comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ ꝑ hedem suum fore: quomius
quis agat. immo ⁊ si teliqui ꝓpt̃ factũ
Unius teneri cep̾erint qiͣ conditio sti¬
pulationis hereditarie extitit: habe¬
binit᷑ familieherciscunde uiditiũ

Expanded text:
per heredem suum fore, quo minus quis eat agat. immo et si reliqui propter factum unius teneri coeperint, quasi condicio stipulationis hereditariae exstiterit, habebunt familiae erciscundae iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
oagat. sicum herede sbeii labeo recte.
existimat impensas ⁊ fructus a de¬
functo ꝑceptos uenire. planefructꝰ
ditium ñneniunt. eaꝙ ꝓpt̃ scribit
uilians. simissi in possessionẽ dap¬
beanunr. egom sulam fulsero sũptũ

Expanded text:
o agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane fructudicium non ueniunt.Eapropter scribit Iulianus, si missi in possessionem damberemur, ego insulam fulsero, sumptum
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ ait nela. itãde̾mũ ponse ste
nefideiẽ. qr̃ sumares indiuisa relic¬
tasit. ualcbit utꝙ ⁊ cetãꝵ diuisio.
⁊ poterit neꝵ coĩ diu̾idundo agi. de
eaq̃ indiuisa manit. ¶ Sicut aũt

Expanded text:
possit: et ait Mela ita demum posse, si nae fidei est: quare si una res indivisa relicta sit, valebit utique et ceterarum divisio et poterit iterum communi dividundo agi de ea quae indivisa mansit. Sicut aut
Abbreviated transcription (Latin):
milie herciscunde iuditio agere pos
sit. ñ tantũ heredemeẽ oportet: ueꝵ¬
ꝗ ꝙ admisit pꝰea. quã heres effectꝰ sit.
Cenn cossat familie herriscunde accio
⁊ idõ si anteꝗ̃ quis sciret seheredem eẽ
inhereditate aliquid gesserit familie
herciscunde iuditio ñerit locus. quia
ñ a iõ heredis gesisse uidetur. qr̃quiañ
aditam hereditatem quid gessit. ue¬
luti sitestatorem sepelluut. familie her¬

Expanded text:
miliae erciscundae iudicio agere quis possit, non tantum heredem esse oportet, ve admisit, posteaquam heres effectus sit: ceterum cessat familiae erciscundae actio. et ideo si ante, quam quis sciret se heredem esse, in hereditate aliquid gesserit, familiae erciscundae iudicio non erit locus, quia non animo heredis gessisse videtur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, veluti si testatorem sepelivit, familiae er
Abbreviated transcription (Latin):
cere. trebiatius aũt ⁊ labeo quãquatti
putant ñeẽ locum religiosum fac¬
tũmͣ. tam̃ putant infactuma gẽdũ.¬
Sud ãpiu infecti insolidum ꝓedib cał oi¬
uis labeo ant coĩ dinidundo iuditiũ
tibi ñesse. cum n̾ecesse tibi ñ fuerit
insolidum cauere. si sufficit ꝓparte
tua quesententiauerest. ¶Si fim agos
dus coĩs nob̾sit sris pignoridatuiᷤ ͤ̃¬

Expanded text:
.Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse locum religiosum factum, tamen putant in factum agendum.Si damni infecti in solidum pro aedibus caueris, Labeo ait communi diuidundo iudicium tibi non esse, cum necesse tibi non fuerit in solidum cauere, sed sufficere pro parte tua: quae sententia uera est.Si fundus communis nobis sit, sed pignori datus
Abbreviated transcription (Latin):
testatore uniis ex ħedib pecunã sustu¬
lit. in familie herriscunde uiditmm ea
ñue̾nit. quiatunc ñ dum heres erat. il
Scõnẽ habeat: tam̃ teneri eum fami
quidem lege ãqͣnilia qĩ corruꝑit. ñ m̃i¬
nus aũt etiam familiehertistũde udi¬
no. ¶t̃ siẜnus hereditaruis ꝓͥamrẽ¬

Expanded text:
testatore unus ex heredibus pecuniam sustulerit, in familiae erciscundae iudicium ea non venit, quia tunc nondum heres erat: ubi actionem habeat, tamen teneri eum familquidem lege Aquilia, quasi corruperit: non minus autem etiam familiae erciscundae iudicio. Item si servus hereditarius
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾ obẜn᷑atur mpignoril luendis.
Nam nisi nnuu̾sum ꝙ debet̃ offerat᷑.
mationẽ obtułit cumħ expeduetꝰ. io¬
ris ẽ. ⁊ siunus legatoꝵ nomine caue¬
.rit. nempossessionẽ mitteret᷑. ⁊ oĩ¬
no quepparte expediri nonpossunt
Simus cogente necessit᷑ate fecerit. fa¬
milie hereiscunde iuditio loc̾ ẽ. ¶N
tm̃ dolum s ⁊ culpã inres ħeditarias
prare᷑ debr cohr̃s. qm̃ cum coħ̾ede ñ ccͣ

Expanded text:
Idem observatur in pignoribus luendis: nam nisi universum quod debetur offeratur, mationem optulerit, cum hoc expediret, i et si unus legatorum nomine cauerit, ne in possessionem mitterentur. et omnino quae pro parte expediri non possunt si unus cogente necessitate fecerit, familiae erciscundae iudicio locus est.Non tantum dolum, sed et culpam in re hereditaria praestare debet c
Abbreviated transcription (Latin):
cetĩs quanti int̾sit eoꝵ dãpnabit̃.
Id̾ ẽ ⁊ si ex contrariounus ex ħedib
aquib gnãlit̃ homo logatus ẽ quẽ
ip̃i elegerint: noluĩt con sentire u̾
prẽtur. quẽ solui omĩb expediebat.
ndõ conuenti alegatario. iuditio
adiss hereditatem ẜuitutes p̃diis
cũpatrẽ defenderet ꝯdẽpnatus sol¬
ui̾t. ł uuo eo ł post mortem. põt eꝙ¬
us dici hr̃e pͤetitionẽ a coħade. In
familie hereiscunde uiditio. ¶Iu¬
dex familie herciseunde nicħ deb
indiui sum relinqͣuere. It̃ curare
debr ut deeuiẽtione caueatur his:
quib adiudicat. ¶Sipecunaque
comirelicta ñest ꝑ p̃ oeptionẽ relic¬
tasit᷑. utrũ unuu̾sa a coħe dib prãn¬
gasit. anꝓparte hereditaria : quẽ ad

Expanded text:
ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario unus ex heredibus, a quibus generaliter homo legatus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio padisset hereditatem, seruitutes praediis trem defenderet condemnatus soluerit uel uiuo eo uel post mortem, potest aequius dici habere petitionem a coherede in familiae erciscundae iudicio.Iudex familiae erciscundae nihil debet indiuisum relinquere.Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat.Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pr
Abbreviated transcription (Latin):
te ies mt aliquos ꝯmuis sit. nãutͦq
casu locus ẽ ꝯminu diuidundo iu¬
oitio. cumsocietate res ꝯmitius ẽ.
ueluti int̾ eos quipͤant eand  re eme¬
nunͣt. Si nesocietate res ꝯmunus est
ueluti int̃ eos quib ea d̾ res testam̃to
legata est. ¶Intͥb duplicib iudiciis

Expanded text:
te res inter aliquos communis sit: nam utroque casu locus est communi dividundo iudicio. cum societate res communis est veluti inter eos, qui pariter eandem rem emerunt: sine societate communis est veluti inter eos, quibus eadem res testamento legata est. In tribus duplicibus iudic
Abbreviated transcription (Latin):
iungant̃. cit᷑ speciem̃ legãti. offitio
iudicis familie hereiscunde cognosoẽ¬
tis susciꝑe eum id oportere. s nultra
dodrantem portionis sue: nt quadrãtẽ
illibatum hãt. Indẽpnes gͥ coheredes su¬
os prãre cauebit. ¶Lostribit ⁊ si filius
inmunerib publicis inquib pat̃ ei cõ¬
sentit alligatus ẽ. ⁊ ꝓparte hĩs scpͥtus ẽ.¬

Expanded text:
iungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit.Idem scribit et si filius in muneribus publicis, in quibus pater ei consentit, reliquatus est et pro parte heres scriptus e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uidr̃ mͥ ñ debuisse. hii enu detnũ ad
duple cautionẽ ꝯpelluntur. quisponte
sui distrahunt. ceteꝵ si offino diatahẽ¬
tio fimgitur. ñ deb affringi. ñ sagiꝰ
quã siquis a dexequendam sententiã
ap̃tore datus distrahat. nã ⁊ hic ĩneadteo
conditione ẽ: necogatur in płere qd̾ co¬
gimtur hui quisuo arpririo distrahũ
nã int̃ offitium᷑ suscipientis. ⁊ uolup¬

Expanded text:
etur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur, non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et volu
Abbreviated transcription (Latin):
facere põponuis seribit U plurib ad ui¬
dicetur. ł si certam partem uincuiꝙ co¬
hedum assign. Sipõt etiam licitatio¬
ne admissa unirẽ adiudicare. S⁊ ⁊ re¬
gionib diuium fũ dũ posse adiudica
ĩ cum adiudicat potĩt imponere aliꝗͣ
plius ẜuitutem imponẽ ñ potĩt. ¶ fami¬
lie herciscunde uiditium erduob con¬
nales accõnes. ¶ Papinianus dere que
ap̃ hostes ẽ marcellum rep̃hendit. ꝙ nõ
putat. intsm prãtiones eius rei ueni¬
re infamilie herciscunde uiditium q̃
ap̃ hostes s̾est. ꝙ enim inpedim̃tumẽ¬

Expanded text:
facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur vel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus divisum fundum posse adiudica cum adiudicat, poterit imponere aliquam plius servitutem imponere non poterit. Familiae erciscundae iudicium ex duobus connales actiones.Papinianus de re quae apud hostes est Marcellum reprehendit, quod non putat in praestationes eius rei uenire in familiae erciscundae iudicium, quae apud hostes est. quid enim impedimentum
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ uenient. nã aut bona fide ꝓce¬
pit ⁊ lucrͣari eumoportet. sicos ꝯͣłup¬
sit. aut malo fidei ⁊ condici oportet.
ponenda partẽ ne enisꝰ ꝯdẽpnab̾itur.¬
¶ Sidicãt᷑ termin deiecti. ł exarati. ni¬
dex qui decͥmi᷑ne cognostit. etiam de
fiiub cognosdẽ põt. ¶ Sialt̃ fundus¬
duoꝵ. alt̃ mum sit. põt uidex unipar¬
ni adidicare locũ dequo querit᷑. lic
plures dños habeat. qm̃mag̃ fundo
ꝗ̃ ꝑ soms adiudicart partes intelligͣ¬
tur. ¶Haũt cumfit adiudicatioplu

Expanded text:
iudicium venient: aut enim bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet. ponendo parteve eius, condemnabitur. Si dicantur termini deiecti vel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potduorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo quaeritur, licet plures dominos habeat, quoniam magis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio plu
Abbreviated transcription (Latin):
debet᷑ur. nã parentes ꝙͣ eius d̾ pupille
ibi sepultis̃.s tutores distraħe fun¬
dumuolũt. egononosentio. fipor¬
tionẽ meam possidere malo: cũ uni¬
u̾sitatememere ñ possim. ⁊ uelimp
meoarbitrio exequi ius religionis:
ctiã is anͣbit̃ quifamilie herristũde¬

Expanded text:
e eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum volunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. etiam is arbiter, qui familiae erciscund
Abbreviated transcription (Latin):
gnũs ẽ. uelit totum redde̾. lioet de¬
uitor uolit: audiendus ẽ mnonidẽ
dicipõt. si altãm᷑ partem c̾ditor e.¬
merit. adiuidicatio enim necessaĩa
mratio habebitur. ꝙ quia creditor

Expanded text:
est, velit totum reddere, licet debitor nolit, audiendus est. non idem dici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria rei ratio habebitur, quia quod creditor
Abbreviated transcription (Latin):
ĩponere seinhis ñ deb. boni enim et
innocentis inrioffitio eum fũgiopõ¬
tet. tantum d̾ debebit facere ut mlsbͥs
in ꝓbate lectionis. magicis forte. łhi̾
similib. ħ enim omiã ꝓtinus cortũpẽ¬
legio adquisitum fuit . ł ui. aut latro¬
cimo. aut aggressina ħ ñ duuꝰdetur.

Expanded text:
ponere se in his non debet: boni enim et innocentis viri officio eum fungi oportet: tantundem debebit facere et in libris improbatae lectionis, magicis forte vel his similibus. haec enim omnia protinus corrumpenilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut adgressura, hoc non dividetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ius .ł. Siques cautioes ħeditarie
eas uidex curare deb. ut ap̃eũ mane¬
ant: quimaiore ex pirte hr̃s sit. cetĩ
desiptn. ⁊ recõgnitum fac̾iat. cau¬
tione int̃posita. ut cumres exegerit
ipe ex bibeantur. Siaut̃ om̃i hisd̾ ex
partilz heredes sint. nec int̾ eos que
nat ap̃ quempotius cẽ debeant sorti¬
rieos oportet. ant exconsensu ł ex su¬
fragio eligenduiest amicus qͣueide
hereditaria: ħ non plac neq midn.¬

Expanded text:
uae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem hereditaria, non placet neque mi
Abbreviated transcription (Latin):
I.B. ⁊ siusu capio fuerit cepta
abeo quihĩs ñerat. antelitem᷑ ꝯtesta¬
tam. ⁊ poste᷑a mipleta fĩt ie̾s deuidi¬
tio sub du̾cit᷑. ¶u̾sus .ẜ. an iniuditi¬
um deducat̃. qr̃. ut p̃uta si deducto
uͭ trucui fundus fuerit ab beredib¬
dere sine interit su pot.
ut siuolent heredes a ꝯmumoneus .f.
dum alii usum .f. fũdi uidex aduidi¬
caiuĩt ñ ꝯmunicari usum .f. ¶ Utꝰ f.

Expanded text:
capio fuerit coepta ab eo, qui heres non erat, ante litem contestatam et postea impleta fuerit, rem de iudicio subducit.Usus fructus an in iudicium deducatur, quaeritur: ut puta si deducto usu fructu fundus fuit ab heredibdere sine interitu sui potut, si uolent heredes a communione usudum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
anis .ł.. Nempignor c̃ditoridata
siꝑ p̃ceptĩonẽ legauĩt testator. offõ
iudicis continetur. ut exroĩ pecuĩa
soluat᷑. eamꝙ feratis. ciu eo nomiẽ
fuerit legata.
di indẽpnẽ eum fore aduersus eũ:
quipignoridedit qui aꝑ eo dedit :
ac̃si i pothecaria. ł ẜuiana accione

Expanded text:
ale Rem pignori creditori datam si per praeceptionem legaverit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat is cui eo modo fuerat legata. di indemnem eum fore adversus eum qui pignori dederit, quia pro eo erit, ac si hyp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ei ractoris partem sustĩn. ¶ Pubitan¬
dum aũt ñ est quĩ infamilie hercndũ¬
de iiditium ⁊ int̾ pauciores herede̾
explurib accipi possit. ¶ Inħ iuditiũ
sinoiã ñ ue̾niunt. tñ sistipulatioẽs
int̃posite fuerint oediuisione eoꝵ.
ut stetur ei. ⁊ ut alt̾ alterimand⁊ accõ¬
nes ꝓcuratorẽq e eumunstiã rem fa¬
ciat. stabitur diuisiom.¬
ñum̃ꝗ̃ ꝑtinzut debita ⁊ creditta sĩgli
ꝓsolido aliĩs alia attribuat. quia sepe
illud efficit. uitquis solus totũ debeat.
ł totũ alicui soli debeatur. srnt siue a¬
gendum sit partim suo partim ꝓcuratoi̾¬
o noĩe agatur: Siue cumeo agat᷑. pr¬
tim suo. partimꝑcuãtorio noĩe ꝯueni¬
at᷑. Ilanilie⁊ lib̾a potestas maneat cre¬
oitorib cuin singłis ex ꝑiundi: tñ ⁊¬

Expanded text:
et actoris partes sustinet. Dubitandum autem non est, quin familiae erciscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit. In hoc iudicium etsi nomina non veniunt, tamen, si stipulationes interpositae fuerint de divisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem faciat, stabitur divisionet, ut debita et credita singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepeillud efficit, ut quis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed ut, siue agendum sit, partim suo partim procuratorio nomine agat, siue cum eo agatur, partim suo partim procuratorio nomine conueniatur. nam licet libera potestas esse maneat creditoribus cu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ oesut ueniunt prãtiones. ⁊ ego pa¬
pmuano consentio. ¶ Familiehertutũ¬
de iudĩtium ⁊ int̃bonoꝵ dei pꝰsessores.
⁊int̃ eum cui restituta ẽ ħeditas extͤ¬
belliano senatus ꝯsulto. ⁊ ceteros sue

Expanded text:
esse desiit, ueniunt praestationes: et ego Papiniano consentio.Familiae erciscundae iudicium et inter bonorum possessores et inter eum cui restituta est hereditas ex Trebelli
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuaridebr̃. s demonstratio ã ffi mumi
nouos fines int̃ fundos ꝯͣstĩtuere.
regundoꝵ. illud od ẜuandumẽẽ. ꝙ ad
exemplum quodã modo eius legis scpͥ¬
tũmest. ꝗͣ athenis solonẽ tulisse dñt

Expanded text:
seruari debent, sed demonstratio adfinium nouos fines inter fundos constituere.regundorum illud observandum esse, quod ad exemplum quodammodo eius legis scriptum est, quam Athenis Solonem dicitur t
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ labeo scribit. Siunus hr̃s the̾ o¬
am̃ꝵ relictũ a testatore. effodit᷑. familie
herciscunde iuditio eumteneri. ⁊ sicũ
extraneo ꝯsciopartit᷑us sit. ¶ Familie
hertiscunde uidex itapõt pluril eand̾
rem adiudicare. si aut płib fuĩt uniꝰ rei
p̃ceptaorelicta. ubi etiam necessitatẽ.¬

Expanded text:
 Labeo scribit, si unus heredum thensaurum relictum a testatore effodit, familiae erciscundae iudicio eum teneri, etsi cum extraneo conscio partitus sit. Familiae erciscundae iudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
dicis contineri. ut uolũtas defimeti.
ñ ipt̃cidͤat. ¶ S⁊ ⁊cum monum̃tum
uiꝰssit testator fieri familie herciscũ¬
oe agetur nt fiat. id̾ tam̃ tẽptat quia
hedum int̃ est quos ius monum̃ti se¬
quitur: p̃ scpͥns u̾erb̾ posse eos ex ꝑiri.
utmonum̃tum fiat. ¶ Sũptusimꝗͦs
unus ex ħedib bona fide fecerit. usuraᷤ
mini¶celsus etiam illud elegant̃ adi¬
eit coħ̾e dem ĩ siñ soluit. ħre familie
herciscunde iuditium. ut togat᷑̃ cohr̃ꝰ
soluere cumalias ñsit lib̾atũs rem cre¬
ditor insi insolidum eisatis faciat.
rac̾ditorib peculiarib ꝯueniretur:¬

Expanded text:
dicis contineri, ut uoluntas defuncti non intercidat. sed et cum monumentum iussit testator fieri, familiae erciscundae agent, ut fiat. idem tamen temptat, quia edum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis verbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras eleganter adicit coheredem et si non solvit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres solvere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. et a creditoribus peculiaribus conveniretur
Abbreviated transcription (Latin):
& accio ptin⁊ ad p̃dia rustiaꝗͣ
ius edifitia int̃ueniant. neꝙ eiũmul¬
fines adiudicatione ꝯtroussa diruuat.
⁊ si forte amouende ueteris obscurita¬
tis gr̃ĩ ꝑ auam regiones fines dirimere
uidex uelit : põt ħ facere ꝑ ad̾iudicatiõe.
⁊ condẽpnationẽ.
uis .i.⁊ Quocasu opus ẽ ut exalt̃ utriuᷤ
p̃dio alii adiudicandum sit. Quo noĩe
is cui adiudicat᷑ inii oẽ ꝓeoꝙ eoi adu
euiᷤͦ fit᷑. qd̾ int̃ ẽ. quidenim siqui aliꝗͣ
ntilitatem exeoloco ꝑcepit. q̃ uiciniõẽ
appareat. an iiꝙ dẽpnatio eonoiẽ frx ⁊
E⁊ ⁊ sim̃sor ab altõ solo ꝯdueti su con

Expanded text:
 actio pertinet ad praedia rustica, quamuis aedificia interueniant: neque enim mulfines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicationem et condemnationem.iale Quo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in vicem pro eo quratio fit quod interest. quid enim si quis aliquam utilitatem ex eo loco percepit, quem vicini esse appareat? non inique damnatio eo nomine fiet. sed et si mensor ab altero solo conductus
Abbreviated transcription (Latin):
solum patt̾i datam aotem. filiũ opor¬
tere. ueꝵetiã ip̃ filio. marcellus sẽbit.
S⁊ filio datam dũi quã diu peculiũ pa
int̃ filios siñ sepͥturabõa diuisit. ⁊ ho¬
nera eris aliem ꝓmõ possessionũ distri¬
buit. ũuid̾i simpli cẽ donãtionẽ. s porĩ
sup̃mi iuditii diuisionẽ: pap̃ ait. pla¬
ne inquit si c̾ͥditores eos ꝓportionib
hedĩtariis ꝯueniãt.⁊ inuis placita ñ¬
tis u̾bꝰ agi quasic̃talege ꝑmutationẽ

Expanded text:
solum patri datam dotem filium oportere, verum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patinter filios sine scriptura bona divisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non videri simplicem donationem, sed potius supremi iudicii divisionem Papinianus ait. plane, inquit, si creditores eos pro portionibus hereditariis conveniant et unus placita tis verbis agi, quasi certa lege permutationem
Abbreviated transcription (Latin):
accõ inquit nicħominus eiꝙͦ ip̃o iure
ꝑ hãc exceͦptionẽ. Siiueare dequa ag̾¬
p̃ uiditu̾m hereoitatinfiat. ¶ Qd̾
siposudeat eampartem. licr negeturei
et̃ cohñs nĩnocet talis exceptio quofit
nteo casli ipẽ uidex ap̃ queħ iuditiũ
agitur. cognoscat ancoħre sit. nisi u¬

Expanded text:
actio nihilo minus ei quoque ipso iure per hanc exceptionem "si in ea re, qua icium hereditati non fiat". quod si possideat eam partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an coheres sit: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
di quarta ad ali quẽ ex ꝯstitutioẽ di¬
uipii arrogatum deferatur. quia noꝙ
ħ he̾res. neꝙ bonoꝵ possessorsit. uti¬
le erit familie herriscunde uiditium
necessarum. ¶It̃ si filii familia mili

Expanded text:
Si quarta ad aliquem ex constitutione divi Pii adrogatum deferatur, quia hic neque heres neque bonorum possessor fit, utile erit familiae erciscundae iudicium necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
nare. ⁊ sic exꝑiri. ¶ Nonsolumaũt in¬
t̃ du̾os fundos. ueꝵ etiam int̃ tres płes¬
ue fundos accipi uiditium finium re¬
gundoꝵ põt. ut puta singłi płium fũ¬
doꝵ ꝯfines s̃. trium forte ł quattuor.¬

Expanded text:
nare et sic experiri.Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuor.
Abbreviated transcription (Latin):
idõ siquis fententiam sui haberet
delectari seppło ad respondendum
se p̃pararet. Ergo sabinti ꝯcessumẽ
atiberiocesare ut ppło responderet.
Qui inequestri ordine iamgrandi
natu ⁊ fere annoꝵ quinquaginta
receptus ẽ. hinc nec ample faculta¬
tes fuerunt sipłiũ a sius audito¬
rib sustentatus ẽ. huic successit ꝗuꝰ
cussius longinus natus ex filia tu¬
beronis q̃ fuit neptis ẜui sullicii.⁊
idõ ꝓ anũ suũ ẜuũ suppliciũ appellat.
his ⁊ con sul fuit cũ quartino. tp̃ib
tiberii. s płimũ inciuitate aueto¬
ritatis habuit. eo nsq donee cesar
eumcnutate pelleret. Expulsus
ab eo insardiniam reuocatus a ue¬
spasiano diem suũ obiit. Nerue suc¬
cessit ꝓculus. fuit eo tpẽ ⁊ nerua
filius. fuit ⁊ alius longinus exeq̃¬
stri quid̾ ordine ꝗ postea ad p̾turã
usq ꝑuenit. S. ꝑculi auctoritas

Expanded text:
ideo, si quis fiduciam sui haberet, ideo, si quis fiduciam sui haberet, delectari se populo ad respondendum se praepararet. Ergo Sabino concessum est a Tiberio Caesare, ut populo responderet: qui in equestri ordine iam grandis natu et fere annorum quinquaginta receptus est. huic nec amplae facultates fuerunt, sed plurimum a suis auditoribus sustentatus est. Huic successit Gaius Cassius Longinus natus ex filia Tuberonis, quae fuit neptis Seruii Sulpicii: et ideo proauum suum Seruium Sulpicium appellat. hic consul fuit cum Quartino temporibus Tiber‹ii›, sed plurimum in ciuitate auctoritatis habuit eo usque, donec eum Caesar ciuitate pelleret. Expulsus ab eo in Sardiniam, reuocatus a Uespasiano diem suum obit. Neruae successit Proculus. fuit eodem tempore et Nerua filius: fuit et alius Longinus ex equestri quidem ordine, qui postea ad praeturam usque peruenit. sed Proculi auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
Antistius labeo quiom̃s ho̾aucdiuit.
institutus ẽ aut̃ atrebatio. ex his at¬
tenis ꝯsul fuit. Labeo noluit eũ of¬
fereret̃ ei ab angusto ꝯsulatłs. quo
suffectus fieret. ⁊ honorem suscipr.
Si plurimũ studiis opamdedit. ⁊ to¬
tum annũ ita dimiserat utromexi.
h secederet. ⁊ conscribendis libriᷤ
diuersas sectas fecerunt. Namatte¬
is. capite mhis que ei nadita fue¬
rant ꝑ seueribat. Labeo ingenii qͣ¬
litare ⁊ fiducia doctrine. ꝗ ⁊ cetĩs
oꝑis sapientie oꝑam dederat płi¬
mauinouare instituit. ⁊ ita ate¬
io capitoni mansurius sabius
successit. labeoni. neruiꝗ ad hue
eas dissensiones auxerunt. ħetiã
uerua cesari famili arissimus fuit
massuruis sabinus in equestri ordi
augustus ut maior uiris auctoitaᷤᷤ
haberetur ꝯstituit. ut ex auetoĩtate
eius respond̾ent. Ex illo tpẽ peti ħ
ꝓ bñ fitio cepit. ⁊ ita optimus pͥn¬
ceps a drianus cum ab eo uirip̃torio
peterent. ut sͥ liceret respondere. re¬

Expanded text:
Antistius Labeo, qui omnes hos audivit, institutus est autem a Trebatio. ex his Ateius consul fuit: Labeo noluit, cum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo suffectus fieret, honorem suscipere, sed plurimum studiis operam dedit: et totum annum ita diviserat, ut Romae sex bus secederet et conscribendis libris diversas sectas fecerunt: nam Ateius Capito in his, quae ei tradita fuerant, perseverabat, Labeo ingenii qualitate et fiducia doctrinae, qui et ceteris operis sapientiae operam dederat, plurima innovare instituit. Et ita Ateio Capitoni Massurius Sabinus successit, Labeoni Nerva, qui adhuc eas dissensiones auxerunt. hic etiam Nerva Caesari familiarissimus fuit. Massurius Sabinus in equestri ordinAugustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex auctoritate eius responderent: et ex illo tempore peti hoc pro beneficio coepit. et ideo optimus princeps Hadrianus, cum ab eo viri praetorii peterent, ut sibi liceret respondere, re
Abbreviated transcription (Latin):
tim ꝓ culiam. Que origo a capito
sus quitp̃ib uespanani p̃fectus ur¬
b̾fuit. Cellio sabino. pͥscus iabo¬
lenus. pegaso. celsus. patri celso.
celsus filius. ⁊pͥscus neratius qui
utriq ꝯsules fuerunt. Celsus ꝗd̾
p̃ceptum iuroꝵ ꝓrudentuui
ꝯsultu delictoꝵ qͣ ex sponte
y ignorantĩa contiahuntur cõherei

Expanded text:
Capitonsus, qui temporibus Vespasiani praefectus urbi fuit: Caelio Sabino Priscus Iavolenus: Pegaso Celsus: patri Celso Celsus filius et Priscuutrique consules fuerunt, Celsus quidaeceptum, virorum prudentium consultum, delictorum quae sponte vel ignorantia contrahuntur coercitio,
Abbreviated transcription (Latin):
elius ⁊ publius atilius. maximã sei¬
entiam inꝑfitendo habuerunt. Et
duo elii etiamconsules fuerunt. at
latus ẽ. Sextumelium ⁊̃ enniꝰ lau¬
dauit. ⁊ extat illius lib̾. qui iscribũ
o. deinde sub teritur legis actio. Eiꝰ¬
dem eẽ tres alii libri refieruntur. ꝗs
tñ quidã negant eusdem eẽ. Hos sec¬
tatus ad aliquid ẽ cato. Dem̃ mare̾ cato
pnͣceps portie familie. cuius ⁊ libri
extant. S⁊ plurimi filiieius exꝗib
oeterioriuntur. Post hos fuerunt pu¬
dlius mutius. ⁊ brutus. ⁊ manilius. ꝗ
fund auerunt ius ciule. Exhis pnbliꝰ
mirtius etiam decem libellos reliꝗt.
Brutus septem. Manilius tres. ⁊ exta¬
nit. ⁊extant uolumina seͥptamani¬

Expanded text:
Aelius et Publius Atilius maximam sciAelius et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut duo A‹e›lii etiam consules fuerint, Atlatus est. Sextum Aelium etiam Ennius laudauit et exstat illius liber qui inscribito, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Marcus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur. Post hos fuerunt Publius Mucius et ‹B›rutus et Manilius, qui fundauerunt ius ciuile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres: et extant uolumina scripta Mani
Abbreviated transcription (Latin):
Post hunc apius claudius eius dem
generis. maximã scientiam habuit.
Hic centi manus appellatus ẽ. ⁊ appiã¬
xit. ⁊ depirro inurbe ñ recipiendo sẽ¬
tentiam tulit. hunc etiam acciones
claudius quiuidetur ob ħ ꝓcessisse.R
uttãm̃ inuenit. utꝓualesiis ualerii
er̃nt. ⁊ꝓfusuis furii. Fuit post eos
maxime scientie si fronius quẽ ppłs
romanus coqͥon appellauit. nec qui ꝗͣ
qui optimiis asenatu appellatus ẽ. cui
etiam publicx amus insaerauia oa¬
taẽ. quofacilius consuli possit. De¬
in de quintus mutiꝰ quiad cartaginẽ¬
ses iissus legatus cum eẽt due tesse.¬
re. imnapacis. altera belli. arbitrio sͥ
dato utram uellet referret romã utrã¬
ꝙ sustulit. zait. Cartaginen ses petẽ
debere utram mallent accipere. Pꝰos
fuit tiberius coruncannus ut dixi.
ꝗ primus ꝓ fitericepit. cuius tñ scͥp¬
tum nullum extat. s⁊ responsa cõplu¬
ra ⁊ memorabilia eius fuerunt. De¬
inde sextus cecilius ⁊ fr̃ eus publuiᷤ

Expanded text:
post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiaxit et de Pyrrho in urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones Claudius, qui uidetur ab hoc processisse, R litteram inuenit, ut pro Ualesii‹s› Ualerii essent et pro Fusiis Fur‹ii›. Fuit post eos maximae scientiae Sempronius, quem populus Romanus σοφὸν appellauit, nec quisquaqui optimus a senatu appellatus est: cui etiam publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tessee una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere. Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius tamen scriptum nullum exstat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. deinde Sextus ‹A›elius et frater eius Publius
Abbreviated transcription (Latin):
ctus ẽ. ⁊ qt̃ annis ob ẜ uatur. Nãp̃ fec¬
tus annone ⁊iugilũ: ñ s̃ magistratũ
sz extra oroiẽ utilitatis causa ꝯstitu¬
tis̃. Et tam̃ hi qs cis tyberes dixiniuᷤ
p̾ea ediles senatus ꝯsulto creabantur.
Ergo ex his onũb decem t̾bum plebis
ꝯsules .ii. Decem ⁊ octo p̃tores ⁊ sex edi¬
les inciuitate iura reddebant. ¶Iuri
ciuuilis sciãm plurun ⁊ max itm. ui¬
rip̃fessi sunt. S⁊ qui eoꝵ maxime di¬
gnationis ap̃ ppłm romanũ fuerunt

Expanded text:
ctus est et quotannis obseruatur. nam praefecctus est et quotannis obseruatur. nam praefectused extra ordinem utilitatis causa constituti sunt. et tamen hi, quos Cistiberes diximus, postea aediles senatus consulto creabantur. Ergo ex his omnibus decem tribuni plebis, consules duo, decem et octo praetores, sex aediles in civitate iura reddebant. Iuris civilis scientiam plurimi et maximi viri professi sunt: sed qui eorum maximae dignationis apud populum Rom
Abbreviated transcription (Latin):
inpublicum eẽ inconueniens erat ꝗu¬
ꝙ uiri constitutis eis tiberim. ⁊ ultra
tiberim quopossint ꝓmagistratib fũ¬
i. ¶ Captadeinde saromia mor sei¬
ilia. item ispana deinde narbonẽsi
ꝓuintia. totidẽ p̃tores quot ꝓuintie
in ditionẽ uenerant. ereati sunt. par
ti defalso. deparricidio desiccariis ⁊ p̃¬
tores quattuot adiecit. ¶ Deinde gaiꝰ
uiluis cesar duos p̃tores ⁊ duos edilẽ
qui frum̃to p̃eẽnt ⁊ ac̾erere cereales ꝯ¬
stituit. Ita duo decim p̃tores sex ediles
s̃ creati. ¶ Duus deinde auguitus
sedecim p̃tores constituit. ¶ Post de¬
inde duus claudius duos p̃tores adie
eit diuus nerua. quiint̃ fiscum ⁊ priua¬
tũ us diceret. Ita x. ⁊ octo p̃tores incun¬
tate ius dicunt. Et ħ omĩa quociens iire
publica sunt magistranus ob ẜuantur.
Quociens aũt ꝓ ficiscuntur. unus re¬
linꝗt̃ qui ius dicat. Is uocatur p̃fec¬
tus urbi quip̃fectus olim ꝯstituebãt᷑.
Postea fere latinaꝵ feriaꝵ cã introdu¬

Expanded text:
 inconveniens erat, quinqueviri constituti sunt cis Tiberim et ultis Tiberim, qui possint pro magistratibus fungi. Capta deinde Sardinia, mox Sicilia, item Hispania, deinde Narbonensi prouincia totidem praetores, quot prouinciae in dicionem uenerant, creati sunt, partti de falso, de parricidio, de sicariis, et praetores quattuor adiecit. deinde Gaius Iulius Caesar duos praetores et duos aediles qui frumento praeessent et a Cerere cereales constituit. ita duodecim praetores, sex aediles sunt creati. diuus deinde Augustus sedecim praetores constituit. post deinde diuus Claudius duos praetores adicit diuus Nerua qui inter fiscum et priuatos ius diceret. ita decem et octo praetores in ciuitate ius dicunt. Et haec omnia, quotiens in re publica sunt magistratus, obseruantur: quotiens autem profi‹cis›cuntur, unus relinquitur, qui ius dicat: is uocatur praefectus urbi. qui praefectus olim constituebatur: postea fere Latinarum feriarum causa introdu
Abbreviated transcription (Latin):
lp .ł.Tum̃sex inp̃teritum quid ĩ¬
dulget. infuturum uetat
tꝑ̃tatidẽ certam semꝑ habuerunt.
ncuuleẽ. nisitota lege p¬
õd̾ .ł. Nullã iutis ratio. aut eꝗtati
benignitas patit̃. ut qͦ salubrit̃
ꝓutilitate hominũ introducuntur.
eanos duriore int̃p̃tatioẽ contra
ipõꝵ cominodũ ꝓducamus ad seueri
ges adposteriores trahi usitatum ẽ.¬

Expanded text:
 Cum lex in praeteritum quid indulget, in futurum uetat.terpretationem certam semper habuerunt. Inciuile est nisium. Nulla iuris ratio aut aequitatis benignitas patitur, ut quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpretatione contra ipsorum commodum produc‹a›mus ad seueritges ad posteriores trahi usitatum est
Abbreviated transcription (Latin):
mus conscribit deuiris ditioẽ. Idẽ
edictum p̃toris p̾mus diligent̃ ꝯ¬
posuit. Namañ enin ẜ iius duo̾ li¬
bros adbixu tum ꝑ quã breuissi¬
mos ad edictum subsc̾ptos reliꝗt.
fuit eodem trebatius qui id̾ cor¬
nelii maximi auditor. fuit auli
eius reliquit heredem. fuit aũt q̃
ferret. Exhis trebatius ꝑitior case
ofilius utroꝙ doctior. Cascelii se¬
ripta ñextant nisumus lib bene
dictoꝵ trebatii conplures. saminꝰ
freqñtantur. Post hoc quoq tube¬
ro fuit. qui o filio oꝑamdedit. fu¬
it aũt patriciꝰ ⁊ transin a causis a¬
gendis adius cuule. Maxime pꝰ¬
quã quittum munũ ligariũ ac¬
cusauit. nec optinuit ap̃ gaiuim
cesarem. his ẽ quintus ligarius ꝗ
cum affrice orã teneret infirmũ tu¬
beronẽ applicare ñ ꝑmisit. nec aꝗͣ
aurire quo noiẽ enm accusauit. ⁊
cicero defendit ⁊ extat eius oratio.
pul cherrima que uisctibitur ꝓ qn¬
tolig̾ario. Tubero doctissimus ꝗ dẽ

Expanded text:
imus conscribit: de iurisdictione idem imus conscribit: de iurisdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Seruius duos libros ad Brutum perquam breuissimos ad edictum subscriptos reliquit. Fuit eodem tempore et Trebatius, qui idem Corneli Maximi auditor fuit: Aulus eius reliquit heredem. fuit autem quferet. ex his Trebatius peritior CasOfilius utroque doctior. Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, Trebatii complures, sed minus frequenta‹n›tur. Post ho‹s› quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
amiei sin puenisse. Cumq einms
respondisse deuire ẜnius parũ in¬
tellexisset. iterum ꝗntum in t̾ro¬
gasse. ⁊ a quinto mutio respõsũ eẽ
aquintomutio. Nãꝙ eum oixisse
turpe eẽ. p᷑aticio mobili. ⁊ causã
oranti. us in quo uersartur igno
qui fuit certine. Itaq libri ꝯplureᷤ
eius extant cereine confecti. ħͥ cũi
legatione ꝑns statuam eippłs roã¬
tius ꝓrostris posuit. hodieq extat
ꝓ rostris augnti. huius uolumina
aulus. ofiluis. titus. cesus. aufiduis.
tuca. aufidins mamusa. flainus. pͥ¬
scus. gauis atteuis: ꝓculus labeo. ã
tistius pat̃ cinna publi eius celius. ⁊¬
⁊ exhis deoẽ ⁊ octo libros ꝯscripserũt.
Quoꝵ om̃s qui fuer̃ libri digesti st̃
ab aufidio namusa incentũ quadra¬
gnnitalibros. Ex his auditorib pluri¬
mũ auetoritatis huit alphenus uarꝰ.
mus ⁊ libros de uire enili płimos
⁊ quiom̃e partem opis fundarent
reliquit. Nam delegib uicesime pͥ¬

Expanded text:
amici sui pervenisse cumque eum sibi amici sui pervenisse cumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse et a Quinto Mucio responsum esse a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignoqui fuit Cercinae: itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque exstat pro rostris Augusti. huius uolumina Aulus Ofilius, Titus Caesius, Aufidius Tucca, Aufidius Namusa, Flauius Priscus, Gaius Ateius, Pacuuius Labetistii pater, Cinna, Publicius Gellius. ex his decem libros octo conscripserunt, quorum omnes qui fuerunt libri digesti sab Aufidio Namusa in centum quadraginta libros. ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Uarus mus et libros de iure ciuili plurimos et qui omnem partem operis fundarent reliquit. nam de legibus uicensimae pr
Abbreviated transcription (Latin):
Abins ꝓfecti sunt publius rutiluiꝰ ru¬
fusus. quirome consul ⁊ a sieꝓosui
fuit. Paulus uerginuus. ⁊ quintus
tubero. ille stoicus: panse auditor. ꝗ
⁊ ip̃e consul etiam sextus põpeius
gnei põpei patricius fuit. Eod̾ tp̃t
⁊ cellius antipater ꝗ istorias ꝯ serip
ris oꝑam dedit. Etiam lucius erasc̾
fr̃ publii mutii quimutianus dictꝰ
ẽ. hunc eicero ait uiris ꝯsultoꝵ dis¬
sertissimũ. Post hos quintus mutuᷤ.
publii filius pontifex maximus. ui
cuule primus constituit. gnãtim ĩ
li bros decem ⁊ octo redigendo. Mu¬
tii auditores fuerunt quã plures.
S⁊ p̃cipue auctoritatis aquiluiꝰ gal¬
lus bał bus lucilius. sextus papirniᷤ.
ganis iuuentins. Ex quib gallum
scripta ñ talia extant. ut talia oms
appetant. Demq nec uersantur oĩo
sepͥta eoꝵ int̾ manus hominũ. S
aut sulpitius cum in causis orandiᷤ
p̾mum locum aut ꝓcerto pꝰ marcũ
tullium optineret. tditur ad con¬
sulendum quintum mutiam d̾re

Expanded text:
his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit Paulus Uerginius et Quintus Tubero ille stoicus Pansae auditor, qui et ipse consul. etiam Sextus Pompeius Gnaei Pompeii patruus fuit eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripLucius Crassus frater Publii Mucii, qui Munianus dictus est: h‹u›nc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum. Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius ciuile primus constituit generatim in libros decem et octo redigendo. Mucii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilius ‹G›allus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuuentius: ex quibus Gallum scripta non talia exstant, ut ea ‹om›nes appetant: denique nec uersantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed autem Sulpicius cum in causis orandis primum locum aut pro certo post Marcum Tullium optineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium de re
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ ut tribuni militum crearent᷑.
ex plebe consules ceperunt ex utroꝙ
ex nud patrũ ꝯstitui. Ita factis̃ edile̾
curules. ¶Cumq ꝯ sules auocarẽt̃
bellis finitimis. neq eẽt qui in ciui¬
tate ius reddere possit. factumẽ ut
p̃tor quoꝙ crearetur. qui urbanus
appellatus ẽ. qui inurbe uis redde¬
ret.¶ Post ali quot deinde annos ñ
sufficiente eo p̃tore. ꝙ multa turba ⁊̃
peregrinoꝵ in cuutatem ueniret. cir¬
atus ẽ ⁊alius p̃tor. quipe grinus appel
monetales. eris. argenti. auri. flato¬
res. ⁊ trium uiri capitales ꝗ carceris
custodiam haberent. uit cũ aĩadũti¬

Expanded text:
tum est, ut tribuni militum crearentur tum est, ut tribuni militum crearentur ex plebe consules, coeperunt ex utroquex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules. Cumque consules a‹u›ocarentur bellis finitimis neque esset qui in ciuitate ius reddere posset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet. Post aliquot deinde annos non sufficiente eo praetore, quod multa turba etiam peregrinorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius praetor, qui peregrinus appellmonetales aeris argenti auri flatores, et triumuiri capitales qui carceris custodiam haberent, ut cum animaduert
Abbreviated transcription (Latin):
uno cum magistratum ꝓrogarẽt
sibi. ⁊ cum iniurio se tractarent. ne¬
ꝙͣ uelle de inceps sufficere magist᷑¬
tib. uti ipsi ⁊ factio sua ꝑpetuao rẽ
.p. occupatam retinerent. nimia at¬
iuire in duodecim tabłas tñstulerat
tia in ꝑsona filie sue defecisset: ut po¬
te cum brutus quipͥmus rome ꝯ sul
fuit uindicias scd̾m lib̾tatem dixis¬
ditionis comurationẽ iniuditio suo
detexerat ⁊ castit᷑atem filie uite quo¬
ꝙͥ eius p̃ferendam putaret. arepto
cultro detab̾na lamonis filiã int̃fe
tumeliam stupriarceret. ac ꝓtinus
randi causa legiones erant. relictis
ducib pristinis. signa in aduentinũ
tnͣstulerunt. omĩs ꝙ plebs urbana i¬
ox eodem se contulit. ppłiꝙ ꝯsensu
partim incarcerem necati. Itarursꝰ
res publica suum statum recep̃. ¶ De¬
inde cum post aliqͦt annos .xii. tabu¬
lelate sunt. ⁊ plebs ꝯtenderet cumpa¬
trib ⁊ uellet exsuo quoꝙ corpore cõ¬
sules creare. ⁊ patres recusarent᷑. fac¬

Expanded text:
uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque vellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam occupatam retineret: nimia atiure in duodecim tabulas transtulerat, tia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisproditionis coniurationem indicio suo detexerat et castitatem filiae uitae quoque eius praeferendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis filiam intetumeliam stupri arceret, ac protinus rendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Auentinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post aliquot annos duodecim tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patribus et uellet ex suo quoque corpore consules creare et patres recusarent: fac
Abbreviated transcription (Latin):
rerum ꝑꝰpetuo sim̃ilit̃ iudicataꝵ au
szerrorepͥmũ. deinde consuetudine
fecit᷑. aut necessitas ꝯstituit. aũ fir¬
mauit consuetudo.
aũt᷑ iñminuendo. Aut enim hagit̃
quẽ admodum quid cuiusꝙ fiat.

Expanded text:
rerum perpetuo similiter iudicatarum aerrore primum, deinde consuetudine fecit aut necessitas constituit aut firmauit consuetudo. aut in minuendo: aut enim hoc agitur quemadmodum quid cuiusque fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
s̃. Et quidem ex omĩb qui scĩam nacti
s̃ ante trberium coruncanium pu
nere cogitabant. solumꝙ ꝯsulat̾otib
uacare potius quam discere uolenti¬
b sep̃stabant. fuit aũt inpͥmis pitus
publuis papirius quileges regias in
unũ contulit. Ab ħappius claudius
unus ex decem uiris cꝰ maximũꝯ sciliũ
in duodecim tabulis scribendis fuit

Expanded text:
. et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium pubnere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant. Fuit autem in primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius unus ex decemuiris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Itaq dictatores ꝓditi s̃. a quib nec
ꝓuocandi ius fuit ⁊ quib etiamcapi¬
tis animaduersio data ẽ. Hunc magi¬
stratum qm̃ sũmã potestatem habebut
ñ erat fas ultra sextu̾m m̃sẽ retineri.
cessiss anno fere septimo decimo pꝰ
reges exactos. tribunos sͥ m᷑monte
sa̾cͣno ereasut quieẽnt pleben magi¬
stratus. Dicti tribuni ꝙ olim intres
partes ppłs diuisus erat. ⁊ ex singłis
singłi ereabant̃. ł quia tribuum suf¬
fiagio ereabantur. ¶ Itemꝰꝙ ut õẽnt

Expanded text:
tui: itaque dictatores proditi sunt, a quibus nec prouocandi ius fuit et quibus etiam capitis animaduersio data est. hunc magistratum, quoniam summam potestatem habebat, non erat fas ultra sextum mensem retineri. cessisset anno fere septimo decimo post reges exactos, tribunos sibi in monte sacro creauit, qui essent plebeii magistratus. dicti tribuni, quod olim in tres partes populus diuisus erat et ex singulis singuli creabantur: uel quia tribuum suffragio creabantur. Itemque ut essent
Abbreviated transcription (Latin):
gna agendi conposuerunt. łl post
multum tp̃is spacium sextus eluis
alias accõnes conposuit. ⁊librum
ppło dedit ꝗ appellat̃ ius elianum.
deinde cumeẽt inciuitate lex .xii.
tabulaꝵ. ⁊ius cuule. eẽt ⁊legis ac¬
cõnes: euenit. ut plebs indiscor di¬
am cum patrib ꝑueniret. ⁊ sẽced̾.
sibi ꝙ uira ꝯstitueret. que pleb sei¬
ta uocantur. Mox cum reinot᷑aeẽt
plebs. quia multe discordie nasce¬
bant̃. dehis pleb̾ scitis ꝓ legib pla¬
le ꝑlebs ꝯuenire cepit ppͥ certe mul¬
to difficilius intanta turba homi
d̾ tpe ⁊ magistratus ura red delunt.¬

Expanded text:
post multum temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius Aelianum. Deinde cum esset in ciuitate lex duodecim tabularum et ius ciuile, essent et legis actiones, euenit, ut plebs in discordiam cum patribus perueniret et secederet sibique iura constitueret, quae iura plebi scita uocantur. mox cum reuocata est plebs, quia multae discordiae nascebantur de his plebis scitis, pro legibus plle plebs convenire coepit, populus certe multo difficilius in tanta turba homindem tempore et magistratus iura reddebant
Abbreviated transcription (Latin):
tis̃ duo. penes quos sũmũ ius uti
uendicarent: legelata factum ẽ.
ut ab eis ꝓuocatio eẽt neuepossẽt
incap̃cuus romam ad aĩadu̾tere.
smussũ ppłi. Solum relictumẽ eis
ut cohercere possent ⁊ in uincula
publica duci iuberent. ¶Pꝰ deinde
cum census iamamaiori tp̃e augen¬
dus eẽt. ⁊ consules ñ sufficerent.
huic ꝙͦ offitio. censores ꝯstituts.¬

Expanded text:
t duo: penes quos summum ius uti vindicarent, lege lata factum est, ut ab eis provocatio esset neve possent in caput civis Romani animadvertere iniussu populi: solum relictum est illis, ut coercere possent et in vincula publica duci iuberent. Post deinde cum census iam maiori tempore agendus esset et consules non sufficerent huic quoque officio, censores constitut
Abbreviated transcription (Latin):
supo demaraticorinthi filiutꝰ expͥti¬
cipalib uirissis ꝙ lib̾ ut diximus ap¬
pellatur. ius eiule papirianum ñꝗa
papirius desuoquicquã ibi adiecit. s
qd̾ leges sine ordine latas iminũ. ꝯ¬
posuit. ¶Exac̾ti᷑ deinde rt̾gib. le¬
ge tribunitia om̃s leges exoleuert̃.
Iteꝵq cepit ppłs romanus incerto
passus ẽ ¶Postea ne duitius ħ fieret.¬
stitu uiros ꝑ quos peterentur leges
agrecis ciuitatib ⁊ ciuitas fundare
neꝙ ꝓuocatio ab eis sicut areliquis
magistratib fieret. Qunpi aĩadu̾¬
terunt aliquid de ẽẽ istis pͥmis legi¬
b. Iocoq sequenti anno. alias ouas¬
eis dem tabulas esecerunt. ⁊ ita exac¬
cide᷑ñti appellate sunt leges.xii. ta¬
bulaꝵ. Quarum ferendarum aue¬
torem fuisse decem iuiris hermodoꝵ
quendam ep hesium exulantẽ mita¬
lia quidam retulerunt. Ehis le¬
gib latis. cepit ut naturalit̃ eueni

Expanded text:
s Demarati Corinthii filius, ex principalibus viris. is liber, ut diximus, appellatur ius civile Papirianum, non quia Papirius de suo quicquam ibi adiecit, sed quod leges sine ordine latas in unum composuit. Exactis deinde regibus lege tribunicia omnes leges hae exoleverunt iterumque coepit populus Romanus incerto passus est. Postea ne diutius hoc fieretstitui uiros, per quos peterentur leges a Graecis ciuitatibus et ciuitas fundaretneque prouocatio ab eis sicut a reliquis magistratibus fieret. qui ipsi animaduerterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequenti anno alias eisdem tabulas adiecerunt et ita ex accidenti appellate sunt leges duodecim tabularum. Quarum serendarum auttorem fuisse decemuiris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt. His legibus latis coepit ut naturaliter eueni
Abbreviated transcription (Latin):
discientia. ⁊ accõnes ap̃ collegiũ pon¬
tificum erant. Ex quil ꝯstituebatur
quis ꝙ quo quo anno p̃ eẽt pͥuatis. Et
fere ppłs annis ꝓpe centum hac ꝯsue¬
tudine usus ẽ ¶Postea cumapiꝰ clau
us flauius scriba eius lib̾tini filius
sub reptum librũ p̃pło tradidit. ⁊ ad

Expanded text:
di scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est. Postea cum Appius Clset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
insola prudentium intp̃tatione cõ¬
sistit. aut s̃ legis accõnes. que for¬
mã agendi continent: aut plebisci¬
tum ꝙ sine auctoritate patrum cõ¬
consequens ẽ ut demagistratuum
nõib oe brigine cognoscamus. Ia
tum ẽ eium uis inciuitate cẽ. insi
sint quuura reg̃tͦre poiunt. Post i
deinde de auetoꝵ successione dice¬

Expanded text:
in sola prudentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum consequens est, ut de magistratuum nominibus et origine cognoscamus, quitum est enim ius in civitate esse, nisi sint, qui iura regere possint? post hoc dein de au