comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas orationũ. & in diuersis puluerib
pigmentarii. omniũ uirtutũ odor ac¬
cipitur. Unde alibi stupens ȩccłia cdicit
nesciui. anima mea contur bauit me
ꝓpter qͣdrigas aminadab Ac si dixisset:
nesciui o ȩccłia gentiũ dona gr̃ȩ sp̃ualis
in te ẽẽ: s anima mea conturbaurt me
ꝓpter inductionẽ noui testamenti. &
eugłicȩ qͣdrige: Aminadab qͥppe inter¬
pretat᷑ ppłs m̃s spontancus. id est xp̃i qͥ
sponte grãm suã contulit ȩccłiȩ. qui ꝑ¬

Expanded text:
tas orationum: et in diversis pulveribus tas orationum: et in diversis pulveribus pigmentarii omnium virtutum odor accipitur. Unde alibi stupens Synagoga dicit, « Nescivi, anima mea conturbavit me, propter quadrigas Aminadab . » Ac si dixisset, Nescivi, o Ecclesia gentium, dona gratiae spiritualis in te esse, sed anima mea conturbavit me propter inductionem Novi Testamenti, et evangelicae quadrigae. Aminadab quippe interpretatur populus meus spontaneus, id est Christus qui sponte gratiam suam contulit Ecclesiae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nigra sũ ꝑ meritũ. formosa sum ꝑ diuinȩ
p̾destinationis grãm. Sed idło synagoga
despiciebat ȩccłiam. qͥa attendebat qͣlis
erat. s ignorabat ut diximꝰ qͣlis futura
erat: Uerũ postea considerans ȩccłiam
ꝑ naturale ingeniũ ornatã. diuina scilicet
q̃ ascendit ꝑ desertũ sicut uirgula fumi
ex aromatib myrrȩ & thuris & uniuer¬
si pulueris pigmentarii: Nam ammi¬
ratur quomͦ gentiũ popłs nullo circum¬
cisionis mẏsterio mundatꝰ. nullis ꝓphe¬
tarũ ammonitionib instructꝰ subito
ab infimis uoluptatib ꝑ desertũ gen¬
tilitatis & ydolatriȩ ad alta uirtutum
culmina & ad amplexus sponsi ascen¬
disset. Et bene ait sicut uirgula fu¬
mi ex aromatib mỹrrȩ & thuris. & uni¬
uersi pulueris pigmentarii. id est igne.
amoris accensa. uł om̃i nisu uirtutum
ad cęlestia tendit. Per myrrã mortifi¬
catio carnaliũ uoluptatũ. ꝑ thus puri¬

Expanded text:
nigra sum per meritum, formosa sum per divinae nigra sum per meritum, formosa sum per divinae praedestinationis gratiam. Sed ideo Synagoga contemnit Ecclesiam, quia attendebat qualis erat, sed ignorabat, ut diximus, qualis futura erat. Verum postea considerans Ecclesiam per naturale ingenium ornatam, divina scilicet quae ascendit per desertum sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? » Nam admiratur quomodo gentium populus, nullo circumcisionis mysterio emundatus, nullis prophetarum admonitionibus instructus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae, ad alta virtutum culmina, et ad amplexus sponsi ascendisset. Et bene ait: « Sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii, » id est igne amoris accensa, vel omni nisu virtutum ad coelestia tendit. Per myrrham, mortificatio carnalium voluptatum. Per thus, puri
Abbreviated transcription (Latin):
retulisset głificauerunt dm̃. De qͣ etiã despectione
ẏdolatriȩ eccła ex gentib synagoge respon¬
dit dicens: noli me considerare qd̾ fusca
sim qi decotorauit me sol. Ac si apte dixisser.
inde fusca sum unde peccatrix. quia me
sol decolorauit. idest creator m̃s in errore
positã me deseruit & radiossuȩ districti¬
onis subtraxit. ego in errorẽ lapsa sum
Unde & subiunxit: filii matris meȩ
pugnauert̃ contͣ me. Filii matris im
benignitatis & potentiȩ dĩ nos & angłi
conditi sumꝰ. & ex eo qđ rationales sumꝰ
qͣsi quandã societatẽ fr̾nitatis habemꝰ.
Quia tam̃ cadentes angłi & ante aduen¬
tũ saluatoris & cotidie contͣ eccłiam
gentiũ bellũ gerunt. dicat: filii matriᷤ
meȩ pugnauert̾ contͣme. Ac si dicat:
quia creator m̃s in gentilitate me dese¬
ruit. filii matris meȩ pugnauert̾ contͣ
me. Noli me despicere o synagoga. qͥa si

Expanded text:
retulisset, glorificaverunt Deum . De qua etiam despectione retulisset, glorificaverunt Deum . De qua etiam despectione idololatriae, Ecclesia ex gentibus Synagogae respondit, dicens: « Noli me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . » Ac si aperte dixisset: Inde fusca sum, unde peccatrix, quia me sol decoloravit, id est creator meus in errore positam me deseruit, et radios suae districtit. Ego in errorem lapsa sum, unde et subjungit: « Filii matris meae pugnaverunt contra me . » Filii matris, imbenignitatis et potentiae Dei, nos et angeli conditi sumus. Et ex eo quod rationales sumus, quasi quamdam societatem fraternitatis habemus: quia tamen cadentes angeli, et ante adventum Salvatoris, et quotidie contra Ecclesiam gentium bellum gerunt, dicat: « Filii matris meae pugnaverunt contra me. » Ac si dicat, quia creator meus in gentilitate me deseruit, « filii matris meae pugnaverunt contra me. » Noli me despicere, o Synagoga, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
Pro hac sterilitate tristis erat ȩccłia quia
ñ solũ ñ pariebat filios. uerũetiã a grã
dñicȩ in carnationis & ab amissione le¬
gis sterilẽ se uidebat. Sea ut hoc ꝑpen¬
dere potuisset. ꝑ naturale ingeniũ intel¬
lexit. qͥa ipsã dñs diligebat. scił ñ qͣlis tc̃erat. s qͣlis
in p̃destinatione futura erat. Sed quia
hanc p̃destinationẽ & futurã gram sỹ¬
nagoga ignorabat. gentilitatẽ despici¬
ebat. & insuꝑ etiã odio insequebat᷑. Sequit᷑¬
angebat. in tantũ ut exprobraret qđ
conclusisset dñs uuluam eus.
ulli gͥ legenti dubiũ est qd̾ synagoga
iudeoꝵ ȩccłim gentiũ ꝑsecuta est. &
ꝓpter ydolatriȩ cultũ contemnebat &
exꝓbrabat. Deniq etiã ipsa pͥmitiua
eccłia ignorans mẏsteriũ ipsiꝰ saluati
onis. petrũ redarguere uolebat. quare
ingressus ad corneliũ eẽt & manducaret
cũ gentib. s petrus cũ diuinã grãm eiꝰ

Expanded text:
Post hanc sterilitatem, tristis erat Ecclesia, quia Post hanc sterilitatem, tristis erat Ecclesia, quia non solum non pariebat filios, verum etiam a gratia Dominicae incarnationis, et ab amissione legis sterilem se videbat. Sed ut hoc perpendere potuisset, per naturale ingenium intellexit. Quia ipsam Dominus diligebat, scilicet non qualis tunc erat, sed qualis in praedestinatione futura erat. Sed quia hanc praedestinationem et futuram gratiam Synagoga ignorabat, gentilitatem despiciebat, et insuper etiam odio insequebatur. Nam sequitangebat, intantum, ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam ejus. » Nulli igitur legenti dubium est, quod Synagoga Judaeorum Ecclesiam gentium persecuta est, et propter idololatriae cultum contemnebat et exprobrabat. Denique etiam ipsa primitiva Ecclesia ignorans mysterium salvationis ipsius, Petrum redarguere volebat, quare ingressus esset ad Cornelium et manducaret cum gentilibus. Sed Petrus cum divinam gratiam eis
Abbreviated transcription (Latin):
rant. & quia primũ credita sunt illis
cloquia d̃i & legislatio & testamentũ
& reꝑmissio & reliqͣ: quanqͣ ingrata
fuisset. Annȩ autẽ dedit partẽ unã
tristis. Pars autẽ ista ꝙͣ. conditor rerũ
annȩ hoc est ȩccłiȩ gentiũ contulit
naturale ingeniũ possumꝰ accipere.
ꝑ qd dmñ agnoscere poterat de qͦ p̾dica-¬
tor egregiꝰ ad romanos describens ait:
inuisibilia enĩ ipsiꝰ a creat᷑a mundi
pea quȩ facta sunt intellecta conspi-¬
nitas. Unde sapientib huiꝰ mundi
p̃misit dicens. quia qđ notũ est dĩ
manifestũ est illis. Ds emĩ illis manifesta¬
uit. Sed bene ait tristis. qͥa dñs concluse¬
rat uuluã eiꝰ. Deniq quia sp̃ualiter dõ
generare filios ñ poterat anxie. ferebat.
scilicet qͥa nundũ aduenerat tempꝰ mi¬
serendi erꝰ ut a sua sterilitate. aperiret᷑.
& sp̃uali gr̃a fecundaret᷑. Cuiꝰ fecundita¬
tem longe considerans ysaias clamabat.
lȩtare sterilis quȩ ñ paris. Et reliqua.

Expanded text:
quia primum credita sunt illis eloquia Dei, et legislatio, et testamentum, et repromissio, et reliqua. Quanquam ingrata fuisset, Annae autem dedit partem unam tristis. Pars enim ista quam conditor rerum Annae, hoc est Ecclesiae gentium contulit, naturale ingenium possumus accipere, per quod Deum agnoscere poterat. De quo praedicator egregius ad Romanos describens ait: « Invisibilia enim ipsius a creatura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspinitas: unde de sapientibus hujus mundi praemisit, dicens: « Quia quod notum est Dei, manifestum est illis . » Deus enim illis manifestavit, sed bene ait, tristis, quia Dominus concluserat vulvam ejus. Denique quia spiritualiter Deo generare filios non poterat anxie ferebat, scilicet quia nondum advenerat tempus miserendi ejus, ut a sua sterilitate aperiretur, et spirituali gratia fecundaretur. Cujus fecunditatem longe considerans Isaias, clamabat: « Laetare, sterilis, quae non paris , » et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
dicia m̃tis ꝑsistere. & a nullo deuiare per
lasciuiã. donec ad effectũ uoluntatis qđ
petit ꝑueniat. ĩmo donec ꝓlem diuinȩ
contẽplationis consequat᷑. Et si hoc uo¬
luerit: ñ sufficit semel compungi. sed
sedulo se ꝑcõpunctionis grãm emundari.
iuxta qd ꝑ psalmistã dicit᷑: constitui te
diem sollemnem in confrequentatione.
usq ad cornu altaris. Dies sollemnis est
dño. cõpunctio cordis nr̃i S tunc in
confrequentatione. dies constituitur.
cũ ad lacrimas ꝓ amore dñi assidue meis
mouet᷑. Cui uel si diceremꝰ quãdiu. sub¬
iungit dicens: usq ad cornu altaris.
Cornu altaris est exaltatio sacrificii inte¬
rioris. hoc est contemplatio diuinȩ ui¬
sionis. Inde est qd anima quȩ iã ꝑ amo-¬
rem cõpungi desiderat in canticis can¬
ticoꝵ ait: osculet᷑ me osculo oris sui.
Toties enĩ anima osculat᷑ dm̃. quoties
in eiꝰ amore compungit᷑. Ait enĩ oscu¬

Expanded text:
ditia mentis persistere, et a nullo deviare per ditia mentis persistere, et a nullo deviare per lasciviam, donec ad affectum voluntatis, quod petit, perveniat. Imo donec prolem divinae contemplationis consequatur. Et si hoc voluerit non sufficit semel compungi, sed sedulo per compunctionis gratiam emundari, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Constituite diem solemnem in confrequentatione, usque ad cornu altaris . » Dies solemnis est Domino, compunctio cordis nostri. Sed tunc in confrequentatione dies constituitur, cum ad lacrymas pro amore Domini assidue mens movetur. Cui velut si diceremus, quandiu? subjungit, dicens « usque ad cornu altaris. » Cornu altaris est exaltatio sacrificii interioris, hoc est contemplatio divinae visionis. Inde est quod anima quae jam per amorem compungi desiderat, in Canticis canticorum, ait: « Osculetur me osculo oris sui . » Toties enim anima osculatur Deum, quoties in ejus amore compungitur. Ait enim, « Oscu
Abbreviated transcription (Latin):
lectione quanꝙͣ alit̾ intelligat᷑. in canticiᷤᷤ
canticoꝵ dicit᷑. fortis est ut mors dilectio.
S quia eccł̃ia in eadem gr̃a atq dilectio¬
ne ꝙͣ ꝑcepit ꝑseuerat. recte quib dam
interpositis de ipsa dicitur.
ultusq ipsiꝰ ñ st̃ ampliꝰ in diuersa mutati.
equaꝙͣ enĩ eccłia a cognitione ficd̃i & di¬
lectione sui redemptoris immutata est.
neq euelli in diuersa declinando potuit
ab ipsa deuotionis grã quã ꝑcepit. Ceterũ
quantũ ad hẏstoriȩ fidẽ ꝑtinet. bene ait.
uultusq illiꝰ ñ sunt ampliꝰ in diuersa mu¬
tati. uidelicet qͥa qđ adõ postulauit ex fide.
credens adipisci ñ dubitauit. siue quia
in ipso affectu compunctionis ꝑmansit.
usq dũ adepta eẽt qđ postulauit. Hic
enĩ dat᷑ exemplũ orandi. qͥa uidelicet
quisqͥs exaudiri desiderat. talis debet
ꝑseuerare q̃lis in oratione inueniri se exop¬
tat. Et si semel cõpunctionis grãm ꝑci-¬
pit. ꝑ puritatẽ m̃tis. debet in eadẽ mun-¬

