comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferendũ. Deniq addidit
Caro enĩmea uereẽ esca : &
sanguis meus ẽ potus. ⁊ Carnẽ
audis sanguinẽ audis mortis
dominice sacram̃ta cognoscis
& diuinitati calũnicris.
Audidicentẽ ipsũ qr sp̃scarnẽ
& os sañhab&.: Nos aut̃ quoti¬
enscũq: sacram̃ta sumim: quȩ

Expanded text:
ferendum? 124. Denique addidit: ferendum? 124. Denique addidit: Caro enim mea vere est esca, et sanguis meus est potus . Carnem audis, sanguinem audis, mortis Dominicae sacramenta cognoscis; et divinitati calumniaris? Audi dicentem ipsum: Quia spiritus carnem et ossa non habet . Nos autem quotiescumque sacramenta sumimus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ta scđm diuinitatẽ in alterius
Potestate positaiudicat᷑: cur
uta secundũ corpꝰ aliena non
erat subdita potestati: Alie¬
na enĩ potestas erat : si ñ erat
unitas potestatis. sed sic̃po¬
testatis suae eẽ significat
ponere anima  liberȩ uolũ¬
tatis. it a&iã qđ scđm mani¬
datũ deposuit patris. suae ac
pat̾nȩ uoluntatis significat
unitatẽ: Ergo siuitã filius
neq aliquando accepit extẽ¬
pore neq: alienae hab& potes¬
tati subditã: uideamꝰ. quara¬
tione dixerit sic misitieuius
Exponam: ut possum : immo
ipsepotius exponat Conside¬
raigitur quiꝰ ante p̃miserit.
Ait enĩ: am̃am̃ dico uoł. Ante
instruit quẽ ad modũ audire
debecas: Uereinquit ueredi¬
couob : nisimanduca ueritis
carnẽ filii hominis &biberi¬
tis eius sanguine. non habebi¬
tis uitc̃nũ ob Secundũ fili¬
ũ hominis sedicere ante p̃mi¬
sit. & tu qđ scđm filiũ hominis
decarnees locutus & sangui¬
ne addiuinitatẽ. putas ẽẽ re¬

Expanded text:
ta secundum divinitatem in alterius potestate posita judicatur, cujus vita secundum corpus alienae non erat subdita potestati? Aliena enim potestas erat, si non erat unitas potestatis. Sed sicut potestatis suae esse significat ponere animam, et liberae voluntatis: ita etiam quod secundum mandatum deposuit Patris, suae ac paternae voluntatis significat unitatem. 122. Ergo si vitam Filius neque aliquo accepit ex tempore, neque alienae habet potestati subditam, videamus qua ratione dixerit: Sicut misit me vivus Exponamus ut possumus: imo ipse potius exponat. 123. Considera igitur quid ante praemiserit; ais enim: Amen, amen dico vobis. Ante instruit quemadmodum audire debeas: Vere, inquit, vere dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii homini, et biberitis sanguinem ejus, non habebitis vitam in vobis . Secundum Filium hominis se dicere ante praemisit, et tu quod secundum Filium hominis de carne est locutus et sanguine, ad divinitatem putas esse re
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ille fecerit eađe & fi¬
lius fac̃similiter. subiet̃.
Pater enĩ diligit filiũ : ergo
qđ dix̃ scriptunx qui añ po¬
test. Ad inseparabilis & in¬
diuiduae caritatis retulit
unitatẽ: Quod sinaturalit̃
ẽ. ut uereẽ insepcrabilis cari¬
tas : inseparabilis utiq ẽ eti¬
am operationatura lit̃ &
inpossibile. ut opus filii cũ
patris ñ conueniat uolun¬
tite. quando id qđ filius o¬
peratur. operatur & pat̃
& qđ pater operatͥ operat᷑
& filius. & quod loquitur
filius loquitur & pater¬

Expanded text:
eadem et Filius facit similiter, subjecit: Pater enim diligit Filium. Ergo quod dixit Scriptura quia non potest, ad inseparabilis et individuae charitatis retulit unitatem. 68. Quod si naturaliter est, ut vere est, inseparabilis charitas; inseparabilis utique est etiam operatio naturaliter: et impossibile ut opus Filii cum Patris non conveniat voluntate ; quando id quod Filius operatur, operatur et Pater: et quod Pater operatur, operatur et Filius: et quod loquitur Filius
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃misit me uiuus pat̃ & ego
uiuoꝓpt̃ patre : & quimando¬
dicentes quotnodo ȩqualis c̃
patrifilius quidix̃ qr ꝓpter
patre uiuit Qui hoc ꝓponiun
primũ respondeant cuiusmo¬
diuitasit filii. utrũ eaquapat
largitus sit ñhabenti. sed qũ¬
modo uitã aliquando potu¬
it ñ habere. cũ ipsesit uita sic̃
ait egosuuit a ueritas &ui¬
ta. Uiautiq sepiterna
sic̃uirtus ẽ. sempit̾na: Ali¬
quando ergo ut sicloquar
seuitañ babuit: Considerate
quid lectũ sit hodie ded ñoniũ.¬

Expanded text:
s Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui mandudicentes: Quomodo aequalis est Patri Filius, qui dixit quia propter Patrem vivit? 118. Qui hoc proponunt, primum respondeant, cujusmodi vita sit Filii, utrum ea quam Pater largitus sit non habenti? Sed quomodo vitam aliquando potuit non habere, cum ipse sit vita, sicut ait: Ego sum via, veritas et vita ? Vita utique sempiterna, sicut virtus est sempiterna . Aliquando ergo, ut sic loquar, se vita non habuit? 119. Considerate quid lectum sit hodie de
Abbreviated transcription (Latin):
erigeret. mortuos suscita¬
r&. uotis nr̃is medicina
p̃curreret. effectus oran¬
tiscuraret. & fimbria
mundarit tactu: Nisifor¬
tedebilitatẽ illã impupu¬
tabatis: quando uulnera
uidebatis: Frant quiđẽ
illa corporis uulnera: sed ñ
erat uulneris illius ulla debi¬
litas ex quouita omniũ pro¬
fluebat. Vnde &ꝓpheta
dix : Liuore eius nos sanatisu¬
mus: Anqui inuulnere de¬
bilis nonerat. erat in maies¬
tate : Quomodo quȩ ro cũ
daemoniis imperar&. &re¬
is peccata dimitteret :
ANcum rogar et patrem
quoloco fortassedicant
quomodo pat̃ & filius unũ
sunt. Si filius nuncim¬
perat nunc p̃catur. & unũ
sunt : & imperat & p̃catur.
Sedneq cũ imperat solus.
nec cump̃catur infirmus
Infirmus nonẽ : quia &si
in carne infirmatus. est
propterpeccatanra. tam̃
illa nrãe erat in eo pacis e¬
ruditio sic̃ scriptum ẽ
ñsuae maestatis infirmi¬
tas.: Deniq: ut scics quia
secundũ hominẽ rogat.
diuinitate imperat.

