comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ cos quos uisibiles nun¬
cupamus. sicut disputatio
ꝑdocebit. et tu si intendas
poteris uidere. Sublimis
et enim rõ eoq diuinior
ultra hominum menteᷤᷤ
intentionesq consistens
si nunc attentione auri¬
um obseꝗo uba loquẽtia
accepit transuolabit et
transfluet. aut magis re¬
fluet suiq fontis liquori¬
bus miscebit se. Sunt gͦ
omnium specierũ principeᷤ
dii. Nos sequentur dii qꝵ
est princepo .I. ii ienoles¬
utrius originis sue consi¬
miles. qui ꝑ sensibile na¬
turam conficiunt õma
altera ꝑ alterum unusqs
opus sumnul illuminans
enim iupit̾ omnib p̃bet
ꝑ orbem solis nob infundr̃
xxxui. quorum uocabulu
ẽ horoscopi .i. in eodem lo¬
co semꝑ defixorum siderum
uel prĩ¬
diu̾sis spẽbus diu̾sas foĩs
facit. Septem sꝑe que uocã
nature stabilitate firmis¬
sima et sempit̾na agitatiõe
narrata. Aer nõ organum
ẽ uel machina omniũ per
quam omnia fuint. est ãt

Expanded text:
am eos, quos uisibiles nunam eos, quos uisibiles nuncupamus, sicuti disputatio perdocebit et tu, si intendas, poteris peruidere. Sublimis etenim ratio eoque diuinior ultra hominum mentes intentionesque consistens, si non attentiore aurium obsequio uerba loquentis acceperis, transuolabit et transfluet aut magis refluet suique fontis liquoribus miscet. Sunt ergo omnium specierum principes dii. Hos consecuntur dii, quorum est princeps οὐσίαϛ. Hi senutriusque originis consimiles suae, qui per sensibilem naturam conficiunt omnia, alter per alterum, unusquisque opus suum inluminans. enim Iuppiter omnibus praebet per orbem nobis solis infunditur. XXXVI, quorum uocabulum est Horoscopi, id est eodem loco semper defixorum siderum, uel prindiuersis speciebus diuersas formas facit. Septem sphaerae quae naturae stabilitateque firmissima, sempiterna agitatione uariata. Aër uero organum est uel machina omnium, per quam omnia fiunt; est aut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt latine inferi nũcu¬
pantur. Hec ergo princi¬
palia et antiquiora et qͣi
capita uel initia omniu
que sunt in his aut ꝑhec
Mundus itaq nutrit cor¬
autem quo dono celesti fe¬
lix sit humiditas alit men¬
tem. Neq enim omnes sed
pauci quoꝵ ita mens est
ut tanti beneficii capax eẽ
possit. Ut enim sole mun¬
dus ita mens humana
amplius. Nam sol quicꝗd
illuminat aliqñ terre et
lunc interiectum intuem¬
ente nocte eius priuatur
lumine. Sensus autẽ cũ
semel fuĩt anime ꝯmixtus
humane fit. una ex bene
coalescente cõmixtione ĩ¬
materia ita ut nũꝗ̃ huiꝰ
mentes caliginum impe¬
diantur errorib. Unde
uiste sensus deorũ aĩmas
esse dixerunt. Ego uero
nec eorum dico omniu
sed magnoꝵ quorũcunq
et principaliu. Ascle Quos
dicis uel reiũ capita inli¬
nitia primordioꝵ o trisme¬
do et duma nudo mis¬
tena. cuius rei mitiũ facio
exoptato fauore celesti. Deo¬
rum genera multa st̃. eoꝵ
Magis enim sentimus eõ¬

Expanded text:
sint, Latine Inferi nuncupantur. Haec ergo sunt principalia et antiquiora et quasi capita uel initia omnium, quae sunt in his aut per hMundus itaque nutrit corautem, quo dono caelesti sola felix sit humanitas – neque enim omnes, sed pauci, quorum ita mens est, ut tanti beneficii capax esse possit; ut enim sole mundus, ita mens humana amplius; nam sol quicquid inluminat, aliquando terrae et lunae interiectu interueniente nocte eius priuatur lumine – sensus autem cum semel fuerit animae commixtus humanae, fit una ex bene coalescente commixtione materia, ita ut numquam huiusmodi mentes caliginum inpediantur erroribus, unde iuste sensum deorum animam esse dixerunt: ego uero nec eorum dico omnium sed magnorum quorumque et principalium. – Quos dicis uel rerum capita uel initia primordiorum, o Trismepando et diuina nudo mysteria, cuius rei initium facio exoptato fauore caelesti. Deorum genera multa sunt eorumagis enim ipsos sentimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
nibus uidetur insculta qͣi
usibilis creditur cũ depic¬
ta monstratur. Le aũt ua
sibi ipĩ inusibił semꝑ ex
quo eius unde uel pars si lo¬
cus est in spera grece ades
dicitur Si quide̾ni ylei gre¬
ce uidere dicitur. quo ui¬
su unum spere careat. Uñ

Expanded text:
nibus uidetur insculpta, quasi nibus uidetur insculpta, quasi uisibilis creditur, cum depicta monstratur; re autem uera est sibi ipsi inuisibilis semper. Ex quo eius imum uel pars si locus est in sphaera, Graece Ἅιδηϛ dicitur, siquidem ἱδεῖν Graece uidere dicatur, quo uisu imum sphaerae careat. Vnde
Abbreviated transcription (Latin):
ministrant᷑ omĩa et uege¬
tantur in mundo qui q̃ si
organũ uel machina sum¬
mĩ dei uoluntate sb̾tus ẽ.
Itaq hactenus a nob̾ intel¬
ligantur mente sola intel¬
ligibilis summus qui dr̃
deus rector gub̾natorq ẽ
sensibilis deĩ eius qui nn se
complectitur omnẽ locum
omnẽ rerum sb̃stantiam
totamq gignentiũ crean¬
tiumq materiã et omne
quicquid ẽ quantũciq
est. Spũ uõ agitatur siuc
gubnatur om̃nis in mini¬
do spẽs unaqueq secundũ
naturam sua adeo distri¬
butam sibi. Ille aut uł miĩ¬
dus omnium est recepta¬
culum omniũq agitatio
atq frequentatio. quorũ
rotunditas ii modũ spere
Ipã sibi qualitatis uel for¬
me sue causa inuisibil to¬
ta quippe eũ quacunq ĩ ea
summum subter despicien¬
di cã delegeus locum er eo
inuno qui sit uidere nõ pos¬
sis apud quod multis lo¬
cis instar. qualitatẽq hĩc
creditur eum ꝑformas eĩ¬
solas specieꝵ quarũ ymagi¬

