comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bris sit ad presidiũ itmeris dirigendi
ꝓiecta intluceant. cursusq uiȩ pateant
indicio plumarũ fulgentiũ. Onocrotolon
greci uocant rostro longo. quoꝵ duo ge
nera sunt. aliud aquatile. aliud solitudi¬
nis. Iois auis nili fluminis. quȩ semet¬
ipsam purgat rostro in anũ aquã fundeis.
hȩc serpentiũ oua uescitur. gratissimã ex
eis ȩscam nidis suis deportans. Mero pes
eosdemq & gaulos qui parentes suos
recondere atq alere dicunt᷑. Coredulus
genus uolatile quasi cor edens. Monedula
auis quasi monetala quȩ cum aurũ inue¬
nit aufert. & occultat. cicero dicit ꝓ ualerio
flacco. non plus aurũ tibi quã monedulȩ
cominittendũ. Uesꝑtilio ꝓ tẽpore nomen
accepit. eo qd lucem fugiens crepusculo
uesptino circũuolat p̃cipiti motu acta.
& tenuissimis brachioꝵ menbris suspen¬
sa. animal muriũ simile. non tam uoce
resonans quã stridore. specie qͦ uolatilis¬

Expanded text:
bris sit, ad praesidium itineris dirigendi bris sit, ad praesidium itineris dirigendi praejactae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium. 94 32. Onocrotalon Graeci vocant rostro longo. Quorum duo gnera sunt: aliud aquatile, aliud solitudinis. Ibis avis Nili fluminis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aquam fundens. Haec serpentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans. Meropes eosdemque et gaulos, qui parentes suos recondere atque alere dicuntur. Coredulus genus volatile, quasi cor edens. Monedula avis, quasi monetula, quae dum aurum invenit, aufert et occultat. Cicero pro Valerio Flacco76: 'Non plus aurum tibi quam monedulae committendum.' Vespertilio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatili
Abbreviated transcription (Latin):
rostris. sunt autẽ circa apuliam in insula
diomedia inter scopulos litoꝵ & saxa uo¬
litantes. iudicant inter suos & aduenas.
nam si grecus est & ꝓpius accedunt & blan¬
diuntur. si alienigena. morsu impugnans
& uulnerant. lacrimosis qͣsi uocib dolen¬
tes uł sui mutationẽ uł regis interitum.
nam diomedes ab iulliriis interemptꝰ est.
hȩ autẽ aues latine diomediȩ uocantur.
greci autẽ eas herodios dicunt. Memno¬
nides aues egyptiȩ appellarȩ a loco ubi
memnon ꝑiit. nam cateruatim auolare
dicuntur ex ȩgrpto ad ilium. iuxta memno¬
nis sepulchrum. & ꝓuide eas ilienses mem¬
nonias uocant. quinto autẽ anno ad iliũ
ueniunt. & cum biduo circũ uolauerint.
tercia die in euntes pugnã uicissim se un¬
guib rostrisq dilacerant. Ercinȩ aues
dictȩ ab ercinio saltu germaniȩ. ubi na¬
scuntur quarũ pennȩ adeo ꝑ obscura emi¬
cant. ut quauis nox obtenta densis tene¬

Expanded text:
rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Latine Diomediae vocantur, Graeci eas ἐρωδιούς dicunt. Memnonides aves Aegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto ad Ilium iuxta Memnonis sepulchrum, et proinde eas Ilienses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus rostrisque dilacerant. Hercyniae aves dictae ab Hercynio saltu Germaniae ubi nascuntur, quarum pennae adeo per obscurum emicant, ut quamvis nox obtenta densis tene
Abbreviated transcription (Latin):
dicta qͣsi ales cianea eo qđ in hieme in
stagnis oceani nidos facit. pullosq edu¬
cit. qua excubante fertur extento equore
pelagus silentib uentis continuata septẽ
dierũ tranquillitate mitescere. & exus
fȩtib educandis obsequiũ ipsa rerũ na¬
tura prȩbere. Pellicanꝰ auis egyptia
habitans in solitudine nili fluminis
unde & nom̃ sumpsit. nani canopos
egyptus dicit᷑. fertur autẽ si uerum sit
eam occidere natos suos eosq ꝑ triduũ
lugere. deinde seipsã uulnerare & asꝑ¬
sione sui sanguinis uiuificare filios suos
Stromphalidȩ aues ab strophadib insu¬
lis appellatȩ ubi plurimũ abundant
aduersꝰ quas hercules sagittis usus est.
sunt enĩ pelagi uolucres in insulis ha¬
bitantes. Diomedeas aues a sociis dio
medis appellatas quos ferunt fabulȩ
in easdem uolucres fuisse conuersos.
forma fulicȩ similes. magintudine
cignor. colore candido. duris & grandib