Expanded text:
erigeret , mortuos suscitaerigeret , mortuos suscitaret , votis nostris medicinae praecurreret effectus, orantes curaret, et fimbriae mundaret attactus ? 54. Nisi forte debilitatem illam, impii, putabatis, quando vulnera videbatis. Erant quidem illa corporis vulnera, sed non erat vulneris illius ulla debilitas, ex quo omnium vita profluebat. Unde et propheta dixit: Livore ejus nos sanati sumus . An qui in vulnere debilis non erat, erat in majestate? Quomodo quaere. Cum daemoniis imperaret, et reis peccata dimitteret; an cum rogaret Patrem? 55. Quo loco fortasse dicant: Quomodo Pater et Filius unum sunt, si Filius nunc imperat, nunc precatur? Et unum sunt, et imperat, et precatur: sed neque cum imperat, solus; nec cum precatur, infirmus.infirmus non est, quia etsi in carne infirmatus est propter peccata nostra, tamen illud nostrae erat in eo pacis eruditio, sicut scriptum est, non suae majestatis infirmitas. 56. Denique ut scias quia secundum bominem rogat, di
Abbreviated transcription (Latin):
& firmitatẽ corporis face¬
re aliquid possit. ñ potest
tam̃facere ꝑimperitiã uł
in potentiã : ut aut indoctus
aut seruus. Quas igitur
harũ quas enumerauimus
in possibilitatũ causas ut
quartã interĩ sequestremꝰ.
filiodĩ existimas c̃uenire
Nuquid in sensibilis ꝑnatu¬
rã & immobilis sic̃ lapis:
Lapis quide ẽ impus inru¬
inã fidelib angularis. sed ñ
insensibilis: Supraquẽ sen¬
sibiliũ populorũ fides aedifi¬
cantur affectus ñ immobi¬
lis petra. Bibebant autẽ
ex consequent epetra p&ra
paternũ opus pͥnaturȩ dis¬
tantiã impossibile xp̃o.
Numquid forte ꝑdebilita¬
tem impossibileci aliquid
estimamus: sed ñ ille debi¬
lis quia liorum debilitates
imperiali sermone sanabat.
AN debilis uidebatur. cũ
paraliti cop̃cipiens. tolle
grabattũtuũ & ambula:
Sanitatisiãmandabat offi¬
ciũ : cũadhucille remediũ
debilitatis orar& Num
debilis uirtutũ cum illumi¬
naret caecos. inclinatos

Expanded text:
et firmitatem corporis faceet firmitatem corporis facere aliquid possit; non potest tamen facere per imperitiam vel impotentiam, ut aut indoctus, aut servus. 52. Quis igitur harum, quas enumeravimus, impossibilitatum causas, ut quartam interim sequestremus, Filio Dei existimas convenire? Numquid in sensibilis per naturam, et immobilis, sicut lapis? Lapis quidem est impiis in ruinam, fidelibus angularis. Sed non insensibilis, supra quem sensibilium populorum fideles aedificantur affectus. Non immobilis petra: Bibebant enim ex consequenti petra; petra paternum opus per naturae distantiam impossibile Christo. 53. Numquid forte per debilitatem impossibile ei aliquid existimamus? Sed non ille debilis, 531 qui aliorum debilitates imperiali sermone sanabat. An debilis videbatur, cum paralytico praecipiens: Tolle grabatum tuum, et ambula , sanitatis jam mandabat officium, cum adhuc ille remedium debilitatis oraret? Num debilis Dominus virtutum, cum illuminaret caecos, inclinatos
Abbreviated transcription (Latin):
leꝑcorporis & animifirmi¬
tatẽ : in possibile ꝑ inperitiã
Aut inpotentiã: Est &ium.
qđ ꝑ definitionẽ inmutabi¬
lis propositi & constantis
ꝑseuerantiã uoluntatis
Atq amicitiae fidesit in pos¬
sibile mutari : Sed ut haec
euidentius possimꝰ: aduer¬
tere : ꝑ exempla nob dispu¬
tatio dirigatur: Impossibi¬
le ẽ. ut auis sapientiae disci¬
plinamaliquã assequatur
aut artẽ . In possibile ẽ exla¬
pide prodire quoquã: IN¬
possibile ẽ. enĩ lapide mo¬
ueri: Nisi motumoueatur
alterius: Npotest ergo
lapis ꝑseipsũ moueri. &
transire deloco: Npotest
&iã aquila humanis imbu¬
i disciplinis. Habes unam
speciẽ : cui in possibilitatis
causanaturaẽ. Impossibi¬
leẽ & debili facerẽ opera
robusti: sed huic alicim
Causa igitur huic quoq in¬
possibilitatis infirmitas.
Aliuergo possibilitãs. haec
species qm a faciendi possi¬
bilitate corporis infirmi¬
tatereuocatur. Tertia
quoq: impossibilitatis. ẽ cau¬
sa quia etiã siꝑnaturã quis

Expanded text:
oris et animi firmitatem, impossibile per imperitiam aut impotentiam. Est etiam quod per definitionem immutabilis propositi, et constantis perseverantiam voluntatis atque amicitiae fidem sit impossibile mutari. 49. Sed haec ut evidentius possimus advertere, per exempla nobis disputatio dirigatur. Impossibile est ut avis sapientiae disciplinam aliquam assequatur aut artem: impossibile est et lapidem prodire quoquam; impossibile est enim lapidem moveri, nisi motu moveatur alterius: non potest ergo lapis per se ipsum moveri, et transire de loco. Non potest etiam aquila humanis imbui disciplinis. Habes unam speciem, cui impossibilitatis causa natura est. 50. Impossibile est et debili facere opera robusti; sed huic alia imCausa igitur huic quoque impossibilitati infirmitas. Alia ergo impossibilitatis haec species; quoniam a faciendi possibilitatetate revocatur. 51. Tertia quoque impossibilitatis est causa, qua etiamsi per naturam quis,
Abbreviated transcription (Latin):
dieũ dicentẽ : et cesto adianuã
& pulso : siquis mihi a peruerit
ingrediar ad eũ& cȩnabo cũ eo
& ipsemecũ : & eccła dõdic̃ : Vox
fraternimei pulsat adianuã
non solusstat. sed p̃cedunt eum
angeliquidicunt: Tollitepor¬
tasprincipes urãs : Quasportas
illa sutiq: de quib: & alibidic̃: A¬
perite mihi portas iustitiȩ a¬
periergox p̃oportastuas ut in¬
grediat᷑ inte : A periportas
iustitiȩ : a periportas pudicitiȩ
aperiportas fortitudinis atq
sapientiȩ credeangelis dicentib
& eleuamini portae a&nales ut
introeat interex gloriȩ dñssa¬
baoth: portatua : uocis fidelis
canora confessio ẽ : portatua:
ostiũ uerbi ẽ quã sibi apłsoptat
a periridicens: ut a periat᷑ mihi
ostiũ uerbi ad eloquendũmyste
Scriptũ ẽ enĩ : & eleuamin ipor¬
tae a& nales : Eleuatũ ẽ suꝑlim̃
esaiȩ : quando seraphĩ labiaei : te¬
tigit & uidit regẽ dñmsab aoth¬

