comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solidatũ firmamenti & ratur
& nomen accepit prateribr
& non erit Sedes autẽ dñi.
ut habitatio habitatore suo d¬
gna sit: ne corruptibili loco
id quod infinitũ & incorrupi¬
bile ẽ concludamꝰ dũ dm̃ in
celo hoc habitare credimus
Quxramus ergo : quae habitau
dĩ sit: Nempe eius qui dixi
Pat enĩ in me: & ego in patre
& rursũ. Ego & pat̃ unũ sumꝰ
& de quo dictũ ẽ Ds̃ in xp̃o
erat: mundũ reconcilians
bi Digno & sufficiente fili
in quo pat̃ ꝑ eandẽ natura
habitet uirtutẽ patre autẽ
fidũ quẽ ex se genuit non
separante a se differentiad¬
uinitatis Sed non nunc de in¬
separabili uirtute patris &
filii sermo ẽ Ds̃ enĩ ex deo
genitus non abest ꝑ maetus
ib eo ex quo genitus confiten¬
dus ẽ & deus in nascibilis uni¬
gnitũ dm̃ gignens man& in
ilo quemꝰ genuit proprieta¬
te generandi Om̃is autẽ spes
in eo nr̃a ẽ ut unigenitũ dm̃
noucrimꝰ Nam de in nascibi¬
li do nemotã amens ẽ qui

Expanded text:
solidatum firmamenti et naturam solidatum firmamenti et naturam et nomen accepit, praeteribit et non erit: sedes autem Domini ut habitatio habitatore suo digna sit: ne corid, quod infinitum et incorruptibile est, concludimus, si deum in caelo hoc habitare credimus. quaeramus ergo, quae habitatio dei sit, nempe eius, quidixit: pater enim in me, et ego in patre; et rursum: ego et pater unum sumus; et de quo dictum est: deus in Christo erat mundum reconcilians sibi: digno et sufficiente filio, in quo pater per eandem naturae habitet uirtutem; patre autem filium, quem ex se genuit, non separante a se differentia diuinitatis. sed non nunc de inseparabili uirtute patris et filii sermo est. deus enim ex deo genitus non abest per naturam ab eo, ex quo genitus confitendus est: et deus innascibilis unigenitum deum gignens manet in illo, quem genuit proprietate generandi. omnis autem spes in eo nostra est, ut unigenitum deum nouerimus. nam de innascibili deo nemo tam amens est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
LINE FLCITURREBUS
quođ t i tuło prae¬
scriptum est
Gradib enĩ cantici tã quam
de humilib ad excelsa conscen¬
ditur Nanq: in primo canti¬
ci graduũ : addm̃ de tribula¬
tione clamatũ ẽ Postea leua
ti oculi in montes sunt: et
quaesitũ unde uenir& auxiliũ
Dehine quia eleuanti oculos
& unde auxiliũ ueniat quae¬
renti ade st̃ doctrinae prophe¬
tiex institutio: in his quæ sibi
sunt dicta lxtatus. Nunc uͦ
quia usq ad id quod doctrina
instituebat accessum est: de
quodm quasi ꝓfectus sũi
gradu cantat ꝓpħa Ad
mentis competentib: contẽ¬
plandi dĩ usus : tãquam post
multã cxcitatẽ ꝑ dñica & di¬
mensa amisse sibi lucis inter¬
ualla ad consuetudinẽ totius
luminis est reparatus. Deus
enĩ qui primũ in tribulxti¬
one inuocatus ẽ. quaesitus ẽ
a prophetis eosq prophetia
laetificauit auditũ. Sed nunc
iam oculis mentis ꝑ fidei fidu¬
ciam contẽplandus ẽ. habitar
in exlo Sed exlũ hoc quod ui¬
subiac&: quod tã quã fumus

Expanded text:
Efficitur rebus, quod - titulo praescriptum est: gradibus enim cantici tamquam de humilibus ad excelsa conscenditur. namque in primo cantici graduum ad dominum de tribulatiti oculi in montes sunt, et quaesitum unde veniret auxilium. Dehinc 440 quia elevanti oculos, et unde auxilium veniat quaerenti, adest doctrinae propheticae institutio, in his quae sibi sunt dicta laetatus est. Nunc vero quia usque ad id quod doctrina instituebat accessum est, de quodam quasi profectus sui gradu cantat Prophetamentis competentibus contemplandi Dei usus, tamquam post multam caecitatem, per modica et dimensa admissae sibi lucis intervalla, ad consuetudinem totius luminis praeparatus. Deus enim, qui primum in tribulatione inuocatus est, quaesitus est a prophetis eosque prophetise lsetificauit auditu. sed nunc iam oculis mentis per fidei fiduciam contemplandus est habitans in caelo. Sed caelum hoc, quod uisubjacet, quod tamquam fumus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cat᷑ dicens pat̃ scẽ serua eos. cũ eẽm
cũ his cus to diebã eos in nomine tuo:
cũ deniq ipse ille post passionẽ ae¬
t̾nae in nos custodiae suae uigilias pol¬
licet᷑ dicens. Ecce ego uob̾cũ sũ om̃bis
dieb : usq in consũmationẽ scłi Har
ciuitatis illius beatae atq scãẽ xẽna ui¬
stodia ẽ : quae ex multis in unũ conue¬
nientib & in uno quoq nr̃m dõ ciutas
ẽ Est enĩ haec scĩ corporis & fidelisa
nimae ei placita possestio. Quã autẽ
testatꝰ dicens Am̃ dico uob̵ ñ consumm¬
bitis ciuitates isrł: donec uenat filus
hominis & huius quidẽ tẽporis & xdi

Expanded text:
precatur dicens: pater sancte, serua eos; cum essem precatur dicens: pater sancte, serua eos; cum essem cum his, custodiebam eos in nomine tuo: cum denique ipse ille post passionem aeternae in nos custodise suse uigilias pollicetur dicens : ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque in consummationem saeculi. haec ciuitatis illius beatae atque sanctae aeterna custodia est, quse ex multis in unum conuenientibus et in unoquoque nostrum deo ciuitas est. est enim haec sancti corporis et fidelnimae ei placita possessio. 10. A Domintestatur, dicens: Amen dico vobis, non consummabitis civitates Israel, donec veniat filius hominis .
Abbreviated transcription (Latin):
Haec ita adõ idest doctrinis eius xdi¬
ficanda ñ concid&. Huiꝰ domꝰ xedifi¬
cationẽ nc̃ isrł captiuus post plenitu¬
dinẽ gentiũ consequetꝰ᷑ Hec domꝰiin
domus plures diuersis fideliũ xdifi¬
cationib: inuno quoq: nr̃m ad ornatũ
& amplitudinẽ beatae illiꝰ ciuitatis
excrese& Cuiꝰ ciuitatis ua diu dñs
uigil custos ẽ : cũ abraham ꝑegrinũ
tuetꝰ᷑ cũ immolandũ isaac reseruat
cũ ia cobseruientẽ ditat cũ rxegypto
iosephuenditũ praȩficit cũ morsen
aduersus pharao confirmat cũ ducẽ
bellis iħm deliga cũ dauid om̃ib:
ꝑiculis libxt cũ salomonẽ dono fa¬
pientiae munerat᷑ cũ ꝓpħis ad est
cũ heliã rapit cũ eliseũ eligit cum
danihelũ pascit cũ in camino pue¬
ros irrorat cũ trib: quartꝰ assistit
cũ gignendo se ex uirgine ioseph ꝑ
angłm instruit mariã confirmat io¬
hannẽ praemittit. apłos eligio patrẽ

Expanded text:
haec ita a deo, id est doctrinis eius sedihaec ita a deo, id est doctrinis eius sedificanda non concidet. huius domus aedificationem nunc Israhel captiuus post plenitudinem gentium consequetur. haec domus in domos plures diuersis fidelium sedificationibus in unoquoque nostrum ad ornatum et amplitudinem beatae illius ciuitatis excrescit. Cuius ciuitatis iam diu dominus uigil custos est, cum Abraham peregrinum tuetur, cum immolandum Isaac reseruat, cum Iacob seruientem ditat, cum Aegypto Ioseph uenditum prseficit. cum Moysen aduersus Pharao confirmat, cum ducem bellis Iesum deligit, cum Dauid omnibus periculis liberat, cum Salomonem dono sapientiae muneratur, cum prophetis adest, cum Heliam rapit, cum Eliseum eligit, cum Danielum pascit, cum in camino pueros inrorat. cum tribus quartus adsistit, cum gignendo se ex uirgine Ioseph per angelum instruit, Mariam confirmat, Iohannem praemittit, apostolos eligit, patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tiae huiꝰ querela ẽ msi dñs adifica¬
uerit domũ inuanũ labor a ueruN
qui aedificant eã  Sron in qua tẽplũ
fuerat : euersa ẽ & ubi sedes dm̃ xet̃na
Vbi requies sempit̃na  Quod habitabile
tẽplũ: Nẽpe illud de quo dictũ est
Vos ests tẽplũ di & sp̃s di habitat in uob
Haec domꝰ & hoc dĩ tẽplũ ẽ : doctrinis
& uirtutib dĩ plenũ & scitate cordis
diuini caprx incolatꝰ De quo idẽ hic¬
ꝓpħa ita testatus ẽ Sc̃m tẽplũ tuũ:
mirabile in xequitate  Sc̃itas xqͥtas
continentia humana : dõ tẽplũ est
Domus gͦ xdificanda ꝑ dm̃ ẽ Huma¬
nis enĩ oꝑib structa ñ ꝑman&. nec
doctrinis scłi insaituta consisat. nec
inanis laboris & sollicitudinis nr̃ae
cura custodiet᷑ : Eyxtruenda alit̃ est
uiuis augenda ẽ angulari lapide
continenda : & mutuae connexionis
augm̃tis inuirũ c̃sũmatũ & in m̃surã
xp̃i corporis extruerda Specie quoque
ac decore grãrũ spũaliũ adornanda

Expanded text:
erella est: nisi dominus aedificauerit domum, in uanum laborauerunt, qui aedificant eam? Sion, in qua templum fuerat, euersa est: et ubi sedes domini aeterna? ubi requies sempiterna? quod habitabile ei templum? nempe illud, de quo dictum est: uos estis templum dei, et spiritus dei habitat in uobis. haec domus et hoc dei templum est, doctrinis et uirtutibus dei plenum et sanctitate cordis diuini capax incolatus, de quo hic idem propheta ita testatus est: sanctum templum tuum, mirabile in sequitate. sanctitas, sanctitas, continentia humana deo templum est. Domus ergo sedificanda per deum est. humanis enim operibus structa non permanet, nec doctrinis saeculi instituta consistit, , nec inani laboris et sollicitudinis nostrae cura custodietur. extruenda aliter estuiuis augenda est, angulari lapide continenda est et mutuae conexionis augmentis in uirum consummatum et in mensuram Christi corporis extruenda, specie quoque ac decore gratiarum spiritalium adornanda.
Abbreviated transcription (Latin):
praedicationẽ suã adño euutatis
Mominimus autẽ psalmo altero
⁊dictũ. Qui ex altas me de portis imis¬
tis ut annunciem om̃s laudes tuas
in portis filiae sron. Et hic quide
plures portae sant : in quib ꝓpħa
⁊ mortis portis exaltatꝰ om̃s lauidesdi
predicat Sed scimꝰ eẽ portã unã regi¬
umñ. tdh̃icã. cxelestẽ : de qua dictũ est
Nec porta dñi iusti in trabunt ꝑ eam
licũ ñ c̃fundent᷑ hu excussorũ filii
n porta mimicissuis loquentes: necesse
ẽ ut his inimicissiuis loquentes ñ confun¬
donur qui cũ iustis ñ merebunt᷑ intra¬
ne expbrantes illis impietatẽ in dm̃
in obaedientiã in praedicantes infideli¬
acẽ in xt̃na ꝓmissa odia in in nocentes.
& in ipsa xcłe membra sauitiam : ipsi
confidentes & nulla fidei sux ac religi¬
onis ambiguitate crepidantes: sed hos
inimicos suos ab eiꝰ aditu ingressuq
ꝓlibentes. qui ait. nemo uadit ad pa¬

Expanded text:
praedicationem suam a Domino civitatis. praedicationem suam a Domino civitatis. Meminimus autem psalmo altero dictum: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudes tuas in portis filiae Sion . Et hic quidem plures portae sunt, in quibus propheta a portis mortis exaltatus omnes Dei laudes praedicat: sed scimus unam esse portam regiam, dominicam, coelestem, de qua dictum est: Haec est porta Domini, justi intrabunt per eam . Et cum non confundentur hi excussorum filii in porta inimicis suis loquentes; necesse est ut his inimicis suis loquentes non confundantur, qui cum justis non merebuntur intrare; exprobrantes illis impietatem in Deum, inobedientiam in praedicantes, infidelitatem in aeterna promissa, odia in innocentes, et in ipsa Ecclesiae membra saevitiam: ipsi confidentes, et nulla fidei suae ac religionis ambiguitate trepidantes, sed hos inimicos suos ab ejus aditu ingressuque prohibentes, qui ait: Nemo vadit ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
porentis ita filii excussorũ Orbẽ
om̃iũ incentiua salutari iaculo pun¬
gentes. Atq ut id ex his dictũ intel¬
lig poss& quos ds̃ de excussorũ filis
ad doctrirã salutis modo emitene
tarũ : id consecutũ in dictis ẽ bectus
uir qui impleuit desideriũ sium
ex ipsis Non confundeRtur ens
loqueratur inmicis suis in poras
Beat᷑ gͦ ille ẽ qui ex ipsis desiderum
suũ potuerit implere: id est uel des¬
gitais uel de filiis excussorũ: desideri¬
bnlibus scilic& doctrinxe uerbis repii
& de precatis fructib: futurorun
bonorũ expectatis Atqi ut hos exa
doctrina aedificatores eẽ illuis qui
suꝑuis memorauit ciuitatis ostend¬
ret: idcirco ita elausit. Ex ipsis imn
confundent᷑ cũ loquentur iumius
suis in porta. Quod ex ipsis siue n
beatũ uirũ ꝑtin& qui desideriũ
suũ impleuit ex ipsis. uel ipsis fil
excussorũ erit᷑ ꝓpriũ quia ex ipsis
ñ confundantur cũ in porta iminid

Expanded text:
potentipotentiomnium incentiua salutari iaculo pungentes. Atque ut id ex his dictum intellegi posset, quos deus de excussorum filiis ad doctrinam salutis modo emitteret sagittarum. id consecutum in dictis est: beatus uir, qui inplebit desiderium suum ex ipsis; non confundentur, cum loquentur inimicis suis in porta. beatus ergo ille est. qui ex ipsis desiderium suum potuerit inplere, id est uel de sagittis uel de filiis excussorum, desiderabilibus se scilicet doctrinae uerbis replere et de praedicatis fructibus futurorum bonorum expectatisque sadoctrina aedificatores esse illius, quam superius memoravit, civitatis ostenderet; idcirco ita clausit: Ex ipsis non confundentur, cum loquentur inimicis 475 suis in porta. Quod ait, ex ipsis, sive ad beatum virum pertinet, qui desiderium suum implevit ex ipsis: vel ipsis filiis excussorum erit proprium, quia ex ipsis non confundantur, cum in porta inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt gͦ istius modi dĩ sagiti& uolatu
cirae ictu fideles. Quas quantũ spũalis
ratio demonstrat significare doctri¬
nas ꝓpħicas atq apłicas in quib di
uerbũ ẽ oport& intelligi ubiq mis¬
sas. cõpungentes. Arguentes uolantes
Quanꝗ plurimas locis meminerimꝰ
eẽ mortiferas & loetales sagitas:
de quib: scribit᷑ Sagittas suas arsu¬
ris oꝑatus ẽ Verũ hic de ultricib: fa¬
gittis dici aliqͥd intelligi ñ potest : qr
nc̃ sic̃ sagittae in manu potentis ita¬
& filii excussorũ Pharao in mari
rubro in interitũ ob crim̃ impietatis
excussus ẽ Excussũ qͦq apłicis pedi¬
bus puluerẽ : scimꝰ sententiã esse
maledicti & quia siue ꝓpħx ipsi
qui excussorũ idest peccatorũ & ima¬
ledictorũ filii tã quã uolantes &
fideles sagittae doctrine caelestis
emissae sunt uel apłi aeccłarumq
doctores de excussis ꝑ impietatẽ
suã in maledictũ gentibi credider̃ :
idcrco ait : lã quã sagittae in manu

Expanded text:
. Sunt 474 ergo istius modi Dei sagittae volatu citae, ictu fideles: quas, quantum ratio spiritalis demonstrat, significare doctrinas propheticas atque apostolicas, in quibus Dei verbum est, oportet intelligi, ubique missas, conpungentes, arguentes, uolantes. Quamquam in plurimis locis meminerimus esse et mortiferas et letales sagittas, de quibus scribitur: sagittas suas arsuris operatus est, uerum hic non de ultricibus sagittis dici aliquid intellegi potest: quia nunc sicut sagittse in manu potentis, ita filii excussorum. Pharao in mari rubro in interitum ob crimen impietatis excussus est. excussum quoque apostolicis pedibus puluerem scimus sententiam esse maledicti. et quia siue prophetae ipsi, qui excussorum, id est peccatorum et maledictorum filii, tamquam uolantes et fideles sagittae doctrinae caelestis emissi sunt, uel apostoli ecclesiarumque doctores de excussis per impietatem suam in maledictum gentibus crediderunt, idcirco ait: tamquam sagittae in manu
Abbreviated transcription (Latin):
obtẽperare pollicitis confidere: Au
nisi ut timeas dñm dm̃ tuũ & am
bules in om̃ib uus eius & diligas eũ ⁊¬
& custodias praecepta eiꝰ extotocor ⁊
detuo & ex tota anima tua ut
bene sit tibi: Quib dictis conue¬
nientia & congrua ꝓpħa in exordio
pialmi locutꝰ ẽ dicens. Beati
omnes qui tunt drim: quiam o¬
bulant inuiis eius. ostendens
ñ ex trepidatione nr̃a quia haec
timoris ẽ auctor in t̾ris neq: ex t̃rore
eius qui t̾ribilis sit. bextos eẽ qui time¬
ant sed ex eo quod inuiis dĩ incedan
Timor enĩ ut diximꝰ ñ in metu oboe
dientiae : sed timoris testimoniũ est
obsequela Coeterũ siquis timeat. neq
pareat: erit quidẽ timens ex trepida¬
tione naturae sed ñ erit beatꝰ extimo
cũ ipse tam̃ uia sit Sed cũ dese laqt᷑
uiã ipse se nuncupat. & rationẽ cur
seuiã nuncupass& ostendit : dicens
Nemo enĩ potest ad patrẽ uenire s¬

Expanded text:
obtemperare, pollicitis confidere. Audobtemperare, pollicitis confidere. Audnisi ut timeas Dominum Deum tuum, bules in omnibus viis ejus, et diligas eum, et custodias praecepta ejus ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ut bene sit tibi? quibus dictis conuenientia et congrua propheta in exordio psalmi locutus est dicens: beati omnes, qui timent dominum, qui ambulant in uiis eius: ostendens non ex trepidatione nostra, quia haec timoris est auctor in ceteris, neque ex terrore eius, qui terribilis sit. beatos esse, qui timeant, sed ei eo, quod in uiis domini incedant. timor enim, ut diximus, non in metu, sedientia est: et timoris testimonium est obsequela. Caeterum si quis timeat, neque pareat; erit quidem timens ex trepidatione naturae, sed non erit beatus ex timocum ipse tamen via sit . Sed cum de se loquitur, viam ipse se nuncupat, et rationem cur se viam nuncupasset, ostendit dicens: Nemo enim potest ad patrem venire
Abbreviated transcription (Latin):
scientia de iure potioris: de impetu
fortioris de egritudinis casu de
ferae occursu : & de om̃is mali passi¬
one Hlic gͦ timor ñ docet᷑ sed ex natu¬
ra infirmitatis recurrit: neq quid
timendũ sit discimꝰ. sed t̾rorẽ suũ ipsa
illa nob̵ iniciunt quae tim̃t᷑: At uͦ
filii audite me : timorẽ dñi docebo
uos Discendus gͦ dĩ timor ẽ : quia
docet᷑ Non enĩ in t̃rore sed in ratione
doctrinae ẽ : neq ex trepidatione
naturae sed praeceptorũ obseruantia
& oꝑib uitae in nocentis & cognitione
ueritatis in eundus ẽ Nã si id circo ds̃
tim̃dus ẽ quia plura fulminib: arse¬
rint. tonithru ꝓstrata sint. t̃raȩ nc̃ mo¬
tu conciderint nc̃ hiatu recepta sint:
nullũ fidĩ meritũ in timore ẽ qui
ex t̃rore accidentiũ cõmouet᷑ Nob̵
autẽ timor dĩ omis in amore ẽ Me¬
tũ eius dilectio ꝑfecta consummat
Dilectionis autẽ nr̃ae in eũ hoc ꝓpͥũ
officiũ ẽ : parere monitis statutis

Expanded text:
scientia, de jure potioris, de impetu scientia, de jure potioris, de impetu fortioris, de aegritudinis casu, de ferae occursu, et de omnis mali passione. Hic ergo timor non docetur; sed ex natura infirmitatis occurrit. Neque quid timendum sit discimus; sed terrorem suum ipsa illa nobis injiciunt quae timentur. 2. Tfilii, audite me, timorem Domini docebo vos . Discendus ergo Dei timor est, quia docetur. Non enim in terrore, sed in ratione doctrinae est: neque ex trepidatione naturae, sed praeceptorum observantia et operibus vitae innocentis et cognitione veritatis ineundus est. Nam si idcirco Deus timendus est, quia plura fulminibus arserint, tonitru prostrata sint, terrae nunc motu conciderint, nunc hiatu recepta sint; nullum fidei meritum in timore est, qui ex terrore accidentium commovetur. Nobis autem timor Dei omnis in amore est: metum ejus dilectio perfecta consummat. Dilectionis autem nostrae in eum hoc proprium officium est parere monitis, statutis
Abbreviated transcription (Latin):
UOTIENSRUE OETIMORE
dnui ini scripturis est sermo:
anuma duertendũ ẽ nunquã eũ solitariũ
redinqui tã quã sufficientẽ nob̵ ad con¬
summationẽ fidei : sed subici multa
aut anteferri ex quib: timoris dñira
tio & ꝑfectio intelligat᷑ : ut cognoscimꝰ¬
eo qđ ꝑ salomonẽ in proemiis diceũ
ẽ Sienĩ sapientiã in uoces & intel¬
lectui des uocẽ tuã & exquiras eã tam¬
quã argentũ & tã quã thesauros inue¬
⁊ fages eã: tunc intelliges timarẽ dñi
Videmꝰ enĩ quantis usq ad timorẽ dñi
gradib ꝑuentũ sit. Ante enĩ inuocan¬
da sapientia ẽ. & om̃e legendi officiũ
intellectui ẽ deputandũ. & exqui¬
renda ac ꝑuestiganda sapientia : &
tunc aimor dñi intelligendus. Et
quantũ ad cõmunẽ humanae opini¬
onis ꝑtin& sensũ ñ ita detimore
sentitur: Timor ẽ enĩ humanie im¬
becillitatis trepidatio: metuentis id
ꝑpeti quod sibi nolit accidere Exiscit
autẽ & cõmouet᷑ in nob̵ de reatus con¬

Expanded text:
Quotiensque de timore domini in scripturis est sermo. animaduertendum est numquam eum solitarium relinqui. tamquam sufficientem nobis ad consummationem fidei, sed subici multa aut ante ferri , ex quibus timoris domini ratio et perfectio intellegatur; ut cognoscimer Salomonem in Par“miis dictum est: si enim sapientiam inuoces et intellectui des uocem tuam et exquiras eam tamquam argentum et tamquan thensauros inuestiges eam, tunc intelleges timorem domini. uidemus enim, quantis usque ad timorem domini gradibus peruentum est. ante enim inuocanda sapientia est et omne legendi officium intellectui est deputandum et exquirenda ac peruestiganda est sapientia: et tunc timor domini intellegendus. et quantum ad communem humanae opinionis pertinet sensum, non ita de timore sentitur. timor est enim humanae inbecillitatis trperpeti, quod sibi nolit accidere. Existit autem et commovetur in nobis de reatus con
Abbreviated transcription (Latin):
antelatꝰ auctorẽ eũ psalmi huiꝰ eẽ de¬
monstret. Magnis eñ uirib & totis
regni sui opib: magnificũ aliquid & dõ
dignũ efficere tẽptabat Nã adcentũ
quinquaginta milia uirorũ sicuti scri¬
ptũ ẽ in diuersos xdificationis usus
ac ministeria occupabant᷑ & quanꝗ
isatuta a se consuetudine ꝑfectis o¬
mnibi maxima custodia ciuitatis &
tẽpli sollicitudo eẽt adhibenda : tim̃
cũ ñ ignorar& in anẽ tanti laboris o¬
perationẽ futurã cuutate eadẽ aba¬
bilonus obpeccata popłi diruenda
ista dixisse Nisi dñs xdificauerit sibi
domũ : in cassũ labor auer̃ xdificantes
eã Putant autẽ ꝓphetiã hanc consũ¬
matã in ea tẽpora fuisse: quibi post
captiuitatẽ popłi dario regȩ reditũ
imꝑtiente adificata rursũ ꝑzoro¬
babel & iosedech ciuitas fuit. Quorũ
inqpẽ sensũ ipsa illa poss& consũmatio
aedificationis arguere Nã ꝑ agoniꝓ

Expanded text:
antelatus auctorem cum psalmi hujus esse deantelatus auctorem cum psalmi hujus esse demonstret. Magnis enim viribus et totis regni sui opibus magnificum aliquid et Deo dignum efficere 467 tentabat. Nam ad centum quinquaginta millia virorum, sicuti scriptum est, in diversos aedificationis usus ac ministeria occupabantur. . Et quamquam, instituta a se consuetudine, perfectis omnibus maxima custodia civitatis et templi sollicitudo esset adhibenda: tamen cum non ignoraret inanem tanti laboris operationem futuram, civitate eadem a Babyloniis ob peccata populi diruenda, ista dixisse: Nisi Dominus aedificaverit sibi domum, in cassum laboraverunt aedificantes eam. Putant autem prophetiam hanc consummatam in ea tempora fuisse, quibus post captiuitatem populi Dario rege reditum inpertiente aedificata rursum per Zorobabel et Iosedec ciuitas fuit. Quorum inopem sensum ipsa illa posset consummatio aedificationis arguere. nam per Aggaeum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ eẽ cõplexus. sed scđm ꝓpheticã
& euangelicã & apłicã auctoritatẽ
eas spes om̃s prenunciare in quas se
patriarcharũ desideriũ scorũ expecta¬
tio apłorũ sides martrrũ confeftio
& om̃iũ credentiũ cursus extendit:
idest in scã tẽpora. in xt̃nae ciuitatis¬
in colatũ atq coetũ in regridm̃ci be¬
atitudinẽ in spũalis lib̵tatis nouam
głam in consortiũ diuinae xt̃nitatis
& regni. Atq ut id absolutiꝰ intelli¬
gxt᷑ ipsas illas uerborũ uirtutes ꝓ¬
prietatesq tractemꝰ Nisi dris
cedificauerit sibi domui: in uanui
laborauerꝰ qui cedificanit eam
Nisi dais custo dierit ciuitatẽ iN
uaniũ iugilaiutrꝰ qui custodiuNe
In uanium est uobis diluculo sur¬
gere. Nolunt plures scm̃ salomo¬
nẽ xdificationi ciuitatis & templi
studentẽ in eo ipso molitionis suae tẽ¬
pore euersionẽ eiuitatis ac templi
quod conder&e ꝓphetasse : quia & titulus

Expanded text:
intelligitur esse complexus: sed secundum propheticam intelligitur esse complexus: sed secundum propheticam et evangelicam et apostolicam auctoritatem eas spes omnes praenuntiare, in quas se patriarcharum desiderium, sanctorum exspectatio, apostolorum fides, martyrum confessio, et omnium credentium cursus extendit, id est, in sancta tempora, in incolatum atque c“tum, in regni dominici beatitudinem, in spiritalis libertatis nouam gloriam. in consortium diuinse seternitatis et regni. atque ut id absolutius intellegatur, ipsas illas uerborum uirtutes proprietatesque tractemus. Nisi dominus aedificauerit sibi domum, in uanum laborauerunt, qui sedifNisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilaverunt qui custodiunt eam. In vanum est vobis diluculo surgere. Volunt plures sanctum Salomonem, aedificationi civitatis et templi studentem, in eo ipso molitionis suae tempore eversionem civitatis ac templi quod conderet prophetasse: quia et titulus
Abbreviated transcription (Latin):
fixionẽ ciuitatis receptae miserabilis
maneat & ñ demutanda uastatio. sci¬
antq & spũalis reditus głam israhel
reliquo reseruari & caelestis ac scãe hie¬
rusalẽ xdificationẽ usq ad beati &
dñici regni tẽpora cõparari. maximeq
cũ spes illorũ dierũ atq res om̃iũ horũ
psalmorũ uirtutes & genera testent᷑ :
ñ incelligo curtantũ de caducis ac
magis gaudiorũ & eorũ quae grauissimae
postea demutaturae ẽent calamitates
potius quã indemutabiliũ & xt̃norũ
intelligant demonstratã eẽ letitiam:
cũ magnificentiae ꝓpheticae magis di¬
gnũ sit beata & xt̃na & caelestia praȩ¬
dicasse. Quanquã igit᷑ psalmi suꝑiores
captiuitatẽ ñ corporalẽ tantũ & ter¬
renã sicuti lib̵tatẽ ñ caducã ñ praesentẽ
ñ scłarẽ in se demonstrati siit conti¬
nere: taom̃ etiã hic quoq psalmus
nichil inse t̾renũ nichil humile
nichil praet̃itis tẽporib conueniens

Expanded text:
ficationem ciuitatis receptse miserabilis ficationem ciuitatis receptse miserabilis maneat et non demutanda uastatio, sciantque et spiritalis reditus gloriam Israhel reliquo reseruari et caelestis ac sanctse; Hierusalem sedificationem usque ad beati et dominici regni tempora conparari, maximeque cum spes illorum dierum atque res omnium horum psalmorum uirtutes et genera testentur: non intellego, cur tantum  temporalium magis gaudiorum, et eorum quae gravissimae postea demutaturae essent calamitates, potius quam indemutabilium et aeternorum intelligant demonstratam esse laetitiam; cum magnificentiae propheticae magis dignum sit, beata et aeterna et coelestia praedicasse. Quamquam igitur psalmi superiores captivitatem non corporalem tantum et terrenam, sicuti libertatem non caducam, non praesentem, non saecularem in se demonstrati sint continere: tamen etiam hic quoque psalmus nihil in se terrenum, nihil humile, nihil praeteritis temporibus conveniens
Abbreviated transcription (Latin):
ATIO ETIE MEORUMEI
proph&iae intextam ad¬
hiberi ad praesentẽ psalmũ cognitio¬
nis postulat diligentiã ne forte nos
ad inanẽ intelligentiã ab soluta quedi
uerborũ species & ipse ille gestorũ cr¬
poraliũ ordo sollicit& : maxime cun
plures interiores causas doctrine
dũ canticis opinent᷑ ut ea captiuitas
luerusałe pranunciata sit quae sub hie¬
henie dieb Acciderit. & eiusdẽ rur¬
sis depulsae captiuitatis gratulationẽ¬
ositant᷑ stq eorũ quaȩ psalmis his
enunciantur aut seruitutis dolor
aut reditus letitia Non imꝓbamus
hunc sensũ neq eorũ intelligentiã
iargumꝰ Dignũ ẽ enĩ ut miserabilẽ
populi casum & impietati eiuis debitã
poenã & post longxe seruitutis suf¬
ficientẽ peccatis grauib: satis factionẽ
u misericordẽ in eos dĩ indulto reditu
uoluntatẽ scđm ꝓuidentiae scientiã
ꝓpheue sp̃s praeloquat᷑ Uerũ cũ ca¬
priuitatis illius reditũ grauior sit &
ir remissa consecuta captiuitas. & xdi¬

Expanded text:
atio et temporum et prophetiae intentam adhiberi ad praesentem psalmum cognitionis postulat diligentiam: ne forte nos ad inanem intelligentiam absoluta quaedam verborum species et ipse ille gestorum corporalium ordo sollicitet: maxime cum plures, interiores causas doctrinaeduum canticis opinentur; ut ea captivitas Jerusalem praenuntiata sit, quae sub Jeremiae diebus acciderit, et ejusdem rursus depulsae captivitatis gratulatio prophetetur; sitque eorum, quae psalmis his enuntiantur, aut servitutis dolor, aut reditus laetitia. Non improbamus hunc sensum, neque eorum intelligentiam coarguimus. Dignum est enim, ut miserabilem populi casum, et impietati ejus debitam poenam, et post longae servitutis sufficientem peccatis gravibus satisfactionem, et misericordem in eos Dei indulto reditu voluntatem, secundum providentiae scientiam prophetae spiritus praeloquatur. Verum cum captiuitatis illius reditum grauior sit et inremissa consecuta captiuitas et sedi
Abbreviated transcription (Latin):
in xdificandis his domibi corporim
& animarũ ciuitatib: : humanae arts
uacant In anes enĩ sunt om̃s phiyloso¬
phorũ uigiliae & ociose sollicitudines
& frustratũ in inuestigandis natura
secretis & ꝑscrutandis mundi laboribi
studiũ Sed lapsurã cito domũ oꝑitio
alis edfica inanis quoq erit matutina
aorũ resirrectio : quae quanquã om̃ib:
que in lucẽ uenerint sit constituta cor¬
prib tim̃ ea quae ñ fuerint aediffica
a ꝑ dñm ne quaquã eã quae in dño ex
nortius resuirgente iã coepta ẽ matu¬
ine resurrectionis głam consequent᷑
Ao ne aliquã pialmus opinionẽ intel¬
leentie in se trenae & corporalis ad¬
micer& : ꝑfectionis istius tẽpꝰ & xdifi¬
andorũ significationẽ ipso dictorũ suoꝵ
ordine doc& Nã humanis edificati¬
omib & t̃renis cus todis & matutinis
eͥrũ surrectionib impbatis: Nit Sur¬

Expanded text:
in aedificandis his domibus corporum et animarum civitatibus, humanae artes vacant. Inanes enim sunt omnes philosophorum vigiliae, et otiosae sollicitudines, et frustratum in investigandis naturae secretis et perscrutandis mundi laboribus studium. Sed lapsuram cito domum operatio talis aedificat. Inanis quoque erit matutina eorum resurrectio: quae quamquam omnibus, quae in lucem venerint, sit constituta corporibus: tamen ea quae non fuerint aedificata per Dominum, nequaquam eam, quae in Domino ex mortuis resurgente iam c“pta est, matutinae resurrectionis gloriam consequentur. Ac ne aliquam psalmus opinionem intellegentiae in se terrenae et corporalis admitteret, perfectionis istius tempus et sedificandorum significationem ipso dictorum suorum ordine docet. nam humanis sedificationibus et terrenis custodiis et matutinis eorum surrectionib
Abbreviated transcription (Latin):
s in t̃rã uncendũ popłm
lenedicendus ẽ dñs id est cũ di bene¬
dlecione seꝑ oꝑandũ ẽ: ne cũ panẽ in
qi prabeas metu famis tristissis ne
cũ sũptꝰ indigente offeras dĩnũ putes.
ne cũ nudũ ueste induis exui te existi¬
mes. Hilarẽ enĩ cdatorẽ amat ds̃. Quid¬

Expanded text:
o in terram uincendum populum benedicendus est dominus, id est cum dei benedictione semper operandum est, ne, cum panem inopi praebeas, metu famis tristis sis; ne cum sumptus indigenti offeras, damnum putes; ne cum nudum veste induas, exui te existimes. Hilarem enim datorem amat Deu
Abbreviated transcription (Latin):
in columna ignis & nubis it̃ pop
siccatũ ẽ : cũ in medio timpanis¬
arũ iuuenes psallentes gloriose:
rificatũ dñm canta uerunt Se
noruimus itinera egalia regis insc̃
cũ uirtutib: caelestib: animis qui
scõrũ it̃ euis praeeuntib in eoqu
primae sabbati psalmus ẽ illa¬

Expanded text:
in columna ignis et nubis iter populo in columna ignis et nubis iter populo siccatum est, cum in medio tympanistriarum. iuuenes psallentes gloriose glorificatum dominum cantauerunt. sed nouimus itinera et alia regis in sancto, cum uirtutibus caelestibus animisque sanctorum iter eius praeeuntibus in eo, qui primae sabbati psalmus e
Abbreviated transcription (Latin):
& canũ lingua fatiata sit Sed id ñ
minus ad eorũ poerã damnatio¬
nẽq referendũ ẽ qui ostentiu reddi¬
ti cũ fiducia triumphantur Et quia
sub his quaȩ in iudeae populo tempo¬
rib: legis explea sunt un iuersarũ
fere gentĩ ad speciem futurae mi¬
ceretur cũ ipsos illos apud quos
illa tũ gerebantur & inumbratio
nubis & it̃ maris & mannae spũalis
crbus & spũialis potus ex petra in
spe cuangelica fideq concluderet
Nunc quoq ut & semꝑ inhis ipsis
noui ac ueteris testam̃ti ꝑ ꝓpħam
facta connexio ẽ eũ dieitꝰ. Niscr
sunit itintra tua deus irintra
dei mei regis qui est in scnto.
Praeuenicrunt principes con¬
iunicti psailleatibus iN medio ni¬
uinium trmpanustriarum la
aecclesiis bexicdicite dominun¬
dominum de fonitibus israedli
beuamini uituor iN pouore
Principes uida duces corum. on¬
cipes ⁊ abulon principes nepra
Di quidem itinera sunt uisa cũ o¬
actis in glaciem aquis praȩeuntes

Expanded text:
et canum lingua satiata sit. sed id non et canum lingua satiata sit. sed id non minus ad eorum poenam damnationemque referendum est, qui ostentui redditi cum fiducia triumphantur. Et quia sub his, quae in ludaeae populo temporibus legis expleta sunt, uniuersarum fere gentium ad speciem futurae miceretur, cum ipsos illos, in quos illa tum gerebantur, et inumbratio nubis et iter maris et mannae spiritalis cibus et spiritalis potus ex petra in spe euangelica fideque concluderet: nunc quoque, ut semper, in his ipsis noui ac ueteris testamenti per prophetam facta conexio est, cum dicit: uisa sunt itinera tua, deus, itinera dei mei, regis, qui est in sancto. praeuenerunt principes coniuncti psallentibus in medio iuuenum tympanistriarum. in ecclesiis benedicite dominum de fontibus Israhel. ibi Beniamin iunior in pauore, principes Iuda duces eorum, principes Zabulon, principes Nepthalim. dei quidem itinera sunt uisa, cum coactis in glaciem aquis praeeunte eo
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse scłi passiones : ut concul¬
cans capita in imicorũ ultionem
diuine potestates exerer&. Quod
ipsũ uidetur sequens sermo cõple¬
Ecti : cũ dicitur Nt iINtiNguatur
pestuus insoingiurie. linigua
Occinum tuorum ex inumicis cib
ipso. Duunae autẽ ultionis ira: sub
humanae uindicte significatur
exemplo Ex basan enĩ conuersus
tinguatur in sangiuine : atq ab ipso
sanguine qui exinimicis ẽ canũ
quoq linguatunguatur. Elaec uero
accidere solent omib bello consuipptis¬
& capriutate deletis: & ꝓuictorũ ar¬
bitrio aq ultione deletis Perbumanae
itaq ut dixi consuetudinis morẽ cum
gladius cũ arcus cũ sigitta cũ framea
cũ reliqua poenarũ ac̃ mortiũ arma
memorantur : diuinae seueritatis si¬
gnificantur officia Et haec quidem
uideis post erucẽ & mortẽ dñi o¬
mnia acciderunt : cũ a romanis ca¬
pti uniuersa suppliciorũ ac miseriarũ
sanguine incedentiũ pedes tinctisint

Expanded text:
descendisse saeculi passiones, ut conculdescendisse saeculi passiones, ut conculcans capita inimicorum ultionem diuinae potestatis exereret. Quod ipsum uidetur sequens sermo conplecti, cum dicitur: ut intinguatur pes tuus in sanguine: lingua canum tuorum ex ipso. Divinae autem ultionis ira sub humanae vindictae significatur exemplo. Ex Basan enim in profundtinguatur in sanguine: atque ab ipso sanguine qui ex inimicis est, canum quoque lingua tinguatur. Haec vero accidere solent omnibus bello consumptis captiuitate deletis et pro uictorum arbitrio atque ultione punitis. per humanae itaque, ut dixi, consuetudinis morem. cum gladius, cum arcus, cum sagitta, cum framea, cum reliqua pcenarum ac mortium arma memorantur, diuinae seueritatis significantur officia. et haec quidem Iudaeis post crucem et mortem domini omnia acciderunt, cum a Romanis capti uniuersa suppliciorum ac miseriarum sanguine et incedentium pedes tincti sint
Abbreviated transcription (Latin):
pharao ipsam illã conseruandi edu¬
cndiq generis lib̵tatẽ ꝑdidiss& in
ꝓfundũ maris idest ad libandi popłi
sui magnificentiam ds̃ ẽ conuersus
Sed qui secł̃m ꝓximũ hiue psalmum
dxerit salua me ds̃ qm̃ intrauerun
aquaȩ usq ad animã meã infixus sum
in limũ profundi & non ẽ substantia
ueni in altitudinẽ maris & tẽpestas
demersit me ñ ambigendus ẽ post
humani corporis pudorẽ quia ipse illȩ
corporũ atq elem̃torũ nr̃orũ origines
sint pudendae. in hoc mare idest̃ in
hanc scłi tempestatẽ eẽ conuersus:
ut usq ad ultime confusionis uere¬
cundiam subiectus crucis morti ꝑ eã
in se inimicorũ capita conquassarte.
sp̃uales scilic& nequitias potestatesq
om̃s & principatus aeris hiuus red¬
dens ostentui triumpharet: cũ eos
xt̃nae poenae postquã ipse passus
& mortuus ẽ destinan& Ob idergo
conuersus in ꝓfundũ maris intel¬
ligendus ẽ idest usq ad ultimas

Expanded text:
Pharao ipsam illam conseruandi eduPharao ipsam illam conseruandi educandique generis libertatem perdidisset, in profundum maris. id est ad liberandi populi sui magnificentiam deus esset conuersus. sed qui secundum proximum huic psalmum dixerit: salua me, deus, quoniam intrauerunt aquae usque ad animam meam; infixus sum in limum profundi et non est substantia; uedemersit me : non ambigendus est post humani corporis pudorem quia ipsae illae corporum atque elementorum nostrorum origines sint pudendae — in hoc mare, id est in hanc saeculi tempestatem esse conuersus, ut usque ad ultimae confusionis uerecundiam subiectus crucis morti per eam in se inimicorum capita conquassaret, spiritales scilicet nequitias potestatesque omnes et principatus aeris huius reddens ostentui triumpharet, cum eos aeternitati poena1, postquam ipse et passus et mortuus est, destinaret. ob id ergo conuersus in profundum maris intellegendus est, id est usque ad ultimas
Abbreviated transcription (Latin):
catũ in carne condemnat: Tenei
itaq diuinae dispensationis ordint
ꝓpheticus sermo & euangeliori
opa adumbrata eẽ ꝑ legẽ ipsi ills
legis oꝑib declarat Alulta enim
plerunq ꝑ nominũ ꝓprietatesita expssa
aq absolita sunt ut ñ magis gerendis
in praesens potius quam in futurum
significandis reb impensa suit ut nẽ
posttantas ac tam manifestas cuangr¬
liee spei praedicaitiones Altius quid dam
nobis & ultra auriũ sensũ affert subiectus
ordo dietorũ Dixit dominus ex basctie¬
coniurtor conuertor i profua¬
dum. Videtur enĩ hic sermo dñi fuisse :
cũ ad diuidendũ ad it̃ mare exerendãq
in pharao irã ẽ conuersus. Sed nunqͥd
ex basan conuersum eũ ẽẽ lex docuit
Nonutiq Basanuero ẽ ciuitas hostilis
quondm regni quae fuit og regis
hibitatio Sed int̃p̃tatio nominis : pu¬
dorẽ confusionẽq significat. Porest
quidem uideri. ut ex pudore popłi
in xgypro seriuientis cũ dep̃ssus a

Expanded text:
catum in carne condemnat. Tenet catum in carne condemnat. Tenet itaque diuinae dispensationis ordinem propheticus sermo et euangeliorum opera adumbrata esse per legem ipsis illis legis operibus declplerumque per nominum proprietates ita expressa atque absoluta sunt, ut non magis gerendis in praesens potius quam in futurum significandis rebus impensa sint: ut nunc post tantas ac tam manifestas evangelicae spei praedicationes, altius quiddam nobis et ultra aurium sensum affordo dictorum: dixit dominus: ex Basan conuertar in profundum maris. uidetur enim hic sermo domini fuisse, cum ad diuidendum ad iter mare exerendamque in Pharao iram est conuersus. sed numquid ex Basan conuersum eum esse lex docuit? non utique. Basan uero est ciuitas hostilis quondam regni, quae fuit Og regis habitatio; sed interpretatio nominis pudorem confusionemque significat. potest quidem uideri, ut ex pudore populi in Aegypto seruientis, cum depressus a
Abbreviated transcription (Latin):
rum suorum: uertict
capilli deambulantium in
delictis suis. Principatus enĩ ac
potestates in quib: capita in imico¬
rũ significantur : fecit ostentui
Hac igitur in mortis exitu conquaste
Quorũ spũalem nequitiam atqinu¬
ram in eo quod capilli uertic̃ẽ ꝑan¬
bulent doc& : dũ & tã quã chnantis
hominũ capitib insistunt & tã qi
nequitiae spũales sine sensu eorum
quib insistunt ipsũ illũ capilli uer¬
ticẽ ꝓculcent: quia & ipsa scilices or¬
pora usq ad animae m̃tisq sedẽ soe
sensu ad eundi in t̃labantur & pen¬
trent Aeris enĩ huius sunt porete
& idõ capilli uertic̃ẽ ꝑambulant ud
insistendi leuitate uel potefate di¬
mirandi: toto in orbe ꝑ momeni
singula commneantes. Sed haec ind e¬
lietis sius ꝑagunt dũ unicuiq ino
quod delinquat auetores sunt ui¬
causam in his exordiũq peceatex
eo ipso quod in carne sua ꝑ instint̃
ꝓditionis peccant¬
carne Idest de peccato carnis pes¬

Expanded text:
rum suorum, uerticem rum suorum, uerticem capilli deambulantium in delictis suis. principatus enim ac potestates, in quibus capita inimicorum significantur, fecit ostentui. haec igitur in mortis exitu conquassat, quorum spiritalem nequitiam atque naturam in eo, quod capilli uerticem perambulent, docet, dum et tamquam dominantes hominum capitibus insistunt et tamquam nequitiae spiritales sine sensu eorum, quibus insistunt, ipsum illum capilli uerticem proculcent; quia et ipsa scilicet corpora usque ad anima; mentisque sedem sine sensu adeundi interlabantur et penetrent. aeris enim huius sunt potestates; et ideo capilli uerticem perambulant uel insistendi leuitate uel potestate dominandi et toto in orbe per momenta singula commeantes. sed haec in delictis suis peragunt, dum unicuique in eo, quod delinquat, auctores sunt causam in his exordiumque peccati ex eo ipso, quod in carne sua per instinctum proditionis peccantt, id est de peccato carnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a quo ante decinebamur
absorbens in se ipso qui
ex mortus xt̃nusiã
maner& impleuit
Sed in eo ipso quod nob̾
uitae auctor inse ẽ dũ ꝑ assum¬
prionẽ corporis homonatus &
mortuus iã rursũ xt̃nus ex mor¬
tuis ẽ om̃s quoq in imicas uirtutes¬
mundiq potestates principesq Aeris
huius ostentui reddidit idest uel nr̃ae
spei uel suae damnationis fecit ostenta.
& ipsos quaedam quasi ex diis seculi
portenta constitut: his ipsis in se cũ
fiducia trium phatis dũ & ꝑ securi¬
tatẽ xt̃nitatis mors ipsa in dõ mori¬
ente fiducia ẽ & auetores mortis hu
in se ipso triumphat ex mortius: ut
neq a poena mortis abessent cũ se
usq ad mortis infirmitatẽ subie¬
ciss& xet̃nus & omnẽ poenam huma¬
bũ caro factũ ẽ extitissent Hxee
bus lic& sed eandem intelligentiã
uerbis significantibi eadẽ ista com¬
plexus ẽ Nam ubi dñm in exitum
mortis ostenderat: subieete Urũ¬
tamn coraquasser¬
bit capira inumico¬

Expanded text:
nostrae, quo ante detinebamur, nostrae, quo ante detinebamur, absoluens in se ipso, qui ex mortuis aeternus iam maneret, impleuit. sed in eo ipso, quod nobis uitae auctor in se est, dum per adsumptionem corporis homo natus et mortuus iam rursum aeternus ex mortuis est, omnes quoque inimicas uirtutesmundique potestates principesque aeris huius ostentui reddidit, id est uel nostrae spei uel suae damnationis fecit ostenta et ipsos quaedam quasi ex diis saeculi portenta constituit his ipsis in se cum fiducia triumphatis: dum et per securitatem aeternitatis mors ipsa in deo moriente fiducia est et auctores mortis humis, triumphat ex mortuis, ut neque a poena mortis abessent, cum se usque ad mortis infirmitatem subiecisset aeternus, et omnem poenam humabum caro factum est, extitissent. haec bus licet, sed eandem intellegentiam uerbis significantibus eadem ista conplexus est. nam ubi dominum in exitum mortis ostenderat, subiecit: uerumtamen conquassauit capita inimico
Abbreviated transcription (Latin):
ipso maneremus cũ quando nos in
hac ipsa habitatione ac sede mundi
inomnib: ẽ inita carnis nr̃ae societa¬
te post exitus mortis iam collocane
atnos Haec quidem ad significatio¬
nẽ diunae bonitatis ita dicta sintꝰ
ded suscipiende ab unigenito deo
diorq ratio tractatur Ac primũ
quid in crucis sacram̃to atq mortis
ab unigenito dõ & dño mauestatis ef¬
fectũ sit ꝑ apostolũ intelligamus
ut duce eo docti. ꝓpħa scientiam
consequamur Att enĩ ita Et uos
⁊cũ essetis mortui in peccatis & p̃¬
÷ pucio corporis ur̃i : conuiuificauit
cũ illo donans uob om̃a peccata.
delens quod aduersũ nos fuit crro¬
÷ graphũ insententiis quod erat con¬
⁊ trariũ nobis: tollens illud e medio
& affigens illud cruco spolians se.¬
⁊ carne & principatus & potestates
Tostentui fecit cũ fiducia triũ pbans
eos in sem& ipso Sacramentum
itaq: salutis nr̃ae primũ resurgens
ipse ex mortuis decretũq mortis

Expanded text:
ipso maneremus, cum quando nos in ipso maneremus, cum quando nos in hac habitatione ac sede mundi se inita carnis nostrae societate post exitus mortis iam conlocaret aeternos. haec quidem ad significationem diuinae bonitatis ita dicta sint. Sed suscipienda? ab unigenito deo diorque ratio tractatur. ac primum quid in crucis sacramento atque mortis ab unigenito deo et domino maiestatis effectum sit, per apostolum intellegamus, ut duce eo docti prophetise scientiam consequamur. ait enim ita: et uos, cum essetis mortui in peccatis et praeputio corporis uestri, conuiuificauit cum illo donans nobis omnia peccata, delens quod aduersus nos fuit chirographum in sententiis, quod erat contrarium nobis, tollens illud de medio et adfigens illud cruci, spolians se carne, et principatus et potestates ostentui fecit cum fiducia triumphans eos in semetipso. sacrasalutis nostrae primum resurgens ipse ex mortuis decretumque mortis
Abbreviated transcription (Latin):
test: ut uitã omnib in seipso refti¬
tuer& ex mortuis. Nanq qui
primum animam nobis ad fla¬
tũ respirationẽq uiuendi cun
hominẽ scđmn imaginẽ sui similitudi¬
nẽq confutuit de theauris potestaxtis
sua diunitatisq diffuderit Scđm
a postolũ enĩ ipsius genus sumus &
scđm eundem om̃a ex ipso & ꝑ ipsũ
& in ipso sunt: scilic& ut in ipso habi¬
tatio nr̃a atq incolatus ostensi sit sedes
dũ om̃a immensa uirtutis sug po¬
testate complexus ẽ ꝑ ipsum uero
originis inchoate opus effectusq
monstraretur cũ in nobis idipsũ
quod sumus oꝑatus sit : ex ipso aut̃
initia uitae ad exordia sp̃s indulta
notescerent. Non fut ergo a bene¬
ficientia diuinae bonitatis alienũ :
qui ex se ipso nobis qui eius genus su¬
mus uite ac sp̃s elem̃ta tribuisset
in scipso quoq nobis ꝑ unigenitũ dm̃
xt̃nitatis nr̃ae inchoan& exordia
uereq nunc & ex ipso & ꝑ ipsũ & in

Expanded text:
test, ut uitam omnibus in se ipso restitest, ut uitam omnibus in se ipso restitueret ex mortuis: namque qui primum animam nobis ad flatum respirationemque uiuendi, cum hominem secundum imaginem sui similitudinemque constituit, de thensaurisitalisque diffuderit. secundum apostolum enim ipsius genus sumus et secundum eundem: omnia ex ipso et per ipsum et in ipso sunt: scilicet ut in ipso habitatio nostra atque incolatus ostensa sit sedis, dum omnia inmensa uirtutis potestate conplexus est; per ipsum uero originis inchoatae opus effectusque monstraretur. cum in nobis id ipsum. quod sumus. operatus sit; ex ipso autem initia uitae ad exordia spiritus indulta notescerent. non fuit ergo a beneficentia diuinae bonitatis alienum, ut qui ex se ipso nobis, qui eius genus sumus. uitae ac spiritus elementa tribuisset, in se ipso quoque nobis per unigenitum deum aetemitatis nostrae inchoaret exordia. uereque nunc et ex ipso et per ipsum et in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuis: plerunq: int̃p̃tes cunctos di
collocationẽ ordininẽq uerborũ de¬
mutare ac temꝑare non audent
minus dilucide ꝓprietatẽ declarase
dictorũ. Uerũ tam̃ in bis quȩ diea
sunt ds̃ nr̃ ds̃ saluos faciendi & dñi
exitus mortis: & salictis nr̃ae dĩ &
exitus eius ultra exitũ mortis efter¬
ditur qui mortis exitus dñi sire
Omnib: enim qui ueniunt in uitan
ingressus in morte est. Sed pͥmogenu
ex mortus tanto ꝓprior fuit egres¬
sus exmorte Atq iđo propriusen¬
tus mortis ẽ dñi : quia assumptaead
eo carnis haȩc uirtus sit ut nature
nr̃ae corruptionẽ in głam celesten
post exitus mortis efferret Veũ
susceptae mortis ipsiuis non fuit &¬
cultanda uel causa uel ratio: a qu
nobis unigenitus ds̃ ex forma deici¬
inanitus & formam serui assumens
afferret auxilii oportuit ad fido
nr̃ae & securitatẽ & scientiam se¬
uelari. Et primũ quidem ñ alier

Expanded text:
superius, plerumque interpretes cunctos, dum superius, plerumque interpretes cunctos, dum conlocationem ordinemque uerborum demutare ac tempe-. rare non audent, minus dilucide proprietatem declarasse dictorum. uerumtamen in his, quae dicta sunt: deus noster deus saluos faciendi, et domiexitus mortis; et salutis nostrae Deus, et exitus ejus ultra exitum mortis ostenditur. Qui mortis exitus Domini sint. Omnibus enim qui veniunt in vitam, 229 ingressus in mortem est: sed primogenito ex mortuis tantum proprius fuit egressus ex morte. Atque ideo proprius exitus mortis est Domini, quia assumptae eo carnis haec uirtus sit, ut naturae nostrae corruptionem in gloriam caelestem post exitus mortis efferat. uerum susceptae mortis ipsius non fuit occultanda uel causa, uel ratio; et quid nobis unigenitus deus ex • forma dei exinanitus et formam serui adsumens adferret auxilii, oportuit ad fidei nostrae et securitatem et scientiam reuelari. Et primum quidem non alien