comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moriae thesauro librũ dñi condiderimis : n¬
impletur spĩtaliter uenter noster et satu¬
rantur uiscera ut habeamus cũ a postolo
paulo uiscera misericordiae . et implea¬
tur illeuenter de quo hieremias loquitꝰ᷑:
uentrẽ meũ. uentrẽ meũ egodoleo et sen¬
sus cordis mei conturbant me. Et co¬
meduillud: et factũ .ẽ. in ore meo sicut
mel dulce. Loquitur et dauid: quã
dulcia gutturimeo eloquiatua super
mel orimeo:. Et alibi : iudicia dñi uera¬
desiderabilia super aurũ et lapidem p̃tiosũ
multũ et dulciora supermel et fauum:
Et sam son fauũ mellis in ore leonis inuenit
et dñs postresurrectionem : partem assi
piscis comedit et fauum. Et in prouerbiis
dea pedicitur. Quam quã hoc hebrȩa
non habeant exemplaria. Vade ad apẽ
et disce quomodo operatrix sit. et opus suũ
castũ faciat. Cuius laborib reges et im¬
periti pros anitate ab utuntur : quod õpe¬
rati sunt morses et prophetae et euange¬

Expanded text:
moriae thesauro librum Domini condiderimus, moriae thesauro librum Domini condiderimus, impletur spiritualiter venter noster, et saturantur viscera, ut habeamus cum apostolo Paulo viscera misericordiae , et impleatur ille venter, de quo Jeremias loquitur: Ventrem meum, ventrem meum ego doleo: et sensus cordis mei conturbant me . Et comedi illud, et factum est in ore meo sicut mel dulce. Loquitur et David: Quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo . Et alibi: Judicia Domini veradesiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum; et dulciora super mel et favum . Et Samson favum mellis in ore leonis invenit ; et Dominus post resurrectionem partem assi piscis comedit et favum . Et in Proverbiis de ape dicitur, quamquam hoc Hebraea non habeant exemplaria: Vade ad apem, et disce quomodo operatrix sit, et opus suum castum faciat: cujus laboribus reges et imperiti pro sanitate abutuntur : quod operati sunt Moyses et prophetae, et evange
Abbreviated transcription (Latin):
perhis quidi dignisunt testimonio. Et quib
psalmista p̃cipit. Cantatedño canticũ nouũ:
Porrouae : suꝑ illis quipenitus desperan¬
tur etcum uenerint in profundũ peccato¬
rũ contempnunt. Comede uolumen
come derimus a pertum uolumen : docerenon
possumus filios usrł. Deniq et dauid post¬
quã ipse miseri cordiã consequutus. ẽ docebo
inquit iniquos uiastuas et impii ad te conuer¬
quia mihidictũ ẽ aperiostuũ et comede
Etaperto ori dñs largitus est cibos : ut initia
uoluntatis in nobis sint . perfectionem beati¬
tudinis ad nõ consequamur Non . ẽ. enim
uolentis neq currentis. sed miserentis dĩ
Attamen et uelle eccurrere nostri arbitrii
est Proaperui: septuaginta transtuler̃
a peruit : ut subaudiatur ds̃. quuipse et ape¬
ruit osꝓphetae etccibauit eũ. Uenter
tuus comedet et uisceratua conplebuntur
simplicis historiae : esus uoluminis est.
quando uero ad sidua meditatione in me¬

Expanded text:
per his, qui Dei digni sunt testimonio, et quibus per his, qui Dei digni sunt testimonio, et quibus Psalmista praecipit: Cantate Domino canticum novum . Porro vae super illis qui penitus desperantur, et cum venerint in profundum peccatorum, contemnunt . Comede volumen comederimus apertum volumen, docere non possumus filios Israel. Denique et David postquam ipse misericordiam consecutus est: Docebo, inquit, iniquos vias tuas, et impii ad te converquia mihi dictum est: Aperi os tuum, et comede. Et, aperto ore, Dominus largitus est cibos; ut initia voluntatis in nobis sint, et perfectionem beatitudinis a Domino consequamur. Non est enim volentis neque currentis, sed miserentis Dei . Attamen et velle et currere, nostri arbitrii est. Pro aperui, Septuaginta transtulerunt, aperuit, ut 28 subaudiatur Deus: quia ipse et aperuit os prophetae, et cibavit eum. Venter tuus comedet; et viscera tua complebuntursimplicis historiae, esus voluminis est. Quando vero assidua meditatione in me
Abbreviated transcription (Latin):
nullus potuerit neq: incaelo neq: interra
neq: suꝑ terrã aperire illũ et legere : Nusi
solus leo detribu iuda radix dauid etiesse
quemio hannes in a pocalypsi deuoras se
sedixit. Non totũ. sed in capitulo id est
in principio. Neq enim fieri potest. ut
humana natura totos libri huius thesau
ros deuoret: Et expandit illũ corã ꝓpheta
et legendũ cognoscendũq p̃buit: qui inisaia
populo non credenti dicitur eẽ signatus
Vsq hodie enim uelamen iudacis inueteri
positũ ẽ testamento. Scriptusq erat¬
ante et retro defucuris et dep̃teritis uel
certeforis in historiae littera : intus intelle¬
gentia sp̃itali. Dequa et psalmista
Omnis inquit gloria filia eregis ab intus
Scriptaeq erant in eo tamintus quã foris
lamentationes et carmen etuae. Lamen¬
tationes dehis quiad paenitentiã prouocan¬
tur sicut samuhel et a postolus paulus
plangebant atq lugebant sauletchorin¬
hios quos salua recupiebant: carmensu¬

Expanded text:
nullus potuerit neque in coelo, neque in terra, nullus potuerit neque in coelo, neque in terra, neque subtus terram aperire illum et legere, nisi solus leo de tribu Juda, radix David et Jesse, quem Joannes in Apocalypsi devorasse se dixit , non totum, sed in capitulo, id est, in principio. Neque enim fieri potest, ut humaros devoret. Et expandit illum coram propheta, et legendum cognoscendumque praebuit, qui in Isaia populo non credenti dicitur esse signatus. Usque hodie enim velamen Judaeis in veteri positum est testamento. Scriptusqante et retro; de futuris et de praeteritis. Vel certe foris, in historiae littera, intus, intelligentia spirituali, de qua et Psalmista: Omnis, inquit, gloria filiae regis ab intus . Scriptaeque erant in eo tam intus quam foris lamentationes, et carmen, et vae. Lamentationes, de his qui ad poenitentiam provocantur, sicut Samuel et Apostolus Paulus plangebant atque lugebant Saul et Corinthios, quos salvare cupiebant . Carmen su
Abbreviated transcription (Latin):
adbreuiata et contracta est manus dñi:
Et in psalmo. Vt quid auertis manũtuam
et dexterã tuã demedio sinutuo infinem
Deniq extendit in passionepennas suas.
suscepitq discipulos et portauit illos in
umerissuis et locutus ẽ: totadie expandi
manus meas ad populũ non credentẽ. Vt con¬
gregaret filios hierusalem sicut gallina
congregat pullos subalas suas. et exten¬
sione manũ eius isrł superaret amaleth.
nquaerat in uolutus liber. et ex pandit
illũ corãme eterat scriptus intus et foris.
scriptaeq: erant in eolamentationes. et tar¬
men et uae. Proinuoluto libro: septua¬
ginta capitulũ libri transtulerunt in ma
nud ni sedentis suꝑ dironũ quaemis sa est
et extenta. Dequo et in psalmis dicitur
Incapitulo libri scriptũ ẽ. deme. Capitulũ.
intellegamus exordiũ. Isteliber in uolutus
atq signatus. scriptusq intus et foris uel
ante et post : tantae difficultatis fuit ut

Expanded text:
abbreviata et contracta est manus Domini ? » abbreviata et contracta est manus Domini ? » Et in psalmo: « Ut quid avertis manum tuam, et dexteram tuam, de medio sinu tuo in finem? » Denique extendit in passione pennas suas, suscepitque discipulos, et portavit illos in humeris suis. Et locutus est: « Tota die expandi manus meas ad populum non credentem » , ut congregaret filios Israel, sicut gallina congregat pullos sub alas suas. Et extensione manuum Moysi Israel superat Amalec. « In qua erat involutus liber, et expandit illum coram me. Et erat scriptus intus et foris, scriptaeque erant in eo lamentationes, carmen et vae, » etc. Pro involuto libro, Septuaginta « capitulum libri » transtunu Domini sedenti super thronum, quae missa est et extenta. De quo et in Psalmis dicitur: In capitulo libri scriptum est de me . Capitulum 27 intelligamus exordium. Iste liber involutus atque signatus, scriptusque intus et foris, vel ante et post, tantae difficultatis fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionem siue irritationem. septua ginta
a maritudinẽ ponere. Quodergo dicit
hocest Non debes cos imitari ad quos
corrigendos mitteris. nepeccatũ simile
similem mereatur et poenam.
Apcriostuũ et comede quae egodo tibi
Dignũ teinquit praebe sermonib: meis.
eccibũ suscipespĩtalem. Vt quomodo
in cuangelio dicitur. Qui habet aures audien¬
diaudiat : ethicdicatur . qui habet apertum
os ad comedendũ comedat. Vnde etpsal¬
mistae dñs loquitur. Aperiostuũ etim¬
pleboillud: Et illeres pondit. Osmeũ
a perui et adtraxi sp̃m. Et a postolus paulus
Qui habet in sethesauros sapientiae et scien¬
chorinthus Osmeũ apertũ ẽ ad uos ocho¬
rinthii Etdesaluatore mattheus refert
Aperiens os suũ docebat discipulos
Et uidi eteccemanus missa adme Promana
missa extentã septuaginta transtulerunt
Quae mittitur et extenditur ad eos quidñ
beneficia consequuntur: contrahitur autẽ
ab his quib: loquitur ꝑ prophetã. Nũ quid¬

Expanded text:
tionem, sive irritationem, Septuaginta tionem, sive irritationem, Septuaginta amaritudinem ponere. Quod ergo dicit, hoc est: Non debes eos imitari, ad quos corrigendos mitteris, ne peccatum simile similem mereatur et poenam. Aperi os tuum, et comede quae ego do tibi. Dignum te, inquit, praebe sermonibus meis, et cibum suscipe spiritualem, ut quomodo in Evangelio dicitur: Qui habet aures audiendi, audiat ; et hic dicatur: Qui habet apertum os ad comedendum, comedat. Unde et Psalmistae Dominus loquitur: Aperi os tuum, et implebo illud . Et ille respondit: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Et apostolus Paulus, qui habebat in se thesauros sapientiae et scienCorinthiis: Os meum apertum est ad vos, o Corinthii . Et de Salvatore Matthaeus refert: Aperiens os suum, docebat discipulos . Et vidi, et ecce manus missa ad me. Pro manu missa, extentam Septuaginta transtulerunt. Quae mittitur et extenditur ad eos, qui beneficia consequuntur. Contrahitur autem ab his quibus loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus quisq: promoribus suis. sortitur uoca¬
bulũ. Scribis et pharisaeis dicitur. Gene¬
ratio uiperarũ: Et dehero de quiuersi¬
pellis erat: ite et dicite uulpihuic. Et pseu¬
do prophetae in hoc eodem ꝓpheta. uulpib
conparantur. Et nunc corde indomabili
scorpiones essedicuntur. Unde et in euan¬
gelio legimus Omnes qui antemeuener
fures fuer̃ et latrones sed non audier̃ eos
oues. Et quomodo ouesperditȩ domus
isrł audier̃ aduersarios: ex quo ostenditꝰ
cos qui audierint fures et latrones. ouium
uocabulũ perdidisse. et alia ad sumpsisse
nomina. Vt non quasi oues perierint: sed
qua sduiperae uulpes et scorpiones
Et loqueris uerbamea ad eos si ferte audiant
et timeant uel quiescant Nonestergoces¬
sandũ licet mali sint quib: loquimur : quin
durus corrigatur ad molliciem: Et qui
oboediens est mutata uoluntate non audiat
Noliesse ex asperans sicut domus exaspe¬
ratrix est. Se mel diximus exaspera¬

Expanded text:
Unusquisque pro moribus suis sortitur vocaUnusquisque pro moribus suis sortitur vocabulum. Scribis et Pharisaeis dicitur: Generatio viperarum . Et de Herode qui versipellis erat: Ite et dicite vulpi huic . Et pseudoprophetae in hoc eodem Propheta vulpibus comparantur. Et nunc corde indomabili scorpiones esse dicuntur. Unde et in Evangelio legimus: Omnes qui ante me venerunt, fuerunt fures et latrones, et non audierunt eos oves . Et quomodo oves perditae domus Israel audierunt adversarios? Ex quo ostenditur, eos qui audierint fures et latrones, ovium vocabulum perdidisse, et alia assumpsisse nomina, ut non quasi oves perierint, sed quasi viperae, vulpes et scorpiones. Et loqueris verba mea ad eos: si forte audiant, et timeant, vel quiescant, quosandum, licet mali sint, quibus loquimur; quin sdurus corrigatur ad mollitiem, et qui obediens est, mutata voluntate non audiat. Noli esse exasperans, sicut domus exasperatrix est. Semel diximus exaspera
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ haec ds̃ ambigentis affectu. ut liberũ
hominis monstret arbitriũ. Nep̃scientia
fucurorũ mali uel boni. immutabile faciat
quod ds̃ futurũ nouerit: Non enĩ quia
ille uentura cognoscit necesse est nos face¬
re quod ille praesciuit: sed quod nos ꝓpria
uoluntate sumus facturi. illenouit futu¬
aseos neq sermones eorũ metuas. qñm
increduli et subuersores sunt tecum¬
Septuaginta. Et tufili hominis nontime¬
as eos nec a facie eorũ formides qm̃ insa¬
nient et congregabuntur contrate in circui¬
tu. Lic& duraceruice sint eccorde indo¬
mabili : tam̃ mea sunt fortiora p̃cepta.
Necte putes esse deceptũ. simitaris ad eos
quite loquentẽ non audiant: Eccep̃dico
tibi quod insanient et congregentur
aduer sumte et circũ dentte: nullũ tibi
effugium relinquentes. Hoc autẽ facienN:
quia increduli sunt et dĩ imperia contem¬
nenter. Et cum scorpionib: habitas.
uulnere itaculeo fistulato : ut eadem
plaga et cutem aperiat et uenena diffundit:

Expanded text:
autem haec Deus ambigentis affectu, ut liberum hominis monstret arbitrium, ne praescientia futurorum mali vel boni immutabile faciat quod Deus futurum noverit. Non enim, quia ille ventura cognoscit, necesse est nos facere quod ille praescivit. Sed quod nos propria voluntate sumus facturi, ille novit futusermones eorum metuas, quoniam increduli et subversores sunt tecum. LXX: Et tu, fili hominis, non timeas eos, nec a facie eorum formides: quoniam insanient, et congregabuntur contra te in circuitu. Licet dura cervice sint, et corde indomabili, tamen mea sunt fortiora praecepta. Nec te putes esse deceptum, si mittaris ad eos qui te loquentem non audiant. Ecce praedico tibi quod insaniant, et congregentur adversum te, et circumdent te, nullum tibi effugium relinquentes. Hoc autem facient, quia increduli sunt, et Dei imperia contemnentes. Et cum scorpionibus habitas. vulnere, et aculeo fistulato, ut eadem plaga et cutem aperiat, et venena diffundat.
Abbreviated transcription (Latin):
Septuaginta. Et faltum est induod ecimo
anno in quinta diemensis. factus est sermo
dñĩ ad medicens. Fili hominis plange su¬
ꝑ mulatudinem aegrpti: & deducent fili¬
ascius gentes mostua sinpro fundum terre
ad eos quidescendunt in foueam. Porro sub¬
÷ asteriscis ad ditum est deaqua pulcherri¬
ma descende & dormi cum incircũcisis.
Rursum ordo sequitur. In medio uulnerato¬
rum gladio cident cum co &dormi&om¬
nis fortitudo cius. et dicent tibigigantes:
In profundum foueae descende quo melior
es defcende & dormi cum incircumcisis
in medio uulneratorũ gladio: Ibi assur

Expanded text:
LXX. Et factum est in duodecimo LXX. Et factum est in duodecimo anno in quinta decima mensis: factus est sermo Domini ad me: dicens: Fili hominis, plange super multitudinem Aegypti, et deducent filias ejus gentes mortuas in profundum terrae, ad eos qui descendunt in foveam Porro sub asteriscis additum est: + De aqua pulcherrima descende; + et dormi cum incircumcisis Rursum ordo sequitur: In medio vulneratorum gladio cadent cum eo, et dormiet omnis fortitudo ejus, et dicent tibi gigantes, in profundo foveae, descende, quo melior es, descende, et dormi cum incircumcisis in medio vulneratorum glad
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt gladios suos sub capitib: suis. & fu¬
serunt iniquitates corum in ossib eorum. qui¬
a terror fortium facti sunt in terra uiuentium
Et tuergo in medio incircumcisorum comte¬
reris. & dormiescum interfectisgladio: Ibi
idumea & regescius omnes ducescius qui
dati sunt cum exercitu suo cum interfectis
cipes aquilonis omnis & uniuersi sidonii
siue uenatores quid educti sunt cum inter¬
s factis gladio & postauerunt confusionẽ
suam cum his quid escendunt in lacum:
Vidit eospharao & consolatus est super
uniuersa multitud ine suaquȩ interfecta
est gladio, pharao & omnis exercitus
rauiuentium &dormiuit in medio incir¬
Scumcisorum cum interfectis gladio: ꝑha¬
mao & omnis multitudo eius ait dns̃ ds̃¬
Multum in hocloco septuaginta in terp̃¬
tum editio &ordine &trans lauone discor¬
dat: & quãt in ea detheodotione addita sunt:
unde necesse habuimus &ipsam ponere
nequaquã parcentes longitudini &studio.¬
fi lectoris diligentiae seruientes.

Expanded text:
 suis: et fuerunt iniquitates eorum in ossibus eorum, quia terror fortium facti sunt in terra viventium. Et tu ergo in medio incircumcisorum contereris, et dormies cum interfectis gladio. Ibi Idumaea, et reges ejus, et omnes duces ejus qui dati sunt cum exercitu suo cum interfectis cipes Aquilonis omnes: et universi Sidonii  sive venatores qui deducti sunt cum interfectis gladio et portaverunt confusionem suam cum his qui descendunt in lacum vidit eos Pharao et consolatus est super universa multitudine sua quae interfecta est gladio Pharao et omnis exercitus rra viventium, et dormivit in medio incircumcisorum cum interfectis gladio. Pharao et omnis multitudo ejus, ait DominusMultum in hoc loco Septuaginta interpretum editio, et ordine et translatione discordat, et quaedam in ea de Theodotione addita sunt. Unde necesse habuimus et ipsam ponere, nequaquam parcentes longitudini, et studiosi lectoris diligentiae servientes.
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus angelos singularũ eclesiarũ. ad
quos scribit iohannes in apocalipsisua. &
quarum angeli cotidie uident faciem dĩ
Primumq: dicitur uaepastoribus is rehel
quicum gregẽ dñi pascere debeant & sa¬
luti illius prouidere : prosua festinant
luxuria Vnde magnopere cauendũ est
& obseruanda illa prȩcepta nequaeras
iud ex fieri. ne forte non possis auferre ini¬
quitates. & iterum. Quanto maior es
tantomagis tehumilia & in conspectudi
inuenies gratiã. & rursum. Ducem te
constituerunt ne eleueris. esto intereos
quasi unus exillis. Vnde & apostolus quasi par¬
uulum atq: lactantem interdiscipulos eẽdi
cit. Quodq sequitur laccome debatis & lanis
operie bamini : per meta ΦΟΡan pastorum
ad principes loquitur. Dequibus & inalio
loco scriptum est : quideuorant plebemmeã
sicut escampanis. In lacte. om̃s escas intelle¬
ge in lanis : multiplicem uestium uarie¬
tatem. Quod autem dicitur & quod crassũ

Expanded text:
tellectus, Angelos singularum Ecclesiarum, ad tellectus, Angelos singularum Ecclesiarum, ad quos scripsit Joannes in Apocalypsi sua , et quorum Angeli quotidie vident faciem DPrimumque dicitur, Vae pastoribus Israel, qui cum gregem Domini pascere debeant, et saluti illius providere, pro sua festinant luxuria. Unde magnopere cavendum est, et observanda illa praecepta, « ne quaeras judex fieri, ne forte non possis auferre iniquitates ; » et iterum: « Quanto major es, tanto magis te humilia, et in conspectu Domini invenies gratiam ; » et rursum: « Ducem te constituerunt, ne eleveris, esto inter eos quasi unus ex illis . » Unde et Apostolus quasi parvulum atque lactantem inter discipulos esse se dicit. Quodque sequitur: « Lac comedebatis et lanis operiebamini, » per μετάφοραν pastorum ad prinloco scriptum est: Qui devorant plebem meam sicut escam panis . In lacte omnes escas intellige: in lanis, multiplicem vestium varietatem. Quod autem dicitur: Et quod crassum
Abbreviated transcription (Latin):
bant innequitia. proph&ae uerba audireno¬
lentes : Nunc ad pastores id est ad principes
sermonem dirigit quorum uitio oues idest
populi dissipati sunt. Et hoc notandũ : quod
aduo decimo anno decimomense quintamen¬
sis trans migrationis siue captiuitatis hie¬
choniae & quicumeo captifuerant usque
aduicesimum & quintum annum quando
suꝑ montem urbis edificatȩ templũ extrui¬
tur & in credibilia elesiae sacramenta pan¬
duntur : nullus in medio annus nullũq
tempus ẽpositum. sed simpliciter dicitur
re ad illos & adillos ut intellegere debeamus
om̃a quae leguntur tredecimannis diuer¬
sis dicta temporib & tamen certa interse
spatia temporum non habere. Ad pasto¬
res autem isrł sermo dirigitur. quos uel re¬
ges & principes scribas & phariseos ac magis¬
tros iudaici populi debemus accipere. uel
certe in eu angelico populo episcopos praes¬
biteros & diaconos. aut iuxta mrsticos in¬

Expanded text:
bant in nequitia, Prophetae verba audire nobant in nequitia, Prophetae verba audire nolentes. Nunc ad pastores, id est ad Principes sermonem dirigit, quorum vitio oves, id est populi dissipati sunt. Et hoc notandum quod a duodecimo anno, decimo mense, quinta mensis transmigrationis, sive captivitatis Jechoniae, et qui cum eo capti fuerant, usque ad vicesimum et quintum annum, quando 409 super montem urbis aedificatae templum exstruitur, et incredibilia Ecclesiae sacramenta panduntur, nullus in medio annus, nullumque tempus est positum; sed simpliciter dicitur:re ad illas et ad illos, ut intelligere debeamus omnia quae leguntur tredecim annis, diversis dicta temporibus; et tamen certa inter se spatia temporum non habere. Ad pastores autem Israel sermo dirigitur, quos vel reges, vel principes, Scribas et Pharisaeos, ac magistros Judaici populi debemus accipere. Vel certe in Evangelico populo, episcopos, presbyteros, et diaconos: aut juxta mysticos in
Abbreviated transcription (Latin):
& eruero eos demanu imperantium sibi si¬
ue seruire eos facientium & non eruntul¬
tra in rapinam gentib: Neq bestiae ter¬
rae deuorabunt eos. sed habitabunt con¬
fidenter siue in spe absq: ullo terrore.
Et suscitabo eis germen nominatũ siueplan¬
tationem pacis . & nonerunt ultra imminu¬
ti siue pereuntes fame interra. Neq: por¬
tabunt amplius obprobria gentium. &
scient quia egosum dñs ds̃ eorum cum eis.
& ipsi populus meus domusisrł dicit dñs
ds̃ Vos autem gregesmei greges pascuae
meae siue oues. homines estis & ego dñs ds̃
uester dicit dñs ds̃
Sacpe commonui editionem ut ramq me
miscere : ut librorum uitẽ magnitudinẽ:
in his dumtaxat quae non multum ase in
trans latione discrepant. Post captam
hierusalem postquam adnuntiauit in babi¬
lone qui fugerat: locutus est dehis quihabita¬
bant in ruinosis hierusalem. & de inde adeos
qui in captiuita tepositi nihi lominus ꝑseuera¬

Expanded text:
et eruero eos de manu imperantium sibi siet eruero eos de manu imperantium sibi sive servire eos facientium. Et non erunt ultra in rapinam gentibus: neque bestiae terrae devorabunt eos: sed habitabunt confidenter sive in spe absque ullo terrore. Et suscitabo eis germen nominatum sive plantationem pacis: et non erunt ultra imminuti sive pereuntes fame in terra, neque portabunt amplius obprobria gentium et scient quia ego Dominus Deus eorum cum eis et ipsi populus meus domus Israhel ait Dominus Deus vos autem greges mei grmeae sive oves homines estis, et ego Dominus Deus vester, dicit Dominus Deus. Saepe commonui editionem me utramque miscere, ut librorum vitem magnitudinem, in his dumtaxat, quae non multum a se in translatione discordant. Post captam Jerusalem, postquam annuntiavit in Babylone qui fugerat, locutus est de his qui habitabant in ruinosis Jerusalem, qui in captivitate positi nihilominus persevera
Abbreviated transcription (Latin):
Ecus forte & infirmum. Proeo quod la terib
& humeris ur̃is inpingebatis & cornib urĩs
Quentilabatis om̃a infirmapecora donec
dispergerentur foras. Saluabo gregẽmeũ
& nonerit ultra in rapinam. & iudicabo int̃
pecus & pecus siue inter ari&em&ari&em.
Squipas cat eas siue eos seruum meum dauid.
Sipse pasc& eassiue eos. & eriteis inpastorem.
dauid princeps eorũ inmedio corũ. egodñs
locutussum & faciam cum eis pactũ siue¬
testamentum pacis. et cessare faciam bes¬
tias pessimas d&erra & qui habitant inde¬
serto : securidormient insaltibus. & po¬
nam eos incircuitucollis mei benedictionẽ.¬
& deducam siuedab. oimbrem in tempo¬
resuo. pluuiae benedictionis erunt. &
dabit lignum agri siue dabunt ligna cã¬
porum fructum suum: & terra dabit
germensuum siue fortitudinem. &eruNT
siue habitabunt interra sua absq timore
siue inspepacis. & scient quia ego dñs cum
contriuero catenas siue torquem iugi eoꝵ

Expanded text:
pecus forte et infirmum: pro eo quod lateribus, pecus forte et infirmum: pro eo quod lateribus, et humeris vestris impingebatis, et cornibus vestris ventilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur foras. Salvabo gregem meum, 408 et non erit ultra in rapinam, et judicabo inter pecus et pecus sive inter arietem et ariequi pascat eas sive eos, servum meum David: ipse pascet eas sive eos: et ipse David princeps in medio eorum ego Dominus locutus sum et faciam cum eis pactum pacis et cessare faciam bestias pessimas de terra et qui habitant in deserto securi dormient in saltibus et ponam eos in circuituet deducam sive dabo imbrem in tempore suo, pluviae benedictionis erunt. Et dabit lignum agri sive dabunt ligna camporum fructum suum, et terra dabit germen suum sive fortitudinem: et erunt sive habitabunt in terra sua absque timore sive in spe pacis: et scient quia ego Dominus, cum contrivero catenas sive torquem jugi eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
congregcibo eas siueos de terris siue regio¬
nibus & inducã eas suic eos in terrã suã & pas¬
cameas siue cos in montibus isrł. in riuis & in
cunctis sedibus terrae. in pascuis uberrimis
pascameas siue eos. in montib excelsis israhel
quiescent in herbis uirentib: & in pasciuspin¬
guibus pascentur supermontes isrł : egonas¬
camoues mecis. & ego eas accubare faciam
siue requiescere dicit dñs dr̃. Quod perierat
Crequiram & quod abiectum erat siue erra¬
uerat reducam & canfractum suerat alliga¬
obo & qđ infirmu fuerat consolidabo siue confor¬
etabo & quod pinguae & fortaȩ custodiam
& pascam illas iniudiciosiue cum iudicio.
Vos autem greges mei siuc oues meae: haec
& reliquias pascuarum ur̃arum conculca¬
batis pedib: uestris: & cumpurissimam
aquam biber&is reliquam pedib: uestris
bauerant haecbibebant. Propterea haec
dicit dñs ds̃ ad eos. Ecce ipseego iudico inter
pecus pinguae & macilentum siue int̃pe¬

Expanded text:
congregabo eas sive eos de terris sive regiocongregabo eas sive eos de terris sive regionibus, et inducam eas sive eos in terram suam, et pascam eas in montibus Israhel in rivis et in cunctis sedibus terrae in pascuis uberrimis pascam eas et in montibus excelsis Israhel quiescent in herbis virentibus et in pascuguibus pascentur super montes Israel. Ego pascam oves meas, et ego eas accubare faciam sive requiescere, dicit Dominus Deus. Quod perierat, requiram, et quod abjectum erat sive erraverat reducam: et quod confractum fuerat, alligabo, et quod infirmum erat, consolidabo sive confortabo: et quod pingue et forte, custodiam, et pascam illas in judicio sive cum judicio. Vos autem, greges mei sive oves meae, haecet reliquias pascuarum uestrarum conculcastis pedibus uestris, et cum purissimam aquam biberetis, reliquam pedibus uestris bauerant haec bibebant. propterea haec dicit dominus deus ad eos: ecce ego ipse iudico inter pecus pingue et macilentum, p
Abbreviated transcription (Latin):
erat quirequirer&. Non erat inquã qui requi¬
res audite uerbum dñi. Viuo ego dicit dñs
ds̃ quia proeo quod facti sunt greges mei siue
oues in rapinã & ouesmeae in deuorationem
omnium bestiarum agri eo quod non ess& pas¬
sem & ipsos et greges meos non pascebant :
propterea pastores audite uerbum dñi. haec
dicit dñs ds̃. ecce ego ipse suꝑ pastores. requirã
gregemineũ demanueorum & cessare eosfaciã
cant amplius pastores sem & ipsos siue oues &
liberabo gregẽ meũ siue oues deore eorũ & non
erit ultra eis in escam. quia haec dicit dñs dr̃
ecce ego ipse requiramoues meas. & uisitabo
eas sicut uisitat pastor gregẽ suũ indie quan¬
Edofuerit in medio ouium suarũ dissipatarũ.
siue quando fuerit caligo & nubes in medio
Souium suarum separatarum. Sicuisitabo
Soues meas & liberabo eas deomnib: locis in quo
disꝑsae fuerant indienubis &caliginis. Et
Seducam eas siue eos depopulissiue gentib &

Expanded text:
erat qui requireret: non erat, inquam, qui requierat qui requireret: non erat, inquam, qui requires, audite verbum Domini: Vivo ego, dicit Dominus Deus, quia pro eo quod facti sunt greges mei sive oves in rapinam, et oves meae in devorationem omnium bestiarum agri, eo quod non esset passemetipsos, et greges meos non pascebant. Propterea, pastores, audite verbum Domini: haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de macant amplius pastores semetipsos sive oves, et liberabo gregem meum sive oves de ore eorum, et non erunt ultra eis in escam. Quia haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas sicut visitat pastor gregem suum in die quando fuerit in medio ovium suarum dissipatarum sive quando fuerit caligo, et nubes in medio ovium suarum separatarum: sic visitabo oves meas, et liberabo eas de omnibus locis, in quibus dispersae fuerant in die nubis et caliginis. Et educam eas sive eos de populis sive de gentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
aptari : non est meũ sed eorũ qui hocputant
disserere. Et factum est uerbum dñi ad me
dicens Filihominis proph&a de pastorib: siue¬
ad pastores israhel. proph&a & dices pastorib:
haec dicit dñs dr̃. Vae pastorib: israhel qui pas
cebant sem&ipsos siue opastores isrł . Nũ quid
pascunt pastores sem & ipsos  Nonne greges
pascuntur a pastoribus  siue nonne oues
pascunt pastores : lac comedebatis & lanis
operiebamini. & quod crassumerat occideba¬
tis gregem autem meũ non pascebatis. Qđ
abiectum erat siue errabat non reduxistis.
quod perierat non quaesistis. sed cũ austerita¬
te imperabatis eis & cum potentia. siue quod
meae eo quod non ess& pastor siue pastores
& factac sunt in deuorationem omniũ bestiarũ
agri & dispersi sunt siue erra uerunt gre¬
ges mei siue oues in cunctis montib & in u¬
niuerso colle excelso & suꝑ omnẽ faciẽ ter¬
rae dispsisunt greges mei siue oues & non

Expanded text:
aptari, non est meum, sed eorum qui hoc putant, aptari, non est meum, sed eorum qui hoc putant, disserere. Et factum est verbum Domini ad me, dicens fili hominis propheta de pastoribus Israhel propheta et dices pastoribus haec dicit Dominus Deus vae pastoribus Israhcebant semetipsos. Sive: O pastores Israel, numquid pascunt pastores semetipsos? Nonne greges pascuntur a pastoribus? Sive nonne oves pascunt pastores? Lac comedebatis, et lanis operiebamini, et quod crassum erat occidebatis: gregem autem meum non pascebatis. Quod abjectum erat sive errabat non reduxistis; quod perierat, non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia sive quod meae, eo quod non esset pastor sive pastores, et factae sunt in devorationem omnibus bestiis agri et dispersae sunt. et errauerunt greges mei in cunctis montibus et in uniuerso colle excelso, et super omnem faciem terrae dispersi sunt greges mei. et non
Abbreviated transcription (Latin):
gog & magog uaticiniũ continebit. &usq
ad ex ordiũ ciuitatis in monte positae &
templi in easiti ueni& hierusalem
Quem sia diuuante dño & sua mrsteria disse¬
rente potuero ad calcẽ usq: ꝑducere.
diumibi erit multũq: dubitandum utrum
ad spitale templũ debeam mittere manus
anaꝑte ignorantiã confiteri : Praesestim
cum & apudiuda eos & apud nos suꝑ interpre¬
tatione eius grande silentiũ sit. Aliis in
futuro tempore extruendũ esse consentien¬
tib : Aliis bono quidem animo sedimperito.
scientib: spĩtalia esse quae dicuntur. & tam̃
ipsa spiritalia quomodo disseridebeant nescien¬
tib: Et interim ut praesentis operiscura nos
teneat & scias ouirgo xpĩ eustochrum oran¬
dũ tibi pro nobis in proph&ia dificillima : il¬
lud breuiter admonebo quoduir nrãe a&a¬
tis aud ignobilis adimperatorẽ scribens. suꝑ
hacnatione dixerit gog. Iste gothus est. Cui
quaratione possint om̃a quae scripta sunt co¬

Expanded text:
Gog et Magog vaticinium continebit, et usque Gog et Magog vaticinium continebit, et usque ad exordium civitatis in monte positae, et templi in ea siti veniet. Quem si, adjuvante Domino, et sua mysteria disserente, potuero ad calcem usque perducere, diu mihi erit multumque dubitandum, utrum ad spiritale templum debeam mittere manus, an aperte ignorantiam confiteri: praesertim cum et apud Judaeos, et apud nos super interpretatione ejus grande silentium sit: aliis in futuro tempore exstruendum esse censentibus: aliis bono quidem animo, sed imperito, scientibus spiritualia esse quae dicuntur, et tamen ipsa spiritualia, quomodo disseri debeant, nescientibus. Et interim, ut praesentis operis cura nos teneat, scias, o virgo Christi Eustochium, orandum tibi esse pro nobis. In prophetia difficillima illud breviter admoneo, quod vir nostrae aetatis haud ignobilis, ad Imperatorem scribens, super hac natione dixerit: Gog iste, Gothus est; cui qua ratione possint omnia quae in ea scripta sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediatur eclesiam dĩ & sedent corãte
populus meus quimeũs eẽ sedicit & noluN
facere quod audierunt. Istius modi mihi
uidentur eorũ similes qui theatralib: lud¬
duntur carminibus. & uel traguoedos au¬
diunt uel comoedos &ibicumuo luptate
palpantur ita cume gressi fuerint atere¬
plicent ea & decantent & dulcisono sedecipi¬
ant & audient inquit uerbatua . & non fa¬
cient ea. Talessunt usq: hodie multi inede¬
sia quiaint. Venite & audiamus illũ & illũ
mira eloquentia praedicationis suae uerba
uoluentem plaususq cõmouent & uocife¬
rant᷑ & iactant manus. et quae operibus
neglexerant postquam aduenisse cognoue¬
rint nec esse est enĩ uenire quod proph&a
di sermone pronuntiat. Tuncincipient
ad probare & nosse quod cuncta quae au¬
dierant non fuerint hominis uerba sed dñi
qui ꝑ proph&am &uirũ eclesi asticum lo¬
ndecimus in hie techielem explanatio¬
num liber in extrema sui parte contra

Expanded text:
ingrediatur Ecclesiam Dei, et sedent coram te, ingrediatur Ecclesiam Dei, et sedent coram te, populus meus, qui meum esse se dicit, et nolunt facere quod audierunt. Istiusmodi mihi videntur eorum similes, qui theatralibus luduntur carminibus: et vel tragoedos audiunt, vel comoedos, et ibi cum voluptate palpantur: ita ut cum egressi fuerint a te, replicent ea, et decantent, et dulci sono se decipiant. Et audient, inquit, verba tua et non facient ea. Tales sunt usque hodie multi in Ecclesiis, qui aiunt: Venite audiamus illum et illum, mira eloquentia praedicationis suae verba volventem: plaususque commovent, et vociferantur, et jactant manus, et quae operibus neglexerant, postquam advenisse cognoverint necesse est enim evenire quod propheta Dei sermone pronuntiat, tunc incipient approbare, et nosse, quod cuncta quae audierant, non fuerint hominis verba, sed Domini, qui per prophetam, et virum ecclesiasticum lodecimus in Ezechielem explanationum liber in extrema sui parte contra
Abbreviated transcription (Latin):
hanc magnam. Habitatores enĩ sunt ꝑ uer¬
sorum montium non peregrini & accolae : ut
cumhaec passifuerint tunc cognoscant quod
ipse sit dñs quidederit terram eorũ insolitudi¬
nem propter abominationes quas operati sunt
Sequitur. Eadem quidem die & eodem tẽpore
hoc est duo decimo anno decimomense in
quinta mensis quando uenit qui fugerat de
hierus alem & quando locutus est proph&a
ad eos quierant interrauidȩa & a&ernaepos¬
sessionis spemsibi pollicebantur &iub& pro¬
ph&ae ut dicat populo qui in babylone uer¬
satur. & habitat cumeo & arguat cos suꝑ
insidiis blandientibus qui proph&ae uer¬
ba audire desiderant. Non ad animae sa¬
lutem sed ad aurium uoluptatem : isti ux¬
ta muros sedebant & inostiis domorum
Nequaquam in sensu proph&ae intrarecu¬
pientes sed mutuo seortantur & dicunt
Venite & audiamus quisit sermo egredi¬
ens ad nõ & sicueniunt quasi populus qui

Expanded text:
hanc magnam ; habitatores enim sunt perverhanc magnam ; habitatores enim sunt perversorum montium, non peregrini, et accolae: ut cum haec passi fuerint, tunc cognoscant, quod ipse sit Dominus, qui dederit terram eorum in solitudinem propter abominationes quas operati sunt. Sequitur: Eadem quidem die, et eodem tempore, hoc est, duodecimo anno, decimo mense, in quinta mensis, quando venit qui fugerat de Jerusalem, et quando locutus est propheta ad eos qui erant in terra Judaea, et aeternae possessionis sibi spem pollicebantur, et jubet prophetae ut dicat populo qui in Babylone versatur, et habitat cum eo, et arguat eos super insidiis blandientibus, qui prophetae verba audire desiderant, non ad animae salutem, sed ad aurium voluptatem. Isti juxta muros sedebant, et in ostiis domorum: nequaquam in sensum prophetae intrare cupientes; sed mutuo se hortantur et dicunt: Venite et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino; et sic veniunt quasi populus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ecdesiastico dequo scripiumẽ. Gladi ancipites
inmanibus eorum. & in euangelio. Nonueni
pacemmittere sed gladium. Et seruus quise
luxuriae tradit &otio: diuid&ur id est mu¬
crone ferietur & parseius pon&ur cũ infide¬
ub: It qui in agro siue in campo ẽ bestiis tra¬
d&ur ad deuorandum. quas proph&a uita¬
re desiderans de precatur.: N&radas bestiis
animã confitentẽ tibi: Quiautem in praesidi¬
is & in muratis est. de quibus scriptum est ci¬
uitates firmas ascendit iustus. & destruxit
munitiones earũ in quib: confidebant impir &
sermonis dñi & pęnuria moritur. Et dabitur
omnistera her&icorũ insolitudinẽ. itaut fran¬
gat᷑ corũ suꝑbia & redigantur montes insoli¬
iudinẽ quisibi altitudinẽ scientiȩ promit¬
tebant quimontes uocantur israhel
quia sub xp̃i nomine deceptos quosq subplan¬
tant nullusq pereos transibit nec dicere pote¬
rit quod morses transiens uidebo uisionem

Expanded text:
Ecclesiastico, de quo scriptum est: Gladii ancipites Ecclesiastico, de quo scriptum est: Gladii ancipites in manibus eorum . Et in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium . Et servus, qui se luxuriae tradit; et otio, dividetur, id est, mucrone ferietur, et pars ejus ponetur cum infidelibus . Et qui in agro sive in campo est, bestiis tradetur ad devorandum, quas propheta vitare desiderans, deprecatur: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Qui autem in praesidiis et in muratis est, de quibus scriptum est: Civitates firmas ascendit justus, et destruxit munitiones earum, in quibus confidebant impii ; sermonis Domini, et peste morietur, et dabitur omnis terra haereticorum in solitudinem, ita ut frangatur eorum superbia, et redigantur montes in solitudinem, qui sibi altitudinem scientiae promittebant. Qui montes vocantur Israel, quia sub Christi nomine deceptos quosque supplantant: nullusque per eos transibit, nec dicere poterit quod Moyses: Transiens videbo visionem
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ eñi comeditis insanguine. effundentes
corum sanguinẽ quos scandalitatis: de in
oculos ur̃os leuatis adinmunditias uel abo¬
minationes ur̃as quas de ur̃o animo confin¬
xistis. cum debuer&is potius imitari ede¬
si asticum uirum & dicere. Ad teleuauio¬
culos meos qui habitas incaelo. Tertio
sanguinẽ funditis Nonuiuificantes cos quos
seduxistis. sed interficientes. Nec uobis sufficit
tria ista fecisse : sed statis ingladis ur̃is hoc est
ꝑseueratis in prauitate sentiae & para tiestis to
p̃dam & fecistis abominationes ea agentes in
cubilib: quae turpe est loqui. Et uxorẽ proxi
miur̃i polluistis. eclesiasticã uidelic& conuer¬
sationẽ. cotidie de complexu xp̃i deceptos rape¬
re festinantes. Et cũ haec feceritis. putatis
uos terrã israhel ereditate tenturos.  quib
loquiturds̃ quod quicumq: inruinons her&ico¬
rum habita uerit conciliabulis: gladio cadat

Expanded text:
Primum enim comeditis in sanguine, effundentes Primum enim comeditis in sanguine, effundentes eorum sanguinem, quos scandalizatis. Deinde oculos vestros levatis ad immunditias vel abominationes vestras, quas de vestro animo confixistis: cum debueritis imitari ecclesiasticum virum, et dicere: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . Tertio sanguinem funditis, non vivificantes eos quos seduxistis, sed interficientes. Nec vobis sufficit tria ista fecisse, sed statis in gladiis vestris, hoc est, perseveratis in pravitate sententiae, et parati estis ad caedes, et fecistis abominationes, ea agentes in cubilibus quae turpe est loqui, et uxorem proximi vestri polluistis, ecclesiasticam videlicet conversationem, quotidie de complexu Christi deceptos rapere festinantes. Et cum haec feceritis, putatis vos terram Israel haereditate tenturos? Quibus loquitur Deus, quod quicumque in ruinosis haereticorum habitaverit conciliabulis, gladio cadat
Abbreviated transcription (Latin):
et tunc nequaquam confidant in multitudine
sua pauciquiremanserint : sed cognoscant so¬
litudinis magnitudine quodegosimdñs qui
dediterrã indesertum propter om̃s ab omina¬
tiones quas operati sunt. Haec dicta sint ad¬
uersus eos qui capta hierusalem omniq regi
inruinosis & indesertis urbibus uillulisq
Nuncueniamus adtropologiam. & iuxta con¬
su&udinẽ nr̃am latam disputionem strin¬
gamus potius quam disseramus.
O mnis her&icus in pari&inis habitat & deser¬
tis & possidereseputat terrã israhel: dicit¬
q sibi Abraham fidesua unus homo intan¬
tamuenit beatitudinẽ: ut sem̃ eius multipli¬
car&ur sicutꝰ arenamaris & sicut astra caeli
quanto magis nos plures terram is rahel hoc
est cernentium dm̃ & iudaeam confessionis
dominicae possi debimus quibus respon¬
ditdñs. Ille possedit terrã fidei merito : ur̃a
autẽ in fidelitas immo blasphemia. terram
israhel idest eclesiae possidere non poterit:

Expanded text:
Et tunc nequaquam confidant, in multitudine Et tunc nequaquam confidant, in multitudine sua pauci, qui remanserint: sed cognoscant solitudinis magnitudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram in desertum propter omnes abominationes quas operati sunt. Haec dicta sint adversus eos, qui capta Hierusalem, omnique Judin ruinosis et in desertis urbibus villulisque. Nunc veniamus ad tropologiam, et juxta consuetudinem nostram, latam disputationem stringamus potiusquam disseramus. Omnis haereticus in parietinis habitat et desertis, et possidere se putat terram Israel, dicitque: Si Abraham fide sua unus homo in tantam venit beatitudinem, ut semen ejus multiplicaretur sicut arena maris, et sicut astra coeli: quanto magis nos plures terram Israel, hoc est, cernentium Deum, et Judaeam confessionis Dominicae possidebimus? Quibus respondit Dominus: Ille possedit terram fidei merito; vestra autem infidelitas, immo blasphemia terram Israel, id est Ecclesiam possidere non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
tia doccidendũ & imitantes esau quist&it
& uixit ingladiosuo facitis ab ominationes
incredibiles. uidelicet libidinũ turpitudi¬
nes & unus quisq uxorẽ proximi sui pol¬
luit. ut in eosit sceleratior. qđ amici & pro¬
ximi polluerit uxtrem. Et cum haec
inquit faciatis. arbi traminiuos terram
hereditate tenturosͦ Responde igit᷑eis
õ proph&a. et hanc suꝑeos exmeo sermone
prome sententiam. Iuro ꝑmemec ipsum
quod qui habitant inruinosis & pari&inis
gladiocadent. & qui in agrissunt siue in
campo abestiis deuorabuntur. & qui m
muratis siue in praesidiis acspeluncis.
dĩ iram uitare non possit. sed fame mo¬
riantur & pestilentia. Et dabo inquit
terram iuda eam in solitudinẽ : & defici&
superba fortitudo eius quae quondã fue¬
rat fortitudo. Suꝑbis autem ds̃ resistit
humilib: datgratiã. Montes quoq &
om̃a deserentur. & intantã uenient soli¬
tudinem : ut nullus pereos transeat

Expanded text:
ti ad occidendum, et imitantes Esau, qui stetit, ti ad occidendum, et imitantes Esau, qui stetit, et vixit in gladio suo, facitis abominationes incredibiles, videlicet libidinum turpitudines, et unusquisque uxorem proximi sui polluit; ut in eo sit sceleratior, quod amici, et proximi polluerit uxorem. Et cum haec, inquit, faciatis, arbitramini vos terram haereditate retenturos? Responde igitur eis, o propheta, et hanc super eos ex meo sermone prome sententiam. Juro per memetipsum, quod qui habitant in ruinosis, et parietinis, gladio cadant: et qui in agris sunt, sive in campo, a bestiis devorentur: et qui in muratis, sive in praesidiis ac speluncis, Dei iram vitare non possint, sed fame moriantur, et pestilentia. Et dabo, inquit, terram Judaeam in solitudinem, et deficiet superba fortitudo ejus, quae quondam fuerat fortitudo. Superbis autem resistit Deus, et humilibus dat gratiam . Montes quoque, et omnia deserentur, et in tantam tudinem, ut nullus per eos transeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ham: & tamen hanc terrã hereditate pos¬
sedit Non quo ipse possederit: sed quod
semeneius terrã repromissionis acceperit
Sugitur illeunus intantos multiplicatus
populos : nos multo plures qui relicti sumꝰ
interra iudȩa & habitamus in urbibus de¬
sertis acruinosis utiq multo amplius
multi plicabimur ut possideamus plures
qđ unus ille possedit. Quib: respondit dñs
abraham unũ fide possedisse terrã repro¬
missionis. crediditꝰ abraham & reputa¬
& sceleribus occupatos: & iamsiplures sint
possidere non posse. Simulq: enumerat
quid facientes offendant dm̃. sex uidelicet
genera peccatorũ. Qui in sanguine come¬
ditis. et oculos ur̃os leuatis ad inmundi¬
tias hoc estadidola ur̃a. & sanguinẽ fun¬
ditis hoc est omicidium ꝑp&ratis. Num¬
quid ista facientes poteritis terrã heredita¬
te tenere  Nec hoc estis scelerum fine con¬
tenti sed statis ingladiis ur̃is. cotidie para¬

Expanded text:
ham, et tamen hanc terram haereditate posham, et tamen hanc terram haereditate possedit, non quod ipse possederit, sed quod semen ejus terram repromissionis 402 acceperit. Si igitur ille unus in tantos multiplicatus est populos, nos multo plures qui relicti sumus in terra Judaea, et habitamus in urbibus desertis ac ruinosis, utique multo amplius multiplicabimur, ut possideamus plures quod unus ille possedit. Quibus respondit Dominus: Abraham unum fide possedisse terram repromissionis. Credidit enim Abraham Deet sceleribus occupatos, etiam si plures sint, possidere non posse. Simulque enumerat quid facientes offendant Deum, sex videlicet genera peccatorum. Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias, hoc est, ad idola vestra, et sanguinem funditis, hoc est, homicidium perpetratis: numquid ista facientes poteritis terram haereditate retinere? Nec hoc estis scelerum fine contenti, sed statis in gladiis vestris quotidie, para
Abbreviated transcription (Latin):
epulae praeparentur qui eas cũ gratiarum
actione suscipiunt. Certe si nobis non ha¬
bent fidẽ legant alias editiones aquilae
srmmachi & teodotionis. interrogent he¬
breos non unius loci ne eos redemptos a me¬
iactitent. sed diuersarũ prouintiarũ. Et
cum errori meo uel imperitiae cunctos
uiderint consonare : tunc se intellegant
nimiũ eẽ prudentes . & magis cuperedor¬
mire quã discere habitentq: inseptua¬
ginta cellulis alex an drini phari ne uela
ꝑdant denauib: et funiũ detrimenta sus¬
pirent. haec contra inuidos. Nunc qđ
proposuimus disseramus. Capta ut dixi¬
mus hierusalem temploq: subuerso : pau¬
peres terrae dequib scribit hiere mias so¬
lirelicti fuerant in hierusalẽ. quiuineas
& a gros colerent et inruinis incensaeur¬
bis habitarent. Cumq deberent a gere
paenitentiam suꝑ his prop̃t quae captiui¬
tas uenerat : seipsos casra spe decipientes
loquebantur. Vnus fuit pater nr̃t habra¬

Expanded text:
epulae praeparentur qui eas cum gratiarum epulae praeparentur qui eas cum gratiarum actione suscipiunt. Certe si nobis non habent fidem, legant alias editiones, Aquilae, Symmachi, et Theodotionis; interrogent Hebraeos non unius loci, ne eos a me redemptos jactitent, sed diversarum provinciarum; et cum errori meo vel imperitiae cunctos viderint consonare, tunc se intelligant nimium esse prudentes, et magis cupere dormire quam discere; habitentque in septuaginta cellulis Alexandrini Phari, ne vela perdant de navibus et funium detrimenta suspirent. Haec contra invidos: nunc quod proposuimus disseramus. Capta, ut diximus, Jerusalem temploque subverso, pauperes terrae, de quibus scribit Jeremias , soli relicti fuerant in Jerusalem, qui vineas et agros colerent, et in ruinis incensae urbis habitarent. Cumque deberent agere poenitentiam super his propter quae captivitas venerat, seipsos cassa spe decipientes loquebantur: Unus fuit pater noster Abra