Expanded text:
dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in stagnis Oceani nidos facit, pullosque educit. Qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et ejus fetibus educandis obsequium ipsam rerum naturam praebere. 26. Pellicanus, avis Aegyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopus Aegyptus dicitur. Fertur, si verum est, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios. 27. Stymphalidae, aves a Stymphadibus insulis appellatae, ubi plurimum abundant, 93 adversus quas Hercules sagittis est usus; sunt enim pelagi volucres in insulis habmedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus
Abbreviated transcription (Latin):
se uideritꝰ senuisse. collectis aromatum
uirgultis rogum sibi instruit. & conuer¬
sa ad radium solis alarũ plausu uolun¬
tariũ sibi incendiũ nutrit. sicq iterum
de cinerib suis resurgit. Cinomolgus
& ipsa arabiȩ auis. ꝓinde ita uocatã qd̾
in excelsis nemorib texit nidos ex fru¬
ctib cinnami. & qm ñ possunt homi¬
nes ibi conscendere ꝓpter ramoꝵ altitu¬
dinẽ & fragilitatẽ eosdẽ nidos plumba¬
tis appetunt iaculis. & sic cinnama illa
deponunt. & preciis ampliorib uenduns.
eo qd hȩc cinnama magis quã alia mer
rib gignitur. colore uiridi. torqueo
puniceo. grandi lingua. & ceteris auib
lȩtior. unde & articulata uerba expͥmit.
ita ut si eam ñ uideris hominem loqui
putes. Ex natura autẽ salutat dicens.
aue uł chere. cetera nomina institutio¬
ne discit. hinc est illud. psitacus a uobis
alioꝵ nomina discam. hoc didici ꝑ me
dicere cesar aue. Alcion pelagi uolucris

Expanded text:
se viderit senuisse, collectis aromatum se viderit senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi instruit, et conversa ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit, sicque iterum de cineribus suis resurgit. Cinnamolgus et ipsa Arabiae avis, proinde ita vocata quod in excelsis nemoribus texit nidos ex fruticibus cinnami: et quoniam non possunt ibi homines conscendere propter ramorum altitudinem et fragilitatem, eosdem nidos plumbatis appetunt jaculis, ae sic cinnama illa deponunt, et pretiis amplioribus vendunt, eo quod cinnamum illud magis quam alia mercdiae littoribus gignitur, colore viridi, torque puniceo, grandi lingua, et caeteris avibus latiore. Unde, et articulata verba exprimit, ita ut si eam non videris, hominem loqui putes. Ex natura autem salutat dicens, ave, vel Χαῖρε, caetera nomina institutione discit. Hinc est illud: Psittacus a vobis aliorum nomina discam; Hoc didici per me dicere: Caesar ave. 25. Halcyon, pelagi volucris
Abbreviated transcription (Latin):
olores plurimos aduolare. apteq admodũ
concinere. olores autẽ latinum nomen ẽ
nam grece cigni dicunt᷑. Nautȩ uͦ sibi hc̃
bonã prognosiã facere dicunt. sicut emi
lianꝰ ait. cignus in auspiciis semꝑ lȩtissimꝰ
ales. hunc op̾tant nautȩ quia se ñ mergit
in undas. Strutio greco nomine dicitur.
qd animal in similitudinẽ auis pennas
habere uidet᷑. tam̃ de terra altiꝰ ñ eleuat᷑.
oua sua foriere negligit. s ꝓiecta tantũmͦ
fotu pulueris animant᷑. Ardea uocata
quasi ardua. idest ꝓpter altos uolatus.
mis. formidat enĩ imbres & supͣ nubes
auolat. ut ꝓcellas nubiũ sentire ñ possit.
cum autẽ altiꝰ auolauerit. significat
tempestatẽ. hanc multi tantalũ nomi¬
nant. Fenix arabiȩ auis dicta qđ colo¬
rem feniceum habeat. uł qđ sit in toto
orbe singularis & unica. nam arabes
singularem & unicã fenicem uocant.
hȩcꝰ quingentos ultra annos uiuensdũ

Expanded text:
olores plurimos advolare, apteque admodum olores plurimos advolare, apteque admodum concinere. Olores autem Latinum nomen est; nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam prognosin facere dicunt, slius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas. Struthio Graeco nomine dicitur, quod animal in similitudine avis pinnas habere videtur; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere neglegit; sed proiecta tantummodo fotu pulveris animantur. Ardea vocata quasi ardua, id est propter altos volatus. Ardea. Formidat enim imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi Tantalum nominant. Phoenix Arabiae avis, dicta quod colorem phoeniceum habeat, vel quod sit in toto orbe singularis et unica. Nam Arabes singularem 'phoenicem' vocant. Haec quingentis ultra annis vivens, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cicaniȩ. que sontui oris potiꝰ esse qua uocis.
quia eũ quatiente rostro faciunt. hȩ ueris
nuntiȩ. societatis comites. serpentiũ hostes
maria transuolant. in asiã collecto agmine
ꝑgunt. Cornices duces eas p̾̃cedunt. & ipsȩ
quasi exercit᷑ ꝓsequunt᷑. eximia illis circa
filios pietas ẽ. nam adeo nidos impensiꝰ fo¬
uent. ut assiduo in cubitu plumas exuant.
quantũ autẽ tempꝰ impenderint infetib
educandis & in curis. tantũ & ipsȩ inuicem
cignũ uocant. olor autẽ dictus qđ sit totꝰ
albus plumis. nullus enĩ meminit cignũ
nigrũ. olo enĩ grece totũ dicit᷑. cignꝰ autẽ
a canendo est appellatꝰ. eo qđ carminis dul¬
cedinẽ modulatis uocib fundit. ideo autẽ
suauit eũ canere dicunt. quia collũ longũ
& inflexũ habet. & necesse ẽ eluctantem
uocẽ ꝑ longũ & flexuosum iter uarias
reddere modulationes. Feruit autẽ in
hyꝑboreis partib p̃cinentib citharedis

Expanded text:
cicaniae: quem sonum oris potius esse quam vocis, cicaniae: quem sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae quasi exercitus prosequuntur. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos inpensius fovent ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus inpenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem ci κύκνον appellant. Olor autem dictus quod sit totus plumis albus; nullus enim meminit cygnum nigrum; ὅλον enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere dicunt, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. 19. Ferunt in Hyperboreis partibus, praecinentibus cytharoedis,
Abbreviated transcription (Latin):
generare. natosq eaꝵ pene usq ad centũ
annos ꝓcedere. uultures autẽ sicut &
aquilȩ etiã ultra maria cadauera senti¬
unt. altiꝰ quippe uolantes multa quȩ
montiũ obscuritate celantur illȩ ex alto
conspiciunt. Gradipes apud grecos uo¬
catur auis apud nos tarda. eo qđ graui
uolatu detenta. nequaꝗͣ ut cęt̾e uolucres
attollitur uelocitate pennarũ. Grues de
ꝓpria uoce nom̃ sumpserunt. tali enim
sono susurrant. hȩ autẽ dum ꝓperant unã
sequuntur ordine litterato. dequib: lucanꝰ.
excelsa autẽ petunt quo faciliꝰ uideant
quas petunt terras. castigat autẽ uoce quȩq
cogit agmen. at ubi raucescit. succedit alia.
nocte autẽ excubias diuidunt. & ordinẽ
uigiliarũ ꝑ uices faciunt. tenentes lapillos
suspensis digitis quib somnos arguant:
qd cauendum erit clamor indicat. ȩtatẽ
in illis color ꝓdit. nã senectute igrescuis.
Ciconiȩ uocatȩ a sono quo crepitant quasi

Expanded text:
generare; natosque earum paene usque ad centum generare; natosque earum paene usque ad centum annos procedere. Vultures autem, sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt; altius quippe volantes multa, quae montium obscuritate celantur, ex alto illae conspiciunt. Gradipes apud Graecos vocatur avis apud nos tarda, eo quod gravi volatu detenta nequaquam, ut ceterae volucres, adtollitur velocitate pinnarum. Grues nomen de propria voce sumpserunt; tali enim sono susurrant. Haec autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus LucanuExcelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. Castigat autem voce quae cogit agmen: at ubi raucescit, succedit alia: nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant: quod cavendum erit, clamor indicat. Aetatem in illis color prodit; nam senectute nigrescunt. Ciconiae vocatae a sono quo crepitant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aeri mandant. Pluma quasi piluma.
nam sicut pili in quadrupedũ corpore.
ita pluma in auib. Auium nomina mul¬
ta a sono uocis constant ẽẽ composita. ut
grus. coruus. cignus. pauo. miluus. bubo.¬
ulula. cuculus. garrulus. graculꝰ & cȩtera.
uarietas enĩ uocis earũ docuit homines
quid nominarent᷑. Aquila ab acumi¬
ne oculoꝵ uocata. tanti enĩ dicitur esse
contuitus. ut cum suꝑ maria immobili
penna feratur. nec humanis pateat ob¬
tutib de tanta sublimitate pisculos
natare uideat. ac tormenti ad instar
descendens raptã predã pennis ad litꝰ
ꝓtrahat. nam & contra radiũ solis fert᷑
obtutũ ñ flectere. unde & pullos suos
ungue suspensos radiis solis obicit. & qͦs
uiderit immobilem tenere aciem ut di¬
gnos genere conseruat. si quos uͦ inflectere
obtutũ uiderit. quasi degeneres abicit
Uultur a uolatu tardo nominata putatur.
magnitudine qͥppe corporis p̃cipites uola¬

Expanded text:
aeri mandant. Pluma quasi piluma; aeri mandant. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. Avium nomina multa a sono vocis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria inmobili pinna feratur nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pinnis ad litus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere; unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis obicit, et quos viderit inmobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abicit. Vultur a volatu tardo nominata putatur: magnitudine quippe corporis praepetes vola
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles. nam & uolucrũ quot genera
sint inuenire quisq ñ potest. neq enĩ
deserta quis penetrare potuit. qui earũ
genus uł differentias nosset. Aues dictȩ
eo qđ uias certas ñ habeant. s ꝑ auia q̃q
discurrunt. Alites qd alis alta intendaĩ.
& ad sublimia remigio alarũ conscendañ.
Uolucres a uolando. nam unde uolare
inde & ambulare dicimꝰ. uola enĩ dicit᷑
media pars pedis siue manꝰ & in auib uoli
media pars alarum quarũ motu pennȩ
agitantur. inde uolucres. Pulli dicunt᷑
omniũ auium nati. s & animaliũ qua¬
drupedũ nati pulli dicunt᷑. & homo
paruus pullus. recentes gͥ nati pulli eo
qđ polluti sunt. unde & uestis nigra.
pulla dicit᷑. Alȩ sunt in quib pennȩ
p ordinẽ sixe. uolandi exhibent usu. uoca¬
tȩ autẽ alȩ qđ his aues complexos alant.
ac foueant pullos. Penna a pendendo ids
a uolando dicta. unde & pendere. uolucres
enĩ pennarũ auxilio mouentur. qnͣdo se

Expanded text:
merabilia; nam volucrum quot genera merabilia; nam volucrum quot genera sint invenire quemque non posse. Neque enim deserta quis penetrare potuit, qui earum genus vel differentias nosset. Aves dictae, eo quod vias certas non habeant, sed per avia quaque discurrunt. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis sive manus; et in avibus vola pars media alarum, quarum motu pinnae agitantur; inde volucres. Pulli dicuntur omnium avium nati; sed et animalium quadrupedum nati pulli dicuntur, et homo parvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta est. Alae sunt, in quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his aves conplexos alant ac foveant pullos. Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se
Abbreviated transcription (Latin):
NUoi nomen auiũ. s genus diuer¬
sum. nam sicut specie sibi differt̾.
ita & naturȩ diuersitate. nã aliȩ
simplices sunt ut columbȩ. aliȩ astutȩ
ut ꝑdix. aliȩ ad manũ se subiciunt ut
accipitres. aliȩ reformidant ut gara¬
mantes. aliȩ hominũ conuersatione
delectantur ut hirundo. aliȩ in desertis
secretã uitã diligunt. ut uirtur. alie
solo semine reꝑto pascuntur ut anser.
aliȩ carnes edunt & rapinis intendunt
ut miluus. aliȩ incuriȩ quȩ manent in
locis semꝑ ut strucio. aliȩ aduenticiȩ ꝗͣ
ꝓpriis temporib reuertunt᷑ ut ciconiȩ.
hirundines. aliȩ congregȩ idest grega¬
um uolantes ut sturni & coturnicẽs.
aliȩ soliuage idest solitariȩ ꝓpt̾ insidias
depredandi. ut aquila & accipiter. & quȩ¬
cũq ita st̃ aliȩ uocib strepunt. ut
hirundo. aliȩ cantus edunt dulcissimoᷤᷤ
ut eignus. & merula. alia uerba & uoceᷤᷤ
hominũ imitantur ut psitacus & pica.
s & aliȩ sicut genere ita & morib innu¬

Expanded text:
num nomen avium, sed genus diversum. Nam sicut specie sibi differunt, ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter; aliae reformidant, ut garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis semper, ut struthio; aliae adventiciae, quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter et quaecumque ita sunt; aliae vocibus strepunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula; aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica. Sed alia sicut genere, ita et moribus innu
Abbreviated transcription (Latin):
Sulsur uocatũ quia igne accenditur. ur
enĩ ignis est. nã uis ẽ eiꝰ & aquis feruen¬
tib sentitur. neq alia res faciliꝰ accendit᷑.
Nascitur in insulis eoliis. int̾ siciliã & itałiã
quas ardere dicunt. inuenitur & in alus
locis effossũ. Huiꝰ genera quatuor. uiuum
iũ qđ foditur. translucetq & uret. qđ
solũ ex omnib generib medici utuntur.
alterũ qđ appellant glebam. usib tantũ
sullonum familiare. terciũ liquorẽ. usus
eiꝰ ad lanas sulfindas. qm̃ candorem mol¬
liciemq p̾stat. quartũ genꝰ ad licina ma¬
xime conficienda aptum. Sulfuris tanta
uis est. ut morbos comitiales dephendat
nidore suo. impositũ ignib ardescens in¬
calice uim prunaq subdita circũ feruens
ex ardescentib reꝑcusso pallorem dirum

Expanded text:
Sulpur vocatum quia igne accenditur; πῦρ Sulpur vocatum quia igne accenditur; πῦρ enim ignis est. Nam vis eius et in aquis ferventibus sentitur, neque alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Huius genera quattuor. Vivum, quod foditur, translucetque et viret, quem solum ex omnibus generibus medici utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales depnidore suo impositus ignibus Anaxilaus calicem vini, prunaque subdita, circumferens exardescentis repercussu, pallorem dirum
Abbreviated transcription (Latin):
Lutũ uocatũ quidam ꝑ antifrasin putant.
qd ñ sit mundũ. nam omne lotũ mun¬
dum est. Uolutabra appellata qđ ibi apri
uolutentur. Uligo sordes limi uł aquȩ
sunt. Sabulũ lenissimum t̾rȩ genꝰ. Argilla
ab argis uocata. apud quos primũ ex ea
uasa confecta sunt. Creta ab insula creta.
ubi melior est creta. Cimola candida est
a cimea italiȩ insula dicta. quarũ altera
uestimentoꝵ p̾ciosos colores emollit. et
contristatos sulfure quodã nitore ex hila¬
rat. altera geminis ntorem prestat. Creta
argentaria & ipsa candida appellata eo qđ
nitorem argento reddat. Terra samia a
samo insula dicta. glutinosa. & candida.
& linguȩ lenis medicamentis & uasculis
necessaria: Puluis puteolanus in puteola¬
nis italiȩ colligitur collib. apponiturq
ad sustinenda maria fluctusq frangentes.
nam mersus aquis ꝓtinus lapis fit. un¬
disq cotidie fortior effectus in saxũ mu¬
tatur. sicut argilla igne in lapidẽ uertit᷑

Expanded text:
Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum; nam omne lotum mundum est. Volutabra appellata quod ibi apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida, appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapidem vertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
est. hellesponto mari nom̃ dedit. Ab or¬
dine fluenti ꝓpontidis. nã dictũ ꝓpontidẽ
quia pontũ p̾uenit. Idem & a transitu
uł angustis meatib boum bosphoros
ȩgyͣptium autẽ pelagus asiȩ dat᷑. gallicũ
uenerint in partes. Pelagus autẽ est la¬
titudo maris sine litore & portu greco no¬
dine dictũ. unde & pilagia eo qđ sint
importuosa
Sinibus maris.

Expanded text:
 Hellesponti mari nomen dedit. Ab or Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu el angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur, Gallicusma sunt, venerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et portu, Graeco nodine, dictus; unde et plagia, eo quod sint inportuosa. De sinibus maris
Abbreviated transcription (Latin):
thuscũ & adriaticũ. A memoria regis. ut
ionium.io quippe rex fuit greciȩ. unde
iones athenienses. hoc mare & tyrenum
dictũ. siue qđ thusciã alluit. id est t̃renia
siue a t̾renis nautis. qui se in hoc mare
p̃cipitauerunt. Et sciendũ est ioniũ sinũ
esse imniensũ. ab ionia usq ad siciliã. &
huiꝰ partes esse adriaticũ. achaicũ epiro¬
ticũ. Amorib accolarũ. euxinus. ascenꝰ.
antea appellatꝰ. A casib hominũ qui deci¬
deruntin mare. ut hellespontũ: icarium
mirteũ. nam mirteũ mare dictũ a mirtili
lapsu. qd illic ab enomacho p̾cipitatus sit
Icarus uͦ cretensis ut fabulȩ fert̃ altiora
petens pennis solis calore solutis. mari
in quo cecidit nom̃ imposuit. Frixus qͦ.
cũ helle sorore sua fugiens insidias nouer¬
cales. conscendit nauim signũ arietis ha¬
bentẽ qua liberatus ẽ. Helles autẽ soror eiꝰ
ꝓpessa naufragiũ decidit in mare & mortua¬

Expanded text:
Thuscum, et Adriaticum. A memoria regis, ut Thuscum, et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Ion quippe rex fuit Graeciae, unde iones Athenienses. Hoc mare, et Tyrrhenum dictum; sive quod Thusciam alluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse immensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et hujus partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pennis solis calore solutis, mari, in quo cecidit, nomen imposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales, conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror ejus perpessa naufragium decidit in mari, et mortua
Abbreviated transcription (Latin):
atq eo p̾ter focas & tinnos atq delphinos
alias beluas maiores ñ patitur. Sicut enĩ
terra dum una sit ꝓ diuersis locis uariis
appellat᷑ uocabulis. ita & ꝓ regionib hoc
mare magnũ diuersis nominib nuncu¬
patur. nam hibericũ. & asiaticũ a ꝓuinciis
dictũ. ab insulis balearicũ. siculũ. creticũ
cipriũ. egeũ. carpathiũ. Nam int̾ tenedũ
& achium saxũ est in mari potiꝰ ꝗͣ insula
qđ uisentib ꝓcul caprȩ simile creditur
quã greci egã nuncupant. unde & egeũ
mare dictum ẽ. sic & carpathiũ mare int̾
ȩgyptũ & rhodũ. ab insula carpatho illic
posita. Agentib. gallicũ. ausoniuͭ. dalma¬
cium. libusticũ. Ab oppidis argolicum.
corinthiũ. tyrium. adriaticũ. nam adria
quędã ciuitas ilirico mari ꝓxima fuit.
quȩ adriatico mari nom̃ dedit. Apositio¬
ne cęli ut superũ & inferũ qđ sit oriens
superior. & occidens inferior. est autem

Expanded text:
atque eo praeter phocas et thynnos atque delphinos, atque eo praeter phocas et thynnos atque delphinos, alias beluas maiores non patitur. Sicut autem terra dum una sit, pro diversis locis variis appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum; ab insulis Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpatium. Nam inter Tenedum et Chium saxum quod visentibus procul caprae simile creditur, quam αἷγα nuncupant, unde, et Aegeum mare est dictum, sic et Carpathium mare inter Aegyptum, et Rhodum ab insula Carpatho illic posita. 6. A gentibus, Gallicum, Ausonium, Dalmaticum, Ligusticum. Ab oppidis, Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. 7. A positione coeli, ut Superum, et Inferum, quod sit Oriens superior, Occidens inferior, est autem
Abbreviated transcription (Latin):
hibericus & ualericus appellatur. deinde
gallicus qui narbonensem ꝓuinciã allu¬
it. mor ligusticus qui iuxta genuã urbẽ
est proximꝰ post hec tirrenꝰ qui italiam
attingit. quẽ greci ioniũ. itali inferũ
uocant. inde sicilicus. qui a sicilia usq
ad cretã uadit. deinde creticus qui in
pamphiliã & egẏptũ ꝑtendit. inde helles¬
pontus qui in septentrionẽ retorquens
anfractib magnis iuxta grecias & illiricũ
mangustias septe̾ stadioꝵ stringitur. quẽ
xerses ponte de nauib facto in greciam
cõmeauit. ibi est abydos inde diffusꝰ equo¬
re patenti rursus stringitur & facit ꝓpon¬
tidem. qui mox in quingentis passibus¬
coartatur. fitq bosphorus & traciꝰ quo
dariꝰ copias transportauit. inde ponticꝰ
sinus amplissimꝰ a tergo meotidis paludib
qd mare ex multitudine aquarũ & flumi¬
num dulciꝰ quã cętera. nebulosũq & bre¬
uius. unde & ponticũ uocatũ qđ sit breurꝰ.

Expanded text:
Ibericus, et Balearicus appellatur. Deinde Ibericus, et Balearicus appellatur. Deinde Gallicus, qui Narbonensem provinciam alluit. Mox Ligusticus, qui juxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam attingit, quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. 3. Inde Hellespontus, qui in Septentrionem reanfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur; quo Xerses ponte navibus facto in Graeciam commeavit: ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patenti rursus stringitur et facit Propontidem; qui mox in quingentos passuscoartatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludibus; quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam cetera, nebulosumque et brevius. Unde et Pontum vocatum, quod sit pervius;
Abbreviated transcription (Latin):
ceanum greci & latini ido nominañ.
eo qđ in circuli modũ ambiat orbẽ.
siue a celeritate eo qd ocius currat.
itemq quia ut cęlũ purpureo colore ntet.
Oceanus quasi cianeus. iste est qui oras ter¬
rarũ amplectitur. alternisq estib accedit
atq recedit. Respirantib enĩ in ꝓfundũ
uentis. aut remouet maria aut resorbet.
quiq a ꝓximis regionib diuersa uoca¬
bula sumpsit. ut gallicus. germanicus.
scẏticus. caspius. hircanꝰ. athlanticus.
gaditanꝰ. nam gaditanũ fretũ a gadib
dictũ. ubi primũ ab oceano maris magni
limen aperitur. unde & hercules cũ gadib
ꝑuenisset. columnã ibi posuit. sperans illic
occasu ex oceano fluit. & in meridiẽ
uergit. deinde ad septentrionẽ ten¬
dit. qđ in de magnũ appellatur. qͥa cȩtera
maria in comꝑatione eiꝰ minora sunt.
Istud & mediterraneũ. quia ꝑ mediã terrã
usq ad orientẽ ꝑfunditur. europam. &
partis sins qui in hispaniis ꝑsunditur

Expanded text:
et Graeci, et Latini ideo nominant, quod in circuli modo ambiat orbem: sive a celeritate, eo quod ocius currat; item quia, ut coelum, purpureo colore nitet. Oceanus, quasi κυάνεος: iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit, atque recedit. Respirantibus enim in profundum ventis, aut removet maria, aut resorbet. 2. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit; ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Atlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primo ab Oceano maris Magni limen aperitur. Unde, et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic um est, quod ab Occasu ex Oceano fluit, et in Meridiem vergit, deinde ad Septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud est, et Mediterraneum, quia per mediam terram usque ad Orientem perfunditur, Europam, etpartis sinus, qui in Hispaniis perfunditur,
Abbreviated transcription (Latin):
retͦ tempoꝵ. annoꝵq supputatio compre-¬
henditur. & ꝑ consulũ regũq successũ
multa necessaria ꝑscrutantur.
enus hystoriȩ triplex est. Ephimeris naq
appellatur uniꝰ diei gestio. Hoc apud nos
diarium uocat᷑. nam qđ latini diurnum.
greci ephimerida dicunt. Ralendaria
appellantur. quȩ in menses singulos dige¬
runtur. Annales sunt res singuloꝵ annoꝵ.
quȩq enĩ digna memoriȩ domi militiȩq
mari ac terrȩ ꝑ annos in commentariis
acta st̃. ab anniuersariis gestis. annales
nominauerunt. Hystoria autẽ multoꝵ
annoꝵ uł tempoꝵ est. cuiꝰ diligentia
annui cõmentarii in libris delati sunt
Int̾ hystoriã autẽ & annales hoc int̾ est.
qđ hystoria est eoꝵ tempoꝵ quȩ uidimꝰ
annales uͦ sunt eoꝵ annoꝵ quos ȩtas nr̃a
ñ nouit. Unde salustiꝰ ex hystorialib.
ria constant. Item inter hỹstoriam &
argumentũ & fabulam hoc int̾ est. Nam

Expanded text:
retro temporum annorumque supputatio compreretro temporum annorumque supputatio comprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur.enus historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaequae enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terrae per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. Historia autem multorum annorum vel temporum est, cuius diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historiarum est. Item inter historiam et argumentum et fabulam hoc interest. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria est narratio rei gestȩ ꝑ qu̾a ea
quȩ in p̾terito gesta st̃ dinoscuntur
disset. Meliꝰ eniꝰ oculis quȩ fiunt depre¬
hendimꝰ qua quȩ auditione colligimꝰ.
quȩ enĩ uidentur sine mendacio ꝓferunt᷑.
Hȩc disciplina ad gramaticam ꝑtinet. qͥa
Nystoriȩ autẽ ido monimenta dicunt᷑ eo
qđ memoriã tribuant rerum gestarũ.
Series autẽ dicta ꝑ translationẽ a sertis
florum inuicem comp̃hensoꝵ.
initio mundi conscripsit. apud gentiles
uͦ primꝰ dares frigiꝰ de grecis & troianis
hystoriam edidit. quã in foliis palmarũ
ab eo conscriptã esse ferunt. Post daretem
autẽ in grecia erodotus primꝰ hystori
ographus habitꝰ est. Post quẽ fercides cla¬
ruit. his tẽporib quib hesaras legẽ scripsit
ẏstoriȩ gentiũ ñ ĩpediunt legentibꝰ N.¬
in his qͣ utilia dixert. Multi enĩ sapientes p̾te¬
rita hominu gesta ad institutionẽ p̾sentium
historiis indidert᷑. Si quidẽ & ꝑhystoriã sũ ma

Expanded text:
Historia est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur.disset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum invicem conprehensaruinitio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est. Post quem Pherecydes claruit his temporibus quibus Esdras legem scripsitstoriae gentium non impediunt legentes in iis quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt. 2. Si quidem et per historiam summa
Abbreviated transcription (Latin):
ficies eiꝰ ȩqualis sit. hinc & equor
appellat᷑: quia ȩqualit̾ susũ est.
Duo autẽ sunt ualidissima elem̃ta uite
humanȩ ignis & aqua. unde grauiter
damnantur quib ignis & aqua int̾dicit᷑.
aquarũ elementũ cęt̾is om̃ib imperat.
aquȩ enĩ cęlum temꝑant. terrã fecundant.
aerẽ ex halationib suis incorporant. scan¬
dunt in sublime. & celũ sibi uendicant:
Quid enĩ mirabiliꝰ aquis in cęlo stantib:
Parũ sit in tanta ꝑuenisse altitudinẽ. rapi¬
unt & secũ pisciũ examina. effusȩ omniũ
in terra nascentiũ causa fiunt. fruges
gignunt. arbores. frutices. herbasqͦ pro¬
ducunt. sordes detergunt. peccata abluuÑ
potum cunctis animantib tribuunt.
quarũ. I. De Diuersitate aquarum.

Expanded text:
ficies eius aequalis sit; hinc et aequor appellatum, quia aequaliter sursum est. Duo autem validissima vitae humanae elementa ignis et aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. 3. Aquarum elementum caeteris omnibus imperat. Aquae enim coelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime, et coelum sibi vendicant; quid enim mirabilius aquis in coelo stantibus? 4. Parum sit in tantam pervenisse altitudinem, rapiunt eo secum piscium examina; effusae, omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores frutices, herbasque producunt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. 121 CAPUT XIII. De diversitate aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
amplo in ᷑ angustũ funt sicut or¬
thogoniũ ita on Piramis est figura
quȩ in modũ ignis ab amplo in acumen
consurgit. ignis enĩ apud grecos pyrin
appellatus estita. ¶Sicut autẽ infra
decẽ om̃is ẽ nume Erus. ita intͣ hunc
circulũ omniũ figurarũ concluditur
Scd̾a linea pret̾ latitudinẽ. longitudo
recta linea est. quȩ ex ȩquo in suis pun¬
ctis iacet. Suꝑficies uero qͦ longitudi¬
nes & latitudines solas habet. Suꝑfici¬
es uͦ fines lineȩ st̃ quoꝵ formȩ ideo in
suꝑiorib x. figuris positȩ ñ sunt. quia
int̾ eas inueniunt᷑. Numerũ autẽ scđ̾m
geometricã ita quęris. extrema quippe
erꝰ multiplicata: tantũ faciunt quantũ
& media duplicata. utputa.ui.&.xii.
multiplicata faciunt septuagies dipon¬
dius media.uiii. &.uiiii. multiplicata
tantũdem faciunt. De Musica.

Expanded text:
amplo in angustum finit, sicut oramplo in angustum finit, sicut orthogonium. 6. Pyramis est figura solida, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit. Ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur. 7. Sicut autem intra decem omnis est numerus, ita intra circulum omnium figurarum concluditur da linea, preter latitudinem longitudo. Recta linea est, que ex equo in suis punctis iacet. Superficies vero quod longitudines solas habet. Superficiei vero fines linee sunt, quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies dipondo dipondius . Media VIII et IX multiplicata, tantumdem faciunt. DE UNI
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ st̃ iuxta platonẽ numero quinq
Numerabilis magnitudo. est quȩ nume¬
ris artthineticȩ diuidi potest. Magni¬
tudines rationales sunt. quarũ mensu¬
ram scire possumꝰ. Irrationales uͦ. quoꝵ
mensurȩ quantitas cognita ñ habetur:
igurȩ solidȩ sunt .iii.D
quȩ longitudine & latitudine & alti¬
tudine continent᷑. ut est cubus. cuiꝰ specieᷤ
plano Circulꝰ est figura plana quȩ uocat᷑
eeiu circũ ducta cuiꝰ in medio punctꝰ ẽ.
quo cuncta conuergunt. qđ centrum
geometrici uocant. latini punctũ circu¬
Quadrilatera figura est in plano quadrata.
quȩ sub quatuor rectis lineis continetur
ita prat Denatetongrammon figura
plana ita. uetrg Orthogoniũ idest
recti angulum figura plana. est enĩtrian¬
gulũ & habet angulum rectũ ita. Nodi
Hissopleros. figura plana recta & suoter
Spera figura in rotundũ formata in par¬
Cubus est figura ꝓpria solida quȩ longi¬
tudine & latitudine & altitudine con¬
figura quadrata habens suꝑius semicir¬

Expanded text:
que sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, que numeris arithmetice dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quarum mensuram scire possumus: irrationales vero, quarum mensure quantitas cognita non habetur. Figure solide sunt, que longitudine et latitudine et altitudine continentur, ut est cubus; cuius species prima circulus eur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuQuadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita.o Dianatheton grammon figura plana, ita.o Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura plana, recta et subter est figura in rotundum formata, parCubus est figura propria solida, quae longitudine, latitudine et altitudine configura quadrata, habens su
Abbreviated transcription (Latin):
uersio enĩ est. qnͣdo iudex reum punit.
& dicit᷑ animaduertere. idest animum
illuc aduertere. intendere utiq ad pu¬
niendũ reum quia iudex est. Ido autẽ
romani aquã & ignẽ int̾dicebant quib¬
dam damnatis. quia aer & aqua cunctis
patet. & om̃ib data est ut illi ñ frueren¬
tur qđ omnib ꝑ naturã concessum est.

Expanded text:
versio enim est, quando iudex reum punit; versio enim est, quando iudex reum punit; et dicitur animadvertere, id est animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omnibus data sunt; ut illi non fruerentur quod omnibus per naturam concessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
unde & nomina habent. Patibulũ enĩ
uulgo furca dicitur. quasi ferens caput
Suspensũ enĩ & strangulatũ exanimat.
s patibuli minor pęna quã crucis. Nam
patibulũ appensos statĩ exammat. crux
autẽ suffixos diu cruciat. Unde in eugłio
latronib ut morerent᷑. & de ligno ante
sabbatũ deponerent᷑. crura confracta st̃.
quia ligno suspensi cito mori ñ poterant
In ipso qͦ genere necis differt. crudeliꝰ ẽ enĩ
in aqua sp̃m torquentes extingui. ignib
uri. frigore & fame necari. canib & bestiis
exponi. Nam ferro mori. etas qͦ maior
optauit. Gladius enĩ sine grauiore cruci¬
atu cõpendiosa morte uitã fimre nouit.
Culleus. est parricidale uasculũ ab occulen¬
do idest claudendo dictũ. Est autẽ uter
ex corio factus. in quo parricidȩ cũ sim ia
& gallo & serpente inclusi in mare p̃cipi¬
tabantur. Omniũ autẽ istarũ mortiũ
genꝰ animaduersio nominat᷑. Animad¬

Expanded text:
unde et nomina habent. Patibulum enim unde et nomina habent. Patibulum enim vulgo furca dicitur, quasi ferens caput. Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur. at ubi ꝓbaueris esse cessat. & exinde
res nominat᷑ ñ fama . UI. Ex iliũ dictũ
qͣsi extra solũ. Nam exsul dicit᷑ qui extra¬
solũ est. Unde post liminiũ redeuntib
hoc est de exilio reducendis. qui st̃ eiecti
in iniuria idest extra limen patriȩ. Diui¬
ditur autẽ exiliũ in relegatis & deportatiᷤ.
Relegatus est: quẽ bona sua sequuntur.
Deportatꝰ. quẽ ñ sequunt᷑. Proscriptio
exilii ꝓcul damnatio qͣsi porroscriptio.
Item ꝓscriptus qͣsi palam scriptꝰ. Metallũ
est ubi exules deputant᷑ ad eruendã uenã
marmoraq secanda. in crustis.U
Seruitꝰ a seruando uocat᷑. Apud antiquos
enĩ qui in bello a morte seruabant᷑. serm
uocabantur. hȩc est sola maloꝵ omniũ
postrema. quȩ liberis om̃i supplicio graui¬
or est. Nam ubi libertas ꝑiit. una ibi pe¬
casus. ex quib crux uł patibulũ in quo
homines appensi cruciant᷑. uł patiunt᷑.

Expanded text:
probatur. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde probatur. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. 28. Exsilium dictum quasi extra solum. Nam exsul dicitsolum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sin iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi pecasus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
talla. atq exilia adinuenit. & ipse prior.
regib exiliũ meruit. IIITalio. est simi¬
litudo uindictȩ ut talit̃ quis patiat᷑ ut
fecit. hoc enĩ & natura & lege institutũ est.
ut ledentẽ similis uindicta sequat᷑. unde
dam s etiã ꝓ beneficio reddendo ponitur.
Est enĩ sermo cõmunis & iniuriȩ. & benefici¬
entiȩ. U. Ignominia. eo qđ desinat hab̃e
honestatis nom̃ is qui in aliquo crimine
dep̾henditur. Dicta est autẽ ignominia.
qͣsi sine nomine. sicut ignarꝰ sine scientia
sicut ignobilis sine nobilitate. hoc quoq
& infamia: qͣsi sine bona fama. fama autẽ
dicta qđ fando idest loquendo ꝑuagatur.
ꝑ traduces linguarũ & auriũ serpiens. est
fama felicitatis int̾dum est. ut illud. illustris
malũ qua ñ aliud uelociꝰ ullũ. fãmȩ autẽ
nomen certi locum ñ habet. quia plurimũ
mendax est.adiciens multa. uł demutans
de ueritate. quȩ tamdiu uiuit. quãdiu ñ

Expanded text:
talla atque exilia adinvenit, et ipse prior talla atque exilia adinvenit, et ipse prior regibus exilium meruit. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut 'laedentem similis vindicta sequatur.' Unddam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et iniuriae et beneficentiae. Ignominium, eo quod desinat habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dicta est autem ignominia quasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobiet infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris malum, qua non aliud velocius ullum. 27. Famae autem nomen certi locum non habet, quia plurimum mendax est, adjiciens multa, vel demutans de veritate; quae tandiu vivit, quandiu non
Abbreviated transcription (Latin):
Anguilla. est qua coercent᷑ in scolis pueri.
que uulgo scotica dicit᷑. Fustes st̃ quib
iuuenes ꝓ criminib feriunt᷑. appellati qd̾
p̃fixi in fossis stent. qͦs palos rustici uocant.
Uectes dicti qđ manib uectentur. unde ostia
nent. Uirge st̾ summitates frondiũ. arbo¬
rũq. dictę qđ uirides sint. uł qđ uim ha.¬
beant arguendi. quȩ si lenis fuerit. uirga ẽ.
sicerte nodosa uł aculeata scorpio rectissi¬
mo nomine quia arcuato uulnere in corpꝰ
infigit᷑. Ictus. ꝓprie flagelloꝵ st̃ ab agitan¬
do uocati:. Ungulȩ dicte qd effodiant. hȩ
& fodiculȩ. quia his rei in eculo torquent᷑.
ut fides inueniat᷑. Eculeus autẽ dictus
qd̃ extendat. Torm̃ta uͦ dicta. qđ torquen¬
do mentẽ inueniant. Est & lautumnum
supplicii genꝰ ad uerberandũ aptũ. inuentũ
a tarquinio suꝑbo ad pęnas sceleratoꝵ Iste
enĩ prior lautumna torm̃ta. fustes. me¬

Expanded text:
Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus feriuntur, appellati quod praefixi in fossis stent; quos palos rustici vocant. ectes dicti, quod manibus vectentur, unde ostia nent. Virgae sunt summitates frondium arborumque, dictae quod virides sint, vel quod vim habeant arguendi; quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. Ictus proprie flagellorum sunt, ab agitando vocati. Ungulae dictae quod effodiant. Haec et fidiculae, quia his rei in eculeo torquentur, ut fides inveniatur. Equuleus autem dictus quod extendat. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. Est et latomia supplicii genus ad verberandum aptum, inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, me