comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simpł. cor .ii. ut sic̃ ostenditis exͣ. sic sit ꝙ in
uoluntate ur̃a. ut si ñ potestis a dñis liberi
fi̾ libere seruiatis. Lib̾am eĩ qͦdãm faĩ ser¬
uitutẽ qͥ seruit ñ timore subdolo s fideli
dilectõe donec tͣnseat inuqͥtas ꝙ oĩs euia¬

Expanded text:
stri, ut sicut ostenditis extra, sic sit in voluntate vestra, ut si non potestis a domino liberi fieri, libere serviatis, liberam enim quodammodo facit servitutem qui servit non timore subdolo, sed fideli dilectione, donec transeat iniquitas, et omnis eva
Abbreviated transcription (Latin):
mali int̾se. Uel boni aminꝰ bono & mali aminꝰ
malo. Ecce hic ostendet ꝙͥ sit solidus tib .i. se
hoc ñ possunt ꝑfc̃o nͥ fidei qͦdam lac̾te teneaut᷑¬
ut ꝙ inuisibilia q̃ ñ uident & intelligibilta
qͣ nãnd intellig̃t credant. facile ad uanas ꝙ sa¬
crisegas fabulas ꝓmissõe sc̃ie seducunt᷑ ut ꝙ
bonũ ꝙ malum ñ nͥ torꝑalib imaginib
cogitent a ip̃m deum ñ nͥ corpꝰ aliqd existi¬

Expanded text:
mali inter se. Vel, boni a minus bono, et mali a minus malo. Ecce hic ostendit quid sit solidus cibus, id eshoc non possunt perfecto nisi fidei quodam lacte teneantet invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum non
Abbreviated transcription (Latin):
suas institutões mutai̾ant: subdit᷑ uicre¬
patio qͣ arguit eos .q. sius institutõib di
missis aliquas nouas uellent induçere
ubũ dei a uob̾ ad nos: ĩmo a nob̾ ad uos. io
ita arguit eos. qr sic se ractabant corinthii
q. b̃nficiũ darent accedentes ad fidẽ. ñ ac
os płes. ꝙ i̾o ꝙ alii tenent tenete. It̾ sic ar¬
guit eos qr tales se p̃bebant elatõe uauita¬
tis.q. si ip̃i ñ obedirent u̾bis ficłi nemo cre¬

Expanded text:
suas institutiones mutaverant, subditur increpatio qua arguit eos. Quasi suis institutionibus missis aliquas novas vellent inducere verbum Dei a vobis, ad nos, imo a nobis ad vos. Ideo ita arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acos plures. Et ideo quod alii tenent, tenete. Ideo sic arguit eos, quia tales se praebebant elatione vanitatis, quasi si ipsi non obedirent verbis fidei, nemo cre
Abbreviated transcription (Latin):
simulato m̾ito rep̃hensa ẽ ꝙ correcta ne ꝙ
st noceret. ꝙ ne post̾is ad uinitand̾ ualeret.
Cui iere ita responet. S̾cribis in epła ꝙ
ge pcipiunt᷑ celebranda ut doceret ñ esse
ꝑnitiosa his qͥ ea uellent sic̃ a parentib
ꝑlegem acceꝑant ꝑ legem tustodire si tn¬

Expanded text:
ito reprehensa est et correpta, ne et tunc noceret, et ne posteris ad imitandum valeret. Cui Hieronymus ita respondet: Scribis in epistolge praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uis ꝙ̃ isos xana doctrita si cogeret. Itaq si
post hoc apłoꝵ decretũ petoꝰ ħuit illam in an¬
tiochia simłatõem q̃ g̃s cog̾et uiduiare: si
mirũ si paulꝰ constringebat eũ lib̾e debere
asserere ꝙ. cũ cet̾is apłis se io̾solimis decte¬
uisse memin̾at. Si aũ hoc aũ allio conci

Expanded text:
s Christiana doctrina non cogeret . Itaque si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere asserere, quod cum caeteris apostolis se Hierosolymis decrevisse meminerat. Si autem hoc ante illud Hi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃aꝵ scͥptaꝵ credendũ ẽ om̃ino adesse in¬
datium ne ddispensatores xͥ sibi putent
licere ꝑ u̾itatis lispensatõe intiri. Fideł
gͦ dispensator paulus nob̾ exhibet ꝓculdu¬
bio in scribendo fidem qi u̾itatis dispensa¬
tor erat ñ falsitatis. & io uerũ scͥpsit dicẽs
se uidisse petrũ ñ recte ambulantẽ ad ue¬
ritatẽ euugłii eiq in fauem restitisse e co¬

Expanded text:
Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator erat, non falsitatis: et ideo verum scripsit, dicens se vidisse Petrum non recte ambulantem ad veritatem E
Abbreviated transcription (Latin):
tentia fuisso petrũ in ꝗͣ ꝙ paulꝰ fuit. Non
gͥ tt̃ eũ qͥd in ea re uerũ ẽẽ docebat paulus:¬
s eiꝰ simłatõem qͣ gs cogebat iudaitare:
arguebat. qr sic ilia om̃ia simulatorie ge¬
dentes sñ lege ñ posse saluari. In cuiꝰ sen¬
tentie ñ consensionẽ s simłationẽ timo

Expanded text:
fuit. Non igitur tunc eum quid in ea re verum esset docebat, sed ejus simulationem qua gentes cogebat judaizare, arguebat, quia sic illa omnia simulatorie gecredentes sine lege non posse salvari, in cujus sententiae n
Abbreviated transcription (Latin):
audierant. Non eĩ ut opinor obscurũ ẽ ꝙ iaco¬
bum hoc ideo monusse ut scirent falsa esse
q̃ de illo audierant hi qͥ cũ uideis credidissent
tũ emularores legis erant qͥ sic ea uolebant
obseruari tanqͣ sine his in euugłio salus cre¬
dentib eẽ ñ possit. hi senserant paulu ire¬

Expanded text:
Augustinus Non, ut opinor, obscurum est, et Jacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant legis, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum ve
Abbreviated transcription (Latin):
neuda .q. me imitamĩ ꝙ debetis: q uos estiᷤ
mei. ñ dico filii s filioli qr mͦ diminuti estis
& ꝑfectõis gͣtlib iligetis. qͦs it̾m sĩc̃ prius
partio .i. cum labore & dolore ad lutẽ dei ge
coꝵ ẽ pensare: qͥ labor sit in p̃dicatõib pa¬
trum. qͣntisue dolorib animas in fide ꝙ
ꝯusatõe recta partiunt. Uñ apłs ex ꝑsona
dem illos generauat in bapto. s postea de¬
formati st̃ ꝑ pseudo ꝙ iunfirmi fc̃i. ñc cũ do¬
lore reformat eos uide addit. donͨ form̃. xͦ

Expanded text:
at: Me imitamini, et debetis, quia vos estis mei, non dico filii, sed filioli, quia diminuti estis, et perfectionis gradibus indigetis. Quos iterum, sicut prius, parturio, id est cum labore et dolore ad lucem fidei gencorum est pensare quam labor sit in praedicationibus patrum, quantisve doloribus animas in fide, et conversatione recta parturiunt. Unde Apostolus ex persona dem illos genuerat in baptismo, sed postea deformati sunt per pseudo, et infirmi facti, nunc cum dolore reformat eos. Unde addit: donec Christus
Abbreviated transcription (Latin):
pbat᷑ lex esse ddimittenda. s ꝙ̃ auctoritas ĩp̃iꝰ
legio hoc ostendit. O filioli mei dicite & respõ¬
dete mͣ. Hucusq enĩ pendet sententia ꝙ in¬
mutat᷑ sensus hoꝵ uerboꝵ. Uos inꝙͣ o filio
eligant. ꝓbant᷑ stulti. Si ñ legert ñ debent
reciꝑe ꝙ nestiunt. Si legest. iẜa ꝓbat se de¬
uimittendã. Quod si non intelligunt stulti
st̃ ĩc eos int̾rogat dicens. legẽ non legistis:¬

Expanded text:
probatur lex esse dimittenda, sed etiam auctoritas ipsius legis hoc ostendit. O filioli mei, dicite, id est respondete mihi. Usque huc enim pendet sententia, et inmutatur sensus horum verborum. Vos, inquam, o filioleligant, probantur stulti; si non legerunt, non debent recipere quod nesciunt; si legerunt, ipsa probat se dimittendam. Quod si non intelligunt, stulti sunt. Ideo eos interrogat, dicens: legem non legistis
Abbreviated transcription (Latin):
cam litt̾is cõprehensam in p̃sentiã cõmutare.
Scripta eĩ diuina: edificat lesta. s młto plꝰ
ꝑdest si de litt̾is mutat᷑ in uocẽ. Magnã siqͥ¬
demuim: ħt uox uiua. Uox de auctoris sui
ore resonans q̃ ea ꝓnuntiatõe ꝑfert᷑ & dis¬
tinguit᷑ q̃ in hõis corde gen̾atã ẽ. Est itaq¬
sensus qr ꝯfundor in uob̾ uellem litt̾aꝵ
uof̃e presens de ore meo ꝓferre ut uos solito
re clamorẽ ꝙ dolorem pectoris apicib expli¬
care. Non habeo qͥppe fructꝰ qͦs solent h̃re de
discipłis doctores. & sñ cã iactũ ẽ sem̃ doct᷑ne¬

Expanded text:
cem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem. Magnam si quidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione profertur, et distinguitur, quia in hominis corde generata estsensus; quia confundor in vobis, vellem litterarum vocem praesens de meo ore proferre, ut vos solito re clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discipulis habere doctores, et sine causa semen jact
Abbreviated transcription (Latin):
signo disc̾net᷑ a cet̾is natõib ille ppłs. Quͣto it
cͥcsicisio tc̃ã in uirili m̃bro ꝑ qd̾ gnat᷑ creatã mi¬
taliũ. ꝙ iii qͦ libido solet dñari. castitatẽ m̃tis
ꝙ corꝑis su̾andã ꝙ impudiciciã recidendã ind¬
ginale pcc̃m qsd̃ a parentib ꝯtͣhimꝰ concepti in
concup̃ia q̃ in parte illa mag̾ dñat᷑. ꝙ qi in il¬
lo m̃bro culꝑam inobedĩe pͥus ho cognouit:
decuit ut in hoc m̃bro signũ obedĩe acciꝑet.
Fiebat aũ octauo die lapideo cłtro q pt sep¬
tenariũ uite hꝰ in octaua etate q̃ erit resur¬
gontiũ oĩs ab electis ꝓ pecm̃ xp̃m abiaidef᷑

Expanded text:
onibus ille populus. Quarto, ut circumcisio facta in virili membro per quod generatur creatura mortalium, et in quo libido solet dominari, castitatem mentis et corporis servandam, et impudicitiam recidendam indginale peccatum, quod a parentibus contrahimus; concepti in concupiscentia, quae in parte illa magis dominatur; et quia in illo membro culpam inobedientiae primus homo cognovit, decuit ut in hoc membro obedientiae acciperet. Fiebat autem octava die lapideo cultro, quia post septenarium vitae hujus in octava aetate, quae erit resurgentium, omnis a
Abbreviated transcription (Latin):
est in fide. nec consid̾auit corpꝰ
suũ emortusĩ cũ iam fere cen
tũ annoꝵ esset & emortuam
uuluam sare. In repmissõe
ͣ dei ñ hesitauit diffidentia
s confortatꝰ ẽ fide dans głam¬

Expanded text:
est in fide nec consideravit corpus suum emortuum, cum jam fere centum esset annorum, et emortuam vulvam Sarae. In repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia; sed confortat
Abbreviated transcription (Latin):
gine doctores: ita pͭ det̾minari. ꝙ dc̃m est.
ut illis qͥ maioris dignitatis st̃ ꝙ ꝑ quoꝵ
m̃ist̾ium illa nuntiata st̃ cognita fuerint
ex parte ut pote familiarib ꝙ nuntiis. etꝑ
u̾ qͥ minorts dignitatis st̃ incognita essent.

Expanded text:
ginae doctores, ita potest determinari quod dictum est, ut illis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum mysterium illa nuntiata sunt, cognita fuerint ex parte, utpote familiaribus nuntiis, illis vero qui minoris dignitatis sunt, incognita essent.
Abbreviated transcription (Latin):
lia tolłet: nos si lib̾arem᷑ a morte ł iunferno.
Dũ innocens occidit᷑. poẽm crucifigit᷑ .i. mor¬
tificat᷑. Crux enĩ ñ saluatoris mors ẽ s pc̃ci.
Inuocens eĩ dũ occidit᷑: reos illos fac̃ a qͥb
occidit᷑. s poc̃m hũani giu̾s occidit ꝑ qd̾ ꝙ¬

Expanded text:
lia tolleret, non liberaremur a morte, vel inferno. Dum innocens occiditur, peccatum crucifigitur, id est mortificatur. Crux enim non Salvatoris mors est, sed peccati. Innocens enim dum occiditur, reos illos facit a quibus occiditur; sed peccatum humani generis occidit, per
Abbreviated transcription (Latin):
cõplebit᷑. Iñ ip̃o qͦ uincunt᷑ inimite nobis
inuisibiles p̾ates ũ uincunt᷑ inuisibiles cu¬
piditates. Fũso enĩ sangͥne sñ tulpa: om̃i¬
um tulpaꝵ cyrogͣpha deleta sunt. qͥb debito¬
res qui in eũ cred̃t: a diabolo aũ tenebaut᷑.¬
uñ. qͥ ꝓ młtis effundet᷑. Qͥa hec om̃ia in xp̃o¬

Expanded text:
complectitur. In ipso quoque vincuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt a diabolo antea tenebantui pro multis effundetur. Et quia haec omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
tyrogͣphũ ł decretũ tidit de medio om̃ium
.i. de cõi. ut nlłus credentiũ ł cyrogͣphum ti¬
meret ł ultra legẽ obseruaret. Tulit dico af¬
figeris illd̾ decretũ cruci. ut iã cesset. Cũ oĩa
sacficia legis cͦnalia in obłoe ueri agni sũt
adimpleta. Qͥs gͦ ilid̾ restituit: q. ulłs debet

Expanded text:
chirographum, vel decretum, tulit de medio omnium, id est de communi, ut nullus credentium vel chirographum timeret, vel ultra legem observaret. Tulit dico, affigens illud decretum cruci, ut jam cesset cum omnia sacrificia legis carnalia in oblatione veri Agni sunt adimpleta. Quis ergo illud restituit? quasi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes ꝙ ñ est in abscondito s ꝑalam. Si
qͥs enĩ ꝑfectõem eccłie respic̃ aꝑte uidet᷑ antiqꝰ
hostis uaꝰ. Triũiphans dico in semetĩpo ob¬
lato ñ alio sacͥficio. Morte qͥppe suia uno ue¬
enca suplicia iure detinebant extinx̃. Ungͦ¬

Expanded text:
t in abscondito, sed palam. Si quis enim perfectionem Ecclesiae respicit, aperte videtur antiquus hostis victus. Triumphans, dico in semetipso oblato, non alio sacrificio. Morte sua quippe uno veenda supplicia jure detinebant, exstinxit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
asab qͣs tenebant captiuas qͥb eos expolia¬
uit illaꝵ abluendo pcc̃a. Expolians inqͣm tra¬
dux̃ pͥncipatꝰ & potestates .i. ab eccłia ext̾mi¬
nauit ne fidelib noc̾e possent: ut ante. Ip̃e
dico post trucis tͥumpħu ꝯfident᷑ ꝙ palam.
.s. cũ angłics legionib ad inferna descenden.

Expanded text:
s quas tenebant captivas, quibus eos exspoliavit illarum abluendo peccata. Et exspolians, inquam, traduxit, principatus et potestates, id est ab Ecclesia exterminavit, ne fidelibus nocere possent, ut ante. Ipse dico post crucis triumphum, confidenter et palam, scilicet cum angelicis legionibus ad inferna descendens.
Abbreviated transcription (Latin):
In quo. Monuit
in illo in qͦ ñ solũ donis repleti estis s ꝙ estĩ
circũcisi .i. pͣificati ab errore ꝙ mundo. Cir¬
cũcisi dico: circũcisione ñ manuftã .i. oꝑe
humano. uos dico mauentes ui expo. car.¬
ritu estis seruientes ñ in c̾ue. a t̾renis ad
celestia. ab hũanis ad diuina. ab errore ad iu̾¬
pus caro ẽ. Non inꝗͣ tali circũcisione circũcisi
consepulti. Itẽ hoc in xͦ ꝯsecuti estis q estis con¬

Expanded text:
In quo. Monuit in illo, in quo, non solum donis repleti estis, sed etiam estis circumcisi, id est purificati ab errore et mundo. Circumcisi, dico, circumcisione non manufacta, id est opere humano: vos dico manentes, in exspoliaritu estis servientes non in carne, a terrenis ad coelestia, ab humanis ad divina, ab errore ad divipus caro est. Non inquam tali circumcisione circumcisi us facit. Consepulti. Item; hoc in Christo consecuti estis, quia estis con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit. qr indignũ erat inuisibilẽ ꝙ incor¬
ꝑeũ ħitare in sub̃a uisibili ꝙ insensibili. Au¬
diant gͦ ꝙ ueniant cultores elem̃toꝵ ꝙ. tre¬
dant ui xp̃m ut fiant matores eoꝵ qͦs nc̃
colunt. io ait. in illo re .e. qͥ treditis in xp̃o:¬

Expanded text:
non potuit, quia indignum erat invisibilem et incorporeum habitare in substantia visibili et invisibili. Audiant ergo et veniant cultores elementorum et credant in Christum ut fiant majores eorum quos nunc colunt. Ideo ait, in illo repleti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
etrore redeuntib sic̃ minuebat᷑ deserentib.
Qͥ eĩ ꝑ errorẽ deseruerant đm: minuebant
topias iliuitiaꝵ eiꝰ negando se eiꝰ eẽ. Esi u̾o
redeunt intremtũ faciunt deo. qi ex ꝑditis
acqͥruntꝰ¬

Expanded text:
errore redeuntibus, sicut minuebatur deserentibus. Qui enim per errorem deseruerant Deum, minuebant copias divitiarum ejus negando se esse ejus. Cum vero redeunt, incrementum faciunt Deo, quia ex perditis acquiruntu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ peccat usqͦ ẽ hodie potest reu̾ti. nomo gͦ de¬
sꝑet dũ uiuit. Adhortam̃ĩ dico ut ñ obduret᷑
qͣs ex uo. fal. diabłi ente cã ꝓcc̃i. Eciatis eĩ
ꝙ diabłs fallit eũ qͥ obdurat᷑. uude pꝰt cadit¬
ti sumꝰ ei ut m̃bra capiti. Ipe enĩ ẽ cap nr̃m
& nos m̃bra eiꝰ fr̃i sumꝰ. ꝑticipes dico tñ hac
conditõe si nos usq ad finem uite reti. firmit̾¬

Expanded text:
im peccat, usquequo est hodie potest reverti. Nemo ergo desperet dum vivit. Adhortamini dico, ut non obduretur quis ex vobis fallacia diaboli, ente causa peccati. Sciatis enim quod diabolus fallit eum qti sumus ei ut membra capiti. Ipse enim est caput nostrum, et nos membra ejus facti sumus. Participes dico, tamen hac conditione, Si nos usque ad finem vitae retineam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m. morit᷑ aliqͥs. s xͦ ꝓ nob pcc̃orib mortuꝰ
est. In hoc ã d̾s cõmidat suã caritatẽ .i. in hoc
laudribilior caritas eł apparet q̃ ẽ effusa in no¬
bia qͥ indigni ea fuimꝰ. In hoc eĩ magnꝰ eft̃s di¬
lestõis mitentis pr̃is ꝙuenientis filii nob̾

Expanded text:
mortuus est. In hoc autem Deus commendat suam charitatem, id est in hoc laudabilior ejus charitas apparet quae est effusa in nobis, qui indigni ea fuimus. In hoc enim magnus effectus dilectionis mittentis Patris, et venientis Filii nobis
Abbreviated transcription (Latin):
lingua qͥs loquit᷑ scd̃m duos aut
ut multum tres & ꝑ partes. ꝙ unꝰ
int̾pretet᷑. Si aũ non fu̾it in¬
terpres taceat in eccłia. sibi aũ
pit det̾minare qͦmͦ sit ut lingitis utendum
tis in unũ utimini lingͥs ad edificatõem situt
cet̾a facienda st̃ nã unusqͥsq ur̃m ħt aliqd̃¬

Expanded text:
lingua quis loquitur, secundum duos aut ut multum tres; et per partes, et unus interpretetur. Si autem non fuerit interpres, taceat in Ecclesia, sibi autem pit determinare quomodo sit linguis utendum.tis in unum, utimini linguis ad aedificationem, sicut caetera facienda sunt. Nam unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
tres dicant singillatĩ. ñ płes gͦ debent ẽẽ qͥ
lingͥs loqunt᷑. Ideo dic̃ duo łtres qr suffĩc̃
sermo tot hominũ. Et in ore duoꝵ ł tͥum
cestiũ stat om̃e u̾bum. cet̾i̾ ã tatite diuidi¬
cent ꝙͥ dicant an accipiend sit uel non.

Expanded text:
tres dicant sigillatim, non plures ergo debent esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot hominum. Et in ore duorum vel trium stat omne verbum . Caeteri autem tacite dijudicent, quid dicant, an accipiendum sit an non.
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ tumłius qͥdam incognitꝰ młtitulinis .q. fre¬
nesim patientis aut forte qͣndã seductoem qui
audiunt putab̃t eẽ. & uanitatẽ q̃ ĩo lingͥs ca¬
nat᷑ qr pudoris sit si reuelet᷑ sit̃ fit ap̃ paganos
qͥb aliqͦ modo illa q̃ ab eis uicant᷑ satͣ uelant᷑
ne se uanitatib c̾nant illudi. Om̃is enĩ inpo¬
stura tenebras q̃rit ꝙ falsa ꝓ ueris ostendit. sit
pagani tecti uanitarib illudunt᷑. Ap̾ut nos aũ
tio q̃ lingͥs can̾et᷑: cũ pudor ess reuelari. Si
fuint ex positionib illoꝵ. & eta cadens in fatiẽ
.i. himmilians sese adorabit deũ qͥ se sibi ꝑ uos
notificauit ꝓnuntians ore qd̾ ħt in corde. s. qd̃¬

Expanded text:
enim tumultus quidam inconditus multitudinis, quasi phrenesim patientis. Ambrosius Aut forte quamdam seductionem qui audiunt putabunt esse et vanitatem, quae ideo linguis canatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras quaerit, et falsa pro veris ostendit, sicut pagani, tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem tio, quae linguis caneretur, cum pudor esset revelari. Si fiunt expositionibus illorum. Et ita cadens in faciem, id est humilians se, adorabit Deum, qui se sibi per vos notificavit, pronuntians ore quod habet in corde, s
Abbreviated transcription (Latin):
ita fc̃s sũ ut lucͥf᷑.e.q. s.l. erãt .i. gentiles.
Et sc̃s sũ infirmis in fide infirmꝰ abstinen¬
do a licitis. qͣre : ut luiͥfac̾em infirmos. Q ꝑ
ħ cessit ut ꝓfic̾et. Uñ subd̃. ut õs saluos fa¬
cem. Attende ꝙ in hiis u̾bis. Fẽs sũ udeis

Expanded text:
 gentiles. Et factus sum infirmis in fide infirmus, abstinendo a licitis. Quare? Ut lucrifacerem infirmos. Quid per hoc cessit ut proficeret. Unde subdit: Ut omnes facerem salvos. Attende quod in his verbis: F
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e argueret nͨ infirmis copat̾et᷑. ꝙ ẽ sensus.
m̾cedem habeo si ex dilcõe ita fatio ut potiꝰ pa¬
tiar penuriã ꝙͣ. abutar pͥate qr utiq fat̾em
si sũptuosũ c̃dentib euuͣgłm eẽ ĩportune exi¬
gendo ł uuliscrete accipiendo monstͣrem. Uñ

Expanded text:
bere argueret, nec infirmis compateretur. Et est sensus: Mercedem habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e̾t iudeũ sũ qͥdam pritant. lib̾e̾ erũ illa fe¬
cit sĩc ait. Curũcisus qͥs uocatꝰ ẽ ñ adducat
gͥ hanc sñam suam fes̃ alla q̃ ñ intelligentibꝰ
ꝙ parũ attendentib finxisse putatꝰ ẽ. Iuds̃
enĩ erat & circũtisus uocatꝰ. noluit addut̾e̾
p̃putiũ .i. noluit ita uiuere acsi circũcisus

Expanded text:
geret Judaeum, sicut quidam putant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus quis vocatus est, non adducat  hanc sententiam fecit illa, quae non intelligentibus et parum attendentibus finxisse putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit adducere praeputium, id est noluit ita vivere ac si circumcisus
Abbreviated transcription (Latin):
sem sub lege seruiłr. ꝙ qͣre eis ita fẽs sũ ũ
lucͥfat̾em eos qͥ sub lege erant. Qͥ sub lege e¬
rant samaritani intelligunt᷑. St̃ ã ex origi¬
ne ꝑsaꝵ ꝙ assẏrioꝵ qͦs rex assyrioꝵ sublatis
filiĩs isrł posuit ad intolenda loca samarce. Et¬

Expanded text:
e serviliter. Et quare eis ita factus sum? ut lucrifacerem eos qui sub lege erant. Qui sub lege erant Samaritani intelliguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel, ad incolenda loca Samariae
Abbreviated transcription (Latin):
xxͣx. amios. Non ẽ aũ fas cłr̃e ꝙ ui resur¬
rectõe accidat corꝑi maguitudo qͣm ñ ħuit.
nͨ maioꝵ corꝑa redigenda sunt ad modum
dũici corꝑis. ꝑiret enĩ młtũ de ilł corꝑibꝰ
cũ nͦ ꝑtturꝰ sit capillus sic̃ cdũs ait. nͨ capil¬
lus de capite ur̃o ꝑibit. Nicħ eĩ decͣctũ qͦli¬
bet mͦ de corꝑe humano ꝑitm ẽ. tta eĩ mo

Expanded text:
XXX annos. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim detractum quolibet modo de corpore humano
Abbreviated transcription (Latin):
hoc decebit. Resurgent gͦ sc̃oꝵ corꝑa sñ ullo
uino. sñ ulla deformitate. Neq illa t̾rena
man̾es q̃ discedente aĩa fit calauer ita re¬
surrõe reparabit᷑ ut ea q̃ dilabunt᷑ qͣmuiᷤ
ad corpꝰ redeaut unde dilapsa ft̃. ad easdẽ
qͦ corꝑis partes ubi fu̾int redire nec̃e
sit. alioqͥn: capilł ꝙ uuguib ĩmod̾ata &

Expanded text:
corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate neque illa terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin capillis et unguibus immoderata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ clarã cognitdem nob̃ dedit. uos dico ma¬
nentes in om̃i patĩa contͣ adu̾sa ħita. ꝙ lon
ganimitate diut᷑ni laboris. & ħ ñ ex tͥsticia
łex necessitate.A
s cũ gaudio.¬

Expanded text:
 claram cognitionem dedit. Vos, dico, manentes in omni patientia, contra adversa habita, et in longanimitate diutini laboris. Et hoc non ex tristitia, vel ex necessitate, sed cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
si ualet ĩmunis ẽ. ꝙ iulicis ñ ẽ sñ accusa¬
ñ ẽ accusatꝰ. Uel modicũ fer .i. iste unꝰ for¬
nicator alios suo exemplo ad pec̃m thendo
est m̃brũ uet̾is hois ꝙ acidꝰ. eiecto gͦ illo forni¬
catore: uetꝰ f̾mentũ eicit᷑. Expͣgate tlico ut si

