comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellatas qd̃ caleant. greci enĩ tbermon ca¬
lorem uocant. Balneis uͦ nom̃ inditũ a la¬
uatione meroris. nã greci balamon dixert̃.
qd̃ anxietatẽ animi tollat. Hec & gymna¬
sia dicunt᷑. qr ibi athlete uncto corꝑe & ꝑ
fricato manib exercitant᷑. nã gẏmnasium
grece latine exercitiũ dieit᷑. Apolither ium
uͥ lauantiũ uestim̃ta ponunt᷑. ab exuendo
Popina grecꝰ sermo ẽ. qr apud nos corrupte ꝓpi
na dr Est aũ locꝰ iuxta balneas publicas. uͭ ptꝰ
lauachrũ a fame & siti refitiunt᷑. uñ &e ꝓpina¬
& ꝓpinare dr̾. pina enĩ grece famem signifi¬
eat. eo qd̃ hic locꝰ famẽ tollat. Taberne. olim uo¬
cabant᷑ edicule plebeioꝵ paruȩ. & simplices
in uicis. axib & tabulis clausȩ. uñ & tab̾nariȩ¬
qd̃ ibi solebant ꝯsedere. Dicte aũ taberne qd̃
ex tabulis lignisq erant ostructe. q̃ nc̃ & si ñ
speciẽ nom̃ tñ pͥstinũ retinent. Macellũ di¬
ctũ qd̃ ibi mactant᷑ pecora q̃ mercantibꝰ ue¬

Expanded text:
appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine exercitium dicitur. Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo Propina Graecus sermo est, na dicitur. Est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiuntur, unde propinare dicitur; pina enim grece famem significat, eo quod hic locus famem tollat. Taberne olim vocabantur edicule plebeiorum parve et simplices, in vicis, axibus et tabulis clause que nunc equod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. licet & uici dicant᷑ ipse habitationes urhs
Dictꝰ aũ uicꝰ eo qd sit uice ciuitatis. uł qd uas
habeat tantũ sine muris. Castrũ antiqͥ dicebes
oppidũ loco altissimo sitũ. qiͣ casam alterã. cuꝰ
pluralis numerus castra. diminutiuũ caftellus¬
Pagi st̃ loca edificiis apta. int̾ agros habitantib
sticoꝵ. ⁊ dicta cõpeta qd̾ loca multa in agro
dem cõpetant. & qd̾ ꝯueniant᷑ a rusticis. Sub¬
urbana st̃ circũiecta ciuitatis edificia. qͦsi
sub urbe. Menia st̃ muri ciuitatis. dictado
eo qd̾ muniant ciuitatẽ. qiͣ munim̃ta urbi
id ẽ tutam̃ta. Muniũ aũ dictũ qiͣ manufat¬
tũ. sio & munꝰ Muri a minutione dict qͦ ma

Expanded text:
ici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castelluPagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. sticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et munus. Muri a m
Abbreviated transcription (Latin):
murus aũ turrib ꝓpugnaculisq ornat᷑ lii¬
res uocate qd̾ teretes sint & longe. teres enĩ ali¬
qͥd rotundu ẽ cũ ꝓceritate. ut cołupna. Dã ae¬
qͣuis quadrate aut late ꝯstruant᷑. ꝓcul tñ uiden¬
tib rotunde existimant᷑. idõ qr om̃e ciuiꝰq an¬
guli simulacrũ. ꝑ longũ aeris spaciũ euane¬
seit. atq ꝯsumit᷑ & rotundu uidet᷑. ꝓpugna¬
cula pinne muroꝵ st̃. dicta qi ex his ꝓpugnat᷑.
ꝓmurale uͦ eo qd̃ sit ꝓ munitione muri. ẽ enim
ta aut urbis aut castroꝵ uocat᷑. sic̃ suꝑiꝰ dictũ ẽ.
N icꝰ ut p̃dictũ ẽ. ipse habitationes urbis st̃. ũn
& uicini dich st̃. Hie. ipsa spacia angusta. qͣ
int̃ uicos st̃. Platee ꝑpetuȩ ac latiores ciuitatũ
uiȩ st̃. iuxta ꝓpͥetatẽ lingue grece. alatitudine
nũcupate platos enĩ greci latũ dic̃t. Quinta¬
ciuitatẽ emitterent᷑. ne maximis ꝑpetiusq tẽ¬
pestatib planiciẽ uł fundam̃tũ urbiũ strages

Expanded text:
murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocate, quia teretes sint et longe. Teres autem est aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. mvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enimta aut urbis aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum diccivitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages
Abbreviated transcription (Latin):
sule fertilitatẽ ognoscentes ligures. ratib
ibi ꝑfech st̃. eãq nomine mulieris aucto¬
ris & ducis appellauer̃t. Hec aũ insula. gre¬
ce cirenea dr̃. a cirino herculis filio habi¬
amina taxos. Diuidit᷑ aũ a sardina uigin¬
angulosa. gignens letissima pabula. & lapidẽ
que catociten greci uocant. Ebosus insula bis¬
Dam septuaginta stadiis ab ea distat. cuiꝰ trã
serpentes fugiunt. Huic otͣria ẽ colubraria
q̃ referta ẽ anguib. Baleares insule his¬
panie due st̃. afrosiades & geminaside
& minoricã nũcupant. In his pͥmũ infu¬
lis inuenta ẽ funda. qͣ lapides emittuit᷑
uñ &e baleares dicte. bali enĩ grece mitte¬
re dr. uñ & balista. qiͣ missa & fundibulũ.

