comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis ⁊ ymago bonitatis illius. Et tom
sit una onma potest:⁊ ꝑmanens in se omĩa
umouat. Et ꝑ nationes in animas sanctas
se transfert Amicos dei ⁊ ꝓphetas constitint.
sleminem enim diligit deus nia eum qi ꝯ¬
sapiencia inhabitat. Est enim hec speciosior
sole. ⁊ suꝑ omnem stellaꝵ dispositionem. u¬
ci comꝑata inuenito prior. Illi enmsuc¬
cedit uox. sapł̃am autẽ nõ uincit malicia.
ttingit ergo a fine usq ad finem for¬
titer ⁊ dispoint omma suaiter. Hac

Expanded text:
atis et imago bonitatis illius et cum sit una omnia potest et permanens in se omnia innovat et per nationes in animas sanctas se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui csapientia inhabitat est enim haec speciosior sole et super omnem stellarum dispositionem luci conparata invenitur prior illi enim succedit nox sapientiam autem non vincit malitia adtingit enim a fine usque ad finem fortiter et d
Abbreviated transcription (Latin):
occupat qui se concupiscunt illis se priorem o¬
stendat. Qui de luce uigilauerit ad illam non
laborabit assidentem autem illam forib suis ĩ¬
ueniet. Cõgita ergo de illa sensus est consumma¬
tus. ⁊ qui iugilauerit ꝓpter illam cito erit secͦus.
Qm̃ dignos se ipsa cituit querens.⁊ in uiis
suis ostendit se illis hylariter. ⁊ i omni ꝓuidẽ¬
cia occurret illis. Inicium enim illius uerissĩa¬
est discipline concupiscencia. Cara ergo discipli¬
ne diectio est. ⁊ dilectio custodia legum illius est
Custoditio autem legum consummatio incor¬
ruptionis eft̾. Incorruptio autem facit esse ꝑgti¬
mum deo. Concupiscentia itaq sapiencie dedu¬
cet ad regnum ꝑpetuum. Si ergo delectamini ĩ¬
sedib ⁊ sceptris. O reges populi diligite sapienci¬
am ut imꝑpetuum regnietis. Diligite lumen
sapientie omnes qui preestis populis. Quid¬

Expanded text:
ut illis se prior ostendat qui de luce vigilaverit ad illam non laborabit adsidentem enim illam foribus suis inveniet cogitare ergo de illa sensus est consummatus et qui vigilaverit propter illam cito erit securus quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in viis ostendit se illis hilariter et in omni providentia occurrit illis iniest disciplinae concupiscentia. Cura ergo disciplinae, dilectio est; et dilectio, custodia legum illius est; custoditio autem legum consummatio incorruptionis est; incorruptio autem facit esse proximum Deo. Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regna perpetua. Si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis cum ea. Diligite lumen sapientiae, omnes qui praeestis populis
Abbreviated transcription (Latin):
lit nobis. Transierunt omnia tanquam
umbra ⁊ tangnam nuncius precuirens
⁊ tanquam nauis que transit fluctu antẽ
aquam. Quius com preterierit non est ue¬
stigium inuenire neq senntam carine illiꝰ
in fluctib Aut aius que transuolat inae¬
re.Nullum inuenitur argumentum itrne¬
ris illius. Si tantum sonitus alaꝵ uerbe¬
rans leuem uentum ⁊ scindens ꝑtim iti¬
neris aerem. Commotis alis transuolaũ
⁊ post hoc nullum signum iuenitur iti¬
neris illius. Nut tanquam saguta emis¬
sa in locum destinatum. Siuisus aer con¬
tinuo in se reclusus est. ut ignoretur transi¬
tus illius. Sic ⁊ nos nati continuo desinimꝰ
esse. ⁊ iuitutis quidem nullum signum ua
lummus ostendere. In malignitate autem no¬
sita consumpfiifurtus. Talia dixerunt in ĩ
quasi lanugo est que a uento tollitur ⁊ tã¬
⁊ tanquam fumus qui auento diffusus est.
⁊ tanquam memoria hospitis unius dieip̾¬

Expanded text:
quam umbra et tamquam nuntius percurrens et tamquam navis quae pertransit fluctuantem aquam cuius cum praeterierit non est vestigium invenire neque semitam carinae illius in fluctibus aut avis quae transvolat in aere nullum invenitur argumentum itineris illius sed tantum sonitus est alarum verberans levem ventum et scindens per vim itineris aerem commotis alis transvolavit et post hoc nullum signum invenitur itineris illius aut tamquam sagittae emissae in locum destinatum divisus aer continuo in se reclusus est ut ignoretur transitus illius sic et nos nati continuo desivimus esse et virtutis quiluimus ostendere; in malignitate nostra consumpti sumus. Talia dixerunt in infanquam lanugo est, quae a vento tollitur; et tan tanquam fumus, qui a vento diffusus est, et tanquam memoria hospitis unus diei pr
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ mater est. Qm̃ sine sictione didici ⁊ sine
mindia commninico. ⁊ honestatem illus non
abscondoꝰ. Infinitus enim thesaurus est homi¬
nib. quo qui usi sunt ꝑticipes facti sunt amti¬
cicie dei ꝓpter discipline dona commendati Ili¬
chi autem dedit deus discere ex sententia ⁊
presumere digna hoꝵ que michi dantur qm̃
iꝑse sapiencie dux est. ⁊ sapientum emendator
In manu enim illius ⁊ nos sermones nostri ⁊
se enim de dit michi hoꝵ que sunt ueram scien
ciam. ut sciam dispositionem orbis terraꝵ. ⁊ uir¬
tutem elementoꝵ micium ⁊ consummationẽ
⁊ medietatem tempoꝵ. Uicissitudinum ꝑmuta¬
tiones:⁊ consummationes tempoꝵ. anni cursꝰ
ras bestiaꝵ iumentoꝵ ⁊ cogitationes hoĩm.
Differencias nrgultoꝵ. ⁊ uirtutes radicum ⁊
quecunq sunt absconsa ⁊ inꝑnisa didici. Oi¬
um enim artifex docuit me sapiencia. Est e¬
nim in illa specie intelligencie sanctus. młti¬
plex. unicus. subtilis. modestus. diseitus. mo¬

Expanded text:
mater est quam sine fictione didici et sine invidia communico et honestatem illius non abscondo infinitus enim thesaurus est hominibus quod qui usi sunt participes facti sunt amicitiae Dei propter disciplinae dona commendati mihi autem det Deus dicere ex sententia et praesumere digna horum quae dantur quoniam ipse et sapientiae dux est et sapientium emendator in manu enim illius et nos et sermones nostri et se enim dedit mihi omnium quae sunt scientiam veram, ut sciam dispositionem orbis terrarum, et virtutem elementorum; initium et consummationem et medietatem temporum, vicissitudinum permutationes, et consummationes temporum, morum iones hominum, differencias virgultorum et virtutes radicum et quecumque sunt absconsa et improvisa didici. Omnium enim artifex docuit me sapiencia. Est enim in illa spiritus intelligencie sanctus, multiplex, unicus, subtilis, modestus, discretus, mo
Abbreviated transcription (Latin):
Populi autem uidentes ⁊ non intelligentes
nec ponentes in precordiis talia. qm̃ graciade
⁊ misericordia est in sanctos dei. ⁊ respectus su
ꝑ electos illius. Condempnat autem instus
mortuus uiuos impios ⁊uiuentus scelerius
comsummata longam uitam miusti. Uidebũt
emm infaiẽ sapientis ⁊ non intelligent qui
cogitauerit de illo deuo ⁊ quare imminerit
illum dominus. uidebunt enim ⁊ contemp¬
nent eumꝰ. Iuos autem dominus irridebit. Et
erunt post hec decidentes sine honore. ⁊ in contu¬
melia inter mortuos imꝑpetuum. Qm̃ disrũ¬

Expanded text:
Populi autem videntes et non intelligentes, nec ponentes in praecordiis talia, quoniam gratia Dei et misericordia est in sanctos illius. Nequaqu legitur: Condemnat autem justus mortuus viventes impios, et juventus celerius consummata longam vitam injusti. Videbunt enim finem sapientis, et non intelligent quid cogitaverit de illo Deus, et quare munierit illum Dominus. Videbunt enim ut contemnat eum; illos autem Dominus irridebit. Et erunt posthaec decedentes sine honore: et in contumelia inter mortuos in perpetuum .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓremium uincens. Nultigena autem impio¬
rũ multitudo non et utilis erit ⁊ adulterine
plantationss non dabunt radices altas: necsti
bue firmamentum collocabunt ⁊ si in ramios
mi inconsummati ⁊ fructus illoꝵ inutiles ⁊ a¬
cerbi ad manducandum ⁊ ad nichilum apti. Ex
muiquis enm omnes filiis qui nascentur testeᷤ
sunt nequicie aduersus pentes in interrogatõ¬
ne sua. Iustus autem si morte preocupatus fu¬
erit in resugerio erit. Senectus est enm ue¬
nerabilis non duiturna. n numero annoꝵ¬

Expanded text:
praemium vincens multigena autem impiopraemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis mi inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim venerabilis est non diuturna neque numero anno
Abbreviated transcription (Latin):
mam felix est sterilis ⁊ in quo inquinata: que
nestunt thoꝵ in delicto. Sabebit fructum m
respectione animaꝵ tuaꝵ ⁊ spado qui non oꝑatꝰ
est ꝑ manus suas mniquitatem nec cogitauit
aduersus dominum neq uissima. Sabitur enĩ
illi fidei donꝑm electum ⁊ sors in templo dei ac¬
ceptissima. Honoꝵ enĩ laboꝵ gloriosus est stu¬
ctus ⁊ que non concidat radix sapiencie. Eilii
autem adulteroꝵ in consummnatione erunt.
⁊t ab iniquo thoro semen exterminabitur. Et
siquidem longe uite erunt in nichilum cõ¬
putabuntur. ⁊ sine honore erit nouuissima se¬
nectus iloꝵ. Et si celerius defuacti fuerint
non habebunt sꝑem nec in die agnitionis al¬
loqutõem. Natõnes enĩ miq dire sũt ꝯsũmatõ¬
cdaritateᷤ. immortalis enim estemoria
ilius. qm̃ ⁊ apud deum nota est lapad homi¬
nes. Com enum est imitantur illam ⁊ deside¬
rant eam. cõm se edixcerit ⁊ imꝑpetuum coro¬
nata trumphatͦ In comquinatoꝵ cetamus

Expanded text:
rilis et incoinquinata quae nescit thorum in delicto! habebit fructum in dilectione animae. et spado qui non est operatus per manus iniquitatem nec cogitauit aduersus dominum nequissima. dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo dei oceptissima bonorum enim laborum gloriosus est fructus et quae non concidat radix sapientiae filii autem adulterorum inconsummati erunt et ab iniquo toro semen exterminabitur et si quidem longae vitae erunt in nihilum conputabuntur et sine honore erit novissima senectus illorum et si celerius defuncti fuerint non habebunt spem nec in die agnitionis adlocutionem nationis enim iniquae dirae sunt consummatidicens: Immortalis enim est memoria illius, quoniam apud Deum nota est, et apud homines . Cum praesens est imitantur illam; et desiderant eam cum se eduxerit, et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum
Abbreviated transcription (Latin):
ei poterit indicare. a abor stultoꝵ asfliget eos
qui nesciunt in urbem ꝑgere. ue tibi terra cꝰ
rex puer est.⁊ cuius principes mane comedt.
Beata terra cuius rex nobilio est. ⁊ tuius pͥn¬
cipes uescuntur in tempore suo ad reficiend̾
⁊ non ad licuriam. In pigricũs humiliabit᷑
contignatio ⁊ in infrmitate manuum ꝑstil¬
labit domus. In risu faciunt panem ⁊ uinũ¬

Expanded text:
adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitur contignatio et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinu
Abbreviated transcription (Latin):
ouium que ascenderunt de lauachro. Onmis
gemellis fet. l ⁊ sterilis non est in eis. Sicut
corite mali punici. sic gene tue absq oculis tu.¬
is. Segaginta sunt regine: t octoginta concu¬
bine: ⁊ adolescentulaz non est numerus. Una
est columba mea ꝑfecta mẽa. Una est mat̾ fue
electa gemtricis sue. uiderunt eam filie ⁊ beatis¬
simam predicauerunt regnie ⁊ concubine ⁊

Expanded text:
o. Omnes gemellis foetibus, et sterilis non est in eis. Sicut cortex mali punici, sic genae tuae, absque oculis tuis. Sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae, et adolescentularum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea, una est matris suae, electa genitrici suae. Viderunt illam filiae, et beatissimam
Abbreviated transcription (Latin):
cte sunt lote. ⁊ resident iuxta fiuenta plenissã
Gene illius sicut areole aomatum. consite a
pignientaris L abia eius. labia distillancias
mam mitram. Ilanus illus toenatices auree
plene iacinctis uenter eius eburnosus distẽ¬
ctus saphyris. Crura ilius columpne mar¬
moree que fundate funt suꝑ bases aureas. Sipe¬
cies eius ut libam. electus ut cedri. Guttur
illius suauissimũ. ⁊ totus desiderabilis. Talis
dilectus meus. ⁊ iste est amicus meus filie ie
rima mulietum: Quo declinauit dilectus tu¬
us ⁊ queremus eum tecum:
in orchis ⁊ lilia colligat. Eg̃o dilecto meo ⁊ dile¬
ctus meus michi qui pascitur inter lilia.Pul¬
chra es amica mea. suauis ⁊ decora sicut ieru¬
salem terribilis ut castroꝵ acies ordinata A¬
uerte oculos tuos a me. q ipsi aduolare me

Expanded text:
sunt lotae et resident iuxta fluenta plenissima genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis labia eius lilia distillantia murram primam manus illius tornatiles aureae plenae hyacinthis venter eius eburneus distinctus sapphyris crura illius columnae marmoreae quae fundatae sunt super bases aureas species eius ut Libani electus ut cedri guttur illius suavissimum et totus desiderabilis talis est dilectus meus et iste est amicus meus filiae rima mulierum? quo declinavit dilectus tuus: et quaeremus eum tecum? in hortis, et lilia colligat. Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi, qui pascitur inter lilia. Pulchra es, amica mea, suavis, et decora sicut Jerusalem: terribilis ut castrorum acies ordinata. Averte ocu
Abbreviated transcription (Latin):
karitatem. nec flummna obruent illam. Si de¬
derit homo omnem substanciam domno sue
ꝓ dilectõne quasi nichil despiciet eam. Soror
Si murus est edificemus suꝑ eum ꝓpugna¬
cula argentea. si ostium est compingamus
illud tabulis cedrinis. Ego murus ⁊ ubera

Expanded text:
ec flumina obruent illam. Si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nil despiciet eam. Soror Si murus est, aedificemus super eum propugnacula argentea. Si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nec inferoꝵ regnum in terra. Iusticia enĩ¬
acquisitio . Impii auten manib ⁊ uerbis accef¬
sierunt illam. ⁊ estimantes illam amicam defin¬
xerunt ⁊ responsiones posuerunt ad illam q̃m¬
morte digni sunt qui sunt ex patre illius.

Expanded text:
 nec inferorum regnum in terra viventium. Juacquisitio. Impii autem verbis et manibus accerserunt illam: estimantes illam amicam defluxerunt. Et sponsionem posuerunt super illam: quoniam digni sunt quia sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc est sors nostra. Opprimamus paupeni
uistum ⁊ non ꝓcamus uidue nec ueterem
reuereamur canos multi temꝑis. Sit autei
fortitudo nostra lex iusticie. Qirtonueniamus
ergo iustum qm̃ inutilis est nobis ⁊ contra¬
rius est oꝑib nostris ⁊ imꝑperat nolis peccata
legis ⁊ diffaiat in nos pectata discipline m̃e
ꝓmittit se scienciam dei habere ⁊ filium de se
nominat. Lactus est nobis in tradutõnen¬
cogitationum nostrar. Gr̃aus est nob̾ ⁊ ad
uidendum qm̃ dissimilis est aliis uita illi ⁊
immutate sunt ie eus. Tãnquam nuga¬
ces estimati sumus ab illo ⁊ abstinet se a ui¬
is nostris tanquam ab immundiciis ⁊ p̾¬
feit nouissima iustoꝵ ⁊ gloriatur se patrem
habere deum. uideamus ergo si sermones illi
ueri sunt ⁊ temꝑtemus que uentura sunt
illi ⁊sciemus que erunt nouissima illius.
Si enim est uerus filius dei suscipiet illum.
⁊liberabit illum de manib contrarioꝵ. Con¬
tumelia ⁊ tormento interrogemus eumuͣ

Expanded text:
et haec est sors opprimamus pauperem iustum et non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod iergo iustumquia inutilis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis peccata legis, diffamat in nos peccata disciplinae nostrae, promittit scientiam dei se habere et filium dei se nominat. um nostrarum. Gravis est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est aliis vita illius, et immutatae sunt viae ejus. Tanquam nugaces aestimati sumus ab illo, et abstinet se a viis nostris tanquam ab immunditiis, et praefert novissima justorum, et gloriatur patrem se Deum habere. Videamus ergo si sermones illius veri sunt, et tentemus quae ventura sunt illi, et sciemus quae erunt novissima illius. Si enim est verus Dei Filius, suscipiet illum, et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et torment
Abbreviated transcription (Latin):
inte nostre ⁊ non est tesrigerium in fine homi¬
nis ⁊ non est qui agnitus sit reuersus ab infe¬
tis. Quia ex nichilo nati sumus ⁊ flatus est.¬
⁊ post hec erimus tanquam si non fuerimꝰ
qr extinctis cinis erit corpus nostrum ⁊ spi¬
ritus disfundetur tanguam mollis aer. Et̃
transiet uita nostra tanquam nestigia nu¬
bis. ⁊ sicut nebula dissoluetur que effugata est
a radiis solis ła calore illius aggrauata ⁊ nom̃

Expanded text:
fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis. Quia ex nichilo nati sumus et post hec erimus tamquam si non fuerimusQuia extincta cinis erit corpus nostrum, et spiritus diffundetur tamquam mollis aer. Et transiet vita nostra tamquam vestigium nubis et sicut nebula dissolvetur, que effugata est a radiis solis et a calore illius aggravata. Et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
eniat dilectus meus in orchum suumũ
comedat fructus pomoꝵ suoꝵ. ueni in or¬
thum meum soror mea sponsa messui murrã
meam cum aromatib meis. Comedi fauũ
cum melle meo. Bibi uinum meum cum
lacte meo. Cõmedite amici ⁊ bibite ⁊ mebria¬
mini karissimi. Ego dormio ⁊ cor meum ingi¬
lat. uox dilecti mei pulsantis ꝑi michi soror
mea. amica mea. columba mea. qr caput meũ

Expanded text:
eniat dilectus meus in hortum suum et comedat fructum pomorum suorum veni in hortum meum soror mea sponsa messui murram meam cum aromatibus meis comedi favum cum melle meo bibi vinum meum cum lacte meo comedite amici bibite et inebriamini carissimi ego dormio et cor meum vigilat vox dilecti mei pulsantis aperi mihi soror mea amica mea columba mea
Abbreviated transcription (Latin):
nulas aureas fatiemus tibi uermicularas argen¬
to. Com ess tex in accubitu suo nardus mea dedit
odorem fuum. Easciculus mure dilectus meus mͥ:
inter ubera mea commorabitur. Botrus qpri di¬
lectus meus michi in uineis engaddi. Ec̃ce tu
pulchia es amica mea ecce tu pulchra oculitui
columbaꝵ. Ecte tu pulcher es oulecte mi ⁊ decernͤ

Expanded text:
s faciemus tibi vermiculatas argento dum esset rex in accubitu suo nardus mea dedit odorem suum fasciculus murrae dilectus meus mihi inter ubera mea commorabitur botrus cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi ecce tu pulchra es amica mea ecce tu pulchra oculi tui columbarum ecce tu pulcher es dilecte mi et decorus
Abbreviated transcription (Latin):
bi. Quam pulchra es ⁊ quam decora. karissima
in deliciis. Statura tua assimilata est palme ⁊
ubera tua lotrix. Diti Alscendam in palmam⁊
apprehendam fiuctus eius. Et erunt ubera
tua sicut botri uinee. ⁊ odor oris tui sicut ma¬
loꝵ. Guttur tuum sicut uinum optimum
Dignum dilecto meo ad potandum labiisq
⁊ dentib uiius ad rummnandum. Ego dilecto
meo ⁊ ad me conuersio eius. uem dilecte mie¬
grediamur magrum. commoremr in uilł.¬
silane surgarus ad uineam. dideamus si flo¬
ruerit uinea. Si flores fractus ꝑtutiunt. Si

Expanded text:
am decora carissima in deliciis statura tua adsimilata est palmae et ubera tua botris dixi ascendam in palmam adprehendam fructus eius et erunt ubera tua sicut botri vineae et odor oris tui sicut malorum guttur tuum sicut vinum optimum dignum dilecto meo ad potandum labiisque et dentibus illius ruminandum ego dilecto meo et ad me conversio eius veni dilecte mi egrediamur in agrum commoremur in villis mane surgamus ad vineas videamus si floruit vinea si flores fructus parturiunt si
Abbreviated transcription (Latin):
ta aurea. ⁊ contheratur ydria suꝑ fontẽ.
⁊confringatur rota suꝑ cisternam. ⁊ reu̾ta¬
tur pulius in terram suam unde erat ⁊
spiritus redeat ad deum qui dedit illum.
Uanitas uanitatum  dixit ecclesiastes¬
⁊ omina uanitas. Cõmq esset sapientissi¬
mnus ecclesiastes docuit populum tenarra¬
uit que fecerat.: ⁊inuestigans composint
ꝑatolas multas. Que sunt uerba utilia ⁊ ꝯ¬

Expanded text:
a aurea: Et conteratur hydria super fontem, et confringatur tota super cisternam: Et revertatur pulvis in terram suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc
ferme qͥn¬
quennio com
adhuc rome essẽ
⁊ ecclesiastem sancte
blesille legerem ut
eam ad contemptũ
uocarem ⁊ omme qd̃
in mundo cerneret putaret esse ꝓ nichils o¬
gatum ab ea ut in morem commentarioli ob̃¬
cura queq dissererem ut absq me posset in¬
telligere que legebatͦ Itaq qm̃ in ꝓcinctu no¬
stri oꝑis subita morte substracta est:⁊ ud me¬
ruimus oꝑa illa ⁊ eustochium talem uite¬
nostre habere consortem tantoe uulnere t̃t
ꝑcussis obmutu. Nuric in bethleem positus
angustiore indes tiuitate ⁊ illius memorie
⁊ obis reddo quod debeo hoc breuiter amo¬
nens quod nullius auctoritatem sequtꝰ
sum. sed de hebreo transferens maxime h̃
dum taxat que non multum ab hebraiis
discre pauit. Interdum aquile quoq ⁊ sima¬
chi ⁊ cheodotionis recordatus sum̃. Ut nec no¬
uitate nimia lectoris studium deterrerem
nec tursum contra conscientiam meam
fonte ueritatis obmisso opinionum riiui¬
los consectarer.

