comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ frat̃ne int̾rogas ꝑ quã uiã incedere
debeas: reuelata tecũ facie loquar. Si of¬
ficiũ uis exercere prȩsbiteru: si ep̃atꝰ
te uł opus. ut honor forte delectat: ui¬
ue in urbib & castellis : et alioꝵ salutẽ
fac lucrũ animȩ tuȩ. Sin aũt cupis eẽ.
qđ diceris monachus. id ẽ. solus: quid
facis in urbib quȩ utiq ñ sunt solorũ
habitacula sed multorũ: Habeat unũ¬
qđq ꝓpositũ pͥncipes suos. Romani
duces imitentur camillos fabricios.
regulos. scipiones. Philosophi ꝓponant¬
sibi pitagoram. socratem. platonem. aristo.¬
tilem. Poetȩ emulent᷑ homerũ. uirgilium.
menandrũ. terentiũ. Istorici cidiđin. sa.¬
lustiũ erodotũ. liuiũ. Oratores lisiam. grac
dentes. hab̾e nitant᷑ et meritũ. Nos aũt ha¬
bemꝰ ꝓpositi nr̃i pͥncipes paulos. antonios.
uilianos. hylarinos. macharios. Et ut ad
ceps helias. nr̃ heliseus. nr̃i duces filii

Expanded text:
igitur fraterne interrogas. per quam uiam incedere igitur fraterne interrogas. per quam uiam incedere debeas, reuelata tecum facie loquar. si officium uis exercere presbyteri, si episcopatus te uel opus uel honos forte delectat, uiue in urbibus et castellis et aliorum salutem fac lucrum animae tuae. sin autem cupis esse, quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus, quae utique non sunt solorum habitacula, sed multorum? habet unumquodque propositum principes suos: Romani duces imitentur Camillos, Fabricios, Regulos, Scipiones; philosophi sibi Pithagoram, Socratem, Platonem, Aristotilem; poete emulentur Homerum, Virgilium, Menandrum, Terrentium; historici Tuchididem, Salustium, Herodotum, Livium; oratores Lisiam, Graccdentes habere nitantur et meritum. nos autem habemus propositi nostri principes Paulos, Antonios, Iulianos, Hilarionas, Macarios; et ut ad rinceps Helias, noster Helisaeus, nostri duces filii
Abbreviated transcription (Latin):
aliud officiũ ẽ : sed de monacho quondã.¬
et monacho apud scłm nobili. qui idcir¬
co p̃ciũ possessionũ suarũ ad pedes apłoꝵ
posuit docens pecuniã eẽ. calcandam: ut
humilit̃ & secreto uictitans semꝑ contem¬
nat qđ semel contẽpserit. Si erucis & re-¬
surrectionis loca ñ eẽnt in urbe celeber¬
rima. in qua curia. in qua ala militum.
in qua scorta. mimi. seurrȩ. et omĩa sunt
quȩ solent in ceteris urbib. uł si mona¬
choꝵ solũmͦ turbis frequentaretur: ex¬
petendũ reuera huiꝰce modi cunctis mo¬
nachis eẽt. habitaculũ. Nunc uero sũmȩ
stultitiȩ ẽ. renuntiare scło. dimittere
patriam. urbes deserere. monachũ ꝓfite¬
ri: et int̾ maiores poplos ꝑegre uiuere.
quã eras uicturus in patria. De toto huc
orbe ᷤ curritur : plena ẽ ciuitas uniu̾si
generis hominibus: et tanta utriusq
sexus constipatio: ut qđ alibi exparce
fugiebas. hic totũ sustinere cogaris. Iuia

Expanded text:
aliud officium est, sed de monacho et monacho quondaaliud officium est, sed de monacho et monacho quondam apud saeculum nobili, qui idcirco pretium possessionum suarum ad pedes apostolorum posuit docens pecuniam esse calcandam, ut humiliter et secreto uictitans semper contemnat, quod semel contempserat. si crucis et resurrectionis loca non essent in urbe celeberrima, in qua curia, in qua ala militum, in qua scorta, mimi, scurrae et omnia sunt, quae solent esse in ceteris urbibus, uel si monachorum solummodo turbis frequentaretur, expetendum reuera huiusce modi cunctis monachis esset habitaculum; nunc uero summae stultitiae est renuntiare saeculo, dimittere patriam, urbes deserere, monachum profiteri et inter maiores populos peregre uiuere, \'quam eras uicturus in patria. de toto huc orbe concurritur; plena est ciuitas uniuersi generis hominibus et tanta utriusque sexus constipatio, ut, quod alibi ex parte fugiebas, hic totum sustinere cogaris. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
more ueneris agentib posita colebatur:
estimantib ꝑsecutionis auctorib: quod
tollerent nob̃ fidẽ resurrectionis & cru¬
eis: siloca sc̃a ꝑ idolã polluissent. Bech¬
leem nunc nr̃ãm & angustissimũ urbis
locũ de quo psalmista canit. ueritas de
t̾ra orta ẽ. lucus inumbrat᷑ tatmor id. ẽ.
adonidis : et in specu ubi quondã xp̃s
paruulus uagiit. ueneris amasius plan
tuȩ deeẽ. putes: quia hiero solymã non
uidisti. Nec nos idcirco meliores estimes:
qđ huiꝰ loci habitaculo fruimur: sed
ut simplicit̃ motꝰ m̃tis meȩ fatear. con¬
siderans & ꝓpositũ tuũ. & ardorẽ qͦ scło
renuntiasti: differentias in locis arbitror
si urbib & frequentia urbiũ derelicta
in agello habites: et quęras xpm̃ in soli¬
tudine. & ores solus in monte cum i̾ui.
scõꝵq tantũ locoꝵ uicinitatib ꝑ frua¬
ris. id ẽ. ut & urbe careas. & ꝓpositũ mo¬
nachi ñ amitas. Quod loquor ñ de ep̃is.

Expanded text:
more Ueneris a gentilibus posita colebatur more Ueneris a gentilibus posita colebatur aestimantibus persecutionis auctoribus, quod tollerent nobis fidem resurrectionis et crucis, si loca sancta per idola polluissent. Bethleem nunc nostram et augustissimum orbis locum, de quo psalmista canit: ueritas de terra orta est, lucus inumbrabat Thamuz, id est Adonidis, et in specu, ubi quondam Christus paruulus uagiit, Ueneris amasius plangtuae deesse putes, quia Hierosolymam non uidisti, nec nos idcirco meliores aestimes, quod huius loci habitaculo fruimur, sed ut simpliciter motum mentis meae fatear, considerans et propositum tuum et ardorem, quo saeculo renuntiasti, differentias in locis arbitror, si urbibus et frequentia urbium derelicta in agello habites et Christum quaeras in solitudine et ores solus in monte cum Iesu sanctorumque tantum locorum uicinitatibus perfruaris, id est, ut et urbe careas et propositum monachi non amittas. quod loquor, non de episc
Abbreviated transcription (Latin):
quit ab eamꝰ hinc. Et ad iudȩos. Relin¬
quet᷑ uob domꝰ ura deserta. Si cȩlũ & tra
transibunt: utiq transibunt omnia
quȩ trenas Et crucis gͥ & resurrectionis
loca his ꝓsunt : qui portant erucẽ suã.
& cũ xp̃o resurgunt quotidie. qui dig¬
nos se tanto exhibent habitaculo. Ceterũ
qui dicunt. tẽplũ dñi. tẽplũ dñi. tẽplum
dñi : audiant ab apło. Uos estis templũ
solẏmis & de britanma: ȩqualit̃ patet
aula cȩlestis. Regnũ enĩ dĩ intranos ẽ.
Antonius. & c̾uncta ȩgỹpti. & mesopota¬
miȩ. ponti. & cappadotiȩ. & armeniae.
exxamina monachoꝵ ñ uiđe hierosolỹ¬
mam: et patet illis absq hac urbe para¬
disi ianua. Beatꝰ ylarion cũ palestinꝰ eẽc.¬
et in palestina uiueret. uno tantũ die ui-¬
dit hiero solẏmam : ut ñ contẽneret scã
loca ꝓpt̃ uiciniã. nec rursus dñm loco
concluđe uidetur. Ab adriani tẽporib
lacrũ iouis in erucis rupe statua ex mar¬

Expanded text:
quit, abeamus hinc, et ad Iudaeos: relinquetur uobis domus uestra deserta. si caelum et terra pertransibunt, utique transibunt omnia, quae terrena sunt. et crucis igitur et resurrectionis loca his prosunt, qui portant crucem suam et cum Christo resurgunt cotidie, qui dignos se tanto exhibent habitaculo. ceterum, quidicunt:templum dominitemplum dominijtemplum domini, audiant ab apostolo: uos estis templum solymis et de Britannia aequaliter patet aula caelestis; regnum enim dei intra nos est. Antonius et cuncta Aegypti et Mesopotamiae, Ponti, Cappadociae et Armeniae examina monachorum non uidere Hierosolymam, et patet illis absque hac urbe paradisi ianua. beatus Hilarion, cum Palaestinus esset, in Palaestina uiueret, uno tantum die uidit Hierosolymam, ut nec contemneret sancta loca propter uiciniam nec rursus deum loco eludere uideretur. ab Adriani temporibuslacrum Iouis, in crucis rupe statua ex mar
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et ezechieli cui dixerat ds̃. fili
hominis in medio scorpionũ cu habi¬
tas: ne timeas eos. Obfirmaui inquit
faciem tuã. et dedi faciẽ tuã eream. et
frontẽ tuã ferreã ut si forsitan surrexis

Expanded text:
unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexis
Abbreviated transcription (Latin):
rentur dies assumptionis eius. ut pas¬
cha celebraret de quo dixcerat. Deside¬
rio desidaui hoc paseha comedere uo¬
biscũ: et bibere calicẽ de quo ait: ca-¬
licem quẽ dedit mͥ pat̾ ñbibã illum :
omnẽq doetrinã suã patibulo robo-¬
raret: iuaxta illud qđ seriptũ ẽ: cũ ex¬
altatus fuero omĩa traham ad me.
ẽ: ad passionem sponte ꝓperantis

Expanded text:
rentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, est ad passionem sponte properantis
Abbreviated transcription (Latin):
expulsa moriatur.
Quęrenda causa atq reddenda ẽ. qͣre
damnent᷑ animȩ quȩ nouȩ creantur
singulis quibq nascentib. si p̃t̃ xp̃i sa-
cram̃tũ paruuli moriant᷑. Damnari enĩ
eas si sic de corpore exierint & scã scrip¬
tura & scã . ẽ. testis eccłia. Unde illa de
animarũ nouarũ creatione sententia si
hanc fidẽ fundatissimã ñ oppugnat. sit¬
& mea. Si oppugnat: non sit & tua. Nolo
mͥ dicat᷑ ꝓ hac sententia debe accipi qđ
scriptũ ẽ. Qui finaeit sp̃m hominis in

Expanded text:
expulsa moriatur. Augustinus. Quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae novae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum parvuli moriantur. Damnari enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: qui finxit sp
Abbreviated transcription (Latin):
reuertit᷑. sed addm̃ a quo illi datꝰ ẽ. Uerũ
qui hoc testimoniũ ita ꝓ istis sonat ut
ñ om̃i modo huic opinioni quã defendi
uolo uideat᷑ eẽ. contrariũ. ammonendã
tantũ credidi prudentiã tuã de talibus
testimoniis. Ex his angustiis me coneris
eruere. Nam licet nemo faciat optando
ut uerũ sit qđ uerũ ñ ẽ. tam̃ nisi fieri
possit optarem ut hȩc sententia uera eẽt.¬
& sic̃ opto. ut sic̃ uera ẽ. abste liquidissime
atq inuictissime defendat᷑.¬

Expanded text:
reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendat
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fortissimũ atq inuinctissimũ
requirendũ ẽ qđ nos ñ cogat dm̃ credẽ
ullarũ animarũ sine culpa aliqua dam¬
natorem. Nã uel tantũdẽ ualet uł plus
ẽ forsitan creare quã fingere. Et tamen
scriptũ ẽ. Cormundũ crea in me ds̃. Nec
idõ putari potest anima hoc loco aptare
se fieri priusquã aliquid eẽt. Sic̃ gͦ iam
existens creatur in nouatione iustitiae.
si cũ existens fingit᷑ confirmatione do-¬
ctrinȩ nec illud qđ in eccłiastescriptũ ẽ.
Tunc conuertet᷑ int̾rã puluis sic̃ fuit: et
sp̃s reuertet᷑ ad dm̃ qui dedit illũ. Istam
confirmat sententiã quã eẽ uolumꝰ nr̃ãm:
plus enĩ hoc suffragatur eis qui ex una
putant om̃s eẽ. animas. Nam sic̃ conuer-¬
titur in quiunt puluis int̾rã sicut fuit.
Et tam̃ caro dequa hoc dictũ ẽ. ad homi¬
nẽ ñ reuertetur ex quo ꝓpagata ẽ. sed
ad t̃ram unde primꝰ homo factus ẽ. Sic
& sp̃s exc illiꝰ uniꝰ sp̃u ꝓpagatꝰ. ñ tam̃ ad eum

Expanded text:
aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus ex illius unius spiritu propagatus non tamen ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ spe ñ confundant oꝑa sermonẽ tuũ:
ne cũ in eccłia loqueris. tacitꝰ qui libet
respondeat. Cur gͦ hȩc quȩ dicis ipse ñ
facis: Delicatꝰ magister ẽ. qui pleno uen¬¬
tre de ieiunus disputat. Accusare aua-¬
riciã et latro potest. Sacer dotis xp̃i os
cũ m̃te concordet. Esto subiectus pontifici
tuo: et quasi animȩ parentẽ suscipe. Ama¬
re filioꝵ. timere seruorũ ẽ. Si pat̾ sum
inquit. ubi ẽ. honor m̃s: si dñs egosu mubi
ẽ. timor m̃s: Plura tͥ in eodẽ turo obser¬
uanda sunt nomina. Monachus. pon¬
tifexe. auunculus Sed & ep̃i. sacer dotes.
se sciant eẽ: non dños. Honorent deri-¬
cos quasi clericos: ut & ipsi aclericis
quasi epĩ di ferant᷑. Scitũ illud ẽ ora-¬
toris domicii. cur gͦ te inquit habeam
ut pͥncipẽ cũ tume ñ habeas ut senatorẽ.
Quod aaron & filios eius. hoc ẽ. ep̃m
ec prb̃os nouerimꝰ. Unus dñs. unũ tem¬

Expanded text:
est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respondeat: Cur ergo haec quae dicis, ipse facis?\' delicatas magister est, qui pleno uentre de ieiuniis disputat; accusare auaritiam et latro potest; sacerdotis Christi mens osque concordent. esto subiectus pontifici tuo et quasi animae parentem suspice; amare filiorum. timere seruorum est: et si pater sum, inquit, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? plura tibi in eodem uiro obseruanda sunt nomina: monachus, pontifex, auunculus. sed et episcopi sacerdotes se sciant esse, non dominos: honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis deferatur. scitum illud est oratoris Domitii: ego te, inquit, habeam ut principem, cum tu me non habeas ut senatorem? quod Aaron et filios eius, hoc episcopum et presbyteros nouerimus: unus dominus, unum tem
Abbreviated transcription (Latin):
tiã stomachi. & flegmata pulmonis ma¬
nu ꝓpria suscipiunt. Pauent ad introi¬
tũ medici: trem̃tibq labiis an cõmodiꝰ
habeant sciscitant᷑. Et si paululũ senex
uegetior fuerit: ꝑiclitantur. Hac simu¬
lata lȩtitia: mens intrin secus auara tor-¬
quetur. Timet eñi ne ꝑdat ministeriũ:
et uiuaces senes matusalae annis cõpa-¬
rant. O quanta apud dm̃ merces: in p̃-¬
senti prȩciũ ñ sꝑare. Quantis sudorib
hereditas cassa expecitur minori ꝓmis-¬
sa labore: Margaritũ xp̃i emi poterat.
Diuinas scripturas sepius lege: immno
nũquã de manib tuis saera lectio depo-¬
natur. Disce qđ doceas. Obtine eũ qui
scđm doctrinã ẽ. fidelẽ sermonẽ: ut pos¬
sis eaehortari in doctrina sana. & contra¬
dicentes reuincere. ꝑmane in his quȩ
didicisti & credita sunt tibi: sciens a quo
didiceris. paratꝰ semꝑ ad satisfactionem
om̃i poscenti te rationẽ. De ea quȩ inte

Expanded text:
tias stomachi et phlegmata pulmonis matias stomachi et phlegmata pulmonis manu propria suscipiunt. pauent ad introitum medici trementibusque labiis, an commodius habeant, sciscitantur et, si paululum senex uegetior fuerit, periclitantur ac simulata laetitia mens intrinsecus auara torquetur. timent enim, ne perdant ministerium, et uiuacem senem Mathusalae annis conparant. o quanta apud dominum merces, si in praesenti pretium non speraret! quantis sudoribus hereditas cassa expetitur! minori labore margaritum Christi emi poterat. Diuinas scripturas saepius lege, immo numquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. disce, quod doceas; obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana et contradicendidicisti ac credita sunt tibi, sciens a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te
Abbreviated transcription (Latin):
ruimꝰ hanc legem: Cauteriũ bonum
est. Sed quo mͥ uulnꝰ. ut indigeã caute¬
rio: Prouida. seuera ẽ legis cautio : et
tam̃ nec sic refrenatur auaricia. Pfidĩ¬
cõmissa legib illudimꝰ: et quasi maiora
sint imꝑatoꝵ scita. quã xp̃i leges timemꝰ. &
Cuangłia contemnimꝰ. Sic heres & mat̃
filioꝵ id .ẽ. gregis sui eccłia: quȩ illos ge¬
nuit. nutriuit & pauit. Quid nos inse¬
ꝑum opib p̃uidẽ. Ignominia sacerdotis
ẽ. ꝓpriis studẽ diuitiis. Natꝰ in pauꝑe
domo. & intugurio rusticano. qui uix
milio. & cibario pane rugientẽ saciare
uentrẽ poterã : nunc simila. et mella fa-¬
stidio. Noui genera & nomina piscium:
in quo litore concalicta sit. Calleo saporib
auiũ: discerno ꝓuincias. & ciboꝵ merari¬
tas. ac nouissime damna ipsa delectant.
Audio p̃t̃ea in senes & anus. absq liberis.:
quoꝵdã turpe seruitiũ. Ipsi apponunt
matt ulã. obsident lectum : et purulen¬

Expanded text:
ruerimus hanc legem. cauterium bonum ruerimus hanc legem. cauterium bonum est, sed quo mihi uulnus, ut indigeam cauterio? prouida seueraque legis cautio, et tamen nec sic refrenatur auaritia. per fideicommissa legibus inludimus et, quasi maiora sint imperatorum scita quam Christi, leges timemus, euangelia contemnimus. sit heres, sed mater filiorum, id est gregis sui, ecclesia, quae illos genuit, nutriuit et pauit. quid nos inseum inopiae providere; ignominia sacerdotis est propriis studere divitiis, Natus in paupere domo et in tugurio rusmilio et cibario pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc similam et mella fastidio, noui et genera et nomina piscium, in quo litore conca lecta sit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nouissime damna ipsa delectant. audio praeterea in senes et anus absque liberis quorundam turpe seruitiuIDipsi apponunt mattulam, obsident lectum et purulen
Abbreviated transcription (Latin):
cređdẽ. Caueto om̃s suspitiones: et quicqͥd
ꝓbabilit̃ fingit potest. ne fingatur ante
deuita. Crebra munuscula. & sudariola.
& fasciolas. et uestes ori applicitas. & oblatas.
ac degustatos cibos. blandasq & dul¬
ces litteras: sc̃s amor ñ habet. Mel meũ.
lum̃ meũ. meũq desidiũ ap̃s ẽ. Omnes
tates. & cȩteras ineptias amatoꝵ in come-¬
duis erubescimꝰ. in scłi hominib dete¬
stamur: quanto magis inmonachis. et
inclericis. quorũ & sacerdotiũ ꝓposito.
& ꝓpositũ ornatur sacerdotio: Nec hoc
dico qđ inte aut in scĩs uiris ista formi¬
dem: sed qđ in omĩ ꝓposito. in omni
gradu. & sẽxu. & boni & mali repꝑian¬
tur: malorũq condemnatio lausbo-¬
norũ sit. Pudet dicere. sacerdotes ido-
lorũ. mimi. aurige. & scorta hereditates
capiunt : solis clericis & monachis hoc
lege ꝓhibetur. et ꝓhibe atur. ñ a ꝑse¬
cutorib sed apͥncipib aepĩanis. Nec
de lege conqueror : sed doleo. Cur me¬¬

Expanded text:
e. Caveto omnes suspiciones: et quidquid probabiliter fingi potest: ne fingatur, ante devita. Crebra munuscula, et sudariola, et fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac degustatos cibos, blandasque et dulces litterulas, sanctus amor non habet. Mel meum, lumen meum, meumque desiderium. Omnes tates, et caeteras ineptias amatorum in comoediis erubescimus, et in saeculi hominibus detestamur: quantin Clericis, quorum et Sacerdotium proposito, et propositum ornatur Sacerdotio? Nec hoc dico, quod aut inte aut in sanctis viris ista formidem; sed quod in omni proposito, in omni gradu et sexu, et et boni et mali reperiantur: MALORUMQUE condemnatio, laus bonorum lorum, mimi et aurigae et scorta hereditates capiunt; solis clericis et monachis hoc lege prohibetur et prohibetur non a persecutoribus, sed a principibus Christianis. nec de lege conqueror, sed doleo, cur me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentes ñ coactos sed spontanee scđm
dm̃. neq turpis lucrigrã. sed uoluntarie.
neq ut dominantes in clerũ. sed forma
facti gregi & ex animo: ut cũ apparue¬
rit pͥnceps pastoꝵ ꝑcipiatis immarces-¬
cibilẽ głȩ coronã. Pessimȩ consuetudinis
ẽ. in quib dã eccłiis tacere ꝓrbos: et prę¬

Expanded text:
identes non coacte, sed spontanec secundum Deum: neque turpis lucri gratia, sed voluntarie: neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis ex animo: ut cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis immarcescibilem gloriae coronam » . Pessimae consuetudinis est in quibusdam Ecclesiis, tacere 263 Pre
Abbreviated transcription (Latin):
tibi alterius uituperationẽ patienter
audire: quia nec ab aliis optas recipi
tuam. Iniustũ quippe ẽ quicquid
contra xp̃i euangłium uenit si alteri
quod tibi ab alio fieri molestum ẽ.
patiaris inferri. Semꝑ linguã tuam
de bonis loqui assuesce: et auditũ tuũ
adbonorũ magis laudem quã ad ma-¬
lorũ uituꝑationem cõmoda. Uide ut
omĩa quȩ cũq bene facis. propt̃ dm̃ fa-
cias : sciens eius rei tantũ te ad ño recep¬
turam ẽẽ mercedem quã eius timoris
et dilectionis causa ꝑfeceris. Sca ma¬
gis ẽẽ. quã uideri stude : quia nichil
ꝓdest estimari quod non sis. et du

Expanded text:
tibi alterius uituperationem patienter audire. quia nec ah aliis optas recipi tuam. iniustum quippe est quicquid contra Christi euangelium uenit, si alteri quod tibi ab alteri quod fieri molestum est patiaris inferri. semper linguam tuam de bonis loqui adsuesce, et auditum tuum ad bonorum magis laudem quam ad malorum uituperationem accommoda. uide ut omnia quaecumque bene facis propter Dcias, sciens ejus rei tantam te a Domino recepturam esse mercedem, quam ejus timoris et dilectionis causa perfeceris. Sancta magis esse quam videri stude; quia nihil prodest aestimari quod non sis, et du
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq confusũ. ut huiꝰce modi᷑ edere
questionib ñ tam studiosi qũa odiosi
homines uidebant᷑. Munuscula tam̃
p̃cor ut amore quo nos appetere cȩpisti
ad finem usq ꝑdures. Non enĩ cepisse
sed ꝑ mansisse uirtutis ẽ. Nra uicissim
ꝑ desid̾ium missa suscipe.

Expanded text:
utrumque confusum, ut hujuscemodi haerere utrumque confusum, ut hujuscemodi haerere quaestionibus, non tam studiosi, quam otiosi hominis esse videatur. Munuscula a precor, ut in amore quo nos appetere coepisti, ad finem usque perdures. Non enim coepisse, sed permansisse virtutis est. Nostra vicissim per Desiderium missa suscipe.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne letaeris philistea omĩs tu. qm cõminu-¬
ta ẽ. uirga ꝑcussoris tui. De radice enim
colubri egredietur regulus. et semen
eius ab sorbens uoluerem. hoc ẽ. de achar
constituet᷑ rea. Erechias ex quo intelli¬
gi uoluit. non statim post patris mortẽ
filiũ imꝑio subrogatũ. sed uel seditionib
popłi. uel quib dã int̾ regnis. aut certe
p̃mentib malis. et hinc inde consurgentib
bellis regnũ eius fusse delatũ: In rebus
obscuris diuersas ponimꝰ opiniones. ut
tam scribere quã lo qui tibi corã uidear.
Ceterũ apłs int̾minabiles genealogias et
iudaicas fabulas ꝓhibens. de istius modi
michi uidetur int̃dicere questionibus.
Quid enĩ ꝓdest herere inlittera. et uel
scriptoris errorem uel annorũ seriem
calũniari cũ manifestissime scribitur :
Littera occidit. sp̃s aũt uiuificat. Relege
om̃s ec ueteris et noui testamenti libros.
et tantã annorũ repꝑies dissonantiam. et

Expanded text:
nelaeteris,Philistaea omnis tu, quoniam comminunelaeteris,Philistaea omnis tu, quoniam comminuta est uirga percussoris. tui. de radice enim colubri eg.redietur regulus et semen eius absorbens uolucrem, hoc est: de Achaz constituitur rex Ezechias. ex quo intellegi uoluit, non statim post patris mortem filium imperio subrogatum, sed uel seditionibus populi uel quibusdam interregnis aut certe prementibus malis et hinc inde consurgentibus bellis regnum eius fuisse dilatum. In rebus obscuris diuersas ponimus opiniones, ut non tam scribere quam loqui tibi coram uideamur. ceterum apostolus interminabiles genealogias et Iudaicas fabulas prohibens de istius modi mihi uidetur interdicere quaestionibus. quid enim prode est haerere in littera et uel scriptoris errorem uel annorum seriem calumniari, cum manifestissime scribatur: littera occidit, spiritus autem uiuificat? relege omnes et ueteris et noui testamenti libros et tantam annorum repperies dissonantiam et
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾rente regnauit. atq ita et itiũ reg.¬
ni salomonis &e tempꝰ quo solus ipse reg.¬
nauit ab historia demonstratũ. nec tam̃
om̃s annos uitȩ illius quinquaginta
tantũ ec duoꝵ annoꝵ ciroulis contine¬
ri. Sin aũt dubitas qđ regnantib filiis
patribq uiuentib. non filiis tempꝰ reg-¬
ni eorũ sed parentib imputet᷑: lege ipsum
regnoꝵ uolum̃. et inuenies qđ or ias reae
uda postquã lepra ꝑcussus ẽ. habitauit
in domo separata. ec filius eiꝰ ioathan im¬
ꝑium rexcerit. uidicaueritq popłm t̾rȩ
aisq ad diẽ mortis patris sui. Et tamen
post mortẽ illius cũ uiginti et quinq
eẽt. annoꝵ. sẽdecim annis regnasse dicat᷑.:
Quos solus ipse regnauerit. Quod de sa¬¬
rit. Audiui quendã hebreũ huiꝰce mo¬
di narrare fabulam iuacta ꝓphetiã isaiȩ
quã int̾ decẽ uisiones nuꝑ interp̃tatꝰ sum :
Quod mortuo achar philistea lȩtatasit.
et seriptura post ea cõminetur aedicat.¬

Expanded text:
parente regnauit, atque ita et initium regni Salomonis et tempus, quo solus ipse regnauit, ab historia demonstratum nec tamen omnes annos uitae illius quinquaginta tantum et duorum annorum circulis contineri. sin autem dubitas, quod regnantibus filiis patribusque uiuentibus non filiis tempus regni eorum, sed parentibus inputetur, lege ipsum Regnorum uolumen et inuenies, quod Ozias, rex Iuda, postquam lepra percussus est, habitarit in domo separata et filius eiu» Ioatham imperium rexerit iudicaueritque populum terrae usque ad diem mortis patris sui et tamen post mortem illius, cum uiginti et quinque esset annorum, sedecim annis regnasse dicatur, quot solus ipse regnauerit. quod de Sarit. audiui quendam Hebraeum huiusce modi narrare fabulam iuxta prophetiam Isaiae, quam inter decem uisiones nuper interpretatus sum, quod mortuo Achaz Philistaea laetata sit et scriptura postea conmineturacdicat:
Abbreviated transcription (Latin):
as ut nubes loquȩbat᷑. audi cęlũ. & aurib
ꝑcipe t̾ra quia dñs locutꝰ ẽ. Et quia ipse
nubes erat & sciebat alias nubes cõꝓphe¬
tantes sibi. idõ uaticinans aiebat: man¬
dabo nubib ne pluant suꝑ eã imbrem.
Siaũt iã didicimꝰ qui sint nubes. uidea¬
mꝰ quomͦ ds̃ educat nubes ab extremo
tũ paulus et fuit nouissimꝰ in hoc mun¬
do dicens. Puto enĩ ds̃ nos apłos nouissi¬
mos ostendit quasi mortificatos quia
spectaculũ facti sumꝰ in mundo & angłis

Expanded text:
as ut nubes loquebatur: « Audi, coelum, et auribus as ut nubes loquebatur: « Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quia Dominus locutus est . » Et quia ipse nubes erat, et sciebat alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant super terram imbrem. » Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo tum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens: « Puto enim nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos: quia spectaculum sumus in mundo et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
sato aere constare dicunt᷑. si ñ fuerit
pluuia. ñ p̃cepit dñs ne pluant super
uineã. aut quã cũq regionẽ imbrẽ. sed
nubes nulla apparuit. Et post ea iuxta
ꝓphetiã heliȩ. futurȩ pluuiȩ signũ in
uestigio hominis ostensũ ẽ. atq ita post
nubem globatã imber descendit int̾ras.
Istis uͦ quasi subsistentib nebulis iubet᷑
pluuiã continere cũ digna fuerit ani¬
ma imbre cȩlesti. et dr̃ mandabo nubi
b ne pluant suꝑ eã imbrem. Itaq unꝰ¬
quisq scõꝵ nubes ẽ Moyses nubes erat
et quasi nubes loquebat᷑. Attende celũ
et loquar. et audiat t̾ra sermones ex ore
meo. Expectent᷑ ut pluuia uerba mea:
et descendant ut ros eloquia mea. Si non
fuisset nubes. nũquã dixxisset expectent᷑
ut pluuia uerba mea: et descendant ut
ros eloquia mea. Quia nubes dicebat
ut imber suꝑ gram̃: & pruina suꝑ fenũ
quia nom̃ dñi inuocaui. Similit̃ & isai¬

Expanded text:
sato aere dicuntur constare, si non fuerit sato aere dicuntur constare, si non fuerit pluvia, non praecepit Deus ne pluant super vineam, aut quamcumque regionem imbrem: sed nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si non fuisset nubes nunquam dixisset, « exspectet ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat: « ut imber super gramen, ut pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi. » Similiter et Isai
Abbreviated transcription (Latin):
bet aut t̾rena. Si terrena facta st̃ ad cog-¬
natã sibi t̾rã dedueunt eũ qui thesauri¬
zat ea in t̾ra. & ñ in cęlũ. Rursũq hȩc quȩ
iuaxta uirtutẽ gesta st̃. Thesauriratorem
suũ apꝓpinquantẽ sibi cęloꝵ regiones
subuehunt: et edux̃ nubes ab extremo
terrȩ: Istuis modi disputatio in psalmo
nuꝑ incidit. et dictũ ẽ. a nob quo modo
ds̃ eduacerit nubes ab extremo terrȩ
ut & hu qui audier̃ plenissime eorum
quȩ sciunt reminiscant᷑. & hi qui aut
ñ int̃ fuer̃ aut obliti st̃. contextũ sermo
nis agnoscant quẽ tunc ꝓut ualiumꝰ
eochibuimꝰ. Dixcimꝰ aũc scõs eẽ nubes.
Et enĩ hoc qđ scriptũ ẽ ueritas tuausq
ad nubes. ñ potest referri ad inanima¬
les nubes. sed ueritas dĩ usq ad illas nu-¬
bes ẽ. quȩ audiunt mandatũ dñi. & no-¬
uer̃ quo pluuias deferant. & a quibus
eas suspendant. De his nubib dictũ ẽ
Et mandabo nubib meis ne pluant

Expanded text:
bet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cogbet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra, et non coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum nis agnoscant, quem tunc, prout valuimus, exibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes: sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant
Abbreviated transcription (Latin):
cat sapientia. aliud iustitia. Quando
enĩ sapientia dr̃. disciplinis te diuinarũ
bit᷑ quȩ credentes dõ efficit scõs. lta gͦ
mͥ & prudentiã eiꝰ intelligere cũ doctri¬
na ẽ: & de monstratio bonarũ aut mala-¬
rũ rerũ si neutrũ atq inhunc modum
extendisse nunc dr̃ cęlũ in prudentia
sua. Quom aũt extendat᷑ cȩlũ excendente
eũ prudentia. audi qm̃ extend endi
uerba ñ attenditis. Asserit quippe ex.
Extendit᷑ aũt :ͤ anima nr̃a quȩ pͥus fuerat
contracta ut possit capax eẽ. sapientiae
dĩ. Uerũ ut ad ꝓpositũ reuertam᷑ diximꝰ
de eo qđ prudentia cȩlũ factũ sit. & nune
affirmamꝰ eos qui cȩlestẽ hominẽ por-¬
tant. eẽ cȩlestes Si enã ad peccatorẽ dr̃
t̾ra es. & in t̾rã ibis. quare ñ dicat᷑ ad iustũ
cuiꝰ ẽ. regnũ cȩloꝵ. cȩlũ es & in cęlũ ibis:
conueniat dici cęlũ es. & in cęlũ ibis.
Unꝰ quisq aũt nr̃m aut cȩlestia facta ha-¬

Expanded text:
cat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum  quae credentes Deo efficit sanctos. Ita ergo hic prudentiam ejus intellige cum doctrina est et demonstratio bonarum aut malarum rerum, sive neutrarum, atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum extendente eum prudentia, audi. « Quoniam extendi verba et non attendisti. » Asserit quippe exteExtenditur autem et anima nostra quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum ut ad propositum revertamus, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es, et in coelum ibis? convenit dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut coelestia facta ha
Abbreviated transcription (Latin):
Infatuat᷑ꝰ ẽ. abscientia. uidens ꝑ speculum
et in ȩnigmate portiuneulã quandã ui-¬
dens. Et si sic expedit dicere: ipsiꝰ quoq
portiunculȩ partẽ nim ã recognoscens.
e contrario aut̃ intelligeres quid fit in¬
fatuatꝰ ẽ. om̃is homo ab scientia. cõpara¬
tione peccatoꝵ hierłm sodomoꝵ pecca¬
tũ iustitia ẽ. Iustificata ẽ. enĩ ait sodo ma
exte. Quo modo enĩ ñ habent iustitiã
sodomoꝵ peccata ꝑse. sed ad collationem
maioꝵ scelerũ iustificant᷑. Si e contrario
scientia pauli ad illã cęlestẽ scientiã ad
illũ consũmatũ electionis intellectum
stultitia reputat᷑: idcirco infatuatꝰ ẽ. om̃is
homo ab scientia: Tale quiddã eccłiastes
ut arbitror dep̃hendens effatꝰ ẽ. Dixi:
sapiens efficiar. Et ipsa elongauit se a
me longuis quã erat & alta ꝓfunditas.
quis inueniet eam: Uolumꝰ quiddam
audent̃ licet dicere. qm̃ hoc qđ descendit

Expanded text:
Infatuatus est a scientia, videns per speculum, Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione peccatotum justitia est. « Justificata est enim, ait, Sodoma ex te . » Quomodo ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, quoniam hoc quod descendit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. et edux̃ uentos de thesauris suis et
nos iuxta miscđiam dĩ ad hos thesauros
occursuros putamꝰ: et quia plures sunt
thesauri. forte iuxta ordinẽ resurgentiũ
erit & requies inthesaurisdĩ. Qđ aũt dico
istius modi ẽ resurrectio mortuoꝵ. in qͥb¬
dã ordinib furata ẽ. Ait quippe apłs. Unꝰ
ut libec miscentur ordines resurgentiũ.
Alius ordo erit in illo. et in illo thesauro
dĩ alius ordo in alio. et in alio thesauro dĩ.
Isti aũt om̃s thesauri unũ habent thesau¬
rũ: in quo sunt thesauri sapientiȩ & scien¬
tiae absconditi. Et quomͦ possideo unam
p̃ciosissimã margaritã ꝑ plures alias mar¬
garitas: sic uenio ad thesaurũ thesauroꝵ.
Eduxit enã uentos de thesauris suis. In-
fatuatus ẽ. om̃is homo abscientia. Si om̃is
homo infatuatꝰ ẽ ab scientia: et paulus
homo ẽ. Paulꝰ infatuatꝰ ẽ. scientia. Ex par¬
te enĩ cognoscimꝰ: et ex parte ꝓpħamꝰ.

Expanded text:
fecit, et eduxit ventos de thesauris suis, » et fecit, et eduxit ventos de thesauris suis, » et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros nos occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri, forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est, resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus:ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei, et alius ordo in alio et in alio thesauro Dei: isti autem omnes thesauri unum habent thesaurum, « in quo sunt thesauri sapientiae et scientiae absconditi. » Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorumEduxit enim ventos de thesauris suis. III. Infatuatus est omnis homo a scientia . Si omnis homo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus .
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ ueniamꝰ : paulꝰ & siluanꝰ duae
nubes inunũ conuener̃. Et ecce totum
mundũ epłȩ eorũ fulgur illuminat ful¬
gura inpluuiã fecit: et eduaẽ uentos de
thesauris suis. Ergo ne huuenti qui suꝑ
t̃ras ꝑflant inthesauris dĩ sunt. et non
hoꝵ natura manifesta ẽ. quomͦ & qua ra-¬
tione subsistant. Sed sunt quidã uentoꝵ
thesauri Thesauri sp̃uũ. sp̃s sapientiae.
onis. & caritatis. Potes & ipse de scripturis
hos uentos congregare: et istoꝵ sp̃ium
inuenire thesauros. Vbi st̃ isti thesauri
utiq in eo in quo sunt thesauri sapientiȩ
et scientiȩ ab sconditi in xp̃o sedẽ habent.
Inde oriuntur hu sp̃s ut alius sapiens
sit alius fidelis alius eruditꝰ et aliꝰ qđ cũq
donoꝵ dĩ possideat: Alii enĩ ꝑ sp̃m datur
sermo sapientie. Alii sermo scientiȩ uixca
eundẽ sp̃m. Alii fides in eodẽ spũ Eduocit¬
gͦ nubes ab extremo t̃rȩ. fulgura inpluuuiã

Expanded text:
Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spirituum, spiritus sapientiae onis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem spergo nubes ab extremo terrae, et fulgura in pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
Uides quomͦ ab extremis educat ds̃ et
corpore nebulas: ꝓpt̃ea si uolumꝰ nubes
fieri ad quas ꝑuenit ueritas dĩ nouissi¬
mi om̃iũ fiamꝰ. et tam affectu quã opere
dicamꝰ suto enĩ nos ds̃ apłos nouissimos
ostendit. Qđ si ñ sũ apłs. licet tam̃ mͥ fieri
extremo ut educens nubes ab extremo
terrȩ. educat & me. & fulgura inpluiam
faciat. Aiunt naturaliũ causarũ scruta¬
tores quia fulgora ex nubiũ collisione
tur. atq ita cũ fulgore parit̃ & thonatrua
mugire thonitrũ scilicet sonitũ indican¬
te concursus & fulgure excussi luminis
claritate. Si intellexisti exemplũ. considã
nunc nubes rationales. Moyses nubes enit.
lħs naue nubes erat: Isti si secũ colloquant᷑
exx sermonib eoꝵ fulgura micant. Hie¬
remias & baruch nubes erant. sermoci¬
nent᷑ inuicẽ et uidebis rutilare fulgores.
Potes et tu ipse de scripturis scĩs inhunc
modũ nubiũ inuenire coneursus. eoe
quib ignes emitant᷑. Ut aut̃ & ad nouũ

Expanded text:
» Vides quomodo ab extremis educat Deus, et corporet nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu quam dicamus; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et me, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatores , quia fulgura ex nubium collisione tur, atque ita cum fulgore pariter et tonitrua mugire: tonitruo, scilicet, sonituum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum
Abbreviated transcription (Latin):
ticum illud implet᷑ in nob̶. Hoc tantũ scio :
qđ nescio. Tangã & nouũ breuit̃ testam̃tũ.
Matheus. Marcus. lucas. Ioħs. quad riga
dñi & uerũ cherubin. qđ int̾̃p̃tat᷑ scientiȩ
multitudo. ꝑ totũ corpꝰ oculati sunt. scin¬
tillȩ micant. discurrunt fulgura: pedes
habent rectos. et in sublime tendentes:
t̃ga pennata. et ubiq uolitantia: Tenent
se mutuo. sibiq ꝑplexi sunt: et quasi
rota in rotã uoluunt᷑: et ꝑgunt quocũq
eos flatus scĩ sp̃s duxcerit. Paulus apłs
ad septẽ scribit eccłias. Octaua enĩ ad he¬
breos: aplerisq extra numerũ ponitur.
Timotheũ instruit ac titũ: filemonem
ꝓ fugitiuo famulo dep̃cat᷑. Suꝑ quo ta¬
cere meliꝰ puto : quã pauca scribe. Necus
apłoꝵ nudã quidẽ sonare uident᷑ hysto¬
riam. & nascentis eccłiȩ infantiã texere :¬

Expanded text:
in nobis: \'hoc tantum scio, in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. tenent se mutuo sibique perplexi sunt et quasi rota in rota uoluuntur et pergunt, . quocumque eos flatus sancti spiritus duxerit. Paulus apostolus ad septem scribit ecclesias — ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum instruit ac Titum, Philemonem pro fugitiuo famulo deprecatur. super quo tacere melius puto quam pauca dicere. Actus apostolorum nudam quidem sonare uidentur historiatn et nascentis ecc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fecto aman qui int̾p̃tat᷑ iniquitas:
partes coniuuii. & diẽ celebrẽ mittit in
posteros. Paralipomenon liber. id est
talis ẽ: ut absq illo siquis scientiã scrip¬
turarũ sibi uoluerit arrogare. se ipsum
irrideat. Psingula quippe nomina iun-
plicant᷑ euangłii questiones.  Et ras. et
neemias ad iutor uidelicet & consolator
a dño. in unũ uolum̃ artantur: instauratt
templũ: muros extruunt ciuitatis: om̃isq
illa tirba popłi redeuntis in patriam. et
descriptio sacer dotũ. leuitarũ. ifrahelis.
ꝓselitarũ. ac ꝑsingulas familias murorũ
et turriũ oꝑa diuisa. aliud in cortice prȩ-¬
ferunt. aliud retinent in medulla . ¶ Cer¬
nis me scripturarũ amore raptũ eoccessis¬
se modũ epłȩ. & tam̃ ñ implesse qđ uolui.
Audiuimꝰ tantũ quid nosse. quid cuꝑe
debeamꝰ: ut & nos quoq possimꝰ dicere.
Concupiuit anima mea desidare iustifi¬
cationes tuas in om̃ĩ tẽpore. Ceterũ socra

Expanded text:
interfecto Aman, qui interpretatur « iniquitas, » interfecto Aman, qui interpretatur « iniquitas, » partes convivii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est, talis est, ut absque illo, si quis scienciam scripturarum sibi voluerit arrogare, seipsum irrideat. Per singula quippe nomina iunctplicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per singulas familias murorum et turrium opera diuisa aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me scripturarum amore raptum excessisse modum epistulae et tamen non inplesse, quod uolui. audiuimus tantum, quid nosse, quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus: et in om̃i loco sacrificatur
& offert᷑ nomini meo oblatio munda.
Isaiã hieremiã. iezechihel. darihel. qͥs
possit uel intelligere uł exponere: Iuoꝵ
pͥmꝰ ñ ꝓphetiã mͥ uidet᷑ teaere: sed euan¬
geliũ. Scds̃: uirgã nuceã & ollã succensã
a facie aquilonis. & pardũ spoliatum
suis colorib. & quadruplex diuersis me¬
tris nectit alfabetũ. Tertius pͥncipia &
finẽ tantis habet obscuritatib in uolu-¬
ta: ut apud hebreos ipse partes cũ excor-
dio geneseos ante annos. xxx. ñ legant᷑.¬
ꝓpħas. tẽpoꝵ conscius. & totius mundi
sine manib & regna omĩa subuertentẽ
claro sermone ꝓnuntiat Dauid simo¬
nides nr̃ pindarꝰ. & alceus. flaccus qͦq
decacordo psalterio ab inferis excitat
resurgentẽ ¶Salomon pacificus & ama¬
bilis dñi. mores corrigit: naturã doces:
eccłiam uingit & xp̃m: scõꝵq nuptiarũ
dulce canit epithalamiũ. Hester in
ecdiȩ tỹpo popłm libat de ꝑiculo: et

Expanded text:
i loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus inuoluta, ut apud Hdio geneseos ante annos XXXta non leganthetas temporum concius et tocius mundi sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoqudecacordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, pacificus et amabilis domini, mores corrigit, naturam docet, ecclesiamdulce canit epithalamium. Esther in Ecclesiae typo populum liberat de periculo, et
Abbreviated transcription (Latin):
illo ipsa pferebat łestina quȩso te & he-¬
renti insalo nauiculȩ funẽ magis p̃cide.
quã solue. Nemo renuntiaturꝰ scło bene
potest uende : quȩ contẽpsit ut uendẽt.
Quicqͥd in sũptꝰ de tuo tuleris: ꝓ luero cõ-¬
puta. Antiquũ dictũ ẽ. Auaro tã deest qđ
habet: qũa qđ ñ habet. Credenti totꝰ mun¬
dus diuitiarũ ẽ: infideł aut̃ etiã obolo in¬
diget. Sic uiuamꝰ: tanquã nichil haben¬
tes & omĩa possidentes. Uictus & uestitus:
diuitiȩ xp̃ianoꝵ. Si habes in potestate
rem tuam: uende. Si ñ habes: ꝓice. Tollen¬
ti tunicam: et palliũ relinquendum est.
Scilicet. nisi tu semꝑ recrastinans & diem
de die trahens caute & pedetemptim tuas
possessiunculas uendidis: non hab et xp̃s¬

Expanded text:
la praeferebat. festina, quaeso te, et haerentis in salo nauiculae funem magis praecide, quam solue. nemo renuntiaturus saeculo bene potest uendere, quae contempsit, ut uenderet. quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro conputa. antiquum dictum est: auaro tam deest, quod habet, quam quodnonhabet-credenti totus mundus diuitiarum estinfidelis autem etiam obolo indiget. sic niuamus quasi nihil habentes et omnia possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Christianorum. si habes in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice. tollenti tunicam et pallium relinquendum est. scilicet, nisi tu semper recrastinans et diem de die trahens caute et pedetemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet
Abbreviated transcription (Latin):
pulsanti aꝑitur : quȩ̨rens inuenit. Disca¬
mꝰ in t̾ris : quoꝵ nob̾ scientia ꝑ seueret
in cęlo. Obiuis te manib excipiam: et ut
inepte aliquid ac de ermagorȩ tumidita¬
te effundam: quicquid quę̧sieris tecũ sei-¬
re conabor. Habes hic amantissimũ tui
fr̃em eusebiũ: qui litterarũ tuarũ mͥ gr̃am
duplicabit: referens honestatẽ moꝵ tuoꝵ.¬

Expanded text:
pulsanti aperitur, quaerens inuenit. discapulsanti aperitur, quaerens inuenit. discamus in terris, quorum nobis scientia perseueret in caelo. Obuiis te manibus excipiam et, ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam, quidquid quaesieris, tecum scire conabor. habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicauit referens honestatem mo