comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erunctionẽ designat carnalium concupiscentiaꝵ ꝑignẽ sp̃c scĩ alta
re uero thimiamatis puritatẽ significat corum. qui sopitis poĩa
carnis in lecebris actamine uicioꝵ pacato ꝓsola. expectatione adde¬
sicłio. celestis introitꝰ lacrimas fundunt amoris: recte post altare
holocausti labr̃ ponitur: in quo abluti sacerdote̾ ing̾diant᷑ sa¬
b̃naculum. et chimuiama domino uicendant. duobꝰ namq modiᷤ
latͥmarum. et conpunctionum status. distinguit᷑ qr pͥmoneceẽ ẽ
quisq ad dñm. conu̾sus ꝓhis. q̃ commisit peccatis ueniam fusis
lacrimus p̃cetur. quod comitantib dignis penitentie fructibꝰ lõ¬
go cemꝑe ꝑficerit. restat ut securior. de accepta pecc̃oꝵ uenia ef¬
fectus. iani desidus in hiantib optet uenire tempꝰ quo mereatur
int̃ bãtissimos angłorum choros faciem uide c̾atoris: quod qui ue¬

Expanded text:
exstinctionem designat carnalium concupiscentiarum per ignem Spiritus sexstinctionem designat carnalium concupiscentiarum per ignem Spiritus sancti; altare vero thymiamatis puritatem significat eorum, qui sopitis per omnia carnis illecebris, ac certamine vitiorum pacato, pro sola exspectatione ac desiderio coelestis introitus lacrymas fundunt amoris; recte prope altare holocausti labrum ponitur, in quo abluti sacerdotes ingrediantur tabernaculum, et tbymiama Domino incendant. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo necesse est quisque ad Dominum conversus, pro his quae commisit peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat ut securior de accepta peccatorum venia effectus, jam desideriis inhiantibus oportet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre sui Creatoris. Quod qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
seu deuotionis ñ obtulit. rȩꝓbata. et abiecta oblatione. pla
et missa aqua lauabunt mnea aaron. et filii eius mainis suas ac
pedes. quando iugressuri sunt tab̾naculum destimonii. et
quando acessuri adaltare. Pot̃ quidẽ hoc labio. siue labro nt
uisequentib appellatuir principalit̃ aqua baptismatis intel¬
ligi: cuins lauacro neceẽ ẽ purgent᷑ omnes qui eccł̃e ianuasin¬
grediant᷑. Uer̃ quia inta bͥnaculũ testimonii. et altare holoca¬
usti positum ẽ quiabis cotidie idem ipsi sacerdotes hocẽ mla¬
ne et uesꝑe. cum ingrederentutr ad altare thimiama dño obla¬
turi ineo lauari p̃cepti sunt aqua aũt baptisim. ñ nisi semel
lauari ualem. consequentiũ labrum hoc oblationẽ nobis ed¬
punctionis. et lacrimaꝵ comm̃dat. qua semꝑ opͦ habenus: na¬
nie aũt cum misterus celestib ininistraturi. adppiamꝰ. Quia
enĩ altare holocausti inqͥ carnes uctimaꝵ dño incendebant᷑

Expanded text:
suae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblatione, plagsuae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblatione, plaget missa aqua, lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri ad altare. Potest quidem hoc labio sive labro, ut sequentibus appellatur, principaliter aqua baptismatis intelligi; cujus lavacro necesse est purgentur omnes qui Ecclesiae januas ingrediantur. Verum quia inter tabernaculum testimonii et altare holocausti positum est, quia bis quotidie iidem ipsi sacerdotes, hoc est mane et vespere, cum ingrederentur ad altare thymiama Domino oblaturi, in eo lavari praecepti sunt, aqua autem baptismi non nisi semel lavari valemus; consequentibus labrum hoc ablutionem nobis compunctionis et lacrymarum commendat, qua semper opus habemus, maxime autem cum mysteriis coelestibus ministraturi appropiemus. Quia enim altare holocausti, in quo carnes victimarum Domino incendebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tonis intrare: et scã dñi cõmunib manib tractare p̃sumit. lauent
gͦ manꝰ suas ac pedes iaqͣ labͥenei ⁊ sic. ad altare. accedant.: abluiant
m̃toꝵ ꝑceptione mundandi sũt ut cautiore cura pͥꝰ actꝰ suos cogi¬
tatꝰq disciuiant. euẽulet᷑. purgent. ac sic ad paiticipanda. fieri sac᷑¬
m̃ta ꝓcedũt ne audire mereant᷑ itłd apłi. Quicq̃ enĩ manducat.
et bibit indigne: iudiciũ sibi. manducat et bibit. indigne iudiciũ¬

Expanded text:
ni communibus manibus tractare praesumit. Lavent ergo manus suas ac pedes in aqua labri aenei, et sic ad altare accedant. Abluant mentorum perceptione mundandi sunt, ut cautiore cura prius actus suos cogitatusque discutiant, eventilent, purgent, ac sic ad participanda fidei sacramenta procedant, ne audire mereantur illud Apostoli: Quicunque enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, n
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsũ sp̃alit̃ sũmũ sacdotẽ. uidelicit dñm̃ saluatorẽ. et nr̃i quoq or¬
dinis sacerdotes defignat. Abolebit aarõ inhoc altari incensũ flagranᷤ
mane cum uł dñs ip̃se illustrata fideliũ corda nouo gr̃e sue iubare. addul¬
cedinẽ orõnis instigat. uł. participes sace̾dotii illius sedula. exortatioe
fideles. ad dep̃candũ faciẽ sui cõditoriᷤ. excitãt. Incẽdit aũt chimiama
sac̾dos ñ solũ mane s et nesꝑe. Mane aũt thimiama incendit᷑ ut inpͥn¬
cipio omĩs boni. qd̃ dõ inspirante. face. disponinꝰ. illiꝰ auxiliũ quoꝑ

Expanded text:
dotem, videlicet Dominum Salvatorem, et nostri quoque ordinis sacerdotes designat, adolebit Aaron in hoc altari incensum suave fragrans mane, cum vel Dominus ipse illustrata fidelium corda, novo gratiae suae jubare ad dulcedinem orationis instigat, vel participes sacerdotii illius sedula exhortatione fideles, ad deprecandam faciem sui conditoris excitat. Incendit autem thymiama sacerdos non solum mane, sed et vespere. Mane etenim thymiama incenditur, ut in principio omnis boni quod Deo inspirante facere disponimus, illius auxilium quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nofferetis suꝑ eo thimiama ꝯ positioĩs alt̾iꝰ. In seqñtibꝰ huiꝰ uolumi¬
nis eqͥb aromatibꝰ hoc thimiama. ꝯponi debũit nominatĩ designat᷑
Stacte udelicet: et onica galban e boniodoriᷤ. etchure lucidissimo. Q
cuncta ad significõnẽ et̃noꝵ honoꝵ. q̃ pͥncipalit̃ adnõ quetenda st̃
ystat ꝑtit̾ie. Nõ ÷ gͦ offerendũ sr̃ altari aureo chinuiama ꝯ positioĩs al¬
tiꝰ. quã qͥ dñs statuit. qr ñ aliud adõ q̃rere oranteᷤᷤ quã qd̃ ipse uissit
q̃dq se datur̃ ẽẽ ꝓmisit᷑. Nõ alud de illo c̃de quã qđ ipse docuit de¬
bemꝰ. N ÷ offerenda suꝑ eo uctima. ne cliba libanda. hec i enĩ oĩa adal¬
tare extiꝰ ꝑtinẽt. q̃ incipiẽtiũ .i inꝓfectu adhuc positoꝵ uitã designat
Tante namq sublimitati. ꝑ fectoꝵ ÷ uita ustoꝵ: ut nil inea carnale
qd̃ dnõ mactare habeat̃ ualeat exaudiri. Et quidẽ libamma uniꝯs¬

Expanded text:
Non offeretis super eo thymiama compositionis alterius. In sequentibus hujus voluminis, e quibus aromatibus hoc thymiama componi debuerit, nominatim designatur: stacte videlicet, et onyche galbano boni odoris, et thure lucidissimo. Quae cuncta ad significationem aeternorum, quae principaliter a Domino quaerenda sunt, constat pertinere. Non est ergo offerendum super altari aureo thymiama compositionis alterius, quam quod Dominus statuit, quia non aliud a Domino quaerere orantes quam quod ipse jussit, quodque se daturum esse promisit, nec aliud de illo credere quam quod ipse docuit debemus. Non est offerenda super eo victima, nec liba libanda. Haec etenim omnia ad altare exterius pertinent, quae incipientium et in profectu adhuc positorum vitam designat. Tantae namque sublimitatis perfectorum est vita justorum, ut nil in ea carnale quod Domino mactare habeant valeat inveniri. Et quidem libamina vini cons
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sci ꝓbonis q̃se egisse memineit p̃mia p̃stolant᷑ etna. Et bñꝑ
gyr̃ altaris corona fit itt oĩã q̃ fec̾e celesti. m̃cede digna. eẽ do¬
ceant᷑ et duo̾ anuloꝰ aureoꝰ subcoronã ꝑsingula. lat̾a. ut mittant᷑
ineos uestes et altare. portet᷑. Ipsosq uectes facies de ligras sechim
et in aurab po̾sũt qͥdẽ in his anuł. quibꝰ altare portabat᷑ uixta qd̃

Expanded text:
cti pro bonis quae se egisse meminerunt, praemia praestolantur aeterna. Et bene per gyrum altaris corona fit, ut omnia quae fecere, coelesti mercede digna esse doceantur. Et duos annulos aureos subter coronam per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et altare portetur, ipsosque vectes facies de lignis sethi, et inaurabis. Possunt quidem in his annulis quibus alt
Abbreviated transcription (Latin):
appareat nc̃ uult᷑ dĩ ꝓnob̃.statq altare. contͣ uelũ qd̾ ante arcã appen¬
sum: cũ omĩs iustoꝵ intentio adintg̃ssum ẽ. ditecta iegna celestis. statcorã
ꝓpiciatoria. qͦ tegit᷑ archa c̃ insioni sui ꝯditori. purttatis m̃tiꝰ appiopi cit
et clausi qͣmlibet. corꝑe ꝯu̾sationẽ. habent incelestibꝰ. Et adolebit incensũ¬
sr̃ eo aarõ suaue flagrans mane qñ ꝯponit luc̾nas .i. incendet illud.
m̾e: dicente psalmista. Dirigat᷑ orõmã sic̃. incẽsũ inspectu tuo. Et in

Expanded text:
ppareat nunc vultui Dei pro nobis. Statque altare contra velum quod ante arcam appensum est, cum omnis justorum intentio ad ingressum directa est regni coelestis. Stat coram propitiatorio quo tegitur arca cum visioni sui conditoris puritate mentis appropiat; et clausi quamlibet corpore conversationem habent in coelestibus. CAPUT X. Desuper eo Aaron, suave flagrans mane. Quando componet lucernas, incendet illud, mere, dicente Psalmista: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectioꝵ uitã significat neq enim frustra millo carneᷤᷤ anima¬
liũ incendebant᷑ in hoc adolebat᷑ incensũ nͥ. qi in illo figurabãt᷑
aũt illoꝵ. typꝰ expͥmit᷑. qui maiore m̃tis. ꝑfectione extinctis ꝓrs
ac sopitis inlecebris omnib carnis. sol adnõ orõnũ uota offert̃.
Nil qͥdẽ de carne. quod se inpugnet. nil de cõscientia peccĩ und̾
ꝯturbent᷑. ac paneant hñtes. s dulciũ ꝓfusione lacͥmaꝵ. optaideᷤ
uenire et par ere ante faciẽ. dĩ. Un de apre hoc altare initꝰ inuici-

Expanded text:
perfectorum vitam significat? Neque enim frustra in illo carnes animaperfectorum vitam significat? Neque enim frustra in illo carnes animalium incendebantur, in hoc adolebatur incensum; nisi quia in illo figurabantur autem illorum typus exprimitur, qui majore mentis perfectione, exstinctis prorsus ac sopitis illecebris omnibus carnis, sola Domino orationum vota offerunt: nil quidem de carne, quod se impugnet, nil de conscientia peccati unde conturbentur ac paveant, habentes, sed dulcium profusione lacrymarum optantes venire
Abbreviated transcription (Latin):
cie et nequitie. castigata s et pinguedinẽ. caritatis diumis digna
nimir̃ oblationibꝰ ꝯsecratio nr̃a ꝑficit᷑ dum ꝑ oꝑa bona et cogitõẽs
puras m̾itum nob̃ scĩmonie. dnõ donante ꝯqͥrimꝰ: expletis aũt mãdati
huiꝰct sacratioĩs aaron et filioꝵ eiꝰ redit scͥpt᷑a. p̃ciꝑe .̃. de factura
altariᷤᷤ incensi inq̃ idẽ aarõ cotidianũ adołe chimiama debet. fa
cies quoq inqͥt altare. madolendũ thuuama de lignis sechĩ ha¬
bens cubitũ longitudinis. et alt̾m latitudinis. idẽ quadrãgulũ
et duoꝰ cubitꝰ in altitudine. Si altare holocausti. de quo supͣdictũ
ẽ gñalit̃ uitã designat. ustoꝵ qͥ carnẽ suã cotidie crucifig̾e cũ
uitiis et cõcupiscentiis. atq in hostiã uiuentẽ. dõ offerre cõsuer̃
Quid hoc altare inadolendũ. chimiama factũ nͥ spãlẽ quoꝵdã

Expanded text:
tiae et nequitiae castigata, sed et pinguetudinem charitatis divinis dignam tiae et nequitiae castigata, sed et pinguetudinem charitatis divinis dignam nimirum oblationibus consecratio nostra perficitur, dum per opera bona et cogitationes puras meritum nobis sanctimoniae Domino donante conquirimus. Expletis autem mandatis hujusce consecrationis, Aaron et filiorum ejus, redit Scriptura percipere etiam de factura altaris incensi, in quo idem Aaron quotidianum adolere thymiama deberet. CAsethim habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, quadrangulum et duos cubitos in altitudine . Si altare holocausti de quo supra dictum est, generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, atque in hostiam vivente Deo offerre consuerunt, quid hoc altare ad adolendum thymiama factum, nisi specialem quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
bet ⁊ iriste ꝯ salẽs mĩa. ipie seiuẽs disciplina Intueri. nãq libet in moy¬
si pectore mĩã cũ seueritate sociatã. Usdeamꝰ amantẽ pie. et districte
seuientẽ Certe cũ ifrahelitic̃ ppłs ante. dĩ oculoᷤᷤ pene inueniabilẽꝯ tra¬
usset offensã. ita ut eiꝰ rector audiret descende peccaũ ppłs tuisꝰ. ae
si ei dunna uox dic̾et. qi intale peccatũ lapsꝰ : iã m̃s ñ ẽ. atq subiũ¬
get. dimitte me. ut irascat᷑ furor mẽ contra eos. et deleã eos faaãq te¬
irascentis opponẽs ait: aut dimute eis hãc noxã auit si ñ facis dele
me delibro tuo quẽ scripsisti. Peusem̃ quibꝰ uscib eundẽ. ppłm ama¬
uit ꝓcuiꝰ nita delibro nite dełi se petut. S tñ iste qͥ tanto eiꝰ ppłi amore
ꝯstringit᷑ contra eiꝰ culpas pensemus quanto zelo reccitudinis accen¬
dat᷑. Nox ut enĩ pecicionẽ pͥme culpe ueniã ne delent᷑. obtinut.

Expanded text:
ens misericordia, et pia saeviens disciplina. Intueri namque libet inMoysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem, pie et districte saevientem. Certe cum Israeliticus populus ante Dei oculos pene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret, Descende, peccavit populus tuus; ac si ei divina vox diceret, quia in tale peccatum lapsus est, jam meus non est. Atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleaascentis opponens ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsisti. Pensemus quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste qui tanto ejus populi amore constringitur, contra ejus culpas pensemus, quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox etenim petitione primae culpae veniam ne delerentur obtinuit:
Abbreviated transcription (Latin):
memiorant᷑ octo uestib induat᷑ feminalib uidelicet lineis. tu¬
nica linea iacinthina suꝑ humali rõnali. balteo chiara petalo
aureo. filii uͦ euis. quatuor tãtũ exhis: io ẽ fẽminalib linea stricta
cingła et thiara utant᷑. Uer̃ qi decet̾is supͣ tractatũ femilia hec
q̃ adoꝑiendũ carnẽ turpittidinis. fieri mandant᷑. illã castimoĩe
portionẽ. q̃ abappetttu copule cõiugał cohibet ꝓpͥe designat. si¬
ne qua nemo uł sac̾dotiũ. susciꝑe uł adaltaris pot minist̾uĩ ꝯ secͣn.¬

Expanded text:
memorantur octo vestibus induatur: feminalibus videlicet lineis, tunica linea, tunica hyacinthina, superhumerali, rationali, balteo, tiara, petalo aureo. Filii vero ejus quatuor tamen ex his, id est, feminalibus, linea stricta, cingulo et tiara utantur. Verum quia de caeteris supra tractatum est, feminalia haec quae ad operiendam carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimoniae portionem, quae ab appetitu copulae conjugalis cohibet, proprie designat; sine qua nemo vel sacerdotium suscipere, vel ad altaris potest ministerium con
Abbreviated transcription (Latin):
ope textili. aarõ ec filus eiꝰ. et mitras cũ coronuł suis exbisso. pot̾at
intelligi. utrasq exbisso factas eẽ si ñ iosepħ coronas eẽ aureas desig¬
naret. Qui stante adhuc templo. et legali obseruãtia celebrata eũ eẽt
de gne. sacdotali. facillime potuit modũ omnẽ sacdotał indum̃¬
ti non tantũ legendo. s et uidendo cognoscẽ. Uer̃ sine bissine seu
fuerint autree. corontile cũ constrat eas factas eẽ cũ mitri. Dicamꝰ
breuit̃ de sigura. Mitras cũ coronuł̃ habẽt sacͥdotes exbysso. qͥsie
uisũ auditũ. gustũ. offactũ et tactũ suũ inuenustate castimonie
custodiũt ut ꝓeadẽ custodia se coronã utte quã repmisit ds̃ dili¬
gentib se acciꝑe sꝑent. Et balteũ oꝑe plumarui: De cuiꝰ uidelicet
factira baltei. manifestiꝰ mpost̾iorib scͥptũ ẽ singłm uͦ facrit̃ de
bisso recorta. laciitho. pͦpura ac uermicło bistincto oꝑe plumarlo

Expanded text:
on dixit. Cum enim dicat, et mitras cum coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque ex bysso factas esse, si non Josephus coronas esse aureas designaret, qui stante adhuc templo, et legali observantia celebrata, cum esset de genere sacerdotali, facillime potuit modum omnem sacerdotalis indumenti, non tantum legendo, sed videndo cognoscere. Verum sive byssinae, seu fuerint aureae coronulae, cum constet eas factas esse cum mitris, dicamus breviter de figura. Mitras cum coronulis habent sacerdotes ex bysso, qui sic visum, auditum, gustum, olfactum et tactum suum in venustate castimoniae custodiunt, ut pro eadem custodia se coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se, accipere sperent. Et balteum opere plumario. De cujus videlicet factura baltei, manifestius in posterioribus scriptum est. Cingulum vero feiculo bis tincto, opere plumario.
Abbreviated transcription (Latin):
tisicis qͥ de .iiiͬ. iłł coloribꝰ nobilissimiꝰ at dõ digniꝰ factꝰ ẽ. Quia ap¬
te talẽ haberet põtifex. quẽ singulari uͥtitũ decore semꝑ opor¬
cebat accingi apte. pontifex uariante flore coloꝵ fulgentiũ ac¬
cinctꝰ incedebat qr sic̃ alius quilibet necẽe. ẽ industria ꝯtinentie
p̃cingat᷑. ne caro repugnãs spũi int̾nã m̃tiꝰ pacẽ aliqñdort᷑¬
bet. ita põtifex ac doctor fidelitt̃. edomito iã omĩ ꝯcupiscibili mo.¬
tu animi siue corꝑis ipsa uͥtitũ. debet gła cirrdari: ut uixta ecẽ¬
plũ foris illiꝰ qͥ egssus ẽ. de radice iesse. ⁊d ẽ. dni saluatoriᷤᷤ sit iusti

Expanded text:
tificis, qui de quatuor illis coloribus nobilissimis ac Deo dignis factus est, quia apte talem haberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper oportebat accingi, apte pontifex variante flore colorum fulgentium, accinctus incedebat: quia sicut alius quilibet, necesse est industria continentiae praecingatur, ne caro repugnans spiritui internam mentis pacem aliquando conturbet; ita pontifex ac doctor fidelium, edomito jam omni concupiscibili motu animi sive corporis, ipsa virtutum debet gloria circumdari: ut juxta exemplum floris illius, qui egressus est de
Abbreviated transcription (Latin):
capitis sensꝰ dõ consecto ᷤᷤ hab̾e. ne uł oculi eiꝰ uid̾ent uanitatẽ uł au¬
reᷤ ciꝰ uibñtiꝰ audiẽdo obꝓbriũ acciꝑẽt. adu̾sus ꝓrimũ siuũ: ulõs ha

Expanded text:
capitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi ejus viderent vanitatem, vel aucapitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi ejus viderent vanitatem, vel aure
Abbreviated transcription (Latin):
uolent̃ imposita. s intoto ẽ corꝑe. delectabilit̃ cõsũmata. ħ et enĩ
linea manꝰ eiꝰ ac brachia. debet stringͥe sacdotis. nequid nisi utile fi¬
at. pectꝰ neqͥd inane cogitet. uentrẽ ne delicas ultradomũ. appeten
do dm̃ segulosus fac̾e p̃stimat. Subiecta .N. uentri m̃bra. ne lasꝗ¬
uiendo totã sacdotał. habit᷑ pulchritudinẽ corrũpãt. Genua neab
orõnis istantia torpoeãt tobias. et pedes ne admalũ currãt. Indu¬
at᷑ gͦ sacdoᷤ pmo linea facta: ut et corpꝰ abimqͥs oꝑib et apͣuis ñitẽ
cogitõnib conpescat. accipiat nãq iacithinã. ut pꝰ descͥptionẽ⁊ ti¬
nentie. salutariꝰ eq̃ corpꝰ. i aĩũ sp̃aliũ habitu uͥtitũ uenustet Et
thiarã bissinã facie Thiara nãq q̃ et cidariꝰ. et initra uocabat᷑ cap̃
regebat. et ornabat pontificiꝰ. ut hoc indum̃to admoneret᷑ oms

Expanded text:
violenter imposita, sed in toto est corpore delectabiliter consummata. Haec etenim violenter imposita, sed in toto est corpore delectabiliter consummata. Haec etenim linea, manus ac brachia debet stringere sacerdotis, ne quid nisi utile faciat; pectus, ne quid inane cogitet; ventrem, ne delicias ultra modum appetens Deum suum gulosus facere praesumat: subjecta enim ventri membra, ne lasciviendo, totam sacerdotalis habitus pulchritudinem corrumpant. Genua ne ab orationis instantia torpeant. Tibias et pedes, ne ad malum currant. Induatur sacerdos primo linea stricta, ut et corpus ab iniquis operibus et a pravis mentem cogitationibus compescat. Accipiat deinde hyacinthinam, ut post descriptionem continentiae salutaris, aeque corpus et animum, spiritalium virtutum habitu venustet. Et tiaram byssinam facies. Tiara namque quae et cidaris et mitra vocabatur, caput tegebat et ornabat pontificis, ut hoc indumento admoneretur, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
iacinthinus. iaciathinus. et coccꝰ aeri. et igni obcoloris similitudi¬
nem. coccꝰq fuerit bistinctꝰ eo quod ignis sit gemina ultute p̃dit᷑ sit
lucendi uidelicet i incendendi. diũtq ebrei. qi iõ põtifex omĩũ
ualeam̃. qd̾ in uno quoq hoĩũ figura oĩũ elem̃toꝵ. continet᷑ Igniᷤᷤ
incalore. deris malitu aquaꝵ inhumore Tta inipsa soliditate
m̃broꝵ. Unde et aphisiologis gͥce. hõ microco̾moᷤ. idẽ nuinor mũdꝰ
uocat᷑. Quod et si aur̃ qͥd in eodẽ habitu ugxta hauc intelligen¬
tiam significet q̃tis tõnabilẽ meo int̾ioris hoĩs uͥtutẽ intellige.

Expanded text:
ur, hyacinthus et coccus, aeri et igni, ob coloris similitudiur, hyacinthus et coccus, aeri et igni, ob coloris similitudinem, coccusque fuerit bis tinctus, eo quod ignis gemina sit virtute praeditus: lucendi videlicet et incendendi. Aiuntque Hebraei, quia ideo pontifex omnium valemus, quod in unoquoque hominum figura omnium elementorum continetur: ignis in calore, aeris in halitu, aquarum in humore, terrae in ipsa soliditate membrorum. Unde et a physiologis Graece homo microcosmos, id est, minor mundus vocatur. Quod et si aurum quid in eodem habitu juxta intelligentiam hanc significet, quaeris, rationabilem in eo interioris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e. S qi maius neccẽ ẽ auriliũ grã tribuat᷑ adño. ubi qͥs uł ma¬
iorẽ ꝯscenddit gradũ. uł płimoꝵ fuerit regimini p̃latꝰ Notartoũ in¬
tẽa quod cum in hoc libro exodi aaiõ octo uestib itduendꝰ. asseuerat᷑
uidet᷑ in leuitico addita et nona balteus nidelicet. qͦ linea fu̾it tunica
ante inditã. iacinthinã. p̃ciunda. Sic ⁊ enĩ. scͥptũ. Cumq lauissec
eos uestiuit pontificẽ subucula linea accingẽs aũ baltheo. et uidu¬
ens tunicã iacurthinã. et desuꝑ hum̾ale inposuit quod stringẽs̃
nifeste exeis. que explanata sunt sigura uestit᷑ in tellectuał. Uer̃ ꝑ
de habiu sacerdotali. sequenteᷤ dicta patr̃. breuit̾ ita ꝑstrutimus:
notandũ putamim᷑ et hoc qđ uuͣ. illi colores. eximii de quibꝰ factꝰ:
totidẽ mundi elem̃tis ꝯgrua conꝑatione aptant᷑. Bissum siue ligñ
t̃re. qd̃ exea nascunt᷑ purpura aqͥs quod ȩxmari. clodeoclis tingat᷑¬

Expanded text:
 quia majus necesse est auxilium gratiae tribuatur a Domino, ubi quis vel majorem conscenderit gradum, vel plurimorum fuerit regimini praelatus. Notandum interea quod cum in hoc libro Exodi, Aaron octo vestibus induendus asseratur, videtur in Levitico addita et notitia: balteus videlicet quo linea fuerit tunica ante indutam hyacinthinam praecincta. Sic etenim scriptum est: Cumque lavisset eos vestivit pontificem subucula linea accingens eum balteo et induens tunica hyacinthina et desuper umerale inposuit quod adstringens nifeste ex eis quae explanata sunt, figura vestitus intellectualis. Verum quia de habitu sacerdotali sequentes dicta patrum, breviter ista perstrinximus, notandum putavimus et hoc, quid quatuor illi colores eximii de quibus factus est, totidem elementis congrua comparatione aptatur, byssus sive linum, terrae quod ex ea nascuntur, purpura, aquis, quod ex marinis conchyliis tingat
Abbreviated transcription (Latin):
celoSinguli que. dant ꝓanimabꝰ suis p̃citm domino: cam ei inbo¬
nsoꝑibꝰ exhibẽt seruituti obsequiũ. alioqͥn plaga erit meis
cum fuerure recenseti. quia nimirum ultio ꝑmanet. ꝑpetua
eos qui fidelium numero nomine. tenus sociati ꝑfecta fidĩ oꝑa
domino offerre detractant. Dr̃q de talib ñ dabt̃ dõ placõnem
suani nec p̃cium redemptionis anime sue Redemptio enim
amme uiri diuitie sue. ut salomon ait suie temꝑales scilicet
cum eas distribũit. decditq panꝑibꝰ. ut uisticia eius mancat

Expanded text:
in coelo, singulique dant pro animabus suis pretium Domino, cum ei in boin coelo, singulique dant pro animabus suis pretium Domino, cum ei in bosedulae servitutis obsequium. Alioquin plaga erit in eis, cum fuerint recensiti; quia nimirum ultio perpetua manet eos qui, fidelium numero nomine tenus sociati, perfecta fidei opera Domino offerre detrectant. Diciturque de talibus: Non dabunt Deo placationem suam, nec pretiuanimae viri divitiae suae , ut Salomon ait; sive temporales: scilicet cum eas distribuerit dederitque pauperibus: ut justitia ejus maneat
Abbreviated transcription (Latin):
etiam electis menbris uidelicet summi sacerdotis. qui inspũ
et ueritate. orant patrem conuenient̃ accipi pot. Cui act̃t me¬
mino: de quo irmundum nascituro dixit uirgini matri ar
factura altaris incensi suꝑ ẽ adhuc descriptio labri enei. inquo
lauarent manus suas. ac pedes ingressuri intab̾naculũ sacer¬
dotes. S p̃t̃mitatur unum domini mandatũ. quod et nos
breuit̃ tangere. aeꝓmodulo nr̃o expon̾e ꝯueint. Sequit᷑. locutꝰ¬
q ẽ dñs admoisen dicens. Quando tułis summam filiorim
isrł urta numerum: dabunt singuli p̃cium ꝓ animab sius
domino. et non erit plaga ineis. Hoc. autem dabit omnis qui
transit adnomen dimidium sieli iuxta mensuram templi. Sid̃¬
R obolos. ht̃. Media pars sidi offeretur dontimo. Huius p̃cepti
oblius ẽ dauid. quando numerauit ppłm iõq plagam nume¬
randi eodem ppło consciuit. Spãli autem sensu sumniam filioꝵ

Expanded text:
etiam electis membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu etiam electis membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem convenienter accipi potest. Cui autem memino, de quo in mundum nascitur, dixit Virgini matri arcfactura altaris incensi, superest adhuc descriptio labri aenei, in quo lavarent manus suas ac pedes, ingressuri in tabernaculum sacerdotes; sed praetermittitur unum Domini mandatum, quod et nos breviter tangere ac pro modulo nostro exponere convenit. Sequitur: CAPUT Dominus ad Mosen dicens quando tuleris summam filiorum Israhel iuxta numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino et non erit plaga in eis cum fuerint recensiti hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen dimidium sicli iuxta mensuram templi si obolos habet. Media pars sicli offertur Domino. Hujus praecepti oblitus est David, quando numeravit populum, ideoque plagam numerando eidem populo conscivit . Spirituali autem sensu summa filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
curandis rimandiꝰq scłarib negotiis. ꝑ acceptũ sacerdotiũ fiuis¬
se cõsecͣtũ. Et gestabit iudiciũ filioꝵ isrł inpectore suo incõipee¬
tu dnĩ semꝑ. Sac̾dos tudiciũ filioꝵ isrł inpectore suo incõs¬
pectu dñi gestat: cũ subditoꝵ causas ꝓsola int̃ni uidicis uttẽ¬
tione discittit ut nicħ se ei humilitatis admisceat. Ineo quod
diuina positꝰ uice dispensat facies et cunicã suꝑ humerał¬

Expanded text:
curandis rimandisque saecularibus negotiis, praeceptum sacerdotium fuisse consecratum. Et gestabit judicium filiorum Israel in pectore suo, in conspectc. Sacerdos judicium filiorum Israel in pectore suo in conspectu Domini gestat, cum subditorum causas pro sola interni judicis intentione discutit, ut nihil se eis humanitatis admisceat, in eo quod divina positus vice dispensat. CAPUT VI. Tunica superhumera
Abbreviated transcription (Latin):
ne st̃ suꝑ hum̾at. hoc ẽ moris rõnalis q̃ udelicet ore eregione suꝑ¬
humerał sunt. Amili enĩ illi qͥ multimis. et infimis erãt angił
rõnabił. Habebant contra se mutroq lat̾e suꝑ humerał. eq̃ arulos
alios quib uictis ipsi ligantib uingerent De quib subseq̃nt adiũ¬
git᷑ Nec ñ et alios duos anulos auredᷤ. qui ponendi ft̃ in utrq lat̾e

Expanded text:
 hoc est, in oris rationalis, quae videlicet orae e regione superhumeralis sunt. Annuli enim illi, qui in ultimis et infimis erant angulis rationalis, habebant contra se in utroque latere superhumeralis aeque annulos alios, quibus ipsi vittis ligantibus jungerentur. De quibus subsequenter adjungitur: Nec non et alios duos annulos aureos, etc. Contra facie
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sũ tecta designat᷑ hiuͦ inmedio tuitunabula ꝑmiscent᷑. cũ
neq opꝰ sacerdotis ũqͣm asonitu u̾bi. qd̃ loquit᷑ disc̾pat neq arecti

Expanded text:
versum tecta designatur. His vero in medio tintinnabula permiscentur, cum versum tecta designatur. His vero in medio tintinnabula permiscentur, cum neque opus sacerdotis unquam a sonitu verbi quod loquitur di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit cũ tanto tuore famulatꝰ omĩ hora iuxta sermonẽ ꝓpħe.
sollicit᷑ ambulat cũ dño dõ suo quantũ aliꝰquis. uł moriturꝰ et
adiudiciũ dñi sui ultim̃ ingͥssurꝰ iuix hab̾e suffic Deorsũ uͦ ad
pedeᷤᷤ eiusdẽ tunice ꝑcircuitũ qͣsi. mala punica facies exiacĩ
tho. et purpura et cocco bistincto. mixtis inmedio tintinabuł.
Deorsũ nãq adpedeᷤ tunice fuĩt qͣsi mala punica. et tintinabu¬
la ꝑgyrũ. quando adtantã excellẽtiã deuote dõ cõlisationis
sacͥdos ꝑuen̾it: ut nichil inillo aliud quã splendor et grã flosq
ut ita dix̾im uarus bonoꝵ oꝑũ uideat᷑ nil abillo aliud cũ os aꝑe¬
rint. qͣm suauissimꝰ hoꝵ sonus audiat᷑. Quia enĩ in malo punico
multa inin̾us grana uno fõris cortice. tegunt᷑ recte. ꝑmala puni¬
ca. multifaria urtutũ oꝑatio uno caritati mimimine. undiq

Expanded text:
pervenit: cum tanto timore famulatus omni hora, juxta sermonem prophetae pervenit: cum tanto timore famulatus omni hora, juxta sermonem prophetae solliad judicium Domini sui ultimum ingressurus vix habere sufficit. Deorsum vero ad pedes ejusdem tunicae per circuitum, quasi mala punica faet purpura, et cocco bis tincto, mistis in medio tintinnabulis. Deorsum namque ad pedes tunicae fiunt quasi mala punica et tintinnabula per gyrum, quando ad tantam excellentiam devotae Deo conversationis sacerdos pervenerit, ut nil in illo aliud quam splendor et gratia, flosque ut ita dixerim varius bonorum operum videatur: nil ab illo aliud cum os aperuit, quam suavissimus horum sonus audiatur. Quia enim in malo punico multa interius grana uno foris cortice teguntur, recte per mala punica, multifaria virtutum operatio, uno charitatis munimine undique
Abbreviated transcription (Latin):
neat᷑ opꝰ celeste. ñ inchoandũ tantũm. ner̃. ⁊̃ usq infinẽ eo eẽ ꝑ
seuerandũ omnib qͥ salui ẽẽ uolu̾int. Incuiꝰ medio supͣ erit capi
tũet ora ꝑgir̃ eiꝰ. textił sic̃ fieri solet inexi̾mis uesttũ partib ne
facile rũbat᷑. Capitiũ quippe tunice iacithine firmissimã habec
orã et exsese textã ne facile rũpat᷑. cũ pͥmordiũ bone nr̃e actionis
forti radice timoris diũ. subnixũ. et contra om̃s insidias hostis a¬
tiqͥ. ꝓbat᷑ eẽ munitũ. Tał nãq ora collũ sac̾dotis. pgir̃ uestit et qr¬
nat. qñdo rectori fidutiã loquendi subdit. ac p̃dicandi. celestia
thina. ht̃ horã incapitio textilẽ. sic̃ uext̾mis uestiũ partib si¬
eri solet. cũ doctorquisq eg̾gius atanta ꝑfectione opꝰ uirtutũ
incip̃. ad quantã quilibet alius dutissime laborans iux aliqͣnd

Expanded text:
neatur opus coeleste non inchoandum tantummodo, verumetiam usque in finem in eo esse neatur opus coeleste non inchoandum tantummodo, verumetiam usque in finem in eo esse perseverandum omnibus, qui salvi esse voluerint. In cujus medio set ora per gyrum ejus texilis, sicut fieri solet in extremis vestium partibus, ut facile rumpantur. Capitium quippe tunicae hyacinthinae firmissimam habet oram, et ex sese textam ne facile rumpatur: cum primordium bonae nostrae actionis, forti radice timoris divini subnixum, contra omnes insidias hostis antiqui probatur esse munitum. Talis namque collum sacerdotis per gyrum vestit et ornat, quando rectori fiduciam loquendi subdit, ac praedicandi coelestia thina habet oram in capitio textilem, sicut in extremis vestium partibus fieri solet; cum doctor quisque egregius a tanta perfectione opus virtutum incipit, ad quantam quilibet alius diutissime laborans, vix aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
possit cũ suꝑhum̾ali. Cont᷑ faciẽ dic̃ uinct̾e inferiors. qr de uinc¬
tura suꝑiore q̃ erat suꝑ scapuł. ante dixat. int̾ quas iudelicet uĩc¬
turas hoc distabat. quod suꝑior his catenulꝰ. inferior uͦ erat untiꝰ
facta ligantibꝰ. Snde aꝑte subiungitur. Et instringet᷑ rõnale. anuł
suiꝰ cũ anul suꝑ humerał. uitta. iacinthina ut maneat. uinct᷑a
fabrefacta. et ase. inuicẽ rõnale. et suiꝑ humerale neq̃ant seꝑari
Nõ aũt putandũ ẽ itr̃q indum̃tũ simuleẽ t̾minatũ. Nã rõnale¬

Expanded text:
uncturae inferioris, quia de junctura superiore quae erat super scapulas, ante dixerat. Inter quas videlicet juncturas hoc distabat, quod superior his catenulis, inferior vero erat vittis facta ligantibus. Unde apte subjungitur: Et instringetur rationale annulis suis cum annulis superhumeralis vitta hyacinthina, ut maneat junctura fabrefacta, et ab invicem rationale et superhumerale nequeant separari. Non autem putandu
Abbreviated transcription (Latin):
loris. singulos uidelicet habñs alb cingentibꝰ. tonis. Qusꝰ ñ uideat
qd uł ardorẽ caritatis uł lucẽ designet scientie comitãte. zona casti¬
tatis. Ciuꝰmodi lapidib inscͥpta patr̃ uocabula gestat sac̾dos. cũ exse¬
aitꝰ p̃cedñtiũ ustoꝵ caritati. castitati humilitati. doctͥne. cet̾isq uͥ¬
uids̃ quis seu de gentib adsit claritatẽ semꝑ indoctore ueritatiꝰ
et pietati ꝑqͣm ipse admeliora ꝓfec̾it. aspect. facies inrõnali catenu¬
las sibi. inuicẽ coherenteᷤᷤ exauro purissimo: et duoꝰ anuloᷤ aitieos qͦs
pones inittraq rõnał summitate catenasq aueas urages anuł qͥ
st̃ inmargnubꝰ eiꝰ. et ipsaꝵ catenaꝵ ext̾ma duob̾ copulabunt᷑. ũcmis
et duo contͣ antili induob rõnał anul sursũ: equib pendebant due¬

Expanded text:
s, igniculos videlicet habens albis cingentibus zonis; quis non videat, quod vel ardorem charitatis, vel lucem designet scientiae comitante zona castitatis? Cujusmodi lapidibus inscripta patrum vocabula gestat sacerdos, cum exemplo praecedentium justorum, charitati, castitati, humilitati, doctrinae, caeterisque viive de Judaeis quis, seu de gentibus adsit, claritatem semper in doctore veritatis et pietatis, per quam ipse ad meliora profecerit, aspectet. Facies inas sibi invicem cohaerentes ex auro purissimo, et duos annulos aureos, quos pones in utraque rationalis summitate, catenasque aureas junges annulis, qui sunt in marginibus ejus, et ipsarum catenarum extrema duobus copulabis uncinis et duo contra annuli in duobus rationalis annulis sursu
Abbreviated transcription (Latin):
facies et lamminã. de auro purissimo inqͥ sculpes oꝑe celaturis sc̃m̃
dnõ ligab̾q eam uitta iacinthina. et erit suꝑ thiarã ĩminẽs fronti
pontificis. Lãmina hec aurea. infronte pontificis. inqua sc̃m disõ. sie
scm̃ dni ut insequentib appellat᷑ scuptũ ẽ sacratiꝰ cet̾s erat indim̃tiꝰ
illiꝰ. Et m̾ito iꝑ sic̃ diuina potẽtia. cunctiꝰ q̃ c̾auit suꝑ eminet Ita opor

Expanded text:
Facies et laminam de auro purissimo, in qua sculpes opere coelatoris sanctum Domino. Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super tiaram imminens fronti pontificis . Lamina haec aurea in fronte pontificis, in qua sanctum Domino, sive sanctum Domini, ut in sequentibus appellatur, sculptum est, sacratius caeteris erat indumentis illius, et merito quia sicut divina potentia
Abbreviated transcription (Latin):
designat. q̃ conconcordi serie disposita insac̾cdotis debet. corde sẽꝑ
apparere. Singuli aũt lapides singuł patr̃ nominib inscͥbunt᷑
dum scoꝵ uicior rectã inspiciens qͥ qͥb maxime uirtutũ oꝑibꝰ flo¬
ruert̃ sedula inqͥsitiõe sirutat᷑. et hec cũcta mabditis supecto
ris meditando collig̾e. atq oꝑando ꝓferre sagagit. Neq enĩ fine
ceiti rõne sacraniti.ita utraq esis lapidib p̃ciosas redimita
li. iiiͣi. ordines fuerint et horã singłi. qͥ treᷤ habuere lapideᷤ. qͥd nob̾ in¬

Expanded text:
perationem designat, quae concordi serie disposita in sacerdotis debet corde semper apparere. Singuli autem lapides singulis patrum nominibus inscribuntur, dum sanctorum vitam rector inspiciens, quibus maxime virtutum operibus florueris meditando colligere atque operando proferre satagit. Neque enim sine certi ratione sacramenti, ita utraque vestis lapidibus pretiosis redimita, li quatuor ordines fuerunt, et horum singuli quique tres habuere lapides, quid nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
ce admonet ut rõnẽ nr̃i examiniᷤ. iumisibił intꝰ arbit̃ ꝓbet et
ñqͣm humana foris. existimatio m̾ito contẽpnet. qd̾ aũt m̃ surã
palmi habebat ꝑquadr̃ conatũ infatigabilẽ. ac ꝑpetuũ pientẽ¬
tiois ostendit. Qui enĩ palmo aliqͥd metit᷑. sũmo itiq conamine
dispansis digitiᷤᷤ manũ extendit ut possit m̃surã qͥ q̃rit plene
et absq scrupulo dubietatis tene. Unde m̾ito sic̃ ꝑmanũ oꝑatio
ita ꝑ palmũ expͥmit᷑. ipsa inflexibił contentio bone oꝑationis. dũ
suã qͥsq dęxtam muniu̾sa. q̃ ualet insignia uͥtutũ dilatare sa¬
tagit. Ponesq meo quatuor ordines lapidũ. Inpͥmo u̾suerit. lapiᷤ
sũrdiꝰ. et stomitiꝰ. ⁊ smaragoꝰ. Inscd̾o carbucũłꝰ saphir᷑ et iaspis. In

Expanded text:
nos admonet, ut rationem nostri examinis, et invisibilis intus arbiter probet, et nunquam humana foris existimatio, merito contemnet. Quod autem mensuram palmi habebat per quadrum, conatum infatigabilem ac perpetuum piae intentionis ostendit. Qui enim palmo aliquid metitur, summo utique conamine dispansis digitis manum extendit, ut possit mensuram qui quaerit, plene et absque scrupulo dubietatis tenere. Unde merito sicut per manum operatio, ita per palmum exprimitur ipsa inflexibilis contentio bonae operationis, dum suam quisque dexteram in universa quae valet insignia virtutum, dilatare satagit. Ponesque in eo quatuor ordines lapidum. In primo versu erit lapis sardius et topazius et smaragdus. In secundo carbunculus, sapphir
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł uirõnał udicu sitꝑ pectꝰ suũ qñ ing̾dit᷑ scũariũ menoriale
corã dño in et̃nũ. Semꝑ quidẽ oportet sac̃dotẽ memoriã patr̃ p̃cedñtiũ
ĩ pectore suo ferre. s ꝑmaxie tẽ qñdo ministratutꝰ. corã dnõ ad
altare ascendit ut quo saciatꝰ ÷ minist̾iũ. eo sollertiꝰ coto se ꝑmũ
dans studio tota industria. m̃tis. exornãs et corꝑis scõꝵ exẽpla
espiciat. hoꝵq sedulꝰ tmitator existens aptũ se diuiniᷤ ex hib̾e
caret aspectibꝰ. Itẽ noĩa filioꝵ isrl̃ aarõ suꝑ pectꝰ suũ memoria¬
le corã dño portat inet̾nũ. qñd p̃sul qͥsq fideł. ñ quã eaꝵ qͥbꝰ p̃latꝰ :
curã int̾mittit hab̾e. s uitã uigit̃ illoꝵ exortando inc̃pando⁊ so¬

Expanded text:
arium, memoriale coram Domino in aeternum. Semper quidem oportet sacerdotem memoriam patrum in pectore suo ferre, sed permaxime tunc, quando ministraturus coram Domino, ad altare ascendit, ut quo sacratius est ministerium, eo solertius toto se semper mundans studio, tota industria mentis exornans et corporis, sanctorum exempla respiciat, horumque sedulus imitator existens, aptum se divinis exhibere curet aspectibus. Item nomina filiorum Israel, Aaron super pectus suum memoriale coracuram intermittit habere; sed vitam jugiter illorum exhortando, increpando, et conso
Abbreviated transcription (Latin):
exalt̾ã. qui płꝰ ẽ insagoꝵ longitudĩe utrꝰq latꝰ tab̾naculi.
ꝓtegens. hec ut pleniꝰ intelligi q̃ant. paulo latiꝰ de tota ipsi
tabnaculi positiõe disputate necẽẽ ẽ. Diximꝰ parietes tab̾na¬
culi. qͥ extabuł. et colũnis constabant. longitu dinẽ habuisse
.xx. cubitoꝵ latitudinẽ .x. altitudinẽ similit̃ x. Si qͥs gͦ uel¬
let dom̃ in latitudĩe cing̾e fumeło. u̾bi gr̃a abasi tabule umꝰ
meridiani lat̾is. usq adbasim tabule. q̃ eẽt. eregione inlat̾e
septẽtrionali constat ꝓfecto eundẽ funiculũ .xxx. cnbitoꝵ lõ¬
gitudinis eẽ debe hoc ẽ x. cubitoᷤs habẽs ascensiois in meri¬
diano pariete .x. alios equalitatiꝰ sur sũ. Int̃ parieteᷤ. x t̃cio
descensionis. inpariete septẽtrionali. Itẽ. si ꝑ longitudinẽ
dom̃ extende fuiculũ ueł. hoc ẽ. abasib columnaꝵ sursũ
et ꝑlongtudinẽ totiꝰ demꝰ. adoccidentalẽ usq ad parietẽ ac

Expanded text:
ex altera, qui plus est in sagorum longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens. Haec ut plenius intelligi queant, paulo latius de tota ipsius tabernaculi positione disputare necesse est. Diximus parietes tabernaculi quae ex tabulis et columnis constabant, longitudinem habuisse triginta cubitorum, latitudinem decem, altitudinem similiter decem. Si quis ergo vellet domum in lameridiani lateris usque ad basim tabulae, quae esset e regione in latere septentrionali, constat profecto eumdem funiculum triginta cubitorum longitudinis esse debere, hoc est decem cubitos habens ascensionis in meridiano pariete, decem alios aequalitatis rursum inter parietes, decem tertio descensionis in pariete septentrionali. Item si per longitudinem domus extendere funiculum velis, hoc est a basibus columnarum sursum, et per longitudinem to
Abbreviated transcription (Latin):
tauł scͥpturis scĩs. ac. doctorib uł. cetis redemptioĩs ur̃e sacram̃tis opꝰ
habemus infuturo aũt scło ubidiis palã. de patre adnumtiabat nob̾¬

Expanded text:
vita, vel Scripturis sanctis ac doctoribus, vel caeteris redemptionis nostrae sacramentis opus vita, vel Scripturis sanctis ac doctoribus, vel caeteris redemptionis nostrae sacramentis opus habemus: in futuro autem saeculo, ubi Dominus palam d
Abbreviated transcription (Latin):
uł. qr inet̾num erat consilio diuinitatis. quando mundus cͥa¬
rettr. in quo pͥmum atq gamium locum habet natura celestis:
uł quia ita factum ẽ firmam̃tum celi. ut numquam etus factura
soluatur. Ilam quia dominus ait. celum et t̾ra transibunt. de celo:
aereo accipiendum. Intra. hoc aũt uelum posita ẽ. aicha testam̃t:
archanorum. pͥ passionem suam resurrectionẽq amortius suꝑ
celos celor ascendens sedet ad dert̃am patris. Hoc uelo scũ arstm
regniat. insuꝑnis. adhuo cuies dixi m̃te uelo celo habet abituicem
ano. Mensa enim stabit in parte aquilonis. Mensa et candelabrũ
tab̾naculi temporalia dĩ bñficia designant quib mp̃senti reficim᷑
ulluminam᷑. ut his int̾un cõfortati et adiuti crescẽte grã m̾̃itoꝵ. ad
panem auglłoꝵ incelis admanducandũ. et aduidendã uerã mun¬
di. lucẽ iutrare. ualeamiᷤ. que. sint ambo extͣ uelũ. qm̃ inhac solũm ni

Expanded text:
Vel quia in aeterno erat consilio divinitatis, quando mundus creaVel quia in aeterno erat consilio divinitatis, quando mundus crearetur, in quo primum atque eximium locum habet natura coelestis, vel quia ita factum est firmamentum coeli, ut nunquam ejus factura solvatur. Nam quia Dominus ait, Coelum et terra transibunt , de coelo est aethereo accipiendum. Intra hoc autem velum posita est arca testamenti, arcanorum, post passionem suam resurrectionemque a mortuis, super coelos coelorum ascendens, sedet ad dexteram Patris. Hoc velo sanctuarium regnat in supernis, adhuc cives suos dirimente velo coeli habet ab invicem ano. Mensa enim stabit in parte aquilonis. Mensa et candelabrum tabernaculi temporalia Dei beneficia designant, quibus in praesenti reficimur et illuminamur, ut his interim confortati et adjuti, crescente gratia meritorum, ad panem angelorum in coelis manducandum, et ad videndam veram mundi lucem intrare valeamus. Quae sunt ambo extra velum; quoniam in hac solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
bunt capita aurea. s et bases argenteas. deamrate quippe sunt eo¬
lnmpne. ante quas append̾etur uelum. qr posite itra uelum celi
iuitutes angłorum. summe claritatis sunt gr̃a uestite. Capita ha¬
bent autra. quia m̃tem qua reguitur habent p̃sentia diuine co¬
gitationis ac iusionis ulustratã. habent et bases argenteas. qͥiua
omnis eorum natura. i hoc. quasi fundañito sp̃alit sabsistit. e
laudes hymnorum suo conditori decantet: ut uoluntatẽ etus¬
dem conditoris nob̾ adhuc int̾ra ꝑegrinantib quasi extra uelũ
positis sins concuub narrẽt. Inseretur aũt uelum. ꝑcucules
intra quod pones arcam testam̃ti. qͦ scũ artum. et scuarii scũa¬
ria diuidentur. Circuli quia neq intium hab̾e. neq finem uidũt᷑
ñnumquam inscͥtura sacra: ꝓet̾nitate poni solent. et apte ue¬
lum. quo celum. siguratur ꝑcurulos suspensum eẽ. ꝑhibetur.

Expanded text:
bunt capita aurea, sed et bases argenteas. Deauratae quippe sunt cobunt capita aurea, sed et bases argenteas. Deauratae quippe sunt columnae ante quas appenderetur velum, quia positae intra velum coeli virtutes angelorum, summae claritatis sunt gratia vestitae. Capita habent aurea, quia mentem qua reguntur habent praesentia divinae cognitionis ac visionis illustratam. Habent et bases argenteas, quia omnis eorum natura in hoc quasi fundamento specialiter subsistit, ut laudes hymnorum suo conditori decantent, ut voluntatem ejusdem conditoris nobis adhuc in terra peregrinantibus quasi extra velum positis, suis concivibus narrent. Inseretur autem velum per circulos, intra quod pones arcam testamenti, quo sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividentur. Circuli qui neque initium habere neque finem videntur, nonnunquam in Scriptura sacra pro aeternitate poni solent. Et apte velum quo coelum figuratur, per circulos suspensum esse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dine. cemꝑantia. prudentia. uisticia. Que quidem uirtutes alit̃. in
laborib et erumpnis inte huuis a nob̾. Alit̃ incelis seruantin: ab ã¬
glis. et animab sc̃is. Ibi namq regnantia p̃sens uidetur eẽ subditũ
uisticie ẽ. ⁊ hoc unmortał omnino iusticie. Nullum bonum dõ p̃po¬
nere. uł equare prudentie ⁊ dõ firmissime cohertre fortitudinis.
nullo defectu nono delectari. cemꝑautie. hic añt quod agit usticia
isubueniendo miseris. quod prudentia inp̃cauendis insidiis. quod
fortitudo inꝑferendis modestis. quod temꝑantia ineoertendis de¬
lectationib pͣuis. ñ ibi erit ubi uichil erit omnino mali. Bene aũt
tibiles naturẽ et immortales sunt. conditi uł quia absq peccato
conditi intemeratam sue conditionis puritatẽ semꝑ custodiunt
Dequib apte subditur. Que. ipse. quidem deaurate erant et habe¬

Expanded text:
dine, temperantia, prudentia, justitia: quae quidem virtutes, aliter in dine, temperantia, prudentia, justitia: quae quidem virtutes, aliter in laboribus et aerumnis vitae hujus a nobis, aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis. Ibi namque regnantia praesens videtur esse subditum justitiae. Est et hoc immortalis omnino justitiae; nullum bonum Deo praeponere vel aequare, prudentiae; Deo firmissime cohaerere, fortitudinis; in illo defectu noxio delectari, temperantiae. Hic autem quod agit justitia in subveniendo miseris, quod prudentia in praecavendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in coercendis delectationibus pravis, non ibi erit, ubi nihil erit omnino mali. Bene autemtibiles natura et immortales sunt conditi, vel quia absque peccato conditi, intemeratam suae conditionis puritatem semper custodiunt. De quibus apte subditur: Quae ipsae quidem deauratae erunt, et habe
Abbreviated transcription (Latin):
nictimis cotidianis lacͥmaꝵ suaꝵ libaminibꝰ. quasi neri sac¬
mel manio scã scoꝵ cum sanguine uctimaꝵ in grediebat᷑
ipsum intelligit et̃ pontificẽ magnum cui dictum s̃ tu es sa¬
credos in et̃num scd̾m orariem melchisedteh. Qui semel oblatꝰ
ꝓpeccatis nrĩs. ipse sacerdus et hos tiafppͥum sanguinem ap
sum celum intrauit: ut appareat nẽ uultui dĩ ꝓnob̾. Qnodaũ¬
toem uelum deiacintho et ptrpura. ⁊ cocto bis ttneto. et bisso
detorẽ flammasq astroꝵ si multifariã nubtum. spẽm. si p¬
sam irim consicdas mille trahentẽ uarios adu̾so solet colores. nñe uidis
tibi multo ples ac pulcrhiores. quam uelo tabuaculi uidexte sunt in¬
ditas incelo colorum notare picturas. Quatuor aũt columꝑne. ante
quas ad pensum ẽ. hoc uelum clestium sunt potestates agminum
uirtutib tiii. eximiis p̃clare dequibꝰ et supra diximus. hoc ẽ foritra¬

Expanded text:
victimis, quotidianis lacrymarum suarum libaminibus, quasi veri sacvictimis, quotidianis lacrymarum suarum libaminibus, quasi veri sac sanctorum cum sanguine victimarum ingrediebatur, ipsum intelligit esse pontificem magnum, cui dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Qui semel oblatus pro peccatis nostris, ipse sacerdos et hostia per proprium sanguinem in ipsum coelum intravit, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Quod autdecorem flammasque astrorum, si multifariam nubium speciem, si ipsam irim consideras mille trahentem varios adverso sole colores, nonne videris tibi multo plures ac pulchriores, quam velo tabernaculi intextae sunt, inditas coelo colorem notare picturas? Quatuor autem columnae ante quas appensum est hoc velum, coelestium sunt potestates agminum, virtutibus quatuor eximiis praeclarae, de quibus et supra diximus, hoc est fortitu