comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terito apud pontigonẽ hinc habita secus andranacũ nil ꝓfuit. usq quaq ista debeat
p̃ualere Nuntiauit &iã inter alia isdẽ ad algarius imperatori. qm̃ iohannes papa
obuiã illi papiã uenir&. Qua propt̃ prȩmisit odacrũ secundi scrinu notariũ. goirãnũ
comitẽ. & pippinũ atq heribertũ. ad ꝓcuranda ipsius papȩ seruitia. Ipse autem
festinato ꝑ rexit ad eũ. quẽ obuiũ habuit apud uercellis ciuitatẽ. & recepto cũ honore
maximo. ꝑ rexer̃ simulusq papiã. ubi eis nuntiatũ est non incerta relatione. Icarlomami
hludouuici frĩs sui filiũ cũ maxima multitudine bellatoꝵ suꝑ eos uenire : Qua propter
relinquentes papiã. uener̃ ad tardunã. & consecrata richildis apapa iohanne in imperatriceꝰ.
mox retrorsũ fugã arripuit cũ thesauro. uersus moriennã:. Impr̃ aut̃ aliquam̃diu una

Expanded text:
praeterito apud Pontigonem hinc habita secus Andranacum nil profuit, usquequaque ista debeat praeterito apud Pontigonem hinc habita secus Andranacum nil profuit, usquequaque ista debeat praevalere. Nunciavit etiam inter alia isdem Adalgarius imperatori, quoniam Iohannes papa obviam illi Papiam veniret. Quapropter praemisit Odacrum secundi scrinii notarium, Goiramnum comitem et Pippinum atque Heribertum ad procuranda ipsius papae servitia. Ipse autem festinato perrexit ad eum, quem obvium habuit apud Vercellis civitatem; et recepto cum honore maximo, perrexerunt simul usque Papiam. Ubi eis nunciatum est non incerta relatione, Karlomannum, Hludowici fratris sui filium, cum maxima multitudine bellatorum super eos venire. Quapropter relinquentes Papiam, venerunt ad Tardunam, et consecrata Richildis a papa Iohanne in imperatricem, mox retrorsum fugam arripuit cum thesauro versus Moriennam. Imperator autem aliquamdiu una
Abbreviated transcription (Latin):
auri & argenti caballorũq ac facultatũ alurũ copiã de francia italiam peut
e uenienis ultra iurim usq. adurben. obuã habuit adalgariũ ep̃m. quẽ mense februario romã
direxit. ꝓ agenda srnodo apapa iohanne. Cuius exemplar isdẽ ad algarius. ꝓ munere magio
imperacori detulit. Sũ mauero eiꝰdem synodi post multas & multiplices laudes imperatoris
haet est. ut electio & ꝓmotio ad imperialia sceptra anno p̃ terito romȩ celebrata. extun
& nunc. & in ꝑpetuũ firma & stabilis maneat. Quã siquis ꝑturbare aut uiolare tẽptauer
cuiuscũq sit ordinis aut dignitatis uł ꝓfessionis. anathemate usq ad satis factionẽ tenã
omĩ tẽpore adnȩxus. Patratores & incitatores huius consilii si quidẽ clerici fuerint depo¬
nantur. laici uero & monachi. ꝑ p&uo anathemate feriantur. Vt quia synodus anno

Expanded text:
auri et argenti caballorumque ac facultatum aliarum copia de Francia Italiam petiit. auri et argenti caballorumque ac facultatum aliarum copia de Francia Italiam petiit. Et veniens ultra Iurim usque ad Urbam, obviam habuit Adalgarium episcopum, quem mense Februario Romam direxit pro agenda synodo a papa Iohanne; cuius exemplar isdem Adalgarius pro munere magno imperatori detulit. Summa vero eiusdem synodi post multas et multiplices laudes imperatoris haec est: ut electio et promotio ad imperialia sceptra anno praeterito Romae celebrata extunc et nunc et in perpetuum firma et stabilis maneat; quam si quis perturbare aut violare temptaverit, cuiuscumque sit ordinis aut dignitatis vel professionis, anathemate usque ad satisfactionem teneatur omni tempore adnexus; patratores et incitatores huius consilii, siquidem clerici fuerint, deponantur, laici vero et monachi perpetuo anathemate feriantur, ut, quia synodus anno
Abbreviated transcription (Latin):
habuit sor & dr burgiendia exigeret diposint sellic& ut de mnansis indominicatis solidas
unis: de uno quo rcus ingeniuili .ii. denarii decensu donunieo. & nu. defacultate man¬
suari. q nadauso atro serĩli duo denarui decensu dominito & duo de facultite mansiarno
solidos   co furi nẽ is sĩ denarios eoe de singilis prbis acciperent. & missis dom unicas
slids asuo mund arde thesauris ecłarũ ꝓ ut quantitas losiex ratie. ad idem tributurm
pe solue qli uero tẽ ep̃ qua & alu qui ti ꝗ s seqianã sunt. de me ustria tributũ ilis nore¬
masns quimsngeri etant sc đm qđ sibi ab eis funt impesitũ unde cũq ualuer̃ reddere pro¬
curue urtnli omr autẽ im pt̃ Raroł. de carisiaco cõpenchũ: indeq ꝑ suessionis ad renũ
ciuitatẽ. & sic it suũ ꝑ catalaunis & pontigonẽ atq lingonis ꝑ agens cũ uxore & maxima

Expanded text:
habuit, sed et de Burgundia exigeretur, disposuit, scilicet ut de mansis indominicatis solidus habuit, sed et de Burgundia exigeretur, disposuit, scilicet ut de mansis indominicatis solidus unus, de unoquoque manso ingenuili 4 denarii de censu dominico et 4 de facultate mansuarii, de manso vero servili duo denarii de censu dominico et duo de facultate mansuarii,solidos, a quo minimum 4 denarios episcopi de singulis presbiteris acciperent et missis dominicis redderent. Sed et de thesauris ecclesiarum, prout quantitas loci extitit, ad idem tributum pensam. Illi vero, tam episcopi quam et alii qui trans Sequanam sunt de Neustria, tributum illis Nortmannis qui in Ligeri erant secundum quod sibi ab eis fuit impositum, undecumque valuerunt, reddere procuraverunt. Domnus autem imperator Karolus de Carisiaco Compendium, indeque per Suessionis ad Remum civitatem, et sic iter suum per Catalaunis et Pontigonem atque Lingonis peragens, cum uxore et maxima
Abbreviated transcription (Latin):
etq ualescens autẽ. ꝑ carisiacũ ad cõpendiũ uenit. Ubi dũ moraretur. filius eiꝰ quiante¬
quã richildis ad antennacũ uenir& in uia natus fuerat infirmatur. & abosone auunculo
suo defonte susceptus bea robus nominatus moritur. & ad monasteriũ scĩ dronisi sepeliendus
defertur : Karolus autẽ imperator in cõpendio quadragesimã ꝑagens. pascha dñi celebrauit
& missos apłici aohannis. petrũ ep̃m foro phronu. itẽq. p&rũ ep̃m senogalliae suscepit. per
quos tã uerbis quã licteris eñ apłicus ioħs romã uocauit. quatenus sic ut ꝓmiserat scãm
romanã eccłan a paganis quib infestabatu eriper&: atq: defender&. Et binar epas de
remensis prouinciȩ sed e aliarũ ꝓumciarũ compendio conuocauit᷑. & eccłam quã in eode
regnũ frauciȩ filius suus hudouucus cũ fidedib eiꝰ & regni primorib regere usꝗ dõ qpas¬

Expanded text:
Convalescens autem per Carisiacum ad Compendium venit. Ubi dum moraretur, filius eius, qui, anteConvalescens autem per Carisiacum ad Compendium venit. Ubi dum moraretur, filius eius, qui, antequam Richildis ad Antennacum veniret, in via natus fuerat, infirmatur, et a Bosone, avunculo suo, de fonte susceptus, Karolus nominatus, moritur et ad monasterium Sancti Dyonisii sepeliendus defertur. Karolus autem imperator in Compendio quadragesimam peragens, pascha Domini celebravit et missos apostolici Iohannis Petrum episcopum Foro-Simpronii itemque Petrum episcopum Senogalliae suscepit; per quos tam verbis quam litteris eum apostolicus Iohannes Romam vocavit, quatenus, sicut promiserat, sanctam Romanam ecRemensis provinciae, sed et aliarum provinciarum Compendio convocavit, et ecclesiam quam in eodem regnum Franciae filius suus Hludowicus cum fidelibus eius et regni primoribus regeret, usque dum ips
Abbreviated transcription (Latin):
Napolus imp̃r chuonradũ & alios primores ad nore mannos qͥ in sequanã uenerant nusit. ut
quocũq modo possent foedus cũ eis pacisceret᷑. & ad condictũ placitũ ei renuntiarea
omnus impr̃ haroł ad placitũ suũ insalmontiaco sicut condix erat uenit. ibiq. homines de
parte regni quondã hlotharii quã frat᷑ suus hludo uuicus contra eũ acceperat. ad se post
fugã de andruaco uemens suscepit. & quasclã abbatias sicut erant integras dedit. quib dã
de abbatia martianas quã diuiserat beneficia donalit. & sic ase abire permisit
Scarasquoq quae contra noro mannos secus sequanã in ꝓcinctu essent disposuit. Ipse autẽ
ad uir ⁊mniacũ ullã ueniens. grauit᷑ passione pleurisis ẽ. infirmatus. adeo ut uiuere despe¬
rar& ibiq nacł dñi celebrauit. Anno incarnationis dominicȩ. decc lxx .uii

Expanded text:
Karolus imperator Chuonradum et alios primores ad Nortmannos qui in Sequanam venerant misit, ut, Karolus imperator Chuonradum et alios primores ad Nortmannos qui in Sequanam venerant misit, ut, quocumque modo possent, foedus cum eis paciscerentur et ad conctictum placitum ei renuntiarent. Domnus imperator Karolus ad placitum suum in Salmontiaco, sicut condixerat, venit, ibique homines de parte regni quondam Hlotharii, quam frater suus Hludowicus contra eum acceperat, ad se post fugam de Andrunaco venientes suscepit, et quibusdam abbatias sicut erant integras dedit, quibusdam de abbatia Martianas, quam diviserat, beneficia donavit, et sic a se abire permisit. Scaras quoque, quae contra Nortmannos secus Sequanam in procinctu essent, disposuit. Ipse autem ad Virzinniacum villam veniens, graviter passione pleurisis est infirmatus, adeo ut vivere desperaret. Ibique natalem Domini celebravit anno incarnationis dominicae 877.
Abbreviated transcription (Latin):
peperit filiũ. quẽ post partũ famulus suus ante seportans fugiendo usq ad antennacum
deculit: Impr̃ uii iđ õctobr. uesperi ad monasteriũ scĩ landbti ꝑuenit : Adquẽ franco
& hilduuinꝰ abba arichilde .ui iđ redier̃. & cũ eo fueruNł usq dũ post richildẽ ad antennac̃
ꝑuenit. Inde duciacũ adiit. unde ad antennacũ reduit & placitũ suũ in salmonciaco
die post missa sci martini condoxit. Hludouuicus hludoluici quontao regis filius de
andruacoꝑ sinciacũ aquis reduit. ibiq trib dieb stetit. indeq obuiã fratri suo harolo apud
confiuentesuenit : Ubi simullocuti. harolus uersus mettis. indeq en alamenniã infirmus
rediue: d hlucdouuncus ultra r henũ ꝑ rexit. Karlomannus frat᷑ eoꝵ. nec ad eos riec ad pagriũ
suũ searolũ imperatorẽ sicut ei mandauerat uenit. occupatus inbelligeratione contra uuinidos.

Expanded text:
peperit filium, quem post partum famulus suus ante se portans, fugiendo usque ad Antennacum peperit filium, quem post partum famulus suus ante se portans, fugiendo usque ad Antennacum detulit. Imperator 7. Idus Octobris vesperi ad monasterium Sancti Landberti pervenit. Ad quem Franco et Hilduvinus abba a Richilde 6. Idus redierunt, et cum eo fuerunt, usque dum post Richildem ad Antennacum pervenit. Inde Duciacum adiit; unde ad Antennacum rediit et placitum suum in Salmonciaco 15. die post missam sancti Martini condixit. Hludowicus, Hludowici quondam regis filius, de Andrunaco per Sinciacum Aquis rediit ibique tribus diebus stetit, indeque obviam fratri suo Karolo apud Confluentes venit. Ubi simul locuti, Karolus versus Mettis indeque in Alamanniam infirmus rediit, et Hludowicus ultra Rhenum perrexit. Karlomannus, frater eorum, nec ad eos nec ad patruum suum Karolum imperatorem; sicut ei mandaverat, venit, occupatus in belligeratione contra Winidos.
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ campo & silua uicina fuer̃. ottulfus ep̃s. gaut lenus abba. aledrãnus & adalardus.
bernardus & eueruuinꝰ comites. & plures alii. Om̃s autẽ sagmas & eaquȩ mercatores
portabant. hostis hludouuici accepit Et impletũ est dictũ propheticũ. ubiait
Qui prȩdaris. nonne & ipse pͣdaberis : Omĩa quȩ p̃datores qͥ erant cũ imperatore habuer
sed & ipsi prȩda fuer. adeo ut qͥ amminiculo equoꝵ effugere poterant. animassuas haber
ꝓ spolio. Ceteri autẽ ita sunt auillanis despoliati. ut feno & stramine in uoluti uere¬
cundia celarent. & nudi ꝓfugerent : quos insequentes occidere noluer̃ & facta est plaga
magna in populo p̃datore. Richildis autẽ audiens .uii. iđ octobr de fuga hostis imperi alis
& ipsius imperatoris. ab heristallio mou&. & fugiens subsequenti nocte gallicantu inuia