Expanded text:
di cum dicentem: Ecce sto ad januam, et pulso; si quis mihi aperuerit, ingrediar ad illum; et coenabo cum eo, et ipse mecum . Et Ecclesia de eo dicit: Vox fratris mei pulsat ad januam non solus stat; sed praecedunt eum angeli, qui dicunt: Tollite portas, principes, vestri . Quas portas? Illas utique de quibus et alibi dicit: Aperite mihi portas justitiae . Aperi ergo Christo portas tuas, ut ingrediatur in te: aperi portas justitiae, aperi portas 525 pudicitiae, aperi portas fortitudinis atque sapientiae. 20. Crede angelis dicentibus: Et clevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae, Dominus sabaoth . Porta tua vocis fidelis canora confessio est: porta tua ostium verbi est, quam sibi Apostolus optat aperiri, dicens: Ut aperiatur mihi ostium verbi ad eloquendum mystescriptum est enim: Et elevamini portae aeternales. Elevatum est super limen Esaiae, quando Seraphim labia ejus tetigit, et vidit regem Dominum sabaoth
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã dñs resurrectionis suȩ
pignore uincula soluit inferni.
& piorũ animas eleuauit : Trans¬
latꝰ ergo enochraptꝰ elias. ambo
famuli ab ocũ corpores ed ñ post
res urrectionẽ ñ cũ ma nubiis mor¬
tis & triũ phocrucis uiderant illos
angeli : &ideo dnmomniũ pri¬
mũ acsolũ demorte triũ phantẽ
uenire cernentes tolliportas
principib: imperabant cũ ad mi¬
ratione dicentes : Tollite portas
principes urãs & eleuaminipor¬
tȩ a& nales & introibit rexgloriȩ :
Erant tam̃ ad huc & in caelestibus
quistuperent qui ad mirarentur
nouã põpã nouã gloriã &ideore¬
qui rebant : quis ÷ isterexgloriȩ:
sedqr & angeliꝓcessus habent sci¬
entiȩ : & capacitatẽ ꝓfectꝰ habent
habent utiq discretionẽ uirtu¬
tis atq prudentiȩ : Solus enĩsine

Expanded text:
quam Dominus resurrectionis suae pignore vincula solvit inferni, et piorum animas elevavit. Translatas ergo Enoch, raptus Elias; ambo famuli, ambo cum corpore: sed non post resurrectionem, non cum manubiis mortis, et triumpho crucis viderant illos angeli. 9. Et ideo Dominum omnium primum ac solum de morte triumphantem venire cernentes, tolli portas principibus imperabant, cum admiratione dicentes: Tollite portas, principes, vestri; et elevamini, portae aeternales: et introibit rex gloriae . 10. Erant tamen adhuc et in coelestibus qui stuperent, qui admirarentur novam pompam, novam gloriam; et ideo requirebant: Quis est iste rex gloriae ? Sed quia et angeli processus habent scientiae, et capacitatem profectus, habent utique discretionem virtutis, atque prudentiae: solus
Abbreviated transcription (Latin):
atq: illũ quẽ dudũ scđm carnẽ an¬
gustꝰ sepulchriloc texerat resur¬
gentẽ ab in feris caeli alta sustine¬
reñ possent : haeser̃ &ia cȩles¬
tia opinionis incerto : Veniebat
enĩ nou suictor redim̃itꝰ ex uiuiis
dñs intẽplos cõsuop̃ibat angeli
& archangeli mirantes spoliũ
exmorteq̃: sitũ & quã uis scirent
nihil dõ acci dere excarne potu
ꝑhumerosei : & triũ phatoris ae¬
ternima nubias intuentes quasi
eũ quẽ emiserant cȩliportȩ ca¬
pereñ possent : lic& nũ quã ei :
capiant maiestatẽ maiorẽ ui¬
ãq̃: rebant aliquã reuertenti
adeonihil exinanitꝰ amiserat :
Debuittam̃ nouo uictorinouũ
iterparari : Sẽ ꝑ enĩ uictor tã¬
quã maior & p̃celsior estimat᷑
sedqr aeternȩ s̃ iustitiȩ portȩ:
eadẽq: noui & ueteris testam̃ti qui¬
b: caelũ aperit᷑ non mutant᷑ uti¬
q: s ed eleuant᷑ qr nonunus homo
sed totus in omniũ redẽptore
mundus intrabat : Translatꝰ

Expanded text:
atque illum quem dudum secundum carnem anatque illum quem dudum secundum carnem angustus sepulcri locus texerat, resurgentem ab inferis coeli alta sustinere non possent, haeserunt etiam coelestia opinionis incerto. 6. Veniebat enim novis victor redimitus exuviis, Dominus in templo sancto suo; praeibant angeli et archangeli, mirantes spolium ex morte quaesitum: et quamvis scirent nihil Deo accedere ex carne potuihumeros ejus, et triumphatoris aeterni manubias intuentes, quasi eum quem emiserant coeli portae, capere non possent; licet numquam ejus capiant majestatem, majorem viam quaerebant aliquam revertenti: adeo nihil exinanitus amiserat! 7. Debuit tamen novo victori novum iter parari; semper enim victor tamquam major et praecelsior est: sed quia aeternae sunt justitiae portae, eaedemque novi et veteris Testamenti, quibus coelum aperitur, non mutantur utique, sed elevantur; quia non unus homo, sed totus in omnium redemptore mundus intrabat. 8. Translatus
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderantimihi imperator
auguste quaratione sicerra¬
uerit humanũ genꝰ ut dedĩ filio
pleriq: uaemihi diuers a seq rent᷑
nequaquã satis mirũ uidelur qr
errauit humanascientia desuꝑ¬
nis sedqr scripturis ñ deculit
oboedientiã : Quid enĩ mirũ
simysteriũ dĩ patris dñi ihuxpĩ¬
in quosunt om̃s tes auris apien¬
tiȩ & scientiȩ absconditi ꝑsapien¬
tiã mundi ñ potuer̃ homines
cõp̃hendere qđ nec angelicog¬
magis quã fide sequidñm ihm̃.
nunc decȩli altissimis inferna
pęnetrantẽ nunc ab inferis
ad caelestia resurgentẽ subito
exinanitũ ut habitaret in nob
necumquã imminutũ cũ sẽꝑ
filius in patre& infilio pat̃ e&s
Dubitauit in eo ipsep̃nuntius
lic& ꝑsinago gȩtipũ : dubita¬
uit ipseante d ñ ĩ faciẽ destinat᷑ ÷
Deniq: missis discipulis int̃rogat:
Tues quiuenturus es analiũ expec¬
tamꝰ : obstͥpuer̃ & angeli caeleste
mysteriũ : undecũ resurger & dñs

Expanded text:
onsideranti mihi, Imperator auguste, qua ratione sic erraverit genus hominum, ut de Dei Filio plerique, vae mihi, diversa sequerentur; nequaquam satis mirum videtur quia erravit humana scientia de supernis, sed quod Scripturis non detulit obedientiam. 2. Quid enim mirum, si mysterium Dei Patris thesauri sapientiae et scientiae absconditi , per sapientiam mundi non potuerunt homines comprehendere, quod nec angeli cogmagis quam fide sequi Dominum Jesum, nunc de coeli altissimis inferna penetrantem, nunc ab inferis ad coelestia resurgentem: subito exinanitum, ut habitaret in nobis; nec umquam imminutum, cum semper Filius in Patre, et in Filio Pater esset? 4. Dubitavit in eo ipse Praenuntius, licet per Synagogae typum, dubitavit ipse ante Domini faciem destinatus. Denique missis discipulis, interrogat: Tu es qui venturus es, an alium exspectamysterium. Unde cum resurgeret Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ illicdis positȩ potestates.
ordinati principes quicȩliianu¬
asseruant qui a scendentẽ in¬
terrogant : quis meadmit¬
t& nisi omnipotentẽ ad nunti
cũq: uult nisiqui fidelit̃ credit
ingreditur : Custodit᷑ aula im¬
perialis : sed esto indignꝰ. obrep¬
serit. latuerit. principes porta¬
rũ caelestiũ discubuerit incȩna
dñi ingressus .ẽ. dñs conuiui ui¬
dens non indutũ nuptiale fidei
uestim̃tũ: ꝓici& eũ intenebras
exteriores ubi sit fletꝰ & stridor
dentiũ si fidẽ pacẽq: non seru& :
Seruem igit᷑ nuptiale qđ accepi¬
mͥ uestim̃tũ : necxp̃o ꝓpriadene
gemꝰ quẽ omni potentẽ ad nunti¬
ant angeli ꝓphetȩ significant
apłitestificant᷑ siciã supra osten¬
dimꝰ : & fortasse ñ deistius tantũ¬
modocaeliportis ꝓphetadixe¬
rit qđ p̃teribit : &alios enĩcȩlos
dĩ uerbũ penetrat dequib: dictũ
ẽ : Habemus enĩsacerdotẽ mag¬
nũ principẽs acerdotũ quitran¬

Expanded text:
Sunt illic dispositae potestates, Sunt illic dispositae potestates, ordinati principes, qui coeli januas servant, qui ascendentem interrogant: quis me admittet, nisi omnipotentem annuntiemcumque vult, nisi qui fideliter credit, ingredietur. Custoditur aula imperialis. 15. Sed esto, indignus obrepserit, latuerit principes portarum coelestium, discubuerit in coena Domini; ingressus Dominus convivii, videns non indutum nuptiale fidei vestimentum, projiciet eum in tenebras exteriores, ubi sit fletus et stridor dentium, si fidem pacemque non servet . 16. Servemus igitur nuptiale quod accepimus vestimentum, ngemus, quem omnipotentem annuntiant angeli, prophetae significant, apostoli testificantur, sicut jam supra ostendimus . 17. Et fortasse non de istius tantummodo coeli portis propheta dixerit quod praeteribit; et alios enim coelos Dei Verbum penetrat, de quibus dictum est: Habemus enim sacerdotem magnum, principem sacerdotum, qui pertran
Abbreviated transcription (Latin):
titudo angelorũ triũphaliag¬
mine p̃cinebant: tollitepor¬
tas principesuras & eleuamini
portȩ a& nales & introibitrex
gloriȩ : rursus alii stupentes di¬
cebant : quis ÷ ister exgloriȩ : ui¬
dimus eũ : ñ habebatspeciẽ neq
decorẽ: Si ergo ipseñ ÷ quis ẽ iste
rexgloriȩ respondet᷑ ascienti¬
bus : Dñ suirtutũ : ipse ẽrex glori¬
ae: ergo dñs uirtutũ ẽ filius : &
quomodo infirmũ arriani dicut᷑.
quẽ dñm uirtutũ sicut & patrem
credimꝰ: quomodo arrianidis¬
cretionẽ faciunt potestatis cũ
dñmsaba othpatrem dnmsaba¬
othfiliũ legerimꝰ nã & hic sic
positũ pleriq: codices habent.
qđ dñs sab aothipsesit rexglori¬
ae : saba othaut̃ interp̃tes ali¬
cubi dñm uirtutũ : alicubire¬
gẽ. alicubi omnipotentẽ inter¬
p̃tatisunt : Ergo qm̃ qui ascen¬
dit filius ẽ : qui a scendit autẽ
dñs ẽ. sab aothomñps utiq dĩ
filius est : Quid igitur agemus¬
quomodo ascendem ad cȩlum :

Expanded text:
titudo Angelorum triumphali agmine praecinebant: Tollite portas, principes, vestri; et elevamini, portae aeternales: et introibit rex gloriae. 13. Rursus alii stupentes dicebant: Quis est iste rex gloriae ? Vidimus eum non habentem speciem neque decorem : si ergo ipse non est, Quis est iste rex gloriae? 14. Respondetur a scientibus: Dominus virtutum, ipse est rex gloriae. Ergo Dominus virtutum ipse est Filius. Et quomodo infirmum Ariani dicunt, quem Dominum virtutum, sicut et Patrem, credimus? Quomodo Ariani discretionem faciunt potestatis, cum Dominum sabaoth Patrem, Dominum sabaoth Filium legerimus? 524 Nam et hic sic positum plerique codices habent, quod Dominus sabaoth ipse sit rex gloriae: sabaoth autem interpretes alicubi Dominum virtutum, alicubi regem, alicubi omnipotentem interpretati sunt. Ergo quoniam qui ascendit Filius est: qui ascendit autem, Dominus est sabaoth; omnipotens utique Dei Filius est. Quomodo ascendemus ad coelum?
Abbreviated transcription (Latin):
iãqr martrristanticoro¬
na ꝓcessit studia certaminis
relaxem ferias hodierniser¬
monis habeamꝰ: ꝑ sequam̃s cm̃
martỹrẽ laudib: sicꝰ post magna
decebat certamina: uulnerib
quidẽ aduersarii cruentatũ sed
xp̃ip̃miis coronatũ : ExpłLIB̃¬

Expanded text:
ia martyris tanti corona processit studia certaminis relaxemus, ferias hodierni sermonis habeamus. Prosequamur sanctum martyrem laudibus, sicut post magna decebat certamina, vulneribus quidem adversarii cruentatum, sed Christi praemiis coronatum. LIB
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ nomine comp̃henditsic̃
habes : cũ uideritis abraam¬
tas in regnođi : Ap negamꝰ
in regnõ filii ꝓphetas. eẽ cũ
& latroni dicenti memento
mei cum ueneris in regnũ
tuũ. responderit dñs amen
amen dicotibi hodie mecum
eris in paradyso: Autquid ÷
eẽ. indĩ regno nisi aeternam
nescire mortẽ : qui autẽ nes¬
dent filiũ hominis uenientẽ
integnũ suũ. Quomodo ergo
potest non in potestateha¬
bere qđ donat dicens tibi da¬
boclaues regnicaelorum
& uideto distantiã: seruus a
perit : dñs largitur: Isteꝑ
ues accipit. dñs ordinatpo¬
testates : Aliud ius donantis.
aliud dispensantis obsequiũ
& filu regnũ euidenter est
declaratum: sicut & aposto¬
lus paulus asseruit dicens:
hoc enĩ scitote : quod omĩs in¬
pudicus. aut auarus. aut in¬
muns qđ est idolatria non
habet hereditatẽ in regno

Expanded text:
Dei nomine comprehendit, sicut Dei nomine comprehendit, sicut habes: Cum videritis Abrahamtas in regno Dei . An negamus in regno Filii prophetas esse, cum et latroni dicenti: Memento mei, cum veneris in regnum tuum; responderit Dominus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso ? Aut quid est esse in regno Dei, nisi aeternam nescire mortem? Qui autem nesdent Filium hominis venientem in regnum suum. 100. Quomodo ergo potest non in potestate habere quod donat dicens: Tibi dabo claves regni coelorum ? Et videto distantiam. Servus 515 aperit, Dominus largitur: iste pves accipit, Dominus ordinat potestates: aliud jus donantis, aliud dispensantis obsequium et Filii regnum evidenter est declaratum, sicut et apostolus Paulus asseruit dicens: Hoc enim scitote quod omnis impudicus, aut immundus, aut avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem in regno
Abbreviated transcription (Latin):
gruit. non coheret : Dicar̃
igitur unũ esse regnũ sicut
nos dicimus & probamus
Probamus autem nonnris.
sed caelestibus testimoniis
primũ enĩ &iã aliis exemplis
disceregnum caelorũ. regnũ
&iam filii esse: Ips eenĩ dixit :
Amen amendicouobis : qm̃
sunt aliqui deistis as stantib:
qui nongustabunt mortẽ
donenc uideant filium ho¬
nis uenientem in regnum
suum: Dubitari ergonon
potest quod sit regnũ
num filii. quod patris est: A¬
mendicouobis. quod sunt
quidam circum stantiũ qui
non gustabunt mortedo
merita. idemsponsor : quo¬
modo nonidem regnũ cum
p̃sertim ipsedese filius dixe¬
rit. tunciusti fulgebunt si¬
cutsol in regno patris sui.
Quod enĩ patris ẽ. permaies¬
tatis pro etatem: id&iã fi¬
lii est perei:dem claritv di¬
nis unitatẽ : Ergo & patris
regnũ scriptura dix̃ & filii :
accipenunc qui aubi dĩ reg¬
num dicit nec patris nec filii
separat potestatẽ : quia &
paternum & filu regnũ uno

Expanded text:
gruit, non cohaeret. Dicant gruit, non cohaeret. Dicant igitur unum esse regnum, sicut nos dicimus, et probamus: probamus autem non nostris, sed coelestibus testimoniis. 96. Primum enim etiam aliis exemplis disce regnum coelorum, regnum etiam Filii esse: ipse enim dixit: Amen, amen, dico vobis quoniam sunt aliqui dehic astantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regnum suum . Dubitari ergo non potest quod sit regnum num Filii, quod Patris est: Amen dico vobis quod sunt quidam circumstantium, qui non gustabunt mortem, merita, idem sponsor. 98. Quomodo non idem regnum, cum praesertim ipse de se Filius dixerit : Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris mei . Quod enim Patris est per majestatis proprietatem, id etiam Filii est per ejusdem claritudinis unitatem. Ergo et Patris regnum Scriptura dixit, et Filii . 99. Accipe nunc quia ubi regnum Dei dicit, nec Patris nec Filii separat potestatem; quia et paternum et Filii regnum uno
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit ut supra ostendimus.
omneregnũ interse diuis ũ
faciledestruetur: & ideo
ad excludendum arrianae
sacrilegium sceuitatis unũ
imperium patris & filii &iã
petrus sc̃s asseruit dicens.
tionem facere : Haec enim
facientes non errabitis:
sicenĩ habundantius minis¬
trabitur introitus in aecer¬
num imperium dĩ & dñinos
perio dictum putat. & hoc
ideo sic accipit ut patrem
filium que potestate secer¬
nat . Istamen & regnũ filii
fatebitur & aeternũ itaque
non solum duo inducent
regna diuisa ut obnoxiasiñ
defectui sed &iam cũ regna
comparabilia nulla s intdi
regno quod filii esse &iam¬
siuelint negare non possunt
aut contrasuam sententiã
redibunt ut idempatris &
filii regnum essefateantus.
Aut quodsacrilegum est
dicere ius patriminoris as¬
scribent aut quod contrariũ
est quemminorem diuinita¬
teimpie memorant ei reg¬
nũ fatebuntur a equale sed
hoc non quadrat non con¬

Expanded text:
dixerit, ut supra ostendimus; dixerit, ut supra ostendimus; Omne regnum in se divisum, facile destruetur ? 93. Et ideo ad excludendum Arianae sacrilegium saevitatis, unum imperium Patris et Filii etiam 514 Petrus sanctus asseruit dicens: m et electionem facere. Haec enim facientes non errabitis; sic enim abundantius ministrabitur vobis introitus in aeternum imperium Dei, et Domini nostperio dictum putat, et hoc ideo sic accipit, ut Patrem Filiumque potestate secernat; is tamen et regnum Filii fatebitur, et aeternum. Itaque non solum duo inducent regna divisa, ut obnoxia sint defectui; sed etiam cum regna comparabilia nulla sint Dei regno, quod Filii esse, etiamsi velint negare non possunt: aut contra suam sententiam redibunt, ut idem Patris et Filii regnum esse fateantur: aut, quod sacrilegium est dicere, jus Patri regni minoris ascribent: aut, quod contrarium est, quem minorem divinitate impie memorant, ejus regnum fatebuntur aequale. 95. Sed hoc non quadrat, non con
Abbreviated transcription (Latin):
lum intrpo. hunc inueritate:
Typus autem. umbra est ueri¬
tatis: illum in nomine unius
ciuitatis. hunc regeminre¬
conciliatione totius mundi
qui ascriptum est : Ds̃ erat
inxpõmundum reconcili¬
ans sibi. hocest sempiter¬
nadiuinitas: Autsipater
infilio sicut filius in patre.
& substantiae utique&o
perationis unitas non nega¬
tur: Quomodo autẽ nega¬
remerito possunt &iã siue¬
lint cumscriptũ sit. pater
autem qui in memanensip
xit & ipse fac̃ nesimilitudi¬
nem magis quamunitatẽ
operis aestimares: sed dicen¬
do quaeego facio ipse facit.
manifestum reliquit. qđ
unum opus patris & filii
credere debeamus: Deni¬
que ubisimilitud in ẽ operũ
non unitatem uoluit intel¬
legi : quicredit inquit in
me opera qua eego facio&
ipsefacit: benehic & int̃¬
ponendo & similitudinẽ
nobis donauit : ta men uni¬
tatem naturalem negauit :
VNum est igitur opuspa¬
tris & filii: &iã sinon place¬
tris & filii esse diuisũ cũ dñs

Expanded text:
lum in typo, hunc in veritate: lum in typo, hunc in veritate: typus autem umbra est veritatis: illum in nomine unius civitatis, hunc regem in reconciliatione totius mundi; quia scriptum est: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi ; hoc est, sempiterna divinitas; aut, si Pater in Filio, sicut Filius in Patre, et substantiae utique et operationis unitas non negatur. 90. Quomodo autem negare merito possunt, etiam si velint, cum scriptum sit: Pater autem qui in me manet, ixit: Et ipse facit; ne similitudinem magis, quam unitatem operis aestimares: sed dicendo: Quae ego facio, ipse facit, manifestum reliquit quod unum opus Patris et Filii credere debeamus. 91. Denique ubi similitudinem operum, non unitatem voluit intelligi: Qui credit, inquit, in me, opera quae ego facio, et ipse faciet . Bene hic et interponendo, similitudinem nobis donavit; et tamen unitatem naturalem negavit. Unum est igitur opus Patris et Filii, etiamsi non placetris et Filii esse divisum; cum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
bat intrare. ut a &erna nro¬
rum esset ablutio peccatorũ:
Idemigitur sacerdos. idem
hostia : & sacerdotiũ tamen&
sacrificium. humanȩ condi¬
tionis officium est : Nam &
agnus adimmolandum duc¬
tus est: & sacerdos erat se¬
cundum ordinem mel chi¬
sedech: Nemoigitur ubi
ordinem cernithumane
conditionisibi ius diuinita¬
tatis asscribat : Nam & il¬
lum melchi sedech perquẽ
abraham hostias suas obtulit.
non angelum utiques ecun¬
dum iudaica ludibria in tel¬
legit ecclesia sed uirũ scm̃
& sacerdo tem dĩ quitrpum
sine matre & sinegenerati¬
onis enarratione & sine in¬
itio &sine fine describitur.
u tostenderet sempiternũ
filium dĩ inhunc mundum
esseuenturũ : Qui & sinepa¬
tresecundum in carnatio¬
nem natus est : & sinema
tresecundum diuinã genera¬
tionẽ. & sineenarratione
generationis. qui ascriptũ
est generationẽ autẽ cius
quis en arrabit : Ergo illũ mel¬
chi sedech inxp̃ityposacer¬
dotem dĩ accepimus: sed il¬

