comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
h̾itantes cuta gangẽ fluuium¬
.Uñ ĩ gangaride nũcupati st̃.
Ircam clicti a silua u̾rcana uͥ st̃
qͥ suoꝵ factone a sedib suis pul¬
si iuxta bactron orientis fluuiũ
sortiti st̃. Hurꝰ gentis rex fuit zo¬
roastes iuentor magice artis.¬
¶ Darthi quoq et ip̃i a scithis ori
t᷑. Nam scithico ẜmone exules
cdomesticis seclitõnibus scithia:
pulsi: solitudiues iuxta yrcaĩ¬
am pͥmũ furtun occupauerũt.
deude pleraq finũ etia uirtu¬
te obtinuerũt. ¶ Assirii ab afsur
filio sem uocati geus potentissĩas
que ab enplirate usq ad indoꝵ
fines om̃e in meclio tenuit re
gionez. ¶Medi a rege suo putã
peliaci regis fr̃ appellie filiꝰ extlic¬
salia pulso est cũ medea uxore su
tis plagam perconiuit. ibiq me¬
dia urbe cõcliclit gentẽq medo¬
rũ noĩe suo appellauit. Sic̾ ĩueĩ¬
mus in genesi:ꝙ madeus auctor
gentis medoꝵ fuit. aquo cognoĩa¬

Expanded text:
habitantes circa Gangen fluviumhabitantes circa Gangen fluvium. Unde etiam Gangaridae nuncupati sunt. Hircani dicti a silva Hircania, ubi sunt qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi quoque et ipsi ab Scythis origtur. Nam Scythico sermone exules domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iuxta Hircaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium etiam virtute obtinuerunt. Assyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines gionem. 405 46. Medi a rege suo cognomPeliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est, cum Medea uxore suatis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
uocabula partim manserũt. ita
ut hodie usq appareãt: uñ fu̾nt
cliriuata: sicut assur. assirii ex he¬
ber hebrei. Partim u̾o tp̃ris ue¬
tustate. ita mutata st̃: ut uix
loĩes doctissimi antiqͥssimas his¬
torias perscrutantes. nec om̃iũ
s aliqͣꝵ ex istis origines genciũ
potuerũt reꝑire. Nam ꝙ ex fi¬
lio cham qui uocabat᷑ mesraim
egipcii st̃ exorti: nulla ħ resonat
origo uocabłi. sicut nec ethopũ
qui dũr ad eũ filiũ cha ꝑtinere
qui chus appellatꝯ ẽ. & si oĩa cõ¬
siderant᷑ plurima tñ genciũ mu¬
tata ꝙͣ manencia uocabula appa¬
rẽt: quib pꝰca noĩa diu̾sa declit
rat̾o. Nãq incli ab indo flumĩe
dicti st̃. qui ab occidẽtali parte e¬
os includit. Seres a ꝓpͥo i oppi¬
do nom̃ sortitist̃. Gens ad orien¬
tez sita apd quos lana de arboribꝰ
contexitur: de qͥb est illd̾. Igno¬
ti facie: s noti uelle seres. Gangͣ¬
ride ppłi st̾ int̾ assirios indosq in

Expanded text:
vocabula partim manserunt, ita vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur Assyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae populi sunt inter Assyrios Indosque,
Abbreviated transcription (Latin):
ustrpe cham. q̃ a sydone uscy
pgaditanũ fretũ om̃e nen¬
Iuuan a quo iones qͥ et greci. uñ
et mare iomiũ. Tubal: a quo hibe¬
qi qui et hispani. l qͥd̃ ex eo et
italos suspicẽt᷑. Mosoch. ex quo
capadoces. uñ et urbs apd̾ eos
usꝙ hodie mazecha cłr. Tuas ex
quo traces quoꝵ nõ satis imiu¬
tatũ uocabłm ẽ: qͣsi tiraces. Filii
gom̃ nepotis iafech. aschana. a
quo samate. quos greci reginos
uocant. Riphan a quuio paflago¬
nas. Catorna: a quo st̃ friges.
quo cilices ut iosephus arbitra¬
tur. uñ et metropoł ciuitas eoꝵ
tharsis cl̾i. Cethin a quo cethei
id est cipri: a quib usꝙ hodie u
ubs cithiũ noĩatur. Dodanim
a quo roclii. Hee st̾ gͦs de stirpe
upheth. q̃ a tauro monte ad aqͥ¬
lonez mediaz partem asie ⁊ õez
europa usq ad oceanũ britãn¬
ail possidẽt noĩa et locis et gẽtibꝰ
relinꝙ̃tes de qͥb postea mimuta¬
tast̃ plinima. cet̾a permanent
us fuenĩt. Nam mltaꝵ gẽciũ

Expanded text:
Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem merputant. Javan, a quo Iones, qui et Graeci, unde et mare Ionium. 29. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani, licet quidam ex eo et Italos suspicentur. 30. Mosoch, ex quo Cappadoces sunt; unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Thiras, ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Filii Gomer, nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo sunt Phryges. quo Cilices, ut Iosephus arbitratur. Unde et metropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
lentate pollent: ut ctia feras
cursu peclũ asseqͣnt᷑. ¶Panfa¬
gi. et hu in ethiopia st̃. qͥb
ta est. quicquid maudi põt
omia fortuitu gignẽcia. una
pellati icto fagi. O uenado
man ualeant: et piscib alium
Gantũ hu post indos montan
regiones tenẽt: quos sb̾actos
aleunder magnꝰ piscib uesap
hibuit. ¶Antropo fagi gens. a¬
tia sb̾ regione sircũ sita. qͥ hi
manis carnib uescũtur et ites
hus ita et ceteris gentib ꝑ sela
aut a rogibr. aut a locis aut am¬
ribus aut ex quiblib alus cau¬
sis imimutata uocabula st̃. ita

