comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona xꝑi cont᷑ ioas regẽ. qi cont᷑ negl¬
gentem p̃positũ irascit᷑: eo qd̾ t̃ram id est pecca¬
qmͣ ter ꝑcusserit. Ait enĩ qr si qͥnquies aut sep¬
ties ꝑcussiss plenã uictoriã caꝑet: qi si rector
dicere poterit annunciaui iusticiã tuã. qmuis
ipsi conteninant: plena tñ mercede donabitur.
Hinc ad ezechiel dicit᷑. fili hominis noli exas¬
dm̃ exacerbant. mala quelibet agendo: sic et
boni qui malis p̃lati sunt. bona reticendo. Ma-¬

Expanded text:
sti contra Joas regem quasi contra negligentem praepositum irascitur, eo quod terram, id est peccater percusserit. Ait enim, quia si quinquies aut septies percussisset, plenam victoriam caperet; quia si rector dicere poterit: Annuntiavi justitiam tuam , quamvis ipsi contemnant, plena tamen mercede donabitur. Hinc ad Ezechiel dicitur: Fili hominis, noli exasDeum exacerbant mala quaelibet agendo, sic et boni qui malis praelati sunt, bona reticendo.
Abbreviated transcription (Latin):
&e quatuor impietatib ñne adu̾sabor Sce¬
leratũ ẽ male cogitare: iuxta illd̾. Se qͥ cogita¬
tis inutile. S ignoscit᷑. Sceleratiꝰ uͦ: qd̾ male
cogitaueris uelle ꝑficere. S ce hoc ignoscit᷑.
Iam sane sceleratissimũ ẽ: oꝑe peccatũ ppetrare.
Tam̃ &e huic tali benignꝰ iudex manũ porrigit:
ce ad penitentiã exhortat᷑. Qd̾̃ si peccator peni¬
dere noluerit: iam dñs cogit᷑ adu̾sari. & ꝓ ma¬
gna pena. sue peccatorẽ dimitt̾e̾ uoluntati.

Expanded text:
& quatuor impietatib. nonne aduersabor? sceleratū est male cogitare, iuxta illud, Væ qui cogitat inutile. Sed ignoscitur. Sceleratius vero, quod male cogitaueris, velle perficere. Sed & hoc ignoscitur. Iam sane sceleratissimum est, opere peccatum perpetrare. Tamen & huic tali benignus iudex manū porrigit, & ad pœnitētiam exhortatur. Quod si peccator pœnitere noluerit, iam Dominus cogitur aduersari, & pro magna pœna suæ peccatorē dimittere voluntati.
Abbreviated transcription (Latin):
nunciata ẽ natiuitas sansomis: & ꝑ
angłim annunciata ẽ natiuitas saluatõ¬
ris. Sanson leonem int̾fecit: & xp̃c diabo¬
lum oceidit. Sanson de faucib leomis ex¬
traxit fauũ: & xp̃c de faucib cdiaboli ge¬
nus humanũ. Cera. corpꝰ mel. spẽ. Sanson
duxit uxorem alienigenã: ce xp̃c gentilẽ
eccłiam. Sanson strauit allophilos: & xp̃c¬
strauit spũales &e corporales inimicos.
ni ascendit in eełu. Sanson plures hostium
strauit moriens qͣm ante fecerat uiuens: &
xp̃c plures moriendo qmͣ uiuendo. Sełm¬

Expanded text:
nuntiata est nativitas Samsonis, et per angelum annuntiata est nativitas Salvatoris. Samson leonem interfecit, et Christus diabolum occidit. Samson de faucibus leonis extraxit favum, et Christus de faucibus diaboli genus humanum. Cera, cor; mel, spiritus. Samson duxit uxoEcclesiam. Samson stravit Allophylos; et Christus spiritales et corporales inimicos. ni, ascendit in coelum. Samson plures hostium prostravit moriens, quam ante fecerat vivens, et Christus plures moriendo, quam vivendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pura iusticia consideret᷑. Omĩs gͥ hõ si
& iustus & rationalis. Qm̃ uͦ ad̾ã subditꝰ
noluit ẽẽ di uoluntati: ipsa natura ꝓpagan¬
di qmuis remaneret. ñ fuit subdita eiꝰ uo¬
luntati.sic̃ eẽt si ñ peccass: & grãm quã de
se ꝓpagandis seruare poterat ꝑdidit: atq
om̃s qui oꝑante natura quã acceꝑat ꝓpa¬
gant᷑. eiꝰ astricti debito nascunt᷑. Quãob¬
rem qm̃ humana natura que sic erat in
adam tota ut nicħ de illa extra ilłu eẽt.
peccando sine om̃i necessitate dm̃ exhono¬
rauit. unde ꝑ se satisfacere: non potuit:
grãm quã acceptã ꝓpagandis de se potu¬
it seruare ꝑdidit : &e peccatũ secũ comitan¬
de pena peccati. qñtũcũq ꝑdatã ꝓpagan¬
di naturã ꝓpaget᷑ trabit. Hoc peceatũ origi

Expanded text:
ipsa plura justitia consideretur. Qualiter autem ipsa plura justitia consideretur. Qualiter autem et justus et rationalis. Quoniam vero Adam subditus noluit esse Dei voluntati; ipsa natura propagandi quamvis remaneret, non fuit subdita ejus voluntati, sicut esset, si non peccasset: et gratiam, quam de se propagandis servare poterat, perdidit: atque omnes, qui operante natura quam acceperat, propagantur, ejus astricti debito nascuntur. Quamobrem quoniam humana natura quae sic erat in Adam tota, ut nihil de illa extra illum esset, peccando sine omni necessitate, Deum exhonoravit, unde per se satisfacere non potuit; gratiam, quam acceptam propagandis de se semper potuit servare, perdidit: et peccatum, secum comitante poena peccati, quantumcunque per datam propagandi
Abbreviated transcription (Latin):
in eo naturã ꝓpagandi qͣm subiecit. eiꝰ
potestati ut ea uteret᷑ ꝓsua uoluntate:
qͣmdiu ipse uellet subditus eẽ dõ. Nam ñ
illa uteret᷑ bestial & irrationali uolup¬
tate: s humana ce rationabili uoluntate:¬
est nich̾ uelle cũ ratione: ita hominũ eẽt
nicħ uelle sine ratione. Qd̾ semꝑ deberet:
qr potestatẽ hanc accepit adam. & eã semꝑ
seruare potuit. Dedit etiã ill d̾s hanc gra¬
diam. ut sic̃ qnͣdo ilłu condidit nulla ꝓpa¬
gandi oꝑante. natura. aut uoluntate cre¬
ature. simul fecit eũ &rationałe & iustũ.
ita simul cũ rationalem haberent animã
iusti essent quos generaret oꝑante nata᷑
& uoluntate. si ñ peccaret. Qm̃ itaq in¬
tante gr̃e celsitudine. positꝰ. bona quȩ sͥ
& illis seruanda acceꝑat sponte deseruit.
mͥ uidet᷑ sufficiens ratio cur ad infantes
peccatũ ce mala descendant ade: si diligent̃
remota nr̃a uoluntate que sepe ce multũ
impedit mentẽ ab intellectu rectitudinis.

Expanded text:
in eo naturam propagandi: quam subjecit ejus potestati, ut ea uteretur pro sua voluntate, quandiu ipse vellet subditus esse Deo: nam non illa uteretur bestiali et irrationali voluptate, sed humana et rationali voluntatem nihil velle cum ratione; ita hominum esset nihil velle sine ratione: quod semper debent, quia potestatem hanc accepit Adam et eam semper servare potuit. Dedit etiam illi 101 Deus hanc gratiam, ut sicut quando illum condidit nulla propagandi operante natura, aut voluntate creaturae, simul fecit eum et rationalem et justum: ita simul cum rationalem haberent animam, justi essent, quos generaret operante natura et voluntate, si non peccaret. Eadem quitantae gratiae celsitudine positus bona, quae sibi et illis servanda acceperat, sponte deseruit: mihi sufficere videtur ratio, cur ad infantes peccatum et mala descendant Adae; si diligenter, remota nostra voluntate, quae saepe et multum impedit mentem ab intellectu rectitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbi grã ut unũ exempłu ponamꝰ. Mare
rubrũ p̃figurauit baptisma. qd̾ nc̃ in sc̃a ec¬
cłia conseerat᷑. Ipsũ aũt baptisma uisibile si¬
sacram̃to quo corpora tingunt᷑ inuisibilit̃ in
animab oꝑat᷑. Mare rubrũ gͦ umbra &e figura
est. baptisma aũt aque uisibilis qd̾ nc̃ habemꝰ

Expanded text:
e Rubrum praefiguravit baptisma, quod nunc in sancta Ecclesia consecratur. Ipsum autem baptisma visibile sius sub sacramento, quo corpora unguntur, invisibiliter in animabus operatur. Mare Rubrum igitur umbra et figura est; baptisma autem aquae visibilis, quod nunc habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd ꝓpt̾ nrãm salutẽ uł sub natural lege uel
sub scripta. uł tandẽ sub grã oꝑatꝰ sit ꝑpendis:
ꝙͣ trecentoꝵ cubitoꝵ longitudinẽ in eorde tuo
metiris. Qnͣdo aũt uniu̾sitatẽ fideliũ ꝯsideras:
qiͣ in m̃sura qͥnquaginta cubitoꝵ cor tuũ dila¬
tas. Qñ uͦ scientiã diuine scͥpture studio & as¬
siduitate cõp̃hendis: in altitudinẽ xxͣx. cubi¬
doꝵ cor tuũ erigis. Longitudo igit᷑ arche in
tꝑe ẽ. latitudo in multitudine: altitudo in
oꝑm qntitate. Siue aẽ longitudo consicdari
pot̾ in gestis hoc ẽ historia: latitudo in saera¬
m̃tis hoc ẽ allegoria: altitudo in uirtutib. ħ
ẽ tropologia: ut in his finib concludat᷑ omĩs
scͥptura diuina

Expanded text:
 nostram salutem vel sub naturali lege, vel sub scripta, vel tandem sub gratia operatus sit perpendis, quasi trecentorum cubitorum longitudinem in corde tuo metiris. Quando autem universitatem fidelium consideras, quasi in mensuram quinquaginta cubitorum cor tuum dilatas. Quando vero scientiam divinae Scripturae studio et assiduitate comprehendis, in altitudinem triginta cubitorum cor tuum erigis. Longitudo igitur arcae in tempore est, latitudo in multitudine, altitudo in operum quantitate. Sive etiam longitudo considerari potest in gestis, hoc est historia, latitudo in sacramentis, hoc est allegoria, altitudo in virtutibus, hoc est, tropologia, ut in his finibus concludatur omnis Scriptura divina
Abbreviated transcription (Latin):
ieut archa in tres mansiones distinguit᷑.
ita etiã oꝑa restaurationis in tres ordine ᷤ
distingunt᷑. In pͥmo ordine qiͣ in pͥma mansio¬
ne ẽ umbra: In scdo ordine corpꝰ. In t̾cio ordi
ne ẽ sp̃c. Uel si mauis hoc mͦ dice. figura. res
tatẽ. Umbra dicunt᷑ illa quȩ ante aduen¬
corporalit̾ ce uisibilit̾ gesta st̃. ad p̾figuranda
ea que nẽ ptꝰ aduentũ xp̃i in tẽpore gr̃e cor¬
poralit̾ & uisibilit̾ geruntur: que icło ũbra
dicunt᷑ qr corporalia erant & figura corꝑaliũ.¬

Expanded text:
 arca in tres mansiones distinguitur, ita etiam opera restaurationis in tres ordines distinguuntur. In primo ordine quasi in prima mansione est umbra. In secundo ordine quasi in secne est spiritus, vel, si mavis hoc modo dicere. Figura, res, ritatem. Unde umbra dicuntur illa, quae ante advencorporaliter et visibiliter gesta sunt ad praefiguranda ea, quae nunc post adventum Christi in tempore gratiae corporaliter et visibiliter geruntur, quae ideo umbra dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec dimisit: illos designat qui uite. melioris
emendationẽ ꝓmittunt. nec culpã dimittunt:
qui ñ in spũ colubino contritionẽ s in uoee.
coriuina dilationẽ querunt: quoꝵ t̾ra diu̾sis
plagis affligit᷑ nec emollit̾: s consuetudine.
peccandi magis ac magis indurat᷑. O

Expanded text:
it, nec tamen dimisit, illos designat qui vitae melioris emendationem promittentes, nec culpam dimittunt, nec tamen in spiritu columbino contritionem, sed in voce corvina dilationem quaerunt; quorum terra diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed consuetudine peccandi magis ac magis induratur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã enĩ bibentes. digitos mediotenꝰ pocłis inm̾¬
gunt. Alii uncas manꝰ ad uestim̃ta sua det̾gentes:
rursꝰ ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis
articłis coclearis uice olera sua piscant᷑: ita ut
in eode iure & manꝰ ablutionẽ &uent̃ refectio¬
nem querere uideat᷑. Alii semicorrosas crustas:
p̃morsas colliridas cibariis iterando infigunt:
ae reliqui iͤ dentiũ suoꝵ offas facturi in pocłis de¬
mergunt. Quida int̾ comedendu dũ scutellas ex¬
onerare uolunt: quadrata ferculoꝵ frusta m̃sa
cientib p̃sũpta ñ fuissent. Nunc aũt sustineat
in audiendo uerecundiã: qͥ noluit in faciendo

Expanded text:
i bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis deeatur. Quidam inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata ferculorum frusta adicientibus praesumpta non fuissent. Nunc autem sustineat in audiendo verecundiam, qui noluit in faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
tia in eo qñtũ sumat: obseruantia in eo quomͦ
sumat. In eo qͥd sumat. ut scił neq nimis p̃ciosa
ce delicata expetat: nec nimis rara &e insolita re:¬
qͥrat: nec nimis accurate & laute p̃parata concu-¬
piscat. In pͥmo enĩ luxus arguit᷑: in scdo curiosi¬

Expanded text:
 in eo quomodo sumat. Observatio in eo quid sumat, id est ut neque nimis pretiosa et delicata expetat, nec nimis rara et insolita requirat, nec nimis laute et accurate praeparata concupiscat. In primo enim luxus arguitur, in secundo curiosi
Abbreviated transcription (Latin):
Nm̃sa duplex custodia disciplinȩ necessaria ẽ:
Ibi enĩ debet homo seruare disciplinã in habi-¬
tu suo: &e disciplinã in eibo suo. disciplinã in ha¬
bitu trib modis: in disciplina tacendi: in dis¬
ciplina uidendi: in disciplina continendi se. hĩ¬
enĩ trib modis debet qͥsq int̾ epulas ꝯseruare.
disciplinã in semet ipso: uideł ut & lingũa suã
a loquacitate restringat: &e ocłos suos a circũ¬
spectione cohibeat: & cet̾a m̃bra omĩa cũ mode¬
stia & quiete contineat

Expanded text:
st duplex custodia disciplinae. Ibi enim debet homo servare disciplinam in habitu suo, et disciplinam in cibo suo. Disciplinam in habitu, tribus modis, in disciplina tacendi, in disciplina videndi, in disciplina continendi seigitur tribus modis debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a circumspectione cohibeat, et ut caetera membra omnia cum modestia et quiete contineat
Abbreviated transcription (Latin):
ce solidiꝰ: sic excellentior & dignior ẽ corpo¬
re spẽ. Mundus in pͥma confusione: ẽ hõ
in sua iniquitate. Sic̃ enĩ mundo pͥmordi
ali confuso. ñ inerat lux aut futurꝰ ordo:
sie homini miquitati subiecto. nec lux
lucet ꝑ cognitionẽ uitatis: nec ordo inẽ
ꝑ dispositionẽ equitatis. Et ds̃ qĩm media
confusione luc̃ẽ primariã ereat: q̃n peoc̃o¬
rem diu̾sis scelerib confusũ. lucis intime
radiis illustrat: ut qͥd sit qͥd ẽẽ debeat ag¬
noscat: ce ad normã recte uiuendi semet.¬
ip̃m disponat. Significat itaq lux pͥma¬
ria pͥmaria pecc̃i cognitionẽ. firmam̃tũ
ores uirtutes. Et qĩ firmam̃tũ int̾ utͦs q
aquas ponit᷑: qñ ꝑ uirtutẽ discretionis.
uirtutes a uitiis. & uitia a uirtutib di¬
rimunt᷑. Deinde sequit᷑ congregatio a¬

Expanded text:
rpore spiritus. Mundus in prima confusione est homo in iniquitate sua. Sicut enim mundo primordiali adhuc confuso non inerat lux aut futurus ordo, sic homini iniquitati subjecto nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem primariam creat, quando peccatorem diversis sceleribus confusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid sit, quid esse debeat agnoscat, et ad normam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria peccati cognitionem. Firmamentum aquae, virtutes. Et quasi firmamentum inter utrasque aquas ponitur, quando per virtutem discretionis, virtutes a vitiis, et vitia a virtutibus dirimuntur. Deinde sequit
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio uitioꝵ cohibitio: ꝓductio g̾mi¬
lucres contẽplatio: animaliũ creatio. sensuum
corporaliũ redintegratio: adȩ formatio. iusti
ꝑfectio: adam in paradyso iustus in celo. De¬
ux pͥmaria ante sołe
minor claritate: sic lex grã. ioħ̃es xp̃o. initium¬

Expanded text:
congregatio, vitiorum cohibitio. Productio gramicongregatio, vitiorum cohibitio. Productio gramilucres contemplatio; animalium creatio, sensuum corporalium reintegratio; Adae formatio justi hominis perfectio, Adam in paradiso, justus in coelo. Lux primaria ante solemminor claritate, sic lex gratia, Joan
Abbreviated transcription (Latin):
q fidełẽ animã. Pisces qui labant inimo. id ẽ
in aquis. sollicitudinẽ actionis bonȩ designañ:
quȩ uite labentis fluctib agit᷑. Uolueres
quȩ ad alta uolant significant otẽplationẽ
celestiũ: ꝑ quã ab infimis ad sũma subleua¬
mur. Animalia figurant. sensꝰ corporis nr̃i:
eo qd̾ ipsa participant sensib humanis. Qĩ
etenĩ animalia in nob̾ creant᷑: cũ sensꝰ corꝑis
nr̃i ꝑ uanitatẽ priꝰ corrupti ꝑ diuinã grãm
redintegrant᷑. His ita cõpositis nouissime. fit
homo ad imaginẽ &e similitudinẽ di: qr talit̃
in nob̾ uirtutib ce bonis oꝑib dispositis. fit pec¬
cator conformis &e consimił dõ ꝑ iusticiã: qui
priꝰ fuit informis & dissimił ꝑ culpã. Homo
pus: lucis pͥmarie conditio. peccĩ cognitio:
fir mam̃tũ int̾ aquas suꝑiores &e aq̃s infi̾ores.
discretio int̾ uitia & uirtutes: aquaꝵ infi̾oꝵ

Expanded text:
amque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est amque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem actionis bonae designant, quae vitae labentis fluctibus agitur. Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab infimis ad summa sublevamur. Animalia terrestria figurant sensus corporis nostri, eo quod ipsa participant cum sensibus humanis, quasi etenim animalia in nobis creantur, cum sensus corporis nostri per vanitatem prius corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His ita compositis novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo per justitiam, qui prius fuit informis et dissimilis per culpam. Homo pus; lucis primariae conditio, peccati cognitio. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, discretio inter vitia et virtutes. Aquarum inferiorum
Abbreviated transcription (Latin):
penetralibus euaeuari uł eliminari ñ posst̃.
ꝓꝑt̾ eoꝵ fomites originalit̾ nob̾ insitos: debent.
qnͣtũ ꝑ diuinã grãm possibile ẽ eohiberi. eoar¬
tari. & munũ redigi: ne ꝑ totũ effluant. totũ
occupent & corrũpant: & sensus nr̃os ab inqͥ¬
sitione u̾tatis. affectꝰ nr̃os ab exercitatione
uirtutis. m̃bra nr̃a ab exhibitione boni oꝑis
impediant. Sic̃ enĩ t̾ra aqͥs occupata ñ potuit
germinare: sic nos uitiis implicati. nec sensi¬
b u̾tatẽ inquirere. nec affectib uirtutes ex¬
ercere. nec m̃bris oꝑa bona ualemꝰ exhibere:
Aquis gͥ inunũ congregatis aer clarescit et
calefit. &e tra g̾minat: qr uitiis cohibitis. aĩa
nr̃a lucet ꝑ cognitionẽ. & calet ꝑ dilectionẽ: &
caro fructificat ꝑ bonã oꝑationẽ. Conditio
luminariũ significat ꝑfectã nebulosa igno¬
rantie cecitate se posita. uitatis inspectationẽ.
Eo pot̾ sol significare cognitionẽ eoꝵ q̃ ꝑtineñ

Expanded text:
penetralibus evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, debent, quantum per divinam gratiam possibile est, cohiberi, coarctari et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent, et corrumpant, et sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, quia, vitiis cohibitis, anima nostra lucet per cognitionem, et calet per dilectionem, et caro fructificat per bonam actionem. Conditio luminarium significat perfectam, nebulosa ignorantiae caecitate seposita, veritatis inspectionem. Et potest sol significare cognitionem eorum quae pert
Abbreviated transcription (Latin):
ua infusione caritatis & ex reliquiis uetuste
eupiditatis quasi quoda contͣrio appetitu
adu̾sus semet ipsũ constat ẽẽ diuisus.Unde
niant manichei descripsisse naturas: s
spc̃ appellatione m̃tis ex caritatis infusiõe.
expͥmens nouitatẽ. carnis qͦq uocabulo ex
reliquiis uetustatis miseram anime ĩsinuais
seruitutẽ: int̾ uetꝰ nr̃m inolitũ. nouũq inso¬
litũ continuũ in una m̃te asserit oberiri
la ex carne sit. quippe cũ ea nequaꝙͣ demo¬
nes careant qui carne carent: hec inquã
concupiscentia mala congruentissime cu¬
pilitas appellat᷑. Carms aũt concupiscentia
dicit᷑ eo qd̾ ñ ex dõ s ex hoĩe sit: quẽ carnem

Expanded text:
ex reliquiis vetustae cupiditatis, quasi quodam contrario appetitu, adversus semetipsum constat esse divisus. Undeniant Manichaei, descripsisse naturas; sed spiritus appellatione, mentis ex charitatis infusione exprimens novitatem, carnis quoque vocabulo ex reliquiis vetustatis miseram animae insinuans servitutem, inter vetus nostrum inolitum, novumque insolitum, continuum in una mente asserit oboriri la ex carne sit, quippe cum ea nequaquam daemones careant, qui carne carent, haec, inquam, concupiscentia mala congruentissime cupiditas appellatur. Carnis vero concupiscentia dicitur, eo quod non ex Deo sed ex homine sit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
turam: que quot sentenciis nos instruit.
tot panib nos reficit. Quatuor pistilia m̃se.
.iiͦ. sunt sensus scͥpture: hystoria. allegoria. tro¬
pologia. anagoge. quib ipsa erigit᷑. &a t̾renis
libri. Qui recte dicunt᷑ anuli: eo qd̾ nob̾ et̃ni¬
tatẽ in qua finis ñ ẽ ꝓmittunt. Corona int̾¬
rasilis differentiã significat mĩti: eorona au¬
rea illi suꝑꝑosita fulgorem p̃mii. Duodecim pa¬
nes. apłicam designãt doctrinã. Icetabula. mor
suram: abundantẽ &e ꝑfectã exprimunt.
scientiã & doctrinã. Ciati qui minꝰ capi¬
ebant: angustiorẽ scientiã siue docti mna
thus solet offerri: orationẽ ñ inconueni¬
enter designant. Mensa gͥ seͥptura: labiũ
eiꝰ p̾dicatio: cireuitꝰ labii. continua sollici¬
uectes p̃dicatores: duodecĩ panes apłica
doctrina: acetabula increpatio acerba:
phiale abundans scientia siue doctrina:
ciati scientia uł doctrina angusta: thu¬
ribula oratio deuota.

Expanded text:
turam, quae quot sententiis nos instruit, tot panibus nos reficit. Quatuor epistylia mensae, quatuor sunt sensus Scripturae, historia, allegoria, tropologia, anagoge, quibus ipsa erigitur, et a terrelibri. Qui recte dicuntur annuli eo quod nobis aeternitatem, in qua finis non est, promittunt. Corona interrasilis, differentiam designat mentis. Corona aurea illi superposita, fulgorem praemii. Duodecim panes, apostolicam designant doctrinam. Acetabula, mordsuram, abundantem et perfectam exprimunt scientiam et doctrinam. Cyathi, qui minus capiebant, angustiorem scientiam et doctrinam oratione solet offerri, orationem non inconvenienter designant. Mensa igitur, Scriptura; labium ejus, praedicatio; circuitus labii, continua sollicivectes, praedicatores; duodecim panes, apostolica doctrina; acetabula, increpatio acerba; phialae, abundans scientia sive doctrina; cyathi, scientia vel doctrina angusta; thuribula, oratio devota.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corporis uilitatẽ: formosa ꝑ anime sc̃itatem.
Nigra in t̾ris: formosa in celis. Nigra mala tẽpo¬
ralia patiendo: formosa bona sempit̾na sꝑando.
Uis uidere formosam: Spe inqͥt gaudentes.
Uis nigrã In tribulatione patientes.

Expanded text:
 humilitatem, formosa per animae sanctitatem. Nigra sum in terris, formosa in coelis; nigra mala temporalia patiendo, formosa bona sempiterna sperando. Audi formosam: « Spe, inquit, gaudentes. » Audi nigram: « In tribulatione patientes.
Abbreviated transcription (Latin):
Solent diis templa construi: altaria erigi:
ministri adseruiendu ordinari: immolari
pecudes: thura coneremari. Po siqͥdem uen¬
tri tẽplum ẽ coquina. altaria m̃sa. ininistri
coci: inimolate pecudes cocte carnes: fuinꝰ

Expanded text:
Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus
Abbreviated transcription (Latin):
ene moyses electoꝵ uoce ait. Abhomina¬
tiones egyptioꝵ immolabimꝰ dño. Egyptii
dedignant᷑ oues edere: s qd̾ ill abhominant᷑.
hoc isrłite do offert: qr simplex humiliũ uita
dõ in sacrificiũ u̾titur: qm suꝑbi & duplices
Iniurias ñ facere. s tolerare: lucrũ putant.

Expanded text:
ene Moyses electorum voce ait: Abominationes Aegyptiorum immolabimus Domino . Aegyptii dedignantur oves edere, sed quod illi abominantur, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplex humilium vita Deo in sacrificium vertitur, quam superbi et duplices iniurias non acere, sed tolerare lucrum putant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto aliud ẽ ẽẽ liberũ: aliud ẽ ẽe robustũ.
Et liber &e infirmꝰ ẽẽ. potes: sic̃ econtra &e sanꝰ
&e seruus ẽẽ potes. Qui sanus ce robustus ẽ
multa & magna facere potest: s qui liber ẽ
ad aliqͥd cogi nͥ iniuste ñ pot̾. Non aũt arbi¬
ꝓmptũ habeat bonũ uł mału facere: s qr
liberũ habet bo no uł malo ñ consentire.
Posse qͥdem facere: mału ẽ infirmitatis: pos¬
se facere bonũ est potestatis: neutrũ aũt ẽ
lib̾tatis. Lib̾tatis uͦ est: qd̾ consensus et extor¬
queri uł choiberi ñ pot̾. Potest enĩ consenti¬
re uł ñ consentire aspirationi diuine. similit̾
ce suggestioni diabolice: utrũꝙ qͥdem ex lib̾tate:
neutrũ aũt. oportet ex necessitate.

Expanded text:
 liberum, aliud est esse robustum, et liber et infirmus esse potes, sicut econtra, et sanus et servus esse potes. Qui sanus et robustus est, multa et magna facere potest. Sed qui liber est, ad aliquid cogi nisi injuste non potest. CAPUT XIpromptum habeat bonum vel malum facere, sed quia liberum habet bono vel malo non consentire. Posse quidem facere malum, est infirmitatis; posse facere bonum, est potestatis, neutrum autem libertatis. Libertatis vero est quod consensus ejus extorqueri vel cohiberi non potest. Potest enim consentire vel non consentire aspirationi divinae, similiter et suggestioni diabolicae. Utrumque quidem ex libertate, neutrum autem oportet ex necessitate.
Abbreviated transcription (Latin):
meret: qr malu qd̃ patit᷑ consiliũ. sic̃ nec iguo¬
rare. sic nec dissimulare ualet. Pes cũ toto cor¬
pore dolet: qr concupiscere mału undiꝙ feruet.
Capitis languorẽ ostendere uob̃ uoluit: qͥ dix̃.
Sine me nich potestis facere. Uide gͦ qnta uł¬

Expanded text:
moeret, quia malum quod patitur, consilium sicut nec ignomoeret, quia malum quod patitur, consilium sicut nec ignorare, sic nec dissimulare valet. Pes cum toto corpore dolet, quia concupiscentiae malum undique fervet. Capitis languorem ostendere nobis voluit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere . Quid langu
Abbreviated transcription (Latin):
sua diuina equitas modu seruat: qr in om̃i
eo qd̃ nos ad ultionẽ ł ad correctionẽ ꝑcutit.
iusticie: metas ñ excedit. Mare gͦ ñ redundat:
qr malicie nr̃e mitum miserie nr̃e qnͣtitas
ñ exuꝑat. Fx his itaꝙ ppendere licet. quomͦ noᷤ
illi concupiscentie: pedes de quib ia dictũ
ẽ seu ꝑ affectũ. seu ꝑ appetitũ distrahunt: uł
quo fine discursus sui extrema concludunt.
corde uł pede sentiam: uideamꝰ nunc quid
de huiꝰmodi int̾ioris hominis m̃bris ex diuui¬
no adiutorio sentire debeamꝰ. Omne inqͥt
caput languidu. & om̃e cor merens: a planta
pedis usq ad uerticẽ ñ ẽ in eo sanitas. Caput
languet. cor meret. pes cũ toto corpore dolet:
a planta pedis usq ad u̾ticem ñ ẽ in eosanitaᷤ
Caput ut dictũ ẽ liberũ arbitriũ: cor consili¬
ui: pes carnale desideriũ Caput gͦ languet:
qr liberũ arbitriũ ad om̃e bonũ torꝑet. Cor

Expanded text:
sua, divina aequitas modum servat, quia in omni sua, divina aequitas modum servat, quia in omni eo quod nos ad ultionem vel ad correctionem percutit, justitiae metas non excedit. Mare ergo non redundat, quia malitiae nostrae meritum miseriae nostrae quantitas non exsuperat. Ex his itaque perpendere licet quomodo nos illi concupiscentiae pedes, de quibus jam dictum est, seu per affectum, seu per appetitum distrahunt, vel quo fine discursus sui extrema concludunt. corde, vel pede sentiamus, videamus nunc quid de hujusmodi interioris hominis membris ex divino documento sentire debeamus: Omne, inquit, caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput languet, cor moeret, pes cum toto corpore dolet, quia a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Caput, ut dictum est, liberum arbitrium, cor consilium, pes carnale desiderium. Caput ergo languet, quia liberum arbitrium ad omne bonum torpet. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
fastidiũ desinere: que constat semꝑ scͥpta
id attestante in amaritudine cursũ suum
t̾minare: Omĩa flumina ait scͥptura intrañ
in mare: & mare ñ redundat. Scimꝰ qr flu¬
mina duleem aqũã faciunt: sicut maria
amarã. Qd̾ gͥ est flumina intrare in mare. ⁊
amaritudine. Omne gͦ flum̃ mare intrat:
qr extrema gaudii luctus occupat. Omĩs aqͦ¬
dulcis in mare decidens in amarã uertit᷑.
qͣndoqͥdem risus dolore miscet᷑. Omĩa flumi¬
na in mare feruntur. & om̃is aqua dulcis
in amarã mutat᷑: qr omne oblectam̃tũ ut
dic̾tũ ẽ infastidiũ uertit᷑. & omĩs delectatio
carnis in amaritudinẽ terminat᷑. Quia
enĩ humana prauitas bouis suis bene uti
nescit uł contemnit. suꝑna iusticia hoc cui¬
q post modu inflagelłũ uertit. unde priꝰ
iniuste delectando deliquit. S flumina
in mare intrant & mare ñ redundat: qr in
omni afflictione nr̃a. qͥuia in om̃i ꝑcussione.

Expanded text:
fastidium desinere quae constat semper, Scriptura fastidium desinere quae constat semper, Scriptura id attestante, in amaritudine cursum suum terminare? Omnia flumina, ait Scriptura, intrant in mare et mare non redundat . Scimus quia flumina dulcem faciunt aquam, sicut maria amaram. Quid igitur est flumina intrare in mare nisamaritudine? Omne ergo flumen mare intrat, quia extrema gaudii luctus occupat. Omnis dulcis in mare decidens in amaram vertitur, quandoquidem risus dolore miscebitur. Omnia flumina in mare feruntur, et omnis aqua dulcis in amaram mutatur, quia oblectamentum, ut dictum est, in fastidium vertitur, et omnis delectatio carnis in amaritudine terminatur. Quia enim humana pravitas bonis suis bene uti nescit vel contemnit, superna justitia hoc cuique postmodum in flagellum vertit, unde prius injuste delectando deliquit. Sed flumina in mare intrant, et mare non redundat, quia in omni afflictione nostra, quia in omni percussione
Abbreviated transcription (Latin):
fastidiũ it̾m ex magno concupiscentie suȩ de:¬
siderio omnis appetitus ad locũ suũ ut itm
fluat reu̾titur: qr ad reparanda corꝑis sui
detrim̃ta uoluptatis sue oblectam̃ta repe¬
tere. eadem qua priꝰ necessitate urget᷑. Et
sicut om̃is aquarũ decursus insuꝑficie. t̃re
&e ꝑuisibiles meatus ꝑtransit. &e it̾m ꝑ subt̾ra¬
neos inuisibilesq meatus recurrit: sic om̃is
appetitus ꝑ uisibilem actionem desideriiq ex¬
pletionem paulatĩ expellit᷑: &e it̾m occulta qͦ¬
dam nature oꝑatione uegetationisq motib
ad molitos consuetudinis sue refluxus reuo¬
catur. Quale queso ce qmͣ miserũ ẽ subhac¬
semꝑ uertigine agi: &e hac tante. inquietudiniᷤ
exagitatione semꝑ inuolui: Qmͣ expetenda
immo qmͣ detestanda st̃ illa desiderioꝵ nr̃oꝵ
oblectam̃ta: que semꝑ ce ex defectu generant᷑.
&e in fastidiũ uertunt᷑: S cur ea dicimꝰ in

Expanded text:
fastidium, iterum ex magno concupiscentiae suae defastidium, iterum ex magno concupiscentiae suae desiderio omnis appetitus ad locum suum, ut iterum fluat, revertitur, quia ad reparanda corporis sui detrimenta voluptatis suae oblectamenta repetere eadem qua prius necessitate urgetur. Et, sicut omnis aquarum decursus in superficie terrae, et per visibiles meatus pertransit, et item per subterraneos invisibilesque meatus recurrit, sic omnis appetitus per invisibilem actionem desideriique expletionem paulatim expellitur, et iterum occulta quadam naturae operatione, vegetationisque motibus ad insolitos consuetudinis suae reflexus revocatur? Quale, quaeso, et quam miserum est sub hac vertigine semper agi, et hac tantae inquietationis exagitatione semper involvi? Quam expetenda, imo quam detestanda sunt illa desideriorum nostrorum oblectamenta quae semper et ex defectu generantur, et in fastidium vertuntur. Sed cur nos dicimus ea in
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ in motu semꝑ intransitu ẽ: &e ñꝙͣ
in eod̾e statu ꝑmanere potest. Accedit et
recedit: crescit atq decrescit: &e sio semꝑ rece¬
dit atq decrescit. ut itm redeat atq crescat:
&e sic semꝑ redit & crescit: ut itm recedat atq
decrescat. Salomon dicit. Ad locũ unde ex¬
eunt flumina reu̾tunt᷑: ut itm fluant.
Appetitus carnis ẽ. abyssus illa magna un¬
de exeunt tot flumina unde tot surgunt
&e tam infinita desideria. Uideamꝰ gͦ locũ.
unde huiꝰmodi flumina exeunt. locũ qͦ cur¬
rendo ꝑueniunt: uideamꝰ qua currunt. ui¬
deamus qua recurrunt. Locus unde car¬
nalis appetitus ꝓfluuiũ exit: necessitas. Lo¬
eus quo tendit: sacietas. Uia qua transit:
uoluptas. Uia qua redit: cupiditas. Locus
unde excurrit. ẽ defectus nr̃i detrim̃tum:
locus ꝑquẽ decurrit oblectam̃tum: locꝰ
ad quẽ ꝑcurrit fastidiũ: locus ꝑ quẽ recur¬
rit desideriũ. ꝑ ost multũ sane sacietatis sue

Expanded text:
er in motu, semper in transitu est, et nunquam in eodem statu permanere potest. Accedit et recedit, crescit atque decrescit, et sic semper recedit atque decrescit ut iterum redeat et crescat; et sic semper redit et crescit ut iterum recedat atque decrescat. eunt flumina revertuntur ut iterum fluant . Appetitus carnis est abyssus illa magna unde exeunt tot flumina, unde tot surgunt et tam infinita desideria. Videamus ergo locum unde hujusmodi flumina exeunt, locum quo currendo perveniunt. Videamus qua currunt, videamus qua recurrunt. Locus unde carnalis appetitus profluvium exit, necessitas; locus quo tendit, satietas; via qua transit, voluptas; via qua redit, cupiditas. Locus unde excurrit, est defectus nostri detrimentum; locus per quem decurrit, oblectamentum; locus ad quem percurrit, fastidium; locus per quem recurrit, desiderium. Post multum sane satietatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
ciencłu agnoscat. Hoc sane ꝓuidendu ẽ ut
ipsa mutatio uł uariatio. dispensatio sit: ñ
om̃imoda destructio. Cũ custodia caritatis.
uicioꝵ em̃datio. ut ipse beatꝰ benedictꝰ insi¬
nuat ipsiꝰ institutionis causa sit: sic ꝓfecto
ipsa dispensatio rationabilis erit: si cͥause hu¬
ic dispensatio ipsa ꝓfecerit. Si aũt. dispensa¬
tione magis qm institutione nutriunt᷑ ui¬
cia. caritas uiolat᷑: certe ꝑiculose ipsa dispen
De modo dispensationis. xlyi.

Expanded text:
ciendum agnoscat. Hoc sane providendum ut ipsa mutatio vel variatio, dispensatio sit non omnimoda destructio. Cum custodia charitatis, vitiorum emendatio, ut ipse beatus Benedictus insinuat, ipsius institutionis causa sit; sic profecto ipsa dispensatio rationabilis erit, si causae huic dispensatio ipsa profecerit. Si autem dispensatione magis, quam institutione nutriuntur vitia, charitas violatur; certe periculosa ipsa dispens. CAP. XLVI. De modo dispensationis.
Abbreviated transcription (Latin):
est in eosanitas. Wlnꝰ ce
liuor & plaga tumens:ñ
ẽ circũligata nec curata
medicamine: neq fota oleo. Nouit. dñs figm̃¬
tum suũ: nec latere: pot̾ suminũ medicum
multiplicitas. seu magnitudo morboꝵ. fece.
describit tͥ modũ. & magnitudinẽ morbi.
ut scias qͥd debeas plangere: qͥd ꝓcurare: un¬
de ipsi supplicare. Omne inquit caput lan¬
guidũ. & omne cor merens: a planta pedis
Ulnus ce liuor ce plaga tumens. Erce mala il¬
unt: uulnꝰ. liuor. plaga tumens deforis ad¬
ueniunt. Ad cumulũ aũt maloꝵ sequitur
contẽptus remedioꝵ: in quo uere ẽ desꝑa¬
tio egrotoꝵ. Non ẽ inquit circũligata. nͦ
curata medicamine: neq fota oleo. fece qͣn¬
tis malis p̃mimur: ecc̃e qualib incõmodis
cotidie urgem᷑. Disce homo ce si ab homine
dedignaris: disce saltim ab eo qui docet.
hominẽ scientiã. Disce inquã & dole. &e de¬
fle tantã molestiam: talemq miseriã. At¬
dende &e cognosce magnitudinẽ morbi: ut

Expanded text:
est in eo sanitas. Vulnus et livor, et plaga tumens, non est circumligata nec curata medicamine, neque fota oleo . Novit Dominus figmentum suum, nec latere potest summum medicum multiplicitas, seu magnitudo morborum. Ecce describit tibi modum, et magnitudinem morbi, ut scias quid debeas plangere, quid procurare, unde ipsi supplicare. Omne, inquit, caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis vulnus et livor et plaga tumens. Ecce mala ilunt; vulnus, livor, plaga tumens de foris adveniunt. Ad cumulum autem malorum sequitur contemptus remediorum, in quo vere est desperatio aegrotorum. Non est, inquit, circumligata, nec curata medicamine, neque fota oleo. Ecce quantis malis premimur, ecce qualibus incommodis quotidie urgemur. Disce, homo, etsi ab homine dedignaris, disce saltem ab eo qui docet hominem scientiam; disce, inquam, et dole, et defle tantam molestiam, talemque miseriam. Attende et cognosce magnitudinem morbi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
est: minim̃a tnͣsgressionẽ studiose uitare. Est
enĩ culex minima muscula: que subtili colatio¬
ne excludit᷑ a liquore. Et qr camelus magnũ
animal ẽ atq deforme: camełu deuorat qͥ ma¬
gnã p̃uaricationẽ facile incurrit.

Expanded text:
est minimam transgressionem studiose vitare. Est enim culex minima muscula, quae subtili excolatione excluditur a liquore. Et quia camelus magnum animal est atque deforme, camelum devorat, qui magnam praevaricationem facile incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
qr homo in causa alt̾is tranquilłu cor habet. in
sua aũt turbatũ. ꝑ turbatio aũt eordis: ñ ꝑmit¬
tit hominẽ considerare qd̾ bonũ est.
dent martyres illis pecuniis honorari: uunde
pauꝑes plorent. Qualis enĩ iusticia ẽ. honorare
moetuos: & spoliare uiuentes.De capi¬

Expanded text:
quia homo in causa alterius tranquillum cor habet, in sua autem turbatum. Perturbatio autem cordis non permittit hominem considerare quod bonum est.dent martyres illis pecuniis honorari, unde pauperes plorent. Qualis enim justitia est, honorare mortuos, et spoliare viventes? De sa
Abbreviated transcription (Latin):
fimbrias. Dñs cũ dediss mandata legis per
in manu tua: ce ert̃ ĩmota ante ocłos tuos. Et¬
ẽ sensus. Precepta mea oꝑe cõpleant᷑: &e medi¬
deris in eis die ac nocte. Hoc pharisei male int̃¬
p̃tantes. scribebant in m̃branulis decalogum
moysi. idest decẽ u̾ba legis. cõplicantes ea. & li¬
gantes in fronte. & qi coronã capiti facientes: ut

Expanded text:
Dominus cum dedisset mandata legis per in manu tua, et erunt immota ante ocest sensus: Praecepta mea opere compleantur, et mediteris in eis die ac nocte. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est, decem verba legis, complicantes ea et ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ qm̃ caritate ñ necessitate. fec̃ d̾s̃ oꝑa suaͬ
ñ ut ab eis bonũ suũ augeret: s ut eis bonũ
suũ impende̾t. fẽcit enĩ rationałẽ creaturã ut
eã in se beatificaret: cui qͥdem ad obsequiũ eet̾a
omĩa subiecit: seipsũ in p̃mium ad głam ꝓponeis.
in parachy so: utrisq regłam obedientie ꝓponens:
quatinꝰ & illi ab eo uͥ erant ñ caderent: ce iste
ab eo uͥ erat ad id uͥ illi erant ascenderet. Posi
ercitaret᷑: accepturus si ꝑsisteret p̃mium: si p̃ua¬
ricaret᷑ penã. Quaꝑꝑt̾ in paradyso sołu bonum
s ñ sũmũ positũ est: ut in eo qd̾ sołu erat bonũ
a puritate uirtꝰ inciꝑet: in eo aũt qd̾ sũmũ ñ
erat bonũ: eẽt quo exercitata ꝓfice̾t. S qr hõ
p̾uaricando obedientiã deseruit: sententia
maledictionis ꝑcussus. in ea qmͣ incorruptam
acceꝑat natura pen̾a mortalitatis. qm ad omñe
postĩtatẽ suã tnͣsiitteret seminandã accepit. hĩe

Expanded text:
. Charitate non necessitate fecit Deus opera sua, non ut ab eis bonum suum augeret, sed ut eis bonum suum impenderet. Fecit enim rationalem creaturam, ut eam in se beatificaret, cui quidem ad obsequium caetera omnia subjecit, seipsum in praemium ad gloriam proponens. isponens utrisque regulam obedientiae proponens, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id, ubi illi erant ascenderent, ut us si persisteret praemium, si praevaricaretur, poenam. Quapropter in paradiso solum bonum, sed non summum positum est, ut in eo quod solum erat bonum a puritate virtus inciperet, in eo autem quod summum non erat bonum esset quo exercitata proficeret. Sed quia homo praevaricando obedientiam deseruit, sententia maledictionis percussus, in ea quam incorruptam acceperat, natura poenam mortalitatis, quam ad omnem posteritatem suam transmitteret, seminandam accepit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
penã sentit nͥ que. habet uoluntatẽ. Mem¬
bra aũt ce sensus: ꝑse nicħ uolunt. Sicut
gͥ uoluntas in m̃bris &e sensib oꝑat᷑: ita
in illis ipsa torquet᷑ aut delectat᷑. Qd̾ si
quis ñ accipit: sciat in sensib & m̃bris ñ
nisi animã in qua ẽ uoluntas sentire. et
oꝑari: &e idõ in illis torqueri. aut delec̃tari.
Habet tam̃ usus ut actiones quas facit
iniusta uoluntas uocemꝰ peceata: qr in
uoluntate. qua fiunt est peccatũ. Dantur
etiã quibdã nomina quib significat᷑ eas
iniuste fieri: ut fornicatio. m̃daciũ. S ali¬
ud intelligit᷑ cũ ipsa actio uł platio ali¬
ud cũ utrũ iuste an iniuste fiat conside¬

Expanded text:
oluntatem: membra autem et sensus per se nihil volunt. Sicut igitur voluntas in membris et sensibus operatur; ita in illis ipsa torquetur aut delectatur. Quod si quis non accipit; sciat in sensibus et membris non nisi animam, in qua est voluntas, sentire et operari; et ideo in illis torqueri aut delectari: habet tamen usus ut actiones, quas facit injusta voluntas, vocemus peccata; quia in voluntate, qua fiunt, est peccatum. Dantur etiam quibusdam nomina, quibus significatur eas injuste fieri, ut fornicatio, mendacium. Sed aliud intelligitur, cum ipsa actio, vel prolatio; aliud, cum utrum, juste vel injuste fiat, conside
Abbreviated transcription (Latin):
sepe peccata &e ñ deleri actione deleta:
ce deleri oꝑe. ñ deleto. Quare nec actio que
transit nec opus qd̾ remanet: ẽ aliqͣndo
peccatũ Deniq si de actionib uoluntariis
que iniuste fiunt arguunt᷑ m̃bra e sens̃
quib fiunt respondere possunt. Ds nos
& potestate que in nob̾ ẽ subiecit uolunta¬
t: ut ad imꝑium eiꝰ ñ possimꝰ ñ mouere
nos. & facere qd̾ uult. Inimo illa mouet noꝰ
uelut instrum̃ta sua: &e facit oꝑa quȩ ui¬
demur facere. Nec nos possumꝰ illi ꝑ nosre¬
qui hanc legem nob̃ dedit. obedimꝰ Ergo
quid peccant m̃bra uł sensus uł oꝑa q̃ ds¬
sic subiecit uoluntati: si seruant qd̃ illis d̾s
ordinauit: Quicqͥd gͥ faciunt: totũ impu¬
tandũ ẽ uoluntati. Qd̾ cũ ita sit: mirat᷑
forsitan aliqͥs. eur ꝓ culpa uoluntatis m̃¬
bra puniant᷑ &e sensus. Uerũ ñ ẽ ita. Non
enĩ punit᷑ ñ uoluntas. Nã nieb ẽ alicu pe¬

Expanded text:
epe et non deleri, actione delata; et deleri opere non deleto. Quare nec actio, quae transit; nec opus, quod remanet, est aliquando peccatum. Denique si de actionibus voluntariis quae injuste fiunt, arguuentur membra et sensus quibus fiunt; respondere possunt: Deus nos, et potestatem quae in nobis est, subjecit voluntati; ut ad imperium ejus non possimus non movere nos, et facere quod vult; imo illa movet nos, velut instrumenta sua, et facit opera quae videmur facere; nec nos possumus illi per nos requi hanc legem nobis dedit, obedimus. Ergo quid peccant membra, vel sensus, vel sic subjecit voluntatis, si servant quod Deus illis ordinavit? Quidquid igitur faciunt, totum imputandum est voluntati. Quod cum ita sit, miratur forsitan quis cur pro culpa voluntatis membra puniantur et sensus. Verum non ita est, non enim punitur nisi voluntas. Nam nihil est alicui p
Abbreviated transcription (Latin):
curã habent. Ad obsequia fr̃m ꝓposse suo
uigilant: ut ab eis ineursus demonum
gunt᷑ ut ꝓ aliis uigilent: in pede a t̾ra sus¬
tis affectus. Sicut eñi aliqͥs pedib ĩcedit:
sic mens suis affectib quasi pedib ad op¬
tata tendit. Siqͥs gͥ ad custodiã sui uel
fr̃m uigilat: lapilłu in pede. id est. xp̃m
in m̃te portet. Illud aũt sũmoꝑe caue¬
at: ne si in peccato dormierit: lapillus
ceciderit ꝑ confessionẽ clamet: cese & ali¬

Expanded text:
curam habent. Ad obsequia fratrum pro posse suo vigilant, ut ab eis incursus daemonumguntur, ut pro aliis vigilent, in pede a terra susntis affectus. Sicut enim aliquis pedibus incedit, sic mens suis affectibus quasi pedibus adoptata tendit. Si quis igitur ad custodiam sui vel fratrum vigilat, lapillum in pede, id est Christum in mente portet. Illud autem summopere caveat, ne si in peccato dormierit, lapillus ceciderit, per confessionem clamet,
Abbreviated transcription (Latin):
quando contemplatione ad dm̃ as¬
cendit ut eũ intelligat & diligat. imago
dĩ dicenda ẽ: cogitando et̃na uir est. sicut
dicit apłs.Uir ñ debet uelare caput su¬
um eũ sit imago di & gła. id est qͣntoma¬
gis se extenderit in id qd̾ et̃num ẽ: tanto
magis formatur ad imaginẽ di: & ideo ñ
ẽ cohibenda ut inde se contineat. ac tẽꝑet.
Quando uͦ ea agit uł cogitat que st̃ tẽpora¬
lia mulier appellat᷑: &e tunc ñ est dicenda ima¬
go dĩ: ꝓꝑt̾ea debet uelare caput suũ: ne ni¬
miũ sit ꝓgressio ei ad inferiora: ne cũ licita
agit illicita concupiscat.

Expanded text:
quando contemplatione ad Deum ascendit ut eum intelligat et diligat, imago Dei dicenda est: cogitando aeterna, vir est; sicut dicit Apostolus, Vir non debet velare caput suum, cum sit imago Dei et gloria , id est quanto magis se extendit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei; et ideo non est cohibenda, ut inde se contineat ac temperet. Quando vero ea agit vel cogitat quae sunt temporalia, mulier appellatur; et tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimia sit ejus progressio ad inferiora; ne cum licita agit, illicita concupiscat.
Abbreviated transcription (Latin):
pellat: & ad integͥtatem pͥstine sanitatis oĩ ꝑiełõ
effugato restituat: qr nicħeitiꝰ mała quã bona
delectatio excludit: & cũ mens ilłã gustare ceꝑiti
statĩ istã sponte derelinqͥt¬

Expanded text:
pellat, et se ad integritatem pristinae sanitatis, omni periculo pellat, et se ad integritatem pristinae sanitatis, omni periculo effugato, restituat, quia nihil citius malam quam bona delectatio excludit; et cum mens illam gustare coeperit, statim istam sponte derelinq
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens usq ad uulnꝰ. potent̃ eicit ferrũ. atq de
imis etiã uiscerib emergere facit. Ceruuꝰ ẽ castꝰ
& mundꝰ animꝰ. Sagitte st̃ desideria mala. uena¬
tores st̃ demones. Qui quotiens cordib nrĩs si¬
ue ꝑ uisũ. siue ꝑ auditũ. siue ꝑgustũ. sine ꝑ odo¬
ratũ. siue ꝑ tactũ. de exti̾orib praua desicłia in¬
iciunt: qͣi uenatores delonge animo sagittaᷤᷤ mor¬
tiferas immittunt. Animꝰ uͦ si ꝑ delectationẽ p᷑¬
ui desiderii usq ad consensũ oꝑis debilitat᷑: tt̃
qĩ capit᷑ oe occidit᷑. Si aũt fugit & declinat. ipe¬
trationẽ pͣui oꝑis. & nichilominꝰ tñ delectatiõiᷤ¬
illicite ferrũ infixũ eicere ñ ualet: qͣ aucꝰtor̃e
rat diptannũ. hoc ẽ u̾bum dĩ:. &e cũ illud siue
ꝑ lectionẽ sacrã. siue ꝑ colloquiũ sc̃oꝵ inueni̾t.
sumat auide & comedat. atq illiꝰ dulcedine
omnẽ mortifere delectationis corruptionẽ ex¬

Expanded text:
eniens usque ad vulnus potenter ejicit ferrum, atque de imis etiam visceribus emergere facit. Cerva est casta et munda anima. Sagittae sunt desideria mala. Venatores sunt daemones; qui quoties cordibus nostris, sive per visum, sive per auditum, sive per gustum, sive per odoratum, sive per tactum, de exterioribus prava desideria injiciunt, quasi venatores de longe animae sagittas mortiferas immittunt. Anima vero si per delectationem pravi desiderii usque ad consensum operis debilitatur, tunc quasi capitur et occiditur. Sin autem fugit et declinat perpetrationeillicitae ferrum infixum ejicere non valet, quasi auctorem aerat dictamum, hoc est Verbum Dei. Et cum illud sive per lectionem sacram, ne omnem mortiferae delectationis corruptionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
quila p̃ceteris auib in altũ uolat: pul¬
los suos ad uolandũ ꝑuocat. eosdem
landũ ꝓuocat: qñ subditos sibi ad bene o¬
perandũ uerbis & exemplis inuitat. Clari¬
tatem solis irreu̾beratis ocłis eosdẽ. pullos
aspicere cogit: dũ ad contemplanda diuinȩ
illos enĩ qui a cognitione dĩ ocło̾s auertunt
expellendos a regno p̃dicit

Expanded text:
quila prae caeteris avibus in altum volat. Pullos suos ad volandum provocat, eosdem landum provocat, quando subjectos sibi ad bene operandum verbis et exemplis invitat. Claritatem solis irreverberatis oculis eosdem pullos aspicere cogit, dum ad contemplandam divinaeillos enim, qui a cognitione Dei oculos avertunt, expellendos e regno praedicit
Abbreviated transcription (Latin):
Prestigiũ aũt qi p̃strigiũ dicit᷑: eo qd̾ p̃stͥngat
aciem ocłoꝵ: cuiꝰ inuentor mercuriꝰ dr fuis
ma. impassibili. incorruptibili. localit̃ &e inui¬
sibilit̾ in celo ẽ: quousq in iudicio om̃ib ap¬

Expanded text:
» Praestigium autem quasi praestigium dicitur, eo quod praestingat » Praestigium autem quasi praestigium dicitur, eo quod praestingat aciem oculorum, cujus inventor Mercurius dicitur fuissma impassibili, incorruptibili, localiter et invisibiliter in coelo est, quousque in judicio omnibus ap