comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Recedendo enĩ frigescit. accedendo ferue¬
scit. Recedendo tẽnebrascit. accedendo
clarescit. A qͦ enĩ habet ut sit: apud illũ
suã. quȩ illi apud patrẽ optime seruaba¬
tur: factꝰ suȩ potestatis ꝓfectꝰ ẽ in re¬
gionẽ longinquã hesit principi malo.
porcos pauit. fame correptꝰ. ẽ. qͥ saturi¬
tate suꝑbus abscesserat. Ergo qͥsquis ita
uult esse similis dõ. ut ad illũ stet. for¬
titudinẽq suã sic̃ scriptũ. ẽ. ad illũ cu¬
stodiat. ñ ab illo recedat. ei cohȩrendo
signet᷑. tanq ex anulo cera illi affixus
habeat imaginẽ eiꝰ. faciens qđ dictũ . ẽ.¬
mͥ aut̃ ad hęrere dõ bonũ. ẽ. uere custodit
Porro aut̃ si ꝑuerse uoluerit imitaridm̃.
ut qͦmͦ ds̃ non habet a qͦ formet᷑. ñ habet
a qͦ regat᷑. sic ipse uelit sua potestate uti.
ut qͦ modo dĩ nullo formante. nullo re¬
gente uiuat: qͥd restat fr̃s nisi ut rete¬
dens ab eiꝰ calore torpescat. recedens a ue¬

Expanded text:
Recedendo enim frigescit; accedendo fervescit: recedendo tenebrescit; accedendo clarescit. A quo enim habet ut sit, apud illum tiam suam, quae illi apud patrem optime servabatur, factus suae potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse similis Deo, ut ad illum stet, fortitudinemque suam, sicut scriptum est, ad illum custodiat , non ab illo recedat: ei cohaerendo signetur tanquam ex annulo cera, illi affixus habeat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit Porro autem si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a ve
Abbreviated transcription (Latin):
do tristicia tribulationis . ẽ. Quid gͦ dix̃
breuit᷑. Quando tͥ bene. ẽ. gaude dõ. qͥa
misedia ipsius.ẽ. Iam tu forte diceres. si
¶ͦ caudeo dõ qͣndo mͥ bene ẽ qͥa mise¬
ricordia ipsius. ẽ. qͣndo in tristicia. in
tribulatione sũ quid facio: Miscdia
ipsius. ẽ qͣndo mͥ bene. ẽ. Crudelitas gͦ
ipsius. qͥndo male.ẽ. ÷ Si laudo miscđiã
quando bene. ẽ. rephendã gͦ crudelitatẽ.
quando male. c̃: Non Sec̃ qͥndobens ẽ.
lauda miscdiam. qͣndo male . ẽ. lauda ue¬
ritate. Quia peccata flagellat. ñ ẽ. ini¬
quus. In nocte erat danihel. qͣndo orabat
Erat enĩ in capciuitate ierłm: erat in po¬
testate hostiũ. Tunc multa mala scĩ patie¬
bant᷑: tunc ipse in laculeonũ missus ẽ.
tunc tres pueri in igne p̃cipitati st̃. Hec
patiebant᷑ in captiuitate popłi isrł
N oxerat ꝑnoctẽ confitebat᷑ danihel ueri

Expanded text:
ia tribulationis est. Quid ergo dixit breviter? Quando tibi bene est, gaude Deo, quia misericordia ipsius est. Jam tu forte diceres: Si ergo gaudeo Deo, quando mihi bene est, quia misericordia ipsius est; quando in tristitia, in tribulatione sum, quid facio? Misericordia ipsius est, quando mihi bene est; crudelitas ergo ipsius, quando male est? Si laudo misericordiam, quando bene est; reprehendam ergo crudelitatem, quando male est? Non. Sed quando bene est, lauda misericordiam; quando male, lauda veritatem: quia peccata flagellat, non est iniquus. In nocte erat Daniel, quando orabat: erat enim in captivitate Jerusalem, erat in potestate hostium. Tunc multa mala sancti patiebantur: tunc ipse in lacum leonum missus est, tunc tres pueri in ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur in captivitate populus Israel: nox erat. Per noctem confitebatur Da
Abbreviated transcription (Latin):
dico me iustũ. Hoc enĩ dicunt pleriq.
Quando . ẽ. forte qͥsq in aliqͣ miseria.
indolorib intras consolari illũ. Et
ille. Peccaui fateor. sunt peccata mea.
agnosco illa. Sed nunqͥd tanta peccaui.
quanta ille Ego noui qͣnta fecit ille.
ego noui quanta cõmisit. Peccata mea
sc̃. fateor illa dõ. sed minora st̃ quã
illius & ecce ille nichil mali patit᷑
NIoli turbari. tranqͥllus esto. ut scias
Quid si te ꝓpterea flagellat mͦ qͥa ñ cͥ
seruat ignẽ sempit̾nũ: Quid si illũ
ꝓpterea dimittit mͦ. qͥa auditurus. ẽ.
ite in ignẽ ȩt̾nũ: Sed quando: Cũ
tu positꝰ fueris ad dexterã. tunc dicet᷑
positis ad sinistrã. ite in ignẽ ȩt̃nũ.
qͥ paratꝰ ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. Non
te gͦ moueant ista. tranquillus esto.

Expanded text:
dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi quanta commisit: peccata mea sunt, fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. Noli turbari, tranquillus esto, ut scias Quid, si te propterea flagellat modo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in ignem aeternum?» Sed quando? Cum tu positus fueris ad dexteram, tunc dicetur positis ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Non te ergo ista moveant: tranquill
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ cedrus libani. & ñ arescere sicut
foenũ sole candente. sic̃ ii qͥ uident᷑
Florere sole absente. si gͦ ñ uultis ẽẽ.
foenũ. sed palma & cedrus: qͥd annun
tas in illo. Quomꝰ ñ ẽ. iniqͥtas: Tanta
mala facit. sanꝰ est: filios habet. ple¬
nã domũ. abundat gła. exaltatur
honorib. de inimicis uindicat᷑. &
omĩa mala cõmittit. Alius innocens
sui negotii. ñ rapiens aliena. ñ contra
quenquã faciens laborat inuinculis.
in carcerib. inopia estuat & suspirat.
Quomͦ ñ ẽ iniqͥtas in eo : Esto tranqͥl¬
lus. & intelliges. Nã ꝑturbaris. & in
cubiculotuo obscuras tͥ lucẽ. Radiare
tͥ uult ȩt̾nꝰ ds̃. noli tͥ facere nubilũ de
ꝑturbatione. Esto tranqͥllus inte. &
parcit malis. ad ducens illos ad poeni¬
tentiã. flagellat bonos erudiens illos
ad regna cęloꝵ: ñ est iniqͥtas in eo.
Noli timere. Ecce ego flagellatꝰ fũ tantũ.
manifestũ . ẽ. confiteor peccaui. ñ enĩ

Expanded text:
sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente. Si ergo non vultis esse fenum, sed palma et cedrus, quid annuntas in illo.» Quomodo non est iniquitas? Tanta mala facit; sanus est, filios habet, plenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala committit: alius innocens sui negotii, non rapiens aliena, non contra quemquam faciens, laborat in vinculis, in carceribus, in inopia aestuat et suspirat. Quomodo «non est iniquitas in eo?» Esto tranquillus, et intelliges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est iniquitas in eo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confiteor, peccavi - non enim
Abbreviated transcription (Latin):
in senecta uberi. & tranqͥlli st̃ ut annu¬
cient Hoc .ẽ. sabbatũ qđ uob̾ puulo antẽ¬
cõmendaui. unde habet titulũ psalmꝰ.
Tranqͥllist̃ ut annuncient. Quare tran¬
quilli annunciant: Non illos moret
foenũ peccatoꝵ. Cedrus & palma. nec
intẽpestatib curuant᷑. Ergo tranqͥlli
st̃ ut annuncient. Quere qͥa modo an¬
nunciandũ. ẽ. & subsannantib om̃ih
Omiseri homines amatores mundi. an¬
nunciant uob qͥ plantati st̃ in domo dñi.
qͥ confitent᷑ dño incantico & cẏthara.
in uerbo & ope. annunciant uob̃. &
dicunt uob̃. Nolite seduci felicitate
iniquoꝵ nolite attendere florẽ foeni.
nolite attendere ad tẽpus beatos. in
ȩt̾nũ miseros. Nec ista beatitudo quȩ
mͦ foris uidet᷑ uera. ẽ: nec incorde
beati. qͥa torquent᷑ mala conscientia.
u aut̃ tranqͥllus esto. sꝑans de ꝓmissis
dnĩ dĩ tui. Quid enim annunciabis
plantati estis in domo dñi. si uultis
Florere sic̃ palina. & multiplicari

Expanded text:
in senecta uberi: et tranquilli erunt, ut annuntient.» Hoc est sabbatum quod vobis paulo antecommendavi, unde habet titulum Psalmus. «Tranquilli erunt, ut annuntient.» Quare tranquilli annuntiant? Non illos movet fenum peccatorum: cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate iniquorum, nolite attendere florem feni; nolite attendere ad tempus beatos, in aeternum miseros. Nec ista beatitudo quae modo foris videtur, vera est; nec in corde beati sunt, quia torquentur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini Dei tui. Quid enim annuntiabis plantati estis in domo Domini, si vultis florere sicut palma, et multiplicari
Abbreviated transcription (Latin):
pulchra ẽ: ut initiũ eiꝰ a t̾ra ducas.
finẽ ipsius in cacumine. ubi habet
totã pulchritudinẽ Asꝑa radix ui:¬
det᷑ in t̾ra pulchra coma subcȩlo.ẽ
Frit gͦꝰ & tua pulchritudo infine. radix
tuã fixa sit Sed sursũ uersũ habemꝰ
ascendit in cȩlũ. Humiliatꝰ exaltabit᷑.
Uelut cedrus in libano multiplicabit᷑
Uidete qͥa arbores dix̃. Iustus ut palma
florebit. uelut cedrus in libano mul¬
tiplicabit᷑ Nunqͥd cũ sol exierit arescit
palma: Nunqd arescit cedrus: Cũ
aut̃ sol candens aliqͣndo fuerit. arescit
foenũ. Ueniet gͦ iudiciũ. ut arescant
peccatores. & uirescant fideles. Uelut
cedrus in libano multiplicabit᷑. Panta¬

Expanded text:
pulchra est; ut initium ejus a terra ducas, pulchra est; ut initium ejus a terra ducas, finem ipsius in cacumine, ubi habet totam pulchritudinem: aspera radix videtur in terra, pulchra coma sub coelo est. Erit ergo et tua pulchritudo in fine. Radix tua fixa sit: sed sursum versus habemus ascendit in coelum. Humiliatus exaltabitur. «Velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Videte quas arbores dixit: «Justus ut palma florebit; velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Numquid cum sol exierit, arescit palma? numquid arescit cedrus? Cum autem sol candens aliquando fuerit, arescit fenum. Veniet ergo judicium, ut arescant peccatores, et virescant fideles. «Velut cedrus in Libano, multiplicabit
Abbreviated transcription (Latin):
Incurrat negotiũ. & ibi illũ ꝓbas. Iñ¬
cupis uenire contra iniqͥtate ipsius.
& ibi uidebis qͥa quando tͥ blandielut᷑
inimicus erat. sed nondũ pulsaueras.
Non ut institueret᷑ ui corde qđ ñ erat.
seduc erũꝑet qđ erat. Et respex̃ oculꝰ
nis inimicos meos. & ui eis qͥ insurgent
in me malignantib. audiet auris mea.
Quando: Iñ senecta. Quid ẽ insenecta:
In nouissimo. Et qͥd audiet auris nr̃a:
Scantes ad dexterã audiemꝰ qđ dicit᷑
eis qͥ st̃ ad sinistrã. Ite in ignẽ ȩt̃nũ.
qͥ paratꝰ.ẽ. di abolo & angłis eiꝰ Abisto
audicu malo. iustꝰ ñ tim̾ebit: Scitis
qͥa dictũ.ẽ. in qͦdã psalmo In memoria
ȩt̾na erit iustꝰ. ab auditd̾ malo ñ time¬
bit. Quo auditu malo: Ite in ignẽ ȩt̃¬
nũ. qͥ paratꝰ .ẽ. diabolo & angłis eius.
flos peccatoꝵ. qͥd de istis: Iustꝰ ut pal¬
ma florebit. Iili ex oriunt᷑ sic̃ foenũ:
ficauit in palma. qͥa in nouissimis suis

Expanded text:
incurrat negotium, et ibi illum probas. Inincurrat negotium, et ibi illum probas. Incipis venire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Quid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad dexteram audiemus quod dicetur eis qui sunt ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Ab isto auditu malo justus non timebit. Scitis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. flos peccatorum: quid de justis? «Justus ut palma florebit.» Illi exoriuntur sicut fenum; ficavit in palma, quia in novissimis suis
Abbreviated transcription (Latin):
pressuris. iuuentꝰ ipsius . ẽ. Senectus
ipsius. id ẽ. nouissima ipsius inlȩticia
erunt. Q intendat caritas urã. Quia
dix̃ senectutẽ. ne putetis & mortem.
Homo enĩ incarne idõ senescit: ut mori¬
atur. Senecta ȩccłȩ. candida erit re¬
cte factis. morte aut̃ ñ corrũpetur.
Qđ est caput senis. hoc erunt oꝑa nr̃a.
Uidetis quẽ ad modũ canescat c̃aput &¬
in albescat. quantũ cunq senectus
accedit: Qui bene senescit ordine
suo: queris illi aliqͣndo incapite ca¬
pillũ nigrũ. & ñ inuenis. Sic cũ fu¬
erit uita nr̃a talis ut quęrat᷑ nigri¬
tudo peccatoꝵ. & ñ inueniat᷑: sene¬
ctus tua iuuenilis. ẽ senectꝰ ista ui¬
ridis ẽ. semꝑ uirebit. Audistis de
foeno peccatoꝵ. audite de senecta
pingui. Q& respexit oculus mĩ mi
micos meos Quos dic inimicos suosꝰ
Om̃s qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ. Noli atten¬
dere. quia amicus tuus. ẽ. inimicus

Expanded text:
pressuris, juventus ipsius est: senectus pressuris, juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur nigritudo peccatorum, et non inveniatur; senecta ista juvenilis est, senecta ista viridis est, semper virebit. Audistis de feno peccatorum, audite de senecta  Et respexit oculus meus in inimicis meis». Quos dicit inimicos suos? Omnes qui operantur iniquitatem. Noli attendere quia amicus tuus est iniquus:
Abbreviated transcription (Latin):
Tu qͥ mnter ista scandala. int̾ iniquitates
humanas gemis. qͥ tribularis in carne
sed gaudes incorde. qͥd tui: Que tͥ spes
ad dexterã patris. sed pedib tuis &
mebris tuis laboras in t̾ra. & dicis. sau¬
le saule qͥd me ꝑsequeris. tu quã spem
habebis: Si inĩmici dĩ ꝑibunt. & di¬
sꝑgent᷑ om̃s qͥ oꝑantur iniquitate. qͥd
tibierit: Q exaltabit᷑ sic̃ unicornis
cormi meũ. Quare dixit sicut unicor¬
nis: Aliquando unicornis suꝑbiã
significat. aliqͣndo unicornis ȩxalta¬
tĩonẽ unitatis significat. qͥa unitas
exaltabit᷑. Om̃s hereses cũ inimicis
dĩ ꝑibunt. & ex altabit᷑ sic̃ unicornis
cornu meũ. Et quando erit: ꝙ sene¬
ctus mea inmiscđłia pingui. Quid
dixit senectus mea: Nouissima mea.
Quomꝰ in ȩtatib nr̃is nouissima senecꝰtꝰ
.ẽ: si totũ hoc qđ mͦ patit᷑ corpus apĩ.
in laborib. inerumnis. inuigiliis. in
fame: in scandalis. in iniqͥtatib. in

Expanded text:
tu qui inter ista scandala, inter iniquitates tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, sed gaudes in corde, quid tu? quae tibi spes,ad dexteram Patris, sed pedibus tuis et membris tuis laboras in terra, et dicis, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? tu quam spem habebis, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? quid tibi erit? «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Quare dixit, «sicut unicornis?» Aliquando unicornis significat superbiam, aliquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas exaltatur, omnes haereses cum inimicis Dei peribunt. «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Et quando erit? «Et senectus mea in misericordia pingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc quod modo patitur corpus Christi in laboribus, in aerumnis, in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis, in iniquitatibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri cũ illis. Aꝑte dicit iacobus in
epła sua. Nescitis quia amicus huiꝰ mun¬
di. inimicus dĩ constituit᷑ : Audisti:
N on uis. ẽẽ. inimicus dĩ. noli. ee amicus
huiꝰ mundi. Nã si amicus huiꝰ mundi
fueris: inimicus dõ. Quomꝰ enĩ ñ potest
fieri adultera coniunx. nͥ inimica esset
uiro suo: sicanima adultera amore
rerũ scłariũ ñ potest. nͥ in imica esset
dõ. Timet. sed ñ amat. Poenã timet.
ñ uisticia delectat᷑ Ergo inimici dĩ
om̃s amatores mundi. om̃s inqui sitores
nugarũ. om̃s consultores sorilogorũ
mathematicorũ. phytonũ. intrent
eccłas : Non intrent in eccłas. inimici
di st Ad tepus posst̃ florere. sic̃ foenũ.
Peribunt autẽ eũ ille inspicere coeꝑit. &
iudiciũ suũ in omnẽ carnẽ adduxerit.
unge te scripturȩ dĩ. & dic illud cũ isto
psalino. qm̃ ecce inimici tui peribunt.
& disꝑgent᷑ om̃s qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ.

Expanded text:
inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in Epistola sua: «Nescitis quia amicus hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amicus fueris hujus mundi, inimicus eris Deo. Quomodo enim non potest fieri adultera conjux, nisi inimica sit viro suo: sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo. Timet, sed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent ecclesias, non intrent ecclesias; inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum; peribunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit. Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo: «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem?
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit se ȩt̾nitati dĩ. si c̃ uoħ paulo
ante dicebã Longanimis . ẽ. dl̃ & pa¬
tiens Om̃ia ista quȩ uidet mala. a
malis fiers tolerat. Quare : Quia
erermꝰ e. & uidet qͥd illis seruet: Uis
& cuesse longanimis & patiens
unge te ȩtnitatidĩ cũ illo expesta
illa que in frate st Cũ enĩ adhesertt
cor cuu al tusimo: intra te erunt om̃ia
peribunt. Qui st̃ inimicidĩ: Frs. forte
illos solos putatis inimicos dĩ. qͥ blas¬
phemant Sunt quidẽ & ipsi. & atroces
isti. qͥ nec lingua nec cogitationib ma¬
lis parcunt in iuri is dõ. & qͥd faciunt
dõ excelso. et̾̃no: Si pugnũ in colũna
ferias. tu lȩderis. & putas qͥa blasphe¬
mio dm̃ ꝑcutias: Non. Iu dirũperis.
nã nichił facis dõ. Sed inimicidi aꝑte
blasphematores st̃. & cotidie inueniunt᷑¬
occulti. Cauete tales inimicicias dĩ.
Quosdã enĩ occultos inimicosdĩ scriptura
apit. ut qͥa ñ illos potes nosse corde tuo.
noueris illos inscriptura dĩ. & caueas

Expanded text:
it se aeternitati Dei: sicut vobis paulo ante dicebam, longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis fieri tolerat. Quare? Quia aeternus est, et videt quid illis servet. Vis et tu esse longanimis et patiens? Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum Altissimo, infra te erunt omnia peribunt. Qui sunt inimici Dei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas quia blasphemia Deum percutiens non tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei aperte blasphematores sunt, et quotidie occulti inveniuntur. Cavete tales inimicitias Dei. Quosdam enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas
Abbreviated transcription (Latin):
Quid. ẽ. longa uita hominis. ad ȩc̾nitatẽ
dĩ. Uis esse longanimis: Uide ȩt̾ni¬
tatẽ dĩ. Nã attendis ad dies tuos paucos.
& dieb tuis paucis uis impleri om̃ia.
Quȩ omĩa : Ut damnent᷑ om̃s impii.
& coronent᷑ om̃s boni. Istis dieb tuis
uis hȩc impleri: Implet eads̃ tẽpore
suo. Quid tu tediũ pateris & facis:
Ae t̾nꝰ est. tardat. longanimis. ẽ. Tu aut̃
dicis. Idõ ego ñ sũ longanimis. quia
tẽporalis sũ. Sed in pot̾estate habes.
unge cor tuũ ȩt̾nitati dĩ. & cũ illo
ȩternꝰ eris. Quid enĩ dictũ. ẽ. de tẽ¬
poralib Omĩs caro foenũ. & omis¬

Expanded text:
Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenu
Abbreviated transcription (Latin):
li resilire. & ñ mergeris. Tene te ad
dõ uoluit ipse in t̾ra laborare. Audi-¬
stis cũ ꝓpła legeret᷑. ñ auertisse eũ
scapulas a flagellis. ñ auertisse faciẽ
ab sputis hominũ. nec auertisse maxil¬
las a palmis eoꝵ. Quare omĩa ista pati
uoluit. nisi ut consolet᷑ patientes:
Iã pocerat & ipse in fine resuscitare
carnẽ suã. Sed tu qui ñ uideras. ñ ẽẽt
qđ spares. Non distulit resurrectionẽ
suã ne tu adhuc dubitares. Eo ergo
fine patere & tolera tribulationẽs in
mundo. quẽ ad modũ attendisti in
xpõ. & ñ te moueant qͥ faciunt mala
& in isto scło florent. Nimis ꝓfundȩ
factȩ st̃ cogitationes dĩ. Ubi. ẽ. gͦ co¬
gitatio dĩ Ad pͣsens habenas laxat.
sed postea astringet. Noli gaudere
ad piscem qͥ in esca sua exultat. nondũ
traxit hamũ piscator. Nã iam ille
hamũ habet in faucib. & qđ tͥ uidet᷑
longũ. breue. ẽ. Omĩa ista. cito transeunt

Expanded text:
li resilire; non mergeris: tene te ad li resilire; non mergeris: tene te ad Ideo voluit ipse in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑans & mala patiens. ꝑturbat᷑ & dic̃
Ds̃ puto mali tͥ placent & bonos odisti.
Amas eos qͥ faciunt inqͥtatẽ. Si cõinotus
fuerit & illi cogitationi consenserit.
ꝑdet sabbatũ de corde. Iã incipit ad
psalteriũ hoc ñ attendere. deuiauit in¬
de. sine causa cantat: bonũ. ẽ conficeri
dño & psallere nomini tuo altissime.
ã ꝑdito sabbato ab interiore homine.
& exclusa quiete cordis & bona cogi¬
tatione repulsa: incipit iã imitari
illũ quẽ uidet in malis florentẽ &
conuertit se ipse ad facienda mala.
nos docens qͥd ait: Quã magnificata
st̃ oꝑa tua dnẽ. nimis ꝓfundȩ factȩ
st̃ cogitationes tuȩ. Re uera fr̃s mei.
nullũ mare tã ꝓfundũ. ẽ: quã est
ista cogitatio dĩ. ut mali floreant &
boni laborent. Nichil tã ꝓfundũ. ni¬
chil tam altũ. Ibi naufragat omĩs in¬
fidelis. in isto alto. in isto ꝓfundo. Uis
transire ꝓfundũ hoc : A ligno xp̃i no¬

Expanded text:
operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. nos docens quid ait? «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Revera, fratres mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi no
Abbreviated transcription (Latin):
cordas tangunt. sed nec tangunt ipsũ
psalteriũ. & nichil boni oꝑant᷑ consu
Quando aliqua ibi tribulatio. ẽ: currunt
ad phitonem aut sortilogũ. aut mathe¬
maticũ. Dicit᷑ illi nom̃ xp̃i. subsannat.
torquet os. Dicit᷑ illi. Fidelis cur consu¬
lis mathematicũ: & ille. Recede a me
ipse mͥ ꝓdidit res meas. Nã ꝑdidissem.
& in planctu remansissẽ. Homo bone
nonne signas te signo crucis xp̃i: Q lex
omĩa istã ꝓhibet: Gaudes qͥa res tuas
inuenisti. ñ es tristis qͥa tu peristi : Quan¬
tomelius tunica tua periret. quã anima
tua. Subsannat in his om̃ib. contume¬
liosus. ẽ. parentib: od it inimicũ inse¬
ctat᷑ usq ad mortẽ. furat᷑ ubi occasionẽ
inuenerit. a falso testimonio ñ cessat.
insidiat᷑ matrimonio alieno. concupiscit
rem ꝓximi sui. Facit hȩc omĩa. & floret
indiuitiis. in honorib in excellentia
mundi huiꝰ. Uidet eũ ille miser bene

Expanded text:
chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulrum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa dicit. Iocundastime dne in factura
tua. & in oꝑib manuũ tuarũ exultabo.
uid agimꝰ de illis. qͥ male uiuunt &¬
florent: hinc enĩ ꝑturbatũ animũ
habent. & qͥ ꝑdit sabbatũ. uidet se co
in angustia rerũ. forte in opia rei fami¬
liaris. forte in fame & siti & nuditate.
forte se in carcere bona facientẽ. & illũ
a quo in carcere missus. ẽ. mala facientẽ
& exultantẽ & subintrat in cor pessi¬
ma cogitatio aduersus dĩ & dicit. Ds̃
quare tͥ seruio. quare oboedio uerbis
tuis. Non rapui aliena. ñ furtũ feci. ñ
hominẽ occidi. ñ cuiꝰquã rem concupiui.
ñ falsũ testimoniũ aduersus aliquẽ dixi.
ñ patriuł matri iniuriã feci. ñ ad ido¬
la inclinatꝰ sũ. ñ accepi nom̃ dnĩ dĩ in
uanũ. seruaui me a peccato. Enumerat
decẽ cordas. id .ẽ. decẽ p̃cepta legis. &
int̾rogat se scđ̾m singula. & uidet se ñ
peccasse. nec in uno. & contristat᷑ quia
talia mala patit᷑. Et illi qͥ ñ dico aliquas

Expanded text:
cundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» 7. Quid agimus de illis qui male vivunt, et florent? Hinc enim perturbatum animum habet qui perdit sabbatum: videt se in antem in angustia rerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas
Abbreviated transcription (Latin):
illos ꝓspiciunt : Ut intereant in scłm
scłi. Attendunt enĩ florẽ ipsoꝵ tẽpo¬
ralẽ. imitant᷑ illos. & uolentes cũ ipsis
florere ad tẽpus: intereunt in ȩt̾nũ.
Hoc. ẽ. ut intereant in scłm scłi Tu aut̃¬
suꝑ ex ȩt̾nitate tua. qͣndo transeat
tẽpus iniquoꝵ. & ueniat tẽpiis iustoꝵ.
Qm̃ ecce Intendite frs. iã & ipse qͥ loquit᷑
loquit᷑ enĩ ex ꝑsona nr̃a loquit᷑ ex ꝑso¬

Expanded text:
illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum saeculi.» Attendunt enim florem ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad tempus, intereunt in aeternum: hoc est, «Ut intereant in saeculusuper ex aeternitate tua quando transeat tempus iniquorum, et veniat tempus justorum. «Quoniam ecce.» Intendite, fratres. Jam et ipse qui loquitur loquitur enim ex persona nostra, loquitur ex perso
Abbreviated transcription (Latin):
mouero. cedor. Stultꝰ . ẽ. impruidens. ẽ
Attendit qͥd patit᷑: & ñ attendit qͥd illi
factȩ st̃ cogitationes tuȩ: subiecit statĩ.
Uir imprudens ñ cognoscet & stultus ñ
intelliget ea. Quȩ st̃ quȩ ñ intelliget
stultꝰ. & quȩ ñ cognoscet imprudens:
Cũ exoriunt᷑ peccatores sic̃ foenũ. Quid
.ẽ. sic̃ foenũ. Uirent. hi ems. ẽ. sed are¬
scent estate. Attendis florẽ foeni. qͥd
citius transit: Quid lucidius: Quid
uiridius: Non tẽ delectet uiriditas
ipsius sed time ariditatẽ ipsius. Audisti
peccatores sic̃ foenũ: audi & iustos.
Quomꝰ: Ecce interim uidete peccatores.
Sic̃ foenũ florent: Bene. Sed qͥ st̃ qui ñ
cognoscunt: Stulti & imprudentes
Cũ exoriunt᷑ peccatores sic̃ foenũ & ꝓspe¬
xerint om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. Om̃s qui
incorde suo ñ recta sentiunt de dõ ꝓ-¬
spexerunt peccatores orientes sicut
foenũ. id ẽ. florentes ad tẽpus. Quare

Expanded text:
movero, caedor. Stultus est, imprudens est; movero, caedor. Stultus est, imprudens est; attendit quid patitur, non attendit quid illi factae sunt cogitationes tuae;» subjecit statim, «Vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget ea.» Quae sunt quae non intelliget stultus, et quae non cognoscet imprudens? «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum.» Quid est, «sicut fenum?» Virent cum hiems est; sed arescent aestate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem.» Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
transit claritas foeni: sed ñ habes qͦ
te teneas. uerbũ dni manet inȩt̾nũ.
gitationes tuȩ Tenuistilignũ transis
ꝑ istã ꝓfunditatẽ. Uides ibi aliqͥd in¬
telligis ibi aliqͥd: Intelligo dicis
Si iã xp̃ianꝰ es. & bene eruditus: dicis.
ds̃ iudicio suo reseruat omĩa. Boni
laborant. qͥa flagellant᷑ ut filii. mali
exultant quia dãnant᷑ ut alieni. Duos
filios habet homo. alterũ castigat.
alterũ dimittit. Facit unꝰ male. & ñ
corripit᷑ a patre. alter mox ut se mo¬
uerit colaphis cedit᷑. flagellat᷑. Un¬
de ille dimittit᷑. ille cedit᷑ nisi qͥa
huic ceso hȩreditas seruat᷑. ille aut̃
dimissus. exhȩredatꝰ ẽ: Uidet eũ
ñ habere spem: & dimitcit illũ ut
faciat qđ uult. Pueraut̃ qͥ flagellat᷑.
si cor ñ habuerit. & imprudens fuerit
& stultꝰ: gratulat᷑ frĩ suo. qͥ ñ uapu¬
lat. & gemit de se. & dic̃ in corde suo.
cit contra p̾cepta patris mei. & nemo
illi facit uerbũ durũ. Ego mox ut me

Expanded text:
s quo te teneas: «Verbum Domini manet in aeternum.» gitationes tuae.» Tenuisti lignum, transis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo; alterum castigat, alterum dimittit: facit unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo: cit contra praecepta patris mei, et nemo illi facit verbum durum; ego, mox ut me
Abbreviated transcription (Latin):
& uide. qͥa hoc dicit. Quęris ab illo qͥd sit
fatũ. & dicit. Stellȩ malȩ. Quęris ab illo
qͥs fecit stellas. qͥs ordinauit stellas: ñ
habet qͥd tͥ respondeat. nisi ds̃. Restat
gͦ ut siue ꝑ transennã siue ꝑcannã lon¬
puniat p̾eccata. dm̃ faciat auctorem pec¬
catoꝵ suoꝵ. Non potest enĩ fieri. ut pu¬
niat qđ fecit. Punit qđ facis. ut liberet
qđ fecit. Aliqͣndo aut̃ dimissis omĩb om¬
nino directe eunt indm̃. & qͣndo peccant
dicunt ds̃ hoc uoluit. Si nollet hoc ds̃.
ñ peccassem. Ad hoc monet. ut ñ solũ
ñ audiat᷑ ut ñ pecces: sed accuset᷑ quia
peccas. Quid gͦ nos docet psalmꝰ iste:
Bonũ.ẽ. confiteri dño. Quid. c̃ confiteri
dño: In utraq re. & in peccato tuo qͥa tu
fecisti. & in bono facto confiteri dño. qͥa
ipse fecit Tunc psalles nomini cdñi altis¬
simi. quȩrens głam dĩ ñ cuã. nom̃ ipsius.
n tuũ. Si enĩ cuqueris nomĩ dĩ: quęrit¬

Expanded text:
et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo quid sit et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis fecit stellas, quis ordinavit stellas; non habet quid tibi respondeat, nisi Deus, Restat ergo ut sive per transennam, sive per cannam lonpuniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt in Deum; et quando peccant, dicunt: Deus hoc voluit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste? «Bonum est confiteri Domino.» Quid est, «confiteri Domino?» In utraque re, et in peccato tuo, quia tu fecisti, et in bono facto, confitere Domino, quia ipse fecit. Tunc psalles nomini Dei altissimi: quaerens gloriam Dei, non tuam; nomen ipsius, non tuum. Si enim tu quaeris nomen Dei, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mͥ ꝑsuasit. Quasi sathanas habeat
potestatẽ cogendi. Astutiã suadendi habet.
Sed si sathanas loqueret᷑ & taceret ds̃.
haberes unde te excusares. Modo aures
tuȩ positȩ st̃ int̾ monentẽ dm̃ & sugge¬
rentẽ serpentẽ. Quare huc flectunt᷑.
hinc auertunt᷑ : Noncessat sathanas
suadere malũ. sed nec ds̃ cessat admone¬
re bonũ. Sathanas aut̃ ñ cogit inuitũ
intua potestate. ẽ. consentirẽ aut ñ con¬
sentire. Si aliqͥd ꝑsuadente sathana
mali feceris: dimitte sathanan. accusa
te ut accusatione tuadĩ miscdiã merea¬
ris. Expectas illũ accusare. qͥ ñ habet
ueniã. te accusa & accipis indulgentiã.
Deinde multi ñ accusant sathanin. sed ac¬
cusant fatũ. Fatũ meũ me duxit dicit:
Cũ dixeris illi. quare fecisti. quare peccasti:
& ille. fato meo. Nedicat ego feci. iã manꝰ
ad dm̃ tendit. lingua blas phema. Nondũ
quidẽ hoc aꝑte dicit. sed tam̃ attende

Expanded text:
ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas loqueretur, et taceret Deus, haberes unde te excusares: modo aures tuae positae sunt inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare huc flectuntur, hinc avertuntur? Non cessat satanas suadere malum; sed nec Deus cessat admonere bonum. Satanas autem non cogit invitum: in tua potestate est consentire, aut non consentire. Si aliquid persuadente satana mali feceris; dimitte satanam, accusa te, ut accusatione tua Dei misericordiam merearis. Expetis illum accusare qui non habet veniam? Te accusa, et accipis indulgentiam. Deinde multi non accusant satanam, sed accusant fatum. Fatum meum me duxit, dicit. Cum dixeris illi, Quare fecisti? quare peccasti? Et ille: Fato meo malo. Ne dicat, Ego feci, jam manus ad Deum tendit; lingua blasphemat. Nondum quidem hoc aperte dicit, sed tamen attende,
Abbreviated transcription (Latin):
spe gaudentes. Ipsũ aut̃ gaudiũ. in
trañquillitate spei nr̃ȩ sabbatũ nr̃m ẽ.
Hoc cõm̃dat᷑. hoc cantat᷑ in isto psalmo.
qͦmͦ sit homo xp̃ianꝰ in sabbato cordis
sui. id ẽ inuacatione & tranqͥllitate &
serenitate conscientiȩ suȩ ñ ꝑturbat᷑
nde dicithic. unde solent ꝑturbari ho¬
mines. & docet te agere sab̾batũ in cor¬
cisti: dõ confitearis ex eo qđ ꝓfecisti. qͥa
munera ipsius st̃. ñ merita tua. Hinc
incipe sabbatũ. ñ tͥ tribuendo quasi ñ
acceꝑis qđ accepisti. neq excusando te
ab eo qdđ facis mala qͥa ipsa st̃ tua. Peruer¬
si enĩ homines & ꝑturbati qͥ ñ agunt sab¬
batũ: mala sua dõ tribuunt. bona sua sibi.
Si qͥd boni fecerit. ego feci dicit: Si qͥd ma¬
li fecerit. quęrit quẽ accuset ne confite¬
atur dõ. Et qͥd. ẽ. quęrit quẽ accuset :
Si ñ ẽ ualde impius: ad manũ habet satha¬
nan quẽ accuset. Sathanas fecit dicit.

Expanded text:
«Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate spei nostrae, sabbatum nostrum est. Hoc commendatur, hoc cantatur in isto psalmo, quomodo sit homo christianus in sabbato cordis sui, id est, in vacatione et tranquillitate et serenitate conscientiae suae non perturbatus. Inde dicit hic, unde solent perturbari homines, et docet te agere sabbatum in corcisti, Deo confitearis ex eo quod profecisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti ; neque excusando te ab eo quod facis mali, quia ipsa sunt tua. Perversi enim homines et perturbati, qui non agunt sabbatum, mala sua Deo tribuunt, bona sua sibi. Si quid boni fecerit, Ego feci, dicit: si quid mali fecerit, quaerit quem accuset, ne confiteatur Deo. Et quid est, Quaerit quem accuset? Si non est valde impius, ad manum habet satanam quem accuset: Satanas fecit, dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati. Ecce & hodiernꝰ dies sabbati ẽ.
Hunc in p̃senti tẽpore ocio qͦdã corpora¬
lit̃ languido. & fluxo. & luxurioso.
celebrant iudei. Uacant enĩ ad nugas.
& cũ dĩ p̾ceꝑit sabbatũ: illi iniis quȩ ds̃
ꝓhibert exercent sabbatũ. Uacatio nr̃a
a malis oꝑib. uacatio illoꝵ a bonis oꝑi¬
bus.ẽ. Melius. ẽ. enĩ arare quã saltare.
Ilti ab oꝑe bono uacant. ab ope nugato¬
rio ñ uacant. Nob̾ sabbatũ indicit ds̃
Quare pͥmo ubi sit uidete. Intꝰ. ẽ. incorde
est. sabbatũ nr̃m. Multi en ĩ uacant
mẽbris. & tumultuant᷑ conscientia.
Om̃is homo malus. sabbatũ habere ñ potest.
Nusquã enĩ illi conqͥescit conscientia. ne¬
cesse .ẽ. in ꝑturbationib uiuat. Cui aut̃
bona. ẽ conscientia: tranqͥllus. ẽ Ipsa
tranqͥllitas. sabbatũ ẽ. cordis. Attendit
enĩ ꝓmissorẽ dñm & si laborat in prȩ¬
senti. extendit᷑ spe futuri. & serenat᷑
omẽ nubilũ tristiciȩ. sic̃ dicit apłs.

Expanded text:
et hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam corporaliter languido et fluxo et luxurioso celebrant Judaei. Vacant enim ad nugas; et cum Deus praeceperit sabbatum , illi in his quae Deus prohibet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam saltare. Illi ab opere bono vacant; ab opere nugatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habere non potest: nusquam enim illi conquiescit conscientia; necesse est in perturbationibus vivat. Cui autem bona est conscientia, tranquillus est; et ipsa tranquillitas sabbatum est cordis. Attendit enim promissorem Dominum; et si laborat in praesenti, extenditur spe futuri, et serenatur omne nubilum tristitiae; sicut dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. quȩret nom̃ tuũ: Quomͦ dixit di¬
scipłis uenientib postea quã misit eos
euangłizare. Cũ fecissent multa mi¬
racusa & in nomine xp̃i demonia ciecis¬
nomine tuo. sed ille uidit ineis qͥa ipsa
glorificatione gaudebant & excollebant
se. & ibant inde in suꝑbiã. qͥa licuit eis
expellere demonia. Uidit illos q̃uȩrere
głam suã & ait illis. quȩrens ipse immo
conseruans nomina eoꝵ apud se. Nolite
gaudere in hoc. Gaudete aut̃. qm̃ nomi¬
na urã scripta st̃ in cęlo. Ecce ubi habes
nom̃. si tu nom̃ dĩ ñ neglegas. ꝑsalle gͦ
nomini dĩ: ut fixũ sit ãpud dm̃ nomen
tuũ. P sallere gͦ dõ. qͥd .ẽ. fr̃s: ꝑsalteriũ
organigenꝰ ẽ corelas habet. Opus nr̃m.
psalteriũ nr̃m. Quicunq manib oꝑat᷑
oꝑabona: psallit dõ. Quicunꝙ ore con¬
fitet᷑: cantat dõ. Canta ore. psalle oꝑib

Expanded text:
dixi, Quaerit nomen tuum? Quomodo dixit discipulis suis venientibus, posteaquam misit eos evangelizare. Cum fecissent multa miracula, et in nomine Christi daemonia ejecisnomine tuo;» sed ille vidit in eis quia ipsa glorificatione gaudebant, et extollebant se, et ibant inde in superbiam, quia licuit illis expellere daemonia. Vidit illos quaerere gloriam suam, et ait illis, quaerens ipse, imo conservans nomina eorum apud se: «Nolite gaudere in hoc; gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelo» . Ecce ubi habes nomen, si tu nomen Dei non negligas. Psalle ergo nomini Dei, ut fixum sit apud Deum nomen tuum. Psallere autem quid est, fratres? Psalterium organi genus est; chordas habet. Opus nostrum, psalterium nostrum est: quicumque manibus operatur opera bona, psallit Deo; quicumque ore confitetur, cantat Deo. Canta ore, psalle operibus.
Abbreviated transcription (Latin):
sis uerax. Quia de tuo illã ñ potes ha¬
bere: restat ut inde illã bibas. unde
fluit. Quomͦ si a luce retesseris in te¬
nebris es: qͦmꝰ lapis ñ de se feruet. sed
uel a sole uł abigne si eũ calori subtrã¬
xeris frigescit. ubi apparet qͥa qđ fer¬
uebut ñ erat ipsius. sed feruebat uł a
sole uł abigne: sic & tu si adõ recesse¬
ris frigesces. si ad diñ accesseris ferue
in lumine eris. Idõ psalmꝰ dicit. accedi¬
te ad eũ & illuminamini. & uultꝰ urĩ
ñ erubescent. Quia gͦ boni nichil pote
ris oꝑari nͥ illuminatꝰ a lumine dĩ. &
ferue factꝰ abspũ dĩ: quando uideris

Expanded text:
sis verax. Quia de tuo illam non potes hasis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde illam bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab igne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia quod fervebat, non erat ipsius; sed fervebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; si ad Deum accesseris, fervein lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent» . Quia ergo nihil boni potes operari, nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando vider
Abbreviated transcription (Latin):
tabo. Uidecis qͥd dicat: iume fecisti
bene uiuentẽ. tume formasti. Si qͥd
forte boni fecero: in factura manuum
tuarũ exultabo. Quomͦ dicit apłs:
psius enĩ sumꝰ figm̃tũ. creati in oꝑib
bonis. Nisi enĩ tẽ formaret ad oꝑa bona.
ñ nosses nisi oꝑatua mala. Qui enĩ lo¬
quit᷑ mendaciũ. de suo loqͥt᷑. Hoc euan¬
głium dicit. Omẽ peccatũ m̃daciũ. ẽ
Contra legẽ enĩ. contra ueritatẽ qͥcqͥd
ẽ: mendaciũ dicit᷑. Ergo qͥd ait: Qui
loquit᷑ mendaciũ. de suo loquit᷑: id . ẽ.
qͥ peccat de suo peccat. Attendite gͦ sen¬
tentiã contra. Si enĩ cũ loquitur quis¬
m̃daciũ de suoloqͥt᷑: restat ut qͥ loqͥt᷑
ueritatẽ. de dĩ loquat᷑. Idõ dicit᷑ alio
loco. ds̃ solus uerax. omĩs aut̃ hõ m̃dax.
Non tͥ dicit᷑ in hac sententia. Uade secũ¬
rus. mentire. qͥa homo es. Inmo uide
te homine. qͥa mendax es. & ut sis ue¬
rax. bibe ueritatẽ ut de dõ ructes ut

Expanded text:
tabo.» Videtis quid dicat. Tu me fecisti tabo.» Videtis quid dicat. Tu me fecisti bene viventem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. «Qui» enim «loquitur mendacium, de suo loquitur» : hoc Evangelium dicit. Omne peccatum mendacium est. Contra legem enim et contra veritatem quidquid est, mendacium dicitur. Ergo quid ait? «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui peccat, de suo peccat. Attendite sententiam contra. Si enim qui loquitur mendacium, de suo loquitur; restat ut qui loquitur veritatem, de Dei loquatur. Ideo dicitur in alio loco: «Deus solus verax; omnis autem homo mendax» . Non tibi dicitur in hac sententia, Vade, securus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
psalteriũ. ñ mͦ audistis: Decacordum
psalteriũ. significat decẽ p̾cepta legis.
Sedcantare iñ illo opis .ẽ. non portãre
psalteriũ Hã & iudei labent legẽ. por¬
tant ñ psallunt. Qui st̃ qͥ psallunt:
Qui oꝑant᷑. Parũ. ẽ Qui oꝑant᷑ cũ tristicia:
nondlũ psallunt. Qui st̃ qui psallunt:
Qui cũ hnlaritate faciunt bene In psallen¬
do eni: Inlaritas ẽ. Et qͥd dicit apłs:
Hilarẽ enĩ datorẽ diligit ds̃. Quic quid
facis. cũ hilaritate fac honũ: tunc & bene
facis. Si aut̃ cũ tristicia facis. ftt de te ñ
facis & portas magis psalteriũ ñ cantas
Inpsalterio decacordo cũ cantico in cytha¬
ra. hoc ẽ. in uerbo & oꝑe. Cũ cantico in
uerbo incythara. inoꝑe. Si uerba sola
dicis quasi canticũ solũ habes cytharã
n habes. Si aut oparis & ñ loqueris: quasi
eycharã solã habes. Propt̃ hoc & loquere
bene a facbene si uis habere canticũ cũ
ctura tua & in oꝑib maniul cuarũ exul¬

Expanded text:
psalterium modo audistis: Decachordum psalterium significat decem praecepta legis; sed cantare in illo opus est npsalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operantur. Parum est: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis habere canticum cum tura tua, et in operibus manuum tuarum exsul
Abbreviated transcription (Latin):
hic continent᷑ cũ ꝓpt̾ fasti¬
diẽ auimorũ eadẽ diuerse
uarieq tractant᷑: Nã nullũ aliud canti¬
cũ nos docet ds nisi fidei. spei. & carita¬
tis. Ut fides nr̃a firma sit in illo. quã diu
illũ ñ uidemꝰ. credentes in eũ quẽ ñ uide¬
nius. ut gaudeamꝰ cũ uiderimꝰ. & fidei
nr̃ȩ succedet species luciseiꝰ. ubi ia ñ nob
dicet᷑ crede qđ ñ uides: sed gaude qͥa ui¬
des. Spes etiã nr̃a in cõmutabilis sit & fi¬
gat᷑ in illo. & ñ nutet & fluctuet ñ agi¬
t̾et᷑. si cut ipse ds in quo figit᷑ ñ pocest ag̾i¬
tari. Spesenĩ mͦ uocat᷑ tunc ñ spes. sed res
erit. Tã diuenĩ uocat᷑ spes. quã diu non
uidet᷑ qđ sꝑat᷑ dicente apło. Spes aut̃ quȩ

Expanded text:
cum propter fastidium animorum eadem diverse varieque tractantur. Nam nullum aliud canticum nos docet Deus, nisi fidei, spei, et charitatis: ut fides nostra firma sit in ipso, quamdiu non illum videmus, credentes in eum quem non videmus, ut gaudeamus cum viderimus, et fidei nostrae succedat species lucis ejus, ubi jam non nobis dicetur, Crede quod non vides; sed, gaude quia vides. Spes etiam nostra incommutabilis sit, et figatur in illo, et non nutet et fluctuet, non agitetur; sicut ipse Deus in quo figitur, non potest agitari. Spes enim modo vocatur; tunc non spes, sed res erit. Tamdiu enim vocatur spes, quamdiu non videtur quod speratur, dicente Apostolo: «Spes autem quae