed
ne a regibus usq ad mendicum: a ꝑfectis etate¬
usq ad puerũ. uł infanteni uniꝰ diei. Nemo ta-¬
men potest saluari. nisi de quo dñs uult: quia
ipse cui uult miseretur. Si enim omnes homi¬
nes in sua perditione mansissent: rectum eiꝰ
iudicium non ẽet. S ut eius misciłia et poten-¬
tia ostenderetur: quia ipse potens est. omnes ho¬
mines saluare. in illis qui ꝑennt ostendit suũ
rectum iudicium:. et inhis qui saluant᷑ suam nu¬
sericordiam. Preuenit enim nos enis gr̃a ut ue-¬
limus: debet nostra uoluntas illius uoluntati
concordare. et tunc ipse dabit posse: atq ex hoc
tor: qui ipse innatura diumnitatis unius substan¬

Expanded text:
ia verum est quod Psalmita dicit. Quia ipse dixit et facta sunt , vult salvare qui salvantur, et qui per misericordiam quaerunt salvari. Totum enim pro parte posuit Apostolus, sicut et in Evangelio, ubi dicit Dominus: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . Non enim omnes homines traxit, aut trahit ad se, sed ne a regibus usque ad mendicum, a perfectis usque ad puerum vel infantem unius dici. Nemo tamen potest salvari nisi quem Dominus vult, quia ipse cujus vult miseretur . Si enim omnes homines in sua perditione mansissent, rectum Dei judicium esset; sed ut ejus misericordia et potentia ostenderetur, quia ipse potens est omnes homines salvare, in illis qui pereunt ostendit suum rectum judicium et in his qui salvantur suam misericordiam. Praevenit enim nos ejus gratia ut velimus, debet nostra voluntas voluntati illius concordare, et tunc ipse dabit posse, atque ex hocnoster: quia ipse in natura Divinitatis, unius substan
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃c iħc uenit peccatores saluos facere: quoꝵ
pͥmus ego sum. Ingreco habetur humanus ser¬
mo idest iocundus. gratus ⁊ acceptus. Quid eñ
uinus: nequaquã potusset peccatores saluos fa¬
cere. S humanũ illum dixit alio mͦ: quia ũ¬
bum caro factum ẽ.: et habitauit in nołi. Uł fi¬
delis sermo ẽ id ÷ uerus: et dignũ est ut ab õibꝰ
acceptus habeatur: quia xp̃c ihc uenit pecca¬

Expanded text:
us Jesus venit peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. In Graeco habetur humanus sermo, id est jucundus, gratus et acceptus. Quid enimvinus, nequaquam potuisset peccatores salvos facere. Sed humanum illum dixit alio modo, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; vel fidelis sermo est, id est verus et dignus est, ut ab omnibus acceptus habeatur, quia Christus Je
Abbreviated transcription (Latin):
Patergͥ et filius et sp̃s sanctus unus deus: rex ẽ
seculorum p̃teritorum et futurorum. Homo uero
assumptꝰ a uerbo: ex eo tempore rex est futurorũ:
ex quo assumptꝰ est a uerbo: nam preteritorũ
scłorum non fuit rex ille homo: quia non erat. So¬
li deo. idest sancte trinitati. honor. laus. iubila-¬
tio. et gła: in omnia scl̃a scłorum sit.
commendo tͥ. quod dicturꝰ sum. fili timnotheȩ. se¬
cundum p̃cedentes in te ꝓpħias: ut milides in ill
bonam militiã. Prophetias prȩcedentes appellat
intelligentiam ꝓpħarum. quã habuit tinotheꝰ:
antequã ordinatus esset episcopus. Cõmendo inqͥt
tibi hoc p̃ceptum scđ̃m intelligentiam ꝓpħarum.
quȩ precessit inte. autequã ep̃opus ordinareris a me:
ut milites idest certes in illis ꝓpheciis bonam mili¬
tiam id÷ pugnã docendo te et alios: quod p̃dicas
ore ꝑficiendo oꝑe. Nlam militia pugna dicit᷑: et mi¬

Expanded text:
Pater igitur, et Filius, et Spiritus sanctus, unus Deus rex est Pater igitur, et Filius, et Spiritus sanctus, unus Deus rex est saeculorum praeteritorum et futurorum; homo vero assumptus a Verbo ex eo tempore rex est futurorum ex quo assumptus est a Verbo; nam praeteritorum saeculorum non fuit rex ille homo quia non erat. Soli Deo, id est sanctae Trinitati honor, laus, jubilatio, et gloria in omnia saecula saeculorum sit. commendo tibi quod dicturus sum, fili Timothee, secundum praecedentes in te prophetias, ut milites in illis bonam militiam. Prophetias praecedentes appellat intelligentiam prophetarum, quam habebat Timotheus antequam ordinatus esset episcopus: Commendo, inquit, tibi hoc praeceptum, subaudis intelligentiam prophetarum, quae praecessit in re antequam episcopus ordinatus a me, ut milites, id est certes in illis prophetiis bonam militiam, id est pugnam, docendo te et alios quod praedicas ore perficiendo opere: nam militia dicitur pugna, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliquã subiectã creaturã et similitudinem nou
fuerit ostensa. s filii: sicut ostensa est eaie qui uidit
illum in habitu regnantis sedere: et dauieli. qͥdixit.
Aspiciebam in uisu noctis: ⁊ ecce filiꝰ hominis uenit:
et data est potestas. Quod beatꝰ augustinus rep̃hendit.
affirmans regem scłorum inuisibilem sanctam trin-¬
tatem appellatam ẽẽ patrem uideł et filiũ ac sp̃m sct̃n:
quȩ triutas ꝑsonaꝵ unitatẽ ditatis facit: quȩ ẽ unus
deus. Et sit̃ est pater inuisibił: ita filiꝰ inuisibilis:
et sp̃s sanctus iniusibilis: quia deus sp̃s est. Iili gͦ qui
dicunt ꝑsouam patris non ẽẽ. ostensam inuetitesta¬
mento: adtendant quid dicat damiel. Aspiciebam inqͥ¬
ens: et ecce antiquus dierum sedit. Qua ꝓpt̃ rex scloꝵ
sancta trinitas est. qui ẽ tuius et uerus deus immor¬
talis. id est umutabił. et inusibilis. in sua substantia.

Expanded text:
per aliquam subjectam creaturam et similitudinem non per aliquam subjectam creaturam et similitudinem non fuerit ostensa, sed Filii, sicut ostensa est Isaiae, qui vidit illum in habitu regnantis sedere, et Danieli qui dixit : Aspiciebam in visu noctis, et ecce Filius hominis venit, et data est ei potestas. Quos beatus Augustinus reprehendit, affirmans regem saeculorum invisibilem sanctam Trinitatem appellatam esse, Patrem videlicet, et Filium, ac Spiritum sanctum, quae trinitas personarum unitatem Deitatis facit, quae est unus Deus, et sicut est Pater invisibilis, ita Filius invisibilis, et Spiritus sanctus invisibilis, quia Deus spiritus est. Illi ergo qui dicunt personam Patris non esse ostensam in Veteri Testamento, attendant quid dicat Daniel: Aspiciebam, inquit, et ecce Antiquus dierum sedit . Quapropter rex saeculorum sancta Trinitas est, quae est unus et verus Deus, immortalis, immutabilis et invisibilis in sua substantia.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħc omnem patientiã ad informationẽ. siue
ad exemplũ eorum qͥ credituri sunt illi: in uitã
toribꝰ: extendit caritatẽ suã usq ad inimicos su¬
os. Me prmo elegit acriorem inimicũ: quẽ cum
sanaret: nenio ui cȩt̾is desparet. Egit deus in ore
pitissumi medici: qui ueniens ad illũ locũ ubi antea
ignotꝰ erat. et ubi plurimi sunt infirmi᷑ quẽcũq
graui infirmitate laborantẽ ⁊ in despationẽ posiꝰ¬
tum iñuenit. illum assumit pͥmũ adeurandũ: ut
in illo ostendat᷑ ꝑitia suȩ artis: et ut alii infirmi
uidentes illum sanatũ qui gͣuiori marbo grauabat᷑.
non de sꝑent de salute: s unusquisq illo in loco
dicat ꝓximo suo. Uade ad illũ medicum. securus
suȩ pietatis. sanando illum a langore infidelitatis. et
morbo uicioꝵ: ut in illo ostenderet. quia si illiꝰ mi¬
sertus ẽ qui eiꝰ fuit ꝑsecutor in sanctis martiribꝰ ⁊
ab apło inuisibilem quod eiꝰ ꝑsona inuet̾i testam̃to

Expanded text:
Vulg., patientiam ad informationem, sive ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in vitam toribus, extendit charitatem suam usque ad inimicos suos, me primum elegit acriorem inimicum, quem cum sanaret, ne me in caeteris desperaret, egit Dominus more peritissimi medici qui veniens ad illum locum ubi antea ignotus erat, et ubi plurimi infirmi sunt, quemcunque graviori infirmitate laborantem, et in desperatione positum invenit, illum assumit primum ad curandum, ut in illo ostendat peritiam suae artis, et ut alii infirmi videntes illum sanatum qui graviori morbo gravabatur, non desperent de salute, sed unusquisque illo in loco dicat proximo suo: Vade ad illum medicum, securus sericordiam suae pietatis, sanando illum a languore infidelitatis et morbo vitiorum, ut in illo ostenderet quia si illius misertus est, qui ejus fuit persecutor in sanctis martyribus, ab Apostolo invisibilem, quod ejus persona in Veteri Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ue uob̃ pharisei et scribe. qͥ suꝑponitis tͣtli-¬
ones ur̃as mandatis d̃i: dicentes patͥ. corbañ: i.
donũ. uł munus quodcũq est ex me tͥ ꝓderit:
et multa his similia. Similit̃ de genealogiis ꝓpo¬
nentes questionẽ: qͦt annis uixerit matusalem.
noe. eber.cet̾iq patres: et quid fecerint: et quo¬
modouł quando. Unde ꝓponunt questionẽ: si
salomon .xiͦi. anno etatis sue unctꝰ ẽ in regem:
et quadraginta amuis regnauit. et roboam filiꝰ
Quȩ traditiones ⁊ genęlogiȩ nullã ȩdificationẽ di
p̃stant quȩ ẽ infide: id ÷ que ad fidẽ ꝑtinet. Edifi-¬

Expanded text:
e vobis, Pharisaei et scribae, qui supponitis traditiones vestras mandatis Dei, dicentes patri Corban, id est donum vel munus quodcunque ex me tibi proderit, et multa his similia. Similiter de genealogiis proponebant quaestionem, quot annis vixerit Mathusalem, Heber, Noe caeterique patres; et quid fecerint, et quomodo vel quando: unde proponunt quaestionem, si Salomon duodecimo anno aetatis suae unctus est in regem, et quadraginta annis regnavit, et Roboam, filiuQuae traditiones et genealogiae nullam aedificationem Dei praestant, quae est in fide, id
Abbreviated transcription (Latin):
um cucurri sub̃ de loco ad locum p̃dicando:
neq in uacuum laboraui. sub corpore. lingua.
instantia. &e hoc ad głam meam. Sed et si un¬
molor.i. si interficior a nerone. Nero fuit sacer¬
dos petri & pauli. qr ipse mactauit cos macta¬
uit quidẽ sed ñ obtulit: qr ipsi se ipsos obtule
paulus qͥ philippenses ab infidelitate lib̾auit.
& in baptismate a peccatis purgando scĩficaũ:
ipse utiq obtulit eos. & ipsi sacrificiũ eius fuer̃.
Obsequiũ etiã appellat cultũ & religionem.
ut alibi rationabile sit obsequiũ ur̃m & est
sensus. Et siqͥdẽ interficior a nerone ñ sentio
penas neq ꝑtimesco mortẽ. congaudens om̃ib
Sicut gaudeo de ur̃a fide ita &e uos congau¬
dete de meo p̃mio qd̃ ꝑcepturꝰ sũ ꝓ uobis.
Spero autem in domino iħu xp̃o timotheũ¬

Expanded text:
 de loco ad locum praedicando. Neque in vacuum laboravi corporeae linguae instantia. Et hoc ad gloriam meam. Sed et si immolor. Id est interficior a Nerone. Nero ipse fuit sacerdos Petri et Pauli, quia ipse mactavit eos: mactavit quidem, sed non obtulit, quia ipsi seiPaulus qui Philippenses ab infidelitate liberavit, et in baptismate a peccatis purgando sanctificavit, ipse utique obtulit eos et sacrificium ejus ipsi fuerunt. Obsequium etiam appellat cultum et religionem, ut alibi: Rationabile sit obsequium vestrum , et est sensus: Et si inquit interficior a Nerone, non sentio poenas, neque pertimesco mortem, congaudens omnibuso de vestra fide, ita et vos congaudete de meo praemio quod percepturus sum pro vobis. Spero autem in Domino Jesu Christo Timotheu
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ista scribebat philippensib necdum ad huc
om̃s renati erant neq fideles. sed multi infideleᷤ
optabat apłi ita illos qͥ fideles erant uiuere:
ut sic̃ sol fugat tenebras:⁊ luna: cęteraq sicła
illuminant noctem. ita illi lucerent ui fide.
oꝑe. ⁊ doctrina : tͣeuebras erroris & infidelita¬
tis nebulas suo exemplo &e doctrina de cordi¬
bus infidelium fugarent. Quia non inuacu

Expanded text:
tolus ista scribebat Philippensibus, necdum adhuc renati omnes erant neque fideles, sed multi erant infideles Optabat Apostolus ita illos qui fideles erant vivere, ut sicut sol fugat tenebras, et luna caeteraque sidera illuminant noctem, ita illi lucendo fide, opere, et doctrina, tenebras erroris et nebulas infidelitatis suo exemplo et doctrina de cordibus infidelium fugarent. Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato apparebit expectantib se in salutẽ:
tale est ac si dic̾et. Primũ quidẽ apparuit ille
ꝑhostiam suam . ħ ÷ ꝑ corpꝰ mortale. qd̾ fuit hostia
ꝓ peccato. Scđ̾o aũ apparebit sine hostia ꝓ peccato.
qr ñ erit iam hostia ꝓ peccato sic̃ fuit prius. Non
enĩ poterit deinceps mori. Sicut enim unus¬
qͥsq nr̃m pꝰ mortẽ recipit uixta oꝑa sua: ita
xp̃s deuicta regͣnio et adepto regno. scđo appa

Expanded text:
n salutem, tale est ac si diceret: Primum quidem apparuit ille per hostiam suam, hoc est per corpus mortale, quod fuit hostia pro peccato; secundo autem apparebit sine hostia pro peccato: quia non erit jam hostia pro peccato, sicut prius fuit: non enim poterit deinceps mori. Sicut enim unusquisque nostrum post mortem recipit juxta opera sua, ita Christus devicta morte, et adepto regno, secundo appa
Abbreviated transcription (Latin):
fides eiꝰ ad iusticiã. s cũ adhuc ee̾̃t in
pͣpucio .i. ingentilitate: qi nec dũ erat
circũcisionis signaculũ iusticiȩ fidei.
quȩ ẽ in pͣpucio: Ne dicerent iudei
suꝑflue circũcisũ eẽ abrahã. si ꝑ illã

Expanded text:
fides ad justitiam, sed cum adhuc esset in praeputio, id est in gentilitate, quia necdum erat circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio. Ne dicerent Judaei superflu
Abbreviated transcription (Latin):
Penitentiã uidelicet dep̾teritis agendo dignã.
et alia ñ ꝑpetrando. Hoc au̾t distat int̾
cunt: qd̃ iniqͥtas sit añ legem: peccatũ pꝰ
legẽ: ł iniqͥtas cogitationũ ⁊ peccatũ sit
oꝑũ. Quidã etiã dicunt iniqͥtatẽ eẽ. qd̾
contͣ legẽ cõmittit᷑: peccatũ. qd ꝯtͣ nat᷑am
⁊c̃scientiã.s indifferent̾ unũ ꝓ alt̾o sepe
ponit᷑. Beatꝰ uircui ñ inputabut dñs pec¬
catũ. Misericors ds̃ neq inbaptisinate de¬
leta inputabit: neq penitentia tecta si ꝑ¬
manserit infide. Uel potest hoc intelligi
de martẏrib qͥ in suo sanguine: baptitati:
Uin suo martyrio cuncta eis dimittunt᷑ pec¬
cata. Uel certe de illis potest accipi. qͥ pꝰ
baptismũ multa cõmiser̃ peccata:. ẜ uenien¬
martyriũ sustinuer̃. in ipso martyrio dimis¬
sa s̃ illis: qm̃ penitentiã corporalẽ susceper.
Beatitudo gͦ hec. De qua psalmista dic̃.
lant᷑: an etiã ad gentiles qͥ pͣputiũ dicunt᷑:

Expanded text:
enitentiam videlicet praeteritis agendo dignam, et alia non perpetrando. Hoc autem distat inter ores, quod iniquitas sit ante legem, peccatum post legem, vel iniquitas sit cogitationum, peccatum sit opertum. Quidam etiam dicunt iniquitatem esse quod contra legem committitur, peccatum quod contra naturam et conscientiam: sed indifferenter unum pro altero saepe ponitur. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum. Misericors Deus neque in baptismate deleta imputabit, neque poenitentia, recta si permanserit in fide, vel potest hoc intelligi de martyribus qui in suo sanguine baptizati, in ipso martyrio cuncta eis dimittuntur peccata: vel certe de his potest accipi qui post baptismum multa commiserunt peccata, sed venienmartyrium sustinuerunt, in ipso martyrio dimissa sunt illis, quoniam poenitentiam corporalem susceperunt. Beatitudo ergo haec, de qua Psalmista dicit,latur, an etiam ad gentiles qui praeputium dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
filii habrahae ꝑfidẽ: Utreputet᷑ eadẽ fides &
illis ad iꝰticiã. siue ad iꝰtificationẽ. sic̃ reputata
ẽ abraha dũ ee̾t ad huc ingentilitate. Sic̃
eni abrahã añ ꝗͣ circu̾cidẽt᷑ fidẽ habuit qr
pat̾ ẽ. credendtiũ: Et postea genuit isaac.
ex qͦpat̃ ẽ. uideoꝵ: sic potiꝰ pat̾ ẽ. spĩtaliũ
ꝙͣ carnaliũ. Et ita factũ ẽ ut sit pat̾ gentiũ

Expanded text:
 ut reputetur eadem fides et illis ad justitiam, sive ad justificationem, sicut reputata est Abrahae dum esset adhuc in gentilitate. Sicut enim Abraham antequam circumcideretur fidem habuit qua pater est credentium, et postea genuit Isaac, ex quo pater est Judaeorum, sic potius pater est spiritualium quam carnalium, et ita factum est ut sit pater genti
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑ fides abraha ad iꝰtificationẽ qui
descender̃ deꝓgenie illiꝰ pꝰꝙͣ circũcisionẽ
accepit: s et his gentilib qͥ ĩmitant᷑ exem¬
pla fidei quȩ ẽ. inp̾putio patris nr̃i abrah&.
Nã illis ẽ pat̾ abrahã: et illis reputat᷑ fides
eiꝰ ad ĩtificationẽ: qͥ inmitant᷑ exẽpla fidei
illiꝰ. que clata ẽ. ei cũ ad huc ee̾t̾. ingentili¬
tate. que p̾putiũ appellat᷑. Non .ii. ꝑle

Expanded text:
putatur fides Abrahae ad justificationem, qui descenderunt de progenie illius postquam circumcisionem accepit, sed et his gentilibus qui imitantur exempla fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae. Nam illis est Abraham pater, et illis reputatur fides ejus ad justificationem qui imitantur exempla fidei illius quae data est ei, cum adhuc esset in gentilitate quae praeputium appellatur. Non enim pe
Abbreviated transcription (Latin):
ui ducerent᷑.⁊ & ignoraret᷑ qd dege¬
nere abrahȩ descenderet xp̃c: ac tã¬
diu mansit intypo ⁊ figura. qͦ usq
ueratiter cõpleret᷑ ad ueniente. xp̃o.
remoto signaculo sub qͦ latebatndẽ.
eãdẽ circũcisione carnali penͥtus
ablata. Erat etiã in signũ eisdem
iudeis : ut quotiens in pͣlio cũ aliis
sternebant᷑. ⁊ nudi relinquebant᷑.
ex circũcisionis signo notati. sepul¬
ture mandarent᷑. Signũ gͦ in qͥt¬
accepit circu̾̃cisionis. ob huiꝰ modi
causas quas diximꝰ: quȩ circucisio
signaculũ fuit iusticie fidei quȩ ẽ

Expanded text:
vi ducerentur, et ignoraretur quod de gevi ducerentur, et ignoraretur quod de genere Abrahae descenderet Christus, ac tandiu mansit in typo et figura, quousque veraciter compleretur adveniente Christo, remoto signaculo sub quo latebat, id est eadem circumcisione carnali penitus ablata. Erat etiam in signum eisdem Judaeis, ut quando in praeliis cum aliis sternebantur, et nudi relinquebantur, ex circumcisionis signo notari, sepulturae mandarentur. Signum ergo accepit circumcisionis ob hujusmodi causas ut diximus; quae circumcisio signaculum fuit justitiae fidei quae