comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis necessitate. soluta ẽ ꝑ mortẽ
iusti uenientẽ ex miscđiȩ uoluntate:
dͣu simpłu eius congruit duplo nr̃o.
Hȩc eñi congruentia suie conuenientia
uł concinentia uł ꝯsonantia. uł siqͥd
cõmodius dicit᷑. qd̾ est unũ ad duo:
in om̃i ꝯpaginatione. uł si meliꝰ dicit᷑
coaptatione creaturȩ ualet plurimũ.
Hanc eñi coaptation̾e sicut mͥ ñe occur¬
rit dicere uolui: quã greci armoniã
uocant. Neq nunc locus ẽ. ut oftend̾a
quantũ ualeat consonantia simpli ad
duplũ. quȩ maxima in nobis reꝑitur:
& sic nob̾ infita naturalit̾. a quo utiq
nͥ ab eo qui nos creauit: ut nec imꝑiti
possint eam ñ sentire. siuie ipsi cantan¬
tes. siue alios audientes. ꝑhanc quippe
uoces acutiores grauiores q concordant.
ita ut quisqͥs ab ea dissonuerit. ñ scĩam
cuiꝰ exꝑtes sunt plurimi: s ipsũ sensũ
auditus nr̃i uehem̃ter offendat. S hoc
ut demonstret̾: longosermone opus ẽ.

Expanded text:
tionis necessitate, soluta est per mortem tionis necessitate, soluta est per mortem justi venientem ex misericordiae voluntate, dum simplum ejus congruit duplo nostro. Haec enim congrueniia, sive convenientia, vel concinentia, vel consonantia, vel si quid commodius dicitur, quod unum est ad duo, in omni compaginatione. vel, si melius dicitur, coaptatione creaturae, valet plurimum. Hanc enim coaptationem, sicut mihi nunc occurrit, dicere volui, quam Graeci ἁρμονὶαν vocant. Neque nunc locus est, ut ostendam quantum valeat consonantia simpli ad duplum, quae maxima in nobis reperitur, et sic nobis insita naturaliter, a quo utique, nisi ab eo qui nos creavit? ut nec imperiti possint eam non sentire, sive ipsi cantantes, sive alios audientes: per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, non scientiam, cujus expertes sunt plurimi, sed ipsum sensum auditus nostri vehementer offendat. Sed hoc ut demonstretur, longo sermone opus est:
Abbreviated transcription (Latin):
atq sanaret. uerb̃u ꝑ quod facta sunt
onña: caro factum est. & habitauit in
nob̾. Illummatio quippe nr̃a. partici¬
patio uerbi est: illius scilicet uitȩ quȩ
lux est hominũ. Huic aũt participati¬
oni prorsus in habiles & minꝰ idonei
eramꝰ: propt̾ immundiciã peccatoꝵ.
Alundandi gͦ eramꝰ. Porro iniquoꝵ
&e supboꝵ una mundatio ẽ. sanguis
iusti & humilitas dei: ut ad contẽplan¬
du dm qd̾ natura ñ sumꝰ. ꝑ eum munda¬
rem factũ quod natura sumꝰ. & quod
peccato ñ sumꝰ. D̃s em̃ natura ñ sumꝰ:
hoĩes natura sumꝰ: iusti peccato ñ su-¬
mꝰ. D̾s itaq factus homo iustus: unt̾¬
cessit do ꝓhomine peccatore. Non ȩ¬
ñ congruit peccator iusto. s ꝯgruit
hõi homo. Adiungens gͦ nob̾ simili¬
tudine humanitatis suȩ: abstulit
dissimilitudinẽ iniqͥtatis nr̃e. Et factꝰ
particeps mortalitatis nr̃e: fecit parti¬
cipes diuinitatis suȩ. Alerito qͥppe
mors peccatoris ueniens ex damna¬

Expanded text:
quod facta sunt omnia, caro factum est, et habitavit in nobis . Illuminatio quippe nostra participatio Verbi est, illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mundandi ergo eramus. Porro iniquorum et superborum una mundatio est sanguis et humilitas Dei: ut ad contemplandum Deum quod natura non sumus, per eum mundaremur factum quod natura sumus, et quod peccato non sumus. Deus enim natura non sumus: homines natura sumus, justi peccato non sumus. Deus itaque factus homo justus, intercessit Deo pro homine peccatore. Non enim congruit peccator justo, sed congruit homini homo. Adjungens ergo nobis similitudinem humanitatis suae, abstulit dissimilitudinem iniquitatis nostrae: et factus particeps mortalitatis nostrae, fecit nos participes divinitatis suae. Merito quippe mors peccatoris veniens ex damna
Abbreviated transcription (Latin):
utrãq mortẽ ciuiius facile discernen¬
dã posuerit ubi ait. sine mortuos se¬
pelire mortuos suos: Sepeliendũ quip¬
pe corpꝰ mortuũ erat: sepultores aũt
exꝰ ꝑ infidelitatẽ impietatis in anima
mortuos intelligi uoluit: quales exci¬
tant᷑ cum dicit᷑. Surge qui dormis: &
exurge a mortuis: & illuminabit te .xͦ.
Detestatur aũ quãdam pacem apłs: dicenᷤ
de uidua. Quȩ aũ in deliciis agit: uiues
mortua ẽ. Anima gͥ iam pia quȩ fuit
impia: propt̾ iusticiã fidei dicitur ex
morte reiuxisse atq uiuere. Corpus
aũ ñ tantũ moriturũ propt̾ animȩ
abscessum qͥ futurꝰ est. s ꝓpter tantã
infirmitate carnis & sanguinis. quo¬
d̾a loco in scͥpturis etiã mortuũ dicit᷑:

