comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futurum esẜ hoc genus. ysaias docet apud quẽ
pat̾ sũmꝰ ad filiũ loquitur dicens. Ego dñs deꝰ
uocaui te in iusticiam et tenebo manũ tuam
et confirmabo te et dedi te in testamentum gn̾is
mei in lucem genciũ aꝑire oculos cecoꝵ ⁊ ꝓduc̾e¬
ex uiiclis alligatos et de domo carc̾is sedentes in
tenebris cum igitur nos antea tamꝙͣ ceci et tãꝙͣ
carc̾e stulticie inclusi sedemus in tenebris ignorã¬
tes dm̃ et u̾itatem illuminati ab eo sumꝰ qui noꝰ
testamento suo adoptauit et lib̾atos malis uincu-¬
lis atq in luce sapia productos in heditatem
regni celestis astunt.
rdinata nõ discipulis suis euugelica doctri-¬
na ac nomĩs sui p̾dicatõne circũfudit se repẽte¬
nibe seq in celum sustulit quadragesimo post pas¬
sionem die. sicut damel fore oñderat dicens. Et
ce in nubib celi ut filius homĩs ueniens usq ad
as dispsi fundamenta ecc̃ĩe ubiq posuerunt
facientes et ip̃i in noĩe magr̃i magna et pene

Expanded text:
futurum esset id genus, Esaias docet, apud quem pater summus ad filium loquitur dicens: ego dominus deus uocaui te in iustitiam, et tenebo manum tuam et confirmabo te, et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, producex uinculis alligatos et de domo carceris sedentes in tenebris. cum igitur nos antea tamquam caeci et tamquam carcere stultitiae inclusi sederemus in tenebris ignorantes deum et ueritatem, inluminati ab eo sumus, qui nos testamento suo adoptauit et liberatos malis uinculis atque in lucem sapientiae productos in hereditatem regni caelestis adsciuit. Ordinata uero discipulis suis euangelii ac nominis sui pnubes, eumque in coelum sustulit, quadragesimo post passionem die, sicut Daniel fore ostenderat , dicens: Et ce in nubibus celi ut filius hominis veniens usque ad as dispersi fundamenta ecclesiae ubique posuerunt facientes et ipsi in nomine magistri dei magna et paene
Abbreviated transcription (Latin):
ulcrum et custodibus quos a¬
tonitos abscupefecat parior ¶nicħ iudentib integ̾
e sepulcro et uiuꝰ egressus in galilea ꝓfectus ẽ
et discipulos suos quereret In sepulcro uero nicħ
reꝑtum est. nͥ exue quib inuolutum corpus
incluẜant illum apud inferos non remanstrũ
s die tercia resurrecturũ ꝓphe cecinerant. dd in
psalmo qutodecimo non delinques animam
meam apud inferos nec dabis ẜm tuũ uide̾ mt̾i¬
tum. Item in tertio ego dormiui et sompnũ cepi
et exsurexi quia dñs auxiliatus michi. O see
tificatuis est hic filius meus sapiens ꝓpt̾ qd̾ nc̃
non resistet in cont̾bulatõne filioꝵ suoꝵ et de
manu inferoꝵ eruam eum ubi est iudicium
tuũ mors aut ubi est acculeus. Idem alio loco
iunificabit nos post biduũ die tertia et Ideo si¬
uilla. Impositurum ẽẽ morti terminũ dixit post
sompno suscepto et tũc ab inferis regressus ad
lucem ueniet pͥmus resurrectoĩs p̾ncipio uocatis¬

Expanded text:
ulcrum et custodibus quos adtonitos obstupefecerat pauor nihil uidentibus integer e sepulcro ac uiuas egressus in Galilaeam profectus est, ut discipulos suos quaereret, in sepulcro uero nihil repertum est nisi exuuiae, quibus conuolutum corpus incluserant. illum autem aput inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum prophetae cecinerant. David in psalmo XV: non derelinques animam meam ad inferos neque dabis sanctum tuum uidere interitum. item in tertio: ego dormiui et somnum cepi, et surrexi, quoniam dominus auxiliatus est mihi. Osee qtificatus est: hic filius meus sapiens, propter quod nunc non resistet in contribulatione filiorum suorum: et de manu inferorum eruam eum.. ubi est iudicium tuum, mors, aut ubi est aculeus tuus? idem alio loco: uiuificabit nos post biduum die tertio. et ideo Sibylla inpositurum esse morti terminum dixit post somno suscepto. Et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio
Abbreviated transcription (Latin):
sclaris ac deme it̾ u̾tatis aꝑiretur ꝑ quod gra¬
derentur homines ad dei grãm consequendam
is enĩ uere claudus existimandus est qui cali-¬
gine ac tenebris insipientie implicatus et qͦ
tendit ignarus offensilib et caducis gressibus
ꝑ uam mortis incedit. ¶Item labes et macu¬
las inquinacoꝵ corpum iepurgauit non exigua
imortalis potentie oꝑa uerum id portendebat
natos doctrina eius purificatura eẽt eruditõe
iusticie. leprosi enĩ uere acq elefanciati debent
hr̃i quos uel infinitate cupiditates ad scelera uł
insanabiles uoluptates ad flagitia compellũt
et de coꝵ maculis iniustos labe afficiũt sempi
terna iactantra iacencia mortuoꝵ corꝑa et ex̾
eos ꝙ non omĩb suis inclamatas a morte reu¬
cauit quid congruencius deo quid miraculo
dignius oñm sceleroꝵ qmͣ decursam uitam re-¬

Expanded text:
secularis ac deviae, iter veritatis aperiretur, per quod grasecularis ac deviae, iter veritatis aperiretur, per quod graderentur homines ad Dei gratiam consequendam. Is enim vere claudus existimandus est, qui caligine ac tenebris insipientiae implicatus, et quo tendat ignarus, offensibilibus et caducis gressibus per viam mortis incedit. Item labes et maculas inquinatorum corporum repurgavit, non exigua immortalis potentiae opera: verum id portendebat natos, doctrina ejus purificatura esset eruditione justitiae. Leprosi enim vere atque elephantiaci debent haberi, quos vel infinitae cupiditates ad scelera, vel insatiabiles voluptates ad flagitia compellunt, et dedecorum maculis inustos labe afficiunt seterna. iacentia mortuorum corpora erexit eosque nominibus suis inclamatos a morte reuocauit. quid congruentius deo? quid miraculo dignius omnium saeculorum quam decursam uitam re
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq accenus us illa celestis oꝑata est S
declarabat breui fore et qui erant ueritatis ex¬
ptes et audirent et incelligerent diuinas dei uo-¬
ces. uere enĩ surdos dix̾is qui celestia et uera
tentia s non erat huic uirtuti alia significatõ
que ostende̾t mox futurum ut reꝵ celestiũ nuꝑ
ignari ꝑcepta sapĩe discipłma de deo et u̾itate
dissererent nam qui rõnem duunitatis ignorat
is uere elingius et mutus est. licz oĩm distertissi¬
mus lingua enĩ cum uerum loqui ceꝑit idẽ iuir¬
tutem maiestatem ꝙ dei singularis int̾pretari
cum demũ officio nature sue fungitur qͥ in dm̃
aũ falsa loquitur musti suo non est et ideo in-¬
fans fit. inc̃e est qui diuina ꝓloqui non potest¬
¶ Pedes quoq claudoꝵ ed officium gradi uel eri-¬
di reformant laudabilis diuini oꝑis fortitudo.s
figura id continebat ꝙ cohibitis errorib inte

