comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
łam prius quã obscuret. & priusquã offendant pedes ur̃i suꝑmontes tenebrosos: &
sustinebitis in lumine eo quidaturus est głam dĩ. Uult dare in lumine quasuiam non
possit dĩ łam p̃dicar cũ tenebrȩ orte fuerint. quando tenebrescit & quando non sunt
Quandiu ista tibi luxoritur clarificadm̃ sciens quia futurȩ sunt tenebrȩ. Nec
tibi expedit ut eas operaris sed ante quã fiant dagłam dõ: Forsitan intelligimus
p̃sens capitulũ Side cii angelio sumpserimꝰ exemplũ qđ ita contexit operamini
donec dies est: Veniet nox quando nullus potest operari Diem ibi scłm istũ nuncu¬
pauit Et necessario ad posui ibiscio quippe inaliis locis dissonaottia p sens uib
ex dieiuocabulo significari : diẽs itaq nuncupauit scłm istud: tenebras uero
sicon siderares post consum̃ationem mundi lugubrȩ illud qđ passurum est uñ¬
uersum pene hominii genꝰ phis quȩ peccauit: iudebis que modo tenebre occupa¬

Expanded text:
squam obscuret, et priusquam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, et sustinebitis in lumen. Eum qui daturus est gloriam Deo, vult dare in lumine, quasi jam non possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui ibi. Scio quippe in aliis locis dissonantia praesentibus ex diei vocabulo significari. Diem itaque nuncupavit saeculum istud, tenebras vero Si consideres post consummationem mundi lugubre illud, quod passurum est universum pene hominum genus pro his quae peccavit, videbis quomodo tenebrae occupa
Abbreviated transcription (Latin):
callidior erit Noneum qui flagellatur dixit callidiorem futurũ & sapi¬
entiorẽ propter castigationem suam : sed insi pientem astulticia in pru
dentiam conuerti propter supplicia pestilentis Hoc quippe ex ipso
nomine calliditatis significatur & conuertieum acalliditate dum alios
Et quomodo utile fuit peccatum isrł insalutem gentium: sic utilis est
quorundam pȩna aliorum saluti Et ideo bonus & clemens ds̃ non parcã
in quid & non miserebor ab interitueorum: Circũ scribit autem hoc
capitulo Uideamus subsequens scriptura quid doceat. Audite & aurib
enebras Sinon audieritis occultae : plorabit anima ur̃a a fatie contume¬

Expanded text:
callidior erit : » non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum et sapicallidior erit : » non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum et sapientiorem propter castigationem suam, sed insdentiam converti propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum a calliditate, dum aliosEt quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti. Et ideo bonus et clemens Deus: Non parcam, inquit, et non miserebor ab interitu eorum. Circumscripto autem hoc capitulo, videamus subsequens Scriptura quid doceat: Audite et auribus tenebras. Si non audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contume
Abbreviated transcription (Latin):
rio uidelicet ꝓpt̃ dolores qui extalib: remedis consequuntur quomodo crescat
infirmitas & in deterius ueternus exuber& . Siuero ut ita dicam temerarius
ad uulniis sector ac cesserit et inuserit plagam curat eum qui secatur et urt
qui a paululum seueritatis ad sumpsit licet uisus fuerit aegrotanti ad horã
non misereri : Ita & deus non unum hominem sed uniuersum curat orbem.
cȩlestia. atq terrena : & omnia ubiq dispensat Et cũ hoc proudeat quiꝰd
n modum ste : multomagis prouidet quid toto mundo
hominibus uniuerstf prouidet quidem & ea quȩ um expediunt. Uerum
itane illius utilitas omnium damnosit : Idcirco & ignis aeternus prȩparatꝰ ẽ:
& gȩhenna & tenebrȩ ex teriores que omnia nontam ob eum qui puniendus
des perabiles sint peccator es & adcurationem penitus alieni torqueantur
Audi salomonem in prouerbiis dicentem Pestilente flagellato: in prudens

Expanded text:
rio, videlicet propter dolores qui ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat rio, videlicet propter dolores qui ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas, et in deterius veternus exuberet. Si vero ut ita dicam temerarius ad vulnus sector accesquia paululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegrotantis ad horam non misereri. Ita et Deus non unum hominem, sed universum curat orbem, coelestia atque terrena et omnia ubique dispensat. Et cum hoc provideat quod uni commodum sit: multo magis providet, quid toti mundo ducat et hominibus universis. Providet quidem et ea quae uni expediunt, verum ita ne illius utilitas omnium damno sit. Idcirco et ignis aeternus praeparatus est, et gehennae et tenebrae exteriores. Quae omnia non tam ob eum, qui puniendus desperabiles sint peccatores, et a curatione penitus alieni, torqueantur, audi Salomonem in Proverbiis dicentem: « Pestilente flagellato imprudens
Abbreviated transcription (Latin):
reuertet᷑ homicida ad pristinũ scelus. Sinuͦ iniudteiaria seueritate ꝑmiserit.
itꝰ homo interibit: & uniuerso popło ꝓuidebitur Sic ds̃ si peꝑcerit peccato¬
ri & miserans eius. noluerit eũ punire proscelere : quis non accipiet licentiã.¬
quis malorum quinunc saltim ꝓpter supplicia terrent᷑ non inuadet tempus
ut expleat quȩcumq uoluit & preceps ferat᷑ inuitia : haec aut̃ in ȩcđa sepe
iccedentia possumus considerare: Peccauit quispiam & post peccatum postulat
scelerib: panditur uia. Sinuerocũ rationabili deliberatione nonut misericors.
necrursum ut crudelis uidex sed & quasi uni ꝓudens & de omniũ salute ꝑtractans.
considerauerit popłi dam nũ munius uenia. haut dubiũ est quid fatiat: Eicit unũ
deecła : ut multos saluet in columes A genunc consideramihi & medicum. sices¬
sauerit a sertione eiꝰ uulneris qđ secandum est. sinon usserit id qđ indiget caute-¬

Expanded text:
revertetur homicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, et universo populo providebitur. Sic Deus si pepercerit peccatori, et miserans ejus, noluerit eum punire pro scelere, 827 quis non accipiat licentiam malorum? Qui hunc saltem propter supplicia terretur, nonne invadet tempus ut expleat quaecumque voluerit, et praeceps feratur in vitia? Haec autem in Ecclesia saepe accidentia possumus considerare. Peccavit quispiam, et post peccatum postulat sceleribus panditur via. Sin vero cum rationabili deliberatione, non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed et quasi uni providens, et de omnium salute pertractans, consideraverit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de Ecclesia, ut multos salvet incolumes. Age nunc considera mihi et medicum, si cessaverit a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id, quod indiget caute
Abbreviated transcription (Latin):
subleuatus sine periculo est benignus & prouidus pater quomodo ei largitus est
passiones & gr̃as differentes: sic ad tuitionẽ donoꝵ suoꝵ tradidit ei angelum
satane ut eum colafit aret ne ex tolleret᷑ : Et ꝓpt̃ hoc ter dim rogauit᷑ scili¬
cet ut abeo discederet angđs satanȩ qui iuxta dispensationẽ ei ad positus Sed
res pondit ei dñs. dignus quippeerat responsione dñi paulus & dixit adeũ. Sufficit
tibi gratia mea : uir tus enĩ i in firmitate ꝓficitur: Suꝑ nullo igit᷑ gloriandũ est: sequi¬

Expanded text:
sublevari sine periculo est, benignus et providus Pater quomodo largitus ei est sublevari sine periculo est, benignus et providus Pater quomodo largitus ei est visiones et gratias differentes, sic ad tuitionem donorum suorum tradidit ei angelum Satanae, ut eum colaphizaret ne extolleretur, et propter hoc Dominum rogavit, scilicet ut ab eo discederet angelus Satanae, qui juxta dispensationem ei fuerat appositus. Sed respondit ei Dominus, dignus quippe erat responsione Domini Paulus, et dixit ad eum: « Sufficit tibi gratia mea, virtus enim in infirmitate perficitur
Abbreviated transcription (Latin):
est cum aliquis obsapientiam suam eleuatur. aut conscius sibi est quia det
iam annis res uenerias nontetigerit siue ab infantia inter castos que ꝑmansi¬
rit : Rursumq: alius erigitur quia uincula xp̃o portauerit :
Rec ta quidẽ uidentur haec om̃a : & subitienda quadã ꝑsuasione ad doriandum:
Sedne inhis quidem si tamen sequim᷑ ueritatẽ. rationabiliter quis effert᷑: quia ali
mnreb bonis eł a non est sine discriminȩ Paulus habuit materiam elationis hua
bens in se uisiones reuelationes siga. uirtutes ꝓpt̃ labores quos xp̃icausa ꝑies¬
sus est ꝓpt̃ aeccłas quas constituit contendens ubi xp̃s nonerat nominatꝰ ibi iacere
fundamfintum. haecom̃a materiae erant gloriationũ: Et sic expedit dicere ueri¬
similes causae quȩ honestã subicerent iactationẽ. Sed quia non intalib quidem

Expanded text:
est, cum aliquis ob sapientiam suam elevatur, aut conscius sibi est, quia decem est, cum aliquis ob sapientiam suam elevatur, aut conscius sibi est, quia decem jam annis res venereas non tetigerit, sive ab infantia integer, castusque permanserit. Rursumque alius erigitur, quia vincula pro Christo portaverit. Recta quidem videntur haec 830 omnia, et subjicientia quamdam persuasionem ad gloriandum; sed ne in his quidem si tamen sequimur veritatem rationabiliter quis effertur, quia et in rebus bonis gloriari, non est sine discrimine. Paulus habuit materiam elationis  Aisiones, revelationes, signa, virtutes propter labores, quos Christi causa perpessus est, propter Ecclesias quas constituit contendens, ubi Christus non erat nominatus, ibi jacere fundamentum . Haec autem omnia materiae erant gloriationum, et si sic expedit dicere, verisimiles causae, quae honestam subjicerent jactationem. Sed quia ne in talibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
requiem animab: ur̃is. docet ne ex tollamur: Nam cũ multis uitus genis
uexetur humanum. hoc pec cato uel maxime premitur : Nec unus est suꝑbl¬
modus. Alius in rationabili & stultorũ more in his effertur quȩ magis pudor
digna sunt Aut certe modum elationis excedit. Alius quasi ueri sinuilation
seductus suꝑhis eleuatur quȩ sibi digna gloriaputat. cũ &intalib pericui¬
losũ oriari exemplum ad sum mamꝰ quod fiat manifestius. Sunt quidam
in eo se uctantes quia filii ducũ sunt & nobili familianati. Istius moor homi¬
nes ne umbram quidem & imaginem elationis suȩ possunt ostendere. Sunti
alii qui ideo subleuantur quia potestatem habent occidendi hominer
et ut ipsi putant ea fulo sunt diggnitate ut quorũ uelint capita sẽcent
horũ gła in confusione sua est Alii suꝑ diuitus sibi ad plaudent non hus
ueris sedhis diuitiis quȩ deorsũ sunt. Alii suꝑbiunt suꝑ domos splendidas
suꝑ possessionib: multis inquib: uniuersis non est penitꝰ gloriandum

Expanded text:
ris : docet nos ne extollamur. Nam cum multis vitiis genus vexetur humanum, hoc peccato modus, alius irrationabili et stultorum more, in his effertur, quae magis pudore digna sunt, aut certe modum elationis excedunt; alius quasi verisimili ratione seductus super his elevatur, quae sibi digna gloria putat, cum et in talibus periculosum sit gloriari. Exemplum assumam, quo fiat manifestius. Sunt quidam in eo se jactantes, quia filii ducum sunt, et nobili familia nati: istiusmodi homines ne umbram quidem et imaginem elationis suae possunt ostendere. Sunt alii qui de eo sublevantur, quia potestatem habent occidendi hominem, et, ut ipsi putant, ea fulti sunt dignitate, ut quorum velint capita secent: horum gloria in confusione sua est. Alii super divitias sibi applaudant, non his veris, sed his divitiis quae deorsum sunt. Alii superbiunt super domos splendidas, super possessiones multas: in quibus universis, non est penitus gl
Abbreviated transcription (Latin):
audire . & quid aurib: ꝑcipere ex ipsis sermonib: consideremus : Auribus
ꝑcipere est ut mihi quidem uidetur: aurib: ea quȩ dicuntur audire: Quod
autem prȩcedit audite : Si ad dietinctionẽ eius precepti dicitur ut postea in¬
fert. Aurib ꝑcipite. hoc inperat ut inmentem & sensum eaquȩ dicuntur ex¬
ant Neq uerbo hoc solum loco sed in omni scriptura. Sunt quȩdam facilia
& ꝓphetae ad intelli gendum statimq ut lecta fuerint inutilitatem legen¬
tib trribuunt. Sunt alia sacrariora & effabilia &utitadicam quibus dam
obscuritatib in uoluta. De his igitur quȩlatent & expositione indigent
tror numc dictum esse. Au̾dite : de his autem quȩsine scrupulo inter¬
p̃tantis auditori commodata sunt : Aurib: percipite. Perrurramus uniuer¬
sas scripturas & probationum mularii effectidicamus. Hoc audire debemꝰ
hoc aurib percipere. deinde cũ audierimus & ꝑceperimus auribus quȩ
ur : non eleuemur : Om̃is quippe qui se humiliat. e

Expanded text:
audire et auribus percipere ex ipsis sermonibus consideremus. Auribus percipere est, ut mihi quidem videtur, auribus ea quae dicunt audire, quod autem praecedit, audite, si ad distinctionem ejus praecepti dicitur, quod postea infert, auribus percipite, hoc imperat, ut in mentem et sensum ea quae dicuntur excipiant. Neque vero in hoc solum loco, sed in omni Scriet prompta ad intelligendum, quae statim ut lecta fuerint, utilitatem legentibus tribuunt. Sunt alia secretiora et ineffabilia, et ut ita dicam quibusdam obscuritatibus involuta. De his igitur 829 quae latent, et expositione indigent, arbitror nunc dictum esse: Audite: de his autem quae sine scrupulo interpretantis auditori commoda sunt: Auribus percipite. Percurramus universas Scripturas, et probati nummularii effecti dicamus, hoc audire debemus, hoc auribus percipere. Denique cum audierimus et perceperimus auribus quae dicuntur, non elevemur: Omnis quippe qui se humiliat e
Abbreviated transcription (Latin):
Ita consequens mihi uidetur etiã gothonielẽ istũ qui ad libandũ popłm suscitatus ẽ. esse unum
aliquẽ demilia cȩlesti et archangelicis turmis. qui ad adminiculum mitunt᷑ eorũ qͥhereditatem
capiunt salutis & sunt angłi saluatoris. quiuł incogothonielis uł aoth specie designatur. Iuit sicit
sẽpe ostendimus non solum a contrariis uirtutib: inpugnamur: se
cuius nobilitatis: filius inquid cȩnes frater caleph: Illius laudabilis & admirandi uiri caleph qui
fuit comes & sotus ihesu naue : De quo ꝓut potuimus in suis locis quȩ uisi s̃. diseruimus: Iuid gͦ
licit scriptura de isto gothonel: Postea quã dix̃ quia lamauerunt filii isrł addñm. factus ẽ: in

Expanded text:
ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum aliquem de militia coelesti et archangelicis turmis, qui ad adminiculum mittuntur eorum, qui haereditatem capiunt salutis , et sunt angeli salvatores, qui et in Othonielis et Aoht specie designantur; quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sedcujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? posteaquam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, factus est, in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue ab his qui mninistrant inscĩs odor iste tecerrimuslt possimus sicut paulus dicebat ef¬
ribulatione discamus Sed uide benignũ dnm̃ misericordiam eui
& ipsius poenȩ modũ iusta et clementi libatione pensantẽ. Non in ꝑpetuũ tradidit de linqͣn¬
tes sed quanto in quid tpre seriuer̃ bahalin tanto seruier̃ etiam chusar saton hoc .ẽ. octo an¬
nis: disce hȩc &tuo auditor qͥsqͥs ille es qͥtibi conseuis es alicuius erroris: sed quanto tpr̃ errasse
.i÷. quanto tpre ddeliquisti . tanto nihilominus tprȩhumilia te ipsum di
queat penitentiam: sed ipse p̃ueni tortores istius manus. Iuia site ipse emendaueris. site ipse cor¬
rexeris : pius .ẽ. ds̃ et misericors qui uindictã tẽꝑ& ab eo qui illam penitendo p̾uenit Ded il
dĩ. ꝑhunc ergo gothoniel prior ille popłs deseruitute humilitatis ereptus .ẽ. et reddita . ẽ. pax
quendam intelligi possẽ chusar saton regẽ. et unũ deaduersariis & aeris potestatib principẽ:

Expanded text:
cipue ab his qui ministrant in sanctis, odor iste deterrimus, ut possimus, sicut Paulus dicebat, eftribulatione discamus. Sed vide benignum Dominum, misericordiam cum severitate miscentem, et ipsius poenae modum justa et clementi liberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam Chusan Rasathaim, hoc est octo annis. Disce haec et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore delqueat poenitentiam: sed ipse praeveni tortoris istius duritiam, quia, si te ipse emendaveris, si te ipse correxeris, pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo, qui illam poenitendo praevenit. Sed illud  hunc Othoniel prior ille populus de servitute humilitatis ereptus est, et reddita est pax intelligi Chusan Rasathaim regem, et unum de adversariis et aeris potestatibus principem,
Abbreviated transcription (Latin):
N on est intra ostium. sed extra ostium: Extra ostium & enĩ fuit iħs. quia insua ꝓpͥa
uenit : & sui eum non cognouer̃. Non est ergo ingressus tabernaculũ illud ad¬
⁊ quod uenerat: sed ad ostium eiꝰ oblatus ẽ .holo caustũ. quia extra portã passus. ẽ.
Nam & illi mali coloni uenientẽ filium patris familiae: eiecerunt foras extra
neam : & occiderunt: Hoc ẽ. ergo quod offertur ad ost
agentes aduersum iħm ꝓnuntiauer̃ eum reum mortis: & effuder̃ sangui¬
nem eius circabasim altaris tabernaculi testimonii: Ibi et enim effunditur
s. ubi erat altare & basis eius: Sicut ipse dñs dixit: Q

Expanded text:
non est intra ostium, sed extra ostium. Extra ostium etenim fuit Jesus, qui in sua propria venit et sui eum non receperunt. Non est ergo ingressus tabernaculum illud ad quod venerat, sed ad ostium ejus oblatus est holocaustum, qui extra castra passus est: nam et illi mali coloni venientem filium patrisfamilias ejecerunt foras extra vineam et occiderunt. Hoc est ergo quod offertur ad ostiagentes adversum Jesum pronuntiaverunt eum reum mortis, et effuderunt sanguinem ejus circa basem altaris tabernaculi testimonii. Ibi etenim effunditur sanguis ubi erat et altare et basis ejus, sicut et ipse Dominus dixit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
nom querapelsauit & primum in omnib posuit ad offerendũ munusdo. Incel¬
lgendum ee omne humanũ arbitror genus & ipium dici hominẽ : qui holocauslũ
orfterat tulum exbubii sincꝰ maculti: Iste aut̃ intuluis sine macula uide sinoni ille
saginatus c iutulus. que pit ꝓ regresso ac resticuto sibi illo cunpenũ magfilio
quiq ormẽ aysubstantiã dilapicdauerat: iugulauit &fecit conuu uẽ onicent̃ añ¬

Expanded text:
nem quem appellavit et primum in omnibus posuit ad offerendum munus Deo, intelligendum esse omne humanum arbitror genus, et ipsum dici hominem qui holocaustum offerat vitulum ex bobus sine macula. Iste autem vitulus sine macula vide si non ille saginatus est vitulus, quem pater pro regresso ac restituto sibi illo qui perierat filio, quique omnem ejus substantiam dilapidaverat, jugulavit, et fecit con
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit initiũ decem mandatoꝵ legis: & si non occurrimꝰ omĩa init̾a saltĩ ꝓut dñs dederit

Expanded text:
quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prout Dominus dederitquod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prout Dominus dederit
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. pͥma mandatoꝵ dĩ uox de lib̾tate ꝓfert᷑ dicens: Ego sũ dĩs ds̃tuus qͥ eduxi tede tra
ȩgypti. dedomo seruitutis Hanc uocẽ in agypto positꝰ. audire ñ poteras: &iasi tͥ iniungatur
ut pascha facias : &iamsi accingaris lumbos. & sandalia accipias inpedib. &iamsi uirgã
audire non poteras : Sed ne in de quidem ꝓfectꝰ in pͥma statĩ mansione hȩc audire potuisti:
nec in scđa. nec int̾ciã. nec cũ transieris rubrũ mare: Etiãsi admyrrã ueneris & fuerit
cemodi uerba idoneus iudicaris Sed cum ueneris admontẽ sina multis ergo ante dolo¬
ribus ꝑactis. multis erũnis & temptationib superatis: uix aliꝗdo mereberis p̃cepta susciꝑe
lib̾tatis & audire ad ñõ: Ego sum dñs ds̃tuus qui eduxite de t̾ra ȩgẏpti: dedomo seruitutis¬
U ere hic sermo nondũ sermo mandati est: sed qui sit qui mandet ostendit: Nunc gͦ uideamꝰ

Expanded text:
datorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgAegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et fuerit cemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus
Abbreviated transcription (Latin):
Nũꝗ ego mihi ꝑsuadeo ut fortuitu accider& primogenitos. eẽ. om̃s qͥb ꝑ moysen decernebatur he¬
reditas sed magis hoc arbitror
nisi adiuuent in prelis frssuos: Mlulieres tancũ & infantes: accipiunt qui&ẽ ꝑ morsen : E&eri autẽ.
non requi escunt : sed exeunt ad auxiliũ frm̃ suoꝵ: Video
monib: suȩ lectionis illuminat : uide accinctũ & expeditũ uenientẽ hieremiã : ad auxilũ nr̃m:
mon&. Ad est & e zechihel sacram̃ta nob̵ celestia in quad riformib: rotarũ circulis signans :
cincti lũbis mueritate ꝗ p̃dicant ad auxiliũ fr̃m suoꝵ. ut eoꝵ uoluminib instructi. tabolicas
qͥuiri fortes sunt armati. & p̃cincti lũbis inueritate: exeunt ad auxili

Expanded text:
Nunquam ergo mihi persuadeo ut fortuitu acciderit primogenitos esse omnes quibus per Moysen discernebatur haereditas; sed magis haec arbitror nisi adjuvent in praeliis fratres suos. Mulieres tantum et infantes accipiunt quietem per Moysen, caeteri autem non requiescunt, sed exeunt ad auxilium fratrum suorum. Vmonibus suae lectionis illuminet. Vide accinctum et expeditum juvantem Jeremiam ad auxilium nostrum, monet. Adest et Ezechiel sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum circulis signans, ecincti lumbos in veritate quam praedicant in auxilium fratrum suorum, ut eorum voluminiiri fortes sunt, armati et praecincti lumbos in veritate, exeunt in auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
id quod nouimus p̃dictũ auferet᷑ a uob regnũ. & dabitur genti facienti fructꝰ eius:
N unc quoq uiri qͥs̃ in anatoth . hoc .ẽ. in obedientia quȩr̃ animã non hieremiȩ. neq enĩ
historia ulla cõmemorat:quia uiri ab anatoth quaesierint an
libros: meminit ibi scriptura hicremiae: nihil tale conscribit᷑ Habemꝰ paralipomenon
& ipsũ qđ nunc int̃p̃tam᷑ uolum̃ ꝓphetȩ̃. nihil locuti sunt uiri abanatoth: Sed xp̃i quȩrunt
animã dni mei quid dicunt non ꝓphetab̾ in nomine dñi: Legimꝰ & hoc aiuidaeis ꝓhibitum :
gladio cadent. & filii eoꝵ & filiȩ morient᷑ in fame: Ñ hieremiȩ temporib: gladiooccubuer̃ :
ed postaduentũ dñĩ tunc famis uenit in eos. non famis panis. neq sitis aquȩ ised famis audiendi
dñi in eis. Conpletum ẽ. illud uaticiniũ: Auferet dñs a iudaen & ab hierłm ualidũ &¬
architectus fundamentũ posui: Migrauer̃ ab eis architectĩ uener̃ ad eccłam : posuerunt

Expanded text:
id, quod novimus praedictum: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus : nunc quoque virihistoria ulla hoc commemorat, quia viri Anatoth quaesierunt animam ejus. Habemus Regnorum libros; meminit ibi Scriptura Jeremiae, nihil tale conscribitur. Habemus Paralipomena et ipsum quod nunc interpretamur volumen prophetae: nihil locuti sunt viri Anatoth. Sed Christi quaerunt animam Domini mei, « qui dicunt: non prophetavit in nomine Domini. » Legimus et hoc a Judaeis prohibgladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame. » Non Jeremiae temporibus in gladio occubuerunt, sed post adventum Domini: tunc et fames venit in eos, non fames panis neque sitis aquae, sed fames audiendi Domini in eis. Completum est illud vaticinium: « Auferet Dominus a Judaea et ab Jeruarchitectus fundamentum posui . Migraverunt ab eis architecti, venerunt ad Ecclesiam, posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
amarã aquã eẽ: Cum aut̃ uenerit lignũ iħu xp̃r & sermo saluatoris mei dis cenderit m eã
unc dulcat᷑ &fit suauissimi saporis. intellecta parit̃ & lecta lex morsi dicens: Isutuen
C ed iħ s̃ scit quare. & quomodo moriat᷑: ꝓpt̃ quod ait: Nisi frum̃ti granũ cadens int̃rã
mortuũ fuerit ipsum solũ man&: si aut̃ mortuũ fcert multum fractum adfest:
Ergo mors iħu spica frum̃ti facta.ẽ septuplum & multũ amplius restituens quam
rit seminatũ: Fingamus enĩ paulisꝑ non fuisse. eum crucifi
nascunt᷑ exeo: Adtende diligent̃ eloquia diuina: quid in se uelint intelligi: Sranũ
ta est quippe ab exercitu hierusalem & ad ꝓpinqͣuit subuersio eiꝰ: & id qđ dictum
ad eum fuerat̃. Ecce dimittet᷑ uob domꝰ urã deserta i Completũ.ẽ uideam ergo
quae exte .ẽ. uindictam de eis : quia ad te reuelaui iustificationẽ meã ꝑpt̃ea haec

Expanded text:
amaram aquam esse, cum autem venerit lignum Jesu Christi, et sermo Salvatoris mei descenderit in eam, amaram aquam esse, cum autem venerit lignum Jesu Christi, et sermo Salvatoris mei descenderit in eam, tunc dulcoratur et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur, « sed Jesus scit quare et quomodo moriatur. Propter quod ait: « Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet, si vero mortuum fuerit multum fructum affert Ergo mors Jesu spica frumenti facta est, septuplum et multo amplius restituens, quam fuerat seminatum. Fingamus enim paulisper non fuisse eum crucifixunascuntur ex eo. Attende diligenter eloquia divina, quid in se velint intelligi. Granum ta est quippe ab exercitu Jerusalem, et appropinquavit subversio ejus, et id quod dictum ad eam fuerat: Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta , completum est. Videam ergo quae ex te est, vindictam de eis; quia ad te revelavi justificationem meam. Propterea haec
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tat᷑. quia igit᷑ docente eo uoluer̃ quidã scandalũ ponere doctrine: eiꝰ crucifigentes
conuingitur magistri crucifixio in panẽ eꝰ lignũ mittit᷑: & illi quidem insidiantes ol¬
cant᷑. Uenite immittamus lignũ inꝑanẽ eiꝰ. Ego uero admirabile quiddã inferã : lignũ
missum in pane enꝰ : Panem fecit meliorem: ex eplum accipe delege morsi : si lignum
quod missũ in amarã aquã fecit dulcẽ : si lignũ passionis iħuxep̃ĩ mnisum indoctidoa ecꝰ
fuot pane illius dulciorerma Ante eñĩquã immitterent lignum in panẽ esꝰ quandotantũ¬
modo panis erati & nonerat lignu s inuniũsã t̾rã Nonexierat᷑ sonus eiꝰ postet uero quã adsũp¬
sit fortitudinẽ ꝑ lignũ : Tunc in uniũsũ orbẽ passionis eiꝰ disseminatꝰ e sermõ. in cuiꝰ figura

Expanded text:
interpretatur. Quia igitur docente eo, voluerunt quidam scandalum ponere doctrinae ejus, crucifigentes interpretatur. Quia igitur docente eo, voluerunt quidam scandalum ponere doctrinae ejus, crucifigentes disciplinae ejus conjungitur magistri crucifixio, in panem lignum mittitur. Et illi quidem insidiantes dicant: Venite, mittamus lignum in panem ejus. Ego vero admirabile quiddam inferam. Lignum missum in panem ejus, panem fecit meliorem. Exemplum accipe de lege Moysi. Sicut lignum, quod missum est in amaram aquam, fecit dulcem: sic lignum passionis Christi missum in doctrinam ejus, fecit panem illius dulciorem. Ante enim quam immitteretur lignum in panem ejus, quando tantummodo panis erat, et non erat lignum, in universam terram non exierat sonus ejus: postea vero quam assumpsit fortitudinem per lignum, tunc in universum orbem passionis ejus disseminatus est sermo. In cujus figura
Abbreviated transcription (Latin):
os suũ ꝓ̃nuntiat. & ibi quidẽ ille dexp̃o hic uero ipse de se xp̃s: Ego inquit ut agnus
in nocens ductꝰ adimmolandũ. & nesciebam: Nec addit. quid non cognouerit. p̃ enĩ dixit
ñ cognoui mala non cognoui bona. non cognoui peccatũ . siue iustitiã : uerum simplicit̃ noꝵ
cognoui: Tibi igitur dereliquit ut quęras quid nescierit: Lege apł̃m: Qui cũ peccatũ nor
cognouiss&:. ꝓnobis peccatũ fecit Peccatũ quippe nosse. peccare. ẽ ut iustitiã nosse
iuste .ẽ. agere Ex quo manifestum. ẽ eumqͥ iustitiã p̃dic& & non agat. iuste  nescire
iustitiã Aduersum me cogitauer̃ consilium dicentes: uenite immittamꝰ lignũ in panẽ eiꝰ.
rucifixũ eẽ. Audȩis dnm̃ nullidubium. ẽ & hoc cum tota lib̾tate p̃dicamꝰ. quomodo uͦ¬
aptaliimus ei qđ dr̃ Aduersum me cogitauer̃ consiliũ dicentes. hoc qđ infertur. Uenite¬
immittamꝰ lignum in panẽ eius : nimiae difficultatis ẽ. panis ihũ quo nutrim sermo etꝰ

Expanded text:
 ibi quidem ille de Christo, hic vero de se ipse Christus: Ego inquit, ut agnus innocens ductus ad immolandum, et nesciebam . Nec addit quae non cognoverit. Non enim dixit: Non cognovi mala, non cognovi bona, non cognovi peccatum, sive injustitiam; 815 verum simpliciter, non cognovi. Tibi igitur dereliquit, ut quaeras, quod nescierit. Lege Apostolum: Qui cum peccatum non cognovisset, pro nobis peccatum fecit . Peccatum quippe nosse, peccare est: ut justitiam nosse, juste est agere. Ex quo manifestum est, eum qui justitiam praedicat, et non agit juste, nescire justitiam. Adversum me cogitaverunt cohoc tota libertate praedicamus, quomodo aptabimus ei, quod dicitur: Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: hoc quod inferunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus, nimiae difficultatis est. Panis Jesu quo nutrimur, sermo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis filiorum isrł: sed ad uinguntur ei sõcii nequã exfiliis ãmonetama lech
& conuersionis nr̃ȩ morãm etiam castigationis tẽpora tẽperantur : Iransi
ad dñm uł conuersi sunt amalitia sua. sed post xu iiiͦ annositerũ dicit᷑ quia

Expanded text:
peccatis filiorum Israel, sed et adjunguntur ei socii nequam ex filiis Ammon et Amalechpeccatis filiorum Israel, sed et adjunguntur ei socii nequam ex filiis Ammon et Amalechet conversationis nostrae moram, etiam castigationis tempora terminantur. Transiead Dominum, vel conversi sint a malitia sua; sed post decem et qui
Abbreviated transcription (Latin):
eis hostis pessimus eglon rex moab Uides quia nr̃a peccata uires host̃ib p̃bent:
& quando nos facimus malignũ in conspectu dni & delinquimus: tunc confor¬
tantur adño aduersarii nr̃rtunc uires contrariisdantur: hoc siue scđm litte¬
ram quȩras. ita inueni&s. Quia non inualescerent hostes nisi eis uires nr̃a delicta¬
conferant siue in spirita lib: consideres. similit̃ contrariȩ uirtutes non inuales
sum nos: Nec ipse ⁊abulus in nob̾ aliquid p̃ualeret᷑. nisi ei uires ex
nostris uit̾iis preberemus ualde infirmus eẽt. aduersum nos. nisi nos eum for¬
tem peccando faceremus : & nisi ꝑ peccata nr̃a locũ introeundi & dominandi in
Sicut & hic modo legimus quia postea quã fecer̃ filii isi¬
tu dni : locũ dederunt zabulo: Confortauit enĩ dñs eglon regem moib: et ad¬
iunexit ei om̃s filios amon et amalech: Nonsolũ in quiã ipse confortatus ẽ. ex

Expanded text:
eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; et quando nos facimus malignum in conspectu Domini, et delinquimus, tunc convertuntur a Domino adversarii nostri, tunc vires contrariis dantur. Hoc sive secundum litteram quaeras, ita invenies, quia non invalescerent; sive in spicerent; sive in spiritibus consideres, similiter contrariae virtutes non invalescerent adversum nos, nec ipse diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi ei vires ex nostris vitiis praeberemus; valde infirmus esset adversum nos, nisi nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi per peccata nostra locum introeundi et dominandi inv. Sicut et hic modo legimus, quia posteaquam fecerunt filii Istu Domini, locum dederunt diabolo. Confortavit enim Dominus Eglon, regem Moab, et adjunxit ei omnes filios Amon et Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus est ex
Abbreviated transcription (Latin):
decoratus uii est : Ita etiam ipsi dequib: hoc iobtamus ditestimoniũ mereantur ::
inmanus eius chusar siton regẽ Iua rehoc:. Iuia sp̃s dnĩ erat meo : et confortata
est manus eius suꝑ chusar saton Et post hec dicit quia qui euit t̾ra sub eo uidice
nnis. Uides quã larga .ẽ. diuina clementia: octo an ni
hec. & defictis . ẽ. in quit gothoniel filius cȩnes Remindeo ꝑiculosam: de¬
functus . ẽ. gothonihel quare. & quia iã indignus erat popłs qui haberet ta¬
lem iudicem : Deniq in consequentib dicit̾. illo de functo ad iecerunt inquit fili
isrł facere malignum in conspectu dni et confortauit dñs eglon regẽ moab ad¬
uersum isrł: Considera quia ꝓeo qđ indigni erant iã habere principẽ talẽ ꝓpterea
auferatur ab eis bonus udex & fecerunt malignũ in conspectu dnĩ excitat᷑

Expanded text:
decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Ddecoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Din manus ejus Chusar Sathon regem. Quare hoc? quia spiritus Domini in eo, et confortata est manus ejus super Chusar Sathon. Et haec dicit: Quia quievit terra sub eo judicennis. Vides quam larga est divina clementia? Octo annis haec? Et defunctus est, inquit, Othoniel filius Cenez. Rem video periculosam. Defunctus est Othoniel. Quare? Quia jam indignus erat populus, qui haberet judicem talem. Denique in consequentibus dicit illo defuncto: Et adjecerunt, inquit, filii Israel facere malum in conspectu Domini. CAPUT X. De eo versum Israel. Considera quia pro eo quod indigni erant jam habere principem talem, propterea aufertur ab eis bonus judex; et quia fecerunt malignum in conspectu Domini, excitatur
Abbreviated transcription (Latin):
quid sp̃s dñi suꝑ gothoniel: et iudicauit isrł. Eutas . ẽ. in nobis aliquis quiita ualidũ et ita illstũ
clamorẽ emittat ad dm̃ ut dignus sit exaudiri. et mereatur popłs acciꝑe iudicẽ. et talẽ iu¬
dicẽ quẽ sp̃s dĩ repleat ut possit rectũ tenere iudiciũ . Vnde et liber ipse iudicũ dr̃ : Et disori
norum. in quib discribitur unusquisq regũ quomodo regnauerit et quid egerit: ita et in
hoc libello gesta iudicũ referuntur et discribitur non solum siquid ab eis recte et humi¬
liter gestum .ẽ : uerũ & siqui dculpabiliter ad missum . ẽ. Cur tamen utrũq difcriptum sit
quiris ut nunc ecđȩ principȩs uel udices ꝑ uidentes ea quȩ ab hi
priorũ sequantur exempla : siqua uero in illis culpantur : istie caueant et delinent.
Magna ergolaus primi huius iudicis gothoniel refertur qđ sp̃s dĩ factus e. sup
& om̃ium hodie ecclesiarũ quę sunt sub cȩlo quã pluma iu¬

Expanded text:
us Domini super Othoniel, et judicavit Israel. Putas est in nobis aliquis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et descnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus judicis Othoniel refertur, quod spiritus Dei factus ergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam pluri
Abbreviated transcription (Latin):
le nanç ẽ ꝓbare: Sic̃ dix̃ in psalmiꝰ &it impioꝵ peribit. & alibi econtrario. Itrectũ facite pedib uris Potest
gͦ intelligi &iã hic qđ it̃ impioꝵ fuerit primo ciuitas lachis. quod estructo atque subũso. post modũ isrłitis res¬
nantib: ad it̃ ꝓclucta sit rectũ : Similit̃ aut̃ & chebron ꝗ int̃pretari dicunt coniunctionẽ uł coniugiũ: con
inimȩ nr̃e fuit primũ cũmalo uiro. & marito pessimo diabolo: quodestructo & extincto. libata ẽ. alege
prioris & pessimiuiri. & coniunctaẽ uiro bono & legitimo illi dequo dic̃ apłs paulus Statui aut̃ uos um uiro uir
statũ. Ego puto qđ melius ẽ. intelligere bella isrłitica & qđ sic melius p̃liari iħs putet᷑. & destruen
acregna subuertere. Sic enĩ & illud dictũ religiosius &clem̃tius apparebit qđ dr̃ ita subũtisse & uastasse singi

Expanded text:
t alibi e contrario: « Iter rectum facite pedibus vestris . » Potest ergo intelligi etiam quod hic iter impiorum fuerit primo civitas Lachis: quo destructo atque subverso, postmodum Israelitis regnantibus ad iter perducta sit rectum. Similiter autem et Hebron, quam interpretari dicitur conjunctionem vel conjugium. Connimae nostrae fuit primo cum malo viro, et marito pessimo diabolo: quo destructo et exstincto, liberata est anima a lege prioris et pessimi viri, et conjuncta est viro bono et legitimo, illi de quo dicit apostolus Paulus: « Statui autem vos uni viro statum. Ego puto quod sic melius est intelligi bella Israc regna subvertere. Sic enim et illud dictum religiosius et clementius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et vastasse sing
Abbreviated transcription (Latin):
candoꝵ int̃p̃tat᷑: candor aut̃ : diũ se intelligit᷑: Est enĩ candor leprȩ: ẽ. candor lucis: Possibile enĩẽ &iã nominis ip

Expanded text:
candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est
Abbreviated transcription (Latin):
eas cleciuitatib: quaspossilebant. idẽ. deanimab: nr̃is. neultra regn& in nobꝰ peccatũ. E& int̾fecit reges qͥregna¬
& regn& in ea ds & dicat᷑ ad nos qr regnũ dĩ intranos ẽ : Ergo opꝰs sũmȩ mĩȩ ut qđ her&ici crudelitatis accusant¬
ut dñs iħs adumbratũ prius a filio naue. ꝑ singulas quasq: ciuitates. nunc inueritate ꝑsingulas quasq: animas
iniquo iniquitati ad in munditiã nuno seruiant iusticiȩ ad sc̃ificationẽ. Sic gͦ intellige qđ intfẽc̃ iħs regẽ hiericho.
& regẽ g&h. & regẽ lembna & regẽ lachis & regẽ chebron. ut istȩ om̃s animȩ quȩ ante subregib pessimis peccati
legẽ colebant nunc sublegib: dĩ agans: Sed & dcipsis int̃pretationib: nominũ securiuꝰ acdiligentius ꝑscrutem
ueni&tur significantia nominũ. nunc ad mali regni. nunc adboni intelligentiã posse conferri : Vt puta lemna

Expanded text:
eas de civitatibus quas possidebant, id est, de animabus nostris; et interfecit reges qui regnaet regnet in ea Deus, et dicatur ad nos quia regnum Dei intra vos est . Est ergo opus summae mius Jesus adumbratum prius a filio Nave per singulas quasque civitates, nunc in veritate per singulas quasque animas iniquo iniquitati ad immunditiam, nunc serviant justitiae ad sanctificationem. Sic ergo intellige quod interfecit regem Jericho, et regem Ahi, et regem Lebna, et regem Lachis, et regem Hebron, ut isti omnes qui ante sub regibus pessimis peccati legem colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et de ipsis interpretationibus nominum si curiosius ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali regni, nunc etiam ad boni intelligentiam posse conferri. Ut puta Lebna
Abbreviated transcription (Latin):
meratus ẽ cũ undecim apłis. Precedente nãq oratione ñ iam casu sed ꝓuidentia sors diuinã indiciũ ꝓferebat:
Sed ad huc querebã in nouo testam̃to sic ubi sors in xp̃o uł in eccłia nominat᷑. uł inreb: mysticis. & que ad
animã ꝑtinere uident᷑: Inuenio paulũ ad ephesios seribentẽ .: dicere de xp̃o: Inquo inquit sorte uocati sumꝰ
xp̃o Sed ad tes salonicenses hȩc seribentẽ Grãs agentes dõ patri qui idoneos nos fecit in parte sortis scõꝵ in lu-¬
mine : Multis igit᷑ ex scripturis sc̃is decõmemoratione sorctũ testimoniis congregatis. qđ exmultoꝵ locoꝵ
c̃siđacione uirtutẽ repostiemꝰ diligentius app̃hendere : Mihi quidẽ exhis om̃ib: uł euidens ad huc sensus ali¬
quidũ pat łre ñ potuit . uł &iã dere tanta enuntiandi & ꝓferendi ayxhana meus insedit: Illud tam̃ in quan¬
tũ respatitur contigisse sufficiat. qđ nob apłis sors ducta designat : Quia ubi exfide in tegra & gratione prȩ¬

Expanded text:
sti apostolis. » Praecedente namque ratione, non jam casu, sed prudentiae sors divinum judicium deferebat. Sed adhuc quaerebam in Novo Testamento si autem sors in Christo vel in Ecclesia nominetur, vel in rebus mysticis, quae ad animam pertinere videantur, invenio Paulum ad Ephesios scribentem dicere de Christo: « In quo, inquit, sorte vocati sumus in partem sortis sanctorum in lumine . » Tam multis ex Scripturis sanctis de commemoratione sortium testimoniis congregatis, quo ex multorum locorum consideratione virtutem rei possimus diligentius apprehendere, mihi quidem ex his omnibus vel evidens adhuc sensus ad liquidum patere non potuit, vel etiam de re tanta enuntiandi et proferendi animi metus insedit. Illud autem, in quantum res patitur, contigisse sufficiet, quod nobis ab apostolis sors ducta designat; quia ubi fide integra ac oratione praem
Abbreviated transcription (Latin):
quis isti qui incedunt iuxta montẽ gebal: Ego sic uideo duas. eẽ. spo&ecies eoꝵ̃. qui ꝓmissi onũ cȩlestiũ
cupiditate sunt accensi: sũ mo studio diligentiaq nitunt᷑. ne saltĩ minima eos beatitudo p̃tereat:
Habentes desiđiũ ñ solũ benedictionis capiendȩ. & effici in parte sortis scõꝵ. sed &iã assistere in c̃speo¬
tudĩ & sẽꝑ. eẽ cũ dño. Aliiuͦ sunt qui & ipsi tendunt al salutẽ aet̾nã : amore benedictionũ & ꝓmissi

Expanded text:
 qui promissionum coelestium cupiditate succensi, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendu
Abbreviated transcription (Latin):
mons aut̃ gebul maledictiones : quȩpeccator es imminent: Statuer̃ x enĩ sic̃ scriptũ ẽ. in deutero nomi
cubile patris & thoꝵ maculauit pat̾nũ: & tabulon. quiẽ. ultimꝰ filius liẽ: hȩe quidẽ. u& erũ histo

Expanded text:
mons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomiomons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomiocubile patris fui, et torum maculavit paternum, et Zabulon, qui est ultimus filius Liae. Haec quidem ve
Abbreviated transcription (Latin):
leuitȩ uͦ & sac̃ dotes &iã in humeris suis eã portant : &enĩ quicũq: sac̃ dotali eruditione & sc̃itate
uiuunt ñ solũ hi qui seđe uident᷑ in consessu sac̃ dotali sed hi magis qui sac̃ dotalit̃ agunt quoꝵ pans
ẽ dñs : neculla eis portio hab&᷑ int̾ris : Ipsi sunt uͦ sa c̃ dotes &leuitȩ dnĩ : qui in humeris suis logẽ dĩ por¬
tant : agendo uidelic& implendo ꝑ opꝰ ea quȩ scribunt᷑ in lege : Sed & ꝓselitꝰ inquit . & in digena simul
&erant dimidii iuxta montẽ garitin: & climidii uixta montẽ gebal Iuomꝰ &iã ista iuxta
explicabimꝰ : adiutorio dĩ opꝰ ẽ ut possimꝰ ũbis nr̃is. ũba diuina disserere : & explanare : Iuis dimi¬
dii quuncedebant iuxta montẽ garitm. & qui sunt climidii qui&̧ ipsi lic& saluent᷑ ñ tam̃ potͥer̃
iuxta montẽ gariem inceđe. sed incedunt iuxta montẽ gebal: Monsgaritin benedictiones hab&

Expanded text:
eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portant, agendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena simul aderant; dimidii juxta montem Garizim, et dimidii juxta montem Ebal. Quomodo etiam ista explicabimus? Et adjuto rio Dei opus est ut possimus verbis nostris verba divina disserere et explanare. Qui sunt dimidii qui incedebant juxta montem Garizim, et qui sunt dimidii qui et ipsi, licet salventur, tamen non potuerunt juxta montem Garizim incedere, sed incedunt juxta montem Ebal? Mons Garizim benedictiones habet,
Abbreviated transcription (Latin):
amici erant. postamicitiã & familiaritatẽ filioꝵ isrł: in imic fiunt gabaonitis qꝰ filibe isrł
nare Sed gabaonite udentes quinq reges adũsũ se inp̃liũ consspiras sẽ: Nequa ꝗ ꝓpriis uirib
copiisq: confidunt : sed mittunt ad iħm auxiliũ postulantes: Atille diuino ꝑmissu ãd ẽ. gabaonitis. laturꝰ
sugnabant exercitũ uastat: Tunc uͦ uidens iħs diuinã secũ dexterã p̃liantẽ: & ꝓsꝑis successib cuncta ꝓce
lere : nouã quandã & magnã orationẽ extollit ad clũ dicens : St& sol suꝑgabaonitas. & luna suꝑ uallẽ

Expanded text:
amici erant, post amicitias et familiaritatem filiorum Israel, inimici fiunt Gabaonitis, qui a filiis Israel nare. Sed Gabaonitae videntes quinque reges adversum se in praelium conspirasse, nequaquam propriis viribus copiisque confidunt, sed mittunt ad Jesum auxilia postulantes. At ille divino permissu adest Gabaonitis laturus pugnant exercitum vastat. Tunc videns Jesus divinam secum dex dicens: Stet sol super Gabaon, et luna super vallem
Abbreviated transcription (Latin):
nos m& ipsos & ligna cãpoꝵ : quȩ fructũ suũ ꝓducunt : Ques̃ ista ligna cãpoꝵ: dic& fortassis auditor
quid iterũ hic heresilogus agit qui undecũq: ũba c̃quirit ut explanationẽ lectionis effugiat᷑ quomꝰ
intranos eẽ ligna docebit & arbores : sin temere obtrectes &iã nunc audics Iuia ñ potest arborbona
malũ fructũ facere neq: arbor mala fructũ bonũ facere : Habemꝰ gͦ arbores intranos siue bonas
siue malas : & quȩ bone s̃ fructꝰ malos afferre ñ possunt sic̃ quȩ male sunt fructꝰ ñ afferent bonos:
istib & arboꝵ ipsarũ quȩ intra nossunt uocabula & appellationes expediã : ñ ẽ. ficꝰ nec malũ. nec
uitis. sed una arbor iusticia uocat᷑ alia prudentiã: alia fortitudo : alia tẽꝑantia nominatur:

Expanded text:
nosmetipsos et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt ista ligna camporum, dicet fortassis auditor: quid iterum hic seminiverbius ait? Quid undique verba conquirit, ut explanatione lectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non temere obtrectes, jam nunc audies: Quia non potest arbor bona malum fructum facere, neque arbor mala bonum fructum facere . Habemus ergo arbores intra nos sive bonas sive malas, et quae bonae sunt fructus malos afferre non possunt, sicut quae malae sunt, fructus non afferre bonos. Vis tibi et arborum ipsarum, quae intra nos sunt, vocabula et appellationes expediam? Non est ficus nec malus, nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tigit & in mundũ faciunt ofsa ꝓphetȩ. etiã illum ipsũ quẽ amortuis suscitant:
quã inconueniens sit udaica intelligentia: sed nos uideamus primo quid sit
tangere & quid sit tactus qui faciat inmundũ. Apłsdicit : Bonũ ẽ homini muli¬
erem non tangere. hic tactꝰ inmundus ẽ.: hoc enĩ illud qđ dns in euangelio dicit:
Siquis uiđit mulierẽ ad concupiscendã eã:.iam moecatꝰ ẽ eam incorde suo Tetigit¬
enĩ cor eiꝰ ad concupiscentiȩ uitium : & in munda facta ẽ. anima eius siquis enĩ
hoc modo tangit aliquã rem id.e uel ꝑ mulieris concapiscentiã. uł ꝑ pecunae
cupiditatẽ. uel alio quolib& peccati desiderio. inmundũ tetigit: & inquinatus ẽ

Expanded text:
tingit, et immundum faciunt ossa prophetae etiam illum ipsum quem a mortuis suscitant? Vide tingit, et immundum faciunt ossa prophetae etiam illum ipsum quem a mortuis suscitant? Vide quam inconveniens sit Judaica intelligentia. Sed nos videamus primo quid sit tangere, et quid sit tactus qui faciat immundum. Apostolus dicit: Bonum est homini mulierem non tangere . Hic tactus immundus est; hoc est enim illud quod Dominus in Evangelio dixit: Si quis viderit mulierem ad concupiscendenim cor ejus concupiscentiae vitium, et immunda facta est anima ejus. Si quis ergo hoc modo tangit aliquam rem, id est vel per mulieris concupiscentiam, vel per pecuniae cupiditatem vel alio quolibet pecc