comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nimiumest quod progrediuntur. multum est. uix ferendũ est
magnȩ patientiae adhuc ferrinon abutantur. acpatientia
ecclesiae corriganur. bonumest ut amia exostamur non ut
in imicilitigamus Derahunt nobir ferimur canones nond&ra¬
hañ ueritati non d&rahait eccleraescẽ : prore missione
peccati originalis paruulorũ cotidie laborantes non contra¬
dicant fundata istares est ferundur est disputator uerrans
in aluir questionibus. nondiligenter degestis nondum plena
ecclesia eautoritate firmatis : ibi ferendur est error. nontan¬
dum progredi deb&. ut &iam fundameTum ipsum ecclesiae
qua eremoliatur non expedit. adhuc forte nr̃a non est
reprehendenda patientia sed debemus timere neculp&
amanTerdolenter Quicquid potest faciat pi&tari quia
postea diligentia nonerit impi&as. conuernad dñm q̃¬

Expanded text:
Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae adhuc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, corrigantur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. Detrahunt nobis, ferimus: canoni non detrahant, veritati non detrahant; Ecclesiae sanctae pro remissione peccati originalis parvulorum quotidie laboranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in aliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda patientia: sed debemus timere ne culpeamanter, dolenter: quidquid potest faciat pietas; quia postea diligenda non erit impietas. Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
possit. magis adultos & prouectos & maiores natupos sint in pe¬
dire peccata grauiora, porro autẽ &iam grauissimis delicto¬
ribus & in dño multum ante peccanib: cum postea crediderius.
remissa peccatorumdatur . & ab aptis moat que gratia nemo
prohib&ur. Quanto magir prohiberi non deb& infans.
qui recenr natus nihil peccauit. nisi quod seđm adam carnalit̃
natus contagium mostis antique primanatiuitate contraxit
quia ad remissa peccatorũ accipienda hoc ipso facilius accedit.
quod illidimittantur. non propria sȩaliena peccata: uid&e
quemad modum dehacre nihil dubitans. soluit illã unde
dubitaturo
hoc defunda meno eccleniae sumpsit. ad confirmandũ lapidem nutada
herdicos. quod eostalia disputanter nos appella repossimus
forsitan siuellim nec tamen appellamur: sustineat eos mater
piis uisteribur sanandos. post& docendor neplangat mostuor

Expanded text:
possit, magis adultos et provectos et majores natu possint impepossit, magis adultos et provectos et majores natu possint impedire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit; qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi dimittuntur, non propria, sed aliena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re nihil dubitans, solvit illam unde dubitabatur. Hoc de fundamento Ecclesiae sumpsit, ad confirmandum lapidem nutantehaereticos, quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos mater piis visceribus sanandos, portet docendos, ne plangat mortuos.
Abbreviated transcription (Latin):
lego scm crprianum ut uideatir quomodont intellectus ca no¬
nicus & catholicursensus in his uerbir quae paulo ante tractaui
Interrogaturest utrum in fans baptitaridebeatante octauũ
diem quia u&ere lege non licebat circumcidi in fantem nisi octauo
die questio indeerat nata dediȩ baptitandi namde origine
peccati nulla erat questio, &ideo exeare. unde nulla erat
questio soluta est exostaquestio. scsciprianus dixit inter
c&era que superiur dixit propter quod neminẽ puta mun
ad gratiam consequendam inpediendum ẽẽ alege. quȩ iam
statuta est nec spiritalem circumcsionẽ inpediri carnalicircũ¬
cistonẽ debere. sedomnemomnino admittendun ee ad gratiã
xp̃iquando & p&rus in actibus a postolorum loquatur &dicat.
Vsmihi dixit. neminẽ hominẽ communẽ dicendum & inmundũ
c&erum si homines inpedire aliquid ad consecutionẽ gratiae

Expanded text:
lego sanctum Cyprianum, ut videatis quomodo sit intellectus canolego sanctum Cyprianum, ut videatis quomodo sit intellectus canonicus, et catholicus sensus in his verbis quae paulo ante tractavi. Interrogatus est utrum infans baptizari debeat ante octavum diem, quia vetere Lege non licebat circumcidi infantem, nisi octavo die. Quaestio inde erat nata, de die baptizandi: nam de origine peccati nulla erat quaestio; et ideo ex ea re, unde nulla erat quaestio, soluta est exorta quaestio. Sanctus Cyprianus dixit inter caetera, quae superius dixi: « Propter quod neminem putamus a gratia consequenda impediendum esse a lege quae jam statuta est, nec spiritualem circumcisionem impediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad gratiam Christi: quando et Petrus in Actibus Apostolorum loquatur et dicat, Deus mihi dixit neminem hominem communem dicendum et immundum . Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ritum infidelem ibi haber & uxorem fidelem: scificatur
inquiduir insidelir inuxore & scificctur mulier infidelis
infratre Numquid quia est ibi foste modus aliquis scificatio¬
nis. ut uir infidelir sc̃ific&ur. inucore fidele id eo iam secur¬
tatem deb& accipere. quod in regnumcelorũ intratururest.
a non baptitandur. non regenerandur. non xp̃i sanguine
redimendus. Quo modo ergo sc̃ificatur uirin fidelis inuxore
ec ta menperit ninbaptit&ur: sic filii fidelium & siao quenda
modum st̃i ficati pereunt tamen sinonsuerint baptitati
rogouor ut paululum adquiescatir. legotantũ. ser eyprianus
rit debaptismo paruulorũ. immo quid iemꝑ ecdesam senisse
monstrauerit paululum accipite: parumestenim quia
isti dirserunt &disputant nescioquas impias nouitates & nor
anantur arguere quod aliquid nouumdicamur ad hocergo

Expanded text:
ritum habes infidelem, ibi habes et uxorum fidelem. Sanctificatur, ritum habes infidelem, ibi habes et uxorum fidelem. Sanctificatur, inquit, vir infidelis in uxore, et sanctificatur mulier infidelis in fratre . Numquid quia est ibi forte modus aliquis sanctificationis, ut vir infidelis sanctificetur in uxore fideli, ideo jam securitatem debet accipere, quod in regnum coelorum intraturus est, et non baptizandus, non regenerandus, non Christi sanguine redimendus? Quomodo ergo sanctificatur vir infidelis in uxore, et tamen perit, nisi baptizetur: sic filii fidelium, etsi ad quemdam modum sanctificati, pereunt tamen, si non fuerint baptizatiRogo vos, ut paululum acquiescatis. Lego tantum. Sanctus Cyprianus rit de Baptismo parvulorum, imo quid semper Ecclesiam sensisse monstraverit paululum accipite. Parum est enim quia isti disserunt, et disputant nescio quas impias novitates; et nos conantur arguere, quod aliquid novum dicamus. Ad hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nihilagenti: sc̃i inquid descir nasadebuerunt. quia dixit
a postolur alio quinfiliuri inmnundies set. nunc autem
scĩ suat oł quomodo hocaccipir. quomodo intellegir
defidelibus natum ita som ut baptitari nondebeat : quo medo
lib& accipias istã scitatem multieñ modisunt sc̃itatis. & multi
modi sunt scĩficationis: Non eni momne quod scificatur a d regnũ
cȩlorum mittitur. deȩsca nr a dixit apostolus scificatur
ꝑ uerbum dĩ & orationẽ : Numquid quia esca nr̃a scificatur
non scimur quomittatur: disce ergo esse aliquẽ modum.
& quasium braculum quoddam sc̃ificationis quod ño sufficiat
ad ꝑceptionẽ salutis distat, & quid dista do notumest. tamen
cumfilio fidelium curratur adbaptismum. non sic errent
parenes ut putent eum iam fidelem natum, Natum enim
pos sunt dicere non renatum: Nam ut noueris quo modo
intelligas sc̃ificatos filior fidelium ut modo non que ram
quia longum est modum sci ficationis huiur ibi haber & ma¬

Expanded text:
i. Sancti, inquit, de sanctis nasci debuerunt: quia dixit Apostolus, Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Et quomodo hoc accipis? Quomodo intelligis, de fidelibus natum ita sanctum, ut baptizari non debeat? Quomodo libet, accipias istam sanctitatem. Multi enim modi sunt sanctitatis, et multi modi sunt sanctificationis. Non enim omne quod sanctificatur, ad regnum coelorum mittitur. De esca nostra dixit Apostolus, Sanctificatur per verbum Dei et orationem . Numquid quia esca nostra sanctificatur, non scimus quo mittatur? Disce ergo esse aliquem modum, et quasi umbraculum quoddam sanctificationis, quod non sufficiat ad perceptionem salutis. Distat, et quid distet, Deo notum est. Tamen cum filio fidelium curratur ad Baptismum; non sic errent parentes, ut putent eum jam fidelem natum. Natum enim possunt dicere, non renatum. Nam ut noveris quomodo intelligas sanctificatos filios fidelium, ut modo non quaeram, quia longum est, modum sanctificationis hujus; ubi et ma
Abbreviated transcription (Latin):
postolum beatum audiuimus exostanem & confirmante
nos cumdicer& nobir sior pronobis quis contranos
Aproquibus autem sit dỹ superius ostendit ubiait
quos autem predestinauit illos & uocauit. Quos autem
uocauit illor &iustificauit quos autẽ iustificauit illos

Expanded text:
postolum beatum audivimus exhortantem et confirmantem nos, cum diceret nobis: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Pro quibus autem sit Deus, superius ostendit, ubi ait: quos autem praedestinavit, illos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, i
Abbreviated transcription (Latin):
tis non liberat nisi exaltatio serpentis Quid ad haecdicr
satis nec hocest unum aliquid acutirsimũ quod ab eis profest
paululum attendite cum cȩperint urgueri uerbir a plidicen¬
tir: ꝑ hunum hominẽ peccatum intrauit inmundũ & ꝑpec
catũ mors & ita in õms hominer ꝑtransut in quo omner
peccauerunt Que uerba nerio quis intellegat. in quibur
uerbis nescio utrũ quir quã expostore requirat. conatur
respondere & dicere, Ideo dictum est hoc ab apło quia prim
peccauit adam, & qui postea peccaueriuns illũ immitando
peccauerunt hoc quid est aliuo qua conari tenebra sa perto

Expanded text:
tis non liberat nisi exaltatio serpentis. Quid ad haec dicis? tis non liberat nisi exaltatio serpentis. Quid ad haec dicis? Satisne hoc est? paululum attendite. Cum coeperint urgeri verbis Apostoli dicentis, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . quae verba nescio quis non intelligat; in quibus verbis nescio utrum quisquam expositorem requirat: conantur respondere, et dicere, ideo dictum hoc ab Apostolo, quia primus peccavit Adam, et qui postea peccaverunt, illum imitando peccaverunt. Hoc quid est aliud, quam conari tenebras aperto
Abbreviated transcription (Latin):
credentes igitur baptitatos paruulos numerabis nec iudicare
ullo modo aliter audebir. si non uis esse a pestus hereticur
mensi huiur fidei promittere uitama &ernã. Quiautẽ
incredulur est filio. & qui non credit infilium non hab&
uitam sedira dĩman& suꝑ eum, Nondixit ueni & suꝑ eum
sed mana suꝑeum, respexit origine cumait. ira diman& suꝑeu
quam reipitiens & apłrdixit fuimur &nor aliqua ndonatura
filiure: non accusamur naturã: Naturȩ a uotor dr estna do
bona est insticuta natura ĩ sed ꝑmalam uoluntatẽ a serpete
uitiata est, Ideo quod fuit in adam . culpe nonnature. nobir
propagatis factum est iam nature ab hoc uitio nature
cum quonascitur homo non liberat nisiquinatus est sine
uitio, ab haccarne peccati non liberat nisi quinatur siue
peccato persimilitudine carnis peccati ab hoc ueneno serpen¬

Expanded text:
credentes igitur baptizatos parvulos numerabis: nec judicare credentes igitur baptizatos parvulos numerabis: nec judicare ullo modo aliter audebis, si non vis esse apertus haereticus. mento hujus fidei, promittere vitam aeternam. Qui autem incredulus est Filio, et qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, Veniet super eum; sed, manet super eum. Respexit originem, cum ait, Ira Dei manet super eum. Quam respiciens et Apostolus dixit, Fuimus et nos aliquando natura filii irae . Non accusamus naturam. Naturae auctor Deus est. A Deo bona est instituta natura: sed per malam voluntatem a serpente vitiata est. Ideo quod fuit in Adam culpae, non naturae, nobis propagatis factum est jam naturae. Ab hoc vitio naturae, cum quo nascitur homo, non liberat nisi qui natus est sine vitio. Ab hac carne peccati non liberat nisi ille qui natus est sine peccato per simili tudinem carnis peccati. Ab hoc veneno serpen
Abbreviated transcription (Latin):
ager& dñs quibene fecerunt inquid in resurrectionem uitȩ.
quimalȩ egerunt in resurrectionẽ iudicui, utique iudicium
prodampnatione posuit & tualiter auder disserere aut crede¬
re ÷ quin on credit. iamiudicatur est: alio loco: Quicredit infi¬
lium. hab& uitam a &ernã : Quantu paruulir promittebar
non baptitatis : quicredit infilium. hab& uitama ernam:
sed hab& inquit & qui non credit paruulus. quamuis non habeat
regnumdĩ sed uide quodsequitur: Quiautẽ incredulus est
filio non hab& uitam sedira dĩ man& suꝑeum, ubi ponis paruu¬
los baptirator : profecto innumero credantium Nam ideo
& consu&udine aeclesiae antiqua canonica. funda tissima
paruuli baptitati fideler uocantur: & sic dehirquȩrimur is te
in fanrxp̃ianus est : respond&ur xp̃ianur. caticuminus
anfidelir: fidelis utique afide fider a credendo, liter

Expanded text:
ageret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; ageret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii : utique judicium pro damnatione posuit. Et tu aliter audes disserere aut credere? Qui non credit, jam judicatus est. Alio loco: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: quam tu parvulis promittebas non baptizatis. Qui credit in Filium, habet vitam aeternam. Sed habet, inquit, et qui non credit parvulus, quamvis non habeat regnum Dei. Sed vide quod sequitur: Qui autem incredulus est Filio, non habet vitam; sed ira Dei manet super eum . Ubi ponis parvulos baptizatos? Profecto in numero credentium. Nam ideo et consuetudine Ecclesiae antiqua, canonica, fundatissima, parvuli baptizati fideles vocantur. Et sic de his quaerimus: Iste infans christianus est? Respondetur: Christianus. Catechumenus, an fidelis? Fidelis; utique a fide, fides a credendo. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
dosine culpa poenã &culpam sanauit & poenã Eccequomo¬
dofiuđ ista quodam miratur nichodemus dixerat quo modo
possuiđ ista fieri sicum sanamur. non quia meremur
Ecce quomodo fiun ista modo ubimihi paruulor ponis
iamdicis nullo ueneno sautiati suã aufereos aconipectu
exaltati serpenir: si autem non aufersranandor dicir.
uenenatos consiceris, de inde ipse dñr in eodem sermone
ad nichodemumNon audistir quid dixerit cum eadem
lectioõdie leger&ur . qui credit in eum nonui dicectur
Qui autem non crediderit. iam iudicatus est : & hic quȩrir
medium homo demedio & dispͥutas & attenderis
nec attendis qui credit in eum non iudicatur: Qui autem noncre¬
diderit iamiudicatu s est: Quid estiam iudicatus est : dampna¬
tus est: Namiudiciu prodampnatione plerumque poninostir
scripture tester suNt : maxime uno illo testimonio apestir¬
simo cui nemoest qui contradicat Deresur rectione cum

Expanded text:
do sine culpa poenam, et poenam sanavit et culpam. Ecce quomodo sine culpa poenam, et poenam sanavit et culpam. Ecce quomodo fiunt ista. Quod admiratus Nicodemus dixerat, Quomodo possunt ista fieri? Sic enim sanamur, non quia meremur. Ecce quomodo fiunt ista. Modo ubi mihi parvulos ponis? Jam dicis, Nullo veneno sauciati sunt. Aufer eos a conspectu exaltati serpentis. Si autem non aufers, sanandos dicis, venenatos confiterad Nicodemum non audistis quid dixerit, cum eadem lectio hodie legeretur? Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est . Et hic quaeris medium homo de medio, et disputas, et attenderis, nec attendis: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est. Quid est autem, Jam judicatus est? Damnatus est. Nam judicium pro damnatione plerumque poni nostis: Scripturae testes sunt; maxime illo uno testimonio apertissimo, cui nemo est qui contradicat. De resurrectione cum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ueneno: Ergonatusest incarnõ peccati. fit salulis inxp̃o
non in carne peccati sed sicut sequitur qui scribit. insimilitudi¬
ne carnis peccati quia nonde complexu maritali sed de utera
uirginali: misit insimilitudinẽ carnis peccati: ut quid hoc
ut depeccato dampnar& peccatum in carne: depeccato. pecca¬
tum de cerpente serpentem. sed desimilitudine. quia in xp̃o
nullum peccatũ : sed sola similitudo carnis peccati: Ideo
ex altatus est serpens sedereus : exaltata est similitudo
carnis peccati ut ranar& origo peccati: Qua misitor fili¬
um suum insimilitudinẽ carnis peccati non in similitudinẽ
carnis: Namuero caro est sed insimilitudinẽ carnis peccati
quia mostalircarosine ullo omnino peccato: propter simlitu¬
dinẽ dampnar& peccatum in carne propt̃ uerã iniquitatẽ.
uera in iquitar inxp̃o non fuit. sed mostalis in illo fuit
peccatum non rucepet seo penam peccati suscepit : suscipiers¬

Expanded text:
cum veneno. Ergo natus in carne peccati, fit salvus in Chriscum veneno. Ergo natus in carne peccati, fit salvus in Chrisnon in carne peccati; sed, sicut sequitur qui scripsit, in similitudine carnis peccati; quia non de complexu maritali, sed de utero virginali. Misit in similitudine carnis peccati: utquid hoc? Ut de peccato damnaret peccatum in carne : de peccato peccatum, de serpente senullum peccatum, sed sola similitudo carnis peccati. Ideo exaltatus serpens, sed aereus; exaltata est similitudo carnis peccati, ut sanaretur origo peccati. Quia misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati. Non in similitudine carnis; nam vera caro est, sed in similitudine carnis peccati; quia mortalis caro sine ullo omnino peccato. Ut de peccato, propter similitudinem, damnaret peccatum in carne, propter veram iniquitatem. Vera iniquitas in Christo non fuit: sed mortalitas in illo fuit. Peccatum non suscepit, sed poenam peccati suscepit. Suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
tractum aliquem reatum deuita prima non sua sed parentis
sui Nolinegare confitere uenenũ ut poscas medi camensum
aliternon sanatur: aut quid ei dicis ut credathoc enim
respond&ur apostante paruulum. ad uerba aliena sanat᷑
quia ad faccum alienum uulneratur: Credit inihm̃ xp̃m
fit interrogatio respondaur credit, prononloquente
prosilente proflee & flendo quodam modo ut subueniat᷑
orante respond&ur & ual&. an&iam hoc serpens ille ꝑsu¬
auere conatur qui a nonualat: ab sit a corporibus qualiũ¬
cumque xp̃ianorum: Ergo respondetur & ual& conspira¬
tione quadam communicat sp̃r. credit in altero quia pecca¬
uit in altero: anuero inuenit uitam presenir sȩculi que
pasturiuit infirmitar & non inuenit uitam futuri seculi
quem pasturiuit caritar: ergo morses exaltount serpene
inheremo utomnir a serpente ꝑ cussus intue recur exalta¬
tum & sanar&ur: adam primur accepit . morsum serpedis

Expanded text:
tractum aliquem reatum de vita prima, non sua, sed parentis tractum aliquem reatum de vita prima, non sua, sed parentis sui primi. Noli negare; confitere venenum, ut poscas medicamentum: aliter non sanatur. Aut utquid ei dicis ut credat? Hoc enim respondetur a portante parvulum. Ad verba aliena sanatur, quia ad factum alienum vulneratur. Credit in Jesum Christum? fit interrogatio: respondetur, Credit. Pro non loquente, pro silente, pro flente, et flendo quodam modo ut subveniatur orante, respondetur, et valet. An etiam hoc serpens ille persuadere conatur, quia non valet? Absit a cordibus qualiumcumque Christianorum. Ergo respondetur, et valet. Conspiratione quadam communicat spiritus; credit in altero, quia peccavit in altero. An vero invenit vitam praesentis saeculi, quem parturivit infirmitas; et non invenit vitam futuri saeculi, qinis, ut omnis a serpente venenatus intueatur exaltatum, et sanetur. Adam primus accepit morsum serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
&ernã unde tibi non uidebatur peccatores hominer
porsefieri menbra xp̃i id est illiur quinullum habera
omnino peccatum serpentir morsu mouebarir, ideo
truci figitur xp̃i. ideo fundit sanguinẽ xp̃s inremissione
peccaterum quia propt̃ peccatum id est sorpentis uene¬
num sicut exaltauit morser sorpentem inheremo Vnde
sanarensur qui illo desesto a serpentibus mordebantur:
& illũ exaltatũ attendere iubebantur & quisquis
attender & sanabatur. sicopost& exaltare filium hominir :
ut omnis qui credit in eum. id est qui atendit exaltatum qui
non erubescit confixum quimncruce xp̃igloriatur. non pereat
sed habeat uitama&ernã : Nom pereat : unde credendo
uisde non pereat attendendo exaltatũ, alioquin perirra
hoc est enim omnis quicredit in eum non pereat sed habeat
dat exaltatum quem negar habere serpentir uenenũ ÷ immo
si fauesei . si mou&te in nocentia inuita propria: noli negare

Expanded text:
ernam . Unde tibi non videbatur peccatores homines posse fieri membra Christi, id est, illius qui nullum omnino haberet peccatum? Serpentis morsu movebaris: ideo crucifigitur Christus, ideo fundit sanguinem Christus in remissionem peccatorum; quia propter peccatum, id est, serpentis venenum, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, unde sanarentur qui in illo deserto a serpentibus mordebantur, et illum exaltatum attendere jubebantur, et quisquis attenderet, sanabatur; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, id est, qui attendit exaltatum, qui non erubescit crucifixum, qui in cruce Christi gloriatur, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Non pereat, unde? Credendo in eum. Unde non pereat? Attendendo exaltatum: alioquin perisset. Hoc est enim, Omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat dat exaltatum, quem negas habere serpentis venenum. Imo si faves ei, si movet te innocentia in vita propria, noli negare
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum minorersumur. & ꝑficiamur cumilluc uene¬
rimur ubi dicitur: ubi est mors uictoriatua ubi est morr
aculeustuur: sed totum exdo: Non tamen quasidormienes
non quasi ut non conemur. non quasi ut non uelimur si ne uolun¬
tat&ua nonerit inte iustitiadĩ uoluntas quidẽ ñ ẽ nistcua
Iustitia non est nisidĩ. esse potest iustitiadĩ sine uolunat&ua
sed inte esse non potest ꝑ uolunatem tuã: de monstratum est
quid agere debear. iursit lex non facia sillud. non illuo
Fachoc acitr illuo: demonstratum est tibi. iussum est tibi.
si cognoscir uistutem resurrectionis xp̃i. traditus estenĩ ꝓpt̃
de licta nr̃a & resurrexit propter iustificationem nr̃am. ut iusti

Expanded text:
rficiamus cum illuc venerimus, ubi dicetur: Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed totum ex Deo: non tamen quasi dormientes, non quasi ut non conemur, non quasi ut non velimus. Sine voluntate tua non erit in te justitia Dei. Voluntas quidem non est nisi tua, justitia non est nisi Dei. Esse potest justitia Dei sine voluntate tua, sed in te esse non potest praeter voluntatem tuam. Demonstratum est quid agere debeas: jussit lex, Non facias illud, non illud; fac hoc atque illud. Demonstratum est tibi, jussum est tibi, si cognoscis virtutem resurrectionis Christi. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter jus
Abbreviated transcription (Latin):
& uere primũ peccetorẽ non ꝑtin& origo sed imitatio
cum de illo scriptura loquer&ar Inuidia in quiđ diaboli
mors intrauit in orbem terrarũ, Imitansus aut̃ eum
quisuat ex pat eipsius: imitando eũ fiunt expaste ipsius
Num quid dictum est i illo peccauerunt cum uero de adam
dicereur propteroriginẽ propter posteritatẽ. propter
propaginem uiscerũ . in quo omner inquid peccauerunt:
namsi propterea primus constitutus est adam quia prime
peccauit tanquã exemplo sit non in origine. ut quibta
in longinquo posttam prolixa tempora contraadam
queritur xp̃r si om̃s peccatores ab ada propterea ꝑtinen
qui a primur peccatoꝰ: om̃riusti ad abel debuerunt᷑ ꝑti

Expanded text:
et vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed imitatio; et vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed imitatio; cum de illo Scriptura loqueretur, Invidia, inquit, diaboli, mors intravit in orbem terrarum: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Imitando eum fiunt ex parte ipsius. Numquid dictum est, In illo peccaverunt? Cum vero de Adam diceretur, propter originem, propter posteritatem, propter propaginem viscerum, In quo omnes, inquit, peccaverunt. Nam si propterea primus constitutus est Adam, quia primus peccavit, tanquam in exemplo sit, non in origine; utquid tam in longinquo, post tam prolixa tempora contra Adam quaeritur Christus? Si omnes peccatores ad Adam propterea pertinent, quia primus peccator: omnes justi de
Abbreviated transcription (Latin):
respondeo prorsus: Non primus peccauit adã si primum
peccatorẽ requirir : diabolũ uide sed unã generis marra
uolens ostendere apłr decrigine uenenata. Id eo eum posuit
undenati sumus non eũ quem immitati sumur. dictẽ quioe
& pacestuus quem fueris immitatu:: filimi inquid quosierun
pasturio. Qui itidem dicit. Imitatores meiestoce & propter
ipsam imitatione dicitur impus. uora patrediabolo estir
nam constat in catholica fide quod diabolus nec generauit nram
naturã nec condidit sola in illa seductio est precedentis. imi¬
tatio consequeris. Denique quomodo dictum est deadam inquo
omnes peccauerunt lega turmihi a licbi. omnes indiabolo
peccauerunt: Aliud est illo procedente & seducense peccan
aliud in illo peccare quia secđm propaginẽ carnir in illo
eramus omnes antequã natiessemus. tamquã in parente
tam quam in radicem ibi eramur. sic uenenata est ista arbor
ibieramus Nam quia adiabolum hoc est principẽ peccati

Expanded text:
Respondeo prorsus: Non primus peccavit Adam. Si primum peccatorem requiris, diabolum vide. Sed humani generis massam volens ostendere Apostolus de origine venenatam, ideo cum posuit unde nati sumus, non eum quem imitati sumus. Dicitur quidem et pater tuus, quem fueris imitatus: Filii mei, inquit, quos iterum parturio . Qui itidem dicit: Imitatores mei estote . Et propter ipsam imitationem dicitur impiis: Vos a patre diabolo estis . Nam constat in catholica fide, quod diabolus nec generavit nostram naturam, nec condidit: sola in illo seductio est praecedentis, imitatio consequentis. Denique quomodo dictum est de Adam, In quo omnes peccaverunt; legatur mihi alicubi, Omnes in diabolo peccaverunt. Aliud est illo praecedente et seducente peccare, aliud in illo peccare. Quia secundum propaginem carnis in illo eramus omnes, antequam nati essemus, tanquam in parente, tanquam in radice ibi eramus: sic venenata est ista arbor, ubi eramus. Nam quia ad diabolum, hoc est, principem peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante dicebar xp̃m non credeni nihil prodesse uoleus
efficere quia nc &adam non peccanib: nihil nocuit: quo modo
xp̃r non credenibur nihil prodest: ecceiam faterir in fani¬
bur non credentibur. baptitatis proderie aliquidxp̃m¬
si fide parentum purgantur. peccato parentũ pollutis uit
corpus mostir in primis parentibur generauit eos peccnto¬
rer. sp̃ruite in posteriorib: parentibur regenerauit cor

Expanded text:
paulo ante dicebas, Christum non credentibus nihil prodesse, volens paulo ante dicebas, Christum non credentibus nihil prodesse, volens efficere quia sic et Adam non peccantibus nihil nocuit, quomodo Christus non credentibus nihil prodest. Ecce jam fateris infantibus non credentibus baptizatis Si fide parentum purgantur, peccato parentum polluti sunt. Corpus mortis in primis parentibus generavit eos peccatores: spiritus vitae in pos
Abbreviated transcription (Latin):
regnum caelorum accipiendum utique prodestxxp̃s
paruulis baptitatir prodest ergo non credentibus
sed absit ut dicam ego non credenter infanter. iam superius
disputaui creuit in altero qui peccauit in altero. dicitur
credit &ual& &interfidelerbaptitator computatur. hoc
hab& auctoritas matris ecclesiae. hoc fundatus ueritatis
obtin& canon. contra hoc robur. contrahunc in expugnabilẽ
murum Quisquis ari&at ipse confringitur. Ergo prodest
xp̃s aliquid infantibur baptizatis. & sicut ego doceo & sicut
mecum tuta ecclena dicit credentibus prodest. fidelibus
prodese: tuquodiuis elige, uolo quidem ut quod uerius est
eligas ut nobircum dicar quia credentibur prodest. sed si
dixeris noncredenibur prodest : contrate dixisti sidixeris
credentibur prodest mecum dixisti. elige utrum contrate
dicar quod falsum est anmecũ dicar quod uerum est: tuenĩ

Expanded text:
regnum coelorum percipiendum utique prodest Christus regnum coelorum percipiendum utique prodest Christus parvulis baptizatis. Prodest ergo non credentibus? Sed absit, ut ego dicam non credentes infantes. Jam superius disputavi, credit in altero, qui peccavit in altero: dicitur, Credit; et valet, et inter fideles baptizatos computatur. Hoc habet autoritas matris Ecclesiae, hoc fundatus veritatis obtinet canon: contra hoc robur, contra hunc inexpugnabilem murum quisquis arietat, ipse confringitur. Ergo prodest Christus aliquid infantibus baptizatis; et sicut ego dico, et sicut mecum tota Ecclesia dicit, credentibus prodest, fidelibus prodest: tu quod vis elige. Volo quidem ut quod verius est, eligas; ut nobiscum dicas quia credentibus prodest. Sed si dixeris, Non credentibus prodest; contra te dixisti. Si dixeris, Credentibus prodest; mecum dixisti. Elige, utrum contra te dicas quod falsum est, an mecum dicas quod verum est. Tu enim
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis baptitatis xp̃s aliquid annihil prodest necesse ẽ
ut dicat prodesse : premitur mole matrir etdenae foste
quidem uellent hocdicere nam ratiotinationes eorũ adhoc
uidentur conpellere. sed auccoritate reprimitur aecdesiae
Ne nondicam sputis hominũ obruuntur. sed ipsorũ infaniũ
lacrimis tamquã fluuio ꝑtrahanur si enim dixerus nhil
proderse xp̃mbaptitatir in fanib: nihilaliud dicuit
quam suꝑ fluo baptitanur infaner, ut autẽ non super¬
fluo baptiteur. quia hoc dicere non audent. proderie
tatir quȩro quibur pront credenib: annobre dectibus:
eligaũ quad uoluit sidixerint non credenib: : ubiest
ergo quod calum niabaris quiax p̃r non credentib: ꝓdere
nom potest eccetu profiteris proderse in fanibur
nentame  credenib: eco quod lib& prodest non putas
aduitama&ernã non putas adsalutẽ accerna amipsũ

Expanded text:
Parvulis baptizatis Christus aliquid, an nihil prodest? Necesse est Parvulis baptizatis Christus aliquid, an nihil prodest? Necesse est ut dicat prodesse: premitur mole matris Ecclesiae. Forte quidem vellent hoc dicere; nam ratiocinationes eorum ad hoc videntur compellere: sed auctoritate reprimuntur Ecclesiae, ne non dicam sputis hominum obruantur, sed ipsorum infantium lacrymis tanquam fluvio pertrahantur. Si enim dixerint, nihil prodesse Christum baptizatis infantibus; nihil aliud dicunt quam, Superfluo baptizantur infantes. Ut autem non superfluo baptizentur, quia hoc dicere non audent, prodesse zatis, quaero quibus prosit, credentibus, an non credentibus? Eligant quod volunt. Si dixerint, Non credentibus: ubi est ergo quod calumniabaris, quia Christus non credentibus prodesse non potest? Ecce tu confiteris prodesse infantibus, non tamen credentibus. Ad quodlibet prodest: non putas ad vitam aeternam, non putas ad salutem aeternam: ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
mirari quare holeaster nascatur de semine oliuȩ. accipe
aliam similitudinẽ: iustum baptitatũ ponegranũ purgatũ
Non attendis quia degrano purgato frumentũ cum palea
nascitur sinequa seminatur: de iude cumsit in propagine
tur nascatur. cumuideas de circum ciso non nasti circũcisum
carnalir est ceste ista generatio & carnalis est circũcisio
&tamen de circum ciso nascitur circum cisur: sic ergo
renatur antequãnatur. aliud eorũ qua siacittis simũ:¬
sed quid accutũ non obtunditur scuto ueritatir: aliud dicunt
uid&equale siadam inquiunt noc& his qui non peccauerunt
ergo axp̃s proderse deb&t &iam hir qui non crediderunt
uid &isceste quam hoc accutum sit contraueritatem audite
quantum adiuu& ueritatem, Qui enim hoc dicit nihilaliud
dicit ni s i xp̃m nihil proderse non credenibus: hocest uerum
Quis non accept& quis non conseniat: quia xp̃r non credenłib:
non prodest. credentibus prodest sed dic mihi obsecrote

Expanded text:
mirari quare oleaster nascatur de semine olivae? Accipe mirari quare oleaster nascatur de semine olivae? Accipe aliam similitudinem. Justum baptizatum, pone granum purgatum: non attendis, quia de grano purgato frumentum cum palea nascitur, sine qua seminatur. Deinde cum sit in propagine tus nascatur, cum videas de circumciso non nasci circumcisum? Carnalis est certe ista generatio, et carnalis est circumcisio, et tamen de circumciso non nascitur circumcisus: sic ergo renatused quid acutum non obtunditur scuto veritatis? Aliud dicunt, videte quale. Si Adam, inquiunt, nocet his qui non peccaverunt; ergo et Christus prodesse debet etiam his qui non crediderunt. Videtis certe quam hoc acutum sit contra veritatem: audite quantum adjuvet veritatem. Qui enim hoc dicit, nihil aliud, nisi Christum nihil prodesse non credentibus. Hoc est verum. Quis non acceptet. Quis non consentiat, quia Christus non credentibus non prodest, credentibus prodest? Sed dic mihi, obsecro te,
Abbreviated transcription (Latin):
pro inde ne monor fallat scripturs uidemr est. auctoritar
fundatissima fidercatholicissima est omnis generatur dampna¬
tus Nemo liberatur nisi regeneratur, unde & abteri uersu¬
tiae illorum lamuor instructi responde ce lmi. quando
dicunt & paruulos turbant, side peccatore peccatores natist
quare non debaptizato iam fidelicui remissa suas uniuersa
peccata iustinascuntur: c̃ito respond&e. ideo debaptitato
non iustur nascitur. quia non eum generat unde regenera¬
tur ost sedunde generatur est. Dexpodictum est mostifica¬
tus carne iustificatur spu sic de homine dicipotest tabefica¬
tus carne. iustificatur sp̃u, Quod nascitur de carne caro est
Queris ut de iusto iustus nascatur cumuidear iustum essenisi
regeneratum omnino nom porre necattendir dñi senentia
quam tuipse in ore haber siquis non renatur fuerit ex aqua
& spuputo quia non hoc factum est in concubitu. Miraris
quare peccator nascatur de semine iusti: nonte delectat

Expanded text:
Proinde nemo nos fallat: Scriptura evidens est, auctoritas fundatissima est, fides catholicissima est. Omnis generatus, damnatus: nemo liberatus, nisi regeneratus. Unde et alteri versutiae illorum jam vos instructi respondete, charissimi: quando dicunt, et parvulos turbant, Si de peccatore peccatores nati sunt, quare non de baptizato jam fideli, cui remissa sunt universa peccata, justi nascuntur? Cito respondete: Ideo de baptizato non justus nascitur, quia non cum generat unde regeneratus est, sed unde generatus est. De Christo dictum est, Mortificatus carne, vivificatus spiritu : sic de homine dici potest, Tabefactus carne, justificatus spiritu. Quod nascitur de carne, caro est. Quaeris ut de justo justus nascatur, cum videas justum esse nisi regeneratum omnino non posse. Nec attendis Domini sententiam, quam tu ipse in ore habes: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu . Puto quia non hoc factum est in concubitu. Miraris quare peccator nascatur de semine justi: non te delectat
Abbreviated transcription (Latin):
falsa credidimur, dicantiuis Simul errauimur simulaberro¬
re recedamus Duces uobis fuimus ad foueã & secutiestir
cumduceremus ad foueã & non sequimini cũ ducimus ad ecde¬
siam pos sint istadicere in dignantibur. dicerenT iratir diceren
&tumore oculi quoscuramur. Nondico utcurare cessemur sedut
non in sultantibus admaiores a maritudines prouocemus
rationẽ leniter reddamur. non deuictoria suꝑbe exultemur
Seruum enim dñi litigare non opost& : A posto lus dicit sedmi¬
temesse adomner. Docibilem patientem in modestia corri¬
& resipiscant᷑ diabo lila queis a quo captiui tenentur. secundũ
ipsius uoluntatẽ. patienter feste ergo sisaniestis patienter
feste in quantũ saniestir. Namquis ꝑfecte sanus cum rex¬
iustus sederit inthrono quisglori abitur mundũ se habere
cor. aut quis glori abitur mundũ seẽe apeccato ergo quã diu¬

Expanded text:
falsa credidimus. Dicant suis: Simul erravimus, simul ab errofalsa credidimus. Dicant suis: Simul erravimus, simul ab errore recedamus. Duces vobis fuimus ad foveam, et secuti estis cum duceremus ad foveam; et nunc sequimini cum ducimus ad Ecclesiam. Possent ista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, et tumore oculi quos curamus. Non dico ut curare cessemus; sed ut non insultationibus ad majores amaritudines provocemus; rationem leniter reddamus, non de victoria superbe exsultemus. Servum enim Domini litigare non oportet, Apostolus dicittem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur secundum ipsius voluntatem . Patienter ergo ferte, si sani estis, patienter ferte, in quantum sani estis. Nam quis perfecte sanusiustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuocentuã ab orbe terrarũ nec causa causae nec ꝑsonaꝑso¬
ne prȩiudicat anima her&ica in sanabilis animosa cumtu
inte sententiã dicas iudicem quid accusar sullũ ego corrupi
animositate cogitent: Ad seredeant. sein terrogent. sediscu¬
tient sibi respondeant proueritate nontimeant eor quibus
falsitatẽ diutissi me uendiderunt. Ipso s enĩ timent offendere¬
ł rubescant humane infirmitati & nonerubestunt inuictir simȩ
ueritati . Vtique hoctiment nedicatur eir. Quare ergo nos
de cepistis quarenor seduxistir quare tantamala &e falia dixistis
respondere deberent si dm̃timerent. humanũ fuit errare.
diabolicum est ꝑanimositate merrore manere. Melius
quidem erat sinumquã erraremus sed uel quod secundũ est
faciamur ut errorẽ aliquando emendemus. Decepimus
quia deceptieramur falsam predicabimus quia praedicantib:

Expanded text:
audi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona persoaudi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona personae praejudicat. Anima haeretica, insanabilis, animosa, cum tu in te sententiam dicas, judicem quid accusas? Si illum ego corrupi, animositate cogitent; ad se redeant, se interrogent, se discutiant, sibi respondeant, pro veritate non timeant eos quibus falsitatem diutissime vendiderunt. Ipsos enim timent offendere; erubescunt humanae infirmitati, et non erubescunt invictissimae veritati. Utique hoc timent, ne dicatur eis: Quare ergo nos decepistis? quare nos seduxistis? quare tanta mala et falsa dixistis? Respondere deberent, si Deum timerent: Humanum fuit errare, diabolicum est per animositatem in errore manere. Melius quidem erat si nunquam erraremus: sed vel quod secundum est faciamus, ut errorem aliquando emendemus. Decepimus, quia decepti eramus: falsa praedicavimus, qui praedicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
non preiudicant absenti primiano sic & illi prȩiudicare non potu¬
quid enim dicerent quȩ ualerent inclusi r&ibus ueritatis. ut hȩc
& quidem multa & poena omnia pronobir sicut gesta indicabun
Non potuit enim pronobis breuior &cercior & liquidior ferri
sententia. Quid ergo dixit: cum hoc obiceremur. sic non preiu¬
dicant isti caeciliano quomodo nec illi primiano. &ille defen¬
breuae. liquidũ uerũ: Non enim sciuit quid dixit . sed ca iphȩ
similis. cumerr& pontifex proph&auit. Nec causa cause
prȩiudicat nec ꝑsona ꝑsonae. Sic nec causa cause nec ꝑsona
Ergo unusquis qͥsartinãsi ãposte. satnunc& obici& tibicecilianũ nontibi cuicũque
homini sed orbi ipii terrarũ obiciat cecilianũ. Quod cũ facit in nocen¬
tem obicit in nocentibus prorsus gesta indicabunt liquidis sime purga¬
tus est cecilianus sed faceum nom purgatũ faccriminosũ inuentũ

Expanded text:
non praejudicant absenti Primiano, sic et illi praejudicare non potunon praejudicant absenti Primiano, sic et illi praejudicare non potuQuid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus veritatis? Ut haec Et quidem multa, et pene omnia pro nobis, sicut Gesta indicabuntNon potuit enim pro nobis brevior, et certior, et liquidior ferri sententia. Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non praejudicant isti Caeciliano, quomodo nec illi Primiano. Et ille defenbreve, liquidum, verum! Non enim scivit quid dixit; sed Caiphae similis, cum esset pontifex prophetavit : Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. Si nec causa causae, nec persona ergo unusquisque sarcinam suam portat. Eat nunc et objiciat tibi Caecilianum: non tibi cuicumque homini, sed ipsi orbi terrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innocentem objicit innocentibus. Prorsus Gesta indicabunt liquidissime. Purgatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatum, fac criminosum inventum;
Abbreviated transcription (Latin):
nolicumlite curare. ut possir fratrẽsanare Cura paleam
excutiuntur aliquando de area dominica & paleaẽ & interdum
& gratia sed non longa. Sunt autẽ operariiboni circumeunt areã
&eaque foris excussa sunt . quibusdam mundatoriis trahunt. & re¬
uocant in aream: &si trahendo &sicogendo mundatoria instru¬
menta sunt legis iste mundane reuoca &iam cum terra triticum
ne propter terram pereat triticũ, Dampnatus est in quiunt
caecilianur dampnatus est semel absens terabsolutus est: Prȩsens
respondimus eis & hominer indocibiles quantũ potuimur breuiter
desuis factis ammonui mur & diximur. Quidrecitatis contracili¬
anum concilium septuaginta episcoporum sententias in absentẽ
proferentium plures plorate sunt amaximianistarũ concilio
contraabsentẽ primianum diximur: Absens ab illis dampnatus ẽ
caecilianus absens abistis dampnatus primianur. Quomodo isti

Expanded text:
noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam,noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam,Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum t grana, sed non longe. Sunt autem operarii boni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum terra trahe triticum, ne propter terram pereat triticum. Damnatus est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis contra Caecilianum concilium septuaginta episcoporum, sententias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra absentem Primianum. Diximus: Absens ab illis damnatus est Caeciliamus, absens ab istis damnatus est Primianus. Quomodo isti
Abbreviated transcription (Latin):
cat &bibit indigne iudicium sibi manducat & bibit, Sibi nontibi
Sane siiud ex es siiudicanti potestatẽ accepisti a ecdes astica
regula si apudte accuratur . siueris documentis. testibusq conumn¬
citur Coerce corripe ex communica de grada sicuigil&
tolerantia ut dormiat disciplina, Sed dam pnatus est in quiun
toribus in nocens: Alligata sunt istagentis insesta probata suu
eneruare quidem uirer ueritatis conatisunt & maniũ nebulis
prosecutionũ eius serenitatẽ nebulare quantũ potuerunt eni¬
si sunt: Ad fuit dñs. uicit serenitas eius nebulas eorũ: &uid &e qu¬
modo nescientes absoluerunt a ecclesiam orbisterrarum: cuius
communone gaude mur qualescumque in easimus. Nonipsos nos
sed ipsam tuemur: Defendimur. obtinemur aream dominicã defen¬
derdo proarea dominicã clamo tuquirin ea simnolo curer
Venti babrũ expecto nolo in quã occurres. aut sicura reuis.

Expanded text:
cat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sibi, non tibi. cat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sibi, non tibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non dormiat disciplina. CAPUT VIII. 12. toribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis,
Abbreviated transcription (Latin):
deponere dehumerir fratrum nostrorum: Illiamant illas
tenentes adse. minoreresse nolunt quia ipsis sarcinastum uerun
Nam & qui ponit sarcinam quam gestabat collo qua siminor fit
Sed pondus posuit non staturam, Sed ego inquid noncog̃ mu
nico peccatir alienis quasi hoctibidicam ueni communia pecca¬
tis alienir Non hocdico noui quiddicat apostolus. sed illuddica
dominicam: Quamdiu palea trituratur non relinqueres r&ia domi¬
nica. Quam diubonos & malos pisces adlitus trait non disrumperes
& quo modo inquid feremquem non noui malum nonne melius ipiũ
ferres quamte foras efferer : eccequomodo ferres adtenderes
a postolumdicentẽ unus quisque propriumonur postabit, Libe¬
rar&te ista sententia: Non enim cumillo communicares a uaritiã
sed communicares cumilloxp̃imensam: & quid tibiobess& sicũ
illo communicari s xp̃imensam: a postolus dicit, Quienim mandu¬

Expanded text:
deponere de humeris fratrum nostrorum. Illi amant illas deponere de humeris fratrum nostrorum. Illi amant illas tenentes ad se, minores esse nolunt, quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam et qui ponit sarcinam, quam gestabat collo, quasi minor fit; sed pondus posuit, non staturam. 11. Qui tolerat nico peccatis alienis. Quasi hoc tibi dicam: Veni, communica peccatis alienis. Non hoc dico, novi quid dicat Apostolus: sed illud dico. dominicam, quamdiu palea trituratur, non relinqueres; retia dominica quamdiu bonos et malos pisces ad littus trahunt, non disrumperes. Et quomodo, inquis, ferrem quem novi malum? Nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo ferres: si attenderes Apostolum dicentem, Unusquisque proprium onus portabit; liberaret te ista sententia. Non enim cum illo communicares avaritiam, sed communicares cum illo Christi mensam. Et quid tibi obesset, si cum illo communicares Christi mensam? Apostolus dicit: Qui enim mandu
Abbreviated transcription (Latin):
non habentionus ipsiur. quoderat non habere Sieidederis. incipit
habere. Minutum est illionus quoduocatur non habere.
minuit & ipse onustuũ. quoduocatur plus habere, Duo ambu¬
latisui amdĩ inpere grinatione huiur seculi. Tupostabas
sumptus magnossuꝑfluos illeautẽ sumptus non habebat. Adhesit
tibi comestuus esse desideranr. Nolineglegere nolis pernere
noli relinquere non uider quantum poster nihil postanti & non
habenti da inde aliquid. Et comitẽ adiuuabir &tereleuabir
A postolica sententia satir quantũ opinor exposita est: Non
uestrar. Ideo uobis non communicamur. Maiorer istipostant
sarcinas diuisionis maiores postant sarcinas praecisionis. sarci¬
nas schismatir. sarcinas haeresis. sarcinas dissensionis. sarcinar
animositatis. sarcinas falsorũ testimoniorũ sarcinar calũ nio¬
sarum criminationũ istas sarcinas conatisumus . & conamur

Expanded text:
non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit habere; minutum est illi onus, quod vocatur non habere: minuit et ipse onus tuum, quod vocatur plus habere. Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: tu portabas sumptus magnos superfluos; ille autem sumptus non habebat: adhaesit tibi, comes tuus esse desiderans; noli negligere, noli spernere, noli relinquere. Non vides quantum portes? Nihil portanti et non habenti da inde aliquid, et comitem adjuvabis, et te relevabis. Apostolica sententia satis, quantum opinor, exposita est. 10. vestras, ideo vobis non communicamus. Majores isti portant sarcinas divisionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarcinas schismatis, sarcinas haeresis, sarcinas dissensionis, sarcinas animositatis, sarcinas falsorum testimoniorum, sarcinas calumniosarum criminationum. Istas sarcinas conati sumus, et conamur