comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec plusio quędã belli facta ante quã
Titꝰ ueniro. qͥ simul ex acbaia ale¬
xandriã transmisit. ꝑductis militib se¬
cundũ mandatũ patris ad urbẽ occur.¬
rit ptolomaidẽ. ibiq conexit ordinib
quinto & decimo addito etiã quinto de¬
cimo qͥ erant p̃cellentissimi. cõgregato¬
q ł romano ł socioꝵ exercitu. atrex &
memorabile bellũ ceptart̃. Nã ubi
primis initiis placido duci ꝓspere ges¬
tis. scda ĩ adũsũ cessere. ꝓfectꝰ ĩfensior
uespasianꝰ cũ filio de ptholomaidis fi¬
nib ĩ galilȩã sese ĩmersit. Cognito q
qd pacẽ abnuerent qͥb optulerat. cõdẽ
nandȩ discessionis copiã si sibi cõsulendũ
putarent. gadaran funditꝰ euertit uacu¬
ã bellatorib offendens. qđ om̃s ualidio¬
res diffidentes ĩfirmib munim̃tis ad
munitiora sese cõtulerant. Reꝑtis ita¬
q ñ peꝑcit. sed om̃s necari iussit. Nul¬
la ȩtatis cõtẽplatione. nulla ĩfirmita¬

Expanded text:
elusio quaedam belli facta, ante quam Titus veniret: qui simul atque ex Achaia Alexandriam transmisit, perductis militibus secundum mandatum patris, ad urbem occurrit Ptolemaidem, ibique connexis ordinibus quinto et decimo, addito etiam quintodecimo, qui erant praecellentissimi, congregatoque vel Romano, vel sociorum exercitu, atrox et memorabile bellum coeperunt. Nam ubi primis initiis placido duci prospere gestis, secunda in adversum cessere, profectus infensior Vespasianus cum filio de Ptolemaidis finibus, in Galilaeam sese immersit: Cognitoque quod pacem abnuerent, nandae discessionis copiam si sibi consulendum putarent, Gadaram funditus euertit, uacuam bellatoribus offendens, quod omnes ualidiores diffidentes infirmibus munimentis ad munitiora sese contulerant. Repertis itaque non pepercit sed omnes necari iussit nulla aetatis contemplatione, nulla infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
sibi adũsũ medos uindicauer̃. Quo intẽpore
ꝓcha auus resiluiȩ quȩ mat᷑ romuli fuit reg.¬
nare cȩpit a quohystorie latinorũ inchoan᷑.
ab eo enĩ sementũ romȩ iactũ quãuis ñ dũ ger¬
men apparer&. babyllon uͦ nouisse eo tẽpore.
aciro rege. sub u̾sã qͦ pͥmũ romaatarqͥmorũ
regũ dñatione. lib̾ata ẽ. Si quidẽ subuna ea¬
dẽq c̃uenientia tẽporũ illa ĩoriente cęcidit.¬
Ista ĩ occidente surrexit. illa tcͣ quasi moriens
dimisit hȩreditatẽ: alienorũ ꝑ pessa dñatũ.
Hȩc uͦ pubescens agnouit heredẽ asꝑnata &iã
suorũ fastigiũ. tẽ origentis eͦxcidit. & ortũ. ẽ

Expanded text:
sibi adversum Medos vindicaverunt. Quo in tempore sibi adversum Medos vindicaverunt. Quo in tempore Proca avus Rheae Sylviae quae mater Romuli fuit, regnare coepit, a quo historiae Latinorum inchoantur, ab eo sementum Romae jactum quamvis nondum germen appareret, Babylon vero novissime eo tempore a Cyro rege subuersa, quo primum Roma a Tarquiniorum regum dominatione liberata est. siquidem sub una eademque conuenientia temporum illa ista in occidente surrexit. Illa tunc quasi moriens dimisit haereditatem alienorum perpessa dominatum, haec vero pubescens se agnovit haeredem, aspernata etiam suor
Abbreviated transcription (Latin):
tuͣ ẽ. assiriorũ reginũ admedos & cũ eis recentã
sic̃ hystorie. declarant ncͣ babilloniorũ regnũ
qͦd sit siquuisscire uoluerit recolat asiã anmo oo
assiriorũ. eẽ. subiectas. Ex qͦ appare descendẽ¬
te. arbace admedos partẽ: regni maximã dig¬
nitatẽ inuasisse ac penes se in media retuuis¬
se. Chaldei uͦ babylloniã s ad u̾sus medos uin¬
dicauer᷑. ita qͥppe potestas babylloniȩ apud me¬
dos. ꝓpͥetas uͦ regni apud chaldeos fuit. Chaldei
& dariũ qui chaldeorũ regnũ ciuitatẽq babilloni
am destruxer̃ quãus chaldeorũ uirib potens.
Nomine tam̃ babilonie clatilegant᷑. Enim uͦ
ñ in merito baatũ apłm petrum romã in suis
scriptis habylloniã nominasse nc̃ recolo. qm̃
dũ ĩoriente pͥma captͣ orbis.ẽ. effecta babilõ
mansitq ĩ c̃cussa usq ad sardana pallũ. qͦ intͣ¬
fecto amisit partẽ maximã potentie. tam̃ par¬
tẽ regni pęnesse rȩtinuer̃ chaldei. qͥbabylloniã

Expanded text:
ad Medos, et cum eis retentum, sicut historiae declarant, nunc Babyloniorum regnum quod sit si quis scire voluerit, recolat Asiam a Nino oAssyriorum esse subjectas. Ex quo apparet descendente Arbace ad Medos, partem regni maximam dignitatemque invasisse ac penes se in Media retse. Chaldei vero Babyloniam sibi adversus Medos vendicaverunt, et ita potestas Babyloniae apud Medos, proprietas vero regni apud Chaldeos fuit. Chaldei et Cyrum, qui Chaldeorum regnum civitatemque Babylam destruxerunt, quamvis Chaldaeorum viribus potentes, nomine tamen Babyloniae clari legantur. Enimvero non immerito beatum apostolum Petrum Romam in suis scriptis Babyloniam nominasse nunc recolo, quoniam tunc in Oriente prima caput orbis est effecta Babylon, mansitque inconcussa usque ad Sardanapalum. Quo interfecto, amisit partem maximam potentiae, tamen partem regni penes se retinuerunt Chaldaei, qui Babyloniam
Abbreviated transcription (Latin):
septuagesimꝰ. ẽ. G uenia ȩdificandi tẽpli sub
cyro exordiũ habuit. causis uͦ existentib impe¬
dim̃ti ut p̃diximꝰ manae ĩꝑfectũ. usq addatũ
regis imꝑiũ. cuiꝰ regni anno scđo azorobabe.
le & biesu c̃strutt᷑ & quarto opꝰ edificationis
ab tis c̃sũmat᷑ anno. Ioseppħꝰ enĩseptẽ annis
perfectũ dicit tẽplũ ap̃dictis uiris qͥ ẽ. nonꝰ
tegni regis darũ ꝓphetantib ultimis aggeo
apud iudios. Hinc nãq finis t̾cũ nr̃i oꝑis erit
libri qͥ cͣtina inse apͥma edificatione tẽpli sub
salomone usq ad scdam reedificationẽ sub dario

Expanded text:
septuagesimus est. Ergo venia aedificandi templi sub Cyro exordium habuit. Causis vero existentibus impedimenti, ut praediximus, manet imperfectum usque ad Darii regis imperium; cujus regni annle et Jesu construitur, et quarto opus aedificationis ab eis consummatur anno. Josephus enim septem annis perfectum dicit templum, a praedictis viris, qui est nonus regni regis Darii, prophetantibus ultimis, Aggaeapud Judaeos. Hic autem finis tertii nostri operis erit libri, qui continet in se a prima aedificatione templi sub Solomone, usque ad secundam reaedificationem sub Dario
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. infinta rerũ pͥncipia singulatũ. cc̃.
credidit & ĩnumerabiles mundos gignere
& quicũq in eis oriunt᷑ cosq mundos modo
dissolui. mͦ tterũ gigni existimauit quan¬
ne me acuspͥmũ ab arguus actꝰ pꝰcũ qui sub

Expanded text:
tavit. Infinita rerum principia singularum esse tavit. Infinita rerum principia singularum esse credidit, et innumerabiles mundos gignere, et quaecunque in eis oriuntur, eosque mundos, modo dissolvi, modo iterum gigni existimavit.QuanNemeacus primum ab Argivis actus, post eum qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ indecuriis atq collegiis distributꝰ. Sũmaq¬
regis solertia. Ita est ordinata res publica: ut
om̃ia patrimonia: dignitates. ętates: arctũ
officiorũq discrimina: in tabulis referent᷑.
Ac sic marima ciuitas minimȩ domꝰ diligen¬
tia c̃tinerent᷑. Quib ȩtiã dieb solis facta defec¬
tio est cũ futurã eã thalus ante. dixiss&. Quo mn
tp̃re aliattes &astiages dimicauerͣ Tc̃ etiã ana¬
tus maximȩ admirabił extitit qͦd astrologie.
numeris c̃opͣhensis: defectꝰ solis & lunȩ &iam
p̃dicare potuit : qͥ tam̃ putauit tale rerũ. eẽ.
pͥncipiuĩ & hic om̃ia elem̃ta mundi ipsũq
mundũ & qͣin eo uident᷑ existẽ id c̃. exbumore.
huic successit eiꝰ auditor a naximander qui
de natura rerũ mutauit magistri oppinio¬
nẽ: ñ enĩ exunare. id. ẽ exhumore sicͣ tales:
s exsius ꝓpͥis pͥncipiis quasq res nasci pu¬

Expanded text:
ses, decuriis atqses, decuriis atqregis solertia ita est ordinata respublica, ut omnia patrimonia, dignitates, aetates artium, officiorumque discrimina in tabulis referrentur, ac sic maxima civitas minimae domus diligentia contineretur. Quibus etiam diebus solis facta defectio est, cum futuram eam Thales antea dixisset. Quo in tempore Aliattes et Astyages dimicaverunt. Tunc etiam Anatus, maxime admirabilis exstitit, quod astrologiae numeris comprehensis, defectus solis et lunae etiam praedicere potuit, qui taprincipium, et hinc omnia elementa mundi, ipsumque mundum, et qui inevidenter existere, id est, ex humore. Huic successit ejus auditor Anaximander, qui de natura rerum mutavit magistri opinionem. Non enim ex una re, id est, ex humore sicut Thales, sed ex suis propriis principiis quasque res nasci pu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aearith meticȩ artis inuentor fuisse dr̃: Cõdẽ
tẽpore claruisse fert᷑. Nam antea sapientes ap¬
pellarent᷑ qͥ aliis pͣstare uidebant᷑: iste ĩ troga¬
tus quid ꝓfiteret᷑ phylosophũ se. eẽ. respondit.
id ẽ. studiosũ uł amatorẽ sapientiȩ qm̃ sapi¬
entẽ ꝓfiteri arrogantissimũ uidebat᷑. Peridẽ
tẽpꝰ saphomulier indiu̾so poemate claruit:
ferethides hystoriarũ. & xenophanes. phẏsicꝰ
trago ediarũ inuentores clari habent᷑. Roma¬
inuadit. Nec obscuritas inhibuit quãuis ma¬
tiȩ serua creatꝰ. Nam eximiã idolẽ uxor tar¬
quimi tana qͥlibalit̾ educauerat. Et clarã fore
uisa circa. capud flãma ꝓmiserat. Ftgo post¬
post tyrquini mortẽ annitente regina substitu¬
tutus ĩ locũ regis quasi ad tempꝰ regnũ dolo par¬
tũ sic egit industriȩ ut uire ademptꝰ uideret᷑.
adhoc popłs romanꝰ relatꝰ incensũ : digestꝰ inclas¬

Expanded text:
qui et arithmeticae artis inventor fuisse dicitur, eodem qui et arithmeticae artis inventor fuisse dicitur, eodem tempore claruisse fertur. Nam cum antea sapientes appellarentur, qui aliis praestare videbantur, iste interrogatus quid profiteretur, philosophum se esse respondit, id est, studiosum vel amatorem sapientiae, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Per idem tempus Sappho mulier in diverso poemate claruit. Ferechites historiarum et Xenohipnes physicus tragoediarum clam inventores habentur. Romais inuadit, nec obscuritas inhibuit quamuis matre serua creatum. Nam eximiam indolem uxor Tarquini Tanaquil liberaliter educauerat, et clarum fore uisa circa caput flamma promiserat. Ergo inter Tarquini mortem adnitente regina substitutus in locum regis quasi in tempus, regnum dolo partum sic egit industrie, ut iure adeptus uideretur. Ab hoc populus Romanus relatus in censum, digestus in clas
Abbreviated transcription (Latin):
unde aiunt tragoedios nuncupatos. Aloman
& stesicorꝰ poete. clari habent᷑. Phitac̾ mitelencus
qͥ de septẽ sapientib fuit cũ frenone athenien¬
si olympionicȩ c̃gressus eundẽ int̾fecit. solon
draconis leges antiquas extra eas que adsangu¬
nẽ ꝑtinebant nouo atheniensib quib p̃eratꝰ
uire c̃stituit. Septẽ uͦ qͦs antiqͥtas sapientes iac¬
tat hifuer̃. tales mileseus. phytatꝰ mytilenȩus
solon atheniensis. chilon lacȩdemonsus. ꝑundiꝰ
chorinthiꝰ. cleobolus liduis. bias pͥneus. Oñs
hi septẽ. appellati sunt sapientes qͥ pꝰ poetas
theologos claruer̃. qũo ñ nulla honestiora p̾cep¬
ta morũ breuitate sententiarũ cõplexi sunt.¬
Nichil autẽ mom̃torũ qđ ad litt̾as attin&e postr¬
ris reliquer̃. Nisi qd̃ solon quasdã leges athe¬
niensib ut p̃dixi dedit. Iales uͦ physic̾ fuit &
suorũ dogmatũ libros reliquit. Phitagoras aut̃¬
samius a qͦ etiã fer̃ phylosophiȩ nom̃ exortũ:

Expanded text:
tos. Alcman et Stesichorus poetae clari habentur. Pythacus Mitileneus, qui de septem sapientibus fuit, cum Phraenone Atheniensi, olim Phoenice, congressus, eumdem interfecit. Solon Draconis leges antiquas extra eas quae ad sanguinem pertinebant novo Atheniensibus, quibus praeerat, jure constituit. Septem vero quos antiquitas sapientes jactat, hi fuerunt: Thales Milesius, Pythacus Mitilenus, Soalon Atheniensis, Chion Lacedaemonius, Periandros Corinthius, Cleobolus Lydius, Bias Prieneus. Omnes hi septem appellati sunt sapientes, qui post poetas theologos claruerunt, quoniam nonnulla honestiora praecepta morum brevitate sententiarunichil autem monimentorum quod ad litteras attinet posteris reliquerunt, nisi quod Solon quasdam leges Atheniensibus dedit, Thales vero physicus fuit et suorum dogmatum libros reliquit. PSamius, a quo etiam ferunt philosophiae nomen exortum,
Abbreviated transcription (Latin):
nis tyrannidẽ exercent qͦ intepore armonius
&earistoiton hỹ pparcũ it̃fectr᷑ tyrãnũ. s dũ lcuna
merttrix: ẽorũ amica torm̃tis cogeret᷑ ut socios
ꝓder& linguã suotũ morsibus amputauit. Co
tp̃re phitagoras phisicꝰ & phylosophꝰ clarꝰ cȩle¬
brat᷑. Darius gͥ unꝰ exhis qͥ magorũ audatiã¬

Expanded text:
nis tyrannidem exercent. Quo in tempore Armonius nis tyrannidem exercent. Quo in tempore Armonius et Aristotton Hyppareum interfecerunt tyrannum. Sed dum Leuna meretrix, eorum amica, tormentis cogeretur, ut socios proderet, linguam suam morsibus amputavit. Eo tempore Pythagoras, physicus et philosophus clarus, celebratur. Darius igitur unus ex his qui magoru
Abbreviated transcription (Latin):
edificari inhibuit qͦd & pꝰ opꝰ auicinis gentib
ĩpediebat᷑. Idem nãq cãbises de uicto egỹpto
cunctã religionẽ egypti ab ominatꝰ ceremonia
ciꝰ & tẽpla deposuit. ẜquẽ duo frc̃s magi regna¬
uer̾ annũ unũ ut iosephꝰ aliĩ uͦ menses septẽ regnas¬
se fer̃. Hii nãq magi tegnabant sub noĩe. regis
sui quẽ occiderant qͥdũ ausi regnũ subripe mor
siqͥdẽ dep̾hensi & obpͣssi s̃. ĩ hoc enĩꝓdita e. eorũ
temeritas quõ aurib detruncatis in uentis ma¬
gi dũ ĩcȩt̾is simillimi existerent filio cãbise quẽ
nec auerant. Porro cabises dũ magos odio ha¬
berent aures eorũ abscide iusserat his dieb hip¬
picꝰ carminũ scriptor exeno phaunes physicꝰ
scriptor trago ediarũ agnoscunt᷑. Simonides
uͦliric̃ & phocylides clari habent᷑. tc̃ anacreon
liricꝰ poȩta clarꝰ habet᷑. hypparcꝰ &hyppicꝰ athe¬

Expanded text:
aedificari inhibuit, quod et prius opus a vicinis gentibus aedificari inhibuit, quod et prius opus a vicinis gentibus impediebatur. Idem namque Cambyses, devicta Aegypto, cunctam religionem Aegypti abominatus, caeremonias ejus et templa deposuit. Post quem duo fratres magni regnaverunt annum unum, ut Josephus; alii vero menses septem eos regnasse ferunt. Hi namque magi regnabant sub nomine regis sui, quem occiderant. Qui ausi regnum subripere, mox siquidem deprehensi et oppressi sunt. In hoc enim prodita est eorum temeritas, quoniam auribus detruncati inventi sunt magi, dum in caeteris simillimi existerent filio Cambysis, quem necaverunt. Porro Cambyses dum magos odio haberet, aures eorum abscidi jusserat. His diebus Hyppicus carminum scriptor, et Xenophanes physicus scriptor tragoediarum agnoscuntur, Simonides vero Lyricus, et Phocilides clari habentur. Tunc Anacreon Bericus poeta clarus habetur. Hypparcus et Hyppias Athe
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: regina caput cyri ãputari atq inutrem
humano sanguine. oppletũ ꝓici iub&e ñ mulie¬
intẽpore cartaginienses nefandissimas hostias
ĩ molantes hoĩes scilicae unde iratũ dm̃ gͣuit̃sen¬
serͣ. Ergo cũ isicilia diu infelicit᷑ dimicassent
trans lato in sardaniã bello itrũ ĩfelicius uicti
sunt. Proppt̃ qđ ducẽ suiĩ mazeũ &e paucos qͥsuꝑ¬
fuerant milites exulare uisser̃. Erules ueniã ꝑ
legatos petentes repulsi: patriã bello & obsidio¬
ne cinxer. Ibi tc̃ mazens dux exulũ castalonẽ
filiũ suuͣ. sac̃dotẽ hercuł cur s ł ut isultans pur¬
puratꝰ occurrerit in crucẽ subocłis patriȩ. Ita
ut erat cũ purpuris infulisq suspendit. Post pau¬
cos dies urbẽ ipsȩ cȩpit. qͥcũ int̾fectis płimis sena¬
torũ: cruente dñaret᷑ occisus. eꝰXI.
nosor sub qͦ uidith hystoria c̃scribit᷑ q̃ olofer¬
nẽ int̾fec̃. Is enĩ tẽplũ ciuitatẽq solimitarũ re¬

Expanded text:
erfuit. Regina caput Cyri amputari atque in utrem erfuit. Regina caput Cyri amputari atque in utrem humano sanguine oppletum conjici jubet, non muliein tempore Carthaginenses nefandissimas hostias immolabant, homines scilicet, unde iratum Dominum graviter senserunt. Ergo dum in Sicilia diu infeliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello, iterum infelicius victi sunt. Propter quod ducem suum Mazeum, et paucos qui superfuerant milites exsulare jusserunt. Exsules veniam per legatos petentes repulsi, patriam bello et obsidione cinxerunt. Ibi tunc Mazeus dux exsulum Cartalonem filium suum sacerdotem Herculis, cum sibi velut insultans purpuratus occurrerit, in crucem sub oculis patriae, ita ut erat um purpuris infulisque suspendit. Post paucos dies urbem ipsam cepit. Qui cum, interfectis plurimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. nosor, sub quo Judith historia conscribitur, quae Holofernem interfecit. Is enim templum civitatemque Hierosolymitarum re
Abbreviated transcription (Latin):
thãmiris regina quȩ tc̃ genti p̾erat cũ ꝓhib̾e
tͣnsitũ araris fluminis posset transire ꝑmisit:
pͥmũ ꝓpt̃ fiduciã sui. de hinc ꝓpt̃ oportunita¬
tt᷑ obiecti fluminis hostis inclusi. Cyrus itaq¬
itaq scythiã in gressus ꝓcul atͣnsmisso flumine.
castrametatꝰ : in suꝑastu eadẽ structa uino epu¬
lisq deseruit quasi t̾ritꝰ refugiss&. Hoc cõꝑto
regina tͣciã partt̾ copiarũ & filiũ adolescentu¬
lũ ad ꝑseqñdũ cyrũ mittit. Barbari uelut ad
epulas ĩuitati pͥmũ ebrietate uncunt᷑ mox
reũtere cyro unuĩsi cũ adolescente obtrun¬
cant᷑. Thamaris exercitu ac filio amisso ł mat̾s
ł reginȩ dolort᷑ sanguine hostiũ diluere pocuis
quã suis lacrimis parat simulat diffidentiã de.¬
spiratione. cladis inlatȩ paulatĩq decedendo
suꝑiũ hostiũ ĩssidias uocat. Ibi quippe com¬
ipso rege de leuit. adiecta suꝑ om̃ia illiꝰ rei ad¬
miratione. qͦd ne nuncius qͥdã tante cladis suꝑ¬

Expanded text:
Thamiris regina, quae tunc genti praeerat, cum prohibere transitum Araxis fluminis posset, transire permisit primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem objecti fluminis hostis inclusi. Cyris itaque Scythiam ingressus procul a transmisso flumine castrametatus insuper astu eadem instructa vino epulisque deseruit, quasi territus refugisset. Hoc comperto, regina tertiam partem copiarum et filium adulescentulum ad persequendum Cyrum mittit. barbari ueluti ad epulas inuitati ebrietate uincuntur, mox reuertente Cyro uniuersi cum adulescente obtruncantur. Thamyris exereitn ac filio amisso uel matris uel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius quam suis lacrimis parat. simulat diffidentiam despersuperbum hostem in insidias vocat. Ibi quippe, comsarum cum ipso rege delevit, adjecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis sup
Abbreviated transcription (Latin):
babyllon illa pͥma pꝰ reparationẽ humanige¬
neris c̃dita. nc̃ pęne ętiã minima mora uicta
capta sub u̾sa ẽ. Ibi tẽ croesut rexlidorũ fa¬
mosus opibꝰ cũ ad auxiliandũ babyllon̾is ue¬
nisset uictꝰ sollicite ĩ regnũ refugit. Gyrus
autẽ pꝰea quã babylonaᷤ ut hostis ĩuasit ut uic¬
tor euertit ut rex disposuit bellũ transtulit
ĩlidã ubi c̃teritũ suꝑiore iã p̃lio exercitũ sine¬
ullo negocio suꝑauit. Ipsũ ętiã cresũ cȩpit

Expanded text:
Babylon, illa prima post reparationem humani geBabylon, illa prima post reparationem humani generis condita, nunc paene etiam minima mora uicta. capta subuersa est. ibi tnnc Croesns rez Lydorum famosus opibus cum ad auxiliandum Babyloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. Cyrus autem posteaquam Babylonam ut hostis inuasit ut uictor euertit ut rex disposuit, bellum transtulit in Lydiam; ubi conterritum superiore iam proelio exercitum nullo negotio superauit. ipsum et
Abbreviated transcription (Latin):
trui potuisse. ł humana uirtute destrui pos¬
se utrũq pęne. incredibile apud mortales
erat. Namq babylloniã anebroth gygante
fundatã anino ł semiramide reꝑatã multi
ꝓdere. Hȩc campi planiciȩ undiq ẽspicua
nat᷑a lociletissima castrorũ faciȩ menib parib
ꝑ quadrũ disposita murorũ eiꝰ uix credibilis
relãtu firmitas & magnitudo. id ẽ latitudi¬
ne. cubitorũ.l. altitudine quat᷑ tanta. cęt̾m
ambitꝰ eiꝰ. cccclxxx. stadiũ circũ uenit᷑. murꝰ
cocto latȩ atq int̾ fuso bi tumine c̃pactꝰ fossa
extrins etus late patens uice ãnis circũfluit.
a fronte murorũ .c. portȩ. ereȩ. Ipsa aute:
latitudo: in c̃sũmationẽ pinnarũ utroq latẽ
habitaculis defensorũ aequȩ dispotis media
int̾ capidines se uinctas quadragas capit.
Domꝰ intrinsecus quat᷑ gemine habitaciones
minaci ꝓceritate mirabiles & tam̃ magna illa

Expanded text:
trui potuisse uel humana uirtute destrui postrui potuisse uel humana uirtute destrui posse utrumque paene incredibile apud mortales erat. namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum per quadrum disposita. Murorum eius vix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id est latitudine cubitorum L, altitudine quater tantum. Ceterum ambitus eius CCCCLXXX stadiis circumvenitur; murus cocto latere atque interfuso bitumine compactus; fossa extrinsecus late patens vice amnis interfluit. A fronte murorum C portae aereae. Ipsa autem latitudo, in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum eque dispointercapedine sui citas quadrigas capit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabiles. et tamen magna illa
Abbreviated transcription (Latin):
uł rex. ł hostis aut seruitio ꝑemebat aut bello:
cyrꝰ ut dixi cunctis ad u̾sũ qͦsierat per domitis
assirios & ÷ babilloniã pętit gentẽ. urbẽq tc̃
cunctis opulentiorẽ. s impetũ eiꝰ gyndes flu
Nam unũ regiorũ equorũ candore formaq excel
trans meandi fiduciã psuasũq perpacẽ alueũ of.¬
fensi uado uertices ad tollebant᷑ abreptũ precipi¬
tatũq merser̃. Rex iratꝰ ulcisci in amnẽ statuit
c̃testans eũ qͥ nc̃ p̃clarũ eqͥtẽ uorauiss& feminis
uix genua adtingentib ꝑ meabilẽ relinqndũ
nec ꝑagendũ segnior totis copus ꝑpeti anno gyn¬
den fluuiũ ꝑ magnas c̃cisũ deductũq fossas.¬
in cccclx. alueos cõminuit. Eo oꝑe p̃dictis fos¬
sorib &iã eufraten longe ualidissimũ & mediã
babylloniã int̾fluentẽ diriuauit. Ac sic meabi¬
lib uadis. siccũ ȩtiã patentib aluei partib itͣ
fecit : cępitq urbẽ quã uel humano oꝑe ex¬

Expanded text:
 rex uel hostis aut seruitio premebat aut bello — Cyrus, ut dixi, cunctis aduersum quos ierat perdomitis, Assyrios et Babylonam petit, gentem urbemque tunc cunctis opulentiorem; sed impetum eius Gyndes fluunam unum regiorum equorum candore formaque excellentem, tranameandi fiducia persuasum, qua per rapacem alueum offensi uado uertices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserunt. rex uratus ulcisci in anmem statuit, contestans eum, qui nunc praeclarum equum uorauisset, feminis uix genua tinguentibus permeabilem relinquendum. nec peragendo segnior totis copiis perpeti anno Gynden fluuium per magnas concisum deductumque fossasinta alueos comminuit. eo opere praedoctis fossoribus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exs
Abbreviated transcription (Latin):
tanorũ occidit una cum rege. ioachim. quẽ etiã
ante muros ĩhumatũ ꝓici iussit. & alios indig.¬
nantib positos captiuos inbabilloniã duxit
int̾ quos ductꝰ ezechiel ꝓpħa adhuc puer eͣ¬
filiũ uͦ eiꝰ ioachĩ cͣstituit regẽ ab unui̾se pro¬
uinciȩ qd mox eũ penituit fecisse. formidat᷑ꝰ
.ẽ. enĩ ne forte habens mali memoriã ꝓnece
patͣna ꝓuinciã eiꝰ inuad̾&. & mittens exer¬

Expanded text:
itanorum occidit una cum rege Joachim, quem etiam itanorum occidit una cum rege Joachim, quem etiam ante muros inhumatum projici jussit, et alios in dignitatibus positos, captivos in Babyloniam duxit: inter quos ductFilium vero ejus Joachim constituit regem universae provinciae, quod mox eum poenituit fecisse. Formidatus est enim ne forte, habens mali memoriam pro nece paterna, provinciam ejus invaderet; et mittens exer
Abbreviated transcription (Latin):
lonios acta. c̃stituens q frtͣm eĩ senioit̃ exeodẽ
patre ꝓeorege̾ nomine ioachim qͥ et eleacbi
prouinciȩ uͦ tributũ imposuit. Igitͣ ioachim
cũoctauũ regni ager& annũ ueniente. nabu¬
chodonosor cum magno apparatu contra
iudȩos: qͥ om̃ẽ syriã demanu nechao regis ae¬
gypti abstulerat. Quẽ ȩtiã nabuchodono¬
sor iuxta eufraten ĩbello uicerat: ciꝰq dña¬
tionẽ abasyria depulerat eãq sibi subiecerat.
Hunc uͦ nabochodonosor metuens ioachĩ.
eiꝰq minas. & pacẽ hab̾e desiderans p̃buit
ei tributa quȩ. pͣeepat annis tͥb tͣcio uͦ anno
ñ reddidit: deceptꝰ spe egyptiaci belli: audi¬
erat enĩ eos contra babillonios it̾m pugnatu¬
ros. s hoc minime egyptiĩ p̃supserͣ. Nabucho¬
donosor uͦ ttͣm cũ magno exercitu ueniens
contͣ iudȩos quẽ ioachĩ uire fȩderis suscepit.¬
Dũ gͦ rex babylloniȩ intͣssae inciutatẽ fidẽ ne.¬
quaquã seruauit s iuiuenes fortissimꝰ bierosolum¬

Expanded text:
nsque fratrem ejus seniorem, ex eodem patre, pro eo regem, nomine Joachim, qui et Eliachim, provinciae tributum imposuit. Igitur Joachim cum octavum regni ageret annum, veniente Nabuchodonosor cum magno apparatu contra Judaeos, qui omnem Syriam de manu Nechaonis regis Aegypti abstulerat, quem etiam Nabuchodonosor juxta Eufratem in bello vicerat, ejusque dominationem ab Assyria depulerat eamque sibi subjecerat; hunc vero Nabuchodonosor metuens Joachim, minasque ejus, et pacem habere desiderans, praebuit ei tributa quae praeceperat, annis tribus; tertio vero anno non reddidit, deceptus spe Aegyptiaci belli. Audierat enim eos contra Babylonios iterum pugnaturos, sed hoc minime Aegyptii praesumpserunt. Nabuchodonosor vero iterum cum magno exercitu venit contra Judbyloniae intrasset in civitatem, fidem nequaquam servavit, sed juvenes fortissimos Hierosolym
Abbreviated transcription (Latin):
tate instant᷑ medis pugnantib pulsa iterũ
ꝑ sarũ acies cũ paulatĩ cedere. matres. & uxo¬
res eorũ obuiã occurrunt orant ut ĩ pͣluĩ re¬
uertant᷑. cunctanctib sublata ueste obsce¬
na corporis ostendunt qͣrentes numinut᷑os
matrũ uł urorũ uellent refugere. qͦfacto eru¬
bescentes inpͣliũ redeunt & facta ĩp̃ssione
qͦsfugiebant fugere cõpellunt. Ibi tt̃ astia¬
ges capit᷑ cui cirꝰ nicħ aliud quã regnũ abstu¬
lit : eũq maxime hyrcanorũ genti pͣposuit
inmedos uͦ ipst reuerti noliit. Is finis ĩꝑii
dorũ erant acyro defecer̃ quȩ res cyro mul¬
torũ bellorũ. causa & origo extitit. Quo in
tẽpore uidȩorũ captiuitas erat quȩ ꝑ ãnos
septuaginta durauit. Porro in babylone ꝓ¬
phetabant danihel & et echiel. Mortuo iã
huic enĩ baldasar damel eã scripturã qͣĩ pa¬
riete apparuerat ĩtͣprȩtatꝰ significante in¬

Expanded text:
tate instanter Medis pugnantibus, pulsa iterum tate instanter Medis pugnantibus, pulsa iterum Persarum acies, cum paulatim cederet, matres et uxores eorum obviam occurrunt, orant ut in praelium revertantur, cunctantibus sublata veste obscena corporis ostendunt, quaerentes num in uteros matrum vel uxorum vellent refugere. Quo facto erubescentes in praelium redeunt et facta impressione, quos fugiebant fugere compellunt. Ibi tunc Astiages capitur, cui Cyrus nihil aliud quam regnum abstulit, eumque maxime Hircanorum genti praeposuit, in Medos vero ipse reverti noluit. Is finis imperie Medorum erant, a Cyro defecerunt, quae res Cyro multorum bellorum causa et origo exstitit. Quo in tempore Judaeorum captivitas erat, quae per annos septuaginta duravit. Porro in Babylone prophetabant Daniel et Ezechiel. Mortuo jam Huic enim Balthasar Daniel eam scripturam quae in pariete apparuerat interpretatus est, significantem im
Abbreviated transcription (Latin):
circit᷑. ccluiii. subu̾soq rege astiage auun¬
culo suo. pͥmꝰ ꝑsis regnauit annorũ scilic&.
xxx. qualit̾ enĩ medorũ ad persas uenerit
regnũ pandendũ reor. Igit᷑ astiages medo¬
tũ ultimꝰ rex uirili prole uacuus eyrũ ne¬
potẽ apud ꝑsas gentiũ habuit. S cyruc
mox ut adoleuit c̃gregata ꝑsarũ manu aum¬
culo certam̃ indixit. Porro astiages oblitus
scełis sui qđ in arpalũ dudũ admiserat. Cũ
filium eiꝰ unicũ & patuulũ intͣfec̃ cpulandũq
patrũ apposuit ac neqͥd infelicis sime orbi¬
tati felix ignorantia subtraber&e. infam es epu¬
las ostensis patri cũ capite manib imꝓꝑauit.
Huiꝰ gͦfacti in memor ipsi harpalo sũmã belli
cõmitit. qͥacceptũ exercitũ statim cyro pro
ditione tradit. Quo cõꝑto astiages raptis secũ
copiis inpersas ipse ꝓficiscit᷑. actiꝰq certam̃
instaurat: ꝓposito suis metu siqͥs eprȩlio
cedere moliret᷑. ferro exciperet᷑ qua necessi.¬

Expanded text:
circiter 258. Subversoque rege Astiage avunculo suo, primus Persis regnavit, annis scilicet 30. Qualiter enim Medorum ad Persas venerit regnum, pandendum reor. Igitur Astyages Medorum ultimus rex, virili prole vacuus, Cyrum nepotem apud Persas genitum habuit. Sed Cyrus mox ut adolevit, congregata Persarum manu, avunculo certamen indixit. Porro Astiages oblitus sceleris sui, quod in Harpalum dudum admiserat, cum filium ejus unicum et parvulum interfecit, epulandumque patri apposuit, ac ne quid infelicissimae orbitati felix ignorantia subtraheret, infantes epulas ostensis patri cum capite manibus improperavit. Hujus ergo facti immemor, ipsi Harpalo summam belli committit, qui acceptum exercitum statim Cyro per proditionem tradidit. Quo comperto Astiages, raptis secum copiis, in Persas ipse proficiscitur acriusque certamen instaurat: proposito suis metu, si quis e praelio cedere moliretur, ferro exciperetur. Qua necessi
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ tẽpꝰ acaptiuitate israhelitatũ usq ad
duarũ tribuũ migrationẽ fuit annorũ centũ
daniele &sociis eiꝰ gesta mitabilit᷑ apud regt᷑ na¬
buchodonosor legimꝰ: tc̃ tẽporis fuisse nemo fio¬
liũ dubitare potest siue &iãq: nabuchodonoss¬

Expanded text:
 usque ad duarum tribuum transmigrationem fuit annorum 130, Daniele et sociis ejus gesta mirabiliter apud regem Nabuchodonosor legimus, tunc temporis fuisse nemo fidelium dubitare potest, sive etiam quae Nabuchodonoso
Abbreviated transcription (Latin):
billon nuncupat᷑. Igit᷑ nabuzardan pͥnceps
militiȩ nabuchodonosor qui ceplũ dni succen¬
dit. eiꝰq uasa & cantarũ maximii̾ asalomone.
factũ una cũ popło abierusalẽ trans migrare.
fec̃adregt̃ babylloniũ. Reliquias quasdam
popłi ĩ tudea reliquid ad ex colendã t̾ram
tributaq regi per soluenda qͥb pͣfecit godo¬
lidc̃. qͦ intẽpore idt̃ godoliel abhis mabele
qͥcrat de regiosemine. int̾ficit᷑. Timentes ił ba¬
billomos iudȩi qͥ remanserant. ꝓpt̾ necẽ godo¬
adsũptũ hieremiã propħam inuitũ atq con¬
tra dicentẽ cũ suo discipulo abruch adegp¬
tũ descendentes secũ trahunt. Rex egyptiorũ
ciuitas uastaret᷑ & tẽplũ: quȩ uentura illi po
mala ꝑpessus cesus iunculis afflictꝰ pͥncipes
quendã lacũ plenũ cęno de posuer̾ ut morte
ꝓpria suffocatꝰ extingueret᷑. Iue uͦ usq adgut¬
tur. in luto depositꝰ. in his tegebat angustus.
Aqͦdã uͦ seruorũ regus honorib decorato qui

Expanded text:
uzardan princeps militiae Nabuchodonosor, qui templum Domini succendit, ejusque vasa et cantharum maximum a Salomone factum, una cum populo a Hierusalem transmigrare fecit ad regem Babylonium, reliquias quasdam populi in Judaea reliquit ad excolendam terram, tributaque regi persolvenda, quibus praefecit Godolielem. Quo in tempore idem Godoliel ab Ismaele, qui erat de regio semine, interficitur. Timentes vero Babylonios Judaei, qui remanserant, propter necem Godoeremiam prophetam invitum atque contradicentem, cum suo discipulo Baruch, ad Aegyptum descendentes secum trahunt. Rex Aegyptiorum civitas vastaretur et templum, quae ventura illi popmala perpessus, caesus, vinculis afflictus est. Priquemdam lacum plenum coeno deposuerunt, ut morte propria suffocatus exstingueretur. Ille vero usque ad guttur in luto depositus, in his degebat angustiis. A quodam vero servorum regis, honoribus decorato, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dicere credo suꝑ uacuũ. Uerũptam̃ hocsci¬
endũ qͥa dũ eẽnt ħ magna & nimis eximia:
dieb sunt qͥndecĩ c̃sũmata. In istisuͦ regalibꝰ lapi¬
des posuit qͦrũ ĩstar simił erat monti &e plantaũ
diu̾sas arbores fec̃q hostũ qđ suspensibile dicebat᷑
hoc gͦ mͦ diu̾si hꝰ regis fec̾e memoriã. Igit᷑ dũ tam
potentes atq famosi babylloniorũ exist̾ent reges
qͣrit᷑ quȩ nã causasit curñ ĩnumero & cardine.
ilustruĩ habent᷑ regũ scimꝰ enĩ quo regnũ assi¬
norũ qͦd asemiramide nini uxore. ẽ. t̃babillo¬
regnũ assiriorũ in medos. ec̃. ttans latũ medorũ¬
ꝑ reges ĩ cardine. & numero abhystoriographis¬

Expanded text:
nem dicere credo supervacuum. Verumtamen hoc scinem dicere credo supervacuum. Verumtamen hoc sciendum, quia dum essent haec magna et nimis eximia, diebus sunt quindecim consummata. In istis vero regalibus lapides posuit, quorum instar simile erat monti, et plantavit diversas arbores, fecitque ostium quod pensile dicebatur. Hoc ergo modo diversi hujus regis fecere memoriam. Igitur dum tam potentes atque famosi Babyloniorum existerent reges, quaeritur quaenam causa sit cur non in numero et cardine illustrium habeantur regum? Scimus enim quoniam regnum Assyriorum quod a Semiramide Nini uxore est in Babyloregnum Assyriorum in Medos translatum est, Medorumque reges in cardine et numero ab
Abbreviated transcription (Latin):
ł ccccxlii. succensũ. ẽ. Figo nabuchodonosot tã¬
tȩ fuit forticudine. & actuũ magostenis : in qͣrto
indicorũ libronitat᷑ ad ꝓbare. hunc regẽ forti¬
tudine & actuũ magnitudine. herculẽ trans¬
cendisse. Dic̃ enĩ eũ uastasse libiȩ ciuitatẽ &
hyberiã. Porro diocles inscđo coloniatũ libro
memiit huiꝰ regis & filio stratus in ĩdicis & phe¬
nicis historiis dic̃ quia iste rex obsedit tyrũ an¬
nis trib cũ illo tp̃re tyro regnarae iothabula. Ipse
uͦ demanibꝰ hostiũ tẽplũ beli & reliqͣ largissine
nimis ornauit & antiq ciuitati alia qͦq c̃tulit
& pͥsca suꝑauit ita ut nequaquã obsidentes ua¬
lerent fluuiũ c̃ũtere & cuutati aliqͦ mͦ p̃uałe.
Erexitq tresporticꝰ intͥnsecꝰ &tres extͥnsecꝰ delatͣe
cocto decentq muniens eas & exornans ualde
magnifice patͣnis qͦq regalibꝰ alia ꝓrime regalia
fabricatꝰ.ẽ. quorũ spacia & reliquã pulchritudi¬

Expanded text:
 secundo succensum est. Ergo Nabuchodonosor tantae fuit fortitudinis ut etiam Magestenis in quarto Indicorum libro nitatur approbare hunc regem fortitudine et octavum magnitudine Herculem transcendisse. Dicit enim eum vastasse Libyae civitates et Hiberiam. Porro Diocles in secundo Coloniarum libro meminit hujus regis, et Philostratus in Indicis et Phoenicis historiis dicit quia iste rex obsedit Tyrium annis tribus, cum illo tempore Tyro regnaret Joathabula. Ipse vero de manubiis hostium templum Beli et reliqua largissime nimis ornavit, et antiquae civitati alia quoque contulit, et prisca superavit, ita ut nequaquam obsidentes valerent fluvium convertere et civitati aliquo modo praevalere. Erexitque tres porticus intrinsecus, et tres extrinsecus, de latere cocto decenter muniens eas, et exornans valde magnifice. Paternis quoque regalibus alia proxima regalia fabricatus est, quorum spatia et reliquam pulchritudi
Abbreviated transcription (Latin):
te iudeorũ regnat iosephat. isrłitarũ uͦ celeri
morte nabad &baaz hela & amri obeuntib
tenebat regim̃ acabh cũ iezabel neqͥssimꝰ regũ.
suꝑ om̃s nequã ante cessores suos reges isrł cuiꝰ
uxor nimis acerrima simul& audax quȩ ad
igit᷑ qͥdã ꝓpħa sũmi dĩ helias nomine deci¬
uitate tesebon galaditidis regionis ueniens
adachab dixit ei. quia dicera neq ĩbrẽ neq
ros illis annis in ea ꝓuincia se missurũ: nͥ ip¬
se rursus apparusset & in his dictis ab scessit.
fuerq anni tres & m̃ses sexinqͥb isrł ite afflic
ti nimia siccitate. Meminit autẽ huiꝰ sic¬
citatis menander ingestis ualithiorũ regis
dicens: & siccitas suꝑ eos facta. ẽ. am̃se. hiꝑuen¬
theon usq ad aliũ. qͥdũ dõsupplicar& mul¬
tam significans siccitate᷑ qͦ in tẽpore latino¬
rũ capis siluiꝰ egypti id .c̃. atis suꝑioris filꝰ rer
erat: qͥ carpentẽ siluiũ habens successorem
regni. Atheniensiũ rex forbas eiꝰq regni suc¬

Expanded text:
te Judaeorum Josaphat, Israelitarum vero celeri morte Nadab, et Baaz, Ela, et Ambri, obeuntibus, tenebat regimen Achab, cum Jezabel, nequissimus regum super omnes nequam antecessores suos reges Israel; cujus uxor longe acerrima simul et audacissima, Igitur quidam propheta summi Dei, Helias nomine, de civitate Tesbon Galaditidis regionis, veniens ad Achab dixit ei: Quia diceret Deus, neque imbrem neque rorem illis annis in ea provincia se missurum, nisi ipse rursus apparuisset, et in his dictis abscessit, fueruntque anni tres et menses sex in quibus Israelitae afflicti sunt nimia siccitate. Meminit autem hujus siccitatis Menander in gestis Nalithiorum regis dicens: Et siccitas super eos facta est a mense Hyperueritheon usque ad alium. Qui dum Deo supplicaret, multam significans siccitatem. Quo in tempore Latinorum Capis Sylvius Aegypti, id est, Athis superioris filius rex erat, qui Carpentem Sylvium habuit successorem regni. Atheniensium rex Phorbas, ejusque regni suc
Abbreviated transcription (Latin):
artib miscuiss&e. hic & senatꝰ maiestate᷑ numero am¬
pliauit. Et centuriis trib auxit quatenus acius
neuius numerũ augeri ꝓhibebat uir sũmꝰ augu¬
rio quẽ rex ĩexꝑim̃tũ rogauit ficri ne possit qd
ipsȩ m̃te ceꝑat. ille re̾ erꝑtꝰ augurio possere¬
spondit. Ad quẽ ħ inquit agiturã cutẽ illã
secare nouacła posse. Et augur potes in qͥt & se¬
cuit inde romanis sacer auguratꝰ neq pace
tarquiniꝰ quabello ꝓmptior. Duodecĩ nãq tu¬
stiȩ popłos freqͣn tib armis. subegit. inde fasces
thrabe ae cutules anuli phab̾e paludam̃ta p̃texe
inde qͦd aureo curru qͣttuor eqͥs triũphat᷑. Toge
picte tunicȩq palmate. Om̃ia deniq decora &
ĩsignia quib imꝑii. dignitas emin& sũpta st̃.
Idẽ circũ romȩ edificauit. numerũ senatorũ
auxit romanos ludos instituit muros & cluacã
c̃struxit adexcremũ abancifiliis occisus ẽ regis

Expanded text:
artibus miscuisset. Hic et senatus majestatem numero amartibus miscuisset. Hic et senatus majestatem numero ampliavit, et centuriis tribus auxit, quamvis Acius Nevius numerum augeri prohibeat, vir summus augurio. Quem rex in experimentum rogavit, fieri ne posset quod ipse mente conceperat. Ille, rem expertus augurio; posse respondit. Ad quem: Hoc, inquit, agitur: an cutem illam secare novacula possit? Et augur: Potest, inquit, et secuit, inde Romanis sacer auguratus. Neque pace Tarquinius quam bello promptior. Duodecim namque Tusciae populos frequentibus armis subegit: inde fasces, trabeae, curules, annuli, phalerae, paludamenta, praetextae, inde quod aureo curru quatuor equis triumphatur, togae pictae, tunicaeque palmatae: omnia denique decora et insignia, quibus imperii dignitas eminet, sumpta sunt. Idem Romae Circum aedificavit, numerum senatorum auxit, Romanos ludos instituit, muros et cloacas construxit, ad extremum ab Anci filiis occisus est, regis
Abbreviated transcription (Latin):
piens abeo ius uitandũ ut ei ꝓuinciã custo¬
dir& & nicħ hostilit᷑ agere &egyptũs ñ fa¬
uera&e. Hec iuxta assertionẽ iosephi reculi
fer̃. Annot̾cio ioachim: nabuchodonosor uidȩã
captã tribunariã fec̃ & inditionẽ suã redactis plu¬
rimis uidȩorũ : partẽ ȩtiã uasorũ tẽpli cũ inua¬
sisset tributario eliachĩ facto qͥ & ioachim uictor
ad suos redit. Deregio semine pueros secũ inba¬
biloniã dedux̃. Quos eunuchos factos scolȩ tra¬
didit cũ cęt̾is nobiliorib qͦs ex diuersis nationib
de pͣdauerat ut om̃em discerent chaldeorũ sapi¬
entiã. int̾ qͦs damel. annanias. Matias. misahel.
cdarihabent᷑. tc̃ tẽp̃oris macedonũ rex philippus
erat lidorũ sadyattes. Romanorũ uͦ tarquinius.
pͥscus. qͥ quãuis transmarine: originis. eẽt. regnũ
ultro petens. accepit obĩdusitiã atq suã eligan¬
tiã: qͥppe qͥoriundꝰ corintho grȩcũ ingeniũ ttalicis

Expanded text:
ens ab eo jusjurandum, ut ei provinciam custodiret, et nihil hostiliter ageret, et Aegyptiis non faveret. Haec juxta assertionem Josephi retulimferunt: Anno tertio Joachim Nabuchodonosor Judaeam captam tributariam fecit, et in ditionem suam redactis plurimis Judaeorum, partem etiam vasorum templi cum invasisset, tributario Eliachim facto et Joachim, victor ad suos rediit. De regio semine pueros secum in Babyloniam deduxit, quos eunuchos factos scholae tradidit, cum caeteris nobilioribus, quos ex diversis nationibus depraedaverat, ut omnem discerent Chaldaeorum sapientiam, inter quos Daniel, Ananias, Azarias, Misahel clari habentur. Tunc temporis Macedonum rex Philippus erat, Lydorum Sadiattes, Romanorum vero Tarquinius Priscus, qui quamvis transmarinae originis esset, regnum ultro petens accepit, ob industriam atque suam elegantiam, quippe qui oriundus Corintho Graecum ingenium Italicis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpante uenturꝰ in qͦ implerent᷑ illa ꝓmissa
per ora ꝓpħarũ p̃dicta ñsolũ loq̃ntiũ: ueni
ȩciã scribentiũ. Cũ enĩ ꝓpħȩ nũquã fero
defuissent popło isrł er qͦ ibi reges. eẽ. ceper

Expanded text:
imperante venturus, in quo implerentur illa promissa imperante venturus, in quo implerentur illa promissa per ora prophetarum praedicta, non solum loquentium, verum etiam scribentium. Cum enim prophetae nunquam fere defuissen
Abbreviated transcription (Latin):
manũ & pastorũ int̾fecto apud albã amulio:
auũ numitorẽ in regnũ restituunt matir.¬
q uindicant. Quȩ defossa uixta legẽ uiua
obstupri mercedẽ fuerat. Hinc decedentibꝰ
atq nascentib regnis nouus ordo c̃surgit.
acditione tẽpli anni.cclxiiii. qͦ medis reg.¬
nante: ⁊udȩis regnabat acha cui successit
filiꝰ eiꝰ ezechias isrłitis aliꝰ faceȩ habensq suc¬
cessorẽ osiã. Per ea uidelicae tẽpora erant prȩ¬
chas. & ose. his adiungunt᷑. ionas & ohel. cũ
iã regnare iothã qͥsuccessit oriȩ: s istorũ ꝓ¬
pb̃arũ duorũ tẽpora ĩlibris ñ ĩuenire potui
canonitis : qͥ pͣdicti ꝓpħe uelut fontes pro¬
phetiȩ erupuerͣ parit̾ qͣndo regnũ defec̃
assiriorũ cȩpitq romanũ. ut scilica que¬
ad modũ regni assiriorũ pͥmo tp̃re extitit
abrahã cũ ꝓmissiones aꝑtissime fierent ĩ eiꝰ
cidentalis babyllonis exordio qua fuerit xp̃s

Expanded text:
manu et pastorum, interfecto apud Albam Amulio, manu et pastorum, interfecto apud Albam Amulio, avum Numitorem in regnum restituunt, matremque vindicant, quae defossa juxta legem viva ob stupri mercedem fuerat. Hinc decedentibus atque nascentibus regnis, novus ordo consurgit. onditione templi anni 264. Quo Medis regnante, Judaeis regnabat Achar, cui successit filius ejus Ezechias, Israelitis alius Phacee habens successorem Osiam. Per ea videlicet tempora erant praeoel, cum jam regnaret Joathan, qui successit Oziae. Sed istorum prophetarum duorum tempora in libris non invenire potui canonicis. Qui praedicti prophetae velut fontes prophetiae eruperunt pariter, quando regnum defecit Assyriorum, coepitque Romanum, ut scilicet quemadmodum regni Assyriorum primo tempore exstitit Abraham cum promissiones apertissime fierent, id estcidentalis Babylonis exordio, quo fuerat Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tu utrimq discessũ. c̃. Ergo tantꝰ furor spar.¬
tanorũ erat: ut duobꝰ bellis impliciti susci¬
pere tͣciũ ñ recusarent. Tc̃ enĩ post innume¬
rabiles ut ita dicã laurentis loci in lacio re¬
ges siluos albanosq qui trecentos pannoᷤ
in parte italiȩ p̃dicta regnauer quãuis pan¬
ꝑi me: amulsꝰ rex fr̃is sui numitoris filiam
reã nomine quȩ & ilia uocabat᷑ uestalt̾ uit¬
ginẽ fecerat. quȩ grauida inuenta : dũ scelꝰ
siuĩ nitit᷑ excusare. a marte se cõpssã m̃tita e
Ex qua genitos rex exponi pͣcȩpit. Quosua.¬
gientes panulos iuxta ripã tibis expositos.
faustulus regis pastor ad laurentinã urorẽ
suam detulit. Quȩ ꝓpt̾ pulchritudinẽ &
rapacitatẽ corporis quȩstuosi auicinis lu¬
pa a pellabat᷑. unde meretricũ cubilia lu¬
panaria dicunt᷑. Qui genuni int̾alios pasto¬
res enutrici. cũ adoleuissent collecta latronũ

Expanded text:
tu utrinque discessum est. Ergo tantus furor Sparttu utrinque discessum est. Ergo tantus furor Sparthanorum erat, ut, duobus bellis impliciti, suscipere tertium non recusarent. Tunc enim post innumerabiles, ut ita dicam, Laurentis loci in Latio reges Sylvios, Albanosque, qui per annos 300 in parte Italiae praedicta regnaverunt, quamvis pauperrime, Amulius rex fratris sui Numitoris filiam Rheam nomine, quae et Ilia vocabatur, Vestalem virginem fecerat, quae gravida inventa, dum scelus suum nititur excusare, a Marte se compressam mentita est. Ex qua genitis duobus geminis, rex exponi praecepit. Quos vagientes parvulos juxta ripam Tyberis expositos, Faustulus regis pastor ad Laurentinam uxorem suam detulit, quae propter pulchritudinem et rapacitatem corporis quaestuosi, a vicinis Lupa appellabatur. Unde meretricum cubicula lupanaria dicuntur. Qui gemini inter alios pastores enutriti, cum adolevissent, collecta latronum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ gens & cĩmeriorũ inasiã repentinis ĩcur¬
edidit. Quib eqͥdẽ tẽporib lacedemonũ cõ¬
tra messenios ꝓptͣ uirgines suas sprecas in
in defesso furore bellantes ruinȩ suȩ totas
grȩciȩ uires implicuer̃. Qui cũ ꝑ decẽ annoᷤ
longa fatigati obsidone. quęxelis uxorũ sup
longa uiduitate & ꝑiculo sterilitatis cͣ testã¬
tiũ niredirent afinitimis ẽcubitꝰ petituraᷤ
ꝑ moti tam̃ ne rtuocarent᷑ electos in exerci¬
tu qͦsdã spartã remittunt qͥb ꝓmiscuos
om̃iũ feminarũ c̃cubitꝰ ꝑmisere. Sciendu
tamꝰ. ẽ ipsã. eẽ: spartã quã & lacedemoniã
ciuitatẽ: atq inde lacedemonioꝰ spartanos
dici. Qui dũ crudelit̾ contͣ messtnios dimi¬
cant quãuis sȩpiꝰ ancipiti uictoria demũ
suꝑant. Tc̃ eciã contͣ athenienses arma arma¬
c̃uertunt diuinarie & graues pugnȩ &e ancep
status uictorie: ac postremũ pendente cuen¬

Expanded text:
num gens et Cymeriorum in Asia repentinis incurnum gens et Cymeriorum in Asia repentinis incuredidit. Quibus equidem temporibus Lacedaemonii contra Messenios propter virgines suas spretas in iginti indefesso furore bellantes, ruinae suae totas Graeciae vires implicuerunt. Qui cum per decem annos longa fatigati obsidione, et querelis uxorum super longa viduitate et periculo sterilitatis contestantium, ni redirent, a finitimis concubitus petituras, permoti, tamen ne revocarentur, electos in exercitu quosdam Spartham remittunt, quibus promiscuos omnium feminarum concubitus permisere. Sciendum tamen est ipsam esse Spartham, quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Sparthanos dici. Qui dum crudeliter contra Messenios dimicant, quamvis saepius ancipiti victoria, demum superant. Tunc etiam contra Athenienses arma convertunt, diu variae et graves pugnae et anceps status victoriae, ac postremum pendente even
Abbreviated transcription (Latin):
gentinos arrepta tẏrrannide popłabat᷑: qui
crudelis m̃te. cõm̃tis crudelior om̃ia nefaria
ste punir& iniustꝰ. Nã ꝑ illoᷤᷤ qͥdã aeris opifer
aspectans amicitiã aptũ munꝰ crudelitati illiꝰ
ratꝰ taurũ ęneũ fecit. Cui fabre ianuã elatȩ
c̃posuit. quȩ ad c̃trudendos dãpnatos recep¬
tui foret: ut cũ inclusꝰ ibidẽ subiectis ignibꝰ
torreret᷑ sonũ uocis exorte capacitas c̃caui eris
augera. pulsuq ferali c̃petens imagini mur¬
mur emitta. Nefarioq specta cło mugitꝰ
petudis ñ hominis gemitꝰ uideret᷑: s falaris¬
factũ ãplexꝰ factorẽ execratꝰ & ultioni mat̾iã
pͣbuit & crudelitati. Nam ipsũ opifice̾ sua
athenien siuĩq maximũ bellũ totis uirib ani¬
misq cõmissũ. ẽ. inqͦ mutus cedib ad hoc co¬
acti st̃ ut uelut uicti se ab altutro subtra¬
herent. bellũ quȩ desererent. Tc̃ ȩtiã amazo.¬

Expanded text:
gentinos arrepta tyrannide populabatur: qui gentinos arrepta tyrannide populabatur: qui crudelis mente, commentis crudelior, omnia nefaria ste puniret iniustus. nam Perillus quidam aeris opifex adfectans tyranni amicitiam, aptum munus crudelitati illius ratus, taurum aeneum fecit, cui fabre ianuam e latere conposuit, quae ad contrudendos datui foret ut cum inclusus ibidem subiectis ignibus torreretur, sonum vocis extorte capacitas concavi eris augeret, pulsuque ferali competens imagini murmur emitteret; nefarioque spectaculo, mugitus pecudis, non hominis gemitus videretur, factum amplexus factorem exsecratus, et ultioni materiam praebuit et crudelitati: nam ipsum opificem sua Atheniensiumque maximum bellum totis viribus animisque commissum est, in quo mutuis caedibus ad hoc coacti sunt, ut velut victi se ab alterutro subtraherent, bellumque desererent. Tunc etiam Amazo