comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis gnoro mod odicisscio ego quod modo intellegam ne scio
annon quod intellegam ubienimait . quod operor ignoro
dixit ignoro Non approbo non accepto non mihi plac&
non consentio non laudo: Nonenim & xp̃seos ignorabat
quibus dicturus est: Non nouiuos prorsus &iam hoc intelle¬
go quodenimoperor ignoro quia quod non fatio ignoro
Nonenim ego operor illud. sed id quod inme habitat peccatũ
ldeo gnoro quia ego non facio sicut dictum est dedño Eumqui
non nouerat peccatũ quid est non nouerat ẽrgo non nouerat
quod arguebat : non nouerat quod puniebat: si ergmae
uerat quod puniebat iniustepuniebat. qui auero iustepuni¬
ebat . nouerat quod puniebat. & ta men peccatũ non nouerat
quia peccatum non fecerat: quodenim operor ignoro: Non
enim quod uoloago sed quododi illud fatio: siautem quod nolo
hoc fatio. consentio legi qmbona est Nuncautem accepta

Expanded text:
dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. An hoc est quod intelligo? Ubi enim ait, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia quod non facio, ignoro. Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, sicut dictum est de Domino, Eum qui non noverat peccatum . Quid est, non noverat? Ergo non noverat quod arguebat? non noverat quod puniebat? Si ergo non noverat quod puniebat, injuste puniebat. Quia vero juste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia peccatum non fecerat. Quod enim operor, ignoro: non enim quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, hoc facio; consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem, accepta
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis concupiscentiaemeae ad sensum non prebeam
quamuis posteam non eã. resisto enĩ auestomentem.
ũ o dnoni teneo menbrax & tamen fit ime quod nclo
quod nonuult clex nolo cum lege : quod non uule nolo
minente. sed magis ego sum inmente quam in carne:
quia egosum incarne ego sum inmente egosum inregen¬
tei diens enmmiregit caro regitur & magir sumego meo
quod rego quam ineo in quo regor quia ergomagis
ego inmente Nuncautẽ iam non ego operor illud. Nunc
autem quidem nuncautẽ iamredemptus. quifui antea
subpeccato uenundatus: lamaccepta gratia saluatoris.
utmente condelector legiđi. Non ego operor illud.
sed quod habitat in mepeccatum: scio enimquia non habitat
inme. iterumergo inme. audi quod sequitur. hoc est incarne
meabonum uelleenim adiac& mihi scio quid scis quia non
inhabitat in me hoc est in carnemeabonum: lamdudum
dixeras quod operor ignoro sugnoras quo modo scis modo

Expanded text:
quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult, nolo:in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego in mente: Nunc autem jam non ego operor illud. Nunc autem, quid est? Nunc autem, jam redemptus, qui fui antea sub peccato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc est in carne mea bonum. Velle enim mihi adjacet. Scio. Quid scis? Quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Jamdudum dixeras, Quod operor, ignoro. Si ignoras, quomodo scis? Modo
Abbreviated transcription (Latin):
cupisces quid uolo egonon concupiscere uolendo quod
uult lex consentio legi qm̃bona est: sidicer& lex¬
non concupiscere & ego uelim concupiscere. non consenti¬
rem legi &omnino abilla uoluntatis ꝑuersitate diuersus
existerem. Dicente enim lege non concupiscess & egoue li
concupiscere non consentio legiđi: Quid modo quiddicis.
olex non concupisces & ego nolo concupiscere: etego nolo
quodnonuis nolo. Id eo consentio quod nonuis nolo: Non
imple legẽ in firmitas mea sedlegem laudat uolunta smea
ergo si quod noloago & ideo consentio legi quia nolo quoa
non uult: Nonquia ego ago quod nolo ipsud enim agere
concupiscere est: Non concupiscentiae consentire neali¬
quisiam in apło peccandi sibiquerat exemplũ &x d& malũ
exemplũ non quod uoloago Quidenim lexdicit non con¬
cupisces & ego nolo concupiscere & tamen concupisco

Expanded text:
cupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod cupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult lex, consentio legi, quoniam bona est. Si diceret lexNon concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentirem legi, et omnino ab illa voluntatis perversitate diversus existerem. Dicente enim lege, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentio legi Dei. Quid modo? quid dicis, o lex? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et ego nolo; quod non vis, nolo: ideo consentio, quia quod non vis, nolo. Non implet legem infirmitas mea: sed Legem laudat voluntas mea. Ergo si quod nolo, hoc ago; ideo consentio legi, quia nolo quod non vult, non quia ago quod nolo. Ipsum enim agere concupiscere est, non concupiscentiae consentire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco;
Abbreviated transcription (Latin):
mihi est non uici. Non quod uolo ago. sed quod odi illud
facio quod facis concupisco & si concupiscentiae non con
sentio & si post concupiscentias meas non eo tamenadhuc
enim ego inmente. & alius in carne: sed quidigitur
ipseego quia ego inmente. ego in carne: Non enimduae
naturae contrariȩ. sed exutroque unus homo quia unus
ds a quo factus est homo, Igitur ipse ego ego ipse. mente
seruio legiđi carne autem legipeccati: Quiergonolle
& tamenest: Non quod uolo ago quia concupisco & nolo:
non quod uoloago sed quododi illud fatio. Quidodi
concupiscere : odi concupiscere & tamen ego illud carne
nonmente. Quododi illud facio. si autem quod nolo¬
illud fatio consentio legi  bonaest: consentires legi
si quod ueller faceres facis quod lex odit quomodo
consentis legi prorsus siquodnolo hoc facio consen¬
tio legi qm̃bona est: Quomodo quod iub& lex non con¬

