comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& unde uenis & de qua regione & de qͦ popło estu:
Quẽ sors indicauerat cogunt uoce ꝓpria confiteri :
cur tanta tempestas sit. uł quare contra eos dei ira
popło ꝓficiscaris. quo abire festines Et notanda bre¬
uitas : quam admirari. in uirgilio. folebamꝰ uiuenes.
Quȩ causa subegit ignotas temptare uias: Quo ten¬
ditis inquit e qͥ genus: Unde domo. Pace̾ ne hue fer¬
tis an arma: Interrogatur ꝑsona. regio. iter. Cii¬
tas: ut ex his cognoscat᷑ & causa diserimiinis. Et dix̃
ad cos Hebreuis ego sũ: & dnñ am̃ cęli ego tinieo

Expanded text:
 vadis, et ex qua regione es, et ex quo populo es tu? Quem sors indicaverat, cogunt voce propria confiteri, cur tanta tempestas sit, vel quare contra eos Dei ira populo proficiscaris, quo abire festines. Et notanda brevitas, quam admirari in Virgilio solebamus: Juvenes, quae causa subegit Ignotas tentare vias, quo tenditis, inquit: Qui genus: unde domo, pacemne huc fertis, an arma? Interrogatur persona, regio, iter, civitas: ut ex his cognoscatur et causa discriminis. Et dixit ad eos: Hebraeus ego sum, et Dominum Deum coeli ego timeo
Abbreviated transcription (Latin):
deos: ad contẽplationẽ gaudii ire festinant. Sod postqͣ
iona fuit sorte dep̃hensus. & morte illius mundi se¬
data tempestas mariq tranqͥllitas reddita : tunc unꝰ
adorabitur ds. & immolabuntur uictime spiritales.
quas utiq uixta litterã in mediis fluctibꝰ non habe¬
bant. & dixit uir ad collegam suam. Uenite & mit¬
tamus fortes : & sciamus quare hoc malũ sit nobis

Expanded text:
deos, ad contemplationem gaudii ire festinant. Sed postquam Jonas fuerit sorte deprehensus, et morte illius mundi sedata tempestas, marique tranquillitas reddita, tunc unus adorabitur Deus, et immolabuntur victimae spirituales, quas utique juxta litteram in mediis fluctibus non habebant. Et dixit vir ad collegam suum: Venite et mittam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m & ad eccłiani referre possumꝰ. quia hoc testimo¬
nio sic abusus ẽ. apłs: Fac enim hoc quod scriptũ ẽ.
ideo relinqu& homo patrẽ suũ referamus ad depm̃
ut dicamꝰ eũ patrẽ in celis reliquisse deũ ut gentiũ
ciliora. Iilud etiã qdđ ab eodẽ apło scribitur. bibebañ
amoyse t̃ somnel ꝑcussa sit non semel sed bis : qđ aque
fluxerunt & torrentes repleti sunt: nũ unuiersa
loca eius historię ꝑ hanc occasionẽ cogemꝰ subleges
auegoriȩ. & non potiꝰ unusquisq locꝰ scđm historie
diuersitatẽ diuersã recipi& intelligentiã spirita¬
lẽ : Igit᷑ sic̃ heo testimonia suas int̾pretationes
habent. & nec p̃cedentia nec consequentia eandẽ al
lo int̾pretantis totꝰ referre ad dnm̃ poterit Nec
ex eo qđ in euangło dicit̾ gn̾atio pessima & adul

Expanded text:
 ad Ecclesiam referre possumus, quia hoc testimonio sic abusus est Apostolus? Fac enim hoc quod scriptum est: Ideo relinquet homo patrem suum, referamus ad Christum, ut dicamus eum Patrem in coelis reliquisse Deum, ut gentium ciliora? Illud etiam quod ab eodem Apostolo scribitur: Bibebant a Moyse percussa sit, non semel sed bis , quod aquae fluxerint, et torrentes repleti sint. Num universam loci hujus historiam per hanc occasionem cogemus sub lege allegoriae? et non potidiversitatem, diversam recipiet intelligentiam spiritualem? Igitur sicut haec testimonia suas interpretationes habent, et nec praecedentia, nec consequentia eamdem despericulo interpretantis, totus referri ad Dominum poterit. Nec ex eo quod in Evangelio dicitur: Generatio pessima Al.
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis Ego noui qđ ꝓpt̾ me fluetꝰ magni contra
uos sunt: Contra me tempestas detonat: me querit
N aufragiũ uobis minatur: ut me prendat. Me pͥn¬
dit: ut mea morte uiuatis. Scio inquit qr ꝓpter
me tempestas hec grandis ẽ Non ignoro in meã
penã elem̃ta turbari Mundi ẽẽ. confusionẽ: inichi
irasci: in uos seuire naufragiũ. Fluctꝰ ipsi impe¬
rant uobis: ut me mittatis in mare. Si ego sensero
tempestatẽ: uos recuperatis tranquillitatẽ & anim¬
aduertenda pariter fugitiui nr̃i: magnimitas. Non
tergiuersatur. non dissimulat. non negat. sed qui c̃¬
fusus fuerat de fuga: penã libent̾ assumit Se
cupiens perire : ne ꝓpt̾ se cȩteri pereant: & ad pec¬
catũ fuge alienȩ qͦq delictũ addit᷑ necis Hoc qͣn¬
tũ ad hystoriã Cȩterũ non ignoramus flantes
& intumescens mare quod inerepatur tace & ob¬
passione quodammnodo in fluctus p̾cipitant Iste
ionas dicit. Scio quia ꝓpt̾ me tempestas grandis

Expanded text:
 novi quod propter me fluctus magni contra vos sunt. Contra me tempestas detonat, me quaerit, naufragium vobis minatur, ut me prehendat: me prehendet, ut mea morte vivatis. Scio, inquit, quia propter me tempestas haec grandis est. Non ignoro in meam poenam elementa turbari, mundi esse confusionem, mihi irasci, in vos saevire naufragium: fluctus ipsi imperant vobis, ut me mittatis in mare. Si ego sensero tempestatem, vos recuperabitis tranquillitatem. Et animadvertenda pariter fugitivi nostri magnanimitas, non tergiversatur, non dissimulat, non negat; sed qui confessus fuerat de fuga, poenam libenter assumit, se cupiens perire, ne propter se et caeteri pereant, et ad peccatum fugae, alienae quoque delictum addatur necis. Hoc quantum ad historiam: 402 caeterum non ignoramus, flanteset intumescens mare quod increpatur: tace et obpassione, quodammodo in fluctus praecipitabant: Iste Jonas dicit: Scio quia propter me tempestas grandis
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ pereamus Nlaturale ẽ. unũquẽq in suo pericu¬
lo: de alio plus sperare. Unde gubernator siue ꝓreta
qͥ uectores timidos debuerat consolari : cernens discri¬
minis magnitudinẽ. excitat dormientẽ: & arguit in¬
pude securitatis: Common&q ut ipse quoq ꝓutrili
portione dep̃cetur dm̃ suũ: ut cuius erat cõmune
ꝑiculũ cõmunis eẽt. oratio Porro uyxta tropologiã
plures sunt: qͥ cũ iona nauigantes & habentes ꝓpͥos

Expanded text:
n pereamus. Naturale est unumquemque in suo pericun pereamus. Naturale est unumquemque in suo periculo de alio plus sperare: unde gubernator, sive proreta, qui vectores timidos debuerat consolari, cernens discriminis magnitudinem, excitat dormientem, et arguit improvidae securitatis, commonetque ut ipse quoque pro virili portione deprecetur Deum suum: ut cujus erat commune periculum, communis esset oratio. Porro juxta tropologiam plure
Abbreviated transcription (Latin):
cendens somno placido ꝑfruatur Sed & hoc dici po¬
test Conscius erat fugę & peccati. quo dnĩ p̃cepta
neglexerat. & tempestatẽ ignorantibꝰ cet̾is contͣ se
seuire cernebat Ideo descendit ad interiora nauis.
& tristis abscondit᷑. ne qͣsi dei uindices fluctus ad¬
uersũ se uider& intumescere Quod autẽ dormit
non securitatis ẽ. sed meroris Nam & apłos legimus
in dm̃i passione p̃ tristicie magnitudine somno fuis¬
se dep̃ssos Sin autẽ int̾pretam᷑ in typo. somnus
ꝓpħe. & grauissimus sopor: hominẽ significat erroriᷤ
sopore torpentẽ: Cui non suffecerat fugisse a facie dñi:
nisi quadã uecordia mens illius obruta ignorar& i¬
racundiã dĩ: & quasi securus dormir& & ꝓfundissi¬
mũ somnũ rauca nare resonar&. Et accessit ad eũ
gubernator : & dixit ei Quid tu sopore depͥmeris:
Surge inuoca deũ tuũ. Si forte cogit& deus de nob̾¬

Expanded text:
cendens, somno placido perfruatur. Sed et hoc dici pocendens, somno placido perfruatur. Sed et hoc dici potest: Conscius erat fugae et peccati, quo Domini praecepta neglexerat: et tempestatem, ignorantibus caeteris, contra se saevire cernebat: ideo descendit ad interiora navis, et tristis absconditur, ne quasi Dei vindices fluctus adversum se videret intumescere. Quod autem dormit, non securitatis est, sed moeroris. Nam et Apostolos legimus in Domini passione prae tristitiae magnitudine somno fuisse depressos . Sin autem interpretamur in typo, somnus prophetae et gravissimus sopor hominem significat erroris sopore torpentem, cui non suffecerat fugisse a facie Dei, nisi et quadam vecordia mens illius obruta, ignoraret iracundiam Dei, et quasi securus dormiret et profundissimum somnum rauca nare resonaret. Et accessit ad eum gubernator, et dixit ei: Quid tu sopore deprimeris? Surge, invoca Deum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
solito onere p̾grauari: & non intelligunt totũ pon¬
dus ẽẽ. fugitiui ꝓpħe. Lnment nautę clamat unus¬
quisq ad dm̃ suum: ignorantes ueritatẽ Non ignorans
ꝓuedentiã & subuersorẽ religionis. Sciunt aliqͥd eẽ.
uenerandũ. ꝓiciunt onera in mare. ut magnitudine̾
fluctuũ classis leuior transilir& At contra isrł nec
bonis nec malis intelligit deũ: & plangente epõ po
płm siccos ocłos hab& & ionas descendit ad interi¬
ora nauis: & dormiebat sopore graui: Loeoc Ionas
autẽ descendit in uentre nauis : & dormiebat & ster¬
tebat Quantũ ad hystoriam: ꝓpħe mens secura descri¬
bitur Non tempestate non ꝑiculis conturbatur : eun-
dẽ. & tranqͥllo & tnminente naufragio antmũ gerenᷤ:
Deniq alii clamant ad deos suos: uasa ꝓiciunt: ni¬
titur unusquisq qđ potest: iste tam quietus & se
curꝰ animiq tranqͥlli : ut ad nauis interiora trans¬

Expanded text:
solito onere praegravari, et non intelligunt totum ponsolito onere praegravari, et non intelligunt totum pondus esse fugitivi prophetae. Timent nautae, clamat unusquisque ad Deum suum; ignorantes veritatem, non ignorant providentiam, et sub errore religionis sciunt aliquid esse venerandum: projiciunt onera in mare, ut magnitudinem fluctuum classis levior transiliret. At contra Israel nec bonis nec malis intelligit Deum; plangente Christo populum, siccos oculos habet. Et Jonas descendit ad interiora navis, et dormiebat sopore gravi. LXX: Jonas autem descendit in ventrem navis, et dormiebat, et stertebat. Quantum ad historiam pertinet, prophetae mens secura describitur: non tempestate, non periculis conturbatur, eumdem et in tranquillo, et imminente naufragio animum gerens. Denique alii clamant ad deos suos, vasa projiciunt, nititur unusquisque quod potest. Iste tam quietus est et securus, animique tranquilli, ut ad navis interiora des
Abbreviated transcription (Latin):
in mari: & facta ẽ. tempestas magna in mari & naus
ꝑiclitabat᷑ conteri Potest fuga ꝓpħa & ad hominis re¬
ferri in comune ꝑsonã: qͥ dei p̾cepta conteninẽs reces¬
sit a facie enis & se mundo tradidit. Uoi postea ma¬
lorũ tempestate & tocus mundi contra se seuiente
naufragio. compulsus ẽ. sentire dm̃ & reuerti ad
eũ quẽ fugerat Unde intelligimꝰ etiã ea quę ho¬
tur: sed & ipsos qͥprebent parit̾ conteri. Sic̃ leginiꝰ
uietã abassiriis egiptũ qr opitulabatur israeli contͣ
dm̃ uoluntatẽ Perielitatur nauis: quȩ ꝑiclitantẽ sus¬
ceperat. Uento maria concitant᷑: nt̾nquillitate tẽpe¬
stas oritur Nichil deo aduersante securũ ẽ Et timu¬
erunt nautȩ & clamauerunt ad dm̃ suũ: & miserurs
uasa quȩ erant in naui in mare: ut alleuaret᷑ ab eis
Laede & timuerunt qͥ nauigabant. & clamauerunt
unusquisq ad am̃ suũ. & iactũ fecerunt uasorũ na¬
uis in mare ut alleuaretur nauis Arbitrant᷑ nauẽ

Expanded text:
in mare, et facta est tempestas magna in mari, et navis periclitabatur conteri. Potest fuga prophetae et ad hominis referri in communi personam, qui Dei praecepta contemnens, recessit a facie ejus, et se mundo tradidit, ubi postea malorum tempestate, et totius mundi contra se saeviente naufragio, compulsus est sentire Deum, et reverti ad eum quem fugerat. Unde intelligimus etiam ea quae sibi hotur; sed et ipsos qui praebent, pariter conteri. Sicut legimus victam ab Assyriis Aegyptum, quia opitulabatur Israeli contra Domini voluntatem. Periclitatur navis quae periclitantem susceperat: vento maria concitantur, in tranquillitate tempestas oritur, nihil, Deo adversante, securum est. Et timuerunt nautae, et clamaverunt viri ad Deum suum, et miserunt vasa 397 quae erant in navi in mare, uEt timuerunt qui navigabant, et clamaverunt unusquisque ad Deum suum, et jactum fecerunt vasorum navis in mare, ut alleviaretur navis. Arbitrantur navem
Abbreviated transcription (Latin):
brabam qui dicere poterat aduena sũ ego & pere-¬
grinus sicut om̃s patres mei De qͦ in alio psalmo
scribitur Transierunt de gente in gentẽ : de re¬
gno ad popłin alterum. Moyses transeã inquit: &
uidebo uisionẽ hane magnã. & dnm̃ dm̃ cęli ego
timeo Non deos quos inuocatis & qͥ saluare non
possunt: sea deũ celi qͥ fecit maro & aridã. Ala¬
re in qͦ fugio. aridã de qua fugio. Et el eganter ad
distinctionẽ maris: non terra sed arida nuncupat᷑.
& in breui uniuersitatis factor ostenditur: qͥ & cęli
dñs ẽ. & terrȩ & maris Querit᷑ autẽ quomͦ uere
dicere comꝓbetur dnm̃ deũ celi ego timeo. cũ eius
p̃cepta non custodiat: nisi forte respondeamus quod
& peccatores timeant deũ: seruoꝵq sit non diligere
sed timere. Quamquã hoc in loco timor ꝓcuttu pos¬
sit intelligi: iuxta sensũ eorũ qͥ audiebant & ad¬
huc ignorabant deũ & timuerunt uiri timore

Expanded text:
braham, qui dicere poterat: Advena sum ego et peregrinus, sicut omnes patres mei : de quo in alio psalmo scribitur: Transierunt de gente in gentem, et de regno ad populum alterum . Moyses, Transeam, inquit, et videbo visionem hanc magnam . Et Dominum Deum coeli ego timeo: non deos quos invocatis, et qui salvare 400 non possunt, sed Deum coeli, qui mare fecit et aridam. Mare, in quo fugio; aridam, de qua fugio. Et eleganter ad distinctionem maris, non terra, sed arida nuncupatur. Et in brevi universitatis factor ostenditur, qui et coeli Dominus est, et terrae, et maris. Quaeritur autem, quomodo vere dicere comprobetur: Dominum Deum coeli ego timeo, cum ejus praecepta non faciat. Nisi forte respondeamus, quod et peccatores timeant Deum, servorumque sit non diligere, sed timere; quamquam in hoc loco timor pro cultu possit intelligi, juxta sensum eorum qui audiebant, et adhuc ignorabant
Abbreviated transcription (Latin):
hec est suꝑ nos: hic maliciã ꝓafflictione & calamita¬
te acciꝑe debemus. scđ̾m illud: sufficit diei malicia
sua & in amos ꝓpħa. Si ẽ. malicia in ciuitate quã dñs
non fecerit. Ergo in ysaia. Ego dñs qui facio pacẽ et
creo mala. In alio uero loco malicia contraria uirtuti

Expanded text:
haec est super nos, hic malitiam pro afflictione et calamitahaec est super nos, hic malitiam pro afflictione et calamitate accipere debemus, secundum illud: Sufficit diei malitia sua . Et in Amos propheta: Si est malitia in civitate quam Dominus non fecerit Amos creo mala . In alio vero loco malitia contraria virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerant naturã maris: & tanto tempore nauiganteᷤᷤ
sciebant tempestatũ uentorũq rationes Ꝙ utiq
si solitos & quos aliquando exꝑti fuerant fluctꝰ
uidissent consurgere : nũ quã sorte auetorẽ naufra¬
gii quererent. & ꝑrẽ incertã certũ cuperent
cuitare discrimen Nec statim debemus sub hoc ex-¬
emplo sortibꝰ credere: uel illud de actibꝰ apłorũ
hiuic testimonio copulare. ubi sorte in apłatũ mathi¬
as eligitur: cũ pͥuilegia singulorũ non possint legẽ
facere communẽ. Sic̃ enĩ in condemnationẽ balaam
asia loquitur: & pharao & nabuchodonosor iudicio
sui somnii futura cognoscunt: & tamen dm̃ ñ intel¬
ligunt reuelantẽ: Caiphas qͦq ꝓpħat ignorans qđ ex¬
pediret unũ ꝑire ꝓ cunctis Ita & hiç fugitiuus sor¬
te dep̾henditur: non uiribꝰ sortiũ sed maxime sortibꝰ
ethnicoꝵ: sed uoluntate eius qͥ sortes regebat incertas.
Quod autẽ dicit᷑ & cognoscamus ꝓpter que malicia

Expanded text:
Noverant naturam maris, et tanto tempore navigantes sciebant tempestatum ventorumque rationes, et utique si solitos, et quos aliquando experti fuerant, fluctus vidissent consurgere, numquam forte auctorem naufragii quaererent, et per rem incertam, certum cuperent evitare discrimen. Nec statim debemus sub hoc exemplo sortibus credere, vel illud de Actibus Apostolorum huic testimonio copulare, ubi sorte in Apostolatum Matthias eligitur , cum privilegia singulorum non possint legem facere communem. Sicut enim in condemnationem Balaam asina loquitur , et Pharao , et Nabuchodonosor i somniis futura cognoscunt, et tamen Deum non intelligunt revelantem: Caiphas quoque prophetat ignorans, quod expediret unum perire pro cunctis : ita et hic fugitivus sorte deprehenditur, non viribus sortium, 399 et maxime sortibus ethnicorum, sed voluntate ejus qui sortes regebat incertas. Quod autem dicitur: Et cognoscamus propter quem malitia
Abbreviated transcription (Latin):
& uel descendit in eã: ut ꝓpͥe continet᷑ in hebraico
Hier& enĩ descendit dicitur: ut fugitiuus solucite
latebras querer&. Uel ascendit ut scriptũ ẽ. in edici¬
one uulgata : ut qͦcũq nauis ꝑger& & ꝑuenirae:
cuasisse se putans si uideã relinquer&. Sed &
dnĩs nr̃ in extremo uideȩ littore. quod qr in iudea e¬
rat appellabat᷑ pulcherrimũ: non uult tollere panẽ
filiorũ. & dare eũ canibꝰ. Sed qr uenerat ad oues ꝑ¬
ditas domus isrł: dat uectoribꝰ p̾ciũ. ut qͥ pͥmũ suũ¬
uult saluare popłm. salu& accolas maris. & int̾
turbines ac tẽpestates id ẽ. passionẽ suã crucisq
conuicia submersus inferno salu& eos qͦs quasi in
naui dorniens negligebat Prudens roganaꝰ ẽ. leccor:
non eundẽ ordinẽ tropologie quẽ & historie quere¬
fert & tam̃ ñ omia quȩ in historia illa narrantur
tropologice int̾pretari possumꝰ Ead ephesios de a-¬
dã & eua disputans ait Propt̾ hoc relinqu& homo

Expanded text:
 Et descendit in eam, ut proprie continetur in Hebraico: IERED   enim descendit dicitur: ut fugitivus sollicite latebras quaereret. Vel ascendit, ut scriptum est in editione Vulgata: ut quocumque navis pergeret, perveniret: evasisse se putans, si Judaeam relinqueret. Sed et Dominus noster in extremo Judaeae littore quod, quia in Judaea erat, appellabatur pulcherrimum non vult tollere panem filiorum, et dare eum canibus ; sed quia venerat ad oves perditas domus Israel, dat vectoribus pretiuult populum, salvet accolas maris, et inter turbines ac tempestates, id est, passionem suam, crucisque convicia submersus in inferno, salvet eos, quos quasi in navi dormiens negligebat . Prudens rogandus est lector, ne eumdem velit ordinem tropologiae, quem et historiae quaerefert: et tamen noomnia quae in historia illa narrantur, tropologice interpretari possumus. Et ad Ephesios, de Adam et Eva disputans, ait: Propter hoc relinquet homo
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ibat & intumescebat Ibat ut iussũ fuerat.
ibat in uindictã dm̃ sui: ibat ꝑsequens fugitiuũ
ꝓpħã Intumescebat autẽ ꝑsingła momenta tẽpoꝵ
& quasi nautis morantibꝰ in maiores fluetus sus-¬
citabatur ut ostender& ultionẽ creatoris. se differ¬
re non posse & dixit ad eos Lollite me & mittite

Expanded text:
dicens, ibat, et intumescebat. Ibat, ut jussum fuerat: dicens, ibat, et intumescebat. Ibat, ut jussum fuerat: ibat in vindictam Domini sui: ibat, persequens fugitivum prophetam. Intumescebat autem per singula momenta temporum, et quasi nautis morantibus, in fluctus majores suscitabatur, ut ostenderet ultionem Creatoris se differre non posse. Et dixit ad eos, tollite me, et mittite
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ confitent᷑ Rogant ut ipse remedio sit: qͥ au¬
ctor peccati fuerat Cel certe quod dicunt qͥd hoc
fecisti. non increpant sed interrogant uolentes cau¬
sã fuge nosse serin a dno: filii apatre: hominis
a deo: Qđ ẽ. inqͥunti tantũ mysteriũ ut terra de¬
seratur. expetantur maria: relinquatur patria:
& suscitabat magis fluctus ꝓpter te dicis: uentos. ma¬
re. gurgites concitatos Ex posuisti causam morbi: indi¬
ea sanitatis Ex eo qđ contra nos consurgit mare: in¬
telligimꝰ irã eẽ. susceptionis tue Si culpa ẽ. quod
suscepimus. quid facere possumꝰ ne dñs irascatur:
qͥd faciemꝰ tibi: Hoc ẽ. interficiemꝰ te: Sed cultorem
dñi seruabimꝰ. Sed dm̃ fugis. Prm̃ ẽ. p̃bere manus
qͥd fieri iubeas: tuũ ẽ. imꝑare qͦ facto qͥeseat mare.
qđ nunc creatoris irã suo timore testatur Statĩq
historicꝰ causã uingit istiusmodi questionis: mare

Expanded text:
morem confitentur: rogant ut ipse remedio sit, qui aumorem confitentur: rogant ut ipse remedio sit, qui auctor peccati fuerat. Vel certe quod dicunt: quid hoc fecisti? non increpant, sed interrogant, volentes causam fugae nosse, servi a Domino, filii a patre, hominis a Deo. Quod est, inquiunt, tantum mysterium, ut terra deseratur, expetantur maria, relinquatur patria,  suscitabat magis fluctus. Propter te dicis, ventos, fluctus, mare, gurgites concitatos? exposuisti causam morbi, indica sanitatis. Ex eo quod contra nos surgit mare, intelligimus iram esse susceptionis tuae. Si culpa est quod suscepimus, quid facere possumus, ne Dominus irascatur? quid faciemus tibi? hoc est, interficiemus te? sed cultor es Domini: servabimus? sed Deum fugis. Nostrum est praebere manus; quid fieri jubeas, tuum est imperare, quo facto quiescat mare, quod nunc Creatoris iram suo tumore testatur. Statimque historicus causam jungit istiusmodi quaestionis, mare,
Abbreviated transcription (Latin):
cauerat eis Laae Et tiuerunt uiri timore ma¬
gno & dixerunt ad eũ. Quid hoc fecisti: Cognoue¬
rant enĩ uiri quod afacie dñi fugeret: eo quod
indicass& eis Historie ordo p̃posterus ẽ Quia eni¬
dici poterat nulla causa timoris fuit ex eo quod eis
confessus ẽ. dicens. hebreus ego sũ & dnm̃ dm̃ cȩli
ego timeo qui fecit mare & aridã statim subnectitur
quod iceirco timuerint quia indicauerat eis se dm̃
fugisse conspectũ. & eus non fecisse p̃cepta Deniq
causantur & dicunt: quid hoc fecisti Id ẽ. si times
deum eur fugis: si tantȩ potenciȩ p̾dicas quẽ colis:
qͦmͦ te putas eũ posse euadere : Timent autẽ timo¬
re magno: qđ intelligunt sc̃m & scȩ̃ gentis uirũ De
ioppen quippe soluentes funẽ hebree gentis noueraus
pͥuilegiũ: & tamen fugitutũ celare non possunt
Magnꝰ eꝰ. qͥ fugit: s maior ille qͥ querit Non audent
tradere: celare ñ possunt Rephendunt culpã: ti¬

Expanded text:
uerunt viri timore magno, et dixerunt ad eum, quid hoc fecisti? Cognoverunt enim viri quod a facie Domini fugeret, eo quod indicasset eis. Historiae ordo praeposterus est: quia enim poterat dici, nulla causa timoris fuit, ex eo quod eis confessus est, dicens: Hebraeus ego sum, et Dominum Deum coeli ego timeo, qui fecit mare et aridam: statim subnectitur quod idcirco timuerunt, quia eis indicaverat, se Domini fugere conspectum, et ejus non fecisse praecepta. Denique causantur, et dicunt: quid hoc fecisti? id est, si times Deum, cur fugis? Si tantae potentiae praedicas quem colis, quomodo te putas eum posse evadere? Timent autem timore magno, quod intelligunt sanctum, et sanctae gentis virum de Joppe quippe solventes funem, Hebraeae gentis noverant privilegium, et tamen fugitivum celare non possunt. Magnus est qui fugit, sed major ille qui quaerit: non audent tradere, celare non possunt. Reprehendunt culpam, ti
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiolarent ꝓpħam dei. Quoa autẽ dicit remiga¬
bant uiri ut reuerterentur ad aridã : putabant ab¬
sq sacramento cius qͥ passurꝰ erat. posse nauẽ ꝑiculo
liberari : cũ ionȩ submersio nauis fuerit reuelatio¬

Expanded text:
ne violarent 403 prophetam Dei. Quod autem remigane violarent 403 prophetam Dei. Quod autem remigabant viri, ut reverterentur ad aridam, putabant absque sacramento ejus qui passurus erat, posse navem de periculo liberari: cum Jonae subversio, navis fuerat  Al
Abbreviated transcription (Latin):
Me cupit deuorare mors ut uos parit̾ occidat: &
non intelligit. qr uelut in amo escam capit. ut
mea morte moriatur: Iolite me & mittito inmare.
ter exciꝑe. Unde & inꝑsecutionibꝰ non lic& ꝓpͥa ꝑi-¬
re manu absq eo ubi castitas ꝑiclitatur: sed ꝑeu¬
cienti colla submittere Sic inquit placate uentos.
fic in maria liba fundite Tempestas que ꝓpt̾ me
seuit contra uos: me moriente sedabitur Et remi¬
gabant uiri ut reuerterent᷑ ad aridã: & non ua¬
lebant. qr mare ibat & intumescebat suꝑ eos Lxx
Et conabantur uiri ut reuerterent᷑ ad terrã & ñ po¬
terant: qr mare ibat & insurgebat magis contra
torẽ audientes dei manꝰ inicere non audebant:
Ppterea initebantur reuerti ad aridã. & effugere
discrimen ne sanguinẽ funderent. magis uolentes
perire quã ꝑdere Orerũ quanta mutatio Popłs
qui seruierat deo dicit. crueifige crucifige talẽ.
istis imꝑatur ut occidant. Mare furit: tẽpestas

Expanded text:
me cupit devorare mors, ut vos pariter occidat; et non intelligit, quia velut in hamo escam capit, ut mea morte moriatur. Tollite me, et mittite in mare.ter excipere. Unde et in persecutionibus non licet propria perire manu, absque eo ubi castitas periclitatur; sed percutienti colla submittere. Sic, inquit, placate ventos, sic in maria libamina fundite: tempestas quae propter me saevit contra vos, me moriente, sedabitur. Et remigabant viri ut reverterentur ad aridam, et non valebant, quia mare ibat, et intumescebat super eos. LXX: Et conabantur viri, ut reverterentur ad terram, et non poterant, quia mare ibat, et insurgebat magis contra torem audientes Dei, manus injicere non audebant, propterea nitebantur reverti ad aridam, et effugere discrimen, ne sanguinem funderent, magis volentes perire, quam perdere. O rerum quanta mutatio! populus qui servierat Deo, dicit: Crucifige, crucifige talem . Istis imperatur ut occidant, mare furit, tempestas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionẽ aut uirtute suꝑarint. aut timore
effugerint : decepti pͣius dogmatibꝰ rursũ in car¬
cere teneant᷑ errorũ. & multo peior fiat ista tri¬
bulatio: quã fuit ex gentibꝰ. Facilius enĩ ab echmaᷤᷤ
captũ liberas: ꝗͣ hereticorũ p̾stigiis irretitũ Qm̃
uxta ẽ. dies dnĩ suꝑ om̃s gentes: sic̃ fecisti fi&
tibi. retribucionẽ tuã fͦedda  m caput tuum.¬

Expanded text:
persecutionem, aut virtute superarint, aut timore persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti pravis dogmatibus, rursum in carcere teneantur errorum, et multo fiat pejor ista tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes, quam haereticorum praestigiis irretitum. Quoniam juxta est dies Domini super omnes gentes: sicut fecisti, fiet tibi. Retributionem tuam c
Abbreviated transcription (Latin):
terga uerterit Cumq ceꝑint fugere ꝑ notas sibi ui¬
as & ꝑ diuerticula & coes ad solitudinẽ ꝑferentes.
ñ stabis in biuio. nec uenientes expeetabis in cõpetis.
ut ntͥficias eos qͥ fuerint liberati. aliosq compre¬
hensos recludas: & uł ipse capias uł captiuitata ho-¬
stiũ serues: Hec iuxta hystoriã diximus Dexato
enim breuiter manifestiora carpentes: ad ea quȩ
obseura sunt ꝑgere. Quis heretieoꝵ non despicit
eccłiasticos: Qaus non exultat in malis eorũ si
quando ꝓpt̾ peccata popłi ꝑsequutioni traditi fue¬
rint. & mutti uel infirma fide uel suꝑ petrosa
seminati in negotiationẽ corruerint. Uideas il¬
uł fuga uł penitentia lapsus fuerit: stant in di¬
uerticulis. & ꝓponunt sopbismata. & testimonia
quasi de seripturis ꝓferunt : ut lapsis atq con¬
fectis. consuta offerant ceruicalia: & ponant
sub omĩ cubito manꝰ Atq tta fit: ut qͥ forsitan

Expanded text:
terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi viterga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticula, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et vel ipse capias, vel captivitati hostium serves. Haec juxta historiam diximus: debemus enim breviter manifestiora carpentes, ad ea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruerint, videas ilvel fuga, vel poenitentia elapsus fuerit, stant in diverticulis, et proponunt sophismata, et testimonia, quasi de Scripturis proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
palpantia: Solatiũ miserie ẽ: quã uis ꝑditũ hab̾e
qđ spet Neq despicies & tu in malis eius in die ua¬
stitatis illius: & non emitteris aduersũ exercitum
eiꝰ in die uastitatis illiꝰ. neq stabis in exitibꝰ lit in¬
tͥficias eos qui fugerint. & ñ concludes reliqͦs eiꝰ
in die tribulationis: Laeae. Et ñ despicies etiã tu
congregationẽ eius in die ꝑdicionis eorũ: neq ap¬
poneris fortitudini eorũ indie ꝑditionis etus. neq
stabis in gressibꝰ eius ut int̾ficias eos qͥ salui fue¬
rint : neq concludes fugitiuos eorũ in die tribu¬
lationis ẽoꝵ̃. Cũ ipse captus fueris & babilonio ua¬
stante deletus: inter cetera quę fecisti neq faci¬
es que sequunt᷑.: Non despicies atq contempnes
frẽm titũ iacob in die uastitatis illius : neq appo
neris ad exercitũ babiloniorũ. siue ñ emitteris
aduersũ exercitũ uida. qͣndo suꝑatus ab aduersa¬
riis¬

Expanded text:
palpantia. Solatium miseriae est, quamvis perditum, habere palpantia. Solatium miseriae est, quamvis perditum, habere  eorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis illius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis in exitibus ut interficias eos qui fuin die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum ipse captus fueris et Babylonio vastante deletus, inter caetera quae fecisti, ne haec facias quae sequuntur: Non despicies, neque contemnes fratrem tuum Jacob inloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis
Abbreviated transcription (Latin):
deris captiuum diuersis ꝑsecutionibꝰ frẽm tiiũ. &
abauci uinctũ de eccłie fide. nec eiuitatẽ suã
sea ꝑegrina queq sectari: neqͣꝗͣ letaberis qͥa &
ti similia patieris.. Letabaris enim qͣndo capie¬
batur iacob. & suꝑ filios uida quos discipłos xp̃i
intelligimus: exuttabas in die ꝑdicionis eorũ.
Significatur autẽ qđ anina in meditullio uitiorũ.
atq uirtutũ posita sit: & possit in utrãq parteᷤ
ꝑ hoiarũ momenta conuerti.: Neqͣꝗͣ inqͥt magnifi¬
cabis os tuũ in die angustiȩ. Qđ scđ̾m dupplicẽ
sensĩ acciꝑe debemus Corporalis in ꝑsecutionibus
& in peccatis: spiritalis angustię eũ anima hosti¬
bus uiciisq capta fuerit : ducit᷑ in babilonẽ: Neq
ingredieris portam popli mei in die ruinę corumi:
Quando enĩ aut negatio nos oppresserit. aut uolup¬
tas. & rigorẽ pͥstinũ infelix conscientia non ser¬
uauerit: tum facile ad contͣria dogmata labimur.
Uandientia errori nro. & non curantia uulnꝰ sed

Expanded text:
sis persecutionibus fratrem tuum, et abduci vinctum de Ecclesiae fide, nec civitatem suam, sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, quia et tu similia patieris. Laetabaris enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur autem, quod anima in meditullio vitiorum atque virtutum posita sit, et possit in utramque partem per horarum momenta converti. Nequaquam, inquit, magnificabis os tuum in die angustiae. Quod secundum duplicem sensum accipere debemus: corporalis, in persecutionibus et in peccatis: spiritualis angustiae, eum anima hostibus vitiisque capta, ducta fuerit in Babylonem. Neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut voluptas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
one turbida : ita uniuersȩ gentes uł fortitudines
contrariȩ suppliciis delegatȩ. uel aduersariȩ queq
uirtutes: bibu̾nt & absorbebunt sanguinẽ tuum
& ad extremũ in cunctos ueniente cruciatu: ipse qͦq
erunt quasi non sint. Mͥ enĩ ꝑit : ei qͥ ẽ. & qͥ dic̃ ad
moẏsen. qͥ ẽ. misit me ad uos. scđin regulã scrip¬

Expanded text:
one turbida : ita universae gentes, vel fortitudines one turbida : ita universae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
uulos tuos ad petrã. Sic̃ enĩ suꝑ montẽ scm meũ
fyon. bibisti cũ babiloniis atq letatus es: sic om̃s
gentes quas tecũ habebat babilonius in p̃sidio uer¬
sȩ contra te : bibent & letabuntur. & non solum
bibent: sed ita te absorbebunt ut sint idumei qͣ¬
si non sint. Uel certe ipse gentes cũ te absorbue¬
rint : ab sorbebunt᷑ amedis.: Ex hoc circulo uindi¬
eta ꝓced& : ut tu istaelẽ. te babiloniꝰ. babiloniũ
medus. ac ꝑsa consumat. Seqͣmur int̾pretatio¬
nis ordinẽ. Iuxta ẽ. oheretice dies dnĩ suꝑ omnes
gentes. ꝓpe ẽ. tempꝰ iudicii in qͦ oms uidicandȩ st̃
nationes. Sic̃ fecisti contra ȩccłiasticos conuertet᷑
in caput tuũ dolor tuus: & in uerticẽ tuũ inqͥtas
tua descend&. Quomͦ enĩ in nece eorũ letatus es.i
conuiuiũq celebrasti : & in monte scõ meo hoc ẽ.
ȩccłia bibisti: ñ meũ calicẽ sed diaboli. De qͦ & in
abbacue dicitur. Ne qͥ potat ꝓoxnnũ suũ subuersi¬

Expanded text:
l. suos ad petram. Sicut enim super montem sanctum meum, Sion, bibisti cum Babyloniis, atque laetatus es: sic omnes gentes quas tecum habebat Babylonius in praesidio, conversae contra te bibent: et laetabuntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa uem& suꝑ te ultio dnĩ. Si enĩ iuxta ieremi
am qͥbꝰ non erat iudiciũ ut biberent calicẽ biben¬
tes biberunt. tu qͣsi innocens relingueris. Non
eris in nocens: sed bibens bibes.:. Porro qđ ait uixta
in ebrians om̃s gentes. Uniuersas quippe nationes
usq ad ꝓpontidẽ: sciticũq mare & ioniũ uł egeũ.
assirii babiloniiq tenuerunt. Legamꝰ berodotum.
a gregas babarasq hystorias.: & indebimꝰ quomͦ
subbabuoniis & assiriis impletũ sit qđ dicitur.
uixta ẽ. dies dnĩ suꝑ om̃s gentes. Qđd̃ autẽ sqr̃
sic̃ fecisti fi& tibi. retributione tuã conuertet

Expanded text:
veniet super te ultio Domini. Si enim juxta Jeremiam , 377 quibus non erat judicium ut biberent calicem, bibentes biberunt: tu quasi innocens reliqueris: non eris innocens, sed bibens bibes. Porro quod ait: Juxta Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit hoc quod dicitur: Juxta est dies Domini super omnes gentes. Quod autem sequitur: Sicut fecisti, fiet tibi: retri
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sequitur uxta hebraicũ: cũ iratus fueris
miscdie recordaberis : non debemꝰ putare obliuis¬
ci deum: & post irã sue miscdie recordari: sed
qd nos eum in pena positi: putemus obliuisci:
uxta illud. Usqueqͦ dne obliusceris me in finẽ.
Nam & si quando temptationibꝰ quasi fluctibꝰ oꝑi¬
mur: & rapida demonum aduersum nos ꝓcella de
seuit: uelut ad dormientẽ loqͥm̃. Exurge: qͥ dor¬
mitas dñe. Simulq dei cerne elementiã. Non dix̃
cũ intuleris supplicia miscdĩȩ recordaberis: s cũ
iratus fueris. Qui autem irascitur non statim ꝑ
cutit: s tantũmͦ comminatur. Qđ̃ & apłs senti¬
ens ait. Reuelatur enim ira dei de celo. suꝑ
omẽm impietatẽ. & iniquitatẽ hominũ. Ubi
autẽ reuelatur: non infertur non ꝑcutit: s
reuelatur ut terreat. & territis non inferat᷑.
Ds ab austro ueni& : & scs de monte faran semꝑ.
Lacc. Ds atheman ueni &: & sc̃s de monte um

Expanded text:
autem sequitur juxta Hebraicum. Cum iratus fueris, autem sequitur juxta Hebraicum. Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. Non debemus putare, oblivisci Deum, et post iram suae misericordiae recordari; sed quod nos eum in poena positi putemus oblivisci, juxta illud: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem ? Nam et si quando tentationibus, quasi fluctibus operimur, et rapida daemosaevit, velut ad dormientem loquimur, exsurge, quid dormitas, Domine? Simulque Dei cerne clementiam: non dixit, cum intuleris supplicia, misericordiae recordaberis, sed cum iratus fueris: qui autem irascitur, interdum non percutit, sed tantummodo comminatur, quod et Apostolus sentiens, ait: « Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et iniquitatem hominum . » Ubi autem revelatur non infertur, non percutit, sed revelatur ut terreat, et territis non inferatur. « Deus de Austro veniet et Sanctus de monte Pharan. » LXX: « Deus a Theman veniet et Sanctus de mont
Abbreviated transcription (Latin):
iuificet᷑. ante occultũ fuit hominibꝰ: de qͦ dic̃ dñs in e¬
uangłio. Pater reuelaui nom̃ tuũ hominibꝰ.
Qd̃ autẽ infertur. cũ turbata fuerit anima
mea apud locaͣc interp̃tũ editionẽ : cũ posteri¬
oribus copulatur. Ut possit legi cũ turbata
fuerit anima mea in ira: & huc usq distinctio:
deinceps inferatur : miscd̾ie recordaberis. Quod
scilic& ꝓpħe. fufficiat ꝓpena: sola conturba¬
tio: & ad irã dei: anuna illius conturbata: ne¬
qͣꝗͣ inferatur suppliciũ. s irã excludat miscdia.
Hab& autẽ & ira dei mensuras quantũ & qͣnto
temprẽ & ob quas causas & quibꝰ inferat᷑: uyxta
illud quod scriptũ ẽ. & cibabis nos pane lacri¬
marũ: & potabis nos in lacrimis in mensura.¬
Qđ̃ si ꝓpħa turbat᷑ ad irã dĩ: & qr turbatus ẽ. mi
petrat miscdiã quid nos sꝑare immo timere debe¬
amus: qͦrũ om̃a oꝑa ira dei digna sunt : Quod

Expanded text:
quod ante occultum fuit hominibus, de quo dicit Dominus in Equod ante occultum fuit hominibus, de quo dicit Dominus in Evangelio: Pater, revelavi nomen tuum hominibus . Quod autem infertur: Cum turbata fuerit anima mea, apud LXX interpretum editionem cum posterioribus copulatur, ut possit legi: Cum turbata fuerit anima mea in ira, et hucusque distinctio: deinceps inferatur, misericordiae recordaberis; quod scilicet prophetae sufficiat pro poena sola conturbatio, et ad iram Dei anima illius conturbata, nequaquam inferatur supplicium, sed iram excludat misericordia. Habet autem et ira Dei mensuras: quantum, et quanto tempore, et ob quas causas, et quibus inseratur, juxta illud quod scriptum est: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos Quod si propheta turbatur ad iram Dei, et qui turbatus est, 636 impetrat misericordiam, quid nos sperare, immo timere debemus, quorum omnia opera Dei digna sunt ira? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eccłi̾a que de circũcisione fuit & de preputio
congregata: duobꝰ popłis se hinc inde cingentibꝰ:
intellectꝰ sit saluator & creditꝰ. Sunt qͥ duo a¬
tuimalia duo intelligant testam̃ta : nouum & ue¬
tus. Quȩ uere animantia sint atq uitalia. que
spirent : & in quorũ medio dñs cognoscatur. In
medio annorũ notũ facies. Loaͣeͥ. Cũ appropinqͣ¬
uerint anni cognosceris. Cum uenerit inquit
tempꝰ & oꝑe ꝓmissa compleueris : monstrabis ue¬
ra eẽ. quę pollicitus es. Siue cum appropinqͣ.¬
uerit consũmatio: & in extrema hora ad destru¬
enda peccata uenerit filius tuus: manifestiꝰ
cognosceris. Sequitur. Cum aduenerit tẽpus
demonstraberis. Cũ turbata fuerit anima mea.
Qđ exceptis locaxc. nec in hebraico. nec apud quẽqͣ
aliorũ habetur int̃pretũ. &ẽ. sensus. Cũ uene-¬
rit tẽpus de quo dicitur tempore acceptabili
tunc odeus pater cognoscet᷑ nomen tuũ qđ

Expanded text:
Ecclesia quae de circumcisione fuit, et de praeputio Ecclesia quae de circumcisione fuit, et de praeputio congregata, duobus populis se hinc inde cingentibus, intellectus sit Salvator et creditus. Sunt qui duo animalia, duo intelligant Testamenta, novum et vetus, quae vere animantia sint atque vitalia, quae spirent, et in quorum medio Dominus cognoscatur. In medio annorum notum facies. LXX: Cum appropinquaverint anni, cognosceris. Cum venerit, inquit, tempus, et opere promissa compleveris, monstrabis, vera esse quae pollicitus es. Sive cum appropinquaverit consummatio, et in extrema hora ad destruenda peccata venerit Filius tuus, manifestius cognosceris. Sequitur: Cum advenerit tempus, demonstraberis, cum turbata fuerit anima mea. Quod, exceptis Septuaginta, nec in Hebraico, nec apud quemquam aliorum habetur interpretum. Et est sensus: Cum venerit tempus, de quo dicitur: Tempore acceptabili : tunc, o Deus Pater, cognoscetur nomen tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
creaturis intellexi creatorẽ : & ꝑ singula que fe¬
cisti. & que quotidie oꝑaris in uniuerso mundo:
totus obstipui : & sensu humanitatis amisso: in
scãm amentiã sum conuersus: uł certe admirati¬
one turbatus : in laudes tuas trepidus erũpo di¬
cens. In medio duorũ animaliũ cognosceris. Qd
multi putant de filio intelligi. & de spũ scõ: eo
quod pater ꝑ filiũ intelligatur & spm. Quȩ qͥdẽ
& duo seraphim in isaia. & duo cherubin scribi in¬
medio habeant oraculũ : & in isaia uelantia caput
& pedes dei in p̾senti tantũ scło uolent: & alter
ad alterũ misteriũ inclament trinitatis. Q iit¬
tat᷑ unus de seraphim qđ interpretatur ardens:
Hoc estimant & alii. & ad hanc int̾pretationẽ mul¬
tis seripturarũ utuntur testimoniis. Porro stm¬
plex interp̃tatio & opinatio uulgi de saluatore
intelligit: qđ int̾ duos latrones crucrfixus agni¬
tus sit. Qui autẽ melius hoc dicunt: qđ in pͥma

Expanded text:
creaturis intellexi Creatorem, et per singula quae fecreaturis intellexi Creatorem, et per singula quae fecisti, et quae quotidie operaris in universo mundo, totus obstupui, et sensu humanitatis amisso, in sanctam amentiam sum conversus. Vel certe admiratione turbatus, in laudes tuas trepidus erumpo dicens: In medio duorum animalium cognosceris. Quod multi putant de Filio intelligi, et Spiritu sancto, eo quod Pater per Filium intelligatur et Spiritum. Quae quidem et duo Seraphim in Isaia , et duo Cherubim, scribi inmedio habent oraculum; et in Isaia , velantia caput et pedes Domini, in praesenti tantum saeculo volent, et alter ad alterum mysterium inclament Trinitatis: et mittatur unus de seraphim, quod interpretatur ardens, Hoc aestimant alii, et ad hanc interpretationem multis Scripturarum utuntur testimoniis. Porro simplex interpretatio, et opinio vulgi de Salvatore intelligit, quod inter duos latrones crucifixus agnitus sit . Qui autem melius, hoc dicunt, quod in prima
Abbreviated transcription (Latin):
cere surge lapidi tacenti: & sic̃ timore ꝑterritus
sũ qđ draco magnus tantis uulneribꝰ confodiendꝰ
sit. Sic dep̾cor dnẽ ut qđ ꝓmisisti expleas: &fi-¬
nito tempr̾e reddas xp̃m̃ tuũ. Iu enim dixisti
quia adhuc uisus ꝓcul: & apparebit in fine et
non mentietur. Uiuifica gͦ quod pollicitꝰ es. ħ
ẽ. tuum imple ꝓmissum. Nlon moriat᷑ irritꝰ sermo
tuus: sed oꝑe compleatur. Quod qͥdẽ iuxta noᷤ
&̾ de resurrectione saluatoris intelligi potest:
ut ille qͥ pro nob̾ mortuus ẽ. consurgat a mortuiᷤᷤ. uiuifu¬
uxta loxoͣe. autẽ multo alt̾ ẽ. sensus: & debemus
etiã uulgate editionis explanationẽ ponẽ. Dñe
audiui in scripturis sermonẽ tuũ : & te mͥ dantẽ
auriculã: iuxta illud quod loquit̃ isaias. Addi¬
dit mͥ auriculã ad audiendũ. Ita audiui ut tu
uis audire sermonẽ tuum: & oꝑa tua diligentiꝰ
contẽplatus ne mͥ diceret᷑. Oꝑa autẽ dñi ñ res
piciunt: & oꝑa manuũ eius ñ considerant. Ea

Expanded text:
cere: surge, lapidi tacenti. Et sicut timore perterritus sum, quod draco magnus tantis vulneribus confodiendus sit, sic deprecor, Domine, ut quod promisisti, expleas, et finito tempore, reddas Christum tuum. Tu enim dixisti, quia adhuc visus procul et apparebit in fine, et non mentietur. Vivifica ergo quod pollicitus es, hoc est, tuum imple promissum; non moriatur irritus sermo tuus, sed opere compleatur. Quod quidem juxta nos, et de resurrectione Salvatoris intelligi potest: ut ille qui pro nobis mortuus est, consurgat a mortuis, et viviftem multo alter est sensus, et debemus etiam Vulgatae editionis explanationem ponere. Domine, audivi in Scripturis sermonem tuum, et te mihi dante auriculam, juxta illud quod loquitur Isaias: Addidit mihi auriculam ad audiendum ; ita audivi, ut tu vis audiri sermonem tuum. Et opera tua diligentius conpiciunt, et opera manuum ejus non considerant, ex
Abbreviated transcription (Latin):
theodotio t̃nstulimus: uiuifica illud. Qd̃ autẽ
int̾pretũ. Ut sublatis his quȩ in hebraico non ha¬
Toꝵ. uidebatur suꝑiora coniuneta sunt. Legitur
autẽ in hebreo adona y.id ẽ. dnẽ. Falac: opus tuũ:
bacereb: in medio. Sanim. annoꝵ. He iehu: uiufica
ilua. Hoc ꝓpterea: ut qͦ suꝑflua sunt in locx: ma
nnfeste adita cognoscamus. Hebrei tuxta historiã:¬
ita hunc locũ explanant. Dñe audiui auditionẽ
tuã & timui. Audiui in qͥt penas quas nabucho¬
donosor & diabolo p̃parasti in qͥb dixisti ei : ue qͥ

Expanded text:
Theodotio transtulimus, viviTheodotio transtulimus, viviInterpretum, ut sublatis his, quae in Hebraico non haνόητον videbatur, superiora conjuncta sunt. Legimus autem in Hebraeo ADONAI, id est, Domine, PHALACH, opus tuum, BACEREB, in medio, SANIM, annorum, HEIEU, vivifica illud. Hoc propterea ut quae superflua sunt, in Septuaginta manifeste addita cognoscamus. Hebraei juxta historiam hunc locum ita explanant: Domine, audivi auditionem tuam, et timui. Audivi, inquit, poenas quas Nabuchodonosor et diabolo praeparasti, in quibus dixisti ei: Vae qui
Abbreviated transcription (Latin):
male sentiens de iudicio dei: uel certe futurã
gentiũ fidẽ demonstrari quod pͥorẽ errorẽ uo¬
luntarie relinquentes in eum crediture sint. qͥ
in antiquo repmittitur. Legimus in sexto decimo
psalmo oratio dauid: & in octogesimo nono ora¬
tio moysi hominis dei : & in centesimo pͥmo. ora¬
tio pauꝑis cũ anxius fuerit & corã dño effu¬
derit p̾cẽ suã. & sicubi alibi nomen orationis
infertur. Ae tamen nullo loco cũ cantico legit᷑.
& uescio an decens sit orare cũ cantico: isi forte
psalmis ꝓpb̃are. Ut & in eo quod oratio ẽ. depre¬
cetur patrẽ: & in eo qđ̃ canticũ. patris qͥ miserit
filiũ. & filii qui uenerit: laus dicitur. Hec de
titulo cantici. Uideamus nunc: quȩ dicant᷑ in
cantico. Dñe audiui auditionẽ tuã & timui.
dñe opus tuum in medio annoꝵ uiuifica illud.
consideraui oꝑam tuã & obstipui. In medio duoꝵ
ammaliũ cognosceris. ꝓeo qđ nos & aquila. &

Expanded text:
male sentiens de judicio Dei; vel certe futuram male sentiens de judicio Dei; vel certe futuram gentium fidem demonstrari, quod priorem errorem voluntarie relinquentes, in eum crediturae sint, qui in Cantico repromittitur. Lpsalmo: « Oratio David, » et in octogesimo nono: « Oratio Moysi hominis Dei, » et in centesimo primo: « Oratio pauperis, cum anxius fuerit, coram Domino effuderit precem suam; » et sicubi alibi nomen orationis infertur, attamen nullo loco cum cantico legitur, et nescio an decens sit orare cum cantico, nisi forte prophetare, ut et in eo quod oratio est, deprecetur Patrem, et in eo quod Canticum, Patris, qui miserit Filium, et Filii qui venerit, laus dicatur. Haec de titulo Cantici. Videamus nunc quae dicantur in Cantico. Domine, audivi auditionem tuam, et timui: Domine, opus tuum in medio annorum vivifica illud. consideravi ⁑ opera tua, ÷ et obstupui ⁑ in medio duorum animalium cognosceris. Pro eo quod nos et Aquila et