comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum in cellegendũ est. ultra iordanẽ: & in mana¬
im regem eum constitiusse suꝑ galaad & suꝑ gessi¬
r : eͦbreus assuri : io est suꝑ tribũ aser: Sõlã auã
domus uida: sequebat᷑ daiuid: Quid aũt ẽ qđ filius
saul hisboseth qͥ in terp̃ uir confusionis. abner au¬
xiliante qͥ in terp̃tat̾ patris lucerna regnauit suꝑ
isrł uniuersum. & domus uida sola sequebat᷑ dł.
nisi qđ solis credentib & uers dm̃ confitentib ex
tib. In cȩteris ad huc error confusionis regnat.
diabolo instigante. qui sepe se transfigurat in an¬
gelum lucis: U fuit numerus dierũ quos cõmora¬
cus est dauid imꝑans in hebron suꝑ domũ uida :
septem annoꝵ & sex mensiũ: & bene dauid septẽ an¬
nis & sex mensib regnauit in ebron quȩ in ter¬
pretat᷑ coniugium ut supͣ diximus : aut uisio sem¬
piterna : quia saluator nr̃ in eccł̃ia catholica quȩ
& sponsa euis ẽ. ꝑomne tempus istius uite qđ sep

Expanded text:
eum, intelligendum est, ultra Jordanem: et in Manaeum, intelligendum est, ultra Jordanem: et in Manaim regem eum constituisse, super Galaad, et super Gessuri. Hebraeis Assuri, id est super tribum Aser. « Sola autem domus Juda sequebatur David. » Quid est autem quod filius Saul Isboseth, qui interpretatur vir confusionis, Abner auxiliante, qui interpretatur patris lucerna, regnavit super Israel universum, et domus Juda sola sequebatur David, nisi quod solis credentibus et vere Dominum confitentibus, ex tibus, in caeteris adhuc error confusionis regnat, diabolo instigante, qui saepe se transfigurat in angelum lucis. « Et fuit numerus dierum quos commoratus est David, imperans in Hebron super domus Juda, septem annorum et sex mensium. » Et bene David septem annis et sex mensibus regnavit in Hebron quae interpretatur conjugium, ut supra diximus, aut visio sempiterna: quia Salvator noster in Ecclesia catholica, quae et sponsa ejus est, per omne tempus istius vitae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gala ad om̃ia scilicet quȩ phylistim fecer̃ suꝑ saul:
consuriexer̃ singłi uiroꝵ fortiũ & culer̃ cada¬
uera saul & filioꝵ eius: Ad tuler̃q ͤ in iabes &
sepelier̃ ossa eoꝵ subter quercum quȩ erat in ia¬
bes: & ieuinauer̃ .Uii. dieb mortuus ẽ gͦ saul
ꝓpt̃ iniquitates suas eo qđ p̃uaricatus sit manda
lit regnum eius ad dauio filium isai Quid est
qt̃ iuris iabes galaad. daiud gr̃as refert: eo qđ se¬
pelier̃ ossa saul cefilioꝵ euis. Nisi qđ redemptori
nr̃s multum placeo: quando qͥs pͣua oꝑa maleꝵ
qui impeccatis sius mortui sunt obluioni damp¬
nando tradit: Nec ea actione imitatꝰ quȩ scit deo
displicuisse : seo magis ea eligit facienda: que re¬
cordatur dñm in mandatis dedisse: uIII¬
b nen aũt filius ner pͥnceps exercitus saul:
tulit ubosech filum saul & circunduxit eũ
& suꝑ isrł uniuersum: In hebreo habet᷑ trans diẽ
eum in manaim: quȩ in terp̃tatꝰ caftra: transclip̃e

Expanded text:
quae Philisthim fecerunt super Saul consurrexerunt singuli virorum fortium et tulerunt cadavera Saul et filiorum eius adtuleruntque ea in Iabes et sepelierunt ossa eorum subter quercum quae erat in Iabes et ieiunaverunt septem diebus mortuus est ergo Saul propter iniquitates suas eo quod praevaricalit regnum ejus ad David filium Isai. Quid est quod viris Jabes Galaad David gratia refert, eo quod sepelierunt ossa Saul et filiorum ejus? nisi quod Redemptori nostro multum placet, quando quis prava opera malorum qui in peccatis suis mortui sunt, oblivioni damnando tradit, nec ea actione imitatur, quae scit Deo displicuisse; sed magis ea elegit facienda, quae recordatur Dominum in mandatis dedisse. « Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum et super Israel universum. » In Hebraeo habetur, « transduxit eum in Manaim, » quae interpretatur castra. Transduxit
Abbreviated transcription (Latin):
peus saul. quasi ñ esset unctus oleo: Propt̃ casũ
fortium & ruinã popłi sui : quasi in dignans loqͥt᷑
ad ipsũ locum incerfectionis: ab hominans fac¬
tum qdđ in eo fuerat gestum : tam̃ ñ sine gran¬
di misterio: sic̃ paulo post ostendetur: Sagita
ionathan nunq̃. redit retrorsum & gladius sa¬
ul non est reuersus in anis: Hoc uult insinua¬
ro : qđ ionadus & saul temporib suis bellicosis¬
simi & fortissimi fuer̾ in prelus: Saul & iona¬
than amabiles & decori in uita sua: inmorte
quomꝰ non sunt diuisi: A qͥlis ueloriores leonib
constantiã animi : ad uigens ꝑ hiꝑbolen tropũ.
similitudinẽ aqͥle atq leonis Filiȩ isrł super
saul flete : qui uestiebat uos coccino in deliciis: qui
auditꝰ in peccato suo : lonathan: in excelsis tuis oc¬

Expanded text:
Saul, quasi non esset unctus oleo, » etc. Propter casum fortium et ruinam populi sui, quasi indignans loquitur ad ipsum locum interfectionis, abominans factum quod in eo fuerat gestum; tamen non sine grandi mysterio sicut paulo post ostenditur « Sagitta Jonathan nunquam rediit retrorsum, et gladius Saul non est reversus inanis, » etc. Hoc vult insinuare quod Jonathas et Saul temporibus suis bellicosissimi et fortissimi fuerunt in praeliis. « Saul et Jonathan amabiles et decori in vita sua, in morte quoque non sunt divisi. Aquilis velociores, leonibus constantiam animi: adjungens per hyperbolem tropum, similitudinem aquilae atque leonis. « Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui auditur in peccato suo. « Jonathas et Saul, in
Abbreviated transcription (Latin):
penitus ex his relinquere debeamus sed om̃ia in¬
terimere: Nam si peꝑcerimꝰ. scire debemus reputari
nobis in culpa: sic̃ reputatũ ẽ saul qui uium
seruauerat regem amalech: quomodo enĩ qͥsq
ustus manebit: si ad huc aliqͥd peccati in sem&¬
ipso seruauant sic̃ saul: At uero sc̃i infigura
samuelis ita seuiunt suꝑ hostes suos. id est suꝑ
uitia peccatoꝵ: ut non ꝑ mittant relinqui ali¬
quod peccatum impunitum

Expanded text:
penitus ex his relinquere debeamus, sed omnia inpenitus ex his relinquere debeamus, sed omnia interimere. Nam si pepercerimus, scire debemus reputari nobis in culpa, sicut reputatum est Saul, qui vivum servaverat regem Amalec. Quomodo enim quisque justus manebit, si adhuc aliquid peccati in semetipso servaverit, sicut Saul? At vero sancti in figura Samuelis ita saeviunt super hostes suos, id est, super vitia peccatorum, ut non permittant relinqui aliquod peccatum impunitum
Abbreviated transcription (Latin):
naturam: ꝓrsus quicũq exihsrahelitis ad herentes
xp̃o ꝑ seuerant in illo. Numquã erunt cum issa¬
helitis qui eius inimici usq in finem uitȩ huius
ẽẽ ꝑsistunt: sed in diuisione que hic p̃nuntiata est
ꝑpetuo ꝑmanebunt: Dixitq samuel ad ducite
ad mȩ agag regem amalech & oblatus ẽ ei agag̃
pinguissimus: & dixit agag̃:Siecine separat ama¬
ra mors.: Q ait simuel ÷ sic̃ fẽc̃ absq liberis mulie¬
res gladius cuus: sic absq lib̃is erit intermulie¬
res mater tua : & in frusta concidit samuel agag.
coram dño in galgalis : Quando legunt quidamͦ
in scͥpturis qđ sc̃i nulli hostiũ parcant: effitiuntꝰ
crudeles & humanum sangiunẽ sicientes: dicunt
quia & iusti lta ꝑcusser̃ hostes ut nonselinqueret᷑
ab eis qui saluus fieret: & ñ in tellegunt in his
uerbis obunbrari misteria i & hoc nobis magis
in dicari ut pugnantes ad uersus uitia nullum

Expanded text:
naturam. Prorsus quicunque ex Israelitis adhaerentes naturam. Prorsus quicunque ex Israelitis adhaerentes Christo perseverant in illo, nunquam erunt cum Israelitis qui ejus inimici usque in finem vitae hujus esse persistunt; sed in divisione quae hic praenuntiata est, perpetuo permanebunt. « Dixitque Samuel: Adducite ad me Agag regem Amalec. Et oblatus est ei Agag pinguissimus. Et dixit Agag: Siccine separat ra mors? Et ait Samuel: Sicut fecit absque liberis mulieres gladius tuus, sic absque liberis erit inter mulieres mater tua. In frusta concidit Samuel Agag coram Domino in Galgalis, » etc. Quando legunt quidam in Scripturis quod sancti nulli hostium parcant, efficiuntur crudeles; et humanum sanguinem sitientes, dicunt: Quia et justi ita percusserunt hostes, ut non relinqeretur ab eis qui salvus fieret. Et non intelligunt in his verbis obumbrari mysteria; et hoc nobis magis indicari, ut pugnantes adversus vitia, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ris societats disꝑsa ꝑ terras: Diuisio uero illa
quam ds sub ꝑsona saulis illius regni & popłi
figuram gerentis eidem regno popłoq minatus
ẽꝰ ȩcerna atq in mutabilis significata est  ꝑ hoc
quod ad iunc̃tum est. & non conuertat᷑ neq̃ pę¬
nitebit eum : quoniã ñ est sic̃ homo ut pęnite
at eum : ipse minat᷑ & ꝑmanet: id ẽ homo mi¬
nat᷑ & non ꝑmaneo : Noñ aut ds̃: quẽ non peni¬
tet sic̃ hominẽ : ubi enim legit᷑ qđ peniteat eũ
mutacio rerum signfĩcat᷑: in mutabili p̃scientia
manente diuina: Ubi gͦ non peniterȩ dicit᷑. ñ
mutare intellegit̾: Prorsus in solubilẽ uidemus
ꝑhec uerba ꝓlatam diuinitus fuisse sententiam:
De ista diuisione popłi isrł & om̃ino ꝑpetua:
Iui ẽq eñi ad xp̃m transierunt ł cranseunt ł tran
sibunt: in de non erant: in de scd̾m dĩ p̃scien¬
tiam ñ scđm generis humani unã eam dẽq

Expanded text:
ris societate dispersa per terras. Diuisio uero illa, ris societate dispersa per terras. Diuisio uero illa, quam Deus sub persona Saulis, illius regni et populi figuram gerentis, eidem regno populoque minatus est, aeterna adque inmutabilis significata est per hoc, quod adiunctum est: Et non conuertetur neque paenitebit eum; quoniam non est  non permanet; id est, homo minatur, et non permanet: non autem Deus, quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellegitur. Prorsus insolubilem uidemus per haec uerba prolatam diuinitus fuisse sententiam de ista diuisione populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim ad Christum transierunt uel transeunt uel trasibunt, inde non erant, inde secundum Dei praescientiam, non secundum generis humani unam eamdemque
Abbreviated transcription (Latin):
illic & isrł in quo dolus non erat. quod dam qua-¬
si frumentum illeaꝵ palearum : Nam utiq in¬
de erant apostoli in de tot maitires quoꝵ pͥmus
stephanus. in de cot eccłiȩ. quas apłs paulus cõme¬
morat in conuersatione magnificantes dm̃: de qua
liberam ꝑtinentem. Nam ista duo genera: pͥmũ
simul erant: Uelut abraham ad huc adheret
ancillȩ : donec sterilis ꝑ xp̃i gr̃am fecundata
clamaret eicȩ ancillam & filium eius. Propt̃
peccatum quidem salomonis regnante filio eiꝰ
roboam scunꝰ isrł in duo fuisse diuisum: atq
ita ꝑseuerasse habentib singulis partib reges suos
donec illa gens tota acaldeis esset in genti uas¬
tatione sub uersa atq trans lata: seo hoo qͥia
ad saulẽ: cum si tale aliqͥd cõminandũ esset: Ipsi
dauid fuerit potius cõminandum cuiꝰ erat
filius salomon : postremo nunc in terse ebrea
diuisa non est: sed in differenter in eius dẽ erro¬

Expanded text:
illic et Israel, in quo dolus non erat, quoddam quaillic et Israel, in quo dolus non erat, quoddam quasi frumentum illarum palearum. Nam utique inde erant apostoli, inde tot martyres, quorum prior Stephanus, inde tot Ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conversione ejus magnificantes Deum. De qua liberam pertinentem; nam ista duo genera primum simul erant, uelut Abraham adhuc adhaereret ancillae. donec sterilis per Christi gratiam fecundata clamaret: Eice ancillam et filium eius. Propter peccatum quidem Salomonis regnante filio eius Roboam scimus Israel in duo fuisse diuisum adque ita perseuerasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chaldaeis esset ingenti uastatione subuersa adque translata. Sed hoc quid ad Saulem, cum, si tale aliquid comminandum esset, ipsi Dauid fuerit potius comminandum, cuius erat filius Salomon? Postremo nunc inter se gens Hebraea diuisa non est, sed indifferenter in eiusdem erro
Abbreviated transcription (Latin):
turus : & respiciamꝰ ad stirpem dauid unde ex¬
ortus ẽ. scđm carnẽ mediator dei & hominũ¬
plerisq latims codicib legit᷑ : disrupit dñs reg¬
num issł de manu tua : seo sic̃ a nobis positum
est in uentum in grecis. disrupit dñs regnum
ab istł de manu tua & hoc in telliguat᷑ de manu
tua: qđ est ab isrł: Populi quoq isrł ꝑsonam¬
sigurate gerebat homo iste: qui populus regnũ
mentum. non carnaliter sed spuritalit̃ regnaturd : de
quo cum dicit᷑: & dabit illud ꝑximo tuo ad carnis
carnem : unde & saul qđ uero additum est bono
suꝑ te: potest quidẽ intelligi meliori cȩ :Nam & qͥ¬
dam sic sunt interp̃tati: seo melius sic accipit ᷑ bono
suꝑ te. ut quia ille bonus est. ideo sit suꝑ te ꝯlixx¬
ta illud aliud ꝓpheticum. dona ponã om̃s inimi¬
cos tuos subpedib tuis: in quib ẽ & isrł. cui suo
ꝑsecutori regnum abstulit. xp̃s: quam ius fuerit

Expanded text:
turus, et respiciamus ad stirpem David, unde exturus, et respiciamus ad stirpem David, unde exortus est secundum carnem « Mediator Dei et hominuplerisque latinis codicibus legitur, Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua; sed sicut a nobis positum est inventum in graecis, Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua: ut hoc intelligatur, de manu tua; quod est, ab Isrfigurate gerebat homo iste, qui populus regnum  Novum Testamentum non carnaliter, sed spiritaliter regnaturo. De quo dum dicitur: « Et dabit illud proximo tuo, » ad carnis carnem, unde et Saul. Quod vero additum est, « bono super te, » potest quidem intelligi, « meliori te; » nam et quidam sic sunt interpretati. Sed melius sic accipitur, « bono super te, » ut quia ille bonus est, ideo sit super te, juxta illud aliud cos tuos sub pedibus tuis , in quibus est Israel, cui suo persecutori regnum abstulit Christus, quamvis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine non floctet᷑. neq eñi homo ẽ ut agat
penitentiam : Trumphator in isrł dñs ẽ : cui om¬
nis uictoria recte adscribitur: qui mutabilis
non est: seo scđm iusticiam. & ueritatẽ uniuersa
diuidicat: Notandum aut̃ qd alia editio habet:
Non reuenttr in quit samuel tẽc. quia sp̃iusti
uerbũ dm̃. & sꝑnit te dñs ne sis rex suꝑ isyl &
conuertit samuel faciem suam ut abiret: & te
nuit saul pͥnnulam diploidis eius. & disrupto
eĩs  et dixit ad eum samuel disrupit dñs reg
tuo bono suꝑte: & diuidetur isrł in duo: & non
auercetur neq penitebit eum: qm̃ ñ est sicut ho¬
mo ut peniteat eum ipse minat᷑ & non ꝑmanet :¬
Iste cui dicitur sꝑnit te dñs ne sis rex suꝑ isrł.
& disrupit dñs regnum ab isrł demanu tua ho¬
die: qͣdraginta reg̾nauit annis suꝑ isrł: canto sci¬
licet temporis spatio quanto & ipse dauid & audi¬
uit hoc primo tempore. regni sui In cellegamꝰ ideo
dictum quia nullus de eius stirpe. fuerat regna¬

Expanded text:
ine non flectetur. Neque enim homo est ut agat poenitentiam, etc. » Triumphator in Israel Dominus est, cui omnis victoria recte ascribitur, quia mutabilis non est, sed secundum justitiam et veritatem universa dijudicat. Notandum autem quod alia editio habet: « Non revertar, inquit Samuel, tecum, quia sprevisti verbum Domini, et spernit te Dominus, ne sis rex super Israel. Et convertit Samuel faciem suam ut abirnuit Saul pinnulam vestimenti ejus, et disrupit eam. 8. Et dixit ad eum tuo bono super te, et dividetur Israel in duo: et non convertetur, neque poenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut poeniteat eum . Ecce qui noIste cui dicitur: « Spernit te Dominus, ne sis rex super Israel, et disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie, » quadraginta regnavit annis super Israel, tanto scilicet temporis spatio, quanto et ipse David, et audivit hoc primo tempore regni sui; intelligamus ideo dictum quia nullus de ejus stirpe fuerat regna
Abbreviated transcription (Latin):
Noca misterium. qdđ sic̃ impassione dñi pontifex
uestimentum suum scidit: lta & rex saul uestem
ꝓphethȩ nuno scindere describitur ꝑ utramq
enim potestatẽ & regalẽ uidelicet ac sacerdotalem:
scissio uestimentoꝵ facta ẽ: ut demontret᷑ stabili¬
catẽ regni seu sacerdotis impopło uideoꝵ fieri
non posse: qui uerum regem & sacerdotẽ.

Expanded text:
» Nota mysterium, quod sicut in passione Domini, pontifex » Nota mysterium, quod sicut in passione Domini, pontifex vestimentum suum scidit , ita rex Saul vestem prophetae nunc scindere describitur. Per utramque enim potestatem, et regalem videlicet et sacerdotalem, scissio vestimentorum facta est, ut demonstretur stabilitatem regni et sacerdotii in populo Judaeorum fieri non p
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dñi & uerba tua: timens popłm & obediens
uoci eoꝵ seo nunc porta queso peccatum meci
& reu̾tere mec̃ ut adorem dñm & att samuel
ad saul: ñ reuertar tec̃ quia ꝓiecisti sermonẽ dñi:
M & ꝓiecit cȩ dñs nesis rex suꝑ isrł: corripit ꝓpha
regem pin obedientia: qua dm̃ mandatum explerȩ
ñ curauit p̃dicit. q eum regnum dimissurum : qr
recaitudinẽ mandatoꝵ dei sequi noluit & meri¬
co ille de potestatis culmine abict᷑. qui rite regi¬
men tenere nescit: Ip̃se erum regimen ritt̃ teneo:
qui se suꝑiori ꝑhumilitatẽ ad obediendum subicit:
& in feriori ꝑactoritatẽ ad docendum ante ponit:
si eñi saul dei mandatis obediret: rite populo p̾esseo:
Et conuersus estsamuel: ut abiret: ille autẽ ad p̃¬
hendit sũmitatẽ pallii eus: quȩ & scissa est : &
ait ad eum samuel Scidit dñs regnum isrł ate
hodie: & tradidit illuo ꝑximo tuo meliori te

Expanded text:
nem Domini, et verba tua, timens populum, et obediens nem Domini, et verba tua, timens populum, et obediens voci eorum. Sed nunc porta, quaeso, peccatum meum, et revertere mecum, ut adorem Dominum. Et ait Samuel ad Saul: Non revertar tecum, quia projecisti sermone projecit te Dominus ne sis rex super Israel. » Corripit propheta regem pro inobedientia, quia mandatum explere non curavit, praedixitque ei regnum dimissurum, quia rectitudinem mandatorum Dei sequi noluit. Et merito ille de potestatis culmine abjicitur, qui rite regimen tenere nescit. Ipse enim regimen rite tenet, qui se superiori per humilitatem ad obediendum subjicit, et inferiori per auctoritatem ad docendum anteponit. Si enim Saul Dei mandatis obediret, rite populo praeesset. « Et conversus est Samuel ut abiret; ille autem apprehendit summitatem pallii ejus, quae et scissa est, et ait ad eum Samuel: Scidit Dominus regnum Israel a te hodie, et tradidit illud proximo tuo, meliori te.
Abbreviated transcription (Latin):
anhelat: Neq enim se sub obȩdientia dirigit:
qui ad ꝑcipienda huius uitȩ ꝓsꝑa. libidine ꝓpͥȩ
ambitionis seruit : rursum c̃mundi despectus
p̃cipitur. cum ꝓbra ad ipisci & contumeliȩ ui¬
bentur: nisi ħȩc & ex semes ipso animus appe¬
tat ÷ obedientiȩ sibi meritũ minuit: qui ad ea quȩ
in hac uita despecta sunt in uitus nolensq des¬
cendit : ad detrimentũ quippe obedientia ducit᷑:.
Cum mentȩ ad suscipienda ꝓbra huius scłi: neqͣ¬
quam ex parte aliqua. & iam sua uota comitant᷑.
debet gͦ obȩdientia & in aduersis ex suo aliquid̃
habere: & rursum in ꝓsperis ex suo aliqͥd omni¬
modo ñ hab̾e : quatenus & in aduersis canto sit
gloriosior quanto diuino ordine & iam exdesi¬
derio iungitur. & inpsꝑis tanto sit uerior: quan¬
to ap̃senti ipsã quam diuinitus ꝑcipto gloriã
funditus ex mente separatur: Dixitq saulad
samuel : peccaui quia preuaricatus sum sermo¬

Expanded text:
anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Rursum cum mundi despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea quae in hac vita despecta sunt invitus nolensque descendit. Ad detrimentum quippe obedientia ducitur, cum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi nequaquam ex parte aliqua etiam sua vota comitantur. Debet ergo obedientia et in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omnimodo non habere: quatenus et in adversis tanto sit gloriosior, quanto divino ordine etiam ex desiderio jungitur; et in prosperis tanto sit verior, quanto a praesenti ipsa, quam divinitus percipit, gloria funditus interea separatur. « Dixitque Saul ad Samuel: Peccavi, quia praevaricatus sum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
sub ditum humuilius exiberet: sed notandum qđ illic
dicit᷑ : ex omni ligno paradisi editȩ: de ligno aũt
scientiȩ boni & mali. netetigeritis qui eñi ab uno
quo libere sub iectos uetat: necesse ẽ ut multa
concedat: ne obȩdientis mens funditus in cereat:
si abonis om̃ib penitus repulsa ieuinat: omnes
aũt paradisi arbores ad esum dñs concessio cum
abuna ꝓhibuit: ut creaturã suam quã nolebat
excingui sed ꝓuehi. tanto facilius abuna restrin¬
geret: quanto ad cunctas latius relaxaret : seo qi
non nonquã nobis huiꝰ mundi ꝓsꝑa. ñ nunꝗͣ
uero iubentur ad uersa : sciendum sũmoꝑe est.
quod obȩdientia aliquando side suo aliqͥd habe¬
at nulla ẽ: aliquando aũt sidesuo aliquidñ
habeat : minima: Nam cum huius mundi suc¬
cessus p̃cipitur: cum locus suꝑior imꝑat᷑: is qͥ
ad ꝑcipienda hȩc obedit : obȩdientiȩ sibi iurtu¬
tem euacuat: si ad hȩc & iam ex ꝓpͥo desiderio

Expanded text:
subditum humilitas exhiberet. Sed notandum quod illic subditum humilitas exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: « Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . » Qui enim a bono quolibet subjectos vetat, necesse est ut multa concedat ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam nobis hujus mundi prospera, nonnunquam vero jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat si ad haec etiam ex proprio desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia. usq ad mortẽ seruanda p̃cipitur ⁊
Ipse autẽ si sic̃ audit uidicat. tunc quoq obe¬
diet c̃ iudex uenerto : Ne gͥ nobis usq ad p̃sentis
uitȩ terminũ obȩdientia laboriosa appareat :
redemptor nr̃ indicat. qui hanc etiam ẽ iudex¬
uenerit seruat: Quid gͦ mirum si peccator ho¬
mo obedientiȩ in p̃sentis uitȩ breuitate se subi¬
cit: quando hanc mediator dei & hominum. &¬
cum obedientes remunerat ñ relinqͥt ẽ sciendũ
uero ẽ: Nunquã ꝑ obedientiam malum ficri
aliquando aũt debet ꝑ obedientiã: bonum. qđ agi¬
tur in termita: Neq enim mala in paradiso arbor
extitit : quã deus homini ne contingerst interdix̃
Sed ut ꝑ melius obedientiȩ meritum homo benȩ
conditus crescerit: dignũ fuerat ut hunc & iam
abono ꝓhiberet: Iuatenꝰ canto uerius hoc qđ agerae
iuitus esset : quanto & abono cessans auctori suo se¬

Expanded text:
obedientia usque ad mortem servanda praecipitur. obedientia usque ad mortem servanda praecipitur. Ipse autem si sicut audit, judicat, tunc quoque obedit cum judex venit. Ne igitur nobis usque ad praesentis vitae terminum obedientia laboriosa appareat, Redemptor nvenerit, servat. Quid ergo mirum, si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc mediator Dei et hominum etiam cum obedientes remunerat, non relinquit? Sciendum est, nunquam per obedientiam malum fieri, aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini ne contingeret interdixit . Sed ut melius per obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset
Abbreviated transcription (Latin):
uictorias : uir quippȩ obȩdiens loquit᷑ uictori¬
as: quia dum alienę uoci humilit̾ sub dim̃:
Nos met ipsos in corde suꝑamꝰ hinc in euan¬
gelio ueritas dicit: Cum qui uenit ad me non
eiciam foras : quia de cęlo descendi: ñ ut fa¬
ciam uoluntatẽ meã: sed uoluntatẽ eius qui
misit me: quid enim: sisuam faceret : eos qͥ
ad se ueniunt respulisset : Quis aũt nesciat
qđ uoluntas filis apatris uoluntate ñ discrepae
sed qm̃ pͥmus homo qui suam uoluntatẽ fa¬
cere uoluit agaudio paradisi exiuit: secundꝰ
ad redemptionem hominum ueniens. dum
uoluntatẽ se patris & ñ suã fac̾e ostendit : ꝑma¬
nerȩ nos in tus docuit. Cum igitur non suãm
sed patris uoluntatẽ facit: eos qui ad se uenuus
foras ñ eicit: quia dum exemplo suo nos obedi¬
entię subicit ÷ uiam nobis egressionis claudit:
hinc rursum ate: Non possum ego ame ipso
facere quicquã: seo sic̃ audio iudico nobis qͥppe

Expanded text:
victorias . » Vir quippe obediens loquitur victorivictorias . » Vir quippe obediens loquitur victorias, quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde superamus; hinc in Evangelio Veritas dicit: « Eum qui venit ad me non ejiciam foras, quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . » Quid enim, si suam faceret, eos qui ad se veniunt repulisset? Quis autem nesciat quod voluntas Filii a Patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, qui suam voluntatem facere voluit, a gaudio paradisi exivit; secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se Patris, et non suam facere ostendit, permanere nos intus docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: « Non possum ego a me facere quidquam, sed sicut audio, judico . Nobis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
samuel: Nunqͥd uult dñs holocausta aut ucti¬
mas. & non potius ut obediatur uoci dm̃i : melior
est enim obȩdientia quam uictimȩ: & aucultare
magis quam offerre ad ipem arietum: qm̃ qua¬
si peccatum a riolandi est repugnarȩ : & quasi
scelus idolatͥe nolle ad quiescere:
Obȩdientia uictimis uire p̃ponit̾: quia ꝑ uictimas
aliena caro : ꝑ obedientiam uero. uoluntas ꝓpͥa
mactatur Tanto gͥ quisq am̃ cicius plagat: qua¬
to ante eius oculos rep̃ssa arbitrii sui suꝑbia
gladio p̃cepti se in molat : quo contra ariolan¬
di peccatum in obȩdientia dicitur: ut quanta
sit uirtus obȩdientiȩ de monstretur Ex ad uer¬
so gͦ melius ostenditur : quio de eius laude sen¬
tiatur: si eñi quasi peccatum ariolandi est re¬
pugnare. & quasi scelus idolatris nolle ad qͥ¬
escere : sola ẽ quȩ fidei meritum possidet:
fidelis ẽẽ iudeatur Hinc ꝑ salomonẽ in osten
sione obędientiȩ dicituꝵ iur obȩdiens loquit᷑

Expanded text:
Samuel: Nunquid vult Dominus holocausta et victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Melior est enim obedientia quam victimae; et auscultare magis, quam offerre adipem arietum. Quoniam quasi peccatum ariolascelus ydolatrie nolle acquiescere." Obedientia quippe uictimis iure preponitur, quia per uictimas aliena caro, per obedientiam uero uoluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat quanto ante eius oculos, repressa arbitrii sua superbia, gladio precepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur ut quanta sit uirtus obedientie demonstretur. Ex aduerso igitur melius ostenditur quid de eius laude sentiatur. Si enim "quasi ariolandi peccatum est repugnare et quasi scelus ydolatrie nolle acquiescere," sola est que fidei meritum possidet, fidelis esse usione obedientiae dicitur: « Vir obediens loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
uod dauid nuntiũ scełis. ama lachites
N Deluctu d̃ quo plangebat in terfectos saul
& ionathan & qđ p̃cepit filios uida docere¬
III q d̾dd in regem unctus suꝑ domũ uida iuris
labes galaad ꝑnuntios gr̃as referebat ꝓsepul¬
cura saul & filioꝵ eius.
IIII Deeo qđ abner filius ner isbosed filium saul
regẽ constituit suꝑ isrł dđ regnante in hebros

Expanded text:
uod David nuntium sceleris Amalecitem u David quo plangebat interfectos Saul et Jonathan, et quod praecepit filiios Juda doceravid in regem unctus super domum Juda, viris Jabes Galaad per nuntios gratias referebat, pro sepultura Saul et filiorum ejus. De eo quod Abner, filius Ner, Isboseth, filium Saul, regem constituit super Israel, David regnante in Hebron
Abbreviated transcription (Latin):
tu conuigali. Iuod uero ait. porro uia hȩc pol¬
luta ẽ & in ebreo legit᷑ porro uia laica ẽ. Sic ẽ
in telligendũ: ua hȩc laica est: ac sidiceret: in¬
lege p̃ceptũ ẽ. ut extͣneus ñ comedat ex eis: &
tu in cerrogas utrum mundi sint pueri : qͥ etiam¬
si mundi essent. Neq̃ quã eis uesci deb̾ent: Io circo
ua laica ẽ quia cu laicaliter in t̾rogas: Qđ uero se¬
quid᷑ sed & ipsa hodiȩ scificabit̾ in uasis: ipsa utii
inuasis id ẽ mentȩ sua scĩficari dic̃: quia nisi neces¬
sicate corporis & ꝑicło uitȩ urgente neqͣquam ues¬
qͣͣ ceretur eis: Q hȩc itaq gestoꝵ fides ẽ: Seo quantum
tum ẽ: Qui positus in carnȩ dum in sectationem
de clinaret iudaicam ad apłos transiut: cũ qͥbus
& desidatum sibi cibũ sumpsit: Desiderio eñi de¬
sicłauit manducare pascha: Ex quibus goliȩ idẽ
ariya diaboli sustulit: fortis eñi spolia ip̃se deͥri¬

Expanded text:
tu conjugali. Quod vero ait, porro via haec poltu conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via hlege praeceptum est ut extraneus non comedat ex eis; et tu interrogas, utrum mundi sint pueri, qui etiamsi mundi essent, nequaquam eis vesci deberent? Idcirco via laica est, quia tu laicaliter interrogas. Quod vero sequitur: « Sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis, » ipsa utique in vasis, id est, mente sanctificari dicit; quia nisi necessitate corporis, et periculo vitae urgente, nequaquam vesceretur eis. Et haec itaque gestorum fides est. Sed quantum tum est. Qui positus in carne, dum insectationem declinaret judaicam, ad apostolos transivit, cum quibus et desideratum sibi cibum sumpsit: « Desiderio enim desideravit manducare pascha . » Ex quibus Goliae, id est, arma diaboli, sustulit: fortis enim spolia ipse diri
Abbreviated transcription (Latin):
goris armoꝵ tuoꝵ :Colligit aũt puer ionathȩ
sagitas & at tulit ad dñm suũ: & qͥd ageretur pȩ¬
nitus ignorabat: Sic & uidaicus popłs libros legis
& ꝓpħaꝵ portans quasi diuinitus conscriptos ho¬
norabat: sed eũ quẽ moyses & ꝓpłȩ signau̾ant
p̃sentialit̃ in cersȩ manentẽ ñ cognou̾at xxi¬
uunexit itaq dauid iterũ fugit in die illa
a facie saul: uenitq ad sacerdotẽ abimelech
a quo & gladiũ golie sustulit & panes ꝓpositionis
accepit Que res & sacerdoti mortẽ adtulit: & añi¬
aduersionẽ religiosȩ in culie ciutati: Primo uiden¬
doti & dixit: & qͥdẽ si demulierib agaꝰ: continui¬
mus nos ab heri & nudius tercuus quando egredis¬
accipi potest: Abimelech in terrogat: utrũ da¬
uid & pueri sui quibus in illum & in illũ locũ
condixisse se dixerat mundi essent : dauid ue¬
ro enigniatice pluralit̃ de se ipso respondit di¬
cens: & fuer uasa pueroꝵ sc̃a scilicet a concubi¬

Expanded text:
m . » Collegit autem puer Jonathae sagittas, et attulit ad Dominum suum, et quid ageretur penitus ignorabat. Sic et Judaicus populus, libros legis et prophetarum portans, quasi divinitus conscriptos honorabat, sed eum, et quem Moyses et prophetae signaverant, praesentialiter inter se manentem non cognoverat. CAPurrexit itaque David iterum, et fugit in die illa a facie Saul, venitque ad sacerdotem Abimelech, a quo et gladium Goliae substulit, et panes propositionis accepit. Quae res et sacerdoti mortem intulit, et animadversionem religiosae intulit civitati. Haec itadoti, et dixit. « Et quidem si de mulieribus agitur, continuimus nos ab heri et nudiustertius, quando egredieancta. Ahimelech interrogat utrum David et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice pluraliter de seipso respondit, dicens: Et fuerunt vasa puerorum sancta, a concubi
Abbreviated transcription (Latin):
conubio suo spondet: nisi ante gloriosus in gen¬
pollutionẽ: & postea copulatus ẽ sinagoge S cͥp¬
tum ẽ eñi : Post quam in trauerit plenitudo genti¬
ad qͥsitis: siuie quia maior est num̃us ad quisicio¬
nis popłi gentium : quam credentium uideoꝵ
Auxit deinde odiũ saul ad uersus dauid: in
tantum ut rex obmedelam sui sp̃s dauid de
more psallentem: iaculo conaretur configere
Seo quio est. qd̾ dum saulem firitus ad uersus
in uaderet : ad prehensa dauid cithara eius uesa¬
niam mitigabat : ꝑsaulẽ enim uideoꝵ elatio: ꝑ

Expanded text:
ynagogam connubio suo sponderet, nisi ante gloriosus in genynagogam connubio suo sponderet, nisi ante gloriosus in genpollutionem, et postea copulatus est Synagogae. Scriptum est enim: « Postquam intraverit plenitudo gentiacquisitis, sive quia major est numerus acquisitionis populi gentium, quam credentium Judaeorum. Auxit deinde odium Saul adversus David in tantum, ut rex ob medelam sui spiritumore psallentem jaculo conaretur configere. Sed quid est, quod dum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithara, ejus vesaniam mitigabat? per Saulem enim Judaeorum elatio, per
Abbreviated transcription (Latin):
in cympanis leticis & in sistris: & p̾cinebant mu¬
lieres ludentes atq dicontes. ꝑ cussit saul mil¬
le & dauid dec̃s milia: qđ regis animus: in dig̃¬
ne cidit: Hinc inuidia saulis & sem̃ odioꝵ:
ad uersũ dauid orta st̃ : Ita & uidei audientes
xp̃m p̃dicari in eccłiis quẽ ipsi neci tradidexrut᷑:
& de iuctoria eius qua hostẽ antiquum triun¬
phauit credentes in laudib ipsius congͣtulari: audi¬
gͣuiter in dȩ offensi sunt: Nam saul callidus si¬
mulator ut sinȩ in sidiis suis possit dauid offer¬
re: discͥmini: studuit eum michol filię suȩ nup¬
ciis alligari: si centum sibi allopͥyloꝵ p̾putia uic¬
tor offerres: Pro quib centũ: ducenta dedit ille¬
Qunde creditus est. regio ꝑ ire uoto: in de aue¬
tus est gloriosiori tropħeo: Ita & uidei dũ con¬
salutẽ gentium egerunt ꝑ quod crediderunõ ex¬
tinguere Qđ uero dauid prius alenigenarum

Expanded text:
tris, et praecinebant mutris, et praecinebant mulieres ludentes atque dicentes: Percussit Saul mille, et David decem millia. » Quod regis animus indigne tulit. Hinc invidia Saulis, et semina odiorum adversum David orta sunt. Ita et Judaei audientes Christum praedicari in Ecclesiis, quem ipsi neci tradiderunt, et de victoria ejus, quo hostem antiquum triumphavit, credentes in laudibus ipsius congratulari, aviter inde offensi sunt. Nam Saul, callidus simulator, ut sine suis insidiis possit David offerre discrimini, studuit eum Michol filiae suae nuptiis alligare, si centum sibi Allophylorum praeputia victor offerret. pro quibus centum ducenta dedit illeunde creditus est regio perire voto, inde auctus est gloriosiori tropaeo. Ita et Judaei dum consalutem gentium egerunt, per quod crediderunt exstinguere. Quod vero David prius alienigenarum
Abbreviated transcription (Latin):
& in genesi: loseph patͥarcha contra fr̃s suos
usus est : quando dixit . ꝑ salutẽ pharaonis non
egredimini hinc ÷ donec ueniat frat̃ ũr minimꝰꝰ
gigantem interfec̃: dic̃ seͥptura: quod ani¬
ma ionathe conligata ẽ animę daiud & ita
A dilexisset eum ionathan quasi animam suam Io¬
more relictis om̃ibus quę in mundo habere pot̃¬
ant ipsum redemptorẽ secuti sunt Unde & petrus
apłs de se & sotiis suis dixit ad iħm : Dñe ecce
erant: ueniebant & uendebant & ad ferebant pre¬
cia eoꝵ ante pedes apostoloꝵ: diuidebat᷑ aũt sin
gulis: ꝓ ut cuiq opus. : Sic enim ionathas dedit
dauid uestimenta sua atd̾nica usq ad balteum :
cum credentes quiquȩ quic qͥd hab̾e pot̾ant in hoc
mundo om̃ia in luerũ xp̃i conferre satagebant:
Porro cum reuerteret᷑ dauid ꝑcusso phylisteo :
egressȩ st̃ mulieres de uniu̾sis urbib isrł: can¬
tantes corosq ducentes in occursum saul regis:¬

Expanded text:
et in Genesi Joseph patriarcha contra fratres suos et in Genesi Joseph patriarcha contra fratres suos usus est, quando dixit: « Per salutem Pharaonis non egredimini hinc, donec veniat frater vester minimus gigantem interfecit, dicit Scriptura quod « anima Jonathae conglutinata est animae David, » et ita dilexisset eum Jonathan « quasi animam suam, » etc. Jomore relictis omnibus quae in mundo habere poterant, ipsum Redemptorem secuti sunt. Unde et Petrus apostolus de se et sociis suis dixit ad Jesum: « Domine, ecce erant, veniebant et vendebant et afferebant pretia eorum ante pedes apostolorum. Dividebatur auti sumus te . Sic enim Jonathas dedit David vestimenta sua a tunica usque ad balteum, cum credenmundo, omnia in lucrum Christi conferre satagebant. « Porro cum reverteretur David, percusso Philisthaeo, egressae sunt mulieres de universis urbibus Israel, cantantes c
Abbreviated transcription (Latin):
listei in ierłm: anticipatio ẽ. qđ postea fecro.
Arma uero eius io ẽ phylistei: non est in cellȩͥ¬
gendum qđ in suo posuerit tab̾nacło: seo in tab̾¬
naculo dñi: de quo tab̾naculo: postea hȩc ab
ahymelech sacerdotȩ accepit. Co aut̃ tempore
quo uiderat saul dauid egredientẽ contra phy¬
listeum: ait ad abner pͥncipem miliciȩ  de qua
strrpe descendit hic ad olescens ab ner: dixq
abner: Uiuat anima cua rex: si noui: Scdm
illuo locutionis genus hoc dic̾tum est: qͦ dic¬
cum ẽ illud: benedixit naboth dõ & regi Ac
sidicer&e non uiuat anima tua rex: si noui
MAut uidem mortẽ tuã: si noui : Alit̾: Quia si
conaunctio: aliquando ponit᷑ ꝓ non ad uerbio:
Ut est illuo psalmiste: Suntroibunt in requiẽ
meam ÷ id ẽ ñ in groibunt in reqͥem meam si
noui: potest ꝓnon noui dictũ accipo utitur
eñi modo uirandi ꝑ uitam regis : & ad firmat
se non nossȩ unde dauid sit: hoc enĩ modo

Expanded text:
em, anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est, Philisthaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo tabernaculo postea haec ab Abimelech sacerdote accepit. Eo autem tempore quo viderat Saul David egredientem contra Philisthaeum, ait ad Abner principem militiae: « De qua stirpe descendit hic adolescens, Abner? Dixitque Abner: Vivat anima tua, rex, si novi. » Secundum illud locutionis genus hoc dictum est quo dictum est illud: « Benedixit Naboth Deo et regi . » Ac si diceret: Non vivat anima tua, rex, si novi; aut: Videam mortem tuam, si novi. Aliter: quia si conjunctio aliquando ponitur pro non adverbio, ut est illud Psalmistae: « Si introibunt in requiem meam » , id est, « non introibunt in requiem meam, » Si novi potest pro non novi dictum accipi. Utitur enim modo jurandi per vitam regis, et affirmat se non nosse unde David sit. Hoc enim modo
Abbreviated transcription (Latin):
& dei sapientiã: Iuia qđ stultũ ẽ dĩ: sapientiꝰ ẽ ho¬
minib: Saluiȩ eñi significant infirmitatẽ: Sed
quia stultũ di fortiꝰ ẽ hominib: Nota quia salius
offendant: seo ad tende quia suꝑ barbam decur¬
runt : Quomͦ eñi in saliuis in firmitas: sic in bar¬
ba uirtus ostendit᷑ Texit gͦ uirtutẽ suã corpore in¬
firmitatis suȩ: & quia forinsecus in firmabat᷑ tam¬
quã in saliua apparebat: in tus autẽ diuina uirtus
tamꝗͣ barba cegebatur: xxiii.¬

Expanded text:
sapientiam; quia quod stultum est Dei, sapientia est hominibus . » Salivae enim significant infirmitatem. Sed quia stultum Dei fortius est hominibus: nota quia salivae ostendant, sed attende, quia super barbam decurrunt. Quomodo enim in salivis infirmitas, sic in barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam corpore infirmitatis suae: et quia forinsecus infirmabatur, tanquam in saliva apparebat; intus autem divina virtus, tanquam barba, tegebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt lmmici daiud de terra : ñ ipso da se de ad¬
u̾sariis ulciscente : sed iudicante dño ꝓ illo. bene
aut̃ sub iungit᷑ & addidit ionathan de gerare
dauid: eoqd̃ diligeret illum: Sic̃ animã eñi suã
ita diligebat eũ: ut illȩ nimirũ qͥcam ꝑfecto
iusta legẽ dĩ amorȩ c̃ plectebat᷑ dauid: aꝑditio¬
ne inimicoꝵ eiꝰ ostendet: in munis : Qui & sici¬
to morte p̃reptiis regnũ cũ eo ut sperabat terre¬
nũ habere nequiuit c̃mune : absq ulla tam̃
cont̾litiorae : regni celestis consortiũ c̃ eo quẽ ꝑgła¬

Expanded text:
sunt inimici David de terra, non ipso David se de adsunt inimici David de terra, non ipso David se de adversariis ulciscente, sed judicante Domino pro illo. Bene autem subjungit: « Et addidit Jonathan dejerare David, eo quod diligeret illum. Sicut enim animam suam, ita diligebat eum » : ut ille nimirum qui tam perfecto juxta legem Dei amore complectebatur David, a perditione inimicorum ejus ostenderetur immunis. Qui etsi cito morte praereptus, regnum cum eo, ut sperabat, terrenum habere nequivit commune, absque ulla tamen contradictione regni coelestis consortium cum eo quem
Abbreviated transcription (Latin):
ro non auferes miscdiã tuã adomo mea usq in
sempit̃nũ : quando eradicauerit dñs inimicos
dđ unũ quẽq dȩ terra : Cũ ad uingeres scͥptura
pepigit gͦ fedis ionathan cum domo đđ continuo
in terserendo qđ multo post tẽpors factũ sͦ: cuor
in terfecto saule regnum ad domũ dd crans la¬
cum ẽ: & qͥ i nocentẽ eum in iustę ꝑ sequbant᷑.:
requisiuit dñs de manu inimicoꝵ dd̾. qͣre uirũ
hostib dauid aeq potest intellegi Aliter: Si sci¬
rȩius quid de manu inimicoꝵ daiud reqͥsierit dñs:
potest nisi fallor a suꝑiore sententia qua dictũ ẽ
rit: id est quare ñ &e ipsi fedus c̃ eo pacis in ire uo¬
luerint cum quo ẽẽ dñm uider̃ Iocirco aut̃ scͥp¬
cura hic sententiam hanc p̃ocupando in c̃ponete
uidet᷑: ut testimoniũ ionathȩ quo dixerat quan¬
do eradicauerit dñs inimicos dđ unũ quẽq de
t̃ra: uerũ eẽ conꝓbare. quia uidelic& eradicati

Expanded text:
ro, non auferes misericordiam tuam e domo mea usque in ro, non auferes misericordiam tuam e domo mea usque in sempiternum, quando eradicaverit Dominus inimicos David, unumquemque de terrpepigit ergo foedus Jonathas cum domo David: continuo historiae interserendo, quod multo post tempore factum est, cum interfecto Saule, regnum ad Dominum David translatum est, et qui innocentem eum injuste persequebantur, requisivit Dominus de manu inimicorum David quare virum nostibus David aeque potest intelligi. Aliter: Si scire vis quid de manu inimicorum David requisierit Dominus, potest nisi fallor in superiore sententia, qua dictum est rit, id est, quare non et ipsi foedus cum eo pacis inire voluerint, cum quo esse Dominum viderunt. Idcirco autem Scriptura hic sententiam hanc praeoccupando interponere videtur, ut testimonium Jonathae, quo dixerat: « Quando eradicaverit Dominus inimicos David, unumquemque de terra, » verum esse comprobaret quia videlicet eradicati
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad eccłiam catholicã ueniunt : ñ est in eis ul
lomͦ uiolandũ : aut quasi ñ habeant tͣlendum
Sed tam̃ eos ñ ideo deb̾e salutẽ confide: quia ñ
inaꝓbamꝰ qđ ꝑ illos accepisse concedimꝰ: sed opor¬
cet eos cognosc̾e unitatẽ & societatẽ in iundõ¬
pacis: sinẽ qua om̃ino qͥcqͥd hab̾e potuer᷑ ꝙͣ uis
sit scm̃ atq uenerandum: ipsi cam̃ nichilominꝰ
sunt tanto in digniores effecti p̃mio uite et̃nȩ: ꝙͣ.¬
to illis donis ñ benȩ usi sunt que in hac uita quę
transitoria ẽ : acceꝑunt: Item exemplũ atq uma¬
go huuis saul nuntioꝵq eiꝰ in hoc loco uideoꝵ
ñ in c̃grus gestat ꝑ sonã : qͥdum adu̾sari cupi¬
unt xp̃o. habent in ore sacramenta legis & ꝓpħaꝵ
ris disputant: sic̃ illi c̃ ꝓpħis uaticinabant¬
uod dicente ionathan ad dd quẽ in secutioni¬
bus patris sui ñ uistis dolebat fatigari: si ui

Expanded text:
cum ad Ecclesiam catholicam veniunt, non est in eis ullo cum ad Ecclesiam catholicam veniunt, non est in eis ullo modo violandum, aut quasi non habeant, tradendum: sed tamen eos non ideo saluti debere confidere, quia non improbamus, quod illos accepisse concedimus, sed oportere cognoscere unitatis societatem vinpacis, sine qua omnino quidquid habere potuerunt, quamvis sit sanctum atque venerandum, ipsi tamen nihilominus sunt tanto indigniores effecti praemio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt, quae in hac vita, quae transitoria est, acceperunt. Item exemplum atque imago hujus Saul nuntiorumque ejus in hoc loco, Judaeorum non incongrue gestat personam, qui dum adversari cupiunt Christo, habent in ore sacramenta legis et prophris disputant, sicut illi cum prophetis vaticinabantuod dicente Jonathan ad David, quem insecutionibus patris sui non justis dolebat fatigari; « Si vix
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ & illi nuntii qͥ nussi essent ad tenendũ hominẽ :¬
& ad necem ducendum: talis sp̃s participes effici me¬
ruerint: & saul ipse qͥ miserat. ueniens. & ipse san¬
giunẽ in nocentẽ querens effunde: accipe meruit
non ẽ mirum hominẽ repbũ ad momentũ transito¬
legimt᷑ habuisse: sic̃ & balaam ille repb quẽ ñta¬
cet̾ scͥptura uiditio diuino eẽ damnãtũ: sed cam̃ ꝑ¬
pheciã habebat: Nec illa uerba parũ testantarꝰ
huc sententiȩ: que in euangelio scͥpta funt multos
dicturos in illa die. Nñe dñe in nomine tuo mas¬
ducauimꝰ & bibunus : & in nomine tuo uututes
multas fecimus: Siuib cam̃ dicturus ẽ ñ noui
uos unꝙͣ : discedite ane qͥ oꝑamini iniqtatem:
Mistice aũt exemplũ huiꝰ saul nuntioꝵq eius
in hac sententia figurat ñ nullos hereticos : qui
aliqͥd boni de munerib scĩ sp̃s habent: sic̃ testa¬

Expanded text:
modo et illi nuntii qui missi essent ad tenendum hominem emodo et illi nuntii qui missi essent ad tenendum hominem et ad necem ducendum, talis spiritus participes effici meruerint? Et Saul ipse, qui miserat, veniens, et ipse sanguinem innocentem quaerens effundere, accipere meruit  ad momentum transitolegantur habuisse: sicut Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judicio divino esse damnatum, sed tamen prophetiam habebat. Nec illa verba parum attestantur huic sententiae, quae in Evangelio scripta sunt, multos dicturos in illa die: Domine, Domine, in nomine tuo manducavimus, et bibimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus. Quibus dicturus est: Non novi vosMystice autem exemplum hujus Saul nuntiorumque ejus in hac sententia figurat nonnullos haereticos, qui aliquid boni de muneribus sancti Spiritus habent, sicut testa
Abbreviated transcription (Latin):
& samuel stantem suꝑ eos: factus ẽ etiã sp̃s dñi suꝑ¬
manus ictum deuictans eiusq ꝑsecutiones declinans :
fugit uienitq ad samuelẽ: &misit saul nuntios:
qui ad p̃henderent dauid qđ cum uidissent samuel
Missisq aliis hoc c̃tigit: & c̃ciis nichillominꝰ Postea
hic orit᷑: c̃ in p̾cedentib leguat᷑ & ñ uidit samuel
saulẽ usq in diẽ mortis suę quomͦ hic ꝓpħasse
coram samuelȩ dicat᷑: quã questionẽ ebrei his duo¬
bus modis soluunt : aut ñ uidit eum : quia quan¬
do uinctus ẽ saul cuneo ꝓpħarũ abscondit se sa¬
muel Ne iud̾et᷑ ab eo: autꝰ non uidit eũ indutus
habitu regio quo in dutus erat quando dictũ ẽ. nos
uidit eũ usq in diẽ mortis suȩ. sub audit᷑. Indutus
habitu regio: Expoliasse uero se ñ om̃ib uestam̃tis
seo regalib tantũ intellegendũ ẽ: Item querid᷑. quo¬

Expanded text:
t Samuel stantem super eos, factus est etiam spiritut Samuel stantem super eos, factus est etiam spiritumanus ictum devitans, ejusque persecutiones declinans, fugit venitque ad Samuelem, et misit Saul nuntios, qui apprehenderent David. Qui cum vidissent Samuel Missisque aliis hoc contigit, et tertiis nihilominus. Postea hic oritur, cum in praecedentibus legatur: « Et non vidit Samuel Sau lem usque in diem mortis suae, » quomodo hic prophetasse coram Samuele dicatur? Quam quaestionem Hebraei his duobus modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo; aut non vidit eum indutum habitu regio quo indutus erat quando dictum est: « Non vidit eum usque in diem mortis suae; » subauditur, « indutum habitu regio. » Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus intelligendum est. Item quaeritur quo