comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imisit. atq istam seuiciam moremq seruauit.
credita uires adiuuare romanoꝵ exsecando iurilia
uitorium. Ed sunt ad ħ malũ furta mereurii uen̾i
laseuua stup̃. ac turpitudines cet̾oꝵ. quȩ ꝓferremꝰ
de libris. nisi cotidiȩ cantarentur ⁊ saltarentur
in theatris: S hec quid sunt ad tantum malũ.
euius magnitudo matri tantũmꝰ competebat. p̃¬
sertim quod illa dicuntur a poetis eẽ conficta. qͣsi
poete id etiam finxerint. qd̾ ea sint diis grata ⁊ ac¬
cipta: Ut gͦ canerentur uł scb̾ent᷑. sit audatia uł
petulantia poetarum. Ut uͦ duunis rebus ⁊ ho¬
norsbꝰ eisdem imꝑantibꝰ ⁊ extorquentibꝰ miminibꝰ
adc̾entur. quid ẽ nisi cͥmen dõrum. ymino uͦ con¬
fessio demonioꝵ. ⁊ deceptio miseroꝵ: Uerũ illud
quod de abseisorum consecratione mat̾ dnĩ coli me¬
ruit. non poete confinxer̃. s hoirere magis qͣm
canere maluer̃. his ne diis selectis quis qͣm consecͣn¬

Expanded text:
intulit adque istam saeuitiam moremque seruauit, intulit adque istam saeuitiam moremque seruauit, credita uires adiuuare Romanorum exsecando uirilia uirorum. Quid sunt ad hoc malum furta Mercurii, Veneris lasciuia, stupra ac turpitudines ceterorum, quae proferremus de libris, nisi cottidie cantarentur et saltarentur in theatris? Sed haec quid sunt ad tantum malum, cuius magnitudo Magnae Matri tantummodo conpetebat? Praesertim quod illa dicuntur a poetis esse conficta, quasi poetae id etiam finxerint, quod ea sint dis grata et accepta. Ut ergo canerentur uel scriberentur, sit audacia uel petulantia poetarum; ut uero diuinis rebus et honoribus eisdem imperantibus et extorquentibus numinibus adderentur, quid est nisi crimen deorum, immo uero confessio daemoniorum et deceptio miserorum? Verum illud, quod de abscisorum consecratione Mater deum coli meruit, non poetae confinxerunt, sed horrere magis quam canere maluerunt. Hisne dis selectis quisquam consecran
Abbreviated transcription (Latin):
bant. nicħ uairo dic̃e uoluit. nec uspiam me legili
cominemini. Defecit int̾pretatio. erubuit ratio. on
ticuit oratio. Uiẽ matris magne om̃s dõs filies. nẽ
noñis magnitudo s cͥminis. Huic monstro ne uͥ
monstruositas comparat᷑. Ille in simulaeris habebas
solam deformitatem. ista in sac̾s deformem erude¬
litatem. Ille membra in lapidibꝰ addita hec in ho¬
minibꝰ ꝑdita. hoc dedecus tot iouis ipsius itaisa
stupra non uincunt. Ille int̾ femineas corruptelis
uno ganimede cęlum infamauit. ista tot mollib̾
ꝓfessis ⁊ publicis ⁊ inquinauit t̾ram ⁊ cȩlo feest
inuriam. Saturnum fortasse possemus huic in isto
gene tur pissimȩ erudelitatis siuie confere. siue p¬
fone. qui patrem castrasse ꝑhibetur. s in saturni
sies homines alienis manibꝰ potuis occidi. quam
suis abseidi potuerunt. Deuorauit ille filios ut
poetȩ ferunt. ⁊ phisici exħ int̾ptant᷑ qd̾ uolunt.

Expanded text:
bant, nihil Varro dicere voluit, nec uspiam me legisse bant, nihil Varro dicere voluit, nec uspiam me legisse commemini. Defecit interpretatio, erubuit ratio, ticuit oratio. Vicit Matris Magnae omnes deos filios non numinis magnitudo, sed criminis. Huic monstro nec Iani monstrositas conparatur. Ille in simulacris habebat solam deformitatem, ista in sacris deformem crudelitatem; ille membra in lapidibus addita, haec in hominibus perdita. Hoc dedecus tot Iouis ipsius et tanta stupra non uincunt. Ille inter femineas corruptelas uno Ganymede caelum infamauit; ista tot mollibus professis et publicis et inquinauit terram et caelo fecit iniuriam. Saturnum fortasse possemus huic in isto genere turpissimae crudelitatis siue conferre siue praeferre, qui patrem castrasse perhibetur; sed in Saturni sacris homines alienis manibus potius occidi quam suis abscidi potuerunt. Deuorauit ille filios, ut poetae ferunt, et physici ex hoc interpretantur quod uolunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ ipsum hominem uel quasi hominẽ qͥ ẽ uocatꝰ
aitis. si uirilia eiꝰ flori comparauer̃. Ipsa quippe illo
uiuente deciderunt. Immo uero ñ deciderunt nop
decerpta. s plane discerpta sunt. Nec ullo flore ami¬
so. quisꝗͣ postea fructus. s potius sfilitas consecuta
ẽ. Qd gͦ ipse reliquus: ⁊ quicqͥd remansit absciso. quio
significari dicit᷑: & refertur: Quȩ int̾pretatio iñ ꝓ¬
fertur: An hȩc frustͣ moliendo nicħq inueniendo
ꝑsuadendũ illõ potiꝰ eẽ credendũ. quodde homine
castratofama iactauit litt̾isq mandatum ẽ : Merit
hinc aduersatꝰ ẽ. ⁊ uano nr̃ neq hoc dicere uoluit.
non enĩ hominem doctissimum latuit. Itemq de
mulierumq uecundiam consecratis. qui usq in hef¬
num diem madidis capillis. facie dealbata: fluen¬
tibus membris. incessu femineo. ꝑ plateas uicoso
carthaginis. etiam appłis uñ turpit̾ uiuerent excis¬

Expanded text:
Non ergo ipsum hominem uel quasi hominem, qui est uocatus Non ergo ipsum hominem uel quasi hominem, qui est uocatus Attis, sed uirilia eius flori conparauerunt. Ipsa quippe illo uiuente deciderunt; immo uero non deciderunt neque decerpta, sed plane discerpta sunt; nec illo flore amisso quisquam postea fructus, sed potius sterilitas consecuta est. Quid ergo ipse reliquus, et quidquid remansit absciso? quid eo significari dicitur? quo refertur? quae interpretatio inde profertur? An haec frustra moliendo nihilque inueniendo persuadent illud potius esse credendum, quod de homine castrato fama iactauit litterisque mandatum est? Merito hinc auersatus est Varro noster, neque hoc dicere uoluit; non enim hominem doctissimum latuit. CAPUT XXVImulierumque uerecundiam consecratis, qui usque in hesternum diem madidis capillis facie dealbata, fluentibus mCarthaginis, etiam a populis unde turpiter viverent exige
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan ⁊ maritꝰ. ⁊ quod in celebratione nuptiaꝵ
suꝑ pͥapis eaput noua nupta sedere iubebat᷑.
longe contemptibiliora atq leuiora sunt. p̃ista tur¬
pititoine crudelissima. uł cridelitate turpissima. Ibi
demoniciᷤs ritibus sic ut̾q seccus illuditur. ut neut̾ fuo
uuln̾e ꝑimat᷑. Ibi fascinatio timet᷑ agroꝵ hic m̃broꝵ
amputatio ñ timetur. Ibi sic dehonestat᷑ noue nupte
uerecundia. ut ñ solum fecunditas s nec uirginitas
adimatur. hic ita amputat᷑ uirilitas. ut nec comier¬
tatur infeminam. nec uir relinquat᷑. Nlos etatis ill¬
ñ est commemoratꝰ. nec eiꝰ ab isto int̾ptatio requi¬
sita est. in cuiꝰ dilectionis memoriam gallus abs¬
eiditur. S docti groci atq sapientes nequaqͣm
rõnẽ tam scãm p̃claramq tacuerunt. ꝓpt̾ uerna¬
Porphirius philosopħ nobilis. antinflores significare
phibuit. ⁊ iõ abscisum. quia flos decidit añ fructũ.

Expanded text:
forsitan et maritus; et quod in celebratione nuptiarum forsitan et maritus; et quod in celebratione nuptiarum super Priapi scapum noua nupta sedere iubebatur: longe contemtibiliora adque leuiora sunt prae ista turpitudine crudelissima uel crudelitate turpissima, ubi daemonicis ritibus sic uterque sexus inluditur, ut neuter suo uulnere perimatur. Ibi fascinatio timetur agrorum, hic membrorum amputatio non timetur. Ibi sic dehonestatur nouae nuptae uerecundia, ut non solum fecunditas, sed nec uirginitas adimatur; hic ita amputatur uirilitas, ut nec conuertatur in feminam nec uir relinquatur. CAPUT non est commemoratus nec eius ab isto interpretatio requisita est, in cuius dilectionis memoriam Gallus absciditur. Sed docti Graeci adque sapientes nequaquam rationem tam sanctam praeclaramque tacuerunt. Propter uernachrior, Porphyrius, philosophus nobilis, Attin flores significare perhibuit, et ideo abscisum, quia flos decidit ante fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam: Itane ꝓpterea galli abscisi huic magne
dee seruiunt. ut significent qui semine indigeat̃.
t̾ram sequi oportere: quasi non eos ipsa potius ser¬
uitus. semine faciat indigere : Utrum enim sequen¬
do banc deam cum uidigeant semen ad quirunt.
an potius sequendo hanc deam eum hant semen am¬
mittunt: Hoc interpretari est an detestari: Ho̧c
attenditur quantum maligni demones p̃ualuerit᷑.
qui nec aliqua magna in sacͥs polliceri ausi sunt. ⁊
tam erud elia exigere potuer̃. Si dea t̾ra ẽẽt. manꝰ
ei homines oꝑando inferrent. ut semina conseque¬
rentur ꝑ illam. ñ ⁊ sibi seuiendo ut semina ꝑd̾ent.
ꝓpt̾̃ illam. Si dea eẽt. ita fecunda fieret manibꝰ
alienis. ut ñ coge̾t hominẽ sterilem manibꝰ sins
fieri. Iam quod ulibi sacͥ̾s honesta mat̾na puden¬
da uirilia coronabat spectante multitudine. ubi
rubens ⁊ fudans si ẽ ulla frons in hominibꝰ astabat

Expanded text:
aeternam? Itane propterea Galli abscisi huic Magnae aeternam? Itane propterea Galli abscisi huic Magnae deae seruiunt, ut significent, qui semine indigeant, terram sequi oportere; quasi non eos ipsa potius seruitus semine faciat indigere? Utrum enim sequendo hanc deam, cum indigeant, semen adquirunt, an potius sequendo hanc deam, cum habeant, semen amittunt? Hoc interpretari est an detestari? Nec adtenditur, quantum maligni daemones praeualuerint, qui nec aliqua magna his sacris polliceri ausi sunt, et tam crudelia exigere potuerunt. Si dea terra non esset, manus ei homines operando inferrent, ut semina consequerentur per illam, non et sibi saeuiendo, ut semina perderent propter illam; si dea non esset, ita fecunda fieret manibus alienis, ut non cogeret hominem sterilem fieri manibus suis. Iam quod in Liberi sacris honesta matrona pudenda uirilia coronabat spectante multitudine, ubi rubens et sudans, si est ulla frons in hominibus, adstabat
Abbreviated transcription (Latin):
tium maioriĩ auctoritas depͥmit. ⁊ eundẽ uanonẽ pꝰ
hanc sententiam trepidare compellit. Aduingit enĩ
⁊ dicit. cum quibꝰ opinio maioꝵ de his deab. qd̾ plu¬
res eas putar̃ eẽ. non pugnat. Quomꝰ ñ pugnat. cũ
ualde sit unam deam nomina hr̃e multa. aliud eẽ
deas multas: S pot̾ inquit fieri ut eadem res
una sit. ⁊ i ea quedam res sit plures. Concedo ut in
uno homine eẽ res plures. Numquid idõ ⁊ hom̃es
plures: Sic in una dea eẽ res plures. numnquid idõ
⁊ deas plures : uerum sic̃ uolunt diuidant. conflẽt
multiplicent. replicent. implicent. Hȩc sunt telluriᷤᷤ
⁊ matris magne p̾clara misteria uñ omĩa referun¬
tur ad mortalia semina. ⁊ excercendã agͥ culturam.
Itane ad hec relata ⁊ hc̃ finẽ hñtia tympanum. tur¬
res. galli. iactatio insana membroꝵ. crepitꝰ cimba¬
lorum. cõfictio leonum uitam cuiquam pollicent᷑¬

Expanded text:
tium maiorum auctoritas deprimit et eundem Varronem post tium maiorum auctoritas deprimit et eundem Varronem post hanc sententiam trepidare conpellit. Adiungit enim et dicit: Cum quibus opinio maiorum de his deabus, quod plures eas putarunt esse, non pugnat.\' Quo modo non pugnat, cum ualde aliud sit unam deam nomina habere multa, aliud edeas multas? Sed potest, inquit, fieri ut eadem res et una sit, et in ea quaedam res sint plures. Concedo in uno homine esse res plures, numquid ideo et homines plures? sic in una dea esse res plures, numquid ideo et deas plures? Verum sicut volunt, dividant, conflent, multiplicent, replicent, implicent. 2. Haec sunt Telluris et Matris magnae praeclara mysteria, unde omnia referuntur ad mortalia semina et ad exercendam agriculturam. Itane ad haec relata et hunc finem habentia tympanum, turres, Galli, jactatio insana membrorum, crepitus cymbalorum, co
Abbreviated transcription (Latin):
ne sedeant. semꝑ enim ẽẽ quod agant. Cimbalorum
sonitus ferram̃torum iactatandoꝵ ac manitũ. & eiꝰ
rei crepitus incolendo agͦ qui fit significant. Ido aere
qd̾ eam antiqui colebant aere. ante quam ferum
ẽẽt inuentum. Leonẽ inquit ad uingunt solutũ ac
mansuetum. ut ostendant nullum genus ẽẽ t̾rȩ
tam remotũ ac uehement̾ ferũ qd̾ ñ subigi coliq
conueniat. Deiñ adiungit et dicit. tellurẽ matrẽ
et nominibꝰ płibꝰ ⁊ cognominibꝰ quod nominar̃ dõs
existimatos ẽẽ complures. Tellurem inquit putant
cẽ opẽ. quod ope fiat melior. matrem. qd płima pa¬
riat. magnã quod cibum pariat. ꝓserpinam qd̾ ex
ea ꝓserpant fruges. uestam. qd̾ uestiatur herbis. Sie
alias dͥeas inquit non absurde ad hane reuocant.
Si gͦ una dea ẽ. quȩ quidem consulta u̾itate. nec ipsa
ẽ int̾im. quid gͥ in multas: Unius sint multa no¬
mina. non tam dee multe quam nomina. S eiran¬

Expanded text:
ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum sonitus ferramentorum iactandorum ac manuum et eius rei crepitum in colendo agro qui fit significant; ideo aere, quod eam antiqui colebant aere, antequam ferrum esset inuentum. Leonem, inquit, adiungunt solutum ac mansuetum, ut ostendant nullum genus esse terrae tam remotum ac uehementer ferum, quod non subigi colique conueniat.1 Deinde adiungit et dicit, Tellurem matrem et nominibus pluribus et cognominibus quod nominarunt, deos existimatos esse conplures. Tellurem, inquit, putant esse Opem, quod opere fiat melior; Matrem, quod plurima pariat; Magnam, quod cibum pariat; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod uestiatur herbis. Sic alias deas, inquit, non absurde ad hanc reuocant.\' Si ergo una dea est, quae quidem consulta ueritate nec ipsa est, interim quid itur in multas? Unius sint ista multa nomina, non tam deae multae quam nomina. Sed erran
Abbreviated transcription (Latin):
unis iuppit̾. tot cognominibꝰ una uino. in quibꝰ
om̃ibꝰ uis multiplex eẽ dr̃ ad unũ dm̃ uel unã
deam ꝑtinens. ñ multitudo cognominũ dõꝵ &̃
multitudinẽ faciens. S ꝓfecto sic̃ aliq̃no etiã ipsaᷤᷤ
uilissimas feminas eaꝵ quas libidine quesier̃
tedet penitetq turbaꝵ. sic am̃ã uilẽ factam ⁊
in mundis sp̃ibꝰ p̃stitutã. dõs sibi multiplicare
quibꝰ contaminanda ꝓstenet᷑. sic̃ płimũ libuit. sic
aliqño ⁊ piguit. Nam ⁊ ipse uairo qͣsi de ipsa turba
u̾ecundatus. unam deam uult eẽ tellurẽ. E andem
inquit dicunt matrem magnã. qd̾ tĩpanũ hãt si¬
gnificari cẽ orbem t̾re. quod tuiris in capite oppidũ.
qd̾ sedes fingant᷑ cura eam. cum omĩa moueantur
ipsam non moueri. Qd̾ gallos huic dee ut seruirent
fecerunt. significat qui semine indigeant t̾ram
sequi oportẽ. in ea quippe omĩa repperiri quod se
apud eam iactant. Precipit᷑ inquit᷑ qui t̾ram colunt

Expanded text:
nominibus una Iuno, in quibus omnibus uis multiplex esse dicitur ad unum deum uel unam deam pertinens, non multitudo cognominum deorum etiam multitudinem faciens. Sed profecto sicut aliquando etiam ipsas uilissimas feminas earum, quas libidine quaesierunt, taedet paenitetque turbarum: sic animam uilem factam et inmundis spiritibus prostitutam deos sibi multiplicare, quibus contaminanda prosterneretur, sicut plurimum libuit, sic aliquando et piguit. Nam et ipse Varro quasi de ipsa turba uerecundatus unam deam uult esse Tellurem. \'Eandem, inquit, dicunt Matrem Magnam; quod tympanum habeat, significari esse orbem terrae; quod turres in capite, oppida; quod sedens fingatur, circa eam cum omnia moueantur, ipsam non moueri. Quod Gallos huic deae ut seruirent fecerunt, significat, qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperiri. Quod se aput eam iactant, praecipitur, inquit, qui terram colunt,
Abbreviated transcription (Latin):
posteriores romanos dic̾e auderes. Nam si illi ⁊ an¬
tiquissimi simulaera colussent. fortassis totum istũ
sensum de simulacͥs ñ constituendis interim ueꝵ
timoris silentio p̾meres. ⁊ in hincemodi ꝑnitiosiᷤᷤ
uanisq figm̃tis.
mist̾i̾a ista doc¬
trinę loquatius et
elatius p̾dica¬
res. Amã tua tam̃ tã
docta ⁊ ingenio¬
sa. uͭ te multum dolemus

Expanded text:
posteriores Romanos dicere auderes. Nam si et illi anposteriores Romanos dicere auderes. Nam si et illi antiquissimi simulacra coluissent, fortassis totum istum sensum de simulacris non constituendis, interim uerum, timoris silentio premeres et in huiusce modi perniciosis uanisque figmentis mysteria ista doctrinae loquacius et elatius praedicares. Anima tua tamen tam docta et ingeniosa ubi te multum dolemus
Abbreviated transcription (Latin):
dõs ueros amõ uid̾e̾. quoꝵ qui simulacͣ specie hõiꝰ
fecerunt. ħ uideri secutos quod mortalium am̃s
qui ẽ incorpore humano simillimus ẽ immortał
animi. tanqͣm si uasa pon̾entur causa notandoꝵ
ficaret uinum. ꝑ id qd continet id qd̾ continetur.
ita ꝑ simulacrum quod formã hr̃et humanam
significari animã rationalẽ. quod eo ułut uase
natura ista soleat contineri. cuius naturȩ dm̃ uo¬
lunt eẽ uł dõs. hȩc sunt misteria doctrine. quȩ
istȩ uir doctissimꝰ penetrauerat. uñ in lucẽ istã ꝓfer¬
ret. S o homo acutissime. nũin istis doctrine mi¬
steriis aliã prudentiam ꝑdidisti qua tͥ sobriȩ uisũ
ẽ quod hi qui pͥmum ppłis simulaera constituer.
⁊ metũ dempser̃ cruibus sius. ⁊ enurem addider̃.
castiusq dõs sine simulacͥs uet̾es obseruasse ro¬
manos: Hi enim tͥ fuerunt auctores. ut hec cõtͣ

Expanded text:
deos ueros, animo uidere; quorum qui simulacra specie hominis deos ueros, animo uidere; quorum qui simulacra specie hominis fecerunt, hoc uideri secutos, quod mortalium animus, qui est in corpore humano, simillimus est inmortalis animi; tamquam si uasa ponerentur causa notandoruficaret uinum, per id quod continet id quod continetur; ita per simulacrum, quod formam haberet humanam, significari animam rationalem, quod eo uelut uase natura ista soleat contineri, cuius naturae deum uolunt esse uel deos. Haec sunt mysteria doctrinae, quae iste uir doctissimus penetrauerat, unde in lucem ista proferret. Sed, o homo acutissime, num in istis doctrinae mysteriis illam prudentiam perdidisti, qua tibi sobrie uisum est, quod hi, qui primi populis simulacra constituerunt, et metum demserunt ciuibus suis et errorem addiderunt, castiusque deos sine simulacris ueteres obseruasse Romanos? Hi enim tibi fuerunt auctores, ut haec contra
Abbreviated transcription (Latin):
neat.⁊ fortasse tał fuerit ut innocentius uix̾it. ⁊¬
a facinoribꝰ flagiciisq remotuis. saturnũ fugientẽ
benignus excep̃. cum hospite partitus ẽ regnum.
ut ętiã ciuitates singłas cond̾ent. iste ianicłm.
ille saturniã. S isti incultu dõꝵ om̃is dedecoris
appetitores. cuius uitam minꝰ turpẽ inuener̃.
eum simulacͥ monstruosa deformitate turpar̾. nẽ
eum bifrontẽ nc̃ etiam q̃drifrontẽ tanqͣm gemuinũ
facientes. Anfoete uoluerunt ut qm̃ plurmnu dii
selecti erubesceda ꝑpetrando a miserant frontẽ.
qͣnto iste innocentior eȩt. tanto frontosior appare
diamus. quibꝰ turpitudinẽ miseirimi enoris ułut
altioris doctrinȩ speciem colorare conant᷑. Primũ
eas int̾p̃tationes sic uairo com̃dat. ut dicat ãtiquos
simulacra dõꝵ ⁊ insignia ornatusq finxisse. quę
cum ocłis am̃aduertissent hi qui adissent doctrine
misteria. possent amã mundi ac partes eius ide

Expanded text:
neat. Et fortasse talis fuerit, innocentius uixerit et neat. Et fortasse talis fuerit, innocentius uixerit et a facinoribus flagitiisque remotius. Saturnum fugientem benignus excepit; cum hospite partitus est regnum, ut etiam ciuitates singulas conderent, iste laniculum, ille Saturniam. Sed isti in cultu deorum omnis dedecoris adpetitores, cuius uitam minus turpem inuenerunt, eum simulacri monstrosa deformitate turparunt, nunc eum bifrontem, nunc etiam quadrifrontem, tamquam geminum, facientes. An forte uoluerunt, ut, quoniam plurimi di selecti erubescenda perpetrando amiserant frontem, quanto iste innocentior esset, tanto frontosior apparerdiamus, quibus turpitudinem miserrimi erroris uelut altioris doctrinae specie colorare conantur. Primum eas interpretationes sic Varro commendat, ut dicat antiquos simulacra deorum et insignia ornatusque finxisse, quae cum oculis animaduertissent hi, qui adissent doctrinae mysteria, possent animam mundi ac partes eius, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ignobilitas tex̃. ne obrueret᷑ obꝓbriis. Ridemꝰ
quidẽ cum eos uidemus figm̃tis humanaꝵ opi¬
nionum partitis int̾ se oꝑibꝰ distributos. tanqͣm
munuscłarios uectigaliũ conductores. uł tãqͣm
opifices inuico argentario uͥ unũ uasculũ ut ꝑ¬
fectum exeat ꝑ multos artifices tͣnsit. cum ab uno
ꝑfecto ꝑfici possit. S alit̾ ñ putatum ẽ oꝑantiũ
multitirdini consulendũ. nisi ut singłas artis par¬
tes cito ac facile discerent singłi. ne oñs in arte
una tarde ac difficile cogerentur ẽẽ ꝑfecti. Uerũp
tamen uix quisqͣm repꝑitur dõꝵ ñ selectoꝵ. qͥ
aliquo crimine famã trax̃ infamẽ uiae selectoꝵ
quispiã. qui nõ in se notã contumeliȩ insigniᷤ
acceꝑit. Illi
ad istoꝵ humilia oꝑa
descendunt.
isti in illorũ sublunia
cͥmina nõ uene¬
runt. De iano quidẽ ñ
mͥ facile quieqͣm
occuirit qd̾ ad ꝓbrum ꝑti¬

Expanded text:
ignobilitas texit, ne obrueretur obprobriis. Ridemus ignobilitas texit, ne obrueretur obprobriis. Ridemus quidem, cum eos uidemus figmentis humanarum opinionum partitis inter se operibus distributos, tamquam minuscularios uectigalium conductores uel tamquam opifices in uico argentario, ubi unum uasculum, ut perfectum exeat, per multos artifices transit, cum ab uno perfecto perfici posset. Sed aliter non putatum est operantium multitudini consulendum, nisi ut singulas artis partes cito ac facile discerent singuli, ne omnes in arte una tarde ac difficile cogerentur esse perfecti. Verum tamen uix quisquam reperitur deorum non selectorum, qui aliquo crimine famam traxit infamem; uix autem selectorum quispiam, qui non in se notam contumeliae insignis acceperit. Illi ad istorum humilia opera descenderunt, isti in illorum sublimia crimina non uenerunt. De Iano quidem non mihi facile quidquam occurrit, quod ad probrum perti
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓpt̾ peccuniã sint artifices multi: Si aut̃
paucoꝵ sapientium ẽ ista distinctio. c᷑ ñ p̃lata ẽ
uen̾i uirtus. cum eam longe p̃ferat ratio: Saltẽ
certȩ ut dixei ipsa fortuna quȩ sic̃ putant qui ei
plurimum tͥbuunt in omĩ re ddñat᷑: ⁊ res eũctaᷤ
ex libidine magis qͣm ex u̾o cȩlebt obscuratq.
si tantũ ⁊ indo̾s ualuit. ut temerario uidicio
suo qͦs uellet cȩlebraret. obscuraretq qs uellet.
ỹcipuũ locum hr̃et in selectis. quȩ in ipsas quoq
dõs tam p̾cipuȩ ẽ potestatis. an ut illic eẽ ñ po¬
sit nichil aliud ȩtiam ipsa fortuna. misi abusã
putanda ẽ habuisse fortunã: Si g. aouexsata
e. que alios nobiles faciens nobilitata ne. Gra¬
tularetur aut̃ anis istis selectis quisqͣm nobili¬
tatis ⁊ claritudinis appetitor ⁊ ceos dicet fortu¬
natos siñens magis adinurias qͣm ac honore
selectos uideret. Nam illam infimã turbam ipsa

Expanded text:
cum propter pecuniam sint artifices multi? Si autem cum propter pecuniam sint artifices multi? Si autem paucorum sapientium est ista distinctio, quur non praelata est Veneri Virtus, cum eam longe praeferat ratio? Saltem certe, ut dixi, ipsa Fortuna, quae, sicut putant qui ei plurimum tribuunt, in omni re dominatur et res cunctas ex libidine magis quam ex uero celebrat obscuratque, si tantum et in deos ualuit, ut temerario iudicio suo quos uellet celebraret obscuraretque quos uellet, praecipuum locum haberet in selectis, quae in ipsos quoque deos tam praecipuae est potestatis. An ut illic esse non posset, nihil aliud etiam ipsa Fortuna nisi aduersam putanda est habuisse fortunam? Sibi ergo aduersata est, quae alios nobiles faciens nobilitata non tularetur autem dis istis selectis quisquam nobilitatis et claritudinis adpetitor et eos diceret fortunatos, si non eos magis ad iniurias quam ad honores selectos uideret. Nam illam infimam turbam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quõ eos uidemus ñ p̃cipua uirtute ñ ratio¬
nabili felicitate. s temeraria sient eoꝵ cultores
de illa sentiunt fortune potestate selectos. Na ⁊
uir disertissimꝰ salustiꝰ etiã ipsos dõs fortassis at¬
tendit cum diceret. s ꝓfecto fortuna in omĩ re
dominat᷑. ea res euncta ex libidine magis qͣm ex
uero cȩlebrat obseuratq. Nõ enim possunt in¬
uenire causã ẽ celebͣtata sit uenꝰ.⁊ obscurata sit
uirtꝰ. cum ambaꝵ ab istis consecrata sint numi¬
na. nec comparanda sint merita. Aut si ħ nobili¬
tari meruit qd̾ plures appetunt. plures enĩ ue¬
nerẽ qͣm uirtutẽ. cͦ cȩlebrata ẽ dea minerua. ⁊ ob¬
scurata ẽ dea peccuma cũ in gen̾e humano plu¬
res alliciat auaricia qͣm ꝑitia.⁊ in eis ipsis qͥs̃
artificiosi raro inuenias hominẽ qui hat artẽ
suã peccuniaria mercede uenalẽ. plurisq pendat᷑
selectio. cur dea peccunia mineruę p̾lata ñ est.

Expanded text:
dit: quando eos videmus non praecipua virtute, non ratiodit: quando eos videmus non praecipua virtute, non rationabili felicitate, sed temeraria, sicut eorum cultores de illa sentiunt, Fortunae potestate selectos. Nam et vir disertissimus Sallustius etiam ipsos deos fortassis attendit, cum diceret: « Sed profecto Fortuna in omni re dominatur; ea res cunctas ex libidine magis quam ex uero celebrat obscuratque.\' Non enim possunt inuenire causam, quur celebrata sit Venus et obscurata sit Virtus, cum ambarum ab istis consecrata sint numina nec conparanda sint merita. Aut si hoc nobilitari meruit, quod plures adpetunt, plures enim Venerem quam Virtutem: quur celebrata est dea Minerua et obscurata est dea Pecunia? cum in genere humano plures adliciat auaritia quam peritia, et in eis ipsis, qui sunt artificiosi, raro inuenias hominem, qui non habeat artem suam pecuniaria mercede uenalem, plurisque pendatur selectio, quur dea Pecunia Mineruae praelata non est,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ minutatĩ diis pluribꝰ distributa sunt. ao
ipsos selectos uideamus tanqͣm tanqͣm sencis
eum plebe parit̾ oꝑari ⁊ inuieniamꝰ a qubꝰdi dł
qui neqͥqͣm seligendi putati sunt. multa maiel
atq meliora administrari qͣm ab illis qͥ selesta
uoeantur. restat arbitͣri ñ ꝓpt̾ p̃stantiores ii ml̃¬
do a dministraciones. s quia ꝓuenit eis ut mas
pplio innotiscerent selectos cus ⁊ p̃cipuos nasͦ¬
Uq̃ dieas etiam ipse uanto quod dus quibdam pado
⁊ deabꝰ matͥbꝰ. sic̃ hominibꝰ ignobilitas accidisset.
Sigͣ filietas ido fortasse int selestes des eet̃ debaner.
quos ad istam nobilitatẽ ñ merito s fortiuto ꝑuener̃.
sidem int̃ illos uł potuis p̃ illis fortuna pon̾et᷑.
qͣ dieunt dea ñ rationabili dispositioni ẜ ut ten̾e
aeidit su a ciiq dͥona conffene. Hec in diis selectĩ
tene apie debuit. in quibꝰ maximȩ qͥd possit ostñ¬

Expanded text:
quae minutatim dis pluribus distributa sunt, etiam quae minutatim dis pluribus distributa sunt, etiam ipsos selectos uideamus tamquam senatum cum plebe pariter operari, et inueniamus a quibusdam dis, qui nequaquam seligendi putati sunt, multa maiora adque meliora administrari quam ab illis, qui selecti uocantur: restat arbitrari non propter praestantiores in mundo administrationes, sed quia prouenit eis, ut magis populis innotescerent, selectos eos et praecipuos nUnde dicit etiam ipse Varro, quod dis quibusdam patribus et deabus matribus, sicut hominibus, ignobilitas accidisset. Si ergo Felicitas ideo fortasse inter selectos deos esse non debuit, quod ad istam nobilitatem non merito, sed fortuito peruenerunt: saltem inter illos uel potius prae illis Fortuna poneretur, quam dicunt deam non rationabili dispositione, sed ut temere acciderit, sua cuique dona conferre. Htenere apicem debuit, in quibus maxime quid posset osten
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stare hominibꝰ pot̾. ponit᷑ aut̃ uino q it̾duca ẽ
⁊ domiduca. quasi quicqͣm ꝓsit it̾ carꝑe idomũ
duci. si mens ñ bona ẽ cuiꝰ mun̾is deam selectores
isti int̾ selecta numina minime posuerunt. quȩ
ꝓfecto ⁊ mineruȩ fuerat p̾ferenda. cui ꝑista minita
oꝑa pueroꝵ memoriã tͥbuerunt. Quis enĩ dubitet
młto eẽ meliꝰ hrẽ bonam m̃tem. qͣm memoriã qͣtũ¬
libet ingentẽ. Nemo enĩ malꝰẽ. qui bonã habet mtẽ
Quidã enim pessimi. memoria sunt mirabili. tanto
peiores. qͣntominus possint qd̾ male cogitant ob¬
liuisci. & tam̃ minerua ẽ int̾ selectos dos. m̃tẽ at̾
ãea turba uilis oꝑuit. Ed de uirtute dicã qͥd de fili¬
citate de quibꝰ in qͣrto libro plura iam diximꝰ: Qus
cum deas hab̾ent. nulluĩ eis locum int̾ selectos des
dare uoluer̃. nͥ deder̃ marti ⁊ orco uni effector
mortuoꝵ alt̾i receptori. sum gͥ inhis minutis ꝙ

Expanded text:
praestari homini potest; ponitur autem Iuno, praestari homini potest; ponitur autem Iuno, et Domiduca, quasi quidquam prosit iter carpere et domum duci, si mens non est bona: cujus muneris deam selectores isti inter selecta numina minime posuerunt. Quae profecto et Minervae fuerat praeferenda, cui per ista minuta opera puerorum memoriam tribuerunt. Quis ebonam mentem quam memoriam quantumlibet ingentem? Nemo enim malus est, qui bonam habet mentem; quidam uero pessimi memoria sunt mirabili, tanto peiores quanto minus possunt quod male cogitant obliuisci. Et tamen Minerua est inter selectos deos; Mentem autem deam turba uilis operuit. Quid de Virtute dicam? quid de Felicitate? de quibus in quarto libro plura iam diximus; quas cum deas haberent, nullum eis locum inter selectos deos dare uoluerunt, ubi dederunt Marti et Orco, uni effectori mortium alteri receptori. Cum igitur in his minutis operibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dereos opinant᷑. Si aut̃ dicunt uitũno atq sentino
hȩc sola attributa quȩ in carne uiuiscunt :i sen¬
sibus adminicłant᷑. cur ñ ds̃ ille qui fac̃ oĩa uiu̾e
atq sentire ętiã carni uitam p̾bet ⁊ sensum. un¬
uersali oꝑe ħ munꝰ etiã partibꝰ tͥbuens: & quid
opusẽ uitũno atq sentino: Qd̃ si ab illo qui uite
ac sensibꝰ uniu̾salit̾ p̾sidet. his quasi famuł ista
carnalia ułut extrema ⁊ ima cõmissa sunt.
ita ne sunt illi selecti destituti familia. ut ñ inue¬
nirent quibꝰ etiam ipsi ista cõmitt̾ent. s eum tota sua
nobilitate qua uisi s̃ seligendi. opus facere cum
ignobilius cogentur: Iuno selecta ⁊ regina iouiꝰq
soroi ⁊ coniux. ħ tam̃ int̾duca ẽ pueris: ⁊ opus fac̃
cum deabꝰ ignobilissimis ab eona ⁊ ad eona. Ibi
posuerunt ⁊ m̃tem deã. quȩ faciat pueris bona
nĩtem. ⁊ int̾selectas ista ñ ponit᷑. quasi quȩ maiꝰ

Expanded text:
dereos opinantur. Si autem dicunt Vitumno atque Sentino dereos opinantur. Si autem dicunt Vitumno atque Sentino haec sola attributa, quae in carne vivescunt et sensibus adminiculantur; cur non deus ille, qui facit omnia vivere atque sentire, etiam carni vitam praebet et sensum, universali opere hoc munus etiam partubus tribuens? Et quid opus est Vitumno atque Sentino? Quod si ab illo qui vitae et sensibus universaliter praesidet, his quasi famulis ista carnalia velut extrema et ima commissa sunt; itane sunt illi selecti destituti familia, ut non invenirent quibus etiam ipsi ista committerent, sed cum tota sua nobilitignobilibus cogerentur? Iuno selecta et regina Iouisque et soror et coniunx; haec tamen Iterduca est pueris et opus facit cum deabus ignobilissimis Abeona et Adeona. Ibi posuerunt et Mentem deam, quae faciat pueris bonam mentem, et inter selectos ista non ponitur, quasi quidquam maius
Abbreviated transcription (Latin):
mun̾a selecta nõ dant᷑ a diis selectis. s a qͥbꝰdam in¬
eognitis: ⁊ p̾istoꝵ dignitate neglectis. Quod si res¬
pondet᷑ omĩũ initioꝵ potestatẽ habͤ ianũ. ⁊ iõ illi
etiam qͥ aꝑitur conceptui ñ inmerito attribui.⁊
omiũ seminum sat̾nũ. ⁊ iõ seminationẽ quoq hoĩs
ñ posse ab eius oꝑatioe se ungi. omĩũ seminum
emittendoꝵ lib̾ũ ⁊ lib̾am :⁊ idõ his ȩtiam p̃ eẽ quȩ
ad substituendos homines ꝑtinent. omĩũ purga¬
torium ⁊ pariendoꝵ uinonẽ. ⁊ idõ eã nõ de ȩẽ
purgacionibꝰ feminarũ.⁊ parttibꝰ hominũ. quȩ¬
tant quid respondeant de uitũno. ⁊ sentino. utrũ
⁊ ipsos uelint hr̃e omũi quȩ uiuunt ⁊ sentiunt
potestatem. Quod si concedunt. attendant qͣm eos
sublimius locaturi sint. Nam seminibꝰ nasci i
t̾ra ⁊ eoc t̾ra ẽ. uiuere aut̃ atq sentire ȩtiã dõs si¬

Expanded text:
munera selecta non dantur a dis selectis, sed a quibusdam inmunera selecta non dantur a dis selectis, sed a quibusdam incognitis et prae istorum dignitate neglectis. Quod si respondetur omnium initiorum potestatem habere Ianum et ideo illi etiam quod aperitur conceptui non inmerito adtribui, et omnium seminum Saturnum et ideo seminationem quoque hominis non posse ab eius operatione seiungi, omnium seminum emittendorum Liberum et Liberam et ideo his etiam praeesse. quae ad substituendos homines pertinent, omnium purgandorum et pariendorum Iunonem et ideo eam non deesse purgationibus feminarurant quid respondeant de Vitumno et Sentino, utrum et ipsos velint habere omnium quae vivunt et sentiunt potestatem. Quod si concedunt, attendant quam eos sublimius locaturi sint. Nam seminibus nasci, in terra et ex terra est; vivere autem atque sentire etiam deos si
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ceres seu uenus ẽ feminis. Confert selecta uino.
⁊ hoc nõ sola s cum mena filia iouis. fluores m̾¬
struos ad eius q̃ conceptum ẽ increm̃tum. Et con¬
fert uitũnus obscurꝰ ⁊ ignobił uitam. confert
sentinis obscurus ⁊ ignobił sensũ. Iuȩ duo tanto
illis rebꝰ p̾stanciora sunt. quanto ⁊ ipsa intellectu
ac ratione uincuntur. Sicut enĩ quȩ ratiocinant᷑
⁊ intelligunt. ꝓfecto pociora sunt his que sine in¬
tellectu atq ratione ut peccora uiuunt ⁊ sentiunt.
ita ⁊ illa quȩ uita sensuq sunt p̾dita. his quȩ nõ
uiuunt nec sentiunt merito p̃ferunt᷑. Int̾ selectoᷤᷤ
itaq dõs uitũnꝰ uuificato. ⁊ sentinus sensificator
magis hab̾i debuerunt qͣm ianus seminis admis¬
sor. ⁊ saturnꝰ seminis dator uł sator. uł lib̾ ⁊ lib̾a
seminum cõmotores uł emissores. quȩ semina cogi¬
tare indignum ẽ nisi ad uitã sensũq ꝑuen̾int. quȩ

Expanded text:
quae Ceres seu Venus est, feminis; confert selecta Iuno, quae Ceres seu Venus est, feminis; confert selecta Iuno, et hoc non sola, sed cum Mena, filia Iouis, fluores menstruos ad eius, quod conceptum est, incrementum: et confert Vitumnus obscurus et ignobilis uitam; confert Sentinus obscurus et ignobilis sensum; quae duo tanto illis rebus praestantiora sunt, quanto et ipsa intellectu ac ratione uincuntur. Sicut enim, quae ratiocinantur et intellegunt, profecto potiora sunt his, quae sine intellectu adque ratione ut pecora uiuunt et sentiunt: ita et illa, quae uita sensuque sunt praedita, his, quae nec uiuunt nec sentiunt, merito praeferuntur. Inter selectos itaque deos Vitumnus uiuificator et Sentinus sensificator magis haberi debuerunt quam Ianus seminis admissor et Saturnus seminis dator uel sator et Liber et Libera seminum commotores uel emissores; quae semina cogitare indignum est, nisi ad uitam sensumque peruenerint, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lis. U hac̃ ꝓuinciã fluoꝵ m̃struoꝵ. in libro selectoꝵ
dorum ipsi icinoni idẽ auctor assignat. quȩ in diis
selectis etiam regina ẽ.⁊ hic tam̃ uino lucina cũ
eadem mena pͥugna sua eidẽ cruori p̾sidet. Ibi s̃
⁊ duo nescio qui obscurissimi. uitĩꝰ ⁊ sentinus.
quoꝵ alt̾ uitam alt̾ sensus puerꝑio largiuntur.
⁊ nimiꝵ multo plꝰ pr̃ant cũ sint ignobilissimi.
qͣm illi tot ꝓceres ⁊ selecti. Nam ꝓfecto sine uita
⁊ sensii. quid ẽ illud totũ q̃ muliebri ut̾o geritur.
dum: Quȩ gͥ causa tot selectos dõs ad ħ oꝑa minima
compulit. uͭ auituno ⁊ sentino quos fama obscura
recondit. in huiꝰ munificentiȩ particione suꝑent᷑:
Confert enĩ selectꝰ ianus aditum ⁊ qͣsi ianuã semini
confert selectꝰ saturnus sem̃ ipsum. Confert selectꝰ
lib̾ eiꝰ dẽ seminis emissionẽ uiris. confert ħ idẽ lib̾a

Expanded text:
lis. Et hanc provinciam fluorum menstruorum in libro selectorum lis. Et hanc provinciam fluorum menstruorum in libro selectorum deorum ipsi Junoni idem auctor assignat, quae in diis selectis etiam regina est: et hic tanquam Juno Lucina cum eadem Mena, privigna sua, eidem cruori praesidet. Ibi sunt et duo, nescio qui obscurissimi, Vitumnus et Sentinus; quorum alter vitam, alter sensus puerperio largiuntur. Et nimirum multo plus praestant, cum sint ignobilissimi, quam tot illi proceres et selecti. Nam profecto sine vita et sensu, quid est illud totum, quod muliebri utero geritur, Quae igitur causa tot selectos deos ad haec opera minima conpulit, ubi a Vitumno et Sentino, quos fama obscura recondit, in huius munificentiae partitione superentur? Confert enim selectus Ianus aditum et quasi ianuam semini; confert selectus Saturnus semen ipsum; confert selectus Liber eiusdem seminis emissionem uiris; confert hoc idem Libera,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. iinonẽ. lunã. dianã. nuneruã. uenerẽ. uestã. In
qͥbꝰ om̃ĩbꝰ fermȩ .xx. duodecĩ mares. octo feminȩ. Hȩc
numina utrũ ꝑꝑ maiores inmundo ad ministraciones
selecta dicunt᷑. an qd ppłis magis innotuer̃ maiorq eis
cultꝰ eochibet᷑. Si ꝓpt̾ea qr oꝑa maiora abhis adminis¬
trantur in mundo. non eos inueniri debiumꝰ int̾ illa
quasi plebeiã numinum młtitudinẽ. minutis opuscuł
deputatã. Nam ipse pͥmũ ianus cũ puerꝑiũ ocipit᷑.
uñ illa cuncta oꝑa sumunt exordiũ munutatĩ distri¬
buta. numinibꝰ aditum aꝑit recipiendo semini. Ibi ẽ
⁊ sat᷑nus ꝓpt̾ ipsum sem̃. ibi lib̾ qͥ marẽ effuso semine li¬
b̾at. ibi lib̾a qͣm ⁊ uenerẽ uolunt. quȩ ħ ide bñficium
ꝯferat femine. ut ȩtiã ipsa emissio seminȩ lib̾et᷑. Ons
hi. ex illis s̃ qui selecti appellant᷑. S ibi ẽ ⁊ dea mena¬
quȩ m̃struis fluoribꝰ p̾ ẽ. qͣmuis iouis filia tam̃ ignobi¬

Expanded text:
Iunonem, Lunam, Dianam, Minervam, Venerem, Vestam. In quibus omnibus ferme viginti duodecim mares, octo sunt femine. Hec numina, utrum propter maiores in mundo administrationes selecta dicuntur, an quod populis magis innotuerunt, maiorque est eis cultus exhibitus? Si propterea quia opera maiora ab his administrantur in mundo, non eos inuenire debuimus inter illam quasi plebeiam numinum multitudinem minutis opusculis deputatam. Nam ipse primum Ianus, cum puerperium concipitur, unde illa cuncta opera sumunt exordium minutatim minutis distributa numinibus, aditum aperit recipiendo semini. Ibi est et Saturnus propter ipsum semen; ibi Liber, qui marem effuso semine liberat; ibi Libera, quam et Venerem uolunt, quae hoc idem beneficium conferat feminae, ut etiam ipsa emisso semine liberetur. Omnes hi ex illis squae menstruis fluoribus praeest, quamvis Jovis filia, tamen ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrosis am̃is altius & tenatius diut̾nus huma¬
ni gen̾is enor infix̃. euellere atq extirpare conantẽ
rio cooꝑante. ingenia celsiora atq meliora qͥbꝰ ad hanc
tem suꝑiores libri satis suꝑq sufficiunt pacient ⁊ eqͣn¬
mit̾ fene debebunt. ⁊ ꝓpt̾ alios ñ putare suꝑfluũ. as
iã sͥ sentiunt ñ necesarium. Nultũ magna ues agt᷑¬

Expanded text:
mis altius et tenacius diuturnus humneris error infixit, euellere adque exstirpare conantem rio cooperantem ingenia celeriora adque meliora, quibus ad hanc rem superiores libri satis superque sufficiunt, patienter et aequanimiter ferre debebunt et propter alios non putare superfluum, quod iam sibi sent
Abbreviated transcription (Latin):
corpĩe. Solum itaq mundi corpus nõ e ds. s aut
sola am̃a eius. aut simł corpꝰ ⁊ animꝰ ita tam̃ ut
nõ sit a corpore s ab amo ds̃. Si gͦ ianus ẽ mun¬
dus.⁊ ds̃ ẽ ianus. Nũquid ioue ut ds̃ ẽẽ possit.
aliquam partem ian ẽẽ dicturi sunt: Magis enĩ
ioui uniuersum solent tͥbuere. uñ ẽ iouis omĩa
plena. Ergo ⁊ ioue ut ds̃ sit ⁊ macimȩ reꝵ doꝵ.
nõ alium possunt existimare qͣm mundum.
ut diis cęt̾i̾s scd̾m istos suis partibꝰ regnet. In
hanc sententiam ȩtiam quosdam uersus ualerii
soram ex ponit idẽ uairo. in eo libro quẽ seorsũ
ab istis de cultu dorum scͥpsit. qui uersus hi s̃.
Iuppit̾ omĩp̃s regũ rerumq dm̃q ꝓ genitor gen¬
triaq dm̃. d̾s unus ⁊ omnis. E xeponunt᷑ aut̃

Expanded text:
corpore. Solum itaque mundi corpus non est deus, sed aut corpore. Solum itaque mundi corpus non est deus, sed aut sola anima eius aut simul corpus et animus, ita tamen ut non sit a corpore, sed ab animo deus. Si ergo Ianus est mundus et deus est Ianus, numquid Iouem, ut deus esse possit, aliquam partem Iani esse dicturi sunt? Magis enim Ioui uniuersum solent tribuere; unde est: Iouis omnia plena. Ergo et Iouem, ut deus sit et maxime rex deorum, non alium possunt existimare quam mundum, ut dis ceteris secundum istos suis partibus regnet. In hanc sententiam etiam quosdam uersus Valerii Sorani exponit idem Varro in eo libro, quem seorsum ab istis de cultu deorum scripsit; qui uersus hi sunt: Iuppiter omnipotens regum rerumque deumque Progenitor genetrixquo deum, deus unus et omnes. Expo
Abbreviated transcription (Latin):
alium aliquem iouis noĩe nuncupare dignum tur¬
pibꝰ ⁊ flagiciosis honoribꝰ subposito iano figm̃to qd̾
potius blasphemarent. sic̃ saturno dr̃ sub positus lapi
quem ꝓfilio deuoraret. qͣm istum dm̃ dicent ⁊ to¬
uantẽ ⁊ adult̾antẽ.⁊ totum mundum rogentẽ. ⁊
ꝑ tot stupͣ diffluentem.⁊ naturaꝵ omĩũ naturaliũq
rez causas sũmas hñtem.⁊ suas causas bonas ñ
habentem. Demñ quero. quem iam locum int̾ dõs
huic ioui tͥbuant. si ianus ẽ mundꝰ. dõs enĩ ueros
ita dicturi sunt iouem am̃ã mundi. ut ianus sit
corpus enis idest iste uisibił mundus: Hoc si diẽt̃.
non erit quemadmodũ ianum dm̃ dicunt qm̃
mundi corpiis nõ ẽ ds̃. uł scd̾m ipsos. s am̃a mũ¬
di. ac partes enus. Uñ aꝑtissime idem dicit dm̃
se arbitrari eẽ am̃a mundi. ⁊ hunc ipsum mun¬
dum ẽẽ dm. s sicut hominem sapientẽ cum sit
ex am̃o ⁊ corpore diei ab aĩo. cum sit ex amõ et

Expanded text:
alium aliquem Iouis nomine nuncupare, dignum turalium aliquem Iouis nomine nuncupare, dignum turpibus et flagitiosis honoribus, subposito uano figmento quod potius blasphemarent sicut Saturno dicitur subpositus lapis, quem pro filio deuoraret, quam istum deum dicere et tonantem et adulterantem, et totum mundum regentem et per tot stupra diffluentem, et naturarum omnium naturalium rerum causas summas habentem et suas causas bonas non habentem. Deinde quaero, quem iam locum inter deos huic Ioui tribuant, si Ianus est mundus. Deos enim ueros ita dicturi sunt Iouem animam mundi, ut Ianus sit corpus eius, id est iste uisibilis mundus? Hoc si dicunt, non erit quem ad modum Ianum deum dicant, quoniam mundi corpus non est deus uel secundum ipsos, sed anima mundi ac partes eius. Unde apertissime idem dicit deum se arbitrari esse animam mundi et hunc ipsum mundum esse deum; sed sicut hominem sapientem, cum sia mundum deum dici ab animo, cum sit ex animo et
Abbreviated transcription (Latin):
nire. mnitiũ facti incepcio discendi. summũ ꝑceptio
doctrinȩ. Ac sic in omnibꝰ pͥma sunt intia. sũmiq
sunt fines. s etiam ħ nogocium int̾ ianum t̾minũq
discussum ẽ. Cause aut̃ quȩ dant᷑ ioui. efficientia
sunt nõ effecta. neq ullom fieri pot̾. ut uł tempore
p̃ueniantur a factis initii siue factorum. Semꝑ
enim pͥor ẽ res quȩ facit. qͣm illa quȩ fit. Qua ꝑꝑ
si ad ianum ꝑtinent untia factoꝵ. ñ idõ pͥora sunt
efficientibꝰ causis. quas ioui tͥbuunt. Sicut enĩ nicħ
fit. ita nicħ inchoatur ut fiat. qd̃ ñ faciens causa
p̾cesserit. hũc sane dm penes quẽ sunt om̃s causȩ¬
factoꝵ omĩũ naturaꝵ naturaliũq rerũ. si iouẽ ppłi
appellant :⁊ tantis contumeliis tanqͣm scelestis eri¬
minationibꝰ colunt. tetriore sacͥ legio sese obstringũt.
qͣm si ꝓrsus uullum putarent đm. Uñ satiꝰ eẽt eis

Expanded text:
nire; initium facti incoeptio discendi, summum perceptio nire; initium facti incoeptio discendi, summum perceptio doctrinae: ac sic in omnibus prima sunt initia, summique sunt fines. Sed jam hoc negotium inter Janum Terminumque discussum est. Causae autem quae dantur Jovi, efficientia sunt, non effecta: neque ullo modo fieri potest, ut vel tempore praeveniantur a factis initiisve factorum. Semper enim prior est res quae facit, quam illa quae fit. Quapropter si ad Ianum pertinent initia factorum, non ideo priora sunt efficientibus causis, quas Ioui tribuunt. Sicut enim nihil fit, ita nihil inchoatur ut fiat, quod non faciens causa praecesserit. Hunc sane deum, penes quem sunt omfactarum naturarum, naturaliumque rerum, si Iovem populi appellant et tantis contumeliis, tamque scelestis criminationibus colunt, deteriore sacrilegio sese obstringunt, quam si prorsus nullum putarent deum. Unde satius e
Abbreviated transcription (Latin):
qulod ad̃icent salte in ore hominis iruelest inti
neptunus forte subueniat ⁊ po ugteter . mis
cui p̾t̾ hiatũ oris ⁊ guiturio ȩtiã dextͣ ⁊ sui̾stͣ
fauces patent. & tñ hanc uanitatem ꝑ tot ianu.
nulla effugit am̃a nisi quȩ audit ueritatẽ dicer.¬
dicit᷑ quẽ uelit intelligi exponant. ds ẽ ir. quiut.
hñs potestatẽ causar quib aliqͥd fit inmundo.
H qͣm magnum sit. nobilissimus uirgilii uersus
ille testatur. Felix qui potuit reꝵ cognosc̾e̾ causaᷤ.
S cur ei p̃ponit᷑ ianus : hoc nob̾ uir ille acutissimꝰ
doctissimusq respondeat. Qmĩ penes ianũ inqͥt
sunt pͥma. penes iouẽ suma m̾ito gͦ rex omiũ
iupit̾ habetur. Prima enim uncuntur a sũmis.
quia lic p̾ma p̾cedant tp̃re. sũma suꝑant digni¬
tate. S recte hoc dice̾t᷑. si factorum pͥma discern̾en¬
tur ⁊ summa. sic̃ inntui facti ẽ ꝓficisci. summũ ꝑue¬

Expanded text:
quod dicerent saltem in ore hominis inuenerunt, nisi quod dicerent saltem in ore hominis inuenerunt, nisi Neptunus forte subueniat et porrigat piscem, cui praeter hiatum oris et gutturis etiam dextra et sinistra fauces patent. Et tamen hanc uanitatem per tot ianuas nulla effugit anima, nisi quae audit ueritatem dicendicitur, quem velint intelligi, exponant. Deus est, inquiunt, habens potestatem causarum, quibus aliquid fit in mundo. Hoc quam magnum sit, nobilissimus Virgilii versus ille testatur: Felix qui potuit rerum cognoscere causas. Sed cur ei praeponitur Janus, hoc nobis vir ille acutissimus doctissimusque respondeat. Quoniam penes Janum, inquit, sunt prima, penes Jovem summa. Merito ergo rex omnium Jupiter habetur. Prima enim vincuntur a summis: quia licet prima praecedant tempore, summa superant dignitate. Sed recte hoc diceretur, si factorum prima discernerentur et summa: sicut initium facti est proficisci, summum perve
Abbreviated transcription (Latin):
liuas colatur hic ds̃. quibꝰ partim gluciendis
partim expuendis. sub cȩlo palati utͣq pandit᷑
i. nua. Quid ẽ porro absurdiꝰ qͣm in ipso mũdo
ii iuenire duas iamias ex aduerso sitas. ꝑ
quas uł admitat ad se aliquid intro uł enuutat
a se foras. ⁊ de nr̃o ore ⁊ guthure quoꝵ similitudi¬
ponere in iano ꝓpt̾ solum palatũ cuiꝰ similitudi¬
nẽ ianus ñ ht̃: Cum uero eum faciunt quadri¬
siontem.⁊ ianũ geminũ appellant. a quatuor
mundi partes h int̾p̃tantur quasi aliquid spec¬
tet mundꝰ foras sic̃ ꝑ om̃s facies i anꝰ. dem̃ si ianꝰ
ẽmundus: imundꝰ qͣtuor partibꝰ constat. falsũ ẽ
simulaerum iani bifrontis. aut si ꝓpc̾ea ueꝵ ẽ qr
intelligi. nuĩquid eũ duas partes alias nomina¬
mus. septemtrionis ⁊ austri. sic̃ illum qͣdrifio¬
deut dict̃ geminum unũ. ita quisq̃m gemitiũ
gerdir dd mundi similitudinẽ si de bisunte

Expanded text:
liuas colatur hic deus, quibus partim glutiendis liuas colatur hic deus, quibus partim glutiendis partim spuendis sub caelo palati utraque panditur ianua. Quid est porro absurdius, quam in ipso mundo non inuenire duas ianuas ex aduerso sitas, per quas uel ad- . mittat ad se aliquid intro uel emittat a se foras, et de nostro ore et gutture, quorum similitudiponere in Iano propter solum I palatum, cuius similitudinem Ianus non habet? Cum uero eum faciunt quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc interpretantur, quasi aliquid spectet mundus foras sicut per omnes facies Ianus. Deinde si Ianus est mundus et mundus quattuor partibus constat, falsum est simulacrum Iani bifrontis; aut si propterea uerum eintellegi, numquid, cum duas partes alias nominamus Septentrionis et Austri, sicut illum quadrifrontem dicunt geminum Ianum, ita quisquam geminum retentur ad mundi similitudinem, sicut de bifronti
Abbreviated transcription (Latin):
pporieant tntatum. eunꝙ ab dns selectis nõ alie¬
pomert qͣ mqͣm ȩciam ne eum iistis duobꝰ dus uii¬
narietium ⁊ p ralium finesq tractant᷑. t̾nino dari
deburt plus honoris. Maior enim letieia ẽ. cum
tos queqͥ ꝑficitur. Sollicitudinis aut̃ plena sut
cepta. donec ꝑducatur ad finẽ. qm̃ qui aliquid
aicipit finem maxime appetit. intendit. expec¬
tit: exoptat. nec de re inchoata nͥ t̾minet᷑ exul¬
tat. S iam bifrontis simulacͥ int̾ptacio ꝓferatur
Duas eum facies ante ⁊ retro hr̃e dicunt. qͣ hiatꝰ
nr̃ cum hos aꝑimus mundo simił uideat᷑. uñ ⁊
palatũ greci aramon appellant. ⁊ nulli non inqͥt
poete latini cęlum uocauer̃ palatũ. a quo hiatu
oris ⁊ foras ẽẽ aditum ad dentes uerrꝰ. ⁊ introisus
ad fances. Ecce quo ꝑductꝰ ẽ mundꝰ. ꝓpt̾ palati nr̃i
uocabulum uł grecum uł poeticuni. Quid aut̃
ħad anĩã. quid ad uitam ȩt̾nam :. ꝓpt̾ solas sa¬

Expanded text:
praeponerent Terminum eumque ab dis selectis non aliepraeponerent Terminum eumque ab dis selectis non alienarent. Quamquam etiam nunc cum in istis duobus dis initia rerum temporalium finesque tractantur, Termino dari debuit plus honoris. Maior enim laetitia est, cum res quaeque perficitur; sollicitudinis autem plena sunt coepta, donec perducantur ad finem, quem qui aliquid incipit maxime adpetit intendit, expectat exoptat, nec de re inchoata, nisi terminetur, exultat. Duas eum facies ante et retro habere dicunt, quod hiatus noster, cum os aperimus, mundo similis uideatur; unde et palatum Graeci copavov appellant, et nonnulli, inquit, poetae Latini caelum uocauerunt palatum, a quo hiatu oris et foras esse aditum ad dentes uersus et introrsus ad fauces. Ecce quo perductus est mundus propter palati nostri uocabulum uel Graecum uel poeticum. Quid autem hoc ad animam, quid ad uitam aeternam? Propter solas sa