Expanded text:
ministrantur omnia et uegeministrantur omnia et uegetantur in mundo, qui quasi organum uel machina summi dei uoluntati subiectus est. Itaque haec hactenus a nobis intellegantur. Mente sola intellegibilis, summus qui dicitur deus, rector gubernatorque est sensibilis dei eius, qui in se circumplectitur omnem locum, omnem rerum substantiam totamque gignentium creantiumque materiam et omne quicquid est, quantumcumque est. Spiritu uero agitantur siue gubernantur omnes in mundo species, unaquaeque secundum naturam suam a deo distributam sibi. Ὕλη autem uel mundus omnium est receptaculum omniumque agitatio atque frequentatio quorum rotunditas in modum sphaerae ipsa sibi qualitatis uel formae suae causa inuisibilis tota, quippe cum quemcumque in ea summum subter despiciendi causa delegeris locum, ex eo, in imo quid sit, uidere non possis. Propter quod multis loci instar qualitatemque habere creditur. Per enim formas solas specierum, quarum imagi
Abbreviated transcription (Latin):
go et mundus ꝙͣus natꝰ
no fit in se tñ omnũ na¬
turas habet ut pote ꝗ oĩb
ata nõ ẽ. Sicut enum ĩ na¬
tura matene qualitas fe¬
cunda ẽ. sed et maligni¬
tatis eadem eque fecunda
Nec ego dixi o asclepi et
hãmon quod a multis di¬
citur non poterat deus in¬
cidere atq auerte̾ a reru
natura maliciã. quib res¬
pondendu nich om̃mo ẽ
Uestri tamen ca et id ꝑse¬
quar qd̾ ceperã et ronem
reddam. dicunt enĩ ipsi¬
omnifariã deum debuisse
mundum a malicia libera¬
re ita enim in mundo ẽ. Ut
qiͣ membrũ ipĩs uideat̃¬
esse. prouisum tantũq est
ꝙͣ tum rõnabilit̾ potuisset
a summo deo sie consensu
discipliua intelligentia mẽ¬
tes hominum munerari est
dignatus. Hisce enim reb
quib ceteris antestamus
animalib solis possumꝰ ma¬
licie fraudes dolosq uitiaq
uitare. Ea enim que ante¬
ꝗ̃ his implicitus ẽ ex aspcñ
uitarit. his hominẽ diuĩa
intelligentia prudentiaq

Expanded text:
go et mundus, quamuis natus go et mundus, quamuis natus non sit, in se tamen omnium naturas habet, utpote qui his ata non est. Sicuti enim in natura materiae qualitas fecunda est, sic et malignitatis eadem est aeque fecunda. Nec ergo dixi, o Asclepi et Hammon, quod a multis dicitur: «non poterat deus incidere atque auertere a rerum natura malitiam?» quibus respondendum nihil omnino est; uestri tamen causa et haec prosequar, quae coeperam, et rationem reddam. Dicunt enim ipsi deum debuisse omnifariam mundum a malitia liberare; ita enim in mundo est ut quasi membrum ipsius esse uideatur. Prouisum cautumque est, quantum rationabiliter potuisset a summo deo, tunc cum sensu, disciplina, intellegentia mentes hominum est munerare dignatus. Hisce enim rebus, quibus ceteris antestamus animalibus, soli possumus malitiae fraudes, dolos uitiaque uitare. Ea enim qui, antequam his inplicitus est, ex aspectu uitarit, is homo est diuina intellegentia prudentiaque
Abbreviated transcription (Latin):
nata sunt Neq enĩ dubi¬
tatur ex his que ex se nata
sunt. facile nasci posse de
quib cuncta nascuntur
Deus ergo sempit̾nusdeus
et̾inis nec nasci põt ne po¬
tuit. Hic ẽ. hic f̾uit. emꝑ
hic erit. Hec ergo ẽ. qie ex
se tota ẽ natura dei. lle at̾
uel mundi nã est sp̃ que
qͣuis nata uideant᷑ apnci¬
pio. tũ ex se nascendi eccã¬
diq ium possident aq na¬
turam fecunditatis. tei̾
initiũ in equalitate ntue̾
ẽ que et conceptus et tus
se possidet uim atq maxri
endi hũt ex alterius con¬
mixtione nature. ita dier¬
nenda sunt ut hic locus
mundi cũ his que in set
uidcatur ẽẽ nõ natus. Oa
itaq in se uim totius na¬
ture habet locum aũt dio
ui quo st̾ omĩa. Neq eni
hec omĩa eẽ potuissẽt. si loc
dresset qr om̃ia sustinẽ po
cauendum ẽ loco. Quali¬
tates enim nec quantitateᷤᷤ
nec positiones nec affcũs
dinosci potuissent earũ re¬
rum.que nunq̃ st̃. Sic ez¬

Expanded text:
nata sunt neque enim dubinata sunt neque enim dubitatur ex his, quae ex se nata sunt, facile nasci posse, de quibus cuncta nascuntur. Deus ergo sempiternus, deus aeternus nec nasci potest nec potuit; hoc est, hoc fuit, hoc erit semper. Haec ergo est, quae ex se tota est, natura dei. Ὓλη autem uel mundi natura et spiritus quamuis nata uideantur a principio, tamen in se nascendi procreandique uim possident atque naturam. Fecunditatis etenim initium in qualitate naturae est, quae et conceptus et partus in se possidet uim atque materpiendi habent ex alterius commixtione naturae, ita loco? discernenda sunt, ut hic locus mundi cum his, quae in se sunt, uideatur esse non natus, qui utique in se uim totius naturae habet. Locum autem dico in quo sint omnia: neque enim haec omnia esse potuissent, si locus deesset, cauendum est loco; nec qualitates etenim nec quantitates nec positiones nec effectus dinosci potuissent earum rerum, quae nusquam sunt. Sic er
Abbreviated transcription (Latin):
diuinãq mentem. Musice
uõ nosce nich aliud ẽ esse
nisi cunctaꝵ rerum ordinẽ
scire. Queq rõ diuina sor¬
tita ẽ. Ordo enim reiũ sin¬
gularum in unũ om̃i arti¬
fici rõne collatis concentũ
quedam melo diuĩo dulcis¬
sumum uerissimũq ꝯficit
Qui ergo hominẽs post nos
erunt sophistarũ calliditã¬
enim mente et aĩa diuinita¬
tem colere euisq fcã uene¬
rari. agere etiam dei uolũ¬
tati grãs que ẽ bonitas de¬
his sit hucusq tractatus
E spũ noͣ et de his siłib
hic summat᷑ exordium
fuit deus etile. que grece
credimus mundu. et mũ¬
do comitabatur sp̃s. uł in¬
erat mundo sp̃s sed nõ silr
ut deo nec iõ hec de quib
unde nasci huerunt. Non
enun ca sola nõnata non¬
erant. Sed in eo iã tũc erãt
unde nasci hũerunt non
enĩ ea sola nõ nata dicunt᷑
que nec dũ nata st̃. s ea q̃
carent fecunditate gnandi
hec et generabilia st̃ de qͥb
nasti po̾t. tam et si ea ex se

Expanded text:
usicen uero nosse nihil aliud est, nisi cunctarum omnium rerum ordinem scire quaeque sit diuina ratio sortita: ordo enim rerum singularum in unum omnium artifici ratione conlatus concentum quendam melo diuino dulcissimum uerissimumque conficiet. Qui ergo homines post nos erunt, sophistarum calliditaenim mente et anima diuinitatem colere eiusque facta uenerari, agere etiam dei uoluntati gratias, quae est bonitahis sit hucusque tractatus. De spiritu uero et de his similibus hinc sumatur exordium. Fuit deus et ὕλη, quem Graece credimus mundum, et mundo comitabatur spiritus uel inerat mundo spiritus, sed non similiter ut deo nec deo haec de quibus unde nasci habuerunt. Non enim ea sola non nata iam tunc erant, unde nasci habuerunt. Non enim ea sola non nata dicuntur, quae necdum nata sunt, sed ea, quae carent fecunditate generandi,haec et generabilia sunt, de quibus nasci potest, tametsi ea ex se
Abbreviated transcription (Latin):
prehensibiles eã callida cõ¬
mentatione miscenteᷤᷤ aris¬
ini reliquas oportebit ut a¬
pocatastasis astrorũ statioẽs
prefiitas cursumq cõmu¬
tationis numere constare
nuretur. Terre uoͣ dunẽsio¬
nes qualitates quãtitateᷤ.
maris profunda et ignis uiz

Expanded text:
prehensibiles eam callida comprehensibiles eam callida commentatione miscentes, ἀριθendere in reliquas oportebit, ut apocatastasis astrorum, stationes praefinitas cursumque commutationis numeris constare miretur; terrae uero dimensiones, qualitates, quantitates, maris prof
Abbreviated transcription (Latin):
dan custodia nexib mor¬
talis absolutos natiẽ su¬
perieis partis i diuine pu¬
ros auctosq restituat As
clep. Iuste et uere dicis o
en merces pie sub deo di¬
ligaterq cum mũdo uiuẽ¬
tibis. Secus inr enĩ ĩpieq
qu uxerint et reditus in¬
tutur in corpora alia ĩdig
gutio. Ascle. Ut iste rõnis
sno processit o trismegistre
fiture et̾nitatis spẽ anime
ĩnundana piclitant᷑. Tris
ne. Sed aliis incredibile
diis fabulosum. aliis forsi¬
tin uideatur eẽ deridendu
Ces enim dulcis ẽ in hac¬
uta corporali qui capitur
de possessionib fructus or
re aninia ab orto ut aiunt
decinet collo ut in ꝑte sui q̃
mortalis erit inhereat nec
siuit ꝑteni diuinitatis ag¬
noscere inuidens ĩ mortali
malignitas. Ego enĩ tibi qͣi
p̃diuinans dixero nullum
post nos hĩturum dilectum
tate frequens obtutus et
unt. aut quẽadinõ multi¬
pharia rõnem confundũt¬
Trisme o asclepi hoc modo
uii uarias disciplinas. nec cõ¬

Expanded text:
dana custodia, nexibus mordana custodia, nexibus mortalitatis absolutos, naturae superioris partis, id est diuinae, puros sanctosque restituat? – Iuste et uere dicis, o enim merces pie sub deo, diligenter cum mundo uiuentibus. Secus enim inpieque qui uixerint, et reditus detuitur in corpora alia indigna gratio. – Vt iste rationis sermo processit, o Trismegiste, futurae aeternitatis spe animae in mundana uita periclitantur. –Sed aliis incredibile, aliis fabulosum, aliis forsitan uideatur esse deridendum. Res enim dulcis est in hac corporali uita, qui capitur de possessionibus fructus. Quae res animam obtorto, ut aiunt, detinet collo, ut in parte sui, qua mortalis est, inhaereat, nec sinit partem diuinitatis agnoscere inuidens inmortalitati malignitas. Ego enim tibi quasi praediuinans dixero nullum post nos habiturum dilectum tate frequens obtutus et unt aut quemadmodum eam multifaria ratione confundunt? – O Asclepi, hoc modo: in uarias disciplinas nec con
Abbreviated transcription (Latin):
sit esse plenissimus. quater¬
nis eum utriusq partis ele¬
mentis aiumadute ẽẽ for¬
matum manib et pedib
utriusq breuis aliisq cor¬
poris mẽbris. quib inferi¬
at. Illis uero ꝑtib quauor
ỹuidentie. quarũ rõre cũc¬
ta diuina norit atq lisci¬
piat.Unde efficit̾ ut enĩ
diu̾sitates qualitato effes
quantitates suspicioi in¬
dagatione hemosecttur
Retardatus uoͣ grauilt ni¬
mio corporis ro has upure
et tali ministriõ obseonioq
ꝓpoĩtum a sũmo deo einq
competent̃ munde mũiũ
seruandodeum pie coleido
digne et competent̾ in itro¬
q dci uoluntati parenten
Talem quo munere creds
suã cum dei uoluntate cõ¬
aigit cum spem̃ quã ille ĩ¬
adminiculo sui corporis di¬
uine oꝑe curaq componit
nisi co ꝗd parentes nri mu¬
neratisunt. Quo etiã nos
quoq mnunerari si fuĩt diui¬
ne pietati complacitũ opta¬
nus piissimis uotis .i. ut
emeitos atq exutos mun¬

Expanded text:
sit esse plenissimus, quatersit esse plenissimus, quaternis eum utriusque partis elementis animaduerte esse formatum, manibus et pedibus utrisque binis aliisque corporis membris, quibus inferiat, illis uero partibus quattuor prouidentiae, quarum ratione cuncta diuina norit atque suspiciat. Vnde efficitur ut rerum diuersitates, qualitates, effectus, quantitates suspiciosa indagatione sectetur, retardatus uero graui et nimio corporis uitio has naturae et tali ministerio obsequioque praepositum a summo deo, eumque conpetenter munde mundum seruando, deum pie colendo, digne et conpetenter in utroque dei uoluntati parentem, talem quo munere credis suam cum dei uoluntate coniungit, cum speciem, quam ille diuadminiculo sui corporis diurno opere curaque conponit – nisi eo, quo parentes nostri munerati sunt, quo etiam nos quoque munerari, si foret diuinae pietati conplacitum, optamus piissimis uotis, id est ut emeritos atque exutos mun
Abbreviated transcription (Latin):
igne et aqua et aere mor¬
talis resistat in t̾ram ut na
uidua desertaq dimittat
Sicenim humanitas ex ꝑte
diuina. ex alia parte effc̃a ẽ¬
mortalis in corpe consistens
Est aũt mensura eius utris
idem hominis ante hominis¬
omines religio quã sequit᷑
bonitas. Ea demũ tunc ui¬
detur esse ꝑt̾ta si circa cupi¬
reium sit despectus uirtute
trena corporali cupiditate
possidentur. et merito pos¬
sessionum nomine nũcu¬
pantur qm̃ nõ nata st̃ no¬
biscum. sed postea a nobis
possideri ceperunt. Idcircõ
etiã possessionũ noĩe nun¬
cupantur. omĩa gͦ hmõi
ab homine aliena st̃ etia
corpus ut et ea que appeti¬
mus et ex quo appetentie
nob ẽ uitium despiciamus
Ut enim meũ animũ du¬
cit rõnis intentio. homo
hactenus esse debuit. ut cõ¬
templatione duũtatis ꝑ¬
tem que sibi iuncta mor¬
talis est mundi interioris
neccĩtate seruandi despiciꝰ¬
at atq contempnat Nani
ut homo ex utraq parte pos¬

