comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mmonere te cum lacͥinis. & multo genitu cordꝰ curamꝰ fili
h austulfe.s non filsꝰ dici ꝓdebes. qui tã crudelr̃ infelix ho¬
micidiũ ꝑ petrasti. Nam occiditi utorem tuam partẽ corꝑis
tui legramo matͥmonio tͥ sociatam. sine causa marcis ñ tͥ resis¬
tentem ñ insidiantem. quoõq mͦ uite tue. ñ inuenisti tam ẽ
alio uiro ne fatiã tẽ facientẽ. s cõcitatꝰ adiabło impio furore fła.¬
matꝰ. latranũ more atrociꝰ tam gladio tuo. crudeliorom̃i beᷤ¬
ta intẽmisti. & nc̃ pꝰ mortẽ eiꝰ addis iui quenaitẽ saꝑimquitatẽ
filioꝵ tuoꝵ in ꝓbe predo. qui ma̾t non peꝑcisti filios tuosor¬
huinanaq lex uniꝰ testimonio esse quẽpiam condepne̾t uł
iustificat. quantomagis ꝑistũ flagitiossimum et scelestum ne: il¬
lauiua debuit condẽpnari. nec tũ pꝰ eiꝰ mortẽ accus ari᷑ Priꝰ causa
÷ͥminis subtilr̃ erat inuestiganda & tune si ita fuiss& inuenta scd̾m

Expanded text:
monere tecum lacrymis, et multo gemitu cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrimonio tibi sociatam, sine causa mortis; non tibi resistentem, non insidiantem quocunque modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo impio furore flammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo crudelior omni bestia, interemisti, et nunc post mortem ejus addis iniquitatem super iniquitatem. filiorum tuorum improbe predo. Qui non pepercisti matri, filios tuos orhumanaque lex unius testimonio etiam idoneo quempiam condemnat vel justificat, quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum nec illa viva debuit condemnari, nec a te post ejus mortem accusari. Prius causa criminis subtiliter erat investiganda, et tunc si ita fuisset inventa, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ur̃ auditꝰ neo uot sit intestimonis̃ dolor m̃s. copetẽ¬
tib dico. fornicari no licet. sufficunt nob urores concubinas
non licet n̾ob̾ hab̾e. dudiat ds̃. si uos surdi estis. audiant angłie
siuos contẽpnitis. concubinas nõ licet uoł habe & siñ habcasuro¬
res. tam̃ ñ licet uob habe concubinas. quas pꝰea dimtitatis & ducatas
utores. tanto maior dãpnatio erit uob̾ si uolueritis hab̾e & cõcubina.¬

Expanded text:
tione vester auditus, nec vobis in testimonium dolor meus. Competentibus dico: Fornicari vobis non licet, sufficiant vobis uxores, concubinas vobis non licet habere. Audiat Deus si vos surdi estis. Audiant angeli ejus, si vos contemnitis, concubinas non licet vobis habere. Et si non habetis uxores, tamen non licet vobis habere concubinas, quas postea dimittatis et ducatis uxores; Tanto major damnatio vobis erit, si volueritis habere et concubina
Abbreviated transcription (Latin):
e parentele gͣdib famose tam questioĩs ap̃ illos scrupulum. iiuꝑ ⁊̃ int̃
uos em̾sisse cognouimꝰ. Suꝑ qͣ non nullos ꝑnitios int̃p̃res ac disputatores
runt. Nam ut fert᷑ tea gen̾ationes a duob fr̃ib alt̾nsecꝰ ꝓ deuntes enu
contẽdunt Quininurũ neꝗͣ in huiꝰ fotoris eucbꝰ pestilenter intrum¬
ꝑent. si sacre papulũ scͥpt᷑e uiuacis in genii faucib ruminarent. Nã qd
duoꝵ frm̃ siue nepotũ. ł deinceps utͥmq descendentiũ generation es ñ
diu̾se dici. s eodem ac sub uno nõie deboant uniforinit̾ appellari tistatur

Expanded text:
e parentelae gradibus tam famosae quaestionis apud illos scrupulum nuper etiam inter vos emersisse cognovimus; super qua nonnullos perniciosos interpretes ac disputatores runt. Nam, ut fertur, ita generationes a duobus fratribus altrinsecus prodeuntes enumcontendunt. Qui nimirum nequaquam in hujus fetoris ructus pestilenter irrumperent, si sacrae pabulum Scripturae vivacis ingenii faucibus ruminarent. Nam quod duorum fratrum, sive nepotum, vel deinceps utrinque descendentium generationes, non diversae dici, sed eodem ac sub uno nomine debeant uniformiter appellari, testatur
Abbreviated transcription (Latin):
ħ fere u̾ba dep̃psit. Quedam lex romana in republica p̃cepit. ut duo¬
rũ fr̃m uł sorora. filiꝰ uł filia in coniuigio copularent᷑. S ontũo cagno¬
ser̃ eꝓħ conuigio non posse sobołe suceresct̾. Us̃ necesse est ut .iiii. uł y.
muicẽ generatione copulent᷑. in qͥb uimir. uł luce clariꝰ patet. qr dũ¬
lactor insigins duoꝵ fr̃m soboles ꝓhibet in matͥmonio iungi in .iiiͦi.A.
generatione ꝑmitat neophitos copulari ut ꝗͣ ꝗͣ cultores ꝑu̾si dorma¬
tis astruunt. geueratio.iiui. in duoꝵ frm filiis ualet inuoniti¬

Expanded text:
 copulentur. Quaedam lex Romana in republica permittit, ut duorum fratrum vel sororum filius vel filia in conjugio misceatur. Sed omnino cognoscitur ex hoc conjugio non posse sobolem subcrescere. Unde necesse est ut in IV, vel V invicem generationem copularentur, in quibus nimirum doctor insignis duorum fratrum soboles prohibet in matrimonio jungi, in quarta vero generatione permittit neophytos copulari, nequaquam, ut cultores perversi dogmatis astruunt, generatio quarta in duorum fratrum filiis valeat inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
i quis aũ epiphanis festiuttatẽ. quȩ in suo ordme. debito hono¬
re ueneranda ÷. obhoc existimat priuslegium hab̾e baptismatis.
ꝓ hoc quidã putant. quod in eadem die dñs ad baptismũ sc̃i io¬
ħĩs accesserit. sciat illiꝰ baptisii aliã grãm. aliam fuisse r̃oriem.
dr̃ Qui non ex sangͥuinib. neq ex uoluntate carnis. neq ex uo¬
luntate uirĩ. s ex deo natisunt. Dñs enim nulliꝰ indigens remis¬
sione pecc̃i. nec̃ querens remediũ renascendi. sic uoluit bapaiģa¬
ri. quomͦ & circoncidi. hostiamq ꝓse emundatiõis offerri. ut
ꝑaptismi aũ sui in se condidit sãcram̃tum. qr in om̃ib pͥmatum.
tenẽs. se decuit ẽẽ pͥncipium. & tunc potentiam regeuerationis

