comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miis et turbatis clamorib uoca¬
re dicens. Maxime curre. nũqͣ
tibi mali aliquid feci: in fide
tua me suscipe. Turbatꝰ mox
maximus adfuit lugens et
ꝑstrepens familia conuenit. Eos
autem quos ille insistentes sͥ
grauit̾ collerabat ip̃i malig¬
nos sp̃s uidere ñ poterant: set
eoꝵ p̃sentiam in confessione.
in palore ac tremore illiuis qͥ
trahebant᷑ uidebant. Pauore
lo iacebat in sinistro latere
aspectũ eoꝵ ferre ñ poterat.
Nertebat᷑ ad parietem. ibi ad¬
erant. Cũq constrictus niiꝰ
relaxari se iam posse desꝑaret
cepit magnis clamorib dice.¬
Indutias uł usq mane: S cũ
hec clamaret in ip̃is uocibus de
habitacło sue carnis euulsus ẽ
De quo nuirũ constat: quia
pro nobis ista t̃ ꝓse uiderit ut
eiꝰ iusio nobis profitiat: quos
adhuc diuina patientia longa¬
nmit̾ expectat. Nam illi tetros
sp̃s aute mortem iudisse et
inducias petisse quid profuit:
qui easdem indutias quas petut
non accepit:

Expanded text:
miis et turbatis clamoribus vocamiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime, curre, nunquam tibi mali aliquid feci, in fide tua me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore r in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus cinducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem inducias quas petiit non accepit?
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qui sicut iam dcm̃ est ab
extrema corporis fuerat parte¬
p̃mortuus reseruatus ad uitã.
est. et pꝰqmͣ nutatꝰ m̃te diu
est flagellis atteritus. tunc
eius anima carne soluta est.
t contra thesauriꝰ
sicut is probus propinquuꝰ
illius. cuius iam suꝑtus memo¬
riam feci narrare consueuit.
uir i hoc mundo uasde i do¬
neus fuit. s tantum plenus
uitũs quantũ rebus. Suꝑbia
tumidus carnis sue uolupta¬
cib subditꝰ: in ad quirendis re¬
bus auariciefatib accensus
Set cum malis dominus finẽ
ponere decreuiss: corporali
hunc molestia ꝑcussit. Qui
ad excremũ ueniens eadem ho¬
ra qua iam de corpore erat exitu¬
rus aꝑtis oculis uidit tetros
et ni gerrimos sp̃s coram se
assitere et uehem̃ter ei ĩmi¬
nere. ut ad inferni claustra
se raperent. Cepit treme̾. pal¬
lescere su dare. et magnis uoci¬
bus inducias petere filiũq suũ
nomine maxunũ quem ipse iã
monachus monachũ uidi. ni¬

Expanded text:
ergo qui, sicut jam dictum est, ab ergo qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis parte fuerat praemortuus, reservatus ad vitam, est. Et postquam, mutatus mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est. At contra Chrysaorius, sicut Probus propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, ni
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib assistentib clamare: atq
cum magnis uocib orationes
eorum interrũpere dicens. re
cedite. recedite. ecce draconi
ad deuorandum datus sum.
qui propter urãm p̃sentiam
deuorare me ñ potest. capud
meum iam in suo ore absorbuit.
date locum ut ñ me ampliꝰ cru¬
ciet. set fatiet quod facturus ẽ
si ei ad ad deuorandum datꝰ
sum quare propt̾ uos moras̾
patior : T̃unc frẽs ceperunt ei
dicere. Quid est quod loqueris
frat̾: Signũ tͥ scẽ crucis impͥ¬
me: Respondebat ille cũ mag¬
uis clamorib dicens. llolo me
signare set non possum. quia
squamis huiꝰ draconis p̃mor.
Ciunq hoc frẽs audirent pro¬
strati in terram: cui lacrimis
ceperunt pro ereptione illius
uehementus orare. Et ecce su
me ad deuorandũ acceperat
fugit. orationib uris expul¬
sus stare ñ potuit. propeccatis
meis mͦ int̾cedite. quia conuͤti
paratus sum: et secularem ui¬
tam funditꝰ relinquere. homo

Expanded text:
fratribus assistentibus clamare, atque fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: 440 Recedite, recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit, date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hujus draconis premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subme ad devorandum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
suam. quibdam uͦ contingͥe
ad edificationẽ audientium
solet.
am is de qͦ in omelus corã
populo iam narrasse me me¬
mini. inquietus ualde cheodorꝰ
nomine puer fuit. qͥa in me¬
um monasteriũ frẽm suum ne¬
cessitate magis qm uoluntate
secutus est. Cui nimũ grauis
erat siquis ꝓ salute sua aliqͥd
loqueret᷑. bona aũt ñ solũ fa¬
cere set etiam audire ñ pote¬
rat. Numqm se ad sc̃e conu̾¬
sationis habitũ uenire uirando.
irasçendo. deridendo testabat᷑
In hac autem pestilentia que nui¬
per huius urbis populum mag¬
na exparte consumpsit: ꝑcus¬
sus in inguine est perductus
ad mortem. Cumq extremum
sp̃m ageret: conuenerunt frẽs.
ut egressum illius orando pro¬
tegerent. Iam corpus eius ab ex¬
tremo fuerat parte p̃mortuũ
in solo tantĩt modo pectore uita¬
lis adhue calor anhelabat. Cũc¬
ti autem frẽs tanto pro eo cepe¬
runt enixius orare: qnͣto eum
iam uidebant sub celeritate dis¬
cẽdere. Cum repente cepit isdẽ

Expanded text:
contingere ad aedificationem audientium solet. Nam is de quo in Homiliis coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer fuit, qui in monasterium meum, fratrem suum necessitate magis quam voluntate secutus est. Cui nimirum grave erat si quis ei pro salute sua aliquid loqueretur. Bona enim non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo testabatur. In hac autem pestilentia quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, perductus est ad mortem. Cumque extremum iritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema parte fuerat praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq in duob miraculis. du¬
orum patrum est uirtutes
mnitatus. In mole scilicet
saxi: factum gregorii qͥ mon¬
tem mouit. In reparatione
uero lampadis. uirtutẽ doua¬
ti. qui fractum calicem pri¬
stinę incolumitati restituit

Expanded text:
Sicque in duobus miraculis duSicque in duobus miraculis duorum Patrum virtutes imitatus est: in mole scilicet saxi, factum Gregorii qui montem movit; in reparatione vero lampadis, virtutem Donati, qui fractum calicem pristinae incolumitati restituit
Abbreviated transcription (Latin):
nosus uir uenerabilis co¬
gitaret. qd̾ saltem ad condi¬
menta holerum nutrienda
locus isdem aptus potuiss
existere: si hunc moles saxi
illius
ñ teneret. occur¬
rit
animo quia ẽand̾e
molem quinqua¬
gita boum paria
mouere ñ possent.
Cumq de humano labore.
num se solatium contulite
seq illic nocturno silentio
in orationẽ dedit. Cum ma¬
ne facto ad eundem locum
runt molem tantę magni¬
tudinis ab eocłẽ loco longi¬
us recessisse. suoq recessu
largum fr̃ib spatium de¬
disse.
lio quoq temꝑe cum
iscdem uenerabilis uir¬
lampades uitreas in
oratorio lauaret: una ex eiꝰ
manib cecidit: quȩ per in¬
numeras partes fracta desili¬
uit. Qui uehementir patris
monasterii furorem timens.
lampadis ꝓtinus omĩa fragm̃¬
ta collegit. atq ante altare po¬
suit: seq cum graui gemitu
in orationẽ dedit. Cumq ab
oratione caput leuass. sanam
lampadem repperit: quã ti¬
mens per fragm̃ta collegerat.

Expanded text:
nosus vir venerabilis conosus vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de humano labore num se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum runt molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus spatium dedisse. Alio quoque tempore cum idem vir venerabilis lampades vitreas in oratorio lavaret, una ex ejus manibus cecidit, quae per innumeras partes fracta dissiluit: qui vehementissimum Patris monasterii furorem timens, lampadis protinus omnia fragmenta collegit, atque ante altare posuit, seque cum gravi gemitu in orationem dedit. Cumque ab oratione caput levasset, sanam lampadem reperit, quam timens per fragmenta collegerat.
Abbreviated transcription (Latin):
e uicino nunc 66.¬
loco tibi aliquid narra.¬
bo. quod & uiri uenerabilis
maximiani ep̃i. & laurionis
quem nosti ueterani mona¬
chi. qui uterq nunc usq su¬
perest. relatione cognoui.
Qui scilicet laurio in eo mo¬
nasterio quod uixta nepessi¬
nam urbem suppentonia
uocatur. ab anastasio uiro
sanctissimo. nutritꝰ est
est.
Qui nmirũ ana¬
stasius uite uene¬
rabilis. uiro nomio
p̃posito monasteruq
in soractis monte situm
est: & ꝓpinquitate loci &
moꝵ magnitudine. & uir¬
tutum studiis assidue uin¬
gebatur. Isdem uero non¬
nosus. sub asꝑimo sui mo¬
nasterii degebat patre: sed
eius mores. mira semꝑ ȩqua¬
nimitate tolerabat. Sicq
rat: sicut crebro patris ira¬
cundiam ex humilitate
mitigabat. Quia uero eutis
monasterim in summo
montis cacumine situm ẽ:
ad quainlibet paruũ hor¬
tum fr̃ib cili excolendum
autem breuissimus locus in
latere montis excreuerat. quẽ
ingentis saxi naturaliter e¬
grediens moles occupabat.
Quaclam uͦ die dum non¬

Expanded text:
e vicino nunc loco tibi aliquid narrabo, quod et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequanimitate tolerabat. Sicquesuetudine, sicut crebro Patris iracundiam ex humilitate mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus excolendum autem brevissimus locus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Non
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt breuit̾ euarremꝰ.
uenerabilis felix portu¬
ensis ciuitatis ep̃s in sabi¬
nensi ꝓuintia ortus: atq nutͥs
est. Qͥ quandam scĩmonialẽ
feminam in loco eodem fius
testatur que carnis quidem cõ¬
tinentiam habuit. s lingue
procatitatem atq stultiloqͥui
non declinauit. Hec gͥ defunc¬
ta atq in eccłia sepulta est.
Nocte autem eadem eiusdem
eccłie custos per reuelationẽ
uidit quia deducta ante sa¬
crum altare ꝑ mediũ secabat᷑.
et pars una illiꝰ igne crema¬
batur. pars altera autem in¬
tacta remanebat. Cumq
hoc surgens mane fratrib
narraret. et locum uellet
ostendere in quo fuerat igne
consumpta. ip̃a flamine cõ¬
bustio ita ante altare in mar¬
morib apparuit ac si ulic ea¬
dem femina corporeo fuisset
igne concremata. Ex qua re
aperte datur intelligi. quia
tium sacris locis pꝰ mortem
ñ ualent adiuuari.

Expanded text:
sta sunt breviter enarremus. sta sunt breviter enarremus. venerabilis Felix, Portuensis episcopus, in Sabiniensi provincia ortus atque enutritus est, qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta, atque in ecclesia sepulta est. Nocte autem eadem ejusdem ecclesiae custos per revelationem vidit quia deducta ante sacrum altare per medium secabatur, et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cumque hoc surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in qua fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare in marmoribus apparuit, ac si illic eadem femina corpore fuisset igne concremata. Ex qua re aperte datur intelligi, quia m judicium sacris locis post mortem non valent adjuvari.
Abbreviated transcription (Latin):
erga hec meus cauta ñ fũit.
ꝑ deceptorem sp̃m multis se
uanitatib inmergit. qͥ non¬
nunqmͣ solet. multa uera p̃¬
dicere. ut ad extreinũ ualeat
auimam ex una aliqͣ faisitate
laqueare.
icut cuidam nr̃m nuper
certum est. contigisse. qͥ
diun sompnia uehement̾ at¬
tenderet ei ꝑ sompniũ longa
spacia huiꝰ uite proinissa sũt.
Cuiq multas pecumas ꝓ lon¬
gioris uite scipendus collegis¬
set. ita repente defunctus. ẽ.
ut intactas omnes relinqueret
et ip̃e secum nichil ex bono oꝑe
portaret.
uis ule sit memini. set qͦͤso
te ea que cepimus exeqͣm᷑.
Sutamus ne animab aliquid
prodesse si mortuoꝵ corpora¬
ad eadem saera loca conueni¬
unt. suoꝵ quoꝵ sepulera as¬
pitiunt recordant᷑ et ꝓ eis do¬
mino p̃ces effundunt. Nam
quos peccata grauia depͥm̃t.
ñ ad absolutionẽ potiꝰ quam
ad inaiorem dampnationis
cumulũ eoꝵ corpora in eccł̃is
ponunt᷑. Quod ineliꝰ ostend
mus. si ea que dieb nr̃is ge¬

Expanded text:
erga haec mens cauta non fuerit, erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex vana aliqua falsitate laqueare: sicut cuidam nostro nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt. Cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere portaret.Quis ille sit memini: sed, quaeso te, ea quae coepimus, exsequamur. Putamusne animabus aliquid prodesse si mortuorum corporaad eadem sacra loca conveniunt, suorum quorum sepulcra aspiciunt, recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. Nam quos peccata gravia deprimunt, non ad absolutionem, sed potius ad majorem damnationis cumulum eorum corpora in ecclesiis ponuntur. Quod melius ostemus, si ea quae diebus nostris ge
Abbreviated transcription (Latin):
ne procederent uequaqmͣ da¬
nel ꝓpha. nabugodonosor uisi¬
onem edisserens a radice cogi¬
tationis inchoasset dicens. Tu
rex cogitare cepisti instratu tuo
quid esset futurũ pꝰ hec et qͥ
reuelat misteria ostendit tibi
q futura sunt. Et paulo post.
Nidebas et ecce quasi statua
una grandis statua illa mag¬
na et statura sublimis stabat
contra te et cetera. Daniel itaq
dum sompniũ adimplendum
reuerent̾ insinuat. et ex qua
ortum sit cogitatione manifes¬
tat patent̾ ostendit᷑. quia hoc
plerumq ex cogitatione simul
et reuelatione generet᷑. Set ni¬
mirũ cũ sompnia tot rerum
qualitatib alt̾nent. tanto eis
credi difficilius debet. quanto
et ex quo inpulsu ueniant faci¬
liuis non eluoet. Scĩ aut uiri
inter illusiones atq reuelatio¬
nes ipsas uisionũ uoces. aut y¬
magines quodam intimo sapo¬
re disceruunt. ut sciant uł qͥd
a bouo spũ percipiant. uł qͥd
ab illusione patiant᷑. Nam si

Expanded text:
ne procederent, nequaquam Dane procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt . Et paulo post: Videbas, et ecce quasi statua una grandis, statua illa magna, et statura sublimis stabat contra te , etc. Daniel itaque dum somnium et implendum reverenter insinuat. et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis credi diffet ex quo impulsu veniant facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
tuditie. uił manitate. aliquan¬
do uͦ illusione. aliquando cogi¬
tatione simul et illusione:
aliquando reuelatione. aliqnͣ¬
do autem cogitatione simul
et reuelatione generant᷑. Set
duo que prima diximus om̃s
exꝑimento cognoscunus. Sub¬
uincta autem quatuor in sacͤ
scͥpture paginis inuenimus.
Sompnia et enĩ nͥ plerũq ab
occulto hoste ꝑ illrsionem fie¬
rent: nequa quam hoc uir sa¬
piens indicaret dicens. Multos
enim errare fecerunt sompia:
et exciderunt sperantes in ilł.
Nel certe ñ auguriamini: nͦ
obseruabitis sompnia. Quib¬
profecto u̾bis ciuꝰ si int detestati¬
onis ostendit᷑. que auguriis
conungunt᷑. Rursũ nisi aliqͣ
ex cogitatiõe simul et illusione
procederent. uir sapiens mini¬
me dixiss multas curas secun¬
tur sompnia. Et nͥ aliqñ sõp¬
ua ex misterio reuelationis
marie sponsũ ut ablato puero
in egyptũ fugeret. ꝑ sompni¬
uin angelus ammoneret. Rur¬
sim nͥ aliquando sompuia co¬
gitatione sunul et reuelatio¬

Expanded text:
 aliquando vero illusione, aliquando cogitatione simul et illusione, aliquando revelatione, aliquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus, omnes experimento cognoscimus; subjuncta autem quatuor, in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim, nisi plerumque ab occulto hoste per illusionem fierent, nequaquam hoc vir sapiens indicaret, dicens: Multos enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis . Vel certe, Non augurabimini, nec observabitis somnia profecto verbis cujus sint detestationis ostenditur, quae auguriis conjunguntur. Rursum nisi aliquando ex cogitatione simul et illusione procederent, vir sapiens minime dixisset: « Multas curas sequuntur somnia: » et nisi aliquando somnia ex mysterio revelationis Mariae sponsum, ut ablato puero in Aegyptum fugeret, per somnium angelus admoneret . Rursum nisi aliquando somnia a cogitatione simul et revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
et eqͣ utriusq conditio: Aut qͦ¬
modo nicħ habet homo uim̃tis
amplius. cum ium̃ta pꝰ mortem
carnis non uiuunt. hominũ
uero sp̃s pro malis suis operib
pꝰ mortem carnis ad inferos deduc¬
ti. nec ip̃a morte moriunt᷑: Set
in utraq tam dispensari senten¬
tia demonstrat᷑: quia conciona¬
tor uerax et illud ex temptatio¬
ne carnali intulit. ⁊ hoc post¬
modum spũali ueritate diffi¬
niuit:
petrꝰ.
ibet necesse quod requisiui:
dum me in tanta subtilita¬
te contigit discere quod nesci¬
ui. Set queso ce ut me equa¬
nunit̾ feras si ip̃e quoq apud
te more eccliastis nr̃i infirman¬
tium in me ꝑsonam suscepero.
ut isdem ufirmantib prodee
propinquius quasi ꝑ coꝵ inqͥ¬
sitionem possim.
ur condescendentem te in¬
firmitati ꝓximoꝵ equaniti¬
ter non feram. cum paulus di¬
cat. omnib omnia factus sum.
ut omnes facerem saluos: Qͦo
ip̃e quoq dum ex condescensio¬
ne caritatis egeris: in hac ream¬

Expanded text:
et aequa utriusque conditio? Aut quet aequa utriusque conditio? Aut quomodo nihil habet homo jumentis amplius, cum jumenta post mortem carnis non vivunt; hominum vero spiritus pro malis suis operibus post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. GREGOR. Cur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re am
Abbreviated transcription (Latin):
homo: sic et illa moruintur.
Similit̾ spirant omnia. et ni¬
chil habet homo ium̃tis am¬
plius. Quia cam̃ ex diffinitiõe
rationis suam postinodum sen¬
tentiam profert dicens. Quid ha¬
bet ampluis sapiens stulto: et
quid pauꝑ nisi ut ꝑgat illuc
uͥ est uita: Qͥ igit᷑ dixit. nichil
habet homo iumentis amplius.
ip̃e rursum diffiniuit. quia hc̃
aliquid sapiens non solum am¬
plius uiniento. s etiam ab ho¬
mine stulto: uidelicet ut ꝑgat
illuc ubi est uita. Quib uer¬
bis primum indicat. quia hic
hominum uita non est: quã
alibi cͥe testatur. Habet gͦ hoc
homo amplius uimentis qͦo
illa pͦ mortem non uiuunt.
hic uero tunc uiuere inchoat:
cum ꝑ mortem carnis hanc iusi¬
bilem uitam consummat. Qui
etiam longe inferuis dicit. qͦd¬
cumq potest manus tua facere.
instanter operare. quia nec opꝰ.
nec ratio. nec scientia. nec sapi¬
entia erit apud inferos. quo tu
properas. Quomodo gͦ unus in¬
teritꝰ est hominis et iumenti.

Expanded text:
ntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex diffinitione rationis suam postmodum sententiam profert, dicens: Quid habet amplius sapiens ab stulto, et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Qui igitur dixit nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum diffinivit, quia habet sapiens aliquid non solum amplius a jumentis, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat illuc, ubi vita est. Quibus verbis primum indicat, quia hic hominum vita non est, quam alibi esse testatur. Habet ergo hoc hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec sentia erit apud inferos, quo tu properas . Quomodo ergo unus interitus est hominis et jumenti,
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. adolentia enim et uo¬
luptas uana sunt. qui dum ħ
pꝰmodum uanum ẽẽ redarguit.
quod pꝰ ammonuisse uidebatur
patent̾ indicat᷑. quia illa quasi
ex desiderio carnali uerba intu¬
lit. hec uero exiiditii ueritate
subiunxit. Sicut gͦ delectatio¬
nem prius carnalium exprimẽs
curis pꝰpositis denuntiat. boñ
ee̾ manducare et bibere. quod
tam̃ pꝰmodum ex iuditii rep̃¬
dicit ire ad domum luctus ꝗͣ
ad domum conuiuii: et sieut
letari debere uiuenem inadoles¬
centia sua. quasi ex deliberattẽ
carnalium ꝓponit. et tñ post¬
modum ꝑ diffinitionem sen¬
tentie adolescentiam et uolup¬
tatem uanam ẽẽ redarguit. ita
etiam concionator nr̃ uelud
ex mente infirmantiũ humane
suspitionis sententiam propo¬
nit dicens. unus interit᷑ꝰ est

Expanded text:
subditur: Adolescentia enim et vosubditur: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratidicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est
Abbreviated transcription (Latin):
nem mouent᷑. atq alia que ꝑra
tionem satiffatiunt: alia que
extemptati profert animo. at¬
q ad huc huiꝰ mundi delecta¬
tionib dediti. alia uero in quib
ea que rationis sunt disserat:
atq animum a delectatione cõ¬
pescat. Ibi naiq ait. hoc itaq
mͥ uisum est bonum. ut come¬
dat quis et bibat et fruatur
letitia ex labore suo. Et longe
inferius subiungit. Melius est
ire ad domum luctus qmͣ ad
domum conuiuii. Si enim bo¬
num est manducare et bibere
melius fuisse uidebat᷑ ad domũ
conuiuii ꝑgere: qmͣ ad domũ
luctus. Ex qua re ostendit᷑. qͥa
illud ex infirmantiũ ꝑsona in¬
culit. hoc uͦ ex rationis diffi¬
uitione subiunxit. Nam ip̃as
procinus rationis causas edis¬
serit. et de domo luctus que sit
utilitas ostendit dicens. In illa
enim fuus cunctoꝵ ammonet᷑
hominum. et uiuens cogitat
quid futurum sit. Rursum il¬
lic scͥptum est. Letare uiuenis
inadolescentia tua. Et paulo pꝰ

Expanded text:
nem moventur, atque alia quae per nem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero in quibus ea quae rationis sunt 377 disserit, ut animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
primat᷑. Et cum multi diu̾sa
sentiunt ꝑ concionãtis rationẽ
ad unam sententiam ꝑducunt᷑.
Hic igit᷑ liber idcirco conciona¬
tor ditit᷑. quia salomon in eo qͣi
tumultuantis turbe suscepit sen¬
sum. ut ea ꝑ in quisitionem di¬
cat: que fortasse ꝑ temptatio¬
nem imꝑita mens sentiat. Nã
quot sententias qͣi ꝑ inquisiti¬
onem mouet: quasi tot in se
ꝑsonas diu̾soꝵ suscipit. Set cõ¬
cionator uerax uelud extensa
manu omnium tumultus se¬
dat eosq ad unam sententiã re¬
uocat. cum in euidem libri ter¬
mino ait. finem loquendi om̃s
parit̾ audiamꝰ. Deum time. et
mandata eus obserua. hoc est
omnis homo. Si enim in libͦ
eodem ꝑ locutionem suam ml¬
toꝵ ꝑsonas non susceperat. cur
secum parit̾ omnes ammone¬
bat: Qui igitur in fine libri
dicit omnes parit̾ audiamus.
ip̃e sibi testis est: quia in se mł¬
tor ꝑsonas suscipiens: qͣi solus
locutus non est. Unde et alia st̾
que in libro eodem ꝑ inquisitio¬

Expanded text:
primitur. Et cum multi diversa primitur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitio
Abbreviated transcription (Latin):
spũ et carne peccauerunt: semꝑ
essentialit̾ uiuentes. et carne et
spũ sine fine moriant᷑. petrꝰ.
ationi fidelium placent cuncta
que dicis. set queso te dum
sp̃s hominum atq iumentoꝵ
tanta distinctione discernas.
quid ẽ quod salomon ait. dixi
in corde meo de filus hominũ.
ut probaret eos deus. et ostende¬
ret similes ẽẽ bestus. socirco unꝰ
interitꝰ est hominum et uim̃toꝵ.
et equa utrusq conditio. Qui
adhuc eandem sententiã suam
subtilit̾. ex seqñs adiungit. Si¬
cut morit᷑ homo: sic et illa mo¬
runt᷑. Similit̾ spirant omĩa.
et nil habet homo iumentis
ampliꝰ. Qͥb adhuc uerbis ge¬
neralem diffinitionem subin¬
fert dicens. Cuncta subiacent
uanitati. et omnia ꝑgunt ad
unum locum. deterra facta
sunt ⁊ int̾ram parit̾ reuerten¬
tur:¬
ta sunt: ecc̃astes appellat᷑
est. Ecclĩastes autem proprie
concionator dicitur. In contio¬
ne uero sententia ꝓmit᷑ ꝑ qm
tumultuose turbe seditio com¬

Expanded text:
spiritu et carne peccaverunt, semper spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spiritu sine fine moriantur. PETR. Rationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conadhuc eamdem sententiam suam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, ita et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil homo jumento amplius . Quibus adhuc verbis generalem diffinitionem subinfert, dicens: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt, et in terram pariter revertenturta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio com
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credunt: que corporalit̾ uid̾e
non possunt: Nam qui a post
mortem carnis uiuat aĩa. patet
ratio. s fidei ammixta. Tres qͥp¬
pe uitales sp̃s creauit ommipo¬
tens deus. Hnum qui carne ñ
tegit᷑. alium qui carne tegitur
set non cum carne morit᷑. t̾ciũ
qui carne tegit᷑ et cum carne mo¬
rit᷑. Spiritus namq est qui
carne non tegit᷑ angeloꝵ. Sp̃c
qui carne tegit᷑. s cum carne
non morit᷑: hominum. Sp̃s
qui carne tegit᷑. ⁊ cum carne
morit᷑ uimentoꝵ: omniumq
brutoꝵ animalium. homo ita¬
q sicut in medio creatꝰ est.
ut ee̾t inferior angelo. supe¬
rior uim̾to: ita aliquid habet
commune cum summo. aliqͥd
commune cum infimo. Immor¬
talitem scilicet sp̃s cum ange¬
lo. mortalitatem uero carnis
cum uim̃to quousq ⁊ ip̃am mor¬
talitatem carnis. gła resurrec¬
in deum. Que tñ caro nec in repro¬
bis int̾ supplitia ꝑfc̾e̾ deficit quia
semꝑ defitiendo subsistit. ut qui

Expanded text:
non credunt, quae corporaliter videri non credunt, quae corporaliter videri non possunt? Nam quia post mortem carnis vivat anima, patet ratio, sed fidei admista. Tres quippe vitales spiritus creavit omnipotens Deus: unum qui carne non tegitur; alium qui carne tegitur, sed non cum carne moritur; tertium qui carne tegitur, et cum carne moritur. Spiritus namque est qui carne non tegitur, angelorum; spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moritur, hominum; spiritus qui carne tegitur, et cum carne moritur, jumentorum omniumque brutorum animalium. Homo itaque sicut in medio creatus est, ut esset inferior angelo, superior jumento, ita aliquid habet commune cum summo, aliquid commune cum infimo: immortalitatem scilicet spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumento; 376 quousque et ipsam mortalitatem carnis gloria resurrecin Deum. Quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
nil aliud quam tenebras carce¬
ris agnouit.
petrꝰ.
lacet ualde quod dicis. set qͥ
ẽẽ inuisibilia non credit pro
tat fidem non querit set rationẽ.
udenter dico. qr sine fide. Gõ.¬
neq infidelis uiuit. Nam si
cundem infidelem ꝑcunctari uo¬
luero quem prẽm uł qmͣ inrẽm
habũit: protinꝰ respondet illũ
atq illam. Quem si statim reqͥ¬
ram utrum ne nouerit qñ con¬
ceptꝰ sit uł uiderit qñ natꝰ. nicħ
horum se uł nosse uł uidisse fate¬
bit᷑. et tñ quod non uidit cre¬
dit. Nam illum patrem illam
se habuisse mrẽm absq dubita¬
tione testat᷑:
petrꝰ.
ateor quia nunc usq nesci¬
ui quod et infidelis haberet
fidem
abent etiam infideles fidem.
s utinam in deo. qmͣ si utiq
haberent infideles non eent.
Set hinc in sua ꝑfidia redargu¬
endi sunt. Hinc ad fidei grãm
prouocandi quia si de ip̃o suo iu¬
sibili corpore credunt: quod mi¬
nue uiderunt cur inuisibilia

Expanded text:
nihil aliud quam tenebras carcenihil aliud quam tenebras carceris agnovit. PETR. Placet valde quod dicis. Sed qui esse invisibilia non credit, protat, fidem non quaerit, sed rationem.udenter dico, quia sine fide neque infidelis vivit. Nam si eumdem infidelem percunctari voluero, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondebit, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi quod infidelis haberet fidemabent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fidei gratiam provocandi, quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia
Abbreviated transcription (Latin):
tum tenet. Ne si enun preg¬
nans mulier mittat᷑ in carcerem:
puer in carcere nutͥat᷑. et crescat.
cui si fortasse mat̾ que hunc ge¬
nuit. solem luitam. stellas. mõ¬
tes. ⁊ campos. uolantes aues cur¬
rentes equos nominet. ille uero
qui est in carcere natus et nutri¬
tus. nichil alud qm tenebras car¬
ceris sciat. et hec quidem ẽẽ audiat.
set quia ea ꝑ exꝑimentum nõ
nouit. ueratit̾ ẽẽ diffidat: ita et¬
in hac exilii sui cecitate nati ho¬
mines. dum ẽẽ summa et inuisi¬
bilia. audiunt. diffidunt. an ue¬
ra sint quia hec sola infima in
quib nati sunt u̾isibilia nouert̃.
Inde fcm̃ est ut ip̃e iusibilium
et inuisibilium creator ad hu
quatitꝰ ꝑ eum uuificati crede
gͦ hunc spm̃ hereditatis nr̃e
pignus accepimus: de uita in¬
uisibilium non dubitamꝰ. Qui
autem in hac credulitate adhuc
solidus non est. debet ꝓculdubio
stultus est puer si mrẽm ideo esti¬
mat de luce mentiri. quia ip̃e

Expanded text:
ntum tenent. Ac si enim praegntum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, puer in carcere nutriatur et crescat; cui si fortasse mater quae hunc genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat; ita in hac exsilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint, quia sola haec infima in quibus nati sunt visibilia noverunt. 373 Unde factum est ut ipse invisibilium et visibilium Creator ad humquatenus per eum vivificati crederergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus , de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac credulitate adhuc solidus non est, debet procul dubio dere, quia et stultus est puer si matrem ideo aestimet de luce mentiri, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ostqm de paradysi gau¬
diis. culpa exigente
rens in huiꝰ exilii atq cecita¬
tis qmͣ patimur erumpnam
uenit: quia peccando extra se
metipm fusus. iam illa celestis
patrie gaudia que prius comtẽ¬
plabat᷑ uidere non pocuit. In
paradyso quippe homo assueue¬
rat uerbis dei ꝑfrui: beatoꝵ
angeloꝵ spiritib cordis mundi¬
tia ⁊ celsitudine uisionis inter
esse. set pꝰqmͣ huc cecidit: ab il¬
lo quo implebat᷑ mentis lumi¬
ne recessit. Ex cuiꝰ uidelicet car¬
ne nos in huiꝰ exilii cecitate
nati. audimus quidem esse
celestem patriam: audimus
eius ciues angelos dei: audimꝰ
eriundem angeloꝵ socios spiritꝰ
non ualent ꝑ exꝑimentum. du¬
bitant utrum ne sit quod cor¬
poralib oculis non uident. Qͤ
nuirum dubietas primo pa¬
renti nr̃o ẽẽ non potuit. quia
exclusus aparadisi gaudiis. hoc
quod amiserat quod prius ui¬
derat recolebat. Hii autem sen¬
tire uł recolere audita non
possunt. quia eoꝵ nullus sicut
ille saltem de preterito experim̃¬

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis culpa exigente rens, in hujus exilii atque caecitatis, quam patimur erumnam venit: quia peccmet ipsum fusum jam illa celestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis mundicia et celsitudine visionis esse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne, nos in hujus exsilii caecitate nati audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives angelos Dei, audimus eorumdem angelorum socios spiritusnon valent per experimentum, dubitant utrumne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro inesse non potuit, quia exclusus a paradiquod amiserat, quia viderat recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt, quia eorum nullum, sicut ille, saltem de praeterito, experime
Abbreviated transcription (Latin):
nos in gregem porcoꝵ. Qͥ hanc
et ab homine expulit et in
porcos ire. eosq in abyssum
mittere concessit. Ex qͣ re eti¬
am hoc colligit᷑ quod absq
concessione ommpotentis di
nullam malignꝰ sp̃s contra
hominem potestatem habe¬
at. qui in porcos intrare ñ
potuit nisi ꝑmissus. Illi gͦ
nos necc̃e est sponte subdi:
cui et adusa omnia subitm̃t᷑
inuita. ut tanto urĩs hostib
potentiores simꝰ qnͣto cũ auc¬
tore omuium unum efficim᷑
ꝑ humilitatem. Quid autem
mirum si electi qͥq in carne
positi multa facere mirabilit̾
possunt: quoꝵ ip̃a quoq os¬
sa mortua plerũq in multis
miraculis uiuunt

Expanded text:
nos in gregem porcorum . Qui hanc nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re etiam hoc colligitur, quod absque concessione omnipotentis Dei nullam malignus spiritus contra hominem potestatem habeat, qui in porcos intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invita, ut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt, quorum ipsa quoque ossa mortua plerumque in multis miraculi vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
exhortationis atq edificatio¬
nis accesserat: et cũ ea de
uerbo dei colloqñs sedebat. cũ
repente ex eodem fundo quẽ
in sex untus a patre ꝑceperat.
cũ xenio rustitꝰ uenit. Qui
dum ante eos assisteret: ma¬
ligno sp̃u correptꝰ cecidit fa¬
tigariq nimus stridoribus
atq balatib cepit. Tunc scĩ¬
monialis femina surrexit:
atq irato uultu magnis cla¬
morib imperauit dicens. En
ab eo miser: eei ab eo miser:
Ad cuius uocem mox ꝑ os uex¬
ati diabolus respondit dicẽs.
Et si de isto exeo in quẽ in¬
trabo: Casu autem uicta por¬
cus paruulus pascebat᷑. Tc̃
scĩmonialis femina precepit
dicenss exi ab eo. et in hunc por¬
cum ingredere. Qͥ statim de
homine exit: porcum quem
uissus fuerat inuasit : occidit
et recessit. petrꝰ.¬
elim nosse: si saltem por¬
cum concedere spĩ inmũ
sunt. facta ueritatis Ipsi
et enim redemptori nr̃o a le¬
gione que hominem tenebat
dictum est. Si eicis nos: mitte.

Expanded text:
exhortationis atque aedificatioexhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. PETR.elim nosse si saltem porcum concedere spiritui imsunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nostro a legione, quae hominem tenebat, dictum est: Si ejicis nos, mitte
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in acie stare. Gregorius¬
aboriosum uou erit si
custodiam nr̃am non
nobis. s gratie suꝑne tri¬
biumꝰ ita tam̃ ut et ip̃i
quͣtum possumꝰ sub pro¬
tectione dei uigilemꝰ:. Si aũt
antiquus hostis a mente ce¬
perit expelli: ex diuina largi¬
tate plerũq agit᷑ ut ñ solũ
iam timeri non debeat: set
ip̃e etiam bene uiuentium
uirtute terreat᷑xi.
ei namq qm narro. uir
sc̃issimus eleutheriꝰ senex
testis exftitit michiq hoc in¬
timare eurauit quod in spo¬
litana urbe puella quedam
iam nubilis cuiꝰdam primarii
filia celestis uite desiderio ex
Qua ex re fom̃ est ut eam
pater sue substantie exheredẽ
faceret nichilq illi aliud nisi
sex untias unus possessiuncu¬
le largiret᷑. Euis uero exemplo
prouocate ceperunt apud cã
multe nobilioris generis puel¬
le conu̾ti: atq omnipotenti
domino dedicata uͥginitate
seruire. Quadam uero die is¬
dem eleutheriꝰ abbas uirtute
uenerabilis. ad eandem gr̃a

Expanded text:
quasi in acie stare. GREGOR. Lquasi in acie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatur.ei namque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exaQua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uidam qui nunc nobiscum
sunt rem qmͣ uarro testan¬
tur: quod uir uite uenerabilis
stepbanus nomine ualerie pro¬
fatii diaconi atq dispensato¬
ris eccłie cognatione ꝓximus.
qui quadam die de itinere do¬
mum regressus: mancipio suo
neggligent̾ loquens precepit
dicens Neni diabole dicaltia
me. Ad cuiꝰ uocem mox cepe¬
runt se caligarũ corrigie ĩ sũ¬
ma uelocitate dissoluere: ut
aperte constaret: quod ei ipẽ
qui nominatꝰ fuerat: ad extͣ¬
disset: Quod mox ut pb̃r iu¬
dit uehement̾ expauit: mag¬
nisq uocib elamare cepit di¬
cens: Recede miset recede: ñ
enim tibi set mancipio meo
loquutꝰ sum: Ad cuiꝰ uocem
protinus recessit: et ita ut
inuente sunt magna iam
ex ꝑte dissolute corrigie re¬
mauserunt: Qua in re po¬
cest colligi: antiquus hostis
qͥ tam presto est factis corpo¬
ralib qmͣ nimus insidiis nos¬
tris cogitationib infistat Petrꝰ
aboriosum ualde atq ter¬
ribile est ceͤ limici insidi¬
as semꝑ intendere et continue

Expanded text:
uidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur, quod vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae profacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens, praecepit, dicens: « Veni, diabole, discalcea me. » Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constqui nominatus fuerat ad extrdisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque vocibus clamare coepit, dicens: Recede, miser, recede; non enim tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem protinus recessit, et ita ut inventae sunt, magna jam ex parte dissolutae, corrigiae remanserunt. Qua in re colligi potest, antiquus hostis, qui jam praesto est factis 328 corporalibus, quam nimiis insidiis nostris cogitationibus insistat. PETR. Laboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue
Abbreviated transcription (Latin):
Declinare. mulierem uolu¬
it. sed nequaquã preualens.
hesit amimo. Considerare libs.
quale quantumq in eius pe¬
dore. certamen fuerit. Ibi quip¬
pe. pugnabat inter se humi¬
litas conuersationis: & pietas
matris. Timor ne mnusitata
presumeret: dolor ne orbate
mulieri ñ subueniret. Sed
ad maiorẽ łi głam uicit pi¬
etas illud pectus uirtutis:
quod ideo fuit ualidũ. qui¬
a deuictum. Uirtutis enĩ
pectus ñ esset: si hoc pietas ñ
uicisset. Itaq descendit ge.¬
nu flexit ad cȩlum manus
tetendit: calliculam de si¬
nu ꝓtulit. suꝑ extincti pue¬
ri pectus posuit. Quo oran¬
te. anima pueri ad corpus
rediit. Quem manu compre¬
hendit. & flenti matri iuiuen¬
tem reddidit: atq iter qd̵
ceꝑat peregit. Pꝑtrus.
Quid nam hoc ẽẽ dicimus
Uirtutem tnͣti miraculi ho¬
norati exegit meritum: an
petitio libertim:
GRegoRIꝰ

Expanded text:
declinare 160 mulierem voludeclinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praevalens, animo haesit. Considerare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini? GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
rio uero prefati dĩ famuli
rumor ęxierat: quod multas
oratorium franci ceperunt
seuientes libertinum quęre.¬
re. libertinum clamare. ubi
ille in oratione ꝓstratus ia¬
cebat. Mira ualde res: quȩ.¬
rentes seiuentesq franci in
ipso ingredientes inpinge¬
bant: & ipsum uidere non
poterant. Sicq sua cecitate
frustrati: a monasterio ua-¬
cui sunt reuersi.
causa monasterii abba¬
tis iussu qui honorato eiꝰ
magistro successerat. ra¬
uennã pergebat. Pro amo¬
re uero eedem uenerabilis
honorati: quocũq liberti¬
nus ibat. eus semꝑ calli¬
culam in sinu portare con¬
sueuerat. Itaq dum ꝑge¬
ret. accidit ut quęcła mu¬
lier extincti filui sui corpꝰ.¬
culum ferret. Quȩ dũ ser-¬
uum di esset intuita. amo¬
re filii succensa. iumentũ
euis per frenum tenuit:
atq cum uramento dixit.
Nullatenus recedes: nisi
filium meũ suscitaueris.
At ille inusitatũ habens ta¬
le miraculum: expauit pe¬
titionis illius uiramentũ.

Expanded text:
rio vero praefati Dei famuli rio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua caecitate frustrati, a monasterio vacui sunt reversi. causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: