comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hẏrtus emissariꝰ. qui in desertũ mis¬
sus peccata auferebat: xp̃m significa¬
bat. Ipse namq in eruce oblatus. & ꝑ
mortẽ de mundo emissus: abstulit ñ
uniꝰ tantũ peccata ppłi.s totiꝰ mundi.
Uitula quoq rufa: xp̃m significat.
Ipsius enĩ caro recte dicit᷑ uitula:. qͥa
incorrupta &e rufa: qͥa sanguine
passionis ꝑfusa. Istius cinere mun¬
damur: qͥa ꝑ fidem mortis eiꝰ iustifi¬
camur. S erpens etiã eneus. significat¬
Illi qui respiciebant ad serpentem
eneũ. curabant᷑ a morsib serpentiũ:. &
qui uera fide respiciunt ad xp̃m. sa¬
nant᷑ a suggestionib demonũ. Botrꝰ
quẽ duo uiri exploratores attulerunt
in uecte: xp̃m significat. Ipse namq¬
nobis ẽ fructꝰ uitȩ quo pascim̃: & fun
quo in ebriamͣ. Duo autẽ uiri explo
secreta patriȩ cȩlestis sp̃u sc̃o duce explo
in hunc mundu attulerunt. Lignũ
autẽ uectis: lignũ designat crucis. Et
sicut ille qui p̾cedebat ex duob uiris

Expanded text:
Hircus emissarius, qui in desertum missus peccata auferebat, Christum significat. Ipse namque in cruce oblatus per mortem de mundo emissus abstulit non unius tantum peccata populi, sed totius mundi. Vitula quoque rufa, Christum significat. Ipsius enim caro recte dicitur vitula, quia incorrupta; et rufa, quia sanguine passionis perfusa. Istius cinere mundamur, quia per fidem mortis ejus justificamur. Serpens etiam aeneus ChristIlli, qui respiciebant ad serpentem aeneum, curabantur a morsibus serpentum, et qui vera fide respiciunt ad Christum, sanantur a suggestionibus daemonum. Botrus, quem duo viri exploratores tulerunt in vectenobis est fructus vitae, quo pascimur, et fuquo inebriamur. Duo autem viri explorsecreta patriae coelestis Spiritu sancto duce explorin hunc mundum attulerunt. Lignum autem vectis lignum designat crucis; et sicut ille qui praecedebat ex duobus viris
Abbreviated transcription (Latin):
Candelabrũ: significat xp̃m. Sicut enĩ
candelabrũ instrum̃tum ẽ luminis:
ita xp̃c in mundo manifestauit nom̃
patͥ: ipso attestante qui ait. Pater: ma¬
nifestaui nom̃ tuũ. Hastile candela¬
bri. scãm designat eccłiam: quȩ ẽ corpꝰ
xp̃i. Calami qui de ipso ꝓcedebant p̾¬
dicatores sunt: qui nobis u̾bum uite
ꝑsonant. Cyphi eo qͦd eyphis potus
solet infundi: sunt auditores uerbi.
Sperulȩ que &e ipse inerant calamis:
uolubilitatẽ & uelocitatẽ expͥmunt
bomi oꝑis. Lilia uͦ eo qͦd lilia uirent &
candent: et̾nitatẽ &e pulchritudinẽ fi¬
gurant. ꝓpetuȩ retͥbutionis. Tres cala¬
mi egrediebant᷑ ex uno latere. & tres
ex altero: qͥa &e ante incarnationẽ xp̃i
& post. fuerunt qui fidẽ sc̃ȩ trinitatiᷤᷤ
p̾dicarent. Tres cyphi. sperulȩ lilia ꝑ
singulos calamos. tria tempora signi¬
ficant: quia electi ante incarnationẽ.
ante legem. sub lege. sub ꝓpħiᷤ. &e pꝰt in¬

Expanded text:
Candelabrum significat Christum. Sicut enim candelabrum est instrumentum luminis, ita Christus in mundo manifestavit nomen Patris, ipso teste, qui ait: Pater manifestavi nomen tuum . Hastile candelabri, sanctam designat Ecclesiam, quae est corpus Christi. Calami, qui de ipso procedunt, praedicatores sunt, qui nobis verbum vitae personant. Scyphi, eo quod scyphis solet infundi potus, sunt auditores verbi. Sphaerulae, quae et ipsae inerant calamis, volubilitatem et velocitatem exprimunt boni operis. Lilia vero, eo quod lilia virent et candent, aeternitatem et pulchritudinem designant aeternae retributionis. Tres calami egrediebantur ex uno latere, et tres ex altero, quia et ante incarnationem Christi et post, fuerunt qui fidem Trinitatis praedicarent. Tres scyphi, sphaerulae, lilia per singulos calamos tria tempora significant, quia electi ante incarnationem, ante legem, et sub lege, sub prophetis, et post in
Abbreviated transcription (Latin):
in uet̾i testam̃to. que xp̃m
specialit̾ significant:. sicut agnꝰ pascha¬
lis. columna. petra: & cet̾ã quȩdã. Ag¬
nus paschalis significat xp̃mꝰ qͥa sic̃
in occisione agni liberati sunt filii isrł
de seruitute regis egypti: sic in passiõe
dñi. liberati sunt electi de seruitute di¬

Expanded text:
in Veteri Testamento quae Christum spiritualiter significant: sicut agnus paschalis, columna, petra, et caetera quaedam. Agnus paschalis significat Christum, quia sicut in occisione agni liberati sunt filii Israel de servitute regis Aegypti, sic in passione Domini liberati sunt filii electi de servitute di
Abbreviated transcription (Latin):
gentib & illius quȩ in fine congregan¬
da ẽ de reliquiis isrł. inueniunt᷑ quasi
cyphi. potũ gr̃e sitire: quasi sperulȩ in
uia di currere: quasi lilia donũ retͥbui¬
tionis expectare. Quatuor cyphi in ha¬
stili: libri sunt euangłici. Septem lu¬
cernȩ. septẽ sunt dona sp̃c sc̃i. Altare:
testam̃to offerebant᷑ sacrificia: &e nos

Expanded text:
reganda est de reliquiis Israel: inveniuntur quasi scyphi, potum sitire gratiae, quasi sphaerulae in via decurrere, quasi lilia donum retributionis exspectare. Quatuor scyphi in hastili, quatuor libri sunt Evangelii; septem lucernae, septem dona Spiritus sancti; altare altare offerebantur sacrificia, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
rofectus helẏas de monte.
repꝑit helyseum filiũ saphat arã¬
tem in duodecim iugis boum: & ipse
in duodecim iugis arantib unus erat.
Cumq uenisset helyas ad eum: misit
pallium suũ suꝑ illum. Qui statim
relictis bobus cucurrit post helyam:
& ait. Osculer oro te patrem meum.
&e matrẽ meã: &e sic sequar te. Profe¬
ctus helyas. repperit helyseum filium
saphat arantẽ in duodecim ugis boũ:¬
cum redemptor nr̃ descendens de cȩlo.
diuino iudicio acquisiuit ppłm. adhuc
t̾renis oꝑib in hiantem. In quo salu¬
tem fecit: cum eum ad fidem conuer¬
tit. Helyas enim interpretatur dñs
d̾s: saphat iudicantis: helyseus di mei
salus. Suꝑ quẽ ꝓpħa palliũ suũ misit:
cum dñs ppłm fide catholica induit.
Unde apls. Qui in xp̃o baptizati estiᷤ:
xp̃m induistis. Relictis bobus cucur¬
rit post helyam: quia electoꝵ chorus.
audito nͥ quis renuntiauerit omnib¬
quȩ possidet. ñ potest meus eẽ discipłs:
statim cessauit t̾renis lucris inhiare.

Expanded text:
rofectus Elias de monte, reperit Eliseum filium Saphat arantem in duodecim jugis boum, et ipse in duodecim jugis arantibus unus erat. Cumque venisset Elias ad eum, misit pallium suum super eum. Qui statim relictis bobus cucurrit post Eliam, et ait: Osculer, oro te, patrem meum, et matrem meam, et sic sequar te . Elias profectus reperit Eliseum filium Saphat aranteCum Redemptor noster descendens de coelo divino judicio acquisivit populum adhuc terrenis operibus inhiantem, in quo salutem fecit, cum eum ad fidem convertit. Elias enim interpretatur Dominus Deus, Saphat judicans, Elisaeus Dei mei salus. Super quem propheta pallium suum misit, cum Dominus populum fide catholica induit. Unde Apostolus: Qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Relictis bobus cucurrit post Eliam: quia electorum chorus audito, nisi quis renuntiat omnibus, non potest meus esse discipulus , statim cessavit terrenis lucris inhiare,
Abbreviated transcription (Latin):
hominib uiles apparere refugiunt. &
contra hoc qͦd de se interiꝰ cogitant: qͣsi
rigida extius uenustate palliant᷑. Et st̃
merito ostense uilitatis intumescunt:
& tantomagis in corde elati sunt. qͣnto
amplius inspecie elationẽ p̾munt. Qe
honorẽ exteriꝰ ñ querit: insinuat diceis.
Ludam & uilior fiam. Et quia ꝑ hoc

Expanded text:
hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunmerito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae honorem exterius non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et quia per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dolor coꝵ diabolum significat. qͥ am¬
monitaꝵ. id est malignoꝵ sp̃uum ẽ
rector. id est ppłi meroris. & semꝑ in an¬
gustia constituti: qui compͥmere uel
angustare homines desiderat. Radit
gͦ anon barbam dimidiam nuntioꝵ
dauid: cum diabolus quorũdam pre¬
dicatoꝵ sermonẽ uł conu̾sationẽ cor¬
rumpendo maculat. Precidit tunicaᷤ
usq ad inguina: cum turpia facta qͦ
ꝑsuadet. in oculis hominũ reuelat.
Hi necesse ẽ sedeant in iherico. donec
crescat barba. ne sint obpbriũ alioꝵ
ce anathema omniũ:. id est donec incre¬
menta uirtutũ in eis nascant᷑: de digni
habeant᷑ p̾sentari regi suo. Dauid autẽ
nr̃ milites suos inultos eẽ ñ patit᷑. s exer¬
citu congregato. suoꝵ iniuriã uindicat:
riam confundit. s in extremo iudicio
ꝓpetius ignib tradit.

Expanded text:
dolor eorum, diabolum significat, qui Ammonitarum, id est malignorum spirituum est rector, id est populi moeroris, et semper in angustia constituti, qui comprimere vel angustiare homines desiderat. Raditergo Hanon barbam dimidiam nuntiorum David, cum diabolus quorumdam praedicatorum sermonem vel conversationem corrumpendo maculat. Praecidit tunicas usque ad inguina, cum turpia facta quae persuadet, in oculis hominum revelat. His necesse est sedeant in Jericho donec crescat barba, ne sint opprobrium aliorum et anathema omnium, id est, donec incrementa virtutum in eis nascantur, et digni habeantur praesentari suo regi. David autem noster milites suos inultos esse non patitur, sed exercitu congregato suorum injuriam vindicat, riam confundit, sed etiam in extremo judicio perpetuis ignibus tradit.
Abbreviated transcription (Latin):
moriã reducit᷑. ñ subiectoꝵ oculis sal¬
tando uilescere metuit: ñ se honore pͥla¬
tum cȩt̾is ante. eius archam qͥ honorem
dederat recognoscit. Coram do egit debi¬
lia uł extrema: ut illa ex humilitate so¬
lidaret. quȩ coram hominib gesserat
fortia. Quid de his factis ab aliis senti¬
atur ignoro: ego dauid plus saltantẽ
stupeo quã pugnantẽ. Pugnando host̃
subdidit. saltando coram dño semet¬
ipsum uicit. Quẽ michol saul filia. ad¬
huc ex tumore regii generis insana.cũ
humiliatũ despiceret dicens. quã głosꝰ
de scurris: ꝑtinus audiuit. Ludam
ante dñmꝰ. qui elegit me potius quam
patrem tuũ. Et paulopost. Ludam ce
humilis in oculis meis. Acsi dicat. Ui¬
lescere coram hominib appeto. qͥa ser¬
uare me coram do ingenuũ ꝑ humili¬

Expanded text:
moriam reducitur, non subjectorum oculis salmoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro, ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem; pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol Saul filia adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret dicens, Quam gloriosus de scurris, protinus audivit. Ludam ante Dominum qui elegit me potius, quam patrem tuum. Et paulo post etiam inqhumilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Deo regnum per humili
Abbreviated transcription (Latin):
gressa michol¬
filia saul in occursũ dauid ait.
Quam głosus fuit hodie rexi srł disco¬
oꝑiens seante ancillas seruoꝵ suoꝵ:
&e nudatus ẽ quasi si nudet᷑ unus de
scurris. Intueri libet. qͣnta uirtutũ
quã fortem se humilitate seruabat.
Quẽ enim ñ extolleret ora leonum
frangere: ursoꝵ. brachia dissipare. de
spectis priorib fratrib eligi: reꝓbato
rege ad regni gub̾nacula ungĩ timen¬
dum cunctis uno lapide goliã sterne̾:
a rege ꝓposita extinctis allophylis nu¬
merosa p̾putia reportare: pmissũ tan¬
dem regnũ ꝑciꝑe: cunctũq isrłitieum
ppłm sine ulla contradictione possidere:
Et tam̃ cum archam di iherusałe reuo¬
cat: quasi oblitus p̾latum se om̃ib. ad¬
mixtus ppłis ante archam saltat. Et
quia coram archa saltare ut creditur
uulgi mos fuerat: in diuino obsequio
ꝑ saltatũ se rotat. Eece quẽ dñs cunctis
singularit̾ pretulit. sese sub dño exe¬
quendo minimis & abiecta exhibendo
contemnit. Non potestas regni ad me¬

Expanded text:
gressa Michofilia Saul in occursum David, ait: Quam gloriosus est hodie rex Israel, discoiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus est, quasi si nudetur unus de scurris . Intueri libet quanta virtutum quam fortem se humilitate servabat. Quem enim non extolleret, ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, dspectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis Allophylis numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere? Et tamen cum arcam Dei in Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex sese in divino obsequio per saltum rotat. Ecce quem Dominus cunctis singulariter praetulit, sese sub Domino et exaequando minimis, et abjecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad me
Abbreviated transcription (Latin):
extius exibeo. talem int̾ius attendo.
Qͥd gͦ acturi sunt. quos doctrina ele¬
uat:. si dauid qui ex carne sua uentu¬
rum redeptorẽ nouerat. eiusq gaudia
ꝓpħando nuntiabat. tam̃ in se cerui cẽ
cordis. ualida discretionis calce depͥme¬
bat dicens: eroq humilior in oclis mei:¬
midiam partẽ barbȩ eoꝵ: & precidit
uestes eoꝵ medias usq ad nates: & di¬
misit eos. Quod cum nunciatũ eẽt
dauid. misit in occursũ eoꝵ. Erant
enim uiri confusi turpit̾ ualde. Et
mandauit eis dauid. Manete in ihe¬

Expanded text:
ens exhibeo, talem me et interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David, qui ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat dicens: Eroque humilis in oculis meimidiam partem barbae eorum, et praecidit vestes eorum media usque ad nates, et dimisit eos. Quod, cum nuntiatum esset David, misit in occursum eorum. Erant enim viri confusi turpiter valde: et mandavit eis David, Manete in Je
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ. ñ possunt intelligi iusta nͥ per
iusticiã: que ñ est aliud & aliud in
diu̾sis. Ergo cũ certũ sit qd̾̃ omĩa bona
si ad inuicẽ conferant᷑. aut equaliter
aut inequalit̾ sint bona: necesse ẽ
ut omĩa sint ꝑ aliquid bona. qd̾ intel¬
ligit᷑ iddem in diu̾sis bonis.
Licet aliqͣndo uideant᷑ bona dici alia
ꝑ aliud. ꝑ aliud tnĩ uidetur dici
bonus equiis. quia fortis ẽ: & per
aluid bonus equus. qͥa uelox est.
gͥ quẽ ammodu fortis & uelox latro
ideo malus ẽ. quia noxius ẽ: ita
fortis & uelox equus id̾o bonus est
qͥa utilis ẽ. Et quide nicħ solet pu¬
tari bonũ. nisi aut ꝓpter aliquam
utilitatẽ: ut bona dicitur salus. &
quȩ saluti ꝓsunt: aut ꝓpter qũalib
honestatẽ: sicut pulchritudo esti
nullo potest dissolui pacto: necesse
ẽ. ut omẽ qͣmqͣm utile uel honestum
siuere bona sunt. ꝑ id ipsum ẽẽ bona
ꝑ qd̾ necesse est eẽ cuncta bona. quic¬
quid illud sit. Illud ipsũ aũ ꝑ quod

Expanded text:
t intelligi justa nisi per justitiam, quae non est aliud et aliud in diversis. Ergo cum certum sit quod omnia bona, si ad invicem conferantur, aut aequaliter, aut inaequaliter sint bona, necesse est ut omnia sint per aliquid bona, quod intelligitur idem in diversis bonis, licet aliquando videantur bona dici alia per aliud. Per aliud enim videtur dici bonus equus, quia fortis est; et per aliud bonus equus, quia velox est. igitur quemadmodum fortis et velox latro ideo malus est quia noxius est; ita fortis et velox equus idcirco bonus est, quia utilis est. Et quidem nihil solet putari bonum, nisi aut propter utilitatem aliquam, ut bona dicitur salus, et quae saluti prosunt; aut propter quamlibet honestatem, sicut pulchritudo aestillo potest dissolvi pacto, necesse est omne quoque utile vel honestum, si vere bona sunt, per idipsum esse bona per quod necesse est cuncta esse bona, quidquid illud sit. Quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est ꝑ ipsum. Ergo consequit᷑.
ut omĩa alia bona sint ꝑ aliud. qͣm
qd̾ ipsa sunt: & ipsum solũ ꝑ se ipsum.
At nullũ bonũ quod ꝑ aliud est: equa¬
le aut maiꝰ est eo bono qd̾ ꝑ se ẽ bonũ.
Illud namq solum est summe bonũ:
qd̾ solum est ꝑsebonũ. Id enĩ sũmũ
est. quod sic suꝑeminet aliis. ut nec
par habeat nec prestantiꝰ. S qd̃ est
sũme bonũ. est etiam sũme niac iuĩ.

Expanded text:
 est per ipsum. Ergo consequitur ut omnia alia bona sint per aliud quam quod ipsa sunt et ipsum solum per seipsum. At nullum bonum quod per aliud est, est aequale aut majus eo bono quod per se est bonum. Illud itaque solum est summe bonum, quod solum est per se bonum. Id enim summum est, quod sic supereminet aliis, ut nec par habeat, nec praestantius. Sed quod est summe bonum, est etiam summe magnum.
Abbreviated transcription (Latin):
umi tam innumabilia bona sint.
quoꝵ tam multã diuersitatẽ
& sensib corporeis exꝑim̃. & rõne m̃tis
disceruimꝰ est ne credendi ẽẽ unum
aliqͥd. ꝑ quod unũ sint bona. q̃cunq
bona sunt: an st̾ bona alia ꝑ aliud:
Certissimũ quidem & om̃ib est uolen¬
tib adu̾tere. ꝑspicuũ: quia quecũq
dicunt᷑ aliquid. ita ut adinuicẽ ma¬

Expanded text:
um tam innumerabilia bona sint, quorum tam multam diversitatem et sensibus corporeis experimur, et ratione mentis discernimus, estne credendum esse unum aliquid, per quod unum sint bona quaecunque bona sunt; an sunt bona alia per aliud. Certissimum quidem et omnibus est volentibus advertere perspicuum quia quaecunque dicuntur aliquid, ita ut ad in
Abbreviated transcription (Latin):
fenestram. Cumq eam apuisset ait
helyseus. Iace sagittam. Et iecit. Sic
xp̃c lumine scientiȩ suos hortatur
pͥmum illustrari: & siciacula pre¬
dicationis mittere. Et ait helyseus.
Sagitta salutis dñi contra syriam:
ꝑcutiesq syriam in aphec. Scd̃m
ma est int̾fectio sp̃ualium hostiũ:
si ꝑseuerant̾ agitur. Unde ñ debet
doctor ꝓpter auariciã negligere ani
significat aphec. Intp̾retatur enim.
continebit uł apprehendet. Unde
apłs enumeratis uiciis subintulit.
Tu autẽ homo di hȩc fuge. sectare uͦ
iusticiã pietatẽ: app̾hende uitam

Expanded text:
entalem. Cumque aperuisset, dixit Eliseus: Jace sagittam. Et jecit . Sic Christus lumine scientiae suos hortatur primum illustrari, et sic jacula praedicationis mittere. Et ait Eliseus: Sagitta salutis Domini contra Syram: percutiesque Syriam in Aphec. Secundum ma est interfectio spiritualium hostium si perseveranter agitur, unde non debet doctor propter avaritiam negligere animsignificat Aphec: interpretatur enim: continebit vel apprehendet, unde Apostolus enumeratis vitiis subintulit: Tu autem, homo Dei, haec fuge, sectare vero justitiam et pietatem, et apprehende vitam
Abbreviated transcription (Latin):
tes undiq plebes ad redemptorem
conuenire. quasi blasphemiã existi¬
mantes scindebant uestimenta. sicut
in ȩuangłio pͥnceps sacerdotũ facit.
Ueniat ad me: & sciat ꝓpħam eẽ in isrł.
Et dñs quos p̾sciuit. hos & uocauiti ae¬
çetera. Ueniens gentilis ppłs ad domũ
helysei. scãm seilicet ȩccliam ꝑnuntiũ
id est ȩuangłicos p̾dicatores. accepit ut
se in iordane septies lauaret: renatus
gnificat: quia in eo nob̃ saluator baꝑ¬
tismum consecrauit. Naaman laua
simplicitatẽ significat rudiũ. qui
sp̃ualem ñ potuerunt intelligere
efficatiam: quia animalis homo ñ
ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃c di. Serui me¬
liori consilio ad mandatum ꝓpħicum
ꝑsuaserunt: quia sepe dñs iuniori re-¬

Expanded text:
tes undique plebes ad Redemptorem tes undique plebes ad Redemptorem convenire, quasi blasphemiam existimantes, scindebant vestimenta, sicut in Evangelio princeps sacerdotum fecit . Veniat ad me, et sciat prophetam esse in Israel; et Dominus quos pgentilis populus ad domum Elisei sanctam, scilicet Ecclesiam, per nuntios, id est per evangelicos praedicatores accepit ut se in Jordane septies lavaret. renatus gnificat, quia in eo Salvator baptisma consecravit. Naaman lavatsimplicitatem significat rudium, qui spiritualem non potuerunt intelligere efficaciam, quia animalis homo non percipit ea, quae sunt spiritus Dei . Servi meliori consilio ad mandatum propheticum persuaserunt, quia saepe Dominus minori re
Abbreviated transcription (Latin):
De syria egressi furant latruncłi:
&e captiuam duxeant de t̾ra ifrł.
puellam paruulamduȩ erat in ob¬
sequio uxoris naaman. Latruncłi
de sẏria qͦd est sublimitas egressi st̃:
cum cupiditate & diu̾sis negotiis
impliciti gentiles. ꝑ totam terram
uagabantur. Hi de t̾ra isrł captiuã
tur: quia fama de isrł ꝑ negotia¬
tores gentium translata in toto
orbe. curiositati hominũ quã uxor
naaman significat. uerũ ꝓpħam & sal¬
uatorem in uidea manere patefecit.
Audiens hoc naaman dño suo nun-¬
tiauit: cum hi ad quos noticia u̾bi ꝑ¬
scientiȩ sp̃ualis magnitudinẽ. M it¬
tit rex syriȩ litteras ad regem ifrł pro
salute serui: cum pͥmatus gentium
audiens dm eẽ in ifrł. salutẽ suoꝵ p̾ui¬
dens. legationẽ mittit in udeamꝰ. ut
ꝑ aplicam doctrinam. fidem saluato
ris accipiat. Unde cornelius de cesarea
in ioppem ad petrũ misit. Rex scidit
uestimenta: quia sacerdotes. scribe.
pharisei. rectores iudeoꝵ consideran¬

Expanded text:
ressi sunt latrunculi, et captivam duxerunt de terra Israel puellam, quae erat in obsequio uxoris Naaman . Latrunculi de Syria quod est sublimitas egressi sunt, cum cupiditate et diversis negotiis impliciti gentiles per totam terram vagabantur. Hi de terra Israel captivam tur, quia fama de Israel per nogotiatores gentium translata, in toto orbe curiositati hominum quam uxor Naaman significat verum prophetam, et Salvatorem in Judaea manere patefacit. Audiens hoc Naaman, domino suo nuntiavit, cum iis ad quos notitia verbi pscientiae spiritualis magnitudinem. Mittit rex Syriae litteras ad regem Israel pro salute servi, cum primatus gentium audiens Dominum esse in Israel, salutem suorum praevidens, legationem mittit in Judaeam, ut per apostolicam doctrinam Salvatoris fidem accipiat. Unde Cornelius de Caesarea in Joppen ad Petrum misit. Rex Israel scidit vestimenta sua , quia sacerdotes Scribae et Pharisaei rectores Judaeorum consideran
Abbreviated transcription (Latin):
loth ut exiens de sodomis ascen¬
deret in montẽ. & saluaret᷑: & petiit
segor. & concessa ẽ ei. nec tam̃ ausus
fuit ꝑmanere in segor: s ascendit in
montem. Sodoma. significat luxuri¬
am uitȩ p̾sentis. Loth designat ani¬
mam: ad uitam et̾nam p̾destinat̃a.
Angłi sunt p̾dicatores: qui annunti-¬
ant ei salutẽ suã dicentes declina a
malo & fac bonũ. Quasi dicant. Exi
de sodomis & ascende in montẽ. dere¬
linquȩ uitam scłarem. & ascende ad
uitam sp̃alem. derdinque luxuriã.
&e assume continentiã. S loth timen ᷤ
ascendere montis arduitatẽ. petit se¬

Expanded text:
Lot, ut exiens de Sodomis ascenderet in montem ut salvaretur, et petiit Segor : et concessum est ei. Non tamen ausus est permanere in Segor; sed ascendit in montem. Sodoma significat luxuriam vitae praesentis. Lot significat animam ad vitam aeternam praedestinatam. Angeli sunt praedicatores, qui annuntiant salutem suam ei dicentes: Declina a malo, et fac bonum . Quasi dicant: Exi de Sodomis, et ascende in montem; derelinque vitam saecularem, et ascende ad vitam spiritualem; derelinque luxuriam, et assume continentiam. Sed Lot timens ascendere ardua, petit Se
Abbreviated transcription (Latin):
merabilib miraculoꝵ ꝓdigiis uenisse
ꝓbat᷑. Ara ligna: uepres crucẽ dñi de¬
signant. Ysaac qui mortẽ in sacrifi¬
cio ñ gustauit. diuinitatẽ exprimit.
quȩ penas aut dolorem in passione
ñ sensit. Aries qui mortẽ ꝑtulit. hu¬
manitatẽ figurat: quȩ passionis ama¬
ritudines sustinuit. Ignis. angusti¬
am significat dominicȩ passionis:
ꝑ quam agnus ille immaculatꝰ est
assatus: & ds pat̾ de preuaricatione
pͥmi parentis. & tocius gn̾is humani
stulticia incredulitatis eoꝵ: ara. lig¬
na: uepres. uexillum crucis. ysaac di¬
uinitas: aries. humanitas: ignis an¬
gustia passionis:¬

Expanded text:
merabilibus miraculorum prodigiis venisse probatur. Ara, ligna; vepres, crucem Domini designant. Isaac, qui mortem in sacrificio non gustavit, divinitatem exprimit, quae poenas aut dolorem in passione non sensit. Aries, qui mortem pertulit, humanitatem significat, quae passionis amaritudines sustinuit. Ignis angustiam significat Dominicae passionis, per quem Agnus ille immaculatus est assatus, et Deus Pater de praevaricatione primi parentis, et totius humani stultitia incredulitatis utrorumque; ara, ligna; vepres, exitium crucis; Isaac, divinitas; aries humanitas; ignis, angustia passionis
Abbreviated transcription (Latin):
uitã comugałe postponit: & sp̃alis ui¬
tȩ &e continentiȩ sublimitatẽ conscen¬
dit. Uxor loth quȩ retro respexit. &
ꝑiit. designat carnales quosq qͥ qͣuis
qͣndoq de peccatis. qͣntum ad actum
exeunt: mente tam̃ &e uoluntate ꝓti¬
nus ad cadem reuertunt᷑. Et qͥa ma-¬
num mritunt ad aratrũ. & respici¬
unt retro: ñ sunt apti regno di. Loth
segor. uita conugalis: monsuita spi-¬

Expanded text:
vitam conjugalem postponit, et spiritualis vitae et continentiae sublimitatem ascendit. Uxor Lot quae retrospexit et periit, significat carnales quoque qui, quamvis quandoque de peccatis quantum ad actum exeunt, mente tamen et voluntate protinus ad eadem revertuntur. Et quia manum mittunt ad aratrum, et retro aspiciunt non sunt apti regno Dei . LotSegor, vita conjugalis; mons, vita spi
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta. qͥa manifeste de malo ẽ.
Temptatio grauis &e occulta ẽ.: qͣndo
aliquis grauit̾ temptat᷑: &e tamen ñ
nouit. si noxiũ sit sibi illud de qͦ tẽp¬
tatur. Uerbi gr̃a. Quando aliquis
de p̾latione. uł aliquo ministerio
grauit̾ temptat᷑: grauis tẽptatio ẽ.
quia grauit̾ temptat᷑. ce occulta du
nescit quia ibi lateat diaboli fraudu¬
lentia. Ad hoc namq diabolus ho¬
minẽ de exaltatione temptat. ut ꝑ
exaltationẽ magis corruat ad damna¬
tionem. Temptatio grauis &e mani¬
festa ẽ. qͣndo aliquis grauit̾ tẽptatur:
&e manifeste de malo temptat᷑. Uerbi

Expanded text:
o est. Tentatio gravis et occulta est, quando aliquis graviter tentatur, et tamen non novit utrum noxium sit sibi illud de quo tentatur. Verbi gratia: quando aliquis de praelatione vel aliquo ministerio graviter tentatur, gravis tentatio est, quia graviter tentatur; et occulta, dum nescit quod ibi lateat diaboli fraudulentia. Ad hoc namque diabolus hominem de exsultatione tentat, ut per exaltationem magis corruat ad damnationem. Tentatio gravis et manifesta est, quando aliquis graviter tentatur, et manifeste de malo t
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ. & canonicoꝵ. regulariũ.
care. Uidetur namq quelibet ꝓfessio
ordinis. sicut iuniꝑus qͦsdam asꝑita¬
tis aculeos habere: qͥ uidelicet st̃ cultꝰ
claustri. tedium silentii. timor p̾lati.
disciplina capituli. abstinentia cibi:
&& siqua sunt similia. quȩ suȩ adu̾sita¬
tis asꝑitate piingere possunt. Sunt &e
alii umniꝑi huiꝰ acuilei. acerrimȩ scili¬
cet ce importunȩ temptationes: que
more spinaꝵ pungunt teneritudinẽ
animoꝵ. Quatuor sunt antẽ tẽptati¬
onum modi. Alia ẽ temptatio leuis
& occulta: alia leuis & manifesta: alia
grauis & occulta: alia grauis & mani¬
festa. Temptatio leuis ce occulta est.
qͣndo aliquis leuit̾ temptat᷑: & tamen
ñdum intelligit. si malum sibi sit il¬
lud. de quo temptat᷑. Uerbi gr̃a. Qnͣdo
aliquis de aliquo officio siue p̾latioẽ
leuit̾ temptat᷑ leuis temptatio ẽ. qͥa
leuit̾ temptat᷑ & occulta. qͥa nescit si

Expanded text:
monachorum, et canonicorum regularium, monachorum, et canonicorum regularium, are. Videtur namque quaelibet professio ordinis, sicut juniperus, quosdam asperitatis aculeos habere, qui videlicet sunt cultus claustri, taedium silentii, timor praelati, disciplina capituli, abstinentia cibi, et si qua sunt similia, quae per suae asperitatis adversitates pungere possunt. Sunt et alii cet et importunae tentationes, quae more spinarum pungunt teneritudinem animorum. Quatuor sunt autem tentationum modi. Alia est tentatio levis et occulta, alia levis et manifesta, alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tentatio levis et occulta est, quando aliquis leviter tentatur; et tamen nondum intelligit an malum sibi sit illud de quo tentatur. Verbi gratia: quando aliquis de aliquo officio sive praelatione leviter tentatur; levis est tentatio, quia leviter tentatur et occulta, quia nescit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ semꝑ iustũ ꝑsequit᷑. de eiꝰ actibus
immicat᷑. Cuius minis id est tempta¬
tionib helẏas. id est fidelis ñ nunqͣm
ꝑterritus: qͣmuis uirtutib & mul¬
tis bonis oꝑibus pͥus claruerit. pro¬
phetas deleuerit baal. id est omnẽ in¬
firmitatẽ. & hereticã prauitatẽ de cor¬
de suo ꝓpulerit. pluuiã de celo idest
gr̃am celitus sibi dari meruerit: timẽs
tam̃ ne occasio ueniat. & eum ierabel
id est luxuria occidat. obediens apłico
fugit: quia scłarem habitum & con¬
u̾sationẽ derelinquit: & in desertum
uadit: quia habitum & uitã religio
nis assumit: Desertũ ẽ uita sp̃ualiᷤᷤ
&e religio: qͥa a multis deseritur. e a
paucis incolitur. Dimisit aũ helyas
puerũ sirũ. a&e solus desertũ introiit:
& uana. & friuola deserat: nec in come¬
dendo. bibendo. loquendo. uł aliis ac¬
tib suis. quicquã puerilit̾ faciat. Pos
sedit: alicuiꝰ ordinis asꝑitatẽ sicut est

Expanded text:
quae semper justum persequitur et ejus actibus quae semper justum persequitur et ejus actibus inimicatur. Cujus minis, id est tentationibus Elias, id est fidelis nonnunquam perterritus, quamvis virtutibus et multis bonis operibus prius claruerit, proenim delevit Baal, id est omnem infidelitatem et haereticam pravitatem de corde suo repulit, et pluviam de coelo, id est gratiam coelitus sibi dari meruit, timens tamen ne occasio veniat, et eum Jezabel, id est luxuria, occidat. Obediens autem afugit quoque saecularem habitum, et conversationem mundi dereliquit, et in desertum vadit, qui nis assumit. Desertum est vita spiritualis, atque religio, quia a multis deseritur, et a paucis incolitur. Dimisit autem Elias puerum suum, et solus desertum introivit,et vana, et frivola deserat; nec in comedendo, bibendo, loquendo, vel aliis actibus suis quidquam pueriliter faciat. Posssedit, alicujus ordinis asperitatem, sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
miens helyas minas iezabel relicto
puero suo ꝑrerit in deserto uiam
unius diei: & resedit sub iumpo. Sc̃ĩ
uiri subleuante sp̃u ad summa rapi¬
untur: quãdiu uͦ in hac uita sunt. ne
suꝑbiant temptationib repͥmuntur.
hinc ẽ qͦd helyas cũ tot uirtutib ꝑfe¬
cisset. ietabel postmodu quamuis
reginam tam̃ muliercuła fugit. & qͥ
mortuos suscitabat. uentã p̾uidebat.
alia quoq p̾clara faciebat. timore ꝑcuᷤ¬
sus de manu mulieris mortem fugit:
de manu dñi mortẽ petit. nec accipit.
Inuirtutib helyȩ potentia dĩ polle¬
bat: in infirmitatib suis quid de se¬
poterat agnoscebat. Ibi ostendebat qͦd
acceꝑat: hic qͦd acceperat custodiebat.
In miraculis monstrabat᷑: in infirmi
signat fidelem. Achab rex impiꝰ dñi
& preceptoꝵ eius adu̾sarius. diabolu
significat: qui rex ẽ suꝑ om̃s filios su¬
ꝑbiȩ.ce eis pͥncipatur in oꝑib eulpe. Ie¬
⁊abel mulier impudica. & helye semꝑ
immica. immunditiã expͥmit carnis:

Expanded text:
mens Elias minas Jezabel, relicto puero suo perrexit in desertum viam unius diei, et resedit sub junipero . Sancti viri sublevante spiritu ad summa rapiuntur. Quandiu vero in hac vita sunt, ne superbiant, tentationibus reprimuntur. Hinc est quod Elias, cum tot virtutibus profecisset, Jezabel postmodum quamvis reginam tamen mulierculam fugit; et qui mortuos suscitabat ventura praevidebat, alia quoque praeclara faciebat, timore percussus de manu mulieris mortem fugit, de manu Dei mortem petiit, nec accepit. In virtutibus Eliae potentia Dei pollebat; in infirmitatibus suis quid de poterat agnoscebat. Ibi ostendebat quid acceperat, hic quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur, in infirmisignat fidelem. Achab rex impius, Domini, et praeceptorum ejus adversarius, diabolum significat, qui rex est super omnes filios superbiae , et eis principatur in operibus culpae. Jezabel, mulier impudica et Eliae semper inimica, immunditiam exprimit carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
re. Comedit deniq: helyas & bibit: &
uadit in fortitudine cibi illiꝰ quadra¬
ginta dieb & quadraginta noctibus.
usq ad montẽ di oreb: dum subiectusᷤ
&e in adu̾sitatib quasi in noctib ꝑ uir¬
tutum exercitationẽ. & bonoꝵ oꝑum
exhibitionem ꝓficiens. & quat̾nariũ
euangłii ce denariũ legis ꝑficiens. ad
culmen sp̾ualis sublimitatis uenit. Uhi
recte in ostio spelunce dicit᷑ stare. du
paratus est quandocunq eum dñs

Expanded text:
re. Comedit denique Elias et bibit, et re. Comedit denique Elias et bibit, et vadit in fortitudine cibi illius quadraginta diebus et quadraginta noctibus usque ad montem Dei Horeb, dum subjectus, et in adversitatibus quasi in noctibus per virtutum exercitationem, et bonorum operum exhibitionem proficiens, et quaternarium Evangelii et denarium legis perficiens ad culmen sublimitatis venit, ubi recte in ostio speluncae dicitur stare, dum paratus est quandocunque Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
eum excitat. pascit &e potat dum eum
ad meliora ammonet: & de sacra scͥptu¬
ra difficiliora. quȩ designant᷑ ꝑ pastũ.
& faciliora quȩ figurant᷑ ꝑ potũ. docet
Helyas quoq excitatus comedit & bibit:
dum ammonitꝰ subiectus. uerbis loquẽ¬
tis patient᷑ acquiescit. nec his que dicũt᷑
contradicit. Rursum uͦ obdormit. qͥa
ñnunquã subiectus multis tediis affe¬
ctus. post pͥmam ammonitionẽ & eru¬
ditionem iterum tepescit. S helyas
ꝑ angłm iterum excitat᷑. & pascitur:
dum subiectus ꝑ prudentẽ & fidelem
p̾latum scdo ammonet᷑ & instriutur.
Surge inquit comede. grandis tͥ restat
uia: quasi dicat.Si confidis in solo or¬
dine: scias tͥ nichil ꝓdesse. scłm corpo¬
raliter tantũ reliquisse: coram aspecti¬
b humanis solumm habitu religioniᷤ
palliatum existere. Stude ꝑ uirtutes
oꝑare. Grandis tͥ restat uia: qͥa parũ
adhuc ꝓfecisti: &e multũ habes ꝓfice¬

Expanded text:
eum excitat, pascit et potat; dum eum eum excitat, pascit et potat; dum eum ad meliora admonet, et de sacra Scriptura difficiliora quae designantur per pastum, et faciliora, quae figurantur per potum, docet. Elias quoque excitatus comedit et bibit, dum admonitus subjectus verbis loquentis patienter acquiescit, nec his quae dicuntur contradicit. Rursum vero obdormit, quia nonnunquam subjectus multis taediis affectus, post primam admonitionem et eruditionem iterum tepescit. Sed Elias per angelum secundo excitatur et pascitur, dum subjectus per prudentem et fidelem praelatum iterum admonetur et instruitur. Surge, dicente, comede, grandis tibi restat via. Quasi dicat: Si contidis in solo ordine, scias tibi nihil prodesse saeculum corporaliter reliquisse, coram aspectibus humanis solummodo habitu religionis palliatum existere. Stude per virtutes operare. Grandis tibi restat via, quia parum adhuc profecisti, et multum habes profice
Abbreviated transcription (Latin):
grauis: meridianus quia manifesta. Isti
itaq tẽptationũ modi. sunt istiꝰ uni¬
ꝑi uidelicet ordinis aculei:. qͥa more acu¬
leoꝵ teneritudinẽ pungunt. & ñnun¬
quam lacerant animoꝵ: ñ qͦd ordo
malus sit. s diabolus tanto acrius iu¬
stum ꝑ temptationes pungit: quanto
eum ad sublimiora &e secretiora ꝑ ha¬
bitum &e uitam orhinis transire cernit.
nis alicuiꝰ asꝑitatib se submittit. An¬
mȩ uͦ suȩ ut moriatur petit: quando
mori penitus mundo & uiuere deo
concupiscit. Qui tamen ñ mortẽ quã
petit. s dormitionẽ quã non petit inue¬
nit: qͥa plerumq religiosus. diu̾sis in
sp̃uali conu̾satione fatigatus tempta¬
tionib & adu̾sitatib. in ꝓfectu iurtu¬
tum & bonoꝵ oꝑum torpescit. Angłs
autẽ custos &e excitator helye. p̾latus est:¬
custos &e exhortator fidelis animȩ sibi
subiectȩ. Qui dum helyam id est animã
sibi creditam conspicit sub iumꝑo dor¬
mire. idest sub ordine torpescere: statim

Expanded text:
gravis; meridianus, quia manifesta. Isti itaque tentationum modi sunt istius juniperi, scilicet ordinis aculei, quia more aculeorum teneritudinem pungunt, et nonnunquam lacerant, animorum. Non quod ordo malus sit, sed quod diabolus tanto acrius justum per tentationes pungit, quanto eum ad sublimiora et secretiora per habitum et vitam ordinis transire cernit. nis alicujus asperitatibus se submittit; animae vero suae ut moriatur petit, quando mori penitus mundo, et vivere Deo concupetit, sed dormitionem, quam non petit, invenit, quia plerumque religiosus diversis in spirituali conversatione fatigatus tentationibus et adversitatibus, in profectu virtutum et bonorum operum torpescit. Angelus autem custos et excitator Eliae, est praelatus custos et exhortator fidelis animae sibi subjectae. Qui, dum Eliam, id est animam sibi creditam, conspicit dormmire, id est sub ordine torpescere, statim
Abbreviated transcription (Latin):
lante in die̾a negotio ꝑambulante
in tenebris: ab incursu & demonio
meridiano. Tep̃tatõ nãq leuiᷤ ⁊ occulta:
timor noct᷑nꝰ ẽ. Timor tm qͥa leuiᷤ: noct᷑nꝰ.
qͥa occulta. Tẽptatõ uͦ leuis ⁊ manifesta. sagit¬
ta uolans ĩ die ẽ: sagitta uolarᷤᷤ qͥa leuiꝰ ĩ die
qͥa manifesta. Tẽptatio gͣuiᷤᷤ ⁊ occulta negociũ

Expanded text:
e in die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu daemonio meridiano . Tentatio namque levis et occulta timor nocturnus est; timor enim, quia levis; nocturnus quia occulta. Tentatio vero levis et manifesta, sagitta volans in die est; sagitta volans, quia levis; in die, quia manifesta. Tentatio gravis et manifesta, neg
Abbreviated transcription (Latin):
se bene sollicita. ꝑ cirrũspectionẽ sibi
cirrum fertur. Suꝑius acum̃: sanȩ ra¬
tionis significat subtilitatẽ. Lumina¬
re suꝑpositũ: expͥmit xp̃m. Cera huma¬
nitas. lum̃ diuinitas. facit gͦ mulier
simamitis consulens firũ uirũ. idest
amima fidelis docta ꝑ intellectũ hely¬
seo. id est xp̃o. cenaculum ꝑ sp̃uale con¬
u̾sationẽ. paruum ꝑ humilitatẽ : et
ponit lectulum ꝑ contemplationẽ:
& mensam ꝑ scͥpturaꝵ lectionem: &
sellam ꝑ minorẽ eruditionẽ. Ponit
quoq in eo candelabrũ. ueri luminiᷤ
instrumentũ: cuius facit pedem ꝑ fi¬
dem sc̃ȩ trinitatis. hastam ꝑ rectitudi¬
nem equitatis. & erectionẽ bonȩ in¬
tentionis: sperulam ꝑ circũ spectionẽ
mentis: acumen ꝑ subtilitatẽ rationiᷤ.
Que debet luminari messe: qͥa semꝑ
debet xp̃o inherere. Anima que sic
hospitem meretur habere: & ꝑ ipsum

Expanded text:
se bene sollicita per circumspectionem sibi se bene sollicita per circumspectionem sibi circumfertur. Superius acumen sanae rationis significat subtilitatem. Luminare superpositum exprimit Christum. Cera est humanitas, lumen divinitas. Facit igitur mulier Sunamitis consulens virum, id est anima fidelis docta per intellectum, Eliseo, id est Christo, coenaculum per spiritualem conversationem, parvum per humilitatem, etulum per contemplationem, et mensam per Scripturarum lectionem, et sellam per minorum eruditionem. Ponit quoque in eo candelabrum veri luminis instrumentum, cujus facit pedem per fidem sanctae Trinitatis, hastam per rectitudinem aequitatis, et erectionem bonae intentionis, sphaerulam per circumspectionem mentis, acumen per subtilitatem rationis. Quae debet luminari inesse, quia semper debet Christo inhaerere. Anima, quae sic hospitem meretur habere, et per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ sententiis: & aliam nobis refecti¬
onem tͥbuit ꝑ hystoriam: aliam ꝑ¬
allegoriam. aliam ꝑ tropologiam: ali¬
am ꝑ uetus testamentũ: aliam ꝑ no¬
uum. Sella. designat eruditionem.
Sedere namq solent doctores: qui
alios erudiunt. Et bene mensam
sella sequit᷑: quia iustum ẽuit qui scͥp¬
turam audiendo uł legendo didicit:
agnouit. Candelabrũ. instrumen¬
tum est luminis. Habet autẽ can¬
cui imponit᷑ luminare. Pes uͦ cande¬
labri habet tria brachia equalis lon¬
gitudinis: equalis magnitudinis:
unius formȩ. unius inter se distantie.
Significat gͦ fidem sc̃ẽ trinitatis. Qual̃
enim pater talis filius: talis sp̃c sc̃s &e¬
cȩtera. Hasta candelabri. in eo quod
recta est: rectitudinẽ expͥmit equitatiᷤᷤ.
In eo uero qͦd erecta ẽ erectionẽ bonȩ in¬
tentionis. Sperula. designat circũspe¬
ctionẽ mentis. Quasi namq sperula
candelabro imponit᷑ dum mens de

Expanded text:
ta est sententiis, et aliam nobis refectita est sententiis, et aliam nobis refectionem tribuit per historiam, aliam allegoriam, aliam per tropologiam, aliam per Vetus Testamentum, aliam per Novum. Sella designat cruditionem. Sedere namque solent doctores qui alios erudiunt. Et bene mensam sella sequitur, quia justum est ut qui Scripturam audiendo vel legendo didicit, agnovit. Candelabrum instrumentum est luminis. Habet autem cancui imponitur luminare. Pes vero candelabri habet tria brachia, aequalis longitudinis, aequalis magnitudinis, unius formae, unius inter se distantiae. Significat ergo fidem Trinitatis. Qualis enim Pater, talis Filius, talis Spiritus sanctus, etc. Hasta candelabri, in eo quod recta est, rectitudinem exprimit aequitatis. In eo vero quod erecta est, erectionem bonae intentionis. Sphaerula designat circumspectionem mentis. Quasi namque sphaerula candelabro imponitur, dum mens de
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ ipsum sc̃s est. faciamus ei inquit
cenaculum paruum: ce ponamus in
eo lectulum & mensam. & sellam.
& candelabrũ: ut cum uenerit ad
nos. maneat ibi. Cenaculum eo qͦd
sursum eleuatur. sp̃uale significat.
conu̾sationẽ. Quam bene fecerat ce-¬
naculum istud huic helyseo paulus:
qui de se suisq similib ait. Nr̃a aũ
conu̾satio: in celis ẽ. Qd̃ dicit paruũ:
humilitatẽ insinuat. Suꝑbis enim
d̾s resistit: humilib autẽ dat gr̃am.
Et ido fidelis anima si aliquando fa¬
cit magna: in conspectu conditoris
estimat parua. In lectulo uͦ solemus
a laborib quiescere: & dormiendo
nisibilia ignorare. Recte gͦ ꝑ lectulũ:
contemplatio figurat᷑. In ea namq¬
qui consistit: ab incursu temptatio¬
num & afflictione laboꝵ quiescit:¬
& internis & eternis intentus. quid
foris agatur ñ attendit. ꝑ mensam:
significat᷑ scͥptura. Sicut enim m̾sa
repletur cibis. sic sacra scͥptura reple¬

Expanded text:
nisi per ipsum sanctus est. Faciamus ei, inquit, nisi per ipsum sanctus est. Faciamus ei, inquit, coenaculum parvum, et ponamus in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum, ut, cum venerit ad nos, maneat ibi. Coenaculum, eo quod sursum elevatur, spiritalem significat conversationem. Quam bene fecerat coenaculum istud huic Eliseo Paulus, qui de se suisque similibus ait: Nostra autem conversatio in coelis est . Quod dicit parvum, humilitatem insinuat. Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et ideo fidelis anima, si aliquando facit magna in conspectu Conditoris, aestimat parva. In lectulo vero solemus a laboribus quiescere, et dormiendo visibilia ignorare. Recte ergo per lectulum contemplatio figuratur. In ea qui consistit, ab incursu tentationum, et afflictione laborem quiescit, et internis et aeternis intentus quid foris agatur, non attendit. Per mensam significatur Scriptura. Sicut enim mensa repletur cibis, sic sacra Scriptura reple
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationem: uenit ꝑ int̾nam aspi¬
rationẽ: uenit ꝑ adu̾sitatẽ: uenit ꝑ
ꝓsꝑitatem: uenit mala comminã¬
do. uenit bona ꝓmittendo: uenit
mala auferendo. uenit bona confe¬
rendo: uenit ꝑ cognitionẽ ueritati ᷤͤ:
uenit ꝑ amorẽ uirtutis. Uenit xp̃c
ad animã sp̃ualit̾ eam uisitandõ. ho¬
spitatur apud illam iustificando:
transit aliquando. illi grãm subtra¬
hendo. Aliquando enĩ ex parte grãm
subtrahit: ut humiliet᷑ mens que de
se nimis sublimia sentit. S iterum
redit. dum iterũ infundit. Uir mu¬
lieris huius. id est animȩ rationalis
intellectꝰ ẽ: qͥ uirib ⁊ senfu sͥ insitis
ꝑ naturã. uł collatis ꝑ grãm animȩ
debet p̾esse. consulere. ꝓuidere: eã
regere. ducere: & ex ea ꝓgeniem uirtu¬
tum & bonoꝵ oꝑum ꝓereare. Cũ hoe
uiro accipit anima consiliũ dicenᷤ.
Animaduerto qͦd uir iste dĩ sc̃s sit:
qui frequent̾ transit per nos. Uere
sẽs est. quia sc̃s scõrum est: & nemo

Expanded text:
perationem; venit per internam inspirationem; venit per adversitatem; venit per prosperitatem; venit mala comminando; venit bona promittendo; venit mala auferendo; venit bona conferendo; venit per cognitionem veritatis; venit per amorem virtutis. Venit Christus ad animam spiritspitatur apud eam illam justificando, transit aliquando illi gratiam subtrahendo. Aliquando enim ex parte gratiam subtrahit, ut humilietur mens, quae de se nimis sublimia sentit. Sed iterum redit, dum iterum infundit. Vir mulieris hujus, id est animae rationalis intellectus est, qui viribus et sensu, insitis per naturam, vel collatislere, providere, eam regere, ducere, et ex ea progeniem virtutum et bonorum operum procreare. Cum hoc viro accepit anima consilium, dicens: Animadverto quod vir iste Dei sanctus sit, qui frequenter transit per nos. Vere sanctus est quia Sanctus sanctorum est et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ixit sunamitis ad uirum suũ. de
helyseo. Animadũto quod uirdi
sc̃s est iste: qui transit ꝑ nos frequent̾.
faciamus gͦ ei cenacułu paruũ: & po¬
namus ei in eo lectulũ. & m̃sam & sel¬
lam &e candelabrũ: ut cum uenerit
ad nos. maneat ibi. Helyseus qͥ int̾¬

Expanded text:
ixit Sunamitis ad virum suum de Eliseo: Animadverto quod vir Dei sanctus est iste, qui transit per nos frequenter. Faciamus ergo ei coenaculum parvum, et ponamus ei in eo lectulum, et mensam, et sellam, et cadelabrum, ut, cum venerit ad nos, maneat ibi . Eliseus, qui int
Abbreviated transcription (Latin):
erhibitione. & honestȩ conu̾sationis
scĩtate. & post mortẽ mortui resuscita¬
tione: xp̃m significat. Sunamitis qͦ
int̾pretat᷑ captiua siuie coccinea. ani¬
mam expͥmit: quã xp̃c de captiuita¬
te diaboli sanguine suo redemit. He¬
lyseus sepe uenit ad funamitẽ femi¬
nam: quia xp̃c sepe &e multis modis
uenit ad animam. Uenit ꝑ cieatura¬
rum contemplationẽ: uenit ꝑ scͥptu

Expanded text:
exhibitione, et honestae conversationis sanctitate, et post mortem mortui resuscitatione, Christum significat. Sunamitis, quae interpretatur captiva sive coccinea, animam exprimit, quam Christus de captivitatis diaboli sanguine suo redemit. Eliseus saepe venit ad Sunamitidem feminam, quia Christus saepe, et multis modis venit ad animam. Venit per creaturarum contemplationem, venit per Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
porte: qui dixerunt ad inuicẽ. Ue¬
uenissent lepsi ad pͥncipiũ castroꝵ
ingressi sunt unum tabernacłm. &
comederunt & biberunt: tuleruntq
q ad inuicẽ. Hec dies boni nuncii ẽ.
Si tacuerimus &e noluerimꝰ nuntiare
usq mane: sceleris arguemur. Leꝑ¬
si sunt:. qui uariis uiciis dediti. uel
errorib impliciti. feditatẽ ex int̾na
peste educentes. ostendunt in cute.
Hos dñs sepe conu̾tens ad fidem. et
mundans a uiciis. uerȩ salutis nun¬
cios efficit. Unde matheus ex publi¬

Expanded text:
portae, qui dixerunt ad invicem: Veportae, qui dixerunt ad invicem: Vevenissent leprosi ad principium castrorum, ingressi sunt unum tabernaculum, et comederunt, et biberunt. Tuleruntque tque ad invicem: Haec dies boni nuntii est. Si tacuerimus, et noluerimus annuntiare usque mane, sceleris arguemur. Leprosi sunt qui, variis vitiis dediti vel erroribus implicati, foeditatem ex interna peste educentes ostendunt in cute. Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et emundans a vitiis, verae salutis nuntios efficit. Unde Matthaeus ex publi
Abbreviated transcription (Latin):
ongregauit benadabrex xxuiii.¬
syriȩ uniu̾sum exercitum fuũ:
& ascendit. & obsidebat samariam.
factaq est fames magna in samaria.
Benadab & exercitus eius ẽ diabolu
& om̃s iniqui. scilicet. pagani. iudei.
& heretici: quos contra eccł̃iam bellũ
gerere excitat: & ꝑ tales affligit᷑ ppls
ꝑ euangłium indicante: salus quȩ a
peccatorib longe ẽ. timentib dm ꝓpe
eẽ scitur. Dicit enim dñs. Eras modiꝰ
similȩ. uno stater erit: & duo modii
ordei statere uno. Modius similȩ. ꝑfe¬
cta est mensura diuinȩ sapientiȩ. qͦ
ẽ in nouo testamento. Duo modii
ordei. sunt sciatia legis & ꝓpħaꝵ:
qui comparant᷑ stãtere uno. hoc est
fide catholieã in porta samariȩ. id
est p̾dicatione apłica: ꝑ quã intrat᷑
in ecclłiam. Cessante enim turbine ꝑ¬
secutionis quȩ fit hodie: dabit d̾s̃ craᷤ.
id est tempore futuro tranquillitatẽ:
ut p̾dicatio ꝑfecte compleat᷑. Quatu¬
or uiri erant leꝓsi uixta introitum

Expanded text:
ongregavit Benadad rex Syriae universum exercitum suum, et ascendit, et obsidebat Samariam. Facta est fames magna in Samaria . Benadad et exercitus, est diabolus et iniqui, scilicet pagani, Judaei et haeretici, quos contra Ecclesiam bellum gerere excitat. Per per Evangelium indicante, salus, quae a peccatoribus longe est , timentibus Deum prope esse scitur. Dicit enim Dominus: Gras modius similae uno statere erit, et duo modii hordei statere uno . Modius similae, perfecta est mensura divinae sapientiae, quae est in Novo Testamento: duo modii hordei sunt scientia legis et prophetarum, qui comparantur statere uno, hoc est fide catholica, in porta Samariae, id est in praedicatione apostolica, per quam intratur in Ecclesiam. Cessante enim turbine persecutionis quae fit hodie, dabit Dominus cras, id est tempore futuro, tranquillitatem, ut praedicatio perfecte compleatuor viri erant leprosi juxta introitum