comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri. Tunc coruus aꝑto ore. expansis alis circa
eundẽ panẽ cȩpit discurrere. atq gͦracitare : acsi
ibi ꝓice. ubi inueniri non possit
Quem. diu demoratus quandoq coris
momordit: leuauit. & recessit. Post triduum uero
horaꝵ spatiũ. abiecto pane rediit: & de manu homi¬
nis dĩ. annonã quam consueuerat accepit. Uenera¬
bilis aut̃ pater contra uitã suam in ardescere sacer¬
doris animum uidens: illi magis. quam sibi doluit.
Sed p̃dictus florenti us. quia magistri corpus necare
non poruit. sed ad extinguendas discipuloꝵ animas
accendit: ita ut ĩorto cellȩ. cui benedictus inerat.
ante eoꝵ oculos nudas septem puellas mitter&: quȩ
coram eis. sibi in uicem manus tenentes. & di uti us
lapsũq adhuc teneriorib discipulis
ꝑtimes¬
cens. idq ꝓ suo solius fieri ꝑsecutioe
ꝑtractans. inuidiȩ locũ dedit: atq
oratoria cuncta. quȩ construxerat. sub¬

Expanded text:
inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, sub
Abbreviated transcription (Latin):
gare: quosq etiã possit ab illius uisitatione cõpescere.
Cumq iam se conspicere eius ꝓfectib obiuare non
posse. & conuersationis illius ypinionẽ crescere.
atq multos ad statũ uitȩ melioris. ipso quoq opinio¬
nis eius p̾conio in desinent᷑ uocari. in uidiȩ facib maglꝰ
magisq succensus. deterior fiebat: quia conuersatio¬
nis illius habere appetebat laude. sed habere lau¬
dabilẽ uitã nolebat. Iui eiusde inuidiȩ tenebris
cȩcatus. ad hoc usq ꝑductus ẽ: ut seruo omi poten
tis dñi infectũ ueneno panẽ. quasi ꝓbenedictione
transmittere. Quẽ uir di cũ gr̃arum actione
suscepit : sed eũ quem pestis latera. in pane ñ latuit
d horam uero refectionis illius ex uicina silua cor¬
uus uenire consueuerat. & panẽ de manii eius
ac cipere. Qui cũ more solito ueniss&. panẽ. quem
& tali eum in loco ꝓice. ubi a nullo homine possit

Expanded text:
gare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. gare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit
Abbreviated transcription (Latin):
tã retulit. Uir aut̃ uenerabilis benedictus hoc non suis
meritis. sed obedientiȩ illius deputare cȩpit: At contra
maurus ꝓ folo eiꝰ imperio factũ dicebat. seq conscium
ii illa uirtute non esse: quã nesciens feciss&. Sed in
hac humilitaris mutugͥ amica contentione : accessit
arbit᷑ puer. qui ereprus est: nã dicebat. Ego cũ ex aqua
traherer suꝑ caput meũ abbatis melotẽ uidebam: arq
ipsum me ex aquis educere considerabam:
Magna sunt ualde. quȩ narras: & multoꝵ edificatio¬
ni ꝓfutura. Ego aut̃ boni uiri miracula. quo plus bibo
plus sitio. GREGORIUE. Cum iam loca eadẽ in amo¬
uitã multi relinquerent. & sub leni redẽptoris iugo
ceruicẽ cordis edomarent: sicut mos prauorũ est. inui¬
dere aliis. uirtutis bonũ. qd ipsi haberȩ
florentius nomine. huiꝰ nr̃i subdia coni
florentii auus antiqui hostis malitia ꝑculsus. scĩ uiri
studiis cȩpit ȩmulari. eius quoq conuersationi dero¬

Expanded text:
tam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus biboin amovitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere nyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi dero
Abbreviated transcription (Latin):
d utraq
hȩc ribi superius sub breuitate respondi. dicens: quod
scĩ uiri in quantũ cum dño unũ sunt : sensum dñi ñ
ignorant. Om̃s enim. qui deuote dñm sequunt᷑. etiam
deuotione cũ do sunt: & adhuc carnis corruptibilis
pondere grauati cũ đõ non sunt. Occulta itaq di iudicia
inquantũ coniuncti sunt sciunt: inquantũ disiuncti st̃
nesciunt. Quia enĩ secreta eius adhuc ꝑfecte ñ penetrant:
in cõprȩhensibilia eiꝰ iudicia esse testant᷑. Quia uͦ mente
ei inherent. atq inherendo uł sacre scripturȩ eloqui is.
uł occultis reuelarionib inquantũ accipiunt. agnoscunt:

Expanded text:
d utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravati pondere, cum Deo non sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt agnoscunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in oratione uerba cõpleuerat. & regrediente ani¬
ma. ita corpuscułũ pueri om̃e contremuit: ut sub
oculis omĩum qui aderant. apparuerit concussione
mirifica trem̃do palpitasse. Cuiꝰ mox manũ tenuit :¬
& eũ patri uiuentẽ. atq incolumẽ dedit Hiquet petre:
quia hoc miracułũ in porestate non habuit: qd ꝓstratꝰ
petiit. ut exhibere potuiss&. PeT RUS. Si cuncta
esse. ut asseris constat patent̃. quia uerba quȩ ꝓposue¬
ras rebus ꝓbas: sed queso te ut indices.si sci uiri ome
qd̾ uolunt. possunt. & cuncta ĩpetrant. quȩ desiderant
uita paulo sublimior qui de carnis suę stimulo ter
dñm rogauit: & tam̃ qđ uoluit obtinere non ualuitꝰ
Ex quare necesse ẽ. ut tibi de uenerabilȩ patre benedic¬
to narrem: quia fuit quidda qd uoluit. sed non ualuit
implere:. S ostoa namq eius scolasticaio om̃ipo¬
renti dño ab ipso infantiȩ tẽpore dedicata. ad cum

Expanded text:
in oratione verba compleverat, et regrediente aniin oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ab agri opere iã cũ fr̃ib reuerteba t᷑. Quẽ mox
ut orbatꝰ frusticus aspexit: clamare cȩpit. Redde
filium me redde filium meum. Uir aut̃ dei in hac
uoce: subffitit. dicens. Numqͥd ego tibi filiũ tuũ abstuliꝰ
Cui ille respondit. Mortuus est: ueni: resuscita eũ.
Quod mox ut dei famulus audiuit: ualde c̃tristatꝰ ẽ
non possumus portare: At ille quẽ nimi us
cogebat dolor. in sua petitione ꝑstitit: iurans. quod
non receder&. nisi eiꝰ filiũ resuscitar&. Quẽ mox
dei famulus in quisiuit. dicens. Ubi est: Cui ille res¬
pondit. Ecce corpus eiꝰ ad ianuã monasterii iac&. Ubi
dum uirdi cũ fr̃ib ꝑueniss&. flexit genua. & super
corpuscułũ infantis incubuit : seseq erigens. palmas ad
cȩlum tetendit. dicens. Dñe non aspicias peccata mea:
sed fidem huiꝰ hominis. qui resuscitare filiũ suũ rogat:
& redde ĩ hoc corpusculo animã. quam abstulisti. Uix

Expanded text:
ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ulterius petere a rustico p̃sumpsit: quẽ uir
dei non tangendo. sed respiciendo soluerat: Ecce ẽ petre
qd̵̃ dixi : quia hu qui omĩpotenti do familiarius serui unt.
aliquando mira facere etiã ex potestate possunt. Qui
enim ferocitatẽ gothi t̾ribiłe. sedens repressit: lora uͦ
nodosq ligaturȩ quȩ innoçentis brachia astrinexerant.
oculͥ s dissoluit. ipse mira celeritate indicat. quia &
potestate acceperat habere qd̾ fecit. Rursũ quoq
quale. quantũq miracułũ orando ualuit obtinere
fuerat egressus: quidã ͤ  ͫͦ rusticus defuncti filii corpꝰ
in ulnis ferens orbitatis. luctu ęstuans. ad monasteriũ
uenit : benedictũ patrẽ quesiuit. Cui cũ dictũ esset
quia isdẽ pat̃ cum fratrib in agro moraret᷑. ꝓtinus
ante monasteririanuã corpus extincti filii ꝓiecit :¬
& dolore turb. ad inueniendũ uenerabiłe patrem
sese concitꝰ cursũ dedit. Eadẽ uero hora: uirdĩ

Expanded text:
nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei
Abbreviated transcription (Latin):
existimans: magnis cępit uocib clamare dicens. Surge.
surge : & res istius rustici redde. quas accepisti. Ad cuiꝰ
uocẽ uir dĩ ꝓtinꝰ oculos leuauit a lectione: eumq inty¬
itus. mox etiam rusticũ. qui ligatꝰ tenebat᷑ attendit:
Ad cuiꝰ brachia dũ oculos deflexiss&e. miro modo tanta se
celeritate cȩperunt illigata brachiis lora dissoluere:
ut dissolui tam concite nulla hominũ festinatione potu¬
issent. Cumq is qui ligatꝰ uenerat cȩpiss&e subito astare
solutus. ad tantȩ potestatis ium. tremefactꝰ galla ad
terram corruit: & ceruicẽ crudelitatis rigidȩ. ad eiꝰ
uestigia inclinans. orationib se illi us cõmendauit. Uir
aut̃ sc̃s a lectione minime surrexit: sed uocatis fr̃ib
eũ introrsus tolli ut benedictionẽ acciper& p̾cȩpit.
Quẽ ad ie reductũ: ut a tante crudelitatis insania
quiescere deber&. ammonuit. Qui fractꝰ recedens.

Expanded text:
existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens,
Abbreviated transcription (Latin):
niss& ante faciem. ab eiꝰ manib uiuus nullomodo exiret.
Quadã uero die auaritię suę ęstu succensus. in rapinam
rerum inhians. dum quenda rusticũ torm̃tis crudelib
affliger&. eũq ꝑ supplitia diuersa laniar&: uictꝰ pęnis
rusticus.sefres suas benedicto di famulo cõmendasse
ꝓfessus est. Ut dũ hoc a torquente credit᷑: suspensa inte¬
rim crudelitate ad uitã horę raperent᷑. Tunc isdem
galla cessauit rusticũ torm̃tis affligere: sed eiꝰ brachia
loris fortib astringens. ante equũ suũ cȩpit ĩpellere :
ut quis ess& benedictꝰ. qui eiꝰ res susceperat. de monstrar&.
Quẽ ligatis brachiis. rusticus antecedens. duxit ad scĩ uiri
monasteriũ: eũq ante ingressũ cellȩ sołũ sedentẽ rep¬
perit. & legentẽ. Eidem aut̃ subsequenti. & seuient gal
lȩ. rusticus dixit. Ecce iste ẽ: de quo dixerã benediRus
pat̾. Quẽ dum feruido sp̃u cum ꝑuersȩ m̃tis insanio
fuiss& intuitꝰ. eo terrore. quo consueuerat. acturũ se

Expanded text:
nisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eideest de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se
Abbreviated transcription (Latin):
uit atq eũ uir anito dixit. Nullatenus recedes
nisi filiũ meũ suscitaueris. At ille inusitatum
habens tale mira cutũ. expauit petitionis illius io

Expanded text:
uit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius
Abbreviated transcription (Latin):
illud tangeret hõ. ñ qͥa inligni natura boni eẽt uel ma¬
li scientia ⁊ s qͥa intransg̃ssione mandati qd̃ de ligno erat
fut᷑a erat utriꝰq rei expientia: & ilico sensit homo qd̃
ante ñ senserat. sensit malum concupiscentie. & pruri¬
tum menbror rebellium obscenos ce in uoluntarios
carnis apetitus ce motꝰ. & sciuit qͣntũ int̾ẽet interli¬
bertatem ꝙ pacem carnis & sp̃c inqua fuerat. & cõtͦ¬
uersiam eoruindẽ. & stimulos titilatorios. quib pun¬
gentib & urgentio moribundos ce ferm̃tatos artus
languens anima desudarat. A facie insipientie sue
longe factus a sanitate. miser & incuruatus putres & cor¬
ruptas cicatrices illusiones lumboꝵ plorabat & cucurrit

Expanded text:
illud tangeret homo, non quia in ligni natura boni esset vel maillud tangeret homo, non quia in ligni natura boni esset vel mali scientia, sed quia in transgressione mandati quod de ligno erat, futura erat utriusque rei experientia. Et illico sensit homo quod ante non senserat; sensit malum concupiscentiae, et pruritum membrorum rebellium: obscenos, et non voluntarios carnis appetitus et motus; et scivit quantum interesset inter libertatem et pacem carnis spiritus, in qua fuerat, et controversiam eorumdem, et stimulos titillatorios, quibus pungentibus et urgentibus moribundos et fermentatos artus, languens anima desudabat. A facie insipientiae suae longe factus est a sanitate, miser et incurvatus putres et corruptas cicatrices illusiones lumborum plorabat, et cucurrit
Abbreviated transcription (Latin):
incarne una. ñ tũ deseri etiam debet d̃s qui sp̃uali conubio
uniu̾sum eccl̃ie corpus inunitate fidĩ ce caritatis compac¬
tum ex coniugio & continentia ce celibatu unum instau
uͦ suo in ipsa ueritate disponit. Scandalirauit adam
oculus suus. idẽ ꝑsuasio coniugis qͣm utiliꝰ eruisset
ꝙ ꝓiecisset a se: qͣm blandimentis femineis remisse ob¬
temꝑans illa ꝑemptoria consilia suscepisset. Nec erat
inmemor p̃cepti ł pene qͣm si transgredẽtur ds ei fuerat
cõminatꝰ: s nescio qͣ spe de dĩ cdem̃tia p̃sumens exigui¬
tatem facti ñ pondꝰ pensabat precepti. Nec usquequaq
mortem uerebatur qͣm ñ attigerat nec forsitan se aliis
calamitatis secuture ordinem. illa ꝓhibitionis & cõmi¬
nationis sententia ꝯtinebat. Comedit de fructu inter¬
dicto. & facta ẽ. ei arbor illa sciendi bonum & maluͣ
occasio. unde ce ipsum lignum nom̃ accepit anteqͣm

Expanded text:
in carne una; non tamen deseri etiam debet Deus qui spirituali connubio in carne una; non tamen deseri etiam debet Deus qui spirituali connubio universum Ecclesiae corpus in unitate fidei et charitatis compactum, ex conjugio et continentia et coelibatu unum instaurvero suo in ipsa veritate disponit. Scandalizavit Adam oculus suus, id est persuasio conjugis, quem utilius eruisset et projecisset a se, quam blandimentis femineis remisse obtemperans illa peremptoria consilia suscepisset. Nec erat immemor praecepti vel poenae, quam, si transgrederetur, ei Deus fuerat comminatus; sed nescio qua spe de Dei clementia praesumens, exiguitatem, non pondus pensabat praecepti. Nec usquequaque mortem verebatur, quam non attigerat; nec forsitan se aliis calamitatis secuturae ordinem illa prohibitionis et comminationis sententia continebat. Comedit de fructu interdicto et facta est arbor illa sciendi bonum et malum occasio unde et ipsum lignum nomen accepit antequam
Abbreviated transcription (Latin):
ne facilis uenia incontẽptu dĩ. filios adã genꝰ huma¬
num erigẽt: ꝙ cͤatura p̃uaricans & inhonorans dm̃
ñ eẽt in głam s incontumeliam c̃atori. Pot̾at hõ ex
pecc̃o diaboli cuiꝰ de iectionẽ ñ ignorabat consułare
districtionẽ iudicis: c ex illa irreuocabili sententia
q̃ ulium malignũ a spe miscłie excluserat: simile
formidare iudicium. In sani cerebri ẽ. & animi de¬
lirantis. ibi te tibi poluceri ueniam uͥ tu ꝓ uoces irã.
in codem articulo tẽꝑis sꝑare de clem̃tia: in qͦ con¬
tempnit᷑ gr̃a. & conculcatur iustitia. Qualecumq
sit uinculum uł fedus societatis humane rumpẽ¬
da st̃ omĩa q̃ consuetudo alligat uł natura ne offen¬
datur ds. ñ ẽ. ista xp̃iana pietas que nos diuine
obedientie auctoritate contempta in carnales incli¬
nat affectus. ꝓpt̃ coniugii gram ꝙ complexꝰ uxorios
relinquit homo patrem ce matrem & fiunt duo

Expanded text:
ne facilis venia in contemptum Dei filios Adam genus humane facilis venia in contemptum Dei filios Adam genus humanum erigeret, et creatura praevaricans et inhonorans Deum, non esset in gloriam, sed in contumeliam Creatori. Poterat homo ex peccato diaboli, cujus dejectionem non ignorabat, considerare districtionem judicis, et ex illa irrevocabili sententia quae illum malignum a spe misericordiae excluserat, simile formidare judicium. Insani cerebri est et animi delirantis ibi te tibi polliceri veniam, ubi tu provoces iram; in eodem articulo temporis sperare de clementia, in quo contemnitur gratia et conculcatur justitia. Qualecunque sit vinculum vel foedus societatis humanae, rumpenda sunt omnia quae consuetudo alligat, vel natura, ne offendatur Deus. Non est ista Christiana pietas, quae nos, divinae obedientiae auctoritate contempta, in carnales inclinat affectus. Propter conjugii gratiam et complexus uxorios relinquit homo patrem et matrem, et sunt duo
Abbreviated transcription (Latin):
lum ñ erat in sua nat᷑a. nec fructus eiꝰ uel añ ꝓhibitio¬
nem ł pꝰea noxiꝰ fuit. s ideo sic nuncupatũ ẽ. qͥa in illa
ꝓhibitiõe exꝑim̃tũ obedientiũ positũ ẽ. cuiꝰ obseruatio
bonũ. p̃uaricatio malũ eẽt. Scientiam qͥdẽ mali añ pecca¬
tum hõ ñ habuit. idẽ. nesciuit qͣntũ malũ cẽt cło ñ obe¬
dire: s docuit eum ꝓpͥa ꝯfusio & pena pecc̃i qͥd eẽt pecẽm.
stipendiũ: nulla eẽt rõ qͣ timeret᷑ ł amaret᷑ as. Nulla õĩno
timoris causa eẽt si ñ inobedientia puniretur: nulra
dilectionis rõ. nͥ amantib copiosior gr̃a redderet᷑. Sciebat
adam ñ eẽ uolandum mandatũ dĩ s facilem indulgẽ¬
tiam estimabat: ñ exꝑtus iram ł iudicium qͥa ñdum¬
senserat seueritatẽ uel supplicium. O portebat oĩno ut
ibi statim in pͥmis parentib rigor inciꝑet discipline.

Expanded text:
lum non erat in sua natura, nec fructus vel ante prohibitiolum non erat in sua natura, nec fructus vel ante prohibitionem, vel postea, noxius fuit; sed ideo sic nuncupatum est quia in illa prohibitione experimentum obedientiae positum est, cujus observatio bonum, praevaricatio malum esset. Scientiam quidem mali ante peccatum homo non habuit, id est nescivit quantum malum esset non obedire Deo, sed docuit eum propria confusio et poena peccati quid esset stipendium, nulla esset ratio qua timeretur vel amaretur Deus. Nulla omnino timoris causa esset, si non inobedientia puniretur; nulla dilectionis ratio, nisi amantibus copiosior gratia redderetur. Sciebat Adam non esse violandum mandatum Dei, sed facilem indulgentiam aestimabat, non expertus iram vel judicium, quia nondum severitatem vel supplicium. Oportebat omnino ut ibi statim in primis parentibus rigor inciperet disciplinae,
Abbreviated transcription (Latin):
ireator. s tm̃ illiꝰ miraculi minist̃ fuit. Ita &e colu̾ba q̃ bap¬
tirato dño suꝑ eũ apparuit uere coluba fuit. & ꝑacta
dispensationẽ ꝑꝑ qm ad negocii ulliꝰ minist̾iũ deducta
ẽ it̾m ad nat᷑e illiꝰ formam dequa assũpta ẽ subito ẽ.
reu̾sa. Ita tres angłi quoꝵ abraham pedes lauit qͦs etiã
de panib qͦs sara parauit & de uitulo quẽ coxerat ipse
todiri oportet. quociens uł ꝑũba uel ꝑuisibilia signa
locutus ẽ. ds̃ ł ad adã in paradyso. ł ad ꝓpħas. uͭ scias
ꝑcorꝑał minist̾ium cͤature u̾bum estimes incarnatũ.
s sĩc diximꝰ dispensatoria & ꝑfunctoria erat ilia corꝑał
gressi sumꝰ occasione hereticoꝵ qͥ dm̃ ł alicuiꝰ mali fac¬
torẽ. ł aliũ quẽlibet mali astruunt cͤatorem: ut aliud
pͥncipiũ. aliũ artificem ł conditorẽ. ex scaꝵ auctoritate
scripturaꝵ emulgeant. Lignũ scientie boni ce mali ma¬

Expanded text:
creator, sed tamen illius miraculi minister fuit. Ita et columba quae bapcreator, sed tamen illius miraculi minister fuit. Ita et columba quae baptizato Domino super eum apparuit, vere columba fuit, et peracta dispensatione propter quam ad negotii illius ministerium deducta est, iterum ad naturae illius formam de qua assumpta est, subito est reversa . Ita tres angeli, quorum Abraham pedes lavit, quos etiam de panibus quos Sara paravit, et de vitulo quem coxerat ipse stodiri oportet, quoties per verba, vel visibilia signa locutus est Deus vel ad Adam in paradiso vel ad prophetas, ut scias corporalis ministerium creaturae, verbum aestimes incarnatum; sed sicut diximus, dispensatoria et perfunctoria erat illa corporagressi sumus occasione haereticorum, qui Deum vel alicujus mali factorem, vel alium quemlibet mali astruunt creatorem, ut aliud principium, alium artificem vel conditorem ex sanctarum auctoritate Scripturarum emulgeant. Lignum scientiae boni et mali ma
Abbreviated transcription (Latin):
repentina admirationi ẽ. quibdam ce stupori. cum
mirum ñ sit de omĩ re que fieri potest. utrum tar¬
de an cito fiat. cum etiam quorundã hominũ inge¬
nia ea sub omni celeritate ꝯstituant. quȩ multo tẽ¬
pore abimꝑitiorib & lentiorib uix fiant. Quantoma¬
gis illa diabolica subtilitas que rerum effectus & cau¬
sas abantiquo cognouit. setretam nature uir tutẽ
inpublicum trahere preualet. cum aliquid de re
occulta efficiendũ ẽ. in quo hebetes sensus hominũ
ludificare possit. & aueritate auertere ut seriuant
c̾ature potiꝰ qm creatori qui ẽ benedictus inscla. Creat᷑a
qͥdẽ ñ nͥ a solo dõ pͭ institui qͥ nicħ malũ cͤauit. s singła
bona & oĩa ualde bona. Et moysi serpens uere serpens fuit.
quẽ cũ placuit catori & de uirga aptauit incolubrũ. &
rursũ reũti p̾cepit inuirgam. Moyses uͦ neq austor neq

Expanded text:
repentina admirationi quibusdam est et stupori, cum repentina admirationi quibusdam est et stupori, cum mirum non sit de omni re, quae fieri potest, utrum tarde an cito fiat, cum etiam quorumdam hominum ingenia ea sub omni celeritate constituant, quae multo tempore ab imperitioribus et lentioribus vix fiant. Quanto magis illa diabolica subtilitas, quae rerum effectus et causas ab antiquo cognovit, secretam naturae virtutem in publicum trahere praevalet, cum aliquid de re occulta efficiendum est in quo hebetes sensus hominum ludificare possit, et a veritate avertere, ut serviant creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula? Creatura quidem non nisi a solo Deo potest institui, qui nihil malum creavit, sed singula bona, et omnia valde bona . Et Moysis serpens, vere serpens fuit, quem cum placuit Creatori, et de virga aptavit in colubrum, et rursum reverti praecepit in virgam . Moyses vero neque auctor, neque
Abbreviated transcription (Latin):
introducit. pͥncipia. ꝓcul pat̾niani exeant qui secretas
& pudendas corporis partes adiabolo & ñ adeo asserũt
factas. excludatur a sensu xp̃iano menandriana impie¬
tas & patriciani heresis quorum menander symonis
magi discipłs. ab angłis & ñ a dõ mundũ asserit fac¬
tum. patricius totam humane carnis sub̃am dia¬
uoli creationẽ et̃ mentitur. Nec mambres nec iãnes
creatores fuerunt uiorum serpentiũ qͦs moysi ser¬
pens coram pharaone absorouit. s diabolicis p̃stiguis
uirge eorum q̃ utiq dĩ creature erant u̾se sunt indra¬
cones. sicut putris caro inuermes. ł ligna combusta
conuertunt᷑ incineres. Quis consitibiles neget corpales
subas cum de ꝓpria carne tua lumbricos scaturire
& de ueste tineas. & de sudorib uel quibcumq pu¬
tredinib ł muscas. ł pulices egredi uideas : Acceleratus
magorum effectus. & uirgarum inserpentes conũsio

Expanded text:
introducit principia. Procul Paterniani exeant, qui secretas introducit principia. Procul Paterniani exeant, qui secretas et pudendas corporis partes a diabolo, et non a Deo asserunt factas. Excludatur a sensu Christiano Menandriana impietas et Patriciana haeresis, quorum Menander Simonis Magi discipulus, ab angelis, et non a Deo mundum asserit factum; Patricius totam humanae carnis substantiam diaboli esse creationem mentitur. Nec Mambres nec Jamnes creatores fuerunt illorum serpentium quos Moysis serpens coram Pharaone absorbuit; sed diabolicis praestigiis, virgae eorum, quae utique Dei creaturae erant, versae sunt in dracones, sicut putris caro in vermes, vel combusta vertitur in cineres. Quis convertibiles neget corporales substantias, cum de carne tua propria lumbricos scaturire, et de veste tineas, et de sudoribus vel quibuscunque putredinibus, vel muscas vel pulices egredi videas? Acceleratus Magorum effectus, et virgarum in serpentes conversio
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & tot phisici inquisitores nature ꝑ coniecturas
uel exꝑientias assequi potuerunt tam ꝓfunde rei
doctrinam. numqͥd adam qui fuit dĩ. hoc potuit
ignorare cui ex imagine dĩ & similitudine ħ erat
gr̃a ut omĩs creatura sibi subdite intelligeret ratio¬
nem: Nouit plane pͥmogenitus ille omniũ corpo¬
ralium temꝑales incissitudines: nouit causas. q
motus. & eẽntias & effectus. omniũ que uisibiliter
eentia enutriuit. Quia uͦ boni & mali scientia m̃¬
tis ẽ affectio. nec corporis ẽ scire bonum ł malum.
s singulare ẽ & proprium anime resqͥdẽ uidetur
spectare ad nature & ẽẽntie sue ꝓpͥetatẽ nomen uͦ rei
idẽ scientia boni & mali ad sp̃ualem sensum ꝙ mis¬
ticam intelligentiam. Absit afide catholica ut alicu¬
ius mai creatrix sit illa sempit̾na uirtus & diui¬
nitas procul explodatur uia manicheoꝵ dem̃tia
quȩ gentem tenebrarum rebellem dõ. & nescio que diũsa

Expanded text:
vit, et tot physici inquisitores naturae per conjecturas vit, et tot physici inquisitores naturae per conjecturas vel experientias assequi potuerunt tam profundae rei doctrinam, nunquid Adam qui fuit Dei, hoc potuit ignorare, cui ex imagine Dei et similitudine haec erat gratia, ut omnis creaturae sibi subditae intelligeret rationem? Novit plane primogenitus ille omnium corporalium temporales vicissitudines, novit causas et motus, et essentias, et effectus omnium quae sensibiliter essentia enutrivit. Quia vero boni et mali scientia mentis affectio est nec corporis est scire bonum vel malum, sed singulare et proprium est animae, res quidem videtur spectare ad naturae et essentiae suae proprietatem; nomen vero rei, id est scientia boni et mali, ad spiritualem sensum et mysticam intelligentiam. Absit a fide catholica ut alicujus mali creatrix sit illa sempiterna virtus et divinitas! Procul explodatur illa Manichaeorum dementia quae gentem tenebrarum rebellem Deo, et nescio quae diversa
Abbreviated transcription (Latin):
poterat tẽꝑare naturam. ut ñ magis genitales cor¬
poris partes mouerentur adcopulam. qm reliqua
m̃bra: q̃ singła sine aliquo titillationis pruritu or¬
dinationis accessionib sua ꝑagunt instituta. hoc
etiam in huiꝰ mundi languore iam senescentib
& arescentib causarũ effectim camphora satis effi¬
catiter agit. tȩ sepe olfacta uel hausta desictat re¬
ceptacula sꝑmatum ce illiꝰ negotii instrumenta conge¬
lata corrugat. Hoc multa semina radicesq iam fere
effete efficiunt. Quantomagis uirente mundo & in
paradyso cum omĩa pͥmitiui succi nouitate &e pu¬
ritate feruerent. ñ occurreret unum quodq gram̃
uel semen. ⁊ fructus. obsequio hoĩs. ꝓpter quem facta
erant: & alia quidem sc̃m hanc. alia uͦ sccłm aliã
causam salutis & incorruptibilitatis pocłm suo ꝓ¬
pinarent dño ꝙ cultori: Qd̃ si salomon abysopo qui
nascitur in maceria usq adcedrum libani disputa¬

Expanded text:
poterat temperare naturam, ut non magis genitales corpoterat temperare naturam, ut non magis genitales corporis partes moverentur ad copulam, quam reliqua membra: quae singula sine aliquo titillationis pruritu ordinatis accessionibus sua peragunt instituta. Hoc etiam in ejusmodi languore jam senescentibus et arescentibus causarum effectibus camphora satis efficaciter agitur, et saepe olfacta vel hausta desiccat receptacula spermatum, et illius negotii instrumenta congelata corrugat. Hoc multa semina radicesque jam fere effetae efficiunt. Quanto magis virente mundo, et in paradiso, cum omnia primitivi succi novitate et puritate ferverent occurreret non unum quodlibet gramen, sed semen vel fructus obsequio hominis propter quem facta erant et alia quidem secundum hanc, alia vero secundum aliam causam salutis incorruptibilitatis poculum suo propinarent Domino et cultori. Quod si Salomon ab hyssopo quae nascitur in maceria, usque ad cedrum Libani disputa
Abbreviated transcription (Latin):
geneseos liber cõmemorat. lignum uite. & lig¬
num scientie boni ce mali. cum multa alia in illa
silua densissima ñ dubium sit fuisse. quia & lignũ
sapientie legimꝰ. & aliis quoq arborib nomina uir¬
tutum scd̃m suas efficientias minime de fuisse nullo
mͦ ambigimus: nec nos mat̾ialẽ plantam illiꝰ pa¬
radysi corporalis eradicare p̃sumimꝰ. s sp̃italẽ fruc¬
tum in uisibili colonia metimus: & de oliuis &¬
fructum sumimꝰ & liquorem. Ingẽmis quidem
que inter glareas fontis illiꝰ carcdinalis uoluunt᷑.¬
& ad nos fluminum illapsu delata ꝑueniunt:
plurimam ẽẽ uirtutem exꝑti sumꝰ. Ita & in ar¬
borib que odore &r sapore sensuum nr̃ors con¬
suetudinem excedunt. quis cdubitet singularem
inẽe grãm. ad diũsarum causarũ remedia ut lig¬
num uite sencctutis morbum cohibeat: & lignũ
temꝑantie ingluuiei ardorem extinguat. Ita &
lignum castitatis ibi ꝓtuldubio erat. cuiꝰ esus ita

Expanded text:
Geneseos liber commemorat, lignum vitae et ligGeneseos liber commemorat, lignum vitae et lignum scientiae boni et mali: cum multa alia in illa silva densissima non dubium sit fuisse, quia et lignum sapientiae legimus, et aliis quoque arboribus nomina virtutum secundum suas efficientias minime defuisse nullo modo ambigimus. Nec nos materialem plantam illius paradisi corporalis eradicare praesumimus, sed spiritalem fructum in visibili colonia metimur, et de olivis fructum sumimus et liquorem. Et in gemmis quidem quae inter glareas fontis illius cardinalis volvuntur, et ad nos fluminum allapsu delatae perveniunt plurimam esse virtutem experti sumus, ita et in arboribus, quae odore et sapore sensuum nostrorum consuetudinem excedunt, quis dubitet singularem inesse gratiam an diversarum causarum remedia, ut et lignum vitae senectutis morbum cohibeat, et lignum temperantiae ingluviei ardorem exstinguat, ita et lignum castitatis ibi procul dubio erat, cujus ejus ita
Abbreviated transcription (Latin):
mergeret psingulas usq infeces ꝓfunditatis: s ho¬
nesto & modesto accessu delibans uniũsa. p̃posit᷑e
rationabilis honorabat dignitatem: & dominaba¬
tur affectib suis mod̾atione discreta: ñ opp̃ssione
tyrannica. In his que exparte aliqua sũmatim te¬
tigimus. usus. auditus. olfactus. gustus. & tactus
in uirginitatis sue integritate ꝑseũ̾antia. habebãt
lam pades accensas sine aliqua curiositatis amur¬
ca. puro obsequio uenienti sponso cum luminib
omniũ sensuum occurrebant agmina insopita. de
lignis illis que in illo orto plantau̾at ds p̃ter ea q̃
diximꝰ iam. multa sp̃italiter restant intelligenda. qͥa
ex quadam uicinia sic sibi e ꝓximo bona corpora¬
lia ꝙ sp̃ualia iungebantur. ut fere unirentur: ꝙ
tam̃ seꝑatim &e ꝓprie uisioilia corpori. inuisibilia
u̾menti destinata. siuis distinctionib necesse ẽ. ad aptari.
uo tm̃ de omĩb lignis paradysi

Expanded text:
mergeret usque in faeces profunditatis, sed homergeret usque in faeces profunditatis, sed honesto et modesto accessu deliberans universa, praepositurae rationabilis honorabat dignitatem, et dominabatur affectibus suis moderatione discreta, non oppressione tyrannica. In his quae ex parte aliqua summatim tetigimus, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus, in virginitatis suae integritate perseverantia, habebant lampades accensas, sine aliqua curiositatis amurca, et puro obsequio, venienti Sponso cum luminibus omnium sensuum occurrebant agmina insopita. De lignis illis quae in illo horto plantaverat Deus praeter ea quae diximus, multa jam spiritualiter restant intelligenda; quia ex quadam vicinia sic sibi e proximo bona corporalia et spiritualia jungebantur, ut fere unirentur: et tamen separatim, et proprie visibilia corpori, invisibilia menti destinata suis distinctionibus necesse est adaptari. Duo tamen de omnibus lignis paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
nib simulatio ꝑsonarum scenas comicas expͥmebat.
Non emolliebat ad lascuuam dissolutas animas sen¬
sualitas saciata: neq extra ordinariis pruritib car-¬
nalis affectus legitimos terminos transiebat. Intra p̃¬
ceptum se continens & formam omnium a creatore descͥp¬
tam. certis regłis intra metas p̃fixas motꝰ uoluntarios
choibebat: & quiescebat habundans in rationabili suff¬
ficientia ñ tabescebat estuans in intemꝑantia infinita.
Omĩs quippe usus intemꝑans. feda ẽ & turpis abusio:
ꝙ miserum facit quecumq ñ implet᷑. & certis ñ utitur
ponderib & mensuris & numeris quarumcũq rerũ
expientia. Ideoq effrem & dissoluto aĩo appetitus ꝙ
usus uoluptatum irruit intormentũ: quia uehem̃¬
tia & ingluues intemꝑantie. suppositis stipulis ñ se¬
datur s. irritatur. Non sic ante preuaricationẽ hõ
corꝑalib illis utebatur deliciis. ut se uagabundus

Expanded text:
nibus simulatio personarum scenas comicas exprimebat. nibus simulatio personarum scenas comicas exprimebat. Non emolliebat ad lasciviam dissolutas animas sensualitas sauciata, neque extraordinarius pruritus carnalis affectus legitimos terminos transiliebat, intra praeceptum se continens; et formam omnium a Creatore descriptam certis regulis, intra metas praefixas motus voluntarius cohibebat, et quiescebat et abundans in rationabili sufficientia non tabescebat aestuans in intemperantia infinita. Omnis quippe usus intemperans foeda est et turpis abusio, et miserum facit quaecunque non impletur, et certis non utitur ponderibus, et mensuris, et numeris quantumque rerum experientia. Ideoque effreni et dissoluto animo appetitus et usus voluptatum irruit in tormentum, quia vehementia et ingluvies intemperantiae suppositis stipulis non sedatur, sed irritatur. Non sic ante praevaricationem homo corporalibus illis utebatur deliciis, ut se vagabundus
Abbreviated transcription (Latin):
dium. ł affectum quemilibet in sue nat᷑e modo & ra¬
tione ꝓmentia. Nicħ tamen triste. nicħ lugubre
flexiones iubiloꝵs impellerent᷑: ascensiones & descen¬
siones uocum conuenientib in unum differentiis ad
uniꝰ puncti reuertebant᷑ armoniam. fistula & sam¬
buca & cet̃a naturam imitantia organa. que satis
oblectant huiꝰ tempis auditores. tantũ ab illiꝰ mo¬
nocordi uiuis & claris uocib differunt: qnͣtum qͥe¬
quid aliunde sumptũ ẽ discrepat ab exemplari.
Om̃nino minor ẽ. gr̃a. in raucis follib ce compac¬
tis calamis. siue intestudinib concauis que hu¬
manum instaurauit ingenium:quam in illis ui¬
ius instrumentis. que artifex natura dictauit. Huiꝰ¬
modi ad m̃sam ꝓthoplasti excubabant tibicines:
tales citharistas habebat iua originalis antiquitas:
tas. In paradyso nec mimus erat nec histrio. allude¬
bant sibi cuncta simpliciter: nec deceptoriis illusio¬

Expanded text:
dium vel affectum quemlibet in suae naturae modo et radium vel affectum quemlibet in suae naturae modo et ratione promentia. Nihil tamen triste, nihil lugubre flexiones jubilorum impellerentur, ascensiones et descensiones vocum convenientibus in unum differentiis ad unius puncti revertebant harmoniam. Fistula et sambuca et caetera naturam imitantia organa, quae satis oblectant hujus temporis auditores, tantum ab illius monochordi vivis et claris vocibus differunt, quantum quidquid aliunde scriptum est discrepat ab exemplari. Omnino minor est gratia in raucis follibus et compactis calamis, sive in testudinibus concavis quae humanum instauravit ingenium, quam in illis vivis instrumentis quae artifex natura dictavit. Hujusmodi ad mensam protoplasti excubabant tibicines, tales citharistas habet illa originalis antiquitas, tas. In paradiso nec mimus erat, nec histrio. Alludebant sibi cuncta simpliciter, nec deceptoriis illusio
Abbreviated transcription (Latin):
cedere si ñ describerem uoluptatem. s quicquid dici
pͣ minꝰ ẽ. ab illis deliciis: quippe deliri ce fatui sens.
& peccati labe infecti integris ills & uirginib sensi¬
b quib pura utebatur natura omnino conquadra¬
ri ñ possunt: & omnẽ huiꝰ corruptionis exꝑientiã
illiꝰ iocunditatis purissime ub̃tas exsuꝑat. Et ne
auditui desit que demulceat melodia. suꝑne in
ramis cedrorum ł auarum arborum fenix uiuax
psallebat & psytacꝰ. & multiplici concinentium aui¬
um sono una erat consonantia: quorũ hylaris uni¬
uersitas laudabat scłm modum suum auctorem
suum. in uoce exultationis iubilans creatori blan¬
diens homini. mouens ad mulcendũ eas naturalia
organa. ꝙ originat musice adõ condita instrum̃ta.
bemitus turturis & columbe:. huiꝰ temꝑis suspiria pre¬
signabant. Aue singłe uolucres de statu p̾sentis uel
future ȩccłie precinebant: quasi quedã oracula uel gau¬

Expanded text:
cedere si non describerem voluptatem; sed quidquid dici cedere si non describerem voluptatem; sed quidquid dici potest, minus est ab illis deliciis: quippe deliri et fatui sensus, et labe peccati infecti integris illis et virginibus sensibus quibus pura utebatur natura, omnino conquadrari non possunt; et omnem hujus corruptionis experientiam illius jucunditatis purissimae ubertas exsuperat; et ne auditui desit, quae demulceat, melodia, superne in ramis cedrorum vel aliarum arborum phoenix vivax psallebat, et psittacus, et multiplici concinentium avium sono una erat consonantia: quorum hilaris universitas laudabat secundum modum suum auctorem suum, in voce exsultationis jubilans Creatori, blandiens homini, movens ad mulcendum eum naturalia organa, et originalis musicae a Deo condita instrumenta. Gemitus turturis et columbae hujus temporis suspiria praesignabant. Aliae singulae volucres de statu praesentis vel futurae Ecclesiae praecinebant quasi quaedam oracula; vel gau
Abbreviated transcription (Latin):
fontis iacinctini & smaragdini flores: oe cruste pur¬
purẽẽ sedes aptarant intumescentib glebis ne re¬
cumbentium ceruicem uel humeros suspensio ag¬
grauaret. fundebant se humi ꝓtapetib strata
aneto &e croco odorata cubilia: nec mordax cnomia
nudis artur assidebat. qd̃ genus si ibi erat. in erme
erat: nec terebrantib spiculis quietis illiꝰ delicias in¬
festabat. Et quidem in illis minimis contemptibili¬
bq uolatilib pꝰ peccatum miranda ẽ adeo acris
efficientie importunitas. q̃ue fere inuisibili ce omni¬
no fragili stimulo etiam densissimas pelles armento¬
rum penetrat. & quasi admota spongia uulñi qͥc¬
quid intus ẽ humorum uel sanguis ebibit & ex¬
haurit. Ante peccatum quidẽ quia culpa ñ erat.
nec pena. nec poterat aliqua eẽ molestia ab inferi-¬
orib. uibi suꝑiori suo purum exhibebat famulatũ
rationis humane humilis obedientia. Niderer ex¬

Expanded text:
fontis hyacinthini et smaragdini flores, et crustae purfontis hyacinthini et smaragdini flores, et crustae purpureae sedes aptabant intumescentibus glebis, ne recumbentium cervicem vel humeros suspensio aggravaret. Fundebant se humi pro tapetibus strata anetho et croco odorata cubilia, nec mordax cynomyia nudis artubus assidebat: quod genus, si ibi erat, inerme erat, nec terebrantibus spiculis quietis illius delicias infestabat. Et quidem in illis minimis contemptilibusque volatilibus post peccatum miranda est adeo acris efficientiae importunitas, quae fere invisibili et omnino fragili stimulo etiam densissimas pelles armentorum penetrans, et, quasi admota spongia vulneri, quidquid intus est humorum vel sanguinis ebibit et exhaurit. Ante peccatum quidem, quia culpa non erat, nec poena poterat aliqua esse molestia ab inferioribus, ubi superiori suo purum exhibebat famulatum rationis humanae humilis obedientia, viderer ex
Abbreviated transcription (Latin):
horror hyemis neq ulla intempies ingreditur. s
continua ueris fixa ẽ nouitas. cum ipsiꝰ temporis
armonia quetumq ibi sunt inaugmento sint. &
quicquid uiuit ex nat᷑a & rõne mat̾ie p̾gnantis
parturiat: ñ dicamꝰ ligna inputribilia. poma in¬
corruptibilia. & efficacissimos illorum saporum ⁊
odorum effectus. ad implendos usq ad sufficientiã
om̃s uel gustuũ uel olfactuum. ł aspectuum appe¬
titus: Quid deerat iui mense. illi singulari conui¬
uio. ubi & ocłs pulcritudine. & gustꝰ dulcedine &
olfactus condito spiramine implebatur: Aderat
quoq ad deliciaꝵ cumulũ fons ille ex uicinis. & ĩ¬
tra se natis graminib saporis grati: refrigandi &
humectandi calorẽ intrinsecum hñs effectum. Tem
quosdam riuulos defluebat: irrigans quasi alterã
paradysum & fecundans in suo genere menbra sin¬
głã. ꝓpriis officiis distributa. Cingebant labra

Expanded text:
horror hiemis, neque ulla intempories ingreditur, sed horror hiemis, neque ulla intempories ingreditur, sed continua veris fixa est novitas cum ex ipsius temporis harmonia quaecunque ibi sunt, in augmento sint; et quidquid vivit, ex natura et ratione materiae praegnantis parturiat, non dicamus ligna imputribilia, poma incorruptibilia, et efficacissimos illorum saporum vel odorum effectus, adimplendos usque ad sufficientiam omnes vel gustuum vel olfactuum, vel aspectuum appetitus. Quid deerat illi mensae, illi singulari convivio ubi et oculus pulchritudine, et gustus dulcedine, et olfactus condito spiramine implebatur? Aderat quoque ad deliciarum cumulum fons ille ex vicinis et intra senatis graminibus saporis grati refrigerandi et humectandi calorem intrinsecum habens effectum. Tempi per quosdam tumulos defluebat, irrigans quasi alterum paradisum, et fecundans in genere suo membra singula propriis officiis distributa. Cingebant labia
Abbreviated transcription (Latin):
nis appetitum qͣm etiam ad conseruandum huma¬
ne naturȩ integrum statum. N icħ extra nicħ ultra
ea que p̾oculis &e manib erant ambire poterat concu¬
piscentia. totum erat in ꝓmptu qd̃ postulabat. ñ dico
necessitas s uoluptas. Nec erat illa uoluptas aliqͣ
passione desiderii inflãmata. ñ erat ardor lasciuien¬
tis petulancie: s erat in exubanti copia temꝑans
sufficientia & sacietas quietissima. Alia quidẽ erat
arborum gła. alia fructuum. nec erat ibi quicquã
mutile. nicħ suꝑfluum: ubi & stipes pinguedinẽ.
&e frondes umbram. & poma pabulum porrigebant.
Gummi languorib. umora ardorib. cio defecti¬
bus occurrebat. Erant quidem extra &e ultra expien¬
tiam nr̃am ille dulcedines: s nos exconsuetis in exꝑ¬
ta metim. Uidi ego ligna quoꝵ foliał fructꝰ bruma
ñ urit: de incitro ł pinu quinti uel sexti anni poma
in marcescibilia ꝑseuerant. Quare ñ ibi. ubi neq

Expanded text:
nis appetitum, quam etiam ad conservandum humanis appetitum, quam etiam ad conservandum humanae naturae integrum statum. Nihil extra, nihil ultra ea quae prae oculis et manibus erant, ambire poterat concupiscentia. Totum erat in promptu quod postulabat, non dico necessitas, sed voluptas. Nec erat ulla voluptas aliqua passione desiderii inflammata, nec erat ardor lascivientis petulantiae: sed erat in exuberanti copia temperans sufficientia et satietas quietissima. Alia quidem erat arborum gloria, alia fructuum; nec erat ibi quidquam inutile, nihil superfluum, ubi et stipes pinguedinem, et frondes umbram, et poma pabulum porrigebant. Gummi languoribus, umbra ardoribus, cibus defectibus occurrebat. Erant quidem extra, non ultra experientiam nostram illae dulcedines; sed nos ex consuetis inexperta metimur. Vidi ego ligna quorum folia vel fructus bruma non urit, et in citro vel pinu quinti vel sexti anni poma immarcescibilia perseverant. Quare ergo ibi, ubi neque