comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & animi eẽntia ñ est ipsius ue¬
ritatis ẽẽntia. sicuti ẽ trinitas unus d̾s.
solꝰ. magnꝰ. uerꝰ. uerax. ueritas. Qu̾e si
cogitare conam᷑ quantũ sinit & donat:
nullꝰ cogitet᷑ ꝑ locoꝵ spatia contactus
aut complexus. quasi triũ corpoꝵ:
nulla cõpago iuncturȩ. sicut tricorpo¬
rẽ gerionẽ fabulȩ ferunt. S quicqͥd
animo occurrerit. ut maiꝰ sit intrib
qͣm in singłis. minꝰq in uno qͣm in
duob: sine ulla dubitatione respuat᷑.
Ita enĩ respuitur ome corporeũ. In spi¬
ritalib autẽ om̃e mutabile. qd̾ occur¬
rerit. ñ putetur ds̃. Non enĩ paruȩ no¬
ticiȩ pars est. cum de ꝓfundo isto in illam
summitatẽ respiramꝰ: si anteqͣm scire
possumꝰ quid sit ds̃. possimꝰ iam scire qͥd
ñ sit. Non est enĩ certe nec terra nec celũ.
nec quasi terra & celum: nec tale aliqͥd
quale uidemꝰ in cȩlo: nec quicqͥd tale
ñ uidemꝰ. & est fortassis in celo. Nec si
augeas ymaginatione cogitationis

Expanded text:
ius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occurrerit, non putetur Deus. Non enim parvae notiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec terra, nec coelum, nec quasi terra et coelum, nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
scimnꝰ. quia & iiuintꝰ. & mortuos ac mo¬
rientes aliquando uidimiꝰ atq exꝑti sumꝰ.
Quid est autẽ aliud resurgere. nisi reuiuis¬
cere: id est ex morte ad uitam redire:
nouimꝰ quid sit trinitas. qͥa nouimꝰ quid
sint tria: s non hoc diligimꝰ. Nlam id ubi
uolumꝰ facile habemus: ut alia omutã
uł micando digitis trib. An uͦ diligimꝰ
ñ qd̾ omĩs trinitas: s qd̾ triuitas deus:
Hoc gͦ diligimꝰ intrinitate. qd̾ ds ẽ. Sed
dm nullũ alium uidimꝰ aut nouimꝰ: qͥa
unꝰ est ds ille solus quẽ nondu uidimꝰ. &

Expanded text:
scimus: quia et vivimus et mortuos ac moscimus: quia et vivimus et mortuos ac morientes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? tem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille s
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit de illo cogitantib & hoc penitꝰ
ignoramꝰ: nouimꝰ tam̃ quid sit homo.
Ut enim longe ñ eamus hoc sumꝰ: & illũ
hoc fuisse. & animã eius corpori copula¬
tã mortalit̾ uixisse manifestũ est. Hoc
gͦ de illo credimus qd̾ muenimꝰ in nob̃.
iuxta spẽm uel genus: qͦ humana omĩs
natura pariter continetur. Quidigit᷑
de illa excellentia tͥnitatis. siue specia¬
lit̾ suie generalit̾ nouimꝰ. quasi mul¬
tȩ sint tales triuitates. quaꝵ aliquas
exꝑti sumus: ut ꝑ regłam similitudinsᷤ
impressam. uł specialem uł generałe
noticiã. illam quoq talem ẽẽ credamꝰ:
atq ita rem quã credimꝰ & nondu no¬
iumꝰ. ex parilitate rei quã nouimꝰ dili¬
gamus: Qd̾ utiq non ita est. An quẽ
minẽ umꝗͣ resurrexisse uiderimꝰ: ita tri¬
nitatẽ quam ñ uidemꝰ & qualem nullã
umꝗͣ uidimꝰ. possumꝰ credendo dilig̾e :
S quid sit mori. & quid sit iuiuere utiq

Expanded text:
occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique non ita est. An quemaminem unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus, et qualem nullam unquam vidimus, possumus credendo diligere? Sed quid sit mori, et quid sit vivere, utique
Abbreviated transcription (Latin):
ria uocabatur: quid sit aũ uirgo & qͥdsit
nasci. & quid sit nom̃ ꝓpriũ non credimꝰ.
s prorsꝰ nouimꝰ. Utrũ autem illa facieᷤ
mariȩ fuerit quȩ oceurrit animo cum
ista loquim᷑ aut recordam᷑: nec noiumꝰ
omĩno nec credimꝰ. Itaq hic salua fide
licet dicere. forte talem habebat faci¬
em. forte ñ talem: forte autẽ de uirgine
natꝰ est xp̃c. nemo salua fide xpĩana di¬
xerit. Quãobrem qm̃ trinitatis ȩt̾nita¬
tẽ & equalitatẽ & unitatẽ quantũ da¬
tur intelligere cupimꝰ. prius autẽ qͣm¬
intelligamꝰ credere debemꝰ. uigilandũqꝙ
nob̾ est ne ficta sit fides nr̃a: eademq tͥ
nitate nob̾ fruendu est. ut beate uiua¬
mꝰ: si autẽ falsum de illa crediderimꝰ.
inanis erit spes. & ñ casta caritas: qͣmͦ
gͥ eam trinitatẽ quã non nouimꝰ creden¬
do diligimꝰ : An scd̾m speciałe gñalem ue
noticiam: scđm quã diligimꝰ apłm pau¬
lum: Qui etiã si ñ ea facie fuit. que nob̾

Expanded text:
tur. Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide christiana dixerit. 8. Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem qintelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis qm̃ sola uere est: non ẽ maior
aliqua nͥ quȩ ueruis est. Quicqͥd autẽ
intelligibile atq incõmutabile ẽ. non
aliud alio uerius est: qͥa ȩque incõmu¬
tabilit̾ eternũ est. Nec qd̾ ibi magnum
dicit᷑. aliunde magnũ est: qͣm eo qͥ uere
est. Quaꝓpter ubi magnitudo ipsa ueri¬
tas ẽ: quicqͥd plus habet magnitudinis.
necesse est plus habeat ueritatis. Quic¬
quid gͦ plus ueritatis ñ habet: non

Expanded text:
veritatis, quoniam sola vere est, non est major veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: quidquid ergo plus
Abbreviated transcription (Latin):
hec: & si sepius uersando repetantur.
familiariꝰ quid̾e in notescunt: s &
modꝰ aliquis adhibendꝰ est. doq sup¬
plicandu detiotissima pietate. ut in¬
tellectum aꝑiat. & studium contentio¬
nis absumat: quo possit m̃te cerni es¬
sentia ueritatis. sine ulla mole. sine
ulla mobilitate. Nunc itaq inquan¬
tũ ipse adiuuat creator mire miseri¬
cors. attendamꝰ hȩc que mͦ tam interio¬
ra qͣm suꝑiora tractabimꝰ. cũ sint ead̾e
seruata illa regula. ut qd̾ intellectui
nr̃o nondu eluxerit. a fidei firmitate
ñ dimitat᷑. Dicimꝰ eñi ñ eẽ in hac trini¬
tate maiꝰ aliquid duas aut tres ꝑso¬
nas qͣm unã eaꝵ: quod ñ capit con¬
suetudo carnalis: ñ ob aliud nisi quia
uera quȩ creata sunt sentit ut potest:
ueritatẽ autẽ ipsam qua creata st̃.
ñ potest intueri. Nam si posset: nullo
mͦ eẽt lux ista corporea manifestior qͣm
hoc qd̾ diximꝰ. In substantia quippe

Expanded text:
haec, et si saepius versando repetantur, haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmitatene monstratur. Dicimus enim non esse in hac Trinitate majus aliquid duas aut tres personas quam unam earum: quod non capit consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
iximꝰ alibi ea dici
ꝓprie in illa tͥnu¬
tate distincte ad
singłas ꝑsonas
ꝑtinentia. quȩ relatiue dicunt᷑ admui¬
cem: sicut pater & filus & utͥusq donũ
filius trinitas: aut trinitas donum.
Quod uͦ ad se dicunt᷑ singłi. non dici
tres omp̃otentes. s unus d̾s bonus oĩ¬
potens. ipsa tͥnitas: & qͥcqͥd aliud ñ ad ĩui¬
cem relatiue. s ad se singłi dicunt᷑.
Hoc eñ scđm essentiam dicunt᷑: quia
hoc ẽ ibi eẽ qd̾ magnũ ẽẽ. quod bonum.
qd̾ sapientẽ eẽ: & quicquid aliud ad se
una queq ibi ꝑsona uel ipsa trinitas
dicitur. Ideoq dici tres ꝑsonas uł tres
substantias: ñ ut aliqua intelligat᷑
diuersitas eẽntiȩ. s ut uł uno aliquo
uocabulo responderi possit cũ dicit᷑
qͥd tres uł quid tria: tantamq ȩqua¬
litatẽ u ea trinitate. ut ñ solum pat̾
ñ sit maior qͣm filius. qd̾ actinet ad
diuinitatẽ: s nec pater & filius sumł
aliquid sit. qͣm ipsa trinitas. Dicta st̃

Expanded text:
iximus alibi, ea dici proprie in illa Trinitate distincte ad singulas personas pertinentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque Donum Filius Trinitas, aut Trinitas donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non debet dici tres omnipotentes, sed unus Deus, bonus, et omnipotens, ipsa Trinitas; et quidquid aliud non ad invicem relative, sed ad se singuli dicuntur: hoc enim secundum essentiam dhoc est ibi esse, quod magnum esse, quod bonum esse, quod sapientem esse, et quidquid aliud ad se unaquaeque ibi persona, vel ipsa Trinitas dicitur. Ideoque dici tres personas, vel tres substantias, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fieri potest. ut eque uerũ sit hoc aurũ.
atq illud᷑ s maiꝰ hoc sit qͣm illud: quia
ñ eadem ibi est magnitudo. quȩ u̾itas:
aliudq illi est aurũ eẽ. aliud magnũ ẽẽ.
Sic & in animi natura. scdm qd̾ dicitur
magnꝰ animꝰ. ñ scđ̾m hoc dicitur uerꝰ

Expanded text:
fieri potest ut aeque verum sit hoc aurum atque illud, sed majus hoc sit quam illud, quia non eadem ibi est magnitudo quae veritas; aliudque illi est aurum esse, aliud magnum esse. Sic et in animi natura, secundum quod dicitur magnus animus, non secundum hoc dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
lumine: quia d̾s lum̃ est. & tenebrȩ in eo
ñ sunt ullȩ. Qui gͦ non est in lumine.
qͥd mirũ siñ uidet lum̃: id est ñ uidet
dm qui in tenebris est: Frẽm aut̃ uidet
humano uisn: quo uiderid̾s ñ potest.
S si eum quẽ uidet humano uisu. sp̃i¬
tali caritate diligeret: uideret dm qͥ est
ipsa ueritas. uisu int̾iore qͦ uideri pot̃.
Itaq qui frẽm quẽ uidet non diligit:
dm̃ quẽ ꝓpterea ñ uidet quia ds dilectio
ẽ. qua caret qui frem ñ diligit. quomͦ
potest diligere: Nec illa iam questio mo¬
ueat: quantũ frĩ caritatis debeamꝰ im¬
pendere. quantũ do. Fratri eñ quantũ
nob̾ ipsis: nos aũ ipsos tanto magis dili¬
giiꝰ. quanto mag̃ diligimꝰ dm. Ex una¬

Expanded text:
eo non sunt ullae. qui ergo non est in lumine, quid mirum, si non uidet lumen, id est non uidet deum, quia in tenebris est? fratrem autem uidet humano uisu, quo uideri deus non potest. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, non diligit, deum, quem propterea non uidet, quia deus dilectio est, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? nec illa iam quaestio moueat, quantum caritatis fratri debeamus impendere, quantum deo. fratri enim quantum nobis ipsis; nos autem ipsos tanto magis diligimus, quanto magis diligimus deu
Abbreviated transcription (Latin):
ro quicqͥd habet plus ueritatis ꝓfecto
uerius ẽ : sicut mauis ẽ qd̾ plus habet
magnitudinis. Hoc gͦ ibi est maius: qd̾
uerius. Non aut̃ uerius est pater & fi¬
lius simul: qͣm singłs pater aut singłs
filius. Non gͥ maiꝰ aliquid utrũq simul:
qͣm singłm eoꝵ. Et qm̃ eque uere ẽ etiã
spc̃ sc̃s: nec pat̾ & filius simul aliquid¬
maiꝰ est qͣm ipse: quia nec uerius est.
qͣm pater solus: quia tam uere st̃. S &
ipsa trinitas tam magnũ est: qͣm una¬
queq ibi ꝑsona. Non enĩ ibi maior est
quȩ uerior ñ est. uͥ ẽ ipsa ueritas mag¬
nitudo: quia in essentia ueritatis hoc ẽ
uerũ eẽ. qd̾ est eẽ: & hoc est ẽẽ. qd̾ est ma¬
gnũ esse. hoc gͦ magnũ ẽẽ: quod uerũ¬

Expanded text:
eritatis, profecto verius est, sicut majus est quod plus habet magnitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut singulus Filius. Non igitur majus aliquid utrumque simul, quam singulum eorum. Et quoniam aeque vere est etiam Spiritus sanctus, nec Pater et Filius simul majus aliquid est quam ipse, quia nec verius est. quam Pater solus, quia tam vere sunt. Sic et ipsa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim ibi major est, quae verior non est, ubi est ipsa veritas magnitudo. Quia in essentia veritatis, hoc est verum esse quod est esse; et hoc est esse quod est magnum esse: hoc est ergo magnum e
Abbreviated transcription (Latin):
i gͦ apłs paulꝰ qmuis adhuc porta¬
ret sarcinã corporis qd̾ corrumpit᷑
& aggrauat animã. qͣmuis adhuc ex
parte atq in enignate uideret. optans
dissolui & ẽẽ cum xp̃o. & in semet ipso in.¬
gemiscens adoptionẽ expectans redẽp.¬
quippe eiꝰ nec m̃branas & attramentũ.
nec significantes sonos lingͣue᷑ editos.
nec signa litteraꝵ conscͥpta pellicłis. corpꝰ
xp̃i & sanguinẽ dicimꝰ. s illud tantũ qd̃
ex fructib terrȩ acceptũ & prece mystica
consecratũ. rite sumimꝰ ad salutẽ spĩta¬
lem in memoriã ꝓ nob̾ dncȩ passionis:¬

Expanded text:
s Paulus, quamvis adhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat animam , quamvis adhuc ex parte atque in aenigmate videret , optans dissolvi et esse cum Christo , et in semetipso ingemiscens, adoptionem exspectans redempquippe ejus, nec membranas, nec atramentum, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus; sed illud tantum quod ex fructibus terrae acceptconsecratum, rite sumimus ad salutem spiritualem, in memoriam pro nobis Dominicae passionis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ singłis: qd̾ animalis homo ñ ꝑcipit.
Non enim potest cogitare nsi moles.
& spacia uł miniita uł grandia: uolitan¬
tib in animo fantasinatib tamꝗͣ yma¬
ginib corpoꝵ. Ex qua ĩmundicia do¬
nec purgetur credat in patrẽ & filium &
tentẽ. bonũ. iustũ. miscdem. omniũ uisi¬
biliũ & inusibiliũ conditorẽ: & qͥcqͥd
de illo ꝓ humana facultate digne
uereq dici potest: neq cum audierit
patre solum dm̃. separet inde filium
aut sp̃m sc̃m. Cum eo quippe solꝰ ds.
cũ quo & unus ds est: quia & filiũ cũ
audimꝰ solum dm. sine ulla separatio¬
ne patͥs aut sp̃c scĩ oportet acciꝑe. Atq
ita dicat unã essentiã. ut ñ existimet
aluid alio uel marꝰ uel melius: uel ex
ud ad alterutrũ singula dicunt᷑ ÷ sic
uerbu quod ñ dicitur nisi filius. aut
donũ quod ñ dicitur nisi sp̃c sc̃s. Prop¬
ter qd̾ etiam plurałe numerũ admit¬
tunt: sicut in eugłio scriptũ est. Ego

Expanded text:
sunt singulis: quod animalis homo non percipit. sunt singulis: quod animalis homo non percipit. Non enim potest cogitare nisi moles et spatia, vel minuta vel grandia, volitantibus in animo ejus phantasmatibus tanquam imaginibus corporum. 12. Ex qua immunditia donec purgetur, credat in Patrem et Filium etentem, bonum, justum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum Deum, separet inde Filium, aut Spiritum sanctum: cum eo quippe solus Deus, cum quo et unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non existimet aliud aliud ad alterutrum singula dicuntur; sicut Verbum quod non dicitur nisi Filius, aut Donum quod non dicitur nisi Spiritus sanctus: propter quod etiam pluralem numerum admittunt, sicut in Evangelio scriptum est: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
catũ sit. Non enĩ aliquid aliud eius eẽn¬
diȩ est: pret̾ istam trinitatẽ. Tam̃ tres
nas unã essentiã dicimꝰ ÷ tres aũ ꝑso¬
nas ex eadem eẽntia ñ dicimꝰ. quasi ali¬
ud ibi sit qd̾ essentia est. aliud qd̾ ꝑsona:
sicut tres statuas ex eodem auro possu¬
mꝰ dicere. Auud enĩ illic est ẽẽ aurũ:
aliid ẽẽ statuas. Et cũ dicuntur tres
hoĩes una natura. uel tres homines
eiusde naturȩ. possunt etiã dici tres
homines ex eadem nat᷑a.: quia ex ead̾e
nat᷑a & alii tres homines possunt exi¬
stere. In illa uͦ eẽntia tͥnitatis: nullo
mͦ alia quelibet ꝑsona ex eadem eẽntia
potest existere. Deinde in his reb ñ
tantũ est unus hom̃o. quantũ tres ho¬
mines simul: & plus sunt aliqͥd hoĩes
duo. ꝗͣ unꝰ homo. Et in statuis ȩqͣlib
plus auri est tres sunul. qͣm singłe sta
tue: & minꝰ auri ẽ una qͣm duȩ: at in
dõ ñ ita est. Non emĩ maior eentia est

Expanded text:
catum sit. Non enim aliquid aliud ejus essencatum sit. Non enim aliquid aliud ejus essentiae est praeter istam Trinitatem: tamen tresnas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit qsicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in illa vero essentia Trinitatis, nullo modo alia quaelibet persona ex eadem essentia potest existere. Deinde in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul; et plus sunt aliquid homines duo, quam unus homo: et in statuis aequalibus plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. At in Deo non ita est: non enim major essentia est
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquid extra cõprehendat. Cũ enĩ
definiero quid sit homo. qd̾ est nomen
speciale: singłi quiq homines quȩ st̃
indiuidua eadem definitione continẽ¬
tur: nec aliquid ad eam ꝑtinet. qd̾ hõ
ñ sit. Cum uͦ aurũ definiero: non sole
statuȩ si auree fuerint. s & anuli. & si
quid aliud de auro fuerit ad aurũ ꝑtine¬
bit: & sinich inde fiat. aurũ dicitur:
qͥa etiã si ñ sint aureȩ. ñ id̾o ñ erunt sta¬
tuȩ. Item nulla species excedit diffini¬
tionem gnĩs sui. Cum enĩ diffiniero
om̃ĩs equus animal est: ñ autẽ statua
omĩs aurũ est. Ido qͣmuis in trib sta¬
tuis aureis recte dicamꝰ tres statuas.
unũ aurũ: non tam̃ ita dicimꝰ. ut genꝰ¬
aurũ. sp̃es u̾ statuas intelligamꝰ. Nec sic gͦ
trintatẽ dicimꝰ tres ꝑsonas uel sub̃as
unã essentiam. & unũ d̃m. tamqͣm ex
una materia tria queda subsistant:
etiã si quicqͥd illud est. in his trib expli¬

Expanded text:
ut aliquid extra comprehendat. Cum enim ut aliquid extra comprehendat. Cum enim definiero quid sit homo, quod est nomen speciale, singuli quique homines qui sunt individua eadem definitione continentur, nec aliquid ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum definiero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed et annuli, et si quid aliud de auro fuerit, ad aurum pertinebit, etsi nihil inde fiat, aurum dicitur, quia etiamsi non sint aureae, non ideo non erunt statuae. Item nulla species excedit definitionem generis sui. Cum enim definiero omnis equus animal est, non autem statua omnis aurum est. Ideo quamvis in tribus statuis aureis, recte dicamus tres statuas unum aurum; non tamen ita dicimus, ut genaurum, species vero statuas intelligamus. Nec sic ergo Trinitatem dicimus tres personas vel substantias, unam essentiam et unum Deum, tanquam ex una materia tria quaedam subsistant, etiamsi quidquid illud est, in his tribus expli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas subdiuidit᷑ : Nam si ẽẽntia spe¬
cies est sicut homo: sic est una essentia
sicut unus homo. An sicut dicimꝰ aliqͦs
tres homines eiusdẽ sexus. eiusdẽ tem¬
pationis corporis. eiusdẽ ꝙ animi. uñã
ẽẽ naturã. tres enĩ homines. s una na¬
tura: sicetiam ibi dicimꝰ tres substan¬
tias unã essentiam. aut tres personas
unã sub̃am uł essentiam:. Hoc uͦ ut¬
cunq simile est: quia & ueteres qͥ latine
locuti sunt. ante qͣm haberent ista no¬
mina. quȩ ñ dui est ut in usum uenert̃
id est essentiã uel sub̾am: ꝓ his naturã
dicebant. Non itaq scđm genus & sp̃es
ista dicimus. sed quasi scd̾m cõmunẽ
eandeq materiam: sic̃ ex eodem auro
si fierent tres statuȩ. diceremꝰ tres sta¬
tuas unũ aurũ. nec tam̃ genus dicere.
mꝰ aurũ. speties aũ statuas: nec aurũ
sp̃ẽm. statuas uͦ indiuidua. Nulla qͥp¬
pe species indiuidua sua trans gredit᷑:

Expanded text:
personas subdividitur? Nam si essentia spepersonas subdividitur? Nam si essentia species est sicut homo, sic est una essentia sicut unus homo: an sicut dicimus aliquos tres homines ejusdem sexus, ejusdem temperationis corporis, ejusdemque animi, unam esse naturam; tres enim sunt homines, sed una natura: sic etiam ibi dicimus tres substantias unam essentiam, aut tres personas unam substantiam vel essentiam? Hoc vero utcumque simile est, quia et veteres qui latine locuti sunt, antequam haberent ista nomina, quae non diu est ut in usum venerunt, id est essentiam vel substantiam, pro his naturam dicebant. Non itaque secundum genus et species ista dicimus; sed quasi secundum communem eamdemque materiam. Sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum, nec tamen diceremus genus aurum, species autem statuas; nec aurum speciem, statuas vero individua. Nulla quippe species individua sua transgreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita dicat᷑. sicut dicitur homo qd̾
cõmune ẽ om̃ib hominib. s qͦmͦ
dicit᷑ hic homo uelut abraham. uelut
ysaac. uelut iacob. uel siquis alius
qui etiã digito presens demonstrari
possit: sic quoq illos eadem ratio
consequet᷑: sicut enĩ dicunt᷑ abrahã
ysaac & iacob tria indiuidua. ita tͦs
serimꝰ. non ita dicuntur tres eẽntiȩ:
omitto: illud dico si essentia genus ẽ.
una eẽntia iam ñ habet species: sic̃
qͥa genus est animal. unũ animal
iam ñ habet spẽs. Nonsunt gͦ tres
sicut species est homo: tres uͦ illȩ qͦs
appellamꝰ substantias siue ꝑsonas.
sic eandem sp̃em communit̾ habẽt.
quẽ ammodu abraham & ysaac & ia¬
cob sp̃ẽm quȩ homo dicitur cõmunit̾
habent: ñ sicut homo subdiuiditur in
abraham ysaac & iacob.ita unꝰ homo
& in aliquos singłos homines subdi¬
uidi potest. Omĩno enim ñ potest: quia
unus homo iam singłs homo ẽ. Cur
gͦ una essentia. in tres substantias uel

Expanded text:
non ita dicatur sicut dicitur homo, quod commune est omnibus hominibus, sed quomodo dicitur hic homo, velut Abraham, velut Isaac, velut Jacob, vel si quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit: sic quoque illos eadem ratio consequetur. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac et Jacob tria individua, ita tresserimus, non ita dicuntur tres essentiae, uomitto: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, unum animal jam non habet species. Non sunt ergo tres sicut species est homo, tres vero illae quas appellamus substantias sive personas, sic eamdem speciem communiter habent, quemadmodum Abraham, Isaac et Jacob speciem quae homo dicitur, communiter habent; non sicut homo subdividitur in Abraham, Isaac et Jacob, ita unus homo et in aliquos singulos homines subdividi potest: omnino enim non potest, quia unus homo jam singulus homo est. Cur ergo una essentia in tres substantias, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt aciem m̃tis ultra omnẽ creatu¬
rã transmutere: & lucem incõmutabił
ueritatis quantulacũq ex parte contin¬
gere: qd̾ xp̃ianos multos ex fide interĩ
sola uiuentes. nondu potuisse derident
S quid ꝓdest suꝑbienti & ob hoc eru¬
bescenti lignum conscendere: de longui¬
quo ꝓspicere. patriam transmarinam:
Aut quid obest humili de tanto int̾ual
lo ñ eam uidere: in illo ligno ad eam
uenienti. qͦ dedignat᷑ illa portari: Hi¬

Expanded text:
tuerunt aciem mentis ultra omnem creatutuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos multos ex fide interim sola uiuentes nondum potuisse derident. sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum ascendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam ? aut quid obest humili de tanto interuallo non eam uidere in illo ligno, ad eam uenienti, quo dedignatur ille portari?
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i sacrificio. cui offerat᷑. a quo of¬
ferat᷑. quid offerat᷑. ꝓ quib offeratur.
idem ipse unus uerusq mediator per
sacrificiũ pacis reconcilianꝰ no do. unũ
cũ illo maneret cui offerebat. unũ in se
faceret ꝓ quib offerebat: uruis ipse eẽt
qui offerebat. & qd̾ offerebat:. Sunt aũ
dũ dm & inherendu d̾o. iurtute ꝓpria
posse purgari: quos ipsa suꝑbia maxi¬
me maculat. Nullum enĩ uitium est
cui magis diuina lege resistitur. & in
qd̾ magis accipiat dominandi iis ille
suꝑbissimꝰ sp̃c. ad ima mediator. ad sũ¬
ma int̾clusor. nisi occulte insidians
alia uia deuitet᷑: aut ꝑ ppłm deficiente.
qd̾ interpretat᷑ amalech aꝑte seuiens.
& ad terrã ꝓmissionis repugnando tͣn¬
sitũ negans: ꝑ crucẽ dm̃ quȩ moysi
manib extensis ẽ prefigurata suꝑet᷑.
Hinc enim sibi purgationẽ isti uirtute
ꝓpͥa pollicent᷑: quia nonnulli eoꝵ po¬

Expanded text:
in omni sacrificio; cui offeratur, a quo ofin omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat. CAPUT XV. dum Deum et inhaerendum Deo virtute propria posse purgari: quos ipsa superbia maxime maculat. Nullum enim vitium est cui magis divina lege resistatur, et in quod majus accipiat dominandi jus ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor: nisi occulte ialia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum negans per crucem domini, quae Moysi manibus extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti uirtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo coli uolunt uerũ sacrificiũ debe¬
retur: neq id posse rite offerri nͥ ꝑsacer¬
dotẽ scm̃ & uistũ: nec nͥ ab eis accipiat᷑
qd̾ offertur. ꝓ quib offertur: atq id si¬
ne uitio sit. ut ꝓ uitiosis mundandis
possit offerri. Hoc certe om̃s cupiunt:
qui ꝓse offerri d̾o sacrificiũ uolunt.
Qͥs gͦ tam iustus & tam sc̃s sacerdos.
qͣm unicꝰ di filius: ñ qui opus haberet¬
ꝑ sacrificiũ sua purgare peccata. nec
originalia nec ex humana uita quȩ
addunt᷑: Et quid tam congruenter
ab hominib sumeret᷑ quod ꝓ eis offer¬
ret᷑: qͣm caro humana:. Et quid tam ap¬
tum huic ĩmolationi: qͣm caro morta¬
lis: Et quid tam mundu ꝓ mundandiͤ
utiis mortaliũ : qͣm sine ulla contagi¬
one carnalis concupiscentiȩ. caro nata
inutero & ex utero uirginah. Et quid
tam grate offerri & suscipi poss qͣm
caro sacrificii nr̃i. corpꝰ effectum sacer¬
dotis nr̃i: ut qm̃ quatuor consid̾antur

Expanded text:
pro quo colivolunt, verum sacrificium debepro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: neque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filiusper sacrificium sua peccata purgare, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur? Et quid tam congruenter ab omnibus sumeretur quod pro eis offerretur quam humana caro? Et quid tam aptum huic ilis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur
Abbreviated transcription (Latin):
detestariq ñ cessant. qͦs certe alienos
ab huiꝰ mortis passione nouert: propt̾
quã xp̃m contẽpnunt. Nec sic uolurt
osiderare quã fieri potuerit. ut in se
manens nec ꝑ seipsum exulla parte
niutabile uerbũ dei. ꝑ inferioris tamen
naturȩ susceptionẽ aliquid inferius
pati poss: qd̃ immundꝰ demon quia
terrenũ corpꝰ non habet. pati ñ possit:
s cũ fint ipsi demonib meliores. ta¬
ñ qͥa carnẽ portant. mori sic possunt.
quẽ ammodũ mori demones. qui eam
ñ portant. ñ utiq possunt. Et cũ de
mortib sacrificioꝵ suoꝵ multũ pre.¬
sumant. quȩ se fallacib suꝑbisq sp̃i¬
tib immolare ñ sentiunt. aut su am
sentiunt aliquid sͥ ꝓdesse arbitrantur
ꝑfidoꝵ & inuidoꝵ amicitiã: quoꝵ in¬
tentionis nullũ negociũ est. nisi impe¬
sos quide suꝑbissimos spc̃ honorib sacͥ¬
ficioꝵ gaudere potuisse. nisi uni uero dõ

Expanded text:
detestarique non cessant, quos certe alienos detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passione noverunt, propter quam Christum contemnunt. Nec sic volunt considerare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum prsumant, quae se fallacibus superbisque spiritibus immolare non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquid sibi prodesse arbitrantur perfidorum et invidorum amicitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi impesos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uniciũ sp̃italis creaturȩ. usq ad finẽ
inferiorẽ qd̾ est mors corporis ꝑtendẽs
fortit̃. & disponens omĩa suauiter.
Attingit enim ubiq propt̾ suam mundi¬
ciã: & nchil inquinatũ in eam meurrit.
morte aũ carnis alieno diabo .ix.¬
lo. unde nimiũ suꝑbus incedit.
mors alteriꝰ gñis preparatur in ȩterno
igne tartari: quo ñ solum cũ terrenis.
s etiã cum aereis corporib excruciari
sp̃c possint. Suꝑbi aut̃ homines quib
xp̃c quia mortuus est uluit. ubi nos
tam magno emit: & istam mortẽ red¬
dunt cũ hominib conditioni erũnosȩ
nat᷑e quȩ trahitur apͥmo peceato: &
in illam cũ illo precipitabunt᷑. Qũe ꝓp¬
terea xp̃o p̃posuerunt. quia eos in istã
deiecit. quo ꝑ distantem naturã ipse
ñ cecidit: & quo propt̾ eos ꝑ ingentem
miscd̃iam ille descendit. & tam̃ se de¬
monib meliores eẽ ñ dubitant crede¬
re: eosq maledictis om̃ib insectari.

Expanded text:
initium spiritualis creaturae, usque ad finem initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari spiritus possint. Superbi autem homines, quibus Christus, quia mortuus est, viluit, ubi nos tam magno emit , et istam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipitabuntur. Quem propterea Christo praeposuerunt, quia eos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari
Abbreviated transcription (Latin):
te. ipse occisus innocens. eñ iure ȩquis¬
simo suꝑaret: atq ita captiuitatẽ
ꝓpt̾ peccatũ factam captiuaret. nõcp
liberaret a captiuitate propt̾ pecca¬
tũ iusta. suo iusto sanguine iniuste
fuso: mortis cyrographum delens.
& iustificando redimens peccatores.
Hinc etiã diabolus adhuc suos illu¬
dit. quib se ꝑ sua sacra uelut purgan¬
dis. & potius implicandis atq mergẽ¬
dis falsus mediator opponit: qd suꝑ¬
bis facillime ꝑsuadet. irridere atq
contẽpnere mortẽ xp̃i: aqua ipse
qͣnto est alienior. tanto ab eis credit᷑
sanctior atq diuinior. Qui tam̃ apud
eũ paucissimi remansert̃: agnoscen¬
tib gentib & pia humilitate biben¬
tib preciũ suu̾: eiusq fiducia deseren¬
tib hostem suũ: & concurrentib ad
redemptorẽ suũ. Nescit enĩ diabolꝰ
qͣmͦ illo insidiante & furante utatur
ad salutẽ fidelium suoꝵ excelsissi-¬
ma sapĩa d̃i: a fine suꝑiore quod est

Expanded text:
te, ipse occisus innocens eum jure aequiste, ipse occisus innocens eum jure aequissimo superaret, atque ita captivitatem propter peccatum factam captivaret , nosque liberaret a captivitate propter peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum, et concurrentibus ad redemptorem suum. Nescit enim diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
catos iustificauit: iustificatos glifica¬
uit. Ita diabolus hominẽ quẽ ꝑcon¬
sensionẽ seductũ tamꝗͣ uire integro
possidebat. & ipse nulla corruptione
carnis & sanguinis septus. ꝑ istã mor¬
talis corporis fragilitatẽ nimis egeno
& infirmo. tanto suꝑbior qͣnto uelut
dicior & fortior. quasi pannoso & erũp¬
noso dnabatur: in ipsa morte carnis
amisit. Quo enĩ cadentẽ non secutus
impulit peccatorẽ: illuc descendentẽ
ꝑsecutꝰ compulit redemptorẽ. Sic in
mortis consortio filius cħ̃ dignatus est
liorẽ se nob̃atq maiorem putabat
mimicus. Dicit enĩ redemptor noster.
Maiorem dilectionẽ nemo ht̃: qͣm ut
animã suam ponat ꝓamicis suis. Quo¬
circa etiã ipso domino se credebat dia¬
bolus suꝑiorem. in quantũ illi dñs in
passionib cessit: quia & de ipso intel¬
lectum ẽ qd̾ in psalmis legitur. minu¬
isti eũ paulominꝰ ab angłis: ut ab mni¬
quo uelut ȩquo iure adu̾sum nos agen¬

Expanded text:
catos justificavit, justificatos glorificacatos justificavit, justificatos glorificavit . Ita diabolus hominem, quem per consensionem seductum, tanquam jure integro possidebat, et ipse nulla corruptione carnis et sanguinis septus, per istam corporis mortalis fragilitatem, nimis egeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversum nos agen
Abbreviated transcription (Latin):
completa om̃i temptatione illecebro.
potuit: & ꝑmissus est in illud. quod
ex nob̃ mortale uiiuis mediator acce.¬
perat. Et ubi potuit aliquid facere:
ibi ex omĩ parte deuictus ẽ. Et unde
accepit exterius potestatẽ d̾nicȩ car¬
nis occidendȩ: inde interior eiꝰ pote¬
stas qua nos tenebat occisa est. Fac¬
tum est eium. ut uincła peccatoꝵ mul¬
indebitã reddidit. ut nobis debita ñ
noceret. Neq enin iure cuiusquã pote¬
statis exitus est carnẽ: s ipse se exuit
Nam qui posset ñ mori si nollet. ꝓcul
dubio quia uoluit mortuus ẽ: & ido
pͥncipatus & potestates exemplauit.
fiducialit̾ triumphans eas in semet¬
ipso. Morte sua quippe uno uerissi.¬
mo sacrificio ꝓ nob̾ oblato. quicqͥd
culpaꝵ erat. unde nos principatꝰ &
potestates ad luenda supplicia iure
detinebant. purgauit. ab oleuit. ex¬
tinxit: & sua resurrectione in nouã
uitã nos predestinatos uocauit. uo¬

Expanded text:
completa omni tentatione illecebrosacompleta omni tentatione illecebrosapotuit, et permissus est in illud quod ex nobis mortale vivus Mediator acceperat. Et ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior ejus potestas, qua nos tenebat, occisa est. Factum est enim ut vincula peccatorum mulndebitam reddidit, ut nobis debita non noceret. Neque enim jure cujusquam potestatis exutus est carne, sed ipse se exuit. Nam qui posset non mori si nollet, procul dubio quia voluit mortuus est: et ideo principatus et potestates exemplavit, fiducialiter triumphans eas in semetipso . Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum erat unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, purgavit, abolevit, exstinxit; et sua resurrectione in novam vitam nos praedestinatos vocavit, vo
Abbreviated transcription (Latin):
opponit se ad uitam nomine purga¬
tionis ꝑ sacra & sacrificia sacrilega.
quib supbi sedutiuitur. quia nec
participationẽ mortis ur̃e habere po-¬
tuit. nec resurrectionẽ suȩ: simplã
quide suã mortẽ ad duplã nr̃am po¬
tuit afferre : simplam uͦ resurrecti¬
onẽ in qua & sacramentũ eẽt renoua¬
tionis nr̃e & eius quȩ in fine futura
ẽ euigilationis exemplum. ñ utiq
potuit. Ille ꝓinde qui sp̃u uiuus car¬
uẽ suam mortuã resuseitauit. uerꝰ
uitȩ mediator. illũ spu mortuũ &
mortis mediatorẽ ab spiritib in se
credentiũ foras misit: ut ñ regnaret
intrinsecꝰ. s forinsecus oppugnaret:
nec tam̃ expugnaret. Cui se ip̃se qͦq
temptandu prebuit: ut ad suꝑandaᷤᷤ
etiam temptationes eiꝰ mediator
eẽt ñ solum ꝑ adiutoriũ: uerũ etã
ꝑ exempłu. At ille primitꝰ ubi ꝑ om̃s
aditus ad interiora moliens irrepere
expulsus ẽ. post baptiᷤmũ in heremo

Expanded text:
opponit ad vitam nomine purgaopponit ad vitam nomine purgationis per sacra et sacrificia sacrilega, quibus superbi seducuntur, quia nec participationem mortis nostrae habere potuit, nec resurrectionem suae, simplam quidem suam mortem ad duplam nostram potuit afferre: simplam vero resurrectionem, in qua et sacramentum esset renovationis nostrae, et ejus quae in fine futura est evigilationis exemplum, non utique potuit. Ille proinde qui spiritu vivus carnem suam mortuam resuscitavit, verus vitae Mediator, illum spiritu mortuum et mortis mediatorem a spiritibus in se credentium foras misit, ut non regnaret intrinsecus, sed forinsecus oppugnaret, nec tamen expugnaret. Cui se ipse quoque tentandum praebuit, ut ad superandas etiam tentationes ejus mediator esset, non solum per adjutorium, verum etiam per exemplum. At ille primitus ubi per omnes aditus ad interiora moliens irrepere, expulsus est, post baptisma in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
qua ipsum corpꝰ ꝑimatur. intiilerit:
demonstrauit sp̃c mediatoris quam
nulla pena peccati usq ad mortẽ car¬
nis eius accesserit: quia ñ eam deseru¬
it inuitꝰ: s quia uoluit. quando uoluit
qͦmͦ uoluit. Quippe d̃ uerbo ad uni¬
Potestatẽ habeo ponendi animã mẽa:
& potestatẽ habeo iterũ sum̃di eam.
Nemo tollet eam ame: s ego pono eã
ame. & iterum sumo eam. Et hoc
maxime mirati sunt sic̃ eungłiũ
loquitur qui presentes erant: cum
pꝰ illam uocem in qua figurã pecca¬
ti nr̃i edidit. continuo tradidit spm̃.
Longa enĩ morte cruciabant᷑ ligno sus¬
pensi: unde latronib ut iam more¬
rent᷑ & de ligno ante sabbatũ depo¬
uerent᷑. crura confracta sunt. Ille aũ
qͥa mortuus inuentꝰ est: miraculo
fuit. Hoc etiam legimꝰ pilatũ fuisse
miratũ: cũ ab eo sepeliendũ corpus
dñi peteret᷑. Ille itaq deceptor qͥ fuit
homini mediator ad mortẽ. falsoq

Expanded text:
qua ipsum corpus perimatur, intulerit: qua ipsum corpus perimatur, intulerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad uniPotestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam . Et hoc maxime mirati sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram peccati nostri edidit, continuo tradidit spiritum. Longa enim morte cruciabantur ligno suspensi. Unde latronibus, ut jam morerentur, et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt. Ille autem quia mortuus inventus est, miraculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus fuisse miratum, cum ab ipso sepeliendum corpus Domini peteretur . 17. Ille itaque deceptor, qui fuit homini mediator ad mortem, falsoque se
Abbreviated transcription (Latin):
uũ hominẽ fieret resurrectio mortu¬
oꝵ: quia magis uitabant homines
qd̾ euitare ñ poterant. mortẽ carnis
qͣm mortẽ sp̃c. id est magis penã qͣm
meritũ penȩ: nam ñ peccare aut ñ
curat᷑ aut parum curatur: ñ mori
aũ qͣmuis non obtineatur uehem̃ter
satagitur: uitȩ mediator ostendens
qͣm ñ sit mors tũda. quȩ ꝑ humanã
conditionẽ iam euadi non potest.
s potius impietas quȩ caueri per
fidem potest: occurrit nob̃ ad finem
qͦ uenimꝰ. s ñ qua uenimꝰ. Nos enĩ ad
mortẽ ꝑ peccatũ uenimꝰ. ille ꝑ iusti
ciam: & ideo cum sit mors nr̃a pena
peccati: mors illius facta est hostia
ꝓ peccato. Quapropt̾ cum sp̃c corpori
preponat᷑. mors ꝙ sit sp̃c. adeo deseri.
mors aũ corporis a sp̃u deseri: eaq sit
pena in morte corporis. ut quia uolens
ut cum sp̃c d̾m deseruerit quia uoluit.
deserat corpus etiam si noluerit. nec
deserat cum uoluerit nͥ aliquã sͥ uim

Expanded text:
unum hominem fieret resurrectio mortuunum hominem fieret resurrectio mortuorum , quia magis vitabant homines quod evitare non poterant, mortem carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum poenae nam non peccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potest, sed potius impietas, quae per fidem caveri potest, occurrit nobis ad finem quo venimus, sed non qua venimus. Nos enim ad motiam. Et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est hostia s Christi: Quapropter cum spiritus corpori praeponatur, morsque sit spiritus a Deo deseri, mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut spiritus quiut cum spiritus Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, nisi aliquam sibi vim,
Abbreviated transcription (Latin):
in mund̾u hunc. & ꝑ peccatũ mors: &
ita inom̃s homines ꝑtransiit. in qͦ om̃s
peccauert. Huiꝰ uie mediator diabolꝰ
fuit: ꝑsuasor peccati. & p̾cipitator m
mortẽ. Nam & ipse ad oꝑandam dupła
mortẽ nr̃ãm: simplã attulit suam.
Pimpietatẽ namq mortuꝰ est in sp̃ũ.
carne utiq mortuus ñ est. Nobis aũ
& impietatẽ ꝑsuasit: & propt̾ hanc
ut in mortẽ carms uenire mereremur
effecit. Unũ gͦ appetuumꝰ miqͣ suasione:
alterũ nos secutum est iusta d̾anatione.
Propt̾ea quppe scriptũ est. d̾s mort̾ẽ ñ
fecit. qͥa causa mortis ipse ñ fuit ÷ s tam̃
ꝑ eiꝰ retributionẽ iustissima mors irro¬
gata est peccatori. sicut suppliciũ iu¬
dex irrogat reo: causa tam̃ supplicii.
non est iusticia iudicis. s meritũ cͥmmiᷤ.
Uo gͦ nos mediator mortis
transmisit. & ipse ñ uenit. id est
ñ meruit: occulta & nimis archana
ordinatione diuine altȩq iusticiȩ
Ut gͦ sicut ꝑ unũ homine̾ mors. ita ꝑ

Expanded text:
in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Hujus viae mediator diabolus fuit, persuasor peccati, et praecipitator in mortem. Nam et ipse ad operandam duplam mortem nostram, simplam attulit suam. Per impietatem namque mortuus est in spiritu, carne utique mortuus non est: nobis autem et impietatem persuasit, et per hanc ut in mortem carnis venire mereremur effecit. Unum ergo appetivimus iniqua suasione, alterum nos secutum est justa damnatione: propterea quippe scriptum est, Deus mortem non fecit , quia causa mortis ipse non fuit; sed tamen per ejus retributionem justissimam mors irrogata est peccatori. Sicut supplicium judex irrogat reo, causa tamen supplicii non est justitia judicis, sed meritum criminis. Quo ergo nos mediator mortis transmisit, et ipse non venit, id est,  ille non meruit, occulta et nimis arcana ordinatione divinae altaeque justitiae. Ut ergo sicut per unum hominem mors, ita et per
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m nob̾ sociato. ad ipsius ȩternitatem
traicerem᷑. Nunc itaq illuc quoda modo
secuta ẽ fides nr̃a: quo ascendit inquẽ
credidimꝰ. ortus. mortuus. resuscitatus.
assumptꝰ. Hoꝵ q̃tuor duo pͥora noue¬
ramꝰ in nob̾: scimꝰ enĩ homines & oriri
& mori: duo aũ reliqua id est resuscita¬
ri & assumi iuiste in nob̾ futura sꝑamꝰ.
qͥa in illo facta credidimꝰ. Itaq in illo
quia & id quod ortũ erat transiit ad ȩter¬
nitatẽ. transiturũ est & nr̃m: cũ fides
ꝑuenerit ad ueritatẽ. Iam eñi creden¬
tib ut ii uerbo fidei manerent. & inde
ad ueritatẽ. ac ꝑ hoc ad eternitatẽ ꝑdu¬
cti amorte liberarent᷑: ita loquit᷑. Si
manseritis in u̾bo meo: uere discipłi
mei eritis. Et quasi quererent qͦ fructu:
secutꝰ ait. Et cognoscetis ueritatẽ. Rur¬
sus quasi dicerent quid ꝓdest morta¬
lib ueritas: & ueritas inquit liberabit
uos. Unde: nͥ amorte. a corruptione. a

Expanded text:
nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius traiceremur. nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra quo ascendit in quem credimus ortus, mortuus, resuscitatus, assumtus. horum quattuor duo priora noueramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori; duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, iuste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides peruenerit ad ueritatem. iam enim credentibus, ut in uerbo fidei manerent et inde ad ueritatem ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita loquitur: si manseritis in uerbo meo, uere discipuli mei estis. et quasi quaererent: quo fructu? secutus adiunxit: et cognoscetis ueritatem. rursus quasi dicerent: quid prodest mortalibus ueritas? et ueritas, inquit, liberabit uos; unde nisi a morte, a corruptione, a