comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Undiq ad impletũ uideas illud ienne equi
inqͥt amatores in femũas ⁊ emissarn facti
sũt unusquisq ad uxore pxin sui hĩme¬
bat uẽ huntus et bestialitas et libido uaga
litefieri sit̾ equꝰ ⁊ mulus quibꝰ nõ est intel¬
lecto amaro nẽpe hoc unũ stomacho dicã
hũisse plus interdũ frem plusq si dici lice
S resusos mltos legnns quo¬
rũ ꝯmemoratio iniocũda est qua in ꝑte se¬
miramidis faciuo notissimũ qͣm ꝯstat etate
iam puecta ꝯcubitũ filii petentẽ ab rodẽ
pudica seuicia int̾empta Et nuꝑ fuit nes¬
cio an hoĩem appellem uultu m notus ac no¬
mĩe s ex õi hõm notitia sycludendꝰ qͥ filiã
nuptã et iam mr̃em incestare aggressꝰ ꝙ
illa uimi turpẽ atq ĩp̃ia repuliss usq ad
mortẽ dentibꝰ atq ungiuibꝰ lacerauit cũ
ꝯtra apud stptores darissios lertũ sit squũ
astucia armẽtarii uelatis otłis mr̃is ad coitũ

Expanded text:
undique adimpletum videas illud Ieremie: «equi» undique adimpletum videas illud Ieremie: «equi» inquit, «amatores in feminas et emissarii facti sunt; unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat». Vere hinnitus et bestialitas et libido vaga lite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus». Amaro nempe hoc unum stomaco dicam, habuisse plus interdum freni plusque, si dici liceagremio refusos multos legimus, quocommemoratio iniocunda est; qua in parte Semiramidis facinus notissimum, quam constat etate iam provecta concubitum filii petentem ab eodem pudica sevitia interemptam; et nuper fuit nescio an hominem appellem, vultu michi notus ac nomine sed ex omni hominum notitia secludendus, qui filiam nuptam et iam matrem incestare aggressus, quod illa vim turpem atque impiam repulisset, usque ad mortem dentibus atque unguibus laceravit; 5 cum contra apud scriptores clarissimos lectum sit equum astu armentarii velatis oculis matris ad coitum
Abbreviated transcription (Latin):
Erba mͥ nũc ietus ac dolor elicunt.
alt̾um sime alto forsan tacitꝰ tulissem
ꝓcio quid̾ scio quidẽ ad te ⁊ huic uite deditos
actonitos habet Relictoq calle planissumo ꝑ
abrupta falsis opimonibꝰ excecatos et con¬
suetudine unctos trahit Bordet om̃e para
bile iter accede̾ aApta ꝯtempnitis obsera ta
tẽptatis Sicubi uir zelotipus aut mater
auxia pat̾q sollicitus insignẽ noscit᷑ adhi¬
buisse custodĩã sicubi pudor ip̃e femineꝰ ĩꝑ¬
ura sepe uallato est hanc ul munibꝰ blandi¬
tiisꝯs ꝑfringe̾ uel aliquo nouo gn̾e frandis
tͣnsilire dulcissinũ int̾q p̃clara iuẽte facino¬
ra mirandũ cnibusdã uenatoribꝰ mos est
sopitũ ceruũ aut iacentẽ int̾ uepres leporem
non tang̾e p̾de fuga scudiũ inseq̃ntũ excitat
Sic ur̃ amor elegant̾ ait flaccꝰ tͣnsuolat
in medio posita et fugientia captat conuui
ges ur̃as abicitis. alienas appetitis cũ illis
nt̾im sui et compti et uigiles proci sint gic

Expanded text:
erba michi nunc metus ac dolor eliciunt; alterum sine altero forsan tacitus tulissem. Scio quidem, scio quid est quod te et huic vite deditos attonitos habet relictoque calle planissimo per abrupta, falsis opinionibus excecatos et consuetudine vinctos, trahit; sordet omne paraidentur accedere; aperta contemnitis, obserata tentatis. 2 Sicubi vir zelotypus aut mater anxia paterque solicitus insignem noscitur adhibuisse custodiam, sicubi pudor ipse femineus impervia sepe vallatus est, hanc vel muneribus blanditiisque perfringere vel aliquo novo genere fraudis transilire, dulcissimum interque preclara iuvente facinora numerandum. Quibusdam venatoribus mos est sopitum cervum aut iacentem inter vepres leporem non tangere; prede fuga studium insequentum excitat; sic vester amor, ut eleganter ait Flaccus, Transvolat in medio posita et fugientia captat. 3 Coniuges vestras abicitis, alienas appetitis, cum illis interim sui et compti et vigiles proci sint. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
gende modestre causit loqui ⁊ cũ mlta ꝓmise¬
rint nõ petitiõi mee s opmmioni sue obse¬
quũt᷑ sic iam senes adolescentũ malis p̃mi¬
inͬ. uersantiq anĩo quid hic remedii ẽẽ pos¬
sit una tm̃ oñdit᷑ ad salutẽ mã ut aliquo
trarũ fugiams ubi nos fanã mentẽ attulisse
fessis motũ latus et mutatꝰ aer egris ꝓfuit
mansuescũt arbores insite et tͣnslata olera
tõualescũt Quod ad me attinet amiti id mͥ¬

Expanded text:
gende modestie causa loqui, et cum multa promisegende modestie causa loqui, et cum multa promiserint, non petitioni mee sed opinioni sue obsequuntur. 6 Sic iam senes adolescentum malis premimur; versantique animo quid hic remedii esse possit, una tantum ostenditur ad salutem via, ut aliquo terrarum fugiamus ubi nos sanam mentem attulisse fessis motum latus, et mutatus aer egris profuit; mansuescunt arbores insite et translata olera convalescunt; quod ad me attinet, amici, id mi
Abbreviated transcription (Latin):
mox irrident ⁊ imecta manu ꝓtrahant
qͦ nolis ut ꝯͥ muͣtos uffc̃us et ꝓ xiiã seuͭ¬
tutẽ quã in se iuenilibꝰ adhuc añis nõ auꝰ¬
tunt nec in cortaneis suspicent ꝓ curato¬
res ⁊ rei domestice nũstri dãpuis hnic in¬
stantibꝰ occurrendũ hinic pteritis sucͣrend̃
ꝯsulunt ingentẽ illud anaxagore nõ eẽm
ego saluꝰ insiistepissent ut silatorem aut
insanũ putãt amiti pr̃ui reside̾ sollicit᷑at
et null̃e mas ambitõis atq auari ᷑ oñdũt
utendũ tp̃re et occasionẽ fortue ĩpugre
rapiendã lestantez supbos bonis ꝓpriis
ꝯtentũ ẽẽ ꝑs uecordem niehilq hoĩem fas¬
tidit pars fronte ꝯsiliũ occultarẽ ne qͥs sibi
nõ strati questus ꝑtem tribuat arbitrant᷑
qd maioribꝰ insisto. tũ m̃orũ maior indigͣ¬
tio nõ desit. sartori sutoriqz meo ꝑsuadere
hactenus nõ possũ ułłis artibꝰ me laxiorem
uestem ac calteũ uelle ꝙͣ soleo. putãt me fu¬

Expanded text:
mox irrident et iniecta manu pertrahunt mox irrident et iniecta manu pertrahunt quo nolis, ut qui mutatos affectus et proximam senectutem — quam in se iuvenilibus adhuc animis non advertunt — nec in coetaneis suspicentur. 3 Procuratores et rei domestice ministri damnis hinc instantibus occurrendum, hinc preteritis, succurrendum consulunt. Ingerentem illud Anaxagore: «non essem ego salvus nisi ista periissent», aut simulatorem aut insanum putant. 4 Amici paterni residem solicitant et mille vias ambitionis atque avaritie ostendunt, utendum tempore et occasionem fortune impigre rapiendam. Testantem superos bonis propriis contentum esse, pars vecordem nichilique hominem fastidit, pars fronte consilium occultare nequis sibi monstrati questus partem tribuat, arbitrantur. 5 Quid maioribus insisto cum minorum indignatio non desit? Sartori sutorique meo persuadere hactenus non possum ullis artibus me laxiorem vestem ac calceum velle quam soleo; putant me fin
Abbreviated transcription (Latin):
labore. et ꝙ nullo syde̾ ꝓhibent᷑ tuis in lit¬
t̾is ut te uidram prestes nã tu in meis me
tam crebro uides ut nisi caritas suꝑet iã
possũ tibi ẽe fastidio uale .iiiiͦ idus marcias
uerone
¶ Ad amicos sepe ĩportuniꝰ sinectutẽ
agi ubi adolescentur acta est
Eliquie nos malorũ uet̾um ex̾cent
honestatẽ ꝓfiti noluniꝰ nec ualemꝰ
nulla nob de pñti fides p̃teriti tp̃ris opĩo¬
ne laborãtibus/ Importima fores obsidet
amica et sepius pulsa reu̾tit᷑. atq insidiis
ꝑuox latet dices celibem te age uitã uelle
p̃latã sͥ alt̾am credet ut tui ⁊ inicognitꝰ celi¬
batus et ꝑsuasũ sit te uita simł et femine
ꝯsortio cariturũ Nomites antiqui limẽ as¬
suetũ fc̃o agnñe circũstant euocãt inter¬
pellant diẽ festũ ac ꝯuentũ nobiliũ matro¬
narũ alacri clamore denũtiant rñdentem
te tłia nõ turare. pͥmũ attouiti mirantur.

Expanded text:
labore et quod nullo sidere prohibemur, tuis in litlabore et quod nullo sidere prohibemur, tuis in literis ut te videam prestes; nam tu in meis me tam crebro vides, ut nisi caritas superet, iam possim tibi esse fastidio. Vale. IV Idus Martias, Verone. 3 Ad amicos, sepe importunius senectutem agi ubi adolescentia acta est. 1 “Reliquie nos” malorum veterum “exercent”; honestatem profiteri volumus nec valemus; nulla nobis de presenti fides, preteriti temporis opinione laborantibus. Importuna fores obsidet amica et sepius pulsa revertitur atque in insidiis pernox latet; iures celibem te agere vitam velle: prelatam sibi alteram credet, ut cui incognitus celibatus et persuasum sit te vita simul et femine consortio cariturum. 2 Comites antiqui limen assuetum facto agmine circumstant, evocant, interpellant, diem festum et conventum nobilium matronarum alacri clamore denuntiant. Respondentem te talia non curare, primum attoniti mirantur,
Abbreviated transcription (Latin):
aristotenũ d̾ uellet uicit iudiciũ amicorũ
Ut nr̃ socͣtes dice̾ris hͨ non tibi s mͥmet
atq aliis memorasse gratũ fuit nũc te m
unicũ ferme iam laboriose solanrẽ ac leuamẽ
uite. liuida sors intiectis alxibus tendit eri¬
ꝑe qd̾ si ꝑagit solus sũ id ne pati uelis ꝑ
om̃s te celicolas obrestor in q hoc totũ c̃
tui acumẽ ut expendas queso nimiis iquid̾
ta ẽt eibi sepe et dixi ⁊ scͥpsi, que qm̃me¬
morie affixa ꝯfido illa nũt xancis excitas¬
ꝯsulas tu orator ꝯfuscatorq/ tu udex elet¬
torq sũis cui ego libens obseqͣr ecis geĩ¬
naz nob̃ in Italiã fedem ẽe si neut᷑ placet
tu deliba/ no ne iudiciũ affc̃us ĩpediat ubi¬
nã ꝯmodius futuri sumꝰ nusꝙͣ adeo radi¬
catus sũ quĩ blando pollice fidi amoris a¬
uelli possũ quo tibi in fallor strupulosius
trutinanda res est uide si qua re est uia
ĩspersos recolligat amicos qd̵ si nlla est
me oro iam tandẽ teq ip̃m expedias hoc¬

Expanded text:
Aristoxenum dici vellet, vicit iudicium amicorum ut noster Socrates dicereris. Hec non tibi sed michimet atque aliis memorasse gratum fuit. 9 Nunc te michi unicum ferme iam laboriose solamen ac levamen vite, livida sors interiectis Alpibus tendit eripere; quodsi peragit, solus sum. Id ne pati velis, per omnes te celicolas obtestor inque hoc totum animi tui acumen ut expendas queso; nimiis equidelta etiam tibi sepe et dixi et scripsi; que quoniam memorie affixa confido, illam nunc paucis excitasconsulas, tu orator confutatorque, tu iudex electorque sententie, cui ego libens obsequor. Scis geminam nobis in Italia sedem esse: si neutra placet tu delibera — modo ne iudicium affectus impediant — ubinam commodius futuri sumus; nusquam adeo radicatus sum quin blando pollice fidi amoris avelli possim; quo tibi, ni fallor, scrupulosius trutinanda res est. 11 Vide siqua est via que sparsos recolligat amicos: quodsi nulla est, me oro iantandem teque ipsum hoc expedias
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a eripit ita riũ affixi soli et natalis dul¬
cedine ꝯpediti sũt ut cũ amoris illoꝵ pig¬
nora multa quidẽ ⁊ mag̾ possederĩ quictꝰ
nulla ꝓrsus extͣ muros patrios syes sit
Ita q̃m de amicis paribꝰ sermo ẽ quoꝵ fa¬
cilior suauiorqz est usus uides nisi fallor ut
ad te unũ u̾e tota res redit tu aũt mi soc᷑¬
tes te unũ mͥ qd̾ mirent᷑ post̾i nõ tellus
ausoma ut reliquos dedit s cereri at ba¬
cho ac minerue sterilis ac uirorũ stibs
miuea campiiue ne ue forsitan rudis łcor
cãpaniã d̾ putet campaniã dͦ infioris ale¬
mãnie ut nunc uulgo fert᷑./ ne aũt ex tre¬
mã gallie belgite ꝑticulam q̃ interlemĩ
rem lacus et olandiã ⁊ brabantiã iacet
Ut iops pr̃ia diuits gloriatet᷑ ingenio
et natura suũ ius teneret elimo quolibet
et quotũqz sub aere magnos sp̃us ꝓcrean
alio t̾rarũ orbe nascebar/ ꝙͣnis quẽ origo
fecit alienigetiã mansurtudo añi et con¬
u̾satro longio atq ĩpͥmis amor mei mag¬

Expanded text:
ipsa eripit: ita enim affixi et natalis zone dulcedine compediti sunt, ut cum amoris illorum pignora multa quidem et magna possideam, convictus nulla prorsus extra muros patrios spes sit. Ita quoniam de amicis paribus sermo est, quorum facilior suaviorque est usus, vides, nisi fallor, ut ad te unum fere tota res redit. 7 Te autem, mi Socrates, te unum michi, quod mirentur posteri, non tellus Ausonia, ut reliquos, dedit, sed Cereri ac Bacho et Minerve sterilis at virorum fertilis Nunea Campinie — neve forsan rudis lector Campaniam dici putet, Campiniam dico, inferioris Alemanie, ut nunc vulgo fertur, vere autem extremam Gallie Belgice particulam, que inter levum Rheni latus et Olandiam ac Brabantiam iacet — ut inops patria divite gloriaretur ingenio et natura suum ius teneret e limo quolibet et quocunque sub aere magnos spiritus procalio terrarum orbe nascebar, quamvis, quem origo fecit alienigenam, mansuetudo animi et conversatio longior atque in primis amor mei mag
Abbreviated transcription (Latin):
Tcomp̃ssis aliqñ gemitibꝯ sedatisq
suspirys atq am̃ turbinibꝰ ĩ fracta
uoce siccisq õcłis allo quor sic me audies qͥi
hoñm nan fragio elapsũ fessũ ue q̃rimo¬
niis sedentẽ in littore mestũ quidẽ s iam
fletu abscmentẽ et ꝑuas magne fortune
reliquias recensentẽ mitto illas amenissi¬
mas utq amplissimas amititiarũ opes.
lit scdm mͥ cartusia iã uirũ abstulit y̾mo
nĩm nilla in re ant germano tibi unico
scdm aut mn ꝙͣ tibi ullis affr̃ibus inc̃tiorem
Ac in reliquis ut sileã duos recentiũ michi
fletuũ mat̾iam quoꝵ alt̾um appẽnum ex¬
tinctũ habet altum error uagũ Eta ut illiꝰ
certa mors hniꝰ ambigua uita sit Quatu¬
orq ilios omittã. thomã .s ac barbatũ et
leliũ et guidone nr̃m quoꝵ pͥmũ messana
sicilie Scdm sulmo brucioꝵ c̾riũ rõ qͣrtũ
limens ora donau̾at sed pͥmũ mͥ mors te¬
nerũ scdm ꝯuigii tenax nodus/ t̾ciũ cura

Expanded text:
ssis aliquando gemitibus sedatisque suspiriis atque animi turbinibus, infracta voce siccisque oculis te alloquar, sic me audies quasi hominem naufragio elapsum fessum ve querimoniis, sedentem in litore, mestum quidem sed iam fletu abstinentem et parvas magne fortune reliquias recensentem. 2 Mitto illas amenissimas atque amplissimas amicitiarum opes, lit, secundum michi Cartusia iam virum abstulit, imo nostrum nulla in re aut germano tibi unico secundum aut michi quam tibi ullis affectibus iunctiorem. 4 Ac in reliquis, ut sileam duos, recentium michi fletuum materiam, quorum alterum Apenninus extinctum habet, alterum error vagum, ita ut illius certa mors, huius ambigua vita sit; quattuorque alios omittam, Thomam scilicet ac Barbatum et Lelium et Guidonem nostrum, quorum primum Messana Sicilie, secundum Sulmo Brutiorum, tertium Roma, quartum Lunensis ora donaverat, sed primum michi mors tenerum, secundum coniugii tenax nodus, tertium cura
Abbreviated transcription (Latin):
utinã tempestiuꝰ in aĩm ueniss nr̃am magͥ¬
ficentiã exhortari fuisset ꝓuisũ fortasse᷑
maturiꝰ neq aliis cauendi mat̾ia ĩfelicis
amiti mei missabilis sors dedisset at qͥd iude
suspecti erat Etas nr̃a sic uid̾ at sic a se¬
moribꝰ acceꝑat ẽẽ quidẽ appẽmiu ingum
taliꝰ Quid aũt erit si de custodibus fures
de canibꝰ lupifuĩt ubi ad insitũ siluo s mõ¬
cis horrorez ext̾iis ẽt fri tror accesserit
brrui totus ille trarũ tractꝰ ab honũbus
dessetur inhosxitalior athlante ul cãcaso
hunic ignomimie ⁊ huic pesti uiri fortes
occurrite uidebitis saxa nondũ sicco ciuis
nr̃i cruore rorãtia inde discetis saluti que
rinulos fontẽ siccet qui extingue uult la¬
trones insistat receptatoribꝰ ext̾p andis
Ite felicit᷑ ite celerit̾ quo cepistis et bene
muñtibꝰ superis feda scelerũ claust᷑ ꝯfrin¬
gite atq hanc nota ab ocłis ur̃is ab ster¬

Expanded text:
utinam tempestivius in animum venisset vestram magnutinam tempestivius in animum venisset vestram magnificentiam exhortari! fuisset provisum fortasse maturius, neque aliis cavendi materiam infelicis amici mei miserabilis sors dedisset. At quid inde suspecti erat? 31 Etas nostra sic viderat, sic a senioribus acceperat, esse quidem Apennini iugum talius. Quid autem erit si de custodibus fures, de canibus lupi fiunt? Ubi ad insitum silvosi montis horrorem externus etiam ferri terror accesserit, brevi totus ille terrarum tractus ab hominibus desereatur, inhospitalior Atlante vel Caucaso. 32 Huic ignominie et huic pesti, viri fortes, occurrite: videbitis saxa nondum sicco civis vestri cruore rorantia; inde discetis ceterorum srivulos, fontem siccet; qui extinguere vult latrones, insistat receptatoribus extirpandis. 33 Ite celeriter, ite feliciter quo cepistis et bene iuvantibus superis, feda scelerum claustra confringite, atque hanc notam ab oculis vestris abster
Abbreviated transcription (Latin):
ut apud beniuolas aures doloris meissim
loq̃ndo deponẽm ac gui mestitia tumidũ cor
leuarẽ potis ꝙ ut aĩos ur̃os ad uindictã san¬
gnis inflãmarez id eiũ nec ꝓfessioni nec
statiu meo ꝯuenit Ĩtaq testatus ꝙ ad illam
quidꝙ dicturꝰ sũ aut dixim nõ aspiro id
qd̵ honestia possũ flagito ut antiq̃ glorie
ur̃e iusticieqz memores qua singulariter
flornistis eam uẽis tp̃ribꝰ ꝑire nõ sinatis
Idq obuxiꝰ p̃cor ut me saltẽ pub ͭͤ ꝑ quas
⁊ ad nr̃a ⁊ ad ip̃a parentis menia semꝑ
quid̾ s nũs p̃cipus instante ut nostis iubi᷑¬
leo fideliũ ex oñĩ regione ꝯtursus erit.
purgate latrombꝰ pateant ꝑegnis ne
iusto metu t̾riti ul piũ opus obinittere
uel rectũ iter flecte̾ ꝯpellant᷑. Qd̾ in se¬
acrit ꝓuidĩtis sed sꝑo utiq ꝓuisuros et̾ue
nobis infamnie mãcłam irrogabit in pri¬
mis aũt expeditũ eẽ decet appẽti tran¬
sitũ/ uñ mosior pplus exprctat᷑. Ad quod

Expanded text:
ut apud benivolas aures doloris mei sensum loquendo deponerem ac gravi mestitia tumidum cor levarem, potius quam ut animos vestros ad vindictam sanguinis inflammarem; id enim nec professioni nec st— quicquid dicturus sim aut dixerim — non aspiro, id quod honestius possum flagito, ut antique glorie vestre iustitieque memores qua singulariter floruistis, eam vestris temporibus perire non sinatis. Idque obnixius precor, ut vie saltem publice per quas et ad vestra et ad ipsa parentis menia semper quidem sed nunc precipue — instante, ut nostis, iubileo — fidelium ex omni regione concursus erit, purgate latronibus pateant peregrinis, ne iusto metu territi vel pium opus omittere vel rectum iter flectere compellantur. 30 ritis — sed spero utique provisuros — eterne vobis infamie maculam irrogabit. In primis autem expeditum esse decet Apennini transitum unde numerosior populus expectatur. Ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe uirorũ est inter difficultates crestãt
eĩ uos accensos atrocitate negocii et gn̾o¬
sa indignatõe flãmantes ad solita iusticie
arma ꝯuerti qd̾ si u̾m est nullus usꝙͣ locꝰ
sime cruciatus młta nobiscũ uiri illustres
familiaritꝰ collocutꝰ sũ heu frustra heu sero
sencio enĩ dãxnũ meũ non posse restituui
nõ si nulle lingues adamãtinis ĩ sẽpit̾nũ
loqͣn aut orphro dulciꝰ flebilibꝰ ad lirã et¬
q̃rimoniis saxa ꝑmulteã nũꝙͣ in redibit
ruat decus ur̃m quoꝵ alt̾um ĩpossi ᷝ ͤ alt̾um
U̾o ꝓfacile ⁊ in ur̃a positũ maani est Illud
quidẽ admone nõ est ncc̃e qd̾ scelerũ uindices¬

Expanded text:
maxime virorum est, inter difficultates crescant maxime virorum est, inter difficultates crescant itur. Audio enim vos accensos atrocitate negotii et generosa indignatione flammantes ad solita iustitie arma converti, quodsi verum est, nullus usquam locus, sime cruciatus, multa vobiscum, viri illustres, familiariter collocutus sum. Heu frustra, heu sero! sentio enim damnum meum non posse restitui. Non si mille linguis adamantinis in sempiternum loquar aut Orpheo dulcius flebilibus ad lyram querimoniis saxa permulceam, unquam michi redibit ruat decus vestrum, quorum alterum impossibile, alterum vero perfacile et in vestra positum manu est. Illud quidem admone
Abbreviated transcription (Latin):
ne quop mambꝰ eusũ magna ꝑs doloris
est uilis auctor muicie fruciferi caenifices
antricole fermo uictu s ferino mag̾ pecto¬
re ⁊ ferinis moribꝰ uix carce uix cathe¬
nis uix fumbꝰ nr̃is digni passim in ingulos
ur̃os ruũt nec ꝯtenti p̃da ad sacietatem
suã pastũt᷑ cedibꝰ ⁊ sangne misorũ ꝓst̃o¬
nũꝙͣ hec ausuri iisi in ur̃a segnicie uel in
suis la tibulis spem hr̃ent que spes si uos ut
soleti uiri estis ab om̃i eos ꝑte delusiit ex
ercuit uos fateor atq ĩpulit hiis tp̃ribusͤ
fortuna s nõ strauit neq debilitauit usq
adeo ut pancos in c̾cuitu semẽtes latrũtulos
ꝑferatis solet uĩ uera u̾tus altior ⁊ clarior
ex adu̾sitate ꝯsurg̾e ⁊ si bñ mores ur̃õs no¬
ui nec me longa de uobis fallit opimo uos
a ppło Rõno unũ hͦ iter multa p̃cipuũ ⁊ ue¬
lut heditariũ possidetis, ne fortune uos dei¬
ciat aut frangat nuria s attollat et quod

Expanded text:
ne, quorum manibus eversum! Magna pars doloris ne, quorum manibus eversum! Magna pars doloris est, vilis auctor iniurie: 22 furciferi carnifices antricole, ferino victu sed ferino magis pectore et ferinis moribus, vix carcere vix cathenis aut funibus vestris digni, passim in iugulos vestros ruunt, nec contenti preda ad satietatem suam pascuntur cedibus et sanguine miseruam hec ausuri, nisi vel in vestra segnitie vel in suis latibulis spem haberent; que spes si vos, ut soletis, viri estis, ab omni eos parte deluserit. 23 Exercuit vos, fateor, atque impulit his temporibus fortuna, sed non stravit neque debilitavit usque adeo ut paucos in circuitu sevientes latrunculos perferatis. Solet vera virtus altior et clarior ex adversitate consurgere; et si bene mores vestros novi nec me longa de vobis fallit opinio, vos a populo romano unum hoc inter multa precipuum et velut hereditarium possidetis, ne fortune vos deiciat aut frangat iniuria, sed attollat et quod
Abbreviated transcription (Latin):
pua cã est sune qua ne dũ ciuitas s nec
Donius exigna non dicã cresce̾ s nec stae̾
quidẽ poterit fundamentũ om̃ ciuitatũ
iusticia est suꝑ quod si um querit᷑. ur̃i
maior es edificatã uob̾ flor entissimã atq
finissimã rem publicã reliq̃runt Id si
mõ ꝑ ignauiã labi ꝑmittitis qͥd sperare
licet aliud qͣm ruinã Currexerũt ecce sit¬
tari infames et qd̾ unũ ad excitandũ õẽs
irar̃ atuleos satis erat ciuẽ ur̃m uirũ
optinũ tui ut credit᷑ ab eo die quo sumst᷑
pedem domo extulit insidias tetenderunt.
nusꝙͣ nisi in sinu ur̃o mactare ausi sũt qd̾qr
auorũ tp̃ribꝰ cogitare ẽt in cubilibꝰ timuis¬
sent/ id sub ocłis ur̃is ⁊ in uia pub ͨ ͣ crudeli
atq intollanda prorsus audatia ꝑegerunt.
Qd scelus si multũ liriquitis actũ est de statu
pubͭͦ. actũ de iusticia actũ deniq de salute
de lib̾tate de glia Corruit fundamentũ d̾
suꝑ qd usq ad sydera creu̾atis et deꝯbo¬

Expanded text:
pua causa est, sine qua nedum civitas sed nec domus exigua, non dicam crescere, sed nec stare quidem poterit. Fundamentum civitatum ominum iustitia est, super quod, si verum queritur, vestri maiores edificatam vobis florentissimam atque firmissimam rempublicam reliquerunt. Id si modo per ignaviam labi permittitis, quid sperare licet aliud quam ruinam? 20 Surrexerunt ecce sicarii infames et — quod unum ad excitandum omnes irarum aculeos satis erat — civem vestrum virum optimum, cui, ut creditur, ab eo die quo sinistrum pedem domo extulit, insidias tetenderunt, nusquam nisi in sinu vestro mactare ausi sunt, quodque avorum temporibus cogitare etiam in cubilibus timuissent, id sub oculis vestris et in via publica crudeli atque intoleranda prorsus audacia peregerunt. 21 Quod scelus si inultum linquitis, actum est de statu publico, actum de iustitia, actum denique de salute, de libertate, de gloria. Corruit fundamentum illud super quod usque ad sidera creveratis; et, Deus bo
Abbreviated transcription (Latin):
s et ip̃a enã felix ꝓ lenirum et in hᵒ. iuoz
mr̃i siłis ac tante sobolis iã non capax
uersantibꝰ tante huiꝰ ⁊ tam repẽtine mag¬
intdĩs causa fuit dix̾it aliqͥs fortasse
grlatiomi aꝑtissimũ aerẽ cãm esse et qd
U̾tutis est ꝓpriũ uł nat̾᷑e tribuet uł fortue

Expanded text:
— sed et ipsa etiam felix prole virum et in hoc quoque matri similis ac tante sobolis iam non capax, versantibus, tante huius et tam repentine magnitudinis causa fuit? Dixerit aliquis fortasse generationi aptissimum aerem causam esse, et quod virtutis est proprium, vel nature tribuet vel fortune.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetaneũ lex poetica fingi sunt et hoc
ergo itm crede ex ꝑtus nicħ fingi nalus
fateat inhestatos hamos gutturi ac sua¬
nes auribꝰ sirenũ cantus et pplexos tuit
pedibꝰ laqueos ꝑmetuo queso te abtestoe¬
q ꝑ salm tuã ut ix̃e tibi ꝯsulas deq alie¬
napnitie que cũ nr̃a mesticia iuc̃ta est
ppriã tibi ꝯficias cantõem magno e ma¬
lo hoc saltem bomi eliciens exeplũ qͦnt
tare ne diffas lubrita flãma est. facile
cerpit incendiũ ubi maxĩe uenti flant.
qd̾ in te mĩc fate̾ palam est et hͨ hactenꝰ
ꝙpuis multa de hiis torã loqui hẽam quẽ
calamꝰ reformidat. Comredie dc̃m inferã
alt̾ius desinãq cũ planto Remo inqͥt ire
le tepentis suꝑfuat cogitatõ opp̃ssit tp̃us
leuut nouissie mors extinxit qd̾ ad hͦ hu¬
mane iite bellũ attinet receptui cecinisse
me nouis nõ sũtͥ nũt aliud scͥpturies qui
et ubi sim nosti quid te moneã intelligis.

Expanded text:
consentaneum lex poetica fingi sinit, et hoc consentaneum lex poetica fingi sinit, et hoc ergo iterum crede expertus, nichil fingi naturalius, fatear, inescatos hamos gutturi ac suaves auribus Sirenum cantus et perplexos tuis pedibus laqueos permetuo, queso te obtestorque per salutem tuam ut ipse tibi consulas deque aliena pernicie, que cum nostra mestitia iuncta est, propriam tibi conficias cautionem, magno e malo hoc saltem boni eliciens, exemplum quotare ne differas; lubrica flamma est, facile serpit incendium ubi maxime venti flant, quod in te nunc facere palam est. Et hec hactenus, quamvis multa de his coram loqui habeam, que calamus reformidat. Comedie dictum inferam alterius desinamque cum Plauto: Nemo inquit, ire le tepentis superfuerat, cogitatio oppressit, tempus leniit, novissime mors extinxit; quod ad hoc humane vite bellum attinet, receptui cecinisse me noveris. Non sum tibi nunc aliud scripturus, qui et ubi sim nosti, quid te moneam intelligis,
Abbreviated transcription (Latin):
amare accipẽ amarũ est obsecro Rñdet
alt̾a nãq e castor amor et melle et felle
fecundissimꝰ gustu dat dulce amarũ usq¬
ad sacietatẽ aggerit ued fortasse dicat
aliquis hoc segni tributũ cui imꝑar cũ
passiõĩbꝰ am̃ lucta ẽ audi gͦ quid ibidẽ
paucis intrectis ualidior sexus dicat.¬
Credo ego inqͥt amorẽ pͥmũ apud hõies
carinficinã ꝯmentũ hant ego de me ꝯrec¬
turã domi facio ne foris q̃ram q̃ om̃is ho-¬
mĩes supero atq antideo cͣciablitatibus
ani iactor crucior agitor uersor In amoris
rota miser ex amor ferror differor distͣ¬
hor dixipior ita nulla mentẽ hẽo am̃ ubi
sũ ibi nõ sũ ubi nõ sũ ibi ẽ aĩmꝰ ita amor
lassũ nñ ludificat fugat agit appetit rap¬
tat. retinet iactat largit᷑ qd dat nõ dat
deludit mõ qd̵ suasit dissuadet qd dissua
sic loquit᷑ male iacet Sed hͦ fit tũ apoeta¬
dicat alius qͥs ħ nescit at nichil nisi nãte᷑

Expanded text:
amare occipere amarum est, obsecro? Respondet amare occipere amarum est, obsecro? Respondet altera: Namque, ecastor, amor et melle et felle fecundissimus: Gustu dat dulce, amarum ad satietatem usque aggerit. Sed fortasse dicat aliquis hoc sexui tributum, cui impar cum passionibus animi lucta est; audi ergo quid ibidem paucis interiectis Credo ego inquit, amorem primum apud homines carnificinam commentum. Hanc ego de me coniecturam domi facio, ne foris queram, Qui omnes homines supero atque antideo cruciabilitatibus animi. Iactor crucior agitor ... versor In amoris rota, miser exanimor Feror differor distrahor diripior, Ita nullam mentem habeo animi. Ubi sum, ibi non sum; ubi non sum, ibi est animus... Ita amor lassum animi ludificat Fugat agit appetit raptat retinet Iactat largitur; quod dat non dat; deludit: Modo quod suasit dissuadet, Quod dissuassic loquitdicat alius. Quis id nescit? at nichil nisi nature
Abbreviated transcription (Latin):
alis circũlunũa uolitãtes uicine mortis
eripue conspectũ u̾m hec calamitas ex
illarũ gn̾e est quas flere licitũ nõ mutae̾.
ad te uertor quo irremediabili dolore sepo¬
sito metũ cui occ̾ri pot̾ attingã brenibus.
mlta eĩ de amore tecũ age̾ supuacue ostẽ¬
tatõis fuit quẽ exꝑientia ⁊ ars nasone
nr̃i tp̃ris aut catulũ aut ꝓperciũ a̾ tibullũ
fecit ingere tͥ mĩc quid hii qͥd ue alii dixe¬
rint et p̃stim flaccus in smone illo defu¬
gitandis amoribꝰ mat̾narũ pͥus ẽt noto
nil est aliuid ꝙp pleno prctori nausea pe¬
perisse/ unũ qd nestio an adhuc legeris in¬
serã ut intelligas antiquissimã passionẽ.
quã cotidie mortalis insarma nouã faciti
Plantus in ua que cistelaria dicit᷑ duas
mlierculas colloq̃ntes pouit eudẽ alt̾am
atq amoris mexꝑtã ã lt̾am u̾o doctissĩa
prioris ꝑcunctatio ad hũc se h modũ an

Expanded text:
alis circum lumina volitantes vicine mortis alis circum lumina volitantes vicine mortis eripuere conspectum. Verum hec calamitas ex illarum genere est quas flere licitum, non mutare; ad te vertor, quo irremediabili dolore seposito metum cui occurri potest, attingam brevibus. 14 Multa enim de amore tecum agere, supervacue ostentationis fuerit, quem experientia et ars Nasonem nostri temporis aut Catullum aut Propertium aut Tibullum fecit. Ingerere tibi nunc quid hi quid ve alii dixerint et presertim Flaccus in sermone illo de fugitandis amoribus matronarum pueris etiam noto, nil est aliud quam pleno pectori nauseam peperisse; unum quod nescio an adhuc legeris, inseram, ut intelligas antiquissimam passionem, quam quotidie mortalis insania novam facit. 15 Plautus in ea que Cistellaria dicitur, duas mulierculas colloquentes ponit, rudem alteram atque amoris inexpertam, alteram vero doctissimam; prioris percuntatio ad hunc se habet modum: An
Abbreviated transcription (Latin):
ad mitũ femĩe eniꝰ nõ sibi ꝓpriũ aut obse¬
quiũ s cõe cũ płibus aut amor nomĩs ẽẽt
se antiquũ iam si suꝑent ex sacietate fastidiũ
infelix uento leuior, et non saltẽ uẽti me¬
mor q̃ nec int̾re solitus fert᷑ uñ non possit
exire in xas sese angastras intrussit ubi
nec defensionis copia nec libertas fuge
nec decore tandẽ mortis ulla eẽt occasio
uictĩa ingens fuit nob̃ oĩbus pudor ac do¬
lor ingentior desidero illũ ego quẽ ꝑdidimꝰ
nec nimꝰ ꝓuidenciã desidero quã ꝑdid̾ait᷑
ille dũ se ꝑdidit qd̾ olim in clandio mar¬
cello fleuit połus R. id in hoc flendũ cen¬
sro nõ morte que onũbꝰ equa ẽ nõ gla¬
dios qͦs mlti sepe magͣ cũ głĩa ptulerũt
si errorẽ tñi ea nocte q̃ pcipites adolescẽtie
motus tͣnsisse debu̾at adolescenciã ip̃am
diu añ tͣnsierati nescio q̃ nam inferualis
a lecto mestis facibꝰ iã frigescens prctus
accendit seu q̃nam dine tartaree stridẽtibꝰ

Expanded text:
 eius femine cuius non sibi aut proprium obsequium sed comune cum pluribus, aut amor novus esset, sed antiquum iam, si saperet, ex satietate fastidium — infelix, vento levior, et non saltem venti memor, qui nec intrare quidem solitus fertur unde non possit exire, in eas se se angustias intruserit, ubi nec defensionis copia nec libertas fuge nec decore tandem mortis ulla esset occasio. victima ingens fuit, nobis omnibus pudor ac dolor ingentior. Desidero illum ego quem perdidimus, nec minus providentiam desidero quam perdiderat ille dum se perdidit, quodque olim in Claudio Marcello flevit populus romanus, id in hoc flendum censeo, non mortem que omnibus equa est, non gladios quos multi sepe magna cum gloria pertulerunt, sed errorem tantum, ea etate que precipites adolescentie motus transisse debuerat adolescentiamque ipsam diu ante transierat. 13 Nescio quenam infernalis Alecto mestis facibus iam frigescens pectus accendit, seu quenam dire tartaree stridentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis et ticinensiũ tixannũ iucre¬
patio grauis ac multipłex
Epe te frater admonui ut status et
officii tui menior pati eꝑam dares
quã sublata qͥd aliud uita homi ꝙͣ mors ẽ
seu qd mundus hic aliud ꝙ laborũ ĩmor¬
taliũ ac discͥminũ officina pees quoq et
obsecͣtiones ĩmistui ut si te ratõ non mo¬

Expanded text:
ordinis et Ticinensium tyrannum, increpatio gravis ac multiplex. 1 Sepe te, frater, admonui ut status et officii tui memor, paci operam dares, qua sublata quid aliud vita hominum quam mors est, seu quid mundus hic aliud quam laborum immortalium ac discriminum officina? Preces quoque et obsecrationes immiscui ut si te ratio non mo
Abbreviated transcription (Latin):
cresce intͣ missabilis prĩs fames p̃t que
ext̾iis sic dicam manbus excitũ In terius
enasisti Ille thebas suo st̾uxit eloquio. cn
ticinũ st̾ms tuo ꝑuetustã ut̾ fama est nobilis¬
simãq urbem et iusi te unũ eiũs leno srdere
renusset felicissimã te aũt ciue miẜ̾an. te
duce nẜrimã nͥ te illud excusat ꝙ obsessa
prĩam magne ꝑtis ciuiũ exilio ⁊ iulta domoꝵ
strage laxaueris atq una ꝯtentã cribris
munrens plateis obsidionis horrenda solacia
mestã tota urlx solitudine et diuersoria sane
bonis mamena ꝑ aueris hoc ne aũt seu quid
aluid queso est ꝓpter qd̵ ut labia tua apiat
cotidie deũ rogas uide oro qͥd postulas qͥd
ꝓmittas petis ut aꝑiat puto non ut hom̃i
cladem s ut dei laudem nantiet os tuũ ꝙͣ qd̾
fidelit᷑ impleas tu cogita c̾te ille pacez tu
ꝯtͣriũ p̃dicas ad lr̃am fortassis intelligens
enangeliũ eᵈ non ueni patem mittere s

Expanded text:
crescere intra miserabilis patrie fines potest, que crescere intra miserabilis patrie fines potest, que exterius evasisti; ille Thebas suo struxit eloquio, tu Ticinum sternis tuo, pervetustam, ut fama est, nobilissimamque urbem et nisi te unum civem levo sidere genuisset, felicissimam, te autem cive miseram, te duce miserrimam, nisi te illud excusat quod obsessam patriam magne partis civium exilio et multa domorum strage laxaveris atque una contentam crebris muniens plateis, obsidionis horrenda solatia, mestam tota urbe solitudinem et diversoria sane bonis inamena paraveris. 26 Hoc ne autem seu quid aliud, queso, est propter quod ut “labia” tua “aperiat”, quotidie Deum rogas? Vide, oro, quid postulas, quid promittas. Petis ut aperiat, puto, non ut hominum cladem sed ut Dei laudem nuntiet os tuum, quod quam fideliter impleas, tu cogita; certe Ille pacem, tu contrarium predicas, ad literam fortassis intelligens evangelicum illud: «Non veni pacem mittere sed
Abbreviated transcription (Latin):
crartem qui ex om̃ibꝰ titulis qͦs sperabas
ne unũ quidẽ tibe concessimm nͥ pro parte
dimidia et si eñ dicendi ꝑitũ non insicior
oratorẽ nego neq etem̃ ut bonꝰ uir es
aut ẽẽ potes ꝙͣ diu te publicis bonis ut frĩas
et pacis cõsiliis aduersũ p̃bes O ꝙͣto feli¬
cius uel tibi uł prie mutus ẽẽs ꝙͣ facũdiã
pestilentez tanto studio que siisses Ergo si
tu loqui aut nequires aut nescires nec labo¬
raret italia nec luge̾t. ergo in lingna tua
puͭ ͤ missie radix est quã si deũ si ꝓximũ
si prĩam si teiõm dilig̾es cõmorsitat᷑ã denti¬
bus piecisse decuerat ꝓ futurã pociꝰ coruis
aut cambꝰ ꝙͣ homĩbꝰ nociturã. tu tñ hoc
agis ad hoc ut interis hoc magnificius
ducis ꝙ te more aucipis mulcẽte aures cre¬
dulum uulgus intendiculas tuas cadat ꝙq
aliqͥd erũpnerũ nonarũ in dies Ruinaꝵ titu¬
lis tuis agcrestat quibus iam pene nichil ac¬

Expanded text:
coarctem, qui ex omnibus titulis quos sperabas, coarctem, qui ex omnibus titulis quos sperabas, ne unum quidem tibi concesserim, nisi pro parte dimidia. Etsi enim dicendi peritum non infitier, oratorem nego; neque etenim aut bonus vir es aut esse potes quandiu te publicis bonis, ut facis, et pacis consiliis adversum prebes. 23 rie mutus esses, quam facundiam pestilentem tanto studio quesivisses! Ergo si tu loqui aut nescires aut nequires, nec laboraret Italia nec lugeret; ergo in lingua tua publice miserie radix est, quam si Deum, si proximum, si patriam, si te ipsum diligeres, commorsicatam dentibus proiecisse decuerat, profuturam potius corvis aut canibus quam hominibus nocituram. 24 Tu tamen hoc agis, ad hoc niteris, hoc magnificum ducis, quod te more aucupis mulcente aures, credulum vulgus in tendiculas tuas cadat quodque aliquid erumnarum novarumque in dies ruinarum titulis tuis accrescat, quibus iam pene nichil ac
Abbreviated transcription (Latin):
Gande igit᷑ et exulta qui etribꝰ Catonis
magni et scipionis et Emiliam laudibꝰ
consecuta es duas. ut .s. et impator sis et
orator optimꝰ quippe qui ex̾citũ mitu solo
ppłm uoce regas De qua aũt in re sũnus ilł
Uiris cedas eorũ quoq laudẽ t̾ciã usurpa¬
re quis ꝓhiber ut optina etiã sis senator.
sumas res ut̾q illorũ ũstitisse fert᷑ ut
eẽt optiniꝰ orator optimꝰ imꝑator optiꝰ
nsi qui donũ nulicieq ea consulit atq ex̾cr¬
tui fructuosa agitat non que sͥ sp̃osa s que
ppło atq ex̾citui fructuosa sũt a quo te ꝙ̃
longissime ab esse quis non uidet qui pacis
dulcedine relegata ultro in patria bellum
amarissimũ atq anceps act̾xeris Restat
ora toris nonrẽ solũ ꝙ ip̃m mala et noxia
suadendo meri equidẽ non potes cũ sic̾ sur¬
quis oratoribꝰ uisũ est orator sit uit bonus
dicendi pitus uides in ꝙͣtas angustias te

Expanded text:
Gaude igitur et exulta, qui e tribus Catonis Gaude igitur et exulta, qui e tribus Catonis magni et Scipionis Emiliani laudibus consecutus es duas, ut scilicet et imperator sis et orator optimus, quippe qui exercitum nutu solo, populum voce regas. Nequa autem in re summis illis viris cedas, eorum quoque laudem tertiam usurpare quis prohibet, ut optimus etiam sis senator, summas res” uterque illorum “prestitisse” fertur, «ut esset optimus orator optimus imperator optimus nisi qui domi militieque ea consulit atque agitat non que sibi speciosa sed que populo atque exercitui fructuosa sunt; a quo te quam longissime abesse quis non videt, qui pacis dulcedine relegata, ultro in patriam bellum amarissimum atque anceps attraxeris? 22 Restat oratoris nomen solum, quod ipsum mala et noxia suadendo mereri equidem non potes, cum, sicut summis oratoribus visum est, orator sit «vir bonus dicendi peritus». Vides in quantas angustias te
Abbreviated transcription (Latin):
bellatoꝵ induerũt arma conscederũt equos
dinarũ laudũ occupare p̃coniis ꝙͣ delimn¬
mentis anilibꝰ et uento sis adhortatiõibus
ppłorum quibꝰ te non uno aut alto ut tetiꝰ
s om̃ibꝰ oñ flagiciis in qͥnares om̃iq quibꝰ
hũndare bellũ solet ꝑticexs delictoꝵ n ͨ tñ¬
sciencie poschita fama dũtaxat manis elo¬
ip̃ncie satis est ut ꝓpter haus unã fons et
pͥncipiũ et cã horum maloꝵ oñ dici uelis
Ram quis ulla xtate bellorũ hoc ut ait aut
meminerit aut narrabit qui nõ tuũ in pͥ¬
mordio flebilis historie nomẽ ponat Qs
hanc pinget historiaz que iam per aulas
porticusq magnatũ prgi incipit qui nõ
⁊ int̾ consilianos et inter ip̃os ẽt bellato¬
res tuã fingat effigiem nuirũ prorsus nec
Unꝙͣ alias uisũ spectacłi Int gabras clipe¬
osqz et micantes gladios ⁊ tela trementia
uenenoso afflatu aĩos inficiens et uerb̾ incẽ¬
dens bellum ingra succuicto ueste fratculꝰ¬

Expanded text:
bellatorum: ‘induerunt arma, conscenderunt equos, divinarum laudum occupare preconiis, quam delinimentis anilibus et ventosis adhortationibus populorum, quibus te non uno aut altero, ut ceteri, sed omnibus omnium flagitiis inquinares, omniumque quibus abundare bellum solet, particeps delictorum, nscientie posthabita, fama duntaxat inanis eloquentie satis est, ut propter hanc unam fons et principium et causa horum malorum omnium dici velis? Nam quis ulla etate bellum hoc aut meminerit aut narrabit, qui non tuum in primordio flebilis historie nomen ponat? quis hanc pinget historiam, que iam per aulas porticusque magnatum pingi incipit, qui non et inter consiliarios et inter ipsos etiam bellatores tuam fingat effigiem? 19 Mirum prorsus nec unquam alias visum spectaculum, inter galeas clipeosque et micantes gladios et tela trementia, venenoso afflatu animos inficiens et verbis incendens bellum, nigra succinctus veste fratercul
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝙ inicendiorũ defertis uillarũ tectis ex¬
estuat qd qͥd formidinis aut fuge amplas at
nobiles alterius motibo urbes quatiat ꝙ ꝙ
deniq sangius hoc bello ultro citroq fusũ
et fecundi pectoris fonte ꝓcessexit O felicem
te qui ad hanc rei nlitaris gliam sũ ullo
ariuoꝵ excitio sedendo lequendoq ꝑuen̾is
Ut uinus x nũo sis illoꝵ qui ut ait psal ta

Expanded text:
quicquid incendiorum desertis villarum tectis exquicquid incendiorum desertis villarum tectis exestuat, quicquid formidinis aut fuge amplas ac nobiles alternis motibus urbes quatit, quicquid denique sanguinis hoc bello ultro citroque fusumet fecundi pectoris fonte processerit? 16 O felicem te, qui ad hanc rei militaris gloriam sine ullo armorum exercitio sedendo loquendoque perveneris, ut unus e numero sis illorum
Abbreviated transcription (Latin):
exacuisse consiliis eloquia inflamasse ut tibi
quẽ sequestrũ patis et quietis auctorẽ cre¬
didi iam mi̾to dici possit ꝙ ip̃i olimꝰ ie̾mie
ĩmerito ic̃m est Si quidẽ homo hic nõ q̃rit
pacem ppło s malũ. heu care mͥ in xͦ frat᷑¬
ꝙͣ ualde uereor ne tibi quoq cõuemãt quod
ille uir sapiens ait in ꝑabolis Uir impius
fedit malum. et in co Salabiis eius igt¬
nis ardescit. homo rter. ꝓhersꝯ suscitat
lites et uerbosus sepatt¬
seꝑat pͥncipes¬
Et qd alter ait in eccliastico hono
iracũdꝰ incendit ce litem et uir pc̃tor
turbabit aĩcos ot aoo in medio habenciũ
eqͥs anriba et ad. patato ũo audire uin
potes ab amito.  quis est usꝙͣ hõm qui
dubitet qñ setu =  unus non eẽs tet ho¬
minũ nulia  que hanc nõ mõ Ita¬
lie sod tocias imre. orbis pulcerrimã atq
optinã ꝑtem tenẽt in tnquilla et optata
cultos agres armorũ aut signoꝵ uolitat.

Expanded text:
exacuisse consiliis, eloquio inflammasse, ut tibi, exacuisse consiliis, eloquio inflammasse, ut tibi, quem sequestrum pacis et quietis auctorem credidi, iam merito dici possit, quod ipsi olim Ieremie immerito dictum est: «Siquidem homo hic non querit pacem po valde vereor ne tibi quoque conveniat quod ille vir sapiens ait in parabolis: «Vir impius fodit malum et in labiis eius ignis ardescit; homo perversus suscitat lites et verbosus separat principesquod alter ait in Ecclesiastico: «Homo iracundus incendit litem et vir peccator turbabit amicos, in medio habentium equis auribus et pacato animo audire verum potes ab amico, quis est usquam hominum qui dubitet quin — si tu unus non esses, tot hominum milia, que hanc non modo Italie sed totius orbis pulcerrimam atque optimam partem tenent, in tranquilla et exoptata cultos agros armorum aut signorum volitat,
Abbreviated transcription (Latin):
et requescã longũ est singula ꝑsequi Eex
quiba eliat᷑ bonorũ oim atq optabiliũ hunc
unicũ fente ẽe quo arescente succedant ege¬
stas tediũ et labor Quid aũt in ieremis
diciiꝰ ciuꝰ illa nox mitor nͥ tuis semp aure¬
bus insonet Qeuerite patem cĩtatis ⁊ orate
ꝓ ea ad dñm qr in pace illiꝰ erit pars uobis
Ex hiis atq sitebus sacrarũ testimoniis scͥp¬
turarũ in quibus optime doctũ te putabam
bene de te frater oppinabar teq patis aĩtum
michi ꝑsuassam s fallebar ut intelligo. Tũ
eiũ sub xp̃i tũita marti sacer et bellone deuo¬
tior ꝙͣ marie sub religiosi habitu tegens
ppositũ bellatoris nec id quoq iam tegens
sed dc̃is et fr̃ĩs aꝑiens relatu mirũ t̾ribile
cogitatu in eo tibi sũmã meritoꝵ et felicitis
et głie sitam putas si hoc uideat etas nr̃a. hͦ
posteritas audiat te multis agentibꝰ et
toti pene Italie pestiferũ ppło aũt tuo fimes¬
tũ et fortasse ultimũ bello ingenio fouisse

Expanded text:
 Longum est singula prosequi, ex quibus elicitur bonorum omnium atque optabilium hunc unicum fontem esse, quo arescente succedant egestas tedium et labor. Quid autem et Ieremie dicimus, cuius illa vox miror nisi tuis semper auribus insonet: «Querite pacem civitatis et orate pro ea ad Dominum quia in pace illius erit pax vobis»? 11 Ex his atque similibus sacrarum testimoniis scripturarum, in quibus apprime doctum te putabam, bene de te, frater, opinabar teque pacis amicum michi persuaseram; sed fallebar ut intelligo: tu enim sub Cristi tunica Marti sacer et Bellone devotior quam Marie, sub religiosi habitu tegens propositum bellatoris, nec id quoque iam tegens sed dictis et factis aperiens — relatu mirum, 12 terribile cogitatu, — in eo tibi summam meritorum et felicitatis et glorie sitam putas, si hoc videat etas nostra, hoc posteritas audiat te multis gentibus et toti pene Italie pestiferum, populo autem tuo funestum et fortasse ultimum bellum ingenio fovisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fructũ t̾rene pacis in t̾rena cuitate in
celesti aũt ad pacis et̾ne fructũ refe̾ndũ esse
diffimat que cũ ita ẽẽnt sꝑabam fateor ut
om̃e quidẽ licet ferox sedin pͥmis rõe utens
ãal hoc est hoĩtm cui ua .s. in sit hũanitas
sic añ alios hõĩes te cui et rõ ẽẽ deberet
uberior et singularis religio ac pietas pa
decantere. inquire pacem et ꝑseq̃re xam nisi
forte dicas te illaz utiqz ꝑsequi qui eam ut
uideniꝰ finibꝰ tuis pulsam exulare coegeris
Sed ꝙ eidem regio ꝓphete dicimꝰ clamanti
Rogate que ad pacẽ sũt iħrłm qui sciens in
pace oẽm bonoꝵ hundantiã esse oem insticiã
om̃e delactionẽ ac sc̃arum nĩatum requiẽ
uide qͥd addidit. Et hũndantia diligentibꝰ

Expanded text:
terrena civitate, in celesti autem ad pacis eterne fructum referendum esse diffiniat. 8 Que cum ita essent, sperabam, fateor, ut omne quidem, licet ferox sed in primis ratione utens, animal, hoc est hominem cui vera scilicet insit humanitas, sic ante alios homines te, cui et ratio esse deberet uberior et singularis religio ac pietas, padecantares: «Inquire pacem et persequere eam», nisi forte dicas te illam utique persequi, qui eam, ut videmus, finibus tuis pulsam exulare coegeris. 9 Sed quid eidem regio prophete dicimus clamanti: «Rogate que ad pacem sunt Ierusalem»? qui sciens in pace omnem bonorum abundantiam esse, omnem iustitiam, omnem delectationem ac sanctarum animarum requiem, vide quid ad
Abbreviated transcription (Latin):
do pacez requirit In quo quidẽ ciconi ton¬
sentit ubi suscipienda bella ait ob rã cã
utsine imaria in pacem uiuat᷑. Non exe¬
quor que ibidem augustinꝰ idem diuino
stͥuxit ingenio ꝙ et tibi notissima sunt
et michi preiidendũ ne si cũtta mpolecti

Expanded text:
do pacem requirit». 7 In quo quidem Ciceroni condo pacem requirit». 7 In quo quidem Ciceroni consentit, ubi “suscipienda bella” ait «ob eam causam ut sine iniuria in pace vivatur». Non exequor que ibidem Augustinus idem divino strinxit ingenio, quod et tibi notissima sunt et michi providendum ne si cunta complect
Abbreviated transcription (Latin):
ałii sepitis aut leuitis odioꝵ flãmis et cõ¬
p̃sso tumore suꝑbie qui aĩarũ oculos atq
aures samoribꝰ consiliis obstruxerat illũd
acumẽ ingen tui et eloꝙ̃tiam celitꝰ datã
tibi quã irritandis anis tuorũ ciuiũ quod
pace tua dixim. plausibiliter hactenꝰ po¬
cius ꝙͣ salubriter intendisti iam tande ad
meliora cõuertes et qd maxĩe te decebat
religiosã aĩam pacificis t̾ctãtibꝰ applica¬
uelles p̃cipus dũ audires ducẽ ac magr̃m
tuũ cũ sepe alias tũ exp̃ssus in eo libro ĩ
quo celestis et et̾ns x .p. leges t̾ctat quod̾
pacis bonũ ut ẽt in rebꝰ t̾renis atq mor¬
talibꝰ nichil gͣiciꝰ seleat audiri nichil de¬
si derabiliꝰ concupisti nicħ postremo pos
cupiũt puenire et rursus patiigit᷑ ge¬
runt inqͥt et bella ab hiis et qui u̾tute
bellicam student ex̾cere imꝑando aͭ pug¬
nando unde patẽ constat belli ẽe opta¬
bilem finẽ om̃is enĩ homo ẽt belligerã¬

Expanded text:
3 sopitis aut lenitis odiorum flammis et compresso tumore superbie, qui animorum oculos atque aures sanioribus consiliis obstruxerat, illud acumen ingenii tui et eloquentiam celitus datam tibi, quam irritandis animis tuorum civium, quod pace tua dixerim, plausibiliter hactenus potiusquam salubriter intendisti, iantandem ad meliora converteres et quod maxime te decebat, religiosam animam pacificis tractatibus applicavelles, precipue dum audires ducem ac magistrum tuum, cum sepe alias tum expressius in eo libro in quo celestis et eterne reipublice leges tractat, quodam «pacis bonum ut etiam in rebus terrenis atque mortalibus nichil gratius soleat audiri, nichil desiderabilius concupisci, nichil postremo posscupiunt pervenire». Et rursus: «Paci igitur geruntur» inquit, «et bella ab his etiam qui virtutem bellicam student exercere imperando aut pugnando, unde pacem constat belli esse optabilem finem; omnis enim homo etiam belligeran
Abbreviated transcription (Latin):
ũtos ur̃os. bñfacite hiis qui oderũt uos¬
pacẽ hẽte inter uos ꝙ quociẽs aliꝙ̃ saluass
hoc ue rum alloquio dimittebat uade ĩpace
Et ad discipłos ingressus hoc salutatõis gne̾
uti solebat/ pax uobis. eodẽ illis uti debere
p̃cipiens. postremo ꝙ risdẽ quos ualde dilex¬
rat ⁊ diligebat in fines iam morti ꝓximus
sup̃mo elogio pace dedit ac reliquit Tuppło
tuo quid sis moriẽs relicturꝰ nescio Corte
uiuens bellũ illi et labores ⁊ ipensas ml
tiforme ꝑiculũ acuasti ꝙͣtum in uideris ob¬

Expanded text:
tros, benifacite his qui vos oderunt»; «pacem habete inter vos»; quod quotiens aliquem salvasset, hoc fere eum alloquio dimittebat: «vade in pace» et ad discipulos ingressus hoc salutationis genere uti solebat: «pax vobis», eodem illos uti debere precipiens; postremo quod eisdem, quos valde dilexerat et diligebat, in finem iam morti proximus supremo elogio pacem dedit ac reliquit? 28 Tu populo tuo quid sis moriens relicturus, nescio; certe vivens bellum illi et labores et impensas et multiforme periculum acervasti. Qu