comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ilem & infimũ cunctis posce¬
re uidere ppłis. meq indoctũ
queris nitere uirũ ꝑ scichias
gentes & parthias patrias.
Nam liberaliũ om̃iũ artium.
& humanarũ doctrinarũ ma¬
trem fuisse. athenas legimꝰ. uͥ antiquitꝰ uete¬
ris floruit scientia linguȩ latinȩ sub pisci¬
trato auctore: & unde nr̃ȩ artes fusȩ sunt
pene om̃s. Non inquam me hesperia. nec
roma. aut ausonius. tenuit. genuit. uł aluit.
nec tytirus docuit: nec fultꝰ sũ aristotilis ar¬
gum̃tis. uarronis. demiocriti. platonis. demo¬
stenis. & cȩteroꝵ doctoꝵ. In ops ingenii sũ:
uerboꝵ flumine siccu. Prorsus multũ. me
fateor inertem. N e etiam pondus mertiȩ
premit. & inimis uoluit. qͣndo scientia fa¬
tuus. hec ut cũq fragili audeo conseribere
stilo. nobis egregii exempla sint dicta do¬
ctoris iheronimi sacerdotis. quib refragare
ualeamꝰ detrahentiũ laqueos. Me ouantẽ
animũ minune passus es. nec malitioso cor-¬
de exultare. nec se inquisitionib stimulare

Expanded text:
ilem et infimum cunctis poscere videris populis meque indoctum queris nitere virum per Scithias gentes et Parthias patrias. Nam liberalium omnium artium et humanarum doctrinarum matrem fuisse Athenas legimus, ubi antiquitus veteris floruit scientia linguae latinae sub Piscistrato auctore, et unde nostrae artes fusae sunt poene omnes. Non, inquam, me Hesperia nec Roma aut Ausonia tenuit, genuit vel aluit nec Tytirus docuit nec fultus sum Aristotilis argumentis, Varronis, Democriti, Platonis, Demostenis et ceterorum doctorum: inops ingenii sum verborumque flumine siccus prorsus multum me fateor inertem. Me etiam pondus inertiae premit et in imis volvit, quando scientia vacuus haec utcumque fragili audeo conscribere stilo; nobis egregii exemplo sint dicta doctoris Hieronimi sacerdotis, quibus refragare valeamus detrahentium laqueos. Me ovantem animum minime passus es nec malitioso corde exultare nec se inquisitionibus stimulare
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuiis uł epulis ur̃is hoꝵ funerũ con¬
sortiũ p̃tulissem: sed etiam nunc p̾stabit
transire ulterius ꝑ beata funera ñ sinatis.
Hȩc eum loquentẽ: subita ꝑcussoris obtrun
nomina. beatissimoꝵ. mauricii. ex suꝑii
candidi. innocentii. uictoris atq uitalis:
cȩtera uͦ nomina nobis qͥdem incognita:
sed in libro uitȩ sunt scripta.
am & ex eadem legione fuisse dicun
tͣ etiam illi mr̃es ursus & uictor. qͦs
salõdori passos fama confirmat. Salodo¬
rũ uͦ castrũ ẽ suꝑ arola flum̃: ñ longe
constantino tunc regnũ tenenti. mortẽ
moliretur. dep̾henso dolo illiꝰ apud mas-¬
siliam captus ẽ: nec multopost strangu
latus: teterrimoq hoc supplicio affectus.
imꝑiam uicã digna morte finiiit.
t uͦ beatissimoꝵ mr̃m corpora. post
mul. tos passionis illoꝵ annos.
scõ theodo. ro illiꝰ loci ep̃o reuelata tra
tũ latere adclinis iacebat: sed nunc iu¬

Expanded text:
conuiuiis uel epulis uestres horum funerum| conconuiuiis uel epulis uestres horum funerum| consorcium praetullissem. Sed eciam nunc| praestaurofessionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtrunc beatissimorum. Mauricii .| exsuperii. Candedi innocenti. Victoris atque uita| lis. Cetera uero nobis quidem incognita. Sed in libro| uitae sunt scripta. Ex hac eadem legione fuis| se dicuntur etiam illi martyres Ursus et Victor, quos Salodorum passos fama confirmat. Salodorum vero castrum est supra Arulam flumen neque longe Constantino, tunc regnum tenenti, mortem moliretur, depraehenso dolo eius, aput Massiliam captus nec mlatus, teterrimoque supplicio affectus, impiam vitam digna morte finivit. At vero beatissimorum martyrum corpora post multos passionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata tradtum latere adclinis iacet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
natos. finem uicȩ inuenire potuissem. Sal¬
tẽ si cõmilito indignꝰ eram. uł me ante acte
hore uiandi necessitas detulisset. ut senilis
pectoris cruor tantoꝵ uiroꝵ uictimis mis
iceretur: obtulissem corpꝰ hoc neci. dũ mͦ
tantȩ laudis consortio ñ carerem. Talia di¬
I centẽ. ꝓfanoꝵ statim turba u̾allauit: quẽ
utrũ xp̃ianus eẽt. respondere minaciter
iubet. It ille paululũ oculos ad cȩlũ ẽri¬
gens: tali ꝑcunctantib sermone respondit.
Longus me uiuendi usus: ad hanc quã ui-¬
detis ꝑduxit ȩtatẽ. Quecũq in hoc mun-¬
do agunt᷑. aut studiũ repꝑit. aut rerum
uolubilitas agit: aut uarius semꝑ casus
infestat. Quod cũq uolumꝰ. optamꝰ. scimꝰ
aut cipimꝰ. Totus mundus caligine
sub mersus. tẽnebris circũfluentib latet:
ꝑpendens. utinã ultimo contester affectu.
Quod si me ad tempꝰ paulo ante trucidan¬
dũ legionis. itineris necessitas detulisset.

Expanded text:
natis| finem uitae inuenire potuissem salnatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| que utrum christianus esset. Respondere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set .
Abbreviated transcription (Latin):
stragem dedit: quȩ contempsit rem p̾sentiũ.
ob spem futuroꝵ: Sic int̾fecta ẽ illa plane
angłica legio: quȩ ut credimꝰ. cũ illis angło¬
rum legionib iam collaudat dm̃ in cȩlis.
interempti spoliis uteret᷑. Diuisa igit᷑ omniũ
preda: aduescendũ epulandũq uictrix
turba consedit.
Nterea ueteranus qͥdam. ultimȩ ȩtatis se¬
locũ cedib. itineris. necessitate deductus ẽ.
Dũ ad epulas ꝓ ȩtatis ueneratione ab omib
rogaretur: requirere cȩpit quȩ nam causa
eẽt leticie: qͦd int̾ tot corpora interempto¬
rũ. gaudentes exultantesq possent milites
epulari. Dictũ a quodam ẽ. qd̾ legio xp̃ia-¬
nȩ legis studio. cerimonias romanas. cul-¬
temnere uoluisset: dataq neci eẽt. ut disci-¬
plinȩ militaris traditus ordo seueriꝰ tene¬
retur. Tunc uictor alte gemitũ trahens.
ꝑ tot annoꝵ miliciã ad hanc infelicẽ ȩtatẽ
ꝑueni. & in hac legione militare ñ merui:
ut bene int̾ tales głose mortis honore do¬

Expanded text:
rum populus qui contempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . secaedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias romanas cultemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens per tot annorum| miliciam ad hanc infelicem aetatem uini| et in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore do
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ hoc omittendũ ẽ: qͦd ꝑ
longũ cẽporis tractũ. beati in nocentii
mr̃is m̃bra rodanus reuelauit. Iugi enim
illiuue uicinũ in se cespitem uergens: re¬
ligiosa quadam soli ꝑnicie ad sepulturã
mr̃is famulatx unda ꝑuenit. Prolatas nã-¬
q reliquias lenit̾ lambens. ñ ideo a sinu
t̾rȩ ꝓtulit. ut in gurgitis sui ꝓcellam de-¬
mergeret: sed ob głosam deuotionẽ intra
ambitũ basilicȩ. cȩcerisq martyrib sepul-¬
tura p̃ciperet sociari. Necnon ut credi¬

Expanded text:
e enim hoc omittendum est, quod per longum temporis tractum beati Innocenti martyris membra Rhodanus revelavit. Iugi enim eluviae vicinum in se caespitem vergens, religiosa quadam soli pernicie ad sepulturam martyris famulatrix unda pervenit. Prolatas namque reliquias liniter lambens, non ideo a sinu terrae protulit, ut in gurgitis sui procella demergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius tr
Abbreviated transcription (Latin):
usus negaretur: a uiro suo ut illic ꝑ mul¬
tũ itineris spaciũ deferretur poposcit.
Quo cũ ꝑuenisset. scoꝵ martyrũ basili¬
cȩ famulantiũ manib illata. pedib ꝓpriẽ
ad diuersoriũ rediit: ac sanitati de p̾mor¬
tuis restituta m̃bris. nc̃ miraculũ suũ ip¬
sa circũtulit. Hȩc duo tantũ miracula pas¬
siom scõꝵ inserenda credidi. Cȩterũ sa¬
tis multa st̃. quȩ uł in purgatione demo¬
die illic ꝑ seruos suos uirtus dñi oꝑatur.
Quȩ multa narrarent᷑: si ꝑ singula scri-¬
berent᷑. Tam̃ fideliũ cordib absq lectio¬
ne cognita ẽẽ noscunt᷑: quȩ qͣnta & qͥlia
miracula. illic ꝑ scõs suos ad honorẽ et
głam nominis sui. dñs oꝑari ñ desinit.
Pro eo ipso die noctuq psalmoꝵ hẏmno-¬

Expanded text:
usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per mulusus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata pedibus ad diuersorium rediit, ac sanitati de praemortuis. restituta membris nunc miraculum suum ipsa circumfert. haec duo tantum mira passioni sanctorum inferenda credidi. ceterum satis multa sunt quae uel in purgatione daemodie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymn
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ translationẽ a sc̃ȩ recordationis do¬
miciano geneuense. & grato augustanȩ
urbis. uł ꝓthasio. tunc tẽporis illiꝰ loci
ep̃is. cȩlebratam recolentes: cotidiaña
deuotione & laudib frequentamꝰ. Qͥa
miraculi tunc apparuerit: nequaquã ta-¬
cendũ putaui. Accidit ut int̾ reliquos
artifices qui inuitati conuenisse ad hoc
opus uidebant᷑. quid̃a ẽẽt artifex. quẽ ad¬
huc gentilẽ ẽẽ constaret. Hic cũ dñico
die quo cȩt̾i ad expetenda diei eius festa
agebat solus substitisset in illo secreto. subi
distendit᷑: & uisibilit̾ curbã martyrũ cer¬
nens. uerberatꝰ etiã incre pat᷑. qđ uł
ideo miscditer a scĩs factũ constitit. ut au-¬
risex ille consternatus. & territus salutare
sibi nom̃ posceret: statimq xp̃ianus effe-¬
eq illud in sc̃oꝵ¬
miraculis p̃termictam: qͦd ꝑ eadem
loca om̃ib notũ ẽ. Mater familias quin¬
tini egregii atq honorati uiri. cũ ita pa-¬
ralisi fuisset obstricta ut etiam pedum

Expanded text:
Cuius transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genauensi| et grato agustanę urbes . uel protasio tum tempo| ris huius loci episcopos celebratam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequentamus amiraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices, qui inuitati conuenisse ad illud opus uidebantur, quidam adesset faber quem adhuc gentilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa ica solus substitisset, in illo secreto se subdistenditur et uisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quod uel adeo misericorditer a sanctis factum constitit, ut faber ille consternatus et territus salutare sibi nomen poposcerit statimque Christianus effe illud in samira omnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽq renouate crudelitatis ordo consu¬
meret. Post hanc uocem ad legionẽ ue¬
locit̾ ꝓperatur: crudelia p̾cepta ꝑagunt᷑:
reliqui uͦ ut octodorũ redeant iubentur.
Tunc ex suꝑius. quẽ ante pͥncipem uł cam¬
piductorem suꝑius memoraui: correptis
legionis suȩ signis. hac circumstantes ora-¬
tione confirmat. Tenere me cõmilitones
optimi seculariũ quidem belloꝵ signa ꝑ-¬
spicitis: sed ñ ad hȩc arma ꝓuoco. ñ ad
hȩc bella ammos ur̃os uirtutẽq cohortor.
Aliua nobis genus eligendũ ẽ p̾liorum:
ñ ꝑ hos gladios potestis ad regna cȩlestia
ꝓperare. N obur nobis opus ẽ animoꝵ: in¬
uicta defensione fidem quã deo ꝓmisimꝰ.
in ultimis custodire. Iam de cõmilitonum

Expanded text:
um renouate crudilitates ordo consuum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante prenci| pem uel campidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum
Abbreviated transcription (Latin):
simi cõmilitones: olim deuotas animas
subdamꝰ p̃ciosissimȩ passioni. Sit nobis
urilis animꝰ: fides inuiolata ꝑmaneat.
lam cerno ante tͥbunal xp̃i stantes. eos
quos neci paulo ante satelles regius de
li om̃s animo: una uoce responsũ sacelli-¬
tib demus. Nunciate milites cẽsari.¬
MNilites cesar tui sumꝰ: & ad defensionẽ
reipublicȩ romana arma suscepimꝰ: nec
umquã aut desertores belloꝵ. aut ꝓdi¬
tores miliciȩ fumꝰ ÷ aut ignauȩ formi
tuti legib xp̃ianis. demonũ cultus et
aras semꝑ pollutas sanguine uitaremus.
Comꝑimus precepisse te aut sacrilegiis pol¬
le terrere. Non inquiras longius latitan-¬
tes. nos uͦ om̃s xp̃ianos eẽ cognosce: ha-¬
bebis potestati tuȩ subdita omniũ corpora:
auctorẽ uͦ suũ respicientes xp̃m. animas ñ¬
dixerat. legionis ꝓbat assensio: & cȩsa-¬
ri ꝑ satellites nunciant᷑. Tunc cesar incle-¬
menti p̾cepit iussione: ut iterũ decimũ¬

Expanded text:
simi commilitonis . olim deuot\a/s| animas simi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depli omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidtuti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pol. nec non| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas ndixerat .| legiones probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Incleaecipet iussione . ut iterum de| cim
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. ꝓpriȩ uocis iussione recondidit doceis
maiorẽ armis omĩb. rp̃iane confidentiȩ
exempla sacris inserta codicib legebamus:
iam nc̃ ꝑ nosmet ipsos quos sequi debere¬
mꝰ aspeximꝰ. Ecce uallatus sũ cõmilitonũ
meoꝵ corporib. quos de latere meo fune
meis porto. & dubito eoꝵ sequi necem: qͦ¬
rũ gratulans ammiror exemplũ: Non
qui mͥ forte mortalitatis ȩqualis ẽ. Si ha¬
bere aliquid uiriũ imꝑatoria p̃cepta po¬
tuissent: circa beatissimoꝵ cͥum pueroꝵ
corpora. regis ꝑsarum ualuisset incendi-¬
ta olim dedisse nos memini: qđ contẽp¬
tu lucis istius. & desꝑatione uite defensa¬
re rempublicã deberemꝰ. Iam tunc ꝓmisi
mei corporis uirilitatẽ. & spopondi hanc
imꝑatorib fidem : nec tam̃ mͥ ullus tc̃
regna celestia ꝓmittebat. Quid xp̃o spon¬
dente faciendũ ẽ. si hoc potũimꝰ militiȩ
deuotione ꝓmittere: Quinimmo fortis¬

Expanded text:
dium propriae uoces iussione recon| didet . docens dium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . christiane| confidenciae exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funesmeis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| etqui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendita olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortis
Abbreviated transcription (Latin):
ritate dederit ultionẽ. Post hanc uocẽ pari-¬
turis iussio infausta porrigit᷑: ad legionẽ
uelocit ꝓperat᷑: crudelia precepta reseran¬
tͣ. Tradunt᷑ neci quos ordo repꝑit nume¬
randi: leti ꝑcussorib ceruices prebent. so¬
laq int̾ eos erat de głosȩ mortis accelerãti¬
one contentio. Perfecto itaq scelere: ut
octodoꝵ legio redeat iubetur.
ync mauritius pͥmicerius paululũ
a sacellitib regiis segregatꝰ cõnuo¬
cat legionẽ: & hac oratione sanctiores al¬
loquit᷑. Congratulor uirtuti ur̃ȩ cõmili¬
tones optimi: qͦd amore religionis nullã
uobis cesaris p̾ceptũ attulit formidinẽ.
Gaudentibi quodammͦ animis tradi ad
necem głosam cõmilitones ur̃os uidistis:
quib timui ne quisqͣm qͦd armatis faci-¬
le ẽ. specie defensionis beatissimis fune¬
rib manꝰ obuiã afferre tẽptar&. Iam m̃
eremplũ: qui exemptũ uagina apłi gla-¬

Expanded text:
 . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem pari . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi exemplum qui exemtum uagina| apostoli gla
Abbreviated transcription (Latin):
fũ: ob hoc transgressos se octodorũ. quia
in animo dm̃ uiuũ colere. traditã orien¬
tali more religionẽ usq ad finẽ uite ꝑ¬
hennit̾ custodire: ad belloꝵ usũ paratam
legionis uirtutẽ eẽ. ad cõmittenda uͦ sacͥ¬
legia sicut cȩsar p̾cepit. octodoꝵ ñ redi¬
re. Heuersi itaq satellites nunciauert̃
obstinatos eẽ animos legionis: nec uelle
p̃ceptis imꝑatoris obedire.
ync maximianꝰ cesar racundiȩ ni¬
imetate succensus: ad hanc uocẽ subi¬
to furore nsiliuit dicens. Ergo ne mili.¬
tes mei iipatoria p̃cepta. & sacroꝵ me
orũ ordinẽ spernunt: Statuenda ẽẽt
uindicta publica: etiam si cantũ maie¬
statẽ regiam contẽnere uoluissent. Iun¬
git᷑ despectui meo cȩlestis iniuria: ꝙ me¬
cũ parit̾ religio romana contẽmnit᷑. Sen¬
tiat contuinar miles: me ñ solũ mͥ. sed etiã
morti funesta sors p̾beat. Discant ȩqualiũ
nece quos ordo p̾miserit moriendĩ: quali¬

Expanded text:
sum praetergressos +se ocdodorum .| quia sum praetergressos +se ocdodorum .| quia in animo deum uiuum colere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Quali
Abbreviated transcription (Latin):
M imianꝰ cesar dr̃ ad Sat ꝓm̃ta
suꝑius memorata cunctos in exerci¬
tu suo cogeret: agnouit p̾tergressam ut
diximꝰ legionẽ. Subito iracundiȩ furore
completꝰ. satellites mittit. ut hi legionem
ad sacram̃toꝵ suoꝵ sacrilegia reuocarent.
Erant in eadem legione pͥmicerius mauri¬
cits ÷ & signifer exsuꝑius: & candidus se-¬
nator. Qui ita cõmilitonib suis preerant:
ut amore potiꝰ equalitatis. ꝗ t̾rore milita¬
strenui. & uirtute nobiles: sed fide in dõ¬
nobiliores. Erga imꝑatorẽ fortitudine:
erga xp̃m deuotione certabant. Euangłi¬
dĩ erant dõ: et quȩ cȩsaris cȩsari restitue¬
bant. Hequirunt itaq: qͥd marimianus
cesar ira dictante mandasset. Dictũ ab
his ẽ qͦd cesar nsserat milites om̃s im-¬
molasse hostias. libasse sacͥficia. & sacram̃¬
ta fanatici ordinis p̾buisse: iubere cesarẽ
ut legio festinant̃ reuertens. ad cõmilito-¬
nũ se prepararet exemplũ. Tunc hi qui
preerant legioni. miti asfacu dedert̃ respõ¬

Expanded text:
imianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militastrenui, virtute nobiles, sed fide nobiliores. Erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotione certabant. Euangeliuae Dei Deo et quae caesaris caesari restituebacaesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere respon
Abbreviated transcription (Latin):
teras sacelles tuus. sed armatũ fide catholi-¬
ca pectus inuenit. Occidi. ꝓsterni. ñ time-¬
mus: secandas gladiis ꝑcussorib ceruices
p̃bemus intrepidi. Hȩc nobis iocundiora st̃:
dũ mͦ qͥa te cũ sacrilegiis tuis contempni¬
mꝰ: ad regna iam nc̃ cȩlestia ꝓperamꝰ. Flagra¬
bat enĩ iam tc̃ in beatissimis uiris. martyrii
gloriosus ardor.
ȩc mandata legionis: remeans ad maxi¬
mianũ cȩsarem satelles nunciat. At
ille quasi nichil iterato fuisset scelere ꝑpetͣ¬
tũ. ire ꝓpere exercitũ iubet: & circũ fundi
imꝑat legionẽ: nullũq de tanto scõꝵ exer-¬
citu. p̃cipit relinqui. Uentũ itaq ẽ: circũ
sistit beatã legionẽ turba carnificũ Omĩs
ȩtas sine discretione ꝑimit᷑. laniant᷑q bea-¬
ta corpora: & deuotas dõ animas fideli mor-¬
tis ꝓfessione cõmendant. Oꝑta ẽ t̾ra illic

Expanded text:
s satellis tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc caeles| tia prbat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. ec mandata legionis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant. Per| ac
Abbreviated transcription (Latin):
Agaunũ accolȩ int̾pretatione gallici ser-¬
Imonis: saxum dicunt. Quo in loco ita ua¬
stis rupib rodani fluminis cursus arta
E ut cõmeandi facultate subtracta. constͣ
tis pontib uiã fieri itineris necessitas
imꝑaret. Undiq tam̃ imminentib saxiᷤ.
paruus qͥdem sed amenus irriguis fon

Expanded text:
Acaunum accolae| interpraetacione gallice serAcaunum accolae| interpraetacione gallice sermone saxum dicunt quo| in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatoriam nimia crudelitate polluerat:
in galliã ꝓperans. ad alpiũ appenninarũ
aditũ uenit. Transmeantib iter alpium.
post arduam & horridam uiã subita ȩqͣliᷤ
loci campestris occurrit grata planicies:
quo in loco oppidũ factũ ẽ qͦd octodorꝰ
nom̃ accepit. Circa qͦd irrigua flumi¬
nib prata atq agroꝵ fertilis cultura por
cursus offert᷑. Qui more suo lenit̾ flu-¬
octodoꝵ uenit: ibiq sacrificaturus
idolis suis conuenire exercitũ iussit: atroci
ꝓposita iussione. ut ꝑ aras demonib conse-¬
cratas urarent. coequalib sibi animis con¬
tra bagaudarũ turbas eẽ pugnandũ : xp̃i-
anos uerd uelut inimicos diis suis ab õi¬
b ꝑseqͣndos. Quod ubi pͥmũ ꝑuenit ad
noticiam chebaidȩ legionis. pretẽriens
octodorense oppidũ ad locũ cui agatinũ
nom̃ ẽ celeriter ꝓperauit: ut duodecim
miliũ spacio ab octodoro separata. neces¬
sitatẽ cõmictendi sacrilegii preteriret.

Expanded text:
eratoriam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrcursus offertur . qui mole sua lini| ter fluoctodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtatis saporẽ palato cordis degustans. di¬
dicit unde hȩc humane noticie litt̃s eru¬
ctauit. In cuiꝰ libri capitulo pͥmo. dicit
intimatũ sibi abeato bartholomeo apło: qͣ
gere. Quod & argute opit: & breuib sed
ꝓfundissimis uerbis eiusde apłi. scriptis
suis ea inseraendo definuit. In scdo autẽ
capitulo tradidit. qͦmͦ oporteat coadunari
& ymnos reponere. om̃iũ cause & suꝑ oĩa.
In t̾cio uͦ quȩ st̃ catafaticȩ id ẽ affirmatiue
theologie: & quȩ st̃ apofatioe idẽ negati

Expanded text:
Deitatis saporem palato cordis degustans, diDeitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholomeo aposto o,gere: quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, quae sunt kataphaticae, id est, affirmativae theo
Abbreviated transcription (Latin):
tate. De om̃ipotente. de antiquo dierũ: et
de scło & tẽpore. De pace. & qͥd uult ipsũ
qͦd ipsũ dicit᷑. & quȩ ẽ ipsa uita. & quȩ est
ipsa uirtꝰ. & quȩ sic dicunt᷑. De sc̃o scõꝵ. re
composuit. capitulatim de mystica cheolo¬
gia. ꝑ catafasin idest affirmationẽ. & ꝑ apo¬
fasin idest negationẽ. atq ꝑ ypotheticos
idest conditionales sillogismos: om̃ĩa sensi¬
bilia & intelligibilia ꝙ quȩ in t̾ra st̃ & quȩ
in cȩlo sensu tͣnscendens. ac ꝓ ut mortali
possibile ẽ atq licitũ usq ad ipsius diuini¬
tatis sacrariũ penetrans. Qua ꝓpt̾ ã grecoꝵ
sapientib ex tc̃ hodieq dẏonisius pterygi¬
on tuuranu. qͦd latmꝰ sermo explicat. ala cęli
uocat᷑: qͥa illuc spiritali incelligentia. & re¬
uerentissime reuelationis gr̃a euolans. ñ so¬
lũ illa multimoda & magnifica mysteria. ac
ministeria scõꝵ sp̃ium. uerũ & sempit̾nȩ

Expanded text:
tate: de omnipotente, de antiquo dierum, et tate: de omnipotente, de antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum, quod ipsum dicitur, et quae est ipsa vita et ipsa virtus, et quae sic dicuncomposuit capitulatim, de mystica Theologia per cataphasin, id est affirmationem, et per apophasin, id est negationem, atque per hypotheticos, id est, conditionales syllogismos, omnia sensibilia et intelligibilia, et quae in terra sunt, et quae in coelo, sensu transcendens, ac prout mortali possibile est atque licitum, usque ad ipsius divinitatis sacrarium penetrans. Quapropter a Graecorum sapientibus ex tunc et hodieque Dionysius  quod Latinus sermo explicat, ala coeli, vocatur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae
Abbreviated transcription (Latin):
tra philosophos ñ pauca int̾serit: in qͥb
ita ꝑstrofatos sillogismos de malo disputans con¬
stringit eos. ut in neutrã partẽ deflectere. neq
post tergũ regredi. s & nec alio seipsos posseł
dirigere. nisi quo ipse eos cogit impingere.
Deest. & de paradignus: in quo sensũ climis
philosophi acute redarguit. De uita: & in hoc
amentiam refellit magi symonis. & condenti¬
osos eiꝰ sermones a diumo choro repellit. De
sapientia de m̃te: de uerbo de ueritate. de
fide De uirtute. de iusticia de salute. de re-¬
dẽptione: & de in equalicate. Ub̃i elimã ma-¬
gum ancipiti gladio ꝑcutit dicentem. Si
omp̃s est as̾. quomͦ dicit᷑ aliquid non posse:
Et paulatĩ calũpniantẽ. sillogistico spiculo
terebrat: & cor cerebrũq eiꝰ. id ẽ intellectũ
&. sensũ ꝑfodit. atq cõminuit. De magno
et minore. & de idipsũ & altero: de simili
& insimili. de statu & de motu & de equali¬

Expanded text:
tra philosophos non pauca interserit. In quibus tra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam refellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipiti gladio percutit dicentem: Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et sensum perfodit atque comminuit. De magno et minore, et de idipsum, et de altero, et de simili et insimili, de statu, de motu, et aequali
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ uerbi speculatio. & quȩ ẽ de diuinis
nominib traditio. De coadunata & discreta
theologia: & quȩ ẽ diuma coadunatio as di¬
uina discretio. Quȩ ẽ orationis uirtꝰ &. de
beato ierotheo: & de reuerentia & conscrip¬
tione theologyca. In quo ostendit se apud
mis scĩs fr̃ib audisse disputationẽ & fidei
sacramentũ: quomͦ ab om̃ib tenebat᷑ cheo¬
logis. de diuinitate & humanitate dm̃ sal¬
uatoris. S ex consequentib. subpresso no-¬
mine beatũ paulũ his int̾ fuisse demonstrat.
De benigno. de luce. e de bono & cupidi¬
tate & extasi. & de zelo: et qͥa malũ nec ẽ. nec
de existente neq in existentib ẽ. In quo ca¬
pitulo beati ignatii cupiditatẽ etiã in bono
accipi debere. asserens. cũ uenerationis lau-¬
de cõmemorat: scribentis in qͦdam loco sic.
Mea cupiditas inqͥt crucifira ẽ: dñm iħm
uolens intelligi.
ed & capitula supra scripti ierothei. con¬

Expanded text:
quae est verbi speculatio, et quae est de divinis quae est verbi speculatio, et quae est de divinis nominibus traditio. De coadunata et discreta theologia et quae est divina coadunatio, et divina discretio, quae est orationis virtus, et de beato Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud mis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei con
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimꝰ scĩficat se ipsũ ꝓ nobis. & omi nos
scĩficatione replet. in ipso ꝑfectos atq ex dõ
natos circũstare: & multilauda illa yminlo¬
gica. quã ꝓpha seraphim se audisse clamare
angłoꝵ choris. & sensualit̾ alła concinenti¬
b liquido manifestat. Cuiꝰ lbri ẽ pͥma ista
capitulatio. Quȩ ẽ ȩccłiastici pͥncipatꝰ tradi¬
tio: et quȩ ẽ eiꝰ speculatio. De his quȩ in bap¬
tismatis illuminatione ꝑficiunt᷑. De his qͣ
in collatione eucharistie ꝑficiunt᷑. De his
quȩ in chrismate ꝑficiunt᷑: & in ipso conse-¬
crant᷑. De sacerdotalib ꝑfectionib. De ꝑ-¬
fectis ordinib idẽ monachoꝵ & scło renun-¬
ciantiũ. etiã post baptismũ. De his quȩ in
dormientib ꝑficiunt᷑.
erciułm q̃uoq ipsi conscͥpsit chomũ de
diumnis nominib quẽ & appellat de
symboli theologia: ex amussim & ortodoxe
ut sufficit in eo disputans. pͥmo capitulo

Expanded text:
sanctissimus sanctificat seipsum pro nobis, et omni nos sanctissimus sanctificat seipsum pro nobis, et omni nos sanctificatione replet in ipso perfectos, atque ex Deo natos circumstare, et multilauda illa hymnologia, quam propheta seraphim se audisse clamare angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido manifestat: cujus libri est prima ista capitulatio, quae est ecclesiastici principatus traditio, et quae est ejus speculatio. De his, quae in baptismatis illuminatione perficiuntur. De his, quae in collatione eucharistiae perficiuntur. De his quae in chrismate perficiuntur, et in ipso consecrantur. De sacerdotalibus perfectionibus. De perfectis ordinibus, id est, monachorum et saeculo renuntiantium etiam post baptismum. De his quae in dormientibus perficiunertium quoque ipsi conscripsit tomum de divinis nominibus, quem et appellat de symbolica theologia, examussim et orthodoxe, ut sufficit, in eo disputans: primo capitulo,
Abbreviated transcription (Latin):
timotheũ alterũ scripsit librũ de ec¬
cłiastico sacro pͥncipatu: distincte ꝑ capitu¬
la quę infra secunt᷑. elegantissime misticũ
sacͣmentũ priꝰ ponens. & sic singulas singu¬
lis capitulis misticoꝵ sacram̃toꝵ theorias sub¬
iungens. In quib ostendit cuncta quȩ in
eccłiasticis & sacratissimis mmisterioꝵ consecra-¬
tionib fiunt. angłico ministerio scd̃m conue¬
mentiã tiniꝰcuiꝰq ordinis. una cũ ministris
sc̃i altaris. & p̃cipue ierarcha hoc ẽ sacerdo¬
te. qui unꝰ de angłis scd̾m fas efficit᷑ oȩlicits
oꝑari: maxime in mysterio scĩ sacrificii do¬
minice passionis scĩssimi pͥncipatꝰ miliciȩ ce-¬
lestis. cũ consortib suis in ꝓprio ordine et
laudis officio semꝑ assistunt: & in consecͣ¬
tione sacͣtissimi chrismatis. quȩ uniformis
& uniordo ẽ symbolis scissimȩ eucharistie.
In qua uidelicet chrisinatis iniciatione. or¬
dinẽ seraphim benignũ iħm qui in omnnib

Expanded text:
Timotheum alterum scripsit librum de ecclesiastico sacro principatu, distinctum per capitula, quae infra sequuntur, elegantissime mysticum sacramentum prius ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorias subjungens. In quibus ostendit cuncta quae in ecclesiasticis et sacratissimis mysteriorum consecrationibus fiunt, angelico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis, una cum ministris sancti altaris, et praecipue hierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis secundum fas efficitur coelitus operari: maxime in ministerio sacri sacrificii Dominicae passionis, sanctissimi principatus militiae coelestis, cum consortibus suis in proprio ordine et laudis officio semper assistunt, et in consecratione sacratissimi chrismatis, quae uniformis et uniordo est symbolis sanctissimae eucharistiae: in qua videlicet chrismatis initiatione, ordinem seraphim, benignum Jesum, qui in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iheronimus loco. Uerũtamen quib ñ uacat.
uł legere plurima minime ualent: hoc si uo¬
luerint legant opus: compendiosa breuitate

Expanded text:
ieronymus loco. Verumtamen quibus non vacat, vel legere plurimum non valent, hoc si voluerint opus compendiosa brevitate
Abbreviated transcription (Latin):
largiflue pietati u̾rȩ supplico᷑ ut qͦd huic
oꝑi meo de ẽ in pompa ornatuq sermoniᷤ.
merito turtutis tam suatut᷑ amastis. Bea
diutissime incolumẽ. & bene ualentẽ con¬
seruare dignetur¬
pit uita scĩ ẜrunonis archip̃suł. cuiꝰ festi.¬

Expanded text:
largifluę pietati veslargifluę pietati vesoperi meo deest in pompa ornatuque sermonis, merito virtutis tam suaviter amastis. Beatdiutissime incolumem et benevalentem conservare dignetuPIT VITA DOMNI BRUNONIS ARCHIEPISC
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in una ꝓuincia. aut in uno negociabat᷑
regno: õmniũ qͦs adire poterat salutẽ beni-¬
uolentie. atq laboris studiiq sui querebat
cõmertio. Nec desunt plurimi. qui hoc lau¬
te & prudent᷑ exequi possint: cũ & si nulli
memoria ita ꝑ multa t̾rarũ loca floreat:
ut maxima rerũ gestarũ insignia ñ enarra¬
re. mͦ uerũ & exornare sufficiat. Quot qͣn¬
tosq de alumnis tanti uiri ep̃os. qͣntos in
quacũq eccłiastioȩ ꝓfessionis disciplina ꝓ-¬
batissimoᷤ nouimꝰqui eũ & familiariꝰ nouert̃.
& ꝑfectius illustrib monim̃tis uitã eiꝰ decla
s fiduciã qualẽcumq retinens in obȩdientia.
In quo & si minꝰ possibile mͥ uisũ ẽ id exple¬
re qͦd aggressus sũ: precepti tam̃ ur̃i digni¬
tatẽ. ita uenerari semꝑ & amplecti animtm
induxi: ut impossibilitatis meȩ oblitꝰ. in
manib ur̃is sim ocłis & antmo totꝰ. Hinc gͦ

Expanded text:
enim in una provincia aut in uno negociabatur enim in una provincia aut in uno negociabatur regno, omnium, quos adire poterat, salutem benivolentie atque laboris studiique sui querebat commertio. Nec desunt plurimi, qui hoc laute et prudenter exequi possint, cum, etsi nulli memoria ita per multa terrarum loca floreat, ut maxima rerum gestarum insignia non enarrare modo, verum et exornare sufficiat. Quot quantosque de alumnis tanti viri episcopos, quantos in quacumque ecclesiastice professionis disciplina probatissimos novimus, qui eum et familiarius noverunt et perfectius illustribus monumentis vitam eius declarsed fiduciam qualemcumque retinens in obedientia. In quo etsi minus possibile mihi Visum est id explere, quod aggressus sum, precepti tamen vestri dignitatem ita venerari semper et amplecti animum induxi, ut impossibilitatis meę oblitus in manibus vestris sim oculis et animo totus. Hinc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Imposuit sc̃itatis ur̃ȩ reuerentia sũꝑ
caput meũ grauẽ quidẽ sarcinã. s ꝓ captu par¬
uitatis meȩ dulcem ad modũ & iocundam :
uidelicet ut uitã mirabilis & magnifici ar-¬
chiep̃i brunonis. qua potuerim sermonis
facultate describerẽ. cui uirtus laudẽ contu¬
lit. quã ut ipse mertut. stili mei officiũ im-¬
plere ñ potuit. De ipso tam̃ me quomͦcũq
loqui. qͥa uos iussistis delectabile fuit: qui
ab initio sic fuit animatꝰ: ut ñ magis sua
causa se putaret natũ: quã nr̃a reiq pub¬
lice ꝓcreatũ. Fecit omino plurima &. ꝓpe
inf̾imita. quȩ digna fuert̃ sempit̾na menio¬
ria: s ñ expectet auditor aut ame. aut ã qͦ¬
libet hȩc omia explicanda ͦd si quis fide¬
lit̃ & uere agendũ ꝓmitit: sing̾alos qͦs pue¬
ritiam pregressus uixit annos. ꝓpriis & his
utiq spaciosis codicib insigniret. Estimo
gͥ multos longe lateq hac occupatos indti-¬
do. partim cõmemorando tͣnsimutatit. Non

Expanded text:
mposuit sanctitatis vestrae reverentia super caput meum gravem quidem sarcinam, sed pro captu parvitatis meae dulcem admodum et jocundam, videlicet ut vitam mirabilis et magnifici archiepiscopi Brunonis, qua potuerim sermonis facultate, describerem. Cui virtus laudem contulit, quam, ut ipse meruit, styli mei officium implere non potuit. De ipso tamen quomodocunque loqui, quia vos jussistis, delectabile fuit. Qui ab initio sic fuit animatus, ut non magis sua causa se putaret natum, quam nostra reique publicae procreatum. Fecit omnino plurima et prope infinita, quae digna fuerunt sempiterna memoria; sed non exspectet auditor aut a me aut a quolibet haec omnia explicanda. Quod si quis fideliter et vere agendum promitteret, singulos quos pueritiam praetergressus vixit annos propriis et his utique spatiosis codicibus iigitur multos longe lateque hac occupatos indudo partim commemorando transmittant. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sub sua cura consistentib dm̃ica acq apłica
p̃dicando p̃cepta sua cotidie districta conu̾sa-¬
tione ac religiosis actib siuis magnũ bene uiuen-¬
di prebebat exemplũ. implens qͦd scriptũ ẽ
sic luceat lux ur̃a coram hominib ut uideait
scđ̾m apłi preceptũ aliis p̃dicans ipse reꝓbꝰ
inueniret᷑. Largus gͥ bonoꝵ oꝑum retͥbu¬
tor contͣ diabolicas ꝑsuasiones indefessam
sui militis mũmolini aspiciens pugnã. ocłi
enĩ dñi aspiciunt suꝑ iustos. & aures eiꝰ in
preces eoꝵ. magnãq eiꝰ de ouib sibi creditiᷤ¬

Expanded text:
sub sua cura consistentibus, dominica atque apostolica sub sua cura consistentibus, dominica atque apostolica predicando precepta sua cottidie districta conversatione ac religiosis actibus suis magnum bene vivendi prebebat exemplum, implens, quod scriptum est: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant eceptum, aliis predicans, ipse reprobus inveniretur. Largus igitur bonorum operum retributor contra diabolicas persuasiones indefessam sui militis Bertini aspiciens pugnam – oculi enim Domini aspiciunt super iustos et aures eius in preces eorum – magnamque eius de ovibus sibi crediti
Abbreviated transcription (Latin):
ut erat dĩ & ꝓximoꝵ dilectione plenꝰ omĩa
in pauꝑum largitꝰ ẽ solatia. marimeq in
captiuoꝵ expendit redemptionẽ. Nam ali¬
os occultis diabolica fraude peccatoꝵ umn¬
culis obligatos. ꝑ sedule p̃dicationis horta¬
m̃ta soluebat. alios scłari captiuitate opp̃s¬
sos. ꝑ pecunȩ largitionẽ redenut. ut illi
sp̃ualiter absoluti iocundarent᷑ in dño. et
isti carnali seruitute liberi conũterent᷑ add
nus. ȩtate tener fide robustus. districto re¬
gule rigore subditꝰ. int̾ agiũ monacboꝵ
p̃dicto monasterio habitantib diuina sua¬
dente gr̃a amabilis fuit. Erat enũ m̃te castꝰ
& corpore. obedientia & humilitate refer¬
tus in diuina scientia eruditꝰ. caritate et
mansuetudine plenus. districte parsimo¬
me castigatus ieniniis. ꝓlixis noctiũ ꝑui-¬
gil excubiis. sciens quod scriptũ ẽ. Beati st̃
serui illi. quos cũ uenerit dñs. inuenerit ui¬

Expanded text:
ut erat Dei et proximorum dilectione plenus, omnia ut erat Dei et proximorum dilectione plenus, omnia in pauperum largitus est solatia maximeque in captiuorum expendit redemptionem. Nam alios occultis diabolica fraude peccatorum uinculis obligatos per sedulae praedicationis hortamenta soluebat, alios saeculari captiuitate oppressos per pecuniae largitionem redemit ut illi spiritaliter absoluti iocundarent in Domino et isti carnali seruitute liberati conuerterentur ad nus, aetate tener, fide robustus, districto regulae rigori subditus, inter agium monachorum praedicto monasterio habitantibus, divina suadente gratia, amabilis fuit. Erat enim mente castus et corpore, obedientia atque humilitate refertus, in divina scientia eruditus, charitate et mansuetudine plenus, districtis parcimoniae castigatus jejuniis, prolixis noctium pervigil excubiis, sciens quod scriptum est: Beati sunt servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vi
Abbreviated transcription (Latin):
uł elephanticos ex horruit. s quasi fr̃s am¬
plerabat᷑. balneisq eoꝵ membra saucia foue¬
tionis reficere ñ cessauit: & sicut miseroꝵ
idoneus ubiq fuit consolator ita suꝑboꝵ du¬
rus castigator eẽ ñ metuit. Hos pietatis ele¬
mentia eleuabat. illos seuere inuectionis cen¬
sura depͥmebat. nec t̾rene potentie iram foris
metuebat. quẽ timoi interius diuinȩ poten
tiȩ corroborabat totũ. paruipendens diuitũ
minas. ut p̾co ueritatis ex isteret. Nec fuit
arundo uento agitata ut eũ aura humanȩ
laudis uł detractionis cõmoueret. s in arce
solide ueritatis consistens. ab humano ore
incedens. nec a dextris ꝓpt̾ teriores poten¬
tium nec a sinistris ꝓpter blandicias adu¬
lantiũ declinans. QQuaꝓpter magnã ple-¬
bem dño dõ suo in p̾senti ꝓuincia acqͥsiuit.
& ibi honorẽ ppetuũ ꝓmeruit. Unde ppłs
elemosinarũ largitione afferre. QQue ille

Expanded text:
uel elefanticos exhorruit sed quasi fratres amuel elefanticos exhorruit sed quasi fratres amplexabatur balneisque eorum membra saucia fouetionis reficere non cessauit. Et sicut miserorum idoneus ubique fuit consolator ita superborum durus castigator esse non timuit. Hos pietatis clementia eleuabat, illos seuerae inuectionis censura deprimebat. Nec terrenae potestatis iram foris metuebat, quem timor interius diuinae potentiae totum corroborabat parui pendens diuitum minas ut praeco ueritatis existeret. Nec fuit arundo uento agitata ut eum aura humanae laudis uel detractionis commoueret, sed in arce solidae ueritatis consistens, ab humano ore incedens nec a dextris propter terrores potentium nec a sinistris propter blanditias adolantium declinans. Quapropter magnam plebem Domino Deo suo in hac praesenti prouincia adquisiuit et sibi honorem perpetuumeleemosynarum largitione afferre: quae ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. & uiam uite quã aliis sermone
monstrauit. ipse prior actu p̃cucurrit.
Quicqͥd uͦ ei ppłs in stipendia p̃dicationis
sponte obtulit. omĩa pauꝑib diuidere festi¬
nauit. Indignũ ei fuit de crastino p̃sentis
uitȩ cogitare qui diuitias ȩt̾nȩ uicȩ accipe
anhelauit. Idõ oblata ab hominib distribu¬
it. ut ꝓmissa a dõ acciꝑet. Felix cõmertium
ut qui parua ac transitoria hilarit̾ distri¬
buerat. magna & ȩt̾na felicit᷑ eẽt acceptu¬
rus. Nam studiosissimꝰ fuit pauꝑum con¬
solator. ꝑegrinoꝵ susceptor uiduarũ dde¬
fensor. pupilloꝵ & orphanoꝵ pater. ita ut
uerissime de eo sc̃issimi iob testimonium
dici potuerit ocłs fui cȩco & pes claudo.
pat᷑ orpbanoꝵ. & causam quã nesciebam
diligentissime ꝑscrutabar. Quappt̾ undi¬
q ad eum infirmi confluebant. quos leto
suscipiens animo medelã eis consolationis.
ꝑ scãs orationes prebebat. Nec leprosos

Expanded text:
ostendit et uiam uitae quam aliis sermone ostendit et uiam uitae quam aliis sermone monstrauit ipse prior actu percucurrit. Quicquid uero ei populus in stipendia praedicationis sponte obtulit omnia pauperibus diuidere festinauit. Indignum ei fuit de crastino praesentis uitae66 cogitare, qui diuitias aeternae uitae accipere anhelauit. Ideo oblata ab hominibus distribuit ut promissa a Deo acciperet. Felix commercium ut qui parua ac transitoria hilariter distribuerat magna et aeterna feliciter esset accepturus. Nam studiosissimus fuit pauperum consolator, peregrinorum susceptor, uiduarum defensor, pupillorum et orfanorum pater ita ut uerissime de eo sanctissimi Iob testimonium dici potuit: «Oculus fui caeco et pes claudo, pater orfano et causam quam nesciebam diligentissime perscrutabar». Quapropter undique ad eum infirmi confluebant; quos laeto suscipiens animo medelam eis consolationis per sanctas orationes praebebat. Nec leprosos