comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arcem tantȩ potestatis que te ueraci
atte stante etiam angłis imꝑat inalb
terrenꝰ uermiculus interris uidear
impugnare. Libellum quem requi¬
ris ipse quoq antequam tuus nuidi
ad nos ueniret. ab eo cui commen¬
cdauerã requisiui. sed necdum reces
Dabo autẽ oꝑam ut nel cum uencil
si tam unquam aliquando ueners
illum inuenias. uideas & legas. non
aute transseribas. Namillum ais
quidem non iusseram. nec tam̃ displi¬
ett mͥ. Ut quid cnim libellus m̃s. ocu:¬
los er formidaret. cui se uidendũ
animus quoq m̃s totum si possit ex¬
panłet: Sed heul in quanta sermonis
angustia mentio se ingessit de tali uiro.
ne liceat ut dignum erat in tam dul¬
cisima nob̾ memoria aliquandiu im¬
morari. quando iamiamq desiderat
epła finem. Obsecro te ne graueris opor¬
tunitatẽ querere quomͦ ad eum ꝑgas
pdictumq opusculum non pͥus cuiꝗͣ
scribendiun suel legendum exponas.
quam eum eo totum ꝑuideas. parit̾q

Expanded text:
arcem tantae potestatis, quae, te veraciter arcem tantae potestatis, quae, te veraciter attestante, etiam Angelis imperat in coelis, terrenus vermiculus in terris videar impugnare. 3. Libellum quem quaeris, ipse quoque antequam tuus nuntius ad nos veniret, ab eo cui commendaveram, requisivi: sed necdum recepi. Dabo autem operam ut vel cum veneris, si tamen unquam aliquando veneris, illum invenias, videas, et legas; non autem transcribas. Nam illum aliquidem non jusseram, nec tamen displicet mihi. Utquid enim libellus meus oculos ejus formidaret, cui se videndum animus quoque meus totum, si posset, expanderet? Sed heu! in quanta sermonis angustia mentio se ingessit de tali viro, ne liceat, ut dignum erat, in tam dulcissima nobis memoria aliquandiu immorari, quando jamjamque desiderat epistola finem? Obsecro te ne graveris opportunitatem quaerere quomodo ad eum pergas, praedictumque opusculum non prius cuiquam scribendum vel legendum exponas, quam cum eo totum pervideas; pariterque
Abbreviated transcription (Latin):
sumis impetrare quod postulas. ⁊psi
ꝓhibente fit ne inpetres. Et coce lam
iongum causatur sermonem. & tͥ ii¬
natur qui cogis. non quod sibi displie¬
at zelus quo id facis quippe quemi s
ipsa donauit tͥ. sed uult te illum hal¬
re scdm scientiam. ut cantus sis maie
miuoribꝰ non immpedire. Uides quai
inuitus auelloit a longiore epła diun
ductus delectatione tͥ colloquendi
desidio satisfaciendi dñe caritati
molestus fio. qua iam diidum impa¬
te finem ficri. nec dum tacco: O qui¬
lata patet in tuis litteris materia res¬
pondendi. Quod si digne licuisset
ut libuisset. & tͥ forsitan satis ẽẽt o
mͥ. S ed quȩ aliud p̃cipit dña est.
tis agit ꝓ imꝑio. quatinus debeamp¬
tius optemꝑare sibi. quam uel mͥst
dire quam hominib nolens dolensa
non quidem nego quod postulas. seil
interi differo. ne dum tuȩ cupio bu¬
milit᷑ satisfacere uoluntati sub p̃ca¬
tu false humilitatis ꝑueram supbu

Expanded text:
sumis impetrare quod postulas, ipsa sumis impetrare quod postulas, ipsa prohibente fit ne impetres. Et ecce jam longum causatur sermonem, et tibi indignatur qui cogis. Non quod sibi displiceat zelus quo id facis; quippe quem et ipsa donavit tibi: sed vult te illum habere secundum scientiam, ut cautus sis majora minoribus non impedire. Vides quam invitus avellor a longiori epistola, dum ductus delectatione tibi colloquendi, et desiderio satisfaciendi, dominae charitati molestus fio, qua jamdudum imperante finem fieri, necdum taceo. O quam lata in tuis litteris patet materia respondendi. Quod si digne licuisset ut libuisset, et tibi forsitan satis esset et mihi. Sed quae aliud praecipit, domina est, satis agit pro imperio, quatenus debeam potius obtemperare sibi, quam vel mihi,dire quam hominibus; nolens dolensque, non quidem nego quod postulas, sed interim differo: ne dum tuae cupio humiliter satisfacere voluntati, sub praetextu falsae humilitatis per veram superbiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cessit a me. nullum mͥ omnino ociu̾
fuisse ad id quod poscis idoneum. tum
pp dicrum malitiam. tum ꝑꝑ noctiũ
breuitatẽ. Sed & nunc quoq ita me no¬
uissimȩ tuȩ literȩ occupatissimũ inue¬
nerunt. ut ipsas etiam occupationũ
causas ꝓ mei excusatione longum fu̾it
scribere tͥ. Uix quippe illas tuas inter
pͥndendum. nam illa hora pͥmum mͥ
redditȩ sunt. plegere potui. U̾ ix has
meas quantula scuq furtim. raptim.
anticipatis horis. breuit᷑ succincꝰteq
rescripsi. Quarum quidem breuitatẽ
quam in his teste conscientia soli ca¬
ritati cupiam deseruire. Cuius ꝓfe¬
cto imꝑio. quia sapientibꝰ & insipi¬
entib debitor sum ipsa sola faccre
potuit ut necdum tͥ potuerim satis¬
facere. Quid gͦ: Caritas tͥ deneget
quod tu petis ex caritate: Petisti.
quesisti. pulsasti. & caritas te frustra.¬
ta ẽ: Quid mͥ indignaris: Siuis sia¬
des irascere caritati. De qua natq i¬