Expanded text:
quam aliter intelligatur in Canticis canticorum dicitur, « Fortis est ut mors dilectio , » sed quia Ecclesia in eadem gratia atque dilectione quam percepit, perseveravit, recte quibusdam interpositis de ipsa dicitur, vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. Nequaquam enim Ecclesia a cognitione fidei, et dilectione sui Redemptoris immutata est, neque evelli in diversa declinando potuit, ab ipsa devotionis gratia quam percepit. Caeterum quantum ad historiae fidem pertinet, bene ait: « Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. » Videlicet quia quod ad Deum postulavit, ex fide credens, adipisci se non dubitavit: sive quia in vero affectu compunctionis permansit, usque dum adepta esset quod postulavit. Hic enim datur exemplum orandi, quia videlicet quisquis exaudiri desiderat, talis debet perseverare, qualis in oratione inveniri se exoptat. Et si semel compunctionis gratiam percipit per puritatem mentis, debet in eadem mun
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia pseuerauit in p̃ce ꝓ eiꝰdem redẽ¬
ptoris aduentu tandẽ ipse ꝑ mysteri¬
um suȩ incarnationis consolationem
adhibuit. Unde & dicitur.¬
cur fles: Nunquid ñ ego melior¬
sum tibi. quam decem filii :
erũ est in quã uerũ qđ loquit᷑ sermo
diuinȩ consolationis. Nelior est ȩccłiȩ
legẽ sỹnagoga dõ edere uidebat᷑ Sed
multo plus eũ diligit ĩmo grãm dñicȩ¬
eugłicȩ p̃dicationis quȩ ꝑ ipsũ data
est. qua illos qͦs carnalit̾ pariebat
Diligit ipse ȩccłiam. & ab ea diligitur
Scrptũ namq est: dilectus m̃s michi.
& ego illi Adeo diligit eccł̃ia xp̃m. ut
ñ solum om̃ia contẽpnat ꝓ ipso scilicet¬

Expanded text:
it in prece pro eadem Redemptoris gratia, tandem ipse per mysterium suae incarnationis consolationem adhibuit. Unde et diciturcur fles? nunquid non ego melior tibi quam decem filii? » Verum est, inquam, verum quod loquitur sermo divinae consolationis: melior est Ecclesiaelegem Synagoga Deo edere videbatur, sed multoties plus eum diligit, imo gratiam Evangelicae praedicationis, quae per ipsum data est, quam illos quos carnaliter pariebat. Diligit ipse Ecclesiam, et diligitur. Scriptum namque est: « Dilectus meus mihi, et ego illi . » Adeo diligit Ecclesia Christum, ut non solum omnia contemnat pro i
Abbreviated transcription (Latin):
Seu ut alit̾ dicamꝰ coniungat sibi eã
quȩ nobilior est annã hoc est grãm. hȩc
eniꝰ pͥma coniungit᷑ homini ꝑfidẽ. ut¬
scđo coniungat᷑ fenennȩ idest conuer¬
sioni. qͥa post gram credulitatis sequi
debet emendatio morũ: Prima filios
generat fenenna. quia pͥmi fructus
ꝓferunt᷑ ꝑ conuersionẽ. Nisi enĩ con¬
uertam᷑ a malo ñ poterimꝰ effici patreᷤᷤ
de anna. & generare samuhel qͥ hic
interp̾tari potest ubi ipse ds̃ Ubi enĩ
sp̃s grẽ est. ibi dicit᷑ ds Unde faułꝰait.
& eadens in faciem ad orabit dm̃ dices.
Uere ds in uobis est. Et id̾o nisi p̾cedant
oꝑa conuersionis. ñ possumꝰ dona diuini
sp̃s generare. Et hoc orandũ est. Sed sci¬
endum est. quia ds ñ uoce tantũ inueni-¬
tur s corde. Vnde beatꝰ iob loquit᷑ dicenᷤ.
quis mͥ tribuat adiutorẽ. ut desiderium
meũ omps audiat: Non ait p̾ces. s desi¬
deriũ meũ. Uera quippe postulatio ñ in

Expanded text:
Seu, ut aliter dicamus, conjungat sibi eam, Seu, ut aliter dicamus, conjungat sibi eam, quae nobilior est, Annam, hoc est gratiam. Haec enim prima conjungitur homini per fidem, uo conjungatur Phenennae, id est conversioni, quia post gratiam credulitatis, sequi debet emendatio morum. Prima filios generat Phenenna, quia primi fructus proferuntur per conversionem. Nisi enim convertamur a malo, non poterimus effici patres de Anna, et generare Samuelem, qui hic interpretari potest, ubi ipse Deus. Ubi enim spiritus gratiae est, ibi dicitur Deus. Unde Paulus ait: « Et cadens in faciem, adorabit Deum, dicens: Vere, Deus in vobis est . » Et ideo nisi praecedant opera conversionis, non possumus dona divini Spiritus generare. Et hoc orandum est sed sciendum est quia Deus non voce tantum invenitur, sed corde. Unde beatus Job loquitur, dicens: « Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum Omnipotens audiat? » Non ait, preces, sed « desiderium meum. » Vere quippe postulatio non in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare sufficit qđ sentit. ut eã p̾dican¬
do plures filios gignere possit. Unde
ñ immerito ꝑ annã quȩ interpretat᷑
grã figurat᷑. qͥa nemo ad ipsã puenire
res habuisse describit᷑. qͥa ꝑfectus qͥlibet
p̾dicator ñ est: nisi utramq uitã exerce¬
re nouerit. Debet ex amplexib fenen¬
nȩ transire ad complexus annȩ. quia
debet se priꝰ exercere in actiua. ut dũ
multos filios generauerit. possit post.¬
modũ ad contemplatiuã uitã artiꝰ
accingi. & toto desiderio in eiꝰ contẽ¬
platione morari. & ꝑfecta opagigne¬
it. Quib uxorib & filiis & filiabus
partes tribuit. qͥa summꝰ uir siue in¬
firma seu creauerit oꝑa fortia semp
studet & in actiua & in contẽplatiua
uita desudans ampliꝰ laborando uir¬
tutib uirtutes subnectere. ut ꝑfectꝰ
inueniat᷑ qnͣdoq in contẽplatione:
Et id̾o qͥ uult effici possessio dĩ hasduaᷤᷤ
ducat uxores actiuã scilicet primũ.
ac deinceps transeat ad contẽplatiuã.

Expanded text:
dicare sufficit quod sentit, ut eam praedicando plures filios gignere possit. Unde non immerito per Annam, quae interpretatur gratia, figuratur: quia nemo ad ipsam pervenirres habuisse describitur, quia perfectus quilibet praedicator non est, nisi utramque vitam exercere noverit. Debet ex amplexibus Phenennae, transire ad complexus Annae: quia debet se prius exercere in activa, ut dum multos filios generaverit, possit postmodum ad contemplativam vitam arctius accingi, et toto desiderio in ejus contemplatione immorari, et perfecta opera gignere. Quibus uxoribus et filiis et filiabus partes tribuet: quia summus vir sive infirma, seu creaverit fortia opera, semper studet et in activa et in contemplativa vita desudans amplius laborando, virtutibus virtutes subnectere ut perfectus inveniatur quandoque in contemplatione. Et ideo qui vult effici possessio Dei, has duas ducat uxores: activam scilicet primum, ac deinceps transeat ad contemplativam.
Abbreviated transcription (Latin):
grũ idest ꝑagrestẽ asinũ. nisi gentilis
ppłs designat᷑. Quẽ sicut nat᷑a extra sta¬
bula disciplinȩ edidit. itauagus in uo¬
luptatũ suarũ campo ꝑmansit. Uita
nãq beati iob attestante cognoscimꝰ.
expectasse redẽptoris aduentũ multos
onagri est hȩc ipsa mediatoris incarna¬
tio. ꝑ qua ipsa gentilitas iam saciatus.
tia carnẽ sumens. fȩnũ fieri uoluit. ne
nr̃a in ꝑpetuũ fenũ caro remaneret.
Tunc gͦ herbã onager inuenit. cũ gen¬
tilis ppłs grãm diuinȩ incarnationis
accepit. S quia diu uota electoꝵ gen¬
tiliũ dilata sunt. & longo tẽpore redẽ¬
ptionẽ suã expectando gemuerunt.
& ñ meruerunt eandẽ grãm ꝑcipere
q̃ fȩcundarent᷑. & saturarent᷑ illo cibo
de qͦ dñs ait. qͥ manducat carnẽ meã
& bibit sanguinẽ meũ in me manet
& ego in eũ. bene dictũ est: porro illa

Expanded text:
grum, id est agrestem asinum, nisi gentilis populus designatur? quem sicut natura extra stabula disciplinae edidit, ita vagus in voluptatum suarum campo permansit. Vita namque beati Job attestante, cognoscimus exspectasse Redemptoris adventum multos onagri est haec ipsa mediatoris incarnatio, per quam ipsa gentilitas jam satiatur. tia carnem sumens fenum fieri voluit, ne nostra in perpetuum fenum caro remaneret . » Tunc ergo herbam onage. invenit, cum gentilis populus gratiam divinae incarnationis accepit. Sed quia diu vota electorum gentilium dilata sunt, longo tempore redemptionem suam exspectando gemuerunt, et non meruerunt eamdem gratiam percipere, qua fecundarentur et saturarentur illo cibo de quo Dominus ait: « Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . » Bene dictum
Abbreviated transcription (Latin):
argentea idest scientiã diuinarũ scri¬
pturarũ ut possit ñ solũ ꝓtegere infir¬
mos. s etiã docere indoctos. ne semꝑ
sterilis ꝑmaneat. Ista enĩ quanqͣ.
tunc eẽt uxor in p̾destinatione.
diuinȩ gr̃ȩ. iuxta qđ sponsus
loquit᷑ de ea. ȩquitatui meo in
currib pharaonis assimilaui te.
amica mea. id est tu adhuc in currib
pharaonis sub uicia seruiebas subuicia
currebasin gentilitate. s ego attendi
quid de te ꝑ predestinationẽ feci. equi-¬
tatui meo assimilaui te. id est electis
meis te similem attendi. tam̃ qͥa spon-¬
sus nundũ eã ꝓprio sanguine redeme-¬
rat nec desponsauerat sterilis habe¬
batur. quia ei ꝑfidem comuncta non
erat. Sed sẏnagoga ei quodãmͦ filios

Expanded text:
argentea, id est scientiam divinarum Scriargentea, id est scientiam divinarum Scripturarum, ut possit non solum protegere infirmos, sed etiam docere indoctos, ne semper sterilis permaneat. Ista enim quanquam tunc uxor esset in praedestinatione divinae gratiae, juxta quod sponsus loquitur de ea: « Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea , » id est, tu adhuc in curribus Pharaonis subintus serviebas, subintus currebas in gentilitate, sed ego attendi quid de te per praedestinationem fecit: « Equitatui meo te assimilavi, » id est electis meis te similem attendi. Tamen quia nondum sponsus eam proprio sanguine redemerat, nec desponsaverat, sterilis habebatur, quia ei per fidem conjuncta non erat, sed Synagoga ei quodammodo filios
Abbreviated transcription (Latin):
& clama quȩ ñ parturis. quia multi
filii desertȩ magis qͣ. eiꝰ quȩ habet
uirũ:. De qua etiã scͥptura ait: qui
habitare facit sterilem in domo. matrẽ
filioꝵ lȩtantẽ. Quȩ olim sterilis a fe¬
canticoꝵ apłi dicunt: soror nr̃a par-¬
uula est. & ubera ñ habet. Quid facie¬
mus sorori nr̃ȩ. in die qnͣdo alloquenda
est: Paruula inquiunt est. qͥa ministe¬
riũ p̾dicationis nundũ sufficit subire.
ut filios generans. ab intimis mysteriis
uelut ex uberib nutrire possit. Quid gͦ
tibi uidet᷑ o synagoga de sorore nr̃a fa¬
ciendũ. qnͣdo alloquenda est. idest per
mynisteriũ uerbi ducenda ad fidem.
ut quȩ mͦ sterilis uidet᷑. possit fȩcunda
sp̃ualiter filios generare: Synagoga
tacente ipse sponsꝰ siue apłi qͥd fieri
debeat. respondent. Si murus est. edifi¬
cemꝰ suꝑ eũ ꝓpugnacula argentea
Ac si diceret. si aliqͦs habet in se fortes
in fide uel claros ingenio. uł philosofia
instructos. addamꝰ illis ꝓpugna cula

Expanded text:
ma, quae non parturis, quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » De qua etiam Psalmista ait: « Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . » Quae olim sterilis a fecanticorum Apostoli dicunt: « Soror nostra parvula est, et ubera non habet . » Quid faciemus sorori nostrae, in die quando alloquenda est: Parvula, inquiunt, est quia mysterium praedicationis nondum sufficit subire, ut filios generans ab intimis mysteriis, vel ut ex uberibus nutrire possit. Quid ergo tibi videtur, o Synagoga, de sorore nostra faciendum, quando alloquenda est, id est per verbi mysterium ducenda ad fidem, ut quae modo sterilis videtur possit fecunda spiritualiter filios generare? Stacente, ipse sponsus, sive apostoli quid fieri debeat, respondit. « Si murus est, aedificemus super eam propugnacula argentea. » Ac si diceret: Si aliquos habet in se fortes in fide, vel claros ingenio, vel philosophia instructos, addamus illis propugnacula
Abbreviated transcription (Latin):
est trib festiuitatib. pascha uidelicet.
pentecosten. & sollẽnitate tab̾naculoꝵ
Unde dñs in exodo p̾cepit dicens. trib
uicib ꝑ singulos annos mͥ festa cele¬
brabitis. Et itẽ: ter inquit in anno
apparebit om̃e masculinũ tuũ coram
dño do in loco qũe elegerit dñs d̾s tuu.
Ergo in sylo cũ esset eo tẽpore archa
dm̃i. ibi hic helchana cũ esset ipse leui¬
ta post oblatas uictimas cũ uxorib &
filiis atq filiab pariter uescebatur.
Deditq fenennȩ uxori suȩ & cunctis
filiis eiꝰ & filiab partes. annȩ autem
dedit partẽ unã tristis. qͥa annã dili¬
gebat. Dñs autẽ concluserat uuluã eiꝰ
affligebat qͦ eã emula erꝰ. & uehemen

Expanded text:
est tribus festivitatibus, Pascha videlicet, est tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste et solemnitate Tabernaculorum. Unde Dominus in Exodo praecepit, dicens: « Tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis . » Et item: « Ter, inquit, in anno apparebit omne masculinum tuum coram Domino Deo in loco quem elegit Dominus Deus tuus . » Ergo in Silo cum esset eo tempore arca Domini, ibi hic Elcana, cum esset ipse Levita, post oblatas victimas cum uxoribus et filiis atque filiabus pariter vescebatur. « Deditque Phenennae uxori suae, et cunctis filiis ejus et filiabus partes: Annae autem dedit partem unam tristis, quia Annam diligebat. Dominus autem concluserat vulvam ejus. Affligebat quoque eam aemula
Abbreviated transcription (Latin):
uxor quȩ ꝓpħam genuit sterilis pͥmũ
fuit.postea autẽ ꝑ dñi grãm fȩcunda.
ut tali ortu magnus futurus ꝓpheta
etiam monstraretur.
t ascendebat uir ille de ciuitate sua
statutis dieb: ut adoraret & sacrifica¬
ret dño exercituũ in sylo. & cȩtera:
Sylo ciuitas est in tribu effraim. In qͦ
loco archa testamenti mansit. & ta¬
bernaculũ dm̃ a temporib iosue filii
nun postꝗͣ uicerat gentes quȩ terram
reꝓmissionis possederant. usq ad tẽpo-¬
ra samuhelis. Narratur enĩ in libro
iunaue. qđ prȩdictus dux sorte ibi
missa corã dño terrã reꝓmissionis sin¬
gulis tribub distribuerit. Est autẽ
sẏlo in nonagesimo miliario neaspo¬
leos in regione acrabitena: Sed & iudȩ
patriarchȩ filiũ selon appellatũ legimꝰ
Ad hanc gͦ urbem ascendit helchana
cũ domo sua statutis dieb scđ̾m legẽ
ut adoraret & sacrificaret dño exerci¬
tuũ. Qđ autẽ dicit. statutis dieb hoc

Expanded text:
uxor quae prophetam genuit, sterilis primum uxor quae prophetam genuit, sterilis primum fuit, postea autem per Domini gratiam fecunda, ut tali ortu magnus futurus propheta etiam monstraretur. « Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum in Silo, » etc. Silo civitas est in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit ac tabernaculum Domini a temporibus Josue filii Nun, postquam vicerat gentes quae terram promissionis possederant, usque ad tempora Samuelis. Narratur enim in libro Jesu Nave quod praedictus dux sorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distribuerit. Est autem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in regione Acrabitena. Sed et Judae patriarchae filium Seloh appellatum legimus. Ad hanc ergo urbem ascendit Elcana cum domo sua statutis diebus secundum legem, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum. Quod autem dicit, « statutis diebus » hoc
Abbreviated transcription (Latin):
peritur. qđ nos ita legendũ ñ dubitamꝰ.
Unde & aramathaim nuncupatur. &
int̾pretatur excelsa duo uel eorum
Bene excelsa duo iuxta hystoriã ut
duȩ intelligant᷑ tribꝰ. regalis uidelicet
& sacerdotalis. idest iuda & leui: ex
quib extitit pater eiꝰ & mat᷑ Sophim.
speculatores int̾pretantur Specula¬
tores hic fortassis ꝓphetȩ intelligunt᷑.
quoꝵ filius helcana fuerit.
Et habuit duas uxores. nom̃ un
anna. & nomen scdȩ. fenenna Fue¬
runtq fenennȩ filii. annȩ autẽ non
erant liberi. Conuenienter gͥannȩ
sterilitas cõmemoratur. cuiꝰ partus
celebrior futurus erat instar prioꝵ
patrũ: ut maiꝰ gaudiũ post longum
merorẽ de ꝑcepta fecunditate insi¬
nuetur. Sicut enĩ abrahã patriarchȩ
legitima uxor quã primitꝰ duxit sara
uidelicet primũ sterilis fuit agar
egrptia generante filiũ. & sicut ia cob
seruiente socero suo ꝓ rachel uxore.
ipsa rachel sterilis fuit. sorore eiꝰ lia

Expanded text:
peritur, quod nos ita legendum non dubitamus, peritur, quod nos ita legendum non dubitamus, unde et Armathia nuncupatur, et interpretatur excelsa duo vel eorum. Bene excelsa duo. Juxta historiam, ut quae intelligantur tribus, regalis, videlicet et sacerdotalis, id est Juda et Levi, ex quibus exstitit pater ejus et mater. Sophim, Speculator dicitur: speculatores hic fortassis prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuerit. « Et habuit duas uxores: nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna. Fueruntque Phenennae filii, Annae autem non erant liberi. » Convenienter igitur Annae sterilitas commemoratur, cujus partus celebrior futurus erat instar priorum patrum, ut majus gaudium post longum moerorem de percepta fecunditate parentum insinuetur. Sicut enim Abraham patriarchae legitima uxor, quam primitus duxit, Sara videlicet, primum sterilis fuit, Agar Aegyptia generante filium: et sicut Jacob serviente socero suo pro Rachel uxore, ipsa Rachel sterilis fuit, sorore ejus Lia
Abbreviated transcription (Latin):
re conabimur. Matrẽ qͦ eiꝰ de tribu
uida fuisse monstrat᷑. in eo qd̃ ephra-¬
teus u̾ocat᷑. Ephrateus. ab ephrata
uxore caleph quã constat fuisse de tͥbu
pateat eundẽ ysai patrẽ dauid. ñ de
ephraim s de tribu iuda extitisse:
& ꝓbet eundẽ helchanã ephrateũ
ab ephrata. ñ ab ephraun dici Nic
int̾ medios ciues ephrem sortis exi¬
stens. ramathaim sophim ciuitatẽ
in habitabat. Unde scriptura eũ de
monte fuisse ephraim cõmemorat.
Intra cunctas namq tribꝰ habitatio¬
nem leuitarũ fuisse ñ dubiũ est. Rama-¬
thaim ipsa est. quȩ in eugłiis arimathia
legit᷑. de qua fuisse iosepħ eadem eugłia
comꝓbant. Est & ẽnĩ ciuitas in regione
tamnitica. iuxta diospolim. De qua
notandũ est qđ iuxta hebraicã ueritatẽ.
ñ ramathaim. s arimathia siue arama¬
thaim sicut in libris locoꝵ legimꝰ ha¬
betur. Similiter etiã in int̾pretationib
hebraicoꝵ nominũ aramathaim re-¬

Expanded text:
re conabimur. Matrem quoque ejus de tribu re conabimur. Matrem quoque ejus de tribu Juda fuisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Chaleb, quam constat fuisse de tribu pateat eumdem Isai patrem David, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse: et probet eumdem Elcanam Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Hic inter medios cives Ephrem sortis exsistens, Ramathaim Sophim civitatem inhabitabat, unde Scriptura de monte fuisse Ephraim commemorat. Intra cunctas namque tribus habitationem Levitarum fuisse non dubium est Ramathaim, ipsa est quae in Evangeliis Arimathia legitur, de qua fuisse Joseph eadem Evangelia comprobant . Est enim civitas in regione Tamnitica, juxta Diospolim. De qua notandum est, quod juxta Hebraicam veritatem non Ramathaim, sed Armatha sive Aramathaim sicut in libris locorum legimus habetur. Similiter etiam interpretationibus Hebraicorum nominum Aramathaim re
Abbreviated transcription (Latin):
sophim de monte.
effraumm. & nomen
eiꝰ helchana. filiꝰ
ieroam. filii helui.
filii tau. filii suph
ephrateus.
Quia enĩ in ꝓlegomena
immo in ysagoge polliciti
sumꝰ priꝰ fundam̃ta hẏstoriȩ
ponere. & post modũ culmen
allegoriȩ atq ubi gratũ fue¬
rit moralitatis armoniam
tramur de generatione sc̃i
Samuhelis ꝓp̃ȩ hystoriam
p̾dicere. ut post modũ continuatim
allegoriã eiꝰ ualcamꝰ dño fauente.
digerere. Helchana namq pat̾ ipsiꝰ
de stirpe leui fuit: s ñ de generatio¬
ne aaron sacerdotis. Qđ eni pat̾ eiꝰ
de tribu leui fuerit. uerba dierum
manifestissime comꝓbant. ubi series
generationis usq ad leui ꝑducitur
Dicit᷑ enĩ filiꝰ fuisse ieroam. filii heliu
filii tau. filii suph. filii helcana. filii
oaath filii amasiȩ. filii elcana. filii ioel filii
azariȩ. filii suphoniȩ. filii taat. filii
Cuiꝰ etiã generatio hic concordare
compbatur. Quã generationẽ in se¬
quentib sp̃uali intellectui concine¬

