comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi enĩ agit᷑ de illis coniugiis fidelium.
⁊ infidelium q̃ contͣbunt᷑ abeis ĩ dis¬
pari religione ⁊ fide manentibꝰ. Apł̃s
uͦ agit de illis qͥ umꝰ eiꝰdẽq ĩfidelita¬
tis fuer̃ qñconiuncti st̃. S cũ uenis¬
q̃n cõuincti st̃. Nulla de his q̃stio
⁊ q̃ ꝑtineat ad illd̃ p̃ceptũ uet̾is ⁊
noui testam̃ti qͦ ꝓhibet᷑ fidelis cum
ĩfideli copłare coniugium. Iam st̃
conuiges. ⁊ ambo adhuc s̃ infideles.
Tales st̃ ad huo qͣles conuncti sunt.
U enitq euangłii p̃dicator. credidit
eoꝵ unꝰ uł una. s ita ut infidelis
cũ infideli habitare consentiat.
Nõ iubet dũs ut fideł infidelẽ dimit¬
tat. Talit̃ coniunctũ nec apls u
bet ut dimitat. s consulit ut
siqͥs alit̾ agat. ñ sit tͣnsgressor. sic̃
de uirginibꝰ consulit. Monet aut̃
qd ⁊ lucrandi occasio. cũ possit li¬
cite relinq̃re. s nõ expedit. Tc̃ enĩ
suadet. ut nemo ĩ ea re uissioĩs necessi¬

Expanded text:
Ibi agitur de illis conjugiis fidelium et infidelium quae contrahuntur ab eis in dispari religione et fide manentibus. Apostolus vero agit de illis qui unius ejusdemque infidelitatis fuerunt, quando conjuncti squando conjuncti sunt. Nulla de his quaestioptum veteris et novi Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim silio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessi
Abbreviated transcription (Latin):
lascuuendi causa s gignẽdi hoc fac̾¬
ent. neq contͣ inorẽ. qr eo tp̃r ea fie¬
bãt. neq contͣ p̃ceptũ. qr nulla lege
erat ꝓhibitũ. Ueruntam̃ sic̃ idẽ ali¬
bi testat᷑. magis ꝑtinet ad bonum
nuptiarũ unũ cum una. qͣm cũ mł¬
tis copłari. qd ĩdicat pͥmi cõiugii
copłã diinitꝰ facta. ut inoͤ conu

Expanded text:
causa sed gignendi hoc facerent, neque contra morem, quia eo tempore ea fiebant, neque contra praeceptum quia nulla lege erat prohibitum. Verumtamen sicut idem alibi testatur, magis pertinet ad bonum nuptiarum unum cum una, quam cum multis copulari, quod indicat primi conjugis copula divinitus facta, ut inde con
Abbreviated transcription (Latin):
ad efficiendũ aliqͥd uł inpediendũ ñ
differt abeo qd̾ ñ ÷. Pma aut̃ institu
ut adherere possit uxori sue patrem
⁊ matrẽ relicturũ eẽ asseruit dicens.
ꝓpt̃ hoc relinquet hõ patrẽ ⁊ matrẽ¬
⁊ cet̾a. Uenit aũ pꝰea scd̾̃a institutio
alias. siut ad decorẽ nat᷑e. siue ad pudi-¬
citie augm̃tũ. Et extc̃ cepit eẽ exphi¬
bitiõe illicitũ. qd̾ fuerat ex nat᷑a con-¬

Expanded text:
ad efficiendum aliquid vel impediendum non differt ab eo quod non est. Prima autem institutut adhaerere possit uxori suae patrem et matrem relicturum esse asseruit, dicens: Propter hoc relinquet homo patrem suum eea secunda institutio, personas sive ad decorem naturae, sive ad pudicitiae argumentum. Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura con
Abbreviated transcription (Latin):
Clicos. lectores. hostiarios. exorcistas.
acolitos. si extͣ uotũ ⁊ habitũ inueni¬
unt᷑. ⁊ continentiã ꝓfit̾i nolunt. uxo¬
rem duc̃e uͥginẽ eccla romana ꝑmit¬
tit. ñ uiduã uł repudiatã. qr dein-¬
ceps nec ad subdiaconatũ ꝓuehi po¬
ter̃. nec laicꝰ uxorẽ sortitꝰ nõ uirginẽ.

Expanded text:
icos, lectores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem,
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc salutis nr̃e mist̾ium uelaret᷑.
iusti officio ꝓpagandi nuptias contrahe¬
bãt. ñ uicti libidine s ducti pietate.
qͥ multo faciliꝰ contin̾e posset᷑ ⁊ uel¬
lent. U tebant᷑ tñ coniugibꝰ ⁊ plureᷤ
uni iuro hr̃e licebat. qͣs castiꝰ habebat
qͣm nc̃ unã qͥlibet istoꝵ. ĩ qͥb iudemꝰ¬

Expanded text:
adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus, et plures uni viro habere licebat; quas castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum i
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt. Qd̃ si añ p̃dicta tpr̃a co-¬
pulã inierint: separari posst̃. qͣm-¬
iuis uoluntate ⁊ assensu parentum
coniuncti fuerĩt. Quͦ ĩ puericia copła¬
ti pꝰ annos pub̾tatis nolũt se relinq̃re.
s ĩ conuinctioẽ ꝑman̾e: iã ex hoc ef-¬
ficiunt᷑ coniuges. ⁊ deinceps neq̃ũt
um cõtrahi ñ posst̃. solo enĩ consẽsu
cõtͣhunt᷑. qͥ int̾uenire ñ potest. nͥ ab
alt̾utra parte intelligat᷑. qd̾int̾ cos

Expanded text:
nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt um contrahi non possunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã sꝑtinentia ad sub̃am sacra¬
m̃ti. ut consensꝰ de p̃senti qͥ so lus
sufficit ad contͣhendũ matͥmoniũ.
q̃dã uͦ ꝑtinentia ad decorẽ ⁊ sollem¬
nitatẽ sacͣm̃ti. ut parentũ tͥdicio. sac̾¬
dotũ bñdictio. ⁊ huius modi. sine
qͥb legitime fit conuigium qͣntum
ad uͥtutem. ñ qͣntũ ad honestatẽ sacra¬
m̃ti. Sine his gͦ ñ qͣsi legitimi conui¬
ges. s qͣsi adult̾i uł cẽ fornicatores
conueniũt. ut illi qͥclando nubũt.
⁊ utiq fornicatores eẽnt. nͥ eis suffra-¬
garet᷑ uoluntas u̾b̃ exp̃ssa de p̃senti
q̃ legitimũ int̾ eos facit matͥmoniũ.
Nã ⁊ consensꝰ occultꝰ de p̾senti ꝑu̾ba
cxp̃ssus cõiugiũ fac̃. licet ñ sit ibi ho¬
nestꝰ contͣclus. s matͥmonium non
sanccit consens qͥ ĩ occulto fuerit.
Si enĩ alt̾ alterũ duniserit. ñ cogit᷑
uige. qr ñ potest ꝓbari testibꝰ contͣctꝰ.
qͥ ĩ occulto ÷ factꝰ. Qd̾ si ip̃i qͥ ĩ occulto

Expanded text:
tinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus occultus de praesenti per verba expressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractus; sed matrimonium non sanxit consensus qui in occulto fuit. Si enim alter alterum dimisejuge, quia non potest probari testibus contractus, qui in occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
cõmixtioĩs debito cõiugati pꝰmodũ
ad inuicẽ constringunt᷑. Qd̃ si forte
ĩ fedatiõe cõuigii utͥmq pariuoto
consensꝰ carnis remutit᷑ ꝓ eodẽ dem-¬
ceps cõiugati debitores ad inuicẽ ñ
tenent᷑. Qd̾ emĩ abutͥsq pari cõsensu
dimissũ ⁊ uoto firmatũ ÷: iuste pꝰ¬
modũ ab alt̾o exigi ñ potest. ⁊ tam̃
firmũ constat cẽ sic cõuigi sacͣm̃tũ.
cuiꝰ uͥtutẽ copła carnis sic̃ ñ effic̃ cũ¬

Expanded text:
s debito conjugati, postmodum ad invicem constringuntur. Quod si forte in foederatione conjugii utrinque pari voto consensus carnis remittitur, pro eodem deinceps conjugati debitores adinvicem non tenentur. Quod enim ab utriusque pari consensu dimissum et voto firmatum est, juste postmodum ab altero exigi non potest; et tamen firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs aũ querat qͣndo cõugiũ ẽẽ ĩcipiat.
dicimꝰ qr ex qͦ talis consensꝰ qͣlem supͣ
diffinuumꝰ int̾ mascłm ⁊ feminam
factꝰ fũit. ex eo statim cõiugiũ ÷. qm̃
⁊ si pꝰea copła carnis sequit᷑. nichil tñ
cõiugio ampliꝰ ad u̾tutẽ sacͣmenti cõ¬
fert᷑. Uñ constat qr si uir uł cẽ mulier
pꝰ talẽ cõsensum ad alienã societatẽ tͣn-¬
sierit. cẽ si cõmixtio carnis illic seqͣt᷑.
ducturũ. ⁊ illa similit̾ ꝓmisit uł ui¬
rauit se illi nupt᷑am. Int̾im muta

Expanded text:
s autem quaerat quando conjugium esse incipiat, dicimus quod ex quo talis consensus qualem supra diffinivimus inter masculum et foeminam factus fuerit, ex eo statim conjugium est, quem etsi postea copula carnis sequitur, nihil tamen conjugio amplius ad virtutem sacramenti confertur. Unde constat quod si vir vel mulier post talem consensum, ad alienam societatem transierit, etiamsi commistio carnis illic sequaturducturum; et illa similiter promisit vel juravit se illi nupturam. Interim
Abbreviated transcription (Latin):
timas ꝑsonas factꝰ ñ fuerit. cõu¬
giũ ĩ eo cõsecrari ñ potest. Legiti¬
mas aũ illas ꝑsonas dicimꝰ. in quib
aliqͣ rationabił causa demonstrari
ñ potest: qͣre cõugii pactũ mutuo
firmari ñ possit. Idõ aũ dico ĩ quib
racionabił causa demonstrari nõ
potest. qr ⁊ si forte ÷ .ẜ. occulta ⁊¬

Expanded text:
timas factus, non fuerit, conjugium in eo consecrari non potest. Legitimas autem illas personas dicimus in quibus illa rationabilis causa demonstrari non potest, quare conjugii pactum mutuo firmare non possint. Ideo autem dico in quibus rationabilis causa demonstrari non potest, quia etsi forte est,
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssus. ñ de fut᷑o s dep̃senti. Si enĩ
cõsentiunt ĩ fut᷑um dicentes. accipiã
te ĩ iurũ. ⁊ egote ĩ uxorẽ. ñ ÷ iste cõ¬
sens efficax matͥmonii. It̾. Si consen¬
tiat m̃te ⁊ ñ expͥmant u̾bis uł aliis
c̾tis signis. nec tał consens esfic̃ matri¬
moniũ. Si aũ u̾b̃ explicãt qd̾ tñ corde
ñ uolt̃. si ñ sit coactio ibi uł dolus. obli¬
gatio illa u̾boꝵ qͥb consentiuĩt dicen¬
tes. accipio te ĩ uirũ. ⁊ egote ĩ uxorẽ:

Expanded text:
. Si enim consentiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s sc̃s sc̃s cantaret᷑. q̃ tͥna repeticio
tͥnitatis ÷ cõfessio. Secreta uocat᷑ qr
secreto dr̃ neuilescat. Olu alta uo¬
ce dicebat᷑. s legr̃ qd pastores dũ illã usu
cotidiano audiendi cognitã decanta-
pelagiꝰ docet abuniu̾si orb̾ cõmunioe
separatos ẽẽ. qͥ qualibet dissensione
st̾ia apłici pontificis memoriã scd̾m
cõsuetudinẽ ñ freq̃ntant. Te gͥ in pͥ-¬
niis. hac̃ obsecͣtionẽ ⁊ cõsecrationẽ ge-
lasiꝰ papa ex maiori parte constitu¬
it. uł cõposuit. b eatꝰ gregoriꝰ addidit
diesq nr̃os ĩ tua pace disponas. ⁊ or̃o¬
recitari. sic̃ in uita illiꝰ legit᷑. Qui
pͥdie qͣm pat̾et᷑ usq ĩ mei memoriã
Alii alexandrũ papã hoc addadisse
fert̃. Leo papa cõstituit int̾ actionẽ

Expanded text:
s, sanctus cantaretur, quae trina repetitio Trinitatis est confessio. Secreta vocatur quia secreto dicitur, ne vilescat. Olim alta voce dicebatur; sed legitur quod pastores dum illam usu quotidiano audiendi cognitam in agro dPelagius docet ab universi orbis communione separatos esse, qui qualibet dissensione stolici pontificis memoriam secundum consuetudinem frequentant. Te igitur in primis, hanc obsecrationem et consecrationem sanctus Gelasius papa ex majori parte composuit. Beatus Gregorius addidit, diesque nostros in tua pace disponas, et oratiorecitari, sicut in vita illius legitur. Qui pridie quam pateretur, usque in mei memoriam Alii Alexandrum papam haec addidisse ferunt. Leo papa constituit intra actionem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ fugat᷑. s mũ ad arma. scd̾m adte¬
la. Pͥ mũ ad defensionẽ: scd̃m ad inpug¬
nationẽ. Tunsio pectoris: cõpunctio¬
nẽ cordis designat. Pectꝰ tundit᷑. ut
cogitatioẽs uane ⁊ desidia pͣua de
corde pellant᷑. Inclinatio capitis. ge¬
nuũ ĩcuruatio. siue ꝓstracio. humi¬

Expanded text:
irtus fugatur. Primum ad arma, secundum ad tela. Primum ad defensionem; secundum ad impugnationem. Tunsio pectoris compunctionem cordis designat. Pectus tunditur, ut cogitationes vanae et desideria prava de corde pellantur. Inclinatio capitis, genuum curvatio, sive prostratio, humi
Abbreviated transcription (Latin):
Celestinꝰ papa instituit. ut ex psal¬
mis dd̾ ante sacͥficiũ antipħe cañen¬
tͣ. qd̾ int̾itum dicimꝰ. Collectas diu̾si
cõposuer̃ p̃cipue Gelasiꝰ ⁊ bregoriꝰ
D ñs uob̃cũ ab antiqͦ usu assũptũ ẽ. Bo¬
or nanq messores suos salutãs. hac
menon. asa regẽ ⁊ qͥcũ illo erãt salu¬

Expanded text:
psalmis David ante sacrificium antiphonae canerentur, quem introitum dicimus. Collectas diversi composuerunt, praecipue Gelasius et Gregorius. Dominus vobiscum , ab antiquo usu assumptum est; Booz messores suos salutans, hac menon Asa regem, et qui cum eo erant salu
Abbreviated transcription (Latin):
na eleuat᷑. Finẽ deorsũ tralit. qͥ eadẽ
docente qͣntũ ĩ mał p̃ssꝰ iaceat agnos¬
cit. Iste aptꝰ ÷ ppłm dĩ ĩ unũ cõuoca¬
re. qͥ ⁊ eleuatꝰ oꝑe exempla bonitatĩ
ostendit. ⁊ ĩclinatꝰ humilitate. in¬
firmitatẽ suã ueracit̾ agnoscit. Sig¬
na uͦ euangłica durabilioras ⁊ lon¬
giꝰ audiunt᷑. qͣm tube legis. qr uox
uet̾is testam̃ti ad tempꝰ uidĩs tm̃
ĩsonuit. sonꝰ aũ eiungłice p̃dicatio¬

Expanded text:
na elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem na elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evangelica durabiliora sunt, et longius audiuntur quam tubae legis, quia vox Veteris Testamenti ad tempus Judaeis tantum insonuit. Son
Abbreviated transcription (Latin):
cereũ magnũ ĩ sabbo sco pasche
bñdici. quẽ diachonꝰ accepta bñe¬
dictione a sac̾doce bñdicit. Hͥ cereꝰ
xp̃m designat. Incera humanita¬
tẽ. ĩ igne diuinitatẽ. qͥ cathecium¬
nos ad baptismũ p̃cedit illumi¬
nãs. sic̃ olim columna nubis uł¬
ignis filios isrł mare rubrũ tͣn¬
seuntes p̃cessit ꝑ ignẽ illumiãs.¬
uet̾i testam̃to assũptꝰ ÷ ubi tube
argenteȩ a dño ductiles fieri p̃ci¬
punt᷑. qͥb multitudo ppłi conuo¬
cari debuiss. Ad similitudinẽ har̃
tubarũ. signa ex metallo ęxis in
eccła facta st̃. ad corda fideliũ ex¬
citanda. ⁊ ut ꝑea signũ detͣ. qͣndo
debeat ĩ unũ conuenire. Uasa ista
metallina ora p̃dicantiũ signi¬
ficãt. plectra ferrea q̃ intꝰ tun¬
dunt᷑ ut sonũ emiitat᷑. lingue
st̃ corũdẽ. Fuius aut̃ m̃sura iu
ꝓponit᷑. funis manu tenet᷑. qͣndo
scriptura oꝑe ad implet᷑. funẽ seqͥtᷤ
sursum. qͥ fluctu scͥpture sacre ad bo¬

Expanded text:
Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans,Veteri Testamento assumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
A lexander papa qͥntꝰ abeato petro
constituit. ut sal ⁊ a qͣ bñdiceret᷑. ad
asꝑgendũ ppłm ⁊ habitacłã eorum.
Illo utiq exemplo qͦ heliseꝰ ꝓpħa sal in
aqͣm misisse legit᷑. ut hoc conduñto
fontes amari ĩdulcedinẽ uerterent᷑.
Hac gͥ aqͣ scĩficata fideles asꝑgunt᷑.
⁊ habitacła fideliũ lustrant᷑. ab illu-¬
sione ⁊ infestatione malignoꝵ sp̃u
um. ħ ⁊ significatio huiꝰ sacͣm̃ti. qd̾
aqͣ penitentiã significat de p̃t̾itis.
sal discretionẽ ⁊ cautelã de futurᷤ.
q̃ duo si simul misceant᷑. amara cõs-¬
cientia ĩ dulcedinẽ uercit᷑.¬
głos annos ininitio qͣdragesime
qd capd̾ ieunii dr̃. qͣrta feria qͣndo
ieuiniũ uotiũu dsuscipit᷑. cinis con-¬

Expanded text:
Alexander papa quintus a beato Petro constituit ut sal et aqua benedicerentur ad aspergendum populum et habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatione malignorum significatio hujus sacramenti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitgulos annos in initio quadragesimae, quod caput jejunii dicitur, quarta feria quando jejunium votivum suscipitur, cinis con
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis alia constãt in reb. qͣlia st̃ aqͣ
asꝑsioĩs. susceptio cu̾is. bñdictio
constãt ĩ factis qͣlia st̃ signacłm cru¬
cis. exsufflatio exorxizatioĩs. expã¬
sio manuil. incuruatio genuaum.
⁊ alia huiꝰ modi. Alia ĩdictis constãt
sic̃ ÷ tͥnitatis inuocatio. ⁊ quecũq

Expanded text:
tis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, benedictio constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut T
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ suꝑ ÷ qd̵ ꝓilla redd̾e possis. c ꝓpc̾ea
tio dari pocest. Si hoc solũ dari nõ
potest.⁊ hoc ñ reddidis: qͥcqͥd ded̾is nõ
satiffacis. hoc si reddis: qͥcqͥd nõ ded̾is
nõ offendis.

Expanded text:
t quod pro illa reddere possis. Propterea tio nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si reddis quidquid non dederis, non offendis.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥginitatẽ carnis tue dño dõ tuo. di¬
co qr redd̾e debes qd̾ uoiusti. ñ licet tͥ
retꝰ respic̾e. ut deinceps ad exꝑientiã
carnis descendas. dico gͦ tͥ redde qd̾ de¬
bes ñ licet tͥ aliud ꝓisto redd̾e. si is
Semel amissa ÷ uͥginitas. ampluis
reparari aut recuꝑari nõ potest.
sã iã redd̾e ñ posst̃. Nunqͥd gͦ pontẽ
cat gͦ qͥ audet. ego nec p̃sumo nec
uolo. uideat qͥ hoc dic̾e uolu̾̃it: ne
forte s̃ ip̃i ꝑicłm struat. Ergo aliud
÷ qd̾ redd̾e possis ꝓuͥginitate cua.
si eã ꝑdidisti. Qͥd aliud: Redde peni¬
tñtiã tuã. redde contͥtionẽ. redde hu¬
militatẽ tuã ꝓuͥginitate carnis. red¬
de humilitatẽ cordis.c ł carne fracta.
frange cor humilitate. Humilitatẽ
ꝑse debiusti. cẽ si uͥginitatẽ hũeras:
⁊ tam̃ si uͥginitatẽ redd̾e ñ potes.

Expanded text:
nitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dinitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istSemel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. sam jam reddere non possunt. Nunquid igitur pontem cat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes
Abbreviated transcription (Latin):
mutatio eẽ pocest. si forte
hoc nõ expediat qd̾ con-¬
ting̾e potest. Aliuid ad¬
huc dico. uoiusti dõ ser¬
iure in aliqͦ loco. uel
in habitu.
uł ĩ societate aliqͣ. dico qr hoc totum
commutationẽ hr̃e potest. q potest
⁊ locꝰ dirui: ⁊ hoĩes mori. ⁊ habitꝰ mu¬
tari. Nunqͥd putas idõ ꝑdis aĩam
tuã. si locꝰ aliqͥs uastat᷑. aut si hoĩes
morunt᷑. tm̃ exte nõ fiat. qd̃ in illis
fit: neq inte remaneat. qd̾ inte fieri
debuit: Ñ ẽ ꝑicłm tuum uͥ ñ ⁊ cul¬
pa tua. fac quod potes tu: ⁊ qͣntum
potes. ⁊ sufficit tͥ. Abona uoluntate
ñ ampliꝰ exigit᷑: ñ qͣntum potest. Si
lentibꝰ cõmutari. ⁊ impłe qͥdẽ uales
qd̾ uoiusti. ñ ÷ intuo arbit̾o cõmu¬
tatio uoti tui:⁊ si maiꝰ aliqͥd uid̾is
uł meliꝰ faciendũ qd̃ facias. Lotest
qͥdẽ dispensatio fieri circa te. s non
cõmutare. s dispensatori magist᷑
tuo si uolũit ⁊ expedire nou̾it. licet

Expanded text:
mutatio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, el in societate aliqua, dico quod hoc totum commutationem habere potest, quia potest et locus dirui, et homines mori, et habitus mutari. Nunquid, putas, ideo perdis animam tuam, si locus aliquis vastatur, aut si homines modo ex te non fiat quod in illis fit, neque in te remaneat quod a te fieri debuit. Non est periculum tuum ubi non est culpa tua. Fac quod potes et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur nisi quantum potest. Si lentibus commutari, et implere quidem vales quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispenscommutare, sed dispensatori magistro tuo, si voluerit expedire noverit, licet
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qr qd p̃cio minꝰ ÷: in pond̾e ma¬
ius eẽ potest. Uouisti ꝑ egͥnationẽ
tuã dño. cõmutationẽ ad mittit:
si forte expediat magis qd̃ conting̾e
potest. ut ꝑmaneas in patria
tua. ⁊ in domo tua. Nam
si illic ꝑsoluere potes aliud
tantũ ualens. siue ad laborẽ
oꝑis. siue ad deuotionẽ uircu¬
tis. siue ad utilitatẽ ãminis¬
trationis. cõmutationẽ da

Expanded text:
 quod pretio minus est, in pondere majus esse potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest, ut permaneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝑtimuit ut pꝰqͣm dixerat reddi
nera ipsum sp̃m significare uoluit:
pocerit sp̃m tuum : Redde gͦ uo-¬
luntariꝰ. ne anniitas inuitꝰ. Noli¬
ꝓ anima tua. Hoc enĩ eẽt plꝰ uou̾e
⁊ minꝰ redd̾e. ⁊ non eẽt equa re-¬
compensatio. Si tua das dõ. te ip¬
sum ⁊ abulo non ÷ equa particio.

Expanded text:
hoc pertinuit ut postquam dixerat: Reddinera ipsum spiritum significare voluit? poterit spiritum tuum? Redde ergo voluntarius ne amittas invitus. Vonima tua. Hoc enim esset plus vovere et minus reddere, et non esset aequa recompensatio. Si tua das Deo, teipsum zabulo, non est aequa partitio.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ⁊ ad ea q̃ dĩ sunt magis ꝓpͥe refert᷑. Uo¬
uere siquidem ÷̃ testificatione ꝓmissionis
spontanee dõ se obligare. ac debitorẽ statu¬
ere. Nã qui ꝓmitit simplicit̾. spondet se
facturum aliquid. Qui uero uouet: con¬
testat᷑ ꝓmissioni sue. ⁊ affirinat ipsã pro¬
missionem. Ubi inqͣntum ÷ ꝓmissio tenet᷑:
in qͣntum : contestatio obligatur. uocũ
tum fractum. peccatum ÷: manifestum¬
uͦ fractũ uotũ. pecc̃m ⁊ ⁊ scandalum. Inil¬
lo ds̃ offenditur: in isto cẽ in ꝓximũ pecca¬
it̾i sine culpa p̃t̾muti. siue cẽ cõmutari
possint: hãc pͥmum discretionem accipi
mus ea que uel de malo fiunt. uł de bo¬
no male. u̾bigra. siqͥs uou̾st quẽ piã
interficere. siue qd̾ libet aliud inquo
constaret culpa se facturũ. d uotum de
malo eẽt. ⁊ malũ cẽt. ⁊ idcirto soluendũ
bono factum si bene nõ fiat: int̾ uota
stultoꝵ que frangenda st̃ deputat᷑. Be¬
ne aũ nõfit. &̃ si de bono fit illud uotũ.

Expanded text:
d ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmat ipsam promissionem. Ubi inquantum est promissio, tenetur, inquantum est contestatio, obligatur. Votorum tum fractum peccatum est; manifestum fractum peccatum et scandalum. In illo Deus offenditur, in isto in proximum peccaitem sine culpa praetermitti sive etiam commutari possint, hanc primam discretionem accipiomus ea quae no male. Verbi gratia, si quis voveret quempiam interficere; sive quodlibet aliud, in quo constaret culpa, se facturum, votum de malo esset, et malum esset, et idcirco solvendum bono factum, si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt deputatur. Bene autem non fit, etiam si de bono fit, illud votum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ꝓ aĩa sua. Uides manifeste
qd̾ iuium ÷ qd̾ comimutatioẽ non re¬
cipit: neq dispensationẽ admittit.
Hoc si uoues immo qr uoues ñ enĩ bonꝰ
eẽ potes. si hoc non nou̾is: redde qd̾ uoius¬
ti. ⁊ ip̃m qd̃ uouisti redde. qr si aliud
q illd fũit. Uouete inqͥt psalmusta
⁊ reddite dño dõ ur̃o. om̃s qͥ incircui¬
tu ciꝰ affercis mun̾a. Que mumnera:
Afferte inqͥd dño filii dĩ. afferte dño
tos ⁊ filios arietum cũ dicit. Uoue

Expanded text:
tionem pro anima sua? Vides manifeste quod unum est quod commutationem non recipit, neque dispensationem admittit. Hoc si voves, imo quia voves non enim bonus esse potes si hoc non voveris redde quod vovisti, et ipsum quod vovisti redde, quia si aliud it: Vovete, inquit Psalmista, et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera . Quae munera? Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino tes et filii arietum cum dicit: Vove
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe sanitatẽ ĩ hoc sacͣm̃to acqͥrit. ꝙ
sic̃ ĩ aliis sacͣm̃tis. ita ⁊ ĩ isto aliud
÷ sacͣm̃tum: aliud res sacͣm̃ti. Sa¬
cram̃tum ÷ ipsa unctio ext̾ior. Res
sacͣmenti unctio int̾ior q̃ pecc̃oꝵ
remissione ⁊ urcutũ ampliatioẽ
ꝑficit᷑. Et si ex contẽptu uł. negli¬

Expanded text:
ae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione et virtutum ampliatione perficitur. Et si ex contemptu vel negli
Abbreviated transcription (Latin):
cͥsma uocat᷑. s illd̃ solũ qd̾ miscet᷑ cũ
balsamo. qͦ capita regũ ⁊ pontificũ
ungunt᷑. qͦ cẽ baptizatos sac̾dos
ungit in u̾tice. ⁊ pontifex qͥ ꝑ im¬
positionẽ manꝰ confirmandos un¬
git infronte. Est alia unctio qua
cathecumini ⁊ neophiti ungunt᷑
ĩ pectore ⁊ int̾ scapulas ĩ ꝑceptione
baptismi. t̃cia uͦ unctio q̃ dr̃ oleum

Expanded text:
sma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Baptismi. Tertia vero unctio
Abbreviated transcription (Latin):
uox ĩuitatiomis tue ita
i eis conualescat. qͣtuniꝰ¬
ponbus peccatorũ deponẽteᷤ¬
nens
et quã dulcis es gustantes.¬
ans
tua refectione sustentari
mercantur. Et sicut de¬
tus es. agnosce cos inter
oues tuas. et ipsi te sic¬
agnoscant. ut alienũ
non sequantur sed te:
neqz audiant uocẽ alie¬
norũ sed tua. qua dicis.
equi nchi nunistrat¬
riue sequatur. qui uiui
deum ac dum reue¬
larc mortalib dignatus
tatis grãm postulamus
ut sicut ubi ius spiras. sic
et his famulis tius affectũ¬
pie deuotionis indulgcas.
Et qm̃ tua sapiẽtia guber¬

Expanded text:
s tuae ita in eo convalescat, quatenus peccatorum onera deponens, et quam dulcis es, gustans, tua refectione sustentari mereatur; ut sicut attetus es; agnosce eum inter oves tuas; et ipse te agnoscat, ut alienum non sequatur, sed te: neque audiat vocem alienorum, sed tuam qua dicis: qui mihi ministrat, me sequatur. Qui vivis Deum, ac Dominum revelare mortalibus dignatus tatis gratiam postulamus: ut sicut ubi vis spiras, sic et huic famulo tuo affectum devotionis indulgeas; et quoniam tua sapientia e
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illiꝰ citatis ⁊ una om̃ibꝰ ⁊ inse¬
parabił ⁊ singłaris uoluntas lib̾a.
ab oĩ malo lib̾ata ⁊ impleta oĩbo¬
no. fruens indesinent̾ et̃noꝵ iocũ¬
ditate gaudioꝵ. ohlita culparũ.
oblita penart̃. tam̃ nec idõ sue li¬
b̃atioĩs oblita. ut lib̾atori suo sit mn¬
grata. Quantũ gͦ attinet ad scien¬
tiã rationalẽ memor erit p̃t̾itoꝵ
maloꝵ suoꝵ. qͣntum aut̃ ad exꝑi¬

Expanded text:
llius civitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis voluntas libera ab omni malo liberata, et impleta, omni bono, fruens indesinenter aeternorum jucunditate gaudiorum; oblita culparum, oblita poenarum. Tamen nec ideo suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem memor erit praeteritorum malorum suorum, quantum autem ad experi
Abbreviated transcription (Latin):
Illic aĩa posita beata eẽ ꝑdidit: ⁊ eẽ
ñ ꝑdidit. Ex qͣ re semꝑ cogit᷑. ut
⁊ mortẽ sine morte. ⁊ defectũ sine
defectu. ⁊ finẽ sine fine paciat᷑.
qͣtinꝰ ei ⁊ mors ĩmortał sit.⁊ defectꝰ
indeficiens. ⁊ finis infutꝰ. Qͦ mͦgͦ

Expanded text:
Illic anima posita beata esse perdidit, et esse non perdidit. Ex qua re semper cogitur, ut et mortem sine morte, defectum sine defectu, et finem sine fine patiatur, quatenus ei et mors immortalis sit, et defectus indeficie
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ solũ uidendo s cẽ exꝑiendo
mortuus dr̃ mninferno sepultus. cꝰ
anima qd̃ in igne teneat᷑ insinuat
cũ abraam dep̃cat᷑ dicens. Mute la¬
zarũ ut intingat extremũ digi¬
ti sui ĩ aqͣm. ut refrig̾ẽt lingã me-

Expanded text:
autem non solum videndo, sed etiam experiendo mortuus dicitur in inferno sepultus; cujus anima, quod in igne teneatur, insinuat, cum Abraham deprecatur dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, u
Abbreviated transcription (Latin):
hitͥo uoluntatis. Nescimꝰ enĩ quo
iudicio dĩ bonꝰ ille sit panꝑ: malꝰ
ille sit diues. Iste gaudeat qͥ ꝓsuis
ꝑditis moribꝰ cruciari debuisse
uidet᷑. Exeat de uidicio ñ solũ in-¬
ultꝰ: uerũ cẽ damnatꝰ in nocens
tus testimoniis. e contͣrio scelestꝰ¬
adu̾sariꝰ eiꝰ ñ solũ inpumtꝰ. uerũ
cẽ undicatꝰ exultet. Impiꝰ obtime
ualeat: piꝰ langorib tabescat. La
trocinent̾ sanissimi iuuenes: ⁊
qͥ nec u̾bo quẽqͣm lede potuerũt.
diu̾sa morboꝵ atͦcitate affligant᷑.
Infantes utiles reb humanis
ĩ mat᷑a marte rapiant᷑. ⁊ qͥ udet᷑
nec nasci debiussẽ. duitissime ĩsuꝑ¬
uiuat. Pienꝰ cͥminibꝰ sublimet᷑ ho¬
noribꝰ. ⁊ hominẽ sine querela tene-¬
bre ignobilitatis abscondant. ⁊ ce-¬

Expanded text:
io voluntatis. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper; malus ille sit dives. Iste gaudeat quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse persuadet; exeat de judicio non solum inultus verum etiam damnatus, innocens tus testimoniis. Econtaduersarius eius non solum inpunitus. uerum etiam uindicatus insultet; inpius optime ualeat, pius languore trocinentur sanissimi juvenes; et qui nec verbo quemquam laedere potuerunt, diversa morborum atrocitate affligantur. Infantes utiles rebus humanis immatura morte rapiantur, et qui videtur nec nasci debuisse insuper diutissime vivat plenus criminibus, sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae ignobilitatis abscondant, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deducã eas ĩ uallẽ iosaphat. ⁊ dis¬
ceptabo cũ eis ibi. Incuiꝰ capituli
sit dñs ad uidiciũ. qd friuolũ ÷.
qr ñ int̾ra s inspatio huiꝰ aeris
sedeb̾. contͣ locũ montis oliueti.
ex qͦ ascendit. ⁊ sic̃ ioħs crisotomꝰ¬
ostendit. angłi deferẽt añ eũ sig-

Expanded text:
et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante
Abbreviated transcription (Latin):
resurrecturos eos dpx̃imꝰ. de his qͥ
iã formati st̃ tołari potest ut cũq
mors potuit deuenire. qͦmͦ ad resur-¬
rectionẽ ñ ꝑtineat reꝑire nequeo.
rectura negabunt᷑. ant ita resurrec¬
tura credenda s̃. s pociꝰ correpta em̃-
dataq nat᷑a. Absit enĩ ut illũ bimẽ¬
brem quẽ nuꝑ natũ ĩ oriente. fr̃s

Expanded text:
resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest utcumque  potuit mors evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat reperire nequeo. rectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, quem nuper natum in O
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ uiui reꝑient᷑. mors erit ⁊
resurrectio ut aĩa qͣsi egressa ꝑ
soporẽ de corpr̃e. eidẽ ĩ mom̃to red¬
dat᷑. Ecuut᷑ uͦ heronimꝰ scribens
ad marcellã testari uidet᷑ dicens.¬

Expanded text:
eorum qui vivi reperientur, mors erit et resurrectio, ut anima quasi per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. Contra vero, scribens ad Marcellam, Hieron. testari videtur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
nis affligi. si sp̃s hõmũ cẽ ipsi incor¬
porei. ⁊ nc̃ potuer̃ includi corpora¬
libꝰ m̃bris. ⁊ tc̃ poter̃ corpr̃m suoꝵ
uincłis in solubilr̃ alligari: Gehen¬
na illa q̃ stagnũ ignis ⁊ sulphuris
dicta ÷ corporeꝰ ignis erit. ⁊ crucia¬
bit damnandoꝵ corpora. hominũ
uł demonũ. s solida hominũ. ae¬
corpr̃m aĩe defunctoꝵ reꝓboꝵ ma-¬
teriali igne cõcrement᷑. De hoc iulia¬

Expanded text:
nis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Gehenna illa quae stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit damnatorum corpora vel hominum, vel daemonum; sed solida hominum, aecorporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julia
Abbreviated transcription (Latin):
tas resurrectitis. ⁊ causa atq or
tuorum erit uux tube. q̃ in aduẽta
iudicis ab oĩb audiet᷑. ⁊ cuiꝰ uͥtute ex¬
citabunt᷑ mortui. ⁊ d̾ monum̃tis re-¬
uox erit alicꝰ uł pluriũ angłoꝵ. Eadẽ¬

Expanded text:
itas resurrectionis et causa atque ordtuorum erit vox tubae, quae in adventu judicis ab omnibus audietur; et cujus virtute excitabuntur mortui, et de monumentis revox erit alicujus, vel plurium angelorum. Eade
Abbreviated transcription (Latin):
quisq hũit ĩ iuiuenili etate. uł erat
habiturꝰ si ÷ ante defunctꝰ. nec de
substantia de qͣ hoĩs caro creat᷑ ali¬
qͥd ꝑibit. s om̃iũ particłarũ ante
disꝑsarũ collectione reintegͣbitur
sol resurgent p̃cisis cunctis defor¬
mitatibꝰ qͣs hic hũerũt. de repbis

Expanded text:
quisque habuerat in juvenili aetate, vel erat habiturus, si ante est defunctus. Nec de substantia de qua hominis caro creatur, aliquid peribit; sed omnium particularum ante dispersarum collectione redintegrabitur sol, resurgent, praecisis cunctis deformitatibus quas hic habuerunt. 4. Si
Abbreviated transcription (Latin):
eã. iã mechatꝰ ⁊ eã ĩ corde suõ. Omẽ
illicitã concupiscentiã tã anime
qͣm corpr̃is contͣdicens. Quartũ
p̃ceptũ ÷ nõ furtũ facies. Furtũ
accipit᷑ in hoc loco ꝓqualibet illicita
usurpatione rei aliene. siue occul¬
ta siue manifesta. Q enĩ furtum
ꝓhibuit rapinã nõ concessit. cum
sit maiꝰ peccatũ ut testant᷑ scĩ a-¬
ꝑte ⁊ uiolent̾ raꝑe. qͣm occulte sub¬
strahere. qr maiꝰ odiũ ⁊ irã excitat.

Expanded text:
eam, jam moechatus est eam in corde suo ; omnem illicitam concupiscentiam tam animae quam corporis contradicens. Quartum praeceptum est: Non furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum sit majus peccatum ut testantur sancti aperte et violenter rapere: quam occulte subtr
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ÷ uiram̃tũ frang̾̃e qͣm ad¬
impłẽ. ita tam̃ ut ⁊ malũ caueat
qd̵ uirauit. ⁊ nichilominꝰ culpam
agnoscat ĩ eo qd̃ male iurauit. ꝑ¬
uiriũ ÷ m̃daciũ sacͦscã attestatio¬
ne inducta confirmatũ . Q. enim

Expanded text:
et juramentum frangere, quam adimplere, ita quidem ut et malum caveat quod juravit, et nihilominus culpam agnoscat, in eo quod male juravit. Perjurium est mendacium sacrosancta attestatione inducta confirmatum. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
sũ testimoniũ dices. Ut gͦ meliꝰ li¬
queat qͥd sit falsũ testimonium
m̃daciũ infalso testimonio. aliud
in ꝑuirio. aliud ĩ uoto. dũ aliqͥs
uouit qd̾ nõ soluit. De qͥb om̃ib
dicendũ ÷. ꝑmũ aut̃ de simpli-

Expanded text:
testimonium dices . Ut ergo melius liqueat, quid sit falsum testimonium, endacium in falso testimonio, aliud in perjurio, aliud in voto, dum aliquis vovet quod non solvit. De quibus omnibus dicendum est. Primum autem de
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex necessitate contestat᷑ u̾itati.⁊
tam̃ a malo ⁊ illiꝰ cui iurat. hoc ÷ qd̵
uł ex infirmitate si credẽ alit̾ nõ
potest. uł si credẽ contẽnit exꝑu̾si¬
tate. Qͥ aut̃ sine causa uirat. cẽ si
uerũ iurat ñ sine culpa ÷. qr aut

Expanded text:
 ex necessitate contestatur veritati; et tamen a malo est illius cui jurat, hoc est, vel ex infirmitate si credere aliter non potest, vel si credere contemnit, ex perversitate. Qui autem sine causa jurat, etiam si verum ju
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃n sine culpa u̾itas celari. qñ
causa salntis nr̃e siue urtilita¬
tis aliene ratio exposcit. Longe
u̾itas dic̃. multa habeo uob̃ dic̃e
s ñ potestis portare mͦ. qd̾ utiq
ñ dixiss. si u̾itatẽ tac̃e semꝑtul¬
pa eẽt. Falsũ testimoniũ ÷ cũ qͥs
alt̾iꝰ m̃dacio de u̾itate testimonium
ꝑlubet. qͥ nõ solũ m̃tiendo reus efficit᷑.
cinari uidet᷑. qd̾ qͥdem si sciens fec̾it
damnabił om̃ino malicia ÷. Si aũ
ignorãs. rep̃hensibił negligentia.
N om̃e iuram̃tũ malũ ÷ ⁊ tam̃ om̃e¬

Expanded text:
as sine culpa celari, quando causa salutis nostrae sive utilitatis alienae ratio exposcit. Longe veritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo ; quod utique non dixisset, si pa esset. Falsum testimonium est cum quis alterius mendacio de veritate testimonium perhibet, qui non solum mentiendo reus efficitur, ocinari conatur; quod quidem si sciens fecerit damnabilis omnino malitia est; si autem ignorans, reprehensibilis negligentia. Non omne juramentum malum
Abbreviated transcription (Latin):
pħa. ꝑdidisti os qͥ forncant᷑ abste.
Corpr̃is: deqͣhic agit᷑. hoc enĩ p̃ceptũ
⁊ quedã alia sub uet̾i lege tantũ
inchoata st̃ .i. ñ plene s ex parte da¬
ta. ꝓpt̾ infirmitatẽ auditoꝵ. q̃ pea

Expanded text:
didisti omnes qui fornicantur abs te . Corporis, de qua hic agitur. Hoc enim praeceptum et quaedam alia, sub veteri lege tantum inchoata sunt, id est non plene, sed ex parte data, propter infirmitatem auditorum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uł locutio. ꝑqͣm ille qͥloquit᷑ au¬
ditori falsũ significare intendit
ut dic̃. m̃tit᷑ tam̃ ille qͥ loqͥtur
cũ opinione ⁊ intẽtione fallendi.
Iocosa m̃dacia ⁊ ironie ⁊ parabole
m̃dacia nõ st̃. Alioqͥn sc̃i rep̃hen¬
sibiles inuenirent᷑. qͥ in parabolis
⁊ ironiis multa locuti st̃. S ⁊ ipse
xp̃c inparabolis loquebat᷑ ad turbaᷤᷤ
qͣs utiq in sermone suo ñ assump¬
⁊ si falsitatis reatũ ñ incidũt. leui¬
tatis tam̃ culpã nõ euadunt. est
aliud adhuc genꝰ m̃dacii. cũ aliqͥs
qͣsi humilitatis causa m̃tiri uidet᷑.

Expanded text:
vel locutio per quam ille qui loquitur auditori falsum significare intendit, ut dicit, mentitur tamen ille qui loquitur cum opinione et intentione fallendi. Jocosa mendacia, et ironiae, et parabolae, mendacia non sunt; alioquin sancti reprehensibiles invenirentur, quia in parabolis et ironiis multa locuti sunt. Sed ipse Christus in parabolis loquebatur ad ipsas turbas, quas utique in sermone suo non assumpet si falsitatis reatum non incidunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
spectat ad sensũ lit̾e. duob mod̾
parentes nr̃os honorare debemus
obediendo eis uidelicet ĩ om̃ib ex¬
ceptis his inqͥb dilctio dĩ patͥs of-¬
fendit᷑. ⁊ eos qͣntum nr̃a facultas
intellige nichil impedit qͥb obedien¬
tiã debemꝰ qͣntum nr̃a ht̃ possibilitaᷤ
⁊ auxiliũ immo seruiciũ qͣntũ suppe-¬
tit facultas. Scd̃m p̃ceptũ scde tabu¬
le ⁊ ñ occides. Homicidiũ fit multis
modis. manu. linga. consensu. Manu
fit cũ qͥs aliũ actualit̾ uita pͥuat. uł
ĩ locũ mortis uͥ uita pͥuet᷑ p̃cipitat.
ser̃. Consensu similit̾ duob modis
fit homicidiũ. dũ uł mortẽ altiꝰ

Expanded text:
spectat ad sensum litterae, duobus modis parentes nostros honorare debemus, et obediendo eis videlicet in omnibus exceptis his in quibus dilectio Dei Patris offenditur et eos quantum facultas nostra intelligere nihil impedit, quibus obedientiam debemus quantum nostra habet possibilitas, et auxilium imo servitium, quantum suppetit facultas. Secundum praeceptum secundae tabulae. Non occides . Homocidium sit multis modis, manu, lingua, consensu. Manu fit cum quis alium actualiter vita privat, vel in locum mortis ubi vita privetur praecipitat, serunt. Consensu similiter duobus modis fit homicidium, vel dum mortem alteruis
Abbreviated transcription (Latin):
÷ dr̃. scd̾m aut̃ qd ad tuendã falsi¬
tatẽ testimoniũ ueritatis irre-¬
uerent usurpat᷑. Qͥ itidit alium
falsũ iurare uolentẽ. particeps
peccati efficit᷑. si consentit. ⁊ si ñ: qͣn.¬
tum potest salua u̾itate ne malũ
ꝑficiat᷑. contra dicendo ⁊ ammonẽdo

Expanded text:
r. Secundum autem quod ad tuendam falsitatem testimonium veritatis irreverenter usurpatur. Qui viderit alium falsum jurare volentem, particeps peccati efficitur si consentit: et si non quantum potest salva veritate ne malum perficiatur contradicendo et admonendo
Abbreviated transcription (Latin):
Si fier pꝰset. quid senciam. ostadete qmͣ loqui: malem ẽt
si disputarm. ne supplod m pedem. ił mani lactateta. ñ atol¬
leretu uocem. ħ ista oratoris reliquissem. contentꝰ sensus
meos ad te ꝑtulisse. quos nͨ exornassem. tͨ abieaissera. Hoc unst
tire s aͥmaie. Alit᷑ hoĩes amicam.: Alit lib̾os osculant᷑ ⁊a
Nort mre herde uenuna ce. ⁊ altida nolo q̃ de tebitans mao¬

Expanded text:
e quam loqui mallem. Etiam si disputarem, nec supploderem pedem nec manum iactarem nec attollerem vocem, sed ista oratoribus reliquissent!, contentus sensus meos ad te pertulisse, quos nec exornassem nec abiecissem. Hoc unum pntire, sed amare. Aliter homines amicam, aliter liberos osculantur; tNon mehercules ieiuna esse et arida volo, quae de rebus tam mag
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem ainimo tuo ꝓpone. ludos fortunam.⁊ in hũc
mortalium cetumt honores. dnucas. gniciam excutere. qͥt
alia int̾ diripienciũ manꝰ scissa sunt. alia in fida societate
dinisa. Alsa magno detͥmento eoꝵ in quos deuentrantꝰ pen¬
sa. Er quib alia quedam aliud agũtib inciderunt. que dã
qr ninuis captabant᷑: annssa. ⁊ dum auide rapinut᷑ expul¬
si sunt. Nulli uero q̃ cui rapina felicit᷑ cessit. gaudiũ
do in illam iespicimꝰ. Iimis tarde nob̾ mitti uident᷑. q̃
cupiditates nrãs irritant. ad paucos ꝑuent᷑a. expectata
putat ꝙ honestam ẽ. Nam si ullum alind existuat

Expanded text:
imaginem animo tuo propone, ludos facere fortunam et in hunc imaginem animo tuo propone, ludos facere fortunam et in hunc mortalium coetum honores, divitias, gratiam excutere, quorum alia inter diripientium manus scissa sunt, alia infida societate divisa, alia magno detrimento eorum, in quos devenerant, prensa. Ex quibus quaedam aliud agentibus inciderunt, quaedam, quia nimis captabantur, amissa et, dum avide rapiuntur, expulsa sunt. Nulli vero etiam cui rapina feliciter cessit, gaudium do in illam respicimus. Nimis tarde nobis mitti videntur, quae cupiditates nostras inritant, ad paucos perventum, expectata uod honestum est. Nam si ullum aliud esse exis
Abbreviated transcription (Latin):
Semina incorporibꝰ hñams dinina dispsa sunt. Qe si
bonꝰ cultor excipit similia origins parituit. ⁊ ꝑia hiᷤ
ex quib õita sunt. surgunt. Si malus nõ alit᷑ qmͣ hu¬
mͦ sterilis. ac palustris: necat. ac de inde cͤat p̾urgam̃¬
ta ꝓfrugib.¬
Omnium animos mala aliena: ac repentina sollic¬
tunt. Q nẽadmod̾ aues ⁊̃ in anis funde sonꝰ ꝑt̾ritat.
Nos ita nõ ad ictum tñ eragitam᷑. s ad crepitum. Nõ
pͭ gͦ quisquͣ beatus eẽ: qui huic se opiõi cͤ̾didit cdidit
Non enĩ beatũ est. nͥ quod in tͤpidum. Int̾ suspͤta ma¬
le uiuit᷑. Qmsguis se multum fortuitis dedit ingentẽ
sibi matiam ꝑtͦbacionis. ⁊ in explicabilem fect. Una ħ
uia ẽ ad tuta badenti ⁊ extͤma despicere. ⁊ honesto contẽs¬
cum eẽ. Ilam qui aliquid melins u̾tute putat̃. aut ullũ
p̃ter illart bonuni ad ħ que a f̃oitutia spargũt᷑. sinũ
expandit. ⁊ sollicitus missilia eiꝰ expcctut. hane enĩ

Expanded text:
Semina in corporibus humanis divina dispersa sunt, quae si bonus cultor excipit, similia origini prodeunt et paria iis, ex quibus orta sunt, surgunt; si malus, non aliter quam humus sterilis ac palustris necat ac deinde creat purgamenta pro frugibOmnium animos mala aliena ac repentina sollicitant. Quemadmodum aves etiam inanis fundae sonus territat, nos ita non ad ictum tantum exagitamur, sed ad crepitum. Non potest ergo quisquam beatus esse, qui huic se opinioni credidit. Non enim beatum est, nisi quod intrepidum; inter suspecta male vivitur. Quisquis se multum fortuitis dedit, ingentem sibi materiam perturbationis et inexplicabilem fecit; una haec via est ad tuta vadenti, externa despicere et honesto contentum esse. Nam qui aliquid virtute melius putat aut ullum praeter illam bonum, ad haec, quae a fortuna sparguntur, sinum expandit et sollicitus missilia eius expectat. Hanc enim
Abbreviated transcription (Latin):
su. Quib dam aut̃ enenit. ut quedam scur se ues¬
ciuũt. Quemi admod̾ querimꝰ sepe cos cum qrib sta¬
pꝰͦ. It plerum ꝓ finem siarmi boni ĩgnoram: Ap¬
posicuini. Nec multis sibis: ñ etuitu lõgo : ꝙ sit sittał¬
ẽ. n initulta sꝑgñd̾. Quid enĩ ad tom ꝑtinet in ꝑ¬
ticulas illud didncete. cum possis dicere sumium do¬
tum ẽ ꝙ honestum ẽ. Et ꝙ magis ãmietis: nnũ
bonum ẽ quod honestum e. Omnis benguitas ꝓpe

Expanded text:
ut quaedam scire se nesciant. Quemadmodum quaerimus saepe eos, cum quibus stamus, ita plerumque finem summi boni ignoramus adpositum. Nec multis verbis nec circumitu longo, quod sit sumest nec in multa spargendum. Quid enim ad rem pertinet in particulas illud diducere, cum possis dicere: summum bonum est, quod honestum est ? Et quod magis admireris: unum bonum est, quod h
Abbreviated transcription (Latin):
careie assuetis noluptatib. abstinete cibo. sitire. esuti¬
te. Hec pͥmo abstinencia gͣuia sunt. De inde. cupidi¬
tas : relanguescit. ip̃is ꝑ se que cupimꝰ fatigata. ac
deficientib Inde moro sus ẽ stomatꝰ. inde quib fpit
auiditas cibi. odiun ẽ. Desideria ip̃a moriunt᷑. Non
est aut̃ achum carere eo ꝙ cu ꝑe desieris. Adice qd̾
nullus int̾mitaturꝰ dolor. aut certe remitat᷑. To¬

Expanded text:
"carere adsuetis voluptatibus, abstinere cibo, sitire, esuri"carere adsuetis voluptatibus, abstinere cibo, sitire, esurire." Haec prima abstinentia gravia sunt. Deinde cupiditas relanguescit ipsis per quae cupimus fatigatis ac deficientibus; inde morosus est stomachus, inde cuius fuit aviditas cibi, odium est. Desideria ipsa moriuntur. Non est autem acerbum carere eo, quod cupere desieris. Adice, quod nullus non intermittitur dolor aut certe remittit