comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc semꝑ machinabat᷑. adhoc labora¬
bat modis om̃ib: ut qualicũq arte
diabolica miseram nitã finiret. Sed di-¬
uina miseratio quȩ neminẽ uult ꝑire:
ad multiplicandã scĩ confessoris sui amã¬
di laudem & głam. ne hoc fieret prohi-¬
buit. Cumq maritus suus tantã insan-¬
am intelligens. crebro eam blandis deli-¬
niret uerbis & consolationib ut ab hoc
diabolico indellectu resipisceret: & se su¬
amq familiam tali in cõmodo tristem
ex hilararet. illa aduerba exhortationis.
tale responsũ dabat miserȩ desꝑationis.
Hoc inquit nullatenꝰ fieri potest:. sed sini¬
te me ire in infernũ cũ diabolo: cui pre-¬
destinata & data sum. Hoc nequã uerbũ
nullis blandim̃tis. nullis ꝓmissionib
uł minis: ab eius ore potuit auelli. Tẽ
inito salubri consilio. male sanam muli¬
erem ad excłiam beati amandi adducinł:
cui hoc specialit᷑ genus uirtutũ a salua-¬

Expanded text:
hoc semper machinabatur, ad hoc laborahoc semper machinabatur, ad hoc laborabat modis omnibus, ut qualicunque arte diabolica miseram vitam finiret. Sed divina miseratio, quae neminem vult perire, ad multiplicandam sancti confessoris sui Amandi laudem et gloriam, ne hoc fieret, prohibuit. Cumque maritus suus tantam insaniam intelligens, crebro eam blandis deliniret verbis et consolationibus, ut ab hoc diabolico intellectu resipisceret, et se suamque familiam tali incommodo tristem exhilararet: illa ad verba exhortationis tale responsum dabat miserae desperationis. « Hoc inquit, nullatenus fieri potest, sed sinite me ire in infernum cum diabolo, cui praedestinata et data sum. » Hoc nequam verbum nullis blandimentis, nullis promissionibus vel minis, ab ejus ore potuit avelli. Tunc inito salubri consilio malesanam mulierem ad ecclesiam beati Amandi adducunt, cui hoc specialiter genus virtutum a Salva
Abbreviated transcription (Latin):
uno dñioe incarnationis mille-¬
simo centesimo septimo. in pa-¬
go lysiacensi. quedam illustris
femina. ñ tam suis exigentib
suo pͥresule latius claresceret: tantam an-¬
tiqͥ hostis seuiciã ꝑtulit. ut pͥmo malignis
& uariis cogitationũ fantasmatib delu-¬
sa agitaret᷑. postremo naturali sensu ꝑdi¬
to. hoc solummꝰ agendũ deliberaret. qua¬
lit̾ absentib cunctis manꝰ sibi iniceret:
uł laquei suspensione. aut fluminis
sub mersione quoqͦ mͦ uitam abrũperae.
Quod & fecisset: nisi sepius mariti sui
repentinus occursus obstitisset. Seducta
enĩ fuerat a quadam nuliercula. quȩ in¬
quieta & garrula ꝑ domos ꝑ agros per
plateas. eam deceptoriis colloquiis adiit:
asserens quod ur enis odio eam habe¬
ret ͥ & alteram magis diligens. sibi incar¬
nali copula preferret. Mar illa credu¬
la mentienti. quẽadmodũ olim eua ser¬
penti: in t̾sticiam quȩ mortẽ oꝑatur in¬
cidit: & immenor dĩ & rꝑianȩ fidei.

Expanded text:
ominicae incarnationis millesimo centesimo septimo, in pago Lysiacensi quaedam illustris femina, non tam suis exigentibus40 sancto suo praesule latius claresceret, tantam antiqui hostis incurrit saevitiam, ut primo malignis et variis cogitationum phantasmatibus delusa agitaretur: postremo naturali sensu perdito, hoc solummodo agendum deliberaret, qualiter absentibus cunctis, manus sibi injiceret, vel laquei suspensione, aut fluminis submersione, quoquomodo vitam abrumperet. Quod et fecisset, nisi saepius mariti sui repentinus occursus obstitisset. Seducta enim fuerat a quadam muliercula quae, inquieta et garrula, per domos, per agros, per plateas eam deceptoriis colloquiis adiit, asserens quod vir ejus odio eam haberet: et alteram magis diligens, sibi in carnali copula praeferret. Mox illa credula mentienti, quemadmodum olim Eva serpenti, in tristitiam quae mortem operatur, incidit: et immemor Dei et Christianae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
post sepulturã ipsius recrescentẽ totundit.
Hec uͦ omĩa sibi summo deuotionis obse-¬
quio recundens. nec sibi tam̃ suisq defi-¬
deriis sufficere credens: ad os sacratissi-¬
mũ ꝑ quod diuinȩ pietati. crebre ora-¬
tionũ preces fuerant fusş. ac uariis ppłis
frequentes p̃dicationes directȩ. ausus ẽ
manũ mutere: atq si aliquẽ de dentibꝰ illiꝰ
posset eximere. studuit ꝑ temptare. Sed
&e cũ hoc ꝓ eorundem firmitate nequiret
ꝑficere. fabrili instrum̃to. tenaci uidelicet¬
usus forcipe. de gengiuis pulcherrimi
oris. duos dentes eduxit: rubicundo ebo¬
re ut credi decet. ac antiquo saphiro pre¬
ciosiores. Mirum dictu. fidelem quereis
auditorem. quod contra naturam ẽ mor-¬
tui hominis. de dentib eductis stillȩ flux-¬
xerunt cruoris: huiꝰq monim̃ti usq in
diem hodiernũ. testimoniũ acerra p̾bet
eborea: adhuc eodem quo infusa fuerat
sanguine. cũ ibi seruanda mitterent᷑ mi-¬

Expanded text:
post sepulturam illius recrescentem totondit. post sepulturam illius recrescentem totondit. Haec vero omnia sibi summo devotionis obsequio recondens, nec sibi tamen suisque desideriis sufficere credens, ad os sacratissimum per quod divinae pietati crebrae orationum preces fuerant fusae, ac variis populis frequentes praedicationes directae, ausus est manum mittere, atque si aliquem de dentibus illius posset eximere, studuit pertentare. Sed et cum hoc pro eorumdem firmitate nequiret perficere, fabrili instrumento, tenaci videlicet forcipe usus, de gingivis pulcherrimi oris duos dentes eduxit, rubicundo ebore, ut credi decet, ac antiquo sapphiro pretiosiores. Mirum dictu fidelem quaerens auditorem, quod contra naturam est! mortui cadaveris de dentibus eductis stillae fluxerunt cruoris, hujusque monumenti usque in diem hodiernum testimonium acerra praebet eborea, adhuc eodem quo infusa fuerat sanguine, cum ibi servandi mitterentur, mi
Abbreviated transcription (Latin):
stupefactus ut par erat tam inopinati ui¬
sione miraculi: omĩpotenti deo debitis
laudib benedixit: tantoꝵq donoꝵ largi¬
tori grãs egit. Congaudens etiam tanti
muentione thesauri. non modico crpit
sollicitudinis angore eraciarr:. multa.
ammo uoluens. quid ex ipso ad cõmemo¬
rationẽ sequentiũ ꝓ munere deberet au-¬
ferri. Ubi uͦ fluctuantẽ animũ anchora
consilii stabiliuit: casulam qua erat indu-¬
tus. a sacratissimo eiꝰ collo abstulit: eundẽ¬
q in latus utrũq uersans. cannas arun¬
dinũ fluuiales. quȩ sub ipso olim positȩ
fuerant ꝓpt̾ humorem aquatilem subdux̃.
Iq suis desideriis minꝰ eẽ ꝑpendens. m¬
si etiam ex corpore aliquã tolleret inuiola-¬
toꝵ portionẽ membroꝵ: uertit audaces
ut ita dicam ad corpꝰ uenerabile manus :
unguesq sp̃ualis uituli corma ꝓducen¬
tis & ungulas secuit: quȩ post obitũ illsꝰ
contra naturam ita excreuerant: at etiam
manicas manuũ. crem̃to suo penetrarent:

Expanded text:
tus igitur, ut par erat, tam inopinati visione portenti, omnipotenti Deo debitis laudibus benedixit, tantorumque donorum largitori gratias egit. Congaudens etiam tanti inventione thesauri, non modico iterum coepit sollicitudinis angore cruciari, multa nimo volvens, quid ex ipso ad commemorationem sequentium pro munere deberet auferri. Ubi vero fluctuantem animum anchora consilii stabilivit, casulam qua erat indutus, a sacratissimo ejus collo abstulit, eumdemque in latus utrumque versans, cannas arundinum fluviales, quae sub ipso olim positae fuerant propter humorem aquatilem, subduxit, idque suis desideriis minus esse perpendens, nisi etiam ex corpore aliquam tolleret inviolatorum portionem membrorum, vertit audaces, ut ita dicam, ad cadaver venerabile manus, unguesque spiritualis vituli cornua producentis et ungulas secuit. Quae post obitum illius contra naturam ita excreverant, ut etiam manicas manuum ejus cremento suo penetrarent.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerando. bauoni elnonensis
eccłiȩ abbati. omĩq beato amando sibi
credito conuentiu. marsilia abbatissa.
ancillarũ axꝑi ultima. & uniu̾sa sororũ
congregatio. in urbe rothomagensi dõ¬
trem nr̃m ꝑpetratis. quoddam p̃clarum

Expanded text:
enerando Bovoni, Elnoniensis coenobii abbati, totique beato a Deo sibi credito conventui: Marsilia abbatissa ancillarum Christi ultima, et universa sororum congregatio in urbe Rothomagensi Detrem nostrum perpetraris, quoddam praeclarum
Abbreviated transcription (Latin):
sepultũ ẽ: ñ tam̃ in ipsa qua nunc re-
suꝑest. pͥncipis apłoꝵ petͥ nomine dedi¬
cata. Quȩ qm̃ pro sui paruitate. tanti
presulis tumulo uisa fuit in congrua.
atq etiam scdo sexui ꝓpt̾ monachoꝵ ha¬
bitacula in accessa: frequenti religiosoꝵ
uiroꝵ conuentui uisum ẽ. aliam magni¬
tudine prestantẽ debere edificari. quiȩ
& utroq sexii. ac confluenti illo suffice¬
ret multitudini populari. Ad quã uene¬

Expanded text:
evit. Non tamen in ipsa qua nunc requsuperest principis apostolorum Petri nomine dedicata, quae quoniam pro sui parvitate tanti praesulis tumulo visa fuit incongrua atque etiam secundo sexui propter monachorum habitacula inaccessa, frequenti relegiosorum virorum conventui visum est aliam magnitudine praestantem debere aedificari, quae et utroque sexui ac confluenti illo sufficeret multitudini populari. Comple
Abbreviated transcription (Latin):
ro inueniri: quib ꝓmittit᷑ ipsa uerita¬
lidiores & suꝑiores uidebant᷑. ad tutelã
alteriꝰ partis eũ intendere suspicaban¬
tur: & quia male sibi conscii. liuore m̃tis
interiꝰ torquebant᷑. qͦd ad cõmunẽ utili¬
tatẽ facere laborabat. ad suã depressio¬
nẽ fieri querebant᷑. Itaq inuidia stimu¬
lante incitati.ira seuiente ita exasꝑati.
& suꝑbia inflante elati: thangnarum
inopinatũ. & gr̃a treugarũ nichil ad¬
uersi formidantẽ. ex imꝓuiso federe
pacis destructo inuadunt: & curte in¬
ferius irrupta. in suꝑiorẽ eũ muni¬
tionẽ anxie satis confugere compel¬
lunt:. uirgulta succidunt: & cuncta in
inferiorib reꝑta dissipant. d̃emoluin-¬
tur & pessumdant. De querela thang

Expanded text:
ro inveniri quibus promittitur ipsa Veritaro inveniri quibus promittitur ipsa Veritalidiores et superbiores videbantur, ad tutelam alterius partis eum intendere suspicabantur; et quia male sibi conscii livore mentis interius torquebantur, quod ad communem utilitatem facere laborabat, ad suam depressionem fieri querebantur. Itaque invidia stimulante incitati, ira saeviente exasperati et superbia inflante elati, Thagmarum inopinatum, et gratia treugarum nihil adversi formidantem, ex improviso, foedere pacis destructo, invadunt, et curte inferius irrupta, in superiorem eum munitionem anxie satis confugere compellunt, virgulta succidunt, et cuncta in inferioribus reperta dissipant, demoliuntur, et pessumdant. Qua injuria Thag
Abbreviated transcription (Latin):
erpens itaq ille antiquus. & huma¬
ni generis inimicus. hanc suȩ ma¬
liciȩ exercendȩ oportunitatẽ specula-¬
tus: mediũ se malignantib & suꝑbien¬
tib statim ingessit. Et quia in ipsoꝵ
m̃tib. qui se regẽ głatur suꝑ uniu̾sos
filios suꝑbiȩ sui thronũ regni colloca¬
uit: alium eis quo peiꝰ irretirent᷑. & dei¬
cerent᷑. laqueum callidus preparauit.
Quidam enĩ burehardus nepos p̃positi
illius. filius uidelicet lamb̃ti fr̃is eius.
homo nimis elatus. & in ocłis siuis ma¬
gnus. aduersus thangiarũ uicinum
stũ qui in elemosinis pauꝑib. & p̃ci¬
pue monachis expendendis. magnum
ut ferebat᷑ studiũ habebat: & nepotem
eiꝰ gualterũ graues licet ex minimis
causis ortas ęxercebat iniicitias: et
ex utraq parte cedes hominũ faciebãt
ñ minimas. De conditione treugarum:
eis sepe ꝓ potestate sibi a dõ cõmissa
exigebat: & ad pacem etiam inuitos cre¬
bro compellebat: in eoꝵ studens nume¬

Expanded text:
erpens itaque ille antiquus et humani generis inimicus, hanc suae malitiae exercendae opportunitatem speculatus, medium se malignantibus et superbientibus statim ingessit; et quia in ipsorum mentibus, qui se regem gloriatur super universos filios superbiae, sui thronum regni collocavit; alium eis, quo saepius irretirentur et dejicerentur, laqueum callidus praeparavit. Quidam enim Burchardus nepos praepositi illius, filius videlicet Lamberti fratris ejus, homo nimis elatus, et in oculis suis magnus adversus Thancmarum vicinum suum qui in eleemosynis pauperibus et praecipue monachis expendendis, magnum, ut ferebatur, studium habebat et nepotem ejus Gualternm, graves, licet minimis ex causis ortas, exercebat inimicitias, et ex utraque parte caedes hominum faciebant  XVII. De conditione treugarum eis saepe pro potestate sibi a Domino commissa exigebat, et ad pacem etiam invitos crebro compellebat: in eorum studens nume
Abbreviated transcription (Latin):
b contuli̾ s reb similib similia coaptaui: qm̃ re¬
uera ñ tantũ quando feciss qntũꝙ fecisset. sollicit᷑
deflorare curaui. In quib qͣnquã multa ⁊ uaria
memoratu dignastudio breuitatis omiserim ni¬
auctoritate defendi exceptis illis miracłis q̃ nris
libros epsaꝵ eiusdem patͥs quot annos ꝓbatur
uixisse reuoluat. Et quia quedã illaꝵ uario tem¬
pore destinate uarietatẽ sensuũ retinent: eed̃eꝙ

Expanded text:
bus contuli, sed rebus similibus similia coaptavi, quoniam rebus contuli, sed rebus similibus similia coaptavi, quoniam revera non tantum quando fecisset, sed quantum fecisset, sollicitus deflorare curavi. In quibus quanquam multa et varia memoratu digna studio brevitatis omiserim, niauctoritate defendi, exceptis illis miraculis quae, nostris libros epistolarum ejusdem Patris, quot annos probatur vixisse, revolvat. Et quia quaedam iliarum, vario tempore destinatae, varietatem sensuum retinen
Abbreviated transcription (Latin):
dubitarẽ i dentidem iubendo uehement̃ horta¬
tus es. ut romanȩ sedis pontificẽ eiꝰdem sedis
dederit ꝓculdubio potestatẽ. Itaq tã imꝑiosiᷤ
auctoritatib tandẽ compulsꝰ. uix p̾mum li¬
brũ gregorianȩ uite cõpleuerã: qͣndo hunc in
euiscłe uigiliis annua uertigie reuolutis
tua ꝓbauit parit̾ ac duplicauit. auctoritaᷤ G
teq udice colligens pauca demultis. in libris qͣ¬
tuor auxiliante dño coartaui: ⁊ scłm dist̾butionẽ
eiꝰdem doctoris qua librũ regulȩ pastoralis qͣdri-¬
ꝑtita ratione distinxerat. ego qͦq illũ qualiter
ad culmen regiminis uenerit. in pͥmo huiꝰ oꝑis
libro ꝑhibui: ⁊ ad hoc rite ꝑueniens qualtter
uixerit in scdo disserui: ⁊ beneuiuens qualit̃
docuerit in t̾cio designaui. ⁊ rite docens infirmi-¬
tatẽ suã cotidie quanta consideratione cognou̾it.
inquarto conclusi. Nieꝙ magnoꝑe tẽpora tẽp ori¬

Expanded text:
dubitarem, identidem jubendo vehementer hortadubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis pontificem, ejusdem sedis dederit procul dubio potestatem. Itaque tam imperiosis auctoritatibus tandem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit 21 auctoritas. Ergo teque judice, colligens, in libris quatuor, auxiliante Domino, coarctavi; et secundum distributionem ejusdem doctoris, qua librum Regulae pastoralis quadripartita ratione distinxerat, ego quoque illum, qualiter ad culmen regiminis venerit, in primo hujus operis libro perhibui; et ad hoc rite perveniens, qualiter vixerit, in secundo disserui; et bene vivens, qualiter docuerit, in tertio designavi; et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoverit, in quarto conclusi. Neque magnopere tempora tempori
Abbreviated transcription (Latin):
cĩssimo domno ioħ̃i scȩ catholice &
timus leuitaꝵ. Nuꝑ aduigilias
beati gregorii romani pontificis. angloꝵ scili-¬
cet gentis apsĩ. lectione de paulino nolane q-
uitatis presule consuetudinaliter personante.
iusus es auenerabilib eꝑis diuino quodam
instinctu cõmonitus requirere. cur tantꝰ ponti¬
fex qui multoꝵ scõꝵ uitas texuerat gestis ꝓpͥis
in ꝓpͥa dum taxat ȩccłia caruiss p̃sertim cũ ⁊
apud saxones ⁊ apud langobardoꝵ sibi ꝓrsꝰ
infestissimã gentẽ. gestis ꝓpriis ubiꝙ polleret.
sumq uenerabiles ep̃i has ab utrisq gentib
haberi quidẽ. s cõpendiose responderent: meã
qͦꝙ paruitatẽ consciscens. p̃ceꝑas ut uitã ipsiꝰ
descrinio sc̃e sedis apłice. tanto plenius qͣnto
⁊ certius carꝑe studuissem. S dũ ego ꝓpͥe inertiȩ
conscius. me meis pͥorib ac ꝑ hoc sapientiorib
qui uitã eius licet breuit̃. tam̃ pio conatu pul¬
cherrimoq stilo descͥpserant. conferre penitꝰ

Expanded text:
cissimo Domno Joanni, sanctae catholicae et timus levitarum. Nuper ad vigilias beati Gregorii, Romani pontificis, Anglorum gentis apostoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texuerat, gestis propriis in propria duntaxat Ecclesia caruisset; praesertim cum et apud Saxones, et apud Langobardorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab utrisque gentibus haberi quidem, sed compendiosissime, responderent, meam quoque parvitatem consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre penitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑsonaꝵ locoꝵ siue tempoꝵ dispensatione ui¬
dent᷑. finetenus relegendo conspiciat. Sicq de¬
mũ lucidam ueritatẽ cognoscens. me aut cum
amasiis defendat. aut cũ osorib arguat: qͣm qͣm
ineo qd tuo iudicio placeo. cunctis ueritatẽ tuen-¬
tib me ꝑpetuo placiturũ fore presumã. Peto gͥ
ut sicut tus iussionib humilit̾ paruiꝰ sic beati
gregorii p̃cib ⁊ in hoc scł̃o ab emuloꝵ insidiis. ⁊ in
futuro apeccatoꝵ nexib merear miscditer liberari:¬

Expanded text:
sonarum, locorum, sive temporum dispensatione, videntur, fine tenus relegendo conspiciat; sicque demum lucidam veritatem cognoscens, me aut cum amasiis defendat, aut cum ausoribus arguat; quanquam in eo quod tuo judicio placeo, cunctis veritatem tuentibus me perpetuo placiturum fore praesumam. Peto igitur ut sicut tuis jussionibus humiliter parui, sic beati Gregorii precibus, et in hoc saeculo ab aemulorum insidiis, et in futuro a peccatorum nexibus merear misericorditer liberari
Abbreviated transcription (Latin):
affirmat᷑ sanitatis fide p̾ueniente contu¬
lisse beneficia. ⁊ le qͥs uͦ incredulus calũp¬
niet᷑ me hȩc om̃ia cõmentari. & loqͥ e ꝓpͥo:
dm̃ testor. quia quȩ de morte eiꝰ & mira¬
culis retuli. uiri religiosi domni heliȩ
bruggensis decani. frumoldi furnensis
p̃positi. & alioꝵ clericoꝵ & laicoꝵ qui se
ea uidisse affirmabant. cognoui testimo¬
nio. Uerũ illo pͥmo patrato miraculo. cũ fi¬
deles gratulantes admirarent᷑. & admi¬
rantes gratularent᷑. & campanȩ in latude
dñi pulsarent᷑: bertulfus qͥd. nã sibi uellet
strepitꝰ ille dicit᷑ inquisisse. Cui cũ res ut
contigerat exposita fuisset. ñ solũ credere.
uł penitere recusauit. s ad subsannandũ
& deridendũ conu̾sus. etiã ianuas eccłiȩ
ne ppłs deuotꝰ confluere posset. obserari
imꝑauit. Et hec quidẽ eũ sexto nonas
martii qͣrta feria. int̾fectus fuisset: qnta
feria ut p̃libauimꝰ gesta st̃. Itaq timore

Expanded text:
affirmatur sanitatis, fide praeveniente, contuaffirmatur sanitatis, fide praeveniente, contulisse beneficia. Ne quis vero incredulus calumnietur me haec omnia commentari, et loqui ex proprio, Deum testor quia, quae de morte ejus et miraculis retuli, viri religiosi domni Heliae Brugensis decani, Frumoldi Furnensis praepositi, et aliorum clericorum et laicorum, qui se ea vidisse affirmabant, cognovi testimonio. Verum primo illo patrato miraculo cum fideles gratulantes admirarentur, et admirantes gratularentur, et campanae in laudem Dei pulsarentur, Bertulfus quidnam sibi vellet strepitus ille dicitur inquisisse. Qui, cum res ut contigerat exposita fuisset, non solum credere vel poenitere recusavit, sed ad subsannandum et deridendum conversus, etiam januas ecclesiae, ne populus devotus confluere posset, obserari imperavit. 46. Et haec quidem cum sexto Nonas Martii, quarta feria interfectus fuisset, quinta feria, ut praelibavimus, gesta sunt. Itaque timore
Abbreviated transcription (Latin):
ri ceꝑtint. Sicq gr̃ã dĩ & merito uiri
scĩ. plenȩ sanitati ad integrũ restitutꝰ ẽ:
ut nullȩ antiquȩ debilitatis reliquiȩ
in eo residerent. Itaq qui debilis & tri¬
stis aduenerat:. sanus & gaudens & deo
gr̃as agens recessit. Et quia hoc in fre¬
quentia ppłi gestũ fuit: latere ꝓfecto ñ
miracło głam martyris cognouerunt:
tantȩ largitori gr̃ȩ dño imm̃sas in iubi¬
lo laudes reddiderunt. Uideres itaq
continuo innumerabiles ꝓmiscui sexus¬
ac diu̾sȩ ȩtatis uiros ac mulieres. certa¬
tim undiq concurrentes. sanguinẽ eiꝰ
linteis reuerent̾ extergere: & ferram̃tis
etiã de pauim̃to abrade. pilos capitis
eiꝰ uł barbȩ gladiis furentiũ laceratoᷤᷤ
cũ uen̾atione colligere: & hȩc om̃ia
ad tutelam sui in posterũ seruanda õi
cũ diligentia & deuotione recondere.
Nec frustra. Nam &e pilleus eiꝰ ã quodam
reseruatꝰ. multa febricitantib ꝑ dĩ grãm

Expanded text:
ri coeperunt; sicque gratia Dei, et merito viri ri coeperunt; sicque gratia Dei, et merito viri sancti, plenae sanitati ad integrum restitutus est, ut nullae antiquae debilitatis reliquiae in eo residerent. Itaque qui debilis et tristis advenerat, sanus et gaudens, et Deo gratias agens recessit. Et quia hoc in frequentia gestum fuit latere profecto non miraculo gloriam martyris cognoverunt, tantae largitori gratiae Domino immensas in jubilo laudes reddiderunt. Videres itaque continuo innumerabiles promiscui sexus, diversae aetatis viros et mulieres, certatim undique occurrentes, sanguinem ejus linteis reverenter extergere, et ferramentis etiam de pavimento abradere, pilos capitis ejus vel barbae gladiis furentium laceratos cum veneratione colligere, et haec omnia ad tutelam sui in posterum servanda omni cum diligentia et devotione recondere. Nec frustra. Nam et pileus ejus a quodam reservatus multa febricitantibus per Dei gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut uere credi decet merito exigente:
qͦd diuina oꝑata ẽ clem̃tia miractibũ ñ
uer erat a cunabulis neruis clau¬
dus contractis: qͥ ñ solũ ñ incedere :
sed nec etiam ullo pacto a t̾ra se ualebat
erigere. Psona quide modica: sed occasi¬
one suȩ miseriȩ plurimis satis nota.
Nam &e in elemosina monachoꝵ scĩ an¬
dreȩ bruggensis. circit᷑ octo annis com¬
moratus: & eoꝵ fuerat beneficiis susten¬
tatꝰ. Cui cũ prior loci calamitati eiꝰ &¬
fecisset. quo adiutꝰ ñ tam ambulare ꝗͣ
reptare ualeret: qualit̾cũq se ꝓmouere
paulatim cȩpit: & bruggas usq hoc mͦ¬
ꝑueniens. in domo reingeri thelonearii
aliqͣndiu mansit. Hic gͦ cũ illa bora iux¬
ta illud uen̾abilis uiri corpꝰ adẽẽt: & sub
eiꝰ feretro supplex. & optatȩ munꝰ sanita¬
tis deuote m̃dicans succubuisset: subito
nerui illi diu contracti. uirtute ꝓrsus
diuina laxari. & m̃bra illi debilia erigi.
& in usũ ambulandi firmari ac solida¬

Expanded text:
redi decet, merito exigente, quod divina operata est clementia miraculum, non uer erat a cunabulis nervis claudus contractis, qui non solum non incedere, sed nec etiam ullo pacto a terra se valebat erigere. Persona quidem modica, sed occasione miseriae suae plurimis satis nota. Nam et in eleemosyna monachorum S. Andreae Brugensis circiter octo annis commoratus, et eorum fuerat beneficiis sustentatus. Cui cum prior loci instfecisset, quo adjutus non tam ambulare quam reptare valeret; qualitercunque se promovere paulatim coepit, et Brugas usque hoc perveniens in domo Reingeri telonearii aliquandiu mansit. Hic ergo cum illa hora juxta illud venerabile corpus adesset, et sub ejus feretro supplex, et optatae munus sanitatis devote mendicans, procubuisset, subito nervi illi diu contracti, virtute prorsus divina laxari, et membra illa debilia erigi, et in usum ambulandi firmari ac solida
Abbreviated transcription (Latin):
numqͥd & mortuũ auferre debetis: Q
gͦ fecistis ne haberemꝰ uitũ: sinite ha¬
bere uł defunctũ. Confidimꝰ enĩ. qͥa ui-
uũ habuimꝰ patronũ & ꝓtectorẽ: inter¬
fectũ etiam martyrẽ multomagis ha¬
bere poterimꝰ. fidelem apud dm̃ int̾cesso¬
rem. Quid plura: Tande p̃positalib et
abbati p̃ualuert̃: & corpꝰ dñi sui in suꝑiora
ȩccłiȩ tumulandũ reportauert̃. Qua hora

Expanded text:
nunquid et mortuum auferre debetis? Qui nunquid et mortuum auferre debetis? Qui ergo fecistis ne haberemus vivum, sinite habere vel defunctum. Confidimus enim quia, quem vivum habuimus patronum et protectorem, interfectum etiam martyrem multo magis habere poterimus fidelem apud Deum intercessorem. » Quid plura? Tandem praepositalibus et abbati praevaluerunt, et corpus domini sui in superiora ecclesiae tumulandum reportaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
roli ministris eiꝰ passim latentib. ac
pretimore mortis nusquã apparere auden-¬
tib: cũ ñ eẽt qui sepeliret. in eo quo int̾¬
fectus fuerat loco. aliqͣndiu iacuit. Sed tan¬
dem clericoꝵ ẽ inferiꝰ delatus obsequio:
& in chori positꝰ medio. tͥsti merentiũ fre¬
quentabat᷑ officio. Rari tam̃ erant. qui eũ
manifeste lugerent: uł qͥ aliqua suꝑ mor¬
te eiꝰ tͥsticiȩ signa ostendere atit doloris au¬
derent. Tantꝰ erat metus ꝑfidoꝵ. Qui etiã
decreto decreuerant. eũ ibi nullatenus eẽ
tumulandũ: ne eiꝰ monum̃tũ. ad posteri¬
tatis eoꝵ appareret opprobriũ. Quo audi-¬
to armiltus abbas monasterii blandini¬
ensis. sequenti die uelocit̾ affuit: & eum
in monasterio suo sepeliendũ deportare
uo. Auit. Quod cũ prepositꝰ cũ suis liben-¬
ter concessisset. & abb feretrũ composu-¬
isset: continuo sp̃ti dd̃ĩ excitati tam cleri¬
ci qutã laiei. resistendi audaciam sũpse-¬
quiunt dñm nr̃m ne uiueret abstulistiᷤ:

Expanded text:
roli, ministris ejus passim latentibus, ac prae timore mortis nusquam apparere audentibus, cum non esset qui sepeliret, in eo quo interfectus est loco, aliquandiu jacuit, sed tandem clericorum inferius est delatus obsequio; et in chori positus medio, tristi moerentium frequentabatur officio. Rari tamen erant qui eum manifeste lugerent, vel qui aliqua super morte ejus tristitiae signa ostendere aut doloris auderent. Tantus erat metus perfidorum, qui etiam decreto decreverant eum ibi nullatenus esse tumulandum, ne ejus monumentum ad posteritatis eorum appareret opprobrium. Quo audito, Arnulfus abbas monasterii Blandiniensis sequenti die velociter adfuit, et eum in monsterio suo sepeliendum deportare voluit. Quod cum praepositus cum suis libenter concessisset, et abbas feretrum composuisset, continuo spiritu Dei excitati tam clerici quam laici, resistendi audaciam sumpserquiunt, dominum nostrum ne viveret abstulistis,
Abbreviated transcription (Latin):
uia oꝑa omĩpotentis dĩ nar¬
rare fore honorificũ. ꝑ rapha¬
elem archangłm cȩlestis me¬
dicine docemur bauilũ.: di¬
gnum arbitram᷑. imnio necessariũ. eleua-¬
tionẽ corporis sacratissimi pontificis
xꝑi amandi memorabilem ñ tacere. Est
quippe in ea & diuini miraculi portio
ñ minima: & eiꝰdem beati uiri. laudiᷤꝰ ac
seĩtatis materies infinita. Anno gͥ incar
qua conditor & redemptor. mundanos
miseratus errores. humanȩ dignatus ẽ
uniri naturȩ: deo bonisq cunctis ama-¬
bilis amandus. post multa bonoꝵ actu¬
um insignia. ad oeli aulam ꝑhemuter
cum xꝑo cui deuote seruiuit regnaturꝰ
ascendit. Requieuit uͦ anno ȩtatis suȩ no¬
nagesimo. mense februario. febris tactus
incõmodo: die quoq dñico. Cui mors uia
ad pat̾am: ac presentis uitȩ exitus. seq̃ntiᷤᷤ
ac numquã finiende factus ẽ introitus.
Ad quã multiplicib huiꝰ mundi erumpniᷤ
absolutꝰ. sui dñi obtutib plenis oleo lam¬

Expanded text:
uia opera omnipotentis Dei enarrare, fore honorificum per Raphaelem archangelum, coelestis medicinae docemur bajulum, dignum arbitramur, imo necessarium, elevationem corporis sacratissimi pontificis Christi Amandi memorabilem non tacere. Est quippe in ea et divini miraculi portio non minima, et ejusdem beati viri laudis ac sanctitatis materies infinita. Igiturqua Conditor et Redemptor mundanos miseratus errores humanae dignatus est uniri naturae, Deo bonisque cunctis amabilis Amandus post multa bonorum actuum insignia ad coeli aulam perenniter cum Christo, cui devote servivit, regnaturus a mea'. Requievit vero anno aetatis suae XC, mense Februario, febris tactus incommodo, die quoque dominico, cui mors via ad patriam ac praesentis vitae exitus sequentis ac numquam finiendae factus est introitus. Ad quam, multiplicibus huius mundi erumnis absolutus, sui Domini obtutibus, plenis oleo lam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius captionẽ obtinuerat: totis reniten-¬
te uirib restituere ꝓposuerat: grauib eam
& erebris in cursionib infestabat. Cuiꝰ iam
partẽ magnã cũ oppiclis & municionib
sibi subegerat: reliqtã fere omnẽ. ipso rege
henrico nec armoꝵ fortitudine. nec opũ
amplitudine defendere ualente. gladii sui
timore mirũ in modũ contremiscere coge-
lus potens ẽ qui om̃iũ potentiã qͣndo uult
& qͦmͦ tult ad nichilare potens ẽ. De defec¬

Expanded text:
ipsius captionem obtinuerat, totis renitenipsius captionem obtinuerat, totis renitente viribus restituere proposuerat, gravibus eam et crebris incursionibus infestabat. Cujus jam partem magnam cum oppidis et munitionibus sibi subegerat; reliquam fere omnem, ipso rege Henrico nec armorum fortitudine nec opum amplitudine defendere valente, gladii sui timore mirum in modum contremiscere cogebalus potens est, qui omnium potentiam quando vult et quomodo vult, annihilare potens est. 9. C
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eminentiã in breui excreiit: ut om̃ibꝰ
ꝓbitatẽ eiꝰ attendentib appareret mirabiliᷤᷤ :¬
& finitimis quibꝰq ñ solũ comitib ac ducibꝰ.
sed ipsis quoq regib omĩno fieret formida¬
bilis. Cuiꝰ sicut uirtꝰ supra modũ etatiᷤ eius
subitaneis increm̃tis enituit: sic occulta dĩ dis¬
positione ceptis eiꝰ obuante diu durare ñ
potuit. Eo enĩ tempore Willelmũ ex hereda¬
tũ. filiũ scilicet rob̾ti comitis. filii Willelmi
regis angloꝵ cognom̃to pilleati. quẽ uideli¬
cet Rob̃tũ ex mathilde regina prefati rober¬
ti frisonis germana. sicut & fr̃s eiꝰ Willel¬
mũ & henricũ genuerat: quẽq ide fr̃ eius
henricus rex angloꝵ captiuũ tenebat. ipsũ
inꝗͣ willelmũ adolescentẽ in sui tutelam
patrocinii susceꝑat: & armis eũ militarib
instrixerat. Et quia ei hereditatẽ suã nor¬
manniã. patruo ipsius qui eam post patͥs

Expanded text:
tatis eminentiam in brevi excrevit, ut omnibus tatis eminentiam in brevi excrevit, ut omnibus probitatem ejus attendentibus appareret mirabilis, et finitimis quibusque non solum comitibus ac ducibus, sed ipsis quoque regibus omnino fieret formidabilis. Cujus sicut virtus supra modum aetatis ejus subitaneis incrementis enituit, sic occulta Dei dispositione coeptis ejus obviante, diu durare non potuit. Eo enim tempore Guillelmum exhaeredatum, filium scilicet Roberti comitis, filii Guillelmi regis Anglorum, cognomento Pileati quem videlicet Robertum ex Mathilde regina praefati Roberti Frisonis germana, sicut et fratres ejus Guillelmum et Henricum genuerat, quemque idem frater ejus Henricus rex Anglorum captivum tenebat ipsum, inquam, Guillelmum adolescentem in sui tutelam patrocinii susceperat, et armis ejus militaribus instruxerat: Et, quia ei haereditatem suam Northmanmam, patruo ipsius, qui eam post patris
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã. ab ipsis quoq arabib ac turciᷤ ge¬
orgii filiꝰ scribitur appellatus. De reu̾sio¬
nationib manu dñi ualida debellatiᷤᷤ. &
in scã eiuitate ebremaro patͥarchatꝰ hono¬
re. godefrido duce regni diademate sub¬
limatis. dño ꝓsꝑante in ꝓpria remeauit :¬
& t̾ram suã reliquo uitę suȩ tẽpore. mag¬
na insignis modestia felicit᷑ gub̃natut.
nẽ. breui tẽpore euoluto. in francia apd̃
urbẽ meldoꝵ paucis dieb egrotanᷤ obi¬
it. & in monasterio beati uedasti enuca¬
te atrebatũ. magno eũ luctu uniu̾soꝵ
sepultus. filiũ suũ quẽ ex nobilissima contu¬
ge sua clem̃tia susceꝑat. baldeuinũ adoles-¬
centulum heredẽ reliquit. De ꝓuectu filii
a rege ludouico muneris militaris &
pat̾ne hereditatis donũ adeptus. domni ka-¬
roli p̃cipue consiliis usus & institutionib in-¬
structus. ad tantã fortitudinis & strenui¬

Expanded text:
stantiam ab ipsis quoque Arabibus ac Turcis Gestantiam ab ipsis quoque Arabibus ac Turcis Georgii filius scribitur appellatus. 7. Inibus manu Domini valida debellatis, et in sancta civitate Arnulfo patriarchatus honore, Godefrido duce regni diademate sublimatis, Domino prosperante in propria remeavit, et terram suam reliquo vitae suae tempore magna insignis modestia feliciter gubernavit. nem brevi tempore evoluto, in Francia apud urbem Meldorum paucis diebus agrotans obiit, et in monasterio B. Vedasti, civitate Atrebatum magno cum luctu universorum sepultus, filium suum, quem ex nobilissima conjuge sua Clementia susceperat, Balduinum adolescentulum haeredem reliquit. Qui a rege Ludovico muneris militaris et paternae haereditatis donum adeptus, domini Caroli praecipue consiliis usus et institutionibus instructus, ad tantam fortitudinis et strenui
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. ut & queda untutũ eiꝰ insignia
uł breuit᷑ cõmemoremꝰ. Hic ẽ enĩ rob̾tus
ille comes inclitus. suꝑioris rob̾ti friso¬
nis filiꝰ qui audito illo scĩ & omniũ scłoꝵ
memoria recolendi clarimontensis con-¬
cilii decreto. de uenerabili scilicet dm̃cȩ
passionis & resurrectionis loco. a paga¬
noꝵ manib eruendo. & .xp̃ianȩ fidei uien-¬
dicando: continuo uxorẽ & liberos. postre¬
dñi seruitio post. ponenda euangłice doc¬
tus iudicauit: & crucis eiꝰ in humeris ba¬
iulando insignia. ac ipsius etiã corpora¬
lia qua poterat sequendo uestigia. illud
apłicȩ sedis mandatũ tota fidei adimple-¬
re constantia. cũ aliis qͦs eade inspiraue¬
rat gr̃a. alacrit᷑ ꝓperauit. In qua expedi-
mera fortitudinis & ꝓbitatis suȩ p̾elara
dedit indicia: quoꝵ ñ nulla. illa quȩ de
tiũ scripta ẽ comp̾hendit historia. Ex qͣ
ad laudem eiꝰ hoc solũ hic sacis ẽ cõme¬
morari: quod ob inuincibilẽ animmi con-¬

Expanded text:
ur esse ut quaedam ejus virtutum insignia vel breviter commemoremus. Hic est enim Robertus ille comes inclytus, superioris Roberti Frisonis filius, qui audito illo sancti et omnium sanctorum memoria recolendi Claremontensis concilii decreto, de venerabili scilicet Dominicae passionis et resurrectionis loco a paganorum manibus eruendo, et Christianae fidei vindicando; continuo uxorem et liberos, postreisti Domini servitio postponenda, evangelice doctus judicavit, et crucis ejus in humeris bajulando insignia, ac ipsius etiam corporalia qua poterat sequendo vestigia, illud apostolicae sedis mandatum tota fidei adimplere constantia, cum aliis quos eadem inspiraverat gratia, alacriter properavit. In qua expeditimera fortitudinis et probitatis suae praeclara dedit indicia: quorum nonnulla illa, quae de tium scripta est, comprehendit historia. Ex qua ad laudem ejus hoc solum his satis est commemorari, quod ob invincibilem animi con
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ expetentes ad regẽ uenissent: tandẽ regina.
deiut arbitror occulta s tñ iusta dispositione
nio ad sibi consentiendũ inclinatis sororiosuo
normanniȩ comiti. decimo kł̃apͥlis. comitatꝰ

Expanded text:
ipsum expetentes ad regem venissent, tandem regina, ipsum expetentes ad regem venissent, tandem regina, Dei, ut arbitror, occulta, sed tamen justa dispositione nio ad sibi consentiendum inclinatis, sororio suo Northmanno comiti, decimo Kalendas Aprilis, comitatus
Abbreviated transcription (Latin):
serunt: & singłi paitessuas defensare studueit.¬
orro magnificus rex francoꝵ ludouiuicuᷤ.
audito quod consobrinus suus karolus¬
interiss. & willelmus honorẽ sibi indebitũ
p̃sertim ipso non assentiente inuassiss gra¬
uiter tulit: ⁊ tam ea quã usurpauerat dig¬
nitate pͥuare. quã amici mortem desid̾ans
uindicare: adurbem atrebatũ circa mediã qͣ¬
dragesimã uenit. Quo &̃ willelmũ iuuenẽ
dictũ normanniȩ comitẽ apatruo suo henri¬
co angloꝵ rege. sicut ininicio huius opusculi
commemorauimus impie exheredatũ. qui
regine sororem nuꝑ duxerat uxorẽ. uenire
mandauit. In qua urbe cũ dieb ferme quin¬
decim cõmorati fuissent. ⁊ plures qui sibi co¬
mitatũ terre nr̃e ⁊ petere assererent. arnultꝰ
scilicet nepos domni karoli. baldunꝰ montensiᷤᷤ.
& p̃fati willelmi qui iam partem t̃re nr̃e p̃liba¬
tam iuolenter tenebat. nuncii frequentes hoc

Expanded text:
serunt, et singuli partes suas defensare studuserunt, et singuli partes suas defensare studuorro magnificus rex Francorum Ludovicus, audito quod consobrinus suus Carolusinteriisset et Guillelmus honorem sibi indebitum, praesertim ipso non assentiente, invasisset, et graviter tulit, et tam illum ea, quam usurpaverat, dignitate privare, quam amici mortem desiderans vindicare, ad urbem Atrebatum circa mediam Quadragesimam venit. Quo etiam Guillelmum juvenem, dictum Northmanniae comitem, a patruo suo Henrico Anglorum rege, sicut initio hujus opusculi commemoravimus, impie exhaeredatum, qui reginae sororem nuper duxerat uxorem, venire mandavit. In qua urbe cum diebus ferme quindecim commorati fuissent, et plures qui sibi comitatum terrae nostrae competere assererent, Arnulfus scilicet nepos domini Caroli, Balduinus Montensis, et praefati Guillelmi, qui jam partem terrae nostrae praelibatam violenter tenebat nuntii frequentes hoc
Abbreviated transcription (Latin):
timore quã dĩ uniuersa turbare. mercatores
quosq & uiatores reb suis expoliare. ⁊ iꝑsos
plerunq ligare & incarcerare ceꝑunt. Tanta
nanq fuit ꝑu̾soꝵ hominũ rabies. ⁊ neqͥtia
ut nec sc̃i temporis nam quadragesima erat
eos cohibere ualeret reuerentia. Uerũ om̃ĩpo¬
tentis dei subueniente clem̃tia: in breui rep̃s¬
sa ẽ eoꝵ dem̃tia. Prefatus enim willelmus
domni karoli consobrinꝰ. mox ut mortẽ co¬
mitis nuncio deferente cognouit: eadem die
comitatũ sibi frustra tam̃ uendicauit: ⁊ ariã
oppidũ munitissimũ occupauit: ⁊ oppidanoᷤᷤ
om̃s fidelitatẽ sibi iurare fecit. Cũq ⁊ scm̃
uenantium. cassetũ. bellulã. iprã. bergensẽ
qͦꝙ & furnensem t̾ram pari mͦ sibi subegiss.
motus raptoꝵ infinib illis cito repressit:
⁊ pacem seruari mandauit. Cet̾i qͦꝙ barones
t̾re inuicẽ collocuti. dõ inspirante paciconsen¬

Expanded text:
timore quam Dei, universa turbare, mercatores timore quam Dei, universa turbare, mercatores quosque et viatores rebus suis exspoliare, et ipsos plerumque ligare et incarcerare coeperunt. Tanta namque fuit perversorum hominum rabies et nequitia, ut nec sancti temporis nam Quadragesima erat eos cohibere valeret reverentia. 64. Verum omnipotentis Dei subveniente clementia, in brevi repressa est eorum dementia. Praelatus enim Guillelmus, domini Caroli consobrinus, mox ut mortem comitis nuntio deferente cognovit, eadem die sibi comitatum, frustra tamen, vindicavit, et Ariam oppidum munitissimum occupavit, et oppidanos omnes sibi fidelitatem jurare fecit. Cumque et S. Venantium, Casletum, Bellulam, Ipram, Bergensem quoque et Furnensem terram pari modo sibi subegisset, motus raptorum in finibus illis cito repressit, et pacem servari mandavit. Caeteri quoque barones terrae invicem collocuti, Deo inspirante, paci consen
Abbreviated transcription (Latin):
sategit. Itaq menbra sua ipse torm̃tis spon¬
de aptauit:. ⁊ rotȩ radiis intricatus. ⁊ in ex¬
celso stipite exaltatus. in eadem deuotione
confessione: & supplicatione. & abhora diei
nona. usꝙ ad crepusculũ diei sequentis ꝑse¬
Iculum ad suꝑiora tempora conũtamꝰ
&̃ ea que pͥus quidẽ gesta. s a nob̃ haftenꝰ
sunt pret̾missa referamus. Neq enĩ quec̃q
eodem tempore contigerunt: eodem &̃ tẽpore
dici potuerunt. Int̾fecto gͥ bruggis ut dic¬
tum ẽ marchione. fama mali tanti confestĩ
circũquaq diffundit᷑: & ipsa eadem die usq
ad xxͣx fere leugas extenditur. ubiq gͦ lust.
ubiq gemitus. & dolor ingens clericoꝵ. mo¬
nachoꝵ. rusticoꝵ. pauꝑũ. postremo omniũ
inpace ⁊ tranquillitate dẽgere. ⁊ equitatẽ
seruare ⁊ seruari cupientium. Raptores aũ
quilibet ⁊ iniqui. ut ꝑote uincłis quib te¬
nebant᷑ disruꝑtis. soluti magis enim sic̃ tẽ

Expanded text:
sategit. Itaque membra ipse tormentis sponsategit. Itaque membra ipse tormentis sponte aptavit, et rotae radiis intricatus, et in excelso stipite exaltatus, in eadem devotione, confessione et supplicatione ab hora diei nona, usque ad crepusculum diei sequentis, perseiculum ad superiora tempora convertamus, et ea quae prius quidem gesta, sed a nobis hactenus sunt praetermissa, referamus. Neque enim quaecunque eodem tempore contigerunt, eodem etiam tempore dici potuerunt. Interfecto igitur Brugis, ut dictum est, marchione, fama mali tanti confestim circumquaque diffunditur, et ipsa eadem die usque ad triginta fere leugas extenditur. Ubique ergo luctus, ubique gemitus et dolor ingens clericorum, monachorum, rusticorum, pauperum postremo omnium in pace et tranquillitate degere et aequitatem servare et servari cupientium. Raptores autem quilibet et iniqui, utpote vinculis quibus tenebantur diruptis soluti magis enim, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
nsulani uͦ mandato hugonis audito.
cum magno ꝓtinus tumultu ꝑrexeit̃.
& burchardum comp̃hensũ insulam
duxerunt: & inforo ei patibulũ para
onis ut sꝑaret animatꝰ. seipsũ distͥcte
ad modum accusare: & cunctis dignum
suppliciis ceꝑit publice inclamare. Deniꝙ
manũ suam dexteram. que in effusione
sanguinis iusti cruentum exhibuerat
ministeriũ: obpenam tanti criminis ex¬
soluendam ⁊ indulgentiã ꝓmerendã
abscidi flagitauit. Cum aũ nemo eẽt qͥ
ri ꝑsentiens: iterum ad sui accusationem
⁊ suꝑnȩ miserationis inuocationẽ con¬
uersus ẽ. Reatum gͦ suum manifeste
confitendo ⁊ plangendo. & diuine res¬
pectum miscdđie implorando. ac ad hoc
ipsum fiducialius sꝑandum miscdias an¬
tiquis patͥb exbibitas cõmemorando.
⁊ miserationẽ conuertit: ⁊ ad lacrimarũ
effusionẽ uniuersos pene lugubri sua lam̃¬
tatione coegit: & ut ꝑ tp̃aleᷤ carnis molestias
et̃nas euaderet penas. modis quib potuit

Expanded text:
nsulani vero, mandato Hugonis audito, cum magno protinus tumultu perrexerunt, et Burchardum comprehensum Insulam duxerunt, et in foro ei patibulum paravonis ut speraret animatus, seipsum districte admodum accusare, et cunctis dignum suppliciis coepit publice inclamare. Denique manum suam dexteram, quae in effusione sanguinis justi cruentum exhibuerat ministerium, ob poenam tanti criminis abluendam, et indulgentiam promerendam abscidi flagitavit. Cum autem nemo esset qui ri consentiens, iterum ad sui accusationem, et supernae miserationis invocationem conversus est. Reatum ergo suum manifeste confitendo et plangendo, et divinae respectum misericordiae implorando, ac ad hoc ipsum fiducialius sperandum misericordias antiquis peccatoribus exhibitas commemorando, et miserationem commovit, et ad lacrymarum effusionem universos pene lugubri sua lamentatione coegit, et ut per temporales carnis molestias aeternas evaderet poenas, modis quibus potuit
Abbreviated transcription (Latin):
de atrebatum cuuitate post aliquantũ tẽpꝰ
egressus. pͥmo insulam. deinde gandauũ ⁊
bruggas. egre tam̃. nam ubiꝙ fere anglici
fauores plurimũ impediebant recepit & ob¬
sidionẽ sua presentia roborauit. Unde come ᷤᷤ
ibi cum magno cleri ⁊ ppłi gaudio susceptͦ.
biduo mansit. Post ea cum castrũ qd dr scĩ
audomari. castellano ⁊ burggensib eum
gratanter conditionib tam̃ quibdã p̃mis¬
sis suscipientib obtinuisset: ⁊ ibi paucis
dieb moram fecisset: iterũ t̾uanna transi¬

Expanded text:
te Atrebatum civitate post aliquantum tempus te Atrebatum civitate post aliquantum tempus egressus, primo insulam, deinde Gandavum et Brugas, aegre tum nam ubique fere Anglici fautores plurimum impediebant recepit, et obsidionem sua praesentia roboravit. Unde comes et ibi cum magno Cleri et populi gaudio susceptus biduo mansit. Postea cum castrum, quod dicitur S. Audomari, castellano et burgensibus eum gratanter, conditionibus tamen quibusdam promissis, suscipientibus obtinuisset, et ibi paucis diebus moram fecisset, iterum Tarvannam transi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam patruus eius ad sui detͥmentũ ue¬
ritus crescere: eam totis uirib & artib quib
poterat contendit imminuere. Nepotẽgͦ suũ
stephanum blesensem. bolonie ⁊ moritonii
comitẽ transmnittẽs. ⁊ ꝑ ipsũ ⁊ alios partis sue le¬
gatos. multa tribuens ⁊ plura ꝓmittens. mul¬
toꝵ animos potentiũ sollicitat. flandriam
hereditatẽ suam ẽẽ & ex parte Rotb̃ti casletẽ¬
sis auunculi sui sibi uire cõpetere affirmat.¬
& his modis insuum eos fauorẽ conciliat: ac
ducẽ louaniȩ socerum siũ. ⁊ montensẽ comitẽ.
& thomã codiciacensem. necñ ⁊ predictũ uuil¬
lelmum sibi confedat. Hos om̃s ⁊ eoꝵ auxili¬
arios. regie uoluntati ⁊ ordinationi contraire.
& ꝓfectus noui comitis modis oĩb impedire
hortat᷑ ⁊ instigat: ñ tã ut ipse flandriã qd̃
forsitan fieri posse iam despabat obtineat:
ꝙ̃ ut uires comitis quas sibi ꝑiculosas suspi¬
cabat᷑ eneruet & destruat. Rex aũ cũ comi¬

Expanded text:
tiam patruus ejus ad sui detrimentum veritus crescere, eam totis visceribus et artibus quibus poterat contendit imminuere. Nepotem ergo suum Stephanum Blesensem, Boloniae et Moritonii comitem, transmittens, et per ipsum et alios partis suae legatos multa tribuens, et plura promittens, multorum animos potentium sollicitat, Flandriam suam haereditatem esse, et ex parte Roberti Casletensis avunculi sui sibi jure competere affirmat, et his modis in suum eos favorem conciliat, ac ducem Lovaniae socerum suum, et Montensem comitem, et Thomam Codiciacensem, necnon et saepedictum Guillelmum, sibi confoederat. Hos omnes et eorum auxiliarios regiae voluntati et ordinationi contraire, et profectus novi comitis modis omnibus impedire hortatur et instigat; non tam ut ipse Flandriam, quod forsitan fieri posse jam desperabat, obtineat; quam ut vires comitis, quas sibi periculosas suspicabatur, enervet et destruat. 67. Rex autem cum comi
Abbreviated transcription (Latin):
inmonum̃to haberet: sic erat uulnerib
crudis & omĩno recentib tractabile. acsi
eodem die int̾fectus fusset: Tanta qͦq sua¬
ussimi odoris fraglantia totũ illũ locum
diuinitus infudit. & impleuit: ut nulli fe¬
re dubium uideret᷑. quod ds fidelem suu
głificare uoluerit. A dño factum est istud:
⁊ ẽ mirabile in ocłis nr̃is. Qd nimirũ eo
amplius mirabile iudicamꝰ: quo buma

Expanded text:
in monumento haberet, sic erat vulneribus in monumento haberet, sic erat vulneribus crudis et omnino recentibus tractabile, ac si eodem die interfectus fuisset. Tanta quoque suavissimi odoris fragantia totum illum locum divinitus infudit et implevit, ut nulli fore dubium videretur, quod Deus fidelem suum glorificare voluerit. A Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris. Quod nimirum eo amplius
Abbreviated transcription (Latin):
habitatione multiplicit̃ pollutã. cunctis
inde spurcitiis eliminatis purgari. corpꝰ¬
q uenerabilis katoli qd ibi negligentu
quam decebat tumulatũ fuerat. in eccl̃iã
precepit aliam deportari: qͣtinꝰ funuꝰ eiꝰ ibi
diligentius curaretur: & deinde congruos
honore in ȩccłia rursus humaret. Qd̃ ⁊ factũ¬
Ierum qd ibi miraculi
diuina ostenderit dignatio: ñ uidet᷑
pretereundum silentio. Testati ft̃ enĩ mͥscis¬
salonem sc̃ĩ amandi ab̃b̃em. ꝓsuȩ scĩtatis
merito dignum ẽ hic nominari: quod cũ
uenerabile illius corpus. eom quo illud añ
qͥnquaginta tres dies repositum fuerat
monum̃to irrupto decexissent. ad glam d̃i
⁊ mr̃is sc̃i ostendendam. in tantũ a corrup¬
tione alienum inuentũ ẽ. ut nec tenussi¬
ma quide modici fetoris nebula exinde as¬
cenderet: siue nares circum stantium. siue
inminimo aliquatenus offenderet. Ue¬
rũtam̃ cum quantum diximus ia tempꝰ

Expanded text:
habitatione multipliciter pollutam, cunctis habitatione multipliciter pollutam, cunctis inde spurcitiis eliminatis purgari, corpusque venerabile, quod ibi negligentius quam decebat tumulatum fuerat, in aliam ecclesiam praecepit deportari, quatenus funus ejus ibi diligentius curaretur, et deinde congruo sibi honore in ecclesia rursus humaretur. Quod et factuVerum quid ibi miraculi divina ostenderit dignatio, non videtur praetereundum silentio. Testati sunt enim mihi scissalonem S. Amandi Abbatem, pro suae sanctitatis merito dignum est hic nominari; quod, cum venerabile illud corpus, eo, in quo illud ante quinquaginta tres dies repositum fuerat, monumento dirupto, detexissent, ad gloriam Dei et Martyris sancti ostendendam, in tantum a corruptione alienum inventum est, ut nec tenuissima quidem modici foetoris nebula exinde ascenderet, quae nares circumstantium, sive in minimo aliquatenus offenderet. Verumtamen, cum quantum diximus jam tempus