comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altero Cet̾umn ille lateti in pectore hie exit
in publicũ ille comit egressũ et qualem esse
uult fingit hic egredieus qualis ille sit nũ¬
ciat illius paret᷑ arbitrio huiꝰ testimonio
credit᷑ utriq igit᷑ ꝯsulendũ est ut et ille in
hunc sobrie seuerus et hic in illũ ueraciter
adesse simõi dignitas nõ xt̃ nisi ado sua

Expanded text:
altero; ceterum ille latet in pectore, hic exit in publicum; ille comit egressurum et qualem esse vult fingit, hic egrediens qualis ille sit nuntiat; illius paretur arbitrio, huius testimonio creditur; utrique igitur consulendum est, ut et ille in hunc sobrie severus, et hic in illum veraciter esse sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tori ad ꝯmendatõrm artis quã tradebat
indulgenduei fuit uel sic accipiendiũ ut
ip̃m loqui posse siue p̃mo intellectu uẽ
nõ possit alio qͥn multo mͥ pocis uident᷑
in eo p̃celsere ꝙ intellige̾ ꝙ discernere
i multa seire ac meminisse pñt ox. d̾
belius nat᷑a non cribuit tam et si aliqͣm
intellcus disc̃tionis et memorie silitudinẽ
haberẽuideant᷑ Quid ergo hortor atq
obseero ut oñi uigilantia ⁊ sumis uiribꝰ
animi tenebras ignoranciam depella¬
mus xnitani᷑ q in t̾ris aliqͥd addistere q
uia nobis ad celum fiat s int̾mittendus
meminerimꝰ si forte qͥt non omĩs uno
sydere nasci tarditati nr̃e iterad sũma
non pandit docere nos ingrnii t̾is esse
ꝯtentos quos deus nobis et nat᷑a ỹfix̾int
Id̾ nisi fecerimꝰnũꝙͣ siue mentis auxis ͭ ͤ

Expanded text:
tori, ad commendationem artis quam tradebat, tori, ad commendationem artis quam tradebat, indulgendum fuit, vel sic accipiendum, ut ipsum loqui posse sine previo intellectu esse non possit. 7 Alioquin multo michi potius videntur in eo precellere, quod intelligere, quod discernere, quod multa scire ac meminisse possunt, quod beluis natura non tribuit, tametsi aliquam intellectus discretionis et memorie similitudinem habere videantur. 8 Quid ergo? hortor atque obsecro ut omni vigilantia et summis viribus animi tenebras, ignorantiam depellamus, enitamurque in terris aliquid addiscere, quo via nobis ad celum fiat. Sed inter nitendum meminerimus, si forte, quia non omnes uno sidere nascimur, tarditati nostre iter ad summa non panditur, decere nos ingenii terminis esse contentos, quos Deus nobis et natura prefixerint; quod nisi fecerimus, nunquam sine mentis anxietate
Abbreviated transcription (Latin):
tioris eẽ solercix ut apũ mutatores nr̃is
uerbis ꝙuis aliorũ hom sententias per¬
feramꝰ Rursus nec huis scilũ aut illus
s unũ nr̃m ꝯflatũ ex pluribꝰ habramꝰ.
feliciꝰ quidẽ non apũ more passim sparsa
collige̾ s quorũdã non multo maiorũ
uorniũ exemplo quoꝵ ex uisteribꝰ seritũ
ꝓdit ex srip̃o sapoͣre pociꝰ et loqui dum¬
nõ et ssus gnis ac uerus et smo esset
ornatꝰ u̾mꝰ quia hoc aut nulli prorsus ã
pancissimus dictũ est feram equanimit̾
ingeni nr̃i sortẽ ret altioribꝰ ĩudẽtes
nec despicientes qui infra nõs sũt nec
paribꝰ importuni Ecio aũt quid tu ñe
tacitus dicis homo h uie a studio retͣhit
et ab industria dehortat᷑ dũ patienter
ignorantiã ferre docet. Ego uo nichit
magis cauendũ arbitror ꝙͣ ignauiã tõ¬
senestat ingenũ licet eni cit̾o stribit
⁊ infiniores sic hac re maxĩe bostiis
p̃stare uc loqui possunt cnm̃ id uel ora¬

Expanded text:
tioris esse solertie, ut, apium imitatores, nostris verbis quamvis aliorum hominum sententias proferamus. 5 Rursus nec huius stilum aut illius, sed unum nostrum conflatum ex pluribus habeamus; felicius quidem, non apium more passim sparsa colligere, sed quorundam haud multo maiorum vermium exemplo, quorum ex visceribus sericum prodit, ex se ipso sapere potius et loqui, dummodo et sensus gravis ac verus et sermo esset ornatus. Verum, quia hoc aut nulli prorsus aut paucissimis datum est, feramus equanimiter ingenii nostri sortem, nec altioribus invidentes, nec despicientes qui infra nos sunt, nec paribus importuni. 6 Scio autem quid tu nunc tacitus dicis: ‘Homo hic me a studio retrahit et ab industria dehortatur, dum patienter ignorantiam ferre docet’. Ego vero nichil magis cavendum arbitror, quam ne ignavia consenescat ingenium. Licet enim Cicero scribat et infirmiores sint, hac re maxime bestiis prestare quod loqui possunt», tamen id vel ora
Abbreviated transcription (Latin):
clementior fuisses pietas enĩ tua in cõ¬
turrũ uersa est in exprctato iul hoste
nocenciꝰ Et intẽp estina quelib gͣmo¬
ra sunt unĩ si absq flrtibꝰ eẽ noñ po¬
teram melius tunc flenissem qm̃ nata

Expanded text:
clementior fuisses; pietas enim tua in conclementior fuisses; pietas enim tua in contrarium versa est. 17 nexpectato nil hoste nocentius, et intempestiva quelibet graviora sunt; unde, si absque fletibus esse non poteram, melius tunc flevissem, quoniam natura
Abbreviated transcription (Latin):
et ar̃ ualidior in dies fio ꝙuis nõ iguo¬
rem quid sequatur. uiator eiũ quo altius
ascendit eo destensui ꝓximior fit et si
dici fas xẽt quodãmodo ascendendo des¬
cenditi Idẽ michi accidit In t̾im tamẽ
ascendo Que cũ ita fuit ydoneam fc̃i
cui cãm forte tu moueris Ego eã palpi¬
tabundꝰ inqͥro nec inuenis Et hoc uno
uel maxĩe amare mx intego qd̾ aman¬
nũ mos est pͥmis quidẽ offensionib ꝯ
mond mox ubi flãmam extingue̾ns
datur ad excusationũ medicamenta cõ¬
fugẽ Et qd acrius factũ dolent uel
nequaꝙͣ fãñ siliceat uł botio aĩo fc̃m
dicẽ hos igit ago si possũ ut iure deser¬
tus uidear qd̾ utinã michi ꝑsuadeam
et ꝓfecto fieri p̃t nec tu nec ꝓfessiõe
meã impedire uolu̾i̾s nec pot̾uis reditũ
expectare. Et cũ me ab amplexu tuo
lacͥmantẽ dimutt̾es nouã micħ genẽ¬
di mat̾iam incultare uolui̾s uellem in¬

Expanded text:
et animo validior in dies fio; quamvis non ignoet animo validior in dies fio; quamvis non ignorem quid sequatur. Viator enim quo altius ascendit, eo descensui proximior fit, et si dici fas esset, quodammodo ascendendo descendit. Idem michi accidit; interim tamen ascendo. 15 Que cum ita sint, ydoneam facti tui causam forte tu noveris; ego eam palpitabundus inquiro nec invenio; et hoc uno vel maxime amare me intelligo, quod amantium mos est primis quidem offensionibus moveri; mox, ubi flammam extinguere non datur, ad excusationum medicamenta confugere; et quod acrius factum dolent, vel nequaquam factum, si liceat, vel bono animo factum dicere. Hoc igitur ago, si possum, ut iure desertus videar. 16 Quod utinam michi persuadeam! Et profecto fieri potest ut tu nec profectionem meam impedire volueris, nec potueris reditum expectare; et cum me ab amplexu tuo lacrimantem dimitteres, novam michi gemendi materiam inculcare nolueris. Vellem in
Abbreviated transcription (Latin):
essem nisi pudet ꝙͣtis me p̃cibus ac blã¬
diciis ouerasti. quãꝙͣ ut un fatear seque¬
bar ego ꝓpecupidus ꝙͣ trahebar End
ita nũt sub appẽmiu ingi comes ẽẽ non
merui nisi forte inhertiã mẽã illa pere¬
grinatio patefecit. Lu u̾o cotidie mira-¬
baris unde ea laborũ pacĩa in lrarũ ocio
michi nato ac emitreto p̃sertĩ cũ amu
tempus eẽt aduersuĩ et nepricosũ iter ⁊
intulta regio quodq suꝑ omĩa nos age¬
bat ꝯũfatio dura ⁊ multũ ur̃is moribꝰ
Uerũ ducit non quecũq potuimꝰ possumꝰ
dies anget dies ĩminuit Ab ea ꝑeg̾natõ¬
ne qͣrta nũc estas agitur / trixno semor
fcũs sum quod tempꝰ nom tm̃i muitando
corpustulo mortalis hom̃is s eu̾tendis
impiis at urbibus late pater ludo
tecũ ut uides magnus interdũ dolor ubi
lamenta de fuerint in iocos uertit᷑ oĩs
quidẽ dies fateor gradus est ad mortẽ ⁊
adhut anis ꝓuehor multoq et mẽbris

Expanded text:
essem, nisi pudet, quantis me precibus ac blanessem, nisi pudet, quantis me precibus ac blanditiis honerasti? quanquam, ut verum fatear, sequebar ego prope cupidius quam trahebar. Quid ita nunc sub Apennini iugis comes esse non merui? nisi forte inertiam meam illa peregrinatio patefecit. Tu vero quotidie mirabaris unde ea laborum patientia in literarum otio michi nato ac enutrito, presertim cum et anni tempus esset adversum et vepricosum iter et inculta regio, quodque super omnia nos angebat, conversatio dura et multum nostris moribus verum ducit, non quecunque potuimus, possumus; dies auget, dies imminuit. Ab ea peregrinatione quarta nunc estas agitur, triennio senior factus sum; quod tempus non tantum mutando corpusculo mortalis hominis, sed evertendis imperiis atque urbibus late patet. Ludo tecum, ut vides; magnus interdum dolor, ubi lamenta defuerint, in iocos vertitur. Omnis quidem dies, fateor, gradus est ad mortem, et adhuc annis provehor, multoque et membris
Abbreviated transcription (Latin):
uale riũ iniudicio ⁊erũ nr̃arũ fallini. E
Ut sim de grege nichil optanciũ magnoꝑe
laboro de multis nũꝙͣ sꝑaui Eciebã ecũ
ꝙ qui pancorũ siłis fieri studet multis
fier ĩuisus Spes et occupationes mee
in te hactens site erant in quo si me duu¬
cius errare non es passus purbane mecũ
agi nõ nregauerim Q alienatõem am̃i
tui nõ contumelioso quidẽ actu nõ u̾bo
asꝑo non graui suꝑcilio s fuge silentis
pdeꝑcisti arbitror labori mes u̾itas ne
fastidio pelagi imixar ẽem Et ꝯm̃ id tibi
quoq restat iter ꝑsituculosam apuliam
sub estiuo sole deficẽm E queso te nõne
hoc tuo de me iudicio iniuriosus es fane
mee ubi ego hanc opinionẽ merui quis
me labor fregiti aut t̾ruit sola uidendi dul¬
cedo ꝑ ignotam me barbarrẽ circũducit
per italiam credo pultra ntcitas nõ dux¬
isset ub pireneisolĩ collibꝰ ut tͥ comes

Expanded text:
valde enim in iudicio rerum nostrarum fallimur; sed valde enim in iudicio rerum nostrarum fallimur; sed ut sim de grege nichil optantium, magnopere laboro. De multis nunquam speravi; sciebam enim quod qui paucorum similis fieri studet, multis fiet invisus; spes et occupationes mee in te hactenus site erant. 10 In quo si me diutius errare non es passus, perurbane mecum agi non negaverim, quod alienationem animi tui non contumelioso quidem actu, non verbo aspero, non gravi supercilio, sed fuge silentis Pepercisti, arbitror, labori meo, veritus ne fastidio pelagi impar essem, et quoniam id tibi quoque restat iter, per “siticulosam Apuliam” sub estivo sole deficerem. Sed, queso te, nonne hoc tuo de me iudicio iniuriosus es fame mee? ubi ego hanc opinionem merui? quis me labor fregit aut terruit? Sola videndi dulcedo per ignotam me barbariem circumducit; per Italiam — credo — pulcra necessitas non duxisset? 12 Sub Pireneis olim collibus ut tibi comes
Abbreviated transcription (Latin):
mꝙͣ michi pater optime nullius ꝙ̃ quidẽ
ego nomm fido Silentio secunduis sum Ile¬
mo me ĩdeo ꝙ secreta nõ tentã ne dicã fide¬
li amicie s uł senatorio gradui uł sacer¬
docio cereris mabilem arguerit legnnus
apud ꝑsas nicħ fide sanctiꝰ nicħ pulchrius
silencio nicħ loquacitate deformiꝰ ita id
Uel morte custodiũt haur morte castigãt.
uon est qui quocũq supplicio sui regis pan¬
om̃io facilius ꝙͣ tacere ad ꝙ̃ ergo utils
aut cui magne rei sit hñdus udones q̃re
longe facillimã implere nequiu̾i̾t an uõ
occupationes meas int̾rũꝑx noluisti Cõnuiꝰ¬
satio igit᷑ longena qͥd profuit Nondũ in¬
telligis non rẽ me de illorũ grege qui ut
ait flactus breni fortes iaculant᷑ euomłta
qui t̾ras alio calentes sole ꝑmutãti. qui
penetut aulas et lum̃a regũ ut u̾giliꝰ¬
ait qui am̃ infensi desperũt huit arridẽt
uli ẜauũt mẽitm ex in tegtis disigũt muilli
plene confidũt Certe gͦ qui sun nescio

Expanded text:
m, michi, pater optime: nullius, quem quidem ego noverim, fido silentio secundus sum; nemo me, ideo quod secreta non teneam, ne dicam fideli amicitie, sed vel senatorio gradui vel sacerdotio Cereris inhabilem arguerit. 7 Legimus apud Persas nichil fide sanctius, nichil pulcrius silentio, nichil loquacitate deformius; itaque illud vel morte custodiunt, hanc morte castigant; non est qui, quocunque supplicio, sui regis panomnino facilius quam tacere? ad quid ergo utilis aut cui magne rei sit habendus ydoneus, qui rem longe facillimam implere nequiverit? 8 An vero occupationes meas interrumpere noluisti? Conversatio igitur longeva quid profuit? nondum intelligis non esse me de illorum grege, qui, ut ait Flaccus, brevi fortes iaculantur evo Multa; qui terras alio calentes Sole permutant; qui penetrant aulas et l suum in frusta discerpunt, huic arrident, illi serviunt, neminem ex integro diligunt, nulli plene confidunt? 9 Certe, ego qui sim nescio;
Abbreviated transcription (Latin):
nis aquulonibꝰ haud ꝓcul a massilia naufra¬
giũ passus parũ ab fui quin ab ip̃o rur sus noue
Uite uestibulo renocarer Cet quo rapior obli¬
nis ꝓpositi iude minirũ usq ad hanc etatem
aut nulla prorsus ant rarissia subsistendi
respirandiq facaltas fuit et quot int̾ erran¬
dũ ꝑ iculorũ timoꝵ ue species ꝑtulerim p̃ter

Expanded text:
nis aquilonibus haud procul Massilia naufranis aquilonibus haud procul Massilia naufragium passus, parum abfui quin ab ipso rursus nove vite vestibulo revocarer. 25 Sed quo rapior, oblitus propositi? Inde nimirum usque ad hanc etatem aut nulla prorsus aut rarissima subsistendi respirandique facultas fuit; et quot inter errandum periculorum timo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfer ꝓfecto si nõnãs et rerũ claritas una fo¬
ret nec diuciꝰ errauit ille nec lacis Ille
patrios fures iã senior excessit cũ nichil
m ulla etate longũ sit oĩa sunt in seuectute
brenissima Ego in exilio genitꝰ in exilio
natus sũ canto mr̃is labore tantoq distͥmr̃e
Ut nõ obstetrtũ modo s medicorũ iudicio
diu ex aminus haberet᷑ Ita ꝑiclitari cepi
anteꝙͣ nascerer et ad ip̃m uite lumen anspitio
mortis accessi. Menũt haud ignobilis yta¬
p̃ualidi cuiusdã adolestentis dext̾a qui q̃m
recordari linthro obuolutũ iret alit̾ ꝙ metab
canullã nodoso de stipite pendentẽ ne con¬
tactu tenerũ corpus offende̾t gestabat. Is
in t̾nsitu arui fliũs lapsu equi effri sus dum
omis sibi creditũ seruare nntit᷑ uiolẽto gur¬
gite ꝓpe ꝙ̃e periit fiis tristis erroris pise
Anide rur sus etatis ãno septimo diuulsus
ac maritimo itine̾ tnsuectꝰ In gallias hiber¬

Expanded text:
confer: profecto, si nominis et rerum claritas una foconfer: profecto, si nominis et rerum claritas una foret, nec diutius erravit ille nec latius. 22 Ille patrios fines iam senior excessit; cum nichil in ulla etate longum sit, omnia sunt in senectute brevissima. Ego, in exilio genitus, in exilio natus sum, tanto matris labore tantoque discrimine, ut non obstetricum modo sed medicorum iudicio diu exanimis haberetur; ita periclitari cepi antequam nascerer et ad ipsum vite limen auspicio mortis accessi. 23 Meminit haud ignobilis Itaprevalidi cuiusdam adolescentis dextera; qui — recordari — linteo obvolutum, nec aliter quam Metabus Camillam, nodoso de stipite pendentem, ne contactu tenerum corpus offenderet, gestabat. Is, in transitu Arni fluminis, lapsu equi effusus, dum honus sibi creditum servare nititur, violento gurgite prope ipse periit. Finis tusci erroris, 24 Pise; unde rursus etatis anno septimo divulsus ac maritimo itinere transvectus in Gallias, hiber
Abbreviated transcription (Latin):
place̾ pancis semꝑ scridiũ fuitꝭ Triplexẽ
ꝓfecto ueri indica uenenũ amor odiũ
Iuindia lluid igat̃ inde ne niunũ noe amãdo
Uulgare coegeris, que melius la tuissent ut
D̾ tibi amor sit aliis forte ad aliud efficiet
Int̾ amoris aũt et inuidre cecitatẽ ⁊ ansa
quidẽ plimũ effc̃u nichil int̾est odiũ quod
medio loco muu̾a nãq nec meteor certe n ec
tibi lege Nilq in eis alud ꝙͣ nr̃os et nr̃orã
casus memĩsse cogites in quo rẽ in ꝑgratã
feci̾s sic enũ et petitio tua nõ neglreta uide¬
mõ amicũ licet nisi sit idem alt̾ ego lecturũ
hec sñ fastidio arbitrem᷑ diu̾sa adiniucẽ et
adu̾sa in quibꝰ nõ idẽ stilus non una st̾bentis
uitentõ quixꝑ e ꝓ uarieͭ ͤ rerũ uarie affcus
ant tribꝰ ĩscpsit ydomeneo polieno ⁊ metro
scribit ꝓmptũ opus ⁊ felicissimi successus
Michi aut sors longe alia Nempe cui usq
uud ħ̃ tp̃us uita pene om̃is in ꝑrgrinatione
eusacta est ulixeos errores erroribꝰ meis

Expanded text:
 Triplex est profecto veri iudicii venenum: amor, odium, invidia. Illud autem vide, ne nimium nos amando, vulgare coegeris que melius latuissent; ut enim tibi amor, sic aliis forte aliud officiet. Inter amoris autem et invidie cecitatem, causa quidem plurimum, effectu nichil interest. Odium, quod medio loco numeraveram, nec mereor certe nec mtibi legere nilque in eis aliud quam nostros ac nostrorum casus meminisse cogites; in quo rem michi pergratam feceris; sic enim et petitio tua non neglecta videmodo amicum licet, nisi sit idem alter ego, lecturum hec sine fastidio arbitremur, diversa invicem et adversa, in quibus non idem stilus, non una scribentis intentio, quippe cum pro varietate rerum varie affectus aut tribus inscripsit: Ydomeneo, Polieno et Metroscribit. Promptum opus et felicissimi successus 21 Michi autem sors longe alia; nempe cui usque ad hoc tempus vita pene omnis in peregrinatione transacta est. Ulixeos errores erroribus meis
Abbreviated transcription (Latin):
eiũte mũdo pretuli tu michi queso qͥd non
p̃fers An timiusti ne secretũ tuũ ex me i
uulgus xrũperet ita ne rimosũ exꝑtꝰ es
ita infirmui ac facilis annu cui tam facile᷑
ꝯmissa defluerent Egisti incaute qui uł

Expanded text:
enim te mundo pretuli; tu michi, queso, quid non enim te mundo pretuli; tu michi, queso, quid non prefers? 5 An timuisti ne secretum tuum ex me in vulgus erumperet? Ita ne rimosum expertus es, ita infirmi ac futilis animi, cui tam facile commissa diffluerent? Egisti incaute, qui michi
Abbreviated transcription (Latin):
se te absencie mee uelut oꝑtiũtate captata
non amato ml reor ẽẽ miferis gaĩo aut
te sen quibꝰ pͥmũ u̾bis aggredior suspici¬
osum ur an guorũ ꝯtemptorem putẽ incħ
minꝰ moribus tuis quenit oblunosũ q̃rat
mirator ip̃e memorie tue fedifragũ dicã
s notissima fides est. Quid ergo tu culpe
nomen muemes. et ceĩpm condempbis
uel si lib absolues apud tribunal tuũ tecũ
agituti. tu idem et reus ⁊ testis et iudex
eris Erde igit᷑ et mecũ aliꝙͣtisꝑ equo iure
decepta Equat rñ amori im pr̃ia ꝙ si ꝯtͣ
me ego in gallia sum quid tanto ducortio
dignũ feci an ut nuitilis et mamena sarci¬
na in tergũ abicior de urilitate quid̾ uid̾is
de reliquo qm̃ dolor ingens libertatis asser¬
coreẽ solet ip̃e pro nũtio Nulla igitur si te
nom amenior nulla curis tuis oportumõr
tecũ est lelꝯ mes et cet̾orũ pace dixerim
illorũ cogit miidia cogit et dolor mei Egi

Expanded text:
se te, absentie mee velut oportunitate captata, se te, absentie mee velut oportunitate captata, non amato nil reor esse miserius. Quomodo autem te seu quibus primum verbis aggrediar? Suspiciosum ne an tuorum contemptorem putem? nichil minus moribus tuis convenit. Obliviosum querar, mirator ipse memorie tue? Fedifragum dicam? sed notissima fides est. 3 Quid ergo? Tu culpe nomen invenies et te ipsum condemnabis, vel, si libet, absolves; apud tribunal tuum tecum agitur: tu idem et reus et testis et iudex eris. Sede igitur et mecum aliquantisper equo iure discepta; equat enim amor imparia. Quodsi contra me, ego in Gallia sum? quid tanto divortio dignum feci? an, ut inutilis et inamena sarcina, in tergum abicior? De utilitate quidem, videris; de reliquo, quoniam dolor ingens libertatis assertor esse solet, ipse pronuntio: nulla igitur, si te novi, amenior, nulla curis tuis oportunior tecum est; Lelii mei et ceterorum pace dixerim, illorum cogit invidia, cogit et dolor mee. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
non seuserã et me uegetiorẽ quies faciat
qui me fessũ ysse hoc ip̃o pͥmũ loq̃nte ꝓpen¬
di uulla quidẽ fatigatio maior ꝙꝓ annu
est qd si reliqui itnu̾s tediũ subierit Ro¬
danꝰ michu pro uehiculo erit int̾rm ut
noris ubi sũ dec tibi festinãte nĩcio trans¬
curre̾ non pĩguit De fr̃e Itẽ tuo duce ołi
mĩt da dolori ueniã desertore meo nsꝙͣ
alibi ꝙͣ apud ip̃m conq̃ri uisũ est quã q̃re¬
lam ut sibi ꝙͣ pͥmũ mitti iubras oratus
facito. Et uale nr̃i memor lux pure nr̃m
Decus lugduni .u. Idus angusti
¶ Ad Iacobũ de columpna yp̃m lambe¬
risũ famisiaris conquestro ꝙ se nõ
exprctato romã prciisset e¬
U Euertebar e g̾mnana et iã lugdu¬
Dnũ puen̾am p̃cum tuarũ et desi¬
derii mei uncis retrahentibꝰ non tam
portico aut philosophico ꝙͣ cursorio mõe
festrãs illie cursui meo molestissimũ
frenũ ad hibut insperatus amor anfugis¬

Expanded text:
non senseram, et me vegetiorem quies faciat, non senseram, et me vegetiorem quies faciat, qui me fessum esse hoc ipso primum loquente perpendi. Nulla quidem fatigatio maior quam animi est. Quodsi reliqui itineris tedium subierit, Rodanus michi pro vehiculo erit. Interim, ut noris ubi sum, hec tibi festinante nuntio transcurrere non piguit. 19 De fratre item tuo, duce olim, nunc — da dolori veniam — desertore meo, nusquam alibi quam apud ipsum conqueri visum est; quam querelam ut sibi quam primum mitti iubeas, oratus facito. Et vale, nostri memor, lux patrie, nostrum decus. Lugduni, 5 Idus Augustas. 6 Ad Iacobum de Columna epyscopum Lomberiensem, familiaris conquestio, quod se non expectato, Romam petiisset. 1 Revertebar e Germania et iam Lugdunum perveneram, precum tuarum et desiderii mei uncis retrahentibus, non tam poetico aut philosophico quam cursorio mote festinans. Illic cursui meo molestissimum frenum adhibuit insperatus rumor: aufugis
Abbreviated transcription (Latin):
cam tͣnsiui solus et qd̾ magis admireris.
at ne longũ iter uix xquo ꝑactũ calamo re¬
metiar. Multis rrgo regionibꝰ mmibitis
hodierno die lugdunũ ꝑuem nobilis ⁊ ip̃a
rõnorũ colonia est paululũq uetustior
agrippina. Suo ħnoci aumes in nostrũ
mare currentes Rodanꝰ araxq queniũt
Conã nicole appellãt s de his nichil
ampliꝰ iuncti eiũ ad te ꝓperant alter
cogenti alter coacto siłis et anmonẽ
ubi nĩt te ac genus huãnũ Roͣnus ponti¬
fex detinet ꝑmixtis uadis abluũt huc
ego cũ man̾e puenissem. et int̾nti forte
familiaris hic tuus occurrisset mille xum
questiũculis ut mos ẽ ꝑxgre redemnciũ
aggredior Ille aũt inchil ad reliqua sed
p̃clarissimũ frẽm tuũ ad quẽ maxĩe ꝓpera¬
bam sine meroniã pecusse marrauit daꝰ
audito q̃rendi ueniendiq ardor repente
defermut ħ igit᷑ expectare in mõ est
dourc et estas ip̃a deferueat quã hucusqt

Expanded text:
cam, transivi solus et, quod magis admireris, cam, transivi solus et, quod magis admireris, At ne longum iter vix equo peractum calamo remetiar, multis ego regionibus ambitis, hodierno die Lugdunum perveni. Nobilis et ipsa Romanorum colonia est, paulumque vetustior Agrippina. Duo hic noti amnes in nostrum mare currentes, Rodanus Ararque, conveniunt; Sonam incole appellant. Sed de his nichil amplius: iuncti enim ad te properant, alter cogenti alter coacto similis, et Avinionem, ubi te nunc ac genus humanum Romanus Pontifex detinet, permixtis vadis abluunt. 17 Huc ego cum mane pervenissem et intranti forte familiaris hic tuus occurrisset, mille eum questiunculis, ut mos est peregre redeuntium, aggredior; ille autem nichil ad reliqua, sed preclarissimum fratrem tuum, ad quem maxime properabam, sine me Romam petiisse narravit. 18 Quo audito, querendi veniendique ardor repente defervuit. Hic igitur expectare in animo est, donec et estas ipsa deferveat, quam hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
optĩe et pudoris mei metas excecisse uideor
et plura collegisse ꝙͣ ncce erat utrũq fateor
sed michi mltam ncce est ꝙͣ ut imꝑio tuo
paream int̾ multa sane q̃ abeunti iusse¬
ras hoc fuit extrenũ ut de t̾ris ad qͣs ibam
⁊ de singłis que uidissem audiissem ꝓuide
te c̾tiorem scripto fac̾em. ac u̾bo soles ne
calamo ꝑcem ut breuitati uel ornatui stu¬
derem ne ue floridiora dec̾perem s cũcta
complecterer Bemqz tulliano ubo usus¬
rũ ꝓmissũ crebris ex itine̾ litterulis ĩplesse
uideor/ ei iussisses loqui de altioribꝰ tẽptas¬
sem nũc epłe officiũ reor non ut scribentem
nobilitet s ut certificet legentẽ & s om̃io
uideri uolums ostentenꝰ nos in lib̾s in epłis
discessi tanto sobeac pulue̾ ut sepe alxmas
mues ac frigora Rhem augilio repurerẽ
sude arduẽnam siluã scriptoꝵ testimonis
pdem iͥ cognitam s insu atrã atq horrifi¬

Expanded text:
optime, et pudoris mei metas excessisse videor optime, et pudoris mei metas excessisse videor et plura collegisse quam necesse erat. Utrunque fateor; sed michi nil tam necesse est, quam ut imperio tuo paream. Inter multa sane que abeunti iusseras, hoc fuit extremum: ut et de terris ad quas ibam, et de singulis que vidissem audivissemque, perinde te certiorem scripto facerem ac verbo soleo; 14 ne calamo parcerem, ne brevitati vel ornatui studerem, neve floridiora decerperem, sed cunta complecterer; denique, tulliano verbo ususrum; promissum crebris ex itinere literulis implesse videor. Si iussisses loqui de altioribus, tentassem; nunc epystole officium reor, non ut scribentem nobilitet, sed ut certificet legentem. Quodsi omnino videri volumus, ostentemus nos in libris, in epysdiscessi, tanto sole ac pulvere, ut sepe “Alpinas nives ac frigora Rheni” a Virgilio requirerem. Inde Arduennam silvam, scriptorum testimonio pridem michi cognitam, sed visu atram atque horrifi
Abbreviated transcription (Latin):
misq habitus quẽ augustus sibi genu̾m
ex toto orbe dilige̾t qualiscũq filie uirum
sos dilecte s⁊ unice sed auguste uidi tot simł
truncta nulia sacrarũ uirgniũ. et t̾ram ge¬
nerosis dicatam reliquiis ac degenerũ ut auĩt
cadauerũ ex pultricem. uidi capitoliũ effigiẽ
nr̃i insi ꝙ pr̃o senatu illic pacis ac belli cõ¬
silia agitante ħ formosi muenes ac puelle
imixtim noct̾nas landes deo cõcinũt et̾ua
ꝯcordia Ibi rotarũ et armorũ strepitꝰ ac
gemitꝰ captinorũ hic quies et gaudiũ et io¬
canciũ uoces. demq illus bellicus huc pacifi¬
cus trĩphator ingreditur uidi templũ urbe
nredia pulcherrinũ ꝙͣuis in expletũ quod
haud ĩmi̾to sũmũ uocant magorũ ibi regũ
corꝑa ab ortu ad occasum tribꝰ saltibꝰ trãs¬
uecta quos xthereũ quondã regẽ ad p̃sepia
uagientẽ cũ muniba uenientes legiiuis
uenerabundus aspexi ¶ Parũꝑ hic pater

Expanded text:
nusque habitus quem Augustus sibi generum nusque habitus quem Augustus sibi generum ex toto orbe deligeret, qualiscunque filie virum, sed dilecte, sed unice, sed auguste. 11 Vidi tot simul trunca milia sacrarum virginum et terram generosis dicatam reliquiis ac degenerum, ut aiunt, cadaverum expultricem. Vidi Capitolium, effigiem nostri; nisi quod pro senatu illic pacis ac belli consilia agitante, hic formosi iuvenes ac puelle mixtim nocturnas laudes Deo concinunt eterna concordia; ibi rotarum et armorum strepitus ac gemitus captivorum, hic quies et gaudium et iocantium voces; denique, illuc bellicus, huc pacificus triumphator ingreditur. 12 Vidi templum urbe media pulcerrimum quamvis inexpletum, quod haud immerito summum vocant. Magorum ibi regum corpora, ab ortu ad occasum tribus saltibus transvecta, quos ethereum quondam Regem ad presepia vagientem cum muneribus veneratos legimus, venerabundus aspexi. 13 Parumper hic, pater
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ esse uulgo ꝑsuasum p̃sertĩ femĩeo oẽm
tocis ãnecalamtatem ĩminentẽ fluuiali illiꝰ
diei ablutõe purgari et deinceps letrora suc¬
cedere. Itaq lustratorm ẽẽ aĩarum mexausto
sꝑ studio cultam colendaniq ad h ego sub¬
ridens S ninuũ felices inꝙͣ̃ rem accole qͣrũ
ille miserias purgat / nr̃as quid̃ nec padus
nũꝙͣ ualuit purgare nec tyberis uos ur̃a
mala britãnis Rheno uectore mititis nos
nr̃a libent a fris atq illiriis mitte̾mꝰ s nob
Ut intelligi datur prgriora sũt flũa. Cõ¬
moto tisu serũ tandẽ inde discessimꝰ ¶
pximis aliquot diebꝰ a mane ad uesꝑam
cuntatẽ hnsdem dnobꝰ circuiu haud iocũdũ
a pr̃ia monimẽta rone uirtutis cã illustria re¬
liquissent in p̾mis aũt occurrebat marcꝰ
agrippa colonie illius auctor quilicz multa
domi multa foris p̃clara ꝯstrux̾it illa̾ tñ
ex om̃ibꝰ dignã censuit cui siuii nomen n¬
põne̾t edificator ac bellator egregius dig¬

Expanded text:
esse, vulgo persuasum, presertim femineo, omnem totius anni calamitatem imminentem fluviali illius diei ablutione purgari et deinceps letiora succedere; itaque lustrationem esse annuam inexhausto semper studio cultam colendamque. 8 Ad hec ego subridens: ‘O nimium felices’ inquam, ‘Rheni accole, quorum ille miserias purgat! nostras quidem nec Padus unquam valuit purgare, nec Tyberis. Vos vestra mala Britannis, Rheno vectore, transmittitis; nos nostra libenter Afris atque Illiriis mitteremus; sed nobis, ut intelligi datur, pigriora sunt flumina’. Commoto risu, serum tandem inde discessimus. 9 Proximis aliquot diebus, a mane ad vesperam civitatem eisdem ducibus circuivi; haud iniocundum a patria monimenta romane virtutis tam illustria reliquissent. 10 In primis autem occurrebat Marcus Agrippa, colonie illius auctor, qui licet multa domi multa foris preclara construxerit, illam tamen ex omnibus dignam censuit cui suum nomen imponeret; edificator ac bellator egregius dig
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ⁊ cribis ꝙ̃dam sene dyaleticu lr̃is
mreis uehemẽtissime ꝑmotũ ꝙͣi artifi ͫ
suũ ygo dampnau̾im ĩdeo palã fremẽ
et minari multa se quoq in studia nr̃a
sus lr̃is ĩuecturũ eas te lr̃as multis nrec¬
ꝙ ꝙͣ ꝯuensibꝰ expectasse Noli ras ex¬
prctare amplius crede in nũꝙͣ uenirnt
hoc modestie remansit siue is stili pu¬
dor sine ignorãtie ꝯfessio est lingua mi¬
placabłes calamo non ꝯtendũt Nolut
appare̾ ꝙ frmola sũt quibꝰ armantur
sdeoq more ꝑtito fugitiuĩ pugne ge¬
ms excent e uolatilia uerba iactantes
pͣ uentis tela ꝯmittũt Cũ hiis ut dixi suo
more ꝯtende̾ temerariũ est quippe qͥ sũmã
uoluptatẽ ex ꝯtentõe ꝑcipũt quibꝰ nõ u̾ni
ĩuenire ꝓpositũ est s alt̾cari At qui uarrõis
Noli aũt trepidare ne maꝑtũ sc̾pture soli¬
diq cõłlo quii campũ descendãt Bñ sunt
eiũ de quibꝰ quĩtillianꝰ int̾ institutiones
oratorias loquebatur quos tepꝑias ny dis¬

Expanded text:
tamen. Scribis quendam senem dyaleticum literis meis vehementissime permotum, quasi artificium suum ego damnaverim, ideo palam fremere et minari multa se quoque in studia nostra suis literis invecturum; eas te literas multis nequicquam mensibus expectasse. 2 Noli eas expectare amplius; crede michi, nunquam venient. Hoc modestie remansit. Sive is stili pudor, sive ignorantie confessio est, lingua implacabiles calamo non contendunt; nolunt apparere quam frivola sunt quibus armantur, ideoque, more parthico, fugitivum pugne genus exercent et volatilia verba iactantes, quasi ventis tela committunt. 3 Cum his, ut dixi, suo more contendere temerarium est, quippe qui summam voluptatem ex contentione percipiunt, quibus non verum invenire propositum est, sed altercari. Atqui Varronis Noli autem trepidare ne in apertum scripture solidique colloquii campum descendant; hi sunt enim, de quibus Quintilianus inter Institutiones oratorias loquebatur: «Quos reperias in dis
Abbreviated transcription (Latin):
uelit illa uel nolit uirtute fama. ceu soli.¬
dũ corpus umbra confequit᷑ habes eigo.
carissime nisi fallor głiandi pocius cãm
ꝙͣ indig̾ndi si cũ om̃ibꝰ fe̾ prestantibus
atq clarissimis uiris. cõis tibi tua sors ẽ.
quoq ẽt̃ nũc rquiore amĩo sis Affricanũ
iõm quẽ ux hac acie segregare uisus erã
inflãmauit Nocuit ꝙ sine indignatõe
nõ possum memisse quersatro longior et
nasceus ex familiaritate ꝯtemptus unde
aũt hec eliciã ꝑcunctabere Nolo me ali¬
qͥuid ĩmitasse suspit̾is ip̃a titiliui claris¬
sim scriptoris uerba ponã qui orta cõ¬
temptõe dignitatis honorũq int̾ scipio¬
nẽ affricanuã tuũq flamimũ in qua suc¬
cubuisse scipionẽ refert. Maior inquit
glia scipionis Et quo maior es ꝓpior
muidie Et statĩ postea. accedebat inqͥt
et aluid decipis affricanꝰ iam ꝓpe ãnũ deci ͫ

Expanded text:
velit illa vel nolit — “virtutem” fama, ceu solivelit illa vel nolit — “virtutem” fama, ceu solidum “corpus umbra”, consequitur. 26 Habes ergo, carissime, nisi fallor, gloriandi potius causam quam indignandi, si cum omnibus fere prestantibus atque clarissimis viris comunis tibi tua sors est. Quoque etiam nunc equiore animo sis, Africanum ipsum, quem ex hac acie segregare visus eram,inflammavit; nocuit — quod sine indignatione non possum meminisse — conversatio longior et nascens ex familiaritate contemptus. 27 Unde autem hec eliciam, percontabere. Nolo me aliquid immutasse suspiceris: ipsa Titi Livii clarissimi scriptoris verba ponam, qui, orta contentione dignitatis honorumque inter Scipionem Africanum Titumque Flaminium, in qua succubuisse Scipionem refert, «Maior» inquit, «gloria Scipionis, et quo maior eo propior invidie»; et statim postea: «Accedebat» inquit, et aliud: Scipio Africanus «iam prope annum decimum
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ est excusat tñ qͣi nõ eneã s sub enee
noĩe uirũ fortẽ ꝑfectũq describat dedit
idem oratoꝵ uin dũtaxat is qui hoc sibi
uereꝰ usurpasset p̃illustris .s. oratorum
pͥnceps martꝰ tullius uni quoꝯ portaꝵ
idẽ tribuit angło licinio archie s uereor
ne id amore iudiciũ obliquãte p̃ceptori
suomedioeris ingenii uiro tribuat quod
nrec homero tribuit. nec uirgilio tribuiss
p̃stare possit muemies Nemo enĩ se ama¬
riab uno uel a paucis egre fert insi qui
glorie pͥncipatũ ꝑtinaci sibimente con-¬
stituit pate  ut cet̾arũ rerũ sic ingemi
tui sortem nonũsq fortunã. putabas
uentosis suffragiis circiuioluit a dignis eã
enffens ad indignos nichil quid̃ mobi¬
lius nichil miquiꝰ uulgari iudicio suꝑ ꝯͦ.
fama fundata est Itaqz nurũ non est si
assidue quatit ir q̃ tam tremulis ĩntit᷑.
fundamentis. hec sane nõ nist in uinos
regnũ hab. Mors hõiem exiut ab ĩꝑio
fortune. cessant xxinde ludibria hec. et.

Expanded text:
um est; excusant tamen quasi non Eneam, sed sub Enee nomine virum fortem perfectumque describat. 23 Dedit idem oratorum uni duntaxat is qui hoc sibi verius usurpasset, preillustris scilicet oratorum princeps Marcus Tullius; uni quoque poetarum idem tribuit, Aulo Licinio Archie. Sed vereor ne id, amore iudicium obliquante, preceptori suo, mediocris ingenii viro, tribuat quod nec Homero tribuit nec Virgilio tribuissetprestare possit, occurret. Nemo enim se anteiri ab uno vel a paucis egre fert, nisi qui glorie principatum pertinaci sibi mente constituit. Patere, ut ceterarum rerum, sic ingenii tui sortem nominisque fortunam. Putabas ventosis suffragiis circumvolvit, a dignis eam transferens ad indignos. Nichil quidem mobilius, nichil iniquius vulgari iudicio, super quo fama fundata est. Itaque mirum non est, si assidue quatitur que tam tremulis innititur fundamentis. 25 Hec sane nonnisi in vivos regnum habet; mors hominem eximit ab imperio fortune; cessant exinde ludibria hec, et —
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nias ego nuꝑ nullo qundẽ negocio ut
Inosti s ui sendi tñi studio et inuenili
qͣuõdã ardore ꝑagraui germamiã tandẽ
Rheniq ripas actigi Contemplatꝰ sollicite
mores hõm et aspectu telluris ingognite
deltatus ac singula cũ nr̃is confens Et l
multa utrobiq mag̾fica uidernos mne tñ
italice orignus non penitet ymout u̾m
fatear quo latius ꝑrgrinoe eo maior nata¬
lis soli subit adimratio d si gr̃as agebat
plato diis ut uerbo rius utar in mortalibꝰ
int̾ multa. ꝙ grecũ rum et nõ aliemgenã
ed idissent Quid nos prohibet pro rodru
quoq gr̃as age̾ ortusq ir̃a drũ auctorem
u̾cognosce̾ nisi forte nobiliꝰ est grecũnas¬
debit dũ menuinerit dui añ urbx̃ conditam

Expanded text:
ias ego nuper nullo quidem negotio, ut nosti, sed visendi tantum studio et iuvenili quodam ardore peragravi; Germaniam tandem Rhenique ripas attigi, contemplatus solicite mores hominum et aspectu telluris incognite delectatus, ac singula cum nostris conferens. Et licet multa utrobique magnifica viderim, me tamen italice originis non penitet; imo, ut verum fatear, quo latius peregrinor, eo maior natalis soli subit admiratio. 2 Quodsi gratias agebat Plato diis, ut verbo eius utar, immortalibus, inter multa, quod grecum eum et non alienigenam edidissent, quid nos prohibet pro eodem quoque gratias agere ortusque nostri Deum auctorem recognoscere? Nisi forte nobilius est grecum nasdebit, dum meminerit diu ante Urbem conditam,
Abbreviated transcription (Latin):
tunã tuã tanto comite solabere. ex pritabis¬
qr tͥnsquilluis. memor apud flaccham uetus¬
Uerbũ esse. ꝙͣ ut uiia sit poemata meliora
Dies reddit apud plancũ aliqͣnto uetustius.
Ille eĩ ait qui utunt᷑ unio uete sapientes
puto et qui ueres sibent̾ inspectent fabłas
qs non minꝰ ip̃i flaccho. Bilem cõmouisse
suspitor ꝙͣ tibi tantã esse uetustatis reue̾nᵃ
Uscrunẽ songo suone purgandũ sibi fui̾t
lucillũ rxp̃hendisse postremo tecũ cogita
quid est hoe proquo tam selliate torq̃murs
Auntus ẽ fama quã sequine fumꝰ ẽ unib᷑
est nichil est Itaq facillime recteatq acͥ
mos familiarius hec pestis insequi solet
appetitũ hunc extrrpare Radicitꝰ nõ potes.
eparestentẽ uõnis saltẽ falte cõpeste. pa¬
rendũ tempi ꝑendũ rebus est. Seniq ut¬

Expanded text:
comite solabere expectabisque tranquillius, memor vetus apud Flaccum verbum esse, quod “ut vina”, sic “poemata meliora dies reddit”; apud Plautum aliquanto vetustius. Ille enim ait: Qui utuntur vino vetere sapientes puto, Et qui libenter veteres inspectant fabulas. Quod non minus ipsi Flacco bilem bi: tantam esse vetustatis reverentiam, ut crimen longo sermone purgandum sibi fuerit, Lucilium reprehendisse. 29 Postremo tecum cogita: quid est hoc pro quo tam solicite torquemur? ventus est fama quam sequimur, fumus est, umbra est, nichil est. Itaque facillime recto atque acmos familiarius hec pestis insequi solet — appetitum hunc extirpare radicitus non potes, exerescentem rationis saltem falce compesce. Parendum temp
Abbreviated transcription (Latin):
alius tempus uite hiiꝰ ꝙ tursus ad mortẽ
Uel aliqͥnto tardius ire ꝑmittit᷑. si urgent¬
diñe pari motu/ nes diuerso impellunt᷑
accessu neq enĩ cuiꝰ uita brenior fuit.
celeriꝰ diem ĩuxit. ꝙ ille cui longior
ses tũ x qualitꝰ rqualia momẽta raꝑẽt᷑
ambobus alt̾ abiit ꝓpius alt̾ remocis
quo nõ imꝑari uelotitate ambo trebãt
Allud est riñ amplia uie ꝑegisse aliud

Expanded text:
aliud tempus vitae hujus, quam cursus ad mortem, vel aliquanto tardius ire permittitur: setur pari motu, nec diverso impelluntur accessu. Neque enim cui vita brevior fuit, celerius diem duxit, quam ille cui longior: sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius quo non impari velocitate ambo currebant. Aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
die uirũ in finite tñ cure quid ẽẽt sibia
patruo suo dc̃m Is fuit Iulius florus
in eloq̃ntia galliarũ qm̃ ibi demũ ux¬
cuit ram pͥnceps alioqͥn int̾ pancos
disertus et dignus illa ꝓpinquitate Is
cũ si ͫ stole ad huc oꝑatũ tristem forte

Expanded text:
die virum, infinite tamen cure, quid esset sibi a die virum, infinite tamen cure, quid esset sibi a patruo suo dictum. 14 Is fuit Iulius Florus, in eloquentia Galliarum — quoniam ibi demum exercuit eam — princeps, alioquin inter paucos disertus et dignus illa propinquitate. Is cum Secundum, scole adhuc operatum, tristem forte
Abbreviated transcription (Latin):
um de est non desit equammitas. Cui ad
Ue forte sibi blandiẽs et ip̃e sefallens mi-¬
portabili faste se p̃grauet ⁊ dntͣ illud qd
marte portica seriptũ est Sumite mat̾ia̾
nr̃is qui scribitu equã uiribꝰ ⁊ u̾sate
dui quid ferre recusent Nuid ualeant
humeri Nempr adiuandũ studio in¬
gteniũ est et meditationibꝰ sublenandũ
sad nuĩme togendũ quo non possit asten¬
dere alioqum p̃terꝙͣ qod conatꝰ erit
ligans Dictũ brene sei utile nisi fallor
et memorabile inferam quodapud quĩ¬
tillianũ acutissimũ uirũ logi Deuod quenia
brruit᷑ ac dilucide ab rodem scriptũ erat
mutare u̾ba non libuit accidit rnũ in qͥt
etiã ingemosis adolescentibꝰ freq̃nter
Ut labore consumant᷑ et in silenciũusq
descendant muna benedicendi cupidi ͭ ͤ
Qua de rememim narrasse mͥ iulim
scdm illũ equalem mrũ atq a me uti
notũ est familiarit᷑ amatũ mire facuni¬

Expanded text:
um deest, non desit equanimitas; cui adeum deest, non desit equanimitas; cui adene forte sibi blandiens et ipse se fallens, importabili fasce se pregravet, contra illud quod in Arte Poetica scriptum est: Sumite materiam vestris, qui scribitis, equam Viribus, et versate diu quid ferre recusent, Quid valeant humeri. 12 Nempe adiuvandum studio ingenium est et meditationibus sublevandum, sed minime cogendum quo non possit ascendere; alioquin, preterquamquod conatus erit ligamus. 13 Dictum breve sed utile, nisi fallor, et memorabile inseram, quod apud Quintilianum, acutissimum virum, legi; quod quoniam breviter ac dilucide ab eodem scriptum erat, mutare verba non libuit. «Accidit enim» inquit, «etiam ingeniosis adolescentibus frequenter, ut labore consumantur et in silentium usque descendant nimia bene dicendi cupiditate. Qua de re memini narrasse michi Iulium Secundum illum, equalem meum atque a me, ut notum est, familiariter amatum, mire facun
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾mũ sp̃m debeniꝰ nom cotidie recessus
apparebunt ad quos se ignorantia nr̃a nõ
porriget/ huic meror ⁊ indignatõ ⁊ con-¬
temptus nr̃i quas latebras quĩ uulgus in¬
doctũ non uidebit letiꝰ deget atq tnquilliꝰ
Ita fiet ut scĩa que ingens cã sacre dełca¬
tionis ẽẽ debuerat molestissimã soliͣtudi¬
nẽ infat et uitã cuiꝰ se ducẽ uollicebat᷑
interimat Assit ergo cũctis in rebus
modestia illa nobis suadebit ut nõ in hiis¬
solum que fortune aut corꝑis dicunt᷑. s in
hiis enã que aĩ bona sunt q̃cunqs nobͣ
porciniclła obuem̃t de modicis quo non
modicas gͣtes age̾ ꝯsuescamiꝰ largitori
et̾no qui optĩe quid nobis expediat uidet
idq largitus est non qd dełtabilia s qd¬
oꝑtumꝰ nouit Et nmerũ sicut iurelan¬
datur senex ille pancorũ ingerũ qui re¬
gum eꝯuabat opes aĩs sic ille landabit᷑
deformis hẽs aut balbus qui altibidis for¬
nam aĩo qui p̃łonis ingeniũ aut elo¬

Expanded text:
ecessus apparebunt, ad quos se ignorantia nostra non porriget. Hinc meror et indignatio et contemptus nostri. Quas latebras quoniam vulgus indoctum non videbit, letius deget atque tranquillius. Ita fiet ut scientia, que ingens causa sacre delectationis esse debuerat, molestissimam solicitudinem inferat et vitam, cuius se ducem pollicebatur, interimat. Adsit ergo cuntis in rebus modestiasolum que fortune aut corporis dicuntur, sed in his etiam que animi bona sunt, quecunque nobis portiuncula obvenerit, de modicis quoque non modicas grates agere consuescamus largitori eterno, qui optime quid nobis expediat videt, idque largitus est, non quod delectabilius, us novit. Et nimirum, sicut iure laudatur “senex” ille “paucorum iugerum”, qui “regum equabat opes animo”, sic ille laudabitur deformis hebes aut balbus, qui Alcibiadis formam animo, qui Platonis ingenium aut elo
Abbreviated transcription (Latin):
pari mo nes etioro ur idem sipe facias
pes sie habrto mue iami hune tepisse ꝯgno sfe
cur sum nreu. Et ꝑicula mĩare et mltos nosse
decrepitos me altius humi fixos ac tenaciꝰ
ciam pͥncixis senescentis uil inquit gͣciꝰ
detore il brenis Et illud cathonis serus apͬ
tulliũ ꝯm est tam stultꝰ ꝙͥius sir adolestens
cui sic exploratũ se ad uesꝑum ẽẽ uicturũ
Etillud uirgilii tunc iuuenis inueniliter
dictũ s uere si grauit᷑ sed mature ¶ Calige
uirgo rosas dũ flos nouus et noua pubes.
Et memor esto rnũ sic ꝓperare tuũ Ego u̾o
mrenor sum et ꝙͣuis nundũ plene possim
cogito tñ. ut possim et in dies ut profundiuis
possim nitor cogito nũꝙͣ aliis uideor s qͥd
sum et etatẽ hanc et qualenicũqz formam
corpis et reliqua unde u ferstit michiad¬
picitlũ forsan ab aliis ĩindetur syncig data
michi ad ꝑiculũ ad ex̾ciciũ ad laborẽ demq
Ut breniter ꝯludam scio me ascendere
Ut descendam uire̾ ut arestam ut senestã

Expanded text:
 idem sepe facias; sed sic habeto, me iam hinc cepisse cognoscere cursum meum et pericula numerare et multos nosse decrepitos me altius humi fixos ac tenaciustiani principis iam senescentis: «Nil» inquit, «gratius decore, nil brevius»; et illud Catonis senis, apud Tcui sit exploratum se ad vesperum esse victurum?»; et illud Virgilii tunc iuvenis iuveniliter dictum, sed vere, sed graviter, sed mature: Collige, virgo, rosas dum flos novus et nova pubes, Et memor esto evum sic properare tuum. 11 Ego vero memor sum, et quamvis nondum plene possim, cogito tamen ut possum, et in dies ut profundius possim, nitor. Cogito non quid aliis videor, sed quid sum; et etatem hanc et qualemcunque formam corporis et reliqua — unde michi forsan ab aliis invidetur — sentio data michi ad periculum, ad exercitium, ad laborem. Denique, ut breviter concludam, scio me ascendere ut descendam, virere ut arescam, ut senescam
Abbreviated transcription (Latin):
improbare uideret Non cem̃ flores apd
senecã lectos ĩfanos uertere studmĩt s
integros et quales in aliems ramis mue
disserui licet ab aliis elaboratũ cũ epicuu̾
sina sit ab rodem seneca relata quidqͥd

Expanded text:
improbare videretur; non enim flores apud Senecam lectos in favos vertere studuit, sed integros et quales in alienis ramis invdixerim, licet ab aliis elaboratum, cum Epycuri sententia sit ab eodem Seneca relata, quicqui
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ac deinde uaria occut rente materia
illo pub ͨ ͦ incẽdio periere ¶Lalis ilłe uir
tantus in doloribꝰ suis fuit tłis ego in meis
fuerã hodis ut scias pñtem amĩ mei hĩtum
sc̃us sum ex ip̃ a despatõe securior quid xnĩ
metuatꝰ qui tociens cũ morte luctatus sit.
Una salus uictis nuillã sꝑare salutẽ Animosiꝰ
In dies agere uidebis aiõsuis lo qui et si quid
forte stilo dignũ se obtulerit erit stilus ip̃e
neruosior multa sane se offerent stribendi
em̃ michi uinendiqs ut unꝰ auguror finis
rei suecũbam Bi fractus illabat᷑ orbis ĩpa¬
uidũ fie̾nt ruine. Ita me maronis flaciq sẽ¬
tentiis armatũ scito quas olu lectas ⁊ sepe
laudatas nũc tandẽ in ext̾iis caibꝰ meas
fatere ip̃a nreuitabilis fati ncc̃itate didici. dul¬
te mͥ collo quiũ tec̃ fuit cupideq et quasi de
industria ptractũ uultũ enĩ tuũ retulit ꝑ
tot tras et maria teq michi p̃sentẽfẽcit

Expanded text:
quoque, ac deinde, varia occurrente materia,quoque, ac deinde, varia occurrente materia,illo publico incendio periere. 44 Talis ille vir tantus in doloribus suis fuit; talis ego in meis fueram. Hodie, ut scias presentem animi mei habitumctus sum ex ipsa desperatione securior. Quid enim metuat, qui totiens cum morte luctatus sit? Una salus victis, nullam sperare salutem. Animosius in dies agere videbis, animosius loqui; et siquid forte stilo dignum se obtulerit, erit stilus ipse nervosior. Multa sane se offerent: scribendi enim michi vivendique unus, ut auguror, finis rei succumbam: Si fractus illabatur orbis, Impavidum ferient ruine. Ita me Maronis Flaccique sententiis armatum scito, quas olim lectas et sepe laudatas, nunc tandem in extremis casibus meas facere ipsa inevitabilis fati necessitate didici. 47 Dulce michi colloquium tecum fuit, cupideque et quasi de industria protractum; vultum enim tuum retulit per tot terras et maria teque michi presentem fecit
Abbreviated transcription (Latin):
mani pociꝰ ꝙͣ fortis uisũ est nõ mouiꝰ Ante
hoc tempꝰ quis ne unꝙͣ de exilio de morbo.
de indicio de cõuitiis de ullis fori turbinibꝰ qͥs
me de pẽna domio de fortuns ꝑditis de glia
ĩmimita de peciũa dilata de absentia aĩtorũ
flebilitꝰ agentem audiuit quibꝰ quidẽ onolestꝰ
tam mollitet agit licero ut ꝙtũ stilo delector.
tm̃ sope sententia offendar Adde litigiosas
epłas et adusus clarissimos atq ab rodẽ pau¬
to ante laudatissiõs uiros uirgia et ꝓbra mira
cũ am̃ tenitate quibꝰ legendis delinitãs ꝑiter
et offensus temꝑare michi nõ potui qͦ minꝰ
ira dictante sibi tanꝙͣ cortaneo amto failia¬
ritate q̃ michi cũ illius ingenio est qͣi tẽꝑoꝵ
oblitus scribe̾m et quibꝰ in rais dcĩs offende¬
ren admone̾m q̃ michi cogitatio pͥncipiũ fuit
ut et senece tragediam que instribit᷑ octa¬
na pꝰ ãnos relegens parili impetu eidem

Expanded text:
mani potius quam fortis visum est non moveri. Ante mani potius quam fortis visum est non moveri. Ante hoc tempus quis me unquam de exilio, de morbo, de iudicio, de comitiis, de ullis fori turbinibus; quis me de paterna domo, de fortunis perditis, de gloria imminuta, de pecunia dilata, de absentia amicorum, flebiliter agentem audivit? 42 Quibus quidem in molestiis tam molliter agit Cicero, ut quantum stilo delector tantum sepe sententia offendar. Adde litigiosas epystolas et adversus clarissimos atque ab eodem paulo ante laudatissimos viros iurgia ac probra, mira cum animi levitate; quibus legendis delinitus pariter et offensus, temperare michi non potui quominus, ira dictante, sibi tanquam coetaneo amico, familiaritate que michi cum illius ingenio est, quasi temporum oblitus, scriberem et quibus in eo dictis offenderer admonerem. 43 Que michi cogitatio principium fuit ut et Senece tragediam que inscribitur Octavia, post annos relegens parili impetu eidem