comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neus siue pellicius.
Cappadocia. manꝰ redimẽs dño.
Elecre. ascendentis.
Galatia. transinigrata.
Gomorra. ppłi timor siue ceci¬
tas .G. in principio additũ est.
alioquin ex am. scribr.
Loch. declinans siue uinctus.
Marchus. sublimis mandato.
siue defricatꝰ aut amarus.
Noe. requies.¬
Ponthuc. declinans.
paulus. mirabilis.
Sara. princeps.
Simon. audiens.
Sodomis. fuluis aut tacẽtib.
Siluanus. missus. Iohis pͥ¬

Expanded text:
neus, sive pellicius. Cappadocia, manus, redimens Domino. Electe, ascendentes. Galatia, transmigrata. Gomorrha  , populi timor, sive caecitas. G in principio additum est, alioquin ex ain scribitur. Lot, declinans, sive vinctus. Marcus, sublimis mandato, sive defricatus, aut amarus. Noe, requies. declinans. Paulus, mirabilis. Sara, princeps. Simon, audiens. Sodomis, fulvis, aut tacentibus. Silvanus, missus. JOANNIS
Abbreviated transcription (Latin):
Iuit ergo saul ⁊ socii euis ad
q̃rend̾: et nũciatũ est dauid.
Gtatuq descẽdit ad petrã:
⁊ u̾sabat᷑ in deserto maon.
Descendisse ad petram dicit᷑.
id est ad tutissimũ locũ: in
quo ea que sibi honeri ⁊ gͣ¬
uia erant reposuit.⁊ ip̃e uer¬
sabat᷑ in deyto maon: quo
sibi suffragiũ patebat. Erat
aũt uir quispiã in solicudi¬
ne maon. Hebreus in ħ lo¬
co non ht̃ in solitudine. In
maon enĩ ciuita

Expanded text:
Saul et socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad petram, et versabatur in deserto Maon. Descendisse ad petram dicitur, id est, ad tutissimum locum, in quo ea, quae sibi oneri et gravia erant, reposuit. Et ipse versabatur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitudine Maon. Hebraeus hoc in loco non habet, in solitudine. In Maon enim civita
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ posunͣt archã dei: abel
magnũ ciuitas est in termi¬
no isrł. Abel magnũ idcuto
uocat᷑ cũ antea bethsamis
uocitata sit: siue ꝓpt̾ luctũ
suꝑ uiris bethsam̃itib iͥ fac¬
tum. siue pp̃ oistinctõne ci¬
uitatis a bel bethinacha. de
qua exclamauit mlier sapi¬
cus ad ioab oicens. Qui inter¬
rogant: int̾rogent in abela.
Sic itaq intelligend̾ est.q.
ab urbe inurata usq ad iis¬
lam que erat absq muro. ⁊
usq ad abel magnũ: ded̾int
mures. Suꝑ quem. id est su¬
ꝑ luctũ posuerunt archã diũ.
que erat usq in illam diei:
in agro iosue bethsamitis.
Fuit igit̾ in agro illiꝰ: donꝰ
ĩ carathiarim ducra est.

Expanded text:
quem posuerunt arcam Dei. » Abel quem posuerunt arcam Dei. » Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive propter distinctionem civitates Abel Bethmatha, de qua exclamavit mulier sapiens ad Joad, dicens: « Qui interrogant interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro, et usque ad Abel magnum, dederint mures. Super quem, id est, super luctum, posuerunt arcam Domini quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitis. Fuit igitur in agro illius donec in Cariathiarim ducta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in pcc̃o filioꝵ hely archa
filu int̾irent. ⁊ domꝰ hely
sacerdotio domꝰ dni pͥuare¬
t̾. ⁊ ob id fcm̃ audientium
aures tinnirent stupore⁊
uehementi.
peruitq hostia domus¬
dñi. Et samuel time
el aperuit hostia domꝰ oñi:
sed sacerdos.
t non cecidit ex omĩb¬
u̾bis samuel in t̾ram.
strabat᷑. Et euenit sermo
samuelis: uniu̾so istacli.
Sermo eius fuit ad inniũ
a philisteis pp̃ pecrata filio¬
rũ hely. queni sermonẽ:
euentꝰ rei pꝰea ꝓbauit.
rat aũt ibi lapis mag¬
nus: et concid̾unt lig¬
na plaustri. Lapidẽ istũ he¬
brei aram ab abrahã edifi¬
ocatã intelligunt.
ii sunt autẽ am aurei:
quos reddid̾unt philis¬
tum ꝓ delicto dño. Motus¬
Quinq anos ⁊ qͥnq mures.
he qͥnq ciuitates dederunt.
Relique aũt ciuitates ꝓiũ¬
muro: mures tm̃ dederunt.
Idcurto dicit᷑. ab urbe mura¬
ta: usq ad illã que erat
absq mnuro. Quod uero seq̾.¬
⁊ usq ad abel magnũ. suꝑ

Expanded text:
d in peccato filiorum Eli, Arca filii interirent, et domus Eli sacerdotio domus Domini privaretur: et ob id factum, audientium aures tinnirent stupore vehementi. Aperuitque ostia domusni, et Samuel timebel aperuerit ostia domus Domini, sed sacerdos. Et non cecidit ex omrbis Samuel in terram.strabatur. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. Sermo ejus fuit ad universa Philistaeis propter peccata filiorum Eli: quem sermonem eventus rei postea probavit. Erat autem ibi lapis magnus: et conciderunt ligna plaustri. Lapidem istum Hebraei aram ab Abraham aedificatam intelligunt. Hi sunt autem ani aurei, quos reddiderunt Philistiim pro delicto DoQuinque anos et quinque mures hae quinque civitates dederunt. Reliquae autem civitates provmuro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur: « ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. » Quod autem seq usque ad Abel magnum, super
Abbreviated transcription (Latin):
dormiebat in templo domi¬
ni: ubi erat archa dei. In¬
telligi autẽ hoc modo debet.
Et anceꝙͣ luc̾na dei extĩgue¬
ret᷑ in templo dñi ubi erat
archa dei: samuel dornne¬
bat. Quod uero ait. anceꝙͣ
lucera dei extingu̾et᷑: ĩtel¬
ligi oportet añꝙͣ lux diurũ
fieret. qñ eadẽ extĩguenda
erat lucerna. Mic enĩ a dño
ꝑ moy sen uissum erat. ute¬
adem lucerna luc̾e̾t usq ma¬
ne: sicut est illud in libro¬
leuitici. Precipe ait dñs filĩ
is urł. ut afferant tibi ole¬
um de arborib oliuarũ pu

Expanded text:
dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. telligi autem hoc modo debet. Et antequam lucerna Dei exstingueretur, in templo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequam lucerna Dei exstingueretur, intelligi oportet, antequam lux diurna fieret: quando eadem exstinguenda erat lucerna. Sic enim a Domino per Moysen jussum erat, ut eadem luceret usque mane: sicut est illud Exodi: Praecipe, ait Dominus, filiis Israel ut afferant tibi oleum de arboribus ol
Abbreviated transcription (Latin):
ni: ip̃e est iethro cognatꝰ mo¬
ysi. de cuiꝰ gen̾e erãt ehinei.
qui descend̾ant ad amalech:¬
⁊ hĩtabant cũ eo. qui utiq e¬
oꝵ ꝯsanguincꝰ erat: et h̾edi¬
tatem in eius t̾ra habebãt.
Miscd̾ia uero cheni cũ filiis
isrł fecisse dicit᷑. siue qr mo¬
ysen fouit in t̾ra madyan.
siue quia consiliũ dedit mo

Expanded text:
 ipse est Jetro, cognatus Moysi, de cujus genere erant Cinaei, qui descenderant ad Amalec et habitabant cum eo, qui utique eorum consanguineus erat, et haereditatem in ejus terra habebat. Misericordiam vero Cinaeus cum filiis Israel fecisse dicitur, sive quia Moysen fovit in terra Madian, sive qu
Abbreviated transcription (Latin):
facietis. Dies clangoris est ⁊
tubaꝵ. offeretisq holocaus¬
nos annicłos ĩmacłatos sep¬
tem. ⁊ in sacrificus eoꝵ summi¬
le oleo consꝑse tres decimas
ꝑ singłos uitulos. duas decĩa s
ꝑ arietem: unã decimã per
obtulit tres modios farme
cã m̃surã mnꝰ efficit᷑ ephi.
xultauit cor meũ
in dño: ⁊ exaltatũ ÷ cor¬
ii meũ in deo meo. Cornu
filiũ uocat. quia qũ sine fi¬
lio erat : absq cornu uideba¬
tur sibi esse.
ecedant uet̾a de ore ur̃o.
In hebreo ita het᷑. Exe¬

Expanded text:
facietis. Dies clangoris est et facietis. Dies clangoris est et tubarum. Offeretisque holocausnos agniculos immaculatos septem, in sacrificiis eorum similae oleo conspersae tres decimas per singulos vitulos, duas decimas per arietem, unam decimam per obtulit tres modios farinae, cam mensuram, unus efficitur Ephi. Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Domino. Cornu, filium vocat: quia quando sine filio erat, absque cornu videbatur sibi esse. Recedant vetera de ore vestro. In Hebraeo ita habetur: Exe
Abbreviated transcription (Latin):
editqr phenẽne uxori
sue: ⁊ cuncris filiis euis
tes intelligũt᷑. que in eisde
trib festiuitatib: iuxta mo¬
rem illius gentis uxorib et
is ac famlis tribuebant᷑.
une autẽ dedit ꝑtẽ
unã tristis. In hebreo ita
legit᷑. Anne aũt dedit ꝑtem
unã duplicem: quia amnã
diligebat.
e reputes ancillam tuã¬
quasi unã ex filiab be¬
lyal: quia ex multitudĩe me
roris ⁊ doloris mei. locuta sũ
usq in presens. belyal enim
int̾pretat᷑ absq uigo. Et no¬
tand̾ ꝙ om̃s qui ebriecatem
sectant᷑: filu belyal uocant᷑.¬
t adduxit eum secũ post
ꝙͣ ablactau̾at. in uitulis
trib. ⁊ trib modus fariue: ⁊
amphora uini.⁊ adduxit eũ
in domũ dmi in sylo. In heb̾¬
o nõ trib modiis farine: sed
locũ apud latinos: scriptoꝵ
uitio constat esse depͣuatũ.
modios farme obtulit: contͣ
qr precipit᷑. Mensis septimi
pͥma dies: uen̾abił ⁊ scã erit
uob̃. Om̃e opus seruile non

Expanded text:
Deditque Fenennae uxori Deditque Fenennae uxori suae, et cunctis filiis ejus tes intelliguntur, quae in iisdem tribus festivitatibus juxta morem illius gentis, uxoribus, et liberis, ac famulis tribuebantur. Annae autem dedit partem unam tristis. In Hebraeo ita legitur: Annae autem dedit partem unam duplicem, quia Annam diligebat. Ne reputes ancillam tuaquasi unam ex filiabus Belial: quia ex mroris et doloris mei locuta sum usque in praesens. » Belial enim interpretatur absque jugo. Et notandum quod omnes qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocentt adduxit eum secum, post ablactaverat in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini, et adduxit eum in domo Domini in Sylo. » In Hebraeo non tribus modiis farinae, sed locum apud Latinos scriptorum vitio constat esse depravatum. modios farinae obtulit, contra que praecipitur: « Mensis septimi prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servite non
Abbreviated transcription (Latin):
tatur excelsa duo. Et hec
excelsa duo: due intllĩgũ¬
tur tribus. regia uidelic.
I sac̾dotał. Quod pater hel¬
chane de tribu fuit leui:
lib̾ palipomienõ plenissie
docet. in quo series genea¬
logie illius: usq ad leui
tribu iuda extitisse mons¬
trat᷑: in eo ꝙ effrateus uo¬
catur. Effratens ab effrata
dauid filius uiri effratei uo¬
cet᷑. cum liquido patrat eũ¬
dẽ ysai non de effraim: sed
de tribu ida extitisse. ⁊ pro¬
uet eundẽ helchanã effrate¬
um. ab effrata nõ ab effraĩ
dici. Eophim: speculatores ĩ¬
tͥpretãt᷑. Epecłatores hic ꝓpħ̾e
intelligunt᷑. quoꝵ filiũs hel¬
ehana fuit. De moute eff̾ra¬
un. De monte uero effraimi
fuisse dicit᷑: quia ibi erat eiꝰ
hĩtatio. Intra cuncrasuamq
tribus: hĩtatom leuitaꝵ fu¬
isse nõ dubiũ est.
tascendebat uir ille de
ciuitate sua: statuti ͤ di
eb. Grib festiuitatibu ᷤ pas¬
cha udelic. penthecoste. et
sollep̃nitate tab̾nac łoꝵ: as¬
cendebat in domũ dnĩ.

Expanded text:
tatur excelsa duo, et haec excelsa duo, duae intelliguntur tribus, regia videlicet et sacerdotalis. Quod pater Helchanliber Paralipomenon plenissime docet, in quo series genealogiae illius usque ad Levi tribu Juda exstitisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata David filius viri Ephrataei vocetur: cum liquido pateat eumdem Isai, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse, et probet eumdem Elcana Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Sophim, speculatores interpretantur. Speculatores hic Prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuit. De monte Ephraim. De monte vero Ephraim fuisse dicitur, quia ibi erat ejus habitatio. Intra cunctas namque tribus, habitationem Levitarum fuisse non dubium est. . Et ascendebat vir ille de civitate sua sebus. » Tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste, et solennitate Tabernaculorum, ascendebat in domum Domini. «
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiat ei in scandalũ:
ut sit suꝑ eũ manꝰ philisti¬
noꝵ. His duob ꝑiclis: sa¬
ul dauid putauit int̾um p¬
se. scilic aut insidiis filie ⁊
sue: a qua se uidebat młtũ
amari. aut causa p̾putioꝵ
philistinoꝵ: ꝓpt̾ que adipis¬
cenda: philuteos bello erat
aggressurꝰ
ieit ergo saul ad dd̾. In
duab reb: gener meus
eris hodie. In duab rebuᷤs ge¬
nerũ eum sibi futurũ dicit.
quia iam ei atrułat p̾putia
philistinoꝵ ꝓ merob qmͣ sa¬
ul dedit adriheli molathite:
⁊ postea pro michol.cc. Et ꝙͣ¬
uis nõ aꝑte dicat᷑ pro merob
disse. Pot̃ etiã ⁊ talit̾ in cel¬
ligi. In duab reb geñ me¬
us eris hodie. quia ego q̃¬
siui a te centũ p̾pucia phili¬
stinoꝵ: ⁊ tu obtulisti .cc.
go aũt eg̾diens stabo
iuxta pr̃em meũ in a¬
ꝯid ubi tu fueris: et ego lo¬
quar de te ad prẽm meũ. ⁊
qd̾cũq uidero: nũciabo ti¬
bi. Descensurũ namq sau¬
lem in eundẽ agrum iona¬

