comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unã ꝑtẽ decliuat ꝑ amorẽ. ab alia
u̾o recedit ꝑ odiũ. o ip̃m iudicare
ñiq. qr tc̃ iudiciũ nõ ꝓcedit ex zelo
iusticie. s ex amere ł exodio ꝑciũ.
Qͣrto si indices nõ debite se hẽ¬
ant ad negocia. agibilia ut sisĩt
ĩ exꝑti lñanoꝵ actuũ. facient

Expanded text:
tem declinat per amorem, ab alia vero recedit per odium, oportet ipsum iudicare inique: quia tunc iudicium non procedit ex zelo iustitiae, sed ex amore vel odio partium. Quarto si iudices non debite se habent ad negocia agibilia, ut si sint inexperti humanorum actuum, facient
Abbreviated transcription (Latin):
relus insticie ⁊ exꝑiencia agibłiũ.
hẽat noticiã ꝯdicõnũ ꝑticulariũ.
sic ĩiudicio agibiliũ ⁊ ĩ discussione
cãꝵ. alñ plꝰ ꝓficiũt exꝑti ꝙͣ scienteᷤᷤ
debite iudicandũ. ¶ P itaq qͣles
iudices. ⁊ qͣles discussores cãx. que¬
r̾e dec eat regiã maiestatẽ. Nã de¬
let eos tales quer̾e qͥ sĩt hñiles uõ
excedẽtes actoritatẽ ꝯmissam. sint
prudentes ĩ legib. scientes eas ap¬
plicare ad litigia exorta. hẽãt zelũ
iusticie ut nõ examore. ẜ ex odio ꝑ¬

Expanded text:
zelus iustitiae, et experientia agibilium. habeat notitiam conditionum particularium: sic in iudicio agibilium et in discussioneando plus proficiunt experti quam scientes debite iudicandum. Patet itaque quales iudices et quales discussores causarum quaerere deceat regiam maiestatem: nam decet eos tales quaerere qui sint humiles, non excedentes autoritatem sibi commissam; sint prudentes in legibus scientes eas aplicare ad litigia exorta: habeant zelum iustitiae, vel ut non ex amore vel odio p
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃r iudices fac̾e iuidiciũ temerari¬
ũ. si nõ rͦte se hũt ad leges ut sica¬
reant legũ prudẽcia. Nã sũ cogͥcõ¬
ne legũ iͨte cãe iudicari uõ possũt.
Tcio si iudices nõ debite se hñt ad
ꝑtes litigantes faciẽt iudiciũ ĩiquũ.
Rã ut p exhabitis. iudex d eͤ qͣi¬

Expanded text:
r iudices facere iudicium temerarium, si non recte se habent ad leges, ut si carent legum prudentia: nam sine cognitione legum, recte causae iudicari non possunt. Tertio si iudices non debite se habent ad partes litigantes, facient iudicium iniquum: nam ut patet ex habitis iudex debet
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝯꝑari põt ad mat̾iã ctͣ ꝓͣ u̾sat᷑.
cũ .i. prudẽcia sut ccͣ agibilia. ⁊ agibi¬
lia sit̃ singłaria. o prudenciã ẽẽ ccͣ
ꝑticłaria applicãdo ułes regłas ad sĩ¬
głaria negoçia.ut.ui. etħ. declara

Expanded text:
satur. cum enim Prudentia sic circa agibilia, et agibilia sint singularia, oportet prudentiam esse circa particularia, applicando universales regulas ad singularia negocia, ut Ethic. 6. declara
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis ⁊ ĩ anib uiuent M exra-¬
pina ferociores ẽẽ i uñr feĩe
ꝙͣ mares. Nã si ꝯsid̾amꝰ aues
ip̃as uiuentes exxaptu maiores
lin ut antipits ⁊ atures ⁊ aqͥle.¬

Expanded text:
bestiis et in avibus viventibus ex rapina ferociores esse videntur foeminae quam mares. nam si consideramus aves ipsas viventes ex raptu, maiores li: ut ancipitres, et austures, et aq
Abbreviated transcription (Latin):
erũt p̃p̃ uestimẽta ⁊ domos ⁊ alia
q̃ reqͥrũt ad uitã bellatores qͥde
mille bellatores ⁊ ad plꝰ .uͫͦ milia pͥn¬
tate ad dirigẽd̾ ciues ut u̾tuose
uiu̾ent ⁊ ut debite ꝯbsuarẽt legeᷤ.

Expanded text:
os et alia quae requiruntur ad vitam. Bellatores quidem mille bellatores, et ad plus quinque millia. printate ad dirigendum cives ut virtuose viverent, et ut debite observarent leges.
Abbreviated transcription (Latin):
iuygia ⁊ eẽt ciuitas optime or
patrũ ad filios ẽ maxĩa dilectõ.
ĩ ciui ͤ illa ess maximꝰ amor eo
qd̃ antiquiores dillig̾ent õs iu¬
mores. ut filios ⁊ iumores eosdi¬

Expanded text:
iurgia, et esset civitas optime ordpatrum ad filios est maxima dilectio, in civitate illa esset maximus amor, eo quod antiquiores diligerent omnes iuniores ut filios, et iuniores eos di
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑauꝰ. si imitaus actõnes nat᷑e. ⁊ ma¬
riiue bñ regitꝰ ciuitas. si imitet
ordinẽ nͣlem. uena auri ut pͥncipã¬
des uiaiori pͥncipatii ẜ existẽtib ĩ
maiorib pͥncipatib. ⁊ uena argẽ¬
ti ut existẽtes ĩ ũorib ñ debẽt ꝯ¬
u̾ti ĩ u̾enã ferriut ꝙ fiãt sb̾diti
⁊ deponãt᷑ amagistͣutib suis.

Expanded text:
ur si imitamur actiones naturae, et maxime bene regitur civitas si imitatur ordinem naturalem: vena auri ut principantes maiori principatu, vel existentes in maioribus principatibus; et vena argenti ut existentes in minoribus, non debent converti in venam ferri, ut quod fiant subditi, et deponantur a magistratibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ addiscendi singła q̃ reqͥrũt᷑ ad bellũ
ab ip̃a pub̾tate assuessendi st̃ ad oꝑa
bellica. qͥr si leg̾ lator ut rex aut pͥn¬
cept debeat ꝯuiͥcte bellũ uiros ex¬
citatos ⁊ bellatores stremios d as¬
suin̾e. ¶ uiso ĩ qͣ etate assuescendi
st̃ qͥ debent effici be le bellatores qd
actões bellicosas uid̾e restat ex ¶Ib
signis cogͦsci hẽant hoĩes beluco¬
si. Ociᵈ gͦ uires audates ⁊ cordatos¬

Expanded text:
discendi singula, quae requiruntur ad bellum; ad ipsa pubertate assuescendi sunt ad opera bellica. Quare si legislator ut rex aut princeps debeat committere bellum, viros exercitatos et bellatores strenuos debet assumere. Viso in qua aetate assuescendi sunt qui debent effici bellatores ad actiones bellicas: videre restat, ex quibus signis cognosci habeant homines bellicosi.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bellicosos. ꝙ ꝯcordat cũ ne hoĩes¬
getis de remilitari dicende qd̾ ue
a tẽꝑe pub̾tatis assuescendi st̃ doso
iuieues ad militares labores. pͥmo
qr que ainuentute ĩ choamꝰ nimis di
tor cines bellatores fat̾e ⁊ redd̾e ip̃oᷤ
aptos adpuguãd̃ pociꝰ d pͥneĩe
menꝰ ẽ ut nmẽis ex̾citatꝰ causet᷑ eta¬
de nõ dũ adueuisse pugnandi ꝙͣ de
este ad artẽ belãdi. qr nõ parua n ͨ

Expanded text:
 bellicosos. Quod concordat cum Vegetio dere militari dicente, quod a tempore pubertatis assuescendi sunt iuvenes ad militares labores. Imo quia quae a iuventute inchoamus, nimis diltor cives bellatores facere, et reddere ipsos aptos ad pugnandum, potius debemelius est ut iuvenis exercitatus causetur aetatem nondum advenisse pugnandi gratiaescere ad artem bellandi: quia non parva nec
Abbreviated transcription (Latin):
nus pͥncipari si sit bonꝰ ⁊ prudens. nõ
sidiniciis affluat. qr reges ⁊ pͥncipes
nõ st̃ digni pͥncipari nͥ sugͥeant moreᷤᷤ
ordinẽt ad bouũ ⁊ ad oꝑa uͥtuosa.
Uiso qͥst̃ mali mores dinitũ ⁊ ꝙ dec re¬
ges ⁊ pͥncipes fug̾e tales mores. diuit̃.¬
Uid̾e restat qͥ st̃ boni mores eoꝵ. pħs ã¬

Expanded text:
nus principari, si sit bonus et prudens, non si divitiis affluat. Quare reges et principes non sunt digni principari, nisi fugiant malos ordinent ad bonum, et ad opera virtuosa. Viso qui sunt mali mores divitum, et quod decet reges, et principes fugere tales mores: videre restat, qui sunt boni mores eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
bi. ⁊ ut aꝑꝑeat eos ee excellẽtiores ilł
mouent᷑ ut aliis ꝯtimelias inferant.
git exdelicus inuẽdi assueti .n. st̃ mu̾e a
d̾o delicate.ꝙ nõ possũt aliqͣs molestias
suff̾re. Iõ statĩ cũ passionãt ᷑ ruũt ⁊ fi¬
ũt iusecutores passionũ. nõ ualentet ꝑ¬
passionib resist̾e qr assueti st̃ uiu̾e.

Expanded text:
llentiores illis, moventur, ut aliis contumelias inferant. git ex deliciis vivendi. Assueti enim sunt vivere adeo delicate, quod non possunt aliquas molestias sufferre. Ideo statim compassionantur, ruunt, et fiunt insecutores passionum, non valentes passionibus re
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝙͣ diuites ianuas sapiẽtũ. ¶ Diuitie
gͦ eo ꝙ sint mag̾ sensibse bomũ auulgar¬
ib qͥ nõ cogͦscũt. nͥ bona sensibilia re-¬
putant ᷑ bonũ excellenc ⁊ maximũ. ita
ut diuitias bonis aliis p̾f̾ant. ¶ Qͥnto

Expanded text:
nuas sapientum. Divitiae ergo, eo quod sint magis sensibile bonum, a vulgaribus, qui non cognoscunt nisi bona sensibilia, reputatur bonum excellens, et maximum; ita ut divitias bonis aliis praeferant. Quinto
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ regno bñ agaut ⁊ obẜuent leges
⁊mandata regis. ex amiore houesti. ⁊
regẽ sint magis boni ⁊ uͥtuosi. ꝙͣ
t᷑ mag̾ debñt appetͥe reges ⁊ pͥnci¬
pes amari a ppłis ⁊ ꝙ amore bomi ppͥ

Expanded text:
in regno si bene agant, et observent leges, et mandata regis ex amore honesti, et regem, sint magis boni et virtuosi, quam tur; magis debent appetere. reges et principes amar
Abbreviated transcription (Latin):
nes nͣlit̾ decet antiqͥorib ẽẽ sb̾itos. qr¬
ĩ exꝑti agibilu̾i nõ sic hĩudant pru¬
dñat᷑ sꝑ pͥncipans poll prudenͣ aqua
tellectu¬

Expanded text:
nes naturaliter decet antiquioribus esse subiectos, quia inexperti agibilium non sic abundant pru principans pollet prudentia, a qua tellectu
Abbreviated transcription (Latin):
cii. denarius gͦ ille mag̾ e̾ signũ ua¬
lorit ꝙͣ ualeat. s ͨ si uir prudentia ca¬
reat ⁊ regia dignitate fungat ͤ ͣ
ip̃e ꝑm ualoris sit. ẽ loco magni p̾cui
mag̾ ẽ gͦ signũ regis. ꝙͣ sit rex. ut
gᵈ sit uex nõ solũ noĩe. s re decet.

Expanded text:
cii. dnarius ergo ille magis est signum valoris, quam valeat. Sic si vir prudentia careat, et regia dignitate fungatur, cum ipse parvi valoris sit, est loco magni precii. magis ergo est signum regis, quam sit rex. Ut igitur sit rex non solum nomine sed re, decet
Abbreviated transcription (Latin):
facultate. nõ tendant in ardua ultͣ
nẽ excellẽtiã q̃rentes se ⁊ alios expo¬
nũ ꝑiołis nõ ualentes adimplere qd̾
iuchoãt. tanto gͤ reges ⁊ p̾ncipes
debent ase sr̃biã remor̾ie. qͣnto pe¬
ns ẽ ꝯm̃ia bona ꝑicłis expon̾e. sr̃b¬

Expanded text:
tendant in ardua ultra ionem excellentiam querentes, sed et alios exponunt periculis, non valentes adimplere quod inchoant. Tanto ergo reges et principes debent a se superbiam removere, quanto peius est communia bona periculis exponere. S
Abbreviated transcription (Latin):
delectem. dec nos asum̾e aliqͣ oꝑa
licita ⁊ honesta gcͣ q̃ uacautes ĩ sint
nob̾ aliq̃ delectatõis licite. sic̃ gͦ ii¬
ri ne ociose uiuant. ⁊ ut delectẽt᷑
ĩ oꝑib licitis insist̾e debent ccͣ aliqͣ
oꝑa ciuilia ł ccͣ ea q̃ spͨtant ad gu¬
bernatõne regni. ł ccͣ regimẽ do¬

Expanded text:
assumere aliqua opera licita et honesta, circa quae vacantes, insunt nobis aliquae delectationes licitae. Sicut ergo viri, ne ociosae vivant, et ut delectentur in operibus licitis, insistere debent circa aliqua opera civilia, vel circa ea quae spectat ad gubernationem regni, vel circa regimen do
Abbreviated transcription (Latin):
reges ⁊ pͥncipes. sic sollicita uin̾e¬
ri eg erga regimẽ filiaꝵ. ut iose
nolint ociose mu̾e. s amẽt se ex̾ci-¬
t̃are ccͣ oꝑa aliqͣlicita ⁊ honesta.
pͥmaᷤ siunit᷑ ex honesto solacio quo
ĩ de hẽtͦ. Scd̾a ex illicita sollicitudi

Expanded text:
reges et principes sic solicitari erga regimen filiarum ut nolint ociosae vivere, sed ament se exercitare circa opera aliqua licita et honesta. Prima via sumitur ex honesto solatio, quod inde habent. Secunda ex illicita solicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
b ne regim̃b rei publice. si mẽt
humana ut fr̃iꝰ dicat᷑ uescit oci¬
os e ͤ statĩ cũ qͥs nõ dat se licitis ex̾¬
tĩciis uagat᷑ ełꝰ mẽs ctͣ illicitas oc
st̃ ilł. ⁊ qͣnto cogitando illicita faci¬
lius tͣhũt᷑. ut ea si assit ꝯmoditas
oꝑe ꝯpleant. Tcia uia sumit᷑

Expanded text:
 nec regiminibus reipublicae; si mens humana ut superius dicebatur nescit ociosa esse, statim cum quis non dat se licitis exercitiis, vagatur eius mens circa illicitas occsunt illis, et quanto cogitando illicita facilius trahuntur, ut ea si adsit commoditas opere compleant. Tertia via sumitur
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ph̾m ĩpoł. nob̾ mag̾ placeant
illa oꝑa ata sumꝰ ab ip̃a ĩ fancia.
possimꝰ e ͤ atcenti ⁊ feruẽtes ccͣ stu¬
diũ licc̾le ab ip̃a infancia ĩ sudã¬
d̾ ẽ litc̾alib disciplinis. ¶Eçia

Expanded text:
sophum in Polit. nobis magis placeant illa opera, ad quae sumus ab ipsa infantia apossimus esse attenti et ferventes circa studium literale, ab infantia insudandum est literalibus disci
Abbreviated transcription (Latin):
sacꝰ qͥs põt debite ⁊ disticte ꝓferre
aliꝙ ydioma qͥ sit ĩ eo abip̃a ĩfan¬
cia assuefactꝰ. quimn. ĩ etate ꝑfecta
tͣnsferũt se ad ꝑtes longmnqͣt. ubi
p̾diomata differũt amat̾no. ⁊̃ si

Expanded text:
st quis debire et distincte proferre aliquod idioma, nisi sit in eo in ipsa infantia assuefactus, qui enim in aetate perfecta trasferre se ad partes longinquas ubi idiomata differunt a materno, eti
Abbreviated transcription (Latin):
uõ ẽ fortis. timenda. ⁊ audere andẽ¬
denda. erit gͦ fortitudo uͥtꝰ quedã repͥ¬
mẽs timores. ⁊ mod̾aus audacias Repͥmit
audeudo agg̾diat᷑. ꝙ rõ uetl uetat. uiso
ꝙͥ ẽ fortitudo. restat uid̾e ccͣ q̃ hẽat esse

Expanded text:
 timenda, et audere audeErit igitur Fortitudo virtus quaedam reprimens timores, et moderans audacias. Reprimiaudendo aggrediatur, quod ratio vetat. Viso quid est Fortitudo, restat videre circa quae esse
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ possumꝰ. dificiliꝰ sutient᷑ ꝑ icła
bellica qm aua. ¶ Ecio ꝑiosa talia
difficiliꝰ sustinẽt ᷑. qr ꝑ ea maxĩe app̾hẽ¬
dimmortẽ molentã. cũ morti illata.
ꝑ qͣm maxĩe appͥhñdimꝰ molentã mortẽ.
mori .n. ꝑ egͥcudiẽ ⁊ uł ꝑ aliꝙ̃ aliũ ins

Expanded text:
re non possumus; difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia. Tertio pericula talia difficilius sustinentur: quia per ea maxime apprehendimus mortem violentam, cum mors ibi illata per quam maxime apprehendimus violentam mortem. Mori enim
Abbreviated transcription (Latin):
morec ꝙͣ mod̾are audacias fortitudo
mag̾ ĩ fistit ut repͥmat timores. ꝙͣ
ut mod̾at andatias ⁊ plꝰ repugnat
⁊ ꝯͣdicit dimo fortitudimi ꝙͣ faciat
audacia. qr gͤ nõ possimꝰ pũctualit̾¬

Expanded text:
mores, quam moderare audacias: Fortitudo magis insistit ut reprimat timores, quam ut moderet audacias: et plus repugnat, et contradicit timor fortitudini, quam faciat audacia. Quia igitur non possumus punctualit
Abbreviated transcription (Latin):
medica pugna ruũt. ĩ ꝯtinentes u̾o
maiori pugna suctũ ꝭ succũbũt. In¬
molles. qr st̃ ad̾o hĩtnati in malo
qr delectabłe est eis male malasa¬
ales. hii a̾ peiores st̃ ꝙͣ ĩtẽꝑati illi
male fuciũt. st̃ ã bestiales oꝑanteᷤᷤ

Expanded text:
modica pugna ruunt: incontinentes vero maiori pugna succumbunt. Inmolles: quia sunt adeo habituati in malo, quod delectabile est eis mala facales. Hi autem peiores sunt, quam intemperati. Illi malefaciunt. Sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
cio nͥ ꝑtinẽs ad rẽ. ł ad negociũ de
quo e̾ litigiũ passionare aũt iudi¬
cẽ. ut uarrare ĩ iurias qͣs ꝑs adu̾sa
iudici ĩtulit. uł narrare bona q̃ ip̃i
iudici ꝯtulerũt. ⁊ ħ m̃o ꝓuocare

Expanded text:
cio nisi pertinens ad rem vel ad negocium, de quo est litigium: passionare autem iudicem, aut narrare iniurias quas pars adversa iudici intulit, vel narrare bona quae ipsi iudici contulerunt, et hoc modo provocare
Abbreviated transcription (Latin):
ł alius legis lator tãꝙͣ mediũ u̾o ẽ
uł ĩ cuiatꝰ. uł ꝑtes litigantes. Est
eĩ index med̾iis ĩt̾ legigi latore.
⁊ litigãtes. ⁊ qr inediũ aliꝙͥ d ac¬
ciꝑe abictͤ extremoꝵ index tã¬
ꝙͣ iuedius aliꝙͥ accipit ab uts. nã
alegis latore accepit ꝙͥ iuistũ ⁊ ꝙͥ
ris ab illo ad discit. iudex instũ iu
agibłib hñauis ꝑ cuiꝰ lege̾s regu¬
lat᷑ ĩ indicando alegis g ͦ latore
discit iudex ꝙͥ iustũ. s aꝑtib discit
ꝙͥ factũ. uł nõ fc̃m̃. si a̾ discit ab
eis ꝙ iustũ. hoc ẽ ꝑ acc̃ns ĩ qͫ allegãt¬
leges ꝯditas. alegũ latore. qr cũ ẜmͥs.
passiouales ĩ clinẽt uolũtatẽ ⁊ fa¬
ciant appere aliꝙͥ iustũ. ł nõ iustũ.
nes in iudicio ẽ ꝑu̾t̾e ordinem in¬

Expanded text:
vel alius legislator: tanquam medium vero est vel incusatus, vel partes litigantes: est enim iudex medius inter legislatorem et litigantes, et quia medium aliquid e ab utroque extremorum, iudex tanquam medius aliquid accepit ab utrisque. Nam a legislatore accipit quid iustum, et quid ris ab illo addiscit iudex quid iustum in agibilibus humanis per cuius leges regulatur in iudicando, a legislatore ergo discit iudex quid iustum. Sed a partibus discit quid factum, vel non factum. Si autem discit ab eis leges conditas a legumlatore. Quare cum sermones passionabiles inclinet voluntatem, et faciant apparere aliquid iustum, vel non iustum, nes in iudicio, est pervertere ordinem iu
Abbreviated transcription (Latin):
gła ĩ ꝯueĩentes ẽ susti̾e ĩ iudicio
passiouales ẜmoues. ¶Dato tñ
ꝙ ꝯtingat sustiu̾i aliquos passiona¬
les ẜmones. Qut ĩ seãntib pate¬
bit. ꝓ nores debẽt e ͤ indic̾es admi

Expanded text:
ulam, inconveniens est sustinere in iudicio passionales sermones. Dato tamen quod contingat sustinere aliquos pasisonales sermones, quia ut insequentibus patebit proniores debent esse iudices ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. pp̃ ꝙ utile est. ꝓp̃is mẽbris ꝯ¬
gregari ĩ uno corͤ. sibi ĩuice sẜ̃¬
ueniant. sic. qr uõ om̃is cũnta¬
des hũudant ĩ endẽ ntile est eis
ꝯgͥgari sb uno regno. niͭ melꝰ pꝰsit̃
ad sufficiuq̃ inte. ¶ Scd̃a maad

Expanded text:
er quod utile est in ipsis membris congregari in uno corpore, ut sibi invicem subveniant: sic quia non omnes civitates abundant in eisdem, utile est eis congregari sub uno regno, ut melius possint ad sufficien
Abbreviated transcription (Latin):
defend̾e ⁊ ordinare ciuilẽ poͣm¬
qłaꝵ aͦꝵ ciuitatũ ad defẽsione
cisil csuitatis regni. si ꝯtĩgat
eã ab exͣners ĩ pugnari pp̃ facili¬
orẽ defẽcionẽ ⁊ tuicõnẽ utile

Expanded text:
defendere, et ordinare civilem potentiam aliarum civitatum ad defensionem cuiuslibet civitatis regni; si contingat eam ab extraneis impugnari, propter faciliorem defensionem et tuitionem utile
Abbreviated transcription (Latin):
re. o cuutate unã ĩ dig̾e aux¬
ilio alt̾i. qͣr sic̃ utle iute hña¬
ne hũane in eadẽ ciuitate ꝯgre¬
facilius ⁊ menꝰ sibi ĩ uitẽ sb̾ueĩãt.
qͥͫ ad ea quib ĩ digeiuꝰ ĩ uita. Nã
sic̃ diu̾sa mẽbra cor ᷤᷤ nõ eñdem

Expanded text:
re, oportet civitatem unam indigere auxilio alterius. Quare sicut utile est vitae humanae in eadem civitate congrefacilius et melius sibi invicem subveniant quantum ad ea quibus indigemus in vita. Nam sicut diversa membra cor
Abbreviated transcription (Latin):
bidet᷑ uelie. ꝙ sic se hẽant segis.¬
latores ad aĩas. sĩc mediciadcorꝰ.
Nã sit̃ medicꝰ intendit sedare hu¬
moꝵeᷤue ĩ surgat morb ad bellũ ĩ
corͤ. sic legis lator ĩ teudĩt placa¬
re corda. sedare aĩas. ne ĩ surgat
rixa ⁊ dissensio ĩ regno. aut ĩ cun.¬

Expanded text:
idetur velle, quod sic se habent legislatores ad animas, sicut medicina ad corpora. Nam sicut medicus indentit sedare humores, ne insurgat morbus et bellum in corpore: sic legislator intendit placate corda, sedare aimas, ne insurgat rixa et diffensio in regno, aut in c
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui ꝙͣ lib̾i. saluat᷑ itaq salus reomi
⁊ aiutatis hĩtatores regui efficiũt᷑
lib̾i si obediant regib ⁊ obẜuẽt le¬
ges. quͣta aũt ã salus ꝯsurgat in
reguo exobediencia regis sufficiẽ¬

Expanded text:
uam liberi. Salvatur itaque salus regni et civitatis, si habitatores regni efficiuntur liberi, si obediant regibus, et observent leges. Quanta autem salus surgat in regno ex obedientia regis, sufficie
Abbreviated transcription (Latin):
or ⁊ mag̾ cogͦscit ꝓpͥ opꝰ tantoi
maiori sollicitudĩe ⁊ dilectõnemo¬
uet ᷑ ccͣ ind̾. pr̃es gͦ tanto magis
debent sollicitari ctͣ filios. qͣnto ł¬
prudenciores st̃. ⁊ qͣnto maiori in¬
tlłigencia uigent. s cũ hĩũ sit ꝙ

Expanded text:
 magis cognoscit proprium opus, tanto maiori solicitudine et dilectione movetur circa illud. Patres ergo tanto magis debent solicitari circa filios, quanto prudentiores sunt, et quanto maiori intelligentia vigent. Sed cum habitum sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
cipaliũ eo qd̾ cor ⁊ pͥncipalia men¬
bra . h ĩ fluere ĩ alia ⁊ rtficare ip᷑.
sic bonitas regni dependet exbo¬
det ex hiis qͥ pͥncipant᷑ ⁊ dñantͦ
iuregno. utile ẽ gͦ doti regno hr̃e
bouos ciues. s utilꝰ est hr̃e bonos
pͥucipantes eo ꝙ pͥucipangiũ sit aͣ
reg̾e ⁊ gub̾nare. tanto gͦ mag̾
det reges ⁊ pͥncipes sollicitari gͣ
aꝑos filios ut polleant prudencia ⁊
bonitate. quͣto maior utilitas ꝯsur¬
git ip̃i regno ex bonitate filioꝵ
regũ qͥ debẽt hr̃e pͥncipat̃ ⁊ dñm̃ ĩre

Expanded text:
cipalium, eo quod cor et principalia memcipalium, eo quod cor et principalia membra habent influere in alia et rectificare ipsa: sic bonitas regni dependet ex bodet ex iis qui principantur et dominantur in regno. Utile est ergo toti regno habere bonos cives, sed utilius est habere bonos principantes, eo quod principiantis sit alios regere et gubernare: tanto ergo magis decet reges et Pincipes solicitari circa proprios filios, ut polleant prudentia et bonitate; quanto maior utilitas, consurgit ipsi regno ex bonitate filiorum Regum, qui debent habere principatum e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ maiori statu ⁊ in alcłori dignita¬
te sic debent meliores ẽẽ ⁊ ẽẽ ma
ut qui alios reg̾e cupit. ut sit ado
prudens ⁊̃ bonꝰ. ut cet̾i ex ip̃o possint
sum̾e uiuẽdi exͫ. filii gigͥ regñ lic
nõ om̃s sint reges. dñ qr singłi ꝯ¬
stituũt᷑ ĩ aliqͦ prĩcipatũ ⁊ ĩ aliqͦ dĩ¬
dec eos e ͤ prudentes ⁊ bonos. s cũ
filii ꝑueniant ad maiorem bomͭ ͤ
⁊ prudencia. si pr̃es ccͣ eos sint solli¬
citi ꝙͣ siccͣ ip̃os se hẽant negligẽt᷑.
danto decet reges ⁊ pͥncipes magis
sollicitari ccͣ ꝓpͥos filios. qnͣto filii e¬
oꝵ polle debent maiori prudencia
tampliori bonitate. Etia.¶Ecia u¬
ia ad ħ oñdẽd̾ sumit᷑ͦ exutilitate
regni. bonitas .n. regni dependet
exbonitate eoꝵ qͥ st̃ ĩ regno ⁊ ma¬
xĩe depend exbouitate pͥncipantiũ
in ip̃o. Nã sic᷑ sauitas cor nͣe depẽ¬
det ex sanitate om̃iũ mẽbroꝵ ⁊ ma¬
xie ex sauitate cordis ⁊ mẽboꝵ pͥn¬

Expanded text:
in maiori statu et in altiori dignitate, sic debent meliores esse, et esse mgruum enim est qui alios regere cupit, ut si adeo prudens et bonus, ut ceteri ex ipso possint sumere vivendi exemplum. Filii ergo regum licet non omnes sint reges, tamen quia singuli constituuntur in aliquo principatu et in aliquo domdecet eos esse prudentes et bonos. Et cum filii perveniunt ad maiorem bonitatem et prudentiam, si patres circa eos sint soliciti, quam circa ipsos se habeant negligenter, tanto decet reges et principes magis solicitari circa proprios filios, quanto filii eorum pollere debent maiori prudentia et ampliori bonitate. Tertia via ad hoc ostendendum sumitur ex utilitate regni. Bonitas enim regni dependet ex bonitate eorum qui sunt in regno, et maxime dependet ex bonitate principiantum in ipso. Nam sicut sanitas corpdet ex sanitate omnium membrorum, et maxime ex sanitate cordis et membrorum prin
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ .ł ⁊̃ aliqͥ c̾antꝰ honesti. st̃ eis
cantandi. Nã ip̃i nͥ t̾ste sustin̾e
possũt. Iõ bonũ ẽ eos assuesc̾e ad
aliqͦt mod̾atos ludos ⁊ ad auqͣs ho
nestas ⁊ in nocuas delectatõnes.
Sexto st̃ cohibñdi aploratu. Nã
cũ pu̾i aploratu cohibent᷑ exip̃a
cohibitõnẽ fit ut retineãt spiri¬
tũ ⁊ anelitũ. Nã sic̃ cũ plorare

Expanded text:
 etiam aliqui cantus honesti sunt eis cantandi. Nam ipsi nihil tristes sustinere possunt: ideo bonum est, eos assuescere ad aliquos moderatos ludos, et ad honestas aliquas et innocuas delectationes. Sexto sunt cohibendi a ploratu. Nam cum pueri a ploratu cohibentur, ex ipsa prohibitione fit, ut retineant spiritum et anhelitum: sic cum plorare
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝙ cũ ꝑuen̾int adecatẽ debitã
apcõres st̃ ad oꝑa hellica. si apn̾i¬
cia sint aliqͣlit ex̾atati ad frigor
b ꝯ frigidis balueare filios ut eos
fortõres reddant. atdendend̾ est tũ
ꝙ cũ dicimꝰ ꝓueros pr paruos assueᷤ¬

Expanded text:
 cum pervenerunt ad aetatem debitam, aptiores sunt ad opera bellica, si a pueritia sint aliqualiter exercitati ad frigoraest in fluminibus frigidis balneare filios. ut eos fortiores reddant. Attendendum est tamen, quod cum dicimus pueros parvos assues
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ magͥficẽcia ẽ repͥmenc prrmificencias.
⁊ mod̾ans ꝯsũptõnes ⁊ sic̃ lib̾ alitas est fa¬
ciens sũptꝰ ⁊ datõnes portõnatas facul¬
tatib. sic magificencia ẽ faciẽs sũptꝰ
decentes magnis oꝑib. ¶Uiso ꝙͥ ẽ magͥ¬
sicencia restat uid̾e. cͣcͣ que ht̃ eẽ ¶ħõ.

Expanded text:
sic magnificentia est reprimens parvificentias, et moderans consumptiones. Et sicut liberalitas est faciens sumptus, et dationes proportionatas facultatibus: sic magnificentia est faciens sumptus decentes magnis operibus. Viso quid est magnificentia: restat
Abbreviated transcription (Latin):
de pulcͥus lucessit dininũ bonũ. Ecio
nas speciales. ut ccͣ ꝑsonas honore.
dignat. Eã in ħ potissĩe aꝑe magnia¬
cencia. quͣ̃ qͥs magna facit. hiir qͥ s̃m
magnis digri. ¶ Qrdo deb sedecent᷑¬

Expanded text:
e pulchrius elevescit divinum bonum. Tertio nas speciales, ut circa personas honore dignas. Nam in hoc potissime apparet magnificentia, quando quis magna facit iis sunt magis digni. Q
Abbreviated transcription (Latin):
gemsnũ ẽẽ totũ młiebrẽ ⁊ bestialẽx.
statĩ ip̃m hũit ĩ ꝯtẽptũ ⁊ ĩdignatꝰ
det᷑pitudĩe eiꝰ uoluit eũ ĩ uad̾e. Rex
ã timens fugit. ⁊ qr nõ c̾debat sepoᷤᷤ
se fug̾e manꝰ illiꝰ dicis ducis. se indomo
sr̃fłctib suis se ꝯbussit. sẽsibilit̾ .u.¬

Expanded text:
bestialem, statim ipsum habuit in contemptum: et indignatus de turpitudine eius, voluit eum invadere. rex autem timens, fugit: et quia credebat se non posse fugere manus illius Ducis, clausit se in supellectilibus suis, se combussit. Sensibilit
Abbreviated transcription (Latin):
ciliꝰ ad qͥri põt tẽꝑancia quã fortitu¬
do. qr młta talia exꝑim᷑ inuita. młto¬
ciens .ii. occrũt nobis delectabłia aqͥb
abstinẽdo disponim᷑ ait sciamꝰ tẽꝑati.
Nõ a̾ sic ẽ defortitudine. Eã nõ que¬
s aggͥisio belloꝵ facit nos fortes nͥ
bella illa sint iusta. s toto tẽꝑe forte

Expanded text:
am fortitudo: quia multa talia experimur in vita, multotiens enim occurrunt nobis delectabilia, a quibus abstinendo disponimur, ut simus temperati. Non autem sic est de fortitudine: nam non quaelibet aggressio bellorum facit nos fortes, nisi bella ista sint iusta. Sed forte
Abbreviated transcription (Latin):
maiora fac̾e ꝙͣ ꝓentes. uñ t̾ pħs .iiͦ. re¬
tħ. ait ꝙ magnaĩos ⁊ magͥficos decet
bses ex sua nobilitate incitãt᷑ ut st̃
magnãimi ⁊ magnifici. ¶ Tçio nobłe
st̃ dociles ⁊ industres ꝙ dup ͦ. decñ ꝯ

Expanded text:
maiora facere quam parentes. Unde Philos. 4. Eth. ait, quod magnanimos et magnificos decet , quod nobiles ex sua nobilitate incitantur, ut sint magnanimi, et magnifici. Tertio nobiles sunt dociles et industres. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta sociali iuuentes fiũt socialitages ⁊
affabłes. hoc a̾ mores qui possũt e boni
⁊ laudabiles quõ hr̃e ort oꝑteat reg¬
es ⁊ pͥncipes in añhitis sufficient̾ est
bamꝰ. qũo dec reges ⁊ pͥncipes e ͤ mag

Expanded text:
ta sociali viventes, fiunt sociales et affabiles. Hos autem mores, qui possunt esse boni et laudabiles, quomodo habere oporteat reges, et principes, in antehabitis sufficienter est vimus, quomodo decet reges, et principes e
Abbreviated transcription (Latin):
societate alioꝵ nobiles .n. qr młtos hñt
respicientes ad eos ⁊ ꝯsid̾antes eoꝵfc̃a
ĩcitãt᷑. ut sĩt uiri meditatĩ sb̾tilit̾
ĩuestigantes de ꝙͥ decet eos fac̾e ne-
oꝑa eoꝵ que młti ꝯsid̾ant rep̾hẽsibi¬
lia uideaut᷑. q̃r ꝯtingit eos exdiligẽ¬
ti ꝯsid̾atõne suoꝵ agibłiũ e ͤ docileᷤ
⁊ ĩdustres. ex ħ aũt apꝑire põt qͣnto
odiendi st̃ ad ulatoreᷤᷤ oĩa alioꝵ fcã¬
nõ repͥhñdũt᷑ s ab adulatorib ⁊̃ mala

Expanded text:
ietate aliorum. Nobiles enim quia multos habent respicientes ad eos, et considerantes eorum facta, incitantur, ut sint viri meditativi, subtiliter investigantes quid decet eos facere, ne opera eorum, quae multi desiderant, reprehensibilia videantur. quare contingit eos ex diligenti consideratione suorum agibilium esse dociles, et industres. Ex hoc autem apparere potest, quanto odiendi sunt adulatores, omnia aliornon reprehenduntur, sed ab adula
Abbreviated transcription (Latin):
leges ł facient ordinatõ aliqͣm
ad hõies ad pegione ⁊ qd loca inci¬
na. si quis gͦ uellet pt̃ ciues sta¬
du̾e aliquos beuatores iuuentesex
ues ip̃i eẽnt ꝓusulaimes ⁊ ĩ utiles¬

Expanded text:
facere ordinationem aliquam ad homines, ad regionem, et ad loca vicina. Si quis ergo vellet praeter cives statuere aliquos bellatores viventes ex ves ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdefensione prie benare nõ oꝑtͤat
Melꝰ ẽ g ͦ dic̾e ĩ cuntate dot̃ esse
benatores ⁊ defensores patͥe quot
st̃ i cuiec ualentes portare arma
ꝙͣ seꝑare bellatores ab aliis ciuib.

Expanded text:
defensione patriae bellare non oporteat. melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliis civibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ t̾a q̃ de ꝓp̃is bellãtib socͣtes sta¬
tu̾ebat pͦ .n. dicebat eos ẽẽ ali¬
os ⁊ distĩctos ab aliis ciuib. ẜo
statnebat magnã młtituͣ ͤ bei¬
latoꝵ. tͥ cio ponebat eos ĩ quodã
detͥmiato nu̾o. ¶ prima masic p.

Expanded text:
 quae de ipsis bellantibus Socrates statuebat. Primo enim dicebat eos esse alios et distinctos ab aliis civibus. Secundo statuebat magnam multitudinem bellatorum. Tertio ponebat eos in quodam determinato numero. Prima via sit
Abbreviated transcription (Latin):
china ĩt̾ꝰ fac̾e ei fundã ex cathe¬
nuł ferreis ułtostã ex ferro ⁊
iuxta machinã illã ꝯstruere fa¬
bͥcam ĩ qualiꝙ magnũ ferrũ bñ
ex ferro textam ⁊ ꝓiciat᷑ ad machi¬
ꝯͣħ .n. coria crura nõ nalent ligua
uõ habent resistentiã. Sñe .n. ediꝰ
Ad. defensionẽ ꝯͣ lapidariaᷤ mathĩᷤᷤ
si qr talia ꝯplete sy̾ narratõne nõ
cadũt prudentis iudic̃o relinꝙͣtͤ

Expanded text:
china, interius facere ei fundam ex cathenulis ferreis, vel testam ex ferro, et iuxta machinam illam construere fabricam in qua aliquod magnum ferrum bene ex ferro textam et proiiciatur ad machi enim coria cruda non valent, ligna non habent resistentiam: omne enim aediad defensionem contra lepidarias machinas: sed quia talia complete sub narratione non cadunt, pr
Abbreviated transcription (Latin):
diã machiuaꝵ. Nã sic̃ destrui possũt
lapidarie machine ꝑ ĩpronussũ ĩ sul¬
tũ obsessoꝵ ⁊ ꝑ hõies de nocte latẽ¬
t̾ emissos ⁊ ꝑsagntas defferenteᷤᷤ
ignẽ fortẽ ⁊ in ꝑ machinas alias
eiitcẽtes laꝑides e ꝑ rũdas ex fer¬
ro dextas iaciẽtes ignita ferras

Expanded text:
tiam machinarum. Nam sicut destrui possunt lapidariae machinae per improvisum insultum obsessorum, et per homines de nocte latenter emissos, et per sagittam deferentem ignem fortem, et per machinas alias emittentes lapides, vel perfundas ex ferro textas iacientes ignita ferra: sic
Abbreviated transcription (Latin):
eã succendñt ip̃a. s si mũttõnem
ip̃am obsessi exire nõ qudiant
tũc clam de nocte ꝓmos anqui
cipiant ᷑ machinã ĩ tendũt qno
dꝰ de truendi machinas facien¬
do sagitas qͣr appelant colos
E̾ qũt sagita illa ĩmedio qua¬
si hñs qndã a caueã ĩ qua poi
isnis fortis factꝰ exoleo sul¬

Expanded text:
eam, succedunt ipsam. Sed si munitionem ipsam obsessi exire non audeant: tunc clam de nocte aliqui percipiant, machinam incedunt: quo dus destruendi machinas faciendo sagittas quas appellant telos. Est autem sagitta illa in medio quasi quaedam cavea, in qua ponitur ignis fortis factus ex oleo, sul
Abbreviated transcription (Latin):
fũdi ͭ ͤ fossaꝵ repletaꝵ aqͥs. Nã
aqͥs replete ĩ pediũtur obsidentes.
ne obsessos ĩ pugnare possint per
ꝓ fosse a qͥs repleri nõ possint. s
sint ualde ꝓfñde ꝑ ample susti¬
cient᷑ impedũt sb̾t raueas mas

Expanded text:
ditatem fossarum repletarum aquis. Nam aquis repletae, impediuntur obsidentes; ne obsessos impugnare possint per quod fessae aquis repleri non possint, si sint valde profundae, per ample, sufficienter impediunt subterraneas vias
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ oꝑa qr nõ sm̃ magna audacias
tigit aliqs ĩuad̾e apros. st̃ gͦ
tales aiosi ⁊ strenui ad benãdñ
Ino forte nõ niuł ꝑicłosũ ẽ bel¬
lare cũ apro qͣm pũgnare cũ hos¬
sigĩmni ẽ eds nõ tun̾e hostiũ bella
Rursus uenatores c̾noꝵ nõ st̃ re¬
pudiandi ab actib belitis eo ꝙ
taier assueti sint ad labores ni¬
iuios. ¶ Ex hũc gͦ artib p̃pea
q̃ diximꝰ eligendi st̃ bellatores.
barbic̃osorer a̾ ⁊ sutores si ꝯsid̾et᷑
ars ꝓp̾a ad pugnã st̃ ĩutiles. nã
d hr̃e manũ leuẽ ⁊ nõ ẽ assuetͦre¬
t̾m̾e ĩ maĩb nͥ rasoriũ aut acũ. q̃.
ad clauã. sic̃ ⁊ apothecari aucu¬
pes ⁊ piscatores nõ st̃ eligendi ad

Expanded text:
ia non sive magna audacia contingit aliquos invadere apros. Sunt ergo tales animosi et strenui ad bellandum. Imo forte non minus periculosum est bellare cum apto, quam pugnare cum hossignum est eos non timere hostium bella. Rursus venatores cervorum non sunt repudiandi ab actibus bellis: eo quod tales assueti sunt ad labores nimios. Ex his ergo artibus propter ea quae diximus eligendi sunt bellatores. Barbitonsores autem et sutores, si consideretur ars propria, ad pugnam sunt inutiles. Nam  levem, et non est assuetus retinere in manibus nisi rasorium aut acum. Quae ad clavam? Sic etiam Apothecarii, Aucupes, et Piscatores non sunt eligendi ad
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo remote nõ st̃ penit ͦ utuer at¬
dib⁊ bellicis mag̾ tñ nit̾ mediatrẽsio¬
ues eligende st̃ ad oꝑa bellica re¬
mocõres ac sole ꝙͣ apinqͥores ut
mas̾ aĩo sitate ꝑticipenti. ¶Uiso
exqͥb ꝑtib meliores st̃ bellatoreᷤᷤ

Expanded text:
ino remotae non sunt penitus utiles actibus bellicis: magis tamen inter medias regiones eligendi sunt ad opera bellica remotiores a sole, quam propinquiores, ut magis animositate participent. Viso ex quibus partibus meliores sunt bella
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qr ułt hr̃i ĩ honore ⁊ uult reputari. se¬
nes añt sic̃ deficiũt ĩ uita ⁊ ĩ hũoribꝰ ⁊ ĩ ca¬
lore nͣli. sic deficiũt ĩ aĩo ⁊ nõ curãt repu¬
tari.qͥr ꝯtĩgit eos ẽẽ ĩu̾ecũdos. ¶ dos¬
set a̾ uua cã assignari q̃ qͣi ꝯm̃is ẽ ad
cit. ea appet̾e ĩ feriorẽ locũ. uidemꝰ.n.
ꝙ elemẽta frigiba ⁊ grama ĩ inferiori
loco conocãt᷑. cauida u̾o ⁊ luu leuia in¬

Expanded text:
 vult haberi in honore, et vult reputari. Senes autem sicut deficiunt in vita, et in humoribus, et in calore naturali: sic deficiunt in animo, et non curant reputari. quare contingit eos esse inverecundos. Posset autem una causa assignacit ea appetere inferiorem locum. Videmus enim quod elementia frigida et gravia in inferiori loco collocantur: calida
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯg̾gãt᷑ sẽꝑ retitant res gestas qͣs
fec̾uũt. Non ił delectãt᷑ ĩ recitando
res fiendas qͣs st̃ factiͦ. eo ꝙ uideant
se młta fecisse ⁊ cogitẽt se paucafac¬
tͦos. Sũt gͦ difficir spei. qr ĩ sꝑaudo
deficiũt ⁊ pauca se fac̾e sꝑant.
Seeto senes st̃ ĩ u̾ecũdi ⁊ ĩ erubesti¬
tiui. Nã senes qr illib̾ablec st̃ mag̾.
curãt de utili ꝙͣ de honesto mag̾ .ii. stu¬
dent adutilitatẽ. ꝙͣ ad ea q̃ reqͥrit ho¬

Expanded text:
gantur, semper recitant res gestas, quas fecerunt. non autem delectantur in recitando res fiendas, quas sunt facturi, eo quod videant se multa fecisse, et cogitent se pauca facturos. Sunt ergo difficilis spei, quia in sperando deficiunt, et pauca se facere sperant. Sexto senex sunt inverecundi, et inerubescitivi. Nam senes quia illiberales sunt, magis curant de utili quam de honesto. Magis enim student ad utilitatem, quam ad ea quae requirit ho
Abbreviated transcription (Latin):
est ad pacẽ ciui ͭ ᷤᷤ. filios diuitũ
uõ e ͤ ĩ solertes. qͣr cũ filii dluit᷑
ut płũ sĩt magnãimi ⁊ magni
cordis.si indeãt se eͤ despͨcos ⁊
pauꝑes ex altatos nõ ualentes se.
9tin̾e fient ĩ solerces ⁊ tͦbabũt
alios. ¶ Tcia uia ad oñdenduĩ
legẽ fłfelee nõ eͤ decentẽ de

Expanded text:
cem civitatis filios diuturnum non esse insolentes. quare cum filii divitum ut plurimum sint magnanimi et magni cordis si videant se esse despectos et pauperes exaltatos non valentes se continere, fient insolentes, et turbabunt alios. Tertia via ad ostendendum legem Phaleae n
Abbreviated transcription (Latin):
decens ẽ hĩe ciuei. ¶Primau
ia sic p. Nã ad reg rectũ regi¬
mẽ eutatis nõ põt ĩponi lex.
ut ciues hẽant possõnes eqͣtas nͥ
statuat᷑ ꝙ hẽãt eqͣles filios frustͣ

Expanded text:
decens est habere cives. Prima via si patet. nam ad rectum regimen civitatis non potest imponi lex, ut cives habeant possessiones aequatas, nisi statuatur quod habeant aequales filios: frustra
Abbreviated transcription (Latin):
nõ poss aũdire. n ͨ ambulare
sic si eẽt maxĩa ꝯformitas in
ciuitate. out ꝙ om̃s eeũt dextor¬
es ł coriarii cinitas ĩꝑfc̃a eẽt. qr
ad sufficinã uite uõ solũ iudig¬

Expanded text:
non posset audire, nec ambulare: sic si esset maxima conformitas in civitate, ut quod omnes essent textores vel coriarii, civitas imperfecta esset, quia ad sufficientiam vitae non solum indig
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliꝗ tota ut uũꝙͣ melodia q̃
sint om̃s uoces eqͣleles. s ad rect¬
am ꝯsonãtiã o iͥ dare diu̾sitatẽ
tonoꝵ. sic pictura. nũꝙͣ ẽ bñ
ordinata nͥ sit iͥ diu̾sitas coloꝵ.
sic ⁊ ciuitas nũꝙͣ bene ordĩata
erit. nͥ sit iͥ diu̾sitas officioꝵ de

Expanded text:
ad alia tota. ut nunquam melodia; quae sint omnes voces aequales: sed ad rectam consonantiam oportet ibi dare diversitatem tonorum. sic pictura nunquam est bene ordinata, nisi ibi sit diveristas colorum. sic et civitas nunquam bene ordinata erit, nisi sit
Abbreviated transcription (Latin):
qui debent ppłm reg̾e uocati sĩt
optimates. qr optiim e ͤ debent
qui aliis pͥ e ͤ deẜant desid̾ant. s
si illi pauci nõ nõ nirtuosi n ͨ in¬
tendũt ꝯm̃e bonũ. s st̃ diuites
⁊ oppͥmentes alios ĩtendũt ꝓ ͫ lu¬

Expanded text:
debent populum regere vocari sunt optimates, quia optimi debent esse qui aliis praeesse desiderant. Sed si illi pauci non sunt virtuosi, nec intendunt commune bonum, sed sunt divites, et opprimentes alios intendunt
Abbreviated transcription (Latin):
gebat ᷑ uͫ ⁊ maleficia fc̃a distingu¬
ebant ͤ ex diu̾sicate pͥncipatuũ
i cebat ᷑ ã de aliqͦ maleticio
fuisse fcm̃ tẽꝑe senatoris de aliqͦ
dam paucos. tt̃ illi ꝑanci ł stͣ uͥtu¬
osi ⁊ boni. et ĩtendũt ꝯẽ bonũ. ⁊

Expanded text:
gebatur: unde et maleficia facta distinguebantur ex diversitate principatuum. Dicebatur autem de aliquo malefacio fuisse factum tempore senatoris, de aliquo dam paucos, tunc illi pauci vel sunt virtuosi et boni, et intendunt commune bonum; et
Abbreviated transcription (Latin):
contingit tũ alũ cinitatẽ aliꝙͣ nõ
regi uno a ͨ ͦ dñante. s regi Aliqͥb
romana ꝙ deficiente senatu tꝑ̃r
illo ĩ t̾medio añꝙͣ auꝰ senator elig̃¬
etᷤ regerebatur totꝰ romauꝰ pħs
qͥbdã npancis uiris eligebant ͤͤ n.¬

Expanded text:
non regi uno aliquo dominante, sed regi aliquibus Romana, quod deficiente senatu, tempore illo intermedio, antequam alius senator eligeretur, regebatur totus Romanus populus quibusdam paucis viris: eligebantur
Abbreviated transcription (Latin):
mendaciũ reddit hõies ꝯtẽptibłeᷤ.
qͣnto mag̾ ĩ decens ẽ regiã maies¬
tatẽ ꝯtẽptibłem ẽẽ. tanto maiori
candela stnd̾e debent ut adħeãt u̾i¬
tati. ¶ Sexto ĩ decens ẽ eos nõ hr̃e
modũ ĩ accõnib suis. qrcũ alia suit
mod̾anda ꝑ mẽsurã. maxĩe decet m̃

Expanded text:
mendacium reddit homines contemptibiles, quanto magis indecens est regiam maiestatem contemptibilem esse, tanto maiori cautela studere debent, ut inhaereant veritati. Sexto indecens est eos non habere modum in actionibus suis: quia cum alia sint moderanda per mensuram, maxime d
Abbreviated transcription (Latin):
nõ st̃ mnͣligmi moris. nõ putant aloᷤ
ee malos. s sua ĩ nocẽcia alios mẽsat.
cũ gͦ nat᷑ale sit ꝙ quis defaciu c̾dat
ei quem cͥdit ẽẽ bonñ. ⁊ qũe nõ cogitat
ex malicia loqui iunenes c̾dendo. gm̃s
ẽẽ ĩ nocenteᷤᷤ. oĩb defacili c̾dũt. Rur¬
sus ħ id̾ ꝯtingit ex in exꝑiencia. Nã
ex młtis ẜmonib ĩ docti existenciũ en¬
des ad panca respicientẽs iudicant fa
sint młtoꝵ ĩgnari statĩ de illo nego¬
cio iudicant ⁊ credũt. sic ẽẽ ut geis
nes hõim ꝯsid̾are scient᷑ nõstatĩ assẽ

Expanded text:
im putant alios esse malos, sed sua innocentia alios mensurant. Cum ergo naturale sit, quod quis de facili credat ei, quem credit esse bonum, et quem non cogitat ex malitia loqui: iuvenus credendo omnes esse innocentes, omnibus de facili credunt. Rursus hoc idem contingit ex inesperientia. Nam ex multis sermonibus indocti existentes, ad pauca respicientes, iudicant facsint multorum ignari, statim de illo negocio iudicant, et credunt sic esse, ut eis nes hominum considerare sciren
Abbreviated transcription (Latin):
sĩt sapiẽtes. uł ignorantes. ut ͫ sint¬
uͥtuosi qr c̾dend̾ ẽ mag̾ sapiẽtibus
⁊ bonis. ꝙͣ ĩ sipientib ⁊ mar qrto in¬
decens ẽ eos eẽ ĩ iuriãtores ⁊ ꝯtume¬
liosoᷤ. Nã penas ĩ ferre debent nõ
ĩ iuriam. ł ĩ ꝯtumeliã uł nequitiã.¬

Expanded text:
s vel ignorantes, utrum virtuosi, quia credendum est magis sapientibus et bonis, quam insipientibus et malis. Quarto indecens est eos esse iniuriatores et contumeliosos. Nam poenas inferre debent, non iniuriam, vel contumeliam, vel nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
cura. iudecẽs ẽ eos płec hr̃e uxores.
Scd̃̾a nia simut ᷑ exꝑte ip̃iꝰ uxoris.
Nã̾ sĩc exꝑ uiri indecens est uxorpła
a debita retͣhat᷑ sic ħ idecẽs exꝑte
uxoris. ne uxor asuo ꝯnige nõ debi¬
te diligat᷑. Nã ĩt̾ urorẽ ⁊ uirũ de¬
bet eͤ amor magnus. qr int̾ eos ut

Expanded text:
cura, indecens est eos plures habere uxores. Secunda via sumitur ex parte ipsius uxoris. Nam sicut ex parte viri indecens est uxorum pa debita retrahantur: si hoc indecens est parte uxoris, ne uxor a suo coniuge non debite diligatur. Nam inter uxorem et virum debet esse amor magnus, quia inter eos ut
Abbreviated transcription (Latin):
seuili. qnͣto illa etas ꝓuiorest ad las¬
ciuã ꝙͣ alia.: Scd̾m malũ ꝙ indu¬
cit nimia sũpcio uini ẽ dep̾ssio rõ¬
uis. Qã ascendentib fuosita  ui
ni ad capͭ. tͦbat᷑ cerebꝵ quot᷑bato

Expanded text:
uanto illa aetas pronior est ad lasciviam quam alia. Secundum malum, quod inducit nimia sumptio vini, est depressio rationis. Nam ascendentibus fumositatibus vini ad caput, turbatur cerebrum: quo turbato
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ebri ciciꝰ offendũt᷑ a uio. ¶ Tciũ
malũ ꝙ ex uiuo ꝯsurgit ẽ lis ⁊ dispẽ¬
sio. tbato .ni. c̾ebro exnimia sũpcõe
uini. ⁊ amisso usu rõnis. defacili ꝓr¬
ũpit᷑ in u̾ba inordinata. ⁊ ꝯsurgũt
dissensiones ⁊ lites. Itnmno qr ira ꝯsur¬
git ex inflacõne sangͥnis. uinũ qd̾
pp̃ suicaliditate ĩ flãmat. sãgͥnem.
reddit hõiem aĩosũ ⁊ wrascibilez quo
fc̃o: faciliꝰ. ꝓuocat᷑ ad dissensionẽ ⁊ li

Expanded text:
cerebri citius offenduntur a vino. Tertium malum quod ex vino consurgit, est lis et dissensio: turbato enim cerebro ex nimia sumptione vini, et amisso usu rationis, de facili prorumpitur in verba inordinata, et consurgunt dissensiones et lites. immo quia consurgit ex inflammatione sanguinis, vinum, quod propter sui caliditatem inflammat sanguinem, reddat hominem animosum et irascibilem: quo facto facilius provocatur ad dissensi
Abbreviated transcription (Latin):
cipes nõ acceptarent hãt affectõmdã¬
ciũ. s reqͥrerẽt agente sͥ ꝯmissa alia ex¬
fic̾ent ͤ ppłi p̾datores¬

Expanded text:
cipes non acceptarent hanc affectionem dantium, sed requirerent a gente sibi commissa alia exficerentur populi praedatores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣto ip̃i e ͤ ꝓlus debent solicia ut
eoꝵ filii sĩt formosi ⁊ elegantes
cor ͤ ⁊ iudustres mente.¶Ba
bent uti ꝯingio nͥ ĩ etate debita.
Scd̾a nia ad ĩnestigand̃ ħ id̾ sumiꝰ

Expanded text:
quanto ipsi plus debent esse soliti, ut eorum filii sint formosi et elegantes corpore, et industres mente. Datbent uti coniugio nisi in aetate debita. Secunda via ad inves
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ sit soli debita claritate il¬
lustͥbit᷑. ĩ estate qͥdẽ eo ꝙ ob li¬
q̃ respiciat᷑ asole hẽbit ĩ calore
niorẽ całorẽ gen̾at qͣm dus¬
tꝰ. ¶ Scd̾o ĩ edificando edifici¬
o attendenda ẽ diu̾sitas uen¬
m̾arũ. Qã uentꝰ septẽtͥonalis
eo ꝙ puriorẽ aerem facisalu.

Expanded text:
te illustrabitur. In aestate quidem, eo quod oblique respiciatur a sole, habebit in calore minorem calorem generat, quam directus. Secundo in aedificando aedificio attendenda est diversitas venerarum. Nam ventus septentrionalis, eo quod purio
Abbreviated transcription (Latin):
brem ¶Scdo ꝯsid̾and̾ ẽ ne aqͣ illa su¬
mat origiciẽ ex mnetallis ł netͣnse¬
at ꝑ metalloꝵ uenas. ¶ hũt eniin
metalla suas uenas sb̾taneas.⁊ aqͣ
ĩ locis sb̾t̾raneis geu̾at᷑ ⁊ ꝑuenas¬

Expanded text:
brem. Secundo considerandum est, ne aqua illa sumat originem ex metallis, vel ne transeat per metallorum venas. habent enim metalla suas venas subterreneas, et aqua in locis subterraneis generatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
pͨtus .ii. taliũ ⁊ de ambulatõ ꝑ
ea ad illaritatẽ ⁊ sauitatem
endis q̃da alia ꝑticularia dicẽ¬
da ut qͣr deb̾et e ͤ cella uinari-
⁊ alie ꝑticulares ꝯdicõnes edi¬
ficioꝵ distĩgu possẽt. s qr tali¬
a ninus ꝑticularia edificatoꝵ¬

Expanded text:
deambulatorio per ea ad hylaritatem et sanitatem uendis quaedam alia particularia dicenda; ut qualis deberet esse cella vinaria, etiam aliae particulares conditiones aedificiorum distingui possent. Sed quia talia
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ gꝰ ꝯstruendũ edificaripõt
ĩ tali situ ꝙ sit ei copia aq̃. salu¬
bris hũtis ꝯdicõnes ill as de qͥb fe¬
canꝰ mencionẽ. O si tñ edifi¬
candi ncãtas urgeat. nͨ tñ ibi

Expanded text:
cium ergo construendum aedificari debet in tali situ, quod sit ei copia aquae salubris habentis conditiones illas, de quibus fecimus mentionem. Quod si tamen aedificandi necessitas urgeat, nec tamen ibi
Abbreviated transcription (Latin):
centes ⁊ ornate. ab ip̃a gͦ pu̾ili
etate instruende st̃ puelle ad
copulari abeis. si sit debite ⁊¬
tacit᷑ne feruenciꝰ diligẽt᷑.¶¬
uia ad ĩ uestigand̾ ħ idꝰ sumit᷑. n ͭ
uitet᷑ locucio ĩ cauta. dicebatͦ
fectus ꝯsurg̾e. Cũ g ͦ ex ħ quis
loqͣt᷑ prudent̾. ⁊ caute. qruiget
prudencia ⁊ acimine ĩtlłctꝰ. qnͣ¬
to qͥs mag̾ arõne deficit. tanto

Expanded text:
centes et ornatae. Ab ipsa ergo puerili aetate instituendae sunt puellae ad copulari, ab eis, si sint debite taciturnae, ferventius diligentia ad investigandum hoc idem, sumitur ut vitetur locutio incauta. dicebaturfectus consurgere. cum ergo ex hoc quis loquatur prudenter, et caute, quia viget prudentia, et acumine intellectus: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
gẽs examinatõ tũc loqͣcitate stare
nõ possit. ut feĩe ⁊̃ ab ip̃a puellari
etate discant cautos ꝓferre ẜmo¬
d ip̃ias ẽẽ debite tacit᷑nas ut pos¬
suit om̃er ẜmone ꝓlatũ diligẽt᷑

Expanded text:
gens examinatio cum loquacitate stare non possit, ut foeminae etiam a puellari aetate discant cautos proferre sermotet ipsas esse debite taciturnitas, ut possint omnem sermonem prolatum diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
rõis defectũ defacili laqui põt su¬
possũ ꝑtinẽcia ad simplicit᷑atem̃⁊
minare dicenda. ut nͨ dicant qͥa¬
liqͣ ꝑse q̃ iudicent᷑ ĩ prudentes u ͤ
dicañt aliqͣ q̃ possũt tͦ bare au¬

Expanded text:
onis defectum de facili loqui possunt pertinentia ad simplicitatem, et minare dicenda, ut nec dicant aliqua, per quae iudicentur imprudentes; nec dicant aliqua, quae possint turbare au
Abbreviated transcription (Latin):
bñ sꝑant ꝙ ꝯtĩgit ex ignorancia. In¬
exꝑti.n. nõ possũt cogͦsc̾e arduitatẽ
oꝑis. ꝯtingit ⁊̃ ħ ex in mod̾at̃õe passio¬
nis. Qã qr nimis hm̃idat in eis calor ꝓ¬
possũt. sic ⁊̃ dic̾e pꝰsemꝰ᷑ ꝙ ⁊ ebriosi plꝰ
sꝑant ꝙͣ debent. qr caiefã ex uino ⁊

Expanded text:
 contingit ex ignorantia: inexperti enim non possunt cognoscere arduitatem operis. Contingit etiam hoc ex immoderatione passionis: nam quia nimis abundat in eis calor, ppossunt. Sic etiam dicere possemus, quod ebriosi plus sperant
Abbreviated transcription (Latin):
dã ꝑtinẽcia ad młtituͣ ͤ ⁊ distĩc¬
cõe ciuiũ. Scd̾o det̾inauit de
distĩctõne possõnũ t̾cio dedis¬
tiuctõne iudicõꝵ. qrto dedis¬
tĩctõne iudicanciũ. quĩto deuiͦ
tuens suã politicia. p ͦ ĩ tͦmisit
sede młtitudiue ⁊ distĩctõne ci¬
uiũ diceus ꝙ optimã qͣuͣtitatẽ

Expanded text:
distinctionem civium. Secundo determinat de distinctione possessionum. Tertio de distinctione iudiciorum. Quarto de distinctione iudicantium. Quinto de modo tuens suam politiam, primo intromisit se de multitudine et distinctione civium, dicens quod optima quantitas
Abbreviated transcription (Latin):
nuustͣnaiũ ĩ tẽpł diuiuis. qͣm ap¬
blłabat sacͣm pars u̾o bellatori¬
b qm̃ applłabãt ꝯmunẽ eo qd̾ bel¬
latores ꝯm̃i bouo ut defensioni
ma. dicebat .ii. tũ deb̾e e ͤ aliad̾ t̾¬
hitoriũ ꝯm̃e de quo bellatoresui¬

Expanded text:
ivinis, quam appellabat sacram pars vero bellatoribus. quam appellabat communem, eo quod bellatore communi bono ut defensioni ma. dicebat autem debere esse aliquod territorium commune, de quo bellatores
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb.ẜ ꝙ de tͥb litigũt ciues uidel.
de uocumẽto ĩ iuria ⁊ morte. qͥꝯ.
ii. ĩ iustificat ĩ aliũ ł ĩ inficat in
ł dehonorando e a faciendo ei
ip̃am faciendo ẽi ꝑcussiones ⁊

Expanded text:
tribus litigant cives: videlicet de nocumento, iniuriis, et morte. Quicunque enim iniustificat in alium, vel iniustificat in  vel dehonorando eam, faciendo ei ipsam, faciendo ei percussiones et