comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si etiã de traditorib sententiã te¬
merariã ꝓtulistis. falsũq dixistis:
plenarsi concilii ore ueridico da-¬
natos ẽẽ cognoscite. Neq enĩ ore
ueridico:. innocentes danari po¬
tuert̃. Si dixerint ñ eos d̃anaui¬
mus: recitat᷑ conciliũ: recitantur
nomina ce ep̃oꝵ & ciuitatũ. Si
dixcerint ñ est ipsũ conciliũ nr̃m:
recitant᷑ gesta ꝓconsularia. uͥ ñ se¬
mel idem consiliũ allegauert̃. ut
eosde maximianistas de basiliciᷤᷤ
excliiderent: & iudicioꝵ strepi¬
tu atq auxilioꝵ impetu ꝓturba¬
rent.Si dixerint felicianum mu¬
stitanũ. & p̾textatũ assuritanũ.
qͦs postea receper̃t. cũ maximia-
no ñ fuisse: recitant᷑ gesta. quib
eos de basilicis excludendos. ex con¬
cilio suo qͦd adũsus maxinnani¬
stas fecer̃t. de iudiciis publicis
postularunt.Si dixerint ꝓ pace
suscepti stͣ: respondet᷑. Cur gͦ uerã
& plenã ñ agnoscitis pacẽ: quis uo

Expanded text:
sic etiam de traditoribus sententiam tesic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\', recitatur concilium, recitantur nomina et episcoporum et ciuitatum. si dixerint: \'non est ipsum concilium nostrum\', recitantur gesta proconsularia, ubi non semel idem concilium allegauerunt, ut eosdem Maximianistas de basilicis excluderent et iudiciorum strepitu adque auxiliorum impetu proturbarent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint: \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos
Abbreviated transcription (Latin):
optatũ gildonianũ fortit᷑ instite¬
runt: multa illis mala & ꝑsecuti¬
ones seuissimas intuler̃t. Receꝑuit
iñ aliqͦs: putantes qͦd possent om̃s
eodẽ terrore conuerti. His autẽ qͦs
recepert̃. noluerunt facere in iu¬
riã: ut ab eis in scismate baptiza¬
tos denuo baptizarent. uł potius
ab his ipsis rebaptizari eos face¬
rent intus. a quib baptirati erãt
foris: atq hoc modo sue nefariȩ con¬
suetudini p̃scripsert̃. Sentiunt
quã scelerate lã faciant. recepto
baptismo maxinnanstarũ. inola¬
re baptismũ orbis terrarũ. sed ti¬
ment rebaptrratos suos. ne forte
ñ eis ꝓarcant. si ipsi peꝑcerint ce¬
teris:ne de illis exigant animas
suas. si animas alioꝵ trucidare
cessauerint. Qͥd de receptis maxi-¬
mianistis respondeant: ñ inuemi¬
unt.Si dixcerint innocentes rece¬
pimus.: respondet᷑ eis. ergo in nocen¬
tes d̾anaueratis. si dicerint nesci¬
ebamus. ergo temere iudicastis.

Expanded text:
Optatum Gildonianum fortiter institeOptatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis —
Abbreviated transcription (Latin):
iniurias irrogat.Hec ẽ nr̃a exchorta¬
tio. Propt̃ hoc eos habemus inimi¬
cos qͥa uera dicimus: qͥa tacere me-¬
tiumus: qͥa cessare ab instantia qͣn¬
ta possumus formidamꝰ: qͥa obtẽ¬
peramus apło dicenti. Predica uer¬
bũ: insta oportune importune: ar¬
gue. hortare. increpa. S: sic̃ euan¬
głium loquit᷑. diligunt głam ho¬
minũ magis quã di. & rep̃hendi
ad tempus timent: d̾anari in sem-¬
piternũ ñ timent. Uident etiã ip¬
si qͥd mali faciant: uident ñ ẽẽ qͣd
om̃ino respondeant: s nebulas im¬
peritis offumdunt. cũ ipsi uiui sor¬
beant᷑: id est scientes &e agnoscen¬
tes inteant. Uidert̃ horrere homi¬
nes & grauit᷑ detestari. qͦd etiã se
ipsi in multa scismata diuisert̃: ce
maxime in affricȩ capite. & notis¬
sima ciuitate cartagine. conati st̃
resarcire dedecus pannoꝵ suor:¬
putantes qͦd possent maximia¬
nistas auferre. Magno conatu ꝑ

Expanded text:
iniurias inrogatas. haec est nostra exhortainiurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia cessare ab instantia quanta possumus formidamus, quia obtemperamus apostolo dicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare increpa. sed, sicut euangelium loquitur, diligunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suoruputantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per
Abbreviated transcription (Latin):
tientia di: qͣntomagis eos partib
corripiens dat locũ penitentiȩ. &
in hac uita flagella ingeminare
ñ cessat: ut considerantes que pa¬
tiant᷑. & quare patiant᷑. aliq̃n resi¬
piscant. Et qui iam ꝓ unitate
donati maximianistarũ baptismũ
receper̃t:ꝓ pace xp̃i orbis terra¬
rũ baptismum potius amplectan¬
t᷑: reddant᷑ radicĩ reconcilient᷑ uni¬
tati: uideant nichil sibi remansisse
qͦd dicant: s tñ remansisse qͦd faci¬
ant: ut ꝓ factis eoꝵs p̃teritis. sacri¬
ficiũ dilectionis offeratur placabi-¬
li deo:cuiꝰ unitatẽ nefario scelere
dirupert: cuiꝰ sacramentis tam diu¬
turnas iniurias irrogart̃. Miseri¬
cors ẽ enĩ & miserator dñs: longani¬
mis & multũ misericors & uerare.
Amplectant᷑ in p̃senti uita miseri¬
corde &e longammẽ: & timeant in
futura ueracem. Non uult enĩ mor¬
tẽ impii. qͣntum ut reũtatur & ui¬
uat: quia sententiã flectit adũsus

Expanded text:
tientia dei, quanto magis eos partibus tientia dei, quanto magis eos partibus corripiens dat locum paenitentiae et in hac uita flagella ingeminare non cessat, ut considerantes quae patiantur et quare patiantur aliquando resipiscant et, qui iam pro unitate Donati Maximianistarum baptismum receperunt, pro pace Christi orbis terrarum baptismum potius amplectantur, reddantur radici, reconcilientur unitati, uideant nihil sibi remansisse quod dicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrificium dilectionis offeratur placabili deo, cuius unitatem nefario scelere dirruperunt, cuius sacramentis tam diuturnas iniurias inrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longanimis et multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quantum ut reuertatur et uiuat, quia sententiam flectit aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. cur in unitate retinenda exẽ¬
płu eius ñ unitant᷑. Nunqͥd hĩc
restat: nͥ ut dicant sic uolumus:ᷤ
Qd aliud sermoni u̾itatis iusticie¬
q respondent om̃s flagitiosi. & fa¬
cinorosi hoĩes. luxuriosi. ebriosi ad¬
ulteri.& modis om̃ib impudici. fu¬
res. raptores.homicidȩ.latrones. ma¬
lefici. idolatrȩ. qͥd aliud respondẽt
cũ eos ũitas arguit. nͥ hoc uo¬
lo. hoc me delectat: ͦ Et si rxp̃ia¬
no tincti sunt nomine: dicunt
etiã. tu qui es qui iudices alienũ
seruũ:ᷤ Uerũptñ eo st̃ isti mode¬
stiores: qͥa cũ legib dnmis & hu¬
manis aliqͥd penarũ ꝓ suis ꝑditiᷤ
morib factisq patiuͣnt᷑: ñ sẽ mar-¬
tyres dicunt. Isti autẽ simul ha¬
bere uolunt. &e sacrilegoꝵ iitã.
& innocentiũ famã. & in scelera¬
tis factis nulła penã: & in peniᷤ
iustis mart ẏrũ głam: quasi ñ tã¬
to sit gͣ illos maior miscđia &e pa¬

Expanded text:
non est, cur in unitate retinenda exemnon est, cur in unitate retinenda exemplum eius non imitantur? num quid hic restat nisi ut dicant: \'sic uolumus\'? quid aliud sermoni ueritatis iustitiaeque respondent omnes flagitiosi et facinerosi homines, luxuriosi ebriosi adulteri et modis omnibus inpudici, fures raptores homicidae latrones malefici idololatrae? quid aliud respondent, cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam: tu quis es qui iudices alienum seruum? uerumtamen eo sunt isti modestiores, quia, cum legibus diuinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt. isti autem simul habere uolunt et sacrilegorum uitam et innocentium famam et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis iustis martyrum gloriam, quasi non tanto sit erga illos maior misericordia et pa
Abbreviated transcription (Latin):
eos contͣ᷑ eccłie consuetudinẽ decre
uisse: qͦd decernendu ẽẽ arbitrati
st̃. Q ꝓpter illud unũ isti conside¬
rent: qͦd om̃ib patet. Si auctori
quã in eccl̃iȩ consuetudine cõmu¬
tanda. Si aũ conciliũ enis atten¬
conciliũ p̃ponendu. cuiꝰ se mem¬
brũ ẽẽ gandebat. & ut se in totiꝰ
corporis cõpage retinenda ceteri
unitarent᷑. sepius ammonebat. Nla
ce concilia posteriora priorib apud
posteros p̃ponunt᷑: &r uniuersũ
partib semꝑ obtimo iure p̃ponit᷑.
Qͥd aũ agunt isti. cũ docet᷑ sc̃s cy¬
prianꝰ. etiã si ñ admisit in heresi
uł in scismate baptrratos. tñ cõ¬
municasse admittentib. qͦd aꝑtis¬
sime declarauit dicens.neminem
iudicantes. aut a iure cõmumo¬
nis aliquẽ si diu̾sum senserit a¬
mouentes: Si taliũ cõmunione
maculatꝰ ẽ.cur in tͣctando bap¬
tismo eius auctoritatẽ sectantur
Si ãu taliũ cõmunione maculatꝰ

Expanded text:
eos contra eeos contra evisse, quod decernendum esse arbitrati sunt. Quapropter illud unum isti considerent quod omnibus patet: si auctoritquam in Ecclesiae consuetudine commutanda; si autem concilium ejus attenconcilium praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentur, saepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros praeponuntur et uniuersum partibus semper optimo iure praeponitur. Quid autem agunt isti, cum docetur sanctus Cyprianus, etiamsi non admisit in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes? si talium communione maculatus est, cur in iterando baptismo eius auctoritatem sectantur? si autem talium communione maculatus
Abbreviated transcription (Latin):
multos ex utraq parte tractat᷑
& querit᷑ ñ solũ inuenta ẽ s etiã
ad plenarii concilii auctoritatẽ
roburq ꝑducta. post eypriam
qͥdem passionẽ: s ante qͣm nos na-¬
ti ẽẽmus. Hanc aũ fuisse consue¬
tudinẽ eccłiȩ quȩ postea multis
discussis ambagib. ꝑspecta u̾ita¬
te plenario concilio confirmata
ẽ. satis ostendit᷑ &s ipsius beati cy¬
priam uerbis in eade ad iubaia¬
nũ epła: que in concilio lecta com¬
memoratur. Ait eñi. S dicit aliqͥs.
Qd gͦ fiet de his. qͥ in p̾teritũ de
heresi ad eccłiam uementes: sine
baptismo admissi st̃. ͦ Ubi certe
qͥd fieri soleret. & si ñ fieri uellet.
satis ostendit: & eo ipso qͦd conci¬
liũ agrippini cõmemorat: aꝑte in¬
dicat aliã fuisse consuetudinẽ ec-¬
cłiȩ. Neq enĩ opus erat hoc conci¬
lio uelle statuere. si iã consuetudi¬
ne tenebat᷑. Et in ipso concilio
ñnuille sententiȩ om̃ino declarãt.

Expanded text:
multos ex utraque parte tractatur multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae, quae postea multis discussis ambagibus perspecta ueritate plenario concilio confirmata est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriani uerbis in eadem ad Iubaianum epistula quae in concilio lecta commemoratur. ait enim: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non fieri uellet, satis ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudine tenebatur, et in ipso concilio nonnullae sententiae omnino declarant
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas: maluit p̃decessors suo¬
rũ tanquã inuentũ defendere: qͣm
in querendo amplius laborare.
Na in fine epłe ad qͥntum ita ostẽ¬
dit: i quo tanqͣm lectulo aucto¬
ritatis quasi fessus adqͥeuerit. Qd
qͥdem inqͥt & agrippinus bonȩ me¬
moriȩ uir cũ ceteris coep̃is suis. qͥ
illo in tẽpore in ꝓuincia africa ce
numidia eccłiam dñi gubernabãt
statuit: & librata contilii cõmuniᷤᷤ
examinatione firmauit. Quoꝵs
sententiã religiosã & legitimã. salu¬
tarẽ fidi. & eccłie catholice congru¬
entẽ: nos etiã secuti sumꝰ. Hac at¬
testatione satis ostendit: multoma-¬
gis se fuisse cõmemoraturũ. siqͦd de
hac re tͣnsmarinũ uł uniũsale con¬
ciliũ factũ eẽt. Nondu autẽ factũ
erat: qͥa consuetudinis robore te¬
nebatur orbis terrarũ ce hec sola
opponebat᷑. inducere uolentib no¬
uitatẽ. qͥa ñ poterant apprehende¬
re u̾itatem. Postea t̃n dum inter

Expanded text:
auctoritas, maluit prodecessorum suoauctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiatarem, fidei et Ecclesiae catholicae congruentem, nos etiam secuti sumus. Hac attestatione satis ostendit, multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere uolentibus nouitatem, quia non poterant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter
Abbreviated transcription (Latin):
berat & tenebat ꝑtinacit᷑ congre¬
dii̾s siqͥd melius &e utilius excti¬
terit libent̃ amplecti. S qͥa t̃r ñ
extiterant. nͥ qͥ ei consuetudinẽ op¬
ponerent. defensiones autẽ ipsi¬
us consuetudinis ñ tales offerreit.
quib illa talis anima moueret᷑.
noluit uir gratissimꝰ rationes suaᷤ
& si ñ ueras. qͦd eũ latebat. s tñ ñ
uictas. ueraci qͥdem s tñ ñdu asser¬
tȩ consuetudini cedere. Quã t̃n con¬
suetudinẽ. nͥ pͥor ante agrippinus
& ñ nulli ꝑ asfricam coep̃i eiꝰ etiã
ꝑ concilii sententias deserere tẽp¬
tauissent: ñ auderet iste saltẽ ra¬
cioemari adũsus eã.s in tã obscu¬
ra quęstione turbatus. & ubiq in¬
tuens uniũsalem robustãq consu¬
etudinẽ. coarçtaret se potiꝰ & p̃ce
& intentione mentis ad d̾m: ut
qͦd postea plenario concilio uisũ
ẽ. id uerũ eẽ ꝑspiceret & doceret.
S cũ fatigatum p̾cedentis concilii
qͦd ꝑ agrippinũ factũ ẽ. excepisset

Expanded text:
tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset
Abbreviated transcription (Latin):
cłiam xp̃e instituit. heresĩ
diabolus .Q. uomͦ potest habe¬
re baptismũ acp̃i smagoga satha
Nũqͥd qͥa pios xcp̃e instituit
&r mindos diabolus: ido ñ potest
habere baptismũ xp̃i. quȩ in in¬
udis conumcit᷑ ẽẽ pars diaboli: ᷤᷤ
herapius a bulla dicit. Li.¬
Qui hereticis eccłie baptis¬
mũ concedit & ꝓdit᷑: qd aliud
quã sponsȩ xp̃i iudas existit:S

Expanded text:
clesiam Christus instituit, haeresim clesiam Christus instituit, haeresim diabolus: quomodo potest habere baptismum Christi synagoga satanae? Numquid quia pios Christus instituit et inuidos diabolus, ideo non potest habere baptismum Christi quae in inuidis conuincitur esse pars diaboli? 1 Thcrapius a Bulla dixit: Qui haereticis ecclesiae baptismum concedit et prodit quid aliud quam sponsae Christi Iudas ex
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ acciꝑet. qͥa odiũ fra¬
ternũ tenebat᷑ in corde: ñ acce¬
ꝑat remissionẽ peccatoꝵ. ñ eũ
iterũ baptrrandũ. q̃n illud odi¬
um de corde dimittit. nũqͥd ec¬
cl̾iasticũ baptisma ꝓ homicidis
int̾redit: aut illos iustos &e noᷤ
homieidas facit: hoc ergo &
de hereticis intelligat.
eminus a furnis dixit. Qui¬
dam de collegis hereticosp̃¬
ponere sibi posst̃. nobis ñ pos¬
st̃. Et iđo qͦd semel decreuimꝰ
tenemꝰ: ut ab hereticis ueni¬
t hic aꝑtissime confitetur:
quosda de collegis suis di¬
uersa sensisse. Unde etiã atq
etiã confirmatur amor unitatiᷤᷤ:
qͦd ab inuicẽ nullo scismate se¬
parati sunt. donec alteris eors
siqͥd aliter saperent. d̃s reuela¬
ret. S hunic respondet᷑ collegaᷤ
enis ñ sibi hereticos p̃posuisse:
in auaris. in fraudatorib. rapto¬
rib homicidis: sic etiam in he¬
reticis cognouisse.
ogatianus a noua dixcit. Ec¬

Expanded text:
baptismum acciperet, quia odium frabaptismum acciperet, quia odium fraternum tenebat in corde, non acceperat remissionem peccatorum, non eum iterum baptizandum quando illud odium de corde dimittit, numquid ecclesiastico baptismo pro homicidis intercedit aut illos iustos et nos homicidas facit? hoc ergo et de haereticis intellegat. Geminius a Furm\'s dixit: Quidam de collegis haereticos praeponere sibi possunt, nobis non possunt. et ideo quod semel decreuimus tenemus ut ab haereticis uenit hic apertissime confitetur quosdam de collegis suis diuersa sensisse. unde etiam adque etiam confirmatur amor unitatis, quod ab inuicem nullo schismate separati sunt, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, deus reuelaret. sed huic respondetur collegas eius non sibi haeretiin avaris, fraudatoribus, raptoribus, homicidis, sic etiam in haereticis cognovisse. -46. Rogatianus a Nova dixit: Ec
Abbreviated transcription (Latin):
osimus a tarassa dixit. Re-¬
uelatione facta u̾itatis cedat
error ueritati:. qͥa & petrus qui
priꝰ circũcidebat cessit paulo ue¬
ritatẽ p̃dicanti.
otest etiã nr̃a ẽẽ ista sententia:
& ita factũ est in hac de bap¬
tismo questione. Nã ueritate pꝰt¬
ea liquidius reuelata cessit error
ueritati: cũ illa saluberrima con¬
suetudo etiã plenarii concilii au¬
ctoritate firmata ẽ. Bene tñ qͦd
totiens meminer̃t: etiã primũ a¬
płoꝵ petrum potuisse alit̾ sape¬
re: quã ueritas postulabat O. d̃
accidisse etiã cypriano sine ulla
eiꝰ contumelia eredimus. qͥcũq di¬
ligimus cyprianũ: qͥa ñ eũ fas
Scriptũ ẽ. Nemo potest acciꝑe
aliqͥd: nͥ datũ illi fuerit de celo.
Si heresis de celo ẽ potest bapts¬
Non sibi blandiantur: qͥ here¬
ticis patrocinant᷑. Qui ꝓ hereti¬
cis eccliastico baptismo intercedit.
illos xp̃ianos & nos hereticos facit.
Si quisquã dicat eũ qui cũ

Expanded text:
osimus a Tharassa dixit: Reosimus a Tharassa dixit: Reuelatione facta ueritatis cedat error ueritati, quia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo ueritatem praedicanti.Potest etiam nostra esse ista sententia et ita factum est in hac de baptismo quaestione. nam ueritate postea liquidius reuelata cessit error ueritati, cum illa saluberrima consuetudo etiam plenarii concilii auctoritate firmata est. bene tamen quod totiens meminerunt etiam primum apostolorum Petrum potuisse aliter sapere quam ueritas postulabat. quod accidisse etiam ejus contumelia credimus, quicumque diligimus Cyprianum: quia non eum fas Scriptum est, « Nemo potest accipere aliquid, nisi datum illi fuerit de coelo » . Si haeresis de coelo est, potest BaptNon sibi blandiantur qui haereticis patrocinantur. qui pro haereticis ecclesiastico baptismo intercedit illos christianos et nos haereticos facit, Si quisquam dicat eum, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne: quãuis in eo ñ sit remissio
ƿeccatorum.
ireneus ab ululis dixit. Si id̾o
eccłia hereticũ ñ baptizat. qͦd
dicat᷑ iã baptizatus ẽẽ: heresis ma
Ioc modo dici potest.R Fiorẽ.¬
Si id̾o eccłia auarũ ñ baptirat.
qͦd̾ dicat᷑ iã baptizatꝰ ẽẽ: auaritia
maior est. Hoc autẽ falsum est.
Ita ergo & illud.¬
onatus a cibaliana dixit. Ego
unã eccłiam:os unũ baptismũ
eius noui.Si est qui dicat ẽẽ a¬
pud hereticos baptismi gratiã: an¬
te est ut ostendat ce ꝓbet ẽẽ il¬
gr̃am hoc ẽẽ dicis qͦd est bap
tismus: est apud hereticos. Si
autẽ baptismus sacramentũ ẽ
gr̃e: ipsa uͦ gratia abolitio pec¬
catoꝵ ẽ: ñ est apud hereticos
baptismi gratia. Sic est autẽ u¬
nũ baptisia & una ecclĩa: quẽ¬
admodũ ẽ una spes. Sic̃ gͦ boni
& mali ñ habentes unã spẽ. poᷤ¬
sunt tñ habere unũ baptisma:
ita quib ñ ẽ cõmunis eccłia:. po¬
test baptisma ẽẽ cõmune..¬

Expanded text:
ne, quamuis in eo non sit remissio ne, quamuis in eo non sit remissio peccatorum. renaeus ab Ululis dixit: Si ideo ecclesia haereticum non baptizat, quod dicatur iam baptizatus esse, haeresis maior est. Hoc modo dici potest: Si ideo ecclesia auarum non baptizat, quod dicatur iam baptizatus esse, auaritia maior est. hoc autem falsum est; ita ergo et illud. Donatus a Cibaliana dixit: Ego unam pael.esiam et unum baptismum eius noui. si est qui dicat esse aput haereticos baptismi gratiam, ante est ut ostendat et probet esse ilgratiam hoc esse dicis quod esttismus, est apud haereticos: si autem Baptismus sacramentum est gratiae, ipsa vero gratia abolitio peccatorum est, non est apud haereticos Baptismi gratia. Sic est autem unum Baptisma et una Ecclesia, quemadmodum est una spes. Sicut ergo boni et mali, non habentes unam spem, possunt tamen habere unum Baptisma; ita quibus non est communis Ecclesia, potest Baptisma esse commune.
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥd defuisset daret. Sic & in
martionista heretico agnosceret
baptismi integritatẽ: corrigeret
ens ꝑuersitatẽ. doceret catboli¬
cã ueritatem.
arcellus a zama dixit. Cum
ꝓeccata nͥ nͥ in eccłiȩ baptis¬
mo remittant᷑: qui hereticũ ñ bap¬
tizat. peccatori cõmunicat Resp̃¬
uid ille qͥ hoc facienti cõmu¬
nicat: ñ ne peccatori cõmuni
cat. ᷤ Qͥd autẽ aliud faciebant
om̃s iudicantes neminẽ: aut a
iure cõmunionis amouentes ui¬
ũsa sentientẽ:  Ubi est gͦ eccłi̾a:
An patientib & ne triticũ era¬
dicetur zirania tolerantib. ista¬
ñ obst̃.ᵈ Discant gͦ isti: qui se
ab orbe terrarũ frustra separan¬
do sacrilegiũ scismatis admise¬
rt̃ Utqͥd habent in ore eypri¬
ani sententiã: qͥ ñ habent in cor¬
de cypriam patientiã: huic au
marcello respondet᷑ ex his que
de baptismo & de remissione
peccators supͣdicta sunt: quomͦ
possit eẽ baptismus in homi¬

Expanded text:
si quid defuisset daret. sic et in si quid defuisset daret. sic et in Marcionista haeretico agnosceret baptismi integritatem, corrigeret eius peruersitatem, doceret catholicam ueritatem. Marcellus a Zama d;.ât: Cum peccata non nisi in ecclesiae baptismo remittantur, qui haereticum non baptizat peccatori communicat. Quid? ille -qui hoc facienti communicat cat? Quid autem aliud faciebant omnes judicantes neminem, aut a jure communionis amoventes diversa sentientem? Ubi est ergo Ecclesia? An patientibus, et ne triticum eradicetur, zinon obsunt? discant ergo isti qui se ab orbe terrarum frustra separando sacrilegium schismatis admiserunt. ut quid habent in ore Cypriani sententiam qui non habent in corde Cypriani patientiam? huic autem Marcello respondetur ex his quae de baptismo et de remissione peccatorum supra dicta sunt, quomodo possit esse baptismus in homi
Abbreviated transcription (Latin):
talȩs sacerdotẽs sacerdotiũ dei
aut seruant aut uendicant. qͥ
hostes dei ñ baptrzant. & sic il¬
lis communicant.:
imirũ cũ talia dicunt᷑ excedi
t᷑ moduᷤ. nec considerat᷑. qͥa ce
ipsi talib cõmunicabant. nemi¬
nẽ iudicantes: aut a iure cõmu¬
monis aliquẽ si diuersũ senti¬
ebat amouentes. S habet iste
in hac ipsa sententia sua. un¬
de admoneri posset.si aduerte¬
ret id in quoquo corrigendum
ẽẽ qͦd prauũ ẽ. qͦd autẽ rectũ ẽ
approbandũ. Q ndoqͥdem ait.
gentiles quãtus idola colant. tn
summũ dm̃ patrẽ creatorẽ cog¬
noscunt oe confitent᷑. Siqͥs gͦ ad
eũ talis gentilis ueniret. nũqͥd
uellet in eo corrigere atq mu¬
tare qͦd dm̃ patrẽ creatorẽ con¬
fitebatur & nouerat:s emenda¬
ret in eo idolatriã qͦd malũ ha¬
bebat. & traderet sacram̃ta xp̃i¬
ana que ñ habebat : Et siqͥd re¬
ctũ nosset in eo appbaret: siqͥd
inueniret puersum emendaret:

Expanded text:
tales sacerdotes sacerdotium dei tales sacerdotes sacerdotium dei aut seruant aut uindicant qui hostes dei non baptixant et sic illis communicant? Nimirum cum talia dicuntur etur modus, nec consideratur quia et ipsi talibus communicabant, neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem, si diversum senserit, amoventes. Sed habet iste in hac ipsa sententia sua unde admoneri posset, si adverteret, id in quoque corrigendum esse quod pravum est, quod autem rectum est approbandum: quandoquidem ait, Gentiles, quamvis idola colant, tamen summum deum patrem creatorem cognoscunt et confitentur. si quis ergo ad eum talis gentilis ueniret, numquid uellet in eo corrigere adque mutare quod deum patrem creatorem confitebatur et nouerat? sed emendaret in eo idololatriam quod malum habebat et traderet sacramenta christiana quae non habebat, et si quid rectum nosset in eo adprobaret, si quid inueniret peruersum emendaret,
Abbreviated transcription (Latin):
currebas ei. Qͣnto gͦ illi peio¬
res. qͥ ñ cũ furib concurrebãt:
s ipsi fundos insidiosis fraudi-¬
b rapiebant. S ñ eis concur¬
rebat cyprianꝰ: quãuis eos in
catholica segete toleraret: ne si¬
mul eradicaret᷑ & triticũ. Sttñ
etiã ipsi quẽ dabant idem ip¬
se baptismus erat: qͥa ñ ipsor
s xp̃i erat. Sic̃ gͦ isti quãins in
eis xp̃i baptismus agnoscat᷑.
ñ st̃ tñ excusati & defensi illi¬
cita facientes: & recte illos xp̃c
aduersarios suos appellat: qͥa
in talib ꝑseuerantes audituri
st̃. recedite a me qui oꝑamini
iniqͥtatẽ: unde antichristi appel¬
lant᷑ qͥa axp̃o contrarii st̃. dum
contͣ qͣd p̃cepit uiuunt: ita ce
heretiei.
lus saturninus a tucca dixit.
Gentiles quãuis idola co¬
lant: tñ sũmum dm̃ patrẽ crea¬
torẽ cognoscunt os confitent᷑.
In hunc marcion blasphemat.
Et quid̾a ñ erubeseunt marci¬
onis baptismũ ꝓbare. Q uomͦ

Expanded text:
currebas ei. quanto ergo illi peiocurrebas ei. quanto ergo illi peiores qui non cum furibus concurrebant, sed ipsi fundos insidiosis fraudibus rapiebant! sed non eis concurrebat Cyprianus, quamuis eos in catholica segete toleraret, ne simul eradicaretur et triticum. et tamen etiam ipsi quem dabant idem ipse baptismus erat, quia non ipsorum sed Christi erat. sicut ergo isti, quamuis in eis Christi baptismus agnoscatur, non sunt tamen excusati et defensi inlicita facientes et recte illos Christus aduersarios suos appellat, quia in talibus perseuerantes audituri sunt: recedite a me qui operamini iniquitatem — unde antichristi appellantur, quia Christo contrarii sunt, dum contra quod praecipit uiuunt —, ita et haeretici. us Saturninus a Tucca dixit: Gentiles quamuis idola colant, tamen summum deum patrem creatorem cognoscunt et confitentur. in hunc Marcion blasphemat, et quidam non erubescunt Marcionis baptismum probare. quo, modo
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. uł etiã qͣlis erat cyprianꝰ.
ñ est contrariꝰ baptismo quẽ da¬
bant iniqͥ illi qui oderant pau¬
lũ: quos ñ hereticos s malos ca¬
tholicos cyprianꝰ intelligit.
Et cũ contrarie sibi sint conti¬
nentia que fuit in cypriano.
& auaritia que fuit in collegiᷤ
cypriami: baptismus tñ quẽ cy¬
prianus dabat ñ erat contrariꝰ
baptismo quẽ illi dabant. s unꝰ
& idem: qͥa ille baptrrat de quo
dictũ ẽ. ipse ẽ qui baptrzat. Li.¬
aturninꝰ a uictoriana dixit.
Si licet hereticis baptizare:
excusati st̃ & defensi illicita fa¬
cientes. Nec ideo quare eos̃
aut xp̃e aduersarios suos: aut
apl̃s antixp̃os appellauerit. Resp¬
uic respondetur. Sic dicimꝰ ñ
licere hereticis baptizare. qͦ¬
mͦ dicimꝰ ñ licere fraudatorib
baptizare. Non enĩ heretico tan¬
ras iustificationes meas. d̾e assumis
testamentũ meũ ꝑ os tuũ:ꝰ huic
utiq dicit. Si uidebas furẽ. con¬

Expanded text:
Paulus uel etiam qualis erat Cyprianus, Paulus uel etiam qualis erat Cyprianus, non est contrarius baptismo quem dabant iniqui illi qui oderant Paulum, quos non haereticos, sed malos catholicos Cyprianus intellegit. et cum contrariae sibi sint continentia quae fuit in Cypriano et auaritia quae fuit in collegis Cypriani, baptismus tamen quem Cyprianus dabat non erat contrarius baptismo quem illi dabant, sed unus et idem, quia ille baptizat de quo dictum est: ipse est qui baptizat. Saturninus a USi licet haereticis baptizare, excusati sunt et defensi inlicita facientes, nec uideo quare eos aut Christus aduersarios suos aut olus antich ristos appellauerit. Huic respondetur: Sic dicimus non licere haereticis baptizare quomodo dicimus non licere fraudatoribus baptizare. non enim haeretico tanras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum? huic utique \' dixit: si uidebas furem, con
Abbreviated transcription (Latin):
tñ & qͥ iã recessit. & qͥ adhuc rece¬
dit:. ñ ẽ negandus facere bonum.
Quomͦ gͦ dictũ ẽ ñ est qui faciat
bonũ. ñ ẽ usq ad unũ. qͦd ille ꝓpo¬
suit. & ñ solutũ reliqͥt: nisi quia po¬
płm qͦndam psalmus ille culpat.
in quo nec unus erat qͥ faceret
bonũ. du uolunt remanere filii
hominũ. & ñ ẽẽ filii di: cuiꝰ gr̃a ho
fit bonus. ut faciat bonũ: De il¬
lo enĩ bono dictũ hic debemꝰ acci¬
ꝑe. qͦd ibi ait. D̃s de cęlo respexit
suꝑ filios hominũ: ut uideat si ẽ

Expanded text:
tamen et qui jam recessit, et qui adhuc recetamen et qui jam recessit, et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum. Quomodo ergo dictum est, Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo respexit super filio
Abbreviated transcription (Latin):
fac bonitatẽ. Hoc p̃ceptum ẽ ñ fa¬
ctũ: qͦd p̾ceptũ ñ utiq faciebant
de quib dictum ẽ: ñ ẽ qui faciat
bonũ. ñ ẽ usq ad unũ. Ait enĩ di¬
xisse sc̃m tobin. Noli timere fili.
pauꝑem uitã gerimus: s habebi¬
mus multa bona si timuerimus
dm. & recesserimus ab om̃i pecca¬
to: & fecerimus bñ. Uerissime tẽ
erunt homini multa bona: cũ re¬
cesserit ab om̃i peccato. Tẽ enĩ ei
nulla er̃t mala. ut ñ opus habeat
dicere libera nos a malo: quãuis
& ñc̃ om̃is qui ꝓficit. recta intenti¬
one ꝓficiens recedit ab om̃i pecca¬
to: &e tanto inde longinquior. qͣnto
plenitudim iusticie ꝑfectioniq ꝓ¬
pinquior. Quia &e ip̃sa concupis¬
centia. qͦd ẽ peccatũ habitans in car¬
ne nr̃a: ce si manet in membris ad¬
huc mortalib: minu tñ ñ desut
in ꝓficientib. Aliud ẽ gͦ recedere
ab om̃i peccato. qͦd ñc in oꝑe est:¬
& aliud recessisse ab om̃i peccato.
qͦd in in illa ꝑfectione tc erit. S

Expanded text:
fac bonitatem\'. hoc praeceptum est, non factum. quod praeceptum non utique faciebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est eab omni peccato, quod nunc in opere est; aliud, recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dicenda ẽ ante resurrectionẽ
suã eccłia eiꝰ ẽẽ głosa. Mundat gͦ
eã ñẽ lauachro aquȩ in uerbo ab¬
luens peccata p̃tita: &e pellens ab
ea dñationẽ maloꝵ angłoꝵ: de¬
inde ꝑficiens eius sanitates. facit
eã occurrere in illa głosam sine
macula & ruga.Quos enĩ p̃desti¬
nauit. illos os uocauit: ce quos
uocauit ip̃sos o iustificauit: quoᷤ
autẽ iustificauit. illos es gl̾ificauit.¬

Expanded text:
 dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae, in uerbo abluens peccata praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum; deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit
Abbreviated transcription (Latin):
sine macła st̃: qͥa sic̃ ipsi dimiser̃t
debitorib suis: sic illis d̾o dimit¬
tente mundati st̃. Ecce nos ut ua¬
luimꝰ. ex posuimꝰ quomͦ accipien¬
da eeñt testimon ia: que ꝓ sua cau¬
sa commemorauit. Ipse autẽ quo¬
mͦ sit accipiendu qͦd scriptũ ẽ om¬
nis homo mendade. om̃ino ñ sol¬
uit. nec soluere poterit: nisi cor¬
recto errore. quo credit hominẽ
sine adiutorio gr̃e dĩ. ꝑ sola ꝓprĩã
uoluntatẽ posse ẽe ueracẽ. Sic a¬
liã que sequit᷑ questionẽ ꝓposuit
nec soluit: immo uͦ auxit. & diffi-¬
ciliorẽ reddidit: ꝓponendo aduer-¬
sũ se ꝓlatũ testimoniũ. ñ ẽ qui fa-¬
ciat bonũ. ñ ẽ usq ad unũ:. & qua¬
si contͣria testimonia referendo.
quib ostenderet ẽe homines qui
faciũt bonũ: qͦd quide ostendit.
S aliud ẽ non facere bonũ: aliud
ñ ẽẽ sine peccato: etiã si homo fa

Expanded text:
sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt debitoribus suis, sic illis deo dimittente mundati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto errore, quo credit hominem sine adiutorio gratiae dei per solam propriam uoluntatem posse esse ueracem. Sic aliam quae sequitur quaestionem proposuit nec soluit; immo uero auxit et difficiliorem reddidit proponendo aduersum se probatum testimonium: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, et quasi contraria tesquibus ostenderet esse homines qui faciunt bonum. Quod quidem ostendit: sed aliud est, non facere bonum; aliud, non esse sine peccato, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
monentes qͦmͦ sit dicendus h̃o uerax.
dubio m̃dax ẽ. Unde dictũ ẽ. oĩs hõ
m̃dax. hoc & testimoniũ sonat de sa-¬
pientia qͦd ip̃e pposuit. uiri aũ u̾aces
inuenient᷑ in illa. Q ꝓculdubio ñ
in illa. s in se ipsis inuenient᷑ ẽẽ m¬
daces. Sicuti ẽ. fuistis aliq̃n tenebrȩ.
ñc aũ lux in dño. Cũ diceret tene¬
brȩ:ñ addidit in dño. Cũ aũ didcit lux
addidit utiq in dño: qͥa in se ipsis
lux ẽẽ ñ possent: ut qͥ głiat᷑ in dño
głiet᷑. Illi uͦ in apocalyꝓsi ꝓpt̾ea ta¬
les dicti st̃. qͦd ñ sit inuentũ in ore
eoꝵs m̃dacium. qͥa ñ dixerunt se
ñ habere peccatũ. Qͦd si dicerent.
se ip̃os deciꝑent: & u̾itas in eis ñ es¬
set.Porro si u̾itas in eisñ eẽt:. mue¬
ĩuidiã cũ eeñt sine peccato. dic̾ent se
ñ ẽẽ sine peccatoᷤ. hoc ipsũ m̃daciũ eẽt:¬
falsumq eẽt qͦd dictũ ẽ. ñ ẽ inuentũ
in ore eors mendacium. Ideo gͦ

Expanded text:
monentes quomodo dicendus sit homo verax monentes quomodo dicendus sit homo verax dubio mendax est. unde dictum est: omnis homo mendax. hoc et testimonio sonat de sapientia, quod ipse posuit: uiri autem ueraces inuenientur in illa, qui procul dubio non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse mendaces, sicuti est: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. cum diceret tenebrae, non addidit "in domino"; cum autem dixit lux, addidit utique "in domino", quia in se ipsis lux esse non possent. ut qui gloriatur, in domino glorietur. illi uero in Apocalypsi propterea tales dicti sunt. quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, inueinuidiam, cum essent sine peccato, dicerent se non esse sine peccato, hoc ipsum esset mendacium falsumque esset quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium. ideo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. uͥ dictũ ẽ abstinens se ab
om̃i re mala: cũ hoc ab õi peccato uellet
ĩtelligi: cũ suꝑiꝰ dixeit peccatũ actũ
mału ẽẽ. ñ rẽ. Reminiscat᷑ gͦ qͥa etiã¬
si actus sit: res potest dici. Absti¬
net seautem ab omni re ma-¬
la: qui peccato sine quo non est.
uiel nũquã om̃ino consentit: uł si ali¬
qͣn p̃mit᷑ ñ opprimit᷑. Sic̃ luctator
fortior & si aliqñ tenet᷑: ñ iđo ꝑdit
quo suꝑior inuenit᷑. Legit᷑ sane ho¬
mo sine crimine: legit᷑ sine qͥrela:
& ñ legit᷑ sine peccato: nͥ filiꝰ hõmis
unꝰ idemq d̃i filiꝰ unicus. Itẽ inqͥt¬
apud ipsũ iob. Et miracłm tenuit
ueracis hõmis. Itẽ apud salomonẽ
de sapientia.Uiri mendaces ñ ert̃
illiꝰ memores: uiri aũ ueraces inue¬
ment᷑ in illa. Itẽ in apocalipsi. Et in¬
ore ip̃oꝵ ñ ẽ inuentũ m̃dacĩ. sine
macła st̃. Ad hec & nos respondemꝰ. ad¬

Expanded text:
testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab omni re mala, cum hoc ab omni peccato uellet intellegi, cum superius dixerit peccatum actum malum esse, non rem. reminiscatur ergo quia, etiamsi actus sit, res potest dici. abstinet se autem ab omni re mala qui peccato, sine quo non est, uel numquam omnino consentit uel, si aliquando premitur, non obprimitur; sicut luctator fortior, etsi aliquando tenetur, non ideo perdit quo superius inuenitur. legitur sane homo sine crimine, legitur sine querella, at non legitur sine peccato nisi filius hominis, unus idemque dei filius unicus. apud ipsum Iob: et miraculum tenuit ueracis hominis; item apud Salomonem de sapientia: uiri mendaces non erunt illius memores; uiri autem ueraces inuenientur in illa; item in Apocalore ipsorum non est inventum mendacium; sine macula sunt » . Ad haec et nos respondemus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Nichil te latuit peccatoꝵs me¬
oꝵs: signasti iniqͥtates meas in sac¬
cło: & annotasti siqͥd iuitꝰ tͣnsgres¬
sus sum. Testimonia gͦ que posuit
de uerbis sc̃ĩ uiri iob: nos sicut
potuimus. quẽadmodũ sint acci¬
pienda monstrauimꝰ. Nec tñ ille
soluit. qͦd eundẽ iob dixisse ꝓpo¬
suit. Q uis enĩ ẽ mundus apecca¬
to: Nec infans cuiꝰ ẽ unius diei
uita suꝑ terrã. Iterũ ꝓponere solẽt
inqͥt. om̃is homo mendax. Neq e¬
nim hoc contͣ se ipsos a se ipso ꝓ¬
positũ soluit: s cõmemorando alia
uelut contraria testimonia. apud
eos qui ñ intelligunt scãm scrip¬
turã. diuina eloquia in lite dimisit.
Ait enĩ quib respondendũ ẽ qͦd
in numeri libro scriptũ ẽ: homo
uerax. Et de sc̃o iob legit᷑ ita. Erat
uir habitans in regione ausitide no¬
mine iob: uerax. sine crimine. iustꝰ
di cultor: abstinens se ab om̃i re ma¬
la. Miror qͦd ausus est ponere hoc

Expanded text:
cit: nihil te latuit peccatorum mecit: nihil te latuit peccatorum meorum. signasti iniquitates meas in sacculo et annotasti, si quid inuitus transgressus sum. testimonia ergo, quae posuit de uerbis sancti uiri Iob, nos, sicut potuimus, quemadmodum sint accipienda monstrauimus. nec tamen ille soluit, quod eundem Iob dixisse proposuit: quis enim est mundus a peccato? nec infans cuius est diei unius uita super terram. \'Iterum proponere solent\', inquit, omnis homo mendax\'. neque hoc contra se ipsos a se ipso propositum soluit; sed commemorando alia uelut contraria testimonia apud eos qui non intellegunt sanctam scripturam diuina eloquia in lite dimisit. ait enim: \'quibus respondendum est, quod in Numeri libro scriptum est: homo uerax; et de sancto lob legitur ita: erat uir habitans in regione Ausitide nomine Iob uerax, sine crimine, iustus, dei cultor, abstinens se ab omni re mala. miror quod ausus est ponere hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficere bonũ ñ adiacet. Non face¬
re bonũ ñ adiacet: s ꝑficere. Nam
in eo qͦd ñ consentit: bonũ facit.
Et in eo qͦd odit concupiscentiam
suã bonũ facit. Et in eo qͦd elemo¬
sinas facere ñ cessat: bonũ facit.
Et in eo qͦd illi qui in eũ peccat ig¬
noscit: bonũ facit. Et in eo qͦd petit
dimitti sibi debita sua. & ueracit
dicit. qͦd dimittit etiã ipse debito¬
rib suis: &e orat ne inferat᷑ in tẽp¬
tationẽ s liberet᷑ a malo: bonũ fa-
cit Ci tñ ꝑficere bonũ iã ñ adia¬
cet. qͦd tẽ erit. qñ concupiscentia
illa que habitat in membris eius
nulla erit. Non gͦ eũ rep̃hendit
cor enisꝰ. q̃n rep̃hendit peccatũ qͦd
habitat in membris eius: & ñ ha¬
bet quã rep̃hendat infidelitatẽ
eius. Ita nec in uita sua id est in
fide sua acorde suo rep̃hendit᷑.
& sine peccato ñ ẽẽ conumeit᷑.
Qͦd & ipse iob de se confitet᷑: uͥ di¬

Expanded text:
perficere bonum non adiacet. non faceperficere bonum non adiacet. non facere bonum non adiacet, sed perficere. nam in eo quod non consentit, bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptacit. ei tamen perficere bonum non adiacet, quod tunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla erit. non ergo eum reprehendit cor eius, quando reprehendit peccatum quod habitat in membris eius et non habet quam reprehendat infidelitatem eius. ita nec in uita sua, id est in fide sua a corde suo reprehenditur et sine peccato non esse conuincitur. quod et ipse Iob de se confitetur, ubi di
Abbreviated transcription (Latin):
mortali corpore ad obediendũ desi¬
deriis ens. nec exhibet membra
sua arma iniquitatis peccato: mest
quidem peccatũ in membris eiꝰ: s
non regnat. qͥa ñ obedit᷑ desideriis
eius. Etͣ id̾o dũ qͦd non uult agit.
id ẽ non uult concupiscere & con¬
cupiscit: consentit legi qͥa bona
ẽ. Hoc enĩ uult & ipse qͦd lex: qͥa
uult ipse ñ concupiscere. de lex
dicit non concupisces. In hoc q̃m
uult qͦd ce lex uult: ꝓculdubio
consentit legi. Concupiscit tñ. qͥa
ñ ẽ sine ꝓeccato: s iam ñ ipse oꝑa¬
t᷑ illud: s id qͦd in illo habitat pec¬
catũ. Ideo ñ eũ rep̃hendit cor eius
in om̃i uita enis. hoc ẽ in fide euiᷤ ͥ
qͥa iustus ex fide uiuit. & ido fideᷤ
eius ẽ uita eis: scit enĩ qͥa ñ habi
tat in carne eiꝰ bonũ. uͥ habitat
peccatũ. S ñ ei consentiendo uunt
ex fide qͥa inuocat d̾m: ut adiuue¬
t᷑ pugnans contͣ᷑ perratũ. Qͦ a ut
om̃ino ibi ñ sit: adiacet ei uelle. s

Expanded text:
mortali corpore ad oboediendum desimortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato, inest quidem peccatum in membris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ideo non eum reprehendit cor eius in omni uita eius, hoc est in fide eius, quia iustus ex fide uiuit, et ideo fides eius est uita eius. scit tat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& ista uestis belli magis solet esse
quã pacis: iͥ adhuc expugnat᷑ con¬
cupiscentia: ñ uͥ erit plena sine ali¬
quo ꝓrsus hoste iusticia. nouissima
inimica morte destructa. Qͦd autẽ
iterũ ait idem sc̃s iob. ñ enĩ rep̃hen¬
dit me cor meũ in om̃i uita mea:
t̾ẽ nos in ista uita in qua ex fide
uiuimus ñ rep̃hendit cor nr̃m:. si
eade fides in qua corde credit᷑ ad
iusticiã. ñ negligit rep̃hendere pec-¬
catũ nr̃m. Unde dicit apłs. Non
enĩ qͦd uolo facio bonũ: s qͦd odi
malũ hoc ago. B onũ ẽ enim ñ con¬
cupiscere. Et hoc bonũ uult ni¬
stus qui ex fide uiuit: ectñ facit
qͦd odit. qͥa concupiscit: quãuis p̾t
concupiscentias suas ñ eat. Qͦd si
fecerit: t̃c uͭ ipse fecit ut cedat. ut
consentiat. ut desiderio peccati obe¬
diat. Ec eñ cor eius rep̃hendit. qͥa
ipsũ rep̃hendit: ñ illud peccatũ eiꝰ.
qd habitat in membris eius. Cum
uͦ ñ sunt regnare peccatũ in suo

Expanded text:
et ista uestis belli magis solet esse et ista uestis belli magis solet esse quam pacis, ubi adhuc expugnatur concupiscentia., non ubi erit plena sine aliquo prorsus hoste iustitia nouissima inimica morte destructa. Quod autem iterum ait idem sanctus lob: non enim reprehendit me cor meum in omni uita mea, tunc nos in ista uita, in qua ex fide uiuimus, non reprehendit cor nostrum, si eadem fides in qua corde creditur ad iustitiam, non neglegit reprehendere peccatum nostrum. unde dicit apostolus: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum hoc ago. bonum est enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc eum cor eius reprehendit, quia ipsum reprehendit, non illud peccatum eius, quod habitat in membris eius. cum uero non sinit regnare peccatum in suo
Abbreviated transcription (Latin):
naui a mandatis ens. neq disceda.
Custodit uias di. qui ñ sic exorbi¬
tat ut eas relinquat: s in eis cur¬
rendo ꝓficit. Et si aliq̃n ut infir¬
mus offendit aut titubat: ꝓficit
autẽ minuendo peccata: donec ꝑ¬
ueniat uͥ sine peccato sit. Non enĩ
alit̾ potest eo modo ꝓficere: nisi
custodiendo uias eiu̾s. Declinat
autẽ a mandatis dñi atq discedit
apostata: ñ ille qui etiã si habet
peccatũ. confligendi tñ cũ eo ꝑse¬
uerantiã ñ relinquit: donec eo ꝑ¬
ueniat. uͥ nulla cũ morte conten¬
tio remanebit. In isto gͦ conflictu
indiumur ea iusticia. qua hic ex
fide uiuit᷑: & ea quod̾am loricam̃.
Assumimus quoq iudicñ. qͦd etiã
contͣ nos ꝓ nobis facimus:. qñ per¬
cata nr̃a accusando danamus.Un¬
de scriptũ ẽ: iustus ipse sui accusa¬
tor ẽ in primordio sermonis. Hinc
itẽ dicit iusticia uestitus erã: & cir¬
cũdedi mͥ iudicnũ sic̃ clamidẽ. Na

Expanded text:
naui a mandatis eius neque discedam, naui a mandatis eius neque discedam, custodit uias dei, qui non sic exorbitat, ut eas relinquat, sed in eis currendo proficit, etsi aliquando ut infirmus offendit aut titubat; proficit autem minuendo peccata, donec perueniat ubi sine peccato sit. non enim aliter potest eo modo proficere nisi custodiendo uias eius. declinat autem a mandatis domini atque discedit apostata, non ille, qui, etiamsi habet peccatum, confligendi tamen cum eo perseuerantiam non relinquit, donec eo perueniat, ubi nulla cum morte contentio remanebit. in isto ergo conflictu induimur ea iustitia, qua hic ex fide uiuitur, et ea quodam modo loricamur. assumimus quoque iudicium, quod etiam contra nos pro nobis facimus, quando peccata nostra accusando damnamus. unde scriptum est: iustus ipse sui accusator est in primordio sermonis. hinc item dicit: iustitia uestitus eram, et circumdedi mihi iudicium sicut chlamydem. nam