Expanded text:
utramque mortem cuivis facile discernendam posuerit, ubi ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos? Sepeliendum quippe corpus mortuum erat, sepultores autem ejus, per infidelitatem impietatis in anima, mortuos intelligi voluit, quales excitantur cum dicitur: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. detestatur autem quandam mortem apostolus dicens de uidua: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est. anima igitur iam pia, quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed propter tantam infirmitatem carnis et sanguinis quodam loco in scripturis etiam mortu
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita in infirmitate humilitatis ꝑfi¬
ceret᷑ uirtus cautatis. Hoc significat in
psalmo uͥ ait. Pluiiã uoluntanã segre¬
gans dͥs hereditati sue  & infirmata ẽ:
meritis redditam. s gratis datam: un¬
de & gr̃a nominat᷑. Dedit enĩ eam: nõ
qͥa digni eramꝰ. s quia uoluit. Hoc co¬
gnoscentes. ñ fidentes in nobis erimꝰ:
& hoc est infirmari. Ipse enĩ ꝑficit noᷤ.
qui etiam paulo apło dixit. Sufficit tͥ
grã mea: nam uirtus in infirmitate
ꝑficitur. ꝑsuadendu gͦ erat homini
quantũ nos dilexerit ds. & quales di¬
lexerit: quantũ. ne desꝑemus: quales.
ne suꝑbiremꝰ. Hunc locum apłs ꝑ ne¬
cessariũ sic explicat. Comm̃dat autẽ
inqͥt suã caritatẽ ds in nob̾: qm̃ si cũ¬

Expanded text:
atque ita in infirmitate humilitatis perfiatque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Persuadendum ergo erat homini quantum nos dilexerit Deus, et quales dilexerit: quantum, ne desperaremus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus pernecessarium sic explicat: Commendat autem, inquit, suam charitatem Deus in nobis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nec solis temporib & quasi locis sicut
sp̃uum nr̃oꝵ cogitationes: nec solis
tp̃rib & nulla uel ymagine locoꝵ. sic̃
mutabile. nec in et̾nitate: nec in u̾itate.
cõmutabili gaudio. nec tam̃ inde p̾cisi
atq abrupti sumꝰ. ut ñ etiã in istis
mutabilib & tp̃ralib ȩternitatem.
ueritatẽ. beatitatẽ quereremꝰ: nec mori
eniĩ. nec falli nec ꝑturbari uolumꝰ: mis¬
sa sunt nob̾ duunitꝰ uisa congrua ꝑe¬
gͥnationi nr̃e. quib ammonerem᷑ nos
hic ẽẽ qd̾ querimꝰ: s illuc ad ipsa esse
redeundũ: unde nͥ ꝑpenderemꝰ. hic ea
ñ quereremꝰ Ac primũ nob̃ ꝑsuaden¬
dũ fuit. quantũ nos diligeret d̾s: ne
desꝑatione ñ auderemꝰ erigi in eum.
Quales aũ dilexerit ostendi oportebat.
ne tamꝗͣ de meritis nr̃is suꝑbientes.
magis ab eo resiliremꝰ. & in nr̃a fortitudi¬
ne magis deficeremꝰ: ac ꝑ hoc egit nob̾¬
cũ. ut ꝑ euis fortitudinẽ potuis ꝓficeremꝰ:

Expanded text:
nec solis temporibus et quasi locis, sicut nec solis temporibus et quasi locis, sicut spirituum nostrorum cogitationes; nec solis temporibus, et nulla vel imagine locorum, sicut mutabile. nec in eternitate. nec in ueritate. commutabili gaudio, nec tamen inde praecisi atque abrupti sumus, ut non etiam in istis mutabilibus et temporalibus aeternitatem, veritatem, beatitudinem quaereremus nec mori enim, nec falli, nec perturbari volumus; missa sunt nobis divinitus visa congrua peregrinationi nostrae, quibus admoneremur non hic esse quod quaerimus, sed illuc ab ista esse redeundum, unde nisi penderemus, hic ea non quaereremus. Ac primum nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus,
Abbreviated transcription (Latin):
fastigia cȩloꝵ ÷ & hanc apponendo sci¬
entiam. apposuit dolorem. dolorem ꝑe¬
gͥnationis suȩ ex desidĩo patͥȩ sue. &
conditoris euis beati di sui. In hoc gn̾e
tuo respondere hominib qui ñ esuri¬
unt & sitiunt iusticiã: s saciati funt &¬
abundant. Saciauit aũ illos fantasma
illoꝵ. ñ ueritas tua: quã repellendo re-¬
siliunt. & in suam uanitatẽ cadunt.
Ego certe sentio: qͣm multa figm̃ta pa¬
riat cor humanũ. Et quid est cormeũ:
nͥ cor humanũ . S hoc oro dđm cordis
mei. ut nicħ ex his figm̃tis ꝓsolido ue¬
roeructem in has litteras: s inde ueniat
in eas quicquid ꝑme uenire potuerit.
unde mͥ qͣmuis ꝓiecto a facie ocłorum
suoꝵ. & de longinquo redire conanti.
ꝑ uiam quã strauit humanitati diui¬
nitas unigeniti sui. aura ueritatis eiꝰ
aspergitir.ii.¬
uam in tantũ licet mutabilis hau¬
rio. in quantũ in ea nicħ mutabile ii¬
deo: nec locis & temporib sicut corpora.

Expanded text:
et fastigia coelorum; et hanc apponendo sciet fastigia coelorum; et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et conditoris ejus beati Dei sui. In hoc genertuo respondere hominibus qui non esuriunt et sitiunt justitiam , sed satiati sunt et abundant. Satiavit autem illos phantasma eorum, non veritas tua, quam repellendo resiliunt, et in suam vanitatem cadunt. Ego certe sentio quam multa figmenta pariat cor humanum: et quid est cor meum, nisi cor humanum? Sed hoc oro Deum cordis mei, ut nihil ex eis figmentis pro solido vero eructuem in has litteras, sed inde veniat in eas quidquid per me venire potuerit, unde mihi, quamvis projecto a facie oculorum suorum , et de longinquo redire conanti, per viam quam stravit humanitate divinitas Unigeniti sui, aura veritatis ejus aspergitur. Quam in tantum licet mutabilis haurio, in quantum in ea nihil mutabile video, nec locis et temporibus, sicut corpora;
Abbreviated transcription (Latin):
cientiam cȩlestium ter¬
restriumq rerum mag¬
ni estimare solet genus
humanũ: in quo ꝑfecto
meliores funt. qui huic
scientie preponunt nosse semet ipsos.
Laud abiliorq est animꝰ. cui nota est uel
infirmitas sua: quã qui ea non respecta.
uias sẏderum scrutatur etiã cogniturꝰ.
aut qͥiam cognitas tenet. ignorans ip¬
scĩ calore excitatus. atq in eius amore
corã se uiluit. ad eumq intrare uolens
nec ualens. eoq sͥ lucente attendit in se.
inuenitq se. suamq egritudinẽ illiꝰ
niundiciȩ contẽꝑari non posse cognouit:
flere dulce habet & eund̾e precari. ut
etiã atq etiam misereat᷑. donec exuat
totã miseriã: & p̃cari cum fiducia iã
gͣtuito pignore salutis accepto. ꝑ eius
unicũ saluatorẽ hominis & illumina¬
torẽ. Hunc ita agentem & dolentem
scientia ñ inflat: quia caritas ȩdificat.
Preposuit enĩ scientiã scientiȩ: p̃posuit
scire infirmitatẽ suam. magis qͣm sci¬
re mundi menia. fundam̃ta terraꝵ.

Expanded text:
cientiam terrestrium colestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipm, Spiritus sancti calore excitatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere detiam atque etiam misereatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia jam gratuito pignore salutis accepto per ejus unicum Salvatorem hominum et illuminatorem. Hunc vero ita egentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat. Praeposuit enim scientiam scientiae; praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi maenia, fundamenta terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
eni ad uginti qͣtuor. simplo ad duplũ
ꝯueniunt. & fiunt triginta sex. nox to¬
ta cum die toto & nocte tota: neq hoc
sine illo sacram̃to quod supͣ memora¬
ui. Non absurde quippe sꝑm diei cõ¬
paramꝰ: corpꝰ autẽ nocti. Dñicum enim
corpꝰ in morte ac resurrectione: & spc̃¬
nr̃i figuram. & corporis gerebat exem¬
plum. Sic gͦ apparet illa ratio simpli
ad duplum. in horis triginta sex: cum
cur in scͥpturis scĩs positi sint. potest
alius alias indagare: uel quib iste
qͣs ego reddidi preponendȩ sint. uel
ȩque ꝓbabiles. uel istis etiam ꝓbabili¬
ores: frustra tam̃ eos ẽẽ in scͥpturis po¬
fitos. & nullas causas ẽẽ mysticas
cur illic isti numeri cõmemorentur.
nemo tam stultꝰ meptus q contend̾it.
Ego autẽ quas reddidi uł ex ȩccłiȩ auc¬
tione numeroꝵ similitudinũq collegi.
Contͣ rationẽ nemo sobruis: contra
scͥpturas nemo xp̃ianus: contͣ ȩccłiam
nemo pacificꝰ senserit:

Expanded text:
enim ad viginti quatuor simplo ad duplum enim ad viginti quatuor simplo ad duplum conveniunt, et fiunt triginta sex: nox tota cum die toto et nocte tota, neque hoc sine illo sacramento quod supra memoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim corpus in morte ac resurrectione, et spri figuram, et corporis gerebat exemplum. Etiam sic ergo apparet illa ratio simpli ad duplum in horis triginta sex, cum cur in Scripturis sanctis positi sint, potest alius alias indagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frustra tamen eos esse in Scripturis positos, et nullas causas esse mysticas cur illic isti numeri commemorentur, nemo tam stultus ineptusque contenderit. Ego autem quas reddidi, vel ex Ecclesiae auctione numerorum similitudinumque collegi. Contra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo christianus, contra Ecclesiam nemo pacificus senserit.
Abbreviated transcription (Latin):
audiremꝰ. fuistis enĩ aliqͣndo tenebre
nc̃ aũ lux ind̾no: insinuat nob̾ quod̾a
modo. qđ a nocte dies sumat iniciũ.
Sicut enĩ primi dies propt̾ futurũ hõis
lapsum a luce in noctem: ita isti ꝓpter
hõis reparationẽ. a tenebris ad lucem
cõputantur. Ab hora gͦ mortis usq ad
dilucłm resurrectionis. hore sunt qua¬
draginta: ut & ipsa hora nona conm¬
meret᷑. Cui numero etiã congruit
uita eius suꝑ terrã post resurrectio¬
nẽ in quadraginta dieb: & est iste
numerus frequentissimꝰ in scͥpturis
ad insinuandu mysteriũ ꝑfectionis
in qͣdriꝑtito mͦ. Habent enim quandã
ꝑfectionẽ decem. & ea quat̾ multiphi¬
cata faciit quadraginta. Auespere
aũ sepulturȩ usq ad dilucłm resurree¬
tionis triginta sex horȩ sunt: qui ẽ qua¬
dratꝰ senariꝰ. Refertur aũ ad illam rati¬
onẽ simpli ad duplum: ubi ẽ coaptati¬
onis maxima consonantia. Duodecim

