comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicte captiuitati ppłi di uerissime con¬
sonantẽ. Nam qd̾ significauerat illa
captiuatio nabugodonosor. plebẽ dĩ
tyrannice de illa nobili syon. & tẽplo
dm̃ abstrahente. & barbarici stimuli
imꝑio uolent̾ fatigante: hoc idẽ sig¬
nificat᷑ in euũgłio p̾sentis diñce. de¬
monio uexante filiã chananee. scilicoe
humanas aĩas passionib mali desi-¬
derii nequit̾ a diabolo conflãmari
& longo fune peccatoꝵ ad miserã ser-¬
uitutẽ uoluntatis eiꝰ mala consue¬
tudine uolent̾ trahi. Clamabat
post dñm mulier chananea: int̾ue¬
niebat fides patͥarcharũ meritũq
danieł & socioꝵ eiꝰ: ut solueret᷑ cap¬
tiuitas babilonie. Clamat & nunc
suꝑna mat̾ nr̃a ierłm: ut peni

Expanded text:
dictae captivitati populi Dei verissime condictae captivitati populi Dei verissime consonantem. Nam quod significaverat illa captivatio, Nabuchodonosor plebem Dei tyrannice de illa nobili Sion et templo Domini abstrahente et barbarici stimuli imperio violenter fatigante, hoc idem significatur 46 in Evangelio praesentis Dominicae, daemonio vexante filiam Chananaeae, scilicet humanas animas passionibus mali desiderii nequiter a diabolo conflammari et longo fune peccatorum ad miseram servitutem voluntatis ejus, mala consuetudine violenter trahi. Clamabat post Dominum mulier Chananaea , interveniebat fides patriarcharum, meritumque Danielis et sociorum ejus, ut solveretur captivitas Babylonica ; clamat et nunc superna m
Abbreviated transcription (Latin):
scda quȩ in ordine & ratione
pulchra & rationabili dispositione
uacat: tanqͣm ñ habeat eccłie ponti¬
fexĩa defessus cantor. que uel quib
aut ubi t̾iba canticoꝵ dñi decantet:
aut certe infructuosos fastidientes
auditores organa suspenderet ad sa¬
lices. Significat enĩ mundi etatẽ. qͣn¬
do templo dñi diruto & ppło d̃i in
babiloniã adducto. duplici captiui¬
tatẽ eccłia dĩ ꝯgemuit: ꝑegrina ĩ hoc
mundo. captiua sub nabugodonosor.
donosor diaboli typũ tenentis. mina¬
ci ꝓposita fornace cogebat᷑ ad orare.
Non gͦ abre s rationabili diligentia
dispositũ ẽ. ut cũ huiꝰ tẽporis om̃s pͥ¬
uate queq ferie ꝓpriis offitiis locuple¬
tate. certisq sit stationib insignite.
p̾t solũ qd̾ ẽ ante palmas sabb̃m. de
quo etiã suo loco ratio q̃renda ẽ. sola hec
dnica uacat: s nec offitiũ nͥ aliunde
mutuatũ habeat. At tam̃ ex narratio¬
ne cuũgłicã lectionẽ habet: illi iam

Expanded text:
dine et ratione pulchra et rationabili dispositione vacat, tanquam non habeat Ecclesiae pontifex, jam defessus cantor, quae vel quibus, aut ubi verba canticorum Domini decantet, aut certe infructuosos fastidiens auditores, organa suspenderit ad salices. Significat enim quintam mundi aetatem, quando templo Domini diruto, et populo Dei in Babyloniam abducto, duplici captivitate Ecclesia Dei congemuit, peregrina in hoc mundo, captiva sub Nabuchodonosor ; donosor diaboli typum tenentis, minaci proposita fornace, cogebatur adorare . Non ergo ab re et rationabili diligentia dispositum est, ut cum hujus temporis omnes privatae quoque feriae propriis officiis locupletatae certisque sint stationibus insignitae, praeter solum quod est ante Palmas Sabbatum, de quo etiam suo loco ratio quaerenda est; sola haec Dominica vacet, sed nec officium nisi aliunde mutuatum habeat. Attamen ex narratione evangelica lectionem habet, illi jam
Abbreviated transcription (Latin):
amimã meã: & in offerende u̾su. mise¬
rere mei scdm eloquiũ tuũ. Itẽq in
ꝯmumone: intelliget clamorẽ meũ.
hec omĩa clamores sunt magne illus
mulieris. scilicet eccłie matris: ꝓqua¬
libet. Peccatrice anima. udelicet fi¬
lia sua post dñm clamantis iugit᷑:
que ideo cõpetent᷑ ĩeiunii die mu¬
tuata sunt: qr mali desiderii pas

Expanded text:
fferendae versu: Miserere mei secundum eloquium . Itemque in communione: Intellige clamorem meum . Haec omnia clamores sunt magnae illius mulieris , scilicet Ecclesiae matris, pro qualibet peccatrice anima, videlicet sua anima, post Dominum clamantis jugiter. Quae ideo competenter de jejunii die mutuata sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̾ filiã chananee. uas utiq crea¬
toris. sp̃c inmundꝰ inuaserat. Cet̾a qͣm¬
uis mutuata st̃. & de feria quarta ie¬
iunii sũpta: cunctis ꝯsonant sensib
his que dicta sunt. Ulam qd̃ mintͦitu
rogamꝰ dñm reminisci miserationũ
suarũ ne unqͣm dñent᷑ nob̾ in imici
nr̃i. & incollecta. ut acunctis adu̾sita¬
tib muniam᷑ incorpore. & apͣuis co

Expanded text:
hoc quod filiam Chananaeae, vas utique Creatoris, spiritus immundus invaserat. Caetera quamvis mutuata sint, et de feria quarta jejunii sumpta, cunctis consonant sensibus his quae dicta sunt. Nam quod in introitu rogamus Dominum reminisci miserationum suarum, ne unquam dominentur nobis inimici nostri . Et in collecta aut cunctis adversitatibus muniamur in
Abbreviated transcription (Latin):
lũ cũ illud bibam uob̾cũ nouũ ĩ reg¬
no patris mei. Et quidẽ cũ ĩ regno
patris .i. cũ iã factꝰ immortalis pꝰ re¬
surrectionẽ suã cũ discipulis sius
manducauit & bibit. potuit tẽ pͥ¬
mũ trad̾e illis corpꝰ suũ & calicẽ noui
egit: quia testam̃tũ ratũ non fit. nͥ
ut ait apłs mors int̾ uenerit testato
dari dignatꝰ ẽ: ut tempus ostende¬
ret quo sua quoq omnia sa¬
cramenta dari uel celebrari ma¬
gis conueniret. Unde recte uni¬
uersalis ȩcclesiȩ conuentus
magis hac hora nisi forte dies
ieiunii sit congregari consueuit:¬
celebri. astantib choris. cũ psallentio
ꝯmuni. Nec cuiqͣm hec diuina tra¬
dunt᷑ mista pꝰ cibũ corporis: nisi ur¬
geat ea que retardari ñ potest ĩstan¬
tis necessitas mortis.

Expanded text:
lum, cum illud bibam vobiscum novum in reglum, cum illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei . » Et quidem cum in regno Patris, id est, cum jam factus immortalis, post resurrectionem suam cum discipulis suis manducavit et bibit : potuit tunc primum tradere illis corpus suum, et calicem novi egit, quia testamentum ratum non fuit nisi, ut ait Apostolus, mors intervenerit testatordari dignatus est, ut tempus ostenderet, quo sua quoque sacramenta dari vel celebrari magis conveniret. Unde recte universalis Ecclesiae conventus, magis hac hora, nisi forte dies jejunii sit, congregari consuevit, etcelebrari astantibus choris, cum psallentio communi. Nec cuiquam haec divina traduntur mysteria post cibum corporis, nisi urgeat ea, quae retardari non potest, instantis necessitas mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
arbit̾ sacram̃toꝵ. hora tercia
suꝑ apłos adueniens. uiuificis eandẽ
nes qua hominess adhuc sobrii. & car¬
re debent regnũ di. Nam quia dñs
nr qua nocte tradebat᷑. post tẏpicã
agnicenã sacm corporis sui & sangui¬
nis sui tradidit eucharistiam: forte
parũ aut nicħ referre arbit̾rem̃. utrũ
pͣnsi anieiuni ad illud uite epulũ ac¬
cederemꝰ. At illud ratione & articło
temporis agebat᷑. ut tali hora sac̃m̃¬
tũ illud condere non moraret᷑. Ratio¬
ne: quia ñ ante consumationẽ uet̾is
inchoandꝰ erat ordo noui sacͥficii. Ar¬
ticłõ temporis. quia statim capiendꝰ e
rat. & ad passionẽ ducendꝰ. aliud ñ ha¬
bebat spatiũ: ut ante mortẽ suam.
hoc h̾edib suis conscriberet testam̃tũ.
Unde cũ illis tradens sanguinis sui
calicẽ dixiss. bibite ex ħ om̃s. hic ẽ
enĩ calix sanguinis mei. & cet̾a: statum
addidit. Dico aũ uob̃ ñ bibã amodo
de ħ genimine uitis: usq indiemil¬

Expanded text:
arbiter sacramentorum, hora tertia super apostolos adveniens, vivificis eamdem qua homines adhuc sobrii et carre debent regnum Dei. Nam quia Dominus noster, qua nocte tradebatur, post typicam agni coenam, sacram corporis et sanguinis sui tradidit Eucharistiam , forte parum aut nihil referre arbitraremur utrum pransi an jejuni ad illud vitae epulum accederemus. At ille ratione et articulo temporis agebatur, ut tali hora sacramentum illud condere non moraretur. Ratione: quia non ante consummationem veteris, inchoandus erat ordo novi sacrificii: articulo temporis, quia statim capiendus, et ad passionem ducendus, aliud non habebat spatium, ut ante mortem suam hoc haeredibus suis conscriberet testamentum. Unde cum illis, tradens sanguinis sui calicem, dixisset: « Bibite ex hoc omnes; hic est enim calix sanguinis mei , » etc. statim addidit: « Dico autem vobis, non bibam amodo de hoc genimine vitis, usque in diem il
Abbreviated transcription (Latin):
nificat ipsũ. qui reputatꝰ quasi imnꝰ ex
ꝓpħis cancdem occisus ẽ: postqͣm nul¬
ł apud illos ꝓpħa surrexit. Et hic ex¬
tinct᷑: ꝓfundas illis erroris &e ꝑfidie
tenebras reliquit.

Expanded text:
nificat, qui reputatus quasi unus ex prophetis, tandem occisus est; post quem nullus apud illos propheta surrexit, et hic exstinctus profundas illis erroris et perfidiae tenebras reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
extingunt᷑ illud signisi guani¬
cat qd̾ crucifixo dño tenebre facte
sunt suꝑuniu̾sam t̾ram. ab hora sex¬
ta usq ad hor̾a non̾a: immo id ipsũ
significat extinctio candelarũ. qd̃ te-¬
nebre ille significauert̃ scilicet exce¬
cationẽ udaice gentis: que priꝰ occi¬
sis ꝓpħis ce lapidatis qͥ ad se missi fue
a lumine uultꝰ dei derelicta ẽ. Nu¬
merosa quippe luminaria. que sur¬
gentes aduigilias ardentia reꝑimꝰ.
sermone lucentes: solemq iusticie
nasciturũ. & passurũ. tanqͣm stel¬
le p̾iue nunciantes lum̃ diuine sci¬
entie. ppło illi diu̾sis tẽporib infrm¬
dere missi sunt. At illi uit̾a eoꝵ ex¬
tinguentes corporalẽ. cecitatẽ sibi¬
met intulere sp̃ualẽ: tandẽq au¬
dire meruert̃. ut ueniat suꝑ uos
omis sanguis iustꝰ qͥ esfusus ẽ suꝑ
t̾ram a sanguine abel iusti. & cet̾a. Igit᷑

Expanded text:
exstinguuntur, illud significat quod, crucifixo Domino, « tenebrae factae sunt super terram, ab hora sexta usque in horam nonam , » imo idipsum significat exstinctio candelarum, quod tenebrae illae significaverunt, scilicet excaecationem Judaicae gentis, quae prius occisis prophetis et lapidatis eis, qui ad se missi fuera lumine vultus derelicta est. Numerosa quippe luminaria, quae surgentes ad vigilias ardentia reperimusermone lucentes, solemque justitiae nasciturum et passurum, tanquam stellae praeviae nuntiantes, lumen divinae scientiae populo illi diversis temporibus infundere missi sunt. At illi, vitam eorum exstinguentes corporalem, caecitatem sibimet intulere spiritualem, tandemque audire meruerunt, « ut veniat super eos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram a s
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m uł animã. rationalitatẽ atq
ia esset ratione carens anima. S est
bruta pecoris anima: quȩ sicut rau¬
one caret ita &e et̾nitate: & sic̃ solis
sungit᷑ sensib carnis. sic & cum carne
moritur. Item rationalitas non est
ipsa que dilectio: alioqͥn nullũ ra¬
tionale eẽt absq dilectione. S ẽ om̃iᷤᷤ

Expanded text:
nalitatem atquela esset ratione carens anima. Sed est bruta pecoris anima, quae sicut ratione caret, sic et aeternitate; et sicut solis fungitur carnis sensibus, sic et cum carne moritur. Item rationalitas non est ipsa quae dilectio, alioquin nullum rationale esset absque dilectione. Sed est omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ ẽ factꝰ: & ħo similit̾ absq
dilectione. malꝰ & eiꝰdem diaboli filiꝰ
ẽ. Qd̾ si rationalitas desit: brutũ ẽ
non sit: multomagis nec rationali¬
tas nͨ dilectio mulla creatura erit.
Sicinqͣm qͣmlibet tͥum ꝑsonarũ
deneges. d̃m ñ habes: qr si sp̃m sc̃m

Expanded text:
tenebrarum factus. Et homo similiter absque tenebrarum factus. Et homo similiter absque dilectione malus, et ejusdem diaboli filius est. Quod si rationalitas desit, brutum est non sit, multo magis nec rationalitas nec dilectio in ulla creatura est; si, inquam, quamlibet trium personarum deneges,
Abbreviated transcription (Latin):
erechielẽ diabolꝰ: qͥ illã in semetipso
sp̃uit pͥmꝰ. Aurũ inqͥt opꝰ decoris
tiui: & foramina tua indie qua ꝯdi¬
tus ẽ p̃parata sunt. Et post pauca.
Repleta sunt ait int̾iora tua iniqͥ¬
tate. Rationalitatẽ cũ qͣ conditꝰ
ẽ. foramina eiꝰ apellat: quia sicut
iapis p̃ciosus auro ligat᷑. ita spu scõ
qͥ utiq ẽ. dilectio. ligari & inuni¬
tate celestis ordinis cũ posset astrĩ¬
gi recusauit. Sic& hõ tumidꝰ: qͥc̃q
suꝑbiam eiꝰ imitat᷑. Nongͦ ut iam
dictũ ẽ. dilectio ip̃a q̃ rõnalitas. nͦ
simile ostendunt. In ħ gͥ tanquam
specło ut supͣdictũ ẽ. ꝯtẽplare cre¬
atorẽ d̾m: ñ uniꝰ tͣntũ. s tͥum ꝑso¬
naꝵ ẽẽ. Quaꝵ qͣmlibet qͥs qͥs dene¬
get. d̾m ñ ht̃: sicut si rationali cre¬
ature qd̾libet ex sup̃dictis tͥb detra¬
has. nulliꝰ diguitatis opꝰ remanet.
Amissa namq dilectione qui angls
lucis fuerat. creatꝰ diabolꝰ pͥnceps

Expanded text:
o sprevit primus: « Aurum, inquit, opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt . » Et post pauca: « Repleta sunt, ait, interiora tua iniquitate » Rationalitatem cum qua conditus est, foramina ejus appellat, quia sicut lapis pretiosus auro ligatur, ita Spiritu sancto, qui utique dilectio est, ligari et in unitate coelestis ordinis cum posset astringi, recusavit. Sic et homo tumidus, quicunque superbiam ejus imitatur. Non ergo, ut jam dictum est, dilectio ipsa quae rationalitas, nec simile ostendunt. In hoc igitur tanquam in speculo, ut supradictum est, contemplare creatorem Deum, non unius tantum, sed trium personarum esse. Quarum quamlibet quis deneget, Deum non habet, sicut rationali creaturae quodlibet ex supradictis tribus detrahas, nullius dignitatis opus remanet. Amissa namque dilectione, qui angelus lucis creatus fuerat, diabolus princeps
Abbreviated transcription (Latin):
Ncreatura quoq rationali. bene
& ꝑfecto decore constituta tanqmĩ
speculo ꝑlucido paret quodãmͦ: q
ñ inuna sola. sicut p̃dictus sabelli
errat. s intrib ꝑsonis adoranda sib¬
sistit diuinitas. Ecce enĩ sicut supͣ
dictũ ẽ. patrẽ & filiũ & sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
creatura quoque rationali bene et perfecto decore constituta, tanquam in speculo perlucido apparet quodammodo, quia non in una sola, sicut praedictus Sabellius errat, sed in tribus personis adoranda subsistit divinitas. Ecce enim, sicut superius dictum est, Patrem et Filium et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
libet laud̾e di: ñ laud̃e maioꝵ aut
minoꝵ creaturarũ. celi & terre. &
maris. & om̃iũ que meissunt: alio¬
quin si qmlibet laud̾e di significet
alła. frustra dieb istis de ore nr̃otol¬
lit᷑: cũ laudib dĩ ñ cessantes lauda¬
mꝰ qd̾ inpͥncipio fecit d̾s celũ &t̾rã:
qd̾ diuiserit lucẽ a tenebris: qd̃ fece¬
rit firmam̃tũ. & posuerit inme¬
dio aquaꝵ: qd̾ ad iussũ eiꝰ germina¬
uerit t̾ra herbã urentẽ. lignũq
afferens fructũ iuxta genꝰ suũ: qd̾

Expanded text:
libet laudem Dei, non laudem majorum aut minorum creaturarum coeli et terrae, et maris, et omnium quae in eis sunt. Alioquin, si quamlibet laudem Dei significet alleluia, frustra diebus istis de ore nostro tollitur, cum a laudibus Dei non cessantes, laudamus quod in principio fecit coelum et terram, quod diviserit lucem a tenebris, quod fecerit firmamentum, et posuerit in medio aquarum, quod ad jussum ejus germinaverit terra herbam virentem, lignumque afferens fructum juxta genus su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ die dm̃ce resurrectionis qnͣdo no¬
ua soboles renascit᷑. & claritate replent᷑
agni nouelli qͥ uenerũt ad fontes. ip¬
sam nouu̾a eccłiam noua cuncta mun¬
do gaudia nunciant̾e. ñ mnanit̾ tali
cõpellamꝰ nomine alła: que & placido
nob uultu & dulci uoce respondet. qr
totũ eiꝰ diei uł totiꝰ ebdomade pascha¬
lis offitiũ illoꝵ ẽ exultatio. qui tunc
loco meliꝰ dicemꝰ: ñc̃ ad suꝑiora redeamꝰ.

Expanded text:
pter die Dominicae resurrectionis, quando nova soboles renascitur, et claritate replentur agni novelli, qui venerunt ad fontes, ipsam novam Ecclesiam, nova cuncto modo, gaudia nuntiantem, non inaniter tali compellamus nomine alleluia, quae et placido nobis vultu et dulci voce respondet, quia totum ejus diei, vel totius hebdomadae paschalis officium illorum est exsultatio, qui tunc loco melius dicemus, nunc ad superiora redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cui dicit d̃s pat̾ inpsalmo. Exurge gła
mea: exurge psalteriũ & cithara. Gła pa¬
tris di filiꝰ. ꝑfecta laus & sempit̾na musi¬
ca. ut pote sũma sapientia. que de cor¬
de nata eiꝰdem patris et̾ni musici citha¬
rã nr̃e humanitatis assũpsit: qũã &
confractã abinuidis & stultis pueris.
qui ad cantũ eiꝰ saltare debuerant. rur
inuiolabile psalteriũ fecit: illa in qͣm

Expanded text:
 Psalmo: « Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara . » Gloria Patris, Dei Filius, perfecta laus et sempiterna musica, utpote summa sapientia, quae de corde nata ejusdem Patris aeterni musici, citharam nostrae humanitatis assumpsit, quam et confractam ab invidis et stultis pueris, qui ad cantum ejus saltare debuerant , rurvit, et inviolabile: psalterium fecit illa, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾e: & plebs tua letabit᷑ inte. Leta¬
bunt᷑ filii syon: si reddita sibi ciꝰ
p̾sentia & pͥstina tͥstitia in gaudi¬
ũ conu̾sa pleno gaudebũt gaudi¬
o. Longũ nimis ẽ neq a nob̾ ꝓpo¬
sicũ: exponentis more. om̃ia ꝓse¬
qui. Solã enĩ ꝯcordiã cuiꝰq officii.
uł cõpag̃ẽ cuiꝰq corporis ꝑquire¬
re ꝓpositũ ẽ. Sũma gͥ huiꝰ offitii
sens. huiꝰ uite exiliũ spe patien¬
tissima ꝑferat: & cũ scđ̃m euũgłii
iã dicti p̾monstrationẽ mundi rui¬
nam imminere cognouerit. leuet
caput suũ: & uixta ꝯmunionis
ex hortationẽ surgat & stet inexcel¬
so: t̾rena respuens & amans celes¬
tia. sic̃ petit collecta que dicit᷑ ad
cõplendũ: & uideat iocunditatem
que ueniet sibi ado suo: acuelut
appropinqͣnte estate. meroris sui nu-¬
bila discutiat. quia in te dies et̾ni so¬
lis claritate fulgescunt.¬

Expanded text:
fidem, « et plebs tua laetabitur in te. » Laetabuntur filii sponsi reddita sibi ejus praesentia, et pristina tristitia in gaudium conversa, pleno gaudebunt gaudio. Longum nimis est, neque a nobis propositum exponentis more omnia persequi. Solam enim concordiam cujusque officii, velut compagem cujusque corporis perquirere propositum est. Summa igitur hujus officii aesens, hujus vitae exsilium spe patientissima perferat, et cum secundum Evangelii jam dicti praemonstrationem, mundi ruinam imminere cognoverit, levet caput suum, et juxta communionis cohortationem surgat, et stet in excelso, terrena respuens et amans coelestia, sicut petit collecta, quae dicitur ad complendum, et videat jucunditatem , quae veniet sibi a Deo suo, ac velut propinquante aestate moeroris sui nubila discutiat, quia vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt
Abbreviated transcription (Latin):
narrante audiuit. & uix infantulꝰ
intellexit. Cui flenti & inorationib
uagienti. cõmiserens mat̾ totũ offi¬
tiũ canit. iã ia imminere contestans
desideranti reditũ patris: & audien¬
uenite benedicti patͥs mei ꝑcipite
regnũ. Inleticia in qͥd cordis ur̃i. que
tanta erit: ut signis eiꝰ fieri incipien¬
tib iuxta uoc̃e dñi debeamꝰ leuare
capita nr̃a: id ẽ ex hilarare corda. Qd̃
gaudio sp̃c sui letificet: recte ĩ collec¬
ta dep̃cam᷑ dicentes. Excita dñe cor¬
da nr̃a. id ẽ leua atq ex hilara adp̾¬
ꝑandas unigeni tui uias: scilicet ut
p̃ꝑate sint occurrere illi. ñ ꝑtimorẽ
suffugiendo. s cũ amore aduentũ
eiꝰ excipiendo. Ad hec oportune nob̃

Expanded text:
narrante, audivit, et vix infantulus intellexit. Cui flenti et in orationibus vagienti commiserens mater totum hoc officium canit , jamjam imminere contestans desideranti reditum patris, et audienVenite, benedicti Patris mei, percipite regnum in laetitia, inquit, cordis vestri , » quae tota erit, ut signis ejus fieri incipientibus juxta Domini dictum, debeamus levare capita nostra , id est exhilarare corda. Quodgaudio spiritus sui laetificet, recte in collecta deprecamur, dicentes: Excita, Domine, corda nostra, id est leva atque exhilara ad praeparandas Unigeniti tui vias, scilicet, ut parata sint occurrere illi; non per timorem fugiendo, sed cum amore adventum ejus excipiendo. Ad haec opportune nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nuncuꝑat᷑. Utunt᷑ aut̃ẽ int̾dũ casu¬
lis qͣm uestẽ sac̾dotis ẽẽ diximꝰ cũ
de habitu eiꝰ loquerem᷑: qd̾ neminẽ
mouere debet. Non enĩ sic utunt᷑
casulis subdiaconi aut diaconi ut ĩ
ipsis legãt uł ministrẽt: s lecturi
aut ministͣturi illas exuunt: ma¬
nifeste ꝓfitentes illã ñ suã eẽ uestẽ.
nec p̃p̃ suũ ordiñe sibi debitã: s ꝓpt̾¬

Expanded text:
em interdum casulis quam vestem sacerdotis esse diximus, cum de habitu ejus loqueremur. Quod neminem movere debet. Non enim sic utuntur casulis subdiaconus aut diaconus, ut in ipsis legant vel ministrent, sed lecturi aut ministraturi illas exuunt, manifeste profitentes, illam suam non esse vestem, nec propter suum ordinem sibi debitam, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacͣm dñici natalis noctẽ di¬
aconꝰ & subdiaconꝰ immuniti ꝓce-¬
dunt. Nam neq diaconꝰ dalmati¬
cã. neq subdiaconꝰ induit tunic̃a.
Subdiaconꝰ tͣnqͣm lex que ante in¬
carnationẽ dñi carebat ornatu euũ-¬
cuiꝰ claritas qͣnta sit: nondũ appa¬
ruerat ante sacram̃ta natiuitatis.
passionis. resurrectionis. & ascen¬
sionis dñi. Hoꝵs eñĩ ñ p̾sentiãs
expectationẽ significat tẽpꝰ illud:

Expanded text:
ad sacram Dominici natalis noctem, diaconus et subdiaconus imminuti procedunt. Nam neque diaconus dalmaticam, neque subdiaconus induit tunicam. Subdiaconus tanquam lex, quae ante incarnationem Domini carebat ornatu Evangcujus claritas, quanta sit, nondum apparuerat ante sacramenta nativitatis, passionis, resurrectionis et ascensionis Domini. Horum enim non praesentiam, sed exspec
Abbreviated transcription (Latin):
ominica scd̃a statio ad scãm ieru¬
sałe. Totũ enĩ offitiũ eiꝰdem dm̃¬
ce. ad letificandũ cor illius de cantat᷑.
que pͥmũ filii di recepit aduentũ:
queq ꝑfidẽ iustificata. & pacẽ habenꝰ
ad d̾m. desiderat in scdõ aduentu ui¬
dere głosum regẽ suũ. Mulier quippe
casta ẽ. que uiri sui absentiã plorat.
p̾sentiã desiderat: & sic adunici sp̃o¬
si sui suspirat thalamũ quẽadmodũ
desiderat ceriis ad fontes aquarũ.
Hiuc gͦ desideranti. festinanti. atq
anhelanti p̾̃sens offitiũ leticiã desig.¬
nat. spem inculcat: patientiã p̃di
dii. plene consolationis & pacis. ꝯso¬
nare uident᷑: p̃missis signis que gło¬
sũ illũ aduentũ p̾cessura sunt. Hiis
gͦ inquit dñs fieri incipientib le-¬
uate capita ur̃a: q̃m appropinqua¬
ait beatꝰ gregoriꝰ: id ẽ ex hilarate cor¬
da. Iuxta huiꝰ ueridici ꝓmissi conso¬
lationẽ p̃cunt. ad intͦitũ tuba ꝓpħi¬
ca: ppłs syon ecce inquiens dñs ue¬

Expanded text:
ominica secunda statio ad sanctam Jerusalem. Totum enim officium ejusdem Dominicae ad laetificandum cor illius decantatur, quae primum Filii Dei recepit adventum, quaeque per fidem justificata , et pacem habens ad Deum, desiderat in secundo adventu videre gloriosum regem suum. Mulier quippe casta est, quae viri sui absentiam plorat, praesentiam desiderat; et sic unici sponsi sui suspirat thalamum, « quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum . » Huic ergo desideranti, festinanti atque anhelanti, praesens officium laetitiam praenuntiat, spem inculcat, patientiam praeddii, plenae consolationis et pacis, consonare probentur, praemissis signis, quae gloriosum illum adventum praecessura sunt. « His ergo, inquit Dominus, fieri incipientibus, levate capita vestra, quoniam appropinquaait beatus Gregorius, id est exhilarate corda; » juxta hujus veridici promissi consolationem, praecinit ad introitum tuba prophetica populo Sion: « Ecce, inquiens, Dominus ve
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. & cet̾a. Ualet enĩ ad correctionẽ.
impatiẽtis anime & numis egre cu-¬
pientis dissolui. & eẽ cũ xp̃o: dũ ha¬
bundantiã nob spei optando mo¬
ras uenturi dñi nr̃i ferre suadet
qui cong̾gandi sunt ad dexterã eiꝰ: co
qd̾ ordinauerunt testam̃tũ eiꝰ nouũ
suꝑ uet̾a sacrifitia. Alła duob fecun¬
dũ uersib. pͥmo u̾su gaudiũ spei p̃di

Expanded text:
t reliqua. Valet enim ad correptionem impatientis animae, nimis aegrae, cupientis dissolvi, et esse cum Christo, dum abundantiam spei nobis optando, moras venturi Domini nostri ferre suadet, ; qui congregandi sunt ad dextram ejus, eo quod ordinaverint testamentum ejus novum super vetera sacrificia . Alleluia duobus fecundum ve
Abbreviated transcription (Latin):
Neuũgłio dñice none decime ait
dñs paralytico: confide fili: re¬
mutunt᷑ tͥ peccata tua. Et his
qͥ audierãt cogitantantib ma¬
la incordib sius & dicentib. hic
blasphemat & cet̾a: ut sciatis in¬
qͥt qr filiꝰ hominis habet potes¬
tatẽ in t̾ra dimittendi peccata.
tc̃ ait paralytico. Surge tolle
lectũ tuũ: & uade in domũ tuã.
ꝑhunc autẽ paralyticũ signifi¬
cat᷑ homo dissolutꝰ. & ab om̃i bo¬
no oꝑe remissus: qͥ cũ adñõ cu¬
rat᷑. & iuxta p̃euntẽ epłam re¬
nouat᷑ sp̃u mentis sue. cõplet
quit᷑. Qui furabat᷑ iam ñ furet᷑.
magis autẽ oꝑet᷑ manib suis:
ut habeat unde tͥbuat necessi¬
tatẽ patienti. Nã qͣmdu erat

Expanded text:
elio Dominicae nonae decimae ait Dominus paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua . Et his qui audierant cogitantibus mala in cordibus suis, et dicentibus: Blasphemat, etc.; ut sciatis, inquit, quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam . Per hunc autem paralyticum significatur homo dissolutus et ab omni bono opere remissus qui cum a Domino curatur, et juxta praeeuntem epistolam renovatur spiritu mentis suae, complet quitur: Qui furabatur, jam non furetur, magis autem operetur manibus suis, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti . Nam quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ꝓpugnatoris nr̃i. pnra salute
inpassiõe sua decertantis: & hec illi
oratio hac de causa attribuit᷑ ut
nos quoq simili exemplo inꝑiculo
existentes: orationis deuotione a dño
liberari meream᷑
ut hac cdie p̾t alios euũgłistas pas¬
sio dñi scdm iohamnĩe leg̾et᷑: constat
enĩ illũ reu̾sum de pathinos insula.
ubi exilio relegatꝰ fuerat. pt om̃s
euũgłiũ suũ scͥpsisse ultimũ: tam̃ ⁊
hec altera maior causa ẽ: quia p̾sens
int̾fuit. & cet̾is ad esse ñ audentib ip¬
se. quia sic̃ de se ipso ait. & sic̃ ieroni¬
mꝰ ꝑhibet notꝰ erat pontifici. fiduci¬
aliꝰ secutꝰ ẽ. & iuxta cruc̃e stetit. St̃a¬
tib enĩ uxta crucẽ iħu. maria ma¬
tre eiꝰ. & sorore matris eiꝰ. cũ uidiss
iħc matr̃e suã & discipłm stantẽ quẽ
diligebat: dicit matri sue. Mulier.
ecce filiꝰ tuus. Deinde dic̃ discipłõ.

Expanded text:
fortis propugnatoris nostri, pro nostra salute fortis propugnatoris nostri, pro nostra salute in passione sua decertantis, et haec illi oratio hac de causa attribuitur, ut nos quoque simili exemplo in periculo existentes, orationis devotione a Domino liberari mereamurut hac die post alios evangelistas passio Domini secundum Joannem legeretur, constat enim illum reversum de Pathmos insula, ubi exsilio relegatus fuerat, post omnes evangelium suum scripsisse ultimum; tamen et haec altera major causa est, quia praesens interfuit, et caeteris adesse non audentibus, ipse, quia, sicut de seipso ait, et sicut Hieronymus perhibet, notus erat pontifici , fiducialius secutus est, et juxta crucem stetit. Stantibus enim juxta crucem Jesu, Maria matre ejus, et sorore matris ejus, cum vidisset Jesus matrem suam, et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri suae: Mulier, ecce f
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ nom̃: nullꝰ enĩ ut ait ieronimꝰ.
tã audaci uoce ausus ẽ dm ad discep¬
tationẽ iꝰticie ꝓuocare. & dice ei cur
in reb humanis tanta u̾sat᷑ iniqui¬
tas usqueqͦ dñe clamabo. & ñ exau¬
dies. & cet̾a: si inqͣm hic dĩ collucta¬
tor fortis & rigidus stans suꝑcustodi¬
am suã. & figens gradũ suꝑ muni-¬
uidet cornua inmanib eiꝰ. & ibi ab¬
sconditã fortitudinẽ eiꝰ. timui ait &
expaui: qͥd nos longe impares. longeq
minorẽ indie iudicii fidutiã haben¬
tes: quando iudebimꝰ manifestã in
nubib celi fortitudine illã. qũa hic
timet absconditã incornib crucis.
q̃ erãt ĩ manib eiꝰ: Qͥd saciẽt tabule: sit¬
giꝰ ac mag̃ excitte timorẽ ĩpleriq eccłiis religũ
imitandis ita cantat᷑: ut pꝰt singłos
uersꝰ. semꝑ pͥmꝰ uicissim nc̃ apͥnci¬
pio. nunc amedio repetat᷑. Sequẽs
tͣctus. eripe me dñe ab homine malo.
scđm titulũ eiꝰdem psalmi qui ẽ infi¬

Expanded text:
 nullus enim, ut ait Hieronymus, tam audaci voce ausus est Deum ad disputationem justitiae provocare, et dicere ei, cur in rebus humanis tanta versatur iniquitas? Usquequo, Domine, clamabo et non exaudies? , etc. Si, inquam, hic Dei colluctator fortis et rigidus stans super custodiam suam et figens gradum super munividet cornua in manibus ejus, et ibi absconditam fortitudinem ejus timui, ait, et expavi, quid nos longe impares, longeque minorem in die judicii fiduciam habentes quando, videbimus manifestam in nubibus coeli fortitudinem illam, quam hic timet absconditam in cornibus crucis, quae erant in manibus ejus? Quid facient tabulae, si tgis ac magis excitet timorem, in plerisque ecclesiis religione imitandis ita cantatur, ut post singulos versus semper primus vicissim nunc a principio, nunc a medio reputatur. Sequens tractus: Eripe me, Domine, ab homine malo , secundum titulum ejusdem psalmi, qui est: In fi
Abbreviated transcription (Latin):
passionis hystoriã illa duo p̃¬
eeunt animalia. de quib & canta-¬
mꝰ in medio duũ animaliũ innotes¬
ceris: scilicet lex & ꝓpħe que illi ꝯ¬
cordit̾ attestant᷑: uxta qd̾ moyses
& helyas apparuerunt qñdo ĩ mon

Expanded text:
passionis historiam illa duo praeeunt animalia, de quibus et cantamus: In medio duorum animalium innotesceris; scilicet lex et prophetae, quae illi concorditer attestantur, juxta quod Moses et Elias apparuerunt in mon
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: pͥmꝰ erit inm̃sib anni. Decima
die mensis huiꝰ tollat unꝰquisq ag¬
nũ ꝑdomos & familias ur̃as: & im-¬
sis huiꝰ ad uesꝑam. & reliqͣ. Prima
sane resurrectionis p̃ coniũ ẽ: scd̃a¬
passionis: & eide passioni que hac
sumpsit hoc ex illa testimoniũ. os
rẽ excitare molit᷑. dicente abacuc.
Dñe audiui auditũ tuũ & timui.
Si enĩ abacuc hic qui exeo qd incerta¬

Expanded text:
 erit in mensibus anni. Decima die mensis hujus, tollat unusquisque agnum per domos et familias vestras, et imnsis hujus ad vesperam , etc. Prima sane, resurrectionis praeconium est; secundpassionis, et eidem passioni, quae hac sumpsit hoc ex illa testimonium: « Os rem excitare molitur, dicente Habacuc: Domine, audivi auditum tuum et timui . Sic enim Habacuc hic ex eo quod in certa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a tae i muta despuenda ñ uudicẽt.
Neq e i auctoritati uet̾rm quicqͣm
detinꝰ. amalarii scilicet & aliors. si
qui forti scrii sirunt de huiꝰmodi. s li¬
cuit semꝑq licebit cuiq dicere salua
fide quȩ sinserit. Primũ quidẽ cotidia¬
num nr̃e scruitutis pensũ. udelicet sep¬
tem dici hore. quas canonicas .i. regu¬
lares dicimꝰ uñ causas institutionis
acceperũt. iã dicendũ est

Expanded text:
nostra tamen musta despuenda non judicent. Neque enim auctoritati veterum quidquam detrahimus. Ammalarii scilicet et aliorum, si qui forte scripserunt de hujusmodi, sed licuit, semperque licebit cuique dicere salva fide, quod senserit. Primum quidem quotidianum nostrae servitutis pensum, videlicet septem diei horae, quas canonicas, id est regulares dicimus, unde causas institutionis acceperint, jam dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
arcu ũ
orl ue con¬
stitrito in
diuinis a¬
intur of¬
sinis & attentũ aud.iorim & eru¬
tunt uenerabiiũ scripticarũ di¬
dascalum aiq syan stri. Altis¬
simarũ namq signa sunt rerum.
& maxima queꝙ continent celes

Expanded text:
culum ordine constituto in divinis aguntur officiis, et attentum auditorem, et erutunt vernabilium Scripturarum didascalum atque symmistem. Altissimarum namque signa sunt rerum, et maxima quaeque continent coeles
Abbreviated transcription (Latin):
& quiescet. id ẽ impii t̾rebunt᷑. & tra¬
diti iehenne nocere desment: & erit
in pace locꝰ dñi scilicet eccłia: & in sy¬
on iã iuuene. iamq candida sicut
angłi supͣdicti habitꝰ p̾dicat. confra¬
te erunt om̃s aduersarie potentie
arcꝰ. scutũ. gladiꝰq bella uicioꝵ.
Gradale qd ẽ cantꝰ laborantiũ. in hac pe¬
grmatione. iam dictũ ẽ. ad hos dies re¬
surrectionis usq inpentecosten. non
ꝑtinere: s ꝓpter baptizatos phanc
ebdomadam in offitiis additũ ẽẽ: ita
tam̃. ut sicut his ꝓpter qͦs additũ ẽ¬
equi militie labor̃e arripuerunt. p̃¬
sens subleuat gaudiũ derecenti re¬
missione peccatoꝵ: sic consuetudina¬

Expanded text:
et quiescet , id est, impii terrebuntur, et traet quiescet , id est, impii terrebuntur, et traditi gehennae nocere desinent, et erit in pace locus Domini, scilicet Ecclesia, et in Sion juvene, jamque candida, sicut angeli supradicti habitus praedicat, confractae erunt omnes adversariae potentiae, arcus, scutum, gladiusque et bella vitiorum. Graduale, quod est cantus laborantium in hac peregrinatione, jam dictum est ad hos dies resurrectionis usque in Pentecosten non pertinere, sed propter baptizatos per hanc hebdomadam in officiis additum esse, ita tamen, ut sicut his, propter quos additum est, militiae laborem, quem arripuerunt, praesens sublevet gaudium, de recenti remissione peccatorum: sic consuetudina
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpt̾ cuiꝰ iustificatione resurrȩxit
nunc uetꝰ fermentũ expurgat ut dic¬
tũ ẽ. rugam uetusti hominis quẽ exi¬
uit non habebit: recte sc̃s euũgłista
resurrectionis eiꝰdem p̃conem angłm
niuenẽ apellat: & quia macłam ñ
habebit qͣm sponsus in sangune
suo lauit apeccatis suis: pulchre coo¬
ꝑtum stola candida ut uere erat di¬
ligent̾ exp̃ssit. Diligentissima gͦ insti¬
tutione hac die scđm marcũ. legitur
tris dñici sepulchri. & cooꝑtꝰ stola
candida. ipse suo habitu qͥd acceꝑint
aut quid sꝑare debeant p̾dicat. con
sonantib cunctis partib offitii. & h
maxime conclamantib concordit
ut expurgato uet̾i fermento. inari¬
mis sinceritatis & ueritatis. epulan¬
tes. pͥmã baptismi resurrectionẽ ita
seruemꝰ. quatinꝰ scde resurrectionis
et̾ne iuuentuti p̃parem᷑. Tunc sicut
in offerenda cantamꝰ resurgente dõ
in iuditio. qui nunc sopitꝰ ẽẽ & hu¬
mana ñ curare putat᷑. terra tremet

Expanded text:
pter cujus justificationem resurrexit ,nunc vetus fermentum expurgat, ut dictum est, rugam vetusti hominis, quem exuit, non habebit, recte sanctus evangelista resurrectionis ejusdem praeconem angelum, juvenem appellat: et quia maculam non habebit, quam Sponsus suus in sanguine suo lavit a peccatis suis , pulchre coopertum stola candida, ut vere erat, diligenter expressit. Diligentissima ergo institutione, hac die secundum Marcum legitur tris dominici sepulcri, et coopertus stola candida, ipso suo habitu, quid acceperint, aut quid sperare debeant, praedicat cunctis consonantibus partibus officii, et hoc maxime conclamantibus concorditer, ut expurgato veteri fermento, in azymis sinceritatis et veritatis epulantes , primam baptismi resurrectionem ita servemus, quatenus secundae resurrectionis aeternae juventuti praeparemur. Tunc, sicut in Offerenda cantamus, resurgente Deo in judicio, qui nunc sopitus esse, et humana curare non putatur, terra tremet
Abbreviated transcription (Latin):
ti hominis morb ẽ: uet̾is iuite macła
ẽ. Itaq cũ hec dies nouitate uite p̃¬
dicet. & et̾nam iuuentutẽ annuntiet:
miranda plane & laudanda romane
cũ instituit. Ille namq p̃ter ħ qd̾
inquatuor animaliũ admirabili fĩ¬
gura leoni assimilat᷑. ꝓpter qd̾ eiꝰ eiũ¬
głium recte legi uideret᷑. ut leo ru¬
gitũ leonis resurgentis euũgłizaret.
de quo p̃dictum fuerat. catulꝰ leonis
uida. adp̾dam filimi ascendisti. reqͥ¬
escens accubiusti ut leo & quasi leena.
qͥs suscitabit eũ: pret̾ hoc inqͣm offi
cio diei p̾sentis euũgłium eiꝰ maxime
ꝓ eo congruit: qd̾ sc̃e resurrectionis
nuntiũ. quẽ cet̾i simplicit̾ apellãt
angłm. Hic altiori myst̾i̾o iuuenẽ a¬
pellat. Uid̾unt inquit uuenẽ se¬
dentẽ in dextris cooꝑtũ stola candida:¬

Expanded text:
nis morbus est, veteris vitae macula est. Itaque cum haec dies novitatem vitae praedicet, et aeternam juventutem annuntiet, miranda plane et laudanda Romanaecum instituit. Ille namque praeter hoc, quod in quatuor animalium admirabili figura leoni assimilatur, praeter quod ejus Evangelium recte legi videretur, ut leo rugitum leonis resurgentis evangelizaret, de quo praedictum fuerat: « Catulus leonis Juda, ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti, ut leo et quasi leaena, quis suscitacium diei praesentis Evangelium ejus 94 maxime pro eo congruit, quod sanctae resurrectionis nuntium, quem caeteri simpliciter appellant angelum, hic altiori mysterio juvenem appellat: « Viderunt, inquit, juvenem sedentem a dextris, coopertum stola candida
Abbreviated transcription (Latin):
cantici nouitatẽ. nos in uitans & instru¬
ens paulꝰ insequenti lectione epłe. ex¬
purgate inquit uetꝰ ferm̃tum: ut si¬
Et aꝑta similitudine baptizatos ẽ¬
docet. dũ nouã id ẽ absq ferm̃to con¬
sꝑsionẽ nosi esse hortat᷑: eo qd̾ ex mul¬
tis hominib unũ eccłie corpꝰ tanꝙͣ
ex multis gͣnis panis unꝰ efficiatur.
Quale aute illud sit quo panis iste
fermentet᷑. & paschali mensa fiat in¬
dignꝰ. ex hiis que supͣ corinthiis dix¬
erat. patent̾ agnoscimꝰ. Dixt̾at enĩ:
om̃ino audit᷑ int̾ uos fornicatio. &
talis fornicatio. qualis nec int̾ gentes:¬

Expanded text:
Cantici novitatem nos invitans et instruCantici novitatem nos invitans et instruens Paulus in sequenti lectione Epistolae: Expurgate, inquit, vetus fermentum, ut sierta similitudine baptizatos docet, dum novam, id est, absque fermento, conspersionem nos esse hortatur, eo quod ex multis hominibus unum Ecclesiae corpus, tanquam ex multis granis unus panis efficiatur. Quale autem sit illud, quo panis iste fermentetur, et Paschali mensa fiat indignus, ex his, quae supra Corinthiis dixerat, patenter agnoscimus. Dixerat enim, « Omnino auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec int
Abbreviated transcription (Latin):
ocũ diei p̃sentis offitium
cunctis partib suis nullũ
et̾nitatis diem intendit. cuiꝰ
nob aditum ds ꝑunigenitũ suũ de¬
uicta morte reserauit: ubi epulabun¬
tur iusti. & exultabunt in conspectu
dei qui nunc epulantur ut cantamꝰ ac
legimꝰ mazimis sinceritatis & uerita¬
tis: bibentq unũ bonũ qd̵ exaqua
talitatis penitꝰ immutati. Et recte
ut qr pascha tͣnsitꝰ ẽ. illo paschale
p̾sentis diei canticũ intendat: ubi
tñseuntib patria consticuta ẽ. Tunc
illa scã ciuitas ierłm splendebit nouita¬
te eterna. nouũq cantabrt canticũ:
noua ipsa ñ habens maculam aut
rugã. Cuiꝰ cantici et̾ni doctor ac p̃cen¬
tor erit nouꝰ eiꝰ sponsꝰ qui pͥmꝰ resurrex̃:
cui diceret. pat̾ sicut habemꝰ in psalmo.
exurge gła mea. exurge psalt̾iũ &e cit¬
hara. respondit ȩxurga dilucło. Recte
gͦ in introitu hodiermosfitii pͥm̃a uo¬
cem emictit. qui pͥmꝰ resurrexit: dic̃q
Resurrexi. & ad huc tecũ sum. ad cuiꝰ

Expanded text:
otum diei praesentis officium cunctis partibus suis in illum aeternitatis diem intendit, cujus, nobis aditum Deus per Unigenitum suum, devicta morte reseravit, ubi « epulabuntur et exsultabunt justi in conspectu Dei , » qui nunc epulantur, ut cantamus ac legimus, in azymis sinceritatis et veritatis , » bibentque vinum bonum, quod ex aqua talitatis penitus immutati. Et recte: Ut quia Pascha transitus est, illo Paschale praesentis diei canticum intendat, ubi transeuntibus patria constituta est. Tunc illa sancta civitas Hierusalem splendebit novitate aeterna, novumque cantabit Canticum, nova ipsa « non habens maculam aut rugam . » Cujus Cantici aeterni doctor ac praecentor erit novus ejus sponsus, qui primus resurrexit, cui cum diceret Pater, sicut habemus in psalmo: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara, respondit, exsurgam diluculo . Recte ergo in Introitu hodierni officii primam vocem emittit, qui primus resurrexit, dicitque: Resurrexi, et adhuc tecum sum . Ad hujus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie intimare uoluit. ut illã qͣm
accepit. in baptismo seruet immaclatã
nuptialem tunicã: ut pote qm ex hib̾e
sibi cupit xp̃c sponsam głosam. ñ ha¬
bentem macłam neq rugam. Fornca¬
tio enĩ ꝓꝓter quã eadẽ lectio sc̃pta ẽ¬

Expanded text:
i intimare voluit, ut illam, quam accepit in baptismo, servet immaculatam nuptialem tunicam, utpote quam exhibere sibi cupit Christus sponsam gloriosam, non habentem maculam aut rugam . » Fornicatio enim, propter quam eadem lectio sc
Abbreviated transcription (Latin):
tores. acꝙ murmuratores iuste ꝓst̾inin.¬
tur in deserto &e ꝑeunt: atq ab ext̾mi¬
natione int̾e̾unt. Totide quippe .i.
quadraginta dieb eiũiglica refert
scͥptura in multis exploratã ẽt̃ argu¬
mentis terrã carnis xp̃i. qd̾ uere resur¬
rexit amortuis: ut ueracit̾ agnosca¬
mnꝰ exilla qualis erit nob̃ status fut̾re
resurrectionis. Ascendunt fidei explo¬
trus cipri dilectꝰ m̃s mͥ: portant inꝙͣ
in uecte duo uiri. id ẽ pendentẽ in
ligno crucis. cũ ueritate corporis in
quo resurrexit. Nunc enĩ susceptũ
portant duo uiri: i. duo ppłi. iudaicꝰ
atq gentił & sic̃ anterior ex eis qͥ bo¬
trũ ferebant. portabat quide. s au̾so
dorso ñ uidebat. pꝰterior autẽ & porta¬
bat &e iudebat: sic ant̾ior ppłs iudaicꝰ
testimonia passionis & resurrectio¬
nis xp̃i portat quidẽ inscͥpturis.
ligit: intelligens credit. Hunc gͦ botrũ
afferentes ueritatis ex ploratores .i.¬

Expanded text:
tores atque murmuratores, juste prosternuntur in deserto et pereunt, atque ab exterminatore intereunt. Totidem quippe, id est, quadraginta diebus evangelica refert Scriptura in multis exploratam esse argumentis terram carnis Christi, quod vere resurrexit a mortuis , ut veraciter agnoscamus ex illa, qualis erit nobis status futurae resurrectionis. Ascenderunt fidei explotrus cypri dilectus meus mihi , » portant, inquam, in vecte duo viri, id est, pendente in ligno crucis cum veritate corporis, in quo resurrexit. Hunc enim susceptum portant duo viri, id est duo populi, Judaicus, atque gentilis: et sicut anterior ex eis, qui botrum ferebant, portabat quidem, sed averso dorso non videbat, posterior autem et portabat et videbat: Sic anterior populus Judaicus testimonia passionis et resurrectionis Christi portat quidem in Scripturis, ligit, intelligens credit. Hunc ergo botrum afferentes veritatis exploratores, i
Abbreviated transcription (Latin):
sum inuenimꝰ cũ om̃i diligentia ⁊ &e
custodes stantes ante ianuas: apien¬
tes autẽ carcere. nemine int̾ inuenimꝰ.
Suꝑ est ut istos quoq qui needũ re¬
surrererant inuentos &e aerẽ subuilẽ
quo ꝑ patentes rimas efflari possent
euanuisse asserant: si quidẽ sac̃m re¬
cepturi sunt scͥpturã. Qm̃ qui ñ re¬
cipiunt. nec audiendi s ut infideleᷤ
om̃imno uitandi sunt: nobis credenti¬
b illud ꝓ argum̃to sufficit. qd̾ de
nichilo as cuncta creauit: & cuncta
quasi nichilũ & inane reputata st̃
ei ad agendũ quicquid uoluerit.
ad tñsducendũ quippiã quocũq
uoluerit. Mirũq hoc potiꝰ esset si
ita ñ posset: cũ nemo pene tã imꝑitꝰ
artisex sit qd̾ cõposuit. ipse penetia¬
it aꝑca ẽ terra & deglutiuit dathan.
statiq hora conclaudens oꝑuit cong̃¬

Expanded text:
 diligentia, et custodes stantes ante januas. Aperientes autem carcerem, nemmem intus invenimus . » Superest ut istos quoque, qui necdum resurrexerant, in ventos et aerem subtilem, quo per patentes rimas efflari possent, evanuisse asserant, siquidem sacram recepturi non sunt Scripturam. Quam qui non recipiunt, nec audiendi, sed ut infideles omnino vitandi sunt. Nobis credentibus illud pro argumento sufficit, quia de nihilo Deus cuncta creavit et cuncta quasi nihilum et inane reputanda sunt ei, ad agendum quidquid voluerit. ad traducendum quidpiam quocunque voluerit. Mirumque hoc potius esset, si ita non posset: cum nemo fere tam imperitus artifex sit, ut quod composuit, penetrait, aperta est terra et diglutivit Dathan , statimque ora concludens operuit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ loq̃ndi copia fuit. duob tantũ
fr̃ib quoꝵ unꝰ extiti. attonitꝰ adhuc
fr̃ ille rem gestã retulit: obnixe pos¬
tulans. ut creditũ nob̃ secretũ nunꝙͣ
cũ suo nomine ꝓderemꝰ: ut in quã hoc
accepi tanꝗͣ in eis maxime oblatũ ado
usib miraculũ letꝰ arripui. Si quidẽ
eade nocte. & eande paululũ ante ho¬
ram qua illud accidit. sup̃dictã simili¬
tudinẽ ruminare ceꝑam: scilicet qd̾ hii
qui fidei resurrectionis dethunt. & ido
ñ ueram carnis naturã credt̃ resur¬
recturam. quia dñs clauso sepulchio
resurrexit: uł quia clausis ad discipłos
filios isrł dicentes. terra qm lustraui¬
mꝰ deuorat habitatores suos. Nongͥ
importune longior nc̃ thit᷑ sermo
de resurrectionis gła: cui inceptoma¬
t̾iam ad augent. celestia que se se ult᷑
offerunt miracula. Nonpot̾at quid̃e
etiã si ista de essent xp̃iana fides cõp̃¬
hendẽ sapientes in astutia eoꝵ: qͥdũ

Expanded text:
primum loquendi copia fuit, duobus tantum primum loquendi copia fuit, duobus tantum fratribus, quorum unus exstiti, attonitus adhuc frater ille rem gestam retulit, obnixe postulans ut creditum nobis secretum nunquam cum suo nomine proderemus: ubi, inquam, hoc accepi, tanquam meis maxime oblatum a Deo usibus miraculum, laetus arripui. Siquidem eadem nocte et eamdem paululum ante horam, qua illud accidit, supradictam similitudinem ruminare coeperam, scilicet quod hi qui fidei resurrectionis detrahunt, et ideo non veram carnis naturam credunt resurrecturam, quia Dominus clauso sepulcro surrexit, vel quia clausis ad discipulos filios Israel dicentes: « terra quam lustravimus, devorat habitatores suos. » Non igitur importune longior nunc trahitur sermo de resurrectionis gloria, cui incoepto materiam adaugent coelestia, quae sese ultro offerunt, miracula. Non poterat quidem, etiam si ista deessent, Christiana fides comprehendere sapientes in astutia eorum: qui, dum
Abbreviated transcription (Latin):
& capillatiam ⁊oña qua fuerat alli¬
gatꝰ. mirata tẽptauit. Qm̃ cũ om̃ino
suis nodis firmissimis sicut erat cõꝑis¬
s astrictam: crepiusse atq exilisse
suspicata ẽ. Qui etiam ipse anulꝰ cũ
integerrimꝰ suisset inuentꝰ. future
salutis quodãmͦ pignꝰ de tanto miracu-¬
lo se accepisse p̃sũpsit: atq illud uin¬
culũ soluens. simul cũ eodem anulo.
ꝓiecit influmine. Non credt̃ hoc in
matris enixum⁊ & ad discipłos clau¬
sis hostiis fuisse ingressum. ñ credũt.
Cõparent᷑ nunc duo hec tam mag¬
na insignia diuine pietatis miracu¬
la÷ recens hoc qd̾ hominẽ cingłin
renum eiꝰ firmiter obstrictũ & in¬
dissolutum tͣnsiuit & exiliuit: & il¬
lud antiquius qd̾ zone insertꝰ nodo in¬
tegro ꝑsistente. erupit anulus. Nescio
quid amplius mirer ⁊ nͥ qd̾ hic parit̾
ut supͣdictũ ẽ uox diuinitꝰ auditaẽ:
sic potuit clauso. x̃ ꝓdire sepulchro.
Hoc gͥ uͥ accepi. mane quippe ubi

Expanded text:
et capillariam zonam, qua fuerat alliet capillariam zonam, qua fuerat alligatus, mirata tentavit. Quam cum omnino suis nodis firmissime, sicut erat, comperisset astrictam, crepuisse atque exsilivisse suspicata est. Qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eodem anulo proiecit in flumen. Non credant hmatris enixum, et ad discipulos clausis ostiis fuisse ingressum non credunt. Comparentur nunc duo haec tam insignia divinae pietatis miracula, recens hoc, quod hominem cingulum renum ejus firmiter obstrictum, et indissolutum transiit et exsilivit: et illud antiquius, quod zonae insertus, nodo integro persistente, erupit annulus. Nescio quid mirer amplius, nisi quod hic pariter, ut supradictum est, vox divinitus audita est: Sic potuit clauso Christus prodire sepulcro. Hoc igitur ubi accepi, mane quippe, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dem hec ut ipse referens testatꝰ ẽ ad¬
miratio. mente eiꝰ ꝑ sepe subibat:
quomͦ uerum dñi corpꝰ unde ipse nul¬
latenꝰ dubitabat. clauso resurgẽ mo¬
num̃to. clausis potuit ianuis ing̃di.
ad discipłos. Mox gͥ illi ad memoriã
simile illud rediit. qd̾ augtinꝰ refert
in libroͣ ciuitate dei factũ ꝑ qͣndam
petroniam clarissimã femiña: que
mirabilit̾ exmagno atq diuuno.
in quomelicoꝵ adiutoria cuncta de¬
secerant. dolore sanata ẽ: hec aqͦdã
udeo sibidixit fuisse ꝑsuasũ. ut a¬
nulũ capillatio iuncło insereret:
quo sub om̃i ueste. ad mida corporis
cing̾etur. Qanulꝰ haberet sub gẽma
lapidẽ inuentũ in renib bouis hoc
alligato quasi remedio: ad scĩ mar¬
tẏris stephani limina ueniebat. S
ꝓfecta a cartagine cũ inconfinio flu¬
minis bagrade in sua possessione man¬
sisset̾ surgens ut iter ꝑagẽt. ante pe¬
des suos illũ iacentẽ anulũ uidit:

Expanded text:
idem haec, ut ipse referens testatus est, adidem haec, ut ipse referens testatus est, admiratio mentem ejus persaepe subibat, quomodo verum Domini corpus, unde ipse nullatenus dubitabat, clauso resurgere monumento, clausis potuit januis ingredi ad discipulos. Mox ergo illi ad memoriam simile illud rediit, quod Augustinus refert in libro De Civitate Dei, factum per quamdam Petroniam clarissimam feminam, quae mirabiliter ex magno atque diutino, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, dolore sanata est. Haec a quodam Judaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut annulum capillario vinculo insereret, quo sub omni veste ad nuda corporis cingeretur, qui annulus haberet sub gemma lapidem in renibus inventum bovis. Hoc alligato quasi remedio, ad sancti martyris Stephani limina veniebat. Sed propheta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret, ante pedes suos illum jacentem annulum vidit