Expanded text:
mihi est non vinci. Non quod volo, hoc ago; quod odi, illud mihi est non vinci. Non quod volo, hoc ago; quod odi, illud facio. Quid facis? Concupisco. Etsi concupiscesentio, et post concupiscentias meas non eo, tamen adhuc enim ego in mente, et alius in carne. Sed quid? Igitur ipse ego: quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipse ego, ego ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Menteet tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente: Quod odi, illud facio. 10. Conillud facio; consentio Legi, quoniam bona est? Consentires legi, si quod vellet faceres: facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prorsus, Si quod nolo, hoc facio; consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? Quia jubet lex, Non con
Abbreviated transcription (Latin):
ubi feru& pugna. quaredesperatur uictoria quando erit
uictoria quando obsorb&ur mors inuictoria: tunc enim
uoxerit trium phantis. non sudor pugnantis: Quae futu¬
ra est uoxilla triumphantis cumcorruptibile hoc in¬
duerit incorruptionẽ & mostale hoc induerit in mosta¬
litatem: uides uictorem. audi exaltantẽ. expectatriũ
phantem: tunc sermo qui scriptus est. absosta est mors
inuictoria: ubi est mors consensiotua. ubi est morsacu¬
leustuus libi est̃ ecceerat . & non est ubi est morscontentio
tua : eccemostis contentio. non quod uolo ago, etce mostis
quialex sp̃italis. ego autem carnalissum. Mente enim spiri¬
talis. corpore carnalis. quando totus sp̃italis c̃um seminatur
corpus animale resurg& corpus sp̃itale. Modo ergo quando
feru& mostis contentio non quod uolo ago expaste spiritalis.
expaste carnalis. expaste meliore spiritalis. expaste infe¬
riore carnalis. Adhuc confligo non dumuici, Magnum

Expanded text:
Ubi fervet pugna, quare desperatur victoria? Quando erit Ubi fervet pugna, quare desperatur victoria? Quando erit victoria? Quando absorbebitur mors in victoriam. Tunc enim vox erit triumphantis, non sudor pugnantis. Quae futura est vox illa triumphantis, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem? Vides victorem, audi ui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Ubi est? Ecce erat, et non est. Ubi est, mors, contentio tua? Ecce mortis contentio: Non quod volo ago. Ecce mortis quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum
Abbreviated transcription (Latin):
autem ex paste mostalis carnis idem fp̃italis. idemq: carnalis:
eccesp̃italis mente seruio legidĩ: ecce carnaliscarneautem
legi peccati. Idemergo ipse & sp̃iritalis & carnalis: idem plane
carnalibus concupiscentis caedis atque consentis. qui eas uel
bonas putas ad explendam libidinis securitatẽ uel ceste sic
iam uides malas. ut eistamencedendo consentias. & quod di¬
cunt sequaris. & eaquae mala suggerunt perpares. totus
carnalis estu. totus. quisquistalis & totus carnalises: siautẽ
conspicis quidem quod lex u&at. cumdicit non concupiscer.
seruastamen aliud quod item lex iub&. post concupiscenti¬
astuas non eas. Mente sp̃italis es. carne carnalis: Aliud est
enim concupiscere. aliud post concupiscentias suas nonire :
Non concupiscere. omnino ꝑfectiest. post concupiscentias
suarionrepugnantis est. luctantis est laborantis est :

Expanded text:
autem ex parte mortali carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. autem ex parte mortali carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane,carnalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod Lex vetat, cum dicit, Non concupisces ; servas tamen aliud quod item Lex jubet, Post concupiscentias tuas non eas : mente spiritualis es, carne carnalis. Aliud est enim, non concupiscere; aliud, post concupiscentias suas non ire. Non concupiscere, omnino perfecti est; post concupiscentias suas non ire, pugnantis est, luctantis est, laborantis est.
Abbreviated transcription (Latin):
carne permanentes. nondum in caẽlesti patria triumphan
ditus est ad uoluntatẽ. quia ex auditus est ad sanitatẽ. foste
Ñ in decenter ipse loquitur ubidicit scimus autem quia lex spi¬
ntalis est ego autem carnalissum. Ergo carnalis a płs qui¬
aliis dicebat uos quis piritales estir insirure hsaps. NI
insp̃ulenitatis. Aluis tamquã spiritales alloquitur. & ipse
carnalisest: sed quid dixit & ipsisspiritalibus quia nondũ¬
erant securi nondumerant inperfectione caelesti &an¬
gelica nondumerant in illis patriae securitate. sed in
huius peregrinationis sollicitudine uersabantur::
quideis dixit cestespitales eosuocauit: uos inquiđ qui
spitales estis instruite huius modi inspũ lenitatis. inten
denste ipsum ne&tutempteris : Ecce quã sp̃italem iam
appellauit &te timuit ille temptationis fragilitatem.
unde possit temptari spitales & si non exmente utique
ex carne. sp̃italis enim quia secundum sp̃muiuit ad huc

Expanded text:
carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantcarne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit, Scimus autem quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. 7. Sanctus aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualibus, quia nondum erant in perfectione coelesti et angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intenspiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. Spiritualis enim, quia secundum spiritum vivit; adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc curabatur. ut noueris quia &ipse adhuccurabat᷑,
confitentẽ ut sentias docentem audi &ne magnitudine
reuelationum mearũ extollar. Ecceiam pos sum docere
tollaris: Ad huc timendumest. tune extollaris: adhuc
huic infirmitati medicina que renda est Quidmihi in ꝗđ¬
dicistu. & tuaudi quidsim: & nolialtum sapere. sedtime
audiquomodo breuis agnus ingrediatur. ubiaries sic peridi¬
tatur: Nemagnitudine in quid reuelationum mearũ extollar.
datiis estmihi stimulus carnismeȩ angelus satane: qui me
cola fiz&. Qualemtumorem tumuit qui mordacissimum epi¬
thema accepit: ia mergo mododic quiatanta illo erat iustitia
quanta est in angelisscĩs: Anfoste & angelus sc̃s in caelone ex¬
tollatur accepitstimulum angelum satane a quo cola fiz&ur
ab sit hoc de scis angelis suspicari. homines sumus a płs sc̃s. homi¬
nes agnoscamus. uasa electa sed adhuc fragilia: Ad huc in hac

Expanded text:
adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et ne magnitudine revelationum mearum extollar. Ecce jam possum dicere tollaris, adhuc timendum est? Tu ne extollaris, adhuc huic infirmitati medicina quaerenda est? CAPUT V. dicis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hac
Abbreviated transcription (Latin):
aliumaliquem manifestiorem locum: Nonubiqueris umor¬
talitatem. sedubiquȩris in mostalitatem: & hiciam susura¬
toriam contradicitur: uideor mihi audire quorumdamcogi¬
tationes & hicdicitur mihiuerum est noui quid dicturus es.
confitetur infirmitatẽ . sed carnis nonmentis: confit&ur
infirmitatem. sed corporis non animi. in animo est autem
perfecta iustitia: non incorpore: Namquis ignorat utique
a postolum incorpore fuisse fragilem. corpore fuis se mosta¬
lem sicut dicit: habemus thesaurumistũ inuasis fictilibus:
Quidtibiergo cumuas fictilid& hesauro aliquid loqiare
si aliquidminus habuit. fuerat quod ad aurum iustitiae
possitaddi inueniamus ipsumaudiamus ne iniuriosi existe¬
mur & nemagnitudinẽ reuelationũ mearũ a postolus
diuut diiiicog intudine reuelationum mearum ne extollar
Nempe hicagnoscitis apłm habentem magnitudinẽ reue¬
lationũ &timentem elationis praecipitium. utergo
noueris quia & ipseapłs qui uolebat aliossaluos facere

Expanded text:
alium aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmitatem, sed carnis, non mentis; confitetur infirmitatem, sed corporis, non animi: in animo autem est perfecta justitia, non in corpore. Nam quis ignorat utique Apostolum in corpore fuisse fragilem, corpore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Quid tibi ergo cum vase fictili? De thesauro aliquid loquere. Si aliquid minus habuit, si erat quod ei ad aurum justitiae posset addi, inveniamus. Ipsum audiamusmur. Et ne magnitudine revelationum mearum, Apostolus dicit: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere,
Abbreviated transcription (Latin):
dilexisti. Quis enimuult mori: prorsus nemo: Etitanemo ut beato
p&ro dicer&ur Alterte cing& & fer& quotunonuis Siergonulla
ess& mostis a maritudo noness& magna mastrrum fostitudo

Expanded text:
dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato Petro diceretur: Alter te cinget, et feret quo tu non vis. Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
querat nouit . &ubiquerat & quo modo eius menbra di ꝑsacolligat
& in unam salutem redigat. Etita constituat ut eam ulteriur
non perdat. Consolemur ergonos inuicem & in hirsermonib:
nr̃is. potest non dolore corhumanũ defuntorum carissimo.
melius tamen cumdo l& &sanatur corbumanũ. quam non do¬
lendo fit inhumanum. Mariah̃o coherebat & mostuum
fratrem delebat, sed quid miraris quia maria dolebat
quomodo flebat mostuum si continuo iub& uisturũ non mosti
flebat quemipse suscitauit. sed mostem quam ibi homopeccando cõpara¬
uit: si enimpeccatum non prȩceniss& sine dubio mors secuta non fuiss&
secuta est ergo mors &iam corporis. quam prȩcensit morsanimȩ
Morsanime prȩcessit differendo & mors corporis secuta est deserente
anima, Deseruit uolens & co acta est deserere nolens. Tam quam
illidicer&ur recessisti ab eo quem diligere debuisti. recede ab eoquẽ

Expanded text:
quaerat novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat, quaerat novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat, et in unam salutem redigat, et ita constituat ut eam ulterius non perdat. Consolemur ergo nos invicem, et in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defuncto charissimo: melius tamen condolet et sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat: sed quid miraris quia Maria dolebat quomodo flebat mortuum, si continuo jubet victurum: non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam sibi homo peccando comparavit: si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit differendo, et mors corporis secuta est, deserente anima: deseruit volens, et coacta est nolens deserere. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quem
Abbreviated transcription (Latin):
atur uiuit: lic& moriatur corpore. uiuit sp̃u, De inde adiungit
Et quiuiuit & credit in me . non mori&ur in a&ernum, Ceste lic&
moriatur: Quomodo si non mori&ur. sed lic& moriatur ad tẽpus
non mori&ur inacernum, Sicista soluitur questio
ut non sint interse contraria uerba ueritatis. & possint instruere
asfec tum picatir, Trgolica corporemorituri sumur. uiuimus
sicredimur. Est autẽ fides nr̃a maxime discr&a ab omni fide
gentilium inresurrectione mostuorũ, Hanc enĩ omnino illi
non recipiunt. quia ubi recipiant non habent : Ad̃ uenĩ prȩparat᷑
uolunta h ominis. ut sit fidei receptaculũ, Dicit iude is đñr. sermo
meus non capit in uobis. Ergo in hiscapit. inquibus inuenit quod
.capiat: In hi seniminuenit quod capiat sermo. qui capit. quod dr̃
pollicendo non decepit: Ille enim quiquerit ouem ꝑditã. & quã