Expanded text:
leritate pollent ut feras leritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi gens asperrima sub regione Siricum sita, qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo his, ita et ceteris gentibus per saecula aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
tus hesperidũ. aqͣ ciuitate mas¬
sili uocati st̃: quos nos corrup¬
gentes st̃ a merclie usq ad o¬
ceanũ hesperũ ꝑuagantes. His
nom̃ gaulecoi insula declit: q̃ ẽ
uxta ethiopia: ubi nec ẜpens
nascitur nec iuit. ¶Garamã¬
tes ppłi affrice ꝓpe cirenas inhi¬
tantes agaramante rege apo¬
lliuis filio noĩati: qͥ ibi ex suo
noĩe garama oppidũ conclidit
garamãtes. Extremi aũt quia
seui a ꝯsorcio humanitatis re¬
moti. E speri uerd st̃: qͥ cuca his¬
pamia ꝯmorant᷑. Nam hispa¬
ma hisperia est. ¶E thiopes dic¬
tia filio cham qͥ uocatus ẽ chus.
ex quo originez traliũt. Chus
enĩ hebraica lingͣ ethiops int̾¬
pretatur. ¶Hu quõdam ab ĩ¬
do flumine consurgentes: iuxta
egrptũ int̾ ulũ et occanũ ĩ me¬
ridic sb̃ ip̃a solis incinitate ꝯse¬
derũt. Quoꝵ st̃ tres ꝓpłi espiri¬
garamantes et icli. E spiri st̾
ocadentes. garamantes tripol
indi orientis. ¶ Trogodite gẽs

Expanded text:
tis Hesperidum; a qua civitate Mastis Hesperidum; a qua civitate Massyli vocati sunt, quos nos corrupgentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens
Abbreviated transcription (Latin):
occupauerũt: et qr ex gethis ue¬
nerant cliriuato noĩe gethuli:
cognoĩati st̃. Uñ et opimo est apd̾
gethos ab antiqͣ cognatõne mau¬
li postremo mauri et nuimides.
Mauri et numides ut affri pu¬
tant sic sũpserũt exordiũ ⁊ uoca¬
błm. Nam postꝙͣ nni hispaniam li¬
liercules interut et ex̾citus eius
ꝯpositus ex uarus gentib amis¬
so duce pissim sedes sibi q̃rebãt¬
et er eo muero medi et ꝑse et
armeni nauib in affrica tͣnsuoc¬
merciũ ꝓhub̾e̾t per patentes agͦs
et cliuersas solitudines uagnbãt᷑
i apabulatonib uagabunclis se¬
tũt id est sñ oppido uagos et er¬
rantes. ¶Medi au̾t cũ liberis se
miscuerũt. qui ꝓxima hispama
tun libies corrupere barbara lin¬
gua mauros permedos appellan¬
tes licet mauri ob colorez a gre¬
cis uocãtur. Greci aũt ingru
maion uocat. Estifero qͥppe ca¬
lore afflati: spẽm atu coloris du¬
cunt. ¶Massila ciuitas affrice
est. nõ longe ab athlante ⁊ or¬

Expanded text:
averunt; et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos, ab antiqua cognatione Mauli, postremum Mauri et Numidae. 120. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi, et Persae, et Armeni navibus in Africam transvecmercium prohiberet, per patentes agros, et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis serunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania tim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante et hor
Abbreviated transcription (Latin):
tiueti sua. Idem et allofili. id est
aliengene ob hoc qd semper fue¬
cnt immia isrł et longe ab coꝵge¬
nere et societate sepei seꝑati. ¶Clu¬
nanei appellati de chanaan filios
dum. quoꝵ t̾ram iudei possede¬
nt ex auiꝰ origine fuit emor pa¬
t sichem. Aquo amorrei st̃ nun¬
cupiti. ¶ Aegrptu ab egypto
quoda rege suo uocati st̃. Nam
ana deni dicebantur. Int̾pretã¬
tur aũt lingua hebraica egyp¬
cii affligentes: eo ꝙ afflixerũt
cħ ppłm priusꝙͣ diuino auxilio
libcrarent᷑. ¶Armemꝰ ex thessa¬
lia unus de mimero cducũ iaso¬
nis qui ad colcos profecti st̃: re¬
collecta multitudine que amis¬
so rege iasone passim uagaba¬
t᷑. irmenia concliclit gentiq ex
suo uocabulo nom̃ cleclit. ¶Lnneꝰ
est. ꝑsicus: qͥ scitas ab eis diuisit
sata cognominato. Aquo lumite
sathe a quibdã ꝑhibentur uocati
gens antiqͥssima semꝑ hĩta in
partos bactrianosq. Eemine at
coꝵ amazonũ regna condidert.
¶Massagete ex scitaꝵ origine st̾