Expanded text:
 hoc ferme quinquennium, cum adhuc Romae essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum vocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque quoniam in procinctu nostri operis subita morte subtracta est, et non meruimus, o Paula et Eustochium, talem vitnostrae habere consortem, tantoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo transferens, magis me dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer.
Abbreviated transcription (Latin):
ut epulentur bibentes. Et pecume o bedi¬
unt omnia. In cogitatione tua regi ne de¬
trahas ⁊ in secreto cubiculi tui ne maledi¬
teris diuiti qr au es celi portabunt uo¬
cem tuam ⁊ qui habet pennas annuncia
seuntes aquas q post multa tempoea
inuenies illum. Da ꝑtem septem nec nõ
⁊ octo. qr ignoras quid futurum sit mali su¬
ad antrum. aut ad aquilonem: in quocũq
loco ceciderit ibi erit. Qui obseruat uentum
non seminat. ⁊ qui considerat nubes nun¬
quam metet. Qnomodo ignoras que sit uia
spiritus. ⁊ qua racione compingantur ossa
i uentre ꝓregnantis. Sic nestis oꝑa dei qͥ
fabricator est omnium. Mane semina sem̃
tuum ⁊ uespe ne cesset manus tua. q neldͤ
quid magis oriatur hoc aut illud ⁊ si
utrunq simul melius erit. Sulce lumen
⁊ delectabile est ꝯculis uidere solem. Si amis
multis iuxerit homo ⁊ in his omnib letꝰ
erit. meminisse deb tenebrosi temꝑis ⁊ die¬
rum multoꝵ qui com uenerint uanitatis

Expanded text:
ut epulentur viventes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas annuntiabseuntes aquas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali suad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum, non seminat: et qui considerat nubes, numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis: sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit: Meminisse debet tenebrosi temporis, et dierum mul
Abbreviated transcription (Latin):
Suauis est homini ꝑans mendicu.⁊ post eal
plebitur os eius calculo. Cõgitationes consili¬
is roborantur. ei gubernaculis tractanda sunt
bella. Eĩ qui reuelat misteria ⁊ ambulat fraudu¬
letiter ⁊ dilatat labia sua: ne coministearis. Q
maledicit patri suo ⁊ matri extinguetur lumẽ

Expanded text:
suavis est homini panis mendacii et postea suavis est homini panis mendacii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commiscearis qui maledicit patr
Abbreviated transcription (Latin):
melus ꝓter fugus piger arare noluit Ien¬
dicauit eigo estate.: t non dabitur ei. Sicut a¬
qua ꝓfunda sic consilium in corde uiri. set hõ sa¬
piens echauriet illud. Multi homines muse¬
ricordes uocantur. uirum autem fideleea quis
mueniet᷑. Iustus qui ambulat in simplicitate
sua deatos̃ post se filios derelinguit. Rex qui
sedet in solio iudicii dissipat omne malum ĩ
tuitu suo. Quis potest dicere mundum est
cor meum ꝓueus sum a peccato. Pondus ⁊ po̾¬
dus. mensura ⁊ mensara. utrunq abhomina¬
bile est apud deum. Ex studiis suis intelligi¬
tur puer si munda ⁊ recta sunt oꝑa euis. au
q dominus fecit. Noli diligere sompnum.
ne te egestas epprmat olꝑi oculos tuos ⁊ sa¬
tara te panib Ilalum est malum est dict ẽp¬
tor omnis . icom recesserit tunc gloriabitur.
Iutum imultitudo gemmaꝵ ulas preciosum
labia scenae. Tolle uestimentum enis qui fildenẽ¬
sor extitit alieni. ⁊ ꝑ extraneis auser ꝑignus abe.

Expanded text:
meliis propter frigus piger arare noluit menmeliis propter frigus piger arare noluit mendicabit ergo aestate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicituitu suo. Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Pondus et pondus, mensura et mensura: utrumque abominabile est apud Deum. Ex studiis suis intelligitur puer, si munda et recta sint opera ejus. Aurem  Dominus fecit utrumque noli diligere somnum ne te egestas opprimat aperi oculos tuos et saturare panibus malum est malum est dicit omnis emptor et cum recesserit tunc gloriabitur est aurum et multitudo gemmarum vas autem pretiosum labia scientiae tolle vestimentum eius qui fideiussor extitit alieni et pro extraneis aufer pignus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
te fratrem tneum sug¬
gentem ulera matris mee ut inueni¬
am te solum. foris ⁊ deosculet te ⁊ iam nemo¬
me despiciat A pprehendam te ⁊ ducam i do¬
mum matris mee in cubiculum genitricis
meeꝰ Ibi me docebis ⁊ dalo tibi posculum ex un

Expanded text:
te fratrem meum sugentem ubera matris meae, ut inveniam te solum foris et deosculer te, et jam me nemo despiciat? Apprehendam te et ducam in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae. Ibi me docebis, et dabo tibi pocu
Abbreviated transcription (Latin):
&cunq potest manus tua facere instanter o
ꝑare. qr nec opus. nec racio. nec sciencia. nec sa¬
piencia erunt apud inferos quo tu ꝓperas. U̾ti
me ad aliud indiq sub sole nec nelocium esse
cuisum. nec fortium bellum. nec sapientum
panem. nec doctoꝵ diuitias. nec artificum gra¬
ciam. s tempus casumq in omnib. Nescit
homo finem suum s sicut pisces capunt᷑
hamo: ⁊ sicut aues comprehenduntur laq̃o.¬
sic capiuntur homines tempore malo. cõm eis ex¬
timplo suꝑuenerit. Hanc quoq uidi sub sole sa¬
pienciam ⁊ ꝓbaui matimam. Ciuitas ꝑua⁊ piu
qm ea uiripenit contra eam rex magnus ⁊ ual¬
laiit aim. ⁊t extruxit munitõnes ꝑ gyrum ⁊ facta
est obsidioꝰ. Inuentusq est in ea uir panꝑ ⁊ sapiẽs.
liberauit urlem ꝑ sapienciam suam. ⁊ millus demu¬
ceps recordatus est hominis illius pauꝑis. Et dice¬
bam ego meliorem esse sapienciam fortitudine.
Quom odo ergo sapiencia pauꝑis contempta est

Expanded text:
Quodcumque potest manuQuodcumque potest manuec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqsic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex magnus et vallavit eam extruxitque munitiones per gyrum et perfecta est obsidio inventusque in ea viliberavit urbem per sapientiam suam et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis et dicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine quomodo ergo sapientia pauperis contempta est
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ ille qui uerum deiecerat. Hoc est pessimũ
inter omma que sub sole sunt. q eadem cun¬
ctis eueniunt. Unde ⁊ corda filioꝵ hominum
implentur malicia ⁊ contemptu in uita sua.
⁊ post hec ad inferos deducentur. Nemo est qͥ
semꝑ uiuat:⁊ qui huius rei habeat fiduciamslle¬
lior est cains uiuus leone mortuo. uiuentes erã
sciunt se esse morituros. Nortui uero nichil co¬
uerunt amplius. nec habent ultra merte dem
q obliuioni tradita est memoria eoꝵ Elmor
quoq ⁊odium.⁊inuidie simul ꝑierunt. nec
habent ꝑtem in hoc seculo: ⁊ in oꝑe quod sub
sole geritur. uade ergo ⁊ comede in leticia panẽ
tuum ⁊bibe cum gaudio uinum tuum. q deo
placent oꝑa tua. Omni tempore sint uestunẽ¬
ta tua candida toleum de capite tuo non defici¬
at. ꝑstuere uita tum ixore quam diligis cun¬
ctio dieb instabilitatis tue. qui dati sunt sub
sole omni tempore uanitatis tue. Sec est enĩ
ꝑs in uita ⁊ m labore tuo quo laboras sub sole.

Expanded text:
at. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ei deus. t hoc est pars illius. Et omni
homini cui dedit deus diuicias atq substan¬
ciam potestatemq ei tribuit ut comedit ex e¬
is ⁊ fiuat᷑ ꝑte sua : t letetur de labore suo. hoc
est donum dei. Non enim recordabitur dierum in¬
te sue eo quod deus occupet deliciis cor eius:U
ost ⁊ aliud malum quod uidi sub sole. ⁊ quidẽ
frequens apud homines. Uir cui dedit deus
diuicias ⁊ substanciam ⁊ honorem ⁊ nichil deest
aime sue ex omnib que desiderat. nec tribuit
ei potestatem ut comedat ex eo: s homo extranẽ
uorabit illud. Hoc uanitas ⁊ magna miseria est.
Si genuerit quispiam. G liberos ⁊ uixerit multes
anios ⁊ plures dies etatis habuit: ⁊ anima illius
non utatur lonis substancie sue sepulturaq ca

Expanded text:
dedit illi Deus. Et haec est pars illius, et omni dedit illi Deus. Et haec est pars illius, et omni homini cui dedit Deus divitias, atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et alfrequens apud homines. Vir, cui dedit Deus divitias et substantiam et honorem, et nichil deest anime sue ex omnibus que desiderat, nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non uta
Abbreviated transcription (Latin):
uerse terre rex imꝑat seruienti Quarus
non implebitur pecunia ⁊ qui amat duuici¬
as fructus capiet et eis. Et hoc ergo uanitas.
Ubi multe sunt opes multi ⁊ qui comedũt
eas. Et qui ꝑdest possessori nisi quod ceritdi¬
uicias oculis sins. Sulcis est sompnus oꝑan¬
ti siue ꝑum siue multum comedat. Satu¬
ritas autem diuitis non sunt enin dormi
re. Est ⁊ alia infirmitas pessuna quam ui¬
di sub sole. Diuicie conseruate i malum do¬
mini suꝑeunt enim in afflictione pesfĩa
Generauit filium qui in summa egestate
erit. Sicut egressus est nudus de utero ma¬
tris sue. sic reuertetur ⁊ nichil auferet secũ.
de labore suo Miserabilis ꝓrsus infirmitas.
Quomodo uenit sic reuertetur. Quid ergo ꝑdest
ei quod laborauit inuentum cunctis dieb ui¬
te sue. comedit in tenebris ⁊ i curis multis.
⁊m erumpna atq tristicia. Hoc itaq mͥ ui
fruatur leticia ex labore suo quo laborauit
ipse sub sole. numero dierum uite sue quos

Expanded text:
ersae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae? Comedit in tenebris et in curis multis, et in aerumna atque trisfruatur laetitia ex labore suo, quo laboravit ipse sub sole, numero dierum vitae suae, quos
Abbreviated transcription (Latin):
uidi momnib uanitatem ⁊ asflitionem ani
inai. ⁊ nichil ꝑmanere sub sole. Tr̃ansiui ad con¬
templandam sapienciam. ertoresq ⁊ stulticiã.
Quid est inquam homo ut sequi possit regem
factorem suorn. Et̃ uidi quia tantum prededẽt

Expanded text:
vidi in omnibus vanividi in omnibus vanii, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet
Abbreviated transcription (Latin):
esset natuitas Eisumq reputani ertorem
⁊ gaudio dixi. Quid frustra deciꝑis: Cõgitauũ
corde meo abstraliere anmo carnem meam
ut animum meum transferrem ad sapien¬
ciam. Deuittantemq stulticiam donec uiderẽ
quid esset utile filiis hominum. Quo factoo¬
ficaui oꝑa mea. edificaui michi domos. ⁊ planta
cinas aquaꝵ ut irrigarem siluam lignoꝵ
germinantium. Possedi seruos ⁊ ancillas.
multam familiam habui. armenta quoqt
magnos ouium greges ultra ommes qui fue¬
runt ante me in ierusalem. Coaceruam mi¬
chi argentum ⁊ aurum ⁊ substancias regum
⁊ ꝑuinciar. Deci michi cantatores ⁊ caritatrices
⁊ delicias filioꝵ hominum. cphos ⁊ ulceolos¬
in ministerio ad uina fundenda. Et suꝑgrestꝰ
rusalem. Sapiencia quot ꝑseuerauit mecũ.
⁊omnia que desiderauerunt oculi mei non ne¬
meam. si uterer labore meo. Cõmq conuertis¬
sem ad uniueis a opau que fecerant manus
mes Et̃ ad latorem in quib stustra sudaueram.

Expanded text:
um reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo factoficavi opera mea et edificavi michi domos, plantavi cinas aquarum, ut irrigarem silvas lignorum germinancium; possedi servos et ancillas multamque familiam habui, armenta quoque et magnos greges ovium ultra omnes, qui fuerunt ante me in Iherusalem. Coacervavi michi aurum et argentum et substancias regum ac provinciarum et feci michi cantores et cantatrices et delicias filiorum hominum etc. in ministerio ad vina fundenda: et supergressus rusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum. Et omnia quae desideraverunt oculi mei, non nemeam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera quae fecerant manus meae, et ad labores in quibus frustra sudaveram,
Abbreviated transcription (Latin):
Didici quod omnia oꝑa que fecit deus ꝑseue¬
rent ineternum Non possumus eis quicgͣ
addere nec auferre que fecit deus ut timea¬
tur. Qd̾ factum est ipsum ꝑmanet que fu¬
tura sunt iam fuerunt ⁊ deus instauratꝙ.
abiit. didi sub sole in loco iudicii impietatẽ
⁊ m loco iusticie iniquitatem. Et dixi in cor¬
de meoͦ qustum ⁊ impium iudicabit dominus.
⁊ tempus omnis rei tunc erit. Digi in corde meo
de filiis hominum ut ꝓbaret eos deus ⁊ osten¬
deret similes esse lestusͦ. Idcirco uiuus interitꝰ:
hominis ⁊iumentori:⁊equa utriusq condi¬
tio sicut moritur homo. sic ⁊ illa moriuntur.
Similiter spirant omma. ⁊ ni chil habet hõ
tati. ⁊ omnia ꝑgunt ad unum locum. de t̾ra
facta sunt. ⁊ in terra pariter reuertuntur.
Quis nouit si spiritus filioꝵ adam ascendit
sursum. ⁊ spiritus iumentoꝵ descendit deor¬
sum. ⁊deprehendi nichil esse melius quam le¬
ctarihominem ioꝑe suo ⁊hanc esse partem

Expanded text:
Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseveDidici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirchominis et iumentorum, et equa utriusque conditio. Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur. Similiter spirant omnia, et nichil habet homo tati et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt et in terram pariter revertentur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nichil esse melius quam letari hominem in opere suo, et hanc esse partem
Abbreviated transcription (Latin):
occidendi. ⁊ tempus sanandi. Tempus destru¬
endi. ⁊ tempus edificandi. Tempus flendr ⁊
tempus ridendi.Tempus plangendi ⁊ tem¬
pus saltandi. Tempus sꝑgendi lapides ⁊ tempꝰ
colligendi. ẽempus amplexandi. ⁊ tempus
longe fieri ab amplexib. Tempus acquirẽ¬
di ⁊ tempus ꝑdendi. Tempus custodiendi ⁊ tẽ¬
pus abiciendi. Tempus scindendi ⁊ tempus
consuendi. Tempus tacendi. ⁊ tempus loquẽ¬
di.eempus dilectionis ⁊ tempus odii. Tem¬
pus belli ⁊ tempus pacis. Quid habet ampliꝰ
homo de labore suo. uidi afflictionem quam
deus dedit filiis hominum ut distendant᷑m
ea. Cuncta fecit bona in tempore suo.⁊ mun¬
dum tradidit dispositioni eoꝵ. ut non inueni¬
at homo opus quod oꝑatus est deus ab mi¬
cio usq ad finem. Et cognoui quod non ess
melius nisi letari ⁊ facere bona in uita sua.
Omnis enim homo qui comedit ⁊ bibit⁊
uidet lonum de labore suo hoc donum dei est

Expanded text:
occidendi, et tempus sanandi. Tempus destruoccidendi, et tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est.
Abbreviated transcription (Latin):
rera sub sole. Sam com alius laboret in sapiẽ¬
cia ⁊ doctrina ⁊ sollicitudme ⁊ homini ocioso q̃¬
sita dimitut thoc ergo uanitas. ⁊ magnũ
malum. Quid enim ꝑderit homimi de uniu̾̃¬
so labore suo ⁊ afflictione spicitus qua sub so¬
le cruciatus est.Cuncti dies eius laborib ⁊
erumpius pleni sunt. nec ꝑ noctem mente
regines erit.⁊ hoc nonne uanitas est. Nõne
melius est comedere ⁊ bibere ⁊ ostendere a ni¬
me sue dona de laborib suis ⁊ hoc de manu dei
est. Quis ita uorabit ⁊ deliciio affluet ut ego
Homini bono in conspectu suo deditq deus sa¬
pientiam.: ⁊ scientiam ⁊ intelligenciam. Peccato¬
ri autem dedit afflictionem ⁊ curam suꝑfluã.
ut addat ⁊ congreget ⁊ tradat ei qui ꝑplatuit deo.
S thoc uanitas. ⁊ tassa sollicitudo menti¶
ma tempus habent ⁊ sius spacũs transeunt
unuiersa sub celo. T̃empus nascendi ⁊ tempꝰ
moriendi. ẽempus plantindi. ⁊ tempus
euellendi. quod plantatum est. Tempus

Expanded text:
n sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit; et hoc ergo vanitas et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? et hoc de manu Dei est. Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut ego? Homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam: Peccatori autem dedit afflictionem, et curam superfluam, ut addat, et congreget, et tradat ei qui placuit Deo: sed et hoc vanitas, eta tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ti tmens accasus erit quid michi ꝑdest quod mi¬
iorem sapiencie dedi oꝑam. L oqutusq cum mẽ¬
te mea animaduerti quod hoc quoq esset uani¬
tas Non enim erit memoria sapientis. simili
indoctus. Et ideo tedinit me uite mee indentem
mala uniuersa esse sub sole. ⁊ cuncta uanitatẽ
tafflictionem sputtus. Rursus detestatus sum
omnem industriam meam qua sub sole studiosis¬
sine laboraui. habiturus heredem post me quẽ
ignoro uirum sapiens an stultus futurus sit.
⁊ dorinabitur in laborib meis quib desudaur⁊

Expanded text:
s occasus erit quid mihi prodest quod maiorem sapientiae dedi operam locutusque cum mente mea animadverti quod hoc quoque esset vanitas non enim erit memoria sapientis similitter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desud
Abbreviated transcription (Latin):
el noli regib dare uinum. qr nullum secretũz
ubi regnat ebrietas. ne forte dibant ⁊ obliuis¬
cantur iudicior  fuĩutent tausam filioꝵ pau¬
ꝑis. Date siceram merentib. ⁊ uinum hiis qͥa
maro sunt animo. Bibant ⁊ obliuiscanture¬
gestatis sue ⁊ doloris si non recordantur am¬
plius. Nꝑi os tuum muto ⁊ cansis omnium fĩ¬
lioꝵ qui ꝑtranseunt Iꝑi os tuum decerne quod
iustum est ⁊ uindica inopem ⁊ pauꝑem.
Mulierem fortem quis inueniet ꝓcul ⁊ de ul¬
tiis finib precium eius. Confidit in

Expanded text:
hel, noli regibus dare vinum, quia nullum secretum est, hel, noli regibus dare vinum, quia nullum secretum est, ubi regnat ebrietas, ne forte bibant et obliviscantur iudiciorum et mutent causam filiorum pauperis. Da siceram merentibus et vinum his, qui amaro sunt animo: bibant et obliviscantur egestatis suae et doloris non recordentur amplius aperi os tuum muto et causis omnium filiorum qui pertranseunt aperi os tuum decerne quod iustum est et iudica inopem et pauperem aleph mulierem fortem quis inveniet procul et de ultimis finibus pretium
Abbreviated transcription (Latin):
cibo ꝑ odiosam mulierem com in matrimoniũ
fuerit assumpta ⁊ ꝑ ancillam com fuetit heres do¬
mine sue Quatuor sunt minima terre. ⁊ ipsa st̃
sapientiora sapientib. Formice. populus. infitmꝰ
que preꝑant in messe cibum sibi. L epusculus
ꝓlebs iualida q̃m collocat in petra cubile suũ.
Negem locusta non habet. ⁊ egreditur un iu̾sa
ꝑ turmas suas. Stellio manib nititur ⁊ mo¬
ratur in edib regis. Tr̃ia sunt que benegradiũ¬
tur ⁊ quartum quod incedit feliciter. Li eo for¬
tissimus lestiaꝵ ad nullius pauebit occursũ.
Gallus succinctus lumbos ⁊ aries. nec est
qui resistat ei. Et qui stultuo apparuerit post¬
quam eleuatus est insublime. Si enim intel¬
lexisset ori suo imposiusset manum. Qui aũt¬
premit fortiter ubera ad eliciendum lac expri
rudiuit eum mater sua Quid dilecte mi quid
dilecte uteri mer: Quid dilecte uotoꝵ meor
dederis mulierib substanciam tuam. ⁊ diuici¬
as tuas ad delendos reges. Noli regib o lamu

Expanded text:
sam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta: et per ancillam cum haeres fuerit dominae suae. Quatuor sunt minima terrae, et ipsa sunt sapientiora sapientibus. Formicae populus infirmus, quae praeparant in messe cibum sibi: Lepusculus plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum: Regem locusta non habet, et egreditur universa per turmas suas: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis. Tria sunt, quae bene gradiuntur, et quartum, quod incedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat ei. Et qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime: si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum. Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprirudivit eum mater sua. Quid, dilecte mi; quid, dilecte uteri mei; quid, dilecte votorum meorum? Ne dederis mulieribus substantiam tuam, et vias tuas ad delendos reges.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tamen non est lota a sordib suis. Generacio
cinus sunt excelsi oculi ⁊ palpebre enis in alta
subrecte. Generacio que ꝓdentib gladios hẽt¬
⁊ com mandit molatio silis ut comedat ino¬
pes de terta ⁊ pauꝑes ex hominib. Sangus¬
sugge due sunt filie dicentes. affer affer. Tria
sunt insat᷑abilia ⁊ quarum quod nunquam
dicit sufficit. Infernus ⁊ os uulue. ⁊ terra que
non saciatur aqua gnis uero nunquam di¬
cit sufficit. Oculum qui subsannat pattem
⁊ qui despicit ꝑtum matris sue effodiant eũ
corui de torrentib ⁊ comedant eum filii aqui¬
le eria sunt difficilia michi ⁊ quartum peni¬
tus ignoro. Uiam aquile in celo. diam colub̾
suꝑ petram̃. biam nauis in medio mari et
Uiam uiri in adolescencia. Talis est t uia mu

Expanded text:
et tamen non est lota a sordibus suis generatio et tamen non est lota a sordibus suis generatio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatio quae pro dentibus gladios habet et commandit molaribus suis ut comedat inopes de terra et pauperes ex hominibus sanguisugae duae sunt filiae dicentes adfer adfer tria sunt insaturabilia et quartum quodicit, Sufficit: infernus, et os vulvae, et terra, quae non satiatur aqua. Ignis vero nunquam dicit: sufficit. Oculum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilae. Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in