comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantum est ut p̾diximꝰ : tũc leuissim̃
est. quia ratio tũc nõ deloctat᷑. Ideo
aũt supͣ dixi: aliud freqũr: aliud semł.
q̃ sitantũ semł fiant: uł facienda
disponant᷑: dampnãt. q̃dam u̾o: nõ.
candũ ꝑsuasit: mulier & nõ man¬
ducauit sola: s iuro suo dedit: et
sił mauducau̾̃nt: ita ⁊ in quodã
secreto ꝯuigio: qd̾ in uno homine
gerit᷑. ⁊ dignoscit᷑ cum rõni scĩe.
que in reb temꝑalib agendis: rõci¬
nandi. uiuatitate u̾satur: aĩalis
sensus ingerit ꝙͣdam illecebram.
tũc uelud serpens alloquit᷑ feminã.
Huic a̾ illecebre ꝯsentire. de ligno
uetito est ed̾e.S iste ꝯsensus: si so¬
la cogitationis delectat ione ꝯten¬
tus est: Suꝑiori u̾o auctoritate ita
retinent᷑ m̃bͣ: ut nõ exhibeant ur
sola comed̾it. Si & in ꝯsensu illo ita
mulier dedisse uiro suo simł edendũ
nõ solum cogitand̾ suauit̾: U̾m ⁊̃ ꝑ¬
petrand̃ efficacit̾ m̃te dec̾ni. nͥ ⁊ illa

Expanded text:
tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequenter, aliud semel, quae si tantum semel fiant, vel facienda disponantur, damnant; quaedam vero non, candum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur et dignoscitur, cum rationi scientiae, quae in rebus temporalibus agendis ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur asola comederit. Si autem in consensu illo ita mulier dedisse viro suo simul edendum non solum cogitandum suaviter, petrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cogitationẽ. siue ꝑ sensus corꝑis. uł
uidendo. uł tangẽdo. uł audiendo.
ux gustando. uł olfando. feue sugges¬
tio: cum fcã fu̾it: si cupiditas nr̃a
nõ moueat᷑ ad p̾candũ: excludit᷑ ser¬
pentis astutia. Si aũt mota fu̾it:
tem refrenat atq ꝯpescit. Qd̾̃ cũ
fit: nõ labimur in pc̃tm. s cũ aliqͣ
luctatione coronam᷑. Si aũt rõ cõ¬
sentiat: ⁊ qd̾ libido ꝯmou̾it: faciend̾

Expanded text:
tionem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, tem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
ad caritatẽ referunt᷑. ꝑtinẽt enĩ
om̃i a ad .x. mandata intabulis scͥpta.
ubi om̃i sũia ꝑstͥngit᷑. Ex quib
cet̾a emanant. sic̃ nui ẜtnione dñi acto
Et sic̃ ad .x. mandata decalogi cet̾a re

Expanded text:
ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo Et sicut ad decem mandata Decalogi c
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ  S forte¬
dolorera uuluez
timuit ꝙ̃ rogo
o tu dm̃ite infirmitatis assertor pe¬
netͣntis carnẽ daus hũit t̾ rorẽ. qui
excisam aurẽ solo restituit attactu᷑.
ꝓͥducẽs ħ aurẽ manꝰ. clauũ dolet :
Et sentit unłnꝰ qͥ alt̾i dolorẽ milu̾is ñ
reliquit. pungõde carins metu tͥstis
ẽ. cꝰ attactu caro pꝰ cedem sanat᷑. i tẽ.¬
Collatis gͥ dictoꝵ gestoꝵq uͥtutib. de¬
monstrari. ñ ẽ ambiguũ ĩ nat᷑a corꝑis
eiꝰ infirmitatẽ corꝑee nat᷑e nõ fuisse. Et
passionẽ illam l corꝑi illata sit. ñ tñ
disti lector u̾ba hylaril. quib dolorẽ ex¬
clud̾e indr. S si excussa sensus ⁊ ĩpietatis
hebitudiue. p̾missis dilibẽt̾ intendas.
atq ip̃ius ccͥpture cͥtumstantiã ĩspicias.
pot̾is. ⁊ intlłigentiã argu̾e ñ actẽptabis.
Intlłigit᷑ eĩ ea rõne dixisse dolorẽ passi

Expanded text:
tutem? Sed fortedolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanatur? Ide gestorumque virtutibus demonstrari non est ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen disti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passio
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta ẽ tͥsticia ut sit destituta ꝑ mortẽ
Nongͦ sibi tͥstis ẽ. s illis qͥ ĩ scandalo ꝑ
ĩ fliutatẽ carms erãt fut᷑i. qͦs monet
orare. ne ĩducaut᷑ ĩ temptatõm. qͥ aũ
polliciti erant se ñ scandalizari. an¬

Expanded text:
estituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandalizari.
Abbreviated transcription (Latin):
natura ñ ẽ. uł aqm forari. ł pungi ignẽ.
uł aera uuln̾ari ꝙͣuis nat᷑e celi sit ⁊ nul¬
nerare ⁊ ꝯpung̾e ⁊ forare. Passus quid̾
sio nõ tñ nat᷑am passionis ex̾cuit. dũ
penali mĩst̾ io pena deseuit. ⁊ u̾ͥtus cor
sũ sensu pene. uun pene ĩ se deseuien¬

Expanded text:
 aquam forari, vel pungi ignem, vel aera vulnerari, quamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et forare. Passus quidemsio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ naturã nr̃i corꝑis. nͨ in eo t̃ dm̃ũ hñit
passio. Ita: ⁊̃ nõ hũit nat᷑am ad timẽd̾
uł tͥstandum. qr nõ hũit talem nat᷑am
in qua eẽt tausa timoris uł t̾sticie. Ita
nobis. Tristiciã tñ in eo fuisse ꝯsequẽt᷑
asserit. s cãm eiꝰ extitisse. nõ suam mortẽ

Expanded text:
 naturam nostri corporis; nec in eo etiam dominium habuit passio; ita etiam non habuit naturam ad timendum vel tristandum, quia non habuit talem naturam in qua esset causa timoris vel tristitiae. Ita nobis. Tristitiam tamen in eo fuisse consequenter asserit, sed causam ejus extitisse non suam mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hꝰ. sic in xp̃m incidisse: ut passionis
dolorẽ. nõ nicut̾ent. Sic̃ telimi tͣctũ
ꝑ aqmͣ uł ignẽ uł aera. ea facit q̃ ⁊ cũ
nõ tñ dolorẽ ing̾it. qr nõ sunt ille res
capaces doloris Ita ⁊ corꝰ xp̃i. sũ sensu
pene: uim pene excepisse dicit. qr
sic̃ corpꝰ nr̃m ᷑ nõ ht̃ talem nat᷑am
ut ualeat talcare ⁊ ndas. ita corpꝰ
ꝓͥͣdicit nõ hũisse naturã nr̃i doloris.
quia nõ hũit nat᷑am ad dolendum.
ait eĩ sic ĩ .x.li. de tͥ. Unigenitꝰ d̾s
nõ deficiens a se d̾o: sumpsit. In quo
ꝙͣuis aut ictus incid̾et. aut uulnꝰ descen¬
deret aut nodi ꝯcurr̾ent aũ suspensio
eleuaret afferrent quid̾ ħ impetum
passionis nõ tñ dolorẽ passionis ĩf̾rẽt

Expanded text:
 sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum non tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae capaces. Ita et corpus Christi sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passionis inferrent:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tñ uult mala. alii u̾o ꝙ uec uult
mala eẽ uec fieri. In hoc tũ queniunt.
thii ⁊ illi qd̾ utͥq fatentur deũ mala
nõ uelle. utͥq u̾o rõnib atq auctorita¬
tib ĩnitunt᷑: ad nuuriendã suam as¬
sertionem
.Qr dñt quidã deũ uelle ma

Expanded text:
non tamen vult mala. Alii vero quod nec vult mala esse nec fieri. In hoc tamen conveniunt et hi et illi, quod utique fatentur Deum mala non velle. Utrique vero rationibus et auctoritatibus innituntur ad muniendam suam assertionem. 5. Quare dicunt quidam Deum velle ma
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ. ⁊in nlło impotens: Certimi.
nõ posse fi̾ mala. uel eẽ eo nolente. Quo¬
modo eiũ eo iniuto ⁊ nolente poss ab
aliquo malum fi: cum scͥptum sit. uolũ
tati eius quis resistit: Srpͣ ⁊̃ dix̃ aut̃.

Expanded text:
ipotens est et in nullo impotens, certum est non posse fieri mala vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? Supra etiam dixit Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ redempti ait. Uelle adiacet mͥ.
Tabeo lib̾tatẽ nat᷑e: s nõ hẽo hb̾ta¬
tem grẽ. Id̾o nõ est apd̾ me ꝑfec¬
tio boni. Nam uolũtas homĩs qͣmͣ
nat̾urałr ht̃: nõ ual erigi ad bo¬
nũ efficacit̾ uolendũ: uł oꝑe imi¬
uetur. lib̾etur quid̾ ut uelit: ⁊ ad¬

Expanded text:
non redempti ait: Velle adjacet mihiHabeo libertatem naturae, sed non habeo libertatem gratiae; ideo non est apud me perfectio boni. Nam voluntas hominis quam naturaliter habet, non valet erigi ad bonum efficaciter volendum vel opere imvetur: liberetur quidem, ut velit; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
am despũali cognatione addamꝰ. q̃ ⁊̃
ꝑsonas impedit ut ñ sĩt legictime ad
meundas niptias. Tria q̃dam sũt : cõ¬
sangͥnitas. affinitas. ⁊ spũał germanitas.
Consangͥnitas ẽ int̾ eos qͥ lungũt᷑ ẜ line

Expanded text:
am de spirituali cognatione addamus, quae etiam personas impedit ut non sint legitimae ad ineundas nuptias. Tria quidem sunt: consanguinitas, affinitas, et spiritualis germanitas. Consanguinitas est inter eos qui junguntur se
Abbreviated transcription (Latin):
situs est gͦ homo ĩ medio ⁊ ut ei
seriuret᷑. ⁊ ip̃e seruiret. ut acciꝑet
utͥnq. ⁊ reflueret totum ad bonũ
hominis. ⁊ qd̾ accepit obseqͥum ⁊ qd̾
impendit. Ita enĩ uoluit d̾s: sibi ab
hoĩe seruiri: ut ea sernitute: ñ d̾s¬
ut mũdus seruiret hoĩ. ⁊ ex inde

Expanded text:
situs est ergo homo in medio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute non Deuut mundus serviret homini, ut exinde
Abbreviated transcription (Latin):
faciant. ⁊ ꝑ exorcismos: ac cet̾a eccãstice
discipline munimina: nimist̾ eccłe ta¬
les sanare ꝓcurent. Qd̃ si ñ potu̾int:
seꝑari ualebunt. S pꝰqmͣ alias nuptias
expetierint: illis uiuẽtib quibs iuncte
fu̾nt: p̾ͥorib qͦs reliq̃rant: ⁊̃ si possibi¬
litas ꝯcũbendi eis reddita fu̾it reconsi¬
capłi ꝯtinetur ex rigore magis dictũ
Ẽ irlłigend̾ est: ꝙͣ ex canonica eqͥtate¬
uł intlłigeridum ẽ nõ posse reꝯcilia¬
ri pͥorib. nͥ iudicio eecłe qͦ. diuisio¬

Expanded text:
sfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitateel intelligendum est non posse reconciliari priorib
Abbreviated transcription (Latin):
ncos. Siquis dix̾it. quid platuir
do face celum. ⁊ t̾ram sridendum
C eis : qui uoluntatẽ d̾i nosse deside¬
rant: causas. ⁊ uolimtatẽ d̾i scire q̃¬
riit. qd uoluntas d̾i oĩum q̃ sunt.
ip̃a fit causa. Si eĩ ht̃ cãm uolũtas
est aliquid ꝙ añcedat uoluntatẽ
d̾i. ꝙ nẽfas est cred̾e. Qui gͦ dic̃¬

Expanded text:
s, si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis: Qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt, quod voluntas Dei omnium que sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere. Qui ergo dic
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt: de ꝑfecta intelligi qmͣ soli ꝑ¬
fecti hñt. que semł habita nõ mittat᷑
Exordia u̾o caritatis. aliqñ c̾scunt. alñ
deficiunt. Sunt em̃ uͥtutis exordia et
ꝓfectus. ⁊ ꝑfectio. quos gͣdus ille disc̾nt:
radicata ẽ ut amitti neq̃at: uł incipiẽc
S dum hẽtur: nõ siuit m̃tem hñtem.

Expanded text:
gi, quam soli perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, aliquando deficiunt; sunt enim virtutis exordia, et profectus, et provectio; quos gradus ille discernit, radicata est, ut amitti nequeat, incipiens sed dum habetur, non sinit habent
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possunt nͥ ua radicitꝰ euulsa fu̾it:
alia plantari nõ pot̃. sũ causa conat᷑. aliqͥs
ramos incid̾e: si radicẽ nõ ꝯtendit euẽ¬
lere . Q¬

Expanded text:
non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit evellere. 3. Q
Abbreviated transcription (Latin):
niunt: ad res et̾nas tͣnstulit. Aug̾. u̾o ma¬
iorẽ uidens dissiłitudinẽ. qmͣ simłitudi¬
nẽ. int̾ res p̾dictas ab excellñtia tͥ intatis
p̃dicta noĩa remouit. s¬

Expanded text:
niunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit.
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃ est : cũ om̃is pena iusta: de
iusticia d̾i ueniat: uidetur
inqnͣtum pectatum ẽ. iustum
eẽ ⁊ a d̾o puenire.a D qd̾ illi
respondent : peccatum sic dici.
penam peccati: quia ꝑ pct̃a᷑
in qd̃: m̾ito p̾cedentis peccati
homo labitur: deserente d̾o cor¬
rumpitur bona natura. Si cut
ignis et̾ nus d̾r pena maloꝵ:
quia ea cruciant n tñ ip̃e cru¬
ciatus maloꝵ: ignis ẽ: s ꝑ ignẽ
fit in homine. Ita ꝑ pcc̃m corrũ¬
pitur natura : ⁊ iinuit᷑ bonũ
nature.⁊ ẽ ip̃a ĩminutio ⁊ cor¬
ruptio boni: passio ⁊ pena. ⁊̃
quia ꝑ pcc̃m ilico ut peccat homo :
fit in homine illa corruptio: q̃ tñ
fit: d̾o auctore. Illa emĩ pena. sũ ꝓas¬
sio: que est boui corruptio. ẽ a d̾o.
Illius tam̃ ut sic dicam. mat̾ ia et
cã ẽ pcc̃mͣ qd̾ a d̾o non est. Qd̾ urͣ¬

Expanded text:
ta de justitia Dei veniat, videtur in quantum peccatum est justum esse et a Deo provenire. §. Ad quod illi respondent peccatum sic dici poenam peccati, quia per peccatum in quod merito praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et quia per peccatum, illico ut peccat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et causa est peccatum, quod a Deo non est. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ corpꝰ hẽbat
illa u̾ba. ex tali intłłctu. accipi
geli: ne comedat de ligno uite
quo indignꝰ ẽ. De quo: si ꝑstitiss:
mͦ pp̃ mobedĩam ĩdiguꝰ ẽ some¬
d̾e. ⁊ sic̃ u̾bo diẽ. ita oꝑe exhibuit.
smisit enĩ eum d̾s deꝑadiso uolup¬
tatis: in locum sibi ꝯgruũ. sicut
pleꝵq malus cũ int̾ bonos uiu̾e
ceꝑit: si in meliꝰ mutari uolu̾it.
de bonoꝵ ꝯg̾gatione pellit᷑ . pon¬
dere pͣue ꝯsuetudinis p̾ssus.
De flammeo gladio ante paradi

Expanded text:
mortuum corpus habebat, illa verba ex tali intellectu accipi geli, ne comedat de ligno vitae, quo indignus est; de quo, si perstitisset, obedientiam indignus est comedere. Et sicut verbo dixit, ita opere exhibuit. Emisit enim eum Deus de paradiso voluptatis in locum sibi congruum; sicut plerumque malus cum inter bonos vivere coeperit, si in melius mutari noluerit, de bonorum congregatione pellitur, pondere pravae consuetudinis pressus. 5. De flammeo gladio ante paradi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ẜ ẽentiam. ac formã. ⁊ pondꝰ. Quedã
eĩ aliis meliorẽ ac digniorẽ ẽẽntiam.
⁊ formã. hñt. ⁊ aliis alia leuiora. atq a¬
tati ⁊ excellãtie: ⁊ in ẽentia: ⁊ in forma:
⁊ in facultate diffr̃as accepisse. in exordi¬
o sue ꝯditionis. quibz alii suꝑiores alii
inferiores d̾i sapĩa ꝯstitu̾ent᷑. aliis ma¬
iora aliis minora dona p̾stantis. ut
qui tũc ꝑ nat᷑alia bona aliis excellebãt.

Expanded text:
essentiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque atati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant,
Abbreviated transcription (Latin):
iob de dr̃o ait. Qui facit regnare
Nocendi eĩ uoluntas pot̃ eẽ ab hoĩs aĩo.
potestas a nõ est nͥ a d̾o. ⁊ hoc abdita. ap¬
taq iusticia. Nlam ꝑ potestatẽ dẏabło da¬
tara: iustos d̾s facit suos. De hoc ⁊̃ gͥg̾
in moralib ait. Tũmoris elatio: nõ
potestatis ordo inc̾mine ẽ. Potentiam
d̾s ⁊ͥ buit. elationẽ u̾o potñtie: malicia
nr̃e m̃tis inuenit. Tollamus gͦ ꝙ de nr̃o
est. quia nõ potũtia iusta: s actio pͣua.
dampnatur. Hiis auctoritatib aliisq
płimis euident̾ ostendit᷑. qd̾ nõ est po

Expanded text:
it, cap. 34: Qui facit regnare Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisque p
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ de oblationib pou̾e ĩ altari qnͣtũ
suffic̾e passit ppło. nͨ ñ corꝑales ⁊ pal¬
las ⁊ sb̾stratoria lauare. Hu cũ ordi
urceolum: cũ aqͣ manili᷑: ⁊ manut̾gi¬
o se p̾cixit. ⁊ mittẽs aqmͣ ĩpeluim:
pedes discipłoꝵ lauit ⁊ lurcheo t̾sit.

Expanded text:
m de oblacionibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo, necnon corporales, pallas et substratoria lavare. Hii cum ordiurceolum cum aquamanili et manutergio se precinxit ac mittens aquam in pelvim pedes discipulorum lavit et lintheo tersit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad acolitũ ꝑtin p̾ꝑatio luminariũ ĩ satͣ¬
rio. Ip̃e cereũ portat. ip̃e urceolũ cũ ui¬
no ⁊ aqua suggesta ꝓ eucharistia: sb̾dia¬
conis p̾ꝑat. Hii cũ ordinant᷑. tũ edocti fu¬
erint ab ep̃o quałr in offõ suo ag̾e debe¬
ant. ab archidiachono acuipiũt candelab
cũ cereo. ⁊ urxeolũ uatuũ. l ec offm̃ dñs
se hĩe testat᷑ dicẽs. Ego sũ lux mũdi. qͥ
luminandas denebͣs aqͥlonar¬

Expanded text:
Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominus se habere testatur dicensluminandas tenebras aquilonar
Abbreviated transcription (Latin):
dñi adiurantes ꝑ eũ : ut eg̾diat᷑ ab eis.
Ad exorcistã ꝑtinet. ex orcismos memorit̾
retiu̾e. manꝰq sr̃ in erguminos ⁊ cathe¬
cuminos ĩ exorti tando ĩpon̾e. Deb a¬
⁊ malignũ expellere de corde suo. ꝙ̃ expel¬
lit de corꝑe alieno. ne medicina ꝙͣ alii fac̃.
sibi si ꝓsit. ⁊ dicat᷑ ei. Medice cura teip̃m.¬

Expanded text:
ni, adjurantes, ut egrediatur ab eis. Ad istos pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos, & cathecumenos in exorcizando imponere.  malignum expellere de corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teip
Abbreviated transcription (Latin):
tholice: tñ quiforis ecc̃am baptizant᷑ ñ
sumũt bap̃m ad salutẽ: s ad ꝑniciem ha¬
bentes formã sacͣm̃ti. u̾tutẽ & eius abne¬
gantes. ⁊̃ iõ ecc̃a nõ eos reluptizat: qr
ĩ noĩe t̾ntatis baptitati st̃. ⁊ ip̃a ẽ fo¬

Expanded text:
catholicae, tamen qui foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad perniciem; habentes formam sacramenti, virtutem autem ejus abnegantes : ideoque Ecclesia non eos rebaptizat, quia in nomine san
Abbreviated transcription (Latin):
uł scismatices datũ bap̃m nolebat cog¬
nost̾e: dũ eos nimis detestaret᷑. tanta
eiꝰ m̾ita usq ad tͥintipħu martirii
secuta st̃ : ut ⁊ caritatis qͣ excellebat
ince: obumbͣtio illa fugaret᷑. ⁊ si qͥd
pͣgandum erat. passionis falce dolłetͤ.
tatẽ agnostimꝰ: Id̾o cypͥano meliores

Expanded text:
vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. itatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmnice nob̾ ĩusibiles potestates. ubi
uintunt᷑ ĩ iusibiles cupiditates. Fuso eĩ
sangͥne. sñ culpa. oĩum culpaꝵ sỹrogͣ¬
pħa deleta sunt. quib debitores qͥ ĩ
eum t̾dunt. a dy abło añ tenebant᷑.
Uñ: qui ꝓ młtis effundet᷑. ꝑ illũ gͦ re¬

Expanded text:
inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo ante tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetur. Per illum
Abbreviated transcription (Latin):
cam de pcc̃o: s de obedĩa ⁊ iusticia mor¬
tem gustauit. ꝑ qm nos redeut a sor¬
uitute dya ͥ Incid̾amus eĩ in p̾ncipẽ
uꝰ scłi: qͥ sedux̃ adam. ⁊ seruũ fecit. cep̃q
nos. qiͣ i̾macłos possid̾e̾. s uenit redẽp¬
tor. ⁊ uictus ẽ deceptor. Et qͥd fecit re¬
demptor. captiuatori nr̃o: Tetendit
deletum ẽ sangͥne redemptoris. Nõ eĩ
fartem uncuł passionĩs sue antͣuit ĩ dom̃
eius .s. nos eripuit. q̃ ille impleu̾at a¬
maritudine sua. D̾s ã ñr. uiala eius
eripiens. ⁊ sua faciens: fudit a maritu¬
dinẽ suam ⁊ ĩpleuit dulcedine ꝑ mor¬
tem suã apcc̃is redimẽs ⁊adoptionẽ głe
filioꝵ largiens

Expanded text:
sam de peccato., sed de obedientia et justitia mortem gustavit, per quam nos redemit a servitute diaboli. Incideramus enim in principem hujus seculi, qui seduxit Adam, et servum fecit, coepitque nos quasi vernaculos possidere; sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit deletum est sanguine Redemptoris. Non enim fortem vinculis passionis suae; intravit in domum ejus, scilicet nos eripuit, quae ille impleverat amaritudine sua. Deus autem noster vasa ejus eripiens et sua faciens, fudit amaritudinem, et implevit dulcedine, per mortem suam a peccatis redimens, et adoptionem gloriae filiorum largiens
Abbreviated transcription (Latin):
nõ põt. Nam alii hoĩes debitores erãt
⁊ uix imicniq sua uirtus sufficiebat
⁊ hũilitas. Nullus gͦ eoꝵ hostiam pot̾at
qui młto ampliuis ẽ hũiliatus amari¬
tudinẽ mortis gustando. ꝙͣ ille adã
suꝑbiit ꝑ esuui ligni uetiti noria de¬
lectatione ꝑfruendo. Si gͥ illa sr̃bra ho¬

Expanded text:
nes alii homines debitores erant, et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo eorum hostiam poteratqui multo amplius est humiliatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia o
Abbreviated transcription (Latin):
hauc uitam ĩ uob̾ ĩ ueniat ꝙ pumat.
Morte quuppe sua: uno u̾issimo sac̾¬
ficio quicqͥd culpaꝵ erat. Uñ nos dẏ¬
abolus ad luenda supplicia detmnebat
xp̃c extinxit. ut in hac uita temptando
nob nõ p̾ualeat. Licet eĩ nos temptet.
post xͥ mortẽ. quib modis añ tẽptabat.
ulni dyabolꝰ hĩtabat. alligauit fortẽ
.i. a seductione ꝯpescuit fideliũ ut tẽp¬
tationẽ q̃ ei adh ͤ ꝑmiitit᷑. nõ sequat ͤ
seductio. Itaq in xͥ sangͥne qͥ soluit.

Expanded text:
nobis inveniat quod puniat. Morte quippe sua, uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat unde nos diabolus ad luenda supplicia detinebat, Christus extinxit, ut in hac vita nos tentando non praevaleat. Licet enim nos tentet, post Christi mortem, quibus modis ante tentabubi diabolus habitabat, alligavit fortem, id est, a seductione compescuit fidelium, ut tentationem quae ei adhuc permittitur, non sequatur seductio. Itaque in Christi sanguine, qui solvit
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. ne quis existimet infanda illa
crirama qualia qui agunit regnũ dei
nõ possidebunt: cotidie ꝑpetͣnda. ⁊ ẽemo¬
sinis catidie redimenda. In meliꝰ ẽ enĩ
uita mutanda. ⁊ ꝑ elemosinas de pcc̃is

Expanded text:
dum est ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt , quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius est quippe vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
tlłigentia u̾boꝵ. Est filiꝰ apr̃e qui ẽ
uuigenitꝰ ab ingenito ꝓgenies. a
parente. uiuus a uiuo. nõ nat᷑a d̾ita¬
tis: alia: ⁊ asia. qr ambo imũ ħ c̾dendo.
sciam : tñ gͣtulabor ꝓfecturũ. Qui eĩ

Expanded text:
elligentia verborum. Est Filius a Patre, qui est unigenitus ab ingenito, progenies a parente, unus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. Hoc credendo sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
les .s. disc̾nendi scĩa ⁊ potentia iu¬
dica̾ndi .i. ligandi ⁊ soluendi. qͣ dig¬
nos reciꝑe: indignos d exclud̾e a
regno ecc̃asticꝰ iudex. Qui sic̃ ht̃ ius
tione ꝓmisit .Gͦ. qui soluendi sus nõ
ht̃ nͦ ligandi ht̃. ⁊ infra. Certũ est:

Expanded text:
scernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus tione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est
Abbreviated transcription (Latin):
luntate p̾cedẽti uł accedents: genuit
filiũ. nͨ pͥus gn̾ans qmͣ uolens. genuit fi¬
uolens tñ genuit. sic̃ potens genuit. ⁊
Si eĩ pat̾ sapiens ⁊ bonꝰ d̾r gemusse fili¬
um. cͤ ñ ⁊ uolens. Cũ ita sit d̾o id̾ ẽẽ uo

Expanded text:
t Filium; nec prius volens quam generans, genuit Fivolens tamen genuit, sicut potens genuit, etSi enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo i
Abbreviated transcription (Latin):
ad malũ. Nũc aũt ꝑ legẽ carnis.
ad bonũ impedit᷑: ⁊ ad malũ insti¬
gatur. ut nõ possit uelle ⁊ ꝑfi¬
tere bonũ: uͥ ꝑ grãm libetur.
tadiuuetur. qr ut ait apłs. pcc̃m¬

Expanded text:
ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et perficere bonum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur, quia, ut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
uita ⁊ mũdicia mẽtis: sic̃ fuit dũ
pcc̃m ag̾et. Ip̃a gͦ dilliłitudo que ẽ
aĩe expectatio ⁊ ẽ a d̾o elongatio aĩe
aĩam ⁊ illuminat. ꝙ sac̾dotes neq̃uit.¬
ꝯficebunt᷑ tͥ. Qd̾ exponẽs aus̾. ait
Bomi doctores. recte medici dñr. qͥ
uiuentes curare minist̾ io possimt.
s nõ mortuos suscitare. Sola eĩ gr̃a di¬

Expanded text:
a et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animanimam et illuminat; quod sacerdotes nequconfitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. Sola enim D
Abbreviated transcription (Latin):
x quo soluitur questio. qͣ
queri solet. utrum uirig̾
sanctis placere debuerit qd̾ xp̃c
pateretur: uł occideretur. de¬
buit enim eis placere intuitu
nostre redemptionis. sed non
intuitu eius cruciatus. ualue¬
runt gͦ ac uehementer cupi¬
ermit xp̃m mori propter libe¬
rationẽ hominis. et impletionẽ
diuine nolmtatis: sed non no¬
luermnt delectatione ip̃nis af¬
flictionis. De eodem gͦ delectalim¬
tur et tristabantur. sed ob ali¬
ud gaudebant: et propt̾ aliud
dolebant. uolebant gͥ xp̃m mo¬
ri pro hominis redemptione.
et tam̃ de morte ip̃nis du̾sis
de causis: corda eornin uarie moue¬
bantur. Quomodo senciendũ
sit de passionibus sanctorium.
an uelle an nolle debeamus.

Expanded text:
x quo solvitur quaestio qua quaeri solet utrum viris sanctis placere debuerit quod Christus pateretur, vel occideretur. Debuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierunt Christum mori propter liberationem hominis et impletionem divinae voluntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebant ergo Christum mori pro hominis redemptione, et tamen de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo sentiendum sit de passionibus sanctorum, an velle an nolle debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝑ ignorãtiam: deliquerit:
ꝙ putauit u̾m eẽ. qd̾ diabolus
ñ potuit.
Quod ignorantia
aia extusat. alia non. occieo

Expanded text:
hoc per ignorantiam deliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus non potuit. 9. Quod ignorantia alia excusat, alia non. Est e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdita caritate: malus ĩuentus ẽ.
Ite. pͥnceps iutioꝵ: dũ uicit adã
pudicitia armatũ. temꝑantia cõ¬
poĩtim. caritate spłendidum. pͥ¬
mos ꝑentes illis doms actantis bo
solus erat: nõ est p̾uaricatꝰ. qr
euis m̃s d̾o adh̾ebat. Sr̃ psmi u¬

Expanded text:
aritate, malus inventus est. Item: Princeps vitiorum dum vicit Adam pudicitia armatum, temperantia compositum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonsolus erat, non est praevaricatus, quia ejus mens Deo adhaerebat. Super
Abbreviated transcription (Latin):
met̾nũ: Emisit eum d̾s de pa¬
radiso uolupͭ. Hiis u̾bis in¬
sinuari uid̾r: ꝙ nũqm moreret᷑.
si postea de illo sumipsiss ligno
Quomodo intlłigend̾ sit ild̾ ne
sumat de uigno uite. ⁊ comedat

Expanded text:
aeternum, emisit eum Deus de paradiso voluptatis Illis verbis insinuari videtur quod nunquam moreretur, si postea de illo ligno sumpsisset. 4. Quomodo intelligendum sit illud: Ne sumat de ligno vitae, et comedat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire sinit alia u̾o ñ ÷ͥ fundamẽtũ
Fides eĩ sm̃ diłctione: inanis est.
fides cũ diłctione xͥaui ẽ. alia demo¬
ns ẽ. Nam ⁊ demones c̾dunt:⁊ꝯtre¬
miscũt. S młtui int̃ est. utr̃ qͥs c̾dat

Expanded text:
perire sinit. Alia vero non est fundamentum. Fides enim sine dilectione inanis est. Fides cum dilectione, Christiani est; alia daemonis est. Nam et daemones credunt, et contremiscunt. Sed multum interest u
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem ad ymaginẽ ⁊c̾. Sed añꝙͥͣ
de hoĩs t̾atione tractemꝰ ꝙ supra
breuit̾ tet igimꝰ. plemꝰ u̾santes:
clariꝰ fatiam᷑. ⁊ ¶hac enĩ reꝵ distinc
centib res creatas atq distinctas.¬

Expanded text:
hominem ad imaginem, etc. § Sed antequam de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctdicentibus res creatas atque distinctas
Abbreviated transcription (Latin):
na dist nctĩ sint formatã. Alus
m̃ta .iiiͦiͬ. ita formata sic̃ mͦ appa¬
rent. ab mitio extitisse. ⁊ celum si¬
derib ornatũ fuisse. Quedam u̾o
nõ formalit̾: s mat̾iałr tc̃ fc̃a
fuisse. q̃ post ꝑ temporis accessum:
formalit̾ disticda st̃. ut ħbe. ar¬
bores. ⁊ forde animalia. Omna gͦ
in ip̃o tp̃ris instio fcã ẽẽ dñt. s

Expanded text:
na distinctim sint formata. § Aliimenta quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed
Abbreviated transcription (Latin):
e mtatione u̾o
loci. magna mt̾ ꝯt̃rrentes dis¬
ceptatio u̾sat . Sunt enĩ qͥ ditũt
nlłm spm̃. aliquo modo posse nu¬
tari loco. ab am̃i spũ locum unu̾sa¬

Expanded text:
e mutatione vero loci magna inter conquirentes disceptatio versatur; sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, ab omni spiritu locum universa
Abbreviated transcription (Latin):
que qnͣto mag̃ intlłr: tanto plenius
hẽtur. fecit d̾s rõnalem creaturã.
que sũmũ bonũ intłłret ⁊ intlłigᵈ ͦ
amaret. ⁊ amando possidet ac possi¬
dendo frueret᷑. Eamq hoc mͦ diftinx̃.
ut ꝑs in sui puritate ꝑman̾et. nec
merget᷑ .s. aĩe. Distincta. est itaq
⁊ carne sb̾sistens. Conditio gͦ rõ¬
nalis creature. pͥmã tãm hũit:
dei bonitatẽ . C¬

Expanded text:
quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec licet, animae. Distincta est utique et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit Dei bonitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
r̾iba apłi. p̾dictis ñ qͣdicant. qui
de d̾o loquens art. uult om̃i hoĩes sal¬
uos fieri. quoꝵ octasione n̾boꝵ młti
a u̾itate deuiarunt. dicentes. dm̃
quas d̾is uolu̾it aliquos saluari ⁊ nõ
salusent᷑. Nius enim tam impie de¬
sipiat. ut dicat dm̃ malas hoĩam
uoluntates quas uolu̾it. ⁊ qñ uolu¬
ent ⁊ ubi uolu̾it. in bom̃ ñ posse¬

Expanded text:
i praedictis non contradicant, qui de Deo loquens ait: Vult omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quando voluerit, et ubi voluerit, in bon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ alio m̾odo ilid̾ inessigi. dum. tam̃
cred̾e̾ nõ cogam᷑. om̃potentẽ aliqͥd uo
luisse fi̾ factumq nõ ẽẽ. qui siue ullis
ambiguitatib : siue in celo. ⁊ in t̾ra. sic̃
u̾itas cantat. om̃na quetumq uoluit
fecit: ꝓfecto fac̾e nõ uoluit. qd̾ cuiuq
nõ fecit. Ex his aꝑte ostendit᷑. ꝙ d̾s ea uo¬
luntate que ip̃e est. nõ uult aliqͥd f̾i qd̾
nõ fiat. neq nõ fi̾ ꝙ fiat. Utrũ malo¬

Expanded text:
intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, neque non fi
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis. ⁊ uolũtatis: qua bonũ arbi¬
eligit᷑. gr̃a assistente uł malũ.: trio¬
ead̾ desistente. Et d̾r lib̾m: qntũ ad
uoluntatẽ. que: ad utrũl flecti p̃
Arbitͥum u̾o. qnͣtũ ad rõnẽ cuius est¬

Expanded text:
onis et voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente, vel malum eadem desistente. Et dicitur liberum, quantum ad voluntatem, quae ad utrumlibet flecti potest. Arbitrium vero, quantum ad rationem, cujus e
Abbreviated transcription (Latin):
est saꝑe. hoc est ⁊ ẽẽ. Iddoq nouit om̃ia
u̾bum. que nouit pat̾. s ei nosse de
pr̃e est sic̃ ẽẽ. Nosse eĩ ⁊ ẽẽ. ibi nnũ ẽ
⁊ id̾o patͥ. sic̃ eẽ. nõ est a filio. ita nec
nosse. ꝓnide: tãqmͣ seip̃m: dicens.
Pater genuit u̾bum sͥ equale ꝑ om̃ia.
Non eiuĩ seip̃m nndegre. ꝑfecteq dixiss.¬

Expanded text:
est sapere, hoc est et esse. Ideoque novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale per omnia. Non enim seipsum integre
Abbreviated transcription (Latin):
gignendo. iste nascendo. Et om̃ia que
sunt in eoꝵ scĩa. ĩ eoꝵ sapĩa. in eoꝵ
ꝑticłatim aut sigillatĩ. ueld̾ alt̾nan¬
te ꝯspectu. hmc. illuc ⁊ inde. huc et
rursus: inde .ulł inde in aluidatq in
aliud ait aliqͣ uid̾e nõ possit: nͥ non
uidens alia s oãia simł uid quoꝵ

Expanded text:
Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum particulatim aut sigillatim velut alternante conspectu hinc illinc, et inde huc, et rursum inde vel inde aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit, nisi non videns alia; sed omnia simul videt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa di possit aug̾i uł minni ꝓbari.
nina scĩa possit aug̾i uł mutari. Hoc mͦ
enĩ aliquis qui nõ est lecturus hodie. ⁊
tñ pot̾ ẽẽ ut legat hodie. Pot᷑ eĩ hodi
leg̾e. Nicħ aũt pot̾ fieri. ꝙ uõ possit a
d̾o sciri. Pot̃ gͦ d̾s scire hunc lecturimi
hodie. Pot̃ gͥ ali qͥd scire ꝙ nõ scit. gͦ
pot̾ eius scĩa ang̾i uł mutari. Ead̾mq
uid̾r posse minu. Est enĩ aliquis ho¬
die lecturꝰ quem d̾s scit lecturũ. at pot̃
ẽẽ ut nõ legat. gͦ pot̃ d̾s nõ scire hũc
lecturum. Pot̾ gꝰ nõ scire aliqͥd ꝙ scit
gͦ pot̾ minui eus scĩa uł mutari¬
.ABͥ qd̾ dñis. qd̾ d̾i scientia om̃o mi

Expanded text:
a Dei possit augeri vel minui, vina scientia possit augeri vel mutari, hoc modo enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutari. Ad quod dicimus quia Dei scientia om
Abbreviated transcription (Latin):
soł tenebat. q̃ motu suo cͥcũagita¬
ta : noctẽq diẽ disc̾nebat Ib gͥ
pͥmo lucẽ apparuisse: u̾isiłe ẽ: uͥ
sol cotidiano cursu c̾cũiectus ap¬
paret. ut eod̾ tͣmite lux cͥcũcur¬
rens: ac pͥmo ad occasũ descendẽs:
uesꝑam fac̾et. Demde reuocata
ad ortũ: aurorã .i. mane. illustͣ¬
rec ⁊ ita dinisit d̾s lucẽ. ⁊ tene¬
bras. ⁊ applłauit lucẽ diẽ ⁊ tene.
noctem.
Qd̾ dies diuerfic modit

Expanded text:
solis tenebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem. 4. Quod dies diver
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ⁊̃ solet cũr dñs d p̾ceꝑit dili¬
g̾e ĩiicos: cũ alibi p̾cipiat odio
uitium u̾o ⁊ pcc̃m odiend̾. ⁊ ꝑentes
gͦ. in qnͣtum mali st̃: odiendi st̃.⁊
ĩimiti diligendi. inqnͣtũ hoĩes Diliga¬
mus gͦ ĩimicos lucrandos regno dei.
⁊ odiamus inꝑpniqͥs si nupediũt nos
a regno dei. ⁊ in om̃ib coĩt naturara
diligamꝰ qm̃ d̾s fecit

Expanded text:
etiam solet cur Dominus praeceperit diligere inimicos, cum alibi praecipiat odio vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, quam Deus fe
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ ea dc̃m est: ut hac diffmitione: uo¬
lens: a uolente disc̾tieret᷑ ⁊ sic ad illos
suasit. ut hoc fi̾et: nõ coegit. Nam qͥ
nesciens peccauit. nõ inꝯgruent̾ uo¬
lens pectasse dici pot̃. ꝙͣuis ⁊ ip̃e qui
nesciens. fecit. uolens tam̃ fetit. Ita:
fc̃m est. qd̾ fieri nõ debuit. Qiuisquis¬
a̾ sciens peccat: si pot̃ cogñti ad pec¬
catum. sũ pcc̃o resist̾e : nͨ tam̃ facit
utiq uolens pͤtat: qr qui pot̃ resisf̾e:¬

Expanded text:
pterea dictum est, ut hac definitione uolens a nolente discerneretur et sic ad illos suasit, ut hoc fieret, non coegit. nam et qui nesciens peccauit, non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamuis et ipse, quod nesciens fecit, uolens tamen fecit; ita factum est, quod fieri non debuit. qui autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere nec tamen facit, utique uolens peccat, quoniam qui potest resis
Abbreviated transcription (Latin):
N suꝑiorib insimiatum ẽ: lic ex
ꝑte: Non enĩ ꝑfecte sufficimus:
ꝓ pcc̃o pͥenam sb̾ierit quib adici¬
endum est: pectatum simł ac pe¬
nam ꝑ eum tͣusisse inposteros:
sic̃ apłs ostendit inquiens. Sicut¬

Expanded text:
n superioribus insinuatum est, licet ex parte non enim perfecte sufficimus epro peccato poenam subierit; quibus adjiciendum est peccatum simul ac poenam per eum transisse in posteros, sicut Apostolus ostendit inquiens,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tñ dicendum ẽ. deũ eẽ om̃ia
quie uult. Rd̾ quidam de d̾i uoluntate
nõ recte sencientes nob̾ abicuunt di¬
centes. Si id̾ ẽ d̾o uelle qd̾ ẽẽ gͦ cum
dm̃s deum uelle om̃ia que facie. Dñis
eum eẽ om̃ia q̃ facit. Alioqͥn ñ ĩbi

Expanded text:
non tamen dicendum est Deum esse omnia quae vult; quod quidam de Dei voluntate non recte sentientes, nobis objiciunt, dicentes: Si idem est Deo velle quod esse, ergo cum dicimus Deum velle omnia quae facit, dicimus eum esse omnia quae facit: alio
Abbreviated transcription (Latin):
ciariam potestatẽ. ⁊ si enĩ pñia ei possit
acqͥrere grãni: nõ tñ mox restituat
inpotestatẽ pͥmã. ⁊ si petrꝰ post lapsũ
restitutꝰ fu̾it. ⁊ sepe lapsis sac̾dotib red¬
dita sit diguitatis potestas. nõ tũ est¬
Inuenitur. alia q̃ nõ ꝯcedit: s uetat. que
scͥpture nõ repugiãt: s ꝯcordant.
Cum eĩ tot sunt fu qui labunt᷑ ut pͥstinã
diguitatẽ ex auctoritate defendant: ⁊
qiͣ usuui pͣcandi sibi faciant recidenda ẽ
spes ista. Si u̾o locus ẽ: uibi ista ñ ꝯcͣrant
restitui possunt qui pͨcant. sx hic satis ꝑ¬

Expanded text:
ciariam. Licet enim poenitentia ei possit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Etsi enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas, non est tamitas alia quae non concedit, sed vetat; quae Scripturae non repugnant, sed concordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenda est spes ista. Si vero locus est ubi ista non concurrant, restitui possunt qui peccant. Hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
mꝯfirmatione tanta d̾ita¬
tis dilcõne atq noticia fuisse p̾di¬
tos. ut in hiis ult̾ius ñ ꝑfecerint.
nͤ ꝓfecturi sint ꝑfeterũt tñ ĩ scĩa
in carnationis. ⁊ hꝰmodi. s nõ ĩꝯtẽ

Expanded text:
firmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia Incarnationis et hujusmodi, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ gͦ ⁊ simłiũ errorem. sp̃c sc̃s e¬
uacuans. u̾itatisq disciplinã tra¬
dens deun ĩpͥncipio tempoꝵ niũdũ
dans. Eũi uoluisse: fac̾e est. qr ut p̾dixi¬
mus: ex eius uolutate ⁊ bonitate. res

Expanded text:
o et similium errorem Spiritus sanctus evacuans, veritatisque disciplinam tradens, Deum in principio temporum mundum dans, cui voluisse, facere est; quia, ut praediximus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ticipes: qmͣ iuidit. ⁊ ꝯmunicari posse:
⁊ minus õĩno nõ posse. Illd̾ gͦ bonũ
ꝓ ip̃e erat: ⁊ quo bãtus erat: sola boni¬
tate. nõ nccĩtate. alii cõmuicari uo¬
luit. qr sũme boni erat. ꝓdẽe uelle:
⁊ om̃ipotentissimi noceri nõ posse.
Qr põnalit creatura fc̃a sit.

Expanded text:
es, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse. 4. Quare rationalis creatura facta sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nos q̃dam possimꝰ q̃ ip̃e non
modi. q̃ a nat᷑a diuinitatis peiitus
sunt aliena. cum hoꝵ instrum̃ta d¬
ulłatemis hr̃e queat. incorꝑea et
simplex sb̾a. Rinsio ¶uibus ħ
Raidendum arbitror. ꝙ h̾modi
actiones. ambłatio .s. ⁊ locutio. ⁊ huiꝰ¬
modi: a d̾i potentia alieneͥ łunt.
s ad ip̃am ꝑtinent. Iic enĩ hꝰmodi
actiones: in se d̾s hr̃e nõ possit.
Non enĩ pot̃ ambłare uł ĩoqui ⁊ hꝰ modi
eas m̃ nit̾aturis pot̾ oꝑari facit enĩ ut
houio ambłet. ⁊ loquat᷑ ⁊ hmodi. Non
gͦ ꝑ istas actiones diuine potãtie detͣ¬
hitur aliquid. qr ⁊ ħ pot̃ fac̾e d̾s om̃i

Expanded text:
ssimus quae ipse non smodi quae a natura divinitatis sunt penitus aliena, cum horum instrumenta nullatenus habere queat incorporea et simplex substantia. Quibus id respondendum arbitror, quod hujusmodi actiones, ambulatio scilicet et locutio et hujusmodi, a Dei potentia alienae non sunt, sed ad ipsam pertinent. Licet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulet, et loquatur, et hujusmodi. Non ergo per istas actiones divinae potentiae detrahitur aliquid, quia et hoc potest facere Omni
Abbreviated transcription (Latin):
Cum me laudarent astra matutina
⁊c̾. De hoc quo beda: ita: ait. Hoc su¬
ꝑius celum ꝙ a uolubłitate mũdi secre¬
tum ẽ. mox ut creatum ẽ. scĩs angłis
repletum est. quos in pͥncipio. cũ celo:
conditos testatur dñs dicens. Ubĩ eras.
cum me laudarent astra matutina ⁊
iubilarent om̃s filii d̾i: Astra matutina
⁊ filios d̾i: eosd̾ angłos uotat. Celum eĩ
in quo posita sunt luminaria: nõ in pͥn¬
cipio. s scd̾a die fcm̃ est. Ex hiis liquet.

Expanded text:
cum me laudabant astra matutina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio,
Abbreviated transcription (Latin):
am ostensum ẽ. qñ c̾ata fu̾it
angłica natura. nuĩc attendend̾ ẽ. ubi
fc̃a fu̾it. ẽ est imioniis quardã auctorita¬
tum. euident̾ monst rat᷑. angłos añ casũ
fuisse incelo. ⁊ inde corruisse qͦsdam
pp̃ suꝑbiam. alios u̾o qui nõ peccau̾nt: illic
ꝑstitisse. uñ dñs in euͣngłio ait. uidebam¬
appaĩatur hic celũ firmam̃tum. qd scd̃a di¬
Od̾ ẽ sup̃ firmamentũ. ⁊ ild̾ empireũ
quidam expositoꝵ sacre scͥpture. noĩe
celi intlłigi uolunt. uͥ scͥptura dicit.
Inpͥncipio creauit d̾s celũ ⁊ t̾. Celum
inquid strabus nõ uisibile firmamtũ
tlłctuale. ꝙ nõ abardore. s asplendore d̾r¬

Expanded text:
 ostensum quando creata fuerit angelica natura; nunc autem attendendum est ubi facta fuerit. Testimoniis quarumdam auctoritatum evidenter monstratur angelos ante casum fuisse in coelo, et inde corruisse quosdam propter superbiam; alios vero qui non peccaverunt illic perstitisse. Unde Dominus in Evangelio ait, appellatur hoc coelum firmamentum quod secunda diquod est supra firmamentum: et illud empyreum quidam expositorum sacrae Scripturae nomine coeli intelligi volunt, ubi Scriptura dicit: In principio creavit Deus coelum et terram. Coelum, inquit Strabus, non visibile firmamentum tellectuale; quod non ab ardore, sed a splendore d
Abbreviated transcription (Latin):
dio sue ꝯditionis. uidet᷑ testĩonio auc¬
toritatis insinuari: q̃ tradit de sin¬
gulis ordinib aliquos cecidisse. De
ordine nãq sr̃iori: lucifer ille fuit.
quo ulłs dignior conditus ẽ. Apħ ⁊̃¬
de ordinib illis cecidisse qui cũ ĩ mał
mimst̾iũ ex̾ceant: nõ tñ penitus
S nõ iud̾r illd̾ posse stare. Nõ eĩ tũc
caritate ardebant. nͨ sapĩa pollebãt.
n in eis d̾s sedebat. Sa eĩ ħ tũc ha-¬
buissent: nͨ cecidissent. Non gͦ tũc

Expanded text:
dio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apde ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
iletebrã sugg̾it. que si ꝯsentit. tc̃
nir t̃ cum femina cibũ uetitum
gustat. Si gͦ in motu sensuali
tm̃ pcc̃i illecebͣ teneat᷑ ueniale
ac leuissimũ ẽ pcc̃m. P i u̾o infe¬
rior ꝑs rõnis ꝯsenserit: ita ut sola
cogitat õnis delcãtione sñ uolũtate
ꝑficiendi teneat᷑. młier sola mã¬
ducauit: ñ uir. cꝰ auctoritate co¬
ficiendi ut si assit facułtas: ad esftr̃a¬

Expanded text:
lecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cotas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad ef