comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ille qui bene et fideniter dat decimam. qua¬
drupłt remm̾atur adeo prina remun̾atio ẽ
inuidantia fructuũ. Scda sauitas corꝑis. ter¬
tis: non solum hnĩndantiam fructuũ reci-¬
pies: s etiam santatem corporis ꝯsequeroᷤ¬
b. Qui u̾o non dat: punitur in oppositis q̃
mͥ non reddidistis decimas et pͥminas: idcie¬
co in fame ⁊ penuiria maledicti estis. Itẽ
augꝰ ubi.sͣ. Cum decuas daudo ⁊ terrena
et celestia possis ꝓm̾en: ꝓ auaritia duplice
bñdiccõm fraudas .i. sb̃trahis tͥ. Hec est dm̃
iustissima ꝯ suetudo. Ut situ derimam illi nõ
dedis: tu ad decimam reuoceris. glo .i. amit¬
dignatur totum dare: decimam a nob̾ dig¬
natus est recipe. non sibi s nob̃ sine dubio
ex debito requirũtur. et qui eas dare nolue
rint: res alienas ĩuadunt. Et qnͣti .i. quot¬
panꝑes in locis sus ubicũq ip̃e hĩtat. illo
decimas non daute fame mortui fu̾int: tã¬
legatam sus usib reseruauit. Item augꝰ tor

Expanded text:
ita. Qui bene et fideliter dant decimam, quadrupliciter remunerantur a deo. Prima remuneratio est abundantia fructuum. Secunda sanitas corporis. Terris, non solum abundantiam fructuum recipies, sed etiam sanitatem corporis consequerbus. Qui vero non dat, punitur in oppositis. mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis. Item Augustinus: Cum decimas dando et terrena et celestia possis promereri, pro avaritia duplicem benedictionem fraudas, id est subtrahis tibi. Hec est domini iustissima consuetudo. Si tu illi decimam non dederis, tu ad decimam revoceri; dabit totum dare, decimam a nobis dignatur recipere non sibi, sed nobis sine dubio exrit, res alienas invasit; et quanti pauperes in locis ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui fuerint, tanlegatam suis usibus reservavit. Qui er
Abbreviated transcription (Latin):
est. cũ quis in offitio ꝯstitutꝰ. extorquet aliꝙ
ꝑ metũ: a ss̾ditis. Aut cũ non ułt fac̾e ad qd̃
tenctͤ. nͥ detai sibi pertuiua. Dut cũ aliqus ot¬
fitialis Aut uider aut nles: ultra sibi con¬
struta scipendia extorquet. uñ Iolĩes bapt̃a.
dixit militib. Estote ꝯtenti stipendus nr̃is

Expanded text:
est, cum quis in officio constitutus extorquet aliquid per metum a subditis, aut cum non vult facere ad quod tenetur, nisi data sibi pecunia. Aut cum aliquis officialis aut miles ultra sibi constituta stipendia aliquid extorquet. Unde Iohannes Baptista dixit militibus: Estote contenti stipendiis vestris,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Si n̾o uidex ꝑ ĩprudentiã assessoris male
idicanit: eni excusatus Index: si simplex erite¬
⁊ hũit bonã ꝯscĩam nec fuit in culꝑa. eligẽdo
talem assessore. qr bonꝰ ⁊ suffitiens ꝯiut̾ crede¬
batur. In maiori .n. culpa fuit hic assessor: ꝙͣ¬
nou sic in uidice. mult .n. illit̾ati ⁊ simplig¬

Expanded text:
. Si vero iudex per imprudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic assessor, non sic in iudice. Multi enim illiterati et simpli
Abbreviated transcription (Latin):
li accepit. Distingur. Aut accepit pectuniam:
simpłr ut Iudicaret: In primo casu: si tulit
pectuuam male acceptam siue tulerit sin̾a
luqmͣ siue iustam siue nullam: tenec ui-¬
distincte restitu̾e nõ ei qui dedit: cum t̾piter
ded̾it. s ei in cuiꝰ inuitiam recepit .i.q .i. Iube¬

Expanded text:
et? Distingue, aut recepit pecuniam u, aut simpliciter ut iudicaret: in primo casu si tulit pecuniam male accepit, sive tulerit sententiam iniquam sive iustam sive nullam, tenetur indistincte restituere, non ei qui dedit, cum turpiter dederit, sed ei in cuius iniuriam recepit. In
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ recuꝑare p̾dam: uł lib̾are castrũ missis litt̾is
post unã septimanã: aut duas aut ⁊ plꝰ repu¬
tabit᷑ tñ in ꝯtinenti se defendẽ. et castrũ lib̾are
⁊ p̾dam retuꝑare. ⁊ si iã adu̾sariꝰ eius: recepit
illã ĩ munitõib suis: Satis cũ ħ ꝯcordare uidec᷑
dam. ⁊ tñ nõ possit ad eam recuꝑaudã ꝑting̾e. qr
forte ẽ in locis ĩexpugnabilib recepta: si cepit
aliq̃ de boĩs adu̾sam sui. Aut eoꝵ qͥ eũ iuuãt.
Aut ip̃m ꝓsenũtẽ rẽ suã ĩpediũt. pot̾it de ilł et¬

Expanded text:
astrum, missis literis post unam septimanam aut duas aut etiam plus, reputabitur tamen in continenti se defendere et castrum liberare et predam recuperare, etiamsi iam adversarius eius receperat illam in munitionibus suisdam, cum non possit ad eam recuperandam pertingere, quia forte est in locis inexpugnabilibus recepta, si ceperit aliqua de bonis adversarii sui, aut eorum qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam impediunt, pot
Abbreviated transcription (Latin):
us ad qnͣtitatẽ dap̃ni sibi illati a fure. de xeb
ip̃iꝰ funs qͣs secũ ducit. Aut portat. si qua ᷤ pot
app̾hendẽ: dũ ꝓsequitur fugientẽ. Et ꝙ dem ẽ
Q non ẽ qͣrius actus. cũ quis comedit ⁊ bi¬
bit: Aut dormit interini aut se p̾pat ad repelle¬
dũ adu̾sanũ suũ de possessione male occuꝑ¬
ta. aut remuꝑandã p̾dã. ab eo ab ductam. ẜ¬

Expanded text:
usque ad quantitatem damni sibi illati a fure, de rebus ipsius furis quas secum ducit aut portat, si quas potest apprehendere dum persequitur fugientem. Nota quod t contrarius actus, cum quis comedit aut bibit aut dormit interim aut se preparat ad expellendum adversarium suum de possessione male occupata, aut ad recuperandam predam ab eo abactam,
Abbreviated transcription (Latin):
grus. Statuit in suꝑ ecc̃a illos indeos publicis ce¬
baptiz acos: sb̃u̾tere attemptau̾int. Et siles penas
int̾dũ ⁊ peccunaries ꝓut qualitas delicti exposcit
sepe statiit ecc̃a ꝯͣ tales. illa tñ mod̾atõne ad hibita
in flagel. ꝙ statutũ eius in unttãm sangiũs tñ¬
sire nĩme iudeatur. talis .n. pena: indistrcte relin¬

Expanded text:
s. Statuit ecclesia illos Iudeos publicis cebaptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis tsire minime videatur. Talis enim pena indistincte relin
Abbreviated transcription (Latin):
symoniam blasphemant. Nũc de¬
hus aganus qui male colento:
deũ i honorãt ut st iuder ⁊ sarcaceu
dei dntur qui legem mosaycam ad lr̃am tenet
se cutũcidendo. et alia legalia faciendo. ¶ Et dn
iudei a noĩe dignioris trib .s. iuide patriarche. pͥ¬

Expanded text:
simoniam blasphemant. Nunc dehis agamus, qui male colendo deum inhonorant, ut sunt Iudei et Sarraceni dei dicuntur qui legem mosaicam ad literam tenent, se circuncidendo et alia legalia faciendo. Dicti Iudei a nomine dignioris tribus, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
uilla seu loco quocũq adħitand̃ domos uel
loca quetũ de nouo reciꝑe. seu hactenꝰ recep¬
ta murtare. uł ea uenditõnis ꝑmutatõns
douationis aut cꝰus alienatõrus titulo quo¬
cumq ĩcilios tñsfecce p̾sumãt abs sp̃ali liña

Expanded text:
, Villa, seu loco quocunque ad habitandum domos, vel loca quæcunque de novo recipere, seu hactenus recepta mutare, vel ea venditionis, permutationis, donationis, aut cujusvis alienationis titulo quocunq
Abbreviated transcription (Latin):
racems qui non sunt uiolenti possõres t̾rarũ
quas tenent. Hu etiam de quib pͥmo dcm̃ est
tum fint in possessione statuendi ⁊ dñandi. si
sunt defraudandi. net spoliandi. illa possessio¬
ne auttte alicuiꝰ pͥuate ꝑsone. Unde ab hiꝰ
pedagiis fraudar nõ debent. ꝑ aliquem xp̃ia¬

Expanded text:
racenis qui non sunt violenti possessores terrarum quas tenent. Hi etiam de quibus primo dictum est, cum sint in possessione statuendi et damnandi, non sunt defraudandi, nec spoliandi illa quasi possessione, auctoritate alicuius private persone, unde ab huiusmodi pedagiis defraudari non debent per aliquem christia
Abbreviated transcription (Latin):
hic. Credo ꝙ nec in ħ casu. nec in cõsumlib
tenet᷑ quis ad soluend̃ emendã. nnsi fu̾it in¬
am rntoi uidicu. Unte si quis fintim alporta¬
uit pedagiũ. uł mcid̾it alienam siluam. uł ⁊¬
milt furtum. aut saclegiuĩ uł siłe. suꝑ quib
statuita ẽ pena corlis. uł pecimiana. ꝓlegẽ us
soluat int̾ce uł sat̾faciat ad arbitiuim boni

Expanded text:
redo quod nec in hoc casu nec in similibus tenetur quis ad solvendam emendam, nisi fuerit iun foro iudicii, unde si quis furtim asportaverit pedagium vel inciderit alienam silvam vel commiserit furtum aut sacrilegium aut similia, super quibus statuta est pena corporalis vel pecuniaria, per legem vel solvat interesse, vel satisfaciat ad arbitrium boni
Abbreviated transcription (Latin):
timnꝰ casus. Et ip̃i sarraceni tenent eis fidem:
defeudto eos in suo t̾ritorio. uł maritinia. a
latronib ⁊ piratis: debent ip̃i xͥani fidelit̃ eis
eis ad restitcionẽ si possunt. uł si nõ possunt.¬
Aut erogent in usus pauꝑum ad mandatum
etc̃e. ⁊Iam fides ⁊ hosti seruanda est. xtii.q .iiii.

Expanded text:
tas et ipsi sarraceni tenent eis fidem, defendendo eos in suo territorio vel maritima, a latronibus vel piratis, debent christiani fideliter ipseis ad restitutionem si possunt, vel si non possunt, erogare in usus pauperum ad mandatum ecclesie. Nam fides
Abbreviated transcription (Latin):
modo contra xp̃ianam religionẽ credo ꝙ puĩ¬
antur in eo in quo deliq̃runt ꝙ sit eis min̾gẽd̾
captiuorũ. uł in sb̾sidium eoꝵ qui pugnans
ꝓ fide xp̃iana. uł ip̃imet expendant in eodem
subsidio. Si ad ħ st̃ ydonei. corꝑalit̾ laboran

Expanded text:
nt, credo ut puniantur in quo deliquerunt quod sit eis iniungendum captivorum vel in subsidium eorum qui pugnant pro fide christiana, vel ut ipsimet expendant in eodem subsidio, si ad hoc sunt idonei corporaliter laboran
Abbreviated transcription (Latin):
ul bis in anno ꝯueniant om̃s ꝯfr̃es ad tractã¬
dum de salute aiaꝵ. ad audiendũ uͥbũ dei. ad
celebrand̃ missas. et orones pro uuius et de fr̃c¬
us. et ad excitandũ deuocõm. Et iõ ponũt singu¬
lis amus certam qnͣtitatem ex qua refitiantur
et prouideant pauꝑibz: bonũ est. dũ modo inten

Expanded text:
vel bis in anno conveniant omnes confratres ad tractandum de salute animarum, ad audiendum verbum dei, ad celebrandum missas et orationes pro vivis et defunctis et ad excitandum devotionem et ideo ponunt singulis annis certam quantitatem ex qua reficiantur et provideant
Abbreviated transcription (Latin):
uł pro intessendo extreme unctõi. ¶ Item quid de
ill qui dant redditus. aut recipiuint pp̃ facienda
annuersana. ¶Item quid de illis qui dant dena¬
rios sacerdotib diuitib uł pauꝑib ꝑro faciẽto a¬
nimali. uł tricenario. uł ãnu̾sario. uł celebr einda
missa de spũ sc̃o. ul alia. ¶Uł qui dant denarios
casib dare uł acciꝑe temꝑale pro spũali: symonia

Expanded text:
ut pro interesse extreme unctioni? Item quid de illis qui dant reditus aut recipiunt propter facienda anniversaria. Item quid de illis qui dant redditus sacerdotibus divitibus vel pauperibus pro faciendo annuali vel tricenario vel anniversario vel pro celebranda missa de spiritus sancto vel alia, vel qui dant donum casibus dare vel accipere temporale pro spirituali simon
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝙ drĩa est int̾ legatum et donatõm cã
mortis: in quibusdam. quia legatũ ab bede
semꝑ traditm: donatõ u̾o cã mortis: qñq ab
herede. qnͣq a testatore traditur. Item in do¬
natone ca mortis obligatur donãs et non
in legato. Item si quis accusat testam̃tum¬
ut fłin: amittit legatum. s non donatom cã
mortis. alias si ex aliqua cã rescinditur tel¬
tamentũ et donatio cã mortis. Hec ⁊ quedã
alia circa distantiam uł ꝯuenientiã legatil
donatõnis cã mortis nori solent .C. de dona

Expanded text:
entia est inter legatum et donationem causa mortis in quibusdam, quia legatum ab herede semper traditur. Donatum vero causa mortis, quandoque ab herede, quandoque a testatore traditur. Item in donatione causa mortis obligatur donans et non in legato. Item si quis accusat testamentum, amittit legatum, non donationem causa mortis. Alias si ex alia causa rescinditur testamentum et donatio causa mortis. Hec et quedam alia circa distantiam vel continentiam legati et donationis causa mortis notari solent, c ca
Abbreviated transcription (Latin):
oid si aliquis longo tempore retepit
aił retimut detimas. mĩ uenit ad sans¬
factom. asserens se ignoranter ac simpłe pet¬
casse. uł etiam suenter. Et postulat sibi rem¬
ti intuitu dei et ełe. quod accepit uł reti¬
mut in tpr pret̾ito: cum aut̃ oporteret ip̃m
est petere om̃s decimas p̾c̾iti temꝑis xui .q.

Expanded text:
id si aliquis longo tempore recepit vel retinuit decimas, nunc venit ad satisfactionem asserens se ignorantia et simplicitate peccasse, vel etiam scienter, et postulat sibi remitti, intuitu dei et eleemosyne, quod accepit vel retinuit in preterito, cum aliter oporteret eum petere omnes dec
Abbreviated transcription (Latin):
Pid ergo de illis. qui ante hant prolubi¬
tionem recepunt hiꝰ decimas in ꝑignus
auctoritate ep̃i. Numquid enis possunt retme¬
re modo. fca prohibitione. ita quod non ꝯ¬
putentur fructus in sortem . R. scd̾m glo. H¬
Si au̾t sine auctoritate ep̃i ante ꝓhibitõm p̾¬
dcc̃m aliqua ꝑsona ecrastica recepit hiꝰ deu¬
mas in ꝑignus: tẽtur fructus om̃s qͦs inde
recepit: restitũe. non laico qui nullũ ius ibi
habuit. s ecce ꝑrothicili. uł cum ea bõa fide
ꝯpone. Sonam fidem dico: cũ ille qui facit re¬
stitutõnẽ: exponit se ad plenam restitutõm
faciendam uisi quatenus ei fu̾n remissũ li¬
balit̃ et spontanee. Si aũ laicus ille iuste de¬
tinelat illas decimas in fendũ. Credo quod
nus: tẽtur fructus ꝯputare insortẽ. Et quod
ultra sortem recepit restitu̾e tͤe laico p̃dc̃o.
dir ꝓprietatẽ decime aliene ecte retento
libi usufructu. Numquid illa ecc̃a potent re¬
cipere illii usufructũ in ꝑiginis. non aputa¬

Expanded text:
id autem de illis, qui ante huiusmodi prohibitionem receperunt huiusmodi decimas in pignus auctoritate episcopi; nunquid eas possunt retinere modo, facta prohibitione, ita quod non computentur fructus in sortem? RespoSi autem sine auctoritate episcopi ante prohibitionem predictam, aliqua persona ecclesiastica recepit huiusmodi decimas in pignus, tenetur fructus omnes quos inde recepit restituere, non laico, qui nullum ius ibi habuerit, sed ecclesie parochiali, vel cum ea bona fide componere. Fidem bonam dico, cum ille qui facit restitutionem, exponit se ad plenariam restitutionem faciendam, nisi quatenus fuerit ei remissum liberaliter et spontanee. Si autem talis miles sive laicus ille iuste tenebat decimas illas in feudum, credo quod nus, tenetur fructus computare in sortem et quod ultra sortem receperit restituere predicto laico.proprietatem decime aliene ecclesie, retento sibi usufructu; nunquid illa ecclesia poterit recipere illum usumfructum in pignus, non computa
Abbreviated transcription (Latin):
ad colonias rusticoꝵ. Quod non approbo.
Immo dico quod si etr̃a recipit coloniam co¬
loni sui in pignore: d fructus in sortẽ ꝯpu¬
tare. de ducto uire suo. labarib et expensis.
quia suꝑ ħ nullũ priulegiũ inuenio ecc̃e ꝯ¬

Expanded text:
ad colonias rusticorum, quod non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nullum privilegium invenio eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Et addit postra. Ego credo. quod si prochialis
cipiendi decimas: remanet semꝑ penes ettam
a quocũq finctus inuste usupentur. S nͨ¬
uendit. Potest tñ esse symonacus. Intẽtr̃e
sola. et noluntate. non re ip̃a. si .s. intendit
uend̾e aliquod sp̃nale. ¶ Si aũ alia ecca qmͣ
prochiał: uelit hiꝰ decimas redaimere: nc̃cana
est auct̃as ep̃i. Et credo quod sufficiat auctns¬
tio ab alia ect̃a qmͣ aprochiali: tuciꝰ esser
quod oĩa pon̾entur in manu ep̃i. et postra
ep̃t aliquid dan faceret laico ab illa ecta. ar¬

Expanded text:
 Redonensis Ego credo quod si parochialis ercipiendi decimas remanet semper penes ecclesiam, a quocunque fructus iniuste usurpentur. Sed npirituale vendit. Potest tamen esse simoniacus intentione sola et voluntate, non re ipsa, si intendat vendere aliquod spirituale. Si autem alia ecclesia quam parochialis velit huiusmodi decimas redimere, necessaria est auctoritas epitio ab alia ecclesia quam a parochiali, tutius esset quod omnia ponerentur in manu episcopi et postea episcopus aliquid dari faceret laico ab illa ec
Abbreviated transcription (Latin):
aut iuduas. sed nuptas. puto etiam omnes
oĩo feĩas ad mouendas ꝙ opus d̾i et facturã
eius et plasma adultare nullo modo debeant
ad hito flauo colore. et nigro pulu̾e. us ru-¬
deo in ferunt qñ illud ꝙ ille formauit. refor¬
non pot̾is: qñ oculi tibi non sunt. quos
tuo tempta cum illo ꝑiter arsura ¶ Sciendũ¬

Expanded text:
aut uiduas sed et nuptas puto et omnes omnino feminas admonendas, quod opus Dei et factura eius et plastica adulterari nullo modo debeat adhibito flauo colore uel nigro puluere uel ruDeo inferunt, quando illud, quod ille formavit, refornon poteris, quando oculi tibi non sunt quos tuo compta, cum illo pariter arsura. hae
Abbreviated transcription (Latin):
cebat uti ꝑ legem s ꝑ uotum ip̃e sibi efficit non
possit ille tale iuiramĩtũ irritare al t̾do ꝙ posset.
bit ad ꝯmiuisi uł ad aluuid aliud exͣto
illa sola uota austinencie reuocare p̃t. que ipsa
imple non pot sñ scandalo urn. de ieuinus. de sur¬
gendo ad matutmnas. de iacendo de nocte in camisi¬
a alia aut̃ que pot̾ implere sñ scanda lo uiri reuo-¬
care non p̃t. Nec utor tenetur ei obedire in reuo-¬
tacõne. ut si nou̾it ꝙ daret aliquid de ꝓprio u̾ cõsue¬
tudo est qd̃ mlieres hñt bona pat̾ualia seꝑata a

Expanded text:
licebat uti per Legem, sed per votum sibi ipse efficit non posset ille tale iuramentum irritare; alias credo quod posset. bit ad convivium vel ad aliquid aliud extra illa sola vota uxoris abstinentie revocare potest, que ipsa implere non potest sine scandalo viri, ut de ieiuniis, de surgendo ad matutinas, de iacendo de nocte in camisia. Alia, que potest implere sine scandalo viri, revocare non potest nec uxor tenetur ei obedire in revocatione, ut si voverit quod daret aliquid de proprio. Ubi consuetudo est quod mulieres habent para
Abbreviated transcription (Latin):
qui axorem. Uniẽte marito d cõpelli mtͣte mostĩ¬
nmn. uł saltem roue ꝑpetuani continentiam. Q̾
sat credo si ip̃a non ignara fuit uir̃. ał non credo ꝙ
conpellenda ut sec pocus reuocare maritũ delebit
siusdrci nõ possu illa ad incnͣd̾ monast̾iũ. qñ ẽ
suspectu ui ad ronendã ꝑpetuam cõtinẽtiã. xhi.¬

Expanded text:
marito debet compelli intrare monasterium vel saltem vovere perpetuam continentiam. Quod satis credo, si ipsa ignara fuit iuris, alias non credo quod compellenda sit, sed potius revocare maritum debebit, si induci non possit illa ad intrandum monasterium, quando est suspecta, vel ad vovendam perpetuam co
Abbreviated transcription (Latin):
nõ. quia non excusat eus bomi obie: licut sb̃¬
ditos. Nec debent se ꝯmitt̃e discͥi ĩ dubio
ut uiuiẽt aliꝙ̃ in p̃uiditium alt̾ius qr sicut
to ꝙͣ excusat bona fides: ꝙͣ diu credit iustam
esse cãm: qmͣ fouet. licz in u̾itate sit iniusta
quia ibi ẽ uidex suꝑior qui cãm examinat ⁊
iudicat de allegatis.: In bello nõ siune ĩguer¬

Expanded text:
non, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in preiudicium alterius, quia sicut to, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam quam fovet, licet in veritate sit iniusta, quia ibi est iudex superior, qui causam examinat et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guer
Abbreviated transcription (Latin):
rariꝰ restitu̾e quicqͥd ult̾ sortẽ accepit a debito¬
re occasione sortis pacto p̾cedente. uł intentõe
usuram. uñ si hũit de usura tercã uł pecus qͥt¬
locauit: restitu̾e tenet᷑. Credo etiam ꝙ ei resti¬
tũe teneatur dampna que pp̃ sołom hiꝰ usu¬
re passus ẽ. ut si domũ suam uł p̃diũ oportu¬
it pp̃ hoc distraliere iuliori p̾cio qmͣ uałer et
aliam domũ ⁊ duc̃e ad usum suũ. aut si opor¬
tuit eũ acciꝑe ad usuram ab alio usurario pp̃
usuras p̾dictas soluendas. Si ãt ex pecuma
usuraria negociatus sit ⁊ lucratus. uł inde
emit p̾diũ ⁊ fructus ꝑceꝑit. nec lucrũ nec fruitꝰ
hiꝰ tenet᷑ restitũe. Idem etiam credo de lucro
h̃ito de re furtiua uł rapta ꝑ negociatõm aut
furtuia eait rapta ¶Concordãt cũ ħ. glo.¬

Expanded text:
rarius restituere quidquid ultra sortem accepit a debitore, occasione sortis, pacto precedente vel intentione usuram. Unde si habuit de usura terram vel pecus quilocavit restituere tenetur. Credo etiam quod restituere teneatur ei damna, que propter solutionem usure passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem ex pecunia usuraria negotiatus est et lucratus aut emit inde predium et fructus percepit nec lucrum nec fructus huiusmodi tenetur restituere. Idem etiam credo de lucro habito de re furtiva vel rapta per negotiationem aut furtiva aut rapta
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtum ad eos ꝑueñit: Hni qui tałr in du¬
cũt alies ad fenerand̃. ⁊ melior ẽ condicio
taliũ in łi tasu qmͣ in rapina uł furto. ubi
qui p̾stant au̾ctem tenentur ad restitutom:
⁊ cum nicħ ad eos ꝑuenerit de maleficõ.
et ħ̃ ideo. qr rapina uł furtũ: ꝯͣ uolũtatẽ
dñi fit qui patitur dampnũ. S nsura: de
uoluntate dñ ꝑuenit ad creditorẽ. Nec in¬
ductores ad repetendũ usuras ab eis. qͣs

Expanded text:
inquantum ad eis pervenerint, hi qui taliter induinquantum ad eis pervenerint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio talium in hoc casu, quam in rapina vel furto, ubi qui prestant auctoritatem, tenentur ad restitutionem, etiam cum nihil ad eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia rapina vel furtum contra voluntatem domini fit, qui patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec inuiusmodi inductores, ad repetendum usuras ab eis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ũquid singuli de collegio tenent illã
magr̃ Ray. illi quorũ aucte uł consensu fu̾it
talia: non credo tñ: ꝙ teneant ad rescittõm¬
uͥ qnͣtũ ad cos ꝑuen̾it de usura: uł qnͣtũ rele¬
uan sunt ab expensis qͥs fecissent de suo in
sustmendis oñib cõitatis nͥ forte p̾stit̾int
au̾ctem compellendo aut p̾cipiendo coĩtati
tasr fenari. que alias non ess ħ factura.
In quo calu credo eos tenen insolidũ. pide
modat gͣtis ut ex ea feneretur. ¶ Item quid
de eo qui contralin societatẽ cum aliquo ad
femis excendũ. ¶Item quid de eo quidat u¬
sumno mutuã petuniam ad ꝑticipationẽ
lucri ulurarũ. Numꝙͣ in hus całib om̃ib
tenent in solid qui ħ facũ. Aut tin de eo
dem. Nuidam dñt tales qui inducũt alios
ad frñandũ alias non feñaturos tem̃ in
solidum. Si ai alias erant feneraturi nõ
tenent᷑ nͥ in qnͣtũ ad eos ꝑuen̾it. ¶ Ego cdo
sine p̾iudico ꝙ in neutro casu tenẽtur nili

Expanded text:
umquid singuli de collegio tenentur in smagister, illi quorum auctoritate et consensu talia fiunt, non credo tamen quod tenentur ad restituantum ad eos pervenerit de usura vel quantum relevati sunt ab expensis quas fecissent de suo, in sustinendis oneribus communitatis, nisi forte prestiterint auctoritatem compellendo aut precipiendo communitati taliter fenerari, que alias non esset factura hoc. In hoc casu credo eos teneri in solidum. Quid mmodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usurario mutuam pecuniam ad participationem lucri usurarum? Numquid in his omnibus casibus tenentur in solidum qui hoc faciunt? An tantum de eo dum quosdam: Talis qui inducunt alios ad fenerandum, alias non feneraturos, tenentur in solidum. Si autem alias erant feneraturi, non tenentur nisi quantum ad eos pervenerit. Ego credo sine preiudicio, quod in neutro casu tenentur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tormam istam aliquid est acceptũ: credo esse
restituend illi a quo iiuriose acceptũ ẽ. si scrm¬
pot̃. Si aut̃ cum ꝯ silio ecc̃e in pus cel̃s est et¬
pendend̾̃. m̃catores uo ⁊ tnͣseuntes credo in dic
tincte ꝙ debent solu̾e antiqũ ⁊ nouũ dumoto
recipiens faciat illud pp̃ qr fuit institut̃. iix¬
quib exigit᷑. possent negare uł deberent adur¬

Expanded text:
formam istam aliquid est acceptum credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si scest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est expendendum.tincte quod debent persolvere antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit institutquibus exigit
Abbreviated transcription (Latin):
te publice. ꝯtra p̾dones int̾ra. uł ꝯͣ piratas ĩ
aqua. uł ꝓ defensione fid̾i ⁊ patnie ꝯͣ paganos
uł hericos. uł ꝓ alia siłi cã. Et recipiens facit
credit tñ ꝙ ab illis qui pot̾ant: ex p̾dc̃s cãis
credo id̾. Idem credo si iste talis non laborat mͦ
Nec faicit expensas. quia non est nẽce cũ t̾ra ẽ
bñ purgata et in pace. ꝑatus ẽ tnͣ ⁊ labores ⁊
ecpensas impend̾e si esset ncc̃e. Ita r ꝙ ꝓponat

Expanded text:
pyratas in aqua vel pro defensione fidei et patrie contra paganos vel hereticos vel pro alia simili causa et recipiens facit credit tamen quod ab illis qui potuerunt et ex predictis causis, credo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impendere, si esset necesse: ita et
Abbreviated transcription (Latin):
iuditõ aĩe nõ tẽt᷑. nͥ qnͣtum luffici ħ̾editas.
Distinguo tũ uit̾ debita ⁊ legata sine relic¬
ta. quia debita tẽt᷑ ꝑ solu̾e absq detractone
gatis a pt̃ detħe suam legitunã. si tot sunt:
ꝙ illis solutis nõ remaner sͥ legitima. st
in legrama: p̃r non potuit gͣuare filiũ. I dem b̾¬

Expanded text:
iudicio anime non tenetur, nisi quantum sufficit hereditas. Distinguo tamen inter debita et legata sive relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione gatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in legitima pater non potuit gravare filium.
Abbreviated transcription (Latin):
dietas. Tam̃ scd̃m ꝯ suetudinẽ. Gallicani reg¬
ni: que ibid̾ẽ p̾uditat uiri scripto: alio m̃o u
ꝙ p̃r uł mat̾ non pt dare erͣneis: ult qͥntam ꝑtẽ
beditatis sue: que ꝯsistit in mobilib ne  in testa¬
m̃to nec cã mortis. nec int̾ uiuos. Alibi nõ p̃t
ultͣ t̾ciam. S t̾ciam p̃t dare ⁊ legare int̾ uiuos
et cã mortis. De mobilib ⁊ diu̾se sunt ꝯsue

Expanded text:
dietas, tamen secundum consuetudinem gallicani regni, que ibidem preiudicat iuri scripto, alio modo lquod pater vel mater non potest dare extraneis ultra quintam partem hereditatis sue, que consistit in mobilibus, nec in testamento, nec causa mortis, nec inter vivos. Alibi non potest ultra tertiam, sed tertiam potest dare et legare inter vivos et causa mortis. De mobi
Abbreviated transcription (Latin):
ris ferre nõ pr. aut si non possit uiu̾e de officio clĩ¬
cali. quia pauꝑ est. ⁊ paꝵ litt̾atus. ⁊ magnam ht̃
familiam: ꝙͣ sustentare non p̃t. nisi ĩmisceat se
si deuoluatur ad eum h̾editas: cũ mr̃ dc̃oe temꝑali.
qmͣ non pt̃ ammũsfre comode: insi tnsferat se ad
miliciam. aut eid statum et hitũ laicałe. Et idem

Expanded text:
ittere tonsuram, ut si non possit vivere de officio clericali, quia pauper est et parum literatus et magnam habet familiam quam sustentare non potest, nisi immisceat se si devolvatur ad eum hereditas cum iurisdictione temporali quam non potest administrare commode, nisi transferat se ad militiam aut statum et habitum laicalem. Et idem
Abbreviated transcription (Latin):
ccridendi uł mucilandi ꝯ dempnatos a uidice. uł
tor qñdi reos. uł offm̃ aduocacõis: in causis crimi¬
ualibus. Ex officio dico: quia si quis ex ira uł ex
sia hoc fec̾it. aut si in officio talia fec̾i̾t: nõ dinus¬
sa tonsura uł hĩtu cl̾icali: nisi tũc demũ: cum ter

Expanded text:
idendi vel multilandi damnatos a iudice vel torquendi reos vel officium advocationis in causis criminalibus. Ex officio dico, quia si quis ex ira vel sia hoc fecerit. Aut si etiam ex officio talia fecerit non dimissa tonsura vel habitu clericali, nisi tunc demum, cum ter
Abbreviated transcription (Latin):
dena. pena apostatarũ procedit iuxta na¬
iẽtatem apostasiaꝵ. Nam ꝓ apostasia ꝑfidie:
punitur apostata: excõicatõne. Est .n. heticus et
nem testam̃ti. nec in statũ p̾ͥstinũ reu̾tũtur: ⁊ ꝑ¬
luntur adignitatib. et aliis multis. ex. de iniͥ¬

Expanded text:
e Pena apostatarum procedit iuxta varietatem apostasiarum. Nam pro apostasia perfidie punitur apostata excommunicatione. Est enim hereticus et nem testamenti nec in statum pristinum revertuntur, etiluntur a dignitatibus et aliis multis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Rap. Ex loco dicũtur in honesta: qr in-
lupanati. uł alio loco uili uł in honesto: ta¬
lia inhoneste tractant᷑. Et maxĩe si iudicia
in talibr locis tractent. I tem: qr locus ẽ so¬
litarius. uł alit̾ suspectus. Intalib eĩ lati¬
buł solent cõmitti adult̾ia ⁊ doc̃i heretite pͣ¬

Expanded text:
dit lucem. Ex loco dicuntur inhonesta quando in lupanari vel alio loco vili vel inhonesto talia tractantur et maxime si iudicia in talibus locis tractentur. Item quando locus est solitarius vel aliter suspectus. In talibus enim latibulis solent committi adulteria et doceri heretice pr
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥmo loco deberet ei succed̾e ab in testato:
tenet susciꝑe tutelam hiꝰ Item datã. qͥ datur
auidice qñ ulło tutore dato intestam̃to. et
nlłis extantib ꝯsangͥneis ydoneis ad tute¬
casus ẽ. Si cł̾icus indigeat. tunc .n. p̃t reciꝑe
possones ex colendas ad firmã .s. Quartam¬

Expanded text:
qui primo loco debet ei succedere ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis vel idonecasus est, si clericus indigeat. Tunc enim potest recipere possessiones excolendas ad firmam s
Abbreviated transcription (Latin):
mina. cohercenda statute lũt. Tam̃ temꝑande
lunt pensatis circũstantiis negotioꝵ ⁊ ꝑsonaꝵ
quia culpa est totam ꝓsequi culpam. ⁊ iudiciũ
in hac parte inconsilio animaꝵ qr freno ĩdigẽt
quo ad hoc: Securiꝰ tñ esset hiꝰ emendas in¬

Expanded text:
a crimina statute sunt. Tamen temperande sunt pensatis circumstantiis negotiorum et personarum, quia culpa est totam persequi culpam et iudicium in hac parte, in concilio animarum, quia freno indigent quo ad hoc. Securius tamen esset huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ tumacia d pena incipere ab exc̃icatre ramnori
De inde crescente ꝯtumacia debet anathematr . ani
deinde deponi uero punitur ꝓ crimine ⁊ crimen eci¬
git debet. Primo de poui. ⁊ non ultra si ẽ corngibil.
Si u̾o est incorrigibił. post depositioriẽ d eccõican
minori excõicatone. De inde crescente ꝯtumacia:
anathematizani. Si ħ nion ꝓtest et inde ꝑsclatem
conpellendus ẽ pt̾atẽ: I ta ꝙ ei deputet eciliũ. uła
pena lima inferatur. iste ẽ ordinarus ꝓcessus. nͥ¬
libi crimen esset ado enorme ꝙ nõ lufficet una
pena. tũc .n. inporientur simul due. uł plures. ut s̾¬

Expanded text:
contumacia, debet pena incipere ab excommunicatione minori. Deinde crescente contumacia debet anathematizari, deinde deponi. Ubi vero punitur pro crimine et crimen exigit, debet primo deponi et non ultra, si est corrigibilis. Si vero est incorrigibilis, post depositionem debet excommunicari minori excommunicatione, deinde crescente contumacia anathematizari. Si hoc non prodest, exinde per secularem compellendus est potestatem, ita quod ei deputetur exilium vel alia pena legima inferatur. Iste est ordinarius processus, nisi crimen esset adeo enorme, quod non sufficeret una pena. Tunc enim imponentur simul due vel plures. U
Abbreviated transcription (Latin):
test ip̃m reuocare. s tenetur intrare religionẽ:
si camcomode pot̾it in uenire. Si autẽ non p̃t aut
credebat se esse suspectam de in continencia cũ tñ
esset: p̃t renocare licentiatũ. quia non recipitur
apd̾̃ deum illius uin comu̾sio: cuiꝰ sequitur ꝯuga¬

Expanded text:
ter revocare, sed tenebitur intrare religionem, si eam commode poterit invenire. Si autem non potest aut non credebat se esse suspectam de incontinentia, cum tamen esset, poterit revocare licentiatam, quia non recipitur apud deum illius viri conversio, cuius sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Infaciendo In symora ẽ tuepitudo ut̾us pis¬
.ẜ dantis ⁊ accipientis. S in ulura non est
turpitudo dantis ⁊ iõ uire diuino ⁊ natura¬
li equitate. facienda est restituto. nec poss ł
in hor casu: ppͣ dispensare. Ez ex solo uire hu¬
mano pecciraua symomate siccepta: restrued
est. nõ illi qui dedit tupit̃. s ecc̃e. Uñ noc hch̃¬

Expanded text:
ndeo: In symonia est turpitudo utriusque partis, dantis et accipientis, sed in usura non est turpitudo dantis et ideo ex iure divino et naturali equitate, facienda est ei restitutio nec posset etiam in hoc casu papa dispensare, sed ex solo iure humano pecunia symoniace accepta restituenda est non illi qui dedit turpiter, sed ecclesie. Unde nec Heli
Abbreviated transcription (Latin):
et .q. ti. fi. Et auferunt lib̾tatẽ debitorib. mo¬
lendi ubi uoli̾unt. Si tu debitores pp̃ łi non
sunt dampnificati: non tenentur creditores ad
restitutõm aliqmͣ eis faciendam. nͥ qͣtenus es¬
timari dr lib̾tas molendi ubi uolebãt. Pen¬
satis etiam circumstantus de maiori ⁊ minori.
remotõne molendinoꝵ ⁊ facilitate molendi¬
timino solutõnis: nolunt dare t̾mmi pro¬
¶rogntõm debitori qui ẽ uiram̃to astrictus solu¬
e nisi data eis pecunia. uł aliquo egupollenti

Expanded text:
quia auferunt libertatem debitoribus molendi ubi voluerint. Si tamen debitores propter hoc non sunt damnificati, non tenentur creditores ad restitutionem aliquam eis faciendam, nisi quatenus estimari debet libertas molendi ubi volebant, pensatis etiam circumstantiis de maiori et minori remotione molendinorum et facilitate molendirmino solutionis, nolunt dare verbum dilationis debitori, qui est iuramento astrictus solvere, nisi data eis pecunia, vel aliquo equipollenti,
Abbreviated transcription (Latin):
bitat ꝙ pp̃ mutuũ receptũ. Uł ułtiꝰ retiend̾
ei seruient restitu̾e tẽtur. Qñ aut̃ debitor. nõ
gratis dat: l creditor gratis det mutuũ. de¬
bitor si hẽat alias aliquid de bors creditors̃
Ct sibi ꝯsulat ꝑ ĩtẽtõem de usura quã dedit nõ
credo ip̃m ꝯpellendũ in foro pĩali: ad resti¬

Expanded text:
endum ei dedit, restituere tenetur. Quando autem debitor non gratis vel creditor non gratis dat mutuum, debitor si habeat alias aliquid de bonis et sibi consulat per retentionem de usura quam dedit, non credo ipsum compellendum in foro penitentiali ad resti
Abbreviated transcription (Latin):
iugilet disciplina domus mee. homo sũ
⁊ int̾ homines uiuo. Nec michi arcoga¬
re audeo qd̾ domus mea melior sit qmͣ
archa. Noe. ubi tñ int̾ .uiii. homines unꝰ¬
reprobus inuentꝰ est aut melior sit qmͣ
domus abrahe. cui dc̃m est. Eice aucillam
⁊ filium eius aut melior sit qmͣ domus
yseac. cui de duobus geminis dcm̃ ẽ Iacob

Expanded text:
igilet disciplina domus mee, homo sum et inter homines vivo, nec michi arrogare audeo ut domus mea melior sit quam archa Noe, ubi tamen inter octo homines reprobus unus inventus est, aut melior sit quam domus Abrahe, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius, aut melior sit quam domus Ysaac, cuius de duobus geminis dictum est: Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlis rei. Eliam uo: p̾ciũ usus ꝙ usura dr̃
Quedam u̾o res sunt qͣꝵ usus nõ ẽ ip̃a rei ꝯ¬
sũptio. sicut usus domꝰ est in hĩtatõ nõ aut̃
dissipatõ. Et iõ in talib seorsũ pi utrũq ꝯcedi.
Puta cum aͥs tradit alteri: dominiũ domꝰ re¬

Expanded text:
equalis rei, aliam vero pretium usus, quod usura dicitur. Quedam vero sunt quorum usus non est ipsa rei consumptio, sicut usus domus est inhabitatio, non autem dissipatio. Et ideo in talibus seorsum potest utrunque concedi, puta cum aliquis tradit alteri dominium domus, re
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qiͣ etigens. nec qiͣ ex aliqͣ obligatõne ta¬
cita. uix exp̃ssa. s sicut gͣtuitũ donũ.: non pec¬
cat. quia etiam añꝙͣ peccimiã mutuass. lici¬
te pot̾cit aliqd̃ donũ gͣtis recipe. nec peioris
conditõis efficit᷑ ꝑ ħ qd̃ mutuauit. Re ꝯpen¬
mutuo exig̾e ut puta bñuolentia ⁊ amorẽ¬

Expanded text:
non quasi exigens nec quasi ex aliqua obligatione tacita vel expressa, sed sicut gratuitum donum, non peccat; quia etiam antequam pecuniam mutuasset, licite poterat aliquod donum gratis accipere. Nec peioris conditionis efficitur per hoc quod mutuavit, recompenmutuo exig
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid si nescitur quomoto melłca fu̾it
illa condicio: si alu seruarent. ugrũ .q. xl.¬
s. de om̃ibz alus. an de aliquib. Aut si dubite¬
tur utrum iuramentũ sit sub condicone. uel-
spectat tm̃ ad comodũ uł incomodũ iurantiũ:
et medietas multitudĩs uł maior ꝑs ñ seruat
uirañitũ: reliqui non tenentur semuare. quia
lam non exstat ꝯdicio: sb̃ qua iuratũ ẽ. qr ꝙ
facit maior ꝑs uniu̾sitatis uniu̾sitas fãce dr̃¬

Expanded text:
em quid si nescitur quomodo intellecta fuerit illa conditio, si alii servarent, utrum scilicet de omnibus aliis an de aliquibus, vel si dubitatur utrum iuratum sit sub conditione vel spectat tantum ad commodum vel incommodum iurantium et medietas multitudinis, vel maior pars non observat iuramentum, reliqui non tenentur servare, quia iam non extat conditio sub qua iuratum est, quia quod facit maior pars universitatis, universitas dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uł ob cãm iurare intendert: nuillus te s̃uare
de ꝯdic̃. ap. xxxũ. ex. de uir̃ uir̃. puenit. Salua
tam distinctõne que hr. lupͣ.t. ꝓximo de uoto¬
ta fu̾it posita in euentũ ⁊dicõis. uł esse. cum
seruanda in foro cãꝵ non in foro pniali. ubi

Expanded text:
vel ob causam iurare intenderunt nullus tenetur  est. Salva tamen distinctione que habetur supra de votota fuerit posita in eventum conditionis vel cause, cum servanda in foro causarum, non in foro penitentiali, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
si respicit et spectat ad cõmod̃ alienuĩ obser¬
uatio iuram̃ti: non post̃ sibi remitt̾e. ut sii
uirent methanici alicꝰ artis. ꝙ in m̾cib .x. so
aurifabri: quod non uendant oꝑa sua insi
de mat̾ia sic uł sic purgata. uł fullones pã¬
norũ ꝙ non trahant telas uenales ultra
certum. modũ. uł ꝙ non texent pannos de
filis formatis ad rotam. ¶ Si autẽ obser¬
uatio iurar̃ti dampnosa sit alis non est
obligatorium. ut si iuirent sutores ꝙ nichil
facient de nocte de oꝑe sue artis. uł certis tẽꝑ¬
ibus ani. ut pp̃ rantatẽ: carius uendant oꝑa
suci. uł si iurent carnifices pp̃ eandẽ cãm qd̾
tali. Dł qñ uirant ciues alicꝰ ciuitatis. hñtes
uineas: quod non ꝑmittent unũ aliũde ap¬
portatũ uendi in suo t̾ritorio: qmͣ du uinũ illi
re corrupta intencõne: tñ pp̃ reu̾entiam sacã¬
Ei pp̃ scandalũ alioꝵ: non expedit ꝙ remittãt¬

Expanded text:
si respicit et spectat ad commodum alienum obsersi respicit et spectat ad commodum alienum observatio iuramenti, non possunt sibi remittere, ut si iurent mechanici alicuius artis quod in mercibus X soli , vel aurifabri quod non vendent opera sua, nisi de materia sic vel sic purgata, vel fullones pannorum quod non trahent venales telas ultra certum modum vel quod non texent pannos de filis formatis ad rotam. Si autem observatio iuramenti damnosa sit aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores quod nihil faciant de opere sue artis vel certis temporibus anni, ut propter raritatem carius vendant opera sua, vel si iurent carnifices propter eandem causam quod tali, vel quando iurant cives alicuius civitatis habentes vineas quod non permittent vinum aliunde asportatum vendi in suo territorio, quamdiu vinum illius re corrupta intentione, tamen propter reverentiam sacramenti et scandalum aliorum, non expedit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quͣ aũ uiram̃tũ respicit temꝑale tõmod. uł¬
in cõmod̾: distingue. quia si abs uiram̃to
nes infectas uł cormuptas ꝓ sanis. Aut m¬
catores ꝙ non sophisticabũt m̾ces suas
non tenentur seruare ꝙ uiratur nisi quia
uiratir. Distingue. quia si obseruantia iu¬
ram̃ti spectat tm̃ ad comod̾ uł in comodum
uirantiũ. et irant de dando aliquid. uł non
ab alto: possunt sibi remitt̾e. Ut si uiret quis
alir ꝙ faciet sibi domũ. ui librũ. uł alius o
lucris. Si aũ non iurant suꝑ aliquo dando¬
uł non daudo faciendo uł nõ faciendo ad ĩ¬
uicem. ut dc̃m est. S alias uirant se aliquid
ft̃uros uł non fcũros: non possunt sibi remuit¬
tere. ut in casu supͣ posito .q.xix. de hñtib cõ¬
munẽ m̃suram. uł uirant cũ duo sociz bono¬
rũ: ꝙ non negociabitutur tali uł tali nego¬
tiatõne. Aut ꝙ non ibunt ad istris nũdina ᷤ¬
uł ad illas. ¶ Si aut iuram̃tũ respicit como¬
dimmi uł incomodũ alienũ. Distingure. quia

Expanded text:
tum respicit temporale commodum, distingue quia si absque iuramento nes infectas vel corruptas pro sanis: aut mercatores quod non sophisticabunt merces suas, non tenentur servare quod iuratur, nisi quia iuratur, distingue, quia si observantia iuramenti spectat tantum ad commodum vel incommodum iurantium et iurent de dando, faciendo vel ab altero, possunt sibi remittere. Ut si iuret quis quod faciet sibi domum vel librum vel alias oplucris. Si autem non iurant super aliquo dando, faciendo vel non faciendo adinvicem, ut dictum est, sed alias iurant se aliquid facturos vel non facturos, non possunt sibi remittere, ut in casu supraposito, de habentibus communem mensuram, vel cum iurant duo socii bonorum, quod non negotiabuntur tali vel tali negotiatione, aut quod non ibunt ad istas nundinas vel ad illas. Si autem iuramentum respicit ad commodum vel incommodum alienum, distingue quia
Abbreviated transcription (Latin):
in fauorem uł ad cultum dei. aut religionez
uł ad pietatem ꝑtinz miram̃tũ: non possũt
renuttere. Ut si duo uirent ꝙ ibũt ultra ma¬
re militare deo. Aut quod intrabũt religio¬
nem. Aut ꝙ dic̾ent duo uł tua ꝑsalt̾ia proĩ¬
iicem. Aut si pictores. nł aliqui merhanici
lurent ꝙ de lucro suo certam porcc̃e dabunt
fabrice alicuiꝰ ecce. uł in alios pios usus. Bͥ
tũ aliqui urait. ꝙ ibũt ultra mare simł. ñ
nego: quin possint renutte sibi ut non uadãt

Expanded text:
ie cause vel ad cultum dei aut religionem vel pietatem pertinet iuramentum, non possunt remittere, ut si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem aut quod dicent duo vel tria psalteria pro invicem. Aut si pistores vel aliqui mechanici iurent quod de lucro suo certam portionem dabunt fabrice alicuius ecclesie vel in alios pios usus. Vel cum alicui iurant quod ibunt ultra mare simul, non quin possint remittere sibi quod
Abbreviated transcription (Latin):
est. supͣ .q. xxxuii. In causu de msuis. Si at
nulłu incomodũ patuitur ex ħ seruantes in¬
ram̃tũ. non est tutum: eis uerare ꝯͣ iuram̃¬
tum. S dem̃ciare poter̾t p̾lato. ut uł ꝯpellat
uirantes sibi inuicem remitt̾e iuram̃tũ uł
illos qui non seruant: seruare ꝙ iurau̾it. Si
au̾t quod uiratũ est: spectat ad cultum dei
uł religionẽ. uł ad pietatem. Ant si tale ꝙ
uiratũ est. quod ten̾entur fac̾e abs iuram̃to
Si dubitetur utrũ simꝑ᷑ et absolute. aut su̾
ꝯditõne iuratũ sit: aut si nescitur de quot
tenendũ est certũ. et diniticendũ in certum
Et int̾ptandũ est iurantes obligatos ex̃ ꝑ
sa fu̾it iuraiñtũ. In quo casu qͣi iam nõ ex¬
istente ꝯditõne sub qua uiratum est: reliqͥ
non sunt obligati exillo iuraintoqͣo. xl¬
se astrurait t̾e soluere debitũ. ex ꝯuica¬
to. et ita ꝯuicare ei. De hoc require.iͦ. li . iii.t.¬

Expanded text:
st supra in casu de mensuris. Si autem nullum incommodum patiuntur ex hoc servantes iuramentum, non est tutum eis venire contra iuramentum, sed denunciare poterunt prelato, ut vel compellat iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos qui non servant servare quod iuraverunt. Si autem quod iuratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iuratum est, quod tenentur facere sine iuramento, si dubitetur utrum simpliciter et absolute, aut sub conditione iuratum sit, aut si nescitur de quot tenendum est certum et dimittendum incertum et interpretandum est iurantes obligatos esse psa fuerit iuramentum. In quo casu, quasi iam non existente conditione sua qua iuratum est, reliqui non sunt obligati ex illo iuramento. se astrinxit solvere debitum excommunicato et ita communicare ei? De hoc require i
Abbreviated transcription (Latin):
fecit testam̃tũ ⁊ c̾tam sũmã retimut qͣ uoluit
esse ꝯtentus. Si ã mandauit in testam̃to dist̃¬
bui ꝑ exequtores quit ad ip̃m spectabat de
ori eius ꝓ rata: si uxorẽ hẽbat. ⁊ si ircoꝵ uł li
b̃i debebant hr̃e in reb illis aliꝙͣ portõm fuit
de uire aut de dispõne testatoris. Si ã ꝯtẽp¬
sit face testam̃tũ: fatienda ẽ restitutõ ĩ solid̃
ħedi uł illi qui alias d ei succede̾ ab ĩtestato.

Expanded text:
 retinuit, quia voluit esse contentus. Si autem mandavit in testamento distribui per executores quicquid ad ipsum spectabat de ori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant habere in rebus illis aliquam portionem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contempsit facere testamentum, facienda est restitutio in solidum heredi, vel illi qui debet alias ei succed
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ faciẽdũ est: cuni comode fĩ p̃t. pensande sũt
ci. et expense que fient ꝑmittendo et pauꝑtas
uł diuitie illius: cui fñcienda ẽ restitutõ. qr
tam modica poss esse rei restituende sũma ⁊
tante expense. que fient in mittendo ⁊ tam di¬
nes ille cui fauenda est restitutõ: ꝙ ulło m̃o
deberet uelle: ꝓ re ta modica ꝓxim̃ tm̃ gͣuare.¬

Expanded text:
semper est cum commode fieri potest: pensande sunt ci et expense loci que fierent mittendo et paupertas vel divitie illius cui facienda est restitutio, quia tam modica posset esse rei summa et tante expense que fierent in mittendo et tam dives ille cui facienda est restitutio, quod nullo modo deberet velle pro re tam modica proximum ta
Abbreviated transcription (Latin):
extõis uinło hos subtͣhimꝰ uidelicet utores
filios. Euos. ancillas seu mancipia. Glo hex.¬
silio scelera ppetrentur. ⁊ eos qui ignorant.¬
illis qui excõicatis cõicant. Quicũq autem.
aut orator. aut ꝑegͥmis. aut mator in t̾ram
ettõicatoꝵ deueñit: ubi non possit em̃e. nlł nõ

Expanded text:
elicet uxores, filios, servos, ancillas, seu mancipiconsilio scelera perpetrentur et eos qui ignoranteexcommunicatis communicant. Quicunque autem aut orator aut peregrinus sive viator in terram excommunicatorum devenerit, ubi non possit emere vel non
Abbreviated transcription (Latin):
quendo p̃t intlłgi de om̃i poco .ẜ. wł. Item
qui disputat de uiditio principis uł iudicat
et ħ nisi euident̾ constaret illõ ẽe qͣ dĩ.
Item qui publica offa ꝯmitit iudeis ¶ Itẽ
quicũq rem datam ecce retinu̾t uł acceꝑit.

Expanded text:
. Item qui disputat de iudicio principis vel iudicat et hoc nisi evidenter constaret illud esse contra deum. Item qui publica officia committit iudeis. Item quicunque rem datam ecclesie retinuerit vel acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t gͣtificare: nuui soluendo in solidũ. aut tẽtur
singulis solu̾e pro rata. Et si tẽatur ex ꝯtractu
⁊ ex malefitio. nũquid pͥus ẽ soluendũ in hãc
cr̃m qm in illam. ¶ Item nũquid ant̾iorib t̃dito¬
ribus pͥus soluendũ ẽ. qmͣ posf̾iorib. Et hñtib ꝑig¬
nora. uł ypotetas pͥnsꝙͣ hñtib tm̃ pͣles accõnes.¬

Expanded text:
potest gratificare uni solvendo ei solidum, aut tenetur singulis solvere pro rata? Etsi teneatur ex contractu et ex maleficio, numquid prius solvendum est in hanc causam quam in illam? Item numquid anterioribus creditoribus prius solvendum quam posterioribus et habentibus pignora et hypot