comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuntur quippe omnes sanctip
seipsis non autem pro omnib er¬
audintur. uel amicis uel uimi¬
cis suis uel quiblibet aliis. quia
non ut cumq dictum est dabit
dabitur uobis. Usq modo inquir
non petistis quicquam in nomue
meo. Petite et accipietis ut gaudu
um uestrum sit plenum. Hoc qd
dicit gaudium plenum. profecto
non carnale s spiritale gaudiumẽ
et quando tantum erit ut aliqͥlla
iam non sit addendum. proculdi
bio tunc erit plenum. Quiequis
ergo petitur qił pertineat ad hoc
gaudium consequendum has elt
in nomine xp̃i petendum. si diui¬
am intelligimus gratiam si uere
hatam poscimus uitam. Quieqͥa
autem aliud petitur nichil petit᷑.
non quia nulla omutno res est. s
quia in tante rei comparatione qͥe¬
quid aliud concupiscit᷑ nichil est.
Neq enim prorsus nulla res ẽ ho¬
mo de quo ait apłs qui se putat
aliquid esse cum nichil sit. In cõ¬
paratione quippe spiritualis homi¬
minis qui scit gratia dei se esse q

Expanded text:
diuntur quippe omnes sancti pro diuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcumque dictum est, dabit; sed dabit vobis. 2. Usque modo, inquit, non petistis quidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, ut gauum vestrum sit plenum. Hoc quod dicit, Gaudium plenum, profecto non carnale, sed spiritale gaudium est. Et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul bio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur: non quia nulla omnino res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit . In comparatione quippe spiritualis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
uobis siquid pe¬
tieritis patrẽ in
nomine meo labit uobis. Iam dic¬
tum est in superiorib huius do¬
minici sermonis partib ꝓpter e¬
os qui nulla petunt a patre in xͥ¬
nomine nec accipiunt. nec petim
nomine saluatoris. quicquid pe¬
titur contra rationem saluti. Non
enim sonum litterarum ac sillaba-¬
rum. s quod sonus ipse significat.
et quoil eo sono recte ac ueraciter
intelligitur. hoc accipiendus est¬
se dicere cum dicit in nomine me¬
o. Unde qui hoc sentit de xp̃o qul̃
non est de unico dei filio sentienilũ
non petit in eius nomine etians
non taceat in eo litteris ac silas
est de illo sentiendum sentit.inis
in eius nomine petit. et accipi
petit. si non contra suam salute
sempiternam petit. Accipit aus
quando debet accipere. Quelian
enum non negantur. s ut congro
dentur tempore differunturhi
sane intelligenlum est quł art ia¬
bit uobis ut ea beneficia siguifica¬
ta sciantur hiis uerbis. que adies
qui petunt ꝓprie pertinent. Exmi¬

Expanded text:
vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus Dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in nomine Christi, nec accipiunt: non petitur in nomine Salvatoris, quidquid petitur contra rationem salutis. Non enim solum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligatur, hoc accipiendum est, cum dicit in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo, quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiam si non taceat litteris ac syllabest de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exau
Abbreviated transcription (Latin):
scondito reddet tibi. et uideant
ur̃a bona opera. et glorificent
patrem ur̃m qui in celis ẽ. Oa
ue te prorsus ne te illa sententi
a conueniat. que de ypocritis
dicitur. Omnia opera sua fact¬
unt. ut beatificentur ab homi¬
nib. Amen dico uobis recepe¬
runt mercedem suam. Atten¬
de tibi in cunctis que agis. ne
elatione pulsatus. cum hiis qͥ
de miraculoꝵ signis gloriantur
audias. udebam satanan sicut
fulgur de celo cadentem. Se simu¬
omis dicit. Quia in abscondito
nichil boni facis. ne a cunctis cog¬
nitus deresteris. finge te foris es¬
es: nam ostendere hominib q
non es: quid aliud qũa cdãpna¬
tio est: Nemor esto itaq qł dici¬
tur. Ue uobis scribe et pharisei
ypocrite qui mundatis qił de¬
foris est calicis et parapsidis in¬
tus autem pleni estis rapina et
inmunditia. Pharisee cece. mũ¬
da prius qđ intus est calicis et
parapsidis ut fiat et id qd foriᷤ
est mundum. Itemq illud ql̃
inculcando repetitur: Ue uobis

Expanded text:
scondito, reddet tibi ; et: Videant scondito, reddet tibi ; et: Videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Cave prorsus ne tibi sententia illa conveniat, qua de hyprocritis dicitur: Omnia opera sua facunt, ut beatificentur ab hominibus . » « Amen dico vobis receperunt mercedem suam . » Attende tibi in cunctis quae agis, ne elatione pulsatus, cum his qui de miraculorum signis gloriabantur audias: « Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . » SIMsuggerit: Quia in abscondito nihil boni facis, ne a cunctis cognitus dees; nam ostendere hominibus quod non es quid aliud quam damnatio est? Memor esto itaque quod dicitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est mundum . Itemque illud quod inculcando repetitur: Vae vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. et habitu inuentus ut homo.
humiliauit semetipsum factuᷤ
obediens usq ad mortem. mortẽ
autem crucis. Si igit᷑ tanta hu¬
militate se deprimit diuina ma¬
iestas. suꝑbire in aliquod debet
Ihumana infirmitaᷤ. D mani gła.
nanis gła dicit. Age bonum qͦt¬
quot uales. ostende cunctũ bo¬
num qđ agis. ut bonus acun¬
ctis dicaris ut sc̃s et uenerabiliᷤᷤ
ab om̃ib prediceris. ut dei elec¬
tus uoceris. ut nemo contẽpnat¬
te. nemo te despiciat. s uniuersi
debitum tibi honorẽ ꝑsoluant.¬
respondet. Siquid bont aliquid
pro transitoriis s pro eternis ho¬
norib age. Occulta qł agis in
cultandi uoluntas. et non erit
de ostentatione ulla temeritas.
Nec criminis erit aliquanilo ma¬
nifestare. quł semper uis celatũ
habere. Sic deniq duas redemp¬
toris sententias sibiq qͣsi enirias
ente te elemosinam nesciat sinis¬
tra tua qͥd faciat dextera tua. s
sit elemosina tua in abscondito.
et pater tuus qui uulet in ab¬

Expanded text:
tus, et specie repertus ut homo. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Si igitur tanta humilitate se deprimit divina majestas, superbire in aliquo non debet humana infirmitas. CAPUT III. Inanis gloria dicit: Age bonum quod vales: ostende cunctis bonum quod agis ut bonus a cunctis dicaris, ut sanctus ac venerabilis ab omnibus praediceris, ut tamquam Dei electus noscaris: ut nemo te contemnat, nemo te despiciat: sed universi debitum tibi honorem persolvant.respondet: Si boni aliquid pro transitoriis, sed pro aeternis honoribus age. Occulta quod agis, cultandi voluntas, et non erit de ostentatione ulla temeritas: nec criminis erit aliquando manifestare, quod semper vis celatum habere. Sic denique duas Redemptoris sententias sibi quasi contrariaente te eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua: sed sit eleemosyna tua in abscondito, et Pater tuus, qui videt in ab
Abbreviated transcription (Latin):
laxent suas uindicent irati. Qs
quoq de illis dicendum
est: qui furore cecitatis usq ad ĩ
ba proruunt maledictionis: nisi
nullus hominũ domare potẽstas¬
in celo stella que mane oriebatur
lucis sue globos amtttere: Audi
ergo potius lucem ueritatis di¬
centen. Qui sequit᷑ me inquit
non ambulat in tenebris. s habe¬
bit lumen uite. In quo autemes¬
set sequenda a libi premonuit di¬
crus. Discite a me quia mitis sũ
et humilis corde. et inuenietis re¬
quiem animab ur̃is. Auili tu¬
mor superbie. audi dicentem ad¬
huc humilitatis magistrũ. Om¬
nis qui se exaltat humiliabitur.
et qui se humiliat exaltabitur.
Et illud super quem requiescit
spiritus meus nisi super humi¬
lem et quietum et trementem
sermones meos. Audi quid eti¬
am de illo apls dicat qui te ad
hec sectanda inuitat. Ait enim.
Qui cum ui forma d̃i esset non
rapinam arbitratus est esse se e¬
qualem deo. s semetipsum exina

Expanded text:
, suas vindicent irati. 33. Quid , suas vindicent irati. 33. Quid quoque de illis dicendum est qui furore cba proruunt maledictionis, nisi nullus hominum potestin coelo stella, quae mane oriebatur , lucis suae globos amittere? Audi ergo potius lucem veritatis dicentem: Qui sequitur me inquit non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . In quo autem ipsa esset sequenda, alibi praemonuit, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabumor superbiae, audi dicentem adhuc humilitatis magistrum: « Omnis qui se exaltat humiliabatur, et qui se humiliat exaltabitur . » Et illud: « Super quem requiescit Spiritus meus nisi super humilem, et quietum, et trementem sermones meos? » Audi quid etiam de illo ait Apostolus, qui te ad haec sectanda invitat; ait enim: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exina
Abbreviated transcription (Latin):
subicitur. Si offers munus tu¬
um ad altare et ibi recordatus
fueris qͥa frat̾ tuus habet aliqͥd
aluersum te: relinque munus
tuum ante altare. et uade prius
reconciliari fratri tuo. et tunc ue¬
niens offeres ibi munꝰ tuum. Ac¬
precem effundas. nisi prius of¬
fensum proximum satisfacien¬
do. ad lenitatis mansuetudinẽ
perducas. Nunus enim nr̃m
est oratio nr̃a. altare uero nr̃m
est cor. Ille autem qui hoc fac¬
studuerit quotiens inter dun
ira sine causa fuerit excitata:
qui petenti sibi ueniam delid.
non remittunt. C ontra quos i¬
la dñi sententia uenit qua dliu¬
tur. Si non remiseritis homin¬
bus peccata eorum nec pater ũr
celestis dimittet uobis peccata
uestra. Plura sunt inquis que
committit. et me septus offentin
Ad hec non ego. s ddñs responcin.
Nam cum petrus ad eum diceret
quotiens peccabit in me frat̾ me¬
us dimittam illi usq septies. tt
rias tarde relaxant. ddei uͦ citiꝰ i¬
dulgent. Eit nonnum qͣ. ut ocea¬
sione dñi inuirias iuncdicandi¬

Expanded text:
ipitur: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offer munus tuum. precem effundas, nisi prius offensum proximum satisfaciendo ad lenitatis mansuetudinem perducas. Munus enim nostrum, est oratio nostra: altare vero nostrum est cor. Ille autem qui hoc facere quotiens inter duos ira sine causa fuerit excitata qui petenti sibi veniam delicta non remittunt. Contra quos illa Domini sententia venit, qua ditur: « Si non remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester coelestis remittet vobis peccata vestra . » Plura sunt, inquis, quae committit, et me saepius offendit. Ad haec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum Petrus ad eum diceret: « Quoties peccabit in me frater meus, dimittam illi usque septies? » rias tarde relaxant, Dei vero citius indulgent? fitque nonnunquam ut occasione Domini injurias vindicandi
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enim obpbria irrisiones. cõ¬
tumelias. alapas. sputa. flagella.
spineam coronam. crucemq sus¬
tinuit. et nos miseri ad nostram
confusionem uno sermone fati¬
gamur. uno uerbo deicimur. Et
quud agimus de eo qđ dicitur si
non conpatimur. nec conregnabi¬
mus: Quappt̾ retundendi sunt
ire stimuli. et eius metuenda dãp¬
natio. unde scriptum legimus.
Qui irascitur fratri suo. reus e¬
rit iudicio. Qui autem dixerit
fratri suo racha: reus erit conci¬
lio. Qui autem dixerit fatue: re

Expanded text:
ille enim opprobria, irrisiones, conille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio; qui
Abbreviated transcription (Latin):
et non corripis. Qũa sit aũ detes¬
tanda obtrectatio proximi. ple¬
risq in locis eloquia diuina tes¬
tantur. Inde est illud detrahen¬
tem aduersus proximum suum
occulte hunc persequebar. Et il¬
lud qui detrahit fratri. detrahit
legi: illudq qui detrahit fratrẽ.
eradicabitur necnon et illud a¬
postoli pauli. uidete ne dum in-¬
uicem mordetis. ab inuicem c̃õ¬
Que erga te aguntur. equanimi¬
ter ferri non possunt. Hec immo
patienter tolerare peccatum est:
quia et si non eis cum magna ex¬
asperatione resistitur contra tẽ
deinceps sine mensura cumulan¬
tia respondet. Si passio redemp¬
toris ad mentem reducit᷑. nichil
tam durum qđ non equo animo
toleretur. Ap̃c enim ut ait petrꝰ
passus est pro nob̃ relinquens
nobis exemplum ut sequamur
uestigia eius. Ipse autem dixit.
Si autem patremfamilias beelre¬
bub uocauerunt. quantomagis
domesticos eius: Si me persecu¬
ti sunt: et uos persequentur. S
quanta sunt in comparatione
passionum illius que patimur:

Expanded text:
et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrectatio proximi, plerisque in locis Scriptura divina testatur; unde est illud: Detrahentem adversus proximum suum occulte, hunc persequebar ; et illud: Qui detrahit fratri, detrahit legi ; illudque: Qui detrahit fratri, eradicabitur; nec non et illud Apostoli Pauli: Videte, necdum invicem mordetis, abinvicem concontra te aguntur aequanimiter ferri non possum, imo patienteQuae etsi non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps sine mensura cumulanT: CAP. VIII. Si passio Redemptoris ad mentem reducitur, nihil tam durum, quod non aequo animo toleretur. « Christus enim, ut ait Petrus, passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ipse enim dixit: Si patremfamilias Belzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur?
Abbreviated transcription (Latin):
increpationem ꝓsiliunt. adbuc
subinfertur. Existimasti inique
qł ero tui similis: Ac si diceret᷑.
Iniquum est cogitare ut inde
detractort similis appareã. unde
ad tempus reticens nec derogãs.
locum apte correptionis exspec¬
to. Unde et protinus subditur.
Arguam te: et statuam illa contͣ
faciem tuam. Ueluti diceret᷑. Non
occulto ut est tua consuẽtudo. s
in aperto ut est mea sollicitudo ap¬
tum corripiendi tempus. ut exspec¬
tans peccatorem arguam et eius
delicta contra faciem eius statuã.
At inquis non odio s diligo. qũe
ita in absconditis diuidicans re¬
prehendo. Inimo magis hunc o¬
dis. et non diligis. unde detrahiᷤ¬

Expanded text:
increpationem prosiliunt, adhuc increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam, veluti diceretur: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, peccatorem arguam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahi
Abbreviated transcription (Latin):
Detractio dicit. Quis potestis
tinere quis silentio tegere. quan¬
ta ille uel ille praua committit.
nisi forte qͥ consentit: Se lib̾tate
Sed libertas iuste correptionis.¬
tacenda sunt mala ꝓximi. nec c̃¬
sentienda s caritate fraterna tu
faciem proximus est arguendars
non autem occulte detrahendus.
Quod si obicitur ud circo fratrem
coram oculis increpare nolle. ne
exasperatus non correptione pro¬
ficiat s magis ex correptione scan¬
dalum sumat. occurrit scriptu¬
ra diuina. et uersa uice hoc ma¬
gis scandalum esse deuuntiat ii¬
cens. Sedens aduersus fratren
tuum detrahebas. et aduersus
sumit qui se detrahentem intel¬
ligit. quam qui corripientẽ sus¬
tnet. Et quia non uinquam er¬
rata delinquentium ad tempus
silentio tegenda sunt: ut aptiori
tempore corrigantur. propterea¬
subuingit᷑. Hec fecisti et tacui. Ae
autem ex hoc discreto silentio de¬
tractores sibi adplauderent. qui
dumi semper occulte derogare
malunt. numquam in apertam

Expanded text:
Detractio dicit: Quis potest sDetractio dicit: Quis potest stinere, quis silentio tegere, quanta ille, vel ille prava committit, nisi forte qui consentit? 25.  Libertas justae correptiontacenda sunt mala proximi, nec consentienda, sed charitate fraterna in faciem proximus est redarguendus, non autem occulte detrahendus. Quod si objicitur: Idcirco fratrem coram oculis increpare nolle, ne exasperatus non correptione proficiat, sed magis ex correptione scandalum sumat, occurrit Scriptura divina, et versa vice hoc magis scandalum esse denuntiat, dicens: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus sumit, qui sibi detrahentem intelligit, quam qui corripientem sustinet, et quia nonnunquam errata delinquentium ad tempus silentio tegenda sunt, ut aptiori tempore corrigantur, subjungitur: Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam
Abbreviated transcription (Latin):
super caput eius. Qui sententi¬
e ulem apłs ex pprio subiunxit
dicens. Noli uinci a malo. s uin¬
ce in bono malum. Quocontra
de hiis qui fratres odisse noscun
Qui odit fratrem suum in tene¬
bris ambulat et in tenebris est
usq adhuc et nescit quo eat. qm̃
tenebre obcecauerunt oculos eiꝰ.
At inquis. Sufficit michi qd̃
amantes me diligo. S dñs econ
tra. Si enim diligitis eos qͥuos
diligunt. quam mercedem ha¬
bebitis: Nonne ⁊ publicani hoc
faciunt: Quid tu quoq: ad hec
obicere uales: Oerte qui odit
fratrem suum. manet in morte.
et qui diligit in leo manet. ⁊ de¬
us in eo. Omnem ergo amaritu¬
dinem fellis euome. et quo pach
ualueris. caritatis dulcelinẽ si¬
me. Dichil enim suauius. nicha
illa beatius. Oeus inquit iołrs
caritas est. Et egregius prediei¬
tor. Oaritas dei diffusa est inai¬
dib nr̃is. per spiritum sc̃m qui
datus est nob̃. Unde nec in meu
to delictorũ facinora tegere dicit̃
sicut scriptum est: uniu̾sa delie¬

Expanded text:
r caput ejus . » Cui sententiae idem Apostolus ex proprio subjungit, dicens: « Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . » Quo contra de his qui fratres odisse noscunt« Qui odit fratrem suum in tenebris ambulat, et in tenebris est usque adhuc: et nescit quo eat, quia tenebrae caecaverunt oculos ejus . » At, inquis, sufficit mihi quod amantes me diligo. Dominus contra trario: Si enim diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et Publicani hoc faciunt ? Quid tu ad haec objicere vales? Certe: Qui odit fratrem suum, manet in morte; et qui diligit, in Deo manet, et Deus in eo. Omnem ergo amaritudinem fellis evome, et quoquo pacto valueris, charitatis dulcedinem sume; nihil enim suavius, nihil illa beatius est. Deus inquit Joannes charitas est ; et egregius praedicator: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis . Und delictorum facinora tegere dicitur, sicut scriptum est: Universa delic
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse dñs eandem mortem
suam ilest mortem crucis etiam
interfectionem uocat sicut legimꝰ
apud marcum ubi ait ecce ascen-
muns tradetur principib sacer
cum et flagellabunt et interfici¬
ent eum. et tercia die resurgetᷤ
untrum ergo ista significauit
dñs qua esset morte moriturus.
non qil̃ hie mortem crucis uellet
intelligi. s quoil eum iudei fuis¬
sent gentib tralituri hoc est ro¬
manis. Mam pilatus romanus
int. eumq in uideam romani p̾¬
sidem miserant. Ut ergo iste sermo
ihesu impleretur. il est ut eum si¬
bi traditum gentes interficerent
qł iħ̾c futurum esse predixerat.i¬
deo pilatus qui romanus uidex¬
erat cum uellet reddere iudeis ut
scd̾m legem suam iudicarent eũ:
noluerunt eum accipere dicentes
nobis non licet interficere quem¬
quam. ac sic impletus est sermo
ihesu quem de sua morte predixit.
ut eum a iideis traditum interfi¬
cerent gentes minores scelere qũa
iudei qui se isto modo ab eus int̾¬

Expanded text:
quod ipse Dominus eamdem mortem quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce asceinis tradetur principibus sacereum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget » ? Nimirum ergo ista dicendo significavit Dominus qua esset morte moriturus: non quod hic mortem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus inte
Abbreviated transcription (Latin):
ad comprehendendu ihesũ: qͥa
aliul quam ipsi in sue iussions
potestate uenerunt. sic omnes qͥ
crucifigenlum thesum impiis no¬
cib clamauerunt. non quidem p
seipsos eum. s tamen per illumqͥ
eorum clamore ad hoc nefas iupel¬
sus est occiderunt. Qđ uero iolan¬
nes ewangelista subiungit. ut ser¬
mo ihesu impleretur quem dres
significans qua esset morte mor¬
turus. si mortem crucis hic uelius
accipere. tamqͣ. ideo dixeriit mal
nob̾ non licet inter ficere quenqide
quia interfici aliud est. aliud cͣru-¬
eifigi. non uideo quomodo id pos¬
si consequenter intelligi. cũ hoc
ail pilati uerba responderent qͥb
cis dixerat. accipite eum uos. et
scãm legem uestram uidicate eũ.
Numquid ergo non eum poterãt
accipere et ipsi eum crucifigere:
si per tale genus supplicii int̾fec¬
tionem cuiusquam uitare cupi¬
ebant Quis autem non uideat
quam sit absurdum eis licere quẽ¬
quam crucifigere. quibz non licet
quemquam interficere ᷤ Quid

Expanded text:
ad comprehendendum Christum, quid ad comprehendendum Christum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus est, occiderunt. 5. Quod vero Joannes evangelista subjungit, Ut sermo Jesu impleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
bis ingeritur occudendus suis ẽ
manib occisurus ͤ Si non eũ uo¬
liustis occidi. si non insidiastis ei.
si non uobis tradendum pecunia
comparastis. si non comprehendis¬
tis. iunxistis. adduxistis. odistis.
si non occudendum manib optu¬
listis. uocib poposcistis. non eum
a uobis uiterfectum esse iactate.
Si autem illis omnib ur̃is prece¬
dentib factis etiam crucifigite
crucifigite clamastis. audite. qł
hominum clentes eorum ariuas
sagite. et liugua eorum machis
acuta. Hece quib armis. quibus
sagittis. qua machera iustum m¬
ter fecistis. quaudo uobis iiters¬
cere queniquam non licere alres¬
tis. Hinc est qł eum ad comphn¬
denlum ihesum cum sacerdotile
uon uenissent principes s nils¬
sent. lucas tainen ewangelista as¬
in eodem narrationis sue loco ꝓ¬
gistratus templi et seniores. quass
ad latronem existis et cetera. Siti
ergo principes sacerdotum non
seipsos s per eos quos miserant

Expanded text:
bis ingeritur occidendus, suis est bis ingeritur occidendus, suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, si non occidendum manibus obtulistis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, crucifige, clamastis ; audite quohominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent; Lucas tamen evangelista in eodem narrationis suae loco aagistratus templi, et seniores: Quasi ad latronem existis, etc. . Sicut ergo principes sacerdotum non per seipsos, sed per quos miserunt
Abbreviated transcription (Latin):
uari timebant. et fr̃is innocentis
sanguine non timebant. ut hoc
solum interimn dicam ubi rea ma¬
lorum conscientia tenebat᷑. Dixit
uui. Dixerunt ergo iudei. Nobis
An non interficiebant. queni iit̾¬
ficiendum offerebant : An forte
crux non interfecit ͤ Sie desipiãt
qui non sectant᷑. s insectant᷑ sapi¬
entiam. Quid est autem nob̾ non¬
licet interficere quemqͣ.ͤ Si male¬
factum est. cur non licet ͤ Nonne
lex eis precipit. ne malefactorib¬
presertim qualem istum putabãt
a suo deo seductorib parcant:S
intelligendlum est eos dixisse nõ
sibi licere interficere quemqͣ. ꝓpt̾
brare iam ceperant. ꝓpter quem
de ingressu etiam pretorii conta¬
minari metuebant. Itane obdu¬
riustis falsi israhelite: Itane om¬
nem sensum numia malitia per¬
didistis. ut uleo uos a sanguine
innocentis impollutos esse creda¬
tis. quia eum fundendum alte¬
ri tradidistis ᷤ Numquud et pila¬
tus illum qui potestati eius auo¬

Expanded text:
nari timebant, et fratris innocentis nari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant; ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam uAn non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur sed insectantur sapientiam. Quid est autem: Nobis nonlicet interficere quemquam ? si malefactor est, cur non licet? Nonne lex eis praecipit ne malefactoribpraesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam, probrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vo
Abbreviated transcription (Latin):
iuquit ad cayphan in pretorium.
Ad cayphan quippe abanna colle¬
gi et socero eius dixerat missum.
d si ad cayphan eur in pretoriũͤ
Quol nichil aliud uult intelligi.
quam ubi preses pilatus habita¬
bat. Aut igitur aliqua urgente
causa de domo anne quo acl audi¬
endum iħ̾m ambo conuenerant
sayphas perrexit ad pretoriũ pre¬
silis. et socero suo ihesum relique¬
rat audienlum. aut in domo cay¬
phe pretorium pilatus acceperat.
et tanta domus erat ut seorsum
habitantem dñm suum. seorsum
iudicem ferret. Erat autem mane.
et ipsi ilest qui ducebant ihesũ
non iutroierunt in pretoriũ. hoc
est un eam partem domus quam
pilatus tenebat. si ipsa erat domꝰ
cayphe. Ourautem non introie¬
runt in pretorium exponens cau¬
sami. ut non contaminarent᷑ inqͥt.
s manducarent pascha. Oies e¬
num agere ceperant arimorum.
qͥb dieb contaminatio illis erat
licet contaminarent᷑ alieno. et nõ
contaminarent᷑ scelere ꝓprio. Alie¬
nigene iudicis pretorio contami¬

Expanded text:
inquit, ad Caipham in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum: aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem dominum suum, seorsum judicem ferret. 2. Erat autem mane, et ipsi, id est qui ducebant Jesum: non introierunt in praetorium, hoc est in eam partem domus quam Pilatus tenebat, si ipsa erat domus Caiphae. Cur autem non introierunt in praetorium, exponens causam, Ut non contaminarentur, inquit, sed ut manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant azymorumquibus diebus contaminatio illis, erat habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio. Alienigenae judicis praetorio contami
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Erat ergo recumbens unꝰ
ex discipulis eius in suiu ihesu:
quem diligebat iħc. Innuit ergo
huic symon petrus. et dicit ei Es
est ile quo dicit: Itaq cum recu

Expanded text:
git: «Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei: Quis est de quo dicit?» Atque u
Abbreviated transcription (Latin):
lutera. quorum laus non ex ho-¬
miib s ex deo est. pertinentium
ail iherusalem liberam matr̃e nos¬
tram eternam in celis saram spi¬
ritualem. ancillam et filios eius
de domo libertatis eicientem. Icd̾o
eium pilatus qł scripsit scripsit.
quia dñs qł dixit dixit

Expanded text:
littera; quorum laus non ex holittera; quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est ; pertinentium ad Jerusalem liberam matrem nostram aeternam in coelis, Saram spiritualem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem . Ideo enim Pilatus quod scripsit, scripsit; quia Dominus quod dixit, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
die genui te. Postula a me et dla¬
bo tibi gentes hereclitatem tuam.
et possessionem tuai terminos
terre. Uude et ipse iaui peros pro¬
prium loquens apud udeos ha¬
beo inquit alias oues que nons
le hoc ouili oportet me et ipsas
adilucere et uocem mneam audll¬
ent. et erit unus grex et unꝰ pas¬
tor. Our ergo magnum uoluns
intelligi in hoc titulo sacramientũ
n quo scriptum erat rex iudeoꝵᷤͤ
sirex est xp̃c et gentium. quia sci¬
uicet oleaster factus est particeps
pinguedinis olee. non olea parti¬
ceps facta est amaritudinis oleas¬
tri. NSam in eo qd̃ de xp̃o ueraci¬
ter scriptus est titulus rex iuide¬
orum. qui sunt intelligendi ni¬
missionis. qui sunt etiam filii di s
om̃ non qui filii carnis ait apłs
hii filii dei. s qui filii ꝓmissionis
deputantur in semine. Et gen¬
res erant quib dicebat. Si autẽ
uos xp̃i. ergo abrahe semen estis.
scđ̾m promissionem hereileᷤ. Rex
ergo iudeorum xp̃e. s iudeorum
circumeisione cordis spiritu non

Expanded text:
et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Unde et ipse jam per os proprium loquens apud Judaeos: Habeo, inquit, alias oves, quae non sunt ex hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex, et unus pastor . Cur ergo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat Rex Judaeorum, si Rex est Christus et gentium? quia, scilicet, oleaster factus est particeps pinguedinis oleae . Nam olea particeps facta est amaritudinis oleastri. Nam in eo qui de Christo veraciter scriptus est titulus: Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi romissionis, qui sunt etiam filii Dei, quoniam non qui fihi filii Dei; sed qui filii promissionis, deputantur in semine . Et Gentes erant quibus dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Rex ergo Judaeorum Christus, sed Judaeorum circumcisione cordis, spiritu, non
Abbreviated transcription (Latin):
sperare qui diligit. Itaq ubi dilec¬
tio est: ibi necessario fides et spes. ⁊
ubi dilectio proximi. ibi necessario
dilectio ilei. Qui enim non idiligit
deum. quomodo diligit proximũ
tanqͣ seipsum. quandoquidem ñ
diligit et seipsum :ͤ Est quippe un-¬
pius et iniquus. Qui autem cdiligit
iniquitatem. non plane idiligit. s
odit animam suam. Hoc ergo pre¬
ceptum dñi teneamus ut nos inui-¬
cem diligamus. et quicquid aliud
precepit facimus: qm̃ quicqͥd ẽ ali¬
ud hic habemus. Discernitur qͥp¬
pe ista dilectio ab ea dilectione. qua
se inuicem ililigunt homines sicut
homines. Nam ut discernetur ad¬
go et nos inuicem diligamus. ut
dilectionem nr̃am discernamus a
ceteris qͥñ ad hoc se inuicẽ dilig̃t. qͥa
nͨ dilig̃t. Qui autem se ꝓpt̾ haben¬
dum deum diligunt. ipsi se cliligt̃
Ergo ut se diligunt: deum diligũt.
Non est hec dilectio in hominibus
omnibus. Pauci se propterea dili¬

Expanded text:
sperare qui diligit. Itaque ubi dilecsperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adgo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum dilErgo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se dili
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est manlatum meum uelut
non sit aluul quid putamus fra-¬
tres mei. Numqͥd nam solum eius
de ista dilectione mandatum est
qua diligimus inuicem: Monne
est et aliud maus ut diligamus
deum: Aut uera de sola deus no-¬
bis dilectione mandauit ut aliare
quiramus ͤ Gria ramen commen¬
dat apłs dicens. manent autem fi¬
des. spes. caritas tria hec maior au¬
tem horum est caritas. Et si in cari¬
tate hoc est in dilectione concludun¬
tur duo illa precepta. maior tamen
dicta est esse sola. De fide igi¬
tur nobis quam multa mancdata
sunt ᷤ quam multa de spe: quis po¬
test cuncta colligere: quis enume¬
rando sufficere: Sed intueamur
qł ait udem apłs. plenitudo legis
caritas. Ubi ergo caritas est: quid
est qł possit deesse: Ubi autem non
est: quid est qł̃ possit prodesse. De¬
mon credit: nec diligit. Nemo dili¬
git qui non credit. Erustra quudem
s tamen potest sperare ueniam qui
non diligit. Nemo autem potest de¬

Expanded text:
Hoc est mandatum meum, velut Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest de
Abbreviated transcription (Latin):
ame presciremini. S sit et in uob̾
cum hoc efficimini qił presciui de
uobis. Impleatur autem uestrum.
quia beati eris qđ nondũ estis
sicut creati estis qui nondũ fuistis.
hoc est inquit preceptum meum
ut diligatis inuicem. sicut dilexi
uos. Siue dicatur preceptum si¬
ue maiulatum. ex uno uerbo gre¬
io utrumq interpretatur qł est
entole. Lam uero istam sententiam
et antea dixerat.de qua me uobis
ut potui disputasse meminisse ile¬
betis. Ibi enum sic ait. Mandatũ
nonum do uobis ut diligatis inui-¬
em sieut dilexi uos: ut et uos dili-¬
gatis inuicem. Huius itaq mau¬
lati repeticio commendatio est: nͥ
qił ibi mandatum inquit nouũ
lo uobis. hic autem hoc est inquit
nauclatum meum. lbi tanqͣ. non
lerit aute tale mandatum. hic tã
aon sit aliul eius manlatũ. S
ibi dictum est nouum. ne in uetus¬
tate nr̃a perseueremus. hic dictũ
est meum: ne contempnenlũ pu-¬
taremus. Qđ autem hic ita dixit

Expanded text:
a me praesciremini. Sed sit et in vobis, a me praesciremini. Sed sit et in vobis, cum hoc efficiemini quod praescivi de vobis. Impleatur autem vestrum, quia beati eritis, quod nondum estis, sicut creati estis qui non fuistis. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq dubium in illo eius gaudĩ
et esse poterat. ne forte non fieret
qił se facturum esse presciebat. S
neq cum ul facere cepit qł se factu¬
rum esse presciuit. gaudiũ eiuis qͥ
beatus est creuit. Alioquin. beatiu
factus est. quia nos fecit ; Absit hac
frẽs. Uei beatitudo quia nec nnio
fuerat sine nobis. non sit maior ex
nobis. Gaudium igitur eius ile sa
lute nr̃a qł in illo semper fuit cũ
prescuut et predestinauit nos ce¬
pit esse in nobis quando nos uoc
uit. et hoc gaudium merito nostr̃
dicimus. quo et nos beati futurl
sumus. S hoc gaudium nostruet
crescit et proficit. et ad suam ꝑfer¬
tionem perseuerando pertenait
Ergo inchoatur in fide renasceads
implebitur in premio resurgenti¬
um. Eoce uude dictum existimo.
hec locutus sum uobis ut gaudiũ
meum in uobis sit et gaudiũ ues¬
num impleatur: In uobis sit me¬
um. impleatur uestrum. Semper
enim erat meum plenum. et ante¬
quam uocaremini cum uocancdi

Expanded text:
neque enim ullus in illo ejus gaudio neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. lute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos. Et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. Sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. In vobis sit meum, impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi
Abbreviated transcription (Latin):
centem discipulis su-¬
is. hec locutus sum
uobis ut gaudium
meum inuobis sit
et gaudium ues¬
trum impleatur. Quid est gauiliũ
xp̃i in nobis. nisi qł ilignatur gau-¬
dere de nob̾ᷤ Et qͥd est gauliũ ur̃m
qd̃ dicit implendum. nisi eius ha-¬
bere consortium: ꝓpter qł beato pe-¬
tro dixerat si non lauero te: non ha-¬
bebis partem mecumͤ Gaudium
ergo eius in nob̾ gratia est quam
prestitit nobis. ipsa est et gaudiũ
nr̃m. Seil de hac ille etiam ex eter¬
nitate gaudebat. quando nos ele¬
git aute constitutionẽ mundi. nec
recte possumus dicere qđ gaudiũ
enis plenum non erat. Non enun
deus inperfecte aliquando gauue¬
bat. s illud eius gaudiũ in nobis
non erat. qͥa nec nos in quib esse
posset iam eramus: nec quando ꝑ¬
secepimus cum illo esse cepunus.
In ipso autem semper erat qui nss
suos futuros certissuna sue presi¬
entie ueritate gaudebat. Promie
gauilium iam ipse perfectum de
nobis habebat. quando nos presi¬
enlo et predestinanlo gaudebat

Expanded text:
em discipulis suis, Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quid est gaudium Christi in nobis, nisi quod dignatur gaudere de nobis? Et quid est gaudium nostrum quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? Propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum . Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est et gaudium nostrum. Sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante constitutionem mundi . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat. Sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat:
Abbreviated transcription (Latin):
Iumor dicit. Testem habes de¬
um in celis. non tibi sit cure qͥd
de te suspicent᷑ homines in t̾ris.

Expanded text:
umor dicit: Testem habes Deum in coelis, non tibi sit curae quid de te suspicentur homines in terris.
Abbreviated transcription (Latin):
de nos quoq illum diligere et pro¬
hibemur si recte intelligunus ⁊ ui¬
bemͣ. phibemur scilicet ubi nobis
dicitur. nolite diligere mundũ. iu¬
beniur autem ubi nobis dicit᷑ diligi¬
te inimicos uestros. Ipsi sunt mun¬
dus qui nos odit. Ergo ꝓhibemur
diligere ui illo qił ipse diligit in se¬
ipso. et iubeniur diligere in illo qs
ipse odit in seipso. dei scilicet oprisi¬
cium et diuersas bonitatis sue con¬
solationes. Uitium quippe in ilo
diligere ꝓhibenuir. uibemurq di¬
ligere naturam: cum ipse in se aliui¬
gat uitium oderitq naturam. ut noꝰ
eum et diligamꝰ et oderimus recte.
cum se ipse diligat oderitq perũse.

Expanded text:
de nos quoque illum diligere et prode nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligimus, et jubemur: prohibemur scilicet, ubi nobis dicitur, Nolite diligere mundum ; jubemur autem, ubi nobis dicitur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qui nos odit. Ergo et prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso; et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipso, Dei scilicet opificium, et diversas bonitatis suae consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos eum et diligamus et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque perverse.
Abbreviated transcription (Latin):
de erant. Unde ut nou essent electi
sunt inde: non meritis suis quoꝵ
nulla bona precesserant opera. non
natura que tota fuerat per liberũ
arbitrium in ipsa radice uitiata.
s gratuita hoc est uera gratia. Qui
enim de mundo mundum eligit.
fecit qił eligeret non iuenit. quia
reliquie per electionem gratie sal¬
ue facte sunt. Si autem gratia in¬
quit. iam non ex operib. Alioquin.
gratia iam non est gratia. Si autẽ
queratur quomodo se diligat mũ¬
dus perditionis. qui odit mundũ
redemptionis. diligit se utiq fal¬
sa dilectione non uera. prouude fal¬
so se diligit. et uere odit. Qui eñi
diligit iniquitatẽ. odit animã suã:
s diligere se dicitur qm̃ iniquitate
quia iniquus est diligit: et rursus
odisse sedicitur. qm̃ qł ei nocet hoc
diligit. Odit ergo in se naturam. i¬
ligit uitium. Odit qł factus est ꝑ
dei bonitatem. diligit qđ in eo fac-¬
tum est per liberam uoluntatẽ. Un¬

Expanded text:
de erant, unde ut non essent, electi de erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . 4. Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis; diligit se utique falsa dilectione, non vera. Proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit: et rursus odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Un
Abbreviated transcription (Latin):
in epła sua ioħes ait. Aduocatum
habemus apud patrem ihesũ xp̃m
iustum. et ipse propitiator est pec-¬
catorum nostrorum. non tantũ no¬
strorum s etiam totius mundi. To¬
tus ergo mundus ecclesia est: et totꝰ
mundus odit ecclesiam. Mundus
igitur odit mundum. inimicus
reconciliatum. lampnatus salua¬
tum. inquinatus mundatũ. S is¬
te mundus quem deus in xp̃o recõ-¬
ciliat sibi et qui per xp̃m saluatur
et cui per xp̃m peccatũ omne dona¬
tur. de mundo electus est inunico.
dampnato. contaminato. Ex ea qͥp-¬
pe massa que tota in adam periit.
fiunt uasa nuscłie: in quib ẽ mun¬
dus pertinens ad reconciliationem.
quem mundus odit ex eadem mas¬
sa pertinens ail uasa ire que perfec¬
ta sunt ad perditionem: Deniq cũ
dixisset si de inundo essetis. munlꝰ
qł suum erat diligeret. continuo
subiecit. Quia uero de mundo non
estis s ego elegi uos de mundo ꝓprerra
odit uos mundus. Ergo et ipsi in¬

Expanded text:
in Epistola sua Joannes ait: Advocatum in Epistola sua Joannes ait: Advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christum justum, et ipse propitiator est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed etiam totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. 3. Sed iste mundus quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui per Christum salvatur, et cui per Christum peccatum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Denique cum dixisset, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi in