comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
çeo ut hos fugiã illos seqͣr sit eiũ hor umi
guiter ꝯspectus offendit sic illorũ retor¬
Datio magnificiq actus et clara nomĩa
incredibili me afficũt atq inextimabło
iocunditate/ q̃ si om̃ibus nota ess młros
in stuporẽ cog̾et quid ita cũ mortuis esse
pocius ꝙͣ cũ uiuentibꝰ delcarer. Quibus
u̾itas uñderet illos uiue̾ qui cũ u̾tute et
glia diẽ obierũt hos int̾ delicias et falsa
gaudia exultantes/ luxu sompnoq marci-¬
dos uino g̾ues et si uius uideant᷑ esse tũ
ad hus quidẽ spirancia sed obscena iam et
horrida cadauera u̾n hec int̾ doctos et
indoctos eterna lis maneat Ego sequar
et aliis profutura spero et in scribenti
ac legenti ꝓfuisse ad modũ c̾te scio Dem¬
ceps qũ nichil ab uno homĩe qd̾ homibo
ħent Certe ego ne ꝓpter alienũ murne᷑.
int̾misisse uidear morem meũ inserere
huic etiã epłe aliquot ex ẽpla non desinã.

Expanded text:
ceo, ut hos fugiam, illos sequar. Sicut enim horum ceo, ut hos fugiam, illos sequar. Sicut enim horum graviter conspectus offendit, sic illorum recordatio magnificique actus et clara nomina incredibili me afficiunt atque inextimabili iocunditate, que si omnibus nota esset, multos in stuporem cogeret, quid ita cum mortuis esse potius quam cum viventibus delectarer. 6 Quibus veritas responderet, illos vivere qui cum virtute et gloria diem obierunt; hos inter delitias et falsa gaudia exultantes, luxu somnoque marcidos, vino graves, etsi vivere videantur, esse tamen adhuc quidem spirantia sed obscena iam et horrenda cadavera. Verum hec inter doctos et indoctos eterna lis maneat; ego sequar et aliis profutura spero, et michi scribenti ac legenti profuisse admodum certe scio. Deinceps, quoniam nichil ab uno homine quod omnibulibet; certe ego, ne propter alienum murmur intermisisse videar morem meum, inserere huic etiam epystole aliquot exempla non desinam
Abbreviated transcription (Latin):
U̾mptĩ si ratõ q̃ritur cuꝵ ex ẽplis int̾dũ
offlua curioseq in his iudear ĩmorari di¬
cã puto lectorẽ eo aĩõ ẽẽ quo sũ ego me
quid̾ nicħ est qd̾ moneat ꝙͣtũ exempla cla¬
rorũ hõm iuuat enĩ assurg̾e̾ Iunat añii
expiri an quidꝙͣ solidi hẽ at an gnosi aliꝙ
Itaq adusus fortunã indonĩti ⁊ infracti
An sibi de se ip̃e mentitꝰ sit Id sane p̃ter
expientiã que ctissima magr̃a rerũ est
nullo melius mõ sit ꝙͣ si eum hiis quibus
siłlimꝰ eẽ crpit admoneã Itaq sicut oĩ¬
bus quos lego gr̃am hẽo si michi sepe pps¬
sitis exemplis hanc exꝑiendi facultatẽ de¬
fallor forsan in hac spe tu tũ in hac nar¬
ratione nõ falleris hec eñ una uera rei
cã est Alt̾a est qd̾ et in stribo et int̾scri¬
bendũ cupide cũ maioribꝰ nr̃is uerior.
uno quo possũ Itaq hos cũ quibꝯ miqͦ
sidẽ datũ erat ut uiuẽm libentissime
obluistos mq hoc niũ uires tũctas exꝰ¬

Expanded text:
men si ratio queritur cur exemplis interdum affluam, curioseque in his videar immorari, dicam: puto lectorem eo animo esse quo sum ego. Me quidem nichil est quod moveat quantum exempla clarorum hominum. Iuvat enim assurgere, iuvat animum experiri an quicquam solidi habeat, an generosi aliquid atque adversus fortunam indomiti et infracti, an sibi de se ipse mentitus sit. 4 Id sane, preter experientiam que certissima magistra rerum est, nullo melius modo fit, quam si eum his quibus simillimus esse cupit, admoveam. Itaque, sicut omnibus quos lego, gratiam habeo, si michi sepe propositis exemplis hanc experiendi facultatem deFallor forsan in hac spe; tu tamen in hac narratione non falleris; hec enim una vera rei causa est. 5 Altera est, quod et michi scribo, et inter scribendum cupide cum maioribus nostris versor uno quo possum modo; atque hos, cum quibus iniquo sidere datum erat ut viverem, libentissime obliviscor; inque hoc animi vires cuntas exer
Abbreviated transcription (Latin):
ciuũ oculi et uiniu̾sa res pubͭͬ ꝯsiliũ ex¬
pectabant. Gloriosissime semuit angustꝰ
pomprius infeliciꝰ/ uni non de fortua
s de rtate nũc agit᷑. Certe augustus ixse
om̃ maximꝰ et potentissimꝰ monarcha
post incẽptũ ut quibusdã placet et quod
nemo negat diutissime sũmaiq cũ pace gu-¬
b̾natũ impiũ int̾ multas rõnorũ lacͥmas
interq castissime quigis amplexus, sep

Expanded text:
civium oculi et universa respublica consilium excivium oculi et universa respublica consilium expectabant. 22 Gloriosissime senuit Augustus, Pompeius infelicius; verum non de fortuna, sed de etate nunc agitur. Certe Augustus ipse, omnium maximus ac potentissimus monarcha, post inceptum, ut quibusdam placet, et, quod nemo negat, diutissime summaque cum pace gubernatum imperium, inter multas Romanorum lacrimas interque castissime coniugis ampl
Abbreviated transcription (Latin):
a seip̃s statutũ huãne ꝑsc̃ẽq uite legiti ͫ
t̾minũ ꝯsecutus ad quẽ multi quid̃ phoꝵ¬
illustriũ puenere Int quos dionisins eracle¬
ontes diogenes cnicꝰ Era tostenes xenocͣ¬
tes platonitꝰ atq om̃i pͥnceps ut diximꝰ
plato ip̃e. cuiꝰ discipulus aristoᷝ ͤᷤ non nisi
ad t̾ciũ et sexagesinũ accessit Quẽ ꝑicu¬
lorũ mĩm annoꝵ et hũãno gñi ul morte
uel insigni talanu ͭ ͤ t̾ribilem ferũt ⁊ cur
ita sit ratoes quid̃ alii obsiuatõem solã ex¬
prentre longioris afferũt utrũq sane ꝙͥ
uiriũ habeat ip̃i qui attube discuciãt. huc
si u̾a memorant uite scopulũ huane ne tͣny¬
sire posset nr̃ cit̾o nõ seuectute sua s an¬
pompilii seuectus s uen̾abilor eatonis.
Comilli fabii metelli ac ualerii cormui
quorũ fere omi una est etas centũ ãni.
I ppii quoq illius ceci de tiuiꝰ recitate om̃i

Expanded text:
a se ipso statutum humane perfecteque vite legitimum a se ipso statutum humane perfecteque vite legitimum terminum consecutus. Ad quem multi quidem philosillustrium pervenere, inter quos Dyonisius Eracleontes, Dyogenes Cynicus, Eratosthenes, Xenocrates Platonicus atque, omnium princeps, ut diximus, Plato ipse. 19 Cuius discipulus Aristotiles nonnisi ad tertium et sexagesimum accessit; quem periculosum numerum annorum et humano generi vel morte vel insigni calamitate terribilem ferunt, et cur ita sit, rationes quidam, alii observationem solam experientie longioris afferunt: utrunque sane quid virium habeat, ipsi qui attulere discutiant. 20 Hunc, si vera memorant, vite scopulum humane ne transire posset noster Cicero, non senectute sua sed AnPompilii senectus, sed venerabilior Catonis, Camilli, Fabii, Metelli ac Valerii Corvini, quorum fere omnium una est etas: centum anni; Appii quoque illius Ceci, de cuius cecitate omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cumulata et instructã curis quarũ ꝑue
reliquie post ãnorũ milia tanta me dulce¬
duine afficiũt atq perfundũt puto quidẽ
aliis accide̾ ut sepe mearũ ĩemor cura¬
rũ oblitusq pñtium maloꝵ totus ĩ illius
ceti senis memoria conqͥestã/ Carneades
ad nonage xenophanes eolophoniꝰ
ultra centesimũ Democtus ⁊ elẽãtes ad
undecentesimũ Gorgias leontinꝰ ad cen¬
tesimũ ac septimũ uite ãnum tnquilla
senectute ꝑueuit, Grisippus nouo ac tri¬
cesimo ãno ceptũ miri opus acunũs oc¬
tuagesimo moriens reliquit Qua etate
symoindes in carminũ se certamẽ descen¬
disse ꝯmemorat/ Etate ꝓuectũ socͣtem le¬
gimꝰ et ibat ult̾ius nisi uenenatꝰ obstitiss
calix Qniꝰ p̃clarissimꝰ ille disciplus plato
uno et octuaginta ãnis expletus eodẽ
ip̃o natalis sui die obiit/ et in eo ixso cui
Siutissime am̃ intenderat ex̾citio lr̃arũ

Expanded text:
cumulatam et instructam curis? quarum parve cumulatam et instructam curis? quarum parve reliquie, post annorum milia, tanta me dulcedine afficiunt atque perfundunt — puto idem aliis accidere — ut sepe, mearum immemor curarum oblitusque presentium malorum, totus in illius ceci senis memoria conquiescam. 17 Carneades ad nonagesimum, Xenophanes Colophonius ultra centesimum, Democritus et Cleantes ad undecentesimum, Gorgias Leontinus ad centesimum ac septimum vite annum tranquilla senectute pervenit. Crisippus nono ac trigesimo anno ceptum miri opus acuminis, octuagesimo moriens reliquit; qua etate Simonides in carminum se certamen descendisse commemorat. 18 Etate provectum Socratem legimus, et ibat ulterius nisi venenatus obstitisset calix. Cuius preclarissimus ille discipulus Plato, uno et octuaginta annis expletis, eodem ipso natalis sui die obiit, et in eo ipso cui diutissime animum intenderat, exercitio literarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tisq post illũ tp̃ribus nr̃orũ señ incipi¬
mus exẽpla collige̾ Itaq mĩme mirand̾
putant quid̾ nã alii litigãt ut dixi si se¬
nescente iã mundo ⁊uita brenior ⁊ fra¬
giliora sunt corꝑa/ Et apud exteros quid̾
Ut panca de multis si illustriora ꝑst̾ngam.
etatẽ senera ad annos nouẽ ⁊ nonaginta
restͥngat S ed ouidiꝰ ultra ducentos ex¬
tendit qd mag̾ et ciconi ꝯsentaneũ et ho¬
mero/ uixit ⁊ diu hiero siracusaꝰ/ diu ẽt
masmissa inimudarũ rex. quorũ alter no¬
nagesimũ annũ actingit alten excessit.
landata solonis nec illaudata sophoclis se
semꝑq aliꝙ addiscens senuit Ecds mor
ꝓximꝰ nobilissimã tragediã ea quidem
scripsit etate qua uix sui ꝯpotes ẽẽ solẽt
qui ad illas ueniũt ysocͣtes orator eaden
citatis c̃a fu̾it nestio an tu legisti mͥ eñ
nõ occͣrit. Qualem añt et quã iocundam
credimꝰ homeritã senectutẽ oĩbꝰ suis ac¬

Expanded text:
tisque post illum temporibus, nostrorum senum incipitisque post illum temporibus, nostrorum senum incipimus exempla colligere. Itaque minime mirandum putant quidam; nam alii litigant, ut dixi, si senescente iam mundo et vita brevior et fragiliora sunt corpora. 13 Et apud exteros quidem, ut pauca de multis sed illustriora perstringam, etatem Seneca ad annos novem et nonaginta restringat; sed Ovidius ultra ducentos extendit, quod magis et Ciceroni consentaneum et Homero. Vixit et diu Hiero Siracusius, diu etiam Masinissa, Numidarum rex; quorum alter nonagesimum annum attigit, alter excessit. 14 Laudata Solonis nec illaudata Sophoclis sensemperque aliquid addiscens senuit, secundus morti proximus nobilissimam tragediam ea quidem scripsit etate, qua vix sui compotes esse solent qui ad illam veniunt. 15 Ysocrates orator eadem citatis causa sit, nescio an tu legeris, michi enim non occurrit. Qualem autem et quam iocundam credimus homericam senectutem, omnibus suis ac
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝙͥ unũ fugatissĩe diẽ inte ꝯtiere
potuit ne ꝓperaret aut oburã seuectutẽ
retardare. Euid dauid rex. nõ ne et ip̃e
senuerat. hẽbatq etatis plinios dres Cũ¬
q oꝑiret᷑ uestibꝰ non calefiebat Ie cũq
int̾ hoĩes et erga deum tantus ardor fu¬
erat breui adeo refrixat senectute ut ac¬
cubantis puelle patrocimo uteret᷑ qui de
seip̃o loq̃ns Iumor fui inquit et ꝯfestun
addidit / etenĩ semu hẽs cui forte dierũ
nũm ĩuideas at nõ ꝑprtuã inueritutẽ omẽ
qd̾ est ortũ ncc̃e est aut ĩmaturũ occidat
aut senescat mox maturiꝰ occasurũ Iy
sclaribus hystoriis nõ equã hũane inte
mensurã muenies et si quid ibe tale de¬
storite dc̃m scito Quippe supͣ niũ assirio¬
rum regẽ qui abrahe ꝯtemꝑaneꝰ iundetun
de excellenti rerũ gestarũ mẽoria ut ma¬
crobio placet ne greca quidẽ extat hysto
cedũt a muo mitiã scribendi faciũt mul¬

Expanded text:
nunquid unum fugacissime diem vite continere nunquid unum fugacissime diem vite continere potuit ne properaret, aut obviam senectutem retardare? 11 Quid David rex? nonne et ipse «senuerat, habebatque etatis plurimos dies, cumque operiretur vestibus, non calefiebat»? is, cuius et inter homines et erga Deum tantus ardor fuerat, brevi adeo refrixerat senectute, ut accubantis puelle patrocinio uteretur; qui de se ipso loquens: «Iunior fui» inquit, et confestim addidit: «etenim senui». Habes cui forte dierum numerum invideas, at non perpetuam iuventutem. Omne quod est ortum, necesse est aut immaturum occidat aut senescat mox maturius occasurum. 12 In secularibus historiis non equam humane vite mensuram invenies, et siquid ibi tale dehistorice dictum scito. Quippe “supra Ninum” Assyriorum regem, qui Abrahe contemporaneus videtur, “de excellenti rerum gestarum memoria”, ut Macrobio placet, “ne greca quidem extat historcedunt, a Nino initium scribendi faciunt; mul
Abbreviated transcription (Latin):
Cenuit aũt ysaat et caligauerũt ocłi
eius et uide̾ nõ pot̾at et rursũ Cõsũp¬
tusq etate mortus est et appositus
senex et plenus dierũ De t̾rio ocłi isel
caligabant p̃ nimia seuectute et clare ui¬
dere non poterãt audis ecce nec senectutẽ
mõ sed oculorũ quoq caliginẽ ic defc̃m̃
¶ Moyses fortasse robustior de quo cũ cen¬
cũ uiginti ess annoꝵ et moreret᷑. Ita le¬
giniꝰ non caligauit oclus eius nec dẽtes
illius motisunt. Nunꝙͣ deo tñ nõ senu̾at
qr solidior senex ess Cuiꝰ successor iosue
bellator insiguis qui tot reges occidit tot
ppłos strauit senio obstare nõ potuit qͥn
audiret dñm dicentẽ sibi Senuisti et longe¬
us es et ip̃e cong̾gato ppło dicet ad eõs
ego senui et ꝓgressioris etatis sũ Ille mr
cuiꝰ uoci deus paru ͭ qui maudita fidutiã
soli ac lune p̃cepit ut starent et steterurt

Expanded text:
«Senuit autem Isaac, et caligaverunt oculi «Senuit autem Isaac, et caligaverunt oculi eius, et videre non poterat», et rursum: «Consumptusque etate mortuus est, et appositus populo, senex et plenus dierum»; de tertio: «Oculi Israel caligabant pre nimia senectute, et clare videre non poterant». Audis, ecce, nec senectutem modo, sed oculorum quoque caliginem ac defectum. 10 Moyses fortasse robustior, de quo cum centum viginti esset annorum et moreretur, ita legimus: «Non caligavit oculus eius, nec dentes illius moti sunt». Nunquid ideo tamen non senuerat, quia solidior senex esset? Cuius successor Iosue, bellator insignis, qui tot reges occidit, tot populos stravit, senio obstare non potuit, quin audiret Dominum dicentem sibi: «Senuisti, et longevus es»; et ipse, congregato populo, diceret ad eos: «Ego senui, et progressioris etatis sum». Ille vir, cuius voci Deus paruit, qui inaudita fiducia soli ac lune precepit ut starent, et steterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃ri horem uł mirari Quis uĩ ut ap̾ͥmis
ordiar. Ceuis hõm unꝙͣ uixit qui noñ ui¬
uendo senuerit pristos illos pr̃es multis
scłis ꝓtendisse uite spaciũ begimꝰ nũ ͥd
tandẽ et senuisse non legnuꝰ/ Omicto ãt
illos qui in nunidi pͥmordio memorant᷑
quos uelut in ip̃ius scłi inuenta editos
in lucẽ negetiores atq uiuatiores fuisse
ac ꝓpe ad nullesiũ ite ãnum ꝑuẽisse
ꝯfirmãt ab xisdem licet suis tñ semisse
nõ negant/ hos inꝙ̃ omitto de quorum¬
etatibus mag int magnos solet esse
contentio que pñtis nr̃i ꝓpositi nõ est
ad illos uenio quibꝰ ut nnꝰ mira sic
seusibꝰ nr̃is accõmodatior est etas Se¬
nuit abraham Senuit ysaac s enuit
Iacob. de quorũ pͥmo scriptũ est Erat
añt abrahã senex dierũ młtorũ Et it̾m
de ficiens mortuꝯ est in seuectute bona ꝓ¬
necteq etatis et plenus dierũ De scdo

Expanded text:
dignari hominem vel mirari. 8 Quis enim, ut a primis dignari hominem vel mirari. 8 Quis enim, ut a primis ordiar, quis hominum unquam vixit, qui non vivendo senuerit? Priscos illos patres multis seculis protendisse vite spatium legimus: nunquid tandem et senuisse non legimus? Omitto autem illos qui in mundi primordio memorantur, quos, velut in ipsius seculi iuventa editos in lucem, vegetiores atque vivaciores fuisse ac prope ad millesimum vite annum pervenisse confirmant, sed eosdem, licet serius, tamen senuisse non negant. Hos, inquam, omitto, de quorumetatibus magna inter magnos solet esse contentio, que presentis nostri propositi non est; ad illos venio, quibus ut minus mira sic sensibus nostris accommodatior est etas. 9 Senuit Abraham, senuit Isaac, senuit Iacob, de quorum primo scriptum est: «Erat autem Abraham senex dierumque multorum», et iterum: «Deficiens mortuus est in senectute bona provecteque etatis et plenus dierum»; de secundo:
Abbreviated transcription (Latin):
et tuarũ hr̃as ut dix̾as lac̾marũ nonas
addidi/ Nescio enĩ quom̃o casus suos uiriłr
ꝙͣ muliebrit᷑ lamentantẽ uirũ ꝓfundius
miseram᷑ ꝓseq̃bas intentꝰ am̃o atq ocu¬
lis et ip̃a stili dulcedo blaudiebat᷑ ut legen
lite ⁊ tantis miseris eque miserie pat̾eras
totã maloꝵ sũma tribus in finẽ aͥ qͣtior
uerbis incluseras ẽẽ te tybuire fenẽ pau¬
ꝑem podagricũ. Quibꝰ in malis ferre te
illud egerrime ꝙ tibi nr̃e spes ablata p̃ũ¬
tie uideret᷑: neq enr̃ te morbo unictã loco
moueri posse neq ausurũ de tã longius
ad te amicũ enocare occupationã suarũ
nõ ignotis tibi ponderibus irretitũ hoc
flebilez exlam fine ꝯcludis bic fateor rise
Et quid dixit quispiã pauca tibi hͨ inden᷑
an lrua Nentrũ quidẽ sed sũt adeo mił¬
garia oĩmiq ꝯmiia ut pens inhũanuã sit
penitusq ridiculũ tłibus incõmodis in¬

Expanded text:
et tuarum lituris, ut dixeras, lacrimarum, novas et tuarum lituris, ut dixeras, lacrimarum, novas addidi. Nescio enim quomodo, casus suos viriliter quam muliebriter lamentantem virum profundius miseramur. Prosequebar intentus animo atque oculis, et ipsa stili dulcedo blandiebatur ut legerlite et tantis querelis eque miserie patereris, totam malorum summam tribus in finem aut quattuor verbis incluseras: esse te Tibure, senem pauperem podagricum; quibus in malis ferre te illud egerrime, quod tibi nostre spes ablata presentie videretur: neque enim te morbo vinctum loco moveri posse, neque ausurum de tam longinquo ad te amicum evocare, occupationum suarum non ignotis tibi ponderibus irretitum. Hoc flebilem epystolam fine concludis. Hic, fateor, risi. 7 ‘Et quid’, dixerit quispiam, ‘pauca tibi hec videntur an levia?’ Neutrum quidem; sed sunt adeo vulgaria omniumque comunia, ut pene inhumanum sit penitusque ridiculum talibus incommodis in
Abbreviated transcription (Latin):
puto Em̃nero licet id uerũ esse nõ negem
tamen haud dubre in hoe publico diligẽ¬
Di debito gradus sunt quibꝰ ex amplissiã
Ut ita dixerĩ hũanitatis area cognatõis ⁊¬
amici᷑ q redigim᷑. in angustũ ⁊ uniu̾sał
amor om̃i singłari quadã caritate pautoꝵ
ac beniuolentia coartat᷑ Sed quid rursus
es ⁊ero licet interdũ uno de fonte ꝓdeant
risus et lacme nõ minꝰ forsitã nrestus e̾at
democritꝰ/ qui ꝑpetuo risui perplinonem
agitare solebat ut ait ille ꝙͣ madeus ꝑpe¬
tno lacͥmarũ rore diogenes Nec lenor
hambal in calamitate prie solus ridens ꝙ
pplus qui lugebat Sicrt ex diuerso si luca¬
no credimꝰ nõ mestior in morte gemꝰ flẽs
cefar ꝙͣ excitus qui plaudebat. S ad te re¬
uertor ¶ Poͥma igit᷑ epłe tue ꝑs id egit ut
mltarũ at ppe oĩm congeriem erumpnarũ
uintͥ incubuisse dic̾es sic̾ iniferabili sie mag̃¬
infico quid stilo legeus lacͥias non tenui

Expanded text:
puto. Enimvero licet id verum esse non negem, puto. Enimvero licet id verum esse non negem, tamen hauddubie, in hoc publico diligendi debito, gradus sunt, quibus ex amplissima, ut ita dixerim, humanitatis area, cognationis amicitieque redigimur in angustum, et universalis amor omnium singulari quadam caritate paucorum ac benivolentia coarctatur. 4 Sed quid rursus es; scio, licet interdum uno de fonte prodeant risus et lacrime. Non minus forsitan mestus erat Democritus, qui Perpetuo risu pulmonem agitare solebat, ut ait ille, quam madens perpetuo lacrimarum rore, Dyogenes; nec letior Hanibal in calamitate patrie solus ridens, quam populus qui lugebat; sicut ex diverso, si Lucano credimus, non mestior in morte generi flens Cesar, quam exercitus qui plaudebat. 5 Sed ad te revertor. Prima igitur epystole tue pars id egit, ut multarum ac prope omnium congeriem erumnarum uni tibi incubuisse diceres, sicut miserabili sic magnifico quidem stilo. Legens lacrimas non tenui,
Abbreviated transcription (Latin):
Na michi tecũ lis est cũ cetarum
rerũ oñi sit tanta ꝯcordia minis
ea q̃rulus niis indulgens tibi bortem
ꝓpriam deflere miseratões tuas excusare
teip̃m actusare fortunã demq miis mol¬
lter humana tolleras cũ sis homo hau
sit mithi fateor lat̾mas epłe tue pͥncipiũ.
quid eñ occultare togitem affc̃us mees ⁊
Ubi ꝯstuntia tuã reqͥro. illis ꝓpriã dissiła¬
re molline Certe ubi te lenĩ ẽx̃ iubeo.
mestũ me fuisse nõ inficior Bed est quod
michi interblandiar. honestiores lacͥme
sunt in alienis calamitatibꝰ ꝙͣ in nr̃is.¬
ꝙͣ ꝙͣ usos adeo sint nr̃a cõĩa ut nil ꝓpe alie¬
ñ dici possit ab alt̾o qd̾ ult̾ius nr̃m sit.
sõq nõ modo in truta amititia sed ne in
toi enã societate hõmi dici posse satiritꝰ ait
ubi uiro bono nullũ alienũ malũ et huã¬
no gm̃ pretatis ad iudiciũ datas a nat᷑a
lacͥmas dotet quod tãto ante comitꝰ dix¬
erãt homo sum huãni a me nichil alrenũ.

Expanded text:
tecum lis est, cum ceterarum rerum omnium sit tanta concordia: nimis es querulus, nimis indulges tibi sortem propriam deflere, miserari res tuas, excusare te ipsum, accusare fortunam; denique nimis molliter humana toleras, cum sis homo. 2 Movit michi, fateor, lacrimas epystole tue principium; quid enim occultare cogitem affectus meos, et ubi constantiam tuam requiro, illic propriam dissimulare mollitiem? certe, ubi te letum esse iubeo, mestum me fuisse non infitior. Sed est quod michi interblandiar: honestiores lacrime sunt in alienis calamitatibus quam in nos usque adeo sint nostra comunia, ut nil proprie alienum dici possit ab altero, quod alterius nostrum sit. 3 Idque non modo in tanta amicitia, sed ne in comuni etiam societate hominum dici posse Satyricus ait, ubi viro “bono nullum alienum malum”, et “humano generi” pietatis ad indicium “datas a natura lacrimas” docet. Quod tanto ante Comicus dixerat: Homo sum, humani a me nichil alienum
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ faciat tibi Nam ꝙͣtũ ad celeritatẽ anti¬
cipatũq tempus actinet hoc unũ dixerim
Sicut riũ ubiq mors occurrit senectus est
mansina debilitas siue igit᷑ citius suis ro¬
bustioris inte finis dici seuectus debet qͣlz
putas dicã quis nõ est uisi qui nichil cupͭ
hii qui ditissin uident᷑ eo cet̾is pauꝑiores
sũt. quo pluribus egent cũ ncͣciis egere.
Ca demũ sit pauꝑtas at isti procul a uero
falsis opimonibus atti. si bi nc̃tia fecerunt
que apud minꝰ insanos uoluptuosa quedã
apud sanos uero suꝑuacua postremo aũt
apud doctos dampnosa etiã atq oñi studio
fugienda sũt ue itaqz sunt om̃ y auꝑrimi.

Expanded text:
tutem faciat tibi. 37 Nam quantum ad celeritatem antitutem faciat tibi. 37 Nam quantum ad celeritatem anticipatumque tempus attinet, hoc unum dixerim: sicut enim ubicunque mors occurrit, senectus est mansura debilitas; sive igitur totius, sive robustioris vite finis dici senectus debet, qualputas dicam? Quis non est pauper, nisi qui nichil cupit? Hi qui ditissimi videntur, eo ceteris pauperiores sunt, quo pluribus egent, cum necessariis egere ea demum sit paupertas; at isti, procul a vero falsis opinionibus acti, sibi necessaria fecerunt que apud minus insanos voluptuosa quidem, apud sanos vero supervacua, postremo autem apud doctos damnosa etiam atque omni studio fugienda sunt. Vere itaque sunt omnium pauperrimi,
Abbreviated transcription (Latin):
res melioribꝰ nos płibus curis m̃olumer
nichil est aũt qd̾ magis p̃cipitet muẽtẽ flo¬
rem ꝙͣ turarũ auxietas et labor am̃ Cetm
uite modus yͥ eũ cãsus aut culpa p̃secuerit
sa modestia certũ facit nõ te canos ꝯqueri
quos pocus amplecti et si intẽpestiui ẽẽnt
ac gande̾ non dubito si quod scilicomi suo
claudianus attribuit uultus factura uerẽ¬
dos cauicies festiua uenit umi alia quedã
seuectutis incõmoda lamẽtare que plura
apud alios/ apud tullũ sũt qͣtuor Iniminu¬
tio uiriu̾ auocaͦ a rebus gerendis Adẽptio
uoluptatũ mortisq uicinitas/ multa quid̃
hoc loco in tuã ꝯsolctõrm dici possent s ed
rem a tullio ex intentõe tractatã refricare
temitas. hẽs eius de seuectute librũ qui in¬
scribit᷑ cato maior quo lecto nichil erit ꝯd̾
reqͥras amplius ut reor nichilq qd̾ non
mõ molesta sed nõ plane gͣtissimã senec¬

Expanded text:
elioribus, nos pluribus curis involvimur; elioribus, nos pluribus curis involvimur; nichil est autem quod magis precipitet iuvente florem, quam curarum anxietas et labor animi. Ceterum vite modus, nisi eum casus aut culpa presecuerit,sa modestia certum facit non te canos conqueri, quos potius amplecti, etsi intempestivi essent, ac gaudere non dubito si, quod Stiliconi suo Claudianus attribuit, vultus factura verendos, Canities festina venit; verum alia quedam senectutis incommoda lamentari, que plura apud alios, apud Tullium sunt quattuor: imminutio virium, avocatio a rebus gerendis, ademptio voluptatum mortisque vicinitas; 36 multa quidem hoc loco in tuam consolationem dici possent, sed rem a Tullio ex intentione tractatam refricare, temeritas. Habes eius de senectute librum, qui inscribitur Cato Maior, quo lecto nichil erit quod requiras amplius, ut reor, nichilque quod non modo molestam, sed non plane gratissimam senec
Abbreviated transcription (Latin):
an tempus senueris cõis om̃i senestentiũ
q̃rela et minia põpilius / cuis supͣ mentionez
feci pͥma etate canus fuit. et ugilius poeta
Tota etas nr̃a hiis lamentis habundat ego
ip̃e non tam q̃ri soleo ꝙͣ mirari ꝙ canos ali qt
añ uicesimũ qͥntũ annũ hũi cũ illud nõ exici¬
derit ꝙ genitor quondã meus in reliqͥs neq
me sauior neqz ualidior qr post qͥnquageͫ¬
anui etatis sue. consulto speculo supͣ uerticem
sibi unũ forte capillũ ambigua cauicie al¬
bescentem uid̾at plenus scuporis et q̃relax
totã nõ mõ familiã s uicimã excitauit hͦ
est qd̾ enũ nr̃m dolet. hoc qd uiuentꝰ nr̃a
conq̃rit᷑ multũ breui tp̃re uariasse uiuendi
senescendiq modũ e quibꝰ forte scd̾m fateor
pͥmũ negem senescũt solito cituis nec id for¬
san usq quaq ui est. s quod incũctant᷑ aff¬
mẽ solito cicius cauescũt sure id latẽs maio¬

Expanded text:
ante tempus senueris. Comunis omnium senescentium ante tempus senueris. Comunis omnium senescentium querela; et Numa Pompilius, cuius supra mentionem feci, prima etate canus fuit, et Virgilius poeta; tota etas nostra his lamentis abundat. Ego ipse non tam queri soleo quam mirari, quod canos aliquot ante vigesimum quintum annum habui; cum illud non exciderit, quod genitor quondam meus, in reliquis neque me sanior neque validior, quia post quinquagesimum etatis sue annum, consulto speculo, supra verticem sibi unum forte capillum ambigua canitie albescentem viderat, plenus stuporis et querelarum, totam non modo familiam sed viciniam est quod evum nostrum dolet, hoc quod iuventus nostra conqueritur: multum brevi tempore variasse vivendi senescendique modum. Equibus forte secundum fatear, primum negem: senescunt solito citius. Nec id forsan usquequaque verum est; sed, quod incuntanter affirmem, solito citius canescunt, sive id latens ca
Abbreviated transcription (Latin):
aui mei memoriã rexetẽ et nomen enisꝰ
hiis ad te litterulis occul quod nescio an
usꝙͣ digniꝰ ꝙͣ inter egregios senes collocã¬
dũ essi Ged qͥd ago breus ꝯsolatio in lor¬
gam historiã uersa est dabis aũt ueniã.
si scias ꝙͣ ta cũ delectatõe uersatus sũ cũ hiis
optimis atq letissimis seubꝰ quibꝰ te iã
nũc ieq nõ multo post asseͥptos cupio /¬
si cet̾is in rebus ĩpares ac eqͣnmitate et
pacĩa saltẽ pares ne enĩ me ꝓpositi prsus
oblitũ putes Quis egre ferat se sene fiꝰ
dũ tales uiros senes fc̃os ẽẽ meminerit
ĩno u̾o quis nõ magno cũ gaudio ꝑticipet
sortẽ bt̃ĩssimorũ hõm ⁊ alacri nõ cõmũe
sibi cũ talibus excipiat senectutẽ Quit ei
horũ seu quis om̃o hõmi diu uixit et non
senuit cui longa uitam legnuꝰ nõ infene¬
um desinentẽ. at nos et uoto ꝯtͣrio set̃q
es horũ te oĩm non ignarũ illud dolere. qd̾

Expanded text:
roavi mei memoriam repetere, et nomen eius roavi mei memoriam repetere, et nomen eius his ad te literulis occulere, quod nescio an usquam dignius quam inter egregios senes collocandum esset. 30 Sed quid ago? brevis consolatio in longam historiam versa est. Dabis autem veniam, si scias quanta cum delectatione versatus sum cum his optimis atque lectissimis senibus, quibus te iam nunc meque non multo post ascriptos cupio, etsi ceteris in rebus impares, at equanimitate et patientia saltem pares. 31 Ne enim me propositi prorsus oblitum putes, quis egre ferat se senem fieri, dum tales viros senes factos esse meminerit? imo vero, quis non magno cum gaudio participet sortem beatissimorum hominum, et alacri animo comunem sibi cum talibus excipiat senectutem? quis enim horum, seu quis omnino hominum diu vixit et non senuit? cuius longam vitam legimus non in senium desinentem? At nos, voto contrario secumque es: horum te omnium non ignarum, illud dolere quod
Abbreviated transcription (Latin):
uiro nomẽ fuit graciꝰ. hiis moribꝰ eaqr
pietate p̃dito ut ad ꝯsecͣndũ uiri memoriã
nicħ ei p̃ten ꝓmotoris auxiliũ defu̾it Rnꝑ
me iam adolescentiã egresso multi supere¬
rant de illo mirab. lia narrãtes q̃ sponte
p̃tereo hoc ip̃m non dicturꝰ nͥ ne fastidires
ex ẽplũ Is ergo pꝯt ĩnocue ac felitit᷑ act̃
uitã ut audiebam senes nr̃os ditẽ certo
as centesimio etatis anno ip̃o enã ut plato
natalis sui die s triũ et uiginti ãnoꝵ pp̃as
uiuatior ꝙͣ plato/ et p̃terea eodẽ in thalamo
in que natus fu̾at longe ante p̃dicta młtꝭ
tͥnsitus sui hora in gremio filioꝵ ac nepotũ
nulla corꝑis aut ani molestia ul nnisi de deo
pitus est. quod ex eius ore sonuit extinũ
id dauiticũ fuisse ferũt in pace in idipsum
dormiã et requiestã Guibꝰ uix u̾bis expli¬
citis quiestens obdormiuitin pace r̃as tͥ
pr̃ amantissime ꝙ me hactenꝰ passus es ꝓ¬

Expanded text:
iro nomen fuit Gartius, eis moribus eaque iro nomen fuit Gartius, eis moribus eaque pietate predito, ut ad consecrandam viri memoriam nichil ei preter promotoris auxilium defuerit. Nuper me iam adolescentiam egresso, multi supererant de illo mirabilia narrantes, que sponte pretereo, hoc ipsum non dicturus, nisi ne fastidires exemplum. 28 Is ergo, post innocue ac feliciter actam vitam, ut audiebam senes nostros dicere, quarto ac centesimo etatis anno, ipso etiam, ut Plato, natalis sui die, sed trium et viginti annorum spatio vivacior quam Plato, et preterea eodem in thalamo in quo natus fuerat, longe ante predicta multis transitus sui hora, in gremio filiorum ac nepotum, nulla corporis aut animi molestia, nil nisi de Deo pitus est. Quod ex eius ore sonuit extremum, illud daviticum fuisse ferunt: «In pace in id ipsum dormiam et requiescam»; quibus vix verbis explicitr amantissime, quod me hactenus passus es p
Abbreviated transcription (Latin):
origenes/ Terciã et sexagesinũ bnardus
uplenit de imbrosio gregorioq nõ ita
puidentẽ illo apud quẽ inte fons est ne
Ini parũ uiue̾nt quorũ uita ꝓfutura mł¬
tĩ erat ecc̃ĩs Ad octogesiniã ãnum uenit
asunꝯ pollo Marcus uarro uiuendo et seri¬
bendo scli uinꝰ sortitus ẽ spaciũ Multa
de sua seuectute locutꝰ ẽ seneca ꝙͣlibet se¬
nex aliꝙͣto semor futurꝰ nͥ ferox descipu¬
loco inserã te fauente et senectutis adhᶜ
Uncũ exemplũ huile quid̾ ac recens s
hon estũ et cuiꝰ michi dulas ac uen̾anda
recordatõe tot gloriosorũ senũ illustriba
exẽplis addiciam Alunꝙͣ id si apud aͫ loq̃¬
fi potuit clarissimo usq adeo ut eñ non
tm̃ de re familiari de negotio de ꝯtracta
de natorũ nupciis uicim aut de republica
magr̃atus qd̾ de appio ceco traditũ accepi¬
mus s de rebus etiã altissimis et ad phi¬
losophiã sprctantibꝰ lr̃ati hom̃es pñtes
eqͥtatem iudicii ⁊ acumẽ ingenii mirarent᷑

Expanded text:
enit; tertium et sexagesimum Bernardus implevit; de Ambrosio Gregorioque non itaprovidente Illo apud quem vite fons est, ne hi parum viverent, quorum vita multumgesimum annum venit Asinius Pollio; Marcus Varro vivendo et scribendo seculi unius sortitus est spatium. Multa de sua senectute locutus est Seneca quamlibet senex, aliquanto senior futurus nisi ferox discipuloco inseram, te favente; et senectutis adhuc unicum exemplum, humile quidem ac recens sed honestum, et cuius michi dulcis ac veneranda recordatio est, tot gloriosorum senum illustribus exemplis adiciam, nunquam id, si apud alium loquefieri potuit, clarissimo, usque adeo ut eum, non tantum de re familiari, de negotio, de contractu, de natorum nuptiis, vicini, aut de republica, magistratus — quod de Appio Ceco traditum accepimus —, sed de rebus etiam altissimis et ad philosophiam spectantibus, literati homines presentes equitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
xemplis habundo s illustribꝰ scd̃
Iuis et quibꝰ nisi fallor delectatiõe
insit auctas possẽ aũt paucioribꝯ uti fal¬
lor possem et sine exẽplis age̾ nec istud
inficior Euippe cũ et tace̾ possem et forte

Expanded text:
illustribus, sed veris, et quibus, nisi fallor, cum delectatione insit autoritas. Possem, aiunt, paucioribus uti. Fateor, possem et sine exemplis agere; nec istud infitior, quippe cum et tacere possem, et forte
Abbreviated transcription (Latin):
infere Aude hospes ꝯtempne opes non for¬
tuito neq indelib̾ate lude inqnãt plures ad
ꝯtemptũ inte et ad effundendũ ꝓpriũ sang̾¬
nem piciendasq aĩas ꝙͣ ad ꝯtẽpnendas
dinicias fuere magͣnimi Aude igit̾ et tu
hosyes qui non hõs hicmansuiũ statõem
depone sarcinã libertatis amatoribꝰ im¬
portuã tanto tutior ad pr̃iam ꝑuentur ꝰ
nere opes et qd̾ sequit᷑ te quoq dignum
fince deo Wius enĩ dubitet opes potẽtiã¬
tuno illa succreu̾it ꝙͣtũ calamitatũ qͣntum
Ut discͥminũ iste oĩbus uotis exoptate ex¬
petteq diuicie fecum ferant derte salo¬
mon is qui apud hebreos sapiens habet᷑
Ut ligurgus apud lacedemoͦ ͤ Salon apd̾
atherienses cato uel lelius apud meos
nõ diuicias neq pauꝑtate optat adeo

Expanded text:
inserere, Aude, hospes, contemnere opes. Non forinserere, Aude, hospes, contemnere opes. Non fortuito neque indeliberate «aude» inquit; plures ad contemptum vite et ad effundendum proprium sanguinem proiciendasque animas, quam ad contemnendas divitias fuere magnanimi. Aude igitur et tu, “hospes”, qui non habes hic mansuram stationem, deponere sarcinam, libertatis amatoribus importunam, tanto tutior ad patriam perventurus, m, “contemnere opes et” quod sequitur te quoque dignum Finge Deo. Quis enim dubitet opes potentiamtatio illa succreverit, quantum calamitatum quantum ve discriminum iste omnibus votis exoptate expetiteque divitie secum ferant? 42 Certe Salomon is, qui apud Hebreos sapiens habetur — ut Lycurgus apud Lacedemonios, Solon apud Athenienses, Cato vel Lelius apud nostros — “non divitias neque paupertatem” optat a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ demq si amare illam in ami induxeris io¬
cunda sed desinamus pauꝑtatem laudare
ne iuire optĩo rideant᷑ appło. dicũt eĩ atq
utinã mentiant᷑ nos pauꝑtatem laudare
s anuare diuicias Et reuera quotus hõm
menit᷑ qui cũ pauꝑtatẽ ualde laudauerit
extincta cupiditas si quot laudatores habz
pauptas totidem heãt amatores habebͭ
aũt multo plures si iuotesce̾ cexit quid
boni hẽat quid quietis ac felicitatis addi
modũ raris. In quibꝯ sunt exempla illa
clarissima ualeriꝰ cincinatꝰ/ Cuciꝰ fabricis
regulus non diutius ꝙͣ dũ legunt᷑ audiunt᷑
ue et tũc quoq nõ nisi suꝑficis tenus ãos
cecos auaritia ⁊ cupiditate tangenꝰ Sed
multo maxĩe sacͣtissimi senes nr̃i qui cir¬
cuierũt orbem t̾rarũ u̾itatem inge̾ndo pes¬
toribus hom̃ in fame et miditate letissĩ
noctisq et calcatis nccitatibus tͥumphan¬
tes quorũ mudis pedibus nõ erat tellus
Digna caltari Aude teip̃m tlibus exemplis

Expanded text:
e, si amare illam in animum induxerimus, iocunda! Sed desinamus paupertatem laudare, ne iure optimo rideamur a populo; dicunt enim — atque utinam mentiantur — nos paupertatem laudare sed amare divitias; et revera quotus hominum invenitur, qui cum paupertatem valde laudaverit,extincta cupiditas, si quot laudatores habet paupertas, totidem habeat amatores; habebit autem multo plures, si innotescere ceperit quid boni habeat, quid quietis ac felicitatis adducmodum raris. In quibus sunt exempla illa clarissima — Valerius, Cincinnatus, Curius, Fabritius, Regulus — non diutius quam dum leguntur audiuntur ve, et tunc quoque nonnisi superficietenus, animos cecos avaritia et cupiditate tangentia; sed multo maxime sacratissimi senes nostri, qui circuierunt orbem terrarum veritatem ingerendo pectoribus hominum, in fame et nuditate letissimi, victisque et calcatis necessitatibus triumphantes, quorum nudis pedibus non erat tellus digna calcari. 41 Aude te ipsum talibus exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut altior casus eẽt uerũ hic unus
ex huãnis erroribꝰ est qui sũt ĩmr̃abiles
quousi ut ticoniano u̾bo utar cũ mitͥtis
lacte suxisse uidem᷑̃ et quos utinã uel
insemo deponamꝰ. Certiꝰ gaudiũ ex epłe
tue fine ꝑapio ubi et fortuuã nosse ⁊ ad
om̃s casus paratũ in uideris itñ habere.
hoc est qd optaui hoc est qd̾ spaui hoc
ẽ ꝓ deum rogaui ut et mͥ et amicis for¬
tem aĩ et ꝯtemptore rerũ mutabłiũ
p̾staret Ne quid enĩ in uita senciamus
feramꝰ pacient᷑ dignissime pretes sũt
equidẽ nisi fallor in u̾bis tuis am̃ tuũ
uidi et dixi nrecũ iam uiy est humo
erigit᷑ celm spectat uale
¶Ad oundem de conditiore status
sui tuns presentis

Expanded text:
nisi ut altior casus esset. Verum hic unus nisi ut altior casus esset. Verum hic unus ex humanis erroribus est, qui sunt innumerabiles, quosque, ut ciceroniano verbo utar, «cum nutricis lacte suxisse videmur», et quos utinam vel in senio deponamus. 14 Certius gaudium ex epystole tue fine percipio, ubi et fortunam nosse et ad omnes casus paratum michi videris animum habere; hoc est quod optavi, hoc est quod speravi, hoc est quod Deum rogavi, ut et michi et amicis fortem animum et contemptorem rerum mutabilium prestaret. Nequid enim in vita sentiamus ienter, dignissime preces sunt; equidem, nisi fallor, in verbis tuis animum tuum vidi, et dixi mecum: ‘Iam vir est, humo erigitur, celum spectat’. Vale. 18 Ad eundem, de conditione status sui tunc presentis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ meũ totam carte crediderã mẽorie
nichil Idtirco nunc eam in memoria in¬
quires nõ inuenio nec ullum uestigiũ
abeuntis agnosto Tantũ illud teneo
dulcem in fuisse dũ scribem dulciorẽ dum
releg̾em / amarissimã dũ recordor nͨ alit̾
euenisse ꝙͣ se cui saporiferi fauus mellis
labiis motus rexente subthet᷑/ amotaq
dulcedine sola quedã amara dulcedinis
as et uniꝰ euentu cet̾as metiebar. Tandẽ
ꝑ memetip̃m admonitꝰ nõ esse ꝯsiluum
Ut uinus naufragii metu. nauigatio rrelĩ¬
quatur aut uiis anni menior. aratrum
Dampnet agritola. ad calamũ redii/. E ed
⁊ comitem secuta est sxtũ suppetit memo¬
ria duplex in de michi gaudiũ fuit. Gau¬
deo equidẽ ut mos est hõim tecũ solito be¬
ngniꝰ agẽ fortuuã ꝙͣuis non ignorem
fruolam ẽẽ leticiã que de fortune feliciͭ ͤ
ꝯcipit᷑ que nulli amititior unꝙ fuit nisi
ut familiariꝰ falleret neminẽ euexit

Expanded text:
enim meum, totam charte credideram, memorie enim meum, totam charte credideram, memorie nichil; idcirco nunc eam in memoria requirens non invenio, nec ullum vestigium abeuntis agnosco. Tantum illud teneo, dulcem michi fuisse dum scriberem, dulciorem dum legerem, amarissimam dum recordor; nec aliter evenisse quam sicui saporiferi favus mellis labiis admotus repente subtraheretur, amotaque dulcedine, sola quidem amara dulcedinis as et unius eventu ceteras metiebar; tandem per memet ipsum admonitus non esse consilium ut unius naufragii metu navigatio relinquatur aut unius anni memor aratrum damnet agricola, ad calamum redii. Sed qu comitem secuta est. 13 Quantum suppetit memoria, duplex inde michi gaudium fuit: gaudeo equidem, ut mos est hominum, tecum solito benignius agere fortunam, quamvis non ignorem frivolam esse letitiam que de fortune facilitate concipitur, que nulli amicior unquam fuit nisi ut familiarius falleret, neminem evexit
Abbreviated transcription (Latin):
titur huãnus labor/ qr qnto accedet hõ
ad cor altũ tanto exaltabit᷑ deus ⁊ mor¬
tales intuitꝰ ⁊ silni sui ꝓfunditate frust᷑¬
bit᷑ In hanc ego narratõe cũ p̃terire
possem sponte intidi que ec spectat nre
uiueris si michi quoq ꝯtigerat ut pul-¬
cram scribem epłam turpis ego. et si in ea
ut gregorii uerbe utaꝵ pulcrũ depuixi
homez pictor fedus puide sp̃es ea qua
sorores suas illa uincebat et sibi peundi
et in dolendi fuit occasie at incelluterem
non solum in corꝑibꝰ s etiã in scripturis
excellentẽ formã interdũ necere ⁊ me¬
diocritatẽ in rebus om̃ibꝰ expetendã¬
Si eple mee quã ip̃e inͥ non adoptau̾am
s genuerã ꝑ emiti et tũc ex equiarũ qiͣ
morans amiuisuriũ diem ago dolens
de medio tancito subtͣctã et ut ita dixun
in ip̃is cunabulis extinctã eoq m huiꝰ
rei inconse labilior est q̃rela qͦ minor
me relique remansunt. pret̾ merem

Expanded text:
titur humanus labor; quia quanto «accedet homo titur humanus labor; quia quanto «accedet homo ad cor altum», tanto «exaltabitur Deus», et mortales intuitus consilii sui profunditate frustrabitur. 9 In hanc ego narrationem, cum preterire possem, sponte incidi; que eo spectat, ne mireris si michi quoque contigerat ut pulcram scriberem epystolam, turpis ego; et si in ea, ut Gregorii verbo utar, «pulcrum depinxi hominem pictor fedus». Proinde species ea qua sorores suas illa vincebat, et sibi pereundi et michi dolendi fuit occasio; ut intelligerem non solum in corporibus sed etiam in scripturis excellentem formam interdum nocere, et mediocritatem in rebus omnibus expetendastole mee, quam ipse michi non adoptaveram sed genueram, pereunti et tunc exequiarum quasi morans anniversarium diem ago, dolens de medio tam cito subtractam et, ut ita dixerim, in ipsis cunabulis extinctam; eoque michi huius rei inconsolabilior est querela, quo minor me reliquie remanserunt; preter morem
Abbreviated transcription (Latin):
cetiͦsq quoꝵ corpee forme nulla mentio
egregios nec formosos Ioctum florem hũ
tinem cuiꝰ inten modernos fanra ingens
est. Et symonem senensẽ nom ⁊ sculpto¬
res aliquot s mĩoris fame eo enĩ in gn̾e
impar prorsus est nr̃a etas Cet̾m et hos
uidi. et de quibꝰ fortasse alias plura dicẽ¬
di locus dabitur oꝑa singłorũ ab auito¬
rñderet puto non ut olim mallus pictor
qui ab mimitis int̾rogatus suꝑ tenam
Cun tam deformes filios genuisset cũ tẽ¬
pulcras figuras pinge̾t/ Quia in luce pr̃
rñsio illius horum uerior si dr̃ent et forͣm
corꝑis et ingemiũ ꝙ forma est am̃e uñ
opa het que laudamꝰ ac miram᷑ uelute
fonte ꝓcedunt mĩa dei onuĩpotentis eẽ¬
non hom̃i Et suenda ẽẽ non tm̃ equo s
et grato am̃o seu largus ꝓuemint seu
ꝑtius eũ gͣtuita sint ⁊ humanũ meritũ
semꝑ excedant/ nec ab homĩe q̃ri rõem
oporte cũ et plus minꝰ ue aliquid ab

Expanded text:
ceterisque quorum corporee forme nulla mentio ceterisque quorum corporee forme nulla mentio egregios, nec formosos: Iottum, florentinum civem, cuius inter modernos fama ingens est, et Simonem senensem; novi et sculptores aliquot, sed minoris fame — eo enim in genere impar prorsus est nostra etas —; ceterum et hos vidi et, de quibus fortasse alius plura dicendi locus dabitur, opera singulorum ab auctoresponderent, puto, non ut olim Mallius pictor, qui ab amicis interrogatus super cenam cur tam deformes filios genuisset, cum tpulcras figuras pingeret, ‘quia “in luce”‘  Faceta responsio illius; horum verior, si dicerent et forma corporis et ingenium — que forma est anime unde opera hec que laudamus ac miramur, velut e fonte procedunt ntum equo sed et grato animo, seu largius provenerint seu parcius, cum gratuita sint et humanum meritum semper excedant; nec ab homine queri rationem oportere cur plus minus ve aliquid ab
Abbreviated transcription (Latin):
toris digito ꝯtextas legentibꝰ nedũ pla¬
aturas in quo nudũ nomen uertit᷑. sed
forte ẽt profuturas. Multa ibi ꝯtra for¬
tunã młta ꝯtra hõm in p̃sitim mei ip¬
sius molliciem ĩrectus fueram młtisq
ad u̾tutem exhortationibꝰ nec pantis
indignatiõibꝰ in scłm nr̃m et uicia toto
mĩt orbe regnantia uelut altius sti¬
młis utrũq illi lanis armauerã. Adeo
Ut ad eam rediens uix ingenii mei opꝰ
credem/ et plus ei ꝙͣ scriptis meis soleo
ueneratõis impende De phidia ⁊ apelle
misꝙͣ lectũ est fuisse formosos oꝑum cũ
illustriũ ulterius reliquie stanti alteriꝰ
ad nos fama ꝑuenit Itaq tot in laben-¬
tibus scłis utriusq artificis p̃clarissimũ
uiuit ingeniũ uarielicet ꝓ uarietate
mat̾re uiatior eñ sculptoris ꝙͣ pictoris
est oꝑa hinc est ut in libris appellem phi-¬
dia in marmore uideamiꝰ / Idẽ de ꝑadiso ⁊
polideto de xeusi et praxitile censuerĩ

Expanded text:
toris digito contextas legentibus nedum platoris digito contextas legentibus nedum placituras — in quo nudum nomen vertitur — sed forte etiam profuturas. 4 Multa ibi contra fortunam, multa contra hominum et presertim mei ipsius mollitiem invectus fueram; multisque ad virtutem exhortationibus, nec paucis indignationibus in seculum nostrum et vitia toto nunc orbe regnantia, velut alternis stimulis, utrunque illi latus armaveram; adeo ut ad eam rediens, vix ingenii mei opus crederem et plus ei quam scriptis meis soleo, venerationis impenderem. 5 De Phidia et Apelle nusquam lectum est fuisse formosos; operum tamen illustrium alterius reliquie stant, alterius ad nos fama pervenit. Itaque, tot interlabentibus seculis, utriusque artificis preclarissimum vivit ingenium, varie licet pro varietate materie; vivacior enim sculptoris quam pictoris est opera; hinc est ut in libris Apellem, Phidiam in marmore videamus. Idem de Parrhasio et Policleto, de Zeuxi et Praxitele censuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
pectore uirorũ extollentiũ uiget atq ali¬
tun cuiꝰ sine thrat̾co screpitu sine fauo̾e
uulgari deus ⁊ ꝯscĩa testes sunt. hec est
equidẽ illa uerax glia que in solo stabili
actis alte raditibꝰ tasum nescit Illa uoͣ in
hõm̃ fundata simunculis pͥmũ diuturna
non est et ꝑ facile ꝓt̾itur et ꝯuibꝰ a ctol¬
litur flatibꝰ eisdẽ semꝑ agitat᷑. ut corru¬
mĩme gn̾osis artibus quesita nũꝙͣ inge¬
muios am̃os delcaret ẜuilis opis uilis mͦ¬
tes Ĩdq ego mecum cogitans fateor eti
mirabarme et mͥ non medixcrit indig
Ut om̃i culpa desidium eius absoluerem
nec satis scio uere ne an fͦ s ꝑsuãdebã
inͥ multis rõnibꝰ nullus me uentose
landis ambitu p̾ditam destere sed ꝙ
eam iͥ utilem senserã tantãq fiduciã
uabat non ars non ingeniũ sed uerus
ille magisten artis ingeni largitor ut
auderem spectare lr̃as istas tantiłli pet¬

Expanded text:
pectore virorum excellentium viget atque alipectore virorum excellentium viget atque alitur, cuius sine theatrico strepitu, sine favore vulgari Deus et conscientia testes sunt. 2 Hec est equidem illa verax gloria, que in solo stabili actis alte radicibus casum nescit; illa vero in hominum fundata sermunculis, primum diuturna non est et perfacile proteritur et quibus attollitur flatibus eisdem semper agitatur ut corruminime generosis artibus quesita, nunquam ingenuos animos delectaret, servilis opere vilis merces. 3 Idque ego mecum cogitans, fateor, et mirabar me et michi non mediocriter indignut omni culpa desiderium eius absolverem. Nec satis scio vere ne an falso, sed persuadebam michi multis rationibus nullius me ventose laudis ambitu perditam deflere, sed quod eam michi utilem senseram; tantamque fidutiam dabat, non ars non ingenium, sed verus ille magister artis ingeniique largitor, ut auderem sperare literas illas tanti pecca
Abbreviated transcription (Latin):
turbatõis cã raro unꝙͣ al fragilitatẽ me¬
am sic euident̾ agnomi torqueban enĩ et
ꝑ multos dies noctesq ꝑditã querebam
snuil ⁊ q̃rebar/ ⁊ nũc temerariã sociorũ
fiduciã nũt lenitate meã increpã illis
exꝓbans ꝙ plus equo stilũ hũc mirãtes.
nuꝑtune agent/ michiq in maturã gli¬
am̃ e pͥmiciis studiorũ querens. amicis fie¬
rem fortassis aspior, Quantalz sane pla¬
ga añ tp̃re mitigat᷑ iam dolore desii do¬
loreniq pudor expulit pudet eñ grauitꝰ
rem int̾missionis cãm tibi notam eẽ uo¬
lui ne insueto silentio mouereris uale.
¶Ad eundem posse de formium
oꝑa esse fermosa
On sum nescius mirari te ꝙ ita
debiliter fortunã uniꝰ epłe ferre
uisus sum neq enĩ magne indolis argu
quã p̃dicat uulgus a quo laudari magĩs
am̃s pene fastidiosum est, sz que ex sobria
et iocunda recordatione u̾tuosorũ oꝑum ĩ

Expanded text:
erturbationis causa. Raro unquam alias fragilitatem meerturbationis causa. Raro unquam alias fragilitatem meam sic evidenter agnovi; torquem simul et querebar, et nunc temerariam sotiorum fidutiam nunc levitatem meam increpabam, illis exprobrans quod plus equo stilum hunc mirantes, importune agerent, michi quod immaturam gloriam e primitiis studiorum querens, amicis fierem fortassis asperior. 4 Quantalibet sane plaga animi tempore mitigatur; iam dolere desii doloremque pudor expulit; pudet tam graviter rem, intermissionis causam tibi notam esse volui, ne insueto silentio movereris. Vale. 17 Ad eundem, posse deformium opera esse formosa. 1 Non sum nescius mirari te quid ita debiliter fortunam unius epystole ferre visus sim. Neque enim magne indolis argumquam predicat vulgus, a quo laudari magnis animis pene fastidiosum est, sed que ex sobria et iocunda recordatione virtuosorum operum in