comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet: qua cum eis conuersa¬
batur. Similiter ꝑid quod ho¬
mo ẽ in celo ẽ uisibiliter scilicet.
inuisibilit̾ autem ẽ in altari:
quia informa humana. ñ ap¬
paret: sed forma panis & uini
oꝑitur. Unde ⁊ inuisibilis caro e¬
uis dicitur: quȩ uere ẽ in altari.
Sed quia non in sua specie appa¬
ret: inuisibilis dicitur. Ait enim
contendimus: sacficium eccłe dr
obs modi ꝯtiq: duob constare. ui¬
sibili elementoꝵ specie. & inui¬

Expanded text:
scilicet, qua cum eis conversascilicet, qua cum eis conversabatur. Similiter per id quod homo est, in coelo, scilicet, visibiliter: invisibiliter autem est in altari, quia non in forma humana apparet, sed forma panis et vini operitur. Unde et invisibilis caro ejus dicitur, quae vere est in altari. Sed quia in specie sua non apparet, invisibilis dicitur; ait enim contendimus, sacrificium Ecclesiae duobus confici, duobus constare; visibili elemento
Abbreviated transcription (Latin):
Determinatio premissorũt.
ue exeadem ratione omnia
accipienda st̃. Non enĩ his
negatur uer̾um corpus xp̃i a fi¬
delibus sumi. uel in aliari esse:
sed his ueritas apłos & in eis
nos instruxit: quod ipsiꝰ corpꝰ
non ꝑ partes discerptum. ut pu¬
tauerunt illi discipuli qui retro¬
ierunt. sed integrum: nec uisi¬
biliter in formã humana. sed
inuisibiliter sub forma panis
& uini. corpus & sanguinem
nobis traderet. Quem sensum
corpus quod uidebatur man¬
ducatur. Ipsum inuisibiliter:
non ipsum uisibiliter. Item. &
si necesse ẽ illud uisibiliter cele¬
brari: necesse est tamen inuisi¬
biliter intelligi. Ita etiam in¬
telligendum ẽ corpus xp̃i ẽẽ
in uno loco. scilicet uisibiliter
in forma humana: ueritas ta¬
men eus idest diuinitas ubiq
est. Ueritas etiam eius idest ue¬
rum corpus in omni altari est:
ubicumq celebratur. Sic etiã.
illud intelligendum ẽ. pauꝑes
semꝑ habetis uobiscum. me
autem non semꝑ habebitis.se¬
cundum corporalem presentiã

Expanded text:
Determinatio praemissorum. Quae ex eadem ratione omnia accipienda sunt, non enim verbis his negatur verum corpus Christi a fidelibus sumi vel in altari esse, sed his Veritas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nobis traderet, quem sensum corpus quod videbatur, manducatur; ipsum quidem, invisibiliter; non ipsum, visibiliter. Item: Et si necesse est illud celebrari, necesse est tamen invisibiliter intelligi. Ita etiam intelligendum est corpus Christi esse in uno loco, scilicet, visibiliter in forma humana, Veritas etenim ejus, id est, Divinitas, ubique est; Veritas etiam ejus, id est, verum corpus in omni altari est, ubicumque celebratur. Sic etiam illud intelligendum est: Pauperes semper habetis vobiscum, me autem non semper habebitis, secundum corporalem praesentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
& panem in corpus uel uinũ
in sanguinẽ. mistica coniecra¬
tione conuert. dicentes. Quis
audeat manducare dñm suũ:
quis etiam audeat dicere coti¬
die formari corpus xpĩ de ma¬
teria uel substantia. quȩ non
fuit caro uirginis:
Auctorita¬
tibus probat᷑ uerum cͥorpꝰ xp̃i
eẽ in altari: & inid panem con

Expanded text:
el vinum in sanguinem mystica consecratione converti, dicentes: Quis audeat manducare Dominum suum? Quis etiam audeat dicere quotidie formari corpus Christi de materia vel substantia, quae non fuit caro Virginis? 4. Auctoritatibus probat verum corpus Christi esse in altari et in id panem con
Abbreviated transcription (Latin):
uxore. unum ẽẽ cum eo quo dici¬
tur non mechaberis. Poterat.
enim preceptum ñ furandi. in
illa generalitate intelligi. ubi
de non concupiscenda re ꝓximi
precipitur: & in eo quod dictũ e
non mechabis. poterat illud in¬
telligi. non concupisces uxorem
proximi tui. S in ulis duobus
preceptis non mechandi & non
furandiipsa oꝑa notata sunt.
& prohibita. In his uero extre¬
mis: ipsa concupiscentia. Mul¬
tum ergo differunt illa ab istis.
omnis concupiscentia mechan
uxoris & aliene rei: quaredicit᷑
lex comprimere manum & nõ
scđm cerimonialia. ñ scdm mora

Expanded text:
uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de non concupiscenda re proximi praecipitur; et in eo quod dictum est, non moechaberis, poterat illud intelligi, non concupisces uxorem proximi tui. Sed in illis duobus praeceptis non moechandi et non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. omnis concupiscentia moechanuxoris, et alienae rei, quare dicitur lex comprimere manum et non caeremonialia, non s
Abbreviated transcription (Latin):
addendum ẽ de modo illiꝰ
consensus: qui inter mariam &
ioseph intercessit. Sane credi po¬
test non solum mariam. sed etia
ioseph apud se disposuisse uir¬
ginitatem seruare. nisi ds alit̾
iuberet: eosq sic consensisse in
conuigalem societatem. ut ut̃q
re uellet: nisi deus alit̾ inspiraret.
Sed illam uoluntatem uerbis ñ
expresserant: postea uero expreᷤ¬
sert: & in uirginitate ꝑmanse¬
runt. Consensit ergo maria in
maritalem societatẽ. sed non in
camalẽ copulã: nͥ de eadẽ speci¬
aliter d̾s preciꝑet: cuius etiã con¬
silio ĩmaritalẽ consensit copulã¬
quia uirginitatẽ seruare uoleba:
& ideo ñ aliter consensiss in con¬
uigalem societatẽ. nͥ familiare d̃i
consilium habuisset: de qua au¬
proposuit se seruaturam uotũ
uirginitatis in corde: sed ipsũ
uotum non expressit in ore. Sub¬
it se ꝑseueraturam uirginẽ: nisi
deus aliter ei reuelaret. Cominit¬
tens ergo uirginitatem suã diui¬
ne dispositioni. consensit in carna¬

