comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne quasi maueno fiat satis da¬
re debebit dampnunfect. ¶Si
pubucus locus pubͣlice rest ci¬
atur rectissime labo seribit eoq
uire utimur d̾ dampno infec
toneẽ camñdum ¶ Siquid ui¬
tio loci aut oꝑis fiat certe lege̾
dandam opistalem nequid n¬
oceat uicus. dampn et¶ ex
roc eclicto sinõ caueat᷑ mirtiti
ruinosa ee uidetur sanuõ in to¬
edes mittendum. alioqum si ex
suꝑfitie in quid dampĩtime¬
atur. ñ hẽbit res exitum. nec ꝓ
quis possidere nõ possit. aut ei
isa domus sit. utrum in partẽ
an intotam domum possidẽ¬
dam mitti quis deb̾at. uidamꝰ.

Expanded text:
ne, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti. Si publicus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si quid uitio loci aut operis fiat: certe legem dandam operis talem, ne quid noceat uicinis damniue detur. Ex hoc edicto si non caueatur, mittiruinosa esse uidetur. An uero in toedes mittendum: alioquin si ex superficie, inquit, damnum timeatur, non habebit res exitum, nec prquis possidere non possit aut ei isa domus sit, utrum in partem an in totam domum possidendam mitti quis debeat, uideamus.
Abbreviated transcription (Latin):
nterquos paries coĩs
cc̃ia ẽ cum aut aiter solus hel¬
iffic̾at ⁊uitiũ exoꝑe futum ẽ
aut alter p̾tiosiora heclisfiti a
hab. ⁊ plus damꝑm sñsus sit
decidente parieteauoIn sieq̃ le
ꝑiculũ ẽ. qm̃tum quis uicino

Expanded text:
nter quos paries communcessaria est, cum aut alter solus aedificat et uitium ex opere futurum est, aut alter pretiosiora aedificia habet et plus damni sensurus sit decidente pariete: alioquin si aequale periculum est, quantum quis uicino
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃atur quimagis ydõee reficere
parietem uelit ¶ demꝙ dicẽdũ
est ⁊ sidecodem itmere riuo ue re¬
fitiendo int̾cluos ł plures q̃rat.¬
Uł Siẜuus cominis dampĩ
infecti stipulatus fuiss. ꝑinde
hatur ac si ip̃i domini sua uoce
iucio repmisẜat. ex eiis hedifi¬
tio teguie m̃to delecte cet ide¬
iant inuicini tegulas cieais
riis sitanta uisuñti fuiss ut q̃¬
us firmꝰ heclifitia conullẽt/ n
debere Ni ꝙ instipuloẽ ẽ siue q̾¬

Expanded text:
atur, qui magis idonee reficere parietem uelit. idemque dicendum est et si de eodem itinere riuoue reficiendo inter duos uel plures quaSi seruus communis damni infecti stipulatus fuisset, perinde habetur, ac si ipsi domini sua uoce uicino repromisserat: ex eius aedificio tegulae uento deiectae ceciderant in uicini tegulas easque ri: sed si tanta uis uenti fuisset, ut quamuis firma aedificia conuelleret, non debere. et quod in stipulatione est 'siue q
Abbreviated transcription (Latin):
oruni ꝙ exiusto metu fc̃m ẽ.
Qrto ñ autem male adicit si¬
cutihic exigit cassius ut suus¬
tus metus migranti o ãm p̃
uisit idem cassius dicere deb¬
uiss suusto metu rume fulcire
coactus est.

Expanded text:
orum, quod ex iusto metu factum est. Aristo autem non male adicit, sicuti hic exigit Cassius, ut si iustus metus migran‹d›i causam ulsit eadem Cassium dicere debuisse, si ‹i›usto metu ruinae fulcire coactus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspexit. mĩto comuenietur ¶E
damp̃m infecti caui sui postũ¬
lat prius decalumprna uirare
debet ¶ quisꝗs igitur urauĩt
decalumpina admittitur ad
scipulatoem. ⁊ ñ in quiretur ut¬
rum int̾sit euis. anno. uicinas
redes hat annon. tamen mum
totum hoc iurisdictõni p̃torie
subitierdum cui cauñdum sit
ambulet. n ei quim meo lau.
ł ĩmeatabna cliu̾tat. caueri d
aut inuitium hedes incidert.
cipossũt excõclucto expiri. que¬
sm̃a uĩor ẽ ¶ Siquis uixta m¬
iuxt.a heclifitium suum monu¬
m̃tum fien passus sit dedamp¬
no infecto eipostea cauñdum
nexit. quia rem illicitam ad¬
misit sauas autem simonim̃¬
to hecdiffitium noceat. in quo
nchilsit ꝙ imputan possit ei¬
utiliter stipulan hoclie constat.
it ¶ Siquis opus nouum mĩ
tat. et magis ꝓbat cau̾i oportẽ.
snamei quiegerit uis adu̾sario
nõ eẽ altius tollere hecliffitiũ.
c̃aueri deber Htem eumꝰ adu¬
sus quem int̾lictum ꝙ iaut
clam competit eauẽ iuł ait.¬

Expanded text:
ospexerit, merito conuenietur. Qui damni infecti caueri sibi postulat, prius de calumnia iurare debet: quisquis igitur iurauerit de calumnia, admittitur ad stipulationem, et non inquiretur, utrum intersit eius an non, uicinas aedes habeat an non habeat. totum tamen hoc iurisdictioni praetoriae subiciendum, cui cauendum sitambulet neque ei qui in meo lauet uel in mea taberna deuertat, caueri deaut in uitium aedes inciderunt et possunt ex conducto experiri: qua uerior est. Si quis iuxta miuxta aedificium suum monumentum fieri passus sit, de damno infecto ei postea cauendum non erit, quia rem illicitam admisit: alias autem si monumento aedificium noceat, in quo nihil sit, quod imputari possit eiutiliter stipulari hodie constat. it. Si quis opus novum nunttat. et magis probat caveri oportere: nam et ei, qui egerit ius adversario non esse altius tollere aedificium, caveri debere. item eum, adversus quem interdictum quod vi aut clam competit, cavere
Abbreviated transcription (Latin):
hedium uociet᷑ lab̾o ait ꝙ ac
scipuso ꝓ itponitur: n int̾põĩta
cõmittetur ¶Hstipło utrum
id soluin dãpnũ ꝯtingat ꝙ ĩui¬
n̾afit. anuõ omine d̾apnũ ꝙ ex¬
tnñsecus contingat. ⁊ labo qd
dent I seruius quoq putac
si exhedib ꝓmissoris mĩto
tegule deiecte dampñ uicino
declint. ita eum terũ si hecliffitu
uitio id acciderit. ñ suuuiolũtia
hab diuin̾a. iab̾o icoẽm adicit¬

Expanded text:
edium et loci esse Labeo ait, quod accstipulatio interponitur neque interposita committetur. Haec stipulatio utrum id solum damnum fit, an vero omne damnum, quod extrinsecus contingat? et Labeo quidem derit. Servius quoque putat, si ex aedibus promissoris vento tegulae deiectae damnum vicino dederint, ita eum teneri, si aedificii vitio id acciderit, non si violentia habet divina
Abbreviated transcription (Latin):
sotius opus nouumeinutiare.
S eum ꝑ hibeo comnm diuid¬
undo iuditõ uł ꝑ p̾torem Qd
si sotius meus in comĩ insula
opus nouum fatiat. ⁊ ego pri¬
am ham cuineceatur. anopu¬

Expanded text:
socius opus nouum ei nuntiare, sed eum prohibebo communi diuidundo iudicio uel per praetorem. Quod si socius meus in communi insula opus nouum faciat et ego propriam habeam, cui nocetur, an op
Abbreviated transcription (Latin):
tur int̾cliem stipulatõnicom¬
p̃hensum sup̃parietem meum
domus decideꝵ it. eumq itia¬
uiͣt. ucet post cliem stipulatõ¬
uis paries decidat. possim agẽ.
quia cdampnum iantẽ accepĩ
cum panes iutiosus fc̃s sitsnec

Expanded text:
tur intra diem stipulationi comprehensum, supra parietem meum domus deciderit eumque uitiauerit, licet post diem stipulationis paries decidat, possim agere, quia damnum iam tunc acceperim, cum paries uitiosus factus sit. nec
Abbreviated transcription (Latin):
Mamqui uiri bom arbittuuti
debet resitiendi quo potesta¬
tem consequitur ergo nec ꝓpͥe¬
tarius dominus audiri debet.
siuelit sibicaiũ afructuario e¬
dium nomine quas uicinas fr¬
uetuarius rab. qui ħ̾at cũ frũc¬
tuario actoẽm ut iiri poniar¬
uittiris fruatur S inquilmo

Expanded text:
am qui uiri boni arbitratu uti deberet, reficiendi quoque potestatem consequitur. ergo nec proprietarius audiri debet, si uelit sibi caueri a fructuario aedium nomine, quas uicinas fructuario habeat, quia habet cum fructuario actionem, ut uiri boni arbitratu is fruatur. Sed inquilino
Abbreviated transcription (Latin):
tor omimõ ut ei exceptõ ꝓcuxa¬
toria ñnoceat ¶Inexstimãdo
nouo pariete ro̾ hri debet eius
impense que modum ꝓbabi¬
lem ñ exceclit inueten eius
cultu. ñ qui agnat.¬

Expanded text:
tor omnimodo, ut ei exceptio procuratoria non noceat. In aestimando nouo pariete ratio haberi debet eius impensae, quae modum probabilem non excedet in uetere eius cultus, non qui n
Abbreviated transcription (Latin):
maueno facitqui autem ḋ a¬
ueno cauet. satisdare deb. ꝗ ḋ
suo. reꝓmigte yñ labo putat
eum quimoduorũ aut muli
fatiendi causa opus facẽt. q̃
satisdare deberequia in aueo
solo faceret s cum deype qd
fatiet exigatur stipło. conseqͥ
erit clicere sufficere reꝓmissi¬
oẽm. quodam mo emin de re
sua cauetꝙ clictum est aque
ducende causa. exempli grãse¬

Expanded text:
eno facit: qui autem de alieno cauet, satisdare debet, qui de suo, repromittere. unde Labeo putabat eum, qui modulorum aut riui faciendi causa opus faceret, etiam satisdare debere, quia in alieno solo faceret. sed cum de opere, quod faciet, exigatur stipulatio, consequens erit dicere sufficere repromissionem: quodam modo enim de re sua cauet. Quod dictum est 'aquae ducendae causa', exempli gra
Abbreviated transcription (Latin):
minfecti nomine mittitur nõ
ante hoc decretum alius quaꝙ¬
infecti sibi cauĩ desiderauit. ce¬
sante primo eiueẽ solus tituiꝰ
erit in põe ¶Cum autem pui¬
res mittuntur inpõe eq̃lit mm¬

Expanded text:
infecti nomine mittitur, non ante hoc decretum alius quitius damni infecti sibi caueri desiderabit, cessante primo cauere solus Titius erit in possessione. Cum autem plures mittuntur in po
Abbreviated transcription (Latin):
orato nemo caueat ¶Si forte
dominusrei .p. cauidabeet. aũ
exalla causa usta ant measit e¬
tate cui subuem̃ solet. ꝓband̾ ẽ
ñ debe p̃torẽ festinare ad dgerno¬
endu ut iubat possidẽ S ⁊ si
decreuĩt. nemo dubitãt ininte¬
grum restitutoẽm induit̾um.
ybi autem quis possidẽ u̾issẽ
domin deitiendus eit depone.
Siqua sint iuradebitahis qui
potĩnt decimmpno infectosa¬
tis dare denegandaerit eorum

Expanded text:
orato nemo caueat. Si forte dominus rei publicae causa abest aut ex alia iusta causa aut in ea sit aetate cui subueniri solet, probandum est non debere praetorem festinare ad decernendum, ut iubeat possidere. sed etsi ‹d›ecreuerit, nemo dubitat in integrum restitutionem indulturum. Ubi autem quis possidere iussus est, dominus deiciendus erit possessione. Si qua sint iura debita his, qui potuerunt de damno infecto satisdare, deneganda erit eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uene putei tui p̃cise sunt. ante¬
ri. incare inquaune mõ usus sũ
Ntam̃ sic altefodiam iumeo ut
paries tuis stare ñ possit. damp
minfecti stipło ꝯmittetur

Expanded text:
uenae putei praecisae sunt: an teri in ea re, in qua iure meo usus sum. si tamen tam alte fodiam in meo, ut paries tuus stare non possit, damni infecti stipulatio committetur
Abbreviated transcription (Latin):
atia int̾uitiosam ꝑtan int̃ced¬
ant ⁊ eam que uitium ñ facit
dicendum in eam solam ꝑtẽ in¬
itti siuo ĩmitasit cõntextũ he¬
diffitiorumintotamsitaq aim
mõctica ꝑticula hedium ꝯmp
erat clice̾ totas hedes iurendum
possidere eumcindampni ĩfecci
nõ cauetur cum sint am̃p̃listĩe.
Itan quid dicemus si iñsula ad¬
iacens domui uitium fatiat. u¬

Expanded text:
atia inter uitiosam partem intercedant et eam quae uitium non facit, dicendum in eam solam partem mitti: si uero unita sit contextu aedificiorum, in totam. itaque et in modica portiuncula aedium amperat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caveretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si insula adiacens domui vitium faciat, u
Abbreviated transcription (Latin):
cantõem exigit. cumido p̾oem
amiss it quia ip̃e dampmi in¬
fecti satis nõ dederat. ⁊ san parũ
ꝓbe postulat abeo cam̃ sibi ha¬
rum elium nomine quarum
ip̃e cauere suꝑ sedĩt. que snĩ.¬
postea ei stipulari uolũti ułra¬
d sit. udamus. ⁊puto itum iu¬
randum. quia possit fieri ut au̾
ñ calumpinie causaideum ciũ
postulem qui su p̃e postusaret¬

Expanded text:
cautionem exigit, cum ideo possessionem amiserit, quia ipse damni infecti satis non dederat? et sane parum probe postulat ab eo caueri sibi earum aedium nomine, quarum ipse cauere supersedit: quae sentenpostea ei stipulari volenti iurandum sit, videamus. et puto iterum iurandum, quia possit fieri, ut autnon calumniae causa id eum, cuius postulo, fuisse postulat
Abbreviated transcription (Latin):
u bona fide a nõ dnõa
lemit uidẽlum ẽ minquid re¬
ꝓmittat netiam satis det. ꝙ qb¬
dã udetur. hab autem idẽm ut
magis reꝑmittat q̃m satis det.
suo esumnomine idfacit ¶S¬
uecorporis dominꝰ sue is qui ĩ
hab utputa ẜuitutẽ dedãpno
infecto caueat. puto eum repro¬
mittẽ desx ñ satisdare. quia su¬
o nomine id façit nõ aueno.
Tuminter edes mneas ⁊ tuas sĩt
alie edes ñ iutiose. uideclumẽ
utrum tusolus in cauẽ deb̾as. ã¬

Expanded text:
i bona fide a non domino emit, uidendum est, numquid repromittat, non etiam satisdet. quod quibusdam uidetur: habet autem rationem, ut magis repromittat quam satisdet: suo enim nomine id facit. Siue corporis dominus siue is qui ius habet ut puta seruitutem de damno infecto caueat, puto eum repromittere debere, non satisdare, quia suo nomin‹e› id facit, non alieno. Cum inter aedes meas et tuas sint aliae aedes non uitiosae, uidendum est, ut‹r›um tu solus mihi caue
Abbreviated transcription (Latin):
cũ publicusit ñerat necc̃e ibidẽ
opiis fatienti de alio uitio qm d̾
operis satisdare dampni in fecti.
Isi quid igitur dampinintra.x
annos accid̾it idstipulatoẽ cõti¬

Expanded text:
cus publicus sit, non erat necesse ibidem opus facienti de alio uitio quam operis satisdare damni infecti. Si quid igitur damni intra decem annos acciderit, id stipulatione conti
Abbreviated transcription (Latin):
ulsus ẽ reꝓmitteẽ: ꝓhibe debet
S insi ꝓprietano repnuttẽti u¬
suffructuarius caueat deneͬgadã
ci fructus petitoẽm iuł scrib̾it ¶
sifructuarius de suo quid p̃stit̾¬
satisdare quia dominusũẽ deb¬
ebit que sp̃es ẽ incc̃io latẽ apd¬

Expanded text:
ulsus est repromittere, prohiberi debet sed nisi proprietario repromittenti fructuarius caueat, denegandam ei fructus petitionem Iulianus scribit. sed si fructuarius de soli uitisatisdare, quia dominus non est, debebit? quae species est in contra
Abbreviated transcription (Latin):
tius refert cum tibiᷤᷤ inundasset
⁊ res multorum multas in ali¬
ena ecliffitia detuliss. intelict
quominus sua tollent rauffẽzt.
simõ dampni infecti repmittẽt᷑.
¶Alfenus quoq scribit siexfun¬
do tuo crustra lapsa sit nimeuz
fundum ⁊ eampetas. dandum ĩ
te iuditium dedampno infecto.
nus ait sinõ coalui̾t nec unita¬
tem cumt̾ra mea fecent Inec ar¬
bor põt uñdican ea. que tͣnsiata
inagrummeũ cum t̾ramea coa¬
iũit ss nec ego poteõ tecum

Expanded text:
us refert, cum Tiberis abundasset et res multas multorum in aliena aedificia detulisset, interdictum quo minus sua tollerent aufer‹r›ent, si modo damni infecti repromitte‹re›nt. Alfenus quoque scribit, si ex fundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, nus, ait, si non coaluerit nec unitatem cum terra mea fecerit. nec arbor potest uindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit. sed nec ego potero te‹c›um
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃titodampno cauẽt. ꝙ enim
inre integra custoditur. hoc ñ ipi¬
ꝙ etiampost rumã eclium prãb̾¬
itur. Integra autẽ re umis quis¬
q cog aut de dãpno ĩfecto caue̾.¬
iꝙ ĩꝗt si quis propt̃ ãgustias
turum ut domins iutiosarum
eclium aut dampñ sartiat. aut
uitas comꝓbat ¶D̾ his autem

Expanded text:
erito damno caueret: quod enim re integra custoditur, hoc non inique etiam post ruinam aedium praestabitur. integra autem re unusquisque cogitur aut de damno infecto caueit, si quis propter angustias turum, ut dominus uitiosarum aedium aut damnum sarciat aut ilitas comprobat. De his a
Abbreviated transcription (Latin):
uitiuaᷤ edes hamus aiuiuicem de¬
si dẽmmus dampnimfecti cauĩ
nicħ obstabit quomiis et
mandato meo alius ꝓ hibiit
innĩe hec actio competit ¶Nõ¬
ꝑat posside̾re ⁊ possidedo dom¬
inum caꝑe aut ñ admissus a¬
ut eiectus in de fuĩt. ntiłe int̾
iriñ potest. cum p̃tor idagat ne
dampnum patiat᷑ actorñut ĩ
lucro u̾sẽtur ¶si ꝓcurator
meus dampmi infecti sit stip

Expanded text:
uicinas aedes habeamus et inuicem desideremus damni infecti caueri, nihil obstabit, quo minus et mandatu meo alius prohibuerit, in me haec actio competit. Noat possidere et possidendo dominium capere, aut non admissus aut eiectus inde fuerit, utile intereriri non potest, cum praetor id agat, ne damnum faciat actor, non ut in lucro uersetur. Si procurator meus damni infecti stip
Abbreviated transcription (Latin):
si finietur p̃toris uł p̾siclisoffiñ¬
erit ex causa ł renouare uł ꝓte¬
mlare esmii si oc loc alemerigit
muncipales hoc remnttẽ ¶si
int̾cliem ap̃tore constituecł
siue totares sit siue pars sit an
non puto. S infc̃m actoe teẽbr̃.¬

Expanded text:
toris uel praesidis officex causa uel reum notare uel protelare eum et, si hoc localem exigit municipales hoc remittere. Si intra diem a praetore constituendum siue tota res sit siue pars sit reinon puto, sed in factum actione teneb
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatõem int̃poĩtam in do¬
minio hah̾e cepit stipulator
que ex ruina iucinarũ ecliu
ruint. ageẽ exstipiiatu pot.
cautum hẽbit de eodampno ꝙ
post tͣclitõem fc̃merit sundito¬
is quo rei cuipam prãt ¶set
quid fiet sum̃ditor sine culp¬
astipular nõ potiũt ⁊ obhoe
emp tor stipulatus fiũt.ñ ne

Expanded text:
am in domo habere coeperit stipulator, quae ex ruina uicinarum aedium perierint, agere ex stipulatu potest, cautum habebit de eo damno, quod post traditionem factum erit. Uenditoius quoque rei culpam praestat. Sed quid fiet, si uenditor sine culpa stipulari non potuerit et ob hoc emptor s
Abbreviated transcription (Latin):
ctoe̾m hab. siposfulatumẽ Icet᷑¬
um quinõ postulauit expiri ñ
iri. potest dicicessae̾ hãc actoe̾m
adñsus mag̾ratus. qr nic̾ int̾¬
sit cu intua potãte fui̾t ap̃tõe

Expanded text:
cionem habet, si postulatum est: ceterum qui non postulauit, experiri iri, potest dici cessare hanc actionem aduersus magistratus, quasi nihil intersit, cum in tua potestate fuerit a praetore
Abbreviated transcription (Latin):
idcndo receptum ẽ. ut confesti
ꝑmntiatoẽm ab oꝑe discedt᷑.
et̾um si aubifiat nũtiatio. ill¬
d̾ incõmoi sequitur ꝙ dum u¬
enitur adop̃us siquid fuit oꝑ¬
is ꝑignorantiam fcm. euenit ut
cc̃ ecsictũm p̾toris sit fcmꝰ ¶ Si
pluriumres sit inqua opꝰ nou¬
um fiat. ⁊ uninũtietur. rectefa¬
tur denuntiatũ S simmiꝰ eclifi¬
cauit post opens nouinũtia tõe.

Expanded text:
ut confestim per nuntiationem ab opere discedatur. ceterum si alibi fiat nuntiatio, illud incommodi sequitur, quod, dum uenitur ad opus si quid fuerit operis per ignorantiam factum, euenit, ut contra edictum praetoris sit factum. Si plurium res sit, in qua opus nouum fiat et uni nuntietur, recte fatur denuntiatum: sed si unus aedificauerit post operis noui nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ułuti poss idetisulti ¶ Si qui
riuos uł cloacas ułit reficere ł
pingare: opisnoninũtiatoẽ m¬
ento nõ ꝓhibetur. cum publice
quorum mora. ꝑiculũ alꝙ al¬
latura ẽ. nam inhis quoq ot
tat multo melius eẽ omitti oꝑ
pus hoc m̾ora piculum allafũ
eẽt mintianĩt opus nouũ. luci
simncloacis uł rpa fatiendis a¬
liquid fieret. dicemus apud in¬
dicem quen debere antalis opa
fui̾t ut contempm mntiatio d̾¬
ul inclocta riuoue eouecuius
nuntiare hoc nis uirãd acͨtore
p̃tore defertur. idcndo ñ exigit᷑
ut uirẽ ss ante qm usuirandỹ¬

Expanded text:
possidetis uti. Si quis riuos uel cloacas uelit reficere uel purgare, operis noui nuntiatio merito prohibetur, cum publicaequorum mora periculum aliquod allatura est: nam in his quoque tat multo melius esse omitti oppus hoc mora periculum allaturum esset, nuntiauerit opus nouum uel si in cloacis uel ripa reficiendis aliquid fieret, dicemus apud iudicem quaeri debere, an talia opera fuerint, ut contemni nuntiatio del in cloaca riuoue eoue, cuiusnuntiare. hoc iusiurandum auctore praetore defertur: idcirco non exigitur, ut iuret is ante, qui iusiurand
Abbreviated transcription (Latin):
Siuõ quidamignorẽt. in soud̾
obligatur quice̾ eclictum p̃to¬
ns fecentsnec adrem ꝑtinet cui
solum sit in quo opus fiatꝰ s
quis eius solipor inueniatuxmi
odo siens nomine opus fi atͣ
tegras legitimas Acͣcͣoes manee̾.
Bicnt inhiͣ quoꝙ cais man̾e̾t¬

Expanded text:
si uero quidam ignorent, in solidum obligabitur, qui contra edictum praetoris fecerit. Nec ad rem pertinet, cuius solum sit, in quo opus fiat, sed quis eius soli possessor inueniatur, modo si eius nomine opus fiat. 1tegras legitimas actiones manere, sicut in his quoque causis mane
Abbreviated transcription (Latin):
re ł inlitore hedifficet licet in
suo nõ eclificet. iure tñ gẽtium
suip facit. Siquis igitur uel
iet Reclificantem ꝓhib̾e nullo.
iũre ꝓhibet. n opus nouum
nuntiare. nisi exuã causa põt.
si forte damꝑnimfecti ulit sͥ
caueri Iurismĩ conẜuãdi

Expanded text:
el in litore aedificet, licet in suo non aedificet, iure tamen gentium suum facit: si quis igitur uelit ibi aedificantem prohibere, nullo iure prohibet, neque opus nouum nuntiare nisi ex una causa potest, si forte damni infecti uelit sibi caueri. Iuris nostri conseruandi
Abbreviated transcription (Latin):
opus nouñqs fatiat nuntiatoͬ
ex hoc eclicto locum habet. suie ĩ
prinato. siue inpublico opus
fatiat. ¶Nunc uidamus quib
excausis tiathec nuntiatio ⁊ q̾
ꝑsone nuntientei quib mĩti̾e
dampnin fecti caueatur nob

Expanded text:
opus nouum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum habet, siue in priuato siue in publico opus fiat. Nunc uideamus, quibus ex causis fiat nuntiatio et quae personae nuntient quibusque damni infecti caueatur nobis
Abbreviated transcription (Latin):
distgestorum. sipost opus nou¬
um mĩtiatum conueniat tib
cum adusario ut opus facẽtañ
danda sit comintionis exceptõ.
⁊ ait celsus dandan inecẽe picui¬
um. ne pactio priuatorum ius¬
sui p̃toris ante põita uid̾atur qd¬
ut controusiam eorum diximẽt.
quib sisponte recesẜ int. debebit
id ratum habere ¶Opus nouĩ
facere uidetur. qui aut ctlificã¬
do. aut detrarendo auquid. pͥ¬
stinam fatiẽ opis mutat ¶
autem edictiunꝰ ñ omĩa oꝑ̃a cõ¬
plectitur. s eã sola que solo cõ¬
umñcta sunt. quorum echiffica¬
tio uł demoutio. iudetur opus
nouum cõtinẽ I dendo piacuit
siquis messemfatiat. arborẽ¬
ne succidat: uineamputet. qͣm¬
quam opus fati̾at. tñ ad hoc el¬
ictum ñꝑtine̾ quia adea opã q̃
insolofiunt. ꝑtinet hoc eclictu.
Eiquis ecliffitium fulti̾at. an op̃
nouũ nũtiaẽ ei possumꝰ uid̾attĩ ⁊¬

Expanded text:
digestorum, si post opus nouum nuntiatum conueniat tibi cum aduersario, ut opus faceres, an danda sit conuentionis exceptio? et ait Celsus dandam, nec esse periculum, ne pactio priuatorum iussui praetoris anteposita uideatur: qut controuersias eorum dirimeret? a quibus si sponte recesserunt, debebit id ratum habere. Opus nouum facere uidetur, qui aut aedificando aut detrahendo aliquid pristinam faciem operis mutat. Hoc autem edictum non omnia opera complectitur, sed ea sola, quae solo coniuncta sunt, quorum aedificatio uel demolitio uidetur opus nouum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, uineam putet, quamquam opus faciat, tamen ad hoc edictum non pertinere, quia ad ea opera, quae in solo fiunt, pertinet hoc edictum. Si quis aedificium uetus fulciat, an opus nouum nuntiare ei possumus, uideamus.
Abbreviated transcription (Latin):
in de si satisdatum ñ ẽ s repmis¬
sum: int̾chcto hiuc locus ñ er̃iͣt.
neꝙ enim ꝑinittendum fuit
inpublico heclificare: priuisꝙͣ
appareat quo iure quis hedif¬
icet iꝙ si satisdatum sit cautu
torem quominus satisdetur.¬
onsouim pximo ui¬
cino s etiam supiorib fatien¬
tib. mintiare opus nonum po
nouum nuntiat siquid oꝑis
iam fẽmerit. intestatõem refer¬
phibere nuntiauerdtibi nouñ
opus. nõ anas heclifficandiiuᷤ
habebis qͣm si satis detłis ꝙ si
nuntianõ tibi nequid ce̾ leg¬
es inloco .p̃. fatias ꝓmittere
fcã operis nouimintiatce ciii
nuntiatum ẽ abstinẽ õpotẽ
donec caudat uł donec remiss¬
io nuntiatõnis fiat. tunc enĩ
si uii hecdificandi habet recte
heclicabit ¶ ut ꝓbari possit d
postea  heclificatum. modulo
su mere debebit isqui nũti

Expanded text:
inde si satisdatum non est, sed repromissum, interdicto huic locus non erit: neque enim permittendum fuit in publico aedificare, priusquam appareat, quo iure quis aedificet. Et si satisdatum sit, cautumtorem, quo minus satisdetur,on solum proximo uicino, sed etiam superiori opus facienti nuntiare opus nouum potnouum nuntiat, si quid operis iam factum erit, in testationem refer iure prohibere, nuntiauero tibi opus nouum, non alias aedificandi ius habebis, quam si satisdederis. Quod si nuntiauero tibi, ne quid contra leges in loco publico facias, promittere facta operis noui nuntiatione cui nuntiatum est abstinere oportere, donec caueat uel donec remissio nuntiationis fiat: tunc enim, si ius aedificandi habet, recte aedificabit. Sed ut probari possit, quid postea aedificatum sit, modulos sumere debet is qui nunt
Abbreviated transcription (Latin):
tio operis noui ñ p̾sone fit. ⁊ is
demum obugatiis ẽ qui eum
locum possidet. in quemop̾ nou¬
um nuntiatum ẽ. Gubgrundis
mcipalib d̾legandum hoc rec

Expanded text:
tio operis non personae fit et is demum obligatus est, qui eum locum possidet, in quem opus nouum nuntiatum est. DE DAMNO nicipalibus delegandum hoc rec
Abbreviated transcription (Latin):
malia que noxam comifunt
ñ ultra nos soleant honerare qͣ
ut nore eade damus. multo
magis eaque animacarẽt ult̃
nos nõ debent honerare. p̾ẜtim
cumres quidẽ animales q̃ dãp¬
num declint ip̃e ext̾ent. hedes a¬
utem sicumiuina sua dãꝑnũd̾¬
de ñt desierint extare ¶ũ q̃ri¬
tur si ante qͣm cauẽtur hedes d̾¬
sieit n dominus ruda uel¬
Et tolłe eacħ derelinquat. a
sit auiqua adn̾suseum actõ iuł¬

Expanded text:
malia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare. Unde quaeritur, si ante, quam caueretur, aedes deciderunt neque dominus rudera uelit egerere eaque derelinquat, an sit aliqua aduersus eum acti
Abbreviated transcription (Latin):
suam cum t̾ra mea coaluit. quia
potatem tolln̾di fatiendam. qm¬
isses ¶ Quitnet sisolum sit alt̃¬
ius suꝑfities alt̾ius. suꝑfitiarius
utrum reꝓmitere dampniin fec¬
ti ansatudare deb̾at. ⁊ uił scribit
quotiens supfitiana insula uiti¬
dsaẽ dominsimeiis a desolia de
ecsiffitu uitio rep̾mittẽsaut en
ad quem suꝑfities ꝑtinet de u¬

Expanded text:
am cum terra mea coaluit, quia potestatem tollendi faciendam, qisses. Quaesitum est, si solum sit alterius, superficies alterius, superficiarius utrum repromittere damni infecti an satisdare debeat. et Iulianus scribit, quotiens superficiaria insula uitiosa est, dominum et de soli et de aedificii uitio repromittere aut eum, ad quem superficies pertinet, de u
Abbreviated transcription (Latin):
pus nouum mninto se facere.
Siquis autem nult post opuᷤ
nouum nuntiatum impue
hedificare offerre deb satis¬
datoẽm nuntiatori. ꝙ sifeceĩt
utriq consultum ẽ. tam ei q
nuntiauit qm cautum hab
de oꝑe restituendo. qm e cui
mntiatum ẽ quia moltõ eiꝰ
nõ impeclitur. ant̃ enim qͣm
eicaueat quicquid hedifica¬
uĩt. int̾dicto restitutorio d̾st¬
ruere comiilitii ¶ Hauet
autem ista stipũlato ce̾li ti¬
oem. ut ita demum conttͣt
siidicatũm fui̾t. siue añ rem
iudicatam causa que acciot
ut n̾res defendatur. ⁊ de dolo

Expanded text:
pus nouum inuito se facere. Si quis autem uult post opus nouum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiauit, quoniam cautum habet datum est, quia molitio eius non impeditur: antequam enim caueat quidquid aedificauerit, interdicto restitutorio destruere compellitur. Habet autem ista stipulatio condicionem, ut ita demum committatur, si iudica tum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
S S eclicto ꝑmittiturũ
siuc uire suie imuria
opus fieret. ꝑnũtiatõe
inhibẽturdeinde remi¬
trẽtur ꝓhibitio actenꝰ
quatenis ꝓhibendi uisisqui n¬
¶Hoc antẽ
eclictum remecdumiꝙ operis n.¬
oui mintiationis adñsus fut᷑a
a. hoc est adu̾sus eaquenundũ

Expanded text:
 edicto promittitur, ut, siue iure siue iniuria opus fieret, per nuntiationem inhiberetur, deinde remitteretur prohibitio hactenus, quatenus prohibendi ius is qui nHoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura ita, hoc est aduersus ea quae nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tis fori siue conspiratoe. cu
cet̃ĩs quim eadem custocliaerũt
capite puniendos & siꝑ negl¬
igentiam custodum euaẜunt
legnius pumcridosserpilat᷑ores
qui sunt atrotiores fures hoc e
est expilatores mopus pu uł
ad tempus moueri. uł fines ꝑ¬
atrie uiben ercedere. Quibn
ulla sp̃alis penꝗ rescͥptis prin¬
cipatibꝰ impõita idtirco causa
runt puniendi it et effcͣtores

Expanded text:
 foribus siue conspiratione cum ceteris, qui in eadem custodia erant, capite puniendos: quod si per neglegentiam custodum euaserunt, leuius puniendos. Expilatores, qui sunt atrociores fures hoc enim est expilatores, in opus puad tempus moueri uel fines patriae iuberi excedere. quibus nulla specialis poena rescriptis principalibus inposita est: idcirco causa runt puniendi, item effractores.
Abbreviated transcription (Latin):
steiliõitus icuserit ¶item siqui
inposturam fecerit ł collusiõe
innec ẽ. ut̾ius stellioaĩt pot̾it po¬
stui.rri set ut gnãnter dix̃mmd̾
fitiente tituloꝰ crimmis ħ cnm̃
locumb̾at noc ẽ op̾ sp̃es enume¬
arcpen .a. iutem stellioãt mła
legittima ẽ. cumnec crim̃ legi

Expanded text:
stellionatus reus erit. item si quis imposturam fecerit uel collusionem in necem alterius, stellionatus poterit postulari. et ut generaliter dixerim, deficiente titulo criminis hoc crimen locum habet, nec est opus species enumerare. Poena autem stellionatus nulla legitima est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cognitoem suam accõmodaẽ
debet. cum enim furti agi nõ
brditatis crim̃ eoru cãumtẽ¬
di posse quocaũ furti ñ agi pͥ¬
teni. ł po̾t aditam ante qmreᷤ
abħrde posscs̃se sunt. Namm
roccã furti actoẽm ñ compet¬
ere palam ẽ qmuis aderiben¬
dum agiposse cum quiuñdi

Expanded text:
cognitionem suam accommodare debet: cum enim furti agi non hereditatis crimen eo casu intendi posse, quo casu furti agi ntem, uel post aditam antequam res ab herede possessae sunt. nam in hunc casum furti actionem non competere palam est: quamuis ad exhibendum ag
Abbreviated transcription (Latin):
incetos sup̃ scͥptos causa cogni¬
ta statur ꝓut admissum suog¬
enͣt. dumnõ ne quis inplelrio
operispu penamus in honest¬
etlorem relegõis exced̾at.

Expanded text:
in ceteros supra scriptos causa cognita statu‹i›, prout admissum suggerit, dummodo ne quis in plebeio operis publici poenam uel in honestiore relegationis excedat.
Abbreviated transcription (Latin):
oge ponpeia de
panicidus cauetur ut
si quis patremmatremr
auum. auĩam. fit̾m. sorem. pat¬
num patronam occiderit: cuius¬
ue dolo m. id fc̃m erit. ut penae¬
a tc̃eatur que ẽ legis cornelie d̾

Expanded text:
ge Pompeia de parricidiis cavetur, ut, si quis patrem matrem, avum aviam, fratrem sororem patm, patronum patronam occiderit cuiusve dolo malo id factum erit, ut poena ea teneatur quae est legis Corneliae de
Abbreviated transcription (Latin):
ter pellatcẽm nil ait. immosi ac¬
causatus fu̾it penam temeratoi̾
luit ꝑinderium ꝑunntur. atq
si fłm foerit sunt añt rescͥpta d̾
cͣnt sufficit autem unum argu¬
m̃ti causareferre. cuiusuba hec
atemin p̃cib ab codatis ñ adie¬
cit. subscͥptoẽ uti ñ põt immo
ni accãtus fuĩt ⁊ penam nferre
tim. quisignum ad uit̾mũ
fecerit sculpẜit¶ departu suppo¬
sito soli accant parentes authu
ad quos eares ꝑtiricat. ñ quili¬
D erpopulo ut publicam ac¬
causatoem intendat.
Duius ꝑus clauclo resc̾¬
psit. ꝓñ sura cuiusq delictiꝯ
stituendum ieos. qui apud
ipa ꝑatori describatur estima¬
T quatenus coherceri deb̾ant.
s diuus marcus cum frẽ suo ꝓ
sua humanitate hanc rem te
rantur ignoscãtur cis qui tale
tor cormupit dolone mͦ frau¬
de fecerit qmtieares ẽ eius d¬
upli condemp̃natur decreto
dun adriam p̾ceptum ẽ. mnin¬
sulam eos relegani. qui põdeã
aut m̃suras falsassñt.
nir lege cornelia aqua ⁊ igni

Expanded text:
terpellationem nihil agit. immo si accusatus fuerit, poenam temerari luit: proinde enim punitur, atque si falsum fecerit. sunt enim rescripta de ea re: sufficit autem unum argumenti causa referre, cuius verba hatem in precibus ab eo datis non adiecit, subscriptione uti non potest: immo si accusatus fuerit, et poenam inferretur, qui signum adulterinum fecerit sculpserit. De partu supposito soli accusant parentes aut hi, ad quos ea res pertineat: non quilibet ex populo ut publicam accusationem intendat.Divus Pius Claudio rescripsit pro mensura cuiusque delicti constituendum in eos, qui apud imperatori describatur aestimaturo, quatenus coerceri debeant. sed divus Marcus cum fratre suo pro sua humanitate hanc rem temrantur, ignoscatur eis, qui tale tor corruperit dolove malo fraudem fecerit: quanti ea res est, eius dupli condemnatur: decretoque divi Hadriani praeceptum est in insulam eos relegari, qui pondera aut mensuras falsassent. r, lege Cornelia aqua et igni
Abbreviated transcription (Latin):
stinentib ¶Item senatus cen¬
suit ut siẜuus domimi sui iusi.
testõ coclicillis ue lib̾tatem ũbi
ascͥps it obeam rem ꝙ ip̃ius ma¬
nu ascͥptum ẽ. minus uuer sit.
sua testor testõ coclicillis ue subs¬
cͥpẜit. ⁊ quãtenus desola spẽ fi¬
deiomisse ubertatis hoc senatus
Sꝯtinebatur duius pius rescͥp¬
senatus ꝯsulti qm scͥpturam nã
suos cum dominis suis parẽt
neccͣitate pot̾atis excũs.ari. si tñ
accedut domini auctas subscri¬
bentis se eaclictasse ⁊⁊ recognoui
suumlictante filiolegatũ sc̃p¬
tum ẽ. ueniam tribuendã legis

Expanded text:
stinentibus. Item senatus censuit, ut, si seruus domini sui iussu testamento codicillisue libertatem sibi adscripserit, ob eam rem, quod ipsius manu adscriptum est, minus liber sit: sua testator testamento codicillisue subscripserit. Et quatenus de sola specie fideicommissae libertatis hoc senatustinebatur, diuus Pius rescripsenatus consulti quam scripturam: nam seruos, cum dominis suis parent, necessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognouisuum dictante filio legatum scriptum esset, veniam tribuendam legis
Abbreviated transcription (Latin):
cipum neglexĩt pimntur ¶Q
a quãre siue consignatoẽ fł̾mn fe¬
ceruit uł rem amoiunt. pinde
ex his causis atq sierant faisa¬
lege coruelia defalsis dampna¬
cornelie pena tcẽtur ¶Is qui
depoĩta instrã apud auum ab
eopelitacẽ adu̾sarus suis licit
accusare cum fassi põt ¶Ad te¬
stam̃ta mulitum senatusꝯ ꝑti¬

Expanded text:
cipum neglexerit, punitur. Qui a qua re sine consignatione falsum fecerint vel rem amoverint, perinde ex his causis, atque si erant falsalege Cornelia de falsis damnaCorneliae poena tenetur. Is, qui deposita instrumenta apud alium ab eo prodita esse aduersariis suis dicit, accusare eum falsi potest. Ad testamenta militum senatus
Abbreviated transcription (Latin):
huic. actoẽs. qm aui restituturuᷤ
misiss uti aui restitue̾t. senatus
iussit eum nicͥominuis alogato¬
se abstinere. idq apud ẜrdem re¬
manẽcum ionere fidei ꝯm̃issi.
UHuius claudius celicto p̾ce¬
pit aditicndum logi cornelie ũ
siquis cum alt̾ius tcstĩn uł codic¬
illos scrubet legatum sibisua
mami ascripẜit pinde tec̃atur
acsi cominisiss miegẽ corneli¬
am. iñeuł his uenia detur qui
se ignorisse celicti seui̾tatem p̃¬
tendant / scribere. aut̃ sibi solũ¬
legatum iuderi ñ solum eum q
manusua io focit s ⁊ quipẜuũ
dictante testõre logato honora¬
tur plane constitutõnibꝰ prin¬
cipilib cauctur ut si testõr prĩ¬
cipanter subscͥptione sua docla¬
rauĩt clictasse suo alicuuis ut
domino cius logatum. ab ħrdi¬
b suis darctur.ad ualere necg¬
cneralem subscͥptoem testoris u¬
alere adiisus auc̃tem senatus

Expanded text:
huic actiones, quoniam alii restituturus misisset, ut id alii restitueret, senatus iussit eum nihilo minus legato abstinere idque apud heredem remanere cum onere fideicommissi. uus Claudius edicto praecepit adiciendum legi Corneliae, ut, si quis, cum alterius testamentum uel codicillos scriberet, legatum sibi sua manu scripserit, proinde teneatur ac si commisisset in legem Corneliam, et ne uel is uenia detur, qui se ignorasse edicti seueritatem praetenda‹n›t. scribere autem sibi legatum uideri non solum eum qui madictante testatore legato honoratur. Plane constitutionibus principalibus cavetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse seruo alicuius, ut domino eius legatum ab heredibus suis daretur, id ualere, nec generalem subscriptionem testatoris ualere aduersus senatus
Abbreviated transcription (Latin):
situm ẽ restitin oportẽ inaniimis¬
soq̃ sicisuo qui bona fide ẜ uit a¬
nocẽs ẽ quia ei ascribit quẽ su
tur dicamus eum pena crimẽ¬
dum cẽ. ¶ Si dominus. assc̾pfit
euolegatum cum uuererit. clici¬
mus senatus ꝯsulto dominũ exc¬
usatum ẽẽ qui compẽclio suo nł¬
lomõ ꝓspererit eadem ⁊ defiuio
poste em̃incipato dicipossunt.¬
maͣt. insenatus consultum inçid
si sibi aliud decłit. ułuti si ẜuo le¬
gato sibi eodemq manimtisso
autaterestõĩs adeñt iiã siigrãte eoub̾¬

Expanded text:
situm est, restitui oportere manumisso. Et si ei seruo, qui bona fide seruit, anocens est, quia ei adscribit, quem suutur, dicamus eum poenae eximendum esse. Si dominus adscripserit seruo legatum, cum liber erit, dicimus senatus consulto dominum excusatum esse, qui compendio suo nullo modo prospexerit. eadem et de filio postea emmat, in senatus consultum inciditsi sibi aliquid dederit: veluti si servo legato sibi eodemque manumisso luntate testatoris ademerit: nam si ignorante eo
Abbreviated transcription (Latin):
łcuratoẽm.cum fisco cͣchẽ ñ pos¬
sũnt᷑. at siquis adu̾sus nanc le¬
gemp̃fectiis errano obrepẜit
ut pinde puniatur. ac sifłm Ø
ut idem principes rescͥpsunt.
princerpes rescͥpẜunt itademũ
dum reelderit cum fisco cchereᷤᷤ
non debere. sunuat is cuiustute¬
la administͣta ẽ nam si decesẜit¬

Expanded text:
urationem cum fisco contrahere non possint ac, si quis adversus hanc legem profectus aerario obrepserit, ut perinde puniatur, ac si falsum ut idem principes rescripserunprincipes rescripserunt ita demum dum reddidit, cum fisco contrahere non debere, si vivat is, cuius tutela administrata est: nam si deces
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽet ordincuuissq ciuitatis.
¶̃temin hec u̾barescͥps unt ⁊ sinõ
solũt hoc genus nntiatõnis mu¬
lic̃s ercere. tñ quiã demostratur¬
am te que adutilitatem annone
ꝑtinẽt polliceris. ꝑ̃fectum ann¬
oue docere potos ¶

Expanded text:
 ordini cuiusque civitatis item in haec verba rescripserunt: "etsi non solent hoc genus nuntiationis mulieres exercere, tamen quia demonstraturam te quae ad utilitatem annonae pertinent polliceris, praefectum annonae docere potes".
Abbreviated transcription (Latin):
pecumas quas quis in
ułcum excohorte cuius corum ẽ.¬
¶ excipit lex aquib licet accipeẽ.
asobrinis. ꝓpriore ne gͣclu cog̃tis
sius. urore.

Expanded text:
s quis in o cepit, vel cum ex cohorte cuius eorum est. Excipit lex, a quibus licet accipere: a sobrinis propioreve gradu cognatis suis, uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
se manumittẽ tał pecculusu¬
tamfili qmpatris id̾ẜuus ac¬
cepiss ubertatẽ ⁊ utriq paĩt
decessissũt ñ dubitaretur ex te
illa dicipossunt nũquid quo¬
adcomitatur iire xesso fuliurᷤᷤ
incastiensi pecculio eousq u
patris cessauiͣt Qdsuntestatꝰ
decesẜit fiuius post umimi cu¬
iusdam simiutudine pat̾.an¬
tiquo uire hãt pecculiil. ietro¬
q uideatur huisse ierum do¬
clicatur eum post mnortem ĩ te¬
statifilii ex illa maniimissioẽ
amtũ fecit fuius ⁊ ñsiteius a¬
dita hrditas ñtam̃ facile est
dicẽ ꝯtimiatum patripost m¬
ortem fiui rerum peccuui diũ¬

Expanded text:
se manumittere talis peculii setam filii quam patris idem seruus accepisset libertatem et utrique pariter decessissent, non dubitaretur ex tesilla dici possunt, numquid, qu‹o›ad utatur iure concesso filius in castrensi peculio, eousque ius patris cessauerit, quod si intestatus decesserit filius, postliminii cuiusdam similitudine pater antiquo iure habeat peculium retroque uideatur habuisse rerum dodicatur eum post mortem intestati filii ex illa manumissione lamentum fecerit filius et non sit eius adita hereditas? non tam facile est dicere continuatum patri post mortem filii rerum peculii
Abbreviated transcription (Latin):
delibit hrs dies cesẜit legatiẜ
uodati istius pecculu testae¬
iortam̃ delibertate ẜ ui delibatio
ẽ inspetie in qua intestatus filius
decessisse ꝓpõrturnon est ergo ra
patris fauorabiuorem tũsiñã¬
Si ꝓponas fuiumte¬
stamtum fecisse ⁊ patrẽ ħrde ĩst¬
ituissecũutq ꝑa ter testo su
oẜuo filii ubtatem declissit
qui ad eum ex testõ filii ꝑturi¬
ẽ cepit uidẽdum ẽ ñ quid ei ꝯ¬
pan debat qui ꝯmanumittẽ¬

Expanded text:
deliberant heredes, dies cesserit legati seruo dati istius peculii testamenior tamen de libertate serui deliberatio est in specie, in qua intestatus filius decessisse proponitur. non est ergo ratpatris? fauorabilem tasi ponas filium testamentum fecisse et patrem heredem instituisse: cum utique pater testamento suo servo filii libertatem dedisset, qui ad eum ex testamento filii pertinere coeperit, videndum est, numquid ei comparari debeat, qui, cum manumitter
Abbreviated transcription (Latin):
accões inħrdes dãtur ucet delic¬
tum quoq u̾seturIłuticũ tut¬
or intutela genda dolo fecerit.
aut is apud quem depoĩtum ẽ.
quo cau etiam cum fili̾f aut¬

Expanded text:
actiones in heredes dantur, licet delictum quoque versetur, veluti cum tutor in tutela gerenda dolo fecerit aut is apud quem depositum est: quo casu etiam cum filiu
Abbreviated transcription (Latin):
iss ualitudine ĩpeclit int̾plla¬
re desiss peãm ñ cõmtti d illo
sane põt dubitari suntplłat̾ ip¬
se morã fecerit anqmuis pecumã
postea offerat nicͥomimꝰ pẽa com¬

Expanded text:
isset, valetudine impeditus interpellare desisset, poenam non committi. de illo sane potest dubitari, si interpellatus ipse moram fecerit, an, quamvis pecuniam postea offerat, nihilo minus poena com
Abbreviated transcription (Latin):
atui fuer̾at hrs extit̾it ei cuier
testam̃to idẽ stich debebatur. si
extestõ stichũpetieit. ñ ꝯsumet
stipłoẽ et contra si ex stipula¬
tu stichum petierit accoem ex
ita consistũt hee due obligoe
ut altera ĩinditiu delucta a

Expanded text:
atus fuerat, heres exstiterit ei, cui ex testamento idem Stichus debebatur: si ex testamento Stichum petierit, non consumet stipulationem, et contra si ex stipulatu Stichum petierit, actionem ex ita constiterint hae duae obligationes, ut altera in iu
Abbreviated transcription (Latin):
accep̾ s eius aquo accepit. ma
ineo solo tcẽtur siquid dolo
pierit negligẽtie nõ nomine
amico reincustochienda ꝯmit¬
re ip̃a qm accepit restitueda te
fieriue nobis stipulamur. G
aut ꝓpͥo nomine quisq obligat̃
aut aueno ma qui aũt alicõ
nomine obligatur fideuissõ¬

Expanded text:
accipit, sed eius a quo accipit, in eo solo tenetur, si quid dolo perierit: neglegentiae vero nomineamico rem custodiendam commitipsa re quam accepit restituenda tenfieriue nobis stipulemur.Sed aut proprio nomine quisque obligatur aut alieno: qui autem alieno nomine obligatur
Abbreviated transcription (Latin):
ro angaium seiũ obligaẽ pot¬
uit. Rd̾ seiũ sialioquin oblig
tum eẽ ¶ Selacum salariũ
odemanimo cieadem affecti¬
oe circa me es qui quo semp
fiusti. excontineti acceptisut¬
eris meis clutͣcta retra ueni
hr tibi qͣmclui uiuam prabo
annuos .x. scio enim quia ua¬
lde me uene ames Quero cuz
titius ⁊ ad eam ꝓfectus sit.et
exeocumeasit/ anei ex hisepi¬
stolis salarium annã d̾b̾at

Expanded text:
ro, an Gaium Seium obligare potuit. respondit Seium, si alioquin obligatum esse. Seia, cum salarium odem animo et eadem affectione circa me es, quo semper fuisti, ex continenti acceptis litteris meis distracta re tua uen‹i› hoc: tibi quamdiu uiuam praestabo annuos decem. scio enim quia ualde me bene ames'. quaero, cum Titius et ad eam profectus sit et ex eo cum ea sit, an ei ex his epistulis salarium annuum debeat
Abbreviated transcription (Latin):
n excc̃tu n exmalefitio obli¬
gatus ẽẽ intelligi̾tur. nann
mea re eẽ plusꝙ̃ manifestum
ẽ ¶ Is quoq quiñdebitũ ac¬
cepit᷑ ꝑ errorem souñtilo ob¬

Expanded text:
neque ex maleficio obligatus esse intellegitur: nam neque in ea re esse plus quam manifestum est. Is quoque, qui non debitum accipit per errorem so
Abbreviated transcription (Latin):
ittat nic̾ agẽ natura manfes¬
tum ẽ huic ꝓximus ẽ qui eur
etatis ẽ ut n̾oclum intlłigat
nius acceptumẽ. nam q loqͣ
ꝑmittẽ rectẽ posse ¶Mut¬
borum natura manifestũ ẽss
⁊ desurdo idẽdicitur ꝗ etiã¬
bastipinãtis ex andire debo.si¬
ne stipuletur debet exaudiẽ
u̾ba ꝓmittẽtis. m̃i apparet ñ
de conos loqui quitardius

Expanded text:
ittat, nihil agere natura manifestum est. Huic proximus est, qui eius aetatis est, ut nondum intellegat, nius acceptum est: nam qui loqui promittere recte posse. Mutborum natura manifestum est. Sed et de surdo idem dicitur, quiaba stipulantis exaudire debet, sive stipuletur. debet exaudire verba promittentis. unde apparet non de eo nos loqui, qui tardius
Abbreviated transcription (Latin):
cause aut enimdies innisẽ ã¬
ut cõclitõ. aut molussaut ace¬
essiocirea cuemcduplex insp¬
ectio ẽ. namuł exlie incipit
obligõ aut confertur indiẽ ex̃
die rutiissis martus dare sp̃ods.¬

Expanded text:
 aut enim dies in iis est aut condicio aut modus aut accessio. Circa diem duplex inspectio est: nam vel ex die incipit obligatio aut confertur in diem. ex die veluti "kalendis Martiis dare spo
Abbreviated transcription (Latin):
mauit siq̃n lios qua pecciña
daretur snĩa arbitri ꝯp̃hensa ñ
cẽt moclicum spatium datũ iu¬
derihoc idem clicecł ⁊ cum ꝗd ea
lege uenient ut nisi addiẽ p̃ti¬
uinsolutũ fuit inepta ros flãt.

Expanded text:
mauerit, si quando dies, qua pecunia daretur, sententia arbitri conprehensa non esset, modicum spatium datum uideri. hoc idem dicendum et cum quid ea lege uenierit, ut, nisi ad diem pretium solutum fuerit, inempta res fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui rogatu liberti reus fa¬
tor ad defendẽclũ areo datus
idppoĩtum sit p̃toriᷤ in hur̾¬
mõi obligõnib reo succurrẽ.
uissorem quoq icũ quiroa¬
tuuiberti reus fc̃s sit adiisus

Expanded text:
 qui rogatu liberti reus fator ad defendendum a reo datus propositum sit praetori in huiusmodi obligationibus reo succurrere, iussorem quoque et eum, qui rogatu liberti reus factus fuerit, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ta. siuquido appareit libertu
mctu solołminia patroĩ reue¬
rentia ita se subiecisse. ut łpeã¬
rãd ubertatis causa sotietate
lib̾tꝰ cum patrono coierit. ⁊
patronꝰ cum lib̾to ꝓsqtio ag

Expanded text:
ita, si liquido appareat libertum metu solo uel nimi‹a› patrono reuerentia ita se subiecisse, ut uel poenalibertatis causa societatem libertus cum patrono coierit et patronus cum liberto pro socio ag
Abbreviated transcription (Latin):
fenderit petatur ab eo semꝑq
sit metu exactõnis er subiectꝰ.
ꝑ quem metũ ꝙ uis sustineat
patrono p̾cipiente ¶Insuma
simcõtineti ipõitũ qd̾ siubeto¬

Expanded text:
fenderit, petantur ab eo semperque sit metu exactionis ei subiectus, propter quem metum quodvis sustineat patrono praecipiente. In summa si in continenti impositum quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut sola ea actoẽ utamur etiam
uetẽs conomine actoẽs ꝯpetẽ.
¶Si exeodem fcõ elue ꝯpẽtãt acti¬
dẽs p̾ea iudicis poͣtius ꝑtes ẽẽ u̾
ꝙ plus sit in reliq̃ actoe̾ id au¬
ctor feratssitindem aut minus
id conseqͣtur̃.

Expanded text:
ut sola ea actione utamur, etiam ueteres eo nomine actiones competere. Si ex eodem facto duae competant actiones, postea iudicis potius partes esse, ut quo plus sit in reliqua actione, id actor ferat, si tantundem aut minus, id consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gi potest  s utilitatis c̾a recep¬
tum est iniucẽ eos obugari.
Ideo autẽ io receptumẽ qr ꝑ
lerumꝙ homines eo aĩo ꝑeg
ꝓficiscinitur qiͣ statim reclit̾i.
nec obid ullicurã negõrum
suorũ mandãt. dem̃ nonis caĩ
intuementib exnecc̃itate di

Expanded text:
i potest: sed utilitatis causa receptum est invicem eos obligari. ideo autem id ita receptum est, quia plerumque homines eo animo peregre proficiscuntur quasi statim redituri nec ob id ulli curam negotiorum suorum mandant, deinde novis causis intervenientibus ex necessitate di