comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uandas p̾ceteris festiuitatib maxime cõmendat .i. pas¬
che. pente costes. & scenophegie quȩ consequent᷑ enume¬
rat. Solennitatẽ inquit arimoꝵ custodies. Septẽ died
comedes atima. sic̃ p̾cepi tͥ tẽpore mensis nouoꝵ qͣndo
pellat᷑. apud grecos uͦ exanticus. apud latinos apͥlis
arͣ. Qui ideo m̃sis nouoꝵ nominatur: qr noue fruges eo¬
dẽ mense pͥmitus metebant᷑. De qͦ quid iosephus inanti¬
qͥtatũ libro t̾cio referat: cõmemorandũ censemꝰ. Seda
inqͥt arimoꝵ die que ẽ. sexta & decuna frugũ pͥmi¬
tias quas metunt anteꝗͣ ex eis ueseant᷑ am̃ iudican¬
tes iustũ eẽ. pͥmitus honorari. quo sint hac ubertate
copleti. offerunt isto mͦ siccantes spicarũ manipulũ
& contundentes & munda ad coquendũ hordea faci¬
entes. are dĩ assariũ offerunt. & imã dragmã ex eo
mittentes. reliquum facerdotũ usui derelmquunt. &e
tunc iã licebit om̃b ꝓsua metere uoluntate. Immo¬

Expanded text:
prae aliis festivitatibus, maxime commendat, id est, Paschae, Pentecostes et Scenopegiae. Qui consequenter enumerat: Solemnitatem, inquit, azymorum custodies. Septem diebus comedes azymas sicut praecepi tibi tempore mensis novorum, quapellatur, apud Graecos vero Xanticus, apud Latinos Aprilis dicitur. Qui ideo mensis novorum nominatur, quia novae fruges eodem mense primitus metebantur. De quo quid Josephus in Antiquitatum libro tertio referat, commemorandum censemus. Secunda, inquit, azymorum die quae est sexta et decima, frugum primitias quas metunt, antequam ex eis vescantur, Deum judicantes justum esse primitiis honorari, quo sint hac ubertate completi, offerunt isto modo: Siccantes spicarum manipulum, et contundentes, et munda ad coquendum hordea facientes, arae Dei assarium offerunt: et unam drachmam ex eo mittentes, reliquum sacerdotum usui derelinquunt: et tunc jam licebit omnibus pro sua metere voluntate. Immo
Abbreviated transcription (Latin):
tura bona p̃parantia. Si gͦ ñ tantũ amicis nr̃is indi¬
gentib uerũ etiã mimicis qͥ bestiarũ nomine notati
sunt benefici existimꝰ. sine dubio in uita futura ubi iã
ñ ẽ. tempꝰ oꝑandi de bene factis p̾nua et̃na consequem.
Unde & saluator in euanglio nos aamon& dicens. facite
uobis de mammona iniqͥtatis. ut cũ defeceritis recipiarꝰ¬

Expanded text:
tura bona praeparantia. Si ergo non tantum amicis nostris inditura bona praeparantia. Si ergo non tantum amicis nostris indigentibus, verum etiam inimicis qui hostiarum nomine notati sunt, benefici existimus, sine dubio in vita futura, ubi jam non est tempus operandi, de benefactis praemia aeterna consequemur. Unde et Salvator in Evangelio nos admonet dicens: Facite vobis amicos de mammona iniq
Abbreviated transcription (Latin):
pascit eũ colliguntur quȩ seminant᷑: Siqͥs autẽ quȩ¬
sierit quid scđm allegoriã p̾sens p̃ceptũ de septimi an¬
ni frugib dimittendis pauꝑib popłi & bestiis terrȩ
signific&: sciat qr senarius numerꝰ oꝑm ꝓfectionem si¬
gnificat. In septenario quoq reqͥes ammarũ expͥmit᷑.¬
& bene in sex annis seminare t̾ra nram. & congregare
fruges eiꝰ p̾cipim̃: qr in p̃senti uita quȩ sex etatib con¬
stat. terrã carnis nr̃e exercere & uirtutũ semina in eã
serere debemus: quatinus augñtũ bonoꝵ oꝑm & mer¬
cedis abundantia inde nobis excrescens infuturo reqͥẽ
anmarũ nrarũ sine ullo labore iã actionis nos ꝑciꝑe
faciat. Qđ autẽ patiperes popsi seu bestiȩ agri comedẽ
iubent᷑ quȩ de labore nr̃o p̃tito in septimo amo aceres¬
cunt: significat qđ ꝑ elemosinarũ & caritatis obseqͥa
merces nobis in futuro parabit᷑. Deniq identid ẽ iunea

Expanded text:
pascit, cum colliguntur quae seminantur? Si quis autem quaepascit, cum colliguntur quae seminantur? Si quis autem quaesierit, quid secundum allegoriam praesens praeceptum de septimi anni frugibus dimittendis pauperibus populi, et bestiis terrae significet, sciat quia senarius numerus operum perfectionem significat. In septenario quoque, requies animarum exprimitur. Et bene in sex annis seminare terram nostram, et con gregare fruges ejus praecipimur, quia in praesenti vita, quae sex aetatibus constat, terram carnis nostrae exercere, et virtutum semina in eam serere debemus: quatenus augmentum bonorum operum, et mercedis abundantia, inde nobis excrescens, in futuro requiem animarum nostrarum, sine ullo labore jam actionis nos percipere faciat. Quod autem pauperes populi seu bestiae agri comedere jubentur, quae de labore nostro praeterito in septimo anno accrescunt, significat, quod per eleemosynarum et charitatis obsequia, merces nobis in futuro parabitur. Denique eadem vinea
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. sex annis seminabis & colliges. septimo uͦ non
colliges. ut intelligatur semiabis etiã si dictũ ñ ẽ ut
ad sex annos seminare & colligere ꝑtineat. ad septi¬
mũ uͦ dimittere qđ fuerit seminatũ : Ila quid inde
habebunt pauperes quorũ residuũ etiã feris bestiis
dedit. eis uidelic& qͥ ulis frugib uesei possint fic̾ surs
apri & cerui & siqͥd huiusmodi : qđ tam̃ ñ diceret᷑ nͥ
alicuiꝰ significationis grã. Nã si qd̃ attin& ad p̃cepta
quȩ hominib data sunt de bob cura ñ ẽ dõ. Qd ñ sic
intelligitur tanquã ñ ipse pascat ea quȩ neo seminañ
nec metunt neq congregant in horreũ. s qr eius eure non
ẽ. p̾cepto monere hominẽ qͦmͦ boui suo consulat. quanto
minus ei cura ẽ. de feris bestuis p̾cipere. qͦmͦ illis abho¬
minib consulat᷑. cũ eas ipse pascat diuitiis naturȩ
usquequaq fructifere. qͥ eas etiã ꝑ alios sex annos

Expanded text:
hoc est: sex annis seminabis et colliges; septimo uero non hoc est: sex annis seminabis et colliges; septimo uero non colliges, ut intellegatur "seminabis," etiamsi dictum non est, ut ad sex annos seminare et colligere pertineat, ad septimum uero dimittere quod fuerit seminatum? nam quid inde habebunt pauperes, quorum residuum etiam feris bestiis dedit, eis uidelicet quae illis frugibus uesci possint, sicut sunt apri et cerui et si quid huius modi? quod tamen non diceretur nisi alicuius significatquae hominibus data sunt, de bobus cura non est Deo ; quod non sic intelligitur, tanquam non ipse pascat ea quae nec seminant, nec metunt, neque congregaest, praecepto monere hominem, quomodo bovi suo consulat. Quanto minus ei cura est de feris bestiis praecipere, quomodo illis ab hominibus consulatur, cum eas ipse pascat divitiis naturae usquequaque fructiferae, qui eas etiam per alios sex annos
Abbreviated transcription (Latin):
accipies munera quȩ excecant etiã prudentes. & sub¬
sua piecit intima sua. Peregrino molestus non eri
Seitis enmni aduenarũ an̾mas. qr & ipsi pegrum funtiꝰ
in terra egipti. Ex sua condicione unusqͥsq quomͦ ali¬
is misereri conuentat ꝓpendere deb&. unde & añs in
euanglio dicit. Dimitaite & dimittetur uobis. date
e dabtt uobis. Menfura qua mensi fueritis remetiet᷑
uobis. Sex annis seminabis terrã tuã & congre
gabis fruges eiꝰ anno autẽ septimo dimnittes ea &
reqͥescere facies: ut comedant pauperes popli tui.
& quieqͥd reliquũ fuerit edent bestiȩ agri. Ita faci¬
es in umea & in oliueto tuo. Queri potest qͥd colli
ganto pauperes si septino anno ta pareit derre.¬
terra ñ seminata nichil possunt sumere ubi segetes
nasci ñ possunt. De uinea enĩ & oliueto postea dicit
similiter eẽ. faciendũ. Ac ꝑ hoc illud de aruis intel¬
ligitur quę frum̃tis seruiunt. An sic accipiendũ
sex annis semmabis t̾rã tuã & colliges fructũ eiꝰ.

Expanded text:
accipies munera, quę etiam excęcant prudentes, et subta sua projecit intima sua. Peregrino molestus non eris: scitis enim advenarum animas, quia et ipsi peregrini fuistis in terra Aegypti . Ex sua conditione unusquisque quomodo aliis misereri conveniat, perpendere debet. Unde et Dominus in Evangelio dicit: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Sex annis sgabis fruges eius anno autem septimo dimittes eam et requiescere facies ut comedant pauperes populi tui et quicquid reliqui fuerit edant bestiae agri ita facies in vinea et in oliveto tuo gant pauperes, si septimo anno ita parcit terrterra non seminata nihil possunt sumere, ubi segetes nasci non posimiliter esse faciendum; ac per hoc illud de aruis intellegitur, quae frumentis seruiunt. an sic accipiendum: sex annis seminabis terram tuam et colliges fructum eius,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ se ipstiͣ homo: & sic de pane ⁊ io eclat & de ca¬
lice bit. Qui autẽ sem& ipsũ ꝓbat. si peccati sibi
conscius ẽ. & pollutionẽ animȩ se habere sentit. pe¬
nit& sine dubio. & pꝰ penitentiã de pane comedere
&bibere rursus de calice scõ. & mnpolluto potest.
Ton suscipies uocẽ mendacii: nec iunges manũ tuã
ut. ꝓimpio dicas fatsum testimoniũ. Hinc ite scriptũ
ẽ. Non credas omĩ uerbo. & alibi. Iestis falsus non
erit impunitꝰ. Non sequeris turbã ad faciendum
malũ: nec inudicio plurimoꝵ adqͥesces sententiȩ
se inde quisquã defendat qͥa cũ plurib fecit: aut
ideo puta ñ eẽ. peccatũ. Sequitur. Et pauperis
ñ misereberis iniudicio. Nisi aadidiss& in iudicio
magna eẽt. questio: s intelligendũ eẽt. etiã si seri¬
ptũ eẽt. Supra enĩ dixerat ñ apponeris cũ multi
cũ additũ ẽ: nulla questio ẽ. hoc eẽ. p̃ceptũ ne forte
cũ udicamus uideamus iusticiã eẽ ꝓdiuite. contͣ

Expanded text:
autem seipsum homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat. Qui autem semetipsum probat, si peccati sibi conscius est, et pollutionem animae se habere sentit, poenitet sine dubio: et post poenitentiam de pane comedere et bibere rursus de calice sancto et impolluto potest. Non suscipies vocem mendacii; nec junges manum tuam, ut pro impio dicas falsum testimonium . Hinc item scriptum est: Non credas omni verbo. Et alibi: Testis falsus non erit impunitus. Non sequeris turbam ad faciendum malum; nec inse inde quisquam defendat, quia cum pluribus fecit, aut ideo putet non esse peccatum. Et pauperis non misereberis in iudicio. nisi addidisset "i n iudicio, " magna esset quaestio. sed intellegendum esset, etiam si scriptum non esset; supra enim dixerat: non adponeris cum multitcum additum est, nulla quaestio est hoc esse praeceptum, ne forte, cum iudicamus. uideamus iustitiam esse pro diuite contra
Abbreviated transcription (Latin):
quã ebes. tã seruiis quã liber. tã diues quã pauꝑ.
quatenus et̾nȩ reqͥei expers ñ fiat. qͥn potius merito
recte fidei ac bonoꝵ oꝑm gaudii ȩtern particeps exi¬
stat. Omĩa quȩ dixi uobis custodite: & ꝑ nomen exter¬
noꝵ deoꝵ ñ iurabitis. neq audiet᷑ ex ore ur̃o. Hic ap¬
pir& quantũ p̾cellat umbre ueteris legis euanglii.¬

Expanded text:
quam hebes, tam servus quam liber, tam dives quam pauper, quatenus aeternae requiei exspers non fiat, quin potius merito rectae fidei ac bonorum operum, gaudii aeterni particeps existat. Omnia quae dixi vobis, custodite: et per nomen externorum deorum non jurabitis, neque audietur ex ore vestro. Hic apparet quantum praecellat umbrae Veteris Legis veri
Abbreviated transcription (Latin):
dices male: an scãm uiud accipiendũ ẽ. qđ apli̾
ait. nã & si sunt qͥ dicuntur dii siue in celo siue
in terra. sicuti sunt dii mutti & dni multi. Adden
do enĩ sicuti st̃ dii multi. deos intelligi uoluit qui
digne etiã dicunt᷑. Ita sane ut latria quȩ diatꝰ
grece. & int̾p̃tat᷑ latine seruitus. s ea quę ad reli¬
gionẽ ꝑtinere intelligitur. ñ debeatur nͥ uni deo
uiuo & uero qͥ nobis ẽ. ds̃. Ili autẽ qͥ dicunt᷑ dii
etiã siqͥ st̃ ubi merito dicunt᷑ ꝓhibcti sunt ñ uissi st̃
maledici: nec tam̃ sacrificus uł ullis latriȩ obse¬
quiis honorari. Qecimas tuas & pͥmitias
ñ tardabis offerre. Primogenitũ fitioꝵ tuoꝵ da¬
bis mͥ. de bob quoq & oiuib simiit᷑ facies. & ceta.

Expanded text:
dices male. an secundum illud accipiendum est, quod apostolus dices male. an secundum illud accipiendum est, quod apostolus ait: nam etsi sunt qui diin terra, sicuti sunt dii multi et ddo enim "sicuti sunt" eos intellegi uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λατρεία quae dicitur graece et interpretatur latine seruitus, sed ea, quae ad religionem pertinere intellegitur, o vero, qui nobis est Deus. Illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt, ubi merito dicuntur, prohibiti sunt, non jussi sunt maledici; nec tamen sacrificiis vel ullis latriae obsequiis, honorari. Decimas tuas et primitias non tardabis offerre. Primogenitum filiorum tuorum dabis mihi. De bubus quoque et de ovibus similiter facies, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
torib nr̃is. Adebitore autẽ nr̃o pignus acceͥpiniꝰ. qͣndo
abeo qͥ innobis peccasse cognoscit̾ peccati eiꝰ iã confes¬
sionẽ teneniꝰ. ꝑ quã relaxare peccatũ qđ in nobis ꝑpe¬
tratũ ẽ. postulamur. Qͥ enĩ peccatũ qđ cõmisto fa¬
tet᷑. & uenã petit: iã quasi ꝓ debito pignus dedit.
qd nimirũ pignus ante solis occasũ readi iubetur:
qr prusquã innobis ꝑ dolorẽ cordis sol iusticie occidat.
debemꝰ & confessori ueniã reddere. a quo confessio¬
ne̾ accepimꝰ culpe. ut qͥ se deliqͥsse in nos iemmit.
a nobis mox relaxatũ sentiat qđ deliquit. Hiis ñ
detrahes. Querit̾ quos dixerit deos utrũ pͥncipes
qͥ udicant popłm sic̃ dictũ ẽ. moysi qđ datus fue¬
rat dĩ pharaom ut ꝑ expositionẽ sit dictũ qđ se¬
qͥtur uelut ostendendo quos dixerit deos ubi ait.
& pͥncipẽ popli tui ñ maledices. qđ grecꝰ hab& non

Expanded text:
toribus nostris . A debitore autem nostro pignus accipimus, quando toribus nostris . A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati ejus jam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum, quod commisit, fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit. Quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiz occidat, debemus ei confessionem veniq reddere, a quo confessionem accipimus culpq, ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxatum sentiat, quod deliquit. / II. detrahes. Quaeritur quos deos, utrum principes qui judicant populum, sicut dictum est Moysi, quod datus fuerit deus Pharaoni, ut per expositionem sit dictum quod sequitur uelut ostendendo quos dixerit deos, ubi ait: et principem populi tui non maledices, quod graecus habet: non
Abbreviated transcription (Latin):
dare ẽ. logis scientiã gentili popło impendere. qͥ pauꝑ
spũ ẽ. Quẽ tam̃ urgere uł ustiris hoc ẽ. suꝑ abundan¬
tia aliqͣ oppͥmere uetat. qr pꝰ ꝑceptionẽ grẽ ad legis
cerimorias ueteris obseruandas retorqueri not uult.
qr finis legis ẽ. xpc̃. ad iusticiã omĩ eredenti. Itẽ tro¬
pologice p̾dicatores euangłii admon& ut suꝑfluita¬
tẽ rerũ in p̾senti ñ appetant : sed habentes uictũ & ue¬
stitũ his contenti sint. MLagisq recordentur illiꝰ dm̃¬
cȩ sententie qua dic̃ gratis accepistis gratis date.
& erit merces urã multa in celo. Ite̾ scđm aliegoriã
hoc loco qͥd pignoris nomine nͥ peccati confessio dat᷑
intelligi: fr̾ & enĩ nr̃ debitor nobis efficit᷑. cũ qͥli¬
b& in nos ꝓximus deliquisse monstrat᷑. Peccata qͥppe
uocamꝰ. Unde peccatori seruo dr̃. omẽ debitũ di¬
misi tͥ. & in dnĩca quotidie oratione p̾camur
Dimitte nobis debita nr̃a sic̃ & nos dimitamꝰ debi¬

Expanded text:
gis scientiam gentili populo impendere, qui pauper spiritu est. Quem tamen urgere, vel usuris, hoc est, superabundantia aliqua opprimere vetat: quia post perceptionem gratiae, ad caeremonias legis veteris observandas retorqueri non vult; quia finis legis est Christus ad justitiam omni credenti. Item tropologice praedicatores Evangelii admonet, ut superfluitatem rerum in praesenti non appetant; sed habentes victum et vestitum, his contenti sint, magisque recordentur illius Dominicae sententiae, qua dicit: Gratis accepistis, gratis date: et erit merces vestra multa in coelo . Item secundum allegoriam hoc loco quid pignoris nomine, nisi peccati confessio datur intelligi? Frater etenim noster debitor nobis efficitur, cum quilibet in nos proximus deliquisse monstratur. Peccata quippeocamus. Unde peccatori servo dicitur: Omne debitum dimisi tibi . Et in Dominica quotidie oratione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debi
Abbreviated transcription (Latin):
illud appellat scriptura qđ̃ tasium ẽ. Ilequis autẽ
ꝓpt᷑ istã sententiã am̃ putar& misca̾iam ꝓhibere.
qđ seqr oportunissime segr̃. Si autẽ obiuatieris bo¬
ui intmici tui aut subiugali eiꝰ errantib. reducens
reddes ei. ut scias ñ te ꝓhibitũ eẽ. miscdiam facere.
Fac etiã erga inimicos tuos eũ potestas ẽ. a iudicando
ubera. Non enĩ cũ recducis errantẽ bouẽ inimici tiu
& reddis: int̾ aliqͦs iudex resides. Mendaciũ fugies.
insontẽ & iustũ ñ occides. qr auersor impiũ. Uerita
dẽ Quidiciũ dñs amat: & ad hȩc sequenda popłm¬

Expanded text:
tura, quod justum est. Ne quis autem propter istam sententiam Deum putaret misericordiam prohibere, quod sequitur, opportunissime sequitur. Si autem obviaveris bovi inimici tui aut subjugali ejus errantibus, reducens reddes ei. Ut scias non te prohibitum facere misericordiam, fac etiam erga inimicos tuos, cum potestas est a judicando libera. Non enim cum reducis errantem bovem inimici tui et reddis, inter aliquos judex resides. Mendacium fugies. Insontem et justum non occides, quia aversor impium. Veritatem et judicium Dominus amat; et ad haec sequenda, pop
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. & erescant contra te bestiȩ. Paulati expei¬
iã eos de conspectu tuo: donec augearis & possi¬
deas
terrã. Manifeste dñs designat ob quã causã gentes
quarũ terrã isrłitico popło se daturũ ꝓmisit. simul
eicere noluit: utiq ut exꝑiret᷑ & erudir& in eis
isrł: ut eent qͥ peccantes arguerent. & ad timendũ
dm̃ imꝑbos compellerent. Mistice autẽ el ectos suos
aliqͥb dñs ꝑmittit impugnari: quatinus habeans
semꝑ in qͥb se exerceant. ne forte ꝑ mertiã inmaio¬
re ruinã peccatoꝵ cadant. Unde & doctori genti¬
um petenti ut añs a se angłm sathane qͥ eũ cola-¬
firabat auferit&: responsum ẽ. sufficit tͥ grã mea.

Expanded text:
latim expellam eos de conspectu tuo, donec augearis et possideas terram . Manifeste Dominus designat ob quam causam gentes, quarum terram Israelitico populo se daturum promisit, simul ejicere noluit: utique ut experiretur et erudiret in eis Israel; ut essent qui peccantes arguerent, et ad timendum Deum improbos compellerent. Mystice autem, electos suos aliquibus Dominus permittit impugnari, quatenus habeant semper in quibus se exerceant, ne forte per inertiam in majorem ruinam peccatorum cadant. Unde et doctori gentium petenti, ut Dominus a se angelum Satanae qui eum colaphizabat auferret, responsum est: Sufficit tibi gratia me
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ad ipsius gram̃ ꝑtinere. In decimis itaq dõ
offerendis denarius numerus ꝑfectionẽ significat.
qr ad ipsum numerus crescit. Ideoq sic̃ in pͥmtiis
pͥncipia uoluntatũ. ita i decimis const̃mationes
nita animantiũ septe dieb cũ matre sua ͥmanere.
& in die octaua reddi dño uibent᷑ : i ystice signifi¬
cat in p̾senti tẽpore qd ꝑ septenariũ numerũ desi¬
gnatur eo qd septẽ dierũ numero discurrit. necessa¬
rio unuquẽq bonoꝵ oꝑin pͥmogentta in eccłiȩ unita¬
te debere seruare : & in fide catholica qͥcquid boni
possit elaborare donec octaua dies ueniat.i. resur¬
rectionis tepꝰ. qͣndo ante tribunal tudicis xpĩ p̃sen¬
tatus bonoꝵ oꝑm remunerationẽ ab ipso accipiat.
Unde dic̃ apis. Nlolite ante tẽpꝰ tudicare qͦ adusq ue

Expanded text:
dicat ad ipsius gratiam pertinere. In decimis itaque Deo offerendis denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit. Ideoque sicut in primitiis principia voluntatum, ita in decimis consummationesnita animantium septem diebus cum matre sua manere, et in die octava reddi Domino, mystice signat, in praesenti tempore quod per septenarium numerum designatur, eo quod septem dierum numero discurrit, necessario unumquemque, bonorum operum primogenita, in Ecclesiae unitate debere servare, et in fide catholica quidquid boni possit, elaborare, donec octava dies veniat, id est, resurrectionis tempus, quando ante tribunal judicis Christi praesentatus, bonorum operum remunerationem ab ipso accipiet. Unde dicit Apostolus: Nolite ante tempus judicare quoadusque
Abbreviated transcription (Latin):
Carnẽ quȩ abestiis fuerit p̾gustata ñ comedetis.s
opicietis canb. lic& fas ñ sit scđ̾m historiã carne᷑
pollutã bestiali dente ac dilaceratã homini diumne
legi subdito contra lege comedere. s qͣsi immunda
reputare : tam̃ allegorico sensu carnẽ conuersationẽ
humanã seu animalẽ doetrmã inteltigere possimꝰ.
bestiã uͦ hereticũ siue diabolũ. Caro uł hoc ẽ. conuer¬
satio quȩ abhereticoꝵ ore uenenato lamatur uł dia¬

Expanded text:
s fuerit praegustata, non comedetis, sed projicietis canibus . Licet fas non sit secundum historiam, carnem pollutam bestiali dente dilaceratam, homini divinae legi subdito, contra legem comedere, sed quasi immundam reputare, tamen allegorico sensu carnem, conversationem humanam, seu animalem doctrinam intelligere possumus. Bestiam vero, haereticum sive diabolum. Carnem vero, hoc est conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
ti. aut auariciȩ stmulo incitati. naturȩ iusseruire ne¬
gligant: sed sẽꝑ illius sententie ueritatis reminiscen¬
tes qua dicit. omnia que uultis ut faciant uobis ho¬
mines hec eadẽ facite illis. &ut albi scriptũ ẽ. qđ sͥ
faueat. Alit̃ in indua ȩccłia. & inpupillo xpĩamis popłs
accipi potest quã ꝓhib& contristari ꝑ ꝑsequitionẽ uel
fastũ mundanũ ne forte talis insectatio ad ꝑniciẽ eoꝵ
lestant. Si peccumã dederis popło meo pauꝑi qui
habitat tecũ: ñ urges eũ qͣsi exactor nec usuris oppͥmes.
Si pignus aꝑximo tuo acceperis uestim̃tũ: ante solis
oecasũ redde ei. Ipsum ẽ. emim solũ qͦ oꝑit̾ indum̃tũ car¬
nis eiꝰ. nec hab& alud inquo dormiat. Mlore suo dnt ꝓuo

Expanded text:
ti, aut avaritiae stimulo incitati, naturae jus servare negligant; sed semper illius sententiae veritatis reminiscentes, qua dicit: Omnia quae vultis ut faciant vobis homines, haec eadem et facite illis . Et ut alibi scriptum est: Quod sibi foveat. Alter, in vidua Ecclesia; et in pupillo Christianus populus accipi potest: quam prohibet contristari per persecutionem vel fastum mundanum, ne forte talis insectatio, ad perniciem elestant. Si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi qui habitat tecum, non urgebis eum quasi exactor, nec usuris opprimes. Si pignus a proximo tuo acceperis vestimentum, ante solis occasum redde ei. Ipsum enim est solum, quo operitur indumentum carnis ejus: nec habet aliud in quo dormiat. More suo Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhanc sententiã nos instruit ne opus misedĩȩ
uł ceterarũ pinguedinẽ uirtutũ in mane re¬
surrectionis futurȩ faciendũ differamꝰ. qui a
ibi actionis tempus iã nullũ erit. s dies retri¬
butionis: ut recipiat unusquisq ꝓ ut gessit tẽ¬
pore carnis suȩ quando liciit oꝑari. Primitias fru¬
gũ terrȩ tuȩ deferes in domũ di tui. Primordia
utiq omĩum oꝑmn tuoꝵ in eccłia dnĩ digne con¬
uersans creatori tuo gratanter exhibeas: qr hec
ẽ domus una in qua agnus paschalis comedi iu¬
betur nec ñ & omĩum munerũ aptissimus locꝰ
ẽ. ad offerendũ. Non quoques hedum in lacte
matris sue suie uxxta aliã editionẽ non qͦques

Expanded text:
Per hanc sententiam nos instruit, ne opus misericordiae Per hanc sententiam nos instruit, ne opus misericordiae vel caeterarum pinguedinem virtutum, in mane resurrectionis futurae faciendum differamus, quia ibi actionis tempus jam nullum erit, sed dies iste retributionis, ut recipiat unusquisque prout gessit tempore carnis suae, quando licuit operari. Primitias frugum terrae tuae deferas in domum Dei tui. Primordia utique omnium operum tuorum, in Ecclesia Domini digne conversans, Creatori tuo gratanter exhibeas: quia haec est domus una, in qua agnus paschalis comedi jubetur: nec non et omnium munerum aptissimus locus est ad offerendum. Non coques haedum in lacte matris suae. Sive juxta aliam editionem: Non coques
Abbreviated transcription (Latin):
enispectu dñi psentandius. nͥ qđ creator nr̃ quicqͥd
molle. quicquia fragile & infirmũ in nra con¬
uersatione ẽ. reꝓbans. fortia urtutũ oꝑa a nob̾
bonis oꝑib studũ impendimꝰ: masclinũ nrm̃¬
sine dubio ante conspectũ dñi digne statuimus.
Uon immolabis suꝑ fermento sangumẽ uictimȩ
mee. Feriñtũ qđ in sacrificiũ dñi offerri contra¬
dicitur ut sepe diximꝰ: malicie & nequi ciȩ ama¬
ritudinẽ significat. Non immolabis ait suꝑ fer¬
mento sangumẽ uictimȩ mee. Ac si dicer&. Ca¬
ueas ne oblatione qua dm̃ placare desideras. ali¬
quid doli aut nequiciȩ int̾misceas. qr sinceritaᷤᷤ
iusticie dõ maxime plac&. Itẽ hac sententia
nos admoneri sciamus: qd in sacrificio corporis
& sanguinis dm̃ mnundiciã cordis & oꝑis stude¬
amus habere. ne in offerendo uitȩ libamina
fedi & ingrati corã dño appareaniꝰ. Seqͥtur.
c remanebit adeps solemnitatis mee usq mane.

Expanded text:
conspectu Domini praesentandis, nisi quod Creator noster quidquid conspectu Domini praesentandis, nisi quod Creator noster quidquid molle, quidquid fragile, et infirmum in nostra conversatione est reprobans, fortia virtutum opera a nobis bonis operibus studium impendimus, masculinum nsine dubio, ante conspectum Domini digne statuimus. Non immolabis super fermento sanguinem victimae meae. Fermentum quod in sacrificio Domini offerri contradicitur, ut saepe diximus, malitiae et nequitiae amaritudinem significat. Non immolabis, ait, super fermento sanguinem victimae meae. Ac si diceret: Caveas ne in oblatione qua Dominum placare desideras, aliquid doli aut nequitiae intermisceas: quia sinceritas justitiae Deo maxime placet. Item hac sententia nos admoneri sciamus, quod in sacrificio corporis et sanguinis Domini, munditiam cordis et operis studeamus habere: ne in offerendo vitae libamine, foedi et ingrati coram Domino appareamus. Sequitur: Nec remanebit adeps solemnitatis meae usque mane.
Abbreviated transcription (Latin):
rantes. q ꝑ omẽ tepꝰ uite p̾sentis ꝑegrios nos in
scło agnoscendo. reqͥẽ ñ hic s in futura uita reqͥri¬
mus. Qđ tunc digne fit. si hoc sedio tractantes im¬
plere satagimꝰ qđ supra diccũ ẽ. ñ apparebis in conspe¬
etu meo uaeuus. Inconspectu dm̃ uacuus appan&:
qͥ nichil secũ de fructu sui laboris portat. Aitus nãq
adipiscendis honorib exsudat: alius multiplican¬
dis facultatib estuat: alius ꝓmerendis laudib an¬
helat. Sed q: cuncta hec hic quisquis mouens de se¬
rit. ante dm̃ uacuus appan&. quia secũ ante iudi¬
cẽ nchu tulit. Hinc gͦ ꝑ lege salubriter admo¬
nemur dicentẽ: ñ apparebis in conspectu dñ ua¬
Uementes autẽ uenient in exultutione portantes
maniplos suos. Adexamen qui ppe iudicii portan¬
des mamipłos ueniunt qͥm sema& ipsis recta oꝑa
quib: ĩereantur ostendiit. Sequit᷑. Ter in anno
apparebit omẽ mascłinũ tuũ eorã dñõ dõ. Qunr
ẽ. qđ feminis tacitis de masclis iex mandauit in

Expanded text:
a per omne tempus vitae praesentis, peregrinos nos in saeculo esse agnoscendo, requiem non hic, sed in futura vita requiramus. Quid tunc digne fit, si hoc sedulo tractantes, implere satagimus. Quod supra dictum est: Non apparebis in conspectu meo vacuus. In conspectu Domini vacuus apqui nihil secum de fructu laboris portat. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisquis moriens deserit, ante Deum vacuus apparet, quia secum ante judicem nihil tulit. Hinc ergo per légem salubriter admonemur, dicentem: « Non apparebis ante conspectum Domini vaVenientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Ad examen quippe judicii portantes manipulos veniunt, qui in semetipsis recta opera quibus vitam mereantur, ostendunt. Sequitur: Ter in anno apparebit omne masculinum tuum coram Domino Deo. Quid est quod feminis tacitis, de masculis lex mandat in
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ soli competentẽ dõ alicui creature impenderit:
nece spiritali in anima multatur. in tartarũ utiq
gehennȩ ignis sine ullo remedio ꝓpt̾ impietate in ec̾nũ
puniendꝰ p̾cipitabitur. Aduena ñ contristabis neq
affliges eũ. Aduene enĩ & ipsi fustis in terra egipti.

Expanded text:
norem soli competentem Deo, alicui creaturae impenderit, nece spirituali in anima multatur: in Tartarum utique gehennae ignis, sine ullo remedio propter impietatem, in aeternum puniendus praecipitabitur. Advenam non contristabis, neque affliges e
Abbreviated transcription (Latin):
mutuũ postulamus. eũ ꝓ et̾na remuneratione curã
gregis dnĩci suscipimꝰ. Sed si tinorẽ dĩ semꝑ ante
ocłos cordis nr̃i ponimꝰ. & aduentũ eiꝰ quasi exigen-¬
tẽ peccuniã nobis cõmissa: formidamꝰ: quasi in p̾sen¬
tia eiꝰ sẽꝑ sumꝰ. Unde & ia cob ad laban ait. Nisi as̃
patris mei abrabã. & timor istrac affuiss& mͥ. for¬
sitan modo nudũ me dimisisses. Et apłs dicit. Scien¬
tes timorẽ dnĩ hominib suademꝰ: dõ autẽ manifesti
sumus. Et itẽ. de deo inquit. qͣsi corã dõ in xpõ loqͥ¬
mur. Interitꝰ gͦ debilitati aut mortui peccoris pasto¬
ni ñ reputat᷑ si eiꝰ curã strenue gessit: & quasi dõ p̃-¬
p̃sente redãtturꝰ rationẽ studiosissime laborauit.
Si autẽ dño ñ p̃sente dampni quiequã factũ fuerit red¬
dere cõpellet᷑. qi qͥ negligens ẽ. in cura pastorali. & se¬
cundũ illã sententiã serui nequã dixerit incorde suo
morã facit dñs meus uenire. & cȩperit ꝑcutere ser¬

Expanded text:
mutuum postulamus, cum pro aeterna remuneratione, curam gregis Dominici suscipimus. Sed si timorem Dei semper ante oculos cordis nostri ponimus, et adventum ejus quasi exigentem pecuniam nobis commissam formidamus, quasi in praesentia ipsius semper sumus. Unde et Jacob ad Laban ait: Nisi Deus patris mei Abraham, et timor Isaac affuisset mihi, forsitan modo nudum me dimisisses . Et Apostolus dicit: Scientes, timorem Domini hominibus suademus, Deo autem manifesti sumus . Et item de Deo inquit: Quasi coram Deo in Christo loquimur. Interitus ergo debilitati aut mortui pecoris pastori non reputatur si ejus curam strenue gessit: et quasi Deo praesente, redditurus rationem studiosissSi autem domino non praesente damni quidquam factum fuerit, reddere compelletur, quia qui negligens est in cura pastorali, et secundum illam sententiam servi nequam, dixerit in corde suo: Moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere puer
Abbreviated transcription (Latin):
uitũ & rłiqua. Si autẽ dormitat pat̾ familias. & furẽ
uenturũ ñ obseruauerit. & ꝑ desidiã illiꝰ horũ qͥddã
ꝑierit. dampnũ dño suo restituet. qͥ ꝑ negligentiã suã
dñi cũ pecꝰ custodire ñ curauit. Hinc dñs ad ꝓpħam
ait. Si me dicente adimpiũ morte morieris nͣ fueris
loquutus ut se eustodiat impius a uia sua. ipse im¬
pius in miqͥtate sua morietur sanguinẽ autẽ eiꝰ
de manu tua reqͥrã. Si autẽ adnunciante te ad
impuĩ ut auiis suis conuertat᷑ ñ fuerit conuersꝰ
auia sua. ipse in iniqͥtate moriet᷑. porro tu animã¬
liberasti. Sẽꝑ qͥdẽ cautꝰ eẽ. deb& pastor & ꝑutigi
in eustodia sua: & si aliquẽ suoꝵ ꝑbestiã diaboli¬
eã laniatũ conspexerit statĩ ꝓ eo dñõ p̾ces fundat.
eũq admoneat & curare festin&. ne eiꝰ int̾itus in

Expanded text:
t paterfamilias, et furem venturum non observaverit et per desidiam illius horum quiddam perierit, damnum domino suo restituet: quia per negligentiam suam Dominicum pecus custodire non curavit. Hinc Dominus ad prophetam ait: Si me dicente ad impium, Morte morieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ipse impius in de manu tua requiram. si autem adnuntiante te ad impium, ut a uiis suis conuertatur, non fuerit conuersus a uia sua, ipse in iniquitate sua morietur, porro animacautus esse debet pastor, et pervigil in custodia sua; et si aliquem suorum per bestiam diabolicam laniatam conspexerit, statim pro eo Domino preces fundat, eumque admoneat et curare festinet, ne ejus interitus in
Abbreviated transcription (Latin):
incustodiã cõmittit: cũ culibe p̾dicatori amimalia
sua hoc ẽ. homines alioͤ ingemo ualentes. alios sim¬
plices & innocentes. alios brutos & ebetes ad regen¬
dũ cõmmitut. Si gͦ his anmalib custos gregis dñi
omẽm solicitudinẽ impendit. & ꝑiugili custodia cu¬
rã illoꝵ habebit. ñ ei nocebit si horũ quiddã a mali¬
gnis spĩtib. seductũ aut ppͥo iitio mortuũ fuerit. suf¬
fiei& pastori conseientia pura & fides ñ ficta quȩ ꝓ
dilectionẽ operans ꝓ salute illiꝰ deuote laborabat.
Suscipiae gͦ dñs bonã deuotionẽ illius. & studiũ bonitꝰ
redundare faci& ili in uitã etnã. Unde dic̃ apłs. Dõ

Expanded text:
in custodia committit, cum cuilibet praedicatori animalia sua, hoc est homines, alios ingenio valentes, alios simplices et innocentes, alios brutos et hebetes, ad regendum committit. Si ergo his animalibus custos gregis Domini omnem sollicitudinem impendit, et pervigili custodia curam illorum habuit, non ei nocebit, si horum quiddam a malignis spiritibus seductum, aut proprio vitio mortuum fuerit. Sufficiet pastori conscientia pura et fides non ficta, quae per dilectionem operans, pro salute illius devote laborabat. Suscipiet ergo Dominus bonam devotionem illius, et studium bonum redundare faciet illi in vitam aeternam. Unde dicit Apostolus: Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ pocimo suo duplũ restituat: cũ p̃dicatori suo
fidẽ & confessionẽ catholicã plenit̾ exsoluat. ut
qͥ pͥus minus intelligens aberrauerat. plenit᷑ instru¬
etus ueraciter fidele᷑ se ꝑ omĩa ostendat. Siquis
cõmendauerit pocimo suo asmiĩ. ouẽ. boue. ome tum̾¬
tũ ad custodiã. & mortuũ fuerit aut debilitatũ uł

Expanded text:
dotum proximo suo duplum restituat, cum praedicatori suo dotum proximo suo duplum restituat, cum praedicatori suo fidem et confessionem catholicam pleniter exsolvat; ut qui prius minus intelligens aberraverat, pleniter instructus, veraciter fidelem se per omnia ostendat. Si quis commendaverit proximo suo asinum, ovem, bovem, omne jumentum ad custodiam, et mortuum fuerit, aut debil
Abbreviated transcription (Latin):
pecunta. aut uas in eustodiã cõmemdat᷑. cũ ꝑ quelibae
p̃dicatorẽ thesaurus uerbi dĩ. & nasa scripturȩ saere
simplici auditori ad eustodiendũ in recta fide & oꝑi¬
bus bonis cõmendatur. Sed si pecctina cõmendata
cũ confuso intellectu ablata fuerit: ille qͥ ꝑmali¬
ciã doli dampnũ fecit in custode peccunię dnĩcȩ si
apparebit redigat᷑ sub penitentiã : ut tã corde quã
etiã corpore contribulatus dignas cõmissi sceleris
penas luat. Sin autẽ lat& auctor erroris : dñs domꝰ
applicabitur ad deos. Ipse utiq qͥ ad custodiendã
fidelit̾ peccunia dnĩ suscepit. in conuentũ doctoꝵ
catholicoꝵ p̾̃sentetur. Aquib discussus diligenter¬
in aliqͦ leserit: s simplicit̾ ꝓut intellexerto eatenꝰ
seruauerit. nec quelib& qͥ ad gregẽ anĩ ꝑtinebat
ipsa doctrina maculauerit. aut subuerterit. a
qͥb reatũ sibi consciuerit. Sicq uidicio scõꝵ sacer¬

Expanded text:
pecunia aut vas in custodiam commendatur, cum per quemlibet pecunia aut vas in custodiam commendatur, cum per quemlibet praedicatorem, thesaurus verbi Dei, et vasa Scripturae sacrae simplici auditori ad custodiendum, in recta fide et operibus bonis commendantur. Sed si pecunia commendata, m et haereticum, confuso intellectu ablata fuerit, ille qui per malitiam doli damnum fecit, in custode pecuniae Dominicae, si apparebit, redigatur sub poenitentiam: ut tam corde quam etiam corpore contribulatus, dignas commissi sceleris poenas luat. Sin autem latet auctor erroris, Dominus domus applicabitur ad deos. Ipse utique, qui ad custodiendam fideliter pecuniam Domini suscepit, in conventum doctorum catholicorum praesenteturin aliquo laeserit: sed simpliciter prout intellexerit, catenus servaverit, nec quemlibet qui ad gregem Domini pertinebat, ipsa doctrina maculaverit aut subverterit: a quibus reatum sibi consciverit. Sicque judicio sanctorum sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs p̃paramꝰ. ut spinas uicioꝵ in eis consumamꝰ. Seđ ꝓ¬
uidendũ ẽ. ne cũ uitia ꝑseqͥm̃ uirtutes ledamꝰ. & eos qui
fructꝰ in se bonoꝵ oꝑũ ꝓferre cȩperant. antequã illos
ad maturitatẽ ꝑducant: ꝑ incuriã noceam. Ergo qͥ tale
dampnũ in plebe dĩ cõmiserit. necesse ẽ. ut digaã pem¬
tentiã ꝓhoc geratĩ & qd pͥus ꝑ mertiã lesit. ꝑstudium
bomĩ restaurare conetur. Siqͥs cõmendauerit amico
peccuniã. aut uas ineustodia. & ab eo qͥ susceperat fur¬
to ablata fuerit. si inuenit̾ fur duptũ readdat. Si latae
dns domꝰ. applicabit᷑ ad dos. & iurabit qd nĩ extenderit¬
manũ in rem ꝓximi sui ad ꝑpetranda fraudẽ tã in
bone quã masmo & oue uestim̃to: & qͥcqͥd dampnũ
inferre potest ad deos utriusq causa ꝑuem&. et si
illi uidicauerint duplũ restitu&. ꝓximo suo. Amco¬

Expanded text:
nostris praeparamus, ut spinas vitiorum in eis consumamus. Sed pnostris praeparamus, ut spinas vitiorum in eis consumamus. Sed providendum est ne dum vitia persequimur, virtutes laedamus; et eos qui fructus in se bonorum operum proferre coeperant, antequam illos ad maturitatem perducant, per injuriam noceamus. Ergo qui tale damnum in plebe Dei commiserit, necesse est ut dignam poenitentiam pro hoc gerat; et quod prius per inertiam laesit, per studium bonum restaurare conetur. Si quis commendaverit amico pecuniam aut vas in custodiam, et ab eo qui susceperat furto ablata fuerint, si invenitur fur, duplum reddatur; si latet, dominus domus applicabitur ad deos, et jurabit qximi sui ad perpetrandam fraudem, tam in boue quam in asino et oue ac uestimento, et quicquid damnum inferre potest: et ad deos utriusque causa perueniet: et si illi iudicauerint, duplum restituet proximo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑxiii sui. & dimiserit itim̃tũ suũ ut depascat᷑ aliena.
qͥeqͥd optimũ habuerit in agro suo uł i uinea ꝓdampm
estimatione restituat. Hac sententia cupiditas humana
constringitur. & maxime contra epõs ac sacerdotes ualae
qͥ alienas parrochias inuadere querunt. Igit᷑ qͥ dimi serit
appetituĩ carnalẽ quẽ significat irrationale animal. ut
plebẽ ad se ñ ꝑtinentẽ auaricie causa sollicit&. ut eiꝰ
obsequia uł redibitiones in questũ ꝓpͥũ conuertat᷑ ꝓ dãp¬
n estimatione agrũ corporis sui uł uineã cordis castiga¬
re cogatur: ut qͥ ꝓuoluptatẽ abusus ẽ. alienis. ꝓ ieuimũ
& elemosinas diseat expendere ꝓpͥa. Si egressus igniꝰ
inuenerit spicas & cõp̃henderit aceruos frugũ fiue
stantes segetes inagris. redd & dapnũ qͥ ignẽ fuccendit.
Ninma cautela seriptura saera qͥcqͥd agendũ ẽ. facere
nos doc&. Nlã ignẽ succendimꝰ: cũ correptionẽ subditis

Expanded text:
ximi sui, et dimiserit jumentum suum, ut depascatur aliena, quidquid optimum habuerit in agro suo vel vinea, pro damni aestimatione restituat . Hac sententia cupiditas humana constringitur, et maxime contra episcopos ac sacerdotes valet, qui alienas parochias invadere quaerunt. Igitur qui dimiserit appetitum carnalem, quem significat irrationabile jumentum, ut plebem ad se non pertinentem avaritiae causa sollicitet, ut ejus obsequia vel redhibitiones, in quaestum proprium convertat, pro damni aestimatione, agrum corporis sui, vel vineam cordis castigare cogatur: ut qui per voluptatem abusus est alienis, per jejunium et eleemosynas discat expendere propria. Si egressus ignis inveniat spinas, et comprehenderit acervos frugum, sive stantes segetes in agris, reddet damnum qui ignem succendit. Nimia cautela Scriptura sacra quidquid agendum est facere nos docet. Nam ignem succendimus, cum correptionem subditis
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis ꝓ utre uirando sit. Sic̃ enĩ falsũ loqͥ ñ potest qͥ
ñ loquit᷑. sic ꝑuirare ñ potest qͥ ñ iurat. Ne ergo iuranĩ¬
ti usus ad idola colenda ꝓuocar& ueterib quasi par¬
uulis sub lege ꝑ nom̃ ext̾noꝵ doꝵ iurare denuntiat᷑.
magisq in di nomine si uellent iurare ꝑmittit᷑. cui
cultũ debitũ ꝑ omiã impendere p̃ciptoꝰ : sic̃ uictimarũ
carnaliũ oblatio concessa ẽ. isdẽ in tẽplo dni umi deo
offerri. ne id idolis exhiberent. cuius usum penitus de¬

Expanded text:
fidelis, pro jurejurando sit. Sicut enim falsum loqui non potest, qui non loquitur; sic perjurare non potest qui non jurat. Ne ergo juramenti usus ad idola colenda provocaret, veteribus quasi parvulis sub lege per nomen externorum deorum jurare, denuntiatur, magisque in Dei nomine si vellent, jurare, permittitur: cui cultum debitum per omnia impendere praecipitur, sicut victimarum carnalium oblatio concessa est iisdem in templo Domini uni Deo offerri, ne idolis exhiberent, cujus usum penitus de
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ impune occidi nocturmĩ furẽ qͦ qͦmodo. Diurnũ
autẽ si se telo defenderit. Iã enĩ pltis ẽ. quã fur. Alysti¬
ce autẽ fures hereticos possumus intelligere. Unde ipsa
ueritas ait. Quotqͦt autẽ uenerunt ante me fures surs
& latrones. &itẽ fur inqͥt ñ uenit nͥ ut furetur. & mact&

Expanded text:
invenitur impune occidi nocturnum furem quoquo modo: diurnum invenitur impune occidi nocturnum furem quoquo modo: diurnum autem, si se telo defenderit: jam enim plus est quam fur. Mystice autem fures haereticos possumus intelligere. Unde ipsa Veritas ait: Quotquot venerunt ante me, fures sunt et latrones . Et item: Fur, inquit, non venit, nisi ut furetur, mactet
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs ꝑcusserit te indexterã maxillã : p̾be illi & alterã.
Et itẽ. Diligite inunicos uros & bene facite his qͥ oderuñ
indeat᷑. legis lator iub& qđ quattuor oues ꝓuna oue
reddant᷑. Igitur ouis ꝑditũ quadruplũ restitutionem
posint: qr quisquis simplicitatẽ &epĩanã ꝑ fraude leserit.
necesse ẽ. ut scđm euanglica doctrinã digna pęnitentia
iterũ illã restituere festin&. Si effringens fur domũ
siue suffodieus fuerit inuentus. & accepto uulnere mor¬
tuus fuerit : ꝑcussor ñ erit reus sanguinis. Qđ si orto¬
& rłqͣ. Intelligit̾ enĩ tunc ñ ꝑtinere ad homicidiũ: si
fur nocturnꝰ occidit᷑. Si autẽ diurnꝰ ꝑtinere. Hoc ẽ. eni
qđ ait. si oriet᷑ soi suꝑ eũ. Poterat quippe discerm qdđ ad
furandũ ñ ad occidendũ ueniss&. et ideo ñ deber& occidi.
Hoc & in legib antiqͥs sełarib qͥbꝰ tam̃ ista ẽ. antioqͥor¬

Expanded text:
Si quis percusserit te in dexteram maxillam, praebe illi et alteram . Si quis percusserit te in dexteram maxillam, praebe illi et alteram . Et item: Diligite inimicos vestros, et benefacite his, qui oderunt or jubet quod quatuor oves pro una ove reddantur. Igitur ovis perdita quadruplam restitutionem poscit, quia quisquis simplicitatem Christianam per fraudem laeserit, necesse est ut secundum evangelicam doctrinam, digna poenitentia, iterum illam restituere festinet. Si effringens fur domum sive fodiens fuerit inventus, et accepto vulnere mortuus fuerit, tur. intellegitur ergo tunc non pertinere ad homicidium, si fur nocturnus occiditur, si autem diurnus, pertinere; hoc est enim quod ait: si orietur sol super eum. poterat quippe discerni quod ad furandum, non ad occidendum uenisset et ideo non deberet occidi. hoc et in legibus antiquis sa
Abbreviated transcription (Latin):
bigat quã scđmn legẽ dnĩ plenit̾ exsoluat. Qui autẽ
auditorẽ simplicẽ astatu suo ꝑ maliciã subuertit:
corpꝰ suũ qd̃ quattuor elem̃tis constare manifestũ ẽ.
ut ieuinis & iugiliis castig& necesse ẽ: donee ꝑfectã
remissionẽ a dño recipere mereat᷑. Itẽ aliomͦ. Bos qͥppe
subugale ẽ. animal & popłm pͥorẽ significat. qͥ sub lege
moysi constitutꝰ. iudiciũ legis expetebat. apło teste qui
ait. Quicũq enim in lege peccauerunt: ꝑ legẽ iudicabũ-¬
tur. Ergo bos furatꝰ & occis siue uenditꝰ qͥnq bobus
recompensat̾ : cũ homo iudeus contra lege̾ lesus scđm
lege̾ ulciscitur. Unde & in ipsa lege scriptũ ẽ. Qͥ occide
hominẽ euangłieũ sub gr̃a dĩ constitutũ significat:
membrũ uidelic& illius ouis de quo ꝓpħa ait. tanquã
ouis ad occisionẽ ductus ẽ. E ñ aꝑuit os suũ. Cuiꝰ imi¬
tator existens seruat illud qđ in euangłio scriptũ ẽ.

Expanded text:
lvat. Qui autem auditorem simplicem a statu suo per malitiam subvertit, corpus suum quod quatuor elementis constare manifestum est, ut jejuniis et vigiliis castiget, necesse est, donec perfectam remissionem a Domino recipere mereatur. Item alio modo. Bos quippe subjugale est animal: et populum priorem significat, qui sub lege Moysi constitutus, judicium legis expetebat, Apostolo teste, qui ait: Quicunque enim in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Ergo bos furatus et occisus sive venditus, quinque bubus recte pensatur, cum homo Judaeus contra legem laesus, secundum legem ulciscitur. Unde et in ipsa lege scriptum est: Qui occidhominem Evangelicum sub gratia Dei constitutum significat: membrum videlicet illius ovis, de quo Propheta ait: Tanquam ovis ad occisionem ductus est, et non aperuit os suum . Cujus imitator existens, servat illud quod in Evangelio scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
cor docibile ñ habuerit. unde dignos penitentiȩ. fructꝰ
rependere possit: ex cominunicetur. & scd̾m ueritatis sen¬
tentiã ut ethincꝰ & publicanꝰ reputetur. Si inuentũ fue¬
rit apud eũ qđ furatꝰ ẽ. uiuens. siue bos siue asinus. si¬
ue ouis. duplũ restituat. Bos siue ouis que ungulã di¬
uidunt & ruminant. munda sunt animalia. Asinus au¬
tẽ immundũ. Sigͦ homo uideus ex lege in xpm̃ credens
aut simplex quilib& xpianꝰ. siue etiã paganꝰ ñdũ in xp̃o
renatus apud hereticũ uitiens .i. recta intentionẽ uerũ
querendi habens cominanere inuenit᷑ duplo restituatur:
scnic& tã anmo quã etiã corpore ab heretico in quo non
ẽ. ueritas sẽparatus. tusto possessori xpõ qͥ ẽ ina ueritas
& uita in ecelia ꝑfidẽ & confessionẽ catholicã restituat᷑.
ut ibi totũ inuenat qđ alibi frustra querebat. Hinc
etiã hortatur nos dĩ sapientia dicens. Ego mat̾ pulcbre
dilectionis & timoris & agintionis & scẽ spei. In me grã om̃is

Expanded text:
 fructus reprehendere possit, excommunicetur, et secundum veritatis sententiam, ut ethnicus et publicanus reputetur. Si inventum fuerit apud eum quod furatus est vivens, sive bos, sive asinus, sive ovis, duplum restituat. Bos sive ovis quae ungulam dividunt et ruminant, munda sunt animalia; asinus autem immundum. Si ergo homo Judaeus, ex lege in Christum credens, aut simplex quilibet Christianus, sive etiam paganus nondum in Christo renatus apud haereticum vivens, id est, rectam intentionem verum quaerendi habens, commanere invenitur, duplo restituatur: scilicet tam animo quam etiam corpore ab haeretico in quo non est veritas separatus, justo possessori Christo, qui est via veritas et vita, in Ecclesia per fidem et confessionem catholicam restituatur: ut ibi totum inveniat quod alibi frustra quaerebat. Hinc etiam hortatur Sapientia dicens: Ego mater pulchrae dilectionis, et timoris, et agnitionis, et sanctae spei. In me gratia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sole hoc fecit. homicidiũ ꝑpetrauit. In sole orto lumen
reecȩ seientiȩ expͥmit᷑. Si enĩ hereticꝰ ap̃dicatore admonitꝰ
erroris sui tenebras relinquens. ad lumen ueritatis ap¬
ꝓpinquare temptauerit: ñ ẽ. equũ ut anathemati telo
ꝑfediat᷑. s caritatis uieulo constrictꝰ uitȩ reseruetur

Expanded text:
sole hoc fecit, homicidium perpetravit. In sole orto, lumen rectae scientiae exprimitur. Si enim haereticus a praedicatore admonitus, erroris sui tenebras relinquens, ad lumen veritatis appropinquare tentaverit, non est aequum, ut anathematis telo perfodiatur; sed charitatis vincul
Abbreviated transcription (Latin):
uobis deos argenteos. & deos aureos repetit᷑ qđ in pͥmo
p̃cepto ineuleatũ ẽ. & ex diis argenteis & aureis itiq
omiã simulachra intelligunt᷑ ut ẽ. illud in psalmo.
simulachra gentiũ argentũ & aurũ. Qđ aute addit᷑
ura. ostendit obhoc tantũmꝰ int̾dietis simula chris
altare eẽ. concessũ fieri de terrena matheria:
ut un dõ hostia & sacrificia offerrentur. Mistice
autẽ altare de terra dõ facere ẽ: incarnationem
mediatoris sperare. Tunc quippe a dõ nr̃m munus
accipit᷑: quando in hoc altare nr̃a humilitas .i. suꝑ

Expanded text:
vobis deos argenteos et deos aureos, repetitur quod in primo praecepto inculcatum est. Et ex diis argenteis et aureis, utique omnia simulacra intelliguntur, ut est illud in Psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum . Quod autem additur, i, ostendit ob hoc tantummodo interdictis simulacris altare esse concessum fieri de terrena materia, ut uni Deo hostiae et sacrificia in eo offerrentur. Mystice autem, altare de terra Deo facere, est incarnationem Mediatoris sperare. Tunc quippe a Deo nostrum munus accipitur, quando in hoc altari nostra humilitas, id est,