Expanded text:
ut fiat illi in scandalum, ut fiat illi in scandalum, ut sit super eum manus Philistinorum. His duobus periculis Saul David putavit interimi posse, scilicet aut insidiis filiae suae, a qua se videbat multum amari, aut causa praeputiorum Philistinorum, propter quae adipiscenda, Philistaeos erat bello aggressurus. Dixit ergo Saul ad David: In duabus rebus gener meus eris hodie. In duabus rebus generum eum sibi futurum dicit: quia jam ei attolerat praeputia Philistinorum pro Merob, quam Saul dedit Adrieli Moholathitae, et postea pro Michol ducenta. Et quamvis non aperte dicatur pro Merob disse. Potest etiam et aliter intelligi. In duabus rebus gener meus eris hodie, quia ego quaesivi a te centum praeputia Philistinorum, et tu obtulisti ducenta. Ego autem egrediens stabo juxta patrem meum in agro ubi tu fueris, et ego loquar de te ad patrem meum, et quodcumque videro, nuntiabo tibi. Descensurum namque Saulem in eumdem agrum Jona
Abbreviated transcription (Latin):
Seo ꝙ samuel illum uuxiss
Sin regem.
ssumens autẽ d̾ capud
ꝑbilistei. acrulit illd̾ in
irłm: arma uõ eius posuit
in tab̾nacłõ suo. Quod dicit
actulisse dauid capud philis¬
tei in irłm: anticipato ẽ. qd
postra fecit. Arma uo eiꝰ. id
est philistei. nõ est intelligẽ¬
dũ ꝙ in suo posuĩt tab̾nͣcu¬
lo: sed in tab̾nacło diũ. de
quo tab̾nacło postra hec ab
abymelech sac̾dote accepit.
ixitq ab uer. ui¬
uat aĩa tua rex: si no¬
ui. Scd̃m illud locutõi ᷑ ge¬
illud. Uñdixit naboth dõ ⁊
regi. Ac si dice̾t. Nõ uiuat
aĩa tua rex: si noui. Alit̾.
Uideã mortẽ tuã: si noui.
ost dieui aũt alterũ in¬
uasit spc̃ dei malꝰ saul:
⁊ ꝓph̾abat in medio domus
sue. More arreptitioꝵ ꝓpha
t eg̾diebat᷑ dauid ⁊ ing̾¬
diebat᷑ in conspectu pplĩ.
Añ eg̃diebant̾ in pugnam:
ip̃e primꝰ more regio egͥdi¬
ebat᷑ in conspectu eoꝵ. ⁊ re¬
orediebat᷑.
ixitq saul. Dabo eã illi

Expanded text:
eo quod Samuel illum unxisset eo quod Samuel illum unxisset in regem. ssumens autem David caput Philisthaei, attulit illud in Jerusalem, arma vero ejus posuit in tabernaculo suo. » Quod dicit attulisse David caput Philisthaei in Jerusalem, anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est, Philisthaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo tabernaculo postea haec ab Abimelech sacerdote accepit.ixitque Abner: Vivat anima tua, rex, si novi. » Secundum illud locutionis geillud: « Benedixit Naboth Deo et regi . » Ac si diceret: Non vivat anima tua, rex, si novi; aut: Videam mortem tuam, si novi.Post diem autem alterum invasit Spiritus Dei malus Saul, et prophetabat in medio domus suae. More arreptitiorum proEt egrediebatur David, et ingrediebatur in conspectu populi. Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus more regio egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. Dixitque Saul: Dabo eam illi,
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑. Nachau itaq ꝓph̾am fi¬
liũ sãmaa filu sui. quẽ ĩ lo¬
ram samuele septẽ eiꝰ filui
legunt᷑ adducti fuisse: ⁊ octa¬
uus erre in pascuis. Int̾ quos
nathan adductũ fuisse maĩ¬
festũ est: qui ⁊ ionathan ⁊¬
uocat᷑. de quo in extrema ꝑ¬
eũ ionachan filius sãmaa
scribr̾. nõ ionathan.
t frẽs tuos uisitabis: si
recte agant.⁊ cũ quib
ordinati st̃ disce. In hebreo
ita habet᷑. Et frẽs tuos usi¬
tabis si recte agant: ⁊pigne¬
ra coꝵ tolles. Pignera in ħ
loco: hebrei libellos repudu
incelligũt. E iquidẽ usum
illiꝰ gentis fuisse ferunt. ut
los repudu uyorib darent.
ut si contigisset uirũ capi¬
in prelio. ⁊ in captiuitatem
duci: mulier eius expͤtatis
trib annis si uir eius nõ re¬
disset : aliũ duce̾t uirũ.
uare uenisti. ⁊ qͣre de reli¬
quisti pauculas oueᷤ illaᷤ
in deserto: Ego noui suꝑbiã¬
Nosse se dicit illius suꝑbiã ⁊
nequitiã cordis. qr putabat
cum tumore cordis eleuari.

Expanded text:
han itaque prophetam filium Semaa, filii sui. in loram Samuele septem ejus filii leguntur adducti fuisse, et octavus esse in pascuis, inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema peum Jonathan, filius Sammaa, scribitur, non Jonathan.Et fratres tuos visitabis si recte agant: et cum quibus ordinati sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos visitabis, si recte agant: et pignora eorum tolles. Pignora in hoc loco Hebraei libellos repudii intelligunt. Siquidem usum illius gentis fuisse ferunt, ut los repudii uxoribus suis darent: ut si contigisset virum in praelio capi, et in captivitatem duci, mulier ejus exspectatis tribus annis, si vir ejus non redisset, alium duceret virum. Quare venisti, et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto? Ego novi suNosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordis, quia putabat eum tumore cordis elevari,
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ sicut fuit cum pr̃e m̾o.
id est sublime faciat regnũ
licet scd̃s sim in regno tuo.
et si mortuus fuero: nõ au¬
feres miam tuã a domo me¬
ausq in sempit̾nũ.
enit aũt dd̾ in nobe: ad
achimelech sacerdote.
achimelech: ip̃e est aia fili¬
us achitob. filii phinees. fi¬
lu hely.
t fuerũt uasa pueroꝵ
sc̃a. Achime lech int̾io¬
gat utrũ dauid ⁊ pueri sui
quos in illũ ⁊ illũ locũ con¬
duxisse se dix̾at: utrũ mũ¬
di essent. Dauid eniginati¬
ce pluralit̾ de se ip̃o respõdit
dicens. Et fuerũt uasa pu¬
eroꝵ scã: a cõcubitu coniu¬
gali. Quod uo ait. porro in
a ħ polluta est.⁊ in hebreo
legit᷑. porro ħ uia laica est:
ca est. ac si dice̾t. In lege p̾¬
ceptũ est ut exͣneus non co¬
medat ex eis. ⁊ tu int̾rogas
utrũ muidi sint pũ. qui
eis uesci deb̾ent: Idcuto
uia est laica: quia tu laica¬
br in uasis meis: ip̃a utiq
in uasis. id est mente sua ¬
scĩficari dicit᷑. quia nͥ neces¬

Expanded text:
tecum sicut fuit cum patre meo, id est, sublime faciat regnum licet sim secundum in regno tuo: et si mortuus fuero, non auferes misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum. Venit autem David in Nobe ad Ahimelech sacerdotem. Ahimelec ipse est Aja filius Ahitob, filii Phinees, filii Heli. Et fuerunt vasa puerorum sancta. Ahimelech interrogat utrum David et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice pluraliter de seipso respondit, dicens: Et fuerunt vasa puerorum sancta, a concubitu conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo lest ac si diceret: In lege praeceptum est ut extraneus non comedat ex eis, et tu interrogas utrum mundi sint pueri? Qui, eis vesci deberent. Idcirco via est laica, quia tu laicabitur in vasis. » Ipsa utique in vasis, id est mente sua sanctificari dicit, quia nisi neces
Abbreviated transcription (Latin):
obligatꝰ in ꝯspectu dnĩ. Ob¬
ligatus idẽ doech ydumeus e¬
rat uoto. quo se obligauat
aliquot dieb in tab̾naculo
dmi immoraturũ: et oratio¬
ni uacaturũ.

Expanded text:
obligatus in conspectu Domini; » obligatus idem Doeg Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hic ꝓph̾asse corã samuele
dicatur. Quã q̃stionẽ hebre¬
i hus duob modi s soluunt.
aut nõ uidit eũ. quia qñ
iunctus est saul cuneo pro¬
ph̾aꝵ: ab scõdit se samuel
ne iuid̾et̾ ab eo. aut non ui¬

Expanded text:
 hic prophetasse coram Samuele dicatur? Quam quaestionem Hebraei his duobus modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo; aut non vi
Abbreviated transcription (Latin):
er iste docch ydumeꝰ fuisse
ꝑhibet᷑: inimicus dauid. Ee
onĩa que de do̾ in laudem di¬
xisse uidet᷑: in odiũ eius di¬
xisse dicit᷑. quia uolebt᷑ im¬
micitie causa ⁊ inuidie luio¬
re. ut ad saul ueniret: qua¬
lit̾ ibi qualibet ocrasione
necaret᷑.
t directus est spc̃ dñi in¬
dauid: a die illa ⁊ in re

Expanded text:
e Doech Idumaeus fuisse perhibetur, inimicus David: et omnia quae de David in laudem dixisse videtur, in odium ejus dixisse dicitur: quia volebat inimicitiae causa et invidiae livore ut ad Saul veniret, quatenus ibi qualibet occasione necaretur. Et directus est spiDavid a die illa et in re
Abbreviated transcription (Latin):
ius. Non ꝑcas ei. sed int̾fice a
uiro usq ad mulierẽ. et par¬
uulũ atq laccentẽ: bouem
iumenta. Ideo autẽ uimĩta aͦ¬
ut nec in ium̃tis eius memo¬
ua fiet. Dñs enim dix̾at se
deleturũ memoriã amalech
de sub celo. idcuto p̾cipit᷑ sau¬
li: ut eũ penitꝰ ab hoĩe usq
ad uim̃ta dełet. Eed qr eius
memioria id est amalech. peĩ¬
tus deleta nõ fuit: saulis pec¬
catũ ⁊ mobedĩa in causa exti¬
tit. De quo amalech: ita in
libro deutõnonui dicit᷑. Me¬
mento que fec̾it tͥ amalech
in uia qñ egͥdiobaris ex egi¬
pto. quomꝰ occurrit tibi: et
extrcmos agminis tui qui
lassi residebat cecid̾it. Lasso ᷤ
hici hebrei minũdos scõm le¬
gem ex̃ castra manentes in¬
telligunt. Quos cecidisse amͣ¬
lechite dicunt᷑. quia sic̃ ip̃i
tradunt. eoꝵ cutũcisionem
ampntamit: ⁊ in subsãna¬
tõm di in celũ piecerunt.
ixit q saul cyneo.
Abite.recedite.atq dis¬
cedite: ne forte inuoluã te

Expanded text:
interfice a viro usque ad mulierem, et parvulum atque lactentem, bovem jumenta. Ideo autem Dominus juut nec in jumentis ejus memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli, ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Sed quia ejus memoria, id est, Amalec penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia in causa exstitit. De quo Amalec ita in Libro Deuteronomii dicitur: Memento quae fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex t extremos agminis tui, qui lassi residebant, ceciderit . » Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur, quia sicut ipsi tradunt eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. « Dixitque Saul Cinaeo, Abite, recedite atque descendit
Abbreviated transcription (Latin):
itaq cũ autea legat᷑ edifica ᷤ¬
se altare qñ a samuele in¬
crepatꝰ est: cur hic dicat᷑. tc
altare. sed qr mobedient᷑ il¬
lud edificauit: non dño edi¬
ficasse intelligit᷑. Hic aũt
quia obedient᷑ ⁊ recte illud

Expanded text:
itaque, cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur: « altare, sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte
Abbreviated transcription (Latin):
melũ: ⁊ crexisset ibi fornicẽ¬
triũphale. Quando uictoria
potiebant᷑: faciebant archũ
de mirtetis ⁊ palims ⁊ oliuis¬
i ob signũ uictorie.
ulit aũc ppłs̾ oues et bo

Expanded text:
melum, et erexisset ibi fornicumphalem. Quando victoria potiebantur, faciebant arcum de myrtetis et palmis et olivis, ob signum victoriae. Tulit autem populus oves et bo
Abbreviated transcription (Latin):
cens. maledictus uir qͥ come¬
d̾it pane usq ad uesꝑm do¬
nec ulciscar de inuuicis me¬
is: quia uictoria iam potiti
erant. Med peccasse dũo.⁊ cũ
sanguĩe comedisse dicunt᷑:
quiã contͣ legis p̾ceptũ añ¬
Qua sacrificiũ uesꝑtinũ pag¬
cret᷑: comed̾unt. Wic itaq ⁊
usus erat. ut qñ honucidiũ
ab eis aut in suis. aut in ex¬
teris fiebat: ut nõ comedẽt
eis fiet. Alit̾. Peccasse dñõ. ⁊
comedisse cum sanguine di¬
cunt᷑: quia macratis uictĩs.
nõ obtulunt ad scũariũ sac̾¬
dotib iurta legis p̾ceptum
adipem ⁊ saugũem: cũ ui¬
de lic scũarium secũ hrent.
Quando locus scũarii ꝓcule¬
rat: iubet᷑ sanguis u̾ictĩaꝵ
in t̾ram fundi. de hus uide¬
lic uiccinis: quas ad suos
rium p̾sens erat: sanguis
hostiaꝵ suꝑ altare dm̃ iube¬
tur fiuidi. sicut est illud in
libro deuconomii. Gangͥnõ
hostiaꝵ tuaꝵ fruidoo in alta¬
ri: carnib aũt ip̃e uesceris.

Expanded text:
s: Maledictus vir, qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar me de inimicis meis: quia victoria jam potiti erant: sed peccasse Domino et cum sanguine comedisse dicuntur: quia contra legis praeceptum antequam sacrificium vespertinum perageretur, comederunt. Sic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut in exteris fiebat, non comederent eis fieret. Aliter, peccasse Domino et comedisse cum sanguine dicitur, quia, mactatis victimis, non obtulerunt ad sanctuarium sacerdotibus, juxta legis praeceptum, adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarii procul erat, jubetur sanguis victimarum in terram fundi de his videlicet victimis, quas ad suos rium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi. Sicut est illud in libro Deuteronomii: « Sanguinem hostiarum tuarum fundes in altari, carnibus autem ipse vesceris . »
Abbreviated transcription (Latin):
isrł se in arto positos.
ifflicrus est enĩ ppłs: ab scõ¬
d̾unt se in speluncis ⁊ in ab¬
ditis. in petris quoq et in
antris: ⁊ in cyst̾uis. Hebrei
aũt tnͣsierunt iordanẽ: t̾rã
gad.⁊ galaad. Si se abscon¬
dit isrł in p̾fatis locis. quid
est qd̾ ait. hebrei autẽ tran¬
sierũt iordanẽ: Absconsis
enĩ quibdã isrłitis qui sa¬
ul ⁊ ppłm qui cũ eo erãt re¬
liq̃rant: quedã pars illorũ
qui hic hebrei uocant᷑. tiore
ꝑterriti defec̾unt a saul:⁊
a uiris qui cũ eo erant. ⁊ deᷤ¬
cend̾unt in castͣ philistum.
Quem locũ ad intelligend̾

Expanded text:
arcto positos: afflictus enim erat populus: absconderant se in speluncis et in abditis, in petris quoque et in antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem in terram Gad et Galaath. Si se abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: Hebraei autem transierunt Jordanem. Absconsis enim quibusdam Israelitis qui Saul et populum qui cum eo erat, reliquerant: quaedam pars eorum qui hic Hebraei vocantur timore perterriti, defecerunt a Saul et a viris qui cum eo erant, et descenderunt in castra Philistiim. Quem locum ad intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ligendꝰ est. Quod cũ audis¬
sent pbilistum: sb̾audit᷑
conturbati sunt. Saul ceci¬
uit bucina. Hec bucinͣ sig¬
nũ uictorie ⁊ exhortatõnis
fuit. ut audissent ⁊ uossec
hebrei: conturbatos ⁊ suꝑa¬
tos esse philisteos. Propt̾ea
diuit huiꝰcemodi famã. ꝑ¬
cussit saul stacõm philisti¬
noꝵ. Hiis reb cõptis: con

Expanded text:
ligendum est: Quod cum audisligendum est: Quod cum audissent Philisthiim, subauditur conturbati sunt, Saul cecinit buccina. Haec buccina signum victoriae, et exhortationis fuit, ut audirent, et noscerent Hebraei conturbati superatos esse Philisthaeos. Propterea divit hujuscemodi famam. Percussit Saul stationem Philisthino
Abbreviated transcription (Latin):
uiri cõꝑabant᷑. Cicut et de
dauid dicit᷑. quia tu unus:
p decẽ milib cõputaris. Et
frm̃ est ex qua die mansit
archa dnĩ in cariathiarim:
multiplicati st̃ dies. id ẽ ui¬
anno: translata est cadẽ ar¬
cha a samuele ni masphat.¬
⁊ de masphat tnͣstułunt eã
samuel ⁊ saul: in galgala. In¬
de trrinslata esta saul ĩnobe.
de nobe in gabaa. De gabaa
trinslata ẽst a dauid: ĩ dom̃
obededom. De domo obededõ.
transtulit eam dauid in sy¬
on. De syou: transtulit eaz
salomon in scã scõꝵ.
t requieuit omĩs israel
post dñm. Requienisse
post dñm dicunt᷑. quia abiec¬
tis ydoloꝵ sordib: dño se ad
ẜ̃uiend̾ toto corde tradid̾ũt.

Expanded text:
viri comparabantur, sicut et de David dicitur: quia tu unus pro decem millibus computaris. Et factum est ex qua die mansit arca Domini in Cariath-Jarim, multiplicati sunt dies, id est, vianno, translata est eadem arca a Samuele in Masphat, et de Masphat transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde trande Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obeth Edom, de domo Obeth Edom transtulit eam David in Sion. De Sion transtulit eam Salomon in Sancta Sanctorum. Et requievit omnis Israel post Dominum. Requievisse post Dominum dicuntur: quia abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
phat. hauserũt q aquã: et
effud̾unt in ꝯspectu dñi. He¬
brei tradunt: ꝙ coram dño ĩ
ead̃ aqua maledicta ꝯgesta
sint. Et sicut in lege mulier
zelocipa hausta aqua proba¬
bat᷑: ita ⁊ hic ydolatre hac a¬
qua ꝓbati sunt. hu iudelic
qui se ydola coluisse: penit᷑
denegabat᷑. Tradunt etiã ꝙ
quicũq ydolatra haue aquã
gustasset. labia eius ita sibi
adh̾erent: ut nequaqmͣ ea
ab inuicẽ ydolatra seꝑare poᷤ¬
set. Hoc iudicio ydolatra de¬
p̾hende bat᷑: et int̾ficiebat᷑.
eluod ⁊ seqñtia demõstrant:
in eo qd̾ ait. Indicauit qr sa¬
inuel filios isrł in masphat.
Iudicare in hoc loco: ydola¬
tras scd̾m legem morti tra
tras qui sibi uitulũ fec̾ant
ꝓbauit. qũ arripuit uitulũ
⁊ combussit et contriuit us
ad puluem. ⁊ sparsit ĩ aqmͣ:
⁊ dedit ex eo potũ filus isrł.
ixitq saul ad pue¬
rũ suũ. Ecce ibimꝰ. Quid
feremꝰ ad iurũ: Non eñi pu
tabat saul sibi asmas a samu¬

Expanded text:
runtque aquas, et effuderunt in conspectu Domini. » Hebraei tradunt quod coram Domino in eadem aqua maledicta congesta sint, et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua probabatur , ita et hic idolatrae hac aqua probati sunt, hi videlicet qui se idola coluisse penitus denegabant. Tradunt etiam quod quicunque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus ita sibi adhaererent ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in hoc loco idololatras, secundum legem morti tradtras qui sibi vitulum fecerant, probaverit quando arripuit vitulum et combussit, et contritum usque ad pulverem sparsit, in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus adtabat Saul sibi asinas a Samu
Abbreviated transcription (Latin):
de flio: indicabo tibi. Et de¬
asiuis quas ꝑdidisti nudius¬
t̾cius ne sollicitꝰ sis: quia ĩ¬
uente sunt. Erat in corde sa¬
ul sicut hebrei tradũt. ꝙ rex
futurꝰ esset. quia uiderat ꝑ
uisũ se in u̾tice arboric pal¬
me collocari. que uisio sig
nũ pegale erat.
umiq abieris inde ⁊ ul¬
tra transieris. et uenis
ri causa oratõnis ibant be
thel: ubi iacob lapideu e¬
rexerat.
ost hec uenies ad collẽ
dei. Collis dei: locꝰ erat
cum eis. Proph̾asse eũ ibi
iudei dicunt de futuro scło.
de gog ⁊ magog.⁊ de premi¬
is iustoꝵ: ⁊ pena impioꝵ.
uando ergo eue¬
ui̾nt signa hec omĩa ti¬
bi: fac quecũq inuenerit
manꝰ tua. quia deus tecũ
est. Ac si dice̾t. Hiis signe
nosse potĩs: quia deus te re¬
gem fore uoluit. et idcuro
ad omĩa que tibi agẽda st̃
uirilit̾ age: quia deu s tecũ
est. Et descendes ante me ĩ
galgala. Ego qui ppe descẽ¬
dam ad te. ut offeras obłonẽ.

Expanded text:
de tuo indicabo tibi. Et deis, quas perdidisti nudiustertius ne sollicitus sis, quia inventae sunt. » Erat in corde Saul sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari, quae vinum regale fuit. Cumque abieris inde, tra transieris, et veneriri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, phetabis cum eis. Prophetasse eum ibi Judaei dicunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Deus tecum est. Ac si diceret: his signis nosse poteris, quia Deum te regem fore voluit. Et idcirco ad omnia quae tibi agenda sunt regaliter age, quia Deus tecum est. Et descendes ante me in Galgala: ego quippe descendam ad te ut offeras oblationem,
Abbreviated transcription (Latin):
quibdã inculpabilit̾ saul
obtulisse holocaustũ: cuim
samuel ab eo expecratꝰ iux¬
ta placitũ septẽ dieꝵ nõ ue¬
nerit. Quod qui hũc locũ
bene distinx̾it: inuemet e¬
um non ĩmerito culpatũ
fuisse. et de mobedientia re¬
dargutũ. Locus autem hic
apud hebreos ita distĩguit᷑.
Et descendes añ me in gal¬
gala. ego quippe descenda
ad te. Et postea infert᷑. ad
landas uicrimas pacificas
septẽ dieb expecrabis don ͨ
uenam ad te: et ostendã
tibi que facias. Nõ ergo sa¬
muel suũ p̾stolari aduen¬
tũ sauli septẽ dieꝵ tp̃r pre¬
cepit. sed ad offe̾ndas obło¬
nes ⁊ ĩmolandas uictimas
pacificas: se ab eo end̾ sep¬
tem dieb uoluit expecra¬
ri. Quod ille nequaqmͣ fe¬
cit. ⁊ ideo merito culpat᷑: ⁊
stulticie elogio denotat᷑.

Expanded text:
quibusdam inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientiae redargutum. Locus autem hic apud Hebraeos ita distinguitur: « Et descendes ante me in Galgala, ego quippe descendam ad te. » Et postea infertur: « Ad landas victimas pacificas: septem diebus exspectabis, donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. T. muel suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit; et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur.
Abbreviated transcription (Latin):
querũt dño meo malum.⁊¬
ant sicut nabal in stulticia
sua.
um ergo fec̾it dñs tibi
dũo meo omĩa que locutuᷤ est
bona de te. ⁊ ꝯstitu̾it te ducem
isrł: nõ erit tibi ħ in singul¬
itum. Nõ erit inquit tͥ hoc in
singultũ. ut modo effindas
sanguĩem nab.al: ⁊ ꝓpt̾ hoc
flend̾ tͥ sit ⁊ penitend᷑
aul aũt dedit michol fi
Quia si cognonisset ea. nũ¬
sociasset. quia in lege penit᷑
huiꝰmodi phibet᷑ coitꝰ: Idem
namq ralthi: de gallim. id
Legis enĩ doctor erat de bahu¬
rim: id est de electis. Quando
aũt a saule michol ei datur.
falthi. id est euadens int̾pre¬
tat᷑. Qñ uero ab eo eadẽ mi¬
chol aufert᷑: falthiel. id est
euadens adõ int̾p̾tat᷑. Eua¬
dens a deo dicit᷑. quia custo¬
diuit eum ne tang̾et cam:
ne fieret transg̾ssor legis.
Mecutusq est eam uir suus
plorans: usq bahurim. ꝑlo¬
rasse dicit̾ pre gaudio. eoꝙ¬

Expanded text:
quaerunt Domino meo malum.reant sicut Nabal in stultitia sua. Cum ergo fecerit Dominus tibi omino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem Israel, non erit tibi hoc in singultum. Non erit, inquit, tibi hoc in singultum: ut modo effundas sanguinem Nabal, et propter hoc flendum tibi sit et poenitendum. Saul autem dedit filiam quia si cognovisset eam, nunsociasset, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalthi de Gallim, id Legis enim doctor erat, de Bahurim, id est de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, Phalthi, id est evadens interpretatur. Quando vero ab eo eadem Michol aufertur, Phalthiel, id est evadens a Deo, interpretatur. Evadens a Deo dicitur, quia custodivit eum ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. « Secutus est eam vir suus plorans usque Bahurim . » Plorasse dicitur prae gaudio, eo
Abbreviated transcription (Latin):
cic itaq hic introducit᷑: si¬
cut helyas ꝓph̾a in locoubi
dicit᷑. Et dixit helyas thes¬
bites de hĩtatorib galaad.
Ex ore itaq dñi gad ꝓph̾a
dauid dixit ut nõ moraret᷑
int̾ gentes.⁊ in t̾ra polluta:
s in t̾rã iuda rediret. et ibi
iux uoluntatẽ dnĩ: ꝑsecu¬
com inimicoꝵ ferret.
t trucidauit doech yd¬
uineus in die illa. ly¬
xxU. uiros: uestitos ephot
lineo. In hebreo hẽt᷑. portã¬
tes ephot lineũ. Arunt he¬
brei. nõ om̃s ephot lineuz
portasse. s tales eos fuisse:
qui utiq digni ⁊ ydonei es¬
sent ad portand̾ ephot.
i tradent me uiri cheile
in manꝰ eius. ⁊ si descẽ¬
det saul sicut audiuit ser uꝰ
tuus: dñe deus isrł indica
seruo tuo. Et ait dñs. Descẽ¬
det. Ac si dice̾t. Ei hͥ stet̾is:
descendet. Et qd̾ ait. si tͣdẽt
me uiri cheile. ⁊ dũs ait. tra¬
dent: iste est sensus. Mi des¬
cend̾it saul. ⁊ hic te inuene¬
rit: tradent.
orro eo tp̃r quo fugat
abyathar filius achi

Expanded text:
 hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad . Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Juda rediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionem inimicorum ferret. Et trucidavit Doech Idumaeus in die illa ue viros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus ejus, et si descendet Saul sicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei ad hely. ⁊ cet̾a que se¬
quit᷑: aute tempꝰ helchane
dicta fuisse arbitrant᷑. sed hic
ob głam samuelis: int̾poĩta
dicunt᷑.
cce dies ueniunt. ⁊ p̾cidã
brachiũ tuũ: et brachiũ
domus prĩs tui. Brachium ar¬
chan uocat: ⁊ dignitate sa¬
cerdocii. Ut nõ sit senex in do¬
nũ dicit. Et undebis emulu
tuũ in templo: in uniu̾sis
prosꝑis isrl. E mulus domus
hely: sadoch sacerdo s exticit.
qui eiecto abyathar a salo¬
mone sacerdotiũ suscepit: si¬
cut in malachini leg̃. Proie¬
citq salomon abyathar: ue
esset sacerdos dnĩ. ut imple¬
feram uirũ ex te. ab al¬
cari meo. ut deficiat ocłi cur:
⁊ tabescat aĩa tua. Ideo dũs se
nõ penitꝰ ab laturũ ex domo⁊
hely uirũ ab altari suo dic̃.
ut semꝑ de domo hely essec
in domo dnĩ uir. qui in dig¬
nitate sacerdocii aliũ sb̃sti¬
tutũ uid̾e̾t. ⁊ cum se ead̾ dig¬
uitate pͥuatũ uide̾t: oculi e
Unde ⁊ in subseqũtib dicit᷑.
ueniat ut adoret eum. io ẽ

Expanded text:
 Dei ad Heli, » et caetera quae sequuntur, ante tempus Helchanae dicta fuisse arbitrantur, sed hic ob gloriam Samuelis interposita dicuntur. « Ecce dies veniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui, » brachium arcam vocat et dignitatem sacerdotii, « ut non sit senex in donum ostendit. « Et videbis aemulum tuum in templo in universis prosperis Israel. » Aemulus domus Heli Sadoc sacerdos exstitit, qui, abjecto Abiathar, a Salomone sacerdotium suscepit, sicut in Malachim legitur : « Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut impleferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tabescat anima tua. » Ideo Dominus se non penitus ablaturum ex domo Heli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Heli esset in domo Domini vir qui in dignitatem sacerdotii alium substitutum videret, et se eadem dignitate privatum videns, oculi eUnde et in subsequentibus dicitur: « Veniat ut adoret eum, » id est
Abbreviated transcription (Latin):
cit deum. cui in uiro pecca¬
uit. Si aũt̃ in deum pecca¬
uerit uir. quis orabit ꝑ eo:
Non igit̾ eo modo in u̾iru¬
quo in deum peccat᷑. quia ĩ
uirũ pecrare: pccm̃ qualecũ¬
q est. leuiorq remissio. in
deum uero peccare. id est ab
eius cultu recede̾: impietati
pectatũ est. difficiliorq re¬
missio. Et qm̃ cum in uirũ
orabit pro eo Ac si dicat᷑.
ꝑo quem deum sibi in quem
peccauit. ꝓpitiũ face̾ pot̾it¬
euit aũt uir dei
ad hely: et ait ad eum.
Hec dicit dñs. Nũquid nõ a¬
pte reuelatꝰ sum domni pa¬
cris tui cum esset in egipto
in domo ph̾aonis. ⁊ elegieu
ex omib tribub isrł michi
in sac̾dotem: Et ceta̾. Hũc
uirũ dei iudei phinees dicũt.
quẽ ⁊ helyam autumãt. Re¬
uelatus uero fuisse dicit᷑ do¬
mui prĩs eius. id est a aron: ĩ
eo loco ubi ait. Dixit enĩ doꝰ
ad aaron. Uade in occursum
moysi in deserto. ⁊ cet᷑a. In ħ¬

Expanded text:
cit Deum, cui in viro peccacit Deum, cui in viro peccavit. Si autem in Deum peccaverit vir, quis orabit pro eo? Non quo in Deum peccatur, quia in virum peccare peccatum qualecunque est leviorque remissio; in Deum vero peccare, id est ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorque remissio. Et quoniam cum in virum orabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem Deum sibi in quem peccavit propitium facere potenit autem vir Dei ad Heli, et ait ad eum: Haec dicit Dominus: Numquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum essent in Aegypto in domo Pharaonis? et elegi eum ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus vero Dominus fuisse dicitur domui patris ejus, id est, Aaron: in eo loco ubi ait: Dixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto , et
Abbreviated transcription (Latin):
que faciebant filii suui iun¬
u̾so isrłi: ⁊ quomͦ dormiebat̃
cum insierib. que obserua¬
bant ad hostiũ tab̾naculi .⁊
Dormisse eos dicunt hebrei
cum młierib: eo ꝙ pꝰt mẽ¬
strui tempꝰ aut partus. non
impleto scd̃m legis p̾ceptũ
sacrifitio: suadebant ea ᷤ ad
uiros suos redire. eisq com¬
misceri. Et dormire ideo di¬
cunt᷑: quia eas dormire cũ
ly post paululũ ait . Nõ est
enim bona fama quam ego
audio : ut transgredi facia¬
tis ppłm dm̃. Transg̾ssionẽ
ergo ppłs faciebat. quia sacͥ¬
ficio nõ rite ꝑacto: uxorib
suis iungebat᷑. Micut enim
ui excorquebãt carnes ab ĩ¬
molante: ita etiã extorque¬
bant sacrificiũ ab offe̾nite.
Et idcuto sicut in auferẽdis
camib faciebant hoĩes detͣ¬
h̾e sacrificio dnĩ: ita quoq
nich̾ommꝰ in comũgendis
uxorib. transgredi facieb¬
ĩ pecrauit uir in uirũ:
placcan ei pocest deus.
Quia placcato sibi uiro inꝙ̃
peccauit: placcabilẽ sibi fa¬

Expanded text:
sui unerso Israeli: et quomodo dormiebant cum mulieribus, quae observabant ad ostium tabernaculi. Dormisse eos dicunt Hebraei cum mulieribus, eo quod post menstrui tempus aut partus, non impleto secundum legis praeceptum sacrificio, suadebant eas ad viros suos redire, eisque commisceri. Et dormire ideo dicuntur: quia eas dormire cum li post paulum ait: Non est enim bona fama quam ego audio, ut transgredi faciatis populum Domini. Transgressionem ergo populus faciebat: quia, sacrificio non rite peracto, uxoribus suis jungebatur. Sicut enim vi extorquebant carnes ab immolante: ita etiam extorquebant sacrificium ab offerente. Et idcirco sicut in auferendis carnibus, faciebant homines detrahere sacrificio Domini, ita quoque nihilominus in conjungendis uxoribus, transgredi faciebSi peccaverit vir in virum, placari potest ei Deus. Quia placato sibi viro, in quem peccavit, placabilem sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fleccet᷑. Neq eĩ hõ est:
leg̃. Porro tͥumphator irł
non mentiet᷑. Triũphator is
lantib largit᷑. Penitudĩe
nõ fleccit᷑: qr non peuitet
cũ de bonis que largitꝰ est.¬
regem. ut ego p̾cedam sic̃
rex. ⁊ tu me sequaris: ut
adorem dũm deum tuũ. ce¬
nes aũt ppłi sui: suam tri¬
bũ. et coram isrł: cetas tri¬
bus isrł dicit.

Expanded text:
st, legitur: « Porro triumphator Israel non mentietur. » Triumphator istlantibus largitur. Poenitudine non flectitur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus estregem ut ego praecedam sicut rex, et tu sequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum; et coram Israel caeteras tribus Israel, dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. quia pr̃e gigante. matre
u̾o gethea natus erat.
auid aũt erat filiꝰ iuri
effratei de bethleem iu¬
da. cui nom̃ erat ysai: qͥ ha¬
bebat octo filios. Quert᷑ cur

Expanded text:
tur, quia patre gigante, matre vero Gethea natus erat. « David autem erat filius viri Ephrathaei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Esai, qui habebat octo filios. » Quaeritur cur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã stare aucumãt.
nĩn formidabũt adu¬
sarii eius: ⁊ suꝑ ipõs
in celis tonabit. Cuꝑ adũ¬
sarios suos dũs in ceł tona¬
bit. sicut est illud in libro
iosue. Cumq fug̾ent a fa¬
cie isrł. ⁊ essent in descẽsu
bethoron: dñs misit suꝑ e
os lapides magnos de celo.
usq azecha. Et mortui st̃
multo plures lapidib gnͣ¬
dinis: quã quos gladiõ ꝑ¬
uisẜant filui isrł.
ely autẽ senex erat ⁊

Expanded text:
terram stare autumant. terram stare autumant. Dominum formidabunt adversarii ejus: et super ipsos in coelis tonabit. Super adversarios suos Dominus in coelis tonabit: sicut est illud in Libro Josue: Cumque fugerent a facie Israel, et essent in descensu Bethoron, Dominus misit super eos lapides magnos de coelo usque Azecha: et mortui sunt multo plures lapidibus grandinis, quam quos gladio percusserant filii Israel . Eli autem senex era
Abbreviated transcription (Latin):
itus fortiũ suꝑatus est:
⁊ infirmi accincti st̃ ro¬
lore. Aitus egiptioꝵ. id est for¬
titudo ⁊ potentia: supata est.¬
et infirmi. scilicz isrłite: ꝯfor¬
tati sunt. Alit̾. Aitus id ẽ suꝑ¬
bia ⁊ fortitudo phenenne qͣ
in filus gloriabat᷑. suꝑata
est. ⁊ amia que ob st̾ilitate
infirma erat: accincta est
robore filioꝵ.
onec steril̾ peꝑit plurt¬
mos. ⁊ que multos habe¬
bat filios: infirmata est. In
hebreo et in .lxx. translatõe.
nõ plurimi: sed septẽ legũ¬
t᷑. Iudei hunc locũ ita intlłi¬
gunt. ꝙ nato samuele. mor
Med q̃rend̾ est quomͦ ħ sta¬
re possit. cum phenẽna sep¬
tem: anna aũt non plusꝙͣ
quinq filios hũerit. Quã
q̃stionẽ hebrei soluẽtes. du¬
os filios sainuelis : cum fi¬
lus anne annum̾ant.
posuit suꝑ eos orbem.
In hebreo ita habet᷑. Dñ enĩ
sunt afflicti t̾re. Afflictos
t̾re: hebrei paupes spũ. et
hulles corde intelligũt. su¬
ꝑ quos dum orbem postusse
dicunt: quia eoꝵ meritis

Expanded text:
est, et infirmi accincti sunt robore. Arcus Aegyptiorum, id est, fortitudo et potentia, superata estet infirmi, scilicet Israelitae, confortati sunt, Aliter: Arcus, id est, superbia et fortitudo Phenennae, qua in filiis gloriabatur, superata est: et Anna, quae ob sterilitatem infirma erat, accincta est robore filiorum. Donec sterilis peperit plurimos: et quae multos habebat filios, infirmata est. In Hebraeo et in Septuaginta translatione, non plurimi, sed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, Sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Phenetem: Anna autem non plusquam quinque filios habuerit. Quam quaestionem Hebraei solventes, duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant. posuit super eos orbem. In Hebraeo ita habetur: Domini enim sunt afflicti terrae. Afflictos terrae, Hebraei pauperes spiritu et humiles corde intelligunt: super quos Dominum orbem posuisse dicunt: quia eorum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas in tribu dan.
cuius regem interfe¬
cit ihesus. Est autem ⁊ alia
uillula iudeoꝵ in mõte tha¬
bor. regionis ad dioce saream
maricima. hec est dora. in
nono miliano cesaree paleᷤ¬
tine ꝑgentib tyrũ nũc deẜ¬
ca. que cum cecidisset in sor¬
tem tribus manasse. eam pꝰ¬
sidere non potuit. quia hĩta¬
tores in illa p̾stim ꝑmãsere.
Dabir. in tribu iida. que
uocabat᷑ ciuitas litt̾aꝵ. Hac
p̃occupauit gothoniel firat̾
chaleph int̾fectis in ea ena¬
chim. Fuit autem ⁊ ip̃a sac̾¬

Expanded text:
civitas in tribu Dan, cujus regem interfecit Jesus. Est autem et alia villula Judaeorum in monte Thabor regionis ad Diocaesaream maritima. Haec est Dora in nono milliario Caesareae Palaestinae pergentibus Tyrum nunc deserta: quae cum cecidisset in sortem tribus Manasse, eam possidere non potuit, quia habitatores in illa pristini permansere. Dabir, in tribu Juda, quae vocabatur civitas litterarum, hanc praeoccupavit Gothoniel frater Caleb interfectis in ea Enacim. Fuit autem et ipsa sace
Abbreviated transcription (Latin):
Dabir. suꝑ iordanem ciui¬
tas amorreorũ.
Dimona. in tribu iuda.
Dadan. in tribu iuda.
Denna. in tribu iuda. ea¬
dem est autem que ⁊ dabir.
ciuitas litterarũ. bu uida.¬
ahina siue dauhid. in tri
dis in doroma. hoc est ad austͣ¬
lem plagam in finib. eaer¬
ab ea milibus distans.
Danina. in tribu zabulon.
Dasbath. in tͥbu zabulon.
abrath. in cribu ysachar.
in tribu manasse. un¬
de fuit gedeon. Et de hac qͥd
nob̾ iusum sit: in librie he¬
braicarũ questionũ diximꝰ
Querit̾ enim quõ effratha
in tribu manasse nũc esse
De regnoꝵ libris.

Expanded text:
Dabir, super Jordanem civitas Amorrhaeorum. Dimona, in tribu Juda. Dadan, in tribu Juda. Denna, in tribu Juda, eadem est autem quae et Dabir civitas litterarum. Dahiva, sive Dahiud, in tribu ndis in Daroma, hoc est, ad australem plagam in finibus ab ea millibus distans. Damna, in tribu Zabulon, Dasbath, in tribu Zabulon. Dabrath, in tribu Issachar, in tribu Manasse unde fuit Gedeon. 199 Et de hac quid nobis visum sit, in libris Hebraicarum Quaestionum diximus. Quaeritur enim, quomodo Ephrata in tribu Manasse nunc esse DE REGNORUM LIBRIS.