Expanded text:
i quis autem Epiphaniae festivitatem quae in suo ordine debito honore veneranda est ob hoc existimat privilegium habere baptismatis, quia hoc quidam putant, quod in eadem die Dominus ad baptismum sancti Joannis accesserit, sciat illius baptismi aliam gratiam, et aliam fuisse rationem,tur de quibus dicitur: qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Dominus enim nullius indigens remissione peccati, nec quaerens remedium renascendi, sic voluit baptizari, quomodo voluit circumcidi, hostiamque pro se emendationis offerri, ut Baptismi autem sui in se condidit sacramentum, quia in omnibus primatum tenens se docuit esse principium, et tunc regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
tͥestes duc̾e uł cetas ꝑsonas q̃ tam a sc̃is canonib quã uenerandis
romanis legib in huiꝰ moĩ cõtͦuersus reqͥrunt᷑. Nec idcirco dixe¬
mus. ut ostendamꝰ quem legum conflictũ lothariꝰ cong̃di posse au¬
timat. cum ꝑsona quam in suis penet᷑lib cotidie fatigat.  conte¬
rit. qñ uult ad iudicium. qñ uutt ⁊ lt ad claustra reducit. &
qñ educta fuerit. nͥ ea ꝓficeatur que ipse p̃cep̃ punit : Spͥe gͦ lib¬

Expanded text:
tes perducere vel caeteras personas quae tam a sanctis canonibus quam a venerandis Romanis legibus in hujusmodi controversiis requiruntur. Nec idcirco diximus ut ostendamus quem legum conflictum Lotharius congredi posse autumat, cum personam quam in suis penetralibus quotidie fatigat et conterit, et quando vult ad judicium, quando vult ad claustra reducit, et quando educta fuerit, nisi ea profiteatur quae ipse praeceperit, puni
Abbreviated transcription (Latin):
muni sententia iherossolimis confirmatũ ÷. ⁊ ꝑ paułu. & ꝑ barna
cidit. ut scandalum uideoꝵ ibi cõmorantiũ deuitar&. osten¬
dẽs actu qd̃ alibi de se testãtur. Factꝰ sum iu deis tanꝗͣ uideus.
ut udsos lucͥfacerẽ. Quod dixisse intelligendum est non as¬
tu m̃tientis: s affectu conpatientis. cuiq itã cupiens subu eni¬
re. quẽad modt̃ sibi sub ueniri uoluiss&. si ita affectꝰ ẽẽt. Mul¬
ta quoq pͥncipes ȩccłiarũ ꝑ tenore canonum distͥctiꝰ iudicaut.
multa ꝓ tẽꝑum necessĩtate tolerant. multa ꝓꝑsonarũ ⁊ caltea¬
te. uł strage ppłoꝵ uitanda dͥispensant. Multa &̃ a sc̃ĩs patͥh¬

Expanded text:
muni sententia Hierosolymis confirmatum est, et per Paulum et Barnabcidit, ut scandalum Judaeorum ibi commorantium devitaret, ostendens actu quod alibi de se testatur: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem . Quod dixisse intelligendum est, non astu mentientis, sed affectu compatientis: cuique ita cupiens subvenire, quemadmodum sibi subveniri voluisset, si ita affectus esset. Multa quoque principes Ecclesiarum pro tenore canonum districtius judicant, multa pro temporum necessitate tolerant, multa pro personarum utilitate, vel strage populorum vitanda dispensant. Multa etiam a sanctis Pat
Abbreviated transcription (Latin):
quod cogito scđm carnẽ cogito. ut sit ap̃ me est. & nona Nonq
Pententiam suam se mutasse intelligebat qui in ueniendo ad eos
ponit. qnͣ in personis maiorib diffept. aut certe luc̾s aut ap¬
paratib uincit᷑. Sꝑuale aũ tunc ñ inpl& dispositum. qñ eod¬

Expanded text:
quod cogito, secundum carnem cogito ut sit apud me, est, et non? Non enim quod cogito, secundum carnem cogito ut sit apud me, est, et non? Non enim sententiam suam se mutasse intelligebat, qui in veniendo ad eos, ponit, quando personis majoribus defert, aut certe lucris, aut apparatibus vincitur. Spiritualis autem tunc dispositum no
Abbreviated transcription (Latin):
uł in quib neglectis mors in dubitataꝯ sequrt᷑. nulla est ad¬
mittenda dispensatio. sed ita sunt oĩa mandata uł uit̃dicta
seruanda. sicut suntͦ et̃nalege sancita in his uero. que pp̃
rigorem. disciplinȩ. uł inuuiendam salutẽ posterore san¬
xit᷑ dili gentia. si honesta uł utił sequatur conpensatio. pot̃
ꝓreced̾e̾ auctoritatẽ p̃sid entiũ qͥiligent̃ delib̾ata dispensatio.
głio. Iñs qͥppe mittens discipłos ad p̃dicandũ int̃dit̃ eis peram
e saccłm. & qr uita dñi nr̃i iħu up̃i int̃ris disciplinamoꝵ
fuit. instante tp̃o passiõis suȩ. & peram reddidit. & sacłum in
se ipso pͥmo dans exemplũ quod iuhutꝰ modi traditionib neces¬
sitati tpr̃is oedendum ẽ. Simiłr paulꝰ cũ ꝑ chorinthios se transi¬
turuim ꝓ mississ&. in macedoniam. & p̃sensiss&e hoc eis minime
ꝓfut᷑m. mutauit asspositionem non t̃a sententiam Uñ sẽita. e¬
cusat dicens. Cũ gͦ hec uolussem. nunqͥd leuitate usus sumuꝰ aut̃

Expanded text:
vel in quibus neglectis mors indubitata consequitur, nulla est admittenda dispensatio; sed ita sunt omnia mandata, vel interdicta servanda, sicut sunt aeterna lege sancita. In his vero quae propter rigorem disciplinae, vel muniendam salutem, posteriorum sanxit diligentia, si honesta vel utilis sequatur compensatio, potest praecedere auctoritate praesidentium diligenter deliberata disngelio. Dominus quippe mittens discipulos ad praedicandum, interdixit eis et peram et sacculum . Et quia vita Domini Jesu in terris disciplina est morum, instante tempore passionis suae et peram reddit et sacculum : in seipso primo dans exemplum, quod in hujusmodi traditionibus necessitati temporis sit cedendum. Similiter Paulus, cum per Corinthios se transiturum promisisset in Macedoniam , et praesensisset hoc eis minime profuturum, 3 mutavit dispositionem suam, non tamen sententiam. Unde se ita excusat dicens: Cum ergo hoc voluissem, nunquid levitate usus sum? aut
Abbreviated transcription (Latin):
itaq añ sususceptionem est delibandum. pꝰ susceptionemꝰ ꝑseuerã¬
dum. his itaq breuit̃ p̃libatis. de p̃ceptione. & ꝓhibitione aliqͣ¬
sunt nob̾ dicenda.¬
Receptiones itaq & ꝓhibitiones. aliȩ st̃ mobiles. aliȩ inmobileᷤᷤ.
Preceptiones ĩmobiles st̃: qͣs lex ęt̃na sanẜ. ꝗ̃ obseruate salutẽ
conferit. ñ obseruate eande̾ auferunt. Qu̾alia st̃. Diliges dnm

Expanded text:
itaque ante susceptionem est deliberandum, post susceptionem vero perseveranitaque ante susceptionem est deliberandum, post susceptionem vero perseverandum. His ita breviter praelibatis, de praeceptione et prohibitione aliqua nobis dicendaaeceptiones itaque et prohibitiones, aliae sunt mobiles, aliae immobiles. Praeceptiones immobiles sunt, quas lex aeterna sanxit: quae observatae salutem conferunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ diximꝰ. nullũ cog̃ nͥ eũ qͥ se pͥmitꝰ ei alligauerit. Uolunta¬
riꝰ enĩ ÷ non necessariꝰ. alio qłi tranq̃ssor ẽẽt quic̃q uxorem
ñ duceret Postꝗͣ. uͦ se alligauerit. aũdiat apłm dicentem.
Alligatꝰ s urori noli querere solutionem. Idem qͦq apt̃s. cũ
de nuptiis loqueret᷑. non dixẽ. mulier si nupserit p̃miũ mere¬
fit se ipso melior. S lic& mancat faciente inferior non fit
ior. Si uͦ infra metas sobͥetatis. & mense frugalis se cohibuerit
sũmoꝵ p̃mia non asseqͥtur. s si inͣ ad conmessationes. & ebͥetates
plapsus fuerit. rem reprehensione. & cõfusione dignam fecisse
ꝑhibet᷑. Isti itaq duostatꝰ. unꝰ suꝑior. alt̃ inferior. qͥ anͣ uotũ
sũt uoluntarii. pꝰ uotũ uͦ necessarii. h abet᷑ modos & institu¬
tiones suas. q̃ obseruate sic̃ iam dictũ alus remediũ. aliis ad¬
quirũt p̃miũ. non obseruatȩ uͦ. ęt̃num merent᷑ suppliciũ. In hiᷤ

Expanded text:
primitus alligaverit: voluntarius enim est, non necessarius, alioquin transgressor esset quicunque uxorem non duceret. Postquam vero se alligaverit, audiat Apostolum dicentem: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . Idemque Apostolus, cum de nuptiis loqueretur, non dixit, mulier si nupserit, praemium merefit seipso melior; sed licet maneat facientibus inferior, non fit terior; si vero infra metas sobrietatis et mensae frugalis se cohibuerit, summorum praemia non assequitur. Sed si ad comessationes et ebrietates prolapsus fuerit, rem reprehensione et confusione dignam fecisse perhibetur. Isti itaque duo status, unus superior, alius inferior, qui ante votum sunt voluntarii, post votum ium, aliis acquirunt praemium, non observatae vero aeternum merentur supplicium. In his
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sinc uita padicis ꝑ ibat. S c̃ receptꝰ recipienti co. aluerit
s uita arbͥoris ꝑmanebit. Est aũ ⁊ tale inserendi genꝰ. ut
nullo p̃ciso ramo qui intꝰ : ille qͥ foris ÷ inserat᷑ ñ tñ nul¬
lo .s lelussimo arboris uulne̾ . Ita gͦ & isti cũ adradicem ca¬
clericatꝰ aut eꝑatꝰ auferatur. fit quidẽ aliqͥd in cortice. tanꝗͣ¬

Expanded text:
qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, equi sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, esed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem caclericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid ta
Abbreviated transcription (Latin):
mut indoꝵ. & discretiõe mutandoꝵ ita scribit. yustico ep̃o
narbonensi. Sicut q̃dã sunt q̃ nulla posst̃ ratioẽ conuelłi: ita
multa st̃. q̃ aut ꝓ necessitate temꝑũ. aut ꝓ consideratione eta
dubĩa fuerint. Aut obscura. id nouerimꝰ sequendũ. qd̾ nec pͥ-¬
ceptis euii angłicis cõtͦrium. nec decretis sc̃oꝵ patru inueni¬
oulum.s plurimorũ stͣges racent. aethendũ ÷ aliqͥd seueri¬
tati ut maiorib matꝰ sanandis. carrcas sincẽra sub ueniat¬
dem in eandem ad u̾sꝰ heticos. Si inqͥũt̃ oport&. ut nos extra
penitentiam. aput uos clerici uł ñ eꝑi ꝑmanemꝰ d hoc ñ¬
fler& qm̃ ren̾a qd̾ fatendũ ÷ fieri nõ deb&. nͥ pacis ipsus
compassioẽ sanararet᷑.S s hec dicat᷑. & multo maxime hu¬
miłr doleat᷑. qui intanta morte p̃cisiõis iacent. ut isto qͦd̾a
uulu̾e mat̾s eccłiȩ peuuiscant. Cum em̃ p̃cisꝰ ramꝰ in¬
serit᷑. fit aliud uulnꝰ in arbore. qͥ possit recipi ut uiuat.

Expanded text:
mutandorum, et discretione temperandorum, ita scribit Rustico episcopo Narbonensi: « Sicut quaedam sunt, quae nulla ratione possunt convelli, ita multa sunt quae aut pro necessitate temporum, aut pro condubia fuerint aut obscura, id noverimus sequendum, quod nec praeceptis evangelicis contrarium, nec decretis SS. Patrum inveniulum, sed populorum strages subjacent, detrahendum aliquid est severitati, ut majoribus malis sanandis, charitas sincerius subveniat. » Idem adversus haereticos. « Si inquiunt, oporpaenitentiam apud uos clerici uel etiam episc uera, quod fatendum est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat,
Abbreviated transcription (Latin):
no di dignꝰ dignꝰ erit qr inchoantia sũt  ñ ꝑficientia sunt. S ut
alia iuterdicta in quib si int̾dicta non fuissent. nec mobi
oꝑaret᷑ nec salꝰ. ꝑiclitaretur. s ad hec ea scõꝵ patrũ auctori¬
dis reuerenda ita decreuit. ut & p̃sentib nõ obess&. conpes¬
cendis uͦmaiorib matł ut cauendis. caritas sincera ꝓuidet&
atꝰ augustinꝰ dictũ ÷ rigore discipline. ñ desꝑatiõe indulge¬
tię Alioqn cotͣ claues ęccłiȩ dispictaret᷑. de quib dictã c.
ȩceliastieꝰ honoris intumescens suꝑbe ager& penitentiam. seue¬
nissime plasuit. ut pꝰ actã penitentiam nemo fiat eclerte st maneat
chu de hrahebat᷑. humiltati aliqͥo addiderũt. q añ tuci iu

Expanded text:
no Dei dignus erit, quia inchoantia sunt haec, non perficientia. Sunt alia interdicta, in quibus si interdicta non fuissent, nec mors operaretur, nec salus periclitaretur. Sed ad hoc ea sanctorum Patrum auctoritas reverenda ita decrevit, ut et praesentibus non obesset, et compescendis majoribus malis vel cavendis, charitas sincera provideatus Augustinus, dictum est, rigore disciplinae, non desperatione indulgentiae. Alioquin contra clavesecclesiastici animus intumescens superbe ageret poenitentiam, severissime placuit ut post actam poenitentiam nemo fiat clericus, vel manehil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tu
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͣ ꝗͣ dt̃ reuiuisce. s ueniforas. Omĩs quippe peccator dum sitam
culpam. int᷑ conscientiam abscõdit. intrsum lat&. in suis penetꝰs¬
b occultat᷑. S mortuus uenit foras. cum peccator neqͥtias suas spõ¬
de confitet᷑. Lazaro gͦ dr̃. ueniforas. ac si aꝑte ciulib& mortuo
in culpa diceret᷑. Cur reatũ tuũ intͣ cõscientiã tuam abscõdis.
foras iam ꝑ confessionẽ eg̃de. qui ap̃ de ꝑ confessionẽ int̾iꝰ lades¬

Expanded text:
 dicitur: Revivisce, sed: Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsus latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur: Veni foras, ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? foras jam per confessionem egredere, qui apud
Abbreviated transcription (Latin):
non capias. ptũ qͦq nat᷑a fera est. itaq quȩ marbore tua conse¬
derit̃. añ ꝙͣ a te in alueo includãt᷑. ñ mag̃ tuȩ eẽ intelligunt᷑. quã
uolucres que in arbore tua nidũ fecerint. Ideoq si aliꝰ eas meluse¬
rit is ear̃ dñserit. Fauos qͦq si qͦs effecerint. qui lib& exime̾ pͣ. P lane
integre s ꝓiuderis. ing̾dientẽ in fundũ tuũ. potes eũ iure ꝓhib̾e ne
tutuo est. nec difficił eius ꝑsecutio eiꝰ ꝑ sequtio est. aio quin ocupan¬
tis sit. Pauonũ & eo lũbar̃. fera nat᷑a. est. nec ad rem ꝑtinet. qd̾ ex consp¬
etudine aduolare & recede solent. Nam & apes idem faciunt. quar̃
constat ferã tẽ nat᷑am. Ceruos qͦ ita qͥd̾a mansetos hñt. ut in sil¬
uas tre & redire soleant. quoꝵ & ipsoꝵ ferã eẽ nat᷑am nemo negit.
In his aũ animalib q̃ ex cõsuetudine abire. & redire solent. tał cõpba

Expanded text:
non capias. Apium quoque natura fera est. Itaque quae in arbore tua consinon capias. Apium quoque natura fera est. Itaque quae in arbore tua considerint, antequam a te in alveo includantur, non magis tuae esse intelliguntur quam volucres quae in tua arbore nidum fecerint; ideoque si alius eas incluserit, is earum dominus erit; favos quoque, si quos effecerint, quilibet eximere potest. Plane integra re, si praevideris ingredientem fundum tuum, potes eum jure prohibere ne tu tuo est, nec difficilis ejus persecutio est, alioquin occupantis fit. Pavonum et columbarum fera natura est, nec ad rem pertinet quod ex consuetudine avolare et revolare solent, nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam. Cervos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. In his autem animalibus quae ex consuetudine abire et redire sol
Abbreviated transcription (Latin):
ere. bestie. uoluctes & pisces.i. omĩa animalia. que in t̾ra mari
celoq nascunt᷑. simuł arq ab aliquo capta fuerint. iure gentium
statim illiꝰ eẽ in cipuit̃. Quod enĩ añ nulliꝰ est. id nat᷑ali rõne occupan¬
ti concedr̃. nec int̾ est feras bestias. & uolueres. utrũ ĩ suo fundo qͥs¬
q capiat. an in alieno. Plane qui alienũ fundũ ing̃dit᷑ uenandi aut
ceꝑis eo usq tuum et intelligt̃. donec tua cꝰtodia &hercet᷑. Cumłi
euaserito custodiamtuã. & in nat᷑ałe lib̾tatẽ se receꝑit. tuũ eẽ desiit.
ce rursũ occupantis sit. Nat᷑alẽ aũ lib̾tatẽ reciꝑe intelligr̃. cũ ł oeu¬
Illud quesitum est. an si fera bestia. ita uulnerata sit ut capi pos¬
sit. statĩ tua eẽ intelligat᷑. Qb d̾a placuit tuam ẽẽ. & eo usq tuam.
uidi donec eam ꝑsequaris. Qd̾ si desieris ꝑsequi. desinit ẽẽ tra &¬
terio rẽ sententiã nos confirmamꝰ.ꝙ multa accid̾e solent. ut eã

Expanded text:
r bestiae et volucres et pisces, id est omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum fundum ingreditur venandi aut ceperis eousque tuum esse intelligitur, donec tua custodia coercetur. Cum autem evaserit custodiam tuam, et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desiit, et rursum occupantis sit. Naturalem autem libertatem recipere intelligitur, cum vel ocusecutio. Illud quaesitum est an si fera bestia ita vulnerata sit, ut capi possit, statim tua esse intelligatur. Quibusdam placuit tuam esse, et eousque tuam videri, donec eam persequaris; quod si desieris persequi desinere tuasteriorem sententiam non confirmamus, quia multa accidere solent ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificare nicit᷑. qui reũ a supplicio ab solũe nitit᷑. cause g pen¬
sande sunt. & tunc ligandi. atq soluendi potestas exercenda.ui¬
dendumẽ quȩ culpa. aut ꝗ̃ sit penitentia secuta pꝰ culpam. ut
quos om̃ip̃s ds̃ per conpunctionis grãm. uisitat. illũ sententia.
pastoris absoluat. Gũc enĩ uera est̃. ab solutio p̃sidentis. cũ et̾i
arbitͥum sequit᷑ iudicis. Quod bñ quat̾duani latari ila resusci¬
tiͣcia designat. que ui delicet designat qr dͥñs mortuũ uocauit.
& uiuificaũ dicons. Pazare ueni foras. & pꝰ modũ is qui fuerat e¬
g̃ssꝰ uiuens ã discipłis est solutꝰ. sic̃ scͥptũ est. Cumq eg̃sso fiusta&.
qui fuerat ligatꝰ institis. tunc dit̃ discipłis. Solute. eum. & sini¬
te abire. Ecce illum discipłi iam uiuentẽ soluut̃ quẽ magiat
resuscitauerat mortuũ. Si enim discipłi mortuũ soluerent. fetorẽ
mag̃ octenderẽt ꝗͣ. iurtutẽ. Ex qua cõsid̾atione nob̾ intuendũ est. qd

Expanded text:
vivificare nititur, qui reum a supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda, videndum quae culpa, aut quae si poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos sententia pastoris absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani Lazari illa resurrectio designat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Domiodum is qui vivens fuerat egressus a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum et sinite abire , et ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mortuum. Si enim discipuli mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione nobis intuendum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ictꝰ accipiat. Ap̃ quẽ scelꝰ agnoscr̃. & pars rapine fuerit in¬
uenta. statim sotios suos noĩare cogat᷑. Quod si nominare nolue¬
rit teneat᷑ ad uindictam
ilio ł ħedi cont᷑ pͥorum uistam. aut legitimã difinitionẽ.
uenire ñ liceat q iuste repellit᷑. p̃sũptio illiꝰ. qui facta se¬
mero furꝗntiũ habeat᷑. & similȩ uindicte subiaceat. It¬

Expanded text:
ictus accipiat. Apud quem scelus agnoscitur et pars rapinae fuerit inventa, statim socios suos nominare cogatur. Quod si nominare noluerit, teneatur ad vindictam. Filio vel haeredi contra priorum justam aut legitimam diffinitionem venire non liceat, quia juste repellitur praesumptio illius qui facta semero furantium habeatur, et simile vindictae subjaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in ut᷑o st̃ in toto pene nire cuuili intelligunt᷑. in rerũ nat᷑a et̃.
Na n legiame ħ editates his restituunt᷑. ita ut si pregnãs mulier
ab hoctib capta sit. idqd̾ natũ erit. ꝗͣuis ap̃ bone fidi ẽp̃torem pę¬
ꝑit. tãqͣ furtius ipsũ ñ capiatur. Si aliqͥs unã rem per legra
tore possederit. is eã eui est tradita posis ebit. Hec uitẽ utrum
iñ parentes aut in ex tͣnes facti sit. tał donatio. licet pͥ or pecitar
offerat sacͤm̃tũ. tñ c̃ nulla ꝓbatione debra. is qͥ accusat᷑. pͣ fidẽ
suã iuĩs uirandi religiõe firmare. Si qn pulsatꝰ repetenti pecumã
obtulerit sac m̃tum. & ille ei iusurandi nececessitate ultꝰ concesse¬
rit. ñ pͣ pꝰea. ab eo debitũ postulare. Heres ei cui pecunia cͥdita dr̃
aut qͦlibae simili casu. tes cõ m̃data amissa sit. ñ te nebr̃ es noiẽ.
is cui conmñdata est. d forte cũ possit rẽ cõmendatã saluam

Expanded text:
qui in utero sunt, in toto pene jure civili intelliguntur in natura rerum esse. Nam et legitimae haereditates his restituuntur, ita ut si praegnans mulier ab hostibus capta sit, id quod natum erit, quamvis apud bonae fidei emptorem peperit, tanquam furtivum usu non capitur. CAP. tore, possederit, is eam cui tradita est possidebit. Nec interest utrum in parentes aut extraneos facta sit talis donatio. Licet posterior petitor offerat sacramentum, tamen cum nulla probatione debiti is qui accusatur potest fidem suam jurisjurandi religione firmare. Si quando pulsatus pecuniam repenti obtulerit sacramentum et ille ei jurisjurandi necessitatem ultro concesserit, non potest postea ab eo debitum postulare. Haeres ejus cui pecunia credita dicaut quolibet simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte cum possit rem commodatam salvam
Abbreviated transcription (Latin):
retinet᷑. Si facto p̃tio pẽ uendendã aliqͥs cuiꝰq tͣradid̾it. & dum
ab eo uendenda ꝓfert᷑. quac̃q occasioẽ perierit. ei peruit. qͥ eam
dederat distͤenda. Cet̾m sirẽ acceptã non rogante dño s ꝑmrotẽ¬
te eo qui acceꝑit. dũ uelit uenũ dare. ꝑdiderit. sibi rei ꝑdite ingent
dedientũ. Creditor sisine conditioe pignꝰ sibi depõsitũ tenens.
t̃ debitorẽ suum ꝯuenerit. ut soluto debito sua pignora recipi¬
at. Quod si debitot noluerit pꝰ tres ãmonitiones soluto debito pig¬
nora sua susciꝑe. creditor detͣhendi pignoneris libam habebit
potestatẽ. Si alienũ aĩmal cuic̃q dãpnũ intislerit. aut alic uiꝰ
fructꝰ lesetit. dñs eiꝰ aut estimationẽ dãpni reddat. aut ip¬
sũ aĩmal tͦdat. Quod̾ etiã de cane similr̃ statutũ : & qͥ irrici¬
tu suo feram bestiã. ł quãc̃q aliam quadrupesẽ in se ꝓritaue¬
rit. ea que dãpnũ dederit. neq in eius dnm̃. neq in custodẽ

Expanded text:
Si facto pretio rem vendendam aliquis cuicunque crediderit, et dum ab eo vendenda profertur, quacunque occasione perierit, ei perit qui eam dederat distrahendam. Caeterum, si rem acceptam, non rogante domino, sed permittente eo qui acceperit, dum velit venumdare, perdiderit, sibi rei perditae ingerit detrimentum. Creditor si sine conditione pignus sibi depositum tenens, ter debitorem suum convenerit, ut, soluto debito, pignora sua recipiat. Quod si debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora recipere, creditor detrahendi pignoris liberam habebit potestatem. Si alienum animal cuicunque damnum intulerit aut alicujus fructus laeserit, dominus ejus aut aestimationem damni reddat, aut animal tradat. Quod etiam de cane similiter statutum est. Et qui irritatu suo feram bestiam vel quamcunque aliam quadrupedem in se proritaverit, eaque damnum dederit, neque in ejus dominum, neque in custodem
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamꝰ. eꝑi. p̃sdi habeant ad exempłu apͥtes. & apłicos uitos. quoꝵ honorẽ
possidentes. hab̾e nitant᷑ & merttũ. Nos aũ h abeimnꝰ ꝓpositi nr̃i pͥncipos. pau¬
los. antonios. iulianos. ylarios. macharios. habeto simplicitatẽ columibȩ.
nec ciuꝗͣ machineris dolos. & serpentis astuciã. nealioꝵ supplanterisins:¬
ꝑatis nns̾titotẽ potiꝰ habeto ꝗͣ monachum. Ex et̃ uictũ & uestitũ. & manifestas ne

Expanded text:
cos viros, quorum honorem possidentes habere nitantur et meritum, nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos, Antonios, Julianos, Hilariones, Macharios. ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insipatet, institorem potius habeto quam monachum. praeter uictum et uestitum
Abbreviated transcription (Latin):
luisse legem feminã sub uito eẽ. ut nulla uota eiꝰ quȩ abstinon¬
te causa uouenit reddant᷑. redaant᷑ ab ea. nͥ auctor uir fuerco ꝑ¬
uerat. qr ꝑmissa iam pͥs a iuiro fuerat. uiridix̃ eẽ peccatum. qr.
abnuit. qd̾ pͥꝰ concesserat. non tũ mulieri uł ex ħ ꝑmissum de¬
dit. ut c̃pꝰ uir ei concesserit. pꝰea s ꝓhibuetit concepnat᷑.¬

Expanded text:
luisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit puerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si prohibuerit contemnat
Abbreviated transcription (Latin):
uissa bellica milites debeat̃ patͦi salutiq ꝯm̃unii. Bellũ aũ qd̾ geren¬
iubente bellare. cui pacis ord inẽ seruans. cui qd ubet᷑ uł non eẽ
contradĩ p̃ceptũ. certim est ł utrum stocetrum non ettita ut for¬
tasse roum regeni faciat iniquitas imꝑandi. in nos entẽ aũ militem
ostendat ordo seruiendi quantõmagis in administͣtione belloꝵ in no¬
cortassime du̾sas̃. qui do iub ente belligent᷑. Quem male aliqͥo¬
uibe non posse. nemo ei qui seruit ignorat. Ieronimꝰ suꝑ iohel¬

Expanded text:
jussa bellica ministerium milites debeant paci salutique communi. Bellum autem quod gerenjussa bellica ministerium milites debeant paci salutique communi. Bellum autem quod gereniubente bellare ciuicae pacis ordinem seruans — cui quod iubetur, uel non esse contra dei praeceptum certum est uel utrum sit, certum non est, ita ut fortasse reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo seruiendi — quanto magis in administratione bellorum innocentissime deuersatur, qui deo iubente belligerat, quem male aliqubere non posse nemo, qui ei seruit, ignorat. Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
ui gladio us fuerit gladio cadet. Ille aũ utit gladio qui nulla suꝑi¬
suscipiunt᷑. a bonis. cũ nec rerũ humarũ ordine uiuenut̃t᷑. uͥ est tale
aliquid uł iubente ł in talib obedite otdo ipse constͥngit. Alioquin
ioħs cum ad eum baptit andi milites uenirent. dicentes. &e nos qͥd facie¬
qr sciebat eos ħ militando face̾. non eẽ homicidas s in initͦs legis. ⁊
non ultores in iuriat̃ suarũ. s salutis publice defensores. respon dit
eis. Neminẽ cõcussentis. nulli calũpniam fecerits sufficiat uob̾ sipen
q̃ cesaris st̃. & do quȩ funt di. Ad ħ enim tͥbuta di p̃stant᷑. ut pꝰ bella. ne¬
cessariũ militis stipendium p̃beatur.
Nt̃ quib causis quibq auetoritab hõtb hella gerendasuscipiunt.
brdo tam̃ ille naturalis mortalium paci acomodatꝰ ħ poscit. ut susci¬
piendi belli auctoritas atq consiluł penes pͥncipẽ sit. Exequendi aũ

Expanded text:
ui gladio usus fuerit, gladio cadet. Ille autem utitur gladio qui nulla superisuscipiuntur a bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliquid uel in talibus oboedire iuste ordo ipse constringit. alioquin Iohannes, cum ad eum baptizandi milites uenirent dicentes: et nos quid facie sciebat eos, cum haec militando facerent, non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores iniuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipenquae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Ad hoc enim tributa praestantur, ut propter bella necessart quibus causis, quibusque auctoritatibus homines bella gerenda suscipiant; ordo tamen ille naturalis mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exsequendi autem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ita inseꝑabilr̾ oꝑent᷑. Nam quo intelle.tu ħo dm̃ cap̃ qui ipsũ¬
suũ intellectum qͦ eum uult caꝑe. pondum cap̃d Si aũ hunc iam
oapit. attendat diligent᷑. nichileo eẽ in sua nat᷑a melius. & ui¬
deat uttum ibi uideat ulla liniamenta. formarum. nitores coloꝵ
spatiosam quantita tem. parcium distantiam. molis distensionẽ. aliq̃s
ꝑ locoꝵ int̾ualla motiones. ł aliquid huiꝰ mo̾i. Hichil eerte in ue¬
uenimꝰ istoꝵ in eo qͦ in nat᷑a nr̃a nichil meliꝰ inueniemꝰ .i. in
nr̃o intellẽctu quo sapientiam capimꝰ. quanto capaces sumꝰ. Qxͣ
ge meliꝰ esti meliore nr̃o. ut sic intelligamꝰ dm̃ si possumꝰ.
quantũ posumꝰ sine qualitate bonum. sine quantitate magnũ
sine indigentia creatorem. sine situ pͣsentem. sine habitu con¬
tinentem omnia. sine loco u̾q totum. smne temꝑe sempiternum
sine ulla sui conmutatiene mutabilia facientẽ. nichil qu pati¬
pie tñ cau& quantũ potest aliquid de eo sentire quod non sen

Expanded text:
intellectu homo Deum capit, qui ipsum intellectum suum, quo eum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel aliquid hujusmodi. Nihil istorum invenimus certe in eo, quo in natura nostra nihil melius invenimro intellectu quo sapientiam capimus, quanto capaces sumus. Quonge melius est meliore nostro, ut sic intelligamus Deum si possimus quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesentem, sine habitu continentem omnia, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, nihilque patipie tamen cavet quantum potest aliquid de eo sentire quod non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ria. & sub pontio pilato crucifixam & sepultam. & t̾cia die re¬
surrexisse & in celum ascendisse. s tn̾imꝰ filiũ. nec eandem tͥnita¬
tem descend isse in speie columbȩ. suꝑ iħm baptizatum. aut die
pentechotes. pꝰ ascensionem dñi sonitu facto de celo. quasi ferret᷑
flatꝰ uehemens. & linguis diuisis uł lut ignis.s tmmꝰ spm sem̃¬

Expanded text:
ltam, tertio die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium. Nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum ; aut die Pentecostes post ascensionem Domini, sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisis velut ignis sedisse
Abbreviated transcription (Latin):
ẜsbiti diaconi subdia con ẽ ꝯiugib qͦs añ conseerationẽ duxerunt ñ dor¬
mirent Surgens aũ pasnutiꝰ confessor cõtͣdit̃. honorabiles confeiso
nuptias. & caffitatẽ dicons cẽ. cũ ꝓpͥa coniuige ꝯeubitum. suasit ꝙ con¬
rũ iugalib occisio fornicatiõis existeret & hec qͥdẽ panutiꝰ. licet hupta¬
rũ esset inexꝑtꝰ. exposuit sẏ nodꝰq laudauit sententiam eĩ. ee uichil ex
hac parte sanciuit: s hoc inuniꝰ euiꝰq uoluntati ꝑmisit.¬

Expanded text:
i, diaconi, subdiaconi, cum conjugibus quas ante consecrationem duxerunt, non dormirent. Surgens autem Pannutius confessor contradixit. Honorabiles confessus nuptias, et castitatem dicens esse cum propria conjuge concubitum, suasitque conrum conjugalibus, occasio fornicationis existeret; et hoc quidem Pannutius, licet nuptiarum esset inehac parte sancivit, sed hoc in uniuscujusque voluntate, non i
Abbreviated transcription (Latin):
onfirmamꝰ sc̃oꝵ ƿatrum canones. & sẏnodos .i. ni̾eam. Antiochend
etesariensem. gxatigrensem. lao dicensẽ.constanti nopolitanam.
Ephestanam. calcedonensẽ. Sardicensam. & carchaginensem. & opdi
sis eꝑi Anatasũ alex eandrieꝑi. Basilii cesareͥ̾e capadocie: eꝑi. greg¬
rii niseni eꝑi. Gregorii teologi amphilocũ biconiensis eꝑi simotis
alexandrini eꝑi. CiRilli. alexandrim eꝑi. Germani constantinopolta¬
ni eꝑi. Cipani carthaginensis eꝑi. & synodũ sayam nĩco laophotio.a
dictis neq sardicense coneiliũ. neq decretalia uos h ab̾e ponti

Expanded text:
onfirmamus sanctorum Patrum canones et synodos, I Nicaenam, Antiochenam, Neocaesariensem, Grangrensem, Antiochenam, Laodicensem, Constantinopolitanam, Ephesinam primam, Chalcedonensem, Sardicensem, et Carthaginensem, et opuscula i, Athanasii, Alexandrini episcopi, Basilii Caesariae Cappadociae episcopi, Gregorii Nisenii, Gregorii theologi, Amphilocii Iconentis episcopi, Timothei Alexandrini episcopi, Germani Constantinopolitani episcopi, Cypriani Carthaginensis episcopi et synodum suam Nichephotio. dicitis neque Sardicense concilium, neque decret
Abbreviated transcription (Latin):
apłi cã. appell&. Appellanti aũ ñ deb& afflictio ulla. aut detentionis
inuiriare custodia. s liceat appellatori uitiatã causã appellatiõis
remedio subleuare. liceat ⁊̃ in causis cͥminalib appellare. nec uoꝵ
appellandi deneget᷑ ei. quẽ in supp licio sent ettia destinauerit. Pul
satꝰ añ suũ uidieẽ eausã dicet. & ñ añ suũ uidicẽ pulsatꝰ si uolue¬
rit taceat. & ut pulsatis qͦtiens appellauerint induciẽ dent᷑. nec¬

Expanded text:
ibeat. Appellantem autem non debet afflictio ulla aut detentionis injuriare custodia; sed liceat appellatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare, liceat in causis criminalibus appellare; nec vox appellandi denegetur ei, quam in supsatus ante suum judicem causam dicat, et ante non suum judicem pulsatus, si voluerit taceat: et ut pulsatis quoties voluerint induciae dentur.
Abbreviated transcription (Latin):
sorib multoꝵ consensu eꝑoꝵ iã ãissinitũ ẽ. Hec in eoꝵ eccłus alii aut
p̃ponant᷑. aut ordinent᷑. añ ꝗͦ hic eoꝵ uste t̃minent᷑ negotia. Qm̃
quãuis liceat. ap̃ cõꝑuintiales. & metͦpolitanos. atq pͥmates eoꝵ
uentilare accusationes. uł cͥmi nationes. ñ tam̃ lic& diffine̾re secꝰ
qͦ p̃dictũ est. Reliquoꝵ uͦ cłicoꝵ ap̃ ꝓuitiales & metͦolitanos :

Expanded text:
ec in eorum Ecclesiis alii aut praeponantur, aut ordinentur antequam hic eorum juste terminentur negotia, quoniam quamvis liceat apud provinciales et metropolitanos atque primates eorum ventilare accusationes vel criminationes, non tamen licet diffinire secus quam praedictum est. Reliquorum vero cleri
Abbreviated transcription (Latin):
on ꝑ sequitur nͥ qui ad malum cogat. Quiui malũ ł factum iam punit.
ꝓhib& ne fiat. non ꝑ sequit᷑ iste s diligi. Han nͣ ut quida puttauit. nemo
Aut repͥmendꝰ & malo. nec retrahendꝰ al bonum ÷ humanas ac diuinas le¬
ges. necesse ouacuari. quȩ & mał penam. & bonis p̃mia. iusticia suad en¬
de constituunt. Nalũ aũ scifma ÷. &̃ ꝑ exd̾as potestates oppͥmendum. Hic¬

Expanded text:
 malum vel factum jam punit, vel prohibet ne fiat, non persequitur iste. sed diligit. Nam si. ut quidam putant, nemo aut reprimendus a malo, aut retrahendus ad bonum est, humanas ac divinas leges necesse est evacuari, quae et malis poenam et bonis praemia justitia suadente constituunt; malum autem schisma
Abbreviated transcription (Latin):
Eg cari decusatio uõ pͭ. flagitari iudiciũ ñ deb& te causa q̃ diffi
Suł diudicata est. Si qͥs aũ uidicẽ recusauit. & aliũ ꝓeo petie¬
rit. u eũqͣ. it̃m recusare maluerit. ut aliquẽ sibi udicemꝰ petat nõ
aduduiat᷑ Iudices dũ sencentiã. scriptis dicant. & ꝓuocationes cõdepna
ab ssentia fuerit. Nã & t̃cia ꝓuocatio qiuidicata est. & cõtuma ces
Cõ dẽpnati appellare ñ possut. Si seriuiꝰ quẽ possi s ebã fugerit. ̃

Expanded text:
cari accusatio non potest. Flagitari judicium non debet de causa quae definita, vel judicata est. Si quis autem judicem recusaverit, et alium pro eo petierit, cumque iterum recusare maluerit, ut aliquem sibi judicem petat, non audiatur. Judices autem sententiam scriptis dicant, provocationis licentia absentia fuerit. Nam et tertia provocatio praejudicata est, et contumaces condemnati appellare non possunt. CAP. XLVII. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ tenuisses eius assensum num̾us te nulł defendiss& amicoꝵ It̃.
non qr parit̃ tẽꝑabatis. a coniuxtione carnali. ideo mat̾itꝰ tuus.
eẽ destiterat ĩmo uͦ tanto sauctiꝰ int̾ uos cõuiges manebatis. ꝙͣd
sanetiora coneedr̃ placita seruabatis. Nichil gͦ detua ueste nicħ
de auro. uł argeuto ut qͣc̃q pecunia uł teb ułł terrenis. sine ul
matͦnał. a iuduali ueste distinctꝰ. qui p fidelib conuigatis sal¬
ua religionis causa. uł obseruantia conuenire. hũc te maritꝰ
si depon̾e noluit. nec de uiduam illo uiuente iactares. Pato qb
non fuerat in harre isq ad dissensionis scandalũ ꝑducendꝰ.¬

Expanded text:
 tenuisses ejus assensum, numerus te nullus defendisset annorum. Item: Non quia pariter temperabatis a commistione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat, imo vero tanto sanctius inter vos conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Nihil ergo de tua veste, nihil de auro vel argento, vel quacunque pecunia, vel rebus ullis terrenis matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducend
Abbreviated transcription (Latin):
defuerat conpleuit omipis benigunitas. ꝙr ñ suꝑbia uł contẽp¬
sed ex etatis indigentia. nec corde crede̾ ad iusticiam possunt. nec
defuerit. conu̾sio aũ cordis pot̾ quidem iucẽ. non ꝑcepto bap¬
tismo. s contẽpto baptismo non potest. Neq ullomͦ dicenda est cõ¬
u̾sio cordis ad dm̃. cum dĩ sacmentũ contẽpnit᷑.Ił. Sententiar̃¬

Expanded text:
defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contempsed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec defuerit. Conversio autem cordis potest quidem inesse, non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. Neque ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
relictis. om̃s parit̃ ad ħeditatẽ aiuesue uocent᷑. & omĩo nulla diffe¬
fentia sit ut umõi nepotes sint. annepctes. ut̾m exfilio anex filia.

Expanded text:
relictis, omnes pariter ad haereditatem aviae suae vocentur, et omnino nulla sit differelictis, omnes pariter ad haereditatem aviae suae vocentur, et omnino nulla sit differentia, utrum omnes nepotes sin
Abbreviated transcription (Latin):
tra constitutio ĩs normam. lenoues eẽ ausi st̃. Omĩa aũ instrumenta.
& fid̾i iussiones. ap̃ lenones int̃ positas uł a lenonib cont᷑ mores
bonos factas. infirinas atq inualidas eẽ constitucio iub&.¬
iquis nephariũ & incestũ atq dap̃natũ matͥmonur̃ contraxerit.
libos aũ ex pͥote legitimo matͥmonio nõ habuerit statĩ suis facul¬
tatib careat. & dõs quȩ data estei. fici uitib uidice t᷑.Post publi¬
cationẽ aũ. & ciugłi sui patiat᷑ amissionẽ. & exilio puniatut. Qued
siuilior sit. & corꝑali questioni subsistat. & utor eus cõtraleges
nupta. easo ẽ penas patiat᷑. silicet si nulla iuista exeusetur igno
ditatem ab intestamento aui defuncti uocentur. & ñ minus u t̃ciã
partem sic̃ añ accipiant. s integrã portionẽ sequantur. n ilepotes.
ex filia talẽ accipiant nati. qualẽ accipiũt nepotes. ex fii Io ꝓcre¬
ati. It. Si auia decessorit. nep otib ex filio. & nepottͥs exfilia de¬

Expanded text:
tra constitutionis normam lenones esse ausi sunt. Omnia autem instrumenta et fideiussiones apud lenones interpositas, vel a lenonibus contra bonos mores factas infirmas atque inualidas esse constitutio iubquis nefarium et incestum atque damnatum matrimonium contraxerit, liberos autem ex priori legitimo matrimonio non habuerit, statim suis facultatibus careat, et dos quae data est ei fisci juribus vindicetur. Post publicationem autem et cinguli sui patiatur amissionem, et exsilio puniatur. Quod si vilior sit et corporali quaestioni subsistat, et uxor ejus contra leges nupta easdem poenas patiatur scilicet, si nulla justa excusetur ignori vocentur, et non minus tertiam partem sicut ante capiant, sed integram portionem consequantur, nepotes ex filia talem accipiant nati qualem accipiunt nepotes ex filio procreati. Item Si avia decesserit nepotibus ex filio et neptibus ex filia de
Abbreviated transcription (Latin):
sobolemsuam nutͥat. Quod si exponendam ꝓutaue¬
adu̾sioni quȩ constutaẽ sub iacebit. sed nec dñis it pa¬
tronis.
repetendi aditum relinqͥmꝰ. si ab expofitos ab ipsis qdã¬
rtẽ uoluntas quȩ misedĩe est anuca. ñ collegerit. Hec

Expanded text:
sobolem suam nutriat; quod si exponendam putaveadversioni quae constituta est, subjacebit. Sed nec dominis vel patronis repetendi aditum relinquimus, si ab ipsis expositos quodamortem, voluntas quae misericordiae est amica, non collegerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent acoliti ex orcistȩ. psalmiste. atq lectores. Sigñ qͦ: dandum ꝓofti¬
cio clericoꝵ ꝓ uite honestate. & officiũ cantandi & pagendi sollicite ledi
deportandis. Si qͥd ñ necessariũ ÷ ꝓ reꝑatione basilicar̾. q̃ sũt in urbe ipse
ipse dirigat. cticos qͦs de linque̾ cognoscit. ipse constͥngat. qs si em̃dare
non ual&. eoꝵ eccessꝰ ad cognitionẽ eꝑi. deferat. basili carios ipse confatu¬
certꝰ Aditesaurariũ ꝑtin&e hostiaruĩ basilicar̃ ordinatio. in censi p̃ꝑatio
cura cͥsinatis. conficiendi cura baptisterii ordinandi. p̃ꝑatio luminarioꝵ

Expanded text:
mistae atque lectores; signum quoque dandum pro officio clericorum, pro vitae honestate, et officii meditandi et peragendi sollicite, lectuminaribus deportandis. Si quid etiam necessarium est pro reparatione basilicarum quae sunt in urbe, ipse per ostiarios ipse dirigat; clericos, quos delinquere cognoscit, ipse distringat, quos vero emendare non valet, eorum excessus ad agnitionem episcopi defert. Basilicarios ipse constitucertus ad thesaurarium pertinet ostiarii basilicarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminariorum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinent᷑ ꝑqͥris. E lic& omĩa prudentiȩ urȩ sint cognita tũ qr affectu
dat &̃ aꝑiat. tempłi di. & omĩa q̃ sut unitꝰ. extͣq custo diat. fideles re¬
cipiat. ex cõmunicatos & infideles excipiat: Ad exorcistã ꝑtinet. ex or¬
cismos memoritꝰ retinere. manꝰq suꝑ energuminos &. cathecuminos
crario. ipse cercũ portat. ipse suggesta ꝓ eucharistia calicis p̃ꝑat. Sad
responsoria. & quic qͥd ꝑtin& ad cantandi ꝑitiam. Ad lectorẽ ꝑtin&.

Expanded text:
ordinentur perquiris. Et licet omnia prudentiae vestrae sint cognita, tamen quia affectu dat et aperiat templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles excludat. Ad exorcistam namque pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos crario; ipse cereum portet, ipse suggesta pro eucharistia calicis praeparet. Ad responsoria et quidquid pertinet ad cantandi peritiam. Ad lectorem pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
tin&. sacram̃tũ corꝑis & sangͥnis dñi in alt̾io. di conficore. orationes dicẽ.
ris & confectio cͥsmatis. Ipse p̃dicta officia & ordines eccłiasticos ditri¬
buit. ipse sacras uirgines bñdicit & dũ p̃cessit unusqͥsq in singłis.
iste tam̃÷ p̾orodinator incunctis. Hũ sunt ordines ⁊ ministia elicoꝵ.
quȩ tã auctotitate pontificali. in archidtaconi. cura n pͥnugceris ac teᷤ¬
saurariĩ solli citudine diuidunt᷑. Archidraconꝰ enĩ imꝑat leuitis.&.
a leuitis cuta incensi ⁊ sacͥficĩ necessaria sollicitudo. Quis leuitar̃
apsm: & ciuanglis lepte. quis p̃ces dicat. seur espõsoriũ in dĩ eas
dieb aut sollẽpnitatũ decantet. Sollicitudo qͦ parto chiat᷑. n ordinatio
uirgia esꝰ ad eius ꝑtinent curã ꝓ reꝑandis diocesanis hasilicis. ipse suegere

Expanded text:
tinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, ris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit, et, dum praecessit unusquisque in singulis, ipse tamen est praeordinator in cunctis. § 10. Hi sunt ordines et ministeria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura et primicerii ac thesaurarii sollicitudine dividuntur. § 11. Archidiaconus enim imperat ad levitas, cura incensi, et sacrificii necessaria sollicitudo quis levitarum Apostolum et Evangelium legat, quis preces dicat, seu responsorium in Dominicis diebus aut solemnitatum decantet, sollicitudo quoque parochianorum et ordinatio. et jurgia, ad ejus pertinent curam. Praeparandas dioecesanas basi