Expanded text:
igne et terra, aqua et aëre, morigne et terra, aqua et aëre, mortalis resistat in terra, ne uidua desertaque dimittat. Sic enim humanitas ex parte diuina, ex alia parte effecta mortalis est in corpore consistens. Est autem mensura eius utriusque, id est hominis, ante omnis religio, quam sequitur bonitas. Ea demum tunc uidetur esse perfecta, si contra cupirerum sit despectus uirtute e terrena corporali cupiditate possidentur; quae merito possessionum nomine nuncupantur, quoniam non nata nobiscum, sed postea a nobis possideri coeperunt: idcirco etiam possessionum nomine nuncupantur. Omnia ergo huiusmodi ab homine aliena sunt, etiam corpus, ut et ea, quae adpetimus, et illud, ex quo adpetentiae nobis est uitium, despiciamus. Vt enim meum animum rationis ducit intentio, homo hactenus esse debuit, ut contemplatione diuinitatis partem, quae sibi iuncta mortalis est mundi inferioris necessitate seruandi, despiciat atque contemnat. Nam ut homo ex utraque parte pos
Abbreviated transcription (Latin):
itius o asclepi nõ solũ in¬
cipis te anmi iuuacitate
stipe. Est enim rõ plu̾miᷤᷤ
ntredibilis. Integra autẽ
et uera pcipiendã sancti¬
orib mentib. Itaq hic
exodorar. Et̾nitatis diĩs ds
pmus est. Secundus ẽ mũ¬
dus. ho est t̾cius. effector
mundi deus et eoꝵ que in¬
sunt omniũ insimul cune¬
ta gubnando cum homine
ip̃o a gubnatore copã qued
totum suscipiens homo itẽ
hominis diuina cõpositiõe
mundus grece rectius
dictus eẽ u̾ideatur. Is nome
se nouit et mũdũ .s. ut me¬
minerit quid partib con¬
ueniat sius que sibi uten¬
da. quib sibi inseruendũ
sit recognoscat. laudes gra¬
tesq maximas agens deo
erus ymagniẽ uenerans
non ignarum se etiã secun¬
dam esse iagniẽ dei cuiꝰ
sunt ymagines due mun¬
dus .s. et homo unũ efficit᷑
ut qm̃ est ipũs una com¬
pago parte qua ex aia et sen¬
est uelut exelementis su¬
pioribus ascendere posse ui¬
deatur in celum. Parte uoͣ
nuinidana que constat ex

Expanded text:
pi, non solum sacupio te animi uiuacitate percipere. Est enim ratio plurimis incredibilis, integra autem et uera percipienda sanctioribus mentibus. Itaque hinc exordiar. Aeternitatis dominus deus primus est, secundus est mundus, homo est tertius. Effector mundi deus et eorum, quae insunt, omnium, simul cuncta gubernando cum homine ipso, gubernatore conpositi. Quod totum suscipiens homo, id ehominis diuina conpositione mundus, Graece rectius κόσμος, dictus esse uideatur. Is nouit se, nouit et mundum, scilicet ut meminerit, quid partibus conueniat suis, quae sibi utenda, quibus sibi inseruiendum sit, recognoscat, laudes gratesque maximas agens deo, eius imaginem uenerans, non ignarus se etiam secundam esse imaginem dei, cuius sunt imagines duae mundus et homo. Vnde efficitur ut, quoniam est ipsius una conpago, parte, qua ex anima et senest, uelut ex elementis superioribus, inscendere posse uideatur in caelum, parte uero mundana, quae constat ex
Abbreviated transcription (Latin):
re domestice sanctitati. Eti
uxor cũ intale ineroit matri¬
moniũ exẽplo ip̃o cõcitata. ⁊¬
aut inimicari se putat. aut uin¬
dicari. Cauenduz gͦ ne occasi¬
onẽ uiciis nr̃a intẽpantia demꝰ
s assuescant in uic̃e mores du¬
orũ. et iugũ parib animis fe¬
rant. Nos ip̃os in alteñ cogi¬
temꝰ nã fere in hoc iustitiesum¬
ma cõsistit. ut nõ facias alteri
quicquid ip̃e ab altero patinoliᷤ.
Hec siuit que ad cõtinentiã p̾ci¬
piunt᷑ a deo. S tam̃ nequis di¬
uina p̾cepta circũscribere sepu

Expanded text:
re domesticae sanctitati; et re domesticae sanctitati; et uxor, cum in tale incidit matrimonium, exemplo ipso concitata, aut imitari se putat, aut vindicari. Cavendum igitur, ne occasionem vitiis nostra intemperantia demus: sed assuescant invicem mores duorum, et jugum paribus animis ferant. Nos ipsos in altero cogitemus. Nam fere in hoc justitiae summa consistit, ut non facias alteri, quidquid ipse ab altero pati nolis. Haec sunt quae ad continentiam praecipiuntur a Deo. Sed tamen ne quis divina praecepta circumscribere se pu
Abbreviated transcription (Latin):
quis brutu aĩal. pudieũ esse
dix̾it. quod suscepto fetu ma¬
ri repugnatᷤ. Qd̃ ideo facit. qr
necesse ẽ in dolorẽ atq ĩprcu¬
lũ ueniat si admiẜit. Nulla
gͥ laus ẽ. nõ facere quod fa¬
cere nõ possis. Ideo aũt piroi¬
ticia ĩ homine laudat̾:qr no
naturalis ẽ s uoluntaria Ser¬
uandaẽgͥ fides ab utroq alt̾i ẽ¬
utrũ liuoexẽplo cõtinentie
docenda uxor ut se caste g̾at.
Iniquest eñ ut id exigas ꝙͦ
p̾stare ip̃e ño possis que iuiqͥ¬
tas id efficit profecto ut ẽẽnt
adulteria. feminis egre ferẽ¬
tib. p̾stare se fidẽ nõ exibuti
mutuã caritatẽ. Ueniq nł¬
la ẽ tam ꝑditi pirtoris adul¬
tera que nõ hanc causam
uiciis sius. p̾tendat ĩ iuriã
se peccando nõ facere s̾ ferre.
Quod optime quintilianuᷤ
ex pressit. Homo inquit ne¬
q alieni matrimonii abstinẽs.
neq sui custos. que intͣ senã
cõnexa sunt. Namneq man¬
tus circa corrũpendas alioꝵ
cõiuges occupatus. põt uoea¬

Expanded text:
quis mutum animal pudicum esse dixerit, quod suscepto foetu mari repugnat? Quod ideo facit, quia necesse est in dolorem atque in periculum veniat, si admiserit. Nulla igitur laus est, non facere quod facere non possis. Ideo autem pudicitia in homine laudatur, quia non naturalis est, sed voluntaria. Servanda igitur fides ab utroque alteri est; immo exemplo continentiae docenda uxor, ut se caste gerat. Iniquum est enim, ut id exigas, quod praestare ipse non possis. Quae iniquitas effecit profecto, ut essent adulteria, foeminis aegre ferentibus praestare se fidem non exhibentibus mutuam charitatem. Denique nulla est tam perditi pudoris adultera, quae non hanc causam vitiis suis praetendat; injuriam se peccando non facere, sed referre. Quod optime Quintilianus expressit: Homo, inquit, neque alieni matrimonii abstinens, neque sui custos, quae inter se natura connexa sunt. Nam neque maritus circa corrumpendas aliorum conjuges occupatus potest vaca
Abbreviated transcription (Latin):
qua incordib suis gere¬
bant intus melusã małitia.
causas p̃ferebant ꝙ legẽ dei
ꝑ moysen datã solueret. idest
ꝙ sabbatis no uacaret oꝑans
ĩsalutẽ hominũ ꝙ circũcisio¬
ne uacue faceret ꝙ abstinẽ¬
tia suaille carnis auferret. ĩ
quib reb iurdaice religionis
sacram̃ita cõsistunt: obhec ita

