comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniudea. quia sic̃ros điuerba
descenduN Ergo quandõtus
orbis infructuoso ȩstugenti¬
lis superstitionis arebat
tuncerat ros illecę̧lestis
ui sitationis in uellere: pos¬
te a uero quamoues quȩ pe¬
rier̃ domus isrł undeputo
figuram iuduci uelleris ad¬
umbratã. oues in quã illae
fontẽ aq̃ uiuȩ negar̃. rosfide i
hum̃tis exaruit in pectorib
iud eorũm eatusq suos fons
ille diuinus. in corda gentiũ
deriuauit.: Inde ẽ quod
nunc fidei .rore totus orbis
umescit: at uero iudei pro¬
fidiȩ subeunt siccitatẽ
quos dñs ds̃ prophetici.
imbris ubertate priuaũdic̃s.
Mandabonubibus meis.
nepluant suꝑ uinea istã
eenimpropheticȩ nubis
pluuia salutaris: sicut et đđ
dix̃: Des cendit si c̃pluuia
inuellus: sic̃stillicidia stil¬
lantia suꝑ t̃rã : Hanc nobis
scripturȩ diuinȩ totius
mundi pluuiam pollicebantur.
uenit ergoiam dñs: uenit et
pluuia.: Venit dñs stillicidia
secũ cȩlestia deferens. Et ideo¬

Expanded text:
in Judaea; quia, sicut ros, Dei verba in Judaea; quia, sicut ros, Dei verba descendunt . 7. Ergo quando totus orbis infructuoso aestu gentilis superstitionis arebat, tunc erat ros ille coelestis visitationis in vellere. Postea vero quam oves quae perierunt domus Israel unde puto figuram Judaici velleris adumbratam, oves, inquam, illae fontem aquae vivae negarunt , ros fidei humentis exaruit in pectoribus Judaeorum, meatusque suos fons ille divinus in corda gentium derivavit . Inde est quod nunc fidei rore totus orbis humescit: at vero Judaei profidiae subeant siccitatem, quos Dominus Deus prophetici imbris ubertate privavit, dicens: Mandabo nubibus meis ne pluant super vineam istam . Est enim propheticae nubis pluvia sdixit: Descendet sicut pluvia in vellus, et sicut stillicidia stillantia super terram . Hanc nobis Scripturae divinae totius mundi pluviam pollicebantur, Venit ergo jam ros, venit et pluvia, venit Dominus stillicidia secum c
Abbreviated transcription (Latin):
ab incursu grauiorũ hosti¬
ũ liberandum : Et tam̃
licet fortis et fidus. pleni¬
ora adhuc dedño. futurę
uictoriȩ documentaque¬
rebat dicens: si saluas in
manum ea is rł que mad mo¬
dũ locutus es dñe: Eccecgo
pono lanȩ uellus inarea. et
siros factus fuerit suꝑ uel¬
lus et suꝑ omnem t̾rã sicci¬
tas. cognoscãqr inmanum ea
scđm promis satua. populũ
liberabis: et ita factum ẽ ⁊
seda diecit postex: utrursus
ros proflueret supratotã
t̃ram et siccitas cẽt inuelle¬
re: Quȩrit fortas sealiquis.
utrumnam qua suin credulus
eẽuideatur. qui frequentib
informatus indicus. ad huc
plura poscebat : sedque mad¬
modum potestuderi quasi
ambiguus incertusq temp¬
tas se: quimys teria loqueba¬
tur ñ ergo ille ambiguus
sed prouidus nenos ambige¬
remus : Nã quo modo ille
ambiguus. cuius p̃catio habe¬
bat effectum. Vnde aũse¬
curus ad orsus eẽt p̃lium.
nisuntellexis set oraculũ.
ros enim in uellere: fides erat

Expanded text:
ab incursu graviorum hostiab incursu graviorum hostium liberandum. Et tamen licet fortis et fidus, pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, dicens: Si salvas in manu mea Israel, quemadmodum locutus es, Domine; ecce ego pono lanae vellus in area: et si ros factus fuerit super vellus, et super omnem terram siccitas, cognoscam quia in manu mea secundum promissa tua populum liberabis. Et ita factum est . Sed adjecit postea, ut rursum ros proflueret super totam terram, et siccitas esset in vellere. 6. Quaerit fortasse aliquis utrumnam quasi incredulus esse videatur, qui frequentibus informatus indiciis adhuc plura poscebat? Sed quemadmodum potest videri quasi ambiguus incertusque tentasse, qui mysteria loquebatur? Non ergo ille ambiguus, sed providus, ne nos ambigeremus. Nam quomodo ille ambiguus, cujus precatio habebat effectum? Unde autem securus adorsus esset praelium, nisi intellexisset oraculum: ros enim in vellere fides erat
Abbreviated transcription (Latin):
gam et tetigit petrã dequa
ignis exiuit: ostendit quod
caro dñi spũrepleta diuino
peccata omniabu manȩ con¬
ditionis exureret : Vnde et
dñ sait Ignemuenimit tere
interram.: Aduertitigit᷑
uirdortus et p̃sigus futuri
suꝑnamysteria. et ideo scđm
oracula occidituitulũ apa¬
tresuoidolis deputatũ etip¬
seseptennem alium uitulũ
immolauit dõ Quo facto.
manifestissime reuelaũ
postaduentum dñi Omã
gentilitatis abolenda sa¬
crificia solumq sacrifiti¬
umdõ Dominicȩpassionis
proredemptionepopuli
deferendũ : Et cnimui tu¬
lus illeerat intrpoxp̃s
in quoseptem spiritaliũ ple¬
nitudo uirtutũ. sic̃ esaias
dix̃ habitabit :: Huncuitu¬
lum et habraham obtulit.
haedi quod sacrifitum pro
delictis sit: Ouis quod uo¬
luntaria hostia. uitulus
quod inmaculata sit uicti¬
ma : Preuidit ergo myste¬
rium sc̃s gedeon: Deniq
trecentos elegit ad p̃lium
ut ostenderet non innum e¬
romultitudinis. sed in sa¬
cramento crucis mundũ

Expanded text:
gam, et tetigit petram, de qua ignis exivit ; ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . 4. Advertit igitur vir doctus et praesagus futuri superna mysteria; et ideo secundum oracula occidit vitulum a patre suo idolis deputatum, et ipse septennem alium vitulum immolavit Deo . Quo facto manifestissime revelavit post adventum Domini omnia gentilitatis abolenda sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae passionis pro redemptione populi deferendum. Etenim vitulus ille erat in typo Christus, in quo septem spiritalium plenitudo virtutum, sicut Esaias dixit , habitabat. Hunc vitulum et Abraham obtulit, Haedi, quod sacrificium pro delictis sit; ovis, quod voluntaria hostia: vituli, quod immaculata sit victima. 5. Praevidit ergo mysterium sanctus Gedeon. Denique trecentos elegit ad praelium ; ut ostenderet non in numero multitudinis, sed in sacramento crucis mundum
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃: sed fortasse aliquis dicat :
quarationecũ dixerit. hicex
cupiatp̃iudiciũ conparare .:
qđ siꝑ git malitiose interp̃¬
tari quã multis inueniet lo¬
cis p̃iudicatã scĩ sp̃s potestatẽ.
in quib: ł depatre ł defilio.
nihil scriptura exp̃s serit.
dĩpatris. aut unigeniti filii
denegatur: ñ itaqr sic̃ pat̃ in
filio et filius pͥatre. itaetiã
diffusa ẽ inquit caritas đi

Expanded text:
 Sed fortasse aliquis dicat, qua ratione cum dixerit hic excupiat praejudicium comparare. Quod si pergit malitiose interpretari, quam multis inveniet locis praedicatam sancti Spiritus potestatem, in quibus vel de Patre vel de Filio nihil Scriptura expresserit, praedicatur, Dei Patris aut unigeniti Filii denegatur? Non ita, quia sicut Pater in Filio et Filius in Patre, ita etiam diffusa est, inquit, charitas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ mirum si sp̃sope¬
rator est uitae. qui uiui ficat
sicut pater: uiuificat sicut filius.
Viuificare autem quis abnuat
eẽ maiestatis a &ernȩ : Scrip¬
tumẽ enim: Viuifica seruum
tuum : Uiuificatur autemq
seruus ẽ: hoc ẽ homo quiuitã

Expanded text:
Quid autem mirum si Spiritus operator est vitae, qui vivificat sicut Pater, vivificat sicut Filius ? Vivificare autem quis abnuat esse majestatis aeternae? Scriptum est enim: Vivifica servum tuum . Vivificatur ergo qui servus est, ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quis uero dubitare potest
quando & ipse sicut pater
& filius creatonẽ omnium.
nec quicquam nisi cumsp̃uscõ
operatus. quando quidem
& in principio creaturae sps
superferebatur. superaquã.
Itaque cum superferret᷑ sp̃s.
nulla erat gratia creaturae
grãm meruit u&ustatẽ . qua
mundus inluxit : Denique
sine spũ sc̃o uniuersitatis grãm
manere non posse: proph&a
declarat dicens: Auferes
sp̃m eorum & deficient: &
inpuluerẽ suum conuerten¬
tur: Emitte s spmtuum
&creabuntur: & innouabis
omnem faciem terrae: Non
solum igitur sine sp̃u docuit
omnemcreaturam stare non
nouandam negare non possint
melioremergo operationem
sp̃s scĩ quam patris & filii quicu¬
piunt separare defen qͣuod ab

Expanded text:
Quis vero dubitare potest quando et ipse sicut Pater et Filius, creator est omnium, nec quidquam nisi cum Spiritu operatus; quandoquidem et in principio creaturae Spiritus superferebatur super aquam ? 33. Itaque cum superferebatur Spiritus, nulla erat gratia creaturae:gratiae meruit venustatem, qua mundus illuxit. Denique sine Spiritu sancto universitatis gratiam manere non posse Propheta declaravit dispiritum eorum et deficient, et in pulverem suum revertentur. Emittes Spiritum tuum, creabuntur, et innovabis omnem faciem terrae . Non solum igitur sine Spiritu docuit omnem creaturam stare non novandam negare non possint; meliorem ergo operationem Spiritus sancti, quam Patris et Filii, qui cupiunt separare, defendent: quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificationẽ non ẽe diuisam.
accipe quiauiuificationis quoq
unitassit quando ipse perspm
uiuificatds : Dicitenim paulus
Qui suscitauit: xp̃m amortuis.
uiuificauit & mortalia corpo
raur̃a propter in habitantem
sp̃meius in uobis: V.

Expanded text:
vivificationem non esse divisam, accipe quia vivificationis quoque unitas sit; quando ipse per Spiritum vivificat Deus; dixit enim Paulus: Qui suscitavit Christum ex mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc confert cognitio solius
ueridĩ. quod confert filuspsq
cognitio. curfilium & sp̃m
aueridĩ honore secernis: cũ
amagnitudine beneficii non se¬
cernas : Aut enim credas neces¬
seẽ solius uerediuinitatis eẽ. hoc
maximũ munus. & solam &ue¬
ram diuinitatẽ sicut patris ita
& filii: aut sp̃s confitebere: aut
sidixeris quia uitama&ernã
potest &is conferre quiuerus
ds̃ non sit : Incidis ut patrimagis
derogare uidearis. cuius opus
non putes solius uerediuinita¬
tis eẽ p̃cipuum. sed creaturae
operibus conferendũ: IIII.

Expanded text:
si hoc confert cognitio solius veri Dei, quod confert Filii Spiritusque cognitio, cur Filium et Spiritum a veri Dei honore secernis, cum a magnitudine beneficii non secernas? Aut enim credas necesse est solius verae divinitatis esse hoc maximum munus, et solam et veram divinitatem sicut et Patris, ita et Filii et Spiritus confitebere: aut si dixeris quia vitam aeternam potest et is conferre, qui verus Deus non sit; incides ut Patri magis derogare videaris, cujus opus non putes solius verae divinitatis esse praecipuum, sed creaturae operibus conferendum.
Abbreviated transcription (Latin):
enim angłos fecit in sp̃u: ho¬
mines quoque per eandem
grãm similes faci& angelorũ
dequa autem creatura dicipotest
quia repleuerit uni uersa: Qđ¬

Expanded text:
 angelos fecit in Spiritu, homines quoque per eamdem gratiam similes faciet angelorum . 85. De qua autem creatura dici potest quia repleverit universa, q
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s diuinus quifecitme: &
innouarifaciem terrȩ per
spm̃ et sine spũ fatescere
om̃a declaratum sit appa
Sedquis hoc dubitet quando
sicut supra ostendimus
nedñĩ quidem ex uirgine
assumpta generatio quȩ
prestantior omnibus
creaturis est operationis
exsors sit spiritalis
nonergocreatura sps̃
sed creator est.: Qui autẽ
creator: nonutique creatu¬
ra: Et quia creatura non
est: sine dubio creator est
quia patri et filio coopera¬
tor est omnium : suũ creator.
utiq: dicendo a postolus in con¬
demnitionemgentilitatis
quia seruier̃ creatur ȩpotius
quã creatori qui est dĩ bene¬
dictus inscła: suadendo
quoq ut supra docuimus
seruiendum esse spũiscõ
et creatorem ostendit.:
et quia creator est: dm̃
appellaridebere monstrauit.
Quo detiam in epistola
quȩ adhebreosscripta ẽ
conprȩhendit dicens.:
Autdicant igitur quid sit
quod sine patre et filio et
spũ sit creatum: Aut sp̃m

Expanded text:
Spiritus divinus qui fecit me : et Spiritus divinus qui fecit me : et innovari faciem terrae per Spiritum , et sine Spiritu fatiscere omnia declaratum sit; appaSed quis hoc dubitet, quando, sicut supra ostendimus, ne Domini quidem ex Virgine assumpta generatio, quae praestantior omnibus creaturis est, operationis exsors sit spiritalis? 140. Non ergo creatura Spiritus, sed creator est: qui autem creator, non utique creatura. Et quia creatura non est, sine dubio creator est, qui Patri et Filio cooperator est omnium. Si autem creator, utique dicendo Apostolus in condemnationem gentilitatis: Quia servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est Deus benedictus in saecula : suadendo quoque, ut supra docuimus, serviendum esse Spiritui sancto; et creatorem ostendit, et quia creator est, Deum appellari debere monstravit. Quod etiam in epistola quae ad Hebraeos scripta est, comprehendit dicens: Aut dicant igitur quid sit quod sine Patre et Filio et Spiritu sit creatum, aut Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: cumipsedñs dixe¬
rit .: Accipite spm̃s cm̃ quo¬
rumremiserits peccata
remissa erunt . Eccequia
Homines autem in remissi¬
onepeccatorum ministeri¬
um suum exhibent: nonius
alicuius potestatis exercent
Neque eniminsuo: sed in
patris et filu et sp̃s scĩ nomi¬
ne peccata dimit tunt.
stirogant : diuinitas donat:
Humanum enimobsequium:
sed munificentia supernȩ
est potestatis: Perbaptis¬
mum quoque peccata dona¬
rinon ẽ ambiguum: In
biptis moautem: operatio
patris et filii et sp̃s scĩ est
Ergosi peccatum non habet
sp̃s cum scriptum sit. quis
potest dimittere peccita
nisiunus ds̃ utiq qui non
potest abunitate natura¬
lis nominis fepararin on po¬
test etiam a di potes tate se¬
cerni: Siautemadĩnonse¬
cernitur potestate. quomo¬
do adĩappellatione secerni¬
tur & uideamus nunc utrũ¬
creatura sit ancreator.
Sedcum supracreatorem
euidentis sime probaue¬
rimus quiascriptum est.

Expanded text:
non potest, cum ipse Dominus dixenon potest, cum ipse Dominus dixerit: Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remissa erunt . Ecce quiaHomines autem in remissionem peccatorum ministerium suum exhibent, non jus alicujus 694 potestatis exercent. Neque enim in suo, sed in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine peccata dimittunt. Isti rogant, divinitas donat; humanum enim obsequium, sed munificentia supernae est potestatis. 138. Per baptismum quoque peccata donari non est ambiguum: in baptismo autem operatio Patris et Filii et Spiritus sancti est. Ergo si peccatum donat Spiritus, cum scriptum sit: Quis potest dimittere peccata, nisi unus Deus ; utique qui non potest ab unitate naturalis nominis separari, non potest etiam a Dei potestate secerni. Si autem a Dei non secernitur potestate, quomodo a Dei appellatione secernitur? 139. Videamus nunc utrucreatura sit, an creator? Sed cum supra creatorem evidentissime probaverimus, quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed docere Non possunt
et auctoritatem requi¬
runt ut lectio ne doce a¬
mus quia non pecca uit
sp̃s sc̃s sicut defilio
lectum est. quia peccatũ
non fecit: & hoc accipiant
scripturarum auctorita¬
te nos dicere : Scriptum
est enim: quia insapientia
est sp̃s intellegentiȩ. sc̃s
unicus multiplex subtilis¬
benemobilis disertus. im¬
maculatus: Immacula¬
tum dicit scriptura
Num quid mentita est
defilio ut despũ credas
essementitam: Dixit
enim proph&a in eo dem
loco desapientia. qui a
nihil maculo sum in illã
in currit Ipsa in macu¬
lata est: & in maculatꝰ
eius est sp̃s : Erco si
peccatum Non habet.
moreus potest esse
peccatiqui donat ipse
petcata ergo pecca¬
tum non fecit Et
quia sine: peccato est
creatura Non est
Omnis enim creatu¬
ra peccatorum capaci¬
tati ob noxi. a
Solacautem est
apec catoim munis
et in ma cula ta
sempiterNa diuinitas
Nunc uideamus utrũ peccata
donet sp̃s: Sedhinc dubitari

Expanded text:
anctus. 135. Sed docere non possunt, anctus. 135. Sed docere non possunt, et auctoritatem requirunt, ut lectione doceamus, quia non peccavit Spiritus sanctus, sicut de Filio lectum est, quia peccatum non fecit . Et hoc accipiant Scripturarum auctoritate nos docere; scriptum est enim: Quia in Sapientia est Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilbene mobilis, disertus, immaculatus . Immaculatum dicit Scriptura: numquid mentita est de Filio, ut de Spiritu credas esse mentitam? Dixit enim propheta in eodem loco de Sapientia, quia nihil maculosum in illam incurrit. Ipsa immaculata est, et immaculatus ejus est Spiritus. Ergo si peccatum non habet modo reus potest esse peccati, qui donat ipse peccata? Ergo peccatum non fecit: et quia sine peccato est, creatura non est. Omnis enim creatura peccatorum capacitati obnoxia est: sola autem est a peccato immunis et immaculata sempiterna divinitas. 137. Nunc videamus utrum peccata donet Spiritus. Sed hic dubitari
Abbreviated transcription (Latin):
suscitat cũ ex ceteris. tum
ex quat tuor istis prȩc&eris
mani festa diuinitatis
gloria comprobatur: Ds
enim exeo cognoscitur: Aut
quia sine peccato est. aut qr
petcata condonat. Aut
quia creatura non est
sed creator est. Aut qui a
ñ adorat sedadoratur.
Sine peccato itaque nemo
est nisi unus ds̃: quia nemo
sine peccato nisiunus ds̃
Peccata quoque nemo condo¬
nat Nisisolus ds̃ quiaȩ que
scriptum est : Quis potest
peccata donare nisiunus ds̃.
Creator quoque omnium
non potest esse : nisi quicrea¬
tura non est : Quicreatura
autem non est: sine dubio
ds̃ est quia scriptum est.
Seruierunt creaturae po¬
tius qua increatori quie st ds̃
benedictus insȩcula. D s̃ quo¬
que non adorat seladorat.
quia scriptum est : Dnm̃ dm̃
tuũ adorabis & ipsi soli ser¬
uies: Consideremus ergo
utrum horum aliquid habẽ¬
at sp̃s sc̃s. quae testimo¬
nium adferant diuinitatis.
Primum igitur decotrac¬
temus quia nemo sinc pet¬
cato nisiunus ds̃. & exiga¬
mus ut doceant quod pec

Expanded text:
us; cum ex caeteris, tum ex quatuor istis prae caeteris manifesta divinitatis gloria comprobatur: Deus enim ex eo cognoscitur, aut quia sine peccato est, aut quia peccata condonat: aut quia creatura non est, sed creator est: aut quia non adorat, sed adoratur. Sine peccato itaque nemo est, nisi unus Deus; quia nemo sine peccato, nisi unus Deus. Peccata quoque nemo condonat, nisi unus Deus; quia aeque scriptum est: Quis potest peccata donare, nisi solus Deus ? Creator quoque omnium non potest esse, nisi qui creatura non est: qui autem creatura non est, sine dubio Deus est: quia scriptum est: Servierunt creaturae potius quam creatori, qui est Deus benedictus in saecula . Deus quoque non adorat, sed adoratur; quia scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . 134. Consideremus ergo utrum horum aliquid habeat Spiritus sanctus, quae testimonium afferant divinitatis. Primum igitur de eo tractemus, quia nemo sine peccato nisi unus Deus: et exigamus ut doceant quod pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est amoris pignore
scelus imples & pacis ins¬
trumento. Odiaserus. &
caritatis officio mortem
inrogas.⁊ Er qͥo nec arri¬
ani sibi usur pato nomi¬
ne blandiantur. qui a
Responde bit bis dñs
Nomen meum praetenditis.
& substantiam denegatis.
sed non agnosco no menmeũ.
ubi non est mea sempiterna
diuinitas. non ẽ nomenmeũ.
Quod a patre diuiditur: aspũ
separatur: Non agnosco
nomen meum: ubinon ag¬
nosco doctrinam meam
Non agnosco nomenineũ.
ubi non agnosco spm meum.
Nescit enim se sp̃s patris com¬
parare seruitus quaecre¬
auit : De quo multa diximꝰ¬
a ssu mamtamen ut infi¬
ne quae dispersȩ dictas
ex praessius colligamꝰ. XUIii¬

Expanded text:
hoc est, amoris pignore hoc est, amoris pignore scelus imples, ac pacis instrumento odia seris, et charitatis officio mortem irrogas. 131. Ergo nec Ariani sibi usurpato nomine blandiantur, quia Respondebit eis Dominus: Nomen meum praetenditis, et substantiam denegatis: sed non agnosco nomen meum, ubi non est mea sempiterna divinitas. Non est nomen meum, quod a Patre dividitur, ab Spiritu separatur: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco doctrinam meam: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco Spiritum meum. Nescit enim se Spiritus Patris comparare servitiis, quae creavit. De quo multa jamAd summam tamen, ut in fine quae disperse dicta sunt, expressius colligamu
Abbreviated transcription (Latin):
tate reuocaret : Ideo que
dñs gratisfeobtulit: nequẽ
reuocaret axpõ pauptatis
necessitas : Patriarchȩ eum
uiliuendiderunt : ut om̃se¬
merent ⁊ Esaias dixit : Qui¬
cũ que non habetis argentũ.
Ite emite & bibite & man¬
ducate sine argento uteũ
adquireret qui non habebat
argentũ. ⁊ O iuda ꝓditor.
unguentũ passionis eius
trecentis denarus aestimas
& passionem eius triginta
denariis uendes Diues in
aestimatione. uilis inscele
re Ergo non omnes eodẽ
pretio emunt xpm: Alio
emit fotinus qui ad moatẽ
emit. alio arrianus quie¬
mit ad iniuriam. Alio
catholicus quiemit adglo¬
riam sed emit sine pecu¬
nia: sicut scriptum est.
Qui non habet pecuniam
em at sine praetio: Non
omnes inquit quidicunt
mihi dnednẽ intrabunt
in regnum caelorum : Et¬
simulti senominent xp̃ia¬
nos. nomen usurpant. non
omnes mercedem habent
Q cain obtulit sacrificiũ.
& iudas accepit osculum
sed audiuit luda osculo
filiumhominis tradis.

Expanded text:
tate revocaret. Ideoque Dominus gratis se obtulit, ne quem revocaret a Christo paupertatis necessitas. Patriarchae eum vili vendiderunt, ut omnes emerent. Esaias dixit: Quicumque non habetis argentum, ite, emite, et bibite: manducate sine argento ; ut eum acquireret, qui non habebat argentum. O Juda proditor, unguentum passionis ejus trecentis denariis aestimas, et passionem ejus triginta denariis vendis ! Dives in aestimatione, vilis in scelere. 129. Ergo non omnes eodem pretio emunt Christum. Alio emit Photinus, qui ad mortem emit: alio Arianus, qui emit ad injuriam: alio catholicus, qui emit ad gloriam. Sed emit sine pecunia, secundum quod scriptum est: Qui non habet pecuniam, emat sine pretio . 130. Non omnes, inquit, qui dicunt mihi, Domine, Domine, intrabunt in regnum coelorum . Etsi multi se nominent christianos, nomen usurpant, non tamen omnes mercedem habent. Et Cain obtulit sacrificium , et Judas accepit osculum , sed audivit: Juda, osculo Filium hominis tradis?
Abbreviated transcription (Latin):
entiam ad illam inenarra¬
bilem. necullis temporibus
momentisque obnoxiam xp̃i
generationem: sacrilega in¬
terprȩtatione deriuant : Na
praeter idquod filii in iuria
patris est contumelia : &iam
in patrem sacrilegia istapro¬
cedunt : De quoscriptum ẽ:
fiat autem ds̃ uerax: omnis
autem homomendax: Autsi
defilio putant dictum: gene¬
rationi quidem non praciu

Expanded text:
entiam, ad illam inenarraentiam, ad illam inenarrabilem, nec ullis temporibus momentisque obnoxiam Christi generationem sacrilega interpretatione derivant. Nam praeter id quod Filii injuria Patris est contumelia, etiam in Patrem sacrilegia ista procedunt, de quo scriptum est: Fiat autem Deus verax, omnis autem homo mendax . Aut si de Filio putant dictum, generationi quidem non praeju
Abbreviated transcription (Latin):
ergo in uerbis quasdam consti¬
tuamus insidias & uerborum
tendiculas aucupemur : ut quia
& aliud secundum impios sig¬
nificare putatur sermo qui
legitur. non id quod sensus ex¬
primat. sed quod lit tera osten¬
dat interp̃temur: sic perie¬
runt iuda ei : dum sensuũ pro¬
funda dispiciunt. & sequunt᷑
nuda uerborum : littera enĩ
occidit sp̃s autem uiui ficat :
& tamen inter duo grauiasa¬
crilegia fortasse detestabili¬
us sit ad diuinitatem referre
quae carnis sunt : quam adlit¬
teram referre quae sp̃ssunt :
Illitimuerunt in do carnem
credere & ideo redemptionis
gratiam perdiderunt quia cau¬
samsalutis abiurant : istidiui¬
nitatis maiestatẽ usq: ad carnis
infirma deducunt : Decestan¬
diiuda ei qui carnẽ dnĩ crucifi¬
xerunt : detestabiliores tam̃
eos arbitror. qui diuinitatẽ
xpĩ cruci subditam credider̃ :
Denique qui deiuda eis sepe
tractabat. hereticum inquit
postunã correptionẽ deui¬
ta : Nectamensine in iuria
patris factam nobis essesapi¬

Expanded text:
ergo in verbis quasdam constituamus insidias, et verborum tendiculas aucupemur; ut quia et aliud secundum impios significare putatur sermo qui legitur, non id quod sensus exprimat, sed quod littera ostendat, interpretemur. Sic perierunt Judaei, dum sensuum profunda despiciunt, et sequuntur nuda verborum; Littera enim occidit, spiritus autem vivificat . 38. Et tamen inter duo gravia sacrilegia fortasse detestabilius sit ad divinitatem referre quae carnis sunt, quam ad litteram referre quae spiritus sunt. Illi timuerunt in Deo carnem credere; et ideo redemptionis gratiam perdiderunt, quia causam salutis abjurant: isti divinitatis majestatem usque ad carnis infirma deducunt. Detestandi Judaei, qui carnem Domini crucifixerunt: detestabiliores tamen eos arbitror, qui divinitatem Christi cruci subditam crediderunt. Denique qui cum Judaeis saepe tractabat: 504 Haereticum, inquit, post unam correptionem devita . 39. Nec tamen sine injuria Patris factum nobis esse sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mysterio quaeabscondita ÷
quam p̃destinauit ds̃ ante
tempora saecularia inglo¬
riam nram. quam nemoprin¬
cipum huius scłi cognouit:
si enĩ cognouissent᷑ : num quã
dñmmaiestatis crucifixisseñ :
ubymy sterium passionis ex¬
primitur : non uti quegene¬
rationis a &ernȩ series decla¬
ratur ÷ sapientia igitur
mea : crux dñi est: redemp¬
nos redemit: idemq: quasi
ds̃ peccata donauit : Non¬

Expanded text:
mysterio, quae abscondita est, mysterio, quae abscondita est, quam praedestinavit Deus ante tempora saecularia in gloriam nostram, quam nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Ubi mysterium passionis exprimitur, non utique generationis aeternae series declaratur. 36. Sapientia igitur mea crux Domini est, redempnos redemit; idemque, quasi Deus, peccata donavit. 37
Abbreviated transcription (Latin):
angelis imperabat: Nam
& si erat interbestias sicut scrip¬
tum . ẽ : tamen angeliministra¬
bant ei . ut agnoscas aliud in¬
carnationis esse aliud potesta¬
tis: secundum carnem itaque
temptatur ab estiis : secundum
dignitatem ab angelis ad o¬
ratur : Didicimus igitur
factum essehominẽ : & ad ho
minem hoc eẽ referendum:
Denique & alibi habes: qui
exsemine dauid factus est.
ds̃ autem ante secula ex dõ
natus est: Nec semꝑtamen
factum esse. ad creationem re¬
fertur : Scriptum est enĩ : Dnẽ
refugium factus es nobis. & fac¬
tus es mihi insalutem: Non uti¬
que creationis definitio uel
aeditio declaratur: sed refu¬
gium mihi factus. & conuer¬
sus mihi dicitur ad salutem:
sicut & a postolus dixit: qui
factus .ẽ. nobis sapientia ađo
& iustitia & sc̃ificatio & redẽp¬
tio : Nobis factum non crea¬
tum expatredixit : Deniq
quomodo dicat factam nobis
esses apientiã : in posteriori¬
bus exposuit dicens: Sedlo¬
quimur dĩsapientiam in

Expanded text:
Angelis imperabat. Nam Angelis imperabat. Nam etsi erat inter bestias, sicut scriptum est , tamen angeli ministrabant ei; ut agnoscas aliud incarnationis esse, aliud potestatis. Secundum carnem itaque tentatur a bestiis, secundum dignitatem ab angelis adoratur. 503 34. Didicimus igitur factum esse hominem et minem hoc esse referendum. Denique et alibi habes: Qui ex semine David factus est. Deus autem ante saecula ex Deo am. 35. Nec semper tamen factum esse ad creationem refertur; scriptum est enim: Domine, refugium factus es nobis ; et: Factus es mihi in salutem . Non utique creationis definitio vel editio declaratur: sed refugium factus mihi, et conversus mihi dicitur ad salutem, sicut et Apostolus dixit: Qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Nobis factum non creatum ex Patre dixit. Denique quomodo dicat factum nobis esse sapientiam, in posterioribus exposuit dicens: Sed loquimur Dei sapientiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: Quid igitur arriani
dicunt: in nomin exp̃i . & pe¬
trus imperat. & illinolunt
imperasse dĩ filium sed rogas¬
se: sed lectum est quia rogauit :
Disce distantiam: rogat qua¬
si filius hominis : imperat qua¬
si dĩ filius: An non defertis
hoc dĩ filio. quod &iam diabo¬
lus detulit. & uos maiore sacri¬
legio dero gatis: illedicit sifi¬
lius dĩes: diclapidi huic ut fiat
panis: Illedicit impera uos
dicitis obsecra: illecredit qđ
iubente dĩ filio elementorũ¬
rerumque in aduersum natura¬
uertatur: uoscredidis quod ni¬
si roget dĩfilius. nec uoluntas
ipsius impleatur: & diabolus
depotestate a estimandum pu¬
tat dĩ filium. uos de infirmita¬
te : tolerabiliora temptamen¬
ta sunt diaboli : quam argumen¬
ta sunt arrii : Nec moueat qr
potentem filium dixit homi¬
nis: cum dnm maiestatis lege¬
ris crucifixum: Qua eautem
maior potentia. quam supra
caelestes potestates haberedo¬
minatum : habebat autẽ qui
thronis dominationibus.

Expanded text:
ritas. Quid igitur Ariani ritas. Quid igitur Ariani dicunt? In nomine Christi et Petrus imperat, et illi nolunt imperasse Dei Filium, sed rogasse. disce distantiam, rogat quasi Filius hominis, imperat quasi Dei Filius. An non defertis hoc Dei Filio quod etiam diabolus detulit, et vos majore sacrilegio derogatis. Ille dicit, Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut fiat panis. Ille dicit, impera; vodicitis, obsecra. Ille credit quod, jubente Dei Filio, elementorurerumque natura in adversum vertatur: vos creditis quod nisi roget Dei Filius, nec voluntas ipsius impleatur. Et diabolus de potestate aestimandum putat Dei Filium, vos de infirmitate. Tolerabiliora sunt tentamenta diaboli, quam argumenta Arii. 33. Nec moveat quia potentem Filium dixit hominis, cum Dominum majestatis legeris crucifixum . Quae autem major potentia, quam supra coelestes potestates habere dominatum ? Habebat autem qui Thronis, Dominationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ratus sit in inferis : sin ea diu¬
torio est. quia neq pernunti¬
um neque perlegatũ. sed ipse
perse dñs saluum fecit popu¬
lum suum: Quomodo enim
potuit adiutorium sui corpo¬
ris quaerere suscitandi quia¬
lios suscitauit: aclicet homi¬
nes quoque resuscitauerint
mortuum : non in suatamen
uirtute fecerunt. sed inxpĩ
nomine : Aliud est rogare.
aliud imperare. aliud mere¬
ri aliud donare: Helia ser¬
go suscitauit : sed orauit non
imperauit: Haelis eus susci¬
tauit: configuratus mortu¬
o suscitauit : Ipsius &iãmor¬
tui corporis tactus: ut esset
trpus uenturum eum quimis¬
sus insimilitudine carnis hu¬
manȩ & iam sepultus mortu¬
os suscitaret: Petrus quoq:
cum aeneam curaret ait. : IN
nomine ihũ natarei surge &
ambula : Non in suo ait : sed
inxp̃inomine: surge autẽ
uerbum est imperantis. sed fi¬
duciademerito .ẽ. non prae¬
sumptio : De potestate & de
nominis operatione: nonde
suauirtute p̃ceptionis aucto¬