Expanded text:
atur, vivit? Licet moriatur corpore, vivit spiritu. Deinde adjungit: atur, vivit? Licet moriatur corpore, vivit spiritu. Deinde adjungit: Et qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Certe licet moriatur: quomodo si non moriatur, sed licet moriatur ad tempus, non morietur in aeternum? Sic ista solvitur quaestio, ut non sint inter se contraria verba Veritatis, ut possint instruere affectu pietatis. Ergo, licet corpore morituri simus, vivimus, si credimus. Est autem fides nostra maxime discreta ab omni fide gentilium in resurrectione mortuorum. Hanc enim omnino illi non recipiunt, quia ubi recipiant non habent. A Domino enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei receptaculum. Dicit Judaeis Dominus: Sermo meus non capit in vobis . Ergo in his capit in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quod Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
quia mors peccatorum pessima. Ideoque propterspemin me
moria a&erna erit iustus. proptertimorem. ab auditumalo
nontimebit, Frit enimauditus. quonullus sit maior. quando
dicitur sinistrir. ite inignem a &ernum. ab hoc auditumalo iustus
nontimebit. Erit enĩ ad dexteram inter illos quibus dicitur
Venite benedicti patrismei ꝑcipite regnum, In hacautẽ uita
quȩ media ante summabona. & ante summa mala ducitur
in me diobonorum malorumque mediorum: id est in neutraque
paste summorum, Quia & bona que cumque hinc fuerint
homini in conparatione bonorum a &ernorũ nulla sunt
Etmala quȩ cum que in hacuita experitur homo. incomparatione
ignis aerninec cumparanda sunt : In hacergo medi&ate uite illud
quod audiuimus nunc ex euuangelio tenere debemur. Qui credit
inquid in me. lic& moriatur uiuit: Et uitam prenuntiat & mostẽ
nonnegat. Quicredit inme lic& moriatur uiuit. Quid est mori

Expanded text:
quia mors peccatorquia mors peccatormoria aeterna erit justus: propter timorem, Ab auditu malo non timebit . Erit enim auditus quo nullus sit pejor, quando dicetur sinistris, Ite in ignem aeternum. Ab hoc auditu malo justus non timebit. Erit enim ad dexteram inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . In hac autem vita, quae media ante summa bona et ante summa mala ducitur, in medio bonorum malorumque mediorum, id est, in neutra parte summorum; quia et bona quaecumque hic fuerint homini, in comparatione bonorum aeternorum nulla sunt; et mala quaecumque in hac vita experitur homo, in comparatione ignis aeterni nec comparanda sunt: in hac ergo medietate vitae, illud quod audivimus nunc ex Evangelio, tenere debemus, Qui credit, inquit, in me, licet moriatur, vivit. Et vitam pronuntiat, et mortem non negat. Qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dolentibus adhibentur nesitiusta que rela dicentium. sustinui
quisimul contristar&ur & non fuit. & consolantes & non inueni:
Sit pro uiribus cura sepeliendi & sepulchra construendi. qui& haec
in scripturis scis in terbona opera deputata sunt: Nec solũ in corporib
patriarc harum aliorumq: scorum & humanis cada ueribus quorũq
iacentium uerum &iam in ipnius dñi corpore praedicatiat que
laudati sunt quiaista fecerunt, Impleant haec homines erga suos
officia postremimuneris & sui humani lenimenta meroris Verum
illiutique abluunt sp̃r de funitorum oblationes. orationes. segre¬
gationes multo pro eis obseruantius instantius. habundantius.
inpendant quisuos carne non spũ mostuos. non solum carnaliter
habere debemus & quidiperandũ & quid timendum sit
secundum hocenim sperandũ est. quia pretiosa in con¬
spectudñi morsscõrumeius, Secundum hoc autẽ timendũ est.

Expanded text:
quae dolenter adhibentur, ne sit justa querela dicentium: Sustinui quae dolenter adhibentur, ne sit justa querela dicentium: Sustinui simul qui contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia et in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in corporibus patriarcharum, aliorumque sanctorum, et humanis cadaveribus quorumcunque jacentium; verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illi utique abluunt spiritus defunctorum, et oblationes, orationes, obsecrationes, multo pro eis observantius et abundantius impendunt, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, habere debemus et quid sperandum, et quid timendum sit. Secundum hoc enim sperandum est, quia pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; secundum hoc autem timendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sine fide que ꝑ dilectionẽ operatur eiusque sacramentir de corporib
exierunt frustra illir auis huiur modi pi&atis inpenduntur officia
cuius dum hicessent pignore caruerunt uel non suscipientes. uel
inuacuum suscipienter digratiã. & sibi non miseri cordiã thesauri¬
tantes sed iram: Nonergo mostuis noua merita comparantur.
cum proeis bonialiquid comparantur sui. sed eorũ prȩcedentib:
consequentia ista reddantur. Non enim uitum est nisi cum hic uiue¬
.rent ut eos haecaliquid adiuuarent. cum hicuiuere destitinent:
Et ideo istam finiens quisque uitam . nisi quod meruit in ipsa. non
carorum de suorum mostibus contristare . dolore sanabili . & con
solabiles lacrimas fundant conditione mostali quascito repri¬
mat fideigaudium qua creduntur fideles. quando moriuntur
Paululum a nobis abire & admeliora transire. consolentur eos
&ĩam fraterna obsequia. siue quae finerib: exhibentur siue

