comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
populus uel quomodo populus congregarisol&
et sedent coramte populus meus et audiunt ser¬
mones tuos & non faciunt eos . quia in canticum
orissui uertunt illos & a uaritiam suã sequit᷑
dulciq sono canitur. et audient uerbatua & ñ
facient ea & cũ uenerit qđ pra edictũ est. ecce
enĩ uenit: tunc scient quod proph&a sit in me¬
dio eorũ. Primum sciendũ. qđ octo plusminꝰ
uersus ab eo loco quẽ posuimus qui in sanguine
comeditis &oculos ur̃os leuatis ad inmunditi
asuras usq ad eum locum ubiscriptũ est
haecdices ad eos sic dicit dñs ds̃ : inseptua gin
ta non habentur. Quicum multis aliis & haec
p̃termiserunt. siue interprecata ab eis scrp¬
torum paulatim sublata sunt uitio. Etlati
ninr̃i immo inuidi xp̃iani & ut aꝑtius dicam
grunnianae factionis heredes aduersum nos
latrant cur uxta hebraicum disseramus
quasi nolentib ingerendi sint cibi. & non his

Expanded text:
populus vel quomodo populus congregari solet; populus vel quomodo populus congregari solet; et sedent coram te populus meus, et audiunt 401 sermones tuos, et non faciunt eos, quia in canticum oris sui vertunt illos; et avaritiam suam sequitur dulcique sono canitur, et audient verba tua, et non facient ea, et cum venerit quod praedictum est, ecce enim venit: tunc scient quod propheta sit in medio eorum. Primum sciendum, quod octo plus vel minus versus ab eo loco quem posuimus: Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias vestras, usque ad eum locum ubi scriptum est: Haec dices ad eos, sic dicit Dominus Deus, in LXX non habetur, qui cum multis aliis, et haec praetermiserunt, sive interpretata ab eis, scriptorum paulatim sublata sunt vitio. Et Latini nostri, immo invidi Christiani, et ut apertius dicam, Grunnianae factionis haeredes, adversum nos latrant, cur juxta Hebraicum disseramus: quasi nolentibus ingerendi sint cibi, et non his
Abbreviated transcription (Latin):
nobis da ta est terra in possessionem. Idcirco
dices adeos haecdicit dns̃ ds̃. Qui in sanguine
comeditis & oculos urõs leuatis ad inmundi¬
ram hereditate possidebitis: St &istis ingla¬
dus ur̃is fecistis ab hominationes & unus quisq
uxorem proximisui polluistis. & terrã here¬
gladio cadent & qui in agro est bestus trade¬
tur ad deuorandum. Quiaut̃ in p̃sidiis & inspe¬
luncis sunt peste morientur & dab o terrã in
solitudinẽ & indesertũ. & defici& suꝑba for¬
titudo eius & desolabuntur montes is rahel
eo qđ nullus sit qui pereos transeat. Et scient
quia ego dns̃ cum dedero terrã corũ desolatã
& desertã propter uniuersas ab ominationes
suas quas operati sunt. Et tufili hominis. fili popu
litui locuntur d&e uixta muros & in hostus domorũ
et dicunt unus ad alterum uir ad proximũ suum lo
quentes Venite & audiamus quisit sermo egre¬
diens ad̃o. Et ueniunt adte quasi sie grediatur

Expanded text:
nobis data est terra in possessionem. Idcirco nobis data est terra in possessionem. Idcirco dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immundiditate possidebitis? Stetistis in gladiis vestris, fecistis abominationes, et unusquisque uxorem proximi sui polluistis, et terram haeregladio cadent, et qui in agro est, bestiis tradetur ad devorandum: qui autem in praesidiis et in speluncis sunt, peste morientur. Et dabo terram in solitudinem et desertum et deficiet superba fortitudo eius et desolabuntur montes Israhel eo quod nullus sit qui per eos transeat et scient quia ego Dominus cum dedero terram desolatam et desertam propter universas abominationes suas quas operati sunt et tu fili hotui qui loquuntur de te juxta muros et in ostiis domorum, et dicunt unus ad alterum, vir ad proximum quentes: Venite, et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino. Et veniunt ad te, quasi si ingrediatur
Abbreviated transcription (Latin):
os dñi per apostolos & apostolicos uiross
qui possunt dicere. os meuma pertum
est aduos ochorintii. et a pertum est
mihi ostium magnum & efficax. Et illu
os meum a perui & adtraxi spm̃. Qđ nũ¬
quam tacere poterit Nec audire cũ isrł
audi is rabel & tace : sed intoto orbe reso
nus adduodecim referturtribus et decimus
mensis ad tempus propitiationis iudaicae
quae grecae dicitur AΑCΩΟC Et quinta di¬
es mensis ad sensus carneos. Quae om̃a capta
hierusalem & euangelio succedente del&a
esse &transisse monstrauimus. et uespere
hoc est in consummatione mundi factam ma¬
num dñi aduerum ietechi hel qui futuras
ruinas urbis cecinerat perproph&as & ma¬
ne impl&as esse monstrauit.
Et factum est uerbum dñi ad medicens Filiho¬
minis: qui habitant in ruinosis hisuper hu¬
mum isrł loquentes aiunt. Vnus erat abra¬
ham & possedit terram. Nos autẽ multi sumus

Expanded text:
os Domini 400 per apostolos, et apostolicos viros, os Domini 400 per apostolos, et apostolicos viros, qui possunt dicere: Os meum apertum est ad vos, o Corinthii; et: Apertum est mihi ostium magnum et efficax . Et illud: Os meum aperui, et attraxi spiritum , quod numquam tacere poterit, nec audire cum Israel: Audi, Israel, et tace: sed in toto orbe resonnus ad duodecim refertur tribus, et decimus mensis ad tempus propitiationis Judaicae, quae Graece dicitur ἱλασμός: et quinta dies mensis ad sensus carneos, quae omnia, capta Jerusalem, et Evangelio succedente, deleta esse, et transisse monstravimus: et vespere, hoc est, in consummatione mundi factam manum Domini ad verum Ezechiel, qui futuras ruinas urbis cecinerat per prophetas, et mane impletas esse monstravit. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, qui habitant in ruinosis his super humum Israel loquentes, aiunt: Unus erat Abraham, et possedit terram: nos autem multi sumus Vulg. tacet sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
T unceñi aperit᷑ osproph&ae : quando
qđ prius nuntiauerat operis monstrarit ef¬
fectu. Et tota libertate proclamat quine¬
quaquam futura sed uel p̃sentia uel trans¬
acta demonstrat. Hoc secundum litte¬
ram. Ca&erum iuxta anagogen si ieze¬
chihel interp̃tatur fortitudo di. xp̃saut̃
est dĩ uirtus & dĩ sapientia: hoc intelle
gendũ qđ capta & subuersa hierus alem
quicumq: perfidiam iudae orum euade¬
repotuerit quales fuerunꝰ a postoli &
reliquiae quaes aluae factae sunt ipse  E¬
xpõnuntiat om̃s cerimonias iudaeorũ
esse subuersas. quas quidam usq hodie
obseruandas putant. Non audiente s ils¬
lud a postoli. A gratia excidistis. quiinle¬
ge iustificamini. Mirorq: hominum ꝑs¬
tinaciam id uelle sermone defenderes¬
qđ opere implere non audeant. Nisifors¬
te subpelle ouium id est xpĩanorũ lupis
celantur iudaici. Quid defensor syna
ergo ierusalem atq: subuersa a periat᷑

Expanded text:
Tunc enim aperitur os prophetae, quando Tunc enim aperitur os prophetae, quando quod prius nuntiaverat, opere monstrarit effectum: et tota libertate proclamat, qui nequaquam futura, sed vel praesentia, vel transacta demonstrat. Hoc secundum litteram. Caeterum juxta anagogen, si Ezechiel interpretatur fortitudo Dei: Christus autem est Dei gendum, quod capta et subversa Hierusalem, quicunque perfidiam Judaeorum potuerit evadere, quales fuerunt apostoli, et reliquiae, quae salvae factae sunt, ipse Christo nuntiat omnes caeremonias Judaeorum esse subversas, quas quidam usque hodie observandas putant, non audientes illud Apostoli: « A gratia excidistis, qui in lege justificamini » Mirorque hominum pertinaciam id quod opere implere non audeant, nisi forte sub pelle ovium, id est, Christianorum, lupi celantur Judaici. Quid defensor  Al.ergo Jerusalem atque subversa, aperitur
Abbreviated transcription (Latin):
siue captiuitatis nr̃ae : uenit ad mequi fu¬
gerat sue qui saluatus fuerat de ierus a¬
lemdicens: uastata siue capta est ciuitas
m anus aut̃ dñi facta fuerat ad meues pere
antequã uenir& qui fugerat. aperuitq os
meũ donec uenir& qui fugerat ad memane
& aꝑto oremeo ñ silui amplius. Vndeci¬
mo anno regni sedechiȩ quinto mense : cap¬
taest ciuitas ierus alem. Haec autẽ proph&ia
annũ & quattuor menses & uigintiquinq:
dies capta ierusalẽ uenisse babilonẽ unũ
ciuiũ ierusalem : quinuntiaret capiam
atq uastatã. Ante unũ autẽ diẽ quã
uenir& quiista narrar&. uesperifacta ẽ
manus dñi ad hie techihel proph&ã quȩ
a peruit oseius qđ diuclausũ fuerat & quic¬
quid erat illedicturus hic factũ anterepli¬
cauit nec siluit amplius uidens proph&iã
suã opere compl&am & nequaquã dubi¬
tarepopulum quierat in babilone uł eos
qui captierant deuatcinio proph&ali

Expanded text:
sive captivitatis nostrae: venit ad me qui fusive captivitatis nostrae: venit ad me qui fugerat sive qui salvatus fuerat de Jerusalem, dicens. Vastata sive capta est civitas. Manus autem Domini facta fuerat ad me vespere antequam veniret qui fugerat: aperuitque os meum donec veniret ad me mane et aperto ore meo non silui amplius. Undecimo anno regni Sedeciae, quinto mense, capta est civitas Jerusalem. Haec autem prophetiaannum et quatuor menses, et viginti quinque dies, capta Jerusalem, venisse Babylonem unum civium Jerusalem, qui nuntiaret captam urbem atque vastatam. Ante unum autem diem quam veniret qui ista narraret, vesperi facta est manus Domini ad Ezechielem prophetam, quae aperuit os ejus quod diu clausum fuerat, et quidquid erat ille dicturus, hic factum ante replicavit: nec siluit amplius, videns prophetiam suam opere completam, et nequaquam dubitare populum qui erat in Babylone, vel eos qui capti erant de vaticinio prophetali.
Abbreviated transcription (Latin):
Talequid loquit᷑ sermodiuinus adieremiã :¬
quando descendit indomũ figuli. & audit
uł promissa uł cõminationẽ dĩ idagereut
uel homines prouocent ad saliitẽ ułd &erre¬
ant a peccato. Vnde quidicunt non ẽ ȩqua
uia dñi: arguunt᷑ qđ ipsorũ sit iniqua sententi¬
a habentiũ oculũ pessimũ & nequaquã noua
sed u&era iudicantiũ. Quib: omnib: demons¬
trat᷑ nec peccatorẽ saluti desperare debere:
siagat pȩnitentiã : neciustũ in sua confidere
iustitia si ꝑdiderit neglegent̃ qđ magno labo¬
requȩsierat. Manifesta transcurrimus
ut in obscuriorib: immoremur. In quib: aut̃
p̃sens proph&ia discrepat a preterita & in
quib loquat᷑ similia. collatio utriusq pote¬
rit indicare. porro quid sit iudiciũ facere
& iustitiã pignus restituere rapinã redde¬
re in mandatis uitȩ ambulare & c&era :
in hoc eodẽ proph&a supͣ diximus
Et faccum est induo decimo anno in decimo
men se quinta mensis trans migrationis

Expanded text:
 sermo divinus ad Jeremiam quando descendit in domum figuli, et audit vel promissa, vel comminationem Dei id agere, ut vel homines provocent ad salutem, vel deterreant a peccato . Unde qui dicunt: Non est aequa via Domini, arguuntur quod ipsorum sit iniqua sententia, habentium oculum pessimum, et neqused vetera judicantium. Quibus omnibus demonstratur, nec peccatorem de salute desperare debere si agat poenitentiam, nec justum in sua confidere justitia, si perdiderit negligenter quod magno labore quaesierat. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. In quibus autem praesens prophetia discrepet a praeterita, et in quibus loquatur similia, collatio utriusque poterit indicare. Porro quid sit judicium facere et justitiam, pignus restituere, rapinam reddere, in mandatis vitae ambulare, et caetera, in hoc eodem propheta supra diximus. « Et factum est in duodecimo anno, in decimo mense, quinta mensis transmigrationis
Abbreviated transcription (Latin):
interfectorum gladio cadent: gladius datus est
ad traxerunt eam &omnis populus cius. laquer¬
turti potentissimi robustorum demedio inferni.
Ibias sur& omnis multitudo eius: Incircuitu
illius sepulchra corum omnes interfecti & qui
ceciderunt gladio. quorum data sunt sepul¬
cra mnnouissimis laci: Et fasto est mubatudo
cius ꝑgrrum sepulchrieius uniuersi interfecti
cadentesq gladio quid ed erant quondam for¬
mi dinem interra uiuentium. Ibi aelam. &
omnis multitudocius ꝑgrrum sepulchruillius.
Iomnes hi interfecti ruentesq gladio quides¬
cendunt incircumcisi ad terram ultimam: qui
÷possunt terrorem suum interra uiuentium.
÷& postauer̃ ignominiam suam cumhis quides¬
cendunt in lacum in medio interfectorum. po¬
suerunt cubile eius in uniuersis populiscius.¬
÷ incircuitueius fepulchrum illius. omnes hi¬
S incircumcisi interfectiq gladio: Dederant enĩ
terrorem interrauiuentium & postauer̃ igno¬

Expanded text:
interfectorum gladio cadent: gladius datus est, interfectorum gladio cadent: gladius datus est, attraxerunt eam, et omnes populos ejus. Loquentur ei potentissimi robustorum de medio inferni, Ibi Assur, et omnis multitudo ejus, in circuitu illius sepulchra eius omnes interfecti et qui ceciderunt gladio quorum data sunt sepulchra in novissimis laci et facta est multitudo eius per gyrum sepulchri eius universi interfecti cadentesque gladio qui dederant quondam formidinem in terra viventium ibi Aelam et omnis multitudo eius per gyrum sepulchri sui omnes hii interfecti ruentesque gladio qui descenderunt incircumcisi ad terram ultimam qui posuerunt terrorem suum in terra viventium et portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum in medio interfectorum posuerunt cubile eius in universis populis eius in circuitu eius sepulchrum illius omnes hii incircumcisi interfectique gladio dederant enim terrorem in terra viventium et portaver
Abbreviated transcription (Latin):
na corum labantur quasioleum. & sint ueri
lum inis nutrimentum: haec autem fient
cum dederit dns̃ terrã egrpti desolatam &
ꝑdiderit multitud inem cius. & percussi fue¬
rint omnes habitatores illius ut isto pro¬
fecto scire possint quia ipsesit dns̃: Quod aũ
iungitur planctus est & plaagent eum filię¬
animasomnium gentium quae prius oppres¬
sac fuerant. siue earum gentium quae nequa¬
quam in a egrpto morabantur sed in regione
uiuentium interfectum dra conẽ plangere
&omnem multitudinem eius non spesa lutis
sed quod detanta potentia suo uitio & suꝑbia
deicctus sit in aeterna supplicia:
Et factum est induod ecimo anno inquinta
decima mensis. factum ẽ uerbum dnĩ ad medi¬
cens. Filihominis canclugubre suꝑ mulatu
dinema egrpti. & detrahecam: ipsam & filias
gentium robustarum ad terram ultimam cum
his quidescendunt in lacum. Quopulchrior es
descende & dormicum incircumcisis: In medio

Expanded text:
na earum labantur, quasi oleum, et sint veri na earum labantur, quasi oleum, et sint veri luminis nutrimentum. Haec autem fient cum dederit Dominus terram Aegypti desolatam et perdiderit multitudinem ejus, et percussi fuerint omnes habitatores illius, ut isto profectu scire possint, quia ipse sit Dominus. Quod autem jungitur, « planctus est, et plaanimas omnium gentium, quae prius oppressae fuerant sive earum gentium quae nequaquam in Aegypto morabantur, sed in regione viventium, interfectum draconem plangere, et omnem multitudinem ejus: non spe salutis, sed quod de tanta potentia suo vitio et superbia dejectus sit in aeterna supplicia. « Et factum est in duodecimo anno, in quinta decima mensis, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, cadinem Aegypti: Et detrahe eam ipsam, et filias gentium robustarum ad terram ultimam, cum his qui descendunt in lacum. Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis. In medio
Abbreviated transcription (Latin):
tradantur pciorib Dequib scriptum est.
in missionem ꝑcingelos pessimos, &apostolis
Quostradidi inquit satanae ut discant non
blas phemare: uel in interitum carnis. ut
sps sciluus fiat: Cumautem ꝑhuiuscemodi
ministros deiesta fuerit suꝑbia ȩgrpti & mul¬
titudo illius dissi pata perdentur omnia iu¬
menta illius quae erant suꝑ ciquas plurimas.
& non conturbabit caspes hominis ultra:
Sienim beatus qui seminat suꝑ ciquas ubibos
&asinus calcat: econtrario infelix qui sim¬
plices quidem suo ultra poterit errore r&i¬
nere : itaut pes hominis noncaal& in eis
quo nesignum quidem sapientiae atq ratio¬
nes a quae aegrpticie in sehabere uideantur:
Vngula quoq: iumentorum non turbabit eas.
ut delimpidissimis atq nitentib: faciat turbi¬
das & cȩnosas: Tuncreddentur non abcilio
sed ab ipsodnõ a quae purissi mȩ quae draconis
fuerunt dominatione turbatȩ itaut flumi¬

Expanded text:
tradantur pejoribus, de quibus scriptum est: tradantur pejoribus, de quibus scriptum est: « Immissiones per angelos pessimos ; » et Apostolus: « Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare; vel in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . » Cum autem per hujuscemodi ministros dejecta fuerit superbia Aegypti, et multitudo illius dissipata, perdentur omnia jumenta illius, quae erant super aquas plurimas. « Et non conturbabit eas pes hominis ultra; si enim beatus, qui seminat super aquas, ubi bos et asinus calcat, e contrario infelix, qui simplices quidem suo ultra poterit errore retinere, ita ut pes hominis non calcet in eis, quo ne signum quidem sapientiae atque rationis aquae Aegyptiae in se habere videantur. « Ungula quoque jumentorum non turbabit eas, » ut de limpidissimis, atque nitentibus faciat turbidas et coenosas. Tunc reddentur non ab aliis, sed ab ipso Domino aquae purissimae, quae draconis fuerant dominatione turbatae, ita ut flumi
Abbreviated transcription (Latin):
quorum regnad nõ diabolus ostendit.
&dequib: in psalmodicitur: Adstiter̃
reges terrȩ & principes conuenerunt in
unum hoc autem fi& cum uolare coepe¬
rit gladiusdnĩ suꝑ faciescorum: Subciuditꝰ.
regum siue populorum: Gladius autem
dnĩ intellegendus est uiuens sermodĩ & effi¬
cax & acutus suꝑ omnem gladium ex utra¬
q paste accutũ: Qui uolat utq discurrit
& ꝑ stringit cernentium oculos uultusque
deterr&. & obstupescentes suꝑ ruina pha¬
ra honiss cin illo uideant essedciectos. Et
dñi quidem gladius dequo scriptum est ecce
hic positus ẽ inruina & resurrectione multo¬
rum. iacentes el euat & male erectos humi¬
litite commutat: Eladius autem regis ba¬
brlonis ueni et suꝑdraconem a egrptũ: ut in
gladiis fortium si uegigantum deiciatdns
multitudinẽ eius qui regem aegrpti sectaba¬
tur: In expugnabiles inquit siue pestilen¬
tes degentib omnesisti. ut maliad pdniendũ

Expanded text:
quorum regna Domino diabolus ostendit, quorum regna Domino diabolus ostendit, et de quibus in psalmo dicitur: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunum . » Hoc autem fiet, « cum volare coeperit gladius Domini super facies eorum, » subauditur regum sive populorum. Gladius autem Domini intelligendus est vivens sermo Dei et efficax et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum, qui volat atque discurrit et perstringit cernentium oculos vultusque deterret. Et obstupescentes super ruina Pharaonis se in illo videant esse dejectos. Et Domini quidem gladius, de quo scriptum est: « Ecce hic positus est in ruina et resurrectione multorum , » jacentes elevat, et male erectos humilitate commutat. Gladius autem regis Babylonis veniet super draconem Aegyptium, ut in gladiis fortium, sive gigantum dejiciat Dominus multitudinem ejus, qui regem Aegypti sectabatur. « Inexpugnabiles, » inquit, sive pestilentes de gentibus. « omnes isti » ut mali ad puniendum
Abbreviated transcription (Latin):
terrã her&icorum operiat tenebris.
Ignerantia scilic& ueritatis ut cȩcicaccos
ducant in foueam & habitatoresterrȩ
mittantur intenebras exteriores ubi
est fl&us &stridordentium. posthȩc
dicitur. Et inritabo corpopulorũ mul¬
torum cum in duxero contritionem si¬
ue captiuitatem tuã ingentib suꝑ terrã
quam nescis: Vt qui prius pharahoni ser¬
uierant ira scantur contra eum. uidentes
captiuitatem eius adaliam terram quam
draco nesciebat eẽ ꝑductam Nec debe.¬
mus ambigerebonas eẽ terras quas phara¬
onesciat: scilic& quando captiuitas phara¬
onis alia captiuitatemutatur: De qua
dicitur ad saluatorem . Ascendens inaltũ
captiuã duxit captiuitatem accepitsiue
iuxta apłm dedit dona hominib Etstu¬
pescere inquit faciam suꝑtepopulos mul¬
tos & qui prius pharaonis ad mirabantur
potentiã : postea eum ad mirentur de suo
culmine cecidisse. Reges quoque populorũ
horrorenimio formidabunt suꝑ eum

Expanded text:
terram haereticorum operiat tenebris, terram haereticorum operiat tenebris, ignorantia scilicet veritatis, ut caeci caecos ducant in foveam, et habitatores terrae mittantur in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium. Post haec dicitur: Et irritabo cor populorum multorum, cum induxero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus super terram quam nescis, ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus ad aliam terram, quam draco nesciebat esse, perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando captivitas Pharaonis alia captivitate mutatur, de qua dicitur ad Salvatorem: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem: accepit sive, juxta Apostolum , dedit dona hominibus . Et stupescere, inquit, faciam super te populos multos, ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam, postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque populorum horrore nimio formidabunt super eum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dequib & paulus loquitur & spiritalia
nequitia incelestib & nigrescere fecit
dns stellu seius. uel draconis uel caeli:
suꝑquos & iudasapłs scribit sidera er¬
rantia quibus caligo tenebrarum in ȩt̃¬
num reseruatur : Solquoq nube teget᷑
solaniquitatis: qui contrarius ẽ soli iusti¬
tiȩ : Nubȩ autem uel ipsodnõ saluatore
quidescendit in a egrptum suꝑ nubem le
uem nullo peccatorum pondere prae¬
grauatam: uel proph&is & apostolis
dequib legimus mandabo nubibus
nepluant suꝑ eam imbrem. & in pscl¬
mis. Veritastua usque adnubes Cum
autem soliniquitatis fuerit obscuratus:
lunã quã her&icorum sentim us ecclesiã.
& qua ea sole iniquitatis lumen puta¬
batur accipere Nondabit lum en suũ
Nec decipi & credentes falsi nominis
scientia: Omnia quoq luminaria & quic¬
quid uid&ur in her&icis. eẽ . doctrinae.
extincto draconẽ caecabitur : siue me¬
rebunt principe perdito itaut ipsedns̃

Expanded text:
de quibus et Paulus loquitur: « Et spiritalia de quibus et Paulus loquitur: « Et spiritalia nequitiae in coelestibus . » Et nigrescere fecit Dominus stellas ejus, vel draconis, vel coeli: super quo et Judas apostolus scribit « sidera errantia , » quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur. Sol quoque nube tegetur, sol iniquitatis, qui contrarius est soli justitiae. Nube autem, vel ipso Domino Salvatore, qui descvem , nullo peccatorum pondere praegravatam, vel prophetis et apostolis, de quibus legimus: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Et in Psalmis: Veritas tua usque ad nubes . Cum autem sol iniquitatis fuerit obscuratus, luna quam haereticorum sentimus Ecclesiam, et quae a sole 383 iniquitatis lumen putabatur accipere, non dabit lumen suum, nec decipiet credentes falsi nominis scientia. Omnia quoque luminaria et quidquid videtur in haereticis esse doctrinae, exstincto dracone, siccabitur, sive moerebunt, principe perdito, ita ut ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. Ponecos sicut stercus terrae :
Dequo sc̃s ad nõ liberatur: Qui suscitat deterra
inopem. & destercore erigit pauperem.
Vt colloc& eumcum principib cum principi¬
bus populisui: Valle sautem inima depressus.
ut supradiximus. aut inferna significatur: aut
humilem her&icorum sensum propter uolun¬
tatem & terrenas opescuncta facientium:
tus fueris calum. & innigrescerefaciam
stella seius. solem nubetegam. & lunanon
dabit lumensuum. omina lumi naria eehi
tenebras superterrã tuã dicitdn ids̃ sisequam᷑
doenim interfecto pharaone siue dracone
sol &luna & stellae non deder̃ lum̃ suum
& cadum opestum ẽtenebris. iuxta illud
podicum. Impia qua e a eternam timuer
saccula noctem :ergo hocdicendum est:
quod extincto pharaone qui trans sigura¬
bat se in angelum lucis. De quo in alio loco
scriptum est luximpiorum extingueur:
caelum siue caeli operientur tenebris.

Expanded text:
scriptum est: Pone eos sicut stercus terrae . scriptum est: Pone eos sicut stercus terrae . De quo sanctus a Domino liberatur: Qui suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . Valles autem in ima depressae, ut supra diximus, aut inferna significant, aut humilem haereticorum sensum propter voluptatem et terrenas opes cuncta facientium. tus fueris caelos et nigrescere faciam stellas eius solem nube tegam et luna non dabit lumen suum omnia luminaria caeli tenebras super terram tuam dicit Dominus do enim interfecto Pharaone sive dracone sol et luna, et stellae, non dederunt lumen suum, et coelum opertum est tenebris, juxta illud poeticum: Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem Ergo hoc dicendum est, quod exstincto Pharaone, qui transfigurabat se in angelum lucis, de quo in alio loco scriptum est: « Lux impiorum exstinguetur , » coelum sive coeli operientur tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
tauiam rapiunt. Bestiae terre uitus.
efferatȩ. Quod adher&icos atque genti¬
les referripotest. Qd cutem sequitur
& dabo carnestucas suꝑ montes & imple¬
bo collestuos sanictua siue implebo uaillessan¬
guinetuo hunc hab& sensum. ut uolatilia
caeli & bestias terrae. deceptorum popu¬
los intellegamus crudelitatemq gentiliũ:
Montes autem : ad principes referamus
hȩrescon: qualis fuit abentinus & mar¬
chion÷ Collesq successorescorũ qui saturan¬
tur sanie draconis siue ualles quȩ implent᷑
dra conis sanguine inferiores quos credentiũ
aut ceste montes aduersarias poreflates quȩ
inũcre discurrunt. &ualles quae inferna
penetrant & acternis supplicus mancipatę
bitur terta destercorib tuis suꝑ montes & ual¬
les implebuntur exte: illud significat. quod
omnis suꝑbia & arrogans her&icorum tumor
Nontam uitali & puro quam putrido atq fę¬
tenti sanguine compleatur: Iuxta illud quod

Expanded text:
ta viam rapiunt. Bestiae terrae, vitiis ta viam rapiunt. Bestiae terrae, vitiis efferatae, quod ad haereticos atque gentiles referri potest. Quod autem sequitur: Et dabo carnes tuas super montes, et implebo colles tuos sanie tua; sive, implebo valles sanguine tuo, hunc habet sensum: ut volatilia coeli, et bestias terrae, deceptorum populos intelligamus, crudelitatemque gentilium, montes autem ad principes referamus haereseon, qualis fuit Valentinus et Marcion, collesque successores eorum qui saturantur sanie draconis; sive valles, quae implentur draconis sanguine, inferiores quosque credentium. Aut certe montes adversarias potestates, quae in aere 382 discurrunt, et valles, quae inferna penetrant, et aeternis suppliciis mancipatae bitur terra de stercoribus tuis super montes, et valles implebuntur ex te, illud significat quod omnis superbia et arrogans haereticorum tumor, non tam vitali et puro, quam putrido atque fetenti sanguine compleatur, juxta illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
Isttiest sagena quar in mare huiusscłi.
mittitur & extrahit pisces multos. Ali¬
oscligendos & alios abiciendos: siue iste
hamus. de quo in iobscriptum est. Addu¬
ces autem draconem in hamo & circumda¬
bis capistrum circa nares eius. Proquo
interpretatus c̃ aquila extrihens leui¬
athan in amo& funibus colligabis linguã
cius. Ex trahitur autem draco siue leuĩ¬
athan demari bamo uel sagenadnĩ. ut ꝓ¬
iciatur siue extenditur superterrã & om̃s
spirȩ eius quib sucs insidias occultabat
aperiantur &ꝓ ferantur in publicum
& in terra abiciantur &iaceat qui incelopo¬
suerat ossuũ & fecibassimo similem eẽ. iac¬
tabit. Vnde sequitur. & habita resiue
sedere faciam suꝑte omnia uolatiliacęli.
& saturabo detebestias uniuersȩ terrę:
Sccundum illud quod scriptum est: De¬
disti ea escam populis & hropum: qui
uel uolatilia uocantur ł bestia e terrȩ.
Volatilia quae sem entem ut diximus iux¬

Expanded text:
Ista est sagena, quae in mare hujus saeculi Ista est sagena, quae in mare hujus saeculi mittitur, et extrahit pisces multos alios eligendos, et alios abjiciendos . Sive iste est hamus, de quo in Job scriptum est: Adduces autem draconem in hamo, et circumdabis capistrum circa nares ejus ; pro quo interpretatus est Aquila: Extrahes Leviathan in hamo, et funibus colligabis linguam ejus. Extrahitur autem draco, sive Leviathan de mari hamo, vel sagena Domini, ut projiciatur, sive extendatur super terram, et omnes spirae ejus, quibus suas insaperiantur, et proferantur in publicum, et in terra abjiciatur et jaceat, qui in loco posuerat os suum, et se Altissimo similem esse jactabat. Unde sequitur: « Et habitare, sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli, et saturabo de te bestias universae terrae, secundum illud quod scriptum est: Dedisti eum escam populis Aethiopum . Qui vel volatilia vocantur, vel bestiae terrae . Volatilia, quae sementem, ut diximus, jux
Abbreviated transcription (Latin):
quae ante quam pedibus conculcarentur
dra conis. purae erant & suo fluentes or¬
dine: postquam autem pedib illius con¬
turbatȩ sunt . cursus sui ordinem ꝑdiderunt:
Neq enim utuntur heretici testimoniis scrip¬
turarum sibicoherentib: sed conturbant
omnia. & quia ipse ẽ. inimicus &ultor Ñ
solum aquas alienas draco a egrptius con¬
turbat pedib: suis. sed conculcat flumina
sua ne parcateis quossemel insuam redi¬
gerit potestatem : Quod deuitare cupiens
iustus precatur. Non ueniat mihi pes
suꝑbiae: & in alio loco conculcatus petit:
autem homo dicibolus est : Dequo & cilt̃
pscilmus loquitur ut non menific&tr
ultra homo suꝑ terrã: Propterea hȩcdi¬
cit dnĩds̃: Expandam suꝑte rete meũ
inmultitudine populorum multorũ:
Raedni u&eris & noui testamenti ratione
contextum mittitur suꝑ draconem quiha¬
bitat in populorum multitudine & semꝑ
trahateum in sagena sua siue in hamosuo

Expanded text:
quae antequam pedibus conculcarentur quae antequam pedibus conculcarentur draconis, purae erant, et suo fluentes ordine. Postquam autem pedibus illius conturbatae sunt, cursus sui ordinem perdiderunt. Neque enim utuntur haeretici testimoniis Scripturarum sibi cohaerentibus, sed conturbant omnia. Et quia ipse est inimicus et ultor, non solum aquas alienas draco Aegyptius conturbat pedibus suis, sed conculcat flumina sua, ne parcat eis quos semel in suam redegerit potestatem. Quod devitare cupiens justus precatur: « Non veniat mihi pes superbiae . » Et in alio loco conculcatus petit autem homo diabolus est. De quo et alter psalmus loquitur, « ut non magnificetur ultra homo super terram . » Propterea « haec dicit Dominus Deus: Expandam super te rete meum in multitudinem populorum multorum Domini veteris et novi Testamenti ratione contextum, mittitur super draconem, qui habitat in populorum multitudine, et semtrahat eum in sagena sua, sive in hamo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur: Aduersarius nrt dicibolus qua¬
sileo rugiens circuit: & in nono psalmo
scriptum est: Insiditur in abscondito.
Leodesilua ꝑcussit eos : Draconem autẽ
dicidicibolum. proquo aquila interp̃tat᷑.
leuiathan Nomendra conis expomens:
iuxta superiorem ex planationem multis
testimonus docui Quidixercit mea sunt
flumina & cgo feciea Isteigitur drtico
fluminib suis quasi cornibus uentilabat
plurimas nactiones. Quae suꝑ marchione
ualentino arrio & cunomio c&erisq: herescon
principibus intellegere possumus. qui imi¬
tantur ecclesiasticos uiros. dicentes ad dnm̃
scaluatorem. Inte inimicos nrõs uentila¬
bimus cornu: & non uentilant adsalu¬
tem ut decerra ad caelum leuent sed ut
in pro fundum abiciant: Deniq sequit᷑:
& conturbabas aquas pedib tuis. Iux¬
ta illud apłi: quiautem conturbatuos
portabit iudicium. Non uult enim aqs
siloe bibere quae uadunt cum silentio.
sed aquas aegrpti turbidas atq cnoscis.

Expanded text:
loquitur: « Adversarius noster diabolus, qualoquitur: « Adversarius noster diabolus, quasi leo rugiens circuit ; » et in nono psalmo scriptum est: « Insidiatur in abscondito, Leo de silva percussit eos . Draconem autem dici diabolum pro quo Aquila interpretatus est Leviathan, nomen draconis exponens juxta superiorem explanationem multis testimoniis docui, qui dixerat: Mea sunt flumina et ego feci ea. Iste igitur draco fluminibus suis quasi cornibus ventilabat plurimas nationes: quae super Marcione, Valentino, Ario, Eunomio, caeterisque haereseon principibus intelligere possumus, qui imitantur ecclesiasticos viros, dicentes ad Dominum Salvatorem: In te inimicos nostros ventilabimus cornu : et non ventilant ad salutem, ut de terra ad coelum levent, sed ut in profondum abjiciant. Denique sequitur: Et conturbabas aquas pedibus tuis; juxta illud Apostoli: Qui autem conturbat vos, portabit judiSiloe bibere, quae vadunt cum silentio, sed aquas Aegypti turbidas atque coenosas,
Abbreviated transcription (Latin):
qua si oleum fluant purissi mae acnitentes.
Nullo pereas transcunte nec carum fluenta
turbante: Hoc autem fi& propter aegrpti
folitu dinem. quae redigetur indesestõ abom¬
nimubatud inesua quando habitatores cius
dns̃ percusserit ut intellegant quiremanse¬
rint quod ipse sit dns̃: Id circo planctus . ẽ.
pharaonis & plangent cum filia egentiũ
incircuitu: Non solum autem superillo
sed & suꝑ multitudine eius quae dnõ uastan¬
te del&a est : hȩc supersimplici littera cur¬
sim dixisse sufficiat: ueniamus ad intelle¬
genticum spritilem: Nec puto magno pere
laborandum eẽ qui sit pharcio rex egrp¬
ti: cum supra plenius dixerimus. camui¬
delic& potestatem cui a egrptus credita
uel una prouintia uel a egrptus totius mun¬
diquae non est ut leo condita: sed proprio
uitio ad similata leoi gentium: Homo
enim cum in honore ess& non intellexit.
comparatus iumentis insipientib & simi¬
lis factus est illis: Dehoc laone & p&rus

Expanded text:
quasi oleum fluant purissimae ac nitentes, quasi oleum fluant purissimae ac nitentes, nullo per eas transeunte, nec earum fluenta turbante. Hoc autem fiet propter Aegypti solitudinem, quae redigetur in desertum ab omni multitudine sua: quando habitatores ejus Dominus 380 percusserit, ut intelligant qui remanserint quod ipse sit Dominus. Idcirco planctus est Pharaonis, et plangent eum filiin circuitu, non solum autem super illo, sed et super multitudine ejus, quae Domino vastante deleta est. Haec super simplici littera cursim dixisse sufficiat. Veniamus ad intelligentiam spiritalem. Nec puto magnopere laborandum nosse qui sit Pharao rex Aegypti, cum supra plenius dixerimus, eam videlicet potestatem cui Aegyptus credita, vel una provincia, vel Aegyptus totius mundi, quae non est leo condita, sed proprio vitio assimilata leoni gentium: « Homo enim cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis . » De hoc leone et Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
mes & saniem conuestatur : Tunc inquit
cacli tenebris obuoluentur: Sol& luna &
c& era luminaria non dabunt lumen suum
sed suꝑte cuncta nigrescent: nihil que tibi
la&um erit. & ad tuum interitum omnes
populi & cuncti reges eorum horrore ni¬
mio formidabunt. conspicientes gladiũ
meum huc illucq uolitare & nulli parcere.
& in tua ruina: ruinam similem ꝑtime scant:
Vt autem scias qui istesit gladius. audimani¬
festius : Cladius regis babrlonius ueni&
tibi: Ingladiis fortium siuegigantum dei¬
ciam omnem multitudinem tuam Quigigan¬
tes in expugnabiles gentes sunt. quȩ babr¬
lonii registenebantur exercitu Uastabunt
siue disꝑdent suꝑbiam aegrpti & omnem multi¬
tudinem eiꝰ. nihilq: in a egrpto remanebit sed
cum hominib: & iumenta brutaq animalia
pariter auferentur : Et tanta erit solitudo
in aegrpto : ut nec pede hominis nec ungula e¬
iumenti : a quae illius conturbentur. sed qui¬
&i sint omnia: &aquae fluminum eius

Expanded text:
mes et saniem convertatur. Tunc inquit, mes et saniem convertatur. Tunc inquit, coeli tenebris obvolventur: sol, et luna, et caetera luminaria non dabunt lumen suum, sed super te cuncta nigrescent: nihilque tibi laetum erit, et ad tuum interitum omnes populi et cuncti reges eorum horrore nimio formidabunt conspicientes gladium meum huc illucque volitare et nulli parcere, et in tua ruina, ruinam similem pertimescent. Ut autem scias quis iste sit gladius, audi manifestius: Gladius regis Babylonis veniet tibi: in gladiis fortium, sive gigantium dejiciam omnem multitudinem tuam. Qui gigantes, inexpugnabiles gentes sunt, quae Babylonii regis tenebantur exercitu. Isti vastabunt sive disperdent superbiam Egypti, et omnem multitudinem ejus: nihilque in Aegypto remanebit, sed cum hominibus, et jumenta brutaque animalia pariter auferentur. Et tanta erit solitudo in Aegypto, ut nec pede hominis, nec ungula jumenti aquae illius conturbentur, sed quieta sint omnia: et aquae fluminum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
la&etur: &interimbreuiter quaedam
hrstoriae funda menta iacientes. quid hebrȩs
suꝑ hocloco intellegant ꝑcurramus: Leo¬
ni comparatur pharao. non unius gentis
sed multarum gentium. siued raconi in ma¬
ri. ut terram aquasq: posidetit. qui in riga¬
tione fluminum crigebatur in suꝑbiam
quae cornu uocat: & multitudine exercitꝰ
sui omnes aquas transiens. poterat conturba¬
reo Id circo expandere sedicit re&cesuum su¬
ꝑ multitudinem eius extraherecum sagena
sua uelamo & ꝓicere siue extendere eum
suꝑ terram qui quasi coluber multis spiris
fuerat inuolutus acunctis caeli uolatilib
deuor&ur : Cumq non solum aues sedom̃s
bestiaeterre cum lacerauerint: reliquȩ
carnes eius montes & ualles camposq cõ¬
plebunt. Ita utcuncta uermibus scateant.
Haec omnia loquitur ꝑ m&aphoram: ut
post quam uola tilia cęli & bestiȩ carnibus ei
fuerint saturatȩ. id est exercitus cius &
uniuersa multitudo: reliqua pars in uer¬

Expanded text:
laetetur. Et interim breviter quaedam laetetur. Et interim breviter quaedam historiae fundamenta jacientes, quid Hebraei super hoc loco intelligant percurramus. Leoni comparatur Pharao, non unius gentis, sed multarum gentium; sive draconi in mari, ut terram aquasque possideat qui irrigatione fluminum erigebatur in superbiam, quae cornu vocatur, et multitudine exercitus sui, omnes aquas transiens poterat conturbare: idcirco expandere se dicit rete suum super multitudinem ejus, et extrahere eum sagena sua vel hamo, et projicere, sive extendere eum super terram, qui quasi coluber multis spiris fuerat involutus, ut a cunctis coeli volatilibus devoretur. Cumque non solum aves, sed omnes bestiae terrae eum laceraverint, reliquae carnes ejus, montes et valles camposque complebunt, ita ut cuncta vermibus scateant. Haec autem loquitur per metaphoram, ut postquam volatilia coeli et bestiae carnibus ejus fuerint saturatae, id est, exercitus ejus, et universa multitudo reliqua pars in ver
Abbreviated transcription (Latin):
riam aegrpti & dissi pabitur multitudo c̃i¬
iumenta eius quae erant suꝑ aquas pluri
mas siue ab aquis multis. & contarbabit
eas pes hominis ultra. Neq ungula iumen¬
torum turbabit siue calcabit eas: Tuncpu¬
rissimas reddam aquas corum siue utali¬
squando quiescant aquȩ corum & flumina
Scorum quasi oleum adducam siue ut oleum
fluent aitdns̃ ds̃: Cum ded ero terram egrp¬
tide solatam siue ꝑditam: Dese retur
autem terra aplenitudine sua siue cum ple¬
nitudine sua quando ꝑcussero siue disse¬
ds̃ : Editionem utramq miscemus. in hisdũ¬
taxatꝰ in quibus discrepant: Alio quin ubi
unussensus est hebraicum sequimur: In mul¬
tis autem exemplaribus iuxta septua ginta¬
duo decimꝰ annus & mensis decimus poni¬
tur i Iuxtaceteros autem interpretes.
dstimus annus &duodecimus mensis ut
uł iam cptt sit hieruscilem &gaudiũ
pharaonis malissibi inminentib aufe¬
ratur uł ceste capienda & suis magis
miseriis doledt quam aliorum captiuitate

Expanded text:
iam Aegypti et dissipabitur multitudo iumenta eius quae erant super aquas mas sive ab aquis multis: et non conturbabit eas pes hominis ultra, neque ungula jumentorum turbabit sive calcabit eas. Tunc purissimas reddam aquas eorum sive ut aliquando quiescant aquae eorum, et flumina eorum quasi oleum adducam sive ut oleum fluent, ait Dominus Deus, cum dedero terram Aegypti desolatam sive perditam. Deseretur autem terra a plenitudine sua sive cum plenitudine quando percussero sive disseDeus. Editionem utramque miscemus, in his dumtaxat in quibus discrepant. Alioquin ubi unus sensus est, Hebraicum sequimur. In multis autem exemplaribus, juxta LXX, duodecimus annus et mensis decimus ponitur; juxta caeteros autem interpretes, decimus annus et duodecimus mensis, ut vel jam capta sit Jerusalem, et gaudium Pharaonis, malis 379 sibi imminentibus, auferatur: vel certe capienda, et suis magis miseriis doleat, quam aliorum captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
lamentum suꝑpharao regem aegrpti. & dices¬
÷ ad cum: Leonigentium ad similatus es & draco¬
ni qui est in mari. & uentilabas cornuin flumi¬
nib: tuis & conturbabas aquas pedib tuis. &
conculcabas flumina earum siuetua. Propter¬
ea hȩc dicit dñs ds̃: Expandam suꝑte retemeũ
÷mmultitudine populorum multorum & ex¬
trahentte in sagenamea siue extrahamte in amo.
& proiciã siue extrahamte in terram. suꝑfaciem
agri abiciamte siue campireplebuntur tui. &
Shabitare siue sedere faciam suꝑte omnia uola¬
tilia celi. & saturabo detebestias uniuersae ter

Expanded text:
lamentum super Pharaonem regem Aegypti, et diceslamentum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum: Leoni gentium assimilatus es, et draconi qui est in mari, et ventilabas cornu in fluminibus tuis, et conturbabas aquas pedibus tuis, et conculcabas flumina eorum propterea haec dicit Dominus Deus expandam super te rete meum in multitudine populorum multorum et extrahent te in Et projiciam sive extraham in terram: super faciem agri abjiciam te sive campi replebuntur tui: et habitare sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli, et saturabo de te bestias unive
Abbreviated transcription (Latin):
titur. cuidictum fucrat in principio: Cui similis
factus es in altitudin etua: & dicituradeum cui
similatuses o indrte atq: sublimis interligna uo¬
luptatis: Nempe assrrio qui corruit. Ettueras
inclrtus atq sublimis interligna cđen. hoc est de¬
liciarum & paradisi : & ecce deductuses sicutas¬
srriuscum omnib: lignis quae quondam fuerant
indeliciis ad terram ultimam & ad inferos &dor¬
mies non in requie sed in poenis in medio incir¬
cumcisorum. hoc est inmundorum: &cũ his
quingladio dni conciderunt, Qut sciamus
qui sit ille cuidixerit: oinclrte atq sublimis
interligna uoluptatis: ponit manifestius:
Ipse ẽ pharao & omnis multitudo eius. siue
uxta septuaginiti. sic est pharao & omnis mul¬
titudo eius ut quomodo supra assyrius succi¬
sus est & corruit. sic & aegrptius subruatur:
Et factum est duod ecimo anno. inmense duo de¬

Expanded text:
titur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis titur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis factus es in magnitudine tua? » et dicitur ad eum: « Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? » nempe Assyrio, qui corruit. Et tu eras inclytus atque sublimis inter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradisi. Et ecce deductus es sicut Assyrius cum omnibus lignis, quae quondam fuerant in deliciis, ad terram ultimam et ad inferos. Et dormies non in requie, sed in poenis, in medio incircumcisorum, hoc est, immundorum, et cum his qui in gladio Domini conciderunt. Et ut sciamus qui sit ille cui dixerit, « o inclyte atque sublimis inter ligna voluptatis, » ponit manifestius: « Ipse est Pharao, et omnis multitudo ejus, » sive juxta Septuaginta, sic est Pharao, et omnis multitudo ejus, ut quomodo supra Assyrius succisus est, et corruit, sic et Aegyptius subruatur. Et factum est duodecimo anno, in mense duode
Abbreviated transcription (Latin):
in quo fuerat exaliaitus. & omnia agriligna
concussa sunt succisionem similem formidan¬
tia : A sonitu ruinȩ eius commoui gentes. ut nul¬
lus ꝑditionem illiu s ignorar& &d eductionem ad
inferoscum c&eris sociis eius: Acceper̃q con¬
solationẽ omnia ligna uoluptatis. id est para¬
disi dum uident & mala malis. & bonabonis
restitui: Haec autem ligna libani sunt aquis
in rigata fluminum dnĩ : Quibus & illa arbor
fuerat inrigata quae corruit. siue omnia ligna
quac quondam fuerant bona & in rigabantur
aquis & in liban altitud inemorabantur: acci¬
pient consolationẽ quando principem suum simi¬
lia uiderint sustinere tormenta: &ipsa enim
descendunt ad infernũ ad interfectos gladiodñ:
Et omnis fostitudo lignorum habitabit subum¬
briculo cius. id estinpoena in medio omnium
nationum. quae claustris inferi tenebuntur:
Post haec ad ipsum pharaonem sermo conuer¬

Expanded text:
in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem similem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius ignoraret, et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. Acceperuntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum Domini, in quibus et illa arbor fuerat irrigata, quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo conver
Abbreviated transcription (Latin):
buntur in suꝑbiam Nec sealiquid aestima¬
bunt nec inrigationẽ aquarum suarum
proprias arbitrabuntur diuitias. coquod
omnes rami & uola tilia cęli & bestiae terrę
quae erant subimperio assur. deducantur
inmortem adterram ultimam: De quibus
scriptum est. In conspectu eius cadentom̃s
quid escendunt in terrã: Et in alio loco : In¬
gredientur ad extrematerre . & crunt nequa¬
quã cum angelis. sedcum filiis hominum qui
descendunt in lacum siue in foueam sempi¬
ternam: Cum autem ille descenderit in
extremoterrae & pars uulpium fuerit
a quibus lacerandum est: tuncluctus erit
uel omnium sociorum eius uel scãrum for¬
titudinum quae illum dolebunt ad infe¬
ros descendisse : Vnde dicit dns: Operui
eum abrsso: cuius aquis fuerat ante nutri¬
tus: & prohibui flumina ei idest abrssi:
& coercui a qua smultas necum rigarent. sed magis
opprimerent: Contristatus ẽ suꝑ cum liba nꝰ

Expanded text:
buntur in superbiam, nec se aliquid aestimabuntur in superbiam, nec se aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias, eo quod omnes rami et volatilia coeli et bestiae terrae, quae erant sub imperio Assur, deducantur in mortem ad terram ultimam, de quibus scriptum est: « In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram . » Et in alio loco: « Ingredientur ad extrema terrae , » et erunt nequaquam cum angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit in extrema terrae, et pars vulpium fuerit, a quibus lacerandus est, tunc luctus erit vel omnium sociorum ejus, vel sanctarum fortitudinum, quae illum dolebunt ad inferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutritus. « Et prohibui flumina ejus, » id est, abyssi, « et coercui aquas multas, » ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, »
Abbreviated transcription (Latin):
turantichristus & fostissimus gentium cui
traditus est satanas: iuxta illud apłi. Quos
t radidisatanȩ ut discant nomblasphemare:
qui faciens. faci&ei quaecumq: ei ad nõ fue¬
rint imperata: Ista cutem crparissus
eiesta est deparadisodĩ. propter impieta¬
tem suam Et succident illam alieni & cru¬
deles siue pestilentes ingentibus ut implea¬
tur illud quod scriptum est. pestilente
flagellato stultus astutior fi&: et ierũ :
Iam securis ad radices arboris posita est.
quin praecident eam suꝑmontes. ut corru¬
at insuꝑbia sua: Incunctis autem conualli¬
bus corruent ramieius. ut ad tartarum
deducantur omnes qui in eius fuere comita¬
tu: Et recedant deumbraculo illius ut
relinquant᷑ ut uolatilia caeli & bestiae
terrae quae prius subilla fuerant & illius
umbraculo tegebantur: postea poenȩ eius
pasticipes sint : Cumque uiderint c&era
ligna siluarum siue paradisi assurerparis¬
sum sententia dnĩ corruisse: Noneleua¬

Expanded text:
tur Antichristus, et fortissimus gentium cui tur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare : Qui faciens faciet ei quaecumque ei a Domino fuerint ejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam. « Et succident illam alieni et crudeles, » sive pestilentes « in gentibus, » ut impleatur illud quod scriptum est: « Pestilente flagellato stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur cyparissum sententia Domini corruisse, non eleva