comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reae philippi ubi iordanis adradices oritur libani. Et habet duos fontes Vnum nomi¬
neior. Et alterumdam. Quisi mulmixti. iordanis nomen efficiunt. et inter rogabat
discipulos suos dicens. Quem dicunt hom̃ines essefilium hominis : Non dixit quem me di
cuntꝰ omines esse filium hominis nei actanter desequerere uideretur: Et nota quodubicũq
scriptum est in ueteri testamento filius hominis. in ebraeo positus sit filiusadam. Alludq:
quod in psalmo legitur. filii hominis usquẽ quo graui corde in ebraeo dicitur filiiadam
Hulcre autem in t̃rogat quẽ dicunt eẽ homines filium bominis quiaquidefilio hominis loquuntur
homines sunt. Qui uero diuiniatem eius intellegunt non homines sed diiappellantur. Atillidixer
Alii iohannem baptistam alii autem heliam Alii uero hieremiam aut unum ex prophetis. M inor
quosdam interp̃tes errorem inquirere singulorum et disputationem longissimamtexere

Expanded text:
areae Philippi, ubi Jordanis oritur ad radices Libani, et habet duos fontes, unum nomiareae Philippi, ubi Jordanis oritur ad radices Libani, et habet duos fontes, unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul misti Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis? Non cunt esse homines, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicunque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam? illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde? In Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat, quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere,
Abbreviated transcription (Latin):
nociuum uita reuis sit. Doctrina enim super scitiosa et heretica grauat magisquam ad¬
iuuat merget et nonerigit. Ab onoer gomagistro discipuli instructi. intellexerut it
infermento seductionem pharisaeorum et sad duceorum immo omnium hereticorum
qui contraria sapiunt ueritatiex pressam. uitandam es sequã et omnino ipsiuita uerumt
et nobis fugiendam esse censuerunt. Post haecsequitur matheus et dicit. Venit aucẽ
iħs in partes caesareaephiliopi. Philippus iste est frater herodis dequosupraiam dix¬
mus tetrar chaitureae ectra conitidis regionis. qui in honorem tiberii caesaris. caesareã
philippi quae nunc paneas dicitur appellauit et est in prouincia ꝓbenicis. Imitatus hero dẽ
patrem quiin honorem a gusti caesaris. appellauit caesaream quȩ prius turristratonis
uocabatur. et ex nomine filia eeius libi adem trans iordanen excruxit Tste locus est caes¬

Expanded text:
nocivum vitare jussit. Doctrina enim superstitiosa, et haeretica, gravat magis quam adnocivum vitare jussit. Doctrina enim superstitiosa, et haeretica, gravat magis quam adjuvat: mergit, et non erigit. A bono ergo magistro discipuli instructi intellexerunt in fermento seductionem Pharisaeorum et Sadducaeorum, imo omnium haereticorum qui contraria sapiunt veritati, expressam vitandam esse. Quam et omnino ipsi vitaverunt, et nobis fugiendam esse censuerunt. Post haec sequitur Matthaeus, et dicit: II. Venit autem Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus iste est frater Herodis, de quo jam supra diximus, tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis, qui in honorem Tiberii Caesaris, Caesaream Philippi, quae nunc Paneas dicitur, appellavit. Et est in provincia Phoenicis imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine ejus filiae Lubiadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caes
Abbreviated transcription (Latin):
fermen tum pharisaeorum et sad duceorum e fermentum herodis. Noncorporalem
panem sed traditiones per uersas et heretica significat dogmata. Quare et cibi quibus ni¬
tritus est populus dĩ non ueram docorinam integram que significent : istius modi fermen¬
tum quod omniratione uitandum est habuit martion etualentinus et omnes herei ci
Fermentum hancuimhabe. ut si pharinemixtum fuerit: quod paruum uidetur crescat
inmanus et ad saporem suum uni uersam conspersionem trabat. Ita eadoctrina hereaca siu
modica sciltillam intuum pectus iecerit in breui ingens flãma suc crescet Et totam hominis pos¬
sessionem ad setrahet. hoc est dequo et apłs loquitur. Modicum fermentum totam massam
corrumpit. Tune intellexerunt quia non dixerint cauendum a fermento panem
sedaddoctrina pharisaeorum et sadducaeorum. Quod eis utile erat persua sit quod

Expanded text:
fermentum Pharisaeorum et Sadduccaeorum, et fermentum Herodis non corfermentum Pharisaeorum et Sadduccaeorum, et fermentum Herodis non corpanem, sed traditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et cibi, quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit Marcion, et Valentinus, et omnes haeretici. Fermentum hanc vim habet, ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam hominis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur: Modicum fermentum totam massam corrumpit . Tunc intellexerunt quia non dixerit cavendum a fermento panum, sed a doctrina Pharisaeorum et Sadducaeorum. Quod eis utile erat persuasit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
epulemur Non infer mento ueter neque infermento malitiae et nequitiae sed inatimis
sincericatis et ueritatis. Atilli coguabant incer sedicentes quia panes ion accepimus
Sciens autem iħsdixit. Quod cogitatis inceruos modicae fideiquia panes qui a panes non babias
Nondum in telligicisneq recordamini quiq: panum et quinq: milia hominum et quod cofinos
sumpsiscis : neque sẽptem panem et quat tuor milia hominum. et quoc sportas sumpsistis
quare non intel legitis quia non depanedixi uobis cauee afermentopharissaeorum et sa. du
caeorum  Pro oc casionem p̃ceptiquo saluatorius serat dicens cauete a fermento pharisaecorũ
et fermento hero dis docet eos quid significent quinque panes et septem. si uepiscicili aut
quinquemilia homin ⁊met quat tuor milia quȩ pasta sunt inheremo. Quod lica sigorum
magnitido persspicua sit : tamena liud spiritali intellegentiam de monscratur. Si enim

Expanded text:
epulemur non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis epulemur non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . At illi cogitabant inter se, dicentes: Quia panes non accepimus. Sciens autem Jesus dixit: Quid cogitatis inter vos, modicae fidei, quia panes non habetis? Nondum intelligitis, neque recordamini quinque panum, et quinque millia hominum, et quot cophinos sumpsistis? Neque septem panum, et quatuor millia hominum, et quot sportas sumpsistis? Quare non intelligitis quia non de panetc. Per occasionem praecepti quo Salvator jusserat dicens: Cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis, docet eos quid significent quinque panes et septem, sive pisciculi, aut quinque millia hominum et quatuor millia quae pasta sunt in eremo. Quod licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstratur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
quia semper in tus reficiebantur in corde minus deterrerio pane quo corpus pascisolet curab
uidixit illis. Intuemini et cauete afermento pharisa eorum et sad du caeorum in marco iscrip¬
tum est. Videte cauete a fermento pharisaeorum. et sermento herodis. Hermen tuim pha¬
risaeorum est decreta legis diuinȩ traditionibus hominum post ponere uel certe legem uerbis p̃¬
dicare factis impugnare Fermentũ eorum est dñm temotarȩ nec doctrinȩ eius dut operibus
credere sed in sultando alia quibus credere debeant petere: Fermentum herodis est
adulterium homicidium temeritas iurandisimu latioretionis. Et quod omnium est capuo
ct onigosdelerum odium ac persecutio in xp̃o et recursoremeius. preconem que primum
regnĩ caelestis A quo utrorumque fermento etiam a postolus nos prohibens aic Itaquo

Expanded text:
quia semper intus reficiebantur in corde, minus de terreno pane, quo corpus pasci solet, curabant. quia semper intus reficiebantur in corde, minus de terreno pane, quo corpus pasci solet, curabant. Qui dixit illis: Intuemini et cavete a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum. In Marco ita scriptum est: Videte, cavete a fermento Pharisaeorum, et fermento Herodis . Fermentum Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere; vel certe legem verbis praedicare, factis impugnare. Fermentum eorum est Dominum tentare, nec doctrinae ejus aut operibus credere, sed insultando alia, quibus credere debeant, petere. Fermentum Herodis est adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religionis, et quod omnium est caput et origo scelerum, odium ac persecutio in Christum et praecursorem ejus, praeconemque primum regni coelestis. A quo utrorumque fermento etiam Apostolus nos prohibens ait: Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
num noridabitur ei nisi signum ionae recte ab iit trans frecum Et gentium secutus ẽ
populus Et cumuenis set discipuli eius transfrecum obliti sunt panes accipere Quae¬
rat aliquis. et dicat. Quomodo panes non habebant qui statim impletis septem sportis
scenderunt nauiculam et uenerunt infines magedan ibiq: audiunt taui gantes quia
cauere debeant afermento pharisaeorum et sadducacoriim sed scriptura testatur
quod oblitisunt eos secumtollere. Quod autem nauigaturi trans frgum oblia surit
liaticum sumere secum in dicium est quam modicam carniscuram haberent inreliqui
quibus ipsa reficiendi corporis neces sittis quaenatraliter cunctis mortalibus in est in¬
entione dominici comitatus mente excesserat. Vnus uero paniis quem secum habebanit
in naui. mystice ipsum ponem ui tae d nm in delicet saluatorem designat. Cuius amore

Expanded text:
num non dabitur ei, nisi signum Jonae, recte abiit trans fretum, et gentium secutus est num non dabitur ei, nisi signum Jonae, recte abiit trans fretum, et gentium secutus est populus. Et cum venissent discipuli trans fretum, obliti sunt panes accipere. Quaerat aliquis, et dicat: Quomodo panes non habebant, qui statim impletis septem sportis ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum? Sed Scriptura testatur, quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis; quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione Dominici comitatus mente excesserat. Unus vero panis, quem secum habebant in navi, mystice ipsum panem vitae, Dominum videlicet Salvatorem, designat, cujus amore,
Abbreviated transcription (Latin):
manero scum cumtriscitia caelum. Generatioma las et adultera signum quȩrit Et signum nondab:¬
tur ei nisi signum ionae: Non ergo datur signum generationis illi id est temptandum
dñm et resultantium uerbi seius. Taleuaquesi gnum quale temptantes quae rebant. hoc es
decaelo quibus tamon multa cadestia signadabat interra. Ceerum generation quae¬
rentium dñmrequirentium faciemdĩ ia cob. Si gnum decaelo oscendebat quando cernentib
apłs ascendit incaelum quan domissospũ deperprimitiuuam impleuit ec claesiã
quando adimpositionem manus a poscolorum in samaria caesa reepheso aliisque
ursibus aclocis plurimis. gratiam decaelo sp̃s sc̃s credentibus ministrauit. Quidautẽ
signumionae sibi uelit. iam su pradictũ est Sequiur Et relicas illisabiit Relica
scribis et pharis sacis quibus dixerat generatiomala et adultera sigum quaerit. et sig¬

Expanded text:
mane roseum cum tristitia coelum. Generatio mala et adultera signum quaerit, et signum non dabimane roseum cum tristitia coelum. Generatio mala et adultera signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae. Non ergo datur signum generationi illi, id est tentantium Dominum et insultantium verbis ejus, tale utique signum, quale tentantes quaerebant, hoc est, de coelo, quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum generationi quaerentium Dominum, requirentium faciem Dei Jacob, signum de coelo ostendebat, quando cernentibus Apostolis ascendit in coelum, quando misso de Spiritu primitivam implevit Ecclesiam: quando ad impositionem manus Apostolorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis, gratiam de coelo Spiritui sancto credentibus ministravit. Quid autem signum Jonae sibi velit, jam supra dictum est. Et relictis illis abiit. Relictis scribis et Pharisaeis, quibus dixerat: Generatio mala et adultera signum quaerit, et sig
Abbreviated transcription (Latin):
Serenumerit. Rubicundus est enim caclum, Et mane hod ietem pestas put la tenimtri
caclum Haciemergo cadi diudicare uostis signa autem temporum e uonpocetis aSecundũ
Pistoriam autem sensus istemanifestufese quod exelementorum ordine atque ex consonana a
possint et seren : Et pluiae dies prenosci Scribae autem et pharis aei qui ui deba potuor
esselegis doccores ex prophetarum uadcinatione nom potuertnt intel legere saluatoris
aduentum Spiritaliter autem quod dixit dñs factosues peredicitis serenumerit nubi
cuncdumestenim cadum sienificat quia sanguinie passionis xp̃i in primo aduentu indulgent o
peccatorum datur Etma dehodie temppestas: rubet enim cumtrisaitia caelum significat quod
secundo aduentu igne precedente uenturus est: Faciem enim caeli iudicarenosts sima autelo
temporum non potestis  si gna temporum dixit deaduentu suo uel passione cuisimile est
roscum caelum uesperum Etitem decribulanone ante aduentum suum fucurum cuisimile est¬

Expanded text:
tilat enim triste coelum. Faciem ergo coeli dijudicare nostis, signa autem temporum non potestis. Secundum historiam autem sensus iste manifestus est, quod ex elementorum ordine atque consonantia possint et sereni et pluvii dies praenosci. Scribae autem et Pharisaei, qui videbantur esse legis doctores, ex prophetarum vaticinatione non poterant intelligere Salvatoris adventum. Spiritaliter autem quod dixit Dcundum est enim coelum significat, quod per sanguinem passionis Christi in primo adventu indulgentia peccatorum datur. Et mane: Hodie tempestas, rubet enim cum tristitia coelum, significat quod secundo adventu igne praecedente venturus est. Faciem enim coeli judicare nostis, signa autem temporum non potestis. Signa temporum dixit de adventu suo, vel passione, cui simile est roseum coelum vespere; et item de tribulatione ante adventum suum fu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ posita. continuo subiecit neq accendunt lucernã et ponunt et̃ submodio. Quiaidemmons
oliueti idest summus spirtadiũ distributor gratia rum quiciuitutẽ suã ut emineat ex altat
hanc quoq: oleo exultationis utducere possit inflũmat. Et quiaidem lumen submodio poni

Expanded text:
tem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio . Quia idem mons tem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio . Quia idem mons Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam ut emineat exaltat, hanc quoque oleo exsultationis, ut lucere possit, inflammat. Et quia idem lumen sub modio poni
Abbreviated transcription (Latin):
catur oliueti. Bet fage erat inculus sacerdotũ in monteoliuen. S ethania quoq uillula siueciuitas in latero
montis eiusdem qu asfiadiis quindecim ab hierusalẽ Siuit iohannes eu angelistumani festut ubilu¬
zarus suscitatus ẽ a mortuis cuiu ser monum̃tum đa nuncibidem constructa demons trat
sethage aut domus bucesiuemaxillarũ. bet hania domus oboedientia e dicitur. Quas bierosolimar
uenturus saluator p̃sentia esuae dignatione sublimauit quia multos ante passionẽ suam
docendo donis piae confessionis etoboedientiae spiritalis impleuit. Quae pulchre ciuirates
inmonte oliueti posite referuntur. hocẽ in ipsodnõ qui nosuntione spiritalium carismatum
et suentiae piaetutis lucere fouet unde alibi cũdiceret non potest auitas abscondi supra mon¬

Expanded text:
ocatur Oliveti . Bethphage erat viculus sacerdotum in monte Oliveti; Bethania quoque villula sive civitas in latere ocatur Oliveti . Bethphage erat viculus sacerdotum in monte Oliveti; Bethania quoque villula sive civitas in latere montis ejusdem, quasi stadiis quindecim ab Hierusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus suscitatus est a mortuis, cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demonstrat. Bethphage autem domus buccae, sive maxillarum. Bethania domus obedientiae dicitur: quas Jerosolymam venturus Salvator praesentiae suae dignatione sublimavit, quia multos ante passionem suam docendo donis piae confessionis et obedientiae spiritalis implevit. Quae pulchrae civitates in monte Oliveti positae referuntur, id est, in ipso Domino, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque luce refovet. Unde alibi cum diceret: Non potest civitas abscondi supra mon
Abbreviated transcription (Latin):
Hine nana dixit Siqus mnihimimisrat meseauatur. Consderemas ergoquagra di situr ut
seaui mera umur. E ceu sit ans eteractor angelorũ sus cepturus naturã nram̃ qud condidit in ute¬
rumuirginisuenit. Nascitim̃ in hoc mundo ꝑdiuites noluit parentes pauperes elegit. Vnde et
ainusqui pro illo offerretur de fuit. Columbanum pullos et ꝑturturum ced sucrifitiũ mat in ue¬
nit. Prosperari in hoc mundo noluit. oberabria irrisi onesatolerauit. sputa e lugellu alap
spinetum coranã crucem sustinuit: Et quicererũ corporalium delectitione agiuidio interno ceci¬
dimus Cum qua amaritidine illucredectur ostendit. Et cum approp inquassent hieroso
lims et uenissent bethfire cdmante moliuet. E greditur inc̃ debiericho turbis eductis
in dequam plurimis et caecis redditu sanitate appropinquat hiero solimis magnis ditictia
mercib: salute credentium reddita: in gredicupit urbem pacis et locum uisionis dĩ et artẽ

Expanded text:
icens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce, cum sit dominus et creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit. Unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit Prosperari in mundo noluit; opprobria irrisionesque toleravit; sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucemque sustinuit; et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostendit. Quid ilymis, et venissent Bethphage ad montem Oliveti. Egreditur Jesus de Jericho, turbis eductis inde quamplurimis, et caecis reddita sanitate, appropinquat Hierosolymis, magnis ditatus mercedibus: salute credentium reddita ingredi cupit urbem pacis, et locum visionis Dei, et arcem
Abbreviated transcription (Latin):
tur de retributore quod inciperet a nouissimis usq: ad primos. Plerũq ita contingit ut cn¬
te remunerentur sero uenientes quia prius adregnum caelorum de
conpore Ex eunit quam hi qui iam a pueritia uocatree. uide¬
baritur. Annori adun decimam uenit latro quia et si non habut ꝑȩcatẽ habue
tam̃ seroꝑpoenã quidm̃ incruce confessus .ẽ. et poene conuoce sententie sp̃m ex clauit
uittie A nouis simoautem reddere denarium pater stimilias coepit quic aid partidis i requiẽ
prius latronẽ quã petrũ uocauit . Quantipatres ante legẽ quanti sublege fuerint et tam̃
biqui indm̃ ad uentu uocati sunt ad caelorum regnũ si ne ciliqua tarditate peruener̃. Eundẽ ergo
denarium acceperunt qui labora uerunt ad duo decimam quem ex pecta uerunt totodeside¬
rio et qui laborauerunt ad primam : quia e qualem uitae aeternae rotributionẽ sorcitis

Expanded text:
tur de retributore quod inciperci a novissimis usque ad primos, plerumque ita contingit, ut antur de retributore quod inciperci a novissimis usque ad primos, plerumque ita contingit, ut ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenedenarium acceperunt qui laboraverunt ad undecimam, quem exspectaverunt toto desiderio et qui laboraverunt ad primam: quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
operis diurni ratio redditt ẽ ad remunerationis promisse tempus oportunũ uemiens dicit
ecumautem senosbctũ eẽt. Hoc ẽ cũ dies totius mundi aid uesperum comsũ mationis inclinata
t̃ ł cũ cuiuscumq hominis terminus appro pinquans sec Tempore enĩ praetericofuturtẽ¬
poris persimilitudinem exponit ratiorem. Dixit dñs uineae procuratorisuo et rł. Procura¬
torẽ ergo istum quem melius quẽ redemptorem nr̃m intelligere possumus . Cuius pater om̃a dedit
inmanus paterenim non iudicae quem quam sed om ne iudicium dedit filio quibene procunti¬
tor dicitur quia procurat filus hominum bona futura probonis operibus recribuere decpłs
rtirios et reddit illis mercedem quiom̃s homines p̃sentario portet ante tribunal xp̃i ut recipi¬
atunus quisq propria corporis prout gessit si ue bonũ siue malũ. Quod cutem subsequent̃ dici¬

Expanded text:
operis diurni ratio reddita esset, ad renuntiationis promissae tempus opportunum veniens dicit: operis diurni ratio reddita esset, ad renuntiationis promissae tempus opportunum veniens dicit: Cum autem sero factum esset, hoc est, cum dies totius mundi ad vesperum consummationis inclinata esset; vel cum cujuscunque hominis terminus appropinquaret; tempore enim praeterito futuri temporis similitudinem exponit rationem. Dixit Dominus vineae procuratori suo et reliqua. Procuratorem ergo istum, quem melius quam Redemptorem nostrum intelligere possumus, cui Pater omnia dedit in manus? Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Qui bene procurator dicitur, qui procurat filiis hominum bona futura pro operibus bonis retribuere. De quis . Ipse vocat operarios, et reddit illis mercedem quia omnes homines praesentari oportet ante tribunal Christi ut recipiat unusquisque propria corporis prout gessit sive bonum sive malum . Quod autem subsequenter dici
Abbreviated transcription (Latin):
senes ẽẽ insinuent quos prouectiores uocant . quia ergo adui tambonam alius in pueritia. Alius cal¬
olescentia: Alius iniuuentute. Alius in senectute. Alius in decrepitar cetate. perducitur quasi¬
diuersis horis opercirii ciduineam uocantur : Nã qui sibi uiuit quicarnis sue uoluptatib: pascitur
recte otiosus redarguitur quia fructum diuinioperis non sectatur. Qui uero et usq ad cietatẽ ultimã
dõuiuere neglexerit quasiusq aidundecimã ociosus stetit. Vnde recte usq adundecimam torpenti
b: dicitur. Quid hic statis tortidie otiosi acsia ꝑtedicatur : Et si dõ uiuere in pueritia et iniu¬
uentute noluistis. saltim inultima aetate resipiscite et aduitȩ uias cũ iã laboraturi mul¬
Vocc opercirios et redde illis mercedem. incipiens i nolus simis usq ad primos. Postquã enĩ

Expanded text:
senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adsenes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita diversis horis operarii ad vineam vocantur. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur quia fructum divini operis non sectatur; qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque adbus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi mulVoca operarios, et redde illis mercedem, incipiens a novissimis usque ad primos. Postquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
nemo nos conduxit nisi quia uitȩ nobis uias nemo p̃dicauit quid ergo nos ab uno opere cessantes. in ex¬
cusatione nr̃a dicturisumus. quippe amatris utero ad fidem uenimus Qui uerba uitȩ abipsis cunabuł
audiuimus quia buberib: scãe eccłȩ. Potum supennȩ p̃dicationis sumpsimus cũ lacte carnis. possumꝰ
uero et easdem diuersitates horarum etiam adunumquemq: hominem ꝑȩcatũ momemta distinguere
Mane quippe intellectus nr̃i puericia ẽ. Hor& cutem tertia adolescentia potest intelligi quia qua¬
si iã solfigitur dum in ea plenitudo roboris solidatur. Non autem senectus intelligitur in qua uelud
sol abalto cixe descendit quitȩttis acalore iuuentutis deficit: Vndecima uero hora ẽ et aetas q̃: decre¬
pita uel uetercinadicitur. Vnde et greci ualde seniores non geronttis sed prbos appellant ut plusquã

Expanded text:
nemo nos conduxit, nisi vitae nobis vias nemo praedicavit. Quid ergo nos a bono opere cessantes, in exnemo nos conduxit, nisi vitae nobis vias nemo praedicavit. Quid ergo nos a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae, potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis. Possumus vero et easdem diversitates horarum etiam ad unumquemque hominem, per aetatum momenta distinguere. Mane quippe Intellectus nostri pueritia est, hora autem tertia adolescentia intelligi potest. Quia quain centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non γέροντας sed πρεσβυτέρονς appellant, ut plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
sexta nona. et undecima opertrios conducit. quia a mundi huius initio usq: infinem aderudien¬
dcim plebem fidelium prcedicatores uel congregare predestinare non destitit. Magnȩ et enim
mundi fuit abadam usq: ad noe : Hora uero tertia a noe usq: ad abrahã Sexta uero ada
brtihamusq ad morsen. Non autem amorse usq ad aduentũ dñi. Vndecima uero abaduentu
ceperunt. Opet acorergo mane hora tertia. et sexta et nona antiquus illȩ et hebraicus popu¬
lus designatur . Qui inelectissuis abipso mundi ex ordiodum recta fide dm̃ studuit colere: quaisi non¬
destitit inuinaetie cultura laborare. Ad undecimam uero gentiles uocantur quibus et dicitur
Quid hic sititis totadie otiosi qui enim transactotam longo mundi tempore prouita sua laborare
neglexerat quasi tota die orosi sitibant. Pensate quid inquisiti respondeant. Dicunt enĩ quia
nemo conduxit . Nullus quippe ad eos patriarcha nullus propheta uenerat. Et quid ẽ dicere ad laborẽ

Expanded text:
sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecintes acceperunt. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille et Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quadestitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi, qui enim transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Pensate, fratres, quid inquisiti respondeant. Dicunt enim, quia nemo nos conduxit, nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem
Abbreviated transcription (Latin):
dordentiũ. Vnde etiobscriptũ ẽ ad calorem nimium transit ab aquis niuiũ dei haec
nos diuinae scientiȩ reseruantes sollicite ad monemus inferni crucicitũ qualiscũq sit om¬
etquinq: prudenes. Dato enim exemplo dedie iudicii perseruum bonum et fidelem
atq perseruum malum et infidelem  rursus aliud deeadem reponit exemplũ dicen
litudinem decem uirginium fatuarum atq prudentiũ quidã sim plicit̃ in uirginib
interpretciatur quarum aliȩ iuuxta apłm et corpore et mente suait uirgines a liȩ
uirginita tem iuritum corporum seruanites cetera opera iusttie non habea p̃posito
suo similia uel parensum custodia reseruatȩ nihilbominus mente nupser̃. Sed mihiuido¬
tur ex superiorib: alius sensq. ẽẽ qui dicitur et non aduirginali aa corpora sed adom ne

Expanded text:
dor dentium. Unde et in Job scriptum est: Ad calorem nimium transit ab aquis nivium . Sed haec dor dentium. Unde et in Job scriptum est: Ad calorem nimium transit ab aquis nivium . Sed haec nos divinae scientiae reservantes, sollicite admonemus inferni cruciatum qualiscunque sit, omet quinque prudentes. Dato enim exemplo de die judicii per servum bonum et fidelem, atque per servum malum et infidelem, rursus aliud de eadem reponit exemplum dicens: ilitudinem decem virginum, fatuarum atque prudentium, quidam simpliciter in virginibus interpretantur: quarum aliae, juxta Apostolum, et corpore et mente sunt virgines: aliae virginitatem tantum corporum reservantes, vel caetera opera non habent proposito suo similia, vel parentum custodia reservatae, nihilominus mente nupserunt . Sed mihi videtur ex superioribus alius sensus esse qui dicitur, et non ad virginalia corpora, sed ad omne
Abbreviated transcription (Latin):
lantiȩ ac sollicitudinis dispenscitores ad monet. Porro qđ dicit diuidet eũ ñ quogladio eũ desec&
sed quo ascõꝵ consortio separet. Quare : qr aduentũ desperauerit qr p̃sentib: studuerit q des
peratione iudici cõmissã sibi samiliam famesiti caedeuexauerit . Et partẽ eiꝰ ponetcũ hypo¬
critis cũ hisuiđ licet qͥ erci inagro. Et quimolebas et nibilbominus derelicts. Sȩpediximus hyp¬
critã aliud ẽe etaliud ostendere sic̃ etinagro eammola idem uidebatur facereqđecdesi as¬
ticus uir sed exitus diuersȩ uolumtaas apparuit. Quod cũt dicit illic ẽẽ fletum et stridorẽ
dentiũ ubi seruus nequã cũ hypocritis sicipiꝵ partẽ sua duplicem gehennȩ utquidã uolun
ex primit poenã Idẽ ignis etfrigoris. Adignem enim fletus ꝑtinet oculoꝵ adfrigi stri¬

Expanded text:
lantiae ac sollicitudinis dispensatores admonet. Porro quod dicit: Dividet eum, non quod gladio eum dissecet, lantiae ac sollicitudinis dispensatores admonet. Porro quod dicit: Dividet eum, non quod gladio eum dissecet, sed quod a sanctorum consortio separet. Quare? Quia adventum desperaverit, quia mandatisperatione judicii commissam sibi familiam fame, siti, caede vexaverit. Et partem ejus ponet cum hypocritis, cum his videlicet qui erant in agro, et qui molebant, et nihilominus derelicti sunt. Saepe diximus hypocritam, aliud esse, aliud ostendere. Sicut et in agro, et in mola, idem videbatur facere quod ecclesiasticus vir, sed exitus diversae voluntatis apparuit. Quod autem dicit illic esse fletum et stridorem dentium, ubi servus nequam cum hypocritis suscipit partem suam, duplicem gehennae, ut quidam volunt, exprimit poenam, id est ignis et frigoris Ad ignem enim fletus pertinet oculorum, ad frigus stri
Abbreviated transcription (Latin):
sed tuitum quod adiussionem diui quatido cumq: uenituri Conseruis in tempore
tritci men surtim dederit hoc ẽ uel sermonis diuinu uel exempli sui regulam
monscrauerit Quin etiam quosdam bonos seruos legimus ab apło casagtitos qđ trem̃tes
atq aaixii credereait instare diem dñi quẽ ipse in opinatum promiserit ẽe uenturũ. Vnde
obtimum ẽẽ probat᷑ quã quã magnoperesiliceat cupiamus scire quando ueniat desiđ roa
cuncas gentib: aquax imit̃ tam̃ suftineamꝰ nos scire quaescire ñ liceat sed tantũ in exemplũ boniseru
siue propeseu proculsit parcitos expectire. et diligere aduentum eiꝰ oporta . Veni& dñs serui illiu
indiequa ñ sperat et boraiquig nortit. Et diuidet eũ paiptẽq eiꝰ ponet cũ hi pocritis Illicerit fłetis
et̃stridor deritiũ Hoc ipsum docet ut sciant quando ñ putttur dñs tunc eũ eeuenturũ otuigi¬

Expanded text:
sed tantum quod ad jussionem Domini quandocunque venturi conservis in tempore sed tantum quod ad jussionem Domini quandocunque venturi conservis in tempore tritici mensuram dederit, hoc est vel sermonis divini, vel exempli sui regulam monstraverit. Quin etiam quosdam bonos servos legimus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere si liceat cupiamus scire, quando veniat desideratus cunctis gentibus, aequanimiter tamen sustineamus nos nescire quae scire non liceat, sed tantum in exemplum boni servi sive prope, seu procul sit, paratos exspectare, et diligere adventum ejus oportet. Veniet Dominus servi illius in die qua non sperat, et horet stridor dentium. Hoc ipsum docet ut sciant quando non putatur Dominus, tunc eum esse venturum. Et vigi
Abbreviated transcription (Latin):
penscitore totus bonorum rectorum quo modo ueluiat uel remuneretur ordo docetur
sic et in hoc nequissimo seruo. cunctorum presulum malorum dam pnandum parit̃
opus ecdãpnacio narratur aeternia qui negleto dñi timore non modo ipsi laxun
uacan sed et subditos iniuriis stimulant Quamuis et apice possit intelligi pen¬
cutere conseruos. Corda in firmorum nec adhuc fide spe ot caritate solida torunpa
ostenso prauȩ opercitionis aut locutionis exemplouiciare Vnde et apud lucam legia
Et coepit percutere pueros et ancillas. Quorum quanta in firmior ẽ aetas aut
sexus ianto facilion ẽ ruina Edereciutom bibere et inebriari ẽ cuncts facinorib:
enscdis in lecebris quae menem dementent et errare sacian  occupari Notastino
uint eruicia seruimaliad scriptum quostrdum au uparedi domisa
pũitiuerit Non autem in terboni uirtutes ad numeratum quod bunc citum speraiuerit

Expanded text:
pensatore totus bonorum rectorum quomodo vel vivat vel remuneretur ordo docetur, pensatore totus bonorum rectorum quomodo vel vivat vel remuneretur ordo docetur, sic et in hoc nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandum pariter opus et damnatio narratur aeterna: qui neglecto Domini timore non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant, quamvis typice possit intelligi percutere conservos, corda infirmorum, nec adhuc fide, spe, et charitate solidatorum, ostenso pravae operationis, aut locutionis exemplo vitiare. Unde et apud Lucam legitur: Et coepit percutere pueros et ancillas . Quorum quanto infirmior est aetas, aut sexus, tanto facilior est ruina. Edere autem, bibere et inebriari, est et cunctis facinoribus, et saeculi illecebris, quae mentem dementent, et errare faciant, occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum quod tardum Domini sui reditum putaverit. Non autem inter boni virtutes annumeratum quod hunc citum speravit,
Abbreviated transcription (Latin):
sibicreditȩ fideliter prude erq dispensanes inue suprtiom̃a quae possidet consaituer
idẽ supra om̃a caelestis regnigcudia. Non utiq: ut borum solidominium teneta. sedut
bu & quesisplendor firmam̃ti. Et quia duz ticiam erudiua multos quasi stellȩ in ꝑp&euas¬
aetennititos. Et apłsut. Qui bene presuaꝰ pb̃ri duplici honore digni habetintur max ime
qui labortas in uerbo etindoctrina. Siautem dixerit malus seruus ille in cordesuo mon
steis drini meus uehie elto epenit ꝑcutere conseruos suos manducetuũt ebibat
cum hebrdis : Ex priorib pendet qđ sic̃ sollicitus seruus ee semꝑaiduentũ dcui prestolanstrcidit
conseruis cibaria in tẽporesuo. Vt postea suꝑ om̃ abonapatris fumiliȩ constituat᷑ Itti econtrario qui
uxta berechielem dicit . In tẽpora longa fiet istud et ñ putat cito dñm ee uenturũ stictii sacurior
uacat epulis ctq: luxuriȩ ñ lenẽ patrẽstimilicis sed seueris simũ sentiet iudicẽ Sic̃ inuno fidelidis¬

Expanded text:
er, prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est, supra omnia coelestis regni gaudia, non utique ut horum soli dominium teneant, sed ubunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in aeternitates . Et Apostolus ait: Qui bene praesunt presbyteri duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et in doctrina . Si autem dixerit malus servus ille in corde suo: Moram facit Dominus meus venire; et coeperit percutere conservos suos, manducet autem et bibat cum ebriis. Ex prioribus pendet quod sicut sollicitus servus et semper adventum Domini praestolans, tradit conservis cibaria in tempore suo, et postea super omnia bona patrisfamiliae constituetur, ita e contrario qui juxta Ezechielem dicit: In tempora longa fiet istud , et non putat cito Dominum esse venturum, factus securior vacat epulis atque luxuriae, et non lenem patremfamilias, sed severissimum sentiet judicem. Sicut in uno fideli dis
Abbreviated transcription (Latin):
unius cuiusq uix sufficit. Quanto minus et sibi et proximo : unde et protinus per
increpationem subditur ⁊te potius aduendentes et emite uobis N on consiluem
dedisse puttinde sucit ssederim etuecirum ex obliquo comme morus se uendliaenim¬
oleum adula tores qui siue salsa sue ignonatã laudando in errorem animesmđ euum
suei secunicie tudicittm quam fatus conciluuido a liquam detis mercedem̃ siue ciboꝵ
siue pȩcunicie siue honoris siue ilicuius commodi tẽporalis accipius nincellisnerioo
aiusto quam a peccatore laudari Emen dabit inquid meiustus in miseri cordia etar¬
Inpineuce urgo ccput oleum petcauoris cumdem alcet mentem stiuor cidul c sft
solit gaiudia requirentib quia gaudici incerna ñ nouertia uenit llenu iadisa

Expanded text:
uniuscujusque vix sufficit, quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per uniuscujusque vix sufficit, quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subditur: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex obliquo commemorasse. Vendunt enimtoleum adulatet eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non a justo, quam a peccatore laudari: Emendabit, inquit, me justus in misericordia, et arImpinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Ite solita gaudia requirentibus, cum interna non noverunt, venit ille qui judica
Abbreviated transcription (Latin):
Et adõ recributonem ñ in ueniurit qr pro eis receper ab hominib: laudes quasa mauer
quidẽ ẽ autem quod tunc aprudentib oleum petunt: nisi quod inaiduentuuidicis cum se
intus uacuas in uenerit. Testimoniũ foris quaerunit. Qosia sua fiducia decepte proxi¬
mis dicanit quia nos quasi sine opere repelle conspicitis. dicite denr̃is operib: quidu idis¬
tis: Responderunt prudentes dicentes Neforte non sufficiat nobis et uobis. Hoc nion
de auaritia. detimore responderat. Unus quisq: enim pro operib: suis mercedem
recipiet neq possunet indie iudicialiorum uirtutes. Ali orum uitia sub leuare
Et quomodo tempore babyloniae captiuitatis hieremias pec catores adiuuare
Nori potuit Et diciur adeum ne ora ueris propopulo isto sic formido losci
erit illa dies cum unus quisq: pro semed ipso sollicitus erit In illo et enim diclosa

Expanded text:
et a Deo retributionem non inveniunt. Quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. et a Deo retributionem non inveniunt. Quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt, ac sua fiducia deceptae proximis dicunt, quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Responderunt prudentes, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. Hoc non de avaritia, sed de timore respondent: unusquisque enim pro operibus suis mercedem recipiet, neque possunt in die judicii aliorum virtutes aliorum vitia sublevare. Et quomodo tempore Babyloniae captivitatis Jeremias peccatores adjuvare non potuit, et dicitur ad eum, Ne oraveris pro populo isto , sic formidolosa erit illa dies, cum unusquisque pro semetipso sollicitus erit. In illo etenim die quod
Abbreviated transcription (Latin):
tem eopulas dinntere non licet Expectuntes aduentũ xp̃i. Et postquã illud tempus tran¬
sierto securitttem pͥsumpta festũ cunctis agentib: diem. Vnde etꝑsalmistti dicebat. Medici¬
noc te sungebam ad conficendum tibi superiudicia iustitiae tuie tuncsurrexerunit
reprobi a somno suae mortis excitiatur. Lam pades ornant qr suc secum opera nume¬
rttbi proquib: aeternam recipere beatitudinem expecuint. Fatuae autem sapientib
dixer̃. Oate nob̵ deoleo ur̃o qr lãpades nr̃ae extinguntur. Quaelam pades sucis comquae¬
suntur extingui. ostendunt eas exparae lucere. Et tamen non babent lum̃ indficiens nec
opera perpedua Siquis igitur habet animam uirginalem. et amator ẽ pudicitiae: ñ
debec medio crib: eẽ contenti: quȩ cito ex olescuas Et orto caumate are ificiua. sed perfec¬
tus uirtutes sequatur ut lum̃ habetit sempitnũ. Ergolãpades fatuarũ uinginũ extingun¬
tur quearũ opera quaeclarabominib: foris apparuerti in aduentũ uidicis intusobscura

Expanded text:
ium populos dimittere non liceat exspectantes adventum Christi; et postquam illud tempus transierit, securitate praesumpta, festum cunctis agentibus diem. CAPUT XVII De agninocte surgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae. Tunc surrexeruntreprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Fatuae autem sapientibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae extinguuntur. Quae lampades suas conqueruntur extingui, ostendunt eas ex parte lucere, tamen non habent lumen indeficiens, nec opera perpetua. Si quis igitur habet animam virginalem, et amator est pudicitiae, non debet mediocribus esse contentus, quae cito exolescunt, et orto caumate arefiunt, sed perfectas virtutes sequantur ut lumen habeant sempiternum. Ergo lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia eorum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu Judicis intus obscurantur,
Abbreviated transcription (Latin):
trii Dici erum scptura diuitua . Si peccauerit homo inebomiiem rogabi proeo sa¬
cerdos Si autem peccauerit iaudm̃ quis rogabit proeo Nosecoritra rious edi intaunio
beruigni sumus i pdtons contomelis ex ercemus odiasaonr piornansẽt inpeccat
fratir seomum nesi semeł pudorem ac uere cundiam a misepit peobiscuea ad oeuriti
ersi quidem andiesi suerificaius atuimã eius et palterius salutẽ nobisou sioiasd asimitur
salisinde mraudiordinec scandala declinare etuaeperpedium uitare pos sipun s sinuar
salos uidelicet ipsos nequem saedamus atondimus si peccantẽ zelo iustitie rorri pimus sie hbet

Expanded text:
trii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo satrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem peccaverit in Deum, quis rogabit pro eo ? Nos e contrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripiendus est autem frater seorsum, ne si semel pudorem ac verecundiam amiserit, permaneat in peccato. Et si quidem audierit, lucrificamus animam ejus, et per alterius salutem nobisigitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex
Abbreviated transcription (Latin):
dohumibto pbtagit iustus si facit in a caelo gaudium quatido hoc quod male gessit. per
paemitotitam dam̃ pnat it iustus Sequitur diis et dicit Sberde uoliperiss propo¬
patrem urm quii icalis ẽ ut pereat utus de pusillis istis. Refert ad superius propo¬
situm de quodixerat uidetene contem pniatis unium expusillis istis. et docet ideireo
parabolampropositam ut pus illi nuota contem peia titumiseb utem quod dicit
pemerit de pusillis Ostor ditur quod on uoluaitate patris perie ret ipsum solum
Slautem peccpuciis inite fratertuus uade et corripe gum itterta et ipsami soluquo
Site audierit lucratus eris fratrem tuum. Si peccauerit ittios frater noster et qua¬
libet causa laeserit dimitteradi habemus potestatem immoneces sitatem ua proprau
debitoribus taris debita demitiamus : Si autem inidm̃ quis peccauerit tuonẽ nr̃i arbi¬

Expanded text:
do humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per do humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Sequitur Dominus et dicit: Sic non est voPatrem vestrum qui in coelis est, ut pereat unus de pusillis istis. Refert ad superius propositum, de quo dixerat: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis; et docet idcirco parabolam positam, ut pusilli non contemnantur. In eo autem quod dicit: perierit de pusillis, ostenditur quod non voluntate Patris perierit. III. Si autem peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus eris fratrem tuum. Si peccaverit in nos frater noster, et qualibet causa nos laeserit, dimittendi habemus potestatem, imo necessitatem, quapropter ut debitoribus nostris debita dimittamus. Si autem in Deum quis peccaverit, non est nostri arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Non numquã hiquise aliqua italicita egisse meminierunt ex ipso suo dolore compunicti i ardescunit
adamorem dĩ seseque ino magtuis uirtutibos exercenut. Maius ergo de peccatore coniuerso
quam destatate iusto gaudiu mfit it acaelo quia dux in praelio plus eum militem diligit qui post
fugam reuersus hostem fortar praemit quam illum quinum quam terga praebunt et
tuumquam aliquid fortiter fecit. Sedinter haec scienidam ẽ. quia suc t plerique nustu
in quorumuita tanitum ẽ gaudium ut eis quae libet peccatorum peruteritia praeporu
Nullatenus possit. Nam multi et iullorum sibi malorum sunt coroscu et tametain
taniti ardoris afflictione se exerunit acsi peccatis omtuibus arogusteritur. Cuaicta etiã
licita respuunat ad despectum munidi sublimiter accinguntur . lamenits gaudenit.
inicunicti semet ipsos humilianit. et sicut nor nulli peccata operum sic ipsi percataeo¬
gitatiotium deploratt. Hid uc ergo colligeredum ẽ quadatum dõ gaudium facias s quaci¬

Expanded text:
nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo; quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec sciendum est quod sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictionem se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant, et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quan
Abbreviated transcription (Latin):
conspectum maioris gloriae ferre Noli sustinie actoto atumo et corpart
contremescens ad terram cadit quia quanto quis amꝑliora quaesierit tanto maꝑisad inferia¬
ra conlabit si qnorauorit mensurã suã et accessit iħ set tecigit eos Qiua illua cebant eesur¬
Libemellise nt postans sus ato dicous auditũ admittit leuantes autẽ oculos suos ne mone undeq irsi
solu lumo i mense sat heliasposeuerassent cũ d ñõ patrisuor uideret᷑ i nceran sli poaissonũ lua pos

Expanded text:
conspectum majoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corpore conspectum majoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corpore contremiscens in terram cadit; quia quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora collabitur, si ignoraverit mensuram suam. Et accessit Jesus, et tetigit eos. Quia illi jacebant, et surLibentius enim metu sublato dicendis auditum admittit. Levantes autem oculos suos neminem viderunt, nisi solum Jesum. Si Moyses et Elias perseverassent cum Domino, Patris vox videretur incerta, cui potissimum daret