comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erroris. ut credant mendatio: & iu¬
dicentur om̃s qui ñ credider̃t ue¬
ritati. s consenserunt iniqͥtati. hoc
de facto ꝑ moysen. eui ds̃ dixit. acci¬
pe om̃s duces ppłi. & uictima illos
dño contra solem: hoc ẽ in manifesto
ꝑ diem. Uel qd̾ factũ idolum moyses
ita uindicauit. ut nec ꝓximo suo
quisq parceret: ferro p̾imens impi
aũt qui noluerunt me regnare sͥ
ad ducite. & int̾ficite corã me ᷤ. Ubi ꝓ¬
fecto qͥa mortẽ significat animaꝵ:
magis est utiq illa fidelib horren¬
da &e metuenda quã corpoꝵ Unde
idem dñs dicit. Holite timere eos
qui occidunt corpꝰ animã aũt nos
possunt occidere: s potiꝰ eũ timete.
qui potest animã ce corpꝰ ꝑdere inge¬
hennam. Huiꝰ generis mortes ꝑ qͣs
animȩ mittunt᷑ ingehennã. si quis
fideli mente ut dignũ est cogitaue¬
rit: ualde utilit̃ estimabit quãlibae
ingentissimã stragem. & sanguinis
fluuios mortalium corpoꝵ: & qͦmo¬
docũq quandocũq morituroꝵ. ¶s

Expanded text:
erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit, Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem : hoc est, in manifesto per diem. Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit, ut nec proximo suo quisque parceret, ferro perimens impioautem qui noluerunt me regnare sibi, adducite, et interficite coram me . Ubi profecto, quia mortem significat animarum, magis est utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animpossunt occidere; sed potius eum timete qui potest et animam, et corpus perdere in gehennam . Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente ut dignum est cogitaverit, valde viliter aestimabit quamlibet ingentissimam stragem, et sanguinis fluvios mortalium corporum, et quomodocunque quandocunque moriturorum; quas
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa catholica aut adhuc pariui¬
li lacte nutriunt᷑: aut tanquã palea
ꝑseuerans. futuris ignib p̾parantur.
Sicut aũt d̾s unus ce uerus creator
bonoꝵ ẽ & temporaliũ & eternoꝵ:
ita idem auctor ẽ amboꝵ testam̃toꝵ:
quia & nouũ ex uetere ẽ figuratum:
&e uetus in nouo ẽ reuelatũ. Ignos¬
cendi aũt misericors mansuetudo.
ꝓpt̾ quã dictũ est. non solũ septies.
s etiam septuagies septies fr̃ĩ remit.¬
tenda ẽẽ peccata. non ad hoc ualae
ut sit mniquitas impunita: aut. tor¬
pens aut dormiens disciplina qͦl
potiꝰ obsit quã diligens uigilans ꝙ
uindicta. Claues qͥppe regni cȩloꝵ. sic
dedit xp̃c ȩccliȩ. ut non solũ diceret.¬

Expanded text:
in ipsa Catholica aut adhuc parvuin ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est, et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum, quia et Novum in Vetere est figuratum, et Vetus in Novo est revelatum. 36. Ignoscendi autem misericors mansuetudo, propter quam dictum est, non solum septies, verum etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata, non ad hoc valet ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coelorum sic dedit C
Abbreviated transcription (Latin):
accepto in ignẽ mittit ȩt̾̃num: ꝓfec¬
to turbabitur & ammonebit᷑. incõpa¬
rabiliter ẽẽ mitius ocułu ꝓ oculo
dentem ꝓdente homini auferre. uͥ
mensura uindictȩ modũ ñ transit
iniuriȩ. quã qd ꝓpt̃ non exhibitã bu¬
manitatem. tantã rependere seuerita¬
tem. ubi transitoria ẽ culpa. & finem
non habet pena: atq ita discet si ꝑ¬
uicax ñ est. in utroq dĩ unius testa¬
mento & amanda bonitatẽ: & tim̃d̃a
seueritatẽ. Quãuis enĩ in ueteri testa¬
mento ꝓpt̃ temporaliũ bonoꝵ ꝓmissi¬
onem. maloꝵꝙ cõminationem. seruoᷤ
pariat temporalis iherłm. in nouo
aũt ubi fides impetat caritatẽ qua
lex possit impleri. ñ magis tunore pe¬
ne quã delectatione iusticiȩ. liberoᷤᷤ
porib fuerunt iusti spũales quos ñ
occidebat. littera iubens. s uiuifica¬
bat. sp̃c uiuens: unde &e fides uentu
ciunt. ñ intelligendo seripturas. uł

Expanded text:
accepto in ignem mittit aeternum; profecaccepto in ignem mittit aeternum; profecto turbabitur, et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre , ubi mensura vindictae modum non transit injuriae, quam propter non exhibitam humanitatem, tantam rependere severitatem, ubi transitoria est culpa, et finem non habet poena: atque ita discet, si pervicax non est, in utroque Dei unius Testamento et amandam bonitatem et timendam severitatem. Quamvis enim in Vetere Testamento propter temporalium bonorum promissionem malorumque comminationem, servos pariat temporalis Jerusalem; in Novo autem, ubi fides impetrat charitatem, qua lex possit impleri non magis timore poenae quam dilectione justitiae, liberos poribus fuerint justi spiritales, quos non occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans. Unde et fides venturi ciunt, non intelligendo Scripturas, vel
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. in isto accipiens redditũ xp̃m:
nonne prius in illis ueterib libris
lectũ est. ñ reddendũ malũ ꝓmalo.
ubi p̾cipitur. ut si iumentũ mimici
sui errare qͥsq inuenerit reuocet
dño eiꝰ e si cecidisse in uia. ñ ꝑtnͣseat
s leuet. cũ illo: Nonne ibi seriptũ est
mieus tuus ciba illũ: si sitit potũ da
illi: Nonne ibi prius homo di. do suo
mĩs si feci istud. si est iniquitas in ma¬
nib meis: si reddidi retribuentib mͥ
mala: Nonne ibi priꝰ iheremias ꝓpha
describit scĩ pacientiã: p̾bentis ꝑcu¬
cienti se maxillam: Nonne ibi priꝰ
ꝑ alium ꝓpħam p̾cipitur: ut malieiã
unusquisq fratͥs sui ñ reminiscat᷑.
Qdͥ est gͦ qd̾ iste blasphemꝰ. hȩc tanquã
contraria ueteri testam̃to de nouo
colligit: aut utrasq litteras nesciess
aut ut decipiat imꝑitos se scire diͤ¬
simulans: A quo tam̃ si querat᷑ utr̃u
non reddat malũ ꝓ malo. qͥ ꝓ ciboñ

