comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentẽ significat. ꝑͥ id quod dicit ecce dñs:
uł qͦd magnitudinẽ diuinitatis eiꝰ nullus
possit sensus attingere. etiam nec angłicꝰ.
Quamuis usq ad parilitatẽ angelicã hu¬
mana post resurrectionẽ natura ꝓfitiat:
& ad contẽplandu dm̃ indefessa consurgat:
uidere tam̃ eiꝰ eẽntiam plene non ualet: ꝗͣ
nec ipsa ꝑfectio angłica in totũ attingit
Sola enim tͥnitas sͥ integre nota est:  hu¬
manitas a xp̃o suscepta t̃ quȩ t̾cia est uitͥni-¬
tate ꝑsona. Intelligibilit̾ quodã miro mͦ
dei eeñtia sciri potest du eẽ creditur: opꝰ uͦ
eiꝰ qͦd utiq equari ei ñ potest. & iuditia a
nullo penitꝰ seiunt᷑. Dei namq secreta iudi-¬
tia ñ possunt sensu penetrari. uł angłico
ne agnoscatur creator.

Expanded text:
praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angelicne agnoscatur creator.
Abbreviated transcription (Latin):
centiam.
adolescentia ad iuuentutem. iu¬
uentus ad senectutẽ. senectus tnͣsit
ad mortem: in cursu uitȩ psentis
ipsis suis augmentis ad detrim̃ta
impellitur: et inde semꝑ deficit:
unde se ꝓficere in spatium uita
credit. Fixum .ii. statũ hic habere
non possumus: ubi transituri
uenimus. Atq hoc ipsũ nr̃m ui-¬
uere: cotidie a uita transire est.
Quẽ uidelicet lapsum primus
homo ante culpam habere non
potuit: quia tempora eo stante
transibant. S postqͣm deliquit :
in quodam se quasi lubrico tem¬
poralitatis posuit. E quia cibũ
comedit uetitũ: status sui ꝓtimꝰ
inuenit defectum.

Expanded text:
centiam, centiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis, ipsis suis augmentis ad detrimenta impellitur, et inde semper deficit, unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus atque hoc ipsum nostrum vivere, quotidie a vita transire est. Quem videlicet lapsum primus homo ante culpam habere non potuit, quia tempora eo stante transibant. Sed postquam deliquit, in quodam se quasi lubrico temporalitatis posuit, et quia cibum comedit vetitum, status sui protinus invenit defectum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uum de unmortalitate primi
hominis eiusdemq lapsu tra-
ita conditus fuit. ut manente illo
deciderent tempora: nec cũ tem¬
porib ipse transiret. Stabat .N.
momentis decurrentib: quia
nequaquã ad uitȩ terminum
ꝑ dierũ incrementa tendebat.
Stabat tanto robustius: quanto
semꝑ stanti arctius inherebat.
Atubi uetitũ contigit: mox of¬
fenso creatore. cepit ire cũ tẽ-¬
pore. Unde & ei dictũ est. Ter¬
ra es. & in terrã ibis. Statu uide-¬
licet immortalitatis amisso. cur¬
sus eũ mortalitatis absorbuit:
dum in iuuentute ad senium.
senio traheretur ad mortẽ. trans¬
eundo didicit. stando quid fuit.
Cuius nos quia de ꝓpagine nas-¬
cimur: radicis amaritudinem
quasi in uirgulto retinemus.
Nam quia ex illo originẽ ducimꝰ.
eius cursum nascendo sortimur:
ut eo ipso cotidiano momento qͦ
uiuimus. incessant̃ a uita transe¬
amus: & uiuendi nobis spatium
unde crescere cre¬
ditur.
inde decrescat:
quia dũ
infantia ad pue¬
ritiam.
pueritia ad adoles

Expanded text:
um de immortalitate primi hominis, ejusdemque lapsu tractita conditus fuit, ut manente illo decederent tempora, ne cum temporibus ipse transiret. Stabat enim momentis decurrentibus, quia nequaquam ad vitae terminum per dierum incrementa tendebat; stabat tanto robustius, quanto semper stanti arctius inhAt ubi vetitum contigit, mox offenso Creatore coepit ire cum tempore. Unde ei dictum est: Terra es, et in terram ibis, statu videlicet immortalitatis amisso. Cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit: cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgulto retinemus. Jam quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipso quotidiano momento quo vivimus, incessanter a vita transeamus, et vivendi nobis spatium unde crescere creditur, inde decrescat; quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adoles
Abbreviated transcription (Latin):
ad uires labitur: quȩ ꝓfecto cum
molestia dedecoris intumescunt.
Ponderosus uͦ est. qui totis cogitatio¬
nib ad lasciuiam defluens. pontꝰ
turpitudinis gestat in corde: &
quamuis praua non exerceat o¬
pere. ab his tamen non euellit᷑
mente: nec ad usum boni operis
in aꝑto ualet assurgere: quia
grauat hunc in abditis pondus
turpe. Quisquis gͦ cuilibet
horũ uicio subicitur. panes
domino offerre ꝓhibetur: ne ꝓ¬
fecto diluere aliena delicta ñ
ualeat: is quem adhuc ꝓpria de¬
uastant. Quia gͥ paucis ad pa-¬
storale magisterium dignus qua¬
liter ueniat. atq hoc indignꝰ qlit̃
ꝑtimescat ostendimꝰ: nc̃ is qͥ ad illue
rite ꝑuenerit. in eo qͣlit uiuere debe¬
at demonstremus. Explicit pͥma dis

Expanded text:
ad virilia labitur, quae profecto cum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeat is quem adhuc propria devastant. Quia igitur paucis ad pastorale magisterium dignus qualiter veniat, atque hoc indignus qualiter pertimescat ostendimus, nunc is qui ad illud digne pervenerit, in eo qualiter vivere debeat demonstremus. SECUNDA PARS
Abbreviated transcription (Latin):
uis non compescitur: nimirum si-¬
ne mensura dilatatur. Impetigo
quippe sine dolore corpus occupat:
& absq occupati tedio excrescens.
menbroꝵ decorem fȩdat: quia &
auaricia capti animum dũ qua¬
si delectat exulcerat: dum adipis¬
cenda quȩq cogitationi obicit. ad
inmicicias accendit. Et dolorem
in uulnere non facit: quia estuan-¬
ti animo ex culpa habundantiam
promittit. Sed decor menbrorum
perditur: quia aliarũ quoq uir¬
tutum per hanc pulchritudo de
prauatur: & quasi totum corpus
exasperat: quia ꝑ uniuersa uicia
animum supplantat: paulo attes¬
tante qui ait. Radix omnium
maloꝵs: est cupiditas. Ponderosꝰ
uͦ est. qui turpitudinem non exer-¬
cet opere: sed tamen ab hac cogita¬
tione continua sine moderamine
grauatur in mente: quia nequaqm
quidem usq ad opus nefarium r̾a¬
pitur: sed eius animus uoluptate
luxuriȩ sine ullo repugnationis
obstaculo delectatur. Uicium qͥppe
est ponderis. cum humor uiscerũ

Expanded text:
vis non compescitur, nimirum sivis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia capti animum dum quasi delectat exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulcpravatur; et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis excludit: & eo clarita¬
tem ueri luminis neqͥquã pene¬
trat. quo se apud se per arrogantiã
exaltat : sicut de quibdam dr.
Dicentes enim se esse sapientes:
stulti facti sunt. Iuge uͦ habet
scabiem: cui carnis petulantia.
sine cessatione dominatur. In sca¬
bie etenim feruor uiscerũ ad cu¬
tem trahitur. per quam luxuria
recte designatur: quia si cordis
temptatio usq ad oꝑationẽ ꝓsilit:
nimirum feruor intimus usq ad
cutis scabiem prorumpit. Et
foris iam corpus sauciat quia
dum in cogitatione uoluptas
non reprimitur: etiam in actione
dominatur. Quasi enim cutis
pruriginem paulus curabat ab¬
stergere: cum dicebat. Temptatio
uos non apprehendat: nisi huma¬
na. Ac si aꝑte diceret. humanu
quidem est. in corde temptationẽ
perpeti: demonicum uͦ est. tem
ptationis certamine in operatione
superari Impetiginem quoq ha-¬
bet ii corpore: quisquis auaritia
uastatur in mente. Quȩ si in par-¬

Expanded text:
cognitionis excludit; et eo claritacognitionis excludit; et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat. Sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam luxuria recte designatur, quia si cordis tentatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foras jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana . Ac si aperte diceret: Humanum quidem est in corde tentationem perpeti, daemoniacum vero est, in tentationis certamine et in operatione superari. Impetiginem quoque habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in par
Abbreviated transcription (Latin):
palpebrȩ grossescunt. Quȩ quia
infusione crebra atteruntur:¬
enam acies pupillȩ uiciatur.
E sunt nonnulli quoꝵ sensum ui¬
tȩ carnalis oꝑatio sauciat: qͥ uide¬
re recta subtilit̾ ꝑ ingeniũ poterant:
sed usu prauoꝵs acluum cali¬
gant. Lippus itaq est. cuius
sensum natura exacuit: sed con¬
uersationis prauitas confundit.
Cui bene per angłm dicit᷑. Colli¬
rio inunge oculos tuos: ut iii¬
deas. Collirio quippe oculos
ut uideamus mungimus: cum
ad cognoscendam ueri luminis
claritatẽ. intellectus nr̃i aciem
medicamine bonȩ operationis
adiuuamus. Albuginem uero he
gantia sapientię suȩ sei iusticię
cȩcatur. Pupilla nãq oculi nigra ui¬
det. albuginem tolerans. nichil
uidet: quia sensus uidelicet
humanę cogitationis. si stultum
se peccatoremq intelligit: cognitio¬
nem intimȩ claritatis app̃hendit.
Si autẽ candorẽ sibi iusticię. seu
sapientiȩ tribuit. Aluce se suꝑnȩ

Expanded text:
palpebrae grossescunt. Quae quia palpebrae grossescunt. Quae quia infusione crebra atteruntur, acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actuum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos, ut videas . Collyrio quippe oculos, ut videamus, inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem toleransgantia sapientiae, sive justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra, videt: albuginem tolerans, nihil videt: quia videlicet sensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae
Abbreviated transcription (Latin):
sed ab his omnimodo alienus
existat. Gibbus uͦ est. quẽ terre¬
nȩ sollicitudinis pondus depri¬
mit. ne unquam ad superna re
spiciat: sed solis his quȩ in infi¬
mis calcantur intendat. Qui &
si quando aliquid ex bono pat̾ȩ
cȩlestis audierit: ad hoc nimi¬
rum ꝑuersȩ consuetudinis
pondere pregrauatus. cordis
faciem non attollit: quia cogita¬
tionis. statum erigere non ual&:
quem terrenȩ usus sollicitudinis
curuum tenet. Ex hors quippe
specie psalmista dicit. Incurua¬
tus sum & humiliatus sũ usꝙ qͣq
Quorum culpam quoq ꝑ semetip-¬
sam ueritas reprobans : ait.
Semen autem qđ in spinis cecidit.
hi st̃ qui audierunt u̾bum: & a sol¬
licitudinib & diuitiis. & uolup¬
tatib uitȩ euntes suffocantur:
& non referunt fructum. Luppꝰ
uͦ est. cuius quidem ingenium
ad cognitionem ueritatis emicat:
sed tamen hoc carnalia opera
obscurant. In lippis quippe o¬
culis pupillȩ sanę sunt: sed
humore defluente infirmantes

Expanded text:
sed ab his omnimodo alienus sed ab his omnimodo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, spiciat, sed solis his quae in infimis calcantur intendat. Qui et si quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit, quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Quorum culpam quoque per semetipsam Veritas reprobans, ait: Semen autem quod in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt verbum, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibuet non referunt fructum . Lippus vero est cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore de
Abbreviated transcription (Latin):
magis autem sanetur. Paruo au¬
tem naso est: qui ad tenendam
mensuram discretionis idoneus
non est. Naso quippe: odores fe¬
toresq discernimus. Recte ergo
ꝑ nasum discretio exprimitur: per
quam uirtutes eligimũs. delicta
reprobamus. Unde & in laude
sponsȩ dicitur. Ilasus tuus: sicut
turris quȩ est in libano. Quia
nimirum scã ȩccła. quȩ ex causis
singulis temptamenta prodeant.
hendit. Sed sunt nonnulli: qui
dum estimari hebetes nolunt.
sepe se in quibdam inquisitionib
plusquam necesse est exercentes.
ex nimia subtilitate falluntur.
Linde hic quoq subditur: uel
grandi. & torto naso. Nasus etenĩ
grandis & tortus est. discretionis
subtilitas immoderata: quȩ dũ
plusquam decet excreuerit: acti¬
onis suȩ rectitudinẽ ipsa confun-¬
dit. Fracto autem pede uel ma¬
nu est. qui uiã domini ꝑgere
omnimodo non ualet. atq: a bo¬
nis actib finditus exsors uacat:
quatinus hȩc non ut claudus.
saltem cum infirmitate teneat:

Expanded text:
magis autem sanetur . Parvo aumagis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est, Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Unde et in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano ; quia nimirum sancta Ecclesia, quae ex causis singulis temptamenta prodeant peratione deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimare se hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur: Vel grandi et torto naso. Nasus etenim grandis et tortus est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est, qui viam Dei pergere omnimodo non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltim cum infirmitatem teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
bi & iei ni subiungit᷑. Si cecus
fuerit. si clai lus. si uel paruo uł
grandi & torto naso. si fracto pede.
si manu. si gibbus. Si lippus. Si al¬
biiginom habens in oculo. si iu¬
gem scabiem. Si impetiginem in
corpore: uel ponderosus. Cecꝰ quip¬
pe est. qui suꝑne lumen contem¬
plationis ignorat: qui p̃sentis ui¬
tȩ tenebris oppressus. dum uen¬
turam lucem nequaquam dili¬
gendo conspicit: quo gressũ oꝑ-¬
is porrigat nescit. Hinc etenim
prophetante anna dicit᷑. Pedes
sc̃oꝵs suoꝵ seruabit: & impii in
tenebris conticescent. Claudus
uͦ est. qui quidem quo pergere
debeat aspicit. Sed ꝑ infirmitatẽ
mentis. uitȩ uram ꝑfecte ñ ua¬
let tenere quam uidet: quia ad
uirtutis statum dum fluxa con¬
suetudo non erigitur: quo deside¬
rium inniititurꝰ illuc gressus õꝑ¬
is efficaciter non sequuntur. Hinc
&enim paulus dicit. Remissas
manus. & dissoluta genua erigi¬
te: & gressus rectos facite pedib
ur̃is. ut non claudicans qͥs erret:

Expanded text:
subjungitur: Si caecus fuerit, si claudus, si vel parvo, vel grandi et torto naso, si fracto pede, si manu, si gibbus, si lippus, si albuginem habens in oculo, si jugem scabiem, si impetiginem in corpore, vel ponderosus . Caecus quippe est, qui supernae contemplationis lumen ignorat; qui praesentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressus operis porrigat nescit. Hinc etenim prophetante Anna dicitur, Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt, quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc enim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans q
Abbreviated transcription (Latin):
Nantum debet actionem ppłĩ.
actio transcendere presulis:
quantum distare solet a grege
uita pastoris. Oportet namq ut
metiri se sollicite studeat. quanta
tenendȩ rectitudinis necessitate
constringitur: sub cuius estima¬
tione ppłs grex uocatur. Sit gͦ
necesse est. cogitatione mundus:
actione precipuus: discretus in si¬
lentio: utilis in uerbo: singulis
compassione ꝓximus: pre cunctis
contemplatione suspensus: bene
agentib ꝑ humilitatem socius :
contra delinquentium uicia per
resum iusticię erectus: internoꝵ curã
in exterioꝵ occupatione non minuens:
exteriors ꝓuidentiam in internoꝵ solli¬
cituidine non relinquens. Sed hȩc
quȩ breuit᷑ enumerando ꝑstrĩximus:
paulo latus replicando disseramus.

Expanded text:
antum debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris. Oportet namque ut metiri sollicite studeat quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur, sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicutidine non relinquens. Sed haec quae breviter enumerando perstrinximus, paulo latius replicando disseramus.
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim fortasse quis ueniat. ut pro
se ad intercedendum nos apud
qui sibi iratus. nobis uero est ir¬
cognitus ducat ꝓtutas responde¬
mus. Ad intercedencum ire
non possumus: quia fai Marita¬
tis eius noticiam nei habemus.
Si gͦ homo apud hominem de quo
minime p̃sumit ficri intercessor
erubescit: qua mente apudd inm
intercessionis locum ꝓ pło arripit.
qui familiarem se eus gr̃ȩ esse ꝑ
uitȩ meritum nescit: Aut ab eo
qui utrum sibi placatus sit igno¬
rat: Qua in re. ẽ adhuc sollicitius¬
aliud formidandum: ne qui placa
re posse iram creditur: hanc ipse
ex ꝓprio reatu mereatur. Cuncti
enim liquide nouimus: quia cũ
is qui displicet ad intercedendum
mititur: irati animus ad deterio¬
ra prouocatur. Qui gͦ adhuc de¬
sideriis terrenis asstringitur: caue¬
at ne districti iram iudicis grauiꝰ
accendens. dum loco delectatur
glȩ. fiat subditis auctor ruine.
Sollert̾ gͦ se quisq metiatur : ne
at. si adhuc in se uitiũ dampna¬

Expanded text:
Si fortasse quisquam veniat, ut pro Si fortasse quisquam veniat, ut pro se ad intercedendum nos apud qui sibi iratus, nobis vero est incognitus, ducat, protinus respondemus: Ad intercedendum venire non possumus, quia familiaritatis ejus notitiam non habemus. Si ergo homo apud hominem, de quo minime praesu mit, fieri intercessor eruintercessionis locum pro populo arripit, qui familiarem se ejus gratiae esse per vitae meritum nescit? Aut ab eo qui, utrum sibi sit placatus, ignorat? Qua in re est adhuc aliud sollicitius formidandum, ne qui placare iram posse creditur, hanc ipse ex proprio reatu mereatur. Cuncti enim liquido novimus, quia cum is qui displicet, ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Qui ergo adhuc desideriis terrenis astringitur, caveat, ne districti iram Judicis gravius accendens, dum loco delectatur gloriae, fiat subditis auctor ruinae. Solerter ergo se quisque metiatur, ne lat, si adhuc in se vitium damna
Abbreviated transcription (Latin):
ue igitur ille modis omnib ad exem¬
plum uiuendi debet ꝑtrahi:. qui
cunctis suȩ carnis passionib mo-¬
riens. iam spiritualiter uiuit. Qui
prospera mundi postposuit: qͥ nul¬
la aduersa ꝑtimescit. Qui sola in
ni benȩ congruens. nec omnino ꝑ
imbecillitatem deficiens corpus. nec
ualde per contunieliam repugnat
non ducitur: s ꝓpria largitur.
Iui per pietatis uiscera citius ad
ignoscendum flectitur: sed nunqͣm
plusquam deceat ignoscen.
ab arce rectitudinis non inclinat᷑.
Qui nulla illicita perpetrat: sed
perpetrata ab aliis ut ꝓpria de-¬
płorat. Qui ex affectu cordis ali¬
enȩ infirmitati compatitur: sicq
in bonis ꝓximi. sicut in suis utili
bilem cęteris in cunctis quȩ agit
insinuat: ut inter eos non habeat
Qui sic studet uiuere: ut ꝓximors
quoq corda arentia doctrinȩ
ualeat fluentis irrigare. Qui
orationis usu. & exꝑimento iam di¬
dicit. qđ obtinere a domino quȩ po¬
A dhuc loquente te: dicam ecce assũ.

Expanded text:
unt. Ille modis omnibus debet ad exemplum vivendi pertrahi, qui cunctis carnis passionibus moriens, jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola aetni bene congruens, nec omnino per imbecillitatem corpus  Deest corpus, nec valde per contumaciam repugnat non ducitur, sed propria largitur; qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed non plus quam decet ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur: qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis, ut propria, deplorat; qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi, sicut in suis provecbilem caeteris in cunctis quae agit, insinuat, ut inter eos non habeat qui sic studet vivere, ut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare: qui orationis usu experimento jam didicit, quod obtinere a Domino, quaecunque poAdhuc loquente te, dicam, ecce adsum .
Abbreviated transcription (Latin):
regimen ueniat: uircutib uacuus
nec coactus accedat. Ille si omni¬
no renititur: caueat ne acceptam
pecuniam in sudario ligans. de eiꝰ
occultatione iudicetur. Pecuniam
quippe in sudario ligare est: ꝑcepta
dona sub ocio lenti torporis abscon¬
dere. At contra. iste cum regimen
appetit: attendat ne per exemplum
praui oꝑis. phariseoꝵ more ad in¬
gressum regni tendentib obsta¬
culum fiat. Qui iuxta magistri
uocem nec ipsi intrant: nec alios
intrare ꝑmutunt. Consideran¬
dum quoq est. quia cum causam
pplĩ. electus presul suscipit: quasi ad
egrum medicus accedit. Si gͦ adhuc
in eius oꝑe passiones uiuunt. qua
presumpcione ꝑcussum mederi
proꝑat. qui in facie uulnꝰ portat:¬

Expanded text:
regimen veniat, virtutibus vacuus regimen veniat, virtutibus vacuus nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudarium ligans, de ejus occultatione judicetur . Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. At contra, iste cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis, Pharisaeorum more, ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat: qui juxta Magistri vocem nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt. Cui considerandum quoque est, quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc in ejus opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat, qui in facie vulnus portat
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam ualet in culmine hu-¬
militatem discere: qui in imis posi¬
tus. non desiit suꝑbire. Nescit
laudem cĩ six tit fugere: qui
ad hanc didicit cum deesset anhe-¬
lare. H uiaquã uincere auariti¬
am potest : quando ad multoꝵs
sustentationem tenditur. is cui suf-¬
ficere ꝓpria nec soli potuerunt.
Ex anteacta gͦ uita se quisq inue¬
niat: ne in appetitu se cuilminis
imago cogitationis illudat. quã¬
uis plerumq in occupatione re-¬
giminis ipse quoq boni operis
usus ꝑdatur. qui in tranquillitate
tenebatur: quia quieto mari recte
turbatis autem tempestatis fluctib.
etiam ꝑitus nauta se confundit.
Quid namq est potestas culminis.
nisi tempestas mentis: in qua cogita¬
tionum semꝑ ꝓcellis. nauis cordis
quatitur. huc illucq incessanter im¬
pellitur. ut per repentinos excessus
oris & oꝑis quasi ꝑ obuiantia sara
frangatur: Inter hec it aq quid
sequendum est. quid tenendum. ni¬
si ut uirtutib pollens coactus ad

Expanded text:
quaquam valet in culmine huquaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit fugere, qui ad hanc didicit cum deesset anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tenditur is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex anteacta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Quamvis plerumque in occupatione regiminis ipse quoque boni operis us perditur, qui in tranquillitate tenebatur, quia quieto mari recte 10 turbato autem tempestatis fluctibus, etiam peritus se nauta confundit. Quid namque est potestas culminis, nisi tempestas mentis? In qua semper cogitationum procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis quasi per obviantia saxa frangatur. Inter haec itaque quid sequendum est, quid tenendum, nisi ut virtutibus pollens coactus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ced plerumq hi qui sumere
Omagisterium pastorale concu¬
piscunt. nonnulla quoq bona
oꝑa animo ꝓponunt: & quamius
hoc elationis intentione appetant.
oꝑaturos tamen se magna per¬
tactar. Fitq ut aliud inimis
irpent  s ⁊ imat: aliud tractan¬
tis ⁊umo superficies cogitationis
ostendar. Nu sepe sibi de se mens
ipsa mentiti.: & fingit se de bono
oꝑe amare qđ non amat: de mun-¬
di autẽ gła non amare qł amat.
Iuȩ principari appetens. fit ad hoc
pauida cum querit: audax cum
ꝑuenerit. Timens enim ne non
ꝑueniat treꝑidat: s repente ꝑueni-¬
ens. iure s hoc debitum ad quod
ꝑuenerit putat. Cumq ꝑcepto
principatus officio ꝑfrui scłariter
cȩꝑit: libenter obliuiscitur quicqͥd
religiose cogitauit. Unde necesse
est. ut cum cogitatio extͣ usũ duci-¬
tur. ꝓtinus mentis oculus ad oꝑa
tͣnsacta reuocetur: ac penset quisq
quid subiectus egerit. & repente
agnoscit si prelatus bona agere
quȩ proposuerit possit: quia ne-¬

Expanded text:
Sed plerumque hi qui subire magisterium pastorale cupiunt, nonnulla quoque bona opera animo proponunt; et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant; fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens ipsa mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat: quae principari appetens, fit ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitavit. Unde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur; ac penset quisque quid subjectus egerit, et repente cognoscit si praelatus bona agere quae proposuerit possit, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
inc etenim suꝑna uoce ad
moysen dicitur. Loquere
ad aaron. Homo de semine tuo
per familias qui habuerit macu¬
lari. nor offerat panes dõ suo:¬

Expanded text:
inc etenim superna voce ad Moysen dicitur: Loquere ad Aaron: homo de semine tuo per familias, qui habuerit maculam, non offerat panes Domino
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum qͦd de malo nr̃o plerũq nob̾ deus
salutẽ oꝑat᷑: quanto mirabile ẽ. tanto ꝑ raꝑ
est. Propterea metuendu est confidere ita
saluari: ne forte du expectamꝰ a uitiis sana-¬
ri. & uicia multiplicem᷑: & salutẽ ñ adipis¬
camur. Ergo studeamꝰ aut ñ cadere: aut erto
conũsi a lapsu consurgere. Om̃ino peccare
cauendu e. Quod si humana fragilitate pec¬
catũ subrepserit: confestim erit corrigendũ.
qͦd nequit̃ sentit᷑ cõmissũ. Cito enĩ corrigit᷑
culpa: quȩ cito cognoscit᷑. Tardius autẽ sa¬
natur uulnus: qͦd iam putrescentib membͥs.
longo post tempore curationib adhibetur.
Iteratio ꝑeccati grauior est: sic̃ morb suꝑ mor¬
bum ueniat: sicut ymber suꝑ ymbrẽ occur¬
rat. Mora peccandi: immanitate facit scele
plaustri peccatũ. Trahit enĩ iniquitatẽ ut
fimicłm: qͥ tardat conu̾ti ad dm. Trahere¬
est enĩ iniquitatẽ: morã faeere in iniquitatt

Expanded text:
hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. 223 11. Iteratio peccati gravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrere. Mora peccandi immanitatem facit scelerplaustri peccatum . Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine recessũ ẽẽ ꝓpħa asserit in ꝓfun-¬
dum: cuiꝰ usu quasi quada lege homo tenet᷑
astrictꝰ ut etiam quando ñ uult peccatum
admittat. A lapsu uͦ cito resurgere: ñ est in
ꝓfundu ire. Apłs legem peccati dicit ẽẽ in
membris nr̃is: quȩ lex consuetudo est. quam
dimꝰ. qͥa iam necessitatis uincło ꝑ consuetudi¬

Expanded text:
consuetudinem secessum esse propheta asserit in profunconsuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo est, quam re nequimus, quia iam necessitatis vinculo per consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittat᷑: ampliꝰ ꝑtimescit᷑. Quamuis autem
graue sit. du in usum uenerit leue existima¬
tur: & sine ullo metu cõmittit᷑. Istis fomitibꝰ
qͣsi qͥbdã gradib: coalescit om̃e peccatũ. Cogi¬
tatio namq praua delectationẽ parit: delecta¬
tio consensionẽ: consensio actionẽ: actio con¬
suetudinẽ: consuetudo necessitatẽ. Sieq his
uincłis homo implicatꝰ. quadã catena uitioꝵ
tenetur astrictus: ita ut ab ea nequaquã euelli¬
ualeat: nͥ diuina gr̃a manũ iacentis app̃hendat.¬
Peccatũ admittere cadere est in puteũ: consue¬
tudinẽ uͦ facere peccandi. os putei ẽ coangus-¬
tare: ne is qͥ cecidit ualeat exire. S int̾dum
etiam tales ds liberat: du eoꝵ desꝑationem
ad libertatẽ conuersionis cõmutat. Ipso enĩ
miserante peccata dimittunt᷑: qͦ ꝓtegente. sit
ne in deteriꝰ peccando eatur: Nequissimũ est
peccare: peiꝰ est peccandi consuetudiẽ facere.
Ab illo facile ab hoc cũ labore resurgitur: du

Expanded text:
admittatur, amplius pertimescitur. Quamvis autem grave sit, dum in usum venerit, leve existimatur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis appPeccatum admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
surgens ad rationabilia: a rationabilib sur-¬
gens ad creatorẽ. Intelligibilia ꝑ se collau-¬
dant dmi irrationabilia & insensibilia ñ
ꝑ se s ꝑ nos: du ea considerantes dm̃ lauda-¬
mꝰ. S iło dicunt᷑ laudare ipsa: quia eandẽ
laudẽ earũ parturit causa. Dixerunt antiqͥ.
qd̾ nicħ tã absuidũ sit: qͦd ñ sensum habeat in de¬
um. Hinc est illud: qͦd ex silice duro scintilla
excutitur. E si ignis in saxo: utiq ibi sensus

Expanded text:
surgens ad rationabilia, atque a rationabilibus sursurgens ad rationabilia, atque a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo diculaudem eorum parturit causa. 4. Dixerunt antiqui, quod nihil tam hebes sit, quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utique ibi sentit
Abbreviated transcription (Latin):
epe ad incorpoream creatoris magni-¬
tudinẽ. creaturȩ corporeȩ magnitudo
cõmponit᷑: ut magna considerentur ex par¬
us. & ex uisibilib inuisibilia estimentur:
atq ex pulchritudine factoꝵ. effector ope-¬
rũ agnoscat᷑: ñ tam̃ parilitate consimili. s
ex quada subdita & creata spetie boni. Sic̃
ars in artific̾e retorquet laudẽ. ita rerum
creator ꝑ creaturã suã laudat᷑: & quanto sit ex¬
cellentior. ex ipsa oꝑis conditione monstrat᷑.
Ex pulchritudine cireũseriptȩ creaturȩ pul¬
chritudinẽ suã quȩ circũscribi neqͥt. facit
deus intelligiꝰ ut ipsis uestiguis reu̾tatur ho¬
mo ad łm. quib aũsus est: ut qͥa ꝑ amorem
pulchritudinis creaturȩ a creatoris forma
se abstulit: rursũ ꝑ creaturȩ decorẽ ad creato¬
ris pulchritudine̾ reũtatur. Quibdã gradi¬
b intelligentiȩ ꝑ creaturam ꝓgredit᷑ homo
ad intelligendu d̾m creatorẽ. idest ab insen¬
sibilib surgens ad sensibilia: a sensibilibus

Expanded text:
epe ad incorpoream Creatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥetos carnis affectꝰ. qͦd ẽ castitatis consũp¬
matȩ fastigiũ: ñ qͦd animꝰ umquã desinat
in hac carne cum uitiis habere conflic¬
tum: s qͦd eum alat ac ꝓueat. & quantũ
fieri potest in p̃senti uita ꝑficiat ipsa nil¬
merositas tͥumphoꝵ: si mͦ ñ se in corpus
sensibilium captꝰ delectatione deiciat: s execia¬
tione delectationũ sublimit̾ roboratꝰ. supra cor¬
pris se corporaliũ uictor. attollat: ac deo su¬
o sub qͦ eum uiuentẽ desideria repudiata
ũ uincunt. in eternũ głificandꝰ adhereat:
bia dep̃hendi: ut sicut in suꝑiorib elaruit
nullũ peccatũ sine illa posse cõmitti: ita
hic signa eiꝰ eliiceant. qͥb cauenda possit ostẽ¬
di. Omitto illos. quos etiam ipse habitus
& incessus suꝑbos ostendunt: quoꝵ erecta
ceruix. facies torua. truces ocłĩ & sermo ter¬
ribilis nudã suꝑbiam elamant: qui libi

Expanded text:
inquietos carnis affectus, quod est castitatis consuminquietos carnis affectus, quod est castitatis consummatae fastigium. Non quod animus unquam desinat in hac carne cum vitiis habere conflictum; sed quod eum alat ac provehat, et quantum fieri potest in praesenti vita, perficiat ipsa numerositas triumphorum: si modo non se in corpus sensibilium captus delectatione dejiciat; sed exsecratione delectationum sublimiter roboratus, supra corpus se corporalium victor attollat; ac Deo suo, sub quo eum viventem desideria repudiata non vincunt, in aeternum glorificandus adhaereat. erbia deprehendi: ut sicut in superioribus claruit nullum peccatum sine illa posse committi, ita hic signa ejus eluceant, quibus cavenda possit ostendi. Omitto illos quos etiam ipse habitus et incessus superbos ostendunt; quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis nudam superbiam clamant: qui libi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut spiritalit̾ accepta inuificant: ita car¬
nalit̾ intelligentib ipsa carnalis intelligẽ¬
tia. occasiones carnalis concupisscentiȩ sub¬
ministrat. Earũ qͥsq nomina frequent᷑ ha¬
in corde: ac turpitudinẽ qͣm exercere uere¬
cundat᷑ in facto tenet in animo: reus ñ hu¬
mano iudiciosed diumo: un.
ales pudicos aut temꝑatio corpoꝵ facit:
aut timor supplicii temporalis ab impudi¬
ciciȩ actione suspendit: aut occasio negata
destituit. S licet uoluntate sit impudicꝰ
qͥ necessitate pudicus est: tam̃ si & ille tem¬
perati corporis. de benefitio naturȩ suȩ do̾
auctori om̃iũ naturarũ gras reddat. &¬
ille quem timor in bono pudiciciȩ tenet
atq is cui facultatẽ mechandi negat occa
pudiciciȩ delectatione crescente. pudici uera-
sordes impudicicie detestantes. ñ timore pe-¬
ne carnalib incentiuis obsistant. qͦd ẽ incipi-¬
entiũ ꝓpͥum: s. execratione peccati. refrenent

Expanded text:
sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carsicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministrat. Earum quisque nomina frequenter hain corde, ac turpitudinem quam exercere verecundatur in facto, tenet in animo, reus non humano judicio, sed divino. ales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii temporalis ab impudicitiae actione suspendit, aut occasio negata destituit. Sed licet voluntate sit impudicus qui necessitate pudicus est; tamen si et ille temperati corporis, de beneficio naturae suae, Deo auctori omnium naturarum gratias agat; et ille quem timor in bono pudicitiae tenet, atque is cui facultatem moechandi negat occaspudicitiae delectatione crescente, pudici veracisordes impudicitiae detestantes, non timore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione peccati refrenent
Abbreviated transcription (Latin):
cneme ista ueracit̾ arguentẽ quis ꝗͣ u¬
dicet arguendũ: nouerit ꝓpter hoc for-¬
te ab antiquis fuisse decretũ. ne qͥ ad olescẽ-¬
tiũ legerent geneseos librũ. ac partẽ ierechi
lia. in qͥb generationes & actꝰ & nomina
quarũda scͥpta sunt mulierũ. Quas licet
sccłm hystoriã fuisse credamꝰ: earũ tam̃ no-¬
minib uirtutes figuratas accipimꝰ: qm̃ si¬
cut ille ñ solũ uiris suis ꝑ scõs mores. s etiã
extraneis placuerũt sine dispendio sui pu-¬
traneos quadã sui ãmiratione ꝑstringunt.
Hinc est quod & ipsi qͥ uitiose uiuunt uirtu¬
tes uitiis ante ponunt: qͥa alud est qͦo fa¬
ciunt morbo: aliud qͦd cogunt᷑ ꝑbare iu¬
dicio. S ne forte hec spiritalia scd̾m carnẽ
adhuc carnales accipent. nec uirtutes co-¬
gitarent quas mulieres illȩ significant.
s ipsas cogitando carnalit̾ deperirent: con¬
sulto iuniores legere sunt illa ꝓhibiti: quȩ

Expanded text:
Ac ne me ista veraciter arguentem quisquam juAc ne me ista veraciter arguentem quisquam judicet arguendum, noverit propter hoc forte ab antiquis fuisse decretum ne qui adolescentium legerent Geneseos librum, ac partem pariter lia, in quibus generationes, et actus, et nomina quarumdam scripta sunt mulierum. Quas licet secundum historiam fuisse credamus, earum tamen nominibus virtutes figuratas accipimus. Quoniam sicut illae non solum viris suis per sanctos mores, sed etiam extraneis, sine dispendio sui putraneos quadam admiratione sui perstringunt. Hinc est quod et ipsi qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod coguntur, probare judicio. Sed ne forte haec spiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virtutes cogitarent quas mulieres illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae
Abbreviated transcription (Latin):
amplexari s: corpora. Hinc est quod ille
corporis fluxus. qͥ fit in dormientib sine
culpa: int̾clũ uigilantib contingat ex cul-¬
pa. Aluid est enĩ qͦd in dormiente fit: aliuo
qͦd uigilans facit. Ibi enĩ naturalit̾ plenitu¬
do humoriᷤᷤ expellit᷑: hic turpit̃ concupiscentia
publicat᷑. S hȩc concupiscentia illis uigilanti¬
iocacula: illa deformis. illa sormosa. Alte¬
rius placet ornatꝰ: gestus alteriꝰ. Illiꝰ lauda¬
t᷑ etiam sine forma festiuitas: illiꝰ sola for¬
mositas. Inde tnsitur ad mores: & aliam
talib cõmendat taciturnitas moderata:
aliam turpẽ uideri facit libertas incondita.
Hȩc ꝙ his similia colloquentes: suggerunt
concupiscentiȩ suȩ materiam. Nec tamen
ideo concupiscunt qͥa ista aut loquunt᷑ li¬
bent̾ aut audiunt: qͥ nͥ concupiscentie mor-¬
bo corrupti essent. nũquã uł loquerentur
talia uł audirent: qͥa ñ eos ista corrũpũt:
s corruptos ostendunt. ui.

Expanded text:
amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantit, illa dicacula, illa deformis, illa formosa; alterius placet ornatus, gestus alterius; illius laudatur etiam sine forma festivitas, illius sola formositas. Inde transitur ad mores, et aliam talibus commendat taciturnitas moderata, aliam turpem videri facit libertas incondita. Haec et his similia colloquentes, suggerunt concupiscentiae suae materiam. Nec tamen ideo concupiscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morbo corrupti essent, nunquam vel loquerentur talia, vel audirent: quia non eos ista corrumpunt, sed corruptos ostendunt. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ potest eẽ resoluit᷑: qͥeqͥd uiriũ debilitat᷑
& frangit᷑. Tunc ei actio spiritalis efficitur
onerosa: & ipsa fit in carnalib inquieta: ita
ut om̃ia quȩ ꝑ sensum corporis sentit. non
ta. Et qnͣdo corpꝰ nichil sensibiliũ sentit.:
ipsa sͥ delectabilit̾ recordando sensarũ recũ
ẏmagines rep̾sentat. Apud se intꝰ audit
sine uoce: quicqͥd cantilȩne suauis ac io¬
cationis obscenȩ. ꝑflexuosos auriũ me¬
atus influxit. Ibi ei odor malȩ suauis
corruptibilit̾ fraglat: qͥ ꝑ patulas nariũ
cauernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat:
quẽ ad se ꝑ illecebram uoluptuosi gustꝰ
admisit. Ibi ꝑsentit nescio qͥd molliter
blandũ: qͦd ei exterior tactꝰ impressit.
bi colores uarios &e illices formas concu¬
piscibilit̾ uidet: quas ei curiositas ocłoꝵ¬
lit̾: ut nimia sordidȩ cogitationis intenti-¬
one defixa: ñ sͥ ymagines corpoꝵ uideatur

Expanded text:
orum potest esse, resolvitur; quidquid virium debilitatur orum potest esse, resolvitur; quidquid virium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia quae per sensum corporis sentit, non ando corpus nihil sensibilium sentit, ipsa sibi delectabiliter recordando, sensarum rerum imagines repraesentat. Apud se intus audit sine voce quidquid cantilenae suavis ac jocationis obscenae per flexuosos aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter fragrat, qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei exterior tactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiositas liter ut nimia sordidae cogitationis intentione defixa, non sibi imagines corporum videatur
Abbreviated transcription (Latin):
dixi sufficient̾ ut arbitror in scdo uolumi¬
ne: ubi quanta potui breuitate. ꝑfectionẽ
spiritalis abstinentiȩ cõmendaui. S ce hic
hoc breuit᷑ dico. qͦd ꝑos carnis ñ irrũpit
delectatio gustꝰ ad mentẽ. nec erũpit ser¬
mo turpis exmente: nͥ se uoluntaria mens
ante corrũpat: quã recipiat aliquid unde
corrũpat᷑ aut ꝓferat. Ceterũ si animꝰ sub
dõ suo firmꝰ ipsiꝰ dĩ sui munere ꝑseueret:
nec qͥblibet deliciis lenocinantib cedit: sedy¬
centib. nec ꝓfert aliquid turpe nec recipit.
Iam de odorib pauca ꝑstringam. ut totam
odores ꝑ aditum narium aut affectat mens
& salus amant̾ inhereat: ñ solum nulla eã
uitioꝵ feditas decolorat: s nec delectatio ulla
carnalis effeminat. Quod si a caritate sui
conditoris & illustratoris inflata resiliat:
ac se relicto interiore. solidoq bono foras
in exteriora bona ꝓiciat: quicqͥd in ea ner-¬

Expanded text:
dixi sufficienter, ut arbitror, in secundo volumidixi sufficienter, ut arbitror, in secundo volumine, ubi, quanta potui brevitate, perfectionem spiritualis abstinentiae commendavi. 4. Sed et hic hoc breviter dico, quod per os carnidelectatio gustus ad mentem; nec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibus cedit, nec profert aliquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam odores per aditum narium aut affectat mens as ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interiore solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nerv
Abbreviated transcription (Latin):
ex m̃te: ñ sordide cogitationes m̃tẽ sordidã reddt̃:
s ex mente sordida sordidȩ cogitationes existuił.
Quod si ita est: pulcroꝵ corpoꝵ formȩ per
oclõs irrepentes. animũ ñ mouent incor-¬
ruptũ. Et quando eorruptibilit̾ mouẽt
ñ corrũpunt sanum: s ostendunt ꝓpͥa uo¬
luntate corruptũ. Turpia qͦq u̾ba ꝑ aures in-¬
g̾ssa qͥd p̾ualentꝰ siñ fuerint arbitrio mentis
punt mentem: s iam corruptam sponte
repperiunt. Aurib enim castis obscen ser¬
mones cum sono deficiunt: nec secretũ pu-¬
dici cordis irrũpunt. Quid palꝑam̃ t̾̃ienũ:
qͦo menti iam uitiosȩ blandit᷑. Num qͥd
potest ad animũ admitti ꝑ tactũ: si animus
incorruptũ seruet ꝓfessionis suȩ ꝓpositum:ꝰ
Ac sic pͥus inregͥtatẽ sui animꝰ sponte uitiatꝰ
amittit: & sic delectationẽ tactꝰ admittit.
De cibi uł potꝰ cauenda delectatione. iam

Expanded text:
ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, sed ex mente sordida sordidae cogitationes existunt. Quod si ita est, pulchrorum corporum formae per oculos irrepentes, animum non movent incorruptum; et quando corruptibiliter movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arbitrio mentis punt mentem, sed jam corruptam sponte reperiunt. Auribus enim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pudici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tactum, si animus incorruptum servet professionis suae propositum? Ac sic, prius integritatem sui animus sponte vitiatus amittit, et sic delectationem tactus admittit. De cibi vel potus cavenda delectatione jam