comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Audatia. largitio. auaritia doigebant /que tietse
aĩmus asperuabatur in solens malarũ artiũ tamon
Inter tanta uitia Iubetilla etas ambitione corimpta
tenebatur Ac me cum ab reliquiy malis moribug
distentirem Aichil hõmus honoriss cupido eadẽ¬
ẜ qua reteros fama ats inuidia uexabat Igitur
ubi aĩmus ex multie miseriis at priculis d̾ quienit
et nichi roliquam etatom a Repi protul habendã
decroni. Non fuet rousiliũ secordia ar defidia bonũ
otud̃ ꝯtorerc noq agrum plendo aut uenando ẜui¬
libus officiis intentum etatem ageͦ. sed a quo Incexto
studio Anibitio mala dotiuuorat / eodem regiessus
statui Res gestas populi Ro. carptim nt queꝙ
meõna digna uidobantur ꝑstribẽ. Eomagis ꝙ
nichi ab spemetu id est partibus ⁊. p. añurs
libir orat / Iyxtur de catholie ꝯpspiratione q̃
facinus in p̾mez memorabile existimo stolerihtie
stelerier at piculi nouitate / de cuiuy omibus moribus

Expanded text:
audacia, largitio, avaritia vigebant. Quae tametsi audacia, largitio, avaritia vigebant. Quae tametsi animus aspernabatur insolens malarum artium, tamen inter tanta vitia imbecilla aetas ambitione corrupta tenebatur; ac me, cum ab reliquorum malis moribus dissentirem, nihilo minus honoris cupido eadem, qua ceteros, fama atque invidia vexabat. Igitur ubi animus ex multis miseriis atque periculis requievit et mihi reliquam aetatem a re publica procul habendam decrevi, non fuit consilium seque vero agrum colundo aut venando, servilibus officiis, intentum aetatem agere; sed a quo incepto studioque me ambitio mala detinuerat, eodem regressus statui res gestas populi Romani carptim, ut quaeque memoria digna videbantur, perscribere, eo magis quod mihi a spe metu partibus liber erat. Igitur de Catilinae coniuratione quam facinus in primis ego memorabile existumo sceleris atque periculi novitate. de quoius hominis moribus
Abbreviated transcription (Latin):
Eorum ego uitam mortomq Iuxta estimo quoniam
at frurꝰ aia uuletur qui aliquo negotio Intentus
p̾clari facinorix aut artis bone faiã querit: S
In magua copia Rerum aliud. aliinatura Iter oũdit¬
absurdum est uel pate nel bello clarum fiea licet
et qui fetere et quo facter aliorum sc̾psẽ. Nlulti
landantur ac nichi quidem tametse. haud q̃ ꝙ̃ pari
gloria sequatur st̾ptorem et auctorem rerũ tamon
In p̾mex a iduũ uidetur Ros gestas sc̾be p̾umũ ꝙ
yͦo. facta. dictis exequenda sunt. de huit quia pleriq
que delicta rep̃henderiy / malmolentia et iniudia
dicta putant dobi de magna uirtute atz gloria bõꝵ
nemoros que sibi quisq facilia facta putat equo
ani̾muo accipit. supͣea ueluti ficta pro falsist ducit
od ego adolescentulus Inicio sicuti pleriq a studio
ad Rom. p. latus sum. Ibiq michi nulta aduasa
fuere. Nam pro pudore / pro abstinẽtia ꝓ u̾tute

Expanded text:
Eorum ego vitam mortemque iuxta aestumo, quoniam Eorum ego vitam mortemque iuxta aestumo, quoniam atque frui anima videtur, qui aliquo negotio intentus praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit. Sed in magna copia rerum aliud alii natura iter ostenditabsurdum est; vel pace vel bello clarum fieri licet; et qui fecere et qui facta aliorum scripsere, multi laudantur. Ac mihi quidem, tametsi haudquaquam par gloria sequitur scriptorem et auctorem rerum, tamen in primis arduom videtur res gestas scribere: primum, quod facta dictis exaequanda sunt; dehinc, quia plerique, quae delicta reprehenderis, malevolentia et invidia dicta putant, ubi de magna virtute atque gloria bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accipit, supra ea veluti ficta pro falsis ducit. Sed ego adulescentulus initio, sicuti plerique, studio ad rem publicam latus sum ibique mihi multa advorsa fuere. Nam pro pudore, pro abstinentia, pro virtute
Abbreviated transcription (Latin):
eget Iitur Iurcio Roges. Nam In toris nom̃e Imporii
ingenium fuit᷑  dinesi pars Ingonii alni torpus ex̾co /¬
bant Ecamtum uita homi sine cupiditate agobatur
sua cuiq satix placebant. postea uero q̃ in asia tyruy
In tyrecia. lacedemonii et athomoñ ceꝑe urbes atq
nationex subigeꝰ libuinem dũandi cam̃ belli habrie¬
x  maximã gloriam In maximo Imperio putare tum
In pate ita ut in bello ualeret / equabilius atz ꝯstãtiux
sese res huãne haberont Nleq aliud alio feru nedmur
huis artibus cotinetur quibuer Inicio partum est
uerum ubi pro labore desidia / pro cõtinentia et cequa/¬
uilitate / libido. atz suxerbra inuasero fortuma simul
cũ moubus ĩuitatur Ita Imxeriũ semꝑ ad optinud̃
quẽq a nũnus bouo trauffort᷑ Que om̃s arant
nauigant edificant uirtuti om̃a parant Ted ¶lo
mortales dediti uentu atz supno Indocti Incultiq
uitam sicud peregrinãteꝵ tranfege̾. quibus ꝑfecto.
coutra naturã corpus uoluptati / aĩa oueri fuit

Expanded text:
nomen imperi id primum fuit divorsi pars ingenium, alii corpus exercebant: etiam tum vita hominum sine cupiditate agitabatur; sua cuique satis placebant. Postea vero, quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbis atque nationes subigere, lubidinem dominandi causam belli habere, maxumam gloriam in maxumo imperio putare, tum imi virtus in pace ita ut in bello valeret, aequabilius atque constantius sese res humanae haberent neque aliud alio ferri neque iis artibus retinetur, quibus initio partum est. Verum ubi pro labore desidia, pro continentia et aequitate lubido atque superbia invasere, fortuna simul cum moribus inmutatur. Ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transferetur. Quae homines arant, navigant, aedificant, virtuti omnia parent. Sed multi mortales, dediti ventri atque somno, indocti incultique vitam sicuti peregrinantes transiere; quibus profecto contra naturam corpus voluptati, anima oneri fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Incitabant quos prssina ac diuecsa inter se
mala luxuria at auaritia uexabant / etiã ipã
hortari uidetur quĩ ie moribus cuntat  tomput
ego accepi / condidere ats hue̾ro Inicio troianꝰ qui
Enca duce profugi se dibus Inc̾tis uagabantur
Cuinq hũs abpugone gonus hoñi agreste fine
Iegibus sine Inixerio liberum ab absolutũ/ Iiii
postq̃ In unamenico cõuenere/ disparui guõ disfunli
Iiigna alius alio more uiuẽtex Incre dibile mẽoratu
est q̃ fatile roaluerit Itabroui multitudo di̾sa

