comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid siquid dicat idcirco pͦ¬
cantib et̃nam penam mi¬
natus est. ut eos a peccatorũ
perpetratione compesceret. S̃ẽ.
est ut ab inustitia corrige¬
ret: etiam falsa est pollititatõ
ut ad iustitiam prouocaret.
Set quis hoc dicere ut insa¬
nus presumat. Et si minatꝰ
est quod non erat impleturꝰ
dũ asserere eum miscde̾ uo¬
lumus fallacem quod dici
nephas est predicare compel¬
lumur:
petrꝰ.

Expanded text:
uid, si quis dicat: idcirco peccantibus aeternam poenam minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compescat? al., coest, ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa est pollicitus, ut ad justitiam provocaret; sed quis hoc dicere vel insanus praesumat? Et si minatus est quod non erat impleturus, dum asserere eum misericordem volumus, fallacem quod dicere nefas est praedicare compellimur. --PETR
Abbreviated transcription (Latin):
Hauriri itaq ut aqua poterat.
s defluere ut aqua ñ poterat.
Stans autem ante ianuam ad
ostendendum cunctis meritũ
martyris: et aqua erat ad ad¬
uitorium : et quasi aqua nõ erat
adinuadendum locum. Quod
ego antiquo ante dicti ignis
miraculo uere prediei non
fuisse dissimile: qui triũ pu¬
eroꝵ et uestim̃ta non contigitꝰ.
et iuncula incendit. petrꝰ.
ra sunt ualde scõꝵ facta qͦ
narras: et presenti infirmi¬
tati hominum uehement̾ stu¬
penda. Set quia tantos nuꝑ
in italia fuisse audio aminirã¬
de uirtutis uiros: nosse uelĩ
nullas eos contigit antiqͥ hos¬
tis insidias ꝑtulisse: an ex in¬
sidus ꝓfecisse:

Expanded text:
Hauriri itaque ut aqua poterat, Hauriri itaque ut aqua poterat, sed defluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostemartyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dem ubi mira res contigit
ad fuisse: eamqi se cognouisse
testatus est Predictus autem
tribunꝰ narrauit dicens. qr
ante hoc fere quinquenniũ
qñ apud hauc romanam ur¬
bem alueum suum tiberis¬
egressus est. tantũq crescens
ut eius unda suꝑ muros urbis
influeret. atq in ea maxinas
regiones occuparet: apud ue¬
ronensem urbem fluuius athe¬
sis excrescens ad beati ⁊ eno¬
nis martyris atq pontificis
eccłiam uenit Cuiꝰ ecclie dũ
essent iauue aꝑte: aqua in
eam minime intrauit: Que
paulisꝑ crescens. usq ad fe¬
nestras eccłie que erant tec¬
tis ꝓxime ꝑuenit: sicq stans
aqua ecclie ianuam clausit.
ac si illud elem̃tum liquidũ
in soliditatem parietis fuiss
immutatũ Cumq essent
di non haberent: ibiq se siti
ac fame deficere formidarẽt.
Ad ecclie ianuam ueniebãt:
ad bibendum hauriebant
aquam: que ut predixi usq
ad fenestras excreuerat: et tamen
intͣ eccliam nullo modo defluebat.

Expanded text:
dem, ubi mira res contigit, dem, ubi mira res contigit, adfuisse eamque se cognovisse, testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alegressus est, tantumque excrescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque in ea maximas regiones occuparet; apud Veronensem urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit, sed paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit. Sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset immutatum. Cumque essent di, non haberent, ibique se fame ac siti deficere formidarent; ad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praediximus, usque ad fenestras excreverat; et tamen intra ecclesiam nullo modo defluebat.
Abbreviated transcription (Latin):
clibaniumq clauserunt: Set
die altera ita illesus inuent̾ ẽ.
ut non solum eins caro ab ig¬
nib: s neq extrema ullo mo¬
do uestimenta cremarent᷑: petrꝰ
ntiquum triũ pueroꝵ mi¬
raculum audio qui ꝓiecti
in ignib lesi ũ sunt.
llud ut opinor miraculum:
ex ꝑte aliqua dissunilit̾ gestũ
est. Linc quippe tres pueri
ligatis pedib ac manib in ig¬
nem proiecti sunt: quos die
altero rex requirens in cami¬
no illesis uestib deambulan¬
tes repperit: Ex qua re colligit᷑.
quia ignis in quo iactati fuerãt
qui eoꝵ uestim̃ta non contigit.
eoꝵ uincula consumpsit: ut
uno eodemq momento inob¬
sequio ustoꝵ: et haberet flam¬
ma uirtutem suam ad solati¬
um: et non haberet ad torm̃¬
tum: Huic tam antiquo mi
raculo. dieb nris res similis
ex contrario euenit elem̃to.
.am nuꝑ ioh̃es tribunꝰ tix.
relatione sua me docuit:
quod pronulphus comes cũ
illic adeẽt. se cum rege au¬
tharico eo tempore in loco eo¬

Expanded text:
clibanumque clauserunt. Sed clibanumque clauserunt. Sed die altero ita inlaesus inventus est, ut non solum eius caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti in ignibus laesi non sunt . Illud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentum. raculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum ilico adessit, se cum rege Authari eo tempore in loco eo
Abbreviated transcription (Latin):
alde infra credidi: hoc
quod modo qmͣ sit in¬
comparabilit̾ superiꝰ cognoui.
s queso cepta prosequere: ut
dum tempus uacat: sine edifi¬
catione hora non transeat: Gg̃.
rat̾ quidam mecũ ẽ ĩ mo¬
nasterio conu̾satꝰ: in scͥp¬
tura sacra studiosissimꝰ: qͥ me
etate preibat: et ex multis
que uesciebam me edificare cõ¬
sueuerat: Huiꝰ itaq narrati¬
one didici quod fuit quidã
in campanie partib int᷑ qua¬
dragesimũ romane urbis mi¬
liarium nomine benedictus:
et quidem etate iuuenis. set
morib grandeuus: et in sc̃e
conuersationis regula se for¬
tit̾ stringens. Quem totile re¬
gis tempore cum Gothi reppe¬
rissent: hunc incendere cum.
sua cella moliti sunt: Ignem
namq posuerunt: s in cir¬
cuitu asserunt omnia: cella
uͦ illiꝰ igne comburi ñ potuit.
Quõd uidentes Gothi magisq
seuientes. atq hunc ex suo ha¬
bitaculo trahentes ñ longe
qui coquendis panib paraba¬
tur. eumq in illo proiecerũt.

Expanded text:
alde infra credidi hoc, quod modo quam sit incomparabiliter superius agnovi. Sed, quaeso, coepta prosequere, ut dum tempus vacat, sine aedificatione hora non transeat. Frater quidam mecum est in monasterio conversatus, in scriptura sancta studiosissimus, qui ine aetate praeibat, ex multis quae nesciebam me aedificare consueverat. Huius itaque? narratione dedici, quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragisimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus, et quidem aetate iuvenis, sed moribus grandaevus et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi repperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque posuerunt; sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi magisque saevientes atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo proiecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
deret: atq contemplationis lu¬
mine mentis sue oculum decli¬
classet. dumq catidie. illoꝵ in¬
correctione iatigatus minus
curaret sua. o se forsitan relin¬
Nam quoriẽs per cogieationis
motum nimie. extia nos ducimꝰ.
& nos sumus. & nobiscum non
sumus: Quia nosmetipsos mi¬
nime uidentes. per alia uagam᷑.
An illum secum fuisse dicimus.
qui in longinquam regionem
abiit. portionem quam acceꝑat
consumpsit: uni in ea cuuum
adhesit. portos pauit: quos &
manducare siliquas uderet.¬
& esuriret: Qui ramen cũ post¬
modum cepit cogitare bona quę
ꝑdidit: scriptum de illo est: in
se reuersus dixit. Quanti mercen¬
narii in domo patris mei habun¬
dant panib: Si igitur secum
fuit: unde ad se. rediit:hunc
gͦ uenerabilem uirum secum ha¬
bitasse dixerim: quia in sua semꝑ
custodia circum spectus. ante. ocłos
conditoris se semꝑ aspiciens. se
semꝑ examinans: extia se. mentis
sue oculum non diuulgauit.

Expanded text:
deret, atque a contemplationis luderet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinNam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit.
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii ad benedicendum fu¬
manu. signum crucis edidit: &
uas quod longius tenelut᷑. eodem
signo rupit: sicq confractum est:
ac si in illo uase. mortis. pro cruce.
lapidem dedisset. Intellexit ꝓti¬
nus uir dei quia potum mortis
habuerat: quod portare ñ potuit
signum uitȩ. Atq ilico surrexit.
& uultu placido. mente tranquilla.
conuocatos fratres. allocutus est
dicens. Misereatur ur̃i fratres
omĩpotens ds: quare in me ista
facere uoliustis: Numquid non
morib minime conueniret:
Ite. & iuxta mores ur̃os uobis pa¬
trem querite: quia me post hȩc
habere minime potestis. Tunc
ad locum dilectȩ solitudinis redi
it: & solus in suꝑni inspectoris
oculis habitauit secum. petrꝰ.
mus patenter intelligo. quid¬
nam sit. habitauit secũ. Gg̃.
i sanctus uir contra se una¬
nimtter conspirantes sueq
conuersationi longe dissmiles
cuactos du sub se tenere. uoluis¬
set. fortasse sui ugoris usum
& modum tranquilliratis extẽ¬

