comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑscrutãt᷑ di u̾ba: qra uisti sũt. Et cum
aliqͦs doctos audiunt impii: eos ꝓpt̾ doctna
uitare cõsuerũt. Sequit᷑ u̾sus t̾ciris. Cognos¬
ritate tua humiliasti me. ¶ui potest iu¬
tellig̾e que st̃ diuine ꝓuidencie. utit᷑ eo ser¬
mone quo usus ꝓpheta est. Sc̃s dauid. qr
onũa iudicio dei fiunt. ut egrũ corpꝰ aliqͥs
habeat aut salubre ut diues. ut pauꝑ
sit. ut moriatur iuuenis uł sener. Siquĩ
intendat scͥpturis diuinis: in telligit ħ
fieri iudicio dei. Nichil eñi ẽ: p̃ter deisci¬
encĩa. Eremplũ querimus. nõ est
abscõditũ. Si quidem iob nũqͣm amisis¬
set ꝓpͥas facultates: nͥ eẽt traditus adu̾sa¬
rie potestati. Dedit eñ dñs potestatem
diabolo ĩfacultates eius: ut tẽptaretur
qualem amisso patͥ monio hab̾et affectũ.
Dedit in filios. dedit ĩ corpꝰ eius. ut ꝓbaret᷑.
qd̃ nõ dolore liberorũ de frũctorũ. aut cru¬

Expanded text:
quia perscrutantur dei uerba qui iusti sunt, et cum quia perscrutantur dei uerba qui iusti sunt, et cum aliquos doctos audiunt impii eos propter doctrinam uitare consuerunt! Sequitur uersus tertius: agnoritate t u a h humil ias ti m e. qui potest intellegere quae sunt diuinae prouidentiae, utitur eo sermone quo usus propheta est sanctus Dauid, quia omnia iudicio dei fiunt, ut aegrum corpus aliquis habeat, ut salubre, ut diues, ut pauper sit, ut moriatur iuuenis uel senex. si quis intendat scripturis diuinis, intellegit haec fieri iudicio dei; nihil enim est praeter dei scientiam. exemplum quaerimus? non est absconditum, siquidem Iob numquam amisisset proprias facultates, nisi esset traditus aduersariae potestati. dedit enim dominus potestatem diabolo in facultates eius, ut temptaretur, qualem amisso patrimonio haberet affectum; dedit in filios, dedit in corpus eius, ut probaretur, quod non dolore liberorum defunctorum aut cru
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ manducare. Sitiui ⁊ nõ dedisti m̾ bib̾e.
Eigͥ eram: ⁊ nõ uisitasti me. Et qͣnta ista¬
sũt leuiora qͣm si dicat ĩ iurias mͥ fecistis:
nuo asti me. u̾berasti me. Quẽ siquis ĩt̾re¬
gau̾it qͣndo tͥ iniuriat fecimꝰ. qͣndo spolia¬
uimꝰ. quaudo eciam u̾berauimꝰ: dicit.
Quando uni horũ iͥuiicoꝵ fecistis: mͥ
fecistis: propt̾ea caueamꝰ diligentiꝰ ne cui
uł minimã cõtumeliam irrogemꝰ. ne ip̃i
dño ĩ illis minimis cõtumeliosi fuisse uide¬
amiͣ. Qua racione autẽ direrit. qui tiniẽt
te uidebũt me ⁊ letabunt᷑ ÷ ip̃e exposuit
dicens. qr ĩ u̾ba tna suꝑ sꝑaui. Hoc ẽ. dit̾e.
Intꝰ me uiderunt. intꝰ me tetigerũt. iitꝰ
me aspererũt. ubi sp̃m assũpsi detus uer¬
bis: ubi u̾ba tua ꝑcepi. Beati gͦ ⁊ qui ui¬
dent iustũ ⁊ letãtur. qr sꝑant in dei u̾ba.
Quam multi autẽ funt qui oderũt iustõ.

Expanded text:
illum manducare, sitiui et non dedistis mihi bibere, illum manducare, sitiui et non dedistis mihi bibere, aeger eram et non uisitastis me. et qurias mihi fecistis, nudastis me, uerberastis me\'! quem si quis interrogauerit: \'quando tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando etiam uerberauimus ?\', dicet: quamdiu uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis. propterea caueamus diligentius, ne cui uel minimo contumeliam inrogemus, ne ipsi domino in illis minimis contumeliosi fuisse uideamur. Qua ratione autem dixerit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, ipse exposuit dicens: quia in uerba tua supersperaui. hoc est dicere: intus me uiderunt, intus me tetigerunt, intus me aspexerunt, ubi spem adsumpsi de tuis uerbis, ubi tua uerba percepi. beati ergo et qui uident iustum et laetantur, quia sperant in dei uerba. quam multi autem sunt qui oderunt iustos,
Abbreviated transcription (Latin):
factus est. honoremꝰ in pauꝑe. De qͦ ait dedĩ¬
ti mͥ manducare. qr qd̵ uni eoꝵ cledistis: mͥ
dedistis. Qui eñi coronat imagnĩẽ imꝑator̃.
ntiq ilũ honorat: qͥ eiꝰ imaginẽ coronauit.
Et qui statuam cõtẽpserit imꝑatoris. imꝑ¬
atori utiq cuiꝰ statuam consptau̾it : fecis¬
se uidet᷑ ĩ uiriam. Gentiles lignũ adora¬
nt: quia clei imaginẽ putãt. S ĩ isibił
dei imago nõ ĩ eo est qd iudet᷑. s ĩ eo utiq
qd̾ nõ uidet᷑. Dides ergo: qr ĩtͤ multas
ronam imagini detrahere uideam quani
unicuiq ip̃s imposuit. Caueamꝰ ne auqͥd
detrahamꝰ his ÷ quib debemꝰ ad iungere.
S qd̾ peiꝰ est. nõ solũ nõ honestamꝰ pauꝑẽ
mͣ. ⁊ ignoramꝰ qd ꝑhas inagines dei con¬
gregamꝰ ĩiurias: cũ factos ad dĩ imaginẽ
putamꝰ ẽẽ ledendos. Qui enĩ irridet pauꝑ¬
eur: eracerbat eum qui fecit illũ. S ad¬
erit ille qui dicat. Esuriui: ⁊ nõ dedisti

Expanded text:
factus est honoremus in paupere, de quo ait: dedistis mihi manducare, quia quod uni eorum dedistis mihi dedistis. qui enim coronat imaginem imperatoris, utique illum honorat cuius imaginem coronauit, et qui statuam contempserit imperatoris, imperatori utique cuius statuam consputauerit fecisse uidetur iniuriam. gentiles lignum adorant, quia dei imaginem putant; sed inuisibilis dei imago non in eo est quod uidetur, sed in eo utique quod non uidetur. Uides ergo quia inter multas ronam imagini detrahere uideamur, quam unicuique Christus inposuit. caueamus, ne aliquid detrahamus his quibus debemus adiungere. sed, quod peius est, non solum non honestamus paupeet ignoramus, quod has in imaginem dei congregamus iniurias, cum factos ad dei imaginem putamus esse laedendos; qui enim inridet pauperem exacerbat eum qui fecit i II u m. sed aderit ille, qui dicat: esuriui et non dedistis
Abbreviated transcription (Latin):
luminis claritatẽ. Ei autẽ qui multa
suerit oꝑatꝰ. que manere nõ debeant s ar¬
dere ignis est dñt : ut oꝑis nr̃i fenũ stipu¬
lamq cõsumat. atq itili nos saluos faci¬
at detͥmento. sic̃ aurũ qd̾ dũ exq uo qͥtur
plꝰ ꝓbat᷑: fortasse dicat aliqͥs qua ratione
seͥpserit propħeta: miserere mei scd̃m u̾bũ
cuũ. Terbũ eñi dei iusticia est. Si igitur
iusticia fretꝰ erat. cur miscd̾iã ante p̃mi¬
sit: Tut si miscd̾iã requirebat. cur eam
ad mensuram rusticie putauit ẽẽ poscẽ¬
dam: Qui eñi bene agit ⁊ bene uiuit:
tate sub nuxis mised̾ia cõferri cõsueuit
a nob̾: s egentibus ur debilib uł his qui ex
diuitiis aut in pauꝑtatẽ aut captiuitate.
aut necessitatẽ aligͣ decicłiunt. Esrgo qͥ eget
miscd̃ia: peccator est. Qui autẽ pectator

Expanded text:
luminis claritatem. ei autem, qui multa luminis claritatem. ei autem, qui multa fuerit operatus quae manere non debeant, sed ardere, ignis est dominus, ut operis nostri faenum stipulamque consumat atque utili nos saluos faciat detrimento, sicut aurum quod excoquitur plus probatur. Fortasse dicat aliquis, qua ratione scripserit propheta: miserere mei secundum eloquium tuum; uerbum enim dei iustitia est. si igitur iustitia fretus erat, cur misericordiam ante praemisit, aut si misericordiam requirebat, cur eam ad mensuram iustitiae putauit esse poscendam? qui enim bene agit et bene uiuit, tate subnixis misericordia conferri consueuit a nobis, sed egentibus uel debilibus uel his, qui ex diuitiis in paupertatem aut captiuitatem aut necessitatem aliquam deciderunt. ergo qui eget misericordia pec
Abbreviated transcription (Latin):
te gͥ ⁊ sacerdos uulnꝰ graue ne laciꝰ serpat.
ato to corꝑore eccłie qͣi bonꝰ medicus debet
abscid̾e. ⁊ ꝓd̾e uirꝰ criminis qd̾ latebat uon
fouere: ne dũ unũ excludendũ nõ putat
plures ĩ dignos faciat qͦs excludat ab eccłia.
Iuregͦ apłs diuuine nos hortat᷑ exemplo di¬
cens: ude gͥ bonitatẽ et se ueritatẽ dei m
eos qͥdem qͥcecid̾ũt seueritatẽ: inte autem
bonitatẽ si ꝑmanseris in bonitate. ostẽdens iu¬
deoꝵ ppłm iure ẽẽ a corpore ecclie seꝑatũ: ne
ꝑfid̾e uirꝰ cõtaminaret eccłiã. Populũ autem
genciũ benitate dñi re. ceptũ. ⁊ obediencie mu-¬
nere głari. Iuregͥ huic diuina bonitas suf.¬
fragat᷑: quam diu in bonitate ꝑmaneat.
Siuͦ ip̃e desciscat. ꝓcͥminis sui qualitate
dampnabit᷑. Qua gr̃a clñe ⁊ lux ⁊ ignis eẽ
descͥbit᷑: ut ĩ tenebris ambulanti luceat
qͣi lumen ne diutiꝰ possit errare: qui q̃rit

Expanded text:
te igitur et sacerdos uulnus, ne latius serpat, te igitur et sacerdos uulnus, ne latius serpat, a toto corpore ecclesiae quasi bonus medicus debet abscidere et prodere uirus criminis quod latet, non fouere, ne, dum unum excludendum non putat, plures dignos faciat quos excludat ab ecclesia. Iure ergo apostolus diuino nos hortatur exemplo dicens: uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate, ostendens Iudaeorum populum iure esse a corpore ecclesiae separatum, ne perfidiae uirus contaminaret ecclesiam, populum au- tem gentium bonitate domini receptum et oboedientiae munere gloriari. iure igitur huic diuina bonitas suffragatur, cum in diuina bonitate permaneat: si uero et ipse desciscat, pro criminis sui qualitate damnabitur. qua gratia dominus et lux et ignis esse describitur, ut in tenebris ambulanti luceat quasi lumen, ne diutius possit errare qui quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
uictas. nõ id qd̾ iusticie est. iudex sequatur.
s dum uuseret᷑ rer: dãpuet ꝓbantẽ. ut duai
accusatori fanor qui ꝓbari nõ posset Ab di¬
cat ĩnoriũ. Non pot̾ gͥ hec dici iusta mi¬
scd̾ia. In ip̃a eccłia uibi maxime musereri
decet. tem̾ quani maxnie debet forma
iisticie: nequis acõsorcio cõmunionis ab¬
tentus. breui lacͥmula atq ad tempꝰ para¬
ta. uł eciam ub̾iorib fletib cõmumonẽ
cruam plurimis debet postulare tẽporibus:
facilitate sacerdotis extorq̃at. Nonue cum
uni ĩ dulget ĩ digno. płimos facit ad ꝓ lap
sionis cõtagiũ ꝓuocari÷ facititas eñi uenie:
incentinum tribuet delinquendi. Hoc ideo
dictũ est ut sciamꝰ scd̃m u̾bũ dei scd̾m raci¬
ouem dis pensandum ẽẽ imiscd̾iã debitorib.
Medicus ip̃e si serpentis in t̾ns inueniat
uułsus cicatͥcẽ. cũ debeat resecare ulceris ui¬
cium ne lacuis serrat᷑itam̃ asecandi urendiꝙ

Expanded text:
uictus, non id quod iustitiae est iudex sequatur, uictus, non id quod iustitiae est iudex sequatur, sed, dum miseretur rei, damnet probantem aut, dum accusatori fauet qui probare non possit, addicat innoxium? non potest igitur haec dici iusta misericordia. In ipsa ecclesia, ubi maxime misereri decet, teneri quam maxime debet forma iustitiae, ne quis a consortio communionis abstentus breui lacrimula atque ad tempus parata uel etiam uberioribus fletibus communionem, quam plurimis debet postulare temporibus, facilitate sacerdotis extorqueat. nonne, cum uni indulget indigno, plurimos facit ad sionis contagium provocari? Facilitas enim veniae incentivum tribuit delinquendi. Hoc ideo dictum est, ut sciamus secundum verbum Dei, secundum rationem dispensandam esse misericordiam debitoribus. medicus ipse si serpentis interius inueniat uulneris cicatricem, cum debeat resecare ulceris uitium, ne latius serpat, tamen a secandi urendique
Abbreviated transcription (Latin):
Cognouit autẽ ĩ telligens qd̵ locutꝰ est.
In quo gͦ iusta iudicia d̾i sũt: qr ꝑlabores ⁊
tͥbulationes ⁊ asflictiones. ad celeste p̃mium
ꝑuenit᷑. Sicut eñi certãtib athletis corona
defert᷑ iusto iudicio homuiũ: ita legittune
certantib xp̃ianis diuino iudicio paluia
decernit᷑. Uincẽti inquit dabo sed̾e mecũ¬
ĩ sede mea. uita gͦ nr̃a eraminat᷑ igne. sicut
spleudor argẽti ut uirtꝰ certamini bus approlet᷑.
duristi nos in refrigeriũ. ꝑ hec gͥ: uera iu¬
dicia tua cognoui. humiliatꝰ eñi suur: ut

Expanded text:
em intellegens quod locutus est. In quo ergo iusta iudicia dei sunt ? quia per labores et tribulationes et adflictiones ad caeleste praemium peruenitur. sicut enim certantibus athletis corona defertur iusto iudicio hominum, ita legitime certantibus christianis diuino iudicio palma decernitur. uincein sede mea . Vita ergo nostra examinatur igne, sicut splendor argenti; ut virtus certaminibus approbetur. duxisti nos in refrigerium . Per haec igitur vera judici
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mussa. qm̃ ĩ tellectũ dari sͥ poposcit: ut
mandata dei disceret. Accepta ĩtellectus
⁊ cognicionis gr̃a: agnouit iusta dei ẽẽ iu¬
dicia. ⁊gnoscere autẽ: ꝑfecti est. Deniq
aliud est cred̾e: aliud cognosc̾e. fides tim̃¬
tis est : agnicio saprentet. Qui eñi tunet:
rationẽ nõ querit. Sapiens autẽ ⁊ agui

Expanded text:
am intellectum dari sibi poposcit, ut mandata dei disceret. accepta est ergo intellectus et cognitionis gratia, agnouit iusta dei esse iudicia. agnoscere autem perfecti est. denique aliud est credere, aliud agnoscere: fides timentis, agnitio sapientis. qui enim timet, rationem non quaerit, s
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ scͥbens. in dellectũ sͥ poscit : ut mã¬
data d̾i ĩ telligat. Et srit nͥ adño acceꝑit
grãm: ĩtellig̾e eiꝰ se mandata nõ posse. In
euangłio quoq lego. qr ꝓponebat parabo¬
las dñs iħs : ⁊ apłi nõ in telligebant. deni¬
q ex planationẽ ꝓposite parabole postulabãt.
Ip̃e dñs iħs cũ cliceret ut legisti ĩ libro euã¬
głii. qd scd̾m matħm scͥptũ est: beati pau¬
ꝑes sp̃u. subiecit ĩpost̾iorib. Om̃is qui audi¬
erit uerba mea hec ⁊ fecerit ea: simił erit ho¬
mini sapienti. Nõ gͦ qui audit tãtũ mͦ si¬
uuł erit. s qui facit que audierit. Efego neꝙ.
factũ sine auditu. neq audicio sine facto.
pot̾ ẽẽ sapientis: s qui audit ⁊ facit. Au¬
diamꝰ gͥ. ĩ telligamꝰ. faciamꝰ: ut ĩ tellerisse
nos qd̃ audiuimꝰ cõ ꝓbemꝰ. Sequit᷑ u̾sus
scd̃s Qui timẽt teiudebũt me ⁊ letabunt᷑:s

Expanded text:
poscit, ut mandata dei intellegat, et scit, nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia proponebat parabolas dominus Iesus et apostoli non intellegebant; denique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciamus ut intellexisse nos quod audiuimus conprobemus. Sequitur uersus secundus: qui
Abbreviated transcription (Latin):
expectabat imꝑiums ꝯuib gͥ ocłis ui¬
d̾e paulus cepit nisi is qͥs nob̾ ip̃e mou̾¬
trauit dicens. Orabo sp̃u: orabo ⁊ m̃te
Deuiq ut scias. qr iuidit orando. factũ
ẽ inqͥt reu̾tenti mͥ ĩ iersm cũ orarẽ ĩtẽplo.
pauorem habui uidillũ dicẽtem mͥ festi¬
na: ⁊ eri cituis de ierłm. Non eñi reci¬
piunt testimoniũ tuũ. deme. Isti gͦ ocłi
ĩ uerbum dei deficiunt ⁊ licũt. qͣndo cõ-¬
solab̾is me. Istis ocłis ꝓphete clicebantire
uidentes. qr ꝑreuelacionẽ ea que erãt abs:¬
condita: mte cernebant. Quid est ocłos.
deficeres Decorporalib dicamꝰ: ut ĩtelli¬
gamus de sp̃ualib. Nõne qͣndo aliqũt
desid̾amus ⁊ ꝑamus affore. dirigimꝰ eo
ocłos unde sꝑamꝰ ẽẽ uenturũ: Itaq cõ

Expanded text:
expectabat imperium ? quibus igitur oculis uiexpectabat imperium ? quibus igitur oculis uidere Paulus plus coepit nisi his, quos nobis ipse monstrauit dicens: orabo spiritu, orabo et mente? denique ut scias quia uidit orando, factum e s t, inquit, reuertenti mihi in Hierusalem. cum orarem in templo, pauorem habui, uidi illum dicentem mihi: festina et exi citius de Hierusalem; non enim recipiunt testimonium tuum de me. istiin verbum Dei deficiunt, et dicunt: Quando consolaberis me? Istis oculis prophetae dicebantur Videntes; quia per revelationem ea quae erant abscondita, mente cernebant. 9. Quid est oculos deficere? De corporalibus dicamus, ut intelligamus de spiritalibus. Nonne quando aliquem desideramus, et speramus adfore, eo dirigimus oculos, unde speramus esse venturu
Abbreviated transcription (Latin):
mei ĩ eloginũ tim̃: dicẽtes qͣndo cõsolabis
con. Ibi insalutare de fecit anima. eo qid̃
cõ cupiscit eum cuiꝰ passione seruata est.
hic in uerbum d̾i ꝓphete oculi defecerunt.
Dĩd eamꝰ nequẽ ad modum illic ad hereus
xp̃o anima defecit ĩ uũ sp̃m. ⁊ fit unus
sp̃s. ita ⁊ deficiant occłi ut fiat una meñ.
Oculi eñi mĩtis isti sũt. occłi scilicet ĩ t̾ioris
hominis : nõ hii occłi qui mini st̾ĩo fun¬
gunt᷑ obtutus. Est em̃ ocss ⁊ meni car¬
nis. s ille cecus est ocłus qui nõ uidet
que diuina sũt: qui frustra mente car¬
nis ĩ fiatꝰ est. Est ⁊ alius ocłuc sensus xp̃i.
quo eccłia uidet xp̃m: sicut ip̃e dic̃ ad
sponsam. Corde uos cepistr: uno ab
tasse isti ocisli sũt quib paulus in debat
etͥua ubi cepit corporalia non uid̾e. De¬
a mitt̾et: uidet eũ pꝰ ea qͣm uisum aini¬
sit occłoꝵ. uidit eum qui dixit. quis¬
dñm fatebat᷑. Et in fra. Dñe in quid
qͥd meuis fac̾e: Nõ gͦ uidebat eũ. cuius

Expanded text:
w e i in eloquium tuum dicentes: quando consolaberis xόν. ibi in salutare defecit anima, eo quod concupiscit eum cuius passione seruata est, hic in uerbum dei prophetae oculi defecerunt. et uideamus ne, quemadmodum illic adhaerens Christo animo deficit in unum spiritum et fit unus spiritus, ita et deficiant oculi, ut fiat una mens. oculi enim mentis isti sunt, oculi scilicet interioris hominis, non hi oculi qui ministerio funguntur obtutus. est enim oculus et mens carnis, sed ille caecus est oculus, qui non uidet quae diuina sunt, qui frustra mente carnis inflatus est. est et alius, sensus Christi, quo ecclesia uidet Christum, sicut ipse dicit ad sponsam: corde nos cepisti uno ab tasse isti oculi sunt quibus Paulus uidebat aeterna, ubi coepit corporalia non uidere. deamitteret, uidit eum, posteaquam uisum amisit ocdominum fatebatur — et infra: domine, inquit, quid me uis facere? non ergo uidebat eum cuius
Abbreviated transcription (Latin):
festinemꝰ ud̾e sic̃ illa mulier. que audiuit
ĩ domo pharisei discũb̾e dñm ihm ⁊ in gres¬
sa est ⁊ eiꝰ pedes ꝑfudit uuguento. Illiꝰ imi¬
tatores simus. Namq eccł̾iam ĩ illa mulie¬
re figuratã eẽ qu̾s dubitet: Sicubi gͦ ius¬
tus sedeat sicubi accumbat: festi nemus
uid̾e eum: preciosũ est uid̾e uirũ iustũ. ut
uideat eũ scd̾m imaginem dei. qd̾ forit est¬

Expanded text:
illa mulier quae audiuit in domo Pharisaei discumbere dominum Iesum et ingressa est et eius pedes perfudit unguento. illius imitatores simus; namque ecclesiam in illa muliere figuratam esse quis dubitet? sicubi ergo iustus sedeat, sicubi accumbat, festinemus uidere eum. pretiosum est uidere uirum iustum, ut uideas secundum imaginem dei. quod fori
Abbreviated transcription (Latin):
dei sp̃u: alia de limo. propt̾ea ait iob re¬
suscitabit coriũ meum. qr qd̃ ÷ de lumo re
suscitat᷑. Terra eñi : ĩ t̾ram redit. Quod
autẽ factũ ẽ ut pͥncipatũ hab̾et suꝑ cet̾as
animãtes: id p̃stanciꝰ ẽẽ in telligis. Luci
eñi eciam bestiis nob̾cũ comune cõ sorcũ
est. ⁊ id̾o anime specialis p̾rogatina donata
est. Idem tam̃ qr cec̾is animantib imꝑat:
ut possit imꝑare cdebet deo ẽẽ subiectus.
Docet᷑ gͥ seruire: ut ad regnũ ꝑuenire
mereat᷑. Qui eñi seruit xp̃o: placet d̾o.
bet nescire mendatiũ. Qui seruit iusticie
debet repelłe iniquitatẽ. Qui seruit ĩ ma¬
d̾ato: debet tenere castimonie disciplinã.
Oui seruit luci: debet odisse tenebras pec¬
catoꝵ. Ergo qr corpus infirmũ: uisita¬
cionẽ dñi postulemꝰ. Uude ꝓpheta ait.
Quid est homo qd̾ meniores eius : aut fili¬
us hominis qr uisitas eũ. Et nũc ĩ reli¬

Expanded text:
Dei Spiritu, illa de limo. Propterea ait Job: ReDei Spiritu, illa de limo. Propterea ait Job: Resuscitabit corium meum , quia quod de limo est, resuscitatur; terra enim in terram redit; quod autem factum est, ut principatum haberet super caeteras animantes, id praestantius esse intelligis. Luti enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est; et ideo animae specialis praerogativa donata est. Idem tamen quia caeteris animantibus imperat; ut possit imperare, debet Deo esse subjectus. Docetur igitur servire; ut ad regnum pervenire mereatur. Qui enim servit Christo, placuit Deo.  et debet nescire mendacium. Qui servit justitiae, debet repellere iniquitatem. Qui servit immaculato, debet tenere castimoniae disciplinam. Qui servit luci, debet odisse tenebras peccatorum. Ergo quia corpus infirmum est, visitationem Domini postulemus. Unde Propheta ait: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis quia uisitas eum? m? Et nunc in reli
Abbreviated transcription (Latin):
dimittit: s etiam nos facit sacͥdotes suos
aliis peccata dimitt̾e. Id̾o ait ꝓpheta. Tu
fincxisti me: ⁊ posiusti suꝑ me manũ tuam
fincrit ꝑlutũ: posuit ꝑ grãm sp̃italem:. licet
pleriꝙ hũc psalmũ erꝑsona dictũ saluatorĩ
accipiant: dudi quia manus dm̃ eciam
sp̃s dicit᷑. Qlamat iod. Sp̃s diuinus qui
fecit me. Iste sũt gͦ manꝰ que hominem
fecit honunem adimaginẽ. ⁊ post ca delueo
fincrit. ⁊ uoluit seruare qd̃ fecerat. salua¬
re qd̾ plas mau̾at : ut totũ hominẽ saluũ
faceret. sic̃ ip̃e dixit ĩ enuangłio. Michi irã¬
cimini qr tocũ hominẽ saluũ feci sabb̾o:
Od̾ specialit̾ eccłia docet. qr nõ solũ anima
s etiam caro nr̃a seruat᷑. Animna ꝑ coguicio¬
nem dei. Caro ꝑ resurrectionem. Quoꝵ
alt̾rum docuit diuim auctoritate sermo¬
nis : alt̾um ꝓpͥe resurrectionis exemplo.
hic est gͦ homo genune substancie. Alia
est en̾̃i facti substãcia: alia figurati. Ista de

Expanded text:
dimittit, sed etiam nos facit sacerdotes suos aliis peccata dimittere. ideo ait propheta: tu finxisti me et posuisti super me manum tuam. finxit per lutum, posuit per gratiam spiritalem, licet plerique hunc psalmum ex persona dictum saluatoris accipiant. audi quia manus domini etiam spiritus dicitur. clamat Iob: spiritus diuinus qui fecit me. istae sunt ergo manus quae hominem fecit hominem ad imaginem et postea de luto finxit et uoluit seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut totum hominem saluum faceret, sicut ipse dixit in euangelio: mihi irascimini, quia totum hominem saluum feci in sabbato? quod specialiter ecclesia docet, quia non solum anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum altnis, alterum propriae resurrectionis exemplo. 18. Hic est ergo homo geminae substantiae. Alia est enim facti substantia, alia figurati: ista de
Abbreviated transcription (Latin):
uir sapiens: qui ĩ tellerit. castigacionẽ
illã dñi ⁊ͥ ꝓfuisse: ait. Bonitatẽ fecisti
cũ scruo tuo dñe: scd̃m uerbũ tuũ. hoc
estu
est ⁊ si mͥ illa ad tẽpus amara uisa est. cas¬
tigacio uͥi scd̾m caruem. mͥ scd̾mi mesticiã
corꝑis: tam̃ scd̃m uerbum tuũ castigatio nõ¬

Expanded text:
uir sapiens, qui intellexit castigationem uir sapiens, qui intellexit castigationem illam sibi domini profuisse, ait: bonitatem fecisti cum seruo tuo, domine, secundum uerbum tuum, hoc est: etsi illa mihi ad tempus amara uisa est castigatio, mihi secundum carnem, mihi secundum maestitiam corporis, tamen secundum uerbum tuum castigatio
Abbreviated transcription (Latin):
tate÷ et tu excid̾is. Nõ gͦ deus ꝓpt̾ea bonus
ẽẽ Desistit: qr tu laplus es et in diges ser.¬
ueritate. Siquidem ⁊ seueritas dei inbo¬
nitate recurrat: ut unus. quisq castiga¬
tꝰ pedem referat apeccatis. ⁊ aduͥtutũ
tramitẽ bonãq cõu̾sacionẽ recurrat. Deniq.
bonorũ fructus possint ferre meritorum.
¶ccuses necesse ẽ. medicumi credulitatis.
qr putre factas uuln̾um fibras ferro pu¬
tau̾it exsecandas. qr. noxia ⁊ serpencia
ulc̾a adusserit. ne uirꝰ ĩ uit̾iora ꝓserꝑet.
uł qr magist᷑ discipłm u̾berau̾it negligen¬
tẽ. ut netu u̾b̾um ĩ dueret diligenciam.
¶astigare eñi amantis ẽ. nõ exc̾utis: ⁊ io̾o
bonitatis est nõ crudelitatis. Recte gͦ ⁊
dñs ubiq est bonus. ⁊ cũ reinittat flagi¬
cia: ⁊ cũ peccata castigat. Castigat eñi
dñs qũe diligit. Qastigatꝰ est etiam. dd̾.
deniq ait. Et fui flagellatꝰ tota die S

Expanded text:
tate, et tu excideris. non ergo deus propterea bonus tate, et tu excideris. non ergo deus propterea bonus esse desistet, quia tu lapsus es et indiges seueritate, siquidem et seueritas dei in bonitate recurrat, unusquisque castigatus pedem referat a peccatis et ad uirtutum tramitem bonamque conuersationem recurrat. denique bonorum fructus possint ferre meritorum, accuses necesse est medicum crudelitatis, quia putrefactas uulnerum fibras ferro putauerit exsecandas, quia noxia et serpentia ulcera igni adusserit, ne uirus in ulteriora proserperet, uel quia magister discipulum uerberauerit neglegentem, ut metu uerberum indueret do bonitatis est, non crudelitatis. recte ergo et dominus ubique est bonus, et cum remittit flagitia et cum peccata castigat; castigat enim dominus quem diligit. Castigatus est etiam Dauid; denique ait: et fui flagellatus tota die. sed
Abbreviated transcription (Latin):
iore dolore quis morit᷑: cũ hic frandari
copiis ĩ gemuscit. Nõ est gͦ iocũditaᷤᷤ ne¬
ra nͥ ala que scd̾̃m uͥbũ d̾i ẽ: ut quis bo¬
norum meritorũ. atq uirtutũ subsidus
gaudeat se ẽẽ munitũ. Hac gͥ daid io¬
cunditate d̃i uł bonitate letat᷑. qi iugũ
graue aiuuentute portauit. ⁊ sustrau¬
it atq erpectauit dm̃ in se grãm nõ pre¬
ripuit. qͥ occidendi sepe regis sanl tributa
s copia: maluit tamen eypectare a dño
deferendi tempꝰ imꝑii. quã oxioso rege
p̃ripere. Semꝑ deus bouus est: idõꝙ pan¬
lus ait. uide gͦ bouitatẽ ⁊ seueritatẽ dei.
Bonitas ĩ om̃s eñi ẽ: seueritas in paucos.
Deniq subdidit id̾e apłs. In eos quidem
qui cecid̾unt seueritatẽ: inte autẽ bonita¬
te. Si autẽ ũo cecidissent ÷ utiq ut̾ entur
⁊ ip̃i ddei boritate. Nam et tibi id̾o bouus
est : qr ꝑmanes. Qd̾ si nõ manserit ĩ boni¬

Expanded text:
iore dolore quis moritur, cum se his fraudari iore dolore quis moritur, cum se his fraudari copiis ingemescit. non est ergo iucunditas uera nisi illa. quae secundum uerbum est dei, ut quis bonorum meritorum atque uirtutum subsidiis gaudeat se esse munitum. Hac Dauid iucunditate dei uel bonitate laetatur, quia iugum graue a iuuentute portauit et sustinuit atque expectauit domini in se gratiam, non praeripuit, qui saepe occidendi regis Saul tributa sibi copia maluit tamen expectare a domino deferendi tempus imperii quam occiso rege praeripere. semper deus bonus est, ideoque et Paulus ait: uide ergo bonitatem e t seueritatem dei; bonitas enim in omnes est, seueritas in paucos. denique subdidit idem apostolus: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonit atem; si enim non cecidissent, utique uterentur et ipsi dei bonitate. nam et tibi ideo bonus est, quia permanes; quodsi non permanseris in boni
Abbreviated transcription (Latin):
ta dauid. Quid dicitis ĩ cordib ur̃is ⁊ in
cubilib ur̃is cõpugiin. Qui autẽ con¬
pingit᷑: utiq deiectionẽ eycludit erroris:
Et qui agit penitẽciã excludit pudore.
seq̃strat uerecundiam flagicii cõfitendi:
ut recuperande spem salutis ĩ ueniat. Me¬
ritoq ⁊ ip̃e dauid uͥ agnouit errores:
peccam inqͥt dño. T autꝰ rex tant᷑ ꝓpheta:
nõ erubuit peccatũ ꝓpͥũ cõfit̾i. Et id̾o dic¬
tũ est ei: dñt abstiait peccatũ tuũ. Sub¬
nõ sũt. Multa suauia: bona plurima
luxuries iudet᷑ ẽẽ suauis: s erhausto fit
amara patrimonio. Dulcis libido cũ fer¬
uet: s eaden horida ⁊ execͣnda cũ ꝓdit̃.
Suaues epule cũ sumũt᷑: s fecide cũ di¬
gerunt᷑. Bona multa ĩ hoc scło dum ui¬
uimꝰ estinant᷑. que usui nob̾ sũt: ut
pecuma. honor aurũ ⁊ argentũ. posses¬
siones. Eadem nichil pꝰsũt ꝓdesse defunt¬
tis. Hic onũa relinqũt᷑. Quin eciam ma¬

Expanded text:
icitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini. qui autem conpungitur, utique delectationem excludit erroris et qui agit paenitentiam, excludit pudorem, sequestrat uerecundiam flagitii confitendi, ut recuperandae spem salutis inueniat. meritoque et ipse Dauid, ubi agnouit errorem: peccaui, inquit, domino. tantus rex, tantus propheta non erubuit peccatum proprium confiteri et ideo dictum est ei: et dominus abstulit peccatum tuum. Subquae non sunt, multa suauia, bona plurima. luxuries uidetur esse iucunda, sed exhausto fit amara patrimonio; dulcis libido cum feruet, sed eadem horrida et execranda cum proditur: suaues epulae cum sumuntur, sed faetidae cum digeruntur. bona multa in hoc saeculo dum uiuimus aestimantur, quia usui nobis sunt, ut pecunia honor aurum argentum possessiones: eadem nihil possunt prodesse defunctis, hic omnia relinquuntur, quin etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
uenit dñs u̾r iħ̾s xp̃s ut legisti ĩ euangelio.
⁊ amortuis surgens cũ clausos discipłos repis
claust̾c ĩ gressus est manentib ⁊ dixit par
nobis. Sicut gͦ misit me pat̾ ⁊ ego mitto
uos. Et cũ hoc dixisset : in sufflauit eis

Expanded text:
us Christus, ut legisti in euangelio, et a mortuis surgens cum clausos discipulos repperisset, claustris ingressus est manentibus et dixit pax uobis; sicut misit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis
Abbreviated transcription (Latin):
scrutant᷑ plagat:. qui se ip̃os scire nõ pos¬
sunt: putant ĩ telligenciam sine dei dono
posse cõcedi. Unde ⁊ nos humilitatẽ debe¬
mꝰ assumere. ne extollam si forte unã a li¬
quã decͥpturis parabolam cognou̾imus:
Aut qr in terdũ scd̾m litteram planale¬
gimꝰ. si forte scd̃m litt̾am ĩ tellexerimus:
doctͥne nobis assumamꝰ sciãm. propheta
ille qui accepit sp̃m sc̃m pꝰ quam unctus ẽ¬

Expanded text:
scrutantur plagas, qui se ipsos scire non posscrutantur plagas, qui se ipsos scire non possunt, putant intelligentiam sine Dei dono posse concedi. Unde et nos humilitatem debemus assumere; ne extollamur, si forte unam aliquam de Scripturis parabolam cognoverimus: aut quia interdum secundum litteram plana legimus; si forte secundum litteram aliquid intellexerimus, doctrinae nobis assumamus scientiam. Propheta ille qui accepit Spiritum sanctum, postquam unctus e
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pͥmo cõstituit loco. In apłica leccione
didicisti: qr unicuiq dat᷑ manifestacio sp̃s
ad utilitatẽ. Et ĩ ꝓpheta pͥmo loco sapien¬
cie ⁊ ĩ tellectus. sp̃ualis gr̃a postulat᷑. petit᷑
gͦ ut dei donĩ. Deinde uide ordinem.
In tellectus p̾mittit᷑ sciencia sequat᷑. Nam:
nͥ quis ĩtellererit: doctus ẽẽ nõ pot̾it. Doc¬
trinã gͥ in tellectꝰ facit: nõ memoria. Hi
chil ꝓdest mlta legisse: nͥ in delligas ip̃e que
leg̃is. Et ĩ apło ptꝰ manifestacionẽ sp̃s. ser¬
monẽ sciencie legisti pꝰea substitutũ: ut
scias in tellectũ memorie p̃ferendũ. ⁊ illũ
posse hab̾e sciencia: cui ĩ tellectus ante af¬
fluxerit. Simul humilitatem cõsid̾a. Si
ꝓpheta ĩ tellectum dari sibi postulat. quis
tam arrogans qui ꝓ fiteat᷑ ĩ sua potestate
ẽẽ ĩ delligẽciam ÷ In tellectũ petit. ut ip̃e se
nou̾it: et nature sue possit scire racionẽ.
At illi ciui de reoꝵ nat᷑a disputãt. celi

Expanded text:
oco, in Apostolica lectione didicisti; quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem ; et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur . Petitur ergo Dei donum. Deinde vide ordinem: Intellectus praemittitur, ut scientia sequatur. Nam nisi quis intellexerit, doctus esse non poterit. Doctrinam igitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi intelligas ipse quae legeris. et in apostolo post manifestationem spiritus sermonem scientiae legisti postea substitutum, ut scias intellectum memoriae praeferendum et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus adfulserit. Simul humilitatem considera. si propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intellegentiam ? intellectum petit, ut ipse se nouerit et natat illi qui de rerum natura disputant, coeli
Abbreviated transcription (Latin):
imagi̾nem. nͨ ĩ illud incendium mittit et̾¬
num : s magit uindicat imaginẽ suam.
de eo qui ymagini illi fecit ĩ iuriam: ut
ꝑ maliciam homo qd̃ eras ẽẽ desmeres. ⁊ fi¬
eres muł ex homine. uindicat᷑ gͦ imago:
nõ cõdẽpnat᷑. Tindicat᷑ qͣi expulsa: nõ con¬
dẽpuat᷑ qͣi rea. post quã eñi peccasti: aliud
supplicio incipit dignus ẽẽ s p̾mio. Ita
dei facta est: nõ cõdẽpnat᷑ s coronat᷑. Nõ¬
dẽpnaris autẽ in eo qd̃ ip̃e niutatꝰ ẽ : ut
fieret ex homine serpent. mulꝰ. equs. in il¬
petula. his nos eñi nominib iã scͥptura
cõ depnauit. qr exuti celestis imaginis.
ornamento eciam nom̃ hominis amitti¬
mus: qui grãm hominis nõ renemus.
In aliquib tam̃ codicib ĩ uenimꝰ. manus
tue fecerũt me ⁊ plasmauerũt me. Hec
istud alienũ: qr ⁊ iob dixit manꝰ tue fe¬

Expanded text:
imaginem nec in illud incendium mittit aeteimaginem nec in illud incendium mittit aeternum, sed magis uindicat imaginem suam de eo qui imagini illi fecit iniuriam, ut per malitiam quod eras esse desineres et fieres mulus ex homine. uindicatur ergo imago, non condemnatur, uindicatur quasi expulsa, non condemnatur quasi rea. postquam enim peccasti, aliud ilitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. ita dei factus es, non condemnatur, sed coronatur. condemnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens mulus equus uulpicula. his nos enim nominibus iam scriptura condemnauit, quia exuti caelestis imaginis ornamento etiam nomen hominis amittimus, qui gratiam hominis non tenemus. In aliquibus tamen codicibus inuenimus manus tuae fecerunt me et plasmauerunt me. nec istud alienum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo q. qui particeps eiꝰ eẽ cupiebat : dicit.
Nunc gaudso in passionib ꝓ uob̾ ⁊ ad impleo
eaque desunt. tribulacionũ rp̃i in carne mea.
ꝓcorpore xp̃i eiꝰ. que est eccłia. Sepult̾e quͦqͦ
eiꝰ participes sumus. Quisq em̃ cõsepultus
est cũ ip̃o. ꝑbaptismũ in morte particeps
eil est. Ideoq ip̃e apss astruens quã nob̃ grãm
dedit dñs iħs : ait. Parciapes eũi xp̃i facti su¬
fraudat officio. qͥ ad lectũ eg̾tantis assidet. ñ
ut capiende hereditatis tẽdat aucupium
s ut morbũ solito mitiget mnisf̾io. ut sedu¬
lo fessũ sermone demulceat. qui nudos
uestiat. esurientes reficiat. In his eni freq̃u¬
ter ẽ xp̃s. sicut ip̃e ait. In carcere eram:
⁊ ũ uenistis adme. Hudꝰ er̃a ⁊ ñõ cooꝑiustis
me. Os em̃ uni eorũ ã fecistia: ũ iñ fecisties.¬

Expanded text:
ideoque, qui particeps eius esse cupiebat, dicit: ideoque, qui particeps eius esse cupiebat, dicit: nunc gaudeo in passionibus pro uobis et adimpleo ea quae desunt tribulationum Christi in carne mea pro corpore eius, quae est ecclesia. sepulturae quoque eius participes sumus; quisque enim consepultus est cum ipso per baptismum in morte, particeps eius est. ideoque ipse apostolus, adstruens quam nobis gratiam dederit dominus Iesus, ait: participes enim Christi facti sufraudat officio, qui ad lectum aegrotantis adsidet, non ut capiendae hereditatis tendat aucupium, sed ut morbi uim sollicito mitiget ministerio, ut sedulo fessum sermone demulceat, qui nudos uestiat, esurientes reficiat. in his enim frequenter est Christus, sicut ipse ait: in carcere eram et non uenistis ad me, nudus eram et non operuistis me; quod enim uni eorum non fecistis, n
Abbreviated transcription (Latin):
rit ꝓphetã alũ: ext̾minabit᷑ deplebe. Ip̃e est
uerus ꝓpheta: qui sine alt̾ius muu̾e futura
cognoseit. qui ea que uent᷑a erant locutus
est ĩ ꝓphetis. Nn uͦ est ꝓpheta qui facit aliõ
ꝓphetare. ip̃e est qͥaudit᷑ sic̃ lex: quia lex ip̃iꝰ.
Deniq simoisen inquit ⁊ ꝓpħtas nõ audiũt:
nͨ si quis ermortuis ad illos abierit credent.
tam de plebe ext̾minatꝰ ẽ÷ ut ppłs dei ẽẽ. de¬
sineret. qui ante dei pͦpłs dicebat᷑. habet cõ¬
sortes baptisim qui baptizatus est ꝓnobis.
habet cõsortes iusticie: qr ip̃e iusticia est. ⁊
nob̾ de suo dedit sui hab̾e cõsorciũ. habet
cõsortes u̾itatis : quia ip̃e ueritas est. ⁊ nos
tenere uoluit ueritatẽ. habet cõsortes re¬
surreccionis: quia ip̃e est resurrectio. habet
cõsortes ĩ macłate uite: q ip̃e ĩ macłatus est.
⁊ qͥcũq̃ innonitate uite ambulau̾it. qui cũq
iusticie tramitẽ tenuerit: particeps xp̃i est.
Habet eciam tribulacionis sue participes.

Expanded text:
rit t prophetam illum exterminabitur de pIe be. ipse est uerus propheta, qui sine alterius munere Iutura cognoscit, qui ea quae uentura erant locutus est in prophetis. an non est propheta qui facit alios prophetare ? ipse est qui auditur sicut lex, quia et lex ipsius. denique si Moysen, inquit, e t prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis ad illos abierit credent. tam, de plebe exterminatus est, ut populus dei esse desineret qui ante dei populus dicebatur. habet consortes baptismi, quia baptizatus pro nobis est, habet consortes iustitiae, quia ipse iustitia est et nobis de suo dedit sui habere consortium: habet consortes ueritatis. quia ipse ueritas est et nos tenere uoluit ueritatem: habet consortes resurrectionis, quia ipse est resurrectio, habet consortes inmaculatae uitae, quia ipse inmaculatus est, et quicumque in nouitate uitae ambulauerit, quicumque iustitiae tramitem tenuerit. partieeps Christi est. habet etiam tribulationis suae participes,
Abbreviated transcription (Latin):
solamini eam. qm̃ repleta est humiliatio
solacõ: sbi humilitas. Desolationẽ eñi seqͥt᷑
humilitas. Iusto ordine humilitatẽ patien¬
cia. Patiẽam ꝓbatio cõsolatio ꝓbacõnem.
Qd habes et in apło scͥptũ. qr tͥbulatio pa

Expanded text:
solamini eam, quia impleta est humiliatio solamini eam, quia impleta est humiliatio solatio, ibi humilitas; desolationem enim sequitur humilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sanguinariũ. apellaris. ⁊ malediceret ei.
qͣndo fugiebat filium absalon. paricidalia
ad tempꝰ bella decliuãs: tacebat rex ⁊ sũmũ
paciencie ĩ signe p̃stabat. Et eñi cũ tẽpta¬
ciõis sue tempꝰ in telligeret ut ei paricidale
p̃liũ moueret᷑: magis huiralem se uolebat
uidłi. quo dñi mitigaret offensam: quam
exasꝑandũ eiꝰ arbitanbat᷑ ĩ sua tẽptacione
iudiciũ. si forte suas iurias ultũ iret. Uñde
⁊ ad ppłi ducẽ ahisai uindicare cupientem:
ait. Quid m̃ ⁊ tͥ est fili saruie: Ideo male¬
dicit michi: qm̃ dñs dixit illi ut maledicat.
Ecce filiꝰ m̃s. qui eriuit deuentre meo: que¬
rit animã meam. Si autẽ mͦ extͣneus maie¬
dicit mͥ. dimitte illũ ut maledicat. qũi dũs
dixit illi. ut uideat huiulitatẽ nieami: ⁊ re¬
tͥbuet mͥ dñs bona ꝓ maledicto hoc. Quod
eñi repleta fu̾it humilitas : peccatum sol¬
uit᷑. Deniq in ysaye libro habes. qm̃ dicit

Expanded text:
rum sanguinarium appellans, et malediceret ei, rum sanguinarium appellans, et malediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat rex et summum patientiae insigne praestabat. etenim cum temptationis suae tempus intellegeret, ut ei parricidale proelium moueretur, magis humilem se uolebat uideri, quo domini mitigaret offensam, quam exasperandum eius arbitrabatur in sua temptatione iudicium, si forte suas iniurias ultum iret. unde et ad populi ducem Abisai uindicare cupientem ait: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? ideo maledicit mihi, quoniam dominus dixit illi ut maledicat. ecce filius meus, qui exiuit de uentre meo, quaerit animam meam. si autem\' modo extraneus maledicit mihi, dimitte illum, ut maledicat, quoniam dominus dixit illi, ut uideat humilitatem meam et retribuat mihi dominus bona pro maledicto hoc. quod enim repleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eñi discipłos suos ⁊ ĩ iuriarũ ẽẽ pacientes.
ñ referue facien duni ferire÷ paciencia eñ
humilitatis ĩ dicium est. Et ideo qm̃ desolata
erat ac destituta iersi dabit in quie ꝑ cucien¬
ti maxillam suam. ut non se subducat ĩ uirie.
nec declinet cedis dolorem: s ꝑcucienti mara¬
lam offerat. Dtrumq intelligi pot̾ siue en
qui ꝑcut̾e ĩcipiat. siue ei qͥiam ꝑcusserit in¬
marillam : p̃be ei ⁊ alt̾ram. Et ꝓphetice ħ
positũ est: ut doceret ierłm. ħ est plebis iu¬
daice eccłiam nõ alit̾ es̃ saluandam nͥ ꝑe
uangłu disciplinã. ut cũ ceꝑit euãgelii pre¬
cepta seruare: ⁊ oꝑib implere mandatũ dñi
iħu. tũc iugũ captiuitatis de sue anime cer¬
uice deponat: cũ se subdid̾it iugo xp̃i. Et
saciabit᷑ inquit in obꝑbriis. Non dixit subi¬
bit obpbriũ. facile est  em̃i unam aut alt̾ã
cõtumeliam sustinere. Nddidit saciabiturr
cũ cõniciaret᷑ semei filius gera sco dauid. ui¬

Expanded text:
os suos et iniuriarum esse patientes nec referire facile, nedum ferire; patientia enim humilitatis indicium est. et ideo, quoniam desolata erat ac destituta Hierusalem: dabit, inquit, percutienti maxillam suam, ut non se subducat iniuriae nec declinet caedis dolorem, sed percutienti maxillam offerat. utrumque intellegi potest, siue ei qui percutere incipiat siue ei qui iam percusseritmaxillam praebe ei alteram. et prophetice hoc positum est, ut doceret Hierusalem, hoc est plebis Iudaicae ecclesiam non aliter esse saluandam nisi per euangelii disciplinam, ut, cum coeperit euangelii praecepta seruare et operibus implere mandatum domini Iesu, tunc iugum captiuitatis de suae animae ceruice deponat, cum se subdiderit iugo Christi. Et satiabitur, inquit, in obprobriis. non dixit: \'subibit obprobrium\'; facile est enim unam aut alteram contumeliam sustinere. addidit: satiabitur cum conuiciaretur Semei filius Gera sancto Dauid, ui
Abbreviated transcription (Latin):
dãt passiones xp̃i ĩ nobis: ita ꝑ iħm habun¬
dat eciam cousolatio nr̃a. Tanta in apłice
peticionis rogat ut cõsolationẽ accipiat.
adño ĩ oĩi tribulatione qͦ nõ solũ ip̃e indu¬
at tolleranciam: uerũ etiam alios cõsoletur.
ut ip̃i pessĩt ꝓprie mentis augustias sustin̾e.
Sigͥ ip̃e ĩ om̃i tribulatione i doneus fuerit
approbatꝰ ÷ tũc deniũ dignu eris qui cõsola¬
ciouẽ accipias in om̃i tribulacione. Et ta¬
ñ nõ om̃is passio: digna cõsolacione est.

Expanded text:
dant passiones Christi in nobis, ita per Christum abundat etiam consolatio . Tanta vi Apostolicae petitionis rogat, ut consolationem accipiat a Domino in omni tribulatione, quo non solum ipse induat tolerantiam; verum etiam alios consoletur, ut et ipsi possint propriae mentis angustias sustinere. Si igitur ipse in omni tribulatione idoneus fueris approbatus, tunc demum dignus eris, qui consolationem accipias in omni tribulatione. Et tamen non omnis passio digna consolatione est:
Abbreviated transcription (Latin):
bit in sepultura os suũ: ostẽdit qͣndã supͣ
modũ patientie tacdt᷑uitatẽ. ut tanqͣm
sepeliat ꝓpͥum ne loquat᷑. et uelut quo¬
dam aggere uirtutũ obstruat ne uocẽ
doloris emittat. tamqͣm pondus asserens
paciencie. quã spes foneat ut uocẽ ipãm
uelud busto quodam actumulo sepeliat
ac in cludat. quam nulla excorq̃re nulla¬
ue exitare posset ĩ iuria. huiꝰ quoq lit̾e
ĩ t̾ pretacionẽ ut potuimꝰ explicauimꝰ: ue

Expanded text:
bit in sepultura os suum ; ostendit quamdam supra modum patientiae taciturnitatem; ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur; et velut quodam aggere virtutum obstruat, ne vocem doloris emittat; tantum pondus asserens patientiae quam spes foveat; ut vocem ipsam velut busto quodam ac tumulo sepeliat, ac includat, quam nulla extorquere, nullave excitare possit injuria. Hujus quoque litterae interpretationem, ut potuimus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
legem tuam meditatꝰ sum.
ubtile cor scõrũ: coagu latũ ẽ nͦ cor su¬
ꝑborũ. Ut eni lac nat᷑a sui purũ speꝰ¬
ciosum atque sincerũ est : s corrupcione co¬
accessit. sic m̃tis ⁊ cordis human nat᷑a pura
suicera. ꝑspicita est. pͥusqͣm uiciorum ad mixti¬
one coaccescat. Coagulate em̃i lacte fit que¬
dam cõcretio. nec suauitatẽ habens eandẽ.
sͦi grãm. Itaq homunes qͥ ante sedulitatis
gr̃a suauitate u̾boꝵ. lactis speciem ꝓfere¬
bant. nulla inuidia corruptam. si ceꝑint
ĩ uid̾e coagulat᷑ ĩuitiũ cor eoꝵ. ⁊ fit desua¬
uitate amicitie. amaritudo maliuolencie.
⁊ in suauis quidam horror ĩ uidie. Erge
coagulatur. Iustus autẽ humiliat᷑ legis pre¬
cepta meditando: qui habet humilitatis ma¬
gistium. Sequt᷑ uersus septin᷑ bonũ mͥ qd̵ hu¬

Expanded text:
legem tuam me d it ab ar. legem tuam me d it ab ar. subtile cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatur, iustus autem humiliatur legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magisterium. Sequitur uersus septimus: bonu m m i h
Abbreviated transcription (Latin):
nii : dicebat. Dñs dedit dñs abstulit: sit
nom̃ dñi bñdictũ. Esrgo ⁊ ĩ adu̾sis positi di¬
canuis. Bonitatẽ fecisti cũ seruo tuo: potest
eñi dñs ĩ melius mutare que facta sũt: ut
iob sc̃i habeamꝰ eremplũ. ⁊ que amissa sũt
reddere: potest quis. ⁊ amissis filiis gen̾aie
meliores. Nũqͥd deo est difficile meliora do¬
nares pot̾ eciam si nichil donet. Hoc ip̃o ta¬
m̃ iusto ẽẽ ꝓspectũ. si forte futuri im ꝓbi rap¬
ti sũt nemutaret malicia cor eorũ. Similit̾
⁊ depatͥmonio quasinõ uideamꝰ. plurimos
ꝓpt̾ opes pat̾monii ĩ ꝑicłm salutis ẽẽ deduc:¬
tos. plurimis exdiuiciarũ habundã cia taĩ
ortã ẽẽ. peccandi. Qui eñi nõ habeat qd̾ do¬
net ascͥbi ei culꝑa nõ pot̃: qd̾ nõ donau̾it.
Qui autẽ habet qd donet. ⁊ nõdat: utiq ob¬
norius ĩ cipit eẽ. peccate. Sequit᷑ u̾sus sertũ.
oagulatũ est ut lac cor eoꝵ: ego autem

Expanded text:
nii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt reddere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod non donauerit; qui autem habet quod donet et non dat, utique obnoxius incipit esse peccato. Sequitur uersus sextus: co ag u l atum est u t lac cor eorum, ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Nichil tam̃ tͣnqͥllitas eiꝰ ꝓficiebat. ut
eos qui pacẽ od̾ant: sua tranquillitate con¬
poneret. ⁊ eorum studia cõp̾meret. Oum
loq̃bar illis ĩ pugnabãt megratis. Hoc est cum:
causas in pugnandi nõ hab̾ent : tamen in¬
pugnandi studiun nõ deponebant. Itagͦ
multiplicant᷑ siue ne quicie sp̃uales sure homi¬
nes: ⁊ multiplicat᷑ eorum iniquitat suꝑ uistũ.
uerbi gr̃a. si filiũ iustus amittat: qd̾ scli
afficiatur ĩ comodis reoꝵ uł corporis ĩ firmi¬
ecce qr ei ĩnocencia sua nichil ꝓdest. Ideoq
ad uite huius speciem extrahende. tres illi
scõ iob specie amici obcrectacione autẽ iuimi
ci ꝓbitatis atq iusticie eiꝰ in uidi: exꝓbrantẽ
grauia obꝓbria cõgregabant. Et qui uene¬
rant ad cõsolandũ: in sultare ceꝑũt. S iustꝰ
hic non moueturtux: ideoq ñ iob frangeba¬
tur. Deniq ĩ amissionib filiorũ uł patͥmo¬

Expanded text:
cus. nihil tamen tranquillitas eius proficiebat, ut cus. nihil tamen tranquillitas eius proficiebat, ut eos qui pacem oderant sua tranquillitate conponeret et eorum studia conprimeret; cum loquebar illis, inpugnabant m e gratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales siue homines et multiplicatur eorum iniquitas super iustum.Verbi gratia, si filium justus amittat, quod saecafficiatur incommodis rerum, vel corporis infirmiecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ad uitae huius specimen extrahendum tres illi sancto specie amici, obtrectatione autem iniqui, probitatis atque iustitiae eius inuidi, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimo