comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uir dei att Hec dicit dñs
Quia dimisisti uirũ morte dig-¬
nũ de manu tua. erit anma
tua ꝓ anina eius: o populus
tuus ꝓ populo eiꝰ. Nic ip̃se qͦ
uir di cũ diceret socio suo mn
issetq ꝑcutere: ait. Quia no¬
luisti audirẽ uocẽm dñi: ecce
recedes a me: & ꝑcutiet te leo.
Caĩq paululũ recessisset ab eo:
ut scͥptura testat᷑ inuenit eũ
leo atq ꝑcussit Quib utiq¬
uerbis sacri eloquii. quid ali-¬
ud innint᷑ quã qͥa incompo-¬
sita pietas ꝓculdubio meret᷑ ir̃ã
dei dum non ꝓmulgat in reos
sub districti iuris ęquitate cen¬
suram: Meritoq debet suꝑm¬
uindictã: qui neglexit in sub¬
ditos exerere disciplinã Illiq
leom qui circuit querens quẽ
deuoret merito tradit᷑: qui ab
infligendo penitentie. uln̾e
ꝑ torporis desidiã cohibetur.
lendum castitatis obꝓbrium
se feruent̾ accingat. sic se in
ultionẽ nicholarts heresis
strenue ac uirilit̾ erigat. ut

Expanded text:
rum vir Dei ait: « Haec dicit Dominus: rum vir Dei ait: « Haec dicit Dominus: Quia dimisisti virum morte dignum de manu tua, erit anima tua pro anima ejus, et populus tuus pro populo ejus . » Hic ipse quoque vir Dei cum diceret socio suo: « In issetque ille percutere, ait: « Quia noluisti audire vocem Domini, ecce recedes a me, et percutiet te leo . » Cumque paululum recessisset ab eo, ut Scriptura testatur, invenit cum leo, atque percussit. Quibus utique sacri eloquii verbis, quid aliud innuitur, quam quia incomposita pietas procul dubio meretur iram Dei, dum non promulgat in reos sub districti juris aequitate censuram? Meritoque debet supevindictam qui neglexit in subditos exerere disciplinam: illique leoni, qui circuit quaerens quem devoret , merito traditur, qui ab infligendo poenitentiae vulnere per torporis desidiam cohibetur. lendum castitatis opprobrium se ferventer accingat, sic se in ultionem Nicolaitae haeresis strenue ac viriliter erigat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis papa. qui
xp̃i ince fungeris. qui sũmo
pastori in apłica dignitate
succedis. noli peste hanc ꝑ ig¬
nauiam ad incrementa ꝑdu¬
cere: noli coniuendo & dissi¬
mulando grassanti luxuriȩ
frena laxarẽ. Serpit enĩ hic
morbus ut cancer. & uirosa
ꝓpago ad infmita porrigit᷑
nisi anglica falce quod male pul¬
por emolliat: sed potiꝰ ad sce¬
leris ultionẽ ingenui synees
zelus accendat. Deponantur
hii qui eccłiasticȩ castitatis ñ
uerent᷑ fedare mundiciam: &
deiecti terreant. qͦs male stan-¬
tes ad turpis luxuris contu¬
meliam ꝓuocabant. Ad ultio¬
nẽ gͥ se canonicus uigor exerat.
& petulantiũ clericoꝵ mala.
compescat: quatimis & beati-¬
tudini ur̃e quod absit neuus
ñ obrepat infamiȩ. & solitus
nitor eccłiasticȩ resplendeat
discipline Nr̃a quippe clemen-¬
tia non ignorat qm̃ achab
rex isrł. dũ regi syroꝵ bena.¬
dab mordinata pietate peꝑcit:
diuim aduersũ se furoris sen¬
tentiam ꝓuocatiͥt Can nimi-¬

Expanded text:
venerabilis papa, qui Christi vice fungeris, qui summo pastori in apostolica dignitate succedis, noli pestem hanc per ignaviam ad incrementa perducere; noli connivendo, et dissimulando grassanti 382 luxuriae frena laxare. Serpit enim hic morbus ut cancer, et virosa propago ad infinita porrigitur, nisi evangelica falce quod male pulpor emolliat, sed potius ad sceleris ultionem ingenui Phinees zelus accendat. Deponantur ii, qui ecclesiasticae castitatis non verentur foedare munditiam: et dejecti deterreant, quos male stantes ad turpis luxuriae contumeliam provocabant. Ad ultionem igitur se canonicus vigor exerat, et petulantium clericorum mala compescat; quatenus et beatitudini vestrae, quod absit, naevus non obrepat infamiae, et solitus nitor ecclesiasticae resplendeat disciplinae. Vestra quippe clementia non ignorat, quoniam Achab rex Israel, dum regi Assyriorum Benadad inordinata pietate pepercit, divini adversum se furoris sententiam provocavit; cui nimi
Abbreviated transcription (Latin):
Uude & psalmista. Mille inqͥt
anni ante ocłos tuos tanqͣm
dies hesterna que p̃teriit: qͥa
Ñ do ꝑ omĩa notũ quasi p̃teritũ
ẽẽ decernit᷑. Est enĩ sic̃ ipse de se
mator ałs: & pꝰt me ñ erit. Eñiũ
qͥa in sup̃mo rerũ uertice iesfa¬
bilit̾ suꝑeminens qͣsi quodam
ꝓfunditatis ęt̾ni consilii sui cir
creaturas. & hȩc omĩa uno con¬
tẽplationis ictu ac simplici sẽꝑ
aspectat intuitu: ñ imn merito
sob potens. solus et̾nꝰ solus dicit᷑
immortalis. Unde & apłs Riegi¬

Expanded text:
Unde et Psalmista: « Mille, inquit, anni ante oculos tuos, tanquam dies hesterna, quae praeteriit ; » iam Deo per omnia notum quasi praeteritum esse decernitur. Est enim, sicut ipse de se mator Deus, et post me non erit. Enimvero quia in supremo rerum vertice ineffabiliter supereminens, quasi quodam profunditatis et aeterni consilii sui circcreaturas, et haec omnia uno contemplationis ictu, ac simplici semper aspectat intuitu; non immerito solus potens, solus aeternus, solus dicitur immortalis. Unde et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatẽ. & lucẽ habitat
mnaccessibilẽ quẽ nemo hominũ
uidit nec uidere potest Nã & an-¬
głica uirtꝰ licet potens sit: ñ
tam̃ a se sed ab illo. Licet ĩmor¬
talis sit. suũq beatũ uiuere.
nullo ꝓrsus fine concludat. tũ
qͥa & loca mutat & tẽpora ñ co¬
ȩ t̾na suo dicenda est erxatori: qͥa
naturalit̾ atq essentialit̾ ẽ ip̃a

Expanded text:
et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre potest. Nam et angelica virtus, licet potens sit, non tamen a se, sed ab illo; licet inmortalis sit suumque beate vivere nullo prorsus fine concludat; tamen quia et loca mutat et tempora, non coaeterna suo dicenda est creatori, quia naturaliter atque essentia
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͣm desinit. Sed ille ñ solũ
in et̾nũ. sed in et̾nũ regnat &
ultͣ qui cuncta scłoꝵ uolumi¬
na intͣ ꝓuisionis sue continet
sinũ. ⁊ ñ tanqͣm p̃terita uł fut᷑a
sed ut reuera p̃sentia suoq sub¬
iecta conspectui. ꝑspicacissimo cõ-¬
p̾hendit intuitu. qui suę dicioĩs.
imꝑio regit omĩa. cui legib ob¬
temꝑant uniu̾sa. qui om̃s crea¬
turas ad nutũ sui disponit arbi¬
trii omĩb inuendi moderat᷑ ac
temꝑat ordinẽ. omĩum formas
distinguit ac species. omĩb ꝓut
uult congruas uiriũ tͥbuit fa¬
cultates. A quo & ꝑ quẽ est qͥcqͥd
heri uł cras sed hohie Iempi-

Expanded text:
lle non solum in aeternum, sed in aeternum regnat, et ultra, qui cuncta saeculorum volumina intra provisionis suae continet sinum: et non tanquam praeterita, vel futura, sed ut revera praesentia, suoque subjecta conspectui, perspicacissimo comprehendit intuitu; qui suae ditionis imperio regit omnia, cujus legibus obtemperant universa, qui omnes creaturas ad nutum sui disponit arbitrii; omnibus vivendi moderatur, atque temperat ordinem, omnium formas distinguit, ac species, omnibus, prout vult, congruas virium tribuit facultates; a quo, et per quem est quidquid heri, vel cras, sed hodie sempi
Abbreviated transcription (Latin):
simul suis subiecła conspectib
p̃sentialit̾ uidet. Et ut qdł lo¬
quim᷑ ñ mͦ inuax ingeniũ capi¬
at sed & de se quilibet facile
cõp̃hendat maior nobis uarietas est
in hoc tã breuissimo tẽporis puncto
quo dicimꝰ cęlũ: qm̃ do sit si¬
mul inspicere infinita om̃iũ
spacia scłoꝵ Nã cũ huri particłe pͥma
dictt᷑ sillaba remanet adhuc scđa:
d̃ autẽ uno atq meffabili suę
contẽplatiõis ictu simul omĩa con¬
spicit: & conspiciendo distinguit
Omĩa circũdando penetrat. & pe¬
netͣndo circũdat. Hinc est qđ¬

Expanded text:
simul suis subiecta conspectibus simul suis subiecta conspectibus praesentialiter videt. Et, ut quod loquimur, non modo vivax ingenium capiat, sed et deses quilibet facile comprehendat, major nobis varietas est in hoc tam brevissimo temporis puncto, quo dicimus coelum, quam Deo sit simul inspicere infinita omnium spatia saeculorum. Nam cum hujus particulae prima dicitur syllaba, remanet adhuc secunda; Deus autem uno atque ineffabili suae contemplationis ictu simul omnia conspicit, et conspiciendo distinguit. Omnia circumdando penetrat, et penetrando circumdat. Hinc est, q
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa posse sicut & omĩa nos¬
se. idemq sẽꝑ existere. In illo itaq
sũmo rerũ cardine. naturarũ oĩũ
uira dispensans sic omĩa tẽpora
p̃terita uidelic̃ p̃sentia & futura.
uitͣ sue ꝓuisionie archana eom¬
plectit᷑. ut nec nouũ aliqͥd sͥ peuitꝰ
accedat nec aliqͥd ab eo ꝑ cureꝰ mo¬
menta recedat. Sed nec diu̾sis ob¬
tutib diu̾sa considerat. ut cũ iu¬
tendit p̃teritis uacet a p̃sentib
uł futuris: uł rursꝰ cũ p̾sentia uł
futura considerat: ocłos a p̃teri¬
tis au̾tat. sed uno dũtaxat ac
simplici p̾sentissimȩ maiestatis
inturtu simul omĩa conphendit.
ħeq hoc confuse atq in explicabi¬
lit̾. sed omĩa discernte. atq iuxta
ꝓpͥetatẽ suam queq distinguit
Plane qui in theatro residet ñ si¬
mul omĩa uidet qͥa cũ intendit
aciẽ ante se non uidet post se:
qui autẽ ñ in theatꝰ sed suꝑ thea¬
trũ excelsior suꝑeminet toti un¬
diq int̾iorẽ theatͥ ambitũ uno

Expanded text:
omnia posse, sic et omnia nosse, idemque semper existere. In illo itaque summo rerum cardine naturarum omnium jura dispensans, sic omnia tempora, praeterita videlicet, praesentia et futura, intra suae provisionis arcana complectitur, ut nec naccidat, nec aliquid ab eo per cursus momenta recedat, sed nec diversis optutibus diversa considerat, ut cum intendit praeteritis, vacet a praesentibus vel futuris. Vel rursus cum praesentia sive futura considerat, oculos a praeteritis avertat, sed uno duntaxat ac simplici praesentissimae maiestatis intuitu simul omnia comprehendit. Neque hoc confuse atque inexplicabiliter, sed omnia discernit atque iuxta proprietatem suam quaeque distinguit. Plane qui in theatro residet, non simul omnia videt, quia cum intendit aciem ante se, non videt post se. Qui autem non in theatro, sed super theatrum excelsior supereminet, totius undique interiorem theatri ambitum uno
Abbreviated transcription (Latin):
dme aucdatẽ. reum prius per con¬
fessionem ligare. studuit. & post¬
modum ꝑer inuectionẽ secare.
Celauit paululum quod quesuut.
sed ꝑcussit repente quem tenuit:
pigruis enim fortasse incideret.
si ab ipso sermonis exordio aꝑte
culpam ferire uoluisset. S pre.¬
missa similitudine. eam quam oc¬
cultabat exacuit increpationẽ. Ad
egrum medicus uenerat. secandũ
iulmis uidebat: sed de patientia¬
egri dubitabat. Abscondit igitur
ferrum medicinale sub ueste. qd̃
eductum subito fixit in urulnere.
ut secantẽ gladium sentiret eger
antequam cerneret. ne. si ante cer¬
neret: sentire. recusaret.

Expanded text:
dine audacem reum prius per condine audacem reum prius per confessionem ligare studuit, et postmodum per invectionem secare. Celavit paululum quem quaesivit, sed percussit repente quem tenuit. Pigrius enim fortasse incideret, si ab ipso sermonis exordio aperte culpam ferire voluisset; sed praemissa similitudine, eam quam occultabat exacuit increpationem. Ad aegrum medicus venerat, secandum vulnus videbat, sed de patientia aegri dubitabat. Abscondit igitur ferrum medicinale sub veste, quod eductum subito fixit in vulnere, ut secantem gladium sentiret aeger antequam cerneret, ne si ante cerneret, sentire recusaret.
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum sensus potentum per
elationem in furorẽ uertitur. di¬
gnum est ut ad salutem mentis
quasi dulcedine citharȩ locutiom
nr̃e tranquillitate reuotetur.
Aliquando autem cũ hutus scłi
potentes arguuntur. prius per
quasdam similitudines uelut
de alieno negotio requirendi sunt¬
& cum rectam sententiã quasi in
alterum ꝓtulerient. tunc mocdis
congruentib de ꝓprio reatu feri¬
encli sunt. ut mens temꝑali poten¬
tia tumicla. contra corripientem
nequaquam se erigat. quȩ suo si¬
bi iuditio suꝑbiȩ certucem calcat.¬
& in nulla sui defensione se exer¬
ceat. quam sententia ꝓprii oris
ligat. Hinc est euum quod nathan
ꝓpheta arguere regem uenerat. &¬
quasi de carisa pauꝑis contra di¬
uitem iudicium querebat. ut
prius rex sententiam diceret. et
reatum suum postinodum audi¬
ret: quatenus nequaquam iusti¬
cie contra diceret. quam in se ipse.
ꝓtulisset. Uir itaq sc̃s & peccato¬
rem considerans. & regem miro or¬

Expanded text:
quia cum sensus potentum per quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliquando autem cum hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut 37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum rectam sententiam quasi in alterum protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligat. Hinc est enim quod Nathan propheta arguere regem venerat, et quasi de causa pauperis contra divitem judicium quaerebat ; ut prius rex sententiam diceret, et reatum suum postmodum audiret, quatenus nequaquam justitiae contradiceret, quam ipse in se protulisset. Vir itaque sanctus et peccatorem considerans et regem, miro or
Abbreviated transcription (Latin):
discant illi quia diuitias quas ñ
conspiciunt possident: & isti cog¬
noscant. quia eas quas conspiciunt¬
tenere nequaquam possunt. Ple
ꝑmutat qualitas morum. ut sit
diues humilis. sit pariꝑ elatus.
Unde mox predicantis lingua cũ
audientis debet uita componi. ut
tanto districtus in pauꝑe elationẽ
to eos nec habundantia quȩ sub¬
leuat exaltat. Nonnum quã ta¬
men etiam suꝑbus diues. exhor.¬
tationis blandimento placandus
est. quia & plerumq cdura nul¬
nera per lema fomenta mollesctuit.
& furor insanoꝵ seꝑs acd salutem
medico blandiente reducitur. cuq
eis in dulcedine condescenditur.
languor insamȩ mitigattir. Neq
enim negligenter intuendum est.
quod cum saulem sp̃c aduersus
inuaderet. adprehensa dauid erchi¬
dabat. Quid enim per saulem. i¬
si elatio potentium: Et quid per
dauid innuit᷑. isi humilis uita
sanctorum: Cum gͦ saul ab
mundo sp̃u arripitrir. dauid ca¬
nente eius uesania temꝑatur:

Expanded text:
discant quia divitias quas non discant quia divitias quas non conspiciunt possident, et isti cognoscant quia eas quas conspiciunt nequaquam tenere possunt. Plerm permutat qualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem to eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur; cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est, quod cum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithadabat . Quid enim per Saulem, nisi elatio potentum; et quid per David innuitur, nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur;
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendi sunt in¬
opes. atq aliter locupletes.
debemus. Inopi quippe a domi¬
no per ꝓphetam dicitur. Nolitime¬
re. quia non confunderis. Cui ñ
longe post blandiens dicit. Pau¬
pertula. tempestate conuulsa. Rur¬
sumq hanc consolatur dicens.
elegi te. in camino pauꝑtatis. At
contra paulus. discipulo de duti¬
tibus dicit. Duntib huus seccili
precipe non suꝑbe sapere. neq
sꝑare in incertum diuitiarum
suarum. Ybi notandum ualde est.
quod humilitatis doctor memori¬
sed pretipe : quia & si impenden¬
da est pietas imfirmitati. honor ta¬
men non debetur elationi. Talibus
ergo rectum quod dicitur. tanto
rectius uibetur. quanto & in rebus
transitoriis altitudine cogitationiᷤᷤ
intumescunt. De his in eteuan
dia nesciint. ex presentis uitȩ
habundantia consolantur. Offe.¬
renda est gͦ eis consolatio. quos ca-¬
minus pauꝑtatis excoquid. atq
illis inferendus est timor. quos
consolatio głȩ temporalis extollit. ut &

Expanded text:
Aliter admonendi sunt inopes, atque aliter locupletes; debemus. Inopi quippe a Domino per prophetam dicitur: Noli timere, quia non confunderis . Cui non longe post blandiens, dicit: Paupercula tempestate convulsa . Rursumque banc consolatur, dicens: Elegi te in camino paupertatis . At contra Paulus discipulo de divitibus dicit: Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum suarum . Ubi notandum valde est, quod humilitatis doctor memorised Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in Evangeldia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis inferendus est timor, quos consolatio gloriae temporalis extollit; ut et illi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationum Aliter qui cõmis¬
sa plangunt. nec tamen deserunt..
aliter qui deserunt. nec tam̃ plan¬
gunt. Auter qui inlicita quȩ fa¬
cuint etiam laudant. aliter qui
accusant praua. nec tamen deui¬
tant. Aliter qui repentina concu¬
piscentia suꝑant᷑. atq aliter qui
in culpa ex consilio ligantur Altter
qui licet minima tam̃en crebro il¬
licita faciunt. atq aliter qui sea
praius enstodiunt. sed aliquando
in grauibus demergunt᷑. Auter
qui bona nec inchoant. aliter qui
inthoata minime consummant.
Auter qui mala occulte agunt &
bona publice. atq aliter qui bona
quȩ faciunt abscondunt. & tamen
quibusdam factis publice mala de
se opinari ꝑmittunt Sed quid uti¬

Expanded text:
cogitationum; aliter qui commiscogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
di flliter humiles. aliter ȩlati Flli
ꝑtinaces. aliter constantes Aliter gu¬
lȩ dediti. altter abstinentes Aliter
qui sua misericorditer triburint.
aliter qui aliena rapere conten¬
dunt. Auter qui uec aliena rapiuił.
nec sua largiunt᷑. aliter qui & ea
quȩ habent sua tribuunt. & alie¬
na rapere non desistunt Auter
discorles. aliter pacati Aliter se¬
minantes uirgia. aliter pacifici
quidem intelligunt: sed humili¬
ter non loquunt᷑. Auter qui cum
predicare digne ualearit. pre ni¬
mia humilitate. formidant. aliter
quos a predicatione imꝑfectio uel
itas ꝓhibet. & tamen precipitatio
impellit. Auter qui in hoc quod
temꝑaliter appetunt ꝓsperant᷑. alit̃
qui quidem quȩ mundi sunt con¬
cupiscunt. sed tamen aduersitatis
labore fatigantur. Auter conui¬
guis obligati. aliter a comugibus li¬
neri Aliter cominixtionẽ carnis ex¬
pti. aliter ignorantes. Anter qui
peccata deplorant oꝑtim. alit̃ qui

Expanded text:
di; aliter humiles, aliter elati; aliter di; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici;quidem intelligunt, sed haec humiliter 962 non loquuntur; aliter qui, cum praedicare digna valeant, prae nimia humilitate formidant, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui
Abbreviated transcription (Latin):
quidem plectro. sed ñ uno impul¬
su feriuntur. Unde & doctor quiᷤ¬
q ut in una cunctos uirtute cani¬
tatis edificet: ex una doctrina ñ
una eademq exhortatione tangere
corda aucdientiũ debet. Sed quid¬
utilitatis est. quod cuncta hȩc col¬
lecta numeratione transcurrimus
si non etiam admonitionis modos
per singula quanta possumꝰ bx¬
uitate. pandamus :
ter senes. Aliter inopes. aliter locupl
tes. Alit̾ leti. alit̾ tͥstes. Alit̾ subdit
alit̾ p̃lati. Alit̾ serui. alit̾ dñi. filis
sapientes. aliter hebetes Aliter im¬
pudentes. aliter ueretundi Nliter
ꝓterui. aliter pusillanimes liter
impatientes. aliter patientes Aliter
benuioli. aliter inuidi. Auter am¬
puri fliter incolumes. aliter egn.
Auter qui flagella metuunt & ꝓp¬
terea innocenter uiuunt. aliter qͥ
sic in iniquitate duruerunt. ut nec
per Nagella corrigantur. Auter
nimis taciti. aliter multiloquio ua¬
tes A liter mansueti. aliter iracun¬

Expanded text:
quidem plectro, sed non uno impulquidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet. CAPUutilitatis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admonitionis modos per singula, quanta possumus brevitate, pandamus. testes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; apuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vates; aliter mansueti, aliter iracun
Abbreviated transcription (Latin):
yia igitur qualis de
beat esse pastor osten¬
dimus. nunc qualiter doceat demon¬
stremus. Ut enim longe aute nos re¬
uerendȩ memoriȩ. gregorus naran¬
ienus edocuit. non una eademq
cunctis exhortatio congruit. quia
nic cunctos par morum qualitas
astringit. Sepe namq aliis offi¬
ciunt quȩ aliis ꝓsunt: quia et
plerumq herbȩ quȩ hec animali¬
a nutriunt. alia occidunt. & lenis
sibilus equos mitigat. catulos in¬
stigat. et medicamentum quod hẽ
morbum inminuit. alteri uires
uingit: & panis qui uitã fortiũ
roborat. paruulorum necat.
Pro qualitate igitur audientiũ
formari debet sermo doctorum.
ut & sua singulis congruant. & ta¬
men a communis edificationis ar¬
it numqͣm recedant. Q d enĩ st̃
intenti mentes auditoꝵ. nisi ut
ita cdixerim quedam in cithara ten¬
siones strictȩ cordarum: quas tan.¬
gendo artifex. ut ñ si metipsi dissi¬
mile canticum faciant. dissimiliter
pulsat. & idcirco corde consonam
modulationẽ reddunt. quia uno

Expanded text:
ia igitur qualis esse debeat pastor ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat. Et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m dũ & ip̃sos pueros qui
peccare necdũ nouert̃ malig¬
ni hostis subiacere insidiis
considerat: ipse qͦ qd̾ patit᷑
equanimit̾ ferat. Illatas nẽ¬
pe a maligno hoste molestias
cũ quanta debent portare pa
impacte malleo. ammnȩ suę
purgari rubiginẽ fiducialit᷑
credat. Non enĩ ẽ ut ipse dia¬
bolus fingit t̾rendo. futuruͣ
dãpnationis nidiciũ: sed et̾nę
salutis potiꝰ augmentũ. Sp̃s
sc̃s qui est lumen et̾nũ. & re¬
missio peccatoꝵ. om̃s uos illa¬
minet. & absoluat: sedułãq¬

Expanded text:
nostrum, dum et ipsos pueros, qui nostrum, dum et ipsos pueros, qui peccare necdum noverunt, maligni hostis subjacere insidiis considerat, ipse quoque quod patitur aequanimiter ferat. Illatas nempe a maligno hoste molestias cum quanta debent portare patimpactae malleo animae suae purgari rubiginem fiducialiter credat. Non enim est, ut ipse diabolus fingit terrendo, futurae damnationis indicium, sed aeternae salutis potius argumentum. Spiritus sanctus, qui est lumen aeternum et remissio peccatorum, omnes vos illuminet et absolvat
Abbreviated transcription (Latin):
hinꝰ. De petro autẽ rursus legi¬
t᷑: qͥa cũ p̃cederet eũ angłs de
carcere ad portã ferreã ultͦ aꝑ¬
ta est eis. De paulo etiã qͥa subi-¬
to t̾remotꝰ factꝰ est magnꝰ ita
ut mouerent᷑ fundamenta
carceris & confestĩ aꝑta sunt
soluta sunt. Porro autẽ cũ be¬
atos apłos etiã angłi de custo¬
diis ñ educerent. nͥ pͥꝰ ianuas
aꝑirent: mirũ ẽ ualde qͦmͦ pu¬
er uł magicis artib hominũ.
uł p̃stigiis immundoꝵ sp̃uũ.
clausã uidiq domũ. ñ aꝑtis
forib ing̾di potuit. Nã & ip̃e
puer sollicite reqͥsitꝰ. hoc adde¬
bat. qͥa qͥda homines eũ assu¬
mentes ad magnũ conuiuiũ
deduxerunt. ubi uidelꝰ om̃s
epularũ delicis uidebant᷑. cũq
manducare fecert. Referebat euiꝰ
qͥa eũ usq ad castellũ qd̾ suꝑe¬
minet monasterio deferentes:
ta in excelso dependet imposu¬
erunt. Hoc aute̾ iccirco duxi¬
mꝰ descͥbendũ. ut unꝯ quisq

Expanded text:
hujus . » De Petro autem rursus legihujus . » De Petro autem rursus legitur: « Quia cum praecederet eum angelus de carcere ad portam ferream, ultro aperta est eis . » De Paulo etiam: « Quia subito terrae motus factus est magnus, ita ut moverentur fundamenta carceris, et confestim aperta sunt soluta sunt . » Porro autem cum beatos apostolos etiam angeli de custodiis non educerent, nisi prius januas aperirent, mirum est valde quomodo puer vel magicis artibus hominum, vel praestigiis immundorum spirituum, clausam undique domum, non apertis foribus, ingredi potuit. Nam et ipse 640 puer sollicite requisitus, hoc addebat quia quidam homines eum assumentes, ad magnum convivium deduxerunt, ubi videlicet omnes epularum deliciae videbantur, eumque manducare fecerunt. Referebat etiam quod eum usque ad castellum quod supereminet monasterio deferentes, uxta basilicam in excelso dependet imposuerunt. Hoc autem idcirco duximus describendum, ut unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
etate qͥnquenins. hubaldi
scilicet nobilissimi uiri. qͥ me¬
cũ degit in heremo filiꝰ: in me¬
o monasterio factꝰ fuerat mo¬
nachus. Hic aligͣndo intẽpeste
noctis silentio qͥescentib fr̃ibuᷤ
siue egressus. siue sublatꝰ sit
nescio. Sed cũ pistor in pistrino
iaceret. int̾rupto ad horã sõno.
uestẽ que sͥ cõminꝰ adiacebat. sibi¬
met uoluit suꝑꝓon̾e: ut frigꝰ
arceret. Extendens itaq bra-¬
chiũ: dormientẽ nixta se rep¬
sollicita curiositate circuiens.
om̃s aditꝰ clausos & obseratos
muenit. Mane autẽ facto ñ
parua ammiratio int̾ fr̃s u̾sa¬
bat᷑. nimirũ puer qͥ remota
omĩ dubietate p̃terito uesꝑe ĩ
stratu suo ipsis uidentib quie
uisset. qualit̾ in pistrinũ clau¬
sis ianuis ingredi potuisset.
& qͥdẽ de apłis legit᷑ cũ educen¬
di eẽnt de custodia publica:
qͥa ueniens angłs dñi. ꝑ noctẽ
aꝑiens ianuas carceris & educens
eos dixit. Ite & stantes loqͥmim
in tẽplo plebi omĩa uerba uitę

Expanded text:
etate quinquennis, Hubaldi scilicet nobilissimi viri, qui mecum degit in eremo, filius, in meo monasterio factus fuerat monachus. Hic aliquando intempestae noctis silentio, quiescentibus fratribus, sive egressus, sive sublatus sit, nescio. Sed cum pistor in pistrino jaceret, interrupto ad horam somno, vestem, quae sibi cominus adjacebat, sibimet voluit superponere, ut frigus arceret. Extendens itaque brachium, dormientem juxta se repsollicita curiositate circuiens, omnes aditus clausos et obseratos invenit. Mane autem facto, non parva admiratio inter fratres versabatur: nimirum puer, qui, remota omni dubietate, praeterito vespere in svisset, qualiter in pistrinum clausis ianuis ingredi potuisset. Et quidem de apostolis legitur, cum educendi essent de custodia publica, quia veniens angelus Domini, per noctem aperiens ianuas carceris et educens eos, dixit: Ite, et stantes loquimini in templo plebi, omnia verba vitae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c efficit᷑: atq iuxta scͥptu¬
rȩ sacrȩ sententiã int̾ eiꝰ u¬
bera cõmorabit᷑. Unde & ide
spons ad sponsã. Pone me
ait ut signacłm suꝑ cor taũ.
ut signacłm suꝑ brachiti tuũ
Sepe nos ob rei memoriã quã:
Lobliuioni tradere nolumꝰ.
digito nr̃o uł brachio signũ
aliqđ in nodamꝰ: ut dũ sig¬
nũ srequent̾ attendimꝰ res
quã int̾ciꝑe potuisset obli
damͦ sponsũ suꝑ cor signacłm
posent: ẜ ed suꝑ brachiũ om¬
nino ñ posuit. Quisqͥs uͦ bo
amoris: iã iste sc̃itatis imiagi¬
nẽ suꝑ brachiũ posuit: sed
adhue in corde xp̃i signacłm
ñ exp̃ssit Ut gͦ scã anima
xp̃i caractere utꝰbiq signet᷑:
eũ in corde suo signacłm po¬
nat. ut amoris eiꝰ facib me¬
dullitꝰ in ardescat. Ponat ⁊̃
consequent̾ in brachio: ut piis
oꝑib ualent̾ insistat. Signa¬
cłm paribꝰ in corpe suo uelud
in brachio ilłm posuerat: cũ
dicebat. Elgo stiginata iłłu in
corpore meo porto Signacłm

Expanded text:
atque, juxta Scripturae sacrae sententiam, inter ejus ubera commoratur. Unde et idem Sponsus ad sponsam: « Pone me, ait, ut signaculum super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum . » Saepe nos, ob rei memoriam quam oblivioni tradere nolumus, digito nostro vel brachio signum aliquod innodamus; ut, dum signum frequenter attenditur, res, quam intercipere potuisset oblivdammodo sponsum super cor signaculum posuit, sed super brachium omnino non posuit. Quisque vero bus; jam iste sanctitatis imaginem super brachium posuit, sed adhuc in corde Christi signaculum non expressit. Ut ergo sancta anima Christi charactere utrobique signetur, eum in corde suo signaculum ponat, ut amoris ejus facibus medullitus inardescat. Ponat etiam consequenter in brachio, ut piis operibus valenter insistat. Signaculum Paulus in corpore suo, velut in brachio, Jesum posuerat, cum dicebat: « Ego stigmata Jesu in corpor
Abbreviated transcription (Latin):
sũma cuiꝰlibet sc̃e
ãnunȩ mundi nexib expedi¬
tȩ. atq hic tota u̾sari debet
intentio. ut ad amorẽ dĩ ꝑ
sponsi delectabilit̾ amplexi¬
bus requiescat. Sic̃ enĩ qͥs
ad hoc ęccłiasticis gradib in-¬
iciat᷑ ut aũ sacerdotii cul¬
m attingat. uł potis ut
tua dicam. ad hoc uirgo dota¬
tione subarrat᷑ ut nubat: ita
nimirũ om̃s scłm relinq̃n-¬
tes ad hoc sẽꝑ deberte eniti.
ut auctori suo ualeant arte
in amore coniungi. Alioqͥ
qͥd ꝓderat iugũ egỹptiacȩ ser¬
uitutis abrũꝑe. rubrũ mare
irriguã nunqm̃ daret᷑ intͣrea
Lac quippͤ fructꝰ est carns
mel labit᷑ de suꝑrris. Et qͥa
redẽptor nr̃ de celo ueniens
carnẽ suscepit ex uirgine:
hec est t̾ra illa uiuentiũ. id
quã debemꝰ intentis sẽꝑ amo¬
ris gressib festinare. Hunc
sponsũ uen̾abilis soror uere
caritatis ulnis amplectere :
petitiones cordis tui. Huiꝰ
corpa & sanguinẽ etiã ore
carnis crebriꝰ suscipe: ut
hanc eiꝰ uocẽ mertto possis

Expanded text:
summa cujuslibet sanctae animae mundi nexibus expeditae atque hic tota versari debet intentio, ut ad amorem Dei peSponsi delectabiliter amplexibus requiescat. Sicut enim quis ad hoc ecclesiasticis gradibus initiatur ut ad sacerdotii culmen attingat, vel potius, ut tua dicamus, ad hoc virgo dotatione subarrhatur ut nubat, ita nimirum omnes saeculum relinquentes ad hoc debent semper eniti ut auctori suo valeant arctius in amore conjungi. Alioquin quid proderat jugum Aegyptiacae servitutis abrumpere, Rubrum mare irriguam nunquam daretur intrare? Lac quippe fructus est carnis, mel labitur de supernis. Et quia Redemptor noster de coelo veniens carnem suscepit ex virgine, haec est terra illa viventium, ad quam debemus intentis semper amoris gressibus festinare. Hunc Sponsum, venerabilis soror, verae charitatis ulnis amplectere, petitiones cordis tui . Hujus corpus et sanguinem etiam ore carnis crebrius suscipe, ut hanc ejus vocem merito possis
Abbreviated transcription (Latin):
in corde: ut congruat etiã
tͥ qđ sponsa dicit in canti¬
cis Fascicłs myrrȩ dilectꝰ
m̾s mͥ: int̾ ubera mea cõ¬
morabit᷑. Quid enĩ ꝑ myrrã
amarissimã uideł aromatis
natꝰ: Qd aliud int̾ ubera. nͥ

Expanded text:
in corde, ut congruat etiam tibi quod sponsa dicit in Canticis: « Fasciculus myrrhae, dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur . » Quid enim per myrrham, amarissimam videlicet aromatis natur? Quid aliud inter ubera, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Calciati pedes in preꝑatione euugłu
pacis. Si gͦ ut nr̃am. sic cutrã ꝓrun
gerimus. utrumnq pedem per cal¬
ciamentũ munimus. qui uero suã
cogitans utilitatẽ ꝓrimorum negligit.
quasi unius pedis calciamentũ cum
de decore amittit. Sunt nonmulli¬
itaq. qui magnis ut diximus mu¬
nerib ditati. dum solius contem¬
plationis studiis in arddescunt. pa¬
rere utilitati proximoꝵ in predica¬
tione resugiunt. secretũ quietis dili¬
gunt. seressum speculationis petunt.
De quo si districte iudicent᷑. ex tan¬
tis proculdubio rei sunt. quantis
uenientes ad publicũ ꝓdesse potue¬
runt. Qua enim mente is qui prox¬
imis ꝓficturts enitesceret. utilitati
ceterorum secretum ꝓponit suum.
quando ipse sumim patris uingeni¬
tus ut multis ꝓdesset. de sim patris
egressus est ad publicũ nostrumꝰ
Capitula .ui. Quod hii qui pontłꝰ
regiminis per humilitatem fugi

Expanded text:
Calceati pedes in praeparatione Evangelii Calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Si ergo ut nostram, sic curam proximi gerimus, utrumque pedem per calceamentum munimus. Qui vero suam cogitans utilitatem, proximorum negligit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt itaque nonnulli qui magnis, ut diximus, muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt. De quo si districte judicentur, ex tantis proculdubio rei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum, quando ipse summi Patris unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? CAPUT VI. Quod hi qui pondus regiminis per humilitatem fugi
Abbreviated transcription (Latin):
me: pasce oues meas. Si gͦ dilectionis
ist restimoniũ cura pastoris. quisquiᷤᷤ
uirtatib pollens gregẽ dei renmuit pas¬
cere pastorẽ sũmũ coniuncit᷑ ñ amare
ei qui pro ipsis mortius ẽ. et
resurrexit. Hinc moyses ait. ut uro
tris filios gignat. Quã si acciperi
discalciet. eiꝰq habitaculũ domus
di scalciati uocetur. Frater autem de¬
functus. ille est qui post resurrecti¬
onis głam apparens dixit. Ite nunti¬
ate fratrib meis. Qui quasi sine
filiis obiit. quia adhuc electorum
suoꝵ numerum ñ impleuit. Huiꝰ
scilicet uxorẽ suꝑstes frater sorti¬
ri precipit᷑. quia dignũ ꝓfecto est.
ut cura sc̃ȩ eceliȩ ei qui hanc bene
pualet. imponatur. Ci nolenti mu
lier in faciem expuit. quia quis¬
quis ex munerib quȩ ꝑcepit pro¬
desse aliis nͣ curat. bonis quoq eiꝰ
scã ȩccłia exꝓbrans. ei quasi in faci¬
eni saluiã iactat. Cui ex uno pede
caltiamentũ tollitur. ut cliscalciati
domus uocet᷑. Scriptũ quippe est.

Expanded text:
s. Si ergo dilectionis est testimonium cura pastionis, quisquis virtutibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit . Hinc Moyses ait , ut uxotris filios gignat: quam si accipere propinquus discalciet, ejusque habitaculum domum discalceati vocet. Frater quippe defunctus ille est, qui post resurrectionis gloriam apparens, dixit: Ite, dicite fratribus meis . Qui quasi sine filiis obiit, quia adhuc electorum suorum numerum non implevit. Hujus scilicet uxorem superstes frater sortiri praecipitur, quia dignum profecto est, ut cura sanctae Ecclesiae ei qui hanc bene regere praevalet imponatur. Cui nolenti in faciem mulier exspuit, quia quisquis ex muneribus quae perceperit prodesse aliis non curat, bonis quoque ejus sancta Ecclesia exprobrans, ei quasi in faciem salivam jactat. Cui ex uno pede calceamentum tollitur, ut discalceati domus vocetur. Scriptum quippe est:
Abbreviated transcription (Latin):
am sunt non nulli qui ptr¬
mia uirtutum dona ꝑcipiunt. &
pro ecertitatione ceterorum magniᷤᷤ
muneribus exaltant᷑. qui studio
castitatis mundi. abstinentiȩ robo¬
re ualidi. doctrinȩ dapib referti.
Patientiȩ longaminitate humiles. au¬
ctoritate fortitudinis crecti. pietatis
gr̃a benigni. iusticię seueritate distri-¬
cti sunt. Qui nimirum calmen re¬
giminũ si uocati suscipere rennu¬
unt. Ipsa sibi plerumq dona adi-¬
munt: quȩ ñ pro se tantummodo.
sed etiam pro aliis acceperunt.
Cumq sua & ñ alioꝵ lucra cogitant.
tunt bonis priuant. Hinc namq
ad discipłos ueritas dicit. Non potest
ciuitas abscondi. suꝑ mentẽ posita.
neq accendunt lucernã. & ponunt

Expanded text:
ulli qui eximia virtutum dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum magnis muneribus exaltantur, qui studio castitatis mundi, abstinentiae robore validi, doctrinae dapibus referti, patientiae longanimitate humiles, auctoritate fortitudinis erecti, pietatis gratia benigni, justitiae severitate districti sunt. Qui nimirum culmen regiminis si vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt quae non pro se tantummodo, sed etiam pro aliis acceperunt. Cum sua et non aliorum lucra cogitant, bere bonis privant. Hinc namque Veritas ad discipulos dicit: Non potest civitas abscondi super montem posita: neque accendunt luc
Abbreviated transcription (Latin):
ipse testat᷑ innis quisq ꝓpriũ
donũ habet ex dõ. aliꝰ qͥdẽ sic.
alius nͦ sic. neq om̃s capiint uer¬
bum hoc. dispensatiue consti¬
tute prius monast̾ialis uite
planiciẽ: ire illic disciplinȩ fla¬
gellis attriti. & exercitiis ro-¬
borati. iã faciliꝰ heremi conscen¬
damꝰ ad arcem. Hoc itaq ẜe¬
nedict: qd̾ ⁊ beatus fecerat
Panlus Agam. si quidem erat
ꝓuocabat ynusquisq inqͥenᷤᷤ
uxorem accipiat: & inaqueq
uirũ suui habeat. Uxoriur debi¬
tũ reddat: & uxoe iro. Paulo
post tam̃ dicis. Uolo om̃s ho¬
mines ẽẽ sicut me ipsum. Ali¬
piebat. Uolebat nos sicut ip̃e
erat celibes ẽẽ: ꝓpt̾ excellens ui¬

Expanded text:
se testatur , unusquisque proprium donum habet ex Deo, alius sic, alius quidem sic; nec omnes capiunt verbum hoc; dispensative constituit prius monasterialis vitae planitiem, ut illic disciplinae flagellis attriti triti et exercitiis roborati, jam facilius eremi conscendamus ad arcem. Hoc itaque Benedictus, quod et beatus fecerat Paulus. Agamus siquidem erat Unusquisque, inquiens, uxorem accipiat, et unaquaeque virum suum habeat: vir uxori debitum reddat, et uxor viro . » Paulo post tamen dicit: « Volo omnes homines esse sicut meipsum . » Alipiebat. Volebat nos, sicut ipse erat, caelibes esse, propter excellens
Abbreviated transcription (Latin):
malia ñ illis sed sibi: ut ea inide¬
licet aut in suam tͣnsferant
carnem. uł ut eoꝵ fruant᷑ auxi¬
liis ad laborem. Amant hec ho¬
mines. ut ipsi bene sint. illa uͦ
aut non sint. aut male sint.
Nos etiam ut potiam᷑ dutaxat
obedientia monachoꝵ: salutis
coꝵ omĩns parmpendimꝰ in¬
crementũ. Hoc pret̾ea nouimꝰ
qͥa beatus Benedictus heremi

Expanded text:
imalia, non illis, sed sibi, ut ea videimalia, non illis, sed sibi, ut ea videlicet aut in suam transferant carnem, vel ut eorum fruantur auxiliis ad laborem. Amant haec homines ut, ipsi bene sint; illa vero, aut non sint, aut male sint. Nos etiam, ut potiamur duntaxat obedientia monachorum, salutis eorum omnino parvipendimus incrementum. Hoc praeterea novimus, qui B. Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
euuglista sub iungit Q audi¬
erunt eũ duo discipłi loquen¬
rogo querelȩ potuisset habere
ioħs : dũ ipse sibi ilłm mani¬
feste p̃ferret. & illi sequerent᷑
utiq potiorem:  Sigͦ ipsa quȩ
preest regła. ad se confluentes
ad hereniũ destinat. qua teme¬
ritate. qua fronte. is qui sub
regula est constitutus obsis¬
tat i ᷤ Iam luce claruis patet
qͣr qui querentib heremũ ue¬
tat: ipsam ꝓculdubio regułã
rebellis obloquntor impũg-¬
nat. Et dũ regulȩ uerbis adi¬
mit auctoritat᷑em: ipsũ sc̃ẽ
regulȩ condempnat auctorẽ.
yera mater filiũ tradit ue
uiuat: falsa petre ut publicꝰ
eum ensis diuidat. Octogenariꝰ
cire non curat: dũ mͦ ille regi da¬
uid familiarit̾ hereat ipse des-¬
litui ꝓlis auxilio ñ recusat. hy¬
larionem dimittit antonius:
ut solus ad altiora conscendat.
Nos autẽ diligimus monachoᷤ
sicut asmos. uł certe sicut cer¬
uos. Amant em̃ homines hec am¬

Expanded text:
Evangelista subjungit: « Et audiEvangelista subjungit: « Et audierunt duo discipuli loquenrogo, querelae potuisset habere Joannes, dum ipse sibi Jesum manifeste praeferret, et illi sequerentur utique potiorem? Si ergo ipsa quae praeest regula ad se confluentes ad eremum destinat, qua temeritate, qua fronte is qui sub regula est constitutus obsistat? Jam luce clarius patet quia qui quaerentibus eremum vetat, ipsam procul dubio regulam rebellis oblocutor impugnat; et dum regulae verbis adimit auctoritatem, ipsum sanctae regulae condemnat auctorem. Vera mater filium tradit ut vivat; falsa petit ut publicus eum ensis dividat . Octogenarius cire non curat; dummodo ille regi David familiariter haereat, ipse destitui prolia auxilio non recusat . Hilarionem dimittat Antonius, ut solus ad altiora conscendat. Nos autem diligimus monachos, sicut asinos, vel certe sicut servos. Amant enim homines haec an
Abbreviated transcription (Latin):
tuͣ: ut illic honeste uiuere.
moresq componere uelut in
conualle pͥmȩ conuersationis
incipiat. deinde iam sp̃alib
exercitiis roboratus tanqͣm
a lacte ad solidũ cibũ tran¬
siens. uerticem ꝑfectionis as¬
cendat. Ad hoc animal in ma¬
t̾no uentre concipit᷑ ut egre¬
diat᷑. Q certe necesse est ut
mat̾ abortrat nͥ fet⁊ ad sin
pienttuamem conualescat. Nos
utẽ uolumus ut semꝑ uteraᷤ
tumeat: & qd̾ semel conceptũ
est non erumpat. S̾mistre in¬
dolis puer est. cmi iã gͣndius cłõ
nec ex gingiis dentes ꝓdeunt:
nec ad gradiendũ genua conua¬
lescunt᷑. Porro autẽ cũ ipsa ceno¬
briarũ regła ꝑfectionẽ se non
habere ꝑhibeat. sed u olentẽ ꝑ¬
sici ad heremi instituta patent̾
tͣnsmittat. cur nos ad ꝑfecti¬
ons arcem & ipsi conscendere
floccipendimus. & quidẽ ne
ad meliora ꝓficiant suꝑ aliis
iuidemus: Respiciens ilłm
ambulantem iołs: clamat.
Ecce agnus dĩ. Ad hec ꝓtinus

Expanded text:
tum; ut illic honeste vivere tum; ut illic honeste vivere moresque componere, velut in convalle primae conversationis incipiat; deinde jam spiritalibus exercitiis roboratus, tanquam a lacte ad solidum cibum transiens, verticem perfectionis ascendat. Ad hoc animal in materno ventre concipitur ut egrediatur. Et certe necesse est ut mater abortiat, nisi fetus 199 ad sui plenitudinem convalescat. Nos autem volumus ut semper uterus tumeat, et quod semel conceptum est non erumpat. Sinistrae indolis puer est, cui jam grandiusculo nec ex gingivis dentes prodeunt, nec ad gradiendum genua convalescunt. Porro autem, cum ipsa coenobitarum regula perfectionem se non habere perhibeat, sed volentem perfici ad eremi instituta patenter transmittat, cur nos ad perfectionis arcem et ipsi conscendere floccipendimus, et quidem, ne ad meliora proficiant, semper aliis invidemus? Respiciens Jesum ambulantem Joannes, clamat: « Ecce Agnus Dei . » Ad haec protinus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed forte dicat᷑ qͥa nos scĩ uri
uerba ad nr̃e uoluntatis arbi¬
tͥum miolent̾ inflectimꝰ : & po¬
tius argumentis innitimꝰ. qmͣ
in hac int̾pretatione uerboꝵ.
nobis suffraget᷑ ueritas. Inqui¬
ramꝰ adhuc beatissimũ uirũ:
ut qd̵ suꝑ hinꝰ disceptationis ar¬
ticulo sentiat enucleatiꝰ eluces¬
cat. Et illa quidem ei uerba
que supra posuimꝰ: in ipso sc̃e
regulȩ reꝑiunt᷑ exordio. Uidea¬
mꝰ ninc quo eandẽ reguła fine
concludat. Regulam autẽ hãc
descͥpsimus. ut hanc obsertran¬
tes in monastiis. aliquatenus
uł honestatem moꝵ. arte mi¬
ciũ conuersationis nos demon¬
stremus habere. Ceterũ qui ad
ꝑfectionis conuersationẽ sesti¬
nat. sunt doctrine scõꝵ patrũ
quarũ obsgruatio ꝑducte homi¬
nẽ ad celsitudinem ꝑfectionis.
Uides gͥ qͥa doctor insignis in
monast̾io qͥdem constituite bo¬
ne conuersationis miciũ. sed
post ad sublimoris uitȩ in
sc̃a religione ꝓuocat institu¬

Expanded text:
Sed forte dicatur quia nos sancti viri Sed forte dicatur quia nos sancti viri verba ad nostrae voluntatis arbitrium violenter inflectimus, et potius argumentis innitimur quam in hac interpretatione verborum nobis suffragetur veritas. Inquiramus adhuc beatissimum virum, ut quod super hujus disceptationis articulo sentiat enucleatius elucescat, et illa quidem ejus quae supra posuimus in ipso sanctae regulae reperiuntur exordio. Videamus nunc quo eamdem regulam fine concludat: « Regulam autem hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum, qui ad perfectionem conversationis festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducit hominem ad celsitudinem perfectionis. » Vides igitur quia doctor insignis in monasterio quidem constituit bonae conversationis initium, sed post ad sublimioris vitae in sancta religione provocat institu
Abbreviated transcription (Latin):
dicitꝰ hereat. hic se ad tẽpꝰ sub obe¬
dientie regłaris exerceat discipli-¬
na: ut uidelicet monast̾ii conu̾¬
satio nil aliud qmͣ heremi sit p̃pa¬
ratio. & altiori ꝓposito totũ mili¬
tet. ad qd se pͥs in monast̾io con¬
stitutus exercet. Sic iacob qd̾ ꝑ du¬
as annoꝵ septimanas laban opi¬
lionis more serunnt: ad hoc dũ¬
taxat ut solã rachelis copulam
mereret᷑ intendit. Q: iã quidẽ
liam coningali federe susceꝑat:
sed ꝑ amoris intim desideriũ in
uenustȩ rachelis amplexib qui¬
escebat. In illis itaq sc̃ȩ regłȩ
uerbis quȩ supͣ postumꝰ ꝑspicue
declarat᷑ qͥa sc̃s Benedictꝰ dc̃ in
monast̾io hominẽ ponit. ad he¬
remũ dirigit. Hic quidẽ collocat:
sed illuc cohortator mintat. Hic
sp̃ale certam̃ meiꝑe: illic edocet
consũmare. Hic ammonet tyro¬
natꝰ arma corriꝑe: ut illic no¬
uerit phalangas hostiũ ucioꝵq
barbariẽ ñ eneruit̾ obtruncare

Expanded text:
dicitus haereat; hic se ad tempus sub obedicitus haereat; hic se ad tempus sub obedientiae regularis exerceat disciplina, ut videlicet monasterii conversatio non aliud quam eremi sit praeparatio, et altiori proposito totus militet ad quod se prius in monasterio constitutus exercet. Sic Jacob, quod per duas annorum septimanas Laban opilionis more servivit, ad hoc duntaxat ut solam Rachelis copulam mereretur intendit. Et jam quidem Liam conjugali jure susceperat, sed per amoris intimi desiderium in venustae Rachelis amplexibus quiescebat . In illis itaque sanctae regulae verbis, quae supra posuimus, perspicue declaratur quia S. Benedictus, dum in monasterio hominem ponit, ad eremum dirigit. Hic quidem collocat, sed illuc cohortatus invitat. Hic spiritale certamen incipere, illic edocet consummare. Hic admonet tironatus arma corripere, ut illic noverit phalangas hostium vitiorumque barbariem non enerviter obtruncare.