comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spinas iacere. aut int̾ saxa disꝑgere: s bo¬
nam t̾ram cordis sui. iugi cultu ⁊ exerri¬
tiis indesmentib excolebat. E multo am¬
plius hic in semet ipso. ꝙͣ ille in cȩt̾is ꝓfi¬
ciebat. Susciꝑe ille quȩ renuntiantes scl̃o
deferebant ad pedes suos. ⁊ diuidere ut qͥsq:
eguisset. curã gerebat: istȩ nichil habendi.
⁊ omĩa possidendi conentꝰ sacram̃to. erga
solas sapientiȩ diuitias auarꝰ. ⁊ multum
cupidꝰ inherebat. Ille coire plures inunũ.
& sui inuicẽ in necessariis hab̾e sollicitu¬
dinẽ docebat: hic sui exemplo qd̃ erat ab¬
solutꝰ ⁊ lib̃. cunctis sermone apłico p̃dicabat.
Ego aũ uolo uos sine sollicitudine eẽ. &. dñs
inꝓrimo est. nichil solliciti sitis: s tamꝙͣ.
serui xp̃i hoc solum estote solliriti. quando
redeat dñs a nuptiis. Ille delinquentib
miscłit̃ condolere. ⁊ a delicto reuocare: hic
ꝑ diuim eloquii grãm. delinquendi incita¬

Expanded text:
spinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bospinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicitudine esse ; et Dominus in proximo est: nihil solliciti sitis, sed tanquam servi Christi, hoc solum estote solliciti, quando redeat Dominus de  Al. a nuptiis. Ille delinquentibus misericorditer condolere, et a delicto revocare: hic per divini eloquii gratiam delinquendi incita
Abbreviated transcription (Latin):
ac scientiȩ. reconditos inuasis fictilib ꝑqͥre¬
bant. Uerũ cum iam ipsi fufficient̃ instruẽ¬
ti diuina dispensatione ad imbuendos ppłos
uocarent᷑. ⁊ aliꝰ alio itinere. ad idem tam̃
opꝰ ut̃q traheret᷑: basiliꝰ ponti urbes ⁊rura
circiuens. desides gentis illiꝰ animos.⁊ parũ
de spe futura sollicitos. stimulare u̾bis. &
p̃dicatione succendẽ : calluinq longe ab his
cȩpit negligentiȩ abolere. Subegitq ab iec̃¬
tis inamũrerũ & scł̃arium curis. suimet
notician reciꝑe: in unũ coire. monasti̾a
construere. psalmis ⁊ hẏmnis ⁊ orationib
docuit uacare. Pauꝑum curã gerere: er̃q
habitacła honesta. ⁊ quȩ ad uictũ necessaria
sunt p̃bere. Uirgines instituere: pudicam
castamq urtã om̃ib pene desidabilem fa¬
cere. Ita breui ꝑmutata ẽ totiꝰ ꝓuintiȩ fa¬
cies: ut in arido & squalenti campo uideret᷑
seges fȩcunda. ac leta uinea surrexisse. Gre¬
gorius uͦ bonũ sem̃ ñ patiebat᷑ aut super

Expanded text:
reconditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succendere, callumque ab his longae negligentiae caepit abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ germinauit nouelła. S isti p̃cipue
uelut duo filii pinguedinis. assistentes dex¬
tra leuaq candelabro. instar duoꝵ cęli
de his pauca suy repetere. Ambo nobiles.
bo de auditorio digressi. ad ꝓfitendam re¬
thoricã rogabant᷑. Qͦd opꝰ magnificȩ qͥdẽ
implebat basiliꝰ : c regoriꝰ uͦ magnificentiꝰ
ꝯtempnebat. Quiq cum se totũ dĩ seruitio
mancipasset: tantũ de college amore p̾sũp¬
sit. ut sedentẽ basiliũ de doctoris cathe¬
anint tredecim. om̃ib grecoꝵ scłariũ lib̾s
remotis. solis diuinȩ scͥpturȩ uoluminib
oꝑam dabant: earuinq intelligentiã ñ ex
ꝓpͥa p̃sumptiõe. s ex maiorũ sc̃ptis ⁊ auctori¬
tate sequebant᷑. Quos ⁊ ipsos: ex apłica

Expanded text:
Domini germinavit novellam. Sed isti praecipue Domini germinavit novellam. Sed isti praecipue velut duo filii pinguedinis, assistentes dextera laevaque candelabro, instar  Al. adinsde his pauca supra repetere. Ambo nobiles, bo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris catheaiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis et auctoritate sequebantur: quos
Abbreviated transcription (Latin):
tes. signa & ꝓdigia apłica. simplicitate uns
& corlis sinceritate faciebant. Ex quib int̾im
qͦs ipsi uidimꝰ. & quoꝵ benedici manib me¬
riuinꝰ: hi sunt: Macharrꝰ de suꝑiori hẽre¬
mo. altꝰꝙ machariꝰ deint̾iori: ysidorꝰ in scy¬
ti. pambos incellulis. Moyses ⁊ beniamin
in nitria. scỹrion ⁊ helyas ⁊ paulꝰ inapellio¬
te. aliꝰ paulꝰ in focis. pemen ⁊ oseph in pys¬
piri. qͥ appellabat᷑ mons antonii. S & alios
quã plures huiꝰmodi uiros. inegypti par¬
tib habitare. fideli comꝑ̃imꝰ auditur. ut
uere complerent᷑ apłi dictũ. qr ubi abun¬
dauit peccatũ. suꝑabundauit gr̃a: ix
abuit aũ ꝑ idem tempꝰ etiam mesopota¬
mia uiros nobiles. eisdem studiis pol¬
lentes: quoꝵ aliq̃ntos ipsi ꝑ nos uidimꝰ ap̃
dior cappadotia fuit: immo aliqͥd lȩtius
gregorium nob̃cũ sasilio germinauit:
Culit gͥ ⁊ ipsa multoꝵ scõꝵ segetẽ satis lȩtã:¬
ꝓduxit pioꝵ copiosam uineã÷ oliuarũ qͦ

Expanded text:
tes, signa et prodigia Apostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, ut vere compleretur Apostoli dictum: Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Habuit autem per idem tempus etiam Mesopotamia viros nobiles, iisdem studiis pollentes. Quorum aliquantos ipsi per nos apud dior Cappadocia fuit, imo aliquid laetius Gregorium nobis cum Basilio germinavit. Tulit igitur et ipsa multorum Sanctorum segetem satis  Aduxit copiosam piorum vineam, olivarum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
lites atq obtruncari ut passim qͥsq occir¬
risset gladio iubet: uindictã etiã dare ñ
cͥmini s furori. Ob hoc cũ a sac̾ootib ita¬
liȩ argueret᷑. agnouit delictũ: culpamq
cũ lacͥmis ꝓfess. publicã pęnitentiam i
sanxit in posterũ. ut sententiȩ pͥncipum su¬
ꝑ animad u̾sione ꝓlatȩ. in diem tͥcesimum
ab exsecutdeib differrent᷑. qͦ locꝰ misađiȩ ał¬

Expanded text:
lites, atque obtruncari passim, ut quisque occurlites, atque obtruncari passim, ut quisque occurrisset, gladio jubet, et vindictam dari non crimini, sed furori. Ob hoc cum a sacerdotibus Italiae argueretur, agnovit delictum, culpamque cum lachrymis professus, publicam poenisanxit in posterum ut sententiae principum super animadversione prolatae in diem tricesimum ab exsecutoribus differrentur, quo locus mise
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipem gestiret ostendere. datis litteris
impiũ ꝓtestat᷑ inceptũ ÷ fidẽ di impug¬
nari. & statuta catholicȩ ȩccłiȩ subrui.
Et int̃ hȩc appropinquare italiã cepit. Quo
iustina comꝑto: hoste simul atq impie¬
tatis ꝯscientia ꝑurgente. infugã u̾sa cũ
filio. exilia quȩ d̃ĩ sacerdotib parabat. pͥma
dem. bonitatisq ac benefitioꝵ gnatiani
memor: & inuindictã totis uirib orien¬
tis insurgens. ultus est sanguinẽ iustũ
Ualentiiani impia int̃ hȩc matre defunẽ¬
ta: fidem catholicã quã ipsa uiolauerat
& regnũ tyrannide pulsa. restituit. Atq
ipse postea quã romã illustri tͥumphon¬
uectꝰ est: ad ꝓp̾a rur sũ regna remeauit.
en idem tempꝰ subreptione qͣdam demo¬
nis. turpis macula religioso pͥncipimn
isset ppłi furentis extinctꝰ. repentini nunti
atrocitate succensꝰ. ad ludos circenses inui¬
tari ppł̃m. eiq ex imꝓuiso circũ fundi mi¬

Expanded text:
principem gestiret ostendere, datis litteris principem gestiret ostendere, datis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerdotibus praeparabat, prima dem, bonitatisque ac beneficiorum Gratiani memor, et in vindictam, totis viribus Orientis insurgens, ultus est sanguinem justum. Valentiniani quoque impia inter haec mater defunta, fidem catholicam, quam ipsa violaverat, et regnum tyrannide depulsa, restituit. Atque ipse posteaquam Romam illustri triumpho invectus est, ad propria rursus regna remeavit.Per idem tempus subreptione quadam daemonis, turpis macula religioso principi iisset populi furentis extinctus, repentini nuntii atrocitate succensus, ad ludos Circenses invitari populum eique ex improviso circumfundi mi
Abbreviated transcription (Latin):
lent. Int̾im dictanda adu̾sum fide patrũ.
imꝑialia decreta mittunt᷑: beniuolo. tunc
memoriȩ scriniis p̃sidenti. S ille eui ab in¬
cunabulis sacͣ fides uenerabilis fuit: abnegat
se impia posse u̾ba ꝓferre. ⁊ cont̾ d̾m loqͥ.
Tum uͦ ne inceptũ reginȩ frustrari uideretur:
celsior ei honor ꝓmittit᷑. si impleret in iuncta.
Ille qͥ nobilior infide ẽẽ quã in honorib cũ¬
peret. qͥd mͥ ait. ꝓ impietatis mercede auc̃¬
tiorem ꝓmititis gradũ: Hunc ipsũ quẽ
habeo tollite: tantũ mͥ conscientia fidĩ
duret illesa. Hȩc dicens: ante pedes impia
p̃cipientiũ cingłm iecit. Ambrosiꝰ uero
ad u̾sꝰ regine furorem ñ se manu defensa¬
bat aut telo: s ieiuniis. ꝯtinuatisq ui¬
giliis sub altari positꝰ. ꝑ obsecrationes de¬
fensorem s̃ atq ȩccłiȩ d̃m parabat. Cũq
hȩc in longũ diu̾sis machinis ⁊ obpugna¬
tionib nequiꝗͣ. iustina molit᷑: maximꝰ qͥ
se ex uere tẏranni infamia. ⁊ legitimum

Expanded text:
 Interim dictanda adversum fidem patrum Imperialia decreta mandantur Benevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impietatis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atque Ecclesiae Deum parabat. Dumque haec in longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et legitimum
Abbreviated transcription (Latin):
responsis pacem retinere. an bellũ gerere
apollinaris ep̃c. uir sane int̾ cȩt̾os instructꝰ.
s dum ꝯtentionis uitio nimiũ agitat᷑. &
adu̾sum om̃e qd̃ quisq dixerat ire obuius
delectat᷑. iactatione ingenii male fortis. he¬
resim ex contentione gen̾auit: asserens solõ
corpꝰ ñ etiam animã a dño in dispensatiõe
susceptã. In quo cũ euidentib exĩgłii testi¬
moniis urgeret᷑. quib ipse dñs ⁊ saluator
habere se animã ꝓfitet᷑. & ponere eã qñdo
uult. & iterũ assum̾e eam. quãq turbatã
& tristẽ dicit. eẽ usq ad mortẽ uertit se
rationabilis ẽ. s ex ea solũ qͣ uiuificat corpꝰ.
Ad supplementũ uͦ rationabilis partis. ipsũ
u̾bum dĩ fuisse ꝑhibebat. Quȩ assertio pͥmo
drino ep̃o. concilio congregato. tali senten¬
tia depulsa ẽ: ut deceruerẽt siqͥs filiũ dei
qͥ sicut uere ds est. ita & uere homo fuit.
uł humanitatis aliqͥd. uł ditatis minus

Expanded text:
responsis pacem retinere, an bellum gerere,responsis pacem retinere, an bellum gerere,Apollinaris Episcopus, vir sane in caeteris instructus, sed dum contentionis vitio nimius agitur, et adversum omne quod quisque dixerat, ire obvius delectatur, jactatione ingenii malefortis haeresim ex contentione generavit, asserens solum corpus, non etiam animam a Domino in Dispensatione susceptum. In quo cum evidentibus Evangelii testimoniis urgeretur quibus ipse Dominus et Salvator habere se animam profitetur, et ponere eam quando vult, et iterum assumere eam: quamque turbatam et tristem dicit esse usque ad mortem vertit se rationabilis est, sed ex ea solum qua vivificat corpus. Ad supplementum vero rationabilis partis, ipsum Verbum Dei fuisse perhibebat. Quae assertio primo Petro Alexandrino Episcopo concilio congregato tali sententia depulsa est, ut decernerent, Si quis Filium Dei, qui sicut vere Deus, ita et vere homo fuit, vel humanitatis aliquid, vel deitatis minus
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑ ad orientem regressꝰ: ibiq ut ab exordio
pͥncipatꝰ sui. summa cura summoq studios
pulsis hereticis ȩccłias catholicis tradere:
idq ea mod̾atione agere. ut ultione contẽp¬
ta tantũ catholicis de eccłiaꝵ restitutione
consuleret. qͦ fides recta absq p̃dicationis
impedim̃to ꝓficer&: cõmunẽ se p̃bere erga
sacerdotes dĩ. fide ⁊ religione & munificen¬
tia cunctis regium animũ exhibere: ac¬
cessu facilis. ⁊ absq imꝑiali fastu ad colloqͥ¬
um se humilib p̾bere: hortatu eiꝰ & lar¬
gitionib. ȩccłiȩ plurimis locis ornate sacis
maguificẽq constructȩ. pr̃are multa pos-¬
centib: s frequentꝰ ult᷑ offerre. Idoloꝵ
cultus qͥ ꝯstantim institutione. & deĩceps
negligi & destrui ceptꝰ fuerat: eodẽ impe¬
rante collapsꝰ est. Pro quib intantũ deo
carꝰ fuit: ut spetiale ei munꝰ contulerit
diuina ꝓuidentia. Eenĩ in thebaide par¬
tib monachum quendam iohannẽ noĩe.

Expanded text:
itur ad Orientem regressus, ibique, ut ab exordio principatus sui, summa cura summoque studio pulsis haereticis, Ecclesias catholicis tradere: idque ea moderatione agere, ut ultione contemta, tantum catholicis de Ecclesiarum restitutione consuleret, quo fides recta absque praedicationis impedimento proficeret: communem se praebere erga sacerdotes Dei: fide, religione, et munificentia cunctis regium animum exhibere: accessu facilis et absque imperiali fastu ad colloquium se humilibus praebere: hortatu ejus et largitionibus, Ecclesiae plurimis locis ornatae satis magnificeque constructae: praestare multa poscentibus, sed frequentius ultro offerre. Idolorum cultus, qui Constantini institutione et deinceps negligi et destrui coeptus fuerat, eodem imperante collapsus est. Pro quibus in tantum Deo charus fuit, ut speciale ei munus contulerit divina providentia. Et enim in Thebaidos partibus monachum quendam Joannem nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
ptꝰ luc ubratioĩs laborẽ. sominꝰ ut fieri
solet legentib aduenisset: didimꝰ silentiũ
illuo ñ ad qͥetem uł otiũ datũ ducens.
tamquã mundũ animal ruminans. cibũ
quẽ ceꝑat. ex initegro reuocabat: & ea q̃ du¬
dum ꝑcurrentib aliis ex libroꝵ lectione cog¬
nouerat. memoria ⁊ animo reterebat: ut ñ
tam audisse q̃ lecta fuerant.ꝙͣ descͥpsisse ea
m̃tis suȩ paginis uidẽt᷑. Ita breui dõ docen¬
te uitantã diuinaꝵ humanaꝵq rerũ eru

Expanded text:
post lucubrationis laborem somnus ut fieri post lucubrationis laborem somnus ut fieri solet legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis videretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divi
Abbreviated transcription (Latin):
diuit intemerata consortia:
& urbẽ nebulosi doctoris tetra ꝑfidiȩ
caligo suffunderet: uelut lampadã qͣndã
diuina luce fulgentẽ. didimũ dñs accen¬
dit : de cuiꝰ uita atq institutis. q̃m ad eccłiȩ
głam dĩ munere accensꝰ credit᷑. licet in
transcurso necessario tam̃ cõmemoran¬
da nob̃ pauca uident᷑: Is nãq in parua¬
ȩtate cum adhuc etiã prima litteraꝵ igno¬
rar& elem̃ta. luminib orbatꝰ : maiore de¬
siderio scientiȩ ueri luminis infłamat᷑.
Nec desꝑationẽ cupita adipiscendi passꝰ ẽ :
cũ audisset scͥptum mȩũgłio. qd̾ apud
homines impossibile ẽ: possibile ẽ apud
dm. Hac gͥ diuina pollicitatioẽ ꝯfisus:
indesinent̾ dñm̃ p̾cabat᷑. ñ ut ocłorum car-¬
naliũ uisũ. s ut illuminationẽ cordis ac¬
ciꝑet. Miscebat tam̃ p̃cib studia ac labo¬
rem: & iuges ꝯtinuatasq uigilias. ñ ad le¬
gendũ. s ad audiendũ adhbebat: ut quod
aliis uisus. hoc illi ꝯferret auditꝰ. Cũ uͦ

Expanded text:
divit intemerata consortia. et urbem nebulosi doctoris tetra perfidiae caligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum Dominus accendit. De cujus vita atque institutis, quoniam ad Ecclesiae gloriam Dei munere concessus creditur, licet in transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret elementa, luminibus orbatus, majore desiderio scientiae veri luminis inflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum . Hac igitur divina pollicitatione confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
baidȩ alexandriã descendisset: magnificis
consolatꝰ ẽ u̾bis. Nichil te inqͥt offendat o
didime: qd̃ carnalib ocłis uideris orbatus.
Dest̃ enĩ tͥ oculi illi qͦs mures ⁊ muscȩ &
lacertȩ habent: s letare qͥa habes ocłos
qͦs angłi habent. & quib d̾s uidet᷑: ꝑqͦs tͥ

Expanded text:
baide Alexandriam descendisset, magnificis baide Alexandriam descendisset, magnificis consolatus est verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi illi, quos mures, et muscae, et lacertae habent. Sed laetare, quia habes oculos quos Angeli habent, et quibus Deus videt
Abbreviated transcription (Latin):
pientib inȩccłia dĩ uiris admodũ ꝓbatus:
s & in cȩt̾is. siue dialecticȩ. seu geometriȩ.
astronomiȩ qͦ uł aritineticȩ disciplinis
ita eẽt paratꝰ. ut nullꝰ umꝙͣ. phylosophoꝵ
aliqͣ ex his artib ꝓponens. obtinere eum
uł concliide quiuerit. S statĩ ut responsio¬
nes erꝰ acciꝑet: magistrũ eũ etiam illiꝰ de
qua ꝓposuisset crederet disciplinȩ. Huiꝰ ali¬
quanti dicta uł cõmunit̃ disputata. uł ꝓ¬
ponentib responsa adhibitis notariis descͥp¬
sere: quȩ etiam nẽ inmagna ammiratione
habent᷑. Nos tam̃ qͥ & uiuȩ uocis eiꝰ ex par¬
te aliqua sumꝰ auditores. ⁊ ea quȩ a ñ nul¬
lis dicente eo descͥpta sunt legimꝰ: longe
maiorẽ grãm. ⁊ diuinũ nescio qͥd. ac supra
humanã uocẽ sonans. in illis magis sermo¬
nib qͥ de ore ipsiꝰ ꝓferebant᷑ agnouimus:
Hunc etiã beatꝰ antõniꝰ. cum fidi athanasii
testimoniũ laturꝰ adu̾sũ arrianos. de the-¬

Expanded text:
dum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus proponens, obtinere eum, vel concludere quiverit, sed statim ut responsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua proposuisset, crederet disciplinae. Hujus aliquanti dicta, vel communiter disputata, vel proponentibus responsa, adhibitis notariis descripsere: quae etiam nunc in magna admiratione habentur. Nos tamen qui et vivae vocis ejus ex parte aliqua fuimus auditores, et ea quae a nonnullis dicente eo descripta legimus, longe majorem gratiam et divinum nescio quid, ac supra humanam vocem sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore ipsius proferebantur, agnovimus. Hunc etiam beatus Antonius cum fidei Athanasii testimonium laturus, adversum Arianos de The
Abbreviated transcription (Latin):
cula: iter agere obuius ei qͥ se insectaba¬
tur aggressus ẽ. Ille qͥ nullo genere sus¬
picari posset. inoccursũ sͥ uenire quem
querer&: tamꝙͣ. p̃tereuntes aliquos int̃¬
rogari iubet. ubi audissent ẽẽ athanasiũ.
Cumq respondissent. uidisse se eũ ñ lon¬
ge euntẽ: tota celeritate ꝑtransiens. ꝓꝑat
inuanũ: festinans caꝑe quẽ ante ocłos
positũ uidere ñ potuit. Ille uͦ dĩ uͥtute
munitꝰ alexandriã rediit. ibiq tuto la

Expanded text:
cula, iter agere obviam ei qui se insectabacula, iter agere obviam ei qui se insectabatur, adgressus est. Ille qui nullo genere suspicari posset in occursum sibi venire quem quaereret, tanquam praetereuntes aliquos interrogari jubet, ubi audissent esse Athanasium. Cumque respondissent vidisse se eum non longe euntem, tota celeritate pertransiens, properat in vanum, festinans capere, quem ante oculos positum videre non potuit. Ille vero Dei virtute monitus Alexandriam redit, ibique tu
Abbreviated transcription (Latin):
na om̃s parit̾ allegant. nichil suis artib
successurũ. nͥ prius athanasiũ. uelut hoꝵ¬
tur exercitꝰ. iterũ duces: iterũ obpugna.¬
tur ȩccłia. Cuanq eũ mesti ⁊ fluentes
ppłi circumstarent: ꝓpħico apud eos usus
sermone ꝑhibet᷑. Nolite inqͥt o filii con¬
turbari: qr nubecula ẽ. ⁊ cito ꝑtransit.
Cumq discessisset. ⁊ naui ꝑ nilum fluuiũ
iter ageret: comes qͥ ad hoc ipsum missus
fuerat. cognito eiꝰ itinere. instant̃ eũ inse.
qui cepit. Et cum forte applicuisset atha¬
nasĩ nauicula ad quendã locũ: comꝑit
ã p̃tereuntib post tergũ eẽ ꝑsecutorẽ
suũ: & iamiamq nͥ ꝓspiceret imminere.
Conterriti om̃s qͥ simul aderant socii: hẽ¬
remum suadebant ad fuge p̾sidium ẽẽ¬
petendum. Cum ille. Nolite ingͥt o filii
det̾reri: eamꝰ magis in occursũ ꝑsecuto¬
ri nr̃o: ut sciat qͥa longe maior ẽ qͥ nos
defendit. quãqͥ ꝑsequit᷑. & conu̾sa naui-¬

Expanded text:
na, omnes pariter allegant, nihil suis artibus na, omnes pariter allegant, nihil suis artibus successurum, nisi prius Athanasium, velut otur exercitus, iterum duces, iterum oppugnatur Ecclesia. Cumque eum moesti et flentes populi circumstarent, prophetico apud eos usus sermone perhibetur: Nolite inquit filii, conturbari, quia nubecula est, et cito pertransit. Cumque discessisset, et navi per Nilum fluvium iter ageret: Comes qui ad hoc ipsum missus fuerat, cognito ejus itinere, instanter eum insequi 260 caepit. Et cum forte applicuisset Athanasii navicula ad quendam lo cum, comperit a praetereuntibus post tergum esse percussorem suum, et jam jamque nisi prospiceret, imminere. Conterriti omnes qui simul aderant socii, eremum suadebant ad fugae praesidium petendam. Tum ille: Nolite, inquit, o filioli, deterreri: eamus magis in occursum percussori nostro, ut sciat quia louge major est qui nos defendit, quam qui persequitur. Et conversa navi
Abbreviated transcription (Latin):
sima instructioe corrigera. Ita duo isti uiri
uelut magnifica quęda mundi luminaria:
illiricum. italiam. galliasq suo splendore
radiarunt: ut om̃s etiã de absconditis an¬
persas bello pulsaturꝰ aduenit.⁊ pub¬
lica quã pͥus occultauerat. erga idolorum
cultũferri cȩpit insania: callidior cȩteris
ꝑsecutor. ñ ui neq torm̃tis. s p̃miis. hono
S tudia auctorum gentiliũ xp̃ianos adire
ꝓhibens. ludos litteraꝵ illis solis qͥ dos deasq
uenerarent᷑. patere decernit: miliciȩ cin¬
gulũ ñ dari nͥ immnolantib iubet: ꝓcu¬
nis statuit ñ debere cõmitti: utpote qͥb
etiam lex ꝓpria gladio uti ueruisser. Et
ꝓficiebat cotidie in huiꝰcemodi legib ex¬
tam̃ qd̾ minꝰ uideret᷑ crudele. decernera.
lut tetri serpentes de cauernis terrȩ ebul¬
lientes. adeũ ꝓcessissent. magoꝵ. phyloso¬
phorũ. aruspicũ. augurũq manꝰ: ꝓfa¬

Expanded text:
sima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, sima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, velut magnifica quaedam mundi lumina, Illyricum, Italiam, Galliasque suo splendore radiarunt, ut omnes etiam de abditis anPersas bello pulsaturus advenit, et publica quam prius occultaverat erga idolorum cultum ferri coepit insania, callidior caeteris persecutor, non vi, neque tormentis, sed praemiis, honorStudia auctorum Gentilium Christianos adire prohibens, ludos litterarum illis solis, qui deos deasque venerarentur, patere decernit. Militiae cingulum non dari, nisi immolantibus jubet. Procunis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria gladio uti vetuisset. Et proficiebat quotidie in hujuscemodi legibus extamen quod minus videretur crudele, decerneret.lut tetri serpentes de cavernis terrae ebullientes, ad eum processisset magorum, philosophorum, aruspicum, augurumque manus propha
Abbreviated transcription (Latin):
mobilit̾ sederat. parũ firmauerĩ. Ex ipso
int̾im. luciferianoꝵ scisma. qd̃ licet ꝑ pau¬
cos adhuc uoluit᷑. sumpsit exordiũ. xix¬
ysebiꝰ uͦ circiiens orientẽ atq italiã.
medici parit̃ ⁊ sacerdotis fungebatur
officio: singłas quasq ęccłias ab iurata in¬
fidelitate ad sanitatẽ fidi recte reuocabat:
maxime qd̃ hylarium quẽ dudũ cum
cȩt̾s ep̃is inexilium trusũ ẽẽ memoraui¬
mus. regressũ iam. & in italia positũ. hȩc
eadẽ erga instaurandas ȩccl̃ias. fidemꝙ pa¬
trum reparaudã. repꝑit molientẽ: ñ quod
eruditꝰ. & ad ꝑsuadendũ cõmodissimꝰ. rẽ
diligentiꝰ⁊ aptiꝰ ꝓcurabat. Qui etiã libres
de side nobilit̾ scͥptos edidit: quib & here¬
ticoꝵ u̾sutias. ⁊ nr̃oꝵ deceptiones. ⁊ mrale
credulam simplicitatẽ ita diligent̃ ex po¬
suit. ut & p̃sentes. ⁊ longe positos. quib ip
se ꝑse disserere uiua uoce ñ poterat. ꝑfectis¬

Expanded text:
mobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso mobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso interim Luciferianorum schisma, quod licet per paucos adhuc volvitur, sumsit exordium. Eusebius vero circumiens Orientem atque Italiam, medici pariter et sacerdotis fungebatur officio. Singulas quasque ecclesias, abjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilarium, quem dudum cum caeteris Episcopis in exilium trusum esse memoravimus, regressum jam, et in Italia positum, haec eadem erga instaurandas Ecclesias, fidemque patrum reparandam reperit molientem. CAPUT XXeruditus, et ad persuadendum commodissimus, rem diligentius et aptius procurabat. Qui etiam libros de fide nobiliter scriptos edidit, quibus et haereticorum versutias, et nostrorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, quibus ipse per se disserere viva voce non poterat, perfectis
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ a lucifero potuisset: abscessit. Tunc
regressꝰ meletius de exilio. qr cũ eo nume¬
rosior ppłs erat. ȩccłias tenuit: ⁊ ex eo iam
ꝓprium sẏnodum cum cȩt̾is orientalibus
epĩs habuit. nec tam̃ athanasio iunctus ẽ.
Interim lucifer iniuriam dolens. qd ep̃m a
se ordinatũ ap̃ antyochiam. ñ recepisset es¬
sebius: nec ipse reciꝑe cogitat alexandrim
decreta concilii: s ꝯstringebat᷑ legati sin
uinculo. qͥ in concilio ipsiꝰ auctoritate sub¬
scͥpserat. Abicere namq eũ ñ pot̾at: quia
auctoritatẽ ex tenebat. Si uͦ recepisset: om̃e
suũ frustrandũ uidebat inceptũ. Diu mul
cluderet᷑: elegit ut legato suo recepto. erga
cȩt̾os sententiam disparem. & sͥ placitam
custodiret. Ita regressꝰ ad sardiniȩ partes:
siue qi cito morte p̃uentꝰ. tempꝰ sententiȩ
mutandȩ ñ habuit. & enĩ temere cepta.
corrigi spatio solent: siue hoc animo im¬

Expanded text:
aeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc aeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit: et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere cogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vinculo, qui in concilio ipsius auctoritate subscripserat. Abjicere namque eum non poterat, qui auctoritatem ejus tenebat. Si vero recepisset, omne suum frustrandum videbat inceptum. Diu ergoarte concluderetur, elegit, ut legato suo recepto, erga caeteros sententiam disparem, sed sibi placitam custodiret. Ita regressus ad Sardiniae partes, sive quia cita morte praeventus, tempus sententiae mutandae non habuit etenim temere coepta corrigi spacio solent sive hoc animo im
Abbreviated transcription (Latin):
re uidetur. ne suspitionẽ daremꝰ tamꝗͣ.
illiꝰ ficłi sectatores: quȩ trinitatẽ in no¬
minib tantũ. ⁊ ñ in reb ac subsistentiis
confitet᷑. S & de incarnatione dm̃ com¬
p̃hensum ẽ: qr corpꝰ quod susceꝑat dominꝰ.
neq sine sensu. neq sine anima suscepiss.
Quib om̃ib caute moderatȩq cõpositis:
unꝰquisq itinere suo cũ pace ꝑrexit. Sed¬
eusebiꝰ cum redisset antyochiam. ⁊ inue¬
nisset ibi a lucifero contͣ pollicitationem
ordinatũ ȩp̃m: pudore simul ⁊ indigna.¬
tione cõpulsus abscessit. neutrȩ parti cõ¬
munionẽ suam relaxans: qr digrediens.
inde. ꝓmiserat se acturũ inconcilio. ut is
cer&. Ille nãq ppłs qͥ meletiũ dudum de
ȩccłia pulsum. qͣsi ꝓ fide recta fuerat se¬
cutꝰ: ñ se uinxerat ad priores catholicos.
suũq conuenticłm tenuit. Hos gͦ cum in
unũ reuocare uoluisset eusebiꝰ nec tam̃ p̃¬

Expanded text:
re videretur, ne suspicionem daremus, tanquam re videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Trinitatem in nominibus tantum, et non in rebus ac subsistentiis confitetur. Sed et de incarnatione Domini comprehensum est, quia corpus quod susceperat Dominus, neque sine sensu, neque sine anima suscepisset. Quibus omnibus caute moderateque compositis, unusquisque itinere suo cum pace perrexit. Eusebius cum redisset Antiochiam, et invenisset ibi a Lucifero contra pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus abscessit, neutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is ceret. Ille namque populus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priores catholicos, suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen pr
Abbreviated transcription (Latin):
tis uͦ eusebio decernit᷑. Addit᷑ sane in loco¬
concilii decreto etiã de sp̃u sco plemor
disputatio. ut eiꝰdem sustantiȩ ac d̃itatis
cuius pat̃ ⁊ filiꝰ. etiam sp̃c sc̃s erederetur:
nec quicꝗͣ prorsꝰ in tͥnitate aut creatum.
aut inferrꝰ. post̾ius ue diceret᷑. S & de
differentia substantiarũ ⁊ subsistentiaꝵ
sermo eis ꝑscͥpturam motꝰ est: qd̃ greci.
dicebant. sustantiam ⁊ subsistentiam unũ
uideri: & qr tres substantias non dicimꝰ
inđm. nec tres subsistentias dicere debea¬
mus. Alii uͦ quib longe aliud substantia
ꝙͣ subsistentia significare uidebat᷑. dicebãt:
qr substantia ipsam rei alicurꝰ naturam
rationẽq qua constat designet: subsisten¬
tia aũ uniꝰ cuiꝰq ꝑsonȩ. hoc ipsũ qd̃ exstat
⁊ subsistit ostendat: id̾oq ꝓpt̾ sabellii
heresim tres eẽ subsistentias conficendas.
qd̾ q̃si tres subsistentes ꝑsonas significa¬

Expanded text:
tis vero Eusebio decernitur: additur sane in tis vero Eusebio decernitur: additur sane in concilii decreto etiam de Spiritu sancto plenior disputatio, ut ejusdem substantiae, ac deitatis, cujus Pater, et Filius, etiam Spiritus sanctus crederetur , nec quidquam prorsus in Trinitate, aut creatum, aut inferius, posteriusve diceretur. Sed et de differentia substantiarum, et subsistentiarum sermo ejusdicebant substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, quibus longe aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, quod quasi tres subsistentes personas significa
Abbreviated transcription (Latin):
sos. ut eos rursꝰ erigerent. nec sibimet so¬
lis puritatis merito. cȩloꝵ regna defende¬
rent: s eẽ głosius sicum plurib illuc me¬
rerent᷑ intrare: & id̾o rectum sibi uideri
ut tantũ ꝑfidiȩ auctorib amputatis. re¬
liguis sacerdotib daret᷑ optio. si forte ue
statutaq conu̾ti. nec negare aditũ redeun¬
tib. qͥn potuis de eoꝵ ꝯuersione gaudere:
qͥa & ille eũgłicus iumor filiꝰ. pat̾nȩ de¬
populator substantiȩ in semet ipssĩ reu̾sus.
& stola circumdat᷑ ÷ ꝑ quã qͥd aliud ꝙͣ. sacer¬
dotii declarant᷑ insignia: Nec ꝓbabilis
extitit apud patrẽ senior filiꝰ qd̃ inuidit
recepto: nec tantũ meriti hab̾uit. ñ delin¬
quendo. qnͣtum noxe ꝯtraxit. ñ indulgen¬
ex ȩs̃głica auctoritate ꝓlatas. ordo ille
sacerdotalis ⁊ apłicus approbasset: ex conci¬
lii decreto. asterio cȩt̾isq quicũ ipsis
erant. orientis iniuingit᷑ ꝓcuratio. occiden¬

Expanded text:
sos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet sosos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defenderent, sed esse gloriosius, si cum pluribus illuc mererentur intrare. Et ideo rectum sibi videri, ut tantum perfidiae auctoribus amputatis, reliquis sacerdotibus daretur optio, si forte velstatutaque converti, nec negare aditum redeuntibus, quin potius de eorum conversione gaudere: quia et ille evangelicus junior filius, paternae depopulator substantiae, in semetipsum reversus,  stola circumdatur: per quam quid aliud quam sacerdotii declarantur insignia? nec probabilis extitit apud patrem senior filius, quod invidit recepto: nec tantum meriti habuit non delinquendo, quantum noxae contraxit non indulgenex evangelica auctoritate prolatas ordo ille sacerdotalis et apostolicus approbasset, ex concilii decreto Asterio caeterisque qui cum ipsis erant, Orientis injungitur procuratio, Occiden
Abbreviated transcription (Latin):
erga quẽ ñ una plebs. s utraq gauder&.
p̃xperus catholicũ qͥdẽ ⁊ scm uirũ. ac ꝑ
oĩa dignissimũ sac̃dotio paulinũ ep̃m col¬
locauit: s tam̃ inquẽ acquiescere plebs
utraq non posset:
ergit interea eusebius a lexandriam:
ibiq ꝯfessoꝵ concilio congregato. pau¬
ci numero. s fide integri ⁊ meritis multi.
qͦ pacto post hereticoꝵ ꝓcellas. & ꝑfidiȩ
turbines. tranqͥllitas reuocaret᷑ ȩccłiȩ. oĩ
cura & delib̾atione discutiunt. Aliis ui¬
debat᷑ ficłi calore feruentib. nullũ debe-¬
re ultra in sacerdotiũ recipi: qͥ se ut cũq
hereticȩ cõmunionis ꝯtagione maculass.
S qui imitantes apł̃m. querebant ñ qͦd sͥ
imitarent᷑ xp̃m. qͥ cum eẽt om̃ium uita.
ꝓ salute cunctoꝵ humilians se descendit
in mortẽ. qͦ scilicet inueniret᷑ ⁊ in mortu¬
is uita: dicebant meliꝰ eẽ humiliari se
paululũ ꝑpt̃ deiectos. ⁊ inclinari ꝓpt̃ eli¬

Expanded text:
erga quem non una plebs, sed utraque gauderet, erga quem non una plebs, sed utraque gauderet, praeproperus catholicum quidem et sanctum virum, ac per omnia dignum sacerdotio Paulinum Episcopum collocavit, sed tamen in quem adquiescere plebs utraque non posset. ergit interea Eusebius Alexandriam, ibique Confessorum concilio congregato, pauci numero, sed fide integri, et meritis multi, quo pacto post haereticorum procellas, et perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi, qui se utcumque haereticae communionis contagione maculasset. Sed qui imitantes Apostolum quaerebant, non quod sibi imitarentur Christum, qui cum esset omnium vita, pro salute cunctorum humilians se, descendit in mortem, quo scilicet inveniretur et in mortuis vita: dicebant melius esse, humiliari se paululum propter dejectos, et inclinari propter eli
Abbreviated transcription (Latin):
obiuam parat : uicesimo ⁊ quarto post
occasum patͥs imꝑii sui anno. in oppido ci¬
liciȩ mopsocrenis. diem defunctꝰ est. Post¬
quẽ uilianꝰ p̃sumptũ pͥus. demũ ut legi¬
tumũ solus optinet. pͥncipatũ. Is pͥmum
uelut arguens ꝑperam gesta ꝯstantii. ep̃os
rubet de exiliis relaxarr: post uͦ adu̾sum
nr̃os tota nocendi arte ꝯsurgit. Interim
qͥ suꝑfuerant ep̃i. de exiliis relaxantur.
romam grãm a qͦ ꝓficiscens fuerat exoratꝰ
cifer aũ cum exoraret᷑ ab eusebio. qr ut̃q
in partib uicims egypto fuerat relegatꝰ.
ut aduidendũ athanasiũ alexandriam
ꝑgerent. cõmuniq tractatu cum his qͥ
suꝑfuerant sacerdotib de statu ȩccliȩ de-¬
cernerent: p̃sentiam sui ab negans. legatũ
ꝓsediaconũ suũ mitit. atq ip̃se intento
animo antyochiam ꝑgit: ibiq dissidenti¬
bus adhuc partib. s in unũ tam̃ reuoca¬
ri posse sꝑantib. si sibi talis eligeret᷑ ep̃c.

Expanded text:
obviam parat, vicesimo et quarto post obviam parat, vicesimo et quarto post occasum patris imperii sui anno, in 254 oppido Ciliciae Mopsocrenis diem defunctus est. quem Julianus, praesumtum prius, deinde ut legitimum, solus obtinuit principatum. Is primo velut arguens perperam gesta Constantii, Episcopos jubet de exiliis relaxari. Post vero adversum nostros tota nocendi arte consurgit. Interim qui superfuerant Episcopi, de exiliis relaxantur. Romani gratiam, a quo proficiscens fuerat exoratuscifer autem cum exoraretur ab Eusebio, quia uterque in partibus vicinis Aegypto fuerat relegatus, ut ad videndum Athanasium Alexandriam pergerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Ecclesiae decernerent, praesentiam sui abnegans, legatum pro se diaconum suum mittit, atque ipse intento animo Antiochiam pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus,
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑. Alius qͦq macedonius nomine.
quẽ nr̃is expulsis. nmo potrꝰ necatis. ap̃
ꝯstantinopolim statuerant ȩp̃m: qͥa si
eque ut illi blasphemar&e. tam̃ ab illis ex¬
tia quȩ ꝑ arrium pͥmo qͣsi de infernis ex¬
tulerat caput. subito tͥformis apparuit:
ꝑ eunomianos qui dicunt ꝑ omĩa dissimi¬
lem filiũ patͥ. qi nullo genere similis pos¬
sit eẽ factura factori: ꝑ arrianos qͥ diciũ¬
quidẽ posse dici similem filiũ patͥ. s lar¬
gitate gr̃ȩ. ñ ꝓprietate naturȩ. in qñtũ
scilicet potest creatari creatura conferri:
int̾ illos ita gesta sunt: s sicut de talib
scͥptum ẽ. discissi sunt.⁊ ñ sr̃ ꝯpuncti.
Pluruni sane eoꝵ qͥ uidebant᷑ attentiorẽ
uitã gerere. ⁊ monast̾ia ꝑmulta apud
eỹi nobiles: macedonii magis errorẽ
ed ꝯstantiꝰ imꝑator. dũ iuliano quẽ
cesarẽ ap̃ gallias reliquerat. dignatio¬
nem sͥ augusti sponte p̾sum̃ti. armis ire

Expanded text:
appellatur. Alius quoque Macedonius nomine, appellatur. Alius quoque Macedonius nomine, quem, nostris expulsis, imo potius necatis, apud Constantinopolim statuerant Episcopum, quiSpiritum Sanctum aeque ut illi blasphemaret, tamen ab illis extia, quae per Arium primo quasi de inferis extulerat caput, subito triformis apparuit: per Eunomianos, qui dicunt per omnia dissimilem Filium Patri, quia nullo genere similis possit esse factura factori: Per Arianos, qui dicuquidem posse dici Filium Patri, sed largitate gratiae, non proprietate naturae, in quantum scilicet potest creatori creatura conferri: inter illos ita gesta sunt. Sed sicut de talibus scriptum est: Discissi sunt, et non sunt compuncti : plurimi sane eorum, qui videbantur attentiorem vitam gerere, et monasteria apud et Episcopi nobiles Macedonii magis errorem ed Constantius Imperator, dum Juliano quem Caesarem apud Gallias reliquerat dignationem sibi Augusti sponte praesumenti, armis ire
Abbreviated transcription (Latin):
malitia deseur&: sacerdotes ⁊ ppłi qͥ arrio
duce pͥmitꝰ fuerant ab ęccł̃ia diuulsi. in
tres denuo partes sectasq: fi nduntur.
Nam illi qͦs paulo suꝑiꝰ dixeramꝰ ñ acqͥescen¬
tes: eusebii cȩt̾oꝵq simulationib. cũ ar¬
rio exiliũ ꝑtulisse: ptmodũ nec ipsi ar¬
rio regresso de exilio. cõmunicare uolue¬
runt : eoqd̃ simulata ꝯfessione cõmuni¬
casset his qͥ de ipsa substantia di patris
filiũ ꝯfiterenr᷑: qͥa ipsi ea quȩ pͥmo docue¬
rat arriꝰ ex nullis exstantib creatũ & fac̃¬
tum. ñ natũ filiũ. satis libera seu potius
impudenti blasphemia ꝯfirmabant. Ca
& post illoꝵ obitũ aetius qͥdam: pt aetiũ
uialidius ⁊ latiꝰ asserebat eunomiꝰ: uir cor¬
pore ⁊ amma lȩpsꝰ & interior ⁊ exterior
morbo regio torruptꝰ. Arte tam̃ dialectica
p̃potens. plurima contͣ fidem nrãm sc̃pͥ¬
sit: & disputandi leges sectatorib suis de-¬
dit: a qͦ etiam nunc eunomiana heresis

Expanded text:
malitia desaeviret, sacerdotes, et populi, qui, Ario duce, primitus fuerant ab Ecclesia divulsi, in tres denuo sectas partesque finduntur. Nam illi quos paulo superius dixeramus, non adquiescentes Eusebii caeterorumque simulationibus, cum Ario exilium pertulisse postmodum nec ipsi Ario regressode exilio communicare voluerunt, eo quod simulata confessione communicasset iis, qui de ipsa substantia Dei Patris Filium confiterentur: quia ipsi ea quae primo docuerat Arius, ex nullis extantibus creatum et factum, non natum Filium, satis libera, seu potius impudenti blasphemia confirmabant. Quod et post illorum obitum Aetius quidam, post Aetium validius et latius asserebat Eunomius, vir corpore et anima leprosus, et interius exteriusque morbo regio corruptus, arte tamen dialectica praepotens, plurima contra fidem nostram scripsit, et disputandi leges sectatoribus suis dedit. A quo etiam nunc Eunomiana haeresis
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce nocte. quȩ ad incipiendũ opꝰ iam sola
restabat. terrȩmotꝰ ingens oborit᷑: et ñ solũ
fundam̃toꝵ saxa longe lateq iactant᷑ : uerõ
etiã totrꝰ pene loci ȩdificia cõplanant᷑: Por¬
ticꝰ qͦq publice. inquib uid̾̃orum multitu¬
do. quȩ oꝑi uidebat᷑ insistere. cõmanebat.
effugisse: ad reqͥrendos qͥ opp̾ssi fuerant. re-¬
liqua multitudo concurrit: Edes erat qͦ¬
bens aditum int̃ duas porticꝰ. quȩ fuerãt
ignis emicuit. ⁊ ꝑ mediũ plateş ꝑcurrens.
adustis ⁊ exanimatis qͥ aderant iudis. ultͣ
citrãq ferebat᷑. Hoc iterum sepiꝰq ⁊ fregͦn¬
tissime ꝑ totã diem illam repetens: ꝑtuia¬
cis ppłi temeritatẽ flaminis ultricib coer¬
cebat. cum interim pauore ingenti & tre¬
hȩc casu fieri crederent᷑ : in seqͣnti nocte
inuestim̃tis omniũ signacłm crucis ita
euidens apparuit. ut etiã qͥ diluere ꝓ sui
infidelitate uoluisset: nullo genere uale¬

Expanded text:
 Ecce nocte, que ad incipiendum opus iam sola restabat, terremotus ingens oboritur quo non solum fundamentorum saxa longe lateque iactantur, verum etiam totius pene loci edificia complanantur. Porticus quoque publice in quibus multitudo, que operi videbatur, insistere commanebat aeffugisse, ad requirendos qui oppressi fuerant reliqua multitudo concurrit. Edes erat bens aditum inter duas columnas, que fuerant ignis emicuit et per medium platee percurrens adustus et exanimatus qui aderat Iudeis ultro citroque ferebatur. 130 Hoc iterum sepius et frequentissime per totam illam diem repetens pertinacis populi temeritatem flammis ultricibcebat. Cum interim pavore ingenti et trehaec casu fieri crederentur, in sequenti nocte in vestimentis omnium signaculum Crucis ita evidens apparuit, ut etiam qui diluere pro sui infidelitate voluisset, nullo genere vale
Abbreviated transcription (Latin):
locũ templi. olun igne ꝯsumpti aggredi
ceꝑe. comite ꝓperandi oꝑis ab imꝑatore
ꝯcesso: sumptu publico ⁊ pͥuato. res omni
instantia gerebat᷑. Int̾ea insultare nr̃is.
& uelut reparati sͥ regni temꝑib. cõmi¬
nari acriꝰ. ac seuitiam ostentare: prorsꝰ
in magno tumore & suꝑbia agere. Eyrillꝰ¬
tunc pͦt maximũ confessorẽ. ierosolimis
ȩp̃c habebat᷑. Aꝑtis gͥ fundam̃tis calces ce¬
mentaq ad hibite : nichil omĩno deerat.
qͥn die postera uet̾ib deturbatis. noua
iacerent fundam̃ta: cũ tam̃ ep̃c diligen¬

Expanded text:
locum templi olim igne consumti aggredi locum templi olim igne consumti aggredi caepere, Comite properandi operis ab Imperatore concesso: sumtu publico et privato res omni instantia gerebatur. Interea insultare nostris, et velut reparatis sibi regni temporibus, comminari acrius, ac saevitiam ostentare, prorsus in magno tumore et superbia agere. Cyrillus post Maximum Confessorem Jerosolymis Episcopus habebatur. Apertis igitur fundamentis, calces cementaque adhibita, nihil omnino deerat, quin die postera, veteribus deturbatis, nova jacerent fundamenta: cum tamen Episcopus diligen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣñdo deponi de ȩculeo iussꝰ eẽt. Commi¬
natꝰ gͥ imꝑator. pt uictoriã ꝑsicam melis
se xꝑianos debellaturũ: ꝓfectus quidem ẽ
s nullꝰ rediit. Ibi iramq incertũ a suis¬
ne an ab hostib confossꝰ: pꝰ annũ ⁊ octo m̃¬
ses p̾sumpti augustalis imꝑii finẽ fecit:¬
anta uͦ exꝰ ad decipiendũ subtilitaᷤᷤ. xxii¬
& calliditas fuit: ut etiã infelices iudõs
uanis spebus illectos ut ipse agitabat᷑ illũ¬
det. Qͦs pͥmo omniũ ꝯuocatos ad se it̃ro¬
gat cur ñ sacͥficarent: cũ eis lex sua de sa¬
crificiis imꝑar&e. At illi occasionẽ se in¬
uenisse temꝑis rati: ñ possumꝰ inquiunt
nͥ in solo ierosolimoꝵ tẽplo. Ita namq p̾ci.¬
pit lex. & accepta ab eo reparandi templi
licentia. intantũ in solentiȩ ꝑuenert̃: ut
aliqͥs eis ꝓpħarum redditꝰ uidet᷑. Igit᷑ ex
om̃ib lociᷤᷤ atq ꝓuintiis ꝯuenere iudi:

Expanded text:
quando deponi de eculeo jussus est. Commiquando deponi de eculeo jussus est. Comminatus igitur Imperator, post victoriam Persicam melius se Christianos debellaturum, profectus quidem est, sed nullus redit. Ibi namque, incertum a suis, an ab hostibus confossus, post annum et octo menses praesumti Augustalis imperii, finem vitTanta vero ejus ad decipiendum subtilitas et calliditas fuit, ut etiam infelices Judaeos vanis spebus illectos, ut ipse agitabatur, illuderet. Quos primo omnium convocatos ad se interrogat, cur non sacrificarent, cum eis lex sua de sacrificiis imperaret? At illi occasionem se invenisse temporis 263 rati: Non possumus, inquiunt, nisi in solo Jerosolymorum templo. Ita namque praecipit lex. Et accepta ab eo reparandi templi licentia, in tantum insolentiae pervenerunt, ut aliquis eis prophetarum redditus videretur. Igitur ex omnibus locis atque provinciis convenere Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis: tam̃ iussꝰ exequit᷑. E app̾hen¬
sum unũ. quendã adolescentẽ qͥ primꝰ
occurrit theodorũ nomine. ã pͥma lu¬
ce usq in horam decimã. tanta crude¬
litate. & tot mutatis carnificib torsit.
ut nulla ȩtas simile factũ meminerit.
Cum tam̃ ille meculeo suspens hinc inde
laterib instante tortore nichil aliuo fa¬
ceret: nͥ uultu securo ⁊ lȩto. psalmum
quẽ pridie omĩs ȩccłia cecinerat iterar&.
Cumq se om̃i ex pensa crudelitate salus¬
tius nichil egisse ꝑspiceret: recepto in
tale aliqͥd temptare uellet de cęt̾o. Alio¬
quin: ⁊ illis głam. & sibi ignominiam
guerer&. Hunc theodorũ ip̃si nos pꝰtmo¬
dum apud antiochiã uidimꝰ. & cũ reqͥre¬
remꝰ ab eo si sensũ doloris habuisset ex inte¬
gro: dicebat. doloris se qͥdem parũ sensisse:
astitisse aũ iuuenẽ quendã. qͥ sudanti sibi.
se eẽ delectatũ. ut tunc mestior factꝰ sit.

Expanded text:
Gentilis, tamen jussus exequitur, et apprehenGentilis, tamen jussus exequitur, et apprehensum unum quendam adolescentem qui primus occurrit, Theodorum nomine, a prima luce usque ad Al. in horam decimam tanta crudelitate, et tot mutatis carnificibus torsit, ut nulla aetas simile factum meminerit. Cum tamen ille in eculeo sublimis, et hinc inde lateribus instante tortore, nihil aliud faceret, nisi quod vultu securo et laeto psalmum, quem pridie omnis Ecclesia cecinerat, iteraret: cumque se, omni expensa crudelitate, Sallustius nihil egisse perspiceret, recepto in tale aliquid tentare vellet de caetero, alioquin et illis gloriam et sibi ignominiam quaereret. Hunc Theodorum ipsi nos postmodum apud Antiochiam vidimus. Et cum requireremus ab eo si sensum doloris habuisset ex integro, dicebat se quidem dolores parum sensisse, adstitisse autem quendam juvenem, qui sudanti sibi, se esse delectatum, ut tunc moestior factus sit,