comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut spũ nariũ eos extra at decauernis et superata ꝑnitiȩ ueneni eorũ pabulo delec¬
tetur forsitan saluator m̃s caprȩȩ sit uixta Seorian. Ceruus iuxta oꝑa quȩ nã ista
sunt oꝑa int̾fec ipse serpentes contrarias fortitudines iugulat. idõ dicã eitu con¬
triuisti capita draconũ suꝑ aquas. Similis .ẽ. fra trueł ms caprȩȩ uł innulo cer¬
uoꝵ suꝑ montes domꝰ dĩ bethel quippe
int̃ p̃tatur domꝰ dei. Non om̃s montes
domꝰ dĩ s̃. sed hii qͥ montes ecdesiȩ sunt.¬
sur gentes adũsus scientiã dĩ montesȩ gypti et allo filorũ iusscire quia simił sit fratrueł
eiꝰ capreȩ aut nulo ceruoꝵ suꝑ montes bethel. cernit sponsũ ad ꝓpͥnquasse uiciniꝰ qͥc¬

Expanded text:
ita ut spiritu narium eos extrahat de cavernis, et superata pernicie veneni, eorum pabulo delectetur. Forsitan Salvator meus caprea fit juxta θεωρίαν: cervus juxta opera. Quaenam ista sunt opera? Interficit ipse serpentes, cum contrarias fortitudines jugulat. Ideo dicam ei: Tu 529 contrivisti capita draconum super aquam . Similis est fratruelis meus capreae vel hinnulo cervorum super montes domus Dei. Bethel quippe interpretatur, domus Dei. Non omnes montes domus Dei sunt: sed hi qui montes Ecclesiae sunt.surgentes adversus scientiam Dei, montes Aegyptiorum, et Allophylorum. Vis scire, quia similis est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum super montes Bethel? Esto mons Ecclesiastic
Abbreviated transcription (Latin):
si scđm clamorẽ eoꝵ uenientẽ ad me consũ mauer̃: Igit᷑ ds̃ aliquando sursũ aliquando

Expanded text:
si secundum clamorem eorum venientem ad me, consummaverunt . Igitur Deus aliquando sursum, aliquando si secundum clamorem eorum venientem ad me, consummaverunt . Igitur Deus aliquando sursum, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Ira .ẽ. qͥdã et peccati rex apłs ẽẽ ita sciens ait Non ergo regnec peccatũ in mortali ur̃o cor¬
pore: miserabił ille homo cui peccatũ regnat qͥtali se tradit regi. dispiciens regnũ diecsubi¬
ensse uoluptati : ꝓpterea Iuoluptatis amatoꝵ non .ẽ. a mator dĩ et scđm apłm deqͥbidã dr̃ a min-
tes: hȩc ꝓpt̾ mortẽ regis oziȩ pꝰcuiꝰ inceritũ uidisse sẽ ait uisionẽ ꝓfetes : quȩ .ẽ. aut̃ uisio. ui
celsũ eteleuatũ & cetera scio aliĩ ꝓpħam uidisse dnm̃. et uidisse eũ sedentẽ suꝑ thronũ sed non
excelsũ neq eleuatũ: Differens scripturã danieb dic̃ : Trͥon ipositis. et nonerat excels illehonus:
etueniã & sedeã adiudicandũ popłm inualle iosafat. ergohic inualle sedđit. et inialle eũ iudica
ꝰ aluid auc̃ .ẽ. uidere cũ sedentẽ suꝑdironũ excelsũ et eleuatũ:
& inmichea : Egredit᷑ et discendit df̃ecut uideat sodomã discendit: discendens ait uidebo

Expanded text:
. Est quidem et peccati rex. Apostolus ita sciens, ait: Non ergo regnet peccatum in mortali vestro corpore . Miserabilis ille homo, cui peccatum regnat, qui tali se tradit regi, despiciens regnum Dei, et subjiciens se voluptati. Propterea voluptatis amator, non est amator Dei. Et secundum Ates. Haec propter mortem regis Osiae, post cujus interitum vidisscelsum et elevatum. Scio alium prophetam vidisse Dominum, et vidisse eum super thronum sedentem, sed non excelsum, neque elevatum. Disserens Scripturam Daniel, dicit: Throni positi sunt , et non erat excelsus ille thronus. Et veniam, ut sedeam ad judicandum populum in valle Josaphat. Ergo hic in valle sedit, et in valle eum judica Aliud autem est videre eum sedentem super thronum excelsum et elevatum. Et in Michea: Egreditur et descendit Deus . Et ut videat Sodomam, descendit. Descendens, ait, videbo
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex sub iacentiuna .ẽ. ipse salomondeleua et dextra sapientiȩ docuit dicens
Longitudo enĩ et anna uitȩ indextra eiꝰ insinstra aut̃ illiꝰ diuitiȩ et gła. Igit leua
eꝰ sub capite meo ut faciat reqescere etbrachiũ fponsi. fiat ceruical meũ reline
ceruicalia quȩ lam̃tatio seqͥt᷑ inel zednelẽ siu scriptũ .e. Ue eisquȩ consuunt cer¬
uncilia sub om̃i cubito ma nꝰ. Noli consuere ceruicalia. poli capiti aliunde reqͥẽ¬
rere habes sponsileuã sit sub capite tuo et dic Leua eiꝰ sub

Expanded text:
multiplex, in subjacenti una est. Ipse Salomon de laeva, et dextera sapientiae docuit, dicens: Longitudo enim et anni vitae in dextera ejus: in sinistra autem ipsius divitiae et gloria . Igitur laeva ejus sub capite meo, ut me faciat requiescere, et brachium sponsi fiat cervical meum, reclinetcervicalia, quae lamentatio sequatur. In Ezechiele scriptum est: Vae his qui consuunt cervicalia sub omnia cubitu manus . Noli consuere cervicalia, noli capiti aliunde requiem quaerere: habes sponsi laevam; sit sub capite tuo, et dic: Laeva ejus sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfertã quȩ citiꝰ uidet. citiꝰ sec mones contẽ plet᷑ aduentũ quȩ sibi sapientiã sibi uenisi
sentiat caritatẽ et dic̃ non uidentib eccehic uenit. orate ut ego possi dicere. ec ce hic uenit sienim
loca qđ uenit saliens suꝑ montes transiliens suꝑ colles si fueris mons salit inte sermodĩ. sinon
uolueris. eẽ . mons. sed fueris collas scđm amonte transilit suꝑtẽ. Quã uere pulchre et conuenientia
reb uocabula transit suꝑ montes qͥ maiores s̃. transilit suꝑ colles qͥminoress. Nontransilit super
montes. non salit suꝑ colles. eccehic uenit saliens suꝑ montes transiliens suꝑ colles simił .ẽ. fra¬
truedis m̃s capra ȩ aut innulo ceruoꝵ inmuntib: bethel. Hec duo animalia inscripturis.
frequent̃ nominant᷑ et qđ ãplius ad misersa sȩpius iuncta ponunt᷑ ethȩc s ait quȩ manducab.
Post paululũ inferens capraeã et ceruũ p̃senti quoq libro parit apellant᷑ ceruus etca¬

Expanded text:
empletur adventum, quae sibi sapientiam, sibi venisse sentiat charitatem, et dicat non videntibus: Ecce hic venit. Orate ut et ego possim 528 dicere: Ecce hic venit. Si enim loca. Quo venit? Saliens super montes, transiliens super colles. Si fueris mons, salit in te sermo Dei. Si non valueris esse mons, sed fueris collis secundus a monte, transiliet super te. Quam vero pulchra et convenientia rebus vocabula. Salit super montes, quia majores sunt: transilit super colles, quia minores sunt. Non transilit super montes, non salit super colles. Ecce hic venit saliens super montes, transiliens super colles. Similis est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum in montibus Bethel. Haec duo animalia in Scripturis frequentius nominantur, et quo amplius admireris, saepius juncta ponuntur. Et haec sunt, ait, quae manducabis; post paululum inferens, capream et cervum. In praesenti quoque libro pariter nominantur cervus et ca
Abbreviated transcription (Latin):
me dignꝰ: reconsidera quale circa sermonẽ dĩ. et iħs habet caritatẽ : statĩ dep̃hendis ma¬
giste filiũ et filiã diligere quã ũ bũ magis tẽ parentes amare quã xp̃m Iuis om̃s sermo-¬
nes dĩ habeat caritatẽ. qͥ in scđo loco libos ponat iuxta hunc mundũ ama et ux orẽ tuã
ullus qͥppe aliquando suã carnẽ odio habuit. sed amat ut carnẽ. Erunt in qͥd duo non in
unũ spm̃. seder̃ duo incarne una. ama et dm̃. sed ama illũ nonut carnẽ et sanguinẽ seduit
spm̃. Quiem̃ adheret dño uniꝰ sp̃s .ẽ. Igit᷑ qđ ordinata .ẽ. caritas in ꝑfectis. ut aut̃ post dm̃¬

Expanded text:
et considera qualem circa sermonem Dei et Jesu habeas charitatem: statim deprehendes magis te filium et filiam diligere, quam Verbum: magis te parentes amare, quam Christum. nes Dei habeat charitatem, qui in secundo loco liberos ponat? Juxta hunc modum, 525 ama uxorem tuam. Nullus quippe aliquando suam carnem odio habuit, sed amat ut carnem. Et erunt, inquit, duo in carne una , et non in uno spiritu. Ama et Deum; sed ama illum, non ut carnem et sanguinem, sed ut spiritum. Qui enim adhaeret Deo, unus spiritus est. Igitur ordinata e
Abbreviated transcription (Latin):
menbratua et p̃bete iaculo electo iaculo formoso. siqͥdẽ ds̃ sagittariꝰ ẽ. audi script᷑am de
hoc eodẽ iaculoloquentẽ. ĩ mout ãpliꝰ admireris. audi ipsũ iacuilũ qͥdloquat᷑ posuit me
ut sagitã electã & infaretra sua seruauit me. Et dix̃ mͥ magnũ tͥ . ẽ. hoc uocari puerũ
meũ. Intelleꝰͣ sagitta qͥd dicat. et quomꝰ ad nõ sit electa quã beatũ .ẽ. hoc iaculo uulnera¬
rihac sagitta fuerant uuilnerati illiqͥint̃ sẽ inuicẽ conferebant dicentes. Nonne cor nos¬
trũ ardens erat inuia cũ aꝑiret nob script᷑as siqͥs sermone nõ siqͥs scripturȩ diuinȩ magis

Expanded text:
membra tua, et praebe te jaculo electo, jaculo formoso: si quidem Deus sagittarus est. Audi Scripturam de hoc eodem jaculo loquentem; immo ut tu amplius admireris, audi ipsum jaculum quid loquatur. Posuit me ut sagittam electam, et in pharetra sua servavit me, et dixit mihi: Magnum est tibi hoc, vocari puerum meum . Intellige sagittam quid dicat, et quomodo a Deo sit electa. Quam beatum est hoc jaculo vulnerari! Hac sagitta vulnerati fuerant illi qui inter se invicem conferebant, dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Si quis sermone nostro, si quis Scripturae divinae m
Abbreviated transcription (Latin):
sedeo sed ͤdi. siqͥdẽ in pͥncipio non possumꝰ cũ eo ꝓpͥus conferre sermonẽ. uerũ et in pͥncipio
ut ita dicã quãdã maiestatis illius ũbrã ꝑfruit᷑. VUnde et in ꝓpbis legit᷑. sps faciei nr̃e xp̃s
ctꝰ ut in exordio desierit qͥspiã saltĩ in uirtutũ ũbra consistere . E
uirtꝰ altissimi obumbrauit tͥ. natiuita sxp̃i abũbra sũpsit exordiũ. non solũ aut̃ in ma¬
ria abũbra eiꝰ natiuitas coepit sed et inte sidignꝰ fueris nascit᷑ sermo dĩ. Fac igitur
ut possis caꝑe ũbrã eiꝰ. & cũ ũbra fueris dignꝰ effectꝰ ueniet adte ut ita dicã corpꝰ eius

Expanded text:
sedeo, sed sedi. Siquidem in principio non possumus cum eo proprium conferre sermonem: verum in principio, sedeo, sed sedi. Siquidem in principio non possumus cum eo proprium conferre sermonem: verum in principio, ut ita dicam, quadam majestatis illius umbra perfruimur. Unde et in Prophetis legitur: Spiritus faciei ctus, ut in exordio desideret quispiam saltem in virtutum umbra consistere. Egovirtus Altissimi obumbrabit tibi . Nativitas Christi ab umbra sumpsit exordium. Non solum autem in Maria ab umbra ejus nativitas coepit, sed et in te, si dignus fueris, nascitur sermo Dei. Fac, igitur, ut possis capere umbram ejus, et cum umbra fueris dignus effectus, veniat ad te, ut ita dicam, corpus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
desemet ipso. deinde sponsa laudans. ait. ut liliũ in medio spinarũ sic ꝓxima mea in medios filiarũ.
sicliliũ spinis non potest comparari int̾quas frequent̃ ex orit᷑ eodẽ mͦ ꝓxima mea suꝑ oms filias liliũ
m medio spinarũ. ita audiens spons auicẽ reddidit sponso. et sentiens ill
laudantis erũpit. Unguentoꝵ qͥppe odorlicet suauit̃ siret et sensũ odore demuleat non tam̃ẽimodi: el
ut suaue sit adedendũ . ẽ. aut̃ aliqͥd qđ optimi et saporis sit et odoris . id .ẽ. et fauces dulcore delectet
et spm̃ mulceat adoratii. tale .ẽ. malũ etistiꝰ modi .ẽ. naturȩ ut inse utraq possideat. id ciroo uolers
i solũ beniuolentiã sermonis sed et dulcorẽ eiꝰ sponsa laudaret aut ut mi
fructifera etiã & alia ligna quȩ uidebant᷑ fructib incuruari ad conlationẽ aduentꝰ eiꝰ infruc
concupiui & scedi. quã pulc̾re non ait. Inũbra illius concupisco . sed inũbra eiꝰ concupiui. et non

Expanded text:
de semetipso. Deinde sponsam laudans, ait: Ut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Sicut lilium non potest spinis comparari, inter quas semper exoritur: eodem modo proxima mea super omnes filias, lilium est in medio spinarum. Ista audiens sponsa, vicem reddit sponso, et sentiens illius etiam suavitatem, in vocem laudantis erumpit. Unguentorum quippe odor, licet suaviter spiret, et sensum odore demulceat: non tamen ejusmodi est, ut suave sit ad edendum. Est autem aliquod  Al. aliud, quod optimi et saporis sit et odoris, id est, ut fauces dulcore delectet, et spiritum mulceat odoratu. Tale est malum, istiusmodi est naturae, ut in se utraque possideat. Idcirco volens non solum benevolentiam sermonis, sed et dulcorem ejus sponsa laudare, ait: 523 Ufructifera? Etiam ligna quae videbantur fructibus incurvari, ad collationem adventus ejus infrucconcupivi, et sedi. Quam pulchre, non ait, in umbra illius concupisco, sed in umbra ejus concupivi: et non
Abbreviated transcription (Latin):
& sedi. Uides qͥi non sẽꝑ inubra steterit sed inde ad meliora transierit dicens. Et fruc¬
tus eiꝰ dulcis ingucture meo. Ego in qͥd desideraui in eiꝰ ũbra reqͥescere sed postquam
sua mẽ ꝓtex u̾bra etiã fructib illius saturatꝰ sũ et dico. Et fructꝰ eiꝰ dulcis inguttun
meo. Introducite mẽ indomũ uini. Foris fcetit sponsꝰ et absponsa susceptꝰ . ẽ. i medio
multicudiniforis in paraboł loqͥt᷑ : Iuã uere orne multȩ adolescentulȩ forte nos si¬
mꝰ. introducite me indomũ umi. curtã diu foris maneo. Eccesto ante ostiũ et pul¬
so. siqͥs mͥ aperuerit in grediar ad eũ & cȩnabo cũ eo etipse mecũ. introducite mẽ.
Et nuc eadẽ dic̃ sermo diuinus. ecce sp̃s loqͥt᷑. introducite me uob quoq caticum mi
loqͥt᷑ introducite mẽ. Nonsiplicit̃ indomũ. sed indomũ uini inpleat᷑ uino lȩtitiȩ uino

Expanded text:
 sedi. Vides, quia non semper in umbra stetit, sed inde ad meliora transierit, dicens: Et fructus ejus dulcis in gutture meo. Ego, inquit, desideravi in umbra ejus requiescere; sed postquam me sua protexit umbra, etiam fructu illius saturata sum  Al. saturatus sum, et dico: Et fructus ejus dulcis gutturi meo. Introducite me in domum vini. Foris stetit sponsus, et ab sponsa susceptus est: In medio Multitudini foris in parabolis loquitur. Quam vereor ne multae adolescentulae forte nos simus. Introducite me in domum vini. Cur tam diu foris maneo? Ecce sto ante ostium, et pulso. Si quis mihi aperuerit, ingrediar ad eum, et coenabo cum eo, et ipse mecum. Introducite me. Et nunc eadem dicit sermo divinus: Ecce Christus loquitur, introducite me. Vobis quoque catechumenis loquitur, introd
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ grã ceteros om̃s p̃cedunt quib ipse dñs eẽ. hereditas dr̃ : & si fasẽ. audere intalib: & arcani recon¬
diti aliqd aꝑire. uideamꝰ neforte illud sit: qđ sac̃ dotũ uł leuitarũ figura ostendit᷑. latentis qr in om̃ĩ
popło eoꝵ dico qui saluant᷑. Maior sine dubio pars ẽ. & longenumerosior qͣui simplicit̃ credentes inti

Expanded text:
tia caeteros homines praecedunt: quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Etsi fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum vel Levitarum figuram latenter ostendit. Quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est, et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes in ti
Abbreviated transcription (Latin):
dens ueritas det̾ra orta ẽ. & iusticia decelo ꝓspex̃ : umbr&e & exẽplaria cecider̃: Cecidit enĩhierłm.
cetidit tẽplũ. altare sublatũ ẽ : ut iã neq: inmonte garitin. neq: hiero solimis sit locꝰ ubi oport&
rare : sed ueriadoratores qui ad orant patrẽ in spũ & ueritate ad orei¬
fabricatũ ẽ diruptũ ẽ. tẽplũ exlapidib: fabricatũ : ad erat pontifex futuroꝵ bonoꝵ : Cessant pontifi¬
cestauroꝵ &hyrcoꝵ : Venit agnꝰ dĩ quitollit peccata mundi : destitit agnꝰ expecoͣdib absũptus.¬

Expanded text:
dentis, veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit, umbrae et exemplaria ceciderunt; cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim, neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare; sed veri adoratores qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorefabricatum est , dirutum est templum ex lapidibus fabricatum. Aderat pontifex futurorum bonorum, cessaverunt pontifices taurorum et hircorum. Venit Agnus Dei, qui tollit peccata mundi, destitit agnus ex pecudibus assumptus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicant: Sed multo melius ẽ. me in hoc itinere uł mori si ita necesse . ẽ quã int̃
aegyptios ꝑmanentẽ necari: Et fassis atq amaris fluctib obrui: sed in terim¬
clamat morses addm̃ : Quomodo clamat : nulla eius uox clamoris auditur: Et tam̃
dicit ad eum ds̃: Quid clamas adme : Uelim scire quomodo scĩ sine uoce clamant ad
pse sp̃s int̾pellat ꝓ nob̾ gemitib in enarrabilibus Et iterũ: Qui au

Expanded text:
judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis atque amaris fluctibus obrui. clamat Moyses ad Dominum. Quomodo clamat? Nulla ejus vox clamoris auditur, et tamen dicit ad eum Deus: Quid clamas ad me? Velim scire quomodo sancti sine voce clamant ad Ipse Spiritus interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Et it
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃to & petrae solidissimȩ suꝑ quam xp̃s fundauit eccłam: quid dicat᷑ adño:
Modicȩ inquit fidei quare dubitasti: Uerumtam̃ quia dicunt melius fuerat nosseruire
aegyptris. quã mori in heremo: temptationis & fragilitatis haec uerba s̃: Alio¬
quin falsum. est: Longe enĩ melius est in heremo mori: quã seruire ȩgyptus
Qui enim in heremo moritur : hoc ipso qđ separatꝰ ẽ. ab aegyptiis & discessit a rectorib
tenebrarum.  & de potestate satane: habuit aliquem ꝓfectum. &iãsi ad integru
ꝑ uenire non potuit: Melius enim est ꝑfectã uitã quęrenti. in itinere mori : quam
nec ꝓficiscenti quidem ad ꝑfectionẽ quȩrendã: Vnde & eoꝵ falsa uidet᷑ opinio. qui
dum nimis arduum it̃ uirtutis exponunt: dũq: multas eius difficultates.
multaq pericula. & lapsus. enumerant : ne in eundũ quidem id aut incipiendum

Expanded text:
fundamento et petrae solidissimae, super quam Christus fundavit Ecclesiam, quid dicatur a Domino: fundamento et petrae solidissimae, super quam Christus fundavit Ecclesiam, quid dicatur a Domino: Modicae, inquit, fidei, quare dubitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
mare: Sed simaysen id ẽ. legẽ dei sequens. agas hoc it̃. aegyptius te quidem ꝑ sequit᷑:
inter castra aegẏptioꝵ & israhelitarũ: Haec columna nubis. popło quidem dĩ efficit᷑
murus: aegyptiis uero obscuritatẽ in ponit & tenebras : Non enim transfert᷑ columna
ignis ad &gẏptios ut uideant lucẽ: sed intenebris ꝑmaneant quia dilexer̃ tenebr¬
magisquam lucẽ: & tuergo si cib aegẏptiis recedas. & de potestate daemonum
fugias : uide quanta tibi diuinitꝰ p̃parantur auxilia: uide quantis adiutorib uteris:
tantũ .ẽ. ut ꝑmaneas fortis in fide:. Nec te. aegyptioꝵ equitatꝰ & quad rigarũ formido
non essent sepulchra inegẏpto: ita eduxisti nos ut in deserto hoc moriam᷑: Melius
fuerat nos seruire aegẏpgͥtiis: quam mori in desesto hoc: Haec fatiscentis intemp¬
tatione animi uerba sunt: Sed quis ita abiectꝰ. ẽ. qui sic tẽptationũ pondus ex¬
pediat᷑ ut nulla m̃tis eius cogitatio ambiguitatis obre̾pat: Uide magno illi eccłȩ

Expanded text:
m: sed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequiturinter castra Aegyptiorum et Israel. Haec columna nubis populo Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
eligenda : De othon inquit conuersi iter facite inter epauleum: & int̃magdalum:
quod ẽ contra beelse fon: Haec aut̃ int̾p̃tant᷑. Epauleum quidẽ ascensio tortuosa: Mag¬
dalum : turris. beelsefon: ascensio sDeculȩ uđ habens speculam: Tuergo fortasse cre¬
debas quia iter qđ ds̃ ostendit planũ ess& & molle: & nihil prorsus haber& difficultt¬
tis aut laboris: Ascensio ẽ. & ascensio tostuosa: Non enĩ procliue iter .ẽ. quo tenditur
euangelio dicentẽ: Quã asta & angusta uia.ẽ: quȩ ducit aduitã: Uide ergo quantum

Expanded text:
eligenda. eligenda. quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur elio dicentem: Quam arcta et angus
Abbreviated transcription (Latin):
u ontradicebat pharao: Ille enim dicebat: ñ eatis longius: rĩ ꝑ mittebat pharao ad locum
signoꝵ ꝑuenire filios irł: non ꝑmittebat eos in tantũ ꝓficere: ut possint terti diei mysteruis
ꝑfrui Audi enĩ prophetã quid dic̃: Resuscitabit nos ds postbiduũ. & indie tertun
resurgemꝰ : & uiuemꝰ in conspectu eius Prima dies nobis passio saluatoris ẽ. & setunda
qua descendit in infernũ : Testia aut̃ resurrectionis ẽ. dies Etideo indie t̾cia ds̃ ante¬
tedebat cos ꝑdiem in columna nub.: ꝑ noctẽ aut̃ in colũna ignis: Qđ s̃ scđm eaquȩ suꝑius
diximꝰ in his uerbis. recte nos apłs doc& & baptismi mrsteria contineri. necessarium est
ut qui baptit antur inxpo imorte ipsius baptizent᷑ & ipsi consepeliant᷑. & cum ipso die
sedere incelestib Cumergo uibi t̃tii diei mysteriũ fuerit susceptũ incipi& te de ducereds̃.

Expanded text:
et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim propheta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis. Quod si secundum ea quae superius diximus, in his verbis recte nos Apostolus docet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipiet te deducere Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
uende om̃ia tua & da pauperib & habebis thesaurum incęlo. & ueni sequere me
uenit᷑ ex ramessẽ: Uener̃ inquit in socoth: Socoht tab̾naculum intelligi apud hebrȩos. tradt̃
in t̃p̃tes nominum: Cum ergo relinquens aegyptũ. disseris abste tineas totiꝰ corruptelȩ
& uitioꝵ incitam̃ta recͤeris: habitab̾ in tab̾naculis: Fabitamꝰ enim in tab̾nacuł. ex quibus
uerti dicunt signa eis: Et merito: Hic enĩ audies dici: quia ds̃ antecedebat eos ꝑdiem in co¬
lumna nub̵: & ꝑ noctẽ in columna ignis: Non hoc inuenis factũ apud ramesse. nec apud socoth:
nuȩ scđa ꝓficiscentib castra dicunt᷑: Sed t̃cia castra sunt. in quib. fiunt signa diuina:
si fordare quȩ suꝑius lecta s̃: cum dicebat mossesi ad pharaonẽ: Iter trium dierũ ibimus
unꝰ derto : & immolabimus dñodõ nr̃o: Hoc ergo erat triduum: ad quod festinabat moyses

Expanded text:
uae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me nitrui, venerunt, inquit, in Socoth. Socoth tabernacula intelligi apud Hebraeos tradunt interpretes nominum. Cum ergo voce Evangelii commonitus, derelinquens Aegyptum, discusseris abs te tineas totius corruptelae, et vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus m linguam verti dicunt, fortitudo sive signa ejus. Et merito. Hic enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc negligentiores nos efficiat adcestamen: sed & pęnitentẽ simulabit. & dep̃ca¬
bitur nos discedere quidem: sed non longe discedere. MAt nos esse sibi aliqua expaste
uicinos: uult nos a suis finib: non longe discedere: Sed nos nisi abeo longius recedams
& transeamus marẽ. & dicamꝰ quantũ in t̾iac& ortꝰ ab oçcasu. el ongabit a nobis iniquitates
de potestate tenebrarũ: & pharaonẽ cũ exerciti suo. tamquã plumbũ dimergat in aqua
ualidissimã. Nos aut̃ lib̾ati. cum gaudio & exultatione hymnũ cantemꝰ dño: gloriose enĩ

Expanded text:
per hoc negligentiores nos efficiat ad certamen. Sed et poenitentiam simulabit et deprecaper hoc negligentiores nos efficiat ad certamen. Sed et poenitentiam simulabit et deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo longius recedamus et transeamus mare, et dicamus: Quantum interjacet ortus ab occasu, elongavit a nobis iniqude potestate tenebrarum, et Pharaonem cum exercitu suo tanquam plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione hymnum cantemus Domino. Gloriose enim
Abbreviated transcription (Latin):
non statĩ prima fronte in gredi debemꝰ ad ultima quȩstionũ locã. sed occurrendum
nob̵ ẽ. adũsario : & occurrendũ ad aquassuas Aquȩ enĩ suȩ: sunt auctores gentilium
philosophoꝵ: Ibi ergo nob̵ ꝓrimo disputare uolentib occurrendum est: ut ipsos aguamꝰ.¬
Dicit enĩ & dñs. uisiquis prius alligauerit fostẽ. non potest introire in domũ eiꝰ: & uasa
eis diripere: Prius ergo nob̵ alligandus ẽ. fortis. & quȩstionis uinculis c̃stringendus :
&ita introeundum ad diripienda uasa enus. & liberandas animas quas deceptionis
fraude pos sederat: Quod cum sȩpius fecerimus & steterimus contra ipsum
steterimus seomodo quo apłs dicit̾: Sute ergo suc cincti lumbos uros inueritate:
& iterum : state in dño & uir iliter agite Cum ergo hoc mͦ ui steterimꝰ aduersum
ipsum : ille artifex antiquus & callidus. &iam uinci se simulabit. & decedere. si forte

Expanded text:
non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adversario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos arguamDicit enim Dominus: Nisi quis prius alligaverit fortem, non potest introire in domum ejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimus autem eo modo quo Apostolus dicens: State ergo succincti lumbos vestros in veritate ; et iterum: State in Domino et viriliter agite ; cum ergo hoc modo steterimus adversus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere; si forte
Abbreviated transcription (Latin):
dimergi dr̃ in profundũ: Sane qđ in superiorib obseruauimꝰ quȩdã prodigia ꝑ
aaron. quȩdã ꝑmorsen quȩdam uero ꝑ ipsum dñm ministrata: in telligi eatenus possum
ut agnosçamꝰ in quibusdam ꝑ sacrificia sac̃dotũ & obsecrationes pontificũ nos esse
purgandos qđ aaron ꝑsona designat : In quibdã uero ꝑscientiam diuinȩ legis em̃¬
dandos ut morsi designat officium: In aliis aut̃ sine dubio quȩ difficiliora s̃. ipsius
dñi egere uircutẽ : Sed ne illud quidem putandũ .ẽ. nob̾ in anit̃ obserualũqđ primo¬
qui demorses ñ intrat adpharaonẽ. sed occurrit ei ex eunti ad aquas: pꝰ modũ uͦ intrat ad
cum : Post hocꝰ intrat: sed ac̃cessitus accedit: & in hoc ita arbitror intelligi posse: qđ
siue nob̵ in uerbo dĩ & religionis ad sertione. certam̃ ẽ. adũsũ pharaonẽ: siue etiam
obsessas abeo animas. de potestate eiꝰ conam᷑ eriperẽ. & est nob̵ indisputatione luctam̃

Expanded text:
 in superioribus observavimus quaedam prodigia per Aaron, quaedam per Moysem, quaedam vero per ipsum Dominum ministrata, intelligi eatenus possunt ut agnoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officium; in aliis autem sine dubio quae difficiliora sunt, ipsius Domini aegre virtute. Sed ne illud quidem putandum est nobis inaniter observatum quod primquidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas, postmodum vero intrat ad eum. Post haec nec intrat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ꝑsilentium scõꝵ clamor auditur: Et quid post hoc : iubetur moyses uirga ꝑcutere
mare: ut ingrediente popło dei dehiscat. & cedat: ac uoluntati diuinȩ elementorũ
famulentur obsequia: Et aquę quae timebantur dextra leuaq famulis dĩ murus
effectae: non solum ꝑniciem nesciant: sed & munimen exhibeant: Cogitur ergo
fluctus incumulum. & unda in sem& ipsa rep̃ssa curuatur: Soliditatẽ recipit li-¬
quor. & solum maris arescit in puluerẽ: Bonitatẽ dĩ creatoris intellige Si
itati eius obtemperes. si legem eius sequaris :ipsa tibi elen¬
singulis quibq tribub filioꝵ isrł singulȩ aquarum diuisiones factae sint : & ꝓpria
unĩcuiq tribui in mari aꝑta sit uiã. Idq ostendi ex hoc. quod in psalmis scriptũ ẽ.
qui diuisit mare indiuisiones : ꝑ qđ plures diuisiones docentur factȩ : non una :

Expanded text:
 silentium sanctorum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae quae timebantur, dextra laevaque famulis Dei murus effectae, non solum perniciem nesciant, sed et munimen exhibeant. fluctus in cumulum, et unda in semetipsa repressa curvatur. Soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Bonitatem Creatoris intellige. Si voluntati ejus obtemperes, si legem ipsius sequaris, ipsa tibi elemsingulis quibusque tribubus Israel singulae aquarum divisiones factae sint, et propria unicuique tribui in mari aperta sit via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones ,
Abbreviated transcription (Latin):
ralis in ea quȩdã lex coeperit sua iura defendere: pͥmo sine dubio motꝰ. scđm dende¬
rium carnis ꝓducitquos ex concupiscentiȩ uel irȩ fomite : uis incentiua commouerit:
Unde quasi p̃cipuum & qđ nonsit cõmune cum ceteris hominibus: de solo xp̃o ꝓph&ȩ x
dicit: butirũ & mel mandu cabit prius quã faciat aut ꝓferatimalegna elegit
bonum : qm̃ priusquã sciat puer bonũ. aut malum. resistit malitiȩ ut eligat qđ bonũ ẽ::
Alius aut̃ ꝓpħa: tanquã de semet ipso loquens dicebat Delicta iuuentutis meȩ. & igno¬
rantiȩne memineris: Quia ergo primi isti animȩ motus scđm carnẽ prolati ta
extinguntur. si reliquȩ uitȩ conuersio. em̃datiorẽ dirigat cur sum: sic ergo in anima
quã lex di ui na ab errorib susceptã castigat & corrigit: &iam primogenita degyptioꝵ

Expanded text:
ralis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio motus secundum desideralis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio motus secundum desiderium carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite incentiva commoverit. Unde quasi praecipuum et quod non sit commune cum caeteris hominibus, de solo Christo Propheta dicit: Butyrum et mel manducabit . Priusquam faciat aut proferat maligna, eliget bonum: quam priusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolatit: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribus susceptam castigat et corrigit, etiam primogenita Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
luxbriam uoluptatesq coherceat: Ad hibeat simul & ignẽ pȩnitentiȩ : ut & ipsa dicat:
nonnȩ cor nrm̃ erat ardens intra nos: Nec locustarũ abea subducit exempla : quibus
mordeant᷑ & depascant᷑ om̃s inquieti motus eiꝰ & turbidi : quo & ipsa discat qđ apłs doc&̃. ut
omnia sua scđm ordinẽ fiant: AVbi uero sufficienter fuerit castigata ꝓ moribus
& ꝑ emendatione uitȩ. correptione cohercita: cum auctorẽ uerberũ senserit. & confi-¬
teri iam coeperit quia digitꝰ dĩ est. & parum quid agnitionis acceperit: t unc p̃cipue
gestoꝵ suoꝵ tenebras uidet᷑. Tunc errorũ suoꝵ caliginẽ sentit: Cumq. in hoc uenerit:
tunc merebit᷑ ut ex tinguant᷑ in ea primogenita aegypti: Inquo tele adiquid intelligi
posse arbitror omnis anima cum ad sũpplem̃tũ aetatis ad uenerit᷑. & uelut nãtu-¬

Expanded text:
luxuriam voluptatesque coerceat. Adhibet simul et ignem poenitentiae, tentiae, ut ipse dicat: luxuriam voluptatesque coerceat. Adhibet simul et ignem poenitentiae, tentiae, ut ipse dicat: Nonne cor nostrum erat ardens intra nos ? Nec locustarum ab ea subduxit exempla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata pro moribus et pro emendatioris vitae correctione coercita, cum auctorem verberum senserit, et confiteri jam coeperit quia digitus Dei est, et parum quid agnitionis acceperit, tunc praecipue gestorum suorum tenebras videt; tunc errorum suorum caliginem sentit. Cumque in hoc venerit, tunc merebitur, ut exstinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut natu
Abbreviated transcription (Latin):
tis. in aegẏpto posita ẽ: Huic si appropiare coeperit lex dĩ: aquase uertit in
sanguinem id ẽ. fludã & lubricã iuuentutis uitã conũtit ad sanguinẽ ueteris iuł
noui testam̃ti: Tum deinde educ̃ ex ea uanã & in anẽ loqͣcitatẽ : & adũsũ dei ꝓuiden¬
tiã ranarum similem querellam: Purgat etiã malignas cogitationes eius & scy¬
cr̃nomiȩ spiculis similes depellit: stultitiãq ex ea & in tellectũ pecudib similem
delet: per quã homo cum in honore esset ñ intellex̃ sed comparatꝰ ẽ ium̃tis insipientib
& similis factus est eis: Arguit eius & ulcera peccatoꝵ. atq arrogantiȩ tumorem ĩ¬
feruoremq in ea furoris extinguit: Adhib& post hȩc etiã uoces filiorũ tonitrui
id ẽ. euangelicas a postolicasq doctrinas : sed & castigationẽ grandinis ad mou&: ut

Expanded text:
tis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in tis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sccynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea furoris exstinguit. Adhibet post haec etiam voces filiorum tonitrui, id est, evangelicas apostolicasque doctrinas. Sed et castigationem grandinis admovet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rationabiles adõ factisinit: neq semet ipsos ordinate regere potuer neq dĩ regis pat¬
ent̃ moderamina ꝑtulere: Nona plaga tenebrȩ sunt: siue ut mentis eoꝵ cȩcitas
arguit᷑. siue ut intelligant diuinȩ disponsationis & ꝓuidentiȩ obscurrissimas eẽ
cupientes. & alia ex aliis adserentes. in crassas. & palpabiles erroꝵ tenebras deuoluti sunt:
tiam qđ cõmissum ab egyptiis uideat᷑ in eccłam pͥmitiuoꝵ quȩ ad scripta est incȩsis:
Unde & ex t̃minator angłs ad huiꝰcemodi ministerium mittit᷑: qui parcat illis tantum.
niti ȩgyptioꝵ: siue eos principatꝰ. & potestates & mundi huꝰ rectores tenebrarum
Dicamus quos in aduentu suo xp̃s traduxisse dr̃ hoc ẽ captiuos duxisso & triumphas¬
dicimꝰ qđ una quȩq anima in hoc mundo dũ in errorib: uiuit & in ignorantia uerita¬

Expanded text:
rationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis patrationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse cupientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et palpabiles errorum devoluti sunt tenebrastiam, quod commissum ab Aegyptiis videatur in Ecclesiam primitivorum, quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum a Aegyptiorum: sive eos principatus et potestates, et mundi hujus rectores tenebrarum dicamus, quos adventu suo Christus traduxit, id est captivos duxit etdicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia verita
Abbreviated transcription (Latin):
pecudum ligno & lapidib: in p̃ssis ammonẽ aouẽ in ariete uenerantes & a nubem
et inquib cultũ credebant in esse. diuinũ : in his uider̃ miseranda supplicia: Mlcera p̾hȩi
I& furulenta malicia: Inuesicis tumens & inflata suꝑbia: Inferuore arȩ ac furoris insania:
ueniunt de suꝑnis : uoces inquit tonitrua sine dubio & grando. &ignis discurrens it¬
grandine : Vide temperam̃tũ diuinȩ corroꝑtionis : Non consilentio uerberat sed dat uoces
tenera ad huc uastent᷑ nascentia uit̾ioꝵ: Dat & ignẽ : sciens ec̃ spinas & tribulos quos debeat
ignis ille depasci.: de quo dicit dñs Igne ueni mittore int̾rã. ꝓhunc enĩ: incentiua uoliptati
q̃libidinis consumuntur : Qđ aut̃ locustarũ octauo in loco fit mentio : puto ꝑ hoç genꝰ plal ap
regẽ ñ habeat. sic̃ scriptura dic̃ : una acie ordinatũ duc̃ exercitũ Homines uero II

Expanded text:
pecudum, ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantes, et Anubem pecudum, ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantes, et Anubem et in quibus cultum credebant inisse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. 369 11. Ulcerat purulenta malitia, in vesicis tumens et inflata superbia, in fervoribus ira ac furoris insania. veniunt de supernis, scilicet voces, tonitrua, et grando, et ignis discurrens. Irua, etc. Vide temperamentum divinae correctionis: non cum silentio verberat, sed dat vocestenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim ignem incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. 14. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, putatur a quibusdam per horegem non habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum
Abbreviated transcription (Latin):
somus &tantibus niundo huic deceptionib fabulas intuler : Ad nihil enĩ aliuel animal
aulus utileeus misi qđ sonũ uocis imꝓbis & in postunis clamorib reddit: Postbec
suinises ꝓducuntur Hoc animal pennis quidem suspendit ꝑ aera uolitans sgdita
inederit ac er bissimo terebrat stinulo ut quẽ uolantẽ uidere quis noraua lui semtrat
stiemuilantẽ : Hocg a nimalis genus dignis simõ puto arti dialeiticȩ conparari quȩ minu¬
tis & subtilibus uerboꝵ stimulis animas terebrat: Ettanta calliditate cirtũuenit. ut de¬
ceptꝰ nec uideat nec intelligat unde decipit᷑ Quasto qͦq in loco crnomia catnicoꝵ sectee
comparu enihai t qui ad reliquas deceptionis suȩ impbitates oram uoluptdtã & libiditiẽ
pecudem aegptus uerberat᷑: uecordia in hoc arguit᷑ stultitiaq mortaliũ q tanediã
in ration abilia pecora cultũ & uocabulũ di inposuer̃ figuris: non solũ hominũ sed &¬

Expanded text:
sonis et cantibus, mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Ad nihil enim animal illud utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post inifex producitur. Hoc animal pennis quidem suspenditur, volitans super aera,inciderit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quam videre quis non valet, sentiat stimulantem. Hoc ergo animalis genus dignissime puto arti dialectices comparari, quae minutis et subtilibus verborum stimulis animas penetrat, et tanta calliditate circumvenit, ut deceptus nec videat, nec intelligat unde decipitur. Quod in tertio signo magi ascecorum secta, qui ad reliquas deceptionis suae improbitates, voluptatem et libidinem pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, qui, tanquam irrationabilia pecora, cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes in astisa peoꝵ s̃ Quod uero aquȩ fluminis uertunt᷑ in sangarnẽ. ssatis conue¬
menet aptat. primo quidemutis fluuius. qui hebreoꝵ paruulos qnuideli nect tra¬
diderant auctorib scelieris poculũ sanguinis redderet. deruorẽ pollrti quastegor
qus parricidasi dede imaculauerant potenlo sentirent. Lum deundle ant ocollegont¬
quȩ as opti erratica & lubrica philosophoꝵ sunt dogmato Mlacrẽr paruolos quosq.

Expanded text:
sanguinem, satis convenienter aptatur ut fluvius cui Hebraeorum parvulos crudeli nece tradiderant, auctoribus sceleris poculum sanguinis redderet, et cruorem polluti gurgitis, quem parricidali caede maculaverant, potando sentirent. SecundaAquae Aegyptiae erratica et lubrica philosophorum dogmata intelliguntur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ergo iter quo incedunt᷑: ascensio tortuosa. & ascensio speculae uel habens
speculam: Ascensio ad actus ꝑtin&: Ipecula ad fidem: Ostendit ergo quia &
in actibus &infide multa ẽ. difficultas: & multus. labor: Mult̾e enĩ nobis
tẽptationes occurrunt multa offendicula uolentibus agere quȩ dei sunt: Tum demde¬
in fide multa inuenies tortuosa. plurimas que stiones: multas obiectiones hereticorum:
multas contradictiones infideliũ: Hoc ergo iter agendum.ẽ. sequentib: dm̃: sed & turris.
Ista est ergo turris sedes ardua. & excelsa uirtutũ: Sed uidens hȩc farao: audi qͥd dicit:
Errant inquit isti Apud pharaonẽ: qui dm̃ seqͥt᷑ errare dr̃: Quia ut dix imus sapientiȩ¬
iter tortuosũ ẽ. multos habens flexus. multas difficultates: plurimos anfractus¬

Expanded text:
ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum dein fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus Deum; sed est et turris Ista est ergo turris ex his ardua et excelsa virtutibus; quod videns Pharao dicit: Errant isti. Apud Pharaonem, qui Deum sequitur errare dicitur, quia iter sapientiae tortuosum, multas habens
Abbreviated transcription (Latin):
nas quia patuentia dĩ ad poenitentiã te adducit: scđm duriciã aut̃ tuã & cormpeni¬
dubio qͥ sponte induratus ẽr culpat : Alibi uero uelut questionẽ suꝑ hoc quandã ꝓponens
dicit: Ergo cui uult miseret᷑: & quẽ uult indurat: dicis itaq mihi. Quidigitur ad huc¬
deas dõ : ꝑ qđ : de eo qui adõ dicitur induratꝰ. ñ tã questionis absolutione: quã apłica
auctoritate respondit: Credo non iudicans dignũ ꝓ incapacitate auditoꝵ: chartis. &

Expanded text:
nidubio eum qui sponte induratus est, culpat. Alibi vero, velut quaestionem super hoc proponens, dicit: Ergo cui vult miseretur, et quem vult indurat, etc. Addit etiam hdeas Deo . Per quod de eo qui a Domino dicitur induratus, non tam quaestionis solutione, quam apostolica auctoritate respondit, pro i
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ dr̃: &sciebat quia audiet eos lexi & faci& omnia sic̃ dicunt: Non potest enĩ facere
lex sicut uidei dicunt : quia infirmatur lex in carne. id ẽ in litterã. & nihil potesti
scđm litteram facere. Nihil enĩ ad ꝑfectum ad dux̃ lex: Scđm hoc aut̃ consilium quod nos
adferimꝰ legẽ possunt omnia spiritalit̃ fieriꝰ possunt & sacrificia spiritalit̃ offerri.
quȩ modo carnalit̃ ñ poss̃: Potest enĩ lex leprȩ spiritalit̾ seruari. quȩ scđm litteram¬

Expanded text:
es ad legem, et audiret eos lex faciens omnia quae dicerent. Non enim potest facere es ad legem, et audiret eos lex faciens omnia quae dicerent. Non enim potest facere lex sicut Judaei dicunt, quia infirmatur lex in carne, id est in littera, et nihil potest secundum litteram. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Secundum hoc autem consilium quod nos afferimus ad legem, possunt omnia spiritualiter fieri, et sacrificia offerri, quae modo carnaliter non possunt; potest lex leprae spiritualiter servari. Sicut er
Abbreviated transcription (Latin):
struant modis : &enĩ cũ ider qđ mor ses ꝓpħtadõ plenus cui dĩ facie ad faciem loquebat᷑
consiliũ accepit a ietħro sacerdote madian: ad mirationenimia stuporẽ mentis¬
consiliũ ab homine suscipiam: & ab homine gentili alieno apopulo dĩ: sed audi uo-¬
si forte aliquando in uenimꝰ aliquid sapient̃ agentilibus dictũ : non continuo cũ auctoris
nomine spernere debemus & dicta: Nec ꝓ eo quod legẽ adõ datã tenemꝰ. conuenit nos tu-¬
mere suꝑbia &spernere uerba prudentium : sed sic apłs dicit. Omnia ꝓbantes qđ bonũ
est continentes: Quis aut̃ hodie eoꝵ qui populis p̃sunt. non dico si iam aliqua ei adõ
reuelata s̃: sed si in legis scientia aliquid meriti hab& consiliũ. dignat᷑ inferioris salte
sacdotis accipere: nedum dixerĩ laici. nedum gentilis : sed moyses quierat homo mansu &ꝰ
principib daret: & futuri sacram̃ti designar& imaginẽ: Sciebat enĩ futurũ quandoq¬

Expanded text:
struat. Cum enim conspicio quod Moyses propheta Deo plenus, cui Deus facie ad faciem loquebatur , consilium accepit a Jethro socero sacerdote Madian, admiratione nimia obstupesconsilium accipiam, et ab homine gentili, alieno a populo Ds ergo si invenimus aliquid sapienter a gentilibus dictum, non cum auctoris nomine spernamus et dicta; nec quia legem Dei tenemus, convenit nobis tumere superbia et spernest teneamus. Qui autem hodie populis praesunt, non dico si jam eis aliqua a Deo revelata sunt: sed si in scientia legis aliquid meriti habent, consilium dedignantur inferioris, etiam sacerdotis, nedum laici, nedum gentilis: sed Moyses, qui erat mansuetus principibus daret, et futuri sacramenti designaret imaginem. Sciebat enim futurum quandoq