comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentib uitã. Fugit ergo scđm carnẽ
in speluncã. a facie saul. quia passeẽ.
usq adeo se occultans uideis. ut mo¬
reret᷑. Sed quare usq ad mortẽ uoluit
esse patiens. ut fuger& a facie saud in
speluncã ᷑ & enĩ spelunca inferior
pars tre potest. accipi. & certe quod
inpetra. Hoc ergo monum̃tũ spelunea¬
erat: illuc fugit nr̃ dauid a facie
saul. Tam du enĩ ꝑsecuti st̃ illũ udei.
quo adusq poneret᷑ in spelunca. Sed
quid. ẽ. quod saul ꝑsecutor ad purgan¬
dum uentrẽ speluncã in gredit᷑ uisi
quod iudei in xp̃m conceptã mentis
malitiã quasi odoren fetidũ misert̾.¬
& cogitata apud se noxia factis exte
s tam̃ dauid saulẽ occidere noluit.
& cũ eũ in abdito occultatus antro
haberet in potestate: reseruare potius
quã oceide maluit. Ita & xp̃c dũ esset
in spelunca carnis ꝑsecutorẽ poplũ
in potestate habuit. & non occidit.
Seriptũ enĩ erat de eis ꝑꝓħam. Ne occi¬

Expanded text:
rentibus vitam: fugit ergo secundum carnem rentibus vitam: fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultans Judaeis, ut moreretur. Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens, ut fugeret a facie Saul in speluncam? Etenim spelunca inferior pars terrae potest accipi: et certe quod xcisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunerat. Illuc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Sed quid est quod Saul persecutor ad purgandum ventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei in Christum conceptam mentis malitiam quasi odorem fetidum emiserunt, et cogitata apud se noxia factis detersed tamen David Saulem occidere noluit, et cum eum in abdito occultatus antro haberet in potestate, reservare potius quam occidere maluit: ita et Christus dum esset in spelunca carnis, persecutorem populum in potestate habuit, et non occidit. Scriptum enim erat de eis per prophetam: Ne occi
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ipse incidit in eã. Dauid autẽ
bona ꝓmalis retribuens. inimicum
non occidit. s ꝓtestimonio facti orã
esset exceptũ in sidiis aduersarium
ꝑdere magis quã flere. Quid ergo est.
quod iste fugiens afacie saul in spelunca
latuit: Quare aut̃ latuit ÷ nisi ut oc¬
culcaret᷑. & ñ inueniret᷑ : Qd est. contegi
spelunca. nisi contegi t̾ra: Qui enim
fugit inspeluncã. terra tegit᷑. ne uideat᷑.
Portabat aut̃ ib̾e t̾rã carnẽ. quã acceꝑat
de terra. & inea se occultabat. ne auideis
inueniret᷑ as. Si enim cognouissent
lunca secesserat. id.&̃ carns infir¬
mitatẽ oculis subiciebat: & maie¬
statem diuinitatis in corporis teg¬
mine tãꝗͣ speluncȩ addito contegebat.
Iui ergo non cognoscentes dm̃. ꝑsecuti
sunt hominẽ. nec mori potuit nisi
in homine. nec crucifigi pocuit nisi
in homine. quia nec teneri pocuit
nisi. in homine. Opposuit ergo male
querentib t̾rã seruauit bene que¬

Expanded text:
suo, ipse incidet in eam . » David autem suo, ipse incidet in eam . » David autem bona pro malis retribuens, inimicum non occidens, sed pro testimonio facti, oram esset exceptum insidiis adversarium perdere magis, quam fallere. Quid erquod iste fugiens a facie Saul in spelunca latuit? Quare autem latuit? nisi ut occultaretur et non inveniretur. Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? qui enim fugit in spelunca, terra tegitur ne videatur. Portabat autem terram Jesus carnem quam acceperat de terra, et in ea se occultabat, ne a Judaeis inveniretur Deus; si enim cognovissent, lunca se texerat, id est, carnis infirmitatem solum objiciebat, et majestatem divinitatis corporis tegmine tamquam speluncae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes persecuti sunt hominem, nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine, quia nec teneri potuit nisi in homine. Opposuit ergo male quaerentibus terram, servavit bene quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedere usq ad hostiũ fidei nr̃e hostiũ
enĩ portȩ. initium fides. Inde incipit
eccłia. & ꝑuenit usq ad speciẽ ut
cũ credit ea quȩ ñ uidet: mereatur
Qud uͦ in illo quasi furore saliuȩ decur¬
rebant suꝑ barbã eiꝰ: apłs hoc aꝑit
ẽ. dĩ sapientiꝰ. est. homuinib. & quod
ficant infirmitatẽ. Sed quod stultũ
est. fortius. ẽ. hominib. Non tamquã
saliuȩ offendant. sed attende quia suꝑ
barbã decurrunt. Quomͦ enĩ insalius
infirmitas. sic inbarba uirtus ostendit᷑.
Texit ergo uirtutẽ suã corpore infir¬
mitatis suȩ. & quod fornisecus infir¬
inabat᷑. tã quã in saliua apparebat.
intus aut̃ diuina uirtus tã quã in barba
tegebatur.
hinc in heremo engaddi. cũ ꝑse¬
quendũ dauid saul appeteret. in¬
gressus. ẽ. dauid in speluncã. & ibi la¬
tebat. sed rex imꝓuisis exceptus insidns
in id quod innocuo moliebat᷑ in ciderat.
Scriptũ.ẽ. enĩ. Qui fodit foueã ꝓximo

Expanded text:
fidei nostrae. Ostium enim portae initium fidei, inde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem, ut cum credit ea quae non videt, mereatur it. Quod vero in illo quasi furore salivae decurrebant super barbam ejus, Apostolus est Dei, sapientius est quam homines, et quod ficant. Sed quod stultum est Dei fortius est hominibus, non tanquam salivam attendas, sed attende quia super barbam decurrit. Quomodo enim in salivis infirmitas, sic in barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam corpore infirmitatis suae. Et quod forinsecus infirmabatur, tanquam in saliva apparebat. Intus autem divina virtus tanquam barba tegebatur.quod in eremo Engaddi cum persequendum David Saul appeteret, ingressus est David in speluncam, et ibi latebat. Sed rex, improvisis exceptus insidiis, in hoc quid innocuo moliebatur inciderat. Scriptum est enim: « Qui fodit foveam proximo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. in eis ullomͦ uiolandũ aut qͣsi
non habeant tradendũ. sed camen
ñ imꝓbamus quod illos accepisse con¬
cedimus: sed oportet eos cognoscere
unitatẽ ⁊ societatẽ uinculo caritatis
sine qua om̃ino quic quid habere potu¬
erint: quãuis sit sc̃m atq uenerandũ.
ipsi tam̃ nichil sc̃. tanto indigniores
effecti p̾mio uitȩ ęternȩ:. quanto illi
donis ñ bene usi sunc: quȩ in hac uita
quȩ transitoria .ẽ. acceperunt. Itẽ exem
plũ atq unago huiꝰ saul. nuntioꝵq
eius in hoc loco. iudeoꝵ ñ in congrue
gestat ꝑsonã: qui dũ aduersari cu¬
piunt xp̃o. habent in ore sacram̃ta
legis & ꝓphetarũ ad cestimoniũ xp̃i.
& cũ ęccłia quasi cũ ꝓpħis descrip¬
turis disputant. sic̃ illi cũ ꝓpħis
URRexit itaq dauid iterũ &¬
uenitq ad sacerdotẽ ab imelech. a quo
sitionis accepit. Queres & sacerdoti
mortem attulit. & anim aduersionẽ

Expanded text:
non est in eis ullo modo violandum, aut quasi non est in eis ullo modo violandum, aut quasi non habeant tradendum: sed tamen non improbamus quod illos accepisse credimus. Sed oportet eos cognoscere unitatem et societatem vinculo charitatis, sine qua omnino quidquid habere poterunt, quamvis per se sanctum atque venerandum, ipsi tamen nihil sunt, tanto indigniores effecti praemio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt, quae in hac vita, quae transitura est, acceperunt. Non autemplum atque imago hujus Saul nuntiorumque ejus in hoc loco, Judaeorum non incongrue gestat personam, qui dum adversari cupiunt Christo, habent in ore sacramenta legis et prophetarum ad testimonium Christi, et cum Ecclesia, quasi cum prophetis, de Scripturis disputant, sicut illi cum prophetis Surrexit itaque David, et iterum venitque ad sacerdotem Abimelech, a quo sitionis accepit. Quae res et sacerdoti mortem attulit, et animadversionem
Abbreviated transcription (Latin):
& illi cũ missi essent ad cenendũ ho¬
minẽ. & ad necem ducendũ. tal es sp̃u
ueniens. & ipse sanguinẽ innocentẽ
querens effundere. acciꝑe meruit
teram actinet. non ẽ. mirũ hominẽ
reꝓbũ. ad mom̃tũ transitoriȩ ꝓphe¬
tasse. Dũ etiã multi similes. ꝓphetiȩ
donũ legant᷑ habuisse.sic̾ bala am
reꝓbus quẽ non tacet scriptura ui¬
dicio diuino dãnatũ. esse. sed tamen
ꝓphetiã habebat. Nec illa uerba
parũ actestant᷑ huic sententiȩ quę
in euanglio scripta ẽ. multos dicturos
in illa die. dñe dñe. in nomine tuo
manducauimus. & bibimus. & in no¬
tuo uirtutes multas fecimus. Quib
dicturus ẽ. non noui uos. discedite
a me operarii iniquitatis. Mystice
a ut̃ exemplũ huiꝰ saul nuntioꝵq eiꝰ
in hac sententia figurat non nullos
hereticos qui aliquid boni de munerib
sc̃i sp̃c habent sic̃ testam̃ta legis.
& euangłii. sic̃ baptismi sacram̃tũ.
Qui cũ adȩccłiã catholicã ueniunt.

Expanded text:
et illi qui missi essent ad tenendum hominem et ad necem ducendum, tales Dei Spveniens et ipse sanguinem innocentem quaerens effundere, accipere meruit teram attinet, non est mirum hominem reprobum ad momentum transitorie prophetasse, dum etiam multi simile prophetiae donum legantur habuisse: sicut Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judicio divino esse damnatum, sed tamen prophetiam habebat. Nec illa verba parum attestantur huic sententiae, quae in Evangelio scripta sunt, multos dicturos in illa die: Domine, Domine, in nomine tuo manducavimus, et bibimus, et in notuo virtutes multas fecimus. Quibus dicturus est: Non novi vos: discedite a me, operarii iniquitatis . Mystice autem exemplum hujus Saul nuntiorumque ejus in hac sententia figurat nonnullos haereticos, qui aliquid boni de muneribus sancti Spiritus habent, sicut testamenta legis et Evangelii, sicut baptismi sacramentum. Qui cum ad Ecclesiam catholicam veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eius. collabebat᷑q in manib eoꝵ. &
ꝓcedebat ad hostia porte. & dixit
achis rex. Quid huc mͥ ad duxistis
istũ : Nunquid deerant nob̾ furoͥsi :¬
& sic eũ dimisit. Achis int̾ptat᷑ qͦmͦ ẽ.
iudeoꝵ impletũ ẽ. Qui dũ uiderunt
carnalia. erat sacrificiũ scđ̾m ordinẽ
a aron. & postea ipse de corpore & san¬
guine suo instituit saerificiũ scđm
ordinẽ melchi sedech. Mutauit ergo
ossuũ in sacerdotio. mutauit ñ inp̾ceptiꝰ.
dans aliud testam̃tũ. euacuata car¬
nali oꝑatione. atq ĩ de elapsus. ẽ. in
manib eoꝵ. quando eũ cõprebendentes
crucifixerunt. & ꝓcedebat ad hostia

Expanded text:
ejus, collabebaturque in manibus eorum, et ejus, collabebaturque in manibus eorum, et procidebat ad ostia portae. 2. Et dixit Achis rex: Quid huc mihi adduxistis istum? numquid deerant nobis furiosi? et sic eum dimisit. Achis interpretatur, quomJudaeorum impletum est, qui dum viderunt carnalia, erat sacrificium secundum ordinem Aaron, et postea ipse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum in sacerdotio, mutavit in praeceptis, dans aliud testamentum, evacuata carnali operatione, atque inde collapsus est in manibus eorum, quando eum comprehendentes crucifixerunt. Et procede
Abbreviated transcription (Latin):
dũ insecutionẽ declinaret iudeoꝵ:
ad apłos transuit. cũ quib & deside¬
ratũ sibi cibũ sumpsit. Besiderio enĩ
desiderauit pascha manducare. &¬
ex quib goliȩ. id.ẽ. diaboli arma
sustulit. fortis enĩ spolia ipse diri¬
puit. His ergo a quib receptus. ẽ.
xp̃c: tribulationes induxit diabolꝰ
& mortẽ. Om̃s enĩ ut ait apłs qui¬
ꝑsecuti st̃. & uos ꝑ sequentur. In do ec
aut̃ idumeo: udȩ ꝓditoris ꝑsona
consistit. ꝑ quẽ ista oꝑatus. ẽ. diabolus.
ut eius ꝓditione facta inxp̃o postea
ꝑsecutionẽ ȩccłia pateretur. & occi¬
derent᷑ quã plurimi discipuli xp̃i.
& sacerdotes. & ꝓnomine eius ꝑse¬
cutiones grauissimas ꝑferrent.
latere uoluit apud regem quendã.
geth. nomine achis. Sed cũ gła eiꝰ
sibi fuisset cõmemorata. ne ꝑ liuorem¬
idem rex ad quẽ confugerat aliqͥd in
eũ machinaret᷑. finxit in saniã. &
quasi furore correptus. mutauit os
suũ. Defluebantq saliue. in barbam

Expanded text:
 insectationem declinaret Judaicam, ad apostolos transiit, cum quibus et desideratum sibi cibum sumpsit: desiderio enim desideravit pascha manducare. Ex quibus Goliae, id est arma diaboli, sustulit: fortis enim spolia ipse diripuit. His ergo a quibus receptus est Christus, tribulationes induxit diabolus, et mortem. Omnes enim, ut ait Aposrsecuti sunt, et vos persequentur . In Doech autem Idumaeo, Judae proditoris persona consistit, per quem ita operatus est diabolus, ut ejus proditione, facta in Christo, postea persecutionem Ecclesia pateretur, et occiderentur quamplurimi discipuli Christi, et sacerdotes, et pro nomine ejus persecutiones gravissimas perferrentlatere voluit apud regem quemdam Geth, nomine Achis. Sed cum gloria ejus fuisset commemorata, 522 ne per livorem rex, ad quem confugerat, aliquid in eum machinaretur, finxit insaniam, et quasi furore correptus, mutavit os suum, defluebantque salivae in barbam
Abbreviated transcription (Latin):
sgit᷑ dauid regiȩ. manus ictũ euitans.
eiusq ꝑsecutionis declinanse fugit.
uenitq ad samuhelẽ. & misit saul
uuntios qui app̃henderent dauid. Sa¬
ꝓpħarũ. qui in illo tempore ꝓpħabant.
Nuntu aut̃ qui missi sunt accepto eodẽ
tigit. et tertiis. nichilominus. Postea
uͦ cũ ⁊ ipse saul uenisset. factus. est.¬

Expanded text:
gitur David regiae manus ictum devitans, ejusque persecutiones declinans, fugit venitque ad Samuelem, et misit Saul untios, qui apprehenderent David. prophetarum qui in illo tempore prophetabant, nuntii qui missi sunt, accepto eodem tigit, et tertiis nihilominus. Postea vero cum et ipse Saul venisset, factus est
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos lacũ incidens offensionis
cũ sorore sua maria fratri uterq
obtͥeectant. qđ alienigenã acce¬
pissecł uxorẽ Unde ilico maria
contagio lepre effloruit. A. uo
loco euidentis fuit figura mỹste¬
rii. quod sacerdotalis illa plebs
patrũ xp̃o saluatori ad uersus
eccłiã congregatã ex gentib de¬
rogaret. Ideoq lep̃rȩ sorde per¬
pristinã poterit recipere saui¬
tatẽ. dũ ei septiformis spiritalis
agnitio ad ueniam fuerit suffra
hoc ignẽ multo tempore conser¬
uare. ita ut si prunȩ eiꝰ cinere
fuerint ad oꝑte: usq ad annum
ꝑueniant ex quo scimus sepulchra
concupiscentiȩ siue atria tran¬
sire nos ad lignũ multo tẽpore¬
calens. ut simus feruentes sp̃u
scdam. he continent᷑ historię.
Quȩ quia ñ sunt ꝑ mansiones singła
distributȩ. a nob̾ quoq in cõmune

Expanded text:
cerdos locum incidens offensionis cerdos locum incidens offensionis cum sorore sua Maria, fratri uterque obtrectant, quod alienigenam accepisset uxorem. Unde illico Maria contagio leprae effloruit. 2. Quo loco evidens fuit figura mysterii, quod sacerdotalis illa plebs patrum Christo Salvatori adversus Ecclesiam congregatam ex gentibus derogaret: ideoque leprae sorde perpristinam poterit recipere sanitatem, dum eis septiformis spiritualis agnitio ad veniam fuerit suffragm ignem multo tempore conservare, ita ut si prunae ex fuerint opertae, usque ad annum perveniant. Ex quo discimus, post sepulcra concupiscentiae et vestibula, transire nos ad lignum, quod multo tecalens, ut simus ferventes spiritu, secundam hae continentur historiae quae, quia non sunt per mansiones singulas distributae, a
Abbreviated transcription (Latin):
egyptias desiderauit. multosq
subitũ uorauit incendiũ. Equib
docem᷑. ut qui conuersationẽ
reliquimꝰ scłi & egyptias ollas.
id. ẽ. carnaliũ desiderioꝵ fer¬
uores contẽpsimus: ñ debere mur
quȩ sunt magnarũ carniũ. sed
simplicẽ manna cibũ. id ẽ. purã
cęlestẽq uitã querere. Alioquin
si post ꝑceptã angłicã mannam
que. ẽ. celestis uita siue doctrina.
rursus carnes egẏptias quȩ sunt
carnales huiꝰ scłi uoluptates. &
concupiscentias pristinoꝵ moꝵ
uoluerimus appetere. uorabimꝰ
nauseã. & statĩ dñi igne torque¬
bimꝰ. desideriũq nr̃m uertimꝰ in
tumulos. ut sunus sepulchra de¬
albata. quȩ foris parent homi¬
nib speciosa: intus uͦ plena st̃
ossib mortuors & om̃i spurcitia.
In hac mansione descendit sp̃c
de spũ qui erat suꝑ moy sen
elect̾os. uenitq suꝑ om̃s donũ
illud uirtutis cęlestis. qđ quondã
tudine a seroth. In hac a aron sa¬

Expanded text:
Aegyptias desideravit, multosque Aegyptias desideravit, multosque subitum voravit incendium, ex quibus edocemur, ut qui conversationem relinquimus saeculi et Aegyptias ollas, id est, carnalium desideriorum fervores contempsimus, non debere murmiderare, quae sunt magnarum carnium, sed simplicem manna cibum, id est, puram coelestemque vitam ferre: alioquin si post percepta angelica manna, quae est coelestis vita, sive doctrina, rursus carnes Aegyptias, quae sunt carnales hujus saeculi voluptates, et concupiscentias pristinorum morum voluerimus appetere, vorabimur nausea, et statim Domini igne torquebimur, desideriumque nostrum vertetur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris parent hominibus 440 speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum, et omni spurcitia. 3. In hac mansione descendit spiride spiritu qui erat super Moysen,electos, venitque super omnes donum illud virtutis coelestis, quod quondam mansio in solitudine Aseroth. In hac Aaron sa
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc iubent᷑ etiã fieri due
tube. quarũ clangore popłi mo¬
uerent᷑ ad p̾liũ. sic enĩ scriptũ. ẽ.
de. his ad moy sen fac tibi duas
tubas argenteas ductiles. Et
paulo post. Cũ concisus clangor
increpuerit: mouebunt᷑ castra.
Per duas enĩ tubas exercitus ducit᷑.
quia ꝑ duo testam̃ta siue ꝑ duo
p̾cepta caritatis ad p̾cinctum
fidei popłs euocat᷑. Quȩ i̾crrco
argenteȩ fieri p̃cipiunt᷑ ut pre¬
dicatoꝵ uerba eloquii intore re¬
fulgeant. Iauditoꝵ m̃tẽ nulla
sui obscuritate confundant.
Iccirco aut̃ ductiles. quia necesse
ẽ. ut hi qui uenturã uitã pre¬
dicant: tribulationũ p̾sentiũ
ꝑtusionib crescant. Bene aut̃
dicit᷑. cũ concisus clangor in¬
crepuerit: mouebunt᷑ castra.
quia nimirũ cũ subtilior ac
minutior p̃dicationis sermo
certamina ardentius excitant᷑.
Iam abhinc ꝓmouent᷑ filii isrł
de monte syna & transeunt
pulchris c̃̾cupiscentię ubi popłs
fastidiens cęlestẽ pane̾. carnes

Expanded text:
ost haec jubentur fieri duae tubae, quarum clangore populi moventur ad praelium. Sic enim scriptum est de his ad Moysen: Fac tibi duas tubas argenteas ductiles. Et paulo post: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra. Per duas enim tubas exercitus ducitur, quia per duo testamenta sive per duo praecepta charitatis ad procinctum fidei populus evocatur. Quae idcirco argenteae fieri praecipiuntur, ut praedicatorum verba eloquii nitore refulgeant, et auditorum mentem nulla sui obscuritate confundant. Idcirco autem ductiles, quia necesse est ut hi qui vitam venturam praedicant, per tribulationum praesentium tonsiones crescant. Bene autem dicitur, Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra: quia nimirum cum subtilior ac minutior praedicationis sermo tra tentationum certamina ardentius excitantur. Jam ab hinc promovent filii Israel de monte Sina, et transeunt pulcris concupiscentiae, ubi populus fastidiens coelestem panem, carnes
Abbreviated transcription (Latin):
am tunc uidet᷑ dñs nocte in colum¬
na ignis. & ꝑ diem in columna nubis
p̃cedens populũ. & dux factus itine¬
ris. Nubs ista p̃cedens. xp̃c est. idem
etiã columna. quia rectus & firmus.
& fulciens infirmitatẽ nrãm. ꝑ noc¬
tem lucens & ꝑ diem ñ lucens: ut qͥ
ñ uident uideant. & qui uident cȩ¬
ci fiant. Potest & sic non incongrue
In uidicio uͦ tãquã in t̾rore noctur¬
no. quia tc̃ erit magna tribulatio
scłi. tãquã ignis. & lucebit iustis.
& ardebit inuistis.

Expanded text:
am tum videtur Dominus nocte in columna ignis, et per diem in columna nubis praecedens populum, et dux factus itineris. Nubes ista praecedens Christus est. Idem etiam columna, quia rectus et firmus, et fulciens infirmitatem nostram; per noctem lucens, per diem non lucens: ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Potesin judicio vero tanquam in errore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis.
Abbreviated transcription (Latin):
fide. s etiam in actib qui ꝑ ma-¬
nũ significant᷑. aut offendiculũ
p̃bet quo pedes intelligunt᷑. Recipi¬
at etiã combustionẽ qui cõbussit.
& gehennę frat̾nã tradidit anutiã.
ꝑ quȩ singula ostendit᷑. ut iste ꝑ-¬
cussor om̃ib detruncatis membris
a corpore excidatur eccłiȩ. ut cęte¬
ri uidentes timorem habeant: &¬

Expanded text:
fide, sed etiam in actibus, qui per mafide, sed etiam in actibus, qui per manum significantur; aut offendiculum praebent, quo pedes intelliguntur. Recipiat etiam combustionem, quia combussit, et gehennae fraternam tradidit animam, per quae signacula ostenditur, ut iste percussor, omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae, ut caeteri videntes, timorem habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
llud uͦ quid significaͬe quod in hac
lege ocultt ꝓ oculo dari iubetur:
Oculus enĩ est̾ quisq doctus. tãquã
uitȩ demonstrans iter. Iste autem
si intentionẽ auditoris ꝑ aliquam
ꝑniciosam doctrinã conetur extin¬
guere. si oculũ ledat animȩ. &
intellectũ eiꝰ turbet. auferatur
necesse ẽ ab ȩccłiȩ p̾sulatu. & intel¬
lectus eiꝰ turbulentꝰ ac ferox. qui
scandalũ fidei generat ꝓiciatur.
Sed & si quis dentẽ lesit auditoris:
ꝑ quẽ scripturarũ cibus cõminue¬
batur. & diuidens spiritalit᷑ distin¬
guebat. & subtilem ex his ad inte¬
riora animȩ transmittebat sensũ.
quisq gͦ huiꝰ modi euellens dentẽ
conatur a corpore xp̃i recidere.
auferat᷑ dens ille. De talib enim
dicit᷑. Dentes peccators contriui¬
sti. Siquidẽ & manus ꝓ manu. &
pes ꝓ pede deposcit᷑. Manus est
actio oꝑantis. Pes. ꝑ quẽ incedit᷑
ad bona uel mala. Precidatur gͦ
ille qui scandalum fecit ñ solum

Expanded text:
llud vero quid significat, quod in hac lege oculum pro oculo dare jubetur. Oculus est enim quisque doctor tanquam vitae demonstrans iter. Iste autem si intentionem auditoris per aliquam perniciosam doctrinam conetur exstinguere, si oculum laedat animae, et intellectum ejus turbet, auferatur necesse est ab Ecclesiae praesulatu, et intellectus ejus turbulentus ac ferox, qui scandalum fidei generat, projiciatur. Sed et si quis dentem laesit auditoris, per quem Scripturarum cibum comminuebat, et dividens spiritaliter distinguebat, ut subtilem ex his ad interiora animae transmitteret sensum. Quisquis ergo hujusmodi evellens dentem conatur a corpore Christi praecidere, auferatur dens ille. De talibus enim dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Siquidem et manus pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est actio operantis, per quem inceditur ad bona, vel mala. Praecidatur ergo ille qui scandalum facit, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Ne dederis in cõmotionẽ pedes meos.
& manus peccators non moueat me.
Hunc uͦ & uidei & om̃s qui diũsis er¬
rorib contumaces sunt. resistendo
ueritati exeunt a facie dĩ. idest a
mi scdia dilectionis eiꝰ. uel a partici¬
patione lucis eius. & habitant pro¬
hoc est contra eden. quod int̃p̃tatur
epulatio. ubi est plantatus paradysus.

Expanded text:
tu pedes meos, et manus peccatorum non moveant me . Nunc vero Judaei et omnes qui diversis erroribus contumaces sunt, resistendo veritati; venundati exeunt a facie Dei, id est, a misericordia dilectionis ejus, vel a participatione lucis ejus: et habitant proDei, hoc est, contra Eden, quod interpretatur epulatio, ubi est plantatus paradisus.
Abbreviated transcription (Latin):
administrant᷑. atq existunt.
Sed quid sibi uult quod nc̃ nomi¬
nato cęlo atq t̾ra. Adiecit
uirgultũ agri& herbam regioĩs.
& tacuit cȩt̾a quȩ sunt in cȩlo¬
& in t̾ra. uel etiam in mari: nͥ
quia ꝑ uirgultũ agri inuisibilẽ
creaturã demonstrat intelligere.
sicut ẽ anima: Dicta autem
uirgultũ ꝓpt̾ uirorẽ uite. her¬
ba ꝓpt᷑ eandem uitã nũquam
marcescentem. Deinde qd ad¬
didit ante quã e̾ẽt suꝑ terram.
intelligit᷑ ante quam peccaret.
Terrenis enĩ cupiditatib sordi
& adiecit. nondũ enĩ pluerat

Expanded text:
administrantur atque existunt. administrantur atque existunt. Sed quid sibi vult, quod nunc nominato coelo et terra, adjecit Virgultum agri, et herbam regionis, et tacuit caetera, quae sunt in coelo et terra, vel etiam in mari, nisi quia per virgultum agri, invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima? Dicta autem virgultum, propter vigorem vitae; herba, propter eamdem vitam numquam marcescentem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret: terrenis enim cupiditatibus sordidet adjecit: Nondum enim pluerat
Abbreviated transcription (Latin):
gere necdũ potest. tam̃ eosdem
cibos om̃s habent. Huiꝰ autem
aetatis qͣsi uesꝑa utinã nos ñ in¬
ueniat. illa est enĩ de qua dñs
dicit. Putas inueniet filius homi
Post istã uesꝑam fiet mane. cum
ipse dñs in claritate uenturꝰ est.
Tunc requiescent cũ xp̃o ab om̃ib
oꝑib suis. hii quib dictum est.
Estote ꝑfecti. sic̃ pater ur̃ qui in
celise. Tales enim faciunt oꝑa
bona ualde. Post talia enim oꝑa
speranda ẽ requies in die septimo.
qui uesꝑam ñ habet. Sequitur
hinc recapitulatio uniũ sȩ conditȩ
quo fecit ds̃ cęlũ ⁊ t̾ram. & ome
uirgultũ agri. omnẽq herbam
regionis ante quã esset suꝑ t̾ram.
Suꝑius septẽ dies numeratist̃:
nunc unus dies dicit᷑ quo
uirgultum agri. & omne̾ her¬
bam regionis. Huiꝰ diei nomine.
scdm ꝓphetiã omẽ tempꝰ huius
uitȩ significat᷑. In quo celum
& t̾ra factũ ẽ : idest in quo om̃s¬
creaturȩ uisibiles disponuntur.

Expanded text:
gere necdum potest; tamen eosdem gere necdum potest; tamen eosdem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat. Illa est enim de qua Dominus dicit: Putas, veniens Filius hominPost istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in charitate venturus est. Tunc requiescent cum Christo ab omnibus operibus suis, hi quibus dictum est: Estote perfecti sicut Pater vester, qui in coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae conditae quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, antequam esset super terram. Superius septem dies numerati sunt: nunc unus dies dicitur, quo virgultum agri, omnemque herbam regionis. Hujus diei nomi omne tempus hujus vitae significatur, in quo coelum et terra facta sunt, id est, in quo creaturae visibiles disponuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib. serpentib. & cęli uola¬
tilib : ita xp̃c in hac etate gentib
popłis. & nationib ut ab eo regan.¬
tur. uł carnali concupiscentiae
dediti sicut pecora. uł t̾rena cu¬
riositate obscurati quasi serpentes.
uł elati suꝑbia quasi aues. Et
sic̃ in illa die pascit᷑ homo &
animalia que cũ illo sunt herbis
seminalib & lignis fructiferis.
& herbis uiridib. sic ista ętate
spiritalis homo qui bonꝰ minister
mentis. & lege diuina ad conci¬
piendã fecunditatẽ rationum.
atq sermonũ. tanquã herbis se¬
minalib. partim ad utilitatem
moꝵs conusationis humane. tã¬
quã lignis fructiferis. partun
ad uirorem fidei. sp̃ei. & carita¬
tis in uitã et̾̃nã. tanquã herbis
uiridib quȩ nullo ȩstu tribu¬
lationis arescunt: sed spũalibus
cibis. sic istis alim̃tis pascit᷑ ut
multa intelligat. Carnalis aut̃
idẽ pariuilus in xp̃o tãquã pecꝰ
dĩ ut multa credat quȩ intelli¬

Expanded text:
pecoribus, serpentibus et coeli volapecoribus, serpentibus et coeli volatilibus, ita Christus in hac aetate gentibus, populis et nationibus, ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentia dediti sicut pecora, vel terrena curiositate obscurati quasi serpentes, vel elati superbia quasi aves. Et sicut in illo die pascitur homo et animalia, quae cum illo sunt, herbis seminalibus et lignis fructiferis, et herbis viridibus; sic in ista aetate spiritalimentis, et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversionis humanae, tanquam lignis fructiferis, partim ad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis virentibus, quae nullo aestu tribulationum arescunt, sed sic spiritualibus cibis, sic istis alimentis pascitur, ut multa intelligat, carnalis autem, id est, parvulus in Christo, tanquam pecus Dei, ut multa credat quae intelli
Abbreviated transcription (Latin):
& stellas pͥncipes eius. Cuiꝰ etatis
fit uesꝑa in peccatis regũ. quib
gens illa meruit captiuari iN
babylonia.
Porro qͥnto scło idẽ in transmigra¬
tione babyloniȩ facta sunt quasi
animalia in aquis. & uolatilia
cęli : quia tunc iudei int̾ gentes
tãquã in mari uiuere cȩperunt.
nec habebant stabilem locũ. tãquã
uolantes aues. Huiꝰ diei quasi
uesꝑa ẽ multiplicatio peccators
in pͥpło iudeoꝵs: quando sic ex¬
cecati sunt: ut etiã dnm suu̾m
non possent agnoscere.
illa sexta die pͥmus homo adam
de limo t̾rȩ ad imaginẽ dĩ for¬
matus ẽ: sic in ista sexta scłi¬
gine natꝰ ẽ. Ille in anima uiuen.¬
te : hic in spũ uiuificante. Et
sic̃ in illo die fit anima uiua. sic
in isto scło uitã desid̾antes et̃nã.
Q sic̃ in illa sexta die serpentium
& ferarũ genera t̾ra ꝓduxit.
ita & in hac sexta aetate scłi gentes
stensum manifestauit. Et quẽ ad¬
modũ in illa die creat᷑ masculus
& femina : sic in ista sexta scłi

Expanded text:
 stellas principes ejus: cujus aetatis fit vespera in peccatis regum, quibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Porro quinto saeculo, id est in transmigratione Babyloniae, facta sunt quasi ancoeli, quia tunc Judaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum tamquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam Dominum Jesum non possent agnoscere. m sicut in illa sexta die primus homo Adam de limo terrae ad imaginem Dei formatus est; sic in ista sexta sgine natus est. Ille in anima vivente, hic in spiritu vivificante; et sicut in illo die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam; et sicut in illa sexta die serpentum et ferarum genera terra produxit, ita et in hac sexta aetate saeculi gentstensum manifestavit, et quemadmodum in illa die creatur masculus et femina, sic in ista sexta saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis. quinta deinde usq
mundus finiat᷑. donec excelsus
ueniat ad uidiciũ. Septima
uͦ intelligit᷑ in requie scõrs. quȩ
scilic& uesꝑam ñ habet. qr eam
iã nullus terminꝰ claudet.
Pergamus gͦ breuit̾ ꝑ has omnes
mundi aetates. & replicantes
ordinem tẽpors. eors mystice¬
s differentias distinguamus.
Primo enĩ scło factus ẽ tãquã lux
homo in paradyso. in qua ȩtate
filios lucis a filiis hominum.
quasi a tenebris. fitq huiꝰ diei
uespera diluuium.
int̾ aquã & a quã. arca utiq illa
que natauit int̾ pluuiam & maria.
huiꝰ uespera fit confusio linguarũ.
Tertiũ scłm factũ ẽ. quando sepa¬
rauit populũ suũ agentib per
abraham. discernens eũ quasi aridã
abaquis. ut ꝓferret germen herba
ctum sanctarũ scripturarũ. Huiꝰ
uesꝑa fuit peccatũ. & malitia
Ipessimi regis saul.
nde quartũ scłm cępit adauid qͦͣn¬
do constituit ds̃ luminaria in fir¬

Expanded text:
Babyloniae, quinta deinde usqueBabyloniae, quinta deinde usquemundus finiatur, donec Excelsus veniat ad judicium: septima vero intelligitur in requie sanctorum, quae scilicet vesperam non habet, quiainus nullus claudet. Pergamus ergo breviter per has omnes mundi aetates, et replicantes ordinem temporum, eorum mystice differentias distinguamus. Primo namque saeculo factus est tanquam lux homo in paradiso, in qua aetate visit Deus a filiis hominum quasi a tenebris, fitque hujus diei vespera diluvium. inter aquam et aquam: arca utique illa quae natavit inter pluviam et maria. Hujus vespera fit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum suum a gentibus per Abraham, discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret germen herbarctum sanctarum Scripturarum. Hujus vespera fuit peccatum et malitia pessimi regis Saul. Inde quartum saeculum coepit a David, quando constituit Deus luminaria in fir
Abbreviated transcription (Latin):
partes uirtutũ. ubi edat ligni
nas morũ quasi fructus lignoꝵ
carpat. est namq paradysus uita
beators. Quatuor flumina. qͣtuor
uirtutes. Lignĩ eiꝰ. om̃s utiles disci¬
plinȩ. Lignoꝵ fructus. mores piors.
Lignũ uitȩ. ipsa bonoꝵs omĩ ũ mater
sapientia ẽ. de qua scriptũ ẽ salo¬
mone dicente. Lignũ uide ẽ his qͥ
app̃hendunt eam. & qͥ tenuerit
eam beatꝰ. Lignũ scientiȩ boni
& mali. transgressio ẽ mandati
exꝑimento. Hactenꝰ sex dierũ
oꝑa qualit̾ in ȩccła spiritaliter
intelligant᷑ explicata sunt. Dein¬
de quid in figurã scłi significent
subiciendũ ẽ. Sex diebus con¬
sũmauit ds̃ omiã oꝑa sua. & sep¬
timo reqͥeuit. Sex aetatib hu¬
manũ genꝰ in hoc scło ꝑ successi¬
ones tempors. dĩ oꝑa insigniunt.
Quarũ pͥma ẽ ab adam usq ad noe.
scda a noe usq ãd abraham. t̾tia
ab abraham usq ad dauid. qͣrta
a dauid usq ad transinigrationẽ

Expanded text:
partes virtutum, ubi edati  sicpartes virtutum, ubi edati  sicnas morum quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum. Quatuor flumina, quatuor virtutes. Ligna ejus, omnes utiles disciplinae lignorum fructus, mores piorum, lignum vitae, ipsa bonorum omnium mater sapientia est, de qua scriptum est Salomone dicente: Lignum vitae est his qui apprehendunt eam; et qui tenuerit eam, beatus est . Lignum scientiae boni et mali, transgressio est mandati experimento. Hactenus sex dierum opera, qualiter in Ecclesia spiritualiter intelligantur explicata sunt, deinde quid in figuram saeculi significent, subjiciendum est. Sex diebus consummauit deus omnia opera sua, septimo requieuit: sex aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum dei opera insigniunt. quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad Dauid, quartaa David usque ad transmigrationem
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. Rogamus uos fr̃s ut
cognoscatis eos qͥ in uob̃ labo¬
rant. & p̃sunt uob̾ in domino.
Hicit᷑ enĩ eis. crescite & multi¬
plicamini. siue in linguis. siue
in spiritalis intelligentię gra-¬
dibus. ut dominentur rationis
intellectu om̃iũ carnaliũ ꝑtur.¬
bationũ. quasi in sensibilium
anunarũ. Omnẽ aut̃ herbam
seminalẽ. & omẽ lignũ fructu.¬
osũ quod hominib datũ ẽ iN
escam. fideles sunt. de oblatio¬
nib suis scõꝵ necessitatib cõ¬
municantes. Unde apls ait.
Nam si in spiritalib participes
facti st̃ gentiles. debent & in
carnalib ministrare eis. Hȩc
sunt fructifera ligna. In istis
gͦ gradib tamquã in quibꝰdã
diebus. uesꝑa est ipsa perfectio
singulors operum. & mane
inchoatio sequentiũ. Post
oꝑa bona ualde. sperat homo
quiete m̃tis constitutus ĩ ille¬
spiritali paradyso quo signifi.¬
catur uita beata. ubi fons est
sapientiȩ diuisus in quatuor

Expanded text:
Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut cognoscatis eos qui in vobis laborant, et praesunt vobis in Domino . Dicitur enim eis: Crescite et multiplicamini, sive in linguis, sive in spiritualibus intelligentiae gradibus, ut dominentur rationis intellectu omnium carnalium perturbationum, quasi insensibilium animantium. Omnis autem herba seminalis, et omne lignum fructuosum, quod hominibus datum est in escam, fideles sunt de oblationibus suis sanctorum necessitatibus communicantes. Unde Apostolus ait: Nam si in spiritualibus participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructifera ligna. In istis ergo gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespera est ipsa perfectio singulorum operum, et mane inchoatio sequentium. Post opera bona, valde sperat homo quietem mentis constitutus in spirituali paradiso, quo significatur vita beata, ubi sons est sapientiae, divisus in quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
les in simplicitate uitȩ uiuentes.
Serpentes quoq innoxios. sanctos
scilic& uiros astudię uiuacitate
bonũ a malo discernentes. & in
quantũ fas est reptando serutan.¬
tes t̾rena. ꝑ quȩ intelligant sem¬
pit̾na : Non illos uenenosos. qui¬
se in huiꝰ mundi terrenis cupi¬
ditatibus collocant.
Dost hȩc fecit ds̃ hominem ad
imaginẽ suã. ꝑfectũ scilic&
uirũ. qui ñ quẽlibet scors uiroꝵ
unitando. sed ipsam ueritatem
contẽplaret᷑ intuendo. operattis
iustitiam. ut ipsam intelligat
& sequat᷑ ad cuiꝰ imaginẽ factꝰ
est ueritatem. Iste etiã accepit
potestatem pisciũ maris. & uola¬
tiliũ cęli. pecorũq. ferarum
quoq & repentiũ: quia spirita¬
lis quisq effectus. & dõ similis
Quod uͦ sequit᷑ masculũ & feminã
fecit eos spiritales in ecclesia
& obȩdientes ostendit. quia sic̃
iuro subdita ẽ mulier. sic spi¬
ritali & ꝑfecto uiro obȩdiens
est is qͥ minus ꝑfectus est. sic̃

Expanded text:
les in simplicitate vitae viventes: les in simplicitate vitae viventes: serpentes quoque innoxios, sanctos videlicet viros astutiae vivacitate, bonum a malo discernentes, et in quantum fas est, reptando scrutantes terrena, per quae intelligant sempitse in hujus mundi terrenis cupiditatibus collocant. ost haec fecit Deus hominem ad imaginem suam: perfectum scilicet virum, qui non quemlibet sanctorum virorum imitando, sed ipsam veritatem contemplabiliter intuendo, operatur justitiam, ut ipsam intelligat, et sequatur, ad cujus imaginem factus est, veritatem. Iste etiam accepit potestatem piscium maris, et volatilium coeli, pecorumque, ferarum quoque, atque repentium, quia spiritualis quisque effectus, et Deo similis Quod vero sequitur: Masculum et feminam fecit eos, spirituales in Ecclesia et obedientes ostendit, quia sicut viro subdita est mulier, sic spirituali et perfecto viro obediens est is qui minus perfectus est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilia. quasi int̾ lucẽ ꝑfecto.¬
rũ & tenebras paruuloꝵ. & sint
in signis uirtutũ & miraculorum.
Sint etiã in tempora & annos. quia
p̃dicatores ꝓpriis temporib ui-¬
uunt & transeunt. uerbũ autẽ
dñi manet in et̾nũ. Quare autẽ
pͥmo t̾ra germinauerit. deinde
facta st̃ luminaria. nisi qͥa post¬
opera bona uenit illuminatio
lucis ad contẽplandã speciem su¬
pernae uirtutis.
nter hec die quinta facta st̃ in aqͥs
reptilia animarũ uiuarũ. homines
scilicet renouati in uitã et̃nam ꝑ¬
baptismi sacram̃tũ. Facta st̃ & uo.¬
mam uiuã. qͦndo caro nr̃a abstinenᷤᷤ
ab oꝑib mortuis. uiua uirtutũ
germina parturit scđm genus
scilicet suũ. idẽ uitam imitando
nrm̃ uiuimꝰ. quando in oꝑe bono
scõs uiros quasi ꝓximos imitam᷑.
Deinde ꝓduxit terra bestias. homi¬
nes in potentia rerũ suȩ ferocita.¬
de suꝑbiȩ. similit̃ & pecora. fide¬

Expanded text:
telligibilia, quasi inter lucem perfectotelligibilia, quasi inter lucem perfectorum et tenebras parvulorum, et sint in signis virtutum et miraculorum, sint etiam in tempora praedicatores propriis temporibus vivunt et transeunt. Verbum autem Domini manet in aeternum. Quare autem primo terra germinaverit, deinde facta sunt luminaria, nisi qopera bona venit illuminatio lucis ad contemplandam speciem supernae virtutis? 12. Inter haec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarum vivarum, homines, scilicet, renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et vomam vivam, quando caro nostra, abstinens ab operibus mortuis, viva virtutum germina parturit, secundum genus scilicet suum, id est, vitam imitando genus vivimus, quando in opere bono sanctos viros quasi proximos imitamur. Deinde produxit terra bestias, homines in potentia rerum sive ferocitate superbiae: similiter et pecora, fide
Abbreviated transcription (Latin):
collegit in unũ aquas inferio.¬
res salsas. hoc est homines infide.¬
les. qui cupiditatũ tempestate
& temptationũ carnaliũ fluctib
quatiunt᷑. & in se ipsis quasi
Amaritudo includunt᷑. Segre¬
gauitq ab eis aridam. populũ
scilic& fontem fidei sitientem.
Obfixitq dehinc suꝑboꝵs lunites.
& coercuit eos. ne turbulentis
iniquitatũ suarũ fluctib aridã
idest animam sitientẽ dm̃ con-¬
turbent: liceatq ei germinare
se semen scdm similitudinem. ut ex
sua infirmitate compatiat᷑ ad sũb
idest beneficiũ ad eripiendũ eũ
qui iniiriã patit᷑ de manu po-¬
tentis. & prȩbendo ꝓtectionis
umbraculum. ualido robore iusti
die emicuerunt luminaria fir¬
mam̃to legis infixa. idẽ euangłistȩ.
tes. Produt etiã simul & cętera
micantiũ syderũ turba. idest di.¬
uersarũ uirtutũ in ecclesia nu¬
merositas. quȩ in huius uitȩ ob.¬
scuritate tãquã in nocte reful¬
gentes. diuidant in hoc firma.¬
mento scripturȩ sensibilia & in¬

Expanded text:
collegit in unum aquas inferiores salsas: hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in se ipsis, quasi amaritudo, includuntur. Segregavitque ab eis aridam, populum scilicet fontem fidei sitientem, fixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est, animam sitientem Deum, conturbent; liceatque ei germinare se semen 263 secundum similitudinem, ut ex sua infirmitate compatiatur ad subviferum, id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur de manu potentis, et praebendum protectionis umbraculum valido robore justi die emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est, evangelistae et tes. Protulit etiam et caeteram micantium siderum turbam, id est, diversarum virtutum in Ecclesia numerositatem, quae in hujus vitae obscuritate, tanquam in nocte refulgentes, dividant in hoc firmamento Scripturae sensibilia et in
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri testam̃to carnaliter inu¬
pace noui testam̃ti essent duo in
carne una. quia cũ sit ds̃ apud
patrẽ ꝑ quẽ facti sumꝰ. factus
ẽ ꝑ carnem princeps nr̃. ut illiꝰ
capitis corpꝰ esse possimus. Post¬
hec uocat᷑ eua uita & mater ui¬
uors. quȩ de uiri sui latere fa¬
Si quis ñ manducauerit carnem
meã. & biberit sanguinẽ meum.
ñ hab& in se uitam.
am dehinc p̃ceptũ qͦd accepit
figuralit̾ xp̃c. nos accepius in
illo. quia unusquisq xp̃iantis ñ
in c̃grue gestat ꝑsonam xp̃i. dicen¬
te ipso dño. Quȩ fecistis uni ex
minimis istis: michi fecistis. Dicit᷑¬

Expanded text:
liter inhpace noui testamenti essent duo in carne una? quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corphaec vocatur Eva, vita et mater vivorum, quia de viri sui latere faSi quis non manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, naccepit. Praeceptum quod accepit figuraliter Christus, nos accipimus in illo quia unusquisque Christianus non incongrue gestat personam Christi, dicente ipso Domino: Quae fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
salute occisus: acdeficiente man¬
na cẏpicȩ legis. primũ comedit
popłs panem corporis xp̃i. quẽ
in corrupta reꝓmissionis cerra
id.ẽ. mat̾ dñi uirgo maria pro¬
tulit. Cuius granũ interra ca¬
deus fruct̾ũ plurimũ actulit.
Et uide ordine. Postquã enĩ sub
iħu xp̃o positi plauachri fluenta
transimus: ac ꝑfidem spiritali cires¬
cisione signamur: Gunc his gradib
dimus. ac deinde credentes statim
pane illo dũci corporis pasciniur.
Occurrit deinde nob̾ princeps mili¬
tiȩ uirtutum celestium xp̃e. tenens
gladiũ euangłi ad resecandã
carnis nr̃ȩ pollutionẽ. Percunct¬
tio aut̃ iosue dicentis ad angelũ
noster es an aduersarioꝵ. discre¬
tione᷑ scõꝵ in sinuat. qui int̾ boniꝰ
i malũ ꝑdiscretionẽ diuidicant:
ne eos ad uersarius ꝑspeciem bon
fallat. Uncle & ieremiȩ dicitꝰ Si
separaueris p̃ciosũ auili: quasi os

Expanded text:
salute occisus. Ac, deficiente mansalute occisus. Ac, deficiente manna typicae legis, primum comedit populus panem corporis Christi, quem incorrupta repromissionis terra, id est, mater Domini virgo Maria protulit, cujus granum in terram cadens fructum plurimum attulit. Et vide ordinem. Postquam enim subuce positi per lavacri fluenta transimus, ac per fidem spirituali circumcisione signamur, tunc his gradibus dimus, ac deinde credentes, statim illo pane dominici corporis pascimur. 5. Occurrit deinde nobis princeps militiae virtutum coelestium Christus, tenens gladium Evangelii ad resecandam carnis nostrae pollutionem. Percunctatio autem Josue dicentis ad angelum: Noster es, an adversariorum? discretionem sanctorum insinuat, qui inter bonum et malum per discretionem dijudicant, ne eos adversarius per speciem boni fallat, unde et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os
Abbreviated transcription (Latin):
firmissima nob̾cũ gestare debeamꝰ.
quoꝵ semꝑ testimoniũ adimitam̃ta
uirtutũ contueamur.
sibi facere cultros lapideos. &
cicũ cidere scđo filios isrł ꝑcun¬
tentur inde iudei quomͦ potest
quis scđo circũ cidi circũcisione
carnali. Semel enĩ circũ cisus
ultra ñ habet qđ ei scd̾o possit
auferri. Nob̾ aut̃ quib lex spiri¬
talis est: conuenient᷑ ista sol¬
uuntur. Dicimus enĩ circũcisionẽ
pͥmã fuisse ꝑ legẽ in egrpto. S si
alege transeat quis ꝑbaptisma
iordanis ad euangłiũ: tunc acci
opꝓbrio. id.ẽ. illecebra corpora¬
liũ uitiorũ. Nom̃ aut̃ loci gal¬
gala quod inter pretat᷑ reuela¬
tio ostendit dũ in p̃pucio infideli¬
tatis ambulauerit quis ꝑ huiꝰ
uite decretũ oculos ei e̾ẽ. cecatos.
UIideanus & consequentia. Post
euangłi enĩ circũcisionẽ. statin
in loco reuelationis pascha cęle¬
brat᷑. ĩ molat᷑q agnus ille ꝓmundi

Expanded text:
firmissima nobis congestare debeamus, firmissima nobis congestare debeamus, quarum semper testimonium ad imitamenta virtutum contueamur. ur facere sibi cultros lapideos, et circumcidere secundo filios Israel. » Percontentur inde Judaei quomodo potest quis secundo circumcidi circumcisione carnali? Semel enim circumcisus ultra non habet quod secundo possit auferri; a nobis autem, quibus lex spiritalis est, convenienter ista solvuntur. Dicimus enim, circumcisionem primam fuisse per legem in Aegypto; sed si a lege transeat quis per baptisma Jordanis ad Evangelium, tunc accipopprobriis, id est, illecebris corporalium vitiorum. Nomen autem loci Galgala, quod interpretatur revelatio, ostendit quia dum in praeputio infidelitatis ambulaverit quisque per hujus vitae desertum, oculos ei esse caecatos. Videamus et consequentia. Post Evangelii enim circumcisionem statim in loco revelationis pascha celebratur, immolaturque agnus ille pro mundi
Abbreviated transcription (Latin):
habentib certam̃ ad uersus con-¬
trarias potestates: ueniunt in au¬
xilium nob̾ illi qui ante ad uentũ
xp̃i ꝑ legẽ iustificati sunt. Uidimꝰ
enim isaiam. hieremiã accinct̾os
ex peditos q ad auxiliũ nr̃m de
uoluminum suoꝵ iaculis cordis
nr̃i hostes acerrimos uulueran¬
tes. Accingit᷑ & danihel ad au¬
xiliũ nr̃mꝰ. cũ nos de xp̃i regno¬
& de anti xp̃i futura fraude in¬
struit. ac p̾monet. Ad est & ezechiel
sacram̃ta nob̾ cęlestia in qua dri¬
formis rotarũ circulis signans.
Nocet & osee bis senas agminis
turmas. & p̃cedunt nos succin¬
ctos lũbis inueritate quã p̾di¬
cant ad auxiliũ nr̃m. Isti ergo
uiri fortes pugnant nob̾cum.
quousq cȩlestis reꝓmissionis pa¬
tpiã consequamur.
Ranseuntes itaq filii isrł ior¬
Idanẽ sustulert̃ de medio flu¬
minis duodecĩ lapides. quos ꝓ
testimonio posuerunt in locõ
consurgimus: apłicȩ uite exempla

Expanded text:
habentibus certamen adversus conhabentibus certamen adversus contrarias potestatesxilium nobis illi qui ante adventum Christi per legem justificati sunt. Vidimus enim Isaiam, Jeremiam accinctos expeditosque ad auxilium nostrum de voluminum suorum jaculis cordis nostri hostes acerrimos vulnerantes. Accingitur et Daniel ad auxilium nostrum, cum nos de Christi regno et Antichristi futura fraude instruit atque praemonet. Adest et Ezechiel, sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum circulis signans. Docet et Osee bissenas agminis turmas, et praecedunt nos succinctis lumbis in veritate, quam praedicant ad auxilium nostrum. Isti ergo viri fortes pugnant nobiscum, quousque coelestis repromissionis patriam consequamur.ranseuntes itaque filii Israel Jordanem, sustulerunt de medio fluminis duodecim lapides, quos pro testimonio posuerunt. » Illicoconsurgimus apostolicae vitae exempla