Expanded text:
Christum, in isto accipiens redditum ChristChristum, in isto accipiens redditum Christum. Nonne ibi prius in illis veteribus libris lectum est non reddendum malum pro malo, ubi praecipitur, ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet Domino ejus, et si cecidisset in via, non pertranseat, sed levet cum illo? Nonne ibi prius scriptumicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi? Nonne ibi prius homo Dei Deo suo meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala? Nonne ibi prius Jeremias propheta describit sancti patientiam praebentis percutienti se maxillam? Nonne ibi prius per alium prophetam praecipitur ut malitiae unusquisque fratris sui non remi niscatur? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colligit, aut utrasque litteras nesciens, aut ut decipiat imsimulans? A quo tamen si quaeratur, utrum non reddat malum pro malo, qui pro cibo non
Abbreviated transcription (Latin):
didit talentum qd̵ acceꝑat tantũ. qͥa
ampliꝰ ñ acquisiuit. ligatis manib
& pedib ꝓici iussit in tenebras exte¬
riores. ubi eẽt ei fletus aestridor denti¬
um: & qui hominẽ ñ habentẽ uestem
nuptialem de conuiio suo tollit. & si¬
militer alligatũ. simili supplicio ꝑunit:
infunderent suis lampadib ñ tule¬
runt: &e qui ꝓpt̃ unũ contumeliosũ
uerbũ mittit in gehennã: ce qͥ corpo¬
rali cibo ñ accepto. igne dãpnat ȩt̾̃no
ligat. ac sic homines utraxq lingua¬
rum imꝑitos. a xp̃o tanquã seuo et
crudeli conetur auertere. & ad deum
ꝓpharum miscde̾m mitemq conu̾tere:
nonne & huio ipsi qͥ hoc facit ueteri
testam̃to. qd̃ ab homine similit̾ saeri¬
lego poss fieri nouo. impurus atq
impius apparebit. Qui aũt recte colit.
d̾m. & ꝓfecto utriusq testam̃ti inue¬
nit unũ dm. & eiꝰdẽ uniꝰ di inutͦq dili¬
git bonitatẽ: in utroq metuit seue¬
ritatem: in illo intelligens ꝓmissum

Expanded text:
tantum quia non amplius acquisivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit :infunderent suis lampadibus, non tulerunt : et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam : et qui pro temporali cibo non accepto, igne damnat aeterno ligat; ac sic homines utrarumque Litterarum imperitos a Christo tanquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum Prophetarum misericordem mitemque convertere; nonne et huic ipsi qui hoc facit VeterTestamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem, in illo intelligens promissum
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ aũt de isto cõmemoraui. quẽ pi¬
grum seruũ misit in tenebras ext̾i¬
ores seueritas dĩ. uͥ nec futuroꝵ imꝑ¬
uidus dicit᷑. qͥa tali pecuniã suã t̾ra¬
didit: nec impotens. qͥa ut bene age¬
ret ñ ipse rexit. ipse correxit: nec e¬
mulus ac maliciosus qd̾ aluce sepa¬
ratum in tenebras misit: hoc de. oĩb
pęnis hominũ quȩ legunt᷑ in ꝓpħi¬
cis libris inflicte fuisse peccantib.
debet fidelis lector aduertere. Hoc
gͦ etiam de diluuio. Neq enĩ dũs
his ñ tale aliqͥd futurũ in suo pre¬
nuntiauit aduentu quando ait.
sicut in dieb noe manducabant.
bibebant. nouellabant. edificabañ.
nubebant. uxores ducebant: uenit
diluuium ce ꝑdidit om̃s: sic erit
& aduentus filii hominis. Hoc &e de
obduratione. cordis pharaonis.Neꝙ
eium noui testam̃ti litterȩ ñ dicunt
de quibdã. tradidit illos ds̃ in rep¬
bum sensũ: ut faciant. quȩ ñ conueni¬
unt. Hoc de spu mendatii. quẽ ds qͥ

Expanded text:
d autem de illo commemoravi, quem pigrum servum misit in tenebras exteriores severitas Dei, ubi nec futurorum improvidus dicitur quia tali pecuniam suam credidit, nec impotens quia ut bene ageret non ipse rexit, ipse correxit, nec aemulus ac malitiosus quod a luce separatum in tenebras misit: hoc de omnibus poenis hominum, quae leguntur in propheticis Libris inflictae fuisse peccantibus, debet fidelis lector advertere. Hoc ergo etiam de diluvio. Neque enim Dominus Jesus non tale aliquid futurum in suo praenuntiavit adventu, quando ait: Sicut in diebus Noe manducabant, bibebant, novellabant, aedificabant, nubebant, uxores ducebant; venit diluvium et perdidit omnes: sic erit et adventus Filii hominis . Hoc et de obduratione cordis Pharaonis. Neque enim Novi Testamenti litterae non dicunt de quibusdam: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mehus fuit: quasi se ipso aliqͥd me.¬
lius ds fecerit mundũ: aut ido nos
debuit hoc bonũ fieri: qͥa ñ est ȩqua¬
le facienti. Qd̾ aũt querit eur non
istud olim ex mitio factũ fit: respon¬
sum habeat. immo uͦ olim exinitio
factũ est. Ex initio utiq suo ñ d̃r. eui
nullũ est initiũ. Si aũt hoc mnitium
significari potuit eo qd̵ dictũ est.
in principio fecit ds̃: qͥd est qd̃ całup¬
niatur uelut int̾rogans in quo pͥn¬
cipio fecerit. cũ ipse rursus querat
cur ñ olim ex initio factũ sit: Pinde
sua uerba illi replicanda st̃. Nam sicut
ipse ꝓpt̾ id qd̾ scriptũ est. in pͥncipio
fecit ds̃ cclũ & terrã. argumentat᷑ &

Expanded text:
quod melius fuit? Quasi se ipso aliquid mequod melius fuit? Quasi se ipso aliquid melius Deus fecerit mundum: aut ideo non debuerit hoc bonum fieri, quia non est aequale facienti. Quod autem quaerit, cur non istud olim ex initio factum sit; responsum habeat, Imo vero olim ex initio factum est: ex initio utique suo, non Dei, cui nullum est initium. Si autem hoc initium significari potuit, eo quod dictum est, In principio fecit Deus: quid est quod calumniatur velut interrogans, in quo principio fecerit; cum ipse rursus quaerat, cur non olim ex initio factum sit? Proinde sua verba illi replicanda sunt. Nam sicut ipse propter id quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram, argumen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nec desinet: s oꝑa erꝰ quedã inci¬
pientia certo fine ẽẽ desistunt. sicut
tempora ce tẽporalia: qued̃a incipi¬
entia ꝑmaneb̃t. sicut ipsa scõꝵ ho¬
minũ quã ꝑcepturi st̃ uita ȩt̃na.
¶ D iste ñ uidit: qͥ putauit ẽẽ dicendũ
ac definiendũ nullu ẽẽ sine fine pͥn¬
cipium. Nec ipsũ potuit attendere
numerũ: cuiꝰ iitiũ est ab uno. & fimᷤ
in nullo. Nullus qͥppe numerus ꝙͣ¬
ñ potest cogitat᷑: cui ñ addi possit
ut maior sit. Et puto qd̵ iste quãli¬
bet heresim sub nomine. xp̃i teneat.
utiq beatã: cuiꝰ tunc poterit esse
principiũ. cũ uitȩ huiꝰ miserȩ finis
fuerit. Respondeat itaꝙ beata illa
pium: utrũ habitura anñ habitura.
sit finẽ. Si dixerit habiturã: quomͦ se
audebit dicere xꝑianũ. Si dixerit
ñ habitur̃a: uͥ est qd̾ atisus ẽ dicere.
nullũ esse sine fine pͥncipium. Que
rit etiã si mundus iste bonũ aliqͥd
est. cui ñ olim ex initio ab eo factũ ẽ

Expanded text:
esse, nec desinet: sed opera ejus quaedam incipientia certo fine esse desistunt, sicut tempora et temporalia; quaedam incipientia permanebunt, sicut ipsa sanctorum hominum, quam percepturi sunt, vita aeterna. Quod iste non vidit, qui putavit esse dicendum ac definiendum, nullum esse sine fine principium: nec ipsum potuit attendere numerum, cujus initium est ab uno, et finis in nullo. Nullus quippe numerus qunon potest, cogitatur, cui non addi possit ut major sit. Et puto quod iste, quamlibet haeresim sub nomine Christi teneat utique beatam, cujus tunc poterit esse principium, cum vitae hujus miserae finis fuerit. Respondeat itaque, beata illpium, utrum habitura, an non habitura sit finem? Si dixerit habituram, quomodo se audebit dicere christianum? Si dixerit non habituram, ubi est quod ausus est dicere, nullum esse sine fine principiurit etiam: Si mundus iste bonum aliquid est, cur non olim ex initio ab eo factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cełu &e terrã: ut principiũ sit ex qͦ
ẽẽ ceꝑunt. ñ enĩ dõ coet̾na semꝑ fu¬
erunt: s facta initiũ ex quo ẽẽ. inci¬
ꝑent acceꝑunt: aut certe qͥa in pͥnei¬
pio sibi coȩt̾no fecit ds̃ cęłu &e terrã:
hoc est in unigenito filio. Ipse ẽ enĩ
sapientia de qua dicit apłs: xp̃md̾i¬

Expanded text:
coelum et terram, ut principium sit ex quo coelum et terram, ut principium sit ex quo esse coeperunt; non enim Deo coaeterna semper fuerunt, sed facta initium ex quo esse inciperent acceperunt: aut certe quia in principio sibi coaeterno fecit Deus coelum et terram, hoc est, in unigenito Filio. Ipse est enim Sapientia, de qua dicit Apostolus: Ch
Abbreviated transcription (Latin):
lendus ẽ: ut ostendatur in rep̾hensi
terat religioso. querit iste impiꝰ ore
sacrilego: quomͦ accipiendu sit. qd̃ scͥp¬
tum ẽ. in principio fecit ds cęłu &e t̾¬
ram: quã quã ñ addiderit terrã de
qua post loquit᷑. Querit gͦ quo pͥn¬
cepit ẽẽ: an ex eo qd illũ ẽẽ uacuũ
teduit. Cui respondet᷑. qͥa nec ds̃ ẽẽ
cepit. nec eũ uacationis suȩ teduit.
qui neq aliquando ñ fuit. nec cessan¬
do torpuit. nec oꝑando laborauit.
nec sine cęlo sedis indiguit: nec fa¬
cto cęlo sedem tanquã finitis errori¬
bus peregrinus inuenit. Potens ẽ
enĩ beatissime manere in semet ip̃so
templo aũt suo qd̾ sunt om̃s scĩ ce
angłi & homines. sic imꝑtiri habita¬
tionem suã. ut illi ex ipso habeant
tale bonũ quo beati ẽẽ possint: ñ ex
eis ille tałe domũ sine qua beatꝰ eẽ.
ñ possit. Aut gͦ sic intelligendũ est
qd̾ scriptũ ẽ. in principio fecit. ds̃

Expanded text:
lendus est: ut ostendatur in reprehensilendus est: ut ostendatur in reprehensiterat religioso, quaerit iste impius ore sacrilego, quomodo accipiendum sit quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram : quanquam non addiderit, terram, de qua post loquitur. Quaerit ergo: Quo prinesse coepit, an ex eo quo illum esse vacuum taeduit? Cui respondetur, quia nec Deus esse coepit, nec eum vacationis suae taeduit, qui neque aliquando non fuit, nec cessando torpuit, nec operando laboravit: nec sine coelo sedis indiguit, nec facto coelo sedem tanquam finitis erroribus peregrinus invenit. Potens est enim beatissime manere in semetipso; templo autem suo quod sunt omnes sancti, et Angeli et homines, sic impertiri habitationem suam, ut illi ex ipso habeant tale bonum quo beati esse possint, non ex eis ille talem domum sine qua beatus esse non possit. Aut ergo sic intelligendum est quod scriptum est, In principio fecit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ibro quẽ
misistis fr̃s dilectissi¬
mi nescio cuiꝰ heretici inuento sicut
scͥpsistis. in platea maritima cũ uena¬
lis codex ipse teneret᷑. & concurrenti¬
bus turbis ꝑiculosa curiositate ce de¬
lectatiõe legeret᷑: ut quanto possem
cõpendio responderẽ. priꝰ quesiui
cuiusnã ess erroris. Non enĩ soli mani¬
marcionistȩ. &e alii ñ nulli: quoꝵ secte
ñ ita innotuert̃ ppłis xꝑianis. Iste aũt
cuiꝰ nom̃ in eodẽ libro ñ comꝑi. dete¬
statur d̾m mundi fabricatorẽ: cũ ma¬
nichei quãuis librũ geneseos ñ acci¬
piant. atq blasphement: dm tam̃ bo¬
nũ fabricasse mundu. & si ex aliena
natura atq materia confitent᷑. S
quanquã mͥ ñ apparuerit cuiꝰ sectȩ
sit iste blasphemꝰ: defendenda ẽ aduer¬
sus eiꝰ linguã scͥptura diuina: quam
maledicis disputationib insectat᷑.
cupit. unde & ex ex angłio &e apło po
nit aliqua testimonia: etiã scͥpturis
ad nouũ testamentũ ꝑtinentib refel¬

Expanded text:
ibro, quem misistis, fratres dilectissimi, nescio cujus haeretici, invento, sicut scripsistis, in platea maritima, cum venalis codex ipse ferretur, et concurrentibus turbis periculosa curiositate et delectatione legeretur, ut quanto possem compendio responderem, prius quaesivi cujusnam esset erroris. Non enim soli ManiMarcionistae, et alii nonnulli quorum sectae non ita innotuerunt populis christianis. Iste autem, cujus nomen in eodem libro non comperi, detestatur Deum mundi fabricatorem: cum Manichaei, quamvis librum Geneseos non accipiant, atque blasphement, Deum tamen bonum fabricasse mundum, etsi ex aliena natura atque materia, confiteantur. Sed quanquam non mihi apparuerit, cujus sectae sit iste blasphemus, defendenda est adversus ejus linguam Scriptura divina, quam maledicis disputationibus insectaturcupit, unde et ex Evangelio et ex Apostolo ponit aliqua testimonia; etiam Scripturis ad Novum Testamentum pertinentibus refel
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩis int̾rogantib quis eẽt. pͥnci¬
pium se ẽẽ respondit: nisi forte dic̃tu¬
rus ẽ aliud initiũ: aliud uͦ esse pͥn¬
cipium. Sigͦ ita eẽt scͥptũ in mitio fe¬
cit ds̃ cȩlũ &e terrã: nichil contra hoc

Expanded text:
Judaeis interrogantibus, quis esset, princiJudaeis interrogantibus, quis esset, principium se esse respondit . 5. Nisi forte dicturus est, aliud initium, aliud vero esse principium. Si ergo ita esset scriptum, In initio fecit Deus coelum et terram; nihil con
Abbreviated transcription (Latin):
uacuũ teduit: ita ce nos ad id qd̾ ait.
cur ñ olim ex initio ab eofactũ est.
respondeamꝰ & dicamꝰ ei. Ex initio gͥ
quo. euis ne qd̾ idem ds ẽẽ cȩpit: an
qͥppe illi displicet. qd ñ olim ex initio
fecerit ds̃ cęłu. cum dicit eur ñ olim
ex initios tanquã ex illo initio facero
debuerit. ex quo ẽ ipse qͥ fecit. Cur ñ
hic timuit. ne dicendo ex mitio qd
est ipse ds̃. eũ debuisse facere celũ. di¬
Porro si d̾s caret initio: quomͦ facera
aliqͥd ex initio ex quo ipse ẽ:Ac ꝑħ
ex initio fecit illo. ex quo fecit. sd est
ex quo cȩpit eẽ qd̃ fecit. Aut gͦ ds ip¬
soꝵ nichil boni unquã fecit: aut
scdm istũ qd̾ cumq boni fecit. ex illo
initio fecit. ex quo ipse ẽ: & habenti
mitium metuendus ẽ finis. aut. sc̃ẽ
seripturȩ uerbis debet acquiescere.
et intelligere dm. qui ex nullo cep̃
esse pͥncipio. fecisse cęlũ in principio.
uł ex quo celũ esse cȩpit uł in filio: qͥ

Expanded text:
acuum taeduit? ita et nos ad id quod ait, Cur non istud olim ex initio factum est ab eo? respondeamus, et dicamus ei, Ex initio igitur quo? ejusne quo idem Deus esse coepit, an quippe illi displicet, quod non olim ex initio Deus fecerit coelum, cum dicit, Cur non olim ex initio? Tanquam ex illo initio facere debuerit, ex quo est ipse qui fecit. Cur non hic timuit, ne dicendo, ex initio ex quo est ipse Deus, eum debuisse facere coelum, diPorro si Deus caret initio, quomodo faceret aliquid ex initio ex quo ipse est? Ac per hoc ex initio fecit illo ex quo fecit, id est, ex quo coepit esse quod fecit. Aut ergo deus ipsorum nihil boni unquam fecit: aut secundum istum, quodcumque boni fecit, ex illo initio fecit ex quo ipse est; et habenti initium, metuendus est finis: aut sanctae Scripturae verbis debet acquiescere, et intelligere Deum, qui ex nullo coepit esse principio, fecisse coelum in principio, vel ex quo coelum esse coepit, vel in Filio; qui
Abbreviated transcription (Latin):
nterea liber quida cuiꝰdã heretici si¬
ue marcioniste. siue cuuislibet eoꝵ
quoꝵ error opinat᷑. qd̃ istũ mundum
ds̃ ñ fecerit᷑ nec ds legis quȩ data ẽ¬
nentiũ uerus sit ds. s pessimꝰ demon:
cũ apud carthaginẽ multis confluen¬
tib et attentissime audientib in pla¬
tea maritima legeret᷑. ꝑuenert̃ ad eũ
fr̃s studiosissime xꝑian. eũq mͥ redar¬
guendũ sine ulla dilatione miserunt:
multũ rogantes. ut nec ego responde¬
re differrem. Refelli eũ libris duob :
est. nom̃ non habebat. auctoris. Hoc opꝰ
sic incipit. Libro quẽ misistis fr̃s̃.

Expanded text:
nterea liber quidam cuiusdam heretici siue Marcionistae siue cuiuslibet eorum, quorum error opinatur, quod istum mundum non deus fecerit nec deus legis, quae data enentium, verus sit Deus; sed pessimus daemon; cum apud Carthaginem multis confluentibus et attentissime audientibus, in platea maritima legeretur, pervenerunt ad eum fratres studiosissime christiani, eumque mihi redarguendum sine ulla dilatione miserunt, multum rogantes, ut nec ego respondere differrem. Refelli eum libris duobus, est, nomen non habebat auctoris. Hoc opus sic incipit: Libro quem misistis, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
detestandum. s adhuc docendũ qñta
potui. lenitate tractaui: et ab eo rescrip¬
da correctionis eius accepi. Huius oꝑise
liber ad renatum sic incipit. Sinceri¬
tatem tuam erga nos. Ad petrũ aũt
sic. Oño dilectissimo fr̃ĩ &e compb̃ro
petro. Duoꝵ uͦ nouissimoꝵ ad uincen¬
tium uic̾torem primus sic incipit.
Quod mͥ ad te scribendum putaui.

Expanded text:
detestandum, sed adhuc docendum quanta detestandum, sed adhuc docendum quanta potui lenitate tractaui et ab eo scripta correctionis eius accepi. Huius operis liber ad Renatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga nos; ad Petrum autem sic: Domino dilectissimo patri et conpresbytero Petro; duorum uero nouissimorum ad Vincentium Victorem primus sic incipit: Quod mihi ad te scribendum putaui.
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore quidam uin¬
centius uictor in mauritana
cesariensi. inuenit apud hẏspanũ qͤnda
pb̃rm petrũ non nullũ opusculũ ieũ:
ubi quodã loco de origine animȩ homi¬
num singłoꝵ. utrũ ex illa una primi ho¬
minis ac deinde ex parentib ꝓpagent᷑.
an sicut illi uni sine ulla ꝓpagatione
sina gulȩ singulis dentur. me neseire coi¬
fessus sum: uerũptamen scire animam
ad eundem petrũ seripsit ille duos li¬
bros: quos mͥ de cȩsarra renatus mona¬
chus misit. Quibꝰ ego lectis. responsione
mea.iiii. reddidi: unũ ad renatũ mona¬
chum. alterum ad pb̃rm petrũ: e duoᷤᷤ
ad eundem uictorem. S ad petrũ qͣm¬
uis habeat libri plixitatem: tam̃ epła
est quam nolui a trib cȩt̾is separari.
In his aũt om̃ib in quib multa neces¬
saria disseruntur. defendi de origine
animarum quȩ singulis hominibus
dantur cunctationẽ meã: & multos er¬
rores atq prauitates p̾sumptionis eiꝰ
ostendi. Quem tam̃ iuuenem ñ p̃proꝑe

Expanded text:
odem tempore quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi inuenit apud Hispanum quendam presbyterum Petrum nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa primi hominis ac deinde ex parentibus propagentur an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum, uerum tamen scire animam ad eundem Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. quibus ego lectis responsione mea quattuor reddidi, unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum et duos ad eundem Victorem. sed ad Petrum quamuis habeat libri prolixitatem, tamen epistula est, quam nolui a tribus ceteris separare. in his autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam et multos errores atque prauitates praesumptionis eius ostendi. quem tamen iuuenem non praepropere
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ quã natura liberat᷑ &e regit᷑: de nat᷑a
& grã nuncupaui. In quo uerba quẽdã
que uelut sixti romani ep̃i &e marty¬
ris pelagius posuit. ita defendi tanꝙͦ
reuera eiusdẽ syxti essent. id enĩ pu¬
taueram: s postea legi syxti pbilosophi
esse. ñ syxti xp̃iani. Hic liber sic incipit.

Expanded text:
per quam natura liberatur et regitur, De natura et gratia nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uerba eiusdem Xysti essent — id enim putaueram —, sed postea legi Sexti philosophi esse, non Xysti Christiani. Hic liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
dius respondisse ꝙͣ.
debui: cuiꝰ rei causas nollem q̃rereᷤ:
ne molestius me feras diutiꝰ excusan¬
tem. quã ꝑtulisti tardius rescribentẽ:
cũ ego te mallem offensioni meȩ facile
ignoscere: quã de mea offensione iudi¬
care. Quecũq illȩ causȩ fuerint: cre¬
de nulłu tui apud me ẽẽ potuisse con¬
temptũ. Immo enĩ uert̃ citissime re.¬
scripsissem: si te contemptissem. Nec mͦ
quia tandem aliqnͣdo reseripsi. ideo
saltim tamdẽ aliqñdo dignũ aliqͥd te
lectore molitꝰ sũ. & qd merito possim
tuo nomine p̾notare: s rescribere ut¬
cũq iam malui. quã patiar hanc ȩstatẽ
me huiꝰ officii debitore transire. Nec
tua me dignitas terruit. fecitq cun¬
ctantẽ: cũ sit humanitas tua gratior:
quã illa suspectior. S unde te magis

Expanded text:
dius respondisse. quam debui. cuius rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem. quam pertulisti tardius rescribentem, cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere quam de mea defensione iudicare. quaecumque illae causae fuerint, crede nullum tui apud me esse potuisse contemptum. immo enim uero citissime rescriquia tandem aliquando rescripsi, ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sum, et quod merito possim tuo nomine praenotare; sed rescribere utcumque jam malui, quam pati et hanc aestatem me hujus officii debitore transire. Nec tua me dignitas terruit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. Sed unde te magis
Abbreviated transcription (Latin):
uł ante sensisse. uł ad ea tͥ consensisse cre¬
diderim: s acie m̃tis ipso tuȩ recitatio¬
nis impetu. cursuq ꝑstricta hȩc parũ
aduertere potuisse: aut certe etiã illos
qui aduertere potuert̃. ñ in te rerũ
liquidissimã ueritatẽ s uerboꝵ afflu¬
entiam & ingenii facultatẽ indolemq
laudasse. Plerumq enĩ p̃dicatur ce a-¬
matur eloquiũ in spe iuuenis: & si ñ¬
dum habeat maturitatẽ fideq docto¬
ris. Quapꝑt̃ ut & tu recte sapias & alios
ñ tantummꝰ delectare possit. uerũetiã
edificare qd̵ loqueris: curã te oportet
gerere de sermonib tuis remotis plau¬
sib alienis:¬

Expanded text:
l ante sensisse, vel ad ea tibi consensisse crediderim: sed acie mentis ipso tuae recitationis impetu cursuque perstricta, haec parum aduertere potuisse ant certe etiam illos qui aduertere potuerunt non in te rerum liquidissimam ueritatem, sed uerborum afluentiam et ingenii facultatem indolemque laudasse. plerumque enim praedicatur et amatur eloquium in spe iuuenis, etsi nondum habeat maturitatem fidemque doctoris. quapropter ut et tu recte sapias et alios non tantummodo delectare possit, uerum etiam aedificare quod loqueris, curam te oportet gerere de sermonibus tuis remotis plausibus alienis
Abbreviated transcription (Latin):
ea que me int̾rogasti: mallẽ
pͥus nosse qͥd int̾rogatꝰ ipse
responderes. Ita enim
bando uel emendando responsiones

Expanded text:
ea, quae me interrogasti, mallem prius nosse, quid interrogatus ipse responderes; ita enim bando uel emendando responsiones
Abbreviated transcription (Latin):
potui. lenitate tractaui: et ab eo rescrip¬
ta correctionis eius accepi. Huitis oꝑis
liber ad renatum sic incipit. Sinceri¬
datem tuam erga nos. Ad petrũ aũt
petro. Duoꝵ uͦ nouissimoꝵ ad uincen¬
dium uictorem primus sic incipit.
Quod mͥ ad te seribendum putaui.

Expanded text:
potui lenitate tractavi, et ab eo rescrippotui lenitate tractavi, et ab eo rescripta correctionis ejus accepi. Hujus operis liber ad Renatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga nos. Ad Petrum autemPetro, Duorum vero novissimorum ad Vincentium Victorem primus sic incipit: Quod mihi ad te scribendum putavi.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsariensi. inuenit apud hyspanũ qͦnda¬
pb̃rm petrũ non nullũ opusculũ meũ:
ubi quodã loco de origine animȩ homi¬
num singłoꝵ. utrũ ex illa una primi ho¬
minis ac deinde ex parentib ꝓpagent᷑.
an sicut illi uni sine ulla ꝓpagatione
sin gulȩ singulis dentur. me neseire co¬
fessus sum: uerũptamen seire animam
ad eundem petrũ seripsit ille duos li¬
bros: quos in de cȩsarea renatus mona¬
chus misit. Quibꝰ ego lectis. responsione
mea .iii. reddidi. unũ ad renatũ mona¬
chum. alterum ad pb̃rm petrũ: ce duoᷤᷤ
ad eundem uictorem. S ad petrũ qͣm¬
uis habeat libri plixitatem: tam̃ ȩpła
est quam nolui a trib cȩt̾is separari.
In his aũt om̃ib in quib multa neces¬
saria disseruntur. defendi de origine
animarum quȩ singulis hominibus
dantur cunctationẽ meã: & multos er¬
rores atq prauitates p̾sumptionis eiꝰ
ostendi. Quem tam̃ iuuenem ñ p̃proꝑe
detestandum. s adhuc docendu qnta

Expanded text:
apud Hispanum quemdam Petrum, nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa una primi hominis, ac deinde ex parentibus propagentur, an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum; verumtamen scire animam ad eumdem Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. Quibus ego lectis, responsione mea quatuor reddidi; unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum, et duos ad eumdem Victorem. Sed ad Petrum, quamvis habeat libri prolixitatem, tamen epistola est quam nolui a tribus caeteris separari. In iis autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam, et multos errores atque pravitates praesumptionis ejus ostendi. Quem tamen juvenem non praepropere detestandum, sed adhuc docendum quanta
Abbreviated transcription (Latin):
tua petitione et
mea ꝓmissione fac¬
tum ẽ. religiosa fa¬
mula di paulina:
ꝑsolutionis qͦq erꝰ
negligens ẽẽ ñ debui. Cũ enĩ petisses
ut de inuisibili dõ utr̃u ꝑ ocłos corpo¬
reos possit uideri. plixe aliqͥd copioseq
ad te scriberẽ. negare ñ potui: ne scm
studiũ tuũ offenderẽ. S ꝓmissũ distuli:

Expanded text:
tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula dei Paulina, persolutionis quoque eius neglegens esse non debui. cum enim petiuisses, ut de inuisibili deo, utrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissu
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis apostolis. uł plenariis conci¬
lus. quoꝵ est in eccłia saluberrima
auctoritas. cõmendata atq statuta
retineri: sicuti qd̾ dñi passio. & re¬
lo scĩ sp̃c. anniuersaria sollepnitate.
celebrant᷑ & si qͥd aliud tale occurrit
qd̾ seruatur ab uniu̾sis. quacũq se
diffundit eccłiaallia uͦ que ꝑ loca
terrarũ regionesq uariant᷑. sicuti

Expanded text:
ab ipsis Apostolis, vel plenariis conciab ipsis Apostolis, vel plenariis conciliis, quorum est in Ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod Domini passio et relo spiritus sancti anniuersaria sollemnitate celebrantur et si quid aliud tale occurrit, quod seruatur ab uniuersa, quacumque se diffundit. ecclesia. Alia uero, quae per loca terrarum regionesque uariantur, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
ea que me int̾rogasti: malłe
pͥus nosse qͥd int̾rogatꝰ ipse
responderes. Ita enim
bando uel emendando responsiones
tuas. multo breuius possem respondẽ.¬
re: &e te facillime aut confir marem
aut corrigerem. Hoc qͥdem uti dixi
mallem: s tñ ut nunc responderem:
malui longiorem facere sermonẽ quã
dilationẽ. Primo itaq tenere te uo¬
lo. qd̾ est huiꝰ disputationis caput:
ae sarcinȩ leui. Unde sacram̃tis nu¬
mero paucissimis. obseruatione fa¬
cillimis. significatione p̾stantissimis.
societatẽ noui ppłi colligauit: sicut
est baptismus trinitatis nomine con¬
secratus. cõmunicatio corporis & san¬
guinis ipsis ae si qͥd aliud in seripturiᷤ
canonicis cõmendat᷑. exceptis his q̃
seruitutẽ ppłi ueteris. ꝓ congruen¬
tia cordis eoꝵ & ꝓphetici tpr̃is onera¬
bant: que ae in quinq libris moysi
legunt᷑. Illa autẽ que ñ seripta s tra¬
dita custodimꝰ. que qͥdem toto orbe¬
terrarũ seruant᷑. datur intelligi uł

Expanded text:
ea, quae me interrogasti, mallem prius nosse, quid interrogatus ipse responderes; ita enim bando uel emendando responsiones tuas multo breuius possem respondere et te facillime aut confirmarem aut corrigerem. hoc quidem, ut dixi, mallem. sed tamen ut nune responderem, malui longiorem facere sermonem quam dilationem. primo itaque tenere te uolo, quod est huius disputationis caput, et sarcinae leui. unde sacramentis numero paucissimis, obseruatione facillimis, significatione praestantissimis societatem noui populi conligauit, sicuti est baptismus trinitatis nomine consecratus, communicatio corporis et sanguinis ipsius et si quid aliud in scrip- - turis canonicis commendatur exceptisservitutem populi veteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quae et in quinque libris Moysi leguntur. Illa autem quae non scripta, sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe servantur, datur intelligi vel
Abbreviated transcription (Latin):
inceritatem tuã
tiam ac mutuȩ
dilectionis affe¬
ctum ꝓbatum
quidem et antea tenebamꝰ: uerũ nẽ
ꝓbatiorem nob̾ amica diligentia de¬
monstrasti: qd̾ mͥ duos libros erꝰ qͥdẽ
hominis quẽ penitus ignorabam. nec
tam̃ ido contempnendi uincentii uie¬
toris. sic enim p̾notatum ibi nom̃ eius
inueni. ꝓxima p̾terita estate misisti:
quauis mͥ eo qd̾ absens fuissem. in au¬
tumpni fine sint redditi. Quomͦ enĩ
tu karissimus ms posses uł deberes
in meã non ꝑferre noticiam. eũ in ma¬
nus tuas uenissent ciuuslibet homi¬
nis qualescũq littere. licet ad alium
seribentis. ibi tam̃ nom̃ cõmemoraret᷑
et legeretur meu̾: ita ut contradiceret᷑
uerbis meis. quȩ in quibꝰd̃a opusculis
edidissem: Hoc itaq fecisti: qd̃ sincerissi¬
mus et dilectissimus amicus ms̃ facẽ
ad huc tuȩ scĩtati minꝰ quã uelle cog

Expanded text:
inceritatem tuam tiam, ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus: verum nunc probatiorem nobis amica diligentia demonstrasti, quod mihi duos libros, ejus quidem hominis quem penitus ignorabam, nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris sic enim praenotatum ibi nomen ejus inveni, proxime praeterita aestate misisti; quamvis mihi, eo quod absens fuissem, in autumni fine sint redditi. Quomodo enim tu charissimus meus posses vel deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas venissent cujuslibet hominis qualescumque litterae, licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur verbis meis, quae in quibusdam opusculis edidissem? Hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus faceradhuc tuae Sanctitati minus quam vellem cog
Abbreviated transcription (Latin):
cedere ñ debere. Nam utiq eui p̃cipi¬
tur ut si a uiro discesserit innupta ꝑ¬
maneat: ñ discedendi aufert᷑ licentia.
s nubendi. Qt̾si ita ẽ: dat᷑ gͦ licentia fe¬
minis. quȩ continentes ẽẽ uoluerint:
nullũ maritoꝵ expectare consensũ: ut
qd̾ dictũ est mulierẽ a uiro ñ discede¬
re.eis p̃ceptam ẽẽ uideat᷑. que possent

Expanded text:
cedere non debere. nam utique cui praecipicedere non debere. nam utique cui praecipitur, ut, si a uiro discesserit, innupta permaneat, non discedendi aufertur licentia, sed nubendi. quod si ita est, datur ergo licentia feminis, quae continentes esse uoluerint, nullum maritorum exspectare consensum, ut, quod dictum est: mulierem a uiro non discedere, eis praeceptum esse uideatur, quae possunt
Abbreviated transcription (Latin):
rima questio ẽ
fr̾ dilectissime.
pollenti. eartin
quas ad me scri¬
bens tanqũa cor¬
sulendo tractast.
qd̾ ait apłs. his aũt qui st̃ inoiugio
p̃cipio ñ ego s dñs mulierẽ a uro ñ
discedere. qd̃ si recesserit manere ĩnup¬
tam. aut uiro suo reconciliari. & uir
uxorem ñ dimittat᷑: utrũ ita sit acci¬
piendum. ut eam ꝓhibuisse nubere.
intelligat᷑. quȩ sine causa fornicatio¬
nis discessit a uiro. id enim sentis: an
sicut ego sensi in eis libris qͦs añ pluri¬
mos anno ᷤᷤ de sermone euangłico scͥpsi.
quem sedm matheum habuit saluator
in monte. illas innuptas manere p̾ce¬
perit. quȩ a uiris suis ea causa reces¬
seruit. quȩ sola ꝑmissa ẽ. id ẽ forncati¬
onis. Uidetur eñĩ tͥ tunc a uiro disceden¬
tem feminam nubere ñ debere. si nul¬
la uiri fornicatione cõpulsa discesse¬
rit᷑ nec attendis si nullam uir eiꝰ cau¬
sam fornicationis habuerit. ñ eã disce¬
dentem manere innuptã. s omĩno dis¬

Expanded text:
Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, earum quas ad me scribens, tanquam consulendo tractasti, quod ait Apostolus, His autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; et uir uxorem ne dimittat, utrum ita sit accipiendum, ut eam prohibuisse nubere intellegatur, quae sine causa fornicationis discessit a uiro — id enim sentis an, sicut ego sensi in eis libris, quos ante plurimos annos de sermone euangelico scripsi, quem secundum Matthaeum habuit saluator in monte, illas innuptas manere praeceperit, quae a uiris suis ea causa recesserint, quae sola permissa est, id est fornicationis. uidetur enim tibi tunc a uiro discedentem feminam nubere non debere, si nulla uiri fornicatione conpulsa discesserit; nec adtendis, si nullam uir eius causam fornicationis habuerit, non eam discedentem manere innuptam, sed omnino dis
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi duos libros de cos¬
iugiis adulterinis: qntũ
potui scd̾m scripturas.
cupiens soluere difficilli¬
mam questionẽ. Qd̾ utrũ enodatissime
fecerim nescio: unmo uͦ ñ me ꝑuenisse
ad huius rei ꝑfectionem sentio: quãusˢ
multos sinus eiꝰ aperuerim: qd̾ iudi¬
care poterit: qͥsquis intelligent̃ legit.
Huius oꝑis primus liber sic incipit.
Prima questio est fr̾ dilectissime pol¬
lenti. Sed̾s aũt sic. Ad ea quȩ mͥ scͥp¬
seras.

Expanded text:
cripsi duos libros de coniugiis adulterinis, quantum potui, secundum scripturas cupiens soluere difficillimam quaestionem. quod utrum enodatissime fecerim, nescio; immo uero non me peruenisse ad huius rei perfectionem sentio, quamuis multos sinus eius aperuerim, quod iudicare poterit, quisquis intellegenter legit. Huius operis primus liber sic incipit: Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, secundus autem sic: Ad ea, quae mihi scripseras.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã solam utiliter legis uelut pe¬
dagogi timor ducit. constitutã esse qͥ
intelligit: ipse intelligit quare sit xp̃¬
tis mortuus est. Si aũt non gratis mor¬
tuus est: in illo solo iustificat᷑ impius.
cui credenti in eum qͥ iustificat impi¬
um. deputatur fides ad iusticiã. Om̃s
enim ꝑeccauerunt. & egent gła d̃i: ii¬
stificati gratis ꝑsanguinẽ ipsiꝰ. Qui

Expanded text:
ad quam solam utiliter legis velut paedagogi timor ducit , constitutam esse qui intelligit, ipse intelligit quare sit chrtis mortuus est . Si autem non gratis mortuus est, in illo solo justificatur impius, cui credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ad justitiam . Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei; just
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. multo breuius possem responde.¬
re: &e te facillime aut confirmarem
aut corrigerem. Hoc qͥdem uti dixi
mallem: s tñ ut nunc responderem:
malui longiorem facere sermonẽ quã
dilationẽ. Primo itaq tenere te uo¬
lo. qd est huiꝰ disputationis caput:
ae sarcinȩ leui. Unde sacram̃tis nu¬
mero paucissimis. obseruatione fa¬
cillimis. significatione p̾stantissimis.
societatẽ noui ppłi colligauit: sicut
est baptismus trinitatis nomine con¬
secratus. cõmunicatio corporis &e san¬
guinis ipsis ae si qͥd aliud in scripturiᷤᷤ
canonicis cõmendat᷑. exceptis his q̃
seruitutẽ ppłi ueteris. ꝓ congruen¬
tia cordis eoꝵ & ꝓphetici tpr̃is onera¬
bant: que ce in quinq libris moysi
legunt᷑. Illa autẽ que ñ seripta s tra¬
dita custodimꝰ. que qͥdem toto orbe¬
terrarũ seruant᷑. datur intelligi uł
ab ipsis apostolis. uł plenariis conci¬
lus. quoꝵ est in eccłia saluberrima
auctoritas. cõmendata atq statuta

Expanded text:
tuas multo breuius possem respondere et te facillime aut confirmarem aut corrigerem. hoc quidem, ut dixi, mallem. sed tamen ut nune responderem, malui longiorem facere sermonem quam dilationem. primo itaque tenere te uolo, quod est huius disputationis caput, et sarcinae leui. unde sacramentis numero paucissimis, obseruatione facillimis, significatione praestantissimis societatem noui populi conligauit, sicuti est baptismus trinitatis nomine consecratus, communicatio corporis et sanguinis ipsius et si quid aliud in scrip- - turis canonicis commendatur exceptis his, quae seruitutem populi ueteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quae et in quinque libris Moysi leguntur. illa autem, quae non scripta sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis apostolis. uł plenariis conci¬
lus. quoꝵ est in eccłia saluberrima
auctoritas. cõmendata atq statuta
qd̾ seruatur ab uniu̾sis. quacũq se
diffundit eccłiaallia uͦ que ꝑ loca
terrarũ regionesq uariant᷑. sicuti

Expanded text:
ab ipsis apostolis uel plenariis conciab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta quod seruatur ab uniuersa, quacumque se diffundit. ecclesia. Alia uero, quae per loca terrarum regionesque uariantur, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
ibri duo quoꝵ est titulus
ad inquisitiones ianuarii. multa
de sacram̃tis continent disputata:
siue que uniu̾saliter. siue quȩ par¬
ticłariter. id est ñ ꝑeque in om̃ib
locis obseruat eccłia: nec tñ cõme¬
morari omĩa potuerunt: s satis ad
inqͥsita responsũ est. Quoꝵ libroꝵ
pͥor epła est: habet quippe in capi¬
te quis ad quẽ seribat. s idõ int̃
libros annumerat᷑ hoc opꝰ. qm̃ se¬
quens qui nomina nr̃a ñ habet.
multo ẽ ꝓlixior: & in eo multo plu¬
ra tractantur. In pͥmo gͦ qd̾ de man¬
na dixi. quia uniciuq scdm ꝓpriã
uoluntatẽ in ore sapiebat: non mͥ
occurrit unde possit probari. nͥ ex
libro sapientię: quẽ iudei ñ recipi¬
unt in auctoritatẽ canonicã. Qd̾
tam̃ fidelib potuit ꝓuenire. ñ illis
adu̾sus d̾m murmuratorib: qui ꝓ¬
fecto alias ȩscas ñ desiderarent: s
hoc eis saꝑet manna qd uellent.
hoc opus sic incipit. Ad ea q̃ me

Expanded text:
ibri duo, quorum est titulus, Ad Inquisitiones Januarii, multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia: nec tamen commemorari omnia potuerunt; sed satis ad inquisita responsum est. Quorum librorum prior, epistola est; habet quippe in capite, quis, ad quem scribat: sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam sequens qui nomina nostra non habet, multo est prolixior, et in eo multo plura tractantur. In primo igitur quod de manna dixi, Quia unicuique secundum propriam voluntatem in ore sapiebat , non mihi occurrit unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recipiunt in auctoritatem canonicam; quod tamen fidelibus potuit provenire, non illis adversus Deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna quod vellent. Hoc opus sic incipit: Ad ea quae me
Abbreviated transcription (Latin):
quem misistis
carissimi filii timasi &e iacobe: inter¬
missis paululũ quȩ in manib erant.
cursim quide s ñ medioeri intenti¬
one plegi dt midi hominẽ ⁊ elo ar

Expanded text:
quem misistis, carissimi filii Timasi et Iacobe, intermissis paululum, quae in manibus erant, cursim quidem, sed non mediocri intentione perlegi et uidi hominem zelo ar
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ religiose pollenti. ia
reseripseram ñ paruũ
uolum̃: de his qͥ ui¬
uentib coniugib
sius aliis copulait᷑.
Qd̃ cũ innotuiss dilectioni tuȩ: addidi¬
sti aliqua ad libellũ tuũ. etiã his me re¬
spondere desiderans. S cũ facere dispo¬
nerem: addendo &e ego ad meũ ita ut unꝰ
liber eẽt etiã responsionis meȩ. repente

Expanded text:
r religiose Pollenti, iam rescripseram non paruum uolumen de his, qui uiuentibus coniugibus suis aliis copulantur. quod cum innotuisset dilectioni tuae,. addidisti aliqua ad libellum tuum, etiam his me respondere desiderans. sed cum facere disponerem, addendo et ego ad meum, ita ut unus liber esset etiam responsionis meae, repente
Abbreviated transcription (Latin):
dum putaui. hoc
prius cogites fili
dilectissime yictor
uolo:si te contẽp¬
nerem.
nequaquã id me fuisse
cturũ. Nec id̾o tam̃ humilitate nr̃a sie
abutaris: ut ꝓptẽa te existimes approba¬
tũ. qͥa cernis ñ fuisse contẽptũ. Non enĩ
sequenchie si ecrigenchi te dilios sit

Expanded text:
dum putaui, hoc prius cogites, fili dilectissime Victor, uolo, si te contenerem, nequaquam id me fuisse facturum. Nec ideo tamen humilitate nostra sic abutaris, ut propterea te existimes approbatum, quia cernis non fuisse contemptum. Non enim sequendum, sed corrigendum te diligo: et
Abbreviated transcription (Latin):
potui. lenitate tractaui: et ab eo rescrip¬
ta correctionis eius accepi. Huitis oꝑis
liber ad renatum sic incipit. Sinceri¬
datem tuam erga nos. Ad petrũ aũt
sic. O nõ dilectissimo fr̃i &e compb̃ro
petro. Duoꝵ uͦ nouissimoꝵ ad uincen¬
dium uictorem primus sic incipit.
Quod mͥ ad te seribendum putaui.

Expanded text:
potui lenitate tractavi, et ab eo rescrippotui lenitate tractavi, et ab eo rescripta correctionis ejus accepi. Hujus operis liber ad Renatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga sic: Domino dilectissimo fratri et conpresbytero Petro; duorum uero nouissimorum ad Vincentium Victorem primus sic incipit: Quod mihi ad te scribendum putaui.
Abbreviated transcription (Latin):
ed de illa quȩ in cȩlo ẽ affirma¬
re quid possumꝰ: nisi qd nullus
in ea malus ẽ: Dec quisquã deinceps¬
de illa cecidit aut casurus ẽ. ex quo
d̾s angłis peccantib ñ peꝑeit. sicut
seribit apłs petrus: s carcerib cali¬
ginis inferni retrudens. tradidit
uom aũt se habeat beatissima
illa ce suꝑna societas. que ibi
pentur. sicut in epl̃a ad hebreos legi¬
mus. cui enĩ angłoꝵ dixit d̾s aliq̃n
sede a dextris meis. hoc quippe. mͦ sig¬
nificauit om̃s uniuersalit̾ angelos
dici:. sint tam̃ illic archangłi.: & utrũ
idem archangłi appellent᷑ uirtutes.

Expanded text:
ed de illa quae in coelo est, affirmare quid possumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis infeQuomodo autem se habeat beatissima illa et superna societas, quae ibi pentur sicut in Epistola ad Hebraeos legimus: Cui enim Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes;