comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate. & ñ in xxp̃i oꝑe & labore desudat. nec
ctuosa ligna uersatur. Sed tam̃ quia bonus pa¬
stor ẽ. & uirga eius obhoc ꝑcutit ut emendet.:
meliora sermo ꝓpħicus pollicetur & dicit. In me¬
dio carmeli pascentur basanitiaen & galaditbin.
uixta dies ęternitatis. & uixta dies egressionis
tue ex egipto. Carmelus int̾pretat᷑ scientia cir¬
cumcisionis. basanitis confusio. & galaad trans¬
migratio testimoniis. Popłs gͦ dĩ & oues pascue
eus. que pͥus pascentur absq grege dnĩ. & extͣ
ęccłiã dnĩ in sattu uersabantur eorũ: postea
transferuntur ad noticiã uere circũcisionis. &
in carne confident. Et erunt uera circũcisto.
& non concisio. Cũq pasti fuerint in sp̃ali circũ¬
cisione intelligentes peccata pristina confundẽ¬
tur in uiciis suis. & erubescent. & erunt in con¬
fusione que ducit ad uitã: quia ẽ. & alia con¬
fusio quȩ duc̃ ad mortẽ. in qua habitauit qͦndã

Expanded text:
voluptate, et non in Christi opere et labore desudat, nec voluptate, et non in Christi opere et labore desudat, nec ctuosa ligna versatur. Sed tamen quia bonus pastor est, et virga ejus ob hoc percutit ut emendet, meliora sermo propheticus pollicetur, et dicit: In medio Carmeli pascentur Basanitidem et Galaaditin, juxta dies aeternitatis, et juxta dies egressionis tuae ex Aegypto. Carmelus interpretatur scientia circumcisionis: Basanitis confusio, et Galaad transmigratio testimonii. Populus ergo Dei, et oves pascuae ejus, quae prius pascebantur absque grege Domini, et extra Ecclesiam ejus, in saltu versabantur errorum, postea transferentur ad notitiam verae circumcisionis, et in carne confident, et erunt vera circumcisio, et non concisio. Cumque pasti fuerint spirituali circumcisione, intelligentes peccata pristina, confundentur in vitiis suis, et erubescent, et erunt in confusione quae ducit ad vitam , quia est et alia confusio quae ducit ad mortem, in qua habitavit quondam
Abbreviated transcription (Latin):
ut utat᷑ cũ maioris ꝓfectus sit uirgã non habere
quã uirga popłos oues ouẽ corriꝑe: responde¬
bimus ei scđm ulud qdđ̃ dñs pollicet᷑ apłis suis
maiora eos signa in popłis eẽ. facturos ꝗͣ ipse fe¬
cerit. & quia adhuc dñs loquebatur ad carneũ
isrł: & necdũ ad eũ qui ꝑfecta poterat nosse
misteria. Iccirco dictũ eẽ. de eo ut pascat in
uirga popłm. & gregẽ suũ. apłis autẽ uirgã
excussã eẽ. de manibꝰ & seueritatẽ legis euan¬
gelii dementia temperatã. Porro hi popłi &
& de his accipe. qui se de eccłia separantes. con¬
uiuiis dedunt amiciciisq gentiliũ. Nec ñ & de
his qͥ odio generis humani uitã appetunt soli¬
tariã. qualẽ timorẽ fuisse athenis legimus. ñ
qͦ solitariã uitã & ꝓpħicã quã habuerant heli¬
ga corripienda sit. Qui solus habitat in saltu:
iste in laude uirtutũ ẽ. Qui autẽ solus ẽ. &
non facit oꝑa iusticie & quietis tantũ fruit᷑

Expanded text:
a, cum majoris profectus sit virgam non habere, quam virga populos ovesque corripere: respondebimus eis secundum illud quod Dominus pollicetur apostolis suis, majora eos signa in populis esse facturos, quam ipse fecerit . Et quia adhuc Dominus loquebatur ad carneum Israel, et necdum ad eum, qui perfecte poterat nosse mysteria, idcirco dictum esse de eo, ut pascat in virga populum et gregem suum, apostolis autem virgam excussam esse de manibus, et severitatem Legis, Evangelii clementia temperatam. Porro hi populi eet de his accipere, qui se de Ecclesia separantes, conviviis 528 dedunt amicitiisque gentilium: necnon et de his, qui odio generis humani vitam appetunt solitariam, qualem Timonem fuisse Athenis legimus: non quod solitaria vita et prophetica quam habuerunt Eliga corripienda sit. Qui solus habitat, et non habitat in saltu, iste in laude virtutum est: qui autem solus est, et non facit opera justitiae, et quietis tantum fruitur
Abbreviated transcription (Latin):
formidabunt & timebunt te. Loeoc. Pasce popłmn
tuũ in uirga tua oues hereditatis tue habitan¬
tes solas in sattu in medio carmeli. Pascentur
basanttin. & gala ditm. iuxta dies pristinos. et
iuxta dies egressionis tue de terra egipti. Osten¬
dã eis mirabilia. Uidebunt gentes & confunden

Expanded text:
formidabunt, et timebunt te. LXX: Pasce populum tuum in virga tua, oves haereditatis tuae, habitantes solas in saltu, in medio Carmeli pascentur Basanitin et Galaaditin juxta dies pristinos, et juxta dies egressionis tuae de terra Aegypti, ostendam eis mirabilia. Videbunt gentes, et confu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eã fueruit eruditi. Sentiens gͥ amimas pec
noxiũ. Dura hellebori ponite. constringite. Mei
uicii fuit ut uulnerarer: mei doloris sit ut
pꝰ cruciatus atq supplicia educta de tenebris
ext̾ioribꝰ animã. & reddito noiussimo qͣdrante
dicit. Uidebo iusticiã eius & loquar iustificata st̃
iudicia tua ds. Si autẽ xp̃e factus ẽ. nobis sa

Expanded text:
per eam fuerint eruditi. Sentiens igitur anima st ῥεῦμα noxium dura hellebori potione constringe. Mei vitii fuit, ut vulnerarer: mei doloris sit, utpost cruciatus atque supplicia, educta de tenebris exterioribus anima, et reddito novissimo quadrante, dicit: Videbo justitiam ejus, et loquar: Justificata sunt judicia tua, Deus. Si autem Christus factus est nobis a
Abbreviated transcription (Latin):
ga ueniã ad uos. an in caritate & sp̃ũ mansu¬
etudinis : obbanc puto causam qͥa popłs isrł
dure ceruicis erat semꝑ carnes ȩgiptias suspi¬
rabat. usum eẽ. moisen ñ solũ aduersũ egiptios
quos ꝑcussit decẽ plagis. sed etiã aduersũ popłm
m solitudine uirga regali: uirga ꝑcutiente. &
omĩa uasa testea & fragilia confringente. Apłis
autẽ dnĩ saluatoris qr sapientiã loquebantur int̾
ꝑfectos. uirgã excussã eẽ. de manibꝰ quia ꝑfecta¬

Expanded text:
ga veniam ad vos, an in charitate, et spiritu mansuetudinis ? Ob hanc, puto, causam, quia populus Israel durae cervicis erat, et semper carnes Aegyptias suspirabat, usum esse Moysen non solum adversum Aegyptios, quos percussit decem plagis, sed etiam adversus populum in solitudine, virga legali, virga percutiente, et omnia vasa testea, et fragilia confringente. Apostolis autem Domini Salvatoris, qui sapientiam loquebantur inter perfectos , virgam excussam esse de manib
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus sathanã diuisus fuerit. tunc om̃e re¬
gnũ illiꝰ destruetur. & quod frequenter solet in
magnis exercitibꝰ euenire. ut int̾fecto tiranno
satellites eius regnũ eius int̾ se diuidant contͣq
se consurgant. & intestinũ bellũ int̾ eos sit: hoc
in confummatione mundi fi&. & qͣndo ierłm ma¬
ceria fuerit ȩdificata. & babilon corruerit. assirii¬
& tiri de flumine. & de mari & de montibꝰ id. ẽ.
uniuerse int̾ se pugnabunt demonũ nationes.
Et dissipato regno illorũ fi& regnũ dño ib̃u. Wom̃s
genu flectent. cȩlestiũ & tefrestriũ. & infernorũ
&e unuersa lingua confitebitur quia dñs iħo in

Expanded text:
adversus Satanam divisus fuerit, tunc demum omne readversus Satanam divisus fuerit, tunc demum omne regnum illius destruetur . Et quod frequenter in magnis exercitibus evenire solet, ut interfecto tyranno, satellites ejus regnum inter se dividant, contra seque consurgant, et intestinum inter eos bellum sit: hoc et in consummatione mundi fiet, quando Jerusalem maceriae fuerint aedificatae, et Babylon corruerit, AssyriiTyrii de flumine, et de mari, et de montibus, id est, universae inter se pugnabunt daemonum nationes, et dissipato regno illorum, fiet regnum Domino Jesu, et omne genu flectetur, coelestium, et terrestrium, et infernorum, et universa ling
Abbreviated transcription (Latin):
sanari. & respicient eã ocłi nr̃i: & erit in concul¬
cationẽ & in luctũ platearũ. Ꝙ qͥa omĩs penarũ
finis bonorũ exordiũ ẽ. & dolor ꝓficit ad santa¬
tẽ: de luto illius lateres fient. Et erit formatio
laterũ litura euis. & in die illa ueteres abici&
errores. ciuitatesq illius que male munite fue¬
rant. uenient in conclusionẽ. siue in diuisionem
& diuident᷑ ab assiriis. De tyro quoq quod int̾¬
pretat᷑ einox id ẽ. angustia consurgens: alie for¬
titudines. Et erit seditio usq ad eos qͥ seli huiꝰ
PeYMaze delectant᷑. & libidines generant inho¬
minibꝰ. & de mari usq ad mare. & de monte usq
ad montẽ. inuicẽ bella consurgent : ut amaritu¬
do pugn& contra amaritudinẽ. Et erigens se
humilianda sublimitas. contra aliã dimic& al¬
titudinẽ : & tunc uere impleatur. Uenite descenda¬
mus & confundamꝰ linguas eorũ ne audiat unus¬
quisq uocẽ ꝓximi sui. Prodest quippe fortitu diibꝰ

Expanded text:
i. Et respicient eam oculi nostri, et erit in conculcationem, ut lutum platearum. Et quia omnis poenarum finis bonorum exordium est, et dolor proficit ad sanitatem, de luto illius lateres fient, et erit formatio laterum litura ejus. Et in die illa veteres abjiciet errores, civitatesque illius, quae male munitae fuerant, venient in conclusionem, sive in divisionem, et dividentur ab Assyriis; de Tyro quoque, quae interpretatur συνοχὴ, id est, angustia, consurgent aliae fortitudines, et erit seditio usque ad eos qui saeculi hujus rheumate delectantur, et libidines generant in hominibus. Et de mari usque 526 ad mare, et de monte usque ad montem invicem bella consurgent, ut amaritudo pugnet contra amaritudinem, et erigens se humilianda sublimitas, contra aliam dimicet altitudinem, et tunc vere compleatur: Venite, descendamus et confundamus linguas eorum, ne audiat unusquisque vocem proximi sui , prodest quippe fortitudines
Abbreviated transcription (Latin):
mittt aspectũ. & hec dũ taxat de peniten¬
tibꝰ. Ceterũ multo melius ẽ. non habere uua¬
nera. & medico non egere. Curatio non beatitu¬
rius fiat. Legimus in leuitico si tam̃ aꝑtis
ocłis legimꝰ. & uelam̃ quod in lege positũ est
int̾ioris ocli ñ excludit intuitũ. in iubice & ci¬
eatrice combusture leprã solere generari: &
mutare colorẽ pili. & ad pͥmã deformationẽ
cicatricis nouellã accedere feditatẽ. Hoc ꝓpte¬
rea nequis securus de penitentia eo quod pꝰ
peccatũ possit dicere trã dñi sustinebo qm̃ pec¬
caui ei. donee iustific& causã meã. Pecc& et cau¬
terio indigeat. & sanatꝰ iterũ uulneretur. Cũ
autẽ eduxerit nos dñs in lucẽ. & uiderimꝰ iusti¬
ciã eiꝰ. tunc uidebit immica nr̃a babilon & oꝑiet᷑

Expanded text:
mittit aspectum. Et haec dumtaxat de poenitentibus. Caeterum multo melius est non habere vulnera, et medico non egere. Curatio, non beatiturius fiat. Legimus in Levitico , si tamen oculis apertis legimus, et velamen quod in Lege positum est, interioris oculi non excludit intuitum, in vibice et cicatrice combusturae lepram solere generari, et mutare colorem pili, et ad priorem deformationem cicatricis novellam accedere foeditatem. Hoc propterea, ne quis securus de poenitentia, eo quod post peccatum possit dicere: Iram Dei sustinebo, quoniam peccavi ei, donec justificet causam meam, peccet et cauterio indigeat, et sanatus iterum vulneretur. Cum autem eduxerit nos Dominus in lucem, et viderimus justitiam ejus, tunc videbit inimica nostra Babylon,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus accipitur. Alii autẽ temeritate non
parua hoc qđ mamfeste de diabolo dicit᷑. ad
xp̃m referunt : qͥ in scripturis scĩs mons sepius
appellatur. Nec necesse ẽ.dare exẽpla quoꝵ ma-¬
gna copia ẽ. Ad hunc autẽ ducunt᷑ errorẽ : qr
scriptũ ẽ. in septuaginta. Qͥs ẽ. mons magne ante
faciẽ rorobabel ut corrigas: qđ uidelic & mons
iste qͥ ante faciẽ zorobabel ẽ. hoc ẽ. qͥ de zoroba-¬
bel stirpe descendat. uelit mundũ ipse corrige¬
re. & de se ipso sit qđ̃ seqͥtur. Educã lapidẽ he-¬
reditatis de qͣ scriptũ ẽ: tu es qͥ restitues heredi¬
tatẽ meam michi. &i alio loco. Elegit nobis he¬
reditatẽ suã : pulchritudinẽ iacob quã dilexit.
Et rursũ. Facta ẽ. pars domui iacob funculus
hereditatis eius. ifrael. Q in sedõ psalmo. Dñs dix̃
adme filiꝰ meus estu. ego hodie genui te. Postu

Expanded text:
diabolus accipitur. Alii autem temeritate non parva, hoc quod manifeste de diabolo dicitur, ad Christum referunt, qui in Scripturis sanctis mons saepius appellatur. Nec necesse est dare exempla, quorum magna copia est. Ad hunc autem ducuntur errorem, quia scriptum est in Septuaginta: Quis es tu, mons magne, ante faciem Zorobabel, ut corrigas? quod videlicet mons iste qui ante faciem Zorobabel est, hoc est, qui de Zorobabel stirpe descendat, velit mundum ipse corrigere, et de ipso sit quod sequitur: Educam lapidem haereditatis de qua scriptum est: Tu es qui restitues haereditatem meam mihi . Et in alio loco: Elegit nobis haereditatem suam pulchritudinem Jacob quam dilexit . Et rursum: Facta est pars Domini Jacob, funiculus haereditatis ejus Israel . Et in secundo psalmo: Dominus dicit ad
Abbreviated transcription (Latin):
euigilare esomno qͣndo consurgit in umdictã
popłi sui: uxta illud qd scriptũ ẽ. exurge ut
quid donnis dnẽ : siue uixta lacoe. qͥ dixerunt.
ant suꝑ isrł imbrem. Iste sunt nubes de qͥb scrip¬
tũ ẽ: & nubes spargunt iusticiã. In his & cum
his nubib dñs in euanglio uenturũ eẽ. se dic̃.
& in isaia legimꝰ qd̃ dñs in egiptũ uenerit innube
ieui. Aegiptꝰ mundus accipit̃. in quẽ dñs descen¬
disse memorat᷑ in carne. Quȩ edita de utero uir¬
ginali : humani seminis & peccatoꝵ pondere ñ¬
grauabatur. Quod autẽ omĩs caro ñ absolute
hominũ & bestiarũ. & uolatiliũ & piscuĩ. s spe¬
cialit̾ hominũ accipiatur : illa seriptura signifi¬
cat. Exaudi orationẽ meã ad te omĩs caro ueni&.
Neq enĩ ad dñm omĩs caro irrationabiliũ uent᷑a
ẽ. animantiũ: s illa quȩ donũ scĩ sp̃s suscep-¬
tura ẽ. & de qua dicitur. Effundã de spũ meo

Expanded text:
evigilare de somno, quando consurgit in vindictam populi sui, juxta illud quod scriptum est: Exsurge, ut quid dormis, Domine ? sive juxta LXX qui dixerunt, ant super Israel imbrem. Istae sunt nubes, de quibus scriptum est: Et nubes spargant justitiam : neque his nubibus Dominus in Evangelio venturum se esse dicit . Et in Isaia legimus, quod Dominus in Aegyptum venerit in nube levi . Aegyptus mundus accipitur, in quem Dominus descendisse memoratur in carne, quae edita de utero virginali, nullo humani seminis et peccatorum pondere gravabatur. Quod autem omnis caro, non absolute hominum, et bestiarum, et volatilium, et piscium; sed specialiter hominum accipiatur, illa Scriptura significat: Exaudi orationem meam, ad te omnis caro veniet . Neque enim ad Dominum omnis caro irrationabilium ventura est animantium; sed illa quae donum sancti Spiritus susceptura est, et de qua dicitur: Effu
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦmͦ stagnũ mixta & adulterata int̾ se ꝑ ig¬
nẽ metalla dissotiat. Ita dñs uerꝰ ꝓbat᷑ ex conss¬
NNc. ab auro & argento bonoꝵ oꝑm. aes iutioꝵ
plumbũq secernat. ut purũ aurũ remaneat &
argentũ. Aliis uerbis aox i ei zcoui. iste & sepa¬
rator in euangłio seribit᷑. Cuiꝰ uentilabrũ inma¬
nu sua: & purgabit areã suã. & separabit pa¬
leas atritico. Q clamat ꝑ ieremiã. Quid paleis
ad frum̃tũ dic̃ dñs : multi nr̃oꝵ. manꝰ zorobabel
qͥ fundauerit donũ. & ipse ꝑfecerit eã xpm̃ in¬
t̃pretant᷑. Qđ si recipimus : cogem᷑ exponere quis
sit lapis stagneus in manu zorobabel. neq enim
lapidẽ stagneũ corpꝰ dni acceꝑint: qđ nullis ma¬
culis peccatoꝵ fuerit sordidatũ: nec plũbũ uoce¬
tur s stagnũ purissimũ. Septẽ autẽ ocłos qͥ dis¬
currunt in umuersa t̾ra. & cuncta iudicant: supͣ
in ꝑsona separantis bonos amalis & conflatoris

Expanded text:
ut quomodo stannum mixta et adulterata inter se per igut quomodo stannum mixta et adulterata inter se per ignem metalla dissociat: ita Dominus verus probator et χωνευτὴς ab auro et argento bonorum operum aes vitiorum plumbumque secernat, ut purum aurum remaneat et argentum. Aliis verbis ἀποχωρίζων iste et separator in Evangelio scribitur: Cujus ventilabrum in manu sua, et ipse purgabit aream suam, et separabit paleas a tritico , qui clamat per Jeremiam: Quid paleis ad frumentum? dicit Dominus . Multi nostrorum manus Zorobabel, qui fundaverit domum, et ipse perfecerit eam, Christum interpretantur. Quod si recipimus, cogemur exponere quid sit lapis stanneus in manu Zorobabel. Neque enimlapidem stanneum corpus Domini acceperint, quod nullis peccatorum fuerit tur, sed stannum purissimum. Septem autem oculos, qui discurrunt in universa terra, et cuncta dijudicant, supra in persona separantis bonos a malis, et conflatoris
Abbreviated transcription (Latin):
monte scõ tuo. Rarus gͦ ẽ. qͥ dies paruos huius
scłi despiciat: & regiã potestatẽ put& eẽ. ꝓnichi¬
lo. Quando uiderimꝰ potentes scli fulgere. auro
purpura gemmisq rutilare. & circũdari exercitu:
dicamꝰ in nobis. Qͥs putas despicit dies paruos:
unde & ia cob uitã hominũ breuẽ intelligens: par¬
ui sunt inquit & pessimi dies uite mee. Q gͦ des¬
pexerint dies paruos: hoc autẽ refert ad regiã
potestatẽ : ut commoneat zorobabel iħm & popłm
hibentes. s audire dnm cohortantẽ. Q ex eo qđ
despiciunt regale fastigiũ letabunt᷑ : & uidebt̃
auxiliũ saluatoris. qͥ de rorobabel stirpe ꝓmittit᷑.
& ꝓpt̾ fortitudinẽ lapis appellat̾. & lapis stagneus
& fortitudo roburq eredentiũ. Sic̃ enĩ stagnũ
abigne alia metalla defendit: & cũ sit natura
aes. ferrũq durissimũ. si absq stagno fuerit
titudo si non habuerit auxiliũ saluatoris. im¬
becilla ꝓbatur & fragilis. Lapis autẽ iste qui

Expanded text:
es parvos hujus saeculi despiciat, et regiam potestatem putet esse nihili. Cum viderimus potentes saeculi fulgere auro, purpura, gemmisque rutilare, circumdari exercitu, dicamus in nobis: quis, putas, despicit dies parvos? Unde et Jacob vitam hominum brevem intelligens: Parvi sunt, inquit, et pessimi dies vitae meae . Qui ergo despexerint dies parvos hoc autem refert ad regiam potestatem, ut commoneat Zorobabel, et Jesum, eohibentes; sed audire Dominum cohortantem, ex eo quod despiciunt regale fastigium, laetabuntur et videbunt auxilium Salvatoris, qui de Zorobabel stirpe promittitur, et propter fortitudfortitudo roburque credentium. Sicut enim 812 stannum ab igne alia metalla defendit, et cum sit natura aes ferrumque durissimum, si absque stanno fuerit,um fortitudo, si non habuerit auxilium Salvatoris, imbecilla probatur et fragilis. Lapis autem iste, id
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ. Et dix̃. Isti sunt duo filii olei qͥ assistunt dña¬
tori uniuerse t̾rȩ. Loece & respondi & dixi ad
eũ. Quid sunt duȩ oliue . a dextris candelabri &
a sinistris.: Int̾rogaui scđo. & dixi ad eũ. Qa ft̃
Et dix̃ adme. Ilescis quid sunt hȩc: & dixi. Neqͣ¬
quã dñẽ. Et ait. Isti sunt duo filii pinguedinis
qͥ assistunt dño uniuersȩ terrę. Int̾rogante ꝓpħa
qͥd significarent duȩ oliuȩ qͣrum altera stabat
ad dextrã candelabri. altera ad sinistrã dni: angls
dñi noluit respondere. Qđ ꝓpħa intelligens: sedõ
sciscitatur & dic̃. Qa sunt duȩ spicȩ iste oliuarũ
stue duo rami. de minorib int̾rogans. qm̃ maio¬
ra audire ñ meruit. Duo autẽ rami isti sunt in
manu duarũ nariũ. siue suꝑ tostra aurea: quȩ

Expanded text:
lei, qui assistunt Dominatori universae terrae. LXX: Et respondi, et dixi ad eum: Quid sunt duae olivae istae a dextris candelabri, et a sinistris? Et interrogavi secundo, et dixi ad eum: Quid sunt dEt dixit ad me: Nescis quid sunt haec? et dixi: Nequaquam, domine. Et ait: Isti sunt duo filii pinguedinis, qui assistunt Domino universae terrae. Interrogante propheta quid significarent duae olivae, quarum altera stabat ad dextram candelabri, altera ad sinistram, Dominus sive angelus Domini noluit respondere. Quod propheta intelligens, secundo sciscitatur, et dicit: Quid sunt duae spicae istae olivarum, sive duo rami? de minoribus interrogans, quoniam majora audire non meruit. Duo autem isti rami sunt in manu duarum narium, sive super duo rostra aurea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ uade sathanas. Scriptũ ẽ. enĩ. Dnm̃ dm̃ tuu̾
adorabis. & illi soli seruies. Dantq exẽplũ in euã¬
głio lunatici: quẽ cũ apłi non potuissent sana¬
re. int̾rogant cur sanare neqͥuerint & audiuÑ.
A men dico uobis si habueritis fidẽ sic̃ granũ sina¬
pis. dicetis monti huic transi hinc & transibit.

Expanded text:
Satana, scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et 810 ipsi soli servies . Dantque exemplum in Evangelio lunatici, quem cum apostoli non potuissent sanare, interrogant cur sanare nequiverint, et audiunt: Amen dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis mont
Abbreviated transcription (Latin):
gneũ in manu zorobabel. Septẽ isti ocłi dnĩ st̃
qͥ respiciunt suꝑ omem terrã. & abhebreis et
a nr̃is multa dicunt᷑. quorũ pleraq sectantes
& alia repudiantes: qͥd nobis placeat inferamꝰ:
seruantes hẏstoriȩ ueritatẽ. ut ex hac possimꝰ
eũ qͥ ꝑ historiã ꝓpħatur agnoscere. Manus ro¬
robabel pͥncipis iudeoꝵ qͥ reuersi sunt de ba¬
bilone tẽpli fundam̃ta iecerunt: & manus eiꝰ
usq ad tẽpli fastigia uenient. complentes qđ
ceperant. & om̃a quę cepta fuerant extruentes.
Legamꝰ & erram qdđ azorobabel tẽplũ ceptũ sit. atq¬
ꝑfectũ. Cũq ait racharias ꝓpħa in tẽplo qđ nc̃
edificatis uideritis a uobis culien impositũ : tẽ
intelligetis me missũ a dño : & quȩ loquutꝰ sũ
ipso mandante dixisse. Qs enĩ despex̃ dies par¬
uos : Qs hic ꝓ raro accipit᷑ iuxta illud. Qͥs pu¬

Expanded text:
neum in manu Zorobabel: septem isti oculi Domini sunt, qui respiciunt super omnem terram. Ab Hebraeis, et a nostris multa dicuntur, quorum pleraque sectantes, et alia repudiantes, quid nobis placeat, inferamus, servantes historiae veritatem, ut ex hac possimus eum, qui per historiam prophetatur, agnoscere. Manus Zorobabel principis Judaeorum, qui reversi sunt de Babylone, templi fundamenta fecerunt, et manus ejus usque ad templi fastigia venient, complentes quod coeperant, et omnia quae coepta fuerant, exstruentes. Legimus apud Ezram quod a Zorobabel templum coeptum sit. Cumque, ait Zacharias propheta, in templo, quod nunc aedificatis, videritis a vobis culmen impositum, tunc intelligetis me missum a Domino, et quae locutus sum, ipso mandante, dixisse. Quis enim despexit dies parvos? Quis hic pro raro accipitur, juxta illud: Quis pu
Abbreviated transcription (Latin):
no suo. Q enĩ abierat ut reuerteret᷑ maxime
qͥ loquebatur in ꝓpħa: & absq eo in qͦ loquebat᷑
eẽ. non poterat: Sed quotiens cumq humana
fragilitas suȩ relinqͥt̾ imbecillitati: ds a nobis
go & ꝓpħa stupore magne iusionis attonitꝰ tota
mente torpebat: & clarum uerttatis lumen ui-¬
dere ñ poterat. UInde auisione p̃terita fuscita¬
tus ad aliã uisionẽ quasi de somno euigilans:
ut ideat quod clausis oclis ñ udebat. Dica¬
mus & aliter. Prouerbiũ salomonis testuoniũ
ẽ. si sederis absq timore eris. Si autẽ dormi¬
eris : dulcit̃ dormis & ñ timebis terrorẽ suꝑue
somno dormierit & audierit dictũ de se quod
scriptũ de lazaro legimꝰ si dormit saluus erit.
poterit cantare eũ sponsa ego dormio & cormeũ
uigilat. Uideamꝰ gͦ ad quȩ contẽplanda: quasi
de sommno ꝓpħa consurgat. Et dix̃ adme. Oa tu
uides: & dixi. uidi. Et ecce candelabrũ aure¬

Expanded text:
no suo. Quo enim abierat, ut reverteretur, maxime no suo. Quo enim abierat, ut reverteretur, maxime qui loquebatur in propheta, et absque eo in quo loquebatur esse non poterat. Sed quotiescumque humana fragilitas suae relinquitur imbecillitati, Dei  Al. Dgo et propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, et clarum veritatis lumen videre non poterat: unde a visione praeterita suscitatur ad aliam visionem quasi de somno evigilans, ut videat quod clausis oculis non videbat. Dicamus et aliter. Proverbium Salomonis testimonium est: Si sederis, absque timore eris: si autem dormieris, dulciter dormies, et non timebis terrorem supervsomno dormierit, et audierit dictum de se quod scriptum de Lazaro legimus: Si dormit, salvus erit , poterit cantare cum sponsa: Ego dormio, et cor meum vigilat . Videamus ergo ad quae contemplanda quasi de somno propheta consurgat. Et dixit ad me, quid tu vides? et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aure
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ uitis & cuiꝰ fructũ letificat eorhominis:
& subt̃ ficũ sp̃s scĩ poma dulcissima. ut ęt̾na pa¬
ce reqͥeseant. & comp̃ssa seditione mundi & cru
in salomone nom̃ ẽ. pacis. De hac eadẽ sessione
subt̾ uineã & subt̾ ficũ : etiã micheas ꝓpħa cõ¬
memorat dicens. In die illa uocabit unusqͥsq ꝑ
lapidis intelligere. Om̃ẽ enĩ qđ sculpit᷑: & fodit᷑.
Tam si qͥs contentiosus noluerit hoc referre ad la¬
pidẽ. s qͣsi ꝓpͥũ habere pͥncipiũ suaq sententiã:
dicamꝰ am omĩpotentẽ in die passionis filii sui siue
ut uidei putant in ultimo fine miidi qͣndo ni¬
dicaturus aduenerit effodere. & in mediũ ꝓfer-¬
re oꝑa singuloꝵ. & contrectare uniuersã terrã
in die tudicii. Hanc enĩ eẽ. diẽ unã: & die illa
unũ quẽq scoꝵ socios suos & amicos qͥ & ipsi st̃
dere. & reuersus ẽ. angłs qͥ loquebat᷑ in me:
& suscitauit me qͣsi iurũ qͥ suscitat᷑ de somno

Expanded text:
Ego sum vitis , et cujus fructus laetificat cor hominis: et subter ficum, Spiritus sancti poma dulcissima, ut aeterna pace requiescant, et compressa seditione mundi et cruoin Salomone nomen est pacis. De hac eadem sessione subter vineam, et subter ficum, etiam Michaeas propheta commemorat, dicens: In die illa vocabit unusquisque lapidis intelligere: omne enim quod sculpitur et foditur. Tamen si quis et contentiosius noluerit hoc referre ad lapidem; sed quasi proprium habere principium, suamque sententiam, dicamus Deum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultimo fine mundi, quando judicaturus advenerit effodere et in medium proferre opera singulorum, et contrectare universam terram in die judicii: hanc enim esse diem unam, et in die illa unumquemque sanctorum, socios suos et amicos, qui et ipsi sunt dere. Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me quasi virum qui suscitatur de somno
Abbreviated transcription (Latin):
sen & eliã intelligunt: qͥ cũ dño loquebant᷑ in
monte & significabant quid in iherłm passurꝰ¬
tra euangłiũ sit. in sinistra lex. De qͣ sinistra &
dextra : dicit᷑ & in eantico canticoꝵ. Sinistra
eiꝰ sub capite meo: & dext̾a ãplexabit᷑ me. Mon¬

Expanded text:
sen et Eliam intelligunt, qui cum Domino loquebatur in sen et Eliam intelligunt, qui cum Domino loquebatur in monte, et significabant quid in Jerusalem passurtra Evangelium sit, in sinistra Lex: de qua dextra, et sinistra dicitur in Cantico canticorum: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera il
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ. In planũ autẽ uersus & humiliatꝰ ẽ: &
sub pedib iac& isrł. Quia educ̃ dñs lapidẽ
pͥmariũ xpm̃ filiũ fuũ: qͥ sẽꝑ auxilio fuit
popło isrł. & grã eiꝰ id ẽ. iapidis in eos qͦs re¬
duxit de captiuitate exeqͣuit gram: qͣm in pa-¬
tres eorũ semꝑ exercuit. Hec abhebreis dicta
repperimꝰ. Nunc qͥd ab ȩcłiasticis uirif in com¬
intariis seriptũ sit disseramꝰ. Candelabrũ aure¬
ũ de auro purissimo eccłiã intelligunt: quę
ba reqͥrit. Qđ autẽ in sensu aurũ accipiatur:
posteriora & humeri columbe in sexagestno
septimo psalmo ostendit᷑. quȩ dicunt᷑ auri ui¬
rore siue fulgore radiari. Lãpadẽ & ipsi xpm̃
intelligunt: qđ luceat in ȩccłia. qͥ de se ipso
dicebat. Nemo lucernã accendit & pon& ea sub
modio hoc ẽ. sub mensura legis. s supͣ candela¬
brũ. id ẽ. euangłii libertatẽ : ut luceat cun¬
ctis qͥ sunt in domo. Lucernas septẽ & suffuso
cipit. Duas oliuas supͣ candelabrũ & ipsi moy¬

Expanded text:
humiliatus est; et sub pedibus jacet Israel, quia educet Deus lapidem primarium, Christum Filium suum qui semper auxilio fuit populo Israel. Et gratia ejus, id est, lapidis in eos quos reduxit de captivitate, exaequabit gratiam quam in patres eorum semper exercuit. Haec ab Hebraeis dicta reperimus. Nunc quid ab ecclesiasticis viris in Commentariis scriptum sit, disseramus. Candelabrum aureum de auro purissimo Ecclesiam intelligunt, quae in ba perquirit. Quod autem in sensu aurum accipiatur, posteriora et humeri columbae in sexagesimo septimo psalmo ostendunt: quae dicuntur auri virore sive fulgore radiare. Lampadem et ipsi Christum intelligunt, quod luceat in Ecclesia, qui de seipso dicebat: Nemo lucernam accendit, et ponit eam sub modio , hoc est, sub mensura Legis; sed super candelabrum, id est, Evangelii libertatem, ut luceat cunctis qui sunt in domo. Lucernas septem et effusoria  Al. suffusorcipit. Duas olivas super candelabrum, et ipsi Moy
Abbreviated transcription (Latin):
quentẽ in se sensum uidelic& a dõ illumina
di nobis idicat uoluntatẽ. Et dicit. Qrã st̃
hȩc dnẽ.mi: Angłs autẽ ñ explanat uisio¬
ne̾ ꝓpħe. ut rogatus ab eo fuerat: s interro¬
gante tursus interrogat. Nlou ignoras qͥd st̃
hec: quo respondente nescio &iã ipse respon¬
dit. Hoc est uerbũ dnĩ ad rorobabel dicens.
Non in exereitu neq in robore s in spũ meo: c

Expanded text:
quentem in se, sensum viquentem in se, sensum viDei nobis indicat voluntatem, et dicit: Quid sunt haec, domine mi? Angelus autem non explanat visionem prophetae, ut rogatus ab eo fuerat; sed interrogantem rursum interrogat: Num ignoras quid sint haec? Quo respondente, nescio: etiam ipse respondit; Hoc est verbum Domini ad Zorobabel dicens: Non in exercitu, nec
Abbreviated transcription (Latin):
bel ut corrigas : Et educã lapidẽ hereditatis.:
eqͣlitatẽ gr̃e grã euis. Angłs qui suscitauit
zachariã q̃si de somno hominẽ consurgentẽ in¬
terrogat qͥd uideat. ut illo respondente & igno¬
rante & sciscitante quid cernat atq dicente
quid sunt hec dnẽ mi : Audiamꝰ abeo. Hoc ẽ.
uerbũ dñi ad rorobabel ñ in exercitu nec in ro¬
bore.s. in sp̃u meo dic̃ dñs. Dicamꝰ gͥ singłi ꝑ¬
currentes pͥmũ qͥd uideat᷑ hebreis: aqͥb in
ueteri testam̃to eruditi sumꝰ. Demae ꝑ hos qͣsi
labri lucentẽ atq fulgentẽ: xpm̃ qͥ caput le
pta sit. Septẽ autẽ infusoria in qͥb oleũ sit
qđ mittat᷑ in lucernas quę suꝑ candelabrum
luceant: hoc intelligi uolunt septẽ istas grãs
de celo ad homines ꝑ legẽ descendere. Duas oli¬
uas suꝑ candelabrũ aparte dextra & simstra.
int̾ quas media lampas luceat. legẽ & ꝓpħas
int̾pretantur. Cũq ꝓpħa narrass& uisionẽ suã
nesciens quid uider& : interrogat angłm lo¬

Expanded text:
rigas? et educam lapidem 808 haereditatis: aequalitatem gratiae gratiam ejus. Angelus qui suscitavit Zachariam quasi de somno hominem consurgentem, interrogat quid viderit, ut illo respondente, et ignorante, et sciscitante quid cernat, atque dicente: Quid sunt haec, domine mi? audiamus ab eo: Hoc est verbum Domini ad Zorobabel: Non in exercitu, nec in robore; sed in spiritu meo, dicit Dcurrentes, primum quid videatur Hebraeis, a quibus in veteri Testamento eruditi sumus: deinde per hos quasi labri lucentem atque fulgentem, Christum, qui caput Legpta sit. Septem autem infusoria in quibus oleum sit, quod mittatur in lucernas, quae super candelabro luceant, hoc intelligi volunt, septem istas gratias de coelo ad homines per Legem descendere. Duas autem olivas super candelabrum a parte dextera et sinistra, inter quas media lampas luceat, Legem et Prophetas interpretantur. Cumque propheta narrasset visionem suam, nesciens quid videret, interrogat angelum lo
Abbreviated transcription (Latin):
uisttauit nos oriens ex aito. Illuminare eos qͥ in te¬
nebris & umbra mortis sedent. ad dirigendos pe¬
tibꝰ lapis scandali ẽ. de qͦ in psalmis dicitur.
Lapidẽ quẽ repbauerunt edificantes hc factꝰ
ẽ. in caput anguli: adño factũ ẽ. istud. & ẽ.

Expanded text:
visitabit nos Oriens ex alto: Illuminare eos qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos petibus lapis scandali est, de quo et in Psalmis dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli:
Abbreviated transcription (Latin):
oł pħe enim in signũ sunt positi futurorũ. Qra ẽ.
ipse diuidicar& domũ eiꝰ & atria eiꝰ custodir&.
& dar& ei ministros angłice dignitatis: nunc
ei dicit & amicis illius plenã felicitatẽ & ꝑfe¬
etã beatitudinẽ tunc futurã : qͣndo uenerit
oriens : de qͦ scriptũ ẽ. Ecce uir oriens nomen eiꝰ.

Expanded text:
as. Prophetae enim in signum sunt positi futurorum. Quid estas. Prophetae enim in signum sunt positi futurorum. Quid estipse dijudicaret domum ejus, et atria ejus custodiret, et daret ei ministros angelicae dignitatis: nunc ei dicit et amicis illius, plenam felicitatem, et perfectam beatitudinem tunc futuram, quando venerit Oriens, de quo scriptum est: Ecce vir Oriens nomen ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ olioaoi. id ẽ. portentoꝵ spectatores sunt. Qͥa ec¬
ce ego adducã seruum meũ orientẽ : qͥa lapis
quẽ dedi ante faciẽ tuam iħ̃u suꝑ lapidẽ unũ
septẽ ocłi sunt. Nrĩ in hoc loco artantur a uide¬
is: qđ uixta consequentiã textũq sermonis ma-¬
gis debeant iħm sacerdotẽ intelligere filium
iosedech ꝗͣ dnm saluatorẽ. Si enĩ ad dnm sermo
ẽ. ad xp̃m dicit᷑: audi iħ̃u sacerdos magne. qͥ ẽ.
de qͦ infert̾ ecce ego adducã seruũ meũ orientẽ:
qͥ alio nomine lapis appellat᷑. & datꝰ ẽ. corã iħu:
& suꝑ hoc lapide septẽ sunt ocłi. Econtrario nr̃i
nitunt᷑ asserere : & iħm sacerdotem magnũ. &
orientẽ. & lapide̾ : scd̾m diuersas intelligenti¬
ad eũ. qͣsi de altero. exponere possuit: difficilli¬
mũ ẽ. Qigit᷑ iħm uolunt eẽ. filiũ iosedech sa¬
cerdotẽ magnũ amicos eius qͥ habitant uł se¬
dent uł sedent corã eo. & qͥ uiri sunt porten

Expanded text:
 id est, portentorum spectatores sunt, quia ecce ego adducam servum meum Orientem, quia lapis quem dedi ante faciem Jesu super lapidem unum, septem oculi sunt. Nostri in hoc loco arctantur a Judaeis, quod juxta consequentiam textumque sermonis magis debeant Jesum sacerdotem intelligere filium Josedec, quam Dominum Salvatorem. Si enim ad Dominum sermoet ad Christum dicitur: Audi, Jesu sacerdos magne: quis est de quo infertur: Ecce ego adducam servum meum Orientem, qui alio nomine lapis appellatur, et datus est coram Jesu, et super hoc lapide septem sunt oculi? Econtrario nostri nituntur asserere, et Jesum sacerdotem magnum, et Orientem, et lapidem, secundum diversas intelligentiad eum quasi de altero, exponere difficillimum est. Qui igitur Jesum volunt esse filium Josedec sacerdotem magnum, amicos ejus qui habitant, vel sedent coram eo, et qui viri sunt portend
Abbreviated transcription (Latin):
& non solũ uidicabit domũ eiꝰ: s custodiat atria
adñi. De qͥb scriptũ ẽ. Adorate dnm in atrio scõ
alii qͥnq. Et alios in eccłiis constituens. ꝓpħas.
alios apłos. alios doctores. alios signa facien¬
tes: alios ꝓoculis habens. alios ꝓmanib alios ꝓ
pedib: uxta illud qd̃ legimꝰ. Ds̃ stecit in finago¬
ga doꝵ: in medio autẽ diudicat. Dedit qͦq de
angłoꝵ mimero ministros qͥ in carne constituti
Nr̃ municipatꝰ in cȩlestib ẽ. Si enĩ angli non nu¬
bunt neq nibunt᷑. & qͥ in uirginali continentiã
ꝑseuerant similes angłoꝵ sunt. cur non putemꝰ
beant podes. s cũ stantes stent dnõ. Audi iħu¬
sacerdos magne tu & amici tui qͥ habitant co¬
ram te : qͥa uiri portendentes sunt. Ecce enim

Expanded text:
dicabit domum ejus; sed custodiet atria Domini, de quibus scriptum est: Adorate Dominum in atrio sancto alii quinque , et alios in Ecclesia constituens prophetas, et alios apostolos, alios doctores, alios signa facientes , alios pro oculis habens, alios pro manibus, alios pro pedibus, juxta illud quod legimus: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . Dedit quoque ei de angelorum numero ministros, qui in carne constituti,loquebatur: Noster municipatus in coelestibus est . Si enim angeli non nubunt neque nubuntur, et qui in virginali continentia perseverant, similes angelorum sunt , cur non putemusbeant pedes, sed cum stante stent Domino? Audi, Jesacerdos magne, tu et amici tui qui habitant coram
Abbreviated transcription (Latin):
lore & in plaga & mangustia. Ipse uͦ uulne¬
redemit nos de maledicto legis: factus. ꝓnobis
maledietio. Hic in uicesimo pͥmo psalmo logͥt᷑
Longe a salute mea uerba delictoꝵ meoꝵ. Et in
runt᷑ abeo cũ nra peccata deleuerit. ut qͥa il¬
le sordidis indutus ẽ. uestib. nos resurgentes
in eo audramꝰ pꝰ baptisia: candida sint semꝑ
uestunta tua. Credentiũq onnĩs ȩccła audit ꝑ
i saiã. Lauamini mundi estote. & de ipsa ꝓpħat᷑
in cantico canticoꝵ. Quȩ ẽ. ista quȩ ascendit de-¬
albata: poderẽ autẽ incarnationẽ eiꝰ accipe quę
de terra ẽ & significatur in pedib. Cidarim mũ¬
dã suꝑ caput eius splendorẽ diuinȩ maiestatis
intellige: ut unꝰ atq idẽ scđm hominẽ podere.
angłs dm̃i stabat. & contestabat᷑ angłs dñ iħm
Ambulaueris. & eustodiã meã custodieris. tu qͦq
uidicabis domũ meã. & custodies atria mea: et
dabo tͥ ambulantes de his qͥ nunc assistunt biea.

Expanded text:
ulneredemit nos de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum . Hic in vicesimo primo psalmo loquitur: Longe a salute mea verba delictorum meorum . Et in rentur ab eo cum peccata nostra deleverit, ut quia ille sordidis indutus est vestibus, nos resurgentes in eo audiamus post baptisma: Candida sint semper vestimenta tua : credentiumque omnis Ecclesia audit per Isaiam: Lavamini, mundi estote . Et de ipsa prophetatur in Cantico canticoalbata ? Ποδήρην autem, incarnationem ejus accipe, quae de terra est, et significatur in pedibus. Cidarim mundam super caput illius, splendorem divinae majestatis intellige, ut unus atque idem secundum hominem ποδἠρη, angelus Domini stabat, et contestabatur angelus Domini ambulaveris, et custodiam meam custodieris, tu quoque judicabis domum meam, et custodies atria mea, et dabo tibi ambulantes de eis, qui nunc assistunt hic.
Abbreviated transcription (Latin):
ere. qͥ de babilonia eaptiuitate qͣsi semi ustus
euasit: Qd̃ autẽ seqͥtur iħc erat indutꝰ uestib
sordidis : tripliciter int̃p̃tant᷑. uł ob coniugiũ
illicitũ. uł ob peccata popłi. uł ꝓpt̾ squalorem
captiuitatis. Angłs autẽ ante cunis faciẽ sta¬
bat iħc p̾cepit cȩteris angłis ex ꝑsona dni: ut
auferrent ab eo sordida uestim̃ta. De qͥb supra
diximus. Q cũ p̾ceptũ oꝑe complessent: rursũ
idẽ angis loqͥtur ad iħm. Ecce abstuli ate mi¬
qͥtatẽ tuã. Hec funt sordida uestim̃ta: & indui

Expanded text:
ere, qui de Babylonia captivitate quasi semiustus ere, qui de Babylonia captivitate quasi semiustus evasit? Quod autem sequitur: Jesus erat indutus vestibus sordidis, tripliciter interpretantur. Vel ob conjugium illicitum, vel ob peccata populi, vel propter squalorem captivitatis. Angelus autem ante cujus faciem stabat Jesus, praecepit caeteris angelis ex persona Domini, ut auferrent ab eo sordida vestimenta, de quibus supra diximus. Qui cum praeceptum opere complessent rursum idem angelus loquitur ad Jesum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam: haec sunt sordida vestimenta, et indu
Abbreviated transcription (Latin):
eidarĩ mundã suꝑ eaput eius. & circuidedert̃
eum uestim̃tis. Ante quã ueniamus ad intelligẽ¬
tiã spiritalẽ. quomodo hebrei locũ istũ edisse¬
rant strictim breuitq dicendũ ẽ. Iħm sacerdotẽ
magnũ quẽ greci aexiceea latini pontificẽ
uocant: filiũ iosedech intelligi uolunt: qͥ cũ
rorobabel popło prefuit. E x cuius dextris
stabat aduersarius hoc enim interp̃tat᷑ sa¬
than: ut aduersaret᷑ ei. &recte stabat adextris
illius ñ asinistris: qr uera erat accusatio eo qđ
ipse cũ ceteris alienigenã accepiss& uxorẽ. Qđ
in etra & in malachia qͥ hune ꝓpħam sequitur.
plenissime seriptũ ẽ. Dixitq dñs ad sathan ac
cusatorẽ. & aduersariũ enis. Ipse ẽ. enĩ inimicꝰ¬
dñs sathan. ut pluit dñs a dño: & inerepet
dñs in te qͥ elegit ierłm. Cũ gͦ de cunctis uidee
urbibus nunc eleeta sit ierłm nequaꝗͣ ei impũ¬
tante dño peccata quȩ fecit: cur quasi torre
quẽ uulgo ticionẽ uocant. iħm conaris obru¬

Expanded text:
cidarim mundam super caput ejus, et circumdederunt eum vestimentis. Antequam veniamus ad intelligentiam spiritualem, quomodo Hebraei locum istum edisserant, strictim breviterque dicendum est. Jesum sacerdotem magnum, quem Graeci ἀρχιερέα, Latini pontificem vocant, filium Josedec intelligi volunt, qui cum Zorobabel populo praefuit. Ex cujus dextris stabat adversarius hoc enim interpretatur Satan  ut adversaretur ei. Et recte stabat a dextris illius, non a sinistris, quia vera erat accusatio, eo quod et ipse cum caeteris alienigenam accepisset uxorem, quod in Esdra et in Malachia, qui hunc prophetam sequitur, plenissimum scriptum est . Dixitque Dominus ad Satan, ad accusatorem, et ad adversarium ejus, ipse est enim inimic, Satan: ut, pluit Dominus a Domino: et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem. Cum ergo de cunctis Judae urbibus nunc electa sit Jerusalem, nequaquam ei imputante Domino peccata quae fecit, cur quasi torrem, quem vulgo titionem vocant, Jesum conaris obru
Abbreviated transcription (Latin):
que pacẽ dñi contẽplat᷑. Torris aut̃ de igne eru¬
tus. rectissime intelligi potest: qͥ cũ in babilone
fuerit ñ ẽ. babilonio igne consumptꝰ. nec flãma
seli huiꝰ attactus. Unde & moyses in solitudi¬
nẽ cernit uisionẽ magnã in qua ardebat rubꝰ.
& non comburebatur. Hic iħc erat indutꝰ uestib
sordidis: qͥ cũ non feciss& peccatũ ꝓnobis pecea

Expanded text:
quae pacem Domini contemplatur. Torris autem de igne erutus, rectissime intelligi potest, qui cum in Babylone fuerit, non est Babylonio igne consumptus, nec flamma saeculi hujus attactus. Unde et Moyses in solitudine cernit visionem magnam, in qua ardebat rubus, et non comburebatur . Hic Jesus erat indutus vestibus sordidis; qui cum non fecisset peccatum, pro nobis pec
Abbreviated transcription (Latin):
dextris & alterũ asinistris accipiant. Ramos
ostensionis sp̃s scĩ in nobis eẽ. monstratos. Alii
duo intelligunt testam̃ta. a dextris euangłiũ.
asinuistris legẽ : eo qđ in altero spiritalis sens
sit in altero corpołalis. Et qđ nec totũ euan¬
głiũ nec totã legẽ explanare possimꝰ: & nunc
ex parte cognoscamꝰ & ex parte ꝓpħamꝰ: & nec¬

Expanded text:
dextris, alterum accipiant a sinistris. Ramos dextris, alterum accipiant a sinistris. Ramos ostensionis Spiritus sancti nobis esse monstratos. Alii duo intelligunt Testamenta, a dextris Evangelium, a sinistris Legem, eo quod in altero spiritualis sensus sit, in altero corporalis; et quod nec totum Evangelium, nec totam Legem explanare possimus, et nunc ex parte cognoscamus, et ex parte prophe
Abbreviated transcription (Latin):
dñatori uniuerse terre. De dirab oliuis quȩ erant
addextrã lãpadis & sinistrã supra legimꝰ. & icetrco
nunc int̾rogans suꝑ his ꝓpħa non meret᷑ audire:
qͥa pͥora ñ retin&. Siue qđ ibi obscuriꝰ dictũ ẽ.
hic manifestius audire desiderat. Aut certe si¬
lentio angłi confutat᷑ eius ꝑtinatia. qđ maiora se
scire contendat. quãꝗͣ hebrei ideo eũ de oliuis in¬
terrogantẽ nichil audisse confirment. qr ñ bene
int̾rogauerit. nec totũ quesierit qđ scire debue¬
rat. Deniq postea plenius sciscitat᷑. ad dens spicas
uel ramos oliuarũ de qͥb supra tacuerat. Ibi enĩ
dixit quid sunt duȩ oliuȩ: iste hic interrogat qͥd
sunt duȩ spice oliuarũ. Metaforicos qđ in morẽ
spicarũ recte sint arbores: & qͣsi spicȩ aristis sic
iste uallo qͦdã ramoꝵ atq folioꝵ tecte sint &
in sublime surgentes. Duas oliuas qͥdã int̾pre-¬
trẽ. Sed nescio qͦmͦ absq blasphemia: alterũ a

Expanded text:
Dominatori universae terrae. De duabus olivis quae erant ad dexteram lampadis et sinistram, supra legimus. Et idcirco nunc interrogans super his propheta, non meretur audire, quia priora non retinet, sive quod ibi obscurius dictum est, hic manifestius audire desiderat, aut certe silentio angeli confutatur ejus pertinacia, quod majora se scire contendat, quamquam Hebraei ideo eum de olivis interrogantem, nihil audisse confirment, quia non bene interrogavit, nec totum quaesierit quod scire debuerat. Denique postea plenius sciscitatur addens, spicas vel ramos olivarum, de quibus supra tacuerat; ibi enim dixit: Quid sunt duae olivae istae? hic interrogat; Quid sunt duae spicae olivarum? μεταφορικῶς quod in morem spicarum rectae sint arbores, et quasi spicae aristis, sic istae vallo quodam ramorum atque foliorum tectae sint et in sublime surgentes. Duas olivas quidam etrem. Sed nescio quomodo absque blasphemia, alterum a
Abbreviated transcription (Latin):
cidarĩ mundã suꝑ caput eius. & induerunt eũ
uestib. Lcoͣe. & ostendit michi dñs iħm sacer¬
dotẽ magnũ stantẽ ante faciẽ angłi dni. & dia¬
bolus stabat adextris eiꝰ ut aduersaretur ei. Et
torris ẽ. erutus de igne : & iħc indutus erat
uestibꝰ sordidis: & stabat ante faciẽ angli dicexs.

Expanded text:
eum vestibus. LXX: Et ostendit mihi Dominus Jesum sacerdotem magnum, stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Et torris est 800 erutus de igne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis, et stabat ante faciem angeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ corda facit. & aqͦ succendunt᷑ mala suꝑ om̃s
qͥ habitant in terra. & ad quẽ uixta hunc ipsum
rachariã ꝓpħam egrediuntur eqͥ nigri: ut in sua
regione consistant. Ipse qͦq qͥ in isaia głabundꝰ
arxerat. in cȩlũ ascendã suꝑ sidera cȩli ponam
thronũ meũ. sedebo in monte testam̃ti suꝑ montes
excelsos. in aqͥlone: in frigidissimo terrarũ loco
regnũ habere se iactat. Legimꝰ & in alio loco
ut redeant ierłm. Uade & lege sermones meos
ad aqͥlonẽ & dices. Reuert̾e ad me habitatio
isrl: dic̃ dñs. Precipit᷑ itaq nobis qͥ habitamꝰ ad
aqͥlonẽ. & calorẽ anc̃i feruoris amisimꝰ. & qͥ dis¬
ꝑsi sumꝰ in orbẽ terrarũ. & de qͥb euanglium
p̃dicat. qđ in quattuor uentis mittat angłos
samur: ut fugiamus eccsam dni. Et humilia re¬
lmnquentes: specula eius & sublimitate dogmatũ
consistamꝰ. Qđ autẽ seqͥt̃ hec dic̃ dñs exercituum.

Expanded text:
suorum corda facit, et a quo succenduntur mala super omnes suorum corda facit, et a quo succenduntur mala super omnes qui habitant in terra, et ad quem juxta hunc ipsum Zachariam prophetam, egrediuntur equi nigri, ut in sua regione consistant . Ille quoque qui in Isaia gloriabundus dixerat: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte sublimi, super montes excelsos in Aquilone , in frigidissimo terrarum loco regnum habere se jactat. Legimus in alio loco: ut redeant Jerusalem: Vade et lege sermones meos istos ad Aquilonem, et dices: Reverte ad me, habitatior. XLVI. Praecipitur itaque nobis qui habitavimus ad Aquilonem, et calorem Dominici fervoris amisimus, qui dispersi sumus in orbe terrarum, et de quibus Evangelium praedicat, quod in quatuor ventos mittat angelossamur: ut fugiamus in Sion Ecclesiam Domini, et humilia relinquentes, in specula ejus et sublimitate dogmatum consistamus. Quod autem sequitur: Haec dicit Dominus exercituum,
Abbreviated transcription (Latin):
tellegunt᷑ & tẽpli. Assirii gͦ & babilonii qͥ di po¬
płm uastauerunt: habitant᷑ in t̾ra aqͥlonit. Deniq
in ieremia olla quȩ uixta iechiel plena ẽ. carqi
ditur. Quia igit᷑ angłs p̾ceꝑat qͥ occurrerat an¬
gło ꝓpħanti in zacharia ut loqueret᷑ ad puerũ:
ad comparationẽ enĩ angelice dignitatis omĩs
humana natura pueritia nũcupat᷑: qͥa ñ angłi
m nos. s nos in angłos ꝓficimꝰ. & dicer& ei absq
muro habitabit᷑ ierłm & reliqͣ: nunc idẽ ad eos
fit sermo dñi. qͥ habitant in aqͥlone. ut auentis
qͣt tuor congregent᷑ in quos fuerant toto orbe
dispsi: & reuertant᷑ in syon qͥ habitabant inba¬
bilone. Uel certe ita. Qui in qͣt tuor partes celi
ge. quȩ nunc habitas in babilone: & reuertere
ad p̾stinã sedẽ. Qđ autẽ t̾cio. casu uocatuo. dr̃
o. exortatio ad fugã ẽ. ut ñ semel s crebrius
ad fugiendũ sciant seẽ. cõmonitos. Dicendũ &
alt̃. Aqͥlo uentꝰ durissimꝰ ẽ. qͥ durissima habita¬

Expanded text:
 templi. Assyrii ergo et Babylonii, qui Dei populum vastaverunt, habitant in terra Aquilonis. Denique in Jeremia , olla quae juxta Ezechiel plena est carnibditur. Quia igitur angelus praeceperat qui occurrerat angelo prophetanti in Zacharia, ut loqueretur ad puerum ad comparationem enim angelicae dignitatis, omnis humana natura pueritia nuncupatur, quia non angeli in nos, sed nos in angelos proficimus, et diceret ei: Absque muro habitabunt Al. fit sermo Domini qui habitant in Aquilone: ut a ventis quatuor congregentur, in quos fuerant in toto orbe dispersi, et revertantur in Sion qui habitabant in Babylone. Vel certe ita: Qui in quatuor plagis  Al. on, quae nunc habitas in Babylone, fuge et revertere ad pristinam sedem. Quod autem tertio, casu vocativo dicitur o, exhortatio ad fugam est, ut non semel, 796 sed crebrius ad fugiendum sciant se esse commonitos. Dicendum et aliter: Aquilo ventus durissimus est, qui durissima habita