Expanded text:
tique sua. Iidem et Allophyli, id est, alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimici Israel, et longe ab eorum genere et societate separati. 407 59. Chananaei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Judaei possederunt. Ex cujus origine fuit Emor pater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. 60. Aegyptii ab Aegypto quodam suo rege vocati sunt. Nam antea Aerii dicebantur. Interpretantur autem lingua Hebraica AEGYPTII affligentes, eo quod afflixerint Dei populum, priusquam divino auxilio liberaretur. 61. Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Jasonis qui ad Colchos profecti sunt: recollecta multitudine, quae amisso rege Jasone passim vagabatur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. 62. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit, Scytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque; feminae autem eorum Amazonum regna condiderunt. Massagetae ex Scytharum origine sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quo sabatheni. qui nũc astal
tũt. et que nũc et ueterib he
ignorãtur. Filii rema. saba ⁊ q̃¬
dan. Hic saba per sin lĩam scr
in hebreo. Ille aut suꝑior saba
sainech. a quo appellatos sabeos
Inc̾pretatur aũt nũc. saba. arab¬
a. Dadan a quo gens ethiopie i
occidẽtali plaga. Filii mesramm.
labin. a quo libii qui quõdã phi¬
tei uocabant᷑. C esloim a quo pl¬
modo corrupte palestinos uocam
Cetere sex g̾s ignote st̃. qr bello
ethiopico sb̾ uerse st̾: us ad obli¬
Filii chanahan .xi. ex qͥb chana¬
expulsis uidei possederũt. Quoꝵ
primogenitꝰ sidon: a quo si doi
Uñ et urbs eoꝵ in fenice sidon
uocatur. Scd̾s ceth: a quo cha¬
a quo amorrei. Qͥnto gergeseis
a quo gergesei. Sextus eueus
a quo euei. Isti st̾ galuonite. s
uitate gabaon: qui supplicesi
nerũt ad iosue. Septurꝰ arad
qͥ archas concliclit oppidũ ꝯͣ ti¬
polim in raclicib libani fitũ.¶

Expanded text:
quo Sabatheni, qui nunc Astabaquo Sabatheni, qui nunc Astabaderunt, et quae nunc a veteribus habeant ignorantur. Filii Rhegma, Saba et Dadan. Hic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. Casloim, a quo Phmodo corrupte Palaestinos vocamus. Ceterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad obliFilii Chanaam undecim, ex quo Chanaexpulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaa quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm.
Abbreviated transcription (Latin):
Iecta filiꝰ heber. a quo udoꝵ or¬
ta est geus. Falec filiꝰ iectã a qͦ
bactriam. Licet eos alii scithaꝵ.
exules suspicent᷑. Ismahel filius
abraam a quo ismahelite qͥ nũc
corrupto noĩe sarracem q̃si a sara
et agareni alugar. Naluth fi¬
liꝰ ismahel. a quo nabachei qͥ ab
cuphrate us in mare rubrũ in¬
hitant. Moab ⁊ ammon filii loch
a quo moabite ⁊ ammouite. E¬
dom filiꝰ esau: a quo iclumei. He
st̾ g̾s que de sem stirpe descẽdert
possidentes t̾ra merictianã ab
ortu soł usq ad fenices ¶Filii
cham .iiiͦi. ex quibꝰ orte st̾ gẽtes
hec. Chus a quo ethiopes ꝓgeni¬
ti. Mesraim. a quo egypcii ꝑhi¬
bent᷑ exorti. Ruthi a quo libii. Uñ
et mauritame fluuiꝰ us nn pre¬
gentes. Itẽ ex nepotib cham. fi¬
lii chus. nepotes cham ser. Filii
ꝓgeniti & appellati sabei. de qͥb
uirgiliꝰ. Soł est turca uirga sa¬
getuli in parte remotoris affrice.
heremo coherentes. Sabatha

Expanded text:
Iectam filius Heber, a quo Indorum orIectam filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Iectam, a quo Bactriaexsules suspicentur. 6. Ismael filius Abraham, a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sara, et Agareni, ab Agar. 7. Nabajoth filius Ismael, a quo Nabathei, qui ab Euphrata in mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mesraim, a quo Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde et Mauretaniae fluvius usque in praegentes. 13. Item ex nepotibus Cham filii Chus nepotes Cham sex. Filii progeniti et appellati Sabaei, de quibus Virg.: Solis est thuraea virga SaGetuli in parte remotioris Africheremo cohaerentes. Sabatha, a
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno pͥncipio orta: sũ ab a¬
lia natone sccł̃m ꝓpͥam collectõe
distincta: ut grecie asie. Hiac et
gentilitas cłr. Gens appellata: ꝓpt̾¬
geueratõnes familiaꝵ. id ẽ agig¬
nẽdo. Sicut natio a nascẽdo. Gen
declarat. lxxii. Totidẽq lingue per
t̾ras ẽe ceperũt queq crescendo ꝓ¬
uĩcias et isulas impleuerũt.
Filui sem qͥnq singularit̾ gs sĩgu¬
las procreauerũt. Quoꝵ pͥmꝰ elã:
a quo elamite. pͥncipes ꝑsicdis. Se¬
cudus assur: a quo assirioꝵ pullu¬
lauit imperiũ. Tertius arfaxatl:
a quo gens caldeoꝵ exorta ẽ. Qr¬
tus ludi: a quo lidii. Qͥntꝰ aram:
a quo siri. quoꝵ inetropoł fuit da¬
mascus. Filii aram nepotes sem
traconitidis conditor qͥ int̾ pales¬
tinã ⁊ coelen tenuit pͥncipatũ. Uñ
fuit iob sccłm qd sc̾ptũ est. Uir e
arinenii. Tercius gether: a quo
carmeni sũ carie. Quartus mesa
a quo st̾ hii aui uocant᷑ meones
Posteritas arfaratl filii sem.
¶Eber nepos arfaxad: a quo hebreᷤ

Expanded text:
ab uno principio orta sive ab alia natione, secundum propriam collectionem distincta, ut Grecie, Asie. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem apgenerationes familiarum, id est, a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentdeclarat, LXX duae, totidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo provincias et insulas impleverunt. Filii Sem quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes Persidis: secundus Assur, a quo Assyriorum pullulavit imperium: tertius Arphaxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est: quartus Ludi, a quo Lydii: quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Sem, Traconitidis conditor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, unde fuit Iob, secundum quod scriptum est Iob Armenii: tertius Gether, a quo Acarnanii sive Curiae: quartus Mes, a quo sunt hi qui vocantur Maeones. Posteritas Arphaxat filii Sem; Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei;
Abbreviated transcription (Latin):
tones quida latine noĩatos
intra occanũ int̾fuso mari qͣs
tra orbem posita de quib ur¬
picto corpore eo qd̾ aculeis fen¬
is cũ atiaĩto uariaꝵ fignar
stigiate annotent᷑. ¶G. illi anꝰ¬
dore corporis nũcupati st̃. Galla
eiĩ grece: lac ctr. Uñ et sibilla sie
eos appellat cũ ait de hus. tũe le¬
tea colla auro unectũtur. Sedim
enĩ cdiuersitate celi et facies ho¬
minũ et colores et corpoꝵ qͣlita¬
uide romanos graues. grecos le¬
ues. affros uersi pelles. gallos
tura feroces atq acriores ingei
zenones dicekant᷑ qd̾ liberũ ho¬
picio recepissẽt postea .x. in.slls¬
teram cõmutata est. Uaccaop¬
dum fuit uxta pireneũ aqud
st̾ cognoĩati uaccei cle qͥb cie

Expanded text:
tones quidam Latine nominatos intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita. De quibupicto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate annotentur 104. Galli a candore corporis nuncupati sunt, γάλα enim Graece lac dicitur. Unde et Virgilius sic eos appellat, cum ait de iis: Tum lactea colla Auro innectuntur. 105. Secundum diversitatem enim coeli et facies hominum, et colores, et corporum quantitaistunt. 415 Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingeniXenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent, postea x in s litteram commutata est. 107. Vacca oppidum fuit juxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccaei, de quibus cre
Abbreviated transcription (Latin):
cdiam qd̾ est sex. Unus enĩ et
tluo. et tres et .iͦiͦi. et sex. simł
duodenario exceclũt. Sic ⁊ alii
similes plurimi et luodecimꝰ¬
nutiui numeri st̃. qͥ partibus
suis ꝯputati minore sũmã ef¬
ficiũt ut puta deuariꝰ cuiꝰ par¬
tes st̾ tres. clecima qd̾ est unũ.
unꝰ enĩ et cluo et .u. simł clucti
octonariũ fucũit lõge a denario
mĩore. ¶ Simił est huic octo¬
nariꝰ uł alii plurimi qui ĩ ꝑtes
reclacti infra ꝯsistũt. ¶Peifer¬
tus nuimerus est: cuii sus ꝑtibꝰ
adimpletur. ut senariꝰ ht enĩ
tres partes. sextã. tc̾ia ⁊ climi¬
dia. Sexta eius unꝰ est. t̾cia
duo. dimidia tres. Hec ꝑtes
in sũma clucte. id est unꝰ ⁊ duo
ficiũt senariũ ¶Sũt auut ꝑfecti
numeri intra clenariũ sex. In

Expanded text:
diam, quod sex; unum enim, et duo, et tria, et quatuor, et sex simul duodenario excedunt; sic et alii similes plurimi, ut duodevicnuti numeri sunt qui partibus suis computati, minorem summam efficiunt, ut puta denarius, cujus partes sunt tres: decima, quod est unum; unum enim et duo et quinque simul ducta, octonarium faciunt, longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi, qui in partes redacti infra consistunt. Perfectus numerus est qui suis partibus adimpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tres. He partes, in summam ducte, id est unum et duo ficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri infra denari
Abbreviated transcription (Latin):
cunciũ et uenienciũ. ueluculoꝵ
occursũ. Om̃is. aũt uia pubłia
est. aut pͥmata: publicu est. s̃
solo publico eit. que int̾. ictꝰ
ppło paret. Hec aut ad mare
que iucna. minricipio clata ẽ
¶Strata lictu est quasi ilg
pedib trita. Uñ lucreciꝰ. Strata¬

Expanded text:
untium et venientium vehiculorum occursum. Omnis autem via aut publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi vulgi pedibus trita.
Abbreviated transcription (Latin):
ouẽ hr̃t. It ciũ est. locus tnͣsitu
facił. uñ et. ippellamꝰ & itũ. Itm
aũt est̾ itꝰ longe uie: et rp̃e labor
ambulandi ut qͦ uel ꝑuenias.
¶Semta itineris cdimictiũ est
semi ictu clicta. Semita ãt hoĩ¬
nũ est. calł feraꝵ et pecudũ.¬
¶ Calł est it̾ pecudũ int̾ montesa¬
Iguitũ et tritũ a cullo pecłũ uocil

Expanded text:
r enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a c
Abbreviated transcription (Latin):
ramosꝰ. colore uiridis. ⁊ marie
rubens. Bache eiꝰ cãclide sb̾ aqͣ et
molles detracte confestĩ durãt᷑
⁊ rubescũt: tactuq ꝓtinꝰ lapides¬
cũt. Itaq ancupari euelliq reti¬
b sol. aut acri ferram̃to p̃cidi
qͣde cã corallꝰ uocitat᷑. Quãtu
aũt a pd̾ nos margaretũ indicũ
preciosũ est: tantũ aꝑt indos co¬
rallũ. Huc magi fuliminbꝰ re¬
siste̾ affirͣnt : si crecłr. ¶ Sarclꝰ dic¬

Expanded text:
ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dic
Abbreviated transcription (Latin):
.ix. de uasis luminarior
latine igns. Uñ et iuxͣ ꝓhilosophos
qͦsdi cũcta procceant᷑. Et reu̾a sñ
calore nichil nascit᷑. Ad eo ut de sep¬
gore gignit. Uarro ãt focos ait cdi¬
tos ꝙ foueãt ignes. Naz ignis ip̃i
cat᷑. seuara sit. sũ qͥcqͥd aliud ĩ quo
ignis fouetur. ¶Lucerna: a lucim¬
o clicta ẽ. Uñ et breuis est. lu. ut ꝑ¬