Expanded text:
im, de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroham, filii Eliu, filii Thau, filii Suph, Ephrataeus. » Quia enim in prolegomena, imo in isagoge polliciti sumus prius fundamenta historiae ponere, et postmodum culmen allegoriae, atque ubi gratum fuerit, moralitatis harmoniam tramur de generatione sancti Samuelis prophetae historiam praedicere, ut postmodum continuatim allegoriam ejus valeamus, Domino favente, dirigere. Elcana namque pater ipsius de stirpe Levi fuit, sed non de generatione Aaron sacerdotis: quod enim pater ejus de tribu Levi fuerit, Verba dierum manifestissime comprobant, ubi series generationis usque ad Levi perducitur. Dicitur enim filius fuisse « Jeroham, filii Eliu, filii Thau, filii Sophoniae, filii Elcana, filii Maath, filii Amasai, filii Elcanae, filii Joel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Thaath, filii Cujus generatio hic concordare comprobatur. Quam generationem in sequentibus spiritali intellectui concinne
Abbreviated transcription (Latin):
elial interpretat᷑ absq iugo. Nota
qđ hi qͥ ebrietatẽ sectant᷑. filii belial
uocitent᷑. Hoc loco implet᷑ illud qd̾
scriptũ est. homo uidet in facie. ds̃
autẽ intuet᷑ cor. quia heli tantũ os dep̃¬
cantis annȩ intuebat᷑. & uocẽ eiꝰ penitꝰ
ñ audiebat. & motũ labioꝵ cernens¬
estimabat ebriã esse . Illa autẽ qͥa sursũ
eleuabat cor. & confitebat᷑ dño in toto
corde suo. respexit dñs ad orationẽ eiꝰ.
& ñ spreuit preces eiꝰ. Nobisq optimꝰ
modus orandi ad exemplũ datꝰ est. sicut
in sequentib pleniꝰ dictari sumꝰ. ut ñ
in multiloquio formemꝰ p̾ces nr̃as ad
dnm. s in compunctione cordis & effu¬
sione lacrimarũ nos exaudiri sciamꝰ.¬

Expanded text:
elial interpretatur absque jugo. Nota quod hi qui ebrietatem sectantur filii Belial vocitentur; hoc loco impletur illud quod scriptum est: « Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . » Quia Heli tantum os deprecantis Annae intuebatur, et vocem ejus penitus non audiebat, nec motum labiorum cerneaestimabat ebriam esse. Illa autem, quia sursum elevabat cor et confitebatur Domino in toto corde suo, respexit Dominus ad orationem ejus, et non sprevit preces illius. Nobisque optimus modus orandi ad exemplum datus est sicut in sequentibus plenius dicturi sumus, ut non in multiloquio formemus preces nostras ad Dominum, sed in compunctione cordis et effusione lacrymarum, nos exaudiri a
Abbreviated transcription (Latin):
mum reuocare. infirmantis curã gerere
quȩ singulis quib:q expe diant di¬
spensare. Quȩ ñ immerito significat᷑
ꝑ fenennã fecundã quȩ interpretat᷑
conuersio. quia actiua multas habet
actiones. quib subuenire. potest ꝓxi¬
mis. ad qͣs necesse est ut sollicite conuer¬
tatur. Est enĩ fecunda in filiis & filiab
quia fortia licet infirma uideant᷑ in
cõparatione contẽplationis. gignit
oꝑa. parit̾ & infirma. quȩ significant᷑
ꝑ filios & ꝑ filias. Contẽplatiua uͦ usta
retinere. s ab exteriori actione qͥescere.¬

Expanded text:
mum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant, dispensare. Quae non immerito significatur per Phenennam fecundam, quae interpretatur conversio, quia activa multas habet actiones quibus subvenire potest proximis. Ad quas necesse est, ut sollicite convertatur. Est enim fecunda in filiis et filiabus, quia fortia licet infirma videantur, in comparatione contemplationis gignit opera pariter infirma, quae significantur per filios et filias. Contemplativa vita est retinere, sed ab exteriori actione q
Abbreviated transcription (Latin):
chana & duab uxorib eiꝰ ac partib eaꝵ
& cȩtã quȩ inseruimꝰ ꝓut intelligere.
potuimꝰ & a traditore didicimꝰ descri¬
bere conati sumꝰ. Quȩ si cui displicue¬
rint & meliꝰ inuenire potuerit. nos
sequenda iudicauimꝰ. qͥa magis decre¬
uimꝰ alteriꝰ sensũ sequi. quã ꝑtinaciȩ
deseruire. Cȩterũ his descriptis: ad ea q̃
sequunt᷑ dño fauente stilũ uertere conabim᷑.
ed priꝰ notandũ quia ñ nulli uixta ethi-¬
cam disciplinã idest moralẽ quã alit̾ tro-¬
pologiã nominant. helchana qͥ interpre-¬
tat᷑ dni possessio scm quelibet & ꝑfectũ

Expanded text:
cana, et duabus uxoribus ejus, ac partibus earum, et caetera quae inseruimus, prout intelligere potuimus, et a traditore didicimus, describere conati sumus. Quae si cui displicuerint, et melius invenire potuerit: nos sequenda judicavimus, quia magis decrevimus alterius sensum sequi, quam pertinaciae deservire. Caeterum, his descriptis, ad ea quae sequuntur, Domino favente, stylum vertere conabimur: sed prius notandum quia nonnulli juxta ethicam disciplinam, id est moralem quam aliter tropologiam nominant, Elcanam, qui interpretatur Domini possessio, sanctum quemlibet et perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
gentib & amiserunt sacerdotiũ & re¬
qnũ. & corpore infidelitatis nudi
ftgescunt inter gentes. Sequitur
edit gͦ helchana fenennȩ & filiis erꝰ
& filiab partes. Annȩ autẽ dedit par¬
tem unã tristis. quia annã diligebat

Expanded text:
gentibus, et amiserunt sacerdotium et regentibus, et amiserunt sacerdotium et regnum, et torpore infidelitatis nudi, frigescunt inter gentes. Sequitur: « Dedit ergo Elcana Phenennae et filiis ejus et filiabus partes. Annae autem dedit partem unam tri
Abbreviated transcription (Latin):
fortior me post me. cuiꝰ ñ sũ dignꝰ
ut soluã corrigiã calciam̃ti eiꝰ. Acsi
diceret: ego redẽptoris mei uestigia
denudare ñ ualeo. qͥa nom̃ sponsi mͥ
immeritꝰ ñ usurpo. Qd̃ quia scribȩ
& pharisei indebite usurpare conati
sunt uidelicet nom̃ sponsi sibi & ñ
xp̃o tribuere. & insuꝑ e contrario con¬
tempserunt ĩmo in faciẽ conspuere
ñ dubitauert̾. iure nom̃ eoꝵ dicit᷑ domꝰ
discalciati. sicut in lege scriptũ est.
ac ꝑ hoc nudi remanserunt ab omni
dignitate. & discalciati ab exemplis
patriarcharũ & ꝓpħarum. Vnde sylo
quidẽ eis congruit. ubi sacerdotes
fuisse leguntur. Sylo namq dimis¬
sio eiꝰ uel peticio interpretat᷑. Quia
enĩ ipsi expetiert̾ pilatũ ut dimitte¬
ret eis barraban & nñm traderet eis.
unde ad in saniã erudelitatis conuersi.
aunabant dicentes. si dimittis eũ nͦ es
umicꝰ cesaris. & itẽ crucifige crucifige
cũ merito dimissi fuert̾ & derelictia
ao. exuti ab om̃i bonitate traditi sunt

