comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis tuae : & eripiam
.te. & magnificabis me . Ipse ergo
sib testis est. quia inuocantib
miserereri desiderat: qui am¬
mon&. ut in uocrtur. Pro inde
rectis operibus. abipso ferie
quarte diluculo. septi formis
mente urniamus. Nullus nostrũ¬
ad terrena opera in agros exeat.
nullus quod lib& negotiũ age¬
re praesumat: quatinus ad scȩ
genitricis dñi aeccłam conue¬
nientes. qui simul om̃s pecauimꝰ
simul om̃s mala que fecimus
deploremus : ut districtus iu¬
dex cũ culpas nr̃as nos punire
considerat. ipse asententia
proposite dampnationis parcat
Quã exhortationẽ beati grrgo¬
rii ideo huic opusculo inse¬
rendã putauimus: ut a quanta
perfectione predicationis mi¬
tiũ sumpserit monstraremus.
Igitur dũ magna multitudo sa¬
cerdotũ. monachorũ. diuersi¬
q sexus aetatis iuxta praecep¬
tionẽ brati gregorii die con¬
stituta dnm̃ rogatura uenis¬
set. intantũ lues ipsa diuino
iuditio deseuit: ut intra uni¬

Expanded text:
tribulationis tuae, eripiam tribulationis tuae, eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammonet, ut invocetur. Proinde, rectis operibus, ab ipso feriae quartae dilucolo septiformis lmente ad terrena opera in agros exeat, nullus quodlibet negotium agere praesumat, quatenus ad sanctae genitricis Domini ecclesiam convenientes, qui simul omnes peccavimus, simul omnes mala quae fecimus deploremus, ut districtus judex dum culpas nostras nos punire consipropositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra uni
Abbreviated transcription (Latin):
& quod nequit̃ egimus. flendo
puniamus. Pracueniamus faciem
euis in confessione: & sicut pro¬
ph&a ammon&. leuemus corda
nr̃a cum manibus addm̃. Qip¬
re est: orationis nostrȩ studiũ.
cũ merito bonae operationis
erĩgere. Dat profecto. dat tremo¬
ri nr̃o fiducim: qui perprophe¬
tam clamat. Nolo mortẽ pecca¬
toris: sed ut conuertatur & uiuat.
N ullus autẽ deiniquitatũ suarum
immanitate desper&. Ueternosas
namq niniuitarũ culpas tridu¬
ana poenitentia abstersit : & con¬
uersus latro uitar praemiũ in ipsa
sententia suae mortis emeruit.
Mutemus igitur corda: & praesuma¬
mus nos interim percepisse qđ
petimus. Citius ad praecẽ iudex
flectitur: si aprauitate sua petitor
corrigatur. Imminente ergo tan¬
te anima duersionis gladio: nos
importunis fletibus insistamus.
Eanamq quȩ in grata esse homini¬
bus importunitas sol& iuditio
exigi : qui quantũ meremur non
nult irasor. Hinc &rnim psal¬
mistã dicit. Inuocame indie

Expanded text:
et quod nequiter egimus, flendo et quod nequiter egimus, flendo puniamus. 'Praeveniamus faciem eius in confessionem', et sicut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum manibus adre, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperet. Veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit , et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit . Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis precibus insistamus. Ea namque quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judiciexigi, qui quantum meremur, non vult irasci. Hinc etenim per Psalmistam dicitur: Invoca me in die
Abbreviated transcription (Latin):
da poenitentia. hoc modo
exorsus est. O port& fratres
dilectissimi. ut flagella dĩ
que metuere debumus uen¬
tura: saltem praesentia & ex¬
perta timeamus. Conuersiond
nobis aditũ dolor aperiat.
& cordis nr̃i duritiã ipsa quã
patimur poena dissoluat
tenĩ proph&ca teste praedictũ
est : peruenit gladius usq
adanimã. Ecce & enim cune¬
ta plebs caelestis irae mucro¬
nae percutitur: & repentina
singuli cede uastantur. Nes
sed languoris moras ut cer¬
nes mors ipsa praecurrit. Percus¬
sus quisq antea rapitur: quã adla¬
menta poenitentiae conuertatur.
Peusate ergo qualis ad conspectum
districti udicis ꝑueniat: cui non
uicit flere quod̃ fecit. Habitato¬
res quippe non exparte subtra¬
huntur: sed parit̃ corruunt. do¬
mus uacuȩ relinquuntur. Filioꝵ
funcra parentes aspiciunt: & sui
ecos adinteritũ heredes pracce¬
dunt. Vnusquisq ergo nr̃m : ad
poenitentiae lamenta confugiat.
quic quid errando commisimus.

Expanded text:
da poenitentia hoc modo da poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum heredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad paenitentiae lamenta confugiat, quicquid errando commisimus,
Abbreviated transcription (Latin):
rium lic& totis uiribus reniten¬
tem plebs omnis tamen elegit.
Quem ille apicẽ attentius fuge¬
re temptans. sẽ esse omnino
indignũ tali honore clamita¬
bat.Ui delic& metuens. ne
mundi gloriã quã prius sub¬
iecerat. ei sub aecclesiastici el¬
re regiminis aliquomodo suo¬
ripere poss&. Unde factum e
ut epłam adimperatorẽ mai¬
ciũ diriger&. cuius filiũ exla¬
cro sc̃o susceperat: Adiurans &
multa praecede poscens. neum¬
quam assensum populis prebrre
ut se huius honoris gloria sus¬
limar&. Sed praefectus urbis
germanus nomine. eius nuntui
anticipauit: comprehensumq
ac dis ruptis ȩpistolis consenui
quem populus fecerat. imperi¬
tori direxerat. At ille graus
agens pro amicitia diacom. ei
quod locũ deferendi ei hono¬
ris ut cupierat repperiss&
dat ilico praeceptionẽ: ipsum¬
q in stitin praecepit. Cumq
in hoc restar& ut benedicere¬
tur. & lues populũ deuasti¬
r&: uerbũ ad plebẽ pro agen¬

Expanded text:
rium licet totis viribus renitenrium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agen
Abbreviated transcription (Latin):
to tempore tanta inundatione
tyberis fluuius alueũ suum egres¬
sus est. tantumq excreuit : ut eius
unda suꝑ muros influer& atq¬
in ea maximã partẽ regionis oc¬
cupar&: ita ut plura antiquarũ
Aediũ moenia deicer&. Qua ȩtũ
aquarũ uiolentia. horrea. aeccłȩ
euersa sunt : in quibus non nulla
modiorũ tritici milia perierunt.
unc si quidẽ multitudo serpentiũ
cum magno dracone inmodũ
trabis ualidi per huius fluiii
alueũ immare descendit: sed
suffocate bestiae int̾ salsos ma¬
ris turbidi fluctus nec mora¬
litore eiecte sunt. Subsecuta
est euestigio clades: quam
inguinariã uocant. Nam medi¬
o mense undecimo adueniens.
primũ omniũ iuxta illud qđ
in iet echiele legitur. ascũa rio
meo incipite. pelagiũ papam
perculit : & sine mora extinxit
Quo de functo. tanta strages po¬
puli facta est: ut passim abstrac¬
tis habitatoribus domus imr¬
be plurimȩ uacut remanerent.
Sed quia aeccła di sine rrctorr
esse non poterat: bratum grego¬

Expanded text:
t. Tanta inundatio Tiberis fluvius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atqin ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Grego
Abbreviated transcription (Latin):
cerali clementia flexuis. non
tantum potestate quam prie¬
catu & lenitate uinctos prę¬
torialibus catenis absoluit
Huius rei gratia conpunctus
uenerabilis pontifex: coepit
lacrimosis gemitibus secum il
uerba praecantia. haec pro¬
phetica & euangelica reuol¬
uere oracula. Tu dñe dixisti
iudicate pupillo. defendite
dmittite & dimittetur uobis: Ne

Expanded text:
cerali clementia flexus, non cerali clementia flexus, non tam potestate quam precatu et lenitate vinctos, praetorialibus catenis absolvit. Hujus rei gratia compunctus venerabilis pontifex, coepit lacrymosis gemitibus secum inter verba precantia, haec siquidem prophetica et Evangelica revolvere oracula: Tu, Domine, dixisti: Judicate pupillo, defendite Dimittite, et dimittetur
Abbreviated transcription (Latin):
rabile illud conperir&. uideli¬
c& quod cum idem orbis prin¬
ceps in expeditionẽ circum¬
ibidẽ obuiam habuerit ueds¬
tissimã uiduã. senio simulq
dolore ac paupertate confech
cuius lacrimis atq uocibus
cõpellatur. Princeps pussime
traiane : ecce hic sunt homine
qui modo mihi unicũ filium
senectutis scilic& meae baculi
& omne solatium occiderunt.
meq unã cum eo uolentes o¬
cidere. dedignantur &lam
mihi pro eo rationem aliqua
reddere. Cui ille festinato
ut res exigebat pertransiens.
cum rediero inquit dicito mihi.¬
ut ego faciã tibi omnẽ iustiua
Tum illa. dñe inquit: & si tũ non
redi eris. ego quid faciam.s
Ad quam uocẽ substitit: & redd
coram sẽ ad duci fecit. Neq
cum suggereretur acunctis
accelerare negotiũ. gressum
aloco mouit. quo usq & uidie
a fisco quod ueridicis sanchi¬
nibus decretũ est. persolui
perficer& : demumq supplica¬
tionum praecibus & fletibus
suꝑ facti sui poenitentes. us¬

Expanded text:
rabile illud comperiret, videlirabile illud comperiret, videlicet quod cum idem orbis princeps in expeditionem, circumibidem obviam habuerit vetustissimam viduam, senio simulque dolore ac paupertate confectam, cujus lacrymis atque vocibus sic compellatur: Princeps piissime Trajane, ecce hic sunt homines qui modo mihi unicum filium, senectutis scilicet meae baculum et omne solatium, occiderunt; meque una cum eo volentes occidere, dedignantur etiam mihi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille festinato, ut res exigebat, pertransiens: Cum rediero, inquit, dicito mihi, et faciam tibi omnem justitiam. Tum illa: Domine, inquit, et si tu non redieris, ego quid faciam? Ad quam vocem substitit, et reos coram se adduci fecit. Neque, cum suggereretur a cunctis accelerare negotium, gressum a loco movit, quousque et viduae a fisco, quod juridicis sanctionibus decretum est, persolvi pro re fecit; demumque supplicationum precibus et fletibus super factis suis poenitentes vis
Abbreviated transcription (Latin):
beati pontificis ꝑ internuntios
ammonitione correptus. maiori
ex arsit insania. Ad eo ut urbem
depopulandã adir&. Qui ad¬
uenienti beatus gregorius ut
colloqueretur occurrit: tantã¬
q uim nutu diuino eius uerbis
in esse exꝑtus fuit: ut cum hu¬
millima indulgentia religioso
apostolico satis facer&: & se de¬
inceps sibi subditũ & scẽ roma¬
nae aeccłae deuotũ famulũ
spopondiss& . Is deniq postra
usq ad exitũ infirmatus uene¬
randi papae orationem petut.
atq in responsũ accepit. quod
ei dñs adhuc spatium poeni¬
tentiae largiretur: & ut pleni¬
us con ualescer&. illis quibus nu¬
tritus fuerat cibis indulgere
ftuderet. Qui iussis obtempe¬
rans conualuit. & in reliquum
deuotius uixit. Idem uero per¬
fectissimus & acceptabilis dõ sa¬
cerdos cum quadam die perfo¬
rum traiani quod opere mirifi¬
co constat esse exstructum pro¬
ceder&. & insignia miscđiae
enis conspicer&. int̾ quȩ memo¬

Expanded text:
beati pontificis per internuntios beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tantamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans convaluit, et in reliquum devotius vixit. 27. Idem vero perfectissimus et acceptabilis Deo sacerdos, cum quadam die per forum Trajani, quod opere mirifico constat esse exstructum, procederet, et insignia misericordiae ejus conspiceret, inter quae memo
Abbreviated transcription (Latin):
adoemonibus uexari fecerunt.
aedito signo crucis. ab ȩquo
proturbauit daemonia. Res¬
piciensq inpartẽ. mox ut ma¬
gos est contemplatus. illi caxeca¬
ti. & ab eis dẽ de monibus per¬
uasi cęciderunt retrorsum
Unde intellexit uir dñ eorũ
idperpetratũ nequitia esse.¬
& iussit eos ad seduci. & in terro¬
gati eorum re ⁊ ordinẽ prodi¬
derunt. Quibus respondit
beatus pontifex perpetuo cęci
esse debetis. ne uidentes ad con¬
suetam peruersitatẽ redire
temptrtis. In nomine autem
beato petro. liberi auexatione
doemonum sitis. Qui confes¬
tim adarmonibus emundati
& credentes fonte salutari ꝑ¬
fusi sunt. Ac permanente
caecitate dampnati. iubente¬
beato gregorio decętero stipe st̃
aec clesiastica aliti. Sed & trrannꝰ
quidã multã oppressionẽ cum
poene importabili importunitate
quiȩti ingerebat sc̃ę romanae
aecclesiae: possessionesq eidem
& mancipia pertinentia crude¬
lissime deuastabat. Qua de re

Expanded text:
a daemonibus vexari fecerunt. a daemonibus vexari fecerunt. u Christi, et edito signo crucis, ab equo perturbavit daemonia; respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos ad se duci, interrogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redire tentetis. In nomine autem beato Petro, liberi a vexatione daemonum sitis. Qui confestim a daemonibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubentebeato Gregorio, de caetero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus quidam multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius multis & suauissimis
monitionibus seu districti ex¬
aminis terroribus studiosissime
& sepissime immo indesinent̃
persua dere contendit. ut ux¬
orem suam ingratiam pactam
reciper&: aqua quo quomodo
diuelli nisi morte. aut ambo¬
rum consensu intercedente
nequir&. Sedis diabolica
praeuentus in remediabilit
pertinatia. monita eius spre¬
uit. Quem beatus gregorius
apostolica auctoritate ab ac¬
desia sub anathemate nisire¬
si piscer& sequestra. Quam
ex communi cationẽ idem egre¬
admodũ ferens. & peccata
peccatis accumulans. duos magos
pecuniis explacito locat: ut inscm
apostolicum Adumdictã eius
apo doxen artis suae exercerent.
Qui eum facie ignorantes dum qua¬
dam die ad processionẽ exmore
pergit beatus gregorius. illi eminꝰ
secus transitum stantes sibi eũ
rogant insinuari. Quibus res¬
ponsum est ipsum esse. qui solus
pontificali dignitate equitans.
praecedentem & sub sequentẽ
repente equum illius maleficus

Expanded text:
Gregorius multis et suavissimis Gregorius multis et suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter pertinacia, monita ejus sprevit. Quem beatus Gregorius apostolica auctoritate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam excommunicationem idem admodum aegre ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ad vindictam ejus apodixem artis suae exercerent. Qui eum facie ignorantes, dum quadam die ad processionem ex more pergit beatus Gregorius, illi eminus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali dignitate equitans, praecedentem et subsequentem repente equum illius maleficiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
quibus specialit̃ assignabantu.
supra sacro scm altare libamia
offerebantur. semꝑ illorũ sangi
hos pannos intrauit: qui effusus
Etaedificatis infide cunctis qu
uderant. munitisq iterum bi¬
tulis signo suo: tradidit eis
comparabilia munera uoti sil
Etcum gaudio reuersi. hȩc per
gr dinem domino suo nuntiarunt.
&sui desiderii compotẽ reddi¬
derunt. Qui practiosa sc̃orum
patro cina reuerenter suscipi
ens. honorabilit̾ in loco uenera¬
hili condidit. Quo dĩ frequen¬
dora quam inscĩ p&ri a eccła
miracula operari dignatur. ad
laudẽ & gloriam nominis sui.
usq inhodiernũ diẽ. Pater nihil¬
ominus erat familias romae. ual¬
de rebus ditissimus: sed religio¬
ne nimis egenus. Qui non minꝰ
uitus plenus quam rebus. cum
uxor sua ei displicuisset. fecit
sibi contra praeceptũ saluatoris
nr̃i ab ea diuortium. Res uero
beatũ gregorium latere non
potuit. quia & magnitudo ma¬
li & magnatio personarum
sc̃ facile prodidit. Quem beatꝰ

Expanded text:
quibus specialiter assignabantur, supra sanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos intravit, qui effm altare libamina Et aedificatis in fide cunctis qui viderant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nuntiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. Qui pretiosa sanctorum patrocinia reverenter suscepit, et honorabiliter in loco venerabili condidit; quo Dominus frequentiora quam in sancti Petri ecclesia miracula operari dignatur ad laudem et gloriam nominis sui 13 usque in hodiernum diem. 25. Pater nihilominus familias erat Romae valde rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non vitiis minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi ab ea contra praeceptum Salvatoris nostri divortium. Res vero beatum Gregorium latere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se facile prodidit. Cui beatus
Abbreviated transcription (Latin):
uemensq ad sepulchrũ beati petri.
ibi diutius orauit & fleuit. Atq
ueluti somno correptus in extasi
est raptus. in quo per reuelationẽ¬
se exauditum discit: & ne ulteri¬
us iam talia dequo quam sine bap¬
tismate sacro defuncto praesume¬
r& petere. promeruit castigari.
Qua inr̃e lic& uiris perfecte
fidei & curiosis quȩdã ualtant
queri. & plura abhis qui credunt
ueritati fidelit̃ dicenti. quȩ apud
homines impossibilia sunt. uel
uidentur. facilia sunt Apud dm̃
uidetur inhoc acta diumne pie¬
tatis & potestatis iuditium uene¬
rari. & anemine discuti. Deniq
afideli & religioso uiro. hinc nr̃o

Expanded text:
veniensque ad sepulcrum beati Petri, ibi diutius oravit, et flevit, atque veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelationem exauditum discit; et ne ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit castigari. Qua in re, licet a minus perfectae fidei et curiosis quaedam valeant quaeri, et plura ab his qui credunt veritati fideliter dicenti, quae apud homines impossibilia sunt vel videntur, facilia sunt apud Domividetur in hoc actu divinae pietatis et potestatis judicium venerari, et a nemine discuti. 28. Denique a fideli et religioso
Abbreviated transcription (Latin):
thoricos. quod me inlingnę
huius pristinũ reclusissem: &
multo sudore multoq tempo
re cocpissẽ anhelantia stridenti¬
atq uerba resonare. & quasi per
criptã ambulans. rarum de suꝑ
lumen aspicerẽ Inpegi nouissime
indanihelẽ. & tanto tedio affectus
sum. ut desperatione subita om̃iũ
ueterũ laborem uoluissẽ contẽp¬
nere. Uiro adhortante haebreo.
& illo mihi sua lingua crebrius
improbus. qui mihi uidebar socius
int̾ eos cepi rursus discipulus esse¬
chaldaicus. & ut uernus fatear.
sum sermonẽ chaldaicũ lege¬
Xp̃i itaq gratia hieronimus fidẽ
adeptus . litterisq grecis ac lati¬
nis atq habraicis doctus. cunc¬
ta hebreorũ uolumina quae ca
nonicae continentur exueteri
testamento uera edicione in la¬
tinã linguã uertit. eaq omnia¬
commentatus est. Damhelem
quoq chaldaico sermone locu¬
tum. romano stilo descripsit.
ꝑsalteriũ uidelic& quod asoffromo
postulatus hieronimus ex hebreo

Expanded text:
toricos, cum in linguae toricos, cum in linguae hujus pistrinum me reclusissem, et multo sudore multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare: et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumein Danielem, et tanto tedio affectus sum ut desperatione sumpta omnem ueterem laborem uoluerim contemnere. Verum adhortante me Hebreo et illud sua lingua crebrius ia uincit', qui mihi uidebar sciolus inter eos, coepi rursum esse discipulus Caldaicus. Et ut uerius fatear, sum sermonem Caldaicum legei itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hta Hebraeorum volumina quae in canone continentur, ex Veteri Testamento, vera editione in latinam linguam vertit, aqcommentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
autcerte malis hominũ suspitionib
pessime diffamari. Obhoc ergo dice¬
bat nimquam debere feminas cum
seruis di &iam castissimis una manere
domo neum quã ut dictum est aliqđ
scandalum. uel offendiculũ tali exem¬
plo poner&ur infirmis. Et si forte
abali quibus feminis utideretur uel
saluta retur. rogabatur. num quã sine
cleriois testibus adeum intrabat. uel
solus cum solis um quã est locutus.
nec si secretoꝵ aliquid int̾ esset. Inui¬

Expanded text:
aut certe malis hominum suspicionibus aut certe malis hominum suspicionibus pessime diffamari. Ob hoc ergo dicebat, nunquam debere feminas cum servis Dei, etiam castissimis, una manere domo, ne, ut dictum est, aliquod scandalum aut offendiculum tali exemplo poneretur infirmioribus: et si forte ab aliquibus feminis ut videretur vel salutaretur, rogabatur; nunquam sine clericis testibus ad eum intrabant, vel solus cum solis unquam est locutus, nec si secretorum aliquid interesset.
Abbreviated transcription (Latin):
esse unum. aut duos. quod si &
ipsos contempneret. aeccłam ad¬
hnbendam. sin uero & huic non obę̧¬
diret. esset illi ut & nichus & publi¬
canus. Etillud addens. ut fratri pec¬
canti. &ueniam petenti. non septies
sed septuagies septies. delictum relax¬
aretur. sicut quisq adño cotidie sibi
domũ euis nulla um quã conuersata
est. nulla mansit. nec qui dẽ germa¬
na soror quȩ uidua dõ seruiebat.¬
quas personas scorum episcoporum
consilia iexceptis posuerunt. Di¬
cebat uero quia & si desorore &nep¬
tis secum commorantibus milla
nasci possit mala suspitio. tam̃ qm̃
ille persone sine aliis necessarnis scc̃uq
manentibus feminis ee non possunt¬
& quod ad eas ętiam alieaforis intrareñ.
dehis posse offendiculum. aut scanda¬
lum infirmis nasci. & illos qui cum
ep̃o uel quolib& clerico forte manerent.
exhis omnibus femmarũ personis posse
una commorantibus aut aduentantib
aut temptationibus humanis perire.

Expanded text:
esse unum aut duos: quod si et esse unum aut duos: quod si et ipsos contemneret, Ecclesiam adhibendam: sin vero et huic non obediret, esset illi ut ethnicus et publicanus. Et illud addens, ut fratri peccanti et veniam petenti, non septies, sed septuagies septies delictum relaxetur , sicut quisque a Domino quotidie sibi domum ejus nulla unquam conversata est, nulla mansit, ne quidem germana soror, quae vidua Deo serviequas personas sanctorum episcoporum concilia in exceptis posuerunt. Dicebat vero, quia etsi de sorore et neptibus secum commorantibus nulla nasci posset mala suspicio; tamen quoniam illae personae sine aliis necessariis secumque manentibus feminis esse non possent, et quod ad eas aliae etiam a foris intrarent, de his posse offendiculum aut scandalum infirmioribus nasci; et illos qui cum episcopo vel quolibet clerico forte manerent, ex illis omnibus feminarum personis posse una commorantibus vel adventantibus, aut tentationibus humanis perire,
Abbreviated transcription (Latin):
Et nequisquam facili iuratione ȩtiam
adperiurium. decidisset. maeccła.
populo praedicabat. & suis institue¬
rat nequis iurar& neadmensam qui¬
dem. quod si prolapsus feciss et unã
destatutis perdebat potionem.
Numerus enim eratsuis secum cõmo¬
rantibus & coniuuantibus poculorũ
praefixus. Indisciplinationes quoq
& trans gressiones suorum aregula
recta & honesta &arguebat &ctolle¬
rabat. quantum decebat & oporte¬
bat. In talibus praecipue docens.
necuiusquã cor declinaretur. inuer¬
ba maligna ad excusandum excusa¬
tiones inpeccatis. Etut dumquisq
offerr& mimus suum ad altare. &
ille recordatus fuerit quod frater
suus habebat aliquid aduersus illũ.
relinquendũ esse minus ad altare.
adq eidẽm fratri reconciliaretur.
&tunc ueniendũ & munus ad altare
offerendum. Siuero ipse aduersus
fratrem suum aliquid haberet. cor¬
ripere eum debere in parte. Et si
eum audisset. lucratus esset suum
fratrem. Sinminus. adhibendum

Expanded text:
Et ne quisquam facili juratione etiam Et ne quisquam facili juratione etiam ad perjurium decidisset, et in ecclesia populo praedicabat, et suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis secum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, arguebat, et tolerabat quantum decebat et oportebat: in talibus praecipue docens, ne cujusquam cor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic recordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinquendum esse munus ante altare, atque eundum quo fratri reconcilietur, et tunc veniendum, et munus ad altare offerendum . Si vero ipse adversus fratrem suum aliquid haberet, corripere eum debere in parte; et si eum audisset, lucratus esset suum fratrem: sin minus, adhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
tha. meliorem partem maria elegit
quȩ non auferetur abea. Namfabricarũ
nouarum numquã ftudium habuit.
deuitans ineis implicationem sui animi.
quem semꝑ liberũ habere uolebat ab
omni molestia temporali. Non tamen
illa uolentes & ȩdificantes prohibebat
nisi tantum immo deratos. Interea dũ
aeccłȩ pecuiua defecerat. hoc ipso po¬
pulo xp̃iano denuntiabat. non se ha¬
bere quod indigentib erogaret. Nã
& indigentibus dis pensari. quod non
commemorassem nisi contra carnalem
sensum quorum dã fieri prouiderem.
Ethoc ipsum ȩtiam uenerabilis memo¬
riȩ ambrosius intalibus necessitatib
indubitant̃ esse faciendum. &dixit &
seripsit. Sed et deneglecto afidelibus
garophilatio & secretario. unde altari
necessaria inferentur. aliquando m
acccła loquens admonebat. quod ȩtiã
beatisimum ambrosium se praesente
maeccła tractauisse nobis aliquando
tiam domo acmensa sumptibus que
commimibus alebantur & uestiebantur

Expanded text:
tha, meliorem partem elegit Maria, tha, meliorem partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Nam fabricarum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea dum Ecclesiae pecunia deficeret, hoc ipsum populo christiano denuntiabat, non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium se praesente in ecclesia tractavisse, nobis aliquando etiam domo ac mensa sumptibusque communibus alebantur et vestiebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitas &dampnosas. ipsaq ligaa
magis offerenda esse quam exigenda
Commendata uero quȩq ipse non sis¬
cipiebat sed uolentes suscipere
clericos non prohbebat. In his quo¬
quȩ aeccła habebat & possidebat
intentus amore uel implicatus
non erat sed maioribus magis &ss¬
b aeternorum cogitatione relaxabat.
Aeponebat. Quibus ille dispositis &
qrdiatis. tamquam arebus mordacib
c molestis anim recursum adinteriora.
nentis & superiora faciebat. quo uel de
nuemendis diumis rebus cogitaret.
uel deiam inuentis aliquid dictar&.
uut certe exiam dictatis atq trans scrip¬
as aliquid emendaret. Etid agebat
indie laborans. & in nocte lucubrans. &
erat tam quã illa religiosissima maria
⁊pum gestans supernȩ aeccłe. dequa
scriptumꝰ est quod sederet ad pedes dñi
atq intenta eius uerbum audiret. de
qua soror conquesta quod ab eadem
circa multum ministerium occupata
non ad iuuaretu. audiuit martha. mar¬

Expanded text:
sollicitas et damnosas; ipsaque legata sollicitas et damnosas; ipsaque legata magis offerenda esse, quam exigenda. Commendata vero quaeque ipse non suscipiebat, sed volentes suscipere clericos non prohibebat. In iis quoque quae Ecclesia habebat et possidebat, intentus amore vel implicatus non erat: sed majoribus magis ac sb aeternorum cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interiora mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria typum gestans supernae Ecclesiae, de qua scriptum est, quod sederet ad pedes Domini atque intenta ejus verbum audiret: de qua soror conquesta, quod ab eadem circa multum ministerium occupata non adjuvaretur, audivit: Martha, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
sue memor ẽẽtꝰ salutis. Uerum postꝰ
aliquos annos nobis forte cum eodẽ¬
in comminus constitutis. ecce illedoni¬
tor litteras ꝑsuum filiu mittens roguit
ut illi donationẽ tabulȩ suȩ redderent
Pauperibus erogandos direxit solids
centum. Quo ille sc̃s cognito inge¬
muit homine̾ uel finxisse donationẽ
uel eum debono opere poenituise
Et quanta potuit do suggerente. coid
eius. cum dolore animi exeadem re¬
fragatione dixit. In illius scilicet. in¬
crepationem &correptionẽ. & ta¬
bulas quas ille sponte miserat. nec
desideratas confestissi reddidit.
Pecuniam que illam respuit. Atq re¬
scriptis eundem sicut oportuit &ar¬
guit &corripuit. ammonens ut de
sua simulatione uel iniquitate. poe¬
nitentie humilitate do satis facerit
necum tam graui delicto desaeculo
exiret: frequentius quoq dicebat.
magis securius & totius aecclesiae
legata. adefunctis dimissa debere
suscipere. quam hereditates forte

Expanded text:
suae memor esset salutis. Verum post suae memor esset salutis. Verum post aliquot annos nobis forte cum eodem cominus constitutis, ecce ille donator litteras per suum filium mittens, rogavit ut illae donationum tabulae suo redderentpauperibus vero erogandos direxit solidos centum: quo ille sanctus cognito, ingemuit, hominem vel finxisse donationem, vel eum de bono opere poenituisse, et quanta potuit Deo suggerente cordi ejus cum dolore animi ex eadem refragatione dixit, in illius scilicet increpationem et correctionem: et tabulas quas ille sponte miserat, nec desideratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfaceret, ne cum tam gravi delicto de saeculo exiret. Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam legata a defunctis dimissa debere suscipere, quam haereditates forte
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu habens. sed ab hisdem domus.
praepositis cuncta & accepta etero¬
gata notabantur. quȩ anno com¬
pleto eidẽ recitabantur quosciret᷑
magis illius praepositi domus fidẽ
sequens quam probatum manifes¬
tumq cognoscens. Domũ agrum
seu uillã num quã emere uoluit.
Ucrum si forte aeccłe a quo quam
sponte aliquid tale uel donaret᷑.
uel titulo legati dimitteretur.
non respuebat. sed suscipi iubebat.
Nam & aliquas eum hereditates
recusasse nouimus. non quia pau¬
peribus inutiles ẽe possint. sed
qͣm iustum &aequum esse udebat.
ut amortuorũ uel filiis ud parentibus
uel afinibus magis possiderentur. qus.
ea deficientes dimittere. nolueruno
Quidã etiam exhonoratis ipponiensun
apud carthagiẽ. uiuens aecdes ie
ipponiensi possessionẽ donare uoluit
& confictas tabulas sibiusu fructuao
retento. ultro sc̃ȩ memoriȩ augusinis
misit. Cuius ille oblationẽ libenter
accepit. congratulans ei quod aedȩ

Expanded text:
in manu habens: sed ab eisdem domus in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretmagis illius praepositi domus fidem sequens, quam probatum manifestatumque cognoscens. Domum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam justum et aequum esse videbat, ut a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam ex honoratis Hipponensium apud Carthaginem vivens Ecclesiae Hipponensi possessionem donare voluit, et confectas tabulas, sibi usu fructu retento, ultro eidem sanctae memoriae Augustino misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
quentes tam aspere aliquando rep̃¬
hendit commotus ut diceret. Aut
delendos esse illos demensa uersus.
Aut se demedia refectione ad suum
cubiculũ surrecturũ. Quod ego
&alii qui illi mense int̾ furmus.
memor erat. eisq inde erogabat.
unde & sibi suisq omnibus secum
habitantibus. hoc uel᷑ reditibus pos¬
sessionum. Aecđȩ uel ętiam exob¬
lationibus fidelium. & dum forte
ut assolet depossessionibus ipsis in¬
uidia clericis fieret. Adloquebat᷑.
plebem dĩ. malens excollationib
magis plebis dĩ uiuere. quam illa¬
rum possessionũ cura uel guberna¬
tionem pati. & paratum se esse illis
cedere. ut eo modo omnes diꝰ ser¬
ui et ministri inuerent. quo in
ueteri testamento leguntur altari.
deseruientibus eosdem comꝑtiri.
Sed numquã id laici suscipere uoluer̃¬
Domus aeccłę curam omnemq sub¬
stantiam. aduces ualentioribus
clericis delegabat & credebat.
Numquã clauim. num quã anułũ.

Expanded text:
quentes, tam aspere aliquando reprequentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, memor erat, eisque inde erogabat, unde et sibi suisque omnibus secum habitantibus; hoc est, vel ex reditibus possessionum Ecclesiae, vel etiam ex oblationibus fidelium. Et dum forte ut assolet de possessionibus ipsis invidia clericis fieret, alloquebatur plebem Dei, malle se ex collationibus magis plebis Dei vivere, quam illarum possessionum curam vel gubernationem pati; et paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et ministri viverent, quo in Vetere Testamento leguntur , altari deservientes de eodem comparticipari. Sed nunquam id laici suscipere voluerDomus Ecclesiae curam omnemque substantiam ad vices valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum
Abbreviated transcription (Latin):
gem nr̃m non decarne sed depane
temptatum. Ideoq & populus in
hercmo non quia carnes desidera¬
uit. sed quia escȩ desiderio ad¬
uersus dm̃ murmurauit. meruit
improbari. Deumo autẽ sumendo.
apostoli extat sententia adtimothie¬
um scribentis ac dicentis. Noli
usq adhic aquam bibere. sedumo
modico utere. propt̾ stomachũ.
& frequentes tuas infirmitates
Coclearibus tantum argentris uters
cȩterum uasa quibus mense infe¬
rebantur cibi uel testea uellignea.
uel marmorea fuerunt Non tam̃
necessitatis inopia. sed proposito uo¬
luntatis. Sed &hospitalitatẽ semꝑ
exhibuit. & inipsa magis lectionẽ
uel disputationem quam ȩpulatio¬
nem potationemq diligebat &¬
contra pestilentiã humane consue¬
tudinis. in ea scriptum ita habebat.
Qiuisquis amat dictis absentum ro¬
dere uitam. hanc mensam indig¬
nam nouerit ẽẽ sui. Etideo omne
monebat. Nam & quosdam suos
familiarisimos co episcopos illius
scripture oblitos. & contra eam lo¬

Expanded text:
gem nostrum, non de carne, sed de pane gem nostrum, non de carne, sed de pane esse tentatum. Ideoque et populus in eremo, non quia carnes desideravit, sed quia escae desiderio contra Deum murmuravit, meruit improbari . De vino autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, ac dicentis: Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem monebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam lo
Abbreviated transcription (Latin):
uolent̾ homines solent. uel abicere
exutroq non quȩ iħu xp̃i sed quȩ sua
sunt idẽ querentes: Aciste ut dixi
medium tenebat. neq in dexteram.
neq in sinistram declinans. Mensa
usus est frugali & parca. quȩ quidem
int̾ olera & legumina &iam carnes
alquando propt̃ hospites uel quosq
infirmiores. Semꝑ autem uinum bibe¬
bat. quia nouerat & docebat ut
apostolus dicit: quod omnis creatura
dĩ bona sit. & mhil abiciendum
quod cum gratiarum Actione ꝑcipĩt.
scĩficatur enim ꝑ uerbũ di &oratio¬
suis confessionum libris posuit dicens
non ego inmunditĩa obsonis timeo.
noe omne carnis genus quod cibi
esset usui manducare ꝑmissum. heliã
cibo carnis refectum. iohannem
mirabili abstinenta praeditũ anima¬
libus hoc est locustis. maescam ce¬
dentibus non fuisse pollut̾u. Etscio
esau lenticule. concupiscentia de¬
ceptum. &druid propt̃ aquȩ desi¬
derium a seipso reprehensum &re¬

Expanded text:
solenter homines solent, vel abjicere; solenter homines solent, vel abjicere; ex utroque non quae Jesu Christi, sed quae sua sunt iidem quaerentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Quia noverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et oratiosuis Confessionum libris posuit, dicens: Non ego immunditiam obsonii timeo, Noe omne genus carnis quod cibo esset usui, manducare permissum; Etiam cibo carnis refectum; Joannem mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum. Scio et Esau lenticulae concupiscentia deceptum; et David propter aquae desiderium a se ipso reprehensum; et Re
Abbreviated transcription (Latin):
nandas culpã poenes me remanere.
non innegotio esse diuidicem. domine
merito uenerabilis & suscipiende pater.
Nonenim instas quod pleriq homines.
dice totcuris obstricto petibile uisum
fuerit. ammones subseruiente uere¬
cundia. quȩ maxima difficilium int
bonos efficatia est. Pro inde statim c̃o¬
nodans effectum desiderio tribui.
nam sperandi uiam ante pate feceram.
uersas prouintias cȩlebrata. quȩ cũ
potuit frequentauit. non eis quȩ sua
sunt sed quȩ ihmu xp̃i quęrens. ut uel
fides sc̃ȩ aeccłe catholice in uiolata
maner& uel non nulli sacerdotes &
clerici siue profas siue pronefas. ex cõ¬
municati uel absoluerentur uel abi¬
cerentur. in ordinatis uero sacerdo¬
tibus & clericis. consensum maioru
xp̃ianorum & consuetudinem a ecdȩ̃
sequendum arbitrabatur. Uestis eiuis
& calciamenta uel lectualia. & mode¬
rato & competenti habitu erant.
ec nitida nimium nec abiecta plurimũ
qui abhis plerumq ueliactare sẽ in¬

Expanded text:
mandas, culpam penes me remanere, mandas, culpam penes me remanere, non in negotio esse, dijudicem, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines dice tot curis obstricto petibile visum fuerit, admones subserviente verecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim commendatis effectum desiderii tribui: nam sperandi viam ante patefeceram . versas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorem Christianorum, et consuetudinem Ecclesiae sequenet calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se in
Abbreviated transcription (Latin):
onem. frat̾ne acdomesticae familiarta
mis litterarum. int̾ cessum apud scłi.
potestates postulatũ non dedisse. di¬
cente cuiusdam sapientis seruandam
esse sententiã. dequo scriptum est. &
quod multa suae famę contemplationer
amicis non praestitisset. Et illud nhl¬
ominus suum addens. qmͦ plerumq
potestas quȩ petit praemit. Cum
uero int̾cedendũ rem rogatus uidedit
tam id honeste ac temperate agebis
ut non solum honerosus ac molestud
non uideretur. uerum etiã mirabilis
extitisset. Nam dum exorta necessta¬
te suo more apud quendã africȩ i¬
carium macedonium nomine prosis¬
plici litteris int̾ ueniret. atq ille pas¬
uisset hoc modo rescriptũ mist
Oro modo afficior prudentia tua. & millis
que aedidisi. & in his quȩ int̃ ueniens.
oros sollicitis mittere non grauaris. Nã
pila tantum habent a cͦcuminis. sci¬
entiȩ & scitatis. ut nihil supra sit. & hȩc
cantum uerecudiȩ. ut isi faciam quod

Expanded text:
ionem fraternae ac domesticae familiaritaionem fraternae ac domesticae familiaritamis litterarum intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum vero intercedendum esse rogatus videbat, tam id honeste ac temperate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, hoc modo rescriptum misit: Miro modo afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, et in iis quae interveniens pro sollicitis mittere non gravaris. Nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam quod
Abbreviated transcription (Latin):
infidei bonis moribus profecerit. it abii
defecerit. atq compertis rerum oporti¬
nitatibus diuinȩ legis ueritatem parem
docebat camq illis inculcabat. & casqie
adipiscerentur aeternam uitam & dos¬
bat &ammonebat . n ihil aliud quȩnõ
ab his quibus adhoc uacabat. nsi tanti
oboedientiã & deuotionẽ xp̾ranam.
quȩ &dõ debetur & hominibus. peccantes
coram omnibus arguens. ut ceteri timo¬
rem haberent. Etfaciebat hoc tamqui
speculator adño constitutus domui isrł
praedicans uerbum. atq instans oportu¬
ne inportimae. arguens. hortans. inot¬
pans. in omni patientia. & doctrina.
praecipuęq oꝑam dabat instruere
eos qui ęẽnt idonei & alios docere.
Rogatusq a nonnullis in eorum tempora¬
libus causis epistolas ad diuersos dabit
sed & hanc suam amelioribus rebus
occupationem tam quam angariam
deputabat. suauẽ semꝑ habens dehis
quȩdĩ sunt uel allocutionẽ uel collat¬

Expanded text:
in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis deficeret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, et eas quo adipiscerentur vitam aeternam edocebat et admonebat: nihil aliud quaerens ab iis quibus ad hoc vacabat, nisi tantum obedientiam et devotionem christianam, quae et Deo debetur et hominibus: peccantes coram omnibus arguens, ut caeteri timorem haberent : et faciebat hoc tanquam speculator a Domino constitutus domui Israel, praedicans verbum atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem vel collocut