comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ce ds tuus: fecit tam multa ꝓpter
te : fecit ꝓpter te et scipsum. Uerbum ca¬
ro factum ẽ: & habitauit in nobis. Qͥd
adhuc restat: Iactus ẽ ipse tecum ca¬
ro una: te quoq secum faciet sp̃m unũ.
Non recedant hec quatuor a corde tuõ
ta semꝑ: in his iugiter delectare: his ue¬
lut quibdã stimulis urgens sollicita
animã tuam: his facib inflaminare.
curato ad redamandũ eum. qui tã mul¬
tiplicit̾. suũ tibi ergate comm̃dat amorẽ:
Mem̃to sane: qd̾ idem ait. Si diligitis me: m̃a¬
data mea seruate. Serua gͦ mandata ere¬
atoris tui. serua mandata bñfactoris tui: re¬
demptoris tui: tui remuneratoris. Sed
si hec quatuor: quot sunt mandata:
Om̃s nouimꝰ decem eẽ. Itaq ꝑ quater¬
narium hunc decalogum legis multi¬
plicans. uerã habes quadragesimam:
tenes qͣ dragesimã sp̃italem. Tantũ sta
in timore: p̃para animã cuam ad
temptationẽ. Caue serpentis astutiã:

Expanded text:
fecit te Deus tuus, fecit tam multa propter fecit te Deus tuus, fecit tam multa propter te, fecit propter te et semetipsum. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quid adhuc restat? Factus est ipse tecum caro una: te quoque secum faciet spiritum unum. Non recedant 868 haec quatuor a corde tuo, ta semper, in his jugiter delectare. His velut quibusdam stimulis urgens sollicita animam tuam, his facibus eam inflammare curato, ad redamandum eum qui tam multipliciter suum tibi erga te commendat amorem. Memento sane quod idem ait: Si diligitis me, mandata mea servate . Serva igitur mandata Creatoris tui, serva mandata benefactoris tui, redemptoris tui, remuneratoris tui. 4. Sed si haec quatuor, quot sunt mandata? Omnes novimus decem esse. Itaque per quaternarium hunc decalogum legis multiplicans, veram habes quadragesimam, tenes quadragesimam spiritualem. Tantum sta in timore, et praepara animam tuam ad tentationem. Cave serpentis astutiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin si forte qd̾ ei laboriosum.
tͥ magis commodũ ducis: ex ceipso
tibi iudicium hoc: nec te alibi illud
putem qͣm apud te didicisse. Sic p̃¬
commodo tuo. uerum & si gratis
p̃stare uelles: nolles tam̃ ut hanctͥ
ille pretenderet in gratitudinis cau¬
sam. Ceterum. ex hoc iam tercium
opus tue redemptionis attende.
Non ẽ uelam̃ excusationis labora¬
tum ꝓroꝰ in ea. Gratis hoc quõq p̃¬
stitum ẽ: s gratis qd̾ ad te ꝑtinet: nã
qd̾ ad illum plane non gratis. Sal¬
uus factus es ꝓ nichilo. ñ de nichilo
tamen. Quid ad hec dormitat affe¬
ctio: Inmo uͦ mortua ẽ illa ñ dormit.
que huic beneficio ñ respondet: que
se totam ũ effundit in gr̃aꝵ actionem
et uocem laudis. Nam et cecera duo
eiudentissime terciũ hoc comm̃dat:
ut in eis quoq uera fuisse dilectio cõ¬
ꝓbet᷑. ñ ꝓpterea de facili p̾stans qd̾ nol¬
lec aliter: s qd̾ ñ aliter oporteret. Itaq

Expanded text:
Alioquin si forte quod ei laboriosum, Alioquin si forte quod ei laboriosum, tibi magis commodum ducis, ex te ipso tibi judicium hoc, nec te alibi illud putem quam apud te didicisse. Sic prcommodo tuo. Verum etsi gratis praestare velles, nolles tamen, ut hanc tibi ille praetenderet ingratitudinis causam. 3. Caeterum ex hoc jam tertium opus tuae redemptionis attende. Non est velamen excusationis; laboratum prorsus in ea. Gratis hoc quoque praestitum est, sed gratis quod ad te pertinet. Nam quod ad illum, plane non gratis. Salvus factus es pro nihilo, non de nihilo tamen. Quid adhuc dormitat affectio? Imo vero mortua est illa, non dormit, quae huic beneficio non respondet, quae se totam non effundit in gratiarum actionem, et vocem laudis. Nam et caetera duo evidentissime tertium hoc commendat, ut in eis quoque vera fuisse dilectio comprobetur; non propterea de facili praestans quod nollet aliter, sed quod non aliter oporteret. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
in usus creare tuos ante docuerat.
Nempe facta memorant᷑ ut eẽnt in
signa et tempora: & dies et annos. Cui
putas: Nulli utiq nisitͥ. Cetere siqͥdẽ
creature om̃s. aut in nullo egent his
om̃ib: aut ñ intelligunt ea. Qm co¬
piosus in scdo hoc beneficio: qͣm libe¬
ralissimus fuit. Qnͣta tͥ laigitꝰ est ad
sustentationẽ: quanta ad eruditionẽ:
qͣnta ad consolationẽ: qͣnta exhoc
iam ad correptionẽ. qͣnta etiã ad de¬
lectationẽ. Uerum hec duo gratis: &
dupliciter gratis fecit. Quid dico du¬
pliciter gratis : Sine merito tuo: sine
labore suo. Nempe dixit et facta st̃.
An iccuro minus deuotꝰ. minus ob¬
noxius. minus gratus es. qd̾ hec qͥ¬
dem sicut ꝓ nichilo: sic de nichilo fecit:
Puersi cordis ẽ occasiones ingratitu¬
dinis uestigare. Nemo id facit nisi
qui etiam gratis ẽẽt ingratꝰ. Puto e¬
nim neutrũ tibi ꝓꝓterea minꝰ utile:
qd̾ p̃stanti minime difficile fuit.

Expanded text:
in usus creasse tuos, ante docuerat. in usus creasse tuos, ante docuerat. Nempe facta memorantur, ut essent in signa, et tempora, et dies et annos . Cui putas? Nulli utique nisi tibi. Caeterae siquidem omnes creaturae aut in nullo egent his omnibus, aut non intelligunt ea. Quam copiosus in secundo hoc beneficio, quam liberalissimus fuit? Quanta tibi largitus est ad sustentationem! quanta ad eruditionem! quanta ad consolationem! quanta ex hoc jam ad correptionem! quanta etiam ad delectationem! Verum haec duo gratis, et dupliciter gratis fecit. Quid dico, dupliciter gratis? Sine merito tuo, sine labore suo. Nempe dixit, et facta sunt . An idcirco minus devotus, minus obnoxius, minus gratus es, quod haec quidem sicut pro nihilo, ita de nihilo fecit? Perversi cordis est occasiones ingratitudinis vestigare. Nemo id facit, nisi qui etiam gratis est ingratus. Puto enim neutrum tibi propterea minus utile, quod praestanti minime difficile fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
it sꝑabat᷑. Quidni gr̃as agat: Siquis
ocłoꝵ lum̃. siquis usum auriũ. siquis
narium. siquis manuum. siquis pedũ
tibi p̃peditum aliquomͦ reparasse ui¬
deretur officium: si qͥs sopitam qͣm¬
uis occasione excitasse in te rationem:
quis ñ alius tͥ uehem̃tissime succensẽ¬
ret siquando forte beneficii huiꝰ imme¬
morẽ. aut benefactori dep̃hendisset
tibi instrum̃ta largitus: ex nichilo
fecit hec omĩa. Nec mͦ fecit. s et compe¬
git etiam & formauit: ac suo quodq
illustrauit officio. Quomͦ ñ is omni
iure sibi grãs exigit ampliores: Nã
ne hoc qͥdem licet maximo contentꝰ
munere. qui dedit ut ẽẽs qui ante ñ
fueras: adiecit etiam unde subsistẽs.
qui iam eras. Nec minꝰ liberaliter
hoc: qͣm illud mirabiliter ẽ oꝑatus.
faciamus inquit hominẽ ad imaginẽ
ce similitudinẽ nr̃am. Quid uͦ postea:
Et p̃sit piscib maris & bestiis terrȩ.
&e cetera. Nam celestia sese elementa

Expanded text:
it sperabatur. Quidni gratias agat? Si quis it sperabatur. Quidni gratias agat? Si quis oculorum lumen, si quis usum aurium, si quis narium, si quis manuum, si quis pedum tibi praepeditum aliquando reparasse videretur officium, si quis sopitam quavis occasione excitasse in te rationem: quis non alius tibi vehementissime succenseret, si quando forte beneficii hujus immemorem te, aut benefactori deprehendisset , ipsa etiam tibi instrumenta largitus, ex nihilo fecit haec omnia. Nec modo fecit, sed et compegit etiam, et formavit, ac suo quodque illustravit officio. Quomodo non in his omni jure sibi gratias exigit ampliores? 2. Nam ne hoc quidem, licet maximo, contentus munere, qui dedit ut esses qui ante non fueras, adjecit etiam unde subsisteres qui jam eras. Nec minus liberaliter hoc, quam illud mirabiliter est operatus. Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quid vero postea? Et praesit piscibus maris, et best coeli. Nam et coelestia sese elementa
Abbreviated transcription (Latin):
factori nr̃o: benefactori nr̃o: redẽp¬
tori nr̃o: remuneratori nr̃o: aut potiꝰ
spei nr̃e. Ipse enim retͥbutor. ipse retri¬
butio nr̃a : nec aliud iam qͣm ipsum ex¬
pectamus ab ipso. Primũ qd̾ nobis p̾sti¬
tit: nosipsi sumus. Siqͥdem ipse fecit noᷤ.
& ñ ipsi nos. Paruumne tͥ istud uidet᷑:
quia te fecit: Cogita qualem te fecit.
Nempe eciam scdm coepꝰ egregiam cre¬
aturam: s sodm animã magis. utpote
imagine creatoris insignem: rationis
participẽ: capacem beatitudinis sempi¬
ternȩ. Porro scd̾m ambo simul pre a¬
teris creat᷑is maxime ãmirandam: co¬
herentẽ sibi incomp̃hensibili artificio.
inuestigabili sapientia conditoris Ita¬
ꝙ tam magnũ hoc donum: qͣm mag¬
na res homo. S qm gratuitum putas:
Planum ẽ quia nichil ante ꝓmeruit:
qui penitus nichil fuit. An postea sꝑa¬
batur gr̃am retͥbuturus auctori: Dixi
gr̃am ei qui sic ꝑ omĩa sibi sufficit: s
deuotas relaturus grãs ei qui sic meru¬

Expanded text:
factori nostro, benefactori nostro, redemptori nostro, remuneratori nostro, aut potius spei nostrae. Ipse enim retributor, ipse retributio nostra: nec aliud jam quam ipsum exspectamus ab ipso. Primum quod nobis praestitit, nos ipsi sumus: siquidem ipse fecit nos, et non 867 ipsi nos. Parumne tibi videtur istud quia te fecit? Cogita qualem te fecit: nempe etiam secundum corpus egregiam creaturam, sed secundum animam magis, utpote imagine creatoris insignem, rationis participem, capacem beatitudinis sempiternae; porro secundum ambo simul prae caeteris creaturis maxime admirandam, cohaerentem sibi incomprehensibili artificio, investigabili sapientia conditoris. Itaque tam magnum hoc donum, quam magna res homo. Sed quam gratuitum putas? Planum est quia nihil ante promeruit, qui penitus nihil fuit. An postea sperabatur gratiam retributurus auctori? Dixi gratiam ei qui sic per omnia sibi sufficit, sed devotas relaturus gratias ei qui sic meru
Abbreviated transcription (Latin):
in mira quadam cordis dilatatione
commorant᷑. De illis enim quos supͣ
memorauimꝰ terribiliter ait ds̃. Non
ꝑmanebit sp̃c meus in hominib istiᷤᷤ
quia caro sunt. io est carnales: & qͥc¬
sponsus aufert᷑ a nob̃. & ñ sine tumul¬
tu aliquo animoꝵ ñr̃oꝵ. ad hoc tam̃
ut mittat nobis sp̃m ueritatis: plore¬
mus &e oremꝰ ut dignos nos inueni¬
at. uł potiꝰ efficiat. & repleat domum
istam ubi sumus sedentes: quatinꝰ non
uexatio i unctio eiꝰ doceat nos deoĩb
sicq et intellectu clarificato. & affectu
purificato ueniat ad nos et apud nos
faciat mansionẽ. Et sicut serpens mo¬
ysi deuorauit omnes serpentes magoꝵ.
sic iste cum uenerit absorbebit omnes
tribulatione letitiam. de contumebia
głam habeamꝰ. sicut illi quos reple¬
uerat ibant gaudentes a conspectu
concilii. q̃m digni habiti sunt ꝓ no¬
mine ihu contumeliã pati. Sp̃c enĩ¬
leue facit et latum: obꝓbriũ gaudiũ

Expanded text:
in mira quadam cordis dilatatione in mira quadam cordis dilatatione commorantur. De illis enim quos supra commemoravimus, terribiliter ait Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt , id est carnales; et quisponsus aufertur a nobis, et non sine tumultu aliquo animorum nostrorum, ad hoc tamen ut mittat nobis Spiritum veritatis: ploremus et oremus, ut dignos nos inveniat, vel potius efficiat, et repleat domum istam, ubi sumus sedentes, quatenus non vexatio, sed unctio ejus doceat nos de omnibus; sicque et intellectu clarificato et affectu purificato veniat ad nos, et apud nos faciat mansionem. Et sicut serpens Moysi devoravit omnes serpentes magorum ; sic iste cum venerit, absorbebit omnes tribulatione laetitiam, de contumelia gloriam habeamus; sicut illi, quos repleverat, ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Spirleve facit; et latum opprobrium gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
erat. scõ spũ repleri nequiuert̃. donec
tolleretur ab eis: tu carnitue que sor¬
didissima ẽ. & diũsaꝵ spurcitiarũ
phantasiis repleta astrictꝰ de conglutina¬
tus. illum meracissimũ sp̃m de posse
putas susciꝑe: nisi carneis istis conso¬
lationib funditus renuntiare temꝑ¬
taueris: Reuera cum in cepis cͥstitia
implebit cor tuum: s si ꝑseueraũis
tristitia tua conũtetur in gaudiũ.
Tunc enim purgabit᷑ affectus. & uo¬
luntas renouabit᷑. uł potius noua
creabit᷑: ut omĩa que priꝰ difficilia.
immo impossibilia uidebant᷑. cum
multa ꝑcurrant᷑ dulcedine ce auidi¬
tate. Emitte inquit sp̃m tuum &e cre¬
abunt᷑: ce renouabis faciem terrȩ. Si¬
cut ꝑ faciem exterior homo cognos¬
citur: sic ꝑ uoluntatem demonstrat᷑
interior. Emisso gͦ spũ creat᷑ et renoua¬
tur facies terrȩ. id est terrena uolun¬
tas fit celestis: parata ad nutũ nutu
citius obedire. Beati qui tales sunt:
qͥa ñ solum malum ñ sentiunt: sed

Expanded text:
ritu sancto repleri nequiverint, donec tolleretur ab eis; tu carni tuae, quae sordidissima est, et diversarum spurcitiarum phantasiis repleta, astrictus et conglutinatus, illum meracissimum Spiritum te posse putas suscipere, nisi carneis istis consolationibus funditus renuntiare tentaveris? Revera cum incoeperis, tristitia implebit cor tuum; sed si perseveraveris, tristitia tua convertetur in gaudium. Tunc enim purgabitur affectus et voluntas renovabitur, vel potius nova creabitur, ut omnia quae prius difficilia, imo impossibilia videbantur. cum multa percurrantur dulcedine et aviditate. Emitte, inquit, Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Sicut per faciem exterior homo cognoscitur, sic per voluntatem demonstratur interior. Emisso ergo Spiritu creatur et renovatur facies terrae, id est terrena voluntas fit coelestis, parata ad nutum nutu citius obedire. Beati qui tales sunt; qui non solum malum non sentiunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in facto. siue in aliquo alio: &e si hec
interrumpunt aliqͣndo. ñ tamen
penitus rumpunt. Inde ẽ qđ raib
affectiones suas dirigunt in dm̃: &
cet. ñ potest: & qͣntomagis illis eua¬
cuabitur: tanto ampliꝰ istis implebit᷑
si multum. multum: si parũ parũ.
Uel forte si magis ꝓbas. nunqͣm iste
illis misceri poterunt meternum.
quia ubiuasa uacua ñ inuenit. ole¬
um stare necesse ẽ: nec mittunt uinũ
nouum nisi in utres nouos. ut am¬
bo conseruent᷑. Neq enim sp̃c &e ca¬
ro. ignis et tepiditas in uno domici¬
lio commorant᷑: p̃sertim cum tepi¬
ditas ipsi dño soleat uomitum ꝓuo¬
care. Si enim apłi carni ad huc dñice¬

Expanded text:
in facto, sive in aliquo alio; et si haec in facto, sive in aliquo alio; et si haec interrumpunt aliquando, non tamen penitus rumpunt. Inde est quod raro affectiones suas dirigunt in Deum, ecet: 917 et quanto magis illis evacuabitur, tanto amplius istis implebitur; si multum, multum; si parum, parum. Vel certe si magis probas, nunquam istae illis misceri poterunt in aeternum; quia ubi vasa vacua non invenit oleum, stare necesse est; nec mittunt vinum novum nisi in utres novos, ut ambo conserventur. Neque enim spiritus et caro, ignis et tepiditas, in uno domicilio commorantur, praesertim cum tepiditas ipsi Domino soleat vomitum provocare . 8. Si enim apostoli adhuc c
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: s consolationis ñ ita. Nun qͥd
abbreuiata ẽ manus dñi ut omĩbus
donare ñ possit: qui aꝑit manũ suã.
&e implet omne animal benedictioẽ:
Qͥd gͦ in causa ẽ: Illud omĩno. quia
ñ uident xp̃m cum tollitur ab eis:
io est ñ cogitant quomͦ eos orphanoᷤᷤ
reliquerit: qd̾ ꝑegrim & aduene sunt
suꝑ terram: qd̾ tam du feculenti cor¬
poris horrido carcere teneant᷑. & ñ
sint cum xp̃o. Huiꝰmodi autẽ si diu
ita ꝑmanserint sub onere. aut oppͥ¬
muntur et subeumbunt: aut qͦdam¬
modo in inferno sunt. ut nunqͣm ad
plenum respirent in luce miserationũ
dñi: nec in libertatẽ sp̃c. que sola facit
iugum suaue &e onus leue. Inde autẽ
tam ꝑniciosa tepiditas emanat. qͥa
affectus. id est uoluntas eoꝵ nundũ
purgata ẽ: nec bonum sic uolunt si¬
cut nouert̃: a ꝓpͥa concupiscentia ab¬
stracti grauiter et illecti. Amant enĩ
in carne sua terrenas consolatiun¬
culas. siue in uerbo siue in signo. siue

Expanded text:
ionis non ita. Nunquid abbreviata est manus Domini, ut omnibus donare non possit, qui aperit manum suam, et implet omne animal benedictione? Quid ergo in causa est? Illud omnino, quia non vident Christum cum tollitur ab eis; id est, non cogitant quomodo eos orphanos, reliquerit, quod peregrini et advenae sint super terram, quod tandiu faeculenti corporis horrido carcere teneantur, et non sint cum Christo. Hujusmodi autem, si diu ita permanserint sub onere, aut opprimuntur et succumbunt, aut quodammodo in inferno sunt, ut nunquam ad plenum respirent in lucem miserationum Domini, nec in libertatem spiritus, quae sola facit jugum suave, et onus leve. 7. Inde autem tam perniciosa tepiditas emanat, quia affectus, id est voluntas eorum nondum purgata est, nec bonum sic volunt sicut noverunt, a propria concupiscentia abstracti graviter et illecti. Amant enim in carne sua terrenas consolatiunculas, sive in verbo, sive in signo, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tor ad discipłos ait: qui credit in me.
oꝑa que ego facio & iple faciet. & ma¬
in plateis ponebant᷑ infirmi in lectulis
ut ueniente petro saltim umbra illiꝰ
obumbraret quẽqͣm illorũ & sanarent᷑
ab infirmitatib suis: Nusqͣm enim
umbra sua dñs inuenit᷑ infirmitates
sanasse. Non dubito ego intellectum
omĩum ur̃m qui hic estis illuminatũ eẽ:
s ñ affectum eque ẽẽ purgatũ. manife¬
stis approbabo comecturis. Om̃s quod
bonum ẽ nostis: & uiam ꝑ quã inced̾e.
& quomͦ in ea incedere debeatis: s uo¬
luntas ñ una ẽ. Qͥdam enim ad omĩa
inȩ et uitȩ huiꝰ exercitia ñsolũ ambu¬
lant. s & currunt. unmo potiꝰ uolañ
ut eis ce uigiliȩ breues. & cibi dulces
&e panni suaues: & labores ñ solum to¬
lerabiles. s &e appetibiles uideant᷑ Alii
autem ñ sic s corde arido. & affectioẽ
recalcitrante uix trahunt᷑ ad hec : uix
gehennali timore compellunt᷑. Mise¬

Expanded text:
tor ad discipulos ait: Qui credit in me, tor ad discipulos ait: Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et main plateis ponebantur infirmi in lectulis, ut veniente Petro saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur ab infirmitatibus suis? Nusquam enim Dominus umbra sua invenitur infirmitates sanasse. 6. Non dubito ego intellectum omnium vestrum, qui hic estis, illuminatum esse; sed non affectum aeque esse purgatum, manifestis approbabo conjecturis. Omnes quod bonum est nostis, et viam per quam incedere, et quomodo in ea incedere debeatis: sed voluntas non una est. Quidam enim ad omnia viae et vitae hujus exercitia non solum ambulant, sed et currunt, imo potius volant, ut eis et vigiliae breves, et cibi dulces, et panni suaves, et labores non solum tolerabiles, sed et appetibiles videantur. Alii autem non sic; sed corde arido et affectione recalcitrante, vix pudore trahuntur ad haec, vix gehennali timore compelluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Oro ut fiat sp̃c tius duplex in me.
At ille. Rem difficilẽ postulasti. Aitñ
si uideris qͣndo tollar a te. erit qd̃ pe¬
tisti Nonne cͥ iidet᷑ helyas ascendentiᷤ
dñi signare ꝑsonã: helyseus uͦ chorũ
apłicum in ascensione. xp̃i anxie suspi¬
rantem: Sicut enim helyseus abhelya
nullo pacto auelli poterat: sic nec apłi
enim tandem eis ꝑsuasit: qͥa sine fide
impossibile ẽẽt placere do. Quis ẽ gͦ
sp̃c iste duplex qui querit᷑ nͥ illumi¬
natio intellectus. &e affectus purgatio:
res difficilis: qͥa rarus in terris ẽ qͥ illã
habere mereat᷑ : Attam̃ in qͥt. si uideris
qͣndo dollar a te: erit qd petisti. Nichil
ẽ qd̾ ꝓpter hoc habeant ꝑdere uł de¬
beant alumm tui dñe iħu: quia uiden¬
tib illis es eleuatus in celum: & desidan¬
tib ocłis te secuti st̃. gradientẽ in mul¬
titudine fortitudinis tuȩ. Uel certe sp̃m
duplicẽ dicere possumꝰ. illud qd̃ salua¬

Expanded text:
dit: Oro ut fiat spiritus tuus duplex in me. dit: Oro ut fiat spiritus tuus duplex in me. At ille: Rem difficilem postulasti. Attamen si videris quando tollar a te, erit quod petiisti . Nonne tibi videtur Elias ascendentis Domini signare personam; Elisaeus vero chorum apostolicum in ascensione Christi anxie suspirantem? Sicut enim Elisaeus ab Elia nullo pacto avelli poterat, sic nec apostenim tandem eis persuasit, quia sine fide impossible esset placere Deo. Quis est ergo spiritus iste duplex qui quaeritur, nisi illuminatio intellectus, et affectus purgatio? Res difficilis, quia rarus in terris est qui illum habere mereatur. Attamen, inquit, si videris quando tollar a te, erit quod petiisti. Nihil est quod propter hoc habeant perdere vel debeant alumni tui, Domine Jesu, quia videntibus illis es elevatus in coelum, et desiderantibus oculis te secuti sunt gradientem in multitudine fortitudinis tuae. Vel certe spiritum duplicem dicere possumus illud, quod Salva
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abiero: paraclitꝰ ñ ueniet ad uos. S
qͥa hec locutus sum uobis : tristitia ĩ¬
pleuit cor ur̃m. Quid ẽ qd xp̃o com¬
morante in terris: sp̃e sc̃s ad eos ue¬
nire ñ potest : An carnis illius cõ. sor¬
tium abhorrebat: que de ipso ce per
ipsum. in uirgine et de uirgine matre
concepta erat et nata: Absit. S ut o¬
stenderet nobis ꝑ quã ambularemꝰ
uiam: formã apponeret cui impͥmem᷑.
Et ille qͥdem illis plorantib eleuatus
in celum sp̃m scm misit: qui affectum
eorũ id est uoluntatẽ mundauit im¬
mo potius alterauit: ut iam magis
uelint dñm ascendisse qͣm priꝰ deti¬
nuisse uoluerant. Impletum ẽ qđ eis
p̃dixerat: uos autẽ contͥstabimini. s
tristitia ur̃a conũtet᷑ in gaudium.
Sic gͦ eoꝵ intelligentia ꝑ xp̃m illumi¬
nata ẽ. & uoluntas emundata ꝑ sp̃m̃:
ut sicut bonum nouerint. sic et ueliñ:
cum helyas dixisset. ut in discessu uel
ascensu suo postularet qd̃ uellet respon¬

Expanded text:
n veniet ad vos. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum . Quid est quod Christo commorante in terris, Spiritus sanctus ad eos venire non potuit? An carnis illius consortium abhorrebat, quae de ipso et per ipsum in Virgine et de Virgine matre concepta erat et nata? Absit! sed ut ostenderet nobis per quam ambularemus viam, formam apponeret cui imprimeremur. Et ille quidem illis, plorantibus elevatus in coelum, Spiritum sanctum misit, qui affectum eorum, id est voluntatem, mundavit, imo potius alteravit, ut jam magis Dominum velint ascendisse, qui prius detinuisse voluerant. Impletum est quod eis praedixerat: Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium . Sic ergo eorum intelligentia per Christum illuminata est, et voluntas emundata per Spiritum; ut sicut bonum noverint, sic et velint: cum Elias dixisset, ut in discessu vel ascensu suo postularet quod vellet, respon
Abbreviated transcription (Latin):
suam que et mirabilia dicebat. ce mira¬
bilia faciebat adunaret: ce sic de carne
minasse. cum aꝑuit illis sensum ut in¬
telligerent scͥpturas: ostendens qͥa hec
oportebat xp̃m pati ce resurgere a mor¬
tuis. & ita intͣr ingłam suami. S illi
scĩssime carni eiꝰ assuefacti. uerbum de
discessu eiꝰ audire ñ poterant: ut eos
relinqueret ꝓ quo omĩa reliquissent.
Quare hoc: Quia intellectus illumi¬
natus erat: s nundũ purgatꝰ affectꝰ.
Unde et benignus magister blande
eos ac dulciter compellabat dicens.¬

Expanded text:
suam qua et mirabilia dicebat et mirasuam qua et mirabilia dicebat et mirabilia faciebat adunaret, et sic de carne minasse, cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas, ostendens quia haec oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis , et ita intrare in gloriam suam? 4. Sed illi sanctissimae carni ejus assuefacti, verbum de discessu ejus audire non poterant, ut eos relinqueret pro quo omnia reliquissent. Quare hoc? quia intellectus illuminatus erat, sed nondum purgatus affectus. Unde et benignus magister blande eos ac dulciter compellabat
Abbreviated transcription (Latin):
&e nunqͣm cogitare sufficiamꝰ qͥa mira¬
bilia fecit. Uere latissimos nobis ad
spaciandũ intelligentiȩ campos de¬
reliqͥt: &e torrens cogitationũ istaꝵ
ꝓfundissimꝰ ẽ: qui iuxta ꝓpħam non
possit transuadari. Quis enĩ cogitare
sufficiat qualiter rerum dñs preuene¬
rit nos. uenerit ad nos. subuenerit
nobis: & singłaris illa maiestas uolu¬
erit mori ut uiueremꝰ: seruire ut reg¬
naremꝰ: exulare ut repatͥaremus: & us¬
q ad seruilissima oꝑa inclinari. ut con¬
stitueret nos suꝑ omĩa oꝑa sua: Talem
conuenit sp̃ui &e carni umbra corpo¬
ris sui temꝑauit se eis. ut obiectu uiui¬
ficȩ carnis uiderent uerbũ in carne:
solem in nube: lum̃ in testa: cereum in
tes. In umbra inqͥt inter gentes: ñ ut̃
angłos. ubi purissimũ lum̃. purissimis
singularis aquila tolerare ñ posset. Ad
hoc autẽ carnem eis ꝓposuit ut omnẽ
cogitatũ eoꝵ ab humanis reb. ad carnẽ

Expanded text:
et nunquam cogitare sufficiamus, quia miraet nunquam cogitare sufficiamus, quia mirabilia fecit. Vere latissimos nobis ad spatiandum intelligentiae campos dereliquit; et torrens cogitationum istarum profundissimus est, qui juxta prophetam non possit transvadari . Quis enim sufficiat cogitare, qualiter rerum Dominus praevenerit nos, venerit ad nos, subvenerit nobis, et singularis illa majestas voluerit mori ut viveremus, servire ut regnaremus, exsulare ut repatriaremur, et usque ad servilissima opera inclinari, ut constitueret nos super omnia opera sua? 3. Talem convenit spiritui et carni; umbra corporis sui temperavit se eis, ut objectu vivificae carnis viderent Verbum in carne, solem in nube, lumen in testa, cereum in tes . In umbra, inquit, tua inter gentes, non inter angelos, ubi purissimum lumen purissimis singularis aquila tolerare non posset. Ad hoc autem carnem eis proposuit, ut omnem cogitatum eorum ab humanis rebus ad carnem
Abbreviated transcription (Latin):
tis et multiplicib modis. Animã uͦ
existimo dici affectiones. que corrup¬
to corpore diu̾sis passionib. afficiunt᷑:
que mitigari nunqͣm possunt. ne di¬
cam sanari: donec uoluntas unum
querat et tendat ad unũ. Duo gͦ st̃
que in nobis purganda st̃: intellect᷑
&e affectus. Intellectus ut nou̾it: affe¬
ctus ut uelit. felices. & uere felices il¬
li duo uiri. Helyas & enoch. qͥb om̃s
materie & occasiones ablate st̃. que
eoꝵ intellectũ impediant uł affectum:
qͥa soli dõ uiuentes nec nouert̃ nisi dm̃ꝰ
nec cupiunt nisi dm̃. Deniq et de enoch
legit᷑ quia raptꝰ ẽ ne malicia mutaret
intellectum eiꝰ aut ne fictio deciperet
animã illius. Intellectus nr̃ turbatus
erat. ne dicam cecatꝰ: affectus inqͥnatꝰ
gat. uenit enĩ filius di: & tot & tanta
mirabilia in mundo oꝑatus ẽ ut ñ ĩ¬
merito intellectũ nr̃m ab om̃ib mun¬
danis reb euocaũit: ut semꝑ cogitemꝰ

Expanded text:
tis et multiplicibus modis. Animam vero tis et multiplicibus modis. Animam vero hic aestimo dici affectiones, quae, corrupto corpore, diversis passionibus afficiuntur, quae mitigari nunquam possunt, ne dicam sanari, donec voluntas nuum quaerat, et tendat ad unum. 2. Duo ergo sunt quae in nobis purganda sunt, intellectus et affectus: intellectus, ut noverit; affectus, ut velit. Felices, et vere felices illi duo viri, Elias et 915 Enoch, quibus omnes materiae et occasiones ablatae sunt, quae eorum intellectum impediant, vel affectum; quia soli Deo viventes nec noverunt nisi Deum, nec craptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam illius . Intellectus noster turbatus erat, ne dicam caecatus; affectus inquinatus gat. Venit enim Filius Dei, et tot et tanta mirabilia in mundo operatus est, ut non immerito intellectum nostrum ab omnibus mundanis rebus evocaverit; ut semper cogitemus,
Abbreviated transcription (Latin):
odie celoꝵ dñs. celoꝵ alta cele¬
sti potentia penetrauit: & in¬
firma carnis tanqͣm nubila qͦ¬
dam excutiens induit stolam glȩ. Ele¬
uatꝰ est sol in ortusuo: incaluit &e in¬
ualuit. dilatauit & multiplicauit ra¬
dios suꝑ terram: nec ẽ qui seabscon¬
dat a calore eiꝰ. Rediit ad regionẽ sapi¬
entiȩ sapientia dĩ: ubi om̃s bonum
ce intelligunt & reqͥrunt: intellectu
ꝑspicacissimi. affectu paratissimi ad
audiendã uocẽ sermonũ eiꝰ. Nos autẽ
in regione ista sumus ubi plurimũ ẽ
maliciȩ: sapientiȩ parũ: qͥa corpꝰ qd
corrumpit᷑ aggrauat animã: & depͥ¬
mit terrena inhabitatio sensũ multa
cogitantẽ. ꝑ sensum hic ego arbitror
intellectum designari: qui tunc
uere depͥmit᷑ cum multa cogitat: cũ
ñ colligit se circa illam unã et uni¬
cam meditationẽ: que concipit᷑ de
ciuitate illa. cuiꝰ participatio eiꝰ in
id ipsum. Huiꝰmodi intellectum opor¬
tet depͥmi et distrahi ꝑ multa: mul¬

Expanded text:
odie coelorum Dominus coelorum alta coelesti potentia penetravit, et infirma carnis tanquam nubila quaedam excutiens, induit stolam gloriae. Elevatus est Sol in ortu suo, incaluit et invaluit; dilatavit et multiplicavit radios super terram, nec est qui se abscondat a calore ejus. Rediit ad regionem sapientiae Sapientia Dei, ubi omnes bonum et intelligunt et requirunt, intellectu perspicacissimi, affectu paratissimi ad audiendam vocem sermonum ejus. Nos autem in regione ista sumus, ubi plurimum est malitiae, sapientiae parum; quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Per sensum hic ego arbitror intellectum designari: qui tunc vere deprimitur, cum multa cogitat, cum non colligit se circa illam unam et unicam meditationem, quae concipitur de civitate illa, cujus participatio ejus in idipsum. Hujusmodi intellectum oportet deprimi, et distrahi per multa, mul
Abbreviated transcription (Latin):
peccauimꝰ omnes: in ipso etiam cecidimꝰ
uniũsi. Cecidimꝰ sane in carcerẽ: luco
pariter et lapidib plenum. Exinde ia¬
cebamꝰ captiui. inquinati. conqͣssati:
donȩc uenit desideratus gentiũ quinos
redimeret: ab lueret. adiuuaret. Hic ẽ
enim qui sanguinẽ ꝓpͥum dedit in re¬
demptionẽ: aquam simulꝓduxit de
latere suo in ablutionẽ: emisit deinde
de excelso sp̃m suum. qui adiuuaret in¬
firmitatẽ nr̃am. Uis gͦ nosse an hec ali¬
qͥd oꝑent᷑ in te. ne forte reus sis sangͥnis
dñi. quem euacuas qͣntum in te ẽ. s et
aqua ipsa que mundare debuerat. in¬
sordib ꝑmanenti iuditium damnati¬
onis acciimulet: sp̃c quoꝙ cui resisti ᷤ¬

Expanded text:
peccavimus omnes, in ipso etiam cecidimus peccavimus omnes, in ipso etiam cecidimus universi. Cecidimus sane in carcerem, luto pariter et lapidibus plenum. Exinde jacebamus captivi, inquinati, conquassati, donec venit desideratus gentium, qui nos redimeret, ablueret, adjuvaret. Hic est enim qui sanguinem proprium dedit in redemptionem, aquam simul produxit de latere suo in ablutionem, emisit deinde de excelso Spiritum suum, qui adjuvaret infirmitatem nostram. Vis ergo nosse an haec aliquid operentur in te, ne forte reus sis sanguinis Domini, quem evacuas quantum in te est; sed et aqua ipsa quae debuerat munsordibus permanenti judicium damnationis accumulet: Spiritus qu
Abbreviated transcription (Latin):
Cauendũ enim ne sint tͥ hec infructu¬
osa: qͥa necessario ẽẽnt pariter &e damno¬
sa. Quis ẽ autẽ qui testimoniũ habet
effiisi ñ sine causa sanguinis xp̃i: nͥ qͥ
continet a peccatis: Seruus enĩ pecca¬
ti ẽ. qui peccatũ facit: ut si deinceps ꝯ¬
tinere potuerit. et iugum abicere mise¬
re seruitutis: certissimũ sit testimoniũ
redẽptionis quã oꝑatur sine dubio san¬
guis xp̃i. Uerũ ñ suifficit peccatori conti¬
nentia: si ñ adsit etiã penitentia. Habet
gͦ et ab aqua testimoniũ qui laborat
ingemitu suo: lauans ꝑ singłas noctes
lectum suum. Sicut enim sanguis ille
redemit. ut ñ regnet peccatũ in nr̃o
mortali corpore: sic aqua illa abluit
ab his peccatis que cõmisimus ante:
S qͥd erit qd longo cathenaꝵ usu et
carceris habitatione crudeli confra¬
cti atq collisi: deficimus in iua uitȩ:
Inuocemꝰ sp̃m uiuificatorẽ et adiuto¬
rem: confidentes. qͥa dabit pater qui
in celis ẽ. spm̃ bonũ petentib se. Sane

Expanded text:
tuosa, quia necessario essent pariter et damnosa. 5. Quis est autem qui testimonium habet effusi non sine causa sanguinis Christi, nisi qui continet a peccatis? Servus enim peccati est, qui peccatum facit: ut si deinceps continere potuerit, et jugum abjicere miserae servitutis, certissimum sit testimonium redemptionis, quam operatur sine dubio sanguis Christi. Verum non sufficit peccatori continentia, si non etiam adsit poenitentia. Habet ergo et ab aqua testimonium, qui laborat in gemitu suo lavans per singulas noctes lectum suum. Sicut enim sanguis ille redemit, ut non regnet peccatum in nostro mortali corpore; sic aqua illa abluit ab his peccatis, quae commisimus 910 ante. Sed quid erit, quod longo catenarum usu et carceris habitatione crudeli confracti sumus, atque collisi defecimus in via vitae? Invocemus Spiritum vivificatorem et adjutorem, confidentes quia dabit Pater qui est in coelis, spiritum bonum petentibus se. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
minica fuit: & hec omĩa ꝓpter nos pas¬
sus ẽ. qui tanta caritate compassus est
nobis. Uerũptam̃ que de ipso erant fi¬
nem habuere: sicut ipse lam̃tantibus
mulierib ait: finem utiq celerrimum
ce celeberrimũ: pͥmo qͥdem reqͥem dem¬
de resurrectionẽ Nos quoq si festine¬
mus in illam ingredi reqͥem: ꝑ multaᷤᷤ
tͥbulationes nobis meminerimꝰ transe¬
undum. Et pͥus qͥdem donec sumus in
rare ad reqͥem: tanqͣm nichil simꝰ am¬
plius desideraturi. Uerum ñ erit nobis
requies. ne in requie qͥdem ipsa a desi¬
derio glȩ: a desiderio resurrrectionis.
Amodo inqͥt iam dicit sp̃c: ut reqͥescans
a laborib suis. A labore gͦ qͥescunt qui
in dño moriunt᷑: s ñ quiescunt int̾im
a clamore. Deniq sub throno d̃i cdamai
anime occisoꝵ: qd̾ ce si nichil habeant
qd̾ molestet. nundũ tam̃ totũ habeant
qd̾ delectet: donec reqͥem resurrectio. do¬
nec sabbatum pascha sequatur. amen.

Expanded text:
minica fuit: et haec omnia propter nos pasminica fuit: et haec omnia propter nos passus est, qui tanta charitate compassus est nobis. Verumtamen quae de ipso erant, finem habuere, sicut ipse lamentantibus mulieribus ait , finem utique celerrimum et celeberrimum, primo quidem requiem, deinde resurrectionem. Nos quoque, si festinamus in illam ingredi requiem, per multas tribulationes nobis meminerimus transeundum. Et prius quidem donec sumus in rare ad requiem, tanquam nihil simus amplius desideraturi. Verum non erit nobis requies, ne in requie quidem ipsa, a desiderio gloriae, a desiderio resurrectionis. Amodo, inquit, jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis . A labore ergo requiescunt, qui in Domino moriuntur; sed non requiescunt interim a clamore. Denique sub throno Dei clamant animae occisorum; quia etsi nihil habeant quod molestet, nondum tamen totum habent quod delectet, donec requiem resurrectio, donec Sabbatum Pascha sequatur. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
missionib ꝓpter instantẽ maxime passi¬
onem fouere &e refocillare curauit: de
resurrectione sua. de aduentii paracliti.
de eoꝵ confirmatione et assumptione
aliqͣndo ad seipsum. Nec mulcopost
uentum ẽ ad orationẽ: & usq tercio in
agonia factus orabat. ubi qͥdem ñ solis
ocłis s quasi membris omib fleuisse
uidet᷑: ut totum corpꝰ eius qd ẽ eccłia
totiꝰ corporis lacͥmis purgaret᷑. Nam
de sacram̃to qͥdem corporis et sanguiniᷤ
sui. nemo qui nesciat hanc quoq tan¬
tam et tam singłarẽ alimoniã ea pͥ¬
mum die exhibitam: ea die comm̃¬
datam et mandatã deinceps freqͦn¬
tari. Ex hoc iam dies sequit᷑ passio¬
nis. In qua nimirũ sicut totũ hoĩem
saluum fecit. sic de toto se fecit hosti¬
am salutarẽ: corpꝰ exponens tantis
suppliciis et iniuriis. animũ uͦ geminȩ
cuiusdam humanissime compassioĩs
affectui. Hinc qͥdem suꝑ merore incon

Expanded text:
missionibus propter instantem maxime passimissionibus propter instantem maxime passionem refovere et refocillare curavit, de resurrectione sua, de adventu Paracleti, de eorum confirmatione, et aliquando assumptione ad seipsum. Nec multo post ventum est ad orationem, et usque tertio factus in agonia orabat. Ubi quidem non solis oculis, sed quasi membris omnibus flevisse videtur, ut totum corpus ejus, quod est Ecclesia, totius lacrymis corporis purgaretur. Nam de sacramento quidem corporis et 884 sanguinis sui nemo est qui nesciat, hanc quoque totam et tam singularum alimoniam ea primum die exhibitam , ea die commendatam et mandatam deinceps frequentari. 5. Ex hoc jam dies sequitur Passionis, in qua nimirum sicut totum hominem salvum fecit, sic de toto se fecit hostiam salutarem, corpus exponens tantis suppliciis et injuriis, animum vero geminae cujusdam humanissimae compassionis affectui: hinc quidem super moerore incons
Abbreviated transcription (Latin):
dis ẽẽ solus ille ignorat cuius iã aruit
cor: ꝓ eo qd̃ suum ipsiꝰ panem comede
sit oblitus. Suꝑ omĩa aũt̃ caro dñi ue¬
re ẽ cib. & cib uite: panis de celo uuiuᷤ
Nullum ex his in hac tam sollemni cena
dm̃i defuisse reꝑies: si diligent̾ adũtas.
Recumbentib adhuc discipłis surgit a
cena: p̃cingitur linteo. aquã ponit in
pelium: discipłoꝵ pedes abluit et ex¬
tergit. Non ẽ uoluntas carnis et san¬
guinis hec: uoluntas patris ẽ. & scĩfica¬
tio nr̃a. Deniq si ñ lauero te ait dñs
ad petrum obnixius recusantẽ: ñ habe¬
bis partem mecum. Scimus autẽ quis
dixit. Eum qui uenit ad me ñ eiciã foraᷤ.
quia descendi de celo ñ ut faciam uo¬
luntatẽ meam s eiꝰ qui misit me. Opor
tune autem ce utiq more suo. post exem¬
plum oꝑis exhortationẽ sermonis ad¬
iunxit. Interloquendũ quoq nam co¬
piosissimus extitt sermo. multis eos pro¬

Expanded text:
dis esse solus ille ignorat, cujus jam aruit dis esse solus ille ignorat, cujus jam aruit cor, pro eo quod suum ipsius panem comedere sit oblitus. Super omnia autem caro Domini vere est cibus, et cibus vitae, panis de coelo vivus . Nullum ex his in hac tam solemni coena Domini defuisse reperies, si diligenter advertas. Recumbentibus adhuc discipulis, surgit a coena, praecingitur linteo, aquam ponit in pelvim, discipulorum pedes abluit et extergit, Non est voluntas carnis et sanguinis haec, sed voluntas Patris, et sanctificatio nostra. Denique, Si non lavero te, ait Dominus ad Petrum obnixius repugnantem, non habebis partem mecum . Scimus autem quis dixerit: Eum qui venit ad me, non ejiciam foras; quia descendi de coelo, non ut faciam voluntattune autem, et utique more suo, post exemplum operis, exhortationem sermonis adjunxit. Inter loquendum quoque nam copiosissimus exstitit sermo multis eos pro
Abbreviated transcription (Latin):
ruit benignitas et humanitas saluato¬
ris. Cum dilexisset suos. in finem dilex̃
eos. Et dicebat. Desiderio desiderami hoc
pascha manducare uob̃cũ anteqͣm
patiar. Oportebat enim. Expetierat
eos sathanas ut cribraret sicut tritic̃:
opus erat p̃uenire refectionem. Deniq &
refecti paulominus defecert̃: qͥd ieiun
fecissent: Hinc fuit qd̾ ñ modo corpora.
sp̃italis instabat: qd singłariter ille fu¬
turus ẽẽt donec transiret. Ea nimirum
hostia. sicut sola ꝓdeẽ potuit. sic sola suf¬
pati. Crucifixi tam̃ cum eo fuerunt alii
duo. s duo neqͣm: de quib nulla ꝓrius
suspicio posset haberi. tanqͣm ex eis
nullum efficax sacͥfitium suppleret᷑. Qͥb
arbitror quinq. Meus inquit cibus
ẽ. ut faciam uoluntatẽ patris mei. Cib
utiq: s cib cordis. Quid enim eque con¬
firmat et roborat cor humanũ: qͥ ita
in omni necessitate confortat & susten
exhortationis. & ꝓmissionũ eiꝰ consola¬

Expanded text:
ruit benignitas et humanitas Salvatoruit benignitas et humanitas Salvatoris. Cum enim dilexisset suos, in finem dilexit eos, et dicebat: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Oportebat enim. Expetierat eos Satanas, ut cribraret sicut triticum: opus erat praevenire refectionem. Denique qui refecti paulo minus defecerunt, quid jejuni fecissent? Hinc fuit quod non modo corpora, spiritualis instabat, quod singulariter ille futurus esset donec transiret. Ea nimirum hostia sicut sola prodesse potuit, sic sola sufpati. Crucifixi tamen fuere cum eo alii duo, sed duo nequam, de quibus nulla prorsus suspicio posset haberi, tanquam ex eis minus efficax sacrificium suppleretur. 4. Qarbitror, quinque. Meus, inquit, cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei . Cibus utique, sed cibus cordis. Quid enim aeque confirmat et corroborat cor humanum, quid ita in omni necessitate confortat et sustentexhortationis, et promissionum ejus consola
Abbreviated transcription (Latin):
stultoꝵ ꝑdat eos. Qͣm modeste tam̃ hanc
ipsam uidet᷑ głam suscepisse ad tͥumpha¬
lem occursum in asino ueniens ñ incur¬
rib aut in equis: & dicebat. Si quis uob̃
aliquid dixerit dicite quia dñs his opꝰ
habet. Magnum opus. opus salutis.
Nempe homines et ium̃ta saluare uene¬
rat: multiplicans miscłiam suam deus.
Initia nr̃e conũsionis fouet ista digna¬
tio: ut pͥmum ex ancilla filium genere¬
mus. Solutus ẽ ad mandatũ dñi qui
antea tenebat᷑. aut ñ ualens. aut no
lens facere bene: aut utroq fortiꝰ um¬
cło alligatus. nec uolens scilicet nec ua¬
lens. Non nouit interim purus in
dño gratulari: ꝑsuasum tenet placere
facere reputet debitorẽ. Nam ꝓcessu tẽ
tetur debito. et timeat ne forte tantis
beneficiis inueniat᷑ ingratus: dicens qͥa
seruus mutilis sum. et bonoꝵ meoꝵ ñ
eges. At hec qͥdem uerax affectio & fide¬
lis. Hic filius libere cum quo ancillȩ filiꝰ
mesticis exhibere. Et in hoc quoq appa¬

Expanded text:
um, perdat illos . Quam modeste tamen hanc ipsam videtur gloriam suscepisse, ad triumphalem 883 occursum in asino veniens, non in curribus aut in equis! Et dicebat: Si quis vobis aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet . Opus magnum, opus salutis. Nempe homines et jumenta salvos facere venerat, multiplicans misericordiam suam Deus. Initia nostrae conversionis foret ista dignatio, ut primum ex ancilla filium generemus. Solutus est ad mandatum Domini qui antea tenebatur, aut non valens, aut non volens benefacere; aut utroque fortius vinculo alligatus, nec volens scilicet, nec valens. Non novit interim purius in Domino gratulari. Persuasum tenet placere facere reputet debitorem, saepius memorantetur debito, et timeat, ne forte tantis beneficiis inveniatur ingratus, dicens: Quia servus inutilis sum, et bonorum meorum non eges. At haec quidem verax affectio et fidelis: hic filius liberae, cum quo ancillae filiusmesticis exhibere: et in hoc quoque appa
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo uirtutũ: ut notum fieret oĩb.
quã is maxime sciret abundare. sciret
et penuriam pati. Non enim di sapien¬
tia de his erat. quos occidere ꝓsꝑitas
sua. ñ dĩ uirtus de his. quos ꝑdere pos¬
set au̾sioꝰ. Utrumq enĩ scͥptum ẽ qͦd a¬

Expanded text:
plenitudo virtutis, ut notum fieret omnibus plenitudo virtutis, ut notum fieret omnibus quia is sciret maxime abundare, sciret et penuriam pati. Non enim Dei Sapientia de his erat, quos occidere prosperitas sua; non Dei Virtus de his quos perdere posset aversio. Utrumque enim scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
caretur ab eis: quin etiã in hec ipsa p̃co¬
nia. eoꝵ qd dubium ñ ẽ ammos excita¬
uit. Sic nmirum et de passione aduer
rit hora eiꝰ. tanqͣm potestatẽ habens
spontaneus ipse se obtulit passiomi. De¬
cebat nempe pontificẽ nr̃m tempta¬
ri ꝑ omĩa ꝓ similitudine absq pecca¬
to: ut tanqͣm uerus homo et ꝓsꝑa
hominũ et adũsa oportunȩ uitaret.
oportune susciꝑet: & utrarumq rerũ
in seipso nobis salutare p̾beret exẽplũ
iustitiȩ ẽ certa qͥdem dispensatione
admittere ea. ꝑsecutio quoq et tempo¬
ralis om̃is adu̾sitas ꝓ loco et tempore
prudenter aliqͣndo fugienda erit: cũ
autem necẽẽ fuerit uiriliter toleranda.
Et in his qͥdem duob. ꝓsꝑitatẽ et adũ¬
sitatem loquor humana omĩs uita uer¬
satur. Nichilominꝰ autẽ in quatuor il¬
lis notissimis utiq specieb. uirtus uniũ¬
sa consistit. Ita gͦ omnẽ uirtutẽ implare
decuit eum in quo plenius habitat oĩs

Expanded text:
caretur ab eis: quin etiam in haec ipsa praecocaretur ab eis: quin etiam in haec ipsa praeconia eorum quod dubium non est animos excitavit. Sic nimirum et de passione advertrit hora ejus, tanquam potestatem habens spontaneus ipse se obtulit passioni. Decebat nempe Pontificem nostrum tentari per omnia pro similitudine absque peccato : ut tanquam verus homo et prospera hominum, et adversa opportune vitaret, opportune susciperet, et utrarumque rerum in se ipso nobis salutare praeberet exemplujustitiae est certa quidem dispensatione admittere ea. Persecutio quoque et temporalis omnis adversitas pro loco et tempore prudenter aliquando fugienda erit; cum autem necesse fuerit, viriliter toleranda. 2. Et in his quidem duobus prosperitatem et adversitatem loquor humana omnis vita versatur. Nihilominus autem in illis quatuor notissimis utique speciebus virtus universa consistit. Ita ergo omnem virtutem implere decuit eum, in quo plenius habitabat omnis
Abbreviated transcription (Latin):
um uniũsa fecerit d̃s inpondere
et numero et m̃sura: specialiꝰ tam̃
ea oꝑa quib in terris uisus ẽ. &e cũ ho¬
minib conu̾satꝰ ẽ: & quecumq in eis
oꝑatus. locutus. aut passus ẽ. ita dispo¬
suit ut ne minunũ qͥdem mom̃tum ne
unum iota a sacram̃to uacarit. aut p̃¬
terierit sine mysterio. Euidentius tam̃
quatuor ꝓrimos dies. & ipsum quẽ ho¬
die colimus illustrauit: diem ꝓcessionis.
diem refectionis. passionis. requietionis
suȩ. surrectionis sue. Notabiles admodũ
dies: et inter ceteros insignes magis. P¬
ma siqͥdem die głam suscipe ẽ dignatus
humanã: ce cum ingenti quodã tripu¬
dio. et exultatione uniũse terrȩ. ihero¬
solimamñ ꝓpͥis ut hactenus consueũat
pedib. s ium̃to uectus intrare. Et hec
ta hinc maxime inuidia sacerdotum.
Sane uenturas aliquando turbas. ut
raꝑent eum et regem facerent: fugiens
legitur declinasse. Nunc uͦ etiam ñ qͤsitꝰ
affuit. ut tanqͣm rex isrł susciꝑet᷑. et p̃di¬

Expanded text:
um universa fecerit Deus in numero, pondere et mensura ; specialius tamen ea tempora, quibus in terris visus est, et cum hominibus conversatus est, quaecunque in eis operatus, locutus aut passus est, ita disposuit, ut ne minimum quidem momentum, ne unum iota a sacramento vacaverit, aut praeterierit sine mysterio. Evidentius tamen quatuor proximos dies, et ipsum quem hodie colimus, illustravit: diem processionis, diem refectionis, passionis, requietionis et resurrectionis suae. Notabiles admodum dies, et inter caeteros insignes magis. Prima siquidem die gloriam suscipere dignatus est humanam, et cum ingenti quodam tripudio, et exsultatione universae terrae, Jerosolymam non propriis ut hactenus consueverat pedibus, sed jumento vectus intrare. Et haec ta hinc maxime invidia sacerdotum. Sane venturas aliquando turbas ut raperent, et eum regem facerent, fugiens legitur declinasse . Nunc vero etiam non quaesitus adfuit, ut tanquam rex Israel susciperetur et praedi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i natiuitatẽ: erat nox etiam singuł
nem. & internam regenerationẽ. An ñ
ꝓfundissima nox. et densissime tenebre
erant suꝑ uniũsam faciem terre cum
olim patres nr̃i facticios colerent deos:
&e insano penitus sacrilegio ligna et
lapides adorarent: An ñ etiam cuiq
nr̃m caliginosa noxerat: cum tanꝙͣ
sine do in hoc scło uueremus: cũ am¬
bularemꝰ post concupiscentias nr̃as :
cum sectaremur carnis illecebras: cũ
obtemꝑaremꝰ desideriis scłarib: cum
exhiberemꝰ membra nr̃a arma unqͥta¬
tis pec cato: cum seruiremꝰ iniquitati
ad unquitatẽ: in quib nunc merito
erubescimus tanqͣm oꝑib tenebrarũ:
Qui dormiunt nocte dormiunt. apl̃s
ait: et qui ebrii sunt. nocte sunt ebrii.
Et hec qͥdem fiustis: s excitati estis. sed
scĩficati estis: si tam̃ filii lucis estis & filii
diei ñ noctis. neq tenebraꝵ. Siqͥdem p̾¬
co diei est. etiam ille qui clamat. So

Expanded text:
Christi nativitatem. Erat nox etiam singuliChristi nativitatem. Erat nox etiam singulinem et internam regenerationem. 2. An non profundissima nox, et densissimae tenebrae erant super universam faciem terrae, cum olim patres nostri factitios colerent deos, et insano penitus sacrilegio ligna et lapides adorarent? An non etiam cuique nostrum caliginosa nox erat, cum tanquam sine Deo in hoc saeculo viveremus, cum ambularemus post concupiscentias nostras, cum sectaremur carnis illecebras, cum obtemperaremus desideriis saecularibus, cum exhiberemus membra nostra arma iniquitatis peccato, cum serviremus iniquitati ad iniquitatem, in quibus nunc merito erubescimus tanquam operibus tenebrarum? Qui dormiunt, nocte dormiunt, Apostolus ait; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt . Et haec quidem fuistis, sed excitati estis, sed sanctificati estis, si tamen filii lucis estis et filii diei, non noctis neque tenebrarum. Siquidem praeco diei est etiam qui clamat: Sob