comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thesauri sapientiȩ ce scientiȩ absconditi. qͥb
ad cognitionẽ ueritatis erudimͣ: & grã sp̃i¬
talis ꝑ quã pascim: & iusticia ꝑ qũa regimur.
Due etenĩ tabule designant sapientiã &e scien¬
diam: manna grãm. uirga iusticiã. Sapientia
& scientia nos xp̃c instruit: grã pascit. iticia
regit. Q uatuoe anul qui arche inherent:
quatuor st̃ euangłioꝵ libri. Qui libr qͣia
nuli rotundi st̃: ex eo qd̾ et̾nitatẽ in qua fims
ñ est nob̾ ꝓmittunt. Uectes quib archa por¬
tabat᷑ semꝑ inerant anulis: qi p̃dicatores

Expanded text:
thesauri sapientiae et scientiae absconditi , quibus ad cognitionem veritatis erudimur, et gratia spiritualis, per quam pascimur, et justitia, per quam regimur. Duae etenim tabulae designant sapientiam et scientiam, manna gratiam, virga justitiam. Sapientia et scientia Christus nos instruit, gratia pascit, justitia regit. Quatuor annuli, qui arcae inhaerent, quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui libri, quasi annuli rotundi sunt ex eo quod aeternitatem, in qua finis non est, nobis promittunt. Vectes, quibus arca portabatur, semper
Abbreviated transcription (Latin):
patientẽ in eruce conspexit. Decẽ exploratoreᷤ
qui prauis sermonib corda filioꝵ ifrł ab inq̾s¬
su t̾̃re ꝓmissionis au̾terunt. infideles iudeos
sub decalogo legis positos designant: qui celestia
ꝓmissa ꝑfidẽ. xp̃i querẽ detrectant. Duo aũ
exploratores qui ppłm ad eiꝰdem t̾re introitũ
fidelit̃ exhortati sunt. electos xp̃ianos subdu¬
ob caritatis p̾ceptis positos expͥmunt: qͥ celestis
patriȩ iocunditatẽ introire totis uiscerib

Expanded text:
patientem in cruce conspexit. Decem exploratores patientem in cruce conspexit. Decem exploratores qui pravis sermonibus corda filiorum Israel ab ingressu terrae promissionis averterant, infideles Judaeos sud Decalogo legis positos designant, qui coelestia promissa per fidem Christi quaerere detrectant. Duo autem exploratores, qui populum ad ejusdem terrae introitum fideliter exhortati sunt, electos Christianos sub duobus praeceptis charitatis positos exprimunt, qui coelestis patriae jucunditatem introire totis visceribus
Abbreviated transcription (Latin):
re de t̾ra: caro xp̃i sumpta de oraria. Hyreus
emissarus qui in desertũ missus peccã ause¬
rebat : xp̃m significabat. Ipse nãq in eruce ob¬
latus ce ꝑmioete de mundo emissus abstulit ñ
unius tantũ pecc̃a ppłi. s totis mundi. Uitu¬
la qͦꝙ rufa: xp̃m significat. Ipsi etenĩ caro re
mortis eiꝰ iustificam᷑. Serpens etiã eneus signi
aspiciebant ad serpentẽ. eneũ curabant᷑ a mor¬
sib serpentiũ: ce qui uera fide respiciunt ad
xp̃m. sanant᷑ a suggestionib demonũ. Botiꝰ
quẽ duo uiri exploratores attulert̃ in uec̾te:
xp̃m significat. Ipse nãq nob̾ ẽ fructꝰ uite
patrie celestis spũ sco duce explorauert: et
tuler̃t̃. Uignũ aũt uectis: lignũ designat cru¬
cis. Et sicut ille. qui p̃cedebat ex duob uiris
botrũ portantib botrũ ꝑtꝰ tergũ pendentẽ
ñ uidit. in uecte: sic xpm p̃cedens ꝓpb̾aꝵ eu¬
neus xp̃m patientẽ ñ uidit in cruce. Ille aũ
de mundo recessit. & p̃sentem eũ in carne &¬

Expanded text:
re de terra, caro Christi de virgine Maria. Hircus emissarius, qui in desertum missus peccata auferebat, Christum significat. Ipse namque in cruce oblatus per mortem de mundo emissus abstulit non unius tantum peccata populi, sed totius mundi. Vitula quoque rufa, Christum significat. Ipsius enim caro recmortis ejus justificamur. Serpens etiam aeneus Chrisrespiciebant ad serpentem aeneum, curabantur a morsibus serpentum, et qui vera fide respiciunt ad Christum, sanantur a suggestionibus daemonum. Botrus, quem duo viri exploratores tulerunt in vecte, bene significat. Ipse namque nobis est fructus vitae,patriae coelestis Spiritu sancto duce exploraverunt, etulerunt. Lignum autem vectis lignum designat crucis; et sicut ille qui praecedebat ex duobus viris botrum portantibus botrum post tergum pendentem non vidit in vecte, sic praecedens prophetarum cuneus Christum non vidit in cruce; ille autede mundo recessit, et praesentem eum in carne
Abbreviated transcription (Latin):
bo caro mea ẽ. Candelabrĩi significat xp̃m.
Sicut eñ candelabrũ instrum̃tũ ẽ luminis.
ita xp̃e in mundo manifestauit nom̃ pat̾s ip̃o
destante qui ait. Pat̃. manifestaui nom̃ tuũ.
p̾dieatores st̃: qui nob̾ u̾bum uite ꝑsonant
Ciphi eo qd̾ eiphis potus solet infuncdi: st̃ au
ditores uerbi. Sperule que ce ipse merant
calamis: uolubilitatẽ &e uelocitatẽ ex pͥmii
bonioꝑis. Cilia uͦ eo qd̾ lilia uirent & can¬
dent: etnitatem & pulchr itudinẽ figurans
ꝓpetue retributionis. Tres calami egdieban¬
tur ex uno latere ce tres ex altero:qr & ãn
incarnationẽ. xp̃i ce post fuer̃t qui fidem
tͥuitatis p̃dicarent. Tres ciphi sperule. li¬
lia. ꝑsingłos calamos. tria tẽpora significan.
qi electi ante incarnationẽ. ante legẽ. sub
primitiue ȩccłiş quȩ congregata ẽ de isrłi
& in tẽpore ȩccłie quȩ deinde congregata ẽ
degentib: & illi que in fine congreganda¬

Expanded text:
 vita . Candelabrum significat Christum. Sicut enim candelabrum est instrumentum luminis, ita Christus in mundo manifestavit nomen Patris, ipso teste, qui ait: Pater manifestavi nomen tuum . praedicatores sunt, qui nobis verbum vitae personant. Scyphi, eo quod scyphis solet infundi potus, sunt auditores verbi. Sphaerulae, quae et ipsae inerant calamis, volubilitatem et velocitatem exprimunt boni operis. Lilia vero, eo quod lilia virent et candent, aeternitatem et pulchritudinem designant aeternae retributionis. Tres calami egrediebantur ex uno latere, et tres ex altero, quia et ante incarnationem Christi et post, fuerunt qui fidem Trinitatis praedicarent. Tres scyphi, sphaerulae, lilia per singulos calamos tria tempora significant, quia electi ante incarnationem, ante legem, et sprimitivae Ecclesiae, quae congregata est de Israel, et in tempore Ecclesiae, quae congregata est de gentib
Abbreviated transcription (Latin):
que xp̃m specialit̾ significant: sic̃ agiꝰ
paschalis. columna. petra. & cet̾a q̃dam. Agnus
paschalis significat. xp̃m: qr sic̃ in occisions ag¬
na lib̾ati sc̃ filii isrł de seruitute regis egypti:
sic in passione dñi lib̾ati st̃ elect de seruitute.¬

Expanded text:
um spiritualiter significant: sicut agnus paschalis, columna, petra, et caetera quaedam. Agnus paschalis significat Christum, quia sicut in occisione agni liberati sunt filii Israel de servitute regis Aegypti, sic in passione Domini liberati sunt filii electi de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͣ nulliꝰ laboris. ĩmo sũme ẽẽ iocun¬
ditatis. pudicicie suauitate ꝑfundi: qͣmꝙͣ
onerosum sit naturalia incentiua immun-¬
daq desideria quȩ de concupiscentia car-¬
nis emergunt. freno temꝑantie. colibere.
Similit̃ ñ sołu iocundu s insuꝑ głosum cũ
gule fuerit concupiscentia suꝑata. ñ se ser¬
uum sui uentris s dnm̃ intueri: illa mira
exultatione tripudians: ego aũt didici
in quib sũ sufficiens ẽẽ÷ scio humiliari scio
& habundare. ubiq &e in omĩb institut᷑ sũ:
& esurire & saciari. & abundare cepenuriã
pati. S ce amor carnis si fuerit ꝑfecte sopitꝰ.
uł certe igne diuini amoris absortꝰ: nullus
erit in ext̾iorib labor: qr ñ poterit mens eiꝰ
afflictione turbari. cuiꝰ ñ potest dilectiõe
dissolui. Suauitas gͦ iugi dñici celenitas
oneris eiꝰ: in uoluptatũ contẽptu consistit.
Nemo gͦ estimet. maiorẽ in uiciis qmͣ in uir¬
tutib ẽẽ delectationem

Expanded text:
n modo nullius laboris, imo summae esse jucunditatis, pudicitiae suavitate perfundi; quanquam onerosum sit naturalia incentiva, immundaque desideria, quae de concupiscentia carnis emergunt freno temperantiae cohibere. Similiter non solum jucundum, sed insuper gloriosum, cum gulae fuerit concupiscentia superata; non se servum sui ventris, sed Dominum intueri, illa mira exsultatione tripudians: Ego autem didici in quibus sum sufficiens esse. Scio humiliari, scio et abundare; ubique et in omnibus institutus sum, et esurire, et satiari, et abundare, et penuriam pati . Sed et amor carnis si fuerit perfecte sopitus, vel certe igne divini amoris absorptus, nullus erit in exterioribus labor; quia non poterit mens ejus afflictione turbari, cujus non potest dilectione dissolvi. Suavitas ergo jugi Dominici, et levitas oneris ejus, in voluptatum contemptu consistit. Nemo ergo aestimet majorem in vitiis, quam in virtutibus esse delectationem
Abbreviated transcription (Latin):
sui cenã fecit. pͥncipib ce tribunis ce pͥ¬
mis galilee. Nulłu aliũ inuenimꝰ obseruasse
diem natalis sui nͥ herodẽ. & pharaonẽ: ut qͦꝵ
erat una impietas eẽt una sollemnitas. Nos
aũt ñ natiuitaris diẽ luxuriando celebremꝰ:
s diẽ mortis semꝑ cõmemorando timeamꝰ. Ho¬
mo enĩ ad laborẽ. nascit᷑: & scĩ transeunt ꝑ mor¬
dem ad regnũ¬

Expanded text:
sui coenam fecit principibus et tribunis et primis Galilaeae. Nullum alium invenimus observasse diem natalem sui, nisi Herodem et Pharaonem, ut quorum erat una impietas, esset una solemnitas. Nos autem non nativitatis diem luxuriando celebremus, sed diem mortis semper commemorando timeamus. Homo enim ad laborem nascitur , et sancti transeunt per mortem ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
nemo eoꝵ mundatꝰ ẽ nͥ naaman sẏrus.
Haaman syrus cur nom̃ int̾p̃tat᷑ decor. popłm
demonstrat nationũ. qͦndã ꝑfidie lepra macu¬
losũ: s ꝑ sacram̃tũ baptismatis ab om̃i fedita¬
te postea purgatũ. Qui capte consilio puelle
hoc ẽ inspirationis sr̃ne grã. quã udeis male
seruantib gentes rapuere. ꝓsalute ab heliseo
septies lauari iubet᷑: qr sołu baptisma saluat.
qd̾ septiformi sp̃ũ regenerat. Unde caro ei ptꝰ la¬
uachrũ uelut caro pueri. apparuisse memorat᷑ :
siue qr cunctos in xp̃o baptizatos. in unã parit
grã mat̾ infantiã: seu xp̃c intelligat᷑ puer: cuiꝰ
corpori ꝑ baptismũ tota credentiũ soboles adima¬
dur.Partẽ sc̃e t̾re secũ tulisse dicit᷑: qr oportet
baptizatos dnĩci corporis participatione. ꝯfir¬

Expanded text:
nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Naaman etiam Syrus, cujus nomen interpretatur aecor. populum demonstrat nationum, quondam perfidiae lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni foeditate postea purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est, inspirationis supernae gratia, quam Judaeis male servantibus gentes rapuere pro salute, ab Eliseo septies lavari jubet; quia solum baptisma salvat, quod septiformi Spiritu regenerat. Unde caro ejus post lavacrum velut caro pueri apparuisse memoratur, sive quia cunctos in Christo baptizatos in unam parit gratiae mater infantiam, sive Christus intelligatur puer, cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Partem sanctae terrae secum tulisse dicitur, quia oportet baptizatos Dominici corporis participatione
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitas indicari. Unde qd̾ in palmo canit᷑.
septies in die laudem dixi tibr: nicħ ẽ aliud. ꝙͣ
semꝑ laus ep in ore meo. Undenariꝰ uͦ tñsgssio¬
nem signifieat: qi recedit a denario. in qͦ decalogꝰ
consistit. Cũ gͦ multipleat᷑ ꝑ uͭiͦ. ut septies.xiͭ.

Expanded text:
universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nihil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Undenarius vero transgressionem significat, quia recedit a denario, in quo Decalogus consistit. Cum ergo multiplicatur per septem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie dicit᷑ ñ etiã pecudũ: qi illoꝵ uita
in sanguine noscit᷑ constituta. hec uͦ qm̃ ĩmor¬
talis ẽ anima recte appellat᷑ quasi anema id ẽ
a sanguine longe discreta: quando ce ptꝰ inor¬
tem corporis ꝑfectam constat ẽẽ substanciã sic̃
in sequentib suo loco declarat᷑. Alii uͦ appella¬
tam animã dicunt: eo qd animet substantiã
sui corꝑis atq uiuificet. Animus uͦ dicitur
cogitatio ey ad modu uenti motu celeri ꝑ
uagat᷑. fit aũt. ex appetitu anime: ꝓ deside.¬
rii eiꝰ qualitate cõmotus. Mens aũt dicit᷑
amene id est a luna: que licet uaria uicissi¬
tudine commutet᷑: quad̃a se tam̃ in id qd̾
fuit ꝑfecta nouitate nouitate restituit. Mo¬
do enĩ tribulationib attenuata: quasi ꝓba¬
tur obseura. Modo itm inuigorem natura¬
lem leticia cõmeante reparat᷑. Rationabilis

Expanded text:
prie dicitur, non etiam pecudum, quia illorum vita in sanguine tantum noscitur constituta. Haec vero quoniam immortalis est, anima recte appellatur, quasi ἄναιμα, id est a sanguine longe discreta: quia et post mortem corporis perfectam ejus constat esse substantiam, sicut in subsequentibus suo loco declarabitur. Alii vero appellatam animam dicunt, eo quod animet substantiam corporis sui atque vivificet. Animus vero dicitur coervagatur. Fit autem ex appetitu animae pro desiderii ejus qualitate commotus. Mens autem dicitur ἀπὸ τῆς μήνης, id est a luna; quae licet varia vicissitudine commutetur, quadam se tamen in id quod fuit, perfecta novitate restituit. Modo enim tribulationibus attenuata, quasi probatur obscura; modo iterum in vigorem naturalem laetitia commeante reparatur. Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ gaudio subleuatos: mͦ merore deiectos:
mͦ pietate mites. mͦ indignatione terribiles:
nunc ad uirtutes animos erigere: nunc ad¬
uicia it̾m declinare: Alia tenacit᷑ assumimꝰ:
alia obliuione. respuimꝰ. Qd nunc placet: ptꝰ
displicet. Bonoꝵ etiã sermonib edificam᷑: ma¬
loꝵ collocutione destruim᷑: ce quantũ ꝓfici¬
mus cũ rectis. tantũ deteriores nouimꝰ ẽẽ cũ
benegerimꝰ: atq itm desipimꝰ cũ delictis ca
& recedit. semꝑ incerta ẽ. Solus omp̃e ds¬
unũ ꝓpositũ contineret: nec boni ex malis
nec beati ex reꝓbis mutabilitatis beneficio
redderem᷑.¬

Expanded text:
esse gaudio sublevatos, modo moerore dejectos; modo pietate mites, modo indignatione terribiles; nunc ad virtutes animos erigere, nunc iterum ad vitia declinare? Alia tenaciter assumimus, alia oblivione respuimus; quod nunc placet, post displicet. Bonorum etiam sermonibus aedificamur, malorum collocutione destruimur; et quantum proficimus cum rectis, tantum deteriores esse novimus cum bene gerimus; atque iterum desipimus, cum delictis cal recedit, semper incerta est. Solus omnipotunum propositum contineret, nec boni ex malis, nec beati ex improbis mutabilitatis beneficio redderem
Abbreviated transcription (Latin):
affectib. qr neq̃qmͣ in nr̃o arbitrio collo¬
cant᷑: cũ quibdã aliqñdo inuitissimi moueam᷑.
nͨ quosd̾a etiã si uelimꝰ exꝑiri ualeamꝰ. Pinde.
nequaqm tẽ amor ex affectu ẽ cũ ment̾ẽ affect᷑
mouerit: s cũ mens ipsũ motũ sedm affectũ
direxerit. Similit̾ de motu qͥ ex ratione ge

Expanded text:
affectibus, quia nequaquam in nostro arbitrio collocantur, cum quibusdam aliquando invitissimi moveamur, nec quosdam etiam si velimus, experiri valeamus. Proinde nequaquam tunc amor ex affectu est, cum mentem affectus moverit, sed cum ipsum motum secundum affectum direxerit. Similiter de motu, qui ex ratione gen
Abbreviated transcription (Latin):
uersus carnẽ: ñ pot̾ rex ille qui aesꝑitalib
ce carnalib concupiscentiis p̃sidere. & p̃ei¬
pere debet. inuenire plenã pacẽ ꝑpetuãq
securitatẽ. Hinc ẽ qd̾ ille pͥnceps ppłoꝵ liber
uielelicet animi consensus inuenit in reg¬
no suo. tot contͣdictiones. tot rebelliones.
qd̾ cogitationes cogitationib cont̾dicunt.
&e affectiones affectionib resistunt. & con¬
trarii motus contrariis motib occurr̃t.:¬
& surgit gens cont᷑ gentẽ: &e regnũ adu̾sus
regnũ. & insurgunt sepe. mali contͤ bonoᷤ.¬

Expanded text:
ersus carnem, non potest rex ille qui et spiritualibus et carnalibus concupiscentiis praesidere et praecipere debet, invenire plenam pacem perpetuamque securitatem. Hinc est quod ille princeps populorum liber videlicet animi consensus invenit in regno suo tot contradictiones, tot rebelliones, tot conflictationes, quod cogitationes cogitationibus contradicunt, et affectiones affectionibus resistunt, et contrarii motus contrariis motibus occurrunt, et surgit gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et insurgunt saepe boni contra malo
Abbreviated transcription (Latin):
ctio ad duo p̃cepta diriuat᷑: cũ ce ꝑ quenda iꝰtũ
dicit᷑. qd̾ ab alio odis fieri tͥ. uide ne tu alti faciaᷤ.
&e ꝑsemet ipsã ueritas dic̃. que uultis ut faciãt.
uob̾ homines. & uos facite illis similit̾. Quib̾ duobꝰ
scił utriꝰq testam̃ti mandatis ꝑ unũ malicia cõpes¬
cit᷑. ꝑ aliud benignitas p̃rogat᷑: ut mału qd̾ pati
ñ uult qͥsꝙ ñ faciens. cess a nocendi oꝑe: ae rur
dem ꝓximi se exerceat ex benignitate. Omĩb itaq¬

Expanded text:
ctio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur, « quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias; » et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis ; quibus duobus scilicet utriusque Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum, quod pati non vult quisque non faciens, cesset a nocendi opere, et rurstem proximi se exerceat ex benignitate. Sed ha
Abbreviated transcription (Latin):
dnũ sigẽ: in qͦ carnis eiꝰ ac sanguinis mystĩa
celebramꝰ. Aromata aũt que mulieres defe¬
runt. odorem uirtutũ & suauitatẽ orationũ
signifieant: cũ quib altari debemꝰ appropinqͣ¬
re. Sciendũ qd̾ sic̃ angłi legunt᷑ asstitisse sepul¬
chro saluatoris: ita credendi st̃ assistere my¬
steriis corporis diũ tpre consecrationis.
me ascendisse ad patrẽ. s hominũ fraude sub¬
latũ: meo tactu indigna es. Hoc dicebat ut
spũalit̾ credẽt eũ regnare cũ patre. Ille enim
iħm ueracit̾ tangit: qui patri filiũ coet̾nũ¬

Expanded text:
nificat, in quo carnis ejus ac sanguinis mysteria celebrantur. Aromata autem quae mulieres deferunt, odorem virtutum et suavitatem orationum significant, cum quibus altari debemus appropinq. Sciendum quod sicut angeli leguntur exstitisse sepulcro Salvatoris, ita credendi sunt assistere mysteriis corporis Domini tempore consecrationis.me ascendisse ad Patrem, sed hominum fraude sublatum, meo tactu indigna es. GREGOR. Hoc dicebat, ut spiritualiter crederet eum regnare cum Patre. Ille enim Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternu
Abbreviated transcription (Latin):
goga: mors sare infidelitas synagoge. ysaãc xp̃es:¬
doctͥua: ornam̃ta uirtutes: adductio rebecce
conu̾sio ercłiȩ: gibb carmeli enormitas pec¬
cati: descensio rebecce humilitas eccłiȩ: palli¬
um opꝰ bonũ: ager mundus: uesꝑe finis scli:
nuptis ysaac cerebecce. coniunctio xp̃i &e ec
saas ds ÷ rebecea grã: esau iudaicꝰ ppłs. ia¬
cob gentilis ppłs: uenatio esau forinseca.
carnaliũ obseruantiarũ custodia &e carna¬
lis in scͥpturis intelligentia: ꝑelles hedoꝵ
confessio pecc̃oꝵ: cib uirtutũ exercitatiõ.
uinũ gaudiũ in spũ sc̃o: uestim̃ta bona oꝑa.
ager cui benedixit dñs sc̃a eccłia: in qͣ redolet
testante beato gregorio flos uuȩ ꝑ p̃dicatio¬
nem: flos lilii ꝑ castitatẽ: flos uiole ꝑ humilita¬

Expanded text:
goga; mors Sarae, infidelitas Synagogae; Isaac Chrisdoctrina, ornamenta, virtutes; adductio Rebeccae, conversio Ecclesiae; gibbus cameli, enormitas peccati; descensio, humilitas Ecclesiae; pallium, opus bonum; ager, mundus; vesper, finis saeculi; nuptiae Isaac et Rebeccae, conjunctio Christi et s; Rebecca, gratia; Esau, Judaicus populus; Jacob, gentilis; venatio Esau forinseca, carnalium observationum custodia, et carnalis inscriptionis intelligentia. Pelles haedorum, confessio peccatorum; cibus, virtutum exercitatio; vinum, gaudium in Spiritu sancto; vestimenta, bona opera; ager, cui benedixit Dominus, sancta Ecclesia, in qua redolet, testante beato Gregorio, flos uvae per praedicationem, flos lilii per castitatem, flos violae per humilita
Abbreviated transcription (Latin):
niuerse moli eorporis sui. s etiã unieiuq par¬
ticule illis tota simul adest. Partis enĩ corꝑis
passionẽ tota sentit : nec in toto corpore. Cũ
enĩ qͥd dolet inpede. adu̾titur oculus. lingua
qd̾ anime in eiᷤ est partib & in pede sentirae:
nec ce sentire qd̃ ibi factũ est absens posset.
sentit singulis. Nec corpus intelligit. nec
animus auxiliante corpore intelligit: qr
cũ intelligere uult a corpore auertit᷑. Non
poris passiones: aut scdm suas anima dicit᷑
immutari. Sed̃m corporis: ut ꝑ etates. ꝑ
morbos. ꝑ dolores. labores. offensiones. uolup¬
tates. Sed̃m suas aũt. ut cupiendo. letan¬
do. metuendo. egrescendo. studendo. discendo.

Expanded text:
niversae moli corporis sui, sed etiam unicuique particulae illius tota simul adest. Partis enim corporis passionem tota sentit, nec in toto tamen corpore. Cum enim quid dolet in pede, advertit oculus, loquitur quod animae in eis partibus est, et in pede sentiret; nec sentire quod ibi factum est absens posset. intelligit: nec corpus intelligit, nec animus auxiliante corpore intelligit; quia cum intelligere vult, a corpore avertitur. poris passiones, aut secundum suas, anima dicitur immutari. Secundum corporis, ut per aetates, per morbos, per dolores, labores, offensiones, per voluptates. Secundum suas autem, ut cupiendo, laetando, metuendo, aegrescendo, studendo, discendo.
Abbreviated transcription (Latin):
st ratio eur magis conueniat filio incar-¬
natio. qm alii. Qui enĩ erat incarnandus.
oraturus erat ꝓ humano genere: ae conuenien¬
tius satis suscipit mens humana filiũ patri.
qmͣ aliũ alii supplicare : qͣuiꝰ hec supplicatio ñ
fiat a diuinitate. s ab humanitate ad diuini

Expanded text:
t aliud, cur magis conveniat Filio incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicare, quamvis haec supplicatio non fiat a divinitate, sed ab humanitate a
Abbreviated transcription (Latin):
hostia designat boña conu̾sationẽ. pellis
hostie eiꝰdem conu̾sationis suꝑficiem. caput
mitiũ: cauda finẽꝰ intestina oceultã uirtutẽ.
ablutio hostie. mundiciã uite honeste. Pelle.
nostie detrahimꝰ e hostiam m̃bratim diuidi-¬
muscũ derelicta comnu̾isationis nr̃e ext̾ior specis
interiꝰ ratione. discernente. singła oꝑa nr̃a ꝑ
loco. tpr̃e. modo. intentione. diligent̃ discutimꝰ.
ne nos uitiũ fallat sub specie uirtutis. aut cul¬
ꝑa subspecie recte oꝑationis.

Expanded text:
hostia designat bonam conversationem. Pellis hostiae ejusdem conversationis superficiem, caput initium, cauda finem intestina occultam virtutem, ablutio hostiae munditiam vitae honestae. Pellem hostiae detrahimus, et hostiam membratim dividimus, cum derelicta conversationis nostrae exterius specie, interius ratione discernente singula opera nostra pro loco, tempore, modo, intentione, diligenter discutimus, ne nos vitium fallat sub specie virtutis, aut culpa sub specie rectae operationis.
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ offerre sine ferm̃to hereticȩ p̾uitatiᷤ¬
de sine melle scłaris dulcedinis: qi ferm̃tũ
qd̾ expͥmit heretic̃a prauitatẽ. & mel qd̾ de¬
signar scłarem dulcedinẽ. in sacrificiis ue¬
teris t stam̃ti ꝓhibebant᷑. Sacrificiũ qd̾ par¬
tim cremabat᷑ partĩ reseruabat᷑. signifieat bo¬
nam inchoationẽ: holocaustũ qd̾ totũ cre¬
mabat᷑ consũmationẽ. fodem mͦ sacrificiũ
matutinũ inchoationẽ insinuat: uesꝑtinũ

Expanded text:
debemus offerre sine fermento haereticae pravitatis, sine melle saecularis dulcedinis; quia fermentum quod exprimit haereticam pravitatem, et mel quod designat saecularem dulcedinem, in sacrificiis Veteris Testamenti prohibebantur. Sacrificium quod partim cremabatur, partim reservabatur, significat bonam inchoationem. Holocaustum, quod totum cremabatur, consummationem. Eodem modo sacrificium matutinum, inchoat
Abbreviated transcription (Latin):
abent qͦq sacrificia scificationes su¬
as. Debem gͥ dño offerre uitułu: bo
uem. ouem. agnũ. &e cȩtã. Uitulus donec eres¬
cat & in tauri robur erũpat eo qd̾ ꝓ etate.
possit agi ad libitũ ducentis obedientiã signi¬

Expanded text:
abent quoque sacrificia significationes suas: debemus Domino offerre vitulum, bovem, agnum, etc. Vitulus donec crescat et in tauri robur erumpat: eo quod pro aetate possit agi ad libitum ducentis, signi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑitas. ñ audaci sermone discutienda st̃: s for¬
midoloso silentio uen̾anda. Non gͥ diseutias cͣ¬
rendo laborabat: qͦusq intellexit in nouissimis
eoꝵ. Et uidit qd̾ ill qui suꝑbia tenent᷑. eiciunt᷑
dũ eleuant᷑: & subito in desolatione er̃t. hi uͦ qͥ
iustificant corsuũ. & flagellant᷑ tota die: facti
sunt nẽ quidem ut ium̃tum: s ert̃ semꝑ cũ dõ.¬

Expanded text:
tur, non audaci sermone discutienda sunt, sed formidoloso silentio veneranda, quia et crendo laborabat, quousque intellexit in novissimis eorum, et vidit quod illi qui superbia tenentur, ejiciuntur dum elevantur, et subito in desolatione erunt. Hi vero qui justificant cor suum et flagellantur, tota die facti sunt, nunc quidem ut jumentum, sed erunt semper cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
fusa & patient̃ dolere: & de sua correc̃tiõe.
ñ desꝑare. Oportet eã sane ce dolere de cor¬
ruptione. & sꝑare nichilominꝰ de correctione:
ut ꝑ moderatũ dolorẽ. afflicta. & ꝑ spei fidu¬
ciam erecta. & satisfaciat de p̃terito: ce puide¬
at de futuro. Suꝑiꝰ aũt iam diximꝰ: quomͦ
dolorẽ ce spem ꝑ symeonẽ ce leui intelligere
debemꝰ. Isti sunt. duo illi dine fr̃s symeon &e

Expanded text:
fusa, et patienter dolere, et de sua correctione fusa, et patienter dolere, et de sua correctione non desperare. Oportet eam sane et dolere de corruptione et sperare nihilominus de correctione, ut per moderatum dolorem afflicta, et per spei fiduciam erecta, et satisfaciat de praeterito, et provideat de futuro. Superius autem jam diximus quomodo dolorem et spem per Simeonem, et Levi intelligere debemus. Isti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
st aut dina ãmirande: pulebritudiniᷤ.
& forme singłaris: &e que intuentium
animos in sui ãmiratione facile trahat & sua
modestia uerecundie: homines om̃ib et
comm̃dabiles reddat: & amabiles efficiat.
stiam. modestieq grãm miram᷑: dine quo¬
captiuam᷑. Huiꝰ rei sichem filiꝰ emor testis
fit: qui ei tam ardenti amore inhesit. ut
mallet om̃s mares suos absq mora eireũcidere. qm
ꝓ dõ facere noluerunt. sepe ꝓamore. dine effice̾
ñ differunt: &e pudendoꝵ suꝑflua que ꝓ dõ am¬
putare debuerant. orta confusionis occasione
pro euitando uerecundie detrim̃to amputa¬
re ñ tardant: & malunt in amputandis
uite sue suꝑfluis. crrcũcisionis molestiã sub¬
ire: qm impudentes uideri & sine uerecun¬
ponebamꝰ: eadẽ ipsa sit nob̃ facile: ꝑficere :
cũ ꝓ eis timemꝰ ineurrere: detrim̃tũ uerecun¬
die. Qd ad ista dicemꝰ: Au forte meliꝰ erit¬
tacite gemere qmͣ aliqͥd respondere: qui ista
criminis conscia. & de sua infirmitate con¬

Expanded text:
 Dina admirandae pulchritudinis et formae singularis, et quae intuentium oculos in sui admirationem facile trahat, et admodestia verecundiae homines omnibus et commendabiles reddat, et amabiles efficiat? stiam modestiaeque gratiam miramur, Dinae quoatur! Hujus rei Sichem filius ille Emor testis sit, qui ei tam ardenti amore inhaesit, ut mallet omnes mares suos absque mora circumcidere quam  Deo facere voluerunt, saepe pro amore Dinae efficere non differunt, et pudendorum superflua, quae pro Deo amputare debuerant, orta confusionis occasione, pro evitando verecundiae detrimento amputare non tardant, et malunt in amputandis vitae suae superfluis circumcisionis molestiam subire, quam impudentes videri, et sine verecunponebamus, eadem nobis ipsa sit facile perficere, cum pro eis timeamus incurrere detrimenta verecundiae. tacite gemere quam aliquid respondere, qui ista sua infirmitate con
Abbreviated transcription (Latin):
si horrescit caro discipliñã: ꝑsuader ratio con¬
stantiã. Sic enĩ cũ morbos pellere cupimꝰ: tri¬
stes qͥdem amarũ purgationis pocułu sumimꝰ:
s certi de subsequenti salute gaudemꝰ. Qͥa eni
ad salutẽ ꝑuenire corpꝰ alit̾ ñ ualet: in potu
bibit etiã qd̾ tedet. Cũq amaritudini mẽe. ui¬
dam animꝰ conspieit: merore turbatꝰ hilarescit.

Expanded text:
Si horrescit caro disciplinam, persuadeat constantiam. Sic enim cum morbos pellere cupimus, tristes quidem amarum poculum sumimus, sed certi de subsequenti salute gaudemus. Quia enim ad salutem pervenire corpus aliter non valet, in potu bibit etiam quod taedet. Cumque amaritudini inesse vitam animus conspicit, moerore turbatus hilarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
eã tremere. Du enĩ crescente flagello amari¬
dudinẽ & districtionẽ et̾ni examinis cogim᷑
considerare: & ad eor nr̃m reducti de satisfacti¬
one cogitare: tẽ lingua reatũ loquit᷑. & animꝰ
qd̃ paruuipendebat sponte confitet᷑: ut illi fr̃s
ioseph quos ille. ñ ludendo s argum̃tando sie
adeo constringebat. ut attriti confiterent᷑.
Merito hec patim᷑: qr peccauimꝰ in frẽm nr̃m.
Hine beat᷑ iob. loquar ait intͥbulatione sp̃c mi.¬

Expanded text:
eam tremere. Dehinc vero crescente flagello amarieam tremere. Dehinc vero crescente flagello amaritudinem et districtionem aeterni examinis cogimur considerare, et ad cor reducti de satisfactione cogitare. Tum vero lingua reatum loquitur, et nox quod animus parvipendebat, sponte confitetur, ut illi fratres Joseph, quos illi non ludendo, sed argumentando sic adeo constringebat, ut attriti confiterentur: Merito haec patimur quia peccavimus in fratrem nostrum. Hinc beatus Job: Loquar, ait, in tribulatione spi
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo condit sumꝰ. ꝑnos ipsos nͥ manu ar¬
dificis nr̃i teneam̃: semꝑ ad nichiłu tendimꝰ. Te¬
net aũt nos illa ereatrix manꝰ cũ uł ad amorẽ
cõpuigendo uiuificat: uł ad timorẽ flagellan¬
do restaurat. Qd̾ nͥ fecerit repentino lapsu mens
dota ueterascet: etiã que longo uirtutis usu in¬
nͥ aut ꝑflagella. aut ꝑ cõpunc̃tionis uisitationẽ.
ab ipsis uirtutis largitore custodiat᷑. Nec mirũ
si spo amaritudine. que carni contraria ẽ eusto¬
diat᷑. qñqͥdem sͥ inuic̃e adu̾sant᷑. Ut enĩ illa
molli delectatione pascit᷑: sic iste amaritudine.
uegetat᷑. Et sic̃ ilła dura sauciant: sic istr̃ mol¬
lia necant. Et inde. inꝑpetuũ sp̃c interit: uñ
suauit᷑ ad tempꝰ caro uiuit. Cũ gͦ ds̃ uidet nos¬
suꝑnoꝵ bonoꝵ obliuisci. caducis inhiare: secu¬
dura supplicia aut parũ aut nicħ formidare. qͦs
gratuita bonitate respic̾e̾ clignat᷑. eos utiq fla¬
gello int̾ueniente corripit: ce respiciens t̃rã fac̃

Expanded text:
 per nos ipsos, nisi manu artificis nostri teneamur, semper ad nihilum tendimus. Tenet autem nos illa creatrix manus, cum vel ad amorem compungendo vivificat, vel ad timorem flagellando restaurat. Quod nisi fecerit repentino lapsu, mens tota veterascit etiam quae longo virtutis usu innisi aut per flagella, aut per compunctionis visitationem ab ipsius virtutis largitore custodiatur. Nec mirum si spiritus amaritudine, quae carni contraria est custodiatur, quando quidem sibi invicem adversantur. Ut enim illa molli delectatione pascitur, sic iste amaritudine vegetatur: et sicut illam dura sauciant, sic istum mollia necant. Et inde in perpetuum spiritus interit, unde suaviter ad tempus caro vivit. Cujus curam nsupernorum bonorum oblivisci, caducis inhiare, secutura supplicia aut parum aut nihil formidare, quos gratuita bonitate respicere dignatur, eos utique flagello interveniente corripit, et respiciens terram facit
Abbreviated transcription (Latin):
latio: ut affligens me dolore ñ parcat. Mos nã¬
q medicinalis ẽ: ut sepe feruorẽ. uiscerũ in
pruriginẽ cutis trahat. Et płumq inde curat in¬
tern: unde ext̾i sauciat. Ita ññqm diuine dis¬
pensationis medicamine agit᷑. ut ext̾ioribꝰ do¬
lorib int̾nũ uulnꝰ adimat᷑: & flagelloꝵ sectio¬
nib repellat᷑. ea que occupare m̃tem poterat

Expanded text:
latione affligens me dolore non parcat . Mos namque medicinalis est, ut saepe fervorem viscerum in pruriginem cutis trahat, et plerumque inde curat interius unde exterius sauciat. Ita nonnunquam divinae dispensationis medicamine agitur, ut exterioribus doloribus internum vulnus adimatur, et flagellorum sectionibus repellatur ea, quae occupare
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ dicat figm̃tum figulo: cur me fecisti sic.
S ẽ qd̾ dicat seruus &e creata: qd̾ dixit filiꝰ ae c̾a̾tor.
nam fuerimꝰ: cuiꝰ ut ait apłs participes erimꝰ:
Adult̾i gͦ &e ñ filii. Et si disciplina caremꝰ. ꝯseqͣns
ẽ ut hereditate careamꝰ. In nob̃met ipsis debemꝰ
nãq tͣnsformare qd̾ legim᷑: ut cũ ꝑ auditũ se ani¬
mus excitat: ad oꝑancłu qd̾ audierit uita conc̾¬
rat. Qm̃uis itaq nesciamꝰ ꝓ qua culpa feriam᷑.
&e qmius nil mali si fieri poss nob̾ conscii fuerimꝰ:
tam̃ correptionẽ nr̃ãm nec iniustã nͨ suꝑfluã cre¬
dere fas ẽ: nec om̃mo t̾standũ: sic̃ beatꝰ tobias ñ¬

Expanded text:
Non enim dicit figmentum figulo: Cur me fecisti sic? Sed est quod dicat servus et creatura, quod dixit filius et Creator: nam fuerimus, cujus, ut ait Apostolus, participes erimus? Adulteri ergo, et non filii: et si disciplina caremus, consequens est ut haereditate careamus. In nobismetipsis namque debemus transformare quod legimus, ut cum per auditum se animus excitat, ad operandum quod audierit vita concurrat XLIV. Quamvis itaque nesciamus pro qua culpa feriamur, et quamvis nil mali si fieri posset nobis conscii fuerimus, tamen correptionem nostram nec injustam nec superfluam credere fas est, nec omnino tristandum quia de
Abbreviated transcription (Latin):
cũ: quasi a secretoꝵ suoꝵ ꝓlatũ conscio.si ñ cre¬
datur. uerũ tam̃ ẽẽ clamet᷑. Multi enĩ siẽ ꝓpͥis
laudib: ita in alioꝵ uituꝑationib delectatt᷑.
Qd uͦ scelestius imꝑꝑio: qd̾ etiã falsa obiectio¬
ne inuocentis faciem miserando rubore ꝑfun¬
dit: At suꝑbia. qͥd minꝰ ferendũ: que sołu
id quo tacte amicitie subueniendũ foret.
humilitatis & confessionis excludit remedi
um: reddens hominẽ audacem ad iniuriã:
secretoꝵ reuelatio qua nicħ ẽ turpiꝰ: nicħ
execrabiliꝰ: nicħ amoris nicħ gr̃e. nicħ sua¬
uitatis relinquens int̾ amicos: s oĩa repleis
amaritudine:. & indignationis. & odii atq
doloris. felle cuncta consꝑgens. Hine sc̃ptũ
ẽ. Qui denudat archana amici: ꝑdet fidẽ.
Et paulopost. Denudare. amici misti̾a: desꝑa-¬
dio ẽ anime infelieis. Qd enĩ infelieiꝰ illo
qui fidẽ ꝑdit: & desꝑatione languescit:

Expanded text:
cum, quasi secretorum suorum prolatum conscio, si non crecum, quasi secretorum suorum prolatum conscio, si non credatur, verum esse clametur . multi enim sicut propriis laudibus, ita in aliorum vituperationibus delectantur. Quid scelestius improperio? quod etiam falsa objectione innocentis faciem miserando rubore perfundit. At superbia quid minus ferendum? quae solum id quod fractae amicitiae subveniendum fuerat, humilitatis et confesum, reddens hominem audacem ad injuriam, Secretorum revelatio, qua nihil est turpius, nihil exsecrabilius, nihil amoris, nihil suavitatis relinquens inter amicos, sed omnia replens amaritudine indignationis, et odii atque doloris felle cuncta conspergens. Hinc scriptum est. Qui denudat arcana amici perdit fidem . Et paulo post. Denudare amici mysteria, desperatio est animae infelicis Quid enim infelicius illo, qui perdit fidem, et desperatione languescit?
Abbreviated transcription (Latin):
Ad amicũ inquit. etiã si ꝓduxerit gladium
ñ desꝑes: est enĩ regressus ad amicũ. Si aꝑu̾it
os triste: ñ timeas. Uide qͥd dicat. Si forte ira
p̃uentus amicus eduxerit gladiũ: uł si u̾bũ
ꝓtulerit triste: si quasi ñ amans ad tempꝰ tͥ sese
subtraxerit: si tuo suũ aliquando p̃tulerit con¬
silium: si ate in aliqua sententia uł disputatio¬
ne dissenserit: ñ his amicitiã estimes dissol¬
uendam. Est enĩ ait concordia ad amicũ: excep¬
to conuicio &e imꝑꝑio. ce suꝑbia. e misterii reue¬
latione. & plaga dolosa. In his om̃ib effugiet.
amicus. Diligentius ꝓinde hec qͥnq conside¬
remꝰ: ne nos eis amicitie uinculis constrin¬
gamꝰ: quos ad hec uicia uł iracundie furor.
uł alia quelibet passio cõpellere consueuit.
Conuiciũ qͥppe ledit famã: caritatẽ extinguit.
Tanta enĩ ẽ hominũ malicia. ut qͥcquid ira
instigante ab amico iaculatũ fuerit in ami¬

Expanded text:
Ad amicum, etiamsi produxerit gladium, Ad amicum, etiamsi produxerit gladium, non desperes: est enim regressus ad amicum. Si aperuerit os triste, non timeas . Vide quid dicat. Si forte ira praeventus amicus eduxerit gladium vel si verbum protulerit triste; si quasi non amans ad tempus tibi sese subtraxerit, si tuo suum aliquando praetulerit consilium, si a te in aliqua sententia vel disputatione dissenserit, non his amicitiam aestimes dissolvendam. Est enim, ait, concordia ad amicum, excepto convicio, et improperio, et superbia, et mysterii revelatione, et plaga dolosa. In his omnibus effugiet amicus. Diligentius proinde haec quinque consideremus, ne nos eis amicitiae vinculis constringamus, quos ad haec vitia vel iracundiae furor, vel alia quaelibet passio compellere consuevit. Convicium quippe laedit famam, charitatem exstinguit. Tanta est enim hominum malitia, ut quidquid ira instigante ab amico jaculatum fuerit in ami
Abbreviated transcription (Latin):
noui: s tuũ erga eũ animũ ñ ignorans. nich
tͥ de his loqui p̃sumpsi. A. Homo certe ille
mͥ carissimꝰ ẽ. &e semel a me receptꝰ in amicitiã.
a me nunqm poterit ñ amari. Unde si forte
in hac parte fortior illo fui: & ubi utriusq
uoluntas ñ concurrebat in unũ. meã mͥ faci¬
lius fuit quã illi suã frangere uoluntatẽ: ubi
nulla int̾ueniebat inhonestas. nec fides lede¬
batur. nec minuebat᷑ uirtꝰ: cedendu amico
fuit: ut &e tolerarẽ in quo uidebat᷑ excessisse:
& ubi pax ei ꝑiclitabat᷑. uoluntatẽ ei meȩ
p̃ferrem. Gal. S cũ prior ille iam infata con¬
cesserit. alter tͥ licet nos ñ uiderimꝰ satis fe¬
cerit᷑. illa nob̾ qͥnq quib amicitia sic leditur
ut dissoluat᷑. uelim nob̾ enuelees: ut eos qͥ
nullomͦ eligendi sunt in amicos. cauere possi¬
mus. A. Audite ñ me s scͥpturam loquentẽ.
Qui conuiciat᷑ amico: dissoluit amicitiam.

Expanded text:
novi, sed tuum erga eum animum non ignorans, nihil novi, sed tuum erga eum animum non ignorans, nihil tibi de his loqui praesumpsi. AELREDUS. Homo certe ille mihi charissimus est, semel a me receptus in amicitiam, a me nunquam poterit non amari. Unde si forte in hac parte fortior illo fui, et ubi utriusque voluntas non concurrebat in unum, meam mihi facilius fuit, quam illi suam frangere voluntatem; ubi nulla interveniebat inhonestas, nec fides laedebatur, nec minuebatur virtus, cedendum amico fuit, ut et tolerarem in quo videbatur excessisse, et ubi pax ejus periclitabatur, voluntatem ejus meae praeferrem. GALTERUS. Sed cum prior ille jam in fata concesserit, alter tibi, licet nos non viderimus satisfecerit: illa nobisquinque, quibus amicitia sic laeditur ut dissolvatur, velim nobis enuclees, ut eos, qui nullo modo eligendi sunt in amicos, cavere possimus. AELREDUS. Audite, non me, sed Scripturam loquentem: Qui conviciatur amico dissolvit amicitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
citia dissoluit᷑ atꝙ corrũpit᷑ nunquã ꝓsiliant:
qmͣuis ñ nunquã amicũ inconsiderato sermo¬
ne. uł actu uł telo minus discreto offendant.
Tales si forte in amicitiã receꝑima patienter
dolerandi sunt: &e cũ nob̾ constet de affectu
certitudo: si qͥs fuerit uł sermonis uł actio¬
nis excessus amico id indulgendu: uł certe sine
aliquo dolore iocunde insuꝑ in quo excesse.¬
rit cõmonendũ. Gr̃. Ille tuus quẽ p̃ omnib
nob̾ ut multis uidetur tͥ ꝓbas amicũ :÷ aliqͥd
qd̾ tͥ displicere nullatenꝰ potuit ignorare:
ante pauoos dies ut nos putabamꝰ ira p̃uentꝰ
ce dixit. & fecit: cui tam̃ nicħ prioris grẽ imini¬
nutũ nec credimꝰ nec uidemꝰ. Unde ñ parũ
obstupiumꝰ: qd̾ eũ tuũ nos mutuo loquim᷑
nicħ uelis uł modicũ p̃terire qd̾ uelit ipse.
ipse modicũ quid tui eausa ñ potuerit sustin̾e:
Gal. Audatior me multo ẽ iste. Nam ae ego ista

Expanded text:
citia dissolvitur atque corrumpitur, nunquam prosiliant; citia dissolvitur atque corrumpitur, nunquam prosiliant; quamvis nonnunquam amicum inconsiderato sermone vel actu, vel zelo minus discreto offendant. Tales si forte in amicitiam receperimus, patienter tolerandi sunt, et cum nobis constet de affectu certitudo, si quis fuerit vel sermonis vel actionis excessus, amico id indulgendum est; vel certe sine aliquo dolore jucunde insuper, in quo excesserit, commonendum. GRATIANUS Ille tuus, quem prae omnibus nobis, ut multis videtur, tibi probas amicum, aliquid, quod tibi displicere nullatenus potuit ignorare, ante paucos dies, ut nos putabamus, ira praeventus et dixit et fecit; cui tamen nihil prioris gratiae imminutum nec credimus, nec videmus. Unde non parum obstupuimus, quod cum tu, ubi nos mutuo loquimur, nihil velis vel modicum praeterire, quod velit ipse; ipse modicum quid, tui causa, non potuerit sustinere. GALTERUS. Audacior me multo est iste. Nam et ego ista
Abbreviated transcription (Latin):
est ut sanati. ad amicitiã habeant᷑ idonei:
uidelicet iracuncd. instabiles. suspiciosi. uer¬
bosi. Difficile qͥppe ẽ eũ quẽ sepe iracundie
furor exagitat. ñ aliquando insurgere in a¬
micũ sicut in eccłiastico seribit᷑. Est amieus: qui
odium ce rixam ae conuieia denudabit. Unde
ait scͥptura. Noli ẽẽ amicus homini iracun¬
do. neꝙ ambules cũ uiro furioso: ne sumas
scandalum anime tue. Et salomon. Ira inquit:
in sinu stulti requiescit. At cũ stulto diu ser¬
uare amicitiã: quis ñ credat impossibile:
.Gal. Et nos te uidimꝰ siñ fallim᷑. cũ iracundis¬
simo homine sũma religione colere amicitiã:
quẽ usq ad uite eiꝰ finẽ. nunqm a te lesum:
quã quã ipse te sepe lesiss audiuumꝰ. A. Sunt¬
quidam ex naturali consꝑsione iracundis: qui
tam̃ ita hanc comprimere. & temꝑare soliti st̃
passioñẽ: ut in qͥnq quib teste scͥptura ami¬

Expanded text:
est, ut sanati ad amicitiam habeantur idonei: est, ut sanati ad amicitiam habeantur idonei: videlicet iracundi, instabiles, suspiciosi, verbosi. Difficile quippe est, eum, quem saepe iracundiae furor exagitat, non aliquando insurgere in amicum; sicut in Ecclesiastico scribitur. Est amicus, qui odium, et rixam, et convicia denudabit . Unde ait Scriptura: Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso; ne sumas scandalum animae tuae . Et Salomon: Ira inquit, in sinu stulti requiescit . At cum stulto diu servare amicitiam, quis non credit impossibile? GALTERUS. At nos te vidimus, si non fallimur, cum iracundissimo homine summa religione colere amicitiam: quem usque ad vitae ejus finem nunquam a te laesum, quanquam ipse te saepe laesisset, audivimus. racundi, qui tamen hanc ita comprimere et temperare solliciti sunt passionem, ut in quinque quibus, teste Scriptura, ami
Abbreviated transcription (Latin):
possint aut. facere: ꝓfecto ñ quãlibet s ipsã
que uera ẽ amicitiam diffintio ista cõplectit᷑.
Gñ. Quare ñ &e illa que ante hesternã collati¬
onem me plurimũ delectabat eque ꝓbanda
ẽ. idem scilicet uelle & idem nolle: A. Certe
int̾ eos quoꝵ fuerint emendati mores. uita
cõposita ordinati affectus: nec. istã arbitror
repudiandam. Gal. WUideat oratianus
ut tam inse. ipso quã in eo quẽ diligit ista
p̃cedant: & sic idem uelit & nolit cũ ipso: ni¬
chil sibi uolens concedi. nicħ ipse p̾stare ro¬
gatus. qd̾ iniustũ uł inhonestũ. uł indecens
sit. S de quatuor his que p̃misisti qͥd senti¬
gͥ de ipsa electione tractemꝰ. Sunt uicia q̃d̾ã
quib si qͥs fuerit inuolutus: ñ diu amicitie.
leges. uł iura seruabit. Huiꝰmodi ad amici¬
tiam ñ facile eligendi sunt: s si alias eoꝵ ui¬
ta moresq placuerint: agendũ cũ eis sũ moꝑe

Expanded text:
possint, aut facere: profecto non quamlibet, sed ipsam possint, aut facere: profecto non quamlibet, sed ipsam quae vera est, amicitiam diffinitio ista complectitur. GRATIANUS. Quare non et illa, quae ante hesternam collationem me plurimum delectabat, aeque probanda est idem scilicet velle, et idem nolle. AELREDUS. Certe inter eos, quorum fuerint emendati mores, vita composita, ordinati affectus; nec istam arbitror repudiandam. GALTERUS. Videat Gratianus, ut tam in se ipso quam in eo, quem diligit, ista praecedant; et sic idem velit et nolit cum ipso; nihil sibi volens concedit nihil ipse praestare rogatus, quod injustum vel inhonestum, vel indecens sit. Sed de quatuor his quae praemisisti, quid sentiS. Primum igitur de ipsa electione tractemus. Sunt vitia quaedam, quibus si quis fuerit involutus, non diu amicitiae leges vel jura servabit. Hujusmodi ad amicitiam non facile eligendi sunt; sed si alias eorum vita moresque placuerint, agendum cum eis summopere
Abbreviated transcription (Latin):
studio eligend ẽ. & cũ maxima cautela ꝓbandꝰ
Admissus aũt sic tolerandus. sic tractandus sic
sequendus: ut quãdiu a p̃misso fundam̃to ir¬
reuocabilit̃ ñ recesserit. ille ita tius & tu illiꝰ
sis tam incorporalib qu̾a in spiritalib: nulla
sit animoꝵ affectionũ. uoluntatũ. sententi¬
arũue diuisio. Cernitis gͦ quatuor gradꝰ. qͥb
ad amicitie ꝑfectionẽ conscenderunt: quoꝵ
primꝰ ẽ electio. scds̃ ꝓbatio. tercis admissio: qͣrͣ¬
tus rerũ diuinarũ &e humanaꝵ cũ quadam
caritate c&e beniuolentia sũma consensio. Gal.
Recordor te in pͥma illa tua disputatione. quã
cũ tuo habuisti iuone diffinitionẽ. hanc satis
ꝓbasse: s qr de multis amicitiaꝵ generib dis¬
putasti: utrũ om̃s comp̃hendat scire desido.
.A. Cum uera amicitia nisi int̾ bonos ẽẽ ñ pos¬
sit. qui nicħ contra fiłe̾ uł bonos mores uelle

Expanded text:
studio eligendus est, et cum maxima cautela probandus: studio eligendus est, et cum maxima cautela probandus: admissus autem sic tolerandus, sic tractandus, sic sequendus, ut quandiu a praemisso fundamento irrevocabiliter non recesserit, ille ita tuus, et tu illius sis, tam in corporalibus quam in spiritualibus; ut nulla sit animorum, affectionum, voluntatum, sententiarumve divisio. Cernitis ergo quatuor gradus, quibus ad amicitiae perfectionem conscenditur: quorum primus est electio, secundus probatio, tertius admissio, quartus rerum divinarum et humanarum cum quadam charitate et benevolentia summa consensio. GALTERUS. Recordor te in prima illa tua disputatione, quam cum tuo habuisti Ivone, diffinitionem hanc satis probasse; sed quia de multis amicitiarum generibus disputasti, utrum omnes comprehendat, scire desidero. AELREDUS. Cum vera amicitia nisi inter bonos esse non possit, qui nihil contra fidem vel bonos mores, velle
Abbreviated transcription (Latin):
q inspiciendu. ut qͥcqͥd astruit᷑ fundamãto coi¬
ueniat: & qͥcquid illud excedere dep̃henditur.
ad eiꝰ formã reuoeandu: &e scdm ei qualitatẽ
om̃imodis corrigendũ ñ dubites. Nec om̃s tñ
qͦs diligimꝰ in amciciã st̃ recipiendi: qr nec õs
ad hoc reꝑiunt᷑ idonei. Nam cũ amicus tui.
sors sit anumi eiuꝰ spũi tuũ comungas & ap¬
plices. & ita misceas ut unũ fieri uelis ex duob:
eui te tanqm tͥ alteri cõmittas: eui nicħ oceul¬
des: a qͦ nieħ timeas: primũ certe el igendꝰ ẽ
qui ad hec aptꝰ putetur: deinde ꝓbandus. &
sic demũ admittendꝰ. Stabilis enĩ debet ẽẽ.
amicitia. & qͣndã et̃nitatis speciem p̃ferre:
semꝑ ꝑseuerans in affectu. Et ido ñ puerili
mͦ amicos mutare: uaga quadã debemꝰ sen¬
tentia. Qm̃ enĩ nemo detestabilior quã qui ami¬
citiam leserit: nichilq magis animũ torqueat.
qmͣ uł deseri ab amico uł impugnari: cũ sũmo

Expanded text:
rque inspiciendum, ut quidquid astruitur, fundamento conrque inspiciendum, ut quidquid astruitur, fundamento conveniat, et quidquid illud excedere deprehenditur, ad ejus formam revocandum, et secundum ejus qualitatem omnimodis corrigendum, non dubites. Nec omnes tamen, quos diligimus, in amicitiam sunt recipiendi, quia nec omnes ad hoc reperiuntur idonei. Nam cum amicus tui consors sit animi, cujus spiritui tuum conjungas et applices, et ita misceas, ut unum fieri velis e duobus, cui te tanquam tibi alteri committas, cui nihil occultes, a quo nihil timeas: primum certe eligendus est, qui ad haec aptus putetur; deinde probandus, et sic demum admittendus. Stabilis enim debet esse amicitia, et quamdam aeternitatis speciem praeferre, semper perseverans in affectu. Et ideo non puerili modo, amicos mutare vaga quadam debemus sententia. Quoniam enim nemo detestabilior, quam qui amicitiam laeserit, nihilque magis animum torqueat quam vel deseri ab amico vel impugnari; cum summo