Expanded text:
cessit a me, nullum mihi omnino fuisse cessit a me, nullum mihi omnino fuisse otium ad id quod poscis idoneum, tum propter dierum malitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt perlegere potui. Vix has meas quantulascunque furtim, raptim, anticipatis horis, breviter succincteque rescripsi. Quarum quidem brevitatem quam in his teste conscientia, soli charitati cupiam deservire: cujus profecto imperio, quia sapientibus et insipientibus debitor sum, ipsa sola facere potuit, ut necdum tibi potuerim satisfacere. Quid ergo? charitas tibi denegat quod tu petis ex charitate? Petisti, quaesisti, pulsasti; et charitas te frustrata est. Quid mihi indignaris? Si vis, si audes, irascere charitati. De qua namque prae
Abbreviated transcription (Latin):
tare possit aspcctus. hoc casto & religi¬
oso ludo. ludebat qui dicebat. Specta¬
culum facti sumus & angłis & homi¬
nibꝰ hoc ludo & nos interi ludamꝰ
ut illudamur. confundamur. humi¬
emur donec ueniat qui potentes depo¬
nit. & exaltat humiles. qui nos gli fi¬
cet. letificet. inȩternum exaltet.
imꝑitiam meam. taceo ꝓfessi¬
onis humilitatẽ. seu humilitatis ꝓfessi¬
onem. nec iam obtendo uel loci uel no¬
minis inei non dico abiectionẽ. sed me¬
diocritatẽ. quia quicquid dixero tale
tu hoc non necessariam excusationem
sed dilatoriam occasionem nominabis.
qui meam ut michi uidebatur iustã
uecundiam ꝓ tuo libitu nunc indis¬
cretionẽ. nunc falsam humilitate. nc̃
etiam ueram suꝑbiam interp̾taris. Hoꝵ
itaq quia tͥ indubiũ uenire possunt.
nichil assero. Iilud autẽ simpliciter
tuȩ dilectioni intimo quod indubitan¬
t̃ te credere uolo. toto scilicet hoc temꝑe
ex quo tiuuis nuntiꝰ non is sed alius re¬

Expanded text:
tare possit aspectus. Hoc casto et religitare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exaltet.ritiam meam, taceo professionis humilitatem, seu humilitatis professionem, nec jam obtendo vel loci, vel nominis mei non dico abjectionem, sed mediocritatem: quia quidquid tale dixero, tu hoc non necessariam excusationem, sed dilatoriam occasionem nominabis, qui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretionem, nunc falsam humilitatem, nunc etiam veram superbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex quo tuus nuntius, non is, sed alius re
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uocem ꝓpħicam iute assumerem.
Exaltatus autẽ humiliatus sum & con¬
turbatus. Et illud. Ludam & uilior
siam. Iudam scilicet ut illudar.
Bonus ludus quo micol irascit᷑. & ds
delectatur. Bonus ludus qui homi¬
nibꝰ quidem ridiculum. sed angłis pul¬
cerrimum spectaculĩ p̾bet. Bonus
inquam ludus quo efficimur obꝓbri¬
um habundantib & despectio suꝑbis.
Nam reuera quid aliud scłarib quã
ludere uidemur. cum quod ipsi appe¬
tunt in hoc scło. nos ꝑ contrarui fugi¬
mus. & quod ipsi fugiunt nos appeti¬
mus: More scilicet ioculatoꝵ. & salta¬
torum. qui capite misso deorsum pe¬
dibꝰꝙ sursum erectis pret̾ humanũ
usum stant manib uel incedunt. &
sic in se omnui oculos defigunt. Non
ẽ. ludus puerilis. non ẽ. de theatro. qui
femineis fedisq amfractib ꝓuocet libi¬
dinem actus sordidos rẽpsentet. Sed
ẽ. ludus iocundus. honestus. grauis spec¬
tabilis. qui cęlestium spectatoꝵ delec¬

Expanded text:
mihi vocem propheticam jure assumerem: mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunsic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delec
Abbreviated transcription (Latin):
dem humiliatio uia ẽ. ad humilitatẽ.
sicut patientia ad pacem. sicut lectio
ad scientiam. Si uirtutẽ appetis hu¬
militatis. uiam non refugias humilia¬
tionis. Nam si non pateris humiliari.
non poteris ad humilitatẽ ꝓuehi. Pdest
itaq mͥ meam insipientiam sciri. & a
git anescientib iniuste laudari. Terret
me apłs qui & ipse territꝰ dicit. Parco
autem ne quis existimet supͣ id quod
nidet in me. aut audit aliquid ex me.
Quam pulchre dixit. parco. N on par¬
cit sibi arrogans. non parcit sibi suꝑ¬
bus. non cupidus uanȩ gle & iactator
actuum suoꝵ. qui uel sibi arrogat qͦd
ẽ. uel mentitur de se quod non ẽ. Solꝰ
qui uere humilis ẽ. parcit animȩ
qui ne putetur quod non ẽ. semꝑ quan¬
tum in se ẽ. uult nesciri quod e. Gran¬
de reuera ꝑiculum audire quempia
de se. supra quam sentit in se. Quis
dabit michi apud homines de ueris
falsis cdatum ẽ. indigne exaltari: Iilã

Expanded text:
dem humiliatio via est ad humilitatem, dem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi meam insipientiam sciri, et agit a nescientibus injuste laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit sibi superbus, non cupidus vanae gloriae, et jactator actuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum defalsis datum est indigne exaltari? Illam
Abbreviated transcription (Latin):
dictauerĩ. cum scriptum sit. Sapien¬
tiam sctibe inocio. Sed hec recte p̃ten¬
derem. si grande aliquod atq oꝑosum
opꝰ aggressus fuissem. N unc autem
in tantillo opusculo ut occasionibul
mes confusionis consolationẽ. Nam & si
non feci ut petieras. si non misi quod spa¬
ueras agnoscis certe quia uolui. Suffici¬
et autẽ uoluntas. ubi deesse uides facul¬
tate explendi. Deniq & si tͥ nullam con¬
ferat utilitatẽ. uel mͥ ꝓficiet ad humi¬
utatꝰ. Stultus quippe. dum non loquit᷑.
sapiens putatur. Nam quod non loqui¬
tur non sensus inopia. sed humilitatis
ẽ custodia creditur. E go itaq si adbuc
siluissem. sapiens dicerer. sed non ec̃m.
Nunc alii insipientẽ me ridebunt.
alii subsannabunt idiotam. alii pre¬
sumptori indignabuntur. Putas ne
pariium mͥ hoc conferat religionis
emolumentum. cum humilitas ad
quam utiq ducit humiliatio. tociꝰ sit
sp̃alis fabricȩ fundamentum: Siqui¬

Expanded text:
dictaverim, cum scriptum sit: Sapiendictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siqui
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ temptationi. si uel ad horam qͥd
absit assensum p̃bueris. non medio¬
ere dampnum incurres tuȩ conũsati¬
onis. En tota illiꝰ elegantissimi & ela¬
quentissimi doctoris sapientia. a quo
doceri de tam longinquo postulasti.
En illud ex pectatum ac desideratũ
enlogium. quod audire tantoꝑe stu¬
diusti. Hȩc summa nr̃e eruditionis
An ad hoc aliquod magnum ex pec¬
tas: Totum audisti. Quid amplius
requiris: Exhaustus ẽ. fons. & tu que¬
ris aquam in sicco: Exemplo illiꝰ eui¬
głicȩ iuduȩ. de pauꝑtate mea totum
quod habui misi. quid uerecundaris:
Quid uultum demittis: Tu me coe¬
gisti. Sermonem quesisti. sermonẽ
habes. Sermonẽ inquam habes. ia
satis longum. sed mutum. uerbis
plenum. sensibꝰ uacuum. non quo
ut petieras in corde tuo caritas ordinet᷑.
sed quo mea inscientia publicetur. Ham
unde iam poterit excusari: Possem fos¬
sitan dicere quod febre terciana laborins
quod ꝓ officio meo curis occupatus hes

Expanded text:
simae tentationi si vel ad horam quod simae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Post hec conũsare simpliciter
inter fres. deuotꝰ dõ magistro subdit
humilis corde. mansuetus ad om̃s
Caue autem ne quia olim in honore
positus fiusti. etiam nunc te putes
p̃ ceteris honorandum. sed mag̃ hu¬
inilem omnib exhibeas. tanquam
de cęteris unum. Nec enim dig¬
num eͤ. ut inde exigas honorem.
unde refugis laborem. Põt binc
te p̃monitum & p̃munitum eẽ. uolo.
Nam sicut omnes ita mutabiles
sumus. ut pleriunq quod eri uole¬
bamus hodie recusemus. & quod ho¬
die noluinus cras desicdemus. sic
quandoq diabolo suggerente po¬
terit conting̾e. ut ex memoria re¬
ucti honoris. tuum animum pul¬
set cupiditas. ita ut omnia quȩ
uirilit᷑ contempsisti: puerilit̃ de sides¬
re incipias. Dulcescent animo quȩ ps
amara fuerunt. sublumitas loci. lomꝰ
cura. rerum dispensatio. obsequia fi¬
muloꝵ. lib̾tas tui. potestas in alios.
intantum ut ꝓpe reliquisse te penites
quod prius tenere grauabat. Cui pes¬

Expanded text:
ras. Post haec conversare simpliciter ras. Post haec conversare simpliciter inter fratres, devotus Deo, magistro subdituhumilis corde, mansuetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. Potest hinc te praemonitum et praemunitum esse volo. Nam sicut omnes ita mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pes
Abbreviated transcription (Latin):
uti nolens. sicut aliis dñari renueras
sic tͥ quoq p̃esse timiusti. Quiꝙ ut
magister ẽẽs alioꝵ. minꝰ te nidicabas
idoneum. nec te quidem tͥ credens.
tuus fieri discipulꝰ contempsisti.
Et merito. Quia qui se sibi magistrũ
constituit. stulto se discipulum sub¬
dit. Et quidẽ quod alii de seutiant se
Pnidens gͥ humilitas. humilisq pru¬
dentia fuit. quod nequaquam credens
ad salutẽ te posse sufficere tͥ. alieno potiꝰ
arbitrio deinceps uiuere ꝓposiusti.
Laudo etiam quod non solum uel
magistrum uel locum requisisti: sed
ad caaustrum de quo exieras. & ad pa¬
trem sub quo ꝓfeceras. familiarit re¬
disti. Rectius quippe fuit. ut domus
que te nutrierat. sed ꝓ fr̃na caritate
dimiserat. exocupatum reciꝑet. quã
de eiꝰ desolatione aliena gauderet.
Quod tam̃ in hoc eꝑi licentiam non
habueris. nolo ut neglegent᷑ ducas.
sed aut ꝑ te aut ꝑ mediam ꝑsonam
quantum in te ẽ. satisfacere ne diffe¬

Expanded text:
tui non utens, sicut aliis dominari renueras, tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, satisfacere non diffe
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Sed ad te redeamus. Scdm gͦ
duos timores. qui supͣ distincti sunt.
uolo te timere & non timere. p̃sume
& non p̾sumere. Timere. ut peniteas.
non timere. ut p̃sumas. Porro p̃su¬
mere ne diffidas. ñ p̃sum̾e nc torpes¬
cas. Agnosce fr̃ quantum de te con¬
fisus sim. qui te tam acrit᷑ increpare.
tuum factu. nec michi satis ꝓbatũ
tam audacter diuidicare dubitauerĩ
cum id forsitan rationabiliꝰ a te actum
fuerit. quam mͥ huc usq notum sit.
rõnes omnes illas quib excusari pos¬
breuitatẽ. De re gͦ quam plene non
noui suspensam relinquens senten¬
tiam. unum quod fecisti intetracta¬
bilit̾ laudo. quod uidelicet deposito
ingo regiminis sine uigo ẽẽ. noliusti
sed amicam repetens disciplinam.
de magistro fieri denuo discipulus
non etubiusti. Nam cum pastorali
uinculo solutus posses tui remanere
iuris. siquidem ꝓmotio abb̾is eman¬
cipatio filii ẽ. tu tam̃ hac potestate

Expanded text:
rium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo rium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. rationes omnes illas, quibus excusari posbrevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate
Abbreviated transcription (Latin):
cat iram. sed illo qui mitigat. Qui hor¬
ribilis timor. siquando terrendo tuui
pulsauerit animum. tacite suggerens
tuum obsequium dõ. ẽe. non posse ac¬
ceptum. & quod tua sit infrucluosa
penitentia. quia iudelicet unde d̾s
a te offensus ẽ. ꝑ te emendari non pot̾
ne ad momentum quidem recipias. sed
fidelit̾ respondo & dic. Male quidẽ
egi. sed factum ẽ. & iam non potest
non fieri. Quis scit. si hoc mͥ d̾s expe¬
dire ꝓuiderit. & de malo meo ipse qui
bonus ẽ. bonum mͥ oꝑari uoluerit:
Malumgͥ puniat quod ego feci. bonũ
autem ꝑmancat quod ipsc ꝓuidit. Ho¬
stris quippe inordinatis. seu uoluntatibꝰ
sen actionibꝰ. nouit bonitas di uti semꝑ
quidem recte in sui ordinis pulcritu¬
dinem. sepe etiam pie in nr̃am utilita¬
tem. O clementissuma circa filios adã
duunȩ pietatis recordatio. quȩ sua ñ
desinit largiri beneficia. non solum
ubi nullum inuenit m̃itum. sed ple¬
rumq etiam ubi totum uidet contra¬

Expanded text:
cat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horcat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fidenter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contra
Abbreviated transcription (Latin):
tus. non solum hoc putes culpam ñ
c̃ẽ. sedd insuꝑ quod absit in corde uo
głeris. te magnum aliquid & quod
a paucis solet fieri fecisse. duin qui
emancipatus etiam aliis prceras. con¬
tempnens p̃lationem. tursus subdi
p̃lato malueris. E alsa humilitas
ueram inducens suꝑbiam in cor talia
cogitantis. Quid namq suꝑbe quam
spontaneȩ & tanquam uibȩ asscribere
uoluitati. quod uel coegit necessitatis
uis. uel pusillanimitatis infirmitas:
Quod si nec labore iuclus nec necessita¬
te compulsus. sed uolens hoc fecisti. ui¬
chil hoc quoꝙ suꝑbi. Dĩ quippe con¬
silio tuum p̃tulisti. mag̃ eligeris tibi
quiescere. quam eiꝰ oꝑi deseruire. ad
quod it ipse assumpserat. Si gͥ unde
ain contempsisti. inde ad maiorem eiꝰ
gloriaris contemptum. non ẽ. bona gła¬
tio tua. Sed caue głationem. tolle &
securitatẽ. quatinus semꝑ utilit̾ sollicitꝰ
sis. scmꝑ humilit᷑ pauidus. non illo
scilicet timore. qui sicut iam dixi puo¬

Expanded text:
tus, non solum hoc putes culpam non tus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provo
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ penitere. semꝑ securum non. eẽ.
Sicut scriptum ẽ. Beatus homo qui
semꝑ ẽ. paiidꝰ. Uides certe quem tuno¬
rem tͥ incutere nitor. non qui tͥ sit la¬
queus despationis. sed qui spem acqͥtat
beatitudinis. E st siquidem timor in¬
utilis. tristis. crudelis. qui ueniam qͥa
non querit non consequitur. Est &
timor piꝰ. humilis. fructuosꝰ. qui cui¬
ubet quantulibet peccatori. facile
miscłiam ꝓmeretur. Talis timor ge¬
nerat. nutrit. & seruat humilitatem.
scd mansuctudinẽ. sed patientiam:
sed longanimitate. Quem non delec¬
tet tam inclita ꝓles: Aiteriꝰ uͦ mise¬
ra soboles ẽ. ꝑtinatia. iminoderata
tristitia. rancor. horror. contemptꝰ o
desꝑatio. Non hoc gͦ qui desꝑatione.
sed illo qui generat spem. timens ne
non tineres. uel parum timeres. ma
tͥ culpam sic rememorandam putaui.
ne forte sicut de quibꝰdam scriptumẽ
quod letantur cum male fecerint. &
exultant in reb pessimis. tn qͦ decep¬

Expanded text:
semper poenitere, semper securum non esse, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidem timor inutilis, tristis, crudelis, qui veniam, quia non quaerit, non consequitur. Est et timor pius, humilis, fructuosus, qui cuilibet, quantumlibet peccatori, facile misericordiam promeretur. Talis timor generat, nutrit, et servat humilitatem, sed mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generat spem, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememorandam esse putavi. 5. ne forte, sicut de quibusdam scriptum est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque decep
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia sunt eredenti. Sed responde
quod uerus ẽ. quia scilicet placuit
tͥ mag̃ quies tua. quam utilitas alie¬
na. Nec mirum. Piacet fateor & mͥ.
quod hȩc quies tͥ placeat: si tam non
nimis. Quodciunq autem bonum
ita placet. ut si recte fieri non possit.
placeat tam fieri eo etiam m quo fas
non ẽ. nimis ẽ. Ac ꝑ hoc quia iam be¬
ne non fit bonum non ẽ. Scriptum ẽ.
enim. Sirecte offers & non recte diui¬
dis. peccasti. Aut gͦ oportuit te gre¬
gem dnicum minime seruandum
suscipe. aut susce ptum nequaquam
relinquere. uixta illud. Ailigatus es
uxori. noli querere solutionem. Scd
ad quid nitor his r̃ociuationibus:
Nunquid suadeo tͥ redire ad onuis reg¬
minis. cum iam non pateat locus recus¬
ꝑationis: Ant despare te intendo.
quasi qui te tali ligaueris cupa. qͦ iã sal¬
uere non possis: Absit. Sed tñ uolo
te illud tanquam nullum uel paruũ
malum negligere. imino semꝑ tuner

Expanded text:
sibilia sunt credenti. Sed responde sibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita placet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, non est bonum. Scriptum est enim: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere,
Abbreviated transcription (Latin):
expectans. Uideris tu tñ si consulte
meum de hac re consilium mutaũus.
Uid̾int hii quorum saniori. si quoꝵ
tñ suꝑ hoc fretus es consilio. an ratio¬
nabilit̾ egeris. Uid̾uit inquam si liceat
xpiano iniunctam sibi dimittere obe¬
dientiam ante mortem. cum xꝑe fac¬
tus sit obediens patri usq ad mortem.
Etiam inquis ꝑ licentiam. Nam que¬
siui eam ab cp̃o & accepi. Bene licen¬
tiam quidem quesisti. sed quom non
licebat ac ꝑ hoc nec accepisti seil extor¬
sisti. Extoita autem seu coicta licentia
tua importuntate uictus ep̃e. fecit
inuitus. non fuit absoluere sed abrum¬
ꝑe. Congratulor tͥ quidem quod sis
exoneratus. sed uercor ne ds̃ a te quan¬
tum inte ẽ. exoneratus sit. C urꝰ ꝓcul
dubio ordinationi resistis. dum ꝓmo¬
tus ab illo tu te deicis. Quod si excu¬
sans pauꝑtatis p̃tendis necessitatem.
necessitas parit coronam. Si difficul¬
tatem. si impossibilitate᷑. omnia pos¬

Expanded text:
exspectans. Videris tu tamen, si consulte exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimittere obedientiam ante mortem, cum Christus factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, licentiam quidem quaesisti, sed quomodo non licebat; ac per hoc non accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu coacta licentia, tua importunitate victus 91 episcopus fecit invitus, non fuit absolvere, sed abrumpere. 3. Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia pos
Abbreviated transcription (Latin):
utterariumn attollens me supͣ me. mul¬
tum de me laudabilia int̾miscens.
quoꝵ quia ipse michi consciꝰ non sũ.
& tiiȩ hec beniuolentiȩ asscribo. & ig¬
nosco ignorantiȩ. Tuenim uides in
facie. d̾s autem in corde. S ub cuiꝰ
tremendo aspectu. si sollicite me cir¬
cumspicio. certum ẽ. quod eo ipse mͥ
notior sum quam tͥ quo ꝓpinquior.
Ideoq magis credo michi de me ui-¬
meum consilium non tenueris con¬
fortantis te. & monentis animo non
frangi. pusillanunitatẽ non uinci
sed portare patient̾ onus impositum.
licebat. De qua re ipse michi sient
postulas. satisfacio ꝓte. Agnoscens
siquidem sapientiȩ meȩ siccitatẽ.
imino insipientiȩ semꝑ suspectam
habens temeritatẽ. cum non sit quod
fieri laudo nec audeo nec debeo indig¬
nari. desudans quemq consultiꝰ agere
quam a me acceꝑit. Quotiens uͦ mea
sententia eligitur. ac tenetur. graui
fateor onere me p̾mi sentio. rei fine̾
semꝑ pauidus & nunquam securus

Expanded text:
litterarum attollens me supra me, mullitterarum attollens me supra me, multum de me laudabilia intermisces: quorum quia ipse mihi conscius non sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in facie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me vi consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acceperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus
Abbreviated transcription (Latin):
otis uisceribꝰ caritatis amplec¬
tendo. fri ogerio canonieo.
digne conuersari dõ usq infinem.
Sitͥ ad tuas litteras tardius udeor
rescripsisse. noueris potiꝰ oportunitatẽ
nuntii defuisse. Quas enim nunc
primum legis. iam dudum crede dic¬
tatas. Sed ut dixi ꝓpter latoris ino
sarcinam de posuisse. licentia siquidẽ
ab ep̃o iux impetrata. imimo extorta
tua importunitate. Et hoc non alit̾
nisi ut in eiꝰ ep̃atu quocumq alibi
manens ab eiꝰ subiectione ñ recedẽs
Tu uͦ cumtͥ hoc non placeret. archi¬
ep̃m adiens. & ab ipso tanquam suꝑi¬
ori auctoritate securitatẽ accipiens
ad pͥorem locum & ad tuum abbatẽ
reuersꝰ es. Ubi qualit pꝰ hec uiuere
debeas. ame doceri flagitas. egregio
utiq doctore & magistro incomꝑabili
Qui cium ceꝑo docere quod nescio. uel
tune incipiet sciri quam nichil scio.
Itane lanam querit oiuis a capra: aqͣm
molendinum a furno. uerbum sape¬
ens a stulto: Deinde ꝑ totam scriem

Expanded text:
otis visceribus charitatis amplectendo fratri OGERIO canonico, digne Deo conversari usque in finem. 1. Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopsarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in ejus episcopatu, quocunque alibi manens, ab ejus subjectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendinum a furno, verbum sapiens a stulto? Praeterea per totam seriem
Abbreviated transcription (Latin):
ad pugnam: est tam̃ securꝰ dico al¬
uocati ȩccłȩ arce ab eccłȩ ĩfestatiõe. cisn a¬
coꝵ rabiẽ: ẽ cesaris ꝓpriam uendicas
coronam ab usurpatore. siculo Il
emm constat uidaic̃ã sobolem sad
pet̾ in axp̃i occupasse iniuriam: sic ꝓ¬
culdubio om̃is qui in sicilia regem se
facit. contͣdicit cesari. Si autem utrũq
incumbit cesari restituere scilicet q̃
sunt cesaris cesari. & quȩ sunt dĩ dõ:
cur apud tullum res dĩ minuit᷑. cũ
cesar nichil ibi lucret᷑. Uerendũ
est ne minimoꝵ neglectꝰ. impe.¬
qua fraude subreptũ. ut dño p̃p̃ȩ ꝑ
iusticiam subuenire paranti. ur̃e in-¬
teruentu precis obuiaretis. Obsecro
& consulo consultiꝰ agi noxiam reuo¬
cari p̃cem. dari locum iusticiȩ. ante¬
qͣm eccłia illa funditꝰ destruat᷑. Pau¬
ꝑ sum ego fidelis tamen ur̃. & si uide¬
ar importunꝰ fortassis inde est. Do¬
mina imꝑatͥcem. in xp̃i caritate op¬
pido salutamꝰ.¬

Expanded text:
ad pugnam: est tamen securus dico adad pugnam: est tamen securus dico advocati Ecclesiae arcere ab Ecclesiae infestatione schismaticorum rabiem: est Caesaris propriam vindicare coronam ab usurpatore Siculo . Ut enim constat Judaicam sobolem sedem Petri in Christi occupasse injuriam; sic procul dubio omnis qui in Sicilia regem se facit, contradicit Caesari. 2. Si autem utrumque incumbit Caesari, restituere scilicet quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo, cur apud Tullum res Dei minuitur, cum Caesar nihil ibi lucretur? Verendum est ne minimorum neglectus, impedqua fraude subreptum, ut domino papae, per justitiam subvenire paranti, vestrae interventu precis obviaretis. Obsecro et consulo consultius agi, noxiam revocari precem, dari locum justitiae, antequam ecclesia illa funditus destruatur. Pauper sum ego: fidelis tamen vester, et si videor importunus, fortassis inde est. Dominam imperatricem in Christi charitate oppido salutam
Abbreviated transcription (Latin):
salutis nob̾ ad laudẽ & głam no¬
minis sui & reꝑandũ imꝑii decꝰ.
ad subueniendũ eccłiȩ suę in tp̃r
malo. postremo ad oꝑandũ etiam
nunc salutẽ in medio terrȩ. Ipsius
est enim opꝰ quod corona gle uĩs
ita in dies ampliat᷑ & sublimat m
rabiliter crescens ac ꝓficiens in om̃
decore & magnificentia. apud dm̃
& homines. Ipsius ꝓfecto nuꝑ opꝰ
& uirt᷑ fuit. quod tter laboriosũ
satis & meticulosũ ꝓ pace regni &
ȩccłiȩ lib̾atione. susceptũ. in tanta
ꝓsꝑitate ꝑegistis: romȩ si quid̃e im¬
ꝑialis culminis plenitu dine głosis¬
sime assecut᷑. Idq quod maiꝰ fuit
in manu non magna: ut anuni fiadis
magnitudo clariꝰ emin̾et. Quodsi
ante tantillũ exercitũ terra tremut
& quieuit. qͣntꝰ putamꝰ hostiũ hor¬
ror corda inuadẽ habeat. cum ciꝑit
rex ꝓcedẽ in magnitudine bracdũ
sui. nimabit insuꝑ honestas cal¬
se. immo duplex daplex ꝓuocabi
necessitas. Non est meum hortas

Expanded text:
utis nobis, ad laudem et gloriam nominis sui, et reparandum imperii decus, ad subveniendum Ecclesiae suae in tempore malo, postremo ad operandum etiam nunc salutem in medio terrae. Ipsius est enim opus, quod corona gloriae vestrae ita in dies ampliatur et sublimatur, mirabiliter crescens ac proficiens in omni decore et magnificentia apud Deum et homines. Ipsius profecto nuper opus et virtus fuit, quod iter satis laboriosum et meticulosum, pro pace regni et Ecclesiae liberatione susceptum, in tanta prosperitate peregistis. Romae siquidem imperialis culminis plenitudinem gloriosissime assecutus, idque, quod majus fuit, in manu non magna, ut animi fideiqne magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantillum exercitum terra tremuit et quievit, quantus putamus horror hostium corda invadere habeat, cum coeperit rex procedere in magnitudine brachii sui? Animabit insuper honestas causae; imo duplex provocabit necessitas. Non est meum hortari
Abbreviated transcription (Latin):
mñt multos & credimꝰ ad uos
ꝑuenisse. quomͦ uidelicet ap̃
senonas in octauis pentecostes uoca¬
mur & ꝓuocam᷑ ad litem ꝓ defensi¬
one fidi: cum dĩ non oporteat liti¬
gare. s magis patientem esse. ad om̃s.
Si mea ꝓpͥa causa esset. posset non
dentius moneo & obnixius rogo. ut
amicos uos in necessitate. ꝓbetis. ami¬
sponsa clamat ad uos in filua here-¬
sum & in segete erroꝵ. quib sub tu¬
tela & custodia ur̃a pullulantib
pene. iam suffocat᷑. Amicꝰ sponsi
non deseret eam. in oportunitati¬
bus in tͥbulatione. Nec miremini
qd̾ ita de subito & in arto temꝑis
sa pars in sua u̾sutia & calliditate.
& congredi cogeret immunitos.

Expanded text:
 multos, et credimus ad vos pervenisse: quomodo videlicet apud Senonas in octavis Pentecostes vocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum Dei non oporteat litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Si mea propria 181 causa esset, posset non dentius moneo, et obnixius rogo, ut amicos vos in necessitate probetis. Amisponsa clamat ad vos in silva haeresum, et in segete errorum, quibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec miremini, quod ita de subito, et in arcto temporis sa pars in sua versutia et calliditate  congredi cogeret immunitos.
Abbreviated transcription (Latin):
lii uereant᷑ maiestatẽ in uob̾.¬
&e tremulis labiis ac digitis.
longis ambagib am fractibq ꝑue¬
niant. E go certe utilitatem urãm
& honorem ur̃m tantũ mͦ attendens.
rem ut ẽ nude & apteilico aꝑio: &
sine cunctatione &e obuolutione tan¬
quã uni nr̃m. apłico quod opus est
in timare ñ uereor. Surreptũ ẽ uo¬
bis & grauiter: qd ñ dubius affirma¬
uerim. Quis uobis suggessit homi¬
nem de ambitione notatũ. conincꝰ
ipse se ingerere uoluisser. Nonne isẽ
hensum in maleficiis. de testandis quȩ
ipse stimulante ambitione ꝑ petrarat.
non solum agradu in quo erat. s aspe
totius ꝓ motionis sollemniter ut de¬
buit de gradauit: Non est nisi reuo¬
care sententiam &e ꝓpter anxietatem
scõꝵ fr̃m decorona. qui ꝓ hoc clamant
t qui in hacre auctor extitie. s ꝓpter
conscientiam. Conscientiam dico ur̃am
ñ alti. Unum restat ut hoc ꝓ mea con¬
scientia inferam. Irascimini &e no¬
lite peccare. Peccatis enim si ñ irasci¬

Expanded text:
lii vereantur majestatem in vobiset tremulis labiis ac digitis qam longis ambagibus anfractibusque perveniant. Ego certe utilitatem vestram et honorem vestrum tantummodo attendens, rem, ut est, nude et aperte illico aperio; et sine cunctatione et obvolutione, tanquam uni nostrum, apostolico, quod opus est, intimare non vereor. Subreptum est vobis, et graviter: quod non dubius affirmaverim. Quis vobis suggessit hominem de ambitione notatum, convictuipse se ingerere voluisset. Nonne is est, hensum in maleficiis detestandis, quae ipse stimulante ambitione perpetrarat, non solum a gradu, in quo erat, sed a spe totius promotionis solemniter, ut debuit, degradavit? Non est nisi revocare sententiam, et propter anxietatem sanctorum fratrum de Corona, qui pro hoc clamant  docti, qui in hac re auctor exstitit: sed et propter conscientiam, conscientiam dico vestram, non alterius. Unum restat, ut hoc et pro mea conscientia inferam: Irascimini, et nolite peccare . Peccatis enim, si non irasci
Abbreviated transcription (Latin):
merore consume residuum dicri
meorum: & nichilominꝰ ꝑiculu si¬
lutis incidere. At ds uobis potul
inspiret. quod potius est. reduci
uidelicet ad memoriam si dignũ
iudicatis qͣliter uob̃cum egerim. &
ponere oculos pietatis suꝑ puerum
ur̃m. & lib̾are afflictũ de angustia.
Qum potius non obliuisci. qnͣta d̾s
ipse fecerit uob̃. & in qͣntulecumq
uicem recõpensationis. ad ipsius głã
quod tam pperam factum ẽ. reuocare.

Expanded text:
moerore consumere residuum dierum moerore consumere residuum dierum meorum, et nihilominus in periculum salutis incidere. At Deus vobis potius inspiret quod potius est; reducere videlicet ad memoriam si dignum judicatis qualiter vobiscum egerim, et ponere oculos pietatis super puerum vestrum, et liberare afflictum de angustia. Quin potius non oblivisci quanta Deus ipse fecerit vobis, et in quantulaecumque vicem recompensationis, ad ipsius gloriam, quod tam perperam factum est, revocare.
Abbreviated transcription (Latin):
quid ago. Excessi fateor. Non est
um acusare qũe aut rep̃henderai
ficit. mͥ ut plangam dolorem ma
Post longam morã multosq labes
quos ꝓ seruitio romane ȩccđie pud
cum tandem placuit serenitatis
reditum annuere ad fr̃s meos. aes
fractus uirib corꝑis tamqͣm mals
oꝑans. lȩtus tam̃ ob mamipłos part
quos reportabam ad monastium
cum ꝑsꝑitate ꝑueni. Credidi mi
de labore euasisse ad requiem. liun
mͥ ut cumq resarcire. sp̃ualium dan¬
na studioꝵ. ac sc̃ȩ quietis detͥmanti
quȩ foris incurreram. &. ecce tͥbula¬
tio & angustia inuenerunt me. E.
lectulo recubantem plus cordis qͣn
corꝑis dolor excruciat. Nec enim
deploro ego. temꝑale incõmodu
ullum. Anima mea in manib mi¬
is: salus eius in causa est. Placet lio¬
bis ut illi homini credam meam.
qui ꝑdidit suam. Scio quia non
placet. Qmobrem dixi animȩ ne
expedire magis mire fugam qmna

Expanded text:
quid ago? excessi, fateor: non est quid ago? excessi, fateor: non est meum accusare quemquam aut reprehendere; sufficit mihi ut plangam dolorem meum. Post longam moram multosque labores, quos pro servitio Romanae Ecclesiae pertuli, cum tandem placuit Serenitati vestrae reditum annuere ad fratres meos, etsi fractus viribus corporis, tanquam male operans, laetus tamen ob manipulos pacis quos reportabam, ad monasterium cum prosperitate perveni. Credidi me de labore evasisse ad requiem; licere mihi utcumque resarcire spiritualium damna studiorum, ac sanctae quietis detrimenta, quae foris incurreram; et ecce tribulatio et angustia invenerunt me. En lectulo recubantem plus cordis, quam corporis dolor excruciat. Nec enim ego deploro temporale incommodum ullum. Anima mea in manibus meis: salus ejus in causa est. Placet vobis, ut illi homini credam animam meam qui perdidit suam? Scio quia non placet. Quamobrem dixi animae meae expedire magis inire fugam, quam et
Abbreviated transcription (Latin):
terum clamo¬
iterum pulso. & fi non clamosis
uocib certe lacrimosis gemitib.
Cogit iterare. clamores. iterata in nos
quitatem suam. Confortati sunt
addentes p̃uaricationem. Appoñt
iniquitatẽ. suꝑ iniquitatẽ: & suꝑ¬
bia eoꝵ ascendit semꝑ. Inualuit
furor. pudor euanuit. & timor dĩ.
etiam post appellationẽ tui nominis
ausi sunt execre. & hoc presumpser̃t
lugdunensis. eduensis. matisconẽ¬
sis. amici cluniacenses. In fraude &
tem̾itate istoꝵ. heu qm ingens mul¬
titudo sc̃oꝵ turbabit᷑. si angarria¬
ti fuerint. tale portare iugum. tali¬
terq impositum. Prohnefas. hoc ita
accepturi sunt ac si cogant᷑ genua
curuare. baal. aut certe iuxta ꝓpħam
pactum facere. cum morte. & cum
inferno fedus mire. Rogo ubi ius.
rum imꝑabat aurum. uidicaba
gentum. leges canonesq silebar
cum racio &. equitas non habela
Eisdem telis quod intolerabiliuis s
arcem quoq aplici culminis opis¬
nare minant᷑. Id uͦ ridicule. Funu¬

Expanded text:
terum clamoiterum pulso, etsi non clamosis vocibus, certe lacrymosis gemitibus. Cogit iterare clamores iterata in nos quitatem suam. Confortati sunt, addentes praevaricationem. Apponunt iniquitatem super iniquitatem, et superbia eorum ascendit semper. Invaluit furor, pudor evanuit, et timor Dei. etiam post appellationem tui nominis ausi sunt exsecrare. Et hoc praesumpserunt Lugdunensis, Aeduensis, Matisconensis, amici Cluniacenses. In fraude et temeritate istorum, heu! quam ingens multitudo sanctorum turbabitur, si angariati fuerint tale portare jugum, taliterque impositum? Proh nefas! hoc ita accepturi sunt, ac si cogantur genua curvare ante Baal, aut certe juxta prophetam pactum facere cum morte, et cum inferno foedus inire . Rogo, ubi jus, rum imperabat aurum, judicabat argentum, leges canonesque silebant, locum ratio et aequitas non habebant. Eisdem telis, quod intolerabilius est, arcem quoque apostolici culminis oppugnare minantur. Id vero ridicule; fund
Abbreviated transcription (Latin):
misera illa aurelianensis eccł̃ia
incassum uiscera pulsat. pat̾s
orphanoꝵ & uidicis uiduaꝵ..Quip¬
pe iacet iam olim in pulu̾e uirgo
nobilis isrł. non solum uiduata ui-¬
ro: s & caris orbata pignorib. Pndo¬
lor non est qui subleuet eam. Quo¬
usq & filios non dimitis cum matre.
misera clamantes post uos. Allos dico
qui amissis reb & domib capitib su-¬
is refugium. solum inuenere. diffu-¬
eriꝑe de manu fortium. te reddere
retͥbutionẽ suꝑbis. Et si tardat: ñ
derelinquat usqueqͣ O portet ma¬
gis dilatum aurilium tandẽ uenire.
ualidius: & subuenire ꝑfectius.Ille.¬
sit si placet molestȩ tarditatis recom-¬
pensatio. ut & qui apłica patientia.
suꝑbe abusi sunt. nichil inde in fi¬
ne lucrent᷑. Et qui in u̾bo ur̃o patien¬
ter passi sunt. minime eos sue qͣnq
pigeat pacientiȩ¬

Expanded text:
misera illa Aurelianensis Ecclesia incassum viscera pulsat patris orphanorum, et judicis viduarum? Quippe jacet jam olim in pulvere virgo nobilis Israel, non solum viduata viro, sed et charis orbata pignoribus. Proh dolor! non est qui sublevet eam. Quousque et filios non dimittitis cum matre misera clamantes post vos? illos dico, qui, amissis rebus et domibus, capitibus suis refugium solum invenere diffueripere de manu fortium, et reddere retributionem superbis? Et si tardat 158, non derelinquat usquequaque. Oportet magis dilatum auxilium tandem venire validius, et subvenire perfectius. Illsit, si placet, molestae tarditatis recompensatio, ut et qui apostolica patientia superbe abusi sunt, nihil inde in fine lucrentur: et qui in verbo vestro patienter passi sunt, minime eos suae quandoque pigeat patienti