comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bellum ꝑare instituit Rrd poste aꝙ non iuilli. p̾ntu¬
pes ur ea ciuitate et fauularitat riugerorigiat
adducti. et adurutu uriꝰ exͥcitunt priterriti ad resait̃
uenerunt et de suis p̾uatim rebust ab ro portere
ceperunt. quoma cuntati ꝯsulere non posẜet ueritus
ne ab om̃ibus defereretur. Induciomarua legatos ad
Cesarem nctit fese id cioro ab suis discedire atq ad
eum uenire uoluffet noluisse. quo faciliua cuntatẽ
In officio ꝯt ueret / ne onĩs nobilitas distessu plobs
propter Imprudenciã labaretur. Itaq esse cuutatẽ
in sua ptãte. seseq. si resar ꝑuutteret ad eum in castⁱ
uenturum. suas curtatis q fortuas enier fubi ꝑ¬
missurum. Cesar et si iutelligebat. qua de tã ra dice /¬
rentur. queq. eum res ab iustituto ꝯsilio deterreret
ad se cum ducentis obidibus uenire iussit. his ad¬
ductis. in his filio propuquis q rius onũbus. quos
noĩatumn euocauerat confolatus Induciomiarũ ad¬

Expanded text:
lum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret,ad se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomaru
Abbreviated transcription (Latin):
q trausrheuanos sollicitare ditebantur. hut tuntai
louge plurunũ totius gallie eꝯuitati uabet maguas¬
debant Induciomarus et ciigecorip e quibusꝰ al
suul atz de cesaris legionũq aduẽtũ cogi. est
ad rum ueuit se suosds omĩa in officio futuros. Nhe
ab amititia po. R. defecturos ꝯfirmauit queqi n
treueris gererentim ostendit at indutiomari
xquitatum peditumq cogere. uosq ꝯm ꝑ etatem
in crinis es̃ non poterant. In siluam ardur̾nam:

Expanded text:
que Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas que Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasontendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Ard
Abbreviated transcription (Latin):
robet Nisi ita feterint frpe bello cuntatẽ xfrcutuꝵ
demõstrat. hns ad diem adductis ut impanerãt
arbitros Inter ciuitates dat. qui litem estuuẽt pa¬
nãq coustituant his ꝯfertur rebus. cõnentibus¬
q ꝑactur in citeriorem galliam reuertit᷑. atq null
in ep̾ntum proficistcitur. Eo cum uenisfet et t̾ninis
om̃ibus hiberuis. suigulari militum studis In su̾ma
om̃ rerum mopia. ciociter sexcentas enus geuoꝵ
cuius suiõ domonstranimꝰ nauex et longas xxit
Innenit̾ instructau. Ite ꝙ militum abesst. ab eo qn
pancis diebus deduci possint Collandatis militibꝰ
at hii qui negocio p̃fuerant. quid firre uellet oñ¬
dit. atz onũis ad portum unũ quemre iubet. Q nõ
ex portu cõmedissum in britãmã ẽẽ transiectũ cog̃
nouerat c̾citer nuliũ passuũ xxp transinissum a
d acc: in fuies trouirorũ profinstitmr. ꝙ hii neq ad
ꝯsilia ueniebant nrq Imperio parebant gmando¬

Expanded text:
iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiitum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanos
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar in ytaliam ut quot ãme facere
ꝯsueuerat. legatia Imꝑat. quos legroĩbuy
p̃fecirat uti qͣpluruãs possent hieme
nanos edifatandas. uteresq reficiendas curarẽt
uorum modum. formãq demonstrat ad celeritatũ
ouerandi subductionesa. paulo facit hũlioros
ꝙͣ quibus in nr̃o mari uti ꝯsueniiꝰ. Atq ueo
magis. ꝙ propter crebras cõmutatͥiones estuũ
minus magnos ibi fluctus fieri cognouerat
ad ouera. ad multitudiuẽ. Inuir̾toꝵ. transportadꝰ
paulo latiores. ꝙ quibus in reliquis utiui᷑ mari¬
bus. has oiĩs accuarias imꝑat fieri. ꝙͣ ad rem
multũ huilitas adiuuat. ea que sunt usui ad ar¬
mandas naues. ex hispania apportari Iubet
Qua renũciata. prouste. legatos ad eũ mittunt
qui doccant nichil rarum rerũ publico factum esst¬
ꝯsilio. fose paratos es̃ demoustrant om̃ibꝰ rom:¬
buer de Iuiuriis satiffatere Prrcexta orõe norum
Cesar. obsides Imꝑat .exc. ꝙ ad c̾tam diem adduci

Expanded text:
Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubetiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci
Abbreviated transcription (Latin):
legionis septiue. testudine facta et aggere. ad nũ¬
tiones adiecto locum cexerunt. eos ex siluis expu¬
le runt. pancis uulueribus acceptis Wed eos fu¬
gientes longis Cesar prose qui uetuit. et ꝙ loci
naturam iguorabat. et ꝙ magna ꝑte diei ꝯsup̃ta
unũtioniꝰ astroꝵ temxus relinqui uolebat. postri¬
die xuix diei manr tuꝑtito nulites prditosqr In
expedicõurm misit. ut ros qui fugerant ꝑseque¬
rentur. hiis aliquãtum itiueris progressis cum

