comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fariã quo perft̃e deus opifex gigni simile
uolens. sensibile ammal bnũ et uisibile cõstituit
nature sue ꝯͥentia cuncta que uita fruũtur intͣ
conseptum et lmitem suũ continens. unũ qͥdẽ¬
quia iuxta exemplar formatꝰ est. Id enm
quod uniu̾sa contmet intelligibilia cum alio
scdm̃ esse non potest. Utrum enim ex duobꝰ¬

Expanded text:
fariam quoque perfectae deus opifex gigni simile uolens sensibile animal unum et uisibile constituit, naturae suae conuenientia cuncta quae uita fruuntur intra conseptum et limitem suum continens. Nun iuxta exemplum formatus est, id enim quod uniuersa continet intellegibilia cum alio secundum esse non poterat; utrum enim ex duob
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ inquit cogitãtionis uis ut net ipã
mens quodãmodo sẽ in consptũ suo ponat
nisi qñ se cogitat. ac per hoc ita nnchil
tatur alit̾ possit esse in conspcũ suo insĩ
cogitat in consptũ suo non sit cum sine
ip̃a nũqm esse possit. quasi aliud sit ipã
in e̾a que extra suns tenditur et usq̃ in
sỹdera tenditur / nec es̃t oculus in ꝯsptũ
suo quando quidem non consbicit seĩpm̃
partem uidet cum se conspicit cogitando
ait. promde restat ut aliquid ꝑfinens
suo nec de illa suus formetur optutus .
Sed cum nouerit sẽ inquit tãqm ipã sibe
sit mrmoria sui sicꝭ multarum distipli¬
narum ꝑitus ea que nonerit eius ins¬
moria rẽtinẽtur. nec est pndẽ aliquid in

Expanded text:
tamen cogitationis vis, ut nec ipsa mens quodam modo se in conspectu suo ponat, nisi quando se cogitat: ac per hoc ita nihil itatur, aliter possit esse in conspectu suo, nisi  se non cogitat, in conspectu suo non sit, cum sine se ipsa nunquam esse possit, quasi aliud sit ipsa, in ea quae extra sunt tenditur, et usque in sidera extenditur. Nec est oculus in conspectu suo; quandoquidem non conspicit se ipsum, partem suam videt, cum se conspicit cogitandouli. Proinde restat ut aliquid pertinens suo, nec de illa suus formetur obtutus, sed tamen noverit se tanquam ipsa sit sibi memoria sui. Sicut multarum disciplinarum peritus ea quae novit, ejus memoria continentur, nec est inde aliquid i
Abbreviated transcription (Latin):
amoris ut ea que cum amore du cogitauĩt
eisq̃ cure glutino inheserit actrahat secũ
etiam tum ad se cogitandam quõdãmodo
redit. Et quia illa inquit corpora sunt q̃¬
secum petest introrsus tꝙͣ in regionem ĩ¬
corporee nature ip̃ã corpora inferre ꝓma¬
gines eorum cõuoluit et rapit factas in
semetip̃a de semẽtipa. Dat e̾ium tĩs for¬
mandis quiddam sb̃ie sue. seruat autem¬
inquit aliquid quo libere de spẽ taliũ yma
r̃õualis intelligencia que seruatur ut iudi¬
cet. Nam illas amme partes q̃ per cor¬
porum similitũdines informãtur eciam
tanto amore ꝯmĩgit ut eciã se eẽ aliquid
ris quodãmodo non id exñdo sed putãdo/.
nõ quo se ymaginem putat sed om̃io ⁊
secum habet. uiget quippe in ea iudiͫ
discernendi corpus quod fõris delinquid
ab ymaginit quam de illo secum gerit᷑.¬

Expanded text:
amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glutino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, qsecum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem aliquid quo libere de specie talium imaonalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam tanto amore conjungit, ut etiam se esse aliquidis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit
Abbreviated transcription (Latin):
querẽtem sẽ iam nouit. se ergo iã nouit¬
nescire se. que dum se nestientem scit se
utiq scit quodãmõdo. si aũt sẽ nestiẽtem
nesciat non se q̃ret ut sciat. quapp̃r eoip̃o
quo se q̃rit magis se sibi nocam ꝙͣ ignotã

Expanded text:
se jam novit. Jam se ergo novitnescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se quaerit, magis se sibi notam quam ignotam
Abbreviated transcription (Latin):
Ro̾nis tam̃ compos est inquit ut detlaret ñam
rõnabilem carentam corpore que quidem ta
amme rõnabilis propria et conuẽrens adũ¬
bratio. Porro ꝙ eandem modulatam cẽ assest
orictinem rius et quasĩ quedam elementa ro
quibus eandem inter mitia constituit ⁊ect¬
due diuidueq sbẽ Item eadem diuersãq na¬
turis coauginentata similitudinẽ dissiłitu¬
dinẽq ⁊erum bonitat̾isq it malicie diu̾sitatẽ
optandeq et execcande nͣc disꝑilitatem fa¬
cile ip̃is in rebus recognostat᷑ utpote que
duuisa sit mũs compo̾i̾ta analogiis scipata
culis ꝯnutientibus diu̾sõ uarioq totiꝰ mũdai
corporis motiu om̃ia sc̃iat et omĩa iuot̃a na

Expanded text:
onis» tamen «compos», ut declaret naturam rationabilem carentem corpore, quae quidem est animae rationabilis propria et conueniens adumbratio. Porro quod eandem «modulatam» esse asserit, originem eius et quasi quaedam elementa ex quibus eandem inter initia constituit, recue substantiae itemque eadem diuersaque naturis, coagmentata, similitudinem dissimilitudinemque rerum, bonitatisque et malitiae diuersitatem, optandaeque et execrandae naturae disparilitatem facile ipsis in rebus recognoscat, utpote quae diuisa sit numeris, composita analogiis, stipataculis conuenientibus diuerso uarioque totius mundani corporis motui omnia sciat et omnia iuxta naturam
Abbreviated transcription (Latin):
mot̾ibus nuͣo septem totidem corpora. Gnngłis¬
igtitur uniu̾sis q aꝑto et decenti sibi motu lo
fc̃a sunt ałia imꝑatũq didicerũt. Calcidius¬
libus .i. stellas plato alia fc̃a esse asserit/ et
cognouisse q̃ a deo uidebantur st ut planttes
quoq sint̃ ad globos proprios redacti. et non

Expanded text:
motibus numero septem totidem corpora, lunmotibus numero septem totidem corpora, lunis uniuersisque apto et decenti sibi motu locfacta sunt animalia imperatumque didicerunt, ea quid est stellas, animalia facta esse asserit et cognouisse quae a deo iubebantur, scilicet ut planetes quoque in globos proprios redacti non
Abbreviated transcription (Latin):
denciã natiius imꝑtieus et̾noꝵ limilitudine
ꝓp̃r cognationem beata dissolubiliũ rerum
auxiliatrix et patrona. cuiꝰ in consulendo rõ¬
emandoq uirtutis in moribus hom̃s apparẽt
insigina q̃ cultor eximius dei diligentiam
manluctis impartit aĩalibus. Hiisdem qͥppe
Wirtutibꝰ aĩe quibꝰ sensilis mũdꝰ fouetur qñ
ad ceteros uitales digores qui sunt cões hoĩbꝰ
et bestiis. stirꝓibus cciã idem crestendi mouẽd
semet appetendiq et ymaginandi accedens
rõ propriã homĩs amimã perficit ut nõ solũ
Uite compos sit sed eciam bñ uiuendi non
desĩt optio. atq ita nͣalis et rõnabilis item
aĩe cõfub̾mo uita homĩs temꝑatur. Demide¬
Et lima et alie quinq stelle q̃ uocantur epratice
facte sutꝰ quo tam partes tp̃ris notarẽt᷑ certa
dimensiõe ꝙͣ reditus ã fractusq tꝑarii sub mũ
comprehensionem uenirent/. Corporaq syderea
fabricatus assignauit uitalibꝰ diuersẽ nͣt

Expanded text:
dentiam natiuis impertiens, aeternorum similitudine propter cognationem beata, dissolubilium rerum auxiliatrix et patrona. Cuius in consulendo ratiocinandoque uirtutis in moribus hominis apparent insignia, qui cultor eximius dei diligentiam mansuetis impertit animalibus, isdem quippe uirtutibus animae quibus sensilis mundus fouetur, quando ad ceteros uitales uigores, qui sunt communes hominibus et bestiis, stirpibus etiam, id est crescendi mouendi semet appetendique et imaginandi, accedens ratio propriam hominis animam perficit, ut non solum uitae compos sit, sed etiam bene uiuendi non desit optio; atque ita naturalis et rationabilis item animae contubernio uita hominum temperatur. et luna et aliae quinque stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis notarentur certa dimensione quam reditus anfractusque temporarii sub numeri comprehensionem uenirent, corporaque siderea fabricatus assignauit uitalibus diuersae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
Et corpꝰ quĩdem celi sũe mundi uisibile factũ et.
ip̃a uero inuisibilis rõnis tñ et item modulanus
compos cunctis intelligibilibꝰ prestantior a
prestantissimo auctore ftã est. Ecce qualiter

Expanded text:
Et corpus quidem caeli siue mundi uisibile factum, Et corpus quidem caeli siue mundi uisibile factum, ipsa uero inuisibilis, rationis tamen et item modulaminis compos cunctis intellegibilibus praestantior a praestantissimo auctore facta. Ut igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sic ẽẽ formatam ut unũ quidem latus ex dupli¬
cibus alterum uero ex triplicibꝰ nuũs erdmatũ
singula latera suit interualla t̾na. Hũit ergo
adũbrationi qua depͥmxit aminã ymaginẽ sum¬
litudinis enule spẽmq mundi deliniãt. septẽq
circulos istituit planetum. Eosdem q ad uersũ
se distare facit interuallis musicis. ut iupta
pithagoram motu armonico stelle rotate musicos
in uertigine mõdos edant. Siiłr ut in policia
sprenas singulis insistere circuł diccus quas ro¬
tatas cum circulis unã tiere mellifluã cãtilenã
atq ex imparibꝰ octo sonis unũ ꝯcordẽ ꝯcẽtũ
epcitari. Erit ergo inquit aĩe aplanes cõ. pla¬
netes aũt ut iracundia et ꝯcupĩa ceteriq huiꝰ¬
temodi motus quorum concentu fit totiꝯ mũdi
mundũ aĩe modulamĩe apt̾o iugabat. Ast illã
complectens celi ultima circũfusaq eidem ex¬
teriore complexu operieusq ambitu suo ip̃amq¬

Expanded text:
sic esse formatam ut unum quidem latus ex duplicibus, alterum uero ex triplicibus numeris sit orsingula latera sint interualla terna. Huic ergo adumbrationi, qua depinxit animam, imaginem similitudinis aemulae speciemque mundi deliniat, septemque circulos instituit planetum eosdemque aduersum se distare facit interuallis musicis, ut iuxta Pythagoram motu harmonico stellae rotatae musicos in uertigine modos edant, similiter ut in Politia Sirenas singulis insistere circulis dicens, quas rotatas cum circulis unam ciere mellifluam cantilenam atque ex imparibus octo sonis unum concordem concentum excitari. Erit ergo animae aplanes ratio, planetes ut iracundia et cupiditas ceterique huius modi motus, quorum concentu fit totius mundi ae modulamine apto iugabat; ast illa complectens caeli ultima circumfusaque eidem exteriore complexu operiensque ambitu suo ipsaqu
Abbreviated transcription (Latin):
cuitiõe cognitĩa st in sẽip̃am reuertens cũ
aliꝙͣ uel dissĩpabilem sbãm offendorit uel m¬
duuduam facile recognostit quid sit eiꝯdem
induu̾dueq quĩd item dulsẽ dissolubilis q
nature/ causasq om̃ que proueniũt iudet.
et ex hiis que accidunt que sunt fucura
metitur/. Motus eius rõnabilis sine uoce
sure sõno cum quid sensibile spectat curculꝰq¬
et certa nũciant̾e cũct̾e amie rc̃e opimoes
at digne coedulitate nastuntur. Porro cũ
iñduiduũ genus semꝑq ĩdem conspexert
ea que sunt motu int̾iio fidełr nũtiante
intellcus et stĩã cõuabeitũt. Que quidem

Expanded text:
cuitione in se ipsam reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur, motusque eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulet certa nuntiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescunt. Quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ficies quam uranon appellant greti uelud uisg
nr̃i luitem ultra quem porrigi niqueat qͣi
oranon. partimm quidem speraq aplanes uocat᷑
proprie aũt hoc quitꝙͥ a limari globo surgit.
Coĩter uero quitꝙͥ supra nos est Inqua tegtione
nubila tiescunt. et aliquãto suꝑiꝯ ubi aftra
sũt. Nam ut pluias de celo ditimꝰ deangre
et stellas in celo apparere que appellant tomete
et cetere q̃ apparent nfra globum Iuneore¬
lũ quoq usurꝑantes mũdũ onmnem seuttũ¬
uocamus/. Ammã ergo mundi plato dicit᷑ oisa
ix medietate usq ad extremitatem mĩds us
corporis. et inde ad aliam extremitatom nesũ¬
fusam om̃̃ globo corporis oꝑiussẽ buniusiutũ
bitum. Ex quo a uitalibꝰ mundi per totmas
nullũ supererat auxilio complexuq indett¬
bat. sed incorporee nciture uiribꝰ tatꝯ uitali

