comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidelissimos suȩ administrationis uicari-¬
os sollicite ministrauit. et precipue ꝑ
apłoꝵ festa. quotqͦt in anno occurrerant
singillatĩ eos donis congruentibꝰ uisitauit.
Ita scđ̃m ꝑspicuã apłicȩ normã doctrinȩ bo¬
na ꝓuidere curauit. ñ tantũ corã dõ. s eti-¬
am coram omib hominib. ut cuiꝰq affe-¬
ctus. siue condicionis homines. si dm̃ qͤre¬
rent. int̾ eiꝰ discipłõs aut ꝓbari possent aut
erudiri. De ancillis dĩ quȩ in monasterio
deq canonicis ad scĩ andreȩ apłi eccłiam
tͣnslatis & si qua erant hurmodi. scrupulũ
quidẽ reliquit ñ modicũ. Sed hii quib m̃tiᷤᷤ
acies ita ñ iuget ut sincerã eiꝰ intentionẽ
in diu̾sis oꝑib ualeant ꝑspicacit᷑ intueri.
qui utiq si aduerterent. ñ homines ꝓpt̃
locũ. s locũ a dõ eligi ꝓpt̃ homines. & qͥa
obedientia dõ placet suꝑ sacrificiũ. scirent

Expanded text:
per fidelissimos suę administrationis vicariper fidelissimos suę administrationis vicarios sollicite ministravit et precipue per apostolorum festa, quotquot in anno occurrerant, singillatim eos donis congruentibus visitavit. Ita secundum perspicuam apostolicę normam doctrinę bona providere curavit, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus, ut cuiuscumque affectus sive conditionis homines, si Deum quererent, inter eius discipulos aut probari possent aut erudiri. 34. De ancillis Dei, quę in monasterio deque canonicis ad sancti Andreę apostoli ecclesiam translatis, et si qua erant huiusmodi, scrupulum quidem reliquit non modicum, sed his, quibus mentis acies ita non viget, ut sinceram eius intentionem in diversis operibus valeant perspicaciter intueri. Qui utique si adverterent, non homines propter locum, sed locum a Deo eligi propter homines, et quia oboedientia Deo placet super sacrificium, scirent
Abbreviated transcription (Latin):
ante lassi cessauerint. quã id qͦd moliunt᷑
expleuerint. Iam uͦ in p̾dicatione uerbi dĩ.
& sublimitate disputationũ. de sinceritate
scͥpturarũ. qualis qͣntusq fuerit. adinira¬
ri possumꝰ. diffinire ñ possumꝰ. quȩ tã copio¬
eũ eẽ sapientia dĩ ꝑ quẽ om̃ia facta st̃. nemo
hoc audiens & recte intelligens dubitaue¬
rit. Et ut nehil qͦd diuini cultꝰ usui com¬
tor intemptatũ relinqͤret. Si quos aũ in
suoꝵ ouiliũ septis. aut extra repꝑit qui
singulari acie contͣ diabolũ dimicaturi.
solitariã uitã appeterent. hos cũ onui uene¬
ratione susceptos. suȩ quoq exhortationis
caricatiua consolatione munitos. ꝑ diuersaᷤ
nio. & religioso ut decebat officio. alibi sin¬
gulos. alibi binos inclusit. Ottib tam̃ add
inuicẽ isi sermone tantũ & aspectu. nullꝰ
pateret accessus. His sumptꝰ. & quecũq
humanȩ fragilitati necessaria uidebant᷑.

Expanded text:
ante lassi cessaverint, quam id quod moliuntur ante lassi cessaverint, quam id quod moliuntur expleverint. Iam vero in predicatione verbi Dei et in subtilitate disputationum de sinceritate scripturarum qualis quantusque fuerit, admirari possumus, diffinire non possumus; quę tam copioeum esse sapientia Dei, per quam omnia facta sunt, nemo hoc audiens et recte intellegens dubitaverit. Et ut nihil, quod divini cultus usui comtor intemptatum relinqueret, si quos aut in suorum ovilium septis aut extra repperit, qui singulari acie contra diabolum dimicaturi solitariam vitam appeterent, hos cum omni veneratione susceptos, suę quoque exhortationis caritativa consolatione munitos per diversasnio et religioso, ut decebat, officio, alibi singulos, alibi binos inclusit, quibus tamen ad invicem, nisi sermone tantum et aspectu, nullus pateret accessus. His sumptus, et quęcumque humanę fragilitati necessaria vide bantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nobilit̾ auxit. alia olim diruta reparauit.
In his singulis qui dõ omĩpotenti sub
regula uitȩ canonice deseruirent. ꝓuida
ingenii sui arte disposuit. ac ne quid eiᷤ
ꝓmodo conu̾sationis suȩ deesset. liberalit̾
disponendo ꝓuidit. Cuiꝰ oꝑis & saluberri¬
mi studii monim̃ta ȩre ꝑhennuiꝰ in his ubi
acta st̃ locis firma ꝑdurant. ita ut in laudẽ
ad exteras nationes tͣnsfudit. & in regno suȩ
ꝓuidentiȩ. delegato. partĩ exemplo. partim
oꝑe ꝓprio. partim uaria ꝑsonarũ qualitate
& crebra admonitione diffudit. Nõnenĩ pas-¬
sus ẽ suoꝵ quẽlibet aut incassũ occupari. aut
ocio torpere merti. diffimens ut solebat loqͥ.
Ignauũ pecus arcendũ ap̃sepib & scđd̾m apo¬
stolũ ut qui ñ laborat. nec manducet. Non
possunt singillatĩ conscribi omĩa bona qͤ
fecit. quȩ docuit. ꝗͤ amauit. Tantũ semꝑ
materie suꝑerit. id curantib. ut ipsi ꝓfecto

Expanded text:
nobiliter auxit, alia olim diruta reparavit. nobiliter auxit, alia olim diruta reparavit. In his singulis, qui Deo omnipotenti sub regula vitae canonicae deservirent, provida ingenii sui arte disposuit, ac ne quid eis pro modo conversationis suae deesset, liberaliter disponendo providit. Cujus operis et saluberrimi studii monimenta perennius in his ubi acta sunt locis firmata perdurant, ita ut in laudem ad exteras nationes transfudit, et in regno suae providentiae delegato partim exemplo, partim opere proprio, partim varia personarum qualitate et crebra admonitione diffudit. Non enim passus est suorum quemlibet aut incassum occupari, aut otio torpere inerti; diffiniens, ut solebat loqui, ignavum pecus arcendum a praesepibus; et secundum Apostolum: Ut qui non laborat, nec manducet . Non possunt singillatim perscribi bona omnia, quae fecit, quae docuit, quae amavit. Tantum semper materiei supererit id curantibus, ut ipsi profecto
Abbreviated transcription (Latin):
erũ suoꝵ gregi sibi cõmisso dona ꝑhen¬
nia confirmaret. Quo tam̃ studio id cu¬
rauit potissimũ. ut & illis unde abducta
st̃ desideriũ. & hiis quo adducta st̃ ampli¬
ficaret᷑ gaudiũ. quatenꝰ utͥq bono odore
xp̃i qui ẽ in martẏrib. immo qͦd ipsi sunt
licet diuersis affectib ꝓuocati. & illi uiua¬
cius appeterent qͦd negligebant. & isti ꝑ-¬
petuo uenerarent᷑ qͦd ad se translatũ esse
gaudebant. Nam qͥs nescit amare bonũ
qͦd habet. si ablatũ fuerit discit fortasse bo¬
nũ amare quo caret. & habebit illud dũ
aberit. fructuosius in memoria. qͦd sibi
inutilit᷑ habuit in p̃sentia. Impletũ ẽ hoc
mͦ euangłicũ illud elogiũ quo dicit᷑. om̃i
habenti dabit᷑ & habundabit. ei aũ qui ñ
babet & qͦd habet auferet᷑ ab eo. Int̾ea cer¬
tatim in locis multis ꝑ parrochias episco¬
pii sui. fidelis hic dñi seruus & prudens.
a fundam̃tis erexit. quedã prius fundata

Expanded text:
erum suorum gregi sibi commisso dona perhenerum suorum gregi sibi commisso dona perhennia confirmaret. Quo tamen studio id curavit potissimum, ut et illis, unde abducta sunt, desiderium, et hiis, quo adducta sunt, amplificaretur gaudium, quatinus utrique bono odore Christi, qui est in martyribus, immo quod ipsi sunt, licet diversis affectibus provocati et illi vivatius appeterent, quod neglegebant, et isti perpetuo venerarentur, quod ad se translatum esse gaudebant. Nam qui nescit bonum amare, quod habet, si ablatum ab illo fuerit, discit fortasse bonum amare, quo caret, et habebit illud, dum aberit, fructuosius in memoria, quod sibi inutiliter habuit in presentia. Impletum est hoc modo evangelicum illud elogium, quod dicitur: Omni habenti dabitur et abundabit, ei autem, qui non habet et quod habet, auferetur ab eo. tatim multis in locis per parochias episcopii sui fidelis hic Domini servus et prudens, a fundamentis erexit, quaedam prius fundata
Abbreviated transcription (Latin):
fori. scĩq pantaleonis ut iam dictũ ẽ p̃cio¬
sas reliquias. quib se patronis specialius
delegauit. ut puta geminas gratissimas
& dulcissima pignera. ad scĩssimã suȩ eo-¬
clesiȩ sedem miro ambitu uariis de locis
attraxit. De tͣnssatione beati euergisili
t̾cii eiusdem sedis archiep̃i qͥd factũ sit.
huiꝰ pii ꝓuisoris dispensatione plurimis
notũ ẽ. quẽ in eccłia beatȩ ceciliȩ uirginiᷤ
cũ hymnis. & diuinȩ laudis cȩlebratione
repositũ. plebs religiosa ita uenerat᷑ & co-¬
lit. ut presentẽ crederes beneficiis largi-¬
orib cotidiana obsequia mutuari. Cȩte¬
ra quȩ tam breui tẽpore suȩ eccłiȩ filiis
oblectam̃ta contulit. & dona salutis pensa¬
ri. nequeunt. estimari ñ posst̃. quȩ ex õi¬
b pene mundi plagis & t̾minis. religio¬
so affectu & animo congregauit. quasi co¬
niciens qͦd futurũ erat. ut ꝓ breuitate di¬

Expanded text:
fori sanctique Pantaleonis, ut iam dictum est, preciofori sanctique Pantaleonis, ut iam dictum est, preciosas reliquias, quibus se patronis specialius delegavit, utputa gemmas gratissimas et dulcissima pignora ad sanctissimam sue ecclesie sedem miro ambitu variis de locis adtraxit. De translacione beati Evergisili, tercii eiusdem sedis archiepiscopi, quid factum sit huius pii provisoris dispensacione , plurimis notum est, quem in ecclesia beate Cecilie virginis cum hymnis et divine laudis celebratione repositum plebs religiosa ita veneratur et colit, ut presentem crederes beneficiis largioribus cotidiana obsequia mutuari. 32. Cetera, quę tam brevi tempore suę ecclesię filiis oblectamenta contulit et dona salutis, pensari nequeunt, estimari non possunt, quę ex omnibus pene mundi plagis et terminis religiose affectu et animo congregavit quasi conitiens, quod futurum erat, ut pro brevitate di
Abbreviated transcription (Latin):
indigena equȩ & alienigena formidauit.
Et recto conuementissimoq ordine omnis
ad quẽ magnitudinis eiꝰ fama ꝑuenit. pͥmo
eũ timere. pꝰea consueuit amare. Sc̃oꝵ cor¬
pora atq reliquias. & quęlibet monim̃ta
ut suis patrocina cumularet. & ꝑ multos
ppłos ultra citraq hac cȩlebritate głam dm̃.
ꝓpagaret undecũq collegit. his loca & mi¬
nisteria omi sũptu & apparatu copiosius p̃¬
parauit. De quib singulis plura eẽnt di¬
cenda. si paterent᷑ ꝓmissa cõpendia. Indicia
sunt hȩc inuicte fidei. quia ñ sua. sed quȩ
petri qua diligentia quo feruore qͦ gaudio
coloniã alterũ metti. alterũ roma adduxe¬
rit. om̃s nouerunt. In cuiꝰ honore domũ eiꝰ
honoratissimã mirabilit̾ ampliauit. quã
de pulcra pulcherrimã fecit. Inclitos et
p̃clare fame martẏres. patroclũ. elifium.
priuatũ & gregoriũ. quoꝵ gesta st̃ ꝑ mag-¬
nifica. merita głosa patrocinia tuta. xp̃o¬

Expanded text:
indigena eque et alienigena formidavit, indigena eque et alienigena formidavit, et recto convenientissimoque ordine omnis, ad quem magnitudinis eius fama pervenit, primo eum timere, postea consuevit amare. 31. Sanctorum corpora atque reliquias et quelibet monimenta, ut suis patrocinia cumularet et per multos populos ultra citraque hac celebritate gloriam Domini propagaret, undecumque collegit. His loca et ministeria omni sumptu et apparatu copiosius preparavit, de quibus singulis plura essent dicenda, si paterentur promissa compendia. Indicia sunt hec invicte fidei, qua non ea, que sua, sed que Petri, qua diligencia, quo fervore, quo gaudio Coloniam, alterum Metti, alteram Roma adduxerit, omnes noverunt. In cuius honore domum eius honoratissimam mirabiliter ampliavit, quam de pulchra pulcherrimam fecit. Inclitos et precluis fame martires Patroclum, Elifium, Privatum et Gregorium, quorum gesta sunt permagnifica, merita gloriosa, patrocinia tuta, Christo
Abbreviated transcription (Latin):
iuxit. Mirũ dictu. int̾ conuiuas letissimos.
letior ipse frequent̃ abstinuit. Molles et
delicatas uestes in quib nutritus. & ad ho-¬
minẽ usq ꝑductus ẽ. etiam in domib re-¬
gum multociens declinauit. Int̾ purpura-¬
tos ministros & milides suos auroq intidoᷤᷤ.
uilẽ ipse cumcã y rasticanas ouiũ pelles
induxit. Lectali delicias uehement̃ asꝑ¬
natus ẽ. in balneis cũ lauantib cutisq
nitorẽ querentib uix aliqͣndo locutꝰ ẽ. quod
eo magis mirũ ẽ. quia ab ipsis cunabuliᷤᷤ
eiꝰmodi mundiciis. & pompa regia educa¬
tus ẽ. Hȩc aũ ꝓ tempore & loco. mͦ palã.
mͦ secretius egit. ut & laudẽ humanam
subter fugeret. & tam̃ subditis exemplũ
hoc agendo preberet. multis enĩ uerbis.
plus exemplis ꝓficiunt pleriq. Apud mi¬
tes & humiles nemo humilior. contra im¬
ꝓbos & elatos nemo uehem̃tior fuit. Hunc
t̾rorem qui beneficio obligari ñ potuit.

Expanded text:
vixit; mirum dictu inter convivas lętissimos vixit; mirum dictu inter convivas lętissimos lętior ipse frequenter abstinuit. Molles et delicatas vestes, in quibus nutritus et ad hominem usque perductus est, etiam in domibus regum multoties declinavit, inter purpuratos ministros et milites suos auroque nitidos vilem ipse tunicam et rusticanas ovium pelles induxit. Lectuli delicias vehementer aspernatus est. In balneis cum lavantibus cutisque nitorem quęrentibus vix aliquando lotus est, quod eo magis mirum est, quia ab ipsis cunabulis eiusmodi munditiis et pompa regia educatus est. Haec autem pro tempore et loco modo palam, modo secretius egit, ut et laudem humanam subterfugeret et tamen subditis exemplum hoc agendo preberet. Multi enim verbis, plus exemplis proficiunt plerique. Apud mites et humiles nemo humilior, contra improbos et elatos nemo vehementior fuit. Hunc terrorem, qui beneficio obligari non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc lacrime assidue. suspiria fere continua.
furtiue orationes. & singultꝰ in ipso etiam
lecto clarius ꝑstrepentes. ut testant᷑ qͦs id
minꝰ celare poterat. etiã dũ latere uolebat.
Quotiens diem mortis posuit ande conspe¬
ctum cordis. quotiens ad hoc uocis quoq
officio prorupit. qͦd corde molitꝰ ẽ quotienᷤ
audiuimꝰ eũ uehem̃ti gemitu preoptasse.
id quod futurũ ñ tam̃ sine graui trepidati-¬
one sꝑauit. ut estuosũ mundi huiꝰ naufragi-¬
um in dĩ sola miscdia tutus euasisset. & in
littore tandem securitatis intime constitis-¬
set. Elapsurus quodammͦ putabat᷑. ut qua¬
si mortẽ aufugeret. totũ quod ei in huius
mundi deliciis blandiebat᷑. Testes suꝑ sunt
conu̾̃sationis eiꝰ quã plurimi. quotiens eũ
in secretis corde contrito & sp̃u humiliaco
ꝑsenserant. mirari plus poterant quã imita¬
ri. Nam ille ppłaris. plerũq quasi solitariꝰ

Expanded text:
Hinc lacrimę assiduę, suspiria fere continua, Hinc lacrimę assiduę, suspiria fere continua, furtivę orationes et singultus in ipso etiam lecto clarius perstrepentes, ut testantur, quos id minus celare poterat, etiam dum latere volebat. Quotiens diem mortis posuit ante conspectum cordis! Quotiens ad hoc vocis quoque officio prorupit, quod corde molitus est! Quotiens audivimus eum vehementi gemitu preoptasse id, quod futurum non tamen sine gravi trepidatione speravit, ut ęstuosum mundi huius naufragium in Dei sola misericordia tutus evasisset et in littore tandem securitatis intimę constitisset. Elapsurus quodam modo putabatur, ut quasi mortem aufugeret totum, quod ei in huius mundi deliciis blandiebatur. Testes supersunt conversationis eius quam plurimi; quoties eum in secretis corde contrito et spiritu humiliato persenserant, mirari plus poterant quam imitari. Nam ille popularis plerumque quasi solitarius
Abbreviated transcription (Latin):
illo ad om̃ia uiuacissimo ñ uigeret. inten¬
tus religioni p̾cipue & lectioni. in cuiꝰ stu¬
dio mori uidebat᷑. Ad ul agendũ exemplo
suo & crebro monitu accendit om̃s pene.
quos pre oculis habuit. His uͦ qui hoc ita
ñ amabant. uehement̃ indoluit. eosq lic&
alias familiares eẽnt. a secreto tam̃ & ami-¬
co meroris loco ubi se sibi licentiꝰ & ideo
diligentiꝰ solebat explicare remouit. Pectꝰ
cordati uiri ꝑtesum fuit regifici luxus.
& consuete hoc p̾sertim tẽpore potentib lo¬
coꝵ & uoluptatũ illecebre. Unde si quando
siuis coactus quodammꝰ reddidit qͦd ñ de¬
buit. excessum hunc modicũ fletu plerũq
iargiore detersit. Uitam presentẽ & dulcẽ
metuit. & amaram exꝑtus ẽ. de uita uͦ om¬
nis sollicitudinis & langoris ignara. haud
dubiũ quin ante om̃ia plurimũ cogitaue¬
rit. qui de ea tam luculent̃ multociens. et
cere. dissolui uellet tantũ. ut cũ xp̃o eẽt.

Expanded text:
illo ad omnia vivacissimo non vigeret, intenillo ad omnia vivacissimo non vigeret, intentus religioni precipue et lectioni, in cuius studio mori videbatur. Ad id agendum exemplo suo et crebro monitu accendit omnes pene, quos pre oculis habuit. His vero, qui hoc ita non amabant, vehementer indoluit eosque, licet alias familiares essent, a secreto tamen et amico meroris loco, ubi se sibi licentius et diligentiussolebat explicare, removit. Pectus cordati viri pertęsum fuit regifici luxus et consuetę, hoc presertim tempore, potentibus iocorum et voluptatum illecebrę. Unde si quando suis coactus quodammodo reddidit, quod non debuit, excessum hunc modicum fletu plerumque largiore detersit. Vitam presentem et dulcem metuit et amaram expertus est. De vita vero omnis sollicitudinis et languoris ignara, haud dubium, quin ante omnia plurimum cogitaverit, qui de ea tam luculenter multocies et ccere, dissolvi vellet, tantum ut cum Christo esset.
Abbreviated transcription (Latin):
idem locus ad declaranda scĩ martẏris me¬
rita. pͥma hac occasione illustraret᷑. & talis
fieret ubi uir iste pacificus. & mirabiliter
humilis. potissimũ eliger& sub eiꝰdem pii
martyris patrocinio trem̃di iudicii diem.
& future resurrectionis głam exanimis
stia remotiori. fr̃s in laude diuina ꝑuigi-¬
les & sollicitos sub monastice regula disci¬
pline dño seruire instituit. quib abbatem
preposuit. nomine. rp̃ianũ. sue uidelicet. ꝓ¬
fessionis foronomũ. & in lege dñi sicut hitnc
decuit ordine apprime eruditũ. Cui ordina-¬
to. hoc breue cõmonitoriũ de occidentis parti¬
bꝰ scripsit. Ut sis qͦd uocaris. cura gentilita¬
ti ne degeneres. id serio tumpha. ut ñ fic̃
pͥus antiquet᷑. sed de uirtute in uirtutẽ ut
eatur naua. Numꝗͣ ita ciuiliũ negotioꝵ
occupatione decentus ẽ. ad quã eum ñ sua
libido. s ppłi necessitudo ad traxit. ut animo

Expanded text:
idem locus ad declaranda sancti sui martyris meidem locus ad declaranda sancti sui martyris merita prima hac occasione illustraretur et talis fieret, ubi vir iste Domini pacificus et mirabiliter humilis potissimum eligeret sub eiusdem pii martyris patrocinio tremendi iuditii diem et futurę resurrectionis gloriam exanimis stia remotiori, fratres in laude divina pervigiles et sollicitos sub monastice regula disciplinę Domino servire instituit, quibus abbatem preposuit nomine Christianum, suę videlicet professionis foronomum et in lege Domini, sicut hunc decuit ordinem, adprime eruditum. Cui ordinato hoc breve commonitorium de occidentis partibus scripsit: 'Ut sis quod vocaris, cura, gentilitati ne degeneres. Id serio triumpha, ut non, sicut prius, antiquetur, sed de virtute in virtutem ut eatur, nava.' 29. Numquam ita civilium negotiorum occupatione detentus est, ad quam eum non sua libido, sed populi necessitudo adtraxit, ut animo
Abbreviated transcription (Latin):
apłicȩ sublimitatis auctoritate traditũ. qͦ
& eodem pallio pret̃ consuetudinẽ sacer-¬
dos dm̃ quotiens uellet indui ꝑmissus. ut
concessis om̃ib quȩ petebant᷑. ipse ꝓ magni-¬
tudine uirtutis & sapientiȩ in partieipa-¬
tis admissus ẽ. Proꝑauit in occursum eiꝰ
leta eiuitas. undiq iubilans multitudo
p̃ciosi. inculta adhuc & ruine ꝑrima Ibi
deposita st̃ grata onera. deinde queq suo lo¬
co reposita.¶s Tonet me hic aliqͣntulũ im¬
morari. festiuus ille. & qui post ea inbreui
ꝓdolor factus ẽ funerosus eiꝰdem loci occur¬
sus. Ibi uenerabilis iste amicus pͥmo. ibi
postremo. semel leto. semel lugubri carmi-¬
ne susceptꝰ ẽ Corpus enĩ religiosi & dõ dig¬
ni sacerdotis ibidem sepeliendũ officii sui
insignia ñ amisit. quȩ tam̃ sp̃ualit̾ & idõ fe-¬
ueit᷑ ut credimꝰ anima secũ uexit. Archano
itaq dĩ om̃ipotentis consilio ꝓuisũ ẽ. ut

Expanded text:
apostolicae sublimitatis auctoritate traditum, apostolicae sublimitatis auctoritate traditum, et eodem pallio praeter consuetudinem sacerdos Domini quoties vellet indui permissus, ut concessis omnibus quae petebantur, prae magnitudine virtutis et sapientiae in participatis admissus est. Properavit in occursum eius leta civitas, undique iubilans multitudo , inculta adhuc et ruine proxima. Ibi deposita sunt grata onera, deinde suo quęque loco reposita. 28. Monet me hic aliquantulum inmorari festivus ille et qui postea in brevi, pro dolor, factus est funerosus eiusdem loci occursus. Ibi venerabilis iste amictus primo, ibi postremo, semel leto, semel lugubri carmine susceptus est. Corpus enim religiosi et Deo digni sacerdotis ibidem sepeliendum officii sui insignia non amisit, que tamen spiritualiter et ideo feliciter, ut credimus, anima secum vexit. Archano itaque Dei omnipotentis consilio provisum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
alacritate reuersus. pio pastori cui ante
dii pro luctu. tẽ attulit palliũ laudis. pro
sp̃u meroris. Sp̃c namq dĩ cordato homi¬
ni.& sacram̃ti huiꝰ magnifice uirtutis. ma¬
gis quã his quȩ uisibilit̾ gerebant᷑ inten¬
to. diuinitꝰ inspirauit. ut erigeret cor suũ
in spẽ uł gaudiũ spiritale. ne tristaret᷑ in eo
quẽ sensit imminere laborẽ. Cor enĩ qͦd
nouit a maritudinẽ animȩ suȩ. in gaudio
eiꝰ ñ miscebitur extraneus. Sapientiȩ hȩc
uerba st̃. Legatꝰ gͦ ut loqui cepimꝰ roma
rediens. bonũ nunciũ coloniam ferre acce-¬
ierauit. portans sacrũ habitũ ab uniũsali
pontifice missũ. pretendentẽ iugũ dñi sua-¬
ue. & omis eiꝰ leue. Et ipsũ qͦd sub eo d̃is¬
pensat᷑ humile ministeriũ. qͦd uerba dñi
testant᷑ dicentis. qui maior ẽ ur̃m erit mi-¬
nister ur̃. ferens simul reliquias de ꝓprio
corpore sc̃i pantaleonis mr̃is. & pͥuilegiũ

Expanded text:
alacritate reversus pio pastori, cui antehalacritate reversus pio pastori, cui anteholeum gaudii pro luctu, tunc attulit pallium laudis pro spiritu meroris. Spiritus namque Dei cordato homini et sacramenti huius magnifice virtuti magis quam his, quę visibiliter gerebantur, intento divinitus inspiravit, ut erigeret cor suum in spem per gaudium spirituale, ne tristaretur in eo, quem sensit imminere laborem. Cor enim quod novit amaritudinem animę suę in gaudio eius non miscebitur extraneus. Sapientię hęc verba sunt. 27. Legatus ergo, ut loqui coepimus, Roma rediens bonum nuntium Coloniam ferre acceleravit portans sacrum habitum ab universali pontifice missum pretendentem iugum Domini suave et onus eius leve et ipsum, quod sub eo dispensatur, humile ministerium, quod verba Domini testantur dicentis: Qui maior est vestrum, erit minister vester, ferens simul reliquias de proprio corpore sancti Pantaleonis martyris et privilegium
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ pestilentes & inquietos tantũq ui¬
te etiam suȩ plerũq ꝑiculo decertauit.
ut nominis quoq eiꝰ fama quousq ꝑue¬
nit bella sedaret. pacem formaret. studiũ
in om̃ib bonis artib firmaret. sc̃e religi¬
onis & salutifere quietis gr̃am amplia
lioꝵ ardens emulator carisinatũ seruus
dñi bruno. sc̃m dignitatẽ sedis suȩ idma¬
ne quoq sedis & apłicȩ benedictionis pͥ¬
uilegio debuit. insigniri. & cũ eis parit᷑
qͥ tradiã abeato Petro apło sanã seruare
doctrinã catholice fidei integritate in ue¬
ra confessione .&. inuiolabili ueritate p̃dica¬
tionis uniri. sinodicã suã epłam ꝑhada¬
marũ uenerabilem monasterii fuldensis
abbatẽ. romã ad agapitũ mire sc̃itatis pa-¬
stor ab ouib electus. a dño missus eẽt in-¬
notuit. Appellatusq ẽ ibi concors & con-¬
ciuis apłoꝵ. pͥnceps ac ꝓpagator dñi pre¬
ceptoꝵ. Legatus inde cũ magna m̃tis

Expanded text:
contra pestilentes et inquietos tantumque vicontra pestilentes et inquietos tantumque vite etiam sue plerumque periculo decertavit, ut nominis quoque eius fama, quousque pervenit, bella sedaret, pacem formaret, studium in omnibus bonis artibus firmaret, sanctę religionis et salutiferę quietis gratiam ampliarliorum ardens emulator carismatum, servus Domini Bruno secundum dignitatem sedis suę Romane quoque sedis et apostolice benedictionis privilegio debuit insigniri et cum eis pariter, qui traditam a beato Petro apostolo sanam servare doctrinam catholice fidei integritate, in vera confessione et inviolabili veritate predicationis uniri, sinodicam suam epistolam per Hadamarum, venerabilem monasterii Fuldensis abbatem, Romam ad Agapitum, mire sanctitatis pastor ab ovibus electus a Domino missus esset, innotuit. Appellatusque est ibi concors et concivis apostolorum, princeps ac propagator Domini preceptorum. Legatus inde cum magna mentis
Abbreviated transcription (Latin):
de maximis quibꝰq reb quasi eurarũ in¬
stantiũ nescius disputauit. Hoc treuerim
hoc in alisatio gentib & ppłis innotuit. qͣn¬
ta constantia & securitate animi sui. in con¬
stantes & tremerarios aduersarioꝵ motus
redarguit. eũ eos qui in alienis se fortissi¬
mos iactabant. in ꝓpriis tam in becilles ẽẽ
monstrabat. Et reuera qͦs nulla umquã
acies. nulla infelix asꝑitas. hos huiꝰ uiri pi¬
etas. imbelles & timidos faciebat. Consilio
nãq & bonoꝵ hominũ multitudine. ñ seui¬
tia timendus fuit. & quod nemo hostium
tam acriter uigilabat ad ꝑniciem. quam
ipse ad salutẽ. Fama aũ &s multicudinis
iudicio minimũ motꝰ ẽ. suo sibi iudicio
usus ẽ. & in quo recta ꝓbauit. ñ ut sibi
s dõ placere optauit. Itaq ut paucis mul¬
ta comp̃hendam plura omittã. intꝰ & fori ᷤ
domi milicieq indefessus dñi p̃liator
animi plusquã corporis. uirib tam diu

Expanded text:
de maximis quibusque rebus quasi curarum inde maximis quibusque rebus quasi curarum instantium nescius disputavit. Hoc Treverim, hoc in Alisatio gentibus et populis innotuit, quanta constantia et securitate animi sui inconstantes et temerarios adversariorum motus redarguit, cum eos, qui in alienis se fortissimos iactabant, in propriis tam imbecilles esse monstrabat. Et revera, quos nulla umquam acies, nulla inflexit asperitas, hos huius viri pietas inbelles et timidos faciebat. Consilio namque et bonorum hominum multitudine, non sevitia timendus fuit, et quod nemo hostium tam acriter vigilabat ad pernitiem quam ipse ad salutem. Fama autem et multitudinis iuditio minimum motus est, suo sibi iuditio usus est, et in quo recte probavit, non ut sibi, sed Deo placeret, optavit. Itaque, ut paucis multa comprehendam, plura omittam, intus et foris, domi militięque indefessus Domini preliator animi plus quam corporis viribus tamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
si colonie & cȩteris regni munitionibus
suspectũ se faceret. ꝓbra iactaret: minas
effunderet. & post aliqͣntũ temporis in hac¬
in eadem qua dudũ erat immanitate ꝑman¬
sit. Nichil reliquit intemptatũ. qͦ fedus
in ppło nr̃o ꝑ sapientiã ductoris sui pactũ.
dissoluere se posse putaret. Homo namq
erat paulo ante summaq fortuna. sũmaq
potentia. sed ignarus quomͦ secundis rebꝰ
uti conueniret. Has qm̃ post quã abusus
ẽ ꝑdidit. in bonos ultra modũ impatiens
sẽuit. E a nefariis suis conatib semꝑ ita
dõ dispensante repulsus ẽ. ut hoc eum ñ
leuiter penit̾et. qͦd magnũ facinus tanta
leuitate aggressus ẽ. Peꝑcit aũ in om̃ib
sacerdoti suo. & pio ꝓuisori ppłi sui imseri¬
cors & miserator dñs. & ita omĩa ordinauit.
ut absq bello & humana ꝑnicie. marima
sepe ꝑicula sedarent᷑. Int̾ quȩ frequent̃ ip¬
se interitus aut secũ intentus legit. aut

Expanded text:
si Colonie et ceteris regni munitionibus si Colonie et ceteris regni munitionibus suspectum se faceret, probra iactaret, minas effunderet. Et postea aliquantum temporis in hac eadem, qua dudum erat, inmanitate permansit. Nihil reliquit intemptatum, quo fędus in populo nostro per sapientiam ductoris sui pactum dissolvere se posse putaret. Homo namque erat paulo ante summa potentia summaque fortuna, sed ignarus, quomodo secundis rebus uti conveniret. Has quoniam, postquam abusus est, perdidit, in bonos ultra modum inpatiens sęvit, sed a nefariis suis conatibus semper ita Deo dispensante repulsus est, ut hoc eum non leviter pęniteret, quod magnum facinus tanta levitate aggressus est. 25. Pepercit autem in omnibus sacerdoti suo et pio provisori populi sui misericors et miserator Dominus et ita omnia ordinavit, ut absque bello et humana pernicie maxima sepe pericula sedarentur. Inter quę frequenter ipse interritus aut secum intentus legit aut
Abbreviated transcription (Latin):
magni huiꝰ exercitatione uix tande indo¬
ctus. blandim̃ta pacis ualde sibi insueca
tẽptaret. & hii qui sola ciuili dissensione
tutũ sibi aliqͥd pollicebant᷑ assensũ in sui ꝑ¬
niciem ex parte plurima respueret. seua
ungroꝵ gens. & qͣlem numꝗͣ t̾ra nr̃a sensit
barbariem a ꝑuersis illecta ciuib. tͣnsitis
germanie & plerisq ꝓuinciis gallie. eui ũ
olim nobilis francoꝵ ppłs insedit. om̃ia
ferro & ignib uastatura se totã infudit.
In hac acie cono qui pͥus dux erat egregiꝰ.
cũ suis sequacib militauit. utrũ ad hoc
ut odio suo qͦd in uirũ dĩ brunonẽ boniᷤ
certe mansuetissimũ conceꝑat. hac feda cru¬
delitate satisfaceret. an ut quib posset in
tanto ꝑiculo subueniret incertũ. sed illud
pͥus latius opinione disseminatũ ẽ. Nam
& ante contͣ eũ dura quȩq fraudulent᷑. qͥa
uires defecerant tẽptauit. ita ut mettim
urbem opulentissimã dolo inuaderet. ap¬

Expanded text:
magni huius viri exhortacione vix tandem indumagni huius viri exhortacione vix tandem inductus blandimenta pacis valde sibi insueta temptaret et his, qui sola civili dissensione tutum sibi aliquid pollicebantur, assensum in sui perniciem ex parte plurima prebere respueret, seva Ungrorum gens, et qualem numquam terra nostra sensit barbariem, a perversis illecta civibus, transitis Germanię plerisque provinciis, Gallię, cui iam olim nobilis Francorum populus insedit, omnia ferro et ignibus vastatura se totam infudit. In hac acie Cůno, qui prius dux erat egregius, cum suis sequacibus militavit, utrum ad hoc, ut odio suo, quod in virum Dei Brunonem, bonis certe mansuetissimum, conceperat, hac fęda crudelitate satisfaceret an ut, quibus posset, in tanto periculo subveniret, incertum, sed illud prius latius opinione disseminatum est. Nam et ante contra emn dura quęque fraudulenter, quia vires defecerant, temptavit, ita ut Mettim, urbem opulentissimam, dolo invaderet, ip
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Factis uͦ suis hunc finẽ nequaꝗͣ con-¬
stituit. ut ñ nisi ꝑ hominũ ora. fauorẽ cap¬
tando uolarent. sed ita uixit. ita oꝑa sua co-¬
ram hominib tẽperauit. ut pessimis hor¬
rori. bonis eẽt honori. His aꝑte cunctis.
innotuit. qͦd in episcopatu bonũ opus de¬
siderauit. in quo nec ab inuidis & emulis
suis facile potuit rep̾hendi. nisi hoc ipsum
in laude eiꝰ magis ꝓficeret. qͦd talib displi-¬
ceret. Hac gͥ mirifica occupatione deten-¬
tus. ꝑuigil stimi pat̾e familias oꝑator. et
summꝰ presul lucernã ardentẽ boni uide¬
licet. oꝑis exemplar in manib ferens. ad
ea quȩ dĩ sunt alios uolentes duxit. alios
nolentes traxit. Sed int̾ hȩc humani ge¬
neris antiqua pestis. ñ cessauit inuidiȩ suȩ
uirus ꝑ oꝑa pii doctoris iam in bona spe
germinantia. longe lateq disꝑgere. Dã
cũ pͥmũ lotharici regni ppłs.multi moda

Expanded text:
fecit. Factis vero suis hunc finem nequaquam confecit. Factis vero suis hunc finem nequaquam constituit, ut nonnisi per hominum ora favorem captando volarent, sed ita vixit, ita opera sua coram hominibus temperavit, ut pessimis horrori, bonis esset honori. His aperte cunctis innotuit, quod in episcopatu bonum opus desideravit, in quo nec ab invidis et emulis suis facile potuit reprehendi, nisi hoc ipsum in laude eius magis proficeret, quod talibus displiceret. Hac igitur mirifica occupatione detentus pervigil summi patrisfamilias operator et summus presul lucernam ardentem, boni videlicet operis exemplar, in manibus ferens, ad ea, quę Dei sunt, alios volentes duxit, alios nolentes traxit. 24. Sed inter haec humani generis antiqua pestis non cessavit invidie sue virus per opera pii doctoris iam in bona spe germinantia longe lateque dispergere. Nam cum primum Lotharici regni populus multimoda
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam dictũ ẽ tractare negotia regni. apud
locharios. Et cũ unicuiq de pͥncipibꝰ & ma¬
qͦd ñ ipse obiret. Hoc maxima consilii uiua¬
citate ꝓuidens. qͦd omĩb expediret. Cau-¬
sant᷑ forte aliqui diuinȩ dispensationis igna
uerit. cũ animarũ tantũmͦ curam susceꝑit.
Quib res ipsa facile siquid sanũ sapiunt
satisfacit. cũ tantũ & tam insuetũ illis p̃ser¬
tim partib pacis bonũ ꝑ hunc tutorẽ &
doctorem fidelis ppłi. longe lateq ꝓpaga¬
tũ aspiciunt. ne ꝓ hac requasi in tenebras
ampliꝰ. ubi ñ ẽ presentia lucis offendant. Nec
rectorib antea inusitata. cuiꝰ exempla si qͦsi¬
erit. in promptu st̃. Nos uͦ ad alia festinan¬
tes. qͥd quis de pio hoc uiro loquat᷑. suo ipsius
iudicio relinquimꝰ. scientes sani capitis eẽ
neminẽ. qui bonũ euidentissinũ ullo ma-¬
ledicti obꝓbrio fuscare nitat᷑. Honestum
enĩ & utile rei publice fuit nr̃e. om̃e quod

Expanded text:
ut jam dictum est, tractare negotia regni apud ut jam dictum est, tractare negotia regni apud Lotharios. Et cum unicuique de principibus et maquod non ipse obiret, hoc maxima consilii vivacitate providens, quod omnibus expediret. 23. Causantur forte aliqui divine dispensationis ignarverit, cum animarum tantummodo curam susceperit. Quibus res ipsa facite, si quid sanum sapiunt, satisfacit, cum tantum et tam insuetum illis presertim partibus pacis bonum per hunc tutorem et doctorem fidelis populi longe lateque propagatum aspiciunt, ne pro hac re quasi in tenebras amplius, ubi non est presentia lucis, offendant. Nec rectoribus antea inusitata, cuius exempla, si quis requisierit, in promptu sunt. Nos vero ad alia festinantes, quid quisque de pio hoc viro loquatur, suo ipsius iuditio relinquimus, scientes sani capitis esse neminem, qui bonum evidentissimum ullo maledicti obprobrio fuscare nitatur. Honestum enim et utile nostrę rei publice fuit omne, quod
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ urgebat᷑. ut rarius hȩc cũ illis ageret
quã uolebat. sollicitiꝰ absens ñ minꝰ quã pre-¬
sens. sp̃u feruens. dño seruiens estuabat.
Erant ei foris pugne. intꝰ timores. Puigna¬
bat contͣ lupoꝵ eccłiam dĩ deuastare cupi-¬
entiũ rabiem. timebat dñi ouiũ supplicitati
sic̃ apłs. Timeo inqͥt ne serpens sicut euã
seduxit astatia sua. ita ur̃i sensus corrum-¬
pant᷑ a simplicitate quȩ ẽ in xp̃o iħu. Ita
exercitato pectore. contra aduersa om̃ia ro¬
bustissimꝰ erat. In ꝓspis quoq talis annsꝰ
minime uacillabat. rebꝰ equȩ & crebriᷤ exer¬
citationibꝰ docens om̃s sibi subiectos. solli¬
citos seruare unitatẽ sp̃c in uinculo. pacis.
Uisus ẽ singulari illa m̃tis suȩ agilitate pe¬
ne excessisse generale illud qͦd dicit᷑. Mentẽ
cũ diuidit᷑ ad multa. fieri minorẽ ad singa-¬
la. Cogente imꝑiali auctoritate. suscepit

Expanded text:
porum urgebatur, ut rarius haec cum illis ageret porum urgebatur, ut rarius haec cum illis ageret quam volebat, sollicitius absens non minus quam praesens, spiritu fervens, Domino serviens aestuabat. Erant ei foras pugnae, intus timores. Pugnabat contra luporum Ecclesiam Dei devastare cupientium rabiem; timebat Domini ovium simplicitati, sicut Apostolus: Timeo, inquit, ne serpens sicut Evam seduxit astutia sua, ita sensus vestri corrumpantur a simplicitate, quae est in Christo Jesu . Ita exercitato pectore contra adversa omnia robustissimus erat; in prosperis quoque talis animus minime vacillabat, rebus aeque et crebris exercitationibus docens omnes sibi subditos, sollicitos servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Visus est singulari illa mentis suae agilitate pene excessisse generale illud, quo dicitur, mentem, cum dividitur ad multa, fieri minorem ad singula. Cogente igitur imperiali auctoritate, suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑. Nam sicut suꝑ om̃s docentes se m-¬
tellexit. ita cordis sui aciem ingenii acum̃.
animi uigorẽ ad maiora sapientiȩ & uirtu-¬
tis oꝑa direxit. De religione pͥmo & cultu
dĩ. qͦd greci cheosebian dicunt. scdm datam
sibi sapientiã. canonicam & apłicam auctori¬
ritatẽ secutꝰ instituit. ut multitud inis quȩ
in diu̾sis congregationib ad eiꝰ honorabilẽ
sedem ꝑtinentib erat. unũ cor eẽt & anima
deret᷑. uera spiritali circũcisione qͦd ẽ initiũ
sapientiȩ diligentissime ab scideret᷑. ut di-¬
uinis misteriis om̃s quoꝵ id int̾ erat. inten¬
tissime scd̃m p̃fixam sibi regulã uiuerent
ne aliã sibi suȩ salutis causam ullatenꝰ esti¬
marent. Hȩc & his similia cũ uenerandis
pat̾b & cleri sui seniorib frequens egit. eos¬
q incustodia dñci gregis secũ parit᷑ inui-¬
gilare sollicitꝰ admonuit. Et qͥa culpa tem¬

Expanded text:
videretur. Nam sicut super omnes docentes se invideretur. Nam sicut super omnes docentes se intellexit, ita cordis sui aciem, ingenii acumen, animi vigorem, ad majora sapientiae et virtutis opera direxit. De religione primo et cultu Dei, quod Graeci theosebian dicunt, secundum datam sibi sapientiam, canonicam et apostolicam auctoritatem secutus, instituit, ut multitudinis, quae in diversis congregationibus ad ejus honorabilem sedem pertinentibus erat, unum cor esset et anima deretur, vera et spirituali circumcisione, quod est initium sapientiae, diligentissime abscideretur; ut divinis ministeriis omnes, quorum id intererat, intentissime secundum praefixam sibi regulam viverent, nec aliam sibi suae salutis causam ullatenus aestimarent. 22. Haec et his similia cum venerandis patribus et cleri sui senioribus frequens egit, eosque in custodia Dominici gregis secum pariter invigilare sollicitus admonuit; et quia culpa tem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gaudiũ plebis. & reftilsit in conspectu oĩ¬
um qui conuenerant. ornatꝰ stola iocundi¬
tatis sacenlos dñi saluatoris. Post ea nardꝰ
p̃ciosa dedit odorẽ suũ. in medio ȩccłiȩ
aꝑuit os sitũ. Audiebat᷑ scđm legale insti¬
tutũ sonit᷑ intrantis in domũ adñi dĩ. exem¬
plũ & docum̃tũ factus ẽ om̃ib obtẽꝑanti¬
b sibi in salutẽ. Quid aũ fecerit quom
docuerit. qualit̾ ꝓ pace eccłiarũ dĩ se ipsum
impenderit. actu ẽ mirabile dictu difficile.
Tantũ enĩ suꝑioꝵ insignia. huiꝰ cotidiana oꝑa
p̃cadebant. ut cotũ qͦd in ȩccłiis siue ampliandiᷤ.
siue restatirandis. qͦd in reliquisᷤ. e corporibꝰ sc̃oꝵ
in suã parrochiã transferendis. qͣđ in publi¬
cis uł pͥuatis edificiis componendis. qͦd in
ordinandis domib. familiȩq sc̃e dĩ ȩccłiȩ
reb fecerat. ad alioꝵ oꝑa pene in comꝑabile

Expanded text:
est gaudium plebis, et refulxit in conspectu omnest gaudium plebis, et refulxit in conspectu omnium qui convenerant, ornatus stola jucunditatis, sacerdos Domini Salvatoris. Postea nardus pretiosa dedit odorem suum; in medio Ecclesiae aperuit os suum . Audiebatur secundum legale institutum sonitus intrantis in domum Domini Dei; exemplum et documentum factus est omnibus obtemperantibus sibi in salutem. Quid autem fecerit, quomodo docuerit, qualiter pro pace Ecclesiarum Dei se ipsum impenderit, actu est mirabile, dictu difficile. Tantum enim superiorum insignia hujus quotidiana opera praecedebant, ut totum, quod in Ecclesiis sive ampliandis sive restaurandis, quod in reliquiis et corporibus sanctorum in suam parochiam transferendis, quod in privatis vel publicis aedificiis componendis, quod in ordinandis domibus familiaeque sanctae Dei Ecclesiae rebus fecerat, ad aliorum opera pene incomparabile
Abbreviated transcription (Latin):
dem libeat tͥ qͦd fecero. Opto & cumulate
desidero. ut ea nobis sit uotoꝵ & oblectam̃¬
ti sũma. ñ tantũ coram dõ. s etiã coram ho¬
minib ꝓuideri bona. alterutrũ ea quȩ st̃.
& si fieri potest cũ omĩb habere pacẽ. He¬
inde postquã ruert̃ in oscula. ñ sine laeͥmis
ab inuicẽ digredientes. imꝑator orientem.
fr̃ eiꝰ occidentẽ petiuit. Maxq ad aquas
grani palatiũ ꝓperauit. ibi pͥncipes regni qͦꝵ
id int̾erat conuenit. eos uariis multisq mo¬
dis instruxit. atq hoc cũ eis potissimum
egit. ne seductorib aut uanis eoꝵ ꝓmis¬
sis crederent. ne minas timerent. regie ma-¬
iestati & suȩ ipsoꝵ fidei pollicitationes nul.¬
las preponerent. Spondens aũ tempꝰ. et
in tẽpore semꝑ paratũ fore. ut pacẽ eccłiȩ
lo reformaret. Hoc facto colomã letus re¬
diit expectabat᷑ ordinationis tempꝰ. & uncti¬
onis leticia salutaris. Hoc facto. innouatũ

Expanded text:
dem libeat tibi quod fecero. Opto et cumulate dem libeat tibi quod fecero. Opto et cumulate desidero ut ea nobis sit votorum et oblectamenti summa, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus, provideri bona alterutrum ea quae sunt, et si fieri potest, cum omnibus habere pacem. » Deinde postquam ruerunt in oscula, non sine lacrymis ab invicem digredientes, imperator orientem, frater ejus occidentem petivi 21. Moxque ad Aquas Grani palatii properavit. Ibi principes regni, quorum id intererat, convenit, eos variis multisque modis instruxit, atque hoc cum eis potissimum egit, ne seductoribus aut vanis eorum promissis crederent, ne minas timerent, regiae majestati et suae ipsorum fidei pollicitationes nullas praeponerent; spondens se ante tempus et in tempore semper paratum fore, ut pacem Ecclesiae lo reformaret. Hoc facto Coloniam laetus adiit; exspectabatur ordinationis tempus et unctionis laetitia salutaris. Hoc facto, innovatum
Abbreviated transcription (Latin):
meã innocent̾ educatã. in om̃ia scelera tier¬
sant. Ita in potestatib temꝑare illis ã deo
difficile ẽ. qui ꝑ ambitionẽ se probos ñ ẽẽ
sed uderi p̃optant. Nosti dilectissime qͦd
quidẽ cũ dolore recolo. eos mͥ frequent᷑ du¬
riores & magis in fidos fuisse: quos ampliꝰ
fou. quos in multis necessitudinib federa.¬
tissimos amaui. quos deniq mͥ coniunctis¬
simos existimaui. Graue hoc ꝑpessũ fuit.
dupplex miseria. Quod aũ urget: mala
suꝑiora preponderat. cũ ille quẽ genui pre-¬
reptus mͥ. pat̾ne pietati didicit insidiari.
Enitere gͥ uir dõ dedite: ñ quomͦ primũ
sed mͦ potissimũ. Enitere qͤso consilio illo
tuo quo calles plurimũ ut ꝓ loco & tẽpore
aut arma desuadeas. aut quoquo pacto cõ¬
pescas. Absens tͥ corpore uͥcũq ero. gaude¬
am tͥ. gratuler ꝓuidentiȩ & moderationi tuȩ
Ia mͥ reputare libet quod feceris. identi¬

Expanded text:
meam innocenter educatam in omnia scelera vermeam innocenter educatam in omnia scelera versant! Ita in potestatibus temperare illis adeo difficile est, qui per ambitionem probos se non esse, sed videri preoptant. Nosti, dilectissime, quod quidem cum dolore recolo, eos mihi frequenter duriores et magis infidos fuisse, quos amplius fovi, quos in multis necessitudinibus fęderatissimos amavi, quos denique mihi coniunctissimos aestimavi. Grave hoc perpessu fuit, duplex miseria. Quod autem me urget, mala superiora preponderat, cum ille, quem genui, prereptus mihi, paterne pietati didicit insidiari. Enitere igitur, vir Deo dedite, non quomodo primum, sed modo potissimum, enitere, queso, consilio illo tuo, quo calles plurimum, ut pro loco et tempore aut arma desuadeas aut quoquo pacto copescas. Absens tibi corpore, ubicunque ero, gaudeam tibi, gratuler providentiae et moderationi tuae. Id mihi reputare libet quod feceris, id iti
Abbreviated transcription (Latin):
genere ꝑisse uellent. cui filiũ sustulert̃. frẽ. re¬
gno. liberis. ipsaq dulci coniuge. uita deniq
ipsa priuare contendunt. Tu solus mͥ demũ
es solidũ fidũ firmũq solatiũ. qui tantum
ab ineunte ȩtate in bonis artib ꝓfecisti. ut
benefacere. sũmaq diligentia om̃ia circũ¬
spicere. tͥ iam ex consuetudine in naturam
uemiret. Te plane sospite. si iocunde & ex in¬
tegro fruitus fuero. ut mens mea semꝑ fla-¬
gitat. desideriũ postulat. animꝰ implorat. tũ
dignitas. tũ gła. tum decus aderit. presidii
satis abundeq nobis ẽ: ne nobis nos desi¬
mꝰ. hoc uͦ sũmopere curandũ ẽ. Tu mͥ.
tu in quã testis. qͣnta cura. qͣntaq beni¬
uolentia fouerẽ. tuerer. amplecterer. hos
quos mͦ tam crudeles patior. quib tam̃
adhuc quã libentissime mederi uellem. si
sibi parcere ipsi uellent. Aliqͣnta importu¬
intate p̃cipitẽ ꝑire festinant. secũq ꝓlem

Expanded text:
genere perisse vellent, cui filium sustulerunt, fratrem regenere perisse vellent, cui filium sustulerunt, fratrem regno, liberis ipsaque dulci coniuge, vita denique ipsa privare contendunt. Tu solus mihi demum es solidum, fidum firmumque solacium, qui tantum ab ineunte etate in bonis artibus profecisti, ut benefacere summaque diligentia omnia circumspicere tibi iam ex consuetudine in naturam veniret. Te plane sospite si iucunde et ex integro fruitus fuero, ut mens mea semper flagitat, desiderium postulat, animus implorat, tum dignitas, tum gloria, tum decus aderit. Presidii satis habundeque nobis est; ne nobis nos desimus, hoc vero summopere curandum est. Tu mihi, tu, inquam, testis, quanta cura quantaque benivolentia foverem, tuerer, amplecterer hos, quos modo tam crudeles pacior, quibus tamen adhuc quam libentissime mederi vellem, si sibi parcere ipsi vellent. Ah, quanta inportunitate precipites perire festinant secumque prolem
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ. Nec ab eẽ tibi iam dudũ ꝑpendi.
ipsam ingenuarũ arciũ matrẽ. & uere
uirtutẽ philosophie quȩ te ad hanc mode¬
stiam magnitudinẽq animi erudiuit.
Scio itaq fr̃ mi scio qͦd nemo prudentiȩ
tuȩ ꝑsuadebit id tua ñ int̾esse qͣntũ per¬
uersi de bonoꝵ ꝑnitie głent᷑. Quacũq id
quod intenderint honestate uerboꝵ ue-¬
lent dicent fortasse bellis hȩc sedanda ẽẽ
quȩ ad te ñ ꝑtineant. quȩ cui ministerii
dignitate ñ deceant huiꝰmodi fraudulenta
uerboꝵ iactantia. istius metropoliᷤᷤ presul
uides qͣntos seduxit. qͣntos ad ciuilis cla¬
dis rabiem illexit. qui si subducere se uellet
a dissensione quẽ admodũ fingit. & belloꝵ
ꝑiculo ut religioso degere posset mocio:
stib. Hostes dico ut fere om̃s sentiunt nefa¬
ipsũ utiq sacrilega audacia. suis credo ma¬
nib necatũ a quo uis quã acerbissimo mortiᷤ

Expanded text:
stitię. Nec abesse tibi iam dudum perpendi stitię. Nec abesse tibi iam dudum perpendi ipsam ingenuarum arcium matrem et vere virtutem philosophię, quę te ad hanc modestiam magnitudinemque animi erudivit. Scio itaque, frater mi, scio, quod nemo prudentię tuę persuadebit id tua non interesse, quantum perversi de bonorum pernicie glorientur, quacumque id, quod intenderint, honestate verborum velent. Dicent fortasse bellis hec sedanda esse, quę ad te non pertineant, quę tui ministerii dignitatem non deceant. Huiusmodi fraudulenta verborum iactantia istius metropolis presul, vides, quantos seduxit, quantos ad civilis cladis rabiem illexit; qui si subducere vellet a dissensione, quemadmodum fingit, et bellorum periculo, ut religioso degere posset in otio, et quam hostibus. Hostes dico, ut fere omnes sentiunt, nefaipsum utique sacrilega audatia suis, credo, manibus necatum aut quovis quam acerbissimo mortis
Abbreviated transcription (Latin):
iit puta tam subita & inꝓuisa cõmotꝰ imꝑator.
et magis illoꝵ miseriȩ quã suo dampno do¬
lens. obsidionẽ magontiȩ accepto tande qͦd
petebat᷑ pacto dimisit. & orientẽ uersus cũ
his quos fidos habuit. consultũ partibꝰ il¬
lis festine ꝓficisci disposuit. frẽm suũ bru-¬
nonem occidenti tutorem & ꝓuisorẽ. & ut
ita dicã archiducẽ intam ꝑiculoso tẽpore
misit. cui talia mandata dedit AInũ nos
semꝑ idemq sensisse. nec uniquã uota nr̃a.
in quocũq negotio discrepasse. dici ñ potest
frat᷑ dilectissime qͣntũ delector. Et hoc ẽ
qͦd in acerbis meis reb me maxime con¬
solatitr. cũ uideo ꝑ dei om̃ĩpotentis gr̃am
nr̃o imꝑio regale sacerdotiũ accessisse. In te
nãq & sacerdotalis religio. & regia pol¬
let fortitudo. ut & scias sua cuiq tͥbuere
qͦd ẽ iusticiȩ & possis adu̾sarioꝵ siue t̾rori
siue fraudi resistere qͦd ẽ fortitudinis & it¬

Expanded text:
utputa tam subita et inprovisa, commotus imperator utputa tam subita et inprovisa, commotus imperator et magis illorum miserię quam suo damno dolens obsidionem Magontię, accepto tandem quod petebatur pacto, dimisit; e castris orientem versus cum his, quos fidos habuit, consultum partibus illis festine proficisci disposuit, fratrem suum Brunonem occidenti tutorem et provisorem, et, ut ita dicam, archiducem, in tam periculoso tempore misit, cui talia mandata dedit: 'Unum nos semper idemque sensisse nec umquam vota nostra in quocumque negotio discrepasse, dici non potest, frater dilectissime, quantum delector, et hoc est, quod in acerbis meis rebus me maxime consolatur, cum video per Dei omnipotentis gratiam nostro imperio regale sacerdotium accessisse. In te namque et sacerdotalis religio et regia pollet fortitudo, ut et scias sua cuique tribuere, quod est iustitię, et possis adversariorum sive terrori sive fraudi resistere, quod est fortitudinis et iu