comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad acquata : quia omne lignum para disi
dĩ non est adsimilatum illi & pulchritudinus
eius: Nequa quamenim erectȩsunt ꝑ suꝑ.¬
bim : sed scierunt humilitatem suam. ne¬
que similitudinem dĩ sacrilego sibi animo
uindicare conatȩsunt: Quodq sequitur
& aemulata sunt eamomnia ligna delicia¬
rum quȩ erant in para diso: sic hoc disseri¬
mus, aemulcita sunt ligna paradisi mula¬
tudinem ramorum eius: Multi enim uo¬
cati᷑ paucielesti. Et lata & spatios auia
quae ducit ad mortem: Cupit enim tantos
habere in salutem: quantos assur habuit
in ꝑditionem : Vnde qui cissur sublimatus
est inaltitudine &d edit sublimitatem suã
uirentem atque condensam. siueusq: ad
nubes cacumenerexit &eleuatum coreius
ut dicer& erosimilis altissimo: propterea
traditus .ẽ. inmanu fostissimi gentium:
Quam intellegtimus aliam detestabilem po¬
testatem : cui traditur ad puniendum: Ipse
est enim inimicus &ultor: ut assur intellega¬

Expanded text:
adaequata, « quia omne lignum paradisi adaequata, « quia omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus. » Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque sequitur: « Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum, quae erant in paradiso, » sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus. « Multi enim vocati et pauci electi, » et « lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . » Cupit enim tantos habere in saluin perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
princeps mundistius & inueni& in menihil:
Perunum enim hominem peccatum intrauit in
mundum. & ꝑ peccatum mors. & sic in omnes
homines mors ꝑtransiit . in quo omnes peccaut¬
mus. & in adam omnesmorimur. cunctique
peccauimus & indigemusgloriadĩ: & tamen in
ipsa habitatione diuersa conditio est. Alii
habitant in ramis eius quasi uolatilia scienti¬
an sibi inphilo sophia & inhereticorum dog¬
matib pollicentes. Alii quasibestiae feri immi¬
tes atq crudeles: Alii quass similitudo genti¬
ũ plurimarum ut commixtos diuersis uitiis sig¬
nific& atq peccatis. Erat autem assur pul¬
cherrimus in magnitudine sua & indilatatione
arbustorum suorum quia a quis multis radix
eius fuerat inrigat: in tantum ut in paradi¬
sodĩ nulla cȩdrorum &crparissorum ess&
altior. pec abie tes pinique ad ȩquarent
sublimitatem eius siue platani non essent
aequȩ frondib illius : Iocirco autem nulla
arborum in paradiso plantatarum ei fuerat

Expanded text:
princeps mundi hujus, ut inveniet in me nihil. princeps mundi hujus, ut inveniet in me nihil. « Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et sic in omnes homines mors pertransiit, » in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei, et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus, quasi volatilia, scientiam sibi in philosophia et in haereticorum dogmatibus pollicentes; alii quasi bestiae ferae immites atque crudeles; alii quasi multitudo gentium plurimarum, ut commistos diversos vitiis significet atque peccatis. « Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, » quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, intantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus, sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco autem nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
altissima ligna succreuit. & multi plicata sun
arbusta eius & totius orbis possedit imperium
dicens: Haec omnia mihitraditt sunt. et de¬
uati sunt ramieius. qui aquis abrssi fuerant in¬
rigati. Qui extendit siuedilatauit umbracu¬
lum suum. ut omnes suae subicer& dicioni : In
ramis cius fecerunt nidos omnia uolatilia cęli:
Omnis enim qui feccit peccatum: dediabolo natꝰ:
&deramorum eius numero computtitur: Il¬
la autem uolatilia fecerunt nidos in ramis eiꝰ.
siue quõ omnes peccauerunt. & indigent miseri¬
cordiadĩ de quibus dictum est: Omnes dedinaue¬
runt simulinutiles ftcti sunt: Id circo in ramis
cius fecerunt nidos: Sequitur & sub frondibus
cius genuerunt omnes bestiȩ saltuum: Quac
xpĩman su&udinem ꝑdiderunt : & subumbra¬
culo illius habitabat co&us gentium plurima¬
rum ut nullu s esset qui non eius tangeretur.
umbraculo: practereum quidixit h Ecceuenit

Expanded text:
altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imperium dicens: Haec omnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa enim volatilia fecerunt nidos in ramis ejus,quoniam « omnes peccaverunt et indigent misericordia Dei , » de quibus dictum est: « Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt , » idcirco in ramis ejus fecerunt nidos. Sequitur: « Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, » quae Christi mansuetudinem perdiderunt. « Et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum; » ut nullus esset qui non ejus tegeretur umbraculo, praeter eum qui dixit: « Ecce venit
Abbreviated transcription (Latin):
montium libano constitutus: quanto sublimi¬
orfuerat tanto fostius cader&, Cuiusscrip¬
tura scã uolens altitudinem demonstrare : ap¬
pellatcum sensum magnum quẽ nutrierunt
aquȩ : Non aquȩ siloȩ quaeuadunt cum siler¬
tio: sed aquaerasin & aquae aegrpti. dequi¬
bus scriptum est: Quid tibi ut bibas aquam
geom siue sior quod aquas turbidas sonat:
abrssusquoq exaltauit eum. suꝑquam in
principiomundi tenebrȩ ferebantur. & ad
quam in euangelio dae mones nemittantur
rogant: Flumina eiusdem abyssi incircuitu
radicum eiuserant de quib dicitur: Quid tibi
& uiae asseriorum ut bibas aquas fluminum
& in alioloco: Eccedñs induc& suꝑ uosaquam
fluminis. fostem & multam regem assrriorum
& omnem gloriam eius: riuos quoquesuos emisit
abrssus ad uniuersa ligna regionis. ut non so¬
lum principemmundihuius: sed & socio s illius
inrigar&. Propterea deuatuse. & suꝑ omnia

Expanded text:
montium Libano constitutus, quanto sublimimontium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat eum cedrum magnam quam nutrierunt aquae. Non aquae Siloe, quae vadunt cum silentio, sed aquae Rasin et aquae Aegypti, de quibus scriptum est: « Quid tibi ut bibas aquam Geon , » sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum, super quam in principio mundi tenebrae ferebantur: et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant. Flumina ejusdem abyssi, in circuitu radicum ejus erant, de quibus dicitur: « Quod tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum. » Et in alio loco: « Ecce Dominus inducet super vos aquam fluminis fortem et multam. Regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . » Rivos quoque suos emisit abyssus ad universa ligna regionis, ut non solum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia
Abbreviated transcription (Latin):
implcatur: Vno igitur mensis die. sermofit
& multitudini eius: In quo mirandum:
quod quattuor interp̃tes. non populum
dixerint. sed multitudinem: multienĩ
uocati & pauici clecti: & Inlege scriptum ẽ:
Non eriscummultitudine inmalo Dicitur¬
q ad regem a egrpti. Cui similis factus
es inmagnitudine siue altitudin etua: quod
& ipse seextauerit & subiaceat illi senten¬
tiȩ Omnis quise exaltat humilicbitur
Sed tamen non sit eius ciltitudini similis.
qui quasi cedrus siue crparisus in libano fu¬
erit pulcherramis & frondib: nemoro sus.
excelsusq altitudine . & ad nubes usq
crexert caput: Adquas secundum ddđ
ueritas dĩ ꝑuenit. & quibi mandatur
nepluant suꝑ isrł imbrem: Pulchritu¬
do quoq: illius predicatur. quȩ intur¬
pitudinem praua uoluntate mutata est.
ita utdicatur deco: confring& dnsce¬
dros libani. Et excelsus ipse in altis si mo

Expanded text:
impleatur. Uno igitur mensis die sermo fit impleatur. Uno igitur mensis die sermo fit et multitudini ejus. In quo mirandum quod quatuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. « Multi enim vocati et pauci electi . » Et in lege scriptum est: « Non eris cum multitudine in malo. » Diciturque ad regem Aegypti: « Cui similis factus es in magnitudine, sive, in altitudine tua, » quod et ipse se exaltaverat, et subjaceat illi sententiae: « Omnis qui se exaltat, humiliabitur , » sed tamen non sit ejus altitudini similis, qui quasi cedrus sive cyparissus in Libano fuerit pulcher ramis, et frondibus nemorosus, excelsusque altitudine, et ad nubes usque erexerit caput. Ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudinem prava voluntate mutata est, ita ut dicatur de eo: « Confringet Dominus cedros Libani ; » et excelsus ipse in altissimo
Abbreviated transcription (Latin):
sermo fitdnĩ : Necdum enim uenerat ad duo¬
detimum: quinu merus plene consũmatae¬
que uistutis est: Vnde& duodecim fi¬
lii sunt ia cob: aquib: postea duod ecim nomi¬
na proph&arum. uno uolũmine continen¬
tur. &apostoliduod ecim sunt. quorum
quia unus iudas proditor fuit: in locum eius
annorum duod ecim ad nõ suscitatur:
ã emorousa quoque annoduo d ecimo reci¬
pit sanitatem: Sed quia corripitur pha¬
rao & posteti plangitur. propterea testi¬
us mensis & unus dies. undecim annorum
numero copulantur. Vnde & in conse¬
quentib: duod ecimo annomense duod eci¬
mo una mensis. fit uerbum dnĩ ad hiezechihel
dicens fili hominis ad sume planctum super
pharao regem a egrpti & dices adeum : Qui
enimplangitur: ideo plangitur ut intelle¬
gat quanta bona ꝑdiderit: Et tamen quia
pharao erat & brachium eius necdum fue¬
rat colligatum Nec pristinam receperat
fortitudinem propterea in anno & in men
manent: ut duod ecim annorum numeris

Expanded text:
sermo fit Domini: necdum enim venerat ad duosermo fit Domini: necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim sunt filii Jacob , a quibus postea duodecim nomina Prophetarum uno volumine continentur. Et Apostoli duodecim sunt , quorum quia unus Judas proditor fuit, in locum ejus annorum duodecim a Domino suscitatur . Hemorrhousa quoque anno duodecimo recipit sanitatem. Sed quia corripitur Pharao, et postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde et in consequentibus duodmo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel dicens: « Fili, hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum . » Qui enim plangitur, ideo plangitur, ut intelligat quanta bona perdiderit, et tamen, quia Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum, nec pristinam receperat fortitudinem, propterea in anno duodecimomanent, ut duodecimo annorum numerus
Abbreviated transcription (Latin):
pharao & omnis multitudo eius dicitdns̃:
Quo onodo inquit assrrius cedrus &ct parissus
babrlonio succidente deiecta est: sic pharao &
populuscius. hoc est ipsa arbor & ramiillius
ab abrlonio succidentur: Hacc inquit interim
uxta hrstoriam dicta sint quac pleriq: in con¬
sũmatione mundi futura intellegunt &¬
regem phar&hoc est eam potest atem cui cgrp¬
tus subiecta sit comparari regi assrriorũ
potentissimo id est antichrrsto: Quoc̃ nille
corruerit utiq alii rectores tenebrarum
istarum & principesmundi facilius corruaNt ⁊
Dicamus ergo desingulis. breuite romnia per¬
stringentes ut notam disseramus & cxpla¬
nemus obscura: quam explanare cupientib
materiam dedisse uideamur: Primumꝰdis¬
cutiendum cur undecimo anno testia mense
unadiemensis factum est uerbum dni ad
hie techihelem dicens : Fili hominis dic
pharaoni regi aegrpti & multitud inieius.
Locuturo ad pharahonem : undecimo anno

Expanded text:
Pharao, et omnis multitudo ejus, dicit Dominus. Pharao, et omnis multitudo ejus, dicit Dominus. Quomodo, inquit, Assyrius, cedrus et cyparissus, Babylonio succidente, dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor et rami illius a Babylonio succidentur. Haec interim juxta historiam dicta sint, quae plerique in consummatione mundi futura intelligunt et regem Pharaonem, hoc est eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit, comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, antichristo: quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus 373 et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutiendum, cur undecimo anno, tertio mense, una die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem, dicens: Fili hominis, dic Pharaoni Aegypti et multitudini ejus. Locuturo ad Pharaonem, undecimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
siue semen quõ apudhebreossermo zara utrũ¬
que significat : requiescit inumbraculo eius in
medionationum nequaquam siluarum sed gen¬
tium, Ad extremum fit a põstro pha adipsum
assrrium siue ad pharaonem: Cui ad simila¬
tus es õ inclrte atq: sublimis interligna uolup¬
tatis: nullus tibi inquit parfuit: sed omnes reges
potentia superati : Ettamen cum c&ens regib
quierant in comitatutuo ad terras ultimas id÷
ad inferos deductus es: Dicente scriptura. In¬
gredientur ad extrematerrae : tradentur in ma¬
nusgladii: pastes uulpiumerunt: Inmedioait
incircum cisorum dormies cum his qui inter¬
fecti sunt gladio : Ostendit quae essent lig¬
na qua ecedrus siuecrparissus gladiis uul¬
nerata & iacenscum incircum cisis: Et ex¬
trema anteriorib: iunger&: quia supradixe¬
rat cuisimilis factus cs̃ in magnitud in&ua.
ecce asur qua sicidrus in libano pulcher ramis
& frondib: a reliqua nunc in fert: Sic est

Expanded text:
sive semen, quoniam apud Hebraeos sermo zara utrumsive semen, quoniam apud Hebraeos sermo zara utrumque significat: « requiescet in umbraculo ejus, in medio nationum, » nequaquam silvarum, sed gentium. Ad extremum fit apostAssyrium, sive ad Pharaonem. Cui assimilatus es, o inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis? Nullus tibi, inquit, par fuit, sed omnes reges potentia superasti, et tamen cum caeteris regibus, qui erant in comitatu tuo ad terras ultimas, id est, ad inferos deductus es, dicente Scriptura: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . In medio, ait, incircumcisorum dormies cum his, qui interfecti sunt gladio. Ostendit quae essent ligna, quae cedrus, sive cyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: Cui similis factus es in magnitudine tua: ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et frondibus, et reliqua, nunc infert: Sic est
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit siue contenebratus suꝑ eam id est arborem
uel eum id est assrrium libanus. Acneputaremꝰ
de arbore eẽ sermonem: sequitur: A soniturui¬
nȩ eius cominouigentes: Quae enim tanta riui¬
naesse unius arboris potest ut ad sonitum cius
uniuersae gentes cõmoueantur : cum deducerẽ
inquit cam ad infernum iuxta litteram: arbor
ad inferos deduci non potest: cumaliis qui in lacũ
id est ad inferos descendebant. & consolata sunt
interra in fima in corde uidelic& terrȩ: omnia
ligna uoluptatis siuedeliciarum: quod hebraice
appellatur eden: ut nemoro sossaltus siluasq
signific& : egregia atq prȩclara quae fuerunt
in liba no & inrigabantur aquis : Nam &ipsȩar¬
borescumca hocest cumasserio descendent ad inser¬
num ad interfectos siue uulneratos gladio: Lig¬
na gladiis non uulnerantur. sed cȩduntur uec
descendunt ad infernum, Et brachium inquit

Expanded text:
tus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, tus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad sonitum ejus universae gentes commoveantur. « Cum deducerem, inquit, eam ad infernum. » Juxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest. « Cum aliis qui in lacum, » id est, ad inferos, descendebant. « Et consolata sunt in terra infima, » in corde videlicet terrae, « omnia ligna voluptatis, » sive deliciarum, quod Hebraice appellatur eden, ut nemorosos saltus silvasque significet egregias atque praeclaras quae fuerunt in Libano: « Et irrigabantur aquis. » « Nam et ipsae arbores cum eo, » hoc est cum Assyrio, « descendent ad infernum, ad interfectos sive vulneratos gladio. » Ligna gladiis non vulnerantur, sed caeduntur, nec descendunt ad infernum. « Et brachium, » inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
& confringuntur in rupibus & acunctis derelin¬
quitur populis hoc est uolatilib cęli &bestiis cã¬
pii & intantam ueni& ꝑditionem: ut omnes arbo¬
res quae putabantur excelsȩ. comparatione asse¬
rie arborissiue exemplo eleuari & in sublime
erigiultra desistant. Nec stent inaltitudine sua: sed
illa succisa omnes m&u pariter succidantur. Quot¬
q pertrans lationem dictũ merat fit manifestius.
omnes ait traditi sunt. subauditur rege s in mostẽ
Ad terram ultimam hocest ad infernumꝰ in medio
filiorum hominũ nequaquã interarbores ad cos
quidescendunt in lacum: haud dubium quin in fer¬
na signific& post succisionem arboris assyriae si
dixitdñs luctum. & rursum ꝑtrans lationẽ deeo
loquitur qđ opertussit abrsso iuxta illud quod
scriptum est : Veni in profundum maris & tempes¬
tas demersitme. Et omnia flumina omnes uidelic&
nationes cum ultrariga recessauerint. & contristã¬

Expanded text:
et confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinet confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinquitur populis, hoc est, volatilibus coeli, et bestiis campi. Et in tantam veniet perditionem, ut omnes arbores, quae putabantur excelsae comparatione Assyriae arboris, suo exemplo elevari, et in sublime erigi ultra desistant, nec stent in altitudine sua, sed, illa succisa, omnes metu pariter succidantur. Quodque per translationem dictum erat fir manifestius: « Omnes, ait, traditi sunt subauditur reges in mortem ad terram ultimam, » hoc est, ad infernum; « in medio filiorum hominum, » nequaquam inter arbores, « ad eos qui descendunt in lacum: » haud dubium quin inferna significet. Post succisionem arboris Assyriae sivdixit Dominus luctum, rursum per translationem de eo loquitur, quod opertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: « Veni in profundum maris, et tempestas demersit me , » et omnia flumina, omnes videlicet nationes eum ultra rigare cessaverint, et contri
Abbreviated transcription (Latin):
decęlo cadentem: Sed nos haec omnia ut in¬
terim sequamur hrstoriam ΥΠΕΡBΟΛΙΚΩC
dicta intellegamus. quod tantȩ assyrius fue¬
rit potentiae & siccunctasoppresserit na¬
tiones. ut scangelorum fortitudini compa¬
rarit : Omnia autem r̃c̃etaΦΟΡIR C̃sub
al tissima cedrosiue crparisso dicuntur ad
assr̃rium: interfactioque illius appellatur
succisio: Quodq sequitur. tradidi eam in ma¬
nufortissimi gentium: regem babrlonium
uocat: ut quoddicit ad assyrium: non pro¬
priae fortitudinis sed diuinȩ intellegat
potestaitis: Iuxtaimpi&atem inquit ciꝰ
eiecieam: ut occulte babylonium mone¬
at non debere eẽ crudelem. Nec opprime¬
repopulumdĩ qui sibi traditus sit: nesimi¬
lia patiatur ab assrrio quicrudelis &im¬
pius fuit: Et succident illã alieni & crude¬
lissimi nationum siue iuxta septuaginta
cõmouer&. Proicitur quoque suꝑ montes
& incunctis conuallib: corruunt ramicius.

Expanded text:
de coelo cadentem . Sed nos haec omnia ut inde coelo cadentem . Sed nos haec omnia ut interim sequamur historiam hyperbolic ῶs dicta intelligamus, quod tantae Assyrius fuerit potentiae, et sic cunctas oppresserit nationes, ut se Angelorum fortitudini compararit. Omnia autem metaphorice sub altissima cedro, sive 371 cyparisso dicuntur ad Assyrium, interfectioque illius appellatur succisio. Quodque sequitur: Tradidi eam in manu fortissimi gentium, regem Babylonium vocat, ut quod vicit Assyrium, non propriae fortitudinis, sed divinae intelligat potestatis. Juxta impietatem, inquit, ejus ejeci eam, ut occulte Babylonium moneat, non debere esse crudelem, nec opprimere populum Dei, qui sibi traditus sit, ne similia patiatur ab Assyrio, qui crudelis pius fuit. « Et succident illam alieni, et crudelissimi nationum, » sive, juxta Septuaginta, commoveret. Projicitur quoque super montes, et in cunctis convallibus corruunt rami ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
subfigura arboris cedri iuxta hebraicum¬
constitutȩ quae sit pulchra ramis & conden¬
sa frondib: & ad nubes usq subrecta: Quȩ
id circotantum creuit. quod non aquis sed a¬
brssis hoc est aquis abundantissimis in riga¬
retur : Abrssus enim multitudo sonitus a qua¬
rum ⁊ ita ut omnes aues nidos fecerint in ra¬
miscius & subfrondib: illius genuerint om̃s
bestiȩ saltuum: Et ne dubitaremus quae es¬
sent celi uolatilia: quae siluarum bestiae:
apestius posuit & subumbraculo illius ha¬
bitabat c&us gentium plurimarum: Cedri
mis illius: & nesingillatim decunctis arborib¬
dicereo: &ominia inquit ligna paradisi di nons̃
sed de contraria fortitudine: quae insermo¬
netrri intercherubim dicitur. cẽ generata:
et pretiosis distinctalapidib & postea adter¬
rena suo uitio concidisse : Qui & inisaia ca
dens lucifer appellatur: & in euangelio sig¬
natus adnõ. uidebam satanan quasi fulgur

Expanded text:
sub figura arboris Cedri, juxta Hebraicumsub figura arboris Cedri, juxta Hebraicumconstitutae, quae sit pulchra ramis et condensa frondibus, et ad nubes usque subrecta, quae idcirco tantum crevit, quod non aquis, sed abyssis, hoc est, aquis abundantissimis irrigetur. Abyssus enim multitudo sonitus aquarum: ita ut omnes aves nidos fecerint in ramis ejus, et sub frondibus illius genuerint omnes bestiae saltuum. Et ne dubitaremus quae essent coeli volatilia, quae silvaapertius posuit. « Et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum. » Cedri,mis illius. Et ne singillatim de cunctis arboriEt omnia, inquit, ligna paradisi Dei, non sunt sed de contraria fortitudine, quae in sermone Tyri inter Cherubim dicitur esse generata, et pretiosis distincta lapidibus, et postea ad terrena suo vitio concidisse, qui dens, Lucifer appellatur , et in Evangelio signatur a Domino: Videbam Satanam quasi fulgur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sona intellegatur. Dum & arbor refertur ad
assprium & assrrius in arbore nom inatur. Nec
derege babrlonio in prȩsenti sẽmone una fit
mentio. Neuideatur contra captiuum populũ
ira cundiã prouocare. Sed dicitur derege
assrriorum. qui eo iam tempore captus
fuerat achaldeis & omne robur assrriorũ
babrlonio subiacebat imperio: Vnde &
decem tribus hoc est isrł as srriicapiunt:
Duas autem hoc est iudã & beniamin chalde¬
isuperant & urbem subuestunt hierł. Dictu¬
rus igitur contrapharaonem regem aegrp¬
ti& populum eius sermodiuinus. taliaduer¬
sum illum est usus exordio: Cui similis factus
cs in magnitudinetua: etce assur quasi cedrus
inlibano & reliqua. & est sensus: Nonmi¬
reris siababr lonissis uincendus atq peritu¬
rus & tuum ꝑditurus imperium. Omnesq
opes aegrptiae destruendȩ sint : cum assur
multote fortior codem chaldeo superante de¬
letus sit. Des cribitq potentiam regis assyrii

Expanded text:
persona intelligatur, dum et arbor refertur ad persona intelligatur, dum et arbor refertur ad Assyrium, et Assyrius in arbore nominatur. Nec de rege Babylonio in praesenti sermone ulla fit mentio; ne videatur contra captivum populum iracundiam provocare, sed dicitur de rege Assyriorum, qui eo jam tempore captus fuerat a Chaldaeis, et omne robur Assyriorum Babylonio subjacebat imperio. Unde et decem tribus, hoc est, Israel, Assyrii capiunt; duas autem, hoc est, Judam et Benjamin, 370 Chaldaei superant, et urbem subvertunt Jerusalem. Dicturus igitur contra Pharaonem regem Aegypti, et populum ejus sermo divinus, tali adversum illum est usus exordio: Cui similis factus es in magnitudine tua? Ecce Assur quasi Cedrus in Libano, et reliqua. Et est sensus: Non mireris si a Babyloniis sis vincendus atque periturus, et tuum perditurus imperium, omnesque opes Aegyptiae destruendae sint, cum Assur multo te fortior, eodem Chaldaeo superante, deletus sit. Describitque potentiam regis Assyrii
Abbreviated transcription (Latin):
eius commoui siue commotȩ sunt gentes: cum dedu¬
cerenteum siue eam ad infernum cum his quid escen
interra infima omnici ligna uoluptatis siue deli¬
Iciarum egregia atq praelarti in libano uniuer¬
sa quae in rigabantur aquis: Nam & ipsicum
siue semen uniuscuiusque h abitantium sub
Iumbraculo eius in medionationum siueuitae
÷suae perierunt: Cui adsimilatus es oinclrte
atq sublimes interligna uoluptatis: ecce de¬
ductus es cum lignis uoluptatis ad terrã ultimã :
in medio cirtumcisorum dormies cum his qui int̃¬
fecti sunt gladio: sicpharao & omnis multitu¬
Vtramq editionem exmore commiscui ubi tam̃
plurimum discrepabant: neduplex proposi¬
tio auger& librorum magnitudinem : Acpri¬
mum sciendum quõquȩ cumque dicuntur dere¬
ge assrriorum. futu rotempore inseptua ginta
quasi trans acta memorantur: Et sicuel adar¬
borem uel ad principem loquitur assyriorum.
ut tam masculino quamfeminino genere deuna

Expanded text:
ejus commovi sive commotae sunt gentes, cum deduejus commovi sive commotae sunt gentes, cum deducerem eum sive eam ad inin terra infima omnia ligna voluptatis egregia atque praeclara in Libano universa quae inrigabantur aquis nam et ipsi cum sive semen uniuscujusque habitantium sub umbraculo ejus, in medio nationum sive vitae suae perierunt. Cui assimilatus es, o inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis! Ecce deductus es cum lignis voluptatis ad terram ultimam, in medio incircumcisorum dormies, cum his qui interfecti sunt gladio. Sic Pharao et omnis multituUtramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio augeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro tempore, in LXX quasi transacta memorantur, et sic vel ad arborem, vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam, masculino quam feminino genere de una
Abbreviated transcription (Latin):
s paradiso. Propterea haec dicitdnĩ ds̃: Proco¬
S quod sublimata ẽ: siue sublimatum in altitudi¬
s nem & dedit summitatem suam uirentem atq
condensam siue inmedio nubium. Eleuatũ ẽ
Scor eius in altitud inesua: tradidieam siue eũ¬
S inmanu fostissimi siue principis gentium:
faciens faci&ei siue & faci& perditionem eius¬
s luxta impi&atem eius ciccieam: Et succendent¬
s illam alieni & crudelissimi nationum siue pesti¬
Slentes gentium. & proicient eam suꝑmontes &¬
S incunctis conucllib: corruent ramieius: et con¬
s fringentur arbusta eius in uniuersis rupibus
S siue campis terrȩ. et recedent deumbraculo
Seius omnes populi terrȩ: &relinquent in eã:
omnia uolatilia celi & in ramiseius fuerunt¬
s uniuersa ebestia eregionis ÷ Quam obrem¬
s non eleuabuntur in altitudinesua omnia
Sligna aquarum: neq ponent sublimitatẽ
s suam internemorosa atq frondosa siue in nu¬
sti sunt in mortem ad terram ultimã in me¬
S dio filiorum hominum ad eos quidescendunt¬

Expanded text:
 Dei. Propterea haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod sublimata al. sublimatus est in altitudinem, et dedit summitatem suam virentem atque condensam sive in medio nubium, et elevatum est cor ejus in altitudine sua: tradidi eam sive eum in manu fortissimi sive principis gentium: faciens faciet ei: sive et faciam perditionem ejus: juxta impietatem ejus ejeci eam. Et succident eam alieni et crudelissimi nationum sive pestilentes gentium, et projicient eam super montes, et in cunctis convallibus corruent rami ejus, et confringentur arbusta ejus in universis rupibus s rupibus terrae et recedent de umbraculo eius omnes populi terrae et relinquent eum omnia volatilia caeli et in ramis eius fuerunt universae bestiae regionis quam ob rem non elevabuntur in altitudine sua omnia ligna aquarum neque pm suam inter nemorosa atque frondosa sive in nuti sunt in mortem ad terram ultimam, in medio filiorum hominum ad eos qui descendunt
Abbreviated transcription (Latin):
aspeciali commonitione qua israhel domui lo¬
quebat᷑ ad generalem transit disputationem.
quod & iustũ pra&eritȩ non saluent iustitiae
sinouis scelerib fuerit occupatus. & peccatorẽ
uł impium antiqua peccata non ꝑdant siope¬
rib: iustitiȩ u&eres emendarit errores dm̃q
non pra&eritu inutroq uidicare sed prȩsentia
Sidixero inquit iusto uitauiues & ei praemia
iustitie pollicitus fuero confisusq ille pecca¬
uerit : om̃s iustitiae eius pristinȩ obliuioni tra¬
dent᷑ & praesenti iniquitate mori&ur. Nec
mea ẽ mutata sententia : cũ non possim in eo¬
dem homine peccatori reddere qđ iusto promi¬
seram. Econtrario sipeccatori & impio fuero
cõminatus & dixero adhuc tresdies &niniue
subuertet᷑ & ille egerit penitentiã bonisq
operib u&erem emendarit errorem itaut
iudiciũ faciat & iustitiã. pignus restituat
rapinãq reddat & in mandatis uitȩ ambul&.

Expanded text:
a speciali commonitione, qua Israel domui loa speciali commonitione, qua Israel domui loquebatur, ad generalem transit disputationem, quod et justum praeteritae non salvent justitiae, si novis sceleribus fuerit occupatus, et peccatorem vel impium antiqua peccata non perdant, si operibus justitiae veteres emendarit errores, Deumque non praeterita in utroque judicare, sed praesentia. Si dixero, inquit, justo: Vita vives, et ei praemia justitiae 183 pollicitus fuero, confisusque ille peccaverit, omnes justitiae ejus pristinae oblivioni tradentur, in praesenti iniquitate morietur. Nec mea est mutata sententia, cum non possim in eodem homine peccatori reddere qseram. E contrario si peccatori, et impio fuero comminatus et dixero: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur; et ille egerit poenitentiam, bonisque operibus veterem emendarit errorem, ita ut judicium faciat, et justitiam, pignus restituat, rapinamque reddat, in mandatis vitae ambulet,
Abbreviated transcription (Latin):
uertant᷑ & pleno animo agant penitentiam :
hic aut̃ adeos. loquit᷑. qui magnitudine pec¬
catorũ immo impi&atũ suarũ desperant sa¬
modo ergo uiuere poterimus & & est sensus
Cũ semel nobis mors propositasit & uulnerib nñs
nulla medicina possit restituere sanitatem
quid necesse ẽ laborare & frustra consumi. &
prȩsentẽ uitã noncũ desperatione transigere
ut salute hac fruamur quia futurã ꝑdidimꝰ
quib: respond& ds̃ non uelle se mortẽ impii.
sed ut reuertat᷑ & uiuat. Et apostro phã fa¬
cit adimpios desperantes. conuertimini ai¬
is ur̃is pessimis. Atq ut sciamus qui sint im
pu adquos loquit᷑: sequens sermodemons¬
trat. Quare moriemini domus israhel ui¬
ta aũt & mors in hocloco nonħ significat᷑ qua
om̃s cõmunicũbestiis legenaturȩ uł uiuimꝰ
uł morte dissołmur: sed illa dequa scriptũ
ẽ. placebo dño in regione uiuentiũ ÷ & ani¬
ma quae peccauerit. ipsa mori&ur. Et

Expanded text:
vertantur, et pleno animo agant poenitentiam. vertantur, et pleno animo agant poenitentiam. Hic autem ad eos loquitur qui magnitudine peccatorum, immo impietatum suarum, desperant samodo ergo vivere poterimus? Et est sensus: Cum semel nobis mors proposita sit, et vulneribus nostris nulla medicina possit restituere sanitatem, quid necesse est laborare, et frustra consumi, et praesentem vitam non cum desperatione transigere, ut saltem hac fruamur, quia futuram perdidimus? Quibus respondet Deus, non velle se mortem impii, sed ut revertatur et vivat. Et apostropham facit ad impios desperantes: Convertimini a viis vestris pessimis. Atque ut sciampii ad quos loquitur, sequens sermo demonstrat: Quare moriemini, domus Israel? Vita autem et mors in hoc loco non haec significatur, qua omnes communi cum bestiis lege naturae vel vivimus, vel morte dissolvimur: sed illa de qua scriptum est: Placebo Domino in regione viventium . Et, Anima quae peccaverit ipsa morietur , et
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit. rapinãq red diderit. inmandatis
uitae ambulauerit nec fecerit quicquã in¬
iustũ : uitauiu& et nonmoriet᷑. Om̃a pec¬
cata quae peccauit. non in putaibunt᷑ ei
ludicium & iustitiã fecit. uita uiu&. Etdixerꝰ
filii populitui. Nonẽ equi ponderis uiadñi
& ipsorũuia iniusta est. Cumenĩ recesserit
iustus aiustitia sua feceritq: iniquitates. mo¬
ri&ur in eis. & cũ recesserit impius cibimpi¬
&atesua feceritq iudiciũ & iustitiã. uiu& in
eis et dicitis non ẽ recta uiadñĩ Vnũ quẽq
uxtauiassucis iudicabo deuobis domus is ra
hel. Sine glegent̃ legamꝰ uid&ur nobis
eadẽ proph&ia eẽ quae supͣ inquadicit᷑
nũ quid uolens cupio mortẽ iniqui dicit dñs¬
ds̃ nisi conuertieũ auici sua mala & uiuere e¬
& infine eiusdem proph&iȩ. Conuertimi
m& redite ab uniuersis impi&atibi uestris
& non erunt uobis intormentũ iniquitates
Ibieñ adeos sermo fit qui uolunt agere pȩniten¬
tiã & iustitia peccata delere ut cũ fiducia con¬

Expanded text:
us, rapinam reddiderit, in mandatis uitae ambulauerit nec fecerit quicquam iniustum: uita uiuet, non morietur. omnia peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixerunt filii populi tui: non est aequi ponderis uia domini. et ipsorum uia iniusta est. cum enim recesserit iustus a iustitia sua feceritque iniquitates morietur in eis. et cum recesserit impius ab impietate sua feceritque iudicium et iustitiam, uiuet in eis. et dicitis: non est recta uia domini. unumquemque iuxta uias suas iudicabo de uobis, domus Israel. Si negligenter legamus, videtur nobis eadem prophetia esse, quae supra in qua dicitur: Numquid volens cupio mortem iniqui, dicit Dominus, nisi converti eum a via sua mala et vivere  in fine ejusdem prophetiae: Convertimini et redite ab universis impietatibus vestris, et non erunt vobis in tormentum iniquitates . Ibi enim ad eos sermo fit, qui volunt agere poenitentiam, et justitia peccata delere, ut cum fiducia con
Abbreviated transcription (Latin):
nis dic ad filios populitui. iustitia iusti non
liberabit eũ anquacũq die pecca uerit : &
impi&as impii non nocebit ei inquacũq die
conuersus fuerit ab impi&ate sua
& iustus non poterit uiuere iniustitia sua in
quacũq die peccauerit: Etiã sidixero iusto
qđ uitauiuat & confisus aniustitia sua fece¬
rit iniquitatẽ: om̃s iustitie eius obliuio

Expanded text:
nis, dic ad filios populi tui: iustitia iusti non nis, dic ad filios populi tui: iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die peccauerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit uiuere in iustitia sua, in quacumque die peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita uiuat, et confisus in iustitia sua fecerit iniq
Abbreviated transcription (Latin):
indiscipulis debere dilui atq purgari. Nec
statim respondecimus. Quid prod est dicere
sinolit auditor facere quad docueris : Vnus¬
quisq: eñi exsuo animo atq: officio iudicat᷑
Iusi locutus fueris illesi audire contempse¬
rit. De magistris neglegentib: salomon lo¬
quit᷑. Sapientia abscondita & tesaurus oc¬
cultus quae utilitas in utroq Talequio
significat᷑ & in euangelio. ꝗd qui scandali ⁊aue¬
rit unum deminimis edesiȩ: expediat ut
allig&ur ad callumeius mola asinaria & abi¬
ciat᷑ in profundũ quã inspecula constitutus
plurimis noceat
Tuergo filihominis dic ad domũ isrecheł Sic
locuti estis dicentes : inquitates nrãe & peccatti
nr̃a suꝑ nossunt & in ipsis nostabescimus
Quomodo ergo uiuere poterimus: dic adeos
Quo egodicit dñs ds̃ nolomortẽ im pii. sed
ut reuertat᷑ impius auia sua &uiuat: Con¬
uertimini auus ur̃is pessimis. Etquare mo¬
riemini domus is rahel Tuitaq fili homi¬

Expanded text:
in discipulis debere dilui atque purgari. Nec in discipulis debere dilui atque purgari. Nec statim respondeamus: 'Quid prodest dicere, si nolit auditor facere quod docueris?' Unusquisque enim ex suo animo atque officio iudicatur. Tu, si locutus fueris, ille, si audire contempserit. De magistris negligentibus Salemon loquitur: 'Sapientia absconsa, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque?' Tale quid significatur et in eum, qui scandalizaverit unum de minimis aecclesiae: Expedit, ut alligetur ad collum eius mola asinaria, ut abiciatur in profundum, quam in specula constitutus plurimis noceattu ergo fili hominis dic ad domum Israhel sic locuti estis dicentes iniquitates nostrae et peccata nostra super nos sunt et in ipsis nos tabescimus quomodo ergo vivere poteuiuo ego, dicit dominus deus, nolo mortem impii, sed ut reuertatur impius a uia sua et uiuat: conuertimini a uiis uestris pessimis: et quare moriemini, domus Israhel? tu itaque, fili homi
Abbreviated transcription (Latin):
lic& quem & apostolus scribens ad corintios ad¬
ad sumit iudicẽ ułcerte anima credentis quȩ
mentẽ atq rationẽ prȩponit populo acturbȩ
cogitationũ suarũ : ut non omnia cogitationũ
incentiua suscipiat. sediuc& atq discernat
quae sectanda sibi qua eue fugienda
sint. Speculator terrae iuideȩ uel rexpotest
intellegi uł proph&a. Speculcitor autẽ eclesiȩ
uel episcopus uł presbit̃ quic populo electus
& scripturarum lectione cognoscens & prȩ¬
uidens quae futura sint : ad nunti& popu¬
lo & corrigat delinquentẽ. Vnde magno¬
pere formidandum ẽ : ne cid hoc officium
accedamus indigni. & ad sumpti apopulo:
neglegentiae nos demus atq desidiȩ. Et
qđ his peius ẽ delicus uentriq &otio seruienter
honorẽ nos accepisse putemꝰ non ministeriũ
Siquidem filius hominis nonuenit ministra¬
n sed ministrare. & pedes discipulorũ la¬
uit ut ostender& om̃ssordes &uitia a magistro

Expanded text:
licet, quem et Apostolus scribens ad Corinthios licet, quem et Apostolus scribens ad Corinthios assumit judicem , vel certe anima credentis, quae mentem atque rationem praeponit populo ac turbae cogitationum 396 suarum: ut non omnia cogitationum incentiva suscipiat, sed judicet atque discernat quae sectanda sibi, quaeve fugienda sint. Speculator terrae Judaeae, vel rex potest intelligi, vel propheta: speculator autem Ecclesiae, vel episcopus, vel presbyter, quia a populo electus est, et Scripturarum lectione cognoscens, et praevidens quae futura sint, annuntiet populo, et corrigat delinquentem. Unde magnopere formidandum est, ne ad hoc officium accedamus indigni et assumpti a populo, negligentiae nos demus atque desidiae: et quod his pejus est, deliciis ventrique et otio servientes, honorem nos accepisse putemus, non ministerium. Siquidem Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare; et pedes discipulorum lavit, ut ostenderet omnes sordes et vicia a magistro
Abbreviated transcription (Latin):
timore discriminis uel desperatione peccantis dũ
reus est sanguinis eius quiliberari potuit& de
morte erui. nisi magistri silentio concidiss& &
inutroq liberum seruari arbitrium. dum & in
magistri uoluntate est uel tacere uel loqui: &
in auditoris arbitrio uel audire & facere atque
saluari. uel contemnere & proprio perire con¬
tẽptu. Nec statim sequitur. ut quia proph&a
praedicit ueniat quod praedixit. Non eñ i prae¬
dicit utueniat. sed neueniat. Nec quia ds̃ lo¬
quit᷑ nec esscest fieri qđ minat᷑  sed ideo cõmina¬
tur ut conuertatur ad penitentiã cuiminat᷑
& non fiat qđ futurũ est si uerba dñi contemnan¬
ł. Possumus autem triplicit̃ locũ istũ disserere :
ut terra quȩ sibi speculatorem constituit uel
iuxta litterã terra iudȩci sit. uel iuxta spirita¬
lem intellegentiam eclesia quae saepe de nouis¬
simis populisui speculatorem elegit. Illũ uide¬

Expanded text:
timore discriminis, vel desperatione peccantis, dum timore discriminis, vel desperatione peccantis, dum reus est sanguinis ejus, qui liberari potuit, et de morte erui, nisi magistri silentio concidisset, et in utroque liberum servari arbitrium, dum et in magistri voluntate est vel tacere vel loqui, et in auditoris arbitrio vel audire et facere atque salvari, vel contemnere et proprio perire contemptu. Nec statim sequitur: ut quia propheta praedicit, veniat quod praedixit. Non enim praedicit ut veniat, sed ne veniat: nec quia Deus loquitur, necesse est fieri quod minatur, sed ideo comminatur, ut convertatur ad poenitentiam cui minatur, et non fiat quod futurum est si verba Domini contemnantur. Possumus autem tripliciter locum istum disserere: ut terra quae sibi speculatorem constituit, vel juxta litteram, terra Judaea sit, vel juxta spiritualem intelligentiam, Ecclesia, quae saepe de novissimis populi sui speculatorem eligit, illum vide
Abbreviated transcription (Latin):
quitate attam̃ sanguinẽ morientis despe
culatoris requirã manu. Etut scir& prophe¬
ta hie rechiel generalem disputationẽ ad se
potissimũ ꝑtinere : & tuinquit filihominis
non a terra & apopulo terrae ut supͣ dixi.
sed a me constitutus es speculator domuiis¬
rahel. Siergo medicente adimpiũ impie
morte morieris non fueris locutus ad eũ ut
secustodiat & deinterita liber&ur: & il¬
lequidẽ in sua iniquitate mori&ur quã
prius cõmiserat & dequa si adnuntiasses po
tuit liberari. sanguinẽ autẽ eius demanutua
requirã. Quod situ ad nuntia ueris impio
atq prȩceperis ut conuertat᷑ auiissuis pes¬
simis & ille hoc facero noluerit : illequidẽ
in sua iniquitate mori&ur. tuautẽ liberas¬
tideinteritu neglegentiȩ animamtuam
Ex quibus discimus posse hominem quã uis iniquũ
& impium simagistri uerba audierit & egerit pe¬
nitentiam a suc impi&ate saluari : nec minus
magistrũ subire discrimen sidocere noluerit uel

Expanded text:
quitate, attamen sanguinem moquitate, attamen sanguinem moculatoris requiram manu. Et ut sciret propheta Ezechiel generalem disputationem ad se potissimum pertinere. Et tu, inquit, fili hominis, non a terra et a populo terrae, ut supra dixi, sed a me constitutus es speculator domui Israel. Si ergo me dicente ad impium: Impie, morte morieris, non fueris locutus ad eum, ut se custodiat, et de interitu liberetur: et ille quidem in sua iniquitate morietur, quam prius commisetuit liberari: « sanguinem autem ejus de manu tua requiram. » Quod si tu annuntiaveris impio atque praeceperis ut convertatur a viis suis pessimis, et ille hoc facere noluerit, ille quidem in sua iniquitate morietur, tu autem liberasti de interitu negligentiae animam tuam. Ex quibus discimus posse hominem quamvis iniquum, et impium si magistri verba audierit, et egerit poenitentiam, a sua impletate salvari: nec minus magistrum subire discrimen, si docere noluerit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
eius demanutua requiram. Et tusi ad nun¬
tia ueris in iquo & non conuersus fuerit ab
liberabis . Quae sidiligenter inspicias.
intellegis similia quidem eẽ sed non eadẽ
dũ in plerisq discordant. & hoc inomnib:
scripturis scĩs obseru aredebemus. ubiui¬
d&ur aliqua similitudo eẽ sententiȩ non in
omnibus eadem dici. seduel subtrahi pleraq:
uel addi & singulorũ inter se uerborũ discrepan¬
tiã habere rationem. Et interim prius quã ad
altiora ueniamus breuis ẽ explicanda senten¬
tia. Si speculator fuerit constitutus in popu¬
lis ut ad nunti& gladium dñi iramq uenien¬
tem. & ahunti ante eo populis audire nolu¬
erit : speculator libererit. & ille quioppres¬
sus ẽgladio ipse sanguinis sui sustinebit reatũ
quod si audierit saluabit animã suã. Sin autẽ spe¬
culator non inson ueritbucina et populus igno¬
rans uenturũ gladium nequaquã seobserua¬
uerit : populus quidẽ in sua mori&ur ini¬

Expanded text:
ejus de manu tua requiram. Et tu si annunejus de manu tua requiram. Et tu si annuntiaveris iniquo, et non conversus fuerit ab am liberasti  Al. liberabis. Quae si diligenter inspicias, intelligis similia quidem esse: sed non eadem, dum in plerisque discordaScripturis sanctis observare debemus. Ubi videtur aliqua similitudo esse sententiae, non in omnibus eadem dici, sed vel subtrahi pleraque vel addi, et singulorum inter se verborum discrepantiam habere rationem. Et interim priusquam ad altiora veniamus, brevis est explicanda sententia. Si speculator fuerit constitutus in populis, ut annuntiet gladium Domini iramque venientem, et annuntiante eo populus audire noluerit, speculator liber erit, et ille qui oppressus est gladio ipse sanguinis sui sustinebit reatum, quod si audierit, salvabit animam suam. Sin autem speculator non insonuerit buccina, et populus ignorans venturum gladium, nequaquam se observaverit, populus quidem in sua morietur ini
Abbreviated transcription (Latin):
quiram. Et tu filihominis speculatorẽ
dedite domui is rah&l. Audiens ergo exore
meo sermonẽ. ad nuntiabis eis exme. Sime
dicente cdimpiũ impie mortemorieris.
ñ fueris locutus ut secustodiat impus auia
sua  ipse impius in iniquita tesua morie t᷑
sanguinẽ autẽ eius demanutua requiram
Sinautem ad nunti ante te adimpiũt ut aui¬
issuis conuertatur. non fuerit conuersus
auia sua: ipse in iniquitate sua mori&ur.
porrotuanimã tuã liberabis. Rursus ad
proph&am sermo fitdñĩ quialiquanto
siluerat tempore eo quod non possit pro¬
ph&a nec humana fragilitas iuge atq
continuũ sustinere uaticinium. & loquit᷑
cadem quae in superioribus continentur
ł ili hominis speculatorem dedite domui
is rahel. et audies exoremeo uerbum &
cõminaberis eis exme. In eo quod dicã ini¬
quo morte morieris & non adnuntiastiei
nec locutus es ut ad nuntiares iniquo & con¬
uester&ur auiissuis & uiuer& : iniquus il¬
le in iniquitatesua mori&ur & sanguinẽ

Expanded text:
quiram et tu fili hominis speculatorem dedi te domui Israhel audiens ergo ex ore meo sermonem adnuntiabis eis ex me si me dicente ad impium impie morte morieris non fueris locutus ut ssua ipse impius in iniquitate sua morietur sanguinem autem eius de manu tua requiram si autem adnuntiante te ad impium ut a viis suis convertatur non fuerit conversus a via sua ipse in iniquitate sua morietur porro tu animam tuam prophetam sermo fit Domini, qui aliquanto siluerat tempore eo quod non possit propheta, nec humana fragilitas juge atque continuum ad se sustinere vaticinium, et loquitur eadem quae in superioribus continentur: « Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel. Et audies ex ore meo verbum, et comminaberis eis ex me. In eo, quod dicam iniquo, morte morieris, et non annuntiasti ei, nec locutus es, ut annuntiares iniquo, et converteretur a viis suis et viveret, iniquus ille in iniquitate sua morietur, et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
prosperabitur qia hoc facere conata
est et non statimoĩs ꝓpagines eius et
palmites siccabuturi Et non inquit¬
inbrachio grandi eq inpopulo multo
Fugiens enim sedchias et regis a egrptu
auxilio destitutus aducib nabucho¬
hensus et cunctieis socii huc illucq dis¬
persi sicut in uolumne regũ et paralrpo¬
menon et hieremae scriptum est q̃ ti¬
Et factũ ẽ uebũ dñi ad medicens.¬

Expanded text:
prosperabitur, quia hoc facere conata prosperabitur, quia hoc facere conata est, et non statim omnes propagines ejus et palmites siccabuntur? » in brachio grandi, neque in populo multo? Fugiens enim Sedecias, et regis Aegyptii auxilio destitutus, a ducibus Nabuchoehensus est: et cuncti ejus socii huc illucque dispersi sunt, sicut in volumine Regum et Paralipomenon, et Jeremiae scriptum est . Et factum e