Expanded text:
X. De vasis luminariorum. 1. Latine ignis est, unde juxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Sepgore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos quod foveant ignes; nam ignis ipsa catur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur. Lucerna a lychno dicta est; unde et brevis est lu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nia custodiẽda. Uñ et ꝑ climinuti¬
onez cłr. ¶Mozicia: qͣi modicia. uñ
et modicũ.℥. ꝓ. d. sic̾ solẽt itali di
ficiatur qͣi sagꝰ. ¶MNarsupiũ. saccu¬
ł nũmoꝵ. ꝙ greci marsippa appel¬
¶ Sitarchie nautaꝵ st̃ ab eo ꝙ sute
st̃. ¶ Inuolucrũ lictũ: qd̾ aͥd ĩ se tene¬
at inuolutũ. ¶ Fiscus sacculꝰ ẽ ꝑb̾li¬
cus. uñ et fiscelle. et fiscine clũr.
Hũc hñt exactores et in eomittũt
Iclebitũ ꝓblicũ qd reddr regibꝰ. Fiscꝰ
aũt pͥme positõnis ẽ diriuatũ fisci¬
na climinutiurũ fiscella. ¶Camis¬
trũ fissis camus ꝯtexit᷑. Uñ et mĩcu¬
patũ. Illii grecũ asẜũt. ¶Cistella a
costis ex cũnauł ligno qͥbꝰ ꝯtexit᷑ no¬
mĩata. ¶Cophinꝰ ẽ uasex uͥgulti
aptũ mũdare st̾cora et t̾rã portare

Expanded text:
custodiendam: unde et per diminutionem dicitur. Mozica quasi modica, unde et modicum Z pro D, sicut solent Itali dicficiatur quasi sagus. Marsupium sacculus nummorum, quem Greci marsipa appel6. Sitarciae nautarum sunt, ab eo quod sutae sunt. Involucrum dictum, quod aliquid in se teneat involutum. 7. Fiscus, sacculus est publicus, unde et fiscellae, et fiscinae dicuntur: hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fissis cannis contexitur, unde et nuncupatum: alii Graecum adserunt. Cistella a costis ex canna vel ligno, quibus contexitur, nominata. Cophinus est vas ex virgulis, aptum mundare stercora et terram por
Abbreviated transcription (Latin):
tena ex nichilo fc̃a erat. Aluid ẽ. aliqd̾ fi¬
en posse. Aliuid fier ncce est. fieri aũt ne¬
cesse est: ꝙ deꝰ uaturis inseruit. fieri aũt
posse est: q exͣcursũ iudiciũ natur cre¬
ator ut facet qũ uoluit ẜuauit. Nõ ex¬

Expanded text:
hilo facta erat. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est quod Deus naturis inseruit, fieri autem posse est quod extra cursum indictum naturarum creator ut faceret quandoque voluit re
Abbreviated transcription (Latin):
sua in se ip̃a. ad ꝯpensatõnẽ cognitõnis il¬
lius que est in do: qr longe inferior ẽ uespe¬
ranoĩatur. Idoq post uesperam mane fi¬
ebat. qr clũ suam in se cognitõt̾onẽ sibi
satisface̾ nõ agnosc̾e̾t. ut se plemiꝰ nosse po¬
tuss. ad d̾m sese referebat creat᷑a. in quo
sic deusclicit fiat celũ in pͥncipio. Illud
uo sempit̾ne in u̾bo iico dictũ ẽ. ¶ Sitͣs¬
sitorie dictũ est a d̾o fiat: erat utiq crratã
ceret fiat: nulla extitit crratura. Ip̃m fiat
ꝙ dictũ est. i et̾ntate u̾bi nõ in uocis so¬
no enũciatũ est. ¶Nõ sepcies a d̾o uisa.
sepciesq a d̾olaudata est crcatura. q̃ añ¬
ꝙͣ fieret ꝑfc̃e. ab illo est iusa. S dũ nos sĩ¬

Expanded text:
pensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura ceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos sin
Abbreviated transcription (Latin):
batur quodã mͦ uesꝑascebat. Nõ. auĩt
ꝑmanendo in eius creature ꝯtuitu: sed
saudem eius ad d̾m referens eaq meliꝰ
in cliuina rõne conspiciens ꝯtinuo ma¬
ne fiebat. Si uero ꝑman̾et neglecto cre¬
atore in creature aspectu: iam nõ uespera
s uox utiꝙ fieret. ¶ Dũ se acatura meliꝰ
in do̾ ꝙͣ inse ip̃a nouent ip̃a sui cognitõ q̃¬

Expanded text:
bantur, quodammodo vesperascebat; non autem bantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa nove
Abbreviated transcription (Latin):
et crens tenebras. s qr ingłica cieat᷑a
natura que nõ est p̃uaricata lux dr.
Illa aut que p̃uarcata est tenebrarũ
noĩe nũcupatur. Uñ et in pͥncipio lux a
tenebris dicdr: S qr ethos et illos deus¬
cirauit. Inde formans lucem et creãs te¬
nebras. Uer̃tam̃ bonꝰ angłs nõ tm̃ cre¬
ans s etiam formãs. Malos u̾o creans
lis q accipiend̾ ẽ. ¶ Post. idnueratã
celiterieq creatura: icło nominat᷑ ĩ ge¬
nesis sp̃e sanctus. ut qr suꝑferci eũ clici
oportebrat. ante illa nominarẽt᷑ quorũ
płs indicut: dũ suꝑeminentẽ uã karitatiᷤ
cunꝰ tq ptegende nos suꝑfertur nobis
et oleũ merito fr̾iora semꝑ appetũt. qr ꝑ
ipoꝵ figurã suꝑfeni uniuerse creature spt
fuctus: angłi st̃. quoꝵ ꝓpt̾ unitatẽ insi¬
nuandam. nõ dies cli p̾mus. S clies clic¬
tus est unus. Et idcͥco ip̃e repetit᷑ sꝑ in
excecutõne creature. Qͥ clies hoc est na¬
tura angłoꝵ: qũ creaturã ipam ꝯtẽpla¬

