comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desse suciuirus etuiliuis cruciatũ monstraret et dnibeniuolentiã inuittiret. Sic deben
om̃s quifcimulos habent et sumulas cogutire. Sic misereri sic ẽdolereeis sic supplica¬
re Sic curthabere deseruis suis ł deancillis sicut et illȩ bectus centuno fec̃ ꝑaaslli
hamilittutẽ et prudentia Fidẽ in eo qđ ex gentib: credidit puerũ as aluatore possesa¬
nari : Humilitatẽ qđ seuidicauit in dignũ cuiꝰ intectũ intraret. Prudentica qđ ultiu
corporis tegm̃ diuiniattẽ latentẽ uiderit. Sciens ñ id sibi ꝓfuturũ qđ etiã ab incredulis
uidebat᷑ sed id qđ latebat in trinsecus. Alibiad sanandũ regulifiliũ uenire noluit ne
duitias honorcisse uide retur. Hic ne c̃ditionẽ seruilẽ sp̃uisse adcenturionis stonulũ ra
ire c̃sentit. Et respondens centuriocit: Dnẽ ñ sũ dignꝰ at intres subtectũ meũ Propt̃iute
gentił conscientiã grtauarise magis dignatione putauit dnĩquã uiuari nec posse haber

Expanded text:
et, quatenus et illius cruciatum monstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis, vel de ancillis, sicut et ille beatus centurio fecit. Et aithumilitatem, et prudentiam fidem, in eo quod ex gentibus credidit puerum a Salvatore posse sanari; humilitatem, quod se judicavit indignum, cujus tectum intraret; prudentiam, quod ultra corporis tegmen divinitatem latentem viderit, sciens non id sibi profuturum quod etiam ab incredulis videbatur, sed id quod latebat intrinsecus. Alibi ad sanandum reguli filium venire noluit, ne divitias honorasse videretur: hic, ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consentit. Et respondens centurio ait, Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Propter vitae gentilis conscientiam, gravari se magis dignatione putavit Domini, quam juvari, nec posse haber
Abbreviated transcription (Latin):
poteitae iurtus ub in ulla temporis intorueni entemorula iussa saluatoris salus ferana comaae
id eoque merito qui ad fuerant damnatis blas phemiae iaculis : ad laudem tante maiestatis scu¬
pendia corda conuertunt Eecum transiret in deihs. uidit hominem sedentem in teloneo

Expanded text:
potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente mora, jussu Salvatoris salus festina comitatur! potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente mora, jussu Salvatoris salus festina comitatur! Ideoque merito qui affuerant, damnatis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt. II. Et cum transiret inde Jesus, vidit hominem sedentem in telo
Abbreviated transcription (Latin):
tollere est ipsam quoq carnem percontinentia et fena correpti specelestium premiorũ adalius
segregare terrenis Sublaco autem lecto domumire ad paradsum redire est Haecetenmuesa
est domus nr̃a quaehominem prima suscepit noniure amissa sed fraude tandem restituta
pereum host nil debuit. Aliter Sanus qui languerat domum re portat lecum cũ anima
renissione accepta petcatorum ad internam sui custodiam cumipso secorpore refert nequia
post ueniam undeiterum iuste feriatur admitit. et surrexit et abit indomum suam et¬
nostra patabtica si surrexerit si robur pristinum recu pauerit porat lenun suam in
qua iacebat antedis soluta. et portat illum in domum uirtutum suarum. Videntes autem turbae
timuerunt. et glorificauerunt dm̃ qui dedit potestatemtalem hominib Quam miranda dicunat

Expanded text:
tollere est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis tollere est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabato domum ire, ad paradisum redire est. Haec etenim vera est domus nostra, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandem restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter sanus qui languerat domum reportat grabatum, cum anima, remissione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid post veniam unde iterum juste feriatur admittat. Et statim ille surreanima paralytica si surrexerit, si robur pristinum recuperaverit, portat lectum suum in quo jacebat ante dissoluta: et portat illum in domum virtutum suarum. Videntes autem turbae timuerunt, et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus. Quam miranda divinae
Abbreviated transcription (Latin):
saepus fit causa flagellorum: Ceterum in nocentes et iustos adaugmenta p̃miorum flagellari pfec
tiam ẽ poena reproborum ut sciatis autem qͥmn fuluis hominis habet porcorpelli in peniton¬
petata tuncat paralitico: Surge colle letumtuuam et uade indomum tuã si et ds̃ est uixta
e ut et homo xp̃s ꝑ dioinitatis suae fragilitatem propeccatorib mori scrutator animarum
praeuenit mentium mana consilia et deitatis suae potentiam operis attestatione monstrauit
dumidis sipati corporis menbra componit neruos stringit ossa cõplet . uiscera firmat uirtute eterenar
ad cursum suscitat in uiuo cadauere lamsepultos. Tolleait lectũtuum hoc est portaportone r
Oneris muta uices ut quod fuit infirmitatis testimonium sit probatio sanitatis Vademn domumtu
nepiana fide sureere est animã seacarnalibus desiderusuib aegraiacebat abstraber ÷ bectumuero

Expanded text:
saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ad augmenta praemiorum flagellari perfesaepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ad augmenta praemiorum flagellari perfetium est poena reproborum. Ut sciatis autem quoniam filius hominis habet potestatem in tpeccata, tunc ait paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Si et Deus est juxta est; ut et homo Christus per divinitpraevenit mentium magna consilia. Et deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, ossa complet, viscera firmat, virtutem et gressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle, ait, lectum tuum: hoc est, porta portantem, oneris muta vices, ut quod fuit infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis. Vade in domum grabato surgere est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra jacebat abstrahere. Grabatum vero
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad inchoationem damnationis acternae quod reproborum .ẽ proprium sicut antiochus
et herodes quiuterq: suo tempore aduersus dm̃ repugnantes quod tormentorum in gebenna
perpetuo passuries sent presentium afflictionum miseria cunctis ostendebant
orub congruit illud propheae et duplici contritione conteredõs Vnde necessa est
in orinib: qua etemporaliter aduersa patimur cum humilitate dño gratias atamus
et uifimitensi ncue conseu deconlatis nobis remediis yatuemur necesse ẽua sđ consuentã
nrobenouersi sollerter opera nr̃a simul et cogitadiones explbremus etquic quia ael corsaenta
dephendimus digna castigatione purgemus quicquid his quaenos requisiuidnos pebasseis
uitoo nobis elationis peris se comperimus e hochumili satis factione castigemus haec enim pobis

Expanded text:
; aut ad inchoationem damnationis aeternae, quod reproborum est proprium: sicut Antiochus ; aut ad inchoationem damnationis aeternae, quod reproborum est proprium: sicut Antiochus et Herodes , qui uterque suo tempore adversus Deum repugnantes, quot tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant: quibus convenit illud Prophetae: Et duplici contritione contere eos . Unde necesse est in omnibus qui temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus; et infirmitatis nostrae conscii, de collatis nobis remediis gratulemur necesse est, ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus digna castigatione purgemus; quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus: haec enim nobis
Abbreviated transcription (Latin):
grauantur. ut beati patres iob et tobias et in numeri martrres in utroq testamento
aut ad custodiam uirtutum ꝑceptarum nesuperbia temptante dispereant sicut apło paulo
cuine magnitudine reuelationum extolleredir. datus .ẽ strmulus carnis suae angelus
satanae qui eum colafizaret. aut ad intelligenda ec corrigenda peccata nr̃a sicut maria
soror a aron in heremo obuerba temeritatis et superbiae lepra ꝑcussa est sicut paralrticus
de quotractamus qui non nisi dimissis primo peccatis potuit ab infirmitate curari. Aut
adidedum dĩ saluantis siue ꝑserpsum siue ꝑ famulos suos. sicut caecus natus in euangdio
quin eq ipse peccauit neq parenter eius sed ũt manifestaretur opera dĩ in illo sicet laaris
cuius infirmitas non fuit admortem sed progloria di ut glorificaretur filius diper eam

Expanded text:
gravantur, ut beati Patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento; gravantur, ut beati Patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento; aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant: sicut apostolo Paulo, cui, ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae qui eum colaphizaret ; aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepra percussa est : sicut paralyticus de quo tractamus qui, non nisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eum
Abbreviated transcription (Latin):
et hominib delicta dimittere. ex uobis intelligite. quid paralrticus consequatur.
Quid .ẽ. facilius dicere dimittuntur tibi peccata aut dicere surge et ambula. Interdice¬
rẽ et facere.: multa distancia ẽ utrum sint paralrtico peccata dimissa solus nouerat
quiddimittebat. Surge autem et ambula tam ille qui surgebat. quam hi qui surgentẽ
uidebant. Approbare poterant. Fit igitur carnale signum ut probetur spiritale quã quã
eiusdem uirtutis sit et corporis et animae uitia dimittere. Et datur nobis intelligentia
propter peccata plerasq: euenire corporum debilitates. Et id circo forsitan dimittunt᷑¬
prius peccata: ut causis debilitatis ablatis sanitas resttuatur. Quinq siqui¬
dem sunt differentiae causarũ proquib: in hac uita molestus corporalib affligi¬
mur: Aut enim admerita augenda per patientiam iusti corporis in firmitatẽ

Expanded text:
et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid facilius est dicere, Dimittuntur tibi peccata, aut dicere, Surge et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam is qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum ut probetur spiritale, quanquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Et idcirco forsitan prius dimittuntur peccata ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quaedam siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
consequenter ergo scribae quia hominem putabant et uerba dĩ intelligebant arguus
eum blas phemiae. sed licet nescientes uerum dicebant . quia nemo dimitterẽs peccata
nisi dr̃. qui per eos quoq dimittit quib: dimittendi tribuit potestatem. Et ideo xp̃s
uereds̃ probatur. quia dimittere peccata quasi ds̃ potes. Nerum dõ testimonium
reddunt. sed personam xp̃i negando falluntur. Erant itaq uidaei quicum xp̃m etdm̃¬
es se et peccata dimittere posse credant ihm̃ tamen xp̃m. eẽ. non credunt: Sed multo
dementius errant arriani. quicum ihm̃ et xpm eẽ. et peccata posse dimittere euangelii
uerbis deuicti negare non audent. nibil hõminus dm̃ negare nontiment. Ad ipse perfidos
saluare desiderans. et occultorum cognitione et uirtute operum dm̃ se . eẽ. mani festat.
tacens loquitur. Eadem maiestate et potentiaq cogitationes uras in tueor possum

Expanded text:
. Consequenter ergo scribae quia hominem putabant et verba Dei intelligebant, arguunt . Consequenter ergo scribae quia hominem putabant et verba Dei intelligebant, arguunt eum blasphemiae. Sed, licet nescientes, verum dicebant, quia nemo dimittere peccata, nisi Deus, potest: qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi dedit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam esse et peccata dimittere posse credant, Jesum tamen Christum esse non credunt. Sed multo dementius errant Ariani, qui cum Jesum Christum esse, et peccata posse dimittere, Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse manifestat. tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum
Abbreviated transcription (Latin):
A ut confide homo dimittuntur tibi peccata homo: Aut confide filii dimittntur tibi peccat
homo. Intuendum sane quantum propria cuiusq fides apud dm̃ ualeat ubi tantum
ualuit aliena. ut totus homo repente hoc .ẽ. exterius interiusq: iam saluatus exurgere
aliorumq merito aliis relaxarentur errata: Audituenitm et tacet paralrticus nec ullã
respondet gratiam. quia plus corporis quam animae tendebat adcuram. et temporales
aerumnas resoluti corporis sic deflebat ut aeternas poenas resolutioris animae non defle¬
ret gratiorem sibi prosentem uitam iudicans quam quam futuram: Merito xp̃s offerentiũ
quam corpus Et ecequidam describis dixerunt intrase hic plas phemat. Quid autem dixero
illi blas phemia : martus consequenter exponit dicons. Quis inquiunt potest dimittere pitca¬
ta nisi solus ds̃ legimus in propheta dicentem dño ego sum quideleo iniquitates tuas

Expanded text:
aut, confide, homo, dimittuntur tibi peccata, fili; aut, confide, fili, dimittuntur tibi peccata, aut, confide, homo, dimittuntur tibi peccata, fili; aut, confide, fili, dimittuntur tibi peccata, homo. Intuendum sane quantum propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tantum valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est exterius interiusque, jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur errata. Audit veniam et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam: quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito Christus offerentium quam corpus. Et ecce quidam de scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. Quod autem dixerint illi esse blasphemiam, Marcus consequenter exponit, dicens: Quis, inquiunt, potest dimittere peccata nisi solus Deus? Legimus in propheta dicente: Ego sum qui deleo iniquitates tuas
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam et uirtutem quib: utilius nihil .ẽ. inuita hominib: Quas non nulli uersis nomi¬
nibus prudentiam foratudinem temperantiam et iustitiam appellant. Et uidensihs̃¬
fidem illorum dixit paralrtico. Confide fili remittuntur tibi peccatatua: Omirahum¬
litas. Despectum et debilem totisq: membrorum conpagib: dis solutum filium uocat
quem sacerdores non dignabantur attingere. Aut certe ideo filium quia dimituntur
ei peccata sua. Quo dergo matheus dicit dñm dixisse. confide fili remittuntur tibi peccata
tua lucis autem non dixit fili sed homo ad sententiam dñi expressius insinuandum ualet
quia homini dimittebantur peccata: qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere non
peccaui. Simul etiam ut illo quibomini dimittebat in telli geretur ds̃. Sed et siquẽ mouec
utrum dr̃ dexerit quod matheus an quod lucas dixit. scat utrumq illum simul dicereposse

Expanded text:
justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus . Quas nonnulli versis nomijustitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus . Quas nonnulli versis nominibus, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam appellant. Et non ifidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira humilitas! Despectum, et debilem, totisque membrorum compagibus dissolutum, filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere. Aut certe ideo filium vocat, quia dimittuntur ei peccata sua. Quod ergo Matthaeus dicit Deum dixisse: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua, Lucas non dixit, fili, sed. homo, ad sententiam Domini expressius insinuandam valet: quia homini dimittebantur peccata, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat intelligeretur Deus. Sed et si quem movet utrum Dominus dixerit quod Matthaeus, an quod Lucas, dixit, sciat utrumque illum simul dicere posse,
Abbreviated transcription (Latin):
tando redierat de regione geras senorũ ut ueniens ingalileam. recte dicerecur uenis se
in ciuitatem suam in quocumq oppido eẽt galileae : preseram quia et ipsa capharnaum
ita excellebat ingalilea ut tamquam metropolis haberetr: Et ecce obtulerunt ei para¬
ticum iacentem in lecto. Curatio paralrti cihuius animae post diuturnam in lecebre carnis in¬
herdiam ad xp̃m suspirantis saluationem indicat. Quae primo omnium ministris qui eam su
leuent et xp̃o afferant id est bonis doctorib: qui spem sanationis opemq: intercessionis
suggerant indiget. quibene marco narrante quattuor fuisse reperiuntur. siue qui
quattuor eu angelii libris omnis p̃dicantium uirtus omnis sermo firmatur. seu quia
quattuor sunt uirtutes quib: ad promerendam sospitatem fiduciamentis erigitur
Dequib in aeternae sapientiae laude dicitur. Sobrietatem enim et sapientiam docet . et

Expanded text:
taverat de regione Gerazenorum, et veniens in Galiltaverat de regione Gerazenorum, et veniens in Galilin civitatem suam, in quocunque oppido esset Galilaeae, praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tanquam metropolis haberetur. Et ecce obtulerunt ei paralyticum jacentem in lecto. Curatio paralytici hujus animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis, salvationem indicat. Quae primo omnium minisblevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et
Abbreviated transcription (Latin):
significat multitudinem uetusta sua uita delectatam. honorare quidem sed nolle patixpian
legem dum dicunt quod eam implepe non possint admirantes tamen fidelem populum apris¬
tatemsuam. Oritur igitur hic questio intermarcum et matheum ł qm̃ matheus ita scribit.
tam quam inciuitate dñi factum sit quam natareth es sequidam uolunt Marcus autem
incafarnaum quae difficilius soluereur. si matheus etiam natareth nominaret. Nunc
uero cum potuerit ipsa galilea diciciuitas xp̃i. quia in galilea erat natareth sicut uniuersũ
regnum intot cuitatib: constitutum dicitur romana ciuitas cumq in tot gentib conftituta
sit ciuitas dequa scriptum est gloriosissima dicta sunt dete ciuitas dĩ. et cum ipseprior
populus dĩ intot ciuitatib habitans. etiam unadomus dicta sit domusisrł quis dubitauerit
inciuita tesua hoc fecis seihm̃. Cum hoc fecerit in capharnaũ ciuitate galileae. quo trans fre

Expanded text:
significat multitudinem vetustam sua vita delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam significat multitudinem vetustam sua vita delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristatem suam. Oritur igitur hic quaestio inter Marcum et Matthaeum, quomodo Matthaeus ita scribit tanquam in civitate Domini factum sit, quam Nazareth esse quidam volunt, Marcus autem in Capharnaum. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominasset. Nunc vero cum potuerit ipsa Galilaea dici civitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut universum regnum in tot civitatibus constitutum dicitur Romana civitas: cumque in tot gentibus constituta sit civitas de qua scriptum est: Gloriosissima dicta sunt de te, civitas Dei ; et cum ipse prior populus Dei in tot civitatibus habitans, etiam una domus dictus sit domus Israel, quis dubitaverit in civitate sua hoc fecisse Jesum, cum hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
et eccitotaciuitas exit obuiamihũ et uiso eo rogabant ut transiret afinib eorũ. Qui rogant ut transeqt
fines eorum non desuꝑbia hoc faciunt ut non nulliuiam arbitrantur. sed dehumilitate. Consci
fragilitatem suae gerasem presentia sednĩ iudicabant in dignos non capientes uerbum dĩ nec in fir¬
ma ad buomente pondus sapientiae sustinere ualentes. Quodpetro ipsiuiso piscium miraculo con¬
tigis se legitur et uidua sarepthera beati heliae cuius sensit hospicio benedici nihilhominus se
pũtur prosentia grauari: Quuid mihi et tibi inquid uirdĩ: In gres sus es adme ut rememoraren
raigunates men et occideres filium meum: misticae autem quod geraseni prodeunt uiderequo
factum est e inueniunt hominem uestitum et mente sana sedere adpeder ihũ ut lucas dicit¬
et cognoscentes quid factum sit rogant ihm̃ ut ab eis discederet magnotimore perculsi

Expanded text:
Et ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo rogabant ut transiret a finibus eorum. Qui rogant ut transeat Et ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo rogabant ut transiret a finibus eorum. Qui rogant ut transeat fines eorum, non de superbia hoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate, conscii fragilitatis suae. Geraseni praesentia se Domini judicabant indignos, non capientes verbum Dei, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi, viso piscium miraculo, contigisse dicitur . Et vidua Sarepthana beati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi, inquit, vir Dei? ingressus es ad me ut rememorarentur iniquitates meae et occideres filium meum? Mystice autem quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniunt hominem vestitum, et mente sana sedere ad pedes Jesu ut Lucas dicitet cognoscentes quid factum sit rogant Jesum ut ab eis discederet magno timore perculsi,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia et liberato popclo gentium adominatione daemoniorum in abditis agunt sacrilegosritus suos
qui xp̃o credere noluerunt. Caecaet pro funda curiositate submersi. Et notandum quod sp̃s inmun¬
dinec in corpusirent nisi hoc illis benignus ipse saluator petentib: quos certe in abissum posset
religare concederet. Rem neces sariam docerenos uolens ut scilicet nouerimus eos multominu
possesua potestate nocerehominib: quine pecorib: qualib cumq potuerunt. hanc autem potes¬
tatem ds̃ bonus occulta iustitia nobis dare potest in iusta non potest. Pastores autem fager
et uenientes inciuitatem nunciauer unt omnia et dehis qui daemonia habuerunt. Quod paftores
poriorum fugientes istanunciant. significat quosdam etiam primites impiorum quam quam
xp̃i anam legem fugiant. Potentiam tameneius ꝑgentes stupendo et mirando p̃dicare noncessant

Expanded text:
cclesia, et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, cclesia, et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos recte in abyssum posset relegare, concederet: rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia in nobis dare potest, injusta non potest. Pastores autem fugerunt, et venientes in civitatem nuntiaverunt omnia, et de his qui daemonia habuerunt. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdam etiam primates impiorum, qui quanquam Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare non cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait illi ihs ite Ideo permisit quod peebant daemonib: ut ꝑ interfectionem porcorum hominib: salutis occas
praebereiur Erubes catmanicheus  Si de eadem substantia et ex eodem auctore hominũ bestiarũ q sunt
animar quomodo unius hominis salutenduomilia porcorũ suffocantur. In quorum tamen interitu figura¬
uiter homines in mundiuocis et rationis expertes iudicantur. qui inmonte suꝑbiae pascentes. lutulentis
oblectantur in actib: Talib: en imꝑcultus idolorũ possunt dacmonia dominari: Namnisi quis portimore
uixerit non in eum diabolus accipiet potestatem: Aut ad probandum tantũ non autem ad perdendum
accipiet. At illi exeuntes abierunt inportos. Et eccemagno im petu abiit totus grex perpraecops in mas
et morau sunt in aquis. Duod autem instagnum p̃cipitati sunt pora. significat quod iam clarificata ẽ¬

Expanded text:
Et ait Jesus, Ite. Ideo permisit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio Et ait Jesus, Ite. Ideo permisit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Erubescat Manichaeus: si de eadem substantia et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt animae, quomodo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur? In quorum tamen interitu figuraliter homines immundi vocis et rationis expertes indicantur, qui, in monte superbiae pascentes, lutulentis oblectantur in actibus. Talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, non in eum diabolus accipiet potestatem, aut ad probandum tantum, non autem ad perdendum accipiet. Et illi exeuntes abierunt in porcos, et ecce magno impetu abiit totus grex per praeceps in mare et mortui sunt in aquis. Quod autem in stagnum praecipitati sunt porci, significat quod jam clarificata E
Abbreviated transcription (Latin):
cebant tendere damnationem : Ideoq: luca at tertante rogabant eũ ne imperaret las ue ndis su
irent erat aut non longe ab eis grex portarũ multorũ pascens. Daemones aut̃ rogabant eum dicanto
si eicis nos mito nos ineeson porconũ : Ergosciendum .ẽ. quod uerba daemonũ que diuerse ab euangelisas hocin
loeo dict sunt non habent aliquid scrupcili cumuel adunã redigi sentntiã÷ uel omnia dicta possint intelligo
Nec quia pluraliter apud matiheum apud illos aute singularit̃ loquitur. Cum etipsi narrent quod uatirito¬
gatus quiduocetur legionem se cẽ rospondit eo quod multa essent daemonia Nec quod martus dixit
circa montom fuis sa gregem porcorum. lucas aut̃ inmonte quicquam repugnat. Grex autem portorũta maet
fuit ut aliqui essent in monte aliqui circamontem. Erant enim duc milia portorum sicut martus ex pressto

Expanded text:
cebant tendere damnationem. Ideoque, Luca attestante, rogabant eum ne imperaret eis ut in abyssum cebant tendere damnationem. Ideoque, Luca attestante, rogabant eum ne imperaret eis ut in abyssum irent. Erat autem non longe ab eis grex porcorum multorum pascens, daemones autem rogabant eum dicentes: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum. Ergo sciendum est quod verba daemonum quae diverse ab evangelistis hoc in loco dicta sunt, non habent aliquid scrupuli, cum vel ad unam possint redigi sententiam, vel omnia dicta possint intelligi. Nec quia pluraliter apud Matthaeum, apud illos autem singulariter loquitur, cum et ipsi narrant quod interrogatus qui vocaretur, legionem se esse respondit, eo quod multa essent daemonia. Nec quod Marcus dixit circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quidquam repugnat: grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliqui essent in monte, alii qui circa montem. Erant enim duo millia porcorum, sicut Marcus expressit
Abbreviated transcription (Latin):
posehes seesibus etiam malemorum spirituum potius quam infismtet bomin
pos sent esse conspicua ł lincperpendi potest quistuit afure leñmore
iudeorum ausa ẽ cumdicere in principe demoniorũ eiecis se demonia quẽ ipsa demonia tatentur
nichil secum habere commune : quiho cipsum qđ perdemoniaci clamauere furorẽ fot modum
in de lubris idolorum dicere et confiteri noncessarunt ihum uidelicee ẽẽ xp̃mfiliũ dialtis nm¬
ineese aliquid dum illo pacis aut sotiaetatis habene. Venisti anto tempustor querenos. Saebat eninle¬
ddiabolus et ministri eius certam sibi esse damnationem inuiditiodĩ futuram. Cui per esaiam pro ꝓhetã
nis Sed dispensationem diuini consili quae in carnatione xp̃i nobis manifestanda erat scire non potuit
quia sapientiam di secundum apłm nemo principum huius sđicomouit. Si enĩ cognouis sent nũqua
dnm gloriȩ erucifixissent potentiam ergo tunc dominici aduentus quã mirabantur ad suã ꝑtimes¬

Expanded text:
s sensibus etiam malignorum spirituum potius quam infirmitati hominum possent esse conspicua. Hinc perpendi potest quanta sit Arii vesania Judaeorum ausa est eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habein delubris idolorum dicere et confiteri non cessarunt, Jesum videlicet esse Christum Filium Dei altissimi, nec se aliquid cum illo pacis aut societatis habediabolus et ministri ejus certam sibi esse damnationem in judicio Dei futuram, cui per Isaiam prophetam ris ; sed dispensationem divini consilii, quae incarnatione Christi nobis manifestanda erat, scire non potuit; quia sapientiam Dei, secundum Apostolum, nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Potentiam ergo tunc Domini adventus, quam mirabantur, ad suam pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
gentes Nec pretereundum quod marcus lucas dicunt hanc eandem mulierem in medicos
erogasse omnem substantiam suam nec abullo potius securari. Medicos siue falsos intelli¬
gimus teologos si uephilososos legũque doctores saecularium. quimulta de uirtutib uitusq
subtilis sime disputantes utilia uiuendi credendiq instituta semorto libus darepromitte¬
bant. Seucerte ipsos sp̃s inmundos qui uelut hominib: consulendo sese prodõ colendos
ingerebant. quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae uin
expenderat tancominus potuit ab iniquitatis suae sordepurgari. Sed haec ubi populum
iudacorum e grotas uerumq detaelo cognouit ad esse medicum coepit ee ipsa languoris
suisperars prueri et in tarero inedium Accedit et dnm tangit ecdesia degenuori

Expanded text:
gentes . Nec praetereundum quod Marcus Lucasque dicunt hanc eamdem mulierem in medicos gentes . Nec praetereundum quod Marcus Lucasque dicunt hanc eamdem mulierem in medicos erogare substantiam suam, nec ab ullo posse curari. Medicos sive falsos intelligimus theologos, sive philosophos legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promittebant: seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo sese pro Deo colendos ingerebant; quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires extenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec ubi populum Judaeorum aegrotasse, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare, pariter et inquirere remedium. Accedit, et Dominum tangit Ecclesia de genti
Abbreviated transcription (Latin):
triae pollutione et super his quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur potest
recte intelligi Ergoquamdiu synagoga uiguit laborauit ecclesia. Defectus illius huius est
uirtus quia illorum delicto salus facta est gentibus. Nec sine mrsterio est quod profilia
prius rogatur. et tamen eoreusa prius sanatur. Quialicet patriarchae et prophetae salu¬
tem hebregrum ante postulauerint. magna tamen fides gentium prius salutis donumim¬
petrauit. Filia autem principis in ciuitate legis moriens et in domo in qua unius dĩcultus
ac confessio fuit ab eodem dño resuscitatur. haec autem mulier sanguinefluens non indo¬
mo non in urbe accedit ad dnm quia iuxta legem urbibus excludebatur sed in tanere am¬
oulante noundum peria adaliam alia curaritur. Vndẽ dicunt et apłi. uobis quidem
oportebat predicari uerbum dĩ sed qñmindignos uos iudicatis salute trans gredimur ad

Expanded text:
triae pollutione, et super his quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest triae pollutione, et super his quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia: defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus facta est gentibus. Nec sine mysterio quod filia prius rogatur, et tamen haemorrhoissa prius sanatur; quia licet patriarchae et prophetae salutem Hebraeorum ante postulaverint, magna tamen fides gentium prius salutis donum impetravit. Filia autem principis in civitate legis moriens, et in domo in qua unius Dei cultus ac confessio fuit ab eodem Domino resuscitatur. Haec autem mulier sanguine fluens, non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta legem urbibus excludebatur, sed in itinere, ambulante Deo, ut dum pergit ad aliam alia curaretur. Unde dicunt et apostoli: Vobis quidem oportebat praedicari verbum Dei; sed quoniam indignos vos judicastis salute, transgredimur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ibi mortis ibi mortis exitus et uitae patet in droitus: Et eccemulier quae sanguinis fluxum pa¬
tiebatur duo decim annis accessit retro. et tecigit fimbriam uestimentieius . Mulier sangume
fluens sed ad nõcurata est ecclesia congregatã degentibus quae in genito carnalium delectationũ
polluta fluxu atque acoetuiam fuerat segregata fidelium Seddum uerbum dĩ iuda eam sal¬
uare cerneret. illa paratam iam promissamquẽ aliis preripuit specerta salutem. Notandũq
quod et archisynagogi duodenis sit filia et mulier haec ab annis sanguine fluxerit
hoc est eodem quo haec natasit tempore. illa coeperit in firmari. una enim poene eademq
saeculihuietate et srnagoga in patri archis nasci. et gentium exterarum natioper orbem
coepit ido latriae sanie foedari. nam et fluxus sanguinis bi fariam hoc est et super idola¬

Expanded text:
 ibi mortis exitus et vitae patet introitus. V. Et ecce mulier quae sanguinis fluxum pa ibi mortis exitus et vitae patet introitus. V. Et ecce mulier quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis, accessit retro et tetigit fimbriam vestimenti ejus. Mulier sanguine fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est congregata de gentibus; quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium: sed dum verbum Dei Judaeam salvare cerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem, quo haec nata sit tempore, illa coeperit infirmari: una enim pene eademque saeculi hujus aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idolola
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est quia filia unica erat illi fere annorum duodecim et haec moriebatur. quã modo
de functam pater ipse conquiritur quia post nobilem educationem legis latoris. et instruo¬
tionem prophecarum post quam ad intelligibiles animos peruenerat postquam spiritalem
dõ sobolem generare debebat uariorum errorum languore consternata subito peccatorum mor¬
te extincta est Sed ueniens redemptor noster quam mortuam inuenit dextera sua epotentiae
cito aduitam reuocauit: Nota quod princeps istedixit ueni impone manum tuam super eam
et uiuet Centurio autemait dñe tantum dic uerbo et sanabitur puermeus. et surgens ihs
sequebatur eum et discipuli eius. Qui a prope est timentibus dm̃ salutare ipsius. nec obliuis¬
citur uoces quaerentium se. Vbi enim aduentus ihũ cum doctorib: suis propinquat. ftaam¬

Expanded text:
ita scriptum est, quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Quam modo ita scriptum est, quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Quam modo defunctam pater ipse conqueritur: quia post nobilem educationem legislatoris et instructionem prophetarum, postquam ad intelligibiles animos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, variorum errorum languore consternata, subito peccatorum morte exstincta est; sed veniens Redemptor noster, quam mortuam invenit, dextera suae potentiae cito ad vitam revocavit. Nota quod princeps iste dixit: Veni, impone manum tuam super eam, et vivet; centurio autem ait: Domine, tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Et surgens Jesus sequebatur eum, et discipuli ejus. Quia prope est timentibus Deum salutare ipsius , nec obliviscitur voces quaerentium se. Ubi enim adventus Jesu cum doctoribus suis propinquat, statim
Abbreviated transcription (Latin):
illuminaris uel illuminatus uocatur qui accepit uerba uitae darenobis et per haet ceteros illu¬
carne dñm humili cordese eius potentiae subdidit: quemita circa finem scđi hominem in car¬
nandum es seco gnouit. ut aeternum ante omnem scłm dñm existere non dubitaret. Si enim
caput xp̃i ds̃ pedes eius qui aptius quam as sumta humanitas qua terram nrãe mortalitatis
tet git accipiendi sunt. et procidere archisynagogum ad pedes ihm est legis latorem cũ tota
progeniae patrum mediatorem dĩ et hominum longe sibi dignitatis gloria preferendum esse
cognoscere et confitericum apostolo quia quod in firmum est dĩ fortius est hominibus. Qui
autem archisynagogus ille adorans dñm pecierit audiamus. Filia in quit mea modo de funta
est sed ueni impone manumtuam supeream et uiuet. Filia archis rnagogi ipsa est synagoga
quae sola legali institutione composita quasi unica mosinata erat. Vnde et in euangelio lucae

Expanded text:
illuminans, sive illuminatus, vocatur, qui accepit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuurum in carne Deum, humili corde se ejus potentiae subdidit. Quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus, pedes ejus quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo , quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid autem archisynagogus ille adorans Dominum, petierit audiamus: Filia, inquit, mea modo defuncta est, sed veni, impone manum tuam super eam, et vivet. Filia ergo archisynagogi ipsa est Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Unde et in Evangelio Lucae
Abbreviated transcription (Latin):
inmundus eston estandeb tangit dnm ut sanguinis uitio etiam cursoetu Adib conũ¬
sus et uidenseam dixit Sonfidefilia fidestua te saluam fecit Conuersus aldibi conuer
iustini dici ad miser cordiae suae laitatem ut ex uasis irae faceret uasa miseruordiae
et fiere quodipse promisit pe prophetam dicens Conuertimini ad mesa et seo conulitar

Expanded text:
immundus est; ista ideo tangit Dominum ut sanguinis vitio etiam ipsa cuimmundus est; ista ideo tangit Dominum ut sanguinis vitio etiam ipsa cudens eam dixit: Confide, filia, fides tua te salvam fecit. Conversus a severitate justi judicii ad misericordiae suae largitatem, ut ex vasis irae faceret vasa misericordiae, et fieret quod ipse promisit per prophetam, dicens: Convertimini ad me, et ego convertar
Abbreviated transcription (Latin):
ftdti coea ene derta n onuidens peractis temporare dispensationis lacratisensuie ÷ura preo
fiden coepit eias uestieia sabsequi Tangit autem fimbriam uestimentieius et uncam reserincit᷑
sanguuinis ura beatus et uero mundandus. Quiuel extremam uerbi partem fideim anlitenot¬
ungert cumerisial de nineus uelin pectore retumbere uel cagtt nereatir fpastita nart peer¬
anuarqia minelle padous fuerit qui se in dienum dicebat eius caluametir pposia narlocer
etoa duae nueere pedes e es et capillis suistergere promeruit Dicetatenimunrtrase Maen¬
fice tantum uestimentum eius sailua ero Haec locutiomentis intorna fuit et eradict
fidei processit. Et ideo rectesalutem promeruit quia cordecrediturs adiustetiamice
autem confessio fit ad salutem et omnis qui in uocauerit nomen dm̃ saluusenta
Dixit enim Sitet gero tantum uestimentum eius saluaero. Id est si fidem percepero
en mpendu suxta legem qui mulierem menstruatam ac fluentem sangui ÷nfide nerb

Expanded text:
 carne Deum non videns, peractis temporariae dispensationis sacramentis, jam per fidem coepit ejus vestigia subsequi. Tangit autem fimbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere mandandus, qui vel extremam verbi partem fidei manu tetigit: nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere; cum et ille magnus fuerit qui se indignum dicebat ejus calceamenta portare: magna et illa quae ungere pedes ejus et capillis suis tergere promeruit. Dicebat enim intra se: Si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero. Haec locutio mentis interna fuit, et ex radice fidei processit, et ideo recte salutem promeruit, quia corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ; et: Omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit . Dixit enim: Si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero, si fidem percepero e, verbo et opere. Juxta legem qui mulierem menstruatam aut fluentem sanguine tetigerit,
Abbreviated transcription (Latin):
modo defune taesunseduenum pone manum tuã supeream et uiuet Nunc ergo principem
marcus erlucis dicunt fuis se anchisia gogum et nomine iarrum procidentem adpepesb
es nditbonin non uierba nodeutn fetisse manifertum ert ut seilicemortuam sussta regatut¬
poditen iquasi uouba pueris defilia sua sel quod es potirs nium cioluntaaen suscitalia uerba
noncredens asua nlunias eratnidt cenim desperauert ut potius cam uellet reuiuasiaerer
qon credens uiuan posse inueim quam morientem reliquerius Oucitaqueepios erur
pedtidmer aaricus matbeus auitem quid uoluerit atq cogita uerit utrumquse etun
pescitui n est adño ut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaretnqdud cum
insoduus se mabieus totum breuiter dicere hoc insinuauit patremrogantem dixiesen
quod et ipsum certum est uoluisse et xp̃m fecisseArstice autem in haclectione ubi ar¬
emotensa mulier et oreripit sanitatem ac deinde filiam aribisrnagogiadoptataes ꝑuent

Expanded text:
modo defuncta est; sed veni, impone manum tuam super eam, et vivet. Hunc ergo principem Marcus et Lucas dicunt fuisse archisynagogum, et nomine Jairum, procidentem ad pedes eret quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogitauerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel minstituisset Matthaeus totum breviter dicere, hoc insinuavit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est voluisse et Christum fecisse. Mystice autem in hac lectione, ubi aremorrhoissa mulier, et praeripit sanitatem; ac deinde filia archisynagogi ad optatam pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
eicere demonia et uidas apłscũ animoproditoris mulasgs ce the iateros
a płos fecisse narrat᷑ . Quã ergo mundo et si plicioculo opus ẽ . ut inueniat᷑ uia sapientiȩ cu
tante malorũ et ꝑ uersorũ hominũ deceptiones erroresq obstrepuñ quos om̃s euadere
hoc ẽ quenire adcertissimam pacem etimmobilẽ stabilitatẽ sapientiȩ : Vehem̃ tem̃ me¬
tuendũ ẽ nestudio alt̃candi et c̃tendendi quisq ñ uideat qđ a paucis uidem potestat
uos discediteame quioperamini iniquitatẽ. Qunc cortebor illis Signant̃ dix̃¬
ẽ fitebor quiante multo tẽpore dicere dissimula uerat ñ nouiuos No nouit dñseos
eos qui pereunt Obserua autẽ quare ad diderit nũ quã nouiuos Siiuxta quosdã om̃s
homines int̃ rationabił creaturus sẽꝑ uersatis quomodo dic̃ nũ quã nouiuos cũ psalmꝰ¬

Expanded text:
icere daemonia ; et Judas apostolus cum animo proditoris multa signa inter caeteros apostolos fecisse narratur. Quam ergo mundo et simplici oculo opus est ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, id est, venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut vos, discedite a me, qui operamini iniquitatem. Signanter dixit, confitebor, quia multo ante tempore dicere dissimulaverat: non novi vos. Non novit Dominus eos qui pereunt. Observa autem quare addiderit, nunquam novi vos; si juxta quosdam omnes homines inter rationales creaturas semper versati sunt, quomodo dic
Abbreviated transcription (Latin):
Nobistumnen sepȩ naui ecintib quasi in t̃equoris fremitus obdorinit qua sdo ciscoier Csee
ter medios uirtutum nisus uel in mundorum spũum uel hominum pnciuro ncmebee set ips
pue i eoguitionum impetufide splendor obtenebris ci sperceni tudo conunt uscit nor
flamma uefr ebscae Nerum int̃ huius modi procellas aduuucneaonee tgube scitoremouss¬
rasusi uilum eduloe x citemus qui non seruicit sed impleret uentis. Motempesutescompesent

Expanded text:
nobis tamen saepe navigantibus, quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando, crebrescente nobis tamen saepe navigantibus, quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando, crebrescente inter medios virtutum nisus vel immundorum spirituum vel hominum pravorum vel ipso nostrarum cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum sedulo excitemus, qui non serviat sed imperet ventis. Mox tempestates compescet,
Abbreviated transcription (Latin):
homo et imperat uenti et mari sicut ds̃. In nauicula sedet et omnemcreaturã iussione inclinat ubiuul
Sunt quihano nauiculã quam ił scum discipulis conscendit cllegorice p̃sentem deđłtm signifsca¬
riuolunt in qua scluator cumdiscipulis suis mareistius scłi transi re cupit: Uentos temnes¬
tatem in mariscicientes demones interp̃tantur inmundo ꝑ sequtionem fidelib: excictantes
inauit nduicula opemretur fluctib: maris. Quia hocdes iderant sp̃s inmundi hochomines
inidunue ecđa grauib: pressuris superata mengatur sed licet ibscuxilium adeam pussu¬
trtibendon eopenire uideaitur p̃cib tamen honestis suscutitus et molig nonum spirtuun iu¬
pitatiotem conpescit et persequtorum mincis mites cerefacit Ittut sicce tr anquilliitis inciena
toncan Qi sneno dominie crucis imbuti dum sełm relinquere disponimus nauem olofeftole iu

Expanded text:
homo, et imperat mari et ventis sicut Deus; in navicula sedet, et omnem creaturam jussione inclinat ubi vult? homo, et imperat mari et ventis sicut Deus; in navicula sedet, et omnem creaturam jussione inclinat ubi vult? Sunt qui hanc naviculam quam Jesus cum discipulis suis conscendit, allegorice praesentem Ecclesiam significari volunt, in qua Salvator cum discipulis suis mare istius saeculi transire cupit. Ventos in mare tempestatem facientes, daemones interpretantur in mundo persecutionem fidelibus excitantes: ita ut navicula operiretur fluctibus, quia hoc desiderant Spiritus immundi, hoc homines iniqui, ut Ecclesia, gravibus pressuris superata, mergatur. Sed licet Jesus auxilium ad tempus subtrahendo dormire videatur, precibus tamen honestis suscitatur et malignorum spirituum incitationem compescit, et persecutorum minas mitescere facit; ita ut fiat tranquillitas magna, tructi, et signo Dominicae crucis imbuti dum saeculum relinquere disponimus, navem profecto cum