comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
operata est in me. N amsemper paupe¬
res habetis uobiscum. meaut̃ non semꝑ
habebitis. Ethoc contrarium esse ui¬
detur illi sermoni quẽ dicit dñs. ecce
ego uobiscum sum om̃ib: dieb: usque
ad consum mationem scłi: Sed illud de
diuinitate accipiendum est. istud uero
de humanitate Nam scđm humanita¬
tem. non sempercumeis est moraturus.
Naminquit semper habebitis paupe¬
res. & miscđiam eis poteritis impende¬
re. meaut̃ non semper habebitis
Mittensenim haec unguentũ hoc
incor pus meum. adsepeliendũ mefecit
Et est sensus. Istorum uerborum: un¬
guentum quoduos putatis esse causã
perditionis officium est meae sepul¬
turȩ. Mittens enim haec unguentũ
hoc incorpus meum. ad scpeliendum
mefecit: id est corpus meum preuenit
unguere dum adhuc uiuo. quod factu¬
raest mortuo silicuerit ei Legimus
namque quia maria posito dñõ inmo¬
numento. cum aliis scĩs mulierib emit

Expanded text:
operata est in me. » « Nam semper paupeoperata est in me. » « Nam semper pauperes habebitis vobiscum, me autem semper non habebitis. » Et hoc contrarium esse videtur illi sermoni quo dicit Dominus: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Sed illud de divinitate accipiendum est, illud vero de humanitate: nam secundum humanitatem non semper cum eis est moraturus. « Nam, inquit, semper habebitis pauperes, » et misericordiam eis poteritis impendere, « me autem non semper habebitis. » « Mittens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. » Et est sensus istorum verborum: Unguentum quod vos putatis esse causam perditionis, officium est meae sepulturae. « Mittens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. » Id est, corpus meum praevenit ungere dum adhuc vivo, quod factura est mortuo, si licuerit ei. Legimus namque quia Maria, posito Domino in monumento, cum aliis sanctis mulieribus emit
Abbreviated transcription (Latin):
predicat dicenscum eodem iohanne.
& uerbum caro factum est. Uidentes
aũt discipuli. in dignatisunt dicentes
Utquid perditio haec: Hic uident᷑
modo hanc indignationem iudae
ad signauerit. reddens causam quare
indignatussit ineffusione unguenti.
scilic& quia furerat & loculos habens
ea quȩmit tebantur portabat. Sed
tropus quidem est qui appellatur sine¬
doche plerumque singularem proplu¬
rali. frequenter uero pluralem. ꝓsin¬
gulari numero ponens hoc ergo
genere locutionis. possumus dicere hic
amatheo positum esse pluralem prosin¬
gulari. discipulos uidelic&. dicensindig¬
natos fuisse: Dicendum est aut̃ quia si
alii discipuli indignatisunt. causa¬
aut̃ non causa pauperum. sed causa
inuidiae: dolens sacculis suis subtrahi.
quodindnĩ capite fundebatur Potuit
enim istud uenundari multo. subau¬
& benignus magisttr. non arguit disci¬
pulos & demulieris indignatione non
addidit. adultimum ipsum suum pro¬
ditorem & traditorem inuidia erga
se laborantẽ. sed dixit opus bonum

Expanded text:
um eodem Joanne: « Et Verbum caro factum est . » « Videntes autem discipuli, indignati sunt dicentes: Ut quid perditio haec? » Hic videntur modo hanc indignationem Judae designaverit, reddens causam quare indignatus sit in effusione unguenti, scilicet quia fur erat, et loculos habens ea quae mittebantur portabat. Sed tropus quidam est, qui appellatur synecdoche, plerumque singularem pro plurali, frequenter vero pluralem pro singulari numero ponens. Hoc ergo genere locutionis possumus dicere hic a Matthaeo positum esse plurale pro singulari, discipulos videlicet dicens indignatos fuisse. Dicendum est autem quia si alii discipuli indignati sautem non causa pauperum, sed causa invidiae, dolens sacculis suis subtrahi quod in Domini capite fundebatur. « Potuit enim istud venundari multo, » subauet benignus magister non arguit discipulos de mulieris indignatione, non addit ad ultimum ipsum suum proditorem et traditorem invidia erga se laborantem, sed dixit: « Opus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
plicia toleranda. Iterum scđõ abiit.
&orauit dicens. Mi pater. sinon po¬
test hiccalix transire nisibibam illũ.
fiat uoluntas tua. idest si non potest
genus humanum sine passione mea
saluari. uel si non potest uniuersus
orbis salutem consequi. nisi populus
iudacorum inperditionem ruat. fiat
uoluntas tua: Non scđm hoc fiat quod
exparte humanitatis loquor. sed
propter quod ad terrã tua uolunta¬
te descendi Etrelictis illis. i terum
abiit & orauit tertio eundẽ sermonẽ
dicens. Orauit tertio. ut inore duoꝵ¬
ueltrium testium star& ome uerbum.
Orauit aut̃ non prose. sed ꝑnobis scili¬
c& ut illa oratio ess& discipulorum
confirmatio: Tuncuenit ad discipulos
suos postquam orauit ad patrẽ. & im¬
petrauit salutem discipuloꝵ suorum
uenit ad eos & dixit. Dormite iam.
& requiescite E cce appropin quauit
ora & filius hominis tradetur inmanus

Expanded text:
plicia toleranda. « Iterum secundo abiit, plicia toleranda. « Iterum secundo abiit, et oravit, dicens: Mi Pater, si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua. » Id est, si non potest genus humanum sine passione mea salvari, vel si non potest universus orbis salutem consequi, nisi populus Judaeorum in perditionem ruat, fiat voluntas tua. Non secundum hoc fiat quod ex parte humanitatis loquor, sed propter quod ad terram tua voluntate descendi. « Et relictis illis iterum abiit, et oravit tertio eumdem sermonem dicens. » Oravit tertio, ut in ore duorum vel trium stet omne verbum . Oravit autem non pro se, sed pro nobis, scilicet ut illa oratio esset discipulorum confirmatio. « Tunc venit ad discipulos suos. » Postquam oravit ad Patrem, et impetravit salutem discipulorum suorum, venit ad eos et dixit: « Dormite jam et requiescite. Ecce appropinquavit hora, et Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
inducas intemptationem: Non ergo pre¬
cepit dñs orandum ut non temptemur.
sedne intemptationem inducamur
Aliud est enim temptari. & aliud in
temptationem induci. Temptatur
quilib& quando uel animo uelcorpo¬
re indelectatione alicuius uitii titillat
Inducitur uero intemptationem. sisuȩ
delectationi coeperit consentire Uerbi
gratia: Temptatus est quidam martyr
cum cogeretur dnm̃ negare. sed non in¬
ductusest intemptationem: Sienim
negass& dnm. utique intemptationem
induceret᷑ Hoc ergo precepit dñs ut
orent neintrent intemptationem.
hoc est nȩmetu persecutorũ recedant
afide xp̃i. & cogantur illum negare.
Sp̃s quidem promptus est ad passionem
sufferendam. caro aut̃ infirma Exponit
quare superius dixerit tristis est anima
mea usque ad mortem. quod scilic&
sp̃s illius promptus erat ad passionem
sufferendam. caro aut̃ infirma ad sup¬

Expanded text:
inducas in tentationem . » Non ergo praeinducas in tentationem . » Non ergo praecipit Dominus orandum, ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur. Aliud est enim tentari, et aliud in tentationem induci. Tentatur quilibet, quando vel animo vel corpore in delectatione alicujus vitii titillatur: inducitur vero in tentationem, si suae delectationi coeperit consentire. Verbi gratia, tentatus est autem quidam martyr, cum cogeretur Dominum negare, sed non inductus est in tentationem. Si enim negasset Dominum, utique in tentationem induceretur. » Hoc ergo praecepit Dominus, ut orent, ne intrent in tentationem, id est, ne metu persecutorum recedant a fide Christi, ut cogantur illum negare. « Spiritus quidem promptus est, » ad passionem sufferendam, « caro autem infirma. » Exponit quare superius dixerit, « tristis est anima mea usque ad mortem, » quod scilicet spiritus illius promptus erat ad passionem sufferendam, « caro autem infirma » ad sup
Abbreviated transcription (Latin):
hocest si fieri potest ut gentilitas ꝑ uni¬
uersum orbem liberetur. sine iudȩoꝵ
perditione & interitu. transeat ame
calix passionis: Sed quia ex infirmitate
carnis patri haec dixerat. redit ad sem&¬
ipsum. & quod infirmitate abnegauerat
ex diuinitatis ꝑsona confirmat dicens
Uerumptamen nonsicut ego uolo.
sed sicut tu. Idest ut nonhoc fiat quod
&x parte humanitatis loquor. sed ꝓpt̃
quod ad terrã tua uoluntate descendi:
Etuenit ad discipulos. & iuenit cos
dormientes : quia uidelic& grauati erant
tam tristitia quã dñi passione. Et dix̃
paro Sic non potuistis una hora uigi¬
lare mecum: Acsi dicer& Quomodo¬
inquit prome mori poteritis. qui ꝓme
una hora uigilare non potuistis. Uigi¬
latẽ & orate : ut non intretis intẽptati¬
onem. In possibile est hominem quam¬
diu inhac uita fuerit. non temptari:
Unde om̃s tamiusti quam peccatores
cotidie in oratione dicunt. & nenos

Expanded text:
hoc est, si fieri potest ut gentilitas per unihoc est, si fieri potest ut gentilitas per universum mundum liberetur sine Judaeorum perditione et interitu, transeat a me calix passionis. Sed quia ex infirmitate carnis Patri haec dixerat, redit ad semetipsum: et quod per infirmitatem abnegaverat, ex Divinitatis persona confirmat, dicens: « Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, » id est ut non hoc fiat, quod ego ex parte humanitatis loquor, sed propter quod ad terram tua voluntate descendi. Et venit ad discipulos et invenit eos dormientes. » Quia videlicet gravati erant tam tristitia. quam Domini passione. « Et dicit Petro: Sic non potuistis una hora vigilare mecum? » Ac si diceret: Quomodo pro me mori poteritis, qui pro me una hora vigilare non potuistis? « Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. » Impossibile est hominem, quandiu in hac vita fuerit, non tentari: unde omnes tam justi quam peccatores, quotidie in oratione dicunt: « Ne nos
Abbreviated transcription (Latin):
admortem. hoc est donec apłs meos & om̃s
credentes effusione sanguinis mei redi¬
mam: Sustinete hic. & uigilate mecũ.
Non admon& ergo dñs suigłam corpo¬
ris. quȩ tunc temporis non erat. sed po¬
tius spiritalem uigiliam mentis. neuide¬
lic& mens apłorum siue fidelium sopore
infidelitatis torper& Et progressus
pusillum. ꝓcidit infaciem suam. Proci¬
dit aut̃ dñs infaciem suam. ut cũ humi¬
litate corporis. humilitatem mentis
de monstrar& Mi pater: blandientis
affectu loquitur. Si possibile. ẽ: tran¬
seat a me calix iste: Orat ut si ficri possit.
quatinus genus humanũ saluetur sine
passione sua. transeat abco calix passi¬
onis. non timens eandem passionẽ suf¬
ferre. sed dolens iuda eos tantũ scelus
ad mittere inpassione sua: uel potest
aliter intelligi. Si possibile est transeat
ame calix iste. idest sipossibile est ut
niniue saluetur nisi cucurbita aruerit.

Expanded text:
ad mortem, hoc est, donec apostolos meos et omnes ad mortem, hoc est, donec apostolos meos et omnes credentes effusione sanguinis mei redimam. « Sustinete hic, et vigilate mecum. » Non admonet ergo Dominus vigiliam corporis, quae tunc temporis non erat, sed potius spiritualem vigiliam mentis, ne videlicet mens apostolorum sive fidelium sopore infidelitatis torperet. « Et progressus pusillum, procidit in faciem suam. » Procidit autem Dominus in faciem suam, ut humilitate corporis humilitatem mentis demonstraret. « Mi Pater, » Blandientis affectu loquitur. « Si possibile est, transeat a me calix iste. » Orat ut si fieri possit, quatenus genus humanum salvetur sine passione sua, transeat ab eo calix passionis, non timens eamdem passionem sufferre, sed dolens Judaeos tantum scelus admittere in passione sua. Vel potest aliter intelligi: « Si possibile est, transeat a me calix iste, » id est, si possibile est ut Ninive salvetur, nisi cucurbita aruerit,
Abbreviated transcription (Latin):
orationis nr̃ȩ humilitatẽ & contritio¬
nem nos habere doceat. Ethoc inualle
pinguium siue pinguedinũ. ut scilic&¬
ista orationrã conditasit pinguedine
caritatis. Uel aliter: in monte unus¬
quisque orat. quicaelestis patriae
prȩmia poscit. Inualle aut̃ nihilomi¬
nus erat. qui carnalia adõ petit. mor¬
tem uidelic& in imicorum ultionem
hostium. habundantiam tempora¬
lium facultatum Etassumpto poro
& duobus filiis zebedȩi. cepit contris¬
tari & mestus esse: Contristabatur
nontimore uicinȩ passionis ꝓpter
quam sufferendam uenerat. sed ꝓpt̃
perditionẽ uidȩ . & propter disꝑsio¬
nem populi iuidacorum & scanda¬
lum disc ipulorum. & euersionem
misere hierusalem: his causis con¬
tristabatur dñs. Tuncait illis. Tristis
est anima mea. usque admortem. Er¬
rant aut̃ quiputant dñm nonueram
animam habuisse Sicnĩ non habuit
uerã animã. quare dicit tristisest anima
mea usque admortem. Et notandũ est
quia nondicit propter mortẽ sedusque

Expanded text:
orationis nostrae humilitatem, et contritionem cordis nos habere doceat. Et hoc in valle pinguium sive pinguedinum, ut scilicet oratio nostra condita sit pinguedine charitatis. Vel aliter, in monte unusquisque orat, qui coelestis patriae praemia poscit. In valle autem nihilominus orat, qui carnalia a Deo petit, mortem videlicet inimicorum, ultionem hostium, abundantiam temporalium facultatum. « Et assumpto Petro, et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et moestus esse. » Contristabatur, non timore vicinae passionis, propter quam sufferendam venerat, sed propter perditionem Judae, et propter dispersionem populi Judaeorum, et scandalum discipulorum, et eversionem miserae Jerusalem, his causis contristatur Dominus. « Tunc ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem. » Errant qui putant Dominum non veram animam habere: si enim non habuit veram animam, quare dicit: « Tristis est anima mea usque ad mortem? » Et notandum est, quia non dicit propter mortem, sed usque
Abbreviated transcription (Latin):
tica. pingui & tenui radice. princi¬
patum tenens inter om̃s species deqͥb
conficiuntur unguenta pistica. id est
fidelis noncorrupta sicut solent medici
quibusdam herbis ueritatẽ unguento¬
rum corrũpere Alius cuuangelista
utostender& hoc unguentũ pretiosissi¬
mum fuisse narra t quia expicis nardi
fuerit confectum: Fit quidem exradice
optimum. sed pretiosusest quod fit ex
spicis Mystice deuotio mariȩ fidem
eccłae significat. quȩ dñi quidem caput
unguit:. cumpotentiam diuinitatis
illius predicat dicens cumioħe apło

Expanded text:
tica, pingui et tenui radice, princitica, pingui et tenui radice, principatum tenens inter omnes species, de quibus conficiuntur unguenta. Pistica, id est fidelis, non corrupta, sicut solent medici quibusdam herbis veritatem unguentorum corrumpere. Alius evangelista ut ostenderet hoc unguentum pretiosissimum fuisse, narrat quia ex spicis nardi fuerit confectum. Fit quidem ex radice optimum, sed pretiosius est quod fit ex spicis. Mystice, devotio Mariae fidem Ecclesiae significat, quae Domini quidem caput ungit cum potentiam divinitatis illius praedicat, dicens cum Joanne apo
Abbreviated transcription (Latin):
pristino scilic&. nomine permanente
ad memoriam curationis illius. Sicut
matheus publicanus dicitur. non quia
adhuc publicanus ess&. sed quia olim
publicanus extiterat. Etpulchre dñs
ante passionem inb&hania fuisse legit᷑
Bethania quippe interpretat᷑ domus
oboedientiȩ. ut aperte ostender&. quia
persummam oboedientiam ad passionẽ
lier ipsaest maria magdalenȩ. dequa
dñs septem dȩmonia eiecit: Qu ae pri¬
mum quidem ad dnm accedens indomo
pharisȩi lacrimis pedes eius abluit.
& capillis tersit. post modum uero fa¬
miliaris dño effecta. adipsum caput
unguendum accessit: Etquia multũ
dilexit. multorum peccatorum ueniã
ꝓmeruit: A labastrum genusest mar¬
moris pretiosi. uariis colorib in ter¬
tincti. quod ferunt medici optimum
esse adunguenta incorrupta seruanda
Pretiosi. Alius cuuangelista dicit.
quomodo hoc unguentum fuerit pre¬
tiosum. narrans illud exnardo pistico
factum. Nardus aut̃ frutex est aroma¬

Expanded text:
pristino scilicet nomine permanente, pristino scilicet nomine permanente, ad memoriam curationis illius: sicut Matthaeus publicanus dicitur, non quia adhuc publicanus esset, sed quia olim publicanus exstiterit. Et pulchre Dominus ante passionem in Bethania fuisse legitur. Bethania quippe interpretatur domus obedientiae, ut aperte ostenderet quia per summam obedientiam ad passionem lier ipsa est Maria Magdalena, de qua Dominus septem daemonia ejecit. Quae primum quidem ad Dominum accedens in domo Pharisaei, lacrymis pedes ejus abluit et capillis tersit. Postomodum vero familiaris Domino effecta, ad ipsum caput ungendum accessit. Et quia multum dilexit, multorum peccatorum veniam promeruit. Alabastrum genus est marmoris pretiosi, variis coloribus intertincti, quod ferunt medici optimum esse ad unguenta incorrupta servanda. « Pretiosi. » Alius evangelista dicit quomodo hoc unguentum fuerit pretiosum, narrans illud ex nardo pistica factum. Nardus autem frutex est aroma
Abbreviated transcription (Latin):
cayphas. Reprehenditur in hoc loco
iniquitas. & maliuolentia iudacorum
Qui enim uicino pascha debuerant
cultum preparare. parietes templi
leuigare. pauimentum uerrere. &
hostias & sacrificia quȩ offerenda erant
sollempnitate paschȩ preparare. con¬
gregantur incuntes consilium quomo
do dnm morti tradant. Diccbant aut̃.
Non indie festo. neforte tumultus fier&
inpopulo: Sic uidetur simplex sermo
sanare . quasi obseditionẽ cauerint
iudaci dñm indie festo comprehen¬
dere timentes seditionem turbarũ
quod non procedit. sed potius ita in¬
tellegendum est quia timebant ne
auxilio populi demanibus illorum
tollerctur. qui om̃s sicut proph&am
cum habebant: Neforte tumultus
sex dies paschȩ pridie antequã ira
hierłm sedens asino: Quod aut̃ dicit
indomo symonis leprosi. Sẏmonem
hunc non debemus putarȩ co tempore
fuisse leprosum. sed qui pridem leprosus
fuerat . & mirabiliter ad nõ curatus.

Expanded text:
Caiphas. » Reprehenditur in hoc loco Caiphas. » Reprehenditur in hoc loco iniquitas et malevolentia Judaeorum. Qui enim vicino Pascha debuerant se praeparare, parietes templi levigare, pavimentum verrere, et hostias et sacrificia, quae offerenda erant in solemnitate Paschae, prgregantur ineuntes consilium, quomodo Dominum morti tradant. « Dicebant autem: Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. » Sic videtur simplex sermo sonare, quasi ob seditionem caverint Judaei dominum in die festo comprehendere, timentes seditionem turbarum. Quod non procedit, sed potius ita intelligendum est, quia timebant ne auxilio populi de manibus illorum tolleretur, quia omnes sicut prophetam eum habebant. « Ne forte tumultus, sex dies Paschae, pridie antequam iret Jerusalem sedens asino. Quod autem dicit, « in domo Simonis leprosi, » Simonem hunc non debemus putare eo tempore fuisse leprosum, sed quidem leprosus fuerat, et mirabiliter a Domino curatus,
Abbreviated transcription (Latin):
festum paschȩ sciens iħs quia uenit
eius hora ut transeat ex hoc mundo
ad patrem. Q uarto modo ut nos
mystice informaremur. quia ꝑ xp̃i
passionem transitum abhac mortali¬
tate ad nrãm inmortalitatẽ transire
habeamus: Etfilius hominis. tradetur
utcrucifigatur. Errant qui putanti
horruisse ueltimuisse passionem suã
dem passione noluit declinare insidi¬
as. sed ceteris ire nolentibus. sponte
se ad passionem obtulit: Multis mo¬
dis traditus est dns. Primum tradidit
eum ds̃ pater sicut paulus apłsdicit:
proprio filio suo non pepercit ds̃ : sed
pronobis omibus tradidit illum. Dem¬
de tradidit ipse filius sem& ipsum
sicut idem paulusdicit. Qui tradidit
sem& ipsum pronobis. Tertio tradi¬
ditcum udas uidaeis. iudaci tradi¬
derunt eum pilato ad iudicandum.
pilatus militibus ad crucifigendum:
Tunc congregatisunt principes sacer¬
dotum & seniores populi in atrium
principis sacerdotum. quidicebatur

Expanded text:
festum Paschae sciens Jesus quia venit festum Paschae sciens Jesus quia venit ejus hora ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . » Quarto modo, ut nos mystice informaremur quia per Christi passionem transitum ab hac mortalitate ad veram immortalitatem transire habuimus. « Et filius hominis tradetur ut crucifigatur. » Errant qui putant Dominum horruisse vel timuisse passionem, cum dem passione, noluit declinare insidias, sed caeteris ire nolentibus, sponte se ad passionem obtulit. Multis modis traditus est Dominus: Primum tradidit eum Deus Pater, sicut Paulus apostolus dicit: « Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro omnibus tradidit illum . » Deinde tradidit ipse Filius semetipsum, sicut idem Paulus dicit: « Qui tradidit semetipsum pro nobis . » Tertio tradidit eum Judas Judaeis, Judaei tradiderunt eum Pilato ad judicandum, Pilatus militibus ad crucifigendum. « Tunc congregati sunt principes sacerdotum, et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Suis. Scitis quia postbiduum pascha
ECIMUS DNM ANTE
sex dies paschȩ uenisse hicro¬
solymam cumfrequentia turbarum.
& cum ramis palmarum. Ab illo ergo
die qua hierosolxmam uectus asino
intrauit. usque adhunc diem quohaec
predicebat apłis suis. intellegimus pre¬
cessisse quatriduum. & super esse bidu¬
um usque ad pascha. Allegoricȩ uero
bi duum significat duo testamenta
uetus & nouum. quae sectatores &
obseruatores suos ad claritatẽ uitac
acterne perducunt. Post biduum
uero idest post manifestationẽ duorũ
testamentorum. uerum pascha inmun¬
do caelebratum est. Pascha aũt non. ẽ
grecum ut quidam autumant sed hebrȩ
super aegẏptum. aegyptios uastans.
& israheliticum populum liberans.
Deinde quia ipsa die transiens
exterminator per regnũ aegyptiorũ.
primogenita eorum interfecit
Tertio. qnm̃ in hac cęlebritate festi¬
uitatis. redemptor nr̃t de hoc mundo
transiit ad patrem. sicut iohannes
plenius manifestat dicens. Ante diẽ

Expanded text:
citis quia post biduum Pascha egimus Dominum ante sex dies Paschae venisse Hierosolymam, cum frequentia turbarum et cum ramis palmarum. Ab illo ergo die quo Hierosolymam vectus asino intravit, usque ad hunc diem quo haec praedicebat apostolis suis, intelligimus praecessisse quadriduum et superesse biduum usque ad Pascha. Allegorice vero biduum significat duo Testamenta, Vetus et Novum, quae sectatores et observatores suos ad claritatem vitae aeternae perducunt. « Post biduum » vero, id est, post manifestationem duorum Testamentorum, verum Pascha in mundo celebratum est. Pascha autem non est Graecum, ut quidam autumant, sed Hebraeumsuper Aegyptum. Aegyptios vastans et Israeliticum populum liberans. Deinde, quia ipsa die transiens exterminator per regnum Aegyptiorum, primogenita eorum interfecit. Tertio, quoniam in hac celebritate festivitatis, Redemptor noster de hoc mundo transivit ad Patrem, sicut Joannes plenius manifestat, dicens: « Ante diem
Abbreviated transcription (Latin):
dear borib cedat & sibi sternat inuia.
idest scorum scripta sedulus ad memoriã
reuoc&: quebus stantes necadant robo¬
rant. La psos. nediutius iaceant hortan¬
tur : Resurgentes. ut uirtutibus exer¬
ceantur instruunt. ex ercitatos uirtu¬
tibus. praemia in caelis ut sperent eri
gunt. hisque gressus suae actionis
nemn lapidem offensionis & petram
scandali offendant pracmuniat. ac sic
etiam ipse cum ceceris fidelibus redẽp¬
toris sui uestigia sequatur. passionis¬
q acresurrectionis eius mysteria.
digna mentis puritate ueneretur.
quae electis om̃ibus membris uideli¬
c& suis. in remedium uulnerum
simul & caelestium gaudiorum
pignus dare dignatus est ihs xp̃s dñs¬

Expanded text:
de arboribus caedat, et sibi sternat in via, de arboribus caedat, et sibi sternat in via, id est, sanctorum scripta sedulus ad memoriam revocet, quibus stantes ne cadant roborant, lapsos ne diutius jaceant hortantur, resurgentes ut virtutibus exerceantur instruunt, exercitatos virtutibus praemia in coelis ut sperent, erigunt: sicque  Al., hisque gressus suae actionis, ne in lapidem offensionis et petram scandali offendant, praemuniat, ac sic etiam ipse cum caeteris fidelibus redemptoris sui vestigia sequatur, passionisque ac resurrectionis ejus mysteria digna mentis puritate veneretur, qui  Al., quae electis omnibus membris videlicet suis in remedium vulnerum simul et coelestium gaudiorum pignus dare dignatus est Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
dat : quia sitempus annuȩ festiuitatis
qua deauctoris nr̃i resurrectione
lactamur. tanto uel gaudio castos.
uel inpuros metu & confusione affi¬
cit. multomagis incempore distridi
& aminis. quando generalis om̃ium
sesurrectio cęlebratur. & iam audita
udicis sententia : hos conscientia munda
&cusans lactificat. illos noxia accusans.
in perp&uum dampnat. Quicumq
ergo fratres dilectissimi continentiae
gesimae cum temptatore superbo cer-¬
tare coeperunt. uideant caute ne .cv¬
coepta deserant. priusquam hoste ꝓstra¬
to. ministeriis donentur angelicis.
Quiuero actenus armaturã uirtutũ
non induit. uel hodie incipiat: hodie
cumturbis illis fidelibus fidei opera
ad sumat. implor& pietatem eius qui
in nomine patris adueniens benedictio¬
mis proclamans: saluari se superna
inpatria flagitet. Sternat uestimenta
humiliet inprȩsenti. ut ex alt& ea ds̃
infuturo: memor illius dauitici. quia
exciltabunt ossa humiliata: Ramos

Expanded text:
dat, quia si tempus annuae festivitatis, dat, quia si tempus annuae festivitatis, qua de auctoris nostri resurrectione laetamur, tanto vel gaudio castos, vel impuros metu et confusione afficitur, multo magis a tempore districti examinis, quando generalis omnium resurrectio celebratur, et jam audita judicis sententia, hos conscientia munda excusans laetificat, illos noxia accusans in perpetuum damnat. Quicunque ergo, fratres dilectissimi, continentiae gesimae cum tentatore superbo certare coeperunt, videant caute ne coepta deserant, priusquam hoste prostrato ministeriis donentur angelicis. Qui vero hactenus armatura virtutum se non induit, vel hodie incipiat, hodie cum turbis illis fidelibus fidei opera assumat, imploret pietatem ejus qui in nomine Patris adveniens benedictiomis proclamans, salvari se superna in patria flagitet. Sternat  Al., sterhumiliet in praesenti, ut exaltet Deus in futuro, memor illius Davidici quia exsultabunt ossa humiliata. Ramos
Abbreviated transcription (Latin):
mei. ut ad promissam nobis patriam
tota mentis deuotione tendamus. semp
recordantes quia & si angusta est uia
qua ingredimur. beata est mansio
adquam festinamus. Felicius quippe
est perasperum iter ad regnum. quãꝑ
amoenum planumque adsupplicium
duci Felicius est continentia carnis
temporali gaudium perenne mereri.
quam prolasciuia parui temporis acter¬
nam luere uindictam. Ecce ieiunium
quadragesimale dño auxiliante iam
plurima exparte compleuimus. Testis
est unicuique conscientia sua. quia
quanto districtius se scĩs his diebus
d nõ mancipasse meminit. tanto ampli¬
us gaudensscm̃ dominicȩ resurrectionis
tempus expectat. At siquem forte ad¬
huc conscientia minus perfecte casti.¬
gata accusat. nulli dubium quin paui¬
dus & tremens. tantȩ sollempnitatis
prȩstolatur aduentum. Nec tamen hic
talis desalute diffidat. nec aliqua suoru
numerositate uel enormitate scelerũ
dat. iuxta illud salomonis mpius
cumuenerit inprofundum malorũ

Expanded text:
mei, ut ad promissam nobis patriam mei, ut ad promissam nobis patriam tota mentis devotione tendamus, semper recordantes quia, etsi ungusta est via qua ingredimur, beata est mansio ad quam festinamus. Felicius quippe est per asperum iter ad regnum, quam per amoenum planumque ad supplicium duci. Felicius est continentia carnis temporali gaudium perenne mereri, quam pro lascivia parvi temporis aeternam lucrare vindictam. Ecce jejunium quadragesimale, Domino auxiliante, jam plurima ex parte complevimus, testis est unicuique conscientia sua; quia quanto districtius se sanctis his diebus Domino mancipasse meminit, tanto amplius gaudens sanctum Dominicae resurrectionis tempus exspectat. At si quem forte adhuc conscientia minus perfecte castigata accusat, nulli dubium quin pavidus ac tremens tantae solemnitatis praestolatur adventum. Nec tamen hic talis de salute diffidat, ne numerositate vel enormitate scelerum dat iuxta illud Salomonis: Impius, cum venerit in profundum malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
put anguli. Quia uidelic& xp̃s quem
reprobauerunt iud aei aedificantes
suarum decreta traditionum. factus. ẽ
inmunimentum utriusque populi cre¬
dentis. iuda eis scilic& atque gentibus
Q uod enim in psalmo lapis angularis
uocatur xp̃s. hoc est utique quod ine.
uuangelio praecedentium sequentiũq
conlaudatur uoce turbarum. Quod
aut̃ in eiusdem laudis prosecutione sub
iungitur osanna. id est salus siue salui¬
fica in altissimis. perspicue doc& ad¬
uentum dnĩ incarne non solum huma¬
ni generis interra. sed & angelorum
incaelis esse salutem. quia dum nos
redempti adsuꝑna ꝑducimur. eorum
profecto numerus qui sathana cadente
erat minoratus impletur: h inc&enim¬
paulus ait Instaurari om̃a inxpõ quae
in caclis. & quȩ in terra sunt in ipso. Rccie
igitur osanna in altissimis in eius laude
canitur. cuius tota in carnationis dispen¬
satio proimplenda gloria patriȩ cac¬
lestis aderat. Proinde necessc est fr̃s

Expanded text:
put anguli; quia videlicet Christus, quem put anguli; quia videlicet Christus, quem reprobaverunt Judaei aedificantes suarum decreta traditionum, factus est in munimentum utriusque populi credentis, Judaei scilicet et gentilis. Quod enim in psalmo lapis angularis vocatur Christus, hoc est utique quod in Evangelio praecedentium sequentiumque collaudatur voce turbarum. Quod autem in eijungitur Hosanna, id est salus sive salvifica in excelsis, aperte docet adventum Domini in carne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos tendenti ad superna perducimur, eorum profecto numerus, qui Satana cedente erat minoratus, impletur. Hinc ePaulus ait instaurari omnia in Christo, quae in coelis et quae in terra sunt in ipso . Recte igitur Hosanna in altissimis in ejus laudem canitur, cujus tota incarnationis dispensatio pro implenda gloria patriae coelestis aderat. Proinde necesse est, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
quodinpsalmo legimus. Dni est salus.
& super populum tuum benedictiotua:
hocͥ quod inmagnȩ deuotione laudis
in a poca lypsi scõrum chorus resonat.
salus dõ nr̃o qui sed& super thronum
& agno benedictus quiuenit in nomine
dñi. In nomine dnĩ. in nomine dĩ patris
significat. Quod ipse alibi iudaeis non
credentibus dicit: Egoueni in nomine
patris mei. & non recepistisme : Alius
ueniet innomine suo. illum recipietis
Uenit enim xp̃s in nomine dĩ patris.
quia inomĩbus quaegessit & dixit. patrẽ
glorificare. & glorificandum hominib
praedicare curauit: Ueniet anticristus
innomine suo. quicum sit homo om̃ium
nequissimus & diabolo comite plenus.
aduersatur & ex tollitur supra omne
quod dicitur ds̃ aut quod colitur
Adsumunt aut̃ uersiculum laudis tur¬
bae depsalmo centesimo septimo decimo.
quem dedño cantatum nemo quis dubi¬
t&. unde pulchre deipso in eodẽ psalmo
praemittitur. Lapidem quemreproba¬
uerunt aedificantes. hic factus est in ca¬

Expanded text:
quod in psalmo canitur: Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua . Hoc quod in magnae devotione laudis in Apocalypsi sanctorum chorus resonat: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno . Benedictus qui venit in nomine Domini. In nomine Domini, in nomine Dei Patris significat, quod ipse alibi Judaeis non credentibus dicit: Ego veni in nomine Patris mei, et non recepistis me; si alius veniet in nomine suo, illum recipietis . Venit enim Christus in nomine Dei Patris, quia in omnibus quae gessit et dixit Patrem glorificare et glorificandum hominibus praedicare curavit. Veniet Antichristus in nomine suo, qui cum sit homo omnium nequissimus et diabolo comite plenus, adversatur enim et extollitur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo centesimo decimo septimo, quem de Domino cantatum nemo qui dubitet. Unde pulchre de ipso in eodem psalmo praemittitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in ca
Abbreviated transcription (Latin):
quicor pora sua animarum uidelic&
tegumenta prodnõ dabant. quo sequen¬
tibus electis planiorem recte uiuendi
callem facerent. nequi uidelic& dubita¬
rent ibi pedem bonȩ actionis ponere
inpace. ubi non paucos uiderent in
bello praccessisse martyrii. Alii autem
cedebant ramos de arboribus. & sterne¬
bant inuia: Rami arborum dicta suNT
patrum praecedentium & exempla:
Etquisquis in exemplum recte credendi
siue operandi: quid proph&.c. quid apłi.
quid ceteri scĩ dixerunt seu fecerunt
pandit. Ramos profecto dearboribus
cedit: quibus iterasini dñm portantis
conplan&. quia sententias descõrum
libris excerpit. perquas simplicium
xpi corda neinuia ueritatis errent
aedific&. Turbae aut̃ quȩ precede¬
bant & quȩ sequebantur. clamabant
dicentes O sanna filio dauid Una eadẽ

Expanded text:
qui corpora sua, animarum videlicet qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Rami arborum dicta sunt Patrum praecedentium exempla. Et quisquis in exemplum recte credendi sive operandi quid prophetae, quid apostoli, quidve caeteri sancti dixerunt seu fecerunt, pandit: ramos profecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David! Una e
Abbreviated transcription (Latin):
libertate effrenes. eiusdem synagogȩ
instantia ad fidei & ueritatis sunt
grãm conuersi: Adducentes autẽ asinã
& pullum discipuli : inposuerunt
super eos uestimenta sua. & dnm̃ desuꝑ
sedere fecerunt: Uestimenta discipu¬
lorum: opera sunt iustitiae: psalmista
iustitia: Asinos quos nudos inueniunt
discipuli. suis sternunt uestimentis.
& ita dnm desuper inponunt. cum
predicatores scĩ quos lib& ascĩtatis
habitu uacuos inueniunt. hosq uirtu¬
tum suarum exemplis. ad suscipiendam
fidem & dilectionem sui conditoris
imbuunt: Non enim nudam dñs asinã.
non nudum uoluit ascendere pullũ.
quia siue iudȩus. seugentilis. nisi scõrũ
fucrit dictis ornatus & actis. non potest
dñm habere rectorem. sed regnat po¬
tius peccatum in mortali eius corpore.
adoboediendum concupiscentiis eius.
Plurima aũt turba. strauerunt uestimen¬
ta sua inuia. Plurima haec turba. innu¬
merabilem martẏrum designat exercitũ:

Expanded text:
libertate effrenes, ejusdem synagogae libertate effrenes, ejusdem synagogae instantia ad fidei et veritatis sunt gratiam conversi. Adducentes autem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunt. Vestimenta discipulorum opera sunt justitiae, Psalmista r justitiam Al., justitia . Asinos quos nudos inveniunt discipuli, suis sternunt vestimentis, et ita desuper Dominum imponunt, cum praedicatores sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive gentilis, nisi sanctorum fuerit dictis ornatus et actis, non potest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis ejus Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Plurima haec turba innumerabilem martyrum designat exercitum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nc quiuisse: Dicite filiae syon: eccerex
dius ueniet tibi mansuetus. & sedens
superasinam & pullum. filium subiuga¬
lis: ⁊ ilia syon. eccła est fidelium. per¬
tinens ad supernam hierłm quac est
mater om̃ium nr̃m: cuius portio tunc
nonminima erat inpopulo isra hel:
Regem habens mansuctum : quia non
terrena inmitibus. sed mansuctis cȩlestia
regna dare consueuit dicens. Discite
ame quia mitissum & humilis corde:
& inuenietis requiem animab ur̃is
Dequibus psalmista: Mansucti inquit
possidebunt terram. & delectabuntur
inmultitudine pacis Rexergo mansue¬
tus. mansuetis idest humilibus corde
terram pacis tribuit. quos in terra belli
& tribulationum quondam rex impius
id est diabolus. superbiȩ uulnere stra¬
uit: Sedens inquit super asinam & pul¬
lum filium subiugalis: quia requiescit
incorde humilium & quictorum.
& trementium uerba eius. siue eoꝵ
qui insynagoga iugum legis trahere
nouerunt. seu illorum qui gentili diu

Expanded text:
nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est fidelium, pertinens ad supernam Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, cujus portio tunc non minima erat in populo Israel regem habens mansuetum: quia non terrena immitibus, sed mansuetis coelestia regna dare consuevit dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . De quibus Psalmista: Mansueti, inquit, possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Rex vero mansuetus mansuetis, id est humilibus corde, terram pacis tribuit, quos in terra belli et tribulationum quondam rex impius, id est diabolus, superbiae vulnere stravit. Sedens, inquit , super asinam et pullum filium subjugalis, quia requiescit in corde humilium et quietorum et trementium verba ejus, sive eorum qui in synagoga jugum legis trahere noverunt: seu illorum qui gentili diu
Abbreviated transcription (Latin):
Et pulchre alii tres euuangelistae qui
gentibus scripserunt. pullũ solũ modo
sermone scripsie euu angelium : & iam
asinae facit mentionem: Prouida utriq
dispensatione : ut qudrum salutem scri¬
bendo quaesierunt: hos saluandos ado
mystice docerent esse figuratos: Etsiqͥs¬
uobis inquit aliquid dixerit: dicite
quia dñs his opus hab& : & confestim
dimitt& eos: Etdoctorib precipitur
udsiquid eis obstiterit aduersitatis.
siquis prohibuent. peetatoros alaqueis
diabole soluo. & periconfessionẽ fidei
dño aelduoi. nontamon praedicando
desistant: sed constanter insinuent. quia
dns ad aedificandam eccłam. talibus
opus hab&: Quamuis enim sacuus sit
persecutor & in manis. nam potest corũ
obsistere saluationi quosnouit dñs
quia sunt cius: quosaduitam prae ordi¬
nauit aeternam: Adhibetur autem
huic facto proph&ae testimonium:
ut appareat dñm quidem in omnib
quae deipso erant scripta conplesse.
sed inuidia caecatos scribas & phariseos
ca quacipsi legebant. intellegert

Expanded text:
ei . Alii evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utique dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse praefiguratos. Etvobis, inquit, aliquid dixerit, dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos novit Dominus, quia sint ejus quos ad vitam praeordinavit aeternam. Adhibetur autem huic facto prophetae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauerunt. Respondens aut̃ p&rus.
ait illi: Etsi om̃s scandalizati fuerint
inte. egonum quã scandalizabor
Nontemeritatis sunt haec uerba. sed
potius ardoris magni quẽ indñm pe¬
trus habebat. Eodem aut̃ ardore
quo & cetera loquebatur & faciebat.
& iam haec uerba ꝓtulit sed porus
qui infirmus erat deinfirmitate sua
presumebat. dñs aut̃ om̃ium conscius
quod futurum erat predicebat. Tunc
uenit cum illis inuillam quedicitur
g& hsemani C& hsemani uallis est
uxta hicrłm in quo monstratur usq
hodie locus. ubi dñs orauit. nunc eccła :¬
super exstructa. Inter pretatur aut̃
g& hscmani uallis pinguium. uel pin¬
guedinum. Non aut̃ frustra dñs in
monte aliquando orat. & aliquando
inualle. Inmonte & enim orat. ut nos¬

Expanded text:
averunt. « Respondens autem Petrus, ait illi: Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor. » Non temeritatis quidem haec sunt verba, sed potius ardoris magni, quem in Dominum Petrus habebat. Eodem autem ardore, quo et caetera loquebatur, et faciebat, etiam haec loquebatur. Sed Petrus, qui infirmus erat, de infirmitate sua praesumebat, Dominus autem, omnium conscius, quod futurum erat praedicebat. « Tunc venit Jesus cum illis in villam quae dicitur Gethsemani. » Gethsemani vallis est juxta Jerusalem, in qua monstratur usque hodie locus ubi Dominus oravit, cum ecclesia superexstructa. Interpretatur autem Gethsemani vallis pinguium, vel pinguedinum. Non autem frustra in monte aliquando orabat, et aliquando in valle. In monte etenim orat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quodalibi dicit aperte: quia sic
dilexit ds̃ mundum. ut filium suum uni¬
genitum dar&. ut omis quicredit in ipso
non pereat : sed habeat uitam acttrnã:
Duos adex hibenda sibi iumenta misit
discipulos. ut significar& inutrumq
populum circumcisionis scilic& & prȩ¬
putii predicatores esse destinandos.
Uel certe duosmisit. ut eosdem prȩdi¬
catores doctrina simul & operatio¬
ne ꝑfectos esse moner&. neuel erro¬
ris uerba indocti ueritati miscerent.
uel ca quacrecte docuissent. ꝑuerse
uiuendo negarent: Inuenietis inquit
asinam alligatam : & pullum cum ta.
soluite & adducite mihi: Pullum quos
alligatum fuisse: alii cuuangelistae
testantur: uterque enim populus funi¬
bus peccatorum erat circum plexus.
& solutione diuina opus habebat. Iste
lege quam acceperat male utendo :
ille enim qua ñ accipiendo peccauerun.
Unde benedicit apłs. quia non est distino¬
tio: Om̃s enim peccauerunt & egent

Expanded text:
hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Unde bene dicit Apostolus: Quia non est distinctio: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
plicia corda designant quibus ipse prẽ¬
sidens. queq anoxia libertate suo fre¬
nans imperio: aduisionem supernȩ pacis
perducit: Hiero solyma & enim ũsio
pacis interpretatur: Et bene cumadmon¬
tem oliueti ueniss& dñs. discipulos qui
haec animalia adducerent misit: quia
non nris ad eum meritis. sed sola ipsius
gratia largiente peruenimus: ioħe
ad testante quiait: Et in hoc est caritas.
non quasi nos dilextrimus dñm. sed quod
ipse dilexitnos: Mons namque oliueti.
celsitudinem dominicȩ dilectionis
qua nos misericorditer in lustrare ac sal¬
uare dignatus est insinuat: Non solum
quia olei natura. lucis ministra est & la¬
borum dolorumq solamen: uerum
etiam quia cunctis quibus inmiscetur
sol& excellere liquorib: Et̃ apłs deca¬
ritate locuturus: Adhuc inquit excel¬
lentiorẽ uiam uobis demonstro: Ad
montem igitur oliueti ueniens dñs.
asinos sibi quibus hierosolxmam pecat
praecipit exhibere figurate significans

Expanded text:
plicia corda designant, quibus ille praeplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans
Abbreviated transcription (Latin):
mit: qua antiquus ille hebraeorum po¬
pulus per inmolationem agni iugum
aegyptiae seruitutis abiecit: Ergo dñs
instar agni paschalis. ante quinq dies
quampati inciper&. locum passioNis
adiit. ut se insinuar& esse illum dequo
praedixit esaias Situt ouis ad occisionẽ
ducetur : & quasi agnus coram tondente
obmutese&: & non aperiet ossuum:
Et paulo superius: Ipse aut̃ uulneratꝰ :
ꝓpter iniquitates nrãs. & liuore eius
sanati sumus: Sed inuidorũ corda prin¬
cipum incunctis quae prouide gessit
cum perscqui. quam in eum credere
maluerunt : Et multum miseri. uitae
auctorem morti potius dare: quam
percum ipsi uiuificari studebant
Uerum nos perfidorum cecitate decli¬
nata. corum magis exempla qui fidelit̃
dñm laudaucre scquamurꝰ. & iter eius
mysticum. mystica ut dec& interpreta¬
tione scrutemur: A sina & pullus quib
sedens hicrosolẏmam uenit: ut riusque
populi udaci uidelic& & gentilis sim¬

Expanded text:
mit, qua antiquus ille Hebraeorum pomit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, sim
Abbreviated transcription (Latin):
EDIATOR DI ETNOMI¬
pro humani generis salute
passurus decaelo descende
quia non inuitus sed sponte patcretur.
in asino uenire. & aturbis rex appella¬
ri aclaudari uoluit: u̾tetiam ꝑ hoc
cruditus quisque agnoscer& ipsum esse
olim praemissa signauerat: Ante
quinque dies paschȩ uenire uoluit.
sicut ex iohannis euuangelio didicimꝰ:
ut etiam per hoc ostender& se esse agnũ
inmaculatum: qui peccata tolleret
mundi: Agnus quippe paschalis. cuius
immolatione populus isrł est abaegyp¬
tia seruitute liberatus: ante quinq:
aduesperum iussus est immolarĩ : signi¬
ficans eum quinos suo sanguine redẽp¬
turus. ante quinque dies paschȩ. id est
hodierno die magno prȩcedentium
sequentiumque populorum gaudio. ac
demum peracta die ubi ueteris paschȩ
sacramenta actenus obseruata con¬
summauit. ac noui deinceps obseruan¬
da discipulis sacramenta contradidit.
egressus inmontem oliueti. tentus est
auidaeis : & mane crucifixus: Ipsa
nos die ademonica dominatione rede¬

Expanded text:
ediator Dei et homipro humani generis salute passurus de coelo descenderquia non invitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc eruditus quisque agnosceret  Al., cogolim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liad vesperum jussus est immolari. Significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum gaudio ac ldemum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione rede
Abbreviated transcription (Latin):
tant. quia una nimirum est fides
eorum qui ante incarnationẽ dnĩcam
& qui postea fuere probati. quamuis
sacra menta habuerint protemporũ
ratione disparia. p&ro ad testante
qui ait. Sed pergrãm dñĩ ihũ credimus
saluari. quem ad modum & illi: Qđ¬

Expanded text:
nt, quia una nimirum est fides eorum, qui ante incarnationem dominicam et qui postea fuere probati, quamvis sacramenta habuerint pro temporum ratione disparia, Petro attestante, qui ait: Sed per gratiam domini Iesu credimus salvari, quemadmodum et illi.