Expanded text:
is mores, quos pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria atque avaritia, vexabant. Res ipsa hortari videtur, quoniam de moribus civitatis tempus ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur, cumque iis Aborigines, genus hominum agreste, sine legibus, sine imperio, liberum atque solutum. hi postquam in una moenia convenere, dispari genere, dissimili lingua, alius alio more viventes, incredibile memoratu est quam facile coaluerint: ita brevi multitudo dis
Abbreviated transcription (Latin):
proinide quasi iniuriam fatõ ud iemũ esfet Imperio
Uti. Nain quad memorem ea q̃ nisi hũs que uidere
uenuꝰ credibilia sunt / a p̾uatis rompluribus subuersex
montex maria p̃strata esse / quibus nichi uidentur
Silubrio fuisso dnicie / quixpe quad̃ houeste habore

Expanded text:
proinde quasi iniuriam facere id demum esset imperio uti. nam quid ea memorem, quae nisi iis qui videre nemini credibilia sunt, a privatis compluribus subvorsos montis, maria constrata esse? quibus mihi videntur ludibrio fuisse divitiae: quippe quas honeste habere
Abbreviated transcription (Latin):
postĩ diucics honoa esse cexo. et eat gla Impiũd
potencia sequebatur hrbestẽ uirtus cexit / pauxtas¬
pro probro haberi. Inuocentia pro maliuolẽtia duci
promistua Nichil pensi atmoderati hre. Oxe p̃tiũ
est. tum domos atz uillas rognoueris in urbĩ medos
edificats uisere temla deorum que nriauaioreu

Expanded text:
itiae honori esse coepere et eas gloria, imperium, potentia sequebatur, hebescere virtus, paupertas probro haberi, innocentia pro malevolentia duci promiscua, nihil pensi neque moderati habere. Operae pretium est, cum domos atque villas cognoveris in urbium modum exaedificatas, visere templa deorum, quae nostri maiore
Abbreviated transcription (Latin):
pouditam uibem romã tam pessinũ faciiug par̃tum
foret Qruia mua̾dum frequõtes armati tõuenerant
cea ros ꝯsilũ direnut postea piso inciteriorẽ hispanã
questor pro p̃tore nussus est ãmrẽte trasso ꝙ eum
infestum Inimitũ gui pru poguonec̾at / Neq tanen
senatus ꝓuãdciam Iuuitus dedorat quippe fedĩ Sontõ
p̃sidũ i io putabant / ecũ taunt pdtencia ⁊omuxrii
forundulosa erat / ced as piso an ꝓuu̾ciam abequitibus hespart̃
quos in epꝰcitu ductabat iter faciens occisust est Bunt qui
prdosq clientes noluntate enues pisonẽ aggressos / mog̃
hispanos p̃torea tale faciuus ficisse Ded Impia seua
multa auã ꝑpessos nos cas ros In medio dlir̃qͣuing / de

Expanded text:
am pessumum facinus patratum foret. Quia nondum frequentes armati convenerant, ea res consilium diremit. Postea Piso in citeriorem Hispaniam quaestor pro praetore missus est adnitente Crasso, quod eum infestum inimicum Cn. Pompeio cognoverat. Neque tamen senatus provinciam invitus dederat; quippe foedum hominem praesidium in eo putabant et iam tum potentia Pompei formidulosa erat. Sed is Piso in provincia ab equitibus Hispanis, quos in exercitu ductabat, iter faciens occisus est. Sunt, qui fidosque clientis, voluntate eius Pisonem aggressos; numquam Hispanos praeterea tale facinus fecisse, sed imperia saeva multa antea perpessos. Nos eam rem in medio relinquemus. De
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ni̾nus ualere ip̃i malebant. Id adro malũ multos post
anuox In ciuitatem reuertoret Aain postg̃ gu poiu. et
a. crasso. cousulibus. tribuucia potestas restituta est
honuẽx a dolestentex sũmã ptãtem nacti. quibuss etaꝵ aĩ s
seruierat / teꝑe seuatum timando plebem exagitare. de¬
iude largiondo. at pollitendo magis intende̾. Ita ip̃i
clari potontosq fieri. contra eox sũ̾ma ope intebatur
pleraq nobilitas. senatus sp̃e. pro sua magitudine Ilãq
ut paucus uerun absoluam potꝰ illa temꝑa quetuuq¬

Expanded text:
quam minus valere ipsi malebant. id ad eo malum multos post quam minus valere ipsi malebant. id ad eo malum multos post annos in civitatem revorterat. nam postquam Cn. Pompeio et M. Crasso consulibus tribunicia postestas restituta est, homines adulescentes summam potestatem nacti, quibus aetas animusque ferox erat, coepere senatum criminando plebem exagitare, dein largiundo atque pollicitando magis incendere, ita ipsi clari potentesque fieri. contra eos summa ope nitebatur pleraque nobilitas senatus specie pro sua magnitudine. namque, uti paucis verum absolvam, post illa tempora quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq probro abs petulantia maxime prestabant
Item alii per dedetora priõniis amiss postremo Nlo¬
oño. quos flagitiũ. ats fatirux domo expulr̾at
hn Romam siont a qua in senturã confluxerant
greide mult meoros sillaue uictorie ꝙ ex grega¬
riĩs nilitibux alios senatorex unebant ⁊ alios
Ita diuites ut regis uictu ats cultu etate aperent
at quisq si maxinus foret . xx uictoria talia sperabat
preterea Inuẽtus. que magis manũ mencede. inopiam
tollerauerat p̾uatis atz putiy largitiombus excita urlauã
ociũ ingrato labori p̾tulerat / Bos at alios ouĩe malũ puᶜᵘ
a bebat. Quominus mirandũ est. hom̃ey egenteꝵ ĩbuti
malix artibus. maxiina spe rei pr iuxta act sibi cõsutuisse
preterea quoꝵ uictoria sille parentey prostrixti erant
boua erepta. iue libertatier innurutũ erat. haud sant
a lio aõ belli euentum exspettabant Ad hoc quiciuq
alicorum ꝙ senatue partũt erant. cũ turbari rem pr

Expanded text:
ubique probro atque petulantia maxume praestabant, ubique probro atque petulantia maxume praestabant, item alii per dedecora patrimoniis amissis, postremo omnes, quos flagitium aut facinus domo expulerat, ii Romam sicut in sentinam confluxerant. Deinde multi memores Sullanae victoriae, quod ex gregariis militibus alios senatores videbant, alios ita divites, ut regio victu atque cultu aetatem agerent, sibi quisque, si in armis foret, ex victoria talia sperabat. Praeterea iuventus, quae in agris manuum mercede inopiam toleraverat, privatis atque publicis largitionibus excita urbanum otium ingrato labori praetulerat. Eos atque alios omnis malum publicum alebat. Quo minus mirandum est homines egentis, malis moribus, maxuma spe, rei publicae iuxta ac sibi consuluisse. praeterea, quorum victoria Sullae parentes proscripti, bona erepta, ius libertatis inminutum erat, haud sane alio animo belli eventum expectabant. ad hoc quicumque aliarum atque senatus partium erant, conturbari rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
michi Impud populi ⁊omani multomax nnferabile
uisum est / Cui cum ad occasum ab urtu solix oñã
docnita crriis parerent Doni ocũd. at diuitiẽ
que pͥma mortalux putant affluerent fuere tñ
tiures qui se et Rom po obstiuatis aĩs prrditid irent
Iamꝙ duobus fonatus decretis rox tanta nulteⁿͫ
neqͣ p̃mio Inductus cõiurationem patefecerat Megy
ex castris catiliue. quisg̃ onuĩ distesferat/ Tanta uix
morli at ut tabes plerosq cuuud aiõs iuuaferat
Neq solum illis alioua mende urat / qui cousti guira¬
Riorue fuerant sed oiõ cuucta plex plebet nouaꝵ
rerum fuddio cauline incexta probabat I adro.
more suo uidebatur fate. Nlam semꝑ In tritate
grabuse opes nulle funt / bouis iuinident / malox
eptollunt uetera odoie noua exoptant / odio suaꝵ
rerum antari om̃ã studont Turba at seditonisꝰ
sine cura alintur quomã egestas facibe hẽtur
sañe damipuo. red urbaua plebs ea uero p̃cepe
erat de multis tanss / pͥmũ om̃i malorĩd. qui

Expanded text:
mihi imperium populi Romani multo maxime miserabile visum est. cui cum ad occasum ab ortu Solis omnia domita armis parerent; domi otium atque divitiae, quae prima mortales putant, affluerent: fuere tamen cives, qui seque, et remp. obstinatis animis perditum irent. Namque duobus senati decretis ex tanta multitudine neque praemio inductus coniurationem patefecerat neque ex castris Catilinae quisquam omnium discesserat: tanta vis morbi ac veluti tabes plerosque civium animos invaserat. Neque solum illis aliena mens erat, qui conscii coniurationis fuerant, sed omnino cuncta plebes novarum rerum studio Catilinae incepta probabat. Id adeo more suo videbatur facere. Nam semper in civitate, quibus opes nullae sunt, bonis invident, malos extollunt, vetera odere, nova exoptant, odio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. Sed urbana plebes, ea vero praeceps erat de multis causis. Primum omnium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
faie mi̾uu parce̾t haud facile disteruerey. libidiẽ
sit acreusa. Ut sepius petoret urros ꝙͣ peteretun
bed ea sepe ante hat fadom produderat ⁊ creditum
obuerauerat / cedis coustia fuerat luxuria atz Iuoy¬
pia sepius abierat suerum ingontio ei haud obsturĩd
piotati prorisus multe facetie ⁊mualtusq lepos ĩerat
hiis rebue compatigi catiliua inchi horuy In progi
õnud confulatum petebat sperant̃ si cõful defiemuatuꝵ
poret farle peex uoluntate anthomo U furum Aleꝙ
inserea quietute erat ^ tred onũbuy mois̃ Insidias
parabat ticerora Nbeq illi tantũ ad tauẽdũ deluy
astutre deerant / Naiq a pͥncixio t̾̃pilatus sui
nuilta pollicendo ꝑfulmã offecerat Ut q. Curmx
qͥuo p ando dñ memorani cousilia tatiline sibi plet
ashot Allegam fuñd anugoniũ patione promĩtis
ꝑ sibra anuterum atz occulte habebat ⁊ postqi dios¬
uo pouutioruu uenit / et catilmo uoq petitiones / nrq

Expanded text:
famae minus parceret, haud facile discerneres; libido famae minus parceret, haud facile discerneres; libido sic accensa, ut saepius peteret viros quam peteretur. Sed ea saepe antehac fidem prodiderat, creditum abiuraverat, caedis conscia fuerat; luxuria atque inopia praeceps abierat. Verum ingenium eius haud absurdum: multae facetiae multusque lepos inerat. His rebus conparatis Catilina nihilo minus in proxumum annum consulatum petebat, sperans, si designatus foret, facile se ex voluntate Antonio usurum. neque interea quietus erat, sed omnibus modis insidias parabat Ciceroni. neque illi tamen ad cavendum dolus aut astutiae deerant. namque a principio' consulatus sui multa pollicendo per Fulviam effecerat, ut Q. Curius, de quo paulo ante memoravi, consilia Catilinae sibi proderet; ad hoc collegam suom Antonium pactione prclientium occulte habebat. Postquam dies comitiorum venit et Catilinae neque petitio neque
Abbreviated transcription (Latin):
et g. Auhonius quod factĩ p̾mo popularex
cõmratiors cõcusserat / Aleq tam̃e catiliue furor
mimiebatim/ od indiex plura agitae̾ / arma
ꝑ ytaliam locie oportiuẽ parae̾ petiãm suã
aut amicorũ fide simptam mutuo fefulas ad
malliũ que̾dam portare qui postea pricepx
fait belli facrundi. Ea Iomxestate plurimox cuisq
guis hoduex astiuisse sibi dicitur mulieres eniã
aliquot. que pͥmo Ingentos sumxtus. stuxro crois
pollerauorãt / post ubi etas tãtũinõ. questui nez
luxurio modum fecerat Es alienũ grande ꝯflauerat
perras se tatiliua credobat posse ẜuitia uibaua
sollicitare urbem Incendore urios earĩ uel adũge̾
sibi. nel int̾ficere Scd In hus erat semxronia oo
qmulta sepe uiralis audatie facinora cõmiserat
fectuata fuit luẽ grecis ats latiuig docta posallõ¬
et saltare elegancius ꝙͣ uecesse est probre et malta
alia. que instrumẽta luxurie sunt Ped ci cariora
semꝑ oiã ꝙͣ decus at pudicitia fuere / petiñe an

Expanded text:
od factum primo popularis coniurationis concusserat. Neque tamen Catilinae furor minuebatur, sed in dies plura agitare: arma per Italiam locis opportunis parare, pecuniam sua aut amicorum fide sumptum mutuam Faesulas ad Manlium quendam portare, qui postea princeps fuit belli faciundi. Ea tempestate plurumos cuiusque generis homines adscivisse sibi dicitur, mulieres etiam aliquot, quae primo ingentis sumptus stupro corporis toleraverant, post, ubi aetas tantummodo quaestui neque luxuriae modum fecerat, aes alienum grande conflaverant. Per eas se Catilina credebat posse servitia urbana sollicitare, urbem incendere, viros earum vel adiungere sibi vel interficere. Sed in iis erat Sempronia, quae multa saepe virilifortunata fuit; litteris Graecis, Latinis docta, psallere, saltare elegantius quam necesse est probae, multa alia, quae instrumenta luxuriae sunt. Sed ei cariora semper omnia quam decus atque pudicitia fuit; pecuniae an
Abbreviated transcription (Latin):
alyemis nom̃bus simpta liberalitar orestille suey¬
hoiẽs honore honostatoe indebam. meq falsa
su spitione alienatum esfe fentrebam. hoc nouiũẽ
saris henostas pro moo cafu spẽti r elique dig̾tat
cõfmande sum fecutus plura cum stribe̾ uellem
auĩtiatum est mchi uiui paorari. Nuc̾q orestillã
tibi Romendo tueq fuboi trado ceam ab Inuria de fondag
per liberos tuos rogatus aueto. Wed ixẽ pautor
dies tõmoratus. apud y. flamiueũ in agio aretiõ
dum uicinitatem aute sollicitatã armis exoruat
cum fastibus atq aliis Imperii insignibux In
castra ad aualliũ contendit/ hec ubi rome foꝑta oo
sunt Bonatus catiluuã et malliũ hostoxanditat
retõ muluitudine diem statuit. añꝙͣ literet. sine
frande ab ariis distedeꝰ p̃ter ⁊erum capitaliã
roudempnatoy sp̃terea doceruat uti ꝯsules delectaꝰ¬

Expanded text:
s nominibus liberalitas Orestillae suihomines honore honestatos videbam meque falsa suspicione alienatum esse sentiebam. Hoc nomine satis honestas pro meo casu spes reliquae dignitatis conservandae sum secutus. Plura cum scribere vellem, nuntiatum est vim mihi parari. Nunc Orestillam commendo tuaeque fidei trado; eam ab iniuria defendas per liberos tuos rogatus! Haveto!" Sed ipse paucos dies conmoratus apud C. Flaminium in agro Arretino, dum vicinitatem antea sollicitatam armis exornat, cum fascibus atque aliis imperi insignibus in castra ad Manlium contendit. Haec ubi Romae comperta sunt, senatus Catilinam et Manlium hostis iudicat, ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere praeter rerum capitalium condemnatis. Praeterea decernit
Abbreviated transcription (Latin):
de cõuratione que coutra Rom p. facta. erat p̃mia decreuerũt
feruo libertatoem et e sestertia. libero Impiũtatem huuis
gladiatorie familie capuam / et in ret̾a nuricipia dist¬
buerentur. pro cuiusq opibuy rome per totam urbem
uigilie hẽrentur. husq minorex ingr̾atus preessent

Expanded text:
de coniuratione, quae contra rem publicam facta erat, praemium servo libertatem et sestertia centum, libero inpunitatem eius uti gladiatoriae familiae Capuam et in cetera municipia distribuerentur pro cuiusque opibus, Romae per totam urbem vigiliae haberentur iisque minores magistratus praeessent.
Abbreviated transcription (Latin):
R. p. En illa quã sepe optastis libortae. p̃teria diuicie
decus gloria. houor in oculio sita est / fortia orãra
belli spolia magnifica maisꝙͣ ooo moli ortetur nlog oͦoͣ¬
spes boua ulla. tametsi illis quetã mone̾ Rem p-¬
magna mertes undobatur tamõ postulare pleriq
utis p̃pouerent et quo condicio bolli foret / quespmia
armĩe peteront quiq ubiq opis aut spui haberent / tũ
catilura polliteritabulas nouas pstptionẽ Iocuplerõ
ingrãtus sact̾docia. rapinas aliaq om̃as q̃ belland

Expanded text:
 illa, illa, quam saepe optastis, libertas, praeterea divitiae, decus, gloria in oculis sita sunt; fortuna omnia ea belli spolia magnifica magis quam oratio mea vospes bona ulla, tametsi illis quieta movere magna merces videbatur, tamen postulavere plerique, ut proponeret, quae condicio belli foret, quae praemia armis peterent, quid ubique opis aut spei haberent. Tum Catilina polliceri tabulas novas, proscriptionem locupletium, magistratus, sacerdotia, rapinas, alia omnia, quae bellum
Abbreviated transcription (Latin):
Iosolitus incesserat. afflictare sese / manus supplitey
ad celum tendere iiferari ꝑnos liberoꝵ rogitare oĩa
panori suꝑbia at dilitiia omiss̾ sibi priẽq diffidẽ
In catiline caidolies aĩmuy eadem illa monebat tãges
p̃sidia parabantur et ixe lege planna int̾rogatus
erat ab .l. paulo. postroio dissimulandi cã aut sus
expurgandi sicut Iurgio latessitus foret In seuatum
uonet Tum Mlarcux tublins cousul sine presentiam
en̾s tineng fine ira cõmotus or̃õnem huit lucule̾tã
ubi Ille assedit / caulina uti erat paratus ad dussiuu¬
landa om̃o demisso uultu. uote suppliti postulare
a pr̾ibus cepit ne quid de se temere crederont/ dicit¬
se ea familia ortum Ita se ab adolostencia uitam
Instituisse Iut oña boua In spo hrẽt ne etimarent
sibi pritio hõi cuiue iping atq maioram plurnua bĩdsia
in plebem rõnam essent perdita Ro. p. opus esfescũ¬

Expanded text:
insolitus incesserat, afflictare sese, manus supplices ad caelum tendere, miserari parvos pueros, omnia papavere, superbia atque deliciis omissis sibi patriaeque diffidere. At Catilinae crudelis animus eadem illa movebat, tametsi praesidia parabantur et ipse lege Plautia interrogatus erat ab L. Paulo. Postremo dissimulandi causa aut sui expurgandi, sicut iurgio lacessitus foret, in senatum venit. Tum M. Tullius consul, sive praesentiam eius timens sive ira coubi ille adsedit, Catilina, ut erat paratus ad dissimulanda omnia, demisso voltu, voce supplici postulare a patribus coepit, ne quid de se temere crederent: ea familia ortum, ita se ab adulescentia vitam instituisse, ut omnia bona in spe haberet; ne existumarent sibi, patricio homini, quoius ipsius atque maiorum pluruma beneficia in plebem Romanam essent, perdita re publica opus ess
Abbreviated transcription (Latin):
retego. ats lenetulo ceterisq quorum coguouerat audatiã
promptam mandat ut quibus rebus possent oxes
factionis cofirmont infidias consul maturarent
codem intendia: aliaq uelli facinora c eparent
sese prope diem cum magno epꝰtitu ad uilem occessur
dum het rome geruntur c mallius ex suo ño Regatd̃
ad Martium Regem mittit cum mandatꝭ huiu̾stemodi
Cos hõmes q testaniur Inpator nos arula
neq contia priam̃ cepisse / neq quo patulũ
aliis fateremux. Bed uti corxa nra ab Iniuria tuta
essent/ qui miseri egentex uiolontia at crudolitate
seueraiorum / pleriq pria. scd om̃s fama sortunrs

Expanded text:
Cethego atque Lentulo ceterisque, quorum cognoverat promptam audaciam, mandat, quibus rebus possent, opes factionis confirment, insidias consuli maturent, caedem, incendia aliaque belli facinora parent: sese propediem cum magno exercitu ad urbem accessurum. Dum haec Romae geruntur, C. Manlius ex suo numero legatos ad Marcium Regem mittit cum mandatis huiusce modi: "Deos hominesque testamur, imperator, nos arma neque contra patriam cepisse neque quo periculum aliis faceremus, sed uti corpora nostra ab iniuria tuta forent, qui miseri, egentes violentia atque crudelitate faeneratorum plerique patria, sed omnes fama atque fortunis
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃misifse. ad eam multitudinõ. quã capienda arma
parauerat iem alios in alia lota oportuã qui initiũ
uelli fatorent seq ad ex̾ceum proficis cuxe si p̾us
Ciceronẽ oppressisset suis ponsiliis nultũ offitere
ꝯgitur p̾territis ac dubitantibus cetoris g Corueliux
eques Rõnug oꝑam suam dare polliatua yt tũro
Inciu̾s narguntoine senator conftituu̾ ea nocte paulo
post cum armatis hom̃ibus sicuti salutatũ Introrre
ad Citeronem / Ac deinproniso domi fue inparatum
confoileꝰ. Q. Curine ubi Intelligit ꝑcculum quãtũ
tonsuli iupendebat proꝑe per fuliuã ciceroni dolũ
qui pabatur enud̃ciat Ita illi ianna prohiliti tantũ
faciuux frustra suscexant Interia Mallius In etrio/¬
ria plobem sollicitare egestate siul at dolore Intirrie
nouaorũ rerũ cupidã ꝙ sille duitione agros lonaq
In ea regione magua copiao erat / nõ mellos ex sellaug¬

Expanded text:
praemisisse ad eam multitudinem, quam ad capiunda arma paraverat, item alios in alia loca opportuna, qui initium belli facerent, seque ad exercitum proficisci cupere, si prius Ciceronem oppressisset; eum suis consiliis multum officere. Igitur perterritis ac dubitantibus ceteris C. Cornelius eques Romanus operam suam pollicitus et cum eo L. Vargunteius senator constituere ea nocte paulo post cum armatis hominibus sicuti salutatum introire ad Ciceronem ac de inproviso domi suae inparatum confodere. Curius ubi intellegit, quantum periculum consuli inpendeat, propere per Fulviam Ciceroni dolum, qui parabatur, enuntiat. Ita illi ianua prohibiti tantum facinus frustra susceperant. Interea Manlius in Etruria plebem sollicitare egestate simul ac dolore iniuriae novarum rerum cupidam, quod Sullae dominatione agros bonaque in ea regione magna copia erat, no
Abbreviated transcription (Latin):
optims cuiq hy aee nctit se fals rm̃nubus c̾tũuẽ¬
tun. quõ factiomi Inimitorũ resestẽ nequiuerit
fortime codẽ. massiliam in exiliũ profitisti Iͥn
Non quo sibi taiti stoleris tõscuis esfet eeduti
P. p. quieta foret noue ex sira cõtentione seditio
In fonatu d̾citamt : quaet sibi sub norẽ catiliue¬

Expanded text:
tit: Se falsis criminibus circumventum, quoniam factioni inimicorum resistere nequiverit, fortunae cedere, Massiliam in exsilium proficisci, non quo sibi tanti sceleris conscius esset, sed uti res publica quieta foret neve ex sua contentione seditio in senatu recitavit, quas sibi nomine Catili
Abbreviated transcription (Latin):
atq paricidam uocare tum ille furibundiur quiguidẽ
c̾cũuentus in quit ab Iniuicus p̾cexe agor Incẽdiũ
mlum ruiua uai cextinanam. Deide se ex curia
neq Insidie consuli procedant / et ab incendio Intllis¬
gebat uigiliis urbem iunitam oxtimu̾ũ factu crõdenx
ex̾citũ ange̾. ac pousꝙr legionos stubere̾tur multa¬

Expanded text:
atque parricidam vocare. Tum ille furibundus: "Quoniam quidem circumventus", inquit, "ab inimicis praeceps agor, incendium meum ruina restinguam." Deinde se ex curia quod neque insidiae consuli procedebant et ab incendio intellegebat urbem vigiliis munitam, optumum factu credens exercitum augere ac, priusquam legiones s
Abbreviated transcription (Latin):
hne̾re. quid uam cousilii caporent In altera ꝑte erat
es alieuid. studit̃r bolli. magna merces in spe uictorie
At in altera maio rey opes. tuta consilia proauc̾ta spe
t̾ta pͥmia. hoc illis uoluentibux. tandem iuest R. p.¬
consilio cogiuto legatis p̃coxit uti studiũ cõiuratiorux
ue hementer sinuilent/ Ceteros adcant bone pollicrantur

Expanded text:
habuere, quidnam consili caperent. In altera parte erat habuere, quidnam consili caperent. In altera parte erat aes alienum, studium belli, magna merces in spe victoriae, at in altera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certa praemia. Haec illis volventibus tandem vicit consilio cognito legatis praecipit, ut studium coniurationis vehementer simulent, ceteros adeant, bene polliceantur
Abbreviated transcription (Latin):
aut fortuna noius rebus idouers credebat. aut pir se
rat eosqi si posset iupellat ad societatem belli xxisti
cõselium duci posse. Unbreuus ꝙ in gallia negociatux
sperarent postq̃ uides illoy que ri de auaricia igra¬
tuid. accusare senatũ ꝙ nn oo aup elii iuchil esset niserix
siauõ urr esse uultix iõuom ostendã. qua tanta urala
ista effugiatis Tun ubi dixit. allabroges uruaxiuã spem
adducti umbrenũ oraro ut sui mistreretur. Dicebat ichil
tam asperum neq tam diffatile esse q̃ non cupidissiuie
facturi essent. dum ca res ciuitatem ere alieuo libiraret
Ille eos in domu decii bruti ꝑduxit ꝙ foro prroquinta
propinquarrat / neq aliona erat consilii propt̃ sẽpuiã¬
Nam cum brutus aborat p̃torea gabiuũ accessit / qᵒ
maior auctoritaꝵ sermoui messet eo p̃sento pouitatione̾̃
quo legatis ãiuius amplior iuosset deiide eos pollicido
oꝑam suam domũ diuittit Ped allobroges diu ũuc̾to

Expanded text:
aut fortuna novis rebus idoneos credebat, aut per se aut fortuna novis rebus idoneos credebat, aut per se irat eosque, si possit, inpellat ad societatem belli, existuconsilium adduci posse. Umbrenus, quod in Gallia negotiatus sperarent. Postquam illos videt queri de avaritia magistratuum, accusare senatum, quod in eo auxili nihil esset, miseriis si modo viri esse voltis, rationem ostendam, qua tanta ista mala effugiatis." Haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur: nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea res civitatem aere alieno liberaret. Ille eos in domum D. Bruti perducit, quod foro propinqua erat neque aliena consili propter Sempronas sermoni inesset. Eo praesente coniurationem quo legatis animus amplior esset. Deinde eos pollicitos operam suam domum dimittit. Sed Allobroges diu in incerto
Abbreviated transcription (Latin):
foret. bonũ publicum simitantep. pro sua quisq pote̾tia cͦ¬
ftabatur. Aleꝙ i llis modestia. neq modus cõtentiorus
erat utriq uictoriam trudelitor extorcebant. Ged.
postg̃ gu. pom ad bellum maritiuũ at metridaticũ
nussuy est plebis opos ĩniurte sunt. paucoꝵ pote̾tia
Ipsi moxii florentes. siue metu etatem agere. teterosq̃
tracttaront Bed ubi p̾mũ̃ dubiis rebus rououandis
syrs oblata est. uetux t̾tomon annõx erexit eorum
R si pͥmo plio catilia suꝑior. aut equamanu distessifẽt
ꝑfecto magua cladex at talamitas Rem pr opp̾sisset
neq illis qui uictoriam adopti forent diuciux ea uti
Iiciusset. quin de fessi et exangnubuy. qui plus possent
imꝑuĩ atz libertatem extorguerent. fuere tamen extra
courationem ceplures qui catilme auĩtio proferti sunt
In huer crat fuliuuy senatoris filiux. quem retractũ ex
Ituiere. pareus necari iusfit. hnsdem temꝑibux Ruie
lontulus situti tati lua p̃ceperat. quostimq morrbuy

Expanded text:
foret, bonum publicum simulantes pro sua quisque potentia certabant. Neque illis modestia neque modus, contentionis erat: utrique victoriam crudeliter exercebant. Sed postquam Cn. Pompeius ad bellum maritumum atque Mithridaticum missus est, plebis opes inminutae, paucorum potentia ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere ceterosque tractarent. Sed ubi primum dubiis rebus novandi spes oblata e si primo proelio Catilina superior aut aequa manu discessisset, profecto magna clades atque calamitas rem publicam oppressisset; neque illis, qui victoriam adepti forent, diutius ea uti licuisset, quin defessis et exsanguibus, qui plus posset, imperium atque libertatem extorqueret. Fuere tamen extra coniurationem complures, qui ad Catilinam initio profecti sunt. In iis erat Fulvius, senatoris filius, quem retractum ex itinere parens necari iussit. Isdem temporibus Romae Lentulus, sicuti Catilina praeceperat, quoscumque moribus
Abbreviated transcription (Latin):
o. malliũ fesulax azin cam ꝑtom xtrurie septiuũ
quẽdam camart In agrum pitenũ g. dluliũ In
opuliam nusit p̃terea alium alio. quẽ oportunã
multa simul moleri. ꝯsuli Infidias tende̾ parare
Incendia. oportima loca , cum armatis̃ hoĩbug obsidẽ
Ipõ cũ enam telo. item alios nbe̾. hortari uti sumx
Intenti paratiq esfont/ dies noctosq fostinae̾ uigilar̾
Aeq d sompius noq labere fatigaori postremo uli
multa agitanti nichil procedit. Rursus Intempesta

Expanded text:
esulas atque in eam partem Etruriae, Septimium quendam Camertem in agrum Picenum, C. Iulium in Apuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique opportunum multa simul moliri: consulibus insidias tendere, parare incendia, opportuna loca armatis hominibus obsidere; ipse cum telo esse, item alios iubere, hortari, uti semper intenti paratique essent; dies noctisque festinare, vigilare, neque insomniis neque labore fatigari. Postremo, ubi multa
Abbreviated transcription (Latin):
ea p̃de fuerat / postꝙͣ om̃i aiõe alacres uidet rohortati¬
est ut petitionẽ suã cute haberent uel cõuentum¬
ꝯsilũ dumisit  fuere ea tempestate / qui dicerent¬
⁊ tatiluã oroue h̃ta cum ad iuraurandĩ popularis
puuxtum in pateris c̾ruitulisse Iule cũ pot exetͣ¬
tionẽ ome deguistassent sicuti in solompnibus sac̾s
uo dictitarre fetisst quĩ inter se fidi magis forã
a luus alii tanti facinons corstn Nou nulli ħ stita et

Expanded text:
 omnium animos alacris videt, cohortatus, ut petitionem suam curae haberent, conventum dimisit. fuere ea tempestate qui dicerent Catilinam oratione habita, quom ad ius iurandum popularis o permixtum in pateris circumtulisse: inde quom post execrationem omnes degustavissent, sicuti in sollemnibus sacris eo dictitare fecisse, quo inter se fidi magis forent alius alii tanti facinoris conscii. nonnulli ficta et
Abbreviated transcription (Latin):
Inc̾ta pro c̾tis bellum ꝙ̃ patem mallebant fuere¬
le Item ea Iompestate qui crederent M. licuuũ crassẽ
Iniuster ipsi magnũ ex̾citum ductabat Cuiusuis
opes noluisse contra illius potenciã crestere. Ul
tullio et m. lepido. pusulibus p. dihoniuy et ꝙo.
siblla. desimati consules hegibuss ambituet int̾rogati
penas doderant post paulo tatiliua periũarã ⁊petiabaꝵ
rona. phibitus erat rousulatum petẽ ⁊ intra ligutiõs

Expanded text:
incerta pro certis, bellum quam pacem malebant. Fuere item ea tempestate, qui crederent M. Licinium Crassum invisus ipsi, magnum exercitum ductabat, cuiusvis opes voluisse contra illius potentiam crescere, simul Tullo et M'. Lepido consulibus P. Autronius et P. Sulla designati consules legibus ambitus interrogati poenas dederant. Post paulo Catilina pecuniarum repetundarum reus prohibitus erat consulatum petere, quod intra legitumos
Abbreviated transcription (Latin):
steleris. uorum qui penas dedecãt Nobis ua ret ꝓ
magntudine parĩ comꝑta est / Ced in ra ꝯuira ᵈ ᵒ
fua q. curas marus haud obstirio loco. flaginis
at farmu̾rribus cooptus quom censores fenatu
probri grã ãmoueiãt huit hoĩ nõ minor uauitay
Iuerat ꝙ̃ audatia Neq ⁊̃ ticere q̃ audiecat / neq

Expanded text:
ant. Nobis ea res pro magnitudine parum comperta est. Sed in ea coniuratione fuit Q. Curius, natus haud obscuro loco, flagitiis atque facinoribus coopertus, quem censores senatu probri gratia moverant. Huic homini non minor vanitas inerat quam audacia: neque reticere, quae audierat, neque
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptare Itaq ip̃e cũ expeditꝭ cohortibꝰ Icẽ fũ.¬
ditorũ et sagntarioꝵ Delecta manui apud
pͥmos erat in postremo S. manꝰ legatꝰ
cũ equitibꝰ curabat ĩ utrũq latꝰaupoilia¬
niõs equites tribunis legionũ et ꝑfectis co-

Expanded text:
temptari. Itaque ipse cum expeditis cohortibus, item funtemptari. Itaque ipse cum expeditis cohortibus, item funditorum et sagittariorum delecta manu apud primos erat, in postremo C. Marius legatus cum equitibus curabat, in utrumque latus auxiliarios equites tribunis legion
Abbreviated transcription (Latin):
suis actũ demũ uerã deditionẽ face conatꝰꝰ est
Igit᷑ legatos ad ꝯsulẽ cũ suppliciĩs mittit qui
mẽte cognitũ erat genꝰ numidarũ ĩfidũ ĩge-¬
nio mobili nouarũ rerũ aidũ ẽĩ Ĩtaq lega.¬
⁊ tos aliũ ab alio diu̾sos aggredit᷑ ac paulatĩ
tẽptãdo Post ꝙͣ opor timos sibi cognonͭ m̃lta pol.¬
licẽdo ꝑsuadet uti ingchã maxiẽ uinũ sur
id parũ procedat necatũ sibi trad̾e̾nt Eeterũ
pala̾ q̃ ex uolũtate forẽt remĩciari iub dem̃¬
diã procedit Wi ꝯtͣ belli faciẽ tuguria plena
homii pecora cultores q in agris erãt rex oppi-¬
do et mappalib p̃fecti regꝭ obiiͣ ꝓcedebãt
parati frumẽtit dare ꝯmieatũ portare postre¬
mo oĩa q̃ imperarẽt᷑ face̾. Neq metell idcirco¶
minꝰ agebat s parit᷑ acsi hostes adessẽt cũ¬
ĩimco agmine ĩcede . late explorare oĩa illa
deditioĩs signa ostentus crede̾ Et ĩsidiis locũ

Expanded text:
rebus ac tum demum veram deditionem facere conatus est. Igitur legatos ad consulem cum suppliciis mittit, qui mentis cognitum erat genus Numidarum infidum, ingenio mobili, novarum rerum auidum esse. Itaque legatos alium ab alio diuersos aggreditur ac paulatim temptando, postquam opportunos sibi cognovit, multa pollicendo persuadet, uti Iugurtham maxime viuum, sin id parum procedat, necatum sibi traderent. Ceterum palam quae ex voluntate forent regi nuntiari iubediam procedit, ubi contra belli faciem tuguria plena hominum, pecora cultoresque in agris erant. Ex oppidis et mapalibus praefecti regis obvii procedebant parati frumentum dare, commeatum portare, postremo omnia quae imperarentur facere. Neque Metellus idcirco minus, sed pariter ac si hostes adessent munito agmine incedere, late explorare omnia, illa deditionis signa ostentui credere et insidiis locum
Abbreviated transcription (Latin):
illo excitu cñcta fue et alia ãpliꝰ S ĩea posulibꝰ
difficultate mnetellũ nõ minꝰ ꝙͣ ĩ ubꝰ hostih
⁊ magnũ et sapiẽtẽ uirũ fuisse ꝯperior tãta
tẽperãtia ĩt ambitiõnẽ seuiciãq momodera¬
tũ Nãq edicto pͥmũ adimiũta ignanie sus¬
tulisse/ ne quisꝙ incastris panẽ aͥ quẽ aliũ
p̃tẽa tͥnsusi itinerib i cotidie cast᷑ͬ moue inota
ac si hostes adessẽt uallo atq fossa inunire ui-¬
gilias crebras pone̾ et eas ip̃e cũ legatꝭ cir-¬
cũuenire/ Itẽ in agrnẽ ĩ pͥmis mõ modo ĩptre.¬
nus sepe ĩ medio adc̃e ne quisꝙͣ ab erdine egre-¬
diẽt᷑ ut cũsignis frequẽtes ĩcede̾nt miles cibũ
et arma portaret Ita prohibendo a delictꝭ maz¬

Expanded text:
illo exercitu cuncta fuere et alia amplius. sed in ea illo exercitu cuncta fuere et alia amplius. sed in ea difficultatanta temperantia inter ambitionem saevitiamque moderatum; namque edicto primum adjumenta ignaviae sustulisse: Ne quisquam in castris panem aut quem alium Praeterea transversis itineribus cotidie castra movere, juxta ac si hostes adessent vallo atque fossa munire, vigilias crebras ponere et eas ipse cum legatis circumire, item in agmine in primis modo, modo postremis, saepe in medio adesse, ne quispiam ordine egrederetur, ut cum signis frequentes incederent, miles cibum et arma portaret. Ita prohibendo a delictis mag
Abbreviated transcription (Latin):
culi neq laboris patiẽs lingna ꝙͣ manu ꝓmp¬
tior p̃dator ex sotiis et ip̃e p̃da hostiũ sine ĩꝑio
et modestia habit.i Ĩta imꝑatori nouo plꝰ
exercitꝰ io mał moribꝰ sollicitudĩs ꝙͣ ex copia
militũ auxiliĩ aut speĩ bone accedebat statu᷑
putabat nõ p̾ꝰ uellũ actinge ꝙͣ maiorũ disci¬
plina milites laborae̾ coegisser/ Nlã albinꝰ auli
fñs excitꝰ q clade ꝑclusꝰ postꝙͣ decreuerat nõ
egredi ꝓuĩcia quãtũ tẽporis estiuorũ ĩ imꝑiosu ͭ
Plerũq milites statutos in castris habebatꝭ
nisi cũ bdor aut pabuli egestas locũ mutare
mixti militibꝰ die necteq uagabãt᷑ et palã¬
tes agros uastare uillas expugnare peccr¬
ris et mãcipior predas certãtes age / eaq mus¬
tare cũ mercatoribꝰ uino aduactĩtio et aliĩs ta¬
libꝰ p̾te̾a frumẽtã publice datũ uende pa-¬
nẽ indies mercari postremo q̃cũs diciaut
fingi queñt ignanie luxurieq probra in

Expanded text:
culi neque laboris patiens, lingua quam manu promptior, praedator ex sociis et ipse praeda hostium, sine imperio et modestia habitus. ita imperatori novo plus ex malis moribus sollicitudinis quam ex copia militum auxili aut spei bonae adcedebat. statuiputabat, non prius bellum attingere, quam maiorum disciplina milites laborare coegisset. nam Albinus, Auli fratris exercitusque clade perculsus, postquam decreverat non egredi provincia, quantum temporis aestivorum in imperio fuit, plerumque milites stativis castris habebat, nisi quom odor aut pabuli egestas locum mutare ermixti cum militibus diu noctuque vagabantur, et palantes agros vastare, villas expugnare, pecoris et mancipiorum praedas certantes agere eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio et aliis talibus; praeterea frumentum publice datum vendere, panem in dies mercari; postremo quaecumque dici aut fingi queunt ignaviae luxuriaeque probra, ea in
Abbreviated transcription (Latin):
coacti tradiderunt. Cesarcum suã leuitate coitã
om̃ibus sciret. Ieq uireretun neq crudelitate nr̃
uidiretur asperius fenssa. nrq exitum ꝯsiliorum
suorum aĩaduerteret. Srd tali rõe diu̾sis in lons
plures ꝯsilia Iuissent exrmplo supplicii det̾rendoꝵ
deli quos existuuauit. Itaꝙ om̃ibuis qui armua tule¬
raut mauus p̃stidit. uitamq coucessit. quo testatior
esset pena improborum. ODrappes quẽ captum ex̃
a Camino docuu siue indignitate et dolore uĩnuloꝵ
siue tuuore granoris supplicii. paucis dies ꝯ cibo
se absciuuit. atzita Interiit. Eodem tempo lucceniux
quem profugisse ex polio scripsi cum in ptãtẽ ur̃isset
eparruacti  aridu crebro en niutadis lona ml¬
torum fidei se ꝯuuttebat. quod nusꝙͣ diucius siue
ꝑiculo cõmoraturius uidobatur cum sibi ꝯstuus ẽẽt

Expanded text:
coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur, cum sibi conscius esset,
Abbreviated transcription (Latin):
celso loto. et in ꝯspcũ ex̾titus ur̃i. magnus utũq
clamor oriebatur. Itaq quisq poterat᷑ maxunt
hostiũ flãmeq se offerebant. Lesar cũ rõplures
suos uuluerari uideret. ex onũbus oppidi ꝑtibꝰ
cohortes. montem ascendere. et siulatione meꝰ¬
uiũ occuxandorum clamiorẽ undiq iubxt tollere
Quo facto ꝑtorriti oxpidaui. cum quid ageretur
In lotiss ueliquis essent susponsi. Reuocant as Iuz¬
pugnandis oprubus armatoiz. muuis q disponãt
itaurĩ fure põli facto. teleriter eꝑa. feãuia ap̃hẽsa
ꝑtim restingunt. ꝑtim interstuidũt dũ ꝑtiuatit᷑.
resisterent. xxxidaui magna eciam ꝑte amissa sui
serornmy in suiã xmanebant ad postren̾iũ cunitulis
uene fontu intercifa sunt at auerse. Quo facto re¬
pente. ꝑhe̾nis exaruit fons tantã actulit oppidais
salutis desꝑationẽ. Ut non id hoim ꝯsilio sed droꝵ
uoluntate. faccum putarent Itaq seurcassitatu

Expanded text:
celso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque celso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim ramissa siti suorum in sententia permanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
uulites nr̃i. uiuras ꝓferre. et labore atz opi biu
locorum uiucere difficultates. Bod̾ temxẽ cuintu¬
lolz tectos. ad uiuras agunt. et capud fontis qd
gruus oꝑis sine ullo prculo. sine suspiciõr hostĩ
facere licobat. E ꝑtrintur agger in altitudinem
pedes uap ui. Collocatur in ro turrier x. tabu¬
latorum non quidem que meuibus equaretud
xium nullis oꝑibus offici poterat Sed que suꝑa¬
re fontis fastigiũ posset Ex racum tela toriurt
Iacerẽtum ad fontis aditum nec sure ꝑiculo possẽt
ꝙ tempe at̾rime pliantur ut ab ncendio ẽstiun¬
guendo duuicationis piculo deterrrant rõuoiz
Aagna repente in ipĩs oxeribus flauia extitit
Quetũq em̃ ꝑ locum p̃cipitom uussa erãt ra unem
et aggere supprossa comprehendebant. idixsum
quod iorabatum Milites contra nostri qͣqͣ ꝑiculo /
fortissuo sustiuebant aũs. Res euii grrebat et exi¬

Expanded text:
milites nostri vineas proferre et labore atque operibus milites nostri vineas proferre et labore atque operibus locorum vincere difficultates. Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret id enim nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent que tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabatur. Milites contra nostri, quamquam periculoso fortissimo sustinebant animo. Res enim gerebatur et ex
Abbreviated transcription (Latin):
uudiq oppidum ux ellodunũ. hoc auertere loc nã
ꝓhibebat. In infuis om̃ sit radicibus mõtis fereba᷑
ut nullam in ꝑtem depressis fossis dirmuari posset
Erat aũt oppidauis difficilis et p̃ruptus eo destõsꝯ
Ut prohibentibus nr̃is. sue uulueribus at ꝑiculo
uite. Noq a dire fluurẽ. neq arduo se reciꝑe posset
astensu. Qua difficultate eorum coguita cesar
sagittariis. fuuditoribus ꝙ dispositis. toriuentis
etiam quibusdam locisr toutra facilluuos destẽsus
colloratien aqua filiuã prohibebat oppidauos quoꝵ
omiĩs postra multitudo aquatorum. uiũ in lotum
cõuenrebat. sub ipuis oppidi murĩ. ubi maguiꝰ fos̃
a que prorũpebat. Ab ea pte. que frre prdũ trecẽ¬
torum Interuallo fluus c̾cuitu uatabat. hoc fonie
prohibrri posse oppida nos. tũ optarent relinqui
Cesar uiuis uideret. regione eis uineas agrre
aducisus moutem, et aggerom Iustrue̾ copit
succedentes uuluerant. Nlon deterrentur tamen

Expanded text:
undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur, ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multitudo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit succedentes vulnerant; non deterrentur tamen