Expanded text:
et creans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est, tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras, verumtamen bonos angelos non tantum creans, sed et formans; malos vero creans lisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorum s indicat , dum supereminentem viam charitatis cimus, atque protegendo nos superfertur nobis.et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae creaturae Spiritus factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum, quando creaturam ipsam contempla
Abbreviated transcription (Latin):
etatum. id finem homo uertit᷑. Ita et
mũdus per hoc ꝙ clistenditur tp̃re de¬
ficit. Qͥa unde hõ. atq mũdꝰ cresc̾e inde
qũ in suo et̾no man̾et consilio huius
mũdi constructõ. Nec tp̃s ante p̾nci

Expanded text:
mo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtquando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio, nec tempus ante princi
Abbreviated transcription (Latin):
Cometes aũt latine crinite
appellantur. q in mod̾̃ criui¬
um flãmas ex se spargũt.
Quas stoia clñt ẽẽ ultra. xxx.
quaꝵ noia ⁊ effectus qͥdã astro¬
logi cdixerũt scripserũt. ¶ Lu¬
cifer dictꝰ co qd̾ int̾ oĩa sid̾a płꝰ
lucem ferat. ¶Est aũt unus
stellaꝵ iubar uocatur qd̃ in
modũ uibe radii ip̃oꝵ exten¬
clantur. ¶Uesperus stella est.
occidentał ꝙͣ cognominata
ꝓhibent a uesꝑõ hispanie re¬
ge. Est aũt et ip̃a ex qͥnq stel¬
lis planetis noctem clucẽs et
sole seq̃ns. Cetur aũt ꝙ hec
stella oriens luciferũ. occidens
uespeꝵ facit. De cuia stacius

Expanded text:
Cometae autem Latine crinitae Cometae autem Latine crinitae appellantur, quod in modum crinium flammas spargunt, quas Stoici dicunt esse ultra XXX, quarum nomina et effectus quidam astrologi scripserunt. 18. Lucifer dictus, eo quod inter omnia sidera plus lucem ferat; est autem unus stellarum iubar vocatur, quod in modum iubae radii ipsorum extendantur. Vesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occidens vesperum facit. De qua Statius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eas latini suculas appellane¬
signa monstrantur. De quibꝰ¬
ades. ¶Sũt aut .uii. in fronte
tauri ⁊ oruĩt᷑ tp̃r uernali. ¶pli¬
ades a pluralitate clicte ꝙͣ plu
ante genua tanri ex quibꝰ ser
uidetur. Nam latet unͣ. Has
pͥmeq nauigatõnis tempꝰ ostẽ¬
cdũt .Canicula est stella q̃ ⁊ sy
rius cłr. Estiuris mensib ĩ me¬
clio centro celi est. Et dũ sol
ad cand̾ ascenderit coniũcta cũ
solc cluplicatur calor ip̃iꝰ ⁊ clis¬
soluũtur corpora. ⁊ uaporãt᷑.
Uñ et ex ip̃a stella cdies cani¬
culares clicũtur qñ et moleste
st̃ purgat̾ones. Canis ãt uo¬
catur ꝓpt̾ qd̾ corpora morbo
afficiat᷑. sũ ꝓpt̾ flãme cando¬
re qd̾ eius modi sit ut p̃cet̾is
luc̾e uideatur. Itaq quo ma¬
g̾ eam cognoscerẽt sirion ap¬
pellasse. ¶Cometes stella ẽ
clicta eo qd comas luminis
ex se fundat. qd̾ genus sideris
qñ apparuerit aut pestilẽcia
aut fame aut bella significa

Expanded text:
et eas Latini suculas appellaveet eas Latini suculas appellavesigna monstrantur. De quibadas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pliades a pluralitate dictae, quia pseptem ante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam latet una. Has primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Qquando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ stelł in se reuolutis rota¬
tur. nomen est grecũ qd̾ latine
dr ursa q̃ qm̃ in moclũ plaus¬
tri uertitur eam septẽtrione
clixerũt. Triones enĩppͥe sunt
boues aratorii licti eo ꝗd̾ t̾ra
terant qͣi exteriores. ¶Sep̃¬
tẽtriones aũt nõ occid̾e̾: axis
iucinitas facit. q in cost̾.
Arͣto filax cłr. qd̾ arcton id est
ilicem ursamq sequitur eũcł
et boothem clixerũt eo ꝙ plau¬
cauda maioris urse positꝰ m
signo bootis. Uñ arcturꝰ licta¬
p̾corluis collata est. Oritur
urma. id est ab mundatõe aqͣ¬
rũ. T empore enĩ hyemis ab¬
ortus: mare et t̾ras aquis ac¬
tempestatib turbat. Hunc
latini iugulam uocãt. qd̾ sit
armatꝰ ut glacdius et stellaꝵ
luce sterribił atq clarissimꝰ. In
quo si hec fulgent omis sereni¬
tas ꝓtenclitur si obscurat᷑ hiꝰ
acies: tempestas cernitur u̾mni¬
tan. id est a suco pluuiis. Nã
qͥppe suo efficiũt pluuias. Uñ

Expanded text:
septem stellis in se revolutis rotaseptem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur ursa; quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophylax dictus, quod Arcton, id est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, eo quod plaucaudam majoris Ursae positum in signo Bootis, unde Arcturus diccordiis collocata est. Oritur urina, id est, ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus, mare et ttempestatibus turbat. Hunc Latini Iugulam vocant, quod sit armatus, ut gladius, et stellarum luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obscuratur his acies, tempestas cernitur inmiὑειν, id est a suco et pluviis. Nam quippe suo efficiunt pluvias. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
u̾atione a soł luce eo qd̃ aba
hũ accipiat acceptũ reddat.
celle clicte a stanto qr fus
stant semper in celo ne
caclũt. Nam qd̾ uidemꝰ celo
stellas qͣsi labi nõ st̃ stelle.s
ignicłi ab ethere lapsi qͥ fu us
dũ uentus altiora tene̾s petens
etlierĩ ignem secũ trahit q trac¬
cu suo unitatur stellas cade̾tes
Qam stelle cadere nõ possũt. im¬
mobiles enĩ ut predictũ ẽ sũt
et cũ celo fixe fem̃tur. Pidera
dicta. e. ꝙ ea nauigantes ꝯsi¬
denindo clirigũt d cursũ suũ.
ne fallacib undis aut uentis
ałi delucantur. Quedam añt
stelle idcuto signa clicũtur. qr
ca naute obẜuant ingub̾nan¬
dis uauigiis ꝯtemplantes aci¬
em fulgoreq eoꝵ quib reb
status celi futurus ostenditur
S i homines om̃s ea intẽclũt
ad preuidendas aeris qlitates
ꝑ estate ⁊ hieme uernalẽq
temperie. Ortu enĩ uł occasu
suo certis stationib tempoꝵ
qͣlitates significaĩt. ¶Signo¬
rũ pͥmꝰ arcton qͥ in axe fixus

Expanded text:
vationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat, acceptum reddat. Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum caelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cluo st̃: qͦꝵ unũ ẽ fini¬
cũ. Alc̾in infinitũ. Finitũ hipo¬
thesis grece: Latine c̾a d̾r. ubi
cum certa ꝑsona ꝯtrouersia
est. Infinitũ qđ gre thesis: la¬
tine ꝓpositũ noĩatur. Hoc ꝑso¬
nã non ht c̾tã nec est inthesis
aliqͣ certa circũstancia. id est
nec locus nec tp̃s. In cã u̾o c̾ta
omĩa st̃: Uñ qͣsi ꝑs cause est ꝓ¬
positum.
xui. de locutone
Am u̾o in elocutõnib illud
uti oportebit. ut res locus
tp̃s ꝑsona auclientis efflagiter
ne ꝓphana religioni. nec inue¬
recuncha castis. ne leuia gran¬
bus. ne lasciua seris ne ridida
tristib misceantur. Latine eĩ¬
loqͥtur: qui u̾ba reꝵ uera ⁊ na¬
turailia seciuitur nec aẜmone
atq a cultu p̃sentis tp̃ris discpe¬
pat. Huic nõ sit satis uid̾e qd
clicat nisi id qͦ apte et suauit
clicere. nec id quide tm̃ nͥ id qd
dicat et fac̾e.¬

Expanded text:
num duo sunt: quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae est propositum. De elocutione . Iam vero in elocutionibus illud uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autloquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et face
Abbreviated transcription (Latin):
q est. Et clictus ꝓnepos: qͣi porro
natus post. Ex hoc quoq gradu
incipit uocari et ꝓgemes: qͣi por¬
ro post geniti. Nam filii et nepo¬
tos nõ st̃ ꝓgenies: qr nõ est ĩ eis
longͣ posteritas. Sicut ãt ĩferius
longe editi ꝑgenies dñr: ita suꝑiꝰ¬
st̃ ꝓ aui et attaui qͥ et ꝓgenitores
appellant᷑ qiͣ porro generantes.
Pnepos dictus : qͣi ꝓpe uepotẽ.
Ab nepos. qr se iuĩgitur a nepote.
Est enim int̾ illũ et nepoter: pro¬
nepos. ad nepos. ab nepotis filiꝰ.
Trinepos. ad nepotis filiꝰ. qr post
nepote qͣrtus in ordine ẽ. qͣi tetra¬
nepos. Minores aũt nõ clicimus
nͥ quociens graduũ deficit nom̃. ut
puta filiꝰ nepos pro nepos aib nepos
trinepos. uͥ isti gradus defecerint.
merito iam clicimꝰ minoros. sicut
et maiores dicimꝰ post prĩs. aui¬
U. de agnatis et cognͣtis

Expanded text:
sque est. Et dictus pronepos, quasi natus sque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi6 De agnatis et cognatis
Abbreviated transcription (Latin):
ouez pris nascitur. id est pt obit̾
gignitur. sicut ex ꝯcubina. ¶ Est
enĩ hoc nom̃ grecũ. et in latinita
de matre nobili et pr̃e ignobili nͣs¬
citur. Item spuriꝰ patre incerto
matre uiclua genitꝰ. uelut tm̃ spu¬
ii filiꝰ.q muliebre naturã uet̾es¬
est seminis nõ prĩs nomuie. Eos¬
dem et fabonios appellabãt: qr q̃¬
dam aĩalia fabomo sp̃u hausto cõ¬
cipere existimant᷑. Uñ et hii qui
nõ st̃ de legitumo matrimoĩo: ma¬
tre pocus ꝙͣ patre secũt᷑. Latine
aũt spurii. qͣi exͣ puritate. id est
qͣi umũcli. ¶Nepos est qͥ er fi¬
lio natus est. Dictus aũt nepos
qͣi natus post. Primꝰ enĩ filiꝰ nas¬
citur. deinde nepos. gracdus eĩ sb̾̃s¬
titutõnis est. Hinc et postentas
qͣi postera etus. Nepos aũt utri¬
usq serus est: uam ut neptis cli¬
camiꝰ mniurie est ꝓpt̾ liscrecionẽ
successionis ad missam. Prone¬
pos ẽ. qui ex nepote conceptꝰ nat᷑¬

Expanded text:
onem patris nascitur, id est, post obitum. onem patris nascitur, id est, post obitum. gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum, et in Latinitatrius, qui de matre nobili, et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius, quia muliebrem naturam veteest seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto cocipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natu
Abbreviated transcription (Latin):
isto uocabło secernatur a seruis. qi
sicut seruꝰ in potestate est dñi:
sic filiꝰ in potestate prĩs ẽ. Inde
etia filio fit emancipat̾o ut sit
lib̾ a pr̃e: sicut fit ẜuo in amuis¬
sio ut sit lib̾atꝯ a dño. Itemliberi
clicti: qr ex lib̾o matrimonio st̃ or¬
ti. ¶Libertim filu ex libero ⁊ an¬
cilla: seriuł condit̾onis st̃. Semꝑ
enĩ qui nascitur deteriore paren¬
tis statũ sumit. Naturales at di¬
cunt᷑: ingenuaꝵ cõcubinaꝵ filii qͦs
sola natura genuit nõ honestas
coniugii. Id et pu̾i a pube. adop¬
tuiꝰ filiꝰ est qui a pr̃e  est iusto aut
auo aut ꝓauo cuiꝰ potestate ꝑ mã¬
aipatõne tracdit᷑ in alienã potesta¬
tem qͥ utriusq feit nom̃ ut fabiꝰ
eniliꝰ. uł scipio. paulmꝰ. ¶ Gemu¬
ni st̾. nõ cluo tm̃ simł nati. s etiã¬
et plures. De geminis aũt uno
ab ortu alt̾ qui legitime natus fu¬
erit uopiscus uoĩatur. ¶ Postumꝰ¬
uero uocat᷑. eo qd̾ ip̃e post humati¬

Expanded text:
ernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulus. 21. Gemini sunt, non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem, uno aborto, alter qui legitime natus fuerit vopiscus nominatur. 22. Posthumus vocatur, eo quod post humati
Abbreviated transcription (Latin):
clius int̾ omĩs. Nouissimꝰ post õs
Idez et minimꝰ a monade. Nouis¬
simꝰ aut ꝓpt̾ qd̾ nouꝰ. qr ceteri pre¬
cedendo. intiqͥores existũt. Quãtu¬
imitat᷑one. adoptone doctrina.
Natura cũ clũr ueluti filii abrahe
ludei. Imitatõne: ut ip̃iꝰ abrahe
fide unitantes ex gentib licente
euͣngłio. Potens est deus de lapi¬
cͥib istis suscitare filios abrahe. s
sicut eostez iudeos clñs filios esse
fuerant uuitati. Adopt̾one quoq
ne dicimꝰ. pat̾ nr̃ qͥ es incel. Doct̃¬
na. sicut apłs filios suos appellat. coꝰ¬

Expanded text:
dius inter omnes, novissimus post omnes, idem est et minimus a monade, novissimus autem quia novus: nam ceteri precedendo antiquiores existunt. Item quattuimitatione, adoptione, dNatura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut eosdem Judaeos Dominus filios esse fuerant imitati. Adoptione quoquene dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat
Abbreviated transcription (Latin):
tores agignendo ⁊ parentes qua¬
si parientes idem et creatores.
mentũ enĩ est semen masculi. un
animaliũ et hommũ corpora ꝯ¬
puint᷑. Hinc creatores parentes
as aũt dictus ꝙ om̃ib in familia
sua positis serius tanꝗͣ p̾r filiis pa¬
tua dilectone consulit. suoꝵq ꝯ
enĩ exortũ est nom̃ patrifamilus.
Qͥ aũt iniq clñant᷑ in serus hoc
se noĩe neqͣquã reputent appella¬
ri. ¶Mater falmilias inde uoca
qr per qͣnda uir̾ sollẽpnitatẽ is
nuliã transit mariti. ¶Tabuled
matrimoniales instrum̃ta empi¬
onis st̃ sue. Alias sicut matronaẽ
mat̾ pͥmi pu̾i. id ẽ qͣ mat̾ nati
ita mat̾familias illa ẽ: q̃ plures
enixa est. Nam familia ex duoli
ẽẽ incipit. ¶ Auus pat̾ pris ẽ al
euo dictus id est ab antiquitatt

Expanded text:
tem a gignendo, et parentes, quasi parientes. 5. Iidem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes as autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tantria dilectione consulit, servorumqenim exortum est nomen Patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. 8. Materfamilias inde vocatur, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt 440 Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati; ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. 9. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est, ab antiquitate.
Abbreviated transcription (Latin):
gus. breuis. Qualitas est ut
ut qͣl sit orator an rusticus. an¬
uig̾. an candiclus. Relato est
que cefertur ad aliqͥd. C ũ enĩ
cłr filiꝰ: demonstratur et pat̾
Het et relatiuua simł mcipi¬
ũt. Namq ẜuꝰ ac dñs: unotẽ¬
pore ex ordiũ noĩs. sumũt. Nec
aliqͣ do inueuitur dñs pͥor ser¬
teri p̾esse nõ põt. Locus est ubi
sit in foro in platea. Loci aũt
atq deorsũ. Partes quoq iste
pus ut hoclie eri. Porro situs
apositone clictꝰ ut qͥs an stet
liqͥd clictus. ut ħere sciencia in
mente uirtute in corpore. Cir¬
ca corpus nestim̃tũ et cet̾a que
ad habendi mod̾ designato a
doctorib num̾o ꝯprehendũt᷑
Iam uero age et pati ab agẽtis
et pacientis significatõne ꝯsis¬
tũt. Nam scribo uocis actũ ht
qm̃ facientis tem indicat. Scͥ
dit. In his eĩ .x. gen̾ib quoꝵ
exempli gr̃a queda poĩta st̃

Expanded text:
gus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior serteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autematque deorsum. Partes quoque istapus, ut: heri, hodie. Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet,liquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scridit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt,