comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł om̃s in moyse baptihati in nube & inmari. panẽ qͦq
decelo. & aqͣm depetͣ consecuti. & aliis mirabilibꝰ glificati. post¬
modu qͣm plures reꝓbati s̃. alii uiuente absorti. alii aserpentibꝰ
consũpti. & alii multis modis p̃t pau s cissimos om̃s indeserto
ꝓstrati: Immo ut ad nouos ueniam qnͣdo conuocatiꝰᷤ dñs iħs
duodecĩ apłĩs ded̃ illis uirtutẽ & potestatẽ suꝑ omĩa de

Expanded text:
filii Israel omnes in Moyse baptizati in nube et in mari panem quoque de coelo , et aquam de petra consecuti , et aliis mirabilibus glorificati, postmodum quam plures reprobati sunt, alii viventes absorpti, alii a serpentibus consumpti , et alii multis modis, praeter paucissimos, omnes in deserto prostrati? Imo ut ad novos veniam, quando convocatis Dominus Jesus duodecim apostolis, dedit illis
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ infrequentia plebis iã duđu ambulaũ. in conuictu hoium
asuesactꝰ ẽ. & habitatione conmuni. quẽ uos nescitis. qmͣ tam̃ sci¬
re exped̃. quẽ querere oportet. quẽ inuenisse ꝓdẽ. inquẽ c̾dere
salus ẽ. Ipse ẽ qui añ post me uenturꝰ ẽ qui añ me factꝰ ẽ & cęt̾a qͦ¬
supͣ exposita s̃. ꝗͦ hoc ordine ingressus fideł orator elocutꝰ ẽ. audi¬
tores habens attentos mag̃ ꝗͣ docibiles aut beniuolos. curiosita¬
creũ corã dõ. ut ultͣ illũ c̾sc̾e nullus potuer ħo. ł go inqͥt baptĩho
inaqͣ. In ho c iã dimainicionis eiꝰ magna ẽ humilitas. qđ cũ dix¬
sres ape s̾ qͥ testimoniũ dant in baptismo .x. sp̃c aqua. & sanguis

Expanded text:
jamdudum ambulavit, in convictu hominum assuefactus est, et habitatione communi, quem tamen vos nescitis, quem scire expedit, quem quaerere oportet, quem invenisse prodest, in quem credere salus est. « Ipse est qui post me venturus est, et qui ante me factus est. supra exposita sunt, quae hoc ordine ingressus fidelis orator elocutus est: auditores magis habens attentos quam dociles aut benevolos, curiositacrevit coram Deo, ut ultra illum crescere nullus potuerit homo. « Ego, inquit, baptizo in aqua. » Jam in hoc diminutionis ejus magna est humilitas, quod cum dixTres quippe sunt qui testimonium dant » in baptismo Christi: « Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥadhanc sponsus uire ꝓpinqͥtatis ueniret. Cui aũ mag̃ con¬
petebat ut uror eẽt synagoga quã .xͦ. cuiꝰ tota patͥs herȩditas
runiusa quȩ ẽ ab inicio usq adfinẽ scłi ȩccłia. Quis enĩ pat̾ ꝓpin¬
quus mag̃ qm filiꝰ. S hic conpetentẽ sͥ uxorẽ duce recusat. qͥa
qnda do coniunctã synagogã repudiat. Non gͦ putet eadẽ syna

Expanded text:
qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret . Cui autem magis comqui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret . Cui autem magis competebat ut uxor esset Synagoga quam Christo? Cujus tota Patris haereditas, vel universa quae est ab initio usque ad finem squus magis quam Filius? Sed hic competentem sibi uxorem ducere recusat, quia quondam Deo conjunctam Synagogam repudiat. Non ergo putet eadem Syn
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ effusã. Suȩ gͦ diminutionis causa. hȩc abipso maioris
acminoris tã longe differens opposicio facta ẽ. Ampliꝰ aũ ac
manifestiꝰ exeoq sequit᷑. semetipsũ diminuit. ut crescat esti¬
matio magnitudĩs x. ait enĩ. Ipse ẽ qͥ post me uenturꝰ ẽ. qͥ añ
me factus e. N oc suꝑiꝰ expositũ ẽ scił in eo post ioħm uenire
xp̃m. quia natiuitãtẽ. p̃dicationẽ. baptisiũ qͦ & morte̾ eiꝰ ipse
nascendo. p̃dicando. baptihando q & moriendo secutꝰ sit. & in
eiꝰ corrigiã calciamenti. H oc & enĩ dicto p̃sentibꝰ qͥaderant no¬
ta similitudine uixta qͥ audire. ł caꝑe poterant eũ maxima
sui diminutione x conm̃ndat excellentiã. & nob de pectore
fecundo gr̃ȩ ꝑ pulcrhe signat illã quã nc̃ uidemꝰ uiduitatẽ
ł abiectionẽ synagoge. Dos enĩ ap̃ uẽtes fuit. ut siqͥs eã que
sͥ conpeteret. accipe uxorẽ nollet. ille calciam̃tũ ei solueret.

Expanded text:
Spiritu sancto effusam. Suae ergo diminutionis causa haec ab ipso majoris ac minoris, tam longe differens oppositio facta est. Amplius autem ac manifestius, ex eo quod sequitur, semetipsum diminuit, ut crescat aestimatio magnitudinis Christi. Ait enim: « Ipse est qui post me venturus est, qui ante me factus est. » Hoc superius expositum est, Christum, quia nativitatem, praedicationem, baptismum quoque et mortem ejus, ipse nascendo, praedicando, baptizando quoque et moriendo secutus sit. Et in ejus corrigiam calceamenti. » Hoc etenim dicto praesentibus qui aderant nota similitudine, juxta quod audire vel capere poterant, cum maxima sui diminutione, Christi commendat excellentiam, et nobis de pectore fecundae gratiae perpulchre signat illam quam nunc videmus viduitatem vel abjectionem Synagogae. Mos enim apud veteres fuit ut, si quis eam quae sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille calceamentum ei solveret
Abbreviated transcription (Latin):
ut g. ac .u. Unde & quo ẽ iturꝰ: A sumo cȩlo egͥssio eiꝰ. & occursus eiꝰ
usq ad summũ eiꝰ. Nolite obuiare. nolite resistere. nolite offenda¬
cula ponere. Nã suꝑ quẽ ceciderit conminuet eũ. Ue illis. quoꝵ
scelere in mortẽ casurꝰ ẽ. Dirigite gͦ inqͥt uiã dñi. At illi surda
ut p̃dictũ ẽ aure clamorẽ in eiꝰ p̃tereuntẽ. q̃si nichil dixerit. di¬
simũ audierant. ã & suꝑora diligent᷑ computant nͥ doctrinã mal¬
lent inuide qm querere. Quod eugłista ut sup̃ dictũ ẽ. tacite in¬
nuit cũ sub iungit. Et qui missi fuerant erant exphariseis. Ei a
phariseis inqͥt erant uideł qui nondĩ s suã querebant glãm qͥ¬

Expanded text:
am . » Unde et quo iturus est? « A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . » Nolite obviare, nolite resistere, nolite offendicula ponere. Nam « super quem ceciderit , » comminuet eum. Vae illis quorum scelere in mortem casurus est .-- « Dirigite ergo, inquit, viam Domini. » At illi surda, ut praedictum est, aure clamorem ejus praetereuntes, quasi nihil dixerit, disimum audierant, qua et superiora diligenter computant, nisi doctrinam mallent invidere quam quaerere. Quod evangelista, ut supra dictum est, tacite innuit, cum subjungit: « Et, qui missi fuerant, erant ex Pharisaeis. » Ex Pharisaeis, inquit, erant, videlicet ex ei
Abbreviated transcription (Latin):
& yhariseoꝵ a qͥbꝰ missi s̃. tc̃ ꝑhibuit ioũs de apo hoc testimoiũ¬
quod si magna ex parte sn pͣ dictũ & expositũ ẽ. lunc audita ẽ uox
clamantis in deserto. immo adeserto uenientis. uͥ solitariꝰ & helye
ꝓsimił uitã aluerat qualẽ decebat ẽẽ legitimi & inmacłati testis.
ne ocłĩ qui uisuri erant pͣsentiã u̾ȩ lucis qͥppiã haurirent de omĩ
qͣ ĩmundo ẽ concupiscentia carnis. nedigitꝰ qͦ ỹtento demonstra¬
turus erat agnũ dĩ ł manꝰ quas subiturũ. & aqͥbꝰ baptihandũ erat
cayͣ reuerendu potestatibꝰ anglicis aliqͥd contingerẽt de onĩ mã¬
sa picis coinqͥnantis & pulchritudo oris aqͦ pͥmũ audiendu erat
testimoniũ gr̃ȩ & u̾itatis aliqͦmͦ defloresceret. loquendo aliqͥd ua¬
ni. aut ociosi. sermonis. Iunc illa audita ẽ. uaxmagna. uor p̃cla¬
iusticia habitaũ. nc̃ aũ homicidȩ. qͦs eadẽ iusticia deserentes se
ipso. s missus adõ. baptiho inaqͣ. ꝙ ꝓinde sum om̃ibꝰ ad mirationi.

Expanded text:
estimoniuquod magna ex parte supra scriptum et expositum est. Tunc « exaudita est vox clamantis in deserto, » imo a deserto venientis, ubi solitarius et Eliae persimilis vitam aluerat, qualem decebat esse legitimi et immaculati testis, ne oculi qui visuri erant praesentiam verae lucis quidpiam haurirent de omni quae in mundo est concupiscentia carnis: ne digitus, quo praetento demonstraturus erat Agnum Dei, vel manus quas subiturum, et a quibus baptizandum erat caput reverendum potestatibus angelicis, aliquid tangerent de omni massa picis coinquinantis, et pulchritudo oris, a quo primum audiendum erat testimonium gratiae et veritatis, aliquo modo defloresceret, loquendo aliquid vani aut otiosi sermonis. Tunc illa audita est vox magna, vox praeclajustitia habitavit, nunc autem homicidae, quos eadem justitia deserentes se ipso, sed missus a Deo, « baptizo in aqua, » proinde sum omnibus admirationi,
Abbreviated transcription (Latin):
mabant᷑ qͥ possent conpͣhendẽ om̃e responsũ. & de omibꝰ que dice¬
rent᷑ certũ hab̾e iudiciũ. Ergo pͣue pudentes dedinant. aĩo retͦr

Expanded text:
mabantur, qui possunt comprehendere omne responsum, et de omnibus quae dicemabantur, qui possunt comprehendere omne responsum, et de omnibus quae dicerentur, certum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dialectici nesciunt. quo cũ aliqͥd inqͥrit᷑ multa ac diusa
ꝓuoluntate. ł sensu respondentis subiciunt᷑. Quo itẽ isti tandẽ u¬
tunt᷑ dicentes. Quises. ut respondemꝰ his qͥmiser̃ nos: Quid dicis
de te ipso: Quãdiu gͦ hi qͥsͥ sapientes & prudentes uidebant᷑ in tͣ¬
rogationibꝰ irruerent᷑ habitaculũ tantȩ gr̃ȩ pulsauer: simplici ne¬
de se ipso respondit. quod int̃rogare ipsi ñ nossent. qͥq auditũ p̃
altitudine mysterii nullatenꝰ atting̾e. ac ꝑhoc pede sui contẽptꝰ
conculcare ñpossent. Ait. ł gouar clamantis indeserto. pirigite
uiã dñi sic̃ dix̃ ysaias ꝓpħa. E ant nc̃ magistri scͥpturarũ. qͥ clauĩ
isti. & suo sensu si possunt ꝑspiciant huiꝰ lectionis suȩ sacram̃tũ.
aut certe si non possunt. humilit᷑ ab illo solui postulent. aqͦ subli¬
mit᷑ ẽ ꝓpositũ. At illi sapientes uideri mag̃ ꝗͣ ẽẽ uolunt. nescire
ꝗͣ disc̾e malunt. nc̃ maxime qnͣdo ob hoc missi sunt. qͥa tales esti¬

Expanded text:
quem dialectici nesciunt, quo cum aliquid inquiritur, multa ac diversa, pro voluntate vel sensu respondentis, subjiciuntur, quo item iste tandem utuntur, dicentes: « Quis es, ut responsum demus his, qui miserunt nos? q sapientes et prudentes videbantur, interrogationibus irreverenter habitaculum tantae gratiae pulsaverunt, simplici nede seipso respondit, quod interrogare ipsi non nossent, quoque auditum prae altitudine mysterii nullatenus attingere ac per hoc pede sui contemptus conculcare non possent. Ait: « Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. » Eant nunc magistri Scripturarum, qui clavim  eant isti, et suo sensu, si possunt, perspiciant hujus lectionis suae sacramentum, aut certe, si non possunt, humiliter ab ipso solvi postulent, a quo sublimiter est propositum. At illi sapientes videri magis quam esse volunt, nescire quam discere malunt, nunc maxime, quando ob hoc missi sunt, quia tales aesti
Abbreviated transcription (Latin):
sint. qͥa cũ possent fac̾e noluer̃. Uerũ hoc ñ ẽ ꝑ nate ip̃oe. potentiã. s ꝑ
diuine uoluntatis remunerantẽ gram. Pinde & si recte dicat᷑ qiam
a se ipsis qͥcꝗͣ fac̾e̾ ñ possint. attam̃ ñ illud uerũ ẽ adiung̾e̾. q faciãt ꝗͣ cũqͥ
fetori & horrori ẽ toti magnȩ & sc̃ȩ ciuitati dĩ. te inqͣ filii dĩ defenssio
pͣsens obpugnat. te hȩc uax eiꝰ accusat. te uerũ hoc eiꝰ testimoniũ u̾be¬
rat te hic eiꝰclamor et̾na decollatione c̃ dempnat. lu enĩ eundẽ filix̃
dĩ c̾at᷑am ẽẽ dixisti. tu factũ ẽẽ inclamasti. tu erat qnͣdo ñ erat adin¬
uenisti. tu cͣu̾tibilẽ heu pollute. & inmunde.tu cͣu̾tibilẽ i. debono
admału equȩ ut angłicã ł humanã nat᷑am defleribise c̾ẽ delat᷑sti

Expanded text:
sint, quia cum possent facere noluerunt. Verum hoc non est per naturae ipsorum potentiam, sed per divinae voluntatis remunerantem gratiam. Proinde et si recte dicatur, quod jam a seipsis quidquam facere non possint, attamen non illud verum est adjungere quod faciant quaecunque  inquam, Filii Dei defensio praesens oppugnat; te haec vox ejus accusat; te verum hoc ejus testimonium verberat; te hic ejus clamor aeterna decollatione condemnat. Tu enim eumdem Filium Dei creaturam dixisti; tu factum esse inclamasti; tu, tempus erat, quando non erat adinvenisti; tu, convertibilem heu pollute et immunde!, id est, de bono ad malum aeque ut angelicam vel humanam naturam deflexibilem esse del
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ ꝙ omĩa aĩalia qͥꝰ opꝰ erat adsacͥficia uendebant ut & uend̾ent ñ habentibꝰ.
& ip̃a rursũ empta suscipent. Nanc stroph̃a e c̃bra uenientiũ ĩ opia dissipabat
qͥĩdigebant sũptibꝰ. et ñsolũ hostiaꝰ ñhabebant. ẜ nec uñ emẽnt qͥdẽ auẽ ac uilia
munuscula. Posuer̃ itaq & nũmularioᷤ. qͥ mutuã subcautiõe darent pecunã.
S: qaͥ erat ĩlege p̃ceptũ ut nemo usurã acciperet. & ꝓdẽẽ ñ pot̾at pecunia fene¬
rata q conmodi nichil hab̾et. & int̾dũ forte ẜderet᷑ excogitauer̃ & aliã regnã
ut ꝓnũmalaruĩ collibistas facerent. Cuiꝰ u̾bi ꝓpͥetatẽ latina lingua ñ ex pͥmit.

Expanded text:
rent, et omnia animalia, quibus opus erat ad sacrificia, vendebant, ut et venderent non habentibus, et ipsi rursum empta susciperent. Hanc stropham eorum crebro venientium inopia dissipabat, qui indigebant sumptibus, et non solum hostias non habebant, sed ne unde emerent quidem aves et vilia munuscula. Posuerunt itaque et nummularios, qui mutuam sub hac cautione darent pecuniam. Sed quia erat lege praeceptum , ut nemo usuras acciperet, et prodesse non poterat pecunia fenerata, quae commodi nihil haberet, et interdum sortem perderet, excogitaverunt et aliam technam, ut pro nummulariis collybistas facerent, cujus verbi proprietatem Latina lingua non e
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt tͣnsmare galileȩ qtł ẽ tyberiadis. Primo dicendu uiata hẏstoriã
qr mare galyleę qł multis ꝓdiu̾sitate circũ iacentiũ regionũ uoca¬
bulis distinguit᷑. illis tantũ in locis mare tyberiadis uocat᷑. uͥ tyberiadẽ
ciuitatẽ aqͥs ut auint calidis salubrẽ ab occidnte p̃monstrat. Srqͥłe init̃¬
fluente iordane duo de .xx. passuũ milibꝰ inlongũ. & qͥnq eatendit᷑¬

Expanded text:
Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis, pro diversitate circumjacentium regionum, vocabulis distinguitur, illis tantum in locis mare Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem, aquis, ut aiunt, calidis salubrem habitationem praemonstrat. Siquidem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extendit
Abbreviated transcription (Latin):
despumet qͤ s̃ in corde urõ ocłi mei uident. & in libro meo or̃a scͥpta
s̃. Nũqͥd hoc sołu qđ nc̃ facitis ñ accrpientes me uideo nẽ incorde urõ
& in libro meo sc̃bo. Nẽpe & hoc & aliud qđ ñ du fit. iã dudu uidi &
scͥpsi. Dico enĩ. Si aliꝰ uenerit in nor̃e suo. illu accipietis. Ado scio uos
exꝑtes u̾br di. ado uͦ udicio cordiũ cognoui uos exortes dilectionis di
ut & hoc iã dudu nouerĩ qr qͣnto nc̃ odio ꝑ seqͥmini & occidẽ me qͤri¬
miserit & hoc pała facio du ñ głamꝰ mũdi qͣro. s głam di. tanto stul¬
ticie ur̃e tͥpudio suscrpietis horẽm peccati filiũ ꝑditionis. qͥ ueniet in
noĩe suo .i efferet fe p̃sũptione sua di adu̾sat᷑ & extollit᷑ sup̃oẽ qđ dr¬
ds aut qđ colit᷑ tra ut intẽplo di sedeat ostendens se tãꝗ̃ sit ds. Illiꝰ enĩ
spc̃ estis & ego noui ut cito acqͥescatis m̃dacio. qͥ aduernatẽ surdi. in doci¬

Expanded text:
ibro meo omnia scripta sunt . Nunquid hoc solum, quod non facitis, non accipientes me, video nunc in corde vestro et in libro meo scribo? Nempe et hoc et aliud quod nondum fit, jamdudum vidi et scripsi. Dico enim: « Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. » Adeo scio vos expertes Verbi Dei, adeo judicio cordium cognovi vos exsortes dilectionis Dei, ut et hoc jamdudum noverim, quia quanto nunc odio persequimini et occidere quaerimiserit et hoc palam facio, dum non gloriam mundi quaero, sed gloriam Dei, tanto stultitiae vestrae tripudio suscipietis hominem peccati, filium perditionis, qui veniet in nomine suo, id est, efferet se praesumptione sua, dum adversatur et extollitur sups aut quod colitur , ita ut in templo Dei sedeat tanquam sit Deus. Illius enim spiritus estis « et ego novi, » ut cito acquiescatis mendacio, qui ad veritatem surdi, indoci
Abbreviated transcription (Latin):
Ca gͦ. Es in qͥunt ẽclude hic illos neseiat. Qs ñ ud̾at ualidis repugna¬
cłis uanã spe ull& dirutã ẽe ꝗͣ putant se inscͥptis uitã ȩt̃nã habere
potiꝰq ilos ũbũ dĩ in semetipsis manens sic̃ ipse diristi paulo ante ñ
adqͥ uosmisistis urõ qͦq uidicro magnũ fuisse. luenã ardentẽ & lu¬
centẽ eceitrsse. & illu m testimoniũ ꝑhibuisse. sausa aut̃ heç posita
fuerat ut me demonstgarẽ uana hoinũ gła ñ delectari me dicente
ego testimoniũ ab hõĩbꝰ ñ accrpio. s hec dico ut uos salui sits. Lat᷑
sic diai ego testimoniũ ab horbꝰ n accipro. s hec dico ut uos salursi¬

Expanded text:
 quis, inquiunt, concludere hic illos nesciat? quis non videat validis repugnaculis vanam spem illorum dirutam esse, qua putant se in Scripturis vitam aeternam habere, « potiusque illos Verbum Dei in semetipsis manens, » sicut ipse dixisti paulo ante, non ad quem vos misistis, vestro quoque judicio magnum fuisse, lucernam ardentem et lucentem 184 exstitisse, et illum mihi testimonium perhibuisse. Causa autem haec posita fuerat, ut me demonstrantem vana hominum gloria non delectari, me dicente: « Ego testimonium ab hominibus non accipio, » sed haec dico, « ut vos salvi sitis. » Igitur sicut dixi, testimonium ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃. dimitte me ut irascat᷑ furor m̃s cont᷑ eos. & deleã eos. c̃fortabit
moyses brachiũ suũ. & tãdu cõplecu suostrirget ilłu dicẽs. dimite
peccata ppłi tui. donec respondeat. dimisi uixta u̾bũ tuũ. Non ẽ ita.
Non enĩ sic agit᷑ uidiciũ ut pat̾ uidicet. & me accus ante moyses
accusator ẽ. cudelis & clamosa c̃scienia urã testis unꝰ sangus ms¬
ꝗͦ uos ꝑseqͥmini iã enĩ int̃fice me qͤritis. sangus inꝗ̃ m̃s lamans in
cclu de t̃ra qͣ apuit os suũ & suscipiet ilłu demanu urã testis aliꝰ ẽ
Et ec̃tra defensor nullꝰ ẽ at uos in moyse sꝑatis. qͣsi ille peccatores &
impios uri similes fouere aut tueri c̃sucuerit. Nonne & qñ đm tenuit
manꝰq or̃um filiq leui c̃secraũ inmortibꝰ suis qͥ soli de tanto nũo acces¬
sert̃ adeũ dicentẽ qͥ d̾ni ẽ iungat᷑ mͥ. Nonne & tabulas scͥptas digito di

Expanded text:
Pater: « Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos , » confortabit Pater: « Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos , » confortabit Moyses brachium suum, et tandiu complexu stringet illum, dicens: Dimitte peccata populi tui, donec respondeat: Dimisi propter verbum tuum. Non est ita. Non enim hic agitur judicium, ut Pater judicet, et me accusante Moyses accusator est, crudelis et clamosa conscientia vestra testis unus; sanguis m me quaeritis, sanguis, inquam, meus clamans in coelum de terra, quae aperiet os suum , et suscipiet illum de manu vestra, testis alius et econtra defensor nullus est. At vos in Moyse speratis, quasi ille peccatores et impios, vestri similes fovere consueverit. Nonne et quando Deum tenuit,manusque omnium filiorum Levi consecravit in mortibus vestris, qui soli de tanto numero accesserunt ad eum dicentem: Qui Domini est, jungatur mihi? Nonne et tabulas scriptas digito Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
me idẽ qͥ iniudicus ur̃ĩs mos ẽ. ut ñ sit unꝰ ideq accusator & uidea: Ego
aut̃ sic̃ iã dixi quł uoscredẽ ñ uultis. ego inꝗ̃ ego sũ uidea. accusatore᷑
ego attendo. ẽt᷑ ꝗͣ uob̾ nullus aderit defensor. Non enĩ accusator deẽ.
st qͥ accuset uõs moyses inqͦ uos sꝑatis. De uidice p̃sidente. moỹses
accusat uos. Noua res nc̃ ame uob̾q in opinata dicta ẽ. uos enĩ in moy¬
se sꝑatis. Qͥd niͦ uos & enĩ discipłi moysi nos sumꝰ dicitis. uos decathe¬
dra moysi pendetis. & cũ surdis auribꝰ audiatis dicentẽ. diliges dnm
dm tuũ ea toto corde tuo. & exctota m̃te tua. & ex totis uiribꝰ tius. &
ꝓxcimũ tuũ sic̃ te ipsũ. totãq legẽ inhis duobꝰ mandatis pendentẽ. &
ficis fimbrus totos moysaicos uos e̾e putatis. Itaq & hoc sꝑatis qđ si
ego ap̃ patrẽ uos accusauero & pat̃ qͥppiã durũm suꝑ molitꝰ fuerit.
stabit moyses ꝓuob̾. & antiqͣ forittudine d̾m tenebit. & cũ dixerit

Expanded text:
stris mos est, ut non sit unus idemque accusator et judex. Ego autem, sicut jam dixi, quod vos credere non vultis; ego, inquam, ego sum Judex. Accusatorem ego attendo contra quem nullus aderit defensor. Non enim accusator deest. « Est qui accuset vos Moyses, in quo vos speratis. » Me judice praesidente, Moyses accusat vos. Nova res nunc a me, vobisque inopinata, dicta est. Vos enim in Moyse speratis. Quidni? Vos etenim, Discipuli Moysi nos sumus , dicitis; vos de cathedra Moysi pendetis , et cum surdis auribus audiatis dicentem: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua et ex totis viribus tuis, et proximum tuum sicut teipsum , totamque legem in his duobus mandatis pendentem et ficis fimbriis totos Mosaicos vos esse putatis . Itaque et hoc speratis, quod, si ego apud Patrem vos accusavero, et Pater quidpiam durum super vos molitus fuerit, stabit
Abbreviated transcription (Latin):
ior & robustior ẽ. dudiet qͥppe deinceps moysen alia gens. uob̾q ab¬
iectis & iusta dapnatione ẽfractis. orb t̃rȩ doctor bic erit ñ in obscuri
s. cũ acceptione tabula posteriq splendida facta ẽ ex collocutione di
ita ut pat᷑s urĩ admirantes timerent & fugerent ita nc̃ in doctͥna
tionis usttabo & hoc peccatũ eq nc̃ implebit᷑ ita ut cũ oĩ sangiune¬

Expanded text:
od. XXXII. » Audiet quippe denique Moysen alia gens, vobisque abjectis et justa damnatione confractis, orbis terrae doctor hic erit, non in obscuritsed cum acceptione tabularum posteriorum splendida facta est ex collocutione Dei , ita ut patres vestri admirantes timerent et fugerent, ita nunc in doctrina tionis visitabo et hoc peccatum eorum nunc implebitur, ita ut cum omni sang
Abbreviated transcription (Latin):
uolueritis. nc̃ interĩ nihil mea int̃ ẽ. Llã ame ꝓpositũ a uob̾ c̃cedi
oportet ꝙ refelli ñ potẽ qd eũ uos ut p̃dici misertts adilli magi¬
utiq ur̃o qͦq uidicio habitꝰ ẽ & ꝗͦ uos digne õsulendu uidicastis . ꝓsfe¬
cto respondentẽ auditu indignũ rationabilit̃ uidicare ñ potestio.
Ego aut̃ habeo testimoniũ maiꝰ ioħe. n hac assũptione mea tora ui¬
ctoriȩ palma c̃sistit. ut cũ rationũ firmam̃ta c̃tentiosũ auditorẽ ꝑ
acqͥescẽ ł obmutesc̾e fecerint ꝓtinꝰ c̃cluda dicens qr ab hõibꝰ claritatẽ

Expanded text:
volueritis, nunc interim nihil mea interest. Illud a me propositum a vobis concedi oportet, quia refelli non potest, quod cum vos, ut praedixi, miseritis aduoque judicio habitus est, et quem vos digne consulendum judicastis profecto respondentem, auditu indignum, rationabiliter judicare non potestis. « Ego autem habeo testimonium majus Joanne. » In hac assumptione mea tota victoriae palma consistit, ut cum rationum firmamenta contentiosum auditorem, vel acquiescere, vel obmute
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conparẽat. Nõ enĩ sit̃ in rebꝰ humanis uͥ effert᷑ illa põposa & fatuosa dn̾a.
ita in diuinis rebꝰ ip̃a eadẽ eloqͤntiȩ facultas causã c̃decorat. maxime uͥ ip̃a
nat᷑ ꝯ̃texere u̾ba. Resqͥpe humane tenuesatq exiles & int̃dũ obseurȩ ł
tͣpes. splendida elocutione illustrant᷑. aut ut cũq palliant᷑. res añ diui¬
nȩ grandes & fulgurantes desup. elocutionẽ ꝗͣ lib pulchrã suis ab scoͣ¬
dt splendoribꝰ. adõ tam̃ uͥ res postulat inuenit᷑. cõmum̃ta. ut inoccur¬
tenĩ ñ debeat. & cͣfirmat qd rectissime cũ dixisset. pat̾ m̃s usq mͦ oꝑat᷑. &

Expanded text:
 effertur illa pomposa et astuosa domina; ita in divinis rebus ipsa eadem eloquentiae facultas condecorat, maxime ubi ipsanatur contexere verba. Res quippe humanae tenues atque exiles, et interdum obscuratae vel turpes splendida elocutione illustrantur, aut utcunque palliantur; res autem divinae grandes et fulgurantes, desuper elocutionem quamlibet pulchram suis abscondunt splendoribus. Adeo tamen, ubi res postulat, invenitur communita, ut in occurteneri non debeat, et confirmat quod rectissime, cum dixisset: « Pater meus usque modo operatur, »
Abbreviated transcription (Latin):
uos saltantes atq ludentes chorosq ducentes. qͣntomagis nẽ uos rebelles
& in credulos ppłmq dure ceruicis ille ide accusanone iusta ẽfrin¬
get ꝗ a dm̃du tabulas illas lapioͤas qͥbꝰ utiq duriora urã s̃ corda iusto
delo c̃frrit. Sceleratiꝰ enĩ nc̃ barraban lat̾ronẽ. homicida. seditiosũ. mͥ
p̃tulistis. & mutastis głam. urãm insimilitudinẽ uituli fenũ comedmn¬
tis. tc̃ ludentes atq cantantes. nc̃ tumultuantes. & crucifige. crucifigi
c̃olamantes. Qua ꝓpt̃ sic̃ illȩ pͥores tabulȩ manibꝰ moysi c̃fractȩ & aliȩ
denuo demonte instar pͥꝙ incisȩ s̃. sio accusatione moysi uospͥor
ppłs iã iã c̃depnabimini. & alia gens maior & melior intabulis cor¬
dis carnalibꝰ et̃nã eacipiet scͥpt᷑am digiti di. Non enĩ iuanũ moysitẽ
dictũ ẽ serno qł ꝓpłs iste dure ceruicis sit. dimitte me ut ira scat᷑¬

Expanded text:
vos saltantes, et ludentes, chorosque ducentes, quanto magis nunc vos rebelles et incredulos populumque durae cervicis, ille idem justa accusatione confringet, quemadmodum tabulas illas lapideas quibus utique duriora vestra sunt corda justo zelo confregit? Sceleratius enim nunc Barabbam latronem, praetulistis , et mutastis gloriam vestram in similitudinem vituli fenum comedentis, tunc ludentes atque cantantes, nunc tumultuantes, et crucifige, crucifige conclamantes. Quapropter sicut illae priores tabulae manibus Moysi confractae, et aliae denuo de monte, instar priorum incisae sunt, sic accusatione Moysi vos prior populus jamjam condemnabimini et alia gens major et melior in tabulis cordis carnalibus aeternam excipiet Scripturam digiti Dei . Non enim in vanum Moysi tunc dictum est: « Cerno q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ista tã maliciosa urã intentio. Nũ qd uenit luc̾na ut in abscondio
ponat᷑ ł submodio & ñ potiꝰ suꝑ candelabrũ ut luceat oĩbꝰ qͥ in domo
neꝗͣ publicabo. ut appareat or̃bꝰ totũ corpꝰ eiꝰ ꝗͣ tenebrosũ sit. qͣles estis
uos qs ego cognoui qr dilectionẽ di ñ habetis inuob̾. qr ego ueni in
norẽ pat᷑s meiꝰ & ñ accepistis me. Si alꝰ uenerit innoĩe suo. ilłu ac¬
cipietis. Hic enĩ fructꝰ malȩ arboris. hic malus thesaurꝰ ẽ cordis.
Ed gͦᷤ Nisi pͥusmału gustassẽ fructũ. ñ cognouissẽ radicẽ arboris
malȩ: ñ cognouissẽ amaritudinẽ uitis aliene:. Nisi pͥꝰ diceretis ñ ẽ hic
qͣremini & occide me qͤreretis nescirẽ adhuc qr u̾bũ di ñ habetis
inuob̾ manens. ł qr dilectionẽ di ñ habetis inuob̾. Immo & añ ꝗ̃ se¬

Expanded text:
est ita tam malitiosa vestra intentio? nunquid venit lucerna, ut in abscondito est ita tam malitiosa vestra intentio? nunquid venit lucerna, ut in abscondito ponatur, vel sub modio, et non potius super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo em oculum nequam publicabo, ut appareat omnibus totum corpus ejus quam tenebrosum sit, quales estis vos, quos ego cognovi, quia dilectionem Dei nnomine Patris mei, et non accipitis me; si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. » Hic enim fructus malae arboris, hic malus thesaurus est cordis. Quid ergo? Nisi prius malum gustassem fructum, non cognovissem radicem arboris malae, non cognovissem amaritudinem vitis alienae? Nisi prius diceretis, non est hqueremini et occidere me quaereretis , nescirem adhuc, quia Verbum Dei non habetis in vobis manens, vel quia dilectionem Dei non habetis in vobis: imo et an
Abbreviated transcription (Latin):
me sedere freistis. celsoq tͥbunali eaxtollendo uti regibꝰ t̃re mosẽ fue¬
ri regẽ ap̃m me eẽ uoce p̃conia declarastis. Non ẽ ita. ẜ. iecͥco irã the¬
sauribatã repono uob. qi cognoui uos dilectionẽ di ñ habere in uobis
Nũ qͥdd eggo claritatẽ auob acciꝑe c̃tendo. Uideł soli luc̾e incȩlo & mũ¬
du illuminare ñ licebit nͥ uõs illi candelabrũ cęli fabricauertus. M¬
seri hores tenebre & ñ lux tenebre inꝗ̃ & exiles umbrȩ ñ ne ego ut
iã demonstraui testimoniũ habeo maiꝰ luc̾na ardente & lucente io¬
hanne : At ille claritatẽ auob̾ ad̃o ñ accepit ut uolentibꝰ exultare ad
horã inluce eiꝰ & claritatẽ eiꝰ sup̃ ꝙ erat ur̃is adulationibꝰ augere en¬
nimina uiꝑarũ qͥs ostendit uob̾ fug̾e auentura ira. Quantomagisgͦ
ego daritatẽ a uob̾ ñ accipio. an q me uob̾ ñ negantibꝰ ego fidelis ꝑma¬
placebo n ine uertiatis & utte ꝗͦ sũ ego radios hoibꝰ abscondero . Que

Expanded text:
me sedere fecistis, celsoque tribunali extollendo uti regibus terrae mos est fieri regem Christum me esse voce praeconia declarastis? Non est ita, sed idcirco iram thesaurizatam repono vobis, « quia cognovi vos dilectionem Dei non habere in vobisd ergo claritatem a vobis accipere contendo? videlicet soli lucere in coelo et mundum illuminare non licebit, nisi vos illi candelabrum coeli fabricaveritis, miseri homines, tenebrae et non lux; tenebrae, inquam, et exiles umbrae, nonne ego, ut jam demonstravi, testimonium habeo majus lucerna ardente et lucente Joanne? At ille claritatem a vobis adeo non accepit, ut volentibus exsultare ad horam in luce ejus, et claritatem ejus supra quam erat vestris adulationibus augere exinimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? » Quanto magis ergo ego claritatem a vobis non accipio? An quia me vobis negantibus ego fidelis perma viae veritatis et vitae, quae sum ego, radios hominibus abscondero? Quae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ creõretis moẏsi cred̃retis forsitan & mͥ ub dicendo forsitan
acerrime duriciã cordis eꝙ ad cred̾nđu eaxp̃ssit. qͥppe cũ & clecti ea
potuit indiscipłis qͦq eiꝰ fieri ut credntes moysi ñ statĩ crederent & huic
s. ingenti oꝑa strui oportuit ut creorent he ẽe de qͦ moyses seͥpsit. reete
ait crederetis forsitan & mͥ. uñ & subsecutꝰ ñ dix̃ qł si u̾b meis ñ credino
qͦmͦ littis eiꝰ cred̾iis potuit enĩ ficri ut credns qͥs litt̾is moysi nec du c̃tinuo
ũb eiꝰ crederet. s. firmissime dix̃. qu si litt̾is aiꝰ ñ credins. qͦmͦ u̾b̾ meis crede¬
tis. Si enĩ lit̾us legis latoris iã dudu sepulti ñ esedit u̾b grã dicents. exce

Expanded text:
enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. » Ubi dicendo forsitan, acerrime duritiam cordis eorum ad credendum expressit. Quippe cum et electi ex mihi, » tamen quia potuit in discipulis quoque ejus fieri, ut credentes Moysi, non statim crederent et huic, sed ingenti opera strui oportuit, ut crederent hunc esse, de quo Moyses scripsit, recte ait: « Crederetis forsitan et mihi. » Unde et subsecutus, non dixit: Quod si verbis meis non creditis, quomodo litteris ejus credetis? Potuit enim fieri, ut credens quis litteris Moysi, necdum continuo verbis ejus crederet, sed firmissime dixit: Quod si litteris ejus non creditis, quomodo verbis meis credetis? Sicut enim litteris Legislatoris jamdudum se
Abbreviated transcription (Latin):
s haberent in fidles ñ e̾ent. Cũ itaq sit & fid̃s ꝗͣ infideles qͦq habe
posst̃ & fids ꝗͣ qͣ habent in fidles ñ s̃. recte uidei & sꝑare in moyse &
optime tenebant & nc̃ tenent uidei nobiles & scõs patͦs se habuisse
ab raha ysaac & ia cob pͥncipes ac duces. reges qͦq ac sac̃dotes. & turgi¬
dła spẽ magno uento suꝑbiȩ gestabant de illꝙ meriuis nimiũ p̃sũ¬
m̃tes cunctasq ꝙ̃ ut inmundas & ignobiles rigida nimiũ cordis cer¬

Expanded text:
si haberent, infideles non essent, cum itaque sit et fides, quam infideles quoque habere possunt; et fides, quam qui habent, infideles non sunt, recte Judaei et sperare in Moyse, et optime tenebant et nunc tenent Judaei, nobiles et sanctos patres se habuisse, Abraham, Isaac et Jacob, principes ac duces, reges quoque ac sacerdotes, et turgidam spem magno vento superbiae gestabant, de illorum meritis nimium praesumentes, cunctasque gentes et immundas et ignobiles rigida nimium cordis cer
Abbreviated transcription (Latin):
scł in ipsis uitã ȩt̃nã hab̾e qđ uos put᷑atis. Surdi audite. & ceci intue¬
mini aduidendu dlioqͥn clamabo lapidibꝰ istis. & ipsi audientes & ui¬
dentes responobunt. Dicãq eis. Quõ tacent isti filii abrahȩ saltẽ uos
olapides clamate. uos uisticiã loqͥmini uos recta iudicate ut possint
de uob suscitari filii abrahȩ. Dicite inꝗ̃. Scͥpte ille in qͥbꝰ isti se putant
lent: coarguet eos herodis sac̾legi homicidiũ: cui querenti me adꝑ
dendũ natiuitatis mee locũ ostendentes optime scierunt uerũ de
pdictis sc̃pturis ꝓferre testimoniũ. Camamꝰ inqͥunt cos ñ nesci¬

Expanded text:
 in ipsis vitam aeternam habere, quod vos putatis? Surdi, audite, et caeci, intuemini ad videndum. Alioquin clamabo lapidibus istis, et ipsi audientes et videntes respondebunt. Dicamque eis: Quomodo tacent isti filii Abrahae, saltem vos, o lapides, clamate, vos justitiam loquimini, vos recta judicate, ut possint de vobis suscitari filii Abrahae , dicite, inquam. Scripturae illae, in quibus isti se putant lent, coarguet eos Herodis sacrilegi homicidium, cui quaerenti me ad perdendum, nativitatis meae locum ostendentes optime scierunt , verum de praedictis Scripturis proferre testimonium. Clamamus, inquiunt, eos non nesci
Abbreviated transcription (Latin):
du in eriguus lucrosȩ uisticie minutiis decimando uidł meniã & ane¬
tũ dilatando phylacteria &̃ magnificando fimbrias curã oẽm impen¬
dits & inhis fiduciã habentes tãꝗͣ inde uiu̾e possitis. ad me camelu
oneriferũ uenire ñ uultis ut me᷑ portante morticina peccatq ur̃ꝙ
uitã habeatis. Impii &̃ceti. desertores uite & salutis. uͥ hec duo ẽstant

Expanded text:
dum in exiguis lucrosae justitiae minutiis, decimando videlicet mentam et anethum , dilatando phylacteria et magnificando fimbrias curam omnem impenditis, et in his fiduciam habentes, tanquam inde vivere possitis, ad me camelum oneriferum venire non vultis, ut me portante morticina peccatorum vestrorum, vitam habeatis? Impii et caeci, desertores vitae et salutis, ubi haec duo constant,
Abbreviated transcription (Latin):
& me monitorẽ audire dedignamini. cũ exuob̾ sint magist᷑ sedntes
suꝑ cathedrã moysi scͥpt᷑as optime ꝑserutati. ut nec iota unũ nec unꝰ
apex de oĩ lege illos effugerit. uñ sua possint luc̃ uenari siue menta.
siue anetũ. siue cyminũ detimandu sit. Non ita cȩci estis ut odos ñ ha¬
beatis. ñ ita surdi estis ut aures uob̾ ñ sint. bñ dixi ꝑꝓpħam immo &¬

Expanded text:
et me monitorem audire dedignamini, cum ex vobis sint magistri sedentes et me monitorem audire dedignamini, cum ex vobis sint magistri sedentes super cathedram Moysi, Scripturas optime perscrutati, ut nec iota unum, nec unus apex de omni lege illos effugerit, unde sua possint lucra venari, sive mentam, sive anethum, sive cyminum decimandum sit . Non ita caeci estis ut oculos non habeatis, non ita surdi estis ut aures vobis non sint. Unde dixi per pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut uitã habeatis. O surdi & ceo qͥ ad audiendũ & uidendu ad¬
ducti & sedentes insynagogs uͭ õĩ sabb̃o testimoniũ illd̃ ꝑsonat nu¬
bes discurrentes manu attingits. & eat tonitruũ ñ auditas. & discus¬
rentia fulgura ñ udetis. Ut ꝗd uolum̃ legis magnũ merti collo ba¬
iolatis & pulchros ꝓpħar codices delicatis manibꝰ leuigatis. Non uul¬
tis intror sũ aspicere. ñ uultis audire. immo & uidentibꝰ dicttis nolte¬
nob̾ uidẽ. & audientibꝰ nolite intellige. Orgit᷑ rei et̃ni uidicir rei sup
gindo labiis đm honoratis alieno corde.Non ẽ ita .s. scrutamini eas
õsulite illas. uoluntatẽ ill& qͣrite. intentionẽ eq ad tendite audite
& udete. qͣ uob̾ uitã ꝓmittant c̃ditione qͣuia. qͦ duce. Illȩ uob respon
dent & ille s̃ qͣ testimoniũ ꝑ hibent de me. immo ipse s̃ testimonia qͣ
pat̃ ꝑ hibet deme. S qͥd dico ego scrutamini illas. lã dudu scrutati estis

Expanded text:
di et caeci, qui ad audiendum et videndum adducti, et sedentes in synagogis, ubi omni Sabbato testimonium illud personat, nubes discurrentes manu attingitis, et earum tonitruum non auditis, et discurrentia fulgura non videtis . Utquid volumen legis magnum inerti collo bajulatis et pulchros prophetarum codices delicatis manibus levigatis? Non vultis introrsum aspicere, non vultis audire, imo et videntibus dicitis, nolite videre; et audientibus, nolite in labiis, Deum honoratis alieno corde. Non est ita, sed scrutamini eas, consulite illas, voluntatem illarum quaerite, intentionem earum attendite, audite et videte, qua vobis vitam promittant conditione, qua via, quo duce. Illae vobis reset illae sunt quae testimonium perhibent de me, » imo ipsae sunt testimonia quae Pater perhibet de me. Sed quid ego dico scrutamini illas? Jamdudum scrutati estis,
Abbreviated transcription (Latin):
eiss̾ c̾anti & cuncta cũ pat᷑ cõponenti. nc̃ ab codẽ exigit᷑ ut se subiciat defe¬
mina nascenti. & sic honorificet incruce pendentẽ: sic̃ honoficandũ e̾t̾ sentit.
pat᷑m in sua maiestate absq carñ susceptione ł mortis passione rutilantẽ.
s: huiꝰ honorificentie p̃miũ łutilitas. ex sub seqͣntibꝰ diligentiꝰ pensanda ẽ.
Non enĩ ad huc ex supioribꝰ satis apte liquet qͥlit̃ i. qͣle aduitã mortuos ȩque ut¬

Expanded text:
eis sunt creanti , et cuncta cum Patre componenti, nunc ab eodem exigitur, ut se subjiciat de femina nascenti, et sic honorificent in cruce pendentem, sicut honorificandum esse sentit Patrem in sua majestate, absque carnis susceptione, vel mortis passione rutilantem. Sed hujus honorificentiae praemium vel utilitas ex subsequentibus diligentius pensanda est. Non enim adhuc ex superioribus satis aperte liquet, qualiter, id est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñte extollas: Ñ onenĩ reuera in illoligno illa uͥtꝰ erat. ut gtato fructu eiꝰ tantã
scientiã habe̾nt hoiẽs ut e̾e̾nt sic̃ dũ scientes bonũ & malũ. qͥ ab effectu palã nimiᷤ
dat᷑ agnosci.s m̃dacii pat᷑ istud c̃finx̃. & m̃titꝰ ẽ. qͥa ñsic apti s̃ eoꝵ occłi. ut e̾e̾nt¬
sic̃ dñ s in hoc du tarat aꝑtis̃ ocłĩ eoꝵ. ut se nudos .i. honore pͥstino spoliatoᷤ ẽẽ
cognosce̾nt. eo q̃ diuinũ honorẽ p̃rip̾e gestissent. S & illud diabolicȩ blasphe¬
mie ẽ. qd ñ dix̃ eritis sic̃ ds̃. s eritis inqͥt sic̃ dii. uidł codẽ inseparabił tͥnitatiᷤᷤ¬

Expanded text:
te extollas? Non enim revera in illo ligno illa virtus erat, ut gustato fructu ejus tantam scientiam haberent homines, ut essent « sicut dii, scientes bonum et malum » quod ab effectu palam nimis datur agnosci, sed mendacii pater ista confinxit et mentitus est, quia non sic aperti sunt eorum oculi, ut ei, » sed in hoc duntaxat aperti sunt oculi eorum, ut se nudos, id est, honore pristino spoliatos esse cognoscerent eo quod divinum honorem praeripere gestissent. Sed et illud diabolicae blasphemiae est, quod non dixit: Eritis sicut Deus, sed « eritis, inquit, sicut dii , » videlicet inseparabi
Abbreviated transcription (Latin):
suit faciendã eẽ salutẽ: Nõne dehis qͣ facienda s̾ mandatũ dare id ip̃m ẽ ca
q faciendda s̃ demonstrare: Plane neq gmaticoꝰ neq oratort̾ siue dialeticoꝰ
arbit̃m. posse cũ ratioẽ reftagari. qͥn oͥs p̃ceptio demonstratio sit. Nã & dem̃o¬
stratores artiũ p̃ceptores appellare solemꝰ. Multomag̃ gͦ pͣcipientẽ dioinꝰ de¬
monstrare. Omĩs enĩ qͥ p̃cip̃. ł madatũ dat utiq demonstrat. ẜ. nͣec̃ u̾so om̃is
qͥ aliqͥt ddemonstrat pͥceptũ ł mandatũ dat. Dic̃ aũ ip̃e dñs alio loco Et sic̃ mã

Expanded text:
suit faciendam esse salutem? Nonne de his quae facienda sunt, mandat Plane neque grammaticos, neque oratores sive dialecticos arbitramur posse cum oratione refragari, quin omnis praeceptio demonstratio sit. Nam et demonstratores artium, praeceptores appellare solemus. Multo magis ergo praecipientem dicimus demonstrare. Omnis enim qui praecipit vel mandatum dat, utique demonstrat, sed non econverso, omnis qui aliquid demonstrat, prae
Abbreviated transcription (Latin):
adẽclusionis finẽ disputatio ueritatis olectabilis & urctoriosa ꝑuenit.
ecce qͣlit̃ adu̾sarras partes & si ñ uicit ut fleteret. uic̃ ut c̃fring̾et.
Putabant se ẽẽ filios abrahȩ. dicebant se iidosẽẽ. sꝑabant in moyse.
ado pmpti fautores moysĩ ut qͣrerent int̃fice filiũ di Nã ꝓpt̾ea ꝑse¬
qͣbant᷑ eũ. qr hec faciebat in sabbo. sonfreigit illos ita ut ñ possint sta¬
se c̃uicit illos moysi ñ credere. nec uibos ẽe s ẽe insynagoga sathanȩ:
Sierederetis inqt moysi crederetis forsitan &mͥ. Ea posuit cur a moy
uos spatis. subdendo si enĩ cred̾retis. Sꝑare nãq ñ potẽ qͥ ñ credit.
Mirũ qͦ uideri potẽ quł hinc illos ñ negat credẽ hine rur sus eosde cau¬
sat᷑ ñ crede dinde res nẽ erigit illa ꝗͣ ascĩs patͥbꝰ recte ꝑspecta ẽ ñ p̃ter¬

Expanded text:
victoriosa pervenit, ecce qualiter adversarias partes, et si non vicit, ut flecteret, vicit ut confringeret. Putabant se esse filios Abrahae, dicebant se Judaeos esse, sperabant in Moyse, adeo prompti fautores Moysi, ut quaererent interficere Filium Dei . Nam propterea persequebantur eum, quia haec faciebat in Sabbato. Confregit illos, ita ut non possint stare, convicit illos Moysi non credere, nec Judaeos esse, sed esse in synagoga Satanae. « Si crederetis, inquit, Moysi , crederetis forsitan et mihi. » Exposuit cur a Moyse vos speratis, » subdendo: « Si enim crederitis. » Sperare namque non potest, qui non credit. Mirum ergo videri potest, quod hinc illos non negat credere, hinc rursus eosdem causatur non credere. Proinde res nunc exigit illam quae a sanctis Patribus recte perspecta e
Abbreviated transcription (Latin):
ausol ipcul dubio cteditur. abillo gͦ idicio ur̃o nẽ uosc̃uenire incipuã
ats si nellabrtis inecus abiles sitis. Dico iaꝗ Iile grat luena ar¬
uens ae lucens E euera mittendu fuit adillu ad ꝗ uos misistis & cũ
&tistimonio q̃renda & indubitant᷑ agnoscenda erat p̃sens faciesue¬
ettans Naasi em̃ ille & maior illo intnatos mulierũ ñ surreaũ uerũ
tanta inagitudo qĩ sic ꝓpt̃ me abillo ẽ qͥ testimoniũ ꝑbrbet deme¬

Expanded text:
oculdubio credituri. Ab illo ergo judicio vestro nunc vos convenire incipiam, ut si non credideritis, inexcusabiles sitis. Dico itaque: « Ille erat lucerna ardens et lucens. » Revera mittendum fuit ad illum ad quem misistis, et cum ejus testimonio quaerenda et indubitanter agnoscenda erat praesens facies veritatis. Magnus enim ille, et major illo inter natos mulierum non surrexit . Verum tanta magnitudo ejus sic
Abbreviated transcription (Latin):
trent᷑ qaddm patm ꝑtineant. ĩmo nec ad ip̃m ꝗͣ pat᷑m suũ ẽẽ m̃tiuntur. abhã
Nõdicãt suffic̃ nob sic adorare qͦmͦ adorauer̃ pat̾s nr̃i. qͥ absq isto filio dm̃ rinũ
adoranteᷤ amici eiꝰ appellatis̃. & cȩlestia beneficia cũ signis & ꝓdigiis multis &
magnis cõsecuti s̃ Ne inꝗͣ ceca suꝑbia falsi hoc dicãt. Nũ qͥd enĩ aliqͥ patrũ sine
fide & spe semĩs qͥ abrabe ꝓmissũ ẽ in qͦbenedicerẽt᷑ om̃s gñts dõ placuer̃: Qd̃ aũ¬

Expanded text:
trem pertineant, imo nec ad ipsum, quem Patrem suum esse mentiuntur Abraham. Non dicant, sufficit nobis sic adorare quomodo adoraverunt patres nostri , qui absque isto Filio Deum unum adorantes, amici ejus appellati sunt et coelestia beneficia cum signis et prodigiis multis et magnis consecuti sunt. Ne, inquam, caeca superbia falsi hoc dicant: Nunquid enim aliqui patrum sine fide et spe seminis, quod Abrahae promissum est, in quo benedicerent
Abbreviated transcription (Latin):
me pat̃ accusare s iudicare. Nonmͥ ut accu saturo siba odistis ñ aqͣli¬
cũq ex ploratore ꝑspecti estis. s. ineidistis i manꝰ uidicis. s ap̃me estis
rei maiestatis. ẜ. incidistis horrende inmanꝰ di uiuentis. Hic filiꝰ di cui
uos ñ eredis. ad qͤ uos uenire ñ uultis ut uitã habeatis. cui pat̾ õe ui¬
diciũ dedit qr filiꝰ hor̃sẽ ecce ad audiendas causas ꝓcessit. inuidiciũ em̃
in ħo mundu uenit. ut pͥcipẽ mundi foras eiciat & õs eiꝰ seqͣces indiẽ

Expanded text:
me Pater accusare, sed judicare. Non mihi ut accusatori verba dedistis, non a qualime Pater accusare, sed judicare. Non mihi ut accusatori verba dedistis, non a qualicunque exploratore perspecti estis, sed incidistis in manus judicis, sed apud me estis rei majestatis, sed incidistis horrende in manus Dei viventis. Hic Filius Dei, cui vos non creditis, ad quem vos venire non vultis ut vitam habeatis, cui Pater omne judicium dedit, quia Filius hominis est, ecce ad audiendas causas processit. In judicium enim in hunc mundum venit, ut principem mundi foras ejiciat et omnes ejus sequaces in die
Abbreviated transcription (Latin):
rihare ⁊ credẽ ł uenire ad me ñ potestis ꝗ̃ dui głam ab inuicẽ qͤrtias. nec
aliã obcausã uenire adme ñ uultis. nͥ qr inuanitate longe ađo głamini
git᷑ falso suspicamini me testimoniũ ł clarttatẽ acciꝑe uelle ab hõibꝰ
tra cȩcati estis. ut ueritatẽ audire ñ possitis. immo & ꝗła dĩ uob̾ odiosit
Cd deinde: Putatis accus ante c̃scientia. qđ uob talionẽ redditurꝰ simꝰ
uos enĩ obseruatis me & circiutis obseruantes ut inueniatis uñ accusens
me & in hoc ex acuitis ut gladiũ linguas urãs & intenditis arcũ rẽama¬
rã. ut sagutetis in occultis inmaculatũ & ñ inuenitis qđ de regno lg¬
urã tantũ habeã cupiditatis qͣntũ possit a sagata punq .i. legitima
accusatione ante cȩsares ł p̃sides ur̃os declamari. Ego aut̃ multa ha
turussũ. Non Nolite putare qđ ego accusatus sim uos ap̃ patrẽ.
utate immo & scitote causã urãm longȩ inpeiꝰ cȩcidisse. qr ñ misit

Expanded text:
invicem quaeritis; nec aliam ob causam ad me venire non vultis, nisi quia in vanitate longe a Deo gloriamini. Igitur falso suspicamini me testimonium vel claritatem accipere velle ab hominibus, ita caecati estis, ut veritatem audire non possitis, imo ionem redditurus sim? Vos enim observatis me, et circuitis observantes, ut inveniatis unde accusatis me, et in hoc exacuitis, ut gladium, linguas vestras et intenditis arcum rem amaram, ut sagittetis in occultis immaculatum ; et non invenitis quod de regno ra tantum habeam cupiditatis, quantum possit sagitta pungi, id est, legitima accusatione ante caesares vel praesides vestros declamari. Ego autem habeo muturus sum? Non. « Nolite putare quod ego accusaturus sim vos apud Patrem. » Putate, imo et scitote causam vestram longe in pejus cecidisse, quia non misit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa õ. S adhuc parũ dictũ eꝰ ñ dũ emĩ satis aꝑite elaret uñ sit illa iã c̃cors
nio q phibuit ioħs dictũ ẽ. qa pat᷑ dilig̃ filiũ. scił ñalia dilectione nͥ syũ sc̃o. qͥa
Uit qͥd illi demonstrat: Nũꝗd ut sciat. q̃ añ nesciebat. Absit. Quomͦ enĩ aqͦꝗͣ sua pot̾
instrui sapĩa : Et nc̃ enĩ dictũ ẽ & om̃ibꝰ notũ ẽ qͥa filiꝰẽ dĩ sapia. Ut qͥd gͦ demon¬
strat ei omĩa ꝗͦ ip̃e fac̾: Plane ñut sciat. s ut diuidicet omĩa. Etqͥdẽ aliud qͦ

Expanded text:
 Sed et adhuc parum dictum est. Nondum enim satis aperte claret unde sit illa tam concors nio, quod perhibuit Joannes, dictum est quia Pater diligit Filium, scilicet non alia dilectione, nisi Spiritu sa» Ut quid illi demonstrat? nunquid ut sciat quod prius nesciebat? absit! Quomodo enim a quoquam sua potest instrui sapientia? Et nunc enim dictum est et omnibus notum est, quia Filius est Dei sapientia. Utquid ergo demonstrat ei omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ꝑuenient. cuiꝰ inspe nc̃ ambulant ꝑfidẽ. Quiuͦ mala eger̃ inre sui¬
rectionẽ udiciĩ .i. dãpnationis ꝓcedet. ut dãpnatioĩs sententiã reci¬
piant eadẽ nisticia & u̾tate qua p̃dapnati s̃ madã. q̃a uocẽ pͥmã fi¬
luidi nc̃ inuitantis. ut abilla hereditaria morte ꝑfide resiliant. đu
tempꝰ ẽ audire recusant. Seqͥt᷑ Nonpossũ ego ame ip̃o face qͥcꝗ̃. Sic̃ audio
iudico. & iudiciũ meũ uerũ ẽ qr ñ qͣro uoluntatẽ meã. ẜ uoluntatẽ eiꝰ
qͥmisitme. Hic danda oꝑa uidet᷑. qͣtinꝰ distinctas parteᷤ c̃firmationis .r
c̃futationis huiꝰ tãꝙͣ benẽ disc̾ta puleherrimi oꝑis liniam̃ta ꝓpiꝰ sublec¬
toris ocłos aamoueamꝰ Ecce enĩ adcap̃ red̃. & argum̃tatiõis partes ext

Expanded text:
. Qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii, id est damnationis, procedent, ut damnationis sententiam recipiant, eadem justitia et veritate, qua praedamnati sunt in Adam, quia vocem primam Filii Dei nunc invitantis, ut ab illa haereditaria morte per fidem resiliant, dum tempus est, audire recusant. Sequitur: « Non possum ego a meipso facere quidquam. Sicut audio, judico, et judicium meum verum est, quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. » Hic danda opera videtur, quatenus distinctas partes confirmationis vel confutationis hujus, tanquam bene discreta pulcherrimi corporis lineamenta propius sub lector