comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ꝯtemptor. Riõ Si niste qͥdẽ¬
est nõ ĩficior quod doleas feras
losius s nil crebrius ꝙͣ ꝯtẽpni sapien¬
tem ab ĩsanis. D Spernor. Rõ Cir¬
ca hoc ꝟbũ unũ quatuor bona ẽẽ dix¬
spne sese sꝑne̾ sese sꝑni hoc tibi ulti¬
mo opus opus est. D Eꝑuor a ml¬
tis. Riõ Si a maioibꝰ fer si paribꝰ
parc̾e illi suo Iue utũtur fere namq
ꝯtẽptui sũt inĩdra mĩoribꝰ hni se ꝯ¬
temptu efferũt et maiores fie̾i qñ a
facias ꝯtemptũ qui illis ĩfanue tibi
sit głe. Epernit achillẽ thersites d̾
qͥbꝯ mõ dix̾imꝰ homeꝵ zoillus Au¬
gustũ anthomꝰ uirgiliũ euãgelus.
cyceronẽ caluus et quod ex ewãge ͦ

Expanded text:
ed contemnor. Si iuste quidemest, non inficior, quod doleas; feraslosius, sed nichil crebrius, quam contemni sapientem ab insanis. Spernor. Circa hoc verbum unum, quattuor bona esse dixspernere se sperni; hoc tibi ultimo opus est. Spernor a multis. Si maioribus fer, si paribus patere. Illi suo iure utuntur: fere namque contemptui sunt minora maioribus. Hi se contemptu efferunt, et maiores fieri, quandfacias contemptum, qui illis infamie sit, tibi glorie. Sprevit Achillem Thersites, de quibus modo diximus, Homerum Zoilus, Augustum Antonius, Virgilium Evangelus, Ciceronem Calvus, et, quod ex Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
crede̾ nephas est et aristotiliças cathe¬
goi̾tas q̃ ĩ s difficilima mẽorãt᷑ et artes
libeales quas singulas a p̾ceptoĩbꝮ di¬
dicisse magnu ducit᷑ nullo hoñ tradẽ¬
ce ut idemait et om̃s intellexisse et
nouissimũ oñ beruardũ uiru doctͥna
ac sc̃itate clarissi mũ om̃s suas lras qͣꝵ
int̾ cũctos sui tꝑis habũdãtissimꝰ fuit
didicisse non hoĩm a magisteio s me¬
fcã sunt cur non iterũ fieri possint qd̾
nisi sic eẽt quid feciss pͥmi hom̃ quibꝰ
nec magister ullus erat uec reꝑti quid̃
Miraudo igi᷑ cogitando asserendo et ĩge¬
inũ acuendo/ ea ip̃a que nos cũ oĩbꝰ pre¬
ceptoibꝰ mĩs uix ĩtelligimꝰ ĩueĩre. Au¬
de et tu aliquid teq magnis ĩserere ne
diffidas si moilis diffui̾t et̾nꝰ adei̾t᷑ pre¬
ceptor a quo sũt om̃s et oĩa. Ille fecit
et ĩgenia et scientias et magisiros. De
discipulo indocili cap xle Dolor

Expanded text:
credere nefas est, et Aristotelicas cathecredere nefas est, et Aristotelicas cathegorias, que inter difficillima numerantur, et artes liberales, quas singulas a preceptoribus didicisse magnum ducitur, nullo hominum tradente, ut idem ait, omnes intellexisse. Novissimumque Bernardum, virum doctrina et sanctitate clarissimum, omnes suas literas, quarum inter cunctos sui temporis abundantissimus fuit, didicisse, non hominum magisterio, sed mefacta sunt, cur non iterum fieri possunt? Quod nisi sic esset: quid fecissent primi hominum, quibus nec preceptor ullus erat, nec reperti aliquid? Mirando igitur, cogitando, assurgendo, et ingenium acuendo, ea ipsa que vos cum omnibus preceptoribus vestris vix intelligits invenere. Aude et tu aliquid, teque magnis inserere ne diffidas: si mortalis defuerit, eternus aderit preceptor, a quo sunt omnes, et omnia ille fecit, et ingenia, et scientias et magistros. 41 DE DISCIPULO INDOCILI AC SUPER
Abbreviated transcription (Latin):
signũ scientis est sub indocto cũ p̃ceptoe
doctus aliquis fie̾i̾ põt uel ꝑ se ip̃m uel
quod est uerius ĩfluenͣ celẽsti atq ĩspira
et ut cyceronis utor u̾bo aliqͦ afflatu dĩ¬
no sine quo nec doctũ certe nec bonu
uirũ fieri posse credend est hoc enĩ nõ
solu uera religio sentit s gentilis quoq
p̃ceptorẽ audi libens qui fecit aures tibi
non has tĩ quas uidemꝰ s ĩuisibiles a¬
lias intus in aĩa. Illũ audi qui docet ho¬
mĩe scĩãm sicut sc̃ptu est quo insuꝑ ta¬
cente frustra p̃ceptor qͥcũq mortalis
ꝙͣuis doctissimꝯ laboret. D p̾ceptorẽ
ĩdoctũ egre fero. Rõ Uel ab illo fugi¬
ens aliũ quere uel ad te ip̃mn redi. et me¬
mẽto epicuru sepe ex cycedne licet
irrisũ uisũ tũ senece magnũ uirũ non
ĩdoctũ mõ p̃ceptorẽ habuisse s nullum
ut glabundꝰ idem ipẽ ꝯmẽorat Augus¬
tinũ uo̾ quidꝙ de se ip̃o testat᷑ cui nõ oĩa

Expanded text:
signum scientis est posse docere; sub indocto tamen preceptore, doctus aliquis fieri potest, vel per se ipsum, vel, quod est verius, influentia celesti atque inspiratione. Et, ut Ciceronis utar verbo, aliquo “afflatu divino”, sine quo nec doctum certe, nec bonum virum fieri posse credendum est. Hoc enim non solum vera religio sentit, sed gentilis quoquepreceptorem audi libens, qui fecit aures tibi, non has tantum quas videmus, sed invisibiles alias, intus in anima; illum audi, “qui docet hominem scientiam”, sicut scriptum est. Quo insuper tacente, frustra preceptor, quicunque mortalis, quamvis doctissimus, laboraret. Preceptorem indoctum egre fero. Vel ab illo fugiens alium quere, vel ad te ipsum redi, et memento Epicurum, sepe a Cicerone licet irrisum, visum tamen Senece magnum virum, non indoctum modo preceptorem habuisse, sed nullum, ut gloriabundus idem ipse commemorat. Augustinum vero, quod de se ipso testatur, cui non omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non uideis cũ illi ipi quos cotidie
uides alloq̃ris qͣles sint tanto tꝑe nõdũ
scias sepe uos credulitas ur̃a circũueĩt
libentͤ creditis quod optatis multũ fid̾i
fame tribuitis mendati. Eperas eius
aiñ uidere cuiꝰ nũꝙͣͣ frontẽ uideis cũ
sint int̾ notissimos q tot p̾torꝭ diusoi̾a
tot latebre. difficile est amicũ nͥ ĩ mͣgᵃ
ꝙͣ quere una sepe hora paucis uerbis
queĩtur que uix multis ãns atq exꝑi¬
mentꝭ agnoscitur. uoco nũc amitu
ut uulgus uerus autẽ nõ ante q̃ritur
ꝙͣ ꝓbetur nec amicũ probant alsoru
Rba c̾ta nec ꝓpͥa. s exꝑta caltas fidesq¬
DAAmicũ michi de longĩquo fecit fama.¬
Rõ de te ãquid mẽtiendo quispiã aĩcu
dedit de te uã loquẽdo uel forsitãm en¬
ciendo itidẽ tibi hunc ipm̃ alt̾ eripiet
quibus uiis fiunt crescantq oĩa eisdez
facile resoluũtur et natura uult ut ti¬
to aucta cito desmat.
De amico um¬

Expanded text:
 rogo, cum illi ipsi quos quotidie vides atque alloqueris quales sint tanto in tempore nondum scias. Sepe vos credulitas vestra circumvenit, libenter creditis quod optatis, multum fidei fame tribuitis mendaci; speras eius animum videre cuius nunquam frontem videris, cum sint inter notissimos quoque tot pectorum diversoria, tot latebre. Difficile est enim amicum nisi iquam querere. Una sepe hora paucis verbis queritur, qui vix multis annis atque experimentis agnoscitur. Voco autem amicum ut vulgus: verus enim non ante queritur quam probetur. Nec amicum probant aliorum verba certe nec propria, sed experta caritas fidesque. Amicum michi de longinquo fecit fama. De te aliquid mentiendo quispiam tibi amicum dedit; de te vera loquendo, vel forsitan mentiendo itidem tibi hunc ipsum alter eripiet. Quibus viis fiunt crescuntque omnia, eisdem facile resolvuntur; et natura vult ut cito aucta cito desinant. 52 DE AMICO U
Abbreviated transcription (Latin):
lesti uisione alatres abierunt hoc illi
uni cõtigit quere aliũ. ubi eũ q̃so rꝑies
Ut tñ aliis accidat et noĩs clai̾tas absẽ¬
stupuerãt corã poĩtos ꝯtẽpserũt tenera
res est iudi ͫ hua ͫ facile flectitur
ffama michi amicos tnͣs alpes et trãs
mariaquesiuit Rõ Urã fere õma fri¬
uola eque et ĩania sunt Nam qͥ ulus
aut quis fructus fui̾t illiꝰ a quo nͨ uisꝰ
nec uidendꝰ quẽ ue nͨ uide̾i̾s nͨ uisurꝰ
tiles facit et ĩsidias ꝙͣuis non sunt
ille quide sed dicũt᷑ aĩcitie quid igit᷑ nũc¬
de tuis aĩcitiis speres uide obseqͥũ ami¬
cos pare. ait Comicus ỹmo hercle ue¬
ri amici uix multis obsequiis pariũtur
Tu credis amirã paucis forte et ne tuis
quidẽ ubis q̃siuisse bone spei est. ¶¬
fãnia ab exͦmo terre michi actulit aĩ¬
cu Riõ ffania q̃ria illũ tibi auferet eo ꝙ
faciliꝰ quo potẽcõres malis ꝙͣ bonis
ylatibꝰ aures sunt O ffama bonã mnͥ

Expanded text:
lesti visione alacres abierunt. Hoc illi lesti visione alacres abierunt. Hoc illi uni contigit; quere alium: ubi eum, queso, reperies? Ut tamen aliis accidat et nominis claritas absenstupuerunt, coram positos contempserunt! Tenera res est iudicium humanum, facile flectitur. Fama michi amicos trans Alpes et trans maria quesivit. Vestra fere omnia frivola eque et inania sunt. Nam quis usus aut quis fructus fuerit illius, a quo nec visus nec videndus quemve nec videris nec visurus tiles faciunt et infidas, quamvis non sint ille quidem, sed dicantur amicitie. Quid nunc igitur de his tuis amicitiis speres vide. Obsequium amicos parere ait comicus; immo hercle veri amici vix multis obsequiis pariuntur: tu credis amicum paucis, forte et ne tuis quidem, verbis quesivisse. Bone spei es! Fama ab extremo terre michi attulit amicum. Fama contraria illum tibi auferet eoque facilius, quo patentiores malis quam bonis relatibus aures sunt. Fama michi bonum
Abbreviated transcription (Latin):
olnia pũs absentes michi peperit
amicos Rõ Est id quidẽ aliqñ ui¬
sum. ut non solu ĩcognitos s hostes. ꝙ fa¬
ma faciat amicos/ fecit massinissam Eci¬
ꝑiom ut qui ĩ õni carthaginẽsiũ equitatu
pͥmꝯ esse cõsueuerat ĩ õni rõnoꝵ eqͥtatu
adu̾sus carthaginez pͥmꝰ esset neq hostes
tñĩ ꝓpͥos sed p̃dones qui publici oñ mor¬
taliũ sunt hostes. eidem illi fame splẽ¬
lio habicantem fc̃o agmĩe ueĩentes
sic ut pͥmo aspectu terribiles uide̾n᷑
ubi se suspectos ĩtellexerũt poĩtis
nunis atq armis et dimissis saterti¬
tibus ĩsuctam mãsuetudinẽ ĩduti so¬
li p̃donũ pncipes accesserunt eũqz ceu
numẽ aqd̾ domũq eiꝰ ut templũ de¬
uotissimũ uenerati dextr̃a illa uictoiͦ¬
osa multis osculis fatigata affixisq
mune̾ibꝰ domꝰ ĩ limĩe qualia deoꝵ aris
affiginios tunc erat qͣiͣ ĩgenti lucro auc¬
tiꝰ ꝙ uiru illu cõspexissent et tãꝙͣ ce¬

Expanded text:
ns absentes michi peperit amicos. Est id quidem aliquando visum, ut non solum incognitos sed hostes quoque fama faciat amicos. Fecit Masinissam Scipioni, ut qui in omni Carthaginensium equitatu primus esse consueverat, in omni Romanorum equitatu adversus Carthaginem primus esset; neque hostes tantum proprios, sed predones, qui publici omnium mortalium hostes sunt, eidem illi fame splenlio habitantem facto agmine venientes, sic ut primo aspectu terribiles viderentur; ubi se suspectos intellexerunt, positis minis atque armis et dimissis satellitibus, insuetam mansuetudinem induti, soli predonum principes accesserunt eumque ceu numen aliquod domumque eius ut templum devotissimum venerati, dextra illa victoriosa multis osculis fatigata affixisque muneribus domus in limine, qualia deorum aris affigi mos tunc erat, quasi ingenti lucro aucti quod virum illum conspexissent et tanquam ce
Abbreviated transcription (Latin):
aAbeo patrem bouũ Rõ bonũ nos¬
ce tuũ breue est EPatrẽ hẽo
op̃tim Rõaut ille tibi luctũ pariat aͥ
tu sibi G Indulgẽtissimꝰ mͥ est patͤ¬
RõSi nature ordo seruatur magin
fletus heditas te manet illã q si puer¬
titur S Patrẽ adhuc habeo Rõ̾teͤ
sedulo fugitiua iocũditas pater sen ex¬
E Patrẽ habeo grandenum Rio̾ Ron
est locus ĩercie festiua caꝑe fructus
exmos tãꝙͣ ex arbore rumosa caro
lateri nihe ꝙͣtũ potes cupide illũ uide
ceu cõfestim abiturũ cupidꝰq audi.
et gẽmos moĩtus mẽori mente r̾con¬
do dito desertũ ꝙ uelud iter acturus
ncͣiis p̃mitnitor egebis illoi cõsulto¬
re q̃resꝙ eũ nec ĩueĩes domi S
Patrẽ habeo detrepitũ Rõ Prope¬
ra nouissima pietatis officia ĩ illũ
congere da licet si quid nũc omise¬
ris dolebis semꝑS Patrẽ piũ hẽo¬
Rõ habes qui ante te mori cupiat p
te uiue̾ metuat. E habeo patrẽ opti¬
mu Rõ habes quẽ pͥus ꝙͣ hr̃e desie¬

Expanded text:
abeo patrem bonum. Bonum nosse tuum breve est. Patrem habeo optimum. Aut ille tibi luctum pariet aut tu sibi. Indulgentissimus est michi pater. Si nature ordo servatur, magni fletus hereditas te manet illumque si pervertitur. Patrem adhuc habeo. Utere sedulo, fugitiva iucunditas pater senex. Patrem habeo grandevum. Non est locus inertie: festina carpere fructus extremos, tanquam ex arbore ruinosa. Caro lateri inhere quantum potes, cupide illum vide ceu confestim abiturum cupidiusque audi et extremos monitus memori mente recondito desertumque velut iter acturus necessariis permunito: egebis illo consultore queresque eum nec invenies domi. Patrem habeo decrepitum. Propera novissima pietatis officia in illum congerere dum licet; si quid nunc omiseris, dolebis semper. Patrem pium habeo. Habes qui ante te mori cupiat, post te vivere metuat. Habeo patrem optimum. Habes quem priusquam habere desie
Abbreviated transcription (Latin):
pestem ferunt. sepe eciã corꝑibꝰ. I.¬
taq multis lorica felicior ꝙͣ toga. cã¬
pusq securior ꝙͣ thalamꝰ tuba ꝙͣ
tibie sol ꝙͣ umbre Sũt quibus ml¬
tucius bello sit qd̾ iuliũ cesarem p̃dicã¬
tem de se suisq militibꝰ audisci. pacẽ
uero si sine uiciis ueni̾t. et celeste mri¬
nꝯ et secũdũ nulli bonũ fateor faceͤ
fiaro autẽ sine uiciis uenit  S feai
ĩducias. Rẽ dde disti hosti spaciũ ad colli¬
gendas uires quiba forcius te ferirz
SInducias habeo. Rõ Cognate inducie
ĩsidie sunt multa per insidias ho¬
scilit̾ fieri uides. plura eciã facta legꝭ
ut mil aliud belli ꝯsilia licentius agitã¬
tur. liberius ꝯͣhũtur auxilia quosdam
bello ĩuictos ĩducie confecere U Et
michi cũ hostibꝰ inducie R
tempus nec paceletũ. nec bellis ex̾citũ
s dubiis uiciis utrũq pulsũ fluctibꝰ u
bi et timor paci obstat et timor bello

Expanded text:
pestem ferunt, sepe etiam corporibus: ipestem ferunt, sepe etiam corporibus: itaque multis lorica felicior quam toga campusque securior quam thalamus, tuba quam tibie, sol quam umbra. Sunt quibus ntutius bello sit, quod Iulium Cesarem predicantem de se suisque militibus audisti; pacem vero, si sine vitiis veniret, et celeste munus et secundum nulli bonum fateor; raro autem sine vitiis venit. Sed feci indutias. Dedisti hosti spatium ad colligendas vires, quibus fortius te feriret. Indutias habeo. Cognate indutiis insidie sunt, multa per insidias hostiliter fieri vides, plura etiam facta legis: ut nil aliud, belli consilia licentius agitantur, liberius contrahuntur auxilia; quosdam bello invictos indutie confecere. Sunt michi cum hostibus indutie. Ignavum tempus, nec pace letum nec bellis exercitum, sed dubiis inter utrunque pulsum fluctibus, ubi et tumor paci obstat et timor bello!
Abbreviated transcription (Latin):
gene̾ fraudis ẜuandis postremo ar¬
mis hostiłr euertit E Pacem prĩe
partam letor Rõ Quid si pax ĩter¬
du qd̾ in hoĩe optimũ est extinguit
nutritq qd̾ pessimũ notũ est illud
satirici. qui cũ de causis prisce illiꝰ
romane ꝟtutis multa dixiss inip̾
quas est proximꝰ urbi hanibal ad
extremũ ĩtulit. nũc patinuir longe
pacis mala. senior armis luxurla
ĩ cubuit. uictãq ulciscitur urbẽ. Et¬
ne aut̃ oro te ulla pax tãti ut non¬
odiosa sit uiris egregiis comitãte
luxuria. Corte altius cogitãti. posi¬
tis licet armis. pax uideri nequit u¬
bi bello domestico uicioꝵ ĩsidiosissi¬
mo. et carente induciss oppugnã᷑
aĩ. boni mores ĩ exiliu pellãtur uo¬
luptates ĩpetrant. uir̃tus oppͥmitur.¬
¶ Pax firma est Riõ Et pacis co¬
nutes licencia et libido. et ut dixi
disc̾miã. nec paucõra. nec miora
ꝙͣ belli. Illa enĩ corꝑibꝰ hec auĩs

Expanded text:
genere fraudis, postremo argenere fraudis, postremo armis hostiliter evertit. Pacem patrie partam letor. Quid si pax interdum quod in homine optimum est extinguit nutritque quod est pessimum? Notum est illud satyrici qui, cum de causis prisce illius Romane virtutis multa dixisset, inter quas est et proximus urbi Hannibal, ad extremum intulit: Nunc patimur longe pacis mala: sevior armis luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. Estne autem, oro te, ulla pax tanti, ut odiosa sit viris egregiis comitante luxuria? Certe altius cogitanti, depositis licet armis, pax videri nequit ubi bello domestico vitiorum insidiosissimo et carente indutiis oppugnantur animi, boni mores in exilium pelluntur, voluptates imperant, virtus opprimitur. Pax firma est. Et pacis comites, licentia ac libido et, ut dixi, discrimina nec pauciora nec minora quam belli. Illa enim corporibus, hec animis
Abbreviated transcription (Latin):
dios ĩcide rũt. et seris uotis optaue¬
rũt bellũ Quid runiã morũ atq ĩp¬
sius huãĩtatis ĩteritũ loquar: qͦt iam
bello uiri optĩ. pace pessimi euasere:
qiͣ tu armis oẽm penitꝰ exuti uirtu¬
tẽ. mox cũ toga uicia õma ĩduissent.
sic interior habitus cu ext̾iore mũtꝰ
est. cuiꝰ quidẽ rei et si multa nilia
hoĩm ĩ testioniũ trahi possint. tũ ha¬
bũde suffecerĩt testes duo. Silla et
marius. quoꝵ pͥmũ ut de illo scͥbit᷑
neq laudare neq uituꝑare qͥsq sati
digne potest. qr dũ querit uictorias
scipionẽ se populo rõno dũ excercet¬
si seuiciã hanbalẽ repñtauit. Secũ¬
dus uero uir fuit. ut de illo itidẽ scͥp¬
tu est. cuiꝰ si ex a minẽtur cũ uirtu¬
tibꝰ uicia haut facile est dictu. Utrũ
bello melior. au pace ꝑniciosior fu¬
erit adeo ut qui rem publicã arma¬
tus ẜuauit. eam pͥmo togatus õni

Expanded text:
dios inciderunt, et seris votis optavedios inciderunt, et seris votis optavere bellum. Quid ruinam morum atque ipsius humanitatis interitum loquar? Quot iam bello viri optimi pace pessimi evasere, quasi cum armis omnem penitus exuti virtutem, mox cum toga vitia omnia induissent: sic interior habitus cum exteriore mutatus est, cuius quidem rei, etsi multa milia hominum in testimonium trahi possunt, tamen abunde suffecerint testes duo, Silla et Marius. Quorum primum, ut de illo scribitur, neque laudare neque vituperare quisquam satis digne potest, quia, dum querit victorias, Scipionem se populi Romani, dum exercet sevitiam, Hannibalem representavit. Secundus vero vir fuit, ut de illo itidem scriptum est, cuius si examinentur cum virtutibus vitia, haud facile sit dictu utrum bello melior an pace perniciosior fuerit, adeo quam rempublicam armatus servavit, eam primo togatus omni
Abbreviated transcription (Latin):
Acem habeo. RõBonũ. Iduĩ¬
ĩgens si sincerũ eẽt atq ꝑꝑetu
Umbra pacis bellũ lateat. neq patẽ
ꝙͣuis purã diuturnã sisimit ⁊ aĩoru
ĩstabilitas secũ assidue non minꝰ ꝙͣ
cũ hoste pugnãtiu E Pax quesita
est Rõ S amissa cautio et disciplĩa
militaris. fida urbiũ tutela. quesita
aut̃ lenta segnicies et semꝑ ꝑiculo-¬
sa securitas cũ ĩ multis nẽpe sit me¬
lior bello pax. In hoc uero bellũ me¬
lius et caucius atq exꝑiencius Nã¬
ꝙͣ rõna uirtus abiiss si bellũ cartha¬
ginẽse mãsiss. pax punica romãe
Urbis excidiũ fuit. urbibusq aliĩs do¬
cumẽtuz sempit̾nuz. Non sꝑ ppłis at
ĩperiis optiniã pacem ẽẽ illud ꝙ unr
optimꝰ nasica male non sibi creditũ
urauit et uera locutũ docti õnes fa¬
tebũtur. U Pacem habeo. Rõ Mode¬
ste utere bello quolib et fimestior
suꝑba et negligens. Sepe enĩ arma¬
ti int̾ gladios tuti. mox togati ĩgla¬

Expanded text:
acem habeo. Bonum ingens, si sincerum esset atque perpetuuumbra pacis bellum lateat neque pacem, quamvis puram, diuturnam sinit animorum instabilitas, secum assidue non minus quam cum hoste pugnantium. Pax quesita est. Sed amissa est cautio et disciplina militaris, fida urbium tutela, quesita autem lenta segnities et semper periculosa securitas: cum in multis nempe sit melior bello pax, in hoc uno bellum melius, quod cautius atque experientius. Nunquam Romana virtus abiisset, si bellum Carthaginense mansisset. Pax Punica Romane urbis excidium fuit urbibusque aliis documentum sempiternum non semper populis atque imperiis optimam pacem esse idque vir optimus Nasica male non sibi creditum iurabit et vera locutum docti omnes fatebuntur. Pacem habeo. Modeste utere: bello quolibet funestior pax superba et negligens; sepe armati inter gladios tuti, mox togati in gla
Abbreviated transcription (Latin):
uera nobilitas fex t̾re l uutus rutila
ĩtus mallei fortipes carbones ĩgeñ
laborq mechanici quid huic uiro op¬
tabile ue̾ꝙ magnificũ fi possit cogi¬
ca ¶ Non delcari statius nõ possuz
RDelcari hom̃ ĩgemiis si modeste
fiat tollerabile. hiis p̃sertim qui ĩgeĩo
excellũt nisi enĩ obstet liuor facile qͥs¬
q quod in se amat ĩ alio ueneratur
Delc̃ãri quoq sacris ymagĩbꝰ q̃ spͨtã¬
tes bñficii celestis. ãmoneãt piũ sepe
excitandisqz aĩs utile ꝓphane aut̃
et si int̾dũ moneãt atq erigant ad ꝟ¬
tute dũ tepẽtes aĩ r̾ꝵ nobiliũ mẽori¬
a recalescunt amãde tñ aut colende
equo amplius non sunt ue aut stulti¬
cie testes. aut auaicie mĩstre aut fidei
sint rebelles ac religiom uere et p̃¬
cepto illi famosissĩo. Custodite uero
a simulacris ꝓfecto aũt si hic ꝙͦ illũ
aspicis qui solidã t̾ram fretũ mobile

Expanded text:
vera nobilitas: fex terre licet rutila, vera nobilitas: fex terre licet rutila, incus, mallei, forcipes, carbones, ingenium laborque mechanici. Quid hinc viro optabile vereque magnificum fieri possit cogita. Non delectari statuis non possum. Delectari hominum ingeniis, si modeste fiat, tolerabile, his presertim qui ingenio excellunt; nisi enim obstet livor, facile quisque quod in se amat in alio veneratur. Delectari quoque sacris imaginibus que spectantes beneficii celestis admoneant, pium sepe excitandisque animis utile; prophane autem et si interdum moveant atque erigant ad virtutem, dum tepentes animi rerum nobilium memoria recalescunt, amande tamen aut colende equo amplius non sunt, ne aut stultitie testes aut avaritie ministre aut fidei sint rebelles ac religioni vere et precepto illi famosissimo: “Custodite vos a simulacris”. Profecto autem si hic quoque illum aspicis, qui solidam terram, fretum mobile,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dictu regnie egyptie factã legis
puto nõ anxie quere̾s cuiꝰ eẽt ar¬
tificio cõtentꝰ de mã q̃siuisse. Q¬
Artificiose oculos delectant statue¬
r̃ffuerũt aliqñ statue ĩsignia u̾tutũ
nunc sunt illecebre oculoꝵ pouebã᷑
hiis qui magna gessissent aut mortẽ
pro re publica obiissent qͣles decrete
sunt legat a rege ueiẽtam ppło qͥdã¬
inffectis quales liba̾tori ytalie aff̾caõ
quas illius magnitudo aĩ. ac spectata
modestia non recepit quasq pꝰ obitũ
recusare non potuit/. Ponebant᷑ in¬
geiõsis ac doctis uiris qͣlem poĩtam
legimꝰ uictorino nũc ponũt᷑ diuiti¬
bus magno p̃cio marmora ꝑeg̾na mͦ¬
cantibus G Artificiose placent statue
RArtificiã fere omĩs r̾cipit mat̾ͥia
sentio aũt̃ ut tua hec delcã ͦ plena sit
ingenii mat̾ieq nobilitas iũcta ꝑfici¬
et. neq hic tñ auꝵ ꝙͣuis phidiasq
cõuenerint uera delcãͦ ulla est aut

Expanded text:
rum dictu, regine Egyptie factam legis? rum dictu, regine Egyptie factam legis? Puto, non anxie quereres cuius esset artificis, contentus de materia quesivisse. Artificiose oculos delectant statue. Fuere aliquando statue insignia virtutum, nunc sunt illecebre oculorum: ponebantur his qui magna gessissent aut mortem pro republica obiissent, quales decrete sunt legatis a rege Veientium interfectis, quales liberatori Italie Africano, quas illius magnitudo animi ac spectata modestia non recepit quasque post obitum recusare non potuit; ponebantur ingeniosis ac doctis viris, qualem positam legimus Victorino: nunc ponuntur divitibus, magno pretio marmora peregrina mercantibus. Artificiose placent statue. Artificium fere omnis recipit materia. Sentio autem: ut tua delectatio plena sit ingenii materieque nobilitas iuncta perficiet; neque hic tamen aurum quamvis Phidiasque convenerint, vera delectatio nulla est aut
Abbreviated transcription (Latin):
lesticẽ dixere hec gypso et ceris oꝑaͬ
ac tenati argilla que cognatis licẽt ar¬
tibꝯ cunctis aĩcinor sit uirtuti a cer¬
te minꝯ ũmica modestie in pͥmis
et frugalitati q̃ mag fictilesꝙͣ. aure¬
as deorũ atq hoĩm formas ꝓbant
quid hic tñ delc̃abile quid quo cereos
aut terreos uultus ames nõ ĩtelligo¬
Q Nobilibꝰ statuis delector Rõ Aua¬
ricie cõsiliũ agnosco p̃ciũ ut augig̃ pi
non ars placet unã tu aureã artifi¬
cii mediocris multis eneis atqz mar¬
moreis młtoq maxĩe plasticis p̃fe¬
rendã duxe̾i̾s haud ĩfuse quidẽ ut
se ht̃ exnmacio reꝵ presens hoc ẽ
autẽ aurã amae̾ non statuã que ut
ex uili mat̾ia nobilis sit ꝑuto rudis
ex auro fieri pot ꝙͣti uõ tu statua
extimares siue illã regio assirii ex au¬
ro sexagĩta cubitoꝵ qua nõ adorasse
capitale fuit quãq hodie multi ultro
suã ut face̾nt adorarent siue illam

Expanded text:
lasticem dixere. Hec gypso et ceris operatur lasticem dixere. Hec gypso et ceris operatur ac tenaci argilla, que cognatis licet artibus cunctis amicior sit virtuti aut certe minus inimica, modestie in primis et frugalitati, que magis fictiles quam aureas deorum atque hominum formas probant. Quid hic tamen delectabile, quid quo cereos aut terreos vultus ames non intelligo. Nobilibus statuis delector. Avaritie consilium agnosco; pretium, ut auguror, non ars placet. Unam tu auream artificii mediocris multis eneis atque marmoreis multoque maxime plasticis preferendam duxeris; haud insulse quidem, ut se habet extimatio rerum presens, hoc est autem aurum amare, non statuam: que ut ex vili materia nobilis, sic puro rudis ex auro fieri potest. Quanti vero tu statuam extimares, sive illam regis Assyrii ex auro sexaginta cubitorum quam non adorasse capitale fuit quamque hodie multi ultro suam ut facerent adorarent, sive illam
Abbreviated transcription (Latin):
ge nec ñor ideo furor hic ꝙͣ reliqͥ
ymo uoͬ oĩs morbus eo funescior quo
stabilioe mat̾ia subuxus  At me
statue delectant RõNe te solũ ãple¬
beis comitibꝰ errãtem putes ꝙͣta o¬
lim dignitas statuaꝵ ꝙͣtũ ue apud ã¬
tiquos clarissimosq hoĩm studiũ de¬
sideriũq rei huiꝰ fuerit et augusti
solers ĩquisicio et r̃ꝑtaꝵ cultus. et
custodia et consecratio iudicio st̃ acce¬
dit artificũ fama ingens non uulgo
aut mutis dũtaxat oꝑibꝰ s late sonã¬
tibus sc̃ptorũ lrĩs telebrata. q̃ tã mag¬
na utq praua de radice nasti posse
non uidet᷑ nõ fit de nichilo magnũ¬
nomẽ magnũ esse uel uide̾i oportet
de quo cerio magni tractant. Ez hiis
om̃ĩbꝯ supͣ rñsũ est eo aut̃ spectant
ut ĩtelligas qͣnto uisu obstandã tam
uetusto et tam ualido sit erroĩ. N¬
Uariis delector statuis Rõ harũ qͥpe
arti ͫ manu nã imitãtiũ una quã pa¬

Expanded text:
gere. Nec minor hic ideo furor quam reliqui, gere. Nec minor hic ideo furor quam reliqui, immo vero omnis morbus eo funestior, quo stabiliore materia subnixus. At me statue delectant. Non te solum aut plebeis comitibus errantem putes; quanta olim dignitas statuarum quantumve apud antiquos clarissimosque hominum studium desideriumque rei huius fuerit, et Augusti solers inquisitio et repertarum cultus et custodia et consecratio indicio sunt. Accedit artificum fama ingens, non vulgo aut mutis duntaxat operibus, sed late sonantibus scriptorum literis celebrata, que tam magna utique parva de radice nasci posse non videtur. Non fit de nichilo magnum: esse vel videri oportet, de quo serio magni tractant. Sed his omnibus supra responsum est: eo autem spectant, ut intelligas quanto nisu obstandum tam vetusto et tam valido sit errori. Variis delector statuis. Harum quippe artium manu naturam imitantium una est quam p
Abbreviated transcription (Latin):
Tdelector statius Rõ Artes ua¬
rie furor idẽ ip̃ãꝵq fons unus
arcuã u̾nꝯ finis diu̾sa matia P Delec¬
tant statue Rõ Accedũt hec quidez
ad nã ꝓpius ꝙ̃ picture. Ille uidẽt᷑ tm̃¬
lidũ eoꝙ ꝑhẽmus corpus hũt Qruã
ob cam̃ picture ueterũ nulle usꝙͣ. Cũ
adhuc ĩnũabiles suꝑsint statue Uñ
hec etas ut ĩ mulns erronea picture
elegãtissima cõsũmatrix. limat̾xq cũ
ĩ gne̾ quol sculpture cũq isĩ om̃ibꝰ
signis ac statius longe ĩparem se ne¬
gare te mearia ꝙͣuis ĩpudensq nõ
audeat cũ p̃tea pene ars una uł si
plures unꝰ ut diximꝰ fons artiũ gͥ¬
phidẽ dico atq ip̃e pruldubio suit co¬
eue ꝑiterq floruerint si quidẽ una
etas et appellem et pyrgotilẽ et lisip¬
pũ habuit qd̾ hinc patet qr hos sił
ex oĩbus. alexandri magni tumor:
maximꝰ delegit quorũ pͥmꝰ eũ pi
extidẽt edicto uetitis uniu̾sis qͣl ĩge¬
nii artis q fiduo a faciem regis attĩ¬

Expanded text:
delector statuis. Artes varie, furor idem ipsarumque fons unus artium, unus finis, diversa materia. Delectant statue. Accedunt hec quidem ad naturam propius quam picture: ille enimlidum eoque perennius corpus habent, quam ob causam picture veterum nulle usquam, cum adhuc innumerabiles supersint statue; unde hec etas in multis erronea picture elegantissima consummatrix limatrixque, cum in genere quolibet sculpture cumque in omnibus signis ac statuis longe imparem se negare temeraria quamvis impudensque non audeat, cum preterea pene ars una vel, si plures, unus, ut diximus, fons artium, graphidem dico, atque ipse procul dubio sint coeve pariterque floruerint, si quidem una etas et Apellem et Pyrgotelem et Lysippum habuit; quod hinc patet, quia hos simul ex omnibus Alexandri magni tumor maximus delegit, quorum primus cum piexcuderet, edicto vetitis universis qualibet ingenii artisque fiducia faciem regis attin
Abbreviated transcription (Latin):
bido sꝑandi sy/ o morle genꝰ si quidẽ
qd̾ sꝑatis adepti estis rursus spem in
longinqua tñsmittitis et inde rursꝯ a ͦ
ita ne crastinꝰ dies hodierno clarior et
meliora semꝑ futura pñtibus sunt nẽpe
quibꝯ nil sit gracius ꝙͣ sꝑare qui spez
ip̃a speratarũ rerũ nullis euẽtibꝰ per¬
mutata uelint quibꝰ ego quid optaue¬
rim nisi ut procrastinãtes õma bonis¬
q se suis ĩterim spoliãtes int̾ irritas:
spes senescãt quo uel sic ĩtelligãt ma¬
nit̾ se sperasse et ĩtergũ uersi uideant
frustra se alibi quesiuisse quod secũ erat¬
Et pero pacem requiemq animi.L
Magna pars rerã humanaruz uinbra
est magna ꝑs moiͣliũ uento pascitur
et ĩ sompniis gaudet. O ꝙͣ multi cum
hac spe ad etnos labores ac bella des¬
cendunt
De spe uite eterne

Expanded text:
bido sperandi semper, o mortales genus! si quidem bido sperandi semper, o mortales genus! si quidem quod speratis adepti estis, rursus spem in longinqua transmittitis et inde rursus alio: itane crastinus dies hodierno clarior et meliora semper futura presentibus? Sunt nempe quibus nichil sit gratius quam sperare, qui spem ipsam speratarum rerum nullis eventibus permutatam velint; quibus ego quid optaverim nisi ut procrastinantes omnia bonisque se suis interim spoliantes, inter irritas spes senescant, quo vel sic intelligant inaniter se sperasse et in tergum versi videant frustra se alibi quesivisse quod secum erat? Spero pacem requiemque animi. Magna pars rerum humanarum umbra est, magna pars mortalium vento pascitur et in somniis gaudet. O quam multi cum hac spe ad eternos labores et bella descendunt! 122 DE SPE VITE ETERNE
Abbreviated transcription (Latin):
nimi pacem spero Riõ Quid sꝑa¬
re maius ꝙ habe̾ pacem. hanc ut
mox bona fide uelle ceperis ĩuemies.¬
E Opero pacem amim Ro Pacẽ sꝑae
bellant est quis aĩo tuo bellã infert
nisi unꝰ tu ꝙ ip̃e tibi abstuleris ĩꝑudẽ¬
ter ab altro postules aut speres. Drꝑo
aĩ pacem. Rõ Unde p̃cor aut qñ sꝑas
qd̾ ipẽ tibi nuc̃ potes dare sit ut illã tͥ
nemo alius ꝙͣ tu possit eriꝑe pobu ar¬
ma cupidinũ atq iratũ plenã aĩo q̃sie¬
ris pacem. Q Spero pacem et quietẽ
aĩ. No Quid gͦ qd̾ agis adusuz paci
est contraqz tuã spem tantoꝑe interis uix
tĩ deben̾t inti honnẽs ut salui essent ꝙͣ¬
tu nitũt᷑ ut pereant pluribꝰ pene bei¬
lũ nige anumi laborq emitur ꝙ̃ emẽ¬
da pax eẽt ac requies. Sic pugnat
spes morliũ ac uora cũstudiis ut nõ u-¬
miꝰ homĩs unũ pectus s multorũ eorũq
de oĩbus dissidenciũ uideatur G. Cau¬
etem spero Ro Mirũ unde uobis hec li¬