Expanded text:
audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Ab hora ergo mortis usque ad diluculum resurrectionis horae sunt quadraginta, ut etiam ipsa hora nona connumeretur. Cui numero congruit etiam vita ejus super terram post resurrectionem in quadraginta diebus. Et est iste numerus frequentissimus in Scripturis ad insinuandum mysterium perfectionis in quadripartito mundo. Habent enim quamdam perfectionem decem, et ea quater multiplicata faciunt quadraginta. A vespere autem sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxima consonantia. Duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum aũ triduũ non totũ & plenum
fuisse scͥptura testis est: s primꝰ dies
a parte extrema totus annumeratꝰ ẽ.
dies uͦ terciꝰ a parte pͥma. & ipse totus:
medius aũ int̾ eos. id est secundꝰ dies
absolute totus. uiginti .iiii. horis suis.
duodeq̃ nocturnis. & duodec̃ aiurni.
Crucifixꝰ est eñi primo. uideoꝵ uocib
hora tercia. cũ esset dies sexta sabbati:¬
deinde in ipsa cruce suspensꝰ hora sexta.
& sp̃m tradidit hora nona: sepultus ẽ
aũ cũ iam sero factum eẽt. sicut sese hñt
Undelibet gͦ incipias. etiam si alia ratio
reddi potest qͣm ñ sit contͣ eugłium io¬
hannis. ut hora tercia ligno suspensꝰ
intelligatur: totũ diem primũ com
p̃hendis. Ergo a parte extrema totus
computabitur: ficut tercꝰ a parte pri¬
ma. Nox enim usq ad dilucłm qͦdñi
resurrectio declarata est. ad terciũ diẽ
ꝑtinet: quia d̾s qui dix̃ de tenebris lu¬
men clarescere. ut ꝑ grãm noui testam̃¬
ti & participationẽ resurrectionis xp̃i

Expanded text:
Ipsum autem triduum non totum et plenum fuisse, Scriptura testis est: sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est; dies vero tertius a parte prima, et ipse totus; medius autem inter eos, id est, secundus dies absolute totus viginti quatuor horis suis, duodecim nocturnis et duodecim diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbatiDeinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona . Sepultus est autem cum jam sero factum esset, sicut sese habenUndelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, quomodo non sit contra Evangelium Joannis , ut hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, ad tertium diem pertinet: quia Deus qui dixit de tenebris lucem clarescere , ut per gratiam Novi Testamenti et participationem resurrectionis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
fieret uita eẽt. Qd̃ enĩ factum est. iam
in illo uita erat: & ñ qualiscũq uita.
Nam & amina uita ẽ corporis: s hec
facta est. quia mutabilis ẽ. Et ꝑ quid
facta est. nͥ ꝑ uerbũ c̃ incõmutabile ͤ
Omĩa enĩ ꝑ ipsum facta sunt: & sine
ipso factum est nicħ. Qd̃ gͦ fac̾tum ẽ.¬
iam uiillo uita erat: & ñ qualiscunq
uita: s uita erat lux hominũ. lux utiq
rationabiliũ mentiũ. ꝑ quas homines
a pecorib differunt: & id̾o st̃ homines.
Nongͦ lax corporea que lux est carni¬
ũ. siue de celo fulgeat. siue terrenis ig¬
nib accendatur: nec humanaꝵ tan¬
tũ carniũ. s etiam beluinaꝵ: & usq
ad minutissimos quosq uermiculos.
Omĩa enĩ hec: uident istam lucem.
At illa uita. lux hominũ erat: nec lon¬
ge posita ab uno quoq nr̃m. In illa

Expanded text:
 enim factum est, jam in illo vita erat, et non qualiscumque vita: nam et anima vita est corporis, sed et haec facta est, quia mutabilis est; et per quid facta est, nisi per Dei Verbum incommutabile? Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Qta erat, et non qualiscumque vita, sed vita erat lux hominum: lux utique rationalium mentium, per quas homines a pecoribus differunt, et ideo sunt homines. Non ergo lux corporea, quae lux est carnium, sive de coelo fulgeat, sive terrenis ignibus accendatur, nec humanarum tantum carnium, sed etiam belluinarum et usque ad minutissimos quoque vermiculos. Omnia enim haec vident istam lucem: at illa vita lux hominum erat; nec longe posita ab unoquoque nostrum: in illa
Abbreviated transcription (Latin):
dns. Interĩ aut̃ querit᷑. utrũ quẽ am mo¬
du filius ñ hoc tantũ habet nascendo
ut filius sit. s omĩno ut sit: sic & sp̃c ses̃
eo quo datur habeat ñ tantũ ut donũ
sit. s omĩno ut sit. Utrum gͦ erat ante¬
qͣm daretur. s nondu erat donũ: an eo
ipso quo daturꝰ erat eum ds. iã donũ
erat & anteqͣm daretur: S si ñ ꝓcedit
nͥ cum datur. nec ꝓcederet utiq pͥusqͣm
eẽt cui daretur: quomͦ iam erat ipsa
substantia. si ñ est nisi quia datur:
sicut filius ñ tantũ ut sit filius quod
relatiue dicitur. s omĩno ut sit ipsa
substantia. nascendo habet:. Ansem¬

Expanded text:
. Ulterius autem quaeritur, utrum quemadmodum Filius non hoc tantum habet nascendo ut Filius sit, sed omnino ut sit; sic et Spiritus sanctus eo quo datur habeat non tantum ut donum sit, sed omnino ut sit: utrum ergo erat antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum Deus, jam donum erat et antequam daretur. Sed si non procedit nisi cum datur, nec procederet utique priusquam esset cui daretur; quomodo jam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur: sicut Filius non tantum ut sit Filius, quod relative dicitur, sed omnino ut sit ipsam substantiam nascendo habet? An sem
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc & de moyse intelligendũ est: cum
ait ei d̃ns. Tollam de spũ tuo: & dabo
iam tͥ dedi. Sigͦ & qd̾ datur. pͥncipium h̃t
eũ a quo datur: quia ñ aliunde accepit
illud qd̾ ab ipso ꝓcedit: fatendu est patre

