comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Docet ipã prefatio et pamphili
martirs librũ pro defentione ori¬
genis ate esse trans latũ. Et hoc a¬
gis totis uiribus ut cuiꝰ fi̾dem mar¬
tir probat. eccłia uõ refutet. Sex
libros ut aute iam dixi eusebius
cesariensis epũs arriane quondam
signifer factionis pro origene st̃p¬
sit latissimũ et elaboratũ opiis.
et multis testimoniis approbauͭ
origenẽ iuxta se catholicũ. idẽ
iuxta uos cierianũ esse. Horũ tu
pͥmũ libꝵ uertis sub noie martras
et imraris si me hominiculũ parue ꝙ¬
fessionis origems laudatorẽ uelistũ
martiri calũpniã feceris. Pantisq
testimomiis de filio dei et spũ sto cõ¬
mutatis que stiebas displicere a ro¬
manis. cerera usq ad fuic̃ integra
dimisisti. hoc idem futiensin apolo¬
gia. quasi pauphili quod et in ori¬
cisti. Si iste pamphili liber est de
sex libris quis erit primus ensebii in
ipõ uolumine. quod tu pamuphili
simuilas: sequẽtiũ libroꝵ fucta mẽ¬

Expanded text:
Docet ipsa Praefatio, et Pamphili Docet ipsa Praefatio, et Pamphili martyris librum pro defensione Origenis a te esse translatum. Et hoc agis totis viribus, ut cujus fidem martyr probat, Ecclesia non refutet. Sex libros ut ante jam dixi Eusebius Caesariensis episcopus, Arianae quondam signifer factionis, pro Origene scripsit, latissimum et elaboratum opus; et multis testimoniis approbavit, Origenem juxta se catholicum, id est, juxta nos Arianum esse. Horum tu primum librum vertis sub nomine martyris. Et miramur, si me homunculum parvi pretii, Origenis laudatorem velis, cum martyri calumniam feceris? Paucisque testimoniis de Filio Dei et Spiritu sancto commutatis, quae sciebas displicitura Romanis, caetera usque ad finem integra dimisisti; hoc idem faciens in Apologia, quasi Pamphili, quod et in Oricisti. Si iste Pamphili liber est, de sex libris quis erit primus Eusebii? In ipso volumine, quod tu Pamphili simulas, sequentium librorum facta men
Abbreviated transcription (Latin):
dicens abhereticis de prauata. et ad¬
didit que nõ erant. et assereus ab eo¬
dem i lotis aliis disputata. Quod
usi ip̃a loca monstrauerit uude trã¬
stulisse se dicit probare nõ poterit
Michi scudii fuit. nichil nuitare
de uero. Ad hoc enĩ interp̃tubar
ut male interpretata cõuincerem
Putatisiue interpretem proditorẽ
sui. prodidi horeticũ ut eccłia ab
heresi uendicarẽ. Cur origenẽ in
quibusdã ante laudauerim. prela¬
tus huiꝰ operis ostendit liber. Nuc
sola interpretatoĩs mee causa reddi¬
tur que cũ pictatis habeat uolun¬
critẽ. nõ debeo npietatis arguipro¬
dons impiũ quod quasi piĩ eccle¬
cius ut meꝰ uecessarius criniimat᷑
in latuiũ uerterã. et multa de tho
cesse erat latinis aurib tradere qd̾¬
et de testatur grecia. qd̾ orbis ac¬
cusct. Ego peretos a nuos tuuuci¬
ta cõuertens iuiustandalo fui:
Tu ad pͥmũ et solũ opuis ignotus.
prus temeritate fuctus es nobilis:

Expanded text:
dicens ab haereticis depravata; et addicens ab haereticis depravata; et addidit quae non erant, asserens ab eodem in locis aliis disputata: quod nisi ipsa loca monstraverit, unde transtulisse se dicit, probare non poterit. Mihi studio fuit nihil mutare de vero. Ad hoc enim interpretabar, ut mala interpretata convincerem. Putatis me interpretem? Proditor fui: prodidi haereticum, ut Ecclesiam ab haeresi vindicarem. Cur Origenem in quibusdam ante laudaverim, praelatus 464 huic operi ostendit liber. Nunc sola interpretationis meae causa redditur, quae cum pietatis habeat voluntatem, non debeo impietatis argui, prodens impium, quod quasi pium Eccleejus, ut meus necessarius criminatur, in Latinum verteram, et multa de tomicesse erat Latinis auribus tradere, quod detestatur et Graecia, quod orbis accusat? Ego per tot annos tam multa convertens, nunquam scandalo fui. Tu ad primum et solum opus, ignotus prius, temeritate factus es nobilis.
Abbreviated transcription (Latin):
milata dulcedo uirus pessimun
regeret. Hec et multo his durio¬
raꝰ mimicus diceret. et tenõut
niterpretẽ mali operis: sedut
astipilatorẽ iius eccłie traderet
Ego autẽ ue me tantũ defendisse
con̾tentus: in libris periarchon¬
simpliciter quod in greco habebatur
expressi. Nou ut crederet lector
his que iuterpretabar sed ne crede¬
ret illis que tu aute traustuleras.
Duplex in oꝑe meo utilitus fuit.
dũ et hereticus auctor ꝓditur. et
nõ uerus intrrpres arguitur. Ac ne
quis meputaret his consentire que
onr una edocui quib lector cred̾e¬
nou deberet. Prior tramslatio lansdẽ
auctoris continet. stdã iutuꝑatoe.
Illa lectorẽ prouocat ad credendũ. ista
nõ credendũ monet. Ibi Et ego iuuitꝯ
laudator assumor. hic in tantũ non
lauido quẽ trausfero: ut cogar accu¬
scire laudãtez. Eadem res nõ eadõ mẽte
perfecta est. Imino unũ niter diuer¬
sos exitis abiit. Alius tulit que erãt

Expanded text:
mulata dulcedo, virus pessimum mulata dulcedo, virus pessimum tegeret. Haec et multo his duriora inimicus diceret: et te, non ut interpretem mali operis, sed ut astipulatorem in jus Ecclesiae traheret. Ego autem memet tantum defendisse contentus, in libris περὶ Ἀρsimpliciter quod in Graeco habebatur expressi: non ut crederet lector his quae interpretabar; sed ne crederet illis, quae tu ante transtuleras. Duplex in opere meo utilitas fuit, dum et haereticus auctor proditur, et non verus interpres arguitur. Ac ne quis me putaret his consentire quae one munivi, et docui, quibus lector non deberet credere. Prior translatio laudem Auctoris continet: secunda vituperationem. Illa lectorem provocat ad credendum; ista ad non credendum movet. Ibi et ego invitus laudator assumor; hic intantum non laudo quem transfero, ut cogar accusare laudantem. Eadem res non eadem mente perfecta est; immo unum iter diversos exitus habuit. Abstulit quae erant,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ et in equalẽ statũ. Et mul¬
to his det̾iora que longũ est texere.
uelit auertisse ut ingreco ĩuenerã.
uel de cõmẽtariolis didini qui ori¬
genis apertissimus propugnator ẽ¬
Ot aggerata et firimiora posuisse
ut qui in trinitate catholicũ hege¬
ret in aliis hereticũ nõ caueret
Alius forsitan qui nõ esset amicus
optiuũ putas si propter simpli¬
ces noxia queq de truncas ea que
ab heretitis aibdita simulas. in per¬
egrinũ nõ iustransferre sermonẽ
cede quitꝗd est noxiũ. Sinautem
ueritatis fidem intrauilatione con¬
seruas: cur alia inutas: et alia
duuctis intacta: Quãꝙͣ aperta
cõfessio est in eodẽ prologꝰ eiuen¬
dasse te parua et optima reliꝗsse
Et quo nõ int̾pretis libertate. Red
scaptoris auctoritate retineberis
Si quid in his que uertisti hereti-¬
cũ cõprobetur. et iuanifesti cͥminis
cirgueris. Idcirco te uenem culicẽ
cirtũlinire melle uoluisse. ut si¬

Expanded text:
omnium in aequalem statum, et mulomnium in aequalem statum, et multo his deteriora: quae longum esset retexere, vel ita vertisse, ut in Graeco invenerat, vel de Commentariolis Didymi, qui Origenis apertissimus propugnator est, exaggerata et firmiora posuisse: ut qui in Trinitate catholicum legerat, in aliis haereticum non caveret. 7. Alius forsitan, qui non esset amicus optimum putas. Si propter simplices noxia quaeque detruncas, et ea quae ab haereticis addita simulas, in 463 peregrinum non vis transferre sermonem, cedo quidquid est noxium. Sin autem veritatis fidem in translatione conservas, cur alia mutas, et alia dimittis intacta? Quamquam aperta confessio est in eodem Prologo, emendasse te prava, et optima reliquisse. Ex quo non interpretis libertate, sed scriptoris auctoritate teneberis, si quid in his quae vertisti, haereticum comprobetur; et manifesti criminis argueris, idcirco te veneni calicem circumlinere melle voluisse, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
nũt ad id quod cepimis ⁊ euertanur
¶Obitiũt michi sectatores eius teria¬
lia que arma expediũt fessi reriĩ.
quare periarchon libros origenis no¬
cios et eccliãstice fidei repugnãtes
ni latinũ sermonẽ uerterm. Ad
quod breuis et succiucta responsio
est᷑. Que me frater paminachi et tu¬
orũ littere cõpuleuĩt: dicentes illos
ab alio fraudulenter esse trainslaros:
et uterpolita nõ uulla uel addita
uel nuitata. ac ne parem epłis ha¬
berem fidera. Misistis exemplaria e¬
iusdem trans lationis cũ prefatuun¬
cula landatrice mea. Que cũ legisse
cõtulissemq cũ greco: ilico aniiad¬
uerti que ougenis de patre et filio
et spũ stõ impie dixerat. et que ro¬
mane a ures ferre nõ poterant in me¬
liorem partẽ ab niterprete cõnuuctata.
Cetera autẽ doginata. de augłorũ
ruina: de aĩaꝵ lapsu: de restirrec¬
tionis prestigiis. de mũdonel inter¬
mũdos. epitiuri de resurrectione

Expanded text:
Nunc ad id quod coepimus, revertamurNunc ad id quod coepimus, revertamurObjiciunt mihi sectatores ejus, cerealiaque arma Expediunt fessi rerum , quare περὶ Ἀρχῶν libros Origenis noxios, et Ecclesiasticae fidei repugnantes, in Latinum sermonem verterim. Ad quos brevis et succincta responsio est: Tuae me, frater Pammachi, et tuorum litterae compulerunt, dicentes illos ab alio fraudulenter esse translatos, et interpolata nonnulla, et vel addita vel mutata. Ac ne parvam Epistolis haberem fidem, misistis exemplaria ejusdem translationis, cum praefatiuncula laudatrice mea. Quae cum legissem, contulissemque cum Graeco, illico animadverti quae Origenes de Patre et Filio et Spiritu Sancto impie dixerat: et quae Romanae aures ferre non poterant, in meliorem partem ab interprete commutata. Caetera autem dogmata, de Angelorum ruina, de animarum lapsu, de resurrectionis praestigiis, de mundo, vel intermundiis Epicuri, de restitutione
Abbreviated transcription (Latin):
mũiter ainicos crinien refellere.
uc prior lesisse uidear: qui et uul¬
ueratus nequaꝙͣ contra ꝑ sequtorẽ
tale direxi. sed meo tantũ nulneri
ad moui manũ. Quẽ obsecro ut
absq preuidicio personaꝵ culpã
i eñ referat qui lacessiuit. nec
lesisse cõtentus: quasi aduersus me
onis de meis opustulis fabricatꝰ
est. Gestit aniuius et illius ⁊ epẽ¬
te doctriuã. et meã inspercitam
uecordiã cognostere fortasse breui
tprẽ didicit quod docere nos debeat.
et quod illũ strre nullus putat. su¬
bitũ eloquẽtie fluiẽ ostendet.
edicut pater ille dñi fectiat. sicut
magrus iħt nicipiat fenr manũ.
quõius librauerit accusationis
Sue hastas. et totis aduersũ nos in¬
torserit uiribus. credimius ni duñ
sciluatorẽ quod stuto circudabit
nos ueritas eius. et cũ psalmista
tuorit aduer sũ me castra. nõ timebit
cormeũ. i steterit aduersũ iue pre¬
liũ. in hoc ego sperabo. Sed hec alius

Expanded text:
mum inter amicos crimen refellere, mum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elionis de meis opusculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore didicit, quod nos docere debeat; et quod illum scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus . Incipiat conferre manum. Quamvis libraverit accusationis suae hastas, et totis adversum nos viribus intorserit, credimus in Dominum Salvatorem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista terint adversum me castra, non timebit cor meum. Si steterit adversum me praelium, in hoc ego sperabo . Sed haec alias.
Abbreviated transcription (Latin):
responderit. ergo tacholici sumus ꝗ
ichil de origenis enure trãĩstuliniꝰ
Sinautẽ origenis blasphemia fides
illiuis est. dũ michi incõstãcio cͥmeu
inpingit. se hereticũ probat. diue
bene credit laudator meus. cõfessio¬
ne sua me assũp̃sit in sotiũ: siue
inale. ostendit me ideo ante lau¬
datũ. qr participẽ siu pucabat er¬
roris eped aduersus libros illos qui
per angulos garriũt. et furtinciat¬
suscitione me mordent cũ edin su¬
crint: et de tenebris ad lucẽ proces¬
serint atq ad nosuel studio fratrũ
uel temeritate eniuloꝵ potuerint
ꝑuenire Respondere conabor. Neq
enĩ magnopere formidandi sunt
quosmetuit auctor siuis ꝓdere.
et trintũ cõfederatis legendos esse
docreui Tũt aut agnoscam cͥnnã
auit diluã. aut m accusãtorẽ que
obiecta sunt retor quebo. et osten¬
dam qd̾ huc usq silentiũ modestie
fuerit nõ male cõstientie. Interĩ
gritũ me esse uolui. et grauissi¬

Expanded text:
responderit, ergo Catholici sumus, qui responderit, ergo Catholici sumus, qui nihil de Origenis errore transtulimus. Sin autem Origenis blasphemia, fides illius est: dum mihi inconstantiae crimen impingit, se haereticum probat. Sive bene credit laudator meus, confessione sua me assumit in socium; sive male, ostendit me ideo ante laudatum, quia participem sui putabat erroris. Sed adversus illos libros, qui per angulos garriunt, et furtiva accusatione me mordent, cum editi fuerint, et de tenebris ad lucem processerint, atque ad nos vel studio fratrum, vel temeritate aemulorum potuerint pervenire, respondere conabor. Neque enim magnopere formidandi sunt, quos metuit auctor suus prodere, et tantum confederatis legendos esse decrevit. Tunc aut agnoscam crimina, aut diluam, aut in accusatorem quae sunt objecta retorquebo: et ostendam quod hucusque silentium modestiae fuerit, non male conscientiae. 5. gatum me esse volui, et gravissi
Abbreviated transcription (Latin):
ouñã int̾pretando atq purgauit
ut nichil in illis quod a fide nrã
discrepet. latinus lector mue¬
niat. Hunc ergo etiã uos licet
nõ eloquẽtie uirib. distipliue
ttuuẽ regulis in ꝙͣtũ possimus
siuit. negrire nõ potest. ipã stili
elegantia et sermo tõpositus.
quodq his mauis est simplicitas
xpĩaua auctoris sui caratterem
ꝓbat. Aluid si est ista eu sebius
de prauauit. et accuscitor orige¬
un meiq studiosus in mnio atq e¬
odem opere et illũ et me uel er¬
rasse uel bene sensisse testatus est
Non potest nũc me iniuicus
hereticũ dicere quẽ a fide sua
du diun nõ discrepare prefatus est. Si¬
mulq et hoc ab eo quero quid sibi ue¬
lit seruio moratus et dubius. Nichil
inquit in illis quod a fide nr̃a distre¬
per latinus lector inueniet.si dem
suã quã uocat. ecan ne qua ⁊ oma¬
na poller eccłia. an illã que morige¬
nis uoliũbus cõtinenir. Si romanã

Expanded text:
omnia, interpretando, atque purgavit, omnia, interpretando, atque purgavit, ut nihil in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantum possumus sunt, negare non potest. Ipsa styli elegantia et sermo compositus, quodque his majus est, 461 simplicitas Christiana, auctoris sui characterem probant. Aliud est, si ista Eusebius depravavit, et accusator Origenis, meique studiosus, in uno eodemque opere et illum et me vel errasse, vel bene sensisse testatus est. Non potest me nunc inimicus haereticum dicere, quem a fide sua dudum non discrepare praefatus est. Simulque et hoc ab eo quaero, quid sibi velit sermo moderatus et dubius? Nihil, inquit, in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniet. Fidem suam quam vocat? Eamne qua Romana pollet Ecclesia? an illam, quae in Origenis voluminibus continetur? Si Romanam
Abbreviated transcription (Latin):
respondecit. placuerat ei siue ut ip̃o
uult iuderi cõpulsus erat. in latinã
linguãuertere qd̾ nolebat. Quid
necesse fuit iue latentẽ et tantis
maris atq terraꝵ diuisũ spatus
inserere questioni. oppouere inui¬
die plurimoꝵ ut plus michi laui¬
dando uoçeret quã sibi prodesse ex¬
emplo. Nũc quoq quia ronui
laudatorẽ et uerso stilo docui me
nõ esse qd̾ meusaduersarius predi¬
cauit. dicit᷑ furere et tres cõtrame
libros uenustate aictita tex uisse. ea¬
dem accusonis que autelcuidau̾at.
et obitieus iuchi iutranslationẽ
origenis nefaria doginata. de quo
in prefutiuncula laudationis sue
dixerct. sequar regulã p̃cessoꝵ
et eius precipue uiei cuiꝰ suꝑius
fetimꝰ mẽtionẽ . qui cũ ultra
omeliaticos appelleinit a liqua¬
tos etiam de thomiis ii cpłm scͥp¬
tis trcinstulisset in latinũ: inqui¬
bus cũ aliquãta offendicula mue¬
mantur ingreco: ita eliminauit

Expanded text:
respondeat. Placuerat ei, sive ut ipse respondeat. Placuerat ei, sive ut ipse vult videri, compulsus erat in Latinam linguam vertere, quod nolebat. Quid necesse fuit me latentem, et tantis maris atque terrarum divisum spatiis inserere quaestioni? opponere invidiae plurimorum, ut plus mihi laudando noceret, quam sibi prodesset exemplo? Nunc quoque quia renui laudatorem, et verso stylo docui me non esse, quod meus necessarius praedicavit, dicitur furere, et tres contra me libros venustate Attica texuisse: eadem accusans, quae ante laudaverat, et objiciens mihi in translatione Origenis nefaria dogmata, de quo in Praefatiuncula laudationis suae dixerat: « Sequar regulam praecessorum, et ejus praecipue viri, cujus superius fecimus mentionem: qui cum ultra omiliticos appellavit, aliquantos etiam de Tomis in Apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inveniantur in Graeco, ita elimavit
Abbreviated transcription (Latin):
accusatio ut ego exuulneris mei
dolore sentio.nec in laude habere
accusatũ me esse stribitis. et horta¬
miui ut respondeam ori tuinanti
ne si tacuerim uidear origenem
aguostere ad quas ⁊espondi friteor
et ꝙͣuis lesus sic amicicie iura ser¬
uaui: ut me siue accusantis actu¬
scitione de fenderem. et qd̵ imus
rome a micus obiecerat. a multis in
toto orbe mimitis dicerom i actitatũ.
ut nõ uiderer homini sed cͥmĩbus
respondere. Aliud est si pro iure a¬
nucicie accusatus tucere debui. et
lutatã abeo fatiem atq ut ita dicã
heretico fetore cõsperiã. ne simplici
quidem aqua diluere. ueille nchi
fecisse putaret᷑ iuiuriã. Hec uox uet
hominis est nec ad hoiem aꝑte ami¬
cũ cõpetere et cͥmiã eius sub ꝑsonai
liuidatoris exponere. et illũ quidẽ
de hoc libeꝵ dereliqui ut se catholi¬
cũ probet et laudationẽ heretici q̃
illi obititur: nõ assensu hereseos
sed de ingenti extitisse anmurcicoe

Expanded text:
accusatio, ut ego ex vulneris mei accusatio, ut ego ex vulneris mei dolore sentio, nec in laude haberemaccusatum me scribitis esse: et hortamini 460 ut respondeam criminanti; ne si tacuerim, videar crimen agnoscere. Ad quas respondi, fateor: et quamvis laesus, sic amiciti e jura servavi, ut me sine accusantis accusatione defenderem: et quod unus Romae amicus objecerat, a multis in toto orbe inimicis dicerem jactitatum, ut non viderer homini, sed criminibus respondere. Aliud est, si pro jure amicitiae accusatus tacere debui, et dum lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam haeretico fetore conspersam, ne simplici quidem aqua diluere, ne ille mihi fecisse putaretur injuriam. Haec vox nec hominis est, nec ad hominem, aperte amicum petere, et crimina ejus sub persona laudatoris exponere: et illi ne hoc quidem liberum derelinqui, ut se catholicum probet, et laudationem haeretici, quae illi objicitur, non de assensu haereseos, sed de ingenii exstitisse admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
datur simplicissimi amici. nõ sim¬
plex nec pura laudatio. si au̾ctem
suo opere prestruebat. uoleus quos
sequeretur ostendere. habuit n prõ¬
ptu. hrlariũ cõfessorẽ. qui quadra¬
ginta ferme milia uersuũ origemi
in psaliuos et iob transtulit. Habu¬
it ambrosiũ cuiꝰ omiẽs pene libri
huiꝰ sermonib plem sũt. Et mar¬
trrem uictorinũ. qui simplicitatẽ
suã meo probat. duu molitur in¬
sidicis. de hisomib tacet. et quasi
coli ip̃nis eccłie preteriuissis: me
solũ pulitẽ et nichil iu hoĩem per
singulos cõsectatur nisi forte ecdẽ
simplicitate qua amitũ nestius cic¬
cusciuit. Illos ignorasse se iuret. et
quis ei crederet uno eruditissimo.
et qui tentã habeat stientiã stap¬
toꝵ ueteꝵ. et maxime grecorũ. ut
dinu peregriua sectatur pene sua
amiserit ut recentis memorie uiros
et lutiuos nestiat. Ex quo apparet
nõ tam me ab eolandatũ quã illos
nõ eiccuscitos: ut siue illa leius est
ut stultis ꝑsuadere conatur. siue

Expanded text:
datur simplicissimi amici, non simplex, nec pura laudatio. Si auctoritatem suo operi praestruebat, volens quos sequeretur ostendere, habuit in promptu Hilarium Confessorem, qui quadraginta ferme millia versuum Origenis in Job et Psalmos transtulit. Habuit Ambrosium, cujus pene omnes libri hujus sermonibus pleni sunt: et Martyrem Victorinum, qui simplicitatem suam in eo probat, dum nulli molitur insidias. De his omnibus tacet, et quasi columnis Ecclesiae praetermissis, me solum pulicem et nihili hominem per angulos consectatur. Nisi forte eadem simplicitate, qua amicum nescius accusavit, illos ignorasse se juret. Et quis ei credet viro eruditissimo, et qui tantam habeat scientiam Scriptorum veterum, maxime Graecorum, ut dum peregrina sectatur, pene sua amiserit: quod recentissimae memoriae viros et Latinos nesciat? Ex quo apparet non tam me ab eo laudatum, quam illos non accusatos: ut sive laus illa est ut stultis persuadere conatur sive
Abbreviated transcription (Latin):
tercia quid cipollinaris sim plicit᷑
ex plasaret. Quoꝵ si noĩa nore
posin ignoste uerecudie mes tabto
pobui eosscarpere quos nuttabar
ex parte: et quoꝵ in latinã liugã
seurentias trãsferebã. Eed dixi
qui diligens lector est staitim re¬
quiret et dicet. Et rurñs in fi
es sub diligentis lectoris ꝑsona o¬
⁊igenis sincis explicasti. Fateor
orroren. nõ debui diligẽtẽ dicere
fod binspheniĩ. Quod ñ fecise
et ci quo scissem naticimo te istid¬
inodi menias sec taturũ etiã ciliẽ¬
ine uerba uitassem. Grande tͥmẽ
Norigenẽ diligẽtõ dixissem lector¬
rem tuiꝯ septuaginta libros incer¬
pretatussum. Quc̃ in celũ laudi¬
bustuli. pro quo cõpulsus summ an¬
tebieninũ broua libello tis cõto
me preconiis respondere eccliaꝵ
magistiũ a medictũ esse origenẽ
nitius laudibus obicis. et putas
quod portuuescere debras si dilige¬
ten lectore me dixisse iminũtus
actuses. eoleniuis et negotiatores
parcissimios et fiugi seruos etauo¬

Expanded text:
pollinarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fin» Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
uins nec electũ portificẽ a deo
rebelli tuipimus mẽte iugulore
noc suucudo hereticis hereticos nos
doceinus : pecunias nec habenius.
doniiuici igiter decantãtes qui
peccuumã suã nõ dedit ad usurabi
et ninera super innocẽtes non

Expanded text:
mus; nec electum pontificem a Deo, mus; nec electum pontificem a Deo, rebelli cupimus mente jugulare: nec favendo haereticis, haereticos nos docemus. Pecunias nec habemus, nDominici jugiter decantantes: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super inno
Abbreviated transcription (Latin):
precerea obici michi achisogono sec¬
tatore eius: cur ibaptisinate dixe¬
rim uniuersã pctã dimitti. et mor¬
tuo bimarito nouũ iurũ in xp̃o re¬
surgere. Atq istius modi saicerdotes
in ecclesus esse nõ nullos: cuibreui
seriuoue respondeo. Habet libellũ
quẽ intriniẽ uocãt illi. respondeat¬
Et ħunt sua disputator subuertat.
et stupta scriptis arguat Quidau¬
teritate frontis et contractis iuga¬
tuq narib conciuia uerba trutiuatꝰ.
et scanctitate a pud uulgus ignobile
sunulato rigore mẽtiturꝰ Audiat
nositeꝵ proclaniãtes ueterẽ adam
m lauatro totũ mori. et nonu
tũ apõ in baptisinate suscitari
tio xpõhac questione teneanur.
sed interrogati a fratribus quid
uobis iuderetur respondinius nul¬
Lo preuidicãte sequi qd̾ uelit : uec
alterius decixtũ urũ sentẽcia sub¬
uertentes Neq enĩ ambunꝰ ad
sce dotui. qui latenius in cellu¬
lis nec hiulitate dempuata epi¬
stopatũ auro ⁊ediniere fest ma¬

Expanded text:
praeterea objici mihi a Chrysogono sectatore ejus, cur in baptismate dixerim universa peccata dimitti, et mortuo bimarito, novum virum in Christo resurgere: atque istiusmodi Sacerdotes in Ecclesiis esse nonnullos. Cui 489 brevi sermone respondebo: habent libellum , quem in crimen vocant: ille respondeat, hunc sua disputatione subvertat, et scripta scriptis arguat. Quid austeritate frontis, et contractis rugatisque naribus, concava verba trutinatur, et sanctitatem apud vulgus ignobile simulato rigore mentitur? Audiat nos iterum proclamantes, Veterem Adam in lavacro totum mori, et novum cum Christo in baptismate suscitari: to, hac quaestione teneamur, sed interrogati a fratribus, quid nobis videretur, respondimus, nulli praejudicantes sequi quod velit, 490 nec alterius decretum nostra sententia subvertentes. Neque enim ambimus sacerdotium, qui latemus in cellulis; nec humilitate damnata, episcopatum auro redimere festina
Abbreviated transcription (Latin):
stroꝵ dei officia ꝑuenisse:. et de pͥn¬
ciputib ac ptãtib et uirtutibus
et duãtoĩb. dicerẽ. etiã hoc addi¬
tos. et tiniẽtesse et seruientes sibi
or cosqui a sua fortitudior obo¬
rentur. Quo distributiones osti¬
tioꝵ nõ solũ i presentiaꝵ sede¬
tiũ in futuro scło erũt: ut ꝑsin¬
gulos profectus et honores ascen¬
fiones eniã. et destentiones uel tre¬
sc̃at aliquid uel decrestat: et sub
alia atq alia ꝑtãte. uirtute. pͥn¬
aipatuꝵ et duãtoẽ fiat. et post
etemplũ terreni regis totãq pa¬
latu de striptoẽm ꝑ qͥuã diuersa
misterioꝵ dei officia demõstrabã
rũ regẽq regnãtiũ. simplicitas¬
tũ nũsterio esse contẽtũ. Quomꝰ
arthãgelus nõ dicit᷑ insi qui est¬
prior augeloꝵ: sic principatus
potestus et onãtio nõ appellatue.

Expanded text:
Dei officia pervenissem, et de principatibus ac potestatibus et virtutibus ac dominationibus dicerem, etiam hoc addiant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui a sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensiones et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. » Et post exemplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam, rum, regemque regnantium, simplici tantum ministerio esse contentum? » Quomodo Archangelus non dicitur, nisi qui prior est Angelorum: sic Principatus et Potestates et Dominati
Abbreviated transcription (Latin):
mes intremẽta et meninicões in
expositione iea posui stioc ml¬
euniter esse de iuigelis et seraphin
et cherubin dicere demoneset hoiẽs
fier quodaffiriat origenes. Et ip¬
sos mier se angelos diuersa officioꝵ
genera esse sortitos quod eecliẽ non
et tamõ omẽs hoĩessint. sic et in¬
ter angelos merita esse diuersa: et
trnẽ in angelica ꝑsistere dignitate¬
miues fierinec rursũ hoĩes inan¬

Expanded text:
nes, incrementa et imminutiones in expositione mea posui, sciat multum interesse de angelis et cherubim et seraphim dicere daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae net tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitatmines fieri, nec rursum homines in An
Abbreviated transcription (Latin):
origenis hereseos me accusare: detẽ
et octo ferme ãni sunt ex quo istos
Suc taus libros. Eo tpiẽ quo origeuis
nomẽ florebat. ĩ niũdo: quo periar¬
chon illius opus latine aures igno¬
rabant. Et tuinẽ professussũ fidene
ieanet quid michi desplicerer ostẽ¬
diea :⁊ quo etiã si in teteris aliquid¬

Expanded text:
Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in
Abbreviated transcription (Latin):
straret stdiũ locũ quẽ mithi ab eo
repre hensĩ frater ostraidit. quia
ualde smolus est: et aportã sui
prefert calupmã: Ponã breuter
in co testiõmo ubi paulus loquit᷑
Sbedere cũ fatiens ad dexterã suc̃
in celestib suꝑ omĩe pͥnciꝑatum
et ptãtẽ et uurtucẽ et duationẽ.

Expanded text:
Secundum locum quem mihi ab eo reprehensum frater ostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtute
Abbreviated transcription (Latin):
tuito fecisset cõsulto fucere putaretꝰ
Uiide et tullius in tõiẽtaruis cuusoꝵ
pro gubiuio. Ego inquit cũ omẽs a¬
miticias tuendas semꝑputaui sũma
rel igione et fide. tu meas maxline
que essent ĩunicicias reuorastis in gra¬
riam. propterea quod integris amici¬
cus officiũ pretermissũ inprudẽtie.
uel ut grauius int̾pretemur negli¬
gentie extusatione defeuditur. Post
redicũ in gram. si quid est cõiuissũ
id nõ neglectũ sed uolatũ putat᷑.
uec imprudentie sed perfidie assiqͣ¬
ri solet. Flaccus quoq in epła quã¬

Expanded text:
tuito fecisset, consulto facere putaretur. tuito fecisset, consulto facere putaretur. Unde et Tullius in Commentariis causarum pro Gabinio: « Ego, inquit, cum omnes amicitias tuendas semper putavi summa religione et fide, tum eas maxime quae essent ex inimicitiis revocatae in gratiam: propterea quod integris amicitiis officium praetermissum, imprudentiae, vel ut gravius interpretemur negligentiae excusatione defenditur; post reditum in gratiam, si quid est commissum, id non neglectum, sed violatum putatur: nec imprudentiae, sed perfidiae assignari solet. » Flaccus Horatius qu
Abbreviated transcription (Latin):
rini : quibus in celũ origehẽ lau¬
dibus eleuarim. Bono animo fe¬
cisse se dicit: et quomͦ iuit̃ eade
iniuutus obicit que tuc̃ cunitus
laudauerat. Uoluerat me minter¬
pretatione quasi p̾miusequi et auc¬
toritate operis sui et nr̃is opusculis
mutari suffecerat semel dixisse
quod stripseram. quid necesse fuit
cadem rursus iterare et frequẽter
ingerere et quasi nenio sibi laudã¬
ti crederet ip̃a dicta replicare.
Non est tam solita de audiẽtium
fide simplex et pura laudatio qui
metuit: ne ilłi sine testimomis
dictoꝵ meoꝵ in meis laudibus
nõ credatur. Uidetis nos in tellige
prudeutiũ eius. et predicationis di¬
asrtice strophis in stolis sepe lusisse
Simplicitate obtendere nõ porest.
se fit casus Cur prudenter crrat
et trebro: et sic tytũ texit enporẽ¬
ut michi nõ liceat negare quod lau¬
dat. Prudentis fuerat et dimici:
post ⁊ econtiliatã sumultatẽ: eticm
leues suspitiones fugere: ne quod for¬

Expanded text:
rim, quibus in coelum Origenem laurim, quibus in coelum Origenem laudibus levaverim. Bono animo fecisse se dicit. Et quomodo nunc eadem inimicus objicit, quae tunc amicus laudaverat? Voluerat me in interpretatione quasi praevium sequi; et auctoritatem operi suo ex nostris opusculis mutuari. Suffecerat semel dixisse, quod scripseram. Quid necesse fuit eadem rursus iterare, et frequenter ingerere: et quasi nemo sibi laudanti crederet, ipsa dicta replicare? Non est tam sollicita de audientium fide, simplex et pura laudatio. Quid metuit, ne illi sine testimoniis dictorum meorum in meis laudibus non credatur? Videtis nos intelligere prudentiam ejus et praedicationis diasyrticae strophis in scholis saepe lusisse? Simplicitatem obtendere non potest, se sit casus; cur prudenter errat et crebro, 459 et sic per totum texit erroreut mihi non liceat negare quod laudat? Prudentis fuerat et amici, post reconciliatam simultatem, etiam leves suspiciones fugere: ne quod for
Abbreviated transcription (Latin):
Tuestris et multoꝵ litteris
didici obici michi m stola
trrauni a liugua canum
Cur periarcon libros in latinũ uerterĩ.¬
et o inipudentiã siugularẽ: actusãt
medicũ quoduenena proderit. ut
nocentie merito sed tͥiuiuis cõnuini¬
one teneantur. Quasi culpã nu¬
uierus pectãtiũ minuat: sed in per¬
sonis nõ in rebus sit accusatio.Scri
tur ut et simpliciũ corda per cutiat.
et michi facultatẽ prome auferant
respondendi uouũ malitie genuisac¬
cusare quod prodidi: timeasscubere
quod occultes. di sunt uera que st̾p¬
sit: cur publicũ metuit. si fulsa cur
stripsit. Oliui pueri legimus: intẽ¬
perantis esse arbitror stribere quitꝙͣ
quod occultari uelis. Rogo quis cħt
iste dolor. quid estuaat: quid insa¬
niunt qd preconẽ reppuli figura¬
tũ. quod nolui me sub dolo ore lau¬
dari. quod sub amici noiẽ insidias
deprehendi⁊ frater et collega inp̃¬
futiũcula uocor et scitis aperte ex¬
pomĩtur cͥmina mea quid stripse¬

Expanded text:
estris et multorum litteris didici, objici mihi in schola Tyranni, lingua canum cur περὶ Ἀρχῶν libros in Latinum verterim. O impudentiam singularem! accusant medicum quod venena prodiderit; ut nocentiae merito, sed criminis communione tueantur, quasi culpam numerus peccantium minuat, et in personis, non in rebus sit accusatio. Scritur, ut et simplicium corda percutiant, et mihi facultatem pro me auferant respondendi. Novum malitiae genus, accusare, quod prodi timeas: scribere, quod occultes. Si sunt vera quae scribit, cur publicum timuit? si falsa, cur scripsit? Olim pueri legimus: Intemperantis esse arbitror scribere quidquam, quod occultari velis . Rogo quis est iste dolor? Quid aestuant? quid insaniunt? Quod praeconem repuli figuratum? quod nolui me subdolo ore laudari? quod sub amici 458 ndeprehendi? Frater et collega in praefatiuncula vocor, et satis aperte exponuntur crimina mea, quid scripse
Abbreviated transcription (Latin):
tatione eius: quid in fine capi¬
tuli dixerimus ausculta. Non
enĩ ait paulus elegit nos at cõstitu¬
tione mũdi. ut essemꝰ stĩ et im
maculati. Hoc est qui scĩ et iumia¬
culati a te nõ t̾uimꝰ ut postea es¬
semus. Quod et de peccatorib
ad meliora cõuersis dici potest̾.
Et stabit illa sentẽtia. Nõ iusti¬
ficabitur in cõspectu tuo om̃is
tus est tempore: quod quidem
ita intellectũ et aduersũ eũ fu¬
cit qui auteꝙͣ uiũdus fieret cũas
dicit electas esse propter stĩtatẽ.
icm diximus eligut̃ paulus enquie
nis suiles sunt. quia crant scĩ et mi¬
matiuan. sed eligint᷑ et predestiuã¬
tur ut i cõsequẽti uita ꝑoꝑaar

Expanded text:
tatione ejus, quid in fine capitatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim ait Apostolus, elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et imaculati, hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis tus est tempore. Quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit electas esse propter sanctitatem jam diximus, eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati; sed eliguntur et praedestinantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
flictioms et peregͥiiatõis nr̃e:
ni quo stũs cõstitutus orabat. ut
ad sedem pristinã reuerteretur
dicens. Heu nchi quia iucolata
meus prolongatuis est. habitaui
cũ habitãtib cedar: multũ per¬
egrinata est a iã mea. Et in alio
loco. Miser ego homo quis me
liberabit de corpore mortis huiꝰ:
Et melius est. reuerti et esse cũ xp̃õ
Et alibi. Auteꝙͣ huĩliarer ego pec¬
caui. et cetera. his siuulia que lõ¬
gum est stubere. Animaduerte ꝗ̃d
dixerim. Alius uero qui deũ iustũ
couatur ostendere. Conat᷑ inquã
ostendere nõ ostendit. Sinautẽ
ni eo staudalũ pateris: quare latis
seusiĩ eius aperuerĩ atq ex eo tibi
occultui illius iideor esse sectator
dicta tacuisse. et illũ in greto ro¬
bustius disputare. Posiu ergo
omiã licet breuius que nn greco
repperi ut nichil haberent disti¬
puli eius nomi quod lutinorũ
auribus ingererent. facilius
enĩ nota quã repentina cõtep̃¬
nimus Exposita autẽ interpre¬

Expanded text:
flictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat, ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens, Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est, habitavi cum habitantibus Caedar: multum peregrinata esme liberabit de corpore mortis hujus ? Et, Melius est reverti, et esse cum Christo . Et alibi: Antequam humiliarer, ego peccavi , » et caetera his similia, quae longum est scribere. Animadverte quid dixerim: Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere: conatur ostendere, inquam, non ostendit. Si autem in eo scandalum pateris, quare latisssensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpre
Abbreviated transcription (Latin):
tussum. Nũ quidiu illa epła gre¬
goriũ uiꝵ eloquẽtissimũ nõ potui
noiãte: qui cipud latinos in par
tiu est. quo ego magistro glorior
ritatẽ: sed ob eruditionis meritũ
legisse testarer. Ipẽ origenes et

Expanded text:
Numquid in illa epistola Gregorium virum eloquentissimum non potui nominare? Quis apud Latinos par sui est? quo ego magistro glorior ritatem, sed ob eruditionis meritum legisse testarer. Ipse Origenes, et
Abbreviated transcription (Latin):
lũ cruuen est. et origene dicẽte
contraria nos ecclĩasticũ sensũ se¬
quti sumus. Et quia cõmẽtarus
officiũ est multoꝵ sentẽcias po¬
uere.: et hoc me fuctuꝵ in prefa¬
tione pirmiserã: etiã origenis
absq iniuidia nõis eius explauatõe po¬
sui dicens. alius uero qui deũ iustũ
conatur ostendere qd̾ nõ ex preindi¬
tio stieutie sue sed ex merito electo¬
rũ unũquẽq eligat. dicit ante
uisibiles creatiuas celis̃. terrãana¬
ria. et omĩa que in eis sũt fuisse.
Ahas inuisibiles creaturas in quib

Expanded text:
lum crimen est: et Origene dicente lum crimen est: et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum secuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me facturum in Praefatione promiseram, etiam Origenis, absque invidia nominis ejus, explanationem posui, dicens: 478 « Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere, quod non ex praejudicio scientiae suae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit ante visibiles creaturas, coelum, terram, maria, et omnia quae in eis sunt, fuisse alias invisibiles
Abbreviated transcription (Latin):
tisse me dixi ostendere me nõ potu¬
oro crimẽ aguoscam. et meũ erit qd̾
alienũ nõ fuerit. Tamẽ ne rursum
uidear cauillari. et hac extusatiõis
stropha gradũ nõ audere cõferre
Ponã ipa testimonia que uocãtur
mine testimuoniũ pauli in quolo¬
quitur. Sicut clegit uos in ip̃o an¬
ce cõstitucoẽm mũdi ut essemus
saucti et ĩmaculati corã ipo. sic
interpretati sumus ut electionẽ
nõ uixtu origenẽ eoꝵ diceremus
qui prius fuerant. sed ad dei pre¬
senciã referremus. Demq dixi¬
nius. Quod autẽ electos nos ut
essemus scĩ et manaculati coram
ipõ hoc est. deo ante fabricã mũdi
testatus est. ad presentiã dei ꝑtinet
cui onuiã futura iã facta sunt et
auteꝙ fiant uniu̾sa sut nota.
Sicut et paulus ipẽ predestiuat᷑
in utero matris sue. Et hieremias
in uulua stĩficatur. eligitur. ⁊ obo¬
ratur. Et in trpo xpi prophã gẽtib
mittic᷑. Corte in exposicoẽ ista iuil¬

Expanded text:
tisse me dixi, ostendere non potutisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur mine testimonium Pauli, in quo loquitur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso , sic interpretati sumus, ut electionem non juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei praescientiam referremus. Denique diximus: « Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi, testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae; et Jeremias in vulva sanctificatur, eligitur, roboratur, et in typo Christi Propheta Gentibus mittitur. » Certe in expositione ista nul
Abbreviated transcription (Latin):
de comẽtariis ad ephesios quedam
ab eo repreheusa uarrauit: et pauca ex
his memorie tradidit. michiq ipa deiõ¬
strauit loca. nõ debeo subter fugere:
quesoq lectorẽ ut si paululũ in propo¬
nendis et diluendis cͥnuĩb dixerim
longe sue netessitati det ueniã. Nou
enĩ alteꝵ acciuo. sed me nitor defen¬
dere: et obiectam hereseos calũpniã
refutare. In epłas pauli adephesios
tria origenis scripsit uolumina.
didimus quoq et appollinaris propͥa
opustula condiderut. quos ego uel
trausferens uel nnuitaus. Quid in
an. Illud quoq inprefatione cõmo¬
neo ut stiatis origenẽ tria uolumi
rem etiã et drdimũ quosda cõmẽ¬
tariolos edidisse: equibus licet pau¬
ca decerpsiuus. et nõ nulla que
nobis iudebantur adiecinus siue
subiraxiinus: ut studiosus statim
in principio lector agnoscat hoc opꝰ
uel alienũ esseuel nrm̃. Quitquid
tuerit demonstrari. si ego illud in
grecis uoliũbus unde m latinũ uer¬

Expanded text:
de Commentariis ad Ephesios quaedam de Commentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscula condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in. Illud quoque in praefatione commoneo, ut sciatis Origenem tria voluminrium etiam et Didymum quosdam commentariolos edidisse, e quibus licet pauca decerpsimus, et nonnulla, quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus, ut studiosus statim in principio lector agnoscat, hoc opus vel alienum esse, vel nostrum . » Quidquid tuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum ver
Abbreviated transcription (Latin):
trausculerunt. Quid hoc eccłia¬
stice fidei nocet si doceatur lector
quot miodis apud hebreos unus uer¬
cei Innunierabiles nũdos introdu¬
cere. et rationabiles creaturas aliis
prosit assumptũ. Tibi quoq tantũ
adulteria mẽtiaris. Michi nõ lice¬
bit disputare de uerbis et nicõmẽ¬
tuuoꝵ opere latinos docere quod ab
hebreis didici: Nisi et prolixum
esset et redoleret gloriolã. iam nũt
tibi ostenderẽ quid utilitatis habe¬
at magistroꝵ limina terrere. et
artem ab artificib dicere: et uid̾e
quãtu silua sĩt apud hebreos ambi¬
guoꝵ noĩnũ eitq uerboꝵ. Que
z el diuerse int̾pretatoĩ mat̾ia pre¬
buit dñ urusquisq inter dubia
mcto: reuolue aristotilẽ et a le-¬
xandrũ aristotilis uoliunina dis¬
serentẽ et quãta ambiguoꝵ sit
copia coꝵ lectione cognosces.
ut taudem desinas auncũ tuũ
ieo reprehendere. quod ne ꝑ sop̃¬
nũ quidem aliqũ diditisti Sed¬
quia pauliuianus frater meus

Expanded text:
transtulerunt. Quid ergo Ecclesiatranstulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, quot modis apud Hebraeos unus verει, innumerabiles mundos introducere, et rationabiles creaturas aliis prosit assumptum: tibi quoque ipse tadulteria mentiaris: mihi non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, quod ab Hebraeis didici? Nisi enim et prolixum esset, et redoleret gloriolam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et videres quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nominum atque verborum. Quae res diversae interpretationi materiam praebuit: dum unusquisque inter dubia,mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprehendere, quod ne per somnium quidem aliquando didicistiquia Paulinianus frater meus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis fecisse negat dicens. Si uidi
solem cũ fulgeret et lunã incedẽtem
clare ⁊ et letatũ est in abscondito cor
meũ: et ostulatus sũ manũ meam
ore meo. Que est miquitas maxi
mia et negatio contra deũ altissi¬
niũ. Et hebrei iuxta luigue sue ꝓ¬
prietatem de ostulationẽ prouene¬
ratione ponũt/. Id transtuli quod
ipĩ intelłigũt quoꝵ uerbũ est bar.
bur aut apud illos diuersa sigͥfi¬
cãt. Dicitur eiũ et filius. et est bar¬
iona filius colũbe. Et bartho lomeꝰ
filius tholoniei. Et bartiicus:
Et bartiesu. Et barrabbas. Triti¬
cũ quoq et spicaꝵ fasciculos. et
clectus at purus. Quid igitur
pectaui si uerbũ ambiguũ diuer¬
su niterpretatione tonuerti: ex ꝗ
iu cõmentariolis ubi libertas est
disserendi dixerã ad orate filũ. In
ipo corpore ne lentus uderer inter¬
pres. et iudaice ca lup̃me locũ dare
dixerim adorate pure siue elec̾te.ͦ
Qnod aquila quoq et sirumachꝰ

Expanded text:
lis fecisse negat, dicens : Si vidi lis fecisse negat, dicens : Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare: et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo, quae iniquitas maxima est, et negatio contra Deum altissimum , et Hebraei juxta linguae suae proprietatem, deosculationem pro veneratione ponunt, id transtuli, quod ipsi intelligunt, quorum verbum est. BAR autem apud illos diversa significat. Dicitur enim et filius, ut est illud: Barjona, filius columbae, et Bartholomaeus, filius Tholomaei, et Barthimaeus, et Barhiesu, et Barrabas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. Quid igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi libertas est disserendi, dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
stris mentiendũ. distipulos auten
nõ debere mentiri. Qui ergo bene
mentit᷑ et absq ulla uerecundia
quitꝗd iubuctã uenerit cõfingit
ni fiẽs magistrũ se optimũ ꝓbat
Illud qͦ carpere dicitur qd̾ sodiũ
psaluũ interpretans proeo quod
legiuius n latino. Apprehendite
distiplinã. Et in hebraico uolumi¬
ne striptũ est. Nescubar. dixeri
ni cõmẽtariolis. adorate filiũ. Et
rursũ oñe ꝑsalteriũ in romanũ
uertens sop̃nũ quasi in memor
ex positionis antique posuerim.
ad orate pure: quod utiq sibi eẽ
cõtrariũ omĩb patet. Et reuera
iguostendũ est. ei si iguoret lin¬
gue hebraice ueritatem. Quid
m̾terdũ et ini latinis hesitat: ne¬
sc̃õ ut uerbũ deuerbo interpreter¬
inii dicitur qd̾ ego nolens trans¬
ferre putide. sensũ magis sequtꝰ
su. ut dicerẽ adorate. Quia
enĩ qui adorant solent de oscula¬
ri inanũ. et capita summittere:
quod se beatus iob elemẽtis et ido¬

Expanded text:
stris mentiendum; discipulos autem stris mentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque ulla verecundia quidquid in buccam venerit confingit in fratres, magistrum se optimum probatIllud quoque carpere dicitur, quod secundum Psalmum interpretans, pro eo quod legimus in Latino, apprehendite disciplinam; et in Hebraico volumine scriptum est NESCU BAR, dixerim in Commentariolis meis, adorate filium. Et rursum omne Psalterium in Romanum vertens sonum, quasi immemor expositionis antiquae posuerim, adorate pure: quod utique sibi esse contrarium omnibus patet. Et revera ignoscendum est ei, si ignoret linguae Hebraicae veritatem, qui interdum et in Latinis haesitat. NESCU, ut verbum de verbo interpretermini dicitur: quod ego nolens transferre putide, sensum magis secutus sum, ut dicerem, adorate. Quia enim qui adorant solent deosculari manum, et capita submittere quod se beatus Job elementis et ido