comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eisut qui uudet me uidet ⁊ patr̃ẽ.
on qũ ipse esset pater et filiꝰ qdđ in
sbellianis qui uocant᷑ etiam pa¬
mipassians catholica fides ilamp¬
dui. s cum tam similes sunt pat̾
silius. ut qui unum norit ani¬
ins nouerit. Solemus enim de
smillimis duob ita loqui. eis qͥ
mum illorum uident et qualis
st alius uolunt nosse ut dicamꝰ.
iudlistis istum. illum uidistĩ Sic
ngo aictum est qui uidet me. iu¬
net et patrem. non utiq: quod ip
isit pater qui filius. s qił a patͥs
smilitudine in nullo prorsus dis¬
crepet filius. Nam nisi duo essent
pater et filius. non lictum esset
si eogno uistis me et patrem meũ
ngnoscetis. Utiq enim quia nemo
iquit uenit ad patrem. nisi ꝑ me.
Sicognouistis me et patrem meũ
ngnouistis: qm̃ ego per quem ue¬
nitur ail patrem ꝑluca uos ad eũ
nt ipsum etiam cognoscatis. Seil
q̃m illi sum omnino simillimus.
amodo cognoscetis eum cum cog¬
noscitis me: et udistis eum si ocu¬

Expanded text:
citur, Qui videt me, videt et Patrem. citur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis est alius volunt nosse, ut dicamus: Vidistis istum, illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, videt et Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Fsimilitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis. Utique enim, quia nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me: si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: quoniam ego, per quem venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si ocu
Abbreviated transcription (Latin):
tis et uiam scitis illis dixisse inti¬
ligatur qui sciebant. non philippo
cui dictum est tanto tempore u¬
biscum sum et non cognouistiᷤme
philippe. Hiis ergo qui filiũ ian
nouerant etiam illud de patre cr¬
tum est: et amodo cognoscetis eum
et iudistis eum. Dictum est enun
ꝓpter omnimodam similitudinẽ
que illi cum patre est: ut ileo anͦ
dicerentur nosse patrem quia no¬
uerant similem filium. Ergo iam
sciebant filium. et si non om̃s. cer¬
te quidam eorum quib dicitur e
quo uado scitis et uiam scitis. Ipse
est enun uia. s patrem nesciebant.
ideo audiunt: si cognouistis me et
patren meum cognoscetis: ꝑ me
utiq et illum. alius enim ego sũ
alius ille. Sed ne putarent dissi¬
milem. et amodo inquit cognosse¬
tis eum et uudistis eum. Uider̃t
enim eius simillimum filiũ sel
ammonendi fuerant talem esse
etiam patrem quẽ nondũ uidebĩs
qualis est filius qũẽ uidebant lls
as hoc ualet qđ postea philippo di¬

Expanded text:
tis, et viam scitis, illis dixisse intetis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo di
Abbreviated transcription (Latin):
noscetis. hoc est qił ait nemo ue¬
uit ad patrem nisi per me. Bein¬
de subiungit et amodo cognos¬
cetis eum. et uidistis eum. Seil
philippus unus ex apłis qͥd au¬
dierit non intelligens. ñe inqͥt
ostende nobis patrem: et sufficit
nobis. Cui dñs. tanto tempore
inquit uobiscum sum et non cog¬
nouisti me: Philippe. qui me ui
det. iulet et patrem. Ecce incre¬
pat qd̃ tanto tempore cum ipsis
erat. et non cognoscebatur. Non¬
ne ipse ilixerat et quo ego uado
scitis et uiam scitis. et se nescire
dicentes eos hio scire conuicerat
addendo ato dicendo ego sũuia¬
et ueritas et uita: Quomͦ mine
dicit tanto tempore uobiscũ sũ
et non cognouistis me. cum pro¬
fecto et quo iret et uiam scirent:
Non ob aliud nisi quod ipsum
utiq scirent. S facile ista soluitꝰ
questio. si dicamus qł eũ aliqui
sciebant aliqui nesciebant. atq
in hiis qui uesciebant et pbilipsꝰ
erat ut qđ ait et quo ego uado sei¬

Expanded text:
novissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto,  vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado sci
Abbreviated transcription (Latin):
cum in illa uita hoc est in ip̃o esse
ceperimꝰ: Non utiq quia ipse ex¬
istendo uita habet uitã et ipse ẽ
qđ habet et qił uita est in ip̃o ip¬
se est in seipso. nos aut̃ẽ non ipsa
uita s ipsius uite participes su¬
mus. atq: ita ibi eriꝰ ut in nob̾
ipsis non qł ipse est esse possimꝰ.
s nos ipsi uon uita. Ipsum habe¬
amus uitam qui seipsum habet
uitam. eoqd̃ ipse sit iuta. Demq
ip̃e ⁊ in seipso est inmutabiliter
et in patre iuseparabiliter. nos
uero cum in nobis ipsis esse uolu
issemus ad nosipsos turbati sumꝰ.
unde uox illa ẽ ad meipsũ turbata
est anima mea. atq iudeterius
cominutati neq ul qd̃ fuimꝰ ma-¬
nere potuimus. Cum autem ꝑ
ipsum uenimꝰ ad patrẽ sicut ait
nemo uenit ad patre nisi perme
manentes in illo. nec a patre noᷤᷤ
quisquam poterit separare nec
ab illo. Conectens itaq conseq̃i¬
tia precedentib si cognoiustiᷤᷤme
uquit et patrem mneũ utiq cog¬

Expanded text:
cum in illa vita, hoc est in ipso esse cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo vita, habet vitam, et ipse est quod habet; et quod vita est in ipso, ipse est in seipso. Nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus; atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est, esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse est vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in noissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis meinquit, et Patrem meum utique cog
Abbreviated transcription (Latin):
rat dñs et si abiero et preparauero
nobis locum. iterum uenio et ac¬
cipiam uos ail meipsum. ut ubi
io sum et uos sitis: deinide ad di¬
lerat et quo ego uado scitis ⁊ mã
satis. nichilq: aliud ostendit esse
qlł dixit nisi quia ipsum sciebãt.
Quid ergo esse ire ad seipsum per
scipsum qł etiam discipulis pres¬
fat ut eant ad ipsum per ipsũ. ut
potuumus pristino sermone iam
liximus. Quod itaq ait ut ubi
o sum et uos sitis. uibi erant fu¬
ur nisi in ipso: Ac per hoc est¬
etiam ipse in seipso. et ideo ibi il¬
li ubi et ipse id est in ipso. Ipse ẽ
igit᷑ uita eterna in qua futuri su¬
mus cum acceperit nos ad se: et
ipsa uita eterna quod ipsa est in
ipso est: ut ubi est ipse ⁊ nos simꝰ.
hoc est in ipso. Sicut enim pater
habet uitam in semet ipso. ⁊ utiq
non est aliul uita qũa habet nisi
quod est ipse qui hanc habet: sic
dedit filio habere uitam in semet¬
ipso. cum ipse sit eadem uita qũa
habet in semetipso. Numqͥd aurẽ
nos uita qł est ipse hoc erimus.

Expanded text:
si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc estetiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso. Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, et utique non aliud est vita quam habet, nisi qudedit Filio habere vitam in semetipso, cum ipse sit eadem vita, quam habet in semetipso. Nunquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcelo. nec me relinquo. s ad uos
accedo. et non recedo unde ꝓcedo.
Cum autem tacuero quod amino¬
do ad me redeo. et quodammnoci
uobiscum maneo: si tenueritiꝰ ql
audistis in sermone quem ilico.
Si hoc potest imago qũe fecit us
quid potest non a deo facta s ex io
nata unago clieus cuiꝰ illud
qił ad nos egressus est et in quo
a nob̾ regressus est corpus non si¬
cut meus lapsus est sonus. secl
mauet ibi ubi iam non moritur
et mors ei ultra non dñabit᷑ Mul¬
ta de hiis ewangelicis uerbis al¬
huc dici fortasse poterant et debe¬
bant. s non sunt corda ur̃a spiri¬
tualib cibis quamlibet suauibis
oneranda: maxime quia spiritꝰ
promptꝰ est: caro autem infirmae¬

Expanded text:
procedo, nec me relinquo, sed et ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et quodammodo vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est, caro autem infirma
Abbreviated transcription (Latin):
dimus ad iusticiam. sic ore cõfes¬
sinem facimus ad salutem. Ita
cum caro a morte uenit acd uitã.
miro quodam et ineffabili modo
qui numqͣ. dimisit uel amisit se¬
ipsum. uenit ad seipsum. Tene¬
rat aut̃e ut lictum est per carnẽ
deus ad homines. ueritas ad men¬
daces. Deus enim uerax. omnis
autem homo mendax. Cum itaq
ab hominib abstulit atq illuc uͥ
nemo mentit᷑ carnem suam leua¬
uit: idem ipse quia uerbum ca¬
ro factum est per seipsum idest
per carnem ad ueritatem quod
est ipse remeauit. Quam quudẽ
ueritatẽ quamius inter menda¬
ces et in morte seruauit. Aliquan¬
do enum xp̃c fuit mortuus. s nũqꝙͣ
fuit falsus. Accipite quamius
diuersum ⁊ longe impar exemplũ
tamen ut cumq ad intelligendĩ
deum ex hiis que ꝓpriis subiecta
sunt deo. Ecce ego ipse quantum
aitinet ail animum meũ cum hoc
sim qł estis et uos. si taceo apił me¬
ipsum. si autem loquor nob̃ quod
intelligatis quol ammolo aclus

Expanded text:
dimus ad justitiam, sic ore confesdimus ad justitiam, sic ore confessionem facimus ad salutem, itcum caro a morte venit ad vitam, Cmiro quodam et ineffabili modo, qui nunquam demisit vel amisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, veritas ad mendaces: Deus enim verax, omnis autem homo mendax . Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit; idem ipse, quia Verbum caro factum est, per seipsum, id est per carnem, ad veritatem, quod est ipse, remeavit. Quam quidem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit: aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. 4. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum, ex his quae propius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse, quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum: si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
uenires ad nos reliqueras te max¬
ime quia non a teipso uenisti. s
pater te misit: Scio quidem qdł¬
te exinanisti. s quia formam ser¬
ui accepisti. non quia formam clĩ
uel ad quam redires climisisti uł
quam reciperes amisisti. et tamen
ueiisti: et non solum usq ad carna¬
les oculos uerum etiam usq ad
manus hominum peruenisti. Quo¬
modo nisi un carne: Per hanc ue¬
iusti manens ubi eras. per hanc
redisti non reluiqueus qͦ ueneras.
Si ergo per hanc uenisti et redisti.
per hanc ꝓculdubio non solũ nob̾¬
est qua ueniremus ad te: uerum
etiam tibi qua uenires et redires
uia fuisti. Qum uero ad uitam
qił̃ es ipse isti: candem profecto car¬
nem tuam ad uitain de morte ilux¬
isti.: Aluad quippe uerbum adĩ est.¬
aliud homo. s uerbum caro fac¬
tum est: ilest homo. Non itaq
sona. ac per hoc que madmodum
caro cum mortua est xp̃e est mor¬
tuus. et cum caro sepulta ẽ. xp̃c¬
est sepultus. Sic enim corde cre¬

Expanded text:
venires ad nos, reliqueras te: maxvenires ad nos, reliqueras te: maxime quia non a teipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem qte exinanisti, sed quia formam servi accepisti, non quia formam Dei vel ad quam redires dimisisti, vel quam reciperes amisisti; et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti: quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti, manens ubi eras. Per hanc redisti, non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti, et redisti, per hanc procul dubio, non solum nobis qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti, eamdem profecto carnem tuam ad vitam de morte duxisti. Aliud quippe Verbum Dei est,aliud homo; sed Verbum caro factum est, id est, homo. Non itaqueus, una est persona. Ac per hoc quemadmodum caro cum mortua est, Christus est mortuus; et cum caro sepulta est, Christus sepultus est sic enim corde cre
Abbreviated transcription (Latin):
ritualiter sapit:Irẽs quil a me
ista uobis uultis exponi: Togita¬
te quam excelsa sint uidetis qͥd
sim: uideo quid sitis. In omnib
nobis corpus qił corrumpit᷑ ag¬
grauat animam. et deprimit ter¬
rena inhabitatio sensum multa
ngitantem. Putamus ne possimꝰ
licere ail te leuaii animam me-¬
an qui habitas in celo: Seil tan-¬
opondere ubi ingemiscinꝰ gra¬
uati: Quomodo leuabo animã
ncam. nisi mecum leuet qui po¬
int pro me suam: Dicam ego ql
hissum. capiat uestrum qͥ potest.
Quo donante dico. eo donante ca¬
pit qui capit. et eo donante credit
aui nondum capit. Nisi enun cre¬
diam seruis tius conserius meis
Thomas apłs ut te interrogaret
habuit teante se nec tainen in¬
telligeret uisi haberet in se. Er¬
go interrogo te: quia te scio esse
super me. Interrogo autem in¬
quantum possuui super me effun¬
dere amimam meam. ubi non so¬
uantem et tamen locentem auli¬
am te. Die michi obsecro quomo¬
do uadis a te: Numquid nã ut

Expanded text:
ritualiter sapit? Fratres, quid a me ritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credicam servis tuis conservis meis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut
Abbreviated transcription (Latin):
ce cognouimus qł sciebant uiã
quia sciebant ipsum qui est uia.
s uia est qua itur. Nunqͥd uiaẽ
et quo itur: Utrumq autẽ illos
dixerat scire. et quo uadit et uiã.
Opus ergo erat ut diceret ego su
uia. ut ostenleret eis quia eum
scirent uiam scire qũa putauerãt
se nescire. Quul autem opus erat
ut diceret ego sum uia et ueritas
et uita. cum uia cognita qua iret
restaret nosse quo iret:nisi quia
ibat ad ueritatem ibat ad uit̾a:
Ibat ergo ad seipsum per seipsũ
Et nos quo imus. nisi ad ipsũ:
Et qua uus nisi per ipsum: ly¬
se igit᷑ ad seipsum per seipsum.
nos ad ipsum per ipsum. imino
uero et ad patrem et ipse ⁊ nos.
Nam et de seipso alibi dicit ad
patrem uado. et hoc loco ꝓpt̾ nos
nemo inquit uenit ad patrem
nnsi per me: ac per hoc et ipse ꝑ
seipsum et ad seipsum et ad pa¬
nem: et nos per ipsum et ad ipsũ
trad patrem. Quis hec capit. nisi
qui spiritualiter sapit: Et quan¬
nun est ql hic capit etiam qui spi¬

Expanded text:
ce cognovimus quod sciebant viam, ce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed via est qua itur; numquid via est et quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret, Ego sum via, ut ostenderet eos qui eum scirent, viam scire quam putaverant se nescire: quid autem opus erat ut diceret, Ego sum via, et veritas, et vita, cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret; nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum, per seipsum. Et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum; nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualiter sapit? Et quantum est quod hic capit, etiamsi spi
Abbreviated transcription (Latin):
uiam scire: Otrumq illos ilomi¬
nus dixerat scire: utrumq dixit
iste nescire. et locum quo itur et
uiani qua itur. s nescit ille menti¬
ri. Ergo isti sciebant. et se scire nes¬
ciebant. Conuincat eos iam sci¬
re. qł se putant adhuc usq nesci¬
re. Dicit ei ih̾c. Ego sum uia. et
ueritas et uita. Quid est fratres:
Ncce audiuimꝰ discipulum interro¬
gantem. audumus et magistrũ
docentem: et nondum capimꝰ etiã
post uocem sonantẽ sententiam la¬
titantem. Sel quid non possunꝰ
capere: Numqͥd poterant ei dicere
apłi eius cum quib loquebatur
nescimus te: Prouude si eum scie¬
bant et uia ipse est: uiam scuebãt.
Si eum sciebant et ueritas ipse est
ueritatem sciebant. Si eum sciebãt
et uita ipse est: uitam sciebant. Ec¬
ce scire conuicti sunt: qił scire nes¬
ciebant. Quil igitur et nos mis¬
to sermone non cepimus: Quic
putatis fr̃es nisi quia dixit et qui
uado scitis et uiam scitis: Et ec¬

Expanded text:
viam scire? Utrumque illos Domiviam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ec
Abbreviated transcription (Latin):
unc est dilectissi¬
mi ut quantum
ualemus intelli¬
gamus de uerbis
dñi posteriorib
priora. et consequentib preceden¬
tia. in eo qł audistis apło thome
interroganti esse responsũ. Dixe¬
rat enim superius dñs cum de
mansionib loqueret᷑ quas ⁊ esse
dixit in domo patris sui et ire se
ut prepararet eas: ubi intelleximꝰ
et esse iam mansiones ipsas in p̾¬
destinatione. ⁊ preparari eas cũ
eorum qui mansuri sunt ibi per
fidem corda mundant᷑. qm̃ ipsa
dei domus ipsi sunt. Et qͥd ẽ ali¬
ul manere in domo dei qũa esse
in ppło dei. cum ulem ppls est in
deo et deus in eo: Hoc ut prepa¬
raret dñs abiit ut credendo in eũ
qui non uidetur ea que in specie
semper futura est nunc per fidẽ
mansio preparetur. Propt̾ hoc
ergo dixerat. et si abiero et prepa¬
rauero uobis locum iterum ue¬
no et accipiam uos ad meipsum.
ut ubi ego sum et uos sitis. et quo
ego uado scitis. et uiam scitis. Ad
hec dicit ei thomas. Dñe. nescimꝰ
quo ualis. et quomodo possumꝰ

Expanded text:
unc est dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in prdestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus
Abbreviated transcription (Latin):
dare possit consecrat᷑ et baptismus.
Ap̃c quippe nobiscum uitis cũ pa¬
tre agricola dilexit ecelesiã ⁊ scipsũ
tradidit ꝓ ea: Lege apłm. et iuis
quid adiungat. Ut eam sandis¬
caret inquit mundans eam la¬
cro aque in uerbo. Munclatio
gitur nequaqũa fluxo et labilim
bueret᷑ elemento. nisi adderetur
uerbo. Hoc uerbum fidei tantun
ualet in ecclesia dei. ut per ipsim
tem etiam tantillum mundat in¬
fantem. quamus nondum ualen¬
tem corde credere ad iusticiam et
ore confiteri ad salutẽ. Totum hoeses
per uerbum de quo dñs ait. ia uuis
mundi estis ꝓpter uerbum qđ lci¬
tus sum uob̾¬

Expanded text:
dare possit consecratur et baptismus. dare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum tem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus sum vob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter baptismum quo loti estis s
Detrahe uerbum. et quid est aqua
nisi aqua : Accedit uerbum ade¬
lementũ. et fit sacramentũ etiam
ipsum tanquam uisibile uerbum.
Nam et hoc utiq dixerat quando
pedes discipulis lauit. qui lotus
est non indiget ut lauet. s ẽ mun
luat. nisi faciente uerbo. non qͥa
dicitur s quia credit᷑. Nam et in
ipso uerbo aliud est sonus trausi¬
ens. aliud uirtus manens. Hoc
est uerbum fidei qđ predicamꝰ ait
apłs quia si confessus fueris in o¬
re tuo. quia dñs est iħc et credide¬
ris in corde tuo quia d̃s illum sus¬
citauit a mortius:. saluus eris. Cor
de enim creditur ad iusticiam. ore
autem confessio fit ad salutẽ. Unde
in actib apłorum legit᷑. fide mun¬
lans corda eorum. Et in epła sua
beatus petrus. sic et uos inqͥt bap¬
tisma saluos facit non carius depo¬
sitio sordium. s conscientie bone in¬
terrogatio. hoc est uerbum fidei qlł
predicamus: quo sine dubio ut mũ¬

Expanded text:
propter baptismum, quo loti estis, sepropter baptismum, quo loti estis, seDetrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando lavit discipulis pedes, Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est muluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus immanens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus, Quia si confessus fueris in ore tuo quoniam Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit d justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum . Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mun
Abbreviated transcription (Latin):
lr. Audi etiam ipsos confitentes. qͥd̃
autem est apollo. quul autẽ paulꝰ.
unicuiq dñs dedit. non itaq de
dit hoc humanã humilitatem. ex¬
cedit angłicam subliitatem: nͦ
omnino ꝑtinet. nͥ ad agͥcolã tͥnita¬
tem. Iam uos mundi estis. Heq¬
enim nisi munli essent fructum
ferre potuissent. et tamen omnẽ
qui fert fructum purgat agricola
ut fructum plus afferat. Fert fruc¬
tum quia mundus est. atq ut plꝰ
afferat purgatur alhuc. Quis e¬
nun est in hac uita sic mundus
ut non sit magis magisq mundan¬
dus: ubi si dixerimus quia pecra¬
tum non habemus nosipsos sedu¬
cunus. et ueritas in nobis non ẽ.
Si autem confessi fuerimꝰ peccata
nostra. fidelis est et iustus qͥ dimit¬
tat nobis peccata. et muncdet nos
ab omni iniquitate. Mundet uti¬
q: mundos hoc est fructuosos. ut
tanto suit fructuosiores quanto fu¬
erint mundiores. Lam uos mundi
estis. ꝓpter uerbum qđ locutus sũ
nobis. Quare non ait mundi estis

Expanded text:
re. Audi etiam ipsos confitentes: Quid re. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? unicuique Dominus dedit: non itaque dedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessinostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et emundet nos ab omni iniquitate : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis . Quare non ait, Mundi estis
Abbreviated transcription (Latin):
uits xp̃c. sccłm quł ait pater maior
ne est: scd̾m autem il qł ait ego ⁊
ater unum sumus et ipse agrico¬
aest: nec talis quales sunt qui ex¬
rinsecus operando exhibent mi¬
nsterium. s talis ut det etiam in¬
musecus incrementũ. Nam neq
qui plantat est aliquid neq qui ri¬
gut s qui incrementum dat deus.
s utiq deus est xp̃c. quia deus
erat uerbum. uude ipse et pater
unum sunt. Et si uerbum caro
factum est qd non erat. manet qił̃
erat. Beniq cum de patre tamqͣ
deagricola dixisset quod infruc¬
tuosos palmites tollat fructuosos
autem purget ut plus afferãt frue¬
tum. continuo etiam seipsum mũ¬
latorem palmitũ ostendens. iam
uos inquit mundi estis. ꝓpt̾ ser¬
monem quem locutus sum uob̾.
Icre et ipse mundator est palmitũ
qł est agricole non uitis officium.
qui etiam palmites operarios su¬
os fecit. Nam et si nondant incre-¬
mentum. impendunt tamen ali¬
quod adiumentũ. s non de suo. qͥa
sine me inquit nichil potestis face¬

Expanded text:
us, secundum quod ait, Pater major me est : secundum autem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Sed utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis face
Abbreviated transcription (Latin):
ewangelicus fr̃es ubi se ddicit
dñs uitem et discipulos suos
palmites. sedm̃ hoc dicit quod
est caput ecclesie nosq membra¬
iħe. Unius quippe nature sin.
factus est hiõns tit in illo ẽt u
mana natura: euius et nos paba¬
tes esse possemus. Quud ergo es
ego sum uitis uera: numquia ie
adderet uera hoc acl eam uiten
tulit unde ista similitudo transĩ¬
ta est: Sic enim dicitur uitis paꝰ
similitudinem non per propriet
agnus. leo. petra. lapis angulars
et cetera huiusmodi que magis
ipsa sunt uera. a quib ducuntir
iste si militudines nou proprierta¬
tes Sed cum dicit ego sum uitis
uera. ab illa se utiq discernit cu
dicit᷑ quomodo conuersa es inana¬
ritudinem uitis aliene:ͤ Nam qũ
pacto est uitis uera que expectata¬

Expanded text:
evangelicus, fratres, ubi se dicit Dominus vitem, et discipulos suos palmites, secundum hoc dicit, quod est caput Ecclesiae nosque membra. Unius quippe naturae sunt factus est homo, ut in illo esset vitis, una natura, cujus et nos tes esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera ? Nunquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietaagnus, leo, aquila, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc in eum crelimus et speu¬
mus et eius amore quantum i¬
nat accenduur. Hac pace in
pressuris omnib consolam᷑. har
a pressuris omnib liberamur
Propter hanc omnem tribula¬
onem fortiter sustinemus. ut ni
hac feliciter sine ulla tͥbulatm
regnemus. Merito ad eam clau¬
sit uerba que parum intelligen¬
tib discipulis erant prouerhi
intellecturus ea quando eis de¬
disset promissum spiritum sẽn
de quo superius ait hec locuts
sum uobis apud uos manens pi¬
raclytus autem spiritus sanctis
quem mittet pater in nomine ne

Expanded text:
hanc in eum credimus et sperhanc in eum credimus et speramus, et ejus amore quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Spiritum sanctum, de quo superius ait: « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. Paracletus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nte ista que nunc
sumus adiuuan¬
te dño tractaturt
locutus sum uo¬
bis ut in me pacem habeatis: qͦ
non recentiora paulo superiꝰ ab
eo dicta. s omnia debemus acci¬
pere. siue quecumq illis locutꝰ
est ex quo eos cepit habere disci¬
pulos siue certe ex quo pꝰ cenã
exorsus est hunc admirabilem
prolixumq sermonem. Talem
quippe commemorauit causam
cur eis sit locutus. ut ad eum fi¬
nem rectissime referantur uel
omnia que locutus est eis uł ea
maxime que lixit iam pro eis
moriturus tanqͣ uerba nouissi¬
ma postea quam de conuiuio sc̃o
ille qui eum fuerat traditurus
egressus est. Hanc ergo causam
commendauit sermonis sui ut
in illo pacem haberent. ꝓpt̾ qil̃
totum agitur qł xp̃iani sumus.
Hec enim pax finem temporis ñ
habet. et omnis pie nostre in¬
tentionis actionisq finis. ipsa e¬
rit. Propter hanc sacramentis
eius imbiumur. ꝓpter hanc mi¬
rabilib eius operib ⁊ sermonib
erudimur: ꝓpter hanc spiritus
eius pignus accipimus. propat

Expanded text:
nte ista quae nunc sumus adjuvante Domino tractaturi, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim commendavit causam sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, sed omnis piae nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur, propter hanc Spiritus ejus pignus accepimus, propter
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc xp̃c in gła est dei patris.
incipit in sermone aplĩ ab es lon
ubiait semetipsum exinanun
formam serui accipiens. et perir¬
nit usq ail mortem crucis clar̃
uero eius incipit ab eo loco ubia
tur codices greti ex qua linguar
pistole apostolice translate suntu
latinam. qđ hic legitur gloria ins
legitur doxa unde uerbum adin¬
uatum est in greco ut diceret᷑ hn¬
ason qđ interpres latinus ait elas¬
rifica cum posser etiam glorifirea
dicere qił tantumilem ualet. et
deo posset etiam in apłi epistola
ubi est gloria. claritas poni. Q
si fieret. tantumdem ualeret.
autem non recedatur a uerboiũ
sonis. que madmocsũ a clarttact
clarificatio. sic a gła glificatio lit¬

Expanded text:
s in gloria est Dei Patris. incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens; et pervenit usque, ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi atur codices graeci, ex qua lingua Epistolae apostolicae translatae sunt in latinam, quod hic legitur gloria, ibi legitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo posset etiam in Apostoli Epistola, ubi est gloria, claritas poni: quod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ram sanamq doctrinam. etiam
paulus apłs. cum aũ uenit inqͥt
plenitudo temporis misit deus
filium suum. et deus per ꝓph̾am
tempore ait acceptabili exaudiui
te: et in die salutis adiuui te. et
rursus apls ecce nunc tempus
acceptabile ecce nunc dies salu¬
tis. Dicat ergo pater uenit hora
qui cum patre disposuit omneᷤ
horas tamqͣ dicens pater qũa.
ꝓpter homines et apiul homineᷤ
ail me clarificandum simulcon¬
stitiumus uenit hora clarifica
filium tuum ut filius tuus cla¬
rificet te. Olarificatum a patre
filium nonnulli accipiunt in
hoc qđ ei non pepercit. s pro no-¬
bis omnib traclidit eum. S si
passione clarificatus dicitur qͣn¬
tomagis resurrectione: Nam in
passione magis eius humilitas
quam claritas commendatur.
apło teste qui dicit. Humiliauit
semetipsum factus obediens us¬
q ad mortem. mortem autem cru¬
cis. Deinde sequitur et de euis
clarificatione iam dicit. Prop¬

Expanded text:
ram sanamque doctrinam etiam ram sanamque doctrinam etiam Paulus apostolus: Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ; et Deus per prophetam: Tempore, ait, acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te » ; rursus Apostolus, « Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis » . Dicat ergo, Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas: tanquam dicens, Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te. 3. Clarificatum a Patre Filium nonnulli accipiunt, in hoc quod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis » : deinde sequitur, et de ejus clarificatione jam dicit, « Prop
Abbreviated transcription (Latin):
set se esse doctorem. Proinde quã
liscinatio. s etiam ꝓ tp̃is aclpatr̃e
oratio. discipulorum esset edifi¬
catio. Et si illorum qui hec dic¬
ta aderant auilituri. profecto et
nr̃a qui fueramus conscripta lec¬
turi. Qua ꝓpt̾ hoc qł ait pat̾ ue¬
nit hora clarifica filium tuum.
ostendit omne tempus. et qui a
quando faceret uel fieri sineret
ab illo esse dispositum qui tem¬
pori subditus non est. qm̃ que fu¬
tura fuerant per singula tempo-¬
ra. in dei sapientia causas effici-¬
entes habent. in qua nulla sunt
tempora. Non ergo crelatur hec
hora fato urgente uenisse. s deo
potius orilinante. nec ei syderea
necessitas xp̃i conexuit passionẽ.
Absit enun ut sydera mori cogãt
syderum conditorem. Non itaq
xp̃m tempus ut moreret᷑ impe¬
git. s tempus xpistus quo mo¬
reretur elegit. Qui etiam tempꝰ
quo de uirgine natus est cum
patre constituit. de quo sine tẽ¬
pore natus est. Sccłm quam ue¬

Expanded text:
nostrum se esse doctorem. Proinde eam qnostrum se esse doctorem. Proinde eam qmocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostquando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subditus non est, quoniam quae futura fuerant per singula tempora, in Dei sapientia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam ve
Abbreviated transcription (Latin):
s palam de patre adnuntiaturũ
Fadem quippe illius uerba rene¬
lante spiritu sancto intelligene
iam non erant futura prouerbel
Neq enum loquente in eorum de¬
dib spiritu sc̃o taciturus erat il¬
nigenitus filius. qui dixit in el
hora palam se illis adnuntiaturũ
esse de patre. qił eis utiq iam in¬
telligentib non esset prouerbiũ.
s hoc quoq ipsum quomodo si¬
mul loquantur in suorum spiri¬
tualium cordib et dei filtus et
spiritus sanctus. immo ipsa tri
nitas que inseparabiliter operat᷑.
sit locutus. ut in illo scilicet pa¬
cem haberent in mundo habenteᷤ
pressuram. exhortatusq fuisset ut¬
fuderent q̃m ipse uicit mundum
eo qui erat ad illos sermone fini¬
t. ileinde ad patrem uerba direx
ieulis in celum dixit. Pater ue¬
nt hora: clarifica filium tuum.
Poterat dñs non unigenitus et
oeternus patri in forma serui et
ex forma serui si hoc opus esset o-¬
inre silentio. s ita se patri exhiberi
uoliit precatorem. ut meminis

Expanded text:
sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquantur in suorum spiritualium cordibus et Dei Filius et Spiritus sanctus, imo ipsa Trinitas quae inseparabiliter operatur,sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusqfiderent, quoniam ipse vicit mundum, eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxioculis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus unigenitus et coaeternus Patri in forma servi et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminisset
Abbreviated transcription (Latin):
hotest uniuersa procedunt. Seil
e si crux xp̃i hoc solum significet
aruem suam crucifixerunt cum
passionib et concupiscentiis. qũa
magnum bonum est. Nec tamen
dieit hoc uisi concupiscens aduer
carnem spiritus bonus. cum
illam crucem xp̃i fecerit inimicꝰ.
id est spiritus malus. Postremo
quid est quod omnes nouerunt
signum nisi adhibeatur siue
frontib credentium siue ipsi a¬
que ex qua regenerant᷑ siue ole¬
o quo trismate unguntur siue
sacrificio quo aluntur. nichil
eorum rite perficitur. Quomo¬
do ergo per ul quod mali faciũt
nichil boni significatur. quan¬
do per crucem xp̃i quam fecer̃t
mali in celebratione sacramen¬
torum eus bonum nobis om̃e
signatur ᷤ Et hec hactenus que
autem sequuntur alias ut deus
opitulabitur disserenda iudebi¬
mus.¬
Incipit .lxu. de eo quod sequitur

Expanded text:
potest, universa procedunt. Sed potest, universa procedunt. Sed etsi crux Christi hoc solum significet carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen facit hoc, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est spiritus malus. Postremo quid est, quod omnes noverunt, signum nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, nihil eorum rite perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur; quando per crucem Christi, quam fecerunt mali, in celebratione Sacramentorum ejus bonum nobis omne signatur? Sed haec hactenus: quae autem sequuntur, alias, ut Deus opitulabitur, disserendo videbimus.CXIX. Ab eo quod sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
liter ab inimicis atq impiis tp̃s
facta et impacta est: et tamen ca
significari recte intelligit᷑ quole
ait apłs que sit latitiulo et longi¬
nudo et altitudo et profundũ. La-¬
ra est quippe intransuerso ligno
quo extunlunt᷑ pendentis manꝰ
et significat opera bona ui latitu¬
aine caritatis. Longa est a trans¬
uerso ligno usq ad terram. ubi
dorsum pedesq figuntur. et signi¬
ficat perseuerantiam in longitu¬
dine temporis usq in finẽ. Alta ẽ
in cacumine quł transuersum lig¬
num sursum uersus excedit. et
significat supernum finem quo
cuncta opera referuntur. qm̃ cun¬
sta que latirudine ac longitudine
bene ac perseueranter fuint. ꝓpt̾
altitudinem diuinoꝵ facienda
sunt premioꝵ. Profunda est in
ca parte qua in terra figit᷑. Abi qͥp¬
pe et occulta est nec iuderi potest
heuncta eius apparentia et emi¬
rentia inde consurgunt sicut bo¬
na nr̃a de profunditate gratie dei
que comprebendi ac uidicari nõ

Expanded text:
liter ab inimicis atque impiis Christo liter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus, Quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus; et significat opera bona, in latitudine charitatis: longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum pedesque figuntur; et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem: alta est in cacumine, quo transversum lignum sursum versus exceditur; et significat supernum finem, quo cuncta opera referuntur; quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum: profunda est in ea parte qua in terra figitur; ibi quippe et occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non
Abbreviated transcription (Latin):
dei uui. et ei dicitur tibi dabo
ues regni celorum tanqͣ ligana.
q soluendi solus acceperit potes¬
tem. eum et illud unus pro om¬
b dixerit. et hoc eum om̃ib tan¬
quam personam gerens tpsius
unitatis acceperit. Ideo unus:
om̃ib quia unitas est tn om̃ibꝰ
Unde et hic cum dixisset desip
contexta. addidit per totum.
si referamꝰ ad id qił significat.in¬
mo eius expers qui pertuieret
inuenitur ad totum. A quo ton
sicut greca indicat lingua. catho¬
lica uocatur ecclesia. In sorte au¬
tem quul nisi dei gratia cominei¬
no peruenit cum sors omnibus
placuit. quia et det gratia in im¬
tate ad omnes peruenit. et cur
sors mittitur non persone euiͥq
uel meritis. s occulto iudicio qli¬
ceditur. Nec ideo ista non aliquis
boni significasse quis dixerit qͥ
per malos facta sunt S Non sellict
per eos qui xp̃m secuti. s qui ssi
persecuti. Quul enum de ipsa que¬
ce dicturi sumus. que certe sim¬

Expanded text:
Dei vivi . Et ei dicitur: Tibi dabo Dei vivi . Et ei dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum ; tanquam ligandi et solvendi solus acceperit potestatem, cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus, tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit. Ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset desuper contexta, addidit per totum. Quid si referamus ad id quod significat: nemo ejus est expers, qui pertinere invenitur ad totum a quo toto, sicut Graeca indicat lingua catholica vocatur Ecclesia? In sorte autem quid nisi Dei gratia commennes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit; et cum sors mittitur, non personae cujusquam, vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista, non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt, non scilicet per eos, qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe simi
Abbreviated transcription (Latin):
se angelos suos ut colligant elec¬
tos eus a quatuor uentis. Quod
quid est nisi a quatuor partibus
mundi. oriente. occidente. aquilo¬
ne. meridieᷤ Tumca uero illa sor¬
tita omnium partium. significat
unitatem que caritatis uinculo
continetur. De caritate autẽ lo¬
cuturus apłs supereminentem
inquit uiam uobis demonstro.
Et alio loco ait. Coguoscere eti¬
am supereminentem scientie
caritatem xp̃i. Itemq alibi. Su¬
per om̃ia autem hec. caritatem
que est uinculum perfectionis.
Si ergo caritas et supereminen¬
tiorem habet uiam et superemi¬
net scientie et super om̃a precep¬
ta est. merito uestis que signifi¬
catur desuper contexta perhibe¬
tur. Inconsutilis autem ne aliqͣn¬
do dissuatur et ad unum ꝑue¬
nit. quia in unum omnes colli¬
git sicut in apłis cum esset etiã
ipse numerus duodenarius:
ilest quadripertitus internos.
et omnes essent iunterrogati: solꝰ
petrus respondit tu es xp̃c filiꝰ

Expanded text:
se angelos suos, ut colligant elecse angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone, et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus: Supereminentiorem, inquit, vitam vobis demonstro . Et alio loco ait: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . Itemque alibi: Super omnia autem haec, charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis quae significatur, desuper contexta perhibetur: inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur, et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit, sicut in apostolis, cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est, quadripartitus inter omnes, et omnes essent interrogati, solus Petrus respondit: Tu es Christus Filius