Expanded text:
non utique hactenus uis illa caelestis operata est: sed non utique hactenus uis illa caelestis operata est: sed declarabat breui fore ut qui erant ueritatis expertes, et audirent et intellegerent diuinas dei uoces. uere enim surdos dixeris qui caelestia et uera tentia: sed inerat huic uirtuti alia significatio, quae ostenderet mox futurum ut rerum caelestium nuper ignari percepta sapientiae disciplina de deo et ueritate dissererent. nam qui rationem diuinitatis ignorat, is uere elinguis et mutus est, licet sit omnium disertissimus. lingua enim cum uerum loqui coeperit id est uirtutem maiestatemque dei singularis interpretari, tum demum officio naturae suae fungituautem falsa loquitur, in usu suo non est; et ideo infans sit necesse est, qui divina proloqui non potest. Pedes quoque claudorum ad officium gradiendi reformavit laudabilis divini operis fortitudo: sed figura id continebat; quod cohibitis erroribus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ixi de humilitate et fragilitate et passione¬
Qur hec deus subire maluerit ñic ipĩus crucio
ratio reddenda est et us enarranda quid sũmus
a pͥncipio disposu̾it. et ꝙ̃admodum cũctaq gesta
sunt ordinauerit non tantum diuinatio ꝓpharũ
que in xp̃m uerta p̾cessit s eciam rtio ip̃ius pas¬
sionis docet quicũq enĩ passus est non fuerunt
mania ẜ hũerunt figuram et signisicãtõnem ciã
magnam. sic̃ et̾. diuina illa oꝑa que fecit quoꝵ
ius et potentia ualebat quidem in p̾sens s decla-¬
rabat aliquid̃ in futurum. ¶ Apuit cecoꝵ lumĩc
celestis uirtus et non udentib reddidit et hoc
facto significabat fore ut conu̾sus ad geñs que
dm̃i nestiebant insipientium pectora illuĩaret luce
sapĩe et ad u̾tatem contemplandam ocło̾s cordis
apiret ne re cum ceci sunt qui celestia non iuden¬
tes et tenebris ignorantie circũ fusi terrena et
fragilia uenerantur. Pacefecis aures surdoꝵ

Expanded text:
ixi de humilitate et fragilitate et passioncur haec deus subire maluerit: nunc ipsius crucis ratio reddenda est et uis enarranda. quid summus pater a principio disposuerit et quemadmodum cuncta quae gesta sunt ordinarit, non tantum diuinatio prophetarum, quae in Christum uera praecessit, sed etiam ratio ipsius passionis docet. quaecumque enim passus est, non fuerunt inania, sed habuerunt figuram et significantiam magnam sicut etiam diuina illa opera quae fecit: quorum uis et potentia ualebat quidem in praesens, sed declarabat aliquid in futurum. aperuit caecorum lumina. caelestis uirtus, lucem non uidentibus reddidisse: sed hoc facto significabat fore ut conuersus ad gentes quae deum nesciebant insipientium pectora inluminaret luce sapientiae et ad ueritatem contemplandam oculos cordis aperiret. uere enim caeci sunt qui caelestia non uidentes et tenebris ignorantiae circumfusi terrena et fragilia uenerantur. patefecit aures surdorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Eracta est infallor magna et difficilis
suscepti opis porcio et marestate celesti sugge¬
rente nobis dicendi facultatem iueteratos
depulmins errores nunc nõ maior nobis ac
difficilior cum ph̃is ꝓpoĩta luctatio est quoꝵ
sũma doctrina et eloquentia quasi moles ali-¬
qua michi opponitur Niam ut illic multitu-
mur. ita hic auctate p̾stantiũ onĩ genere
laudis iuroꝵ Quis autem nestiat plus esse
momienti in pancioribus doctis ꝙͣ in plurib
imꝑitis S non est despandum istos quoq de
sententia deo et iu̾tate ducibus posse depelli
nec tam ꝑtinaces fore arbitror ut clarissimum
solem sains ac patentib oculis udere se negẽt
modo illud uerũ sit qd ip̃i solent profiteri stu-¬
dio iuestigande u̾itatis se teneri. Efficiam
profecto ut quesitam m̾tatem diu et aliquãdo
iuentam ẽẽ credant et humanis ingeniis
mueniri non potusse fateantur

Expanded text:
eracta est igitur ni fallor magna et difficilis suscepti operis portio; et majestate coelesti suggerente nobis dicendi facultatem, inveteratos depulimus errores. Nunc vero major nobis, ac difficilior cum philosophis proposita luctatio est: quorum summa doctrina et eloquentia, quasi moles aliqua mihi opponitur. Nam ut illic  id est,mur; ita hic auctoritate praestantium omni genere laudis virorum. Quis autem nesciat, plus esse momenti in paucioribus doctis, quam in pluribus imperitis? Sed non est desperandum, istos quoque de sententia, Deo ac veritate ducibus, posse depelli: nec tam pertinaces fore arbitror, ut clarissimum solem sanis ac patentibus oculis videre se negent. Modo illud verum sit, quod ipsi solent profiteri, studio investigandae veritatis se teneri, efficiam profecto, ut quaesitam veritatem diu, et aliquando inventam esse credant, et humanis ingeniis inveniri non potuisse fateantur
Abbreviated transcription (Latin):
eam sequitur qm̃ se ip̃e ledit et fugiendo bo¬
na pñtia et appetendo ea que mala sunt sĩ¬
sepe frucꝭ amplioris riam cum liceat nob
iocundissimi frui uoluptatibus none sensu
carere iideamur si malum in humilitate ĩ¬
gestate incontemptu ignomina uiuere ãt
ne uiuere ꝙͥ ẜ dolore cruciari et emori ex
quibus malis nichil amplius asse quanur
quo possit uoluptas omissa pensare si aũt
uirtus malum non est saicitq honeste ꝙ uo
luptates initiostis turpes ꝙ contempinit et
fortiter ꝙ nec dolorem nec mortem timet
ac u̾o morte suscepta ꝙ ulterius bonũ spec¬
tari potest insi eterntas

Expanded text:
eam sequitur, quoniam se ipse laedit et fugiendo boeam sequitur, quoniam se ipse laedit et fugiendo bona praesentia et adpetendo aeque mala sine spe fructus amplioris. nam cum liceat nobis iucundissimis frui uoluptatibus, nonne sensu carere egestate, in contemptu, in ignominia vivere, aut ne vivere quidem, sed dolore cruciari, et mori, ex quibus malis nihil amplius assequamur, quo possit voluptas omissa pensari? Si autem virtus malum non est, facitque honeste, quod voluptates vitiosas turpesque contemnit et fortiter, quod nec dolorem, nec mortem timet,At vero morte suscepta, quod ulterius bonum sperari potest, nisi aeternitas?
Abbreviated transcription (Latin):
leuia sunt ad uitam sublenant quia uica
in sũmo est mors in mio et ut lux cẽ sine
igne non potest. sit uita sine luce. igns igit
elementũ est lucis ac uite unde apparet hoĩez
qui co utitur mortalem sortitum ee conditoe
quia id illi familiari est ꝙ facit uitam nrtus
quoz sola honnini data magno arͦ est ĩmorta¬
les ammas c̃ẽ que non erit secundum. nã si
amma extingit᷑ huic enm pñti uite nocet nã
uita ista terrena quam ꝯmẽm eum nuitio
ammalibus ducimur et uoluptatem expetit
cuiꝰ fructibus uariis ac suanibus delectatur
et dolorem fugit cuiꝰ asperitas naturã uiuen¬
cium acerbis sensibus ledit et ad mortem pro¬
ducere nititur que dissoluit aĩantem si g̾ uirtꝰ
et ꝓhib hus bonis hominem q naturalr̃ appetũ¬
tur et ad sustinenda mala impellit que natu¬
ralit̾ fugiuntur gͥ malum est uirtus et ini-¬
mita nature stultumq iudicare ncc̃e est q̃

Expanded text:
leuia sunt, ad uitam subleuant, quia uita leuia sunt, ad uitam subleuant, quia uita in summo est, mors in imo. et ut lux esse sine igni non potest, sic uita sine luce. ignis igitur elementum est lucis ac uitae: unde apparet hominem qui eo utitur, immortalem sortitum esse condicionem, quia id illi familiare est quod facit uitam. uirtus quoque soli homini data magno argumento est inmortales animas esse. quae non erit secundum naturam, si anima extinguitur; huic enim praesenti uitae nocet. nam uita ista terrena, quam communem cum mutis animalibus ducimus, et uoluptatem expetit, cuius fructibus uariis ac suauibus delectatur, et dolorem fugit, cuius asperitas naturam uiuentium acerbis sensibus laedit et ad mortem perducere nititur, quae dissoluit animantem. si ergo uirtus et prohibet iis bonis hominem quae naturaliter adpetuntur et ad sustinenda mala inpellit quae naturaliter fugiuntur, ergo malum est uirtus et inimica naturae stultumque iudicari necesse est qui
Abbreviated transcription (Latin):
tempta humilitate terre ad altũ intit᷑ quia
sentit sũmũ bonũ in sũmo cẽ sibi querendũ
meniorq conditois sue quia deus illũ fecit
eximũ ad artificẽ suum spectet quam specta¬
tionem Crismegistus grecũ rectissime nomi-¬
nant. que in nutis ammalibus nulla est
dum aũt sapĩa que soli hoĩ data est nichil
aliud sic ꝙͣ notitia dei app ammam nõ ĩtire¬
neq dissolui ẜ man̾e̾ insempit̾uũ quia dñi qͥ
sempiternus est et querit et diligunt mp̃a el¬
gente natura senciens uel unde orta sit ul
tur. Nam cum rectum natura hiis duobus
elementisq repugnantia sibi atq nimita
sunt. Constet igitur et qͣua quoꝵ. alt̾um celo
alteꝵ terre astribit᷑ Cet̾e ammantes que terre¬
na sunt emortalesq terreno et graui utũt
elemento. homo solus ignem in usu hẽt qd
est elementũ leue sublime celeste ca u̾o que
pouderosa sunt ad mortem depnũt. Et que

Expanded text:
tempta humilitate terrae ad altum nititur, quia tempta humilitate terrae ad altum nititur, quia sentit summum bonum in summo sibi esse quaerendum memorque condicionis suae, qua deus illum fecit eximium, ad artificem suum spectat? quam spectationem Trismegistus θεοπτίαν rectissime nominauit: quae in mutis animalibus nulla est. cum autem sapientia, quae soli homini data est, nihil aliut sit quam notitia dei, apparet animam non inteneque dissolui, sed manere in sempiternum, quia deum, qui sempiternus est, et quaerit et diligit, ipsa cogente natura sentiens uel unde orta sit uel tur. nam cum rerum natura his duobus elementis, quae repugnantia sibi atque inimica sunt, constet, igni et aqua, quorum alterum caelo, alterum terrae adscribitur, ceterae animantes quia terrenae mortalesque sunt, terreno et graui utuntur elemento, homo solus ignem in usu habet, quod est elementum leue sublime caeleste. ea uero quae ponderosa sunt, ad mortem deprimunt, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
num facile est comprehende̾ quẽ admodum
iugeat sñ corꝑe ꝙ si deos eẽ credunt qui si
sunt aĩe utiq sunt exꝑtes corpoꝵ ncce est
humanas h aĩas eadem rõne subsist̾e qͦmã
ex ip̃a ratione et prudentia intelligitur esse
quedam in homine ac deo similitudo demq
est ex eo eternitatem amme posse dmosti qr
nullum sit aliud aminal ꝙ hẽat notitiam
aliquam dei religioq sit pene sola. que hõm̃
discernat amicis Que cum in homĩe solũ
cadit profecto testatur id affectare nos id
ꝓxin futurum an aliquis cum ceterarum
ammantiũ naturam considerau̾it quas ꝓ¬
nis corporibus abiectas in terramq prostͣ¬
tas sũm dei prouidentia effecit ut ex hoc
initelligi possit nichil eas rõms hr̃e cũ celo
pͭ non intellige̾ solum ex om̃ĩb celeste ac
diuinũ ammal eẽ hominem cuiꝰ corpus
ab humo exc̾icatum uultu sublimis statu
rectus originem suam querit et quasi con-¬

Expanded text:
num facile est comprehendere, quemadmodum num facile est comprehendere, quemadmodum vigeat sine corpore? Quod si deos esse credunt, qui si sunt, utique sunt expertes corporum, necesse est, humanas animas eadem ratione subsistere, quoniam ex ipsa ratione ac prudentia intellegitur esse quaedam in homine ac deo similitudo. deniqest, ex eo aeternitatem animae posse dinosci, quia nullum sit aliud animal quod habeat notitiam aliquam dei, religioque sit paene sola quae hominem discernat a mutis: quae cum in hominem solum cadit, profecto testatur id adfectare nos, id od proximum sit futurum. an aliquis cum ceterarum animantium naturam considerauerit, quas pronis corporibus abiectas in terramque prostratas summi dei prouidentia effecit, ut ex hoc intellegi possit nihil eas rationis habere cum caelo, potest non intellegere solum ex omnibus caeleste ac diuinum animal esse hominem, cuius corpus ab humo excitatum, uultus sublimis, status rectus originem suam quaerit et quasi con
Abbreviated transcription (Latin):
intuendus est. cum opera eius p̾clara et mirã-¬
da iuideannus nam illos qui nullum omino
deum eẽ dixerunt nam modo phõs s ne ho¬
mines quidem fuisse dixerum qui mutis si¬
mili solo corpore constiterunt nichil cernent
ammo s ad sensum corporis cuncta referẽtes
qui nichil putabant ẽẽ inisi qui oculis ꝯtue¬
bantur et quia uidebat aut bonis accidere
adusa aut malis prospera fortuito geri oĩa
crediderunt et nacura mundũ non ꝓuidẽtia
constitutũ hanc iam prolapsi sunt ad delira
si est deus et incorꝑalis et inuisibilis et̾iuis¬
est ergo non idcirco int̾eire anmã credibile
est quia non uidetun postꝙͣ recessit a corpore
qm̃ constat ẽẽ aliquid constans et sentiens
ac iugens ꝙ non ueniat sub aspectu at enĩ
difficile est anmo comphende̾ quẽ admodum
possit aĩa retine̾ sensum sine hris ꝑtib corꝑd
in quibus mest officiũ sensiendi quid de deo

Expanded text:
intuendus, cum opera ejus praeclara et miranintuendus, cum opera ejus praeclara et miranda videamus. Nam illos, qui nullum omnino Deum esse dixerunt, non modo philosophos, sed ne homines quidem fuisse dixerim, qui mutis simillimi ex solo corpore constiterunt, nihil omnino cernentes animo, sed ad sensum corporis cuncta referentes, qui nihil putabant esse, nisi quod oculis contuebantur. Et quia videbant aut bonis accidere adversa, aut malis prospera, fortuitu geri omnia crediderunt, et natura mundum, non providentia constitutum. Hinc jam prolapsi sunt ad deliramebantur. Quod si est Deus et incorporalis, et invisibilis, et aeternus; ergo non idcirco interire animam credibile est, quia non videtur, postquam recessit a corpore, quoniam constat esse aliquid sentiens ac vigens, quod non veniat sub aspectum. At enim difficile est animo comprehendere, quemadmodum possit anima retinere sensum sine iis partibus corporis, in quibus inest officium sentiendi. Quid de Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
iis itaq argumentis que nec plato
nec ullus alius inuenit ammaꝵ et̾nitas ꝓba¬
ri ac ꝑspici potest que nos breuit̾ colligenꝰ
qm̃ pperat oratio ad enarrandum iudiciũ
dei maximũ ꝙ in t̾ra ꝓpniquante seculorũ
sine celebrabitur. añ omĩa qm̃ deus ab ho¬
mine uideri nõ põt ne quis tamen ex eoip̃o¬
putaret deum non ẽẽ quia mortalib oculis
non uidetur int̾ cet̾a institutoꝵ suoꝵ mira¬
cula. fecit eciã multa quorũ us quidẽ appa-¬
ret bbã tamen non uidetur sicut est uox
odor uentus ut har reꝵ argumento exem¬
plo eciam domini licet suboculos nõ uenir
de suo tam̃ ineffectu et opibus uel crede c̾ne¬
remus quid noce claruis aut uento fortius
aut odore molentius hec tamẽ cũ ꝑ acrem
feruntur ad sensusq nr̃os ueniũt et eos
potentia sua impellunt non cernũtur acie¬
luminũ s aliis corporis partibus sectuntur
similit deus non aspectu a nobis alio ne fra-¬
gili sensu comp̾hendendꝰ est s mentis oculis

Expanded text:
iis itaque argumentis, quae nec Plato nec ullus alius inuenit, animarum aeternitas probari ac perspici potest: quae nos breuiter colligemus, quoniam properat oratio ad enarrandum iudicium dei maximum, quod in terra propinquante saeculorum fine celebrabitur. ante omnia, quoniam deus ab homine uideri non potest, ne quis tamen ex eo ipputaret Deum non esse, quia mortalibus oculis non videretur, inter caetera institutorum miracula, fecit etiam multa, quorum vis quidem apparet, substantia tamen non videretur, sicut est vox, odor, ventus; ut harum rerum argumento et exemplo, etiam Deum, licet sub oculos non veniret, de sua tamen vi; et effectu, et operibus cerneremus. Quid voce clarius? aut vento fortius? aut odore violentius? Haec tamen, cum per aerem feruntur, ad sensusque nostros veniunt, et eos potentia sua impellunt, non cernuntur acienum: sed aliis corporis partibus sentiuntur. Similiter Deus non aspectu nobis aliove fragili sensu comprehendendus est: sed mentis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ a supp̃mo deo Solum est enĩ ex tot
ammantium gen̾ibus atq naturis p̾nceps
rationis et cogitatoĩs cum ceta sint omma
expertia uides ne hominem ꝙͣuis longe a
u̾itatis notitia remotum tñ qm̃ ymaginem
sapiẽ intuebatur incellexisse non insi a deo
hommem potusse gen̾ari. Et tamen diuĩs
opus est testimoniis ne minus hũana sufficiant
Sibilla hominem dei opus ẽẽ testatur .i. solus ẽ¬

Expanded text:
tum esse a supremo deo. solum est enim ex tot tum esse a supremo deo. solum est enim ex tot animantium generibus atque naturis particeps rationis et cogitationis, cum cetera sint omnia expertia. uidesne hominem quamuis longe a ueritatis notitia remotum tamen, quoniam imaginem sapientiae tuebatur, intellexisse non nisi a deo hominem potuisse generari? sed tamen diuinis opus est testimoniis, ne minus humana sufficiant. Sibylla hominem dei opus esse testatur: ὃς
Abbreviated transcription (Latin):
et sui corporis purgamentis in unũ mixtis obrutꝰ¬
q corruptus moreretur staq nullo modo fieri p̃t
quin ab aliquo fu̾it edutatus insi forte aĩalia
omĩa non e terra nata sunt s ex se creata quod
ut dic̾e̾nt nũꝙͣ illis uenit in mentem. Omnis
igitur illa iatio impossibilis et uana est si cãm
ratio dici p̃t qua id agitur ut nulla sit ratio
Qui enĩ dicit omĩa sua sponte esse nata nich̾q
diuine ꝓuibentie tribuit hic profecto ratiõe
non asẜit sz euertit Ꝙ si neq fieri quiaꝙͣ sine
ratione neq nasci põt apparet ẽẽ diuinam ꝓ¬
iudentiam cuiꝰ est ꝓprium quod dicit᷑ ratio
deus igitur reꝵ om̃i machinator fecit hoĩem
ꝙ cecero ꝙͣuis expers celestium litteraꝵ iundit
tam̃ qui libro de legibus pͥmo hoc idem tradi-¬
dit quod ꝓphe cuius uerba subieci anmal hoc
ꝓuidum sagax multiplex acutum memor ple-¬
num rationis et consilii quem nocamus
hominem p̾clara quadam conditione gen̾a¬

Expanded text:
et sui corporis purgamentis in unum mixtis obrutus corruptasque moreretur? itaque nullo modo fieri potest quin ab aliquo fuerit educatus: nisi forte animalia omnia non tenera nata sunt, sed excreta, quod ut dicerent numquam illis uenit in mentem. omnis igitur illa ratio inpossibilis et uana est, si tamen ratio dici potest qua id agitur, ut nulla sit ratio. qui enim dicit omnia sua sponte esse nata nihilque diuinae prouidentiae tribuit, hic profecto rationem non adserit, sed euertit. quodsi neque fieri quicquam sine ratione neque nasci potest, apparet esse diuinam prouidentiam, cuius est proprium quod dicitur ratio. deus igitur rerum omnium machinator fecit hominem. quod Cicero quamuis expers caelestium litterarum uidit tamen, qui libro de legibus primo hoc idem tradidit quod prophetae. cuius uerba. subieci. animal hoc prouidum sagax multiplex acutum memor plenum ra.tionis et consilii, quem uocamus hominem, praeclara quadam condicione genera
Abbreviated transcription (Latin):
aeris temperies essi equalis que si coustat id arco
esse sacta ut anmalia recens edita uel haberent
alimentum uel non haberent ꝑiculum necesse
autem põt prouide insi deus uideamus tamẽ
an id ip̃m quod iactant fieri potuerit ut hoĩes
nastentur et terra Si consideret aliquis ꝙͣ diu
et quibus modis educetur infans intelliget
ꝓfecto non potuisse terrigenas illos pueros sine
ullo educatore nutriri. fuiss enim necesse cũ¬
plibus mensibus iacere proiectos donec confir-¬
matis neruis moueri se louniqz mutare possẽt
qd iux intra uiiꝰ anni spacium fieri potest
iam inde utrum ne infans in eodem loco et co-¬
dem modo quo effusus est iacere ꝑ multos
menses malu̾it ac non et humore illo terre
quem alimenti gr̃a ministrabat et sui corꝑis¬

Expanded text:
aeris temperies esset aequalis. quae si constat idcirco aeris temperies esset aequalis. quae si constat idcirco esse tacta, ut animalia recens edita uel haberent alimentum uel non haberent periculum, necesseautem potest prouidere nisi deus? uideamus tamen an id ipsum quod dictitant fieri potuerit, ut homines nascerentur e terra. si consideret aliquis quamdiu et quibus modis educetur infans, intelleget profecto non potuisse terrigenas illos pueros sine ullo educatore nutriri. fuit enim necesse conpluribus mensibus iacere proiectos, donec confirmatis neruis mouere se locumque mutare possent: quod uix intra unius anni spatium fieri potest. iam uide utrumne infans eodem loco et eodem modo quo effusus est iacere per multos menses ualuerit ac non et umore illo terrae, quem alimenti gratia ministrabat, et sui cor
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ non sic ꝑmaneat ut ceperit. Mec enĩ sol
et luna et astra tũc non erant aut cũ essent
meatus non habebant ac non diuena modera-¬
cio que cursus eoꝵ temꝑat et gubernat cum
ip̃is simul ceꝑit deuide qd si ita sint ut dicunt
eẽ ꝓuidentiam necesse est et in id ip̃m incidũt
qd maxĩe fuguĩt Rondum enĩ natis anima¬
libus aliquis utiq ꝑuidit ut nasc̾e̾ntur ne
orbis terre deẜtus atq incultus horreret ut
autem de t̾ra sine officio parentum nasti possent
necesse est magna ratõne deinde ꝓuisum ẽẽ ut
humor ille contretus e terra in uarias ymagines
corporum fingeretur. Item ut e fulliculis quibus
tegebantur accepta uiuendi senciendiq ratione
tamꝙͣ ex alua matrũ profunde̾ntur mira inex-¬
plicabilis ꝙ ꝓuisio est. d putenius id quoꝙ casu
accidisse illa certe que secuntur fortuita esse non¬
non possunt ut terra continuo lacte manaret ut

Expanded text:
quod non sic permaneat ut coepit. nec enim sol quod non sic permaneat ut coepit. nec enim sol et luna et astra. tunc non erant aut cum essent, meatus non habeba-ut ac non diuina moderatio, quae cursus eorum temperat et gubernat, cum ipsis simul coeperat. demue, quod si ita sit ut dicunt, esse prouidentiam necesse est, et in id ipsum incidunt quod maxime fugiunt. nondum enim natis animalibus aliquis utique prouidit ut nascerentur, ne orbis terrae desertus atque incultus horreret. ut autem de terra sine officio parentum nasci possent, necesse est magna ratione esse prouisum; deinde ut umor ille concretus e terra in uarias imagines corporum fingeretur, item ut e folliculis quibus tegebantur accepta uiuendi sentiendique ratione tamquam ei aluo matrum profunderentur, mira inextricabilisque prouisio est. sed putemus id quoque casu accidisse, illa certe quae secuntur fortuita. esse non possunt, ut terra continuo lacte manaret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unt certis conu̾siombus celi et astroꝵ moti¬
bus maturitatem quandam extitisse ammaliũ
serendorum staq terram nouam semen genitale¬
retmentem folliculos ex se quosdam in uteroruz
similitudinem protulisse de quib lucrecius Cres¬
cebant nteri terre radicibus apti cosq cũ matu¬
ruissent natura cogente ruptos ammalia ten̾a
profudisse deinde terram ip̃am humore quodã
qui essec lacti similis exuberasse eoqz almmento
amimantes ẽẽ nutritas: Quomodo igit᷑ ium
frigoris aut caloris ferre aut iutare potuer̃t
aut omĩno nasci cum sol exurẽt frigus astrin-¬
get. non erat inquiũt in pͥncipio mũdi hyep̃s
aut estas ẜ ꝑpetua temꝑies et uer equabile Cur
ergo nichil hoꝵ fieri eciam nũc uidemꝰ quia
semel fieri necessarium fuit ut ammalia nas¬
cerentur postꝙͣ nõ ẽẽ ceperunt concessa hiis
facultate genandi et terra pacere desiit et tẽꝑis
conditio nutata est O quã facile est redarguere
mendatia. pͥmũ qd nichil p̃t ẽẽ in hoc mundo

Expanded text:
unt certis conversionibus coeli, et astrorum motibus maturitatem quamdam extitisse animalium serendorum; itaque terram novam, semen genitaretinentem, folliculos ex se quosdam in uterorum similitudinem protulisse, de quibus Lucretius: Crescebant uteri terrae radicibus apti; eosque, cum maturassent, natura cogente ruptos, animalia tenera profudisse. Deinde terram ipsam humore quodam, qui esset lacti similis, exuberasse, eoque alimento animantes esse nutritas. Quomodo igitur vim frigoris aut caloris ferre aut vitare potuerunt, aut omnino nasci, cum sol exureret, frigus astringeret? Non erant, inquiunt, in principio mundi hyems nec aestas, sed perpetua temperies, et ver aequabile. Cur ergo nihil horum fieri etiamnunc videmus? Quia semel, aiunt, fieri necessarium fuit, ut animalia nascerentur; postquam vero esse coeperunt, concessa his facultate gencondicio mutata est. o quam facile est redarguere mendacia! primum, quod nihil potest esse in hoc mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
teneasbitio. Eadem sancte lictere continent. deus
ergo ueri patris officio functus est ip̃e corpus
effinxit ip̃e ammam quam spiranus infudit
illuis est totum quitquid sumus quomodo id
fecit si nos oporteret stire dociussi sicut docuit
cetera que cognitionem nobis et pristini erroris
et ueri lumĩs actulerunt.

Expanded text:
. eadem sanctae litterae continent. deus ergo ueri patris officio functus est, ipse corpus effinxit, ipse animam qua spiramus infudit, illius est totum quidquid sumus. quomodo id fecerit si nos oporteret scire, docuisset, sicut docuit cetera quae cognitionem nobis et pristini erroris et ueri luminis adtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uersis patrib ꝓferuntur. si quidem sp̃t nari-¬
bus ẜmo ex ore ꝓcedit. Magna int̾ hñc dei
ex deo taciti spũs exierunt quia non ad doc¬
trinam dei tradendam s admisteriũ creabãt᷑
Ille u̾o cum sit et ip̃e spũs tñ cum uoce ac

Expanded text:
uersis partibus proferuntur, siquidem spiritus naribus, ore sermo procedit, magna inter hunc dei ex deo taciti spiritus exierunt, quia non ad doctrinam dei tradendam, sed ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac
Abbreviated transcription (Latin):
git p̾cer xp̃m qui cum ẽẽt a pͥncipio filius dei
regenãtus est denuo ẜm carnem que duplex
natiuitas eius magnũ niculit hũanis pecto¬
ribus errorem circũfundit que tenebras eciã
huis qui uere religionis sacramenta retuebãt
s nos id plane dilucide quia monstrabimius
ut amatores sapiencie facilius ac diligenciꝰ¬
instruantur quia uidit dei filium dici non debet
tiñ nefas mente conciꝑe ut estimet ex ꝯmibio
ac ꝑmixione femĩe alicuiꝰ deum procreasse.
ꝙ non facit nsi ammal corꝑale morteq sub¬
iectum deus aũt cum solus sit cui ꝑ mistere
se potuit aut cum ẽẽt tante potestatis ut ꝙͥꝙͥ
uellet effic̾e̾t utiq ad creandum societate alte-¬
rius non indigebat insi forte existimabumuis
dm̃ sicut orpheus putaint et marem ẽẽ et
uimi sexus utriusq qͣi aut ip̃e secum coierit
aut sine coitu non potu̾it procreare s hermes
in eadem fuit opinione cum dicit deum. g̾c᷑.¬

Expanded text:
 Christum. Qui cum esset a principio Filius Dei, regeneratus est denuo secundum carnem: quae duplex nativitas ejus magnum intulit humanis pectoribus errorem, circumfuditque tenebras etiam iis, qui verae Religionis sacramenta retinebant. Sed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligeninstruantur. Qui audit Dei Filium dici, non debet tantum nefas mente concipere, ut existimet, ex connubio ac permistione foeminae alicujus Deum procreasse, quod non facit nisi animal corporale, mortique subjectum. Deus autem, cum solus sit, cui permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, ut quidquid vellet, efficeret, utique ad creandum societate alterius non indigebat: nisi forte existimabimus deum, sicut Orpheus putauit, et marem esse et uim sexus utriusque, quasi aut ipse secum coierit aut sine coitu non potuerit procreare. sed et Hermes in eadem fuit opinione, cum dicit eum
Abbreviated transcription (Latin):
te construxit p̾mũ stire nos ꝯuenit nomẽ
eus ne anglis quidem notum esse qui mo-¬
rantur in celis s ip̃i soli ac deo pat̾ nec a̾t
id publicabitur ut est scĩs lict̾is traditum
ꝙͣ dispoĩto dei fu̾it impleta deinde nec e¬
nunciare posse homĩs ore sic̾ hermes docet

Expanded text:
te construxerit. Primum scire nos convenit, nomen te construxerit. Primum scire nos convenit, nomen ejus ne Angelis quidem notum esse, qui morantur in coelo, sed ipsi soli, ac Deo Patri; nec ante id publicabitur, ut est sanctis litteris traditum, quam dispositio Dei fuerit impleta. Deinde nec enuntiari posse hominis ore; sicut Hermes docet
Abbreviated transcription (Latin):
di. ta. Uidelz ip̃e est dei filius qui ꝑ salomonẽ
sapientissimũ regem dm̃o spũ ꝑlenũ locutꝰ ẽ
eam que sub retim᷑. deus condidit me inicĩ
iaꝵ suaꝵ in oꝑa sua aũt sclm fundauit me
in pͥncipio anteꝙͣ terram face̾t et anteꝙͣ ab¬
issos consticueret pͥusꝙͣ proced̾e̾nt fontes aqͣꝵ
ante om̃s genuit me dñs. fecit regiones et
fines in hĩtabiles sub celo cum ꝑaret celum
aderam illi et cum se cerne̾t suam sedem insuꝑ
uentos fac̾e̾t ualidos nuibes et tñ confirma¬
tos ponebat montes sub celo qñ fortia faciebat
fundamenta terre eram penes illum disponẽs
ego eram cui adgandobat cotidie aũt iocũda¬
bar ante faciem eus cum lecaretur orbe ꝑfec-¬
to Idcicco illum trimegistus. as aaioyꝑ et si-
appellant ꝙ tanta sapĩa et urtute sit instrut¬
tus a deo pr̃e ut et consilio eius et manib
uteretur in fabricatõe mundi.. Capͫ. uiiu
ip̃e tam potens tam deo carus et qd nomẽ
hẽat cuius pͥma natiuitas non mõdo ante

Expanded text:
dei filius, qui per Solomonem sapientissimum regem diuino spiritu plenum locutus est ea quae subiecimus: dominus condidit me initium uiarum suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me: in principio antequam terram faceret et antequam abyssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, ante fines inhabitabiles sub caelo. cum pararet caelum, aderam illi, etcum secerneret suam sedem: cum super uentos faceret ualidas nubes et cum confirmatos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram cui adgaudebat. cottidie autem iucundabar ante faciem eius, cum laetaretur orbe perfecto. idcirco illum Trismegistus δημιουργὸν TOO ppellat, quod tanta sapitus a Deo Patre, ut et consilio ejus, et manibus uteretur in fabricatione mundi. CAPUT VII. Diste tam potens, tam Deo carus, et quod nomen eat, cujus prima nativitas non modo antece
Abbreviated transcription (Latin):
rectius sic necesse est qd plurimi sentiunt ꝙͣ
qd ius Riemo enĩ de se potest recte iudica-¬
re quod nobiles poete statuerunt ita cõparatã
ẽẽ hominũ naturam oĩm aliena ut melius
uideant et diuidicent ꝙͣ sua Cum igitur
omĩa incerta sunt aut om̃ib credendum est
aut nemini. Si nenii sapientes ergo nõ
sunt quia singuli ab om̃ĩb negant᷑ ẽẽ sapiẽ-
ces pereunt i uniusi hoc modo et tamꝙͣ spa-¬
ciace illi poetarũ sic inuicem ingulant ut
nemo ex om̃ib restet. Quod co fit quia
gladium habent scutum non habent Si gͦ
singule secte multaꝵ sectaꝵ iudicio stulticie
conuincũtur. Oñs igitur uane atꝙ manes
reꝑiuncur Ita se ip̃a phĩa consuuit et ꝯficit
ut cum intellige̾t archisilas achadennie con-¬

Expanded text:
rectius sit necesse est quod plurimi sentiunt quam rectius sit necesse est quod plurimi sentiunt quam quod unus. nemo enim de se potest recte iudicare: quod nobilis poeta testatur: itan conparatam esse hominum naturam omnium, aliena ut melius uideant et diiudicent quam sua. cum igitur omnia incerta sint, aut omnibus credendum est aut nemini. si nemini, sapientes ergo non sunt, ques. pereunt igitur uniuersi hoc modo et tamquam Sparti illi poetarum sic inuicem iugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent. si ergo singulae sectae multarum sectarum iudicio stultitiae conuincuntur, omnes igitur uanae atque inanes reperiuntur: ita se ipsa philosophia consumit et conficit. quod cum intellegeret Arcesilas Acade
Abbreviated transcription (Latin):
ecte igitur zenon et stoici opinationem
Repudiarunt opmari emm te scire quod nes¬
cias non est sapientis s temerarii potius ac
stulti Ergo si neq strri quicꝙͣ põt ut socrate ᷤ
docuit. neq opmari oportet ut zeno tota phĩa
sublata est qͥd qd non tantum ab hiis duobꝰ
euertitur qui phie pͥncipes fuerũt s et ab oĩb
ut udeatur sam pridem suis armis ẽẽ cõfec¬
ta. In multas sectas phĩa diuisa est et omnes
uaria sentiunt in qua pomimiꝰ neritatem in
omĩb certe non põt. designemꝰ quaml nẽpe
incetĩs om̃ib sapientia non erit transeamo
ad singulas codem modo quitquid uni dabimꝰ
ceteris anferemus unaqueq enĩ secta omnes
alias eu̾̃tit ut se suaq confirmet nec ulli
alteri sapere concedit ne se decipe fateatur
stulticie accusant. quãcũq laudau̾is ueramq
dixis a phĩs uitupatur ut stilsa. Credamus¬
ne igitur uin se suamq doctrinam landanti an
multis umiꝰ alt̾ius ignorantiam culpantibus

Expanded text:
ecte igitur Zenon ac Stoici opinationem repudiarunt. opinari enim te scire quod nescias non est sapientis, sed temerarii potius ac stulti. ergo si neque sciri quicquam potest, ut Socrates docuit, neque opinari oportet, ut Zenon, tota philosophia sublata est. quid quod non tantum ab his duobus euertitur qui philosophiae principes fuerunt, sed ab omnibus, ut iam uideatur iam pridem suis armis esse confecta? in multas sectas philosophia diuisa est et omnes uaria sentiunt. in qua ponimus ueritatem? in omnibus certe non potest. designemus quamlibet: nempe in ceteris omnibus sapiad singulas: eodem modo, quidquid uni dabimus, caeteris auferemus. Unaquaeque enim secta omnes alias evertit, ut se suaque confirmet; nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere fateatur: stultitiae accusant. Quamcumque laudaveris, veramque dixeris, a philosophis uituperatur ut falsa. credemusne igitur uni se suamque doctrinam laudanti an multis unius alterius ignorantiam culpantibus?
Abbreviated transcription (Latin):
uitq se adu̾sus omẽs Ita conscituit nouam
n̾o philosophendi phĩam. Eo igitur auctore
duo philosophie gen̾a esse ceperunt. unum
illud uetus qd scĩam sibi uendicat. Alteru
nouũ reꝑugnans qd eam detrahit. In huis
duobus gemibus indeo distidium et quasi¬
ciuile bellum sapienciam que distrahi non potest
in qua parte pominus Si natura reꝵ sciri potest
hec cyronum caterua int̾ibit si non põt ueteraui
conficientur si pares fuerint nchilominꝰ peribit
dux omniũ phĩa quia distincta est. Nichil enĩ
potest sine init̾itu sibi eẽ contrariũ. si ut docui
nulla in homine põt cẽ int̾na et ꝓpria sciẽtia
fragilitatem conditoĩs humane archesile manꝰ
unicit sz ne ip̃e quidem stabit quia non potest

Expanded text:
uitque se aduersus omnes: ita constituit nouam non philosophandi philosophiam. eo igitur auctore duo philosophiae genera esse coeperunt, unum illut uetus, quod scientiam sibi uindicat, alterum nouum repugnans, quod eam detrahit. in his duobus generibus uideo discidium et quasiciuile bellum: sapientiam, quae distrahi non potest, in qua parte ponemus? si natura rerum sciri potest, haec tironum caterua interibit; si non potest, ueterani conficientur; si pares fuerint, nihilominus peribit dux omnium philosophia, quia distracta est: nihil enim potest sine interitu sibi esse contrarium. si autem ut docui nulla in honiine potest esse interna et propria scientia ob fragilitatem condicionis humanae, Arcesilae manus uincit. sed n
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi faciunt tanto oꝑe despiciant ne nese
infirmos et suꝑ uacuos et nichil et frustra om̃no
uacos putant. ꝙͥ opinio plerosq ad uicia cõ-¬
pellit riam dum existimant nulli deo nostare
aut post mortem nicħ futiuros totis se libidini-¬
bus addicunt et dum litẽ sibi putant harien-¬
dis uoluptatib scient᷑ incumbunt ꝑ quas im-¬
prudentes in laqueos mortis incurrunt. ig
norant enm qui sit hominis rõ qmͣ si cen̾e
uellent in pͥmis dñm suum agnoscerent uir-¬
tutem iusticiamq sequentur t̾renis fit mẽsis
aĩas suas non substeru̾ent mortiferos libidi¬
num suauitates non appet̾ent. Demq se ip̃os
magin estĩarent acq incellig̾e̾nt plus esse
in homine quam indetur cuiꝰ uim condicõe
q alit̾ non posse retinere uͥ cultum u̾i pen-¬
tis si deposica prauitate susceꝑunt. Equidẽ
sicut oportet de sumͣ rerũ sepe mimo cogitãs
adimirare soleo magestatem dei singularis

Expanded text:
phphinfirmos, et supervacuos, et nihil, et frustra omnino natos putent. Quae opinio plerosque ad vitia compellit. Nam dum existimant, nulli Deo nos esse curae, aut post mortem nihil futuros, totos se libidinibus addicunt, et dum licere sibi putant, hauriendis voluptatibus sitienter incumbunt, per quas imprnorant enim quae sit hominis ratio: quam si tenere uellent, in primis dominum suum agnoscerent, uirtutem iustitiamque sequerentur, terrenis figmentis animas suas non substernum suavitates non appeterent: denique seipsos magni aestimarent, atque intelligerent plus esse in homine, quam videtur, cujus vim conditionemque non aliter possent retinere, nisi cultum veri parentis sui, deposita pravitate, susceperint. Equidem, sicut oportet, de summa rerum saepenumero cogitans, admirari soleo majestatem Dei singularis
Abbreviated transcription (Latin):
Estant abhuc aliqua que ad coarguendas re-
decreui ne modum excedat ea enĩ plemꝰ sunt
exequenda ut omĩb refutatis que iu̾tati indent᷑
obstare homines qui bonoꝵ ignorantia uagãt᷑
it̾ti ad religionem ueram possumus imbuere
nera cognitõem qua nulla est homini iocũdior
uoluptas et erit iam celestis disciplme sapien-¬
cia digiais qui ad cognoscenda cera libens ac ꝑatꝰ
accesserit..
uomam p̾mo libro rliones deorum
narios dissimiles que cultos per
uusam t̾ram consensus hominũ
stulta ꝑsuasione suscepit mortales fuerint. finicti¬
q uita diuine ncc̃itate morte concesẜnt nequa
decepti honñes et p̾mitus deos ẽẽ crediderunt
et postinodum ꝑsuasione inuet̾ata in susceptis
pͣuissimis religionib ꝑsenerauerũt. ¶Gestio enĩ
cõuict᷑ in uanib et hõim impia uanitate detecta
singulario dei asẜere marestatem suscipiens utiliꝰ
et maiꝰ offm̃ reuocandi honnẽs a pͣuis ⁊ tinerib
et in gra secum ip̃os reducendi ne se ut quidem

Expanded text:
estant adhuc aliqua quae ad coarguendas relidecreui, ne modum excedat. ea enim plenius sunt exequenda, ut ommbus refutatis quae ueritati uidentur obstare homines qui bonorum ignorantia uagantur incerti ad religionem ueram possimus inbuere. ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus accesserit. uam primo libro religiones deorum quorum uarios dissimilesque cultus per uniuersam terram consensus hominum stulta persuasione suscepit, mortales fuerint functique uita diuinae necessitati morte concesserint, tadecepti homines et primitus deos esse crediderint et postmodum persuasione inueterata in susceptis prauissime religionibus perseuerauerint. gestio enim conuictis inanus et hominum inpia uanitate detecta singularis dei adserere maiestatem, suscipiens utilius et maius officium reuocandi homines a prauis itineribus et in gratiam secum ipsos reducendi, ne se, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
cum adu̾sario sũma uriũ contentõe depugno
ut uirtus mea pariat mͥ noluptatem cuius
expers sum necesse est si uictus abscestero. ab
hus ergo sapere distannus quos a pecudimius
ac belluis non sententia s lingna disteruit pͥ-¬
nationem doloris sũmũ bonũ putare nõ pla-
ne ꝑipateticoꝵ aut stoicoꝵ s cinicoꝵ phorũ
est. Quis enim non intelligit ab egrotis et
maliquo dolore positis ẽẽ hoc disputatum. Qͥd
tam ridiculum ꝙͣ id hr̃e pro sũmo bono quod
medicus possit dare dolendum est ergo ut fru¬
amur bono et quidem grant̾ ac sepe ut sit
postea non dolore iocundius miẜsiius est igi
qui nũꝙͣ doluit quia bono caret quem nos fe¬
licissimũ putabannus quia malo caruit ab
hac nanitate non longe abfuit qui om̃no nͥl
delere sũmũ bonum dixit nam p̾ter qd̾ ome
anmal doloris est fugiens. Quis põt sibi hoc

Expanded text:
cum aduersario summa uirium contentione depugno, cum aduersario summa uirium contentione depugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus abscessero’. ab his ergo sapere discamus, quos a pecudibus ac beluis non sententia, sed lingua discernit? priuationem doloris summum bonum putare non plane Peripateticorum aut Stoest. Quis enim non intelligat ab aegrotis et in aliquo dolore positis esse hoc disputatum? Quid tam ridiculum, quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? Dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem graviter ac saepe, ut sit postea, non dolere, jucundius. Miserrimus est igitur, qui nunquam doluit; quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. Ab hac vanitate non longe abfuit, qui, omnino nihil dolere, summum bonum dixit. Nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non fuisse Sit enu uixit ut nichil int̾ eum
pecudemq distaret insi unũ qd loquebatur qd¬
si asmo aut sui aut cani facultas loquendi
tribuatur querasq ab hiis quid sibi uelint
cum femmas tam rapide consectantur ut
uix diuelli queant cibos eciam potũq negli-¬
gant cur aut alios mares molent̾ abigant
aut ne uicti quidem absistant. s a forcioribus
sepe contriti eo magis insectentur Cur nec
ymbres nec frigora ꝑtimestant laborem susci¬
piant ꝑiculum non recusent. Quid aliud res¬
pondebunt nisi sũmũ bonũ esse corporis uo¬
luptatem eam se appet̾e ut efficiantur sua¬
iussimis sensibus eosq ẽẽ tanti ut assequendorũ
causa nec laborem sibi ullum nec uulna̾ nec mor¬
tem ip̃am recusandam putent ab hus ne igitur
p̾cepta uiuendi petemus qui hoc quidem sentiũt
Cyrenei dicunt iurtutem ip̃am ex eo esse lan¬
dandam qd sit efficiens uoluptatis uerum ĩquit
obsenus cainis et sus ille luculentus nam ideo

Expanded text:
non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, cur aut alios mares uiolenter abigant aut ne uicti quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti eo magis insectentur, cur nec imbres nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent, quid aliut respondebunt nisi summum bonum esse corporis uoluptatem? eam se adpetere, ut adficiantur suauissimis sensibus eosque esse tanti, ut adsequendorum causa nec laborem sibi ullum nec uulnera nec mortem ipsam recusandam putent. ab hisne igitur praecepta uiuendi petemus, qui hoc idem sentiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex eo esse laudandam, quod sit efficiens uoluptatis. \'uero\' inquit obscenus canis aut sus ille lutulentus; \'nam ideo