comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit cum habitantib cedar corpalis
cohabitatio. Unde & arguit quosdam
ñ ueros isrłitas. quod cominyxti int gen¬
tes didicerunt oꝑa eorum: & factum sit
nlis in scaudalum. Dico gͦ. Sufficiebat
tͥ apud cluniacenses custodire umnocen¬
tiamssicut scriptum ẽ. cum uro in no¬
magum opus ẽ. patientia. quẽ admodũ
docet apłs. seruum dĩ inquiens nou opor¬
tet litigare. sed magis patientẽ ẽẽ. ad
omnes. Nec solum patientem qui no¬
ut uinci a malo. sed & pacificum qui
uincat in bono malum. Alterum ut
malos portes. alterum ut & quos susti¬
nes sanes. In patientia tua possides
animam tuam. sed sis etiam pacificꝰ
ut & commissas tͥ possideas. Quȩ tan¬
ta gła quam dicere posse. cum his qui
oderunt pacem eram pacificꝰ: Esto gͦ
patiens quia es cum malis. esto & paci¬
ficus. quia p̾es malis. Habeat caritas
telum. si adbibeat ꝓ temꝑe modum
seueritas. Censura nunquã quidem.
remissa: int̾missa tam̃ plerumq plꝰ

Expanded text:
fuerit cum habitantibus Cedar corporalis fuerit cum habitantibus Cedar corporalis cohabitatio. Unde et arguit quosdam non veros Israelitas, quod commisti inter gentes didicerint opera eorum, et factum sit illis in scandalum . 2. Dico ergo: sufficiebat tibi apud Cluniacenses custodire innocentiam, sicut scriptum est, Cum viro innomagum opus est patientia, quemadmodum docet Apostolus: Servum Dei, inquiens, non oportet litiomnes . Non solum patientem; qui nolit vinci a malo, sed etiam pacificum, qui vincat in bono malum: alterum, ut malos portes; alterum, ut et quos sustines, sanes. In patientia tua possides animam tuam : sed sis etiam pacificus, ut et commissas tibi possideas. Quae tanta gloria quam dicere posse: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Esto ergo patiens, quia es cum malis: esto pacificus, quia praees malis. Habeat charitas zelum, sed adhibeat pro tempore modum severitas. Censura quidem nunquam remissa, intermissa tamen plerumque plus
Abbreviated transcription (Latin):
i diei malitia
inualescit: non p̾ualeat.
Si turbat. non ꝑturbet.
Mirabiles elationes maris.
sed mirabilior in altis dñs. Benigne
siñ dissimulas egit tecum usq adhuc
suꝑna miseratio. pater illustris. ł iuda
namq dispensatione non pͥus p̃fectuses
malis quam sociatus bonis. quoꝵ consor¬
tio & exemplo bonus fieres. & sic post¬
modum etiam inter malos uiuere bo¬
nus posses. Et quidem int̾ bonos bo¬
num eẽ. salutem habet. int̾ malos uͦ &
iaudem. Iilud tante facilitatis ẽ. quan¬
tȩ & sccuritatis. hoc tantȩ uirtutis quã¬
te & difficultatis. Quale nempe ẽ. illud
tangere picem & non inquinari ex ea.
in igne sine lesione uersari & in tene¬
bris absq caligine: Palpabant quon¬
dam tenebras egypti. cum tain de ppło
dĩ scriptura dicat. U bicumq isrł erat.
lux erat. Erat dauid uerus isrłita. &
ideo se caute dicebat habitare ñ in ce¬
dar. sea cum babitantib cȩdar. tanq̃
qui semꝑ hubitaret inlumine. licet ipsi

Expanded text:
i diei malitia invalescit, non praevaleat; si turbat, non perturbet. Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, pater illustris. Provida namque dispensatione, non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis, quorum 42 consortio et exemplo bonus fieres, et sic postmodum etiam inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux erat . Erat David verus Israelita, et ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, sed cum habitantibus Cedar , tanquam qui semper habitaret in lumine, licet ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
aum recaluistis igne dĩ. conualustis
de infirmitate. reflonustis in nouitate
scã. Digitus dĩ ẽ. iste subtilit̾ oꝑans.
suauit᷑ renouans. salubrit᷑ mutans.
non quidẽ de malis bonos. sed de bo¬
nis faciens meliores. Quis dabit mͥ ut
trauseam & udeam uisionẽ hanc mag¬
nam: Hecĩ minꝰ mira minusue iocun¬
da ista ꝓmotio ẽ. quam ista mutatio.
nisi quod multo faciliꝰ reꝑias multos
secłares coniiti ad uonum. quam unu
quempiam de religiosis transire ad me¬
luis. Rarissima auis interris ẽ. qui de
gradu quem forte in religionẽ semelat¬
de dilectissimi tam insigne quam salu¬
bre factum. non solum nos qui serui
sam merito letificat enutatẽ dĩ. quipꝰ
quo rariꝰ co & clariꝰ. E rat autẽ nccessa¬
rium ad cantelam ꝓximã defectui
mediocritatẽ transcendere. & declinale
teporẽ qui dõ nomitũ ꝓuocat. Sed &
sic oportebut ꝓpt̾ conscientiã. ꝑfessis
siquidem scãm regłam. an citra ciꝰ
puritatẽ sistere gradum tutum sit.

Expanded text:
 recaluistis igne Dei, convaluistis de infirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis faciens meliores. Quis dabit mihi ut transeam, et videam visionem hanc magnam? Nec enim minus mira minusve jucunda ista promotio est, quam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel atoinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum non solum nos, qui servi sam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere, et declinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam. Professis siquidem sanctam Regulam, an citra ejus puritatem sistere gradum tutum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
care. Ille nichilominꝰ immo eo am¬
plius leuauit uocem: uocauit mul.¬
tos. cong̾gauit complices. quȩ de
me ad discipłos suos scripserit: di¬
cere non curo. disseminauit ubiq
se mͥ die statuto apud senonas respõ¬
surum. Exiit sermo ad om̃s. & non
potuit me latere. Dissimulaui pͥ¬
mum. nec enim satis rumore. popu¬
lari mouebar. Cedens tam̃ licet uix.
ita ut flerem consilio amicoꝵ qui
uidentes quomͦ se quasi ad spectacu-¬
lum om̃s pararent. timebant ne de
nr̃a absentia & scandalum ppło. &
cornua crescerent adu̾sario. & qui
error magis confirmaret᷑ cum non
ẽẽt qui responderet aut contͣdie:
occurri ad locum & diem imꝑat᷑ qui¬
dem & immunit᷑. nisi quod mente
illud uoluebam. Nolite p̃meditar
qͣlit respondeatis. dabit emm uobis
in illa hora quid loquamim. Et
illud. Dñs mͥ adiutor non timeba

Expanded text:
care. Ille nihilo minus, imo eo amcare. Ille nihilo minus, imo eo amplius levavit vocem, vocavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen licet vix, ita ut flerem consilio amicorum, qui videntes quomodo se quasi ad spectaculum omnes pararent, timebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum non esset qui responderet aut contradiceret, occurri ad locum et diem, imparatus quidem et immunitus, nisi quod illud mente volvebam, Nolite praemeditari, qualiter respondeatis: dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini : et illud; Dominus mihi adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
sathanȩ. Stans gͦ golias una cum ar-¬
migero suo int̃ ut᷑sq acies clamat ad¬
u̾sus phalangas isrł. expbratq ag¬
minib scõꝵ: eo nimirum audacius
quo sentit dauid non ad esse. Deniq
in suggillationem doctoꝵ eccl̃e mag-¬
nis effert laudib philosophos: ad¬
muentiones illoꝵ & suas nouitates.
catholicoꝵ patrum doctnȩ & fidĩ pre-¬
fert. Et cum om̃s fugiant a facie eiꝰ.
me om̃ium minimũ expetit ad sin¬
gulare certamen. Deniq scripsit
mͥ sollicitante quidem ipso. archiep̃c.
senonensis. diem statuens congressi¬
gmata sua. contͣ quȩ ego ausus mu¬
tire fuissem. Abnui tum quia puer
sum & ille uir bellator ab adolescen¬
tia. tum quia uidicarem indignum
ratioñe fidĩ humanis cõmuti raciũ.¬
culis agitatam: qm tam certa ac sta¬
bili u̾itate constet ẽẽ subnixam. Di¬
cebam suffic̾e scripta eius ad accusan-¬
dum eum. nec mea referre s ep̃oꝵ qͦͣ

Expanded text:
Satanae. Stans ergo Golias una cum arSatanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adversus phalangas Israel, exprobratque agminibus sanctorum, eo nimirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certamen. 4. Denique scripsit mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens congressigmata sua, contra quae ego ausus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate constat esse subnixam. Dicebam sufficere scripta ejus ad accusandum eum; nec mea referre, sed episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
od̾ant lucem qm̃ mali sunt impeger̃t
in lucem: putantes lucem tenebras.
Urbib & castellis ingerunt᷑ ꝓ luce
tenebrȩ: ꝑ melle uł potius in melle
uenenum passim om̃ib ꝓpinat᷑. Cnͣ¬
sierunt de gente in gentem. & de re¬
gno ad ppłm alterum. Nouum cu¬
ditur ppłis & gentib eungłm. noua
ꝓponit fides. fundam̃tũ aliud poni
tur. s cuncta nob̃ in ꝑu̾sum. cuncta
p̃ter solitum. & p̃t̾ qmͣ accepimꝰ mi¬
nistrant᷑. Procedit golias ꝓcero cor¬
pore. nobili illo suo bellico appara¬
tu circũmunit᷑. antecedente quoq
ipsũ armigero eius. arnaldo de brixa
Squama sqͣmȩ coniungit᷑ & nec spi-¬
raculum incedit ꝑ eas. Siquid̾e apis
parauerunt sagutas suas in pharet᷑:
ut sagitent in obscuro rectos corde.
In uictu aut̃ẽ & habitu habentes for-¬
mam pietatis. s uirtutẽ eius ab ne¬
gantes. eo decipiunt plures quo tnͣs¬
figurant se. in angłos lucis. cum sint

Expanded text:
oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum passim omnibus propinatur. Transierunt de gente in gentem, et de regno ad populum alterum. Novum cuditur populis et gentibus Evangelium, nova proponitur fides, fundamentum aliud ponittur: sed cuncta nobis in perversum, cuncta praeter solitum, et praeterquam accepimus, ministrantur. 3. Procedit Golias procero corpore, nobili illo suo bellico apparatu circummunitus antecedente quoque ipsum ejus armigero Arnaldo de Brixia. Squama squamae conjungitur, et nec spiraculum incedit per eas. Siquidem sibilparaverunt 183 sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. In victu autem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
si quide leonina rabies quieuiss: &
par ȩccl̃ie redderetur. Nam ecce. illa
quieuit: s non ego. Nesciebam me ẽẽ
iualle lacͥmaꝵ. aut oblitꝰ fueram ha¬
bitare me in terra obliuionis. Mon
atrendebam t̾ram in qua habito spi-¬
nas & tribulos germinare mͥ. succisis
succid̾e nouas. & rursum illis alias sine
sine. sine int̾missione succresc̾e. Audie¬
ram hoc s melius ut nunc expior ipsa
ugatio dat intellectum auditui. Inno¬
uatus est dolor. non ext̃minat᷑:. lacri-¬
mȩ inundauer̃t quia inualuer̃t mala.
&eiꝑtis prumã irruit suꝑ eos nix.
Ante faciem frigoris huius. quis susti¬
nebit Hoc frigore. refrigescit caritas.
ut habundet. iniquitas. L. eonem
euasimus: s incidimꝰ in draconem.
qui non minus forsitan noceat se¬
dens in insidiis. qmͣ ille rugiens in
excelso. Qmͣ qͣm non iam in insidiis¬
sedeat. cuius uirulenta folia utmña.
adhuc laterent in scriniis. & non in
triuiis legerent᷑. Uolant libri & qui

Expanded text:
si quidem Leonina rabies quievisset, et si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua habito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non jam in insidiis; cujus virulenta folia utinam adhuc laterent in scriniis, et non in triviis legerentur. Volant libri: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ant scandala. Necesse. s non suall.
e ido dicit ꝓpħa. Quis dabit mͥ pa¬
nas sicut columbe. & uolabo & sall¬
escamꝰ Et apłs cupit dissolui.
neq enim melior sum qͣm patres
mei. Est & mͥ nunc aliquid cõmune
cum sc̃ĩs. in uoluntate. dum taxat.
non in merito. Nam uellem & ipse
modo de medio fieri. uictꝰ fateor a
pusillammitate. sp̃c & tempestate.
Pereor aut̃ẽ ne non sicut partter af¬
sectus: ita parit̃ & paratꝰ inueniar.
Cedet uiuere: & an mori expediat. ne¬
scio. Et idõ forte. etiam in uotis distẽ
ascis. quod ipsi ꝓuocent᷑ desidĩo meli¬
orũ: cum ego scandalis & erumnis cõ¬
pellar exire. Deniq ait. dissolui & cũ
ip̃o esse multo melius. Ergo & in scõ
appetitus. & in me p̃ualet sensus. s in
hac miserrima uita. nec ille. habere
quod appetit bonum. nec ego quod
molestum patior non habere ualemꝰ.
eob hoc exire quidem ambo pari cu¬
pimꝰ uoluntate. s non pari intentiõe.
Stulte mͥ diidum requiem ꝑmitebã.

Expanded text:
ed non suave. Et ideo dicit propheta: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? et Apostolus cupit dissolvi, neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denique ait, Dissolvi et cum Christo esse, multo melius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum patior, non habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam
Abbreviated transcription (Latin):
edifices & plantes: Qui gͦ tulit tt di
domo pat̾s tui. & unxit te unctione
pagata. Suscitauit d̾s furorem scis.¬
maticoꝵ in tuo temꝑe: ut tuo oꝑe
contererent᷑. Uidi stultum firma ra¬
dice: & statim maledictum est pul¬
chritudini eius. Uidi in qͣm uidi im¬
pium suꝑexaltatum & eleuatum sic̃
udros libani. & tnͣsiui & ecce non erat.
mate quidem iam ut dictum est dñs
pbauit te & cognouit te. s ne quid
desit corone tue. en hereses surrexert.
liaq ad consũmationẽ uirtutum. &
nequid minꝰ fecisse inueniamini ama-¬
gnis ep̃is añcessorib ur̃is capite nob̃
amantissime pater uulpes quȩ de mo¬
lunt᷑ ueneam dñi. donec paruulȩ st̃.
ne pauculȩ s c̃te gͣndiusculȩ. ⁊ multe st̃.
nec nisi in manu forti. alit̃ auob̃ ext̃.¬
minabunt᷑. Iacinctꝰ multa mala ostẽ¬
dit nob̾. nec enim quȩ uoluit fecit.
uł potuit. s uisus est mͥ patienter feren-¬

Expanded text:
et aedifices et plantes? Qui ergo tulit te de et aedifices et plantes? Qui ergo tulit te de domo patris tui, et unxit te unctione pagata. Suscitavit Deus furorem schismaticorum in tuo tempore, ut tuo opere contererentur. Vidi stultum firma radice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Vidi, inquam, vidi impium superexaltatum, et elevatum 184 sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat. mate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: nec pauculae, sed certe grandiusculae et multae sint, nec nisi in manu forti vel a vobis exterminabuntur. Jacinctus multa mala ostendit nobis: nec enim quae voluit, fecit, vel potuit. Sed visus est mihi patienter feren
Abbreviated transcription (Latin):
rant autem p̃t̾ ep̃os &. abbes płim
uiri religiosi. & de ciuitatib magit
scolarum & derici litt̾ati multi .&
rex p̃sens erat. Itaq in p̃sentia om̃i
adu̾sario stante. exadu̾so. ꝓductast
quȩd̃a capitła de libris eius excerpa
Que cum cepissent legi. nolens auin
exiuit. appellans ab electis uidicib qͥ
non putamꝰ licere. Porro capitła ud¬
cio om̃ium examinata iuenta sunt
fidi adu̾santia. contͣria ueritati. Hp
ꝓ me ne leuitate. aut certe temeritr
usus. in tanto negotio putarer. Uti
tu o successor petri. iudicabis andli¬
at habere refugium sedem petri:qu
petͥ fidem impugnat. Cu in qm ama
sponsi ꝓuidebis quomͦ lib̾es sponsa
alabiis iniquis. & alingua dolosa
ut paulo audacius loquar cum dĩs
meo. attende etiam tibupsi a maiul¬
sime pater. & gr̃e dĩ quȩ in te est ss¬
ne cum esses paruulus in oculis tuis
ipse constituit te. suꝑ gentes & rigil
Ad quid nisi ut euellas & destruasa

Expanded text:
pos et abbates plurimi viri religiosi, et de civitatibus magistri scholarum, et clerici litterati multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans ab electis judicibus, quod non putamus licere. Porro capitula judicio omnium examinata, inventa sunt fidei adversantia, contraria veritati. Haec pro me, ne levitate, aut certe temeritate usus in tanto negotio putarer. 5. Verum tu, o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. Tu, inquam, amice sponsi, providebis, quomodo liberes sponsam a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Sed ut paulo audacius loquar cum domino meo, attende etiam tibi ipsi, amantissime Pater, et gratiae Dei quae in te est. Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, ipse te constituit super gentes et regna? Ad quid, nisi ut evellas, et destruas,
Abbreviated transcription (Latin):
ledictum ꝓ maledicto. Porro illas qͣs
aome aduersus prefatos abbates ante
scripseratis licteras. nec studio nec uo¬
luntate mea ad ipsoꝵ noticiam ꝑue¬
nisse scracis. Et de his satis. Tempusẽ
ut ñ obliuiscar mei. Elamat aduos
mea monstruosa uita: mea erumno¬
sa conscientia. Ego enĩ quedtam chi¬
mera mei scłi: nec clericum gero nec
laicum. Nam monachi iam dudum
exui conuersationẽ. ñ habitũ. Nolo
scribere de me quod uos ꝑ alios audis¬
se existimo quid actitatẽ quid studẽã
ꝑquȩ discrimina uerser in mundo.
immo ꝑquȩ iacter p̃cipicia. Si quo¬
minus audistis. p̃cor ut inquiratis. &
scdm quod audietitis & consilium
impendatis & orationum suffragia.

Expanded text:
ledictum pro maledicto. Porro illas, quas ledictum pro maledicto. Porro illas, quas ad me adversus praefatos abbates ante scripseratis litteras, nec studio nec voluntate mea ad ipsorum notitiam pervenisse sciatis. Et de his satis. 4. Tempus est ut non obliviscar mei. Clamat ad vos mea monstruosa vita, mea aerumnosa conscientia. Ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero, nec laicum. Nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. Nolo scribere de me quod vos per alios audisse existimo, quid actitem, quid studeam, per quae discrimina verser in mundo, imo per quae jacter praecipitia. Si quominus audistis, precor ut inquiratis, et secundum quod audieritis, et consilium impendatis, et orationum suffr
Abbreviated transcription (Latin):
ud: me ignorasse sciatis il lud eiꝰ confili¬
um. ne quis dicat. qͦd meo in stincturo
fecert. Nam qd̃ a̾me ꝑtinet mͥ decre¬
tum ẽ ubi opoitune possem ñ solum
ñ impedire. s etiam totis uiribusce ã
ret. Quis dabit mͥ homines lutãtos
& scõs in eccłus di p̃esse pastores: si
ñ in om̃ib ceite in płib certe in aliqͥ¬
bus faltem: Quid enĩ si uiuenis ali¬
qua olun iuueniliter egisse memo¬
ratur: Uetera transieĩt: noua fac¬
ta sunt om̃ia. Consepultusẽ iteiũ
xp̃o. ꝑ heremi baptismũ: ego olim
sepulta uicia retractabo: Nam qd̃
abbas ca zisensis siue trecensis dure
dicunt᷑ scripsisse uob̾ om̃mo cũ au¬
diui dure accepi. &e cũ accepero tempꝰ
ñ dissimulabo quantũ quidẽ caritas
postulabit & familtaritas que mͥ pro
eoꝵ religiositate ad ipsos ẽ. Deo aut̃
gras qui dedit uobis non uinci amalo
s uincere in bono malum. quia nou
respondistis eis malum ꝓ malo. aut ma¬

Expanded text:
ud, me ignorasse sciatis illud ejus consiliud, me ignorasse sciatis illud ejus consilium: ne quis dicat quod meo instinctu id fecerit. Nam quod ad me pertinet, mihi decretum est, ubi opportune possem, non solum non impedire, sed etiam totis viribus, et aret. Quis dabit mihi homines litteratos et sanctos in Ecclesiis Dei praeesse pastores, si non in omnibus, certe in pluribus, certe in aliquibus saltem? Quid enim si juvenis aliqua olim juveniliter egisse memoratur? Vetera transierunt, nova facta sunt omnia. Consepultus est iterum Christo per eremi baptismum: ego olim sepulta vitia retractabo? 3. Jam quod abbas Caziacensis sive Trecensis dure dicuntur scripsisse vobis, omnino, cum audivi, dure accepi, et cum accepero tempus, non dissimulabo, quantum quidem charitas postulabit, et familiaritas, quae mihi pro eorum religiositate ad ipsos est. Deo autem gratias, qui dedit vobis non vinci a malo, sed vincere in bono malum, quia non respondistis eis malum pro malo, aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gaudere ce ñ gloriari: minꝰ ẽ a pfecho.
Porro in ꝓposico. ꝑfectiotus apparere
imꝑfectũ: neuus ẽ. Ergo hic color mͥ
in fr̃e natali displicuie. Quid em̃ ce s¬
castum id fuerit corã deo: Nempe o¬
portet ꝓuidere bona etiam coram ho¬
minib. Sed dicitis. Non ipse grauit᷑
culit. s nos. Adidẽ reuertit᷑. iterũ dico.
qd sentio. Cur uobis graue fuĩt ñ ui¬
deo: nͥ quia ipsi graue esse sensistis. Uoᷤᷤ
iudicate. an hoc eum decuerit. p̃sertim
innouicate uite. Nam ante hac ut sal¬
ua eiꝰ pace dixerim. ñ caruit hac nota.
an uͦ nec culpa: sue ipsiꝰ conscientie. re¬
imnquendum ẽ. Et si forte hoc cogita
euis assentire rennuit. Ueritꝰ quip¬
pe ut estimo linguas obtrectatoꝵ ue¬
tuit festinatam noui heremite ꝓmo¬
tionem. ne ut dixi lingua maliloqͣ
dicere posset. hunc ẽẽ quem sẽꝑ opta¬
uerat heremi fructũ. Uerũtamen qͥcqͥd
dñs papa intenderit. siue hoc suie ali¬

Expanded text:
non gaudere, et non gloriari, minus est a perfecto. non gaudere, et non gloriari, minus est a perfecto. Porro in proposito perfectionis apparere imperfectum, naevus est. Ergo hic color mihi in fratre Natali displicuit. Quid enim, 248 etscastum id fuerit coram Deo? Nempe oportet providere bona etiam coram hominibus. 2. Sed dicitis: Non ipse graviter tulit, sed nos. Ad idem revertitur. Iterum dico quod sentio. Cur vobis grave fuerit, non video, nisi quia ipsi grave esse sensistis. Vos judicate, an hoc eum decuerit, praesertim in novitate vitae. Nam ante hanc ut salva ejus pace dixerim non caruit hac nota: an vero nec culpa, suae ipsius conscientiae relinquendum est. Et quid si forte hoc cogitavejus assentire renuerit? Veritus quippe, ut aestimo, linguas obtrectatorum, vetuit festinatam novi eremitae promotionem: ne, ut dixi, lingua maliloqua dicere posset, hunc esse, quem semper optaverat, eremi fructum. Verumtamen quidquid dominus Papa intenderit, sive hoc, sive ali
Abbreviated transcription (Latin):
pacribus ce dñis amancisimis.
scripto cõꝑi me scripsisse aliquid qͦti
me indicaret cõmotũ: uosq istud ñ
parũ metuere. uerũ id frustra. Non
est quod apuero ur̃o timendũ sit uo¬
bis reuerentissimi patres. qui uos in
ueritate & diligo ut amicos: et suscipio
ut scõs. Nisi forte ñ ame s mͥpacerno
timuistis affectu. qd motus uob uiderer
ñ exratione aut si exratione. forte plus
quã oporteret. Motus fateor fui s pro
uob̾ ñ contra uos: atq id tenuiter sats.
Si ce hoc cenere s ñ cemere: confiteoi
aduersũme in iusticiã meam: & uos
remitcetis temeritatẽ peccati mei: Ig¬
noscite mͥ sic sũ. Telus domͦ ur̃e come¬
dit me. Non patior plane q̃d im meĩ
decolorari tante specimen sc̃itatis. nã
corrũpi posse absit ut uerear. Prosuis
autẽ displicet in pulcherrimo corpore
ñ solum morbꝰ: s ce neuus. Non plane
bonꝰ color si scõꝵ quispiam auxie ferre
abiectionem suam uideat᷑. de qua etã

Expanded text:
patribus et dominis amantissimis, scripto comperi, scripsisse me aliquid, quod me indicaret commotum, vosque istud non parum metuere. Verum id frustra. Non est quod a puero vestro timendum sit vobis, reverendissimi patres, qui vos in veritate diligo ut amicos, et suspicio ut sanctos. Nisi forte non me, sed mihi paterno timuistis affectu, quod motus vobis viderer non ex ratione; aut si ex ratione, forte plus quam oporteret. Motus, fateor, fui, sed pro vobis, non contra vos, atque id tenuiter satis: si et hoc temere, sed non temere confiteor adversum me injustitiam meam, et vos remittetis temeritatem peccati mei. Ignoscite mihi: sic sum, zelus domus vestrae comedit me. Non patior plane, quod in me est, decolorari tantae specimen sanctitatis: nam corrumpi posse, absit ut verear. Prorsus autem displicet in pulcherrimo corpore non solum morbus, sed et naevus. Non plane bonus color, si sanctorum quispiam anxie ferre abjectionem suam videatur, de qua etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾e habuistis in negotio eboracen¬
sis: Nonsentiet illum qui simi¬
le opustemtauerit: Ecce is sicur
accepimꝰ in sp̃u illiꝰ uente: quicu¬
riam aduersũ uos concitauit. si li¬
cuerit moliturus id ipsũ. Denego¬
cio dñi lundensis reducimꝰ uobis ad
memoriam. Causa dilationis sublata
demedio ñ est nͥ ut fiat quoo facien¬
dum est. Et hoc addiderim. Habe¬
cellarium. apłicȩ dignitatis ñ modi¬
ca pars est. apłicȩ amministrationis
ñ paruum amminiculũ ẽ. apłice
conscientie ñ mediocris custodia est.
Semꝑ quidem notabilis constitu¬
tio ꝑniciosa: at post longam de li¬
bationem etiam turpis

Expanded text:
quem habuistis in negotio Eboracenquem habuistis in negotio Eboracensi? 273 Non sentiet illum, qui simile opus tentaverit? Ecce is, sicut accepimus, in spiritu illius venit, qui curiam adversum vos concitavit; si licuerit, moliturus idipsum. De negotio domini Lundensis reducimus vobis ad memoriam. Causa dilationis sublata de medio, non est nisi ut fiat quod faciendum erat. Et hoc addiderim: habecellarium, apostolicae dignitatis non modica pars est, apostolicae administrationis non parvum adminiculum est, apostolicae conscientiae non mediocris custodia est. Semper quidem notabilis constitutio perniciosa: at post longam deliberationem, etiam turpis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ possint malignitatem eorum
cohercere. qui ui uim repellere ñ suffi¬
ciant. ut quoꝵ scĩtatem ñ amant. ñ sit
quod timeatit potestatem. Comes mũ-¬
nensis uias patris ñ ambulat. aduersat᷑
tum huic. tum om̃i bono. In cubat ter¬
ris bonisq eccłiarum: sicut leo pa¬
ratus ad predam. Paratusẽ recipere
et sarrartenũ aut qu̾e piam exiudeis.
ut isto careat: quod solus sibi uideat᷑
qui malitie & calliditati eiꝰ resistere ce
norit et possit. Inde ẽ quod ñ nullis
clericoꝵ minis et manifestis grauami¬
nibus ut nobis ipsi confessi sunt. silen¬
tium imposuit: ne pras ad uersa de
multitudine głet᷑. Et ut breuiter
quod sentio exprimam. si iudicatur
oꝑe precium in illo ep̃atu monasteria
pauꝑari. eccłias conculcari. religio¬
ni illudi. ipsam ep̃alem sedem cui
precipue facultatib et possessionib
in hiat inseruitutem redigi. regn¬
a.censis regnare nullatenus ꝑmit¬
tatur. Ubi est etiam nunc sp̃s ille

Expanded text:
qui non possint malignitatem eorum qui non possint malignitatem eorum coercere, qui vi vim repellere non sufficiant: ut quorum sanctitatem non amant, non sit quod timeant potestatem. Comes Nivernensis vias patris non ambulat: adversatur tum huic, tum omni bono. Incubat terris bonisque Ecclesiarum, sicut leo paratus ad praedam. Paratus est recipere etiam Saracenum, aut quempiam ex Judaeis, ut isto careat, quod solus sibi videatur, qui malitiae et calliditati ejus resistere et norit, et possit. Inde est quod nonnullis clericorum minis et manifestis gravaminibus, ut nobis ipsi confessi sunt, silentium imposuit, ne pars adversa de multitudine glorietur. 4. Et, ut breviter quod sentio exprimam, si judicatur operae pretium in illo episcopatu monasteria pauperari, ecclesias conculcari, religioni illudi, ipsam episcopalem sedem, cujus praecipue facultatibus et possessionibus inhiat, in servitutem redigi: Regniacensis regnare nullatenus permittatur. Ubi est etiam nunc spiritus ille,
Abbreviated transcription (Latin):
prauatione date sententie cui clarum
ñ sit auctorem. tangi. poti quã de nun¬
ciatorem : Cuius non potuit infama¬
ri ꝑsona: debuit infirmari ꝓ motio:
Ynum ẽ eduob aut stabit sermo quẽ
auobis egressum testati sum̾: aut nos
mendaces reputabim᷑. sicut iam repu¬
ininiquitate. Obeditum tamenian¬
dato ex parte ẽ: et parte maion. Irib
cõmissũ erat. Uno conteninente. duob
consentientib quid restat nͥ ut uox
ur̃a suppleat qd̾ minus est. Et quidẽ
tute hoc. Non ẽ qd timeatis ascanda¬
lo illoꝵ de quib dñs dicit: sinite illoᷤᷤ
ceci sunt: duces cecoꝵ. Quod reliquũ
est. letabit᷑ popłs. letabit᷑ pars sanior¬
clen: etiam ipse letabit᷑ rex: letabit᷑
deniq om̃is eccłia scõꝵ. Multa bona
oꝑa ostendistis scło nr̃o: ex gr̃a que da¬
ta est uobis. At nullum ut arbitror
ceritis. Testimonium ꝑ hibeo eis quod
multos de religione nominauerunt.
ñ religione delectati: s impotentia:

Expanded text:
pravatione datae sententiae, cui clarum pravatione datae sententiae, cui clarum non sit auctorem tangi potius, quam denuntiatorem? Cujus non potuit infamari persona, debuitne infirmari promotio? Unum est e duobus: aut stabit sermo, quem a vobis egressum testati sumus; aut nos mendaces reputabimur, sicut jam repuin iniquitate. 3. Obeditum tamen mandato ex parte est, et parte majori. Tribus commissum erat; uno contemnente, duobus consentientibus, quid restat, nisi ut vox vestra suppleat quod minus est? Et quidem tute hoc. Non est quod timeatis a scandalo illorum de quibus Dominus dicit: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Quod reliquum est, laetabitur populcleri, etiam ipse laetabitur rex; laetabitur denique omnis Ecclesia sanctorum. Multa bona opera ostendistis saeculo nostro ex gratia quae data est vobis: at nullum, ut arbitror,ceritis. Testimonium perhibeo eis, quod multos de religione nominaverint, non religione delectati, sed impotentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari ꝑ me eccłias. disponi ep̃at᷑:
creari epõs: Aptũ uidelicet instru¬
mentum: formica plaustrũ trabens.
Lloluistis honinẽ ꝓ moueri. digne
sane ii fallor inquẽ nimirum qͥd di¬
cant ñ inueniunt. ne hii quidem
qͥ contraria uolunt. In notuit qͥbus
oportebat misterium bonȩ uoluntati.
& misterium quidẽ publicatũ ẽ. frucꝰ¬
tu uͦ usq ad huc et utilitate fraudamͣ.
Queritis quis fecit. hoc: Homo pa¬
cis ur̃e: in quo spabatis. Homo cii odi¬
o religio. cui oneri sapientia: cui ter¬
rori iusticia est. Qui dñi sui ñ ẽ uert᷑
secretũ ꝓderȩ: euacuare decietum.
Nec mirum: qui se talem apire ñ est
confusus. Qui dum proprio concedit
liuori: etiam ur̃e reuerentie ñ pepcit.
Confusus sum s cͥura: Non recuso con¬
fusionem. quam mͥ obedientie zelus
in uexit. Ame quidem ñ transiit ca¬
lx iste. sed ꝑme plane usq aduos. ꝑ¬
transut. In suggillatione ne dicam de¬

Expanded text:
ordinari per me Ecclesias, disponi episcopatus, ordinari per me Ecclesias, disponi episcopatus, creari episcopos! Aptum videlicet instrumentum, formica plaustrum trahens. Voluistis hominem promoveri; digne sane, ni fallor: in quem nimirum quid dicant, non inveniunt, ne hi quidem qui contra volunt. 2. Innotuit quibus oportuit mysterium bonae voluntatis. Et mysterium quidem publicatum est, fructu vero usque adhuc et utilitate fraudamur. Quaeritis qui fecit hoc! Homo pacis vestrae, in quo sperabatis. Homo, cui odio religio, cui oneri sapientia, cui terrori justitia est: qui domini sui non est veritus secretum prodere, evacuare decretum. Nec mirum qui se talem aperire non est confusus: qui dum proprio concedit livori, etiam vestrae reverentiae non pepercit. Confusus sum ego: sed quae cura? Non recuso confusionem, quam mihi obedientiae zelus invexit. A me quidem non transiit calix iste: sed per me plane usque ad vos pertransiit. In suggillatione, ne dicam de
Abbreviated transcription (Latin):
frequenti & benigno exauoi¬
tu tempus breue quo hic sum. solan¬
do tedendem. pusillanimõ erigendo.
facitis et siñ qd̾ mereor ipse: certe qd̃
uos decet. Non quod adusum pro¬
priȩ uoluntatis tanta abuti benig¬
nitate delecter: paratus teste conscĩa
tam equo anio acciꝑe. qd̃ negare
quã quod prestare placuerit. Uolo
mͥ geri morem sicut et om̃is homo:
s ñ qd̾ iusticiȩ obuiet quod uerita
p̃ iudicet. quod ur̃e deniq displiceat
uoluntati. Hoc ꝓeo: ne me suspice¬
mini aue ñ aduertere beneficium:
aut ingratũ esse. Nunc qd̾ respostu¬
lat: audiat scĩtas ur̃a. Cum in me
it᷑. leuis iactura ẽ: et quȩ leuari fa¬
cili queat resarcitu. Ego plagis con¬
scientie mee. nullũ uidico accõmoda¬
tius meilicam̃tũ ꝓbris et contumeliis
Non ẽ ꝓ inde qd̾ ꝓme tnouear. ho¬
muntio om̃i obpbrio dignꝰ. & despec¬
natio forte ꝑuenerie: nutat fateor
pacientia. et om̃is pene cedit man¬
suetudo. Nũ qͥd petiui a dño meo

Expanded text:
frequenti et benigno exauditu tempus breve, quo hic sum, solando taedentem, pusillanimem erigendo. Facitis, etsi non quod mereor ipse, certe quod vos decet. Non quod ad usum propriae voluntatis tanta abuti benignitate delecter; paratus, teste conscientia, tam aequo accipere animo quod negare, quam quod praestare placuerit. Volo mihi geri morem, sicut et omnis homo; sed non quod justitiae obviet, quod veritati praejudicet, quod vestrae denique displiceat voluntati. Hoc pro eo, ne me suspicemini aut non advertere beneficium, aut ingratum esse. Nunc quod res postulat, audiat Sanctitas vestra. Cum in me itur, levis jactura est, et quae levari facili queat resarcitu. Ego plagis conscientiae meae nullum judico accommodatius medicamentum probris et contumeliis. Non est proinde quod pro me movear, homuncio omni opprobrio dignus et despecnatio forte pervenerit, nutat, fateor, patientia, et omnis pene cedit 272 mansuetudo. Numquid petivi a domino meo
Abbreviated transcription (Latin):
cripsisse me aliquid ad comi¬
tem niũnensem in tuȩ ꝑsonȩ
accusationem. nec recordor.
net uerum ẽ. Ceterum si ꝓeccła tua
ad cundem pͥncipem litteras misi.
hoc non aduersum te. sed ꝓ te egisse
me arbitror. Siquidem audieram
ipsum tuo & assensu & consilio ꝓposu¬
isse uenire ad uisitandum uos. ad ꝓ¬
bandum de tantis malis quȩ de domo
ur̃a diuulgabantur. anuera eẽnt. an
cuiꝰ culpa eẽnt. ut quod forte siistrũ
repperiret ibidem. etꝰ & studio & sollici¬
tudine corrigeretur. Cuiꝰ tam iustũ
& tam pium ꝓpositum si hortatui nr̃o
roborare curaui. cur te inde lȩsum iure
conqueratis non uideo. Puto enim me
recte fecisse. si de domo dĩ telum dei
habens. er ꝓuidentiam qui emenda¬
turus erat cominonui. Quod autem
auctoritate seripturȩ argius me peccas¬
se. quasi qui priꝰ te non corripuerim.
scito me nullam de ꝑsona tua querelã
hr̃e. sed solum ut pax fiat in ȩccła tua
ex caritate ꝓcurare. Deniq ipsiꝰ rei

Expanded text:
cripsisse me aliquid ad comitem Nivernensem in tuae personae accusationem, nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei
Abbreviated transcription (Latin):
regere debeas. Disce tanquã uidua
qd̃ sit mitis & humilis corde. disce
tanquam regina qd̾ tudicet in iusti¬
cia pauꝑes. &e arguat in equitate
ꝓ mansuetis terre. Ergo cũ cogitas
dignitatem: attende & uiduitatem
quia ut pure apuate quod sentio pro¬
feram ñ potes ẽẽ regina bona. si bona
ñ fueris uidua. Queris unde bona ui¬
dua estimet᷑: Ex his profecto queapis
dicit. Si filios educauit. si hospicio re¬
cepit. si scoꝵ pedes lauit. si tribulati¬
onem pacientibus subministrauit.
si om̃e opus bonum subsecuta ẽ. Si
hec facis: beata es: & bene tibi ent.
Benedicat tͥ dñs exsyon: eximia indo¬
dño filia: et om̃i ueneratione dig¬
na. Ammonitio p̃missa ẽ. ꝓsequu¬
tio iam a ur̃a dignatione expectat᷑.
Occasio dataẽ. excusatio iam ñ ad¬
mittitur: si ñ renouata aur̃a parte
familiaritas. familiarib de inceps
auobis uerbis et littens frequentet᷑.¬

Expanded text:
regere debeas. Disce tanquam vidua, regere debeas. Disce tanquam vidua, quod sit mitis et humilis corde : disce tanquam regina, quod judicet in justitia pauperes, et arguat in aequitate pro mansuetis terrae . Ergo cum cogitas dignitatem, attende et viduitatem: quia ut pure apud te quod sentio proferam, non potes esse regina bona, si bona non fueris vidua. Quaeris unde bona vidua aestimetur? Ex his profecto quae Apostolus dicit: Si filios educavit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lavit, si tribulationem patientibus subministravit, si omne opus bonum subsecuta est . Si haec facis, beata es, et bene tibi erit. Benedicat te Dominus ex Sion, eximia in Domino filia, et omni veneratione digna. Admonitio praemissa est; prosecutio jam a vestra dignatione exspectatur. Occasio data est: excusatio jam non admittitur, si non renovata a nostra parte familiaritas, familiaribus deinceps a vobis verbis et litteris frequentet
Abbreviated transcription (Latin):
deatur honor uiduitatis. de quo apłs.
Honora inquit uiduas quȩ uere ui¬
due sunt. Habes certe pene re ipsã
familiare cõmonitorium aplicȩ illiꝰ
salucaris sententie qua doceris. abeo
ꝓuidere bona ñ tantum coram deo
sed etiã coram hominibus. Coram do
ut uidua: coram hominib ut regina.
Aitende reginã: cuius digna indigna¬
ue ñ possunt latere submodio. Super
candelabrum sunt: ut appareant om̃ib
Memento uiduam. cui iam ñ ẽ qd̾ ue¬
lit placere uiro: ut soli possit placere
đdo. Beata es si faluatorem ponas tͥ mu¬
rum adprocectionẽ conscientie: et an¬
te murale adrepulsionem infanie. Be¬
aca in quã si ueluti desolatam & ui¬
duam totam te deo regendam cõmi¬
seris. Alioquin bene ñ regis: si bene
ñ regeris. Regina austri uenit audi¬
re sapientiam salomonis ut regi dis¬
ceret. & si regere sciret. Et ecce plus
quam salomon hic. iħm loquor &e
hunc crucificum. Huic te cõmitte
regendam. huic docendam quomͦ

Expanded text:
deatur honor viduitatis, de quo Apostolus: deatur honor viduitatis, de quo Apostolus: Honora, inquit, viduas, quae vere viduae sunt . 2. Habes certe penes te ipsam familiare commonitorium apostolicae iterum salutaris, sententiae, qua doceris ab eo providere bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus : coram Deo, ut vidua; coram hominibus, ut regina. Attende reginam, cujus digna, indignave non possunt latere sub modio: super candelabrum sunt, ut appareant omnibus. Memento viduam, cui jam non est quod velit placere viro, ut soli possit placere Deo. Beata es, si Salvatorem ponas tibi murum ad protectionem conscientiae, et antemurale ad repulsionem infamiae. Beata, inquam, si veluti desolatam et viduam totam te Deo regendam commiseris. Alioquin bene non regis, si bene non regeris. Regina Austri venit audire sapientiam Salomonis, ut regi disceret, et sic regeret. Et ecce plus quam Salomon hic : Jesum loquor et hunc crucifixum. Huic te committe regendam, huic docendam, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. miscd̃iam adeo salutan suo.
Miror quod amulto iam tẽꝑe ñ uidi¬
mus lirteras tuas: ñ solitas salutatio
quȩ sinistra quȩ & si non ꝓ certo dolu¬
imus. credidimꝰ tam̃ suie ueritate siue
mendatio tuã aliquatenꝰ decolorari
opinionẽ. Sane interuenit andreas
krãs auunculus m̃s cui in nullo
decredere possumꝰ scripto suo nobis
significans meliora. qͦd scił pacifice
&e mansuere te habeas. sapienter ce
consilio sapientum. te et tua regas. fr̃s
de templo diligas. et familiares habe¬
as. Piculis immnenentib terrȩ scd̾m
sapientiam tibi ado datam salutarib
ter occurras. Talia prsus talia decent
oꝑa mulierem fortem. humilẽ uidu¬
am: sublimem reginam. Neq em̃
quia regina es indignũ tibi sit uiouã
esse: quod si uoluisses ñ esses. Puto
ñ minus iuiuere uiduam quã reginã.
Iilud successionis ẽ. hoc iuitutis. Iilud
tibi exgenere. istud exmunere dei.
Illud felicit᷑ nata es: hoc uirilit̃ nacta.

Expanded text:
abbas, misericordiam a Deo salutari suo. 1. Miror quod a multo jam tempore non vidimus litteras tuas, non solitas salutationquae sinistra: quae etsi non pro certo credidimus, doluimus tamen sive veritate, sive mendacio tuam aliquatenus decolorari opinionem. Sane intervenit Andreas charissimus avunculus meus, cui in nullo decredere possumus, scripto suo nobis significans meliora: quod scilicet pacifice et mansuete te habeas, sapienter et consilio sapientium te et tua regas; fratres de Templo diligas, et familiares habeas; periculis imminentibus terrae, secundum sapientiam tibi a Deo datam, salutaribus ter occurras. Talia prorsus, talia decent opera mulierem fortem, humilem viduam, sublimem reginam. Neque enim quia regina es, indignum tibi viduam esse, quod, si voluisses, non esses. Puto non minus vivere viduam, quam reginam. Illud successionis est, hoc virtutis: illud tibi ex genere, istud ex munere Dei: illud feliciter nata es, hoc viriliter nacta.
Abbreviated transcription (Latin):
spexit suꝑ matrem nr̃ãm lugdunen¬
sem eccłiam qd decedenti pie memo¬
riȩ petro archiep̃o. uirum optimũ
falconem decanum in om̃i pace sub¬
stituit. Peto dñe ut qui asuis est com¬
munĩt electus. utiliter ꝓmotꝰ. rite
consecͣtus. a uob̃ honoris sui officuq
plenitudinẽ consequat᷑. Q d̾ utiq al¬
dere me facit non m̾iti conscientia.
s debiti. Debiti dico non solum quo
exigit: s quia in hoc positus sum. ul
testimonium ꝑhibeam ueritati.

Expanded text:
prospexit super matrem nostram Lugdunenprospexit super matrem nostram Lugdunensem Ecclesiam, qui decedenti piae memoriae Petro archiepiscopo, virum optimum, Falconem decanum, in omni pace substituit. Peto, domine, ut qui a suis concorditer est electus, utiliter promotus, rite consecratus, a vobis honoris sui officiique plenitudinem consequatur. Quod utique audere me facit non meriti conscientia, sed debiti. Debiti dico non solum quo exigit, sed quia in hoc positus sum, ut testimonium perhibeam veritati.
Abbreviated transcription (Latin):
negotiis totiens exauditus
sum: puto in ꝓprio non con-¬
fundar. Ego dñe mi causam archi-¬
ep̃i mei meam dico. ut pote menbrũ
qd̾ nil ase dicat alienum qd̃ capitis
sit. Qd̾ tamen non dicerem si homo
sibi assumpsiss honorem. & non ma¬
gis ad̃o uocatus tam qͣm aaron. Nlec
eñ ab alio estimauerim factum ꝗ
nota tot hominũ tam facile. conu¬
nerunt. ut in eum non dico contu¬
dictio s nec cunctatio ulla fuerit. E
merito. Est quippe illustris non m¬
nus mentis generositate qm sangui¬
nis. est scientia. est uitȩ honestatis.
Deniq famȩ eius integritas. nec ini¬
mici quid̃e dentem uere. Qd̃ gͦ de
tali & tali mͦ factum est. dignũ ꝓfe¬
& honoris plenitudine quȩ sola de¬
est. gaudia plebis suę consueta be¬
nignitate. immo debita lib̾alitate
accumulet. Hoc uniu̾sa ecłia inftã¬
tissima supplicatione. deporat: hoc
puer ur̃ solita p̃sumptione. eflagi¬
his dieb in ȩccłiis uident᷑ accidere.
occasione electionum dñs de celoꝓ

Expanded text:
negotiis toties exauditus sum, puto in proprio non confundar. Ego, domine mi, causam archiepiscopi mei meam duco, utpote membrum, quod nil a se ducat alienum quod capitis sit: quod tamen non dicerem, si homo ipse sibi assumpsisset honorem, et non magis a Deo vocatus tanquam Aaron. Nec enim ab alio aestimaverim factum, quod vota tot hominum tam facile convenerunt in eum; ut non dico contradictio, sed nec cunctatio ulla fuerit. Et merito. Est quippe illustris, non minus mentis generositate, quam sanguinis; est scientia, est vitae honestate. Denique famae ejus integritas nec inimici quidem dentem veretur. Quod ergo de tali et tali modo factum est, dignum profe honoris plenitudine, quae sola deest, gaudia plebis suae consueta benignitate, imo debita liberalitate accumulet. Hoc universa Ecclesia instantissima supplicatione deposcit: hoc puer vester solita praesumptione efflagihis diebus in Ecclesiis videntur accidere occasione electionum, Dominus de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
quis aliꝰ possit scandaloꝵ ẽẽ. suggesti
discidii auctor. turbator unitatis &p
cis. nisi ueritatis aduersartꝰ. caritatis
emulus. hostis antiquus generis hui
Siquidem is cuiꝰ inuidia mors il¬
uit mnorbem tertarum. etiam nunis
bonis quȩ te facere uidet inuide
cum sit mendax ab initio. menuill
& nunc. meliora pollicens quȩ noull¬
det. Quando namq neritas fidell¬
me illi sententię¬

Expanded text:
quis alius possit scandalorum esse suggestor, quis alius possit scandalorum esse suggestor, discidii auctor, turbator unitatis et pacis, nisi veritatis adversarius, charitatis aemulus, hostis antiquus generis nostabolus? Siquidem is cujus invidia mors intravit in orbem 86 terrarum, etiam nunc bonis quae te facere videt, invidet: et cum sit mendax ab initio, mentitur et nunc, meliora pollicens quae non videt. Quando namque veritas fidele illi sententi
Abbreviated transcription (Latin):
tione tua. sed qua ratione euram tͥ cre¬
ditam animarum exponere debeas
omnino non uideo. Quid enim:
Blanditur depositȩ sarcinȩ lib̾tas:
Sed caritas non querit quȩ sua sunt
Forte quietis & ocii ꝓuocat gustus su¬
uior. Sed enacuatur dispendio pacs
Libent᷑ carebo quantolibet etiam sp̃u
questu. qui non possit acquiri nisicu
scandalo. Ubi enun scandalum. ibi p¬
culdubio caritatis ẽ. detrimentum.
ubi autem diminutio caritatis. mirit
quod uel quale possit sꝑalis exereu
quietẽ communi p̾tulerit utilitati
erit. quod item dicit apłs. nemo sibi
uiuit & nemo sibi moritur. & ñ qued
mͥ utile ẽ. sed quod multis. & ut qui i¬
uit. non iam sibi uiuat. sed ei quip
quod sentio. Aquȩ furtiuȩ dulcioras
sunt. & huiꝰmodi omni ut loquaril
sinthio amariorem dulcedinẽ ab an
sathanȩ sub p̃textu angłi uicis. sineri
cordi tuo infundi non dubitat. qͥsbi
exꝰ astutias non ignorat. Et reueri

Expanded text:
tione tua : sed qua ratione curam tibi cretione tua : sed qua ratione curam tibi creditam animarum exponere debeas, omnino non video. Quid enim? blanditur depositae sarcinae libertas? Sed charitas non quaerit quae sua sunt. Forte quietis provocat et otii gustus suavior? Sed evacuatur dispendio pacis. Libenter carebo quantolibet etiam spirituali quaestu, qui non possit acquiri nisi cum scandalo. Ubi enim scandalum, ibi procul dubio charitatis est detrimentum: ubi autem diminutio charitatis, miror quod vel quale possit spiritualis exquietem communi praetulerit utilitati,erit quod item dicit Apostolus: Nemo sibi vivit, et nemo sibi moritur? . Et: Non quod mihi utile est, sed quod multis? . Et: Ut qui vivitquod sentio. Aquae furtivae dulciores sunt , et hujuscemodi omni, ut ita loquar, absinthio amariorem dulcedinem ab angelo satanae sub praetextu angeli lucis, sitienti cordi tuo infundi non dubitat, quisquis ejus astutias non ignorat. Et revera