Expanded text:
nimi pacem spero. Quid sperare mavis quam habere pacem? Hanc mox, ut bona fide velle ceperis, invenies. Spero pacem animi. Pacem sperare bellantis est: quis animo tuo bellum infert, nisi unus tu? Quod ipse tibi abstuleris, impudenter ab altero postules aut speres. Spero animi pacem. Unde, precor, aut quando speres quod ipse tibi nunc potes dare, sic ut illam tibi nemo alius quam tu possit eripere? Pone arma cupidinum atque irarum: plenam animo quesieris pacem. Spero pacem et quietem animi. Quid igitur quod agis adversum paci est contraque tuam spem tantopere niteris? Vix tantum deberent niti homines ut salvi essent, quantum nituntur ut pereant. Pluris pene bellum iuge animi laborque emitur quam emenda pax esset ac requies. Sic pugnant spes mortalium ac vota cum studiis, ut non unius hominis unum pectus, sed multorum eorumque de omnibus dissidentium videatur. Quietem spero. Mirum unde vobis hec li
Abbreviated transcription (Latin):
bus multis ĩfumꝰ ac de formis sũ¬
il nũc sanẽtur hesura ꝑꝑetuo d̾ hiis
enĩ t̾ra uiderit que illa conteget cõ¬
sumetq cicatricosa corꝑa excipiens
plana restituet. DInflcto uuluere
ha̾t aut illa ꝑte corporis truncꝰ sum¬
Rõ De ꝑtibꝯ̃ litigas totũ illico relicturꝰ

Expanded text:
bus multis infirmus ac deformis subus multis infirmus ac deformis sui nunc sanentur, hesura perpetuo; de his enim terra viderit, que illa conteget consumetque, cicatricosaque corpora excipiens, plana restituet. Inflicto vulnere hac aut illa parte corporis truncus sum. De partibus litigas, totum illico relicturus. 78
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃uẽduz agendũq nec ligua opꝮ eẽ
nec mambꝰ. T Uulneribꝰ deforma¬
tus sum Rõ Dixi iam ymino si cau¬
sa uulneꝵ pulchra est honestatꝰ atq
insignitꝰ es uiri quidẽ fortis ꝓ iusti ͣ
magnũ aliquod aggressi. durũq aliqͥ
ꝑpessi non fedius frons sulcata uulugi¬
bus uideri deb s notis stellata fulgẽ¬
tibus neq ueo cicatͥces aut uulnea s
uirtutis st̾ dicenda uestigia et p̃claris
affixa frontibꝰ signa me̾i̾toru. Piũ
si cẽsariũ illũ centurionẽ cesĩ sce¬
nã mirũ uirũ fortitudinis s iusti ͤ
nullius mille lacerũ ꝑfossũq uul¬
neĩbꝰ hostes ꝙͦ uenerati et proptͤ
uinꝰ untutꝭ admiraͦ uulnea ip̃a de¬
osculãtes armorũ fragim̃a et sa¬
gittas tepenti cadaue̾ eductas deoꝵ
templos ceu sacrũ aliꝙ̾ effigebant
quid de fortis iustiq uiri p̃ciosis uul¬
neibꝰ senciendi ĩtelligas. Q Uulnei¬

Expanded text:
loquendum agendumque, nec lingua opus esse loquendum agendumque, nec lingua opus esse nec manibus. Vulneribus deformatus sum. Dixi iam; immo, si causa vulnerum pulchra est, honestatus ac insignitus. Viri quidem fortis, pro iustitia magnum aliquid aggressi, durumque aliquid propessi, non fedis frons sulcata vulneribus videri debet, sed notis stellata fulgentibus, neque vero cicatrices aut vulnera, sed virtutis sunt dicenda vestigia, et preclaris affixa frontibus signa meritorum. Proinde si Cesareum illum quoque centurionem Cesium Scevam mire virum fortitudinis, sed iustitie nullius, mille lacerum perfossumque vulneribus, hostes quoque venerati, et propter unius virtutis admirationem vulnera ipsa deosculantes, armorum fragmina et sagittas et tepenti cadavere eductas, Deorum templis ceu sacrum aliquid affigebant; quid de fortis iustique viri pretiosis vulneribus sentiendum sic intelligis. Vulneri
Abbreviated transcription (Latin):
post maromanã pugnã opus ĩmorͣ¬
le mltimodis hostibꝰ ad naues ꝓfu¬
gis ĩminens obtruncata manu dex¬
tra qua unã nauĩ fuge plenã strinx¬
erat sinstrã mox adhibuit qͣ rurpꝰ
abscissa fere in morẽ morsu posci
affixo sic tenuit quos alrͦ non uale¬
bat nec tibi miles ille canuensis e¬
ciderit qui uulneribus usu manuũ p̾¬
uatus contͣ suis intenitũ spoliis uictorẽ
quod unũ sibi suꝑerat dentibꝰ quide
pro maĩbus usus est ceruicemq arr̃p¬
tam ulius ĩplicuit nec laxauit priusꝙͣ
auribꝰ truncis ac naribꝰ hostis os
lacerũ intuens seq uultꝰ moriens.
iam letior expiraret.¶ Ferociora hͨ
illa suauiora mitibusꝙ animis apti¬
ora remedia ut semꝑ crucem fragilẽ
caducãq teq uelocit᷑ deẜturu corpꝰ
aspicias ut cũ id euene̾i̾t nec cõcidas
nec mieris quide s ex t̾ro̾e iẽbrã
te temei̾tas ubi ĩuenies ad magnifice

Expanded text:
post Marathoniam pugnam, opus immortpost Marathoniam pugnam, opus immortale Miltiadis, hostibus ad naves profugis imminens, obtruncata manu dextra, qua unam navium fuge plenam strinxerat, sinistram mox adhibuit, qua rursus abscissa, fere in morem morsu post affixo sic tenuit, quos aliter non valebat. Nec tibi miles ille Cannensis exciderit, qui vulneribus usu manuum privatus, contra suis intentum spoliis victorem, quod unum sibi supererat, dentibus quidem pro manibus usus est, cervicemque eius arreptam ulnis implicuit, nec laxavit prius, quam auribus truncis ac naribus, os hostis lacerum tuens, seque ultus moriens iam letior expiraret. Ferociora hec, illa suaviora mitibusque animis aptiora remedia, ut semper ceu rem fragilem caducamque teque velociter deserturam corpus aspicias, ut cum id evenerit, nec concidas nec mireris quidem, sed exteriore membrorum te convertas, ubi invenies aliquid magnifice
Abbreviated transcription (Latin):
missibilibꝰ circũuẽtꝰ ex alto se ĩ gy¬
berim proieciss unoq cũ uulne̾ uñ
claudꝰ mãsit int̾ruendi accepto nau¬
do ad suos corpoe reliquo ĩcolumis
in peticione honoris obite̾᷑ sic illus ͭ
adu̾sariu mĩme enĩ inquit claudico
s ita dii ĩ mortales uoluerũt ut per
sergii uiri fortissimi remedio uti licet
qui hac manu bello puĩco amissa si¬
bi ferreã fabre fecct cũ qua multis
ac trucibꝰ p̃liis non ociosꝰ bellator
int̾fuit. Id si parũ succesẜit dextre
officiu in sinstrã trãffer nosci ut
cesarius miles Atilius bello messiliẽsi
cũ ĩuectã puppi hostli dexterã amisis¬
set leua apphensã tenuit donec pela¬
go mergeret᷑ S Utraq manꝰ fer¬
ro abscisa est Nõ ubi plus licẽtia for¬
tuna ibi plꝰ negocii uirtꝰ h fortune
tũ oĩs aculeus uirtute contũdit᷑ hac
armatꝰ ec̃ snĩ manibꝰ fortis erisi
Remẽto Eyngerii athemensis qui

Expanded text:
missilibus circumventus, ex alto se in Timissilibus circumventus, ex alto se in Tiberim proiecisset, unoque cum vulnere, unde claudus mansit, inter ruendum accepto, nando ad suos, corpore reliquo incolumis in petitione honoris obiceretur, sic elusit adversarium: “Minime enim, inquit, claudico, sed ita dii immortales voluerunt, ut per Sergi viri fortissimi remedio uti licet qui hac manu bello Punico amissa, sibi ferream fabrefecit, cum qua, multis ac trucibus preliis, non otiosus bellator interfuit: id si parum successerit, dextre officium in sinistram transfer. Nosti ut Cesareus miles Attilius, bello Massiliensi, cum iniectam puppi hostili dexteram amisisset, leva prehensam tenuit, donec pelago mergeretur. Utraque manus ferro abscissa est. Ubi plus licentie fortuna, tibi plus negotii virtus habet: fortune tamen omnis aculeus virtute contunditur; hac armatus, etiam sine manibus, fortis erit. Memento Cinigeri Atheniensis qui
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo sc̃ͥptu sit huiliasti me sicut uul¬
neratu suꝑbũ bonu uuluꝰ et utile ꝙͦ
pluriũ ac maiorũ uulneꝵ mediciã est.¬
OUulnẽibꝰ de formatꝰ su Rõ An
adolescentis illiꝯ obliuisceris et cuius
mẽtio bis ĩ hoc ẜmone incidit sero qͥ¬
daz sponte façeres qd̾ ab alio factũge¬
mis A Transuso uulne facies exa¬
rata est Rõ Non uulnꝰ s causaz uul¬
neris attendo iusto cicatrix bello par¬
ta miris modis honestat faciẽ uiri for¬
tis. Opeciosũ pro iusticia susceptum
uulnꝰ multo speciosior est mors. D¬
Uuln̾e accepto claudꝰsu. Nõ Dictu
tenes oratii toditis qui su die illo quo
mirabili magis ꝙͣ credibili fortitudi¬
ne atq ꝯstañ solus tusci regis ex̾ci¬
tu sublicio ĩ ponte sustinuit cestudi
ne muroꝵ a tergo fracta et collap¬
sa hostibꝰ clausu iter senciens utq
erat armatꝰ et mille huic atq illiꝰ

Expanded text:
nichilo scriptum sit: “Humiliasti sicut vulnichilo scriptum sit: “Humiliasti sicut vulneratum superbum”. Bonum vulnus et utile, quod plurimum ac maiorum vulneVulneribus deformatus sum. An adolescentis illius oblivisceris, cuius mentio bis in hoc sermone incidit? Sero quidem sponte faceres, quod ab alio factum gemis. Transverso vulnere facies exarata est. Non vulnus sed causam vulneris attendo: iusto cicatrix bello parta, miris modis honestat faciem viri fortis. Speciosum pro iustitia susceptum vulnus, multoque speciosior est mors. Vulnere accepto claudus sum. Dictum tenes Horatii Coclitis, qui cum die illo, quo mirabili magis quam credibili fortitudine atque constantia, solus Tusci regis exercitum Sublicio in ponte sustinuit, testudine suorum manibus a tergo fracta, et collapsa, hostibus clausum iter sentiens, utque erat armatus, et mille hinc atque illinc
Abbreviated transcription (Latin):
ulneribus crucior qͣuissimis Rũ
O si aĩẽ tue uulnꝰ aspicias ꝙͣ tĩ¬
bi hͨ leuia uideant᷑. S uos delicatissi¬
ma corꝑa insensibiles pene aĩas hẽtis
altea urĩ parte inchil alta parte õmia
pati qd̾q est funestiꝰ non sentie T
Uulnẽibꝰ ĩflictis afficior. Rohostilis
mucro lorica penetrat. non alam̃ il¬
le nͥ ultro suis sese armis spoliet ĩuio¬
labilis ferro est: disputatũ est a magͦ
ten ͤ ꝙuis ab opĩone hoĩ uehemẽter
abhorreat pro ue̾i̾tate me subscͥpserim
tribꝰ et uigniti uulne̾ibꝰ cõfixus cesar
unũ non amplius letale huĩt ut saue ꝯc¬
potuit Multalicet ac ꝓfunda fint uul¬
nera unꝰ est uulneru affectus quorũ
sepe eciã in corpꝰ extinctũ in humano
repeticio non uulneati penã s seuicia
uulnerãtis exaggerat. D Uulne̾i̾bus
debilitatus sum. Iõ Sic utinã simł
debilitata suꝑbia cũ soroĩbꝰ suis et acces¬
serit uulueru comes hũilitas ne de

Expanded text:
ulneribus crucior gravissimis. O, si anime tue vulnus aspicias, quam tibi hec levia videantur! Sed vos delicatissima corpora, insensibiles pene animas habetis, altera vestri parte nichil, altera pati omnia parati, quodque est funestius non sentire. Vulneribus inflictis afficior. Hostilis mucro loricam penetrat, non animum: ille, nisi ultro suis sese armis spoliet, inviolabilis ferro est. Disputatum habes a magtentie, quamvis ab opinione hominum vehementer abhorreat, pro veritate subscripserim. Tribus et viginti vulneribus confixus Cesar, unum non amplius letale habuit; ut sane fupotuit? Multa licet ac profunda sint vulnera, unus est vulnerum effectus, quorum sepe, etiam in corpus extinctum, inhumana repevulnerantis, exaggerat. Vulneribus debilitatus sum. Sic utinam simul debilitata superbia cum sororibus suis, et accesserit vulnerum comes humiltas, ne de
Abbreviated transcription (Latin):
reatiui. Cont᷑ bero larisseam famam
uulgauit calcides et pelleũ a seculis fu¬
cũ nomẽ atq hũile quod philippꝰ er̾x¬
erat alexand̾ ad celũ tulit non satis ẽ
ciuibꝯ obscuritatẽ prĩe non noce̾ ñ aui¬
ũ claritas prĩe prosit asilũ ignobile at
opus pastoruz roma fuit que nõ anta
clarescet᷑ ꝙͣ res illã geste et suoꝵ uirtus
excellens ciuiũ illustrass. DObscar.
prĩe heres sũ addictus. Rõ lumẽ u̾tutis
accẽde quo intͤ tenebras euitestas. In
quibꝯ hoc saltẽ boni erit ut uel ꝑua luce
clarissim ꝯ uideae sic uel illa te clazilla
faciet uel tu illaz D hũilis prĩe hĩta¬
tor sum. Rõ Esto et tu hũilis habitator¬
q tiui aĩmꝰ huilis sic habes publice mi ts
exẽplũ ne te nido lacius extendas. nͥ
hĩis tm̃ quas tibi uirtus alas fecerit
hiis enĩ uti licitũ usosq felicit᷑ ꝙͣ plue
mõ diximꝰ. ꝓinde morlis hoc saltem
ĩsolencie frenũ tene. Quidã de sola

Expanded text:
Reatini: contra vero Larisseam famam Reatini: contra vero Larisseam famam vulgavit Eacides, et Pelleum a seculis fuscum nomen atque humile, quod Philippus erexerat, Alexander ad celum tulit. Non satis est civibus obscuritatem patrie non nocere, nisi civium claritas patrie prosit. Asylum ignobile atque opus pastorium Roma fuit, que non ante claresceret, quam res illam geste et suorum virtus excellens civium illustrasset. Obscure patrie sum addictus. Lumen virtutis accende, quo inter tenebras enitescas, in quibus hoc saltem boni erit, ut vel parva luce clarissimus videare: sic vel illa te clarum faciet, vel tu illam. Humilis patrie habitator sum. Esto et tu humilis habitatorque tui animus humilis sit. Habes publice matris exemplum, ne te nido latius extendas, nisi his tantum quas tibi virtus alas fecerit: his enim uti licitum, usosque feliciter complures modo diximus. Proinde mortalis hoc saltem insolentie frenum tene: quidam de sola
Abbreviated transcription (Latin):
delicie. non uoluptas s uirtus sola no:¬
bilitat gestarũq rerũ fama ꝙͣ utri pa¬
riĩt nõ muri. D. Paruis muĩcipiis
cius sum. Rõ Nescis biautẽ pireneũ
fuisse pictagorã sannũ. Anatharsim
scitam democ̾tͫ abderidem Aristotilẽ
stragiritem theophrastũ lesbiũ tulliu
arpniatẽ Chous egei maris breius
ĩsula et poetam non ignobilẽ phili¬
tẽ tulit Et medicorũ prẽm et scułpto¬
et appellẽ ut ĩtelligi possit ĩgeniorũ
magnitudini locorũ argustias nõ ob¬
stare. Rdoloqignobilis est priã Riõ Ro¬
bilitare tu illã pro uirili parte si uelis
potes. Cũ te illa face̾ non possit igno¬
bilem uec nũme quid põpilio ad roͣ¬
nu regnũ nec septimio seueo ad ĩ¬
ꝑiu obstitit soli natalis huilitas. E ũ ͦ
hoĩ augusto et si r̾cens romano qr
ipẽ scilicet in palatio natus sit. Origo
tũ gentis antiquior uelit̾ua ẽ Gaio
ancias uespasiana aut̃ uici ĩcogniti i¬

Expanded text:
delitie, non voluptates, sed virtus sola nodelitie, non voluptates, sed virtus sola nobilitat, gestarumque rerum fama, quam viri pariunt, non muri. Parvi municipii civis sum. Nescis Biantem Prieneum fuisse, Pythagoram Samium, Anacharsim Scytham, Democritum Abderitem, Aristotelem Stagyritem, Theophrastum Lesbium, Tullium Arpinatem? Chous Egei maris brevis insula, et poetam non ignobilem Philitem tulit, et medicorum patrem, et sculptoet Apellem, ut intelligi possit ingeniorum magnitudini locorum angustias non obstare. Ignobilis est patria. Nobilitare tu illam pro virili parte si velis, potes, cum te illa facere non possit ignobilem. Nec Nume quidem Pompilio ad Romanum regnum, nec Septimio Severo ad imperium obstitit soli natalis humilitas. Summo hominum Augusto, etsi recens Romana, quia ipse scilicet in palatio natus sit, origo tamen gentis antiquior Veliterna est. Gaio Antias, Vespasiano autem vici incogniti
Abbreviated transcription (Latin):
Gnobilis prĩe cuus sum Reõ Esto
tu nobilis nã nil uetat. Nichil.
cũ prĩe nobilitate tua nobilitas mixtu
habeat D̾ Parue urbis incola sũ. Rõ¬
Et magne urbes ꝑuos ciues habent.
ymo fere ex lyis ꝯstant Et ꝑue mag¬
nos quosdã habue̾ qm̃ in silius abiectꝰ
urbe genitꝰ catiliua D In ex iguapa¬
tria natus su. Riẽ Magnificare illã stu
de eque ciuitatẽ amplicat ut ciuiũ utꝰ
ac gla. Qui hoc edificiis aut fertilitate
meliꝰ atq opibꝰ fiei̾ putat fallit᷑ ut sin¬
gulos uiros sic et urbes et regna et ĩ¬
peria Non uetustas non t̾res ac me¬
nia non platee non palatia ac tẽpla
marmorea nõ status nõ picture nõ au¬
rũ nõ gẽme non campi legionũ et clas¬
siũ pleni portus Non peregͥnis referta
m̾cibꝰ emoporianã lucri amoe̾ eqͣr oẽ
sculcatur. non postremo ciuĩ forma uł
numerꝰ non rerũ copia exũdãsq ci¬
bis forũ non purpurie clamides uiroꝵ
honusteq miris cultibꝰ nõ fastus nõ

Expanded text:
gnobilis patrie civis sum. Esto tu nobilis; nam nil vetat: nichil cum patrie nobilitate tua nobilitas mixtum habet. Parve urbis incola sum. Et magne urbes parvos cives habent, immo fere ex his constant, et parve magnos quosdam habuere. Quin in silvis abiectus urbe genitus, Catilina. In exigua patria natus sum. Magnificare illam stude: nichil eque civitates amplificat, ut civium virtus ac gloria. Qui hoc edificiis aut fertilitate melius atque opibus fieri putat, fallitur: ut singulos viros, sic et urbes et regna et imperia, non vetustas, non turres ac menia, non platee, non palatia ac templa marmorea, non statue, non picture, non aurum, non gemme, non campi legionum, et classium pleni portus, non peregrinis referta mercibus emporia, et lucri amore equor omne sulcatum, non postremo civium forma vel numerus, non rerum copia exundansque cibis forum, non purpuree chlamydes virorum, onusteque miris cultibus, non fastus, non
Abbreviated transcription (Latin):
mortem cũctis optabilem ubi ẽẽ ueĩne
certus es. q̃ non male ꝑditũ te uelit lu¬
pũ miti de grege seuissimũ.  Tyrãni¬
dem accepi Rõ Si p̃te̾ito pñs tempꝰ
ꝯfers/ durã te ac miserã subisse sarci-¬
nã ĩtelliges/ tutã agebas et quietã uitã
tibi siue metu ac tumultu ãi dies nox
ibit nullꝰ non suspͨtus cibꝰ nullꝰ sopõr
ĩꝑtͥritus. dũ ubiq c̾uicibꝰ ĩpendẽtẽ ui¬
deris mucronẽ quẽ amico fortuãsq tra
ditur mirãti non ĩepte mõstrasse credit᷑
dyonisiꝰ tyrãnꝰ qͥd s tyrãnid̃ extima¬
tor acutissimꝰ O fferro michi tyrãni¬
dem acqͥsiui Rõ fferro q̃sitã ferro eciã
obẜuaturꝰ ferro forsan amissurꝰ. p̃cla¬
ras plane diuicias ꝯꝑasti eẽ õmbꝰ odi¬
ẽẽ ꝓpetuo gͣuem metũ. ut enĩ ꝑiculi nͭͥ

Expanded text:
mortem cunctis optabilem, ubi esse neminem mortem cunctis optabilem, ubi esse neminem certus es qui non male perditum te velit, lupum miti de grege sevissimum? Tyrannidem accepi. Si preterito presens tempus confers, duram te ac miseram subiisse sarcinam intelliges: tutam agebas et quietam vitam; tibi sine metu ac tumultu animi dies, nulla nox ibit; nullus non suspectus cibus, nullus sopor imperterritus, dum ubique cervicibus impendentem videris mucronem, quem amico opes fortunasque suas miranti non inepte monstrasse traditur Dionysius tyrannus quidem, sed tyrannidis extimator acutissimus. Ferro michi tyrannidem acquisivi. Ferro quesitam, ferro etiam servaturus, ferro forsitan amissurus. Preclaras plane divitias comparasti: esse omnibus odie perpetuo gravem metu. U