comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ altare dĩ ex inanirȩ ipsum ab omni contagio mũ¬
cum habeant spaciosum capiasq flaminam scĩ sp̃c.¬
mistice inaltaris ⁊ tabnaculi constructione moiseᷤᷤ
facienda signauit. prius in illa cȩlesti conu̾satione. in
uibus ꝑhenni obseruatione uidit. Non enim dubiũ
est eum potuisse ante solium dĩ uidere illud altare
quorum tino tulitangłs carbonẽ de altari qͦ eus
conceduntur. Altare gͦ cauum ⁊ mane fieri iubetur.
sicut moisi inmonte monstratum ẽ. quia sicut an¬
gli ⁊ sp̃c ustorum incęlis. uacui apeccatis ⁊ pleni
sunt pietate et iusticia. ita et nos in terra de clinare

Expanded text:
esse altare Dei, exinani te ipsum ab omni contagio tercum habeant spatiosum, capiasque flammam Spirimystice in altaris et tabernaculi totius constructione facienda signavit Moyses, prius in illa coelesti conversatione, in perenni observatione cernebat. Neque enim dubitandum est, eum potuisse ante solium Dei videre altare illud quorum uno tulerat angelus carbonem de altari, quo ejus conceduntur. Itaque altare cavum et inane fieri jubetur, sicut Moysi in monte monstratum est; quia sicut angeli ac spiritus justorum in coelis vacui a peccatis, et pleni sunt pietatis ac justitiae, ita et nos in terra pro modulo
Abbreviated transcription (Latin):
filius sirac ait. radix sapientiȩ
est timor dñi. ⁊ pulchre subiui¬
Nxit. rami enim illuis ionge
anĩ tanquam opꝰ ⁊ celature co¬
lumpnarum debasibus ꝑde¬
unt nonquam fructu merce¬
dis carebunt.
Sadem delatere aquilonis. re-¬
pecuntur. q̃ delatere australi
p̃missasunt. quia utriusq te¬
stamenti p̃cones consono ore
ad celestia nos erigunt. tam ⁊ si

Expanded text:
filius Sirach ait: Radix sapientiae est, timere Deum . Ubi et pulchre subjunxit: Rami enim illius longaeimore Dei tanquam opus et caelaturae columnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt.Eadem de latere aquilonis repetuntur, quae jam de latere australi erant praemissa: quia utriusque testamenti praecones, consono nos ore ad coelestia erigunt: tametsi
Abbreviated transcription (Latin):
cussit animã ꝑ anima. indie uidicii . scł apd̃
eum udicẽ qui pot̾ animã ⁊ corpꝰ ꝑdere inge¬
hennã. Uł ut qui sibi conscius fuerit tanti
scandali: ponat anim̃a suam. ꝓ anuna scan¬
dalizati. ⁊ usq ad mortẽ det operam quomodo
adfidem restituatur. ponat oculum ꝓ oculo.
si ocłm animȩ lesit .i. intellectum eiꝰ turba¬

Expanded text:
cussit, animam pro anima in die judicii, scilicet apud cussit, animam pro anima in die judicii, scilicet apud eum judicem qui potest animam et corpus perdere in gehennam. Vel ut qui sibi conscius fuerit tanti scandali, ponat animam suam pro anima scandalizati, et usque ad mortem det operam quomodo ad fidem restituatur. Ponat oculum pro oculo: si oculum animae laesit, id est, intellectum ejus turba
Abbreviated transcription (Latin):
homini si uniu̾sum mundum lucretur animã
autẽ suã ꝑdat: Uñ uidetur ostendi quod q̃dam
peccata ad dampnum ꝑtinent. non tñ adint̾i¬
tum. quia qui dampnum passus fuerit: sal¬
uari dicitur licet ꝑignẽ. Uñ iohannes dicit
ꝑdit: dampno dicitur ꝑcuti. sicut qui causam
scandali infirmiori ⁊ muliebri anime p̃buit.
dabit aũt̃: scd quod indix̾it uir eius. ⁊ dabit cũ
.s. uł qui ꝓ xp̃o animarum doctor ẽ. Pacietur
gͦ dampnum qui contendit ad subu̾sionẽ au¬
dientium: panima que nundũ huĩt infan¬
tẽ formatum. quod pot̾ descandalo cathecu¬
nuni accipi. Podest etiam fieri: ut qui lesit.
instruat. ⁊ reparet anime que ꝑdidit. ⁊cũ
honore cũ modestia .s. cũ mansuetudine. ñ
cũ lite. sicut cũ scandalũ intulit. Si aũ forma
tus fuerit: dabit animã ꝓ anima. formatꝰ
infans pot̾ uideri sermo dĩ. incorde anime
que suscep̃ gram baptismi. ł quȩ eiudentuᷤ
et clarius uerbum dĩ suscep̃. Reddet gͦ qͥ per¬

Expanded text:
homini si universum mundum lucretur, animam autem suam perdat? Unde videtur ostendi quod quaedam peccata ad damnum pertinent, non tamen ad interitum, quia qui damnum passus fuerit, salvari dicitur, licet per ignem: unde Joannes dicit perdit, damno dicitur percuti, sicut qui causam scandali infirmiori et muliebri animae praebuit. Dabit autem secundum quod indixerit vir ejus, et dabit cum s, vel qui pro Christo animarum doctor est. Patietur ergo damnum qui contendit ad subversionem audientium, pro anima quae nondum habuit infantem formatum: quod potest de scandalo catechumeni accipi. Potest etiam fieri ut qui laesit, instruat et reparet animae quae perdidit, et cum honore, cum modestia scilicet, cum mansuetudine, non cum lite, sicut cum scandalum intulit. Sed cum formatus infans fuerit, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde animae quae suscepit gratiam baptismatis, vel qui evidentius et clarius verbum Dei suscepit. Reddet ergo qui per
Abbreviated transcription (Latin):
cussor ut dampnũ illa¬
tum ꝑ penitentiã resti¬
tuat scãm ȩuangłii mi¬
nifti̾um necesse habe¬
bit. Si autem ipsa aĩa
ꝑ errorem necata pꝰ ꝓla¬
tum abortiuum. hoc
est opꝰ mortiferum in
infidelitate ꝑseuera.¬
uerit. sr̃i dubio seduc¬
tor illius quasiuũs
homicida et̃na morte
reus erit.
explicare. Nec enun uidetur etiam infans for¬
matus calce litigantis ꝑcussus ocłm inuen¬
tre ꝑdidisse. dentes uͦ omnino non habuit. Si
ħ admatrem referamus. quomodo abortienᷤᷤ
mulier oculum ꝑdit. aut dentes dolet. Sed
esto inoculo aut indente ꝑcussa abortiuit. li¬
uorem. uł uulnus accepit. Quid etiam cõbu¬
sturam am̃s ꝓ combustura: Nanquid litiga¬
tibus uiris assisfens mulier comburi potuit.
ut combustura ꝑ combustura soluatur In
deuteronomio quoq ħ non facile explicari
quunt. hiscripturis tñ udem uocabulis
n officiis m̾bra aninę nominantur. quibꝰ¬

Expanded text:
t, ut damnum illatum per poenitentiam restituat, secundum Evangelii ministerium necesse habebit. Si autem ipsa anima per errorem necata, post prolatum abortivum, hoc est opus mortiferum, in infidelitate perseveraverit, sine dubio seductor illius, quasi verus homicida, aeterna morte reus erit. explicare. Nec enim videtur etiam infans formatus calce litigantis percussus, oculum in ventre perdidisse, dentes vero omnino non habuit. Si enim hoc ad matrem referamus, quomodo abortiens mulier oculum perdit, aut dentes dolet? Sed esto aut in oculo aut in dente percussa abortivit, livorem vel vulnus accepit, quid etiam combusturam dicimus pro combustura? Nunquid litigantibus viris assistens mulier comburi potuit, ut combustura pro combustura solvatur? In Deuteronomio quoque haec facile explicari non queunt. In Scripturis tamen iisdem vocabulis et officiis membra animae nominantur
Abbreviated transcription (Latin):
simi litudo conturbet. Sunt ergo duo liti¬
gantes: duo disputantes de dogmãtibus uł
questionibꝰ legis ⁊ rixantes circa uerboꝵ
quod generant lites. Quia gͦ isti inquestr¬
onibus litigant ad subu̾sionem. audien.¬
tum ꝑcuciunt mulierem p̃gnantẽ. et
eieiunt infantem formatum uł ad huc in¬
formẽ. Mulier p̃gnans dr̃ anima: que
nuꝑ concepit uerbum dĩ. Uñ. atimore
tuo domine inuit̾o concepimus ⁊ pepe¬
rimꝰ. Qui gͦ concipiunt et statim pari¬
unt. non mulieres estimande sunt s

Expanded text:
similitudo conturbet. Sunt ergo duo litigantes, duo disputantes et dogmatibus vel quaestionibus legis, et rixantes circa verboruquod generant lites. Qui ergo istis in quaestionibus litigant ad subversionem audientium, percutiunt mulierem praegnantem, et ejiciunt infantem formatum vel adhuc informem. Mulier praegnans dicitur anima, quae nuper concepit verbum Dei; unde: A timore tuo, Domine, in utero concepimus et peperimus . Qui ergo concipiunt, et statim pariunt, non mulieres existimandae sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tes inpasca enim unmolatur filius inpentecoste
potentia de claratur.
Tribus uicibus ꝑsingulos annos ⁊ c̃. Ho÷
omni tempore p̾sentis uitȩ insc̃ę trinitatis
confessione ꝑfidem. spem et caritatem bonoꝵ
operum obsequia deo creatori ur̃o exibebi¬
tis. Pascha enun celebramus mense nouoꝵ:
cum ꝑsangunẽ agni inmaculati ab egiptia
seruitute liberati ꝑ sp̃ales aquas de ueteri ho¬
mine innouum transimus. non inuetusta¬
tem litt̾e s innouitate sp̃c̃. quo interram pro¬
dño consecramꝰ. Sollempnitatẽ quoq inexi¬
tu anni. qñ cong̾gatis fruigibus .i. uirtutũ
fructibus. ad finem uitȩ ⁊ ad introitum reg¬
ni cęlestis ꝑuenire contendimus. in tab¬
naculis .uii. diebus commorantes. quia
ꝑomne tempus uite p̃sentis ꝓꝰ egrinos
ee agnoscimus. nec requiem hic s infu¬
turo requirimus. sedulo curantes.
nec in conspectu dĩ uacui pareamus.:¬

Expanded text:
 in Pascha enim immolatur Filius, in Pentecoste potentia declaratur. Tribus vicibus per singulos annos, etc. Hoc est omni tempore praesentis vitae et in sanctae Trinitatis confessione, per fidem et spem et charitatem bonorum operum obsequia Deo creatori vestro exhibebitis. Pascha enim celebramus mense novorum, cum per sanguinem Agni immaculati ab Aegyptia servitute liberati, per spirituales aquas de veteri homine in novum transimus, non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus, quo in terram proprimitias Domino consecramus; solemnitatem quoque in exitu anni, quando congregatis frugibus, id est virtutum fructibus, ad finem vitae et introitum regni coelestis pervenire contendimus; in tabernaculis septem diebus commemorantes, quia per omne tempus vitae praesentis peregrinos nos esse agnoscimus, nec requiem hic, sed in futuro requirimus, sedulo curantes ne in conspectu Dei vacui appareamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicum. Iudicium autẽ
est. nequis autem ꝓpter
hanc sententiam deum¬
putet probibere miseri
ẽ auidicando libera.¬
Non enum cum reducis¬
errantem bouem inimi¬
ei ei reddis int̾ aliquos¬
uidex resides.

Expanded text:
dicium. Judicium autem est. Ne quis autem propter hanc sententiam Deumputet prohibere miserica iudicando libera.on enim cum reducerrantem bouem inimireddis, inter aliquosudex resides.
Abbreviated transcription (Latin):
Poperum. inseptenario requies animarum ex pͥ¬
mitur. bñ ergo sex annis seminare t̾ram nr̃am.
et congͥgare fruges euis p̃cipit᷑ur. quia in pͣ¬
senti uita quȩ sex etatibus constat t̾ram car¬
nis nr̃ȩ exercere⁊ uirtutum semina mea se

Expanded text:
. In septenario quoque, requies animarum exprimitur. Et bene in sex annis seminare terram nostram, et con gregare fruges ejus praecipimur, quia in praesenti vita, quae sex aetatibus constat, terram carnis nostrae exercere, et
Abbreviated transcription (Latin):
colligant pauperes si septi¬
mo annoita parcitur t̾rȩ
ut nec seminetur. non enĩ
aduineam ⁊ oliuietum ꝑti¬
net quod dictum ẽ. edent
pauperes gentis aiȩ : qr
deterra non seminata nicħ
possunt sumere: ubi sege.¬
tes nasci non possunt. deui
nea enim ⁊ oluieto. pꝰea dic̃
similit̾ eẽ faciendum. Ideo
illud de aruis intelligitur.
q̃ frumentis seruiunt. an
sic accipiendum sex annis
mo uͦ ñ colliges. ut intelli.¬
gatur seminab̾. etiam si
dictum non ẽ ut ad sexan¬
nos seminare ⁊ colligere
ꝑtineat. ad septimumuͦ.
dimittere quod fuerit se¬
minatum. Nam quid iñ
habebunt pauꝑes. quoꝵ
residuum etiam feris be¬
stiis dedit. eis scł q̃ ulis¬

Expanded text:
colligant pauperes, si septimo anno ita parcit terrae, ut nec seminetur quidem. Non enim ad vineam et olivetum pertinet, quod dictum est, Edent pauperes gentis tuae, quia de terra non seminata nihil possunt sumere, ubi segetes nasci non ponea autem et oliueto postea dicit similiter esse faciendum; ac per hoc illud de aruis intellegitur, quae frumentis seruiunt. an sic accipiendum: sex annismo uero non colliges, ut intellegatur "seminabis," etiamsi dictum non est, ut ad sex annos seminare et colligere pertineat, ad septimum uero dimittere quod fuerit seminatum? nam quid inde habebunt pauperes, quorum residuum etiam feris bestiis dedit, eis ui
Abbreviated transcription (Latin):
i quitatem fius ac nepotibus : peccatum.¬
scł originale apatribus trahimus. ⁊nisi ꝑ
grãm baptismi soluamur ⁊̃ parentum cul¬
pam portamus. Quia unum ad huc cum
ał sumus. Reddit iniquitatẽ patrũ insiliiᷤ
dumꝓ eulꝑa parentis exoriginali pecc̃o aĩa
polluitur plis. ⁊ tursum non redditur ini
quitatẽ patrũ infilus. qi cũ aboriginali
culpa ꝑbaptismũ liberamur non tam pa¬
rentum culpas s quas ipsi committimuᷤᷤ
licto illius non grauatur. Uñ fit ut iniquus fi¬
ce iuaspatris iniqui non timet unitari coga
mea ẽ. anima filii mea ẽ. Anima que pecca¬
uit ipsa morietur. Quia incarne ñ nuꝗͣ
filii ⁊̃ ex patris pecc̃õ perimuntur. de iecto
autem originali pecc̃o exparentũ nequicia
tatur : Insemetipso enim ꝑcutitur pater
utacruis utatur. ⁊ dolor patris ꝑcarnem
iniqua puniatur. Cum uͦ non pariculi s ĩã
ꝓuectiores filii ex parentum culpa feruin
cuta sunt. Uñ recte dicitur. Usq adtciã

Expanded text:
iliis ac nepotibus? Peccatum originale a patribus trahimus, et nisi per gratiam baptismi salvamur, etiam parentum culpam portamus, quia unum adhuc cum illis sumus. Reddit iniquitatem patrum filiis, dum pro culpa parentis ex originali peccato anima polluitur prolis. Etquitatem parentum in filiis, quia cum ab originali culpa per baptismum liberamur, non parentum culpas, sed quas ipsi committimus, delicto illius gravatur; unde fit ut iniquus fice vias parentis iniqui non timet imitari, cogamea est, anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur , quia in carne nonnunquam filii etiam ex patris peccato perimuntur. Dejecto autem originali peccato ex parentum nequitia, tatur. In semetipso enim percutitur pater ut acriter uratur, et dolor patris carni mens patris iniqua puniatur. Cum vero non parvuli, sed jam provectiores filii ex parentum culpa feriuntcuti sunt? Unde et recte dicitur: Usque ad tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾antes sacrantur. Ne acitem sit insacietate¬
i fastidium saciati desidant. Desid̾ant igitur
sine labore. quia desidium sacietas comitat᷑.¬
i nisaciantut sine fastidio. q sacietas ex desidio
semꝑ accenditur.

Expanded text:
desiderantes satiantur; ne autem sit in satietate fastidium, satiati desiderant. Desiderant igitur sine labore, quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex desiderio semper accenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .s. ⁊ c̃. Presens ꝓsꝑitas
aliqñ datur. ut admelio¬
rem uitam ꝓuocet. aligñ
ut inȩternum plenius
dampnet. hine isrłitis
t̾̃ra chanaam ꝓmittitur
ut qñq ad ȩterna sꝑanda
ꝓuocetur. Quia rudis po¬
pulus ꝓmissioni bus non
c̃deret᷑ nisi aꝓmissore ali.¬
quid euicino ꝑciperet. ñ
gͦ solum spe adres.s rebũ
quoq ad spem trahitur.

Expanded text:
 etc. Praesens prosperitas aliquando datur, ut ad meliorem vitam provocet, aliquando ut in aeternum plenius damnet. Hinc Israelitis terra Chanaan promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocentur: quia rudis populus promissionibus non crederet, nisi a promissore aliquid in vicino perciperet. Non ergo solum spe ad res, sed rebus quandoque ad spem trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pulo dep̃senti uita aliqͥd
ꝓmittendum fuit. ut poᷤ¬
set infuturo robustius
solidari. Si enim parua
non acciperet. magna ñ
c̾deret. ds gͦ largiendo t̃re¬
na. suadet ⁊ cęlestia ut ꝑ¬
cipiens quod uidebat. spe¬
raret quod non iudebat.
habebis signum quod miserim¬
te. Cum eduxeris populum de

Expanded text:
pulo de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut posset in futuro robustius solidari. Si enim parva non acciperet, magna non crederet. Deus ergo largiendo terrena suadet et coelestia, ut percipiens quod videbat, speraret quod non videbat. hoc signum, quod miserimte. Cum eduxeris populum me
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in hoc ẽ ꝑ fectio peregri
bona ad requiemtendat:
t. & siuariante pictura cor¬
tine differebant. una tm̃
erant om̃s longitudinis et
latitudinis mensura tempora¬
re. Quia ⁊ si donationes hñt
electi differentes. unus tam̃
dñs. una fides. unũ baptisma.
Unus ds̃ ⁊ pater omnium :¬

Expanded text:
um in hoc est perfectio peregrinbona, ad requiem tendat c. Etsi variante pictura cortinae differebant, una tamen erant omnes longitudinis et latitudinis mensura temperatae, quia etsi donationes habent electi differentes, unus tamen Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium
Abbreviated transcription (Latin):
anĩce passionis. Non enim sufficit credentes
inconfessione mortis dñi ⁊ resurrectionis bap
humilitatis quo furorem ꝑ sequentium aut leuuis ferrẽ pla¬
da computaretur. nec in laude sponsi diceretur. Capilli tui sieut
grex captarum ⁊ c̾.Saga ergo
q̃ scõs p̃dicatores signt cilici¬
da sunt ut unum taberna

Expanded text:
nicae passionis. Neque enim sufficit, credentes solum in confessione mortis Domini ac resurrectionis bapthumilitatis, quo furorem persequentium aut levius sufferrem plada computaretur, neque in laude sponsae diceretur: Capilli tui sicut grex caprarum . Saga ergo ctos praedicatores insinuant, et cilicina
Abbreviated transcription (Latin):
petit: iam quasi ꝓdebito pignus dedit quod
debemus confessionem uenie reddere.aqͦ
confessionem accepimus culpe. ut qui se de¬
liquisse innos meminit: a nobis mex relaxa¬
tum sentiat quod deliquit.
mo tuo acceperis uestimẽ
suit. sic enim dictum est.
ac si de omni ueste pignuᷤ
ded̾it. cum de illo specialit̃
se dicere ex consequenti¬
bus scriptura testetur. qͥ
non habet nisi eam uestẽ
ũ nocte operiatur.:
solum quo operitur indumen¬
tum carnis eius. nec habet ali

Expanded text:
petit, iam quasi pro debito pignus dedit. Quoddebemus ei confessionem veniq reddere, a quo confessionem accipimus culpq, ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxatum sentiat, quod deliquit.gnus acceperis uestem prsuit: sic enim dictum est, ac si de omni ueste pignus dederit, cum de illo specialiter se dicere ex consequentibus scriptura testetur, qui non habet nisi eam uestem, unde se nocte cooperiat. solum quo operitur indumentum carnis eius nec habet ali
Abbreviated transcription (Latin):
minus habebant. Item mensura sagorum ꝑlongitu¬
dinẽ domus. quadraginta . uiͦiiͬ. cubitis tendebatur.
usq adsimmitatem tabularum. inplaga occidentali. ⁊
UII. cubitos oependentes inplaga orientali. septem
similit̃ oependentes. inplaga occidentali. Sicq fuit᷑.¬
ut mensura sagoꝵ in occidentali latere duobꝰ cubitiᷤᷤ
excederet mensuram cortinarum. Quia cortine de