Expanded text:
bat intrare ; ut aeterna nostrobat intrare ; ut aeterna nostrorum esset oblatio peccatorum. Idem ergo sacerdos, idem et hostia: et sacerdotium tamen, et sacrificium humanae conditionis officium est; nam et agnus ad immolandum ductus est, et sacerdos est secundum ordinem Melchisedech. 88. Nemo igitur ubi ordinem cernit humanae conditionis, ibi jus divinitatis asserat. Nam et illum Melchisedech per quem Abraham hostias suas obtulit , non angelum utique secundum Judaica ludibria intelligit Ecclesia, sed virum sanctum, ac sacerdotem Dei, qui typum sine matre, et sine generationis enarratione, et sine initio, et sine fine describitur; ut ostenderet sempiternum Filium Dei in hunc mundum esse venturum, qui et sine Patre secundum incarnationem natus est, et sine tre secundum divinam generationem, et sine enarratione generationis; quia scriptum est: Generationem autem ejus quis enarrabit ? 89. Ergo illum Melchisedech in Christi typo sacerdotem Dei accepimus: sed il
Abbreviated transcription (Latin):
cla dissoluit: mortienim
mors facta est susceptio mor¬
tis in xp̃o: Ergo de incarna¬
tione proposuit: uideam
sequentia : Nec enĩ statim
angelos inquit assumpsit
sed semen abrahae. Vnde
habuit peromnia fratrib
similare: ut misericorsfie¬
ret. & fidelis princepssacer¬
dos adõ. utex piaret peccata
populi . In quo enĩ passus ẽ
ipsetemptatus potest & tẽp¬
tatos iuuare : Propter
quod fr̃s scĩssimi uocationis
caelestis participes: intue¬
mini apłm & principem sa¬
creatum dicat: in quo assup¬
sit inquit semen abrahae :
Corporalem utiquegene¬
rationem asserit  in quo
autemnisi incorporeex¬
piauit populipeccata: in
sacerdo talia assumpsit
exgenere : & sacerdos enĩ
aliquid debet offerre&se
cundum legem inscã intra¬
re persanguinem: ergo
quia sanguinẽ taurorũm
hyrcorumq: repudi auerat
ds̃: hunc utique sacerdotẽ
persuum sanguinem sicut
legisti in scã scõrum caelisũ¬
ma penetrantem oporte¬

Expanded text:
cula dissolvit? Mortis enim cula dissolvit? Mortis enim mors facta est susceptio mortis in Christo. Ergo de incarnatione proposuit. 85. Videamus sequentia: Nec enim statim Angelos, inquit, assumpsit, sed semen Abrahae. Unde habuit per omnia fratribus similari; ut misericors fieret et fidelis princeps, sacerdos ad Deum, ut expiaret peccata populi. In quo enim passus est ipse; et tentatus, potest et tentatos juvare . Propter quod, fratres sanctissimi, vocationis coelestis participes, intuemini apostolum et principem sacreatum dicat: in quo assumpsit, inquit, semen Abrahae, corporalem utique generationem asserit. In quo autem, nisi in corpore expiavit populi peccata? In sacerdotali assumpsit ex genere? 87. Sacerdos enim aliquid debet offerre, et secundum Legem in sancta intrare per sanguinem : 513 ergo quia sanguinem taurorum, hircorumque repudiaverat Deus, hunc utique sacerdotem per suum sanguinem, sicut legisti, in sancta sanctorum coeli summa penetrantem oporte
Abbreviated transcription (Latin):
Vid eubi factus sit insimili¬
tudine inquit hominis non
in potestatedi & factus oboe¬
diens usq: ad mortẽ. ut oboe¬
dientiam quidem hominis
habuerit regnũ diuinita¬
tis : Quantis igitur adhuc
utemur exemplis ad incat¬
nationem uel ad aliquid
referendum esse quod fac¬
tus est : quod autẽ & fac¬
tum ẽ: idemest &creatũ:
Dixit enim & facta sunt : man¬
quoque supra ostendimus
in libro primo de in carnati
non essecreaturȩ significa¬
uit ex dõ filium noncreatũ
esses ed genitum : tamen &iã
alibi ut manifestaret quo¬
modo insalomones it lectũ
dñs creauit me: quidin xp̃o
creatum e& ostendit: Itaq
totius seriem capitis recen¬
seamus : sicenim habes ⁊
ergo quia filii participess
est eorundem. ut permor¬
tem destrueret huncquum
quis ergo est quinos parti¬
cipes suae uoluit essecar¬
nis & sanguinis: utiquedĩ
filius. quomodo nisi percar¬
nem particeps factus ÷ nr̃
aut perquam nisi percor¬
poris mortem mortis uin¬

Expanded text:
Vide ubi factus sit: In similiVide ubi factus sit: In similitudine, inquit, hominis, non in potestate Dei: et factus abediens usque ad mortem; ut obedientiam quidem hominis habuerit, regnum divinitatis. 82. Quantis igitur adhuc utemur exemplis ad incarnationem, vel ad aliquid referendum esse quod factus est! Quod autem et factum est, idem est et creatum: Dixit enim, et facta sunt: quoque supra ostendimus in libro primo de incarnationnon esse creaturae, significavit ex Deo Filium non creatum esse, sed genitum . Tamen etiam alibi, ut manifestaret quomodo in Salomone sit lectum: Dominus creavit me; quid in Christo creatum esset, ostendit. 84. Itaque totius seriem capitis recenseamus; sic enim habes: Ergo quia filii participes sest eorumdem; ut per mortem destrueret hunc qui Quis ergo est qui nos participes suae voluit esse carnis et sanguinis? Utique Dei Filius. Quomodo nisi per carnem particeps factus est noster? aut per quam, nisi per corporis mortem mortis vin
Abbreviated transcription (Latin):
gelis : ubi purificatio hostia.
ubi hostia corpus. ubi corpus
oblatio ubimunus oblatio¬
ni subis acrifiũ passionis.
deindesponsor melioristes¬
tamenti : ubi testamentum
mors necesseest p̃cedat tes¬
tatoris subter est scriptum:
mors autem non addiuini¬
tatis aeternitatem : sed ad
fragilitatem refertur
humanam : Excelsi or quo¬
q: caelis factus quomodosit
ostenditur : In maculatus
inquit : segregatus a pecca¬
toribus & excelsior caelis
factus. qui non habet co¬
tidie necessitatem sicut
sacerdotes prius prosuis
delictis hostiam offerre
de inde populi : Hocenim
fecit se melseofferendosi¬
cut scriptum est : Nemo
excelsior factus dicitur .m¬
si qui in aliquo fuerit hu¬
milior : In eo igitur excel¬
sior factus ÷ sedendo ad
dexteram patris: in quose
lit
passioni: postre¬
mo ip¬
penses ait: quia insimilitu¬
dinem hominis factus & spe¬
ciel inuentus ut homohumi¬
liauit semetipsum. factus
oboediens usq: admortẽ :

Expanded text:
gelis . Ubi purificatio, hostia: gelis . Ubi purificatio, hostia: ubi hostia, corpus: ubi corpus, oblatio: ubi munus oblationis, ibi sacrificium passionis. 79. Deinde sponsor melioris testamenti . Ubi testamentum, mors necesse est praecedat testatoris , sicut subter est scriptum: mors autem non ad divinitatis aeternitatem, sed ad fragilitatem refertur humanam. 80. Excelsior quoque coelis factus quomodo sit, ostenditur: Immaculatus, inquit, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus: qui non habet quotidie necessitatem, sicut sacerdotes, prius pro suis delictis hostiam offerre, deinde pro populi. Hoc enim fecit semel se offerendo, sicut scriptum est . 512 Nemo excelsior factus dicitur, nisi qui in aliquo fuerit humilior: in eo igitur excelsior factus est, sedendo ad dexteram Patris, in quo se lit passioni . 81. Postremo ippenses ait, quia in similitudine hominis factus, et specie inventus ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem .
Abbreviated transcription (Latin):
Claret igitur & uirũ & trpũ
ad incarnationis spectare
my sterium : Nonergo ad
substantiã diuinitatis: sed
ad in carnationẽ sepenon¬
numquam &iam ad causa
pertinet cumdicitur factꝰ :
Namsi addiuinitatem re¬
fers ergo & in obprobriũ
ds̃ factus ẽ : sic enĩ habes tu
autem reppulisti & ad nihi¬
lum redegisti: dispulistixpm
tuũ : & infra: factus est in ob¬
probrium uicinis suis: Vici¬
nis inquit: non ciuib: non do¬
mesticis non adherentibus : qm̃
qui adher& dño unus sp̃s est :
qui uicinus ÷ non adher&: &
factus est in obprobriũ : quia
crux dñĩ iuda eis scandalũ gre¬
cis stultitia : Namsa pientib
per eandem crucẽ excellenti¬
or factus ÷ caelis excellentior
angelis & melioris testamen¬
ti factus ẽ .sponsor ipsequie¬
giamista: ut &iam congeram
sed quomodo factus sit consi¬
dera : primũ: quia purifica¬
tione facta consedit in dex¬
tera magnitudinis in excel¬
sis tanto melior factus an¬

Expanded text:
75. Claret igitur et virum et typum 75. Claret igitur et virum et typum ad incarnationis spectare mysterium. substantiam divinitatis, sed ad incarnationem saepe, nonnumquam etiam ad causam pertinet, cum dicitur factus. Nam si ad divinitatem refers, ergo et in opprobrium Deus factus est; sic enim habes: Tu autem repulisti, et ad nihilum redegisti, dispulisti Christum tuum ; et infra: Et factus est in opprobrium vicinis suis . Vicinis, inquit, non civibus, non domesticis, non adhaerentibus; quoniam qui adhaeret Domino, unus spiritus est : qui vicinus est, non adhaeret. Et, Factus est in opprobrium; quia crux Domini Judaeis scandalum, Graecis stultitia . Nam sapientibus per eamdem crucem excelsior factus est coelis, excelsior angelis, et melioris testamenti factus est sponsor, ipse qui egiam ista, ut etiam congeram: sed quomodo factus sit, considera. 78. Primum quod purificatione facta, considet in dextera magnitudinis in excelsis, tanto melior factus an
Abbreviated transcription (Latin):
& nouos quȩrens: solus er¬
synagogȩ ipsimanipulos
suȩ messis inuideat: ut inã
senonipsa excluder& habu¬
it quos perse colligeret: sed
quia populus eius ẽ. mortu¬
us quasi filio egena de func¬
to perecclesiam manipulos
quibus uiueret colligebat.
quos uenientes in exultatio¬
ne portabunt sicut scriptũ
est: uenientes autemueni¬
ent in exultatione tollen¬
tes manipulos suos: quis
enim sibi alius sponsam au¬
deat eccłam uindicarequã
alibano unus & solus uocauit
dicens ad es hucalibano spon¬
sa. ad eshuc alibano Aut de
quo alio potuit ecclesi adicere
fauces eius dulcedinis & totus
desiderium: & quia decalcia¬
mento pedum tractatũ sump¬
simus. cui alii nisi uerbo đĩ in¬
carnato conuenit dici. cru¬
raeius columnae marmore¬
aefundatȩ su perbases aure¬
as. solus enim xp̃s inambu¬
lat animis & graditur in
mente scõrũ: inquib: uelut
aureis basib: fundamentis¬
que p̃tios is solidata uestigia
uerbi caelestis haeserunt

Expanded text:
et novos quaerens. 73. Solus eret novos quaerens. 73. Solus erSynagogae ipsi manipulos suae messis invideat. Utinam se non ipsa excluderet! Habuit quos per se colligeret: sed quia populus ejus est mortuus, quasi filio egena defuncto, per Ecclesiam manipulos, quibus viveret, colligebat; quos venientes in exsultatione portabunt, sicut scriptum est: Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos . 74. Quis enim sibi alius sponsam audeat Ecclesiam vindicare, quam a Libano unus et solus vocavit dicens: Ades huc a Libano, sponsa; 511 ades huc a Libano . Aut de quo alio potuit Ecclesia dicere: Fauces ejus dulcedines, et totus desiderium ? Et quia de calciamento pedum tractatum sumpsimus, cui alii nisi Verbo Dei incarnato convenit dictum: Crura ejus columnae marmoreae, fundatae super bases aureas ? Solus enim Christus inambulat animis, et graditur in mente sanctorum, in quibus velut aureis basibus, fundamentisque pretiosis solidata vestigia Verbi coelestis haeserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nem proximisui hocẽ popu¬
li mortui semen doctrina
caelestis seminere suscitar&.
cui calciamentum nuptiale
ecclesiae copulandae p̃scris.¬
talegis spiritalia deferebarͭ
non morses sponsus illienĩ
dicitur soluecalciamentum
pedum tuorũ ut dñosuc ce¬
dat: non iħs naue filius spon¬
sus: nam& ipsi dicitur sol¬
uecalciamentum pedumtuo¬
rum : Neexsimilitudine no¬
minis. sponsus ecclesiae cre¬
derecur: non alius sponsus
sed solus xp̃s est sponsus de
quodixit ioħ. qui hab etspon¬
sam sponsus est: Illis igitur
calciamentum soluitur hu¬
ic solui non potest: sicut dix̃
iohanues. Nonsum dignus
soluere corrigiã calciam̃¬
ti eius : solus ergoxp̃s ẽ spon¬
sus: ci illaueniens exgenti¬
bus sponsa ante in obsatq
ieiuna sed iã xp̃imesse di¬
ues innubat quae manipu¬
los fecundae segetis uerbi¬
que reliquias gremiolegat
mentis interno ut ex haustã.
illam uiduã morte filiiatq
in opem de func:
populi matrẽ
pascat alimentis non re¬
linquens destitutã uiduam

Expanded text:
 proximi sui, hoc est, populi mortui semen doctrinae coelestis semine suscitaret, cui calciamentum nuptiale Ecclesiae copulandae praescripta Legis spiritalia deferebant. 71. Non Moyses sponsus; illi enim dicitur: Solve calciamentum pedum tuorum ; ut Domino suo cedat. Non Jesus Nave filius sponsus; nam et ipsi dicitur: Solve calciamentum pedum tuorum ; ne ex similitudine nominis sponsus Ecclesiae crederetur. Non alius sponsus, sed solus Christus est sponsus, de quo dixit Joannes: Qui habet sponsam sponsus est . Illis igitur calciamentum solvitur, huic solvi non potest, sicut dixit Joannes: Non sum dignus solvere corrigiam calciamenti ejus . 72. Solus ergo Christus est sponsus, cui illa veniens ex gentibus sponsa, ante inops atque jejuna, sed jam Christi messe dives, innubat: quae manipulos fecundae segetis, Verbique reliquias gremio legat mentis interno; ut exhaustam illam viduam morte filii, atque inopem defuncti populi matrem novis pascat alimentis, non relinquens destitutam viduam,
Abbreviated transcription (Latin):
uere filius dĩ est: Nonenim
humana. sed diuina potesta¬
te dȩmonibus imperabat: le¬
remias quoq: dicit: supermon¬
tes accipite luctũ : & superse¬
mitas desertasplanctũ . quia
defecerunt eo quod non sint
homines : non acceperunt uo¬
cem substantiae : a uolatilib
usq: adiumenta expaueruNT
exponeret conditionis hu¬
manae ut susceptã a se in
firmitatẽ carnis & affectũ
nrãe mentis ostenderet di¬
xissed nm perprophetam
memento dnẽ quaeẽ subs¬
tantia mea. quia innatura
fragilitatis humanaed ĩ
filius loquebatur: dequo
supra ut in carnationis
mysteriũ reuela rec ait :
tuuero reppulistidñe & ꝓ
nihilo dispulistix pm̃tuum:
euertisti testamentũ serui

Expanded text:
Vere Filius Dei est ; non enim Vere Filius Dei est ; non enim humana, sed divina potestate daemoniis imperabat. Jeremias quoque dicit: Super montes accipite luctum, et super semitas desertas planctum, quia defecerunt; eo quod non sint homines, non acceperunt vocem substantiae: a volatilibus usque ad jumenta expaverunt exponeret conditionis humanae, ut susceptam a se 518 infirmitatem carnis, et affectum nostrae mentis ostenderet, dixisse Dominum per Prophetam: Memento, Domine, quae est substantia mea ; quia in natura fragilitatis humanae Dei Filius loquebatur. 121. De quo supra, ut incarnationis mysteria revelaret, ait: tu uero reppulisti pro nihilo, distulisti christum tuum; euertisti testamentum serui
Abbreviated transcription (Latin):
montes. ut pecuniarium pa¬
trimonium cerneretur :
s edsimeminerimus quimon¬
tes ceciderunt: illiutique
dequib dictum est: si habu¬
eritis fidem sicut granum
sinapi: dicetis huicmontitol¬
lere & i actareinmare : mon¬
tes ergosunt altitudinesse
extollentes : denique ingre¬
co. regnaceciderunt hab&:
quae regna nisi satane: de
quod ixit dñs: quomodo fta¬
bit regnũ eius: ipsos ergole¬
gimus montes quȩ regnasur
diaboli: Id eoq: istis cadenti¬
bus regnis de corde fidelium.
reuelatum est paterna edĩ
filium xpm̃ esse substantiae::
quisunt &iam illimontes ae¬
rei dequorũ medio quattu¬
or currus procedunt: ad
uertimus altitudinẽ illã
extollentẽ se aduersus sci¬
entiam dĩ uerbo dñicor¬
ruis secum diceret dĩ filius.
obmutesce & exi in munde
sp̃s : de quo & inpropheta
dixit : et ceego ad temons
corrupte : Istiergo ceci¬
derunt montes : & reuelatũ ÷¬
quia e& in xp̃o diuina substan¬
tia dicentibus his quiuiderur

Expanded text:
montes, ut pecuniarium pamontes, ut pecuniarium patrimonium cerneretur. 116. Sed meminerimus qui montes ceciderunt, illi utique de quibus dictum est: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti: Tollere, et jactare in mare . Montes ergo sunt altitudines se extollentes. 117. Denique in Graeco, regna ceciderunt, habetur. Quae regna, nisi satanae, de quo dixit Dominus: Quomodo stabit regnum ipsius ? Ipsos ergo legimus montes, quae regna sunt diaboli. Ideoque istis cadentibus regnis de corde fidelium, revelatum est paternae Dei Filium Christum esse substantiae. Qui sunt etiam illi ipsi montes aerei, de quorum medio quatuor currus procedunt ? 118. Advertimus altitudinem illam extollentem se adversus scientiam Dei verbo Domini corruisse; cum diceret Dei Filius: Obmulesce, et exi, immunde spiritus . De quo et propheta dixit: Ecce ego ad te, mons corrupte . 119. Isti ergo ceciderunt montes, et revelatum equod esset in Christo divina substantia, dicentibus iis, qui viderant:
Abbreviated transcription (Latin):
dum eẽ intellectũ : sequenti¬
b: declarauit dicens Ino pe¬
ratũ meũ uiderunt oculitui
eo quod non operis factura
sit filius. sed uerbum genitũ
potestatis aeternae : Aka¬
in operatũ atq: increatũ uer¬
bum sinealicui: creaturae tes¬
timonio ex patrenatũ: &ta¬
menꝰ abundamus aliis subs¬
tantiae testimoniis. sit ista
hoc loco substantia corpora¬
lis dumodo non opus dĩ filiũ
sed inoperatã eius diuinita¬
tem & ipse fatearis : scio aut̃
aliquos dicere in operatũ &ĩã
in carnationis eẽ mysteriũ.
quod non sit uirilis copulae
usus operatus quia partus ẽ
uirginis: si ergo plerique
hocloconec mariae partum
opus eẽ dixerunt. tuarriane
opus putas eẽ dĩ uerbũ : aut
hic tantum substantiã legimꝰ
effractae sunt montes cecide¬
runt & reuelata est substan¬
tia: Num quid hic quoque
creatura signatur : solent
enĩ aliqui dicere pecuniaria
eẽ substantiã : Ergosi ad sen¬
sum refers. ideo ceciderur᷑

Expanded text:
dum esse intellectum sequentidum esse intellectum sequentibus declaravit dicens: Inoperatum meum viderunt oculi tui ; eo quod non operis factura sit Filius, sed Verbum genitum potestatis aeternae: ἀκαinoperatum atque increatum Verbum sine alicujus creaturae testimonio ex Patre natum: et tamen abundamus aliis substantiae testimoniis. Sit ista hoc loco substantia corporalis, dummodo non opus Dei Filium, sed inoperatam ejus divinitatem et ipse fatearis. 114. Scio autem aliquos dicere inoperatum esse etiam incarnationis mysterium, quod non sit virilis copulae usus operatus; quia partus est Virginis. Si ergo plerique hoc loco nec Mariae partus opus esse dixerunt, tu, Ariane, opus putas esse Dei Verbum? 115. Aut hic tantum substantiam legimusrtae civitatum effractae sunt, montes ceciderunt, et revelata est substantia ? Numquid hic quoque creatura signatur? Solent enim aliqui dicere pecuniariam esse substantiam. Ergo si ad hunc sensum refers, ideo occiderunt