comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nrefectione duo sunt: Potus & cib.
Potus facile sumit᷑. sicut ẽ. Cibꝰ sumi
ñ potest: nͥ cum labore qͦdam masti¬
cetur. Pa quȩ in scͥpturis inueniunt᷑
facilia ad intelligendum: potus st̃.
D ifficilia & obscura: cib. Quȩ facilia
sunt ad intelligendũ. & suauia ad fa¬
ciendum: lac sunt. id est potꝰ dulcis.
Quȩ facilia sunt ad intelligendũ. &e
grauia sunt ad faciendũ: uinũ st̃.
id est potus austerꝰ. Quȩ difficilia st̃
ad intelligendũ. &e grauia sunt ad
faciendum: panis doloris. Quȩ diffi¬
cilia sunt ad intelligendũ. & dulcia
ad faciendũ: panis exultationis. Qua¬
tuor gͥ sunt. quȩ reficiunt. Potꝰ dulcẽ.
&e potus amarus: & cib dulcis &e cibꝰ
amarus. Item quatuor sunt genera
reficiendoꝵ. Alii qui solo lacte nutri¬
unt᷑: alii quib cib frangit᷑ &e masticat᷑:
alii quib ñ masticat᷑ s frangit᷑: alii
quib nec masticat᷑. nec frangit᷑. Qui
in preceptis dĩ ea tantũ quȩ facilia ft̃

Expanded text:
refectione duo sunt: potus et cibus. Potus facile sumitur sicut est. Cibus sumi non potest nisi cum labore quodam masticetur. Ea quae in Scripturis inveniuntur facilia ad intelligendum, potus sunt; quae difficilia et obscura, cibus. Quae facilia sunt ad intelligendum et suavia ad faciendum, lac sunt, id est potus dulcis. Quae facilia sunt ad intelligendum et gravia ad faciendum, vinum sunt, id est potus austerus. Quae difficilia sunt ad intelligendum et gravia sunt ad faciendum, sunt panis doloris. Quae difficilia sunt ad intelligendum et dulcia ad faciendum, panis exsultationis. Quatuor igitur sunt quae reficiunt: potus dulcis et potus amarus, et cibus amarus et cibus dulcis. Item quatuor sunt genera reficiendorum: Alii, qui solo lacte nutriuntur; alii, quibus cibus frangitur et masticatur; alii, quibus non masticatur, sed frangitur; alii, quibus nei ea tantum quae facilia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tamen delectatio. si firmum est ani¬
mi ꝓpositum in bono. non solum
resistentem fatigat: iuncentẽ coro¬
nat. Quod autẽ nouissime addidi¬
sti de motib ꝑturbationis. qui ñ¬
nunquam occasionib incurrenti¬
b quietem mentis concutiunt: uer¬
bis psalmiste respondeo. Irascimi¬
ni &e nolite peccare: que dicitis in
pungimini. Siira uenit ad animũ.
non ꝓcedat actio ad peccatum: &
ex eo quod intus mens ꝑ iram tur¬
batur: conscientia ꝑ penitentiã com¬
pungatur. Hoc ẽ enim remedium:
ut si uenerit turbatio. & cohibeat᷑
ne excrescat: & compungat᷑ ut de¬
sinat: &e fiat quod dicitur. turbatꝰ
sum & non sum loquutus. Non
ẽ mirum si turbat᷑ homo quia
homo ẽ: s si turbationẽ suam ñ
moderatur hoc ẽ mirum. quia ra¬
tionalis est. Propterea si turbat᷑:
ñ loquatur. frenet linguam: clau¬
dat conscientiam: ut quod intus
ortum est ꝑ infirmitatẽ: foris per
discretionẽ cohibeatur: donec intꝰ
extinguatur.

Expanded text:
tamen delectatio, si firmum est anitamen delectatio, si firmum est animi propositum in bono, non solum resistentem fatigat, vincentem coronat. Quod autem novissime addidisti de motibus perturbationis, qui nonnunquam, occasionibus incurrentibus, quietem mentis concutiunt, verbis Psalmistae respondeo: Irascimini, et nolite peccare. Quae dicitis in pungimini . Si ira venit ad animum, non procedat actio ad peccatum; et ex eo quod intus mens per iram turbatur, conscientia per poenitentiam compungatur. Hoc est enim remedium, ut si venerit turbatio, et cohibeatur ne excrescat, et compungatur ut desinat, et fiat quod dicitur: Turbatus sum et non sum locutus . Non est mirum si turbatur homo, quia homo est; sed si turbationem suam non moderatur, hoc est mirum, quia rationalis est. Propterea si turbatur, non loquatur, frenet linguam, claudat conscientiam, ut quod intus ortum est per infirmitatem, foris per discretionem cohibeatur, donec intus exstinguatur.
Abbreviated transcription (Latin):
malum meũ cogitare & cognosce¬
re neglexi. Propterea ad illum in¬
tendo miscdiam implorans. ut
manu pietatis suȩ tergat macu¬
las ignorantiȩ meȩ: qui ce si igno¬
ro quid feciꝰ non tam̃ ignoro quia
male feci. Quod postea dixisti se¬
pe te cogitationib quibusdam p̾¬
t̾itoꝵ maloꝵ. ꝑ illicitam qͣndam
delectationem in animo renascenti¬
b ꝑturbari. atq ex hoc admodu
contristari. ꝓpterea quod nõnunꝗͣ
etiam in tempore orationis his pul¬
sari soleas ce uexari. breuiter respõ¬
deo: quia si pugna non eẽt: uicto¬
ria nulla eẽt. Quod autẽ subiunxi¬
sti.malle te alio genere fatigari ubi
labor eẽt. s ꝑiculum tantũ non eẽt:¬
&e ad hoc similiter respõdeo. quia si
nulla delectatio eẽt in cogitatione.
nullus omnino labor eẽt in contͣ¬
dictione: quia animus om̃e quod
non delectaret facile refutaret: Hic
uͦ labor ẽ cum eo pugnare qͦd placet:
hoc ẽ amare parit̾ & improbare. Qe

Expanded text:
malum meum cogitare et cognoscemalum meum cogitare et cognoscere neglexi. Propterea ad illum intendo misericordiam implorans, ut manu pietatis suae tergat maculas ignorantiae meae; qui, et si ignoro quid feci, non tamen ignoro quod male feci. Quod postea dixisti, saepe te cogitationibus quibusdam praeteritorum malorum per illicitam quamdam delectationem in animo renascentibus perturbari, atque ex hoc admodum contristari, propterea quod nonnunquam etiam in tempore orationis his pulsari soleas et vexari. Breviter respondeo quod, si pugna non esset, victoria nulla esset. Quod autem subjunxisti malle te alio genere fatigari, ubi labor esset, sed periculum tantum non esset: ad hoc similiter respondeo quod, si nulla delectatio esset in cogitatione, nullus omnino labor esset in contradictione, quia animus omne quod non delectaret, facile refutaret. Hic vero labor est cum eo pugnare quod placet, hoc est amare pariter et improbare. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
disse d̾m te doles reminisci. Et hec
quidem tantomagis tͥ fiunt sus¬
pecta: quantomagis occulta existt̃.
Uera sunt hec: nec est quod contra¬
dici possit. In omnib his pericu¬
lum patitur homo. & subiacet ui¬
dicio: si miscdia iusticiam non mi¬
tiget. S ds̃ nr̃ misericors ẽ. & par¬
cit simplicib: & humilem nunꝗͣ
derelinquit. Magna quidem cul¬
pa erat. peccatum ñ cauere: & suc¬
cessit alia culpa ꝑpetrata malicia
ꝑiculum ñ timere: & auertere ocu¬
los ne malum suum uideat homo:
&e ut non intelligat quid patiat᷑.
Ettam̾ post hec omĩa adhuc uiuit
miscdĩa et̾na: cui ille clamauit ab
occultis meis munda me. & ab ali¬
enis parce seruo tuo: &e iterum. O
terea ad illum respicio. qui uidet
quod ego uidere non possum. ut
mundet me etram ab his sordib.
ubi sum maculatus ꝑ culpam:
nec illuminatus ꝑ scientiam. Ip¬
si enim confiteor culpam meã. ñ
solum quia malũ feci: s quia etiã

Expanded text:
disse Deum te doles, reminisci. Et haec disse Deum te doles, reminisci. Et haec quidem tanto magis tibi fiunt suspecta, quanto magis occulta existunt. Vera sunt haec; nec est quod contradici possit. In omnibus his periculum patitur homo, et subjacet judicio, si misericordia justitiam non mitiget; sed Deus noster misericors est, et parcit supplicibus, et humilem nunquam derelinquit. Magna quidem culpa erat peccatum non cavere et successit alia culpa, perpetrata malitia, periculum non timere, et avertere oculos ne malum suum videat homo et ut non intelligat quid patiatur. Et tamen post haec omnia adhuc vivit misericordia aeterna, cui ille clamavit: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo . Et iterum, Ocs . Propterea ad illum respicio, qui videt quod ego videre non possum, ut mundet me etiam ab his sordibus, ubi sum maculatus per culpam, nec illuminatus per scientiam. Ipsi enim confiteor culpam meam, non solum quia malum feci, sed quia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
doctus interrogas. Queris quid tͥ
faciendum sit: ꝓ eo quod in habi¬
tu religionis positus. oꝑa digna
ꝓfessioni tue non habes. Recte eqͥ
men nimius non est. Iniuriam
miscłiȩ facimus. si in qualicũꝙ
tuam: quando uͦ times ne forte tͥ
ñ ignoscat ds. tollis illi bonitatẽ
suam. Hȩc ẽ maior iniquitas. Plus
impius efficeris: si ꝓ tua iniqui¬
tate aliquid minus senseris de ip¬
siꝰ bonitate. Demus gͦ confusionẽ
nobis. peccata nr̃a confitendo: de¬
mus głam illi. de ipsius miscdia
nullatenus diffidendo. Si opera
nr̃a nobis sufficerent: gr̃a quid
faceret: Propterea enim gr̃a ne¬
cessaria ẽ: quia ex oꝑe suo ñ iustifi¬
catur homo coram illo. Non gͥ
sic doleamꝰ de imꝑfectione nr̃aiut
minus respiremus uł speremꝰ in
bonitate sua. Deinde etiam hoc ani¬
mam tuam mouere dixisti. quod
pret̾itorum commissoꝵ tuoꝵ me¬
moriam succedens obliuo in mul¬
tis confudit: ut non possis sicut di¬
gnum fuerat. eoꝵ in quib offen¬

Expanded text:
doctus interrogas. Quaeris quid tibi faciendum sit pro eo quod in habitu religionis positus, opera digna professione tua non habes. Recte equimen nimius non est. Injuriam misericordiae facimus, si in qualicunquetuam; quando vero times, ne forte tibi non ignoscat Deus, tollis illi bonitatem suam. Haec est major iniquitas. Plus impius efficeris, si pro tua iniquitate aliquid minus senseris de ipsius bonitate. Demus ergo confusionem nobis peccata nostra confitendo, demus gloriam illi de ipsius misericordia nullatenus diffidendo. Si opera nostra nobis sufficerent, gratia quid faceret? Propterea enim gratia necessaria est, quia ex opere suo non justificatur homo coram illo. Non igitur sic doleamus de imperfectione nostra, ut minus respiremus, vel speremus bonitate divina. Deinde etiam hoc animam tuam movere dixisti, quod praeteritorum commissorum tuorum memoriam succedens oblivio in multis confudit, ut non possis sicut dignum fuerat, eorum, in quibus offen
Abbreviated transcription (Latin):
dixi nauem. siue archam in corde tuo
edificare debeas: ꝑ quã huiꝰ diliuiii
naufragio ecductus. ad portũ quietis
ꝑuenias: duo oꝑa d̃i considera: uide¬
licet opus conditionis. & opus restau¬
rationis. Opus autẽ conditionis est.
creatio cęli &e terrȩ. & omniũ quȩ in eiᷤ
continent᷑: quȩ sex dieb facta sunt.
Opus uͦ restaurationis: incarnatio
uerbi. & omĩa quȩ a pͥncipio mun¬
di usq ad finẽ. uł ad ipsam p̾nuntiã

Expanded text:
dixi navem sive arcam in corde tuo dixi navem sive arcam in corde tuo aedificare debeas, per quam hujus diluvii naufragio eductus, ad portum quietis pervenias, duo opera Dei considera: videlicet opus conditionis et opus restaurationis. Opus autem conditionis est creatio coeli et terrae et omnium quae in eis continentur, quae sex diebus facta sunt; opus vero restaurationis, incarnatio Verbi, et omnia quae a principio mundi usque ad finem vel ad ipsam p
Abbreviated transcription (Latin):
do utitur: s eius desideriis ꝑ affectũ non
implicatur. Quisquis gͦ ȩterna ñ credeis.
sola que transeunt appetit: hunc qͣsi
sine naui laborantẽ in fluctib impetꝰ
aquȩ decurrentis secũ trahit. Qui uͦ
ȩterna credens. transitoria diligit: hic
iuxta nauẽ naufragiũ facit. Qui aũ
eterna bona ce credit &e diligit.: Hic
in naui positus fluctuantis maris
undas securꝰ ꝑtransit. & quia ꝑ desi¬
derium fidei nauem ñ transgredit᷑:
iam quodammͦ in fluctib terre sta¬
bilitatẽ iitatur. Primũ gͦ si hoc ma¬
re magnũ illesi ꝑtransire uolumuᷤ.
fabricemus nauẽ. ut fidẽ integram
habeamus. Deinde nauẽ fidei inha-¬
bitemus ꝑ caritatẽ: ut &e credamus
qͦd diligere debemꝰ: ce diligamus qͣd
credimꝰ. Sicq & lex dĩ in coede nr̃o sit
ꝑ recte fid̾i cognitionẽ: & cor nr̃m in
lege di sit ꝑ dilectionẽ. S ut facilius
cognoscas quomͦ ul unde hanc quam

Expanded text:
do utitur, sed ejus desideriis per affectum non do utitur, sed ejus desideriis per affectum non implicatur. Quisquis ergo aeterna non credens, sola quae transeunt appetit, hunc quasi sine navi laborantem in fluctibus impetus aquae decurrentis secum trahit. Qui vero aeterna credens transitoria diligit, hic juxta navem naufragium facit. Qui autem aeterna bona et credit et diligit, hic in navi positus fluctuantis maris undas securus pertransit. Et quia per desiderium fidei navem non transgreditur, jam quodammodo in fluctibus terrae stabilitatem imitatur. Primum ergo si hoc mare magnum illaesi pertransire volumus, fabricemus navem, ut fidem integram habeamus. Deinde navem fidei inhabitemus per charitatem, ut et credamus quod diligere debemus, et diligamus quod credimus. Sicque et lex Dei in corde nostro sit per rectae fidei cognitionem, et cor nostrum in lege Dei sit per dilectionem. Sed ut facilius cognoscas quomodo vel unde hanc quam
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ mentis infirmitas. ut ñ dicam semꝑ.
s uix aliqͣndo in illam diuinȩ contẽ¬
plationis dulcedinẽ figi potest: qͦdam
interim studio. ad illam ad quã needũ
ꝑtingere sufficit stabilitatẽ. assuefacien-¬
da ẽ: id est si d̃m semꝑ cogitare ñ possu¬
mus: saltẽ cor nr̃m ab illicitis & uanis
cogitationib restringendo. in conside¬
ratione oꝑum di & mirabiliũ eiꝰ. illud
teneamus: ut dum semꝑ minꝰ instabi¬
les eẽ satagimꝰ: tandem aliqͣndo donan¬
te dõ uere stabiles fieri ualeamus. Ut
qͦddam diluuiũ ẽ: quia omĩa quȩ
in hoc mundo st̃. ad similitudinem
aquȩ incertis euentib fluctuando de¬
currunt. Uera autẽ fides. que ñ transi¬
toria. s et̾na ꝓmittit: quasi aquib dã
fluctib. sic a mundi huiꝰ cupiditate
in suꝑna animũ attollit: &e portari
qͥdem ab aquis potest: s mergi omĩno
ñ potest: quia ad necessitatẽ hoc mun¬

Expanded text:
nae mentis infirmitas, ut non dicam semper non, nae mentis infirmitas, ut non dicam semper non, sed vix aliquando, in illam divinae contemplationis dulcedinem figi potest, quodam interim studio ad illam ad quam necdum pertingere sufficit stabilitatem assuefacienda est: id est, si Deum semper cogitare non possumus, saltem cor nostrum ab illicitis et vanis cogitationibus restringendo in consideratione operum Dei et mirabilium ejus illud teneamus, ut dum semper minus instabiles esse satagimus, tamen aliquando donante Deo vere stabiles fieri valeamus. Ut quoddam diluvium est: quia omnia quae in hoc mundo sunt ad similitudinem aquae incertis eventibus fluctuando decurrunt. Vera autem fides, quae non transitoria, sed aeterna promittit, quasi a quibusdam fluctibus sic a mundi hujus cupiditate in superna animum attollit, et portari quidem ab aquis potest, sed mergi omnino non potest, quia ad necessitatem hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
ita cordis amor ẽ: & iccirco omĩno
impossibile ẽ. ut sine amore sit cor. qͦd
uiuere cupit. Quid hinc sequatur con¬
sidera. Si enim humana mens sine
amore eẽ ñ potest: aut seipsam. aut
certe aliuid aliquid a se diligat necesse
ẽ. Quia uͦ in seipsa ꝑfectũ bonũ ñ in¬
uenit. si se solam diligeret: felix amor
ñ eet̾. Oportet gͦ ut si felicit̾ amare desi¬
derat: aliud aliquid preter se qͦd amet
inquirat. Si autẽ imꝑfectũ aliquid
extra se amare ceꝑit: amorẽ qͥdem suũ
irritat: s miseriam ñ excludit. felicit̾
gͦ ñ diligit: donec ad uerũ &e summũ
bonũ ꝑ amoris desideriũ se conuertit.
Quia uͦ summũ & uerũ bonum ds ẽ:
solus ille feliciter amat. qui dm amat:
ꝑ desiderium figitur: nec ultͣ quicꝗͣ
appetit: s in eo quod tenet. quadã feli¬
ci securitate delectatur. Quia enĩ illud
nec appetitus ultra ꝓtrahit. nec timor
repellit: quodãm in idipsũ ioẽditatiᷤᷤ¬
sine ueratione requiescit. S quia huma¬

Expanded text:
ita cordis amor est, et idcirco omnino impossibile est ut sine amore sit cor quod vivere cupit. Quid hinc sequatur considera. Si enim humana mens sine amore esse non potest, aut seipsam aut certe aliud aliquid a se diligat necesse est. Quia vero in seipsa perfectum bonum non invenit; si se solam diligeret, felix amor non esset. Oportet ergo, si feliciter amare desiderat, ut aliud aliquid praeter se quod amet inquirat. Si autem imperfectum aliquid extra se amare coeperit, amorem quidem suum irritat, sed miseriam non excludit. Feliciter ergo non diligit, donec ad verum et summum bonum per amoris desiderium se convertit. Quia vero summum et verum bonum Deus est, solus ille feliciter amat qui Deum amat; per desiderium figitur; nec ultra quidquam appetit, sed in eo quod tenet, quadam felici securitate delectatur. Quia enim illud nec appetitus ultra protrahit, nec timor repellit, quodammodo in idipsum jucunditatisine vexatione requiescit. Sed quia huma
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ partim ꝑ homines. partĩ ꝑ angłoᷤᷤ.
partim ꝑ semetipsũ oꝑatus ẽ d̾s: ut in
archa spiritali pͥma sit mansio. oꝑa ho¬
dei. Suppremꝰ cubitus: auctor uniu̾soꝵ¬

Expanded text:
utem partim per homines, partim per angelos, partim per semetipsum operatus est Deus, ut in arca spiritali prima sit mansio opera hoDei. Supremus cubitus auctor universor
Abbreviated transcription (Latin):
achimaas.
azarias
ohanna
zarias¬
ste est qui sacerdocio
functus est in domo
quam edificauit salo¬
mon in hierusalem
marias.¬

Expanded text:
Achimaas Azariam Iohanan Azariase est qui sacerdotio functus est in domo quam aedificavit Salomon in Hierusalem Azarias
Abbreviated transcription (Latin):
or olla est. dilectio sagim̾.
cogitationes muscȩ. Proptea
uͥ desid̃ia abundant: abundant &
cogitationes. fit tam̃ ñnunquã.
ut postquã cor a malis desidiis
emundatũ fuerit. adhuc cogitati¬
ones prauȩ redeant: tã importune
nunc. quam priꝰ immundȩ. Ibi
maculantes: hic inquietantes. Ibi
lutum: hic puluis:¬

Expanded text:
orolla est, delectatio sagimen, cogitationes muscae. Propterea ubi desideria abundant, abundant et cogitationes. Fit tamen nonnunquam ut postquam cor a malis desideriis emundatum fuerit, adhuc cogitationes pravae redeant, tam importunae nunc quam prius immundae. Ibi maculantes, hic inquietantes; ibi lutum, hic pulvis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ assumptũ ẽ in eo quod fuit ex
quo homo fuit: idõ homo assump¬
tus ẽ. Id enim assumptũ est qͦd ho¬
mo fuit: in eo & ex eo qͦd asfumptũ
ẽ. Quia autẽ id qͦd assumptũ ẽ ratio¬
nalis naturȩ ex eo quod fuit. ꝑsona
ñ fuit. quia ꝑ se ñ fuit. s ex eo quod
assumptũ ẽ unitum ẽ. & ex eo quod
unitum est. una cum uerbo unien¬
te ꝑsona ẽ. idcirco ꝑsona assumpta
ñ dicit᷑ s natura: quia quod assump¬
tum ẽ. ex eo qͦd fuit. & natura & ho

Expanded text:
ergo assumptum est in eo quod fuit, ex ergo assumptum est in eo quod fuit, ex quo homo fuit, ideo homo assumptus est. Id enim assumptum est quod homo fuit in eo et ex eo quod assumptum est, quia autem id quod assumptum est rationalis naturae ex eo quod fuit persona non fuit, quia per se non fuit; sed ex eo quod assumptum est unitum est, et ex eo quod unitum est, una cum Verbo uniente persona est. Idcirco persona assumpta non dicitur, sed natura, quia quod assumptum est ex eo quod fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
una cum illo cui uniebatur ꝑsona
fuit. Ideo ñ dicimus hominẽ ꝑsonã
assumptũ eẽ. s assumptũ eẽ homi¬
nem in ꝑsonam: quia humana na¬
tura in xp̃o ex eo quod fuit. ꝑsona
ñ fuit. quia ꝑ se non fuit: s exeo qͦd
unita fuit. una cum illo eui uniebat᷑
ꝑsona fuit. Psona eirim notat dis¬
cretionem. Propterea quod ꝑ se ñ
fuit: ex se ꝑsona ñ fuit. Idcirco ñ ẽ
assumpta ꝑsona s natura: quia
qͦd assumptũ ẽ rationalis naturȩ.
sicut extra assumptionẽ ꝑ se eẽ non
habuit: ita ꝑsona eẽ. ñ habuit. S
dicis. Quare gͦ homo assumptus
eẽ dicit᷑. s ꝑsona assumpta ñ dicit᷑:
cum illud rationalis nature quod
assumptũ ẽ. ante ipsam unionem
nec homo nec ꝑsona fuit: qͥa extra
unionem ꝑ se nnquã fuit. qm as¬
sumptti e ex quo fuit: S conside¬
ra quia id rationalis nature qͦdas¬
sumptum ẽ: ex eo qͦd fuit homo id
ẽ humana natura ẽẽ habuit. Quia

Expanded text:
una cum illo cui uniebatur persona una cum illo cui uniebatur persona fuit. Ideo non dicimus hominem personam assumptam esse, sed assumptum esse hominem in personam, quia humana natura in Christo ex eo quod fuit persona non fuit, quia per se non fuit. Sed ex eo quod unita fuit, una cum illo cui uniebatur, persona fuit. Persona enim notat discretionem. Propterea quod per se persona fuit, ex se persona non fuit. Idcirco non est assumpta persona, sed natura, quia quod assumptum est rationalis naturae, sicut extra assumptionem per se esse non habuit, ita personam esse non habuit. Sed dices: Quare ergo assumptus esse dicitur, si persona assumpta non dicitur, cum illud rationalis naturae quod assumptum est, ante ipsam unionem nec homo nec persona fuit, quia extra unionem per se nunquam fuit, quoniam assumptum est ex quo fuit? Sed considera quia id rationalis naturae quod assumptum est ex eo quod fuit homo, id est humana natura, esse habuit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est ꝑsona. quia ante unionẽ uer¬
bi sicut ꝑ se eẽ non habuit: ita ꝑsona
eẽ ñ habuit. Ex quo eiim cepit. uni¬
ri cepit: & ex quo fuit. unita fuit. Ex
quo autẽ unita fuit: una cum eo
cui uniebat᷑ ꝑsona fuit. Uide quid
sequit᷑. Si ex quo fuit. unita fuit. et
ex quo unita fuit. ꝑ sona fuit: gͦ exqͦ
fuit. ꝑsona fuit. Si autẽ ex quo fuit ꝑ¬
sona fuit: quomͦ ꝑsona assumpta ñ ẽ.
que ꝑsona fuit quando assumpta ẽ:
S considera. Non te ꝑturbet sermo¬
nis inuolucrũ. fides queritur: sermo
multa ꝑturbat. Intendet. Ex quo
fuit. ꝑsona fuit: quia ex quo fuit. uni¬
ta fuit. Quare gͦ ñ dicimꝰ ꝑsonam as¬
sumptam: Intende. Quando assu¬
mebatur: uniebatur. Ex quo cepit
uniri cepit. & ex quo uniri cepit. ꝑ¬
sona eẽ cepit. ñ tam̃ in quantũ erat.
s in qͣntum unita erat. Si ꝑ se aliqͣn¬
do eẽ habuisset: ex se ꝑsona eẽ habuiᷤ¬
set. Quia autẽ semꝑ unita fuit: semꝑ

Expanded text:
non est persona, quia ante unionem Vernon est persona, quia ante unionem Verbi sicut per se esse non habuit, ita persona esse non habuit. Ex quo enim coepit, uniri coepit; et ex quo fuit, unita fuit. Ex quo autem unita fuit, una cum eo cui uniebatur persona fuit. Vide quid sequitur. Si ex quo fuit unita fuit, et ex quo unita fuit persona fuit, ergo ex quo fuit persona fuit? Si autem ex quo fuit persona fuit, quomodo persona assumpta non est quae persona fuit, quando assumpta est? Sed considera. Non te perturbet sermonis involucrum: fides quaeritur. Sermo multa perturbat. Intende tibi. Ex quo fuit persona fuit, quia ex quo fuit unita fuit. Quare ergo non dicimus personam assumptam? Intende. Quando assumebatur, uniebatur. Ex quo coepit uniri coepit et ex quo uniri coepit persona esse coepit, non tamen inquantum erat, sed inquantum unita erat. Si per se aliquando esse habuisset, ex se persona habuisset. Quia autem semper unita fuit, semper
Abbreviated transcription (Latin):
&e confundat᷑ trinitatis confessio. ꝓ ꝑ¬
terea dicimus hominẽ naturam ñ ꝑ¬
sonam. assumptũ a uerbo. Quid est
homo: Anima & corpus. Propterea
homo assumptꝰ est: quia anima &e cor¬
pus assumptũ ẽ. Propterea ꝑsona
assumpta ñ est: quia anima & corpꝰ
antequã uerbo unirent᷑ in ꝑsonam.
ñ erant inter se unita ad ꝑsonam.
Idcuro quia assumpta ñ sunt unita:
ñ sunt assumpta ꝑsona. Quia uͦ in
eo qͦd assumpta sunt unita sunt: in
ꝑsonam assumpta sunt. S dicis Si
anima ce corpus antequã unirentur
uerbo. ido ꝑsona ñ erant. qͥa inter se
unita ñ erant: nonne tam̃ anima eti¬
am sola ꝑseꝑsona erat. in quantũ
sp̾c̃ rationalis erat. Siautẽ anima eti¬
am sola ꝑsona erat. in qͣntum sp̃c ra¬
ꝑsona. qͥa añ assũptionẽ ñ habuert̃
unionẽ. s assũpta in ꝑsonam qͥa ex
eo unita sunt quod assumpta sunt:
fic & anima rationalis id̃o assumpta

Expanded text:
et confundatur Trinitatis confessio. Proet confundatur Trinitatis confessio. Propterea dicimus hominem naturam, non personam, assumptum a Verbo. Quid est homo? Anima et corpus. Propterea homo assumptus est, quia anima et corpus assumptum est. Propterea persona assumpta non est, quia anima et corpus antequam Verbo unirentur in personam, non erant inter se unita ad personam. Idcirco quia assumpta non sunt, unita non sunt, assumpta persona, quia vero in eo quod assumpta sunt unita sunt, in personam assumpta sunt. Sed dices: Si anima et corpus antequam unirentur Verbo, ideo persona non erant, quia inter se unita non erant, nonne tamen anima etiam sola per se persona erat, inquantum spiritus rationalis erat? Si autem anima etiam sola persona erat inquantum spiritus rapersona, quia ante assumptionem non habuerunt unionem, sed assumpta in personam, quia ex eo unita sunt quod assumpta sunt, sic et anima rationalis ideo assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
bum cordis cor ẽ. & de corde uerbũ
exit: & ñ ẽ aliuid u̾bum cordis quã
ipsum cor: sic u̾bum dĩ aliud ẽẽ non
potest quam ds̃. Sapientia ẽ u̾bum
cordis quȩ de corde nascit᷑: & a corde
ñ separatur. Ipsum cor sapientia ẽ.
& de corde ipsa sapientia ẽ: & una sa¬
pientia cor &e sapientia sua. Sic ds
sapientia ẽ. & de ipso do sapientia ẽ:
& ẽ una sapientia ds &e sapientia sua.
Sapientia di. ubum dĩ ẽ. Ipsum uer-¬
bum: caro factũ ẽ. Quid ẽ caroꝰ ho¬
mo. factum ẽ caro: factum ẽ homo.
Quomͦ factum ẽ homo: Assum̃do
hominẽ. Uerbum quippe hominem
assumpsit: naturam ñ ꝑsonam. Non
enĩ assũpsit hominẽ ꝑsonã. s assũpsit
hominẽ in ꝑsonam. Intellige qͦd dico.
firma ẽ fides catholica. Uerbũ ꝑsona
assumpsit hominẽ : ñ ꝑsonã s nat᷑am.
Quare non dicimus ꝑsonam assump¬
tam:̃ sicut dicuus ꝑsonam assum̃tẽ:
Ne duas ꝑsonas p̾dicemus in xp̃o: &
ne quat̾nitatem inducere uideamur:

Expanded text:
cut verbum cordis cor est, et de corde verbum exit, et non est aliud verbum cordis quam ipsum cor, sic verbum Dei aliud esse non potest quam Deus. Sapientia est verbum cordis; quae de corde nascitur, et a corde non separatur. Ipsum cor sapientia est, et de corde ipso sapientia est, et una sapientia cor et sapientia sua. Sic Deus sapientia est, et de ipso Deo sapientia est, et est una sapientia Deus et sapientia sua. Sapientia Dei verbum Dei est. Ipsum Verbum caro factum est. Quid est caro? Homo. Factum est caro, factum est homo. Quomodo factum est homo? Assumendo hominem. Verbum quippe hominem assumpsit naturam, non personam. Non enim assumpsit hominem personam, sed assumpsit hominem in personam. Intellige quod dico. Firma est fides catholica; Verbum persona assumpsit hominem non personam, sed naturam. Quare non dicimus personam assumptam, sicut dicimus personam assumentem? Ne duas personas praedicemus in Christo, et ne quaternitatem inducere videamur,
Abbreviated transcription (Latin):
stea ut ea quȩ intus erat uinceret:
quod nec leue erat ad faciendum:
nec breue ad ꝑficiendum. Ibi unũ¬
enda sunt: & facienti multa obsi¬
stunt. Obuiat suꝑbia in uia humi¬
litatis: uexat inuidia in uia pietati ᷤ :¬
turbat iracundia in uia mansuetu¬
dinis: libido in uia castitatis: aua¬
ricia in uia miscđiȩ: gula in uia
continentiȩ: contumatia in uia
obedientiȩ: que uincere tam dif

Expanded text:
stea ut ea quae intus erant vinceret. stea ut ea quae intus erant vinceret. Quod nec leve erat ad faciendum, nec breve ad perficiendum. Ibi u facienti multa obsistunt. Obviat superbia in via humilitatis, vexat invidia in via pietatis turbat iracundia in via mansuetudinis, libido in via castitatis, avaritia in via misericordiae, gula in via continentiae, contumacia in via obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
mo homini aꝑta fuit uia ad
uitam. breuis & leuis.Nunc autẽ
redeuntib ad uitam uie de mon¬
strant᷑ pro una multe: ꝓ breui lon¬
ge: pro leui laboriose. Sic enĩ dig¬
num fuit. ut homo dum adhuc
unus erat. haberet uiam singłarẽ:
ꝓpinquus breuem: iustus leuem:
Nunc autẽ diuisus multiplicem:
remotus longam:peccator grauẽ.
Concupiscentia diuisit hominem:
iniquitas abalienauit: mortalitaᷤᷤ
debilitauit. Nunc gͦ pͥma uia est
ut ad semetipsũ redeat. & de multiᷤᷤ
unus fuit: deinde pergat ad ipsũ.
qui est suꝑ ipsum. Prima uia ẽ
de multis ad unũ multiplex: scd̾a
uia est. de uno ad unitatẽ simplex.
Prima uia ẽ de uitiis ad uirtutẽ: se¬
cunda uia ẽ. de uirtute ad beatitu¬
dinem. In pͥma uia ẽ homo fragiliᷤᷤ
relinquere amata: in scd̾a uia de¬
bilis app̾hendere insolita. Primũ
homini uni unum p̾ceptum da¬
tum ẽ: leue factu: breue effectu.
Primum dictum ẽ illi. ut ab u¬
no quod foris erat abstineret: po¬

Expanded text:
mo homini aperta fuit via ad vitam brevis et levis. Nunc autem redeuntibus ad vitam viae demonstrantur, pro una multae, pro brevi longae, pro levi laboriosae. Sic enim dignum fuit ut homo, dum adhuc unus erat, haberet viam singularem, propinquus brevem, justus levem. Nunc autem divisus multiplicem, remotus longam, peccator gravem. Concupiscentia divisit hominem, iniquitas abalienavit, mortalitas debilitavit. Nunc ergo prima via est, ut ad semetipsum redeat, et de multis unus fiat, deinde pergat ad ipsum qui est super ipsum. Prima una est de multis ad unum multiplex. Secunda una est de uno ad unitatem simplex. Prima una est de vitiis ad virtutem; secunda una est de veritate ad beatitudinem. In prima via est fragilis homo relinquere amata; in secunda via debilis apprehendere insolita. Primum homini uni unum praeceptum datum est, leve factu, breve effectu. Primum dictum est illi ut ab uno quod foris erat abstineret, po
Abbreviated transcription (Latin):
rib modis accipit᷑ naturaan xxxͥx¬
scã scriptura. Accipit᷑ pro illo
optimo statu pͥmȩ conditionis. in
quo pͥmus homo conditus est:
scđm quod dicit᷑ omĩa naturalit̾
eẽ bona. Accipit᷑ ce pro reliquo il¬
lius statu. quod post lapsum suꝑ¬
est. & uiget in mente hominis: se¬
cundum qͦd habetur in epła ad
romanos. Iudicabit p̾putiũ qͦdex
tiles qui implent legem ꝑ ium
rationis sibi innatam. quȩ ẽ in ap¬
petitu boni: illi tales soli udica¬
bunt iuideos. Accipitur in t̾cia
acceptione ꝓ corruptionis statu:
in quo om̃s nascimur. Unde apłs.
Natura sumus filii irȩ.

Expanded text:
ribus modis accipitur natura in sancta Scriptura: Accipitur pro illo optimo statu primae conditionis in quo primus homo conditus est: secundum quod dicuntur omnia naturaliter esse bona. Accipitur et pro reliquo illius statu, quod post lapsum superest, et viget in mente hominis: secundum quod habetur in Epistola ad Romanos: Judicabit id quod ex tiles qui implent legem per vim rationis sibi innatam, quae est in appetitu boni, illi tales judicabunt Judaeos. Accipitur in tertia acceptione pro corruptionis statu in quo omnes nascimur. Unde Apostolus: Natura sumus filii irae .
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ hominẽ formans & condenᷤ
udicio. posuit in eo queda humi¬
lia: quedã głosa. uenit autẽ suꝑ¬
bia. & inuenit excellentia quidem
& decora. pulchra ad concupisceᷤ¬
tiam: humilia autẽ & infirma. tur¬
pia ad confusionẽ & ignominiã:
& p̾mitur uͥ tumet. &e confundit᷑
uͥ głatur. Uenit autẽ humilitas
&e considerat pulchra sine concu¬
piscentia. infirma sine ignominia:
& placet in utroq conditor. In al¬
tero qͥdem quia suam potentiã
ꝓbat: in altero uͦ quia nram pre¬
sumptionẽ temperat: ut in uno ui¬
deamus qͣntum de ipso p̾sumere
possumꝰ: in altero autẽ quã humi¬
lia de nobis sentire debeamus: De
in uisibilib. Scd̾a de iusibi¬
lib ad inuisibilia. Tercia in iui¬
sibilibꝰ. Sic pͥma eruditio ẽ in lit¬
tera: scda de littera ad sensum: t̾cia
in sensu:¬

Expanded text:
s hominem formans et condens judicio, posuit in eo quaedam humilia, quaedam gloriosa. Venit autem superbia, et invenit excellentia quaedam et decora, pulchra ad concupiscentiam; humilia autem et infirma, turpia ad confusionem et ignominiam; et premitur ubi tumet; et confunditur ubi gloriatur. Venit autem humilitas, et considerat pulchra sine concupiscentia, infirma sine ignominia; et placet in utroque Conditor. In altero quidem, quia suam potentiam probat; in altero vero, quia nostram praesumptionem temperat, ut in uno videamus, quantum de ipso praesumere possumus; in altero autem, quam humilia de nobis sentire debeamus. TITde visibilibus. Secunda de visibilibus ad invisibilia. Tertia de invisibilibus. Sic prima eruditio est in littera, secunda de littera ad sensum, tertia in sensu
Abbreviated transcription (Latin):
peciosus forma pre filiis hoĩ¬
num: Rectitudo oꝑis. Diffusa ẽ
gra in labiis tuis. Puritas p̾dica¬
tionis. Propterea benedixit te ds̃
in ȩt̾num: felicitas retributionis.
Primum benedixit ad hoc: poste¬
abenedixit ꝓpter hoc. Ad hoc in
tempore: ꝓpter hoc in eternitate.
Ad hoc benedixit ut bonum ꝑfice¬
retur: ꝓpter hoc benedixit ut bo¬
num remuneraret᷑¬

Expanded text:
peciosus forma prae filiis hominum , rectitudo operis: Diffusa est gratia in labiis tuis, puritas praedicationis. Propterea benedixit te Deus in aeternum, felicitas retributionis. Primum benedixit ad hoc, postea benedixit propter hoc. Ad hoc, in tempore; propter hoc, in aeternitate. Ad hoc benedixit ut bonum perficeretur; propter hoc benedixit, ut bonum remuneraret
Abbreviated transcription (Latin):
so omniũ ueritas continet᷑. ita per
ipsum quomͦ uult & quantũ uult
omniũ cognitio ministrat᷑: & inci¬
piunt quodammͦ omĩa eẽ in illo qͥ
accipit: sicut omĩa sunt in illo qui
dedit. Qui enim uidet ocło contẽ¬
plationis. uidet dm: & ea quȩ in
deo sunt. Qui uidet ocło rationis.
uid et animũ: & ea quȩ in animo
sunt. Qui uidet ocło carnis. uidet
mundum: & ea quȩ in mundo ft̃
Qui autẽ uidet ea qͣuident᷑ ocło cõ¬

Expanded text:
so omnium veritas continetur, ita per so omnium veritas continetur, ita per ipsum, quomodo vult et quantum vult, omnium cognitio ministratur; et incipiunt quodammodo omnia esse in illo qui accipit, sicut omnia sunt in illo qui dedit. Qui enim videt oculo contemplationis, videt Deum et ea quae in Deo sunt. Qui videt oculo rationis, videt animum et ea quae in animo sunt. Qui videt oculo carnis, videt mundum et ea quae in mundo sunt. Qui autem videt ea quae videntur oculo con
Abbreviated transcription (Latin):
rite me. hoc sum ego. Clamant fau¬
ces. & dicit sapor sum: nares. & dicit
odor sum: tactus. & respondet suaui¬
tas sum. Ego totum sum. & totũ qͦd
sum bonum sum: &e qui me habet:
totum habet. Non poterat corporea
natura sp̃ualem ꝑfectionẽ emulari:
ut in uno omĩa contineret. Propte¬
rea multa corpora. fieri necesse erat:
ut quod ñ poterant ꝑ se singula: si¬
mul facerent uniu̾sa. Si album so¬
lum factum eet̾: nigrũ ñ eẽt. Non
poterat autẽ corpus unum album
simul & ingrum eẽ: & quecunq con¬
traria erant. in uno solo eẽ non pote¬
rant. Itaq si unum quodcunq so¬
lum factum eẽt omẽ quod ẽ: preter
unum ñ eẽt. Ratio autẽ contrarioꝵ.
contraria non ẽ: &e iccirro sp̃c in eo qͦd
rationem omniũ continet. omnia ꝑ
rationem continet: & cum sit unuᷤ
&e simplex natura. multiplex ẽ tam̃
sapientia: sicut stabilis ueritate. &
mobilis subtilitate. Hicgͦ sp̃c qͣndo

Expanded text:
rite me, hoc sum ego. Clamant faurite me, hoc sum ego. Clamant fauces, et dicit sapor: Sum; nares, et dicit odor: Sum; tactus, et respondet suavitas: Sum. Ego totum sum; et totum quod sum bonum sum; et qui me habet totum habet. Non poterat corporea natura spiritualem perfectionem aemulari ut in uno omnia contineret. Propterea multa corpora fieri necesse erat ut, quod non poterant per se singula, simul facerent universa. Si album solum factum esset, nigrum non esset. Non poterat autem corpus unum album simul et nigrum esse. Et quaecunque contraria erant, in uno solo esse non poterant. Itaque si unum quodcunque solum factum esset, omne quod est praeter unum non esset. Ratio autem contrariorum contraria non est; et idcirco spiritus, in eo quod rationem omnium continet, omnia per rationem continet; et cum sit unus et simplex natura, multiplex est tamen sapientia, sicut stabilis veritate et mobilis subtilitate. Hic ergo spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ipse ẽ: &e ipsum uidere. omẽ bo¬
num uidere ẽ. Qualis gͦ putas est.
species ista: in qua omĩs pulchritudo
uidet᷑: Multum tͥ confert lumen hoc
corporale. quando ꝑ ipsum uides: ñ
tam̃ totum confert. quia ce aliud ui¬
des. &e totum in ipso ñ uides: qm̃ aliud
per ipsum uides: et t otum
in ipso uides: & totum quod in ipso
uides ipsum ẽ quod uides. Tale lum̃
ẽ sp̃itale. quod cum se illummandiᷤᷤ
prestat: qui ipsum uident. totum ui¬
dent. Et hoc ipsum bonum qͦd spiri-¬
talib ocłis lumen ẽ & species: sp̃ita¬
lib aurib canticũ est. Querunt ocłi
gaudium suum: uenit bonũ hoc. &
dicit lum̃ suũ. Querunt aures gau¬
dium suũ: uenit bonum hoc. & dic̃
canticum suum. Auditum fuit can¬
ticum quoddam nouũ: ut &e suauitaᷤ
&e nouitas iocunditatẽ augerent. Su¬
auitas ad delectationẽ nouitas ad
admirationẽ: & infusum ẽ auribus
gaudium suũ: & dicit bonũ hoc que¬

Expanded text:
bonum ipse est, et ipsum videre, omne bobonum ipse est, et ipsum videre, omne bonum videre est. Qualis ergo putas est species ista in qua omnis pulchritudo videtur? Multum tibi confert lumen hoc corporale, quando per ipsum vides, non tamen totum confert, quia et aliud vides et totum in ipso non vides, quoniam aliud per ipsum vides, et totum in ipso vides; et totum quod in ipso vides, ipsum est quod vides. Tale lumen est spirituale, quod cum se illuminandis praestat, qui ipsum vident totum vident. Ex hoc ipsum bonum quod spiritualibus oculis lumen est et species, spiritualibus auribus canticum est. Quaerunt oculi gaudium suum; venit bonum hoc, et dicit: Lumen sum. Quaerunt aures gaudium suum; venit bonum hoc et dicit: Canticum sum. Auditum fuit canticum quoddam novum, ut et suavitas et novitas jucunditatem augerent: Suavitas ad delectationem, novitas ad admirationem. Et infusum est auribus gaudium suum et dicit bonum hoc: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
De iudicio ueri ł boni .ix.¬
piritalis duudicat omĩa.
Spc̃ spiritalem facit. Ipse
sp̃c ipsa ẽ unctio: quȩ cum
mentem tetigerit. de omĩb docet.
Ipsa una ẽ: & docet de om̃b. Nec
mirum si omĩa docet: qui om̃ia cõ¬
tinet. Una ẽ sapientia: & in ipsa oĩa
sunt: & omĩa in ipsa ñ aliud quã ipsa.
Ibiunum omĩa. & omĩa unum sunt.
Neꝙ idcuro ñ unum sunt quia om̃ia
sunt: neq ido non omĩa sunt. quia
unum sunt. Pariter magnitudo &
simplicitas. unitas & uniu̾sitas. u¬
num bonum ẽ: & in illobono omẽ
bonum ẽ. Siuidere cupis: lum̃ ẽ &
cies qm̃ ipsum uides. Et quid ẽ uide¬
re ipsum: Quesiuit ille. ut uidere
mereret᷑ dicens. Su nueni grãm an¬
te te: ostende mͥ teipsum. Etait. Ego
ostendam tͥ om̃e bonum. Uidete. Ip¬
sum uidere petiit: & ille omẽ bonũ
se ostensurũ ꝓmisit. Quasi aliud of¬
ferre uidetur quam fuerat rogatus:
s ñ aliud est. s ipsum idem. Omne

Expanded text:
de judicio veri et boni. Sde judicio veri et boni. Spiritalis dijudicat omnia . Spiritus spiritalem facit. Ipse spiritus, ipsa est unctio quae, cum mentem tetigerit, de omnibus docet. Ipsa una est, et docet de omnibus. Nec mirum si omnia docet, quae omnia continet. Una est sapientia et in ipsa omnia sunt; et omnia in ipsa non aliud sunt quam ipsa. Ibi unum omnia, et omnia unum sunt. Neque idcirco non unum sunt quia omnia sunt, neque ideo non omnia sunt, quia unum sunt. Pariter magnitudo et simplicitas: unitas et universitas. Unum bonum est, et in illo bono omne bonum est. Si videre cupis, lumen est et cies quoniam ipsum vides. Et quid est videre ipsum? Quaesivit ille ut videre mereretur, dicens: Si invenit gratiam ante te, ostende mihi teipsum. Et ait: Ego ostendam tibi omne bonum . Videte, ipsum videre petiit, et ille omne bonum se ostensurum promisit. Quasi aliud offerre videtur quam fuerat rogatus; sed non aliud est, sed ipsum idem. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
cium mutatꝰ ñ ẽ. qui suis nunquã
ꝓpitiꝰ ñ est: Absit. S necesse ẽ sic fie¬
ri: quia aliter reatus nr̃i sceleris non
potest expiari. S necesse ẽ sic fieri:
quia d̃s hoc etiam qͦd dare deside¬
rat. a se p̾cipit postulari. S necesse
ẽ sic fieri: quia & si in dõ scđm ꝓpo¬
situm erga nos ira ñ fuerat. in no¬
bis tam̃ scđm reatũ ira manebat:
quȩ cum debita satisfactione solui¬
tur: ut ita dicam ñ ds homini. s
homo do reconciliat᷑. De peccatis
autẽ utrum redeant. uł non. ex qͦ
semel dimissa fuerint: ego interim
ñ asserendum iudico s uerendum.
Quod tam̃ si sit uł ñ sit. qua iusti¬
cia fiat uł ñ fiat. alt̾ius tractatus
oꝑam expectat: eo p̾cipue qͦd quedã
diuinaꝵ scͥpturaꝵ testimonia. de
hac re ambigue edita leguntur. ita
etiam ut ñ nichil ex eis absurditatiᷤᷤ
nasci uideat᷑: quȩ certe non leui aut
transitoria consideratione. discuti¬
enda sunt.

Expanded text:
tium non mutatus est, qui suis nunquam tium non mutatus est, qui suis nunquam propitius non est, absit! Sed necesse est sic fieri, quia aliter reatus nostri sceleris non potest expiari. Necesse est sic fieri; quia Deus hoc etiam quod dare desiderat, a se praecepit postulari. Necesse est ergo sic fieri; quia, etsi in Deo secundum propositum erga nos ira non fuerat, in nobis tamen secundum reatum ira manebat, quae dum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini, sed homo reconciliatur. De peccatis autem utrum redeant an non, ex quo semel dimissa fuerint, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cta ueniens. muliebri lenitate obsti¬
natum demulceat. contumacẽ ad
humilitatẽ flectat: uehement̾ patrẽ
iratum nuntiet. se tam̃ int̾uenturã
spondeat. ueniam ꝓmittat: consiliũ
salutis suggerat. int̾cessores querere
suadeat: ñ nisi magnis p̾cib patrẽ
placari posse dicat: causam tamen
rei se suscepturã asserat: & ad bonũ
finem rem omnẽ se ꝑducturam ꝓ¬
mittat. U idete queso: si ñ ita causa
nr̃a agitur. P eccantẽ filiũ ds pater
expulit quasi iratꝰ. cui tam̃ in ꝓposi¬
to bonȩ uoluntatis suȩ. fortassis nũ-
quam iratꝰ fuit. S quia humana¬
infirmitas ꝑ se de lapsu surgere ñ
ualet: ad cor peccatoris mat̾ gr̃a mit¬
titur. sacerdos int̾cessor queritur.
ut ds qui iratus ñ fuerat complacet᷑.
Quid dicam: Quis sapiens &e custo¬
diet hec. & intelliget miscđias dm̃:
Nunquid enim ido suꝑ fluo factũ
ẽ. qͦd factum ẽ. qͥa ds ab irato in ꝓpi-¬

Expanded text:
cta veniens muliebri lenitate obsticta veniens muliebri lenitate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehementer patrem iratum nuntiet, se tamen interventuram spondeat, veniam promittat, consilium salutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, placari posse dicat, causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quaeso, si non ita causa nostra agitur. Peccantem filium Deus Pater quasi expulit iratus; cui tamen in proposito bonae voluntatis suae fortassis quam iratus fuit. Sed quia infirmitas humana per se de lapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens et custodiet haec et intelliget misericordias Domini? Nunquid enim ideo superfluo factum est quod factum est; quia Deus ab irato in propi
Abbreviated transcription (Latin):
nabilis fuit elatio: s iam ꝓpter te
coram homine ꝓsterni ñ sit queso
despicabilis deuotio. Magnum ẽ
qͦd abstuli: nec paruũ ẽ qͦd reddo.
O quã suauis &e iocunda di nr̃i mise¬
ratio: totum bonum nr̃m ipse in no¬
bis oꝑatur: &e uelut pat̾ alludens ĩ
filiis. sic totum facit. ut quasi nicħ
facere uideat᷑. Ecce peccator cõpun¬
ctus gemit. suspirat. lacrimatur.
confitet᷑ reatum suum: postulat
ueniam. flagitat miscđiam: et
hoc totum quasi ex homine eẽ cre¬
ditur. S quis queso hoc facit: nisi
ille qui intꝰ p̾sidet. & cor hominis
ad hoc faciendum mouet: Obsecro
ut ñ sit onerosum: si breue qͦddã
huiꝰ rei exemplum ꝓposuero. Pater
qͥdam contumacẽ filiũ quasi cum
magno furore expulit. ut ita affli¬
ctus humiliari disceret: s illo in cõ¬
tumatia sua ꝑsistente quadam se¬
creta dispensatione consilii a patre
mater mittit᷑: ut non quasi a patre
missa. s quasi mat̾na ꝑ se pietate du¬

Expanded text:
nabilis fuit elatio; sed jam propter te nabilis fuit elatio; sed jam propter te coram homine prosterni non sit quaeso despicabilis devotio. Magnum est quod abstuli, nec parum est quod reddo. O quam suavis et jucunda Dei nostri miseratio! Totum bonum nostrum ipse in nobis operatur, et velut pater alludens in filiis sic totum facit ut quasi nihil facere videatur. Ecce peccator compunctus gemit, suspirat, lacrymatur, confitetur reatum suum, postulat veniam, flagitat misericordiam; et hoc totum quasi ex homine esse creditur. Sed quis, quaeso, hoc facit nisi ille qui intus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum si breve quoddam hujus rei exemplum proposuero. Pater quidam contumacem filium quasi cum magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in cotumacia sua persistente quadam secreta dispensatione consilii, a patre mater mittitur, ut non quasi a patre missa, sed quasi materna per se pietate du
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia frangat: &e elationis tu¬
morem humilitatis deuotio pre¬
mat. Conueniens gͦ ualde ẽ. ut noᷤ
qui peccando deo contumaces fuimꝰ:
penitendo hominib etiã seruis d̃i
supplices simus: & homo qui ad dĩ
grãm conseruandam mediatore ñ
eguit:iam eam recuꝑare ñ nisi ꝑ
hominẽ mediatorẽ possit. Nam oe
hoc saluberrimũ ẽ peccatori. ut diᷤ¬
cat quam longe peccando a do reces-¬
serit: cum tam difficult̾ penitendo
ad dm redit: qͥa & cautior de reliqͦ
efficit᷑ cum ñ sine graui labore pe¬
nitenti aditus indulgentiȩ aꝑitur.
Cemat gͦ peccator & suspiret: et
anxius ꝓ peccato suo timeat & ex¬
pauescat: sollicitus discurrat. auxi¬
liatores & int̾cessores querat: ꝓster¬
nat se humilit̾ homini. qui noluit¬
humilit̾ astare creatori. ut in hoc
etiam facto. qͦdammͦ ad d̾m clamet
& dicat. Uide dñe & considera: et
attende quid facio. Scio qͥdem dñe
& fateor. quia tͥ subici nolle. damp¬

Expanded text:
obedientia frangat, et elationis tuobedientia frangat, et elationis tumorem humilitatis devotio premat. Conveniens ergo valde est ut nos qui peccando Deo contumaces fuimus poenitendo hominibus etiam servis Dei supplices simus, et homo qui ad Dei gratiam conservandam mediatorem non eguit, jam eam recuperare non nisi per hominem mediatorem possit. Nam et hoc saluberrimum est peccatori ut discat quam longe peccando a Deo recesserit, cum tam difficulter poenitendo ad Deum redit; quia et cautior de reliquo efficitur, cum non sine gravi labore poenitendi, aditus indulgentiae aperitur. Gemat ergo peccator et suspiret, et anxius pro peccato suo timeat et expavescat, sollicitus discurrat, auxiliatores et intercessores quaerat, prosternat se humiliter homini, qui humiliter noluit astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo ad Deum clamet et dicat: Vide, Domine, et considera et attende quid facio. Scio quidem, Domine, et fateor quod tibi subjici nolle dam
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes &e intelligart peccatoreᷤ. qͦd p̾sidiũ
eis a do ꝯcedit᷑ qd̾ rursũ iudiciũ p̾ꝑat᷑.
fortassis dm necdum int̾pellare p̾su¬
munt. habent homines sac̾dotes
uice di fungentes :̃ cum quib inte¬
rim causam suam sine ꝑicło agere
possunt. Ament int̾cessores: & tue¬
ant uidices. S fortassis iterũ querat
aliquis. qͥd opus sit do ad soluenda
peccata hominũ homines cooꝑato¬
res querere: quasi ꝑ se qͦd uoluerit
ñ ualeat adimplere.S certissime sci¬
re debemus. qͦd in abolendis pec-¬
catis nequaquam do humana co¬
oꝑatio suffraget᷑: ido tam̃ hominẽ
cooꝑatorem fieri:quia salus pecca¬
toris eo modo competentiꝰ ꝑficitur.
dicina: Et scimus qͦd in sanandis
uulnerib carnis. nͥ congruũ ad¬
hibeat᷑ remedium dolori: nequa ꝗͣ
sequit᷑ effectꝰ curationis. Quia gͦ ꝑ
suꝑbiam om̃e peccatũ gerit᷑: necesse
ẽ ut ꝑ humilitatẽ omĩs penitentia
condiat᷑: quatinus inobedientiam

Expanded text:
atores quod praesidium eis a Deo conceditur, quod rursum judicium praeparatur. Fortassis Deum necdum interpellare praesumunt, habent homines sacerdotes vice Dei fungentes, cum quibus interim causam suam sine periculo agere possunt. Ament intercessores et timeant judices. Sed fortassis iterum quaerit aliquis quid opus sit, Deo ad solvenda peccata hominum, homines cooperatores quaerere quasi per se quod voluerit non valeat adimplere. Sed certissime scire debemus quod in abolendis peccatis nequaquam Deo humana cooperatio suffragatur. Ideo tamen hominem cooperatorem fieri; quia salus peccatoris eo modo competentius perficitur.  nisi medicina? Et scimus quod in sanandis vulneribus carnis nisi congruum adhibeatur remedium dolori; nequaquam sequitur effectus curationis. Quia ergo per superbiam omne peccatum geritur, necesse est, ut per humilitatem omnis poenitentia condiatur, quatenus inobedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
sint. siue mala que sustinet. omĩa
ad usum bonitatis inclinet. Ad u¬
sum ueri boni. ñ uerum bonũ uł ñ
uerum malũ inflectit᷑. qͣndo homo
uł in uita uirtutẽ exercet᷑: uł in mor¬
te p̾mium urtutis meret᷑. Ad usum
ñ ueri boni. ñ uerum bonũ uł non
uerum malum inflectit᷑. qͣndo ea qͦ
in uita uł suauia uł amara sunt. ad
sanitatẽ corporis seruandam uł re¬
parandam disponunt᷑. S hec omĩa
quando ad uerum bonum homini

Expanded text:
sint sive mala quae sustinet, omnia sint sive mala quae sustinet, omnia ad usum bonitatis inclinet. Ad usum veri boni, non verum bonum, vel non verum malum inflectitur, quando homo vel in vita virtutem exercetd usum non veri boni non verum bonum vel non verum malum inflectitur, quando ea quae in vita vel suavia vel amara sunt, ad sanitatem corporis servandam vel reparandam disponuntur. Sed haec omnia quando ad verum bonum homini