comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctum ẽ igitur exhis
nis diuersitatem. & quod
nomenẽ patris id &iam filii
nomen. similiter quod nom̃
ẽ filii. eẽ id &iam sp̃s scĩ. quan¬
do &iam paraclxtus filius dicit᷑
filium ipsum sp̃m intellege¬
res: Vnitas enim nominisẽ
clitum dixit &iam iohannes.
sicut habes: Siquis peccaue¬
rit: paraditum habemus
quem ad modum unitas nomi¬
Nis¬
ita &iam unitas potestatis est⁊
Vbi enim paraclitus sp̃s: ibi&a¬
am filius : Namsicut hic in ae¬
ternum dñs futurum cum fide¬
libus sp̃mdicit: ita &iã dese
alibi ostendit. quod in a&er¬
num cum apłis sit futuru fi
dicens Ecce ego uobiscumsũ
omnibus diebus. usq ad consũ¬
mationem mundi. : Vnums
ergo filius & sps: unum nom̃
est trinitatis. & una insepara¬
bilisq p̃sentia : Sicut autem
ostendimus paraclitum filiũ
nominatum: ita &iam osten¬
dimus ueritatem spm nuncu¬
sed &iam ueritas dicitur sp̃s.

Expanded text:
doctum est igitur ex his nis diversitatem: et quod nomen est Patris, id esse etiam Filii nomen: similiter quod nomen est Filii, esse id etiam Spiritus sancti; quando etiam paraclitus Filius dicitur, Filium, ipsum Spiritum intelligeres; unitas enim nominis est, clitum dixit etiam Joannes, sicut habes: Si quis peccaverit, paraclitum habemus quemadmodum unitas nominisita etiam unitas potestatis est; ubi enim paraclitus Spiritus, ibi etiam Filius. 138. Nam sicut hic in aeternum Dominus futurum cum fidelibus Spiritum dicit, ita etiam de se alibi ostendit quod in aeternum cum apostolis sit futurus, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem mundi . Unum sunt ergo Filius et Spiritus: unum nomen est Trinitatis, et una inseparabilisque praesentia. 139. Sicut autem ostendimus paraclitum Filium nominatum, ita etiam ostendimus veritatem Spiritum nuncused etiam veritas dicitur Spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem negare nominis.
cum operationis uideat uni¬
tatem : Sed quid ego unita¬
tem nominis argumentis
a struo. cum diuinȩ uocis eui¬
denstestimonium sit unum
nomenee patris & filii. &
sp̃s scĩ : Scriptumẽ enim
Innomine dixit. non in nomi¬
nibus : Nonergo aliud nom̃
patris. aliud nomen filii.
ds̃ non plura nomina. quia
ut aperir& quia una diuinitas

Expanded text:
tatem negare audeat nominis, cum operationis videat unitatem? Sed quid ego unitatem nominis argumentis astruo; cum divinae vocis evidens testimonium sit unum nomen esse Patris et Filii et Spiritus sancti? Scriptum est enim: sancti . In nomine dixit, non in nominibus. Non ergo aliud nomen Patris, aliud nomen Filii, a unus Deus: non plura nomina; quia ut aperiret quia una divinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ueni in nomine patris mei
& non accepistisme : si alius ue¬
nerit in nomine suo. illum acci¬
pi&is : Quod autem nomen pa¬
tris ẽ hocidem filii: scriotura
declarat quia in exodo dixit
dñs. :Ego antecedo in nomi¬
ne meo : &uocabote nomine
meo. dnm in conspectutuo.
Dñs ergo dixit quia nomine suo
uocauit dnm dñs: Ergo & pa¬
triẽ nomen & filio : Cũ autẽ
unum nomen sit patris & filii :
Paraclrtus autem sp̃s scs̃ quẽ
mittit pater in nomine meo:
illeuos docebit om̃a: Qui autẽ
uenit in nomine filii : utique
in nomine &iam patris uenit
t& saluos fieri ⁊ simuldocuit
unitatem diuini nominis eẽ¬
credendam non dis parilitatẽ.
qm̃ inunitate nominis uenit
xp̃s: In suo autem nomine:
uenturus ẽ anticristus: sicut
scriptumẽ: Ego ueni in no¬
mine patris mei & non accepis¬
tisme: si alius uenerit in nomi

Expanded text:
eni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis . 133. Quod autem nomen Patris est, hoc idem Filii Scriptura declarat; quia in Exodo dixit Dominus: Ego antecedam te in nomine meo et 628 vocabo in nomine meo Dominum in conspectu tuo . Dominus ergo dixit quia in nomine suo vocabit Dominum: Dominus ergo et Patris est nomen et Filii. 134. Cum autem unum nomen sit Patris et Filii, acletus autem spiritus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia . Qui autem venit in nomine Filii, utique etiam in nomine Patris venit,nos salvos fieri. Simul docuit unitatem divini nominis ecredendam, non disparilitatem; quoniam in unitate nominis venit Christus: in suo autem nomine venturus Antichristus est, sicut scriptum est: Ego veni in nomine Patris mei, et non accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
Haec enim mittens hoc
unguentum INcorpis
meum ad sepeliendum
mefecit. : CVRIgitur
iudas hoc carius aesti¬
mauit: quia peccatori¬
bus pluris constat
remissio pet catorum¬
& indulgentia uidetur
eẽ praetiosior Denique
habesscriptum.
Quia cui multum Dimit¬
titur: plus diligit
ER GO & ipsi peccato¬
res domiNicae
pas sioNis. quam
perdideruNt grati¬
amconi fitentur
Et tes timonium fe
sunt per secuti.
Aũquia INͣ liuo lam
animam non intrat
sapientia. &iam
hoclo quebatur prodi¬
toris affectu: Carius aes¬
timabat dominici cor¬
poris passionem: ut om̃s
a fide pirutar  enormi

Expanded text:
Haec enim mittens hoc Haec enim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Cur igitur Judas hoc charius aestimavit? Quia peccatoribus pluris constat remissio peccatorumt indulgentia videtur esse pretiosior. Denique habes scriptum: Quia cui multum dimittitur, plus diligit . Ergo et ipsi peccatores Dominicae passionis, quam perdiderunt, gratiam confitentur, et testimonium fersunt persecuti. 128. Aut quia in malevolam animam non intrat sapientia ; etiam hoc loquebatur proditoris affectus, charius aestimabat Dominici corporis passionem; ut omnes a fide pretii enormi
Abbreviated transcription (Latin):
Practiosior enimtrpoueri¬
tas. largior gratia quã
disciplina. opimior lege
praesentia Quia lex pro¬
misit aduentum. Le gem
aduentus impleuit
Uiginti aurcis t̾munt his¬
Nechic figura mediocris
ad sacrilegium perfidi
largioris : quam ads alutẽ
fide bes sunt Aitrius que
tamen contractus con¬
siderari conuenit
ti aurei ipr & iumasl
seruitu tis trigin¬
ta aurei crucis sunt:
Quam uis enim simibin
modo a ssumptionis
& p as sio nisipsint
admiranda mysteria.
plenitu dortamen fidei
insa cramento est passio¬
nis: Non minoris qui¬
dem Restimo scãe uirgi¬
nis partum: sed gratius
sumo benedicticorporis
sacrec men tum:
tius quam quod mi hi
suas doNAuit INIu¬
rias: pleNius tameN
est quod tantum
cON tulit nobis: ut
qui moriturus non e¬
rat quia ds̃ erat. nostra
illae morte moreretur
otiose & iudas scari¬
ot ungentum illud
trecentisdenariis
aestima uit quod uti¬
que ipsius prȩtii de¬
finitioNe crucem
uidetur dNi declara¬
re: Vnde & dñs ait

Expanded text:
pretiosior enim typo veripretiosior enim typo veritas, largior gratia, quam disciplina: opimior Lege praesentia; quia Lex promisit adventum, Legem adventus implevit. 126. Viginti aureis emunt IsNec hic figura mediocris. Ad sacrilegium perfidi largiores, quam ad salutem fideles sunt. Utriusque tamen contractus considerare convenit ti aurei pretium servitutis, triginta aurei crucis sunt. Quamvis enim simili modo assumptionis et passionis sint admiranda mysteria; plenitudo tamen fidei in sacramento est passionis. Non minoris quidem aestimo sanctae Virginis partum: sed gratius sumo benedicti corporis sacramentum. tius quam quod mihi suas donavit injurias? 692 Plenius tamen est, quod tantum contulit nobis; ut qui moriturus non erat, quia Deus erat; nostra ille morte moreretur,otiose et Judas Iscarioth unguentum illud trecentis denariis aestimavit : quod utique ipsius pretii definitione crucem videretur Domini declarare. Unde et Dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
iuda impi&atis suae sela¬
queo strangulauit : O dura
infidelium saxa uerborum.
o in formem la queum pro¬
ditoris : sed deformius
prctium iudeorum ar¬
gentum in probum : quo
autemitur ad necem ius¬
tus. aut uenditur.
alter admortem: D&es¬
tabilis hereditas: Fera¬
lis auctio. quae aut fra¬
trem uendit iniuriae.
aut dñm licitatur exitio
salutis omnium redẽp¬
torem : Duoigitur quȩ
praestantiora sunt omi¬
nibus. iudea uiolauit fidẽ
at que pi&atemq sedin
pietatis auctorem inli
Nam & in patriarcha iosep
tatem suicor poris xp̃e
qui non rapinam arbitra¬
tus est. es se se ȩqualem
dõ sed formam seruia¬
cepit. Propter̃ lapsusa
uidelicet inostros susci¬
piens ser uitũ temu
Hec re figiens passionẽ
Alibi uiginti aureis emit.
alibi triginta: Quomodo
enim poterat uerum eius
pretium conpraehendi
cuius non potest meritũ
definiri: Erratur in pre¬
tio: quia erratur instu¬
dio.: Uiginti aurcis inue¬
teris testamento uenditͥ.
triginta in euangelio. ⁊¬

Expanded text:
udas, impietatis suae se laqueo strangulavit . O dura infidelium saxa verborum! O informem laqueum proditoris, sed deformius pretium Judaeorum! O argentum improbum, quo aut emitur ad necem justus, aut venditur! alter ad mortem. Detestabilis haereditas, feralis auctio, quae aut fratrem vendit injuriae, aut Dominum licitatur exitio, salutis omnium redemptorem. 124. Duo igitur quae praestantiora sunt omnibus, Judaea violavit, fidem atque pietatem; sed in pietatis auctorem. Nam et in patriarcha Joseph tate sui corporis Christus: Qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed formam servi accepit ; propter lapsus videlicet nostros suscipiens servitutem, nec refugiens passionem. Alibi viginti aureis emitur, alibi triginta. Quomodo enim poterat verum ejus pretium comprehendi, cujus non potest meritum definiri? Erratur in pretio, quia erratur in studio. Viginti aureis in veteri Testamento venditur, triginta in Evangelio;
Abbreviated transcription (Latin):
domum dĩ : habemus atria
habemus & porticus
Quia scriptum est: Inque
plateis supra fluant aquȩ
tuae : Dilata ergo hanc
porticum tui cordis. porticũ¬
dĩ uerbo: quod tibi dicit Di¬
lata ostuum & adim plebo
illud ⁊ Ergo deambulans
in corde sa pientis atque
pacificidĩ uerbum: audia¬
mus quod loquatur : Ego
& pater unum sumus
Non dicit hoc in pectore
perturbatoris & stulti:
quia animalis homonon
percipit quae sunt sp̃s dĩ:
Stultitia enim ille est : Non
capiunt fidei magnitudi¬
nem angusta impiorum
pectora:  Denique nidei
audientes ego & pater
unũ sumus: tulerunt la¬
pides ut lapidarenteũ.
Quihoc audire non potest.
iudaeus ẽ : Qui hoc audire
non potest : lapidat xp̃m as¬
periori omnicote ꝑ fidiae
sude saxis sst: & si
mihi creditis. uulnerat
uulnus sentire non potest.¬
Y tamen arrianorum
impi&ate lapidatur. qui
inecdesig pi&ate la& atur:
Bonum mihi est dnẽlex
oris tui: Seruopraecep¬
tum tuum: unumtecs¬
se cum patre ipsedixit

Expanded text:
domum Dei, habemus atria, domum Dei, habemus atria, habemus et porticus, criptum est: Inque plateis tuis superfluant aquae tuae . Dilata ergo hanc porticum tui cordis Dei Verbo, quod tibi dicit: Dilata os tuum et adimplebo illud . 121. Ergo deambulans in corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus quid loquatur: Ego et Pater unum sumus . Non dicet hoc in pectore perturbatoris et stulti; quia Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi est . Non capiunt fidei magnitudinem angusta impiorum pectora. Denique Judaei audientes: Ego et Pater unum sumus; tulerunt lapides, ut lapidarent eum . 122. Qui hoc audire non potest, Judaeus est: qui hoc audire non potest, lapidat Christum asperioribus omni caure perfidiae suae saxis; et si mihi creditis, vulnerat vulnus sentire non pos tamen Arianorum impietate lapidatur, qui Ecclesiae pietate laetatur. 123. Bonum mihi est, Domine, lex oris tui ; servo praeceptum tuum. Unum te esse cum Patre ipse dixisti.
Abbreviated transcription (Latin):
copias pollicetur: & dñs
ut uincat famem nutrit
Necego diffiteor esse pos
frequenter euadit
Magistamen obnoxius est
periculo quam qui nauiga¬
re noluerit. Uideamus
c& era: Promissurus reg¬
num caelorum montem
ascendit. Alibi persata
ducit discipulos. semina¬
turus in eorum affectib
caelestium sege tem
praeceptorum. ut messis
animorum fecunda fla¬
uesceret consumaturus
susceptae carnis officia.¬
cum perfectionem in discipu¬
lis iamuideret. quos uerbo¬
rum suorum radice funda¬
uerat Hor tum ingredit᷑.
ut olearum nouellas in do¬
mo dñi plantatas. & iustũ
palmae florentem modo
uitem que fecundam riuo
sui sanguinis inrigaret:
Hoc quo que loco inporticu
salo monis deambulat de¬
dicationis ut legimus die.
Hoc est in pectore sapientis
atque pacifici de ambulat
xp̃c. eius sibi dedicaturus
affectum: Quae ista porti¬
cus sit: docet proph&a di¬
cens  Deambulabam in in¬
Nocentia cor dismei in
medio domus tuȩ
Habemus ergo in nobis