Expanded text:
in eodem campo et silva vicina fuerunt Ottulfus episcopus, Gauzlenus abba, Aledramnus et Adalardus, in eodem campo et silva vicina fuerunt Ottulfus episcopus, Gauzlenus abba, Aledramnus et Adalardus, Bernardus et Everwinus comites et plures alii, omnes autem sagmas et ea quae mercatores portabant hostis Hludowici accepit. Et impletum est dictum propheticum, ubi ait: Qui praedaris, nonne et ipse praedateris? Omnia quae praedatores qui erant cum imperatore habuerunt, sed et ipsi praeda fuerunt, adeo ut, qui amminiculo equorum effugere poterant, animas suas haberent pro spolio. Ceteri autem ita sunt a villanis despoliati, ut feno et stramine involuti verenda celarent et nudi profugerent; quos insequentes occidere noluerunt. Et facta est plaga magna in populo praedatore. Richildis autem, audiens 7. Idus Octobris de fuga hostis imperialis et ipsius imperatoris, ab Heristallio movet; et fugiens, subsequenti nocte galli cantu in via
Abbreviated transcription (Latin):
moliens. secus andruacũ ꝑuenit. fatigatis hominib: & equis degraui ac stricto itinere.
& pluuia quȩ suꝑ eos nocte tota effluxit. Et ecce subito nuntiatũ est hludo uuco
& suis. imperatorẽ cũ ualida manu hostilit̃ suꝑ eũ uenire. Ipse autẽ cũ eis quos secum
habuit. eregione stetit. Et irruentib imperatoris cũ eis. & illis fortit̾ refistentib
hostis imperatoris tergauertit. & fugando suꝑ imperatorẽ uenit. Sed & imperatos
cũ paucis uix fugga lapsus euasit. Multi autẽ qui effu poterant impediti sunt. qm̃
onĩs sagmaẽ imperatoris & alioꝵ qui cũ eo erant. sed & mercatores ac scutauendentes impera¬
torẽ & hostẽ sequebant᷑. & in angusto itinere fugientib uiã clauferunt: E uer̃ autẽ
in ipsa congregatione occisi. raganarius & hieronimus comites. & multi alii. Capti autẽ

Expanded text:
moliens, secus Andrunacum pervenit, fatigatis hominibus et equis de gravi et stricto itinere moliens, secus Andrunacum pervenit, fatigatis hominibus et equis de gravi et stricto itinere et pluvia, quae super eos nocte tota effluxit. Et ecce subito nunciatum est Hludowico et suis, imperatorem cum valida manu hostiliter super eum venire. Ipse autem cum eis quos secum habuit e regione stetit, et irruentibus imperatoris cuneis, et illis fortiter resistentibus, hostis imperatoris terga vertit et fugiendo super imperatorem venit. Sed et imperator cum paucis vix fuga lapsus evasit. Multi autem qui effugere poterant impediti sunt, quoniam omnes sagmae imperatoris et aliorum qui cum eo erant, sed et mercatores ac scuta vendentes imperatorem et hostem sequebantur et in angusto itinere fugientibus viam clauserunt. Fuerunt autem in ipsa congressione occisi Raganarius et Hieronimus comites et multi alii; capti autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea parte quã cum fratre suo harolo ꝑ consensũ illius & ꝑ sacram̃tũ accepit. Qui oñs
in lesi reꝑti sunt. Tunc ipse hludouuicus cũ suis ad andrunacũ castrũ rhenũ transiu
Quod cũ imperatori nuntiatũ fuiss&. richildẽ imperatricẽ pregnantẽ cũ hilduui no abbate
& francono ep̃o adhanstalliũ misit. Ipse autẽ secus rhenũ hostilit̾ contra nepotem
suũ ꝑ rexit. pręmittens ad eũ missos. ut quosdã de suis consiliariis obuiã illius consilun
mitter&. & tractarent depace int̾ eos habenda. Quodhludo uuicus humilit̃ & obȩdient̃
suscipiens. securus mansit qđ bello ad gredi non deber&. donec ipsa cautio finiretur.
Imperator noñ octobr depositis scarissuis noctu surrexit. & leuatis uex illis ꝑ strictas
& arduas uias quin potius inuias suꝑ nepotẽ suũ ac suꝑ eos qui cũ illo erant subito irruere

Expanded text:
ex ea parte, quam cum fratre suo Karolo per consensum illius et per sacramentum accepit. Qui omnes ex ea parte, quam cum fratre suo Karolo per consensum illius et per sacramentum accepit. Qui omnes inlaesi reperti sunt. Tunc ipse Hludowicus cum suis ad Andrunacum castrum Rhenum transivit. Quod cum imperatori nunciatum fuisset, Richildem imperatricem praegnantem cum Hilduvino abbate et Francone episcopo ad Haristallium misit. Ipse autem secus Rhenum hostiliter contra nepotem suum perrexit, praemittens ad eum missos, ut quosdam de suis consiliariis obviam illius consiliariis mitteret, et tractarent de pace inter eos habenda. Quod Hludowicus humiliter et oboedienter suscipiens, securus mansit, quod bello adgredi non deberet, donec ipsa cautio finiretur. Imperator Nonas Octobris, dispositis scaris suis, nocte surrexit, et levatis vexillis, per strictas et arduas vias, quin potius invias, super nepotem suum ac super eos qui cum illo erant subito irruere
Abbreviated transcription (Latin):
ibant nortmanni. cũ .c. circit̾ nauib magnis quas nostrates bargas uocant. xui leł
octob̃r sequanã introierunt. Quod cũ apud coloniã imperatori nuntiatũ fuuisso
nl propt̃ hoc anegotio qđ cȩperat in mutauit. Hludo uuicus autẽ nepos illius cũ saxonibus
& toringis. ex altera parte rhenifluminis contra eũ uenit. Et missis ad patruũ suum
imperatorẽ directis. benignitatẽ eius expetiit. quã non impetrauit. Iunc ipse ac comite¬
eius. ieiunus & laetaniis. dñi misericordiã petier̃. In ridentib eos illis qͥ erant cũ imperatore.
hludouuicus hludo uuici regis filius decẽ homines aqua calida. & decẽ ferro calido. & decem
aqua frigida ad iudiciũ misit corã eis qui cũ illo erant. petentib omnib ut ds̃ in illo iudic
declarar&. si plus ꝑ rectũ ille habere deber& portionẽ de regno quã pat̾ suus illi dimist

Expanded text:
ibant, Nortmanni cum 100 circiter navibus magnis, quas nostrates bargas vocant, 16. Kalendas ibant, Nortmanni cum 100 circiter navibus magnis, quas nostrates bargas vocant, 16. Kalendas Octobris Sequanam introierunt. Quod cum apud Coloniam imperatori nunciatum fuisset, nil propter hoc a negotio quod coeperat inmutavit. Hludowicus autem, nepos illius, cum Saxonibus et Toringis ex altimperatorem directis, benignitatem ejus expetiit, quam non impetravit. eius ieiuniis et laetaniis Domini misericordiam petierunt, inridentibus eos illis qui erant cum imperatore. Hludowicus, Hludowici regis filius, decem homines aqua calida et decem ferro calido et decem aqua frigida ad iudicium misit coram eis qui cum illo erant, petentibus omnibus, ut Deus in illo iudicio declararet, si plus per rectum ille habere deberet portionem de regno quam pater suus illi dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
misit legatos apostolico. iohannẽ itẽq iohannẽ. & odonẽ ep̃m cũ aliis missis suis ad frẽm
suũ hludo uucũ & filios eiꝰ ac ep̃os. atq primores regni sui. Quib missis in uia. imꝑatori
in carisiaco nuntiatũ est p̃fatũ hludouuicũ regẽ infrancono furth palatio . u lł sept̃ br̃
obisse. &. iiibcł eiꝰdem m̃sis in monasterio scĩ nazari sepultũ fuisse. Imperator uero
directis missis suis ad primores regni quondã fratris sui a carisia comouit. atq ad satanacũ
uillã uenit. dispositũ habens mettensem ciuitatẽ adire. & ep̃os ac primores regni quondã
fratris sui ad se uenientes recipere. Sed repente mutato consilio ꝑrexit aquis. iudeq coloniã
uenit & apłici legati cũ eo. Predantib autẽ omnib sine ullo diuino respectu qͥcũ illo

Expanded text:
Septembris misit legatos apostolici Iohannem itemque Iohannem et Odonem episcopum cum aliis missis suis ad fratrem Septembris misit legatos apostolici Iohannem itemque Iohannem et Odonem episcopum cum aliis missis suis ad fratrem suum Hludowicum et filios eius ac episcopos atque primores regni sui. Quibus missis in via, imperatori in Carisiaco nunciatum est, praefatum Hludowicum regem in Franconofurth pobisse et 4. Kalendas eiusdem mensis in monasterio Sancti Nazarii sepultum fuisse. Imperator vero, directis missis suis ad primores regni quondam fratris sui, a Carisiaco movit atque. ad Satanacum villam venit, dispositum habens Mettensem civitatem adire et episcopos ac primores regni quondam fratris sui ad se venientes recipere. Sed repente mutato consilio, perrexit Aquis, indeque Coloniam venit, et apostolici legati cum eo. Praedantibus autem omnibus sine ullo divino respectu qui cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
ost haec ꝑrexit p&rus ep̃s fore simpronii & iohannes tuscanensis ad cubiculũ imperatoris.
& adduxer̃ richildẽ imperatricẽ coronatã in srnodũ. Et stante illa iuxta imperatorem.
surrexer̃ om̃s. stantes quiq ingradu suo. Iunc inceper̃ laudes leo ep̃s & iohannes tuscanensis
ep̃s. Et post laudes ꝑ actas indomnũ apłicũ & dõnũ imperatorẽ ac imperatricẽ & ceteros
iuxta morẽ data oratione aleone gauinense ep̃o. soluta ẽ. srnodus. Postea imperator
muneratis missis apostolici leone & petro. remisit eos romã. & cũ eis ansigisũ ep̃m. & adal
& marchione. propt̃ hoc adimperatorẽ adducti & munerati. ad suos redier̃. & ut ante
gone. &. iii lcł uenit ad catalaunis. ibiq propt̾ quandã molestiã corporare̾ moratus est

Expanded text:
Post haec perrexit Petrus episcopus Foro-Simpronii et Iohannes Tuscanensis ad cubiculum imperatoris, Post haec perrexit Petrus episcopus Foro-Simpronii et Iohannes Tuscanensis ad cubiculum imperatoris, et adduxerunt Richildem imperatricem coronatam in synodum; et staute illa iuxta imperatorem, surrexerunt omnes, stantes quique in gradu suo. Tunc incoeperunt laudes Leo episcopus et Iohannes Tuscanensis episcopus, et post laudes peractas in domnum apostolicum et domnum imperatorem ac imperatricem et ceteros iuxta morem, data oratione a Leone Gavinense episcopo, soluta est synodus. Postea imperator, muneratis missis apostolici Leone et Petro, remisit eos Romam, et cum eis Ansigisum Sennensem epet marchione; propter hoc ad imperatorem adducti et munerati, ad suos redierunt. Et ut ante gone et tertio Kalendas venit ad Catalaunis. Ibique propter quandam molestiam corporalem moratus est
Abbreviated transcription (Latin):
horã nonã uenit impr̃ grecisco more paratus & coronatus. deducentib eũ apłicilegatis
quando inchoata.ẽ. synodus. p̃paratis & ut prius cantata antiphona ex audinos dñe cum̃
uersib: & gloria . post lcyrrieł data oratione aleone ep̃o. reseder̃ om̃s. Et legit iohanñ
aritinus quandã scedulã. ratione & auctoritate carentẽ. Post quã legit odo belgiua¬
gorũ ep̃s quȩdã capitula. amiissis apłici & ab ansigiso eodẽ odone sine conscientia synodi
dictata int̃ se dissonantia. & nullã utilitatẽ habentia. uerũ & ratione ac auctoritate
carentia. & id tirco hic ñ habent᷑ sub iuncta. Iterũ autẽ mota ẽ. in terrogatio de
primatu ansegisi. & post multas ab imperatore & legatis apłici contra epõs quȩ rimonias
habitas. tantũ innouissima quantũ & in prima die srnodi ex inde ansigisus obtinuit.

Expanded text:
horam nonam venit imperator Grecisco more paratus et coronatus, deducentibus eum apostolici legatis horam nonam venit imperator Grecisco more paratus et coronatus, deducentibus eum apostolici legatis quando inchoata est synodus, praeparatis. Et ut prius, cantata antiphona Exaudi nos Domine cum versibus et Gloria post Kyrrieleison, data oratione a Leone episcopo, resederunt omnes. Et legit Iohannes Aritinus quandam scedulam ratione et auctoritate careiitem. Post quam legit Odo Belgivagorum episcopus quaedam capitula a missis apostolici et ab Ansigiso et eodem Odone sine condictata, inter se dissonantia et nullam utilitatem habentia, verum et ratione ac auctoritate carentia; et idcirco hic non habentur subjuncta. Iterum autem mota est interrogatio de primatu Ansegisi, et post multas ab imperatore et legatis apostolici contra episcopos querimonias habitas, tantum in novis
Abbreviated transcription (Latin):
apsicoi ad epos por scesolutar ẽ srrodindit illa Niđ uł conuemientib ep̃ise lecttenetla¬
apostoliei dedlapnatione formosi ep̃i. gregorii nome nco dorore siue icons epis. let taei epla¬
psentutu sant imperatori ab aplico transmissa dona. Inter quȩ forse pciptians ep e
e be callus aure ns. Selle im peratrici dona sunt abeo missa palla & arioilla esge mis
&l sis soluta est srnod imilla die: Pridie idiui conuener epis a pasta  ae muila eu gens
ilius antecessorib regularit̃ obȩdier̃. ita eius decretis uellent obȩdire. Et facilius. ẽ. illoꝵ
admissa responsio. quã fuerat in imperatoris p̃sentia. Et sic iterũ post multas contentiones
de prbis diuersarũ parrochiarũ reclamantib: ad missos apłici. lecta ẽ. ꝓclamatio frotarii
burdegalensis archi ep̃i. quia non poterat consistere ꝓpt̃ infestationẽ paganoꝵ inciuitate sua.
ut licer& ei bituricensẽ metropolim occupare. Cuius petitionib: unanimitas ep̃orum

Expanded text:
apostolici ad episcopos. Et sic soluta est synodus in die illaapostolici de dampnatione Formosi episcopi, Gregorii nomencolatoris et consentientium eis, et praesentata sunt imperatori ab apostolico transmissa dona, inter quae fuerunt praecipua sceptrum et baculus aureus. Sed et imperatrici dona sunt ab eo missa, pallia et armilla cum gemmis. Et sic soluta est synodus in illa die. Pridie Idus Iulii convenerunt episcopi, et mistecessores illius antecessoribus regulariter oboedierunt, ita eius decretis vellent oboedire. Et facilius est illorum admissa responsio, quam fuerat in imperatoris praesentia. Et sic iterum, post multas contentiones de presbiteris diversarum parrochiarum reclamantibus ad missos apostolici, lecta est proclamatio Frotarii Burdegalensis archiepiscopi, quia non poterat consistere propter infestationem paganorum in civitate sua, ut liceret ei Bituricensem metropolim occupare. Cuius petitionibus unanimitas episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
mipso quidem placito haec que sequunt᷑: inter eos consensu fideliũ illoꝵ seruanda coniuenei
onuen tio due nter gioriosos reges hudouuineũ filiũ harolumperatoris itẽqe liludoun cũ

Expanded text:
In ipso quidem placito haec quae sequuntur inter eos consensu fidelium illorum servanda convenerunt: In ipso quidem placito haec quae sequuntur inter eos consensu fidelium illorum servanda convenerunt: Conventio quae inter gloriosos reges Hludowicum, filium Karoli imperatoris, itemque Hludowicum,
Abbreviated transcription (Latin):
rex inuitatus abosone. ad domũ illius ꝑrexit cũ quib dã primorib consiliariis suis. & pastu
achonoratus ab illo. sed & ab uxore ipsius. desponsauit filiã bosonis hcarlomanno filio suo.
& cũ consilio ipsoꝵ consiliarioꝵ suorũ. dispertitꝰ est honores bernardi gothiȩ marleioni
ꝑ theodericũ camerariũ & bernardũ comitẽ aruennicũ. & ꝑ alios secrete dispositos
apa iohannes trecas mouens cauillonẽ petut. Indeq ꝑ moriennã iter agens. ꝑclusas¬
montis cinisu italiã abosone & uxore illius deductus introiuit. Hlud ouuicus rextrecas¬
cõpendiũ reuersus. audita renuntiatione legatoꝵ suorũ quos ad sobrinũ suũ hludouucũ
placitũ purificatione scȩ mariȩ. ut simul iterũ conuenirent Hludo uuicus haroli
filius adgundufi uillã. & hludonuicis hludo uuci filius circa eundẽ locũ in cõmodteo sne

Expanded text:
rex, invitatus a Bosone, ad domum illius perrexit cum quibusdam primoribus consiliariis suis; et pastus rex, invitatus a Bosone, ad domum illius perrexit cum quibusdam primoribus consiliariis suis; et pastus et honoratus ab illo, sed et ab uxore ipsius, desponsavit filiam Bosonis Carolomanno filio suo, et cum consilio ipsorum consiliariorum suorum dispartitus est honores Bernardi, Gothiae markionis, per Theodericum camerarium, et Bernardum comitem Arvernicum, et per alios secreto dispositos. Papa Johannes Trecas movens, Cabillonem petiit, indeque per Moriennam iter agens, per clusasmontis Cinisii Italiam a Bosone et uxore illius deductus introivit. LudoCompendium reversus, audita renunciatione legatorum suorum, quos ad sobrinum suum Hlodowicum placitum purificatione sanctae Mariae, ut simul iterum convenirent, Hludowicus, Karoli filius, ad Gundulfi–villam et Hludowicus, Hludowici filius, circa eundem locum in commoditate sua.
Abbreviated transcription (Latin):
apud eundẽ papã peter& ut eũ ab illa sede absoluer&. dicensse. ẽẽ. infirmũ. & uelle intrare in
monasteriũ. obtinere ñ potuit. sed p̃ceptũ est illi abeo consentiente rege atq ep̃is hinc mari
fautorib: ut sedẽ suã tener& & episcopale ministeriũ ager&. Qui fautores hinc mari
audientes qđ papa iohannes dixerit. lt si uell& hinc marus cȩcus missam cantar&. & rex consen¬
tir& ut partẽ deepiscopio laudunensi haber&. insperate aliarũ ꝓuinciarũ ep̃i. sed & aliarũ
regionũ metropolitani. sine p̃ceptione papae hinc marũ uestimentis sacerdotalib indutũ.
in p̾sentiã ipsius papȩ adduxer̃. Indeq sublatũ cantantes in eccłam illũ dux er̃. & signum
benedictionis suꝑ populũ dari fecer̃. sicq. sy nodus illa soluta est. Incrastina hludouuicus

Expanded text:
apud eundem papam peteret, ut eum ab illa sede absolveret, dicens se esse infirmum et velle intrare in apud eundem papam peteret, ut eum ab illa sede absolveret, dicens se esse infirmum et velle intrare in monasterium, hoc obtinere non potuit; sed praeceptum est illi ab eo, consentiente rege atque episcopis Hincmari fautoribus, ut sedem suam teneret, et episcopale ministerium ageret. Qui fautores Hincmari audientes, quod papa Iohannes dixerit, ut si vellet Hincmarus caecus, missam cantaret, et rex consenserit, ut partem de episcopio Laudunensi haberet, insperate aliarum provinciarum episcopi, sed et aliarum regionum metropolitani, sine praeceptione papae Hincmarum, vestimentis sacerdotalibus indutum, in praesentiam ipsius papae adduxerunt; indeque sublatum cantantes in ecclesiam illum duxerunt, et signum benedictionis super populum dare fecerunt: sicque synodus illa soluta est. In crastina Ludovicus
Abbreviated transcription (Latin):
ut si uell& hludouuicus rex. ut suꝑ illius p̃ceptũ pri uilegeũ facer&. suo p̃cepto
illud patris sui p̃ceptũ firmar&. Quod argum̃tũ. sicut factio & non ratio im ꝑ¬
fectũ remansit. Deniq iiii. iđ prȩfati mensis. hludouuicus rex quorundam
primoꝵ cõpulsus petitionib. uenit ad apłici mansionẽ. & cũ eo familiarit̃ locutꝰ
una cũ illo reuersus ẽ. ad conuentũ ep̃oꝵ in exedrã iuxta mansionẽ apostoliei
Et post ex cõmunicationẽ hugonis hlothari filii & rmmonis ac cõplicũ eorum.
Nim̃ facientib quibdã epis. & consentiente rege. dixit papa iohannes. ut hedenulfus sua aueto¬
ritate ordinatus ep̃s. sedem suã tener&. & episcopale ministeriũ ager&. Et hinc marus cȩcu
si uell& missã cantar&. & partẽ derebus episcopii laudunensis haber&. Et cũ hedenulfus

Expanded text:
ut, si vellet Hlodowicus rex, ut super illius praeceptum privilegium faceret, suo praecepto ut, si vellet Hlodowicus rex, ut super illius praeceptum privilegium faceret, suo praecepto illud patris sui praeceptum firmaret. Quod argumentum, sicut factio et non ratio, imperfectum remansit. Denique 4. Idus praefati mensis Hlodowicus rex, quorundam primorum compulsus petitionibus, venit ad apostolici mansionem, et cum eo familiariter locutus, una cum illo reversus est ad conventum episcoporum in exedram iuxta mansionem apostolici. Et post excommunicationem Hugonis, Hlotharii filii, et Yminonis ac complicum eorum, vim facientibus quibusdam episcopis et consentiente rege, dixit papa Iohannes, ut Hedenulfus, sua auctoritate ordinatus episcopus, sedem suam teneret et episcopale ministerium ageret, et Hincmarus caecusi vellet, missam cantaret, et partem de rebus episcopii Laudunensis haberet. Et cum Hedenulfus
Abbreviated transcription (Latin):
trans lationes sicut nec rebaptizationes. uł reordinationes. ꝓfrotario burdega¬
lensi ep̃o. qui de burdegale pictauis. indeq adbiturigensem ciuitatẽ ex ilisse dice¬
batur. Et coronatus hludouuicus apapa iohanne. uii iđ septb̃. inuitauit eunden
papã addomũ suã. & opipare pascens. honorauit eũ multis donis ipse & uxor sua
& remisit eũ ad trecas ciuitatẽ. Postea uero ꝑ missossuos petut eundem papam.
ut uxorẽ illius in reginã coronar&. sed obtinere ñ potuit. Frotarius autẽ & adal
garius ep̃i attuler̃ in conuentu epõꝵ papȩ iohanni p̃ceptũ. ꝑ qđ pat̃ suus hludo uiuo
regnũ tradiderat. petentes ex ipsius parte . ut priuilegio suo ipsũ preceptũ confir¬
mar&. Tunc papa iohannes ꝓtulit exemplar. quasi facti p̃cepti abcarolo impera
abbatiã uelut ex ratione tollere. & sibi habere poss&. Et dicente papa iohanne

Expanded text:
translationes; sicut nec rebaptizationes vel reordinationes, pro Frotario Burdegatranslationes; sicut nec rebaptizationes vel reordinationes, pro Frotario Burdegalensi episcopo, qui de Burdegale Pictavis indeque ad Biturigensem civitatem exilisse dicebatur. Et coronatus Hlodowicus a papa Iohanne 7. Idus Septembris, invitavit eundem papam ad domum suam, et opipare pascens, honoravit eum multis donis ipse et uxor sua, et remisit eum ad Trecas civitatem; postea vero per missos suos petiit eundem papam, ut uxorem igarius episcopi attulerunt in conventum episcoporum papae Iohanni praeceptum, per quod pater suus Ludovico regnum tradiderat, petentes ex ipsius parte, ut privilegio suo ipsum praeceptum confirmaret. Tunc papa Iohannes protulit exemplar quasi facti praecepti a Karolo imperabbatiam velut ex ratione tollere et sibi habere posset; et dicente papa Iohanne,
Abbreviated transcription (Latin):
qui sibi mortẽ uoluntariȩ inferunt. & qui ꝓ suisscelerib puniuntur. scõ inspirante
spũ decreuerunt. ut cũ hrmnis & psalmis eoꝵ corpora non deferant᷑ ad sepulturã.
Quoꝵ decreta sequentes. eaque prȩmisimus de ꝑ uasorib & raptorib rerũ & facil¬
tatũ ecclesiasticarũ. sinon resipuerint. iudicio scĩ sp̃s decernimus. sicut beatus decreut
gregorius dicens. quia tales xp̃iani non sunt. quosq ego & om̃s catholici ep̃i. immo ini¬
uersalis eccła anathematizat. B. Quod drploma iohannes papa suȩ ex cõmuni¬
cationi ascribi fecit. & manu sua confirmans. ab omnib epĩs inss nođo subscribi fecit
Seinde ipso iubente. lecti sunt in srnodo canones sardicensis concilii. & decretũ papae
leonis de epis sedes suas mutantib. sed & affricani canones. ut non fiant ep̃orum

Expanded text:
qui sibi mortem voluntarie inferunt et qui pro suis sceleribus puniuntur, sancto inspirante qui sibi mortem voluntarie inferunt et qui pro suis sceleribus puniuntur, sancto inspirante Spiritu, decreverunt, ut cum hymnis et psalmis eorum corpora non deferantur ad sepulturam. Quorum decreta sequentes, ea quae praemisimus de pervasoribus et raptoribus rerum et jacultatum ecclesiasticarum, si non resipuerint, iudicio sancti Spiritus decernimus, sicut beatus decrevit Gregorius, dicens, quia: 'Tales christiani non sunt, quosque ego et omnes catholici episcopi, immo universalis ecclesia anathematizat'. B÷ Quod dyploma Iohannes papa suae excommunicationi ascribi fecit et manu sua confirmans ab omnibus episcopis in synodo subscribi fecit. Deinde ipso iubente lecti sunt in synodo canones Sardicensis concilii et decretum papae Leonis de episcopis sedes suas mutantibus, sed et Affricani canones, ut non fiant episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs xp̃o in se loquente regnũ dĩ non possidere testat᷑. & cũ huius modi omniũ ueracit᷑
ꝑ uaser̃. ecclesus suis regularit̾ satis facientes ñ restituerint. a cõmunione corporis
& sanguinis xp̃i usq. ad restitutionẽ rerũ ecclesiasticarũ & satisfactionẽ alieni habe¬
anturꝰ. & sacri episcopalis ministerii ex cõmunicationis ecclesiasticȩ contẽptores. scđm
euangelicã & apłicã auctoritatẽ ab ep̃is quoꝵ int̾ est cõmunione. si regularit̾ satis faci¬
entes non resipuerint. anathematis uinculo: in nodati. usq ad satisfactionẽ ꝑmaneant.
It si in ipsa ꝑtinatia ꝑmanentes obierint. nemo corpora illoꝵ cũ hrmnis & psalmis sepeli
nec memoria illoꝵ ad sacrũ altare inter fideles mortuos habeatur. dicente apło & euan¬
gelista iohanne. Est peccatũ ad mortẽ. ꝓ illo ñ dico ut quis or&. Peccatũ enĩ admortẽ
est. ꝑ seuerantia inpeccato usq ad mortẽ. Et sacri antiquoꝵ patrũ canones dehis

Expanded text:
sto in se loquente, regnum Dei non possidere testatur , et cum hujusmodi omni veraciter pervaserunt, ecclesiis suis regulariter satisfacientes non restituerint, a communione corporis et sanguinis Christi usque ad restitutionem rerum ecclesiasticarum et satisfactionem alieni habeantur. Et sacri episcopalis ministerii excommunicationis ecclesiasticae contemptores secundum euangelicam et apostolicam auctoritatem ab episcopis quorum interest commoniti, si regulariter satisfacientes non resipuerint, anathematis vinculo innodati usque ad satisfactionem permaneant. Et si in ipsa pertinacia permanentes obierint, nemo corpora illorum cum hymnis et psalmis sepeliat, nec memoria illorum ad sacrum altare inter fideles mortuos habeatur, dicente apostolo et euangelista Iohanne: ’Estpeccatum ad mortem? pro illo non dico, ut quis oret'. Peccatum enim ad mortem est perseverantia in peccato usque ad mortem. Et sacri antiquorum patrum canones de his
Abbreviated transcription (Latin):
nomine richildẽ mox sibi adduci fecit. & in concubinã accepit. Qua dere eidem
bosoni abbatiã sc̃ĩ mauricii cũ aliis honorib dedit. & ipse aquis palatiũ eandem
concubinã secũ ducens festinare accelerauit. quatenus ubi residuos illius partis
homines hlotharuifuerant sicut ei mandauerant. insua dicitione susciper&
ut de ꝓuincia & de superiorib partib burgundiȩ ad se uenturos suscipiat.
Ueniens autem
aquis. nullũ optinuit quẽ ante non habuit. & inde
ut denuntiaue¬
rat adgundulfi uillã ꝑuenit. Ubi missos ad rian
papae paulum

Expanded text:
nomine Richildem mox sibi adduci fecit et in concubinam accepit; qua de re eidem nomine Richildem mox sibi adduci fecit et in concubinam accepit; qua de re eidem Bosoni abbatiam sancti Mauritii cum aliis honoribus dedit, et ipse Aquis palatium eamdem concubinam secum ducens, festinare acceleravit, quatenus ibi residuos illius partis homines qui Lotharii fuerant, sicut ei mandaverant, in sua ditione susciperet, ut de Provincia et de superioribus partibus Burgundiae ad se venturos suscipiat. Veniens autem Aquis, nullum obtinuit quem ante non habuit, et inde, ut denuntiaverat, ad Gundulfi villam pervenit, ubi missos Adriani papae, Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
transequananis confligentes cũ nortmannis inligeri residentib. Ix. circiter inde
inter fecer. & capientes quendã apostatã monachũ. qui relicta xp̃ianitate se
nortmannis contulerat. & nimis xp̃ĩanis infestissimus erat. decollari fecerunt
Carolus uero ciuitates transsequanã ab in colis firmari rogauit. ernomannis scilia
ac turonis ut p̃sidio contra nortmannos populis esse possent. Nortmanni autẽ
hoc audientes. multã sũmã argenti frum̃ti quoq & uini ac animaliũ ab incolis
terre ipsius quesierunt: ut cũ eis pacẽ facerent : Rarolus inuilla duciaco ui id octobr
certo cõperiens obisse hrrmentrudẽ uxorẽ sua .ii. noñ octobr in monasterio scĩ dro¬
nisu ubi & sepulta ẽ: ex sequente bosone filio biuini quondã comitis. hoc missatiũ
apud matrẽ & materterã suã teut bergã hlothari regis relictã sororẽ ipsius bosonis

Expanded text:
Transsequananis confligentes cum Nortmannis in Ligeri residentibus, 60 circiter inde Transsequananis confligentes cum Nortmannis in Ligeri residentibus, 60 circiter inde interfecerunt; et capientes quendam apostatam monachum, qui relicta christianitate se Nortmannis contulerat et nimis christianis infestissimus erat, decollari fecerunt. Karolus vero civitates trans Sequanam ab incolis firmari rogavit, Cynomannis scilicet ac Turonis, ut praesidio contra Nortmannos populis esse possent, Nortmanni autem hoc audientes, multam summam argenti, frumenti quoque et vini ac animalium ab incolis terrae ipsius quaesierunt, ut cum eis pacem facerent. Karolus in villa Duciaco 7. Idus Octobris certo nuntio comperiens, obisse Hyrmentrudem uxorem suam 2. Nonas Octobris in monasterio Sancti Dyonisii, ubi et sepulta est, exsequente Bosone, filio Buvini quondam apud matrem et materteram suam Theutbergam, Lotharii regis relictam, sororem ipsius Bosonis
Abbreviated transcription (Latin):
& C.l. spatis. & .c.l. mancipiis p̃ter illa quȩ in placito data suNł: ad sedẽptionẽ
eius concessa sunt. Interea idẽ ep̃s in nauib: moritur. xiii kł octobr. Sarra¬
ceni autẽ ingeniose accelerantes de redẽptione illius. quasi non possent ibi
amplius immorari. si illũ uellent recipere redẽptores illius. sedẽptionem
ꝓeo dare accelerant. qđ & factũ est. Et sarraceni suscepta omni redẽptione:
miserunt eundẽ ep̃m sedere incathedra indutũ uestimentis sacerdotalib cũ quib captꝰ
fuerat & uelut ꝓhonore deportauer̃ eũ interrã anauibus . Redẽptores autẽ illius
uolentes cũ eo colloqui & congratulari ei. inuener̃ eũ mortuũ. Quẽ cũ maximoluet
dux brittonũ pacẽ cum nortmannis inligeri residentib fecit. & uinũ partis sua
de pago andegauensi cũ brittonib: suis collegit. Hugo abba & gaut fridus cum

Expanded text:
et 150 spatis et 150 mancipiis, praeter illa quae in placito data sunt, ad redemptionem et 150 spatis et 150 mancipiis, praeter illa quae in placito data sunt, ad redemptionem eius concessa sunt. Interea idem episcopus in navibus moritur 13. Kalendas Octobris. Sarraceni autem ingeniose accelerantes de redemptione illius, quasi non possent ibi amplius immorari, si illum vellent recipere, redemptores illius redemptionem pro eo dare accelerant; quod et factum est. Et Sarraceni, suscepta omni redemptione, miserunt eundem episcopum sedere in cathedra, indutum vestimentis sacerdotalibus cum quibus captus fuerat, et velut pro honore deportaverunt eum in terram a navibus. Redemptores autem illius volentes cum eo colloqui et congratulari ei, invenerunt eum mortuum. Quem cum maximo luctu dux Brittonum pacem cum Nortmannis in Ligeri residentibus fecit et vinum partis suae de pago Andegavensi cum Brittonibus suis collegit. Hugo abba et Gauzfridus cum
Abbreviated transcription (Latin):
atq apostolicũ. sed & romanos turbauit. Hludo uuicus hludo uuici regis ges¬
maniȩ filius cũ saxonib. contra uuinidos qui in regionib saxonũ sunt bellum
cominittens. cũ multa strage hominũ ex utraq parte quoquomodo uictoriam
est adeptus. indeq reuersus. Rot landus arelatensis archi ep̃s abbatiã sc̃ĩ coesan
apud hludouuicũ imperatorẽ & engelbergã non uacua
manu adeptus.
in insula camaria nimis undecũq ditissima. in qua
res ipsius abbatiȩ
plurimȩ coniacent. & inqua portũ sarraceni habe
re solebant. cas¬
tellũ opere tumultuario de sola terra aedificans.
audito sarracenoꝵ
aduentu. in illud satis in consulte intrauit. & appulentib ad ipsũ castellũ sarra¬
cenis. amplius quã .cc̃c. suoꝵ interfectis. ab eisdẽ sarracenis . ẽ. captus. & in eoꝵ
naue deductus ẽ. ac religatus. Vnde . c.l. libris argenti. & c.l. mantellis.

Expanded text:
atque apostolicum, sed et Romanos turbavit. Hludowicus, Hludowici regis Geratque apostolicum, sed et Romanos turbavit. Hludowicus, Hludowici regis Germaniae filius, cum Saxonibus contra Winidos, qui in regionibus Saxonum sunt, bellum committens, cum multa strage hominum ex utraque parte quoquo modo victoriam est adeptus indeque prospere  reversus. Rotlandus Arelatensis archiepiscopus abbatiam Sancti Caesarii apud Hludowicum imperatorem et Engelbergam non vacua manu adeptus, in insula Camaria nimis undecumque ditissima, in qua res ipsius abbatiae plurimae coniacenre solebant, castellum opere tumultuario de sola terra aedificans, audito Sarracenorum adventu, in illud satis inconsulte intravit; et appulentibus ad ipsum castellum Sarracenis, amplius quam 300 suorum interfectis, ab eisdem Sarracenis est captus et in eorum naves deductus est ac religatus. Unde 150 libris argenti et 150 mantellis
Abbreviated transcription (Latin):
ad bairã cum .cecc. nauib miserat. ut & hludouuico contra sarracenos ferr& suf¬
fragiũ. & filiã ipsius hludouuici ase desponsatã de eodẽ hludouui co susciper&.
& illi in coniugio sibi copulandã ducer&. Sed quadã occasione interueniente.
displicuit hludouuico dare filiã suã patricio. Unde idẽ patricius molestus.
corinthũ rediit. Et reuertente hludouuico ab obsidione sarracenoꝵ de pastib
beneuentanis. idem sarraceni de barra egredientes. & hostẽ hludouuiᷤ posttergũ
sequentes. plus quã duomilia caballoꝵ ipsius hostis p̃dati sunt. & cũ eisdẽ caballis
duos ex se ipsis ordinantes cuneos. ad ecclesiã scĩ michahelis in monte gargano
ꝑ rexerunt : & clericos eiꝰdẽ eccłae multosq alios qui adorationẽ illuc conuenerarł
dep̃cdantes. cũ multa spolia ad sua redierunt. Quod factũ. ualde imperatorẽ

Expanded text:
ad Barram cum 400 navibus miserat, ut et Hludowico contra Sarracenos ferret sufad Barram cum 400 navibus miserat, ut et Hludowico contra Sarracenos ferret suffragium et filiam ipsius Hludowici a se desponsatam de eodem Hludowico susciperet et illi in coniugio sibi copulandam duceret. Sed quadam occasione interveniente, displicuit Hludowico dare filiam suam patricio. Unde idem patricius molestus, Corinthum rediit, et revertente Hludowico ab obsidione Sarracenorum de partibus Beneventanis, idem Sarraceni de Barra egredientes et hostem Hludowici post tergum sequentes, plus quam duo milia caballorum ipsius hostis praedati sunt, et cum eisdem caballis duos ex se ipsis ordinantes cuneos, ad ecclesiam sancti Michahelis in monte Gargano perrexerunt, et clericos eiusdem ecelesiae multosque alios qui ad orationem illuc convenerant depraedantes, cum multa spolia ad sua redierunt. Quod factum valde imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit idem ep̃s. Agamus ergo unanimit̃ dño gratias decantantes. te dm̃
laudamus. Et post hȩc ab ep̃is cũ benedictione sacerdotali. est idem rex
coronatus. Indeq florihingas ueniens. quȩ ordinanda sibi iusa sunt
ordinauit . Indeq in saltũ arduenne autũnali uenatione exercitandũ se contulit
Hludouuicus autẽ frater eius: pacẽ sub quadã conditione apud uuinidos obtinere
ꝓcurauit: Ad quã confirmandã. filios suos cũ marchionib terre ipsius direxerat.
ipseq infirmus in ragenis burgh ciuitate remansit. Et mittens missos suos ad
harolũ. mandauit illi defirmitatib quȩ inter eos factȩ fuerunt. sed & de por¬
tione regni quondã hlotharii. Vnde harolus illi congruã responsionẽ mandauit
nterea basilius quẽ michahel grecoꝵ imperator sibi insortẽ imperu assciuerat.
eundẽ michahelẽ dolo interfecit. & imperiũ sibi assciuit. Qui patriciũ suũ

Expanded text:
dixit idem episcopus: 'Agamus ergo unanimiter Domino gratias, decantantes "Te Deum dixit idem episcopus: 'Agamus ergo unanimiter Domino gratias, decantantes "Te Deum laudamus". Et post haec ab episcopis cum benedictione sacerdotali est idem rex coronatus. Indeque Florikingas veniens, quae ordinanda sibi visa sunt ordinavit. Indeque in saltum Arduennae autumnali venatione exercitandum se contulit Hludowicus autem, frater eius, pacem sub quadam conditione apud Winidos obtinere procuravit; ad quam confirmandam filios suos cum marchionibus terrae ipsius direxerat, ipseque infirmus in Ragenisburgh civitate remansit. Et mittens missos suos ad Karolum; mandavit illi de firmitatibus quae inter eos factae fuerunt, sed et de portione regni quondam Hlotharii. Unde Karolus illi congruam responsionem mandavit. Interea Basilius, quem Michahel Grecorum imperator sibi in consortem imperii assciverat, eundem Michahelem dolo interfecit et imperium sibi asscivit. Qui patricium suum
Abbreviated transcription (Latin):
astephano papa romano ante scȩ̃ dĩ genitricis & semꝑ uirginis mari& altare
remi in imperatorẽ est coronatus. & demũ factione quorundã terreno imperio
destitutus. in prędictã regni partẽ unanimitate ep̃oꝵ & fidelis populi ante
sepulchrũ scĩ dronisu eximu martyris ecclesiae scẽ est redditus. & in hac domo
ante hoc altare ꝓto martyris stephani. cuius nom̃ interp̃tatũ resonat coro¬
natus. ꝑ dñi sacerdotes acclamatione fidelis populi. sicut uidimus qͥ ad fuimus.
corona regni. ẽ. imperioq restitutus. Et quia aut historiis sacris legimus.
reges quando regna obtinuerunt. singuloꝵ regnoꝵ sibi diademata imposuer̃.
in obtentu regni unde uos ad illũ conuenistis. & uos ei cõmendastis. sacerdotali
ministerio ante hoc altare coronetur. & sacra unctione dño consecretur.
Quod si uobis plac&. ꝓpruis uocib consonate. Et in hoc conclamantib om̃ib

Expanded text:
a Stephano papa Romano ante sanctae Dei genetricis et semper virginis Mariae altare a Stephano papa Romano ante sanctae Dei genetricis et semper virginis Mariae altare Remi in imperatorem est coronatus et demum factione quorundam terreno imperio destitutus, in praedictam regni partem unanimitate episcoporum et fidelis populi ante sepulchrum sancti Dyonisii eximii martyris ecclesiae sanctae est redditus, et in hac domo ante hoc altare protomartyris Stephani, cuius nomen interpretatum resonat ' coronatus', per Domini sacerdotes acclamatione fidelis populi, sicut vidimus qui adfuimus, corona regni est imperio restitutus. Et quia, ut in historiis sacris legimus, reges, quando regna ootinuerunt, singulorum regnorum sibi diademata imposueruntin obtentu regni, unde vos ad illum sponte convenistis et vos ei commendastis, sacerdotali ministerio ante hoc altare coronetur et sacra unctione Deo consecretur. Quod si vobis placet, propriis vocibus consonate'. – Et in hoc conclamantibus omnibus,