Expanded text:
sine fide quae per dilectionem operatur , ejusque Sacramentis, de corporibus sine fide quae per dilectionem operatur , ejusque Sacramentis, de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis impenduntur officia, cujus, dum hic essent, pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum hic viverent, ut eos haec aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non csolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemur eos etiam per fraterna obsequia, sive quae funeribus exhibentur, sive
Abbreviated transcription (Latin):
di sed cum spe recipiendi, Inde agimur. hinc consolamur
Inde infirmitas afficit. hinc fider reficit: Inde dol& humana
ris agmina exequiarum. sumptuosadiligentia sepulturȩ.
monumentorum opulenta construtio uiuarimasas qualia¬
cum que solatia. non adiutoria mostuorum x Ouatiqnibus uero
ipiritibus erogantur : Non est dubitandum mostuos adiuuari
ut cumeis miseri cordius agatur. addñoquã eorũ peccata meruer̃t
hocenim a patribus traditum uniuersa obseruat aeclena ut proeis
qui incorporis & sanguinis xp̃i communione de functi sunt . cum ad
ipsum sacrificium locosuo commemorantur. or&ur. acpro illis quoque
id offerri comie mor&ur. Cum uero eorum commendandorum
causa opera miseri cordiae celebrantur. quis eir dubit & suffraga¬
riproquibus orationes dõ non inaniter alligantur: non omnino
ambigendum est ista prodesse defuntir sed talib: quiita uixeruNT
ante mostem ut possint eis haecutilia ese postmostem: Nam qui

Expanded text:
di, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur: di, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur: inde infirmitas afficit, hinc fides reficit: inde dolet humana ris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero spiritibus offeruntur, non est dut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum, universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
me desperemus: Vnde &iam cantatur in psalmo: Numquid
quidormit non aditi& ut resurgat: estergo demostuis eis quidi¬
liguntur quȩdam tristitia. quodammodo naturalir: Mostẽ
quippe horr& nonoppinio. sed natura, Nec mors homini
acceder&. nisi expaena quam prȩcesserat culpa. Quaꝓpt̃
si animalia que ita creata sunt . ut suo quoque tempore moriant
mostem fugiunt. diligun uitam quanto magis homo quinic fue¬
rat creatus ut si uiuere sinepeccato uolui& sine termino uiue¬
r& : hincitaque necerse est ut tristessimus. quando nos mori¬
endo deferuns quos amamur. Quia & sinouimus eor non ina&m
relinquere nos mansuros. sed aliquantum praecedere sȩcuturos
Tamen mors ipsa quã natura refugit cu moccupat dilectũ. con¬
tristat in nobis dilectionis affectum: Ideo non ammonuit apłs
ut non contristemur. sed non sicut c&eri quis pemnon habent.
Contristamur ergo nos innostrum mostib: nec essitate amitte¬

Expanded text:
me desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid me desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat ? Est ergo de mortuis eis qui diligunt, quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creatus, ut si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus, ut non contristemur; sed, non sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus necessitate amitten
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitus es obliuio illa de ipsius trepidatio horror &timor mostis.
uader&ro satanas:. Beatus essi monbariona sed dedi: uader&ro
satanas . Vnde recole unde beatur . Iam dixi quia non tibi reue¬
lauit caro & sanguis. sed patermeur qui in cȩlis est: Vnde satanas
dicat dñr. Neque enim sapisqua edĩ sunt sed que sunt hominum
nixp̃m in carne uenisse & credendo & beneuiuendo. &utrumque
ab illo acceptum ten&ẽ : Ab illo augendũ & ꝑficiendũ sperate
Maledictur enim omnis qui spemsuam pon& in homine: Et bonũ
est homini ut quigloriatur inch̃o glori&ur conuersi ad dñm
MMΟΝET beatus a postolus ut dedormientib: hoc est mostuis
carissimis nr̃is non contristemur. sicut & c&eri. qui spem¬
A non habent: Spemscilic& resurrectionis & in corruptionis
a&erne. Namideo & dormientes eos appellat scripturȩ ueracini¬
ma consu&udo ut cum dormientes audimus. euigilaturor mini¬

Expanded text:
Oblitus es. Oblivio illa de ipsius; trepidatio, horror et timor mortis, Oblitus es. Oblivio illa de ipsius; trepidatio, horror et timor mortis, Vade retro, ssatanas; unde? Recolite unde beatus. Jam dixi: Quia non tibi revelavit caro et sanguis; sed Pater meus qui in coelis est. Unde satanas? Dicat Dominus: Neque enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum Christum in carne venisse, et credendo, et bene vivendo, et utrumque ab illo acceptum tenete, ab illo augendum et perficiendum sperate. Maledictus enim omnis qui spem suam ponit in homine . Et bonum est homini ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Conversi ad DomAdmonet nos beatus Apostolus, ut de dormientibus, hoc est, mortuis charissimis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos mini
Abbreviated transcription (Latin):
expectes audire. commemoro euuangelio, Tues xp̃s filius dĩuiui
Etdñsadeum: Beatuser si monbariona: Quare : deuobeatus non
reuelauit caro & sanguis. sed patermeus qui in calis est : & sequit᷑
& dicit c&era quae commemorare longum est paulo post dñs ibi post
haec uerba sua quibus a probauit p&rifidem eamque p&ramesse monstra¬
uit. cepit ostendere discipulis suis. quia o postebat eumuenire hiero soli¬
mam & multa pati& reprobaria seniorib: & scribis & sacerdotibus & occidi
& testio diae resurgere : Ibi p&rus desuo expauit. & horruit mostẽ xp̃i
Expauit aeger medicinam suã: Ab si a ted̃e inquid. propitius tibiesto.
non fiathoc: Etubi est potestatẽ habeo ponendi animam meã & potest.¬
tem habeo iterum sumendieam : õblitus es p&re oblitus es : Mlaiorẽ
caritatem ne mohab& quam ut animam suam ponat proamicis suis:

Expanded text:
exspectes audire. Commemoro Evangelium: Tu es Christus Filius Dei vivi. exspectes audire. Commemoro Evangelium: Tu es Christus Filius Dei vivi. Et Dominus ad eum: Beatus es, Simon Bar-Jona. Quare? De tuo beatus? Non. evelavit caro et sanguis; sed Pater meus qui in coelis est. Et sequitur, et dicit caetera quae commemorare longum est. Paulo post Dominus ibi, post haec verba sua, quibus approbavit fidem Petri, eamque petram esse monstravit, coepit ostendere discipulis suis, quia oportebat eum venire Jerosolymam, et multa pati, et reprobari a senioribus et scribis et sacerdotibus, et occidi, et tertio die resurgere. Ibi Petrus de suo expavit, et horruit mortem Christi, expavit aeger medicinam suam. Absit a te, Domine, inquit: propitius tibi esto, non fiat hoc. Et ubi est, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Oblitus es, Petre? Oblitus es, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ?
Abbreviated transcription (Latin):
perabona haberenolebant ait: Tucredis quia unus est dr̃: bene
facis: Et demones credunt & contremercunt: Num quid ideo
de mones ab a&ernoigne liberabuntur quia credunt & contremes¬
cunt : eccemodo quod audistir in euangelio quodait p&rus. tue sxp̃s
filius diuiui: Legite & inueni&is dixisse dȩmones. scimus quiscis
filius dĩ, P&rurtamen laudatur. demon conpescitur: Vnauox.
facta diuersa. Vnde separantur isteduae confersiones. laudatur
amor dampnaturtimor, Nonenimamore dicebant hicde mones
tuer filius dĩ. timore hocdicebant non amore: Denique illi in con¬
fessione dixerunt, quid nobir &tibi: p̃&rus autẽ, Tecũ usque
examore tues xp̃rfilius dĩuiui : undeilli itanedesuo: absit, Bene
quodipsum euangelii capitulum. utrumque demonstrat. quid p&rus
dedĩ quid desuo ũ trumque ibi haberlege, Non est quod a me

Expanded text:
pera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus; bene pera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus; bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Numquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt, et contremiscunt! Ecce modo quod audistis in Evangelio, quod ait Petrus, Tu es Filius Dei vivi: legite, et invenietis dixisse daemones, Scimus qui sis, Filius Dei. Petrus tamen laudatur, daemon compescitur. Una vox, facta diversa. Unde separantur istae duae confessiones? Laudatur amor, damnatur timor. Non enim amore dicebant hoc daemones, Tu es Filius Dei. Timore hoc dicebant, non amore. Denique illi in confessione dicebant: Quid nobis et tibi ? Petrus autem: Tecum sum usque ex amore, Tu es Christus Filius Dei vivi? Unde illi? Itane de suo? Absit. Bene, quod ipsum Evangelii capitulum utrumque demonstrat, quid Petrus de Dei, quid de suo. Utrumque ibi habes: lege, non est quod a me
Abbreviated transcription (Latin):
& infantium x ipse est xp̃r. Tuaut dicis saluator ẽ xp̃mmaiorũ
non minorũ nonestipse. Sinonestipse negas & tux p̃m in carne
quid miramini siuid einegant xp̃m incarneuenirse : quid mira¬
mini si manichei apestissi menegant xp̃min carne uenisse : sed dico cari¬
tatiurãe &ia mom̃s malicatholici. uerbis confitentur xp̃m in carne
uenisse factis a uteninegant. Nolite ergo esse tamquam fide securi
Adiungite fidei recte uitã rectã ut xp̃m confiteamini in carneuenis se & ũerb̵
ueradicendo & factis beneui uendo: Nã confite amini uerb & fastis negatis fider
taliũ malorũ ppefides ẽ demoniorũ, Auditeme caris simi auditeme nesit
uobis testis sudor hic meur auditeme: Ia cobus a płscumde fide & ope¬
ribus loquer&ur aduersus eos qui sibiputabant fidem sufficere &o¬

Expanded text:
et infantium, et ipse est Christus: tu autem dicis salvatorem Christum majorum, et infantium, et ipse est Christus: tu autem dicis salvatorem Christum majorum, non minorum: non est ipse. Si non est ipse, negas et tu Christum in carne Quid miramini, si Judaei negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Manichaei apertissime negant Christum in carne venisse? Sed dico Charitati vestrae, etiam omnes mali Catholici verbis confitentur Christum in carne venisse; factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi. Adjungite fidei rectae vitam rectam, ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confiteamini verbis, et factis negetis; fides talium malorum prope est fides daemoniorum. Audite me, charissimi, audite me, ne sit vobis testis sudor hic meus; audite me. Jacobus apostolus cum de fide et operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et o
Abbreviated transcription (Latin):
sed peccati carononerat: Iste autem pelagius & c&eram carnem
omnis infantis. carnixp̃i conatur aequare. Non est carissimi nom p
magno comendar&ur in xp̃osimilitudo carnis peccati nisi omnis
c&era caro ess& caro peccati, Quidergo prodest qui a dicis xp̃m
incarne uenisse & omnium infantium carnieum conarisa equari.
& tibi hoc dico quod donatistenon est ipse: Ecceuideo aecdesiam
matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suir : Ad currunt
matrescum paruulis suis. ingerunt saluatori saluando non pela¬
gio dampnandor. Mater quȩ lib& mulier pi&ate currens cũ pas¬
uulo filio dicit, Baptit &ur ut salu&ur. Pelagius contra.
quid saluatur non est quod in eos salu& nihilhab& uiti:
Nihil extraducedampnationis a traxit: Sia equalis est xp̃o
quarequerit xp̃m: eccedicotibi sponsus filius dĩ quiuenit in car¬
ne saluator est & maiorũ &minorũ saluator est. Et grandiũ

Expanded text:
sed peccati caro non erat. Iste autem Pelagius et caeteram carnem sed peccati caro non erat. Iste autem Pelagius et caeteram carnem omnis infantis carni Christi conatur aequare. Non est, charissimi. Non pro magno commendaretur in Christo similitudo carnis peccati, nisi omnis caetera caro esset caro peccati. Quid ergo prodest, quia dicis Christum in carne venisse, et omnium infantium carni eum conaris aequare? Et tibi hoc dico quod Donatistae: Non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvatori salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit: Baptizetur, ut salvetur. Pelagius contra: Quid salvetur? Non est quod in eo salvetur; nihil habet vitii, nihil ex traduce damnationis attraxit. Si aequalis est Christo, quare quaerit Christum? Ecce dico tibi: Sponsus Filius Dei qui venit in carne, salvator est et majorum et minorum, salvator est et grandium
Abbreviated transcription (Latin):
pastis donati nonestipse. Non est ipse: homobone nonestipse
Immo homomale non estipse : Adnuptias uenimus. tabulas lega¬
mus & non litigemur. Ergo situdicir xp̃s est sponsus pastis donati
ego tabular lego & inuenio eẽxp̃m. sponsum a eclesiae diffuse
toto orbeterrarum, Sidicir ipseest & nonest ipse nega sxp̃m
in carne uenisse: Pelagianista restat non exheresib: omnibus¬
sedeis quas proparuo tempore commemoraui: Iam enĩ dixi
quis numerat totpester quid dicis pelagianista : audite quid dicit
uid &ur confit&erxp̃m in carneuenisse. sed discussus inuenitur
negare : xp̃senim in carneuenit. quȩ similitudo esr& carnis peccati
non ess& caropeccati : A postoli uerba sunt. Misit dr̃ filium suum
insimilitudinem carnis peccati. non in similitudine carnis. quasi caro
non ess& caro: sed in similitudinem carnis peccati. quia caro erat.

Expanded text:
Christus? Partis Donati? Non est ipse, non est ipse. Homo bone, non est ipse: Christus? Partis Donati? Non est ipse, non est ipse. Homo bone, non est ipse: imo homo male, non est ipse. Ad nuptias venimus, tabulas legamus, et non litigemus. Ergo si tu dicis, Christus est sponsus partis Donati; ego tabulas lego, et invenio esse Christum sponsum Ecclesiae diffusae toto orbe terrarum. Si dicis, Ipse est, et non est ipse, negas Christum in carne venisse. sed eis quas pro parvo tempore commemoravi. Jam enim dixi, Quis numerat tot pestes? Quid dicis, Pelagianista? Audite quid dicit. Videtur confiteri Christum in carne venisse: sed discussus invenitur negare. Christus enim in carne venit, quae similitudo esset carnis peccati, non esset caro peccati. Apostoli verba sunt: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Non in similitudinem carnis, quasi caro non esset caro; sed in similitudinem carnis peccati, quia caro erat,
Abbreviated transcription (Latin):
quid est caput: ĩpsexp̃s passus est. testiodiȩ resurrexit, Caput est
aecclesiae. Corpus quod est: ĩ psa aecclesia, uidebant ergo discipuli
caput corpus non uidebant. Ergo eos corpus non uidentes. doceat caput
lectatua de columbatua quamdo tasti sanguin&uo. dic opostebat
xp̃mpati. &resurgere amostus testiodiȩ Eccesponsus. dic despon¬
sa, Impletabulas matrimonialer : Audite sponsam. & prȩdicari
inquid: hoc enim sequitur. Opostebatxp̃mpati& resurgere¬
amostuis testiodiae. & praedicari in nomine eius penitentiam
& remissionem peccatorũ ꝑ omnes genter: Vbite abscondis
ꝑ omnesgentes: Incipientibus abhieruralem sic est factum
Legimus promissum uidemus impl&ũ, Eccelux mea, ubiest obscu¬
ritastua. ergoxp̃s sponsus est huius a ecclenae. quȩ predicatur in
om̃s genter. & pullulat. & crescit usque ad finesterre incipientib:

Expanded text:
Quod est caput? Ipse Christus: passus est, tertio die resurrexit: caput est Quod est caput? Ipse Christus: passus est, tertio die resurrexit: caput est Ecclesiae. Corpus quod est? Ipsa Ecclesia. Videbant ergo discipuli caput, corpus non videbant. Ergo eos corpus non videntes, doceat caput.lecta tua, de columba tua, quam dotasti sanguine tuo, dic: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus: dic de sponsa, imple tabulas matrimoniales. Audite sponsam: Et praedicari, inquit. Hoc enim sequitur. Oportebat Christum pati, etuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. Ubi te abscondis? Per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Sic est factum. Legimus promissum, videmus impletum. Ecce lux mea; ubi est obscuritas tua? Ergo Christus sponsus est hujus Ecclesiae, quae praedicatur in omnes gentes, et pullulat et crescit usque ad fines terrae, incipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
quid est negarefactir: suꝑbire &scis mata facere non indõ. sedinho¬
mine gloriari: Ita factis negatur xp̃s unitatẽ quippe amatxp̃r
eum dicimus xp̃m dequoait iohanner baptista, Qui hab& sponsam.
sponsus est. Bonum coniugium scẽ nuptiȩ: Sponsus xp̃s. Sponsa¬
a ecclesia ⁊ Absponso. cognoscimus s ponsam, Dicat nobis ipsesponsus
quam hab& sponsam, dicat nefostassis erremus. & inuitati adnup¬
tias scã uota turbemur: dicat ostendat primo seipsum sponsum
bat implere omnia quae scripta sunt inlege morsi & proph&is
& psalmis deme : tunc e uange lista sequitur & dicit, Tunc aperuit
illis sensum ut intellegeren scripturas. &dixiteis. quia sic opostebat
p&rus hoc est filium diuiui opostebat ut pater& & testio die resurger&
& factumerat Impl&um uidebans caput tenebant corpus quȩ reban

Expanded text:
Quid est, negare factis? Superbire, et schismata facere; non in Deo, sed in hoQuid est, negare factis? Superbire, et schismata facere; non in Deo, sed in homine gloriari. Ita factis negatur Christus: unitatem quippe amat Christus. eum dicimus Christum, de quo ait Joannes Baptista: Qui habet sponsam, sponsus est . Bonum conjugium, sanctae nuptiae. Sponsus Christus, sponsa Ecclesia. Ab sponso cognoscimus sponsam. Dicat nobis ipse sponsus, quam habet sponsam: dicat, ne fortassis erremus, et invitati ad nuptias sancta vota turbemus: dicat, ostendat primo se ipsum sponsumbat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis, et Psalmis de me? Tunc, Evangelista sequitur et dicit, Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis: Quia sic oportebat Petrus, hoc est Filium Dei vivi, oportebat ut pateretur, et tertio die resurgeret. Et factum erat: impletum videbant, caput tenebant, corpus quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uenenam diffundit, Ipse est inquidpater : Quando uult
filiur est, Quando uult. pater est, Non est ipsexp̃s, Et tuerras
sihun exp̃m dicis incarne uenisse: quia istexp̃s non est. negasxp̃m
Donatista quid : donatiste plurimi hoc confitentur defilio. quod nos
quod aequalis sit patrifilius eiusdemq substantiae iAlii uero eorũ
eiusdem quidem substantiae confitentur sed a equalẽ neganT
quid opus est dehis disputare quinegant aequalem : si enimnegant
tio est qui hoc confitentur. quod nos unigenitum filiũ aequalẽ patri
eiusdem substantiȩ a&erno coa &ernũ &tamen donatistesunt
dicamuseis, Verbis confitemini factis negatir: Aliquis enĩ negat
factis No n omnis quinegat uerbanegat planosunt homines qui fac¬
tis negant. Interro gemus a postolũ, Omnia in quid mundamundir
& mens & conscientia. Confitentur enĩ dm̃ senosse. factis autẽ neganT

Expanded text:
hinc venena diffundit. Ipse est, inquit, Pater. Quando vult, hinc venena diffundit. Ipse est, inquit, Pater. Quando vult, Filius est: quando vult, Pater est. Non est ipse Christus. Et tu erras, si hunc Christum dicis in carne venisse: quia iste Christus non est, negas Chriisse. 9. Donatista. Donatista quid? Donatistae plurimi hoc confitentur de Filio quod nos, quod aequalis sit Patri Filius, ejusdemque substantiae: alii vero eorum, ejusdem quidem substantiae confitentur, sed aequalem negant. Quid opus est disputare de his qui negant aequalem? Si enim negant tio est, qui hoc confitentur quod nos, unigenitum Filium aequalem Patri, ejusdem substantiae, aeterno coaeternum; et tamen Donatistae sunt. Dicamus eis: Verbis confitemini, factis negatis. Aliquis enim negat factis. Non omnis qui negat, verbo negat. Plane sunt homines qui factis negant. Interrogemus Apostolum: Omnia inquit, munda mundis; et mens et conscientia. Confitentur enim Deum se nosse, factis autem negant .