Expanded text:
fortior me post me, cujus non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus . » Ac si diceret: Ego redemptoris vestigia denudare non valeo, quia nomen sponsi mihi immeritus non usurpo. Quod quia scribae et Pharisaei indebite usurpare conati sunt videlicet nomen sponsi sibi et non Christo tribuere, et insuper e contrario contempserunt, imo in faciem conspuere non dubitaverunt: jure nomen illorum dicitur domus discalceati, sicut in lege scriptum est . Ac per hoc nudi remanserunt ab omni dignitate, et discalceati ab exemplis patriarcharum et prophetarum. Unde Silo quidem eis congruit, ubi sacerdotes fuisse leguntur. Silo namque dimissio ejus, vel petitio interpretatur: quia enim ipsi expetierunt Pilatum, ut dimitteret Barabbam, et Jesum traderet eis . Unde ad insaniam crudelitatis conversi, clamabant dicentes: « Si dimittis eum, non es amicus Caesaris . » Et item: « Crucifige, crucifige eum . » Merito dimissi fuerunt, et derelicti a Deo, exuti ab omni bonitate, traditi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ solũ uir unꝰ dicit᷑ ille qͥ firmꝰ pse¬
uerat. s om̃s competentes unꝰ dicunt᷑.
unã sapientiã om̃s habentes. qui unũ
plentur. Unꝰ quisq insipientiũ ñ est
unꝰ s multi. Unde scriptura: stultꝰ
ut luna mutatur. Laina cum uideat᷑
una esse ꝑ substantiã. ꝑ mutationem
dierũ semꝑ a semetipsa alia est & diuer¬
sa. Sic peccatores qͥ mutant᷑ a sapientia
& scientia. ac diuersa concupiscunt. in-¬
stabiles efficiunt᷑ in om̃ib uiis suis
Ecce hẏstoriam prȩlibauimꝰ.s sp̃ua¬
lem intellectum necesse est ut breuit᷑
tandem tangamus.
ur enĩ iste helchana qͥ interpretat᷑
di possessio figurã gestauit unici filii
di. qui uera & specialis est dĩ patris posses¬
sio. De ipso naniq ꝑ salomonẽ dicitur:
dñs possedit me inicio uiarũ suarum:
Et pater de ipso: hic est filiꝰ m̃s dilectꝰ.
in quo mͥ complacui. Et idem filius in
eugłio: pater in me manens ipse facit

Expanded text:
lum vir unus dicitur ille, qui firmus perseverat, sed omnes competentes unus dicuntur, unam sapientiam omnes habentes, qui unum plentur. Unusquisque insipientium non est unus, sed multi. Unde Scriptura: « Stultus ut luna mutatur . » Luna cum videtur una esse per substantiam, per mutationem dierum semper ipsa alia est et diversa. Sic et peccatores, qui mutantur a sapientia et scientia, et diversa concupiscunt, instabiles efficiuntur in omnibus viis suis. Ecce historiam praelibavimus, sed spiritualem intellectum necesse est ut breviter tandem tangamus: Vir enim iste Elcana, qui interpretatur Dei possessio, figuram gestavit unici Filii Dei, qui vera et specialis est Dei Patris possessio. De ipso namque per Salomonem dicitur: « Dominus possedit me initio viarum suarum . » Et Pater de ipso: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Et idem Filius in Evangelio: « Pater in me manens, ipse facit
Abbreviated transcription (Latin):
ait: qui cũ in forma di ẽet ñ rapinã
arbitratꝰ est eẽ se equalẽ dõ. s semet¬
ipsũ exinaniuit. & reliqͣ. Qđ saulꝰ
ait. exmaniuit: hoc salomon dixit.
efudit. Qui iure effrattus dicitur:
Effrateus frugifer inttrptatur Na
bene cidem unigenito di filio conuenit
Ipse enĩ omnib donis sp̃s scĩ & uirtu¬
tib abundans habet᷑. Hinc ysaiaᷤᷤ ait.
requieuit suꝑ eum sp̃s dñi sp̃s sapi¬

Expanded text:
ait: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam ait: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit , » et reliqua. Quod Paulus ait exinanivit, hoc Salomon dixit, effudit. Qui jure Ephrataeus dicitur, Ephrataeus frugifer interpretatur. Quod bene eidem unigenito Dei Filio convenit: ipse enim omnibus donis Spiritus sancti et virtutibus abundans habetur. Hinc Isaias ait: « Requievit super eum sp
Abbreviated transcription (Latin):
nũm xp̃m iustũ: & cet̾a. Qui bene
filiꝰ dicit᷑ ieroam filii heliu. filii thau
filii suf effratheus. Leroam qͥpe mise¬
ricors interpretat᷑. heliu uͦ d̾s meus.
suf autẽ effundens. Quȩ nomina sic̃
nob̾ uidet᷑ iure ad dm̃ patrẽ referun¬
tur. Ipse est miscđia nr̃a. quia sua
miseratione. actũ est ut unigenitus
filiꝰ ad nos ueniens. suo cruore nos
redimeret. iuxta qđ apls ait: sic enĩ
dilexit ds̃ mundũ. ut unigenitũ da
ret ꝓ nob̾. Qui in passione ꝓ nobis
laborans aiebat: ds m̃s. ds m̃s. ut qͥd
me dereliquisti. Unde suf effundens
dicit᷑. qͥa ad nos sinu suȩ pietatis eum
de cȩlestib effudit. ut semet ipsum
exinaniret. atq qͦdam mͦ effunderet.
atq genꝰ humanũ liberaret. Unde
immensitate diuinitatis suȩ ad na¬
turã nr̃am se exteriꝰ effudit. & ab eo
qđ erat inuisibilis. uisibilẽ se reddidit
Si enĩ se ñ effunderet. nequaꝗͣ nobis
se innotesceret:. De q̃ effusione Paulus

Expanded text:
» etc. Qui bene filius dicitur, filii Jeroham, filii Eliu, filii Suph Ephrataeus. Jeroham quippe misericors interpretatur: Eliu vero, Deus meus: Suph, effundens: quae nomina, sicut nobis videtur, jure ad Deum Patrem referuntur. Ipse est misericordia nostra, quia sua miseratione actum est, ut unigenitus Filius ad nos veniens, suo cruore nos redimeret, juxta quod Apostolus ait: « Sic enim dilexit Deus mundum, ut Unigenitum suum daret pro nobis . » Qui in passione, pro nobis laborans, aiebat: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? . » Unde Suph effundens dicitur, quia ad nos sinus suae pietatis eum de coelestibus effudit, ut semetipsum exinaniret, atque quodammodo effunderet, et genus humanum liberaret. Unde immensitate divinitatis suae, ad naturam nostram se exterius effudit, et ab eo quod erat invisibilis, visibilem se reddidit. Si enim se non effunderet, nequaquam nobis se innotesceret. De qua effusione Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Unꝰ autẽ appellat᷑ d̾s ñ de. numero. s qͥa
nunꝗͣ a semetipso alter efficit᷑. idõ nun-¬
quã mutat᷑. Vnde psalmista: tu autẽ
idem ipse es. & anni tui ñ deficient.
Aramathaim sophim quȩ interpretat᷑
excelsa uel specula cęlestẽ significat ie¬
rusalem. de qͣ ad nos ueniens eandem
speculationẽ & docuit. ĩmo & ad eandẽ