Expanded text:
minus habebant. Item mensura sagorum per longitudinem domus quadraginta quatuor cubitis tendebatur: usque ad summitatem tabularum in plaga occidentali, et septem cubitos dependentes a fronte domus, septem similiter dependentes in plaga occidentali. Sicqut mensura sagorum in occidentali latere duobus cubitis excederet mensuram cortinarum; quia nimirum cor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex omni lat̾e ꝑtegebant ⁊ut ille intus libera facie
uenustatis fulge̾nt ħ ab omni inuria tempestatum
pluiuarum. ⁊ cauinatum foris defendebant quia
unt ut nec subsidia carnis. nec uite spiritał auxi
catholicoꝵ absint. Ad sit doctrina salutaris. qua

Expanded text:
ebant; atque ut illae intus libera facie sua venustatis fulgerent, haec ab omni eas injuria tempestatum, pluviarum et caumatum, foris immunes reddebant: quiare, ut nec subsidia carnis, nec vitae spiritualis eis auxilcatholicorum. Adsit doctrina salutaris, qua
Abbreviated transcription (Latin):
refug̃. ⁊ bibere non pot̃. Hhac gͦ amaritudine
.i. litteram legis. posuit dẽ iusticias ⁊ testimo¬
nia. uelut scł inuasculo qͦdamsapienciȩ suȩ¬
i scienciȩ thesauros condidit. Uñ habemus
thesaurum istum inuasis fictilibus. Ut gͦ
posset bibi ħ aqua. ostendit ds̃ lignũ quod
mutatur ineam. ut qui biberit non mori¬
atur. non sentiat a maritudinẽ. Si guis gͦ
sine ligno uite.i. sine misti̾o cruois. sine fi¬
de xp̃i. sine intelligentia spiritali biberit:
amaritudine morietur. Uñ latera occidit.
ligni erat᷑ istam habens iuim. an quolibet
ligno id facere poterat ds̃. qui tanta mira¬
bilia faciebat: Uidetur tñ significare quod
dictum ẽ. ostendit ei: tanquam tale lam eẽt.
nisi forte locus erat ubi ligna omnino non
inueniebantur ut hoc ipsum eẽt dini ad¬
uitorii. quod ei dñs lignum ostendit. ubi
nullum erat. ⁊ ꝑ lignum aquas dulces fec̃
p̃sigurans głam et gram crucis. S in

Expanded text:
refugit et bibere non potest. In hanc ergo amaritudinem, refugit et bibere non potest. In hanc ergo amaritudinem, id est litteram legis, posuit Deus justitias et testimonia,  Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Ut ergo possit haec aqua bibi, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam, ut qui biberit non moriatur, non sentiat amaritudinem. Si quis ergo sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali biberit, amaritudine morietur. Unde: Littera occidit, id t ei, etc. Genus ligni erat istam habens vim: an quolibet ligno facere poterat Deus, qui tanta mirabilia faciebat? Videtur tamen significare quod dictum est, ostendit ei, tanquam jam tale esset; nisi forte locus erat ubi ligna omnino non inveniebantur, ut hoc ipsum esset divini adjutorii, quod ei Dominus lignum ostendit, ubi nullum erat, et per lignum aquas dulces fecit, praefigurans gloriam et gratiam crucis. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
facere dulcem ds̃. aut moises lignũ nesciret: S
si lex scd̾m littãm acciꝑiatur. amara ẽ. ⁊ ipsamei¬
ra. Quid enuntam amarum. quam ut ꝑuerocta¬
ua die circumcisionis uulnus accipiat. ⁊ rigorẽ
ferri tenera paciatur infantia : amarum est hoc
poculum legis. ut populus dĩ non qui inmorse
baptizatus ẽ innube ⁊ i mari. s qui in spũ ⁊ aqͣ:
non possit bibere nec gustare. nec hostiarum fer¬
re amaritudinem nec sabbati obseruantiam. S
si ds̃ ostendat lignum quod mittatur in hanc
amaritudinẽ dulcis fit aqua legis ⁊ potibilis.
Sapientia lignum uite ẽ omnibus amplecten¬
tibis eam. Si gͦ lignum sapientie xp̃i mis¬
sum fuerit in lege ostendens quomodo debeat
intelligi circumcisio. sabb̃m. lex lepre.⁊ huiꝰ¬
moĩ: Amaritudo legis u̾titur indulcedinem
intelligentiȩ spiritalis ut populus bibere poᷤᷤ¬
sit. qui idola relinquit ⁊ add̾m confug̃. Si au¬
diat legem desacrificiis p̃cipientem continuo

Expanded text:
facere dulcere Deus, aut Moses lignum nesciret. Sed si lex secundum litteram accipiatur, amara est et ipsa Mara. Quid enim tam amarum quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum est enim poculum legis, populus Dei, non qui in Mose baptizatus est in nube et in mari, sed qui in spiritu et aqua non possit bibere et gustare, nec hostiarum ferre amaritudinem, nec sabbati observantiam. Sed si Deus ostendat lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, dulcis fit aqua legis et potabilis. Prov. III: Sapientia lignum vitae est in omnibus amplectentibus eam. Si ergo lignum sapientiae Christi missum fuerit in lege, ostendens quomodo debeat intelligi circumcisio, sabbatum, lex leprae et hujusmodi, amaritudo legis vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis, ut populus bibere possit qui idola reliquit et ad Deum confugit. Si audiat legem de sacrificiis docentem, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
saios tecepisse quos c̾atit. ⁊ alenos adquisisse qui alienũ dñm peccando quesierant s recte nos redemisse ar̃. qui p̃cio nr̃o sanguinẽ suũ
dioit e quid taleut nos m̾caretar diabolus dedit: homicidium: pecunia. diaboli ẽ. Iule enim abinicio homieida e. fecietho¬
mucidium: diaboli pecuniã accepisti. Idem dicendum ẽ. de adulti̾o. sacrilegio. furto. fal sotesti¬
quod firmauerunt manus

Expanded text:
suos recepisse, quos creavit; et alienos acquisisse, qui alienum dominum peccando acquisierant. Sed recte nos redemisse dicitur, qui pro pretio nostro sangsuos recepisse, quos creavit; et alienos acquisisse, qui alienum dominum peccando acquisierant. Sed recte nos redemisse dicitur, qui pro pretio nostro sanguinem suum dedit. Sed quid tale ut nos mercaretur diabolus dedit? Homicidium pecunia diaboli est, ille enim ab initio homicida est: fecisti homicidium, diaboli pecuniam accepisti. Idem dicendum est de adulterio, sacrilegio, furto, falso testiq
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia ȩdificauit sibi domum in carna
humano templum carnis ȩdificatur in uirgi¬
ne. s lapis sine manibus excisus creuit. et
factus ẽ mons magnus. hoc ẽ scĩmoritũ carni ᷤ
assumpte.⁊ sine manibus .i. sine oꝑe hominũ:
nobis. tñ adeo statutꝰ aliquis t̃minus indicat᷑.
Quod uͦ hic addidit. ⁊ adhuc: nullũ sensum
t̃mini alicuiꝰ aut finis reliquit. Quod cumq
enim cogitaueris inquo finem putes posse¬
consistere. semꝑdicit tibi sermo ꝓpħicus. ⁊
ad huc. uelut si tibi dicat. Lutas in scłm scli̾
dnmñ regnaturum: ⁊ adbuc ꝓutas in scła sełoꝵe¬
es isrł potes ambulare ꝑsiccum inmedio
maris. si fueris minedio nacionis praue
⁊ ꝑu̾se. sicut lum̃ soł in medio peecatoꝵ ince¬
dentem non infundet humor peccati. ⁊ ꝑ
hunc mundum tianseuntem nulla libidi¬
nis unda resperget nullus cupiditatis
estas u̾berabit qui egiptuis ẽ ⁊ sequitar
ꝑharaonem uicioꝵ fluctibus m̾gittir.: qui

Expanded text:
Sapientia aedificavit sibi domum, id est, humano: templum carnis aedificatur in Virgine, sed lapis sine manibus excisus crevit, et factus est mons magnus : hoc est sanctimonium carnis assumptae, et sine manibus et sine opere hominum nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero hic addidit et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finem relinquit: quodcunque enim cogitaveris, in quo finem putes consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc; velut si tibi dicat, Putas in saeculum saeculi Dominum regnaturum, et adhuc putas in saees Israel, potes ambulare per siccum in medio maris. Si fueris in medio nationis pravae et perversae, sicut lumen solis in medio peccatorum incedens, non te infundet humor peccati, et per hunc mundum transeuntem nulla libidinis unda resperget, nullus cupiditatis aestus verberabit. Qui Aegyptus est, et sequitur Pharaonem, vitiorum fluctibus mergitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ OR. Gr̃ ad didit. postquam posuit illud d̾s iusticias iiudicia ibitemptabat eum dicene. Si audieris uocemdñi di tui ⁊ c̃. Uidet᷑¬
¶OR. Uonerunt autẽ¬
inhelun ⁊ c̾. Non ante in
helim ducitur populus.
ubi erant.xii. fontes aqua¬
rum. quibus nichil inerat
a maritudinis. s amenitas
plurima exdensitate pal¬
marum. S priusductuᷤ
ẽ adaquas salsas ⁊ amaraᷤᷤ
quibꝰ ꝑ lignum adomino
monstratum dulcoratis.
uenitur adfontes. Si hi¬
storiam solam sequamur.
non multum nos edificat
scire adguẽ locum pͥmum
uenerint. ad quem scd̾o.
pͥmo autem ducitur ppłs
ad litt̾am legis. aqua dũ
ꝑmanet tnamaritudine
sua: recedere non potest.
Cum uͦ ꝑ lignum uite fu¬
erit indulcata ⁊ spũalit᷑:
intellecta deueteri testa¬
mento transitur ad nonũ
⁊ adduodecim apłicos fon¬
tes ubi repperuintur

Expanded text:
 Quare addidit: Postquam posuit illi Deus justitias et judicia, ibi tentabat eum dicens: Si audieris vocem Domini Dei tui. Videt. Venerunt autem, etc. Non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, quibus nil inerat amaritudinis, sed amoenitas plurima ex densitate palmarum: sed prius ductus est ad aquas salsas et amaras, quibus per lignum a Domino monstratum dulcoratis, venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerint, ad quem secundo. Primo autem ducitur populus ad litteram legis, a qua dum permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum ergo per lignum vitae fuerit indulcorata, et spiritualiter intellecta, de Veteri Testamento transit ad Novum, et ad duodecim apostolicos fontes, ubi reperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
¶.S. Tympanum seđm
ieronimum ẽ genus tube
insummo habens fistulã
ram. Chorus scd̃m eundẽ
cicittis. ꝑ altam inspira.¬
tur. ꝑ alteram sonum red¬
dit. ꝑ utrumq ergo angͦ¬
ta intelligentia ueteris
legis designatur quod enĩ
breue sit ⁊ minimumiñ
ostenditur quod manu mu¬
lieris portatur. Scd̃m cas¬
sidorum tympanum est
pellis extenta int̃ duo
ligna. ꝑ quod maceratio
carnis signatur. Chorus
autem ẽ multitudo simł
canentium ⁊ dr̃ chorus
quasi ceouoꝵ cantus. Q a¬
equalit̾ resonant ꝑeum

Expanded text:
.-- Tympanum. Secundum Hieronymum est genus tubae in summo habens stipulam ram. Chorus, secundum eumdem, cicutis; per alteram inspiratur, per alteram sonum reddit: per utrumque ergo angusta intelligentia veteris legis designatur. Quam enim breve sit et minimum inde ostenditur, quia manu mulieris portatur. Secundum Cassiodorum tympanum est pellis extensa inter duo ligna: per quod maceratio carnis designatur. Chorus autem est multitudo simul canentium et dicitur chorus quasi coaevorum cantus. Quoequalit
Abbreviated transcription (Latin):
gipto plantare. nec in deiec¬
tis ⁊ humilibus locis s in
monte hereditatis sue. de
hac plantatione ꝓpħadi¬
cit. Uineam de egipto trã¬
stulisti. Ex pulisti gentes
radices euis.⁊ repleuit
t̃ram. Operuit montes
adi̾tis quomodo plantat
uallibus s inmontibus
in excelsis ⁊ sublimibus
locis. Quos enĩ educit
bꝰ locare. s conu̾sationem
non ꝑ t̾ram reppere: nec
ultra uult uineam suam
humi deiectos habere
arboribus s in excelsis
⁊ altissimis cedris dei.

Expanded text:
Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae. De hac plantatione Pcit: Vineam ex Aegypto transtulisti, expulisti gentes radices ejus, et replevit terram. Operuit montes jam quomodo plantat vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit collocare, sed conversationem per terram repere; nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: ⁊ ꝑramos eoꝵ nr̃i pal¬
mites diffundantur. et
ipsis intͣusi traduces effi¬
ciamur. carttatis adĩuicẽ
uncuł nexi. fructũ pluri¬
mũ afferemꝰ. Nam omnis
arbor quĩ non facit fructũ.
Re quod percatis nir ĩs uenundati sumus. Ueniens autem xp̃c redemit nos seruentes cdia eiui nos peccando uendidimus. ⁊ ita uidet᷑¬

Expanded text:
per ramos eorum nostri palmites diffundantur, et ipsis innexi traduces efficiamur charitatis ad invicem vinculis nexi, fructum plurimum afferemus. Nam omnis arbor quae non facit fructum  quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos servientes diabolo, cui nos peccando vendidimus, et ita videt
Abbreviated transcription (Latin):
uictorie xͥ mundus agi¬
nouit. Non sufficit ergo
ppło dĩ. aquam merre
bibere quauis indulcatã
ꝑlignum uite. Solum
uetus testamentum non
sufficit adbibendum. Ue¬
niendum ẽ ad nouum. de
quo sine seruipulo ⁊ dif¬
ficultate potatur. Iudei
enĩ oftendit eis d̃s̃ lignũ
qͦ dulcescunt qr nisi cre¬
diderint non intelligent.¬

Expanded text:
victoriae Christi mundus agnovit. Non sufficit ergo populo Dei aquam Mara bibere, quamvis indulcoratam per lignum vitae; solum Vetus Testamentum non sufficit ad bibendum, veniendum est enim ad Novum, de quo sine scrupulo et difficultate potatur. Judaeienim ostendit eis Deus lignum de quo dulcescunt, quia nisi crediderint, non intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
Aaron gͦ. ⁊ hur. graues manus moisi sustinẽt
⁊ sustinendo leuiores reddunt. quia mediator
di hominũ. cũ ignẽ spc̃ scĩ ueniens. ⁊ mandata
legis grauia. q̃ dum carnalit tenerentur porta¬
ri nonpotant. Tolerabiliora nobis ꝑspiritalẽ¬

Expanded text:
Aaron scilicet et Hur graves manus Moysi sustinent, atque sustentando leviores reddunt, quia Mediator Dei et hominum cum igne sancti Spiritus veniens, mandata Legis gravia, quae dum carnaliter tenerentur portari non poterant, tolerabiliora nobis per spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
gite. Si seruat populus legem eleuat moises
manꝰ ⁊ adu̾saruis uincitur. Si non seruat legẽ:
inualescit amalech Quia gͥ ⁊ nobis pugna
ẽ. adu̾sum principes ⁊ potestates. ⁊ mundi huiꝰ
rectores tenebrarũ siuis uinc̾e̾ eleuat manus
apłi. sine int̾missione orate. ⁊ tunc fiet quod
scriptum ẽ. Quia sicut ab lingit uitulus incã¬
pis herbam uiri dem ita ablinget populus hic
populum qui suꝑ t̾ram ẽ. Ubi ẽ indicatur
quia populus dĩ non tam manu ⁊ armis quã
uoce ⁊ lingua pugnabat. ⁊ oratione in imicos
ꝓsternebat. E leua gͦ actus. insta orationi ħ ẽ
enĩ xͥani pugna quam superat inimicũ pu¬
to autem ꝑ hanc figuram duos populos sig¬
nari. quoꝵ unꝰ exgen tibus eleuet manum
moisi. i insublime tollat ea que scͥꝑsit: ⁊ intel¬
ligentiam eorum ⁊ sic iuincat. Alius uͦ .i. ui
nec altum aliquid ⁊ subtile in eo intelligat.
⁊ si ab adu̾sariis iuncatur. ¶ GR̃. Sumen

Expanded text:
gite. Si servat populus legem, elevat Moyses gite. Si servat populus legem, elevat Moyses manus, et adversarius vincitur. Si non servat legem, invalescit Amalec. Quia igitur nobis pugna est adversus principes et potestates mundi hujus rectores tenebrarum, si vis vincere, eleva manus, Apostoli: Sine intermissione orate ; et tunc fiet quod scriptum est, quia sicut ablingit vitulus in campis herbam virentem, ita ablinget populus hic populum qui super terram est; ubi inducitur quia populus Dei non tam manum et armis quam voce et lingua pugnabat, et oratione inimicos prosternebat. Eleva ergo actus, insta orationi: haec Christiani pugna est, quae superat inimicum. Puto autem per hanc figuram duos populos significari, quorum unus ex gentibus elevat manus Moysi, et in sublime tollit ea quae scripsit et intelligentiam eorum, ut sic vincat; alius vero, id enec altum aliquid nec sublime in eo intelligit, et sic ab adversariis vincitur. Haben
Abbreviated transcription (Latin):
quam manducaret pa¬
nem decelo. ⁊ bibereta¬
dr̃ ad eum. dominus pug¬
nabit ꝓuobis ⁊ nostace¬
bitis. Est gͦ qñ dñs
pugnat ꝓnobis nec ꝑmit¬
tit temptari: supra id
quod p̃ossumus. nec ĩ¬
pares uiribus sunt ad.
fortem uenire congres¬
care manna. panem
celestem u̾bi dĩ. ⁊ bib̾e
aquam depetra. cumq
ad interiora doctrine spi¬
ritalis accesseris expec¬
ta pugnam.⁊ p̃para te
adbellum.
men accipe inmanu tua. Aaron non moises
legitur flumen uirga ꝑcussisse. Moises eñi ea¬
dem uirga mare diuisit non flumen. Quid
gͦ sibi uult accipe uirgam in qua ꝑcussisti flu¬
men anforte mare appellauit flumen: que¬
tibi adpopulum. Tuautem illi que addm
habeat actus deiectos ⁊ humi iacentes. s deo
placitos. ⁊ ad celum erectos. Eleuat gͦ manuᷤ.
qui thesaurizat in cęlo. Ubi enim thesaurus.
ibi oculus. ibi ⁊ manus. Eleuat manus qui diẽ.
E leuatio maniuum mearum sacͥficiũ uesꝑtinũ.
Si gͦ eleuentur actus nr̃i uniuincitur ama

Expanded text:
quam manducaret panem de coelo, et biberet ased dicitur ad eum: Dominus pugnabit pro vobis, et vos tacebitis. Est ergo quando Dominus pugnat pro nobis, nec permittit tentari supra id quod possumus, nec impares viribus sinit ad fortem venire congressucare manna, panem coelestem verbi Dei, et bibere aquam de petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta pugnam, praepara te ad bellum. men accipe in manu tua. flumen Aaron legitur, non Moyses uirga percussisse; nam Moyses eadem uirga mare diuisit, non flumen. quid sibi ergo uult: "accipe uirgam in qua percussisti flumen?" an forte mare appellauit flumen? quaetibi ad populum, tu illi quae ad habeat actus dejectos et humi jacentes, sed Deo placitos et ad coelum erectos. Elevat ergo manus qui thesaurizat in coelo. Ubi enim thesaurus, ibi oculus, ibi manus. Elevat manus qui dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Si ergo eleventur actus nostri, vincitur Amal
Abbreviated transcription (Latin):
S. Cum eleuasset mo¬
rahel. quia cum lex mi¬
stice intelligitur ⁊ ꝑassio
xp̃i spiritalit̃ pensatur.
diabolus uincitur et fu¬
gatur. Cum autẽ remit¬
tuntur manus .i. cũ p̃cep¬
ta legis miinłs studiose
exercentur. hostis uictor
insequitur.:
dedit. ostendens quod post turpitudinẽ recipi nonpossit. S ipsum paradigna ꝑ misccdiam uicit. cum dicit. fornicantem mu¬

Expanded text:
 Cumque levaret Moc. Quia cum lex mystice intelligitur, passio Christi spiritualiter pensatur, diabolus vincitur et fugatur. Cum autem remittuntur manus, id est, praecepta legis minus studiose exercentur, hostis victor insequitur. dedit. Ostendit quod post turpitudinem recipi non possit. Sed hoc ipsum paradigma quod protulit per misericordiam vincit, cum dicit fornicantem mu
Abbreviated transcription (Latin):
¶IERe. Raphidin est
locus indeserto uixtamon¬
tem oreb Sciendũ aut
quod omnis heremus
usq ad montem sẏnai.
sin uocetur ⁊ ex tota pro¬
uincia etiam locus uniꝰ
mansionis nomen accepe¬
rit. sicut ⁊ moab tam ur¬
bis quam ꝓuinciȩ nom̃
ẽ. in hac solitudine: uͦ.
mansiones sunt. suf. et
dr̃. qd ꝑfecta ẽ omnis
multitudo filiorũ isrł.
de heremo sin. ꝑ mansio¬
nes suas uixta os dñi.
⁊ uenerunt raphidin.
mansiones unuis regi¬
onis uocabulo de mon¬
strari.

Expanded text:
in Raphidim. Est locus in deserto juxta montem Horeb. Sciendum est autem quod omnis eremus usque ad montem Sinai Sin vocatur, et ex tota provincia etiam locus unius mansionis nomen accepit, sicut et Moab tam urbis quam provinciae nomen est. In hac solitudine quinque sunt mansiones, Zuph, et ro. Profecta est omnis multitudo filiorum Israel de eremo Sin per Mansiones suas juxta os Domini, et venerunt Raphidim. Mansiones, unius regionis vocabulo demonstrari.
Abbreviated transcription (Latin):
iumenta siti: Clamauit autẽ¬
moyses ad dnm dicens. Qd
faciam populo huic: ad huc
y non solum morses ducit populum adaqua s petre¬
s ⁊ seniores populi. non enu sola lex adnun¬
tiat: xp̃m. s⁊ ꝓpħe ⁊ patriarche ⁊ om̃s maiores natu.

Expanded text:
umenta siti? Clamavit auteMoyses ad Dominum, dicens: Quid faciam populo huic? adhuc Non solum Moyses ducit populum ad aquas, sed et seniores populi. Non enim sola lex Chtiat, sed et prophetae et patriarchae et omnes majores natu.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ OR. Sitiit inquit populus aquã ⁊i murmu¬
rabant adu̾sus moisen. Sufficit dicere quia si¬
tiit. Quid opus fuit addere aquam. non ẽ suꝑ¬
flua adiectio. Sunt gͦ diu̾se sites. ⁊ quisq ht̃
ꝓpͥam. qui beati sunt esuruint ⁊ siciuint ui¬
non sitim aque.neq famen panis. s audi¬
endi uerbum dĩ. Siciit gͦ populus aquam.
qui debuit dei sitire iusticiam. S ds̃ eru¬
cditor. infantium magister insipientium
corrigit culpas ⁊ emendat errorem dicens
admoisen ut sumat uirgam ꝑcutiat petrã
⁊ educat aquã. Uult enim eos iam de petra
bibere. ꝓficere ⁊ ad interiora misti̾a uenire.
Mur murauerunt enim adu̾sum moisen
iõ iuibet dñs ut ostendat eis petram de qua
bibant. Siquis ẽ qui legens moisen mur¬
murat adu̾sus eum ⁊ displicet ei lex scđm.
litta̾m quia inmultis non uidetur habere
consequentiam. ostendit eis moises petrã
ħ petra nondat aquas nisi ꝑcussa. ꝑcussa
crucem actus noui testamenti fontes pro

Expanded text:
 Sitivit, inquit, populus aquam, et murmurabat adversus Moysen. Suffecit dicere quia sitivit, quid opus fuit addere aquam? Non est superflua adjectio. Sunt ergo diversae sites, et quisque habet propriam. Qui boni sunt, esuriunt et sitiunt junon sitim aquae, non famem panis, sed audiendi verbum Dei. Sitivit ergo populus aquam, qui debuit sitire justitiam. Sed Deus eruditor infantium, magister insipientium, corrigit culpas et emendat errores, dicens ad Moysen ut sumat virgam, et percutiat petram, et educat aquas. Vult enim eos jam de petra bibere et proficere, et ad interiora mysteria venire. Murmuraverunt enim adversus Moysen, ideo jubet Dominus ut ostendat eis petram de qua bibant. Si quis enim est qui legens Moysen, murmurat adversus eum, et displicet ei lex secundum litteram, quia in multis non videtur habere consequentiam, ostendit ei Moyses petram, t. Sed haec petra non dat aquas nisi percussa, percussa cruce mactatus, Novi Testamenti fontes prod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cẏathi. quia in doctrina sacri eloquii. non solum
exhibenda sunt magna ⁊ archana qui debrient.
s etiam parua. ⁊ subtilia. que quasi ꝑgustum noti¬
ciam p̾̃stant. Pldem. alius doctrina ueritatis ple
nus. auditores in ebriat. ⁊ quasi phialam porrigit.
alius expłe quodsentit non ualet. s quia ut cumq
denunciat. ꝑcyatum gustum p̾bet. qui gͦ ꝑdoctri.¬
nam sapientiȩ ministrare phialas non pͥossunt
quantum ꝓdiuina largitate sufficiunt. ꝓprnent̃
ꝓximis cyachos uerbi:¬

Expanded text:
cet in doctrina sacri eloquii, non solum exhibenda sunt magna et arcana quae inebriant, sed etiam parva et subtilia, quae quasi per gustum notitiam praestant. CAP. nus auditores inebriat, et quasi phialam porrigit: Alius explere quod sentit non valet, sed etiam quia utcumque denuntiat, per cyathum gustum praebet. Qui ergo per doctrinam sapientiae ministrare phialas non possunt, quantum pro divina largitate sufficiunt, propinent proximis cyathos verbi
Abbreviated transcription (Latin):
sedens inter pellat ꝓ nob.
Incordib quoq electoꝵ
ꝑfidem habitans dũ eoᷤᷤ
ad dep̃candum excitat.
de p̾catur a aron suꝑ cor¬
mendat. deniq quasi cor

Expanded text:
sedens, interpellat pro nobis; in cordibus electorum per fidem inhabitans, dum eos ad deprecandum excitat, Deprecabitur autem Aaron super cormendat. Denique quasi cor
Abbreviated transcription (Latin):
ȩxcłiam copulare digna
tur. semel etiam unicui
da peccatoꝵ uincula do
nauit. et pulchre semel
tionis suꝑ cornua altariꝰ
dep̃cari. cotidie autem
die di fideles gr̃a interne
cõpunctionis accendens
renouat. semel eos hostia
sacramento passionis
tos apeccatis omnibuᷤ.¬

Expanded text:
esiam sibi copulare dignatus est. Semel etiam unicuiqda peccatorum vincula, donavit. Et pulchra omnimotionis super cornua altaris deprecari, quotidie autem die fideles suos gratiae internae compunctionis accendens renovat, semel eos hostia sacramentum passionis tos se a peccatis esse omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
tua manet eos qui fideliũ
numero. nominetenus soci
Non dabunt deo placationem
suam nec p̃ctum redempti¬
onis anie sue. Redemptio
enĩ animȩ uiri diuiciȩ suȩ.¬
¶. B. Qui habetur innu̾o
rius utruisq testamenti ꝯ¬
quini factunt uiginti. Aui¬
ginti gͦ annis hab̾etur quisq
nus ẽ qͥ decreta legis spirtta¬
lit̾ intellecła ꝑ gr̃am ad uit
capacitate ꝑficit ⁊ eterna p̾¬

Expanded text:
tua manet eos qui, fidelium nuque de talibus: Non dabunt Deo placationem suam, et pretium redemptionis animae suae . Redemptio enim animae viri, divitiae su. Qui habetur in numerius utriusque testamenti cquini faciunt viginti. A viginti ergo annis habetur quisque nus, qui et decreta legis spiritualiter intellecta, per gratiam adjutus capacitate perficit, et
Abbreviated transcription (Latin):
A ꝓximomutuum postulamus cum pro ȩt̃¬
na remuneratione curam dominici gͥgis suscipi¬
mus. S si timorem di quasi pecriniam exigentiᷤ
semꝑ ante oculos cordis ponimus quasi inp̃sen
si coram deo in xp̃o loquimur. Mors gͦ aut de¬
bilitas pecoris pastori non imputatur. Si eiꝰ
curam strenue gessit. ⁊ quasi deo presente.a.¬
liter: dampnũ reddere compelletur. Unde.
Non exibit inde donec reddat nouissimũ qua¬
drantem:¬

Expanded text:
ximo mutuum postulamus, cum pro aeterna remuneratione curam Dominici gregis suscipimus. Sed si timorem Dei, quasi pecuniam exigentis, semper ante oculos cordis ponimus, quasi in praesi coram Deo, in Christo loquimur. Mors ergo aut debilitas pecoris pastori non imputatur, si ejus curam strenue gessit, et quasi Deo praesente; aliter damnum reddere compellitur. Unde Matth. V: Non exibit inde, donec reddat novissimum quadrantem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ AU̾G. agnus ꝑfectas masculus anniculus. erit uobis ⁊c̃. Qouẽ pot̃
ista locutio quasi agnus possit e̾e̾ non masculus nescientem qua necessita¬
te ita sit trans latum. Ouis enim transferri debuit. quia g̾c ꝓbaton ht̃.¬
masculum anniculum
erit uobis. Potuit enim
latine dici. masculum
pecꝰ: quomodo dicuntur
mascula thura neutro
gne̾ ouis autem masculꝰ
dici non posset quia femi
cula si dice̾tur: eẽt absur¬
dius. peccꝰ uͦ si poneretur.
etiam aliud intelligeret᷑.
nec seruaretur sacram̃tũ.
pꝰdicit abagnis ⁊ edis ac¬
num abagnis uł edig
acci piendum nisi ille
figuraͥtur. cuiꝰ caro exiu.
nis agnum: uł abedis
bedum. si illud desit su¬
mi oportere. apparet tñ
inxp̃o rebus impletig
quid illo p̃cepto figurarõ¬

Expanded text:
entur. Agnus perfectus, masculus, anniculus erit uobis. mouere potest ista locutio, quasi agnus possit esse non masculus, nescientem qua necessitate ita sit translatum. ouis enim transferri debuit, quia gramasculum, anniculum erit uobis. potuit enim latine dici "masculum pecus", quomodo dicuntur mascula tura, genere neutro; ouis autem masculus dici non posset, quia feminuis mascula si diceretur esset absurdius. pecus uero si poneretur, etiam aliud intellegeretur nec seruaretur sacramentum,post dicit: ab agnis et haedis acnum ab agnis et haedis accipiendum moneri, nisi ille figuraretur, cuius caro non nis agnum, vel ab haedis haedum, si illud desit, sumi oportere: apparet tamen in Christo rebus impletis quid illo praecepto fuer
Abbreviated transcription (Latin):
trumq postem ponitur quando non solum ore
corporis s etiam ore cordis hauritur. ⁊ ad imitatio¬
nemintentamente cogitatur. Nam qui sic redẽp¬
toris sanguinẽ accipit ut imitari passionẽ illiꝰ
nec dum uelit: tnuno poste sanguinem posuit.
qui etiam insuꝑliminaribus domorum ponẽ¬

Expanded text:
utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. Item Diaquoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit, qui etiam insuper liminaribus domorum ponen
Abbreviated transcription (Latin):
Ignis uͦ sine aqua ex coquendo roborat. Carnes
ad incorruptionem roborauit. S sola redemp
toris ꝑcepta sacramenta ad ueram sollempnitatẽ
mentis nonsufficiunt nisi bona oꝑa uingant᷑.¬
Uñ subdit. ⁊ azimos panes cum lactucis agresti¬
bus. Panes sine fermento comedit. qui recta o¬
pera sine corruptione uane głȩ facit. quimanda¬
ta miscdie exibe sine admistione pecc̃i. ne ꝑu̾se¬
diripiat quod quasi recte dispensat. Uñ. inẽꝑan
fermento enim laudem unmolat qui deo sacri
ficium de rapina parat. I Lactuce agrestes:
ualde amare sunt. sarnes uͦ agni cum lactucis
agrestibus sunt edende. ait dum corpꝰ redempto¬

Expanded text:
ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes ad incorruptionem roboravit. toris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque etum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati ediripiat quod quasi recte dispensat. Quibus per infermento namque laudem immolat qui deo sacrficium de rapina parat. Lactucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis agrestibus sunt edendae, ut cum corpus Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ acceptã. nec humana societate ordinatã.
tabat intellige̾ fr̃s suos. quod ꝑeum ds daret
illis salutem. ut ꝑ hoc testimonium uideatur
moises iam duunitus admonitus. quod scrip¬
tura eo loco tacet hoc audere potuisse.
Et egressus die .a. ⁊ c̾ In hoc moises figu¬
Iram xp̃i gessit. quiduorum populoꝵt̾ discorꝰ¬
diam in se angulari lapide pacificare studuit.
Qui in iuriam facti ⁊ reconciliationem contẽp¬
nit. uidaicus ẽ. qui p̃dicationẽ xͥ reconciliast¬
antis repulit. ⁊ credentis poptili hostis ꝑsti¬

Expanded text:
diuinitus nec humana societate ordinatam. tabat intellegere fratres suos, quod per eum deus daret illis salutem, ut per hoc testimonium uideatur Moyses iam diuinitus admonitus — quod scriptura eo loco tacet — hoc audere potuisse.Et egressus die altero, etc. In hoc Moses figuram Christi gessit, qui duorum populorum discordiam in se angulari lapide pacificare studuit. Qui injuriam fecit et reconciliatorem contempsit, Judaicus est, qui praedicationem Christi reconciliantis repulit, et credentis populi hostis persti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Os. In constructioẽ
tab̾naculi ut colũpne
argenteȩ int̾iusstent
paxilli erei acripeir¬
cuitum ext̾uis uissi
sunt in quibus religa¬
tum tab̾naculũ tene¬

Expanded text:
 in constructione tabernaculi, ut columnae argenteae interius starent, paxilli aerei figi per circuitum exterius jussi sunt, in quibus religatum tabernaculum tene
Abbreviated transcription (Latin):
enim obstetricandi habent sci
ad eas. pariunt. bene ergo fe¬
cit deus obstetricibus. ⁊ cre¬
uit populus. Confortatusq¬
Ego autẽ confidenter dico. non uiificant feminaᷤ.
neq entm uicia aut luxuria in eccłia docentur. aut
peccata nutriuntur. quod uult pharao coniuui fica¬
ri feminas iubet. S. sola uirtus excolitur ⁊ nutri¬
tur. Uerum ħ adunum queq referamus. Si tue ᷤ
đ̾m. non facis p̃ceptũ regis egipti. Iile enĩ p̃cipit
ut indelicus uiuas. p̃sentia concupiscas. Tu si times
lectꝰ bonos uitã ad quiris ȩt̃nam.

Expanded text:
entiam obstetricandi habent, priad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus, et crevit populus confortatusqEgo autem confidenter dico, non vivificant feminas. Neque enim vitia aut luxuria in Ecclesia docentur, aut peccata nutriuntur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Verum haec ad unumquemque referamus. Si times Deum, non facias praeceptum regis Aegypti: ille enim praecipit ut in deliciis vivas, praesentia concupiscas; tu, si times lectus bonos vitam acquiris aeternam.