Expanded text:
ficies quam uranon Graeci appellant, uelut uisus nostri limitem ultra quem porrigi nequeat, quasi oranon, partim sphaera quae aplanes uocatur; proprie uero omne hoc quod a lunari globo surgit, communiter autem quidquid supra nos est, in qua regione nubila concrescunt, et aliquanto superius ubi astra sunt. Nam et pluuias ex caelo dicimus demanare et stellas in caelo apparere, quae appellantur cometae, et cetera quae apparent infra lunae globum; caelum quoque usurpantes mundum omnem uocamus. Animam ergo mundi dicit orsam ex medietate usque ad extremitatem mundani corporis et inde usque ad aliam extremitatem circumfusam omni globo corporis operuisse uniuersum eius ambitum; ex quo apparet a uitalibus mundi per extimas nullum supererat, auxilio complexuque indigebat, sed incorporeae naturae uiribus totus uitali
Abbreviated transcription (Latin):
qus uascintiur et occidunt uel manu fũt et
pro sus onimibus que sentiũtur et ic̃e tãm mo¬
uatus hic motus infune mentis nascũtur uerer
aũt consticurrit sẽ spectatatẽ retum unutabi¬
suspebert et in hisdem spectatulis ꝑspicatem
snitis contemplationem couegetauerit tũc
meti smilis euis globi motui qui aplanes uocã᷑
sins errore circuatus ueram menti cochntiõem
inmorlis dĩnitatis genitor suus exhilaratꝰ
tudinis aliud specunen censuit excogitandum.
Ut igitur hec inmorlis ẽ st et sempit̾ua sic
nundum q sensilem aĩal inmorͣle consticuit/
Eed amiual quidẽ id qd̾ ẽ gñabłe aĩal na eno
societas congruere mĩme iudebatur: Quappr̃
ymaginem inquit eius mobilem nũoq serpẽtẽ
facte a se machine deus sõciabat, eam stz¬
que tempus dr̃ euo intacto et in singłaritate
Siul it euitatis exemplo similis esset ut̾q
hoñs est. hic sensilis ymago e̾ius is ẽ qui
per omne tempus fuerit. quippe et futurꝰ

Expanded text:
quae nascuntur et occidunt uel manu fiunt et prorsus omnibus quae sentiuntur, et recte tamen mouetur idem hic motus intimae mentis, nascuntur uerae autem constituerit se spectatricem rerum immutabisuspexerit et in isdem spectaculis perspicacem mentis contemplationem conuegetauerit, tunc motus similis eius globi motui qui aplanes uocatur sine errore circumactus, ueram menti cognitionem immortalis diuinitatis genitor suus, hilaratus ae similitudinis aliud specimen censuit excogitandum. Ut igitur haec immortalis et sempiterna, sic mundum quoque sensibilem animal immortale constituit. Sed animal societas congruere minime uidebatur. Quapropter imaginem eius mobilem numeroque serpentem factae a se machinae deus sociabat eam quae tempus dicitur, aeuo intacto et in singularitate ut aeuitatis exemplo similis esset uterque  existens est, hic sensibilis imagoque eius is est qui per omne tempus fuerit, quippe et futurus
Abbreviated transcription (Latin):
stet antiquiores esse eciam ip̃is gromitricis
inuemãtur inte est ut trigona et quadra
non pñt/. mĩos uero sine hus formis esse
nichil impedit. Sic igitur antiquissima mͬoꝵ
Ratio esse inuenitur ommibꝰ rõmbꝰ ip̃orum
porro mũorũ inicia et pͥncipia sunt. Singła¬
ritas enim et diutas siquidem has duas te¬
terorum nuiorum orignres esse constat. Qua

Expanded text:
stet antiquiores esse etiam ipsis geometricae inueniantur necesse est, ut trint, numeros uero sine his formis esse nihil impedit. Sic igitur antiquissima numerorum natio esse inuenitur omnibus rationibus. Ipsorum porro numerorum initia et principia sunt singularitas et item duitas, siquidem has duas ceterorum numerorum origines esse constat. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣto apertius plato sigmfitat in fẽ¬
dro dicens ita/. Omĩs anina ĩmorͣlis est̃. quia
qd̾ sꝑ moue̾tur semꝑ in uita ẽ. Atuero qd̾ aliud
mouẽt aliũde simpta iurtute motꝰ pausã mo¬
que motum eo natura sũa non hñt fons it
mitiũ motꝰ sit. Intiũ porro sine ortu qñ q̃
gignictur ex imitio crrantur. ip̃m porro ex
nullo Initio. qlam si ex aliquo mitiũ non erit
aitiũ qñ cuncta que gignũtur ex initio suit
oportet. Et quia caret gn̾atione caret eciam
morte. Quppe initio sẽpulto neq ip̃m ex ali.¬
quo reparabitur / nec quidꝙͣ ix eo. łimirĩ ex initu
cũcta q̃ sunt in gn̾atiõe subsistũt. Sic ergo mo¬
tus quĩdem mitiũ est quod infimo et genuino¬
seu mato motu mouctur. Hoc porro n ͨ nasti
net t̾mori fas est. atuero om̃e celũ omnnrẽq geĩ¬
turam labefactatã consistere accidet nec ullũ
mentisq ĩmorͣlitas ⁊ euelata est/. Om̃e um̃ corꝰ
quod quidẽ habet intͣ motuũ iugorem cum

Expanded text:
uanto apertius significat in Phaedro dicens ita: «Omnis anima immortalis, quia quod semper mouetur semper in uita est; at uero quod aliud mouet aliunde sumpta uirtute motus, pausam moquae motum ex natura sua non habent, fons et initium motus fit. Initium porro sine ortu, quando quae gignuntur ex initio creantur, ipsum porro ex nullo initio; nam si ex aliquo initium, non erit initium, quando cuncta quae gignuntur ex initio sint oportet. Et quia caret generatione, caret etiam morte; quippe initio sepulto neque ipsum ex aliquo reparabitur nec quicquam ex eo; nimirum enim ex initio cuncta quae sunt in generatione subsistunt. Sic ergo motus quidem initium quod intimo et genuino motu mouetur; hoc porro nec nasci nec emori fas est, aut uero omne caelum omnemque genituram labefactatam consistere, nec ullum mentisque immortalitas reuelata est. Omne enim corpus, quod quidem habet intra se motiuum uigorem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et sine ulła teneratiõe. simplex itiã net ex ulła
compõne. Uerum hoc loto talumpiari solent
homines inquit quibꝰ uera indagandi cura nlła
est. Dicũt tnim plat̾onem in fedro quidẽ assẽre̾
indissolubilem. In thymeo tãm̃ compor̾tã rem
confiteri siquidem faciat t̾am constare exma¬
duudua diuiduaq sbã et item diuersa eadẽq
alia na conflante eam / et uelud coaugientãte
ab opifice deo. Male quidem ac misc̃m̃błr̃ ne¬
scientes compoĩtũ id esse quod ex aliquo initio
temporis factum sit ut nauem et domũ. Q̾ddã
uocatur / et item grometrica theoremata. Snmłr
essẽ longteq diuersum qd̾ hẽat ronem gnatiõis
intelligibilis ut spera. Igiticr cũ dicit᷑ plato
natam auimã et ab opifice deo factam com¬
pposĩtamq non es certo t̾empore mitiũ sbẽ trahe
uero sine genitura et sine compõnt dicit
aperte nullum dat ei initiũ nec ullam origmẽ
compositionis. alia igitur inquit signifĩcatiõe

Expanded text:
one, simplex etiam nec ex ulla compositione. Hoc loco calumniari solent homines quibus ueri indagandi cura nulla est. Dicunt enim Platonem in Phaedro quidem asserere indissolubilem, in Timaeo tamen compositam rem confiteri, siquidem faciat eam constare ex indiuidua diuiduaque substantia et item diuersa — eademque alia — natura, conflante eam et uelut coagmentante ab opifice deo, male ac miserabiliter, nescientes compositum id esse quod ex aliquo initio temporis factum sit, ut nauim et domum, quiddam uocatur, et item geometrica theoremata; similiesse longeque diuersum quod habeat rationem generationis intellegibilis, ut sphaeram. Igitur cum dicit Plato natam animam et ab opifice deo factam compositamque, nec ex certo tempore initium substantiae uero sine genitura et sine compositione dicit, aperte nullum ei dat initium nec ullam originem compositionis. Alia igitur significatione
Abbreviated transcription (Latin):
inquit et sempiterna sic mundum quo sensi¬
ran ammal ĩmortale constituit. Sed aĩal
nitati txcquatur. nam fact̾o natiuoq oꝑi¬
eeit̾t cum euo societas congrutre mĩnit
uidelatur. Quappr̾ ymagurem tiuis mobilẽ
m̃oq sẽrpent̾rm facte a se machine deus
intacto et in singularitate persẽnerante.
dies emm et noct̃es et intusẽs et annos qui
sunt temporis. Nosq̃ hec cum assignaniꝰ̃
ruo .i. solitarie nature non rect̃e partes me¬
duudue rei fingimus. Dicimꝰ enim fuit
est erit᷑. Ast ilłi st euo essẽ solum ꝯpetit
Iuxt̃a ueram sinceram q ronrm. fuisse uero
unus prefereuntis alter imientis nõ eu
sed temporis. Eui quippe mansio ꝑpetua
fuit nec erit net patietur aliquid eorum q̃
sensilis natura pacitur. sed sunt hec omia
orta sumul dissoluantur si modo dissolui ⁊atio
fasq pacietur. Unnul ut euitatis exemplofiłis
esset utͦq mundꝰ. Archetipus quippe omni euo
exñs est hic sensilis ymago eius is est qui

Expanded text:
 et sempiterna, sic mundum quoque sensibilem animal immortale constituit. Sed animal xae quatur; unde facto natiuoque operi cum aeuo societas congruere minime uidebatur. Quapropter imaginem eius mobilem numeroque serpentem factae a se machinae deus intacto et in singularitate perseuerante. Dies enim et noctes et menses et annos, quisunt temporis, nosque haec cum aeuo assignamus, id est solitariae naturae, non recte partes indiuiduae rei fingimus. Dicimus enim "fuit est erit", ast illi esse solum competit iuxta ueram sinceramque rationem, fuisse uero unus praetereuntis, alter imminentis non aeui sed temporis; aeui quippe mansio perpetua fuit nec erit nec patietur eorum aliquid quae sensibilis natura patitur, sed sunt haec omnia orta una dissoluantur, si modo dissolui ratio fasque patietur, simul ut aeuitatis exemplo similis esset uterque mundus; archetypus quippe oens est, hic sensibilis imagoque eius is est qui
Abbreviated transcription (Latin):
rui temporisq discretionem iterum ait uem¬
tus plato docit quia mundꝰ intelligibilis
net inconcussa stabilitate. ymago qͦ eiꝰ
hic sensilis simulacro eiu facta at insti¬
tuta iñgetur. ymago enim dimũ tui tẽpꝰ
est manentis in suo statu tempꝯ porro
mimiius manens ymo progrẽdiens semꝑ¬
per omne tempꝰ. Alia quippe exemplorum
alia ymaginũ uita. Recce uno eodemq mo-¬
mento muũdus exẽdificabatur sensilis
et dierum noctiumq istituebantur uices
dementa seriesq tamꝑis ex quibus c¬

Expanded text:
aeui temporisque discretionem et docet: quia mundus intellegibilis net inconcussa stabilitate. Imago quoque eius, hic sensilis, simulacro aeui facto atque instituto iungetur; imago enim demum aeui tempus est manentis in suo statu, tempus porro minime manens, immo progrediens semper omne tempus — alia quippe exemplorum, alia imaginum uita — recteque uno eodemque momento mundus exaedificabatur sensilis et dierum noctiumque instituebantur uices, elementa seriesque temporis ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
suo solem consẽquitur anni cum sol itẽ e̾mẽ¬
sis ãfractibꝰ renouat exordia. Ceteratum
uero stellarum carcuitus n notant i dinũ
discursus erroresq̃ earum temꝑis essege¬
nituram. in quo fit ãmiranda uarietas pro¬
uentuũ celestes tamibes undiq stellis ua¬
uitalibus .i. stellas animalia factã essẽ asẜ¬
plato et cognouisse que a deo Iubebantur st̃
ut planetes quo sint ad globos proprios
rẽdacti et non solum amina uitaq fruerẽt᷑
sed cum hũdem ommibus eciam mundꝰ it
anima uteretur et rõme partitexs essẽt.

Expanded text:
suo solem consequitur, anni, cum sol item emensuo solem consequitur, anni, cum sol item emensis anfractibus renouat exordia; caeterarum uero stellarum circuitus neque notant neque discursus erroresque earum temporis esse genituram, in quo sit admiranda uarietas prouentuum caelestes tramites undique stellis uanexibus, id est stellas, animalia facta esse asserit et cognouisse quae a deo iubebantur, scilicet ut planetes quoque in globos proprios redacti non solum anima uitaque fruerentur, sed cum isdem omnibus etiam mundus et anima uteretur et rationis particeps esset.
Abbreviated transcription (Latin):
iore partim miuore cipculo rotabansimm nra
quidem dimensum spaciũ pagentia q̃idiae
tardius uero que maiore utpote a mbitu
circuacta prolixiore Qua decausa fant
siont que citiꝯ crociurent ab hnis q̃ taedius
cipcũ fexientur comphendentiae ꝯphendibi¬
derentur. Onmes quippe croculog eorum uui¬
formis et merrabilis illa conuersto uete ui
in sprͥram et uelut simosum achanti uelimen
motu ferebantur cum ipã eciã cita et uolu¬
cuis ra q̃ tardius a sẽ recedebant proxmia
semper cibi ex consẽcutione faciebat. dtq
Ut rõnabilis et consulta hec metuũ larietae
it moderatio uisu quoq notaretut om̃nq ett¬
ꝑspicua esset chorea igtniuit lucẽ clarissinã
deus rerum conditor eretĩone sedĩ a terra
globi quam lucem solem uocamus tuus
hinc ergo noct̃is dieiq ortus ex eodsm sbe
Merrabili motu rata factus est alt̾nãs
luce atq umbrarum successione. Mensie
uero prouentus cum lustrato luma curacło

Expanded text:
iore partim minore circulo rotabantur, citius iore partim minore circulo rotabantur, citius quidem dimensum spatium peragentia quae minore, tardius uero quae maiore, utpote ambitu circumacta prolixiore. Qua de causa fiebat, rsione quae citius circuirent ab his quacircumferebantur comprehendentia comprehendi uiderentur. Omnes quippe circulos eorum uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen, motu ferebantur, tum ipsa etiam cita et uolucris ea quae tardius a se recedebant proxima sibi semper ex consecutione faciebat. Atque ut rationabilis et consulta haec motuum uarietas et moderatio uisu quoque notaretur omniuspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem solem uocamus, cuius Hinc ergo noctis dieique ortus ex eodem semper et inerrabili motu factus rata alterna lucis atque umbrarum successione, mensis uero prouentus, cum lustrato luna circulo
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus oñdere. ut cum dicimꝰ quadrati latꝰ
esse dispar lateribus cetcris. uel dyamecͫ
ppr̃eaq absom̃i. uel cum idem plato caligĩe¬
tio simulac fiat uel quid aliud huusmodis
Quod utro sola possibilitate et sine effect̾u
uidetur ẽ minime ist. utpote carens plciõe.
et annorum dimũari spatia possẽnt. p̃preaq
solis luneq illustrationes et occasus nccͣios
fuissẽ ceterasq eriaticas stellas sũꝑimposi¬
tas esse giris circulorum. Iussasq motum
agere septẽplicem diuersis et dissimilibus
meañdris in ea regione quẽ sub rodiaci orb
et decenti sibi motu locatis uidel hiis quẽ
consãquens exat temꝑi prouenire nexibꝰ 
uitalibꝰ ubi ꝯftricta corꝑa fcã sunt aĩalia¬
Imꝑatumq didicerũt ia que diuerse nt
mota obliquꝰ imn rodiaco per directim eido
nature st aplanes motum uertens remeg
ut pote constuctus cirtuferebat. fpis semes¬

Expanded text:
uolumus ostendere? Vt cum dicimus quadrati latus uolumus ostendere? Vt cum dicimus quadrati latus esse dispar lateribus ceteris uel diametrumproptereaque absonum — uel cum idem Plato cio simulacrum fiat uel quid aliud huius modi; quod uero sola possibilitate et sine effectu uidetur esse minime est, utpote carens perfectione. et annorum dinumerari spatia possent, proptereaque solis lunaeque illustrationes et occasus necessarios fuisse, ceterasque erraticas stellas superimpositas esse gyris circulorum, iussasque agere motum septemplicem diuersis et dissimilibus maeandris, in ea regione quae sub zodiaci orbet decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens erat tempore prouenire, nexibusque uitalibus ubi constricta corpora facta sunt animaliperatumque didicerunt, ea quae diuersae naturae motus obliquus per directum eiusdem naturae motum uertens semet utpote constrictus circumferebat partim ma
Abbreviated transcription (Latin):
non ⁊ce̾ partes induũdue rei fingimus
Dicimus snim fuit est exit ast̾ ili eẽ solũ
competit pp̃r eos qui addubitant non tꝑꝯ
dicunt enm preterita quidem omnia Iam
esse desisse. Si quid porro ĩmineat hͦ nũdũ
õndit. Etgto preceritã quidem temporis ꝑtẽ
sic esse dicit ut intelligatur fuisse non ut
ad pñs existere ut cum hourerũ essẽ dicimꝰ
diuinũ portam. futurum uero sit eẽ dicit
ut non Iam existat atq pñs hẽatur ut cum
dicimus ad annũ proximũ lust᷑ ee̾ ꝯtłonem
uel certamen eẽ osimpiatũ. Porro qd̾ ad p̃ns
fiat ita essẽ non ut per aliquam diuturni
talia ẽe hõdit ullam ue aliam publicam
priuatamq celebritatem. quippe cũ eiꝯdẽ
dici quedam Iam exacta momenta funt ali¬
quanta uero adhuc maneant eodemq modo
mensem nũc essẽ ianuarium uel aliũ quẽpiã
et post ros demceps perfecte etatis iuurnes
manus conserunt. Quid ꝙ eciam illa q̃
non lunt else dicimus cum eadem nõ ẽẽ

Expanded text:
non recte partes indiuiduae rei fingimus; dicimus enim 'fuit est erit', ast illi esse solum competit». Propter eos qui addubitant num tempDicunt enim praeterita quidem omnia iam esse desisse; si quid porro immineat, hoc nondum ostendit. Ergo praeteritam quidem temporis partem sic dicit «esse», ut intellegatur «fuisse», non ut ad praesens existere, ut cum Homerum «esse» dicimus diuinum poetam. Futurum uero sic «esse» dicit ut non iam existat atque ad praesens habeatur, ut cum dicimus ad annum proximum lustri «esse» conclusionem uel certamen «esse» Olympiacum. Porro quod ad praesens fiat ita «esse» non ut per aliquam diuturnittalia «esse» hodie ullamue aliam publicam priuatamque celebritatem, quippe cum eiusdem diei quaedam iam exacta momenta sint, aliquanta uero adhuc maneant; eodemque modo mensem nunc «esse» Ianuarium uel alium quemquam,et post eos deinceps perfectae aetatis iuuenes manus conserunt. Quid quod etiam illa quae non sunt esse dicimus, cum eadem non esse
Abbreviated transcription (Latin):
terram in p̾ma circuact̾iõe. Solis uero in 2ͣ.
tunc luciferii et mertirii colligat igneg in to
motu qui concurrit quidem solari cirtuactioni
ceteros siderum ortꝰ et progressiones diuine
ronis ductu digessit in ordinem. Hoos itaq ser¬

Expanded text:
terram in prima circumactione, solis uero in secunda, tum Luciferi et Mercurii collocat ignes in eo motu qui concurrit quidem solstitiali circuitionie siderum ortus et progressiones diuinae rationis ductu digessit in ordinem. Cuius e
Abbreviated transcription (Latin):
hat ergõ iam dc̃a di ⁊õne tonfilioq hunis modi
grmturam temporis uolentis carari Sol et lũa
et alie quinq stale que uocantur erratice stẽ
funt quo tam partes temporis notarenter c̃ta
Connensiont quã re ditꝰ aifractoq tꝑarii sub
ni᷑u comp̃hensĩonem ut̾mrent᷑. corporaq sid̾a

Expanded text:
Hac ergo dei ratione consilioque huius modi genituram temporis uolentis creari, sol et luna et aliae quinque stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis notarentur certa dimensione quam reditus anfractusque temporarii sub numeri comprehensionem uenirent, corporaque si
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝙ certa dict̾io in hoc modo est ut ꝯpłonis
mutatio ponatur genus ex quo dolor etuͣlites
prouenit licet cum eo contimutatis soło contiu¬
gat. huius tamen declaratio inquit uerificata¬
naͣlem subito reducit ad hoc ut ip̃a sentiatur.¬
Et alterum ẽ illud quod naturalem ꝯtinuitatẽ
subito ⁊ educit. Nulla emm res inquit q̃ non sũ¬
bito uenit sentitur cum delcãtione n delicie
ex ea hñtur. Est nãq delicia sentire ꝯuritã
Et omne quidem sentire per uirtutem ẽ aibi¬
lem. Et sentire est pp̃r passionem sui. Cumerto
sentire fuerit cum conuemente aut nõ ꝯeneg¬

Expanded text:
vero dictio super hoc est, ut complexionis mutatio ponatur genus ex quo dolor essentialiter proveniat, licent cum eo continuitatis separatio contingat: huiusmodi tamen declaratio verificataalem subito reducit ad hoc ut ipsa sentiatur: alterum autem est, quod naturalem continuitatem subito reducit; nulla namque res, que non subito venit, sentitur;neque ex ea delicie bentur. Est namque delicias sentire conveniens. Et omne quidem sentire per virtutem est sensibilem et sentire est propter passionem sui. Cumque sentire fuerit cum conveniente, aut non con
Abbreviated transcription (Latin):
pẽnulã nec hepbe flosculũ nͨ arboris folĩ
sie suaꝵ partiũ ꝯueiẽntia et quadã ucluti
pace deliquit nullo modo ẽ credendꝰ regna
hommiũ eorũq dominationes et ẜuitutes a
sũe prouidentie legibus alienas etꝰ noluisse.
tionibꝰ ac sẽtuitutibo xtiã de uolutatiis qͥtꝯsibet

Expanded text:
pinnulam, nec herbae flosculum nec arboris folium pinnulam, nec herbae flosculum nec arboris folium sine suarum partium conuenientia et quadam ueluti pace dereliquit: nullo modo est credendus regna hominum eorumque dominationes et seruitutes a suae prouidentiae legibus alienas esse uoluisse. t
Abbreviated transcription (Latin):
potest non fatuo̾ nõ fortunã nõ aliquad. s ͦ
sed ip̃m p̾caturũ eeꝰ p̃scunt. qui si nolit ut̾iq
non p̾cat. sed si p̾cart noluert etꝭ hoc illeꝰ
cuiꝰ participatiõe sũt felices quicliq sũnt
ueritate / non uanitate felices qui fecit hoĩem
cũ lapidibus̾ uitã semũabem etiã cũ arboribq
uitã sensualem eciã cũ pecoribus/ uita m
tellcidalem cũ solis angelis dedit. sa quo est
omĩs mõdus/ omĩs spẽs / om̃is ordo. a quoe̾
me̾sura ñs pondust a quo ẽ quidqiuĩd uale¬
Est ⁊ a quo sunt semia formaꝵ. fornte̾ semmũ
motꝰ seminũ atq formarĩ. qui dedit et carui
originem pulc̾tudinem ualitudinẽ propa¬
gatiõĩs fecũditatem membroꝵ dispõnem sa¬
lutẽ ꝯcordie. qui et aĩe iõnali dedit int̾moriã
sensũ appetitũ rõnalitatemaut̃ insuꝑ mẽte̾
et t̾ram nec solũ angelũ et hominẽ s irec exi¬
gui et conti ptibilis aĩantis uistera nͨ auis

Expanded text:
potest, non fatum, non fortunam, non aliquid aliud, sed ipsum peccaturum esse praesciuit. Qui si nolit, utique non peccat; sed si peccare noluerit, etiam hoc ille sunt participatione felices, quicunque sunt veritate, non vanitate felices, qui fecit hominem cum lapidibus, vitam seminalem etiam cum arboribus, vitam sensualem etiam cum pecoribus, vitam intellectualem cum solis angelis, dedit; a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo, a quo est mensura, numerus, pondus, a quo est quidquid naest; a quo sunt semina formarum formae seminum motus seminum adque formarum; qui dedit et carni originem pulchritudinem ualetudinem, propagationis fecunditatem membrorum dispositionem salutem concordiae; qui et animae inrationali dedit memoriam sensum adpetitum, rationali autemet terram, nec solum angelum et hominem, sed nec exigui et contemtibilis animantis uiscera nec auis
Abbreviated transcription (Latin):
uelimꝰ arbitrio et uerũ proculdubio dicimus.
Et non ideo ip̃m libeꝵ arbitrud nccitati subitimꝰ
que adimit libertatem. Sũt ig̃r nr̃e uolutates
et ip̃e faciũt quidquid uolendo facimꝰ. quod nõ
fieret si nollemus. Quidquid aũt alioꝵ hõi
uoludtate noleus quisqmͣ pacitur ee si uolidtas
ualet et si non illius tam homĩs uoludtas sed
irec sic tãm uolu̾tas nnsi uolu̾tas esset nͨ alt̾iꝰ
sed eius et̾t qui uellet et sĩ non possẽt implere
quod uellet. Unde quidquid preter suã uolũ¬
tatem patitus homo non debet tribue̾ hũanis
uel angelitis uel cuiusꝙͣ creati spus uolu̾tatibꝰ¬

Expanded text:
uelimus arbitrio: et uerum procul dubio dicimus, uelimus arbitrio: et uerum procul dubio dicimus, et non ideo ipsum liberum arbitrium necessitati subicimus, quae adimit libertatem. Sunt igitur nostrae uoluntates et ipsae faciunt, quidquid uolendo facimus, quod non fieret, si nollemus. Quidquid autem aliorum hominum uoluntate nolens quisque patitur, etiam sic uoluntas ualet, etsi non illius, tamen hominis uoluntas; sed ur; nec sic tamen uoluntas nisi uoluntas esset, nec alterius, sed eius esset qui uellet, etsi non posset inplere quod uellet. Unde quidquid praeter suam uoluntatem patitur homo, non debet tribuere humanis uel angelicis uel cuiusquam creati spiritus uoluntatib
Abbreviated transcription (Latin):
nidando stoici laborauerũt cãs rerũ ita distm¬
guere ut quasdam subtraherent ncc̃itati quasdã
nt̃itas nr̃a illa dicenda ẽ que non ẽ in nr̃a
p̾tate sed eciã si nolimꝰ efficit quod potest sicꝭ
est ncc̃tas mortis mamfestum ẽ uolu̾tates
nr̃as quibus rc̃e uel ꝓperã uiuitur sub tali nc̃i¬
Non enim uellemus si nollemus. Biaũt illa
diffinitur essẽ inccitas scdm̃ quam dicimus
nc̃ce est ut ita sit aliquid uel ita fiat mestio cur
eam fimeamus ne nobis libertatem auferat
uoluntatis. Neq enim et uitam dei et p̃sciãm
ptãs eius minuitur cũ dicitur mori falliq
non posse. Sic em̃ hoc non p̃t ut potiꝰ si poss
mĩoris esset utiq pt̃atis. Recte quippe om̃ps
dicit᷑ qui tam̃ mori et falli non potest. dicitur
em̃ om̃ps faciendo qd̾ uult non patiendo qd̾ non
uult. Quod si ri accideret nequaꝙͣ eet om̃ps.¬
Sic eciã cũ dñis / ncc̃e est ut cũ uolumꝰ libero

Expanded text:
midando Stoici laboraverunt causas rerum ita distinmidando Stoici laboraverunt causas rerum ita distinguere ut quasdam subtraherent necessitati, quasdam necessitas nostra illa dicenda est quae non est in nostra potestate, sed etiam si nolimus, efficit quod potest, sicut est necessitas mortis, manifestum est voluntates nostras quibus recte vel perperam vivitur, sub tali necessiNon enim vellemus, si nollemus. Si autem illa definitur esse necessitas secundum quam dicimus, necesse esse ut ita sit aliquid vel ita fiat, nescio cur eam timeamus ne nobis libuoluntatis. Neque enim et uitam Dei et praescienpotestas eius minuitur, cum dicitur mori fallique nominoris esset utique potestatis, recte quippe omnipotens dicitur, qui tamen mori et falli non potest. Dicitur enim omnipotens faciendo quod vult, non patiendo quod non vult; quod si ei accideret, nequaquam esset omSic etiam cum dicimus necesse esse, ut, cum uolumus, libero
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe fatalim uel potiꝯ ip̃m fati nomĩe appellant
qd̾ nos abhorremus. p̃cipue ppr̃ uocabulũ qd̾
non in re uera consuruit intelligi. Quõd uero
negat ordinem om̃ carum eẽ t̾tissimũ et dei
prescĩe notissim plus tum ꝙͣ stoici detestam᷑.
olut enm ẽt deum nregat quod quidem inducta
alteriꝰ persona st cotte in libris de deorũ naͣ
Facere molitus est. Aut si ẽe cõficitur deum
a ꝙͣ quod ille dixit insĩpiens in corde suo nõ ẽ
deus/. Qui enim non est prestiꝰ om̃ futurorũ
non ist utiq deus. Quappr̃ et uolu̾tates nr̃e
tatum ualent ꝙͣtum deus ras ualere uoluit
atq p̃scuut. Et ideo qͥĩ uale̾nt c̃tissime ualent.
Et quod facture sunt ip̃e omĩo fturas sciuit/.
quia ualituras atq fcũras ille prestunt cuiꝰ
prescĩa falli non potest. Quaꝑo si michi fati
nomen alicui rei adhibendum placeret magis
fatum appellant arbitriũ nr̃e uolu̾tatꝭ auferri
Uude nec illa nccitas formidanda est quã for¬

Expanded text:
e fatalem uel potius ipsum fati nomine appellant, quod nos abhorremus praecipue propter uocabulum, quod non in re uera consueuit intellegi. Quod uero negat ordinem omnium causarum esse certissimum et Dei praescientiae notissimum, plus eum quam Stoici detestamur. Aut enim esse Deum negat, quod quidem inducta alterius persona in libris de deorum natura facere molitus est; aut si esse confitetur Deum,dicit aliud, quam quod ille dixit insipiens in corde suo: Non est Deus. Qui enim non est praescius omnium futurorum, non est utique Deus. Quapropter et uoluntates nostrae tantum ualent, quantum Deus eas ualere uoluit adque praesciuit; et ideo quidquid ualent, certissime ualent, et quod facturae sunt, ipsae omnino facturae sunt, quia ualituras adque facturas ille praesciuit, cuius praescientia falli non potest. Quapropter si mihi fati nomen alicui rei adhibendum placeret, magis fatum appellant, arbitrium nostrae voluntatis auferri. Unde nec illa necessitas formidanda est, quam for
Abbreviated transcription (Latin):
biliter. hoc est incõmutabiłr est locutus.
sicut nouit incõmutabiłr omĩa q̃ futã st̃.
et que ip̃e facturus est. Hac itaq ⁊õnẽ
possemus a fando fatũ appellare insi hoc
nomren Iam iã in alia re soleret intelligi cui¬
Uel quo corda hom uolumꝰ inclinare. Atũo

Expanded text:
biliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, biliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Hac itaque ratione possemus a fando fatum appellare, nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinari. No
Abbreviated transcription (Latin):
ptidentibꝰ et efficientibꝰ causis. bi rerum
odo pstiẽti deo certꝰ non est non onña sic
Uimũt ut ea uentura presciuit. Porro si
pon om̃a sit ueniut ut ab illo uenfura pre¬
fata sud non est inquit in deo prestiã oĩm
saculegtos ausus atq imꝑios et deum di¬
qiuiꝰ onniã stire añ ꝙͣ fiãt et uolũtate uos
fatere ꝙꝙ a nõb̃ non isi uolentibꝰ fieri sẽ¬
simus et nouimꝰ. Omña uero fato fieri nõ
ditins hͥmo nulla fic̾ri fato dicimꝰ qm̃ fati
pomenꝰ bi solẽt a loquentibꝰ poni id est in¬
ualtre mõstramius. Ordiẽ ãt cãꝵ ubi uolũ¬
tas dei pluxiniũ pt̃ neq mettamꝰ neq fãti
uotabulo nũcupamus. nisi forte ut fatũ a
fando dcm infelligamus .i. a loquendo.
sion tm̃ abnuere possumus ẽẽ scriptũ in lr̃is
sanctis Bemel locutꝰ iꝰ deus. duo hec audiu
qr ptãs dei est. et t̾ domine misicordia. qr¬
bui reddes unicuq stdm̃ opera aus. Quod
emĩ dc̃m est semal locutꝰ ẽ intelligit᷑ smo¬

Expanded text:
dentibus et efficientibus causis; si rerum ordo praescienti Deo certus non est, non omnia sic ueniunt, ut ea uentura praesciuit; porro si non omnia sic ueniunt, ut ab illo uentura praescita sunt, non est, inquit, in Deo praescientia omnium sacrilegos ausus adque inpios et Deum dicimus omnia scire antequam fiant. et uoluntate nos facere, quidquid a nobis non nisi uolentibus fieri sentimus et nouimus. Omnia uero fieri fato non dicimus, immo nulla fieri fato dicimus; quoniam fati nomen ubi solet a loquentibvalere monstramus. Ordinem autem causarutas Dei plurimum potest, neque negamus, neque fati uocabulo nuncupamus, nisi forte ut fatum a fando dictum intellegamus, id est a loquendo; non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audiumisericordia, qui reddis unicuique secundum opera eius. Quod enim dictum est: Semel locutus est, intellegitur \'inmo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ utust iichis sed asi quid prestuut prostõ et
ilło prescie̾te r̾ aliquid in nra uolid̾tate. Qes¬
circa nullo modo cogimur aut retenta pito
dei tollere uolũtatis arbitruud aut tetcto uolo
arbitrio deũ quod nephas est negare p̃scuõ
futurorũ. Sed utrũq ãplectim̃ utrũl stdtr
it ueracitꝰ confiter̃. Illud ut bñ credamĩs
hoc et bñ uiuanus. Male aũt unutur si de
deo non bñ credit᷑. Unde absit a nob̃ suie sue¬
gare prescĩam ut libere uelimus quo adiauãtt
sunt leges obiurgatiões/ exhortatioes laidse
i t uituꝑationis: quia it ip̃as futuras es pre¬
scunt. Et ualent plimũ quãtũ eas ualitiras
ceẽ prestunt. Et p̃cis ualct ad ra impetranda
que se p̃cãtibus ꝯcessurrũ ce̾ prescuuit᷑. Et at

Expanded text:
non utique nihil, sed aliquid praesciuit: profecto et illo praesciente est aliquid in nostra uoluntate. Quocirca nullo modo cogimur aut retenta praescientia Dei tollere uoluntatis arbitrium aut retento uoluntatis arbitrio Deum quod nefas est negare praescium futurorum; sed utrumque amplectimur, utrt ueraciter confitemur; illud, ut bene credamus; hoc, ut bene uiuamus. Male autem uiuitur, si de Deo non bene creditur. Unde absit a nobis eius negare praescientiam, ut libere uelimus, quo adiuuantetra sunt leges obiurgationes exhortationes laudes et uituperationes, quia et ipsas futuras esse praesciuit, et ualent plurimum, quantum eas ualituras esse praesciuit, et preces ualent ad ea inpetranda, quae se precantibus concessu
Abbreviated transcription (Latin):
si prescita sant ommia futura hoc ordmne ue¬
ment quo uentura eẽ prescita funt. sẽt si
ordine uenrent certus est ordo rerum prestiẽt
deo. Et si certus est ordo rerum certꝰ ẽ ndo
cãtrum. Non enm fieri aliquid potest quod
non aliqua efficiens causa precesserit/. Si ai
c̾tꝰ ẽ ordo cãrum quo fit om̃e qd̾ fit fato
uita subuerteretur. frustra leges dantit
frustra obiurgatiões/ laudes. uitupationts
ephortationes adhibentur/. Neq ulla iusti ᷑
bonis p̃mia et malis supplicia ꝯstituta st̃.
Iec ergo ne consẽꝙͣtur indigna et absurda
duobus aut esse aliquid in nrã uolũtate a
essẽ prestĩãm futurorũ. qm̃ utudq arbitat᷑
ẽe non posse. Sed si alterũ confirmabit᷑
alterũ tolli. Si aigerimꝰ p̃st̃ĩam futurorũ
tolli uolũtatis arbifriũ. Si eligerimꝯ uolad

Expanded text:
si praescita sunt omnia futura, hoc ordine vesi praescita sunt omnia futura, hoc ordine venient quo futura esse praescita sunt, et si hoc ordine venient, certus est ordo rerum praescienti Deo et si certus est ordo rerum, certus est ordo causarum, non enim fieri aliquid potest quod non aliqua efficiens causa praecesserit. Si autem certus est ordo causarum quo fit omne quod fit, fatovita subvertitur, frustra leges dantur, frustra objurgationes, laudes, vituperationes, exhortationes adhibentur, neque ulla justitia bonis praemia, et malis supplicia constituta sunt. Haec ergo ne consequantur, indigna, et absurda, duobus, aut esse aliquid in nostra voluntate, aut esse praescientiam futurorum. Quoniam utrumque arbitratur esse non posse, sed si alterum confirmabitur, alterum tolli, si elegerimus praescientiam futurorum, tolli voluntatis arbitrium; si elege
Abbreviated transcription (Latin):
uidit enm ꝙͣ ee̾t i̾udiosum et molestum. Ideo
coctam fecit diputadem de hac re aduersus
stoycos in libris de naturã deoꝵ. Et prolucilio¬
balbo cui stoitorum partes defendendas dedis
diinatiõe ex scip̃o aꝑtissime oppugnat᷑ prostia
futurotum. Noc aũt tetum facere indetpr st̃
fatum ee consentiat et perdat liberam uolũtatẽ
Putat enim concessã scia futurorum itlga
gñs fatum ut negari ommĩo non pessit. Sed
quoquo ał quotũq modo se hẽant tortuosissut
concertationes et disputationes phori noo
ut confitemur sũmũ et uerum deum ita uolõ¬
q̃d̾ uolũtate facimiꝰ. quia id nos fr̃idios illepre¬
sciuit tiiꝰ prestĩa falli non potest. Qued ͣ dẽ¬
cicero timuit ut oppugnaret p̃scĩam. E state
ut non omĩa ncc̃itate fieri dicerent ꝙͣnis oĩa
fato fieri contendent. Quid ẽ gͦ quod cicr̃a
timuit in prestiã futuroꝵ ut ram labefaceie
disputatiõe detestabili inferetur: uidet qua

Expanded text:
Vidit enim quam esset inuidiosum et molestum, ideoque Vidit enim quam esset inuidiosum et molestum, ideoque Cottam fecit disputantem de hac re aduersus StoBalbo, cui Stoicorum partes defendendas dedit, Divinatione ex se ipso apertissime oppugnat praescientiam futurorum. Hoc autem totum facere videtur, ne fatum esse consentiat, et perdat liberam voluntatem. Putat enim, concessa scientia futurorum, ita ns fatum, ut negari omnino non possit. Sed quoquo modo se habeant tortuosissimae concertationes et disputationes philosophorum, nos ut confitemur summum et uerum Deum, ita uolund voluntate facimus, quia id nos facturos ille praescivit cujus praescientia falli non potest; quod Cicero timuit, ut oppugnaret praescientiam, et Stoici ut non omnia necessitate fieri dicerent, quanquam omnia fato fieri contenderent. Quid est ergo quod Cicero timuit in praescientia futurorum, ut eam labefactare disputatione detestabili niteretur? Videlicet quia
Abbreviated transcription (Latin):
quam de fato hũt quid sentiãt ẽẽ fatum aper¬
cissime declaratur. qm̃ iouem appellant quem
suminũ deum putant a quo ꝯuepiõem dicũt
intitur uel conatur ut non existimet aliquid
se aduersus eos ualere nsi auferat dĩnatoe.
quam sic conatur auferre, ut neget ẽẽ stĩam
futurorum. eamq omnibꝰ uiribꝰ nullã esse oĩo
contendat uel in homine uel in deo. nullamq
Rerum predc̃ionem. Ita et dei prestĩam negat.
et ominem prophetia luce clariorẽ conatir euer.¬
tere uanis argumentatioi̾bus. et opponeñdo
clẽs sut ut iẽ ip̃e destruant et refellant. Multo
aũt sunt tollerabiliores qui uel sidera fata cõ¬
sticuut ꝙͣ iste qui tollit p̃stĩam futuroꝵ. Nam
et ꝯfiteri ẽe deum et negare p̃sciũ futurorũ
aꝑtissima insania est. Qd̾ et ip̃e cũ uiderit etꝭ
illud temptauit quõd scuptũ est. dixit insipiens
in corde suo non est deus/. sed non ex sua ꝑsona.

Expanded text:
quam de fato habent, quid sentiant esse fatum aperquam de fato habent, quid sentiant esse fatum apertissime declaratur, quoniam Iouem appellant, quem summum deum putant, a quo conexionem dicuntititur, ut non existimet aliquid se aduersus eos ualere, nisi auferat diuinationem. Quam sic conatur auferre, ut neget esse scientiam futurorum, eamque omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in homine uel in deo, nullamque rerum praedictionem. Ita et Dei praescientiam negat et omnem prophetiam luce clariorem conatur euertere uanis argumentationibus et obponendo tales sunt, ut se ipsae destruant et refellant. Multo sunt autem tolerabiliores, qui uel siderea fata constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futurorum. Nam et confiteri esse Deum et negare praescium futurorum apertissima insania est. Quod et ipse cum uideret, etiam illud tentauit quod scriptum est: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus; sed non ex sua persona.