Expanded text:
us autem appellatur Deus, non de numero, sed quia nunquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur. Unde Psalmista: « Tu autem idem ipse es et anni tui non deficient . » Armathaim Sophim, quae interpretatur excelsa vel specula, coelestem significat Jerusalem. De qua ad nos veniens, eamdem s
Abbreviated transcription (Latin):
heli dicunt᷑ qui typũ tenebat sa
a fide patriarcharũ & ꝓphetarũ
ad insaniã infidelitatis conuersi
os mutũ meruert̃ habere a uero
sacerdotio xp̃i. & confessione ueri sa¬
cerdotis. De qͦ scriptũ est: iurauit dñs
& ñ penitebit eũ. uui es sacerdos in ȩter-¬
num scdm ordinẽ melchisedech.
debebat᷑ qͥ erat uerus sponsꝰ tanqũã
ꝓpriam uendicare uoluert̃. & noluertꝰ
suscitare semen fidi in nomine defun

Expanded text:
se a fide patriarcharum et prophetarum, ad insaniam infidelitatis conversi, os mutum meruerunt habere, a vero sacerdotio Christi et confessione veri sacerdotis, de quo scriptum est: « Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchdebebatur, qui erat verus sponsus, tanquam propriam vindicare voluerunt, et noluerunt suscitare semen fidei in nomine defunc
Abbreviated transcription (Latin):
s in sequentib post aliq̃ quȩ int̾po¬
lata uidentur in hẏstoria prolata
plenius describere conabimur.
rant autem ibi duo filii heli ofni
& finees. sacerdotes dñi.
uia hẏstoria luce clariꝰ patet. ad
spualem intellectũ tnͣsducim᷑ Ofni
namq qui interpretat᷑ discalciatus
siue in sania conuersionis. & finees qͦ

Expanded text:
nsequentibus post aliqua quae interpolata videntur, in historia prolata plenius describere conabimur. Erant alibi duo filii Heli, Hophni et Phinees, sacerdotes Domini. Quia historia luce clarius patet, ad spiritalem intellectum transducimur. Hophni namque, qui interpretatur discalceatus sine insani
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & sequit᷑. Et abiit mulier in
uiã suã & comedit. uultꝰq illiꝰ ñ sunt
ampliꝰ in diuersa mutati. Et factũ est
post circulũ dierũ concepit anna & pe¬
perit filiũ uocauitq nom̃ eiꝰ samuhel.
eo qđ a dño postulasset eum.
Post circulũ gͦ dierũ idest post anni
reditũ peperit anna puerũ uocauitq
natiuitatis ei ds erat. qͥ a sterili exoratꝰ
concessit habere filiũ. qui dignꝰ erat in
templo dĩ cunctis dieb assistere ad ser¬

Expanded text:
Unde et sequitur. « Et abiit mulier in viam suam et comedit, vultusque illius non sunt amplius in diversa mutati. Et factum est post circulum dierum, concepit Anna et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel, eo quod a Domino postulasset eum. » Post circulum ergo dierum, id est post anni reditum, peperit Anna puerum, vocavitqunativitatis ejus Deus erat, qui ab sterili exoratus concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus assistere ad ser
Abbreviated transcription (Latin):
stȩ duȩ uxores anna uidelicet quȩ in.¬
terpretat᷑ gr̃a. & fenenna quȩ dicit᷑
conuersio. geminȩ plebis hoc est ȩccłiȩ
gentiũ & synagoge prȩtenderunt
imaginẽ. Fenenna nãq synagoge
typũ p̾liniebat quȩ fȩcunda primũ
in filiis extitit. quos dõ ꝑ p̾dicationẽ
legis generare uidebat᷑ . S: quia con¬
uersa est a fide patriarcharũ & ꝓpħarũ
ad infidelitatẽ. infecunda ꝑmanet.
Anna uͦ sterilis quȩ interpretat᷑ gr̃a.¬

Expanded text:
Istae duae uxores, Anna videlicet, quae interpretatur gratia, et Phenenna, quae dicitur conversio, geminae plebis, hoc est Ecclesiae gentium et Synagogae, praetenderunt imaginem. Phenenna namque Synagogae typum praelibabat quae fecunda primum in filiis exstitit, quos Deo per praedicationem legis generare videbatur. Sed quia conversa est a fide patriarcharum et prophetarum ad infidelitatem, infecunda permanet. Anna vero sterilis, quae interpretatur gra
Abbreviated transcription (Latin):
seruȩ tuȩ sexum uirilem. dabo eũ dño
omnib dieb uitȩ eiꝰ. & reliqua.
Ie cordabat᷑ forsan uerboꝵ beati iob
qͣui dixit: qui deridet᷑ ab amico suo
sicut ego. inuocabit dñm & exaudiet
cũ. qͥa ipse laborẽ & dolorẽ suoꝵ consi¬
derat. de qͦ scriptũ est. tibi enĩ dñe dere¬
lictus est pauꝑ. pupillo tueris adiutor.

Expanded text:
rilem, dabo eum Domino omnibus diebus vitae ejus, » et reliqua Recordabatur forsan verborum beati Job, quibus dixit: « Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Dominum et exaudiet eum, quia ipse laborem et dolorem suorum considerat . » De quo scriptum est: « Tibi, Domine, derelictus est pauper pupillo tu eris adjutor .
Abbreviated transcription (Latin):
uod ait deditq fenennȩ uxori suȩ
& cunctis filiis eiꝰ & filiab partes. hȩ
partes. partes sacrificioꝵ qͣs de immo¬
inquit erat. qͥa dñs concluserat uulu̾a
er. In hoc uͦ qdđ subiunxit affligebat
qͦ eã emula eiꝰ. & cet̾a: demonstrat᷑ qd
sicut sarã sterilẽ agar concipiens de¬
spexit. ita & annã sterilẽ fenenna ꝓle
fecunda emulabatur Maloꝵ est enĩ
solacium. bonos carpere.
Porro illa flebat. & ñ capiebat cibũ. &cet̾a
fuerunt illi lacrimȩ eiꝰ panes die ac
nocte. & potũ suũ cũ fletu tẽperabat
Surrexit autẽ anna postꝗͣ ederat &
biberat in sylo. Et heli sacerdote seden¬
te suꝑ sellã ante postes templi dñi
Heli iste summꝰ sacerdos erat. & post
samson ppłm isrł regebat. ut in hebre¬
oꝵ libro inuenit᷑ annis quadraginta.
scđ̾m autẽ septuaginta interpretes
annis uiginti.
um esset anna ama ro animo orauit
dñm flens largit᷑. E& uotũ uouit
dicens. Dñe exercituũ si respiciens

Expanded text:
uod ait, « deditque Phenennae uxori suae, et cunctis filiis et filiabus, partes: » hae partes, partes sacrificiorum, quas de immovidelicet erat, quia Dominus concluserat vulvam ejus. In hoc vero quod subjunxit: « Affligebat quoque eam aemula ejus, » etc., demonstratur quod sicut Saram sterilem Agar concipiens despexit: ita et Annam sterilem Phenenna prole fecunda aemulabatur. Malorum est enim solatium bonos carpere. « Porro illa flebat et non capiebat cibum, » etc. fuerunt illi lacrymae ejus panes die ac nocte, et potum suum cum fletu temperabat . « Surrexit autem Anna, postquam ederabiberat in Silo, Heli sacerdote sedente super sella ante postes templi DomiHeli iste summus sacerdos erat, et post Samson populum Israel regebat, ut in Hebraeorum libro invenitur, annis quadraginta, secundum Septuaginta autem Interpretes, annis viginti « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens