comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tͥbu iuda. Est usq hodie uilla germucha.
in .xͦ. ab eleuteropoli lapide. ascendentibus
heliã. Iethtahel. intribu iuda. Iectan. in tribu
in interiori daroma. iuxta malathan. Diximꝰ
de hac & supͣ. Ianum. in tͥbu iuda. Est uilla ianua.
in .iiiͦ. miliario legionis contͣmeridiẽ. s non
uidet᷑ ipsa ẽẽ quȩ scribit᷑. Ietham. in tͥbu iuda.
ciuitas sacerdotalis. Est hodieq uicꝰ ꝑ grandis
australẽ partẽ in daroma. Iefrahel. in tͥbu iuda.
s ñ ẽ ipsa quȩ supͣ. Ietrahel. in tͥbu manasse.
Hodieq ꝑgrandis uicus ostendit᷑ in campo
maximo int̾ scitopolim & legionẽ. fu̾it autẽ
terminꝰ isachar. S & unꝰ de posteris effratȩ
sic̃ in paralipomenon legimꝰ uocatꝰẽ iezrahel.
Iecdaan. in tͥbu iuda. Iefleti. in tͥbu ioseph.
Ianon. in tribu effraim. Hanc qͦ cepit rex assi¬
rioꝵ. & hodie uicus ostendit᷑ ianon in acra¬
bitena regione in .xii. lapide neapoleos contͣ
orientẽ. Iamin. ꝓ qͦ aquila & simmnachꝰ int̾pre¬

Expanded text:
in tribu Juda. Est autem usque hodie villa Jermucha, in decimo ab Eleutheropoli lapide ascendentibus Aeliam. Jectael, in tribu Juda. 234 Jectan, in tribu in interiori Daroma, juxta Malathan. Diximus de hac et supra. Janum, in tribu Juda: est villa Janua, in tertio milliario Legionis contra Meridiem. Sed non videtur ipsa esse quae scribitur. Jetan, in tribu Juda, civitas sacerdotalis, est hodieque vicus praegranaustralem partem in Daroma. Jesrael, in tribu Juda: sed non est ipsa quae supra. Jezrael, in tribu Manasse: hodieque praegrandis vicus ostenditur in Campo maximo inter Scythopolim et Legionem. Fuit autem terminus Issachar. Sed et unus de posteris Ephratae, sicut in Paralieph. Jano, in tribu Ephraim. Hanc quoque cepit rex Assyriorum: et hodieque vicus ostenditur Jano, in Acrabittena regione, in duodecimo lapide Neapoleos contra Orientem. Jamin: pro quo Aquila et Symmachus interpre
Abbreviated transcription (Latin):
asa. terminꝰ chananeoꝵ circa sidonẽ. Lura.
in tͥbu beniamin quã postea iacob cognomi¬
nauit bethel. Est autẽ usq hodie uilla in si¬
nistra parte uiȩ de neapoli ꝑgentib heliam.
Luza. hȩc ẽ altã quȩ cecidit in sortẽ filioꝵ ioseph.
iuxta sichem. in .uͦi. lapide neapoleos. Lotan.
urbs ducũ edom. de numeris & deuteronomio.
Lebona. in deserto castra filioꝵ isrł. Labon.
locus solitudinis tnͣsiordanen. in qͦ moyses
deuteronomium legit. De Iosue.
Lachis. in tͥbu iuda. S & hanc cȩpit uĩc rege
illiꝰ int̾fecto. Meminit huiꝰ ysaias & ieremias.
& nc̃ ẽ uilla in .uiͦi. miliario ab eleuteropoli eun¬
tib daromã. Lebna. in tͥbu iuda. ciuitas sacer¬
dotalis quã tenuit iñc rege illiꝰ int̾fecto. nc̃ est
uilla in regione eleutes opolitana. q̃ appellat᷑
iobna. Scripsit de hac & ysaias. Lasaron. et
hanc cȩpit irĩc rege illiꝰ int̾fecto. Lapisboen.
filioꝵ ruben. Est autẽ terminꝰ tribꝰ uidȩ. Laboth.

Expanded text:
asa, terminus Chananaeorum circa Sidonem. Luza, in tribu Benjamin, quam postea Jacob cognominavit Bethel. Est autem usque hodie villa in sinistra parte viae de Neapoli pergentibus Aeliam. Luza, haec altera est, quae cecidit in sortem filiorum Joseph, juxta Sichem in tertio lapide Νεαπόλεως. Lotan, urbs ducum Edom. DE NUMERIS ET DEUTERONOMIO. Lebona in deserto, castra filiorum Israel. Lobon, locus solitudinis trans Jordanem, in quo Moyses Deuteronomium legit. DE LIBRO JESU. Lochis, in tribu Juda: sed et hanc cepit Jesus, rege ipsius interfecto. Meminit hujus Isaias et Jeremias: et nunc est villa in septimo milliario ab Eleutheropoli euntibus Daromam. Lebna, in tribu Juda, civitas sacerdotalis, quam tenuit Jesus, rege illius interfecto: nunc est villa in regione Eleutheropolitana, quae appellatur Lobna. Scribit de hac et Isaias. Lasaron, et hanc cepit Jesus, rege illius interfecto. Lapis Boen, filiorum Ruben: est autem terminus tribus Judae. Laboth,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ est qͦs multo post tẽpore dauia ext̾minans
totiꝰ eã iudeȩ ꝓuinciȩ metropolĩ fabricatꝰ est
eo qd̾ locũ templi emerit. & impensas extructu¬
rȩ salomoni filio dereliquerit. Hanc ẽẽ iosephꝰ
refert quȩ in genesi scribit᷑ salem. sub rege
melchisedech. fu̾it autẽ in tribu beniam in
ebus. ipsa ẽ quȩ & ierłm. Iarim. ciuitas gabao¬
nitarũ. Ierimuth. ciuitas quã subuertit iñc.
intribu iuda. quarto distans ab eleuteropoli
miliario. iuxta uillã estaol. Isimoth. ubi ab¬
sconditꝰ ẽ dauid. de qͣ & supra qͥd nob̾ uideret᷑
dirimꝰ ponentes bethsimuth. S & in regnoꝵ
libro pͥmo ꝓ isimoth aqͥla int̾̃pretat᷑ dissipatã.
siminachꝰ uͦ desertã. Iedda. in .ui. ab eleutero

Expanded text:
lum est, quos multo post tempore David exterminans, lum est, quos multo post tempore David exterminans, totius eam Judaeae provinciae metropolim fabricatus est: eo quod ibi locum templi emerit et impensas structurae Salomoni filio dereliquerit: Hanc esse Josephus refert, quae in Genesi scribitur Salem, sub rege Melchisedech. Fuit autem in tribu Benjamin. Jebus, ipsa est quae et Jerusalem. Jarim, civitas Gabaonitarum. Jarimuth, civitas quam subvertit Jesus, in tribu Juda, quarto distans ab Eleutheropoli lapide, juxta villam Esthaol. Isimoth, ubi absconditus est David: de qua et supra quid nobis videretur diximus, ponentes Bethsimuth. Sed et in Regnorum libro primo, pro Isimuth, Aquila interpretatur, dissipatam: Symmachus vero, desertam. Jedna, in
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ int̾ medaban & desbꝰ. Iazer. ciuitas
amorreoꝵ in .xͦ. lapide philadelfiȩ. ad solis
occasũ tnͣs iordanen quȩ fuit terminꝰ tribꝰ
dan. extendit᷑q usq aroer. quȩ & ipsa respicit
ad babbam. Aleminit urbis iazer ⁊ ysaias
in uisione contͣ moab. s & ieremias. Fuit
autẽ seꝑata leuitis. & distat ab esebon milib
ne suscipit᷑. Iordanis. fluuius diuidens
iudeã. arabiã. & auloniã. de qͦ sup̃diximus
& usq ad mare mortuũ fluens. Qui post
multos circũitus iuxta iericho mortuo ma¬
ri cõmixtus nom̃ amittit. Iethabatha. Locus
in deserto ubi torrentes aquarũ demonstrant᷑.
Iericho. urbs quã iordane tñsgresso subu̾tit
ui̾c rege illiꝰ int̾fecto. ꝓ qua extruxit aliam
ozam de bethel ex tribu effraim. quã dñs nr̃
net. & ostendunt᷑ utriꝰq urbis uestigia usq
in prȩsentẽ diem. De Libro inu naue.
erusasalem. in qua regnauit adonibe zech. &
post eũ tenuere iebusei.e quib sortita uocabu¬

Expanded text:
aban et Debus. Jazer, civitas Amorrhaeorum, in decimo lapide Philadelphiae ad solis occasum, trans Jordanem, quae fuit terminus tribus Gad, extenditurque usque Aroer, quae et ipsa respicit ad Rabba. Meminit urbis Jazer et Isaias in visione contra Moab, sed et Jeremias. Fuit autem separata Levitis, et distat ab Esebon millibune suscipitur. Jordanes, fluvius dividens Judaeam, Arabiam et Aulonem, de quo supra diximus, et usque ad mare Mortuum fluens, qui post multos circumitus juxta Jericho, Mortuo commixtus mari, nomen amittit. Jetabatha, locus in deserto, ubi torrentes aquarum demonstrantur. Jericho, urbs, quam, Jordane transgresso, subvertit Jesus, rege illius interfecto: pro 231 quo exstruxit aliam Ozam net, et ostenduntur utriusque urbis vestigia usque in praesentem diem. DE JESU NAVE. Jerusalem, in qua regnavit Adonibesec, et postea eam tenuere Jebusaei, e quibus et sortita vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto. ubi quondã partẽ ppłi flamma
consũpsit. Inthaath. castra in deserto filioꝵ
isrł. Ianna. quȩ ẽ in cãpo moab subtꝰ uerticẽ
fasga. id: excisi. qd̾ respicit ad desertũ uixta
arnon. Iassa. ubi aduers seon amorreoꝵ¬

Expanded text:
in deserto, ubi quamdam partem populi flamma consumpsit. Inthaath, castra in deserto filiorum Israel. Janna, quae est in campo Moab, subtus verticem Phasga, id est, excisi, quod respicit ad desertum juxta Arnon. Jassa, ubi adversus Sehon Amorr
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas leuitis sepata: De libro iudicum.
Iecela. de hac alienigenas ⁊abulon ñ quiuit
expellere. Est hodieq in regione bathanea
uiculus nomine neila. Nabe. siue nobba.
ad quẽ ascendit sedeon. urbs sacerdotib se-¬
parata. quã postea legimꝰ saulis furore sub-¬
uersã. Nemra. ciuitas tribꝰ ruben. in terra
in regione bathanea: De Libris regum.
auioth. locꝰ in rama. ubi dauid sedit.¬
& de hoc in libris hebraicaꝵ questionũ dixi¬
mus. Nachon. archa nachon. ꝓ quo aquila
int̾pretatur archa p̃parata. Nlephath. ciuitaᷤᷤ
principis uniꝰ salomonis. Nerigel. & hanc
ertruxerunt in regione iudeȩ samaritam.
qui de babilonia st̃ ꝓfecti. Nezab. quã con-¬
didert̃ euei mt̾ra uides. Nesareth. idolum
tra moab. & ieremias. Nunc autẽ est uicus

Expanded text:
in tribu Nephtalim. DE LIBRO JUDICUM. Neela, de hac alienigenas Zabulon non valuit expellere. Est hodieque in regione Batanaea viculus nomine Neila. Nabbe, sive Nobba, ad quam ascendit Gedeon, urbs sacerdotibus separata, quam postea legimus Saulis furore subversam. Nemra, civitas tribus Ruben in terra in regione Batanaea. DE REGNORUM LIBRIS. Navioth, locus in Rama, ubi sedit David et de hoc in libris Hebraicarum Quaestionum diximus. Nachon, area Nachon: pro quo Aquila interpretatur, area praeparata. Nephath, civitas unius principum Salomonis. Nerigel, et hanc exstruxerunt in regione Judaea Samaritani, qui de Babylonia sunt profecti. Nezab, quam condiderunt Evaei in terra Judaea. Nazareth, idolum tra
Abbreviated transcription (Latin):
simmachꝰ int̾pretat᷑ maritimã. Dor autẽ ẽ
oppidũ iam desertũ in .uiiii. miliario cȩsareȩ
ꝑgentib ptolomaidẽ. Napto. nomen fontis
in tribu beniamin. Naama. ciuitas tribꝰ iudȩ¬
nc̃ uocat᷑ nabsith. in .uiͦi. miliario eleutero¬
poleos ꝑgentib chebron. Naaratha. in tͥbu

Expanded text:
aritimam; Dor autem est oppidum jam desertum in nono milliario Caesareae, pergentibus Ptolemaidem. Naftho, nomen fontis in tribu Benjamin. Naama, civitas tribununc vocatur Nasibi, in septimo milliario Eleutheropoleos pergentibus Chebron. Nepsam in
Abbreviated transcription (Latin):
& ieremias loquit᷑. Galaad tumͥ initium li¬
bani. A quo monte & ciuitas in eo condita
sortita ẽ uocabulũ. quã & cepit de amorreoꝵ¬
manu gala ad filiꝰ machir filii manassȩ.
Gader. turris ubi habitauit iacob. ruben patͥs
uiolauit thorũ. quȩ absq .s. litt̾a in hebro
ader scribit᷑. Geththaim ꝓ qͦ in hebreo posi-
tum ẽ auith ciuitas adad. qui quartꝰ regna

Expanded text:
et Jeremias loquitur: Galaad tu mihi initium Liet Jeremias loquitur: Galaad tu mihi initium Libani ; a quo monte et civitas in eo condita sortita vocabulum est quam cepit de Amorraeomanu Galaad filius Machis, filii Manasse. Gader, turris, ubi habitante Jacob, Ruben patris violavit torum quae absque G littera, in Hebraeo ader   scribitur. Getthaim, pro qua in Hebraeo positum 218 est AVITH, civitas Adad, qui quartus regna
Abbreviated transcription (Latin):
dotion illũ locũ elmoni. De qͦ in libris hebrai-¬
carũ questionũ pleniꝰ disputatũ ẽ. Fogo. ciui¬
tas regni edom. farfar. fluuiꝰ damasci. fatore.
regio ȩgypti iuxta iezechielẽ & ieremiam. in
qua ꝓfugi habitauere iuder. de Genesi.
ion. fluuiꝰ qui ap̃ egyptios nilus uocat᷑.
in paradiso oriens. & uniuersã ethiopi¬
am circũiens. Gomorra. una de .u. curi.¬
tatib sodomoꝵ quȩ cũ reliquis diuina ultio¬
ne subuersa ẽ. Gerara. ex cuiꝰ nomine nunc
geratritica uocat᷑. regio tñs daroma ꝓcul ab
eleuteropoli milib . xxu. ad meridiẽ. Frat
autẽ olim terminꝰ chananeoꝵ ad australem
plagã. & ciuitas metropolis palestinȩ. Scrip¬
tura cõmemorat fuisse eã int̾ cades & sur.
hoc ẽ int̾ duas solitudines. quaꝵ una egypto
iungit᷑. ad quã ppłs tnͣsfretũ rubrimaris
extendit᷑q ꝑ desertũ usq ad eũ locũ ubi tnͣs
iordanen habitauit quondã seon rex amor-¬
ruben & gad. & dimidiȩ tribꝰ manasse. Sed

Expanded text:
 illum locum Elmon de quo in libris Hebraicarum Quaestionum plenius disputatum est. Fogo, civitas regni Edom. Farfar. fluvius Damasci. Fathore, regio Aegypti juxta Ezechielem et Jeremiam, in qua profugi habitavere Judaei. DE GENESI. Geon, fluvius, qui apud Aegyptios Nilus vocatur, in paradiso oriens, et universam Aethiopiam circumiens. Gomorrha, una de quinque civitatibus Sodomorum, quae cum reliquis divina ultione subversa est. Geratinea, vocatur regio transdoromam procul ab Eleuteropoli, millibus XXV ad meridiem. Erat autem olim terminus Chananaeorum ad australem partem, et civitas metropolis Palaestinae. Scriptura commemorat fuisse eam interCades et Sur, hoc est, inter duas solitudines, quarum una Aegypto jungitur, ad quam populus trans fretum Rubri maris extenditurque per desertum usque ad eum locum ubi trans Jordanem habitabat quondam Seon rex AmorrRuben et Gad et dimidiae tribus Manasse. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tas regis ad ad. quȩ ẽ in regione gebalitica.
Fenon. castra filioꝵ isrł. in deserto. fu̾it autẽ
quondã ciuitas principũ edom. nc̃ uiculus
in deserto. ubi exis metalla damnatoꝵ sup¬
pliciis fodiuntur. int̾ ciuitatẽ petrã. & ⁊oa¬
ram. de quo & supͣ diximꝰ. De exodo.
Eiton. ciuitas egẏpti. quã ȩdificauerunt
filii isrł. De numeris & deuterononno.
in.castra filioꝵ isrł in deserto. fatura. ciui¬
tas tns mesopotamiã. unde fuit balaã ario¬
lus. S & uixta eleuteropolim quędã uilla
Fogor. & bethfogor. mons moabitarum. ad
quẽ balac rex adduxit balaam ariolũ in
suꝑcilio libiadis. S & alia uilla fogor haud
ꝓcul a bethleem cernit᷑. quȩ nc̃ fatura nun¬
cupat᷑. fasga. ciuitas amorreoꝵ. Est autẽ
& mons contͣ orientalẽ plagã fasga ꝓ quo
tes m quodã loco excisum transtulert̃.
cauit ieroboam. fanuel. turris ꝗͣ subuertit
gedeon. S & unꝰ de filiis hor uocatus est
fanuel. fraathon. unde fuit abdoni iudex

Expanded text:
tas Adad regis, quae est in regione Gabalitica. Fenon, castra filiorum Israel in deserto. Fuit autem quondam civitas principum 214 Edom, nunc viculus in deserto, ubi aeris metalla damnatorum suppliciis effudiuntur, inter civitatem Petram et Zoaram de quo et supra diximus. DE EXODO. Fithom, civitas Aegypti, quam aedificaverunt filii Israel. DE NUMERIS ET DEUTERONOMIO. Fin, castra filiorum Israel in deserto. Fathura, civitas trans Mesopotamiam, unde fuit Balaam hariolus: sed et juxta Eleutheropolim quaedam villa r. Fagor, et Bethfogor, mons Moabitarum, ad quem Balaac rex adduxit Balaam hariolum in supercilio Liviadis. Sed et alia villa Fogor haud procul a Bethleem cernitur quae nunc Phaora nuncupatur. Fasga, civitas Amorrhaeorum. Est autem et mons contra orientalem plagam Fa quodam loco, excisum transtulerunt.ificavit Jeroboam. Fanuel, turris quam subvertit Gedeon. Sed et unus de filiis Hor vocatus est Fanuel . Fraaton, unde fuit Abdon judex
Abbreviated transcription (Latin):
paradiso exiens & ꝑgens ad indiȩ regio¬
nes. post quas erumpit in pelagus. Dicit aut̃
scͥptura circũ iri ab hoc uniuersam regionẽ
euilat. ubi aurũ prȩcipuũ nascit᷑ & carbun¬
culꝰ lapis & prasinꝰ. faran. nc̃ oppidũ trans
arabiã iunctũ sarracenis. qui in solitudine
uagi errant. ꝑ hoc iter fecert̃ filii isrł cũ de
monte sẏna castra mouissent. Est gͦ ut dixi-¬
mus tnͣs arabia contͣ australem plagam. &
distat ab aula contra orientẽ itinere triũ die-¬
rum. In deserto autẽ faran scͥptura cõmemo¬
rat habitasse ismahelẽ. unde ismaheli. qui
nc̃ sarraceni. Legimꝰ qͦ chodor laomor regẽ
ꝑcussisse eos qͥ erant in deserto farai filistiim.

Expanded text:
paradiso exiens, et pergens ad Indiae regiones, post quas erumpit in pelagus. Dicit autem Scriptura circumiri ab hoc universam regionem Evila, ubi aurum praecipuum nascitur et Carbunculus lapis et Prasinus. Faran, nunc oppidum trans Arabiam junctum Saracenis, qui in solitudine vagi errant Per hoc iterfecerunt filii Israel, cum de monte Sina castra movissent. Est ergo, ut diximus, trans Arabiam contra australem plagam, et distat ab Aila contra Orientem, itinere trium dierum. In deserto autem Pharan Scriptura commemorat habitasse Ismaelem. Unde et Ismaelitae qui nunc Saraceni. Legimus quoque Chodorlagomor regem percussisse eos, qui erant in deserto Pharan. Fitistiim,
Abbreviated transcription (Latin):
breoꝵ. transeuntiũ. Ebrioth. transitus.
Ethi. timuert̾. siue obstupuert̾. Cmori
mat̾ lux mea. Fui. ferales. ł feroces. En och.
dedicauit. Emorreũ. loquentẽ. siue amari.¬
cantẽ Esrom. sagitta uidens. siue atrium
tristiciȩ. ł fortis. Ebron. participatio tristi¬
ciş siue fortitudinis. ł augmentũ sempit᷑¬
um. Edom. rufꝰ. Huc usq ꝑ e. breuẽ legimꝰ.¬
Elifan. di mei specula. ł ds̃ m̃s abscondens.
Elisameni. dĩ mei saturitas. ł dĩ mei iuramen¬
tum. aut di mei septimꝰ. Elchana. d̃i mei-
possessio. Ethan. consũmatꝰ. siue suscipiens
nauigationẽ. Elim. aries. Efa. mensura
Cliezer. ds m̃s adiutor. Eliab. ds meus

Expanded text:
rum, transeuntium. Ebrioth, transitus. Etthi  , timuerunt, sive obstupuerunt. Emori  , mater lux mea. Evi  , ferales, vel feroces. Enoch, dedicavit. Emorraeum, loquentem, sive amaricantem. Esrom, sagittam videns, sive atrium tristitiae, vel fortis. Ebron, participatio tristitiae, sive fortitudinis, vel augmentum sempitum. Edom, rufus. Hucusque Per E, brevem lisaphan, Dei mei specula, vel Deus mens abscondens. , Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum, aut Dei mei septimus. Elcana, Dei possessio. Etham, consummatus, sive suscipiens navigationem. Elim, aries. 20 Epha, mensura. Eliezer, Deus meus adjutor. El
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ẽ ꝑ diuinã ordinationẽ in re¬
gnũ substituit᷑. de qͦ merito ꝑfidiȩ
maior filiꝰ idest prior ppłs p̃cipitatus
est. Hic gͦ adonias bersabee int̾ueni¬
ente quȩ int̾pretat᷑ filia saturitatis
abisach sunamitem corrũpere gesti¬
uit. qͥa iudaicꝰ ppłs ꝑ obseruantiã ces¬
moniarũ legis. qua saturꝰ & plenissi¬
mus erat uerã sapientiã sꝑualis seus
quȩ dauid nr̃o coniuncta c̃. stuprais
uolens. ñ meruit erꝰ consortiũ. culꝰ

Expanded text:
corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur: de quo merito perfidiae, major filius, id est, prior populus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bersabee interveniente, quae interpretatur filia saturitatis, Abisag Sunamitidem corrumpere gestivit; quia Judaicus populus per observantiam caeremoniarum legis, qua saturus et plenissimus erat, veram sapientiam spiritalis sensus, quae David nostro conjuncta est, stuprare volens
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ iuntẽ dniuia salomoni filio suo p̃cepit
Ac iusta retributione eoꝵ qͥ sibi solacio
suert᷑ uł iiuste nocuert̃. licet ipse pati¬
aitissime eos regnans toleraret. qͥd meliꝰ
significare potest q̃ futurã retributionẽ
iudicii uenturi. in qua impii ꝓmercede
penã ꝑpetuam. iusti autẽ ȩternã beatitu¬
anie ꝑcipient: In p̃senti ꝙͦ tẽpore pa¬
tientia dĩ sepe bonos tribulariatq an¬
gustiari pmittit. & econtͣrio reꝓbos de¬
licus tẽporalib & ꝓsperitate terrena
turo restituet. qnͣdo his qͥ ad dexterã eiꝰ
st̃ dicturꝰ erit: uenite benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ. qđ uob̾ paratũ est
ab origine mundi. illis autẽ qͥ ad sim¬
tram eiꝰ erunt dicet. discedite ame ma¬
ledicti in ignẽ ȩternũ. qͥ paratꝰ ẽ diabolo
& angłis erꝰ. Et ibunt hi in suppliciũ

Expanded text:
d autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt, vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret: quid melius significare potest, quam futuram retributionem judicii venturi, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In praesenti quoque tempore, patientia Dei saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et econtrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena turo restituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Illis autem qui ad sinistram ejus erunt, dicet: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et ibunt hi in supplic
Abbreviated transcription (Latin):
Et nuntiauert regidicentes. Adest na¬
tłamn ꝓpha. Nathan qͥ int̾pretat᷑ donũ.
sigurã uetis ꝓphetiȩ gestasse manifestũ ẽ.
Dreitq rex dauid. Uocate mͥ sadoch sa¬
cerdotẽ. Sadoch int̾pretat᷑ iustus.
figurã in se gerens dñi & saluatoris nr̃i
ꝯ est uerus sacerdos in ȩternum scđ̃m
erdinẽ melchisedech.
t imponite salomonẽ filiũ meũ suꝑ
mulã mea. Mulam dauid alii ȩccłiam.
alii uͦ synagogã. ꝓpter infecunditatẽ sigu¬

Expanded text:
Et nuntiaverunt regi dicentes: Adest Nathan propheta. » Nathan, qui interpretatur donum, figuram veteris prophetiae gestasse manifestum est. « Dixitque rex David: Vocate mihi Sadoc sacerdotem. » Sadoc interpretatur justus, figuram in se gerens Domini et Salvatoris nostri, qui est verus « sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » « Et imponite Salomonem filium meum super mulam meam. » Mulam David, alii Ecclesiam, alii vero Synagogam propter infecunditatem, figu
Abbreviated transcription (Latin):
ante eum currerent. & reliqua.¬
d̾ autẽ adonias filiꝰ dauid maior
in regno ꝓ patre succedere uoluit ꝑ
fastũ supbiȩ ñ ꝑ uirtutẽ discipline.
qͥd significat: nͥ qd̾ iudaicus ppłs qͥ qͣsi
scepit gentilẽ ppłm qͥ ꝑ grãm di posti¬
rior uocatꝰ est spernens. solũ se cũ dño
estimabat regnaturũ: Unde & bene
nom̃ adoniȩ qͥ dñator dñs int̾pretat᷑
typũ er expressit. qͥa solũ se dñari cũ

Expanded text:
ante eum currerent, etc. » Quoante eum currerent, etc. » Quod autem Adonias filius David major in regnum pro patre succedere voluit per fastum superbiae, non per virtutem disciplinae, quid significat nisi quod Judaicus populus, qui scepit, gentilem populum qui per gratiam Dei posterior vocatus est spernens, solum se cum Domino aestimabat regnaturum. Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator dominus interpretatur, typum expressit, qui solum se dominare c
Abbreviated transcription (Latin):
ti dulcior melle oratio fluxerit. & sapi¬
ens qͥdã greciȩ cũ cõpletis centũ & septẽ
annis se cerneret mori. dixisse ferat᷑. dole-¬
ret qd̃ tc̃ egrederet᷑ ẽ uita qnͣdo sapere
cȩpisset. plato etiã octogesimo anno scri¬
bens mortuus sit. socrates septuaginta
& nouẽ annos in docendi scribendiq
labore cõpleuerit. qnͣto magis frigescen¬
te corporis iuuentute int̾ bella corporiᷤᷤ
& int̾ incentiua uicioꝵ sapientiã edisce-¬
re debemꝰ. ut in senectute etiã frigescen-¬
tib menbris in sinu m̃tis nr̃e reqͥescat
& foueat nos dormmiatq nobiscũ imino
cibũ spualis intelligentiȩ nob̃ minss
Potest nimirũ etiã ista mulier contẽpla¬
tiue uitȩ gestare figurã. ꝗͣ om̃s psceti
in credibili amore complectentes. in
eiꝰ dilectione flammascunt.
donias autẽ filiꝰ aggith. eleuabatur
dicens. Ego regnabo. Fecitq sibi cir¬
rum & eqͥtes. & quinqͣginta uiros qui

Expanded text:
ti, « dulcior melle oratio fluxerit: » et sapiti, « dulcior melle oratio fluxerit: » et sapiens quidam Graeciae, cum completis centum et septem annis se cerneret mori, dixisse fertur, dolere quod tunc egrederetur e vita quando sapere coepisset; Plato etiam octogesimo anno, scribens mortuus est; Socrates septuaginta et novem annos in docendi scribendique labore complevit, quanto magis calescente corporis juventute, inter bella corporis, et inter incentiva vitiorum sapientiam ediscere debemus, ut in senectute etiam frigescentibus membris, in sinu mentis nostrae requiescat et foveat dormiatque nobiscum, imo cibum spiritalis intelligentiae nobis ministret. Potest nimirum etiam ista mulier contemplativae vitae gestare figuram, quam omnes perfecti incredibili amore complectentes, in ejus dilectione flammescunt. « Adonias autem filius Hagith elevabatur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currum et equites, et quinquaginta viros, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uolo ut ardeat. Qui discipłoꝵ corda
succendens cogebat eos dicere. nonne cor
nr̃m ardens erat in nob̾. dũ loqueret᷑ in uia
& aꝑiret nob̾ scripturas: Hanc siquidẽ
puellã amplecti ac diligere debeniꝰ. quȩ
sapientiã significat senũ ampliorẽ. non
pueriles declamationes. & sapientiũ flo¬
sculos dialecticoꝵ. ac uerboꝵ lenocinia.
& cęt̾a huiꝰmodi ex humana sapientia.
fignientisq poetarũ. neq curas istiꝰ scłi.
aut honores huiꝰ mundi. s sapientiã tanꝗͣ
abisach. cũq dauid nunꝗͣ senescit. innr̃o
requiescat sinu: Impolluta enĩ ẽ & uir¬
ginitatis ppetuȩ. & in similitudinem
mariȩ. quȩ cũ cotidie generet semꝑq
parturiat. incorrupta ẽ. Si enĩ cato ro¬
mani generis disertissimꝰ ut qͥdã doctoꝵ
ꝓtulit centenariꝰ iã & senex grecaᷤ litt̾ãs
nec erubuerit. nec discere desperauerit.¬
& si certe ut aiunt homerꝰ refert. qd̾ de
lingua nestoris iã uetuli & pene decrepi¬

Expanded text:
nisi ut ardeat? » Qui discipulorum corda succendens, cogebat dicere: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? » Hanc siquidem puellam amplecti ac diligere debemus, quae sapientiam significat senum ampliorem; non pueriles declamationes, et sapientium flosculos dialecticorum, ac verborum lenocinia, et caetera hujusmodi ex humana sapientia figmentisque poetarum: neque curas istius saeculi, aut honores hujus mundi; sed sapientia tanquam Abisac cum David, quae nunquam senescit, in nostro requiescat sinu. Impolluta enim est virginitatis perpetuae, et in similitudinem Mariae, cum quotidie generet semperque parturiat, incorrupta est. Si enim Cato Romani generis disertissimus, ut quidam doctorum protulit centenarius jam et senex Graecas litteras nec erubuerit, nec discere desperaverit: et si certe ut aiunt Homerus refert quod de lingua Nestoris, jam vetuli et pene decrepi
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsa. Ne derelinquas eã. & app̾hendet
te ama illã. & seruabit te. Principium
sapientiȩ posside sapientiã. & in om̃i pos¬
sessione tua acquire intelligentiã. Car¬
cunda illã & exaltabit te. honora illam &
amplexabit᷑ te. ut det capiti tuo coronã

Expanded text:
ab ipsa. Ne derelinquas eam, et apprehendet ab ipsa. Ne derelinquas eam, et apprehendet te; ama illam, et servabit te. Principium sapientiae, posside sapientiam; et in omni possessione tua, acquire intelligentiam cumda illam, et exaltabit te. Honora illam, et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam
Abbreviated transcription (Latin):
ia huc bet sabee. & superat abigahil&
reliquȩ uxores. & concubinȩ. Quȩ om̃s
qͣi frgide repudiant᷑. & in uniꝰ tantũ¬
implexib Abrahã multo dauid senior
fuit. & tam̃ uiuente sara aliã ñ quȩsunt
uxorẽ. ysaac duplices dauidannos ha¬
buit. & cũ rebecca iã uetula nunꝗͣ refri¬
xit. Taceo de priorib ante diluuium
uiris. qͥ post annos qͥngentos ñ dico seni-¬
lib s pene ia cariosis artub nequaꝗͣ pu-¬
ellares quȩsiuere cõplexus. Certe moy¬
ses dux isrłitici ppłi centũ uiginti annoᷤᷤ
habebat. & sephorã ñ mutauit. Quȩ est
ista sunamitis uxor & uirgo. tã feruens
ut frigidũ calefaceret. & tã scã ut calentẽ
ad libidinẽ ñ ꝓuocaret. nͥ sapientia ut
beatꝰ ieronimꝰ ait. quȩ in senib feruere
cificus bellatoris uiri narrat rex ample¬
tus. Posside sapientiã. posside intelligen¬
tã. ne obliuiscaris eã. & ne declinaueris

Expanded text:
adhuc Bersabee, supererat Abigea et adhuc Bersabee, supererat Abigea et reliquae uxores eius et concubinae, quas si frigidae repudiantur, in unius tantuamplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dauid annos habuit et cum Rebecca iam uetula numquam refrixit; taceo de prioribus ante diluuium uiris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed paene iam cariosis artubus nequaquam puellares quaesiere coses dux Israelitici populi centum viginti annos habebat, et Sephoram non mutavit. Quae est igitur ista Sunamitis uxor et virgo, tam fervens ut frigidum calefaceret, et tam sancta ut calentem ad libidinem non provocaret, nisi sapientia ut beatus Hieronymus ait quae in senibus fervere cificos bellatoris viri narret amplexus, « Posside sapientiam, posside intelligentiam; ne obliviscaris eam, et ne declinaveris
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ in eiꝰ dilectione caluit. ut ꝓpt̾ illisꝰ
amorẽ uariis ꝑiculis se ultro cõmite¬
ret. & ad ultimũ ꝓ eiꝰ nomine moriñ
recusaret. De qua pleniꝰ dicemꝰ in subditiꝰ
Idonias enĩ filiꝰ agith eleuabatur
dicens. Ego regnabo. & reliqua.
Adonias enĩ iste qui suꝑbia elatꝰ gratꝰ
regnare uoluit. qͥ a salomone int̾fe¬
ctus ẽ. figurã gestauit ppłi uideoꝵ qͥ
ꝓpt̾ea qd regnũ terrenũ optinere u̾s¬
luit. a salomone uidelicet xp̃o & re¬
gnũ amisit. & uitã ꝑdidit. De quo hle
plibando prȩdiximꝰ. s in sequentib
uberiꝰ indagabimꝰ. Nex autẽ senuq ils
nimis. & ab sach sunamitiꝰ ministralus
Iuerit᷑ itaq qͥd in hoc facto siguisus
qd̾ dauid annos natꝰ septuaguita
bellicos quondã uir senectute fis¬
pant ñ poterat calefieri. & ipt̾ea qũs¬
ntur ista puella speciosa quȩ cum rege
dormiret.& senile corpꝰ calefaceret &
anustraret regi. Si eñ occidentẽ seqͥ¬
muno. uł atellanarũ ludicra. eo qđ fri¬

Expanded text:
fidei in ejus dilectione caluit, ut propter illius amorem variis periculis se ultro committeret, et ad ultimum pro ejus nomine mori non recusaret. De qua plenius dicemus in subditis. « Adonias autem, filius Haggith, elevabatur, dicens: Ego regnabo, » et reliqua. Adonias enim iste qui superbia elatus gratis regnare voluit, qui a Salomone interfectus est, figuram gestavit supterea quod regnum terrenum obtinere voluit a Salomone, videlicet Christo, et regnum amisit, et vitam perdidit. De quo hic praelibando praediximus, sed in sequentibus uberius indagabimus. « Rex autem senuerat nimis et Abisag Sunamitis ministrabat ei. » Quaeritur itaque quid in hoc facto significet quod David annos natus septuaginta bellicosus quondam vir, senectute frigescente, non poterat calefieri. Et propterea quaeritur ista puella speciosa, quae cum rege dormiret, et senile corpus calefaceret, et ministraret regi. Si enim occidentem sequmimo uel Atellanarum ludicra? fri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecerit duob pͥncipib abner filio
ner. & amasa filio iether. & reliqua
Iauid qͥ p̾cepit ioab int̾fici seu semei. figu¬
ram uetĩs ꝓphetiȩ gestabat. quȩ indicat
ticis in futo᷑ fieri oporteat. sicut hoc qđ
dauid de ioab & semei fieri p̃cepit. salomon
uͦ impleuit. Salomon autẽ sedit super
thronũ isrł. Salomon qͥ patri suo dauid
successit xp̃i figurã sine dubio gestauit. in
eo scilicet qdđ templũ edificauit. sicut & xp̃c
eccłiam. & in eo qđ regnũ in pace ammini¬
strauit. & pacẽ habuit scd̾m nom̃ suum.
Sic & ipse dñs rexpacis est dictꝰ. ac ꝑ hoc illiꝰ
uocabulũ illi uerissime congruit. ꝑ quẽ
mediatorẽ ex inimicis accepta remissione.
peccatoꝵ reconciliam᷑ do. Etenĩ cũ inii¬
ci essemꝰ. reconciliati sumꝰ dõ ꝑ mortem

Expanded text:
fecerit duobus principibus Abner, filio Ner, et Amase filio Jether, » etc. David qui praecepit Joab interfici seu Semei, figuram veteris prophetiae gestabat, quae judicavit ticis, in futuro fieri oporteat. Sicut hoc quod David de Joab et Semei fieri praecepit, Salomon vero implevit. « Salomon autem sedit super thronum Israel. » Salomon qui patri suo David successit, Christi figuram sine dubio gestavit: in eo scilicet quod templum aedificavit, sicut et CEcclesiam: et in eo quod regnum in pace administravit, et pacem habuit secundum nomen suum, sic et Dominus Rex pacis est dictus, ac per hoc illius vocabulum illi verissime congruit, per quem Mediatorem, ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo: etenim « cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
bris. tam̃ senes feruenti dilectione. & sũmo
studio caritatis amplectit᷑ & sꝑuales etiã
delicias ammistrat. Om̃s pene uirtute.
corporis mutant᷑ in senib. & crescente
orationũ & ꝑseuerantia. uisitatio lan¬
guentiũ. labor manuũ unde p̾beantur
elemosinȩ. Et ne sermonẽ longiꝰ trahã.
cuncta quȩ ꝑ corpꝰ exercent᷑. fracto corpo
re minora fiunt. sola sapientia ñ dico in
iuuenib s etiã in senib qui in lege dñi
meditati st̃ die ac nocte ꝑmanet. & dũcis¬
simos fructꝰ studioꝵ metit. Unde abisach
merito int̾pretat᷑ patris mei gaudiũ. uł
patris mei rugitꝰ. qđ in p̾senti loco uirtu¬
tẽ sonat. qđ amplior in senib & redun¬
dans ẽ ac larga sapientia: Et bene rugitꝰ.
qd maris fluctꝰ resonat. & ut ita dicam de
pelago ueniens fremitꝰ audit᷑. Ex qͦ osten¬
ditur abundantissimũ & ultra humanã
uocẽ in senib diuini sermonis tonitruum
cõmorari. Sunamitis uͦ coccinea in lingua

Expanded text:
ione et summo studio charitatis amplectitur, et spirituales etiam delicias administrat. Omnes pene virtutes corporis mutantur in senibus et crescente orationum et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum unde praebeantur eleemosynae. Et ne sermonem longius traham, cuncta quae per corpus exercentur facta, corpore senili minora fiunt; sola sapientia non dico in juvenibus, sed etiam in senibus qui in lege Domini meditati sunt die ac nocte permanet: et dulcissimos fructus studiorum metit. Unde Abisac merito interpretatur patris mei gaudium, vel patris mei rugitus. Quod in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior in senibus et redundans est, ac larga sapientia. Et fit bene rugitus, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur, ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Sunamitis vero coccinea in lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ac thesauro diuini gazophilacii. saltem
ualeamꝰ cũ magis auri & thuris & myrrȩ
dño conferre donaria. qm̃ in omnib
sacro uolumine p̾maxime indigemus
diuino suffragio. qͥa multis obscuritatib
abditũ uidet᷑ in allegoriarũ sententiis.
p̾sertim in tẽpli ȩdificiis. & ꝓpħarũ my¬
steriis. ut ipso ãminiculante qui dedit
salomoni sapientiã plurimã ualeamꝰ
ceptũ opꝰ explere sagacit᷑. Unde iã eiꝰ freti
auxilio. ad ipsũ describendũ uertamꝰ articulũ.

Expanded text:
ac thesauro divini gazophylacii, saltem ac thesauro divini gazophylacii, saltem valeamus cum Magis auri et thuris et myrrhae Domino conferre donaria. Quoniam si in sacro volumine permaxime indigemus divino suffragio, quia multis obscuritatibus abditus videtur in allegoriarum sententiis, praesertim in templi aedificiis et prophetarum mysteriis, ut, ipso adminiculante, qui dedit Salomoni sapientiam plurimam, valeamus coeptum opus explere sagaciter. Unde jam ejus freti auxilio, ad eum describendum vertamus articulos.
Abbreviated transcription (Latin):
libellis regũ
uoluminis.
diuina uide¬
licet immeri¬
to auxiliati
clementia. tanꝗͣ quodãmͦ ex thesauris aiui-¬
tum scõꝵ scilicet doctoꝵ duo minuta ab¬
strahentes ut potuimꝰ in gazophilaciu̾
contulimꝰ. ne ingrati ex nr̃ȩ pauꝑtatis
ingenio fortassis uideremur a dño. ne ta¬
lentũ etiã idipsũ frugalitatis collatũ ru-¬
re defossũ inueniret᷑ absconditũ. & damna¬
tionis pęna multarem᷑ acerrime. Ubi
admodũ uastũ transiuimꝰ equor. auxiliati
uidelicet cunctipotentis ope. qͥ imperat
uentis ne noceant rati. Nunc siquidẽ
quanꝗͣ pauidi terciũ aggredi conabim᷑
librũ. in qͦ maxime flatu indigemꝰ qͥdem
diuini spiraminis. ne nr̃a carina tandẽ
fracta ueniat in scopulos. & sirti illisa
demersa remaneat in reumate gurgitũ.
s ipso afflante ac dignant᷑ opitulante
portũ quietitudinis ouans. optineat.
ut dñica quodã mͦ cõmertia illesa ꝑma¬
neant. & ex tanta ꝓfunditate uoluminiᷤ

Expanded text:
libellis Regum voluminis, divina videlicet immeriti auxiliati clementia, tanquam quodammodo ex thesauris divitum, sanctorum scilicet doctorum, duo minuta abstrahentes, quae, ut potuimus, in gazophylacium Domini contulimus, ne ingrati ex nostrae paupertatis ingenio fortassis videremur a Domino, ne talentum etiam idipsum frugalitatis collatum, rure defossum inveniretur absconditum, et damnationis poena mulctaremur acerrime. Ubi admodum vastum transivimus aequor, auxiliati videlicet Cunctipotentis ope, qui imperat ventis ne noceant rati. Nunc siquidem, quanquam pavidi, tertium aggredi conabimur librum: in quo maxime flatu indigemus quidem divini Spiraminis, ne nostra carina tandem fracta veniat in scopulis, et syrtim illisa demersa remaneat in reumate gurgitum: sed ipso afflante ac dignanter opitulante, portum quietudinis ovans obtineat, ut Dominica quodammodo commercia illaesa permaneant, et ex tanta profunditate voluminis,
Abbreviated transcription (Latin):
laudib diuinis. dilectione sincera
conditoris & ꝓximi gerit᷑. Palmaꝰ facit
cũ memoriã et̾nȩ retributionis coꝵ
mentib infigit. ut eo minꝰ ab arce iu-¬
sticiȩ labi queant. qͦ mercedẽ iusticiȩ
semꝑ ante oculos habent. Fecit pictu¬
ras uarias qͣsi ꝓminentes de pariete &¬

Expanded text:
laudibus divinis, dilectione sincera laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi geritur. Palmas facit, cum memoriam aeternae retributionis eorum mentibus infigit: ut eo minus ab arce justitiae labi queant, quo mercedem justitiae semper ante oculos habeant. Facit picturas varias quasi prominentes de pariete
Abbreviated transcription (Latin):
cta quȩ ꝓmittit. dicentes ex animo ꝑ sin-¬
gula quȩ occurrt̾: benedicam dñm in
om̃i tẽpore. Et.: paratũ cormeũ ds. pa-¬
ratũ cormeũ. cantabo & psalmũ dicã
dño. Sculpunt᷑ torno. cũ in tantũ uir-¬
tutib oꝑam impendunt. ut ab harum
tramite nullis circũstantiũ rerũ contͣ¬
rietatib. nullis possint blandimentiᷤ
auerti. Quia enĩ tornatura & cȩteris
artib uelocitate p̃cellit. & ipsa sibi regu-¬
lam qͣ sine errore opꝰ ꝑficiat sistit. apte
ꝑ hanc pia scõꝵ uita signat᷑. quȩ & parata
est semꝑ ad obsequiũ diuinȩ uoluntatis.
& hoc absq diuerticulo errandi cõplere.
longo uirtutũ didicit usu exercitata
in parietib tẽpli facit salomon. cũ ele¬
ctos suos dñs ad regulã scripturarum
scãrum in quib est multitudo scientiȩ
uitã suã dirigere donat. Cherubym
facit. cũ eos in hoc mundo castitatẽ an¬
gelicȩ conuersationis ꝓ modulo suo
docet imitari. Qđ maxime uigiliis ac

Expanded text:
cta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: « Benedicam Domino in omni tempore . » Et: « Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo et psalmum dicam Domino . » Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti. Quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quae et parata est semper ad obsequium divinae voluntatis, et hoc absque diverticulo errandi complere longo virtutum didicit usu exercitata.in parietibus templi facit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus est multitudo scientiae, vitam sufacit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis, pro modulo suo docet imitari: quod maxime vigiliis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽ. qd̾ altitudo centũ uiginti cubi¬
toꝵ erat. De quo post hȩc dicturi sumꝰ.
orticus erat ante templũ .xxͫ. cubitoꝵ
longitudinis iuxta mensurã latitudiniꝰᷤ
tẽpli. & habebat decẽ cubitos latitudinis
uersũ ad orientẽ sicut & tabernaculũ.
habebatq ostiũ porticꝰ ab oriente contͣ
ostiũ tẽpli. iuxta qđ hystoricꝰ iudeoꝵ
iosephꝰ aꝑtissime docet. ita ut sol equino¬
ctialis oriens directis radioꝵ suoꝵ lineis
ꝑ ostia tria. porticꝰ uidelicet & tẽpli atq
oraculi archam testam̃ti ꝑfundere posset
Quia uͦ templũ scãm ȩccłiam designat. por¬
ticus quȩ erat ante templũ & ꝓpior lucẽ
solis accipere solebat. qͥd aptiꝰ quã illã eiꝰ
partẽ quȩ dñicȩ incarnationis tẽpora p̃ces¬
sit iypice denuntiat. in qua st̃ patriarchȩ
pͥmi susceꝑunt. & nascenti in carne dño
testimoniũ siue uiuendo siue p̾dicando

Expanded text:
ptum est, quod altitudo centum viginti cubiptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat. De quo post haec dicturi sumus. « orticus erat ante templum viginti cubitorum longitudinis iuxta mensuram latitudinis templi et habebat decem cubitos latitudinis . Habebatque ostium porticus ab oriente, contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet: ita ut sol aequinoctialis oriens, directis radiorum suorum lineis, per ostia tria porticus videlicet, et templi et oraculi, arcam testamenti perfundere posset. Quia vero templum sanctam Ecclesiam designat, porticus quae erat ante templum, et propior lucem solis accipere solebat, quid apertius quam illam ejus partem, quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? In qua sunt patriarchaeprimi susceperunt, et nascenti in carne Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicando,
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine. & uiginti cubitos in latitudi.¬
ne. & triginta cubitos in altitudine.
Longitudo domꝰ longanimitatẽ desi¬
gnat scẽ eccłiȩ. quia in exilio peregrina¬
tionis huiꝰ. patient᷑ aduersa quęq tole¬
rat. donec ad patriã ꝗͣ expectat ꝑueniat.
Latitudo insinuat caritatẽ. qua dilatato
sinu m̃tis ñ solũ amicos in do. s & inumi¬
cos diligere gaudeat ꝓpter dm̃. donec
ueniat tempꝰ qnͣdo siue ad pacem suã
conuersis. siue funditꝰ om̃ib extinctis
inimicis. cũ solis gaudeat amicis in do.
Altitudo spem denuntiat futurȩ retribu¬
tionis. cuiꝰ intuitu libent̾ infirma quȩq
siue quȩ demulcent siue quȩ aduersant᷑
contemnit. usq dũ utrisq transcensis
sola mereat᷑ uidere bona dñĩ in terra
uiuentiũ. Ubi notandũ qd̾ triginta cu¬
biti altitudinis. ñ usq ad tectũ templi
s usq ad cenaculũ inferiꝰ ꝑtingebant.
Namq in libro paralipomenon aꝑte scri¬

Expanded text:
gitudine, et viginti cubitos in latitudigitudine, et viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. » Longitudo domus longanimitatem designat Ecclesiae, quia in exsilio peregrinationis hujus patienter adversa quaeque tolerat, donec ad patriam quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatatio sinu mentis non solum amicos in Deo, sed et inimicos diligere gaudet propter Deum: donec veniat tempus, quando sive ad pacem suam conversis, sive funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, sive quae adversantur, contemnit: usque dum utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium. Ubi notandum quod triginta cubiti altitudinis, non usque ad tectum templi, sed usque ad coenaculum inferius pertingebant. Namque in libro Paralipomenon aperte scri
Abbreviated transcription (Latin):
in carne añs. Bene idem locus in area
erat ornan iebusei. quia & ȩccłia arcȩ
solet uocabulo designari. dicente ioħe.
de dño: cuiꝰ uentilabrũ in manu sua.
&pmundabit areã suã. Ornan int̾pre¬
tatur illuminatꝰ. & erat natione. ie-¬
buseus. Natione quidẽ gentiles signi-¬
ficat. nos autẽ eosdem illustrandos a
do tenebrȩ. nunc autẽ lux in dño.
lebus eadem ẽ ciuitas quȩ & ierłm.
Et iebꝰ quidẽ int̾pretat᷑ conculcata.
ierłm autẽ uisio pacis. In qͣ quandiu
ernan gentilis regnauit. iebꝰ dicta ẽ.
Cum uͦ in ea dauid locum holo causti
cmeret. cũ salomon in ea templũ dño edifi¬
caret. ñ iam iebus s ierłm uocata ẽ. quia
ab immundis spiritib. atq ad simula cra
muta ꝓut ducebat᷑ sequens. Cũ uͦ illam
grã sui conditoris respexit. continuo paciᷤ
in se & locũ inuenit & nomen. Al.¬
omꝰ autẽ quã edificabat rex salomon
dño. habebat sexaginta cubitos in lon¬

Expanded text:
in carne Dominus. Bene idem locus in area in carne Dominus. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia et Ecclesia areae solet vocabulo designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum iet permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, erat natione Jebusaeus. Natione gentiles quidem significat, nomine autem eosdem illuminandos a do tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, quae et Hierusalem. Et Jebus quidem interpretatur conculcata; Hierusalem autem visio pacis: in qua quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Hierusalem vocata est; quia ab immundis spiritibus ad simulacra muta, prout ducebatur sequens. Cum vero illgratiam sui Conditoris respexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen. « Domus autem quam aedificabat rex Salomon Domino, habebat sexaginta cubitos in lon
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ societate consistit. Namꝙ inscissi¬
ra mentiũ ds ñ est. factus est in pict
locus eiꝰ. & habitatio eiꝰ in sẏon: Ell¬
ficatur in monte uidelicet in ipse
qnꝰ siluatore de quo y saias ait. &erit in
pouisinis dieb p̃paratꝰ mons domꝰ dñi
nusticẽ montiũ. Et ipse de se in eugl̃io.
⁊ potest inqͥt ciuitas abscondi suꝑ mon¬
ñ posita. Ipse est enĩ mons montiũ. qui
atri quidẽ ꝑ originẽ assũptȩ caruis orꝰ¬
dis est s. omniũ terrigenarũ potentũ¬
i scĩtatem singularis culmine digni¬
tatis mnͣscendit. In qͦ nimirũ monte.
quitas siue domꝰ dñi constructa est.
q si ñ illo radicẽ figat spes & fides nr̃a
nulla c̃. Qui recte mons moria idest
uisionis uocat᷑. qͥa electos suos quos ad
gternã suȩ claritatis uisionẽ conseruat.
in hac interĩ uita laborantes uidere &
adiuuare dignat᷑. Qui demonstratus
fuerat dauid patri eiꝰ. Ostensus namq
grat dauid sicut cȩt̾is ꝓpħis uenturus

Expanded text:
. Namque in scissura mentium Deus non est, sed factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Esaias ait: Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Et ipse de se in Evangelio: Non potest, inquit, civitas abscondi, supra montem posita . Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenaruac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat spes et fides nostra, nulla est. Et recte mons Moria, id est, visionis vocatur, quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur. Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus namque erat David, sicut caeteris prophetis, venturus
Abbreviated transcription (Latin):
sui dt spandus introitꝰ Nam quia unꝰ
et ingressꝰ oraculi. testatur hoc qd̾ infe¬
nus de archa scnptũ est: cumq emine¬
ten uectes & apparerent sũmitates eoꝵ
fris secũarium ante oraculũ. ñ appare
ostenditur. qđ unꝰ erat ingressꝰ oraculi.
e hnceregione factꝰ archȩ. quȩ in medio
adiem stabat oraculi: Cuiꝰ ingressꝰ osti¬
dla ꝑ significationẽ multifane possunt
iccipi. Nam & angłicos sp̃s quoꝵ mini¬

Expanded text:
st sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: « Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuariostenditur quod unus erat ingressus oraculi: et hic e regione factus arcae, quae in medio ejusdem stabat oraculi. Cujus ingressus ostiola per significationem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
tores fuisse in hac uita suȩ puritatis exul¬
tant. Duos autẽ ȩque parietes alis suis
tangunt. qͥa fideles utriꝰq ppłi iudeisci¬
licet & gentilis possessores secũ habent.
aulȩ cęlestis. ñ qđ in illa patria distin¬
ctio sit localis int̾ utrũq ppłm.s quia
maior fiat festiuitas ȩt̾nȩ beatitudinis
de consortio adunatȩ in d̾o frat̾nitatis
Extendt̃ gͦ cherubym ad utrũꝙ pancã
oraculi alas suas. qͥa lȩtantes in cȩlesti
patria iustos utriꝰq plebis. uisione qͦ¬
suȩ głe ad laudẽ sui creatoris ȩxcitant

Expanded text:
tores fuisse in hac vita suae puritatis exsultores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, qlicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis de consortio adunatae in Deo fraternitatis. Extendunt ergo cherubim ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis visione suae gloriae ad laudem sui creator