Expanded text:
legionis septimae, testudine facta et aggere ad munilegionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerent
Abbreviated transcription (Latin):
amplius octingente. uut erant uise temxore a
Cesar op̾titu et lo coicastus y douco rapto. ubi ex
captuis cognouit. quo in loco. hostium copie con¬
sodissent cohortibuis .x. ad mare rolictis et equi¬
tibus trecentis. qui p̃sidio uauibus erũt de tegia
uigilia. ad hostes contendit / eo miuꝰ ueritus uauibꝰ
ꝙ in lictore molli atz aprito. delegatas ad authora
relinꝯ nebat. et p̃sidio nauibus. Quĩtũ atriũm
p̃focit. Ixẽ noctu progressus nulia passuũ t̾nti
xii. hostiũ copias suspicatus est. Illi equitatu
atz essidis. ad fluiẽ progressi. ex loro suꝑiora
nr̃os prohibere. et p̃lium cõnuttere rexir̃t Rexul¬
si ab eꝯuitatu. se in siluas abdidirunt locum nacti
egregie. et natura et oxe muuitũ. quẽ domestia
belli ut uidebactur cã. Iam auta yxarauerant
Nam trebris arboribus succisis. ouĩis int oitꝰ erãt
p̃tiusi / ixĩ ex siliuis rari propugnabant mostiosq
iutra inĩtiones ingredi prohibebant. At nulitex

Expanded text:
ora xercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites
Abbreviated transcription (Latin):
et cinitati fese ꝯsulere. ꝙ hiberuis leuet᷑ et cesau
proeius meritis. gram̃ referre. hac orõe habita
discedit ambiorix. carpiticuis et nuunꝰ que audie/¬
runt ad legatos defarmit. Illi r̾pentina re ꝑturbati
et si ab hoste. ad ea dicebantur. tamõ nõ negligenda
existunabant. Maxnirq hac ro ꝑmoueba̾tur ꝙ
ciuitatẽ ignobilem at hũilem heburonũ sua sp̃ole
po. Ro. uellum fatere ausam. uix erat credend̾ Itaq
ad ꝯsiliũ rem deferunt. magnaq ĩter nos existit

Expanded text:
et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ iudicio. aut suq uob iuitate fecisse. fed cractu
porro. hauc fuisse belli causam. ꝙ rexentiue galloꝵ
ꝯuirationi resistere non potuerit. id sefacile ex
hũilitate sua probare posso. ꝙ non adeo sit Iuixitꝰ
esẜe gallie ꝙ̃e consiliũ onũbunꝰ hiberus crsaris
oppugnandis hunc xẽ dictum diẽ nr qualegio
alteri legioni. subsidio ueuiri possit. Nam facilt
gallos gallis negare potuisse pẜtun tũ de recu¬
quomã propuietate satiffocerit. hr̃e nũt se tõuem
officii. pro beuesiciis resarier mouere oraretituriũ
pro hospicio. ut suc ac nulitum saluty ꝯsulat mag¬
nam manũ g̾manorum ꝯductam Renũ transisse
haut affore biduo. iporum eẽ ꝯsilio ueliit. ne
priu sꝙͣ funtuui senciant eductos ex hiberuis
nulites aut nceronrẽ aut ad labienũ dedutere
ab hnis absit Illud se polliceri et Iurrirando
ꝯfirmare tntum iter ꝑ fines datuꝵ qdͦ cum faciat

Expanded text:
aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuquoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere,ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
treuiri nĩciis Impulsi. suos cõcitaurrunt subitoq
oppressis lignatoribus. manu magna ad castra
opxuguatum uentrunt Cum celeriter nr̃ arma
rexissent uallumq astendissent / atq una ex ꝑte¬
hisponia equitibus eiussur. equesta ulio suꝑiores
fuissent. desꝑata re. hostos suos ab oppugnatione
reduxerunt Ium sus more cõclamauerũt. uti a̾qui
ap uris̃ ad colloquiũ prodirẽt hre̾ sese que de rour¬
ꝯͣi dicere uellent. quibus rebus q̃urisias niuui pos¬
Ie sporarent Iittitur ad rost rolloquendi gaius
carpintus eques rõnus fauuliaris quĩti titiron et
quĩtus nuua ux hispana. quid̃. qui Iam ante iussu
cesaris ad ambiorigem urutitaro ꝯsueruut elxud
quas ambrorixi ad hunc modum locutus est Bere
funtimis suis pendere ꝯsuesset. Q q ri et felius
et frĩs filius. ab cesare iussi essent. quos aduatiti
ileq id quod fecerit de oppugnatione castrorũ

Expanded text:
Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanusa quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
beninolentia. ꝙ in om̃ibus bellis. sugulari emx
oxa fucrat usus. maiorum locum restituerat
Triciũ Iam hunt ãnũ regnãtom Iuimuitis Iam multꝭ
palam ex ciuitate ut huis auctoribus eñ iũpre¬
defertur ra resi ad resarẽ. qlle urutus. ꝙ ad plti̾
ꝑtinebat. ut cinitas eorum impulsum de ficeret
luciũ plancũ. cum legione ex belgis teberitrnin
cariuites profacisti Iubet. Ibiq hiemare quorĩq
oxa coguauerat tasgeciũ in tor foctum hois gp̃ħ̃ ot
ad se nattrre. Iuterim as unũbus legatis. questori¬
busq. quibiuis legionibus tradiderat t̾nor factus
est. in hibiria ꝑur̃tum. lotumq In hiberuis esse
uiuuitũ. Diobus t̾ater xu. quibus in hibirua pnẽtu e
est munititiũ repentiui tumultius os de fectionis
ortum est. as ambiorige. et catimulco. qr in ad.
fures regui sui. sabiuo totteq presto fuissent fru¬
mẽtumq in hibrrua comportassent Inducioniari

Expanded text:
benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribusDefertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari
Abbreviated transcription (Latin):
Rosteo. quartam in renus cum tito labienoin ꝯfio
hiis .m. crassum. quitũ. et luciũ nuciũ plancũ.
et gaiũ treboniũ legatos p̃fecit. unã legionẽ yprox¬
nne traus padum coust̾pserat / et rohortes quinqi
In eburones. quaꝵ pars maxuua est Iutir mosam
et Renũ qui sus Imixio Ambiorigio et catulorq
erant misit. hiis nulitibus quĩtum tituriũ sabi¬
nũ et luciũ armiclend coctamꝰ legato t peen sili
ad huc mod̃ distributis legionibus. facillunt
Inopre friiẽtarie sepe mederi posse existir̃unt
at haꝵ tamẽ om legionũ hiberua preter eum
lurio rostio. in pacatissiuã. et quiotissiã gentẽ
deducendam dederat. nulibus passuũ centũ ꝯtie¬
bãtur. Ipẽ interea. quo ad logiones collocatas
nuũtaq hiberua cognouisset. in gallia morari
cõstituit. Erat In cariuitibus su̾mo loro natues
tasgesuis. huius maiores in sua cinitate regnũ
obtumerant. huit losar pro eis u̾tutr atz in se

Expanded text:
Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confRoscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confeis Marcum Crassum quaestorem et Lucium Munatium Plancum et Gaium Trebonium legatos praefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc neq suꝑiore. anno. ulla uino nauis que nuliter
portaret defideratur. At in hni qui naues ex cõtiuẽti
ad eũ reuuttere̾tur. et p̾oris cõieatus expositis
uilitibus et quasi postra labienn. faciendas.
curauerat. nus lx. ꝑpante locum capent. ⁊lique
fere oñis ⁊eficerẽtun. Quas cum aliꝙ̃ dui cesar frust
exspectasset ne ãui temꝑe a nanigatione exclude /¬
retur. ꝙ eꝯuiuoxiũ suberat. nocessario augustius
uulites collocauit at sũma trãsquillitate fecuta
secunda iuita. cum soluisset uigilia. p̾ma luceterrã
attigit. oĩs ꝙ nicoluiues naues ꝑduxit. Bubduct
uaubus consilioq gallorum. samarobine ꝑacto.
ꝙ ro auo fruuẽtum in gallia ꝓptri sicritatres augi¬
ustius xueuerat. coactus est aliter / ac suꝑioribꝰ
ãmisi excitum In hiberis collocare. legioures q In
plures cintates. distribuere. Ex quibus unam
In moruios ducendã gaio. fabio legato. dedit al¬
terã in ueriuos quito citeroui. terciã in essuos lucio

Expanded text:
lites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio
Abbreviated transcription (Latin):
uisso. neq longius. nulia passuũ octo. ab hib̾ius
suis abfuisso. Bed nũtio allato. de uictoria resor
discessisse adeo ut fuge d suuilis discessus uiꝰ¬
deretur. At Cesar pͥncipibus cuiuisq ciiitatia ad
so euocatis. alias territando crum se stire q̃ fierẽt

Expanded text:
nisse neque longius milia passuum octo ab hibernis nisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent
Abbreviated transcription (Latin):
castioꝵ clamor urretur. Quo clamors siguifitas
uictorio. gratulatioq ab reuui labiens ficiet hat
fauia. ad treuiros ꝑlata. Iuducioniarus qui postrio
die castra labieui oppuguare decreuerat noctu.
profugit. C opias q oñs In treuiuos reducit
Cesar sabuũ cum sua legioue ⁊̾unttit in hibrrua
ipse tum taibus legiomibius t̾tum sama robrinam
triuis hibirius. hiemare cõstituit. et ꝙ tanti motus
gallis extiterant. Iotam hirmẽ ip̃ẽ ad ex̾citũ mane̾
decrenit. Aam illo ĩ cõmodo. de sabuũ morte ꝑlato.
oms fere gallie ciuitates. de bello ꝯsultabaut nũtios/
legationes qz In oñi ꝑtes dimntobant et quid r̾lin¬
qui ꝯsili caperent at unde Iuiciũ belli fieret exꝰ¬
plorabant. nocturuaq in locis desectis ꝯsilia hõ¬
bant. nrq ullum fere tocius hiemuist Iempus sine
sollicitudine. resaris intertessit, quin aliquẽ de ꝯsiliis
ac motu gallorum / copias earum ciuitatũ. que
ariuorice appellantur oppugnandi sui cã cõuer¬

Expanded text:
re significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu GalloArmoricae appellantur, oppugnandi sui causa conve
Abbreviated transcription (Latin):
uaues soluit et leui affrico prouectus media
c̾titer uocte. uento intermisso. cursum nõ tenent et
longius delatus estu. orta luce. sus sinistra britã¬
uiam relictam comspexit. Tu rursus estus cõuin¬
tationẽ secutus. ⁊enus contendit. ut ram ꝑtem
Iusule caperet. qua optinũ esse. egressum suxiore
estate coguouerat Qua in re adiuodum fuit u̾tꝰ¬
uulitum laudanda. qui uectoribus grauibuyq
uangiis. non Intermisso uaigandi labore louga¬
eum nauim cursum ade quarant. Accessum est
ad britãmam. om̃ibus nambuer. meridiano fere iõs
ueq in roloro hostiez est uisus. Bedut postea cesar
ex captius coguouit. cũ maguemanuis eo cõue/

Expanded text:
naves solvit et leni Africo provectus media naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo
Abbreviated transcription (Latin):
uorix tun tquitibus heduoꝵ a castris instenae
restrre. Douiũ distedere cepit. Qua re nũtiata resar
Iute ruessa profectione / anz omibus rebus pn porre¬
in agram ꝑtem equitatus ad eum Insequẽd̾ nuctit
retrahi ꝙ Iuiꝑat. si uim faciat neq pareat Iut̾fici
Iubrt. Aichil hunc se absente prophanui facturũ
arbitratus. qui pr̃cis Imperũt neglexiffet q̃nla
em̃ reuocatus resistere ac femanu deffendere suoꝵ¬
q fidem Implorare cepit. sepe clanutãs liberum
se. libereq esse ciuitatis. Illi ut erat imꝑatũ t̾cũ¬
siscunt. horem̃q Interficĩt. At equites hediuꝰ¬
oiũs. ad cesarem reuectunt᷑ hiis rebus gestis la¬
biens in cõtinente cum tubus legionibus et eqͥtũ
mlibus duobus relicto. ut portus tueret᷑ et c
fruẽtariam prouidoret. queq in gallia grierẽt᷑
cognosteret. consiluĩqz pro temxs. et prose caxet
Ipe̾ cum quinq legionibus. et pari ño equĩtũ
quem In cõtinenti reliunquerat. ad solis occasum

Expanded text:
equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum
Abbreviated transcription (Latin):
uaues afflictas. atz in lictore erectas ẽe ꝙ ueq
anchore fuuosq subsisterunt Aeq uante grub̾uato/¬
rosq uim tempestatis pati possent Itaq ex no.
ꝯcursu naniũ. magnũ esse incõmodian acceptum
his rebus coguitis Cesar legiones equitatumq
reuocari. atz in Itiuere ⁊esistere iubet Ixye ad.
uaues ruertitur. rad̾ fers. que exĩtiis lrĩsq
roguouerat roram prispicit. sicut auussia t̾titer¬

Expanded text:
 atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissi
Abbreviated transcription (Latin):
esse mon rosse etem̃ illad ꝑmũ paru refert uos publico¬
redimendi fatultas erit p̃ptalamitatẽ nrq alnio uolutas
propter tiorem Peide qnos uos ead asla atq idem iste
mitudates mitio belli a fiatiti docuit id certe calamitate
contidisse/ non n pñt bna in tiuitate multirẽ at fortaãs
amictere ut non plures secũ ineandi trabat̾ talatate
Uedsãtur implicita est tum illis pecunis as gaticie ⁊ cohe̾t
ruere illa non possunt / Ut hec non eod labefacta mota
conciedant Anare uidete ñ dubitand̃ uobis sit oĩ studio co
ad ibellũ ĩtũbere in quo gliã nois ur̃i salus socio ꝵ uecti¬
Amomiã de genere belli dixi nt̾ de magnitudiẽ belli
Ut sit gerendum non ẽẽita magnũ ut sit pertimescendĩ
in quo maxĩe laborand est ne forte a uobis q̃ diligẽter
prouidenda sunt ꝯtammanda esse uideãtur atq et om̃s
intelligant mre. R lucullo tantum ĩpartire laudis quatu
forti unro atq sapientissimo hõi ⁊ magno imperator ĩ

Expanded text:
esse non posse. etenim illud primum parvi refert, vos publicanim isdem redimendi facultas erit propter calamitatem neque aliis voluntas propter timorem. deinde quod nos eadem Asia atque idem iste Mithridates initio belli Asiatici docuit, id quidem certe calamitate concidisse. non enim possunt una in civitate multi rem ac fortunas amittere ut non pluris secum in eandem trahant calamitatem: versatur, implicata est cum illis pecuniis Asiaticis et cohaeret; ruere illa non possunt ut haec non eodem labefacta motu concidant. qua re videte num dubitandum vobis sit omni studio ad id bellum incumbere in quo gloria nominis vestri, salus sociorum, vectioniam de genere belli dixi, nunc de magnitudine ut sit gerendum, non esse ita magnum ut sit pertimescendum. in quo maxime laborandum est ne forte ea vobis quae diligentissime providenda sunt contemnenda esse videantur. atque ut omnes intellegant me L.Lucio Lucullo tantum impertire laudis quantum forti viro et sapienti homini et magno imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
ex omib de legistis quẽ bello predonui preponeretis
multe ⁊ magnre requiruntur difficle est in asia cilicia
sitia regmiq intetioꝵ mationũ ita bersari Imperatotem
ut nchil aluid ꝙͣ de hoste ⁊ delaude crgitet detd
eciam si qui sint pudores ⁊ temperãtia moderanores
tameneos ce talus proxter multitudm̃e cupudor hom̃
nemoarburatur diffitlo est ditu quirites quantom̃
odiosumꝰ apud exteras natirnes p̃p̃ eoꝵ qnos hoc amo ad ca̾s

Expanded text:
ex omnibus delegistis quem bello praedonum praeponeretis. irtutes magnae et multae requiruntur. difficile est in Asia, Cilicia, Syria regnisque interiorum nationum ita versari nostrum imperatorem ut nihil aliud nisi de hoste ac de laude cogitet. deinde, etiam si qui sunt pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter multitudinem cupidorum hominum nemo arbitratur. difficile est dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter eorum quos ad eas
Abbreviated transcription (Latin):
diuisu at dispersu quis um ꝙͣ arbitraretur aut ab õil
ĩperatorib uno anno aut oĩb anis ab uno ĩperatore ꝯfici
posse. Quã proũicia temustis a pͥdonib liberã per hoste
ãnos qd̾ bectigal uobis tutũ fuit que sociũ defendistis
tui presidio tlassib brĩs fiustis ꝙͣmultas estimatꝭ rifu/¬
las ẽẽ desertas qmultas aut metu relictas ãt p̃dombus
raytas uibes ẽe sorioꝵ Ezquid ego longĩqua qmẽõro fuit
hor quondã fuit propriu ro. po longe a domo bellare/ et
ppugnaculis ĩperyi socioꝵ fortuas nõsua tecta deRendere

Expanded text:
divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? quam provinciam tenuistis a praedonibus liberam per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum? sed quid ego longinqua commemoro? fuit hoc quondam, fuit proprium populi Romani longe a domo bellare et propugnaculis imperi sociorum fortunas, non sua tecta defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
cinctã periculis non terrore belli s celeritate ꝯsiln explica¬
uitꝰ destir est affrita q̃ magnis oppressa hostud cepyis
eoꝵ ip̃oꝵ sangnĩe redundauit Testis est gallia per quã
legionil nr̃is in ysxaniã iter galloꝵ ĩteremptõe patestmñ
est. Testis est yspania que sepissime plĩnos hostes ab hoc
q̃ mĩt seruili bello tetro periculosoq pͥmeretur ab hoc auxi¬
lũ absente expetũt quod bellũ expectatiõe p̃o. actonuiatũ
atq ĩminutũ est ad nentu sublatũ atq sepultũ Testes
ueroiam om̃s ore atq om̃s extere gentes ac natioes deĩq
maria oña tum umuersa tum in singulis orio sind atq
portus Onis .ii. toto marilotus per hos annos aut t̾a firmũ
hũit presidiũ ut tutus ẽẽt aut fuit tam abditabt lateret
Qme nauigaiat qui non se aut mortis aut seruitutis
periculo ꝯmicteret cũ authieme aut referto p̾donũ mari
nauigarẽt hocttantũbellum tam turpe tã uetꝰ tam late

Expanded text:
cinctam periculis, non terrore belli, sed celeritate consilii, explicavit. Testis est Africa, quae magnis oppressa hostium copiis, eorum ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per quam legionibus nostris in Hispaniam iter, Gallorum internecione patefactum est. Testis est Hispania, quae saepissime plurimos hostes ab hoc ius Italia, quae cum servili bello tetro, periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit: quod bellum exspectatione Pomperi attenuatum, atque imminutum est: adventu sublatum, ac sepultum, testes vero iam omnes orae, atque omnes exterae gentes, ac nationes: denique maria omnia, tum universa, tum in singulis oris omnes sinus, atque portus. quis enim toto mari locus per hos annos aut tam firmum habuit praesidium ut tutus esset, aut tam fuit abditus ut lateret? quis navigavit qui non se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret? hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late
Abbreviated transcription (Latin):
offendam tuas potentissimas aures ꝙ̃ ue taleꝑo quod
nu̾ ꝙpͣ cogitanit facturux fuisse uideatur Nemebatis
igitur in affricam ꝓuĩciam unã ex oñ buꝑ hane dictorie
magis infestam In qua erat rex potẽtisfimus. huic
quero quid factur. fuissetis. ꝙꝙͣ quid facturi suerite¬
pon drebitem cum uideram qui Receritiõ. prohibiti estis
In puiciam uram̃ pedem poncre Et ꝓhibiti estis cũ sumia¬
nuria. qũo id tulists accepta nuria. ad quem querelã

Expanded text:
offendam tuas patientissimas auris quam ne Tubero quod offendam tuas patientissimas auris quam ne Tubero quod numquam cogitavit facturus fuisse videatur. veniebatis igitur in provinciam, unam ex omnibus huic victoriae maxime infensam, in qua rex potentissimus inimicus quaero: quid facturi fuistis? quamquam quid facturi fueritis dubitem, cum videam quid feceritis? prohibiti estis in provincia vestra pedem ponere et prohibiti summa cum iniuria. quo modo id tulistis? acceptae iniuriae que
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ enam uinculum. quod uisdem studuis. semꝑ usi lumꝰ¬
stis quidem tuberonem domi manere uoluisse Red nas
quidam agebant ita rei pinomon sanctissimũ appenebãt᷑
ut etiam si ali senairet uedborum tamẽ ip̃orum ponidus
sustinere non posset / Cessit ar̃cti amplissum uiri p̃õper¬
uel pocum parint una est ꝓfectuꝵ cum hus quorum
erat una causa tardiuy iter fecit qͥtaq in affricã uenit
Iam occupatam. huic in ligariũ t̾men oritur. uel ira pociꝰ
Atq is tamen aliquis ligarius non fuit uarus Imꝑrũ
An tẽtra cesarem ⁊tenturi. Uide quid licencie lesar tua
nobus liberabitas det uel potius audatie si ĩuderit tubeto
sinẽ traditurum fuisse. Non dubitabo apud te ip̃m huiꝰ
id en tã fatere. Int̾ fuit guissinus uerbis eius tesiliũ.
ẽpichendere. Non uĩi si hec res tibi erata fuisset /effer
etiam probata sediam hoc totum oirato non tam ne

Expanded text:
magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumumagnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus. scio Tuberonem domi manere voluisse: sed ita quidam agebant, ita rei publicae sanctissimum nomen opponebant ut, etiam si aliter sentiret, virorum tamen ipsorum pondus sustinere non posset. cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa. tardius iter fecit; itaque in Africam venit iam occupatam. hinc in Ligarium crimen oritur vel ira potius. atque is tamen aliquis Ligarius non fuit: Varus imperium an contra Caesarem retenturi? vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det vel potius audaciae. si responderit Tubero, suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id eum facere interfuit gravissimis verbis eius consilium reprehendere. non enim, si tibi ea res grata fuisset, esset etiam approbata. sed iam hoc totum omitto, non ultra
Abbreviated transcription (Latin):
Aunt melior cte ea diuidicanda est. quã eciam dn aduut¬
runt coginta uero clemẽtia tua. quis non eam uictoriam
probet. In qua occiderit neno nisi armatus. edut oĩttã
tõem causam. ueniannos ad nrram. utrum tandem existiãs
facilius fuisfet tubero. ligarium ex affrita exnte an uos
In affritam non uemre/ potueranis ne In qml cum
fenatuos censunsfet si me consulis nudlomõ ed tamen¬
Q liganium idem senatus legarat . Atqt ille eo temꝑe
parit tum parere senatui uccẽ erat. uos tamen pariusti
cum paruit nemo. qui noluit. reprehendo ergo. mõnie
plire sed hoc non concedo. ut ꝯuibus rebus glorienũ. In uh
easdem in aliis repreheudatis. Aubrioni fors couiecta est
ex fenatus ꝯfulto. cum ip̃t non adeffet. inyibo etiã nupẽdi¬
retur. statuerat excusare. hoc ego noui ꝑꝑ unus necesfitu/¬
diues. que nuchi funt tumil. tubrrone. domi una eridditi
nlicie cõtuberuales pest affiuos. In oĩ deniq uita fadliarex

Expanded text:
nunc melior ea iudicanda est quam etiam di adiuvnunc melior ea iudicanda est quam etiam di adiuverunt. cognita vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus? sed, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram. utrum tandem existimas facilius fuisse, Tubero, Ligario ex Africa exire an vobis in Africam non venire? poteramusne, inquies, cum senatus censuisset? si me consulis, nullo modo; sed tamen Ligarium senatus idem legaverat. atque ille eo tempore paruit cum parere senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui noluit. reprehendo igitur? minimsciplinae. sed hoc non concedo ut, quibus rebus gloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis. Tuberonis sors coniecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam impediretur: statuerat excusari. haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares;
Abbreviated transcription (Latin):
liceat esse miserox. ꝙꝙͣ hoc uictore miferi esse nõ possinn
Ded non loquar de nõbis de illis loquor qui occiderint¬
fuerint cuepidi: fuerint irati fuerint ꝑtinaces. stelerix
uero c̾mir̃e furors paricidii. Iceat gu. pempeio mortuo
audunt. Aut tua quĩd aliud arma uoluerũt inisi a te
cõtueliã ꝓpulsare. quad eg̾it ille Inuictux tuus exc̾citus
inf̾ ut iux suũ tucretur. et dictintatem tuã. quid tũ cum
pacem esse cupiebax. id non agebas. Ut tibi cum steleratis
ut cum uoius ciibus cẽueniret michi uero .g. c. iua In
memaxima merita. tanta certe non uideretur si me ut
sceleratum a te conseruatum putarem. quo autem tu de
bellum. net hostile odium. Sed ciule distidium utrisue
cupiẽtibus rem .p. saluã. E ed partm consilus. partim
studus. a q̃i utilitate abarantibus. principinu erat digintas
pene par mon par fortasse eorum qui fegnebatur. causa
dubia quia erat. aliud in utraq parte. quod probari posset

Expanded text:
liceat esse miseros—quamquam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, sar, audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare? quid egit tuus invictus exercitus nisi uti suum ius tueretur et dignitatem tuam? quid? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus conveniret? mihi vero, Caesar, tua in me maxima merita tanta certe non viderentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem. quo modo autem tu de bellum, nec hostile odium, sed civile discidium, utrisque cupientibus rem publicam salvam, sed partim consiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus. principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur; causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod probari posset;
Abbreviated transcription (Latin):
non solum sibuxõs. neq hiisr tot ac talibus uiru
neq nobis uecessariis tua sed enam Rerp. cõdonabꝰ¬
In foro de optiuus et huic om̃ frequẽtie. probatissia
fai̾bus. ut concessisti illum senatut. Sit huic da
populo. cuius uoluntatem somꝑ clarissiuiã hũisti
Et si ille dies tibi glo̾sissimus et populo Ro. pleffisser¬
gͣtissunus fuit. Noli ebsecro dubitare.g. cesar
sumilem illi gle̾ laudem q̃uam sepissume querere
Nichil xnĩi est tam populare ꝙͣ bouitas nulla de
uirtutibus tuis pluriuus. uet adiuirabilior uec
gratior iuferitordia. hoiẽs unĩ ad deos. uulla ⁊e
ꝓpius accedunt/ ꝙͣ salutem hoix̃s dando. inichil
cua melius qͣ ut uelis ꝯsuare q plurimos. Longio/¬
rem orõnem. tausa forsitan postulat tua c̾te natura
bremorem quaro tum utais arbitror / te ipia q̃
ant ure , aut quẽ ꝙͣ loqui recum. fiuem Iam faciam
tantum Ie ãmouebo. si illi salutem absenti dedeꝵ¬

Expanded text:
non solum sibi ipsos neque his tot talibus viris non solum sibi ipsos neque his tot talibus viris neque nobis necessariis tuis sed etiam rein foro de optimis et huic omni frequentiae probatissimis fratribus. ut concessisti illum senatui, sic da hunc populo, cuius voluntatem carissimam semper habuisti, et, si ille dies tibi gloriosissimus, populo Romano gratissimus fuit, noli, obsecro, dubitare, C. Caesar, similem illi gloriae laudem quam saepissime quaerere. nihil est tam populare quam bonitas, nulla de virtutibus tuis plurimis nec admirabilior nec gratior misericordia est. homines enim ad deos nulla re propius accedunt a melius quam ut velis servare quam plurimos. longiorem orationem causa forsitan postulet, tua certe natura breviorem. qua re cum utilius esse arbitrer te ipsum quam aut me aut quemquam loqui tecum, finem iam faciam: tantum te admonebo, si illi absenti
Abbreviated transcription (Latin):
quid uis prius futurum fuisse qͣ ut hii fritres
diuersas suas fortias ꝙ sequerẽtur uoluntate c.
omũs tecum fuerunt temxestate arreptus est uiuis
qui si ꝯsilio id fensset eorum esset suuilis. quoss tu
tauiẽ saluos esse uoluisti: sud cum ierit ad bellum
discesserit non a te solum. uerum etiã a frĩbus
hn te orant tui. equid. cum tius om̃ibus negociis Int̾¬
essem mtõria teneo. qualis tum titus ligarius q̃stor
urbanus fuerit. erga ie. et diguitatom tuã/ Sidi
parum est me hoc mriuisse. spero enã te. qui uichil
tui te aliquid. de huius questoris officio cogitantem
eciam de aliin quibusdam questoribus ⁊ enũstẽtem
recordari. Id igitur E ligarius/ qui tuut nichil egit
aliud. neq eñ hec diuinabat. iust ut tu eum studi ͫ
et bouũ uirum Iudicares Nlunc a te suxpplex frisz
salutem petit quam huinsi ãmouitus officio. cum
utrisq hys dederis tres frẽs optumos et integ̾ enuou

Expanded text:
quidvis prius futurum fuisse quam ut hi fratres quidvis prius futurum fuisse quam ut hi fratres diversas sententias fortunasque sequerentur? voluntate igitur omnes tecum fuerunt: tempestate abreptus est unus qui, si consilio id fecisset, esset eorum similis quos tu tamen salvos esse voluisti. sed ierit ad bellum, dissenserit non a te solum verum etiam a fratribus: hi te orant tui. equidem, cum tuis omnibus negotiis interessem, memoria teneo qualis T. Ligarius quaestor urbanus fuerit erga te et dignitatem tuam. sed parum est me hoc meminisse: spero etiam te qui oblivistui—te aliquid de huius illo quaestorio officio, etiam de aliis quibusdam quaestoribus reminiscentem recordari. hic igitur T. Ligarius, qui tum nihil egit aliud—neque enim haec divinabat—nisi ut tui se studiosum et bonum virum iudicares, nunc a te supplex fratris salutem petit. quam huius admonitus officio cum utrisque his dederis, tris fratres optimos et integerrimos
Abbreviated transcription (Latin):
an tres ligarii libi In ciitate retiuẽdi sunt. An tres
e ciuitate ext̾minandi. Iam quod uie exiliũ hus
illo uno exulante. Si fr̾uo. si pre si cum dolore
faciũt. mourant te illorum lac̾me. mourat pretais
moueat guauitas. ualeat illa tua uox que uicit
te enĩ dicere audiebauus. nos om̃s ad̾uersarrõ S
putare. iusi qui nobistum esfont tẽ õĩs qui cõtra
te uon essent tnoͣs. uides ne igitur hunc spledorẽ
diiii. ħ aut brachorum douiũ. hunc. L marcũ. g.
cefereum. L. ceruificiu. hoste om̃s equitess Ro.
qui assunt ueste ĩuutata. non solum notos tibi
hiis non nulli etiam mãbantur. Corsua Igitur
tius suoꝵut qadmodum cetera. que a te dicta sunt
sit hoc urrissuuũ r opiatur Ꝙ si peiutus ꝓspicere
posses. concordiam ligariorum. Oiĩs frẽs Iuditares
rius. In italia uẽ potusset In eadem suã futurus
fuisset. In qua fres fuerat. Quis est qui horũ
ꝯsensum ꝯspirantem. et prue cõflatum In hac g
equalitate fr̾ua non uouerit quiis hor no ꝯsenciat

Expanded text:
tres ex civitate exterminandi. quodvis exsilium his illo uno exsulante. si fraterne, si pie, si cum dolore faciunt, moveant te horum lacrimae, moveat pietas, moveat germanitas; valeat tua vox illa quae vicit. te enim dicere audiebamus nos omnis adversarios putare, nisi qui nobiscum essent; te omnis qui contra te non essent tuos. videsne igitur hunc splendorem omnem, hanc Brocchorum domum, hunc L. Marcium, C. Caesetium, L. Corfidium, hos omnis equites Romanos qui adsunt veste mutata, non solum notos tibi his non nulli etiam minabantur. conserva igitur tuis suos ut, quem ad modum cetera quae dicta sunt a te, sic hoc verissimum reperiatur. quod si penitus perspicere posses concordiam Ligariorum, omnis fratres tecum iurius in Italia esse potuisset, in eadem sententia futurus fuerit in qua fratres fuerunt? quis est qui horum consensum conspirantem et paene conflatum in hac prope aequalitate fraterna noverit qui hoc non sentiat,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn adimratasis uel ꝙ de nuillo alio quisꝙͣ uel ꝙ is qui ĩ cade̾
causa fuisset uel quidnã noui facioris afferi et Scelus
tu ilsud uotas tubero lui isto .n. nomme illa ad hue causa
taruit. Aln errore apposlant alii timore qui duriꝰ spe
cupid itatẽ. odũ. pertinaciã qui grauissime trmeritatẽ
stelus preter te adhuc nemo at michi quidẽsi proprudet

Expanded text:
quin admiratus sis, vel quod nullo de alio quisquam, vel quod is qui in eadem quin admiratus sis, vel quod nullo de alio quisquam, vel quod is qui in eadem causa fuisset, vel quidnam novi sceleris adferret. scelus tu illud vocas, Tubero? cur? isto enim nomine illa adhuc causa caruit. Alii errorem appellant, alii timorem; qui durius, spem, cupiditatem, odium, pertinaciam; qui gravissime, temeritatem: scelus praeter te adhuc nemo. ac mihi quidem, si proprium et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣmulti qui cũ a te ignosti nẽi lellent ĩpedirẽt clemenciã
tuã cum hi quib ip̃e ignoiuisti nolunt te eẽ ĩ alio missitoridẽ
Quodsi probar ẽ cesari possimiꝰ in affaca ligariũ ommino nõ
fuisse si honesto ⁊ mni shirerdi mendacio saluti tiuital aĩtoso
adeẽ bellemus tamẽ homie̾ non ẽẽt in tanto distrĩe ⁊ ꝑacula
tus ⁊ efellere et coͣtuere nr̃mmendaciũ ⁊ si eõt alitulus
euis corte non eẽt qui in eadẽ rausa ⁊ fortuã fuiss. Ez tamẽ
aliud est errare tesarẽ nolle. alud nõ misereri cum dice̾s
cesar caue credas fuit ĩ affrita ligarius tulitarmacõtra te¬
.Aunt quid ditis caue iguostas hoc net homs nec ad homie
uox est que qui apud te .c. cesar utitur suã citiꝰ al iciet huai ͭ ͤ
ꝙͣ oxtorq̃bit tuã At puiũ aditus ⁊ postulatio tuberonis hec
Ut opmor fuit uellese de . Q. ligari stelere dicore Nõ dubito

Expanded text:
multi qui cum a tenemini ignosci vellet, impediret clementiam multi qui cum a tenemini ignosci vellet, impediret clementiam tuam, cum hi quibus ipsis ignovisti nolint te esse in alios misericordem! quod si probare Caesari possemus in Africa Ligarium omnino non fuisse, si honesto et misericordi mendacio saluti civi calamitoso esse vellemus, tamen hominis non esset in tanto discrimine et periculo civis refellere et coarguere nostrum mendacium, et, si esset alicuius, eius certe non esset qui in eadem causa et fortuna fuisset. sed tamen aliud est errare Caesarem nolle, aliud est nolle misereri. tum diceres: Caesar, cave credas: fuit in Africa, tulit arma contra te. nunc quid dicis? cave ignoscas. haec nec hominis nec ad hominem vox est. qua qui apud te, C. Caesar, utetur, suam citius abiciet humanitatem quam extorquebit tuam. ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere. non dubito