comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te .i. Scõ andreȩ lib̃. x.x.x. pallia .iii. totidẽ
uasa. candelabra .ii. frĩb lib̃.ui. Beato eli¬
sio mart᷑. scõ martino confessori tantũdẽ.
Prediũ pret̾e̾a solagon ꝑ p̃cariam nr̃ȩ ȩccłiȩ
adquisitũ. Ad sc̃ȩ̃ orariȩ altare uasa .ii. ex
meliorib monasterio & claustro ꝑficiendo
lib̾.c. cortinã. scamnalia .ii. mappe totidẽ.
Ad altare sc̃ẽ eccłiȩ. auri lib̾.iii. cortinam.
candelabra .ii. uasa .ii. tapete .i. Scamna-
lia .ii. In consũmando monasti̾o. lib̾.l. colle-¬
gio illiꝰ monast̾ii lib̃ .x. mensale. Ad sc̃as uir-¬
gines uasa .ii. candelabra .ii. pallia .ii. cor¬
tinã. tapete .i. scamnalia .ii. sc̃imonialib li¬
florentii auri lib̾ .ii. baccina quȩ penes
nos st̃. cuppe .ii. pallia totidẽ fr̃ib libraᷤ
x. Sc̃õ uictori & collegio tantũdẽ. mona¬
sterio & claustro sosatio. fundando lib̾.c.
altari.ui. uasa pallia totide. tapete.i.

Expanded text:
te I. Sancto Andreę librę XXX, pallia IIII, totidem te I. Sancto Andreę librę XXX, pallia IIII, totidem vasa, candelabra II, fratribus librę VI. Beato Elifio martyri, sancto Martino confessori tantundem, predium preterea Solagon per precariam nostrę ęcclesię adquisitum. Ad sanctę Marię altare vasa II ex melioribus, monasterio et claustro perficiendo librę C, cortina, scamnalia II, mappae totidem. Ad altare sanctę Cecilię auri librę III, cortina, candelabra II, vasa II, tapete I, sclia II. In consummando monasterio librae D. Collegia illius monasterii librae X, mensale. Ad sanctas virgines vasa II, candelabra II, pallia II, cortina, tapete I, scamnalia II, sanctismonialibus liassii et Florentii auri librae II, baccina quae penes nos sunt, cuppe due, pallia totidem, fratribus librae X. Sancto Victori et collegio tantundem. Monasterio et claustro Sosatio fundando librae C, altari VI vasa, pallia totidem, tapete I
Abbreviated transcription (Latin):
fero. & ut hoc bona uenia nr̃i semoris et
successoris fieri queat ꝓ utriusq nr̃m reme-¬
dio. ruothinge qͦd eccliȩ reb oꝑa nr̃a aug¬
m̃tatũ ẽ ut libet utat᷑. Instar oratorii quod
beato pͥuato construximꝰ iuxta altare scĩ
martim in occidente ȩccłiȩ beato Gregorio
martẏri magno qui recens ac ductus ẽ fiat.
uͥ sacratissimũ corpꝰ eiꝰ recondat᷑. Huic fundan¬
do .c. lib̃ legentur. cuppas aureas fr̃ĩb nr̃is
ad sc̃m petrũ. lib̃.x.x.cortinã. mensalia .ii.
scamnalia totiđe. Ad scĩ Gereonis altare
urcei magni. pallia .ii. tapete ex maiorib
fr̃ib naues. & libre.xii. mensale & scam¬
nalia .ii. Ad altare scĩ seuermi consũman-¬
dũ .iiii.lib̃ auri. fr̃ib lib̾.uiii. uasa.ii.
mensale. scamnalia .ii. Scõ cumb̾to. scutu¬
lȩ .ii. Sc̃is euualdis duob. pallia .ii. fr̃ib
uasa .ii. lib̃.uiii. mensale scamnalia .ii. tape¬

Expanded text:
fero. Et ut hoc bona venia nostri senioris et fero. Et ut hoc bona venia nostri senioris et successoris fieri queat, pro utriusque nostrum remedio Ruthinge, quod ecclesię rebus opera nostra augmentatum est, ut libet, utatur. Instar oratorii, quod beato Privato construimus iuxta altare sancti Martini in occidente ecclesię, beato Gregorio, magno martyri, qui recens adductus est, fiat, ubi sacratissimum corpus eius recondatur. Huic fundando C librę legentur. Cuppas aureas fratribus nostris ad sanctum Petrum, libras XX, cortinam, mensalia II, scamnalia totidem. Ad sancti Gereonis altare urcei magni, pallia II, tapete ex maioribus, fratribus naves et librę XII, mensale et scamnalia II. Ad altare sancti Severini consummandum IIII librę auri, fratribus librę VIII, vasa II, mensale, scamnalia II. Sancto Cuniberto scutulę II. Sanctis Ewaldis duobus pallia III, fratribus vasa II, librę VIII, mensale, scamnalia II, tape
Abbreviated transcription (Latin):
genteũ amagontio archiep̃o datũ. pallia.
.x. optima. uasa.x. argentea ex meliorib
libras .c. ad claustrũ ꝑficiendũ. ccc. ad ec-¬
clesiam ampliandã. cortinã latiorẽ. mensa¬
lia .iii. tapetia .iii. scamnalia cotidẽ. map¬
pas.x.xxx. Insuꝑ equarũ quicqͥd nob̾ fuerit.
ipsis que i ȩccłiȩ reꝑte st̃. exceptis uillis qͣs
ȩccłiȩ nr̃e adquisiui. langalon iuxta rhenũ.
uuerebetti heingilon. lidron. wishem ꝗͣ
mosa alluit. Domũ quoq sobrini nr̃i me-¬
tensis ep̃i. & uillã bauingan. insuꝑ qͥcqͥd
de reb ȩccłiȩ nr̃e tenet trado. Detur etiã
usui monachoꝵ t̾cia pars huiꝰ anni fructu-¬
um. ad usus nr̃os elaboratoꝵ lerichomiũ
loco competenti ad micũ abbatis. ñ longe
a cenobio constituat᷑ Cui quicqͥd predii no¬
bis tuicii ẽ leresfelt p̃terea in saponia usq¬
sitũ. & qͥcqͥd geuehand qͦndam bonnensis
s̃positus: iuxta mosellam scit᷑ habusse con-¬

Expanded text:
genteum a Magonciaco archiepiscopo datum, pallia genteum a Magonciaco archiepiscopo datum, pallia X optima, vasa X argentea ex melioribus, libras C ad claustrum perficiendum, CCC ad ecclesiam ampliandam, cortinam latiorem, mensalia III, tapecia III, scamnalia totidem, mappas XXX, insuper equarum quicquid nobis fuerit ipsis, quę ecclesię reperte sunt, exceptis, villas, quas ecclesię nostrę adquisivi, Langalon iuxta Renum, Werebetti, Heingelon, Lidron, Wishem, quam Mosa alluit, domum quoque sobrini nostri, Metensis episcopi, et villam Bavingan, insuper, quicquid de rebus ecclesię nostre tenet, trado. Detur etiam usui monachorum tertia pars huius anni fructuum, ad usus nostros elaboratorum. Ierichomium loco competenti ad nutum abbatis non longe a cenobio constituatur, cui, quicquid predii nobis Tuitii est, Leresfelt preterea in Saxonia adquisitum, et quicquid Gevehardus, quondam Bonnensis prepositus, iuxta Mosellam scitur habuisse, con
Abbreviated transcription (Latin):
utantib QQuȩ in animũ induxi de
reb quȩ diuina mͥ cõmisit munificentia
dispensandis. ur̃o roborari iudicio. inniti cesti¬
monio. si ipsũ me presentẽ hȩc ds uobiscũ cõ¬
municare ñsiuerit. dignissimũ statui scͥpto
ad uos ꝑlato. Ea ꝓpt̃ ex sententia fr̃m nr̃oꝵ
consciscite. recte dõ uolente cuncta tͣnsagite.
larchi scĩ pet̾ custodit᷑. pret̃̾ siquid a mini-¬
stris mundũ relatũ sit. ne quid ab ȩccłia di-¬
uisũ ẽẽ uideret᷑. sub testimonio. rp̃i & eccłiȩ
ante altare sc̃i pet̾ palam domno pospone.
ꝓto. & yconomo ȩccłiȩ nr̃ȩ congesta. diligen¬
tiq ratione inspecta. Casa aurea & p̃ciosi¬
ora queq in monasterio sc̃e dĩ genetͥcis ora-¬
aie & beati pet̾ apłi in ipsa eccłia. in ꝑpetuo
usu ꝑpetuo consecrent᷑. Cuppã aureã. sigil-¬
lũ & scutulam grecã quȩ penes nos sunt
beato pantaleoni. candelabra pret̾ea quȩ
in ministerio nr̃o sunt cotidiana equitẽ ar-¬

Expanded text:
itantibus. Quae in animum induxi de rebus, quae divina mihi commisit munificentia, dispensandis vestro roborari iuditio, inniti testimonio, si ipsum me presentem haec deus vobiscum communicare non siverit, dignissimum statui scripto ad vos perlato. Eapropter ex sententia fratrum nostrorum unt, cuncta consciscite, recte deo volente cuncta transagite, iarchi sancti Petri custoditur, preter si quid a ministris nondum relatum sit, ne quid ab ecclesia divisum esse videretur, sub testimonio Christi et ecclesiae ante altare sancti Petri palam domno Poppone proto et iconomo aecclesiae nostrae congesta diligentique ratione inspecta vasa aurea et preciosiora quaeque in ministerio sanctae dei genitricis Marię et beati Petri apostoli in ipsa ecclesia in perpetuo usu perpetuo consecrentur. Cuppam auream, sigillum et scutulam Grecam, quę penes nos sunt, beato Pantaleoni, candelabra preterea, quę in ministerio nostro sunt, cotidiana equitem ar
Abbreviated transcription (Latin):
apientie nimirũ ẽ. scire unde
sit domĩ quod quis accepit:
nec a se sibi hoc eẽ aut a deo
qͥdem. s sibi debitum pucet.
Si enĩ querimꝰ quid nob̃ debeat᷑. nichil in¬
uenimꝰ nisi suppliciũ. Miscdia aũ dĩ p̃ro¬
gauit nobis gr̃am᷑:. ut haberet quib red¬
deret grãm ꝓ gr̃a: & hoc etiam eẽt debi¬
tũ quia ds uoluit. ñ quia homo meruit.
Quid enĩ habes ait apłs. qͦd ñ accepisti:
Si autẽ accepisti: qͥd głaris. quasi ñ acceꝑpͤs
Ineffabili gͥ prouidentia bonitatis dĩ. colla¬
tũ ẽ electis eiꝰ. & ut gratis copiosis gr̾ȩ mu-¬
nerib ditent᷑: & tam̃ hoc ipsũ quo mune¬
rant᷑. quodãmͦ ꝑ grãm mereantur: alius sic.
sp̃m. In ipso namq ut ait apłs. habitat om¬
nis plenitudo diumitatis corporalit᷑. m̃briᷤ¬

Expanded text:
apientiae nimirum est, scire unde sit donum quod quis accepit; ne a se sibi hoc esse, aut a Deo quidem sed sibi debitum, putet. Si enim quaerimus quid nobis debeatur, nihil invenimus nisi supplicium. Misericordia autem Dei pręrogavit nobis gratiam, ut haberet, quibus redderet gratiam pro gratia, et hoc iam esset debitum, quia Deus voluit, non quia homo meruit. Quid enim habes, ait apostolus, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis?. Ineffabili igitur providentia bonitatis Dei collatum est electis eius, ut et gratis copiosis gratie muneribus ditentur et tamen hoc ipsum, quo munerantur, quodammodo per gratiam mereantur, alius sic, spiritum. In ipso namque, ut ait apostolus, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, membri
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ eum colere: cuiꝰ plebs omĩs cũ sacer¬
dotali ordine gaudet sollempnitate. Cu¬
re gͦ sit ur̃ȩ caritati uenerande pat̾. nr̃a im¬
plere uota: quo illiꝰ parit̾ nobiscũ ualeatis
ꝑfrui gr̾a. atq criminũ obtinere ueniam.
Iugeat ur̃am in xp̃o głam ipse scĩssimus
sacerdos: cuiꝰ gesta nosse gestimus ꝑ uos.

Expanded text:
ranter eum colere; cuius plebs omnis cum sacerranter eum colere; cuius plebs omnis cum sacerdotali ordine gaudet solemnitate. Cure ergo sit uestre caritati, uenerande pater, nostra implere uota, quo illius pariter nobiscum ualeatis perfrui gratia, atque criminum optinere ueniam. Augeat uestram in Christo gloriam ipse sanctissimus sacerdos, cuius gesta nosse gestimus per uos.
Abbreviated transcription (Latin):
portũ. quo nc̃ quiescit cũ magno psallenti¬
ũ choro asportari fecit. Cuiꝰ quidẽ p̾sentia
&. ꝓtectione assidua gaudentes: uerũ eius
uitȩ libello carentes. cũ post rei publicȩ cu-¬
ras eũ recolimꝰ nimia anxietate ꝑfundim᷑.
Iacirto ur̃am obnire rogamꝰ benignitatẽ:
ut licet ꝓ nr̃o qͦd implere quimꝰ obsequio.
minime uelitis agere: uł ꝓ illiꝰ reuerentia
in euiꝰ sc̃a sede m̃ regi ȩt̾no famulamini. no¬
bis illiꝰ uitã dirigere ñ cunctemini. Oppi¬
do enĩ de illo nr̃o uellem cognoscere aliqua
patrono: cuiꝰ patrocinio atq iugi susfiagio.
nr̃a tuecur de hostib. ac multiplici iocund¬
tͣ fecu tellus. Dignũ siquidẽ. ducimꝰ eiꝰ hab¬
re noticiam: ꝑ cuiꝰ inclita merita p̃sentia ã¬
plectim̃ cõmoda: & celestia desideramꝰ adi¬
piscigaudia. Fatuũ quippe uidet᷑ fore. qͣiu¬
libet cuiꝰquã scĩ habere lẏpsanas. & igno¬

Expanded text:
portum, quo nunc quiescit, cum magno psalentiportum, quo nunc quiescit, cum magno psalentium choro asportari fecit. Cuius quidem presentia et protectione assidua gaudentes, uerum eius uite libello carentes, cum post rei publice curas eum recolimus, nimia anxietate perfundimur. Idcirco uestram obnixe rogamus benignitatem, ut licet pro nostro quod implere quimus, obsequio minime uelitis agere, uel pro illius reuerentia, in cuius sancta sede modo regi eterno famulamini, nobis illius uitam dirigere non cunctemini: oppido enim de illo nostro uellem cognoscere aliqua patrono; cuius patrocinio atque iugi suffragio nostra tuetur de hostibus, ac multiplici iocundatur fetu tellus. Dignum siquidem ducimus eius habere notitiam, per cuius inclyta merita presentia amplectimur commoda et celestia desideramus adipisci gaudia. Fatuum quippe uidetur fore, quemlibet cuiusquam sancti habere lypsanas et igno
Abbreviated transcription (Latin):
euerentissimo pat̾ genere & scĩ¬
tate uenerabili remoꝵ archipre¬
suli. domno hugoni: arnulfus
cunctoꝵ in francia comitũ extre¬
mꝰ ꝑhennẽ in xp̃o głam. Quamquã scłi rebꝰ
iusticiȩ diuinȩ contrariis occupati sumꝰ. tam̃
oportet nos reminisci suꝑnarũ rerũ: ꝓ qͥb
adipiscendis nr̃i maiores in hac lacrimaꝵ
conualle magnoꝑe studuert̃ desudare: quati-¬
nꝰ & hic & in futuro donante dĩ clem̃tia ex¬
inde existerent głosi. Unde & nr̃ auus diue
memorie baldumus. zelo diuini amoris ac-¬
census. multas in suis locis construens ȩccłi-¬
as. multoꝵ reliquiis sc̃oꝵ curauit eas ditare:
sciens certissime qͦa eoꝵ ope ac int̾cessione
celestẽ posset ad głam attingere. Qui etiã
pre ceteris scõꝵ pignorib meruit impetrare
ab ep̃o scẽ rem̃sis eccłiȩ ebone. scĩssimum eiꝰ¬
dem sedis qͦndam p̃sulem donatianũ: quẽ
honorifice susceptũ detulit ad cenobiũ. qͦd
nuncupat᷑ turholt. atq inde ad bruadgias

Expanded text:
euerentissimo patri, genere et sanctitate uenerabili Remorum archipresuli domno Hugoni, Arnulphus cunctorum in Francia comitum extremus perhennem in Christo gloriam. Quamquam seculi rebus iustitie diuine contrariis occupati simus, tamen oportet nos reminisci supernarum rerum, pro quibus adipiscendis nostri maiores in hac lacrymarum conualle magnopere studuerunt desudare: quatenus et hic et in futuro donante Dei clementia, exinde existerent gloriosi. Unde et noster auus diue memorie Balduinus, zelo diuini amoris accensus, multas in suis locis construens ecclesias, multorum reliquiis sanctorum curauit eas ditare, sciens certissime, quod eorum ope ac intercessione celestem posset ad gloriam attingere. Qui etiam pre ceteris sanctorum pignoribus meruit impetrare ab episcopo Sancte Remensis ecclesie Ebone sanctissimum eiusdem sedis quondam presulem Donatianum; quem honorifice susceptum detulit ad cenobium, quod nuncupatur Turholt atque inde ad Brugias
Abbreviated transcription (Latin):
uodam tẽpore cũ religiosissimꝰ & deo
amabilis p̃fatȩ urbis antistes autber¬
tus nomine. sopori se se dedisset : ãmonitꝰ est
angłica reuelatione ut in iam dicti sũmita.¬
te loci. scĩ construeret in hõnore archangeli
edem: ut cuiꝰ cȩlebrat᷑ ueneranda cõmemora¬
tio in gargani monte: ñ mindri tͥpudio cele
braret᷑ in pelago. It sacerdos dũ reuoluit
monitꝰ ẽ uisione. quo ꝑficeret qͦd iubebatur.
distulit adhuc p̃sul constructionẽ. sed adhibu
geli agnoscere ualeret deliberationẽ. Conti¬
git ꝑ idem tempꝰ. ut caurũ cuiꝰdam quẽ fur-¬
tim quidã instinctu prauitatis subtraxerat.
in eiꝰdem deponeret saxi cacumen: ut dum
is qui amiserat iuuencũ repꝑiendi amitter&e.
spem. turpe latrunculus lucrũ ex eodem
efficeret. Int̾ea t̾cia ãmonitione ueneranduᷤ¬

Expanded text:
Quodam tempore cum religiosissimus et Deo Quodam tempore cum religiosissimus et Deo amabilis praefatae urbis antistes Autbertus nomine sopori sese dedisset, admonitus est angelica revelatione, ut in jam dicti summitate loci sancti construeret in honore archangeli aedem: ut cujus celebrabatur veneranda commemoratio in monte Gargano, non minori tripudio celebraretur in pelago. At sacerdos dum revolvit admonitus visione, quo perficeret quod jubebatur. distulit adhuc praesul constructionem, sed adhibuigeli agnoscere valeret deliberationem. Contigit per idem tempus ut taurum cujusdam, quem furtim quidam instinctu pravitatis subtraxerat, in ejusdem deponeret saxi cacumen, ut dum is qui amiserat juvencum, reperiendi amitteret spem, turpe latrunculus lucrum efficeret ex eodem. Interea tertia admonitione venerandu
Abbreviated transcription (Latin):
lentib. gratissima eẽ solent remotiora here¬
mi loca: inibi olim in habitasse comꝑimꝰ mo-¬
nachos: ubi etiam usq nc̃ duȩ extant ȩccłiȩ.
pͥscoꝵ manu constructȩ. Nam ipsi monachi
ibidem dño seruientes. dispensatione cuncta
te auxiliũ. Nam ut illis sine quo humana
ñ pocest exigi uita deerat uictus : fumo sig-¬
nifero discurrente altaq cȩli petente. onera¬
bat asellũ dapib dilectione uera farcitis: sic¬
q duce inuisibili p̃uo. ꝑ loca ibat inuia ac
redibat. ferens dm̃ iussa. illisq necessaria.
S quia hic locus nitu dĩ futuro parabat᷑
miraculo. seĩq sui archangłi uenerationi :
mare qd longe distabat paulatim ad surgers.
omnẽ siluȩ illiꝰ magnitudinẽ uirtute compla-¬
nauit sua. & in arenȩ suȩ formã cuncta rede-¬
git: prebens it̃ ppło t̾rȩ. ut enarrent mirabi¬
lia dĩ. Iam uͦ ad illud ueniendũ ẽ: qualiter
one loci ꝑ angłicam uisionem.

Expanded text:
lentibus gratissima esse solent remotiora erelentibus gratissima esse solent remotiora eremi loca, inibi olim inhabitasse comperimus monachos, ubi etiam usque nunc duae exstant ecclesiae priscorum manu constructae. Nam ipsi monachi ibidem Domino servientes dispensatione cuncta te auxilio. Nam ut illis sine quo humana non potest exigi vita, deerat victus, fumo signifero discurrente altaque coeli petente, onerabat asellum dapibus dilectione vera farcitis: sicque duce invisibili praevio, per loca ibat invia, ac redibat ferens Domini jussa illisque necessaria. Sed quia hic locus Dei nutu futuro parabatur miraculo sanctique sui archangeli venerationi, mare quod longe distabat paulatim assurgens, omnem silvae magnitudinem sua virtute complanavit, et in arenae suae formam cuncta redegit, praebens iter populo terrae ut enarrentur mirabilia Dei. Jam vero ad illud veniendum est, qualiter one loci per angelicam revelationem.
Abbreviated transcription (Latin):
dice qua ꝓminet: ñ multũ distat ut comci-¬
t᷑ ab eo oꝑe. quo saluatũ. immo seruatũ ẽ.
ꝓspectans: abrincatensem pagum dirimit
ã britannia. Nulla ibi exerceri ualet actio
mundialis: his solis congruus exstat locus
qui. xp̃m sedulo uenerari disponunt: & hos
suscipit. quos ad ethera ardens uirtutũ amor
euehit. Copia tantũ pisciũ ibidem repꝑitur:
quȩ plerũq fluminũ marisq infusione con-¬
gerit᷑. Procul uͦ cernentib. nil fore aliud ꝗͣ
spaciosa quȩdã imino speciosa turris uidetur.
Sed & mare recessu suo. deuotis ppłis bis in¬
die desideratũ iter p̃bet: beati petentib limi-¬
na archangłi michaelis. Qui pͥmũ locus sicut
a ueracib cognoscere potiumꝰ narratorib. opa¬
cissima claudebat᷑ silua: longe ab occean
ut estimat᷑ estu milib distans sex. aptissima.
prebens latibula ferarũ. Et quia secretiora
cęli ꝑ contẽplationis subtilitatẽ rimari uo¬

Expanded text:
dice qua prominet non multum distat ut conjicdice qua prominet non multum distat ut conjicitur ab eo opere quo salvatum, imo servatum est prospectans, Abrincatensem pagum dirimit a Britannia. Nulla ibi exerceri valet actio mundalis; his solis congruus exstat locus, qui Christum sedule venerari disponunt: et hos suscipit, quos ad aethera ardens virtutum amor evehit. Copia tanta piscium ibidem reperitur, quae plerumque fluminum marisque infusione congeritur. Procul vero cernentibus nihil aliud fore quam spatiosa quaedam, imo speciosa turris videtur. Sed et mare recessu suo devotis populis bis inde desideratum iter praebet beati petentibus limina archangeli Michaelis, qui primum locus, sicut a veracibus cognoscere potuimus narratoribus, opacissima silva claudebatur longe ab Oceani ut aestimatur aestu millibus distans sex, altissima praebens latibula ferarum. Et quia secretiora coeli per contemplationem subtilitatis rimari vo
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ transferendũ. Ex quib pacent̾
insinuat᷑: qđ beatus michael archangłs
ministeriũ qͦd exercuerat in dei qͦndam
ppło. idem sortitus sit apud gentiũ electi-¬
onẽ. Hȩc ita eẽ deuotio credit fideliũ: ꝓpt̃
ostensionẽ signoꝵ. Notũ enĩ se fieri uolu¬
it mortalib ȩtatis nr̃ȩ temporib: quo se hu-¬
manũ genus in electoꝵ sp̃uũ societate cog¬
nosceret deuocatũ. Deniq aduertendũ ẽ.
quo mysterio locũ mortalib p̃uiderit in par-¬
tib occiduis: ubi ex omĩ orbe confluit. ue¬
nerant̾ angłicũ dep̾catura subsidiũ. religio
ic igit᷑ locus: tumba uocitat᷑ ab inco¬
lis. Qui minorẽ tumuli quasi ab
harenis emergens: in altũ in spacio ducen¬
toꝵ cubitoꝵ porrigit᷑ Occeano undiq cinctꝰ
locus. angustũ ammirabilis insulȩ prebet
spaciũ int̾ ostia situs. ubi in mergunt se
quoq habitantib hinc inde ñ breue nimiũ
spaciũ. Longitudine uͦ ac latitudine a ra-¬

Expanded text:
gentium transferendum. Ex quibus patenter insinuatur quod beatus Michael archangelus ministerium quod exercuerat in Dei quondam populum, eumdem sortitus sit apud gentium electionem. Haec ita esse devotio credit fidelium propter ostensionem signorum. Notum enim se fieri voluit mortalibus aetatis nostrae temporibus, quo se humanum genus in electorum spirituum societate cognosceret devocatum. Denique advertendum est quo mysterio locum mortalibus praeviderit in partibus occiduis, ubi ex omni orbe confluit veneranter angelicum imprecatura subsidium religiosHic igitur locus Tumba vocitatur ab incolis, ideo quod in morem tumuli quasi ab arenis emergens in altum, in spatio ducentorum cubitorum porrigitur, Oceano undique mari cinctus locus, angustum admirabilis insulae praebet spatium inter ostia situs, ubi immergunt se quoque habitantibus hinc inde non breve nimium spatium. Longitudine vero ac latitudine a ra
Abbreviated transcription (Latin):
dictis fr̃̾ibi usq ad sacrũ locũ referenda pa-¬
trocinia contͣdidit. Conditione int̾posita. ui-¬
delicet ut quos una angłicȩ reuelationis soci¬
auerat causa: una quoq ȩt̾naliter necteret
ymmi interea nuncii repedan Scmii.¬
tes. post multa itineris spacia ad locũ
quo digressi fuerant apso die quo fabrica cõ¬
pleta ẽ in monte iam dicto. in occiduis par-¬
tib quasi nouũ ingressi sunt orbem: quem
primũ uepriũ densitate reliquerant plenũ.
uͦ ñ potest. qͣnto in aduentu ut ita dicã angłi-¬

Expanded text:
dictis fratribus usque ad sacrum locum referenda condictis fratribus usque ad sacrum locum referenda contradidit, conditione interposita, videlicet ut quos una angelicae revelationis sociaverat causa, una quoque aeternaliter necteret cinii.  Summi interea nuntii repedantes, post multa itineris spatia, ad locum quo digressi fuerant, ipso die quo fabrica completa est in monte jam dicto in occiduis partibus, quasi novum ingressi sunt orbem, quem primum veprium densitate reliquerant plenum. vero non potest quantum in adventu ut ita dicam ang
Abbreviated transcription (Latin):
uti fr̃s celerrime usq ad locũ quo memoria
uenerabilit̾ colitur scĩssimi archangłi dirige¬
ret in gargano: & eam quã angło patrocinan-¬
locũ. Qui benignissime ab abbate loci illius
suscepti. uestibq mutatis. ac tanti fatigatio
ne itineris subleuati: cuncta quȩ suȩ contige¬
rant regioni. simulq ad qͦd uenerant pandiił.
Quȩ uerba cũ ipsius loci retulisset antisti¬
ti. uberrimas omipotenti dõ laudes uterq
retulit: qui ꝓlapsis naturȩ fragilitate t̾rige-¬
nis. assistentiũ sibi ministroꝵ dignat᷑ prebere
suffragiũ. Hinc cũ qua decebat ueneratione
sumptis a loco pignerib. quo beatus archan-¬
gelus sui memoriã fidelib cõmendauerat:
partem scilicet rubei pallioli qͦd ipse memora-¬
tꝰ archangłs in monte gargano supra altare
qͦd ipse manu sua construxerat posuit. & par-¬
tẽ scilicet marmoris supra qͦd stetit. cuiꝰ ibidem

Expanded text:
uti fratres celerrime usque ad locum quo memoria uti fratres celerrime usque ad locum quo memoria venerabiliter colitur sanctissimi archangeli, dirigeret in Gargano, et eam quam angelo patrocinanlocum: qui benignissime ab abbate loci illius suscepti vestibusque mutati, ac tanti itineris fatigatione sublevati, cuncta quae suae contigerant regioni, simulque ad quod venerant pandunt. Quae verba cum ipsius loci abbas suo retulisset antistiti, uberrimas omnipotenti Deo laudes uterque retulit, qui pro lapsis naturae fragilitate terrigenis assistentium sibi ministrorum dignatur praebere suffragium. Hinc cum qua decebat veneratione sumptis a loco pignoribus, quo beatus archangelus sui memoriam fidelibus commendaverat, partem scilicet rubei pallioli quod ipse memorandus archangelus in monte Gargano supra altare quod ipse manu sua construxerat, posuit, et partem scilicet marmoris supra quod stetit, cujus ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
gedeoni in signũ uictoriȩ. ros iacuit suꝑ uer¬
ticem montis. Qbi aũ fundam̃ta locanda
erant. siccitas fuit. Dictũq est ep̃o. Uade:
& sicut signatũ uideris. fundam̃ta iace. Qui
statim omipotenti dño gr̃as agens. scĩq u
plorans angłi michaelis auxiliũ: exurgens
tilitatis celsam: sed in modũ criptȩ ro¬
tundam. centũ ut estimat᷑ hominũ capacẽ :
illius in monte gargani uolens exequare for¬
mã. in monte prerupti silicis angłico appara¬
tu. facta t̾rigenis ad laudẽ & głam dĩ habi¬
tatione: manifeste docens. semꝑ in cȩlestib di-¬
iun muneris opem ẽẽ poscendã. altaq con¬
templationis intuitu penetrare etheris astra.
ñ t̾renis limosisq paludib rotantia homi
pus eẽt opem ferente dõ edificatũ : uiro dĩ
autberto ep̃o manente anxio. ꝓinde quia
cernebat sibi deesse scĩ archangłi pignera.
beatus eunde sacerdotẽ michael ãmonuit:

Expanded text:
Gedeoni in signum victoriae, ros jacuit super verGedeoni in signum victoriae, ros jacuit super verticem montis; ubi autem fundamenta locanda erant, siccitas fuit, dictumque est episcopo: Vade, et sicut signatum videris, fundamenta jace. Qui statim omnipotenti Deo gratias agens, sanctique implorans archangeli Michaelis auxilium, exsurgenslimitatis celsam, sed in modum cryptae rotundam, centum ut aestimatur hominum capacem, illius in monte Gargani volens exaequare formam, in modum praerupti silicis angelico apparatu facta terrigenis ad laudem et gloriam Dei habitatione: manifeste docens semper in coelestibus divini muneris opem esse poscendam, altoque contemplationis intuitu penetrare aetheris astra, non terrenis limosisque paludibus rotantia hominmpus esset opem ferente Deo aedificatum, viro Dei Autberto episcopo manente anxio, proinde quia cernebat sibi deesse sancti archangeli pignora, beatus eumdem sacerdotem Michael admonuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Congregataq rusticoꝵ maxima multi¬
tudine. locũ purgauit: atq in spaciũ com¬
planauit. In cuiꝰ medio duȩ preminebant ru-¬
pes. quas oꝑantiũ multoꝵ mouere ñ pote-¬
rant manꝰ: nec a suo diuellere statu. Qui
cũ diu hererent. nec omĩno qͥd facerent in-¬
uenirent: nocte insecuta uisio apparuit cui-¬
int̾ suos tenebat dignitatis locũ. Hic ergo
ꝑ uisũ monitꝰ. ut cũ laborantib & ipse labo¬
ri insisteret: festinꝰ ad locũ cũ filiis uenit.
impleturus qͦd fuerat iussus. Qui cũ ꝑue¬
nisset. fretus auxilio scĩ michaelis archan¬
geli. qͦd humana ñ poterat uirtꝰ. mirum
in modũ tam facile molem tantȩ magnitu-¬
dinis remouit: ut nullũ pondus inibi esse
uideret᷑. It om̃s in cõmune laudates dm̃.
sc̃m̃q archangłm michaelem: cepto attentiꝰ
infistebant oꝑi. Cũq iam dictus ep̃c de
magnitudine construendȩ fabricȩ adhuc
dubius cogitar&: nocte media sicuti qͦndã

Expanded text:
 rusticorum maxima multitudine locum purgavit, atque in spatium complanavit: in cujus medio duae praeeminebant rupes, quas operantium multorum movere non poterant manus, nec a suo divellere statu. Qui cum diu haererent, nec omnino quid facerent invenirent, nocte insecuta visio apparuit cuiinter suos tenebat dignitatis gloriam. Hic ergo per visum monitus ut cum laborantibus et ipse labori insisteret, festinus ad locum cum filiis venit, impleturus quod fuerat jussus. Quo cum pervenisset, fretus auxilio sancti Michaelis archangeli, quod humana non poterat virtus, mirum in modum tam facile molem tantae magnitudinis removit, ut nullum pondus inibi esse videretur. At omnes in commune laudantes Deum sanctumque archangelum Michaelem, coepto attentius insistebant operi. Cumque jam dictus episcopus de magnitudine construendae fabricae adhuc dubius cogitaret, nocte media, sicuti quondam
Abbreviated transcription (Latin):
se subito de tenebris in lucẽ mutatã. Sed &
usq hodie ꝑ sũmũ ministrũ suũ. hȩc eadem
dñs cotidie ad laudẽ & głam nominis sui. in
eodem loco oꝑari ñ desinit.
oitur eo die qͦd ẽ.xuii. kł nouembris. uene¬
randa completa templi dedicatione. uir dñ
autbertus postquã sagaciter omĩa sub ordi-¬
ne disposuit. officia quoq seruientiũ cleri¬
coꝵ consticuit: de putans hos inibi sub nu¬
mero consistere duodeci. qui legitimis obser¬
uationib ꝑpetualit in beatissimi michaelis
archangłi ꝑsisterent famulatu: quãuis ñ eiꝰ¬
dem numeri in eodem loco. a successorib be¬
ati uiri sint clerici constituti. Simuil etram
de episcopio suo. eidem loco seruientibꝰ tullas
contͣidit: uidelicet iam dictam uillã itium

Expanded text:
s se de tenebris subito in lucem mutatam. Sed et usque hodie per summum ministrum suum haec eadem Dominus quotidie ad laudem et gloriam nominis sui in eo loco operari non desinit. Igitur eo die, quod est XVII Kalend. Novembris, veneranda completa templi dedicatione, vir Domini Autbertus postquam sagaciter omnia sub ordine disposuit, officia quoque servientium clericorum constituit, deputans hos inibi sub numero consistere duodecim, qui legitimis observationibus perpetualiter in beatissimi Michaelis archangeli persisterent famulatu, quamvis non ejusdem numeri in eodem loco a successoribus beati viri sint clerici constituti. Simul etiam de episcopio suo eidem loco a servientibus villas contradidit, videlicet jam dictam villam Icium
Abbreviated transcription (Latin):
cũ grege cõmisso auxiliũ: ut qui qͦndam
ꝓduxerat sitienti ppło de petra poculũ. ipse
ã seruis sus amouere dignaret᷑ aquȩ pe¬
nuriã: tandem angłica ostensione locũ di¬
dicit. uͥ in p̾rupto silice dũ concauũ foram̃
excidit᷑. mirũ in modũ aquarũ mox ab un¬
dantia reꝑitur: quȩ possit habitantib cõ¬
petentẽ prebere usũ. Eadem uͦ aqua pro¬
fluens. qͦd sit haustu salubris: multis est
ostensũ modis. Celerem nãq febricitanti¬
b fert opem: quociens desideriũ ꝓtienerit
sumendi

Expanded text:
cum grege sibi commisso auxilium, ut qui quondam produxerat sitienti populo de petra poculum, ipse a servis suis amovere dignaretur aquae penuriam; tandem angelica ostensione locum didicit, ubi in praerupto silice dum concavum foramen exciditur, mirum in modum aquarum mox abundantia reperitur, quae possit habitantibus competentem praebere usum. Eadem vero aqua profluens quod sit haustu salubris, multis est ostensum modis. Celerem namque fert febricitantibus opem, quoties desiderium provenerit sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
se sciret egrediendũ nullatenꝰ. pͥusquã ꝑfice¬
ret qđ fuerat iussus. Ad cuiꝰ fidei confirma-¬
tionẽ. monstrat᷑ etiã ibidem usq in presens
petra. quasi digito hominis inscripta: suꝑ
qͣm memoratꝰ ep̃c resedit: quoadusq opus
ad finẽ adduxit. Percunctãti igit᷑ ep̃o. qui
edificationi congriuis posset uideri locus.
angłica in hunc modũ ẽ responsione dicta¬
cũ: ut loco eo edificaret᷑ edes. quo inerat
taurus abscondite religatꝰ. Cũq de loci
requireret amplitudine uł qͣntitate. eisde
cognouit responsis edificationi eũ debere
statuere modũ: quẽ uideret uuencũ pedi¬
b incircuitu ꝓtriuisse. Post hȩc quoq ius¬
sũ ẽ: ut suo prereptꝰ dño restitueret᷑ taurꝰ.

Expanded text:
usquam perficeret quod fuerat jussus. Ad cujus fidei confirmationem monstratur etiam ibidem usque in praesens petra quasi digito hominis inscripta, super quam memoratus episcopus resedit, quousque opus ad finem adduxit. Percunctanti igitur episcopo qui aedificationi congruus posset videri locus, angelica in hunc modum est responsione dictatum, ut loco eo aedificaretur aedes, quo inerat taurus absconditus et religatus. Cumque de loci requireret amplitudine vel quantitate, eisdem cognovit responsis aedificationi eum debere statuere modum, quem videret juvencum in circuitu protrivisse. Post haec jussum est ut suo praereptus d
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dño in ꝓpria ueniente. atq ã sus ñ recep¬
to. qͥn potius ꝓdito. ipso ad patrẽ remeante.
dũ aboletur obseruatio pͥscȩ legis. constabili¬
t᷑ annuntiationis ȩuangłioȩ ãmirabile sacͣ¬
mentũ: dũ exeunte ꝑ omnẽ t̾ram sono apło

Expanded text:
no in propria venienti, atque a suis non recepno in propria venienti, atque a suis non recepto, quin potius prodito, ipso ad Patrem remeante, dum aboletur observatio priscae legis, constabilitur annuntiationis evangelicae admirabile sacramentum, dum exeunte per omnem terram sono apo
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑: beatus michael archangłs unus ex
septẽ in conspectu dñi semꝑ assistentiũ. qui
etiã & paradysi preposit̾ saluatoꝵ animaᷤ
in pacis regione collocaturꝰ legit᷑. post eam
manifestationẽ qua se in monde gargano
ad adorandũ ac głificandũ quomͦ & qualit̾
uoluit sicut inscriptis habet᷑ ostendit: his
ut comp̾bensũ ẽ ꝑ beatũ archangelũ patra¬
tis. illuminatis xp̃i gr̃a cunctis gentib in
orientalib romaniȩ partib: accipe quib se¬
se indiciis manifestare idem beatissimꝰ pͥn-¬
ceps ciuiũ suꝑnoꝵ uoluerit. p̃sulem occiden¬
taliũ ppłoꝵ: ut qui qͦndam benedicto in
patͥarchis ppło israhelitico defensionis attri¬
buerat opem. ipse custos existeret ac pre¬
uius uocatis filiis ꝑ adoptionẽ. Nam̃q le¬
gitur inuisione damelis ꝓpħȩ: dicente ei¬
dem angło. Nemo ẽ adiutor m̃s in om̃ib
his: nisi michael archangłs pͥnceps ur̃. Prmm¬
ceps inquit ur̃: ppłi udelicet iudeoꝵ A p̃o

Expanded text:
unus ex septem in conspectu Domini semper assistentibus, qui etiam et paradisi praepositus salvatorum animas in pacis regione collocaturus legitur, post eam manifestationem qua se in monte Gargano ad adorandum ac glorificandum quomodo et qualiter voluit, sicut in scriptis habetur, ostendit; his, ut comprehensum est, per beatum archangelum patratis, illuminatis Christi gratia cunctis gentibus, in orientalibus Romaniae partibus accipe quibus sese indiciis manifestare idem beatissimus princeps civium supernorum voluerit praesulem occidentalium populorum: ut qui quondam benedicto in patriarchis populo Israelitico defensionis attribuerat opem, ipse custos existeret ac praevius vocatis filiis per adoptionem. Namque legitur in visione Danielis prophetae dicente eidem angelo: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael archangelus princeps vester . Princeps, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rabilia quȩ dñs ꝑ ministrũ suũ oꝑat᷑ mor-¬
talib: ita ut ꝑ huiꝰ itineris spacia duodecĩ
cȩci illuminati. pluresq diuersis infirmi-¬
tatib acti. pͥstinȩ redditȩ sint sanitati. Et
qͦa his addendũ ẽ. mulier ꝗͣdam orbata
luminib de uilla quȩ dicit᷑ austeriacus. dũ
ꝓsequit᷑ preciosissima munera sũmi areban.¬

Expanded text:
abilia quae Dominus per ministrum suum operatur mortalibus, ita ut per hujus itineris spatia duodecim caeci illuminati, pluresque diversis infirmitatibus acti pristinae sunt redditi sanitati. Et quod his addendum est, mulier quaedam orbata luminibus, de villa quae dicitur Asteriacus, dum prosequitur pretiosissima munera summi archan
Abbreviated transcription (Latin):
ost quã oens francoꝵ xp̃i
gr̃a insignita. longe lace¬
ꝑboꝵ colla ꝑdomuisset.
cipe monarchiã totius occidui & septemtͥ¬
onis. nec non & meridiei partes strenue gu-

Expanded text:
ostquam gens Francorum Christi gratia insignita longe lateerborum colla perdomuisset, rege monarchiam totius occiduae et septentrionis, necnon et meridiei partis stren
Abbreviated transcription (Latin):
aterea idem p̃sul cuncta ꝑuidens lationẽ.
congruo patrata ordine. unũ hoc qͦd poterat
ualde uideri difficile.a scõ censuit expetendũ
ar changło: aquȩ scilicet elementũ. sine quo
stare nequit uita mortaliũ. Suꝑ hȩc gͦ dñi

Expanded text:
terea idem praesul cuncta pervidens congruo patrata ordine, hoc unum quod poterat valde videri difficile, a sancto censuit expetendum archangelo, aquae scilicet elementum, sine quo constare nequit vita mortalium. Super hoc ergo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
iunt ꝙ enĩ historiȩ eccłiasticȩ. qđ post
passionẽ. & ascensionẽ dñi ad cȩlos. post
duu expectatã hisraelitarũ penitudinẽ. cũ
cũ fletu humilitatis eccłia apud iherosolimã
monitũ diuinitatis. ꝑ cunctũ orbem genti¬
b euangłizatura diffundit᷑. Cũq congre¬

Expanded text:
t passionem et ascensionem Domini ad coelos, post diu exspectatam Israelitarum plenitudinem, cum cum fletu humanitatis, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evang
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituta cognosceret. ⁊ in om̃i loco diuinam grãm
locum relinquans. Si ab una parte foras pellere¬
minz: ex alia reintrate. Nam locus iste uere sanstꝰ
augmentauit altissimꝰ: hic luce sapientie sue illu¬
minauit suoꝵ pauperum corda̾. hic igne amoris
sui nr̃as uoluntates accendit. Hic qͥ orauent cor¬
de deuoto. qd̃ petierit obtinebit. ⁊ offendens gͣuius

Expanded text:
stituta cognosceret, et in omni loco divinam gratiam elocum. Si ab una parte foras pelleremini, per aliam reintrate: nam locus iste sanctus est augmentavit Altissimus; hic luce sapientie sue illuminavit animas pauperum suorum; hic igne amoris sui nostras voluntates accendit; hic qui oraverit corde devoto quod petierit obtinebit, et offendens gravius
Abbreviated transcription (Latin):
liret᷑. duo cerei in castro dũ corpus eiꝰ
eleuaret᷑ accensi. ita ardentes delati st̃ usq
ad locũ sepulcri. Positi aũ unꝰ ad caput. al¬
ciendo arddebant: & ardendo ñ deficiebanł.
is quippiam cęre tulert̃. & locis quȩ huiuᷤ¬
modi tenebant᷑ incõmodis aptauert̃: opta-¬
te celerit᷑ dona ꝑcepere salutis. Post modũ¬

Expanded text:
i. Nam duo cerei in castro dum corpus ejus elevaretur accensi, ita ardentes delati sunt usque ad locum sepulturae. Positi autem, unus ad caput, alciendo ardebant, et ardendo non deficiebant. is quippiam cerae tulerunt, et locis quae hujusmodi tenebantur incommodis aptaverunt, optatae celeriter dona percepere salutis. Post
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cilicio ad caput eiꝰ in feretrũ & depor¬
tauert̃ cũ corpore ad locũ monum̃ti. Et
suspendert̃ hȩc tͥa mortificationiꝰ eiꝰ indicia
iuxta tumulũ ad caput eiꝰ. ꝑ que deincepꝰ plu

Expanded text:
cum cilicio ad caput eius in feretrum et deporcum cilicio ad caput eius in feretrum et deportaverunt cum corpore ad locum monumenti et suspenderunt haec tria mortificationis eius indicia iuxta tumulum ad caput eius; per quae d
Abbreviated transcription (Latin):
trũ accessit: & ex una parte illud subleuans
prb̃ro altͥnsecus sustollente equis suꝑposu¬
it. ꝙ astantib dixit. Iuferte frenos de capi¬
tib eoꝵ: ut libertate concessa quo dñs uo¬
luerit ꝑgant. Accepta gͦ cruce. & candelis
psalmos & melodias concinentes. iterage¬
re ceꝑunt. Equi aũ in neutram partẽ
declinantes. recto itinere ꝑrexert̃ ad cellã
uiri dĩ. Quo cũ ꝑuenissent. depositũ ẽ fe¬
retrũ ante oratoriũ. Discipłi aũ eiꝰ eleuan¬
tes pii doctoris reliquias: intulert̃ ꝙ an
nem facientes. fecerunt fossam sepulcri
int̾ parietẽ & altare. Ibiq sepelierunt eum
abuit gͥ uir dñi capsellam de corio fa
solebat quocũq ambulauit. At tibi de hac
sellam. & inuenert̃ in ea cilicim modicũ.
& cathenã eream sanguine asꝑsam. Dem¬
de corpus inspicientes magistri. inuenert̃
tuor ꝓfundius cathena sulcatã. a deo ut
de eisdem uulnerib eruor decurens cili¬
ciũ ꝑ loca ꝑfuderit. Posuert̃ aũ capsellam

Expanded text:
trum accessit, et ex una parte illud sublevans, presbytero altrinsecus sustollente, equis superposuit et asstantibus dixit: 'Auferte frenos de capitibus eorum, ut, libertate concessa, quo Dominus voluerit, pergant'. Accepta ergo cruce et candelis, psalmos et melodias concinentes, iter agere coeperunt. Equi autem in neutram partem declinantes, recto itinere perrexerunt ad cellam viri Dei. Quo cum pervenissent, depositum est feretrum ante oratorium. Discipuli autem eius, elevantes pii doctoris reliquias, intulerunt et anem pro illo facientes, fecerunt fossam sepulchri inter parietem et altare, ibique, praecibus abuit vir Dei capsellam de corio facsolebat, quocumque ambulavit. At ubi de hac sellam et invenerunt in ea cilicium modicum et catenam aeream sanguine aspersam. Deinde corpus inspicientes magistri, inveneruntttuor profundius catena sulcatam, adeo ut de eisdem vulneribus cruor decurrens cilicium per loca perfuderit. Posuerunt autem capsellam
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis epłam fecit conscribi idem rex:¬
& ut moris ẽ circũspecta roborari cautela:
quo deinceps tam ipse qui aderat. quã suc-¬
cessores eiꝰ idem monasteriũ ꝑ regiam obti¬
nerent auctoritatẽ & nullius uolentia p̾s¬
si. solis rerum pͥncipib subiacerent. His gͦ¬
regie pietatis ochinarus abba donatꝰ sola¬
ciis. & sublimatꝰ honorib. monasteriũ letuᷤ
regredit᷑. ex illo tempore monasticȩ uitȩ in
cenobio sci Galli exordiũ qͥdem cepit. aug¬
mentũ aũ & ꝓfectus. hodie laudabilit di-¬
latari non desinit.

Expanded text:
firmitatis epistolam fecit conscribi, et ut moris est, circumspecta roborari cautela, quo deinceps tam ipse qui aderat quam successores ejus idem monasterium per regiam obtinerent auctoritatem, et nullius violentia pressi, solis rerum principibus subjacerent. His regiae pietatis Othmarus abba donatus solatiis et sublimatus honoribus, monasterium laetus regreditur; et ex illo tempore monasticae vitae in coenobio sancti Galli exordium quidem coepit, augmentum autem et profectus hodieque laudabiliter dilatari non desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
duo itaq ibidem ducto. tercia die febre
correptus: cantũ in breu eiꝰ uiolentia
depressus ẽ. ut nec ad cellam redire: nec
die .xxi. mensis octobris. idest .xuii. kł
nouembris. expletis nonaginta quinq¬
etatis suȩ anins. in senectute bona huiꝰ
uite liberatꝰ ergastulo: animã meritis fe¬
ũ gͦ audisset iohannes
constantiensis eccłiȩ p̃sul beatum
gallũ apud arbonã insirmari. ascendeis
secũ deculit. quas infirmitate laboranti
rat ꝓpt̾ uim doloris sustinere. donec naui¬

Expanded text:
duo itaque ibidem ducto, tertia die febre correptus, tantum in brevi eius violentia depressus est, ut nec ad cellam redire nec cdie sexto decimo mensis Octobris, id est XVII. Kl. Novembres, expletis nonaginta quinque annis suae aetatis in senectute bona, huius vitae liberatus ergastulo, animam meritis pur audisset Iohannes Constantiensis ecclesiae praesul, beatum Gallum apud Arbonam infirmari, ascendens secum genera tulit, quae infirmitate laboranti rat propter nimium dolorem sustinere, donec navi
Abbreviated transcription (Latin):
emplis roborare consueueras.
Nter hȩc u̾ba prb̃r ep̃m ut surgeret mo¬
nuit. & pro requie de functi potiꝰ exoran¬
uino salutares hostias inmolat amico. ẜmi
entes nullis uirib usquã potuert̃ cõmo¬
ueri. Qͦdͦ noui genꝰ miraculi dũ mutius
cri sedem pat̾ meo gallo ñ placere. Et ius¬
sit prb̃ro ut duos equos quereret indo¬
mitos & faceret introduci. Quod cum

Expanded text:
emplis roborare consueveras. Inter haec verba, presbyter eum ut surgeret monuit, ut pro requie defuncti ambitioimo salutares hostias immolavit amico. Fierre, nullis viribus usquam potuit commoveri. Quod novi genus miraculi dum mutuis chri sedem patri meo Gallo non placere'. Et iussit presbytero, ut duos equos inveniret indomitos et faceret introduci. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiduarũ. Hunc gͦ om̃iũ sectatorem uirtu-¬
tum. decet ẽẽ pastorem ppłoꝵ.
is auditis dux. dixit ad illũ. Audis
quid isti lo quunt᷑ & affirmad̃. Sc̃s
scius ut ait canonib eẽ ꝓhibitũ. ne aliqui
de locis suis cõmigrantes. aliis facile in lo
cui merito testimoniũ qͦd isti mͥ dedert̃. pocest
aptari. Hunc quoq credens diuino electũ
iudicio. uobis offero ꝓmouendũ. Cũq hac
atrestatione uir scĩssimꝰ in ioħem cunctoꝵ
uͦ ad illũ. Potes ne inquit pontificalis in¬
sule pondus subire: Tunc uenerabilis
tificũ ꝑtrarerunt. & ducis. Et eleuauerunt
om̃s parit᷑ uocem dicentes. Iohannẽ elegit
sibi dñs in pontificẽ hodie. Et respondit

Expanded text:
r. Hunc omnium sectatorem virtutum decet esse pastorem populorum'. His auditis, dux dixit ad illum: 'Audis, quid isti locuntur et affirmant?' Sanctus sciunt in canonibus esse prohibitum, ne aliqui de locis suis commigrantes aliis facile ordinecui merito testimonium, quod isti mihi dederunt, potest aptari. Hunc divino credens electum iudicio, vobis offero promovendum'. 25. Cumque hac attestatione vir sanctissimus in Iohannem cunctorum  vero ad illum: 'Potesne', inquit, 'pontificalis infulae pondus subire?' Tunc venerabilis tificum pertraxerunt et ducis et levaverunt, omnes pariter vocem dicentes: 'Iohannem elegit sibi Dominus pontificem hodie'. Et respondit
Abbreviated transcription (Latin):
attentiꝰ. gunzoni aũ duci p̃cipiens. ut si
solitudinis incola eẽ uellet. solationũ. eiꝰ
copiam ad edificandam cellam sub ministrae.¬
cipatũ & senatũ nuptiarũ precepit adeẽ
sollempniis. Cũq stipatus agmine ꝓcerũ
introisset ubi ipsa manebat. dixit illi. As¬
cendamꝰ in palatiũ. Nam nuptie parate st̃:
sacerdotes & capita ppłoꝵ cũ benedictioni
b aduenert̃ congrus. Quib illa auditiꝰ:
pret̾ita passio suo me pondere tabefecit.ii¬
res absorbuit ualitudo contͣria m̃broꝵ offi
uato cõmorante cubiculo. Fiebat aũ utidq
lissent conubia.
ransactis interea septẽ dieb circa ma¬
cutinũ officiũ. puella cũ duob uiris.
totidemq puellis. ȩccłiam beati ꝓthom̃ris
bitũ ꝓpositi sanctioris assũpsit. nescientib
hoc uiris qui parit̾ cũ illa aduenert̃. De¬
posito gͦ t̾rene dignitatis amictu. scĩmonie

Expanded text:
attentius: Gunzoni autem duci praecipiens ut si attentius: Gunzoni autem duci praecipiens ut si solitudinis incola esse vellet, solatiorum ei copiam ad aedificandam cellam subministrarecipum suorum senatum nuptiarum praecepit adesse solemniis. Cumque stipatus agmine procerum introisset ubi ipsa manebat, dixit illi: Ascendamus in palatium, nam nuptiae paratae sunt; sacerdotes et capita populorum cum benedictioni advenerunt. Quibus illa auditis, uia praeterita passio suo me pondere tabefecit, vires absorbuit valetudo contraria, membrorum ivato commorante cubiculo. Fiebat autem utroque lissent conubia. Transactis interea septem diebus, circa matutinum officium puella cum duobus viris totidemque puellis ecclesiam beati Stephani phabitum propositi sanctioris assumpsit, nescientibus hoc viris, qui pariter cum illa advenerunt. Deposito ergo terrenae dignitatis amictu, sanctimoniae
Abbreviated transcription (Latin):
les benignitate clares. mistica rimanddo. et
tecta penetrando. Edificasti domũ petram
suꝑ insertam. quȩ contͣ molem om̃ium rerũ
firma suit condita. Quã supra quis positus.
dampna sentis. Eterno sociaris regi dũ reges
uit suis. Ibi canis iocunda carmma uoce sa¬
cra. Iam capis tli thesairos quos dudum
recondidisti. cõmertio quos pio cõmutasti in
scło. Choros angłoꝵ cernis & ꝓpħarũ. marty¬
rũ candidatus cat̾us & itistoꝵ ꝑmixtꝰ. Luoe
fulua his clarus duce. xp̃o receptus in castriꝰ
Hoste sica ꝑempto dñm inuenisti. quẽ hic
iħm quesisti. Qui tropheũ de mundo sic
reddit tͥumpbanti. Graderis ꝑ uiã. quam
olim preparasti. quȩ ducit ad et̾̃na gaudia
paradẏsi: Tu mundũ spreuisti. ut messiam
haberes. cũ quo manes ꝑ eua sine fine futu¬
ra. Gła tͥnitati semꝑ canenda uirtus p̃sen¬

Expanded text:
les, benignitate clares. Mistica rimando et les, benignitate clares. Mistica rimando et tecta penetrando Aedificasti domum petra supra insertam, Quae molem omnem rerum firmavit conditarum. Quam supra quis positus iam tu redis. Aeterno sociaris regi, dum regis vit suis. Ibi canes iucunda carmina voce sacra. Iam capes tu thesauros, quos dudum recondisti, Commercio quos pio commutasti in saeclo. Chorus angelorum cernes et prophetarum, Martyrum candidatus catervas et iustorum. Pefulva, his clares duce Christo Receptus tu in castris, hoste sica perempto. Dominum invenisti quem hic Iesum quesisti, Qui tropheum de mundo sic reddit triumphanti. Graderis per viam, quam olim praeparasti, Quae ducit ad aeterna gaudia paradysi. Tu mundum sprevisti, ut Messiam haberes, Cum quo manes per eva fine sine futura. Gloria Trinitati semper canenda virtus Presen
Abbreviated transcription (Latin):
lare facerdos clius almo fultus
decore tus colũba decus. qͥ re¬
doles in orbe. Monachoꝵ cohor¬
tes. te clarũ dicunt patrẽ. te fortẽ ꝓceres
te uatẽ dixere reges. Annuunt decorata
tuis factis p̃cepta. religionis forma p̾bet
nitore sacra. Sic uirtutũ decus miles
xp̃i in euũ comptus haberis. sacro pan¬
aut ꝑsarum argenteus darius medus habu¬
it p̾scus. nec eneus macedo olim signauit. bel¬
lo uł sepultus salonicola cingrus. Nil dignũ¬
uł simile hoꝵ cuis gessere factis uł gestis. smnir¬
neus homerus & mantuanus maro. Non poe¬
nus hambal. ñ ꝑnix porus indus ñ mariꝰ catu¬
lus. scipio. silla graceus. Non ferreus cesar boc¬
cus numida. umber celtiberus. scita hyberus
ꝙ siccamber. Fertilis ut cedrus palmaq poma
prebens chesaulie aurea: Tu gratus ut obri¬
⁊um. tu sabeoꝵ grata ut thurea oles uirga
tu balsama sudas uirga ut engadi secta. Tu
palmes opacus. manes in uite uera. tu oleũ
pingue diffundis ut oliua. Tu lenitate pol¬

Expanded text:
lare sacerdos, clues, almo fultus decore, Tuis, Columba, decus qui redoles in orbe. Monachorum cohortes te clarum dicent patrem, Te sofum proceres, te vatem dixere reges. 5 Annent decorata tuis factis praecepta: Religionis forma praebet nitorem sacra. Sic virtutum decus, milis Christi, in evum Comptus habere, sacro pana Persarum, Argenteus Darius Medus habuit priscus Nec aeneus Macedo olim signavit bello Vel sepultus salo Nilicola et Cincris. 15 Nihil dignum simile horum gessere gestis Zmirneus Omerus et Mantuanus Maro, Non Poenus Hannibal, non pernix Porus Indus, Non Marius, Catulus, Scipio, Silla, Gracchus Numida, Ambro, Celtiberus, Scita, Hiberus et Sicamber. Fertilis ut cedrus palmaque poma praebes, Aetaliae thesaurus tu gratus ut obrizus, Tu Sabeorum grata turea oles virga, Tu balsama sudas virga Engaddi secta. Tu palmitis opaga manes in vite vera, Tu oleum et pingues diffundes ut oliva. Tu lenitate pol