Expanded text:
ratus sit in infernis: sine adjuratus sit in infernis: sine adjutorio est, quia neque per nuntium, neque per legatum, sed ipse per se Dominus salvum fecit populum suum. Quomodo enim potuit adjutorium sui corporis quaerere suscitandi, qui alios suscitavit? 29. Ac licet homines quoque suscitaverint mortuos; non in sua tamen virtute fecerunt, sed in Christi nomine. Aliud est rogare, aliud imperare: aliud mereri, aliud donare. 30. Elias ergo suscitavit, sed oravit, non imperavit . Elisaeus suscitavit configuratus mortuo: suscitavit etiam ipsius mortui corporis tactus; ut esset typus venturum eum qui missus in similitudinem carnis peccati, etiam sepultus mortuos suscitaret . 31. Petrus quoque, cum Aeneam curaret, ait: In nomine Jesu Nazareni surge et ambula : non in suo ait, sed in Christi nomine. Surge autem verbum est imperantis: sed fiducia de merito est, non praesumptio de potestate; et de nominis operatione, non de sua virtute praeceptionis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
est: Satis ergo clar& & solũ
dm̃ non esse patremsinefilio:
& solum dm̃ non intellegi
tem factus sit: ꝑ hosscĩ patri¬
archȩ locutus asseruit dicens:
quia repleta est malis anima
in lacum : factus sum sicut
homo sineadiutorio inter
mortuos liber: & hic sicut
homo inquit non sicut ds̃
factussum : & repleta est ma¬
lis anima mea: Anima utiq
non diuinitas: factus est in
eo in quo erat infernis debi¬
tus: factus est in eo in quocum
aliis aestimatus: Diuinitas enĩ
similitudinem conlationis abiu¬
rat: & tamen in ipsa carne
morti obnoxia. maiestatem
aduerte diuinitatis in xp̃o:
& si factus est ficut homo & sic̃
caro factus est : factus ÷ tamen
intermor tuos liber. & liber
sinea diutorio : Sed quomo¬
do hicsine adiutorio fuisse
sefilius dicit. cumsupradictũ
sit posui adiutorium super
potentem: ergo & hic distin¬
guenaturas: Adiutorium
caro habet : diuinitas non ha¬
bet : Liber ẽ igitur: quia
mortis uinclanesciuit. non
captus ab inferis: sed qui ope¬

Expanded text:
 Satis ergo claret et solum Deum non esse Patrem sine Filio, et solum Deum non intelligi tem factus sit, per os sancti patriarchae locutus asseruit, dicens: Quia repleta est malis anima in lacum: factus sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Et hic sicut homo, inquit, non sicut Deus, factus sum. Et repleta est malis anima mea: anima utique, non divinitas. Factus est 502 in eo, in quo erat infernis debitus: factus est in eo, in quo cum aliis aestimatus est; divinitas enim similitudinem collationis abjurat. Et tamen in ipsa carne morti obnoxia majestatem adverte divinitatis in Christo. Et si factus est sicut homo, et sicut caro factus est; factus est tamen inter mortuos liber, et liber sine adjutorio. 28. Sed quomodo hic sine adjutorio fuisse se Filius dicit, cum supra dictum sit: Posui adjutorium super potentem ? Ergo et hic distingue naturas. Adjutorium caro habet, divinitas non habet. Liber igitur est, quia mortis vincula nescivit; non captus ab inferis, sed qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
mbrosioreligioso sacerdoti
omni potentis dĩ gratianus au¬
gust̃ cupio ualde quem recordor
absentem: ut cum quom̃tesũ.
cum eo etiam corpore simp̃sen
sacerdos ut doceas doctrinam
uera credentẽ : Non quo con¬
tentionistudeam aut uelim
magis dm̃ uerbis quãmente.
conplecti: sed ut magis a perto
pectori reuelatio diuinitatis
insidat: Docebit enim meille
queñ negoquem fate or dm̃. ac
dnm eẽ meũ: Non ei obiciens
quam inmeuideo creaturã qui
xp̃onihila meaddere posse
confitear. uelletam̃ ut etiã
patrime commendaremfiliũ
p̃dicando: ñ ego in douerebor
inuidiã: ñ metalem laudato¬
rem putabo quidiuinitatẽ
uerbis cugeam: Ego infir¬
mꝰ et fragilis quantũ possũ
p̃dico: non quantum ẽ ipsa di¬
uinitas : Rogoteut mihides
ipsum tractatum quẽ dederas.
argum entis dm̃ eẽ conuice :
diuinitas teseruet ꝑmultos
annos parens et cultordiae t̃¬

Expanded text:
MBROSIO religioso sacerdoti omnipotentis Dei GRATIANUS AUGUSTUS. 1. Cupio valde ut quem recordor absentem, et cum quo mente sum, cum eo etiam corpore sim praessacerdos, ut doceas doctrinam vere credentem: non quod contentioni studeam, aut velim magis Deum verbis quam mente complecti; sed ut magis aperto pectori revelatio divinitatis insidat. 2. Docebit enim me ille, quem non nego, quem fateor Deum ac Dominum esse meum, non ei objiciens, quam in me video, creaturam, qui Christo nihil me addere posse confiteor; velle tamen ut etiam Patri me commendem, Filium praedicando Non ego in Deo verebor invidiam: non me talem laudatorem putabo, qui divinitatem verbis augeam. Ego infirmus et fragilis, quantum possum, praedico: non quantum est ipsa divinitas. 3. Rogo te ut mihi des ipsum tractatum, quem dederas, argumentis Deum esse convincas. Divinitas te servet per multos annos, parens, et cultor Dei aeter
Abbreviated transcription (Latin):
tus mea :: Hoc demisterio:I.
unclectionis seriem
consideremus: supra
habes quiabenedixit eũ dñs.
& coepit sp̃s comitari cum eo
uide scriptura quiddicat.
Dñs inquit discessitame
Videsergo quia ille qui comi¬
& filius: hoc quoq loco uir¬
tutemdixit. & sp̃m significa¬
uirtus: De filio legisti. Xp̃m
dĩ uirtutẽ esseatq sapientiã.
Legimus &iam quia uirtusẽ
pater : sicut scriptum est
Videbitis filium hominis sedentẽ
ad dexteram filius sed&: sicut
cupauit dicens.Accipi&is
uirtutem aduenientem in

Expanded text:
tus mea . Hoc de mysterio: tus mea . Hoc de mysterio: lectionis seriem consideremus. Supra habes, quia benedixit eum Dominus, et coepit spiritus comitari cum eo.vide Scriptura quid dicat: Dominus, inquit, discessit a me. Vides ergo, quia ille, qui comiet Filius. Hoc quoque loco virtutem dixit, et Spiritum significavirtus . De Filio legisti, Christum Dei virtutem esse, et Dei sapientiam . Legimus etiam quia virtus est Pater, sicut scriptum est: Videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram Filius sedet, sicut cupavit dicens: Accipietis virtutem, adveniente in
Abbreviated transcription (Latin):
Qunt quidam crines religio¬
nis & fidei crines natarei
in lege perfecti. in parsimo¬
nia & abstinentia consetra¬
ti. quibus illa intipo eccła
quae  dnĩ pedes oleo perfu¬
derat. uerbi caelestis uesti¬
gia de tergebat : Tunc enĩ
Istiui delic&c rmnes dequib
dicitur. Capillaturatua ut
greges caprarum: Ex illo
capite pullulantes de quo
dictumẽ. Capire
Caput eius aurũ cephat :
crines eius abi& es nigrȩ:
&bonȩ abi&es naues tharsis.
quȩ fluctibus suꝑ natent mun¬
di & totum remigiũ salutis
tellegibiles capillos quosdã
factauir tutũ: Neq enimde
capillis nr̃is curaẽ dõ. quã quã
& illud nonabsurdumsit aes¬
timare. quia promaiestate
diuina euin latere nihilpõs
sit sed quid mihi prodest
capillos : Illud mihi redundat¬
& proficit: sibonorũ operũ
periugil. testis remune rati¬
niq: &ipse sam sonnoncorpo¬
rales sed intellegibiles hos
capillos eẽ declarans ait: & si
tonsus fuero discedit a me uir¬

Expanded text:
Sunt quidam crines religioSunt quidam crines religionis et fidei: crines Nazaraei in Lege perfecti, in parcimonia et abstinentia consecrati, quibus illa in typo Ecclesia, quae Domini pedes oleo perfuderat, Verbi coelestis vestigia detergebat ; tunc enim Isti videlicet crines, de quibus dicitur: Capillatura tua ut greges caprarum ; ex illo capite pullulantes, de quo dictum est: Caput Caput ejus aurum cephas, et crines ejus abietes nigrae . Et bonae ex abiete naves Tharsis, quae fluctibus supernatent mundi, et tutum remigium salutis telligibiles capillos quosdam facta virtutum; neque enim de capillis nostris cura est Deo. Quamquam et illud non absurdum sit aestimare, quia pro majestate divina eum latere nihil possit. 16. Sed quid mihi prodest, capillos? Illud mihi redundat et proficit, si bonorum operum pervigil testis, remuneratinique et ipse Samson non corporales, sed intelligibiles hos capillos esse declarans ait: Et si tonsus fuero, discedet a me vir
Abbreviated transcription (Latin):
terium uertas. quod in populi
for& humilitate gentilis &
requies & triumphus iuxta
qđ scriptumẽ: Quite per¬
cusserit in maxilla : p̃be ei & alte¬
ra. Per hanc enim in iuriarum
patientiam quamerudiunt sa¬
cram̃ta baptismatis. dequibus¬
dam stimulis iracundiȩ trium¬
phamus : ut morte obita. resur¬
rectionis requiẽ consequamur
Illene ergo samson qui funes
intextos neruis. quinouas res¬
tas sicut mollia fila dissoluit.
illene sam sonqui criniũ suorũ
palo constricta defixo uinda
non sensit. quam diuhabuit gra¬
tiã sp̃italem. His inquam pos¬
tea quam sp̃s dĩ discessit ab eo
longe mutatus abeo. sam son
qui redit allo filorum indutꝰ
exuuias. in mulieris genibus
uirtutis suȩ degener palpatꝰ
& captus sacro crine tund&.
Tantumne ergo momenti cri¬
nes habuere capitis. ut manen¬
tib hisuirtus inuicta durar&.
Tonso autẽ capite fortitudo
omis uiri subitosoluer&ur :
Nonitaẽ ut tantamiim cor¬
poralium capillorum putem :

Expanded text:
terium vertas, quod in populi terium vertas, quod in populi foret humilitate gentilis et requies et triumphus. Juxta quod scriptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Per hanc enim injuriarum patientiam, quam erudiunt sacramenta baptismatis, de quibusdam stimulis iracundiae triumphamus; ut morte obita, resurrectionis requiem consequamur. 13. Illene ergo Samson, qui funes intextos nervis, qui novas restes sicut mollia fila dissolvit? Illene Samson qui crinium suorum palo constricta defixo vincla non sensit, quamdiu habuit gratiam spiritalem? Is, inquam, posteaquam Spiritus Dei discessit ab eo, longe mutatus ab illo Samsone, qui rediit Allophylorum indutus exuvias, in muliebribus genibus virtutis suae degener, palpatus et captus sacro crine tondetur ? 14. Tantumne ergo momenti crines habuere capitis, ut manentibus his, virtus invicta duraret: tonso autem capite, fortitudo omnis viri 637 subito solveretur? Non ita est, ut tantam vim corporalium capillorum putemus.
Abbreviated transcription (Latin):
lis p̃mium sapientiȩ. conuer¬
sationis in signȩ. quiab soluunt
& renuntiant questionem. Rur¬
sus hic alia oboriuntur misteria
quoduxor eius aufertur: &
ideo uulpes incendunt mani¬
pulos aligenigenarum : Cos
enim qui aduersus diuina sa¬
cramenta contendunt decipe¬
re sua consueuit astutia Vnde
iterũ dicit in canticis canticorũ:
Prendite nobis uulpes pusillas
exterminantes uineas. ut uine¬
las uineas dixit: quia maiores
uineas exterminare non poterat
lic& fortibus &diabolus sit pu¬
sillus: Ergo ille ut conpendiũ
faciamus historiȩ. suo enim
tempori totius lectionis diges¬
tio reseruanda ẽ : Inuictus quã
diu habuit gratiam sp̃i talem
sicut dĩ populus ille electꝰ adnõ
ille nazareus in lege ⁊ Inuic¬
tus ergo samsonatq: ita in su¬
perabilis. ut inmaxilla a sini
uiros mille percuter&: Ita
plenus grãe cȩlestis. ut &iã
aquam in maxilla asini sitiens
repperir& siue hoc admira¬
culum conferas siue adminis¬

Expanded text:
lis praemium sapientiae, converlis praemium sapientiae, conversationis insigne, qui absolvunt et renuntiant quaestionem. 11. Rursus hic alia oboriuntur mysteria, quod uxor ejus aufertur; et ideo vulpes incendunt manipulos alienigenarum . Eos enim qui adversus divina sacramenta contendunt, decipere sua consuevit astutia. Unde iterum dicit in Canticis canticorum: Prendite nobis vulpes pusillas exterminantes vineas, ut vinelas dixit; quia majores vineas exterminare non poterant, licet fortibus et diabolus sit pusillus. 12. Ergo ille ut compendium faciamus historiae; suo enim tempori totius lectionis digestio reservanda est invictus erat, quamdiu habuit gratiam spiritalem, sicut Dei populus ille electus a Domino, ille Nazaraeus in Lege. Invictus ergo Samson, atque ita insuperabilis, ut in maxilla asini viros mille percuteret: ita plenus gratiae coelestis, ut etiam aquam in maxilla asini sitiens reperiret ; sive hoc ad miraculum conferas, sive ad mys
Abbreviated transcription (Latin):
uitulammeam: non inuenis¬
is &is que stionemmeam.
Odiuinũ mysterium: oeuidẽs
sacramentum. ⁊ Euasimus in¬
ter emptorem: potentẽ uici¬
mus: Ibinunc cibus uitȩẽ: ubi
eratante misera famis : Mor¬
tis insalutem: pericula in sua¬
uitatẽ : A maritudo conuer¬
titur gr̃a: exoffensione pro¬
cessit potentia. ex infirmitate
uita de morte: sunt tamen qui
econtrario putent fundari non
potuisse coniugium nisi occiso
leone deribu iudae. &ideo
incorporeeius hocẽ ecła apes
repertasq̃: condunt mella sapi¬
entiȩ. quia post passionem dñi¬
magis apłi crediderunt: Hunc
igitur leonem samson quasi
iudeus occiderit: sed in eo
mel infigura redimendȩ he¬
reditatis inuenerit. ut reli¬
quiȩ saluffierent secundum
electionem gr̃ȩ: & de cidit
inquit super eum sp̃s dñi: &
descendit ascalonẽ & percus¬
sit inde triginta uiros: Neq
enimpotuerat uictoriã non
tenere : quisa cramenta cer
nebat . ⁊ Accipiunt itaq in sto¬

Expanded text:
vitulam meam, non invenisvitulam meam, non invenissetis quaestionem meam. O divinum mysterium! O evidens sacramentum! Evasimus interemptorem, potentem vicimus. Ibi nunc cibus vitae est, ubi erat ante misera fames mortis, in salutem pericula, in suavitatem amaritudo convertitur, gratia ex offensione processit, potentia ex infirmitate, vita de morte. Sunt tamen qui contrario putent fundari non potuisse conjugium, nisi occiso leone de tribu Juda: et ideo in corpore ejus, hoc est Ecclesia, apes repertas, quae condunt mella sapientiae, quia post Domini passionem magis apostoli crediderunt. Hunc igitur leonem Sampson quasi Judaeus occiderit, sed in eo mel quasi in figura redimendae haereditatis invenerit, ut reliquiae salvae fierent secundum electionem gratiae . Et cecidit, inquit, super eum spiritus Domini, et descendit in Ascalonem, et percussit inde triginta viros. Neque enim poterat victoriam non tenere, qui sacnebat. Accipiunt itaque in sto
Abbreviated transcription (Latin):
bestiam.  & fortasse hoc non
solum uirtutis miraculũ: sed
&iã sapientiȩ mysteriũ pro¬
ph&iȩ oraculũ fuit : Neq enĩ
otiosum uid&ur: quod cumten¬
der& admisteriũ nuptiarum.
leorugiens occurritei. quẽ
manibus ille discerpsit : INcui:
corpore conubio potiturus
optato. congregationẽ apum
repperit : & mel sustulit deo¬
recius. Quod patriedendum
gentium populus mella qui
credidit: qui corpus feritatis
erat ante : nuncxp̃ie st⁊ Nec
ipsa uacat questio sacramentis
quã proposuit sodalibus di¬
cens: Deedente exiuit ȩsca:
& depotente exiuit dulcedo
Deniq eousq mystica: ut
tribus dieb: eius reuelatio
quȩ rer&ur: Quȩ non potu¬
it nisi perfidẽ ecđȩ die sep¬
tima Compl&olegistem¬
pore postpassionẽ dñi reue¬
lari. sic enim habes : Quia
& apłi ideo non intellege¬
bant: quiaiiis nondũ fue¬
rat glorificatus. Quid in¬
quit dulcius melle : & quid
fortius leone : Adquȩ illo
respondit: si nondomuis s&is

Expanded text:
bestiam! 6. Et fortasse hoc non bestiam! 6. Et fortasse hoc non solum virtutis miraculum, sed etiam sapientiae mysterium, prophetiae oraculum fuit. Neque enim otiosum videtur quod cum tenderet ad mysterium nuptiarum, leo rugiens occurrit ei, quem manibus ille discerpsit, in cujus corpore, connubio potiturus optato, congregationem apum reperit, et mel sustulit de ore ejus, quod Patri edendum gentium populus mella, qui crederat ante, nunc Christi est. Nec ipsa vacat quaestio sacramentis, quam proposuit satellitibus suis, dicens: De edenti exivit esca, et de potente exivit dulce. Denique eo usque mystica, ut tribus diebus ejus revelatio quaereretur, quae non potuit, nisi per fidem Ecclesiae, die septima, completo legis tempore, post passionem Domini revelari. Sic enim habes, quia et apostoli ideo non intelligebant, quia Jesus nondum fuerat honorificatus. Quid, inquit, dulcius melle? et quid fortius leone? Ad quae ille respondit: Si non domuissetis
Abbreviated transcription (Latin):
ficat unitatem: Tamen ut
aequalit̾atem plenius patris
filiiq cognoscas: sicut dixit
pater & filius fecit. ita & pat̃
operatur & filius dicit:
Pater operatur sicutscriptũ
e. Paterm̃s usque modo ope
ratur : filius dicit sicut habes
dictũ ad filium. Dic uerbo &
sanabitur. : & dicit patri: uo¬
lo ut ubi egosum & istisint mecũ:
fecit pater quod filius dixit.
sed nec abraham ignorauit spm
unitas honoris: quia unitas po¬
testatis &quid de singulis
loquar: samson diuina pro¬
missione generatus. sp̃m comi¬
tantẽ habebat sic enĩ legimꝰ
quia benedixit cum dñs. & coe¬
pit sp̃s dñi comitari cũ eo in
uidens sa cramentũ : Exalige¬
nigenis poscebat uxorem
ca&eris habebat᷑ : quia eum
sps̃ dñi dirigebat.: Quoduce
solus nunc ali genigenarum
fugabat populos: nuncleonẽ
morsu in uio labilis. fortitudi¬
ne insuperabilis. discerptũ
manibus diuidebat: Vtinã
tã cautus adseruandã grãm
quã fortis adsuperandam¬

Expanded text:
ficat unitatem? 3. Tamen ut ficat unitatem? 3. Tamen ut aequalitatem plenius Patris Filiique cognoscas, sicut dixit Pater et Filius fecit; ita et Pater operatur, et Filius dicit. Pater operatur, sicut scriptum est: Pates dictum ad Filium: Dic verbo et sanabitur . Et Filius dicit Patri: Volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Fecit Pater quod Filius dixit. 4. Sed nec Abraham ignoravit Spiritum unitas honoris; quia unitas potestatis. 5. Et quid de singulis loquar? Samson divina promissione generatus, Spiritum comitantem habebat; sic enim legimus: Quia benedixit ei Dominus, et coepit Spiritus Domini comitari cum eo in videns sacramentum, ex alienigenis poscebat uxorem caeteris habebatur, quia eum Spiritus Domini dirigebat, quo duce, solus nunc alienigenarum fugabat populos, nunc leonem morsu inviolabilis, fortitudine insuperabilis, discerptum manibus dividebat . Utinam tam cautus ad servandam gratiam, quam fortis ad superandam