comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u uero reppulisti & despexisti. Iuia separam᷑
listi xp̃m tuũ Tradendo eũ inimicis
Euertisti testam̃tũ serui tui ꝑ quod ꝓmiserat
nos secũ regnare ꝓphanasti in terra sc̃ũ ariũ
eiꝰ: Promiseras enĩ qđ ũ dares scm̃ tuũ uidere
corruptionẽ: & nuncum sẽpulchro tegau
Destruxistr om̃s sẽpes eiꝰ Uerba legis & ꝓpharũ.¬
in quib retinebat᷑: Posuisti firmam̃tũ eiꝰ for¬
midinẽ. Nos qui eũ ambiebamus: cum doceret
turbas
O iipuer̃ eũ om̃s transeuntes uiã. Transẽunt enĩ
illũ qui dixit ego sũ iua ueritas & uita : cũ uel
uestimenta eiꝰ diuidunt: uel corpus clauis & mu¬
chrone confodunt. Factus ẽ. opꝓbriũ uicinis
suis Iudȩis ac principib sacerdotũ: qui dicebañ
Uah. qui destruebas tẽplũ dĩ. & post triduũ
reȩdificabas illud: descende de cruce
Exaltasti dexterã deprim̃tiũ eũ Cũ humilias
eũ i mortẽ. Laetificasti om̃s inimicos eiꝰ Pilatũ

Expanded text:
Tu vero repulisti et despexisti. Quia separamur Tu vero repulisti et despexisti. Quia separamur listi Christum tuum. Tradendo eum inimicis. Avertisti testamentum servi tui. Per quod promiserat nos secum regnare. Profanasti in terra sanctuarium ejus. Promiseras enim quod non dares sanctum tuum videre corruptionem, et nunc jam in sepulcro tegitur. Deduxisti omnes sepes ein quibus retinebatur. Posuisti firmamentum ejus formidinem. Nos qui eum audiebamus cum doceret turbas. Diripuerunt eum omnes transeuntes viam. Transeunt enim illum qui dixit: Ego sum via, et veritas, et vita : cum vel vestimenta ejus dividunt, vel corpus clavis, et mucrone confodiunt. Factus est opprobrium vicinis suis. Judaeis, ac principibus sacerdotum, qui dicebant: Vah! qui destruebas templum Dei, et post triduum reaedificas illud: descende de cruce . Exaltasti dexteram deprimentium eum. Cum humilias eum in mortem. Laetificasti omnes inimicos ejus. Pilatum
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationũ. mandatoꝵq transgressõres. in
uirga hoc ẽ. in disciplina dĩ corripiant᷑: & mi¬
scdđia diuina ñ auferat᷑. illud ostendit᷑: ut nul¬
lus sine sp̃e recuperationis ab aeccła arceatur
Quia sic̃ seueritas diuina terret arguente iusti¬
tia . ita pietas reparat. moderante clementia:
Semel itiraui in sco meo. In homine illo domi¬
nieo. Si dauid mentiar. Nullo enĩ menda¬
tio : circumscribit᷑ ds: Sicut ait eungelista
lota uniũ aut unũ apex ñ p̃teribit ex lege.
donec om̃ia fitent. Semen eiꝰ in xternũ ma¬
nebit: Populus adquisitus
Et chronuĩ eiꝰ sic̃ sol in conspec tu meo. Ipsam
aeccłam in claritate futurȩ beatitudinis ꝑ mane¬
re. iterũ atq iterũ ꝓmittit Et sicut luna
ꝑfecta maternũ. Tota lucida. tota ꝑfecta.
nullã obscuritatẽ continens in ea. Et testis in
cȩlo fidelis: Ipse xp̃s dñs qui fĩdele testinoniũ
reddidit de opere patris in mundo : in cęlis ẽ.
euehendus. Hinc acd patrẽ uox apłica.

Expanded text:
n virga, id est, in disciplina Dei corripiantur, et misericordia divina non auferatur: illud ostenditur, ut nullus sine spe recuperationis ab Ecclesia arceatur: quia sicut severitas divina terret, arguente justitia: ita pietas reparat, moderante clementia. Semel juravi in sancto meo. In homine illo Dominico. Si David mentiar. Nullo enim mendacio circumscribitur Deus: sicut ait evangelista: Iota unum aut unus apex non praeteribit a lege, donec omnia fiant . Semen ejus in aeternum manebit. Populus acquisitus. Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo. Ipsam Ecclesiam in claritate futurae beatitudinis permanere, iterum atque iterum promittit. Et sicut luna perfecta in aeternum. Tota lucida, tota perfecta: nil obscuritatis continens in se. Et testis in coelo fidelis. Ipse Christus Dominus, qui fidele testimonium reddidit de opere Patris in mundo, in coelos est evehendus. Hinc ad Patrem vox apostolica.
Abbreviated transcription (Latin):
me filii reuertentes: & ego sanabo contritiones
ur̃as Et dixisti. Conuertimini filii hominũ
m̃ mille anni ante oculos tuos : tanquã dies
una qua p̃teriit. Ne auertas hominẽ in
&̾ sccđm historiã scire Nox. in quatuor uigi¬
lias diuidit᷑. Deniq & in euangelio dicit᷑
In quarta autẽ uigilia. Una ergo ingilia.
tres horae sunt: Nox ergo diuidit᷑. in quatu¬
or iugiliis Demq milites quatuor has statio¬
nes habent: quando uigilant & seruiciant:¬

Expanded text:
me, filii, revertentes, et ego sanabo contritiones me, filii, revertentes, et ego sanabo contritiones vestras . Et dixisti, convertimini, filii hominum. Quoniam mille anni ante oculos tuos, tamquam dies una quae praeteriit. Et custodia insecundum historiam scire, quia nox in quatuor vigilias dividitur. Denique et in Evangelio dicitur: In quarta autem vigilia . Una ergo vigilia tres horae sunt. Nox ergo dividitur in quatuor vigilias. Denique milites quatuor stationes habent, quando vigilant, et excubant
Abbreviated transcription (Latin):
quã fieret orbis: Quid enĩ dicit sc̃riptura :
Dñẽ refugiĩ factus es nobis. in generatonem
inquit & generationẽ. A principio mundi: ante
principiũ mundi Hocilli dicunt. Et ne putes
me inquit dicere prius quã montes ficrent &
formaret᷑ terra & orbis : tu inquit refugium
factus es nobis. Si autẽ refugiũ nr̃m fuit
antequã orbis fieret: ergo ante ammę fuer̃
quã mundus fieret: Male distinguis heresis
Quare calumniã facis sp̃itui sc̃o: Sic loque¬
re quomodo sp̃s sẽs locutus ẽ. Sic ergo legendũ
est. Dñe refugiũ fictus es nobis a generatao¬
ne in generatione. Et huc usq distinctio. Rur¬
sum aliud principiũ. Priusꝗ montes fierent
&̾ formaretur terra & orbił: a scło & usq in
scłm tues ds̃. Tu es ds̃. anteqũa montes fierens
Tu es ds̃ antequã forma ret᷑ terra & orbis:
A seło & usq in scłm tu es ds̃. Tu es semꝑ. tu
mus ne auertas hominẽ in humilitatẽ. tu no¬
bis dedisti fiduciã. dicens Reuertimini ad

Expanded text:
nim dicit Scriptura? Domine refugium factus es nobis, in generatione, inquit, et generationem. A principio mundi: ante principium mundi. Hoc illi dicunt. Et ne putes me, inquit, dicere priusquam montes fierent, et formaretur terra, et orbis, tu, inquit, refugium factus es nobis. Si autem refugium nostrum fuit antequam orbis fieret: ergo ante animae fuerunt, quam mundus fieret. Male distinguis, haeresis. Quare calumniam facis Spiritui sancto? Sic loquere, quomodo Spiritus sanctus locutus est. Sic ergo legendum est: Domine, refugium factus es nobis, in generatione et generationem, hucusque distinctio. Rursum aliud principium: Priusquam montes fierent, et formaretur terra, et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu es Deus. Tu es Dtu es Deus antequam formaretur terra, et orbis. A saeculo et usque in saeculum tu es Deus. Tu es semper, tu mus: Ne avertas hominem in humilitatem: tu nobis dedisti fiduciam, dicens: Revertimini ad
Abbreviated transcription (Latin):
uultiis tui dñe. Signũ ꝯuicis uexillũ nr̃m ẽ.
Hec interim de psalterio hximus. eͣx estimo
duitius quã debueramus immorati sũmus
Intelligimus nos multo plura dixisẽ qũa debu¬
eramis dicere : sed ñ possũmus dñi nr̃i uer¬
ba reacere. ñ possũmꝰ inchoatũ psalmũ relin-¬
quere Non ẽ. multũ quodeunq ꝓdest ani¬
mae. Nichil sãtis ẽ. quod bonũ ẽ: si tamen
bonũ ẽ. Rogemꝰ igitur dñm nr̃m saluatorẽ.
illuminet nr̃as tenebras. ut fugiant tenebrae:
ant ardentẽ. semꝑ luceat lucerna in templo dm̃
Si enĩ extineta fuerit lucerna: dñs in tenebris
ñ habitat. Dicamꝰ igit᷑ & nos. lucerna pedib
ste psalmus ñ habet titulũ. eo qđ de capite
uel membris cantat᷑ Caput in cęło. membra in
terra. Et ꝓprie intelligitur de ieuinio & illa tẽp.¬
tatione heremi. Prouidebat ꝓpħa qđ uenturus
erat xp̃s in carne : ut temptaretur a diabolo¬

Expanded text:
ine . Signum crucis, vexillum nostrum est. Haec interim de psalmo diximus, et ut aestimo, diutius quam debueramus, immorati sumus. Intelligimus nos multo plura dixisse, quam debuimus dicere; sed non possumus Domini nostri verba reticere, non possumus inchoatum psalmum relinquere. Non est multum, quodcumque prodest animae: nihil satis est, quod bonum est, si tamen bonum. Rogemus igitur Dominum nostrum Salvatorem, illuminet nostras tenebras, ut fugiant tenebrae, ant ardentem: semper superluceat lucerna in domo Domini. Si enim exstincta fuerit lucerna, Dominus in tenebris non habitat. Dicamus igitur et nos: Lucerna pedibusLMUS XC. Iste psalmus non habet titulum, eo quod de capite, vel membris cantatur. Caput in coelo: membra in terra. Et proprie intelligitur de jejunio, et illa tentatione eremi. Praevidebat propheta, quod venturus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ t ego primogenitũ ponã illũ. excelsũ p̃ regibus
terrx. Est enĩ dñs iħs primogenitꝰ ex mortuis.
sic̃ ait apłs Excelsus factus. cȩlos ascendens.
regna mundi cuncta subiciens
In xxternũ sẽruabo illi miscdiã meã. & testam̃¬
perpetualiter conseruat
Et ponã in scłm scł̃i sedẽ eiꝰ . & thronũ eiꝰ sicut
dies çęli. Congregatio erã scoꝵ quaȩ in xecda

Expanded text:
nitum ponam illud excelsum prae regibus terrae. Est enim Dominus Jesus primogenitus ex mortuis : sicut ait Apostolus: Excelsus factus, coelos ascendens: regna mundi cuncta subjiciens. In aeternum servabo illi misericordiam meam, et testameperpetualiter conservantur. Et ponam in saeculum saeculi semen ejus, et thronum ejus sicut dies coeli. Congregatio e
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. & ueritatẽ tuã. in ꝑditione: Nonte
audabit sẽpultus in duntus scłi: neq habi¬
tans in perditione peccati
Nunquid cognoscent᷑ in tenebris mirabilia tua.
& iustitia tua in terra oblunonis. Om̃is qui
facit pecatũ . odit lucẽ & acorpore terrenis
Et mane oratio mea preueniet te. Quia matuti¬
na me resurrectione clarificabis.
Ut quid dñe repellis orationẽ meã auertis faciẽ
tuam a me : Ut non transẽat calix iste.
P auꝑ sũ ego & in laborib auiuentute mea:
Atempore carnis assumptae Exaltatus autẽ. In
cruce. Humiliatus sũ. In sepulchro. Et contur¬
batus. In morte
In me transier̃ irax tuxe. Transier̃. & ñ ꝑstiter̃.¬

Expanded text:
tuam, et veritatem tuam in perditione? Non te tuam, et veritatem tuam in perditione? Non te laudabit sepultus in divitiis saeculi, neque habitans in perditione peccati. Numquid cognoscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblivionis? Omnis enim qui facit peccatum, odit lucem, et a corpore terrenis Et mane oratio mea preveniet te. Quia matutina me resurrectione clarificabis. Utquid, Domine, repellis orationem meam: avertis faciem tuam a me? Ut non transeat calix iste. Pauper sum ego, et in laboribus a juventute mea. A tempore carnis assumptae. Exaltatus autem. In cruce. Humiliatus sum. In sepulcro. Et conturbatus. In morte. In me transierunt irae tuae. Transierunt, et non per
Abbreviated transcription (Latin):
te rogaore pater. ut exhiberes michi plusqũa duo¬
decimꝰ legiones angeloꝵ : sed silui ut implerent᷑
scripturaꝰ. Posuerunt me abominationẽ sibi:
Non noti. sed iudei
Traditus sũ. Morti: Et ñ egrediebuer. Nonsum
disunc tus a paterna diuinitate. sed nec de sepul¬
chro statim ꝓdii : ut dilatio resurrectionis.
ueritatẽ ostenderet mortis. Oculi mei languer̃
nescier̃ Sicut ille dilectus discipłs: Non¬
dũ enĩ sc̃iebant scripturas. quia oporteret illũ
a mortuis resurgere
Clamaui ad te dũe. Dicens. Heli . heli. lama
taptani. Tota die expandi manus meas ad te
Extensus I erucẽ
Nunquud mortuis facies mirabilia: Non illis
qui uiuentes mortui sunt: sed michi qui in te
uiuo Aut mediei sũsc̃itabunt & confitebunt᷑
tibi :: Non a romata medicoꝵ. sed tu pater
me resuscites. Neq illis: sed tibi confitebor in
populis
N unquid narrabit aliquis in sẽpulchro miscđia

Expanded text:
te rogare, Pater, ut exhiberes mihi plusquam duote rogare, Pater, ut exhiberes mihi plusquam duodecim legiones angelorum , sed silui, ut implerentur Scripturae. Posuerunt me abominationem sibi. Non noti, sed Judaei. Traditus sum morti, et non egrediebar. Non sum disjunctus a paterna divinitate: sed nec de sepulcro statim prodii, ut dilatio resurrectionis veritatem ostenderet mortis. Oculi mei languerunt nescierunt, sicut ille dilectus discipulus. Nondum enim sciebat Scripturas, quia oporteret illum a mortuis resurgere. Clamavi ad te, Domine. Dicens: Eli eli lamma azabthani . Tota die expandi manus meas ad te. Extensus in cruce. Numquid mortuis facies mirabilia? Non illis qui viventes mortui sunt, sed mihi qui in te vivo. Aut medici suscitabunt, et confitebuntur tibi. Non aromata medicorum, sed tu, Pater, me resuscitas. Neque illi, sed ego confitebor tibi in populis. Numquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
sine adiutorio. Cũ ñ ẽ. lib̃tati mex socius in
inferno : nec adiutor ad liberandũ:. Inte
mortuos liber Nemo me in oiferne uxit.
secl ego une forimm catenã ꝓpria un uite laxar
icut uubierati dormientes mn sẽpulchris. quoꝵ
ñ es memor amplius Sicut satrati adiuitus
scłi. & in stupris atq obscenitatib sere a te
ñ memorantur. ita & ego a corde raptui nm
iudȩoꝵ. Et ipsĩ de man̾u tua repulsi sunt:
Ainitute tua sẽparati
osuerunt mȩ i lacu inferiori. Cũ latronib
& peccatorib obnoxus. In tenebris & in umbra
mortis: Ad infernales angustias. in quibus
mors sola dominabitur.
induxisti sũꝑ me Iras macellationis furoris
tui quas in gentib effũsurus eras. suꝑ me in¬
duxisti: quiꝰ peccata eoꝵ suscepi: Sicut alibi
ait. Propter peccata popłi mei ꝑcussĩ eũ
onge fecisti notos meos ame. Añgłos uel apłos.
ut᷑ nullus p̃beret auxiliũ. Nam & ego poceram

Expanded text:
sine adjutorio. Cum non est libertati meae socius in sine adjutorio. Cum non est libertati meae socius in inferno: nec adjutor ad liberandum. Inter mortuos liber. Nemo me in inferno vinxit: sed ego vinctorum catenam propria virtute laxavi. Sicut vulnerati dormientes in sepulcris: quorum non es memor amplius. Sicut satiati divitiis saeculi, et in stupris atque obscoenitatibus sepulti, a te non memorantur, ita et ego a corde raptus sum Judaeorum. Et ipsi de manu tua repulsi sunt. A virtute tua separati. Posuerunt me in lacu inferiori. Cum latronibus et peccatoribus obnoxiis. In tenebris et in umbra mortis. Ad infernales angustias, in quibus mors sola dominabitur. Iram et procellam macellationis furoris tui, quas in gentibus effusurus eras, super me induxisti, qui peccata eorum suscepi: sicut alibi ait: Propter peccata populi mei percussi eum . Longe fecisti notos meos a me. Angelos vel apostolos, ut nullus praeberet auxilium. Nam et ego poteram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iñ periculosũ:. Sicut lȩcantiũ om̃iũ. habita¬
tio in te: Qui letus ẽ. ex ipsa hilaritate secu¬
rus ẽ. qui autẽ securus ẽ: cito decipit᷑: Qui
autẽ insidias reformidat: cito euadere pocerit¬
dominicę: continet sacramenta. ea ꝓferens usq
ad consumnationẽ. qua adem dñs passũs ꝓ
mundi salute ad patrẽ. locutus est:
ne os falutis mexe. in die clamaui
In illa claritate. tecũ degens. quã semꝑ
habui. pęnitentiã popͦlis p̃dicaui
Et noc te corã t̾e lnter tenebras iudȩoꝵ
ntret in consp̃ectu tuo oratio mea : indina au-¬
rẽ tuã ad pretẽ meã. Quã in hoc corpore
positus fundo
iua repleta ẽ. malis anima mea. Peccatis popłi
pereuntis Et uitarͣm inferno apꝓpinquauit.
Cum ꝓ hnis qui percunt trador
Aestimatus sũ cũ descendentib in lacũ. Sicut
reliquos peccatores me mortẽ adire arbitrati surł
nec resurgere credider̃. Factus fũ sicut homo

Expanded text:
per in periculo sumus. Sicut laetantium omnium habitaper in periculo sumus. Sicut laetantium omnium habitatio est in te. Qui laetus est, ex ipsa hilaritate securus est. Qui autem securus est, cito decipitur. Qui autem insidias reformidat, cito potest evadDominicae continet sacramenta, ea proferens usque ad consummationem, quae idem Dominus passus pro mundi salute ad Patrem locutus est. Domine Deus salutis meae, in die clamavi. In illa claritate tecum degens quam semper habui: poenitentiam populis praedicavi. Et nocte coram te. Inter tenebras Judaeomea: inclina aurem tuam ad precem meam. Quam in hoc corpore positus profundo. Quia repleta est malis anima mea. Peccatis populi pereuntis. Et via mea in inferno appropinquavit. Cum pro his qui pereunt, trador. Aestimatus sum cum descendentibus in lacum. Sicut reliquos peccatores me in mortem redigere arbitrati sunt: nec resurgere crediderunt. Factus sum sicut homo
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. in ea. Rem uobis mirã loquor. sed ue¬
ram. Sron nr̃a in qua aliquotiens alienigena
meretrix. illa baby lon. illa qua diuaricauit pe¬
des sũos cũ om̃i transẽunte scdm hezechiel. illa
meretrix. si uoluerit uirgo repente efficit᷑. Uirgo
fit. & concipit filiũ dĩ & generat. Atimore cuo
dñe concepimus & parturuumus . sp̃m̃ salutis feci¬
mus suꝑ terrã. Uidete ergo. qm̃ illa meretrix
a dõ concipit. & parcurit saluatorẽ. Sp̃m salu¬
tis tuae : fecimus suꝑ terrã Ergo anima nr̃a. illa
raab. illa meretrix. potest concipere & parere sal¬
uatorẽ: Et homo natus ẽ. in ea. Si uolumus.
quotidie nascit᷑ xp̃s. Per singulas uirtutes. nascit᷑
xp̃s. Si enĩ xp̃s dĩ iurtus &ꝰ dĩ sapientia. quicun¬
q uirtutẽ facit. uirtutẽ generat. Et ipsẽ funda¬
m scriptura. nulli ita loquit᷑ quomodo syon
Et tamen cũ ista om̃ia fueriit. cũ natus fuerit
in ea xp̃s. ñ ẽ. certa & secura uictoria: sed sem¬

Expanded text:
 in ea? Rem vobis miram loquor; sed veram. Sion nostra in qua aliquotiens alienigenae ix: illa Raab: illa Babylon: illa quae divaricavit pedes suos omni transeunti, secundum Ezechiel : illa meretrix si voluerit, virgo repente efficitur. Virgo fit, et concipit Filium Dei, et generat. A timore tuo, Domine, concepimus, et parturimus, spiritum salutis tuae fecimus super terram. Videte ergo, quoniam illa meretrix a Deo concepit et parturivit Salvatorem: Spiritum salutis tuae fecimus super terram. Ergo anima nostra illa Raab, illa meretrix, potest concipere, et parere Salvatorem. Et homo natus est in ea. Si voluimus, quotidie nascitur Christus. Per sings. Si enim Christus Dei virtus, et Dei sapientia est, quicumque virtutem facit, virtutem generat. Et ipse fundas loquitur in Scriptura, nulli ita loquitur quomodo Sion. Et tamen cum ista omnia fuerint: cum natus fuerit in ea Christus, non est certa et secura victoria, sed sem
Abbreviated transcription (Latin):
& principũ horũ qui fuer̃ in ea
Sicut lȩtantiũ om̃ium. habitatio inte. Propħa
loquit̾ur ad aeccłam. & dicit ei Sic̃ lȩtantiũ
om̃iũ : habitatio in te. Quare ñ dix̃ lȩtantium
omniũ habitatio in te. sed dix̃. sicut lȩtantium
om̃ium: Dicit & in alio psalmo. In conuertendo
dñs captiuuitatẽ sromn. fac ti sumus sicut consolati.
& ñ dix̃ consolati Sic & in isto loco dicit: sicut
lx̧tantiũ om̃iũ habitatio in te Hoc totũ quare
dixit : Qm̃ in presenti scło quamiis aliquis sit.
quãuis renuntiet scło . non habet ꝑfẽctã uic toriã
Deniq cdeit᷑ in euangłio. Beati qui lugent: q̃m̃
ipsi consolabunt᷑. Sic autẽ dictũ ẽ. Beati qui
flent: qm̃ ipsĩ ridebunt. Manifestũ ẽ: qm̃ in pre¬
senti scło ñ ẽ. certa lȩtitia. Ergo lȩatia nr̃a. quasi
lȩcitia ẽ. Habitatio in te Uidete quid dicat: ut
aliquis minqũa recedat ab aeccła Scire debenꝰ¬

Expanded text:
et principum horum, qui fuerunt in eaet principum horum, qui fuerunt in eaomnium, habitatio est in te. Propheta loquitur ad Ecclesiam, et dicit ei: Sicut laetantium omnium habitatio est in te. Quare non dixit: laetantium omnium habitatio est in te: sed dixit, sicut laetantium omnium? Dicitur in alio psalmo: In convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati , et non dixit, consolati. Sic et in isto loco dicit: Sicut laetantium omnium habitatio in te. Hoc totum quare dixit? Quoniam in praesenti saeculo quamvis aliquis sanctus sit, quamvis renuntiet saeculo, non habet perfectam victoriam. Denique dicitur in Evangelio: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Si autem dictum est: Beati qui flent, quoniam ipsi ridebunt: manifestum est, quoniam in praesenti saeculo non est certa laetitia: ergo laetitia nostra quasi laetitia est. Habitatio in te. Videte quid dicat, ut aliquis numquam recedat ab Ecclesia. Scire debe
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs narrauit in scriptura popłoꝵ: & principun
qui sunt in ea: sed qui fuer̃ in ea. Dñs narra¬
uit. Et quomoclo narrauit: Non uerbo. sed¬
in scriptura. In cuius scriptura. In popłoꝵ non
i ea. Uidete ergo quomodo scriptura scã sacra¬
mentis plena ẽ. Leginus apł̃m paulũ. legimus
petrũ. Et legimus illũ dicentẽ. An experim̃tũ
recipit. Dñs ergo nr̃ atq saluator: narrit nobis
& loquitur inscripturis principũ suoꝵ: Dñs nar
quod dicit. hoc ẽ. Sic scripser̃ apłi: sic & ipse
dñs hoc ẽ. ꝑ euangelia sua locutus ẽ. ñ ut pauci
intelligerent᷑: sed ut om̃s. Plato scripsĩt insc̃ri¬
ptura .: sed ñ scripsit popłis. sed paucis. Uix enĩ
intelligunt ties homines. Isti uero hoc ẽ. princi¬
pes accła. & principes xp̃i. ñ scripser̃ paucis.
quid dĩcat: Qui fuer̃. ñ qui sunt. Ut exceptis¬
Apłis: quod cunq aliud postea dicet᷑ abscidatur
non habeat postea auedoritatẽ. Quãius ergo sc̃s sit

Expanded text:
nus narrabit in scriptura populorum, et principum qui sunt in ea, sed qui fuerunt in ea. Dominus narrabit: et quo modo narrabit? Non verbo, sed scriptura. In cujus scriptura? In populorum. in ea. Videte ergo quomodo Scriptura sancta sacramentis plena est. Legimus apostolum Paulum: legimus Petrum, et legimus illum dicentem: An experimentumrecipit . Dominus ergo noster atque Salvator, narrat nobis et loquitur, in scripturis principum suorum. DominusQuod dicit, hoc est: Sicut scripserunt apostoli, sic et ipse Dominus, hoc est, per Evangelia sua locutus est, non ut pauci intelligerent, sed ut omnes. Plato scripsit in scriptura, sed non scripsit populis, sed paucis. Vix enim intelligunt tres homines. Isti vero, hoc est, principes Ecclesiae et principes Christi, non scripserunt paucis, quid dicat: Qui fuerapostolis, quodcunque aliud postea dicitur, abscindatur, nec habeat postea auctoritatem. Quamvis ergo sit aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheaica ergo uoce. sic inchagtad patrẽ:
ISERICOR DIAS chũ m xternũ cantabo ÷
Illas miscdias. quib hominẽ. peccato mor¬
tuũ dignatus .es. iusitare ꝑ filiũ :.
n generatione & generatione A ueceri in nouo
testam̃to. Annun̾tiabo ueritatẽ tuã. Idẽ. xp̃m
tuũ s In ore meo: In quo confess̃o fit ad salutẽ
m̃ dixisti. in aternũ miscđia ȩdificabit᷑:. Semꝑ
eñs miseratio tua sublimatur:: & nunquã destruit᷑
in cȩlis p̃parabit᷑ uernas tua: In apłis predesti¬
natur. Hinc uox patris:

Expanded text:
phetica ergo voce sic inchoat ad Patrem: Misericordias Domini in aeternum cantabo. Illas misericordias, quibus hominem peccato mortuum dignatus es visitare per Filium. A generatione et generatione. A veteri in novo Testamento. Annuntiabo veritatem tuam. Christum tuum. In ore meo. In quo confessio fit ad salutem. Quoniam dixisti: in aeternum misericordia aedificabitur. Semper enim miseratio tua sublimatur, et numquam destruitur. In coelis praeparabitur veritas tua. In apostolis praedestinatur. Hinc vox Patr
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. sẽmꝑ in cęlis ẽ. Hoc ẽ. sic aparuit in t̾ris.
ut celos ñ relinqueret. Ds̃ enĩ ubiq ẽ. Prospex̃.
qm̃ donec peccabamus auertebat oculos suos a
nobis. Quod dic̃: hoc ẽ. Iustũ ẽ. ut figulus misẽ¬
reat᷑ oꝑib suis: ut pastor miẽreat᷑ popło suo
Nos popłs eius sumus. Nos creatura
eius sumus. Propterea ergo de t̾ra ortus ẽ. & de
cȩlo ꝓspex̃ .: ut impleat iustitiã suã. & misereat᷑
õperi sũo. Demiq ut sciatis qm̃ iustitia ñ crude¬
litatẽ sonat. sed mscdiã: uidete quid dicat
Et enĩ dñs dabit benignitatẽ. Propterea ꝓspexit
de cęlo : ut misereat᷑ oꝑib sũis. Et terra nr̃a dabit
fructũ suũ. Ueritas quidẽ de t̾ra orta ẽ. hocẽ.
de p̃terito. Nunc de futuro dicit᷑. & terra nr̃a da¬
bit fruetũ suũ. Nolite desperare. qđ sẽmel natꝰ
ex maria ẽ : quotidie & nobis nascit᷑. Et t̾ra nr̃a. da¬
bit fructũ suũ. Et nos possumus parere xp̃m̃:

Expanded text:
in coelo est, hoc est, sic apparebat in terris, ut coelum non derelinqueret. Deus enim ubique prospexit: quoniam donec peccabamus, avertebat oculos suos a nobis. Quod dicit, hoc est: Justum est ut figulus misereatur operibus suis, ut pastor misereatur gregi suo. Nos populus ejus sumus, nos creatura ejus sumus. Propterea ergo de terra ortus est, et de coelo prospexit, ut impleat justitiam suam, et misereatur operi suo. Denique ut sciatis quoniam justitia non crudelitatem sonat, sed misericordiam, videte quid dicat: Etenim Dominus dabit benignitatem. Propterea prospexit de coelo, ut misereatur operibus suis. Et terra nostra dabit fructum suum. Veritas quidem de terra orta est. Hoc de praeterito. Nunc de futuro dicitur: Et terra nostra dabit fructum suum. Nolite desperare: quod semel natum est ex Maria, quotidie et in nobis nascitur. Et terra nostra dabit fructum suum. Et nos possumus parere Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
oauꝑ qui ꝓ nobis dep̃cat᷑. dñs est. Qui cũ
diues esset: pauꝑ faetus ẽ. ꝓpt̃ nos:. Et cetra
Sic & hic morses: qm̃ a principio generis
humani historiã ipse scripsit. Ipse enĩ scri¬
psit. quomodo cęlũ & terra facta sunt. quomͦ
& homo factus sit de condicione hominis
Et iste psalmus. de concditione hominis loqͥt᷑.
qui sic homo. & quare natus sit Qui ergos
in genesũ scripsĩt de hominũ conditione.
ipsẽ &i nunc inducit᷑ a spũ sc̃o disp̃utare
quid sit homo.
rĩs Refoqĩ factus es nobis: m
generatione & generatione. Qui resugiũ
querit : aut ab estu nmio & a calore
querit. aut bestia illũ ꝑsẽquit᷑. aut hostes illũ
ꝑsẽquunt᷑ ut int̾ficiant : Et nos igit᷑ in estu sumͤ
istius scłi. & nos besta ꝑsẽquitur. de qua dicimꝰ
Netradas bestias animã confitentẽ tibi Et
nos hostes ꝑsequunt᷑  ꝓpterea subter alas tuas
confugimꝰ : In generatione & generatione. Et
in p̃terito & in p̃senti. & in futuro. Aliter

Expanded text:
nus est: qui cum dives esset, pauper factus est propter nos, et caetera . Sic et hic Moyses, quoniam a principio generis humani historia ipse scripsit: ipse enim scripsit quomodo coelum et terra facta sint, quomodo et homo factus sit, de conditione hominis. Et iste psalmus de conditione hominis loquitur: quid sit homo, et quare natus sit. Qui ergo in Genesi scripsit de hominum conditione, ipse et nunc inducitur a Spiritu sancto disputare quid sit homo. Domine, refugium factus es nobis in generatione et generationem. Qui refugium quaerit, aut ab aestu nimio quaerit et calore, aut bestia illum persequitur, aut hostes illum persequuntur, ut interficiant. Et nos igitur in aestu sumus istius saeculi, et nos bestia persequitur, de qua dicimus: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Et nos hostes prosequuntur: propterea subtus alas tuas refugimus. In generatione, et generationem. Et in praeterito, et in praesenti, et in futuro. Aliter:
Abbreviated transcription (Latin):
lamabit ad me & exaudiam eũ Hoc ẽ. in de
erucis Cum ipso sum in tribulatione
ripiam eũ & glorificabo eũ Hoc ẽ. eũ faciã
resurgere Longitudinẽ dieriĩ implebo eum
Hoc e̾. in xternũ niuet Et hoc intelligamus
de filio dei.: longitaudine dierũ replebo eum.
Hoc quod sequitur. quomolo stat in saluatore:
Et ostendã iłli salutare meũ Salutare dĩ. fili
us ẽ. Si ergo de filio dicit᷑. quo modo potest
stare. Quia salutare dĩ fulius ẽ. Uides ergo
qm̃ male interp̃tatus es o diabole: sed fac ut
sic interp̃tet᷑ ut tu dicis. Dixisti. qm̃ angłis
suis mandauit de te. ut in manib portent᷑te:
ne fõrte offendas ad lapidẽ pedẽ tuũ. Dic¬

Expanded text:
Clamavit ad me, et exaudiam eum. Hoc est in die Clamavit ad me, et exaudiam eum. Hoc est in die crucis. Cum ipso sum in tribulatione, eripiam eum et glorificabo eum. Hoc est, eum faciam resurgere. Longitudine dierum replebo eum. Hoc est, in aeternum vivet. Et hoc intelligamus de Filio Dei. Longitudine dierum replebo eum. Hoc quod sequitur, quomodo stat in Salvatore? Et ostendam illi salutare meum. Salutare Dei, Filius Dei est. Si ergo de Filio dicitur, quomodo potest stare: quia salutare Dei, Filius Dei est? Vides ergo quoniam male interpretatus es, o diabole. Sed fac ut sic interpretetur, ut tu dicis. Dixisti; Quoniam angelis suis mandavit de te, ut in manibus portent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ pedẽ tuũ: Diabolus nichil amplius dix̃.
nisi hoc. Qm̃ angł̃is suis mandauit de te. ut
in manib portent te: ne forte ad lapidẽ offen-¬
das pedẽ tuuĩ: Mediã partẽ dimisit: Hic enĩ
dicitur. Qm̃ angł̃is suis mandauit dete. ut custo¬
diant te in om̃ib uiis tuis:. hoc ñ dixit. ut custo¬
duant te. Sciebat enĩ contra sẽ eẽ. Poterat enim
dñs ei respondere. Si custodit me dñs in om̃ib
inis. ergo & a te custodior. Tacuit ergo quod
sciebat contra sẽ eẽ : & posuit quod ꝓsẽ erat Uere
diabolus quasi diabolus int̾pretatur de saluatore :
quod ñ ẽ. de saluatore Si enĩ de saluatore ẽ.
totus psalmus sicut interp̃taris o diabole: & de
ipso est quod dicitur
Protegã eum. qm̃ cognout nomen meũ. Hoc ẽ.
ego pater ꝓcegã filiũ meũ. Sic nt̃pretor dabole.
quomodo tu intelligis. Uideamis s̃ stet sensus:
Protegã eũ. quia cognoiit nomen meũ: hoc ẽ.
ego pater. filium meum ꝓtegam.

Expanded text:
 Diabolus nihil amplius dixit, nisi hoc: Quoniam angelis suis mandavit de te, ut in manibus portent te, ne forte ad lapidem offendas pedem tuum. Mediam partem dimisit. Hic enim dicitur: Quoniam angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis. Hoc non dixit, ut custodiant te: sciebat enim contra se esse. Poterat enim Dominus ei respondere: Si custodit me Dominus in omnibus viis: ergo et a te custodior. Tacuit ergo quod sciebat contra se esse, et posuit quod pro se erat. Vere diabolus quasi diabolus, interpretatur de Salvatore, quod non est de Salvatore. Si enim de Salvatore est totus psalmus, sicut interpretaris, o diabole, et de ipso est quod dicitur: Protegam eum, quoniam cognovit nomen meum. Hoc est, ego Pater protegam Filium meum. Si sic interpretatur, diabole, quomodo tu intelligis: videamus si stet sensus: Protegam eum, quia cognovit nomen meum: hoc est, ego Pater Filium meum protegam.
Abbreviated transcription (Latin):
in fluctib ꝑsẽcutionũ Circundeder̃ mẽ simil.
Pharisȩi cũ sicerdotib. pilatus: cũ principib
& populis
Elongasti a me amicũ & ꝓximũ Roximus ẽ.
qui facit miscđiam: qui mecũ ñ ẽ. inuentus.
Et notos meos amiseria. Pro confusione passio¬
nis. & ĩam ipsĩ apłi elongati sunt ame. hinc
um descendens ad infernũ. de manu alliga¬
ti forais. sp̃olia reportans. p̃ueniet ma̾tu¬
tina eiꝰ oratio patrẽ. cũ mane resurgens mul-¬
ts a paruit. Quẽ nos supplices deprecamur.
ut plebẽ suã sua passione alaqueo infermi liberã.
sua fortitudine roborare. ac de scđe mortis nexib
dignet᷑ absoluere. ut expłditi ac liberi. regno eiꝰ
mereamur adiungi Ip̃si gła & imperiũ. cũ aeterno
patre & sp̃u scõ. in cuncta scła scłoꝵ am̃¬

Expanded text:
fluctibus persecutionum. Circumdederunt me simul. Pharisaei cum sacerdotibus: Pilatus cum principibus, et populis. Elongasti a me amicum et proximum. Proximus est, qui facit misericordiam: qui mecum non est inventus: Et notos meos a miseria. Prae confusione passionis, etiam ipsi apostoli elongati sunt a me. Hinc jam descendens ad infernum, de manu alligati fortis, spolia reportans, praevenit matutina ejus operatio Patrem: cum mane resurgens apparuit multis. Quem nos supplices deprecamur, ut plebem sua passione a laqueo inferni liberam, sua fortitudine roborare, ac de secundae mortis nexibus dignetur absolvere: ut expediti ac liberi, regno ejus mereamur adjungi. Ipsi gloria et imperium cum aeterno Patre et Spiritu sancto in cuncta saecula
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete quid dicat. Licet aliquis raab fuerit. licet
babrlon fuerit. tam̃ memor ero quicunq me scierit
Ergo si fuerimus raab & babrlon. &iam debemꝰ
eẽ. securi & dicere: Os̃ dix̃ . memor ero raab &
babylonis. Sed uidete quid sẽquit᷑. scientib me

Expanded text:
Videte quid dicat: Licet aliquis Raab fuerit, licet Videte quid dicat: Licet aliquis Raab fuerit, licet Babylon fuerit: tamen memor ero quicumque me scierit. Ergo si fuerimus Raab, et Babylon, etiam debemus esse securi, et dicere: Deus dixit: memor ero Raab, et Babylonis. Sed videte qui
Abbreviated transcription (Latin):
sed in montana consurgite. Aeccł&e enĩ fides. ñ ẽ.
in uallib sed in montib constituta: Hiericho
ergo postea subuertit᷑ ab hnesui. & ista sola meretrex
reseruat᷑ in columis. Ergo hoc dic̃. memor eroraab:
Hoc ẽ. quae suscepit exploratores meos & ego in die
uidien memor ero eiꝰ. Alemor ero raab. Raab
quid int̾p̃tat᷑ diximꝰ scdm instoriã. dicamꝰ & sccđm
nominis int̾pretationẽ: luxta anagogen. raab dupli¬
citer int̃p̃tat᷑ : Aut int̾pretat᷑ latitudo. aut cęrte
int̾pretat᷑ sũꝑbia. Ergo uidete quid dicat. Illa
quae quondã ambulabat in latã & spatiosã uia que
ducit ad mortẽ. illa quee suꝑba erat & habebat
impetũ ad ruinã . postea conueriã ẽ. in humilitatẽ
Memor ero raab & babylonis. Babrlon. int̃p̃tat᷑
confusio. Uidete quid dicat. Non solũ raab
memor ero sed etiam baby lonis: quaecunq anima
uitiis peccatis q confusĩ ẽ. Et baby lonis scientib me

Expanded text:
sed in montana conscendite. Ecclesiae enim fides non est sed in montana conscendite. Ecclesiae enim fides non est in vallibus, sed in montibus constituta. Jericho ergo postea subvertitur ab Jesu, et ista sola meretrix reservatur incolumis. Ergo hoc dicitur: Memor ero Raab, hoc est, quae suscepit exploratores meos, et ego in die judicii memor ero ejus. Memor ero Raab. Raab quid interpretatur? diximus secundum historiam: dicamus et secundum nominis interpretationem. Juxta anagogen Raab dupliciter interpretatur. Aut interpretatur latitudo: aut certe interpretatur superbia. Ergo videte quid dicat. Illa quae quondam ambulabat in lata et spatiosa via quae ducit ad mortem : illa quae superba erat, et habebat impetum ad ruinam, postea conversa est in humilitatem. Memor ero Raab, et Babylonis. Babylon interpretatur confusio. Videte quid dicat: Non solum Raab memor ero, sed etiam Babylonis: quaecumque anima a vitiis peccatisque confusa est. Et Babylonis scientium me.
Abbreviated transcription (Latin):
suo. & ponit eos in domate in exceliã fide sua: &
abscondit eos in lini calamo. Licet meretrix sit:
tamen ponit eos in lino. Linũ: multo labore & cdi¬
ligentia in candorẽ uenit. Scitis ipsi qm̃ linũ de
terra nascit᷑: & cũ in terra natũ fuerit nigrũ est.
Nullã speciẽ habet. nullũ usũ: Primũ ergo tol¬
litur de terra. frangit᷑. deinde torquet᷑. postea la¬
uatur. deinde plectit᷑. & multa cura & labore
iux uenit ad candorẽ. Ergo hoc dicit᷑. qđ ista qui-¬
dẽ meretrix suscepit exploratores in lino suo. ut
illi exploratores linũ ĩpsiuis uerterent in candorẽ.
Quid iguur. Pat illis consiliũ: & dicit. Expe¬
etate hic trib dieb Non erat una dies: non dux.
isi tres dies. Uidete quid dicat. Expec tate trib
dieb Non nominat tres noctes. sed tres dies: quia
illuminatũ habebat cor. Et deinde dicit. & post tres
dies. Et quid diẽ: Nolite inquit ire ꝑ cãpestria.

Expanded text:
suo. Et ponit eos in domate suo, in excelsa fide sua, et suo. Et ponit eos in domate suo, in excelsa fide sua, et abscondit eos in lini calamo. Licet meretrix sit, tamen ponit eos in lino. Linum multo labore, et diligentia in candorem venit. Scitis ipsi, quoniam linum de terra nascitur, et cum in terra natum fuerit, nigrum est: nullam speciem habet, nullum usum. Primum ergo tollitur de terra, frangitur, deinde torquetur, postea lavatvix venit ad candorem. Ergo hoc dicitur, quod ista quidem meretrix suscepit exploratores in lino suo, ut illi exploratores linum ipsius verterent in candorem. Quid igitur? Dat illis consilium, et sic dicit: Exspectate his tribus diebus. Non erat una dies, non duo, nisi tres dies. Videte quid dicat. Exspectate tribus diebus. Non nominat tres noctes, sed tres dies: quia illuminatum habebat cor. Et deinde dicit post tres dies. Et quid dicit: Nolite, inquit, ire per campestria,
Abbreviated transcription (Latin):
riab Raab illius meretricis quae suscepit ex-¬
ploratores hiesũ quȩ erat in hiericho quo uene¬
rat hiesus. & misit duos exploratores hiericho.
MNundus iste qui in septẽ dieb subuerat᷑: uult
interficere exploratores. Et cũ ille cupiat int̃.¬
ficere. exploratores sola meretrix raab suscepit
Et suscẽpit eos ñ in inferiori loco. sed in cenaculo
ln domate. hoc ẽ. in sublimitate fidei sua. Et
absemlit eos in lino. hoc ẽ. in stupa lini. Hoc
interim diximus seđm historiam: & iudetis quo¬
modo de ipsã instoria paulatumn ad mistica ascen
arabia. hoc ẽ. lege mortua. in euangeliũ cupit
inclucere popłm suũ. & mutit duos exploratores
Inericho. Duos exploratores. unũ in cireuncisione¬
& aliũ in gentib: petrũ & paulũ. Hiericho que¬
rit eos occidere: illa eos suscepit meretrix. Aec-¬
clesia de gentib congregata credit hesũ: & quos
uolebat hericho interficere. ipiã saluat in domate

Expanded text:
Raab. Raab illius meretricis quae suscepit exRaab. Raab illius meretricis quae suscepit exploratores Jesu: quae erat in Jericho, quo venerat Jesus, et misit duos exploratores Jericho . Mundus iste, qui in septem diebus subvertitur, vult interficere exploratores. Et cum ille cupiat interficere exploratores, sola meretrix Raab suscepit. Et suscepit eos non in inferiori loco, sed in coenaculoIn domate, hoc est, in sublimitate fidei suae, et abscondit eos in lino, hoc est, in stupa lini. Hoc interim diximus secundum historiam, et videtis quomodo de ipsa historia paulatim ad mystica ascendArabiae, hoc est, Lege mortua, in Evangelium cupit inducere populum suum. Emittit duos exploratores Jericho. Duos exploratores, unum in circumcisionem, alium in gentibus, Petrum et Paulum. Jericho quaerit eos occidere: illa eos suscepit meretrix, Ecclesia de gentibus congregata. Credit in Jesum, et quos volebat Jericho interficere, ipsa salvat in domate
Abbreviated transcription (Latin):
Sloriosã dicta sunt de te: çuntas dĩ Ergo hoc
quod dictũ ẽ. fundam̃ta eiꝰ in montib scĩs. pos¬
sũmus & de dõ dicere: possumus autẽ & de hoc
dicere. Gloriosa dicta sunt de te: ciuitas dei:
Iuae ẽ. ista ciuitas. ubi chicta sunt gloriosa.
In om̃ib ꝓphetis dictũ ẽ. dic̨ de hac cuntate.
Isaias dicit. Exurge exurge̾ hierłm. induere
foraitudinẽ. brachiũ dñi Iterũ ipse isaias:
Ego cuntas firma. cuntas quae obpugnatur
Dicit & dauid flumins impetus laetificat
ciuitatẽ dĩ Et in alio loco: Dñe in ciuitate tua
Memor ero raab & babylonis. scie̾ntib me
Qm̃ dixit gloriosa dicta sunt de te eiuitas
dĩ. & tam̃ ipsã cintatẽ aeccłam intelligimus
de gentib congregatã. ꝓpterea nunc de uoca¬
tione gentũ dicit᷑. Memor ero raab & baby¬
lonis: sc̃ientib me. Quicunq peccator est.
securus sit. Dñs memor fuit raab. Securũ
dixi. sĩ reuertat᷑ ad dñm: Ceterũ sẽcuritas
sine laerimis : ñ habet remediũ Memor ero

Expanded text:
hoc quod dictum est, fundamenta ejus in montibus sanctis, possumus et de Deo dicere. Possumus autem et hoc dicere: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Quae est ista civitas ubi dicta sunt gloriosa? In omnibus prophetis dictum est de hac civitate. Isaias dicit: Exsurge, exsurge, Jerusalem, induere fortitudinem brachii tui . Iterum ipse Isaias: Ego civitas firma, civitas quae non oppugnatur. Dicit et David: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Domine, in civitate tua Memor ero Raab, et Babylonis, scientium me. Quoniam dixit: gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei, et tamen ipsam civitatem Ecclesiam intelligimus de gentibus congregatam, propterea nunc de vocatione gentium dicitur: Memor ero Raab, et Babylonis scientium me. Quicumque peccator est, securus sit. Dominus memor fuit Raab. Securum dixi, si revertatur ad Dominum. Caeterum securitas sine lacrymis, non habet remedium. Memor ero
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝑ enigma locutus ẽ. Nunc uero aꝑtius
loquit᷑ : ad uocationẽ gentiũ. Uidete enĩ qͥd dicat
Ecce alienigenȩ & trrus & popłs athiopũ:
hi fuer̃ illic̾. Alienigenas uocat. ad distine ho¬
nẽ isrł. Nos enĩ sumus alienigenae & trrus
Tyrus int̃p̃tat᷑ tribulatio: hoc ẽ. sor. Et popłs
aethiopũ. Niger & in peccatoꝵ sordib inuolutꝰ:
Et popłs athiopũ. hoc ẽ qđ dicit᷑. athopia
p̃ueniet manus eiꝰ dõ: Ecce alienigenx & tirus
& popł̃s ethopũ. Quod dicit᷑ hoc ẽ. Illi qui an¬
te aliem erant. illi qui ante erant in tribulatione.
qui erant positi in corde maris. Dicit᷑ enĩ de
tyro. Trrus. posita in corde maris. Illi igit᷑
qui prius erant in mari & in fluminib tunde¬
bantur . postea inuenti funt in aecła: Et popłs
aethiopũ: Nos quondã aethopes fuimus. athi¬
opes uitus atq peccatis: quia quondã peccata
nos ingros fecerant. Sed postea audiuimus.
Lauamini mundi estote. & diximus: Lauabis

Expanded text:
 aenigma locutus est: nunc vero apertius loquitur ad vocationem gentium. Videte enim quid dicat: Ecce alienigenae et Tyrus, et populus Aethiopum, hi fuerunt illic. Alienigenas vocat ad distinctionem Israel. Nos enim sumus alienigenae, et Tyrus. Tyrus interpretatur tribulatio, hoc est, sor: et populus Aethiopum niger, et in peccatorum sordibus involutus. Et populus Aethiopum. Hoc est, quod dicitur: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . Ecce alienigenae, et Tyrus, et populus Aethiopum. Quod dicitur, hoc est: Illi qui ante alieni erant, illi erant in tribulatione: qui erant positi in corde maris. Dicitur enim de Tyro: Tyrus posita in corde maris. Illi igitur qui prius erant in mari, et fluctibus tundebantur, postea inventi sunt in Ecclesia. Et populus Aethiopum. Nos quondam Aethiopes fuimus, Aethiopes vitiis atque peccatis: quoniam peccata nos nigros fecerant, sed postea audivimus: Lavamini, mundi estote . Et diximus: Lavabis
Abbreviated transcription (Latin):
Septuaginta int̃p̃tes ita transtuler̃. Nunqͥd syon
dicet homo: Sperauer̃ ergo multi nec intellexer̃.¬
dieunt: qm̃ sẽquit᷑ & homo natus ẽ. in ea. Sperats
etiã ita debere dici. Mater sron dicet homo. Im̃
filius natus dicit᷑ ꝓpt̾ea errant in matris uocabilo
Dicamꝰ ergo primũ. scđm qđ uulgo dicit᷑ Neq
enĩ debemus & illã int̾p̃tationẽ dimittere. Dica¬
mus ergo & nos. Mater syon dicet homo: &
homo natus ẽ. in ea. Isti qui nati fuer̃ in xccła.
aliemgene & tẏrus & popłs athiopũ Istiqui
nascunt᷑ in aeccła. credunit in xeccła: & nasc̃untur¬

Expanded text:
Septuaginta Interpretes ita transtulerunt, nunquid Sion dicet: Homo. Spreverunt ergo multi, nec intellexerdicunt: quoniam sequitur: et homo natus est in ea. Speraverunt etiam ita debere dici: mater Sion dicet homo, quoniam filius natus dicitur: propterea errant in matris vocabulo. Dicamus ergo primum secundum quod vulgo dicitur: neque enim debemus et illam interpretationem dimittere. Dicamus ergo et nos: Mater Sion dicet homo, et homo natus est in ea. Isti qui nati fuerunt in Ecclesia, alienigenae, Tyrus, et populus Aethiopum: isti sunt qui nascuntur in Ecclesia: credunt in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ om̃ia tab̾nacula iacob Suꝑ om̃s ueteres
sc̃os. Hoc interim diximus sccła unũ tropũ
Dicamus autẽ & aliter: Diligit dñs portas syon
Michi uident᷑ portae sron eẽ. uirtutes. Sicut
enĩ portae mortis sunt uitia atq peccata. ita
portae sron uident᷑ michi eẽ. urtutes Deniq
dicit in alio loco. Qui exaltas me de portis.
mortis. Si autẽ portae mortis peccata sũnt.
ergo porta hierłm urtutes sunt Suꝑ om̃ia
tab̾nacula iacob. Uidete qm̃ ucob hoc ẽ. uetus
popłs ñ habet funcdam̃tũ. nec domũ fundam̃to

Expanded text:
tabernacula Jacob, super omnes veteres sanctos. Hoc interim diximus secundum unum tropum. Dicamus autem et aliter: Diligit Dominus portas Sion. Mihi videntur portae Sion esse virtutes. Sicut enim portae mortis sunt vitia atque peccata: ita portae Sion videntur mihi esse virtutes. Denique dicit in alio loco: qui exaltas me de portis mortis . Si autem portae mortis peccata sunt: ergo portae Jerusalem virtutes sunt. Super omnia tabernacula Jacob. Videte quomodo Jacob, hoc est, vetus populus, non habet fundamentum, nec domum fund
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculus exponit dicens Eripist animam
meã. ex inferno infẽriori. Nunquid duo infer¬
m sunt. Sed iste sugiorẽ infernũ. percatum
dixit: Inferiorẽ uero qui ẽ. uerus infernus : in quo
peccatores damnant᷑. Laudat ergo ob hoc mise¬
ricordiã dñi . qđ sit erutus a supplicio inferio¬
ris inferni
Ds̃ imqui insurrexer̃ aduersũ incꝰ. &̃ sõrago¬
ga potentiũ quesier̃ animã meã Uitioꝵ seu

Expanded text:
us sequens exponit, dicens: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori. Non quod duo inferna sint, sed iste superiorem infernum, peccatum dixit: inferiorem vero, qui est verus infernus, in quo peccatores damnantur. Laudat ergo ob hoc misericordiam Domini, quod sit erutus a supplicio inferioris inferni. Deus, iniqui insurrexerunt adversus me: et synagoga potentium quaesierunt animam meam. Vit
Abbreviated transcription (Latin):
a pocalypsit ioħ̃is. legamus & isuã: ubi ȩdificat᷑
ciuitas hierł̃m. & duodecĩ portȩ ipsuis dicunt᷑¬
dit. & dicunt᷑ muri eiꝰ aurei. & dicuntur plateȩ
singulis lapidib preciosis. Hue sunt totȩ dm̃i
mines ꝓhibet ab auaritia. & ipse de auaritia

Expanded text:
Apocalypsim Joannis : legamus et Isaiam . Ubi aedificatur Apocalypsim Joannis : legamus et Isaiam . Ubi aedificatur civitas Jerusalem, et duodecim portae ipsius dicuntdit, et dicuntur muri ejus aurei, et dicuntur plateae ae ex singulis lapidibus pretiosis . Hae sunt totae Domini mines? Prohibet nos a
Abbreviated transcription (Latin):
offendant pedes ur̃i ad montes tenebrosos.
Uidetis ergo quia sunt & montes tenebrosi
Et dicit̾ nobis ab hieremia. ut demus głam
dõ. anteqũã offendant pedes nr̃i ad montes
tenebrosõs. Si enĩ pedes nr̃i impingerint ad
illos montes: głam dño dare non possũmus
fundam̃ta eius in montib sc̃ĩs. Quos non
posiũmus dicere fundam̃ta : Apłos. In illis
erant fundam̃ta. ibi primũ posita ẽ. fides
deccłt. & ibi fundamenta sunt posita. Et
quia unusquisq suꝑaedificat fundamentum.
alius aurũ. alius argentũ. alius lapides
preciosos. Diligit dñs portas sron. suꝑ om¬
na tabernacula iacob Istas portas diligit
quas indemus corrnisse: Istas portas diliga
& istã syon diligit. qua arata ẽ. sicut ager.
Et iide quid dicat. Diligit dñs portas sron
suꝑ om̃ia tab̃nacula iacob. Uidete quid dicat
Suꝑ om̃s ciutates iacob. hoc ẽ. udę. istã tantũ
diligit cuutatẽ : Et quomodo uidemus alias ex
parte stare. & istã penitus corruisse . Legamus

Expanded text:
offendant pedes vestri ad montes tenebrosos . Videtis ergo quia sunt et montes tenebrosi, et dicitur nobis a Jeremia, ut demus gloriam Deo, antequam offendant pedes nostri ad montes tenebrosos. Si enim pedes nostri impegerint ad illos montes, gloriam Domino dare non possumus. Fundamenta ejus in montibus sanctis. Quos nos possumus dicere fundamenta? Apostolos. In illis erant fundamenta: ibi primum posita est fides Ecclesiae, et ibi fundamenta sunt posita. Et quia unusquisque superaedificat fundamento: alius aurum, alius argentum, alius lapides pretiosos: diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob. Istas portas diligit, quas videmus corruisse. Istas portas diligit, et istam Sion diligit, quae arata est sicut ager. Et videte quid dicat: Diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Jacob. Videte quid dicat: Super omnes civitates Jacob, hoc est, Judae: istam tantum diligit civitatem. Et quomodo videmus alias ex parte stare, et istam penitus corruisse? Legamus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. filii resurrectionis. Fundam̃ta eiꝰ : Siue
dĩ sine certe xeccłx Qux sunt autẽ fundam̃ta.
fundam̃ta non sunt in uallib sed sunt in mon¬
tib. Et ñ in montib quib cunq: sed in montib
st̃ĩs Loquit᷑ paulus: Quasi sãpiens architec t
fundam̃ta posui. hoc ẽ. fidẽ trimitatis. Peniq
dicit & in alio loco. Expec tabant

Expanded text:
hoc est filii resurrectionis. Fundamenta ejus, sive Dei, sive certe Ecclesiae. Quae sunt autem fundamenta, fundamenta non sunt in vallibus, sed sunt in montibus, et non in montibus quibuscumque, sed in montibus sanctis. Loquitur Paulus: Quasi sapiens architectus fundamentum posui , hoc est fidem Trinitatis. Denique dicit, et in alio loco: Exspecta