Expanded text:
monasterii, ad benedicendum fumonasterii, ad benedicendum fuictus signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri, fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista voluistis? Nunquid non moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis exce
Abbreviated transcription (Latin):
nit. & magnis prȩcib ut eis
prȩesse. deberet petiit. Qui du
negando distulit: suis illoꝵq
fratrum morib conuenire non
posse prȩduit: sed uictus qñdoq
precib. assensum dedit. Cumq
in eodem monasterio regularis
uitȩ custodiam teneret: nulliq
ut prus per actus illicitos in dex¬
tram leuamq partem deflectere.
a conuersationis itinere. liceret:
suscepti fiatres insane seuientes.
semetipsos prius accusare ceꝑunt.
quia hunc sibi prçesse poposce¬
iant. quoꝵ scilicet torutudo
in norma eius rectitudinis offen¬
debat. Cũꝙ sͥ sub eo conspicerent
illicita non licere. ꝙ se dolerent
assueta relinquere. durumq
eẽt. quod in mente. ueteri. coge.¬
bantur noua meditari. sicut pra¬
uis morib semꝑ grauis es
uita honoꝵ: tractare aliquid
de eius morte. conati sunt. Qui
intto consilio. uenenum uino
miscuerunt. Et cum uas uitre
um in quo ille pestifer potus ha¬
bebat᷑ recumbente. patre ex more

Expanded text:
nit, et magnis precibus ut eis nit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relesse, quod in mente veteri cog‹eb›antur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare aliqui de eius morte conati sunt, qui inito consilio venenum vino misum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more
Abbreviated transcription (Latin):
am quidem ꝓlati testimonii
michi aliqñtulum intellectus
inter lucet: sed tamen hoc ple
carnis temptatio ferueat. ab anno
autem quinquagesimo.calor corpis
frigescat. Uasa autem sacra: sunt
sidelium mentes. Electi gͦ cum ad¬
huc in temptatione sunt. subesse.
eos. ac seruire necesse est. & obse¬
quiis laboribusq fatigari. Ubi ue¬
ro iam mentis etate tranquilla ca¬
lor recesserit temptationis: custo¬
des uasoꝵ sunt: quia doctores
aminarum fuint.
petrꝰ.
ateor placet. quod dicis. sed
quia ꝓlati testimonii clausa
reserasti: queso ut de uita iusti
debeas ea quȩ sunt inchoata per¬
currere:¬
Gregorius.
ecedente. igitur tempta¬
tione. uir dei quasi spi¬
nis erutis ex culta terra: de uir¬
tutum segete feratius fructum
dedit. Prȩconio itaq eximiȩ con¬
uersationis. celebre nomen euis¬
habebatuR.
on longe autem mona¬
sterium fuit. cuius congregitio¬
nis pater defunctus est: omisq
ex illo congregatio ad eundem
uenerabilem Benedictum ue¬

Expanded text:
am quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plencarnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrereGregorius. Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejushabebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum ve
Abbreviated transcription (Latin):
uacuus: maxime si e uicino cau¬
se suppetant. quȩ fructum deo
sc̃s ꝓpter quem custodiendum
staret: qui om̃s unanimiter
se ꝑsequentes cerneret: Et sepe¬
agitur in animo ꝑfectoꝵ. quod
silentio pretereundum non est.
quia cum laborem suum sine fru¬
ctu eẽ. considerant: in locum ali¬
um ad laborem cum fructu mi¬
giant. Unde. ille. quoq egregius
predicator. qui dissolui cupit. &
& mori lucrum: qui ccrtamina
passionum. non solum ipse appetit.
s ad toleranda hȩc & alios accen¬
dit. damasci ꝑsecittionem passus:
ut potuisset euadere. murum.
funem. sportamq quesiuit: seq
latenter deponi uoluit. Num
quid nam paulum mortemdi¬
cimus timuisse: quam se. ipse
pro iũu amore. testat᷑ appẽtere:
S cuii eodem loco minorem
sibi frrgtum adesse conspiceret.
& grauem laborem: ad laborem
se alibi cum fructu seruauit.
Fortis &enin pręliator dei te¬
neri intra claustra noluit. certa¬
minis campum quęsiuit. Unde

Expanded text:
ervacuus; maxime si e vicino cauervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saeagitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et et mori lucrum , qui certamina passionum non sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem sportamque quaesivit, seque latenter deponi voluit. Numquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nob modis.
petre extia nos ducimur: quia
aut per cogitationis lapsum.
sub nosmetipsos recidimus: aut
per contemplationis gr̃am. suꝑ
nos metipsos leuamur. Iue tãq
qui portos pauit. uagatione. men¬
tis & inmunditia sub semetipso
cetidit. Iste uero quem angelus
soluit. eiusq mentem in extasi
rapuit: extia se equidem. sed suꝑ
semetipsum fuit. Uterq gͦ ad se.
rediit. qñdo & ille ab errore oꝑis
se collegit ad cor: & iste a contem¬
plationis culmine. ad hoc rediit.
quod in inrtellectu communi pri¬
us fuit. Uenerabilis igitur bene.¬
dictus. in illa solitudine. habita¬
uit secum: in qnͣtum se intra
cogitationis claustra custodiuit.
Nam quotiescumq hunc. contem¬
plationis aidor in altum rapuit.
se ꝓcul dubio sub se reliquit.
lacet. quod dicis. Petrꝰ.¬
sed quęso respondeas: si deserere
fratres debuit. quos semel suscepͭ
estimo: ibi adunati equa¬
nimiter portandi sunt inali
ubi inueniunt᷑ aliqui qui ad¬
fit aliqnͣdo de malis labor suꝑ¬

Expanded text:
obus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adfit aliquando de malis labor sup
Abbreviated transcription (Latin):
lo uexaret᷑. Cumq uehement̾
timeret: et ei in illa missarũ
celebritate quasi adu̾si nuil cõ¬
cigit. qui letus exiit. et die
altero eccłiam iam secuiꝰ intͣ¬
uit. Factumq est ut ꝑ sex cõ¬
tinuos dies letus ac securus
ꝓcederet. estimans quod eius
scelus dñs autem non uidiss.
aut uisum miscdit̾ dimisisset.
Die autem septimo: subita mor¬
te defunctus est. Cumq sepul¬
ture traditꝰ fuisset ꝑ longũ tem¬
pus cunctis uidentib de sepul¬
cro eius flaiina exiit. et tam¬
usq omne sepulcrum consu¬
meret. et terra que in tumu¬
lum collecta fuerat defossa ui¬
deret᷑. Quo udelicet omnipo¬
tens dominus fatiens. ostũ¬
dit quid eius anima in occul¬
to ꝑculit. cuius etiam corpꝰ
ante humanos oculos flam¬
ma consumpsit. Qua in re no¬
bis quoq hec audientib ex¬
emplo formidinis oare dig¬
natus est. quatinꝰ ex hac con¬
sideratione colligamus. quid
anuna uiuens et sentiens pro

Expanded text:
lo vexaretur. Cumque vehementer lo vexaretur. Cumque vehementer timeret, ei in illa missarum celebritate quasi adversi nihil contigit. Qui laetus exiit, et die altero ecclesiam jam securus intravit. Factumque est ut per sex continuos dies laetus ac securus procederet, aestimans quod ejus scelus Dominus aut non vidisset, aut misericorditer dimisisset. Die autem septimo subita morte defunctus est. Cumque sepulturae traditus fuisset, per longum tempus cunctis videntibus de sepulcro illius flamma exiit, et tanousque omne sepulcrum consumeret, et terra quae in tumulum collecta fuerat defossa videretur. Quod videlicet omnipotens Deus faciens ostendit quid ejus anima in occulto pertulit, cujus etiam corpus ante humanos oculos flamma consumpsit. Qua in re nobis quoque haec audientibus exemplum formidinis dare dignatus est, quatenus ex hac consideratione colligamus, 424 quid anima vivens ac sentiens pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib nutriri apud uiuentes
corporeus ignis solet ut ꝑ hec
assueta audientes dicerent.
quid de insuetis cimere debuis¬
etiam quiddam in ualerie
prouintia contigisse uir uite¬
uenerabilis maximiauus sira¬
cusamis ep̃s qui dui m hac ur¬
be meo monasterio prefuit
tiarrare consueuit dicens. Qͥ¬
dam curialis illie sacratissimo
paschali sabbato uiuenculam
cuiusdam filiam in baptisma¬
te suscepit. qui post ieuiniũ
domum reuersus multoq ui¬
no inebriatus eandem filiolã
suam secum manere petiit.
eamq nocte illa quod dictu
nefas est perdidit. Cumq ma¬
ne facto surrexiss reus cogita¬
re cepit ut ad balneum ꝑge¬
ret: ac si aqua balner la uaret
iret ad eccł̃iam erubescebat
homines. si uero iret ꝑtimes¬
cebat uiditium dei. Nicit itaq
humana uerecundia ꝑ rexit
ad eccliam set tremebundus
ac pauens. stare cepit. atq
per singula momenta suspͤ¬
tus qua hora in mundo spiu
traderet᷑. et coram omni popu¬

Expanded text:
ex quibus nutriri apud viventes ex quibus nutriri apud viventes corporeus ignis solet, ut per haec assueta audientes discerent quid de insuetis timere debuisetiam quiddam in Valeriae provincia contigisse vir venerabilis Maximianus Syracusanus episcopus, qui diu in hac urbe meo monasterio praefuit, narrare consuevit dicens: « Quidam curialis illic, sacratissimo paschali Sabbato, juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multo vino inebriatus, eamdem filiolam suam secum manere petiit, eamque nocte illa quod dictu nefas est! perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret miret ad ecclesiam, erubescebat homines; sin vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana verecundia, perrexit ad ecclesiam, sed tremebundus et pavens stare coepit, atque per singula momenta suspectus qua hora immundo spiritui traderetur, et coram omni popu
Abbreviated transcription (Latin):
florentius eius nunc eccłie prb̃r
meminit. Cum uero puer ꝑge¬
ret narrauit isdem reparatus
qui adse reuersus fuerat quid
de illo ubi ductus erat agnouit
dicens. Paratꝰ fuerat rogus in¬
gens: deductus autem tiburtiꝰ
pb̃r. in eo est suꝑpositus: atq
supposito igni concrematꝰ. aliꝰ
autem parabat᷑ rogus: cuiꝰ atee¬
ra in celum cacum̃ tendi uide¬
bat᷑. Cui inmensa uoce dama¬
tum est cuius esset. His igit᷑
dictis: statim reparatꝰ defunctꝰ
est. Puer uero qui transmissus
erat ad tẏburcium iam eum
mortuum iuenit. Qui uideli¬
cet reparat᷑ ductus ad loca pe¬
narum dum uidit redut. nar¬
rauit. et obiit. Aꝑte monstra¬
tur quia nobis illa non sibi
uideret quibdum adhuc cõces¬
sum est uiuere. licet etiã a ma¬
lis operib emendare. Rogũ
uero construi reparat᷑ uidit.
non quod apud infernum lig¬
nea ardeant. ut ignis fiat. set
narraturus hec uiuentil illa
de incendio prauorum uidi

Expanded text:
Florentius ejus nunc Ecclesiae presbyter Florentius ejus nunc Ecclesiae presbyter meminit. Cum vero puer pergeret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuerat, quid de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: Paratus fuerat rogus ingens, deductus autem Tiburtius presbyter in eo est superpositus, atque supposito igne 421 concrematus. Alius autem parabatur rogus, cujus a terra in coelum cacumen tendi videbatur. Cui emissa voce clamatum est cujus esset. His igitur dictis statim Reparatus defunctus est: puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, jam eum mortuum invenit. Qui videlicet Reparatus ductus ad loca poenarum, dum vidit, rediit, narravit, et obiit, aperte monstratur quia nobis illa, non sibi viderit, quibus dum adhuc concessum est vivere, licet etiam a malis operibus emendare. Rogum vero construi Reparatus vidit, non quod apud infernum ligna ardeant ut ignis fiat; sed narraturus haec viventibus, illa de incendio pravorum vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
illis iuste in ignem mitti appa¬
ruit: quos in hac uita inuiste
iudicauit.
o quoq tempore quo pri¬
mum remote uite deside¬
rus anhelabam quidam ho¬
nestus senex deus de dit noĩe¬
ualde huius urbis nobilis ami¬
cus mͥ quoq amititiis sedule
ungebatur qui michi narra¬
bat dicens. Gothoꝵ tempore
quidam spectabilis uir repara¬
tus nomine uenit ad mortem
qui dum diu iam mutus acri¬
est quod abeo funditꝰ flatus
uitalis exisset: atq examine
remansisset corpus. Cumq et
multi conuenerant et eum
iam mortuum familia luge¬
ret. subito rediit. et cunctoꝵ
plangentium instuporem uer¬
se sunt lacrime. Qͥ reu̾sus ait.
Citius ad eccłiam beati lauren¬
tii martyris que ex nomine
conditoris damasi uocat᷑ pue¬
rum mittite. et quid de tybur¬
tio pb̃ro agatur uideat. et re¬
nuntiare festinet. Qͥ uidelicet
tunc tyburtius carnalib de¬
sideriis subiacere ferebat᷑: cuiꝰ
ad huc uite morumq bene qͦq

Expanded text:
illis iuste in igne mitti appaillis iuste in igne mitti apparuit, quos in hac vita iniuste iudicavit.o quoque tempore quo primum remotae vitae desideriis anhelabam, quidam honestus senex, Deusdedit nominevalde hujus urbis nobilibus amicus, mihi quoque in amicitiis sedule jungebatur, qui mihi narrabat, dicens: Gothorum tempore quidam spectabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu jam mutus ac riest quod ab eo funditus flatus vitalis exisset, atque exanime remansisset corpus. Cumque et multi qui convenerant, et eum jam mortuum familia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait: Citius ad Ecclesiam beati Laurentii martyris, quae ex nomine conditoris Damasi vocatur, puerum mittite, et quid de Tiburtio presbytero agatur videat et renuntiare festinet. Qui videlicet tunc Tiburtius carnalibus desideriis subjacere ferebatur: cujus adhuc vitae morumque bene quoque
Abbreviated transcription (Latin):
pulsa est. ad insulam que lipa¬
ris appellat᷑. Et quia illic uir
quidam solitariꝰ magne uirtu¬
tis habitabat. dum naute na¬
uis armam̃ta repararent uisũ
est predc̃o patͥ soceri mei ad
eundem utrum dei ꝑgere seq
eiuis orationib comendare.
Quos uir dñi cum uidisset eis
int̾ alia colloquens dixit. Sci¬
tis quia theodericus rex mortu¬
us est: Cui illi protinus respõ¬
derunt. Absit. Nos eũ uiuen¬
tem dimisimus et nichil tale
ad nos de eo nunc usq ꝑlatũ
est. Quib dei famulus addidit
dicens etiam mortuus est. Nã
hesterno die hora nona int̾
iohem papam. et simmachum
patͥcium discinctus atq discal¬
ciatus et uinctis manibus
deductus. in hac uicina uulca¬
ni olla iactatꝰ est. Quod illi au¬
dientes sollitite conscͥpserunt.
uenerunt. fuisse mortuum. qͦ
eiꝰ exitus atq supplitium dei
fainulo fuerat ostensum. Et
quia ioh̃em papam affligendo
in custodia occidit. simmachum
patͥcium ferro trucidauit. ab

Expanded text:
pulsa est ad insulam quae Lipapulsa est ad insulam quae Liparis appellatur. Et quia illic vir quidam solitarius magnae virtutis habitabat, dum nautae navis armamenta repararent, visum est praedicto patri soceri mei ad eumdem virum Dei pergere, seque ejus orationibus commendare. Quos vir Domini cum vidisset, eis inter alia colloquens, dixit: Scitis quia rex Theodoricus mortuus est? Cui illi protinus responderunt: Absit, nos eum viventem dimisimus, et nihil tale ad nos de eo nuncusque perlatum est. Quibus Dei famulus addidit, dicens: Etiam mortuus est: nam hesterno die hora nona inter Joannem papam et Symmachum patricium discinctus atque discalceatus et vinctis manibus deductus, in hanc vicinani olla iactatus est". Quod illi audientes, sollicite conscripserunt dgem invenerunt fuisse mortuum, quo de eius exitu atque supplicio Dei famulo fuerat ostensum'. Et quia Iohannem papam adfligendo in custodia occidit, Simachum quoque patricium ferro trudicavit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
Guem gehenne corporeum esse
non amibigo in quo certũ est
corpora cruciari.
erte reprobis ueritas in fi¬
ne dictura est. ite in ignem
et̾num qui preparatꝰ est diabo¬
lo et angelis eiꝰ. Si gͥ diabolus
eiusq angeli cum sint in corpo¬
rei corporeo sunt igni cruciandi
quia nimirum si anime et ante¬
quam recipiant corpora possint
corporea sentire tormenta: petrꝰ.
atet ratio nec debet animꝰ
de hac ulterius questione
dubitare.
ostqmͣ laboriose credidisti o¬
pere precium credo. si ea qͦ
mͥ a uiris fidelib sunt digesta
uarrauero.
ulianus namq huius romane
eccł̃ie cui deo auctore deseruio
secundus defensor. qui ante sep¬
tem fere annos defunctus est.
ad me adhuc in monasterio po¬
sito crebro ueniebat. mecumq
colloqui de anime utilitate cõ¬
sueuerat. Hic itaq michi qͣ¬
dam die narrauit dicens. Theo¬
dorici regis temporib pater so¬
ceri mei in siciliam exactionẽ
canonis egerat atq iam ad ita¬
liam rediebat. Cuiꝰ nauis ap¬

Expanded text:
gnem gehennae corporeum esse non ambigo, in quo certum est corpora cruciari. GREGOR. Certe reprobis Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Si igitur diabolus ejusque angeli, cum sint incorporei, corporeo sunt igne cruciandi, quid mirum si animae et antequam recipiant corpora, possint corporea sentire tormenta? PETR. Patet ratio, nec debet animus de hac ulterius quaestione dubitare.ostquam laboriose credidisti, operae pretium credo, si ea quae mihi a viris fidelibus sunt digesta narravero. Julianus namque hujus Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, secundus defensor, qui ante septem ferme annos defunctus est, ad me adhuc in monasterio positum crebro veniebat, et mecum colloqui de animae utilitate consueverat. Hic itaque mihi quadam die narravit, 420 dicens: Theodorici regis temporibus pater soceri mei in Sicilia exactionem canonis egerat, atque jam ad Italiam redibat. Cujus navis ap
Abbreviated transcription (Latin):
delicet temꝑe. sicut post disci¬
pulis ip̃e ꝑhibebat. ita in illo
est temptatio uoluptatis edomi¬
me sentiret. Ceꝑunt postinodũ
multi iam mundum relinque¬
re: atq ad eius magisterium
festinare. Liber quippe a tem¬
ptationis uitio: uire iam factꝰ
est uirtutum magister. Unde
& per moysen precipit᷑: ut le¬
utte. a uiginti & quinq annis
& supra ministrare debeant. ab
anno uero quin quagesimo cu¬
stodes uasoꝵ fiant. Petrus.

Expanded text:
idelicet tempore, sicut post disciidelicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne insistere: tra ut capimanu
posset. si hanc uir sc̃s tenere.
uoluisset. S signo crucis edito:
recessit auis. Tanta autem carnis
temptatio aui eadem recedente
secuta est : qnͣtam uir sc̃s num¬
qm̃ suerat ȩiꝑtus. Quandam
namq aliqñdo feminam uide¬
rat: quam malignus sp̃s ante
igne serui dei aninum in speci¬
em illuis accendit. ut se in eius
pectore amoris flamina uix ca-
peret: & iam pene deserere. here¬
mum uoluptate uictus delibe¬
iaret. cum subito suꝑna respe
dus grã. ad semetipsum reuer¬
sus est: atq urticarum. & uepriũ
uixta densa succrescere. frurecta
conspiciens. exutus indumento:
nudum se in illis spinarum acu¬
leis. & urticarum incendiis ꝓie.¬
cit. ibiq dui uolutatus. toto ex
eis corꝑe uulneratus exiit: & per
cutis uulnera. eduxit a corpore
uulnus mentis: quia uoluptatẽ
tiaxit in dolorem. Cumq bene
quod illicite ardebat intus.
Yicit itaq peccatum: quia mu¬
tauit incendium. Ex quo u¬

Expanded text:
ne insistere, ita ut manu capi ne insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo v
Abbreviated transcription (Latin):
asseruit dicens. Ueraciter ho¬
die resurrectionis dominice pas¬
chał dies ẽ: abstinere. tibi mini.¬
me congruit. quia & ego ad
hoc missus sum: ut dona omi¬
potentis dñi pariter sumamus.
Senedicentes gͥ dm̃: sumpse¬
runt cibum. Expleta itaq re¬
fectione & colloquio ad eccłiam
presbiter recessit.
odem quoq temꝑe. hunc
in specu lautantem. etiam
pastores inuenerunt. Quemdũ
uestitum pellib inter frutecła
cernerent: aliqm̃ bestiam esse
ciediderunt. Sed cognoscentes dei
famulum. eoꝵ multi ad pietatis
grãm: a bestiali mente mutati
sunt. Nomen itaq eus: per uic¬
na loca cunctis innotuit. Factũq
est. ut ex illo iam temꝑe a nucl¬
tis frequentari cepisset. Qui cum
ei cibos deferrent corꝑis: ab eus
ore in suo pectore alimenta re¬
ferebant uitȩ.
lus esset: temptator adfu¬
it. Nam nigra. paruaq auis.
quȩ uulgo merula uocatur:
cirra eius faciem uolitare ce¬
pit. eiusq uubtui importu¬

Expanded text:
asseruit, dicens: Veraciter hoasseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. lus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importu
Abbreviated transcription (Latin):
strare. ut posita suꝑ candela¬
brum lucerna daresceret. qua¬
tinus om̃ib qui in domo dei
sunt luceret: cuidam presbi¬
tero longus manenti qui refe¬
ctionem sibi in paschali festuu¬
tate parauerat. per uisum do¬
minus apparere dignatus est
dicens. Tu tibi deltuas pre¬
paras: & seruus meus illo in
loco fame cruciatur: Qui ꝓ¬
tinus surrexit: atq in ipsa
sollempnitate. paschali cum.
alimentis quȩ sibi parauerat ad
locum tetendit: & uirum dei per
abrupta montium. per concaua
uallium. per defossa terrarum
quesuut: eumq latere. in specu¬
suo repperit. Cumq oratione.
facta benedicentes omĩpotentem¬
dnm consedissent: post dulcia
uitȩ colloquia is qͥ aduenerat
prb̃r dixit. Surge & sumamꝰ
cibum: quia hodie. pascha est.
Cui uir dei respondit dicens.
Srio quod pascha est: quia
uidere te merui. Lionge quip¬
pe ab hominib: posttus. quia
die eodem paschalis eẽt sol¬
lempnitas ignoiabat. Uenera¬
hilis autem presbiter. rursꝰ

Expanded text:
strare, ut posita supra candelastrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus
Abbreviated transcription (Latin):
annis excepto romano monacho.
hominib incognitus mansit.
Qui uidelicet romanus. ñ longe.
in monasterio sub a deodati pa¬
tris regula degebat. S pii euis¬
dem patris sui oculis furabatur
horas. & quem sibi ad mandu¬
candum subripere poterat: die¬
b certis Benedicto panem fere¬
bat. Ad eundem uero specum
a Romani cella iter non erat:
quia excelsa eminebat desuper
rupis. Sed ex eadem rupe. in lon¬
gissimo fune religatum Romanus
depone pauẽ ꝯsueuat. In qua eti¬
am resti paruum tintinnabu¬
lum inseruit: ut ad sonum tin¬
tinnabuli. uir dei cognosceret:
qnͣdo sibi romanus panem pre¬
beret: quem exiens acciperet.
s antiquus hostis unius cari¬
tate inuidens. alterius refectio¬
ni: cum quadam die submitti
panem conspiceret. iactauit. la¬
pidem: & tintinnabillum fre.¬
git. Romanus tamen: modis
congruentib ministiare non
desiit. Cum uero iam omp̃s ds
quiescere: & senedicti uitam.
in exemplum hominib demon¬

Expanded text:
annis, excepto Romano monacho, annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omniquiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demon
Abbreviated transcription (Latin):
puer conuersationis grãm a qnͣ¬
ta ꝑfectione cepisset. Quod an¬
nis multis illic ante oculos om¬
nium fuit: & usq ad hec lon¬
gobardoꝵ temꝑa. super fores
dictus plus appetens mala mun-¬
di ꝑpeti. qm̃ laudes: atq pro deo
laborib fatigari. qmͣ uitȩ huius
fauorib extolli: nutricem suam
occulte fugiens. deserti loci seces¬
sum petiit cui sublacus uocabu¬
lum est: qui a Romana urbe. qua¬
diaginta fere milib distans: fri¬
gidas. atq ꝑspicuas emãnat aqͣs.
Quȩ illic iudelicet aquarum ha¬
bundantia in extenso prius lacu
colligit᷑: ad postremum uero m
amnem diriuatur. Quo dum
dam Romanus nomine hunc
euntem repperit: quo tenderet
requisuut. Cuius cum deside¬
rium cognouisset. & secretum.
tenuit. & adutorium impendit:
eiq sc̃e conuersationis habitum
tradidit. & in qnͣtum licuit mi¬
nistrauit. Uir autem dei ad eun¬
dem locum ꝑueniens. in artissi¬
mo specu se tradidit: tribusq

Expanded text:
puer conversationis gratiam a quapuer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores dictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum dam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus
Abbreviated transcription (Latin):
demorarent᷑: predicda nutrix
illius ad purgandum triticam
auicinis mulierib prestari si¬
bi capisterium petiit. Quod
suꝑ mensam incaute derelictum.
casu accidente factum est: sicq
ut in duab partib inueniretur
diuisum. Quod mox. ut rediens
nutrix illius inuenit. uehemen¬
tissime. flere cepit: quia uas quod
prȩstitum acceꝑat fractum uide¬
ret. Benedictus autem religiosus
& pius puer. cum nutricem suam
flere. conspiceret. eius dolori com¬
passus est: ablatis secum utrisq
fracti capisterii partib. sese cum
lacrimis in orationem dedit.
Qui ab oratione surgens. tra iux¬
ta se uas sanum repperit: ut.
nulla potuissent. Mox autem
nutricem suam blande consola¬
tus: ei sanum capisterium red¬
didit. quod fractum tulerat.
Quȩ res in loco eodem a cunctis
est agnita. atq in tanta admi¬
ratione habita: ut hoc ipsum ca¬
pisterium eius loci incole in
eccłiȩ ingressu suspenderent.
quatinus & prȩsentes. & secutu¬
ri om̃s agnoscerent: Benedictꝰ

Expanded text:
demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in gia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
on est iam quid responde¬
ri debeat. aperte ratiõi
Set hec questio nune men¬
tem mouet. quoinodo aĩa
unmortalis ditit᷑. dũ con¬
stet quod inperpetuo igne
mnoriat᷑.¬

Expanded text:
on est jam quod responderi debeat apertae rationi. Sed haec nunc quaestio mentem movet, quomodo anima immortalis dicitur, dum constet quod in perpetuo igne moriat
Abbreviated transcription (Latin):
ita per magisterium sp̃s
intrinsecus docent᷑. ut ꝙ¬
si eis exteruis humani ma¬
gisterii disciplina desit. ma¬
gistri intimi censura ñ de¬
sit. Quoꝵ tamen libertas
uitȩ. ab infirmis in exem¬
plum ñ est trahenda:. ne
dum se quisq similiter scõ
spũ impletum p̾sumit.
discipulus hominis. ẽẽ. de¬
spiciat: & magister erroris
fiat. Mens autem que diui¬
no sp̃u impletur. habet eui¬
dentissime signa sua. uirtu
conuemunt: liquet quod de
p̾sentia scĩ sp̃s testimonium
ferunt. Sic quippe etiam io¬
hannes baptista magistrum
apłos docuit. eum corporali¬
ter inter discipulos ad greg¬
uit. S quem intruisecus
docebat: extrinsecus quasi in
sua libertate reliquerat. Sic.¬
q moyses in heremo edoctus
quod per hominem ñ cogno¬
uit. Sed hȩc ut prediximus.
infirmis ueneranda sunt.
ñ imitanda. Petrus. Placet
quod dicis. S peto ut mi¬
chi dicas. si tantus hic pater
aliquem imitatorẽ sui discipłm¬

Expanded text:
ita per magisterium Spiritus ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; virtutconveniunt, liquet quod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum ntia apostolos docuit, eum corporaliter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoctus quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discip
Abbreviated transcription (Latin):
sterio in excelso ꝓminet. in¬
genti saxi moles erupta est.
quȩ per diuexum montis
latus ueniens. tocius runã
cellȩ. om̃iumq fratrũ inte¬
ritum mninabatur. quã cũ
uenientẽ desuꝑ uir sc̃s ui¬
disset: frequenti uoce. rp̃i
nomen inuocans. extensa
mox dextera. signum crucis
opposuit: eamq in ipso diuen
montis latere cadentẽ fixit.
sicut uir religiosus laurenti¬
us ꝑhibet. Et quia locus non
fuerat in quo herere potus¬
set: aspicitur ita ut nunc¬
usq montem cernentib ca¬
sura pendere uideatur.
etrus. Putamus hic tam
egregius uir ut post magi¬
ster discipuloꝵ fieret. pͥus
habuit magistrum: G¬
rius Nequaquam hunc fu¬
isse cuiusquam discipulum
audiui: sed lege ñ asstringi¬
tur scĩ sp̃s donum. Y sus
quidem recte conuersationiᷤ
est. ut preesse ñ audeat. qͥ
subẽẽ. ñ dilicerit. Nec obedi¬
entiam subiectis imperet. qm̃
p̾latis ñ nouit exhibere.
S tamen sunt ñnulli. qui

Expanded text:
sterio in excelso prominet insterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voce nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. Nequaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui