comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heretici quo dhabent sed quod non habent
de finẽ precepti si nequomulitte scã hedoeri
possunt sed ꝓd ẽẽ non possunt sinisaitsur
precepti ẽ ccritis deror depur̃o etcorscieor¬
tiabone et fide non fictte: Lauacriuero sacr¬
mtũ ionuthabetnt sumcodemipso
quamuis inheresitncti sunt sedut salubrtter
subetint adcatholicȩ unitittẽ ueritttẽ que
festinenit : Iam nunc deiohannis baptismo
uidendũ ẽ quiddicatur : baptiz actosenim
a paulo cos qui iambaptis mo iohannis baptita¬
tifuissent : Legimꝰ in actibus a postolorũ. Nonob
aliud. Nisi quia lohanis baptismusnonfuit
Xp̃ibaptismus sedio hanni a xp̃o concessus qui
io hannis proprie diceretur. Sicut idemio¬
hannes dicit. Ñ potest homo accipere quic¬
quam. Nisi dactũ fuerit ei decȩlo : et neforsitan
hoc sic edõ patreaccepis seuideretur. ut afilio
non acciperet: Dripsox p̃oident idem loquens
ait : Nos om̃s deplenitu dine eiꝰ accepimus :

Expanded text:
haeretici quod habent sed quod non habent, haeretici quod habent sed quod non habent, id est finem praecepti, sine quo multa sancta haberi possunt, sed prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohannis baptismus non fuit Christi baptismus, sed Iohanni a Christo concessus, qui Iohannis proprie diceretur, sicut idem Iohannes dicit: non potest homo accipere quicquam, nisi datum fuerit de caelo. et ne forsitan hoc sic a deo patre accepisse uideretur ut a filio non acciperet, de ipso Christo identidem loquens ait: nos omnes de plenitudine eius accepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ut omnino baptismus nonsit : Quisquis
eosi uequia inheresi siuequia in pessimis mori¬
b:uiuit. Non legi meutitur : E tideo cum uel
adunitatem catholicam uel aduitet̃ tanto sacnt¬
mento dignã conuertitur. Non aliudbaptis¬
ma incipit haebere legitimũ Sed illudip¬
sum incipit habere legitime: Nec remissio
in reuo cabilium peccatorũ consequit᷑ baptis¬
ma Nisi non solũ legitimũ. sed etiã lega me
habectur : Necteim̃ si legitime nom habebit¬
÷ e peccatt nonremintentur udrenis sireplicibunt.
proptereto uel malũ ue nullũ erit inbapts cuo
baptis misa cramentũ. Sicutenimiudas cur
bucellcem traedidit h̃is: Nonmalũ aecupi¬
endo sedmale accipiendo locũ in sedi abolo
prebut. Sic indigne quisq sumens dominicũ¬
sacnrmentũ Nonefficit ut quia ipse medusẽ
malũ sit : aut quia non ad salutem accipit nihil
acciperit Corpusenimdm̃ &scengus  dũ¬
quimanducat indigne. iudiciũ sibi manducat
ubibit. Nonergo quere nt incatholica

Expanded text:
aut ut omnino baptismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacramento dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim ludas, cui buccellam tradidit dominus, non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisqsacramentum non efficit ut, quia ipse malus est, malum sit; aut quia non ad salutem accipit, nihil acceperit. Corpus enim Domini et sanguit indigne, iudicium sibi manducat et bibit. non ergo quaerant in catholica
Abbreviated transcription (Latin):
apudhereticos uel inaliquo scismate extrac cõ¬
munionem ełȩ boptiacitur nonei prod ẽẽ.
inquantũ bereeicorũ & seis maticorũ ꝑuer¬
situti consentit Hec illos qui baptizarit.
quãuis ipsũ &uerũ denebaptis miscire nã¬
tũ: pectetum facerẽ. extric ecłam colligene.
& contrac eđam sentiresꝰ: Sedãbiud. ẽ. nunhabe¬
re aliquid: aliud. noniurehabere. uelinlicite
usurpare :: Nonittq: ideo nonsunt seant men
hereercisolũ sed &iam om̃s iniqui &impi:
Sed ta men illi corrigendi aũt puniendi illtne¬
ro agnoscenda et uenentnda sunt: Dicitsa¬
nedehac renominũ sed duo uel amplius fucta
eẽ. concilia: Sedit̾mem a fricanã: nam &
in quodam septuaginta &unũ epõs fuisse

Expanded text:
aput haereticos uel in aliquo schismate extra comaput haereticos uel in aliquo schismate extra communionem ecclesiae baptizatur, non ei prodesse in quantum haereticorum et schismaticorum peruersitati consentit, nec illos qui baptizant, quamuis ipsum et uerum dent baptismi sacramentum, recte tamen facere extra ecclesiam colligere et contra ecclesiam sentire. sed aliud est non habere aliquid, aliud non iure habere uel inlicite usurpare. non itaque ideo non sunt sacramenthaeretici solum sed etiam omnes iniqui et impii. sed tamen illi corrigendi aut puniendi, illa uero agnoscenda et ueneranda sunt. Dicit sane de hac re non unum, sed duo uel amplius facta esse concilia, sed tamen Africana. nam et in quodam septuaginta et unum episcopos fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tem hononetus a tuccadixit. Cum xp̃suere¬
tas sit : magis ueritatem quã consuetudi¬
nem sequi debemus : hi somnibus sententus
declanitur non extro ecłȩ communionẽ
nos. ẽẽ constuutos douer uerittis quã di¬
cunt huic consuetudinaee prȩponendam
liquide luxerit᷑. : Siccutem uerittis idappe¬
ruerit ẽc̃ retinendũ quod illa consuetudo
prȩscripserted
manifestumerit nec illam frustra fuisse insti¬
tutam atq roborirtum &tugilantius
&icm post istcis disputationẽs tantisa cra¬
menti saluberrimã obseruationem inecła
catholieti nonpotuisse muttri. sed conciꝰ¬
liorum &tam maiore robore confirmatũ
religiosissĩ me custodiri: Scripsit ergoa diu¬
bitianũ cr̃prianus dehereticorũ baptis mo
quiuidentur ei foris positi & extrt ecclesiam
constituti uindicresibrem neciuris sui nec
potesititis. quod nos inquit necirtũ possumus
nec legitimum puttre : quando hoc apud eosẽẽ.
costeo inlicitum: Hec nos ab nuimus eũ qui

Expanded text:
Item Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus . his omnibus sententiis declaratur non extra ecclesiae communionem nos esse constitutos, donec ueritas quam dicunt huic consuetudini esse praeponendam liquide luxerit. si autem ueritas id aperuerit esse retinendum quod illa consuetudo praescripserat, manifestum erit nec illam frustra fuisse institutam , adque roboratam et uigilantius etiam post istas disputationes tanti sacramenti saluberrimam obseruationem in ecclesia catholica non potuisse mutari, sed conciliorum etiam maiore robore confirmatam religiosissime custodiri. Scribit ergo ad Iubaianum Cyprianus de haereticorum baptismo, qui uidentur ei foris positi et extra ecclesiam constituti uindicare sibi rem nec iuris sui nec potestatis: quod nos, inquit, nec ratum possumus nec legitimum putare, quando hoc aput eos esse constet inlicitum. nec nos abnuimus, cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ũ habent huius modi homines uenire a deat¬
holicam pacem ut heretici &schismati ci ẽc̃
iamdesinant : & corũ quȩ in illos redienent
peccatorũ purgationem inunitati s uin¬
culo caritate openrnte mereantur: Siaũt
quamius apudhereticos uel schis maticos
idemsit baptis mus xp̃i : Non tamen ibi openat᷑
remissionem peccatorũ propter eandem
discordiȩ foeditatem & dissensionis iniqui¬
tatem : Tunc incipit ualere idem baptism
addimit tendapeccatoi: cũ ad eđcepacem
uenerint ut ueredi miss nonretineant᷑
Nequeut ille baptismus quasi alienus aut
alius in probetur aut alter trixdatur. sed
ut ide ipse quiꝓpt̃ discordiam forisope¬
nebatur mortẽ : propter pacem intus operet
qui pereunt: Aliisquidem odoruitȩ inuitã:
Aliis aut̃ odormortis in morten: quod& side

Expanded text:
um habent huiusmodi homines uenire ad catum habent huiusmodi homines uenire ad catholicam pacem, ut haeretici et schismatici esse iam desinant et eorum quae in illos redierant peccatorum purgationem in unitatis uinculo caritate operante mereantur. si autem, quamuis aput haereticos uel schismaticos idem sit baptismus Christi, non tamen ibi operatur remissionem peccatorum propter eandem discordiae foeditatem et dissensionis iniquitatem, tunc incipit ualere idem baptismus ad dimittenda peccata, cum ad ecclesiae pacem uenerint, ut uere dimissa non retineantur neque ut ille baptismus quasi alienus aut alius inprobetur, ut alter tradatur, sed ut idem ipse, qui propter discordiam foris operabatur mortem, propter pacem intus operetur qui pereunt aliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. quod e
Abbreviated transcription (Latin):
ceterũ si permanebatꝰ agrippinousq: adcypria¬
nũ consuetudo baptiz andi abhereticis uenien¬
tes ut quid feccta sunt acyprianodehacrecon¬
cilia ut quideidem iubaia nodicit non sẽrem
nouam facere aut repentinam sẽdabagris¬
pino institutam : Cu ręnĩ iubaianus deno¬
uitate turbaretur. ut eum proauctorit¬
te agrippini sanari oporter&. Siabagrip¬
pino usq ad cyprianũ hoctenebat eccła.
Curdeniq toteius collegȩ in concilio dixer̃
partionem &ueritatem consuetudini
prȩponendam ac non potius dixer̃ eos
qui aliud sticere uellent & contrir ueri¬
taitem & contrar c̃su anetudinem sticere.
De remissioneautem pectorũ ut rũꝑbap¬
tismũ apudhereticos fiat: Quid mihi
uideretur iam in alio uolu mine scripsi
sed &iã hic breuiter com me morosĩ fit
illi remissio debitorũ ꝑbaptis mi scĩttitem:
rursus debiti redeunt perheresis aut
schismatis obstinationem : Et ideo necessari¬

Expanded text:
ceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cypriaceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haereticis uenientes, ut quid facta sunt a Cypriano de hac re concilia? ut quid eidem Iubaiano dicit non se rem nouam facere aut repentinam, sed ab Agrippino institutam? cur enim Iubaianus de nouitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret, si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique tot eius collegae in concilio dixerunt rationem et ueritatem consuetudini praeponendam ac non potius dixerunt eos, qui aliud facere uellent, et contra ueritatem et contra consuetudinem facere? De remissione autem peccatorum, utrum per baptismum aput haereticos fiat, quid mihi uideretur iam in alio uolumine scripsi; sed etiam hic breuiter commemoro. si fit illic remissio debitorum per baptismi sanctitatem, rursus debita redeunt per haeresis aut schismatis obstinationem, et ideo necessari
Abbreviated transcription (Latin):
quod non recipiunt remanentes: Nonaut̃
sicut heresis ipsorum ẽ. sicut error ipsorũ ẽ.
sicut sãcrilegium dissensionis ipsorum est.
sic &iam baptis mus qui xp̃i . ẽ. dicideb&
ipsorum itaque cũ ill& ipsõrũ mala quan¬
dore deunt corriguntur: in co quodip
remstatuisse beatus cyprianus ostendit .
Quia sub agrippino fieri iamcepenrt anni
sunt inquit multi & longa ȩta sex quo
subagrippi noibonȩ memoriȩ uiro conue¬
nientes ep̃i plurimi hoc sttituerunt:
Pro inde abipso agrippino res noua facta
quomodo autem dicat at que exinde
in hodiernum totmilia herecorum in ꝓ
uintiis nr̃is ad ecłam conuersi non asper¬
natisunt neq: cunctati immo&rationabi¬
liter &libenter amplexi sint. ut lauacri
uitcilis & saluttiris baptis mignatim
consequerentur non uideo. Nisi forteboc
dicat ex inde in hodiernũ quia nulla deillis¬
ex quo ineđł a peragrippini concilium baptiratis
Qquestio alicuius ex com municationis exortt est:

Expanded text:
quod non recipiunt remeantes. non autem, quod non recipiunt remeantes. non autem, sicut haeresis ipsorum est, sicut error ipsorum est, sicut sacrilegium dissensic etiam Baptismus qui Christi est, dici debet ipsorum. Itaque cum illa mala ipsorum quando redeunt corriguntur, in eo quod iprem statuisse beatus Cyprianus ostendit, quia sub Agrippino fieri jam coeperat. « Anni sunt, » inquit, « multi, et longa aetas, ex quo sub Agrippino bonae memoriae viro convenientes episcopi plurimi hoc statuerunt. » Proinde ab ipso Agrippino res nova facta est. Quomodo autem dicat, « Atque exinde in rouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sunt neque cunctati. immo et rationabiliter et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia nulla de illisex quo in ecclesia per Agrippini concilium baptizati sunt, quaestio alicuius excommunicationis exorta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ecte autem non mouit cyprianũ quod
scripsit iubicitinus. nouatianenses rebapti¬
⁊cire eos qui ad sẽexcatholica uenirent: Neq
enim quic quidheretici ꝑuersefuerint imitti
propterea faciendũ acatholicisnionest q̃uia
illi similiter ficciunt: Sed aliud ẽ. Cur hereti¬
ci rebaptizare Nondebeant : Aliud curcat¬
holica: hereticiaum nec suncatholica ftcci¬
endũ e&. ficcere deberent: qui ahoc incatho¬
licis non .eẽ. dicunt. quod ipsi cũ ibi ef sent
acceperunt. &cum discederent abstuler̃:
Catholicauero propter ea non deb& iterare
baptismum. quia pudhereticosdatus est.
neiudicare uideatur ipsorũ. eẽ. qđ xp̃i . ẽ.
Aut eos nonhabere quod intus cũ accipereNt.
amittere utique foris ex eundo ñ posseNt:
Hocenim &ic̃ ipseey prianus cũ ceteris stacuit
ut si abheresibus redirent a decłam. quicũq
in ea fuerant baptizati noniam ꝓbaptismũ
se ꝑpenitentiam reciperentur : Vndec̃¬
stat eos non possea mittere recedentes.¬

Expanded text:
ecte autem non mouit Cyprianum, quod ecte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est, quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, quia hoc in catholicis non esse dicunt, quod ipsi cum ibi essent acceperunt et cum discederent abstulerunt. catholica uero propterea non debet iterare baptismum qui aput haereticos datus est, ne iudicare uideatur ipsorum esse quod Christi est aut eos non habere, quod intus cum acciperent amittere utique foras exeundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad ecclesiam quicumque in ea fuerant baptizati, non iam per baptismum sed per paenitentiam reciperentur. unde constat eos non posse amittere recedentes
Abbreviated transcription (Latin):
commenonrt quorũ omnium auctorittitiunuier¬
sẽ ecłȩ cũ longe plurib: ep̃is toto orbediffuse auc¬
toritatẽ non dubutimus cũ ipsius crpriani pace
preponere : cuius umuer se ecłȩ in euulsibile
membrũ sẽeẽ gtiudebat: Non .ẽ. autem aqua
proftnai & adultenr suꝑ quã dinom̃ in uocat᷑
&ic̃ si a prostinis & cadulteris in uocȩ turat
Quia net ipscccretitunr. nec ipsũ nomen adul¬
terum ẽ : Bciptismus uerox p̃i uerbis etan¬
gelitis conseoratus &peradulteros & in ad¬
ulteris sc̃s ẽ Quãuis illisint impudici & in¬
mundi quaci ipsa eiꝰ scĩttis pollui non potest
Sanea dalutem be ne utentium siue ad pniciẽ
male utentiũ: Anuero solis uel &iam u¬
lucetnȩ luxcũ percȩ nosa diffunditur
nuhilm de sordiũ contruit & baptismus
xp̃ipotest cuius quã scelerib: inquinari
Sienim ad ipsas res insibiles quib: sccenem̃ta
itstantur animũ conferemus quisne¬
scicit etis. ec̃. corruptibiles : Siautem adid
prȩmia percipiant uel poenas luant :¬

Expanded text:
commemorat, quorum omnium auctoritati uniuersae ecclesiae cum longe pluribus episcopis toto orbe diffusae auctoritatem non dubitamus cum ipsius Cypriani pace praeponere, cuius uniuersae ecclesiae ineuulsibile membrum se esse gaudebat. Non est autem aqua profana et adultera super quam dei nomen inuocatur, etiamsi a profanis et adulteris inuocetur, quia nec ipsa creatura nec ipsum nomen adulterum est. baptismus uero Christi uerbis euangelicis consecratus et per adulteros et in adulteris sanctus est, quamuis illi sint inpudici et inmundi, quia ipsa eius sanctitas pollui non potest siue ad salutem bene utentium siue ad perniciem male utentium. an uero solis uel etiam lucernae lux, cum per caenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, et baptismus Christi potest cuiusquam sceleribus inquinari? si enim ad ipsas res uisibiles quibus sacramenta tractantur animum conferamus, quis nesciat eas esse corruptibiles? si autem ad id praemia percipiant uel poenas luant? R
Abbreviated transcription (Latin):
desunt sedint fructuose & ñꝑnicio sehabeant᷑
ꝑ ipsum uinculũ pacis &emi nentiã cantatis
agendũ ẽ quã o brem sic uangelicis uerbis in nomi¬
nepatris & filii & sp̃s scĩ Marcionbaptismum con¬
secnbat. integrum enxt sacrrm̃tũ quã uiscs
fides suben sdem uerbis aliud opinantis quã ca¬
tholica ueritts docet non. eẽt in tegrto sedstibulo¬
sis falsitatib: in .quinata: Ncim subisdem uerbis
ldẽ in nomine patris et filii & sp̃s scĩ. Nonsolum
martion: aut ualentinus : Aut arius : Aut euno.¬
mius. sed ipsi carnales paruuli eđȩ quib
dicebat ap̃ls nompotui loqui uobis quasi spirtct lib
sedquasicarnalibus. si possent diligenter singuli in¬
terrogiri tot diuersũtites opinionum fortas sis
quot homines nument rentur. Animalis enimho¬
mon on percipit quae sunt sp̃s dĩ Num quiditi men
ideo non integrũ sacrrm̃tũ ecccipiunt : Aut num¬
quidideo sipro fecerint &opinionũ carnalium

Expanded text:
da sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, da sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem uerbis,, id est in nomine patris et filii et spiritus sancti, non solum Marcion aut Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum sacramentum accipiunt aut numquid ideo., si profecerint et opinionum carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
morespuat Num quid si hoc confessus fuerit.
denuobaptizandus ẽ. aut si antequam discat
& confiteatur hoc sentire inueniatur & quid
abicere debeat quiduȩ crederedoceatur.
manifestũq fiat in ea falsitate fideibaptizatũ
fuis senum quid denuo baptizandus. c̃: Quidita
quia illa scĩttis sac raomenti uerbis euangelicis
consecrrta suꝑeũ integnx ꝑmanebat. Sicut
eom trirditam accepenrt. quã uis ipse in car¬
nalis mentis uanita te constitutus aliud
cum baptizaretur creder& quam credere debrus¬
se: Piuaproptermanisestũ ẽ fierpossut fide
non integnr Iitegrum in quoquam maneat
bciptismisa crrm̃tũ t ideo illai quȩd essiuersorũ
hereticorũ uari& ate dicuntur : Adistamquesti
onemꝓtinent: Ulludenim in quoq corrigendũ
esi quo dille ꝑquẽcorrigitur pnruũ eẽ ꝑspexerit:
Illud dandum ẽ qͣuo esom bubetur ex moxemt
caritus pacissine quacetent prodẽe ñ possunt:
Sediamen cumadsunt non quasi de sint trrden¬

Expanded text:
mo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, mo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandus est? quid ita? quia illa sanctitas sacramenti uerbis euangelicis consecrata super eum integra permanebat, sicut eam traditam acceperat, quamuis ipse in carnalis mentis uanitate constitutus aliud cum baptizaretur crederet quam credere debuisset quapropter manifestum est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietate dicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexeriillud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint traden
Abbreviated transcription (Latin):
dum enim potentis. sed nec adhuc quidem
potestis adhuc enim estis carnales : tles &iã
circũ seruntur omniuento doctrinȩ. Dequi¬
bus dicit. ut ultrir nonsimus paruuli iactati.
& circumlati omniuento doctrinȩ : Num¬
quid ergo isti sipro fecerint usque adspiritudẽ
hominis interioris &atem & intellegentiȩ
sincerita te cognouerint quam longealiter
ꝑfallatiã suorum plantus matũ dedõ crediderint
quamuerittis postulabat. iterũbaptizan disunt.
Sicocimsieri potest ut in alicuius heretieilibrũ
cihecuminus catholicus incidit: Qaueritaite
nesciens discernere errorem credat aliquid
contre catholi cam fidem. cuita menerrori
uerba symboli nonrepugnant: Subeis dem quip¬
peuerbis in numenebiles hereticorũ errores
exorti sunt: Puttins ergo istȩcat holici alicuiꝰ
migni atq docti eẽ. illum librum. sitaliacre¬
dens in catholica baptizetur & posteriore
diligentia cognoscat quem ad modum credere
debeat atq arreptic fidecatholica illud exãni¬

Expanded text:
uc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae. numquid ergo isti, si profecerint usque ad spiritalem hominis interioris aetatem et intellegentiae sinceritate cognouerint, quam longe aliter per fallaciam suorum phantasmatum de deo crediderint quam ueritas postulabat, iterum baptizandi sunt? sic etiam fieri potest, ut in alicuius haeretici librum catechumenus catholicus incidat et a ueritate nesciens discernere errorem credat aliquid contra catholicam fidem, cui tamen errori uerba symboli non repugnant; sub eisdem quippe uerbis innumerabiles haereticorum errores exorti sunt. putans ergo iste catholici alicuius magni adque docti esse illum librum, si talia credens in catholica baptizetur et posteriore diligentia cognoscat, quemadmodum credere debeat, adque arrepta fide catholica illud ex ani
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enimparua res . ẽ. in ipsa intuscatholica
tenere integrã fidem: Itut omnino nonde
aliqua crecitirgir. sed de ipsõdõ nihil aliter cre¬
dait quam uerittis habet Num quid nãergo
simipsacaatholica baptizctus postealegen¬
do audiendo & pacifice disserendo. ipsodño
reuelante cognouerit aliter seante credidis¬
sequam debuit denuo baptizandus est.
Quis autem carnalis & animalis homoñ ꝑphan¬
tusmata suicordis euagetur . & constituat
sibi dm̃ qualis ei prosuo carnali sensu plecue
nt atque ltti credeit tantũ longe ciliter
quã ds. ẽ. quantũ a ueriitite uanitts differt.
uerissimam quippesententiã dixit cipłs plenus
lumine ueriartis: animalis inquit homo ñ per¬
cipit quȩ sunt sp̃s dĩ: & tamendehis hoc dicebat
quos iamfuis se baptizatos ipsemani festat.
eisenĩ dicit: Numquid paulus crucifixus est pro
uobis Aut in nomine paulibaptizati estis
habeant ergoisti baptismi sacrt mentum.
Et tai mencarnaliter scipiendo quid potenent

Expanded text:
Neque enim parva res est, in ipsa intus Catholica tenere integram fidem, ita ut omnino non de aliqua creatura, sed de ipso Deo nihil aliter credat quam veritas habet. Numquidnam ergo si in ipsa Catholica baptizatus, postea legendo, audiendo, et pacifice disserendo, ipso Domino revelante cognoverit aliter se antea credidisse quam debuit, denuo baptizandus est? Quis autem carnalis et animalis homo, non per phantasmata cordis sui evagetur, et constituat sibi Drit, adque ita credat tantum longe aliter quam deus est, quantum a ueritate uanitas differt? uerissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant
Abbreviated transcription (Latin):
aliare dixit adhocegoposui. ut intellegatur
aliquodbonum nonsolũ uitã posseoperxribene
utentib: sed &ic̃ mortẽ male: utentib. Nec interẽ.
quid eredat et quali fide imbutus sit ille qui acci¬
pit sacrirmentum: Interest quidem plurimum
ad salutis uiam: sed adsa crirmenti questionem

Expanded text:
alia re dixit, ad hoc ego posui, ut intelligatur aliquod bonum, non solum vitam posse operari bene utentibus, sed etiam mortem male utentibus. CAPUT XIV.quid credat, et quali fide imbutus sit ille, qui accipit sacramentum. Interest quidem plurimum ad salutis viam, sed ad sacramenti quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
quict& p&rus qui prius circũ cidebat. cessit pau¬
loueritatem predicanti. scatis indicait quod
aliu d&iam debaptis mofie̾ri solebat : si mul
&ammonet nos. non fuisse inpossibile ut
debaiptis mocyprianus aliquid aliter sc̃cpe¬
ret quã uerittis postulabat. Quȩ abecła & an¬
te illũ & postillũ retentt̃. ẽ. si potuit aliquid
&iã p&rus aliterscipere quod uerittis non
habebat : quã paulo apostolo doctoredidicimꝰ.
bciptismo ad mittendis niemo consuetudi¬
nẽ petioni et ueritati prȩponat. quia consu¬
etuidinem rirtio &ueritas semperex cludit:¬

Expanded text:
t Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam ueritas postulabat, quae ab ecclesia et ante illum et post illum retenta est, si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quod ueritas non habebat, quam Paulo aBaptismo admittendis, nnem rationi et ueritati praeponat, quia consuetudinem ratio et ueritas semper excludit
Abbreviated transcription (Latin):
nebunt: Siaũt proficiunt . & antequam capian
ipso profectu et accessu. ad nouum ꝑtinent: et
si prius quam spiritales fiant exhacuita rapi¬
untur. custoditi ꝑ sacramenti scĩ tatem. in ter¬
rauiuentium computantur : ubi .ẽ spes nr̃ti
et portio dñs: Nec inuenio quid uerius intelle¬
gatur in eo quod scriptum . ẽ. In ꝑ fectum meũ
uiderunt oculitui. quando quidem sequitur
et in librotuo om̃s scribentur: Quae autem pepe¬
rit abel etenoc & noe & abraham ipsa peperit
mor sen et prophettis. tempore posteriores ante
dñi aduentum: et quae istos. ipsa eta postolos et
martrres nrõs. et ad om̃s bonos xp̃ianos : Om̃s
eñ diuersis quid ẽ temporibus natiapparuerꝰ¬
sed societaite unius populi continent᷑ et eius dem
ciuitatis ciues. labores huius peregrinationis
exꝑti sunt. et quidam eorum expesiuntur et

Expanded text:
nebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant nebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quando quidem sequitur: et in libro tuo omnes scribentur. i Quae autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa peperit et Mosen et prophetas tempore posteriores ante domini aduentum; et quae istos, ipsa et apostolos et martyres nostros et omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerused societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis experti sunt, et quidam eorum nunc experiuntur et
Abbreviated transcription (Latin):
In aliis autẽ spũ alem: ad animales ꝑtin& uetus
testamentũ : ad spãles nouum : Sed primistempo¬
ribus utrumq occultum fuit abadam usq ad
morsen. a morse autem manifestatum. ẽ.
uetus. et in eo ipso occultabatur nouum: Quia
occulte significabatur: postea uero quã in car¬
ne dñs uenit : reuelatum ẽ nouum: Veteris
autem sacramenta cessarunt : sed concupis¬
centi& tales non cessauerunt: In illis enim sunt
quos a postolus iam ꝑsacramentũ noui testa¬
mentinatos. adhuctamen dicit animales
nonpos seꝑcipere quae sunt sp̃s dĩ. Sicutenim in sa¬
cramentis ueteris testamenti. uiuebant quidam spi¬
ritales ad nouum scilic& testa mentum quod tunc
occultaibatur occulte ꝑtinente fSicetnunc insa¬
cramento noui tes tamenti quod iam reuelatum . ẽ.
pleriq uiuunt animales: qui proficere sinolunt
ad percipienda quȩ sunt sp̃s dĩ quo eos hortat᷑
sermo a postolicus. aduetus testamentum ꝑti¬

Expanded text:
in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit, ab Adam usque ad Mosen. a Mose autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit, reuelatum est nouum; ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos, adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum perti
Abbreviated transcription (Latin):
peperit heresis quam ecđa : aut ipsa ecđa prius
carnales uel animales. et postea spiritales: Sed
quia in ipsa. sorte mortalitatis nr̃e ex quo ada
nescimur. non ẽ prius quod spiritale sed qđ
animale postea spiritale. Exipso autem anima¬
lisensu quia homo animalis non ꝑcipit quae s unt
sp̃sđi : Om̃s dissensiones et schis mata generant᷑:
in quo sensu¬
in quo sensu ꝑseuerantes. a postolus dicit
aduetus testamentum ꝑtinere . id ẽ. ad terrenorũ
promis sorum cupiditatem: in quib: quidem spiri¬
talia figurantur. sed animalis homo non ꝑcipit
nes . ẽẽ coeperint inhacuita iam diuinis ꝑsȩculorũ
distributione sacramentis inbuti: adhuctamen
carnaliter sapiant & carnalia dedõ siue in hacuita¬
siue post hancuitã sperent atq desiderent: ani¬
males sunt : Ecclesia uero quod .ẽ. populusđi.
etiam in istius uitae peregrinatione antiquares
.e. In aliis hominibus habens animałe portionẽ

Expanded text:
peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales et postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dioit uetus testamentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia desiue post hanc uitam sperent atque desiderent, animales sunt. ecclesia uero, quod est populus dei, etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem potefiaitẽ sed exancilla natus : ꝓpt̃ frat̃ nã¬
Iamqui opus ẽ ut nos retexamꝰ. uosipsi in apostolo inspicite quantũst
qđ minus habetis : quid autẽ inter ẽ qui caritatẽ non hab&:¬
concordiam. terrtm promissionis accepit: unde et
is maheli ut separaretur apopulodĩ non ob fuit ma¬
ter ancilla. sed obfuit fraterna discordia : et non ꝓ¬
fuit potesias uxoris cuius manis filius erat . quia
ꝑ ipsiusiura coniugalia et in ancilla seminatus
erat et ex ancilla susceptus : Sicut apudistos
ecdȩ iure quod ẽ in baptis monascuntur Qui¬
cumq nascuntur: sed si concordant cum fratrib:
ꝑunitatem pacis : ad terram ueniunt Promis¬
sionis non de materno utero rursus eiciendi. sed
in paterno semine cognoscendi: Si autẽ indiscor¬
dia ꝑseuerent. ad ismahelis funiculum ꝑtinebt
Prior autem fuit hismahel. & postea isaac: et pri¬
oresau. posterior autem ia cob. Non quia prior

Expanded text:
quidem potestatem, sed ex ancilla natus propter fraternaquidem potestatem, sed ex ancilla natus propter fraternaam quid opus est, ut nos retexamus retexemus? vos ipsi in Apostolo inspicite, quantum sit quod minus habetis. Quid autem interest, qui charitatem non habconcordiam terram promissionis accepit. unde et Ismaheli ut separaretur a populo dei non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia et non profuit potestas uxoris cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus, sicut aput istos ecclesiae iure quod est in baptismo nascuntur quicumque nascuntur, sed si concordent cum fratribus, per unitatem pacis ad terram uenient promissionis, non de materno utero rursus eiciendi sed in paterno semine cognoscendi, si autem in discordia perseuerent, ad Ismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Ismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior
Abbreviated transcription (Latin):
et quocumq: trans latum : ur̃m autem non .ẽ. nisi qđ
prauesentitis et sacrilege agitis . et impiȩ separa mi¬
ni : Nam sic & era omnia uera ł habeatis uelsentia¬
tis. et in eadem tamen separatione : duretis aduer¬
sus uinculum fraternȩ pacis. aduersus unitatem
omnium fr̃m qui toto terrarum orbe sicut promissi
suntlitiexhibiti quorum omnium causas & cor¬
da nullo modoumquam nosse aut discutere potu¬
istis ut merito damna retis. qui non possunt
Propterea rei. eẽ quia iudicib: ecclesiasticis po¬
tius quam litigatoribus crediderunt: Hoc solũ
minus habetis quodminus hab& qui caritatem
tationis ab latus. anintus demesse dominica
non recedat inultima uentilatione separanđ
et tamen &iam tales si iam semel ꝑbaptismũ
natisunt iterum eos nasci nono port&: ecđa
quippeomnes ꝑbaptismum parit. siue apud se
id .ẽ. exutero suo sine extrase desemine uiri sui
Sed et esau deuxorenatus. propt̃ fraternam dis¬
cordiam separatus .ẽ a populođi & aser ꝑuxoris

Expanded text:
et quocumque translatum. uestrum autem non est nisi quod praue sentitis et sacrilege agitis et impie separamini. nam si. cetera omnia uera uel habeatis uel sentiatis et in eadem tamen separatione duretis aduersus uinculum fraternae pacis, aduersus unitatem omnium fratrum qui toto terrarum orbe sicut promissi sunt ita exhibiti, quorum omnium causas . et corda nullo modo umquam nosse ac discutere potuistis ut merito damnaretis, qui non possunt propterea rei esse, quia iudicibus ecclesiasticis potius quam litigatoribus crediderunt, hoc solum minus habetis, quod minus habet qui caritatem tationis ablatus an intus de messe dominica non recedat in ultima uentilatione separandus? et tamen etiam tales si iam semel per baptismum nati sunt, iterum eos nasci non oportet. Ecclesia quippe omnes per baptismum parit siue aput se id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam sepa. ratus est a populo dei, et Aser per uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
bene olentẽ ꝑfecisti hec. Ad ymagines eñi plã¬
tasmatũ fuoꝵ cum qͥb uolutari deledatur
carualis anima: ꝯu̾tit omĩa sacͤmenta ⁊ u̾ba
scoꝵ libroꝵ. Nec tñ qͥa ille ymagines false
sunt. ⁊ doctne sunt demonioꝵ in ypocͥsi men¬
daciloquioꝵ. ꝓpterea ⁊ illa sacͣm̃ta ⁊ diuina e̾.¬
loquia sic exhonoranda sunt: ut eoꝵ illa eẽ de¬
ẽẽ hec putant a qͥb seduciuit᷑. ꝓpterea ñ debemꝰ
agnoscere cuiꝰ sint cum ipse dicat: ⁊ hec ñ cogno¬
uit qd̾ ego ei dederim frim̃itũ ⁊ uniũ ⁊ oleũ. ⁊
peciiã mnultiplicaui illi: Non enĩ eam dixit ñ
habuisse ista quia fornicaria erat: s ⁊ habuisso
dr̃: ⁊ non sua nͨ amatoꝵ suoꝵ: s dĩ cuiꝰ unius
ista sunt. Quãuis gͦ habuerit fornicationẽ si¬
am: illa tñ qͥb eandẽ fornicationẽ ornabat us
seducta uł seducens. ñ erant eiꝰ s dĩ. S hec dt¬

Expanded text:
bene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phanbene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus uolutari delectatur, carnalis anima conuertit omnia sacramenta et uerba sanctorum librorum. nec tamen, quia illae imagines falsae sunt et doctrinae sunt daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum, propterea et illa sacramenta et diuina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deesse ista putant a quibus seducuntur, propterea non debemus agnoscere cuius sint, cum ipse dicat: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊ cet̾a. ñ utiq intelligeus hec dĩ eẽ ñ hoũm
qͥcumq etiã seductores integra ⁊ legitima te¬
uent. Nec ea sibi etiam ipsi arrogarent. ⁊ qͥli
ꝓpͥa uendicarent: nͥ aplebib seductis uicissi
seducerentur. cũ eis credit᷑: ⁊ tales houores
deferunt᷑ ut ꝑ eos habeant potestatẽ talia di¬
cendi ⁊ sibi talia uendicandi: ut error eoꝵuiꝰ
m̃ta ⁊ scͥpturas quas tenent ad spẽm non ad
salutẽ. Id̾oq ꝑ ierechielem eidem fornicarie¬
dr. Et ꝓtulisti de uasis głe tue.de auro meo
⁊ de argento meo ex qͥb dedi tibi. ⁊ fecisti tibi
ymagines masculiuas ⁊ fornicata es uuess:
Naccepisti uestem meã u̾sicoloriã ⁊ coopusstis
idola tua: ⁊ oleũ meũ ⁊ in censũ meũ ĩposisti
añ faciem ydoloꝵ tuoꝵ ⁊ panes meos quos le¬
di tͥ: ⁊ sim lagnie ⁊ melle ⁊ oleo cibaui te ⁊ po¬
suisti hec añ faciem ydoloꝵ tuoꝵ: ⁊ i ocłorem

Expanded text:
eos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, neos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, ncumque etiam seductores integra et legitima tenent: nec ea sibi etiam ipsi arrogarent, et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum uamenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariprotulisti de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in odorem
Abbreviated transcription (Latin):
stias. ⁊ int̾clusiones in uanis ratiocinatio¬
nib eoꝵ aqͥb seducunt᷑. ꝯpungunt᷑ timo¬
rib ⁊ redeunt ad uiã pacis. ⁊ querendum
scincerit̾ dm̃: ideo seqͥtur ⁊ dic̃. Propterea ec¬
ce ego sepio sudib uiã illiꝰ. ⁊ edificabo in uia
ipsius spinas. ⁊ tramitẽ suũ non inueniet
⁊ ꝑ sequetur amatores suos. uͨ eos app̾hendet:⁊
requiret eos. nͨ inueniet illos. ⁊ dicet. Ibo ⁊reu¬
tar aduirũ meũ pͥstinũ: qͥa mͥ tuuc bene fuit
quam nc̃. Uem̃ ne putentur illa que seducto¬
res habent integͣ. ⁊ de doctna uitatis uenien¬
tia. ꝑ que seduciuit ad falsirates dogniatũ.
dissensionũ suaꝵ: ne illa gͦ q̃ habent inttegia
ipsoꝵ putentur: addidit continuo. Et hec ñ
cognouit: qd ego ei dederim frum̃tũ ⁊ uinu̾
⁊ oleũ: pecuniã multiplicaui illi: ip̃a uͦ fecit¬
uasa aurea ⁊ argentea bahal. Dixerat enĩ fuꝑi
ibo post amatores meos. qͥ ui dant panes n¬

Expanded text:
stias et interclusiones in uanis ratiocinatiostias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueritatis  quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes m
Abbreviated transcription (Latin):
una magna domo ꝑire se posse cũ talib
dant se a uasis factis in ꝯtumeliam: necũ¬
ipis ꝑeant: qͦs in domo magna tolerare co¬
gunt᷑. Mali gͦ ⁊ facmorosi. caruales. anima¬
les. diabolici. a seductorib sibi dari arbitra¬
bant᷑ que ñ nͥ mumã dĩ sinit: siue sacͣmenta
siue sp̃uales aliqͣs oꝑationes cca p̾sentẽ salu¬
tem. Non aũ habent isti caritatẽ in dm̃.
s cͥca eos occupati sunt qͦrũ suꝑbia seducun¬
tur. Et ꝯꝑant᷑ fornicanti mulieri: ꝙͣ ꝓph̾a
cõmemorat dicentẽ. Ibo post amatores me¬
os. qui mͥ cdant paues meos. ⁊ aquã meã:
uestes meas ⁊ lintheammna mea: ⁊ oleũ me
ñ: ⁊ uniu̾sa q̃ mͥ condecent. Sic enĩ fiunt
hereses ⁊ scismata: cũ dic̃ ꝑlebs carnalis q̃
in caritate di funcdata ñ est. Ibo post ama-¬
tores meos: cũ qͥb utiq siue ꝑ fidi corrupti¬
onẽ. siue ꝑ elationẽ suꝑbie turpit̾ fornica¬
t᷑. S ꝓpt̾ eos qui passi difficultates ⁊ angu¬

Expanded text:
una domo magna perire se posse cum talibusdant a vasis factis in ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducuntur, et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uum, et universa quae mihi condecent. Sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in charitate Dei fundata non est, Ibo post amatores meos: cum quibus utique sive per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angu
Abbreviated transcription (Latin):
e. adcatholicã quȩro causam: quid aliud responsurus:
e nisiquiamalum ẽ. eẽ in parte donati et non ẽe
in unitate catholica : Hocigitur malum quot dieb
feceris : totdierum malum facturus es: & dicipotest
maius malum fieri plurium dierum : minus autem
paucorum. nullum autem malum fieri dici nom po¬
test : Quidautem opus ẽ. hoctam execrabilȩma¬
lum. uelunodie uelunahora committere. hoc
enim qui sibi concedi uult potest abȩcclesia ł ab ipso
đo petere ut sibi uelunodie a poftatare concedat
Namcurunius diei eẽ a pofiata timeat. et unius
dieit̃e schismaticus hȩreticus ue nontimeat
Nulla causa ẽ: illic inquit accipere malui. ubibap¬
tis mum xp̃i . eẽ utriq consentiunt: Sed illicnon
recte accipi illi ad quos migraturꝰ es dicunt: Reste
uero illic accipi illi aquib: migraturus esdicunt :
Iuuditaq quodhidicunt quod ipse postponis
contradicentib: Illis quosipse ante ponis: aut

Expanded text:
est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plurium dierum, minus autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accipere malui ubi baptismum Christi esse utrique consentiunt. sed illic non recte accipi illi ad quos migraturus es dicunt, recte uero illic accipi illi a quibus migraturus es dicunt. illud itaque, quod hi dicunt quos contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
caelo considentes. dicit a postalus nondũin re sed
inspe. Ideoq: sequiturpsalmus eedicit: Deduxis¬
time quia factus es spesmea. turris fortitudinis.¬
a facie inimici : Exillius quippe promissionibus
tam quamtelis et iaculis inturrimunitissima con¬
stitutis Nonsolum cauetur. sed etiam expugnat᷑
inimicus : Induens lupos suos pellibus ouium
utdicant Eccehic ẽ xp̃s ecceillic. & ab uniuer¬
sittete ciuitatis suꝑmontem constitute. ad par¬
ticulas insidiarum suarum multos separent:
et iugulatos absumant : Etcum hoc nouerint:
eligunt extra communionẽ unitatis corporisxp̃i
accipere baptis mumxp̃i : ad eanđẽ communionẽ
cumeo quod alibi acceperint. postea migraturi
cientes enim habituri sunt aduersus ecdesi ã xp̃
baptis mumxp̃i. uel eo ipso die quo accipiunt
Quod si sceleritum ẽ: quis ẽ quidicat ꝑmittatur
mihi uno die scelus ad mittere Si enimtrtinsiturꝰ

Expanded text:
caelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed caelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed in spe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium, ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere baptismum Christi, ad eandem communionem cum eo quod alibi acceperint postea migraturi. scientes enim habituri sunt aduersus ecclesiam Christi baptismum Christi uel eo ipso die quo accipiunt. quod si sceleratum est, quis est qui dicat: permittatur mihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus
Abbreviated transcription (Latin):
modo fieri possit ut quodibi ẽẽ confitemur. non
ibi recte daridicamus : Illud attendat quia nec
recte ibi eẽ dicimus. quod et illidicunt in his qui
ab eorum communione discedunt: Intue antur
etiam similitudinem notȩ milittris. quia ex¬
tramilitiam a desertorib: et haberi & accipi potest
Sedittimen extramilitiam. nechabenda necac¬
cipienda ẽ & reducto ł perducto admilitiam
necmutanda nec iteranda .ẽ  Uerumta¬
menalia causa ẽ eorum qui in istos hereticos in¬
pudenter incurrunt. ipsam. ẽẽ xp̃i ecdesi am
existimantes alia eorum qui nouerunt non tẽ
catholicam ȩcdesiam. nisi eam quae sicut ꝓmis¬
sa e tototerrarum orbe diffunditur & extendet̃᷑
usq ad finesterrȩ quȩ crescens intertizania et intedio
scandalorum requiem futurtim desidertons. Dicit
in psalmis : a finibus terrȩ ad teclamaui : cumte¬
deret animamea Inpetra ex altastime: petra
autemerat xp̃s. In quonos iam resuscitatos et in

Expanded text:
modo fieri possit, ut quod ibi esse confitemur non modo fieri possit, ut quod ibi esse confitemur non ibi recte dari dicamus, illuc adtendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. intueantur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest, sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est et reducto uel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. uerumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos inprudenter incurrunt ipsam esse Christi ecclesiam existimantes, alia eorum qui nouerunt non esse catholicam ecclesiam nisi eam quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans dicit in psalmis: a finibus terrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam resuscitatos et in