comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N litteris quas misit dignatio ur̃a lȩ¬
tificastis animam meã: letificet uos
ipse qui in causa ẽ ds. Quis sum ego
aut que domꝰ patͥs mei: ut de morte
uł uita mea maiestaᷤᷤ regia cogitaret:
Et nunc qͥa tanti habitus sum. ut de
meo eẽ scurr curetis: sciatis me aliquan¬
tulum conualuisse. &e ut me sentio mor¬
tis interim ereptũ ꝑiclo. debile tam̃
e debilem ualde. De cęt̾o scire uos
dignant̾ nos &e deuote satiᷤ uisitasse in in¬
firmitate nr̃a. S &e sic locutũ in auri¬
b nris: ut gaudiũ nob̃ &e spem de se
meliorem reliquerit. Diligite eũ. qa
si dictis facta compenset. cõplacebit
uob̾ in illo: & si dignũ iudicatis sciat
uob̾ place̾. qͦd nr̃o &e bonoꝵ ꝯsiliis de ce¬
t̾o se acqͥeturũ ꝓmisit. Sigilłũ ñ erat
ad manũ. s qͥ legit agnoscat stiłu. qͥa¬
¶ ipse dictaui:¬

Expanded text:
n litteris, quas misit Dignatio vestra, laetificastis animam meam: laetificet vos ipse, qui in causa est, Deus. Quis sum ego, aut quae domus patris mei, ut de morte, vel vita mea Majestas regia cogitet? Et nunc quia tanti habitus sum, ut de meo esse scire curetis, sciatis me aliquantulum convaluisse, et, ut me sentio mortis interim ereptum periculo, flebilem tamen, et debilem valde. De caetero scire vos dignanter nos et devote satis visitasse in infirmitate nostra, sed et sic locutum in auribus nostris, ut gaudium nobis et spem de se meliorem reliquerit. Diligite eum; quia si dictis facta compenset, complacebit vobis in illo: et, si dignum judicatis, sciat vobis placere quod nostro et bonorum consiliis de caetero se acquieturum promisit. Sigillum non erat ad manum: sed qui legit, agnoscat stilum, quia ipse dictavi
Abbreviated transcription (Latin):
andiras. cui multum eredimꝰ: & hic ce
in ȩt̾num dõ miserante regnabitis. e¬
grinis egenis. & maxime inclusis curã
impendite: quia talib hostiis ꝓmeret
bona studia plcniꝰ ccrciꝰq nouerimus:¬

Expanded text:
Andreas, cui multum credimus, et hic et in aeternum Deo miserante regnabitis. Peregrinis, egenis, et maxime inclusis curam impendite: quia talibus hostiis promeretur bona studia plenius certiusque noverimus
Abbreviated transcription (Latin):
deo de bono testimonio qͦd ei ꝑhibes.
Magistrum &e fi̾es ur̃os om̃s de tẽplo:
neeñ &e eos de hospitali ꝑ te in dño sa¬
lutamus. Inclusos quoq & scõs om̃s
ad quos oportune loqui pot̾is: ꝑ te in
dño salutantes eoꝵ nos orationib cõ¬
mendamus. Esto ꝓ me ad illos. Girar¬
uotissime salutamus:¬
udiert̃ hoĩes
qͦd locum gr̃e habeam apud
uos: & multi ꝓfecturi iheroso¬
limam. petunt se uĩx excellentiȩ per
me cõmendari. Ex quib ẽ iuuenis
iste consanguineꝰ meus: iuuenis ut
aiunt strennuus in armis: suauis in
morib Et gaudeo qͦd ad tempꝰ elegit
militare do. magis quã scło. Itaq fa¬
cite morẽ ur̃m: & bene sit huie ꝓpt̾ me:
sic̃ cet̾is om̃ib ꝓpinquis meis fuit: qui
ꝑ me uob̾ innotescere potuerunt. De
cet̾o cauete. ne uoluptas carnis & gła
temporał. impediant uob̃ it̾ regni cȩ¬

Expanded text:
deo de bono testimonio quod ei perhibes. deo de bono testimonio quod ei perhibes. Magistrum et fratres vestros omnes de Templo, nec non et eos de Hospitali, per te in Domino salutamus. Inclusos quoque et sanctos omnes, ad quos opportune loqui poteris, per te in Domino salutantes, eorum nos orationibus commendamus. Esto pro me ad eos. Girarvotissime salutamusAudierunt homines d locum gratiae habeam apud vos et multi profecturi Jerosolymam petunt se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste juvenis consanguineus meus, juvenis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huic propter me; sicut caeteris omnibus propinquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cavete ne voluptas carnis et gloria temporalis impediant
Abbreviated transcription (Latin):
Unum ne uidelicet tuo satisfaciam
desidio & meo parit̾: an credã magis
celebri de te opinioni. qua terix ita
ꝑ necessariꝰ p̾dicaris: ut de tua absen¬
tia ñ mediocris illi desolatio immi¬
nere credat᷑. Itaq quod mandare non
audeo: opto tam̃ ut te uideã ante qͣ
moriar. Tu melnis id̃ uideir ce cognos¬
cere potes: si quomͦ sine damno &e sine
scandalo illiꝰ gentis uenire possis. Et¬
si fieri posset. qͦd aduentꝰ tuus om̃ino
ñ eẽt inutilis: forte fauente do ñ dees¬
sent qui te sequerent᷑ reu̾tentem. ad
cum scõ patriairha iacob loquaris. In
baculo meo transiui iordanẽ istũ: et
ecce cum trib turmis regredior. Unĩ
dico. si uenturꝰ es ne tardaueris:. ne
foete uenias & ñ me inuenias. Ego
enĩ delibor: nec puto me longũ face̾
suꝑ tram. Quis mͥ tribuat. tua in uo¬
luntate dñi amabili &e dulci p̾sentia
uł paululũ refrigerars:. pͥusquã abeã:
Reginȩ scripsi sicut uoluisti: & gau¬

Expanded text:
Unum, ne videlicet tuo satisfaciam Unum, ne videlicet tuo satisfaciam desiderio, et meo pariter: an credam magis celebri de te opinioni, qua terrae ita pernecessarius praedicaris, ut de tua absentia non mediocris illi desolatio imminere credatur. Itaque quod mandare non audeo, opto tamen ut te videam antequam moriar. Tu melius id videre et cognoscere potes, si quo modo sine damno, et sine scandalo illius gentis venire possis. Et fieri posset quod adventus tuus omnino non esset inutilis. Forte favente Deo non deessent qui te sequerentur revertentem ad scum sancto patriarcha Jacob loquaris: In baculo meo transivi Jordanem istum, et ecce cum tribus turmis regredior . Unum dico: si venturus es, ne tardaveris, ne forte venias, et non me invenias. Ego enim jam delibor, nec puto me longum facere super terram. Quis mihi tribuat tua, in voluntate Domini, amabili et dulci praesentia vel paululum refrigerari, priusquam abeam? Reginae scripsi, sicut voluisti, et gau
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sumꝰ: ieb inutilib atq manib
insudantes: Quȩ autẽ abundantia
homini de uniu̾so labore. quo laborat
ipse sub solc: Ergo ascendamꝰ suꝑ so¬
lem. & conu̾satio nr̃a in cęlis sit: iam m̃te
p̾cedentes. quo sumꝰ &e corpore sequut᷑i.
Ibi mi andira ibi fructus laboris tui: ibi
retributio tua. Sub sole militas: s se¬
denti suꝑ solem. Hic militantes: inde
donatiua expectemus. Merces miliciȩ
nĩx̃ ñ de tra ñ de deorsum ẽ: ꝓcul & ab
ultimis finib p̾cium eiꝰ. Sub sole
penuria ẽ: suꝑ solem abundantia ẽ.
Mensuram bonam & confertam ce
coagitatã & suꝑ effluentẽ: dabunt ĩ
sinus nr̃os. Desideras me uidere: & de
meo ut scribis arbitrio desiderii tui
pendet effectus. Nam mandatũ suꝑ
hoc meũ. te indicas expectare. Et quid
dicam tͥ: Et cupio ut uenias: & timeo
ne uenias. Ita int̾ uelle & nolle positꝰ
coartor eduob: & quid eligam ignoro.

Expanded text:
minum sumus, rebus inutilibus atque inanibus minum sumus, rebus inutilibus atque inanibus insudantes? Quae autem abundantia homini de universo labore suo, quo ipse laborat sub sole? Ergo ascendamus super solem, et conversatio nostra in coelis sit, jam mente praecedentes, quo sumus et corpore secuturi. Ibi, mi Andrea, ibi fructus laboris tui; ibi retributio tua. Sub sole militas, sed sedenti super solem. Hic militantes, inde donativa exspectemus. Merces militiae nostrae non de terra, non de deorsum est: procul et ab ultimis finibus pretium ejus. Sub sole penuria est: super solem abundantia est. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinus nostros . 2. Desideras me videre; et de meo, ut scribis, arbitrio desiderii tui pendet effectus. Nam mandatum super hoc meum te indicas exspectare. Et quid dicam tibi? Et cupio ut venias, et timeo ne venias. Ita inter velle et nolle positus, coarctor e duobus; et quid eligam, ignoro.
Abbreviated transcription (Latin):
utere tue quas nouissimȩ tranᷤ¬
misisti: inuenerunt me in lectulo de¬
cumbentẽ. Accepi eas obuiis manib:
libent̾ legi. libent̾ relegi: s libentiꝰ te ui¬
dissem. Legi in illis desid̾ium tuũ ui¬
dendi me: legi &e metũ tuũ ꝑ ꝑicło t̾re.
quã dñs sua p̾sentia honorauit: ꝑicło
ciuitatis quã suo sanguine dedicauit.
ue pͥncipib nr̃is. In t̾ra dñi nichil bo¬
ni fecerunt: in suis ad quas uelociter
redierunt incredibilẽ exercent maliciã:
&e ñ compatiunt᷑ suꝑ contritione io¬
seph. Potentes sunt ut faciant mala.
bonum autẽ facere nequeunt. Confi¬
dimus autẽ quia ñ repellet dñs plebẽ
suam: & hereditatẽ suam ñ derelinquet.
Porro dextera dñi faciet uirtutẽ.: & bra-¬
chium suũ auxiliabitur ei: ut cognos¬
cant om̃s quia bonum ẽ sꝑare in dño.
quã spare in pͥncipib. Bene facis. for¬
micȩ te comparans. Quid enĩ aliud
quã formice quiq t̾rigenȩ & filii ho¬

Expanded text:
terae tuae, quas novissime transmisisti, invenerunt me in lectulo decumbentem. Accepi eas obviis manibus; libenter legi, libenter relegi, sed libentius te vidissem. Legi in illis desiderium tuum videndi me, legi et metum tuum pro periculo terrae, quam Dominus sua praesentia honoravit; periculo civitatis, quam suo sanguine dedicavit. Vae principibus nostris. In terra Domini nihil boni fecerunt: in suis, ad quas velociter redierunt, incredibilem exercent malitiam, et non compatiuntur super contritione Joseph. Potentes sunt ut faciant mala, bonum autem facere nequeunt  al. nesciunt. Confidimus autem quia non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet. Porro dextera Domini faciet virtutem, et brachium suum auxiliabitur ei: ut cognoscant omnes quia bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Bene facis formicae te comparans. Quid enim aliud quam formicae quique terrigenae et filii ho
Abbreviated transcription (Latin):
dam. huic docendam quom regere de¬
beas. Disce tanquã uidua. qͦd sit mitis
& humilis corde: disce tanqͣ regina
qͦd iudicet in iusticia pauꝑes: et
arguat in equitate ꝓ mansuetis t̾re
Ergo cum cogitas dignitatẽ. attende
& uiduitatẽ: quia ut purx apud te
qͦd sentio ꝓferam: ñ potes ẽẽ regina
bona. si bona ñ fueris uidua. Quers
unde bona uidua estimet᷑: Ex his
ꝓfecto: quȩ apłs dicit. Si filios educa¬
uit: si hospicio recepit: si scõꝵ pedes
lauit: si tribulationẽ patientib sub¬
ministrauit: si omne opus bonũ sub-¬
sequuta ẽ. Si ħ facis: beata es & bene tͥ
erit. Benedicat tͥ dñs ex syon. eximia
in dño filia: & omĩ ueneratione di¬
gna. Ammonitio p̾missa ẽ: ꝓsecu¬
tio iam a ur̃a dignatione expectatur.
Occasio data ẽ: excusatio iam ñ ad¬
mittitur: si ñ renouata a ur̃a parte
familiaritas. familiarib deinceps a
uob̃ uerb̾ & litteris frequentet᷑. Inci¬

Expanded text:
dam, huic docendam, quomodo regere dedam, huic docendam, quomodo regere debeas. Disce tanquam vidua, quod sit mitis et humilis corde : disce tanquam regina, quod judicet in justitia pauperes, et arguat in aequitate pro mansuetis terrae . Ergo cum cogitas dignitatem, attende et viduitatem: quia ut pure apud te quod sentio proferam, non potes esse regina bona, si bona non fueris vidua. Quaeris unde bona vidua aestimetur? Ex his profecto quae Apostolus dicit: Si filios educavit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lavit, si tribulationem patientibus subministravit, si omne opus bonum subsecuta est . Si haec facis, beata es, et bene tibi erit. Benedicat te Dominus ex Sion, eximia in Domino filia, et omni veneratione digna. Admonitio praemissa est; prosecutio jam a vestra dignatione exspectatur. Occasio data est: excusatio jam non admittitur, si non renovata a nostra parte familiaritas, familiaribus deinceps a vobis verbis et litteris frequentetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Illd̃ felicit̾ nata es: hoc uirilit̾ nacta. Du¬
uiduas: quȩ uere uidue sunt. Habes
certe penes te. ipsam familiare cõmo¬
nitorium apłicȩ illius salutaris sen¬
tentiȩ: qua doceris ab eo ꝓuidere bona
ñ tantum coram do. s etiam coram
hominib. Coram dõ ut uidua. corã
hominib ut irgina. Attende reginã:
cuiꝰ digna indignaue ñ possunt late̾
sub modio. Suꝑ candelabrũ sunt: ut
appairant om̃ib. Memento uiduam.
cui iam ñ ẽ qͦd uelit placere uiro: ut
soli possit placere do. Beata es si sal¬
uatorem ponas tͥ murũ. ad ꝓtectionẽ
conscientie: & antemurale ad repulsi¬
onem infãmie. Beata inquã: si ueluti
desolatam &e uiduam totam te do re¬
gendam cõmiseris. Alioquin bene ñ
regis: si bene ñ regeris. Regina austri
uenit audire sapientiã salomonis: ut
regi disceret. de sic regere sciret. Et ecce
plus quã salomon hic: iħm loquor &e
hunc erucifixũ. Huic te cõmitte regen¬

Expanded text:
illud feliciter nata es, hoc viriliter nacta. Duillud feliciter nata es, hoc viriliter nacta. Duviduas, quae vere viduae sunt . 2. Habes certe penes te ipsam familiare commonitorium apostolicae iterum salutaris, sententiae, qua doceris ab eo providere bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus : coram Deo, ut vidua; coram hominibus, ut regina. Attende reginam, cujus digna, indignave non possunt latere sub modio: super candelabrum sunt, ut appareant omnibus. Memento viduam, cui jam non est quod velit placere viro, ut soli possit placere Deo. Beata es, si Salvatorem ponas tibi murum ad protectionem conscientiae, et antemurale ad repulsionem infamiae. Beata, inquam, si veluti desolatam et viduam totam te Deo regendam commiseris. Alioquin bene non regis, si bene non regeris. Regina Austri venit audire sapientiam Salomonis, ut regi disceret, et sic regeret. Et ecce plus quam Salomon hic : Jesum loquor et hunc crucifixum. Huic te committe regen
Abbreviated transcription (Latin):
limors .B. clareuallis uocatus
abbas. miscłiam a do salutari suo.
Airoe quod a multo iam tp̃r ñ uidi¬
mus litteras tuas. ñ solitas salutatio¬
nes habuimꝰ: quasi nos obliti simuᷤ
antiquȩ tue erga nos deuotionis. quã
in multis ꝓbauimꝰ. Audiuimꝰ fateor
nescio quȩ sinistra: que & si ñ ꝓ certo
cirdidimꝰ. doluimus tam̃ siue u̾itate
siue mendatio. tuam aliquatenꝰ deco¬
lorari opinionẽ. Sane int̾uenit an¬
dieas kiñs auunculꝰ meus. cui in nul¬
lo decredere possumus. scripto suo no¬
b̾ significans meliora: qͦd scił pacifice
& mansuete te habeas. sapient̾ & consi¬
lio sapientiũ te & tua regas. fres de
templo diligas & familiais habeas:
ꝑicłis imminentib t̾re scdm sapientiã
Talia ꝓrsus talia decent oꝑa mulierẽ
fortem: humiłe uiduam. sublimẽ re¬
ginam. Neq enim quia regina es. in¬
dignum tͥsit uiduã ẽẽ: qͦd si uoluisses
ginam. Illud successionis ẽ: hoc uirtu¬
tis. Illud tͥ ex genere: istud ex munere di.

Expanded text:
S Clarae-Vallis vocatus abbas, misericordiam a Deo salutari suo. 1. Miror quod a multo jam tempore non vidimus litteras tuas, non solitas salutationes habuimus: quasi nos obliti simus antiquae tuae erga nos devotionis quam in multis probavimus. Audivimus, fateor, nescio quae sinistra: quae etsi non pro certo credidimus, doluimus tamen sive veritate, sive mendacio tuam aliquatenus decolorari opinionem. Sane intervenit Andreas charissimus avunculus meus, cui in nullo decredere possumus, scripto suo nobis significans meliora: quod scilicet pacifice et mansuete te habeas, sapienter et consilio sapientium te et tua regas; fratres de Templo diligas, et familiares habeas; periculis imminentibus terrae, secundum sapientiam Talia prorsus, talia decent opera mulierem fortem, humilem viduam, sublimem reginam. Neque enim quia regina es, indignum tibi viduam esse, quod, si voluisses, ginam. Illud successionis est, hoc virtutis: illud tibi ex genere, istud ex munere Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
siue responsa sufficiant. Neq enĩ pos¬
sum. unde certus ñ sum certã ꝓ ferre
sententiã. Sic contingere debet que¬
renti remꝰ uͥ ñ sit. Sermo a ꝓpħa: consi¬
lium a sapiente querendũ ẽ. Nun qͥd
enim de luto limpidu quippiã hauri¬
re potestis. Unum tam̃ ẽ quod amico
absq ꝑiculo & nequaquã sine fructi
impendere possumꝰ: nr̃e uidelicet ꝓ
hac re orationis ad dm qualecunq suf¬
fragium. Deo gͦ relinquentes sui qͦd
ignoramꝰ secretũ consilii ipsũ supplici
deuotione & deuota fupplicatione pie¬
camur: ut in uob̃ & de uob̃ oꝑetur. qͦd
& se deceat & uob̃ expediat. Habetis aũ
dũm norbtum: quẽ meliuis p̾sentẽ pre¬
sens de talib int̾rogare potestis. Nam
tanto uir ille in diuinis aꝑiendis mi¬
steriis nob̃ ꝑmptior. quanto & do ꝓpior

Expanded text:
sive responsa sufficiant. Neque enim possive responsa sufficiant. Neque enim possum, unde certus non sum, certam proferre sententiam. Sic contingere debet quaerenti rem ubi non sit sermo a propheta. Consilium a sapiente quaerendum est. Nunquid enim de luto limpidum quidpiam haurire potestis? Unum tamen est quod amico absque periculo, et nequaquam sine fructu impendere possumus, nostrae videlicet pro hac re orationis ad Deum qualecunque suffragium. Deo ergo relinquentes sui, quod ignoramus, secretum consilii, ipsum supplici devotione et devota supplicatione precamur, ut in vobis et de vobis operetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetis autem dominum Norbertum, quem melius praesentem praesens de talibus interrogare potestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis promptior, quanto et Deo pr
Abbreviated transcription (Latin):
głium om̃i ereaturȩ: quã egerit pe¬
nitentiam: multo tempore ac labore
sequendo dñm quocunq iret:ꝑma¬
nens cum eo in temptationib suis.
S ce si occurrat de ambrosio. quod de
tribunalibus ad sacerdociũ raptꝰ fu¬
erit: non me ualde confortat: cum a
puero munda in mundo duxerit ui¬
tam: &e sic etiã fuga &e latebris. multis¬
q dissimulationũ modis declinare co¬
natus sit.Si de saulo quoq factus repen¬
te paulus. repente uas electionis. repen¬
te doctor gentiũ in exempłu ad ducit᷑:
hoc exempli euacuat similitudinẽ: qͦd
idõ ille miscd̾iam consecutꝰ sit quia ig¬
norans ipso teste peccauit. manens in
incredulitate. Quãquã si tale qͥppiã
quandoq bene &e utilit̾ factũ fuisse
agnoscit᷑ de quo ueracit̾ dici possit. hȩc¬
ẽ mutatio dexterȩ excelsi. ñ tã exempłu
quã miracłm afferre debeat. Hȩc inte-¬
rim a me ad id quod queritis. suspen¬

Expanded text:
gelium omni creaturae ; quam egerit poegelium omni creaturae ; quam egerit poenitentiam, multo tempore ac labore sequendo Dominum quocunque iret, permanens cum eo in tentationibus suis. Sed et si 27 occurrat de Ambrosio, quod de tribunalibus ad sacerdotium raptus fuerit , non me valde confortat, cum a puero mundam in mundo duxerit vitam, et sic etiam fuga et latebris multisque dissimulationum modis declinare conatus sit. Si de Saulo quoque factus repente Paulus, repente vas electionis, repente Doctor gentium in exemplum adducitur: hoc exempli evacuat similitudinem, quod ille ideo misericordiam consecutus sit, quia ignorans ipso teste peccavit, manens in incredulitate . Quanquam si tale quidpiam quandoque bene et utiliter factum fuisse agnoscitur, de quo diciest mutatio dexterae Excelsi , non tam exemplum, quam miraculum afferri debeat. 4. Haec interim a me ad id quod quaeritis, suspen
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc salutis compendiũ sc̃s̃ ille latro
consecutꝰ est. uno eodẽq die simł &e con¬
fessus latrocima ce intro ductꝰ in glam:
breui qͦdam contentus ponte crueis.
pietatis remediũ ꝑcepit felix illa pec¬
catrix: cũ repente uͥ suꝑabundauerait
delicta: abundare cepit &e gr̃a. Absq
multo penitentiȩ labore dimissa st̃
ei peccata multa. qm̃ dilexit multum:
&e in breui meruit caritatis accipere
latitudiẽ: quȩ ut scͥptum ẽ cooperit
multitudinẽ peccatoꝵ. Hoc ce ille pa¬
raliticꝰ in eũglio duplex atq celerrimũ
potentissime bonitatis ꝑsensit bñficiũ.
priꝰ mente quã carne curatus. S aliud
ẽ celerem adipisci ueniã peccatoꝵi & ali¬
ud de ipsis scelerib ad insulas mox pro¬
uehi dignitatũ. Uideo tam̃ matħm:
de theloneo ad aplatus culm̃ assũptũ.
S hoc me rursum conturbat: qͦd ñ pͥ¬
us audierit cum cȩteris coapłis suis
ite in orbem uniu̾sum. p̾dicate euan¬

Expanded text:
Hoc salutis compendium sanctus ille latro Hoc salutis compendium sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque die simul et confessus latrocinia, et introductus in gloriam, brevi quodam contentus ponte crucis apietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cum repente ubi superabundaverant delicta, abundare coepit et gratia. Absque multo poenitentiae labore dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum ; et in brevi meruit charitatis accipere latitudinem, quae, ut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Hoc et ille paralyticus in Evangelio duplex atque celerrimum potentissimae bonitatis persensit beneficium, prius mente quam carne curatus. 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccatorum, et aliud de ipsis sceleribus ad infulas mox provehi dignitatum. Video tamen Matthaeum de telonio ad apostolatus culmen assumptum ; sed hoc me rursum conturbat, quod non prius audierit cum caeteris coapostolis suis, Ite in orbem universum, praedicate Evan
Abbreviated transcription (Latin):
int̾currerit penitentiȩ tempꝰ ꝑ qͦd ut¬
cumq huiꝰcemodi ꝑiculosissimꝰ transi¬
tus fiat. Et qͥdem rectus ordo requirit:
ut prius ꝓpͥam. deinde alienas curare
studeas conscientias. Primus quippe
pietatis gradus ẽ de quo scͥptum est.
Miserere animȩ tuȩ placens do. Ex
hoc autẽ ad miserandu ꝓximũ. recto
iam tramite caritas ordinate ꝓcedit:
quippe quẽ ad sui quisq mensuram
amare p̾cipit᷑. Quod si in hc̃ modum
quo te hactenus ipse amasti. & tibi cõ¬
mittendos amaturus es: malo ego qͥ¬
dem tͥ ñ cõmitti quã sic diligi. Si autẽ
priꝰ te diligere didicisses: & me forsitan
scires amare. S quid si suam ds accele¬
ret tͥ grãm. & multiplicet miscdiam:
& sit ad restituend̾a innocentiã effica¬
tior uelox clementia. quã diuturna
penitentia: Beatus siqͥdem: cui non
imputabit dñs peccatũ. Nam quis
accusabit adu̾sus electum di: Si d̾s
iustificat: quis ẽ qui condemnet:

Expanded text:
intercurrerit poenitentiae tempus, per quod utintercurrerit poenitentiae tempus, per quod utcunque hujuscemodi periculosissimus transitus fiat. Et quidem rectus ordo requirit ut prius propriam, deinde alienas curare studeas conscientias. Primus quippe pietatis gradus est, de quo scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Ex hoc autem ad miserandum proximum recto jam tramite charitas ordinata procedit; quippe quem ad sui quisque mensuram amare praecipitur. Quod si in hunc modum quo te hactenus ipse amasti, et tibi committendos amaturus es, malo ego quidem tibi non committi, quam sic diligi. Si autem prius te diligere didicisses, et me forsitan scires amare. 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi gratiam, et multiplicet misericordiam, et sit ad restituendam innocentiam efficacior velox clementia quam diuturna poenitentia? Beatus siquidem, cui non imputabit Dominus peccatum . Nam quis accusabit adversus electum Dei? Si Deus justificat, quis est qui condemnet?
Abbreviated transcription (Latin):
ueris a me consilium
uir illustris Bruno:
debeas. Quis hoc mor¬
talium diffinire p̾sumat: Ds̃ forsi¬
tan uocat: quis audeat dissuadere
forte ñ uocat: quis appropinquare
consulat: Utrum uͦ diuocatio sit an
ñ sit. quis scire possit. excepto sp̃u qui
serutat᷑ etiam alta di: uł sicui forte re¬
uelauerit ipse: Magis quoq consili¬
um dubium reddit. illa in litteris tu¬
is humił s t̾ribił confessio: qua uitã
tuam tam grauit̾. & ut credo non nisi
ueracit̾ accusas. Nec enim negandũ
ẽ huiuscemodi uitã ẽẽ indignam: tã
sacri dignitate iinistii. S rursum ñ
immerito eregione times. nam &e nos
id ipsum metiumꝰ. si ob malum con¬
scientiȩ de commisso scientiȩ talento¬
ñ facis luchrum: nͥ qͦd alio forte nego¬
ciandi genere & siminꝰ copiose. minus
tam̃ & ꝑicłose fructificare ualeres. Hqr¬
reo fateor sic enim tͥ ut mͥ loqui debeo
qͦd sentio: horreo inquã considerans
unde quo uocaris: p̾sertim cũ nullũ

Expanded text:
eris a me consilium, vir illustris Bruno, escere debeas. Quis hoc mortalium definire praesumat? Deus forsitan vocat: quis audeat dissuadere? Forte non vocat: quis appropinquare consulat? Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis scire possit, excepto Spiritu qui scrutatur etiam alta Dei, vel si cui forte revelaverit ipse? Magis quoque dubium reddit consilium illa in litteris tuis humilis, sed terribilis confessio, qua vitam tuam tam graviter, et, ut credo, non nisi veraciter accusas. Nec enim negandum est, hujuscemodi vitam esse indignam tam sacri dignitate ministerii. Sed rursum non immerito e regione times nam et nos idipsum metuimus si ob malum conscientiae de commisso scientiae talento non facis lucrum: nisi quod alio forte negotiandi genere, etsi minus copiose, minus tamen periculose fructificare valeres. Horreo, fateor, sic enim tibi, ut mihi loqui debeo quod sentio; horreo, inquam, considerans, unde, quo vocaris: praesertim cum nullum
Abbreviated transcription (Latin):
r̃i &e amico suo odoni. abbati
tor indignꝰ salt. Depositũ huiꝰ hominiᷤ.
qͣd ut ipse ait apud uos seruandu com¬
misit: nec bonũ ẽ uob̾ nec honorificũ
qͣd detinetis. si tam̃ detinetis. Hinc eñi
deplanctũ ad me face uenit: utiq ꝓpter
familiarẽ spccialeq amiciciã. quã inter
me &e uos ec̃ audiuit. De qua etiã ipse
p̾sumens. ad reuerentiã uob̾ dico. qͣre ñ
potiꝰ calicem de altari uendidistis. q̃ tã
importunũ clamorẽ repͥmeretis: sibos
uł equus ñ erat uob̾ qͥ uenundari pos¬
set. ut is qͦd suũ erat irciꝑet: Parcite
queso ꝑsone uĩẽ: parcite bono nomini
gesime: & pauꝑi qͦd sine excusatione de¬
betur. sine dilatione reddat᷑: anteq̃ res
ampliꝰ diuulget᷑: &e iam ñ sine maiori
dedecore ꝑsoluat᷑: ualt.

Expanded text:
ri et amico suo ODONI, abbati tor indignus, salutem. Depositum nujus hominis, quod, ut ipse ait, apud vos servandum commisit; nec bonum est vobis, nec honorificum quod detinetis, si tamen detinetis. Hinc enim deplanctum ad me facere venit, utique propter familiarem specialemque amicitiam, quam inter me et vos esse audivit. De qua etiam ipse praesumens, ad reverentiam vobis dico, quare non potius calicem de altari vendidistis, quo tam importunum clamorem reprimeretis, si bos vel equus non erat vobis qui venumdari posset, ut is quod suum erat, reciperet? Parcite, quaeso, personae vestrae, parcite bono nomini gesimae; et pauperi, quod sine excusatione debetur, sine dilatione reddatur, antequam res amplius divulgetur, et jam non sine majori dedecore persolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uod ñdum ueniad uos: Lxxii.¬
ñ putet᷑ mneuria. Curamue siqͥdẽ
uos: tanquã uiscera nr̃a. Si mat̾ pod̾
filii ut̾i sui negligere curã. possum &
ego forsan in suspicionẽ duci & argui
negligentiȩ. Itaq oportunitatẽ expe¬
dauimꝰ & expectamꝰ: ut cũ uenerimꝰ.
uisitatio nr̃a ñ sit sine fructu. Int̾m
de abscessu patͥs ur̃i. ñ turbet᷑ cor ur̃m.
Ds̃ uob̃ ꝓuidebit alium sicut spera¬
mus ꝓ eo idoneũ: s nec istũ ꝑdetis.
Nam & si tranclatus ẽ: ñ tam̃ ablatꝰ

Expanded text:
uod nondum veni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaque opportunitatem exspectavimus et exspectamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translatus est, non tamen ablatus.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sane siquid petierit in nomi¬
ne dñi ihui: ñ debet apud uos pati dif¬
ficultatẽ. Nam si nescitis. iste ẽ qui ma¬
nus suas extendit ad paupes ordinis
ur̃i: iste ẽ qui de possessionib ȩccłiȩ suȩ
quantũ cũ pace suoꝵ pot̾. libent̾ & fre¬
quent̾ largitur ad uictũ. In nomine
iħu cur dixerim: audite. Si enim pe¬
tierit qͦd suspicor uereorq. dimitti a re¬
gimire monasti̾i: quis illum noᷤcens
in nomine ih̃u petere putet⁊ fallor
si ñ solito timoratior. s ñ seipso meli¬
or sit factus: ex quo uidistis eũ. Quã¬
quã pene ab introitu suo. in multis
ordinẽ illum mneliorasse cognoscitur:
u̾bi gr̃a in obseruantia ieiunioꝵ. silen¬
tii. indumentorũ p̾tiosoꝵ & curiosoꝵ.

Expanded text:
mus. Sane si quid petierit, in nomimus. Sane si quid petierit, in nomine Domini Jesu, non debet apud vos pati difficultatem. Nam si nescitis, iste est qui manus suas extendit ad pauperes ordinis tri: iste est qui de possessionibus ecclesiae suae, quantum cum pace potest suorum, libenter frequenterque largitur ad victum. In nomine Jesu cur dixerim, audite. Si enim petierit quod suspicor vereorque dimitti a regimine monasterii, quis illum noscens, in nomine Jesu petere putet? Fallor, si non solito timoratior, si non se ipso melior factus sit, ex quo vidistis eum. Quanquam pene ab introitu suo in multis Ordinem illum meliorasse cognoscitur: verbi gratia, in observantia jejuniorum, silentii, indumentorum pretiosorum et curiosorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tultum uidet᷑ scribere ad uos
ꝓ dño eluniacensi: & quasi uel¬
le patrociniũ ferie: quẽ om̃s sibi patͦ¬
num habeie desid̾ant. S scribo & si ñ
necessarie illi: satifaciens tam̃ affectui.
Affectui meo. dico ñ alt̾ius. Ipso enim
qͥa corpore ñ possum. ꝓsequor amicũ
ꝑegrinantẽ. Quis nos separabit: Nec
altitudo alpium. nec muium frigo¬
ra: nec longitudo itineris. Et nunc
p̾sens sum in litteris his: assistens il.¬
li. Sine me poterit ẽẽ nusquã. Debi¬
tor sum dignationi eius: ꝑ quã dignꝰ
habitus sum assumi in id gr̃e. S de¬
bito absoluit gr̃a:. quia necessitas in
uoluntatẽ transit. Honorate uirũ:
ut uere honorabile membrũ in cor¬
pore xp̃i. Uas ẽ in honorẽ. ni fallor
plenum gr̃ẽ & ueritatis: refertum
plurib bonis. Remitite eum cum
leticia: quãplurimos de suo reditu
lȩtificaturũ. Dignemini eũ amplio¬
ri ut dignũ ẽ gr̃a: & ita ut de pleni¬
tudine. eius om̃s cũ redierit accipia¬

Expanded text:
tultum videtur scribere ad vos pro domino Cluniacensi, et ei quasi velle patrocinium ferre, quem omnes sibi patronum habere desiderant. Sed scribo, etsi non necessarie illi, satisfaciens tamen affectui: affectui dico meo, non alterius. Ipso enim, quia corpore non possum, prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit! Nec altitudo Alpium, nec niuium frigora, nec longitudo itineris. Et nunc præsens sum, in litteris his assistens illi. Sine me poterit esse nusquam. Debitor sum dignationi eius, per quam dignus habitus sum assumi in id gratiæ. Sed debito ipsa absoluit gratia, quia necessitas in voluntatem transiit. Honorate virum, vt vere honorabile membrum in Christi corpore. Vas est in honorem, ni fallor, plenum gratiæ & veritatis, refertum plurimis bonis. Remilaetitia, quam plurimos de suo reditu laetificaturum. Dignemini eum ampliori, ut dignum est, gratia, et ita ut de plenitudine ejus omnes, cum redierit, accipia
Abbreviated transcription (Latin):
a dño dictum ẽ & tu aliquando ꝯ¬
u̾sus confirma fratres tuos. licet in¬
digni residere conspicnnͣ cõmuni
cretione capitula. & uniu̾sa ipsiuᷤ
petͥ ꝑ u̾sa dogmata. scm̃ꝵ canonum
audoritare cum suo auctore dam¬
nauimꝰ: eiq tanquã herrtico ꝑpe¬
tuum silentiũ imposuimꝰ. Unu̾sos
quoq erioris sui sectatores & defensoreᷤᷤ
⁊ fidelium consortio sequestrandos: ex
cõmunicationis iuncło innodandoᷤᷤ
cẽ censemus. Data lat̾ani: xuii. kł̃ au

Expanded text:
a Domino est dictum: Et tu aliquando ca Domino est dictum: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos , licet indigni residere conspicimur, communcretione capitula, et universa ipsius Petri dogmata, sanctorum canonum auctoritate, cum suo auctore damnavimus, eique tanquam haeretico perpetuum silentium imposuimus. Universos quoque erroris sui sectatores et defensores, a fidelium consortio sequestrandos, et excommunicationis vinculo innodandos esse censemus. Datum Laterani XII Kal. Au
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iniuiriã facit iudicio reuerenti ᷤ¬
simȩ synodi. siquis semel iudicata &
rect̾e disposita reuoluere & iterũ dis¬
putare contendit: & in contẽptores
huiꝰ legis tanquã in sacrilegos pe¬
na ñ deerit. Igitur sicłicus erit. qui
publice tractare de religione ausus
fuerit: consortio cłicoꝵ remouebit᷑.
Dolemus autẽ. qm̃ sicut litterarũ
nouimus. in nouissimis dieb qͣndo
instant pielosa tempora: in perri
abailardi ꝑntiosa doctrina. & pre¬
dictoꝵ hereses. & alia ꝑu̾sa dogmara
catholice. fidei obuiantia pullulare
ceꝑunt. Uerum in hoc maxime
consolamui: & om̾ipotenti dño gr̾aᷤ
agimus: qui in partib ur̃is ꝓ pa¬
trib tales filios suscitauit: & tp̃re
aplãtus nr̃i in eccłia sua tam ꝑie¬
claros uoluit eẽ pastores: qui noui he¬
retici calumniis studeant obiuiare.
oe immaculatã sponsam uni uiro
uiiginẽ castam exhibere xp̃o. Nos
itaꝙ qui in beati petra cathedra. cui

Expanded text:
Nam injuriam facit judicio reverendisNam injuriam facit judicio reverendissimae synodi, si quis semel judicata et recte disposita revolvere et iterum disputare contendit: et in contemptores hujus legis, tanquam in sacrilegos, poena non deerit. Igitur si quis clericus erit, qui publice tractare de refuerit, a consortio clericorum removebitur. Dolemus autem, quoniam, sicut litterarum novimus, in novissimis diebus, quando instant periculosa tempora, magistri P. Abailardi pernitiosa doctrina et predictorum hereses et alia perversa dogmata katholicae fidei obviantia pullulare coeperunt. Verum in hoc maconsolamur, et omnipotenti Deo gratias agimus, qui in partibus vestris pro patribus tales filios suscitavit, et tempore apostolatus nostri in Ecclesia sua tam praeclaros voluit esse pastores, qui novi haeretici calumniis studeant obviare, et immaculatam sponsam uni viro virginem castam exhibere Christo. Nos itaque qui in beati Petri cathedra, cui
Abbreviated transcription (Latin):
dulentã h̾eticoꝵ fallaciã subĩdux̃. Con¬
tra quos uiri eccłiaꝵ pastores uirilit᷑
insurgentes. eoꝵ praua dogmata cum
ipsoꝵ auctorib condẽpnarunt. In ma¬
gna namq nicena synodo: arrius
hereticꝰ ẽ damnatꝰ. Constantinopolita¬
na synodus: manicheum hereticum
debita condemnauit sententia. In
ephesina synodo. nestorius condignã
sui erroris damnationẽ excepit. Calci¬
donensis quoq synodus. nestorianam
heresim & euticianã cum dioscoro &
eius complicib iustissima sententia
confutauit. Marcianus p̾terrea licet
laicus xp̾ianissimꝰ tam̃ imꝑator. cat¬
holicȩ fidei amore succensus. p̾decesso¬
ri nĩo scĩssimo papȩ ioħi scribens. ad¬
u̾sus eos qui sacra myst̾ia ꝓphanare
contendunt: int̾ cȩtera sic loquit᷑ diceis.
Nemo cłicus uł militaris. uł alt̾ius cu¬
iuslibet conditionis: de fide xp̾̃rana
publice tractare conet᷑ in posterum.

Expanded text:
dulentam haereticorum fallaciam subinduxit. Condulentam haereticorum fallaciam subinduxit. Contra quos viri Ecclesiarum pastores viriliter insurgentes, eorum prava dogmata cum ipsorum auctoribus condemnarunt. In magna namque Nicaena synodo Arius haereticus est damnatus. Constantinopolitana synodus Manichaeum haereticum debita sententia condemnavit. In Ephesina synodo Nestorius condignam sui erroris damnationem excepit. Chalcedonensis quoque synodus Nestorianam haeresim, et Eutychianam cum Dioscoro et ejus complicibus justissima sententia confutavit. Marcianus praeterea, licet laicus, christianissimus tamen Imperator, catholicae fidei amore succensus, praedecessori nostro sanctissimo papae Joanni scribens adversus eos qui sacra mysteria profanare contendunt, inter caetera sic loquitur, dicens: « Nemo clericus, vel militaris, vel alterius cujuslibet 187 conditionis, de fide christiana publice tractare conetur in posterum.
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem. Testante apło sicut unꝰ dñs.¬
ita una fides eẽ dinoscitur: in qͣ tanqͣ
immobili fundamento. pret qͦͣd nemo
potest aliud ponere. firmitas catholi¬
ox eccłiȩ inuiolata consistit. Inde ẽ qͦd
nr̃o audire meruit. Tu es inquit pe¬
trus& suꝑ hanc petrã edificabo eccle¬
siam meam: petram utiq firmitatẽ
fidi. &e catholicȩ unitatis soliditatem
manifeste designans. Hȩc si quidem
ẽ inconsutił tunica iedemptoris nr̃i:
suꝑ qua milites sortiti sunt: s eam
puli meditati sunt inania. Astite¬
runt ieges t̾re: & pͥncipes conuenert̃
in unum. Uerum apłi duces dñici
gregis. & eoꝵ successores aplici uiry ai¬
dore caritatis & zelo rectitudinis sue¬
censi fidem defenderc. & eam in cordib
alioꝵ ꝓprii sanguinis effusione planta¬
re ñ dubitarunt. Demũ ꝑsequutorũ¬
& facta ẽ in eccłia tranquillitas mag¬
na. S quia hostis humani generis
semꝑ curuit querens quẽ deuoret: ad
impugnanda sinccritatẽ fidei.frau¬

Expanded text:
ctionem. Testante apostolo, sicut unus Dominus, una fides esse dinoscitur, in qua tamquam immobili fundamento, preter quam nemo potest aliud ponere, firmitas katholicae aecclesiae inviolata consistit. Inde est, quire meruit: Tu es, inquam, Petrus, et super hanc petram edificabo aecclesiam meam, petram utique firmitatem fidei et katholicae unitatis soliditatem manifeste designans. Haec siquidem est inconssuper qua milites sortiti sunt, sed eampuli meditati sunt inania; adstiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Verum apostoli, duces dominici gregis, et eorum successores apostolici viri, ardore charitatis et zelo rectitudinis sucensi, fidem defendere, et eam in cordibus aliorum proprii sanguinis effusione plantare non dubitarunt. Demum ceet facta est in Ecclesia tranquillitas magna. 2. Sed quia hostis humani generis semper circuit quaerens quem devoret, ad impugnandam sinceritatem fidei, frau
Abbreviated transcription (Latin):
gariatus tam a me quã a uob̾. Nun¬
quid ego timere potui. tanta obsti¬
natione semꝑ renisurũ: Pii cordis ẽ
cedere importunitati: quȩ ad id quod
oporteret adduci ñ patitur. Alioquin
inuitũ tenere ad quod inuitꝰ tractus
ẽ: duoꝵ ꝓ illo fructuosũ nemini ẽ. Por¬
ro occupare locũ & ñ facere fructũ. nec
loco expedit: nec uos decet nec nos.
Nemo ut ait beatus ambrosiꝰ inuitus
benefacit. etiam si bonũ ẽ qͦd facit: quia
nichil ꝓdest sp̃c timoris: ubi ñ ẽ sp̃c
caritatis. Obsecramus itaq ꝑ uiscera
te ad ub̃̾a matͥs: cuiꝰ fortassis hic totꝰ
languor ẽ. qͦd sit p̃propere ablactatus.
Melius enim uiuere sinit᷑: quã diui¬
ditur. Quȩ utilitas in sanguine etꝰ :
Unum scio ñ patͥ ñ matͥs illa uox erit.
nec mͥ nec tͥ sit: s diuidat᷑. Hoc uos for¬
tasse ñ timetis: quia ñ creditis ꝓuen¬
turum. S scͥptitationes & musitatio¬
nes frequentissime uenientes in manꝰ

Expanded text:
gariatus tam a me, quam a vobis. Numgariatus tam a me, quam a vobis. Numquid ego timere potui tanta obstinatione semper renisurum? Pii cordis est cedere importunitati, quae ad id quod oportet adduci non patitur. Alioquin invitum tenere ad quod invitus tractus est, durum pro illo, fructuosum nemini est. Porro occupare locum, et non facere fructum, nec loco expedit, nec vos decet, nec nos. « Nemo, » ut ait beatus Ambrosius, « invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit: quia nihil prodest spiritus timoris, ubi non est spiritus charitatis . » Obsecramus itaque per viscete ad ubera matris, cujus fortassis hic totus languor est, quod sit praepropere ablactatus. Melius enim vivere sinitur, quam dividitur. Quae utilitas in sanguine ejus? Unum scio: non patris, non matris illa vox erit, Nec mihi, nec tibi sit, sed dividatur . Hoc vos forte non timetis, quia non creditis proventurum. Sed scriptitationes et mussitationes frequentissime venientes in manus
Abbreviated transcription (Latin):
Iueritate comꝑimꝰ rualenũ nr̃m nec¬
dum requiescere in quo positus ẽ: s
nec aliquando requieturũ ꝯfidimꝰ.
Quamobrẽ opus ẽ maturato reme¬
dio: ñ solum illi s & mͥ. Uror dico uo¬
bis: quamdiu ille in scandalo ẽ. No¬
lite mirari hoc. una anina sumꝰ: nisi
qͦd ego mat̾ ille filius: nam patris
in eo cessi uob̾ & nom̃ & auctoritatẽ.
Solus qui tranfundi ñ potuit mͥ re¬
mansit affectus: qui me excruciat.
Mat̾ autẽ ñ pot̃ obliuisci filii uteri
sui. Id me fuisse qͥs dixerit: ego adhuc
eẽ sentio. Clamat matre pectus triste:
& continuus dolor cordis mei pro eo.
Queritis de quo querar de mez De
uob̾ nichil queror: s uob̃. Ego ego seua
& pia mat̾ ꝓpriis uiscerib ñ peꝑci: ut
castificarẽ cor meũ in obedientia cari¬
tatis. Immolaui de sinu meo cari pi¬
gnoris hostiam: & ñ in angaria fateoꝵ:
s in uoluntate mea parui uoluntati.
que qͦs uult angariat. At ille ñ ita.
Renitebat᷑ quãuis frustra: plane an¬

Expanded text:
eritate comperimus Rualenum nostrum nedum requiescere in quo positus est, sed nec aliquando requieturum confidimus. Quamobrem opus est maturato remedio, non solum illi, sed et mihi. Uror, dico vobis, quandiu ille in scandalo est. Nolite mirari hoc; una anima sumus, nisi quod ego mater, ille filius: nam patris in eo cessi vobis et nomen, et auctoritatem. Solus qui transfundi non potuit, mihi remansit affectus, qui me excruciat. Mater autem non potest oblivisci filii uteri sui . Id me fuisse quis dixerit? ego adhuc esse sentio. Clamat matrem pectus triste, et continuus dolor cordis mei pro eo. Quaeritis de quo querar? De me. De vobis nihil queror, sed vobis. Ego, ego saeva et pia mater propriis visceribus non peperci, ut castificarem cor meum in obedientia charitatis. Immolavi de sinu meo chari pignoris hostiam: et non in angaria, fateor, sed in voluntate mea parui voluntati, quae quos vult, angariat. At ille non ita. Renitebatur, quamvis frustra, plane an
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obliuiscar. Penitentiã &e conu̾sio¬
nẽ urãm. de qua iam angłis colletatꝰ
sum & condelectatꝰ. dignos facere fru¬
ctus opto iugit̾: & oro frequent̾. Et nc̃
maxime ipsos nr̃a ista gallicana ȩc-¬
clesia mecũ expectat: credo ñ intem¬
pestiuos. Int̾est ur̃ȩ parit̾ & meȩ fa¬
mȩ: ut ñ confundar in uob̃. Sic g
claieat om̃ib. ⁊elum apud uos ue

Expanded text:
 obliviscar. Poenitentiam et conversionem vestram, de qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat omni
Abbreviated transcription (Latin):
clareualł uocatꝰ abbaᷤᷤ. salt et
orationes. Breuit uob̃ de ꝓposi¬
ta questione respondemꝰ sine p̾iudicio
tam̃ sanius sapientis. Raptum ex uto¬
puerũ ob picłm mortis laicꝰ qͥdam ut di¬
citis baptizauit. cõmunẽ u̾boꝵ formã
ñ tenens: s dicens baptizo te in noĩe
dĩ & scẽ & uere crucis. Queritis utrũ¬
nam baptizatꝰ sit puer:an magis si
uiuit baptizandꝰ. Ego uere hc̃ baptita¬
tũ puto: nec sonũ uocis u̾itatis fidĩ. &
pietati intentionis p̾iudicare potuisse.
Ut enĩ taceã. qͦd in noĩe di unã exp̾ssit
substantiã trinitatis: in eo ipso qͣd ad¬
didit scẽ & uere crucis. manifeste com¬
nidauit dñicam passionẽ. Nisi forte.
putamꝰ apłm. cont᷑ id qͦd quide alio lo¬
co dixerat. qui glatur in dño głetur
in ipsa ligni substantia. & ñ magis in
crucifixi gr̃a głari: cũ diceret. mͥ aũ ab¬
sit głari. nͥ in cruce dñi nr̃i iħu xp̃i.¬

Expanded text:
abbas, salutem et orationes. 1. Breviter vobis de proposita quaestione respondemus, sine praejudicio tamen sanius sapientis. Raptum ex utpuerum ob periculum mortis laicus quidam, ut dicitis, baptizavit, communem verborum formam non tenens, sed dicens: « Baptizo te in nomine Dei, et sanctae et verae crucis. » Quaeritis, utrumnam baptizatus sit puer; an magis, si vivit, baptizandus? Ego vere hunc baptizatum puto: nec sonum vocis, veritati fidei et pietati intentionis praejudicare potuisse. Ut enim taceam, quod in nomine Dei unam expressit substantiam 360 Trinitatis; in eo ipso quod addidit, « sanctae et verae crucis, » manifeste commendavit Dominicam passionem. Nisi forte putamus Apostolum contra id quod quidem alio loco dixerat, qui gloriatur, in Domino glorietur ; in ipsa ligni substantia, et non magis in Crucifixi gratia gloriari, cum diceret: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatos. Pgitis autẽ querere de ipso
baptizatore. utrũnã peccauerit: an uͦ et
aliis formã hanc liceat imitari. Quasi uͦ
consequens sit. ut si in facto hominis ip̃a
cum uidet᷑ excusare simplicitas. ut aut
nulłu aut ñ magnũ peccatũ fuerit: con¬
tinuo etiã inueniant᷑ excusabiles qͥ sua te¬
meritate contͣ formã ȩccl̃ie. nouũ bapti¬
tandi uellent inducere morẽ. Quod
siquis eum pecrasse contendit: ego tan¬
tum ñ credidim fuisse peccatũ: ut uł
baptizatoris uł ipsius qui baptizatꝰ ẽ
potu̾it p̾udicare saluti. Neq em̃ eccli¬
asticã contempsisse formã: s ex deuotiõe
qͣdam festinantis fidĩ. in hanc uocem
erupisse uidet᷑¬

Expanded text:
baptizatos . 2. Pergitis autem quaerere de ipso baptizatore, utrumnam peccaverit, an vero et aliis formam hanc liceat imitari. Quasi vero consequens sit, ut, si in facto hominis ipsa eum videtur excusare simplicitas, ut aut nullum, aut non magnum peccatum fuerit; continuo etiam inveniantur excusabiles, qui sua temeritate, contra formam Ecclesiae, novum baptizandi vellent inducere morem. Quod si quis eum peccasse contendit, ego tantum non crediderim fuisse peccatum, ut vel baptizatoris, vel ipsius qui baptizatus est, potuerit praejudicare saluti. Neque enim ecclesiasticam contempsisse formam, sed ex devotione quadam festinantis fidei in hanc vocem erupisse videt
Abbreviated transcription (Latin):
seminat paire & metet: & qͥ seminat in
bñdictionib. de bñdictionib & metet.
Et certe modicũ seminis incrementum:
ñ modica messis multiplicatio ẽ. Hȩc
nos fi̾rs qͥa audito ꝓfectu ur̃o exulta¬
uimꝰ & delectati sumꝰ. dignũ duximus
scribere caritati ur̃e: cupientes admoni¬
tos uos eẽ. ut obseruationes scãs quȩ sal¬
uare possunt animas ur̃as. digna deuo¬
tione suscipiatis &e amplectamini. Scitiᷤᷤ
enĩ: qͥa hylarẽ datorẽ diligit ds. Orantẽ

Expanded text:
seminat, parce et metet; et qui seminat in seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Et certe modicum seminis incrementum, non modica messis multiplicatio est. Haec nos, fratres, quia audito profectu vestro exsultavimus et delectati sumus, dignum duximus scribere charitati vestrae, cupientes admonitos vos esse, ub observationes sanctas, quae salvare possunt animas vestras, digna devotione suscipiatis et amplectamini. Scitis enim quia hilarem datorem diligit Deus . Orantem
Abbreviated transcription (Latin):
cedinẽ & grãm uisitationis diuinȩ. p̃pe¬
dit huiꝰmodi nugaꝵ uapor ad modicũ
parens. P resertim nos monachi. quoꝵ cte
uelimꝰ nolimꝰ in labore uita ẽ. plane mise¬
rabiliores sumꝰ om̃ib hominib: si ꝑ tam
exigius tanta patim᷑ detrim̃ta. Quid enĩ
insipientiȩ immo qͥd insanie ẽ. ut qͥ maie¬
ra reliquimꝰ. minora cũ tanto discͥmine te¬
neamꝰ: Si mundu ꝯtẽpsimꝰ uniu̾sũ: si ab¬
renuntiauimꝰ affectib ꝑpinquoꝵ: si mo¬
nastioꝵ carceri mancipauimꝰ nosmet ip¬
sos: si deniq ñ uenimꝰ facere uoluntatẽ
nrãm. s imposuimꝰ homines suꝑ capita
nr̃a: qͥd ñ oportet fieri. ne forte ꝯtingat.
hȩc omĩa nob̃ in insipientia nr̃a &̃ negli¬
gentia depire: Agite gͦ dilectissimi: & in
his quȩ cepistis solliciti estote ꝑseuerare.¬
& magiᷤ abundare: ut augeant᷑ in dies
increm̃ta frugũ iusticiȩ uĩȩ. Etenĩ qͥ parre¬

Expanded text:
cedinem, et gratiam visitationis divinae praepecedinem, et gratiam visitationis divinae praepedit hujusmodi nugarum vapor ad modicum parens? Praesertim nos monachi, quorum velimus, nolimus, in labore vita est; plane miserabiliores sumus omnibus hominibus, si pro tam exiguis tanta patimur detrimenta. Quid enim insipientiae, imo quid insaniae est, ut qui majora reliquimus, minora cum tanto discrimine teneamus? Si mundum contempsimus universum, si abrenuntiavimus affectibus propinquorum, si monasteriorum carceri mancipavimus nosmetipsos; si denique non venimus facere voluntatem nostram, sed imposuimus homines super capita nostra: quid non oportet fieri, haec omnia nobis in insipientia 344 nostra et negligentia deperire? 5. Agite ergo, dilectissimi, et in his quae coepistis, solliciti estote perseverare et abundare magis, ut augeantur in dies incrementa frugum justitiae vestrae. Etenim qui parce