Expanded text:
quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei per Moysen datam solueret, id est quod sabbatis non uacaret operans in salutem hominum, quod circumcisionem uacuefaceret, quod abstinentiam suillae carnis auferret: in quibus rebus Iudaicae religionis sacramenta consistunt. ob haec ita
Abbreviated transcription (Latin):
nri ꝑuigilio celebrat᷑. Cunꝰ noctis
duplex ratioẽ. ꝙͦ inea et uitam
tum rece̾pit cũpassus ẽ et po¬
stea regnũorbis t̾re recepturiᷤᷤ
ẽ: Hic est eñi liberator et iudex.
et ultor et rex et deus quẽ nos
xp̃muocamꝰ. qui priusquã de¬
scendat. hoc signũ. Cadet repẽ¬
te gladius ecelo. ut sciant iu¬
sti ducẽ sc̃e militie descensurũ.
et descendet comitautib ange¬
lis iumediũ t̾re et antecedet eũ
flãma in extinguibilis. et uirtꝰ
angłoꝵ tradet iumanꝰ iustorũ
multitudinẽ illã. que montẽ
circũ sedebit et concidet ab hõa
t̾cia usq ĩ uespũ. et fluet sãguiꝰ
more torrentis. deletisq omibꝰ
copiis. impius solus effugiet. ⁊
et uictus effugiet. et bellũ sepe:
renonabit et sepe uuicef. donͦ
quarto p̃lio cõfectis omnbus
impiia. debellatus et captus tã¬
dem scelenĩ suoꝵ luat penas s
et ceteri pͥncipes ac tyrãni. qui
cõtriuerunt orbem simul cum
eo iuncti. adducent᷑ adregẽ. etĩ¬

Expanded text:
ruigilio celebratur: cuius noctis duplex ratio est, quod in ea et uitam tum recepit, cum passus est, et postea regnum orbis terrae recepturus est. hic est enim liberator et iudex et ultor et rex et deus, quem nos Christum uocamus, qui priusquam descendat, hoc signum dabit. cadet repente gladius e caelo, ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum, et descendet comitantibus angelis in medium terrae et ante-, cedet eum flamma inextinangelorum tradet in manus justorum multitudinem illam, quae montem circumsederit, et concidetur ab hora tertia usque ad vesperum, et fluet sanguis more torrentis; deletisque omnibus copiis, impius solus effugiet, et et victus effugiet, et bellum saepe renovabit, et saepe vincetur; donec quarto praelio confectis omnibus impiis debellatus, et captus, tandem scelerum suorum luat poenas. Sed et caeteri principes, ac tyranni, qui contriverunt orbem, simul cum eo vincti adducentur ad regem, et in
Abbreviated transcription (Latin):
soli animantĩ ad aspectum
celi erecti ⁊ uit sũmũbonũ
nostrũ insũmo credamꝰ. ideo
religionẽ soli capimꝰ. ut ex lxx
sciamꝰ humanũ sp̃m nõ esse
mortalẽ. qd̾ deũ qui est ĩ mor¬
talis. et desicerat et agnoscit.
Igitur ex om̃ib pħis quit
aut scientiã ꝓsũmo bono aut
uirtutẽ sunt amplexi tenue¬
runt quidẽ ueritatis uiam.
ẜ nõ ꝑuenerunt adsũmum¬
bonũ. Hec em̃ duo sunt que
simulefficiant illiro qd̾ que¬
nturscientia rop̃stat. ut quõ
et quo ꝑueniendũ sit noue¬
rimꝰ uirtus. ut pueniamus.
alterũ sine altero nichil ualet.
exscientia em̃ uirtus. ex uir¬
tute sũmũ bonũ nascitur.⁊
Beatagͥ uita quã philosophi
quesierunt semꝑ et querunt
siue incultu deoꝵ siue ĩphilo¬
sophia nulla ẽ. Et ideo nõ po¬
tuit ab his repiri. quia sũmũ
bonũ uõ insũmo quesierũt s
ĩ umo. sũmũ aũt quid ẽ. nisi
celũ et deu unde auimꝰ oritur

Expanded text:
soli animantium ad aspectum soli animantium ad aspectum coeli erecti sumus ut summum bonum nostrum in summo esse credamus. Ideo religionem soli capimus, ut ex hoc sciamus humanum spiritum non esse mortalem, quod deum qui est inmortalis et desiderat et agnoscit. igitur ex omnibus philosophis qui aut scientiam pro summo bono aut uirtutem sunt amplexi, tenuerunt quidem ueritatis uiam, sed non peruenerunt ad summum. haec enim duo sunt, quae simul efficiant illut quod quaeritur: scientia id praestat, ut quomodo et quo perueniendum sit nouerimus, uirtus, ut perueniamus. alterum sine altero nihil ualet: ex scientia enim uirtus, ex uirtute summum bonum nascitur. beata igitur uita, quam philosophi quaesierunt semper et quaerunt siue in cultu deorum siue in philosophia, nulla est et ideo non potuit ab his reperiri, quia summum bonum non in summo quaesierunt, sed in imo. summum autem quid est nisi caelum et deus, unde animus ori
Abbreviated transcription (Latin):
Me neceud athenis codrus rome
mortẽ uite cõmodis p̃tulis¬
sent. nisi se in mortate opĩo¬
ne ciuiũ ꝯsequi putauissẽt.
qui tam̃ et si nescierunt in¬
mortalitatis uiã res omes
tam̃ fe̾fellit. Si enĩuirtus
diuitias et opes ideo ꝯtẽp¬
uit. quia fragiles sunt. uo¬
luꝑtateᷤ aũt quia breues⁊
gͦ uitã fragilem breuẽq id̾o
cõtẽpuit. ut solidã et ꝓpetuã
cõsequat᷑. Ipsa gͥ cogitatioꝑ
ordinẽ grãdiens. et uniu̾sa
cõsiderans ꝑducit Nos adi
eximiũ illiro ac singulare
cuiꝰ causa nascim̃bonũ qd̾si
fecissẽt philosophi. etͥ nõ qd̾
semel aprehenderent tuerip¬
tinaciter maluissent adue
fuit eoꝵ qui celestes animas
unacũ corporib extingunt.
Illi tam̃ qui de ĩmortalitate¬
anime disputant. ĩ telligere
debuerunt. ideoꝓpositã nob̾
esse urtutẽ. ut ꝑ domitis libi¬
dinib reiũq t̾restriũ cuprdi¬
tate suꝑata. pure ac iuctrices
anime ad deũ id est adorigi¬
nẽ suã reu̾tant᷑. Idcirco enim

Expanded text:
Menoeceus, Athenis Codrus, Romae mortem vitae commodis praetulissent, nisi se immortalitatem opinione civium consequi putavissent: qui tametsi nescierunt immortalitatis vitam, res tamen eos non fefellit. Si enim virtus divitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, voluptates ideo, quia breves; ergo et vitam fragilem brevemque ideo contemnit, ut solidam et perpetuam consequatur. Ipsa ergo cogitatio per ordinem gradiens, et universa considerans, perducit nos ad eximium illud et singulare, cujus causa nascimur bonum. Quod si fecissent philosophi; si non, quod semel apprehenderant, tueri pertinaciter maluissent: proffuit eorum, qui coelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen, qui de immortalitate disputant animi, intelligere debuerunt; ideo propositam nobis esse virtutem, ut, perdomitis libidinibus, rerumque terrestrium cupiditate superata, purae ac victrices animae ad Deum, id est ad originem suam revertantur. Idcirco enim
Abbreviated transcription (Latin):
Es exigere uidetur hoc lo
mus. Qua de re ingens int̾
philosophos disceptatio ẽ. nͨ
quicquã tam̃ explicare aut
probare potuerunt tͥe Anima

Expanded text:
Res exigere uidetur hoc locmus. qua de re ingens inter philosophos disceptatio est, nec quicquam tamen explicare aut probare potuerunt ii qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis an falaris. utrũcato an
cathellina. S hanc repugnan¬
tiã rerũ sententiarũq no cͥer᷑¬
nit. nisi quitenet ueritatẽ. siꝗꝰ
gͥ nos roͣget᷑ utrũ ne bonũ sit ⁊¬
mors. anmalũ respondebimus
qualitatẽ eiꝰ ex uite ratione pẽ¬
dere. Namsicut uita ip̃a bonũ
ẽ si cũ uirtute uiuat᷑. malũ si cũ
scelere. sic et mors exp̃teritis ui¬
te actib ponͣderanda ẽ. ita fit ut

Expanded text:
aliquis an Phalaris, utrum Cato an Catilina? sed hanc repugnantiam rerum sententiarumque non cernit nisi qui tenet ueritatem. si quis igitur nos roget utrumne bonum sit mors . an malum, respondebimus qualitatem eius ex uitae ratione pendere. nam sicut uita ipsa bonum est, si cum uirtute uiuatur, malum, si cum scelere, sic et mors ex praeteritis uitae actibus ponderanda est. ita fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ed planius quomͦ roeuẽi¬
at expona: Iniminente iaz
Tempoꝵ cõclisione. proph̾a mag¬
nus mittet᷑ a deo qui cõuertat ⁊

Expanded text:
ed planius quomodo id eueniat exponam. imminente iam temporum conclusione propheta magnus mittetur a deo, qui conuertat
Abbreviated transcription (Latin):
ratiosi sapiat cuiꝰ ꝓpria ẽ huma¬
uitas ipa bumanitas quidẽ
nisi iusticia. quid iusticia nisi
pietas: pietas aũt nichil aliiro
ẽ ꝙͣ dei parentis agnitio.

Expanded text:
ratio, si sapiat: cujus propria est humanitas. Nam ipsa humanitas quid est, nisi justitia? quid est justitia, nisi pietas? pietas autem nihil aliud est, quam Dei parentis agnitio.
Abbreviated transcription (Latin):
constantine imꝑator maxime
quiprimus romanoꝵ pͥncipũ
repidiatis errorib maiestatẽ
dei singularis ac ueri ⁊ cogno¬
iuisti ⁊ honorasti. ¶Namcũ
dies ille felicissimꝰ orbi t̾rarũ
illuxisset: quote deus sumuᷤᷤ
ad beatũ imꝑii colum̃ euexit.
salutarẽ unuersis ⁊ optabilẽ
pͥncipatũ preclaro mitio aus¬
picatus es. cũ euersã sublatã¬
q iusticiã reducens: tet̾rimũ
alioꝵ facinꝰ expiasti. Pro quo
facto. dabit tibi deus felicita¬
tẽ uirtute. diuturnitatẽ ut ea¬
dẽ iusticia qua uiuenis exorsꝰ
es gubernaculũ rei publice ctiã
Eenes teneis tiunsey libetis ue i¬
ip̃e a patre accepisti. tutelam ro
manis tradas. Nam malͬqui
adhuc adu̾sus iustos ⁊ aliis
t̾raꝵ partib seuiunt quanto
mercedẽ sceleris exsoluet. Quia
ut ẽ ergapios indulgentissimꝰ
pater. sic adu̾sus impios seue¬
rissimꝰ iudex. Cuiꝰ religionẽ cul¬
tũq diuinũ cupiens defentere:

Expanded text:
Constantine, Imperator Maxime, Constantine, Imperator Maxime, qui primus Romanorum principum, repudiatis erroribus, majestatem Dei singularis ac veri et cognovisti et honorasti. Nam cum ille dies felicissimus orbi terrarum illuxisset, quo te Deus summus ad beatum imperii culmen evexit, salutarem universis et optabilem principatum praeclaro initio auspicatus es, cum eversam sublatamque justitiam reducens, teterrimum aliorum facinus expiasti: pro quo facto dabit tibi Deus felicitatem, virtutem, diuturnitatem: ut eadem justitia, qua juvenis exorsus es, gubernaculum reipublicae etiam senex teneas, tuisque liberis, ut ipse a patre accepisti, tutelam Romani nominis tradas. Nam malis, qui adhuc adversus justos in aliis terrarum partibus saeviunt, quanto mercedem sceleris exsolvet: quia ut est erga pios indulgentissimus pater, sic adversus impios rectissimus judex. Cujus religionem cultumque divinum cupiens defendere,
Abbreviated transcription (Latin):
laboꝵ iustissimã putauerit.
si animos suos uiearũ rerum
que inueniri nõ poterant i¬
quisitione torquerent. ut nõ
tã otiũsibi quã negotiũ q̃si¬
se uiteant᷑. ⁊ quidẽ multo mo¬
lestius quã in quo fuerant ar¬
te uersati. quanto iustiꝰ ego
me adillã piã uerã diuinam
sapiẽtiã quasi adportũ aliq̃
tutissuũ ꝯferã: in qua oĩa¬
dictu prona sunt. auditu iuauia.
facilia intellectu. honesta susce¬
ptu: Et si quidã prudentes. et
arbitri equitatis institutiões
ciuilis uiris compositas e oite¬
runt quib cuuũ dissicentiu
lites ꝯtentionesq sopirent:⁊
quanto melius nos. ⁊ rectius
diuinas ĩstitutões licteris ꝑse¬
quem̃. In quib nõ destillicroiᷤ
aut aquis arcendis aut de ma
nuꝯserenda. s de sepe deuita:
de salute de in mortalitate de
deo loquem̃. ut suꝑstitiones
mortifeias erroresq turpisĩod
sopiamꝰ. Quod opus nunc no¬
minis tui auspicio in choamꝰ

Expanded text:
laborum justissimam putaverunt; laborum justissimam putaverunt; si animos suos in earum rerum, quae inveniri non poterant, inquisitione torquerent, ut non tam otium sibi, quam negotium quaesisse videantur, et quidem multo molestius, quam in quo fuerant ante versati: quanto justius ego me ad illam piam, veram, divinamque sapientiam, quasi ad portum aliquem tutissimum conferam, in qua dictu prona sunt, auditu suavia, facilia intellectu, honesta susceptu? Et si quidam prudentes, et arbitri aequitatis, Institutiones civilis juris compositas ediderunt, quibus civium dissidentium lites contentionesque sopirent: quanto melius nos et rectius divinas Institutiones litteris persequemur; in quibus non de stillicidiis, aut aquis arcendis, aut de manu conserenda, sed de spe, de vita, de salute, de immortalitate, de Deo loquemur, ut superstitiones mortiferas, erroresque turpissimos sopiamus? Quod opus nunc nominis tui auspicio inchoamus,
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾ceptis celestib disseremꝰ.
quib gocultu uere maiesta¬
tis mentes hominũ iͥnstit᷑ue
meretur qui scientiã bene di¬
cendi affert. quã qui pie atq
ĩnocent docet uiuere. rociito
apid grecos maiore ingłia
philosophi quã oratores fu¬
erunt ili enĩ recte uiuendi do¬
ctores sunt er stimati qs E
longe p̃stabilius. Qm̃ benet
cere ad paucos pertinet hyne
aũt uiuere adomĩs. Uiotũ
tam̃ nob̾ exercitatio illa ucta¬
rũ litiũ ꝯtulit. utinuuc ma¬
iore copia ⁊ facultate dicẽdi
causã ueritatis poremꝰ. Que
licet possit sine eloquentia de¬
fendi ut ẽ amultis sepe tefen¬
sa. tam̃ claritate ac nitore ẜ¬
monis illustranda. ⁊ gõ miiͦ¬
modo disserenda ẽ. ut Ptẽtiꝰ
inanimos influat. ⁊ uisua
rebq diuinis ĩstiruitur
disputatio.ã si qurõa maxi¬
mi oratores ꝓfessionis sue q̃i
ueterani decursis oꝑibi acrio¬
nũ suaꝵ postremo sephilosophi
tradicerunt. cãq sibi requiẽ

Expanded text:
de praeceptis caelestibus disseremus, de praeceptis caelestibus disseremus, quibus ad cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere meretur qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. idcirco apud Graecos maiore in gloria philosophi quam oratores fuerunt. illi enim recte uiuendi doctores sunt existimati, quod est longe praestabilius, quoniam bene dicere ad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes. multum tamen nobis exercitatio illa fictarum litium contulit, ut nunc maiore copia et facultate dicendi causam ueritatis peroremus. quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa, tamen claritate ac nitore monis illustranda, et quodammodo disserenda est, ut potentius in animos influat et vi suarebusque divinis instituitur disputatio. Nam si quidam maximi oratores professionis suae quasi veterani, decursis operibus actionum suarum, postremo se philosophiae tradiderunt, eamque sibi requiem
Abbreviated transcription (Latin):
quãto.ł notionẽ uetitatis mu¬
nus suũ fecit. ut ⁊ humanã
sapiẽtia nullã ce mostraret. ⁊¬
et erranti ac uago uiã ꝯsequẽ¬
de in mortalitatis ostenteret.
Terii qm̃ pauti utuntur hoc
celesti beneficio ac mimere qd̾
ob uoluta mobscuro ueritas
latet. ea que uł ꝯtẽptui doctiꝰ
est qr itoneis assertionibus
eget uł odio ĩ doctis obuisitã
sibi austeritatẽ quã natura ⁊¬
hominũ ꝓdiuis inuitia pati
nõ põt. Nã qr uirtutib ama¬
rituto ꝑmixta ẽ uitia uo uo¬
luptate ꝯdita st̃. illa offensi
hac deleniti ferunt᷑ inpreceps
et bonoꝵ specie falsi mala pro
nis amplectuntur succurren¬
dũ esse his errorib credidixt
et docti aduerã sapiẽtia dirigã¬
turet ĩ docti aduerã religioe.
Que ꝓfessio multo melior uti¬
lior głiosior putanda ẽ. quã
illa oratoria ĩqua diu uersati
nẽ aouirtutẽ s plane adargu¬
tã maliciã iuuenes eridieba¬
mus. Multoq nunc rectius

Expanded text:
quando et notionem ueritatis muquando et notionem ueritatis munus suum fecit, ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret et erranti ac uago uiam consequendae inmortalitatis ostenderet. uerum quoniam pauci utuntur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritas latet eaque uel contemptui doctis est, quia idoneis adsertoribus eget, uel odio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi, ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam illa oratoria, in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamus, multoque nunc rectius
Abbreviated transcription (Latin):
partinent. nemõ melio nemo
iustior effipotest erantilli ꝗtẽ
ueritatis cognitione dignissi¬
ini quã scire tantoꝑe cupiuer̃
atq itaut eã reb om̃ib ante¬
ponerẽt. Nam ⁊ abiecisse
quosclã res suas familiares. ⁊
renuntiasse unu̾sis uolupta¬
tib ꝯ statut solã nirdãq uir¬
tutẽ nudi expeditiq sequerẽt᷑.
Tantũ apird eos uirtutis no᷑¬
men et autoritas ualuit. ut
ip̃a ẽẽ sũmi boni p̃miũ iiroi¬
carent. S neq adeptisuntu
ro qd̃ uolebant.⁊ operã sinił
atq in dustriã plicerũt. ꝗaa¬
ueritas roest arthanũ sĩmrd̃i
quin nichil int̾ deũ hominẽꝗ
distaret. si ꝯsilia ⁊ dispositoes
illiꝰ maiestatis et̾ne cognitio
assequeret humana. Qõ qã
fieri nõ potuit ut homini perse¬
ip̃m ratio diuina notesceret.
uõ ẽ passus hominẽ deus lum̃
sapientie requiretẽ diutiꝰ erra¬
re. ac sine ullo laboris effectu
uagari ꝑtenebras mextrica¬
biles. Apuit oculos eius ali¬

Expanded text:
tum, nemo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebant et operam simul atqveritas, id est arcanum summi Dei, qui nihil inter Deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius majestatis aeternae cogitatio assequeretur humana. Quod quia fieri non potuit, ut homini per seipsum ratio diuina notesceret, non est passus hominem deus lumen sapientiae requirentem diutius errare ac sine ullo laboris effectu uagari per tenebras inextricabiles: aperuit oculos eius ali
Abbreviated transcription (Latin):
assequam̃ quo possit uolup¬
tas omissa pensari :Si aũt uir¬
tus malũ nõ est facitq hone¬
ste. ꝙͦ uoluptates uiciosas ⁊¬
turpesq cõte̾nit. et fortit᷑. ꝙ
nec dolorẽ nec mortẽ timet.
Sut officiũ ẜuet. Ergo aliquod
maiꝰ boiũi assequatur necessẽ

Expanded text:
adsequamur quo possit uolupadsequamur quo possit uoluptas omissa pensari? si autem uirtus malum non est facitque honeste, quod uoluptates uitiosas turpesque contemnit., et fortiter, quod nec dolorem nec mortem timet, ut officium seruet, ergo aliquod maius bonum adsequatur necess
Abbreviated transcription (Latin):
guñto ẽ inmortales aĩas esse.
que nõ erit ẜm naturã. si aĩa
extinguif. huic eñi p̾sentiuite
nocet. Nam uita ista t̾rena q
cõmunẽ cũ mutis aĩalib du¬
cimꝰ. et uoluptatẽ expetit. ciuiꝰ
fructib uariis ac suauib dele¬
ctaf᷑. et dolorẽ fugit cuiꝰ asꝑita
naturã uiuentiũ acerb̾ sensibꝰ
ledit. et admortẽ ꝑducere niti¬
tur. que dissoluit aĩantẽ. Sig
uirtus et ꝓhibet his bonis lx¬
et adsustinenda mala impellit
que nͣalit fugiunt᷑. S malũ ẽ
uirtus et ininiica nature.stul¬
tũq iudieare necesse ẽ qui ea seqͥtꝰ
qii se ipe ledit. et fugiendo bo¬
na p̾sentia et appetento ea que
mala sine spefructus ampli¬
oris. Nam cũliceat nob̾ io¬
curdissimis frui uoluptati¬
bi. nõne sensu carere uideaniur
si mali in hinuilitate. inege¬
state ĩcõtẽptu. ⁊ ignominia
uiuere.aut ne uiuere quidẽ.
s dolore cruciari et emori.
Ex quib mał nichil ampliꝰ

Expanded text:
gumento est inmortales animas esse. gumento est inmortales animas esse. quae non erit secundum naturam, si anima extinguitur; huic enim praesenti uitae nocet. nam uita ista terrena, quam communem cum mutis animalibus ducimus, et uoluptatem expetit, cuius fructibus uariis ac suauibus delectatur, et dolorem fugit, cuius asperitas naturam uiuentium acerbis sensibus laedit et ad mortem perducere nititur, quae dissoluit animantem. si ergo uirtus et prohibet iis bonis hoet ad sustinenda mala inpellit quae naturaliter fugiuntur, ergo malum est uirtus et inimica naturae stultumque iudicari necesse est qui eam sequitur, quoniam se ipse laedit et fugiendo bona praesentia et adpetendo aeque mala sine spe fructus amplioris. nam cum liceat nobis iucundissimis frui uoluptatibus, nonne sensu carere uideamur, si malimus in humilitate, in egestate, in contemptu, in ignominia uiuere aut ne uiuere quidem, sed dolore cruciari et emori, ex quibus malis nihil amplius
Abbreviated transcription (Latin):
sit quã notitia dei apparet aĩa
nõ intertre neq dissolui.s ma¬
nere ĩsempit̾nũ . qr d̾m quisẽ¬
pit̾nus ẽ et querit et diligit⁊
ip̃a cogente na sentiens: uł un
ortasit uł quo reu̾sura . Prete¬
reqa exiguũ immortalitatis ar¬
gun̾itu est. ꝙ homosolus cele¬
stielem̃to utit᷑. Mlamcũreru
natura his duob elem̃tis que
repugnantia sibi atq iuimica
sunt cõstet igni et aqua quoꝵ
alterũ celo alterũ terre ascrbr̃.
cetere aĩantes que terrenenĩo¬
elem̃to homo solus ignẽ ĩusu
h̾et. ꝙͦ ẽ elem̃tũ leue sulime ce¬
leste. Ea uͣo que põterosa. stad
mortẽ depͥmunt. et que leuia
sunt aduitã subleuant. quia
uita ĩsũmoẽ mors inimo/ et
ut lux ẽẽ sine igni nõ põt. sic ui¬
ta sine luce ignis gͥ elem̃tu ẽ
lucis ac uite. Tinde apparet ho¬
minẽ qui eo utif᷑ immortale
sortitũ ẽe cõditionẽ.qr ro illi
familiare ẽ ꝙͦ facit uitã/ uirtꝰ
quoq soli hõi data. magno ar¬

Expanded text:
dei, apparet animam non interire neque dissolui, sed manere in sempiternum, quia deum, qui sempiternus est, et quaerit et diligit, ipsa cogente natura sentiens uel unde orta sit uel quo reuersura. praeterea non exiguum inmortalitatis argumentum est quod homo solus caelesti elemento utitur. nam cum rerum natura his duobus elementis, quae repugnantia sibi atque inimica sunt, constet, igni et aqua, quorum alterum caelo, alterum terrae adscribitur, ceterae animantes quia terrenae mo usu habet, quod est elementum leue sublime caeleste. ea uero quae ponderosa sunt, ad mortem deprimunt, et quae leuia sunt, ad uitam subleuant, quia uita in summo est, mors in imo. et ut lux esse sine igni non potest, sic uita sine luce. ignis igitur elementum est lucis ac uitae: unde apparet hominem qui eo utitur, immortalem sortitum esse condicionem, quia id illi familiare ear
Abbreviated transcription (Latin):
aut altituamnes addili
aue corrorib bominũ sigi
His ergo se se hñtib o ãsele¬
pi o uos qui adestis scitote
intelligibilam mundũ.
dominũ qui mentis s
obtutu diuoscitur ẽs̃ m¬
corporalis. nec eius natie
misceri aliquid posse cep¬
iale .i. quorl possit quahta¬
te quantatite numerisu
dinoscitur in ir̃o enĩ mb
tale consistit. hic murtoꝰ

Expanded text:
aut altitudinis addideris, ut corporibus hominum, signa. His ergo sic se habentibus, o Asclepi et uos qui adestis, scitote intellegibilem mundum, id est qui mentis solo obtutu dinoscitur, esse incorporalem nec eius naturae misceri aliquid posse corporale, id est quod possit qualitate quantitate numerisque dinosci; in ipso enim nihil tale
Abbreviated transcription (Latin):
et elementis. Namq alia
magis frequent mutant̾
in spes celum humescens uł
arescens uel frigescens uel
claresçens uel sordescens. In
una celi spẽs Neq st̃ que se¬
pe alt̾uantur spẽs. Terra yo
sue spẽi multas ĩmutaticẽs
habet semp. et cum partũit

Expanded text:
et elementis. Nam quae alia et elementis. Nam quae alia magis frequenter mutantur in species? Caelum umescens uel arescens uel frigescens uel ignescens uel clarescens uel sordescens - in una caeli specie haec sunt, quae saepe alternantur, species. Terra uero speciei suae multas inmutationes habet semp
Abbreviated transcription (Latin):
unes mundũ ipm seibile
et que in eo sunt omma ⁊
sugiore illo mundo quas
sui piagines hñt. Et ꝙ̃uis
unu̾q uodq anmal genꝰ
omnez fui generis posside
sunt. Species enĩ que di¬
uina est incorporalis ẽ. et
quicquid mente cõprehẽ¬
ditur cum itaq hec duo.
ex quib constat forma ⁊
corporalia et incorporalia
q formam alteri similli¬
ma nasci horarũ et clima
mensa habet cirtuli circũ¬
currentis. in quo ẽ ille om¬
uitorinis quẽ diximꝰ om̃s
specasergo ꝑinane ex se
coriens pariens unagines
touas tamq diuersas. qnͣ
ii conusio munti mo¬
auenta. qui mundus in cõ¬
uersione mutatur. Soecies.
uero. nec mutatur nec con¬
uertitur. Sic geneiĩ singu¬
lorum forme sunt ꝑmanen¬
tes in eadem forma sua dis¬
similes. Ascle. Et mundus
spem mutat o trismegist¬
Trisme. uides ergo o ascle¬
pi tibi omia quasi dormiẽ¬
ti ẽẽ nacrata: Quid ẽ enĩ
mundus aut ex quib cõ¬
stat. nisi ex omĩb natis.
ergo uis dicere de celo t̾ra

Expanded text:
es mundum ipsum sensibilem et, quae in eo sunt, omnia a superiore illo mundo quasisui imagines habent. Et quamuis unumquodque animalis genus omnem generis ssunt. Species enim, quae diuina est, incorporalis est, et quicquid mente conprehenditur. Cum itaque haec duo, ex quibus constant formae, corpora et incorporalia quamque alteri simillimam nasci horarum et climatmenta habet circuli circumcurrentis, in quo est ille omniformis quem diximus deus. Species ergo permanet ex se totiens pariens imagines tantas tamque diuersas, quanta habet conuersio mundi momenta, qui mundus in conuersione mutatur; species uero nec mutatur nec conuertitur. Sic generum singulorum formae sunt permanentes in eadem sua forma dissimiles. -Et mundus speciem mutat, o Trismegiste? -Vides ergo, o Asclepi, tibi omnia quasi dormienti esse narrata. Quid est enim mundus aut ex quibus constat nisi ex omnibus natis? Ergo hoc uis dicere de caelo, terra