Expanded text:
addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginitatem servare velle, nisi Deus aliter juberet, eosque sic consensisse in conjugalem societatem, ut uterque tem servare vellet nisi Deus aliter inspiraret; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter Deus praeciperet, cujus etiam consilio iervare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium habuisset, de qua Auproposuit se servaturam votum virginitatis in corde, sed ipsum votum non expressit in ore. Subit se perseueraturam uirginem nisi ei deus aliter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carna
Abbreviated transcription (Latin):
um autem fuerit in xp̃o tunor
pene: queritur an iste timor
fuerie mundanus uel seruilis uł
initialis. Ad quod dicimus nul¬
mundanusmalus ẽ. ut supradi¬
ctũ ẽ & in primo gradu cummũ¬
do deseritur: seruilis uero ułinitia.¬
lis in ꝑfecta caritate non est. Nul¬
lus ergo timorum istorum. Fuit in
xp̃o. Quis ergo fuit timor ille qͦ
penam timuit: P otest timor ille
dicinaturalis sue humanus. qͥ
omnib hominib in est quo hor¬
retur mors ac formidatur pena:
& dicttur timor naturalis iste. nĩ
quia accesserit homini ex natura.
scam quõd prus fuit instituta:
quia non fuit iste timor concretuᷤᷤ
homini. nec de bonis naturalib.
sed quia ex corrupta natura per
peccatum hominibꝰ aduenit. cui
corruptio mnoleuit. tamquames¬
set naturalis: & est iste timor effec
ost premissa diligenter con

Expanded text:
um autem fuerit in Christo timor poenae, quaeritur an iste timor fuerit mundanus, vel servilis, vel initialis. Ad quod dicimus nulquia timor mundanus malus est, ut supra dictum est, et in primo gradu cum mundo deseritur; servilis vero, vel initialis, in perfecta charitate non est. Nullus ergo timorum istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste naturalis, non quia accesserit homini ex natura secundum quod prius fuit instituta, quia non fuit iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset naturalis; et est iste timor, effecPost praemissa, diligenter con
Abbreviated transcription (Latin):
tate recusaret. Nam uouenda
talia ñ sunt a conuigatis. nisi
ex consensu & uoluntate com¬
muni & si p̃proꝑe factum fue¬
rit. magis ẽ corrigenda temeri¬
tas quã ꝑsoluenda ꝓmissio.
Non enim d̾s exigit siquis ex
alieno aliquid uouerit: s potiꝰ
usurpare uetat alienum. Idẽ
orationi: nisi ex consensu uoluit
conuiges carnali inuicẽ frau¬
dari debito. Idem Manifestũ
sub uiro ẽẽ: ut nulla eiꝰ uota q̃
abstinentie causa uouerit red¬
dantur ab ea. nisi auctor fuerit
uir ꝑmittendo. Nam cũ ad pec¬
catum eiusdem uiri ꝑtinere uo¬
luerit lex. si prius ꝑmiserit &
postea ꝓhibuerit: non tam̃ dix
ut faciat mulier quod uouerat:
quia ꝑmissa iam pͥus a uiro
fuerat. Uiri dixit ẽẽ peccatum.
qr abnuit qd̃ prius concesserat:¬

Expanded text:
tate, recusaret. Nam vovenda tate, recusaret. Nam vovenda talia non sunt a conjugatis, nisi ex consensu et voluntate communi; et si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persolvenda promissio. Non enim exigit Deus si quis ex alieno aliquid voverit, sed potius usurpare vetat alienum. Idem orationi, nisi ex consensu voluit conjugem carnali invicem fraudari debito. Idem, in quaestisub viro esse, ut nulla ejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor fuerit vir permittendo. Nam cum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, si prius permiserit, et postea prohibuerit; non tamen dixit ut faciat mulier quod voverat, quia permissa jam prius a viro fuerat. Viri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero sine consensu uxo¬
ris uir continere ñ ualeat:
uxor: ñ potest. Quod enim tuuiᷤˢ
illa ñ uult. Numquid ꝑ conti¬
nentiam tuã illa debet fieri¬
suꝑ fornicaria. Si alii nupserit
te uiuo: adultera erit. Non uult
tali lucro d̾s. tale dampnũ com¬
pensari. Redde debitum. & siñ
exigis redde. Pro scĩficatione ꝑ¬
fecta d̾s tibi computabit. si ñ
quod tibi debetur exigis. s red¬
dis quod debes uxor. Idẽ. Scd̃m
uerba apłica etiam si uir con¬
tinere uoluisset. & tu noluisses:
debitum tibi reddere cogerẽt.
& illi d̾s imputaret continenti¬
am. si non suȩ sed tuȩ concedet
infirmitati. ne in adulterium
caderes. Quis quis gͥ cõpatienᷤ
infirmitati uxoris reddit non
exigit debitum. aut ꝓpt̃ ꝓpͥam
gens potiꝰ quia sine uxore ẽẽ
ñ potuit: quamitis gaudens
quia duxit. securꝰ expectat diẽ
uouisti non modo ñ hortarem᷑.
sed etiam prohiberemꝰ implere:
si fortetua ouinx hoc tecum susci¬
pere animi uel carnis infirmi¬

Expanded text:
uod vero sine consensu uxris vir continere non valeat, uxor, non potest. Quod enim tu vis, illa non vult. Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde debitum; et si non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod tibi debetur exigis, sed reddis quod debes uxori. Idem, secundum verba apostolica: Etiamsi vir continere voluisset, et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur; et illi Deus imputaret continentiam, si non suae, sed tuae concederetur infirmitati, ne in adulterium caderes. Quisquis ergo compatiens infirmitati uxori reddit, non exigit debitum; aut si propter gens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit, securus expectat diem vovisti, non modo non hortaremur, sed etiam prohiberemus implere, si forte tua conjux hoc tecum suscipere, animi vel carnis infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
bitum debet. Siuero quilibet
eoꝵ alterũ a suo iure absolu̾it:
ad preteritã seruitutẽ numqͥd
reuocare poterit. Hoc enim ui¬
detur augustinus supͣ uoluisse.
Quib dam uidetur quod muli¬
er ñ discedens a domo uiri. quȩ
uiro ꝑmittente continentiam
ñ ualeat: & hoc ꝓpter dignita¬
tem uiri qui ẽ caput mulieris.
Sed melius hoc intelligit᷑ in ta¬
li casu. ubi uir concedit muli¬
eri uouere continentiã: & ante
uotum prohibet implere. Si uͦ
habitum mutauerit: ñ potest
reuocari: scđm illud. Qui uxo¬
rem suam uelare ꝑmiserit. a¬
liam ñ accipiat: sed similiter
conuertatur.
Quibꝰ temꝑibꝰ cessandum sit a coitii.

Expanded text:
debet. Si vero quilibet eorum alterum a suo jure absolverit, ad praeteritam servitutem numquid revocare poterit? Hoc enim videtur Augustinus supra voluisse. Quibusdam videtur quod mulier non discedens a domo viri, quae viro permittente continentiam non valeat; et hoc propter dignitatem viri, qui est caput mulieris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem suam velare permiserit, aliam non accipiat, sed similiter convertatur. 3. Quibus temporibus cessandum sit a coitu.
Abbreviated transcription (Latin):
hom e naturam. idestãni¬
mam & carnem. & horum pro¬
prietates siue accidentia assũp¬
sit deus: non carnem sine ani¬
ma aba animã sine ratione ut he¬

Expanded text:
hominis naturam, id est, animam et carnem, et horum proprietates sive accidentia assumpsit Deus, non carnem sine anima, nec animam sine ratione, ut h
Abbreviated transcription (Latin):
non creatam sed genitam. que
ipseẽ: alteram non genitam sed
creatã & ꝑ gr̃am ei collatam.
Nam ysaias de eo protestatur.
Requiescet suꝑ eum sp̃c sapien¬
ergo sapientiȩ & intellectus .idẽ
sapientia & intelligentia ꝑ sp̃m

Expanded text:
non creatam, sed genitam, quae non creatam, sed genitam, quae ipse est; alteram non genitam, sed creatam, et per gratiam ei collatam. Nam Isaias de eo protestatur, c. 11: Requiescit super eum Spiritus sapienergo sapientiae et intellectus, id sapientia et intelligentia per
Abbreviated transcription (Latin):
ex infirmitate nr̃a. uiuit tamẽ
ex uirtute dei:. ipse dixit. quia
ñ diuisus ẽ xp̃c. Numquid etiã
cum dicunus. quia animã rati¬
onalem & intellectus nr̃i susce¬
ꝑit capacem: diuidimus eum:
Nlon enim ipse d̾s uerbum pro
anima rationali & intellectꝰ ca¬
pac. in carne sua fuit: s ani¬
mam rationalem & intellectus
capacem & ipsam animã hu¬
manam. & eiusdem substant¬
e cuius nt̃e sunt animȩ. & car
nẽ nĩe similem eiusdemq ciuitꝰ
caro ẽ nr̃a substantiȩ suscipiens.
ꝑfectus etiam homo fuit. De in¬
telligentia p̃missoꝵ uerboꝵ
ec uerbã ambrosii pia dili¬
gentia inspicienda sunt:¬
que ex parte hominis ignorã¬
trã instruunt & illuminant: ex
parte errandi fomitem male in¬
tellecta ministrant. His etenĩ
eusdenter traditur duos in xp̃o
eẽ principales sensus. siue gemi¬
nam sapientiam: neq sdeo u¬
nitas & singularitas ꝑsonedi¬
uiditur. Sed uixta duas nat᷑aᷤᷤ
duas habet sapientias: unam

Expanded text:
ex infirmitate nostra, vivit tamen ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei ; ipse dixit quia non divisus est Christus. Numquid etiam cum dicimus quia animam rationabilem et intellectus nostri suscepit capacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem substantiae, cujus nnem nostrae similem, ejusdemque cujus caro est nostra, substantiae suscipiens, perfectus etiam homo fuit. 4. De intelligentia praemissorum verborum. Haec verba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singularitas personae dividitur; sed juxta duas naturas, duas habet sapientias, unam
Abbreviated transcription (Latin):
cominemorauit: ut scđm homi¬
nem crederes dictum. Etas enĩ:
ñ diuinitatis. sed corporis est.
Ergo si ꝓficiebat ȩtate ho¬
tia. Quis sensus proficiebat:
Si humanus ergo ipse susceptꝰ
est. Si diuinus: ergo mutabi¬
lis ꝑ profectum. Quod enĩ pro¬
ficit mittatur in melius: sed quod
diuinum ẽ non mutatur. Qd̃
ergo mutatur: non est diuinum.
Sensus igitur ꝓficiebat humanꝰ.
sensum ergo suscepit humanũ.
nec crescere ds: nec altitudo sa
implebatur erat non dei sed nr̃a
sapientia. Nam quomodo ĩple¬
batur: qui ut omĩa impleret
descendit: Per quẽ autẽ sensũ¬
nesciebat aut matrem: Scrip¬
tum ẽ enim. Prius quam sciat
puer patrem aut matrem: acq
lunt: expers autem cognitionis
infantia. ꝑ humanam utiq im¬
prudentiam quod adhuc non
didicit ignorat. Sed uerendũ ẽ
inquam: ne si duos principales
sensꝰ aut geminam sapientiam
mus: numquid cũ in eo imagi¬
nem ħ crucemq ueneramus :
diuidimus eum: Apłs certe qui
de eo dixit. qm̃ & si crucifixus ẽ

Expanded text:
commemoravit, ut secundum hominem crederes dictum. Aetas enim non divinitatis, sed corporis est. Ergo si proficiebat aetate hotia. Quis sensus proficiebat? Si humanus, ergo et ipse susceptus est: si divinus, ergo mutabilis per profectum. Quod enim proficit, utique mutatur in melius: sed quod divinum est, non mutatur: quod ergo mutatur, non utique divinum. Sensus igitur proficiebat humanus; sensum ergo suscepit humanum.nec crescere Deus, nec altitudo sapimplebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia. Nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret descendit ? 74. Per quem autem sensunesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accilunt: expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. 75. Sed verendum est, inquis, ne si duos principales sensus aut geminam sapientiam mus? Numquid cum in eo imaginem Dei, crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e sine mens ira. Ad quod sane
dici potest ipsum scc̾m hominẽ
tantam a conceptione accepisse
sapientie & gr̃ȩ plenitudinem:
ut ds ei plenius conferre ñ potu¬
erit: & tamen uere dicitur ꝓfecis¬
se sapientia & gr̃a non quid in
se. sed in aliis qui deeius iapiẽtia
& gr̃a ꝓficiebant: dum eis sapi¬
entiȩ & gr̃e munera. scđ̾m proces¬
sum etatis magis ac magis pate¬
faciebat. Unde gregorius inqͣ
quod ipse sapientior esset ex tẽpo¬
reqͥa prima conceptionis hora
spii sapientiȩ plenus ꝑmaneba:
sed eandem qua plenus erat sa¬
pientiam. ceteris ex tempore pay¬
latim demonstrabat. Iuxta ho¬
minis naturam ꝓficiebat etate:
de infantia ad uiuentutem. Iux¬
ta hominis naturam ꝓficiebat
gracia. non ipse quod non habe¬
bat ꝑ accessum temporis accipien¬
do: sed pandendo donum gracie
te. patefaciebat hominib dona
gr̃ȩ quȩ sib inerant & sapientiȩ:
tantum eos ad laudem dei excita¬
bat: & sic deo patri ad laudem. &

Expanded text:
e sine mensura. Ad quod sane dici potest ipsum secundum hominem tantam a conceptione accepisse sapientiae et gratiae plenitudinem, ut Deus ei plenius conferre non potuerit; et tamen vere dicitur profecisse sapientia et gratia, non quidem in se, sed in aliis qui de ejus sapientia et gratia proficiebant, dum eis sapientiae et gratiae munera secundum processum aetatis magis ac magis patefaciebat. Unde Gregorius in hobat sapientia; non quod ipse sapientior esset ex tempore, qui a prima conceptionis hora Spiritus sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate de infantia ad juventutem; juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse quod non habebat per accessum temporis accipiendo sed pandendo donum gratiaete patefaciebat hominibus dona gratiae quae sibi inerant et sapientiae, tantum eos ad laudem Dei excitabat, et sic Deo Patri ad laudem Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
iitate uel iusticia gratis data.
quȩ ipse uelipsa non est: ita est
sapiens sapientia gratis data.
que ipsa ñ ẽ. Et licet gemina sit
ꝑsona ẽ: quȩ in quantum ds̃ est.
est. sapiens ẽ sapientia eterna. sci

Expanded text:
nitate vel justitia gratis data, quae ipse vel ipsa non est; ita est sapiens sapientia gratis data, quae ipsa non est. Et licet gemina in persona est; quae in quantum Deus est, est, sapiens est sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓficere in cura s credita dũ
ꝑ eius industͥam alii ꝓficiunt.
reddictis iudet᷑ adũsari qd ambrosiꝰ att.
Ilibi tamen scrptũ reperi¬
tͣ: quod scđ̾m sensum ho¬
minis profecerit: sicut etate ꝓ.
fecit. Ait enim ambrosiꝰ in h¬
tionem nature assũpsit huma¬
nȩ: suscepit sensum hominis:s
non sensu carnis fuit inflatus.
Sensu hominis animãtuR.

Expanded text:
e in cura sibi tradita, dum per ejus industriam alii proficiunt. 3. Praedictis videtur adversari quod Ambrosius ait. Alibi tamen scriptum reperitur quod secundum sensum hominis profecerit sicut aetate hominis profecit. Ait enim Ambros., in tionem naturae suscepit humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
qui passus ñ ẽ: sic non ẽ impar
meritũ continentiȩ in ioħe qͥ
nullas exꝑtus ẽ nuptias: & ĩ
abraham qui filios genuit.
nubium. ꝑ tempoꝵ distribu¬
tionem xp̃o militauert̃: sed
continentiam iohannes ĩ oꝑe:
habitu. Melior ẽ autẽ castitaᷤᷤ
celibum: quã nuptiaꝵ. Qua¬
rum unam abraham Habe¬
bat in usu: ambas in habitu.
Caste enim coniugalit̾ uixit:
eẽ autem castus sine conuigio
potuit: sed tunc non oportuit.
alta dispensatione dei om̃s
retro scõs eiusdem fuisse mertt:
cuius nunc xp̃iani sunt: Quo¬
modo abraham ante placuit
in coniuigio: sic nunc uirgines
placent in castitate. Seruiuit
ille legi & tempori suo: seruia¬
mus & nos legi & tẽpori nr̃o:
in quos fines scłoꝵ deuenert̃.
Ex his apparet: quod scĩ patreᷤᷤ
ante legem sine peccato plureᷤᷤ
habuert̃ uxores uel concubinaᷤ.
Ras enim nunc uxores appel¬
lat scͥptura: nunc concubinaᷤ.
Rachel & lya ambe uxores fue¬
re: non concubine.

Expanded text:
qui passus non est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. nubium pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiam Iohannes et habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed tunc non oportuit. alta dispensatione Dei omnes retro sanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae.
Abbreviated transcription (Latin):
corporali. ñ licet uiro uxorem
dimittere. & econuersõ: s debet
alter alteri subsidia ꝓuidere.
Unde augustinus.Siuxorem
quis habeat sterilem seu defor¬
mem corpore. seu debilẽ mẽbͣs
uel cecam uel claudam uel sur¬
dam. uel si quid aluid:siue mor¬
bis uel laborib doloribq cõ¬
fectam. & quicquid excepta for¬
nicatione excogitari potest ue¬
hementer horribile: ꝓ societate
fideq sustineat.

Expanded text:
corporali, non licet viro uxorem dimittere, et e converso; sed debet alter alteri subsidia providere. Unde Aug.: Si uxorem quis habeat sterilem, sive deformem corpore, vel debilem membris, vel caecam, vel claudam, vel surdam, vel si quid aliud, sive morbis, vel laboribus doloribusque confectam, et quidquid, excepta fornicatione, excogitari potest vehementer horribile, pro societate fideque sustineat.
Abbreviated transcription (Latin):
docte alii dicunt. non modo in
exhibitione oꝑis. sed etiam in af¬
fectu caritatis. ordinem differen¬
tem esse statutum: ut ante oĩa
diligamus dm. sedo nos. tercio
parentes. quarto filios & fr̃s. &
huiusmodi: postea domesticos.
demum inimicos. Quod uero au¬
gustinus dicit. pariteromnes eẽ
diligendos. & pari dilectione oĩb
uitam optandam: tea accipi po¬
test. ut paritas non ad affectum
referatur. sed ad bonum quodeiᷤ
optatur: quia caritate omnibus
optare debemꝰ. ut paria bona
omnes homines eẽ: sicut me. Op¬
tanda ẽ enim minorib ꝑfectio
maiorum. ut ipsi fiant ꝑfecti. &
sic parem mereant᷑ beatitudinẽ:
uel pari dilectione. idest eadem
dilectione. omnes diligendi sunt̾.
Item quod ait. ut tantum dili¬
gamus fratres quantum nos.
ita intelligi potest: idest ad tan¬
tum bonum diligamus fratres
ad quantum nos. ut tantum bo¬
num eis optemus in eternitate
quantum nobis. & si non tanto
affectu: uel ibi quantum simi¬
litudinis est non quantitatis.

Expanded text:
docte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu charitatis ordinem differentem esse statutum; ut ante omnia diligamus Deum; secundo, nos; tertio parentes; quarto filios vel fratres, et hujusmodi, postea domesticos, demum inimicos. Quod vero August. dicit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona omnes homines esse sicut me. Optanda est enim minoribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus fratres, quantum nos, ita intelligi potest, id est, ad tantum bonum diligamus fratres, ad quantum nos; ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
panis calicisꝙ confortio: etiam si
antequam panem illum edat &
calicem bibat. de hoc scło in uni¬
tate corporis xp̃i constitutus abͦ¬
cedat: quia illius sacramenti be
neficio non priuatur: quando il¬
le hoc quod illud sacramentum
significat inuenitur. In illo enĩ
sacramento corpus & sanguinẽ
suum commendauit nobis: q̃d
& fecit nos ipsos. Nam & nos cor¬
pus eius facti sumus. Item. Qui

Expanded text:
panis calicisque consortio, etiamsi panis calicisque consortio, etiamsi antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc seculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum significat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui etiam fecit nos ipsos. Nam et corpus ipsius facti sumus. Videte I
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut duȩ sunt res illius sa¬
cramenti: ita etiam & duo modi
manducandi: unus sacramenta¬
lis. scilicet quo boni & mali edt̃.
alter spualis. quo soli boni man¬
ducant. Unde augustinꝰ Quidẽ¬
in sacramento corpus eius acciꝑe.
multi enim indigne accipiunt.s
in ipso manere. &̃ habere ipsum
in se manentem. Sp̃ualiter enĩ
manet. Nam qui discordat axp̃o.¬
nec carnem xp̃i manducat. nec
sanguinem bibit.⁊ si tante rei
sacramentum. ad uidicium sui
cotidie accipiat. Sp̃ualem man¬
guens a sacramentaliait. Ut qͥd
paras dentem & uentrem: Crede
& manducasti. Credere enim in
eum. hoc est manducare panem
& uinum: qui credit in eum mã¬
ducat eum. Item. Quomodo mã¬
ducandus ẽ xp̃c: Quomodo ipse
& ego in eo: tunc bibit. Qui uero
in me. non manet nec ego in illo:
& si accipit sacramentum: acqui¬
rit magnum tormentum. Item.
corporis sanguinisq domini par¬
ticipem fieri: quando xp̃i mem¬
brum efficitur: nec alienari ab illiꝰ

Expanded text:
t sicut duae sunt res illius sacramenti, etiam duo modi manducandi: unus sacramentalis scilicet, quo boni et mali edunt; alter spiritualis, quo soli boni manducant. Unde Aug., dein sacramento corpus ejus accipere, multi enim indigne accipiunt; sed in ipso manere, et habere ipsum in se manentem. Spiritualiter enim manet. Nam qui discordat anec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etsi tantae rei sacramentum ad judicium sui quotidie accipiat. Spiritualem manguens a sacramentali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum, hoc est comedere panem et vinum. Qui credit in eum, manducat eum. Item, traducatus est Christus? Quomodo ipse  ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego in illo; et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. Item, corporis et sanguinis Domini participem fieri, quando Christi membrum efficitur; nec alienari ab illius
Abbreviated transcription (Latin):
conuertendo. excecando. Iudi¬
cia quoq di: int̾dum appeuant
di spositiones eiꝰ de omnibus
dicium autem quo in futuro¬
iudicabit. intelligit᷑ sententia
qua uentilabitur area. idest
ouudentur localiter boni a
malis ministerio angłoꝵ: & illi
in uitam ducent᷑. illi in supplici¬
um mittentur: qui nunc simul
mixti sunt.¬

Expanded text:
convertendo, vel excaecando. Judicia quoque Dei interdum appellantur dispensationes ejus de omnibus dicium autem quo in futurojudicabit, intelligitur sententia judicis, qua ventilabitur area, id est, dividentur localiter boni a malis ministerio angelorum, et isti in vitam ducentur, illi in supplicium mittentur, qui nunc simul mixti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tantum suffragii consequitur
quantum diues: quid contuleĩt
diuiti illa specialiter ꝓ eo facta:
Sane dici potest. non ei magis
ualuisse generalia & specialia.
quam pauꝑi sola generalia suf¬
fragia: & tamen profuerunt
oiuiti specialia. non quidẽ ad
aluid uel maius aliquid. sed ad
idem ad quod generalia: ut ex
pluribꝰ ⁊ diuersis causis unum̃ ꝑ¬
ciperetur emolumentũ. Potest
tamen aliter diciilla plura sub¬
sidia contulisse diuiti celeriorem
absolutionem ñ pleniorem.
Quibꝰ suffragus iuuabunt᷑ mediocͥ¬
ter boni: qui in fine repꝑientur:

Expanded text:
tantum suffragii consequitur pauper, quantum dives, quid contulerunt diviti illa specialiter pro eo facta? Sane dici potest, non ei magis valuisse generalia et specialia, quam pauperi sola generalia suffragia. Et tamen profuerunt diviti specialia, non quidem ad aliud vel majus aliquid, sed ad idem ad quod generalia, ut ex pluribus et diversis causis unum perciperetur emolumentum. Potest tamen dici aliter, illa plura subsidia contulisse diviti celeriorem absolutionem, non pleniorem. 5. Quibus suffragiis juvabuntur mediocriter boni, qui in fine invenientur
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis in uia in specie ꝑegͥni:
nec in eo tamen talis forma erat.
sed oculi eorum tenebantur ne
eum agnoscerent. Alii uero
ẽ. & non est ibi res. cuius uel in
qua sit illa species: ita ẽ ibi frac¬
tio. quȩ non fit in aliqua re. qͥa
nichil ibi frangitur. Quod mira¬
biliter dei potentia fiers dicunt:
ut ibi sit fractio. ubi nil frangit᷑.¬
Alioꝵ opinio. lu

Expanded text:
discipulis in via in specie peregrini; discipulis in via in specie peregrini; nec in eo tamen talis forma erat, sed oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent. 3. Aliorumest, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit fractio, ubi nihil frangitAliorum opinio.
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri de fractione
& particione quȩ ibi uidẽt᷑
fieri. utrum uera sit: & si uera
fractio ẽ. cuius rei sit: uel in qua
re fiat. Cumq ñ sit ibi alia sub¬
stantia. quam xp̃i: si in aliqua
substantia ẽ illa fractio. in cor¬
cum ipsum corpus incorrupti.¬
bile sit. quia immortale & ĩpas
sibile. in ipso non posse ẽ uidet᷑.
sensum disoploloꝵ: qui putabat
xp̃i carnem sicut aliam in par
tes diuidendam: & morsibus la¬
cerandam: Ideo quib dam placet.
quod ñ sit ibi fractio sicut uidet᷑.
sed diciti r frangi. quia uidet᷑
frangi Quib obicitur. quod ait
ai. Lĩ ius. Nichil falsi putandỹ
ẽ ir sa xificio ueritatis: uel si¬
cut tit i m. O p estigiis. ubi
delusione quadam falluntur
oculi. ut uideant eẽ quod nõ ẽ.
Ad hoc illi dicunt non fallit noᷤᷤ
uisus nec fallitur. quod esset si
crederetur ita frangi ut uidetur:
nec illusio ẽ. quia ad utilitatem
fidei ñ ad deceptionem ita fit:
sicut & xp̃c se ostendit duobus

Expanded text:
olet etiam quaeri de fractione et partitione quae ibi videtur fieri, utrum vera sit; et si ibi vera fractio est, cujus rei sit, vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi alia substantia quam Christi, si in aliqua substantia est illa fractio, in corcum ipsum corpus incorruptibile sit quia immortale et impassibile, in ipso non posse esse videtusensum discipulorum, qui putabant Christi carnem stes dividendam, et morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicut videtur; sed dicitur frangi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ri non potest. Neq enim latro¬
ille pro nominẽ xp̃i crucifixus
est. sed pro meritis facinoꝵ sũo¬
rum: nec quia credidit passꝰ ẽ
sed dum patitur credit. Quã¬
etiam baptismi sacramento qd¬
ait apł̃s. corde creditur ad ius¬
ticiam. ore autem confessio fit
ad salutem in illo latrone decla¬
ratum ẽ: sed tunc impletur in¬
usibiliter. cum misteriũ bap¬
tismi non contemptus religio¬
nis. sed articulus necessitatis
excludit. Et baptismus quid̃
potest etiam eẽ. ubi conuers io
cordis defuerit: conuersio autẽ
cordis potest quidem ineẽ ñ ꝑ¬
cepto baptismo. s ꝯtẽpto baptis¬
ꝯtẽpnit᷑ sacͣmtũ ut inlatͦne illo ostẽ¬
dit̾ qui ñ ꝑ passionẽ s ꝑfidẽ salua¬
tus ẽ. sine baptismo. Sed dict̃
plum: sed non sententiam. Ait
tismo. Cũ dicerẽ uicẽ baptisinipos¬
se habere passionem: non satiᷤ
posui idoneum illiꝰ latronis ex¬
emplum: quia utrum ñ fue¬
rit baptiratus incertum ẽ. Cõ

Expanded text:
ri non potest. Neque enim ille lri non potest. Neque enim ille latro pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum; nec quia credidit passus est, sed dum patitur credit. Quanbilis Baptismi sacramento; q 10: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem; in illo latrone declaratum est; sed tunc impletur invisibiliter, cum mysterium Baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis, excludit. Et Bappotest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptiscontemnitur sacramentum, ut in latrone illo ostenditur, qui non per passionem, sed per fidem salvatus est sine Baptismo. Sed dicuntract., c. 18, sed non sententiam. Ait o, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uabitur. Illa autem regenera.¬
tio fit. non tantum ꝑ bãptis¬
mum: sed etiam ꝑ penitentiã
& sanguinem. Unde auctorita
dicit. i deo apłm pluraliter dixis¬
se fundamentum baptismatũ :
quia est baptismus inaqua. in
sanguine. in penitentia. Hoc
autem non ideo dicit. quod ba¬
aqua: sed quia ipsius uirtꝰ id
suadet. Si enim paruulis non
ualentibus credere sufficit bap¬
tismus. multomagis sufficit fi¬
des adultis. uolentib sed non
ualentib baptirari. Unde augꝰ¬
tinus. Queris quid sit maius
fides anaqua. non dubito quĩ
respondeam fides. Siergo quod
minus ẽ. sc̃ificare potest. nonne

Expanded text:
vabitur. Illa autem regeneratio fit non tantum per baptismum, sed etiam per poenitentiam et sanguinem. Unde auctoritas dicit, ideo Apostolum pluraliter dixisse fundamentum baptismatum, quia est baptismus in aqua, in sanguine, in poenitentia. Hoc autem non ideo dicit, quod saaqua, sed quia ipsius virtus, id suadet. Si enim non valentibus credere parvulis sufficit Baptismus, multo magis sufficit fides adultis volentibus, sed non valentibus baptizari; unde Aug.: Quaeris quid sit majus, fides an aqua? non dubito quin respondeam, fides. Si ergo quod minus est sanctificare potest, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera. Quod si generaliter ue¬
rum est: non uidentur uera eẽ
suꝑius posita. Sed illud intel¬
ligendum ẽ: de his qui possũt
& contempnunt baptirari. Uł
ita intelligendum ẽ. Nisi quis
renatus fuerit ex aqua & spũ

Expanded text:
 coelorum, quod si generaliter verum est, non videntur esse vera superius posita. Sed illud intelligendum est de illis qui possunt et contemnunt baptizari. Vel ita intelligendum est, nisi quis ren
Abbreviated transcription (Latin):
que semꝑ adiuncte suñt dei
uina essentia ẽ. sic̃ supra plurib
auctoritatib ostensum ẽ: quia
ñ ẽ deo aluid eẽ misericordem
quam misericordiam: nec ius¬
tum quam iusticiam: s idem
prorsus nec aluid ẽ ee misericor¬
dem quam iustũ. uł miscdiã
quam iusticiam. s omnino idẽ.
quia non denominatiue s es¬
sentialiter hec de deo dicuntur.
Cur igitur dicit scͥptura de oꝑi¬
bus dei. quaedam ẽẽ miscđie: que¬
dam uisticie. Si enim iusticia di
misericordia ẽ. quecumq st̃ oꝑa
misericordiȩ eẽ uident᷑ iusticie:
& econuerso. His responderi pot̾
sic. Illis loquutionib quib hu¬
iusmodi oꝑum fuint distincti¬
ones. ut alia misericordiȩ. alia
iusticie. alia bonitati tribuant᷑:
ñ diuersitas subiacentis. idest
rei his uocabulis significate ex¬
primitur: sed uarietas sensuũ
& effectuum increaturis monstͣ¬
tur. Cum enim dicit᷑ d̾s uistus
uel iusticia. essentia diuina p̃¬
dicatur ⁊ cẽ quodipsesit dist̾ͥbutor

Expanded text:
Dei vina essentia est, sicut supra pluribus auctoritatibus ostensum est; quia non est Deo aliud esse misericordem quam misericordiam; nec justum quam justitiam; sed idem prorsus. Nec aliud est ei esse misericordem quam justum, vel misericordiam quam justitiam; sed omnino idem, quia non denominative, sed essentialiter haec de Deo dicuntur. Cur ergo dicit Scriptura de operibus Dei, quaedam esse misericordiae, quaedam justitiae? Si enim justitia Dei, misericordia est, quaecumque sunt opera misericordiae, esse videntur justitiae, et e converso. His responderi potest sic: illis locutionibus quibus hujusmodi operum fiunt distinctiones, ut alia misericordiae, alia justitiae, alia bonitati attribuantur, non diversitas subjacentis, id est, rei, his vocabulis significate exprimitur, sed varietas sensuum et effectuum in creaturis monstratur. Cum enim dicitur Deus justus vel justitia, essentia divina praedicatur; et etiam quod ipse sit distributor
Abbreviated transcription (Latin):
predicatur: ut etiam quedam
diuersa intelligantur. Intelli¬
gimus enim ꝑ hoc eum misera¬
torem: & iustum uidicẽ. Quod
euidenter origenes ostendit
dicens.Omnia que dei sunt:
xp̃c ẽ. Ipse sapientia eius: ipẽ
fortitudo. iusticia. scĩtas: ipse
prudentia. Sed cum unum sit:
in subiacenti pro uarietate sen¬
suum diuersis nuncupat᷑ uo¬

Expanded text:
praedicatur, ut etiam quaedam praedicatur, ut etiam quaedam diversa intelligantur. Intelligimus enim per hoc eum esse miseratorem et justum judicem. Quod evidenter Orig. ostendit dicens: Omnia quae Dei sunt, Christus est; ipse sapientia ejus, ipse fortitudo, justitia, sanctitas, ipse prudentia, ipse veritas. Sed cum unum sit in subjacenti, pro varietate sensuum diversis nuncupatu
Abbreviated transcription (Latin):
quin essentia diuina hec & illa
oꝑetur: & quin hec & illa sint
oꝑa diuinȩ essentie. quȩ dicit᷑
misericordia & iusticia: sed quia
quedam sunt quib ostenditur
uidex & equus distributor que¬
dam quib ostendit᷑ miserator.¬
Misericors enim dr in natura.
miserator in exhibitione: & in
quibusdam opdabue di¬
citur effectus esse miseri¬
cordiezinquibusdam effeen¬
tus iusticiȩ: non quod aliud ef¬
ficiat iusticia aliud misericordia
dei. si ad essentiam referas: sed
intelligitur uidex. ex quibdã
miserator: uel ut quibdã pla¬
cet. iustus & misericors. Sed se¬
cundum hoc occurrit questio.
quomodo ex aliis ostendatur
iustus. & ex aliis misericors: cũ
sit ei idem ẽẽ iustum & eẽ mi¬
sericordem. Si enim scd̾m eandẽ
rationem dicitur uistꝰ & mise¬
ricors: ex eo oꝑe quo intelligit᷑
iustus. intelligitur misericors:
& econuerso. Sed dixi supra qͥa
cum dicitur d̾s ⁊ ustus & mise¬
ricors: ita eadem diuina eeñtia
significatur. & scd̃m eam idem

Expanded text:
a haec et illa operetur, et quin haec et illa sint opera divinae essentiae, quae dicitur misericordia et justitia; sed quia quaedam sunt quibus ostenditur judex et aequus distributor, quaedam quibus ostenditur miserator.Misericors enim dicitur in natura, miserator in exhibitione. Et in quibusdam operibus dicitur effectus esse misericordiae, in quibusdam effectus justitiae; non quod aliud efficiat justitia, aliud misericordia Dei, si ad essentiam referas; sed intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem ei esse justum et esse misericordem? Si enim secundum eamdem rationem dicitur justus et misericors, ex eo opere quo intelligitur justus, intelligitur misericors, et e converso. Sed dixi supra quia, cum dicitur Deus justus et misericors, ita eadem divina essentia significatur, et secundum eam idem
Abbreviated transcription (Latin):
mo. & homo factus d̾s: quiad̃s
cepit esse quedam substantia
rationalis quȩ antea ñ fuerat.
& illa substantia cepit esse ds:
& hoc gratia non natura. uel
meritis habuit. Unde recte dici¬
tur xp̃c. inquantum homo: pre¬
destinatus esse filius d̃i. Huic au¬
tem sententiȩ opponit᷑. Si illa
substantia cepit esse ds. & deus
illa: q̃dã gͥ substantia ẽ ds. que ñ
sẽꝑ fuit ds̃: & quedã sub̾a ẽ ds̃ quȩ¬
ñ ẽ diuina substantia: & d̃s ẽ ali¬
qͥd qd̾ non sẽꝑ fuit. Qd̃ & illi con¬
cedunt origenis testimonio in¬
nitentes: qui ait: factus est sine
dubio id quod prius ñ erat. sed
ad didit scđ̾m carnem: scd̃m de¬
um uero erat prius: & non eratꝰ
quando non erat. Alis quoq
plurib modis illi sententiȩ po¬
test opponi:quib suꝑsedemus:
exercitationis studium lectori
relinquentes: & ad alia prope¬
rantes. Hicexplanat scd̾am sen¬

Expanded text:
s coepit esse quaedam substantia rationalis, quae ante non fuerat: et illa substantia coepit esse Deus, et hoc gratia, non natura vel meritis habuit. Unde recte dicitur Christus, in quantum homo, praedestinatus esse Filius Dei. Huic autem sententiae opponitur: Si illa substantia coepit esse Deus, et Deus illa, quaedam ergo substantia est Deus, quae non semper fuit Deus; et quaedam subn est divina substantia; et Deus est aliquid, quod non semper fuit. Quod et illi concedunt, Origenis testimonio innitentes, qui ait: Factus est sine dubio id quod prius non erat: sed addidit, secundum carnem. Secundum Deum vero erat prius, et non erat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes. 2. Hic explanat secundam sen
Abbreviated transcription (Latin):
tebor. Solus igitur d̾s hominẽ
interius mundat a macula pec
cat. & a debito pene et̾ne soluit:
qui ꝑ propħam ait. Ego solus
deleo iniquitates & pec̃ca ppłi.
Item ambrosius. Uerbum des
dimittit peccata: sacerdos est
iudex. Sacerdos quidem offici¬
um suum exhibet: sed nullius
potestatis uira exercet. Idẽ. Ille¬
ta nisi solus xp̃c: qui ẽ agnus
tollens peccata mundi. Tollit
autem & dimittendo quȩ facta
sunt. & adiuuando ne fiant. &
ꝑducendo ad uitam ubi omni¬
no fier non possint. Hiis alisq
plurib testimoniis. docẽt d̾m
solum ꝑ se peccata dimittere:
& sicut dimittit quib dam ita

Expanded text:
tebor. Solus ergo Deus hominem tebor. Solus ergo Deus hominem interius mcati, et a debito aeternae poenae solvit, qui per prophetam ait: Ego solus deleo iniquitates populi, et Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestatis jura exercet. Idem ta, nisi solus Christus, qui est agnus tollens peccata muautem et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non possunt, His aliisque pluribus testimoniis docetur Dominum solum per se peccata dimittere; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
punire sed ignoscere. Ita ergo
dicit a deo tecta ut d̾s non uide¬
at: so est eternaliter puniat. U¬
dereenm dei peccata ẽ: ad penã
imputare. Auertere autem faq¬
em a peccatis: hoc est ea ad pe¬
nam non reseruare. Item iero
git ne in uidicio reuelentur. Itẽ
ꝑ misccłiam non imputat. Ex
his aꝑte ostenditur. quod d̾s
ipse penitentem soluit adebi¬
to penȩ & tunc soluit. quan¬
do intus illuminat inspirando
ueram cordis contritionem. Cu¬
i sententiȩ ratio suffragatur &
auctoritates attestantur. Nemo
gitur. habens cor contritum &
humiliatum: nisi in caritate. Q
autem caritatem habet. dignꝰ ẽ
tunc ligatus debito et̾ne mortiᷤ:
filius enim irȩ ẽẽ desiit: ꝑx quodi¬
solutus ẽ ab ira. quȩ ñ manẽt
suꝑ illum qui credit in xp̃m.s
suꝑulum qui non credit. Noni
gitur post modum ꝑ sacerdotẽ
cui confitetur ab ira eterna li¬
beratur: aqua iam liberatus ẽ
ꝑ dominum. ex quo dixit confi¬

Expanded text:
punire, sed ignoscere. Ita ergo punire, sed ignoscere. Ita ergo dicit a Deo tecta, ut Deus non videat, id est, aeternaliter puniat. Videre enim Dei peccata, est ad poenam imputare. Avertere autem faciem a peccatis, hoc est ea ad poenam non reservare. Item Hierogit ne in judicio revelentur. Item per misericordiam non imputat. Ex his aperte ostenditur quod Deus ipse poenitentem solvit a debito poenae; et tunc solvit quando intus illuminat, inspirando veram cordis contritionem. Cui sententiae ratio suffragatur, et auctoritates attestantur. Nemo cato, habens cor contritum et humiliatum, nisi in charitate. Qui autem charitatem habet, dignus estunc ligatus debito aeternae mortis. Filius enim irae esse desiit ex quo disolutus est ab ira, quae non manet super illum qui credit in Christum, sed super illum qui non credit. Non ergo postmodum per sacerdotem cui confitetur ab ira aeterna liberatur, a qua jam liberatus est per Dominum, ex quo dixit: Confi
Abbreviated transcription (Latin):
concessit sacerdotibus. Quod
in resurrectione larari signatũ
iussit. eũꝙ adhuc ligatũ solu̾e apłis
p̃cepit. qͥaut aiunt ipse int̾iꝰ animã
a caligine macłaq pecc̃i emundat
Sac̃dotib uͦ dedit uincłm ȩt̃nȩ mortis
solu̾e. Aliiuͦ dic̃t solum deum non
sacerdotem debitũ ȩternȩ mortis
dimittere: sicut & animam inte¬
rius ꝑ se uiuificat: nec tamen
diffitentur sacerdotib traditam
potestatem pecrata remittendi
sibi potestatem baptismi. ita &
penitentiȩ. & ideo sicut int̾uis gr̃ã
sua animam illuminat: ita &̃ si¬
mul debitum et̾ne mortis relaxa.
Ipse enim ꝑ semetipsum pecc̃a
penitentiũ tegit.⁊ tẽ tegit q̃n ad
penam non reseruat: Tunc ergo
tegit: quando debitũ pene soluit.
Quod autem ipse tegat. aꝑte
dicit augustinus. exponens ilbũ
locum psalmi. quorum tecta st̃
peccata: idest cooꝑta & abolita
Sienim texit d̾s peccata noluit
aduertere. Sinoluit aduertere
noluit animaduertere: idest

Expanded text:
concessit sacerdotibus. Quod concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari signatum jussit, eumque adhuc ligatum solvere apostolis praecepit; quia, ut aiunt, ipse interius animam a caligine maculaque peccati emundat, sacerdotibus vero dedit vinculum aeternae mortis solvere. Alii vero dicunt solum Deum; non sacerdotem, debitum aeternae mortis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec tamen diffitentur sacerdotibus traditam potestatem peccata dimittendi sibi potestatem Baptismi, ita et Poenitentiae. Et ideo sicut interius gratia sua animam illuminat, ita et simul debitum aeternae mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tegit; et tunc tegit quando ad poenam non reservat. Tunc ergo tegit, quando debitum poenae solvit. Quod autem ipse tegat, aperte dicit Aug. exponens illum locum psalmi 31: Quorum tecta sunt peccata, id est, cooperta et abolita. Si enim texit Deus peccata, noluit advertere; si noluit advertere, noluit animadvertere, id est,