Expanded text:
copias pollicetar: et Dominus copias pollicetar: et Dominus ut vincat, famem nutrit. Nec ego diffiteor in divitifrequenter evadit; magis tamen obnoxius est periculo, quam qui navigare noluerit. 119. Videamus caetera. Promissurus regnum coelorum Jesus montem ascendit . Alibi per sata ducit discipulos , seminaturus in eorum affectibus coelestium segetem praeceptorum; ut messis animorum fecunda flavesceret. Consummaturus susceptae carnis officia,cum perfectionem in discipulis jam videret, quos verborum suorum radice fundaverat, hortum ingreditur , ut olearum novellas in domo Domini plantaret, et justum palmae florentem modo, vitemque fecundam rivo sui sanguinis irrigaret . 120. Hoc quoque loco in porticu Salomonis deambulabat dedicationis, ut legimus , die, hoc est, in pectore sapientis atque pacifici deambulabat Christus, ejus sibi dedicaturus affectum. Quae ista porticus sit, docet Propheta dicens: Deambulabam in innocentia cordis mei in medio domus tuae . Habemus ergo in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Illos superioribus repellit.
quia dixit ego & pater
INferioribus arrianos. qui
dicit unum sumus Tamen
& insuperioribus & in infe¬
rioribus hersticaiugu¬
lat scaeuitatem : sabellia¬
norum: quia unũ dixit su¬
mus. Nonunus sumus
Arrianorum: quia ego et
pater : Non pater & ego
dixit quod utique non con¬
tumaciae sed pi&atis et
practientiae fuit: ne nos
errorem in or dine puta¬
remus : Nescit enim uni¬
tas ordinem gradum nes¬
cit aequalitas: Neccadet
in dĩ filium: ut percontu¬
maciam pi&atem lacde¬
ret : Magister ipse pi&a¬
tere quo loci haec dñs
disput auerit : Frequenter
enim eius oracula ex locorũ
in quibus diuersatusest qua¬
litatibus aestimamus: Ieiu¬
naturus aspũ sicut legimus
ducitur indesertum: ut e¬
uacua ret diaboli tempta¬
menta. :Nam & si in habun¬
dantia copiarum continen¬
ter uixisse laudandum ẽ
tamen indiuitus & amoenita¬
tibus frequentior tempta¬
tionis in lecebra est: Deni¬
que temptatoa ut tempt&

Expanded text:
Illos superioribus repellit, Illos superioribus repellit, quia dixit, Ego et Pater: inferioribus Arianos, quia dicit: Unum sumus; tamen et in superioribus et in inferioribus haereticam jugulat saevitatem Sabellianorum; quia unum dixit sumus, non unus sumus: Arianorum; quia ego et Pater, non Pater et ego dixit. Quod utique non contumaciae, sed pietatis et praescientiae fuit; ne nos errorem in ordine putaremus. Nescit enim unitas ordinem, gradum nescit aequalitas: nec cadit in Dei Filium, ut per contumaciam pietatem laederet magister ipse pietatere quo loci haec Dominus disputaverit; frequenter enim ejus oracula ex locorum in quibus diversatus est, qualitatibus aestimantur. Jejunaturus, ab Spiritu, sicut legimus , ducitur in desertum, ut evacuaret diaboli tentamenta. Nam etsi in abundantia copiarum contineater vixisse laudandum est; tamen in divitiis et amoenitatibus frequentior tentationis illecebra est. Denique tentator ut tentet,
Abbreviated transcription (Latin):
gis dispensationis uid&ur
quam de potestatis diuinae
iurae dixisse. quia quos fili¬
us redemit sp̃s quo que
scĩficaturus accepit: Exis¬
tis ipsis in quam uerbis de
quibus calumniã struunt.
unitas diuinitatis aduerti¬
tur. Non indigentia largi¬
tatis: Dedit pater per
generationem . non per ad¬
optionem : Dedit quasi id
quod eẽt in ipso diuine iure
naturae : non qua silibera¬
litatis gratia de c̃sset:
Et ideo quia sic adquirit
filius populos ut pater.
sicuiui ficat filiu sut pater:
aequalitatem suam ad pa¬
trem unitates ex¬
ex pres¬
sit dicens Ego &
pater unum su mus.
um enim dicit ego
& pater: re uela tur
ae qualitas. Cum dicit
unum sumus. unitas de¬
claratur: Aequalitas
confusionom excludit.
unitas separationem : Aequa¬
litas patrem filium que dis¬
tinguit: unitas patrem fili¬
um que non separat: Ergo
cum dicit ego & pater.
sabellianum repellit. qui a
alium se. alium patrem
dixit: Repellit fotinianũ.
quia se cum dõ patre iunxit

Expanded text:
gis dispensationis videtur, gis dispensationis videtur, quam de potestatis divinae jure dixisse, quia quos Filius redemit, Spiritus quoque sanctificaturus accepit; ex istis ipsis, inquam, verbis, de quibus calumniam instruunt, unitas divinitatis advertitur, non indigentia largitatis. 116. Dedit Pater per generationem, non per adoptionem: dedit quasi id quod esset in ipso divinae jure naturae, non quasi liberalitatis gratia, quod deesset. Et ideo quia sic acquisit Filius populos ut Pater, sic vivificat Filius ut Pater, aequalitatem suam ad Parem unitate expressit dicens: Ego et Pater unum sumus. Cum enim dicit: Ego et Pater, revelatur aequalitas: cum dicit: Unum sumus, unitas declaratur. Aequalitas confusionem excludit, unitas separationem: aequalitas Patrem Filiumque distinguit, unitas Patrem Filiumque non separat. 117. Ergo cum dicit, Ego et Pater, Sabellianum repellit; quia alium se, alium Patrem dixit: repellit Photinianum, quia se cum Deo Patre junxit.
Abbreviated transcription (Latin):
lunt omnia habere quȩ
dũ sunt & posse omnia
spm̃ scm̃ dicant quid non ha¬
beat quidue non possit
Nam sicut omnia habet filius.
nec inuidet pater quominꝰ
omnia naturaliter daret
filio qui id dedit quod ma¬
ius est omnibus. Quemad¬
modum scriptura testa tur
dicens: Pater quod deit
mihi maius omnibus est:
bet quod maius est omnib.
quia iustitia nescit inuidiã.
Itaque sidiligenter aduer¬
tamus: & iam hoc diuinae
potestatis conprȩhendimus
unitatem: Pater inquit
quod dedit mihi maius omni¬
bus est & nemo potestra¬
pere eas demanu patris
mei: Ego & pater unum
sumus: N amsirecte supra
ostendimus manum esse
quisps̃ filuest. Ideo sicut.
non rapitur patri. Ita non
rapitur filio. Ita non rapit᷑
& spũi. Quicum que deno¬
bis in hoc nomine trinitatis
uitam accipit a ernam:
ex ipso autem quod & dedisse
filio pater & acce pisse a filio
sp̃s dicitur. quia scriptum ẽ.
ille medarificauit qui a de
meo accipiet & annuntiabit
uobis. Quod demunere ma¬

Expanded text:
lunt omnia habere quae Dei sunt, et posse omnia Spiritum sanctum, dicant quid non habeat, quidve non possit. Nam sicut omnia habet Filius, nec invidet Pater quominus omnia naturaliter det Filio, qui dedit 689 quod majus est omnibus, quemadmodum Scriptura testatur dicens: Pater quod dedit mihi, majus est omnibus ; bet, quod majus est omnibus, quia justitia nescit invidiam. 114. Itaque si diligenter advertamus, etiam hic divinae potestatis comprehendimus unitatem. Pater, inquit, quod dedit mihi majus omnibus est: et nemo potest rapere ea de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus . Nam si recte supra ostendimus manum Dei equi Spiritus Filii est. Ideo sicut non rapitur Patri, ita non rapitur Filio, ita non rapitur et Spiritui, quicumque de nobis in hoc nomine Trinitatis vitam accepit aeternam. 115. Ex ipso autem quod et dedisse Filio Pater, et accepisse a Filio Spiritus dicitur; quia scriptum est : Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis quod de munere ma
Abbreviated transcription (Latin):
Non semel dicunt: ne sin¬
gularitatem credas: Non
bis dicunt: nes pm̃ excludas.:
Non scos dicunt: neplura¬
litatem aestimes: sedter
repe tunt et idem dicunt.
ut &iam inhymno distinc¬
tionem trinitatis & diui¬
nitatis intellegas uni¬
ta tem : Hoccũ dicunt.
dm̃ prȩdicant : Nos quoq
nihil praetiosius inueni¬
mus quod eum praedicart
possimus. nisiut scm̃ appel¬
lemus: Quidlibet aliud
inferius dõ inferius ẽ dñõ
Ergo hinc quoque conside¬
rate utrum aliquid scõ
sp̃ui dero gandum sit: cuius
nomendĩ laus est: Sicenĩ
laudatur pater: sic lauda¬
tur & filius quem ad modũ
sp̃s nominatur: & laudat.
seraphim laudat omnis.
habet quȩ dĩ sunt. quicum
patre & filio a sacerdoti¬
bus & inbaptismate nomi¬
natur. & in oblationibus
inuocatur Cumpatre
& filio aseraphim incaeles¬
tibus praedicatur cum
patre et filio habitat
inscĩs in funditur iustis
inspiratur prop&is.
Unde & scriptura diuina

Expanded text:
Non semel dicunt, i.e singularitatem credas: non bis dicunt, ne Spiritum excludas: non sanctos dicunt, ne pluralitatem aestimes: sed ter repetunt, et idem dicunt, ut etiam in hymno distinctionem Trinitatis, et divinitatis intelligas unitatem: hoc cum dicunt, um praedicant. 111. Nos quoque nihil pretiosius invenimus quo Deum praedicare possimus, nisi ut sanctum appellemus. Quodlibet aliud inferius Deo, inferius est Domino. Ergo hinc quoque considerate utrum aliquid sancto Spiritui derogandum sit, cujus nomen Dei laus est. Sic enim laudatur Pater, sic laudatur et Filius, quemadmodum et Spiritus nominatur et laudatur. Seraphim laudat, omnis bhabet quae Dei sunt, qui cum Patre et Filio a sacerdotibus in baptismate nominatur et in oblationibus invocatur cum Patre et Filio a Seraphim in coelestibus praedicatur cum Patre et Filio habitat in sanctis, infunditur justis, inspiratur prophetis. Unde et in Scriptura divina
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternus ẽ sp̃s: Plerique¬
autem arbitratisunt unguen
ne unguentum: quia oleum
la&itiȩ nuncupatumẽ. quo
plurimarum redolent co¬
pula. gratiarum : Verum
illum ds̃ omnipotens pater
unxit principem sacerdo tum
qui non ut alii intipo unctus
exlege. sed & secundum le¬
gem unctus incorpore. &
inueritate supralegẽ uir¬
Hocest oleum la&itiȩ de quo
dicit proph&a: Vnxit te ds̃
ds̃ tuus oleo la&itiȩ p̃consor¬
tibus tuis Denique p&rus
unctum sp̃ũ dicit xp̃m: sicut
habes: Uosscitis quod factũ
ẽ uerbum pertotam iudeã.
incipiens a galilea postbaptis

Expanded text:
sempiternus est Spsempiternus est Spautem arbitrati sunt unguentne unguentum, quia oleum laetitiae nuncupatum est, plurimarum redolente copula gratiarum: verum illum Deus omnipotens Pater unxit principem sacerdotum, qui non ut alii in typo unctus ex lege, sed et secundum legem unctus in corpore, et in veritate supra legem virHoc est oleum laetitiae, de quo dicit propheta: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Denique Petrus unctum Spiritu dicit Jesum, sicut habes: Vos scitis quod factum est verbum per totam Judaeam, incipiens a Galilaea
Abbreviated transcription (Latin):
necuirtus inqua plenitudo
maiestatis a ernȩ ẽ : ita
&iamcreatus non potest sp̃s
aestimari qui ex oredĩ fundi¬
tur. cum ipseds̃ tantam osten¬
derit unitatem ut effunderese
despũ suodicat. quo intelle¬
gamus quia &iam dĩ patris
& quod sine incisione hac de¬
trimento aliquo diuidatur
mentibus singulorum: Quod
ergo despũeffunditur: nec
inciditur. nec partibus aliqui¬
bus corporalibus cõprehen¬
ditur Aut secatur: NII.
uomodo enim credibile
ẽ quod sp̃s sectibi lis
Aliquibus diuidat᷑:
Dicitiohannes dedõ: Ex
hoc cognoscimus quia man&
innobis: de sp̃ũquem dedit no¬
bis: Quod autem manet
semper: utique nec mutatur :
ideoque mutabilis: Quodau¬
tem mutabilee st: cẽ non potest
consortium: quia sempiternus
Sienim sanguis hyrcorum &
taurorum. &cinis uitulȩ as¬
persus inquinatos scĩficat
ad carnem emundandam.
quanto magis sanguis xp̃i qui
persp̃m sempiternum seobtu¬
lit inmaculatum dõ: Ergo

Expanded text:
nec virtus, in qua plenitudo 621 nec virtus, in qua plenitudo 621 majestatis aeternae est: ita etiam creatus non potest Spiritus aestimari, qui ex ore Dei funditur; cum ipse Deus tantam ostenderit unitatem, ut effundere se de Spiritu suo dicat. Quo intelligamus quia etiam Dei Patris ti est, et quod sine incisione ac detrimento aliquo dividatur mentibus singulorum. Quod ergo de Spiritu Dei effunditur, nec inciditur, nec partibus aliquibus corporalibus comprehenditur, aut secatur. 98. Quomodo enim credibile est, quod Spiritus sectilibus aliquibus dividatur? Dicit Joannes de Deo: Ex hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis . Quod autem manet semper, utique nec mutatur: ideoque mutabilis. Quod autem mutabile est, esse non potest consortium; quia sempiternus Si enim sanguis taurorum et hircorum, et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad carnem emundandam; quanto magis sanguis Christi, qui per Spiritum sempiternum se obtulit immaculatum Deo ! Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
q: diffunditur : ita & xp̃ino¬
men ante eius aduentum in is¬
ra hel populo quasi inuase
aliquo. iuda eorum mentibus
claudebatur: Notus enim
iniudea ds̃: In isrł magnum
nomeneius: Hocutique nom̃
quoduasa iudȩorum angus¬
tiis suis coercitum contine¬
bant. Magnum quidem &
tunc nomen cum in firmorũ
atque paucorum herer&
angustus: sed magnitudinẽ
sui non dum percorda gentiũ
& infinem totius orbis effu¬
derat: Postea quam uero
peromnem mundum suo in¬
luxit aduentu: per omnem
utique creaturam diuinum
illud suum nomen extendit:
non repl&um accessione ali¬
qua: Plenitudo enimnes¬
cit augmentum : sed replens
uacua. ut ess& ad mirabile nom̃
ei inuniuersa terra: Huius igi¬
tur effusio nominis ab un¬
dantem quandam exuberantiũ
gratiarum bonorumq caeles¬
tium significat largitatem:
ex abundantia enim super¬
fluit quicquid effunditur:
test dicisapientia quȩ ex dĩ
ore procedit. nec uerbum
quod eructatur excorde.

Expanded text:
que diffunditur: ita et Christi noque diffunditur: ita et Christi nomen ante ejus adventum in Israel populo, quasi in vase aliquo Judaeorum mentibus claudebatur: Notus enim in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus : hoc utique nomen, quod vasa Judaeorum angustiis suis coercitum continebant. 96. Magnum quidem et tunc nomen, cum infirmiorum atque paucorum haereret angustiis: sed magnitudinem sui nondum per corda gentium, et in fines totius orbis effuderat. Postea vero quam per omnem mundum suo illuxit adventu, per omnem utique creaturam divinum illud suum nomen extendit, non repletum accessione aliqua plenitudo enim nescit augmentum sed replens vacua, ut esset admirabile nomen ejus in universa terra. Hujus igitur effusio nominis abundantem quamdam exuberantiam gratiarum, bonorumque coelestium significat largitatem; ex abundantia enim superfluit, quidquid effunditur. test dici sapientia, quae ex ore Dei procedit, nec Verbum, quod eructatur ex corde,
Abbreviated transcription (Latin):
non separatume st
nec incisum. sed quod unitatem
habeat plenitudinis quȩ aciem
nr̃i cordis in lumin&. pronrȩ
possibilitate uirtutis: Deniq
tantum capimus: quantũ pro¬
fectus nrae mentis adquirit
Inseparabilis ẽ enimplenitudo
grãe spiritalis. sed nobis
pronr̃ȩ participator facul¬
tate naturȩ: Effudit ergo
ds̃ de spũ: effunditur &iam
caritas dĩpersp̃m: Quo loco:
unitatem debemus agnosce.¬
re operationis & grae: sicut
&iam carita sdi diffusaẽ in
cordibus nr̃is per sp̃m sc̃m
sp̃m scm qui diuinȩ arbiter
& sons profluus caritatisẽ
similiter autem ut credas id
quodeffunditur cumcrea¬
turis non posseeẽ commune
sed speciale Diuinitatis &iã
potest eẽ prȩstantius : Nam
sicut inclusum inuase aliquo
unguentum cohib& odorem
suum. quiodor quamdiuuasis
illius angustuis coherc&ur.
& si adplures non potest per¬
uenire tamenuim suam ser¬
uat Cum uero deuase illo
quoclaudebatur unguentũ
fuerit effusum. longe late¬

Expanded text:
non separatum est, non separatum est, nec incisum: sed unitatem habet plenitudinis, quo aciem nostri cordis illuminet pro nostrae possibilitate virtutis. Denique tantum capimus, quantum profectus nostrae mentis acquirit; inseparabilis est enim plenitudo gratiae spiritalis, sed nobis pro nostrae participatur facultate naturae. 94. Effundit ergo Deus de Spiritu, effunditur etiam charitas Dei per Spiritum: quo loco unitatem debemus agnoscere operationis et gratiae. Sicut etiam, Charitas Dei effusa est in cordibus nostris per SpiritumSpiritum, qui divinae arbiter et fons profluus charitatis est. 95. Similiter autem ut credas id quod effunditur, cum creaturis non posse esse commune, sed speciale divinitatis; etiam et potest esse praestantius. Nam sicut inclusum in vase aliquo unguentum cohibet odorem suum, qui odor quamdiu vasis illius angustiis coercetur, etsi ad plures non potest pervenire, tamen vim suam servat; cum vero de vase illo, quo claudebatur, unguentum fuerit effusum, longe late
Abbreviated transcription (Latin):
sed de spũ: Neque enim nos cape¬
re possumus plenitudine m
sp̃ssci : sed tantum accipimus
quantum desuo arbiter nr̃i
prosua uoluntate diuiserit:
Sicut enim filius dĩ non rapi¬
nam arbitratus ẽ essese. ae¬
qualemdo sed sem& ipsum
exinaniuit ut nos eum nris
animis percipere possemus.
Exinaniuit autem non quo
ipse && suȩ uacuus plenitudi¬
nis. sed quo mihi quiplenitu¬
dine meius sustinere non pos¬
sem. proco quod capere pos¬
sim infunder&ur: ita &iam
de sp̃uscõ pater sedicit effun¬
dere super omnem carnem:
Non enim totum effudit.
sed quod effudit. omnibus ha¬
bundauit: Supra nos ergo
manebat sp̃s. sicut scriptũ ẽ :
Supra quemuideris sp̃mdes¬
cendentem decȩlo & manen¬
tem super tum: hicẽ quibap¬
tizat in spũ scõ: Circa nos
ex affluenti cam modo libe¬
ralitas largientis ẽ : in illo
totius man& in a&ernum
sps plenitudo: Quodigitur
nobis satisesse iudicauit
effudit: & quod effusumẽ

Expanded text:
sed de Spiritu; neque enim nos capesed de Spiritu; neque enim nos capere possumus plenitudinem Spiritus sancti, sed tantum accipimus, quantum de suo arbiter nostri pro sua voluntate diviserit. Sicut enim Dei Filius non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit , ut nos eum nostris animis percipere 620 possemus: exinanivit autem non quod ipse esset vacuus suae plenitudinis; sed quo mihi qui plenitudinem ejus sustinere non possem, pro eo quod capere possem, infunderetur: ita etiam de Spiritu sancto Pater se dicit effundere super omnem carnem; non enim totum effudit, sed quod effudit, omnibus abundavit. 93. Supra nos ergo manebat Spiritus, sicut scriptum est: Supra quem videris Spiritum descendentem de coelo, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Circa nos ex affluenti commodo liberalitas largientis est, in illo totius manet in aeternum Spiritus plenitudo. Quod igitur nobis satis esse judicavit, effudit: et quod effusum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quihuius traditionem
muneris sibi audeat arrogare :
Ita quea płs uotum precatione
d&ulit. nonius auctoritate
aliqua uindicauit: Imp&rare
optauit: non imperare pre¬
sum sit: P&rus quoqueait
quia nonerat idoneus quipos¬
set sp̃m scm uel cogere uelar
sitillis ds̃ sicut & nobis. ego quis
eram qui possem prohiberedm̃:
Sed fortasse a postolicis non
moueantur exemplis. &ideo
diuinis utamur oraculis:
Scriptumẽ enim: Iacobpuer
meus suscipiam eum: is rahel
dilectus meus. suscepiteum ani¬
mamea: Dedisp̃m meum in
ipsum : Dñs quoque peresaiã
dixit: Sp̃s dñi superme : prop¬
ter quod unxitme: Qui sergo
Audeat dicere creatam sp̃s scĩ
ẽẽ substantiam : quicum in luxe¬
rit in cordibus nr̃is: diuinaecer¬
nimus pulchritudinem uerita¬
tis & distantiam ereaturȩ diui¬
nitatisq: cognoscimus. ut opus
segreg& ab auctore: aut de
qua creatura ds̃ ita locutus
ẽ. quod aut dominationes.
aut potefrates effundat aut

Expanded text:
est, qui hujus traditionem est, qui hujus traditionem muneris sibi audeat arrogare? Itaque Apostolus votum precatione detulit, non jus auctoritate aliqua vindicavit: impetrare optavit, non imperare praesumpsit. Petrus quoque ait quia non erat idoneus qui posset Spiritum sanctum vel cogere, vel arsit illis Deus sicut et nobis, ego quis eram, qui possem prohibere Deum ? 91. Sed fortasse apostolicis non moveantur exemplis, et ideo divinis utamur oraculis; scriptum est enim: Jacob puer meus, suscipiam eum: Israel electus meus, suscepit eum anima mea, dedi Spiritum meum in ipsum . Dominus quoque per Esaiam dixit: Spiritus Domini super me, propter quod unxit me . 92. Quis ergo audeat dicere creatam Spiritus sancti esse substantiam, qui cum illuxerit in cordibus nostris, divinae cernimus pulchritudinem veritatis, et distantiam creaturae divinitatisque cognoscimus, ut opus segregetur ab auctore? Aut de qua creatura Deus ita locutus est, quod aut Dominationes aut Potestates effundat aut
Abbreviated transcription (Latin):
Illeergo angelus scĩ sp̃s erat
nuntius: eo quod pergratiam
sp̃italem medicina nr̃is & &
animi acmentis languorib
deferenda : Eosdem ergo sp̃s
sic omnia possid& sic omnia
operatur & in omnibus : quẽ¬
ostuos: Nulla enim potest esse
plena benedictio. nisi perinfusi
prouobis orantes &obsetran¬
tes ut repleamini cognitione
uoluntatis eius. inomni sapien¬
tia & intellectu sp̃itali. ambu¬
lantes dignidño: Hancigitur
di essedocuit uoluntatem: ut
magis in bonis operibus & sen¬
sibus ambulante sreplea mur
uolunta te dĩ. qui ponit in cor
patrem & sp̃mnulla distantia
uerte: quia ds̃ dat sp̃m sc̃m :
Non enim humanum hocop:
neque ab hominedatur: sed
inuocatur a sacerdote. adõ
traditur. in quodĩmunus.
ministerium sacerdotis est :
Namsipaulus apłs iudicauit
auctoritate non poss&. &
intantum se huic officio in pa¬
rem credidit. ut dĩnos sp̃u
obtar& impleri. quistantus

Expanded text:
Ille ergo angelus sancti Spiritus erat Ille ergo angelus sancti Spiritus erat nuntius, eo quod per gratiam spiritualem medicina nostris esset animi ac mentis languoribus deferenda. Eosdem ergo et Spsic omnia possidet, sic omnia operatur et in omnibus, quemos tuos ? Nulla enim potest esse plena benedictio, nisi per infusipro vobis orantes et obsecrantes, ut repleamini cognitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spiritali, ambulantes digne Deo . Hanc igitur Dei esse docuit voluntatem, ut magis in bonis operibus et sermonibus et sensibus ambulantes repleamur voluntate Dei, qui ponit in cordPatrem et Spiritum nulla distantia verte, quia Deus dat Spiritum sanctum . Non enim humanum hoc opus, neque ab homine datur: sed qui invocatur a sacerdote, a Deo traditur, in quo Dei munus, ministerium sacerdotis est. Nam si Paulus apostolus judicavit auctoritate non posset, et in tantum se huic officio imparem credidit, ut a Deo nos Spiritu optaret impleri; quis tantus
Abbreviated transcription (Latin):
Dñi est enim om̃a complere
quidicit: Ego caelum & ter¬
ram compleo : Siergo dñs ẽ
quicȩlum compl& & terram.
quis potest spm scm iudicare
donationis. & diuinȩpotesta¬
tis exsortem: Quire pleuit
orbem & quodultra totũ
orbemẽ repleuitihm̃ mundi
totius redemptorem: scrip¬
tumẽ enim: Ihs autemple¬
nus spũ sco: regressus ẽ ab
iordane: Quisigitur alius
nisi qui eius demes s& plenitu¬
dinis complentẽ om̃a poss&
implere: Sed ne hoc scđm
carnem dictum obiciant
quamquam plus unus ille quã
omnes decuius carne exibat
uirtus q̃ sanar&. Om̃stamen
sicut dñs compl& om̃a. ita &iã
repleuit orbemterrarum: Habes
&iam de om̃ibus qui conuenerunt
operationem archangelus nunti
pus descendebat innatatoriam
& mouebatur aqua: & quiprior
descendiss& innatatoriam sanus
fiebat: Quid in hoctipo angłs
nisi descensionem scĩ sp̃s nunti¬
abat. quae nr̃is futura tempo¬
ribus aquas sacerdo talibus
inuocata p̃cibus consecrar&:

Expanded text:
nim est omnia complere, qui dicit: Ego coelum et terram compleo . Si ergo Dominus est, qui coelum complet et terram; quis potest Spiritum sanctum judicare dominationis, et divinae potestatis exsortem, qui replevit orbem, et quod ultra totum orbem est, replevit Jesum mundi totius redemptorem? Scriptum est enim: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est ab Jordane . Quis igitur alius nisi qui ejusdem esset plenitudinis, complentem omnia posset implere? 87. Sed ne hoc secundum carnem dictum objiciant; quamquam plus unus ille, quam omnes: de cujus carne exibat virtus, quae sanaret omnes: tamen sicut Dominus complet omnia, ita etiam replevit orbem terrarum . Habes etiam de omnibus qui convenerant operationem archangelus nuntiapus descendebat in natatoriam, et movebatur aqua: et qui prior descendisset in natatoriam, sanus fiebat . Quid in hoc typo angelus, nisi descensionem sancti Spiritus nuntiabat, quae nostris futura temporibus, aquas sacerdotalibus invocata precibus consecraret?
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: necreaturã putares:
Olei enim huius modinatu¬
ra ẽ: ut nequaquam naturȩ
alterius humido misceatur:
La&itia quoque non corpus
ungit: sed intima cordis in¬
luminat: sicut proph&a dix̃:
De distil&itiam in cordemro
Ergo con laudat operam.
quioleum uult cumcreatu¬
rahumidiore confundere. ⁊¬
ra sit : ca&eris re sidentibus
aliis el euata secernitur:
Quo modo putant isti decer¬
rimi caupones. Oleum l&i¬
titiae cumc&eris creaturis
sua posse fraude confundi.
cumutique nonqueant in cor¬
poreis corporea. increatis
creatimisceri: Et beneoleũ
laetitia edicitur: quo unctus
ẽ xp̃s : Neque enim usitatum
fuit ei oleum & commune
quaerendum : quo aut uulne¬
ra curantur aut aestus leua¬
tur. cum fomentum uulne¬
rum suorum salus mundana
non quȩrer&. nec refectionẽ
corporis fatigati uirtus sẽ¬
piterna de poscer&: Nec mi¬
rum sihab& oleum l&itiae.
qui fecit exultar merristitia.

Expanded text:
dixit, ne creaturam putares; olei enim hujusmodi natura est, ut nequaquam naturae alterius humido misceatur. Laetitia quoque non corpus ungit, sed intima 622 cordis illuminat, sicut propheta dixit: Dedisti laetitiam in corde meo . Ergo cum ludat operam, qui oleum velit cum creatura humidiore confundere: or sit caeteris, residentibus aliis, elevata secernitur: quomodo putant isti deterrimi caupones oleum laetitiae cum caeteris creaturis sua posse fraude confundi; cum utique non queant incorporeis corporea, increatis creata misceri? 102. Et bene oleum laetitiae dicitur, quo unctus est Christus; neque enim usitatum fuit, ei oleum et commune quaerendum, quo aut vulnera curantur, aut aestus levatur: cum fomentum vulnerum suorum salus mundana non quaereret, nec refectionem corporis fatigati virtus sempiterna deposceret. 103. Nec mirum si habet oleum laetitiae, qui fecit exsultare morit
Abbreviated transcription (Latin):
Haec inter ipsos homines angus¬
ta sunt & minuta: qui plerum¬
que tamen &iam sio peratione
non congruunt. Congruunt
uoluntate : Vnde quidam
in terrogatus quid amicuseẽt.
alter inquit ego: Siergo
homo amicum ita definiuit
ut alterum esse sediceret
perunitatem uidelic& a mo¬
ris & gratiȩ. quanto magis
inpatre & filio et sp̃uscõuni¬
tatem maiestatis aestima¬
re debemus cumper eandẽ
operationẽ acdiuinita tem
uel uitas uelcerte id quod
amplius est tauto tes sicut
grece dicitur exprimat᷑¬
ł autonenim idem significat
eo quodidem habeat & pater
& filius et sp̃s sc̃s ut idem uelle
et idemposse non ex affectio¬
ne sit uoluntate. sed in sub¬
stantia trinitatis : Haec est
a postolicae fidei & deuotio¬
nis hcreditas quã liquet ex
ipsorum a postolorũ conside¬
rare actib paruerunt: Er¬
gopaulus & barnabas scĩsp̃s
imperatis paruerunt & om̃s
apłi statimque eos quos sepa¬

Expanded text:
Haec inter ipsos homines angusHaec inter ipsos homines angusta sunt et minuta, qui plerumque tamen etiamsi operatione non congruunt, congruunt voluntate. Unde quidam interrogatus quid amicus esset: Alter, inquit, ego. Si ergo homo amicum ita definivit, ut alterum se esse diceret, per unitatem videlicet amoris et gratiae; quanto magis in Patre et Filio et Spiritu sancto unitatem majestatis aestimare debemus, cum per eamdem operationem ac divinitatem vel unitas, vel certe id quod amplius est, ταυτότης sicut Graece dicitur, exprimatur? ταυτὸ enim idem significat; eo quod idem habeat et Pater et Filius et Spiritus sanctus; ut idem velle, et idem posse non ex affectione sit voluntatis, sed in substantia Trinitatis. 155. Haec est apostolicae fidei et devotionis haereditas, quam licet et ex ipsorum apostolorum considerare Actibus. Paruerunt ergo Paulus et Barnabas sancti Spiritus imperatis. Paruerunt et omnes apostoli, statimque eos quos sepa
Abbreviated transcription (Latin):
lent : Et si mortiferum quid
biberint : non illis nocebit :
Super egrotos manus in po:¬
nent & benehabebunt: Ec¬
cedoctores posuit pater: posu¬
it &iamxp̃s in ecclesis & si¬
cut pater dat gratiam cura¬
tionum: Itadat & filius: sicut
pater datdona linguarum
quia eadem gratiarum gene¬
ra largiatur : Datur enim
inquit perspm a lugratia
curationum. alu genera lin¬
guarum. alu proph&ia
Ergo eadem dat sp̃s quaedat
pater : dat &iamfilius: Acci¬
piamus nunc ex pressius quod
superius praelibauimus. qui¬
aidem quod pater et filius
&iam sp̃s sc̃s mandet officiũ
eosdemque constituat
Dicit enim paulus : Ad tendite
imperii : unitas constitutionis.
unitas largitatis: Namsi
constitutionem sepires et
potestatem. quae erat causa
ut quos posuerat a postolos
xp̃s poneret ds̃ pater. pone
mines tam quam in consortio
possessionis haudiuris prac¬
iudicium uerebantur: Q
ideo diuidebatur operatio.
distribuebatur imperium:

Expanded text:
lent; et si mortiferum quid lent; et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit: super aegros manus imponent, et bene habebunt . Ecce doctores posuit Pater, posuit etiam Christus in Ecclesiis; et sicut Pater dat gratiam curationum, ita dat et Filius; sicut Pater dat dona linguarum, quia eadem gratiarum genera largiatur. Datur enim, inquit, per Spiritum alii gratia curationum, alii genera linguarum, alii prophetia . Ergo eadem dat Spiritus, quae dat Pater, dat etiam Filius. Accipiamus nunc expressius, quod superius praelibavimus, quia idem quod Pater et Filius, etiam Spiritus sanctus mandet officium, eosdemque constituat; dixit enim Paulus: Attendite imperii, unitas constitutionis, unitas largitatis. Nam si constitutionem separes et potestatem, quae erat causa ut quos posuerat apostolos Christus, poneret Deus Pater, ponermines tamquam in consortio possessionis aut juris praejudicium verebantur? Et ideo dividebatur 664 operatio, distribuebatur imperium. 154.
Abbreviated transcription (Latin):
nes. gubernationes. genera
linguarum dona: Ecceds̃
posuit a postolos. posuit pro¬
ph&as atque doctores. dedit
curationum gratiam quam su¬
dedit genera linguarum. sed
tamen non omnes a postoli non
omnes prophetae. non omnes
doctores. Non om nes in quit
habent gratiam curationũ
Neque omnes inquit linguis
lo quuntur: In singulis enim
hominibus uniuersa donadiui¬
naesie non possunt Procap¬
tu unus quisque id accipit quod
aut desiderat aut mer&ur
Sed non huius infirmitatis simi¬
lis potentia trinitatis quȩ om¬
niummunifica gratiarum ẽ.
Denique posuit a postolos ds̃
Hos quos ds̃ posuit in ecclesia
xp̃s elegit & a postolos ordi¬
nauit et in orbem direxit.
dicens: Ite in orbem uniuer¬
sum & praedicate cuuangł
uniuersae creaturae: & qui
crediderit & qui baptizatus
fuerit : hic saluuscrit : Quiue¬
ronon crediderit: damnabit᷑:
signa autem credentes. ista
sequentur: In nomine meo.
demonia eicient᷑ linguis lo¬
quentur. nouis. serpente stol¬

Expanded text:
nes, gubernationes, genera nes, gubernationes, genera linguarum . 150. Ecce Deus posuit apostolos, posuit prophetas atque doctores, dedit curationum gratiam, quam sudedit genera linguarum. Sed tamen non omnes apostoli, non omnes prophetae, non omnes doctores. Non omnes, inquit , habent gratiam curationum, neque omnes, inquit, linguis loquuntur. In singulis enim hominibus universa dona divina esse non possunt: pro captu unusquisque id accipit, quod aut desiderat, aut meretur. Sed non hujus infirmitatis similis potentia Trinitatis, quae omnium munifica gratiarum est. 151. Denique posuit apostolos Deus. Hos quos Deus posuit in Ecclesia, Christus elegit, et apostolos ordinavit, et in orbem dixerit dicens: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, hic salvus erit: qui vero non crediderit, damnabitur. Signa autem credentes ista sequentur: in nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tol
Abbreviated transcription (Latin):
atque conlatis uiribus patris
& filui & sp̃s scĩ operationem fuisse
multiplicem ne ad confirman¬
dum parum xp̃i solius operatio
uacillaret: Nec solum una ope
tionis unitas reuelatur: et quȩ¬
dam supernae constitutionis
auctoritas: Operatio enimdi¬
uina habet imperium non ha¬
bet ministerium: Neque enĩ
cumoperatur ds̃ aut labore
aliquid extundit aut arte: sed
dixit et facta sunt: Dixit
fiatlux & facta est lux: In
praecepto enimdĩ operatio¬
nis effectus est: Hanc igitur
regalem quandam &iam
scõ spũi potestatem scriptura¬
rum testificatione delatã
siuelimus aduertere facile
possumus repperire :
Omnesque a posto los nonso¬
lum xp̃i fuis se discipulos re¬
uelabitur : sed &iam patris
& filu et sp̃s scĩministros. ficut
etiam doctor gentium docet
dicens: Quosdam quidem posu¬
it ds̃ in ecclesia. primo a posto¬
los secundo proph&as tertio
doctores. de indeuirtutesgra¬
tiam curationum. opitulatio¬

Expanded text:
atque collatis viribus Patris atque collatis viribus Patris et Filii et Spiritus sancti operationem fuisse multiplicem, ne ad confirmandum Petrum Christi solius operatio vacillaret. 148. Nec solum una opernae operationis unitas revelatur, et quaedam supernae constitutionis auctoritas. Operatio enim divina habet imperium, non habet ministerium; neque enim cum operatur Deus, aut labore aliquid extundit, aut arte: sed dixit, et facta sunt . Dixit, Fiat lux, et facta est lux ; in praecepto enim Dei operationis effectus est. 149. Hanc igitur regalem quamdam etiam sancto Spiritui potestatem Scripturarum testificatione delatam, si velimus advertere, facile possumus reperire; omnesque apostolos non solum Christi fuisse discipulos revelabitur, sed etiam Patris et Filii et Spiritus sancti ministros. Sicut etiam Doctor gentium docet dicens: Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primo apostolos, secundo prophetas, tertio doctores: deinde 663 virtutes, gratiam curationem, opitulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ratum esse commemorat di¬
cens : Qui enimoperatus est
p&ro in apostolatum circumci¬
sionis: operatus est mihi ad gen¬
tes: Cumigitur idem sit ope¬
ratus in paulo qui ẽ operatus
inp&ro: hocutique ostendit᷑
cum sp̃s sit operatus in paulo.
ratussit: sed et dm̃ patrem
operatum in sep&rus ipsetes¬
tatur: sicut est in actibus a pos¬
tolorum. quia surgens p&rus
dixit adeos: Virifratres uoss¬
citis quia a diebus antiquis in no¬
bis ds̃ elegit exoremeo audi¬
re nationes uerbum euuan¬
gelii : Ecceigitur in p&ro
ds̃ gratiam praedicationis
operatus est : In quo utique
cum perxp̃m electus sit & as¬
sumptus. operationem xp̃i quis
audeat diffiteri cum ipse dñs
dicat pasce agniculos meos.
una igitur operatio patris & fi
tis quinegatis eiusdem erga
a postolos operis unita temideo
operatũ patrem ideo operatum
spm inp&ro in quo filius opera¬
tus fuerat. qua sicifilii operati¬
ominime redundar& ad grati¬
am. Etideo uelut adiunctis

Expanded text:
ratum esse commemorat, diratum esse commemorat, dicens: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi ad gentes . Cum igitur idem si operatus in Paulo, qui est operatus in Petro, hoc utique ostenditur cum Spiritus sit operatus in Paulo, ratus sit. Sed et Deum Patrem in se operatum Petrus ipse testatur, sicut est in Actibus apostolorum, quia surgens Petrus dixit ad eos: Viri fratres, vos scitis quia a diebus antiquis in nobis Deus elegit ex ore meo audire nationes verbum Evangelii . Ecce igitur in Petro Deus gratiam praedicationis operatus est. In quo utique cum per Christum electus sit et assumptus, operationem Christi quis audeat diffiteri, cum ipse Dominus dicat: Pasce agniculos meos ? 147. Una igitur operatio Patris et Fitis, qui negatis ejusdem erga apostolos operis unitatem, ideo operatum Patrem, ideo operatum Spiritum in Petro, in quo Filius operatus fuerat, quasi ei Filii operatio minime redundaret ad gratiam. Et ideo velut adjunctis