comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creditur oppressiroa suc do Amantissimũ fratr̃e amis. Rõ inu¬
sum amisisse peius fuerat illius eñ amara huiꝰ aũt ip̃a quo¬
ꝙ memoria dulcis est do. gratissimũ ip̃is ab incunabilis uite
comitem perdidi solus sum Rõ. Non est solus cũ quo uiytꝰ et ho¬
neste habitãt cure inter quas affixam precordiis fratris umagi¬
nem esse nec mors ĩp̃a uetuerit Eic nec foater sili perditas
misi amicum Rõ si ut debes in amco uirtute amasti
illa certe non perditur nec moritur ideo ueras amici¬
tias ĩmortales dicũt ꝙ nec ullo uinꝙͣ discidio amicoꝵ
nec ip̃a demũ morte̾ solũtur Sic discordĩa uitiũq
omne uincit uirtus ip̃a uõ nulla reuncit. Do᷑. Anatũ amist rõ
Cetera cum amiferis nõ habes amicos caros ue omes tũ maxie
habes dũ uideantur amissi presentia eñ delicata ne dica fas¬
cidiosa itidem ac superba mininus rebus offenditur amicoꝵ

Expanded text:
creditur oppressura sunt. Amantissimum fratrem amisi. Invicreditur oppressura sunt. Amantissimum fratrem amisi. Invisum amisisse peius fuerat: illius enim amor, huius autem ipsa quoque memoria dulcis est. Gratissimum ipsis ab incunabulis vite comitem perdidi, solus sum. Non est solus, cum quo virtus et honestas habitant, inter quas affixam precordiis fratris imaginem esse, nec mors ipsa vetuerit. Sic nec frater tuus perditus, misi amicum. Si ut debes, in amico virtutem amasti, illa certe non perditur, nec moritur. Ideo veras amicitias immortales dicunt, quod nullo unquam dissidio amicorum, nec ipsa demum morte solvuntur. Sic discordiam vitiumque omne vincit virtus, ipsa vero nulla re vincitur. Amicum amisi. Cetera cum amiseris non habes; amicos carosve omnes, tum maxime habeas, dum videantur amissi: presentia enim delicata, ne dicam fastidiosa itidem ac superba, minimis rebus offenditur amicorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cutit do᷑. Et mortalem et moriturũ frem̃ sciui mortuũ ta¬
mẽ fleo Rõ I agna pars hũanarũ actii super fluit quid
fles mortuu aut quid illi quid tibi quidue alii tuus hic̃
fietus prodest ut sit malum mors quod docti negant quod nemo ne¬
gauerit mali iyreparabilis est fletus mutilis et certe si quũ p̃cer
amũ uiciũ dici miserũ decet si quid penitus in rebus est fle̾bi¬
le flendum potius dum mmipendet ꝙͣ dum trãsũt quod regem
profectoillum nou latebat tuꝰ paulo ante menimimꝰ Dõd ꝑti¬
mi frĩs morte affitior Ra ᵈ Nullꝰ affectus intensior ꝙͣ pateruꝰ
ꝙͣ obrem et que in morte filii dicta fut fratris ad meeritũ trẽs¬
fer et que utrobiꝙ dici solent amicoꝵ etiã in morte profuerit
que iactura par sumis est ferenda tam̃e ut relique ynio emii
ami robore tolleranda sũt ona que uidentur graina et si

Expanded text:
cutit. Et mortalem et moriturum fratrem scivi, mortuum tacutit. Et mortalem et moriturum fratrem scivi, mortuum tamen fleo. Magna pars humanorum actuum suplerfluit. Quid fles mortuum? aut quid illi, quid tibi, quidve alii tuus hic fletus prodest? Ut sit malum mors, quod docti negant, quod nemo negaverit, mali irreparabilis est fletus inutilis. Et certe si quid preter animi vitium dici miserum decet, si quid penitus in rebus est flebile, flendum potius dum impendet, quam dum transit. Quod Regem profecto illum non latebat, cuius paulo ante meminimus. Optimi fratris morte afficior. Nullus affectus intensior quam paternus, quam ob rem, ut que in morte filii dicta sunt, fratris ad interitum transfer, et que utrobique dici solet, amicorum etiam in morte profuerint, que iactura par summis est, ferenda tamen ut reliqua. Uno enim animi robore toleranda sunt omnia, que videntur gravia, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uulgare malum quod quid est aliud ꝙͣ ultro oculos claudẽ
ne radios solis aspitiãt tãꝙͣ. luci nõ otulis dãpnũ sit illam
nõ uidere / nec minus clarum ꝙ nõ uideas nec minus uerũ
esse quod nescias quis tã cetus ut non uideat quis tã hebes
ut nesciat ueritati rerũ nnchil detrahit sensuũ aut intelłes
infirmitas uos equidem neq infromu neq obtusi sed quod
excusatione careat dissimilatores eximii et ad fallend uos¬
metipos ingeniosissum qui tanto scudio mutilia disctis ne¬
cessaria ne scire intnuimi ne quitꝙͣ tñ clausis nãq sefe ocu¬
lis ingerũt et nesciendi auidum ingeniũ iorũpũt et obliuis¬
cendi cupidam memoriam interpellãt multa indies fert
uita hominu que uos cogitare adigat quod nolletꝭ queue
dissimilationes uras aut ꝓpriis aut ext̾ius excitẽt argu¬
mẽtꝭ sed ad plenũ fateor figmẽta mortaliũ sola mors dis¬

Expanded text:
vulgare malum; quod quid est aliud, quam ultro oculos claudere, vulgare malum; quod quid est aliud, quam ultro oculos claudere, ne radios solis aspiciant, tamquam luci ut oculis damnum sit, illam non videre, nec minus clarum, quod non videas, nec minus verum esse, quod nescias. Quis tam cecus ut non videat, quis tam hebes ut nesciat? Veritati rerum nichil detrahit sensuum aut intellectus infirmitas. Vos equidem non infirmi neque obtusi, sed, quod excusatione careat, dissimulatores eximii, etsi ad fallendum vosmet ipsos, ingeniosissimi, qui tanto studio inutilia discitis, necessaria nescire nitimini. Ne quicquam tamen: clausis namque sese oculis ingerunt, et nesciendi avidum ingenium irrumpunt, et obliviscendi cupidam memoriam interpellant, et multa in dies fert vita hominum, que vos cogitare adigant, quod nolletis, queve dissimulationes vestras aut propriis, aut externis; excitent argumentis. Sed ad plenum fateor: figmenta mortalium, sola mors dis
Abbreviated transcription (Latin):
germanũ optinũ Ro auide illo ue debueras id silentius egis¬
ti nõ mortis miuria sed segnities iua est illa suũ ius exer¬
cuit tuũ tu neglexisties. Uors me lusit nõ putaba tam tto
moriturũ to  Omia que nolentibus accidũt cito fieri uident᷑.
que optantibus autẽ serodõ uix illum mori posse trediderã la
cũcta sibi uehemẽtissimus anĩor indulget rulq sibi nõ spon¬
det alaros q cogitatꝰ et quidꝙͣ est gũstui adicersum uicat
ac refugit unde et qui amat pene sibi eternas dactias iu¬
as fingũt tu s. frẽm notũ noueras̾ et mortalẽ nosse debue¬
tas et idcto si prouisam mortem inopmũ uelut aliquid
doles longe ciuas si improuisa aute fuit exrastido Sciebã
mortalem sẽd de morte nõ cogitabam Ro inconsulte ẜ hec
dissimelatio ur̃a est uix uiꝙͣ mori credit mortales cũ ⁊
assidue morientes fensum a pñtibus am̃ a fine diuertitꝭ

Expanded text:
germanum optimum. Avide illo uti debueras: id si lentius egisgermanum optimum. Avide illo uti debueras: id si lentius egisti, non mortis iniuria, sed segnities tua est. Illa ius suum exercuit, tuum tu neglexisti. Mors me lusit: non putabam tam cito moriturum. Omnia que nolentibus accidunt, cito fieri videntur; que optantibus autem sero. Vix illum mori posse credideram. Cuncta sibi vehementissimus amor indulget, nichilque sibi non spondet, amarosque cogitatus et quicquid est gustui adversum vitat ac refugit. Unde et qui amant pene sibi eternas delitias suas fingunt; tu si fratrem natum noveras, et mortalem nosse debueras, et idcirco si provisam mortem inopinum velut aliquid doles, longe erras, si improvisa autem fuit, errasti. Sciebam mortalem, sed de morte non cogitabam. Inconsulte. Sed hec dissimulatio vestra est, vix umquam mori creditis mortales, cum et adsidue morientes, sensum a presentibus, animum a fine divertitis,
Abbreviated transcription (Latin):
stabat tus mult quid magne laudis aditum fr̃mis obserux.
liuoreo. Amisi fratrem Ro filiorũ fortassis etatule quod sepe
uidimus graue iugũ uite tue eniulum glorie obicem id qd
ꝯstat pr̃imonio ꝑticipem amisisti  fr̃e impio mellus hos¬
tis infestioreu. At amisi pñi et bemiuoleni fedauort Rõ sed
mortalem nõ tutela corporis est uirtus uerũ am̃i orua ͭͫ
Illi gloria iimortalem prestat corpusculũ mortis imperio nõ exi¬
unt pm̃o quidem sepe illũd ante tempus in mortem toudit quõd
si nacure sue iinquitur eque bomi pereut maliq quin et uulgo
mibecilles bonos et uiuaces malos cernimus imortalem nullũ
Bonũ et gloriosum fratrem perdidi Rogfrater periit su ꝑerstes super¬
stes est gloria uirtus cĩa p̃ter quas hũana omta pari mors
turbie ꝓpeslit at dissipat has cu ergo seu totid filios fratris
amplectere atq hiĩs bonis ĩmortalibus mortalia dãpna ꝯpe¬
sa ꝙ si filii supersũt alii uera illos pretas tuos facit Docdmisi

Expanded text:
stabat tuis, multis quidem magne laudis aditum fraternus obstruxit livor. Amisi fratrem. Filiorum fortassis etatule, quod sepe vidimus, grave iugum, vite tue emulum, glorie obicem, id quod constat patrimonii participem amisisti. Fratre impio nullus hostis infestior. At amisi pium et benevolum. Sed mortalem: non tutela corporis est virtus, verum animi ornamentum: illi gloriam immortalem prestat; corpusculum mortis imperio non eximit, immo quidem sepe illud ante tempus in mortem trudit, quod si nature sue linquitur, eque boni pereunt malique, quin et vulgo imbecilles bonos, et vivaces malos cernimus, immortalem nullum. Bonum et gloriosum fratrem perdidi. Si frater periit, superstes est gloria, virtus, anima, preter quas humana omnia, pari mors turbine propellit ac dissipat. Has tu igitur ceu totidem filios fratris amplectere, atque his bonis immortalibus mortalia damna compensa, quod si filii supersunt, alii vera illos pietas tuos facit. Amisi
Abbreviated transcription (Latin):
Semetip̃m nullus amabit nemo nãq suũ
ami nemo faciẽ suã udet hoc minirũ int̾est
im ut nosip̃os quos nũꝙͣ uidinmꝰ amenius
natura est ut u̾o alios u̾tus efficit ⁊ fama
Regẽ masinssã oblitũ pr̃ie ac pignorã tãtorã
Affricam mei cõgressũ corgit expete̾ ac pñtia
tam sui quidã hostis s u̾tutũ amiti hõrificen¬
tissime dec̾to et supplici ac uen̾abunda p̃donũ
acie absentis honestauit exiliũ demq dine
eius orignus in pectoribꝰ hõim oppimonem
genuit et nedũ hiis laudibo s ẽt fabuł locũ
fecit, Hec ẽ que bñ mi̾to et uiuẽtes in terris
celebrat ⁊ extiuctos ad celũ offert et que
et̾nitate uicturos elicit e sepulcris Credibi¬
liora recenseo Eutũ sane ꝙͣq accensũ sti.
ꝙͣta int̾ legẽtes audiẽtesq heroñ solet esse¬

Expanded text:
semet ipsum nullus amabit; nemo namque suum semet ipsum nullus amabit; nemo namque suum animum, nemo faciem suam vidit. Hoc nimirum interest, quoniam ut nos ipsos quos nunquam vidimus, amemus, nregem Masinissam oblitum patrie ac pignorum tantorum Africani mei congressum coegit expetere, ac presentia causam, sui quidem hostis sed virtutum amici honorificentissimo decreto, et supplici ac venerabunda predonum acie absentis honestavit exilium; denique divine eius originis in pectoribus hominum opinionem genuit, et nedum veris laudibus, sed etiam fabulis locum fecit. Hec est que benemeritos et viventes in terris celebrat et extinctos ad celum effert cumque eternitate victuros elicit e sepulcris. 6 Credibiliora recenseo; quantum sane quamque accensum studium, quanta inter legentes audientesque
Abbreviated transcription (Latin):
nestarũ amcitiarũ diligẽtissimꝰ pro¬
stoito sũmo scudio institit ut tibi aliꝙ scribe
qd̾ cũ aliꝙͣ diu excusarẽ ĩgnarus uñ nicipẽ
aut quib ꝰ u̾bis hoĩem solius fame testimoĩo
cognitũ alloq̃rer Euicit tñ ut calamũ arriꝑẽ
scripturꝰ quidꝙ occurre̾t qd̾ cũ fecissẽ letus
et uoti cõpos abscessit Michi aũt in sibẽtio
cogitãti quo nã artificio familiaris epła de
nichilo texetur mirantiq et inͥ reqͥrenti ꝙ
mͥ tecũ rei ẽẽt que ue scribendi matia ncħ
pͥus in aĩm ueuit ꝙͣ ciceronis illa uulgata
ulq qd mag̾ alliciat tantãq eius ẽẽ uim
ut eos quoq quos mĩꝙͣ uidmꝰ diliganus
I̾taq cõfestim uenit ꝑtusa ualido aquilone
mibila et cunctatõ et admuiratõ oĩs enami ͭ
Iam latũ scribendi campũ uideo Ĩamiq ncħ
facies eis mͥ hactenꝰ quidẽ ne iusa sit Si
eñ insi qd ocłis uidimꝰ amare nõ possumꝰ
pͥniꝰ et maximꝰ amandi gradus euertit᷑.

Expanded text:
nestarum amicitiarum diligentissimus proxeneta, summo studio institit ut tibi aliquid scriberem. Quod cum aliquandiu recusarem, ignarus unde inciperem aut quibus verbis hominem solius fame testimonio cognitum alloquerer, evicit tandem ut calamum arriperem scripturus quicquid occurreret; quod cum fecissem, letus et voti compos abscessit. 2 Michi autem in silentio cogitanti quonam artificio familiaris epystola de nichilo texeretur, mirantique et mecum requirenti quid michi tecum rei esset que ve scribendi materia, nichil prius in animum venit quam Ciceronis illa vulgata nichilque quod magis alliciat», tantamque eius esse vim ut “eos” quoque “quos nunquam vidimus, diligamus”. Itaque confestim, veluti percussa valido aquilone nubecula, et cuntatio et admiratio omnis evanuit; iam latum scribendi campum video, 3 iamque facies eius michi hactenus quidem ne visa sit. Si enim nisi quod oculis vidimus, amare non possumus, primus et maximus amandi gradus evertitur:
Abbreviated transcription (Latin):
an huit migrare malitu nõ facile dixeã
et ire iuuat et maners delectat ad pͥmũ
ꝓnior sum non ꝙ hic molesti quidꝙ pacior
ced romã iuisurus domo moueram Est
tur habuisse opĩo illa que bt̃ifica uisione
dei in qua ꝯssimata felicitas hõis consistit
efunctorũ am̃as tan diũ carituras astru
suo da ueniã queso qui ualde eum s non
errores eius dilexisti sepulta iã pridem

Expanded text:
an hinc migrare malim, non facile dixerim; an hinc migrare malim, non facile dixerim; et ire iuvat, et manere delectat. Ad primum pronior sum; non quod hic molesti quicquam patiar, sed Romam visurus domo moveram. Esttur habuisse opinio illa, que beatifica visione Dei, in qua consummata felicitas hominis consistit, defunctorum animas tandiu carituras astruesuo — da veniam, queso, qui valde eum, sed non errores eius dilexisti — sepulta iampridem
Abbreviated transcription (Latin):
tegit et piscator hamis falcibꝰ herentem
estam rigido mucrone suspendit quodq ri¬
diculũ dixeris aquã e xuteo petiturꝰ rubi¬
gmiosam galeam sordido fune quectit deniq
nichil sine armis hic agit᷑. Suis ille ꝑ nox
ululatus uigilũ ĩmembꝰ que uoces ad ar¬
ma ꝯclamantiũ q̃ mͥ in sonorũ locũ qͦs blan¬
dis e fedibus expͥme̾ ꝯsueuerã successere
nichil incolis harũ regionũ int̾ se aut Rm̃
indeas aut p aratũ andias aͥ huanũ sencias¬
s⁊ bellũ et odia et oꝑibus demonũ cũcta
sumllim a¶Miis in locis pr̃ inclite inter
uolentẽ ac nolentẽ dubiũs iam syxtũde¬
cimũ diem ago et ꝙͣtũ post in rebꝰ om̃ibꝰ
consuetudo fragore militũ et stridorẽ litiũ
cetis in arcem ꝯturrentibꝰ me sepe pħos
colles uagũ uideas aliquid qd̾ posteritatem
michi consiliet assidue meditantẽ Qnĩs
solliatos ⁊ armatos hec est humanarũ
uarietas actionũ cuod s forsan introger

Expanded text:
tegit et piscator hamis fallacibus herentem tegit et piscator hamis fallacibus herentem escam rigido mucrone suspendit; quodque ridiculum dixeris, aquam e puteo petiturus rubiginosam galeam sordido fune connectit. 6 Denique, nichil sine armis hic agitur. Quis ille pernox ululatus vigilum in menibus, que voces ad arma conclamantium, que michi in sonorum locum quos blandis e fidibus exprimere consueveram, successere? Nichil incolis harum regionum inter se aut tutum videas, aut pacatum audias, aut humanum sentiassed bellum et odia et operibus demonum cunta simillima. 7 His in locis, pater inclite, inter volentem ac nolentem dubius, iam sextumdecimum diem ago; et — quantum potest in rebus omnibus consuetudo! — fragore militum et stridore lituum ceteris in arcem concurrentibus, me sepe per hos colles vagum videas atque aliquid quod posteritatem michi conciliet, assidue meditantem. Omnessolicitos et armatos. Hec est humanarum varietas actionum. 8 Quodsi forsan interroger
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspectui int̾ quos et umbrosa laterũ quexã
et oꝑara circũ antra subsidunt undiq subiuo¬
nendis solibus frondosũ nemꝰ erigit᷑ nise ꝙ
ad aquilonem collis hũolior a pricũ aꝑit sinẽ
mellificis opibus floream stationẽ fontes
aquarũ dulciũ ymis uallibus obstrepũt.
Cerui dãme capreoli feri nemorũ greges a¬
ꝑtis uagant᷑ collibus om̃e uolucrũ genus
Uł indis uł ramis ĩnimurat nam boum ⁊
om̃is mansueti pecoris armenta et hũami
laboris fructus bachi dulcedmẽ et cereris
ubertatẽ al adh et illa nẽ dona uicinos
lacus et flumĩa et nõ longinquũ mare p̃¬
tereo pax una quo nã gentis cͥmue quibus
celi regibus quo fato seu qua syderũ i ab
hiis t̾ris exulet ignoro Quid enĩ putes pa¬
stor armatus siluis uigilat nõ tam lupos
metuens ꝙͣ raptores loriacus arator hastã
ad usum rustici pugionis ĩuertens recusãtis
bonis terga sollicitat auceps rechia clixec

Expanded text:
prospectui; inter quos et umbrosa laterum convexa prospectui; inter quos et umbrosa laterum convexa et opaca circum antra subsidunt. Undique submovendis solibus frondosum nemus erigitur, nisi quod ad aquilonem collis humilior apricum aperit sinum, mellificis apibus floream stationem. 4 Fontes aquarum dulcium imis vallibus obstrepunt; cervi damme capreoli et feri nemorum greges apertis vagantur collibus; omne volucrum genus vel undis vel ramis immurmurat; nam boum et omnis mansueti pecoris armenta, et humani laboris fructus, Bachi dulcedinem et Cereris ubertatem, ad hec et illa nature dona, vicinos lacus ac flumina et non longinquum mare, pretereo. 5 Pax una, quonam gentis crimine, quibus celi legibus, quo fato seu qua siderum vi ab his terris exulet, ignoro. Quid enim putas? pastor armatus silvis invigilat, non tam lupos metuens quam raptores; loricatus arator, hastam ad usum rustici pugionis invertens, recusantis bovis terga solicitat; auceps retia clipeo
Abbreviated transcription (Latin):
loci situs et spectata fertilitas habitatores
aliquos sponte ꝯtraxit a quibꝰ arx enuẽnti
satis tumulo fundata Et domorũ ꝙ̃tũ collis
angustus patit᷑ ad huc uetus caprarũ uocabu¬
lum nõ mnisit locus ignobilis fama nobiliore¬
bus cigitur locis. Et huic socrate mons
siluestro clarus incola Sed ante siluestriũ
poetarũ carmĩbus illustris hic̃ cinum cum
monte lacus quorũ meũt uirgiꝰ hĩt sutrium
qd̵ non nisi duobus passuũ milibꝰ ab est.
Bedes cereri gͣtissima et uetus ut ꝑhibent
saturui colonia Campus oũdituri non louge
a muris ubi pͥmũ in ytalia frumẽti semen
ab aduena rege iactum dicũt pͥmã messem
falce desectã quo bñficio miraculoq delinitis
auis in ꝑtem regni uiuens ĩopioem dĩnitatis
uita functus fauore hom̃ exceptus senex rex
et falcifer, deus est aer hic pͣtũ brene tempo
oñdit salubrimꝰ huic illiuc colles ĩnumeri
altitudine nec accessu difficili ⁊ expedita

Expanded text:
loci situs et spectata fertilitas habitatores aliquot sponte contraxit, a quibus arx eminenti satis tumulo fundata; et domorum quantum collis angustus patitur, adhuc vetus caprarum vocabulum non amisit. 2 Locus ignobilis, fama nobilioribus cingitur locis. Est hinc Soracte mons, Silvestro clarus incola, sed et ante Silvestrum poetarum carminibus illustris; hinc Cimini cum monte lacus, quorum meminit Virgilius; hinc Sutrium, quod nonnisi duobus passuum milibus abest, sedes Cereri gratissima et vetus, ut perhibent, Saturni colonia. Campus ostenditur non longe a muris, ubi primum in Italia frumenti semen ab advena rege iactum dicunt, primam messem falce desectam; quo beneficio miraculoque delinitis animis, in partem regni vivens, in opinionem divinitatis vita functus, favore hominum exceptus senex rex et falcifer deus est. 3 Aer hic, quantum breve tempus ostendit, saluberimmus. Hinc illinc colles innumeri, altitudine nec accessu difficili et expedita
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ stimłis ardẽntibꝰ quibꝰ pigerlicet
licet animꝰ in altissĩas curas possit assur
amor mulcẽt ac bellicat huiꝰ me odium
pungit et asꝑat odorq guissima toti mũ¬
do pestifer qͥd mir̃ si uicintate iima uiꝰ
pariũ ruris ĩnocuit połluit xuritatẽ ille

Expanded text:
plenus stimulis ardentibus, quibus piger plenus stimulis ardentibus, quibus piger licet animus in altissimas curas possit assurgamor mulcet ac vellicat, huius me odium pungit et asperat odorque gravissimus toti mundo pestifer; quid mirum si vicinitate nimia unius parvi ruris innocuam polluit puritatem? ille
Abbreviated transcription (Latin):
ytalia indignor. hũc elicona nr̃m tͥnsal¬
pinũ uocitare soleo est riũ alt̾ uibsus
soliq studio aptus et nr̃o sacer applimi h
nascenti sorgie impendet ult᷑ ꝙ̃ nichil
est nisi ruxes ⁊ oma ꝓrsum insi feris
aut uolucͥbꝰ in accessa alt̾ domi uximꝰ
et aspectꝰ cultior et dilcus ẽ bremuo h
mirũ dictu rapidissimi atq pult̾rimi
añis in medio est iuxͣ ꝙ̃ breui tñ põte
disincta ultima domꝰ in ꝑte textudo iius
ex lapidibꝰ curnata suspendit᷑ que nũt
celo arden te sentiri uetat estatez locus
⁊ qui ad studiũ ascendat angurorq nõ
absimilis atriolo illi ubi declamare so¬
litus erat Lĩco nisi qd̾ illud p̃ter labentẽ
sorgia nõ hẽbat sub hac ergo nuͣdies
exigit᷑ mane in collibꝰ uesꝑ in pratis
uel fontez asꝑiorez in ortulo ubi nat᷑a
iͥ uincentẽ artifieio locy est alta sub ru¬
pe ac mediis imudiis Augustus quid sed

Expanded text:
Italiam indignor. 14 Hunc Elicona nostrum transalItaliam indignor. 14 Hunc Elicona nostrum transalpinum vocitare soleo. Est enim alter umbrosus solique studio aptus et nostro sacer Apollini; hic nascenti Sorgie impendet, ultra quem nichil est nisi rupes et avia prorsum nisi feris aut volucribus inaccessa. Alter domui proximus et aspectu cultior et dilectus est Bromio; hic, mirum dictu, rapidissimi ac pulcerrimi amnis in medio est, iuxta quem brevi tantum ponte disiuncta, ultima domus in parte, testudo vivis ex lapidibus curvata suspenditur, que nunc celo ardente sentiri vetat estatem. 15 Locus est qui ad studium accendat augurorque non absimilis “atriolo” illi ubi “declamare” solitus erat Cicero, nisi quod illud preterlabentem Sorgiam non habebat. Sub hac ergo meridies exigitur, mane in collibus, vesper in pratis vel ad fontem asperiore in ortulo, ubi naturam michi vincente artificio, locus est alta sub rupe ac mediis in undis, angustus quidem sed
Abbreviated transcription (Latin):
ac retia tͣctare Quid de uestibꝰ qͥd de cal¬
ceis loq̃r nuita sũt oĩa nõ ille mes habitꝰ
meus inꝙͣ p̃p eximiã raritatẽ qua salua
in fallor honestate ⁊ decore suato int̾ ꝑtes
olim cõspiti dulce fuit ag̾colam me seu pas¬
torẽ dixis cũ tñ adhuc et uestis exquisi¬
tior non desit et muͣti hĩtus nulla sit cã
nisi qr qd̾ pͥmũ placuit pͥmũ sordet soluta
sunt quibꝰ ligabar uincła clausiq quibꝰ
place̾ cupieba ocłi et suputo si aꝑti ẽẽnt
hodie solitũ in me imꝑiũ nõ hr̃ent neis ãt
oclis nullo mõ mag̾ placeo ꝙͣ solutus ac
liber quid̾ de hĩtaculo dixu̾ ca thonis at
om̃s utinã mindiã dimisissẽ ad me nũꝙͣ
redituros mer quietis unicã ꝓcella uilłicꝰ
et ne unꝙͣ ob sequiũ uergat in tediũ paruo
mox ostio secludendus hic mͥ duos ortulos
q̃si tã ingenio ꝓpoitõq meo ꝯsentaneos
ut nichil mag̾ quos si describe aggrediar
leuitatẽ fateri oꝑtet tłe quitꝙͣ ẽẽ extra

Expanded text:
de calceis loquar? mutata sunt omnia; non ille meus habitus, meus inquam propter eximiam raritatem, qua, salva ni fallor honestate et decore servato, inter pares olim conspici dulce fuit. Agricolam me seu pastorem dixeris, cum tamen adhuc et vestis exquisitior non desit, et mutati habitus nulla sit causa nisi quia quod primum placuit primum sordet. 11 Soluta sunt quibus ligabar vincula, clausique quibus placere cupiebam oculi; et, puto, si aperti essent, hodie solitum in me imperium non haberent; meis autem oculis nullo modo magis placeo quam solutus ac liber. 12 Quid de habitaculo dixerim? Catonis aut omnes utinam in India dimisissem ad me nunquam redituros, mee quietis unicam procellam! Villiet ne unquam obsequium vergat in tedium, parvo mox ostio secludendus. 13 Hic michi duos ortulos quesivi tam ingenio propositoque meo consentaneos ut nichil magis; quos si describere aggrediar, levitatem fateri oportet, tale quicquam esse extra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsurtudo in pro uolup ͭ ͤ est Itaq uillicus
mrũ indulgentissimꝰ familiaris et ixse
quoq uir saxrus de nullo metũ litigat nͥ
ꝙ durior mͥ sit uictus ꝙͣ qui ut dicit diuciꝰ
fr̾i queat ego ꝯtͣ sencio diutiꝰ tale uictũ
tollari posse ꝙͣ mollem magni te dii esse

Expanded text:
consuetudo michi pro voluptate est. Itaque villicus consuetudo michi pro voluptate est. Itaque villicus meus indulgentissimus familiaris et ipse quoque vir saxeus de nulla re mecum litigat, nisi quod durior michi sit victus quam qui, ut dicit, diutius ferri queat. 9 Ego contra sentio diutius talem victum tolerari posse quam mollem, quem magni tedii esse
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat ip̃iis huis saxre młiercule instra¬
ta sarmẽtis t̾ra cubilic̃ huic ꝓpe t̾rens pãĩs
cibus uinũq aceto siłius limphisq ꝑ doĩtẽ
petus est Si qd̵ mobłis apponas iam de cõ¬
surtudine longissiã durũ putat õe qd mul¬
cet s⁊ fatis młta de uillira q̃ nisi in ag̾sti
scriptura locũ reptura nõ fu̾at hoc modo
igit᷑ ocłos castigo Qͥd de auribꝰ dicã Can¬
tus ut tybie et fidiũ dulcedo quibꝰ extra
meip̃m rapi solro ubi sũt mnͥ totã suanitatẽ
illam aur̃e dispersit nũs nicħ omño p̃ter
raros boum mugitus aut balatꝰ pecudũ
p̃ter uolucrũ cantus ꝯtinuũq murm᷑ aqͣrũ
audio qͥd lingna qua sepe meip̃m ⁊ int̾dũ
forte alios erexi nũc iacet ip̃a et a mane
sepe ad uesyam silet, cui xñĩ loqͣt᷑ preter
stitui ut sepe bubulti mei panis et michi
sufficiat et seps ẽti debectet et inueũ aliũ¬
de mͥ allatũ famłi qui tułe manducẽt iam

Expanded text:
duntaxat ipsius. 6 Huic saxee muliercule instraduntaxat ipsius. 6 Huic saxee muliercule instrata sarmentis terra cubiculum; huic prope terreus panis cibus, vinumque aceto similius limphisque perdomitum potus est; siquid mollius apponas, iam desuetudine longissima durum putat omne quod mulcet. Sed satis multa de villica, que nisi in agresti scriptura locum repertura non fuerat. 7 Hoc modo igitur oculos castigo; quid de auribus dicam? cantus et tibie et fidium dulcedo, quibus extra me ipsum rapi soleo, ubi sunt? michi totam suavitatem illam aura dispersit; nunc nichil omnino preter raros boum mugitus aut balatus pecudum, preter volucrum cantus continuumque murmur aquarum audio. Quid lingua, qua sepe me ipsum et interdum forte alios erexi? nunc iacet ipsa et a mane sepe ad vesperam silet; cui enim loquatur preter stitui ut sepe bubulci mei panis et michi sufficiat, sepe etiam delectet, et niveum aliunde michi allatum famuli qui tulere, manducent; iam
Abbreviated transcription (Latin):
regno tarqͥuius pulsus ẽẽt nec appiꝰ intã
scriptõrm dignas morũ laudes subt̾hã ꝙ̃
fusta facies tã candidus ẽ aĩmꝰ maguũt
ip̃a nicħ aĩo nocentis femĩe deformitatis
exͫ de quo forte aliquid dice̾ nͥ qr circa
claranũ suũ hũnde hũt articulũ in epłis ꝓ¬
secutus ẽ seurca hᵒ singlaris hẽs uilla mra
ꝙ cũ fotiua corꝑis femineũ pocrꝰ ꝙͣ uirile
bonũ sit hec ades forme iactura nõ sentis
Ut dice̾ illam putes ẽe deformẽ nicħ fide¬
lius nicħ hũiliꝰ nicħ oꝑosiꝰ sb̾ ardentissi¬
mo so le iuxcitabis estũ tollantibꝰ totos
dies agit in cãpis et cancrũ ⁊ leone dura¬
ta cute ꝯtẽpuit Sero domũ rediens auicłã
sic indefessũ rebꝰ domesticis adhibet ñuit¬
turbate mẽtis indiciũ s ruris natorũ et
familie mee uenienciũq ad me hospitũ in¬
credibłis cura incredibilisqt ꝯtemptꝰ sui

Expanded text:
regno Tarquinius pulsus esset nec Appius vitamregno Tarquinius pulsus esset nec Appius vitamscriptionem dignas morum laudes subtraham, quam fusca facies tam candidus est animus; magnum et ipsa nichil animo nocentis femine deformitatis exemplum, de quo forte aliquid dicerem, nisi quia circa Claranum suum abunde hunc articulum in epystolis prosecutus est Seneca. Hoc singularius habet villica mea quod cum forma corporis femineum potiusquam virile bonum sit, hec adeo forme iacturam non sentit ut decere illam putes esse deformem. 5 Nichil fidelius nichil humilius nichil operosius. Sub ardentissimo sole, vix cicadis estum tolerantibus, totos dies agit in campis et Cancrum et Leonem durata cute contemnit; sero domum rediens anicula sic indefessum rebus domesticis adhibet invicturbate mentis indicium, sed viri et natorum et familie mee venientiumque ad me hospitum incredibilis cura incredibilisque contemptus sui
Abbreviated transcription (Latin):
et solitarie inte modũ
O fontẽ sorgre estatẽ ago Ian qd
sequit᷑. tacito me licet in telligis s
si loqui iubes breuibꝰ expediã Corꝑi meo
bellum indixi Ita me ille a dimet sĩne cuiꝯ
ope succũbe̾ ut gula ut uent̾ ut aures¬
oculi mei sepe mͥ nõ artus ꝓprii s hostis
impii audent᷑ multa quidẽ huit inͥ mala
ꝓuenisse menũ p̃sertim ab ocłis qui ad õe
p̃cipiciũ mei fuerũt duces hos ita ꝯclusi
ut p̃ter celum p̃ter mõtes ãc fontes fere
nichil uideant nõ aurũ nõ gẽmas non
ebur nõ purpurã nõ xquos nisi duos.
eosqz ip̃os exignos qui cũ unico pu̾o hic
me uallibꝰ circũnectãt postremonullus
Usq młixris nͥ uillice me faciẽ quã si uide¬
as solitudinẽ libitã aut ethiopitã putes
te uide aridã pruitꝰ et u̾e solis ab ardori¬
bus adustã faciẽ cui incħ iuroris nͭ suam
mest faciẽ qualez si tyndaris hũissi treya
nũt ẽt̃ staret si lucretia ⁊ uirginea nec

Expanded text:
et solitarie vite modus. 1 Ad fontem Sorgie estatem ago; iam quod sequitur, tacito me licet, intelligis; sed si loqui iubes, brevibus expediam. Corpori meo bellum indixi. Ita me Ille adiuvet sine cuius ope succumberem, ut gula ut venter ut ue mei sepe michi non artus proprii sed hostes impii videntur. 2 Multa quidem hinc michi mala provenisse memini, presertim ab oculis, qui ad omne precipitium mei fuerunt duces. Hos ita conclusi ut preter celum preter montes ac fontes fere nichil videant, non aurum non gemmas non ebur non purpuram non equos, nisi duos eosque ipsos exiguos, qui cum unico puero his me vallibus circumvectant; 3 postremo nullius usquam mulieris nisi villice mee faciem, quam si videas, solitudinem lybicam aut ethiopicam putes te videre, aridam penitus et vere solis ab ardoribus adustam faciem, cui nichil viroris nichil suci inest; faciem qualem si Tyndaris habuisset, Troia nunc etiam staret; si Lucretia et Virginia, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Illa quid̾ dñis ext̾m nescia regi¬
uic tibi ꝯposin que ꝑlrgis ocia nactꝰ
Auris amira tui qͦuã uagus ama calle
Iusta sequi quibꝰ in pratis errare soles
Assidue mecu uoluens ꝙ fluĩs oram
Sue curui secreta lacus qͣs arboris ũbras
Quas nemorũ lateb̃s collisq sedilia xm
Ambreꝵ cuuiꝰ fessꝰ sru cespitis hrrbam¬
p̃sseris accubitu sou ripam fontis anemꝰ
Que pͥme fortuna tue pax qͣnta sepulcri
Andisti ꝙ roma pareus hoc querere noli
boc melius nescire puta melioribꝰ aurẽ
Ergo adhibe et rerũ successus disce tuarũ
Liturus ut tenie semor iã ꝑflat auẽnam
Qua difido cultu tuus ut resplend agellus
Ut tuus enras uiuit totũqz per orbem
Et placet et canit᷑ tanto ꝙ̃ ad sid̾a uisu
Tolliꝰ conanti mors obstitit iuida magnis
Principiis miserũ eneã iam sũma p̃mebãt
facta manu iãq ore tuo dãptus abibat
Tusurq itum pirtas angusta secundis
Eripuit flãmis quẽ nõ mouẽtis amici

Expanded text:
Illa quidem dominis, externi nescia regIlla quidem dominis, externi nescia regHic tibi composui que perlegis, otia nactus Ruris amica tui, quonam vagus avia calle Fusca sequi, quibus in pratis errare soleres, Assidue mecum volvens, quam fluminis oram, Que curvi secreta lacus, quas arboris umbras, Quas nemorum latebras collisque sedilia parvi Ambieris, cuius fessus seu cespitis herbamresseris accubitu, seu ripam fontis ameni;Que patrie fortuna tue, pax quanta sepulcri Audisti. Quid Roma parens? hoc querere noli, Hoc melius nescire puta; melioribus aurem Ergo adhibe et rerum successus disce tuarum: Tityrus ut tenuem senior iam perflat avenam, Quadrifido cultu tuus ut resplendet agellus, Ut tuus Eneas vivit totumque per orbem Et placet et canitur, tanto quem ad sidera nisu Tollere conanti mors obstitit invida magnis Principiis; miserum Eneam iam summa premebant Fata manu iamque ore tuo damnatus abibat, Arsurumque iterum pietas Augusta secundis Eripuit flammis, quem non morientis amici
Abbreviated transcription (Latin):
Siui tͥ nũs igr̾ comitesq inta libentis
Audierĩ qͣntũ u̾o tua sompinia distent
Et uagus rneas portaqz emissꝰ eburna
An pociꝰ celi regio tͣnquilla beatos
Excipit ingeniis q̃ arridẽt astra ferenis
post stagios raptus spoliataq tartara sumet
Regis ad aduentũ magno ctamũe uictor
Impia quis p̃ssit stigniatis lĩa plantꝭ
Etigniatꝭ qz potens et̾na repagła palis
Fregit et horrisono cõnulsit tardine baluas
hec ego nosse ueliur tumũdo si qua siłet
umbra uecens nr̃a ueniet tͥ forsan ab ora
Quis tria cara tibi lota m̃s totidẽd libellos
Exitꝰ excipiat nr̃is simł accips uerbis
Parthenope infelix rcipto gemit orba robto
Multorũq dies anmorũ sustielit unus
pspera nũc dubiis pendet plebsaxia fatis
Iunocuãq p̃mũt pantorũ crim̃a turbam
Optima finitis quatit᷑ sue fine tumultu
Mantua maguinus ducibꝰ s fulta recusat
Inuicta terinte ingũ cuulib ufa

Expanded text:
Qui tibi nunc igitur comites, que vita libenter Qui tibi nunc igitur comites, que vita libenter Audierim, quantum vero tua somnia distent Et vagus Eneas portaque emissus eburna, An potius celi regio tranquilla beatos Excipit ingeniisque arrident astra serenis Post stigios raptus spoliataque tartara summi Regis ad adventum, magno certamine victor Impia qui pressit stigmatis limina plantis Stigmatisque potens eterna repagula palmis Fregit et horrisono convulsit cardine valvas? Hec ego nosse velim: tu, mundo siqua silenti Umbra recens nostra veniet tibi forsan ab ora, Quis tria cara tibi loca nunc totidemque libellos Exitus excipiat, nostris simul accipe verbis. Parthenope infelix rapto gemit orba Roberto Multorumque dies annorum substulit unus Prospera, nunc dubiis pendet plebs anxia fatis Innocuamque promunt paucorum crimina turbam. Optima finitimo quatitur sine fine tumultu Mantua, magnanimis ducibus sed fulta recusat Invicta cervice iugum, civilibus usa
Abbreviated transcription (Latin):
Totis ingenii gressibꝰ insequor
Sic me grata lire fila trahũt tue
Sic mulcet calami dulais a terbitas
¶ Ad Pablũ Uirgiliũ maronẽ heroui
portã et latinorũ pͥncipi poetarũ
loqun splẽdor la cie spes alta ligue
Mare marotãta ꝙͣ felix mãtua ꝓle
Romanũ genuisse decus ꝑ secula gandet
Quis te t̾rarũ tͥctus quotus arcet auermi
Circulus an raucã citharã tͥ fusto apolło
pcutit in lingue ꝯtexũt u̾ba sorores
An pnis elisiam ꝑ multos carmĩe siluam
Tartareũq elicona colis palchrime natũ
Et siuil unanins tecũ spaciat᷑ homerus
Soleuagiq canũt phebũ ꝑ yrata porte
Cephrus ac reliqui nͥ qͣs molẽta relegat
Moes ꝓpria cõstita manu seuiq ministri
Absequio qualis luthanũ ĩfata uolentẽ
Impulit arterias medico dedit ille crueto
Supplicii gͣuiore motie mortisq prudende¬
T ic sua lucretiũ mors abstudit ac parꝯ qr do
dõge alii ut fama locis hĩtare corgita

Expanded text:
Totis ingenii gressibus insequor. Totis ingenii gressibus insequor. Sic me grata lyre fila trahunt tue, Sic mulcet calami dulcis acerbitas. 11 Ad Publium Virgilium Maronem heroycum poetam et latinorum principem poetarum. loquii splendor, latie spes altera lingue, Clare Maro, tanta quem felix Mantua prole Romanum genuisse decus per secula gaudet, Quis te terrarum tractus quotus arcet Averni Circulus? An raucam citharam tibi fuscus Apollo Percutit et nigre contexunt verba sorores, An pius Elysiam permulces carmine silvam Tartareumque Elicona colis, pulcerrime vatum, Et simul unanimis tecum spatiatur Homerus Solivagique canunt Phebum per prata poete Orpheus ac reliqui, nisi quos violenta relegat Mors propria conscita manu sevique ministri Obsequio. Qualis Lucanum in fata volentem Impulit, arterias medico dedit ille cruento Supplicii graviore metu mortisque pudende, Sic sua Lucretium mors abstulit, ac ferus ardor Longe aliis, ut fama, locis habitare coegit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ uirgo egregiis regia fletibus
Lergotornigi fertur adulteri
Irtus sollicitus demq mestior
Iratusq places dũ dubiũ premis
Riuale uariis suspicationibus
Aut dũ ui peas iuire ueneficas
Execraris ams uulgus et instium
Cũ cantas lalagẽ midus et asperũ
Et solus taçita fronte fugas lupũ
infaustũq hunũs effugis arborem
fluctus eolio turbine concitos
Prdim̃ te uiridi cespite fontiũ
Captantem strepitus et uolucrũ indos
Carpentẽ riguo gramiẽ flosculos
Uectentẽ facili mĩne palintes
Tendentẽ cenuu pollice barbitõ
Miscentẽ nũo pectine candido
Mulcentẽ uario carmĩe siderea
Ut indi iudiã mens uaga nobilem
Concepit subito nec pepit prins
Cm te ꝑ pelagi stagna reciproci
ꝑq cuũis scopulos monstraq fluctiũ
Terrarũq seq̃ns luuite abiudico
uidisolis rquos surgere nitidos
Et ser occeano m̾gier ultimo
Tecũ tusborxam tͣnsq notũ nagus
Ian seu fortuitas ducis ad insulas

Expanded text:
Dum virgo egregiis regia fletibus Dum virgo egregiis regia fletibus Tergo cornigeri fertur adulteri? Letus solicitus denique mestior Iratusque places dum dubium premis Rivalem variis suspitionibus; Aut dum vipereas iure venificas Execraris anus, vulgus et inscium; Dum cantas Lalagen, nudus et asperum Et solus tacita fronte fugas lupum; Infaustamque humeris effugis arborem, Fluctusque Eolio turbine concitos. Pronum te viridi cespite, fontium Captantem strepitus et volucrum modos, Carpentem riguo gramine flosculos, Nectentem facili vimine palmites, Tendentem tenui pollice barbiton, Miscentem numeros pectine candido, Mulcentem vario carmine sidera Ut vidi, invidiam mens vaga nobilem Concepit subito, nec peperit prius Quam te per pelagi stagna reciproci, Perque omnes scopulos monstraque fluctuum Terrarumque sequens limite ab indico Vidi Solis equos surgere nitidos, Et serum Occeano mergier ultimo. Tecum trans Boream transque Notum vagus, Iam seu fortuitas ducis ad insulas,
Abbreviated transcription (Latin):
lunã seu trundi carmiẽ ꝯficis
Fuscũ rurꝭ opes et mala turbide
urbis tur ne honũ fuit equus ferox
Crispũ diuitiis quis color rdoces
Songis uirgiliũ luctibus abstra his
Atq ad leticiã uer ubi pandit᷑
Bortaris placide ⁊ stulticiã breuẽ
Sirpinũ ꝓfugi tp̃ris admnones
Lorquatũ et parili tatũe postunũ
dũ noctes celeres et uolucres dies
Obrexens tacito dũ semũ gradu
Aut breuitas iite ad calamũ redit
Aut mors p̾cipiti que celera pede
Quis nõ p̃terea dulciter audiat
Sum tu siderea sede superstitem
Augustũ statuis dũ tuitam suis
Marti nec satis est texere ferreã
Acceditq adamas dñ cuneos ducũ
Uinclis implicitos cruribꝰ aureis
ꝑ clmũ atq sacrã nictor agis mã
Quã pompã mulier dũ cauit insolet
Uaud ꝙͣꝙͣ rigidas horruit asperidas
ius fractũ hospitii dũ memoras dolis
Dastores frigni nil nerei minis
Pacatũ paridi uaticinãtibꝰ
Dum dane pliuua fallitir aurea

Expanded text:
Limam seu tumidi carmine conficis; Limam seu tumidi carmine conficis; Fuscum ruris opes et mala turbide Urbis, cur ve homini servit equus ferox, Crispum divitiis quis color edoces; Longis Virgilium luctibus abstrahis Atque ad letitiam, ver ubi panditur, Hortaris placide et stultitiam brevem; Hirpinum profugi temporis admones, Torquatum et parili carmine Postumum; Dum noctes celeres et volucres dies, Obrepens tacito dum senium gradu, Aut vite brevitas ad calamum redit, Aut mors precipiti que celerat pede. Quis non preterea dulciter audiat Dum tu siderea sede superstitem Augustum statuis; dum tunicam suis Marti, nec satis est texere ferream Acceditque adamas; dum cuneos ducum Vinclis implicitos curribus aureis Per clivum atque Sacram victor agis Viam, Quam pompam mulier dum cavet insolens, Haudquaquam rigidas horruit aspidas; Ius fractum hospitii dum memoras dolis Pastoris frigii, nil Nerei minis Pacatum Paridi vaticinantibus, Dum Dane pluvia fallitur aurea;
Abbreviated transcription (Latin):
Congressus placidus aspicra libens
Non me ꝓposito tp̃ris aut loci
Defler facies ibo pari impetu
Uel dũ fera ut̾um magna prus tunet
Uel dũ ros nuiiis solibus aruit
uel dũ pomifero faste tremũt trabes
Wel dũ t̾ra gelu segnis inhorruĩt
uisurus ueniã lictora ticladum
Wisurus tracii murmura bosphori
Uisurus labie ama torride
Rmubo si q̃ ꝓcul frigora cantasi
Quo tecũ moires quidqͥd agis miat
Teu fidos comites sedulus excitas
Uirtutẽ meritis landibus efferens
Seu dignis uiciũ morsibꝰ impetis
Ridens sculticiã dente nafer leni
Sru tu blandilo queus carmẽ arboribꝰ
Sũ cõples teneris sine acie stili
Obirctas uetule luxuriẽ graui
Ene urbe et ppłm dũ scelerã reos
Culpas et gladios et rabiẽ trucẽ
Mecenasqz tibidũ canitur tuus
per ꝑtes oꝑin pͥmius et ultinus
Sũcalcas ueteres et studiũ recens
Uatũ magnanin cesaris auribus
pifers dũq ploro cariuinis hispidi

Expanded text:
Congressus placidos aspiciam libens. Congressus placidos aspiciam libens. Non me proposito temporis aut loci Deflectet facies; ibo pari impetu Vel dum feta uterum magna parens tumet, Vel dum ros nimiis solibus aruit, Vel dum pomifero fasce gemunt trabes, Vel dum terra gelu segnis inhorruit; Visurus veniam litora Cycladum, Visurus Trachii murmura Bosphori, Visurus Lybies avia torride, Nimbosique procul frigora Caucasi. Quo te cunque moves, quicquid agis, iuvat: Seu fidos comites sedulus excitas Virtutem meritis laudibus efferens; Seu dignis vitium morsibus impetis, Ridens stultitiam dente vafer levi; Seu tu blandiloquens carmen amoribus Dum comples teneris; sive acie stili Obiectas vetule luxuriem gravi; Sive urbem et populum dum scelerum reos Culpas et gladios et rabiem trucem; Mecenasque tibi dum canitur tuus, Per partes operum primus et ultimus; Dum calcas veteres et studium recens Vatum magnanimi Cesaris auribus Infers, dumque Floro carminis hispidi
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbis auriconiũ pectꝭ appollinẽ
Et xanto intidam cesariem lains
Germanã pharet᷑ ꝯspicuã ⁊ ferꝭ infestã
Infestã aut choreas pyeridũ sacras
Eculpũtq rigido marmore durius
hrroas uetes siqz forent nouos
Et̾nam meritis et memorẽ notam
Affixam calamo ne qua p̾mat dies
Sic natũ studiis sola fauentibus
Uirtus pprtuas linquit ymagines
Quarum presidio semideos duces
Deusũ et scixiadã uiiere cernimus
Uecnõ et reliquos inclita gentibus
ꝑ qͦs edomitis roma ingũ dederit
Aut uis aereo uertice montiũ duic
Duc et ꝑ liquidi tiburis alueos
Qua rapis amo rura secãs ruit
Olim gratatibi dũ suꝑos colis
Donde hec te meditãs nũt tibi texu
Nr̃m flacte decus duc ꝑ inhospitas
S iluarũ latebras et gelidũ algidũ
B miamqs sums et stagna tepẽtia
Eabinũq lacus ruraq florea
Soractisq ingũ dũ miubus riget
Duc me brundusiũ tramite deuio
lassabor nĩme et uatibꝰ obinis

Expanded text:
Verbis auricomum pectis Apollinem, Verbis auricomum pectis Apollinem, Et Xantho nitidam cesariem lavis, Germanam pharetra conspicuam et feris Infestam, aut choreas Pyeridum sacras: Sculpunt que rigido marmore durius Heroas veteres sique forent, novos, Eternam meritis et memorem notam Affixam calamo, nequa premat dies. Sic vatum studiis sola faventibus Virtus perpetuas linquit imagines, Quarum presidio semideos duces Drusum et Scipiadam vivere cernimus, Nec non et reliquos inclita gentibus Per quos edomitis Roma iugum dedit, IAut vis aerio vertice montium; Duc et per liquidi Tyberis alveos, Qua ripis Anio rura secans ruit, Olim grata tibi dum superos colis, Unde hec te meditans nunc tibi texui, Nostrum, Flacce, decus; duc per inhospitas Silvarum latebras et gelidum Algidum Baianique sinus stagna tepentia Sabinumque latus ruraque florea Soractisque iugum dum nivibus riget; Duc me Brundusium tramite devio; Lassabor minime et vatibus obviis
Abbreviated transcription (Latin):
tilibus Amo etatis ultĩe mͦ.cccͦ. luiiͦ.
¶Ad oracũ flactũ liritũ ꝓoetam
Egem te lirici carminis Italus
Otbis quẽ memorat plõtq lesbia
Merius cui tribuit musa sonantibus
Turenũ adriatico tuscas et apulo
Quem sũpsit propriũ tibris ab aufido
Nres fuscã atq huilez spreuit origniem
Le nuc dulte sequi saltibus abditis
Cubras et statebras ternere uallũ
uolles purpureos prata uirentra
Algentesq lacus antraq rostida
Eru famiũ gregibus consilias uagis
Seu ꝑgis broniũ uisere feruidũ
fuluã pampineo sue deam deo
Affinẽ tacitis concelebras facris
Amborũ uene̾m seutãis indigam
Sru nmphas q̃rulas ⁊ satyros benes
Et undas reseo corꝑe gracias
Siru famã et titulos herculis improbi
incestiq aliã pregeniem iouis
Martẽ sub gabea palladis egida
Late gorgoneis cambus horridam
Sedecs iuenes mitya sydera
Tutelam ratium fluctibus obrutos
Argutũ cithare mercurĩ pr̃em

Expanded text:
tilibus anno etatis ultime MCCCLIII. tilibus anno etatis ultime MCCCLIII. 10 Ad Horatium Flaccum lyricum poetam. Regem te lyrici carminis italus Orbis quem memorat, plectraque lesbia Nervis cui tribuit Musa sonantibus, Thirrenum adriaco, tuscus et apulo, Quem sumpsit proprium Tybris ab Aufido Nec fuscam atque humilem sprevit originem, Te nunc dulce sequi saltibus abditis, Umbras et scatebras cernere vallium, Colles purpureos, prata virentia Algentesque lacus antraque roscida; Seu faunum gregibus concilias vagis, Seu pergis Bromium visere fervidum, Fulvam pampineo sive deam deo Affinem tacitis concelebras sacris, Amborum Venerem seu canis indigam, Seu nimphas querulas et satyros leves Et nudas roseo corpore Gratias, Seu famam et titulos Herculis improbi, Incestique aliam progeniem Iovis, Martem sub galea, Palladis egida Late gorgoneis crinibus horridam, Ledeos iuvenes, mitia sidera, Tutelam ratium, fluctibus obrutos, Argutum cithare Mercurium patrem;
Abbreviated transcription (Latin):
rim luĩs tumor sunt magni fateor uiri
si maiorẽ pati possetis at hũana suꝑbia
dũ supͣ id qd̾ opimionibꝰ fłis actollit᷑. inf
id qd̾ esse pot̾at u̾o iudicio deiecta redigi¬
tur pleriq mortaliũ alieue glie appe¬
titu ꝓpriã amisere Ꝙ si nõs huc forte li¬
uor impulit ꝙͣuis utrobiq ⁊̃ tuõris et
liuoris multi sũt comites eo tñ ygregiꝰ
in te fero quo in caluo aliqͣm t̾te ne exi¬
gnã nõ luoris st odii. In te millam odii
cãm scio et aliꝙͣtomichi quidẽ indigniꝰ
uidetur in tã altũ ingeniũ humi serꝑe
solitã iniidiã ascendisse Eternũ uale
Et ex grais ysocratẽ demostenẽ ⁊ eschi¬
nẽ ex nr̃is oratoribus crassũ et antoniũ
salutẽ iube Cormnũ quoq mesallam et
hortensiũ si modo illi memoria ꝙͣ biẽmo
anteꝙ̃ hunit migret amiserat carms faste
deposito Restituta huit alteri nõ erepta
est apud mediolanũ in suburbiũ kł sex¬

Expanded text:
rni luminis tumor sinit, magni, fateor, viri rni luminis tumor sinit, magni, fateor, viri si maiorem pati possetis. 9 At humana superbia, dum supra id quod est opinionibus falsis attollitur, infra id quod esse poterat vero iudicio deiecta redigitur; plerique mortalium aliene glorie appetitu propriam amisere. Quodsi vos huc forte livor impulit, quamvis utrobique et tumoris et livoris multi sint comites, eo tamen id egrius in te fero, quo in Calvo aliquam certe nec exiguam non livoris sed odii, in te nullam odii causam scio, et aliquanto michi quidem indignius videtur in tam altum ingenium, humi serpere solitam, invidiam ascendisse. 10 Eternum vale, et ex graiis Ysocratem Demosthenem et Eschinem, ex nostris oratoribus Crassum et Antonium salvere iube, Corvinum quoque Messalam et Hortensium, si modo illi “memoria”, quam “biennio” antequam hinc migraret “amiserat”, carnis fasce deposito restituta, huic alteri non erepta est. Apud Mediolanum Insubrium, Kalendis Sex
Abbreviated transcription (Latin):
fortune indulgẽtia frenare am̃ et lngͣm
subdifficile est s ex te ut exacte omia re¬
quirã etatis et doctrine tue guitas facit
Utq liberis hac in re uł filiũ ip̃m tuũ qui
pr̃em secutus idẽ sensit uł taliũ ceterosq
neo tuo negem uiso et cognito qd ego
mͥ post tot scła in homĩe tam antiquo tã¬
tiq nõis usurparimꝰ. nullus hõm ẽ cui
nõ aliquid desiti quis te talem iurũ netet
in uicini tui moribus notandũ Aliquid
aduertẽ Sũ ego de longinquo in scͥptis
eius inuenerim qd notarem At ꝙ illius
eloq̃ntie famã temptas ꝙ facũdie pͥnci¬
patu nis eriꝑe uix cõsensu sine litigio¬
piissũ uide ne apta noms muuria sit
uide tecũq caluus uideat ne cũ illo uiro
nen equa bella suxseritis de eleq̃ncie
pͥncipatu qd̾ nobis spectantib ur̃a cer¬
tamina facilimũ est uidẽ itaq pridẽ
corone iudicio uicti estis uos tñ frustra
nitimin et obstatis nec u̾m c̾uere inte¬

Expanded text:
fortune indulgentia frenare animum ac linguam fortune indulgentia frenare animum ac linguam subdifficile est; sed ex te ut exacta omnia requiram, etatis et doctrine tue gravitas facit, utque te liberius hac in re quam vel filium ipsum tuum, qui patrem secutus idem sensit, vel Calvum ceterosque neo tuo negem viso et cognito, quod ego michi post tot secula in homine tam antiquo tantique nominis usurparim; nullus hominum est cui non aliquid desit. Quis te, talem virum, vetet in vicini tui moribus notandum aliquid advertere, cum ego de longinquo in scriptis eius invenerim quod notarem? 8 At quod illius eloquentie famam tentas, quod facundie principatum vis eripere cpermissum, vide ne aperta nimis iniuria sit. Vide, tecumque Calvus videat, ne cum illo viro non equa bella sumpseritis de eloquentie principatu, quod nobis spectantibus vestra certamina facillimum est videre. Itaque pridem corone iudicio victi estis; vos tamen frustra nitimini et obstatis, nec verum cernere inte