comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ue nobis qui uiuimꝰ plangere que ꝑ¬
tulimꝰ : dolere quȩ sentimꝰ: tirmere qͥ
expectamꝰ. Et quod peius c̃. ad tam ma¬
lum habitũ humanȩ res deuenerunt:
ut nec rei humiliari uelint. nec iudiceᷤ
misereri. Dicimus iniquis nolite inique
agere. & delinquentib nolite exaltare
cornu: & ñ audiunt nos: qͥa domꝰ eras¬
ꝑans ẽ. Supplicamus his quoꝵ ẽ pecca¬
ta arguere. peccantes seruare. ne calamũ
quassatũ conterant. & linũ fumigans ñ
extinguant: & magis in spu uehem̃t
conterant naues tharsis. Si denunti¬
amus filiis cum apło ut obediant ꝑa¬
trib ꝑ omia: quasi aerem u̾beramꝰ. Si
patrib loquimur ne ad indignationẽ
ꝓuocent filios: in nos potius coꝵ. indi¬
gnationẽ ꝓuocamus. N ec delinquen¬
tes satisfacere: nec rectores seu correctoreᷤ
condescendere ullatimis acquiescunt.
Om̃s suum stomachum sequunt᷑: et
totis uirib funcm in diu̾sa trahentes
rumpunt. Heu necdum recenti eccłiȩ

Expanded text:
bis qui vivimus, plangere quae pertulimus, dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. Dicimus iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu ; et non audiunt nos, quia domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ malũ sit¬
scisma in eccł̃ia. & quã sit dete¬
standum & om̃imodis deui¬
tandum: cuident̾ q̃ndam ostendit
famosa &e horienda mors uriroꝵ illoꝵ:
quos ob istiusmodi pestem t̾ra deglu¬
tiens. uiuos transmisit ad inferos. Ostẽ¬
pit & illa ꝑsequutio Guib̾tina. siue
burtini temeritas: quos nr̃a iam tp̃ra
erꝑta sunt int̾ regnum & sac̾dotium
diuidentes. plaga pene incurabili & ca¬
stigatione crudeli. Ostendit & illa qͦ
nuꝑ adhuc pꝰt multã & multifariã
eccłie uerationẽ & uastationẽ. tandem
dõ miserante finẽ accepit rabies leoni

Expanded text:
tum malum schisma in Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob istiusmodi pestem terra deglutiens, vivos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo miser
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. dicentiũ malum bonum &
bonum malum. conturbant uos.
Uerum nos & si conturbati. ñ tamen
om̃ino desꝑati de aurilio sp̃c. quẽ ue¬
strum animũ salubrit̾ suꝑ malis p̾te¬
ritis concussisse ꝑsensimus : adhuc sta¬
mus & expectamus ut redeatis ad cor:
& qͦd prudent̾ cepistis. efficacit̾ com¬
pleatis. Huiꝰ rei gr̃a misimus frẽm ka¬
rissimũ nob̾ andiram de baldemento.
qui uob̃ ista plenius uiua uoce insi¬
nuet: & quicqͥd ad hec respondere pla¬
cuerit. fidelit̾ renunciet nob̃̾. Si autẽ
ꝑsistitis qͦd absit ñ acquiescere sanis
consiliis: mundi nos sumus a sangui-
ne ur̃o: ds ñ ꝑmittet eccłiam suam
siue a uobis. siue a urĩs diutiꝰ concul¬
cari.

Expanded text:
minum, dicentium malum bonum, et minum, dicentium malum bonum, et bonum malum, conturbant vos. Verum nos, etsi conturbati, non tamen omnino desperati de auxilio Spiritus, quem vestrum animum salubriter super malis praeteritis concussisse persensimus, adhuc stamus et exspectamus ut redeatis ad cor, et quod prudenter coepistis, efficaciter compleatis. Hujus rei gratia misimus fratrem charissimum nobis Andream de Baldemento, qui vobis ista plenius viva voce insinuet, et quidquid ad haec respondere placuerit, fideliter renuntiet nobis. Si autem persistitis, quod absit! non acquiescere sanis consiliis, mundi nos sumus a sanguine vestro: Deus non permittet Ecclesiam suam sive a vobis sive a vestris diutius conculcari.
Abbreviated transcription (Latin):
credebamus uos tactum a do &e il¬
luminatũ. tantã illoꝵ nequiciam
adu̾tisse. & errorem ur̃m agnouisse:
& cuꝑe om̃ino consiliis saniorib a
laqueo isto retrahere pedem. Cet̾m
ab hac spe pene deiecit nos: eolloqͥum
illud habitũ nuꝑ int̾ uos apud coe¬
boliũ. Scitis enim. quomͦ & quã
irrationabilit̾ ut pace ur̃a dixerimꝰ.
tunc a nob̃ recessistis. Unde. factum
ẽ: qͦd sermonis illius qui uob̃ in di¬
cto nr̃o displicuit. reddere ad liqui¬
dum rationẽ pre ur̃a nob̾ turbatio¬
ne ñ licuit. Quam si expectare pla¬
cido corole dignaremini: forsitan
cognouissetis & uos. qͦd nil uob̾ in¬
decens aut importabile dictum fuis¬
set: sedm qͦd iam res ur̃a ꝓcessit. Nc̃
autẽ sine causa turbatus. turba¬
tos nos & confusos & quid faciamꝰ
dubios anxiosq tenetis: homines
qui bona uob̾ cupiunt & queruit.
Quod ñ ẽ aliud: nͥ quia fraus iniqͦ¬
rum. & rumuscłi parũ scientiũ ho¬

Expanded text:
credebamus vos tactum a Deo et ilcredebamus vos tactum a Deo et illuminatum tantam illorum nequitiam advertisse, et errorem vestrum agnovisse; et cupere omnino consiliis sanioribus a laqueo isto retrahere pedem. 2. Caeterum ab hac spe pene dejecit nos colloquium illud habitum nuper inter nos apud Corbolium. Scitis enim quomodo et quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro displicuit, reddere ad liquidum rationem pro vestra nobis turbatione non licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum fuisset, secundum quod jam res vestra processit. Nunc autem sine causa turbatus, turbatos nos et confusos, et quid faciamus dubios anxiosque tenetis, homines qui vobis bona cupiunt et quaerunt. Quod non est aliud, nisi quia fraus iniquorum, et rumusculi parum scientium ho
Abbreviated transcription (Latin):
minist᷑. sernandꝰ clareuallis uocatus
abbas. diligere iusticiam & iudicare
t̾ram sapient. Diu ẽ qͦd egressi de do¬
mib nr̃is. expositis ꝓpriis utilitati¬
b ꝓ pace ur̃a & regni fidelit̾ sicut
nobis ds testis ẽ laboramꝰ. Tristam
autẽ: qͦd aut nullum aut exiguum
nr̃i laboris fructum adhuc tene¬
mus. Adhuc pauꝑes clamant pꝰt
uos:. adhuc t̾ra cotidie uadit in deso¬
lationẽ. Queritis quȩ t̾raꝰ Ur̃a. ñ
alia. Intra regnum. enim &e contra
regnum. ur̃m. ista om̃ia mala ꝓpe¬
trantur. Nam siue amici siue ini¬
mici ur̃i sint qui de guerra ista pau¬
ꝑantur. captiuant᷑. conterunt᷑: non
aliunde quã de regno ur̃o sunt. In
quo manifeste imminere. iã ramꝙ
uidetur: sermo saluatoris dicentis:
om̃e regnũ in seipsum diuisum de¬
solabit᷑. Huc accedit. qͦd ipsi diuiso¬
res & desolatores. uos constituerunt
sibi huiꝰ nequitiȩ caput & pͥncipẽ.:
quẽ p̾cipue debuerant metuere de¬
fensorẽ & sentire ultorem. Nos tam̃

Expanded text:
minister, BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus pro pace vestra et regni, fideliter, sicut nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. Quaeritis quae terra? Vestra, non alia. Intra regnum enim, et contra regnum vestrum ista omnia mala perpetrantur. Nam sive amici, sive inimici vestri sint qui de guerra ista pauperantur, captivantur, conteruntur; non aliunde quam de regno vestro sunt. In quo manifeste imminere jamjamque videtur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
Berenardii de portis: pat̾ uenerã-¬
de uocatione ur̃a cogi ad opus
&x onus ep̃ale audiuimꝰ. P robabiliᷤ rec
ac digna plane ur̃o apłãtu. ponere in
lumine lum̃ absconditũ: ne sibi soli
q quo nam latet & ardet tantũm᷑ qͥ
& lucere ualet: Leuetur si placet su¬
ꝑ candelabrũ: ut sit lucerna ardens
&e lucens. S sane uͥ ñ p̾ualeat uis uen¬
toꝵ: ne forte quod absit extinguatur.
Siqͥdem insolentia longobardoꝵ. et
inquietudo eoꝵ. eui ñ ẽ nota: Aut
cui magis quã uob̾: Nob̃ meliꝰ nostiᷤ.
quã sit ille ep̾atus dissipatꝰ:. quãq
domus exasꝑans. Quid putamus eẽ
facturũ uiuenẽ. uirib corporis fra¬
ctum. & quietis h̾emi assuetũ. in po¬
pulo barbaro tu multuoso ꝓcelloso:
Quando pot̾it ꝯuenire tantȩ sc̃ĩtati
oẽ tantȩ ꝑu̾sitati: tante simplicitati
&e tante dolositati. Reseruetur si pla¬
cet congruentiori loco atq alt̾i ppło.
cui sic p̾sit ut ꝓsit: &e festinatione ñ

Expanded text:
Bernardum de Portis, Pater venerande, vocatione vestra cogi ad opus et onus episcopale audivimus. Probabilis res, ac digna plane vestro apostolatu, ponere in lumine lumen absconditum; ne sibi soli quequo namque latet et ardet tantummodo, qui et lucere valet? Levetur, si placet, super candelabrum, ut sit lucerna ardens et lucens: sed sane ubi non praevaleat vis ventorum, ne forte quod absit! exstinguatur. Siquidem insolentia Lombardorum et inquietudo eorum cui non est nota? aut cui magis quam vobis? Nobis melius nostis, quam sit ille episcopatus dissipatus, quamque domus exasperans. Quid putamus esse facturum juvenem, viribus corporis fractum, et quieti eremi assuetum, in populo barbaro, tumultuoso, procelloso? Quando poterit convenire tantae sanctitati, et tantae perversitati; tantae simplicitati, et tantae dolositati? Reservetur, si placet, congruentiori loco, atque alteri populo: cui sic praesit, ut prosit; et festinatione non
Abbreviated transcription (Latin):
forum circumeunt: uĩȩ lingue in om¬
nib audiunt᷑ conciliis: ur̃e manus
om̃e alienũ diripiunt patͥmonium.
Tam̃ si ita oportet. ut emancipati
abiectione pontificũ. pari cum succes
q sollemniũ indum̃toꝵ insignib at-¬
tollamini: cur ñ &e sacros ordines cele¬
bratis. & benedictiones datis in ppłis:
Quam multa moueor dicere adũsus
impudentissimã p̾sumptionẽ: Sed
frenat impetũ qͦd aurib occupatis
scribere me recolens. longiori lectione
uereor fieri onerosꝰ arrhiep̃o: & qͥa res
tam manifesta ẽ. ut multitudo rep̾¬
hendentiũ uideat᷑ impudentiã ob¬
durasse. Quod si &e hȩc ipsa cernuntur
gratas excedere compendii metas: uob̃
o dñe donate: qui me ce in hoc ꝓpͥam
ꝓdere coegistis imꝑitiam. dum morẽ
modumq sollemnem in scribendo
seruare nescirem.

Expanded text:
forum circumeunt, vestrae linguae in omforum circumeunt, vestrae linguae in omnibus audiuntur conciliis, vestrae manus omne alienum diripiunt patrimonium. Tamen, si ita oportet, ut emancipati a subjectione pontificum, pari cum successmque solemnium indumentorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servare nescierim.
Abbreviated transcription (Latin):
dicant insignia pontificalia: utentes &
ip̃i more pontificũ mit᷑ anulo atq sanda¬
liis. Sane si attendit᷑ retũ dignitas: hãc
monachi abhorret ꝓfessio. Si minist̾ĩũ
soł liqͦt ꝯgruere pontificib. ꝓfecto eẽ desi¬
iectĩ qͥb iã ip̃o se cõparant desidio. Quid
si ce nom̃ eis conferre pͥuilegioꝵ. posset
auctoritas: Quanto putas auro redi¬
merent:. ut appellarent᷑ pontifices:
Quo ista omonachi: Qbi timor m̃tis:.
uͥ rubor frontis: Quis unquã ꝓbatoꝵ
monadioy tale aliquid aut ulbs docu¬
it: aut reliquit exemplo: Duodecim
humilitatis gradus magist̾ ur̃ edisse¬
rit. ꝓpriisq distinguit descͥptionib: i
quo queso illoꝵ docet᷑ aut continetur.
ut hoc fastu delectari monachus. has
querere debeat dignitates: Labor &e la¬
tebre & uoluntaria pauꝑtas. hec sunt
monachoꝵ insignia: hec uit̃a solent
nobilitare monasticam. Urĩ aut̃ ocł̃i
om̃e sublime uident: ur̃i pedes om̃e

Expanded text:
dicant insignia pontificalia, utentes et dicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desijecti, quibus jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim humilitatis gradus Magister vester edisserit, propriisque distinguit descriptionibus : in quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam. Vestri autem oculi omne sublime vident, vestri pedes omne
Abbreviated transcription (Latin):
habere custodem: Et quide subiecti.
me de reddenda pro se ratione sollici¬
tant. Qui autẽ p̾sunt mͥ: ipsi potiꝰ pau¬
lo dicente ꝑuigilant. tanquã rationẽ
reddituri pro me. Illi &e si honorant
onerant: hi ñ tam p̾munt q̃ ꝓtegunt.
Scio me legisse. iudiciũ durissimum
his qui p̾sunt exiguo autẽ conceditur
miscdia. Quid gͥ uos omonachi sacer¬
dotum grauat auctoritas: Metuitis
infestationẽ: S siquid patimini ꝓpt̾
iusticiam: beati. Sclaritat̃e contemni¬
tis: S sclarior nemo pylato: cui dñs
astitit iudicandꝰ. Non haberes inquit
in me potestatẽ: nͥ tͥ data eẽt desuꝑ. Iam
tunc ꝓ se loquebat᷑: & in se exꝑiebat᷑ qͦd
post ꝑ apłos clamauit in ȩccliis. Nonẽ¬
potestas nͥ ado: & qui resistit potestati.
dei ordinationi resistit. Ite nunc gͦ re¬
sistere xp̃i uicario: cum nec suo adu̾sa¬
rio xp̃c restiterit. Aut dicite si audetis
sui p̾sulis ordinationẽ dm̃ nescire: cũ

Expanded text:
habere custodem! Et quidem subjecti habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autem conceditur misericordia . Quid igitur vos, o monachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam tunc per se loquebatur et in se experiebatur quod post per apostolos clamapotestas nisi a Deo et, Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. . 36. Ite nunc ergo, resistite Christi Vicario, cum nec suo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uocari in regno celoꝵ: Si multũ suꝑb
es: plus minimꝰ quã minor uocari con-¬
fundere. Minor quippe uilitas ẽ. mino¬
rem uideri quã minimũ. Longe autẽ
eccłiȩ lib̾tatẽ. O lib̾tas om̃i ut ita loqͣr
seruitute seruilior. Patient̾ ab huiꝰmo¬
di lib̾tate abstineam: quȩ me pessimȩ
addicat suꝑbiȩ seruituri. Plus timeo
bentes lupi: quã uirgam pastoris. Certꝰ
sum enim ego monachus. & monachoꝵ
qualiscũq abbas: si mei quandoq põ¬
tificis a ꝓpriis ceruicib exciitere iugũ
temptauero: qͦd sathane mox tyranni-¬
di meipsum subicio. Adũtens nimirũ
cruenta illa bestia. quȩ cireuit querens
quem deuoret elongatã custodiam: heu
statim insilit in p̾sumptorem. Merito
diam deputari pastores: Quanto plures
sentio curam gerere mei: tanto securior
ereo in pascua. Stupenda insania. Ani¬
marũ non cunctor turbas mͥ custo dien¬
das colligere : d&e unum suꝑ ꝓpͥam grauor

Expanded text:
vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito diam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor
Abbreviated transcription (Latin):
amici mei estis: si feceritis quȩ ego p̾ci¬
pio uob̃. Uides gͥ quale ẽ iubere quod
ipse ñ feceris: aut nolle facere quod do¬
cuerise Deinde ut taceam illud de re¬
gula. uͥ a sc̃o senedicto tͥ precipit᷑. ut
quȩ doces discipulis eẽ contraria. in tuiˢ
factis indices ñ agenda: ut item preter¬
mittam qͦd aꝑte diffinit. t̾cium humi¬
litatis eẽ gradum. ut quis ꝓ di amore
omi obedientia se subdat maiori: i
regula ueritatis attende qͦd legitur.
Qui soluerit inquit unum de his mã¬
datis meis minimis. & docuerit sic ho¬
mines: minimus uocabit᷑ in regno cȩ¬
loꝵ. Promde tu docens & rennuens
obedire: ñ minimũ s maximũ xp̃i
mandatũ & docere & soluere conuin¬
ceris. Itaq doctor &e solutor mandati
minimꝰ tu uocandus es in regno cȩ¬
loꝵ. Sigͦ tu putas iniuriã pͥoratus
minorẽ sũmis uideri sac̃dotib:ñ ma¬
gis indignum estimandũ ẽ. minimp̃

Expanded text:
amici mei estis, si feceritis quae praeciamici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum Christi mandatum et docere, et solvere convinceris. Itaque doctor et solutor mandati, minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo tui putas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimandum est, minimum
Abbreviated transcription (Latin):
manens int̾ humiles suꝑb: int̾ sub¬
ditos rebellis: immitis int̾mansueto ᷤ:
Ut te putemus tanquã unũ ex illis:
uideamꝰ tam exhibere paratũ quã
exigere obedientiam. Uideamꝰ tam li¬
bent̾ p̾positis obtemꝑare subditum:
quã imꝑare subiectis. Quod si semꝑ
uis obedientes habere & ñ quã eẽ: ꝓbas
te ñ ẽẽ tanquã unũ ex illis. dum unus
ẽẽ renuis ex obedientib. Aquib du
te supbiendo segregas quoꝵ aggre¬
geris consortio. patientͥ adu̾timꝰ. &e si
tu uł impudent̾ contempnis. uł im¬
prudent̾ dissimulas. reputari ꝓfecto
int̾ illos noueris te. de quib scͥptum ẽ
Alligant onera grauia & importabilia.
&e imponunt humeris hominũ: digi¬
do autẽ suo nolunt ea mouere. Quoꝵ
gͦ tͥindigniꝰ consortiũ iudicas. delica¬
toꝵ magistroꝵ quos u̾itas increpat:
an obedientiũ monachoꝵ qͦs amicoᷤ
suos commnemorat: Ait siqͥdem. Uos

Expanded text:
manens inter humiles superbus, inter submanens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nunquam esse, probas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
aliam legem in membris suis. repugnã¬
tem legi mentis sue: & captiuantem se
in legem peccati. Miror q̃sdam innĩp
ordine monastioꝵ abbates hanc hu¬
militatis regłam odiosa contentione
infringere: & sub humili qͦd peiꝰ est
habitu & tonsura tam suꝑbe sapere:
ut eum ne unum qͥde uerbulum de
suis imꝑiis subditos p̾tergredi patian¬
tur: ipsi ꝓpriis obedire contẽpnant ep̃i ᷤ.
Spoliant ȩccłias ut emancipent᷑: redi¬
munt se ne obediant. Non ira xp̃c.
Ille siqͥdem dedit uitam: ne ꝑderet obe¬
dientiã. Qua isti ut careant: totũ fere
suũ suoꝵq uictum expendunt. Quid
hoc ẽ p̾sumptionis o monachi: Neq
enim quia p̾lati monachis: id̾o ñ mo¬
nachi. Nempe monachum facit ꝓfes¬
sio: p̾latum necessitas. Ut autẽ ñ pͣiu¬
dicet necessitas ꝓfessioni: accedat non
succedat p̾latio monachatui. Alioqͥn
stituerunt. esto int̾ illos tanquã unuˢ
ex illis: Quomͦ tanquã unus ex illis.

Expanded text:
aliam legem in membris suis, repugnanaliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege peccati. CAPUT IX. Ordine monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis, o monachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin stituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis,
Abbreviated transcription (Latin):
Reuera quia ñ confusus ẽ de subiectiqe:
iuire ex p̾latione meruit honorari. Non
erubuit suꝑ se potestatẽ: & ido dignꝰ
qui haberet & sub se milites. Ex abun¬
dantia cordis os loquebat᷑: & iuxta qͣd
intus ordinatas habuit affectiones.fo¬
ris quoq u̾ba decent composuit. Dedit
prius honoĩe p̾positis. ut iam a subditieᷤᷤ
iuste reciperet: sciens se a suꝑioribus ac¬
ciꝑe qͦd impenderet inferiorib: & quia
sua ipse moderari imꝑia. forte ñ igno¬
rabat. qͦd subiecto sibi homini d̃s omĩa
subiecerit sub pedib eiꝰ. offendenti se
infensa reddiderit: & is quẽ humile
constituerat suꝑ oꝑa manuũ suarum:
suꝑbiȩ merito comparatꝰ ium̃tis insipi¬
entib similis factus sit illis: nouerat
& fortassis. qͦd humanꝰ sp̃c subditus con¬
ditori. subiectam sibi possederit carnẽ.
rebellis rebellem inuenerit: factusq
transgressor legis suꝑioris. sentire ceꝑit

Expanded text:
Revera quia non confusus est de subjectione, Revera quia non confusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superioribus accipere, quod impenderet inferioribus, et quisua ipse moderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjecerit sub pedibus ejus; offendenti se infensa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, superbiae merito comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sit illis. Noverat et fortassis, quod humanus spiritus, subditus conditori subjectam sibi possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
putant. cũ uos xp̃o p̾ferre conant᷑: ipso re¬
elamante & dicente. Non ẽ seruus maior
indignũ sibi udicabit seruus bonus. de¬
uotusq discipulus: Quam pulchre locu¬
tus ẽ ille beatus centurio: euiꝰ fidi nulla
par inuenta ẽ in isrł̃. Et ego inquit homo
sum sub potestate: habens sub me mili¬
tes. Non iactabat potestatẽ: quã nec sol̃a
ꝓtulit. nec pͥorem. Dicturus quippe ha¬
bens sub me milites: p̾misit homo sum
sub potestate. P rius se agnouit hominẽ:
quã potentẽ. Agnouit in quã se hominẽ
homo gentił: ut in se iam impleri osten¬
deret᷑ qͣd longe ante dixerat dauid. sciant
gentes qm̃ homines sc. Homo inqͥt
sum: & homo sub potestate. Iam qcqͥd
subinferas suspectam ñ habemꝰ iactan¬
tiam. P remissa ẽ siqͥdem humilitas. ne
altitudo precipiter. Nec enim locum
inuenit arrogantia: uͥ tam clarum hu¬
militatis insigne p̾cesserit. Agnoscis in
te sub te habere milites ꝓfitere securus

Expanded text:
putant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reputant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reclamante ac dicente: Non est servus major indignum sibi judicabit servus bonus, devotusque discipulus? 32. Quam pulchre locutus est beatus ille Centurio, cujus fidei nulla par inventa est in Israel! Et ego, inquit, homo sum sub potestate, habens sub me milites . Non jactabat potestatem, quam nec solam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestate. Prius se agnovit hominem, quam potentem. Agnovit, inquam, se hominem homo gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante dixerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam non habemus jactantiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. Agnoscis infte sub te habere milites profitere securus.
Abbreviated transcription (Latin):
uos excipit ab uniu̾sitate: Siquis tẽp¬
tat exciꝑe: conatur decipere. Nolite illo¬
rum acquiescere consiliis. qui cũ sint
obsequi dictis obꝓbrio ducunt. Ipsi st̃.
qui uob̃ dicere solent. Seruate uĩx sediˢ
honoiẽ. Decebat qͥde ex uob̃ uob̾ cõmissã
eccłiam crescere. Nunc uͦ saltẽ in illa
qua suscepistis maneat dignitate. Et
uos enim ur̃o predecessore impotenti
plere curauit. Conditor cesaris. cesariñ
cunctatus ẽ recddere censum. Exempłu
enim dedit uob̾. ut &e uos ita faciatis.
Quando uͭ dĩ sac̃dotib debitam nega
is curiis. consiliis negociis exercitib ꝙ ad¬
talit᷑ exhiberi. qualit̾ ab antiquo int̾ ecele¬
sias ordinatũ ẽ: S quȩ sunt inqͥt apls.
a ło ordinata sunt. Uiderint gͦ huius
ignominiȩ dissuasores. quale sit ordi¬
nationi cdi resistere. Ualde ignominiosũ
seruo. si sit sicut dñs esꝰ aut discipulo si su
sicut magist eiꝰ s lurimũ se uob̾ deferre

Expanded text:
vos excipit ab universitate? Si quis tenvos excipit ab universitate? Si quis tentat excipere, conatur decipere. Nolite illorum acquiescere consiliis, qui, cum sintobsequi dictis opprobrio ducunt. Ipsi sunt qui vobis dicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam crescere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis maneat dignitate. Et vos enim vestro praedecessore impotentioplere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaris curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque adtaliter exhiberi, qualiter ab antiquo inter Ecclesias ordinatum est? Sed quae sunt, inquit Apostolus, a Deo ordinata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃o ñ cunctabit᷑ salubrit̾ intima¬
re. Noli altum saꝑe:s timne. In alto po¬
sito ñ altum sapere difficile ẽ. ce omino
inusitatũ: s quanto inusitatiꝰ tanto gło¬
sius. Timor de adepta altitudine: tede¬
re magis quam placere faciet altiora.
Non uos gͦ felicem quia p̾estis: s si non
ꝓdestis infelicem putatẽ. Ut autẽ secure
p̾esse possitis. subeẽ & uos sicui debetis ñ
dedignemini. Dedignatio quippe sub-¬
iectionis: p̾lationis reddit indignum.
Sapientis ẽ consiliũ: quanto maior es.
tanto humilia te in om̃ib. Sapientiȩ
uͦ preceptũ: qui maior ẽ ur̃m. fiat sicut
iunior. Quod si expedit etiam minorib
eẽ subiectum: maioꝵ ugum quomͦ lice¬
bit contemnere: Nideant potius in uo¬
bis subditi: quod uobis redibeant. Intel¬
ligitis quȩ dico. Cui honorem honorẽ.
Omis anima inquit potestatib subli¬
miorib subdita sit. Si om̃is. & ur̃a. Qs

Expanded text:
chiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimachiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusitatius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. Sapientis est consilium: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapientiae vero praeceptum: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Quod si expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contemnere? Videant in vobis potius subditi quod vobis redhibeant. Intelligitis quae dico: cui honorem, honorem. Omnis anima, inquit, potestatibus sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Caput meũ undiq conquassatũ ẽ. &
ego sanguine circunquaꝙ ebulliente
purauerim eẽ tegendũ: Quicqͥd appo¬
suero cruentabit᷑: & maioe erit confu¬
sio uoluisse celare: cum celari neqͥue¬
tiarum ab huiꝰmodi mordacib euriᷤ
mentẽ facit eẽ quietam: & a minacib
penis in futuro securam reddit consci¬
entiam. Hȩc urõs pat̾animos: ab hoꝵ.
omniũ pestifera emulatione compes-¬
cat. Audite potiꝰ ꝓpħam. talit̾ a talib
dehortantẽ. Noli inquit emulari in
malignantib: neq ⁊ elaueris facientes
iniquitatẽ. Emulari magis oportet
se extendentẽ: nec audentẽ se ut ipse
fatetur comparare quibdam. qui se
metipsos commendant. s se sibi com¬
parantẽ: &e metientẽ scdm mensuram
regłe quam mensus ẽ ei d̃s. Audiendo
etiam ex ore eiꝰ nolite fraudare inuicẽ:
ꝓpriis placebit ẽẽ contentũ. Qui ce ꝑ¬
uocans ad humilitatẽ. suum illud ar¬

Expanded text:
Caput meum undique conquassatum est, et Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequivetiarum ab hujusmodi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem . Aemulari magis oportet se extendentem: nec audentem se, ut ipse fatetur, comparare quibusdam qui se ipsos commendant, sed se sibi comparantem, et metientem secundum mensuram regulae, quam mensus est ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud ar
Abbreviated transcription (Latin):
gala ad: ad dilatandũ t̾minos suõs. Ubi
ẽ illa t̾rifica comminatio. ue qui con¬
ungitis domũ ad domũ: & agrum
agro copulatis: Nunquid in his dũ¬
taxat exiguis ue istud metuendũ est.
ñ autẽ cum urbes urbib. aut ꝓuinciȩ
ꝓuinciis continuant᷑: Immo etiã res¬
pondeant si uolunt se imitari dnm̃
adducentes & ipsi ex diu̾sis pascuiꝰ gͤges:
ut fiat unus pastor & unũ ouile. hꝰ rei
grã ñ pigritant᷑ crebro terere limina
apłoꝵ: inuenturi & ibi qͦd magis do¬
lendum ẽ. qui suȩ faueant imꝓbȩ
uoluntati: ñ qͦd ualde romani curent
quo fine res t̾minet᷑: s quia ualde di¬
ligunt munera. secunt᷑ retributiones.
Nude nuda loquor:. nec retego ueren¬
dã. s inuerecunda confuto. Utinam pͥ¬
uatim & in cameris hȩc fierent: utinã
rint moderni noe: unde a nob̃ possent
aliquatenus oꝑiri. Nunc uͦ cernente. ꝙr¬
be. mundi fabulam soli tacebimus:

Expanded text:
Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi est illa terrifica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provinciae provinciis continuantur? Imo etiam respondeant, si volunt, se imitari Dominadducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverecunda confuto. Utinam privatim et in cameris haec fierint! utinam m nobis reliquerint moderni Noe, unde a nobis possent aliquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebimus?
Abbreviated transcription (Latin):
uicinas sibi subiciant ciuitates: qua¬
tinus duȩ quib duo uix p̾sules suffi¬
ciebant. sub uno redigant᷑ antistite.
Rogo quȩ hȩc tam odiosa p̾sumptio:
quis hic tantus ardor dominandi sr̃
cum pͥmũ tractus es ad cathedram.
flebas refugiebas uim querebaris.:
multũ ad te & omĩno supra te ẽe diceis.
miserũ elamitans & indignũ qui ñ eẽs
idoneus tam sc̃o ministio: tantis ñ suf¬
ficeres euris. Quid gͥ nunc uerecunda
depulsa formidine. sponte ambis ad
ampliora: immo irreuerenti audatia.
ꝓpriis non contentus inuadis alienaͤ
Cur hoc: forte ut plures ppłos salues:
S in alienam messem tuã mittere fal¬
cem miuiriosũ ẽ. Ut tuȩ prestes ȩccłie
S eccłiarũ sponso ñ placet tale unius
inerementũ: quod detͥmentũ altiꝰ sit
Crudelis ambitio & ineredibilis: si fi¬
dem ocłi ñ astruerent. Uix tenent manꝰ:
quin illud ad litteram impleant. qͦd
legitur in ꝓpħ̃a. Secuerunt p̾gnantes

Expanded text:
icinas sibi subjiciant civitates: quaicinas sibi subjiciant civitates: quatenus duae, quibus duo vix praesules sufficiebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi supecum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, tuam mittere falcem, injuriosum est. Ut tuae praestes Ecclesiae? Sed Ecclesiarum Sponso non placet tale unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad litteram impleant quod legitur in propheta: Secuerunt praegnantes
Abbreviated transcription (Latin):
factus quis fuerit in quacunq eccłia
decanus. p̾positus archidiaconꝰ aut
aliquid huiꝰ̃modi: ñ contentꝰ uno in
una. plures sibi immo quotqͣt ualet
conquirere honores satagit. tam in u¬
na quã in plurib. Quib tam̃ om̃ib
si locus euenerit. libent̾ uniꝰ pͥferet epiᷤ¬
copii dignitate. S nunqͥd sic satiabit᷑:
forte adepto: rursum nescio qͥd altius
somnians. laboriosis itinerib & sũp¬
tuosis familiaritatib romanũ statuit
frequentare palatium: questuosas sibi
quasdam exinde cõmparans amicitiaᷤ
Si luchri sp̃ualis grã hȩc faciunt. lau
da. Nonnulli cum ista ñ possint. uer¬
tunt se ad aliud ambiendi genus: in
quo nichilomimis aꝑiunt eam quã
habent dominan di libidinẽ. Nã cũ p̾si¬
deant urbib ualde ppłosis & totas ut ita
dicam pat̾as. ꝓprie diocesis ambitu cir¬
cumeludant: occasione inuenta ex quo¬
cunq uet̾i pͥuilegio. satis agunt ut &¬

Expanded text:
factus quis fuerit in quacunque Ecclesia factus quis fuerit in quacunque Ecclesia decanus, vel praepositus, archidiaconus, aut aliquid hujusmodi, non contentus uno in una, plures sibi, imo quotquot valet, conquirere honores satagit, tam in una, quam in pluribus. Quibus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi dignitatem. Sed nunquid sic satiabitur?forte adepto, rursum nescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans amicitias. Si lucri spiritualis gratia haec faciunt, laud28. Nonnulli cum ista non possunt, vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dioecesis ambitu circumcludant; occasione inventa ex quocunque veteri privilegio, satagunt ut v
Abbreviated transcription (Latin):
tandum. Ceterum currit᷑ in clero paˢ¬
sim ab om̃ĩ etate & ordine. a doctis
parit̾ & indoctis ad ȩccłiasticas curas:
tanquã sine curis iam quisq uicturꝰ
sit. cum ad curas ꝑuenerit. Nec mirũ
de his. qui necdum in semetipsis exꝑ¬
ti sunt. Uidentes quippe illos. qui iam
ꝓpͥos humeros cupite sairine submise¬
runt. ñ solum ñ gemere tanquã sub
onere. s insuꝑ appetere plus onerari:
ñ deterrent᷑ ꝑicłis. que cupiditate ce¬
cati ñ uident. s fauorib ampliꝰ quos
illis inuident ꝓuocant᷑. O infinita sẽꝑ
ambitio: & insatiabilis auaricia. Cum
pͥmos honoꝵ gradus meruerint in ec¬
clesia: meruerint autẽ uł uitȩ merito.
uł pecume siue etiam carnis & sangͥ¬
nis. quȩ regnum di ñ possidebunt pͣ¬
rogatiuã: ñ id̾o corda quiescunt: dupli¬
ci semꝑ estuantia desid̃io: quo utiq ma¬
gis ac magis & dilatent᷑ in plura: &
ad celsiora subliment᷑. Nerbi gr̃ã. cum

Expanded text:
tandum. 27. Caeterum curritur in clero pastandum. 27. Caeterum curritur in clero passim ab omni aetate et ordine, a doctis pariter et indoctis ad ecclesiasticas curas, tanquam sine curis jam quisque victurus sit, cum ad curas pervenerit. Nec mirum de his qui necdum in semetipsis experti sunt. Videntes quippe illos qui jam proprios humeros cupitae sarcinae submiserint, non solum non gemere tanquam sub onere, sed insuper appetere plus onerari, non deterrentur periculis, quae cupiditate caecati non vident; sed favoribus amplius, quos illis invident, provocantur. O infinita semper ambitio, et insatiabilis avaritia! Cum primos honorum gradus meruerint in Ecclesia, meruerint autem vel vitae merito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo utique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Boni pueri: qui qͦd etate uidentur.
ẽẽ student & malicia. Malicia inquam
s ñ sensu: quoꝵ iuxta commonitionẽ
apłi. nemo contẽpnat adolescentiã. Me¬
liores bone indolis adolescentes: inuete¬
ratis dierum maloꝵ. Puercentũ annoꝵ
maledictus ẽ : & ẽ e regione senectus ue¬
nerabilis ñ diuturna:. neq annoꝵ nu¬
mero computata. Bonus puer samu¬
el qui loquenti dõ ꝓmptꝰ aderat au¬
ditor dicens. Loquere dñe: quia audit
seruus tuus. Aesi diceret. Paratus sum
&e non sum turbatus: ut custodiam
mandata tua. Bonus &e iheremias: qͥ
ante scificatus quam natus. cum se ex¬
cusaret de pueritia: nichilommnꝰ consti
daniel: cuiꝰ sp̃m suscirauit ds ut con¬
uinceret iniqua iudicia: & sangumẽ
innoxium liberaret. Deniq cani sunt
sensus hominis: & ȩtas senectutis uita
immaculata. Sicubi huiꝰcemodi pu¬
er senex ꝓmotus inuenit᷑: opus dei ẽ
his qui tales ñ sunt mirandu. ñ mu¬

Expanded text:
tibus. Boni pueri, qui quod aetate videntur, tibus. Boni pueri, qui quod aetate videntur, esse student et malitia. Malitia, inquam, sed non sensu: quorum, juxta admonitionem Apostoli, nemo contemnat adolescentiam . Meliores bonae indolis adolescentes inveteratis dierum malorum. Puer centum annorum maledictus est: et est e regione senectus venerabilis, non diuturna, neque numero annorum computata . Bonus puer Samuel, qui loquenti Deo promptus aderat auditor, dicens: Loquere, Domine, quia audit servus tuus ; ac si diceret: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua . Bonus et Jeremias, qui ante sanctificatus quam natus, cum se excusaret de pueritia, nihilominus constitDaniel, cujus spiritum suscitavit Deus, ut convinceret iniqua judicia, et sanguinem innoxium liberaret . Denique cani sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Sicubi hujuscemodi puer senex promotus invenitur, opus Dei est, his qui tales non sunt, mirandum non imi
Abbreviated transcription (Latin):
nitates: & de sub ferula transferuntur
ad pͥncipandũ prb̃ris: letiores interim
qͦd uirgas euaserint quã qͦd meruerint
pͥncipatũ: nec tam illis blanditur adep-¬
tum. quã adẽptũ magist̾ium. Et hoc qͥ¬
dem in initio. Processu uͦ temporis pau¬
latim insolescentes. docti sunt in breui
uenditare altaria: subditoꝵ marsupia
uacuare: magistris nimirũ in hac disci¬
plina utentes idoneis. ambitione &e aua¬
ritia. Uerum quantauis industria tua
tͥ lucra conquirere cautulus uidearis:
quantalibet uigilantia rem possis ser¬
uare tuam: quantocunq studio regũ
tͥ ac pͥncipum grãm captare eures: dici¬
mus tamen.ue terrȩ cuiꝰ rex ẽ puer: & cuiꝰ
pͥncipes mane comedunt. Nec dieimus
quamcũq etatẽ di gr̃ae p̾maturã. sicut
nec seram: cum multos uideamus iuni¬
orum suꝑ senes intelligere. morib an¬
tiquare dies. preuenire tempora meri¬
tis: quod etati deest. compensare uirtu¬

Expanded text:
nitates, et de sub ferula transferuntur nitates, et de sub ferula transferuntur ad principandum presbyteris; laetiores interim quod virgas evaserint, quam quod meruerint principatum; nec tam illis blanditur adeptum, quam ademptum magisterium. Et hoc quidem in initio. Processu vero temporis paulatim insolescentes, docti sunt in brevi vindicare altaria, subditorum marsupia vacuare, magistris nimirum in hac disciplina utentes idoneis, ambitione, et avaritia. Verum quantavis industria tua tibi lucra conquirere cautulus videaris, quantalibet vigilantia rem possis servare tuam, quantocumque studio regum tibi ac principum gratiam captare cures, dicimus tamen: Vae terrae, cui rex puer est, et cujus principes mane comedunt . 26. Nec dicimus quamcumque aetatem Dei gratiae praematuram, sicut nec seram: cum multos videamus juniorum super senes intelligere, moribus antiquare dies, praevenire tempora meritis, et quod aetati deest, compensare virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sentia. U ob autẽ dilectissime uob̃ p̾ci¬
pue tantomagis arbitror hanc eẽ neceᷤᷤ¬
sariam: quanto maior noscit᷑ materia
suppetere suꝑbiendi. Genus etas scien¬
tia cathedra. & qͦd maius ẽ pͥmatus p̃¬
rogatiua: eui ñ eẽnt insolentiȩ fomes.
elationis occasio: Quam quã ẽẽ pos¬
sint & humilitatis. Meditantib qui¬
dem honores blandiunt᷑: s onera pen¬
santib tedio sunt atq formidini. Non
autẽ om̃s capiunt hoc u̾bum. Alulti enĩ
ñ tanta fidutia & alacritate currerent
ad honores: si eẽ sentirent & onera. Gra¬
uari ꝓfecto metuerent: nec cũ tantola¬
bore & ꝑiculo quarũlibet affectarent in¬
fulas dignitatũ. Nuncuͦ quia sola at¬
tenditur gła & ñ pena:̃ purũ ẽẽ elericũ
erubescit᷑ in eccł̃ia: seq uiles estimant &
inglorios. qui quocunq eminentiori lo
co ñ fuerint sublimati S colares pueri
&x impubes adolescentuli ob sanguimᷤ
Dignitatẽ ꝓmouent᷑ ad eccl̃iasticas dig¬

Expanded text:
. Vobis autem, dilectissime, vobis praecipue tanto magis arbitror hanc esse necessariam, quanto major noscitur materia suppetere superbiendi. Genus, aetas, scientia, cathedra, et, quod majus est, primatus praerogativa, cui non essent insolentiae fomes, elationis occasio? Quanquam esse possint et humilitatis. Meditantibus quidem honores blandiuntur, sed onera pensantibus taedio sunt atque formidini. Non autem omnes capiunt hoc verbum. Multi enim non tanta fiducia et alacritate currerent ad honores, si esse sentirent et onera. Gravari profecto metuerent, nec cum tanto labore et periculo quarumlibet affectarent infulas dignitatum. Nunc vero quia sola attenditur gloria, et non poena, purum esse clericum erubescitur in Ecclesia; seque viles aestimant, et inglorios, qui quocumque eminentiori in loco non fuerint 472 sublimati. Scholares pueri et impuberes adolescentuli ob sanguinis dignitatem promoventur ad ecclesiasticas dig
Abbreviated transcription (Latin):
latenus acquiescens. illud sͥ comme¬
morat. Qui te beatificant: in errorẽ
te mittunt. S &e illius nichilominꝰ
u̾siculi recordatur. U erumptamen
uani filii hominũ: mendaces filii ho¬
minum in stateris: ut decipiant de
uanitate in idipsum. Proinde solli¬
cite studet imitari apłm: ita de se lo¬
quentẽ. Parro autẽ: ne quis me existi¬
met supra id quod uidet in me. aut
audit aliqͥd ex me. Cum uͦ laudari

Expanded text:
latenus acquiescens, illud sibi commelatenus acquiescens, illud sibi commemorat: Qui te beatificant, in errorem te mittunt . Sed et illius nihilominus versiculi recordatur. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum . Proinde sollicite studet imitari Apostolum, ita de se loquentem: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Cu
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe qui de seipso sentire humilit̾
nouit:. in neutro ipsius de se udicium
falli potest: uidelicet ut aut mauis ali¬
quid putet eẽ quã sit. aut a se eẽ qͦd sit.
Et ideo patient̾ carens qͦd sibi nouit de¬
esse: humilit̾ de eo quod certus ẽ adeẽ.
hoc ut de se altius se aliquid sentiat:so¬
let ne insolescat uerus humilis illud
sibi uigi meditatione reuoluere. Non
alta sapientes: s humilib consentien¬
tes. Et illud. Non ambulaui in magniᷤ.
neq in mirabilib suꝑ me. S ñ humi¬
liter sentiebam: s exaltaui animam
mea. Et item. Qui se putat aliquid ẽẽ
cum nichil sit: ipse se seducit. Cont᷑
hoc autẽ ut a se sentiat ẽẽ quod se sen¬
tit eẽ. sollicite seipsum int̾rogat. Qd
habes. quod ñ accepisti: Si autẽ acce¬
pisti: quid głaris quasi ñ acceꝑis:
Item qui humanas laudes osueuit
ꝑfecte contempnere: cum se laudari
ꝑcipit. de eo qͦd in se nouit ñ eẽ: nul¬

Expanded text:
Nempe qui de se ipso sentire humiliter Nempe qui de se ipso sentire humiliter novit, in neutro ipsius de se judicium falli potest, videlicet ut aut majus aliquid putet se esse quam sit, aut a se esse quod sit. Et ideo patienter carens quod sibi novit deesse, humiliter de eo quod certus est adessehoc, ut de se altius se aliquid sentiat, solet, ne insolescat, verus humilis illud sibi jugi meditatione revolvere: Non alta sapientes, sed humilibus 469 consentientes : et illud, Non ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me. Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam : et item: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Contra hoc autem ut a se sentiat esse, quod se sentit esse, sollicite se ipsum interrogat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Item, qui humanas laudes consuevit perfecte contemnere, cum se laudari percipit de eo quod in se novit non esse, nul