Expanded text:
sulae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus sulae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Κύρνη dicitur, a Cyrno Herculis filio habia taxos. Dividitur autem a Sardinia viginangulosa, gignens laetissima pabula et lapidem quem catochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hisnam septuaginta stadiis ab ea distat. Cuius terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnaside, et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda qua lapides emittuntur, unde et Baleares dictae; βάλλειν enim Graece mittere dicitur; unde et ballista, quasi missa, et fundibalum.
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ lacior ꝓminet ferme parib laterib
q̃ in meridiem & septentrionẽ uertunt.
x qͦ ante cõmertiũ a nauigantib grecoꝵ
ichus appellata ẽ. Terra patet in longitudi
animal exignũ hominib insidiosũ. Uene
nũ ꝙͦ ibi ñ nascit᷑. nͥ herba. ꝑ seͥptores plu¬
rimos &e poetas memorata. apiastro similiᷤᷤ
q̃ hominib rictus ꝯtrahit. ⁊ qiͣ ridentes in¬
terunit. fontes habet calidos sardinia. in¬
firmis medełã p̃stantes. & furib cecitatẽ
si sacram̃to dato ocłos aqͥs eiꝰ tetigerint.
Corsice insule exordiũ dedert̃ in cole ligu
res. appellantes eã ex nomine ducis. Nam
q̃d̾ã corsa noĩe ligus mulier. cũ taurũ ex
grege quẽ ꝓpe litora regebat transnatare
solitũ. atq ꝑ int̾ualla corꝑe aucto remea¬
re uideret. cupiens seire incognita sͥ pa¬
bula. taurũ a cetĩs egredientẽ usq ad in¬
sulam nauigio ꝓsecuta ẽ. Cuiꝰ regressu in¬

Expanded text:
dentem latior prominet, ferme paribus lateribus dentem latior prominet, ferme paribus lateribus quae in meridiem et septentrionem vertunt; ex quo ante commercium a navigantibus Graecorum Ἴξνος appellata est. Terra patet in longitudinanimal exiguum hominibus perniciosum. Venenum quoque ibi non nascitur, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similis, quae hominibus rictus contrahit et quasi ridentes interimit. Fontes habet Sardinia calidos, infirmis medellam praebentes, furibus caecitatem, si sacramento dato oculos aquis eius tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine Ligus mulier, cum taurum ex grege, quem prope litora regebat, transnatare solitum atque per intervallum corpore aucto remeare videret, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a ceteris digredientem usque ad insulam navigio prosecuta est. Cuius regressu in
Abbreviated transcription (Latin):
stadus decẽ a sicilia remota iacens & plani¬
&ͥ qi ex earũ nebulis. & fumo futuros p̃dica¬
bat flatꝰ. uentoꝵ. ab imꝑitis uisus ẽ uentos
sua potestate retinuisse. Fedem insule ⁊ uail¬
canie uocant᷑. qd̾ & ipse sic̃ ethna ardeant.
Sunt aũ nouẽ habentes ꝓpͥa nomina. quaꝵ
pͥmã liparus qͥd̾a liparem uocauit. qui eã
ante eolũ rexit. altera gera uocat᷑. qd̾ sit
collib eminentissimis. relique uͦ id ẽ stron-¬
gile. dindime. erifusa. festia. fenicusa. euo¬
nuon. stripodes. sonores. qm̃ nocte ardent
ab initio ñ fuert̃. postea mari edite usq ad¬
nẽ ꝑmanent. Stoicades insule massiliensiũ st̃¬
sexaginta miliũ spacio a ꝯtinenti t̃ra in fron¬
te narbonensis ꝓuintie. qua rodanꝰ fluuiꝰ
ꝓcreatꝰ. cũ magna multitudine alibia ꝓ¬
fectus. sardiniã occupauit. & ex suo nomine
insule uocabulũ dedit. Hec in africo mari
facie uestigii humani in orientẽ ꝙͣ in occi¬

Expanded text:
stadiis decem a Sicilia remota iacens et planistadiis decem a Sicilia remota iacens et planiet quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante Aeolum rexit; altera Hiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis; reliquae vero, id est Strongyle, Didyme, Eriphusa, Hephaestia, Phaenicusa, Euonymos, Tripodes, Sonores, qab initio non fuerunt, postea mari editae usque nununc permanent. Stoechades insulae Massiliensium sexaginta milium spatio a continenti in fronte Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius procreatus cum magna multitudine a Libya profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insulae nomen dedit. Haec in Africo mari facie vestigii humani, in orientem quam in occi
Abbreviated transcription (Latin):
Tinacria enĩ grecũ ẽ qd̃ latine triquadra dr̃.
qiͣ in tres quadras diuisa. Hec ab italia exi¬
guo freto discreta affricũ mare ꝓspectans.
tris frugifera. auro abundans. cauernis tñ
&e fistulis penetrabilis. uentisq & sulphure
plena. uñ & ibi ethne montis incendia ex¬
tant. in euiꝰ freto scilla ẽ & caribdis. qͥb na¬
uigia aut absorbent᷑. aut collidunt᷑. fu̾it
rannoꝵ. frugũ fertilis. ac pͥmũ t̃ris om̃ibus
cõmissis seminib aratro ꝓscissa. principem
urbiũ siracusas habet. fontẽ arethusam.
& alpheũ fluuiũ magnoꝵ generatorẽ eqͦꝵ.
In ea insula pͥmũ ẽ inuenta comedia. acha¬
tem lapidẽ ipsa pͥmũ ex achate flumine de¬
dit. parturit & mare eiꝰ coralliũ. gignit
sales agrigentinos. in igne solubiles. in aqͥs¬
fuisse siciliã. s mediũ spaciũ impetu mariᷤ
diuisũ. & ꝑ angustiã scissũ. Tapsos ẽ insula

Expanded text:
Trinacria enim Graecum est, quod Latine triquetra dicitur, Trinacria enim Graecum est, quod Latine triquetra dicitur, quasi in tres quadras divisa. Haec ab Italia exiguo freto discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen, et fistulis penetrabilis, ventisque, et sulphure plena. Unde et ibi Aetnae montis exstant incendia: in cujus freto Scylla est, et Charybdis, quibus navigia aut absorbentur, aut colliduntur. 179 3rannorum, frugum fertilis, ac primum terris omnibus commissis seminibus aratro proscissa. Principem urbium Syracusas habet: fontem Arethusam, et Alphaeum fluvium magnorum generatorem equorum. In ea insula primum est inventa comoedia. 34. Achaten lapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit. Parturit et mare ejus coralium; gignit et sales Agrigentinos in igne solubiles, fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum et per angustiam scissum. Thapsus insula
Abbreviated transcription (Latin):
fectus. Melos ex numero eieladũ una est om¬
niũ insularũ rotundissima. uñ ⁊ nũcupata
ystoria dicit ex iasone. natũ fuisse. & philont¬
lũ ae plutũ. ex philomelo pareantẽ genitum
qͥ de suo nomine paron insuła s oppidu ap¬
pellauit. Priꝰ aũ minoia. deinde paros die
enĩ marmor candidissimũ. qd̾ pariondicũt
mittit &e sardiũ lapidẽ. marmorib qͥdem
p̾stantiorẽ & int̾ gẽmas uilissimũ. Cbion i
sula syra lingua appellat᷑ eo qd̃ ibi mastix gignit᷑.
Syri enĩ masticen chion uocant. Samos insula
est in mari egeo uͥ ẽ nata iuno ex qua fuit.
sibilla samia && pytagoras samiꝰ. a qͦ phyloso¬
phie nom̃ inuentũ ẽ. In hac insula reꝑta
priꝰ fictilia uasa tradunt᷑. uñ & uasa sami¬
a appellata st̃. Sicilia a sicano rege ficania
ꝯgnominata ẽ. deinde a siculo itali fr̃e sicilia.
priꝰ aũ trinacria dicta. ꝓpt̾ tria acria id ẽ
ꝓmontoria. peloꝵ. & pachinũ. & lilibeum.

Expanded text:
profectus. Melos ex numero Cycladum, una omprofectus. Melos ex numero Cycladum, una omnium insularum rotundissima; unde et nuncupata. Historia dicit ex Iasione natum fuisse Philomelum et Plutum, ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum appellavit: prius autem Minoia, deinde Paros dictenim marmor candidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardam lapidem marmoribus quidem praestantiorem, et inter gemmas vilissula Syra lingua appellatur, eo quod mastix gignit. Syri enim masticem Chios vocant. Samos insula est in mari Aegeo, ubi nata est Juno, ex qua fuit Sibylla Samia, et Pythagoras Samius, a quo Philosophiae nomen inventum. In hac insula reperta prius fictilia vasa traduntur, unde et vasa Samia appellata sunt. Sicilia a Sicano rege Sicania cognominata est, deinde a Siculo Itali fratre Sicilia. Prius autem Trinacria dicta propter tria ἄκρα, id est, promontoria, Pelorum, Pachynum, et Lilybaeum.
Abbreviated transcription (Latin):
infamatꝰ qd̾ eũ nouerca sua ꝯcubuiss fugi¬
ens hanc insuła uacuã cultorib obtinuit.
Carphatus una ex cicladib a meridie posta
ꝯtͣ egyptũ a qua carphatium mare appella¬
tũ est. uocata ꝓꝑt̃ celerẽ fructuũ maturitat̃
Eenĩ int̾ egyptũ & rhodũ. ex hac insula dieut᷑
ce carphatie naues magne & sꝑatiose. Ci¬
thera una ex cicladib a parte occiduasita
cuiꝰ porfiris antea nom̃ fuit. Cithera aũ uo¬
cata qd̃ ibi uenus sit orta. Icaria insula
una de cicladib q̃ icario mari nom̃ dedit
ec int̾ samum & miconũ ꝓcurrentib sauꝰ
inhospitalis ẽ &e nullis finib portuosa di¬
citur aũ icarũ cretensem ibi naufragio mn¬
t̃isse. & de exitri homini ᷤᷤ impositũ nom̃ loci
axon insula a dionisio dicta. qͣ dionaxon
qd̾ fertilitate uitiũ uincat ceteras. Est aũ
a delo decẽ &e noisẽ milia passuũ seꝑata. ex
qua olim & iouis fert᷑ adu̾ss titanas fuisseꝓ

Expanded text:
infamatus quod cum noverca sua concubuisset, et fugiinfamatus quod cum noverca sua concubuisset, et fugiens hanc insulam vacuam cultoribus obtinuit; Carpathos una ex Cycladibus a meridie posita contra Aegyptum; a qua Carpathium mare appellatum est, vocata propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et carpasiae naves, magnae et spatiosae. Cytherea insula una ex Cycladibus a parte occidua sita, cuius Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata quod ibi Venus sit orta. Icaria insula una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum et Myconum procurrentibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem ibi naufragio interisse, et de exitu hominis inpositum nomen loco. Naxos insula a Dionysioo dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat ceteras. Est autem a Delo decem et octo milia passuum separata, ex qua olim Iovis fertur adversus Titanas fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ta. metropolis earũ rhodos. Delos insula
in medio cicladũ sita. & dicta delos fert᷑.
qd̃ ptꝰ diluuiũ qd̾ ogigi tpr̃ib notatur.
cũ orbẽ multis mensib continuat nox
inumbrass. ante om̃s t̾ras radũs solis illu¬
minata ẽ. sortitaq ex eo nom̃. qd̃ pͥma ma¬
nifestata fuiss uisib: nã delon greci mani¬
festũ dicunt. Ipsa ẽ & ortigia eo qd̾ibi pͥmi
uise st̃ coturnices aues. qͣs greci ortigias
uocant. in hac insula latona enixa ẽ apo¬
linẽ & dianã. Delos aũ dr. uinsula & eiuitas
capitoliũ dr ẽẽ inuentũ. dũ ibi cititasade
retur. ex qͦsurbs ⁊ insula rhodos ẽ appellati
n hac urbe colosus fuit ęreus septuaginta
cubitoꝵ altitudine. fuert̃ & alii centũ nums¬
ro in eadẽ insula colosi minores. Tenedas
una ex eicladib a septentrione fita. in quai
olim eiuitas athene qͦd̾a condita ẽ. ũn nom̃
urbis illiꝰ uł potiꝰ insule fuit. Nã tenes iste

Expanded text:
ta. Metropolis earum Rhodus. Delos insula ta. Metropolis earum Rhodus. Delos insula in medio Cycladum sita, et dicta Delos fertur, quod post diluvium, quod Ogygi temporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radiis solis illuminata est, sortitaque ex eo nomen, quod prima manifestata fuisset visibus; nam δῆλον Graeci manfestum dicunt. Ipsa est et Ortygia, eo quod primum ibi visae sunt coturnices aves, quas Graeci ὄρτυγας vocant. In hac insula Latona enixa est Apollinem et Dianam. Delos autem et civitas Cretur, ex quo et urbs et insula Rhodos est appellata. In hac urbe Solis colossus fuit aereus septuaginta cubitorum altitudine; fuerunt et alii centum numero in eadem insula colossi minores. Tenedos una ex Cycladibus a septentrione sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est. Unde nomen urbis illius vel potius insulae fuit; nam Tenes iste
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uitib &e arborib. Dictãnus herba in
creta nascit᷑. & alimos q̃ ad morsa diurnã
famẽ ꝓhibet. falangos aũ uenenatos gig
in europa. suꝑ hellespontũ posita. angusto
& ꝑiculoso mari separata. Q abidos grece
dicta qd̃ sit introitꝰ hellesponti maris in
qͦ xerses pontẽ ex nauib fecit. & in greciã
transiit. Choos insula adiacens ꝓuintie
uarro testis ẽ. arte lanificii p̾ma in orna¬
m̃to feminarũ inclaruit. Ciclades insu¬
le antiquitꝰ grecie fuer̃t. quas inde cicla¬
das autumant dictas. qd̃ licet spatũs lon¬
giorib a delo ꝓiecte in orbẽ. tñ circa delũ
uͦ ñ qd̃ in orbẽ digeste. s ꝓpt̃ scopulos qui
cirea easdẽ st̃ dictas putant ciclades.
He in hellesponto int̾ egeũ & maleũ mare
ꝯstitute. circũdant᷑ etiã pelago mirtheo.
S t̃ aũ om̃s numero qͥnquaginta tres ten¬
dentes a septentrione in meridie milia
qͥngenta. ab oriente in occasu milia ducen¬

Expanded text:
autem vitibus et arboribus. Dictamnus herba in autem vitibus et arboribus. Dictamnus herba in Creta nascitur, et alimus, quae admorsa diurnam famem prohibet; Phalangos autem venenatos gignin Europa super Hellespontum posita, angusto et periculoso mari separata, et ἄβυδος Graece dicta, quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. 18. Coos insula adjacens provincius est, quae, ut Varro testis est, arte lanificii prima in ornamentum feminarum inclaruit. 175 19. Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cycladas autumant dictas, quod licet spatiis longioribus a Delo projectae, in orbem tamen circa Delum vero non quod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eadem sunt, dictas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Maleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo. Sunt autem numero quinquaginta tres, tenentes a septequingenta, ab oriente in occasum millia ducen
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis. & maxime ȩxis. Ibi ẽ enĩ pͥma hꝰ metal¬
li inuentio & utilitas fuit. Creta gretie pars
ẽ. iungenᷤ seꝯt᷑ peloponensem. hec pͥmũ a tẽ¬
perie çȩli magaroneson appellata ẽ. deinde¬
creta dicta a qͦdã rege crete indigena. qũẽ
aunt unũ curetarũ fuisse. a qͥb iupiter
ibi absconditꝰ ẽ. & nutritꝰ. Est aũ insula
grecis int̃ ortũ & occasũ. longissimo trac¬
tu porrecta. a septentrione grecie estib. &
ab austro egyptiis undis ꝑfusa. fu̾it autẽ
qͦndã centũ urbib nobilis. uñ & hec cen¬
topolis dicta ẽ. Prima etiã remis & sagittiᷤᷤ
claruit. pͥma litteris iura finxit. equestres
turmas p̾ma docuit. studiũ musicũ ab
ideis dactilis in ea ceptũ ẽ. capriᷤᷤ copiosa.
cerus eget. lupos & uulpes aliaq ferarũ
noxia nusꝙͣ gignit. serpens ibi nulla. nulla
noctua. & si inueniat᷑. statĩ emorit᷑. larga ẽ

Expanded text:
vitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima huius metalvitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima huius metalli inventio et utilitas fuit. Creta Graeciae pars est iungens contra Peloponnensem. Haec primum a temperie caeli Macaronnesos appellata eCreta dicta a Crete quodam indigena, quem aiunt unum Curetum fuisse, a 174 quibus Jupiter ibi absconditus est, et enutritus. Est autem insula Graeciae inter Ortum, et Occasum longissimo tractu porrecta, a Septentrione Graeciae aestibus, ab Austro Aegyptiis undis perfusa. Fuit autem quondam centum urbibus nobilis, unde et Hecatompolis dicta est. 16. Prima etiam remis et sagittis claruit, prima litteris jura fixit, equestres turmas prima docuit. Studium musicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum; capris copiosa, cervis eget, lupos et vulpes, aliaque ferarum noxia, nusquam gignit, serpens ibi nullus, noctua nulla, et si invehatur, statim moritur. Larga est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ beatȩ fructuũ ub̾tate. Sua enĩ apte na¬
tura p̾ciosarũ poma siluarũ parturuiñ.
fortuitis uitib iuga colliũ uestiunt᷑. ad
herbarũ uicem messis & holus uulgo est.
uñ gentiliũ error & scłarrũ carmina poe¬
tarũ ꝓpt̾ soli fecunditatẽ easde ẽẽ para
dysũ putauert̃. Site st̃ aũ in oceano ꝯtra
leuã mauritanie. occiduo ꝓxime. & int̾
se int̾iecto mari diserete. Gorgodes insulȩ
oceani obuerse ꝓmontorio qd̾ uocat᷑ hespe¬
racerꝰ quas incoluer̃t gorgones femine
aliti ꝑmeitate hirsuto &e asꝑo corꝑe. & ex hiᷤ
insule ꝯgnominate. distant aũ a ꝯtinenti t̾ra
bidui nauigatione. Desꝑidũ insule uoca¬
te a ciuitate hesꝑide. q̃ finit infine mauri
tanie. St̃ enĩ ultra gorgodes site sub ath¬
lanteũ litꝰ in intimos maris sinus. in quaꝵ
ortis fingunt fabule draconẽ ꝑuigilem au¬
rea mala seruantẽ.fert᷑ enĩ ibi emari estiua¬

Expanded text:
et beatae fructuum ubertate. Sua enim aptae naet beatae fructuum ubertate. Sua enim aptae natura pretiosarum poma silvarum parturiunt; fortuitis vitibus iuga collium vestiuntur; ad herbarum vicem messis et holus vulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmina poetarum propter soli fecunditatem easdem edisum putaverunt. Sitae sunt autem in Oceano contra laevam Mauretaniae, occiduo proximae, et inter se interiecto mari discretae. Gorgades insulae Oceani obversae promontorio, quod vocatur Hesperu Ceras, quas incoluerunt Gorgones feminae aliti pernicitate, hirsuto et aspero corpore; et ex his insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui navigatione. Hesperidum insulae vocatae a civitate Hesperide, quae fuitaniae; sunt enim ultra Gorgadas sitae sub Atlanteum littus in intimis maris sinibus, in quarum hortis fingunt fabulae draconem pervigilem aurea mala servantem. Fertur ibi esse maris aestua
Abbreviated transcription (Latin):
gentis ꝯgnominata. hec adu̾sa galliax parte
ad ꝓspectũ hispanie sita ẽ. Circu̾itꝰ exꝰ qͣdra¬
gies octies. septuaginta qͥnq milia. multa
& magna flumina in ea. fontes calidi. me¬
talloꝵ larga & uaria copia. gagates lapis
ibi plurimꝰ & margarite. Canatos insula
oceam freto gallico eo abritannia ẽ uaria
tenuis separata. frum̃tariis c̃ãpis & gleba u¬
beri. Dicta aũ tanatos a morte serpentiũ. qͦs
dũ ipsa nesciat asportata inde t̾ra qͦ gentiũ
uecta sit anguis ilico ꝑimit. Tyle ultima in¬
sula oceani int̾ septentr ionałe & occidentale
plagã ultra britanniã a sole nom̃ habens. qr
in ea estiuũi solsticiũ sol facit. & nullꝰ ult᷑ eã
dies ẽ. uñ & pigrũ ce oeretũ est eiꝰ mare:
Orcades insule oceani int̾ britanniã posite
numero triginta tres. quarũ uiginti deser¬
te st̃. & tredecĩ colunt᷑. Scottia eacłe & hiber¬
nia ꝓrima britannie insula spacio t̾rarũ

Expanded text:
gentis cognominata. Haec in aversa Galliarum parte gentis cognominata. Haec in aversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque millia; multa et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia. Gagates lapis ibi plurimus, et margaritae. 3. Thanatos, insula Oceani, freto Gallico a Britannia aestuario tenui separata, frumentariis campis, et gleba uberi. Dicta autem Thanatos a morte serpentum, quos dum ipsa nesciat, asportata inde terra quoquo gentium vecta sit, angues illico perimit. 4. Thyle ultima insula Oceani inter septentrionalem, et occidentalem plagam ultra Britanniam, a sole nomen habens, quia in ea aestivum solstitium sol facit, et nullus ultra eam dies est. Unde et pigrum et concretum est eius mare. Orcades insulae Oceani intra Britanniam positae numero triginta tres, quarum viginti desertae sunt, tredecim coluntur. Scotia idem et Hibernia proxima Brittaniae insula, spatio terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
minari. & ciuitatẽ. & regionẽ. & gentẽ. Pm
uintie aũ ex causa uocabulũ acceꝑunt.
Principatꝰ nãq gentiũ qͥ ad reges alios ꝑtiue¬
bat. cũ in iussuũ romani uincendo redigi¬
rent ꝓcul positas regione ᷤᷤ ꝑuntiaᷤᷤ appellaueit
Datria aũ uocata. qd̾ cõmunis sit om̃iũ qͥme
nascituri st̃. Terrã aũ significari ut p̃dixi

Expanded text:
nominari, et civitatem, et regionem, et gentem. 19. nominari, et civitatem, et regionem, et gentem. 19. ovinciae autem ex causa vocabulum acceperunt. Principatus namque gentium, qui ad reges alios pertinebat, eum in ius suum Romani vincendo redigerent, procul positas regiones provincias appellaverunt. Patria autem vocata quod communis sit omnium, qui in ea nati sunt. Terra autem significari, ut praedixi
Abbreviated transcription (Latin):
milia. fecunda oleis ce glebis. ita p̃pinguis
ut iacta ibi semina increm̃ta pene cente¬
sime frugis renascant᷑. Teugis uͥ kartago
magna. ipsa ẽ & uera affrica int̾ bizantiũ
& numediã sita. a septentrione mari si¬
culo iuncta. & a meridie usq ad getuloꝵ
regionẽ porrecta. cuiꝰ ꝓxima qͦ frigifera
st̃. ulteriora aũ bestus &e serpentib plena.
atq onagris magnis in deserto uagantib.
Getulia aũ affriee pars medit̾ranea est.
Dumidia ab incolis passim uagantibꝰ sic uocata.
qd̃ nulłã certã haberent sedem. nã lingua
nores. a septentrione mare qd̃ intendit sar¬
diniã. ab occasu mauritaniã sitifensem. a
meridie ethiopũ gentes. Regio cãpis p̃pm¬
gius uͥ aũ siluestris ẽ feras educat. u̾ iugiᷤ
ardua: equos & onagros ꝓcreat. eximio
etiã marmore p̾dicat᷑. qd̾ numidicũ dr̾. ha¬
bet aũ urbes p̃cipuas ippone regiũ ⁊ susi
adam. Mauritania uocata a colore ppłoꝵ

Expanded text:
milia, fecunda oleis, et glebis ita praepinguis milia, fecunda oleis, et glebis ita praepinguis ut iacta ibi semina incremento pene centesimae frugis renascantur. Zeugis, ubi Carthago magna. Ipsa est et vera Africa inter Byzacium et Numidiam sita, a septentrione mari Siculo iuncta, et a meridie usque ad Gaetulorum regionem porrecta; cuius proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Gaetulia autem Africae pars mediterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam lingua nores, a septentrione mare quod intendit Sardiniam, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis. Ubi autem silvestris est, feras educat; ubi iugis ardua, equos et onagros procreat; eximio etiam marmore praedicatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas: Hipponem Regiumo et Rusiadam. Mauritania vocata a colore populorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ybia dicta. qd̾ inde lips flat hoc ẽ affri¬
cus. Alii dicunt epaphũ iouis filiũ qui
memphin in egypto ꝯdidit. ex cassiota uxo¬
re ꝓcreasse filiã nomine lẏbiã. q̃ postea in af¬
friea regnũ possedit. cuiꝰ ex nõie t̾ra lybia
ẽ appellata. Affricã aũ inde nominatã qͥd̾ã
existimant qĩ apricã qd̾ sit aꝑta cȩlo uł soli
appellari ab uno ex posteris abrahȩ de ce¬
ncipit aũ a finib egyti ꝑgens iuxta me¬
ridiem ꝑ ethiopiã usq ad athlantẽ montẽ
a septentrionali uͦ parte medit̃raneo ma¬
ri ꝯiuncta claudit᷑. & in gaditano freto fi¬
nit᷑. habens ꝓuincias lybiã. cyrinensẽ. pen
tapolim. tripolim. byrantiũ. chartaginẽ.
numidiã. mauritaniã. sitifensem. mauri¬
taniã. tingitaniã. & circa solis arcdorẽ ethiopiã.
Lybia cirenensis in partib affricȩ pͥma ẽ aci¬
rene. urbe metropoli. q̃ ẽ in eiꝰ finib nũcu¬
pata. huic ab oriente. egyptꝰ ẽ. ab occasu sir¬

Expanded text:
ya dicta quod inde Libs flat, hoc est Africus. Alii aiunt Epaphum Iovis filium, qui Memphin in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Libyam, quae postea in Africa regnum possedit. Cuius ex nomine terra Libya est appellata. Africam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam,  terram Affricam appellari ab uno ex posteris Abrahe de CeIncipit autem a finibus Aegypti pergens iuxta meridiem per Aethiopiam usque Athlantem montem. A septentrionali vero parte Mediterraneo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem, Ptapolim, Tripolim, Byzacium, Carthaginem, Numidiam, Mauretaniam Sitifensem, Mauretaniam Tingitanam, et circa solis ardorem Aethiopiam. Libya Cyrenensis in parte Africae prima est, a Cyrene urbe metropoli, quae est in eius finibus, nuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syr
Abbreviated transcription (Latin):
ystoriam apud nos primus moyses
de initio mundi conscripsit. apud gen¬
tiles uͦ primus dares frigius de grecis
&e troianis hystoriam edidit. quã in foliis
palmarum ab eo conscriptam esse ferunt.
Post daretem autẽ in grecia erodotus primꝰ¬
hystorio graphus habitꝰ est. Postquem fercideᷤ
claruit. his temporib quib hesdras legem
lia dixerunt. ¶ulti enumm sapientes p̾¬
terita hominum gesta ad institutionem p̃sen¬
tium hystoriis indiderunt. Siquidem ce. per
hystoriam sumina retro tempoꝵ. annoꝵq suꝑ¬
putatio comprehenditur. & ꝑ consulum regũ¬
q successum multa necessaria ꝑscrutantur.

Expanded text:
tem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est. Post quem Pherecydes claruit his temporibus quibus Esdras legem lia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
lore cineris. cuiꝰ lapidis alligatio at̃ serpen
fabule ferunt. ꝓmetheũ pͥmũ fragm̃tũ saris
inclusisse ferro. ac digito circũdasse. hisꝙ mu¬
is cepisse anulũ atꝙ gẽmã. Genera gẽmaꝵ ĩm¬
merabilia ẽẽ tradunt᷑ e qͥb nos ea tantũ q̃ pra¬
palia st̃. siue notissima annotabimꝰ. Geminoni¬
cate. qd̃ instar gumini tͣnslucent. Preciosi lap¬
des idõ dicti st̃. qr eare ualent. siue ut ãmlibi
discerni possint. seu qd̾ rari sint. Dẽ enĩqdran¬

Expanded text:
lore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes lore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne eni
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo fecere reges. Marmora aũ q̃ in officiniᷤᷤ
rupibꝰq gignunt᷑. ex qͥb itasius diu̾si coloris
maculis distinctꝰ euiꝰ pͥmũ usũ insule ciclades
dedert̃. Lesbiꝰ liuidior ẽ paulo hine. s &e ipse
diu̾si coloris maculas habens. Corintheus am¬
moniace gutte similis cũ uarietate diũsoꝵ
coloꝵ corintho pͥmũ reꝑtꝰ. ex qͦ colũne ingenteᷤᷤ
liminaq fiunt. ac trabes. Caristeũ uiride op¬
timũ. nom̃ ab aspectu habens. eo qd̾ gratꝰ sit his
qͥ gẽmas sculpunt. eiꝰ enĩ uiriditaᷤ reficit oculos.
Numidicũ marmor numidia mittit. ad cotẽ
succũ dimittit eroco similẽ. uñ & nom̃ accepit
ñ crustis. s in massa &e liminũ usu aptũ ẽ lu¬
culleũ marmor nascit᷑ in theo insula. cui lucu¬
lus osul nom̃ dedit. qͥ delectatꝰ illo pͥmꝰ romã
inuexit. solũꝙ pene hoc marmor ab amatos
nom̃ accep̃. ẽ &e liniensis. Cefrian appellat ao¬

Expanded text:
ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaqtimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos. 16. Numidicum marmor Numidia mittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a co
Abbreviated transcription (Latin):
bastritis lapis candidꝰ int̾tinctis uariis colori¬
b. ex qͦ eugłici illiꝰ unguenti uasculũ fuit.
Cauant enĩ hunc ad uasa unguentaria. qm̃
optime seruare incorrupta dr̃. Nascit᷑ circa
thebas egyptias & damascũ syrie ceti̾s candi¬
dior ꝓbatissimꝰ uͦ in india. Pariꝰ candoriᷤ exi¬
mii ligdinꝰ cognom̃to. hic ap̃ paron insulam
nascitur. uñ ae pariꝰ nũcupatꝰ. Magnitudo
etꝰ ẽ q̃ lances craterasq ñ excedat. unguentis
&e ipse aptꝰ. Coralliticus in asia reꝑtꝰ m̃sura ñ
ult᷑ cubitos binos candore primos eboris ad
quandã similitudinẽ ediuerso niger. Alaban¬
dicꝰ t̾re sue nomine nũcupatꝰ. pͣpure. aspectu
similis. iste in oriente igni liquat᷑. atq ad usũ
uitri fundit᷑. Thebaicꝰ int̾tinctꝰ aureis guttis
inuenit᷑. in parte egyptia sc̃pta codiculiꝰ ad
terenda collirla qͣdã utilitate nat᷑ali uenieis.
Sienites circa sienem uł thebas nascit᷑ trabes

Expanded text:
bastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ in qslibet tenues crustas
ẽ. Nã marmora dicunt᷑ eximii lapides qͥ ma¬
culis &e eolorib cõm̃dant᷑. Marmor sermo gre¬
cus ẽ. a uiriditate uocatꝰ. & ꝙͣ. uis postea & alii
colores ĩueniant᷑. nom̃ tñ p̾stinũ a uiridita
te retinuer̃t. Marmoꝵ colores & genera in¬
numerabilia st̃. ñ tñ omĩa e ruꝑib exciduit᷑
s multa sub t̾ra sparsa st̃ & p̾tiosissimi geni̾s
bulũ sũpsit. Duo eiꝰ genera. molle candidũ.
nigrũ durũ. Augusteũ & tiberniũ. in eaỹ¬
pto augusti & tiberii pͥmũ pͥncipatu reꝑta
st̃. differentia eoꝵ ab ophite. cũ illud ut p̃dix¬
imꝰ serpentiũ maculis sit similis. hec macu¬
las diu̾so mͦ colligunt. nã augusteũ undatĩ¬
ẽ crispũ inuertices. tib̾mũ sparsa ñ ꝯuoluta
canitie. Purpuritis exegypto ẽ rubens candi¬
dis int̾uenientib punctis. nominis eiꝰ causa ẽ¬
qd̃ rubeat purpura. Basanites ferrei colo¬
ris siue duritia. uñ & nom̃ datũ ẽ ei. inuentꝰ¬

Expanded text:
ditur in quamlibet tenues crustas.est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a virte retinuerunt. 2. Marmorum colores, et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi generis: bulum sumpsit; duo ejus genera, molle candidum, nigrum durum. 4. Augustaeum, et Tiberium in Aegypto Augusti, et Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile. Haec maculas diverso mest crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: invent
Abbreviated transcription (Latin):
trus in duab. Ioħesin trib. iacob ⁊ iudas in
idest in hystoria. in morib in allegoria. Rur¬
sus ista tria multifarie diuiduntur idest qͥd
a do. quid ab angłis. uł ab homrinib gestum
nuntiatũ de xp̃o ⁊ corpore eius. quid dediabo¬
lo. ⁊ membris ipsius qͥd de ueteri ⁊ nouo ppło
quid de p̾senti scło ⁊ futuro. regno atq iudi¬
cio .ii. De scͥptorib ⁊ uocabulis scõꝵ librorum

Expanded text:
trus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in trus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sunt libri nouem. quoꝵ pͥmus iob.
sods psalteriũ. terciꝰ mas loth qd est ꝓuerbia
salomonis. quartus cȩleth. qd est eccłiastes.
quintus sirasirim. qđ est canticũ canticoꝵ.
Sextus daniel. septimꝰ dabreiamin. qd est
uerba dierum. hoc est paralipomendi octa¬
uus hesdras. nonus hester. qui simul om̃s qñq¬
& octo ⁊ nouem fiunt uginti. ⁊ duo sicut supꝰ
comprehensi sunt. Quid̃a autẽ ruth. ⁊ cinoh
quod latine dicitur lam̃tatio ieremiȩ agiogia¬
ordo ueteris testamenti eoꝵ libroꝵ qui in ca¬
none hebraico ñ sunt. quoꝵ primꝰ sapientie
liber est. scds eccłiasticus tercius tobi quartꝰ
iudith. quintus & sextus machabeoꝵ. quos
scilicet iudei inter apocripha separant. ecclia
tamen xp̃i int̾ diuinos libros ⁊ honorat &
predicat. In nouo autẽ testam̃to duo sunt
ordines primus euangłicus in quo sunt ma
quo sunt paulus in quatuordecm epłis. Pe¬

Expanded text:
in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; secundus Psalterium; tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir hassirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibre haiamim, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiograordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matquo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Pe
Abbreviated transcription (Latin):
noua. Testamentũ
autem nouũ ideo
nunculpatur. quia innouat. ñ enim illud
discunt nisi homines renouati ex uetusta.
te ꝑ grãm. ⁊ ꝑtinentes iam ad testamentũ
nouum. qd̾ est regnũ cęloꝵ. Ebrei autẽ uerus
testamentum hesdra auctore iuxta numerũ
litterarũ suarũ in .xxii. libros accipiunt.
diuidentes eos in tres ordines legis scilicet
uaiecra. qd est leuiticus Quartus uagedaber.
qd est numerus. Quintus elladabarim qͦd
est deuteronomiũ. Hi sunt .u. libri moysi. qͦs
ebrei torath. latini legem appellant ꝓpriȩ
libri octo. quoꝵ primus est iosue bennun:
qui latine uĩunaue dicitur. scds sophim.
qđ est iudic ũ. Tercius samuel qui est regũ
primꝰ. quartus malachim. qui est regum
scd̃s. quintus ysaias. sextus ieremias. septi¬
mus ex echiel. octauus tare asra qui dicit᷑
.xii. ꝓpħarũ. qui libri qͥa sibi ꝓ breuitate
conuincti sunt. ꝓ uno accipiuntur. Terciꝰ
ordo est agiographoꝵ idest scã scribentiũ.

Expanded text:
2. Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes jam ad Testamentum Novum, quod est regnum coelorum. 3. Hebraei autem Veteris Testamenti, Esdra auctore, juxta numerum litterarum suarum, viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines, Legis scilicetVaicra, quod est Leviticus; quartus Vajedabber, quod est Numeri; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. 5. Hi sunt quinque lib. Moysi, quos Hebraei thora, Latini legem appellant. Proprie libri octo, quorum primus Josue Ben-Nun, qui Latine Jesu Nave dicitur; secundus Sophtin, quod est Judicum; tertius Samuel, qui est Regum primus; quartusecundus. Quintus Esaias. Sextus Hieremias. Septimus Ezechiel. Octavus Tharesra, qui dicitur XII prophetarum; qui libri, quia sibi pro brevitate adjuncti sunt, pro uno acciest ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium,
Abbreviated transcription (Latin):
dictum qdđ & nominis ce uerbi capi¬
at partes. quasi particapium. A no¬
mine en im uendicat sibi Genera & casus:
a uerbo temꝑace significationes. ab utrisq
numerũ & figuram.
De coniunctione.

Expanded text:
dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione
Abbreviated transcription (Latin):
oralliꝰ gignit᷑ in mari forma ramosꝰ colo¬
re uiridis & maxime rubens. uene eiꝰ can¬
dide sub aqͣ & molles detracte ꝯfestĩdurant᷑.¬
& rubescunt. tactuq ꝓtinꝰ lapidescunt. Itaq
occupari euelliq retib solet. aut acri ferra¬
m̃to p̃eidi. qͣ de causa coralliꝰ uocitat᷑. Qñtũ
aũ ap̃ nos margaritũ indicũ p̃ciosũ ẽ. tan¬
tũ ap̃ indos corallꝰ. hunc magi fulminib re¬
sistere affirmant. si credit᷑. Sardꝰ dicta eo q̃d̃

Expanded text:
orallium gignitur in mari, forma ramosum, colore viride, et maxime rubens; venae ejus candidae sub aqua et molles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere affirmant, si creditur. 2. Sardius dicta, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tatio dedit. Dãq phetonte. fulminis ictu int̾¬
tas. lacrimis electrũ om̃ib annis fundere. iu¬
xta eridanũ amnẽ. & electrũ appellatũ q̃m sol
uocitatꝰ sit elector. plurimi poete dixere.
Constat aũ eũ ñ ẽẽ sucũ ppłi. s pinee arboriᷤ
nã accensus tede nidore flagrat. Nascitur
aũ in insulis oceani septentrionalis. sic̃ gũmi
densat᷑ꝙ ut cristallũ rigore uł tepore. ex ea
fiunt decoris grã agrestiũ feminaꝵ monilia.
Nocari aũ a qͥbdã arpaga. eo qd̾ attritu digi¬
toꝵ accepta caloris anima folia paleasq ce
uestiũ fimbrias rapiat. sic̃ magnes ferrum.
Quocũq aũ mͦ libeat tinguit᷑. nã ancuse radi¬
ce ꝯchilioq inficit᷑. Liguriꝰ uocatꝰ. qd̾ fiat ex
urma lincis bestie tẽpore indurata. Est aũ¬

Expanded text:
tatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu intetatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu intelos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae te
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ. genera eiꝰ qͥnq. Onix appellata qd̾ habe¬
at in se ꝑmixtũ candorẽ insimilitudinẽ
unguis humani greci enĩ ungu̾e onicem
dicunt. hanc india uł arabia gignit. distant
aũ inuicẽ: nã indica ignis colorẽ habet. al¬
bis cingentib zonis. Arabica aũ nigra ẽ cũ
candidis zonis. genera eiꝰ qͥnq. Sardonix¬
ex duoꝵ nominũ societate uocata. ẽ enĩ ex
onicis candore ce sardi. Astat aũ tͥb colori¬
b. subteriꝰ nigro medio candido. suꝑiꝰ mineo.
hec sola isignando nicħ cere euellit. Reꝑit᷑
aũ ap̃ indos & arabes. detecta torrentibꝰ. ge.
ac ꝓꝑt̾ea ematites ẽ uocatꝰ. emath qͥppe sanguiᷤ ẽ
Gignit᷑ in ethiopia qͥdẽ. s pͥncipalis in arabia
&e in affrica inuenit᷑. De qͣ ꝓmittunt magi
qͥdda ad coarguendas barbaroꝵ insidias.
Sucinꝰ quẽ appellant greci electron. fului cer¬
tiq coloriᷤ fert᷑ arboris sucꝰ ẽẽ & obid sucinũ ap¬
pellari. flectrũ aũ uocari fabulosa argum̃¬

Expanded text:
ppellata, quod habet in se permistum candorem in similitudinem unguis humani. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India, vel Arabia gignit; distant autem invicem: nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis; Arabica autem nigra est cum candidis zonis: genera ejus quinque.  nominum societate vocata est. Est enim ex onychis candore, et Sardo. Constat autem tribus coloribus, subterius nigro, medio candida, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae evellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes, detecta torrentibus. Genac propterea haematites vocatur, αἴμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumen
Abbreviated transcription (Latin):
udei confessores int̾¬
p̾tant᷑. multos enim ex his sequit᷑ con¬
fessio quos antea ꝑfidia possidebat Ebrei
transitores dicuntur. quo nomine am
monent᷑. ut de peiorib ad meliora tran¬
seant. & pͥstinos errores relinqͣnt. Phari¬
sei &. saducei int̾ se contrurii sunt. nam
iusti. uendicant enim sibi qđ ñ sunt. corpo¬
ris resurrectionẽ negant. & animã int̾ire
cum corpore predicant. hi tm̃ quinq le¬
respuunt. Ephnei dicunt ipsũ esse xp̃m
qui docuit illos omnem abstinentiam
¶arborei dicunt ipsũ esse xp̃m quidocuit
illos in om̃i re sabbanizare. Genistȩ dicti
eo qđ de genere abrahe esse se głantur. nã
cum in babiloniã uenisset ppłs di. pleriq
relinq̾ntes uxores suas babylonicis muli¬
erib adheserunt. quida autẽ israbeliticis
tm̃ coniugiis contenti. uł ex eis getati.
dum reuersi essent debabylonia diui¬
serunt se ab omni ppło &e assumpsert̃
sibi hoc nomen iactantie. ¶eriste appel¬
lati. eo qd̵ separant scripturas ñ creden¬

Expanded text:
udaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicmonentur, ut de pejoribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant. Pharisaei et Sadducaei inter se contrarii sunt. Nam iusti, vendicant enim sibi quod non sunt. Corporis resurrectionem negant et animam interire cum corpore predicant; quinque tarespuunt. Efnei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt; quidam Israeliticis tantum conjugibus contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab orani populo et assumpserunt sibi hoc nomen jactantiae. Meristaei appellati, eo quod separant Scripturas, non creden