Expanded text:
accusanon est accusatus. Vel, modicum fermentum, id est unus fornicator alios suo exemplo ad peccatum trahest membrum veteris hominis, et acidus. Ejecto igitur illo fornicatore vetus fermentum ejicitur. Expurgate, dico, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ: Hic q̃rit᷑ utrũ ip̃a lex sit mata. q ui
lut̾e. q̃ uerba male intellẽa fomitẽ insanie fu¬
rori manicheoꝵ subminisfr̃t. Manichei enĩ
legẽ moysi dit̃ ñ a deo cdatã. ꝙ eã exͦ ꝯtrariã
płi q̃ si uitellig̃t conaut᷑ ꝯuinc̾e catholicos. Ot
gͦ sensit apłs posse intelłi opponit. ut ꝙ hoc sein¬
ẽ ꝙ aux̃ iures pec̃i dernens a bona oꝑatõe. Ergo¬

Expanded text:
Quid ergo? Hic quaeritur utrum ipsa lex sit mala, quia litterae; quae verba male intellecta fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarent. Manichaei enim legem Mosi dicunt non a Deo datuae non intelligunt, conantur convincere Catholicos. Quod ergo sensit Apostolus posse intelligi, opponit, ut et hoc se inest, et auxit vires peccati detinens a bona operatione. VER
Abbreviated transcription (Latin):
tende qd̾ att. Ip̃a iniusibilia intellcã ꝑ ea que
q̃s imsnsas ꝙ ꝓpetuas esse intellexert̃. ip̃m ꝯtli¬
torem incõparabilem. ĩmensũ. et̾nũ. iñte ꝯspex¬
ert̃. Uidert enĩ sũmi philosophi qͦs cẽtis ñ in¬
m̃tto fama atq gła p̃latos c̾nimꝰ iullũ tor¬

Expanded text:
isibilia intellecta per ea quae quas immensas et perpetuas esse intellexerunt, ipsum Conditorem incomparabilem, immensum, aeternum mente conspexerunt. Viderunt enim summi philosophi, quos caeteris non immerito fama atque g
Abbreviated transcription (Latin):
eos adiunit. Hoc dic̃ ne sola nata suffic̾e ui¬
deret᷑. Ut enĩ ds qͥ nata inuisibił ẽ. ꝙ̃ a uisi¬
bilib posset sciri. opus fecit ꝑ qued opificẽ
uisibilitate sui manifestauit. ut ꝑ certũ in¬
certũ poss sciri. Et ille d̾s omiũ esse crederet᷑
qͥ hoc fec̃. qd̾ ab hiis impossibile ẽ fi. Hẽc phi¬
losophi nobiles q̃siert qͣi int̾rogantes crea¬
t᷑as de creatore. ꝙ om̃tum specie at dispositõe
qͣi uoce respondente ex arte artificẽ cogno

Expanded text:
uvit. Hoc dicit, ne sola natura sufficere videretur. Ut enim Deus, qui natura invisibilis est, etiam a visibilibus posset sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit, ut per certum incertum posset sciri, et ille esse Deus omnium crederetur qui hoc fecit quod ab his impossibile est fieri. Haec philosophi nobiles quaesierunt, quasi interrogantes creaturas de Creatore, et omnium specie ac dispositione quasi voce respondente ex arte artificem cogno
Abbreviated transcription (Latin):
is nati st̃. ꝙ sub creatoris uen̾atõe nati st̃ ex
parte. Uel ita. ut agat de aliis iã naus qͥ in in
fidelitate iã remanent si uicissim se dimittñt.
q. dico ut fideł ñ dumiitat infidełe. Alioqͥn .i.
si uos inuitẽ dimiititis filii ur̃i qͥ maiorẽ ꝑtẽ
secunt᷑ ĩmundi eẽnt .i. in insidelitate remane¬
bt. maior enĩ fr̃ erat numerꝰ infideliũ ꝗͣ fide

Expanded text:
eratione nati sunt ex pare. Vel ita, ut agat de filiis jam natis quae in fidelitate remanent, si vicissim se dimittunt. Quasi dicat: Dico ut fidelis non dimittat infidelem. Alioquin, id est si vos invicem dimittitis, filii vestri, qui majorem partem sequuntur, immundi essent, id est in infidelitate remanebunt: major enim tunc erat nume
Abbreviated transcription (Latin):
uel de hoc qr pͥora bona oꝑa peccando fecer̃t
irrita. Mortua eĩ oꝑa dic̃ pcc̃a qr occid̃t aĩas.
uñ in lege phibebat᷑ tang̾e mortuũ. Tangit
enĩ mortuu̾m qͥ fac̃ ꝑcẽm. Uel pͥora oꝑa ꝑ seq̃nꝰ
malũ mortua erant. Pentt̾e ã ab his ẽ fun¬
dam̃tũ sñ qͦ nicħ honi edificat᷑. Qͣ ẽ aũ mortu
is oꝑib penitere nͥ ab hiis q̃ oportet mortisi
aliunde putant ẽẽ iusticiam. contͣ hanc fece¬
runt qͥ in lege iꝰticcam q̃rt̃. ꝙ fundasntũ ꝙ̃¬

Expanded text:
el de hoc, quia priora bona opera peccando fecerunt irrita. Mortua enim opera dicit peccata, quia occidunt animas. Unde in lege prohibebatur tangere mortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens malum, mortua. Poenitere autem ab his est fundamentuis operibus poenitere, nisi ab his quae oportet mortificaliunde putent esse justitiam. Contra hanc fecerunt qui in lege justitiam quaerunt; et fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
retis palicoꝵ hominũ insidias ꝯtẽpnendas.
ut eĩ stintlla res parua ẽ ꝙ penedũ c̾nit᷑ ñ
uidet᷑. s si fomitẽ cõphendit ꝙ nut̾m̃ta sui
inuen̾it: menia urbes latissimas. saltꝰ. regi
ouesq ꝯsumit. Et sic̃ ferintũ res modica uide¬
t᷑ q nichili s cũ farine ꝯsꝑsũ totã massam
ꝙ mixtũ ẽ. ita ꝙ doctrina ꝑu̾sa ab uno inci¬
piens uix duos aut tres primũ in exordio
reꝑit auditores s paulatĩ ut cant̾ serpit
in corꝑe: ꝙ iuxta uulgare ꝓu̾biũ: uniꝰ pe¬
cudis scabies: totũ cõmacłat gregẽ. G &
scuitilla statim ubi apparu̾it extinguenda
ẽ. ꝙ ferm̃tũ a masse uicinia semouendũ.¬

Expanded text:
tetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, et pene, dum cernitur, non videtur, sed si fomitem comprehenderit, et nutrimenta sui invenerit, moenia, urbes latissimas, saltus, 158 regionesque consumit; et sicut fermentum res modica videtur et nihili, sed cum farina conspersum totam massam quod mixtum est: ita et doctrina perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut apparuerit, exstinguenda est, et fermentum a massae vicinia semovendu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei bonũ fuisse testat᷑. s neqͥcia maloꝵ im¬
peditos fuisse ne cutsũ suũ efficatia ꝑseue¬
raute ꝯsũmarent. testat᷑. u̾ñ: ut nulli eoꝵ
credant hortat᷑. subdens. s uos H emini
illoꝵ deinceps ꝯsenseritis. saltẽ eos audiẽ¬
do qͥ oꝑa legis seruanda suadent. eu̾ugłice
u̾itati obedire ñ sinentes. ꝑsuasio eĩ .q. id̾o¬

Expanded text:
alorum impeditos, ne cursum suum efficacia perseverante consummarent. Unde ut nulli eorum credant hortatur, subdens, sed vos nemini illorum, deinceps consenseritis, saltem eos audiendo qui opera legis servanda suadent, evangelicae veritati obedire non sinentes. Persuasio enim.
Abbreviated transcription (Latin):
ñd̃ posst̃ cognostẽ deũ. gͥ quẽ ñ potuert illi
nose nͦ hr̃e. isti potuer̃t hre antequã nosse.
uiuentes corꝑa sua uiolant. maxĩe ille qͥ iro¬
orẽ prĩs habebat. ꝙ qr tẽplũ dei uiolans disꝑde¬
tꝰ. Io nemo secucat se. uel uos. q. d̾s hoc negli

Expanded text:
nondum possunt cognoscere Deum. Igitur quem potuerunt illi nosse, nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. viventes corpora sua violant, maxime illi qui uxorem patris habet, et quasi templum Dei violans disperdetur. Ideo nemo seducat se, vel nos
Abbreviated transcription (Latin):
ł narratõe uelut in uniꝰ coloris corꝑe appaten¬
tia lepre cõꝑant᷑ ħuana corꝑa cliu̾sis tolorib
uarianti atq macłanti tales uitandr st̃: sic̃
tes oĩa ẽẽ munda mundis nͨ escaꝵ ħundanti¬
is ł uarietati ꝙ diffr̃ẽ eẽ studend̾. Uñ subdit.

Expanded text:
l narratione, velut in unius coloris corpore apparentia; leprae comparantur humana corpora diversis coloribus varianti atque maculanti. Tales vitandi sunt, sicut tes omnia esse munda mundis, nec escarum abundantiae varietati, et differentiae esse studendum. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ ẽẽ poc̃m escis affluere s bonũ ẽẽ. Alii
uͦ sr̃sticiose dicebant abstinend̾ eẽ a q̃bdam
cibis qͦs lex ꝓhibet qͦsdã ꝯcedens qͥ escaꝵ diffr̃a
ꝙ obseruatõe młtos seducebant contͣ qͦs õs
apłõ agit hic dicens. Doct̾ns uarus .s. que¬

Expanded text:
qui non esse peccatum escis affluere, sed bonum esse. Alii vero superstitiose dicebant abstinendum esse a quibusdam cibis quos lex prohibet, quosdam concedens qui escarum differentia et observatione multos seducebant, contra quos omnes Apostolus agit hic, dicens: Doctrinis variis,
Abbreviated transcription (Latin):
ita facite ut dixi. hoc añ deb̾e fĩ in minori appa
ĩpeliunt. ita & uos ab offendiclłis debetis absti¬
nere. Attende ꝙ de reb ñ laudandis tͥhuntur
młte siłitudines. ut in euugłio de iniͦ uidice
qͥ iuduã nolebat aulire. ꝙ de illo pigro qͥ ñ pp̃
amitictã s teclio uictꝰ panes cõmodat pecenti.
ꝙ in pͦs dat᷑ siłitudo de marso qͥ intantat ut edu¬
cat aspidem de tenebrosa cau̾lia. ita ꝙ hic ñ cõ¬
hitrir

Expanded text:
Ita facite ut dixi, haec autem debere fieri, in minori appant; ita et vos ab offendiculis debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna. Et ita hinc non comahitur
Abbreviated transcription (Latin):
epaphras. Archippꝰ uͦ ii eis m̃ist̾iũ acceꝑat. epa¬
phras aũ ab eis oruitidꝰ ab apło instructꝰ doc-¬
triuã archippi ꝯfirmau̾at. Archippo uͦ p̃di¬
cante ꝙ p̃dicatõem eiꝰ epaphra ꝯfirmante gͣ¬
eu̾t̾e nitebant᷑ carnales obseruantias p̃di¬
cantes & pħilophicis disputatõib simpli¬
citatẽ eoꝵ irretire conantes. His gͥ suꝑueni¬
entib ꝙ carnales obseruantias p̾dicantibꝰ
in cdubiũ ilł uen̾at qͥb potiꝰ credend̾ esset
Uñ paulꝰ cꝰ auctoritas celebris erat. q. me¬
dius iudicat q̃ pars potiꝰ fit tenenda scri¬
bens eis ab epheso. Describit aũ xp̃m ꝙ etꝰ¬

Expanded text:
Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, et praedicationem ejus Epaphra confirmante, gevertere nitebantur, carnales observantias praedicantes et philosophicis disputationibus simplicitatem eorum irretire conantes. His igitur superentibus, et carnales observantias praedicantibus, in dubium illis venerat, quibus potius credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat quae potius sint tenenda, scribens eis ab Epheso. Describit autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾. sp. h.i. qͦꝵ iã sp̃s qͣi in sacrificiũ oblatisunt
deo. & diuino caritatis igne succensi gementꝰ
ui nob̾ ip̃is p̃ter corpꝰ .i. exceptis corꝑis mole¬
stiis suspirantes et̃ue ierłm. uos dico expec¬
tantes sece᷑ fortit̾. nec dilatõe nͥ adu̾sis fracti
corꝑe fr̃ã ẽ. Nond̾ eĩ corpꝰ resormatũ ẽ in illã ce¬

Expanded text:
 spiritus quasi in sacrificium oblati sunt Deo, et divino charitatis igne succensi, gemimus in nobis ipsis, praeter corpus, id est exceptis corporis molestiis suspirantes aeternae Jerusalem. Nos dico, exspectantes, secure et fortiter, nec dilatione, nec adversis fracti,corpore facta est. Nondum enim corp
Abbreviated transcription (Latin):
am hrites ut alii genumiꝰ in nos ł iinos ip̃os
carne ꝙ m̃te q in nob̾ ẽ uñ gemimꝰ ñ solũ ꝓ
aliis hoc capłm si ita ut tͣctatsi ẽ aꝑiat᷑ ñ incĩdi¬
mus in illas molestias qͥb pleriq hoies cont᷑
tatholitam cliscipuinã q̃ta adĩe cogunt. Scio

Expanded text:
am habentes, ut alii gemimus in nos, vel in nobis ipsis carne et mente, quia in nobis est, unde gemimus, non solum pro aliis. Hoc capitulum si ita ut tractatum est aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio
Abbreviated transcription (Latin):
Et obscuratũ ẽ. tumore suꝑ¬
pentiũ. Iuie. obunbñte ita ut sit insipi¬
ens .i. pauatin usq ad insipientiam cor eoꝵ de¬
ductũ ẽ. Nebula enĩ eproris cont̾it cor illoꝵ. qr
cũ creatorem extreatis cognouissent. ñ sic̃ deũ
glorificassent ampliꝰ obticsi sunt. Unde obscura¬
tũ ẽ cor eoꝵꝑ: Ecce ex hac suꝑbia. dicentes enĩ
ore ł corde se esse sapientes. a se ñ a deo. stulti
fc̃i st̃ indeũ. Ecce illa q̃ dix̾at hic aꝑte assignat.¬
.s. qͦ euanuert̃ qd̾ ostencsit ibi cdicentes se eẽ
sapientes ubi culpa monstrat᷑ ꝙ qͦmͦ obscura¬
tũ ẽ cor eoꝵ ibi stulti fc̃i st̃. qd̾ ẽ uiudicta.Sa¬
pientes eñ in natis rerũ: stulti fc̃i sũt in deo.
Inuestigabant enĩ rõnem phisicã ꝑscrutanteᷤᷤ
cursus siderũ. ꝙ qͣntitates clem̃toꝵ. Deũ aũ
hoꝵ sꝑnebant. ideoq stulii sunt. Si enĩ ħ
laudanda st̃ qͣntomag̃ creator illoꝵꝰ Uid̾ert
gͦ qͦ ueniend̾ ess. s ingͣti ei: qͥ illis p̃stitit ut

Expanded text:
e, obscuratum est, tumore superbiae obdurante, ita ut sit insipiens, id est paulatim usque ad insipientiam cor eorum deductum est. Nebula enim erroris contexit cor illorum, quia cum Creatorem ex creaturis cognovissent, nec sicut Deum glorificassent, amplius obtusi sunt. Unde obscuratum est cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecce illa duo quae dixerat, hic aperte signat evanuerunt, quod ostendit, ibi, dicentes se esse sapientes, ubi culpa monstratur; et quomodo obscuratum est cor eorum, ibi, stulti facti sunt, quod est vindicta. Sapientes enim in naturis rerum, stulti facti sunt in Deo.Investigabant enim rationem physicam, perscrutantes cursus siderum et quantitates elementorum; Deum autem eorum spernebant. Ideoque stulti sunt. Si enim haec laudanda sunt, quanto magis Creator illorum? Viderunt ergo quo veniendum esset, sed ingrati ei qui illis praestitit ut
Abbreviated transcription (Latin):
dit hiis. atq consentit. iuncit᷑. capit᷑. thitur.
Uel ita afficiant corꝑas. ip̃i dico agentes con¬
tumelias u semetip̃is .i. in suo sexu mascłi
maloꝵ est. Qͥ gͦ dic̃ desi hõies ad ista ñ cog̾e
s dignos deseri tm̃ desere uerissime ddic̃. Desi̾t
aũ ds ñ apponendo grãm uel appositã sb̾tͣ¬
hendo. Manifestũ ẽ enĩ deĩt oꝑari in tordibꝰ
hõi ad uiclinandas uoluntates eoꝵ qͦcũq
uolu̾it. siue ad bona ꝓ m̃ia sua. siue ad ma

Expanded text:
dit his atque consentit: vincitur, capitur, trahitur, ecedentis peccati. Vel ita, afficiant cor, ipsi dico agentes, contumeliis in semetipsis, id est in suo sexu, masculmalorum. Qui ergo dicit Deum homines ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere, verissime dicit. Deserit autem Deus non apponendo gratiam, vel appositam subtrahendo. Manifestum est enim Deum operari in cordibus hominum ad inclinandas voluntates eorum quocunque voluerit, sive ad b
Abbreviated transcription (Latin):
hõis. Ecde ͦm obcecatũ ẽ toreoꝵ. ut uidelicet
maiestatẽ inuisibił dei que ex cixatĩs agno¬
uerant. si in hõies. s qd̾ penuis ẽ ꝙ iuexensabi¬
lecrim̃. in siłitisdinẽ hominũ ĩnuitarent. ut
forma corruptibił ds̃ ab eis uocet᷑. hoc ẽ simu¬
lachrũ horis. ut qͦs uiuos ħ nõie donare ñ au¬
deant mortuoꝵ uagines in głam łi recipi¬
ant. qͣnta ebitudo. qͣnta ẽ stulticia hoꝵ aput
q̾s plus pͭ imago qͣm uitas: ꝙ potiores sc̃ mor

Expanded text:
elicet majestatem invisibilis Dei, quem ex creaturis cognoverant, non in homines, sed quod pejus est et inexcusabile crimen, in similitudinem hominum immutarent, ut forma corruptibilis, Deus ab eis vocetur, hoc est simulacrum hominis, ut quos vivos hoc nomine donare non audeant, mortuorum imagines in gloriam Dei reciperent. Quanta hebetudo! quanta est stultitia eorum, apud quos plus potest imago qu
Abbreviated transcription (Latin):
ds oꝑari in corde hois ad inclinandã uolun¬
tatẽ eiꝰ ad malũ qd̾ ñ ita ẽ intelligendum
qͣi d̾s malitiam imꝑtiat᷑. s qr sic̃ apponit
grãm. unde inclinatur hõis uoluntas ad
bonũ. ita subthit qͥbdã q̃ subtracta iueur¬
uerunt ueritatem lei in m̃

Expanded text:
s operari in cordibus hominum ad inclinandam voluntatem eorum ad malum: quod non ita intelligendum est, quasi Deus malitiam impertiat, sed quia sicut apponit gratiam, unde inclinatur hominum voluntas ad bonum, ita subtrahit a quibusdam, qua subtracta incurverunt
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ sapientes. Non debebant sibi arrotare qͥd̾
ds donau̾at. nec se iactare ex eo. qd̃ ñ a se ip̃is
s ab illo habebant. Qd utiq ilł credendum
fuit. ut ad hoc tenend̾ qd̾ usdere pot̾att. ab
illo sanarent᷑ qͥ ded̾at ut iuderent. Si enĩ ħ
fac̾cnt hũilitatẽ seruarent. ꝙ possent pur¬
gari. atq illi beatissime ꝯtẽplatõi coherere.
qr uͭ suꝑbia erat in eis: obumbrauit eos ceci¬
tas. Qđ enĩ curiositate inuenert. ꝑ suꝑbiam

Expanded text:
se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere. Quia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate invenerunt, per superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
mulũ ebitucłis ostendendũ. Sic enĩ dei ma¬
iestatẽ ꝙ głam minuer̃t. ut hoꝵ q̃ minima
ꝙ parua st̃ siłitudini lei honorificentiam
darent. Hic gͦ dãpnat simulach impioꝵ. i
qͥb alii solem. alii t̾ram. alii hores mortu¬
os ꝙ huimodi plura uen̾abant. Ideo aũt dic̃.
nulach diu̾sis tẽporib a romanis colebant᷑.
Mos enĩ fuit ab antiqͦ romanis adorare simu¬
ab aduentu enee in italian. Uolutrũ aũ ꝓ qͣ

Expanded text:
. Sic enim Dei majestatem et gloriam minuerunt, ut horum quae minima et parva sunt similitudini, Dei honorificentiam darent. Hic ergo damnat simulacra impiorum in quibus alii solem, alii terram, alii homines mortuos, et hujusmodi plura venerabantur. Ideo autem dicit, ulacra diversis temporibus a Romanis colebantur. Mos enim fuit ab antiquo Romanis adorare simuab adventu Aeneae in Italiam. Volucrum autem et
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ suã sic cͥcũcisio suã exig̃ iꝰtifiͤatonẽ. hoc
iõ ait. ut uel t̾rore tã unumãbiliũ obser¬
uatõnũ q̃ in lege scͥpte st̃ ne õs ĩplere coge¬
rent᷑. ꝙ nec ip̃i uidei nͨ pr̃es eoꝵ ĩplere po¬
tuer̃t sic̃ petrꝰ ait. abstinerent ab his qͥb
eos aliqͥ subice̾ cupiebant. Euacuati.q.¬

Expanded text:
icationem. Hoc ideo ait, ut vel terrore tam innumerabilium observationum quae in lege scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Judaei, nec patres eorum implere potuerunt, sicut Petrus ait, abstinerent ab his quibus eos aliqui subjicere cupiebant. Evacuati.
Abbreviated transcription (Latin):
habu̾it. Post̾ morte uͭ sare de alia uxore
.s. cethura: alios genuit qͥ ñ ꝑtinent ad hãc
ã geneseos ignorantes putant solos duos fi¬
lios hũisse abraham. s hos cõmemorat
gula exgqͥtur innuens aliqͥ. egregiũ in
Ut᷑q qͥdem de abraham natꝰ ẽ s du̾sa oꝑ¬

Expanded text:
us Post mortem enim Sarae, de alia uxore, scilicet Cethura, alios genuit, qui non pertinent ad hanc brum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemoratgula exsequitur, innuens aliquid egregium in Uterque quidem de Abraham natus est, sed diversa o
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ genuit demonstrans ꝯsuetudo naturã:
silũ uͦ declit ꝓmissio sig̃cans grãm. Ibi hu¬
manꝰ usus ostendit᷑. hic idliuinũ b̃nficrum
cõm̃dat᷑. Natꝰ ẽ gͦ ysinahel sic̃ nascunt᷑ ho¬
mines ꝑmixtione utusq sexꝰ usitata le

Expanded text:
it. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines
Abbreviated transcription (Latin):
do. Ideoq diuna ꝑuidentia heticos ẽẽ mstoᷤᷤ
ꝑmitrit. ut cũ insultant nob̃ ꝙ int̾rogant
nos q̃ nescunꝰ ł sic extutiamꝰ pigͥciam. ꝙdi¬
uinas scͥpt᷑as nosse cupiamꝰ. Uñ ait. oꝑtet he¬
ses eẽ. Noñ uult apłs nͦ optat ut heses sint

Expanded text:
do. Ideoque divina providentia haereticos esse multos permittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Oportet haereses esse. Non vult Apostolus nec optat ut haereses sint
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ dicendo noluit hoĩem ab hor̃e iudica¬
ri ex arbito suspitõis. ł &̃ extͣ ordlinarium
usurpato iuilicio s potiꝰ ex lege iłi. ẜ ordinẽ
eccłie. siue ultro ꝯfessum siuie accꝰatũ ꝙ ꝯuic¬
tũ. Eam gͥ nõiatõem hic intlłi uoluit apło

Expanded text:
Hoc igitur dicendo noluit hominem ab homine judicari, ex arbitrio suspicionis, vel etiam extra ordinarium usurpato judicio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatum et convictum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
agentilib. Alioqͥn enĩ .i. si p̃cepissem gentili¬
b ñ cõmisceri. debu̾atis exisse de ħ m̃do .i. ne
cesse eẽt de sũdana ꝯu̾satõe exire c̃ ubiq tales
sint. son enĩ posst̃ hõies in hoc m̃do uiuentes
do exisse .i. meliꝰ esset uob̾ mori. Cõpendiũ ei est
male agentib si citiꝰ moriant᷑. ꝙͣ diuetiꝰ in poc̃is¬

Expanded text:
gentilibus. Alioquin, id est si praecepissem gentilibus non commisceri, debueratis exisse de hoc mundo, id est necesse esset de mundana conversatione exire, cum ubique tales sint. Non enim possunt homines ido exisse, id est melius esset vobis mori. Compendium enim est male agentibus, si citius moriantur, quam diutius in pec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ un pͭ ꝙ nult impłe. Spei clico existentis
deatis eũ. ꝙ ita eos animat. Uel añ deum
existit qr ei bñ placet. ñ ad aspectũ hoim
q eo au

Expanded text:
 et vult implere; spei, dico, existentis deatis eum, et ita eos animat. Vel, ante Deum existit, quia ei bene placet, non ad aspectum hominum, et eo au
Abbreviated transcription (Latin):
senserãt. Io gͦ dignitatẽ suppͥmit qr de eo
recte sentiebant. Et est intent̾o apłi ẽ uilxͣ
epła cohortari philippenses ad pat̾iam ꝯtͣ
tͥbulatões ꝙ ad constantiã contͣ ꝑseudo p̃¬
dicatores. Modus talis. more solito salu
plorans. eis maiora bona ut in uirtutib
crescentes ad ꝑfectõnẽ ꝑueniant. deinde
ad patĩam tribulafonũ monet exͦ suo ꝙ¬

Expanded text:
senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito saluto eis, implorans eis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ tandẽ moralem amonitõem int̾¬
serit. ꝙ ꝓpe finẽ de gr̃a quã sibi romam
ꝑ epafroditsi miserant. gaud̾e se dicit.
ut eadẽ q̃ scͥbit ab eobũ accipiant. serui
senirent. conditõem fatet᷑ qr casto timo
re xͦ subditi ue libi st̃. Sic̃ enĩ luo timore ᷤᷤ¬
st̃ qͥ faciunt duo gn̾a tim̃tium: sic due

Expanded text:
 tandem moralem admonitionem interserit, et prope finem de gratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi sentirent. Conditionem fatetur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo g
Abbreviated transcription (Latin):
qr minores p̃mittit ad huilitatẽ inui-¬
tat. ꝙ qr hos subnectit: ostendit ñ esse
aliquẽ adeo ꝑfc̃m qͥ ñ indigeat hat moni¬
tõe. Uel paulus scribit ꝙ timotħs om̃ib
scĩs qͥ st̃ philipp̃. scribit dico: rũ ep̃is ꝙ

Expanded text:
 minores, ad humilitatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum episcopis et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot᷑ tͣnsire n̾ bibat᷑: & qđ orat dñs
utiq ꝓhis orat. qͦs c̃ his maneis ipse sal¬
uauit. qͦs & pat̾ saluandos reliqt. Nc̃
uͦ sacͣm̃tũ mortis ꝑacturꝰ patrẽ his custo¬
dẽ p̃cat᷑. & missi in eo angłi. si tñ ita ẽ
ñ ambigua p̃se̾ntia ẽ. & obtente p̾cisma¬
infestata securitas ẽ. & cũ eos consũma

Expanded text:
nsire nisi bibatur: et quod orat Dominus; utique pro his orat, quos cum his manens ipse salvavit, quos et Patri salvandos reliquit. Nunc vero sacramentum mortis peracturus, Patrem his custodem precatur: et missi in eo angeli, si tamen ita est, non ambigua praesentia est; et obtentae precis manifesta securitas est, cum eos co