Expanded text:
Hoc et de Moyse intelligendum est, cum ait ei Dominus: Tollam de spiritu tuo, et dabo tibi dedi. Si ergo et quod datur principium habet eum a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit, fatendum est Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
do: ñ quo se ymaginẽ putet: s om̃ino
illud ipsum. cuiꝰ ymaginẽ secum habet.
Uiget quippe in ea iudiciũ discernendi
corpꝰ quod foris relinqͥt. ab ymagine quã
de illo secum gerit: nisi cum ita expͥmunt᷑
eedem ymagines. tanqͣni foris sentiant᷑.
ñ intꝰ cogitent᷑: sicut dormientib aut
furentib aut in aliqua extasi accidere
corpus ẽẽ se putat: & quia sibi bene con¬
scia est principatꝰ sui quo corpus regit.
Hinc factum est. ut quidã quererent
quid corporis amplius ualeret in cor¬
pore. & hoc ẽẽ ment̾e: uel omĩno totã
animã existimarent: ut empedocles &¬

Expanded text:
do: non quo se imaginem putet; sed omnino do: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi accidere corpus esse se putat. Et quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea quȩ cum amore du cogitauerit.
eisq curȩ glutine in heserit attrahat
secũ: etiam cum ad se cogitanda quo¬
damodo redit. Et quia illa corpora ft̃.
quȩ foris ꝑsensus carnis ad amauit.
eorumq duiturna quada familiari¬
tate implicata ẽ. nec secum potest
introrsus tamꝙͣ in regionẽ incorpo¬
reȩ naturȩ ipsã corpora inferre: yma¬
gines eoꝵ conuoluit & rapit fictas
in semet ipsa de semet ipsa. Dat eñ
eis formandis quidd̾a substantiȩ sue.¬
seruat aũ aliquid. quo libero. de specie ta¬
liũ ymaginũ iudicet: & hoc magis mẽs
id est rationał intelligentia. quȩ seruat᷑
ut iudicet. Nlam illas animȩ partes quȩ
corpoꝵ similitudinib informant᷑: etiã
cũ bestiis nos cõmunes habere sentimꝰ.¬
frrat aũ mens. cũ se istis ymaginib tã¬
to amore coniungit: ut etiã se ẽẽ aliqͥd
huiꝰmodi existimet. Ita enĩ conformat᷑
eis quodamodo. ñ id existendo s putan¬

Expanded text:
ut ea quae cum amore diu cogitaverit, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glutino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suservat autem aliquid quo libere de specie talium imaginum judicet, et hoc est magis mens, id est rationalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimErrat autem mens, cum se istis imaginibus tanto amore conjungit, ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putan
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis fruatur. uolens ea sͥ tribuere. &
ñ ex illo similis illius. s ex se ipsa ẽẽ qd̾
ille est: auertitur ab eo mouetur q & la¬
bit᷑ in minꝰ & minꝰ. quod putat᷑ amplius
& ampluis: quia nec ipsa sͥ nec ei quic¬
qua sufficit. recedenti ab illo qui solus
sufficit. Ideoq ꝑ egestatẽ & difficultatẽ
fit nimis intenta in actiones suas. &
inquietas delectationes quas ꝑ eas col.¬
ligit: atq ita cupiditate acqͥrendi no¬
ticias ex his quȩ foris sunt. quoꝵ cogni¬
tũ genus amat & sentit amitti posse.
nisi impensa cura teneant᷑. ꝑdit securi¬
tatẽ. Tantoq seipsam minꝰ cogitat: qͣn¬
tomagis secura est qd̾ se ñ possit amute.¬
re. Ita cum aliud sit ñ se nosse. aliud ñ se
cogitare : neq enim multaꝵ doctrinaꝵ
ꝑitum ignorare gr̾amaticã dicimꝰ cum
eam ñ cogitat. quia de medicinȩ arte
tc̃ cogitat: cum gͦ aliud sit ñ se nosse.
aliud ñ se cogitare: tanta uis ẽ amoris

Expanded text:
ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et non ex illo similis illius, sed ex se ipsa esse quod ille est, avertitur ab eo, moveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogitat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris,
Abbreviated transcription (Latin):
accedit quia si parte inuenta ñ se totam
q̃rit: tam̃ tota sequerit. Tota gͦ sibi pre¬
sto est: & quid adhuc queratur ñ est. Hoc
enĩ deest quod queritur: ñ illa quȩ q̃rit
Cum itaq tota se querit: nicbil eiꝰ deest.
Aut si ñ tota se querit: s pars quȩ inuen¬
ta ẽ. quęxit partem quȩ nondu inuenta
est: ñ segͦ mens querit cuiꝰ se nulla pars
q̃rit. Pars enim quȩ inuenta ẽ. non se
q̃rit: pars autẽ quȩ nondu inuenta est
ta est parte queritur. Quocirta qͥa nec
tota se mens querit: nec pars eius ulla
se q̃rit: se mens om̃ino ñ q̃rit. Ut quid gͦ
id est ut scđm naturã suam ordinari ap¬
petat: sub eoscilicet cui subdenda ẽ. supͣ
ea quib p̃ponenda est. sub illo a quo re¬
gi debet. supͣ ea quȩ regere debet. Mul¬
ta enin ꝑ cupiditatẽ prauam tanꝗͣ
sui sit oblita: sic agit. Uidet enĩ qued̾a
extrinsecus pulchra: in p̾stantiore na¬
tura quȩ d̃s est. Et cũ instare debeat

Expanded text:
accedit, quia si parte inventa, non se totam accedit, quia si parte inventa, non se totam quaerit, tamen tota se quaerit. Tota ergo sibi praesto est, et quid adhuc quaeratur non est: hoc enim deest quod quaeritur, non illa quae quaerit. Cum itaque tota se quaerit, nihil ejus deest. Aut si non tota se quaerit, sed pars quae inventa est quaerit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, ta est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino non quaerit. CAPUT V. id est, ut secundum naturam suam ordinari appetat, sub eo scilicet cui subdenda est, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto nouit quod ipsa sit mens. Porro
si in hoc se nouit qd̾ mens ẽ. & tota mẽs
est: totam se nouit. S ecce ñ se nouerit
ẽẽ mentẽ: cum autẽ sequerit hoc tan¬
tũmodo nouerit. qd̾ sequerat. Potest enĩ
etiam sic aliud ꝓ alio querere: si hoc nes¬
cit. Ut aut̃ non querat aliud ꝓ alto:
ꝓculdubio nouit quid querat. At si
nouit quid querat. & seipsam querit:
seipsam utiq nouit. Quid gͦ adhuc que¬
rit: Quod si ex parte se nouit. ex parce
aũ ad huc querit: ñ seiplam s partem
suam querit. Cum enĩ ea ipsa dicitur:
tota dicit᷑. Deinde quia nouit nondu
se a se inuentã totam: nouit qͣnta sit to¬
ta. Atq ita querit qd̾ deest. qũe ammo¬
du solemꝰ q̃rere. ut ueniat in mentẽ qd̵
excidit. nec tam̃ penitꝰ excidit: quia po¬
test recognosci cum uen̾it. hoc ẽẽ quod
querebat᷑. S qͦm mens ueniat in m̃tẽ:
quasi possit mens in m̃te ñ esse᷑. huc

Expanded text:
profecto novit quod ipsa sit mens. Porro profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa dicitur, tota dicitur. Deinde quia novit nondum se a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc
Abbreviated transcription (Latin):
ignotã ẽẽ conuincitur. Nouit enĩ se
querentẽ atq nescientẽ: dum se q̃rit
ut nouerit. Quid gͦ dicemus: Anqd̃ expar
te se nouit: ex parte ñ nouit: S absur¬
dii est dicere: ñ eam totam scire qd̾ scit.
Non dico totum scit: s qd̾ scit tota scit.
sum itaq aliquid de se scit. quod nisi tota
ñ potest: totam se scit. Scit autẽ se aliqͥd
scientẽ: nec potest quicquã scire nͥtota.
Scit se gͥ totam. Deinde quid eius ei tã
notũ est. qͣm se iuuere: Non potest aũ
& mens eẽ & ñ uiuere: quando habet eti¬
am ampliꝰ ut intelligat. Nam & animȩ
bestiaꝵ uiuunt: s non intelligunt.
Sicut gͦ mens tota mens est: sic tota uiuit.
Nouit aũ uiuere se. Totam se gͥ nouit.
Postreno cum se nosse mens querit: m̃tẽ
se ẽẽ iam nouit. Alioqͥn utrũ se querat
ignorat: & aliud ꝓalio forsitan querat.
fieri eñĩ potest ut ipsa ñ sit mens: atq
quid sit mens. nouit qd̾ se querat:

Expanded text:
ignotam esse convincitur. Novit enim se ignotam esse convincitur. Novit enim se quaerentem atque nescientem, dum se quaerit ut te se novit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam. Deinde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et mens esse, et non vivere, quando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque quid sit mens, novit quod se quaerat,
Abbreviated transcription (Latin):
memoria sui cũ ea ꝑdurare ñ potuit :
ut tam se nosset quȩ uult ꝑuenire. qͣm
nouit illud quo uult ꝑuenire: An cũ
se nosse amat. ñ se quã nondu nouit.
s ipsum nosse amat: acerbiuisq tole¬
rat se ipsam deesse scientiȩ sue qua uult
cuncta comprehendere: Nouit aũ qͥd
sit nosse: & dum hoc amat quod nouit.
etiã se cupit nosse. Ubi gͦ nosse suũ no¬
uit: si se non nouit: Nam nouit quod
alia nouerit. se autẽ non nouerit: hinc
enĩ nouit & quid sit nosse. Quo pacto
gͥ se aliquid scientẽ scit. quȩ seipsam nes¬
cit: Neq enim alterã mentẽ scientẽ scit:
s seipsam. Scit gͥ se ipsam. Deinde cũ se
querit ut nouerit: querentẽ se iã nouit.
Iam se gͦ nouit. Quapropt̾ ñ potest om̃i¬
no nescire se: quȩ du se nescientẽ scit.
se utiq scit. Si autẽ se nescientẽ nesciat:
ñ se querat ut sciat. Quaꝓpter eo ipso
quo se querit: magis se sͥ notam. qͣm

Expanded text:
memoria sui cum ea perdurare non potuit, memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nosset quae vult pervenire, quam novit illud quo vult pervenire? An cum se nosse amat, non se quam nondum novit, sed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se quaerit, magis se sibi notam quam
Abbreviated transcription (Latin):
si ut ocłis corporis magis alii ocł noti ft̃
qͣm ipsi sibi: non se gͦ querat nunqͣm
inuentura. Nunꝗͣ enĩ se ocłi pret̾ specła
uidebunt: nec ullomͦ putandu est. etiã
reb incorporeis contẽplandis tale ali¬
quid adhiberi. ut mens tamꝙ̃ in specło
se nouerit. An in ratione eternȩ ueri¬
tatis uidet. qͣm speciosum sit nosse
semet ipsam: & hoc amat qd̾ uidet stu¬
detq in se fieri: Quia qͣmuis sͥ nota ñ
sit: notũ tam̃ ei est qͣm bonum sit. ut
sͥ nota sit. Et hoc quidẽ ꝑmirabile est.
nondu se nosse. & qͣm sit pulchrũ se nos¬
se. iam nosse. An aliquẽ finem optimũ.
id est securitatẽ & beatitudinẽ suam.
uidet ꝑ quandã occultã memoriã quȩ
in longinqua eam ꝓgressã ñ deseruit:
ce credit ad eunde finem nisi seipsam co¬
gnouerit se ꝑuenire ñ posse: Ita dum
illud amat. hoc querit: & notum amat
illud. ꝓpter qd̾ querit ignotum. S cur
memoria beatitudinis suȩ potuit. &

Expanded text:
si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, quam ipsi sibi; non se ergo quaerat nunquam inventura. Nunquam enim se oculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veritatis aeternae videt quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
sisse uerũ diligent̾ intuentib. S quia
exempla quȩ dedimꝰ eoꝵ sunt qͥ aliquid
qd̾ ipsi non sunt nosse cupiunt: uidendu
est. ne forte aliquod nouũ genus appare¬
at. cum seipsa mens nosse desiderat. Ed
ut nouerit: du in cognita sͥ est: Ecce enĩ
mens semet ipsam querit ut nouerit.
& inflaminat᷑ hoc studio. Amat igit᷑.
S quid amat: Seipsam qͣm cum se ñdu
nouerit: nec quisquã possit amare qd
nescit: An ei fama predicauit sp̃em
suã: sicut de absentib solemus audire.
forte gͦ ñ se amat. s qd̾ de se fingit hoc
amat: longe fortasse aluid qͣm ipsa est.
Aut si se mens sui similem fingit. & ideo
cum hoc figmentũ amat se amat ante¬
qͣm nouerit. quia id quod sui simile est
intuet᷑: nouit gͦ alias m̃tes ex quib se
fingat: & genere ipso sͥ nota est. Cur
gͦ cum alias mñtes nouit. se ñ nouit: cũ
seipsa nichil sͥ possit eẽ presentiꝰ: Quod

Expanded text:
sisse verum diligenter intuentibus. Sed quia sisse verum diligenter intuentibus. Sed quia exempla quae dedimus, eorum sunt, qui aliquid quod ipsi non sunt nosse cupiunt; videndum est ne forte aliquod novum genus appareat, cum se ipsa mens nosse desiderat. CAPut noverit, dum incognita sibi est? Ecce enim mens semetipsam quaerit ut noverit, et inflammatur hoc studio. Amat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus solemus audire? Forte ergo se non amat, sed quod de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse praesentius? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
amabat incognitã quã in illa similitu¬
dine nouerat. Aut in spetie sempit̾nȩ
rationis uidemꝰ aliquid. & ibi amamꝰ :
qd̾ cum expressum in aliqua rei tpralis
esfigie. illis qui exꝑti sunt laudantib
credimꝰ & amamꝰ. ñ aliquid amamꝰ inco¬
gnitũ: unde iam sup̃ satis disseriumꝰ.
Aut aliquid notũ amamꝰ: propt̾ quod
ignotũ aliquid querimꝰ. Cuius ignoti
amor nequaꝗͣ nos tenet: s illius cogni¬
ti quo ꝑtinere nouimꝰ. ut illud etiã quod
adhuc ignotũ querimꝰ nouerimꝰ: sicut
de incognito u̾bo paulo ante locutꝰ sũ.
Aut ipsum scire quisq amat: qd̾ nulli
scire aliquid cupienti ẽẽ in cognitũ po¬
test. His causis uident᷑ amare incogi¬
ta. qui scire aliquid uolunt qd̾ nescumt:
& propt̾ ardentiorẽ querendi appetitũ.
sine amore ẽẽ dici ñ possunt: s qͣm se
res alit̾ habeat. neq omĩno quicquã
ametur incognitũ. arbitror me ꝑsua¬

Expanded text:
amabat incognitam, quam in illa similituamabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disseruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam ametur incognitum, arbitror me persua
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ se dicere. scit utiq quid sit scire:
quia & discernit ab sciente nescient̾e. cũ
ueracit̾ se intuens dicit. nescio. Ft cũ
id se scit uerum dicere: unde sciret. si qͥd
etiam cũ ardentissimo appetitu in¬
stat scire qd̾ nescit. Aut enum iam ge¬
nere notũ habet qd amat. idq nosse
expetit. etiam in aliqua re singła: uel
in singłis reb quȩ illi nondu notȩ for¬
te laudant᷑: fingit q animo ymagina¬
riã formã. qua excitet᷑ in amorẽ. Unde
aũ fingit: nisi ex his quȩ iam nouerat:
Cui tam̃ forme animo figurate atq in
cogitatione notissimȩ. si eam quȩ lau¬
dabat᷑ dissimilẽ inuenerit: fortasse ñ
amabit. Qd̃ si amauerit: ex illo amare
incipiet. ex quo didicit. Paulo ante
quippe alia erat quȩ amabat᷑: qũa sͥ
animꝰ formans exhibere consuerat.
Si aũ illi formȩ similem inuenerit.
quã fama p̃dicauerat. cui uere possit
dicere iam te amabam: nee tunc utiq

Expanded text:
verum se dicere, scit utique quid sit scire: verum se dicere, scit utique quid sit scire: quia et discernit ab sciente nescientem, cum veraciter se intuens dicit, Nescio; et cum id se scit verum dicere, unde sciret, si quid etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. Aut enim jam genere notum habet quod amat, idque nosse expetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde tem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit quam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; nec tunc utique
Abbreviated transcription (Latin):
discernendꝰ quide est abstudiosi noĩe
iste curiosus: s nec ipse amat in cognita.
ĩno congruentiꝰ dicitur. odit incognita:
quȩ nulla ẽẽ uult. dum uult omina
cognita. S ne quisquã nob̃ difficiliore
referat questionẽ. asserens tam ñ pos
se queꝙͣ odisse qd̾ nescit. qͣm ñ potest
amare qd̵ nescit: ñ resistimꝰ uerbis ÷
s intelligendu est ñ hoc idem dici cũ
dicit᷑. aniat scire incognita. acsi dice̾t.
amat incognita. Illud enĩ fieri potest
ut amet quisq scire incognita: ut aũ
amet incognita ñ potest. Non enim
frustra ibi est positum scire: q̃m qui
scire amat incognita: ñ ipsa incogni¬
ta. s ipsum scire amat. Qd̾ nisi habe¬
ret cognitũ: neq se scire quicquã poss
fidenter dicere. neq nescire. Nonsolũ
enĩ qui dicit scio. & uerũ dicit necesseᷤ
ẽ. ut quid fit scire. sciat: s etiam qͥ dicit
nescio. idq fidenter & uerũ dicit. & scit

Expanded text:
discernendus quidem est ab studiosi nomine discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius dicitur, Odit incognita, quae nulla esse vult, dum vult omnia cognita. Sed ne quisquam nobis difficiliorem referat quaestioquam odisse quod nescit, quam non potest amare quod nescit, non resistimus veris: sed intelligendum est, non hoc idem dici cum dicitur, Amat scire incognita, ac si diceretur, Amat incognita. Illud enim fieri potest, ut amet quisque scire incognita: ut autem amet incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non solum enim qui dicit, Scio et verum dicit, necesse est ut quid sit scire sciat: sed etiam qui dicit, Nescio, idque fidenter et verum dicit, et scit
Abbreviated transcription (Latin):
mis rationalib in ꝓmptu est ad uiden¬
du huiꝰ ꝑitiȩ pulchritudo: qua homi¬
nũ int̾ se cogitata significantiũ uocũ
enunciatione noscunt᷑. Propt̾ hoc no¬
tũ decus & ob hoc amatũ quia notũ:
studiose querit᷑ uerbũ illud ignotum.
Itaq cum audierit & cognouerit teme¬
tũ a ueterib uinũ appellatum: s iam
ex usuloquendi quẽ nunc habemꝰ hoc
uocabulũ emortuũ. ꝓpter ñnullos for¬
tasse ueterũ libros. sibi necessariũ de¬
putabit. Si aũ & illos suꝑuacaneos
habet : forte iam nec dignum qd̾ me¬
morie cõmendet existimat: quia studet
ad illam spẽm doctrinȩ quã notã m̃¬
te intuet᷑ & amat minime ꝑtinere.
Qu̾aobrem om̃is amor studentis ani¬
mi hoc est uolentis scire qd̾ nescit:
ñ est amor euis rei quã nescit. s eius
quã scit: propt̾ quã uult scire quod
nescit. Aut sitam curiosus ẽ. ut nos
propt̾ aliam notã causam. sed solo
amore rapiatur incognita sciendi:

Expanded text:
mis rationalibus in promptu est ad videnmis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamobrem omnis amor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescit, non est amor ejus rei quam nescit, sed ejus quam scit, propter quam vult scire quod nescit. Aut si tam curiosus est, ut non propter causam aliam notam, sed solo amore rapiatur incognita sciendi;
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit. Qd̾ si & illi ad ꝑfectum ꝑcipi¬
endȩ se ñ sufficere sentit: nemo tam̃
tam desidiosꝰ est. huius noticiȩ. qui ñ
cũ audierit incognitũ uerbũ uelit
nosse quid illud sit: & si potest querat
&e discat. Quod dũ querit. utiq in stu¬
dio discendi est: & uidetur amare rem
incognitã: quod ñ ita est. Species nãq
illa tangit amiũ. quã nouit & cogi¬
tat: in qua elicet decus consociandoꝵ
animoꝵ. in uocib notis audiendis
atq reddendis: eaq accendit studio
querentẽ quid̾e qd ignorat: s notã
formã quo id ꝑtineat intuentẽ & aman
tẽ. Itaq si querenti uerbi gr̃a quid sit
temetũ. hoc enĩ exempli gr̃a posuera.
dicatur. quid ad te ꝑtinet: respondebit.
Ne forte audiam loquentẽ & ñ intelli¬
gam: aut uspiam forte id legam. & qͥd
scriptor senserit. nesciam. Qs tandem
huic dicat. noli intelligere quod audiᷤ:
noli nosse qd legis:. Om̃ib etum fere ani¬

Expanded text:
noverit. Quod si et illi ad perfectum percipinoverit. Quod si et illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest, quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, et videtur amare rem incognitam; quod non ita est. Species namque illa tangit animum, quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atque rquerentem quidem quod ignorat; sed notam formam, quo id pertineat, intuentem et amantem. Itaque si quaerenti, verbi gratia, quid sit temetum hoc enim exempli causa posueram, dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne forte audiam loquentem, et non intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tandem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere ani
Abbreviated transcription (Latin):
tatis luce conspicit: alud qd̾ in sua fa¬
cultate concupiscit. Conspicit namq
inluce ueritatis. qͣm magnũ & qͣm bomĩ
sit. om̃s omniũ gentiũ linguas intelli¬
gere ac loqui. nullamq ut alienigena
audire. & a nullo ita audiri. Cuiꝰ noticiȩ
decus cogitatione iam cernitur. ama¬
turq res nota: quȩ ita conspicit᷑ atq
inflamiat corda discentiũ. ut circa eã
moueant᷑: ei q inhient in om̃i opera
quã impendunt consequendȩ tali fa¬
cultati: ut etiã usu amplectant᷑ qd̾ ra¬
tione p̾noscunt. Atq ita quisq cui
facultati spe ꝓpinquat: ei feruentius
amore in ardescit. Fis doctrinis quippe
studetur uehementiꝰ: quȩ capi posse ñ
desꝑantur. Nam cuiꝰ rei adipiscendȩ
spem quisq ñ gerit. aut tepide amat.
aut omĩno ñ amat: qͣmuis qͣm pulchra
sit uideat. Quocirca quia omniũ lin¬
guaꝵ scientia fere ab om̃ib desꝑatur:
suȩ gentis quisq maxime studet. ut

Expanded text:
tatis luce conspicit, aliud quod in sua fatatis luce conspicit, aliud quod in sua facultate concupiscit. Conspicit namque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alienigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doctrinis quippe studetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide amat, aut omnino non amat, quamvis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia omnium linguarum scientia fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut