comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
existimo etiam ad meu aliquẽ faictũ rodundare eħ horq̃ro
ꝯtra ip̃m cesarẽ est congressus armatus Quid .i. tubris tuꝯ
ille districtus macie pharsalica gladiꝰ agebat ciug lath ille
mutro petebat quis sonsus erat aĩorũ tuoꝵ que tua mous
oculimanus ardor aĩ quid cupiebas quid optabas Nmus uigeo
cõmouerĩ bidetur adolestens ad me redeo ꝯsd̃ in armnis fui.
Quid aut̃ aliuid egimꝰ tubero insi ut quos hic p̃t nos possumꝰ
Qmorig̃r ĩ pnĩtas cesar tue clem̃cio laus est eoꝵ ipsormii ad
crudelitatõ to uocat or̃o Atq inhac causa nõnichil equidẽ tabero
etiã tuã sed multomagis prĩs tui prudentiã desidero ꝙ hõ tũ
ĩgenio tum et̾ doctrina excellens gemiis hoc cause qd cẽt non
uiderit Namsi uidiss quouis profecto ꝙͣ istomodo ate agi ma¬
ago dico meliorẽ ꝙͣ tũ ut tu uis parem hec nõnõ mirabilia¬

Expanded text:
existimo etiam ad meum aliquem fructum redundare. sed hoc quaero: existimo etiam ad meum aliquem fructum redundare. sed hoc quaero: contra ipsum Caesarem est congressus armatus. quid enim, Tubero, tuus ille destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? cuius latus ille mucro petebat? qui sensus erat armorum tuorum? quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? quid cupiebas, quid optabas? nimis urgeo; commoveri videtur adulescens. ad me revertar. isdem in armis fui. quid autem aliud egimus, Tubero, nisi ut quod hic potest nos possemus? quorum igitur impunitas, Caesar, tuae clementiae laucrudelitatem te acuet oratio? atque in hac causa non nihil equidem, Tubero, etiam tuam, sed multo magis patris tui prudentiam desidero, quod homo cum ingenio tum etiam doctrina excellens genus hoc causae quod esset non viderit. nam si vidisset, quovis profecto quam isto modo a te agi maabet aut, ut ego dico, meliorem quam tu aut, ut tu vis, parem. haec admirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
reformidat uide quẽ non reformidẽ uide ꝙͣ ta lux liberalitaꝵꝭ
⁊ sapĩe tur michi apud te dicẽti oboriatur Qmãtũ ñõ refor¬
Suscepto bello cesar gesto enĩã ex magna parte milla ui
toattꝰ indicio at uoluntate ad ea arma profectꝰ sũ que erãt
sumpta ꝯtra te Apud quẽ igr hor dico Nompe apud eũ qui
egipto lrãs misit Ut eẽm idem qui fuissem qui me cũipẽ
d ipse .G. pansa nĩciũ michi perferẽte ꝯcessos fastes laurea-¬
tos tenui. quoad tenenios putaui qui michi tum deinqz se
salutẽ putauit reddere si eã nullis spoliatam ornamentis
dedissete m̃de quess Tubero. Ut qui de meo facto non dubitẽ¬
dicere de lurarrn audeam ꝯfiteri Atqi het pp̃ea de me dixi¬
ut michi tuberotum dese eade dicerẽ ignoscerot cnius ego
Industrie glorieq fauro uel p̃p̃ ꝓpiniqua cognatõe uel ꝙ eus
ĩgemostudiisq delector uel ꝙ laudes adole scẽtis propniqui

Expanded text:
reformidat. vide quam non reformidem; vide quanta lux liberalitatis reformidat. vide quam non reformidem; vide quanta lux liberalitatis et sapientiae tuae mihi apud te dicenti oboriatur: quantum potersuscepto bello, Caesar, gesto etiam ex parte magna, nulla vi coactus, iudicio ac voluntate ad ea arma profectus sum quae erant sumpta contra te. apud quem igitur hoc dico? nempe apud eum qui,Aegypto litteras misit ut essem idem qui fuissem; qui me, cum ip ipso C. Pansa mihi hunc nuntium perferente concessos fascis laureatos tenui quoad tenendos putavi; qui mihi tum denique salutem se putavit dare, si eam nullis spoliatam ornamentis dedisset. vide, quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligari audeam dicere. atque haec propterea de me dixiut mihi Tubero, cum de se eadem dicerem, ignosceret; cuius ego industriae gloriaeque faveo vel propter propinquam cognationem, vel quod eius ingenio studiisque delector, vel quod laudem adulescentis propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
domo est egressus nõmõ ullũ ad bellũ s nrad mĩmam quide
suspinionẽ belli logatꝰ in pate profectꝰ ĩ piũcia paratissia
ita se gessit ut ei patõ eẽ expediret profecto terte᷑ am̃ trũ
nõ debuit offendere diuisie Nune igd remansio multominꝰ
honestã Ergoduo hec eprã carent crĩe unũ cum est legatꝰ
potuiss huic ullõ euadere utite potuis ꝙͣ rome cũ .p. actio
ꝙͣ tũ ꝯcordissimis fratribus cum alienis ẽẽ ꝙͣ cum suis ma¬
belli discidio distractus a fratribus, Aullũ igr habes cesar
adhuc in.Q. ligario signũ alienr a te uolutatꝭ cuius ego
causam aĩaduerte queso. qua fude defendam. prodo meam
Oc le mẽtiã admirabilẽ atq oi laude. preditatione lict̾is
monimẽtisq decorãdã .m. licero defendit apudte aliũ in ea
uolũtate nõ fuisse in quaseip̃m fatetur fiusse Nectuas

Expanded text:
ullum ad bellum sed ne ad minimam quidem ullum ad bellum sed ne ad minimam quidem suspicionem belli; legatus in pace profectus in provincia pacatissima ita se gessit ut ei pacem esse expediret. profectio certe animum tuum non debet offendere: num igitur remansio? multo minus. honestam. ergo haec duo tempora carent crimine: unum cum est legatus potuisset illinc ullo modo evadere, Vticae quam Romae, cum P. Attio quam cum concordissimis fratribus, cum alienis esse quam cum suis mabelli discidio distractus a fratribus? nullum igitur habes, Caesar, adhuc in Q. Ligario signum alienae a te voluntatis; cuius ego causam animadverte, quaeso, qua fide defendam: prodo meam. O clementiam admirabilem atque omnium laude, praedicatione, litteris monumentisque decorandam! M. Cicero apud te defendit alium in ea voluntate non fuisse in qua se ipsum confitetur fuisse, nec tua
Abbreviated transcription (Latin):
prouicie prefeciss q̃taq Mligarius cũ di recusati̾ inchil
profeciss prouiciam accepit innt ꝰ cui sit prefuit in pace.
ut ⁊ cuub ⁊ sociis gtissima eꝰ ẽẽt ĩtegritas ⁊ fides bellum
subito exarsit quod qui erãt in affrica ante audieꝵt gedi
ꝙͣ parari Quo audito partim cupiditate ĩ ꝯsiderata partim
ceco quodã tuore pͥmo salutis tã post eciã studii su q̃rebãt
aliquem duẽ cum ligarius domũ spectans et ad sues r̃due
cupiẽs nullose ĩplitari negocio passꝰ est interi p. actilius
uarꝰ qui p̃tor affritã obtinuerat utitã benit Idẽũ statim
ꝯcursũ est Atq ille nõ mediocri cupidi ͭ ͤ arripuit imperiũ
Imperite in illo publico consilio deferebatur ĩta ligariꝰ
qui omne ta le megociu cuperet effugere paulũ aduentu
uari ꝯquieuit Adhus .C cesar N. ligariꝰ oĩ tulpa caret bacat¬

Expanded text:
e praefecisset. itaque Ligarius, cum diu recusans nihil e praefecisset. itaque Ligarius, cum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit invitus; cui sic praefuit in pace ut et civibus et sociis gratissima esset eius integritas et fides. bellum subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audierunt geri quam parari. quo audito partim cupiditate inconsiderata, partim caeco quodam timore primo salutis, post etiam studi sui quaerebant aliquem ducem, cum Ligarius domum spectans, ad suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est. interiVarus, qui tum praetor Africam obtinuerat, Vticam venit. ad eum statim concursum est. atque ille non mediocri cupiditate adripuit imperium,imperitae, nullo publico consilio deferebatur. itaque Ligarius, qui omne tale negotium fugeret, paulum adventu Vari conquievit. adhuc, C
Abbreviated transcription (Latin):
Duũcrimẽ .C. cesar ⁊ ante hunt diẽ ĩanditũ ppinquꝰ
mens ad te. u. cubero detulit li. ligarium in affrita
fuisse idq oͥ pansa prestanti ui ingemio fretꝰ fortasse fami-¬
liaritate ea que est tecũ ausus est̃ confiteri itaq quo me
uertã nescio paratꝰ.n. uenerã min tu id neq per tescrre neq
audure aliũde potuisses ut ignoracõe tua ad homĩe mi seri
salutẽ abuterer E od qm̃ diligoncia ĩmuci iunestigatũ est¬
u quod latebat confitendum est ut opiior preseitĩcũ meus
sunt ꝯsuati cũ a te non liberationẽ culpe s errati ueniam
impetrauissent hẽs igitur Tubero qd̾ est oratori maxnu
optand̃ ꝯfitento reum s tame hoc itaꝯfitente se in ea ꝑte
fuisse qua qua te tubero quauiꝵ oi lauie dignũ prẽm tuũ¬
belli suspitio legatꝰ in affatã cum ꝯfule ꝯsudio profoctꝰ est
qua in legatõe ⁊ sociis et cuubz ita se ꝓbauit It decedens
ꝯsidiꝰ pioũĩtia satiffacere homib non poss si quẽ ꝙͣ alium

Expanded text:
vum crimen, C. Caesar, et ante hunc diem non auditum propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri. itaque quo me vertam nescio. paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer. sed quoniam diligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum est, opinor, praesertim cum meus sunt conservati, cum a te non liberationem culpae, sed errati veniam impetravissent. habes igitur, Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum, sed tamen hoc confitentem, se in ea parte fuisse qua tebelli suspicio, legatus in Africam C. Considio profectus est, qua in legatione et civibus et sociis ita se probavit ut decedens Considius provincia satis facere hominibus non posset, si
Abbreviated transcription (Latin):
uno ipre netatis ⁊ uotandem aĩo esse debetis. Nlegati
erant ꝙ appellati sperbuis cormthũ prẽs urĩtotiꝰ grecie
inmen eytinctum esse uolueꝵt uos eni rege miltu es
iurati modsmplitio interfectum relignetis uidetene
itio ut pulghio onnrd fuit tantam uobis impern gloriam
reluquere sit uobistmpissimũ sit id quod acrepi sitis
duoreges totiasie non solum dobis imntissimi sed eciaꝵ
Ur̃is socns atq amitis Quutates auto om̃es emnta ⁊ sia
aty grotia ur̃m auxiliũ expettare ĩp percculi magͥtudie¬

Expanded text:
andem animo esse debetis? legati quod erant appellati superbius, Corinthum patres vestri totius Graeciae lumen exstinctum esse voluerunt; vos eum regem inultum esse legatum omni supplicio interfectum relinquetis? videte ne, ut illis pulcherrimum fuit tantam vobis imperi gloriam tradere, sic vobis turpissimum sit id quod accepistis tuduo reges toti Asiae non solum vobis inimicissimi sed etiam vestris sociis atque amicis; civitates autem omnes cuncta Asia at
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ut bos inrelligatis a nullo istoꝵ qui huic obtrectãt legi
magiñ bellumꝰ Cognoseite quirites non .i. sine causa quera
uiditur onũ ex suo reguo fit intridates profugit ut ex eodẽ
ponto medea illa quondã profugisse dicit᷑ quã pn ditatan
fugta fratae sui nrebra in hiii locio guase parer ꝓsegretiu
dissipauisse ut eoꝵ collectio disper sa merorq patriaz
celeritatẽ prosequedi retardaret sit amtridates fugies mariaz
acreperat et ipso bello superiore ex tota a sia direptasĩ sind
regnũ ꝯgesserat in ponto om̃e reliquit ẜec cũ mĩ rolligũt
omia diligentius rex ipẽ manib effiutit ita illũ ĩ ysequedi
studio meror hos leticia ietardauit huncm illo timore et
fuga tigranes rex armeniꝰ excepit uiffidẽtẽ q rebus sins
ꝯfirmauit et afflictũ erexit perditũꝙ recreauit ¶iis m̃

Expanded text:
legi um esse bellum. cognoscite, Quirites; non enim hoc sine causa quaeri videtur. primum ex suo regno sic Mithridates profugit ut ex eodem Ponto Medea illa quondam fugisse dicitur, quam praedicant in fuga fratris sui membra in eis locis qua se parens persequeretur dissipavisse, ut eorum conlectio dispersa maerorque patrius celeritatem consequendi retardaret. sic Mithridates fugiens maximaas et a maioribus acceperat et ipse bello superiore ex tota Asia direptas in suum regnum congesserat in Ponto omnem reliquit. haec dum nostri conligunt omnia diligentius, rex ipse e manibus effugit. ita illum in persequendi studio maeror, hos laetitia tardavit. hunc in illo timore et fuga Tigranes, rex Armenius, excepit diffidentemque rebus suis confirmavit et adflictum erexit perditumque recreavit. cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
dignos existumetis quoꝵ salũto tali uiro cõmendetis
homines cum imꝑio mittniꝰ ut eciã si abhoste defondinit
tñ porũ aduenta m urbe sonor nõ multum ab hostili
expugstione differat hunc audiebant antea mit̾ pũtem
uudunt tanta temperentia tanta mansuetudine tanta
hũdlitate ut hn beatissimi esse uideantur apud qnos iraa
duitissime ꝯmoratur Quare si proyter socios mulla iyse
iurialacessiti maiores bri clim anthicto tum philipo cũ
ethalis cum poms bella gessert quãto uos studio quent¬

Expanded text:
dignos existimetis quorum salutem tali viro commendetis,s modi homines cum imperio mittimus ut, etiam si ab hoste defendant, tamen ipsorum adventus in urbis sociorum non multum ab hostili expugnatione differant, hunc audiebant antea, nunc praesentem vident tanta temperantia, tanta mansuetudine, tanta humanitate ut ei beatissimi esse videantur apud quos ille diutissime commoretur. qua re si propter socios nulla ipsi iniuria lacessiti maiores nostri cum Antiocho, cum Philippo, cum Aetolis, cum Poenis bella gesserunt, quanto vos studiosiu
Abbreviated transcription (Latin):
fempore et loco coustituto In roloquiũ uti
de part neuiret᷑ Bochus sillã modo/
modo ingurthe legatũ appellare benigus
Hre idem amibobus pollitti Illi yarũ leti at spei
bont pltui esse Sed nocte ea ꝙr proyria fuit
añ ditin colloq̾o de cictũ Rausꝰ ad hibitꝭ amitꝭ
at statim inutata uolũᵗ. ⁊ motꝭ ceteis Teit᷑
secũ ipe smmulta agitanisse uultu tolore motu
occulta pectous pate fecissent Tamt̾ postero
sillã arcessi inbet ⁊ ex Illmꝰ sentẽr̃ muuude
Insidias tenditꝰ eptinde ubi dnes adictuit
⁊ ei nñtiatũ est ingnithã haud pcil colisse
rũ paucis amicis ⁊ questort nõo qͣsi obmus
honoris causa procedit in tumulũ facillimũ
insu syeculantib Codem muida cũ plerisq
necessariss suis meriis uti dictũ erat accedᵗ
ac statim signo datoꝰ undiq simul ex Insscis
tradi᷑ ⁊ ab eo ad marũt de ductꝰ est Iteridẽ tpẽ¬

Expanded text:
ore et loco constituto, in colloquium uti de pace veniretur, Bocchus Sullam modo, modo Iugurthae legatum appellare, benigne ere, idem ambobus polliceri. Illi pariter laeti ac spei bonae pleni esse. Sed nocte ea, quae proxima fuit ante diem colloquio decretum, Maurus adhibitis amicis ac statim immutata voluntate remotis ceteris dicitur secum ipse multum agitauisse, uultu colore motu occulta pectoris patefecisse. Tamen postremo Sullam accersi iubet et ex illius sententia Numidae insidias tendit. Deinde ubi dies advenit et ei nuntiatum est Iugurtham haud procul abesse, cum paucis amicis et quaestore nostro quasi obvius honoris causa procedit in tumulum facillimum visu insidiantibus. Eodem Numida cum plerisque necessariis suis inermis, uti dictum erat, accedit, ac statim signo dato undique simul ex insidiis traditur et ab eo ad Marium deductus est. Per ide
Abbreviated transcription (Latin):
tũ adu̾sũ hastes nõ membꝰ mõ et armĩs atq
une uerũ etiã mĩto magꝭ locorũ asꝑitate
egentia aque ĩfista serpẽtibꝰ quorũ uis ficuti
om̃i ferarũ ĩdpia cibi asꝑior Ad hoc natura
serpentiũ ip̃a ꝑuitiosa siti magl ꝙͣ alia ie
accendit᷑ Quis potiũdi mariũ maxĩã cupĩ¬
do ĩuaserat cũ ꝓptͤ usũ belli tũ quia res.

Expanded text:
ti aduersum hostis non moenibus modo et armis atque ti aduersum hostis non moenibus modo et armis atque viris, verum etiam multo magis locorum asperitate. egentia aquae, infesta serpentibus, quarum vis sicuti omnium ferarum inopia cibi acrior. Ad hoc natura serpentium ipsa perniciosa siti magis quam alia re accenditur. Eius potiendi Marium maxima cupido invaserat, cum propter usum belli tum qui
Abbreviated transcription (Latin):
nissiẽ erãt singulas cir quenire Ita Ingͣtgã aut
p̃sidiĩs nudatũ siea pateret᷑ aut p̃lio tẽptatu-¬
rũ Nã boechq nũtios ad eũ sepe miserat uelle
populi romani amicitiã ne quid ab se hostile ti¬
meret, id simulauerit ne quo impnisi gͣuior
accede̾t/ an nobilitate ĩgenii pacẽ atq billũ
mutae solitꝰ parũ exploratũ est S qͥsul uti
statuerat oppida cascella q nimita adire ꝑtĩ
iralia metu aut pͥmĩa estẽtãdo auerte ab. hos¬
tibi Ac pͥmo mediocria agebat / existimas iug̃¬
thã ab sues tuta dos in umn^ uenturũ E ubi illũ
procul abẽẽ et aliis negotiĩs ĩtẽtũ accepit
maiora et magl asꝑa adgredĩ tẽpꝰ uisũ õ Erat
ĩt ĩcgẽtes solitudines oppidũ magnũ atq ualẽs
noĩe capsa cuiꝰ cõditor hercules libiĩs me moꝰ¬
rabat᷑ Quis ciues apud Ing̃thã mimunes
leui imꝑio et ob ea fidelissimi habebat᷑ ranĩ¬

Expanded text:
nissimae erant, singulas circumvenire: ita Iugurtham aut nissimae erant, singulas circumvenire: ita Iugurtham aut praesidiis nudatum iri, si ea pateretur, aut proelio certaturum. Nam Bocchus nuntios ad eum saepe miserat: velle populi Romani amicitiam; ne quid ab se hostile timeret. Id simulaueritne, quo improuisus grauior accideret, an mobilitate ingeni pacem atque bellum mutare solitus, parum exploratum est. Sed consul, uti statuerat, oppida castellaque munita adire, partim vi, alia metu aut praemia ostentando auertere ab hostibus. Ac primo mediocria gerebat, existimans Iugurtham ob suos tutandos in manus venturum. Sed ubi illum procul abesse et aliis negotiis intentum accepit, maiora et magis aspera aggredi tempus visum est. Erat inter ingentis solitudines oppidum magnum atque valens nomine Capsa, cuius conditor Hercules Libys memorabatur. Eius ciues apud Iugurtham immunes, leui imperio et ob ea fidelissimi habebantur, muni
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾tus oñii equat facta At regẽs ubi de aduẽ.¬
tu marii cognonerũt diu̾si ĩ locos difficiles
abent/ Ĩca ing̾the placuetat sperãti mox ef¬
susos hostes nuadi posse comanes sicuti plea¬
ros remoto metu lactiꝰ licẽtiusq fututos
Metell I ĩti̾a romã ꝓfectꝰ qtͣ spẽ suã letisi¬
sĩs aĩs excipit᷑ plebi pat̾bꝙ pꝰyͣ ĩuidia
discesserat iuxta carꝰ E mariꝰ ĩpigre
prudet᷑ qꝙ suorũ et hostiũ ies parit̾ adcẽde᷑
cognosce quid boni utrisq aut ꝯtͣ esset expło¬
rare itined regũ cõsilia et ĩsidias errũ ãte¬
uenioe nichil apud se remissũ neꝙ apudilles
tutũ pati Itaq et getulos et ing̾thã exsociĩs
nrĩs p̃dã agẽtes sepe ad gͤssꝰ ĩ uinẽ fuderat
ip̃m ꝙ regẽ hand procul ab oppido cirtha
belli patrãdi copiã cognouit statuit urbes¬
que ui aut loco ꝓ hostibꝰ et adu̾sũ se oportu¬

Expanded text:
et virtus omnium aequalis facta. At reges, ubi de advenet virtus omnium aequalis facta. At reges, ubi de adventu Mari cognoverunt, diuersi in locos difficilis abeunt. Ita Iugurthae placuerat, speranti mox effusos hostis invadi posse, Romanos sicuti plerosque remoto metu laxius licentiusque futuros. Metellus interea Romam profectus contra spem suam laetissimis animis accipitur, plebdecesserat, iuxta carus. Sed Marius impigre prudenterque suorum et hostium res pariter attendere: cognoscere, quid boni utrisque aut contra esset, explorare itinera regum, consilia et insidias eorum antevenire, nihil apud se remissum neque apud illos tutum pati. Itaque et Gaetulos et Iugurtham ex sociis nostris praedas agentis saepe aggressus in itinere fuderat ipsumque regem haud procul ab oppido Cirta odo neque belli patrandi cognovit, statuit urbisquae viris aut loco pro hostibus et aduersum se opportu
Abbreviated transcription (Latin):
Id omitto quãdo uobis Ita placet gerue ubi
uultꝭ contra ingurchã bellũ Ego flut̃
mulucã quod Iuter me ⁊ micipsam fuit non
et modice de pate ⁊ coib rebus multꝭ
disseruit Itinꝙ Regi patefecit pace̾ ꝙ¬

Expanded text:
id omitto, quando vobis ita placet. gerite quod voltis cum Iugurtha bellum. ego flumen Muluccham, quod inter me et Micipsam fuit, non et modice, de pace et communibus rebus multis disseruit. denique regi patefacit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ fepꝰ utice forte E maris ꝑ hostias diĩs
supplicãti magna atq mirabilia portẽdi arus¬
pex dixerat pande q̃ aĩo agitabat fretꝰ diis
tatẽ familie alia oĩa habũde erãt Industria
probitas militie magͣ sciẽtia am̃iꝰ billi ĩgẽs
domi moditꝰ libidinis et diuitiarũ uictor
tãtĩomõ glorie auidi Si hiis natꝰ et dẽ pu-¬
eritiã arpini altꝰ ubi pͥmũ etas militie
bonas ĩcegrũ ĩgeniũ breni adolenit Eg̃o ubi
puuum t̾oimatũ militare a ppło petit plerisq¬
faciẽ eiꝰ ignorãtibꝰ facile notꝰ ꝑ om̃s tribꝰ de¬
clarat./ Deinde ab eo magistratit aliũ pꝰ
aliũ sibi peꝑit semꝑ ꝙ ĩ potestatis eo mode
agitabat/ ut ãpliore hoirore ꝙͣ gerebat dig¬
mis haberet᷑ tamẽ id locorũ tał uir appete̾¬
nõ audebat/ Nam postea ambitions p̃ceps dacꝰi

Expanded text:
idem tempus Vticae forte C. Mario per hostias dis idem tempus Vticae forte C. Mario per hostias dis supplicanti magna atque mirabilia portendi haruspex dixerat: proinde quae animo agitabat, fretus dis tatem familiae alia omnia abunde erant: industria, probitas, militiae magna scientia, animus belli ingens domi modicus, libidinis et divitiarum victor, tantummodo gloriae auidus. Sed is natus et omnem pueritiam Arpini altus, ubi primum aetas militiaebonas integrum ingenium brevi adolevit. ergo, ubi primum tribunatum militarem a populo petit, plerisqfaciem eius ignorantibus, factis notus per omnis tribus declaratur. deinde ab eo magistratu alium, post alium sibi peperit, semperque in potestatibus eo modo agitabat, ut ampliore quam gerebat dignus haberetur. tamen is ad id locorum talis vir — nam postea ambitione praeceps datus
Abbreviated transcription (Latin):
hnĩs atq talibꝰ aliis ad deditionẽ regꝭ aĩ¬
nũ impellit /Alictũt᷑ ad imꝑatorẽ legati
qui Ingͣthã imꝑata facturũ dicerẽt ac
sine ulla pactione sise regnũq suũ ĩ illiꝰ
fide cͣdere Metellꝰ ꝓpere cũctos senatornĩ
ordinis ex hiberiis accersiib eoꝵ et alio-¬
rũ quos idoneos ducebat ꝯsiliũ habet Ita¬
oo more maiorũ ex cõsilii decreto legatꝭ/ Ing̾che imꝑat
q et peciũa spoliatꝰ ẽ dũ ip̃i ad imperã dre
sidiũ uocaret rursus aĩm suũ flecte cepit
et ex mala ꝯsciẽtia digna tumne Demiq multe
dichꝰ ꝑ dubitationẽ ꝯsũpte cũ mõ tedio rerũ
adu̾sarũ om̃a bello potiora duceret ĩt̾ dũfecũ
ip̃e reputaret ꝙͣ gͣuis casus in seruitiũ exre¬
gno foret m̃ltꝭ muagꝭq p̃fidiis necquit yͣ ꝑ dit̃
deintegro bellũ simit Et comesenatꝰ de ꝑĩy¬
ciis ꝯsultꝰ inumidiã metello decieuerat per

Expanded text:
His atque talibus aliis ad deditionem regis aniHis atque talibus aliis ad deditionem regis animum impellit. mittuntur ad imperatorem legati, qui Iugurtham imperata facturum dicerent ac sine ulla pactione sese regnumque suum in illius fidem tradere. Metellus propere cunctos senatorii ordinis ex hibernis accersi iubet; eorum et aliorum, quos idoneos ducebat, consilium habet. Ita more maiorum ex consili decreto per legatos Iugurthae imperat que et pecunia spoliatus est, cum ipse ad imperandum Tisidium vocaretur, rursus coepit flecterela conscientia digna timere. Denique multis deibus per dubitationem consumptis, cum modo taedio rerum aduersarum omnia bello potiora duceret, interdum secum ipse reputaret, quam grauis casus in servitium ex regno foret, multis magnisque praesidiis nequiquam perditis de integro bellum sumit. Et Romae senatus de prouinciis consultus Numidiam Metello decreverat. Per
Abbreviated transcription (Latin):
legatoiũ cectior factus est / illoso ⁊ sillã ab
ntica utinre Iabet Itẽ l. belbiñ Stortm ntita
p̃terca om̃et nudiq fenatorii ordinis quibus¬
cũ mãdata bothi cognostiti in quie legatus
potestas endi Rom̃ã sit ⁊ a consule interea
Indutie postulabant᷑ Ea scelt, et plerisqe yla¬
mere yanti ferotiꝰ decernũt stilit ignari
humanarũ uerũ Qne flupe et mobiles semptr
in aduersa mutãt᷑ Eeterũ mauri Impetrats

Expanded text:
t, illosque et Sullam ab Utica venire iubet, item L. Bellienum praetorem Vtica, praeterea omnis undique senatorii ordinis, quibuscum mandata Bocchi cognoscit. legatis potestas Romam eundi fit, et ab consule interea indutiae postulabantur. Ea Sullae et plerisque placuere; pauci ferocius decernunt, scilicet ignari humanarum rerum, quae fluxae et mobiles semper in aduersa mutantur. Ceterum Mauri impetratis
Abbreviated transcription (Latin):
parẽtes habũ de habemii amicorũ neꝙ nobis
neq cuiꝙͣ̃ om̃i sacꝭ fuit atq hoc utinã a pͥnci¬
pre tibi placuisset profecto e populo l adho
tempꝰ m̃ito plura bona accepisses ꝙͣ mala ꝑ.¬
grañ nram te euperiti uñc qñ ꝑ illa licet¬
festina atq unde cepisti ꝑge mlta atq opor¬
tuna habes quo faciliꝰ offitiis errata superes
postremo hoc in pect ꝰ tnũ dimute nũꝙͣ po¬
pulũ r beneficiis uictũ ẽẽ/ Nã bello quid ua-¬
leat tute scis Ad ea bocꝰ placide et benigue¬
ͦ siml pauca pro delicto suo uerba facit se non
hostili aĩo s ob regnũ tutãdĩ arma cepisse
nã mimudie ꝑtẽ unde ui Ing̾chã expulem̃t
iure belli suã factã eã uastari A mariõ
pati nequisse p̾te̾a missis antea romã le-¬
gate repulsũ ab amicitia Ceterũ uetera
omitte Ac tũ si ꝑmariũ licet legatos ad
senatũ missurũ dein copia facta animꝰ
barbarias amic flexiꝰ quos ing̾tha cognita

Expanded text:
s abunde habemus, amicorum neque nobis neque cuiquam omnium satis fuit. Atque hoc utinam a principio tibi placuisset: profecto ex populo Romano ad hoc tempus multo plura bona accepisses, quam mala pegratiam nostram te experiri, nunc, quando per illam licetfestina atque, uti coepisti, perge. multa atque opportuna habes, quo facilius errata officiis superes. Postremo hoc in pectus tuum demitte, numquam populum Romanum beneficiis victum esse. Nam bello quid valeat, tute scis." Ad ea Bocchus placide et benigne, simul pauca pro delicto suo verba facit: se non hostili animo, sed ob regnum tutandum arma cepisse. Nam Numidiae partem, unde vi Iugurtham expulerit, iure belli suam factam; eam vastari a Mario pati nequiuisse. Praeterea missis antea Romam legatis repulsum ab amicitia. Ceterum uetera omittere ac tum, si per Marium liceret, legatos ad senatum missurum. Dein copia facta animus barbari ab amicis flexus, quos Iugurtha, cognita
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ꝯfirmatꝰ ꝙͣ inaxinũ silentiũ haberi in¬
bet nec signa quidẽ uti ꝑ uigilias solebãt cane
Dein ubi iux aduẽcabat defessis iã hoscibꝰ ic
paulo ãte somꝑno captꝭ De impuiso lectigales
stẽ cohortũ turmarũ legionũ tubitines iuũl
oẽs tuba cane milites clamorẽ tolle, aut port
erũpe nb Manri atq getuli ignoto atq hor-¬
Cribili repẽte exciti soiitu neq fuge neq arma
cape neq õnino sace aut puide quitꝙͣ poterãt
Ita cũctol Etrepitir cla more. nullo subuemẽ¬
uecordia acceꝑat Deniq om̃s fusi fugati q arma
et signa militaria pleraq capta pluresq
maritinis age decrenerat Neq tanie uictoria
secors aut insolens factꝰ S paritͭ ac ĩ ꝯspectu
hostiũ quadrato agmine incede Silla cũ equi:¬
tatu apud dextrinos in sinistra parte aulus
maulii cũ fũditoribꝰ et sagittariis po retea
cohortes ligurũ curabat. Primos et extremes

Expanded text:
tium confirmatus quam maximum silentium haberi iutium confirmatus quam maximum silentium haberi iubet, ne signa quidem, uti per vigilias solebant, canere. Deinde ubi lux adventabat, defessis iam hostibus ac paulo ante somno captis, de improuiso vigiles, item cohortium turmarum legionum tubicines simul omnis signa canere, milites clamorem tollere atque portis erumpere iubet. Mauri atque Gaetuli, ignoto et horribili sonitu repente exciti, neque fugere neque arma capere neque omnino facere aut prouidere quicquam poterant: ita cunctos strepitu clamore, nullo subuenienvecordia ceperat. Denique omnes fusi fugatique arma et signa militaria pleraque capta, pluresqumaritimis agere decreverat; neque tamen victoria socors aut insolens factus, sed pariter atque in conspectu hostium quadrato agmine incedere. Sulla cum equitatu apud dextimos, in sinistra parte A. Manlius cum funditoribus et sagittariis, praeterea cohortis Ligurum curabat. Primos et extremos
Abbreviated transcription (Latin):
põpeius qui nõmodo eoꝵ hõmm qui mit̾ sunt gliam̃ s ecia
auti quitatis memoriã uirture suꝑauit que res ese qua
cuiusꝙ̃ am̃i i har causa dubiũ fatere possit Ego em̃ si
existiio in sumo imperatoit qͣtuor has res mẽe oportere
scienciam rei militaris uirtute aucte et felicitatẽ Cimis
igitur hoc hominescrentior uiꝙͣ aut fuit aut ẽẽ debuit
qui eludo atq pueritie disciplina bello maxioat aceroiuus
hestib ad patris exc̾citũ atq milicie disciplinã ꝓfectus est

Expanded text:
Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memoriam virtute superarit, quae res est quae cuiusquam animum in hac causa dubium facere possit? ego enim sic existimo, in summo imperatore quattuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. quis igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut esse debuit? qui e ludo atque e pueritiae disciplinis bello maximo atque acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam profectus est,
Abbreviated transcription (Latin):
me nostrã calanitatẽ quetanta fuit ut eam ad aures .l. lu.¬
inp eraroris non ex p̃lio mdcid s ee smone Rumor afferret
hit in illo ip̃o malo grauissimaq belle offensione ⁊ lucullꝰ
qui tũ aliqua ex parte his ĩcomodis mederi fortasse potuiss
Ur̃õ iussu cractus ꝙ imper dutͤntate modum statuendu
ueteri exemplo putauistis partem militũ qui iã scipẽdiis
fecti erat Diiisit partom glabriom eradidit multa pretereo
consulto s ea uos qrectura perspicitis Quãtu illud bellum
factum putetiẽ qd ꝯuĩgant reges pr̃antissi renouẽt agitate
naciones suscipiãt integre gentes nouus imperator noster
ac tantis reb preficiendo ditend̾ eẽ uideatu utma quirites
uiroꝵ fortiũ atq Inotẽtiũ copiã tantã hrẽtis ut hec uobis
Deliberatio difficilis eẽt quẽnam potissimũ his rebus ac
tanto bello preficiond̃ putaretis Aune botum sit unꝰ gnes

Expanded text:
me nostram calamitatem, quae tanta fuit ut eam ad auris me nostram calamitatem, quae tanta fuit ut eam ad auris imperatoris non ex proelio nuntius sed ex sermone rumor adferret. hic in illo ipso malo gravissimaque belli offensione L. Lucullus, qui tamen aliqua ex parte eis incommodis mederi fortasse potuisset, vestro iussu coactus qui imperi diuturnitati modum statuendum vetere exemplo putavistis, partim militum qui iam stipendiis confectis erant dimisit, partim M'. Glabrioni tradidit. multa praetereo consulto; sed ea vos coniectura perspicite quantum illud bellum factum putetis quod coniungant reges potentissimi, renovent agitatae nationes, suscipiant integrae gentes, novus imperator noster ac tantis rebus praeficiendo dicendum esse videatur. Vtinam, Quirites, virorum fortium atque innocentium copiam tantam haberetis ut haec vobis deliberatio difficilis esset quemnam potissimum tantis rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis! nunc vero cum sit unus Cn.Gnaeus
Abbreviated transcription (Latin):
Ita naciones multe atq magne nous quodã terrore at metu
ꝯtitabãtu Mloster autẽ extercitus ⁊ si urbem extigrains.
yegno ceperat et preliis erat usus socundis tamen nimia
longinqtate locor at desidecio snoꝵ ꝯmouebat᷑ hiciã plura
non dicam fuit .n. illud extremũ ut exhis lotis a militib
nostrs reditꝰ magis magis maturꝰ ꝙͣ protessio longior q̃recet᷑
Mitridates autẽ ⁊ sũa manũ ia ꝯfirmarat et eoꝵ qui se ex eiꝰ¬
fortune fatile multoꝵ opes alliciãt ad mĩam maxieq ooꝵ qͥ¬
sanctiumi ⁊ smn agnũ eẽ bideatur Itaq tantũ uictꝰ efficẽ yctuit
ꝙ̃ tum Incolinus ñꝙͣ est ausus optare na cum se in regnum
siud iecepisset non fuit roꝯtentꝰ quod ei preter spem accid̾at
ut illam postra quapulsꝯerat teriã umꝙͣ actingecet sedañ
extertitũ nostad clar atq uictorõ Impetũ fecit Pmite hoc
loco quirites sicut poete solont qui res irͣnas scribũt p̾terire

Expanded text:
ita nationes multae atque magnae novo quodam terrore ac metu concitabantur. noster autem exercitus, tametsi urbem ex Tigrani regno ceperat et proeliis usus erat secundis, tamen nimia longinquitate locorum ac desiderio suorum commovebatur. hic iam plura non dicam; fuit enim illud extremum ut ex eis locis a militibus nostris reditus magis maturus quam progressio longior quaereretur. Mithridates autem se et suam manum iam confirmarat eorum opera qui ad eum efortunae facile multorum opes adliciant ad misericosanctum esse videatur. itaque tantum victus efficere potuit quantum incolumis numquam est ausus optare. nam cum se in regnum suum recepisset, non fuit eo contentus quod ei praeter spem acciderat, ut illam postea quam pulsus erat terram umquam attingeret, sed in exercitum nostrum clarum atque victorem impetum fecit. sinite hoc loco, Quirites, sicut poetae solent qui res Romanas scribunt, praeterire
Abbreviated transcription (Latin):
equitibͥs occurrit auxilio suis quos pelli iã
acce perat Dein hostes nã undi q fusi tuc
spectaculũ horribile ĩ cãpis pote̾tib/ sequi
fuge occidi capi Equi atq uiri afflicti ac
multi uulueribi acceptis neq fuge posse neq
quietõ neꝙ pati nito nõ ac statĩ ꝯstideͤ pos¬
trems/ ola qua uisi erat istrata tel armes

Expanded text:
iam acceperat. Denique hostes iam undique fusi. Tum spectaculum horribile in campis patentibus: sequi fugere, occidi capi; equi atque viri afflicti, ac multi uulneribus acceptis neque fugere posse neque quietem pati, niti modo ac statim concidere; postremo omnia, qua visus erat, constrata
Abbreviated transcription (Latin):
eo mõ equites p̃liat᷑ bocchꝰ cũ peditibꝰ quor
uolux fuileꝰ adduxerat neq in p̾ore pugna
in icme morati affuerãt pitieniã roma¬
norũ aciẽ ĩuadit Cñ mari/ apiũ ꝓxiõs
agebat ꝙ ibi iug̃tha cũ plurimis erat
Tem mumida cognito bocchi aduẽtu clã
cũ panc ad pedites qutit Ioi latine nã apᵈ
munãtiã loqui de dicerat exclamat ur̃os
frust pugnare paulo aute mariũ sua ma¬¬
nu iẽfictũ siũl gladĩu sangniẽ obłitũ ostẽ¬
dere quẽ ĩ pugna satꝭ ĩpigre occiso pedite
cruẽcauerat. Quod ubi milites accepe᷑ magl
atrocitate rri ꝙͣ fide nũtii terrẽt᷑. suũlq bar¬
bari aiõs tolle et ĩꝑcul sos romanos acriꝰ
cedeᷤ. Ita paulũ ab fuga aberãt cũ silla
profligatis his quos adu̾sũ ierat rediẽs
a late mantꝭ ancurrit boccꝰ statĩ au̾tit᷑.
At iuq̃t ha dũ sustẽtare suos et ꝓpe ia adep.¬
tam uictoriã irtineᷤ cupit circũue̾t/ ab equi¬

Expanded text:
eo modo equites proeliantur, Bocchus cum peditibus, quos filius eius, adduxerat neque in priore pugna, in itinere morati, affuerant, postremam Romanorum aciem invadunt. Tum Marius apud primos agebat, quod ibi Iugurtha cum plurimis erat. Dein Numida cognito Bocchi adventu clam cum paucis ad pedites conuertit. Ibi Latine—nam apud Numantiam loqui didicerat—exclamat nostros frustra pugnare, paulo ante Marium sua manu interfectum, simul gladium sanguine oblitum ostentans, quem in pugna satis impigre occiso pedite nostro cruentauerat. Quod ubi milites accepere, magis atrocitate rei quam fide nuntii terrentur, simulque barbari animos tollere et in perculsos Romanos acrius incedere. Iamque paulum a fuga aberant, cum Sulla profligatis iis, quos aduersum ierat, rediens ab latere Mauris incurrit. Bocchus statim auertitur. At Iugurtha, dum sustentare suos et prope iam adeptam victoriam retinere cupit, circumventus ab equi
Abbreviated transcription (Latin):
locũ mariꝰ ꝙ ibi regꝭ thẽsauri ecãt / sũma uica¬
ꝑe ĩtẽdͬ sea res forte ꝙͣ ꝯͥsiliõ meliꝰ gesta Nã
castello uirorũ atq atmorũ sate mag̃ uis et
frimẽti et fons aque aggeribꝰ turribꝰq et
altis machinatiõibꝰ locꝰ importimꝰ castellaꝵ.¬
ĩ gẽti ꝑiculo frust agebãt᷑ Nã cũ hee uinee pan-¬
rius m̃lte diebꝰ et laboribꝰ cõsũptꝭ auxiꝰꝰ tͫ¬
here cũ aĩo suo omitteret ne ĩceptũ qm̃ frust
.ret forte quidã ligur/ ex cohortitꝰ aupiliariꝰ
miles gregariꝰ castris aqͥtũ egssi hant ꝓcil
ab late castelli quod adu̾sũ p̾liãtib erat aĩad
utit ĩt saya repẽtes cocleas Quarũcũ unã atq
alterã dein plures peteret studio legũdi
do difficilia faciẽdi ainĩadutit Et forte ĩ eo loco
grandosilex coaluerat ĩt᷑. saxa paulũ mͦ ꝓna
deinde flexa atq aucta ĩ altitudĩe quo cũcta

Expanded text:
locum Marius, quod ibi regis thesauri erant, summa vi calocum Marius, quod ibi regis thesauri erant, summa vi capere intendit. Sed ea res forte quam consilio melius gesta. Nam castello virorum atque armorum satis et magna vis et frumenti et fons aquae; aggeribus turribusque et aliis machinationibus locus importunus; iteingenti periculo frustra agebantur; nam quom eae paurius multis diebus et laboribus consumptis anxius trahere cum animo suo, omitteretne inceptum, quoniam frustra ret, forte quidam Ligus, ex cohortibus auxiliariis miles gregarius, castris aquatum egressus haud procul ab latere castelli, quod avorsum proeliantibus erat, animum advortit inter saxa repentis cocleas, quarum quom unam atque alteram, dein plures peteret, studio legundi do difficilia faciundi animum adorta. et forte in eo loco grandis ilex coaluerat inter saxa, paulum modo prona, deinde inflexa atque aucta in altitudinem, quo cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
fidr̃ ante neq beneficio neq metu coercitũ
hostꝙͣ tantani re̾ mariꝰ sine ulło suorũ ĩcõ¬
modo ꝑegͥ magnꝰ et clar / antea minor
aro larior haberi cepit oia ꝯsulta nor¬
bant. Nilites modesto imꝑio habiti
Dunul et loclupletes ad celũ ferre / mi¬
postre mo om̃s socii atq hostes crede illi
aut mẽte diuinã eẽ aut deorũmitu cũcta
portẽdi S ꝯsul ubi ea ros bẽ enenit ad aͣ
oppida ꝑgit panca repugnãtibꝰ iimudis
capit plura deserta ꝓpt̾ capsensũ miserias
igni torrũpit luctur atq cede oĩa ꝯplent᷑ ẽpeniq
multe locꝭ potitꝰ ac plerisq exercitu ⁊̃cruento
aliã re aygredit᷑ nõ eadẽ asꝑitate q̃ capsensiũ
ceterũ haud secus difficilẽ/ Nlamq hand lõire
a flumẽ mulucha ꝙͥ ing̃the bocchiq regnũ
disiũgebat erat ĩt ceterã planiciẽ mõs sqeꝰ
mediocri castello satꝭ patẽs in imensũ edit Iuno
Nã oñn natura uelut oꝑe atq ꝯsulto p̃ceps. Quẽ

Expanded text:
coercitum. Postquam tantam rem Marius sine ullo suorum incommodo peregit, magnus et clarus antea, maior atque clarior haberi coepit. Omnia nobantur: milites, modesto imperio habiti simul et locupletes, ad caelum ferre; Numpostremo omnes, socii atque hostes, credere illi aut mentem divinam esse aut deorum nutu cuncta portendi. Sed consul, ubi ea res bene evenit, ad alia oppida pergit, pauca repugnantibus Numidis capit, plura deserta propter Capsensium miserias igni corrumpit: luctu atque caede omnia complentur. Denique multis locis potitus ac plerisque exercitu incruento aliam rem aggreditur, non eadem asperitate qua Capsensium, ceterum haud secus difficilem. Namque haud longe a flumine Muluccha, quod Iugurthae Bocchique regnum diiungebat, erat inter ceteram planitiem mons saxeus, mediocri castello satis patens, in immensum editus, uno mnis natura uelut opere atque consulto praeceps. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
mox usui forẽt Deniq sexto die cũ ad flumẽ
uentũ est maxiã ius utriũ effecta est ibi
castrꝭ leui iniũmẽto posit milites cibũ ca-¬
po atꝙ uti sĩl cũ occasu solis egrederẽt᷑
paratos ẽẽ iub oĩb ꝰsarcinis abiectꝭ aqua
mõ seq et iumẽta honorare dein ꝑayͣ
tẽps uisũ castrx agredit᷑ nocte̾ q totã iti¬
nere facto ꝯcedit idẽ facit ꝓxĩa demi tercia
multo ante lug̃ adue̾tũ ꝑuenit ĩ locũ tum̃ltosũ
ac capsa nõ amplii dnũ miliũ ĩt᷑ nalło Iiꝙ qͣtũ
occuitissime potest cũ oĩbꝰ copim̃ oͣꝑit᷑ Eed ubi
Sies copit et nuuide nichil hostile metuẽtes
mĩti oppido egͥssi repẽte õnẽ equitatũ et cũ
hiis uelotissimos pedites cursugede ad capsar
⁊ piusũ ad he pars cimuũ exͣ menia ĩ hostiũ
potestaite toege uti deditionẽ facent geterũ
oppidũ ĩ tẽsũ mundie puberes ĩt̾ fecti alii

Expanded text:
mox usui forent. Denique sexto die, cum ad flumen mox usui forent. Denique sexto die, cum ad flumen ventum est, maxima vis utrium effecta. Ibi castris leui munimento positis milites cibum capere atque, uti simul cum occasu solis egrederentur, paratos esse iubet, omnibus sarcinis abiectis aqua modo seque et iumenta onerare. Dein postquam tempus visum, castris egreditur, noctemque totam itinere facto consedit; idem proxima facit; dein tertia multo ante lucis adventum pervenit in locum tumulosum ab Capsa non amplius duum milium interuallo, ibique quam occultissime potest cum omnibus copiis opperitur. Sed ubi dies coepit et Numidae nihil hostile metuentes multi oppido egressi, repente omnem equitatum et cum iis uelocissimos pedites cursu tendere ad Capimprouisum, ad hoc pars civium extra moenia in hostium potestate coegere, uti deditionem facerent. Ceterum oppidum incensum, Numidae puberes interfecti, alii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmetã nõciant uolux adueniens questorem
appellat dicitq se a patre bocho obinã Ieliꝰ
castra locata et uiti uesyer erãt Reyente
maurꝰ interto uultu pantus ad sillã accurͭ
Aiitq sibi ex sytuilatorib roginitiũ ingnrthã
hand yrocue abesse simul uti noctu clam
setũ yrofugeret rogat atq hortat᷑ Ille animo
frooti negat se Iotieus fusũ miuĩdam ꝑtiiestẽ
m̾tuti suoꝵ satis cãdeit et iã si ctita pestis
tuiyi fam̃a inrerte ac feisitam post paulo l¬

Expanded text:
quietam nuntiant. volux adveniens quaestorem quietam nuntiant. volux adveniens quaestorem appellat dicitque se a patre Boccho obviam illiscastra locata et diei uesper erat, repente Maurus incerto uultu pauens ad Sullam accurrit dicitque sibi ex speculatoribus cognitum Iugurtham haud procul abesse. Simul, uti noctu clam secum profugeret, rogat atque hortatur. Ille animo feroci negat se totiens fusum Numidam pertimescere: virtuti suorum satis credere; etiam si certa pestis Turpi fuga incertae ac forsitan post paulo
Abbreviated transcription (Latin):
Se natus et y. R. beneficii et Iumuoie memior esst
solet Etterũ boco qm̃ penitet delicti gram̃ facit
fedius et amicitia dabitur cũ meruerit Quis
Rebus cognitis bocus per loãr a mario petinit
uti fillã ad se mitteret iuiꝰ arbitrata cõmuni /¬
bus negotiis consulerctur Is missus iñ p̃sidio
eꝯnitũ atq peditorũ funditoꝵ  atꝙ baleatorũ
preterea Ieg iere sagittarii et cohors peligna
nũ uelitarib armũs itintas properandi causa
neꝙ hiis setus atq aliis armis aduersum tela
hostium ꝙ ea lenia sunt muniti Ded in
Itinere ꝯu̾to die uolux filius bochi repente
in campis patentibus cũ nuille amplius
equitib sese ostendit qui tenere et effusi
tuntes sille hiisq om̃ib et nimeꝵ ã plior̃e
et hostilem metum efficiebant Igite se quisq
expedire arma atq tela alii tep̃tare inte̾dẽ
timor aliquantꝰ sed spes amplior quiipe uicto /¬
abus et aduersum eos. quos seye iicerant
Iucciã milites exploratũ p̃missi rẽ uti erat

Expanded text:
nus benefici et iniuriae memor esse solet. Ceterum Boccho, quoniam paenitet, delicta gratiae facit: foedus et amicitia dabuntur, cum meruerit." Quis rebus cognitis Bocchus per litteras a Mario petiuit, uti Sullam ad se mitteret, cuius arbitratu communibus negotiis consuleretur. Is missus cum praesidio equitum atque peditum funditorum Baliarium. Praeterea iere sagittarii et cohors Paeligna cum uelitaribus armis, itineris properandi causa, neque his secus atque aliis armis aduersum tela hostium, quod ea levia sunt, muniti. Sed in itinere quinto denique die Volux, filius Bocchi, repente in campis patentibus cum mille non amplius equitibus sese ostendit, qui temere et effuse euntes Sullae aliisque omnibus et numerum ampliorem vero et hostilem metum efficiebant. Igitur se quisque expedire, arma atque tela temptare, intendere; timor aliquantus, sed spes amplior, quippe victoribus et aduersum eos, quos saepe vicerant. Interim equites exploratum praemissi rem, uti erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tallit Illũ regẽ ingẽtẽ uirũ. mafinisse nepotẽ
eẽ si ingcha captꝰ aut occisꝰ foret ĩꝑiũ n¬
mudie sine mora habiturũ Id adco nature
posse eneñe si ꝑpẽ ꝯsul ad id bellũ missi foret
q̃tac et Illũ et equites romanos alios mi¬
lites ingotiãtes alios ip̃e plerosꝙ pacisspe
impellit uti romã ad suos necessarios afꝑe
ĩ ietellũ de uello scribãt mariũ imꝑatorẽ
postãt/ Iut illi a m̃ãꝭ mortalisꝰ honestissiã¬
suffragatioe ꝯsulatꝰ petebat᷑/ Sinĩ ea tẽpestate
plebs nobilitate fusa ꝑ regẽ manilia nouos ex¬
tollebat / Ĩta mario cũcta ꝓcede̾ ¶ snterĩ ing̾̃tia
pꝰ ꝙͣ omissa deditione. bellũ ĩcepit cũ magͣ cura
tates q̃ab se defecerãt formdine aut ostẽtãdo
p̃mia affectare quuinr suos locos arma thela
aliaꝙ q̃ spe pat iuiserat refice᷑ ant ꝯmerta.¬
ri seruitia romanorũ allice et eos ipõs qui ĩ
p̾sidiis erãt pecinã tẽptare prsI nichil ĩ tactũ/

Expanded text:
lit: illum regem, ingentem virum, Masinissae nepotem esse; si Iugurtha captus aut occisus foret, imperium Numidiae sine mora habiturum; id adeo mature posse evenire, si ipse consul ad id bellum missus foret. Itaque et illum et equites Romanos, milites et negotiatores, alios ipse, plerosque pacis spes impellit, uti Romam ad suos necessarios aspere in Metellum de bello scribant, Marium imperatorem poscant. Sic illi a multis mortalibus honestissisuffragatione consulatus petebatur. Simul ea tempestate plebs nobilitate fusa per legem Mamiliam nouos extollebat. Ita Mario cuncta procedere. Interim Iugurtha, postquam omissa deditione bellum incipit, cum magna cura tatis, quae ab se defecerant, formidine aut ostentando praemia affectare; communire suos locos, arma tela aliaque, quae spe pacis amiserat, reficere aut commercari; servitia Romanorum allicere et eos ipsos, qui in praesidiis erant, pecunia temptare; prorsus nihil intactum
Abbreviated transcription (Latin):
ret ⁊̃ sũmo ꝑiculo suã salutẽ et illorũ socios fore
Nã leptitam iã inde a pͥncipio belli ing̾thimiad
bestiã ꝯfulem et posteai Romã miserat amicĩ¬
tiã societatẽ q rogatũ Deñ uliea impetta¬
sũt semꝑ boni fideles ꝙ mãse̾ et cũcta a bes¬
ta albino metelio q im̃ꝑata gnauefecerãt Ita¬
q ab imꝑatore facile q̃ petebãt adepti E mise
fugos os discordias ciuiles nauis. Inreos locos
uenisse Ceterũsitũ it daͣs sirtes quib rorõt
ex n mditũ Nam duo sũt sunꝰ prope ĩ extͤ¬
ma affrica impares magnitudine paritiuo
sors tulit alta alia ĩ tempestate uadosa/ Nã
ubi mare magnũ ẽẽ et senire uentꝭ cepit / li¬
mũ arenãq et saxa ingentia fluat ꝰ tͥ hũt
Ĩta facies locotũ cũ uentꝭ sim̃ muitat᷑ Sntes
as prtu sũt noĩate Euĩs ciuitas luigua mõ
cõu̾sa est comibio mumidarũ legũ cult᷑ ꝙ

Expanded text:
ret, in summo periculo suam salutem, illorum socios fore. ret, in summo periculo suam salutem, illorum socios fore. Nam Leptitani iam inde a principio belli Iugurthini ad Bestiam consulem et postea Romam miserant amicitiam societatemque rogatum. Deinde ubi ea impetrata, semper boni fidelesque mansere et cuncta a Bestia, Albino Metelloque imperata naue fecerant. Itaque ab imperatore facile quae petebant adepti. Emissarofugos ob discordias civilis nauibus in eos locos venisse, ceterum situm inter duas Syrtis, quibus nomen ex re inditum. Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit. limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae. Eius civitatis lingua modo conuersa conubio Numidarum, legum cultusque
Abbreviated transcription (Latin):
metꝰqꝙ rẽ ĩpediebat borulcar simł cupidꝰ ĩcepta
patrãdi et timore socii anxiꝰ ne omisso ueteye
ꝯsilio nonũ quereret / licteras ad eũ ꝑ hoĩes
accusare testari deos quos inrauisset mout
ne p̃mia metelli ĩ pestẽ cõn̾teret Ing̃the¬
dice̾t eritiũ adc̃ĩ ceterũ sua ne an metelli
pore fessꝰ in lecto quiescebat Abi cognitꝭ bomil¬
carꝭ urois pͥmo cuaca deide uti egrũ alm̃i sol

Expanded text:
metusque rem impediebat, Bomilcar, simul cupidus incepta metusque rem impediebat, Bomilcar, simul cupidus incepta patrandi et timore soci anxius, ne omisso uetere consilio nouum quaereret, litteras ad eum per homines accusare, testari deos, per quos iurauisset, monere, ne praemia Metelli in pestem conuerteret: Iugurthae exitium adesse, ceterum suane an Metelli pore fessus in lecto quiescebat, ubi cognitis Bomilcaris verbis primo cura, deinde, uti aegrum a